·PREFACE
ENKATAKRISHNA DIKSHIT: the autbor
of this poem was & contemporary of Rama
bhadra Dikshita and flourished at the Court of
King Sahajı 1 of Tanjore 1684-1711 A D la tha
year 1693 King Sahaji founded a new village on the
banks of the Cauvery near Kumbakopam named Sabaji
rajapuram or Tiruvasalore and made a free gift of the
same to several of the learned Pandits of hia Court
About forty five Pandits were tbus rewarded and
Vepkatakrishna Dikabita was one of them He is the
author of three other works besides this viz Sri Rama
chaudroda yakavyan Uttara Champu and Kusala
Vavijayapatakam In the last named drama the autbor
speaks of himself as follows in the prelude
अस्ति खलु समस्त जगप्रशस्ताभिजनशीलस्य वाधूल कुलजलधि
कौस्तुभस्य विजन श्लाघनीयस्य वेङ्कटाद्रिमहोपाध्यायस्य तृतीय
ऋणापकरणकारणीभूतदेहपरिग्रहो मङ्गलाम्बिकागर्मशुक्तिमुत्तामणि-
वकटकृष्णयज्वेति विख्यात कवि ॥
भीरङ्गपट्टणपतित्रिशिर पुरेश
चेशीपुराधिपतितञ्जपुराधिनायै ।
उच्चैर्ययोत्तरमुदञ्चित गौरवश्री
रास्त मुख सहजिराजपुरेऽधुनामी ।
पाल्येऽसौ निजतातपादनिकटादम्यस्तसागश्रुति
सम्यक्शीरितकाव्यनाटकरसालकारभावक्रम ।

·11 चके काव्ययुग नटेशविजयश्रीरामचन्द्रोदया- भिख्य सोत्तरचम्पु धीरपदसदर्भेऽस्य यन. कियान् ।। From the above stanzas it is clear that Venkatakrisboa Dikshita won big laurels not only at the Court of Tanjore but also at the Courts of Sariogapatam, Triobinopoly and Chenyi That he was held in high esteem by his contemporaries is evidenced by one of them viz, Vıraraghavayalva speaking of him as follows वेङ्कटकृष्णावरिण कविताप्रागल्भ्यमवगाह्य । आढोक्ते मनो मे प्रौटि भवभूतिकालिदासांद ॥ The last stanza in each canto of this poem states that it was composed by one Gopala Bhupala But it was not so Gopala was one of the Governors deputed by Sivaji I to rule over a fort some four or five miles distant from Chidambaram Our author Wag born at & village named Pallah kacheri some twenty miles distant from South Arcot Apd before he attained fame at the courts of Seringapatam etc, he was s protege of the said Gopala Bbupala teaching him how to compose poems (vide Stanza 49 Cento I) It was during this period that he wrote this karya and attributeur its authorship to bis then benefactor Gopala Bhupala Our tbanks are due to Brahmasrı T S Kappuswamy Sastrgal of Tanjore who sent us the manuscript of this poem for publication J. K. Balasubrahmanyan.

·中中”。
经来举
Pro有持

·॥ श्रीः॥
॥ नटेशविजयम् ॥
श्रियं कटाक्षाश्विरमम्बिकाया-
स्तरङ्गयन्तूत्पलदामदीर्घाः ।
द्रुमेऽपि सद्यस्तिलकाभिधाने
मणीयते यैः प्रसवारी: ॥ १ ॥
भद्राणि पुष्णातु स रामभद्रो
भद्राकृतिः स्वीकृतभद्रपीठ ।
कल्पद्रुमो यस्य करादुदारा.
दौदार्यमण्येतुमिवान्वगास्ते ॥ २॥

·२
नटेशविजये
यस्यात्मनीनस्तनयोऽब्जयोनेः
पुरोहितोऽभूद्धगवान्वसिष्ठः ।
अरुन्धतीनाम्नि यदीयमास्त
पतिव्रताज्योतिषि भागधेयम् ॥ ३ ॥
गाधेयगर्वोदधिकुम्भयानि-
यद्ब्रह्मदण्डो यमिताखिलानः ।
ब्राझे बले क्षात्रवले च सारं
निरीक्षितॄणां निकपोपलोऽभूत् ॥ ४ ।।
गाधेः सुतः क्रूरतपोमहिन्ना
प्रसेदुपि ब्रह्मणि भाषमाणे ।
अपि द्विजोऽसीत्यवृणीत यस्य
तथाप्यनुज्ञा द्विजभावपूर्यै ॥ ५ ॥
यस्यान्वये योगिवरस्य शक्ति.
पराशरव्यासशुकप्रधानाः ।
संजक्षिरे सर्वजगत्प्रसिद्धा
महर्षयोऽब्धौ मणयो यथाच्छाः ॥ ६ ॥

·प्रथमः सर्गः।
r
तस्यान्ववाये द्विजराज एक:
भीरोदधौ चन्द्र इवाधिकश्रीः ।
सौम्य. सता वर्मनि संप्रवृत्तो
बालाजिनामाजनि पण्डितेन्द्रः ॥७॥
अजायतास्मादरणेरिवाग्नि-
दादाजिनामा तनयोऽध्यतेजाः ।
विरोधिनोऽभ्येत्य विलोलहेति
चापल्यतो यं शलभीवभूवु. ॥ ८ ॥
उमाम्बिका नाम हुताशनस्य
स्वाहेव तस्याजनि धर्मपत्री ।
भजीजनद्धर्ममिवात्तदेह
गोपालनामानमसौ कुमारम् ॥ ९॥
उमाकुमारोऽयमुदप्रशक्ति-
पोल्याप्रतिक्ष्माभृदुरोविभेत्ता।
दादाजिनेतुस्तनयो महात्मा
पालेन्दुमौलरिव बाहुलेयः ॥ १० ॥

·४
नटेशविजये
गोपालभूपालवरस्य तस्य
गुणोघमाणिक्यखनि: कनीयान् ।
रामस्य सौमित्रिरिवातिमात्र-
प्रेमाश्रयो विठ्ठलपण्डितोऽभूत् ॥ ११ ॥
धर्मप्रतिष्ठापनतत्परस्य
तथाविधोऽङ्करहितस्य तस्य ।
सखानघः शंकरपंण्डितोऽभू-
गाण्डीवधन्वेव गदाप्रजस्य ॥ १२ ॥
देवो द्विबाहुर्द्विजराजवंशे
गोपाल एवाजनि गोप्नुमाप्तान ।
चापासिहस्तः स्वयमेष तस्मा.
दास्ते विमुक्तारिररोगदश्च ॥ १३ ।।
पुरा गृहीत्वा पृथुकान्कुचेलं
गोपाल एकं कृतवान्धनान्यम् ।
भद्य प्रवादच्युतयेऽनुपाधि
कुचेलसंघान्कुरुते कुबेरान् ॥ १४ ॥

·प्रथमः सर्गः ।
शापे च चापे च स रैणुकेय:
शान्तौ च कान्तौ च स शारदेन्दुः ।
योगे च भोगे च स हैहयेन्द्रो
ज्ञाने च दाने च स चेदधीचिः ॥ १५ ॥
प्रत्यप्रकर्णः प्रतिपादनेऽसौ
सत्ये हरिश्चन्द्रनृपो नवीनः ।
वीरायिते नूतनविक्रमार्को
बोधे कलावानवभोजराजः ॥ १६ ॥
विरोधिसेनातृणवीतिहोत्रः
कवीश्वरस्तोमकलापिमेघः ।
समाश्रितम्रातचकोरचन्द्रः
स राजते सजनपद्मभानुः ॥ १७॥
स संचरिष्णुर्भुवि चापवेदो
शाधिगम्यो द्विजभाग्ययोगः ।
द्यारसः स्वीकृतदेहबन्धः
सचेतन; साम्यशिवप्रसादः ॥ १८॥

·६ नटेशविजये राज्ञः शिवच्छत्रपतेः प्रसादा. स्प्राज्ञस्तदीयामवलम्ब्य मुद्राम् । चिदम्बरप्रान्तभुवं चिराय गोपायति ब्रह्मकुलानुकूलः ॥ १९ ।। विधद्धरित्रीभरमेष शेष भुजेन बुद्धयाप्यधरीकरोति । सरोजलक्ष्मी व सतामलक्ष्मी निजेक्षणेनैव निराकरोति ॥ २०॥ नीलालकश्चन्द्रमुखोऽब्जनेत्रो बिम्बाधरः कम्बुगलो द्विबाहुः । कवादवक्षाः स गभीरनाभि- महोरुजको मदनी नु मूर्तः ॥ २१ ॥ कान्या स्वदास्येन जितः कशीया. निन्दुर्भवत्यन्वहमित्युडू द्वे । कर्णान्तिके कीर्तयतो धृतान्त. श्छिद्रे नु भुक्तान्छलतो मुदेऽस्य ।। २२ ।।

·प्रथम सर्ग ।
हयाधिरोहोचितवेपमधे
हसन्मुखेऽस्मिन्सममश्ववारे ।
हयेन खेलत्यधिराजमार्ग
दृष्ट्वा विमुदन्त्यबला द्विषश्च ॥ २३ ॥
विहारघाटीविततोरुघोटी
खुरामधूलीकुहनाभ्रपालि ।
विरोधियालाविपुलाश्रमाला
नदीपु हेतुर्ननु तस्य नेतु ॥ २४ ॥
दुरासदोऽन्यधृतमण्डलाम
सोऽय प्रतापेऽपरसूर्य एव !
खमुत्पतन्खङ्गहतोऽस्य शत्रु
भिन्ते पद तद्भमतेऽबिम्बम् ॥ २५ ॥
कराप्रखेलत्करवालमाया
कालाहिलीलाक्वलीकृतेषु ।
प्राणानिलेषु प्रतिपक्षयूना
मास्ते नरेन्द्रोऽयममोघमन्त्र ॥ २६ ॥

·८
नटेशविजये
अनेककाष्ठाक्रमणादजवं
जाज्वल्यमानाजयशालिनीऽस्य ।
प्रतापवढेभृशमुत्थिताभि-
नीलं नभोऽभूनियतं मपीमिः ॥ २७ ॥
विसत्वरैरस्य यशोवितान-
राच्छादिते संततमिन्दुमिम्बे ।
चन्द्रोपलैज्योतिपिकाः कथंचि-
जानन्ति पक्षी निशि शुकृष्णा ॥ २८ ॥
स्थमन्दिराभ्यन्तरचत्वरेऽस्य
वदान्यभावे वितते विचित्रम् ।
कवीन्द्रयाहीकगृहागणानि
भवन्ति दानोदफपहिलानि ॥ २९ ॥
अनर्घकर्णाभरणालीय.
चिनाम्यरोष्णीपमुक चुकायेः ।
अलंकता यस्य समान्तराले
दीव्यन्ति फल्पद्रुमपटुपेन्द्राः ॥ ३० ॥

·प्रथमः सर्गः।
यदीयविद्वज्जनयज्ञवाटी-
माटीकमानेष्वमरेष्वजनम् ।
वियोगखिन्ना विबुधायताक्ष्यो
हन्तायनं दक्षिणमर्थयन्ते ॥ ३१ ॥
विद्वज्जनो यस्य विभोः सकाशा.
दासाद्य वर्षाशनमात्तहर्षः।
आविष्करोत्यात्मनि चातकत्वं
दातुर्घनत्वं च दिगन्तरेषु ॥ ३२ ॥
वदान्यतामस्य कथं वदामः
कर्णाय दातुर्मणिकुण्डलस्य ।
कल्पद्रुमेऽपि स्वव वलारिः
कर्ण ययाचे मणिकुण्डलं यत् ।। ३३ ॥
ख्यातिं गतो य: किल कुण्डलेन
बुधेन्द्रमेकं परितोष्य कर्णः ।
कथं न जिद्वेति स कुण्डलानि
दत्वामुना तोपयसा युधेन्द्रान् ॥ ३४ ॥

·१०
नटेशविजये
स कौशिकोऽजायत शक्तिहीनः
कर्णात्स्वयं कुण्डलमाददानः ।
वासिष्ठ एषोऽजनि युद्धशक्तिः
कर्णेऽपंयन्कुण्डलमादानः ॥ ३५ ॥
देहीति दीनध्वनिकंघराय
दत्तामुना रगपुरे द्विजाय ।
प्राशेन कार्तस्वरकण्ठभूपा
प्रभोत्तरात्मा प्रथिता तदादि ।। ३६ ।।
विनमनिभेणिधिराजमान.
मही परित्य महामहारैः ।
ननु स्वयं नायकर
यकरमभूसो
विपोतते प्रामविवर्जितोऽमो॥३७॥
निशुः शुपियाधरः म पुण्य.
मन: प्रपंता: शुभगाययाः ।
धनाधिनाचा हिजराममौलि.
किरोत्यारमनि रिस्पतिशयम ॥२८॥

·प्रथमः सर्गः ।
चिदम्बरे द्राक् शिवगणयाद्भि-
र्यया जनानां हियतेऽत्र पछः ।
हन्तास्य तस्या अपि पङ्कहर्तु.
वयं कथं पावनतां वदामः ।। ३९ ।।
कान्तंन साक कलधौतशैले
विहारवार्ता हृदि विश्वमातुः ।
व्यावर्तितानेन विहारहेतो.
रान्दोलिकामर्पयवाभिरूपाम् ॥ ४० ॥
सभेशसेवासमयानुशंसि.
न्यनेन दत्ते निनदत्यमन्दम् ।
घण्टामणौ मूनिं कृताखलि: स्वे
लोके वमिष्ठं हि बिलोकतेऽजः ॥ ४१ ।।
तस्यानुफूलाजनि धर्मपत्नी
ससामियका नाम सतीमणिर्या ।
खनीय रत्नं कुलदीपमेन
सण्डोजिनामानमसूत सूनुम ॥ १२ ॥

·१२
नटेशविजये
स्वप्ने तमेनं शिवकामसुन्द.
र्यासाद्य दिव्याभरणोज्ज्वलागी ।
चिदम्बरेशार्पितचित्तवृत्ति
कदाचिदूचे करुणानुरूपम् ।। १३ ॥
वत्स प्रसन्नस्त्वयि विश्वनाथः
सुखी घिरं जीव शृणूदितं मे ।
सरस्वती श्रीरिव भूरिव त्यां
स्वयं शिवानुमहतो वृणीत ॥ १४ ॥
सारस्वतं सारमिह प्रयुक्त
क्षुद्रेषु देवेविरिणविवेकः ।
स्वातीपनः शुक्किपुटेष्विवान्यो
धन्यो महत्स्येव तु देवतेषु ॥ ४५ ॥
नव्यं तदेकं नटनायकस्य
प्रणीय काव्यं पुरुषार्थहेतुम ।
रामस्य वाल्मीकिरिव त्रिलोक्या
मापन्द्रतारं यश भानहीति ॥ १६ ॥

·प्रथमः सर्गः।
तत्रान्तरे तालमृदन्नतूर्य-
वीणारवैर्मागधरागभेदैः ।
प्रबोधितोऽसौ परदेवतायै
कृताञ्जलि: काल्यविधि व्यतानीत् ॥ १७ ॥
शिवार्चनानन्तरमेव सभ्या-
न्स्वप्नानुवादेन सभाजयित्वा ।
तेषामनुज्ञामधिगम्य धीमा-
काव्यं क्रमादारमतैय कर्तुम् ।। ४८ ॥
विशुद्धवाधूलकुलाब्धिचन्द्रो
विद्वन्मणिर्वेङ्कटकृष्णयज्वा ।
गोपालनेतुः कवने विनेता
प्राचेतसस्येव पितामहोऽभूत् ।। ४९ ॥
महाकवेक्ष्यि कृति मनोज्ञां
पर्युत्सुकाः स्युः कवने परेऽपि ।
महेश्वरे नृत्यति मोदमानाः
पार्श्वे नटन्ति प्रमया न किं वा ॥ ५० ॥

·नटेशविजये
ख्याति किलैकेन गुणेन लोके
भजेत वस्तु प्रबलेऽपि दोपे ।
कि कालकूटे सति कौस्तुभेन
रत्नाकराख्यो लभते न सिन्धुः ॥ ५१॥
दृष्टेऽपि दोपे तदिह प्रबन्धे
गुणं बुधा: केवलमाद्रियध्वम् ।
दोषज्ञताया भवतां न हानि-
दषिकरक्त्वं परधा भवेद्वः ।। ५२ ॥
कृताववज्ञापि गुणः शुधीनां
फलदिनामाइतिरप्यवधम् ।।
प्रयीतनो पाहतापि पति-
न्यामोदत नेन्दुफराहतापि ॥ ५३ ॥
हसमतिरिति मोऽयं काव्यनिर्माणधीनं
मुफसिमुलभातभिन्मयनय तापम ।
ध्यरपयदनवर पपयोगैः प्रपन्ध
पहिरपि पटुयोगीवाकरानाकतन्त्रम ॥ ५४॥

·प्रथमः सर्गः ।
श्रीमद्वैदिकमार्गखेलनकलाशुद्धान्तरङ्गः सुधी-
रद्वैतामृतलाभनिर्भरनिजानन्दानुभूतिः सताम् ।
गोप्ता मेटकरीकुलैकतिलको गोपालभूपालक.
काव्येऽस्मिन्क्रमशो नटेशविजये सग मुदाद्यं व्यधात् ।।
इति प्रथमः सर्गः॥

·द्वितीयः सर्गः॥
माध्यंदिनो नाम पुरा महर्षिः
कृतारिषड़गंजयः फिलासीत् ।
विभूतिरुद्राक्षविभूषिता
विशते यं विषमेपुरीशम् ॥ १ ॥
कदाचिदंप स्वकुमारमारा.
दधीससाश्रुतिमानमन्तम् ।
भवाब्धिपारं प्रतिलन्धुकामं
शुचि प्रसन्नः स्वयमित्युवाच ॥ २ ॥
वरम स्वमेको मम बंशमध्ये
सुवृत्तमुक्कामणिवरसुजातः ।
शुदारमनम्ते मुजनाटतस्य
यसे गुणमादि मा दासीन् ॥ ३ ॥

·नटेशविजये उद्गच्छतीन्दावुरुहपयोगा- दुत्तानिसैरूमिभुजैनिशासु। उडूनि डिण्डीरमिपादुपात्ता- न्युच्चावचान्यन्वहमुद्वहन्तम् ॥ ८॥ तरङ्गहस्ताञ्चलधूयमान. प्रवालडोलाफलकाधिरूढम् । वृन्दं पयोमानुपदम्पतीनां मुक्ताकलापैर्मुहुरश्चयन्तम् ॥ ९॥ गर्वोद्धताम्भोगजवृन्दवमा- घातक्षणोद्भूतघणात्कृतेन । संसूचयन्तं शतकोटिभीत्या शैलानधस्तात्सलिले निममान् ॥ १०॥ तनाथ दर्वीकरराजतल्पे पयोमिलस्फेनसमूहकल्पे। सयानमिन्द्रोपलचारुदे हिमाचलारूढमिवोवाहम् ।। ११ ॥

·२.
नटेशविजये
प्रिया सुधाशीतलया नितानां
तापं हरन्तं जनदर्शनीयम् ।
पुरः पुराणं पुरुष वलारि-
कोरकश्चन्द्रमिवालुलोके ।। १६ ।।
प्रणम्य बद्धाञ्जलिसंपुटेन
सहस्रनेत्रेण सहानिमेषैः ।
तोष्प्यमानोऽतुलदिव्यरूपो
दयालुरेनं दनुजारिरूचे ॥ १७ ॥
युष्माकमन्त्रागमनं यदर्थ
योगेन जानामि तदेतदद्य ।
वध्यो न ते वनकठोरकायः
स वाल्कलि: शक विना तपोभिः ॥१८॥
शचीपतेऽतः शिवराजधानी
तिल्वाटवीमेत्य तपश्वर त्वम् ।
तत्राहमेत्य त्वदनुप्रहार्य
वस्यामि शैले वरदखिकूटे ॥ १९ ॥

·द्वितीयः मर्गः।
इत्युगवन्तं पतिमिन्दिरायाः
प्रणम्य सेन प्रहितोइस शक्रः ।
निस्वाटवीमेत्य तपश्यपार
प्रसादहेतोः परमम्य पुंमः ॥२०॥
पो वितन्वन्शुपतिम्नपतों
पचाप्रिमाये प्रतिलिप्ति स्म ।
मय. कथं साहममन्तरेण
भद्राणि झोके पुरुपा भोरन् ॥ ०१॥
मारपरी अम्बिकापुम
विष्णुं पशाप इती पस्या ।
नाशरोऽपि यमीrisम.
मा मनाम ॥ २२ ॥
गुरूपदिष्टं पुनरंप .
स्याप्याप्रमाण
बामा पा पुमा
गुरुपमा:
सिमित॥२३॥

·२२
नटेशविजये
।
प्रसुप्तपरमहमण्डलस्य
प्रगे तटाकस्य पुरोऽर्यमेव ।
प्रमीलिताभिप्रकरस्य विष्णु:
प्रबोधकृत्प्रादुरभूद्रमेश: ॥ २४ ॥
श्रान्तोऽसि वग्रिन्सुचिरं तपोभि.
महेशितुम्त्वं मम च प्रसादात ।
जहि द्विषं तं जयमामुद्दीति
न्याहत्य विष्णुर्विसमर्ज जिष्णुम ॥ २५ ॥
ततो विजित्य द्विषमाप राज्य
शको हरिस्तु म्वयमीशनाट्यम |
दिक्षुराम्तेऽहिशयोऽत्र तेन
त्वदिष्टलाभस्तपसात्र भावी ॥ २६ ॥
पुत्रैकदा पुल्फमजातिरेको
व्याधी वमन्विभ्यगिरिप्रदेशे।
तीर्थाटनोत्माहजपां द्विमानां
वमून्यमन्यप्यहरद्विशतः ॥ २७ ॥

·द्वितीयः सर्गः। हिमाविहारोऽयमतिप्रभूत माप विसं सुदे धमा द्विजाप करमैपिददाकदापि स्म तं दयालुः पमित्युवाच ॥ २८॥ । मसे वो मे गणु मारमून मुदुलंभ मानुपजन्म जन्नोः । पुण्यादि प्राप्य पुनधिहा- पापानि परेय लोफे ॥ २१ भायुदरमामयोदयाया- मम्मामको इस्यमय जन्ना। मनानपार TETR मामी ॥२॥ प्रमानिपिगमा Mita! मिप याशियोकिरी my1111

·नटेशविजये
चन्द्रानना चम्पकदामगौरी
कुम्भस्तनी कुखरगामिनीति ।
संभावयन्कामपि धर्मभनां
दुष्कर्म मूढस्तनुते तदर्थम् ।। ३२ ॥
भार्याः सुता बन्धुजनाः परे च
यावद्धनं तावदुपासतेऽमुम् ।
वित्तेन हीनं तु विनैव हेतु-
मुत्सृज्य विश्वासमुदासते ते ॥३३॥
पापानि कृत्वा परिसंचितं स्वं
भुङ्क्ते गृहे यन्धुजनोऽस्य कामम् ।
भोक्तव्यमेकेन परम लोके
म्वेनैव पापस्य फलं तु शश्वत् ॥ ३४ ॥
तत्कर्म कुर्वनतिदारुणं त्वं
कदापि धर्मस्य कयां न घेरिस ।
करेण पाशं कलयकृतान्तः
ममागतश्चेत्तव क: सहायः ॥ ३५ ॥

·२६
नटेशविजये
मध्याह्नकाले मकरन्दनद्याः
पूरे विहत्य प्रमदेन यत्र ।
पुलिन्दबालाः पुनरेव सायं
परागपालीपुलिने लुठन्ति ॥ ४० ॥
सर्वत्र शाखाच्छदपुष्पपूर्णाः
फलन्यजीर्णा दुलताः स्वकाले ।
चिरंतनो यत्र तु चित्रमेक:
स्थाणुः सदैका च फलत्यपर्णा ॥ ४१ ॥
विद्याधरा यत्र विलासिनीमिः
समं लतासनसु सानुरागाः ।
संगीतविद्यारसिका रमन्ते
निर्देशिनः कीचकनादभेदैः ॥ ४२ ॥
पश्चानना यत्र शिवापरीता
गजारयो पद्धगुहाभिलापाः ।
भीमाः शरीरदगौरदहा:
मटाभिरामा: मतं वसन्ति ॥ १३ ॥

·२८ नटेशविजये बिस्वीदलैरेष विसप्रसूनै- र्जातीसरैश्चम्पकदामभिश्च । संपूजयन्साम्दशिवं व्यनैपी- दनेहसं कंचिदखण्डभक्तिः ॥ ४८ ॥ आहतुकामः कुसुमं हिमानी- करालिते कण्टकित बनेऽसौ निःशसंचारकृते निशासु व्याघ्रातिभावं वरमाप शंभोः ॥४९॥ सितवरप्रीवमुमासहायं प्रिलोचनं दिव्यतनुं युवानम् । स्मराननं चन्द्रकलावतंसं ध्यायप्रय देववरं म धन्य: ॥ ५० ॥ मौलीधरोऽयं मृगधर्मवासा: शुभ्रोपवीत: सुपलाशदण्डः । भालोलसदास्मनपिन्दुरासी. न्मुनेः सुनो मूर्त इवाममोडय: ।। ५१ ॥

·द्वितीय: मर्गः। तं म्यानपासपमि प्रमतं कृताम्पिकानायनप्तिः कुमारम। गुरु: कदाचिकृपया ममेरा घटः प्रण हितमित्युवाच ॥ ५२ ॥ प्रतिष्ठितात्यं प्रथमाश्रमेऽमि. मधीततोऽम्पनृणो मुनीनाम । इष्टशा मुरागां प्रजपा पितृमा- मानण्यमापना ही मन ! भायाममा: समापनाना विनाम विरामीन मेरमा परामपाम्यानुरिमापन Indinभाई 11 मा 411

·नटेश विजये
सा व्याघ्रपादं समुपाश्रयन्ती
नगप्रकाण्ड नवमल्लिकेव ।
काले नवं गुच्छमिवाच्छकान्ति.
प्रभार गर्भ भुवनाभिनन्द्यम् ॥ ५६ ॥
कलेव चन्द्रस्य तदा कृशाङ्गी
कान्त्याः प्रपूरैर्ववृधेऽन्वहं च ।
बराहदंष्ट्रव विपाण्दुयी
वसुंधरासक्तिमती च साभूत् ।। ५७ ।।
हठात्स्वमाकान्तवतारिदानी
काय मुखेऽभूत्कुचयोरतीव ।
आफण्यं मध्यं तदवेभितुं दा.
स्वयं यहिः 'प्रादुरभूत्सुफेश्याः ॥ ५८ ॥
पदे पदे ग्लायति याहुवल्ही.
मंसे मसीनामयला निधसे ।
निरन्तरं निःश्वमितीति वार्ता
कणे सुधां तत्कमितुन्यपिश्चन ॥ ५९॥

·द्वितीयः सर्गः।
विक्षोभ्यमाणेव पयोधिवेणी
निर्मथ्यमानेव निवारणी सा।
कान्तामणि: कुंधनखिद्यमाना
तेजोमयं दिव्यमसूत सूनुम् ॥ ६०॥
वमिष्ठमुख्या मुनयः ममेत्य
वैयाघ्रपादि दिवसे शुभंयो।
आमनयज्ञान्वयमागमज्ञ
मोदादकुर्वन्नुपमन्युमंशम् ॥ ६१ ।।
आजानशुद्ध सुरभे: पयोभि-
मूत. स्वयं सत्त्वगुणैरिवामुम् ।
कृतोदयं मातुलगेइसीमा
न्यरुन्धती वर्धयति स्म पनि ।। ६२ ।।
माम्यदिनिलदनु मातुलगेहमपा.
देदोक्तकमविहितातिशयं कुमारम् ।
बतानपावकामियाघरवेदिमध्या.
दाक्षाय तित्ववनमाप मुदा मदार:॥ ६॥

·नटेशविजये
मुग्धं वन्याहारवरस्ययोगा-
हुग्धं स्मारं स्मारमेनं रुदन्तम् ।
भारानीतं वीक्ष्य पित्रा हरोऽस्मै
क्षीराधि द्रागानयदीनबन्धुः ।। ६४ ॥
पुनरपि सह पल्या पुण्यकृयाघ्रपादो
नटपरिवृद्धदिव्यानन्दनाटय दिक्षुः ।
भतनुत शिवपूजामादरादाप्नवाचा
परमसतपतचल्यागमैफप्रतीक्षः ॥ ६५ ।।
भीमदैदिकमार्गठनकलाशुशान्तरः सुधी-
रौतामृतलामनिर्भरनिजानन्दानुभूतिः सताम् ।
गोप्ता मेटकरीकुलकतिलको गोपाठभूपालक:
काम्येऽस्मिन्क्रमशो नटेशविजय सर्ग द्वितीयं ध्यभात् ।।
इति दितीयः सर्गः॥

·तृतीयः सर्गः ॥ कैलामशैलमधिगत्य कदाचिदारा- प्रारायणः सविनयं प्रणमशिवेन । आलिगाय गाढमाभिनन्दा च भद्रपीठे पा विचित्रमणिभामिनि वैगितोऽभून ॥ १ ॥ तत्र क्षणं तरलवेलताविलाम. व्याख्याततसदधिकारविशेपयोगः । प्रस्थापयन्दिगधिपान्प्रभवे निषेध पैलोक्यमारभृददृश्यत सेन भृङ्गी ॥ ॥ रोमन्थलोलगलकम्बललम्बिघण्टं कण्ठकणकनककिरिणिकाकलापम् । चन्द्रांशुगौरवलधामरपालन मानायकार धुरि भाकरराजमेषः ॥ ३ ॥ 13.

·नटेशविजये
my
द्वैमातुरोदरफगाधरपारणोत्क
पाण्मातुरीयरथमंभृतवलिगतानि ।
आलोक्य किंचिदवलम्बितमन्दहासा.
मम्बामपश्यदपि सादरमम्बुजाभः ।। ४ ।।
तावत्ममुद्र इव शान्ततरङ्गघोप
माशब्दिकस्तिमितमदलतालगीते ।
मर्वेशयोः सदसि संलपतोर्मुहूर्त
चित्रार्पिता इव यमुः मनकादिसिद्धाः ॥ ५ ॥
प्रालयशैलतनयापरिकमितम्ब.
देहोक्तविश्वजननीजनक योगः।
भालेभाजनयनेन मिथः प्रजरप्य
प्रयाप्य मंमदमनेन मह प्रतम्थे ।। ६ ॥
विश्वानिशायिमुपमोदयवीक्षणीयो
दाम्पत्यादगिमिय:प्रणयानुयन्धौ ।
भामरतुः स्वयमनीश्वरवादिजुष्टं
सो देवदाम्यानमारमतदुष्टशिनी ॥ ७ ॥

·तृतीय सर्ग ।
३
पदपंकोटिकमनीयतनु कपारी
मन्दस्मिताङ्कुरमनोहरगण्डमाग ।
कुन्दप्रसूनरदन कुमुद्राप्तचूडो
नन्दद्गणो वनमगाहत मन्नटश ॥ ८ ॥
भस्मानुलेपपरिधूमपाण्डराना
विम्मापितामरपुरध्रिधिकीर्णपुष्प ।
उमाधिभूगतिरदारपुमारपा
भिक्षाटनाय मुरदाभवन म भेजे ॥ ९ ॥
मीरचक्रमुसर मणिपादुका
पुलीभवनरवधि प्रणियुजन्य पादम ।
মৃনাননানানৱনম্বন্ধে
म्तत्ताश व्यतन नाण्डवमिन्दमौलि ॥ १० ॥
सावसपश्चिमणीपरिषत्तमेन
मगहनापतिमभितुमारण।
যাযামাঙ্গিহসীম মুম্বৰ
मौदामिनीनतिरियाम्बुदा ॥ ११ ॥

·नटेशविजये
एका विनिर्गतयती निजयज्ञवाटा.
त्पनी नितम्बपरिमण्डलबद्धयोक्त्रा ।
संना पुष्पधनुषा सहसेव कृष्टा
हष्टान्तिके चिरमतिष्ठत हन्त तस्मै ॥ १२ ॥
अन्या तदीयमुखमण्डलमादरेण
धन्या सुधाकरमिवासिलदर्शनीयम ।
इन्दीवरेण मरसीव निजेमणेन
मन्दीभवन्मुकुलनेन मुहुः सिषेत्रे ।। १३ ॥
माफूतमन्दहसितेन शशाकमोले:
फाफूदितेन च करम्यितपारवश्या ।
दुग्धानमित्युपहतं नवनीतमेका
स्निग्यात्मकं स्यमिय पित्तमदादमुष्मै ।। १४ ॥
मारप्रवीरविनिमैरिव मुन्यमाने:
पंगप्रकाणयुमुमैरनुगम्यमाना ।
पामारिमंत्य लघु काप्यय दरमुभत्ता
भयानुरक्त भगवमवलोक्येनि ॥ १५ ॥

·तृतीयः सर्गः।
७
मत्तेमकुम्मतटमर्दनलब्धवर्णाः
पञ्चाननस्य नसरा इदि न: प्रसिद्धम् ।
तन्मेऽद्य दर्शय वने दयया दिनो
कुम्भस्तनी तमिति गूढमुवाच काचित् ।। १६ ।।
प्रस्वेवारिकणिकापरिशोमिमालं
श्वासातिरेकदरजल्पितचारुवक्त्रम् ।
नाट्यं इलझलितनूपुरमुद्धत वं
काल्या कृतं कुरु मयेति समाह काचित् ॥१७॥
शश्वत्प्रनार्य मुदतीजनमर्जितं य-
स्पाप तदेव हि गलं परिवेष्टते ते ।
वेलच्छलात्कृतमतः परवञ्चनेन
स्वामिन्दयस्व मयि माध्विनि काचिदूचे ॥१८॥
मुग्धा मुहूर्तमवलोक्य शिवं प्रमोदा-
काचित्परिनुटितकञ्चककङ्कणालि ।
वथूभिया तमुपसृत्य सकङ्कणं में
दत्त्वाशु कक्षुकमित्तः प्रचलेत्यरौत्सीत ॥ १९ ॥

·नटेशविजये
आदाय कापि मणिदर्विकयान्नमुचैः
पात्रे समर्पयितुमुन्नमिताइयष्टिः ।
तावत्ममुच्वसितनीविदुकूलमाशु
हीणा करेण दधती हृषितावतस्थे ॥ २० ॥
वाचालकिकिणिविजृम्भितहृद्यढक्का-
वाद्यध्वनिस्मितविकासिमुसेन्दुशंभौ ।
वल्गत्युदारमिति वामदृशां तदीयं
मनीरचक्रयुगर्ल निगलं हदोऽभूत् ॥ २१ ॥
अत्रान्तरे मरयमाश्रमदेशमाता
नारायणी नवनवोदितयौवनश्रीः ।
कादम्बिनीसविधकन्दलितव शम्पा
पर्याकुलं परमहंसकुलं वितेने ॥ २२ ॥
लाटरबतग्लांशुनिघोलचा-
व्यानद्धगलमुगुरन्यतिरोधमाना ।
नालीपदीपनयनाचलकजली-
व्याख्यातमागविषदिग्धवारप्रकारा ॥ २३ ॥

·तृतीयः सर्गः ।
१
धम्मिल्लमध्यगतचम्पकदामगन्ध.
मोमुह्यमानयुवमानसमत्तभृङ्गा ।
भालामृतांशुगकलोपरिभासमान
कस्तूरिकातिलककन्दलिताशा ॥ २४ ।।
नासाचलाभरणमौक्तिकनामधेय-
नननित्यकृतचन्द्रजिदास्यदास्या ।
आपाटलाधग्दलाचिरुदारसंध्या-
रागानुबन्धिरदनावलिबालचन्दा ॥ २५॥
माणिक्यहेममयमङ्गलसूत्रलक्ष्मी-
मंदर्शितस्मरहरिन्जयतोरणश्री. ।
कामेशदर्शनकुतूहलियौवनद्रा-
गानीतपूर्णकलशाभकुचाभिरामा ॥ २६ ॥
कौमुम्भकञ्चुकविराजिकुचापरिक्ष
स्काश्मीरजन्मरमकचुरतारहारा ।
संध्यापिटुरित शैठतटान्तरुय-
तारावलीसचिरदिक्तरणीविलासा ॥२७॥

·नटेशविजये
नाभीगभीरसरसीसरसोजिहान-
नालाभरोमलतिकाप्रलसत्कुचाब्जा ।
चञ्च(जायुगलचम्पकदामकोटि-
व्यालम्बिकोकनदविभ्रमकारिहस्ता ॥ २८ ॥
लावण्यसिन्धुलहरीपुलिनानुकारि-
श्रोणीविहारिविगावलिचारुकाञ्चः ।
अब्जोपरिस्फुरदधोमुखहेमरम्भा-
मंभावनाहचरणोज्ज्वलजतिकोरुः ।। २९ ।।
मनीरमजुरवमंजनितस्वशङ्का-
संप्राप्तईसगलहस्तिकचारुयाना ।
आलोहिताम्बरसमुल्लसदङ्गबल्ली-
मंभाविताभिनवचन्द्रकलाविलासा ॥ ३० ॥
नीलोत्पलद्वितयनिर्गतमत्तभृङ्गी-
भगीवहस्फुटकटाक्षपरंपराभिः ।
निःशेपपीतनियतवतयोगवृन्द-
हत्पङ्कजोदितविवेकमरन्दविन्दुः ॥ ३१ ॥

·तृतीयः सर्गः। ४१ ४ किंचिच्च्युतं कुचदुकूलमुरस्युटारं प्रत्यर्पयन्त्यनुकलं करपल्लवेन । आदाय धर्मकणिकामलिकात्किरन्ती मौन्दर्यविन्दुमिव शोणरुचा नसेन ॥ ३२ ॥ वामेन विश्लथतरां कबरी करेण काञ्ची नितम्बगलितामितरेण धृत्वा । मूले कचिद्विटपिनो मुहुरध्वखेदा. त्तिष्ठन्त्यमूमुहदशेषजगत्कृशाद्गी ।। ३३ ।। लीलाविघूर्णितविलोचनकोणपाते- हालाहलैरिव जनानतिमोहयन्ती । नीलालकान्तिकविलोलललन्तिकैका पाला परिभ्रमति काननसीनि केषा ।। ३ ।। गाढानुरागकलगोदधिचन्द्रिका वा शृङ्गारसौघशिसरार्पितदीपिका वा । मारैन्द्रजालिकविमोहनपिन्छिका या लीलाभिरामरतिपक्षरशारिका वा ॥ ३५ ॥ N30.

·नटेशविजये राकासुधाकिरणमण्डलरम्यवक्त्रा तारावलीसदृशतादृशतारहारा । शोणाचराचिरधरीकृतमांध्यरागा श्यामा प्रपञ्चयति पञ्चशरप्रतापम् ॥ ३६ ।। आ: पश्यतामभिनवस्मितचन्द्रिकाभि- ह्रस्वा बहिस्तिमिरमन्तरिवार्पयन्ती। जाज्वल्यमाननखशोणमयूखजालैः पार्श्वद्रुमान्सपदि पल्लवितान्करोति ॥ ३७ ॥ मोघेतरा कदनकर्मणि मुष्टिमेय- मध्येयमेव मकरध्वजचापयष्टिः । आद्यन्तयोर्यदरविन्दमथोत्पलं च धत्ते पदेशणमिषेण तदीयमखम ॥ ३८ ॥ आलानमुञ्चलितमारुरुचे निधोच्चै- राकृष्यताद्रितटमायसशृङ्खला च । कामद्विपेन तदिदं कुचयोरधस्ता- द्रोमावली त्रिवलिनाभिखनीति दृष्टम् ।। ३९ .

·तृतीय सर्ग ।
४
पञ्चेपुमुक्तपटुवाणपरपरोद्य-
छिद्राणि योगिनिव हैश्विरमपितानि ।
चित्तान्युरोजयुगले सुगुणानि शुद्धा-
न्यस्या लुठन्ति नवहारमणिच्छलेन ॥ ४० ॥
उद्यगुजद्वितयमुघतबाहुमूल-
मुत्तम्भितस्तनमुदारविलोलहारम् ।
उन्नम्नमध्यमुपवेल्लितपादमस्या
उज्जृम्भित जयति हुकृतयोगिधैर्यम् ।। ४१ ॥
इत्य विभाव्य धुरि योगिजनश्चिर ता
मोहानिलव्यतिकरास्तविवेकदीप ।
स्नान जप हवनमध्ययन पुराण
शास्त्र प्रत च सकल विजहौ किमन्यन् ॥४२॥
पुरानुपद्धशरवपुकपुप्पचाप
कोलाहलप्रवणकोकिलयूनि काले ।
अत्यद्भुताकृतिरसौ विपिने घरन्ती
हा हन्त हन्त जगदात्मवशीचकार ॥ ४३ ॥

·नटेशविजये
तां सुन्दरी प्रति तपस्विजनेऽनुरक्त
तं सुन्दरं प्रति तदीयवधूजने च ।
जातक्रुधः कतिपये जरठास्तदानी-
मुद्दिश्य शंभुमभिचारमुपाक्रमन्त ॥ ४४ ॥
तस्मादभूप्रथममुप्रतरस्तरक्षुः
संप्रेरितो मुनिभिरेत्य शिवं जिघांसुः ।
तच्छूलकोटिदलितस्वकठोरदेहः
प्राप त्वचा सपदि तत्परिधानभावम् ॥ ४५ ॥
भूयोऽपि ते भुजगमेकमुदीप्तमग्नेः
कालं करालगरलामिभरं किरन्तम् ।
प्राचोदयजहि पिनाकिनमित्यथैनं
केयूरयन्भुजगमेव कृती स चक्रे || ४६ ॥
भूतं पुनर्भुवनभीषणमेकमग्ने-
रुद्भूतमुत्तरललोचनमुपदंष्ट्रम् ।
शंभोवधाय ससृजुर्मुनयस्तमीशो
न्यञ्चन्निपात्य विदधे निजपादपीठम् ॥ ४७ ॥

·द्वितीयः सर्गः। अग्नि तमेव पुनराकुलकीलजालं तेऽचोदयन्नथ तमप्युपनम्रमाश । किञ्जल्कपिञ्जरिनकोकनदाविशेष हस्ते वहन्व्यहरदगुतशक्तिरीशः ॥ ४८ ॥ मूतीन्पुनर्जडधियो मुनयः समन्त्रा- नाहूय हन्तुमददुः शिवमभ्यनुज्ञाम । तानागतानपि तदा स विधाय शक्त्या माणिक्यनूपुरमयानधृतादियुग्मे ॥ ४९ ॥ इत्थं हतोद्यममवेक्ष्य तपस्विसङ्घ घोराट्टहासदलिताण्डकटाहकूटः । भीमाकृतिभ्रंमितपिङ्गजटोऽथ कोपा. दत्युप्रताण्डवपरोऽभवदष्टमूर्तिः ।। ५० ।। तत्तादर्श तमवलोक्य महर्पियन्दं निश्चेष्टितं भुवि निलीनमभूयार्तम् । तादृक्षवेगधुतपक्षतिमक्षिकोणे- रालक्ष्य ताक्ष्यमहिन्दमिवान्तरित्र ॥ ५१ ।।

·६ नटेशविजये विश्वातिशायिनि जने विहितोऽभिचारो न व्यर्थ एव ननु कर्तुरनर्थहेतुः । उद्दिश्य भानुमुपल: प्रहितः किलोवं क्षेप्नुः शिरो विदलयेत्क्षणतो निपत्य ॥ ५२ ।। तद्देवदारुवनतापसवृन्दमेवं मूर्छालमाकलयतो मदनान्तकस्य वचारवव्यथितचातकमण्डलस्य धारेव मड्क्षु जलदस्य दयाविरासीत् ॥ ५३ ॥ कर्पूरगौरतनुरिन्दुकलावतंसः स्मेराननः शिखरिराजसुतासमेतः । आलोलपिङ्गलजटापटलोऽथ तेषा- मानन्दताण्डवमर्शयदन्तकारिः ॥ ५४ ।। आनन्दवाष्पभरितायतलोचनाना- माविर्भवत्पुलकमेदुरिताङ्गकानाम् । आघूयमानशिरसा दुतमाविरासी- दानन्दताण्डबरसानुभवो मुनीनाम् ।। ५५ ।।

·तृतीयः सर्गः । पश्चाजगत्पत्तिमिमं प्रतिवुध्य पश्चा- त्तापात्प्रणम्य मुहुरेत्य शिवप्रसादम् । अन्तर्हिसे सति महाम्बुजलोचनेऽस्मि- न्सर्वे सदादि समुपासत साम्बभेनम || ५६ ॥ आनन्दनाट्यमनुभूतमिदं कदाचि- दुग्धौधौ स्मृतवता दनुजान्तकेन । हर्षप्रकर्षभरितेन महाभरातः पृच्छन्नभाणि फणिराकिल मारहेतुम् ।। ५७ ।। पूर्व मया यदनुभूतमभूत्पुरारे- नृत्तं तदेतदनुसंदधतोऽधुना मे ।। आनन्दमिन्धुलहरीमतिवेलमन्त. रासेदुषो वहनतोऽजनि तेऽतिभारः ॥ ५८ ॥ तस्यैव जन्म सफलं मुवने स एव शाध्यः म एवं तरति त्वरितं भवाब्धिम् । आनन्दताण्डवरसं हरिणामीले. धन्यः स्वयं पियति यः किल दृक्पुटाभ्याम ॥

·४८ नटेशविजये आकर्ण्य मदिरमिमामहिराज तेऽक्षी- ज्यानन्दबाष्पभरितान्यधुना भवन्तम् । शंसन्ति शंभुनटनेक्षणसाभिलार्प धन्योऽसि सत्यति च तेऽभिमतं तदेतत् ।। मामाश्रितस्य फणिनायक ते महान्तं कालं मयाद्य कथितं परमं रहस्यम् । तद्गच्छ तावकसुतोऽस्तु मदीयतल्पं त्वं द्रक्ष्यसि त्रिनयनं तपसे यतस्व ।। ६१ ।। संचोदयन्तमिति चक्रधरं प्रणम्य क्षाराम्बुधे: स निरगादुरगाधिराजः । कैलासभूधरमुपेत्य कृतान्तहन्तुः प्रीत्यै तपश्विरमतप्यत चाप्रमत्तः ॥ ६२ ॥ वाताशनत्वमनिशं वसतिगुहायां शेषस्त्वचः सततसंकुचितिश्च भोगे । सर्पस्वभाव इति सर्वमिदं विहाय पश्चाग्निमध्यमभजत्फणिराडननन् ।। ६३ ।।

·तृतीयः सर्गः। ४ दकिराधिपतिना तपसातिमात्र संप्रीणितस्तदनु चन्द्रकलावतंसः । आविर्वभूव तमभापत चाथ वत्स संपत्स्यते सपदि तऽमिमतार्थसिद्धिः ॥ ६४ ।। तिल्वाटवी भज तपश्चर तत्र चाह श्रीमूलनाथसदनं समया विराजः । हत्पुण्डरीककुहरे धरणीसुपुग्णा- नाडीपदे सदसि दर्शयितास्मि नाट्यम् ।। ६५ ।। अत्र: पुरा स्वमभवस्तनयोऽनसूया स्वामखलौ धृतमवेक्ष्य भुजगरूपम् । त्रासादपातयदतोऽजनि ते पतन- ल्याख्याधुनापि भव तादशनामरूप' ।। ६६ ॥ उपदिशति पिनाकिन्येवमुनिद्ररोमा विरचितनतिरन्तविस्तृतानन्दसिन्धुः । कृतनुतिरनुमत्या कुण्डलीश: पुरारं. रमजत निजलोक हर्पिताशेपलोकः ॥ ६ ॥ N 4.

·५०
नटेशविजये
श्रीमद्वैदिकमार्गसेलनकलाशुद्धान्तरङ्गः सुधी-
रद्वैतामृतलाभनिर्भरनिजानन्दानुभूतिः सताम् ।
गोप्ता मेटकरी कुलकतिलको गोपाठभूपालक:
काव्येऽस्मिन्क्रमशो नटेशविजये सगै तृतीय व्यधात् ।
इति तृतीयः सर्गः॥

·चतुर्थः सर्गः ॥
अथ पतञ्जलिरन्तकहन्तरि
स्थिरमतिस्तपसे धृतनिश्चय ।
अनुमत स्वजनैरधिक दया-
मृदुरगादुरगालयतो वहि ॥ १ ॥
बिलमुखादुदित स पिकारवै.
ईयदिव स्वमुदक्षत काननम् ।
चलकराहुलि चारुमरुल्लल
तपनतापनतारुणपल्लवम् ।। २ ।।
सकलभं फलभहरमरद
च्छुकपिकं कपिकम्पितभूरुहम् ।
वरसमीरसमीरितवल्लरी
निफरमाकरमासददाशियाम् ॥ ३ ॥

·नटेशविजये
परिवृढ. फणिनामथ पावने
महति तिस्बवनेऽत्र महात्मनः ।
प्रमुदितानकृत प्रणतः स्वयं
मुनिजनान्निजनाम्न उदारणात् ॥ ४ ॥
कचन तन्त्र तरक्षुपदश्वर-
न्कुसुमपत्रकृते तमुदैवत ।
फणिपति बहुकालदिक्षित
भसितभासितभावुकविप्रहम् ॥ ५ ॥
तमभिवाद्य मुनि. स तरक्षुपा-
दनयदाशु निजाश्रममादरात् ।
अपि च तस्य शिवेऽर्पितचेतसो
निजगृहे जगृहे चरणोदकम् ॥ ६ ॥
परिणतैरधुनाजनि मे चिरा-
पितृपितामहपुण्यभरैध्रुवम् ।
सकलवाञ्छित्तसंघटनाय य-
प्रभवता भवतास्मि समागतः ॥ ७ ॥

·चतुर्थ सर्ग ।
रजनिपु द्विजराज उदित्वर
स हरते बहिरेव तम शनै ।
अनिशमन्तरपीदमर त्वया
शकलित कलित द्विजराज न ॥ ८ ॥
भगवता सुकर भुवि मादृशा
प्रणमता दुरिताकुरभजनम् ।
प्रयतते सलु भद्रतराकृति-
वनकरी न करीरविपाटने ॥ ९ ॥
उपचरन्मुनिरंप तदादरा-
दुरगपुङ्गवमप्यमुना स्वयम् ।
समधिक विनुत सुग्वदु सयो-
रुपचयापचयापसेदिवान् ॥ १० ॥
इति परस्परमीरितवैभवा-
बुपचितप्रमदावुभको मुनी।
गिरिशताण्डवदर्शनसत्वरा-
घभवता भवतान्तहदी चिरात् ॥ ११ ॥

·नटेशविजये
।
विधिवदर्चनया वतचर्यया
नुतिगिरा तपसा नतिकर्मणा
उपचचार मुनिद्वयमुच्चकै
रिह बने हवनेन च शंकरम् ॥ १२ ॥
अथ कदाचन नाट्यमुमापते-
रचिरभावि विचार्य किलाभवत् ।
उपसि रचयितुं रविरुत्सुकः
किरणतोरणतो गगनाङ्गणम् ॥ १३ ॥
सुरनविह्नलिता सुचिरं वधूः
रुपपतेरुरसि स्त्रपती तदा ।
कलकलैः
कृकवाद कुगलोद्गतै-
ईतरसा तरसा समबुध्यत ।। १४ ।।
मुनिकुमारकृताध्ययनारवै.
मुखरितासु दिशासु विनिद्रितम् ।
विचरति स्म पयोजवने मिथः
सकलहं कलहंसकुलं तदा ॥ १५ ॥

·चतुर्थ सर्ग.1 ५५ अनुकृत क्षणमम्बुजमेचको हरिरहीश्वरतल्पशयोऽम्बुधौ। सरसि पट्चरणेन समुच्छ्स- कमलकोमलकोटरशायिना ॥ १६ ॥ भ्रमरडिम्भमुपात्तरवं प्रगे मरुदुपाहतमारत पद्मिनी। प्रदिशती मकरन्दपयः स्वयं निजपयोजपयोधरत स्तुतम् ।। १७ ।। उदितमिन्दुकलाशतमीक्ष्यता भितिभृतीति ससीभिरुदीरिते । स्तनपटेन नखक्षतयोऽरुणा रुरुधिरे रुधिरेण नवोढया ॥ १८ ॥ रविशतागरथागजवोचर- प्रथमभूधरगरिकपुजवत् । फणिभुगमभुव. स्फुटमुथयो हीचरमपिरमर्त्यपथे पुरः ।। १९ ।।

·नटेशविजये अरुणरोचिरसृक्परिमुञ्चती तिमिरदन्तिघटोषसि वायुना । प्रचलितानुदिशं पटलीभव- झुमरतोमरतोदवशादिव ।। २० ॥ मघवदिमुखमण्डनकुण्डल. भ्रमकराकृति बिम्बमहर्पतेः । उदधिमध्यगविद्रुमवीरुधा- मुदलसहलसच्छविगुच्छवत् || २१ ॥ हर हरेति सतामरुणोदये द्विरुपदेशवशेन किलान्तरम् । अहृत बाह्यमपि प्रसभं तमो दिनकरो न करोति किमुद्यतः ॥ २२ ॥ तिमिरकौशिकतस्करजारिणी- कुलमलीयत केवलमीदृशैः । उदितवत्युरुतेजसि शक्यते श्वसितुमासितुमालपितुं च किम् ।। २३ ।।

·चतुर्थः सर्गः ।
यदभवद्विरदयरवत्पुरा
तदधुना परिरम्भमुघारमा ।
सपनो मति मायति चरुयो.
युगलमागलमापियदुरमुकम ॥ २४ ॥
स्फटिकपक्रमिष म्पुटरश्मि य.
द्विलमति ग पुरा विधुमण्डलम् ।
गलिनकान्त्यधुना धुरि गोपते.
नरधिकं धियाडमिष्यात ॥ २५ ॥
अनपदुग्धमधिधितमाहनं
विधिवदादयनीमनागने।
भनुयुः सुषयोऽधरिणादा
नपपयो पपपोपमिग रमे ॥ २६ ॥
मृतिभिषारी तु को
लिहिताशि मुनिपुंगी
मानमिदनमपिनयनांना
निगमती पमनांदकपातुम ॥ २५ ॥

·नटेशविजये
मिहिरमम्बरमध्यगतं क्रमा-
दुपचितोष्मभरः स्वकरोत्करम् ।
ददृशुरात्मविदो दधतं वपु
ईरमयं रमयन्तमुपासकान् ॥ २८ ॥
कचन धूमरुपो बिलुलोफिरे
कचन निर्मलवजमणीरुचः ।
कचन नीरधिनीररुचो रवेः
कचन काचनकान्तिघरा कराः ।।२९ ॥
न पियति स्म नितान्ततूपाकुलं
मृगकुलं तरुमूलमुपेत्य च ।
अनु विशय यतात्मविलोपनैः
समकरं मकरन्दमयं इदम् ॥ ३० ॥
मुखमशेत युवा शिशिरे वधू.
पतटे कलहम इवाम्युजे ।
अपिपदयावृन्दमपोंभुना
मह रवहरवेश्मितवमणः ॥ ३१॥

·चतुर्थः सर्गः।
नवपतनशिलानलदर्शन-
स्मृतहालिकटकमतरतुपान् ।
उरगराभिषेकामापते.
विदितथानिहतवान्छितदापिनः ।। ३२ ।।
तददरेव दयाब्धिमुपादारी.
मापरीभिरलं सुग्पयनगन् ।
शुसिभिरराविरभूदिए पूजटि-
धुरि योरितयोरमबारमताम ।। ३३ ।।
जपति सिस्नयन जगमीतले
अपति तत्र पुरंग चिदम्परम ।
जयति त ममा प पुरेश्यभू.
दलकासकासिमासः ॥ ३१ ॥
समानुः शियमपिच्या मन
पपलपा शामियानन
परिणत: पुस्त, प्रगामिय:
नमुदिनो मुदिनी मुनिपुगे ॥ ३५ ॥

·-
नटेशविजये
.
द्रुतमततिदर्शनविस्मिती
शिवमुभौ प्रणिपत्य जगत्पतिम ।
सपदि तुष्टुवतुः सविधभ्रम-
दिविषदं विषदन्तुरकंधरम् ।। ३६ ॥
पदयुगं भवदीयमभूदिदं
नयनयोरयनं सुकृतेन नः ।
न ददृशे पुरुषेण पुरा चिरा-
दिह वराहवराकृतिनापि यत् ।। ३७ ॥
स्वजनरक्षणतद्रिपुशिक्षण-
व्यसनिता विदिता ननु ते विभो ।
यदुदपादि मृकण्डुसुतापदां
प्रशमनं शमनं भवता नता ॥ ३८॥
स्वजनमत्र चिराय समुत्सुकं
प्रमदनाट्यरसं वस पाययन् ।
सह तरक्षुपदा स पतञ्चालि.
मदनमर्दनमर्थितवानिति ॥ ३९ ॥

·चतुर्थ सर्ग । ६१ १ भय ननत हर सदसोऽन्तरे परनिश्चितबामपदाम्युज । सदुपरि हिसम्पुरता यमुजग भुजग परिनर्तयन् ॥४०॥ भृशमनति पिनाकमृता पना. पनगभीररावधमकारिभि । हमरकवनिभिगुवाहन फलयतालपतारममममम॥११॥ अभयमुदिनमपसर दप. स्फरमुमापतिरन्यमुधिरम् । किमपि ममदि कोमलता व्यसनुनातनुतापदर नृणाम ॥ १२ ॥ নিতা ননােখালা तटिदारगटाततिहासिना । মাথা মুনমুনা गुमुखि मुरित माप || १५ ||

·६
नटेशविजये
पशुपतेनटनं परिपश्यता
न हि मनो विषयान्तरमृच्छति ।
कुलमपि स्वकृते: पशुपक्षिणा.
मुपरत परतन्त्रमभूधतः ।। ४४ ॥
तदिदमद्भुतत्ताण्डवमुत्सुको
समवलोक्य सदाशिवमूचतुः ।
यमिवरौ नसतो यमराण्महा-
भुजगतो जगतोऽस्य हितैषिणौ ।। ४५ ।।
जय जयामितमोध सुखाम्युधे
जय जयादृतदिव्यतराकृते ।
जय जयैच्छिकलोकजनिस्थिति-
प्रलय पालय पादनतं जनम् ॥ ४६ ।।
हरिविधिप्रमुखैरमरैः समं
वम चिरं रचयनिह ताण्डवम् ।
इति मुनी विभुमात्मगिरः सतां
मुलभमालभमानमयाचताम् ॥ १७॥

·चतुर्थः सर्गः।
अथ तथेत्यभिधाय म ताण्डवं
पिरचयनिजभक्तवरप्रदः ।
अधिवमत्यधुनापि चिदम्या
सुमपिरं पिरचितदितटम् ॥४८॥
इसमुदन्तमयत्य रविः म्ययं
घरुणलोफजनाय मविग्मयः।
गदितुकाम इयासगिरम्सट
दुनरम्मतरधिमरगाहत ।। ४९ ॥
परमभूभृशोरगुन्दबाव
अविरहविरमेऽपदारमान ।
अवतरतरिखोग्तुमते जमा
विदिनदिनरापिरिय ग्यितः ॥ ५० ॥
प्रमाणपाशिमान
पविना: पितुं पनाम् ।
मनपाममण्डममादा.
पुरुषापारशिपिं ॥ ५ ॥

·४
नटेशविजये
सहरथे चरमाचलशृङ्गतो
निपतति घुमणौ नियतबलात् ।
उचितमेव रथाङ्गयुगं हि य.
द्विजघटे जघटे च तमोजनिः ॥ ५२ ॥
ज्वलति सांध्यमरीचिमिषाद्वहि-
विरहिशोकशिखावति विश्वतः ।
उडुशतोदयकैतवतोऽस्फुट-
द्वियदहो यदहोभिरनीदृशम् ॥ ५३ ॥
अतिविविक्ततयानि यजग-
सफलमर्थसमूहममत ।
निपतिते निजचक्षुषि नाशक-
सतमसं तमसन्तमिवेक्षितुम् ॥ ५४॥
उद्दजिहीत्त हुत्तोऽपिरियोदया-
चलतटान्मदनेन जयाधिना
जलधिना जनकन कटाश्रितो
हिमकरो मकरोत्थितिफैतवान् ।॥ ५५ ॥

·नटेशविजये
प्रणयिनामनुरागवचःक्रमः
प्रणयिनीसविध
शुकहस्तया।
अकथि दूतिकयार्धमतिर्हि त.
न्मुखगत: खगतः प्रकटः परः ।। ६० ।।
अखिलमन्यथयन्सुदृशोऽप्रतो
न हि शशाक विटोऽपि निगूहितुम् ।
कुलटया कलितं वत यद्रते-
ऽधरदलं रदलम्भित लक्ष्म तत् ॥ ६१ ॥
सदनु कोपनयापि तया हठा.
दतितरामपराधकृदप्ययम् ।
शशधरोदयतः स्मरतः ससी-
वचनतश्च नत: परिषस्वजे ॥ ६२ ॥
चपकमध्यगतादधिवामिता.
दलितयालरसालदलादिभिः ।
प्रणयिनी नवशीपुरमदृशं
मदयिता दयितामुखवामित: ॥ ६ ॥

·चतुर्थः सर्गः। प्रियसमेऽधरपानसमुरसुफे विवलिवानमवारिकाः शुकी । युचतटस्पृशि क्लप्तचमत्कृते. धरतनोरतनोदनुमोदनम ॥ ६ ॥ रहमि यासिरमादुपभुक्तव. त्युपपति यदुपाहममाना। मयदुमानमतोप्यत मा मसी पिरमरं रतरखिमया तया ॥६५॥ प्रियतमेन पलादुपभुक्ता रहमि यालिफभि मरनया। निजादुस्थितनायनम्बभता. पलिकुछ लिकुचन ममें मुहः ।। ६६ ॥ परिजना व जारपद्यया निसतमत्व निशान्तमकारयन । शिकरा; मुरशा मुरतममा. पापनानयनायुतमीलनम् ।। ६७ ॥

·नटेशविजये कैशिकं न कमितुर्गणयन्त्या साहसेन बहुमन्तुमनाहि । प्राग्ययाद्य पुनरस्य पुरोऽभू. स्मा हमेन बहुमन्तुमना हि ॥ ६८ ॥ विततैः स्वकरैवियोगभाजी विधुनानेन समन्ततो मनो भूः। उददीपि च माधवेन सख्या विधुनानेन समं ततो मनोभूः १ ६९ ॥ पशुपतिनटनैः परिस्फुरदोः शुचिभसितैरजनि प्रसाधिताशैः । हिमकरकिरणैश्च हर्षिता भूः शुचिभमितै रजनिप्रसाधिताशैः ।। ७० ।। श्रीमद्वैदिकमार्गखेलनकलाशुद्धान्तरङ्गः सुधी- रद्वैतामृतलाभनिर्भरनिजानन्दानुभूति: सताम् । गोप्ता मेटकरीकुलै कतिलको गोपालभूपालक: काव्येऽस्मिन्क्रमशो नटेशविजये सगै चतुर्थ व्यधात् ।। इति चतुर्थः सर्गः॥

·पञ्चमः सर्गः॥
सस्मिन्काले देवतामावभौमः
सटा यष्टुं मत्यलोकारमदारः।
निश्चक्रामानुगुतो नारदाय-
दूर गङ्गातीरमरिश्य देवैः ॥ १ ॥
ध्यायं ध्याय दिव्यगतिरपा.
नापायन राजमारतंमम ।
বাগায্যোধনা,
यूपं गतापमापाभिमपम ॥ २ ॥
भीमानेप भीपादानमावी
नीरपीवाहिनिर्मोफवतीम् ।
पौभांप भूषपूधारयष्टि
स्थान:भणी मागराणां पगङ्गाम ॥ ३ ॥

·नटेशविजये
कूलास्फालालोलकल्लोलजाल-
स्फायफेनश्वेतमानप्रवाहा ।
आकूपारादा हिमाद्रेश्च मूर्ता
दृष्टा कीर्तिर्या दिलीपात्मजस्य ॥ ४ ॥
बालेवालं प्रस्तरास्फालनोद्य-
स्पाथोबिन्दुप्रौढमुक्ताफलानि ।
उत्क्षिप्योरिक्षप्याददानोमिहस्तैः
प्रालेयायो परिक्रीडतेऽके ।। ५ ॥
दन्तादन्ति क्रीडतां दिग्गजानां
गण्डोड्डीनैः कीर्यमाणं द्विरेफैः ।
हन्त नानात्पूर्वमध्यात्तगन्धं
गन्धर्वाभिधूयते यत्र कैश्यम ॥ ६ ॥
स्नातुं दारैः माकमेकत्र संघ
सप्तर्षीणां सैकते मंनिधत्ते ।
कापि स्वर्गप्रामणी: सावरोधः
प्रातयंत्रान्यत्र चायः सभार्याः ॥ ७ ॥

·पञ्चमः सर्गः।
अम्मो यस्याः शम्बरं हस्तदेशे
मरपुः क्षीरं मूर्ध्नि कण्ठे विपं च ।
अनध्वन्यप्याफलव्यामृतं च
प्राहुम्त समुदवाध्यं प्रवाचः ॥ ८ ॥
सुद्धा यस्याः पानकवंमदीमा.
मानपान्त: म्वाधिकारच्युति दाम् ।
प्रेत: किं प्रेषयामाम भीत:
मौदादाय स्वस्वमारं प्रयागे ॥ ९ ॥
पण्डीलक्ष्मीजन्मभूमी रशती.
माताभ्यामादरात्तन्यस्याम् ।
मस्या नूनं मध्यदेश मिलित्वा
मायापासर्या सरस्यत्युपास्ते ॥ १० ॥
मारवाशिष्ठय जन्नुप्रियज्यां
कण्ठ नीला कापाशे पिशः।
गाने शुर: पूर्णकन्यामा.
RAIमियानुरूपं विमात ॥११॥

·नटेशविजये
वाराणस्या विश्वनाथोपकण्ठे
काया या केदयन्ती मुमुक्षो
ताप पाप हन्ति यत्सन्न चित्र
यस्या मोक्ष सोऽपि याथाकथाच ॥ १२ ।
कायव्यूह प्राप्य कान्तेन साक
काम रन्तु गाढमभ्युत्सुकेव ।
स्वीकुर्वाणा स्रोतसा या सहस्र
खेलोदार गाहते पार्श्वमब्धे ॥ १३ ॥
न क्रोधो मे नाथ वर्वति नित्य
नागस्त्वव्यप्यस्ति नैतन्मृति ।
कुध्यन्त्यागस्कारिणं मिन्धुराज
प्रत्याचष्टे या च्छलोक्तिप्रगल्भा ॥ १४ ॥
मौली शभोर्मालिकावद्विभाती
निर्गच्छन्ती या नसाशुच्छटेव ।
विष्णो पादाब्याकरोत्येतदैक्य
तन्मूल हि स्नौति पूरी यदमे ॥ १५ ॥

·पञ्चमः सर्गः।
७३
पानेतुः पादनिने जनाभी
मत्वाचामनिक मुनिजहुनामा ।
मद्यः स्मृत्वा गंमुनिर्माल्यभावा-
क्षण्देशाही भोयतो यामहामान् ॥ १६ ॥
भूरि वैरं यत्पुग भूतिजालं
नातोलीदं शंकरीये कपर्दै ।
पन्द्रनिग्धं भकतव्याजतात.
द्वारिमान्ते या धमन्तीव भाति ॥ १० ॥
युक्ता याची युक्तियां मरम्प-
साम्तवाहिन्यात यावाचाम ।
पायं पायं पामराशाम्पु यम्या:
मारं निधीवन्ति मारम्वनं यग ॥ १८ ॥
पापानिमारपाठीनमान-
पाटीमीटीकरीभिः ।
वीपीमध्यायनिहारिवामिः
माया या दर्शनीया मिन्ट ॥१९॥

·नटेशविजये
तोरे यस्या देवदारूपगूढे
मध्याहाम्लानकर्णावतंसाम् ।
भिल्ल: म्वर पाययनम्यु मिली
दसे नाफेऽनादरं देषयूनाम् ॥ २० ॥
शासाभेदलाघनीयाकृतीनां
तीरोपान्तस्थायिनां दिव्यधानाम ।
भूदेवानां भूमहाणां च पृन्दैः
प्रास: प्रातार्यते पुष्पवर्षेः ॥ २१ ॥
अन्तशनातितीरमीलि
स्रष्टा सपा यानाला यियः ।
ममाप्यद्गातदोबासुपेत-
मना प्रेरणा दारयुक्तो दिदीभे ॥ २० ॥
भयरहोपदेयवान-
रष्टम्पभियानाधिती |
माम विपर्म धनं विषागं
मेने सोनिमा पमः ॥ २१ ॥

·पश्चम सर्ग ।
अप्राविष्णू दीमणीयाख्ययेप्रपा
धिन्वन्वधा देवता सप्रगृह्य ।
पशादिष्ट प्रायणीया विसत्य
क्रीत मोमऽयष्ट पासिध्ययष्टपा ॥४॥
मात माय च प्रवग्यापमद्या-
महो राप्रावि मध्य प्रतन ।
शेष काल ज्ञानवादप्रधागे
मध्यमिन्ये माफमम्भाजयोनि ॥ २५ ॥
तत्र भेजे धमतापाभियोगा
पनिमालागुटममाननेन।
द्विय पुभिाग्यमानी पविले
मध्यममा महरा एक ॥ २६ ॥
मुमयप मामदेसरानी
मिन्दागायत्ययमन्दम ।
निस्तारण्य रेपरहिन्दुमा
नांग्यामना नागमनियम ॥.॥

·नटेशविजये
देवैः साकं देवराजं विरिश्च-
स्तत्तारक्षं दिव्यरष्टया विदित्वा ।
तैरानेतुं तं हविर्भागहेतोः
पुत्रं तावत्प्रेषयामाम तूर्णम् ॥ २८ ॥
धीरस्तिल्वारण्यदेशं म गत्वा
नत्वा शंभुं नारदस्तब्य पार्थे ।
माकं देवैः मंददामरेशं
तृप्नं नित्यं ताण्यालोकनेन ।। २९ ।।
अन्तनाटयानन्दपूरेऽभिपृद्ध
देवम्यान तत्परीवाहकम्पम ।
अश्णां पृन्दै बिभ्रदानन्दयाप्प
वसी वीणायोगिना भ्यालुलोके ॥३०॥
शंभूतम् पन्द्रपारः सपन्या
पन्द्रमाणा कमाया गरमूनां ।
भानन्दाचम्याकुलामोडमुनाम
मानापिन्द्रों वीक्ष्यो माशिम ॥३१॥

·७८
नटेशविजये
क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ती-
त्येषा गीता यानभिप्रेत्य वृत्ता ।
शोच्यस्तेभ्यः कोऽन्य इत्यात्मनीना:
कर्म त्यक्त्वा केयन प्रवजन्ति ।। ३६ ॥
निष्ठाः कचिनिर्विकल्प समाधी
योधात्मानं पूर्णमन्तर्यदिश्च ।
शंभु मान्द्रानन्दमध्यभयन्तो
मन्यन्तेऽपि प्रझलोकं मृणाय || ३७ ॥
कामक्रोधी यम्य यम्याशनायो.
दन्य यस्यावश्यिको जन्ममृत्यू ।
चित्तं प्राणो देह इत्याहुरेत.
साक्ष्ये तस्याहं तु सचित्सुसारमा ।। ३८ ॥
मित्येवं स्वानुभूति मुपवं.
प्रामण्यामाकारणे कुण्ठिताशः ।
प्रत्यापृत्य प्रमणे सुरपि.
हन्त न्यायष्टाशयं देवनेतुः ॥ ३९ ॥

·पञ्चम सर्ग ।
आकर्येद नारदादात्मयोनि
कल्यन्ते या कर्महानिर्मवित्री।
सद्य प्रामा कमान स्वयं ता
सिल्वारण्य देहभेदन भेजे ॥ १० ॥
शुद्ध मात्वा शेवगद्ऽम्भमीह
प्रत्युपातो देवते पायोनि ।
व्याहत्यादी व्याघ्रपादेन माफ
शमुनत्वा माधु तुष्टाव पश्याम ।। ४१ ॥
यो देवानामादिभूत पुरस्ता.
न्मामद्रामीञापमान महर्षे ।
म स्य पुत्र शाधि मोधिकन
साध्या पुरामा पापि मपोजयम्य ॥ ४२ ॥
যামিদিন
कार मायाकभुरे फेनटातम् ।
पास प्रानिमंप्रभेद
विविध परवानायुपेता ॥ ४ ॥

·८०
नटेशविजये
ब्रह्मा विष्णू रुद्र इन्द्रस्तथान्ये
स्वत्तो जातात्वं तु सर्वस्य हेतुः ।
शंभो सर्वस्यशिषे येन तस्मा.
द्योगिध्येयः शश्वदेकस्त्वमेव ।। ४४ ॥
अज्ञात्वा स्वत्तत्त्वमादित्यवर्ग:
पप्रच्छ स्वा को भवानित्यथाम्मै ।
सर्वात्माहं सर्वकालानपायी
नान्यो मत्तोऽस्तीत्यवोच: स्वरूपम् ॥ १५ ॥
स्तोतुं साकं चेतसा द्राक्प्रवृत्ताः
सर्वा वाचः शक्तिशून्या निवृत्ताः ।
अप्राप्य त्वामित्यहो वेदवादे-
ऽप्यज्ञः स्तोतुं हन्त सोऽहं प्रवृत्तः ।। ४६ ॥
वेदस्त्वनिःश्वासभूतस्त्वयादौ
क्लप्स: कमब्रह्मकाण्डात्मको यः ।
तस्येदानीमङ्गतस्तापदास्ते
प्रामाण्याप्रामाण्य योगः प्रसकः ॥ ४ ॥

·पञ्चमः सर्गः।
आशाभूत ते श्रुतिस्मृत्यशेयं
तम्य स्यादुष्मने दोषभूमा ।
अशको जन्तुर्नन्वनीशोऽयमातः
सो किं वस्ति विज्ञापनीयम् ॥ १८ ॥
ब्राह्मण्यमह्मण्यमेवं त्रुवाणे
मानुप्रोशः शंभुरनं जगाद।
अचारभ्यादन्तु गामवराशा
अशे. वै. वैरास्यतामत्र पति ॥ ४९ ॥
शमोरवंभावमम्मोजन्मा
व्यक्त युद्धा याप्रपादानुयातः ।
श नरवा यादेशं पियासुः
प्रामानन्यः मायामाम मायाम ॥ ५० ॥
भायाजानरामया व्यापारी
पेसामन्यामप्रवीगा.
सयापरि मत्रपण
प्रमाण प्राधिपमुरंग ॥ ५५ ॥

·नटेशविजये
तिल्वारण्यादुत्थिवस्तै: सहैव
व्योमाध्वानं व्योमयानेन तीवी ।
वेगादन्तर्वेदिमासाद्य सद्य-
स्तत्रत्यं स्वं देहमेष प्रविष्टः ।। ५२ ।।
-
सभ्यरेभिः साकमृत्विक्प्रवेकै-
स्तावद्यक्षे ब्रह्मणस्तायमाने
अस्यागच्छन्हव्यमादातुकामा
देवास्तत्र द्योतमानैर्विमानैः ।। ५३ ।।
स्वैरं भुक्त्वा पडूसोपेतमन्नं
भूषावासोभूपितो दिव्यगन्धः ।
विद्वल्लोको वीटिकाभृत्सभायां
तुष्टः संघीभूय तुष्टाव यज्ञम् ॥ ५४ ॥
प्राग्वंशात्प्राक्सोमवेद्यां सदाऽमी.
देहोपेतायां हविर्धानवस्याम् ।
अनिश्चिक्ये पुच्छपक्षात्मशीर्ष.
युक्तो यज्ञस्यैव पाहोऽवतीर्णः ॥ ५५ ॥

·पञ्चमः सर्गः ।
तस्मिन्नेव स्थहिलेऽमिः प्रणिन्ये
येतो यूपे पूर्वत: ग्यापितस्य ।
अग्नीपीमीय. पशुशायणन्धे
नेतु हस्तममी हि ना. ॥ ५६ ॥
भन्यधारते यांहमा तुराया
स्तो हिमां तमिनी तम बुद्धा ।
आजिप्रत्तो होमगन्धं पाया
आम शभोरखनामध्यनन्दन ॥ ५५ ॥
अध्ययुबममीवरीय गृहीत्वापोऽर्धरा हवि.
धनि माध्यभिपुन्य माममभिमंगृह्म प्रहेषु कमान ।
दुस्वामी मर एन्य शिष्टामिह मंमक्ष्यानुमान्य स्तुत
दाखं प भनिगाय मोऽनुमपनं युगाबिसेन विधाम ॥
पारि तुमि मामभिराम्रो
दोना र तदुपरि म त ।
अपपुंग प्रतिमानि प पप.
पानुमन्यत इति प्रागु सीमाः ॥ ५९॥

·८४ नरेश विजये विधिवदवभृथान्ते विस्तृतं दक्षिणाभिः सुरसरिदुपकण्ठे सप्ततन्तुं समाप्य । वरमृषिगणमन्तर्वेदिदेशे निवेश्य स्वयममरयुत्तोऽजः सत्यलोकं जगाहे ॥ ६ ॥ श्रीमद्वैदिकमार्गखेलनकलाशुद्धान्तरङ्गः सुधी- रद्वैतामृतलाभनिर्भरनिजानन्दानुभूतिः सताम् । गोप्ता मेटकरीकुलैकतिलको गोपालभूपालक: काव्येऽस्मिन्क्रमशो नटेशविजये सर्ग व्यधात्पश्चमम् । इति पञ्चमः सर्गः॥

·पष्ठः सर्गः ॥
गुणनिधिरिह सहि गोहनायो
विपुलयलोऽजनि विक्रमानामा ।
दशरथ इस यो द्वयोमहिप्योः
शुभगुणयोस्तपमाभजत्सुतांखीन् ॥ १ ॥
शिषभजनकदेषु सिंहकर्मा
सनपवरपु दयालुरमजन्मा।
पितुरनपगुणेः प्रियोऽतिमा
ममगन राम इव मितानुकूलः ॥२॥
সবমি বিঘিাষণ:
यमिपरिमटिमानमोऽपि ।
अपमनुमनुने हम न विगारयां
हिममना भरलाम्पयेव रामः ॥३॥

·Am
नटेशविजये
सितवपुरधिकं स सिंहवर्मा
शतभिषगाहितसक्रियोऽपि शश्वत् ।
विधुरिव हृदये वहन्कलवं
कृशतनुराश्रितवागिरीशमेव ।। ४ ॥
व्युदसितुमयमङ्गभूविकारं
बत बहिरन्तरिय प्रसह्य जातम् ।
अचकमत शिवाचनेन शश्व-
स हि विदित: स्मरशत्रुरादिवैद्यः ॥ ५ ॥
शिवचरणसमर्पितान्तरः श्री-
शिखरिबटाटविकालहस्तिकाञ्चीः ।
नियतमतिरटन्निषादयूना
सममभजच चिदम्बरं कदाचित् ॥ ६ ॥
अविकलहठयोगराजयोगा.
भ्यसनपरैः शुकशारिका कैयत् ।
परिचित पदभाष्यफकिकैश्च
प्रथितपतखलिपुण्यपर्णशालम् ॥ ७ ॥

·पठः सर्गः।
पनतरसुकृताद्रिफूटकल्पैः
शिवचरणालमर्पितापनीतः।
प्रथयति ननु पिस्वराशिमियं-
मुरभितरक्षुपदोट समन्तान ॥ ८ ॥
परिचिसमितत्रिपुण्ड्रप चा.
भरशतरुद्रजपा मदा मुनीन्द्राः ।
पशुपानिपशुपाशयन्धमोक्षा.
धसिलपदार्थविदो यदायमन्ति ॥ ९ ॥
चिरतरमुसचिदम्यरत-
स्पुरमधिगम्य साक्षुपादमः ।
शाणमुपजगाम मिहसमा
रविमि माम्पमुफस्थिर मनासः ॥ १० ॥
म्पुटतरशिवभक्तीपरमेनं
विनपमियारसविम महर्षि ।
अभिमुगमनिशीतमरपा-
रगुपयदिन्दुरिमा भित्रकारम ॥ ११ ॥

·८८
नटेशविजये
ऋषिवरमवलोक्य राजपुत्रो
घनमिव तापकदर्थित: शिखीन्द्रः ।
हृषिततनुरुहोऽतिहष्टचेताः
श्रुतिसुखदां गिरमाददे गभीराम् ॥ १२ ॥
सुकृतसुरमहीरहैरिदानी
फलिभिरभावि मदीयपूर्वपुंसाम् ।
चरणकमलसेवया यतस्ते
चिरमहमस्मि चराचरेषु धन्यः ॥ १३ ।।
जगति पतिमपामपादगस्त्यः
शयचुलुकेन पुरेत्यहं शृणोमि ।
दुरितजलधिशोषणक्षमं त्वां
पदरजसाद्य परं निशामयामि ॥ १४ ॥
कुरु मयि भगवन्कृपां क्षणं ते
मनसि निवेदितमस्तु मामकीनम् ।
तव सविधमुपागतस्त्वगाया
धरणिपतेस्तनयोऽस्मि सिंहवर्मा ॥ १५ ॥

·पाठः सर्गः।
जगदुपतयेऽत्र जागरूक
शरणमुपैमि भवन्तमीहशोऽहम् ।
किमु जगति पनापनं विनक
गतिरितगस्ति कृशम्य पातकस्य ।। १६ ॥
अनुपधिकमनुमहं विधेक्षि
प्रपलगदाभिहत मपि प्रपत्रे ।
मनु जनपरितापनोदनाय
प्रभवति म द्विजराज एव पूर्ण ॥ १७ ॥
कनु मम जननं फ तिन्वदेशः
कप पत मरिक दर्शन है।
अपटिपटनापटीयमीभिः
शिषकरुणाभिरही ममुनजम्भे ॥ १८॥
इति निगनिदानमितिमा
धरणिपरममा नरभुपाद ।
भविकरमपरोदनुपएं य
रमापा जाणागत मन्तः ॥ १९॥

·नटेशविजये
अलिकगतशुभाक्षराङ्कुरोत्थि.
त्यनुगुणदोहलभास्मनत्रिपुष्ट्रम् ।
स्पयति पयसि स्म शैवगने
स तमुपवामकृशं कृशानुकल्प: ॥ २० ॥
अमुमथ शिवमायाभिषिक्तं
कनकरुचि विरचय्य कंचिदस्मै ।
मनुवरमुपदिष्टवान्महर्षि
वितरति च स्म हिरण्यवर्ममंशाम् ॥ २१ ॥
भवमदिह तदाद्यमी प्रसक्तः
सततमनन्यमनाः शिवार्चनायाम ।
उपनमति महत्युपप्लवेऽपि
कचन मृकण्डुकुमारवहढात्मा ॥ २२।।
त्रिपुररिपुजपी त्रिकूटशैले
निपवणमनकृमिपुण्ट्रघारी।
प्रिकरणविमलखिलोकनेतु.
त्रिपुरमिदोऽहन म त्रिकालपूजाम ॥ २३ ॥

·पठः सर्गः। १ हिमकरमट हिरण्यवर्मा परिचरति म्म वधैव पार्वतीशम् । मततमपि यथा ममा मुनीना. ममिनवमेनमगस्त्यमेव मेने ॥ २४॥ जनकमय कदाचिदस्य जीर्ण प्रतिनृपतिः प्रश्मरमुनं च युद्धा। त्रिदियमममदापदं जिघृक्ष- टुंसमभिषेणयति म्म दुविनीमः ॥ २५ ॥ रयगाययोपराजिनियं समुलरजोभरधूमरान्तरालान् । अपटुकरणगम्यरात्पनन्तो रशियरं परिरभिऽस्य एमा: ॥ २६ ॥ मपि रशिमग्यमापातं मपदि निपा ममं मुग्गानि गधाः । भनुपरमुदतमयमा कठिनपाएर २० ॥

·९२
नदेशविजये
विपुलवलदकाण्डचण्डवात-
व्यतिकरनिदलितोऽस्य केतुदण्डः ।
अपतदधिबलं तदानुकुर्व-
शमनकरेरितकालदण्डरीतिम् ॥ २८ ॥
प्रबलपटहभेरिशवनादः
प्रलयधनाधनजितप्रकाण्डै ।
शिथिलितजगदण्डसंधिबन्धै-
हरिदिभफीकृतिमांसलैरजृम्भि ॥ २९ ॥
सपदि वियति बभ्रमुः शकुन्ता.
स्तरुशिखराणि जनास्तदाध्यरोहन ।
गृहमनु निवहो गवामधाव-
त्पटहरवे परितो विजृम्भमाणे ॥ ३० ॥
घनमिममवकर्ण्य कर्णशूलं
पटहरवं भटवीरवादमिश्रम् ।
विपुलभुजबलोऽथ विक्रमाटो
निजनगरान्निरगान्नृप: ससैन्यः ॥ ३१ ॥

·पष्टः सर्गः। कतिपन करिकंधराधिरूढाः पुनरिमरेऽश्ववरिष्ठनिष्टाः। अधिरथमपरे ताधिरोहा पहिरगमनगरात्पदातयोऽन्ये ॥ ३२ ॥ কানামা पपरमानि प्रम गौडः। अभिमुग्यमरिमन्यमायधाक पलतदिनभ्रमियानु पण्डवायुः ॥ ३१॥ स्वरिनमप सुरङ्गिणा तुरती ममतदलिपकन इस्तिपालः । रणमुवि रथिना रथी भंटेन प्रतिभर इत्युदभूमिधः ममीकम् ॥ ३४॥ रषिमटतुरंगमरम्पारा. सुनधरणीपसरपतत्कयन्धम। ੴ 47 ਬਲvg ਵਧੂ गुरमुनिभित विनित: मुयुम १३५॥

·नटेशविजये
मपदि रथिशिरांसि सारथीना-
मुपरि निपस्य समं तदुत्तमाहै।
अथ हयमभिपत्य तच्छिरोमिः
सह युगपत्समरक्षितौ निपेतुः ॥ ३६॥
अरिभटरुधिरारुणैः शरैः खं
निवितरं नितरां बभार शोभाम् ।
भटसुरसुदृशां प्रवालदण्ड.
विधिविहितस्य विवाहमण्डपस्य ॥ ३७॥
अभिनवरुधिरारुणानि हत्वा
करिवरकर्णदलानि काकगृधैः ।
अनुतरुशिखमर्पितानि रेजु.
वंजपटवत्निदशीस्वयंवरस्य ॥ ३८ ॥
द्विपकरहतदूरनुन्न एको
वियति तदा सुरवारसुन्दरीणाम् ।
वरवरणमरं विचार्य वक्तुं
सदिय पुनर्धरणीतले पपात ॥ ३९ ॥

·पठः सर्गः। ९५ म्यवदनमपर: स्वयं गृहीत्वा गगनपऽतिजयेन गृध्रनीतम् । अहरत मणिकुण्डलान्यना- ण्यमरपुरीगणिकारतो विमाने ॥ ४० ॥ असिविदलितहस्तिदन्तरसण्डः मममदसायशिरोविकीर्णमुक्ताः । शरसफलितपन्द्रतारकामा अपिमराजिरमम्यराभिपतुः ॥ ११॥ महति मधिरमण्डले निपेतु. मंगामस्तकमोतिप्रका। मलन व भटामणीजयभी. परिणयमालविकालाजाः ॥ १२॥ ममानि विजय पगायो वा मापळयागमयोन समार। कतिपयसिमानु गौनतः भयागमनपायकोHIAR ||३|| ·९ नटेशविजये स तु विमलमतिः समाहितात्मा सचिवगिरा शिवसंनिधौ निषण्णः । अभयवरदमात्मबन्धुमेनं चिरमनुचिन्तयति स्म शत्रुहत्यै ॥ ४४ ॥ शरणमुपगतं सुतं मृकण्डो- रतिलघु मृत्युमुखादमोचयद्यः । अपि दशमुखमर्थितप्रदाना- दतनुत हष्टममुष्य सोऽयतोऽभूत् ।। १५ ।। मनुकुलमणिदीप मा स्म भैपी- स्तव सपसा स्वदपत्यभक्तितश्च । स्वरितमरिफुलं तवापनोत्स्या. म्यहमिति तं स वदन्नभूदरश्यः ॥ ४६ ॥ निरवधिकरुणानिधिमहेशो निटिलतटीनटदीक्षण, क्षणेन । निशि निशिसतरप्रिशूलहतो निखिलमरातिकुलं निराम्थदस्य ।। ४७ ।।

·पाठः सर्गः। पतिरपि वरणं प्रगे प्रजाना- मिदमविदनधिकहा याह्मदेशे। भरिकुलमखिलं हतं विलोक्य प्रमुदितहप्रशशंम पार्वतीशम ॥ ४८ ॥ अथ नृपतिरमो मुधीरमाया- न्ममि सदात्महिलाम्ममाजयित्वा । शियमिदमभयरिखधारयाप्त: परमिह फिरणीयमित्यपुन्छन् । ४९ ॥ भगुणतरपरम्परेकमान्य तिमदलत्परराष्ट्रमन्त्रतन्धाः । प्रतिजगदुरमी परावरमा: परिणतिधाम पोऽय पध्यमिरथम ।। ५० ॥ स्वमिह नृप पिता स्वमेव माता पमितरपुरय श्मीर इनि शाति जमा दिनपिगं वो ननु पनि नगोमन साम्माम || ५१।।

·नटेशविजये
पलिततरशिरम्तया प्रजाना.
मवनविधायधुना भवानशक्तः ।
प्रभवति य इह प्रधानसून
विधिकशतो भवतः स विप्रकृष्टः ।। ५२ ॥
अहह जनपदेष्वराजकेषु
स्वगृहकलनसुताः स्युरव्यवस्थाः ।
अथ जगदखिलं मिथः प्रकुप्ये.
सपदि ष मात्स्यनय: समुन्जिहीते ॥ ५३ ।
विषयमिह विवर्जितं नियन्त्रा
निभृतमरिर्मिविशेत लब्धरन्ध्रः ।
गृहपतिरहितं गृहं विशो
वियतकवादमिवाशु विश्वकद्रुः ॥ ५४॥
उपकरणशतापशोभमाना.
प्यधिगतवत्यपि वाहिनीशमध्यम् ।
परिवरहिता तु पार्थिवश्री.
ने चलति नौरिव नष्टकर्णधारा ॥ ५५ ॥

·पष्ठ सर्ग ।
९९
नृपतिरिह पदाग्निजादपंत-
स्तृणपणतूलतुषायतेऽतिशोन्य ।
पनगिरिवरगदराग्न्युतश्रे
दपि हि फेरभिभूयते तरक्षु ॥ ५६ ॥
मदिद सनयमानयात्मज
प्रमुमपने कुछ भद्रमन्तु राज्यम् ।
रढतरमवलम्च्य दारुधुर्य
जगति हि तिष्ठति धाम दीपकालम ।। ५७ ।।
इनि मधिषवषो हिन निगम्य
प्रकृतिभिरप्यनुमोदित प्रमेश ।
परमशिवमुपास्त भक्तियुक्ती
निजसनयानयने निस्दभाव ॥ ५८॥
বঙ্কিমাখ্যা বিশ্বে।
निभगिनीपत निषेध पैन ।
प्रदिपु गृपमुन पुर प्रालि
न्पगपंत पिया पमिन ॥ ५९॥

·नटेशविजये
तदनु मुनिवचस्तरक्षुपादो
हृदि शिवकार्यहितं विचार्य सद्यः ।
नृपसुतमननीय नीतिवाद-
स्वददिह स्थिरकीर्तिमय काहुन् । ६०॥
स्वमसि शिवकटाक्षतो धुताति-
जगदवनं भुजजन्मनां हि धर्मः ।
तदिह निजपुरं त्वरस्व पित्रा'
परिचितमाप्नुहि भद्र भद्रपीठम् ॥ ६१ ॥
स्थित्वा कंचन कालमात्मनगरे कृत्वा प्रजारजनं
प्रत्यागभ्य चिदम्बरं पुनरिदं श्रीराजधानी प्रभोः ।
निष्पाद्यात्र शिवन्य वेदविहितां नित्यां च नैमितिकी.
मन्तर्वेदिगतैर्वितानय महापूजा मुनीन्द्रेरिति ॥ ६२ ॥
स तथेति समेत्य गौडदेशे
निजराज्यं परिभुज्य शश्वदन्न ।
विसहस्रयुगेय विल्वरशं
शिवकैश्यमिह स्वयं विवेने ॥ ६ ॥

·पाठ सर्गः।
824
अष्टप्राकारजुष्टं हरिमपिरपतुर्गापुराम्यं सहय.
स्तम्भोसम्भाभिगमस्फटिकमयमहामण्डपं मतदाकम ।
थीथीभिर्भाममानं विविधमणिगृहं पुण्डरीकाभिधानं
शिस्पिप्रेष्ठविचित्रं व्यरचयत पुरं शाश्वतं हेमवर्मा ।।
श्रीमद्वेदिकमार्गखेलनकलासुद्धान्तरणः सुधी-
रवैतामृतलाभनिरनिभानन्दानुभूति मताम् ।
गोमा मेटकरीवुलेकतिलको गोपाल भूपालक.
काव्येऽमित्रमशो नटेशविजये मौतु १९ व्यधान ॥
इति पठः सर्गः॥

·.
सप्तमः सर्गः॥
एकदा किल हिरण्यवर्मणा
क्लप्तमत्र शिवकार्यमद्भुतम् ।
प्रेक्ष्य तुम्बुरुरितो गतो दिवं
पृष्ट एवमवदगृहस्पतिम् ॥ १॥
श्रीनटेशशिवकामसुन्दरी-
नित्यवासानिविड़ीकृतोत्सवा ।
वेदशाविपणिविराजते
पुण्डरीकनगरीति भूतले ॥ २॥
यत्र हाटफसदस्यहर्निशं
नृत्यतो निटिलचक्षुषो मुदा ।
पूर्वसागरतरङ्गभाकृति-
व्याकरोति धनवायनेस्सरीम ॥३॥

·सतमः सर्गः।
१०३
सौधगोपुरगहैः सहेव या
प्रस्थित निलयं पतसलेः ।
लक्ष्यतेऽधिशिवगतमुल्लम-
न्त्यम्युयिभ्यनषशादधोमुखी ॥ ४ ॥
पूर्वतन्त्रपदभाप्यमापिणौ
यन मिनिपतचलो उभौ।
पूर्वमप तु पर:शता बुधा.
ताशा: प्रतिवसन्ति दुर्जयाः ॥ ५ ॥
सारहरिमणिमौपदीधिति.
ध्यापनन विसमस्यहनिशम् ।
यत्र तर्फकदमावमपिंपा.
मन्धकारपदयायमास्थितः ॥ ६॥
पत्र पसगृहधूमधारणी
पा दियोऽस्मरतां दवि शाम् ।
मालपापशिलादिनिर्मिता
गणानिरिक लयरोऽम्बर ॥ ॥

·नटेशविजये
हर्म्यभूरगुरुधूममण्डली
कुर्वती नभसि कालिकाश्रियम् ।
यत्र शश्वदुपयाति निर्भर
नीलकण्ठनटने निदानताम् ॥ ८ ॥
पद्मरागमणितोरणच्छटा
पाकशासमशरासनोज्वले ।
नीलसौधनवनीरदान्तरे
यत्र भान्ति युवतिक्षणप्रभाः ॥ ९ ॥
चारु यत्सदनचन्द्रशालिका-
जालकान्तरचरो विधुधुवम् ।
चुम्बितो युवजनैः प्रियास्यमि-
त्यङ्कवानजनि तद्रदक्षतैः ॥ १०॥
व्योमसिन्धुजलवीचिशीतल-
स्फीत केतनपटाञ्चलानिलैः ।
यत्र सौधशिखरेषु यौवतं
संचरस्सुरतखेदमुन्झति ॥ ११ ॥

·ससमः सर्गः।
कापि यत्र पटवामपांमुळे
फेलिमोधशिपरे कुमारिकाः ।
कुल्ययाभ्रमरितः कुतूहला.
पोषयन्ति नययुष्पवाटिकाः ॥ १२ ॥
प्रोसनेषु फिल पूर्वपशिम
म्वर्णगोपुरशिरःसु मंगता।
म्वर्णमिनवितानमंपदं
सन्वती पियति यन पश्यते ॥ १३ ॥
गत बसमयगोपुरम्पुर-
मात्रमध्यघरममण्डलम।
पेदितुं दिवि विधुसुदो टि.
त्यामो गिलतिहान भातुपिन ॥ १४ ॥
समापिमण्डलं दिति
यानमापरिषपवितमम् ।
বুঘষা ঘা
पर विशुभियम् ॥ १५॥

·नटेशविजये
वाक्ष्य केलिवनसीग्नि सुध्रुवां
यत्र चारुगतिमेतदीप्सया।
नाति हंसमिथुनं मृणालभुः
ग्दीर्घिकासु सवननयं शुचि ॥ १६ ॥
नालिकेरतरवो निजैः फले:
शैवगानमलिलानि बिभ्रतः ।
स्वर्गसिन्धुपयसो निरीक्षितुं
स्वादिमानमिव यन्त्र सून्नता: ॥ १७ ॥
अप्रसीन्नि शिशिरात्ययेऽङ्कर-
स्पल्लवं कचन बिल्वकानने ।
वीक्ष्य यत्र जनता विशङ्कते
व्याघ्रपादपचितावशेषितम् ॥ १८॥
-
भर्गयोग्यनवपुष्पवाटिका-
सौरभोच्चयहरं समीरणम् ।
साति यत्र फणिराट् भवद्रुहः
शिक्षणं हि शिवभक्तलक्षणम् ॥ १९ ॥

·सममः सर्गः। १०७ गन्धस्तिकरटस्थलम्पल मुगसङ्गतमदा यदलिनी । पीहयते प्रतिगजेन मानिनो मर्पयन्ति न हि गन्धमप्यरे ॥ २० ॥ यत्र मेवितुमुपेयुपा शिव भाम्यता रथहया इति प्रजा । मन्यते मरकनोपलम्फुर. न्मन्दुरोदरगतान्महायान ॥ २१ ॥ पम्पते रविरवक्ष्य रागिनी गटान्ममतमीरश: पर। सशस्वदलितम्यविमहो विपक्ष मम विदारपेदिति ॥ २२ ॥ भागभी युवजनेबदनिश परमाणे रुप मम ममनि यप मामी सतं प्रिनगनऽपि नामति ।।२।।

·१०८
नटेशविजये
जाप्रति विनयनेऽपि चेष्टते
मन्मथ: कमिइति विस्मिताः ।
वीक्ष्य यत्र तरुणं दिवौकसो
निर्णयन्ति मनुजं निमेषणात् ।। २४ ॥
स्वस्य यत्र शुकशारिकाकैः
श्राविते सुरतचाटुनि प्रगे।
कार्यमन्यदपदिश्य गच्छति
वीडया गुरुसमीपतो वधूः ॥ २५ ॥
केलिवेगगलितं नतभ्रुवां
मन्दिरेषु मणिमौक्तिकव्रजम् ।
प्रातरुत्करगतं प्रमार्जना-
द्वीक्ष्य यत्र धनदोऽपि लज्जते ।। २६ ॥
वीक्ष्य यत्र मणिमौक्तिकावली-
विस्तृता विपणिपूपकण्ठगः ।
नूनमेष निखिलस्खलुण्टना-
कोशतीति कवयोऽब्धिमीरते ॥ २७ ॥

·समम सग ।
१०९
शीतदीधितिशिलोदयस्पय .
पूरदूरिलरजस्णा भृशम् ।
भामयत्युपमि यत्प्रतोलिया
चन्दियव नवचेटिकायते ॥ २८ ॥
गोपुरे मरन
कृता
गुकी
म्यप्रियति ममुपागत मुक ।
स्पर्शत परमवैति सत्वत
म्पादत परममु प यजन ॥२९॥
ग मशियिकाधिरोहिण
पायामुपुराभितिमिथितान ।
म्यापनासनिपुटा परान्विदु
ििधकागु विविधालयाविधाम् ॥ ३०॥
गां रिस्पादिया मुनी
पालक विशानिपयन ।
অ মনি সমাস
प्रेमगीत महाशिनि भ्रमात् ॥ ३१॥

·नरेश विजये
नातचोलयुबतिस्तनद्रव-
स्कुटुमारुणकवेरजोर्मिभिः ।
कुर्वता परिचयं कृतार्थिताः
पावनेन पवनेन यजनाः ॥ ३२॥
मत्स्यमधिजलमध्यतो हृतं
प्रेक्ष्य यत्र गरुडेन भक्षितम् ।
म्वीयमन्तुशमनार्थमुद्धृतां
दृष्टिमर्पयति तत्पदे हरिः ॥ ३३ ॥
पूर्वसिन्धुलदीपरंपरो-
कूलित: किल सहाब्धिकन्यया ।
विष्णुरध्युपितशेष एव गो.
विन्दराज इति यत्र विश्रुतः ॥ ३४ ॥
भोगवत्यपि सुधर्मवत्यपि
स्फीतचैत्ररथवत्यपि स्वयम् ।
न द्विजिह्वसहिता न सत्रभु.
क्संकुला न सकुबेरका च या ॥ ३५॥

·सप्तम सर्ग ।
योगिनो दहरविद्यमोत्सुका
मर्वगफपिदुपासनोचितम् ।
गा विराटदय पुण्डरीकमि-
त्यादुरम दिल मानमागम ॥ ३६॥
सत्र फेधन वमन्ति दीभिता
धीभितापिमपुराणविस्तरा ।
आम्तिया मतसमादितामय
माधव शिवपकमया ॥३॥
सदि सिबमुनय शिव पिरा
दर्षयन्ति तिरोतिमि ।
दशंपन्त इद देवताभि
रुपतिपतपोपलादिति ॥ १८ ॥
गजगाशाल ग्यात्म
माम इति परकरणा
एपदा नटपतरिम गुदा
मागनीतिमाम गा ॥१०॥

·११२
नटेशविजये
भेरिमांकृतिभरण निर्दल.
भूनमध
निपतेखमित्यमी।
पुंगवाश्चितपटाचलध्वजो-
स्तम्भितं विदधिरे तदादितः ॥ १० ॥
पालिकासु यदि पञ्चसु प्रति.
प्ठापिता दिगधिपास्तदार्चकैः ।
अद्भुतं किमिह हन्त विभुः
पञ्चभिश्चुलुकित: परोऽक्षरैः ॥ ४१।।
अध्वरेपु विधिवन्मुदा यदा-
ह्वानतः ऋतुभुजोऽभजन्हविः ।
तद्धनिश्रवणमात्रतस्तदा
सत्वरं सपरिवारमापतन् ॥ ४२ ॥
हस्तिमेषमहिपाशरामणी-
नकाश्यनरनन्दिवाहनाः ।
आपतन्हरिदधीश्वरा: पुर-
स्कृत्य खे गरुडहंसवाहनौ ॥ १३ ॥

·सप्तमः सर्गः। मण्डितानि मणितोरणालिभि. गोपुराणि गगने चकाशिरे। पारिवायतरतां दिवाफमां व्योमयानवलयानि विश्वत: ॥४४॥ शेवयागविधिना मर्पित हव्यजातमुपगृध हव्यवाद । अपयन्फरतलेऽम्पिफापते. रात श्यगणितावागतः ।। १५॥ पन्द्रईसहरिभूतमैन्धव क्ष्माघरद्विरदनविपक्रिभिः । वाहनमणिपरोयल: शियं सेऽनुपीधि समधारयन्द्रिजाः ॥ ४६॥ शामलोसकाइली. मेलिपटहारवेशमा थापिरी नपनयां: पतसं. नारदाविरभवत्तमम् ॥ ४ ॥ Y.

·११४ नटेशविजये अभ्यभूयत जनारवस्तदा वाद्यवर्गनिनदेन वल्गुना। सोऽपि कीर्तनभरेण शूलिनो वेदघोषविभवेन सोऽपि च ॥४८॥ चन्द्रमण्डलमुपेयुपि स्वयं वाहनायितमुमापतौ मुदा। तारकाभिरपि तत्क्षणं महा. दीपिकात्मभिरभावि सर्वतः ॥ १९॥ साम्प्रतं हि शिवकामसुन्दरी- मन्दयानमहिमाभिलाषिणः । स्कन्धसीम्नि कलहंसिकापते. रम्बिकार्धवपुषोऽधिरोहणम् ॥ ५० ॥ कोपविस्तृतकरालदंष्ट्रक सिंहमिन्दुमकुटेऽधितिष्ठति । सादरं शरभमूर्युपासकाः : साधु साध्विति शिरांस्य कम्पयन् ॥ ५१ ।।

·सतमः सर्गः। दर्शयभिव पतखलो दयां नागराजमवलम्च्य निर्गतः । मसुतरफणमणिप्रियाकर्ण मध्ययेव शगिनं याशिवः ॥ १२ ॥ भूतनाथमनुभाव्य निःसर. दीमनेपुटमुस्थितीदरम् । मेनिरेऽपिलमृतो महाभरा. दूर्भटेदितदुर्दशं जनाः ॥ ५३॥ भवरसमधिमा निर्गते मादिवेषजुपि शतरे पुरः । मर जातमनिममदन. प्रत्यभिमममवरप्रजामन: ॥ ५४॥ रावनांगवायभूपरा. रामहिमुनयायितं शिषम् । बाप रामविमानिता: पुरा संनिभातुममरा: शाहिर ।। ५५ ॥

·नटेशविजये
एकमूर्तिभरणेऽपि यस्य दि-
ग्दन्तिनो दधति खेदमेकदा ।
अष्टमूर्तिममुमद्भुतं गजो
वाहनाकृतिरुवाह विनमात् ।। ५६ ॥
विश्वतो वृपभवाइनोत्सवे
संपतन्सुरनरौघवारिधिः ।
रोधसी रचयति स्म सावनी
रोदसी इति तु लेसकभ्रमः ॥ ५७ ।।
सनिलचारचामर
रनपल्ययनरखितं वृपम् ।
श्वेतशैलमिव जङ्गमं शिवः
माम्बमूर्तिरपिरुह्य निर्ययो ।। ५८ ॥
पाण्हरे वृपमवाहने पुर.
श्चन्द्रमण्डल इवोदित महि।
पाणिपयपुटानि पश्यतां
परावन्मुफुलां प्रपेदिरे ।। ५९ ॥

·सप्तमः सर्गः। वारयौवत विलासलास्यतो विस्मितो वलभिदासरोगणैः । शाकरोत्सवमवेक्ष्य मादरं घापां दशमतीयधन्ययत् ॥ ६॥ दिव्यमालतनुतिच्छटा- दूरितान्धवममो नटेश्वरः। आगरोह रथमायया मह छाययेय सवितोदयापलम ॥ ६१॥ मेरफूटमुत मेघमण्डल विदुरपति विमानमेव था। इत्यत िरपयनमुनमा जितनमा हिरण्मयम् ।। ६२॥ नपूर्यफविमानसीर. मन्द्रकोटिशाशीलाकृतिः । मगEि Rgh. अगदमेयरएन मोऽसदा ।। ६३ ॥

·नटेशविजये चारचामरविताततोरणे चन्दनागुरुसुजातसौरभे । रनहेमरचित महामणि- स्तम्भराजिरुचिराजितोदरे ।। ६४॥ लोलपुष्पसरलोलसपत- दृडिम्भपटलेन वीप्सिताम् । इन्द्रनीलमणितोरणावलि सन्तत दधति चित्सभान्तरे ।। ६५॥ तेलदुग्धदधिसपिरेक्षव. सौद्रिकरसलिलाम्बुसंप्लुतम् । शुद्धशद्धसलिलाभिपेचन- स्वच्छदिव्यतनुमुज्ज्वलांशुकम् ।। ६६ ॥ गन्धसारधनसारकुङ्कुमा क्षोदशोभिमृगनाभिचर्चितम् ।। हेमकुण्डलकिरीटमुद्रिका- हारसारसकहंसकोज्ज्वलम् ।। ६७ ॥

·सप्तमः सर्गः। महिकावकुलबिस्वमालती- पम्पकाम्जसरपारसौरभम् । स्वानुरूपगिवफामसुन्दरी- नित्यशोभिनिजवामपावकम ॥ ६८ ॥ व्यामधर्मपरिधानवेष्टन- पालष्टमणिमुण्डमालिकम् । किंपिदुममितकिंकिणीकन- स्सम्यपादतदिव्यन्पुरम ।। ६९ ॥ असतां यवनिकास्मिकां नृणा. मादिसतिरपमार्य दोभिताः । प्रारूपमुपमि प्रदर्शया- मामुरोपनिषद महेनरम ।। ७० ।। भवनममनप्यान: वन्समाहितपतस; परमशिवमयीन्स पं परमर्षयः । हमिह पया निर्मित सारगिला मौका दियानि गुहताचपैः ।।

·१२०
नटेशविजये
भव हर शिव शंभो पार्वतीश त्रिनेत्र
प्रमथनुत नदेश प्रार्थितं नः प्रदेहि ।
पटुतरमिति शब्दं प्राणिनां रत्नसाला:
प्रतिरवमियतो नु प्राहुरप्राणिनोऽपि ।। ७२ ।।
भीमद्वैदिकमार्गखेलनकलाशुद्धान्तरङ्गः सुधी-
रद्वैतामृतलाभनिर्भरनिजानन्दानुभूति: सवाम् ।
गोला मेटकरीकुलै कतिलको गोपालभूपालकः
काव्येऽस्मिन्क्रमशो नटेशविजये सगै व्यधात्सप्तमम् ॥
इति सप्तमः सर्गः॥

·अष्टमः सर्गः॥
सरसी शिषकामसुन्दरी.
फरुणेवार पुरे गरीयमी।
जयति प्रथिता जगन्नये
शिवगाति शिवप्रदा नृणाम् ॥ १ ॥
नवपट्पदनीलगिका
दलदिन्दीपरदापंलोपना ।
पत्रकुपावतिष्ठने
पुरि देव्याः परिपारिक पा ॥ २ ॥
परिणय तपादुपि:
शिनिमास्पदलानि मारम ।
মষশী মন
समदायतवियोपनेषु या ॥ ३ ॥

·नटेशविजये
जनिमृत्युदुरध्वजाविक-
क्लमविच्छेदकलापटीयसा ।
यमदूतततिर्यदूमिका-
पवमानेन बलान्निरस्यते ॥४॥
पुरुहूतपुरातिशायिनो
नगरस्यास्य पुननिरीक्षितुम् ।
मणिदर्पणमण्डलीव या
निहिताधिक्षिति भाति निर्मला ॥ ५ ॥
महतस्तदवृक्षमण्डला-
न्मधुधारामिपतो विनिःसृता ।
अमलामवगाहतेऽन्वहं
पुनदी या द्वतमात्मशुद्धये ॥ ६ ॥
धृतपातकमगदीश्नया
प्रितकल्याणसमर्पणोत्कया।
यमभीषिकया यया सदा
निजमूर्येय निवेश्यते शिवः ॥ ७ ॥

·अष्टमः सर्गः।
निजलोकगतो विराट् परा-
सर ऐरंमदमत्य सायकः ।
निजवामनया निमजने
ननु यम्यास्तनुते नमस्त्रियाम् ॥ ८॥
जलफेलिषु यत्र यालिका.
पलधारच्युतरत्रमालिका ।
पलिसनिवामिभिधुवं
प्रियवे गर्भसु भोगिनां वरः ॥ ९ ॥
फलशीतनयेन पूपिन
मस्याहव्यवहेन दूषितम् ।
पुषीरशरण गोषित
धुरि यस्या जलधि कथं स्तुमः ॥ १०॥
गदि आशु परयया मना-
गपि पम्प मनुमो निमति ।
निमिती निरपानशपदा
समुन्मनानि मानः ॥११॥

·१२४
नटेशविजये
इदमद्भुतममतोऽपि यो
भवसिन्धौ किल यत्र मजति ।
तमवेक्ष्य बुधा वदन्त्ययं
भवमिन्धौ न निमजतीति यत् ॥ १२ ॥
सकृदप्यवगाइनान्नृणां
सहसा पदहरे यदम्भमि ।
भवमज्ज्य जनोऽस्तु निर्मल:
कथमास्ते धृतफाठिमा गले ॥ १३ ॥
शिवशब्दमुदीरितं नृभिः
स्वयमभ्यस्य यदम्युगादिभिः ।
दिशि दिश्यनुवादिनः शुफा
दलयन्त्यर्कजकिरोद्धतिम ॥ १५ ॥
परिमभ्य यदम्युनि प्रग
परितः पपरागपिचरम् ।
पतिमागतमीक्ष्य भामिनी
परनारीपरिरम्यमूहसे ॥ १५ ॥

·मष्टम सर्ग ।
१२६
परमेश्वरमावनोन्मुखै.
भमितालतमालमीममि ।
यदुपान्तिकमण्डपालये.
यतिभिप्रापुर न गण्यते ॥ १६ ॥
दलित मति यत्तटीजुषा
दहरोपामनया हदम्युगे ।
अवतीर्ण वालिगण्डलो
हदि गद्राममरो विराजते ॥ १४ ॥
धृतगोपुरदीपमपय
प्रतिविम्य निशि वीक्ष्य यत्पय ।
तटमुमममुस्यितो नम.
'पुटतार मनुनेऽपि दुर्दिने ॥१८॥
रविगोपुररमम्मयो-
खविण्यापमले पदम्पनि।
भवरोप मुहूतमभ्यत-
अनाप शनोऽपक्षागति ॥ १९॥

·१२६
नटेशविजये
कचनालिकुलान्धकारिते
बत देशेऽतिविभेति कुन्नचित् ।
नवकोकनदारुणीकृते
रमते यत्र रथारयोर्युगम् ॥ २० ॥
अघमर्षणसूक्तशंसिना-
मनिशं यत्सलिलावगाहिनाम् ।
मणिमण्डपभित्तिमानव-
प्रतिमाश्छात्रयति प्रतिध्वनिः ॥ २१ ॥
कलईसकुलाफुलीकृतः
फमलै: कोर्णपरागकेसरैः।
कृतकामुककौतुकाः प्रगे
कमलिन्यो विलसन्ति यद्गताः ॥ २२ ॥
कमले कमले कताटनो
मधु विन्दन्मधुपः स्वनच्छलान् ।
फलमस्त्यटतामसंशयं
पुरुषाणामिति पत्र शंसति ॥ २३ ॥

·अष्टमः मर्गः।
नटराजरथोत्मवे तदा
मनु तस्या नवपायमस्सटे।
मणिमण्डितमण्डपेऽभव.
महति प्रामाणमोजनमः ॥ २४ ॥
पुरुषोऽधिकृतः पुरोधसा
प्रयणेनाभनपाप्रपाणिना।
भनुगेटमटम्मीपुरा-
मिभृतात्मा न्यममन्त्रताशितुम ॥ २५॥
शुषयोऽय जना शुमोदन
विविधय जनसूपपूपफम ।
अपपतिमात्रमौरम.
प्रसभामन्त्रिमुग्मज ॥ २६ ॥
पुरुपः परे परे
उमुमाकलनकोमलेऽमले ।
महिलापशीतल
दमतोऽयक्जिान्दिजान ॥ २५ ॥

·१२८
नटेशविजये
विबुधान्विहितातिशोधना-
न्मणिपीठेषु निवेश्य मनुषु ।
कुशलान्परिवेषणक्रमे
स्वजनानादिशदेष सत्वरम् || २८ ।।
दृढवेष्टितदिव्यवासस-
चलचामीकरचारकुण्डला: ।
परितस्तरिरे प्रियं नृणां
कलयन्तः कदलीदलानि ते ॥ २९ ॥
अभिघार्य सलीलमादितो
नवमुक्तामणिजालनिर्मलम् ।
अदिशनधिपात्रमोदन
मृदुमन्योन्यमस तमूमलम् ॥ ३०॥
अपि सूपमपारसौरभं
कनकप्रार्थितकामनीयकम् ।
शशिबिम्बसमीपवर्तिभू-
सुतसच्छायमदुरवदन्तिके ॥ ३१ ॥

·भटम सर्ग ।
कुषमघटहयद्रम-
द्धनकस्तूरिफया कयाधन ।
लवणं प्रददानया नृणा
ललित नभणमाददे मन, ॥ ३२ ॥
गुघाटमलकान्तिचौर्यता
दलित पश्यत दिव्यजम्मरम।
इति सम्वतीय इलया
निदधे कापन नीलकुन्तला ॥ ३३॥
गरित सुदतीकरापला.
किगु गागरमतमहुलीयकम् ।
इति पण्डितहारपलिफा.
दलमुहात भर्जित जने ॥ ३४ ॥
परिकर्मविज्ञपयोग
पजापानिकोमलाकृतिम् ।
वृदनी म्पनमिया
अपवरपर भांपामुग्गुरे ॥ ३५॥

·नटेशविजये
स्ववशं विदधे न केवलं
स्वदनीयैः कदलीशलाटुभिः ।
अपि चाटुभिरुल्लसदसै.
मनुजानां हृदयं मृगेक्षणा ॥ ३६ ।।
हितमारिचहिजीरक
सह सामुद्रनिशाम्यसर्पपम् ।
अहरहुतमाज्यसंप्लुतं
जनचित्तानि पदार्थजालकम् ॥ ३७ ॥
स्तनसीनि च दत्तदृष्टिभि-
युवभिः काचन हेमविप्रहा ।
बहुलं परिवेषयन्त्यपि
प्रतिषिद्धा न भृशं बुभुक्षुभिः ॥ ३८॥
पनसाम्रकपित्थगोस्तनी.
कदलीजाम्बवनालिकरदाः ।
अपि तेऽधरविम्बवञ्चना-
तरुणीवक्ष्यि तदा निगश्वसुः ॥ ३९॥

·अष्टमः सर्गः1 मणिपनपुटे मनोहरे धृतधारा कनवालुकामुग्वान् । सपनादिव कान्तिधोरणी पसिता यालरमालपल्लव ॥ ४० ॥ नपकेऽधिकपामणि व्यमा.. मधुराक्ष्या मधु दत्तमुत्तमम् । भरविन्द स्वातिमुन्दरे महनीय मकरन्दजालकम् ।। ११ ।। भकरोदधिपाममोदनो विवियनमारमेषितः । पाकोशपरीतपहना निद्राणमिताभमम ॥ ४२॥ भय पात्रमपूरि पटे. पंटलंदामोदकोत्तरः। भतिमात्रमेस्पूपरे दुगाम म. १३ ॥

·१३२
नटेशविजये
परितः परिषिच्य भाजनं
मृदुहस्ताजमरन्दितोदकान् ।
अवलोक्य जनान्स हर्षतो
हृदि दध्यावधिकार्युमापतिम् ॥ ४४ ।।
अधिकारिगिराद्भुतं मना-
गथ सर्वत्र सुभोज्यमस्त्विति ।
उपरि स्फुरदुचरोत्तरं
व्यरमच्छास्त्रविदां मिथो वचः ॥ ४५ ॥
न बहिर्निजपात्रतो रसाः
पडिति प्रत्ययसाधका इव ।
मणिपात्रगतं महाजना
घृतमग्रे स्वकरेण पस्पृशुः ॥ ४६ ॥
प्रचलतरुणीपदद्वयी-
चलमचारधणाकृतिजनान् ।
प्रतिपक्षि पदे पदेऽधिका-
युपचारोक्तिवदुत्सुकाव्यधात् ॥ १७ ॥

·अष्टमः सर्गः।
अमृतं धुरि हेमभाजने
फलयन्ती विदध करे नरान् ।
फनदिन्दुफलेव कामिनी
निजमदर्शनमात्रनिम्तृपान ॥ १८ ॥
सरलीकृततालयन्सया
गुगलक्ष्यस्तनदर्शनीयया।
पहिरेय कगापि फामिना
नुगुरेऽन्तरतु न हन्त मंज्वरः ॥ १९ ॥
रमलेापारमायनेः
परमारपि भूरितारैः ।
परिपूरिमभामना जमे.
रपटा फस्पस्टसाममम्मरण ॥ ५० ॥
परिपपत्ती पयः स्वयं
मबपीयूपनिषदमौरदम।
Faari निजरूपपदा.
विधुमाकारि परमोहयम् ॥ ५९॥

·१३४
नटेशविजये
ममृण शरदिन्दुमण्डल
प्रतिमल्ल वरणिनी परा।
धुरि मूर्तमिवात्मन स्मित
दधिखण्ड दिशति स्म माहिषम् ॥ ५२ ।।
परिपक्ककपित्थसौरभ
पटुजम्बीररसाईकाश्चितम् ।
परिपीय च तक्रमन्तत
प्रशशसु सुहिता प्रभु जना || ५३ ॥
अधिविप्रमुख यथापित
गिरिशोऽभ्येति
न तथाग्निमुखे निपातित
पशुसीमाज्यपयश्चरुबजे ॥ ५४ ॥
मुद घृतौदनै ।
परिशोधितपाणिपल्लवा
वरचिनासनवेदिकास्थिता ।
प्रणमन्तमधिक्षिति प्रभु
परमाशीभिरवर्धयन्युधा ॥ ५५ ॥

·आटमः सर्गः। क्रमुफैरय सण्डितैनः सितनाम्यूलदलै: मुगन्धिभिः । कुमुमैपनमारचन्दन रपि विप्रानधिकार्यपूजयम् ॥ ५६ ॥ विषुधास्तु विशेषतोऽचिता गणिमाम्यरमसमपणैः । भुवनेऽपिलमुक्तिमुगिदं प्रमगंमुः परमेश्वरमवम् ।। ५७ ।। त्यं गहोरमवपरंपरयधमान गम्ये पिदम्पर पुरे रचितामिहोत्राः । मन्तः समाधिपतिदर्शनशानहापा: भामाश्यक्षम घिति अभिशाप्रपाठः ।। ५८ ॥ प्रन्याहिरकारविशारद. पांचों गुम्भरदुपनिपरमौरभैयाप्रम । पारामापंपिकमनपं RAI पनीन्दा যাল বিনিমুমহানঘর:

·नदेशविजये अहमिदमवलोक्यात्यद्भुतं तिस्वदेशे शिवचरितमुपागां शीघ्रमाख्यातुकामः । त्रिदिवमिति वदन्तं तुम्युरं हृष्टचेता गुरुरथ बहुमेने गीर्भिराशीमयीभिः ॥ ६० ।। त्रिदशालय एव देवलोक- स्त्रिसहस्रालय एष तिल्वदेशः । अनयोः क तुलाप्सर:सु रम्भा दिवि सैकात्र तु ता: परःसहस्रम् ॥ ६१ ॥ मरणाजननाच्च मुकिरुक्ता स्मरणादप्यपरत्र सा हि गोणी इह दर्शनतः किलेरिता सा सकलश्रुत्यविरोधिनीति मुख्या ।। ६२ ।। दृष्ट्वा रथोत्सवदिनेषु दिशामधीशा. नष्टौ समागतवतो ध्रुवमानुपूर्यात् । प्रापुः पुरी स्वयमपि प्रमदाय शंभो: स्वस्वोचितां पाहतवो दधत: समृद्धिप ।। ६३ ॥

·अष्टमः सर्गः।
श्रीगवैदिकमार्गलनकलाशुद्धान्तरः सुधी.
रद्वैतामृतलामनिर्भरनिजानन्दानुभूतिः सताम् ।
गोमा मेटकरीकुलकतिलको गोपालभूपालक:
काव्येऽस्मिक्रमशो नटेशविजये पर्ग घफाराष्टमम ।।
अष्टमः सर्गः॥

·ar
नवमः सर्गः॥
चन्दनाचलपटीरकुटीर-
स्पन्दमानपवमानगभीरैः।
अवनीनजनमानधनका.
गारिकैरजनि कैश्चिदहोभिः ॥ १ ॥
पञ्चमेन निनदेन दिशन्ती
पञ्चतां पथिकलोकवधूनाम् ।
पश्चमायकयशांसि पठन्ती
संचचार पिकसंततिरुपैः ॥ २ ॥
मन्मथोपनिषदां महनीय
कोकिलघु कथयस्सु रहस्यम् ।
स्थाण्डिलैरपि जनस्तरुणीनां
केवलं पिलुलुठे कुचसीति ॥ ३ ॥

·नवमः सर्गः
।
१३९
पलवानि परिदश्य लमानां
कोमलं नदति कोकिलयूनि ।
भावविद्युवजनः प्रमदाना
पर्यफूजघरान्परिचुम्य ॥ ४ ॥
पुष्पमास इति भूकहवाटी-
स्याओत्सव इति दिनीति ।
कुसगेह इति कोकिलवाणी.
स्युत्तरोत्तरमभूषभाग्यम् ॥ ५ ॥
मारवीरममाधिष्ठितमाच.
द्गन्धवाहाराट्यदलमा ।
राहालेव विवि पट्पदमाला
पालाम्वनिपाम शिशिरी॥६॥
पटपमाप्रपाल मदिरा
पहशालिग: परिपित्यम् ।
मोहनाय मग मगुगोगी
पुप्पोमरमाम पार ॥ ७ ॥

·१४०
नटेशविजये
चञ्चरीककुलझंकृतिमन्नैः
मोचयन झडिति मानपिशाचम् ।
कालमान्त्रिकवर: खलु कान्तै-
यौवतानि सह योजयति स्म || ८ ॥
मारुतो भुवनमारणविद्या
प्रेतनायकपुरे समधीत्य ।
आगतः प्रयुयुजेऽध्वगन्दे
प्रागहो यत परीक्षितुमेनाम् ॥ ९ ॥
पाण्ड्ययौवतपयोधरभार-
स्फारहारपटलीषु विलुठ्य ।
मारुतोऽजनि हिमो मलयाद्री
लेलिहानरसनेन कदुष्णः ॥ १० ॥
फुल्लहलकपरागमरागे
वाति शीतलमर बनवाते ।
पादपा. मपदि पर्यधाम्प.
माधु माध्विति किल स्वशिरांसि ॥ ११॥

·नवमः सर्गः।
धन्यवातशिशुना प्रततीनां
गृहता किमलयालिजालम।
धक्रमे मुखरपट्पदमाला-
किष्क्षिणीततिभृता गहनान्ते ॥ १२ ॥
बानमन्जमधुवारिषु घटी-
मण्डपेषु जपकर्म वनेषु ।
पत्रपुष्पहरणं पथिकाने
प्वपिकायमनिलन बितने ॥ १३ ॥
अम्बोरियतपरागमन
स्यन्दने चलति बन्दनशैलान् ।
पाटसपनपटापललक्ष्मी:
प्रत्यपानि पहावमाले:॥१४॥
सौपनासकमुरी मुरतात
दयनीयविनातनभारम् ।
गम्भमागिरिगन्धोऽहो
पार गुपतिदममाम् ॥ १५ ॥

·नटेशविजय
चारुपल्लवचयैः शयनीयं
पुष्परेणुपटलैः पटवासम् ।
कुर्वती रहसि कुजलताभूः
स्केलिषु प्रियसखी कुलटानाम् ॥ १६ ॥
बालचूततरुमूलतलेषु
स्यन्दमानमकरन्दहिमेषु ।
कामकेलिरभसोदितखेदाः
शेरते स्म हरिणा हरिणीभिः ।। १७ ।।
कम्पितानि सहकारतरूणां
दाक्षिणात्यपवनेन दलानि ।
कृत्तपान्थगलशोणितदिग्धा.
न्याह्नजान्यसिदलान्यनुचक्रुः ॥ १८ ॥
मजरीषु कृतमालतरूणां
पुनरीतिमधिगम्य परागैः ।
पिपरीकृततनुभमरालिः
कुधरीरमणगण्डमदेऽस्नात् ॥ १९ ॥

·नवमः सर्गः।
वन्यसीमनि घसन्तमरो.
रध्वनीनदलनादगादी ।
विस्मृता इस नसा विरराजु
किंशुफम्य मुकुलाः कुटिलामा ॥२०॥
मान्मधी मरनकोपल कोगा.
म्यानमुष्टिरुचिरा रिकेति ।
कापि पन्चुगतपिंगुकाप्पा
भीतमध्यम मुकी पपिफेन ॥ २१ ॥
मानिनीदुरभिमानशिलाना
भेदनार किमय प्रसवेषो ।
स्वर्ण इति मशयात्र
पम्पकस्य गुमलेन पहा ॥ २२ ॥
प्राप्रपा पनमुषि प्रयम
मंगम टिति पम्पयन्म्या ।
प्राधान्यन धं मानो
गुणगानप र मधुपी था॥ २३ ॥

·१४४
नटेशविजये
माधवीमुकुल वान्तमधूली-
सेकयोगसुलभारजालम् ।
व्यत्यषिक्त मधुभिर्वकुलस्तां
युज्यते झुपकृतावुपकार: ॥ २४ ॥
अगनाचरणताडनलीला-
माप्नुवन्सबहुमानमशोकः ।
प्रेक्षितुं तदिव भागमुपेतैः
पल्लवैरभिनवैः परिव ॥ २५॥
मवकल्प्यात मधूकतरूणां
मण्डलेघु मधुदुर्दिनितेपु ।
कोरकौघकरकोत्करवर्षि-
प्वध्वगै: पिकरुतेऽशनियुद्धिः ॥ २६ ॥
कर्णिकारफुसुभं मरुता
कृष्यमाणमलिकीर्णमलासीत् ।
प्रस्तमध्वगकुलभयह तो
राहणेव रवियिम्बमकाले ॥ २७ ॥

·नवमः सर्गः ।
१४५
धर्मानीयतिलकोऽपि विपुष्टः
श्राव्यनव्यफलकण्ठरवोऽपि ।
अङ्कुरत्कुरय कोऽयमनेहा
मरपोऽप्यजनि मध्यनुकूलः ॥२८॥
पकदाहिमफलं परिदीर्ण
पाटलत्वगनुपन्धि पवन्ध ।
पदृकशुकितमारपुरंभी.
पपरागमणिकचुकवुद्धिम ॥ २९ ॥
नालिफरफरटीनवभूली.
पारणी प्रमरपुमरिताये।
अद्यापुदधिपोदाकण्ठ
नीलकण्ठनियन निर्गमि ॥३०॥
पातु रटति कोधिलयूनि
द्रोहिमिसननि दुमरम।
वाति पातदिन बारिश
जानु पायगावनिक ॥ १ ॥

·१४६
नटेशविजये
भृङ्गकीरपिकसारसऋत्वि.
ग्भूपितेऽधिमधु भूरुपण्डे ।
पान्थलोकपशुसंज्ञपनार्थ
धीमता मनसिजेन दिदीक्षे ॥ ३२ ॥
सत्यमेव परपुष्टसमूहः
कालकूटविषकल्पितदेहः ।
अन्यथा कथमदःकृतमोहः
पान्थको भुवि पतेद्विगतेहः ।। ३३ ।।
उम्मिपरकुचयुगणे कुसुमार्थ
निष्कुटेपु नितरां वलमानाम ।
कुजगेहमनु कोरकिताशो
नायको नववधूं विचकर्ष ॥ ३४ ॥
पारलै: फिमलयैः पवमानः
शीतलैः सुरभिभिः सुमनोभिः ।
कोकिलै: कलरवैर्मधुभिश्च
स्वादुभिः मुहितमिन्द्रियजालम् ॥ १५ ॥

·नवमः मर्ग.।
१४७
मन्मयोरमयविधी मणिनोला.
रोहणे सुमनमा लबने ।
सुको युपतिभिर्युक्लोको
व्यायलात सुसंग यमन्तम् ॥ ३६॥
यामराधिपतापराच-
कामरारिकुलगामहाभाः ।
धूमरा: स्वरजमाथ मुमानां
कैमरा शिशिशिरीषम ॥ ३ ॥
फोकिलं कचन मंशनमौन
धीक्ष्य इस मुकुलविकमदिः ।
मतिका परिजदाम महान.
प्याट्रियत किमनसि याने ॥ ३८॥
নিখোমাখযাদি
क्षेत्रविन्दुरिव पट्परिभ; )
मदियाभाबनमध्ये
मोरिदिमिर ॥ १९॥

·नटेशविजये । भारयुद्धगलितं निशि कश्या- न्मल्लिकाकुसुमदाम विभाते कुशधाम्नि कुलटा किमुदीक्ष्य व्यालकञ्चुकभिया व्यगलद्राक् ॥ ४० ॥ मारमत्तगजमस्तकभाग- स्यन्दमानमदशीकरशङ्काम् । कुर्वतीभिरबलाकुचकुम्मे धर्मवारिकणिकामिरजृम्भि ॥ ११ ॥ काश्चनाद्रिमपि धर्ममहिना संभृतद्रवमवेत्य समन्तात् । युक्तमेव कुचसीनि युव त्या स्वेदजन्म बुबुधे बुधसङ्कः ।। ४२ ।। सुध्रुवामतनुत श्रमतोय. पित स्तिलफितो मृगनाभिः । नामिकामनवमौक्तिफलम- श्वम्पकभ्रमरसंगतिशङ्काम् ॥ ४३ ।।

·नवम सर्गः।
१४९
उममय्य वदन युक्तीना-
मुस्सुकास्तिलकनेन युयान ।
धमनीफरफदतियना.
प्रापृतनधरपानपाने ॥४४॥
मतिकामुकुरजालविमोक.
प्रेमशालिनि पृथग्युवयुग्मे ।
मध्यभाजि मदनरमव मासी-
प्रौढगादपरिरम्भणशेष ॥१५॥
যুবক গুলি
पर्यशत मिथुन कृपया
दारष्टिभिरष्टि यथेष्ट
पूलमुदुमकुपटपमामि ॥ ४६॥
যাৱালনি
तापमान सराय दण्या ।
भारपाम दीन्दननी.
भूगर पुपामार ॥४॥

·१५० नटेशविजये हस्तवति हरिचन्दनसिक्तं तालवृन्तमलसत्तरुणीनाम् । भिभितुं वदनविम्बविलासं चन्द्रमण्डलमिव स्वयमेतम ।। ४८ ॥ स्वर्णवर्णसुभगं सुटगद्गं विनमुन्नतकुचं कृतिना द्राक् । हन्त चेटयुपहृतेन जलार्दा वायुनोपजुगुहे धुरि भर्तुः ॥ १९ ॥ स्वानतो मृगशः स्तनकुम्भ- स्तक्षणं विरलतोयकणाः । कामुकेन कचघूननकाले प्रेमगाढमुरसा परिरेभे ।। ५० ॥ शीतमशुफशिवाचितम पिभ्रती नवपयोधरकुम्भम् । परं सलिलानां पालिकाप्याहत पान्थमनांसि ।। ५१।। शालिका नतु

·नवमः सर्गः।
१५१
हष्णयाधरधृतालिरुर्व
पहचतरी धुत मौलिः ।
पानतः प्रथममेव युसत्या
पर्यहामि पथिकोऽयु दुरत्या ॥ ५२ ।।
पण्डभानुफरचण्डिगना
दीपितऽगजनो दिनमध्ये ।
वृक्षमूलहनदिपु पृन्दं
दमाम परिपीय पामि ॥ ५३॥
पभितो गिरिनदीपु पयामि
पीराभानुकिरणकषितानि ।
पातुपक्षमसया प्रतिट
दीनदीनाकुमा पाना: ॥ ५४॥
नामटरमशानुशिमान
रमशिलाफरकान।
भावदम्पुरालिपपह
प्रपा प्रतिदिन विपिन॥ ५५ ॥

·नटेशविजये
प्रौढदावदलनस्फुटिताद्रि-
मावखण्डहतिविह्वलगात्रा: ।
मन्दमन्दमचलन्मिहिरावा
दिव्यतः किल दिनेऽजनि देय॑म् ।। ५६ ।।
पद्मवान्धवकरैः परिभूतो
लोहितेक्षणपुटोऽदिलुलायः ।
तूर्णमाविलयति स्म तदीयः
सेवितं समवगाह्य तटाकम् ॥ ५ ॥
वारि भूरि परिपीय वसूनां
नायको निजकरैरतिमात्रम् ।
तद्वमन्निव तदा मृगतृष्णा-
व्याजत: प्रतिदिशं विलुलोके ।। ५८ ॥
सर्वथैव पवनाशनसा
भामयोगसमये समुदीते ।
पिप्पलेपु विषुधा मुवि रूल्या
जझिरे पलदलव्यवहारम् ॥ ५९॥

·नवमः सर्गः।
कापि धारणगणस्त
गस्तरमूले
हस्तशीकरकिरोऽपिकपोलम् ।
शक्यते स्म दवथु लघु हन्तुं
मेपसह व मन्प्रयमाणः ॥६० ॥
शुरुया घ सुमनोगणमध्ये
माध्यया प मुरभिः शुमजात्या ।
भाषणामु शुचिराधमने
ज्यापूतो यदि किमत्र विपित्रम ॥ ६१ ॥
भन्यु शीतममनिष्ट तदानी
कापनादपि कपन पम् ।
नीरदानमत एवं निदापे
स्पर्णदानशतमंपितमाः ॥ ६३ ॥
पायुएर्ग मति पाभिः
परायत पसिसाभिः ।
भाग
पनरभूपर हाभि.
यनि:परिपुमरिलामिः ॥ ६ ॥

·नटेशविजये चत्वरे न न चतुष्पथदेशे वेदिकासु न न वा विशिखासु । सद्धस्तु समदृश्यत धारा यत्र गेहसविधे युवलोकः ॥ ६४ ॥ भाललोचनसुदर्शनपाण्यो- नैव चेच्छवशुरगेहनिवासः । गाढतापबहुल: कथमेष ग्रीष्मवासरगणः क्रमणीयः ।। ६५॥ वासराणि कदलीवनवीध्या- मत्यगाधुवजनोऽम्बुविहारैः। चन्द्रकान्तभुवि चन्द्रमयूखैः- शर्वरीश्च समुदञ्चति तापे ।। ६६ ।। प्रमदवनसमीर: पाटलीगन्धीलप्सा- परिमिलदलिवृन्दामन्दसवार भेदैः । कनकममि नृत्यं कुर्वतश्चन्द्रमौले. रनुगुणमपराहे स्वैरमारब्ध गीतम् ॥ ६७

·नवमः सर्गः ।
आपाट फिल मासि तत्र नगरे हया: पुनमल्लिका.
गन्धान्धधमरापलीकृतहरिद्वावस्फुरत्तोरणे ।
सिशन्सा नटनायकम्य पुरत: श्रीगन्धमारोदक
सोसाह त्रिसहनदीक्षितपराश: सतास्मयम् ॥
भीमद्वैदिकमार्गलनकलाशुखान्तरणः मुपी-
रद्वैतामृतलाभनिभरनिजानन्दानुभूतिः मताम ।
गोत्रा मेटरीलेकतिलको गोपालभूपालकः
काम्यऽमित्रमं नटेशविजये मर्ग पकागदुतम् ।।
इति नयमः सर्गः

·दशमः सर्गः॥
प्रीमकाननकृशानुशिखोत्थैः
कमलमलिनि घमभूस्किम् ।
संशयं विदधतीति समेपा
प्रापृहाधिरमवद्धमदभ्रा ॥ १ ॥
प्रामादम्यसुरमिः पवमानः
पाकशामनधनुनंनु पक्षात् ।
दक्षिणाभिनवतोयपरमी.
मत्तरा प तटिदुन्मिपति स्म ॥२॥
मारदिग्विनयमलयात्रा.
पालिफ: फिन्ट गभीरगभीरम् ।
धौलमारणशिगेभिर
ईपने जलयदुन्दुभिः ॥ ॥

·दशमः सर्गः।
वारिदस्मरमटा क्लमाना
दिक्षु धूनिततटिगुणवेत्राः ।
प्रोपितानिजगृहं प्रति यूनो
द्रावयन्त इव धीरमगर्जन ॥ १ ॥
मीलसौधशिखराण्यनु पश्य.
त्यात्मनः सरणिमध्वगमूना ।
कौतुकादुपवने कनकाङ्गी
फेफिनेव ददृशे पनविद्युत् ॥ ५॥
वीषिभिर्जलनिधी विपुलाभि-
दूरदर्शिततिरोहितरूपा ।
पारुविद्रुमलतेव चकाशे
पचला जलदसंकुलितेऽभ्रे ॥६॥
कालिकाममि कृतारमटीका.
मन्तरेऽभमदसोऽधिकार्यात् ।
नीलकण्ठमवलोक्य नदन्तं
प्रभावमभजफणिराजः ॥७॥

·१५८
नटेशविजये
कालमेघनिनदै, सनिनाद
वारिबन्धमधिगम्य वलदिः ।
मेदुरा मदकणा इव मुक्ताः
प्राप्नुवन्प्रथमबिन्दव ऊर्वीम् ॥ ८ ॥
संपतत्तृषितचातकपोत-
ब्रोटिकोटिदलचूषितशेषाः ।
शीकरा: प्रथमत. किल चेल.
कापमापुरवनी पनमुकाः ॥ ९ ॥
वारिवानिवहे वलहन्तु.
श्वापयष्टिरचिरेण चकाशे ।
इन्द्रनीलशिखरीन्द्रनितम्बे
गैरिफद्रवहरीव गलन्ती ॥ १०॥
अस्फुटद्वहिरजाण्डकटाहो-
द्बट्टने मणिमयं कट कार्धम् ।
विक्रमेपु किमु विष्णुपदे य.
दृष्टमिन्द्रधनुरित्यवशिष्टम् ॥ ११ ॥

·दशमः सर्गः ।
१५
प्रीमसोप्मघनगोमयपः
प्रावृपा पदमलिप्यत विष्णोः ।
रजवलिपि रबरजाभि-
स्तन्यते स्म धनुराकृतिरत्र ॥ १२ ॥
मंघमण्डलमहोदधिमध्ये
सम्वता मणिधनुर्मयसेतुम ।
कालदाशरधिनावधि काण्डे.
गणपतिवदनी दतशीतः ॥ १३ ॥
कपणम्पयनशुभिता
पाटलाहिपतिभोगपरीनम् ।
आशु मम्दाममम्मरदम्पो
में पनुपलपिनो पनसातः ।। १४ ॥
पाराष्ट्रभय दायिनि पणे
मिहनादिनि पने मनि गपः ।
भने गृहशिमणिनि पारा-
सौर म दमियत काण्डः ॥ १५ ॥

·१६० नटेशविजये मर्दनं वत शुचेमलिनात्मा काल एप कृतवानिति मत्वा । मानसं प्रति नु मङ्घ पलायां. चक्रिरेऽतिशुचयः कलहंसाः ।। १६ ॥ आहतासु पयसाम्बुजवाटी- ध्वाततासु सरणिष्वतिपढ़े। आवृतासु च हरित्सु घनौधै राजहंसगतयो न रराजुः ॥ १७ ॥ हंससन्ततिरलक्षि वली कौश्वशैलकुहरं प्रविशन्ती । निर्गलद्विमलनिर्झरिणीभि. निर्विशेषमटवीपु निषादेः ॥ १८ ॥ दीनचातकशिशौ दयनीये क्रन्दति स्नुतपयःकणजालः । प्रावृषो धृतपयोधरनामा तावदभ्रनिवहस्तनति स्म ॥ १९ ॥ - ·दशमः सर्गः। प्रापि प्रथममेव हि वर्मा- दिष्टपे विरहिणीयालेऽमि भजनद्रवमयी मरिक्ष पायलोकममधप्रवदन्ती ॥ २० ॥ सभुवा पियममामवाना- वेपणज्यमनिना हत्येन । मागुमनतट मरिदोषः पामयम्बत पय: प्रमरोध ॥ २१॥ मारग्जियमहात्मना- नारवाहासनीसविताने । विस्तृत विषम मारिनु गुलमोनम इस धारा: ॥ २२ ॥ कामपसानिमा मरमानमयंदिर । भरानिममय भिमपन्या मारमं हि मुहिगुनमा॥

·नटेशविजये वातविस्तृतघनाघनवर्षा कामिनीमच भो परिफुल्ला। मल्लिकानगिव मजुबलाका. मालिकातिमहती विलुलोके ॥ २४ ॥ जृम्भिते मति जलोदयकाले यत्र पूर्वमुदलामि मरालैः । तारकाभिरपि तत्र बकौधे- ज्योतिरिक्षणगणेश्च चकाशे ॥ २५ ॥ अम्बरे मति पयोधरभारे. णावृत तव पयोधरभारः । अम्बरेण कथमावृत इत्या- कषि यौवतकुचांशुकमिष्टैः ॥ २६ ।। चातकेषु भुवनं स्वनिवि- प्वर्पयन्वितरणित्वमगाधः । कतकीटुभिरसेवि घनोऽसौ अमलच्छलकत्तालिपन्धैः ।। २७॥

·नटेशविजये उद्यते जगदुपेन्द्रकुमारे जेतुमस्य जयसाधनमिन्द्रः । वाहनं वरधनुश्च ददत्स्वं हन्त कोपमपि मूर्तममुञ्चत् ॥ ३२ ।। चञ्चलायतकशे जलवाहा- ध्यापके नदति धीरमुदारम । शैलसीम्नि शिखिमाणकानां शुश्रुवे कलकल: श्रवणीयः ॥ ३३ ॥ नीलमेघनिवहन दशाना. मावृतेऽपि हरितामवकाशे। उल्ललाम तरणेरुडुपस्या- प्यप्सु मण्डलमहो तटिनीनाम ॥ ३४ ॥ अस्तमेति मविताम्य तटाका: कुर्वनेऽस्य कमलाजलियन्धम । श्रोत्रियैरिति घन स्थगितेऽभ्रे मायकर्मसमयो निरणायि ।। ३५ ।।

·दशमः सर्गः ।
कामिनीकलितनिर्दयकण्ठा-
शेपसजनितशर्मविशेषैः
रारटजलधरी लघुवर्षा
वासर सुकृतिभिर्विललचे ।। ३६ ॥
अम्बरं परिदत्यवदातं
हमपझिभिरलंकृतपार्श्वम ।
आययौ शरदभ्रसिताना
लालिनाभ्युदितराजकरण ॥ ३७ ।।
विष्टपं शरहताशयन्द्रा-
गाजप्रभुदत फिमम्मे ।
लक्ष्मतवलममिजमुद्र
चन्द्रपिम्यमिषशामनपत्रम ॥ ३८॥
चारुभिर्विरहिताश्रपलाभि
पाण्डुतामिव पना प्रतिपय ।
विक्षु सूललपवो बलमाना.
शिभियुर्वत पिर विपुरस्वान ॥३॥

·नटेशविजये
जाम्पया कनकसलदाम-
च्छाया परिवृतो जलदः खे ।
निःस्पृहः शरदि नीलमहोक्ष-
व्याजतोऽधिगु वलनदति स्म ।। ४० ॥
सप्तपर्णकुसुमेषु समीरः
संनिपत्य मधुगन्धिषु सद्यः ।
निष्पतगिरिगुहासु निषण्ण.
रभ्यधाव्यत रुपा हरिडिम्भैः ॥४१॥
गन्धसिन्धुरकपोलतलस्पृ.
पुण्डरीकमुखपर्यटनोत्कः ।
वाणकोटिषु पतनपि नालि-
विव्यथे विरहिदुर्विधिपाकान ॥ ४२ ॥
षट्पदालिररुणाम्बुजपण्डे
मेदुरा युवमनोमूगहौ ।
दावणम्मरकिरातततायो-
बागुरेव दवसीन्नि विरेजे ॥ ४३ ॥

·दशमः सर्गः ।
सिन्धवः स्वपतिचूपणशीले
स्फीततेजसि मुनौ मति भीताः ।
अम्बुजालिमकुर्वत कार्या-
दाजमरकृतितां रहयन्तः ॥४४॥
प्राप्रजस्वलतया बहुरात्रं
माप या ने तटिनी प्रतिकर्म ।
निर्मला भरदि मा निमकेशा.
येवला-पर्याम शोधयति म्म ॥ १५ ॥
पुण्डरीककुलभूगिविलामा-
धामनीलवनराजिममेता।
ताबद्रिपु तटी तटिनी च
हे परम्परतुस्लामलभनाम ॥ ४६॥
सतिदन्सशकलेवि दीप:
केवगहुगणेरपि कोणम ।
शारदं मनमिय म नूनं
र पविगह मवर्णम ॥५.॥

·नटेशविजये
कामकुण्डलिनकार्मुकचक्र-
क्रवृतिभ्रमकरं गहनान्ने ।
कूजितं मदकलं कुररीणा.
माततान पथिकानधिकानि ॥ १८ ॥
देविकी मम तिरस्कृतिरामी-
स्कुष्यमात्रगुणिनीति तुलास्थे ।
प्रत्ययार्थमिव भास्वति पधि.
न्युन्नमय्य मुखमुच्छवमिति स्म ॥ १९ ॥
प्रावृषण्यदिवसे प्रतिपदे
संमदं स किल षण्मुखवाहः ।
शारदेऽह्नि तु चतुर्मुखवाहः
कम्यचिद्भवति कश्चन कालः ॥ ५० ॥
भूषणानि पथि शिक्षितभीत्या
द्वाग्विमुच्य तटिनी निशि यान्त्या ।
हमके नदति हन्त सशङ्क
स्वालियुग्ममभिसारिकौलि ॥५१॥

·देशमः सर्गः।
राजहंम इति पाथमि राका-
चन्द्रबिम्बमभिसृत्य मरागम ।
वश्चिताय वरटा निजनाथे
न म्म विश्वसिति जातु यथार्थे ।। ५२ ॥
वाजपेयविहितावमृथाना
यश्वनामुपरि हमयुवान. ।
भातपत्रमवलोक्य गृहीम
हम इत्यनुनदं दिघि नेदु ॥ ५५ ॥
पत्मन्यत शुचिर्दिजवृन्द
शुनमानमगति. सुनदीष्ण: ।
शीतवासमहनोऽपि धमो
वर्णमंकरवशातु शिवान ।। ५ ।।
वामोपलमधीव विता
भन्द्रकान्नमणिपाठममता ।
शिभिय शिक्षिाला मषिदावि
कना च मुगिरा सिपापा ॥ ५५ ॥

·नटेशविजये स्पर्धितं विरुरुधे हि मिथस्त. खसरीटमिथुनं घटमानम् । येन सर्वयुवमोहनदाना सूचिकाजनि निधेः शरदुाम् ॥ ५६ ।। कन्दलस्वमुदकाननखेल- द्राजहंसरमणीचरणानि । दुग्धसिन्धुसरसोदरवला. द्विगुमाङ्करविलाममपुष्णन् ।। ५७ ॥ शारदेषु दिवसेषु समान पुण्डरीकपटलेन पयोधौ । इन्मिमेष गुभय्यपि विष्णोः पुण्डरीकनयनो हि म कालः ॥ ५८ ॥ सप्तपर्णमभिमृत्य सकामं मखरी परिवहन्मदगन्धम । स्कन्धदेशविनिवेशितशुण्डा- काण्डया चिरमवर्ति करिण्या ॥ ५९ ।।

·दशम सर्ग। संचरस्सरसि मन्ततसेल. स्कामिनीकुचतटीधुसूणाक्ते । मल्लिकाममिथुन चरणास्ये राजहस युगरीतिमघत्त ।। ६० ॥ रफवारिकहरङ्गरजाभि धूसरा धुरि मियो पटमाना । भारदेवमहिता इव मल्ल्या षट्पदा मनिनन् दिशि च ॥ ११ ॥ शवराजतपट पुलिनान्त भ्यस्य कल्पिननदीमल केल्या । मुग्धया इस मदीक्ष्य मरालं पुणे निजघरः सवतीनि ।। ६२ ।। ঘুঘাতিসমৃদ্ধ बारहरिलगा वनगाणः । বেসন মা कालपीनममान्न व्यषित ।। ६३॥

·नटेशविजये अध्वग कलमपालिकया दर्शितेऽपि पथि तद्गतचेता । स्पृष्टवानिव पदौषधिभेद बभ्रमीति बत ता परित स्म ॥ ६४ ॥ चास्खलीषि न च शक्ष्यसि गन्तु- मस्ति सिद्धिरिति कापि भुजङ्गम् । लोलदृष्टिमरुणलघुभोगि- माहिणीव पथिक यवगोत्री ।। ६५ ।। प्रस्थितस्य परित क्रममाणा दिग्जयाय मदनस्य तुरङ्गा । श्यामला कलममीनि ममेता जृम्भिता वनशुका अवतेरु ॥ ६६ ॥ घोषित कलमकाननगोप्या प्रस्थितान्बत शुकान्समगहन । पल्लवैश्च कुसुमै प्रहियन्त्र- स्थाणवम्तदुपगीतिममुत्यै ।। ६७ ।।

·दशम, सर्गः। प्रोच्य मासमवधि प्रसवों. योपिति प्रचलित. पथि वन्ये । गोपिकाध्वनिपु कोकिलयुद्धपा हा धमन्त इति कश्चिदमुखन ।। ६८ ॥ तत्र तत्र नवदर्भममूह: पुष्पिनात्रिभुवन विजिगीषाः । रेजिर रजत कमालपा राजिता रमिपरिक्ष कुन्ताः ॥ ६९॥ विजयाय घरमामिह राज्ञा इम्निभिईरितपट्टपप्ताकाः। दीपीसकरलीदल पाली- विभ्रम विदधिरे ध्रियमाणाः ॥.." राजमरजनीकरकाश- मामरवकुलगासन: वाम । जे फिरनि कीर्तिमगह- स्मा शरदयोगिषु भूत्वा ।। ७१ ॥

·नटेशविजये
वायुवह्निजलखानि वसन्त
प्रीष्मवादिनशरत्सु किमृद्धिम् ।
प्रापुरित्युतुयुगे परिशिष्टे
भूरजांसि परियुद्धिमगठन ।। ७२ ॥
अम्बरे विधिरपां परमाणू.
यम्तृत्तात्तपयुत हिमदम्भान ।
अस्मिमृक्षुरत एव बुधानां
भाविवर्षपरिक्लनिरिदानीम ॥ ७३ ।।
हैमनेषु दिवसेषु यतोऽभू.
रौश्चिराय धृतजीवनगर्भा ।
विप्रकीर्णहिमघमणोधा
पाण्डिमानमत एव यभार ।। ७४ ॥
दिम्यहंसनियहऽभवटिन्या
शारदेपु दिवसेषु विहत्य ।
हिमपश्नकुल कम्पिनि पेतुः
गीकरा हिममिषेण ममन्ताम् ।। ७५ ॥

·नटेशविजये
जारदष्टमधरं पिधाना
कापि नव्यकुलटा कुलटामिः |
पृच्छते स्वपतये व्रणहेतुं
शीलिता हिम इतीति वदम्व ।। ८० ॥
इत्वरी यत निशासु हिमानी-
दुनिरीभगमनापि विभाते ।
शालेषु ममसून्पनुगमे
प्रश्नुतैरिव बहि पदयावे. ॥ ८ ॥
हास्तिक दिनमुसे बहिरेप्य.
स्मन्तत स्थपुटिते हिमपिण्ड: ।
प्रारणेऽपि पदमेकमनीयं
फर्तुमुद्भुनकर ग्टति म्म ।। ८२ ।।
वालिनेव शिगिरेण विदूर
दावितो रवितनूज इचोप्मा ।
श्यम्कमिव सोऽपि सदानी
प्राप यौयतपयोघरदुर्गम ॥ ८ ॥

·दशमः सर्गः। वीटिकाद्विपटिकाप्रतिमीरा- गर्भगहमृगनाभिहमन्ती: । भनिधान्य सुदतीकुचदुर्ग संश्रितैविमुमुधे शिशिराड़ी: ॥ ८४ ॥ सायमानपदवामिशिस्वाभि. हिता निशि हिमैर्वनराशिः । कुन्दपुष्पकपटेन विमाते पाप्पपिन्दुपटलं विसमर्ज ॥ ५॥ इत्यं दुरन्तहिमवर्षिणि जृम्ममाणे काळे बियोगिजनजीवषियोगकरने। কাকীলকন্তী निद्रासुसान्यनुभवन्ति निशि स्म धन्या: ।। ८६ ॥ वाकुलमुरुशासाशेपमा सदानी प्रतिदिशमवलोक्य प्राणयामपुर्याम् । भमनुत शिवरात्रावर्षितुं भूमुरेन्दै रखिलमपि बिल्नं पत्रपुष्पापम् ॥ ८७ ॥ 11: