·No text on this page.

·గస్తు,
శ్రీమతే రామానుజాయ -1 .
శ్రీ విష్ణుపారమ్య వైభవము.
1
శ్లో. శ్రీయం క్రియ పం పన్డే తల్పం తస్యాయునా
నే - శం హతం - భూపణా న్యుపకా కాక .
ఆ. గ్రంథారంభముళం జపూజకు ఇష్టదే
వతా ప్రార్థము కష్టులను ప్రదాయమం డేర్చడి కందుచేక
నీగ్రంధముం చేర్చడిన శ్రీ శ్రీయఃపతులను, ఆశ్రియఃపతికి మంచి
మంచమి: నేర్పడినఆడి కేషుని సుదర్శనాదిం చాయుధము
లను. ఆతని సేనాధిపతియగు విష్వక్సేనుని నాహనమగు గరు
త్మంతుని. అతనిభూషణములను ఉపచారములను చేసెడి
9ని నమస్కరించుచున్నాను.
పర్వం స్వదా సర్వైః హరి గో మితీ సూచ్య లే,
వేదారం భే కేనచి ద్వా హరఓ మితి మోచ్యతే .
తా. ఏదేశమందు గాని యేకాలను దూగాని వైరుకు డజు
చేత వేదారంభ కాలమున “హరి: ఓ” మనియే ప్రాంభింపఁజదు
చున్న ది; గాని యొకానొక కాలమం జనన యొకానొక దేశము
శాం.

·No text on this page.

·-
నీకు స్తు.
'శ్రీమతే రామానుజాయ ను .
-
శ్రీ విష్ణు రమ్య వైభవము.
1
వతా ప్రార్థనము
శ్లో. శ్రీయం క్రియ:230 వన్డే తల్పం కప్యాయు --
నే - శః వాహకం - భూవణా ముహూ" కాక,
గ్రంఛారంభమునం బపూకు ఇష్ట డే
కేష్టులసం ప్రదాయమం చేర్చని కందుచేత
నీగ్రంధముం జేర్పడిన శ్రీ శ్రీయ: పతులను, ఆశ్రియ:: కికి మంచి
మంచమి: నేర్పడిన ఆది శేషు, సుదర్శనాది రాయుధము
లను, అతని సేనాధిపతియగు విష్వక్సేనుని నాహ: మగు గలు
త్మంతుని, అత విభూషణములను , ఉపచారములను చేసెడి నా
డిని నమస్కంచుచున్నాను .
శ్లో. ప్పుల సవ్వదా సర్వై: హు గో మితి స్యూ లే,
వేదారం కే కేనచి హరఓ మితి న్యూతే.
తా, ఏదేశమందుని యేకాలముందుగా కాకుండజు
చేత వేదారంభ కాలముని “హరి: ఓ” మనియే ఆ ఇంపఁబకు
చున్నది; గాని యొకానొకకాలనుం పైనను యొకానొక దేశము

·2
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
3
చైనను యొకానొక నిచేతగాని “హరః ఓ” మని ప్రారంభింషఁ
బడదు. హరిహరశబ్దములు “హృఢస్ హరణే ” అను నొక ధాతువు
నుండి నిష్పన్నము లైనను వైదికులందజకు "హరిః ఓ” మనియే
వాడుక లోనున్నది. కాన హరి పరత్వము శిష్ట వైదిక సమ్మతము,
శ్లో. ప్రణ వేX ఈ యో వేద్య ః పఠ్యతే ప్రణ శేన స..
ప్రణవేన హర్వి శిష్టాః పరని న హారం కదా.
తా. ప్రణవముచేఁ బ్రతిపాదింపఁబడు పురుషుఁడు యెవఁ,
అతఁడు ప్రణవముతో నే పఠింపఁబడును. కావున శిష్టులు ప్రణ
వముతో హరిశబ్దము: జేర్చి పఠించుచున్నారు. హరశబ్దమును
ఎప్పుడును చేర్చరు.
శ్లో. సంఖ్యా సాంకేతికా వర్ణాః ద్రావిడ్యాం సంతిచే శ్యత 8 ,
అకారే ష్టాక్షరీ చేయా నైవ పంచాక్షరీ భవేత్ .
తా, ద్రావిడ భాషయందు అకారాదివర్ణములలో కొన్ని
వర్ణములే కొన్ని సంఖ్యలకును గుర్తు లగుచున్నవి. అట్టిసం కేత
(అ) (ఆ)లనగా . యెనిమిది లెక్కబోధింపఁబడుచు
న్నది గాన అకారము మొదటిది. అందుచేఁ దెలియు అ
అష్టాక్షరి
మంత్రము అందు ప్రతిపాదింపఁబడు నారాయణుఁడును ప్రద
మపురుషుఁడని తెలియందగు. అ అనునది యైదుఅను సంఖ్య
కు సంకేతము కాదుగాన పంచాక్షరియు అందు ప్రతిపాదింపఁ
బడుపురుషుఁడును ప్రథమపురుషుఁడు కాడని తెలియందగు,
శ్లో. వేదై ర్వేద్యో విష్ణు రేవ గీతాయాం స్వయ మబ్రవీత్ ,
వేదాక్ష రాణి విష్ణోస్తు నామానీతి మునే ర్మతం.
మందు

·3
ఆ
శ్రీ విష్ణు పారమ్య నైభవము.
తా. 'వేదైశ్చ సక్వైరహమేవ వేద్య?' అనః గీతావచనము
చొప్పున
వేదములచే వేద్యు పైన
న పురుషుఁడు తాననియే విష
వైన శ్రీకృష్ణుడు గీతయందు వివరించే . శ్లో. వేదాత, రాణి
యావత పఠితాని ద్విజోత్తమ, తౌవంతి హరినామాని
తాని న సంశయః- అను విష్ణుధర్మోత్తరమందలి వచనము
చొప్పున,
వేదాక్షరము
లన్నియు విష్ణువు యొక్క నామములని
వ్యాసపరాశరుల యభిప్రాయము. కాన సర్వవేద ప్రతి పాద్యుఁ
డగు పరమాత్మ నారాయణుఁడని సిద్ధాంతము. అందుచేత నే
వేదారంభమున “హరి: ఓ” మని ప్రారంభించెదరు.
శ్లో. వేరేషు యజ్ఞ స్సుష్ఠూ క్తః యజ్ఞో వై విష్ణు రుచ్య తే,
యజ్ఞానాం ఫలకృష్విష్ణుః విష్ణు-2 ఖిలం భవేత్ .
తా. వేదములయందు యాగమే ప్రధానముగ విస్తారముగ
వివరింపఁబడి యున్నది. (ఇంచు కై హరివంశమున నద్భుతమహి
మానువర్ణ నగాధయందు సయితము గమనింపుఁడు. అట్టియజ్ఞ
మనుశబ్దము (శ్రు. యజ్ఞో వై విష్ణుః.) అనుశ్రుతి చేతను విషువు
కే పర్యాయనామము. శ్లో. బ్రహ్మార్పణం బ్రహ్మహవిః బ్రహ్మా
గ్నౌ బ్రహ్మణా హుళం, బహ్మైవ తేన గంతవ్యం బ్రహ్మకర్మ
సమాధినా . అనుగీతావచన భాష్యములను బట్టి యజ్ఞ మందలి
సర్యము విష్ణుమయ మని సిద్ధాంతము.
శ్లో. దేవానా మవమో హ్యగ్ని : విష్ణుస్తు ప: మోభ వేత్,
విష్ణోరుచ్చై శ్ళు చేర్ని చై: వకాచి ద్భాతి దేవగా.
7

·విష్ణుపారమ్య వైభవము.
8
శ్రు. అగ్నిదేవానా మవనః విష్ణుః పరమ : అగ్నిరవ మో
దేవతానాం విష్ణుః పరమః” అనేశ్రుతులవలన దేవతలలో నగ్ని
చిన్న వాఁడును విష్ణు వే పెద్దవాఁడును అని యేర్పడుచున్నది. విష్ణు
నాకు పై భాగమునను, అగ్ని కిఁగ్రింది భాగమునను నే దేవతయు
జేమ్. సకల దేవతలును ఈ అగ్ని విషువుల మధ్యలో నిమిడియుండ
వలె నని తెలియుచున్నది;గాన విషువుకంటెఁ బెద్దవాఁడు లేఁడని
సిద్ధాంతము
శ్లో. అంగ్ విష్ణు శ్శి కి ప్రోక్తః ఐదో వహ్ని రితి స్మృత 8,
తయో శ్మ క్యా సర్వదేవాః అంగభూతా హరే రితి.
తా. విష్ణువే ప్రధానమైన శిరసువంటి అంగియనియు అగ్ని
నా నభూత మైనకడపటియంగమనియు, "అంగా న్య న్యే దేవ తాః”
ఆరుశ్రుతి చేత తదితర బ్రహ్మరుద్రాదు లందఱు అంగభూత మైన
జారని తీనము. ఇందుకు "లలాలాత్ క్రోధజో రుద్రః »
అను శ్రుతియు, భారతమందలి నానా పర్వములయందుండు కేశ
వినామనిర్వచనములును నిదర్శనములు.
శ్లో. నారాయణస్యాసువాకే నారాయణప దేవ హీ,
పకఁ బ్రహ్మాజిలింగాం భూయస్త్వోక్త్యా పదో హరిః.
• శ్రావణమందు తర్పణమును గైకొను యాజ్జిక్యుపనిషత్త
గునారాయణా మువాకమునందు“ నారాయణః " అనువి శేష్యశబ్ద
ముతో
పరబ్రహ్మముని తత్త
తత్త్వమునారాయణుఁ
డని, పరమ తేజస్సు నారాయణుఁడని, పరమాత్మ నారాయణుఁ
నారాయణుడు

·S
కారణ
.
శ్రీ విష్ణు రమ్య నైభవము.
డనిపలుమాని చెప్పినందుచేతను, 'సూ.లింగభూయస్త్వా
యః' అను బ్రహ్మసూత్రము ననుసరించి నాకాయణుఁడే పరమా
త్మయని సిద్ధాంతము. అనేక క్రియలు నారాయణానువాక మంత్ర
ములచేత నే నెరవేరవలయును. అందు అంగమాత దేవతామహి
మానువర్ణన ముండినను జగత్కారణభూత మైన పరమాత్మను
ప్రధానముగఁ బ్రతిపాదించుటచేతనే “నారాయణమని వేద
మందుఁ జేర్కొనఁబడినది యని విద్యారణ్య భాష్యమునందు
ఆరంభమున వివరింపబడి యున్నది.
క్వచ్ఛాఖాసు శంఖ్వాజ్యాః ఆణ త్వేన సూచితా,
తే2పి నారాయణే లీనా
నాన్యం నారాయణ్ క్రయత్, 10
తా. కొన్ని శాఖ లయందు ఒకానొకచోట “శంభు రాకాన
మధ్యే ధ్యే యః" అని. 'షకఏ వ రుద్రో న స్వతీయో వత స్టే అను
కారణవాక్యములు కాన్పించుచున్నవి. అట్టినామము
నారాయణశబ్దమునకు విశేషణ వాచకములై యోగార్థములతో
అన్వయింపఁబడుచున్నవి. ఇందులకు నిదర్శనము నారాయణాను
వాకమందు “విశ్వశంభువ మనియు, “శాశ్వతగ్ ౦ శివ మచ్యు
త” మని "విరూవాడు. " మని నారాయణునికి శివశంభు విరూపా
దిశబ్దములు విశేషణములుగఁ జేర్చియున్నవి. వి శేష్యమగు
నారాయణశబ్దము సంజ్ఞావాచక మై రూఢియైనందున శివాదిగబ్బ
ములకు విశేషణ మైనచోఁ గలియదు; కాన వి శేష్యమే నారా
యణశబ్ద మగును.
లన్నియు

·పరితా
నైవ భాగ..
విశేషణము ,
శ్రీ విష్ణుపారమ్య వైభవము.
శ్లో. విష్ణాద్యాః 8 శివనామసహస్రకే,
నారాయణేతి శబసు పఠితో
తా. విష్ణ్వానిశబ్దములు శివసహస్రనామమున వి శేషణ
ముగఁబరించియుండినను, సంజ్ఞావాచక మగు టవర్గా స్తనారా
యణ నామము భారతమండలి శివ సహస్రనామమునఁ ఠింపఁబ
డలేదు; కావున నే శ్రీశంకరభగవత్పాదులును- "శ్రు. యతి
ర్నారాయణం వ దేత్ , యతిర్నా రాయణం జత్ ” అనునుప
నిషద్వాక్యముల ననుసరించి, తన యతిత్వము చెడిపోకయుం
డుటకై శివసహస్రనామమున నారాయణ నామము లేమిచేఁ
దాము భాష్యమును వ్రాయక, నారాయణ నామశిరస్సుతో
గూడిన విష్ణునామసహస్రమునకు భాష్యమును వ్రాసి, అందు
లో విశేషణములుగ నేర్పడినశివాదినామములను నారాయణు
నికే మునినిర్వచననిష్పత్తులతో నన్వయించి భాష్యమును
వ్రాసిరి.
శ్లో. శంఖ్వాద్యా బహవ శ్శబ్దా! కారణ త్వేన సూచితాః,
నారాయణస్యానువాకే చోక్తా నామసహసకే.
తా. శంభ్వాది బహుశబ్దములు కారణవాక్యములతో
కాన్పించినను, అవి యన్ని యు నారాయణానువాకమునందును
విష్ణుసహస్రనామావళియందును చేరి, నారాయణ నామముతో
శ్లో. నానావతారా ఆమ్నాయే స్వామ్న తాః పరితాంచితాః;
వరాహ శోద్ధృతా సీతి శ్రుతొ కృష్ణశ్చ సూయ తే.
12
13

·శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
తా. అనేక అవతారములు వేదములందు తెలుపఁబడియు
న్నవి. అందులో " శ్రు. ఉద్ధృతా 2-సివరా హేణ కృష్ణా.న శత
బాహునా.) అను జైత్తిరీయశ్రుతియందు వరాహావతారము
ను, కృష్ణావతారమును, కొనియాడంబకి యున్న వి. భూమిని
ఉద్ధరించుటయందు వ రాహాన తాము కృష్ణావతారము అను నీ
రెండును సమానములే యగును. భారతమున గోవింద నామనిర్వ
చనమునందు భూమ్యుద్ధరణము ఉపబ్రహ్మణముగాఁ గానఁబడు
చున్నది.
14
శ్లో. త్రిణీతిమంత్రే సంప్రోక్తా త్రివిక్రమపడాకృతిః,
గోవిందుర్దాప్సమం త్రేణ గోవిందమహిమా నుతా.
" శ్రీణిపదా విచక్ర మే" అను ప్రతియందు త్రివిక్ర
మావ తారము నుతి కెక్కినది. "గోవిందు హొప్ప ఆయుధాని
బిభ్రత్ ” అను ఋగ్వేడ మంత్రమునందు గోవింద నామమహి
మము కొనియాడఁబడి యున్నది.
శ్లో. ఋగ్వేదే రామచరిత మామ్నాతం భద్రమంత్రతః ,
రామో విష్ణూ రమా సీతే త్యుక్త మార్షస్తవే
తా. ఋగ్వేదమునందు "శ్రు. భద్రాభద్రయా" అను
మంత్రమందును, ఆనిరు క్తియందును, సీతతోడ రామచరిత్రము
కొనియాడఁ బడి యున్నది. అట్టి రాముఁడు విష్ణువని సీత లక్ష్మి
యని రామాయణమందలి ఆర్ష స్తవమున విస్తరించి వ్రాసియు
15
మస్తవే బహు.
న్నది.

·8
20
16
17
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము ,
శ్లో. గాయత్ర్యాముచ్యతే బ్రహ్మ తేజ స్సూర్యస్య భాసురం,
తెత్తేజో మామకం విధీత్యాహగీతాచ వైష్ణవమ్,
తా. గాయ త్రియందు సూర్యుని యొక్క ఉత్తమమైన తే
జస్సు పరబ్రహ్మమని తెలియుచున్నది. అది యె బ్యుని ప్రేరే
పించును. అట్టిబుద్ధిని ప్రేరేపించు సూర్యునియందలి పరబ్రహ్మ
మగు తేజస్సు “తత్తేజో విద్ది మామక " మ నెడు గీతావచనము
చెప్పిన వైష్ణవ తేజస్సని తీరానము,
శ్లో. ఆదిత్యాంత స్థ దేవస్తు శ్రూయ తే రుక్మ భా ఇతి ,
మను ర్నారాయణం ప్రాహ రుక
రుక్మ భాసం నిజస్మృతాః
తా. ఛాందోగ్యోపనిషత్తునందలి యంతరాదిత్య విద్య
యందుఁ బ్రతి పాదింపఁబడు పరమపురుషుఁడు బంగారపురంగు
వాఁడని “ఆ ప్రణఖాత్ సర్వపవ సువర్ణ : అనుశ్రుతి చేతఁ దెలి
యుచున్నది. అట్టిసువర్ణ పురుషుని మనువు నారాయణుఁడని తన
స్మృతియందు ప్రారంభమునఁ దెలిపి, తనస్మృతి ముగింపులో ధ్యా
సమునకు విషయభూతుఁడగు పురుషుఁడు స్వర్ణ వర్ణుఁడని చెప్పి, అ
తనిని ధ్యానించవలయు నని ముగింపు చేసెను; గాన నాఛాందో
గ్యోపనిషత్తునందలి ఆచార్య పరంపరలోఁ జేరిసమనువు, “త ధ్యే
తర్ర్బహ్మా ప్రజాపతయే, ప్రజాపతిర్మన వే, మనుః ప్రజాభ్యః
అను అతి చొప్పున మనకుఁ బ్రధానాచార్యుఁడుగ నేర్పడిన మను
వే, ధ్యేయుఁడు నారాయణుఁ డని తీరానమును చేసెను.
శ్లో. ఆదిత్య విద్యా ఛాందోగ్యో ఛాందోగ్య స్య గురు ర్మ ను8,
విద్యా బ్రూ తేరుక్మ భాసం తం తునారాయణ మనుః.
,
18

·విష్ణుపారమ్మ వైభనము. తా. ఛాంద్యోగ్యోపనిషత్తునందు ఆదిత్య విద్య యున్న . ఛాందోగ్యోపనిషత్తునకు మనువు గురువుగ నేర్పను. ఆదిత్య విద్య. థ్యేయపురుషుఁడు, స్వర్ణ వర్ణుడని తెలుపుచున్న ది. ఆపురుషుని నారాయణుఁడని మనువు చెప్పుచున్నాడు. శ్లో. తై తిరీయే సము ద్రేంత రితి మంత్రసుబోధిత్వ, విష్ణుః క్షీరాబ్ధిశాయీతి జ్ఞాయతే స్తవరాజు. తా, తైత్తిరీయమునందు " శ్రు. యమన్తస్సము “కనయో వయ ని. లై-నా-ఉ-సము చేస్తం విశ్వశంభువం”అనుశ్రుతులచే సముద్రమందలి వురుషుని కవులు ఆశ్రయించుచున్నారు. సము ద్రమందలి సకలసుఖకరుని క్షీరాబ్ది నాయినిగా బోధించుచున్నది, భా. శాం. మో. నారాయణీయముందు మహా పురుష స్తవమున “సముద్రాధివాస యోవాస, తపోవాసు దయావాస, ల. వాసు అని నారదునిచేఁ గొనియాడఁబడి యున్నది. భా-1-87 అధ్యాయమున శ్లో. అప్సు వైశయ చ కే మహాతా త్తమః, సర్వ దేవమయో దేవః యోగా శ్సుప్వోప తత్రహీ. అప్స్వేవ శయనం చక్రే మహాత్లో పురుషోత్తమః" అను;"క మునందును పై శ్రుతులకు ఉపబ్రహ్మణముగ క్షీరాబ్ధిశాయిత్వ ముసి కూడ వివరించుచున్నది. స్తు విష్ణు 3 త్యేవ స్వదా, ‘తద్విషో అతి మం? త్రేణ ప్రతీతం ప్రతిపాడ్య తే. తా. తద్విషో పరమఁపదం సదా పశ్య సూకయ- పుతో *. నూరిభి రర్శ నీయ M 20

·10
21
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
అనుశ్రుతి చొప్పున నిత్యసూరులు నెల్లప్పుడును విష్ణువునే చూచు
చున్నారని తెలియుచున్నది.
శ్లో. కఠోపనిషది ప్రోక్తజితేంద్రియ నరోత్తమః,
ప్రయాతి శాశ్వతంమ్యు తద్విష్ణోః పరమం పదం.
తా, కఠోపనిషత్తునందు తెలిపినజి తేఁ ద్రియుఁడగు పురుషు
నికి నిత్యముగ నివసించు మోకు స్థానము విష్ణుపు యొక్క పర
మపద మని, “విజ్ఞానసారథి ర్యస్తు మనః (ప్రహవాన్నరః,
పోధ్వనః పొర మాప్నోతి తద్విషోః
18 పరమంపదం” అనుశ్రుతి
చొప్పునఁ దెలియుచున్నది.
శ్లో. కాణ్వ మాధ్యంది నాధీతమంత్రాంతర్యామితా తుయా,
కీ వాస్తి గీతాతః భీష్మకృత్త్సవ రాజత,
తా. శుక్ల యజు ర్వేదమందలి మాధ్యందిన శాఖయందును
కాణ్వ శాఖయందును పఠించిన (యో ఆత్మని తిష్ఠక్ అనువాక్య
మందలి జీవునికి అంతర్యా మిగనుండి నియమించువాడు విష్ణు
వేయగును. ఏలయః నగా సర్వమును సృజించి, సర్వమును ప్రళ
యమును చేసి, మిగులువాఁడే సర్వనియామకుఁడుగానుండవల
యును. ఇందులకు నిదర్శనముగా, భారతమున నారణ్య పర్వము
నందు మార్కండేయుఁడు యుధిష్ఠిరునకు బోధించు వేళ ,ఆ మహా
ప్రళయమున వటపత్రశాయిగా మిగిలినఁవాడు ఈకృష్ణుఁడని
తెలి పెను. మఱియు భీష్మకృత స్తవ రాజమందు(
రుద్రాత్మ నేనమః-
ఉత్మ నేనమ?) అనుశ్లోకములచేత రుద్రునికివి, అంతరాత్మ
22
విష్ణో రేవా

·విష్ణు పారమ్య వైభవము.
సిద్ధాంతము.
వనుటకు
యావిష్ణువే యని తెలిపి, ఆయంత ర్యామియే నారాయణుడిని
అతఁడేగీతనుప దేశించిన కృష్ణుఁడని స్తవరాజమునందు ముగింపు
స తెలిపినందుచేత సర్వాంతర్యామి విష్ణు వని సిద్ధా
శ్లో. గాయత్ర్యాః ప్రతిపాద్యస్తు విష్ణు రేవేతి నిర్ణయం
తత్సమా నే చాది కావ్యే విష్ణుస్స్యాత్ ప్రతిపాజిక,
తా. గాయత్రియందుఁ బ్రతిపాదింపఁ బడుపురుషుడు విష్ణు
నిదర్శన
మేమనఁగా, గాయత్రితో సమానధర్మముగల
ఆదికావ్యమగు రామాయణమునందు విష్ణువే ప్రతిపాదింపబ.3
ను.గాయత్రికి రామాయణమునకు సమానధర్మ మెట్లనఁగా, గా
యత్రికి తిర-అక్షరములు. రామాయణమునకు రం
శ్లోకములు. గాయత్రీకి శిఖలు. రామాయణమునకు 103
సలు.
గాయత్రికి సూర్యుఁడు దేవత. రామాణముసకు సూర్య
వంశమందు పుట్టినపురుషుఁడు దేవత. గాయత్రీకి విశ్వామి
త్రుఁడు ఋషి. రామాయణమునకు నతఁడేఋషి. గాయత్రి స్త్రీ
లింముగ (దెలియుచున్నది. రామాయణమును సీతచరిత్రముగ
నే తెలియుచున్నది. ఇట్లు అన్ని విధములలోను, సొమ్యమును
గుర్తెఱుంగఁగా వచ్చును.
శ్లో. పౌరుషస్యచ సూక్తస్య దే వో నారాయణ స్మృతః,
తేన నారాయణం చార్చే దితి స్మృతికృతాం మతి!.
తా. కొన్ని మహాపాపముల నివృత్తికొజకును, పురుషసూ
క్త మేర్పడినది. అట్టిపురుషసూక్త మంత్రములకు ఛందోఋషి.

·TE
శ్రీ విష్ణు రమ్య నై భవము.
యము.
Sri
దేవత ల్చేనవి. అట్టి దేవత పురుష సూక్తమునకు నా గాయణుఁ
జని నిబంధన గంథములం... " నంబడుచున్నది. ఋ గ్వేదమం
కలి పురుష సూక్తమునకు ఋషిచ్ఛంద స్సులతో దేవత నారా
యణుఁడని తీర్మానము. నారాయణుని అర్చించుట పురుష
సూక్తముతో నే కావలయు నని ధర్మశా స్త్రకర్తల యభిప్రా
విధినా పురుషసూక్తస్య గత్వా విష్ణుం సమర్చ
యేత్ . అని హారీతమహామునియు, (ఇచ్చట ఆక్షురాధిక్య
మార్షము. ) శ్లో. ఋషి ర్నా రాయణ స్స్మృతః, నారాయణస్య
భగవాక్ పరమాత్మాతు దేవతా - అని నారడ శౌనక శాండి
ల్యాగులును వ్రాసియున్నారు.
శ్లో, ముక్యై భక్తి రుఖ్యతమా భ' రారాధనం వడం,
ఆరాదనాయ మంత్రాణి పౌరుషాణీతి
తా. మోక్షమునకు భక్తియే ముఖ్యము. భ క్తికి పోడశోపచా
రాత్మక మైన ఆరాధన మే ముఖ్యము. అట్టి ఆరాధనకు మంత్ర
ములు పురుషనూక్తము చేత నే యేర్చడవలయును అని ధర్మశా
స్త్రవుందు వ్రాసియున్న ది గదా.
ఆరాధయేయుః పురుష) శాఖిన స్సకలా అపి,
పౌరుషం త్రిషు వేదేషు పతితం తత్స్య రేణ చ.
తా. పురుషసూక్తమునందు ప్రతి పాడింపఁబడు పురుషుని
సకలశాఖలవారును ఆరాధించెదరు. అట్టిపురుషసూక్తము 3
వేదములయందును, నాయా వేదస్వరములతో నాయా వేదము
నిర్ణయం
25
.
26

·శ్రీ విష్ణు పారెన్యు పై భనము.
t
లందు పశుషంబడి ఆరూనై దికులచే సభ్యయః , -3:1:2
డుచు, ఆ రాధనమునకుగాను షోడశ ముక్కులుగా పంప : 2 3
యోగింపబడుచున్నవి.
శ్లో. సూక్తిమంత్రోపచారాణాం సంఖ్యాయ" సామ్యం -- ..
ఆరాధనాయ మం . పౌరుషాన నియం,
తా.పురుషసూక్తమంత్రములు బు: గ్వేదము: 25: 13...
ఉపచారములు 16 గను సమాన వై ఉండుటను యు, ఎమకు
రుషుని ఆరాధించుటకు పుకుష సూక్తమం శ్రము లే యగును.
ఇట్లు శివారాధనకు మంత్రోపచారములు సమముగ పువు,
నమక చమకాదులు గాని, ఇతరమం తమలు గా, ఒకశా,
మజీయొక శాఖామంత్రములతో నాకా ఖంచుకొన:-
వారు
వలయును.
శ్లో. అస్యశా నేతిమం : త్రేణ జ -- మధిసా మా.
సొ విష్ణుపత్నీ త్యామ్నాతో కుప్స్యా శృ:-- హా..
తా "ఆ వ్యేళానా జగతో విష్ణు పర్నీ " E3:1 బొమున
జగత్తుకు నధ్యక్షురాలు లక్ష్మీయని తెలియుచున్న . అట్టలక్ష్మీ
దేవి విష్ణువు యొక్క పత్నియని తెలియుచున్నది.
శ్లో, యాజ్ఞక్యాంచోపనిషన్ బ్రూతే నారాయణ, శ్రీయ,
- తే యో నిన్యవాసం విష్ణోరు. సినా, తే.
తా: యాక్యోపనిష తాగు నా - య”ను వారికి మందు లక్ష్మీ
దేవిని నాకా
"యణునిపత్నియని, చెప్పియున్నది. అట్టిల - దేవికి

·30
శ్రీ విష్ణుపారమ్య వైభవము.
నిత్యనివాసము నారాయణునివశ స్థలమందని భారతము నలక్ష్మీ
నివాసస్థానపరిగణమునందు. శ్లో. నారాయణే త్వేకమనా వసా
మి నియ తా ము నే- అనుశ్లోకము చేతను మహాపురుష స్తవమున
(లజ్మవాస.) అను వాక్యము చేతను తెలియుచున్నది.
శ్లో. అంభణీ సూక్త సూక్తా శ్రీః యంయం కామయ తే చ తం,
కేబియా కారయే దుగ్రం బ్రహ్మాణం విష్ణు రవ్యయః.
తా. ఋగ్వేదమందు పఠించి యుండు అంభ్రణీసూక్తమునం
దుప్రతిపాదింపఁబడిన లక్ష్మీ దేవి యేమనుజునియందు కలాకు
ముంచునో, ఆలక్ష్మీ దేవి చేత నే ఆమనుజుని రుద్రు నైనను బ్రహ
నై సను ఋషి నైనను ముముక్షువునై సను చేయునట్లు విష్ణువు
సంకల్పించును. (శు) ప్రమాణమంత్రము యం కామయే తం
త ముగ్రం కృణోమి, తం బ్రహ్మాణం,తం ఋషిం తంసు మేధాం,
యీఋక్కునందే
(మమయోనిరప్స్వా అంతస్సముద్రే
అనువాక్యమందు ఆలక్ష్మీ దేవిని సముద్రమందలి నీటిలోఁదన
శక్తికి మూల కారణమున్నది వ్రాసినందున జగత్కారణభూతుఁ
డగు పరమాత్మ జలశాయిగానున్నందున అతనివల్లనుండియే,
నాకుఇంత మహిమ కలిగినదని వ్రాసియున్నందున రుద్రునికి
ఉత్పత్తి యున్నదని తెలియుచున్నది.
• ప్రతిపొద్యో బ్రహనూ ఆ గీతయా విష్ణు రేవ హి,
గీతాస్యా ద్విషయం వాక్యం సా2స్త చ్ఛబ్దమయీహరేః.
తా. బ్రహ్మసూత్రములచేఁ బ్రతిపాదింపఁబడువాఁడు విష్ణు
గో
31

·15
منها
3.
శ్రీ విష్ణుపారస్య వైభవామ.
వని సిద్ధాంతము. ఎట్లనగా బ్రహ్మసూ శ్రమ.. లయందు స్మృవే.
ఆనుసూత్రములకు విషయవాక్యము మామా ఖాష్యముల
యందు భగవద్గీత యేర్పడినది. అట్టి తయందంతటను, హరి
యగు కృషుఁడు 'నేను నన్ను, నాచేత, నాకొఱకు, నావలన,
నాయొక్క, నాయందు, అని అస్మచ్చజములచేత నే నిండియు
న్నది. ఆయస్మచ్ఛబ్దములకు భాష్య కారులు పలుమారు నాకా
యణాఖ్యునిఁగానే సిద్ధాంతపరచి యున్నారు.
శ్లో. నారాయ ణేతి శబ్దస్య ణత ను సంజయ,
భాష్యకర్తా వదత్తసాగాభ్యాం నాణానిషు.
తా. నారాయణశబ్దమునకు టవర్గ ణకారము సిద్ధించుట
(సూ. పూర్వపదా త్సంజ్ఞాయా మగః) అను పాణినిసూత్రముచే
సంజ్ఞయం దే యేర్పడును. అందుచే నారాయణ వాసు దేవ
విష్ణ్వాదిశబ్దములతో, శంకరభగవత్పాదులు ఆఖ్యాశబ్దము
తోడ నే, విష్ణ్వాఖ్య వాసు దేవాఖ్య నారాయణాఖ్యు లని పరీ
ష్కరించిరి.
శ్లో. నారాయణస్య మంత్రస్య ప్రణవ శోత్తమాంగకం,
తేనైవాష్టాక్షరీ స్యార్ధి - స్యాత్పంచాక్ష కీత థా'
తా. నారాయణ మంత్రమునకు ప్రణవము శిరస్సుగా నేర్చ
డినది. ఆ ప్రణవముతో నే అష్టాక్షరి యనిపించుకొను చున్నది. శివ
పంచాక్షరి మొదలైనవాటికి ప్రణవము చేర్చక యే 'పంచాక్షరి'
యగునని తెలియుచున్నది. మంత్రసిద్ధికై ప్రణవ మేగాని స్వభావ
ములోఁ బ్రణవము లేదు.

·16
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
34
35
అకారః ప్రజు నేముఖ్య 8 నిష్పన్నో హ్యవ తే స్సచ,
అవతిః ప్రాయశో 2 విష్ణో ? , అవ తారాస్తు తత్పరాః,
తా.ప్రణవమునకు అకారము ముఖ్యము. అట్టియ కారము రక్ష
గార్థకమగు అవధాతువుచేత నిష్పన్న మైనది. అట్టిసంరక్షుణము
తఱుచుగా విష్ణువునలన నే యేర్పడును. అవ తారము లన్ని యు
సాధు సంరక్షణమునకు,అసాధుశిక్షణమునకును ఏర్పడినవి యని
గీతయం దే తీరానము.
ప్రవః పొగమి) శ్రుత్యా విష్ణో ర్చన వారితc,
అభాస్ విష్ణవ త్యేగా విష్ణో "్చన మాహ చ.
తొ.ఋగ్వేదమునందు ప్రనః సా స్తమస్థసోధియాయ తేమ హే
శూరాయ విష్ణవే చార్చత' అనుమంత్రములును, యజు ర్వేద
ముసదు(అఖాతే విష్ణో విద హెచ వృథ్య', బృహత్తే విష్ణో సుమ
భజామహే అనుమంత్రములున్ను విష్ణు కైంకర్యాదులను
బోధించున్నవి,
తద స్యేతి సుమంత్రేణ విష్ణ వే య న్ని వేదితం,
తడన్నభు ఇగో విష్ణోః బంధువత్సరమః ప్రియః.
తా. “తడస్య ప్రియ మళిపాళో 2 అశ్యాం నరో యత్ర దేవ
యవోమడ ని ఉమక్రమస్య సహీ బంధురత్రా విష్ణోః పదే పర
మేముధ్వ ఉత్సః " అన మంత్రముచేత విష్ణువునకు నివేదనము
చేయఁబ... అన్నమును తినువాఁడు విష్ణువునకు పరమప్రియుఁడు
అని తెలియుచున్నది. ఇందులకు మహనులు సతీపురుషులయా
చారము నివర్శనమ..
తం
షో.
36

·Par
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
ధృతోళ్వపుండ్రమంత్రేణ నారాయణ మనామయం,
పౌరు పై ప్యూక్తమం తై శ్చ పూజయే శత్స చేశయా, 39
తా. మహోపనిషత్తు నందలి “దృశ్య ర్ధ్వపుండ్రః పర
మేశితారం నారాయణం పూజయలిస్మ భక్త్యా, ఆ ఘోంది !
పౌరుషసూక్తము ③. సమాప్నుయా ద్విష్ణుడు మహాతా"
అను యీమంత్రమందు నారాయణుని పురుషసూక్త ముత్ర
ములచే ఆరాధించువాడు. విష్ణుపదమును పొంచుచున్నాడని
నిబంధన గ్రంథము లన్నింటియందును వ్రాసినందున విష్ణు
పూజ చేయమనిన్ని, అందుకు పురుషసూక్తమంత్రములు ముఖ్య
ములనిన్ని వ్రాసియున్నది.
శ్లో. న తే విప్లో ఇతి శ్రుత్యా మహిమా పరమా హకే.,
ఇత్యుప బృంహణా శాయ
కాయ గీతాయా మపి సూయ తే.
తా. ఋగ్వేదమందు “న తేవిప్లో జయమానో నజాతః
దేవ మహిమ్నః పరమం తమాప”అనుశ్రుతి చేత పుట్టిన వాడును
పుట్టుచుండిన వాడును నీ మహిమను తెలుసుకొనజాలడు అని
వ్రాసియున్నది. ఇందుకు నుపబృంహణము, గీతయందు “మాం
తు వేద న కశ్చన”అనగా నేను అన్నిటిని తెలుసుకుందును.సన్ను
యెవడును నాదయ లేక తెలుసుకొనజూలకు
అని వ్రాసి
యున్నది.
శ్లో. సోబ్రవీదాహ్మణశ్రుత్యా పశూనామధి గూర,
విష్ణో ర్వరా తృనుభవ శ గది క్యు .
E9
2

·18
అను
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
తొ. యజు ర్వేద మందలి బ్రాహణమున “సోబ్రవీ ద్వరం
వృణా అహమేన పశూనా మధిపతి రసానీతి. తస్మా ద్రుద్రః
పశూనా మధిపతి రితి, అస్య దేవస్య మీఢుపో వావ విష్ణో రేత
స్య ప్రభు దేహవిర్భి : విధేవా ముద్రియం మహత్త్వమితి” అను
మంత్రములచే విష్ణువు యొక్క వరములవలన పరమశివునికి
పశుపతి పట్టకోరిక కలిగినది. రుద్రమంత్రము లన్ని యుమాహా
త్మ్యమును పొందినవి. ఇందు కుష బృహ్మణము భారత రాజ
ధర్మానుశాసనమున (మహాదేవ స్సర్వ
మే ధేమ
మహాత్మా)
వచనారమును గమనింపుడు.
శ్లో. సామవేదే గిరీశస్య బ్రహ్మపుత్త్వ మాహ చ,
తదుపబృంహణార్థాయ భారతే బహుధా వదత్ .
తా, సామ వేదమందు పరమశివుని గురించి"(శ్రుతి) విరూ
పాక్షాయ దత్తాంజయే బ్రహ్మణః పుత్రాయ జ్యేష్ఠాయ శ్రే
స్థాయ అమోఘయక ర్మాధిపతయే” అని వ్రాసియున్నందున
శివుడు బ్రహ్మకుమారుడని తెలియుచున్నది. ఇందు కుపబృం
హణము భారతమున బహుసలములలో వచనములను ఇందలి
భారతవివరణమున వ్రాసియున్నా ము.
సర్వేషా మాశ్రమిణాం పరివాడుత్తమోత్తమః,
స తు కర్మసు సర్వేషు నారాయణపరాయణః.
తా. బ్రహ్మచారి గృహస్థ వానప్రస్థుల మువ్వురిక న్న
సన్న్యాసి “యతి రాశ్రమిణాం తథా” అనువచనమును బట్టి
శో.
.

·శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
పూజ్యుఁ డగును. అట్టిసన్యాసి, అన్ని కర్మములయందును,
నారాయణమంత్రము చేతనే ఆహ్నికమును నెరవేర్చుకొనఁ
దగినవాడుగ నున్నాఁడు. నిబంధన గ్రంథము లన్నింటియందు
నను కానంబడును, గమనింపుడు.
తో,
విష్ణోర్లింగ మితి హ్యాఖ్యా తురీయ స్యాశ్రమస్య తు,
'నారాయణస్మృతి కికి యతి లేఖం కు దృశ్యతే.
తా, సన్న్యాసాశ్రమమునకు విష్ణులింగధారణ మని
పేరు. అత్రి స్మృతియందు"ముఖజానా మయంధర్మో య ద్విషో
గ్లింగధారణం, యావ
న్న ధారయే
ద్విప్రో వైష్ణవం లింగ
మాదరాత్ ” అనువచనములను బట్టి గమనింపుఁడు. మాటల
యందుగాని, వాయుటయందు గాని, యతి నారాయణ నామ
క్రియామయుఁడుగ నే యుండవలయును. యతులు చేవ్రాలు
బెట్టవలసిన లౌకిక కార్యములందును “నారాయణస్మృతి:"
అని చేవ్రాలు పెట్టుచున్నారు. యతులకు పే కుంచుట,
బహ్వృచపరిశిష్ట మందు“సూ. ఆథాసై నామదద్యా ద్వైష్ఠనం”
అని వైష్ణ వసంబంధమయిన పే రుంచవలయును. వ్యాస్రుస్మృతి
యందు. "శ్లో. కృత్వా హృత్పద్మనిలయే విష్ణ్వాఖ్యం విశ్వతం
భువం” అనువచనము చే ధ్యానించవలసిన పురుషుడు విష్ణువని
పేరుండవలసినవాఁడుగా నుండవలయును. కా
. కాత్యాయనస్మృతి
యందు "శ్లో. త్రికాల మేక కాలు నా పూజయే తురుతో శ

·20
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
”
మం.
బూజింపవలయును.
అని పురుష సూక్తపుగుషునిఁ
వ్యాసస్మృతియండి
సందు, "విపోః పాదోదకం జు
జుష్ట, నైవేద్యస్య
చభక్షణం, నిర్మాల్య ధారణ) చైన మహాపాతక నాశనం” అను
టచే విష్ణుపాదోదక తీర్థ ప్రాశనము, విష్ణుని వేది తాన్న భక్షణము,
“యః పూజయే ద్ధరిం చక్రే సాలగ్రామసముద్భ వే; ముక్తిం
యాతి నరో 2 వశ్యం సాలగ్రామశిలార్చనాత్ ” అనుట చే సాల
గ్రామ పూజయును ప్రశస్తము. చక్రముతోఁ గూడిన సాలగ్రా
మిలార్చనకం టెను ఇతర బాణలింగాది పూజ యతికి అప్రశ
స్తమును పాతిత్యమును అగును. “యో2 సౌవిష్ణ్వాఖ్య ఆదిత్యః
పురుపోంత రవస్థితః, సోయం నారాయణో దేవ ఇతి ధ్యా త్వా
ప్రణమ్య తాం” అనుబోధాయన వచనము చేత నారాయణ ధ్యాన
ము" భిక్షును గ్రహించవలయును. “దద్యా న్నా రాయ
ణే త్యేవం ప్రతి వాక్యం సదా యతి?" అను దకు స్మృతివచన
మును బట్టి ప్రతిమాటయును, నారాయణశ ఖసంబంధముతో నే
యుండవలయును. ఇట్లు యతి బ్రతికియున్న ప్పుకును శరీరము
విడిచినప్పుడును అంతయు వైష్ణముతో నిండి యుండును. కను
కనే యతి పరము పూజ్యుం డాయెను.
శ్లో. తురీయ
తురీయ శ్చాత్రమో యేషాం సం ఘన ప్రతిభాతి చ,
నారాయణాశ్రయే తే తు విముఖా న చ వై దికా?.
తా. ఏసంఘమునందు సన్న్యాసాశ్రమము సన్న్యా
సగత్తులఁ గాన్పించదో, ఆ సంఘము వారు నారాయణుని

·శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
ఆశ్రయమంట విముఖులుగా నుదురు. నారాయణుని ఆశ్ర
యించుటయందు సుముఖు లైనయెడల సన్న్యాసాశ్రమమును
గ్రహించుటలో వారికిఁ గష్టముం ముండము. కావున సన్న్యాసాశ్రమము
వారికి లేదు. నారాయణ శ్రయము లేదు. వారికి వైదికత్వ
మును లేదు. అట్టివారు ఫలానివా
రపి వాడుకలో గమ
నింపుఁడు.
Sri
నవత్పాదు కాచాణ్య: గీతా భాష్యే ముహుర్ముహు",
అమ్మ గట్టున నా మూచు న్నారాయణాహ్వయమ్.
తా. శ్రీశంకరభగవత్పాదులును గీతా భాష్య మంచు
పలునూరు శ్రీకం చేఁ దెలియఁ జేయించిన కారణానులను
బోధించు సీక్రింది , తావచనములను కూడ విచారణ సేయునది,
అహంసర్వస్యప్రభవ , మామేవయే ప్రపద్యతే, సుయా కతమిదం పర్వం,
మక్త స్పర్వం: ప్రపద్య తే, మదరి కర్మకాం కేయ, ముమై వాంతో లోకే,
మయి సర్వ మిదం ప్రోకం.
అను గీతయందలి యీలాటి 7 కారకి ములతో కూడిన ఆస్మ
చ్ఛబ్దముకు "స రదికర్తా నారాయణ, విష్ణు” అని
ప్రారంభించి, అవతారికలో
గీతాశాంకరభాష్యే - వైష్ణవపూచిక .
గో.
8. 30.
స అడెకర్తానారాయణాఖ్యో విష్ణు మయిన ర్వాణీకర్మాణి
మయి డేవే పరమేశ్వరే సర్వజే సర్వాత్మని వాసు దేవే.

·22 శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభనము. జం 46. 5. Dr. 6. అగి. 30. బహూని మే వ్యతీతాని, యా వాసుదేనే అనీశ్వరా అసర్వ శంకా మూరాణాం తాం పరిహరణ. ప్రకృతిం స్వా మధిష్టాయ = ప్రకృతిం మమ వైష్ణవీం మాయాం జ్ఞాత్వా మాం శాంతి మృచ్ఛతి= నారాయణం మాం జ్ఞాత్వా యో మాం పశ్యతి సర్వత్ర=యః మాం పశ్యతి వాసు దేవం మయి వర్తతే యోగీ=మయి వైష్ణవే పర మే పదే వర్తతే 7. 16. దేశీ! హ్యేషా గుణమయీ = మమ ఈశ్వరస్య విష్ణోః స్వభావభూతా CX. న మాం దుష్కృతినో మూఢాః=మాం పరమేశ్వరం నారాయణం వాసు దేవ స్సర్వ మితి= య ఏవం సర్వాత్మానం నారాయణం ప్రతిపద్య తే. 8. ర. అంతకాలే చ మామేవ = అంతకాలే మరణ కాలే చ మా మేవ పరమేశ్వరం విష్ణుం స్మరణ ముక్త్వా పరిత్యజ్య క ళేబరం శరీరం యః ప్రయాతి గచ్ఛ తి సమద్భావం వైష్ణవం తత్త యం ప్రాప్య ననివర్తంతే త విష్ణోః పరమం పద మిత్యర్థం 9. 99. అన న్యా శ్చింతయంతో మాం=పరం దేవం నారాయణం ముఆత్మ త్వేన గతాః యాంతి మద్యాజినోపి మాం= మద్య జనశీలాః వైష్ణవాః మా మేవ 38. మన్మనా భవ = మయి వాసు దేనే మనో యస్య అహం సర్వస్య ప్రభవః =అహం పరబ్రహ్మ వాసు దేవాఖ్యం ఐశ్వరం పురుషోత్త మం= ఐశ్వరం వైష్ణవం రూపం. మహాయో గేశ్వరో హరిః హరి ర్నా రాయణః భక్తాస్తే తీవ మే ప్రియాః= భగవతో విష్ణోః పరమేశ్వరస్య అతీవప్రియా భవంతి తస్మా దిదం ధర్మ్యామృతం ముముక్షుణా తత్త్వం యాతి. ఆ0. మ పరమం మమ - మమ . 10. "లు ! 12. ఆం.

·శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము. 23 అం శ్లో. 13. గాం. ఏవ 13.03. యశ్నతో ఆనుషేయం, ప్రియం, విష్లో పరం ధామ జగమిషుణేతి వాక్యా" మయి చాడినన్యమో "న = అనన్య యోగేన అప్పఢక్సమాధి నా, నాన్యో భగవతో వాసుదేవా త్వరోస్తే అత నోగతి కాక్యనిశ్చితా అవ్యభిచారిణీ బుద్ధి. అనాదిమ త్పరం బ్రహ్మ= అహం వాసుదేవాఖ్యా పరా శక్తి, యస్య తస్మత్సనమం. మద్భక్త ఏక ద్విజ్ఞాయ=మయి పరమేశ్వరే సర్వ పరమగుణవాసు దేవే సమర్పిత సర్వాత్మ భావః. 15. 6. తతః పెదం తత్పరిమాః తవ్యం= యత్పడం వైష్ణవం త త్పరిమా? తవ్యం త క్షామ పరమం మమ= విష్ణోః మమ పద మిత్యుక్తం మ మై వాణీ జ్వలో కే=మమైన పరమాత్మనో నారాయణస్య మదీయం విషో పవో కళ్యోతిం. 12. భగవత ఈశ్వరస్య నారాయణాఖ్యస్య విభూతి సంక్షేప ఉక్త. 02. బిభక్త్యవ్య య ఈశ్వరః= ఈశ్వరః సర్వజ్ఞో నారాయణాఖ్య ఈశ్య 2. తత్తేజో విమ మామకం 8. ఓ. మన్మనా భవ = మాం నమస్కురు, నమస్కార మపి మమై వకురు. తత్ర ఏవం వర్త మానవాసు దేవ ఏవ సమర్పిత సాధ్య సాధన ప్రయోజనం మా మేవైష్యసి ఆగమిష్యసి. మాం యోగ్యసూయతి = మాం యో వాసు దేవం మనుష్యం ప్రాకృతం మత్వా. అభ్యసూయతి. అని భాష్యమును వ్రాసినందున శ్రీశంక రాచార్యులవారు శివ ఓ..

·24 " 45 తన సిద్ధాంతము నే శ్రీ విష్ణు పారన్యు వైభవము.. భక్తులు కాక, పరమ వైష్ణవభక్తు లని భాష్య షడ్రులచే తెలి యుచున్నది. శ్లో. ముండకే తైత్తిరీయే చ బృహదారణ్య కే కికే, ప్రశ్నే చ శంకరాచార్య: దర్శయామాస వైష్ణవం. తా, ఉపనిషత్తులందును శంక రాచార్యులవారు భాష్య మును వ్రాయునపుడు మూలమందు నామరూపములు లేక యుండినను తనసిది ప్రదర్శింపఁ జేసిరి. ఇట్లుభాష్యం మును చేసినందున శంకరాచార్యులువారు విష్ణుభక్తు లనియే సిద్ధాంతము. శ్లో. కార్యాత్యయాది సూత్రప్రభా ష్యే త్వావృత్తివర్జితం, ప్రాప్యం విష్ణో శ్చ త ద్ధామ న తు కైలాససంజ్ఞకం. తా. “కార్యాత్య యే తదధ్య క్షేణ సహాతః పరమభి ధానాత్ " అనే సూత్రము యొక్క భాష్య ముందు "అత? పరిశుద్ధం విష్ణోః పరమం పదం ప్రాప్ను వంతి” అనే పంక్తి చేత ముక్తికిఁ బోవువాఁడు : బ్రహ్మలోక ప్రా పాప్తికి వెనుక, విష్ణువు యొక్క స్థాన మును పొంగును అనియు, మఱియును. 6.) త్మేతి తూపగచ్ఛ ని” అనుసూత్రమునందు "ప్రతిమాదిష్పవ విష్ణ్వాడి దర్శన మితి చేత్ ప్రతీక మిదం విష్ణు ప్రతిమాన్యా యేన భవిష్యతి” నువాక్యములుగును, “వ్యాప్తే శ్చాసమంజసం” అనుసూత్ర మందును, “యధా వా ప్రతిమాదిషు విష్ణ్వాది బుద్ధ్య ధ్యాసః” అనువాక్యము) చేతను వి విష్ణూపా నైష్ణవలోకప్రా పాపిని 46 అనువాక పొసనమును సెష aణ

·.
کرد درته
2 త్మాన నునేక ధా వ్యూహ్య వ్యనత. నేను
శ్రీ విష్ణు పారన్యు వైభను,
ఆచార్యులు గ్రాసి; కాని ముక్తులకు
నటుల వ్రాయ లేన.
శ్లో. దృష్టాంక దర్శనే కష్ణుం సాలగ్రామానికం - ",
బాణలింగాడకం కంచు : దర్శయతి -- 2.
పై బాష్యకా
- అమరాష్యమం
దెచ్చటను ఉదాహరణమును చూపునపుడు, విష్ణు గాలి గ్రామ
ములను చూపుచున్నారు; కానీ శబు బాణలింగాములు నెచ్చ
టను చూస రైడి, “ఉత్ప త్తసంభవా? " అనుసూత్ర భాష్య
మందును, “తత్ర య త్తాన ముచ్యతే 2 సౌ నారాయణ
పరో 2 వ్యకాళ్ళ సిద్ధః, పరమాత్మా సర్వాకాన ఆత్మనా
ఇక ఆ న్న నిరాకీ
యతే. సపక ధాభవతి ద్విధా భవతి : జ భవ శ్రుః
భ్యః పరమాత్మనో 15 లేక ధా భావస్య 2. శ్వాల్ , యద్యక్ష
తస్య భగవతః అభిగమనాపిలక్షణం 733 ఆజ:సం అన
న్యచిత్తతన అభిప్రేయుతే, త దపి న ప్రతి సిద్ధ్య కే. శ్రుతి
స్మృ. ఈశ్వర ప్రధాన స్య ప్రసిద్ధత్వాత్ ” అని భాష్య
మును వ్రాసినుగునం బాంచరాత్ర ప్రతి సాదితుఁడును ప్రవక్త
యును నగునారాయణు, శరత్వమునకు కాదనకు అంగీకం
చిన వారై రే కాని, పాశుపత ప్రతిపాదిత వాకా.. నకును శివ
పరత్వమునకును అంగీకరింప శైలి.
శ్లో. సర్వోపనిషదో విష్ణుం దర్శయ పవృకం:
ప

·23 ము. 48 - స్త్రయో2పి చ. 49 విష్ణు పారమ్య వైభవము అంగీ-చక్రుః భాష్య కారా శ్శంక తా. అన్ని ఉపనిషత్తులున్ను విష్ణువు నే పరబ్రహ్మ మని చూపించుచున్నవి. ఇందులకు శంకర రామానుజ పూర్ణ ప్రజాచార్యులు మువ్వురు భాష్య కారులును అంగీకరించిరి. శ్లో. తురీయాశ్రమహీ నేన కి మన్య ద్భాష్య కారిణా, తురీయాశ్రమయుక్త శ్చే ద్దకీయాక్ సజనావళ్. తా. ఈమువ్వురు కాక ఇతరు లెవరైన భాష్య కారు లనిపించుకొన వలసినచో, మువ్వురివ లె వీరున్ను సన్యాసాశ్ర మవంతులుగ నుండినచో, బాగుగ నుండును. సన్యాసాశ్ర మము లేని సంఘమం దుండిన భాష్య కారులు సాధుసంఘమం దు గౌరవము నెటు పొందఁగలరు? తమకు సన్న్యాసాశ్రమ లేనందున నే, నారాయణ సంబంధమునకు పరత్వమునకు విముఖు లైరి. “దీక్షా ప్రవేశమా! తేణ యతి ర్భవతి శత ణాత్ ” అను పతాగమవచనమును బట్టి ఆశ్రమ మున్నట్లు అనుకొనిరి; గాని నైదిక పద్ధతితో నాశ్రనుమును గ్రహించిన వారు కాకపోయిరి. మము అనుపాను గో . 50 సంస్కా క్షేత్రబీజదోష రాశిని వారకాః, గశ్రేష్టి. 8 ప్రథమా తేషాం తత్సద్ధి ర్విష్ణు మంత్రతః, తా. సంస్కారములు స్త్రీ పురుషుల మానసికాది సక లదోషములను పోగొట్టునవియగును. వాటిలో మొదటిది

·27
51
డిరి. అట్టిగాహ
హస్థ్యమును చాల కొనియా
సిద్ధించును. సాఫ్టపడి
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
గర్భాధానము. అది “విష్ణు ర్యోనిం కల్పయతు” అనే మస్త్ర
ము చేత నే అనేక సూత్రస్థులకు నెర వేరును గదా!
శ్లో. ఆ న్యేషా మాశ్రమవ తాం గృహస్థ స్తూపకారక : ,
స తు సాఫ్టపదీ సేన తత్సిద్ధి ర్విష్ణు మంత్రతః.
తా. యతి బ్రహ్మచారులకున్ను గృహస్థుడే ఉపకారు
డగును. దక్షస్మృతియందు గార్హస్థ్యమును చాల
హస్థ్యము సాప్తపదీనము చేత
నము నెర వేరుట మంత్రప్రశ్నమున “పకమి షే విష్ణు స్వా న్వే
తు” అను విష్ణు మంత్రము చేత నే నెర వేరును.
శ్లో. వై— వేష్ట్యా వినా శుద్ధి స్సంస్కారో నాంతి మో
ధర్,
విష్ణు శేషం వైష్ణవాయ దేయ మి ల్యౌహ ధర్మకాట్ ,
తా, అషర కార్యము యావత్తును విష్ణుసంబంధముతో
నే నెర వేర వలయును. విష్ణుపూజ లేక శుద్ధము కాదు. ఎటుల
నఁగా అంత కాలమందుగీతావచనానుసారముగ "అంతకా లేతు
మా మేవ” అనుపవ కారము చే విష్ణువు నే ధ్యానించవలయును.
ఇతర ధ్యానము ఆవశ్యకము కాదు. "శ్లో. విష్ణుపాదోదకం య
స్మా న్మయి త్వం సిక్తవా న్మునే, ప్రాప్తితో ఒస్మి త్వయా తస్మా
త్త ద్విష్ణోః పరమం పదం" అను నారదీయవచనము చేత, విష్ణు
పాదోదకి ముచే శుద్ధిని కావించుట “తులసీదళ సంమిశ్ర మపి
సర్ష పమాత్రకం” అనువచనము చేత తులసీతీర్థమును గ్రహిం
చుటయును, శ్రాద్ధమందు "శ్రీశ శ్ళాల్వే చ పాత్రే అని
52

·28
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
సాలిగ్రామమునకు నివేదితాన్న మునే బ్రాహ్మణభోజనమునకు
ము త్తేజంగుల బ్రాహ్మణులలో 2 తెఱంగుల వారికంటె హెచ్చు
గ నే యుండు బ్రాహ్మణులు పరిమారుటయును, విష్ణు వే భుజించి
నట్లు “ఏకో విష్ణు 'వని పఠించుటయును శ్రా
శ్రాద్ధ సంరక్షకత్వమును
విష్ణువున కే చెప్పుచు, అతనికి అన్నమును సమర్పించుటయును
దుర్మరణములవారికి నారాయణ బలినితప్పక చేయుటయు, ఏ
ప్రాయశ్చిత్తము చేసినను హేమాద్రి మొదలగు నిబంధన గ్రంథ
కర్తలు తెలిపిన భంగిని విష్ణు ప్రీతి కై ఒక
ఒక శ్రాద్ధమందు
మందు భగవన్నీ
వేది తాన్న మున వైష్ణవునకి యివ్వవలయు నని చెప్పి నయముని
వచనానుసారముగ, అవైష్ణవునికి Wయక. వైష్ణవునికి ఇచ్చు
టయును, ఇత్యాది పద్ధతుల చే విష్ణుసంబంధము లేక చరమసం
స్కారము శుద్ధము కానేరదు. ఇంది కు నిదర్శనము శంకరభ
గవత్పాద చార్యులవారు తమతల్లికి విష్ణువును స్మరింపఁ జేసి,
ఉపదేశించి విష్ణులోక మునకు పంపినట్లు శంకర చరిత్రమునందు
గలదు గమనింపుడు. నిబంధన గ్రంధములందు
నుజ పూర్ణ ప్రజ్ఞులు మువ్వురు భాష్య కారుల యొక్కయును, అభి
ప్రాయ! పదర్శకవచనాచారములను గమనించి, సర్వప్రాయ
శ్చిత్తములు విష్ణు మంత్రిము చేత నే చూపించిరి.
శ్లో. ఆదిమధ్యా వసంస్కారా! విష్ణుమం తైలైక జీవనాః,
మధ్యే మధ్యే త్వంగ దేవా విష్ణు నా భార్షి కర్మసు.
శంకర రామా
58

·విష్ణు పారమ్య వైభవము.
తా'. గర్భాధానము వివాహము పరిత్యాగము,
ఇవి విష్ణు మంత్రములచేత బ్రతుకుతున్న వి. యీమూడిటీ
మధ్యలో ఉన్న క్రియలంచు విష్ణువు తర దేవతలున్ను
అంగ దేవత లైనంచుకఁ బ్రకాశించుమనుకు. అంగి విష్ణు
వని చూపించితిమి.
శ్లో. ఛాందోగ్యాచార్యవర్య స్తు మను" ప్రాహ్మాన కృష్ణ
నారాయణో జగత్క పుకుషో కుక్మ? ఇ.
తా. ఛాందోగ్యమందలి ఆచార్యషరంపరలలో నున్న
మనువు తన స్మతీయ
యందు "ఆపో నారా ఇతి ప్రోక్తాః" అన్నట్లే
కము చేత జగత్కర్త నారాయణుఁడని జగ శతనికి శరీరశ రీరి
భావ సంబంధముతో నున్న దని వ్రాయుచు, ఆళసినె ఉవా
స్యునిఁగ ఉపాసనా ప్రకరణముందు హీరణ్య ప్రకాశముతోను,
డెడివాఁడని తెలిపెను.
శ్లో. నా గాయణం శ్రేయా యుక్తం ప్రొహై పాథాశ్వలాయనం,
స్మర్తవ్యో హ్యర్చనీయ శ్చ జగతా మధిప స్స చ.
తా. ఆశ్వలాయన ధర్మమందు శ్రీదేవితోఁ గూడిన
నారాయణుని స్మరించవలయు నని, అర్చించవలయు నని,
అతనే సర్వజగత్తుకు అధిపుఁ డని వ్రాసియున్నది. పునహాదే
శమున నానందాశ్రమమందు నాగరలిపితో ముద్రించియుండు
స్మృతి సముచ్చయమున, అశ్వలాయన స్మృతిలో, “శ్లో నిర్గుణు
నిరహంకారం నారాయణ మనామయం, సగుణ చ శ్రాదూ
55

·30
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
యుక్తం దేవం దేవీం సరస్వతీం” అని, “స్మరే న్నారాయణం
శ్రాద్ధే ధారయే దంబరం శుచి, కర్మకాలే తు సర్వత్ర స్మ
ద్విష్ణుం హవిర్భుజం, తేన స్యాత్ కర్మసంపూర్ణం తసై
సర్వం ని వేద యేత్ , తేనైన సూక్తజా ప్యేన హ రేరర్చనకృ ద్భ
వేత్ , లక్ష్మి కూపొ మిమాం కన్యా ఆ ప్రదదే విష్ణురూపిణే,
ఇటువంటి వచనములను బట్టి ఆశ్వలాయనులు విష్ణుభక్తు లను
,
టకు సందియము లేదు.
56
రములను పరిగణనము
శ్లో. శ్రాద్ధసంరక్షుక స్త్రీ ఇతి ప్రాహ ప్రజాపతిః,
భోజయే దరిథిం విష్ణు స్వరూపిణ మధేతి చ.
'తా• శ్రాద్ధమునక ఆవశ్యక పదార్థములు
చేసి చెప్పిరి. అందున శ్రియఃపతి సాలగ్రామరూపకముగానో,
బింబరూపకముగానో ఉండి కావలయు ననిరి.
అతిధిని విష్ణు
స్వరూషముతో వచ్చిన బ్లెంచ మనిరి. శుద్ధిక ర పదార్థము
లలో గోమయగోమూత్రాదులతో విష్ణు పాదతీర్థము పరమపవి
త్రమును గావించు ననిరి. నిన్న టివి కూడదను ని షేధములో
గంగాతీర్థ మునకు పర్యు సితదోషము లేదనుచు భగవన్ని వే
దిత తుళసీదళముతో కూడిన తీర్థమునకున్ను పర్యుషితదోష
ము లేదు అని గ్రహించిరి. ఇందుకు ప్రమాణము:
శ్లో. శ్రీఖండం దర్భసూత్రం యవతిలతులసీశాకపత్రం చకర్తా
చూపో దీపోదపాత్రం కుసుమఫలజలం పత్రభూమ్యాసనాని
శ్రీ స్సాల్వే చ పాత్రే ద్విజ మధుసకృదాచ్ఛిన్న హోమార్ధపాత్రా

·U
శ్రాద్ధ సేవ శ్చ కశ్య,
సము,
శ్రీ విష్ణు పొరమ్య వైభవము.
ఇ్యన్నం క్లోసహాకాళి సుకరృహగము కానుంది. కాలు
త్యడే త్పర్యుషితం పుష్పం త్య చే తక్యుసి, సం లు
న త్యజే జ్ఞాహ్నవీతోయం కుళ సీదళమజుం.
గోమయే నోపలి భూ పత్రా సర్వాక సు,
గోమూ ప్రేక్షతా తీనే నిష్ణు పాదాంబు విశా,
ఆతిథిం శ్రాద్ధరక్షార్థ మస్తే షిష్ణుస్వరూపిణం,
నివేశయే డెప్పుసముం బ్రాహ్మణం వేడపార,
సావో ద్విష్ణు ధర్మరా
విశ్వేదేవాః పితృతిథి: సర్వం విష్ణు కొతి స్పం.
ప్రజాపతిస్మృలి. 1. నాగం
అనుప్రమాణములవలన ప్రజాపతియు పరమ వైష్ణవుఁ డని పై
స్మృతి సముచ్చయమందలి యీ ప్రమాణమునుగమనింపుడు.
శ్రాద్ధ మంతయు పరమ వైష్ణన మని తెలియండరు.
శ్లో. అధ చేన్మస్త్రం ద్యుక్త వైష్ణవో జ్ఞానవాహిమ,
హవ్యక వ్యే నియోక్తవ్య ఇతి ప్రాహ స్వయం యను .
హవ్యే క వ్యే నియోక్తవ్యం వైష్ణవ స్త్ర్వీతి ధర్మరాట్,
జ్ఞానీ త తం యమః ఊహ మంత్ర, శ్స్యా : స్వయం, 51
తా. బ్రతికియుండి చేయుసంస్కారముల యందును
గతించిన వెనుక జరుగుపూర్వాషరక్రియలుచును, విష్ణుభక్తుని
బ్రాహ్మణునిగ నుపయోగించుకొనిన వాడని యమధర్మరాజు
ఉపదేశించెను.
శ్లో. యామిన్యాః పశ్చి మే యా మే హరి మేవ స్మరే ఇతి,
వేదవ్యాసో హి భగవాక్ స్వస్మృతా వజ్ర న్ము నీ..
58

·యామే వాసుదేవ మజ 59 విష్ణుపారమ్య వైభవము, T, ్వ మేధము నకు శిరోభూత మైనదియు దివస మంతయు సా འདུག ముత గడచులకు మూలభూత మగు ఉషః కాలమున సష్ణువునే స్మరించవలయు నని వేద వ్యాసులు తమ స్మృతీయంచ వ్రాసం. స్మృ. సము, చమిన్యా: పశ్చిమే తని, గో హరిం స్మరేత్ అని. శ్లో. శంఖ చావీ ద్విష్ణుం హి హృదయాకాశమధ్యగం, నేత్త శు మజ్ఞ శ్చే త్తం న వేత్తి హి. తా, సంఖస్మృతియందు హృదయాకాశ మందు వసిం చెడు విష్ణువును ప్రణవ సహితముగ ధ్యాననిర్మధ నాభ్యాసము చేసి శుద్దుడైనవాడు వాసుదేవుని తెలుసుకొనుచున్నాఁడుగాని జ్ఞానము లేక యిట్లభ్యసించనివాడు వాసు దేవుని తెలుసుకొన జాలడు అని వ్రాసియున్నది. ఇందుకు ప్రమాణము స్మృతిసము చ్చయములలో శంఖస్మృతియందు 2వ అధ్యాయములో, శ్లో. స్వదేహ మరణిం కృత్వా ప్రణవం చోత్త రారణిం, ధ్యానని మన నాభ్యాసా ద్విష్ణుం పశ్యే ధృది స్థితం. నాం ప్రత్యక్షో నైవ జాయతే. అని. మజిన్ని ముకుడు పోయి చెరేడులోకమును 31-32-33 శ్లో. అశబ్ద సమస్పర్శ మరూపం గంధవర్జితం, నిర్దు మసుఖం శుద్ధం తద్విషోః పరమం పదం. అజం నిం? నం శాన్త మవ్యక్తం ధ్రువ మకురం, అనాదినిధనం బ్రహ్మ త ద్విష్ణోః పరమం పడం. వాసుచే స్తమో

·33
శ్రీ విష్ణుపారమ్య వైభవము.
విజ్ఞాన సారథి ర్యస్తు మన ప్రగ్రహణము,
స్కో ధ్వనః పొర మాప్నోతి త ద్విషో : పకమం పదం.
అసి వ్రాసియున్నది. గాన శంఖమహాముని పరమవిష్ణుభక్తు
డని తెలియుచున్నది.
శ్లో. జపస్య సన్ని డా విష్ణో కాసంత్యం లిఖల్కో బ్రవీల్ ,
విష్ణుప్రతిమాసమీపమున జపము చేసినయెడల
అనంతసంబ్యాక ఫల మిచ్చు నని లిఖితస్మృతియందు వ్రాసి
యున్నది. కాన లిఖతమహామునియు విష్ణుభక్తుడనుటకు సంతి
యము లేదు.
శ్లో. గౌతమో జపహోషస్య కాంత్యై విష్ణు స్మరే దితి.
తా.
జపము చేయునపుడు దోషము లేర్పడినచోవాటిని
పోగొట్టుకొనుటకై "ఆచామే త్సంభవే చైషాం స్మరే ద్విష్ణుం
సురార్చితం” అనువచనమునుబట్టి విష్ణువును స్మరించవలయు
నని గౌతములు తెలిపియున్నారు. పరాశర మాధవీయమున
సంధ్యావిధియందు (57 పేజీని చూడుడు) ఈయభిప్రాయము నే
యోగయాజ్ఞవల్క్యులును సంవర్తమహామునియును, తేలిపి
యున్నారు.
శ్లో. ఆరు స్తంబ వసిష్ణాది స్మృతి స్తుతమహామునికి,
హారీతస్స్వ స్మృతా సర్వాం వైష్ణవం పూర్ణ కు బ్రవీత్ .
తా. ఆపస్తంబ సూత్రమందును వసిష్ట సూత్రమందును
“మి థ్యై తదితిహారీత:” “పతనీయ నితిహారీత? :: --- *ఫ్యుగా
60
61
.

·62
34
శ్రీ విష్ణుపారమ్య వైభవము.
హరతి” అనుసూత్రములచే ప్రశంసింకుబడు హారీతముహాముని
తన స్మృతి సంపూర్ణముగ విష్ణుపరత్వమును విష్ణ్వారాధనా
ప్రకారమును విష్ణ్వారాధనాలక్షణములను ఆ రాధకుని లక్షణ
ములను ఆరాధకుని కేర్పకు ముక్తి ఫలమును వివరముగ
వ్రాసిరి. ప్రకృతమున విష్ణ్వారాధన చేయు వైఖానసాచులకు
యీస్మృతియే మూలభూతముగ నున్నది.
శ్లో. ఆత్రి స్తు భగవాన్హాహ గోవిందం సం స్మరే దితి,
విద్వేషా దపి కామా ద్వాస్మ రేధోవింద మేవ చ.
తా. ద్వేషముచేత కాని, కామము చేత గాని, గోవిః
దుని స్మరించవలయును. అస్మృ, 9 అధ్యా 4, శ్లో. విద్వేషా దపి
గోవిందం దమ ఘోషాత్మజ స్స్మరణ , శిశుపాలో గత స్స్వర్గం
కిం పున స్తత్పరాయణః.
శ్లో. భూమింతు వైష్ణవీం ప్రాహు ర్వసిష్ణో ద్యా మునీశ్వరా !,
వసతాం భువి చాస్మాకం స్వభావా ద్వైష్ణవా శ్రియః.
తా. వసిష్ఠ శాతాత పాది స్మృతులందు భూమిని వైష్ణ
వినిగ (భూర్వైష్ణవీ సూర్యసుతాశ్చ గావః అన్ని వ్రాసినందున
మన మందరము స్వభావముగా విష్ణుసంబంధముతో నున్నా
రము.
శ్లో. పరాశరో మునిః ప్రొహ బ్రహ్మహత్యా ఘశాంతయే,
దర్శ నే రామచంద్రస్య సేతో ర్న లకృతస్య చ.
64

·శ్రీ విష్ణుపారమ్య వైభవము.
తా. పరాశుసుహాముని తన స్మృతియందు బ్రహ్మహ
త్యాపాపనివారముణము కై నల రామచంద్రులచే నేర్పరచబడిన
సేతుదర్శనమును చేయుఁడని, 12 అధ్యాయమున 69 శ్లో. మా
ధవీయమందు, 388పుటలో, శ్లో. రామచంద్రసమాదిష్టం నల
సంచయసంచితం, సేతు దృష్ట్వా సముద్రస్య బ్రహ్మహత్యా
వ్యపోహతి అనువచనముతో తెలిపికి.
శ్లో. పంచగవ్యస్య సిద్ధ్యర్థం విష్ణు మంత్ర మునా ఏ చ,
పురాణం వైష్ణవం కశ్వసిద్ధ్యే శంకక నమ్మకమ్.
తా. ఆశశాశరులే పంచగవ్యసిద్ధి జకు “ఇదం విష్ణు
ద్విచక్రమే” అను వైష్ణవముత్రమును జపించి హోమమును
చేసి శేషమును భుజించవలయు ననిరి. మఱియు వేదాంతతత్వ
సిద్దికొరకు విష్ణు పురాణమును వ్రాసికి. ఆదిశంకరాచార్యులు
ప్రబల ప్రమాణముగ గైకొని ఆయాపిషయములందు అందలి
వచనములనే ఉదాహరించుకొని. పరాశకవచనము. ;'.
పరా. స్మృ.11అ. 35] . ఇరావతీ, ఇదంవిష్ణు, మానస్తో కే
తు శంవతీ, ఏతాభి క్ర్చైవ హాతవ్యంహుతి శేషం పిబే
ఇట్లు, సుమారు 18 స్మృతికర్తలు
వైష్ణవమును వాచా న్యక్త
పఱచిరి, ఇకను ఇతిహాసములందలి వైష్ణవపారమ్యమును గమ
శేషం పిబేద్ద్విజం
ది
నించెదము.
శ్లో. జ్ఞాత శ్చేడ్వకువంశీయైః వసిష్టాది సుసత్కృతైః,
ఆర్చితో విష్ణు కేవేశి కావు. స్యొద్యాభి షేకం.

·36
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
తా. వసిష్ఠాది మహర్షులచే సకలసంస్కారములను గా
వించుకొనిన ఇక్ష్వాకు మొదలగు పుణ్య పురుషుల సంప్రదా
యము శ్రీరాముని యువరాజ్య పట్టాభి షేకము జరుగనిశ్చ
యించుకొన్న రోజుకు, ముందుదినమున జరుగవలసిన నియమ
ములలో నారాయణారాధనము గావించినటులను, ఆనారా
యణదేవాలయమునందు జానకీరాములను శయనించునటుల
వసిష్ఠ మహాముని తీర్మానించినటులను, కౌసల్య మొదలగు
ముత్తైదువలు రామకార్యసిద్ధి కె. విష్ణుపూజను చేయుచుండి రని
యును తెలియుచున్నది. ప్రమాణవచనముల, రా. అ.
సహపత్న్యా విశాల్యా నారాయణ ముపాగమత్ , శ్రీ
మత్యాయత నే విష్ణోః శ్యే నరవరాత్మజః, ధ్యాయమానా
జనార్దనం అని.
శ్లో. ఇతిహాసే త్వాది కావ్యే దేవర్షి శరణాగతౌ,
నారాయణస్య పౌరమ్యం ఋషిభిర్దర్శితం బహు,
తా, ఆది కావ్య మైన
రామాయణ మనే ఇతిహాసమందు
రామావతార ప్రారంభమున దేవత లందఱు విష్ణువును అవతార
మెత్తమని ప్రార్థించిన వేళలో, నారాయణుని
విశే
షము కొనియాడంబడి యున్నది. ఇందులకు ప్రమాణవచ.
శముల గమనింపుడు. రా. బా 16. శ్లో. వతస్మిన్నంత.రే విష్ణు
రుషయాతో మహాద్యుతిః, శంఖచక్రగదాపాణిః పీత నాసా జగ
తృతిః, త్వాం నియో క్ష్యామ హే విప్లో, తతో నారాయణా
67
నారాయణుని పరత్వము

·శ్రీ విష్ణుపారమ్య వైభవము. 37
దేవో నియుక్త స్సుర సత్తమైః, దేవానాం విష్ణు రాత్మవాన్ ,
పుత్రత్వం తు గతే విష్ణా.
శ్లో. బలాజల పరీక్షాయాం విష్ణు శ్రీకంకయో పదా,
దర్శయ త్యద్భుతం విష్ణో? పొరమ్య మతి దైవతం.
తా. శివ కేశవుల బలాబలపరీక్షార్థ మైన బాలకాండ
యందలి కథ చే, విష్ణువునందు సర్వ దేవతలకంటే మించిన అద్భు
తపారమ్య మున్నట్లుగా.
అధికం మేని రే విష్ణుం దేవా స్సర్షిగణా స్తదా,
అను బాలకొండమందలి శ్లోకము చేత తెలియుచున్నది.
గో
బ్రహ్మా స్వయంభూ రిత్యత్ర రామో విష్ణు Bతి స్మృతేః
బ్రహ్మాణ ఖాళం ప్రోవాచ న విష్ణుం హనుమాజ్ మహాన్ .
తా. హనుమంతుడు రావణుని యెదుట రామమాహా
త్మ్యమును తెలుపునపుడు, శ్రీరాము డెవనిని చంప నిశ్చయిం
చునో అతనిని బ్రహ్మరుద్రేంద్రాదు లెవ్వరు కాపాడుటకు
వచ్చినను కాపాడ లే గని ఆనతి చ్చెను. ఆ బ్రహ్మరుద్రాదులతో
విష్ణువును చేర్చనందున రాముడే విష్ణు నని హనుమంతునికి
నభిప్రాయము. ఇందుచేత, విష్ణుసంకల్ప మనివార్య మని
భావము.
శ్లో. ఆర్షస్త వేడక దృశ్యం విష్ణోః పాఠమ్య మకుయం,
బ్రహ్మాద్యైదర్శితం శుద్ధ మవతార సులాంఛితం.

·38
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
తా. రామాయణమందలి సీతాగ్ని ప్రవేశప్రకరణ
మున బ్రహ్మరుద్రాదు లే తెంచి, చేయు ఆర్ష స్తవమందు రా
ముడు విష్ణు వని, సీత లక్ష్మి యసి, దేవతా ప్రార్థనచే సాధుసం
రక్షణకొజకు అవతార మెత్తి రని సీతారాములను కొని
యాడిరి. అట్టి ఆదివ్యదంపతులకు బ్రహ్మరు
దాదులు అందరు
అణగినవా రని పరత్వమును ప్రకటించిరి. ఆర్ష స్తవమును పరిశీ
లింపుడు. ఈరీతిని ఋ
ఋగ్వేదమందు
ందు రామచరిత్రము గాన్పించు
టచే రామాయణము శ్రోత మైనది. పరాశరస్మృతియందు
బ్రహ్మహత్యానివృత్తి రామకృత సేతువు హేతు వైనందున
స్మార్త ర్త మైనది. భారతమందు ఆరణ్య పర్వమున మార్కండే
రామాయణ మంతయు యుధిష్ఠిరునకు బోధించి
నందున ఇతిహాసముచేతను కొనియాడబడినది యైనది. ప్రతిపు
రాణమందును రామచరిత్రమును కొనియాడినందున పురాణ
ములచే నుతి కెక్కినది. రామతాపినీలయందు తంత్రమంత్రమ
హిమానువర్ణన మున్నందున ఉపనిషత్ప్రసిద్ధ మైనది. అట్టి
మచరిత్రము పరమ వైష్ణవ మని సిద్ధాంతము. ఇకను భారత వైష్ణ
వవిశేషములను గమనించెదము.
యులు
శ్లో. భారతం భారవ త్త్వం స్యాత్ ప్రపంచే నిస్తులం మహత్ .
నాందీ తు భారతే భాతి నారాయణనమఃపరా.
తా. భారతము ధర్మార్థ కామమోక్షములను సులభ
ముగ తెలుపుచున్నందున ప్రపంచమునకింటే బరు వైనది; అద్వి

·వ్యాసమహామునికి
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
39
తీయ మైనది యగును. అట్టి భారతము యొక్క ప్రారంభము
వేదవ్యాసులు భారత గ్రంథపరిపూ ర్తికొజకై మంగళాచరణము
నారాయణుని విషయముగ నే" నారాయణం నమస్కృత్య"యని
ప్రారంభించిరి; గాన ప్రారంభముడే నారాయణ పరత్వపరిమళ
ముతోటి భక్తియ నెడు చల్లగాలి వీచుటకు ప్రారంభించినది.
శ్లో. • నారాయణకథె త్యేవ భారత స్వాహ నూతజః,
అజ్వతీయత్వ మప్యాహ తత్కకాయాశ్చ తస్య చ.
తా. సూతపౌరాణికుడు సత్రయాగమందలి మునులకు
భారతమును బోధించుటకు ముందుగ
నమస్కరించెను. వ్యాసు పెట్టివా డనగా భారతమనే యీనా
రాయణకధను, మీకు చెప్పునటుల నాకు బోధించి, యనుగ్ర
హించెనే అట్టివ్యాసునకు నా నమస్కారము చేరుగాక. మజీ
యు నారాయణకధ యెంత ఫలము నిచ్చునో అంతటి ఫలము
ను ఇతరుల యొక్క
నారాయణు డెట్లు
అద్వితీయుడో యతనిక థయును అద్వితీయ మని నారాయణ
పరత్వమును ఆనతి చ్చెను. ప్రమాణము భా. ప్ర.
"క్లో, నమో భగవతే తస్మై వ్యాసా యామిక తేజు
యస్యప్రసాదాద్వక్ష్యామో నారాయణకథా మిమాం
సతథా ఫలదులో నారాయణకథా యధా
నారాయణసమాన భూతోన వ్యతి."
'. నారాయణసమో నే తీన్యేత తృత్య గీరాఖిలాక్:
అర్థా సంసాధయా మితి సౌలి - హరిం పరం.
యేకథయు ఇవ్వదు.
కో,

·40
శ్రీ విష్ణుపార మ్య వైభవము.
యాగస్థల
విన
తా. సూతపౌరాణికుడు యాగ కాలమున
మందు సకల మహర్షుల కెదుట నారాయణునితో సమానుడు
భూతభవిష్య ద్వర్తమాన కాలముల మూటియందును కలుగడు
అనునాయీ ప్రమాణవాక్యముల చేత సకలపురుషార్థములను
సాధించుకొనగలను అని శపధమును చేసెను. ఈసూతపో
రాణికుడు ఇంతటినారాయణపరాయణుకు కానియెడల, ఇతని
వద మంచి సమయమున మంచి తరుణమున సకలమునులు
నోపుదురా? గమనింపుడు. ఇతను చెప్పినయంశము సకలవే
దాంత సిద్దాంతసారాంశము కాకపోయినయెడల ఇంతటి మహా
రులు ఏకగ్రీవముగ విందురా? గమనింపుడు [ప్ర. భా. ఆ. ప.]
".. నాస్తి నారాయణసమో న భూతో న భవిష్యతి
ఏ తేన సత్య వాక్యేన సర్వాధార్ సాధయా మ్యహం
సర్వాశ్రమాభిగమనం సర్వతీర్ధావగాహనం
న తథా ఫలదం లోకే 'నారాయణకధా యథా"
శ్లో. భారత శ్రవణా న్మర్త్యః వైవో భవతి స్ఫుటం,
ఇతి విష్ణోః పరత్వంతు భారతే భాతి చాంతి మే.
తా. “అష్టాదశ పురాణానాం శ్రవణాద్యత్ఫలంభ వేత్ ,
తత్ఫలం సమవాప్నోతి వైష్ణవో నాత్ర సంశయః, శ్రుణోతి
శ్రావయే ద్వాపి సతతం చైవ యో నరః, సర్వపాత వినిర్ముక్తో
వైష్ణవం పద మాప్నుయాత్ ” అనువచనములచే భారతమును
వినిన కారణముచేత యేమనుజు డైనను వైష్ణవుడి గుచున్నాడు.
14

·విష్ణు పారమ్య వైభవము.
ఇందుకు సందేహ మేమియు లేదు అని భారతము యొక్క ముగిం
పున వ్రాసియున్నందున, భారతమంతయు నారాయణకథ య
నుటకు సం దేహము లేదు. వినినవాడు వైష్ణవు డగునని వ్రాసి
యున్న ది గాని శైవు డగునని వ్రాయ లేదు; కాన ఆడ్యన్తము
లందు వైష్ణవము వ్యక్త మైనది.
శ్లో. భారతశ్రవణా ద్విషోః ప్రొప్నోతి పరమం పదం,
ఇతి తత్ర ఫలం ప్రోక్తం స్వర్గారోహణపర్వణి,
తా. "స్త్రీయశ్చపురుషా శ్చైవ వైష్ణవం పద మాప్ను
యుః, శ్రీభిశ్చ పుత్ర కామాభిః శ్రోతవ్యం వైష్ణవం యశః అను
స్వర్గారోహణ పర్వమునందలి వచనములనుబట్టి భారత నటవిన్న
వాడు వైష్ణవలోకమున కేగుదెంచును అని వ్రాసినందున ఆద్యంత
ములందు విష్ణుపర్వతమువ్యక్తము, విన్న వారు కైలాసప్రాప్తి
కలవారగుదురని వ్రాయ
లేదు.
శ్లో. భారతే రాజసూయేతు గాంగేయ్యప్రొహ ధర్మజం,
పూజనీయకమః కృష్ణో హ్యస్మొభి స్త్రీద, అతి.
తా. సభాపర్వమున రాజసూయయాగమందు భీష్ము
డు. స. 37. అ.
శ్లో. వాగ్గేయం మన్య తే కృష్ణ మరణీయతమం భువి,
అనువచనమును బట్టి కృష్ణుడగు విష్ణువె ప్రథమ మర్యాదకు
ర్హుడని వ్రాసినది కాక,
శ్లో. నరా కేవల మస్మాక మయ మర్చ్యతమో చ్యుతః
ప్రయాణామపి లో కానానర్చ నీయో మహాభుజః.
16

·42
ముందు
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభనము.
అనువచనముల చేత అందరివలనను కృష్ణుడు ఆ రా, ంపబడతగిన
వాడని భీష్ముకు చెప్పినట్లు తెలియుచున్న ది.
శ్లో. సర్వసంళయ నిర్మోక్తా సర్వలోకగురుః ర్ముని?,
ప్రత్యక్షుకర్తా ధర్మాణాం నారదో విషుతత్పరః.
తా. మఱియు రాజసూయయాగ ప్రకరణమందు సర్వ
సంశయములను తీర్చెడివాడును, వ్యా సవాల్మీకులు మొదలగు
అనేకులకు ఆచాగ్యులును, అనేక అంశములను ప్రత్యక్షముగా
చూపువాడు (ిపాదముల వి శేషణములు భారతమందుఅక్కడ
క్కడ చెప్పిన విశేషణములునగును) అట్టినారదమహాముని
పరమాత్మ బ్రహ్మ కెదుట తీర్మానించిన ప్రకారము
యిప్పటిభూభారమును తీర్చుట కై కృష్ణుడుగా అవతరించెను
గదాయని
దివ్య జ్ఞానము
"నమున అన్ని విషయములను ఆకళింపఁ జేసు
కొనిప్రకృతమున సభవారినిజూచి శిశుపాలుని విషయమై
శ్లో. కృష్ణం కమలపత్రాక్షం నార్చయిష్య, యే నరాః,
జీవన్మృతాస్తు తేజేయాః నసంభాష్యాః కదాచన.
అనువచనముంబట్టి యెవరు పుండరీకుడైన క
జించరో వారు బ్రతికి యుండియు చచ్చినవారగుదురు. ఇటు
లచెప్పుటకు లాభ మేమి యనగా కృష్ణ విరోధులు శవముల
వలె చూడతగిన వారును తాకతగనివారునగుదురు. అట్టివారితో
మాటలాడతగదు; అందుకు పాప మేర్పడును. ప్రాయశ్చిత్తీయు
లగుదుకు అనిసభలో జగదాచార్యవర్యు డగు నారదుడు వెల్ల
కృష్ణుని పూ

·43
శ్రీ విష్ణు రమ్య వైభవము.
డిచేసెను. ఇందుచే నారదమహామునియొక్క వైష్ణవత్వమును
గమనింపుడు.
కృష్ణ ద్వేషి శిరః పాదసహదేవోత్త మాంగకే,
పుష్పవర్షిణ విజ్జీయం క్రియాయా బహుళ ఫలం,
తా. ఆ రాజసూయయాగమందు “ కేశవం కేశహస్తర
మప్రమేయ పరాక్రమం, పూజ్యమానం మయాయోషఃకృష్ణం
న సహ తేనృపః, సర్వేషాంబలినాంమూర్ధ్ని మయేదం నిహితం
పదం” కృష్ణమర్యాదను సహించని శిశుపాలాదులను చూచి
సహ దేవుడు, యెవడు. కృష్ణ పూజను సహించడో, ఇందరి రాజు
లలోపల అట్టివానితలపై నాకాలుంచితినని పొదమె త్తి చూపి
చినంతలో, "పుష్పవృష్టిర్మహత్యాసీత్సహ దేవ స్యమూర్ధని” అని
ఆసహ దేవుని యొక్క విష్ణుపూజా సిర్ధారణ ప్రక్రియకు మెచ్చి,
దేవతలు ఆవ్యాసభీష్మనార దాదులందరిలో చిన్న వాడైనను మా
టలకన్న క్రియ గొప్పదనియెంచి అతనితల పై మాత్రము పుష్ప
ఇందువలన. కృష్ణునికి
మందు జరిపించిన ప్రథమమర్యాద భూలోకమువారికి వలె పై
లోకమువారికిని అంగీకారమని తీర్మానమైనది. ఇందుచేత
దేవేన సహవర్తత ఇతి సహదేవః అనునామధేయము సహదేవు
నికి నునిచినది సార్థక మాయెను.
శ్లో. కృతే యుగే జనా స్ఫర్వే నారాయణపరాయణాః.
ఇత్యూచే హనుమాక్ ప్రాజ్ఞ : భార తేజరణ్యపర్వః.
వరమును గురిపించిరి.
యీ యాగ
19

·శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము:.
శో.
తా. భారతమున అరణ్య పర్వమందలి సౌగంధి కాహర
ణపర్వమందు భీముఁడు హనుమంతుని జూచి, కృతయుగమున
జనులనడవడులు ఎటుల నుండు నని యడుగగా, సర్వజనులును
ఒక్క విధముగా నారాయణ మంత్రముయొక్క జపముతోను
ధ్యానముతోను కూడి, తదితరములగు జప ధ్యానాదులను
వదలి నారాయణపరాయణులుగ నుందురని, ప్రాజ్ఞుఁ డైన సకల
శాస్త్ర విశారదుఁ డైన హనుమంతుఁడు జదు లొసంగెను.
ఇందులకు ప్రమాణ శ్లోకములను గమనింపుడు.
ఆత్మా చ సర్వభూతానాం శుక్లో నారాయణ స్తథా,
బ్రాహ్మణా కుత్రియా వైశ్యా శూద్రా శ్చ కృతలక్షణాళి,
కృతే యుగే సమభవక్ స్వకర్మనిరతాః ప్రజాళి,
సమాశ్రయం సమాచారం సమజ్ఞానంచ కేవలం,
తదా హి సమక ర్మాణః వర్ణధర్మా నవాప్ను వక్,
ఏక దేవసమాయుక్తాః ఏకమంత్రవిధి క్రియాః,
పృథర్ధర్మాస్త్వేక వేదా థర్మ మేక మనువ్రతాః,
చాతురాశ్రమయుక్తేన కర్మణా కాలయోగినా,
అకామఫలసంయోగా తాప్నువం
అత్మయోగ సమాయుక్తో ధర్మోడియం కృతలక్షుణః'
(భార. తీర్థం ప. అధ్యా 148 శ్లో 18.7
దీనివలన కృతయుగమునందు సకలజనులు నారాయణపరాయ
ణులు గా నున్నా రనుటకు సందియం బేమియు లేదు. యుగ
ములు మారగా మారగా ధర్మము తగ్గుచు, నారాయణపరా
వంతి పరాం గతిం,

·80
శ్రీ విష్ణుపారమ్య వైభవము.
యణత్వము తగ్గిపోయి, తదితర పరాయణత్వము ప్రారంభించిన
దని బుదిమంతులు తెలిసికొనఁ దగును.
బుద్ధిమంతులు
మఱియును, కృతయుగమునందు అందజును కృతలాం
ఛానులుగా నున్నా రసియు, హనుమంతుఁ డుపదేశించెను. నా
రాయణసారూప్యమును
గోరునారాయణపరాయణులు నారా
యణలాంఛనములతోనే యుందు రనియు నేర్పకుచున్నది.
శ్లో. శివేన తు కృతా రక్షా విష్ణో రత్తానువ ర్తినీ,
మార్కండేయ్కో ప్యాహ చైవం భారతే ఒరణ్య పక్వణి.
తా. మార్కండేయమహాముని అరణ్యమునందు పాం
డవులకు ధర్మములను బోధించు వేళలో, పరమాత్మ యొక్క
ప్రభావమును తెలుపునపుడు — “ఓయుధిష్ఠి రా! సర్వప్రళయ
మయిన కాలమునందు ప్రపంచ మంతయు నీ రై యేర్పడిన సమ
యములో నెవ్వరు లేక, నేనుమాత్రమే యుంటిసి. ఆనీటిలో
నీదియీఁది గట్టుగానక శరణ మేర్పడక మిక్కిలి తడిసి తడిసి,
జడలి, దుఃఖాక్రాంతుఁడనైన కాలమందు వటవృక్ష మొకటి
కాన్పించెను. అందున నొక కొమ్మ యందు నీల మేఘ శ్యామలు.
డును, శ్రీవత్సాది లక్షణ విశిష్టుండును, సర్వలక్షణ లక్ష్మి తుడను
వశులంబున లక్ష్మితోటి ఒక శిశువు కనులకరువుతీర నామ
నంబార కనులకు గోచరం బాయె. అంత నాశిశువు ననుఁజూచి
“ఓమార్కండేయూ! చాల బడలిక నొందితి హు నాకు తెలి
యుచున్నది"
.

·46
శ్రీ విష్ణుపారమ్య వైభవము.
అటు
అని బాలుఁడు నోరు తెజవగానే నేను ఆనోటిని చేరు
నటుల నాప్రయత్నము లేక యే యేర్పడినది. పిదప నేను లో
పల ప్రవేశింపఁగానే, అచ్చట ముందు నేను బయట చూచిన
ప్రపంచ మంతయు బ్రహ్మరుద్రాదులతో కనబడెను.
పిదప నా బాలునిశరీరములో నున్న ప్రపంచమున నేను చాల
కాలము తిరుగుచుండగా నేను తనంతట తానుగానే ముఖము
నుండి వెలుపలికి వచ్చునటు లాయెను. ఆ వెనుక ఆ బాలపురు
షుని మెత్తని పాదములను నాచీ త్త మొప్పక తలనొత్తి ముత్త
మిడి నీ వెవఁడ వని నీ మహిమ యేలాటిదని యడుగఁగా ఆశ్రీని
వాసుఁ డగుపురుషోత్తముఁడు గ్రత్తలిగటాక్షముతో నన్ను
కరుణించుచు “నేనునారాయణుఁడని పేరుగల ఒక పురుషుడను.
ప్రళయ కాలమున అంతటిని దిగమ్రింగి సాలెపురుగువ లె
జగత్తును లోపల నుంచుకొని, నిన్న నుగ్రహించుటకై నీవు
బాలుఁడవు గనుక, 'నేను బాలునిఁగా నీకు కనంబడితిని” అని
ఆనతిచ్చి, అందరాని తనమహిమను నా కుపదేశించి, అంత
యౌనుఁ డాయెను. అట్టిపురుషోత్తముఁ డగుపరమాత్మ నీకు
మేనమామకుమారుఁ డై సందు లేని సంబంధములతో నియో
గక్షేమములను శిరసావహించి, చూచి కాచి, సవ్యసాచికి
దాచి పెట్టుకున్న ధనమువ లెను, పాంచాలిని పాలించుటలో
వేళ యెంచక హేళనము లేకుండునటులను, శీలముతో నున్న
యీగోపాల బాలుఁడగు నీకృష్ణుఁడే నాకు వరమి చ్చెను. అతని

·శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము,
47
యమ
మీఁదనే ఆశ కలుగు నటులను, అత:ని మరువకుండునటుల
జ్ఞాపకమును ఇచ్చెను. దీర్ఘాయుస్సు నాకొసుగెను. శరీరమును
వదలుటలో నాకే స్వాతంత్య్రము కలిగించెను, గాని
మృత్యువులు నన్ను చంపుటకు శక్తులు కారని తీర్పుతో
నేర్పాటు చేసి నన్ను కాపాడెను గదా! అట్టివాఁడు నీకు స
బుధిగ నున్నాఁడే! నీ కేమి కొదువ” నునెను. ఇందులకు
ప్రమాణము.
శ్లో. య స్స దేవో మయా దృష్టః పురా పద్మాయ తేక్షణ,
స ఏవ పుకుష వ్యాఘ్ర: సంబంధీ తేక నాను,
అస్యైవ వరదానా స్మృతి న్న ప్రజహాతి మాం,
దీర్ఘ మాయు శ్చ కౌంతేయ స్వచ్ఛండచురణం మమ.
స ఏవ కృష్ణా వాగ్గేయ్య పురాణపురుషో విభుః.
ఆస్తే హరి గచింత్యాత్మా క్రీడ న్నిన మహాధుజా,
"జాన, ఆక. ప. 89 అధ్యా.
ఇందు మొదటిశ్లోకమున "ఆ స్యైవ వరదానా" అనే షవకా
నము చేతను ఖల్వర్థముతోటి యున్న “హి” యను ఆవ్యయము
చేతను మార్కండేయులను కాపాడినది. శివుడని ప్రవాడ
ముండినను, ఈవిష్ణువు యొక్క సంకల్పమును బట్టి యే శివ్వుకు
కాపాడినాఁ డని మార్కండేయమహాముని యొక్క అభిప్రా
90
యము.
శ్లో. వైష్ణవా త్తు ఓ భే మ్యేవ హరిపొదా శ్రయాలుగా,

·48
31
విష్ణుపారమ్య వైభవము.
ఇత్యబ్రవీ చ్చ దుర్వాసాః ఆతి ధ్యే ఒరణ్యపర్వణి.
తా. (భా. అర. 261 అ.) "శ్లో. భిభేమి సుత రాం
విప్రాః హరిపాదాశ్రయాజ్జనాత్ ” అనుశ్లోకమును బట్టి, దూ
ర్వాసమహాముని తనకు ద్రౌపది చేయు ఆతిథ్య కాలమున తన
వారితో చెప్పిన దే మనఁగా, నే నెవ్వరికిని భయపడను గాని
విష్ణుపాదాశ్రయు లగు వైష్ణవులను చూచి, చాల భయ పడు
దును” అని అంబరీష మహా రాజు వద్ద తాను పడిన పాటు తలంచు
కొని చెప్పినందున విష్ణుభ క్తి చాలా గొప్ప దని తీర్మానము.
శ్లో. కృష్ణోయం పరశూత్మాత్ర తద్యుక్తాః పాండవాయది,
జయద్రథజంగా న త్వమి త్యరణ్యే హార్కో బ్రవీత్ .
తా. సైంధవుఁడు శివుని గురించి తపస్సుఁ జేసి, పాండ
వులను జయించుటకై వరమును గోరినపుడు ఆ పరమశివుఁడు
సైంధవునితో “నీవు కృష్ణార్జునులు దగ్గిర లేని సమయమునను పాం
డవులు నలుగురుమాత్ర ముండు సమయమునను ఒక్క రోజు
మాత్రము జయించవచ్చును గాని కృష్ణుఁడు దగ్గర నుండగా నీకు
జయము కలుగదు. ఏలనఁగా ఆకృష్ణుఁడు పరమాత్మ, జగ త్తంత
యు అతనియధీనము; గాన అతఁడు పాండవుల యొద్ద నుండగా
నీకు జయము కలుగదు. నేను వరము నిచ్చినను, నీకు సహాయ
కారి కాదు” అనెను. ఇందుకు ప్రమాణవచనములు. అరణ్య
పర్వమందు 271 అధ్యాయములో, 47 శ్లోకము మొదలు, నారా
82

·49
కలు
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
యణపరత్వమును అవతార మహిమల్లో చేర్చి ఘంటాపముగ
తెల్పుచు,
., డేవదేవో హ్యంశాల్యా విష్ణు స్సుకుకు: ప్రము.,
అని ప్రారంభించి,
యేన దేవాః బ్రాము TX వైష్ణవం చోప్యతే "జిత్,
పు ఏసు భగవాక్ టెస్టు: కృష్ణశాలి కు..
ఈ మేకం స్టయిత్వా తు సర్వం కూకం జలం
చకుక్క పాక - 2 డేష కూడ ,
దాని వెనుకున్న కరువు
నేరుగా చూచి
వ్య
ములను విషయ --- - - - - - - - -
F. --- ----- --
విరాటపర్వం
తొ. కృష్ణుడు మా బణను న పు; -- కపు
డు దుర్యోధనాదులు తరు. ఆల కైయన్న -నపు : కాలము
ఈ ప్రపంచ మంతయును తనకు మువ్య నంజుచుచు,
అస్య బ్రహా లలాటస్థ రుద్రోవమని చాం 2భవత్ " అనువచన
ముచే బ్రహరుద్రాదులను తన మంచు కనఁబుచెను. అచ్చ
టనుండెడి బ్రహ వేత్త లగునారద భీష్మద్రోణ సంజయువు రావు
లగుమహాత్ములు తన్ను సేవించుచుండఁగాఁ జూచుటకు కుతూ
హలముతో నుండియుఁ గనులు లేనిధృతరాష్ట్రునికిచూచుటకై
1,

·శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
కనుల నిచ్చి, గాంధారీ దేవిని తనను చూడని చ్చెను. అప్పటి సభ
వారికి తనవిశ్వరూపమును చూపించెను. అంతట సురలు పుష్ప
వర్షమును గురియించిరి; గాన కృష్ణుఁడింద్రజాలమును చేయ లేదు.
బ్రహ్మవేత్తలకుఁగూడ తన్ను చూడ శక్యము కాక పోయిన
వారికి దివ్యచక్షుస్సు నిచ్చెను గాన కృష్ణుఁడు విరాట్పురుషుఁ
డై నందున బ్రహ్మగుద్రాదులు శరీరమునం దుద్భవించి రనుటకు
శంక లేదు. శ్రీశంకరాచార్యులవారును విష్ణుసహస్రనామ భా
ష్యమందు కేశవాదినామములకు భారత నిర్వచన మనుసరించి,
తామును బ్రహ్మరుద్రాదులు కేశవుని దివ్యమండలవిగ్రహమం
దుద్భవించినట్లు ఉపనిషత్తును చూపి యున్నారు గాన విష్ణు
వుయొక్క దేహమందు ! 2:
బ్రహ్మరుద్రాదు
లుద్భవించుట సహ
జమే అగును.
84
శ్లో. చాతుర్విద్యాతి తత్త్వజ్ఞః సర్వశాస్త్రవిశారదః,
బహుబ్రహ్మర్షి వినుతో భీష్మో విష్ణుపరాయణః.
భారతమందు శాంతిపర్వంబున యుధిష్ఠిరుని
పట్టాభి షేక మైన పిదప శ్రీకృష్ణుఁడు భీష్ముల ధ్యాన కాలమందు
అతని హృదయమునకు వశుఁడై యుధిష్ఠిరుడు యెంత
నను పలుకక, కొంత సేపటికి యుధిష్ఠిరుని వేదనను సహింపఁ
జాలక భీష్ముల ప్రభావమును పలువిధములుగా బయలు
పెట్టెను.
శ్లో. ఆధారం సర్వవిద్యానాం త మస్మి మనసాగతః

·శ్రీ విష్ణు పాఠమ్య వైభవము,
స హిభూకం విష్యచ్చ కవచ్చ కరకు వ!
వేత్తి ధర్మవదా శ్రేష్టం చ మస్మీ మాకు
తస్యై నృప్తమికే నీష్మే శారదాం మురంభ కే
జ్ఞానా వ్యక్తం *మిష్య
తస్మాత్త్వాం చోదయా మ్యహం
చాళుక్విడ్యం చాళుక్రం చాతురాశ్రవ్య 'మేవ చ
కాజధక్మాం శ్చ వి- పృ కు పృథిక్ పలే"
అనఁగా భీష్ముడు సకలవిద్యల కాధారభూతుఁ డని భూతభకు
వ్య ద్వర్తమానములను తెలిసినవాఁ డని ధర్మార్థ కామమో
విద్యలను యాగ సంబంధ మైన చాత్పుత్రమును, నాలుగా ప్రేమ
ములను సకలరాజధర్మములను తెలిసినవాఁ డని, అట్టి భీష్ము
డు శరీరమును వదలినయెడల
సకలజ్ఞానములు లోకమందు
లేక పోవునని, అట్ట భీష్ముఁడు యోగ సమాధాక* నన్ను ధ్యానింప
గా నామనస్సుతో నేను అతని నంటి వెటనేయుంటే నని, ఆ
భీష్ముడు శరీరమును వదలక మునుపే, అతనియొద్ద సకలధర్మ
ములను అడిగి తెలుసుకొనుము అని కృష్ణుడు చెప్పెడు ప్రకర
ణమునందు తనయందు భీష్మునికి యున్న భ క్తిని అతని మహి
మమును బయలుపరచెను. మఱియును,
శ్లో. యతః ఖలు పరా భక్తి శ్మయి తే పుళపక్ష
తతో మయా వపు ర్దిష్యం త్వయి రాజు ప్రదర్శితం
జ్ఞానాని చ సమగ్రాణి ప్రతిభాష్యంతి శేషనఘ
చక్షుఃవ్యం సమాశ్రిత్య ద్రక్ష్య స్యమిక విక్రమ

·52
శ్రీ విష్ణు పొరమ్య వైభవము.
యే
ధర్మా
య చ్చ త్వం వశ్యుతే భీష్మ పాండవాయానుపృచ్ఛ తే
వేద ప్రవాద ఇవ తే స్థాస్య తే వసు ధాత లే
యశ్చైతేన ప్రమాణేన యోక్యు త్యాత్మాన మాత్మా నా
సఫలం సర్వపుణ్యానాం ప్రేత్య చానుభవిష్యతి
వేదోకా శ్చైవ
వేదాంతాధిగ తా శ్చ
యే
తాప్ సర్వాణ్ సంప్రపశ్యామి వరదానా వాడచ్యుత.
అనఁగా “ఓ భీషా!! నీకు నాయందు ఉత్తమభ క్తియున్నందున,
నాదివ్య స్వరూపమును నీకు చూపించితిని. ఇక నీకు సర్వవిష
యజ్ఞానములు కలిగి, ఎదురుగఁ బ్రతిఫలించును. దివ్యచతు
స్సును పొంది అన్నిటిని చూడఁగలవు. పాండవులకు నీవు దేనిని
ఉపదేశించెదవో
వేదమందలికధలపలె భూమియందు
శాశ్వతముగ నుండఁగలదు. నీవు నుపదేశించిన దానిని ప్రమా
ఇములో నెసఁడు గ్రహించునో, వాడు సర్వపుణ్య ఫలమును
పరలోకమునఁ బొందును” అని వక్తృవైభవమును, శ్రోతృవైభ
వమును, ఈ గ్రంధ వైభవమును, నెలనా పెను. అంతట శ్రీకృష్ణు
నింజూచి భీష్ముడు “ఓకృష్ణా! నీవరవి శేషమువలన వేద వేదాంతా
ర్గములను చక్కగా చూచుచున్నా” నని బదు లొసంగెను;
గాన భీష్ముఁడు విష్ణుభక్తుఁ డని సి.
సిద్ధాంతము. భారతమందు భీషు
నివంటి మహాత్ముని విరక్తుని సర్వజ్ఞుని
ని మజియొకనిని చూడఁ
బోఁగలమా? లేదు. గాన అట్టి భీష్ముఁడు విష్ణుప రాయణుఁ డని
సిద్ధాంతము.

·మంచి జ్ఞాపకము, ధ్యానించెను. విష్ణుపారమ్య వైభవము. శ్లో. సర్వత్ర భారత ఫీమ్మ: కష్ణా: పొగమ్య మ్మవీక్ , దృక్షం నారాయణ రహ్య అంతకాలేన నర్సరృతి.. తా, భీష్ముడు భారతము వెచ్చటను విష్ణువు కే పరత్వ మును ప్రతిపాదించెను. అంత కాలమందు మ నారాయణునే భీష్మపర్వంబు బున నాల్గవదినమందలి యుద్ధమందు కృష్ణ ప్రభానము పొంచరాత్ర ప్రభావమును ధర్మ పుత్రునికి తెల్పెను. రాజసూయయాగంబునందు, ప్రథమమ ర్యాద శ్రీకృష్ణు: కే చేయు మని యుష దేశించెను. కడపట నారాయణస్మరణ, లోకోత్తర మగు స్తవరాజం బను పేరు గలస్తోత్రమును చేసెను. పిదప నారాయణస్మరణతోఁ బరలో కగతుఁ డాయెను. భీష్ముఁడు ధ్యానించిన పధృతికి ప్రమాణము. ప్రొహు ్నరాయణం దేవం యం విశ్వస్య పరాయణం ఆణీయసా వణీయాలను ప్రపష్టం చ ప్రతీయ సాం గరీయసాం గరిష్ఠం - శ్రేష్ఠం చ శ్రేయసా ముక ఇతి విద్యాత యోని కయోని ర్విష్ణు కొడితః వాగ్యష్ఠ నార్చితో దేవః ప్రీయతే మే డే నానః బ్రహ్మ నారాయణపర స్సదా నారాయణఃతో దేవః సర్వం నారాయణ స్సదా ఇట్లుశంకర రామానుజపూర్ణ ప్రజ్ఞ భాష్య కారులు తమగ్రంథము నందు విష్ణు ప్రభావశకటన కాలమున నుదాహరించిన శ్లోకము లు స్తవరాజంబున ముంచే భీష్ములచేఁ గొనియాడంబడిన శ్లోక ము లే యగును. ఆ స్తోత్రమును నారాయణుని చేసెను. ఇట్లు గో నారాయణ, పరం

·శ్రీ విష్ణుపారమ్య వైభవము.
స్తోత్రమును చేసిన భీష్ముని సకలఋషులు కొనియాడిరి, అం
దుకు
ప్రమాణము.
శ్లో. తస్మి న్న పరతే శబ్లే తత స్తే బ్రహ్మ వాదిన 8
భీష్మం వాగ్భిః బాష్పకంతా త మానర్చు ర్మహాయతిం
తే స్తువంత శ్చ విప్రాద్యాః కేశవం పురుషో త్తమం
భీష్మం చ శనకై స్సర్వే ప్రశంశ సుః పునః పునః
భీష్ముడు విష్ణువును ధ్యానమును చేసిన వెనుక బ్రహ వేత్తలుధర్మ
శాస్త్రకర్తలు నగు
నగువ్యాసపరాశ రాది మహర్షులు
కృష్ణుని కొని
యాడిరి. భీష్ములను ఆనంద బాష్పముతో గద్గద స్వరముతో
పూజించుటే కాక ఒక్కొకరును పలుమారు కొనియాడిరి; గాన
డు నారాయణపరాయణుఁ డనుటకు ఇంకను ఎన్ని యో
విషయము లున్నవి. ఇవిగాక, చరమకాలమందు.--
శ్లో. భగవక్ దేవ దేవేళ సురాసురనమస్కృత
త్రివిక్రమ నమస్తేస్తు శంఖచక్రగదాధర
వాసు దేవో హిరణ్యాత్మా పురుష స్సవితా విరాట్
జీవభూతానురూప స్త్వం పరమాత్మా సనాతనః
త్వద్భక్తం త్వద్ధత స్వాంత మదార మపరిగ్రహం
త్రాయస్వ పుండరీకాక్ష పురుషో త్తమ నిత్యశః
రక్ష్యా శ్చ తే పాండవేయాః భవాక్ యేషాం పరాయణం
త్వాం తు జానా మ్యహం దేవం పురాణం ఋషిసత్తమం
నరేణ సహితం దేవం
బదర్యాం నుచిరోషితం
యథా మే నారదః ప్రొహ వ్యాస శ్చ సుమహాతపాః
నరనారాయణా వేతా సంభూత్ మనుజే ష్వితి
భీషుఁడు
M

·Free
విష్ణుపారమ్య వైభవము.
స మాం క్వ మనుజానీహి కృష్ణ మోష్వే కలనం
త్వయా హు సమనుజ్ఞాతః గచ్చేయం పరమాం గతిమ్
అనువచనములను బట్టి భీషు జీవితమంతయు విష్ణుభక్తితో
నే నెర వేరినది; కాన వారిచరిత్రము పరమ వైష్ణవము.
శ్లో. భారతే వైష్ణవీ గీతా కవరాజ శ్చ వైష్ణవః,
విష్ణో ర్నామసహస్రం చ ఖాతి శంకరభాష్యత:.
తా. భారతమున భీష్మపర్వమందు భగవద్గీత యంత
యు వైష్ణవ మని యతివర్యు లగు భాష్యకారులు మువ్వురు
వ్రాసినట్లు మునుపే తెలిపితిని. స్తవరాజమందలి విష్ణుధ్యానపర
శ్లోకరత్నములను కాన్పించితిని. విష్ణు సహస్రనానుములకు శంక
రాచార్యులు వారు వ్రాసిన నామనిర్వచన ప్రమాణశ్లోకములను
గమనించిన వారు ఎవరైనను శంకరమత ద్రోహులు కానియెడల
విష్ణువు కే భక్తు లగుదురు గదా. కావున విష్ణువరత్వమునకు
యీ గ్రంధములు అసూయారహితులై ఆశ్రయించ ఇచ్ఛగల
వారికి కామధేను కల్పవృక్షచింతామణు లని గుర్తెజుంగుదురు
గాక.
M
శ్లో. పీతాంబ రాగతా గీతా సర్వకారణ తాంచితా,
శ్రుతినూ త్రైశ్చ వినుతా వైష్ణవీ గీయతే బుడైన.
రమాత్మ యగు శ్రీకృష్ణుని ముఖమునుండి
వెడలిన గీతయంతయు ఉపనిషదహసూత్రములందలి సర్వవి
ద్యలలో నుండు సర్వాంతర్యామిత్వ సర్వాధారత్వ సర్వవ్యాపక
తా. పరమ

·56
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
త్వాద్యంశములచే నలంకరింపబడినది యే గాక బ్రహసూత్ర
ములలో "స్మృతే శ్చ” అను నానాసూత్రములకు ఉపనిషత్తుల
వలె విషయవాక్యమై గ్రహింపఁబడి, శుద్ధ వైష్ణవమని వైదికులచే
కొనియాడంబడుచున్నది. అవైదికులు అవైష్ణవులు కొందఱు
(కొల్లుంనూల్) చం పెడిపుస్తక మని గ్రహింపక యున్నారు.
మనయతి పతులగోష్టి యందు వారికిని వారిమాటలకును ఏమి
ప్రవేశ మున్నది?
శ్లో. వేదేభ్య శ్చాధికా గీతా సాక్షా ద్దేవా త్సమాగతా,
యథార్థం చ యథో క్తం చ యతః ప్రదర్శయ త్స్వయం. 88
తా. వేదములకం టెను భగవద్గీత అధిక మైన దే యగును.
పరమాత్మనుండి
నేరుగా వెడలి పోతించిన
కారణము చే యధార్థ మైనవృత్తాంతమును ఎంత చెప్పెనో, అం
అర్జునునకు
గోచర మగునట్లు చూపిన కారణము
చేతను గీత యెక్కువది యగును.
కారణ మేమనగా పరమా
తయు తాను అ
89
శ్లో. న వేత్తి యో వాసు దేవం పరమాత్మేతి మానవః,
తామసః ప్రాకృత శ్చేతి భీష్మపర్వణి కథ్య తే.
తా. ఎవఁడు వాసుదేవుని పరమాత్మ్మగా
తెలిసికొనఁ
డో, వాఁడు పరమతామసుఁడని ప్రాకృతుఁడని భీష్మపర్వమం
దలి విశ్వోపాఖ్యానమునందు
[66. అధ్యాయమున
న 5 వ శ్లోకము మొదలు]

·57 యు య చ వరం పడం శ్రీ విష్ణు కమ్య వైభవము. శ్లో. య క త్వకం భవిష్యంచ వవితా య చ యకం భూతాత్మా ప్రభు 2వ బ్రహ్మ తేనాస్మి కృతసంవాదం ప్రసన్నేన సుర భా: జగతో 2 నుగ్రహాయ యాచితో మే ఆకృతి: మానుషం లోక మాతిష్ఠ ద్వాసుదేవ ఇతి శ్రుత అసురాణాం ధాణాయ సంభవస్వ మహీవలే సంగ్రామే నిహతా ఏతే దైత్య దానవరాక్షసా! య ఇమే నృషు సంభూతా ఘోరరూపో మహాబలాః తేషాం వధాగం భగవాక్ నరేణ సహితో లీ మానుషీం యోని మాస్థాయ చరిష్యతి మహిళలే నరనారాయశౌ తౌ తు పురాణే ఋషిషత్తమా అజేయ్ వారణే' తొ సమేతై రమకు సహితౌ మానుషా లో కే సుహతా వమి ద్యుతీ మూఢా స్తే తౌ న జానంతి నరనారాయణే బుషీ యస్యాహ మాత్మజో బ్రహ్మా సర్వస్య జ" ; పతేః వాసు దేవోటను నేయో వః సర్వలోకమ హేశ్వరః తథా మనుష్యోఓయ మితి కదాచి తుసత్తమాః నావజ్జీయో మహావీర్య శృంఖచక్రగదాధకః ఏతత్పరమకం గుహ్య మేత తృకమకం పదం ఏత త్వరమకం బ్రహ్మ ఏతత్వకమకం యశ్వ ఏత మకుర మవ్యక్త మేక చ్ఛాశ్వత "మేవ చ ఏతత్పురుష సంజ్ఞో వై గీయతే గీయతే జాయతే సదా ఏత త్పరమకం తేజ ఏత త్వరమకం సుఖం ఏత త్పరమకం సత్యం కీర్తితం విశ్వకర్మణా తస్మా త్సురాసురై స్సక్వై స్నేందై 7మిక విక్రమః ·58 90 శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభనము. నావజ్జీయో వాసు దేవో మానుష్కోయ మితి ప్రభుః య శ్చ మానుషమాతో య మితి బూయా త్స మందధీః హృషీ కేశ మవజ్ఞానా త్త మాహుః పురుషాధమం తం యోగినం మహత్మానం ప్రవిష్ట మ్మానుషీం తనూం య్కోవమ న్యే ద్వాసు దేవం త మాహు స్తామసం జనాః దేవం చరాచరా త్మావం శ్రీవత్సాంకం సువర్చసం పద్మనాభం న జానాతి త మాహు స్తామసం జనాః అనుశ్లోకములను బట్టి తెలిసికొనండగును. శ్లో. బ్రహ్మోక్తం హరిపాఠమ్యం భార తే జయశబ్దవత్, ఆహా.హని చతుర్దేతు తు గాం గేయో నిజపర్వణి. భీష్మును తన నాల్గవ యుద్ధదినమున బ్రహ్మ పర మాత్మను చూచి, శ్లో. జయ విశ్వ మహా దేవ జయ లోక హితే రత ఆసం ఖ్యేయగుణాధార జయ సర్వపరాయణ రాయణ సుదుష్పార జయ శార్షధనురర అను 35 శ్లోకములనజకు విష్ణు పారమ్యమును వెల్లడి చేసె న నెడి వృత్తాంతమును శ్లో. జామదగ్న స్య రామస్య మార్కండేయస్య ధీమతః శ్చాపి శ్రీతం శ్రీతివిశారద మార్కండేయ శ్చ గోవిందం కథయ త్యద్భుతం మహత్ సర్వభూతాని భూతాత్మా మహాత్మా హాత్మా పురుషో త్తమః అని వ్యాసనారద జమదగ్న్య మార్కండేయాదుల యొద్ద వింటి నని తెలిపెను. స్థ గనుర్ధర వ్యాసనారదయో

·59
Q
విష్ణుపారయ్య వైభనము.
శ్లో. విష్ణు మే వాస్మక జోణః దేహత్యా కు గవాక్,
గలిం చ పకమాం యాష్య భారతే దోణపర్వణి.
తా. భగవంతుని విశ్వరూపసందర్శనమున (న్యమి
యంత రాజానః నేత్రాణి త్ర స్తచేతసః) సమ స్తరాజులు భయ
పడినవారై గట్టిగా కనులను మూసికొనిరి. అప్పుడెవరు యీ
విరాట్పురుషుని విశ్వరూపమును సేవించినా రనఁగా,
ఋకే డోణం చ భీష్మం చ విదురం చ మహామతిం
సంజయం చ మహాభాగం ఋషీం శ్చైవ సపోధనా
ద్రోణుఁడు భీష్ముడు విదురుడు సంజయుఁడు మహర్షు
లు వీరు సేవించిరి. వీరువినా అందలు కనులను మూసికొసిరి.
వీరిభ క్తిని గుత్తేజిఁగి “ప్రాదా తేషాం సభగవా? దివ్యం చకు
ర్జనార్దనః" తన్ను చూడతగిన దివ్యచక్షుస్సు నిచ్చెను. అనఁగా
తనను సేవించుట తన అనుగ్రహము లేక కలుగ దసే భానము.
అట్టి యీ ప్రకరణమందు, “ఋ తేద్రోణ” మనేశ్లోకమున భార
తభక్తులలో ప్రధమపురుషుఁడు అర్జునునకు విజ యీ యను పేరు
కలుగుటకు దైవకారణ మెంతగనుండినను, లోక న్యాయముచే
తనకుమారునికంటె అర్జనునకు సకలా స్త్రముల నిచ్చి పాండవ
జయమునే దినదినంబునను త్యాహ్నిక
మువలె కోరుచున్న
గురుగోత్రమం దుద్భవించిన కౌరవపాండవాచార్యుం డగుమ
హానుభావుఁ డగుద్రోణాచార్యులు తనయంతి మడశయందు-
శ్లో. ద్రోణో2పి శస్త్రా ణ్యుత్సృజ్య పరమం సాంఖ్య మాస్థిక,

·60 శ్రీ విష్ణు సారమ్య వైభవము, తోక్వా యోగ మాస్థాయ జ్యోతిర్భూతో మహాతపాః, పురాణం పురుషం విష్ణుం జగామ మనసా పరం, అనుశ్లోకములను బట్టి ఉత్తమ మైన జ్ఞానమును ఆశ్రయించి, సుషుమ్నా నాడీ సంప్రదాయముతో ధనుర్విద్యయందు బాణ మును గురితోఁ జేర్చుభంగిసి- శ్లో. ప్రణవో ధనుళ్ళరో హ్యాత్మా బ్రహ్మ తల్లత్యు ముచ్య తే, అప్రమత్తేన 'వద్ధవ్యం శరవ త్తన్మయో భవేత్ , అను కఠోపనిషత్తు నందలి పరబ్రహ్మ మగు లక్యుముతో దనయాత్మ ప్రణవము చే నితరమును గ్రహిం విలువిద్యయందు మంచు తన నేర్పరితనము వలె వేదాంతవిలువిద్య యందును ఆ నేర్పరితనమును చూ పెను. ఆ పరబ్రహ్మను ఏ పే రుతో నేరూపముతో ధ్యానించే ననఁగా విష్ణురూపముగ ధ్యానిం చెను. ఇందుచే దోణాచార్యుల జీవిత కాలము విష్ణుభ క్తివాడుక తో యుండె నని యను బాణమును కడపటికాలమున తెలియు చున్నది. 92 శ్లో. భారతే శాంతి పర్వస్థ మోక్షుధర్మే పునః పునః, నారాయణస్య పొరమ్య మనన్యం ప్రోచ్య తే బహు. శ్లో. య దహ్మ ఋషయ శ్చైవ స్వయం పశుపతి శ్చ యత్, కృత్స్నం తు తస్య దేవస్య చరణా వుపతిష్ఠ తే. తా. భారతమున శాంతి పర్వమందు మోక్షధర్మ పర్వ మున 844 అధ్యాయమున 60, 62 శ్లోకమ:లను బట్టి బట్టి బ్రహ్మ

·శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
కు డ్రాచులతో కూడిన ప్రపంచమంతయు పరమాత్మ యగు
నారాయణుని పాదములను అనుసరించి యన్నది
తెలియుచున్నది.
శ్లో. పువః పునః ప్రోవ్యలే చ భారతే బహువ్వసు,
బ్రాహ్మణ శృంకర్యాలు జరకత్వం హరే కిలి.
ఆరణ్యపర్వము - 12 బ్యాకి?క్లో, మొద కొని
శ్లో. యుగా
సహ్మా చూసుక్యు వేడుకలు జగన్
శంహం తో హా --- --
ఈశా కు , : కే.
A
ఆ
12. :--
ఇద్దు గాను - సమస్త
--- -- -- -- --2
ఉద్యోగపర్వములకు అధ్యా. 129 :--
శ్లో. ఆన్యే బ్రహ్మాలలాటు ద్రో వక్ష చాక్,
శాం. 122
అధ్యాం
శ్లో. త మేనం బ్రహ్మణ పుక మనుజాం కుశం చ ,
శా. మోప. 340 అ. 50:-
లలాటా చ్చైవ మే రుద్రో దేవక్రోధా న్వినిసృత:
341 అ. శ్లో 78:-
అస్య చైవాత్మజో ముద్రో లలాటా ద్య స్సముష్ఠితః,

·62 శ్రీ విష్ణుపారన్యు వైభవము. 343 అ. M 342 / 17:-- ఆహ్న క్షయే లలాటా చ్చ సుతో దేవస్య వై తధా క్రోధావిష్ట స్య వై జజే రుద్ర స్సంహారకారక : ఏతొ ద్వౌ విబుధ శ్రేష్టా ప్రసాద క్రోధజా వుఛా తదాదేశిత పంథానౌ సృష్టిసంహార కారకౌ నిమి త్తమాత్రం తొ వత్ర సర్వప్రాణివరప్రదా కపట్టి జటిలో ముండ శ్మశానగృహ సేవక 8 ఉగ్రవ్రతధరో రుద్రయోగ పరమదారుణః దశుక్రతుహర శ్చైవ భగనేత్రహర స్తధా నారాయ ణాత్మకో ఫ్లేయః సాండ వేయ యుగేయు గే. 97:-- గో. అహం ప్రసాదజ స్తస్య కుత శ్చిత్కారణాంత రే త్వం చైవ క్రోధజ స్తాత పూర్వసర్లే సనాతన 8 350 అధ్యా. 10:- శ్లో. లలాట ప్రభవః పుత శ్శివ ఆ గా ద్యదృచ్చయా, 851 అధ్యా. 20 :- శ్లో. తస్మా జాత స్వం చ మత్తః ప్రసూతః. అను ప. 146 అధ్యా: శ్లో. బ్రహ్మా తస్క్యోదరభవః తథా చాహం శిరోభవః. అను నీ ప్రమాణవచనముల చేత బ్రహ్మరుద్రాదులు నారాయణునివలన జనించినా రని తెలియుచున్నది. శ్లో. ఆనంద స్తు హరే ర్నైజః త ద న్యేషాం తు కల్పితః, ఇతి ప్రోక్తో భారతే తు రాజధర్మానుశాస నే. M 94

·తా. ఆనందము హరియగు పరమాత
శ్రీ విష్ణు పాఠమ్య వైభవము.
రమాత్మకొకనికే స్వా
భావికము; అనఁగా ఒక ఊగురించి తపస్సు 'ముదలైనవాటిని
జేసి సంప్రాప్తమైనది కాదు. వారికంటె : తకులకు తపస్సును
యాగమును జేసి పరమపురుషుని అను నమువలన సంప్రా
పము కావలయును. ఇందుకు ప్రమాణము కాజధర్మాతుశాస
నమందు 20 వ అధ్యాయమున:
శ్లో. మహాదేవ స్సవ్వ మే - మహాత్మా
హుశ్వాత్మానం పడేవో సమాన
విశ్వాక్ లో కాక్ క్యాష్య నవ్య -
విరాజులే కృత్తివాసా పినా.
అనుశ్లోకమందు పరమశిపుడు స్వమే; మనురూ గమ :
తనతలను కోసి హోమము జేసి దేవ దేవపుము తనకు కలిగి
నది అని వ్రాసినందునను, “మది డేతషంధానా" అనువచన
ములనుబట్టియును, పరమశివునికి కల్పితానంద మేయని తెలియు
చున్నది.
శ్లో. శ్రియఃపతిం మాసిమాసి నానానామభి : చ్యుతం,
పూజయే దితి వ త్యేవ హ్యానుశాసనపర్వః.
శా. ఆనుశాసనపర్వమందు 199 అధ్యాయమున 3వ
శ్లోకము మొదలు 14శ్లోకములవరకు విష్ణువును మార్గశీర్షమా
సము మొదలు కార్తికమాసమువరకు 12 మాసములందు కేశ
వాది 12 నామములతో పూజింపవలయు నని వ్రాసియున్నది,
35

·64 ago m 98 జ్ఞాయ తే మహాన్. 335వ మిత్రకర్షిణ, ఏకశయ్యా సనం దేవో దత్తవాక్ విష్ణు పారి మ్య వైభవము. ఈపర్వమునందే విష్ణుసహస్రనామావళి నైష్ణవమయమై యున్నదని తెలియుచున్నది. శ్లో. ఉచ్చైశ్చరవనూ రాజా నారాయణపరాయణః, సంస్కృతః పాంచరాత్రేణ భారతే తా. భా, 70. మో. నారాయణీయపర్వమందు అధ్యాకుముమ ఉపరిచర వసుమహారాజు నారాయుణపరాయణుఁడుగా నున్నాఁ డని {తస్య నారాయణ భక్తిం వహతో మి దేవళా ట్స్వయం” అను ప్రమాణమును బట్టి నారాయణభక్తి చేత జేసే చుడు కనసింహా సనమండు కూర్చుండ పెట్టుకొనెను అని [పంచరాత్రి ఏదో ముఖ్య స్తస్య గే హే మహాత్మనః పం చగాత్రశాస్త్రకురాయణులే వారింటియందు ముఖ్యముగ పొంచం క్షశాస్త్రము శ్రీనారాయణుని చేత చేయబడినది గనుక ఉపరిచరవసు రాజ్య మంతయు కృతయుగ లక్షణమువలె నారాయణపరాయణతతో నే నుండే ననియు పొంచ రాత్రవిధితో నే రాజ్య భారమును రాజు చేసె ననియు, విశేషముగఁ దెలియుచున్న ది; గాన కేవల నారాయణభ క్తిమాత్రమే గాక పాంచరాత్రమందంతట తెలి పిశ (కృతలక్షుణ) తపముద్రాంకితు లై యుండుట అందరికిని రచారమనీ తెలియుచున్నది. అట్టి పాంచరాత్ర ప్రవర్తకులు భృగ్వత్రిమరీచిక శ్యపాదు లే అని నిస్సందేహముగ వ్రాసియు నుండిరి ఆ ఉపరిచర మహా

·శ్రీ
లెవరసంగా:-
.
శ్రీ విష్ణు పారమ్యనైభవము,
న్నది. మఱియు పాంచగాత్ర ప్రవర్తకు లేవ
మరీచి రత్ర్యం కసౌ పులస్త్యః పులహ క్రతుః,
వసిష్ఠ శ్చ మహాతేజాస్తే హి చిత్ర శిఖండిని.
శాంతి. మోక్ష. ఆధ్యా-327–29 శ్లో.
అను శ్లోకమును బట్టి వీరి కే సక్తశిఖండు లని పేరు, వీరే పాంచ
రాత్ర
పవ రకులు. మఱియును,
యే హి తే ఋషయః ఖ్యాతా సృప్త చిత్ర శిఖండిన ః,
తై రేక మతిభి ర్భూత్వా య శోక్తం శాస్త్ర ముత్తమం.
శాం. మోక్ష. "ధ్యా 337_28 శ్లో.
శ్లో. వేదై శ్చతుర్భి స్సమితం కృతం మేకా మహాగిశా,
అను వచనములను బట్టి ఈ సప్తర్షులచేశ బహిరంగ
పరచఁబడిన పాంచరాత్రశాస్త్రము నాలుగు వేదములకు సమాన
మైన దని వ్రాసియున్నది. ఈ మహర్షులు శ్లో. ఆరాధ్య త్వసా
దేవం హరి, నారాయణం ప్రభు. (శ్లో. 33) అను వచన
మునుబట్టి నారాయణుని గుఱించి తపస్సు చేయగా,
శ్లో. నారాయణానుశిష్టా హి తదా దేవీ సరస్వతీ,
వివేశ తా నృషీక్ సర్వాత్ లో కానాం హితకామ్యయా.
అను వచనముల చేత భగవంతుని ఆజ్ఞ వలన సరస్వతీ
దేవి ఆఋషులముఖమునఁ బ్రవేశించి, నారాయణ ప్రో
పొంచరాత్ర శాస్త్రమును బయలుపజచ నటులఁ జేసెను.
అదియునుఁగాక,
శ్లో. తతః ప్రసన్నా భగవాక్ అనిర్దిష్ట శరీగకి,
ఋషీ సువాచ లౌక్ సర్పాక్ అదృశ్యః పురుషోత్తమః,

·86 శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము, శబ్దితం. కృతం శత సహసంహి శ్లోకానా మిద ము మిద ముత్తమం, లోక తంత్ర స్య కృత్స్న స్య యద్ధర్మః ప్రవక్త తే. ప్రవృత్తి చ నివృత్తే చ యస్తా దేవ భవిష్యతి, యజుర్ ఋక్సామభి ర్జుష్ట మధర్వాంగిర సై స్తథా. యథాప్రమాణం హి మయా కృతో బ్రహ్మ ప్రసాదతః, రుద్ర శ్చ క్రోధజో విప్రో యూయం ప్రకృతయ స్తథా. న్యూచంద్రమ సౌ వాయుః భూమి 'రాజగ్ని రేవ చ, సర్వే చ నక్షత్రగణా. యచ్చ భూతాభి శ ఆధికారేషు వర్తంతే యథా స్వం బిహ్మ వాదిన 1, సర్వే ప్రమాణం హి యథా తథా తచ్ఛాస్త్ర ముత్తమం. భవిష్యతి ప్రమా మాణం పై ఏత న్మదనుశాసనం, తస్మా తవశ్య తే ధర్మాక్ మను స్స్వాయంభువ స్స్వయం. ఉశ నా బృహస్పతి శ్చైవ య దోత్పాన్నౌ భవిష్యతః, తదా ప్రవశ్యత శ్శాస్త్రం యుష్మన్న తిభి రుద్ధృతం. స్వాయంభు వేషు ధరేషు శాస్త్రి చోశనసా కృతే, బృహస్పతిమ తే చైవ లో కేషు ప్రతిచారితే. యుష్మత్కృత మిదం శాస్త్రం ప్రజాపాలో వసు స్తత 8. బృహస్పతిసకాళా ద్వై ప్రాప్స్యతే సహి సద్భావితో రాజా మద్భక్త శ్చ భవిష్యతి, లేన శాస్త్రీణ లోకేషు క్రియా స్సర్వాః కరిష్యతి. యుష్మ చ్ఛాస్త్రాణాం శాస్త్ర ముత్తమ సంజ్ఞతా, దర్థ్యం చ ధర్మ్యం చ రహస్యం చైత దుత్తమం. అస్య ప్రవర్తనా చ్చైవ ప్రజావంతో భవిష్యథ, యా యుక్తో భవిష్యతి మహాక్ వసు 8, సంస్థి తే చ సృషే శ్ శాస్త్ర మేత త్సనాతనం, ద్విజస తమాః. aa ఏత దర పచ రాజు

·ఏతావ
శ్రీ విష్ణు పాకమ్య వైభవము',
అంతర్ధాస్యతి త త్సర్వ మేత డ్వ: కథత, మయా.
దుక్వా వచన మనృశ్యః పురుషోత్తమ ',
వ్యసృజ్య తా నృక్షణ స్వక్ కామపి ప్రసృతో ఇశం.
అను నీ వచనములను బట్టి, ఈ సప్తర్షుల ముఖముల
నుండి ప్రాదుర్భవించిన నారాయణప్రోక్త పాంచరాత్ర శాస్త్రము,
ఋగ్యజుస్సామ వేడములతో సమానమైనది యని, దీని సనుస
రించియే మనువు ధర శాస్త్రమును చేయు నని, ఈ శాస్త్రము
చేత నే ఉపరిచర వసుమహా రాజును రాజ్యతం త్రమును చేయునని,
అతఁడు తనకు చాల భక్తుఁడగు నని,
బహాది దేవతలు
ఆయా అధికారములతోఁ బ్రవ ర్తించుట కెట్టి ప్రమాణమో, అటు
లనే యీ పాంచరాత్రశాస్త్రమును ప్రమాణమని, శ్రీ నాకా
యణుఁడు ఆసప్తర్షుల కౌనతిచ్చి అంతర్ధానుఁ డాయెను.
కావున నుపరిచరవసుమహారాజు నారాయణపరాయణుఁ
డనియు, పాంచరాత్రప్రమాణైక శరణుఁ డనియు, పొంచరాత్ర
ప్రతిపాదితత ప్తము ద్రాధారణా ద్యారాధక లక్షణ విలక్షుఁడనియు,
తన దేశమం దెచ్చటను పై సప్తర్షులసంప్రదాయభంగిన శిఖా
యజ్ఞోపవీతములవలె తపము ద్రాద్యాచార ప్రవక్తకుఁ డనియు,
ఘంటాపథముగఁ దెలియుచున్నది.
ఇట్లు భారతము అన్ని దేశములందును వ్యాపించి అనే
కములగు భాషలలో అనేక విధము లగు తర్జుమాలతో విస్త
రించి, నానాభాషావేత్తల చేతఁ బ్రతీతిఁ గాంచి, తనలో నున్న

·శ్రీ విష్ణు పాగమ్య వైభవము
గీతా సహస్రనాను స్తవరాజము ల నెడి రత్నా లం గారము
మించి, ప్రపంచముకంటెను గొప్పదనఁబడిన యీ పంచమ వేవ
మందు, పాంచరాత్రము అందలి తపముద్రాధారణాద్యా చార
ములు, తత్ప్రవర్తకు లగు మరీచ్యత్రి కశ్య పాదులు అని వివర
ముగను, విస్తారముగను, విశేషముగను తెలియుచుండఁగా,
త ప్తముద్రాధారణమును మా మరీచి ని షేధించినాఁడని, అచ్చు
లేక హెచ్చు లేక నోటికి వచ్చినట్లు ముచ్చటలాడి పొద్దుపుచ్చు
కొనెడి నచ్చువచనములను ఆసంఘములవా 'రిలోను కొందఱు
మాత్రమే బయలుపరచుట హాస్యాస్పదమే యగును. భగవదా
రాధనాక్రమ ప్రతిపాదకము లగు శ్రీ వైఖానస పొంచరాత్ర
శాస్త్రములు రెండును సమానతంత్రము లే యగు
నని శ్రీ
వేదాం తాచార్యులవారు తమ గ్రంధములందు వెల్లడి చేసి
యున్నారు. భగవదర్చకులకు తప్తచక్రాంకనము యీ రెండు
శాస్త్రములందు ప్రసిద్ధమైనయంశము. ఇందుకు వ్యక్తమైన ప్రమా
ణగ్రంథము పై కొనసకాశ్యపముని హారీతస్మృతి యని సుద
ర్శన వైభవము నను వ్రాసియున్నాను. శ్రీ వైఖా న సులలో
తప్తచక్రాంకన ధారణాద్యాచారమును కొందఱు కలివలన
వడలినను, పండిత శిరోమణు లగు తిరుపతిచక్రవర్తి భట్టాచా
ర్యులవారు, యలమాసూరుకోట
గ్రామమందలి ప్రాచీనులగు
ఆచార్య పురుషులగు దేవరాజభట్ట రనువా రొకరు, ముక్తిపురి
అగ్రహారము మొదలగు అ నేక గ్రామములందు వేం చేసియుండే

·5
పరంపరగా
శ్రీ షష్ణుపామ్య వైభవము.
అల్లూరు వేంకటప్పలాచార్యులు వారు, ఈ మొదలగువారు
అనేకులు
హాకీ తాద్యాచారరీతితో వర్తిల్లు
చున్నారు.
ఇదియునుఁగాక, వైఖానసపాంచరాత్రములు రెండును
సంపూర్ణముగ విష్ణుపార మ్య ప్రతి పాదకములే యగును. ఈ
రెండును పరమ వైదికము లైనందున, వేదమందు దేవ తాంతర
ప్రాశస్త్య పరములగు మంత్రములుండిన భంగివలె నిచ్చటను
అంగ దేవ తా ప్రాశస్త్యమగుట చేత, అంగి యగు నారాయణుని
ప్రాశస్త్యమం దే అన్వయించును.
ఒక సూత్రమందు లేసయంశమును ధర్మశాస్త్రమందు
తెలిపిన విశేషాచార మైన యెడల, తవసూత్రమందు ప్రత్యవా
యము చెప్పని యెడలను, ఇతరసూత్రమునుండి గ్రహించవచ్చు
నుగదా ! కావున శ్రావణమందు బ్రహచారుల క్షౌరము వైఖా
నస సూత్రమందుండి గ్రహించిన దని వైదిక సార్వభౌము:
వైద్యనాథ దీక్షితులు వ్రాసియున్నారు. ఏసూత్రమం డైనను సం
పూణోపదేశ ముండదుగదా! అట్లు గాక అది వారు చేసిన ఐ, ఇది
వీరు చేసిన దని కొందజు విఱ్ఱవీగుదురు. ఆు - తగదు. వైఖాన
సుకును ఇతర సూత్రములనుండి వచ్చెడి యంశము దత్త
స్వీకారవిధి యని తెలియఁదగు. అలనే ఆస్త ముద్రా ధారణ
ప్రక్రియయును, తెమసూత్రోప బృంహణములందు లేనియంశము
కాదు. లేదని వా రెంచినను, అన్యతో గ్రాహ్యము 1 వచ్చును.

·R విష్ణు పార పొరన్యవైభవము. 97 త ప్తము, ద్రాధారణ ప్రక్రియ వైఖానస పా వైఖానస పాంచరాత్రాములుదు సమానముగఁ బ్రతిపాదింపఁబడిన దైనందున, మరీచిక శ్య పాదు లు ఒక చోట ప్రవర్తకులును, మఱియొక చోట నివ ర్తకు లనెడి మతాంతర దూషణలకు పాత్రులు కారు. శ్లో. సంజయో వ్యాస శివ్య స్తు వేత్తి వక్తి జనార్దనం, పరమాత్మేతి లో కానాం నే తే త్యుద్యోగ పర్వణి. తా. ఉద్యోగపర్వమందు యానసంధిపర్వమున 68-వ అధ్యాయములో. శ్లో. కథం త్వం మాధవం వేళ సర్వలోక మహేశ్వరం, కథ మేనం న వేదా 2 హం తన్మ మాచక్ష్వ సంజయ. దిక్పాలులకును ఈశ్వరుడైన శ్రీకృష్ణుని నీ వెట్లు తేలిసి కొనుచున్నావు? నేను ఎట్లు తెలిసికొన లేదు. నాకు ఏల తెలియ లేదు.—అని ధృతరాష్ట్రుడు సంజయుని చూచి, యడిగెను. అందుకు సంజయుఁడు మమ ఓ లేదు. శ్లో. శృణు రాజ న్న తే విద్యా విద్యా మహీయతే, విద్యాహీన స్తమోధ్వస్తో నాభిజా నాసి కేశవం. ధృతరాష్ట్రమహా రాజా ! నీకు బ్రహ్మవిద్య నాకు గురూపదిష్టమగు బ్రహ్మ విద్య గొప్పగా నున్నది. నీకు ఆవిద్య లేనందున నజ్ఞానాంధ కారముచే నణంగిన వాఁడ నై , పరమాత్మ యగు కేశవులి తెలిసికొనఁ జాలవు–అని బదు లొసం గెను. అప్పుడు, మజల ధృతరాష్ట్రుఁడు—

·శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము
శ్లో. గావల్లనే 24 కాభ క్తి యా లే నిత్యం జనాణ నే,
యథా త్వ మనుజా నాని త్రియుగం మధుసూదనం.
ఓ సంజయా ! జనార్దన నియందు ఎల్లప్పుడు నీకున్న
భక్తి యేది ? నడచుచున్న ఈ యుగముతో సహా మూడు
యుగములందును ప్రకాశించుచున్న పరమాత్మను నీవెట్లు
తెలిసికొనుచున్నావు ? అని యడిగెను. ఇచ్చట-త్రియుగం..
జ్ఞానబలైశ్వర్యవీర్య శక్తి తేజస్సులగు మూఁడు జత లైన ఆరు
గుణములు గల పరమాత్మ యని ఈ పదమునకు తాత్పర్యము .
అందులకు సంజయుఁడు
శ్లో. మాయాం న సేవే భద్రం తేన వృథా ధర్మ మాచరే,
శుద్ధ భావం గతో భక్త్యా శాస్త్రా ద్వేగ్మి జనార్దనం
ఓ ధృతరాష్ట్రా! నేను అజ్ఞానముచే విపరీత జ్ఞాన కార్య
మును చేయను.
జ్ఞానస్వరూప నుగు ఆత్త కు ప్రయోజనము లేని
దేహ మా పయుక్త మగు పనిని చేయను. పరమాత యందు
శుద్ధ భావముతోఁ గూడినవాఁడనై, పరమాత్మ యందలి ప్రేమ
చేత సర్వోపనిషచ్ఛాస్త నిర్ణయమువలన పరమాత్మ యగు
శ్రీకృష్ణుని తెలిసికొనుచున్నాను అని బదులు చెప్పెను. అట్టి
సంజయుని అచ్చట నే యున్న వేదవ్యాసులు
శ్లో.
జానా త్యేష హృషీ కేశం పురాణం యం చ వై పం,
శుశ్రూషమాణ మేకాగ్రం మోక్ష్యతే మహాతోళయాత్ .
అని అయ్యా ! ధృతరాష్ట్రా! ఈ సుజయుఁడు ప్రాచీ
నుఁడైనవాడును, సకలకల్యాణగుణ పరిపూర్ణుఁడును నగు

·విష్ణుపారమ్య వైభవము.
పరమాత్మను చక్కగా తెలిసికొనుచున్న వాడు. ఏకాగ్రము
గ జాగరూకుఁడ వై, తత్త్వమును వినఁగోరిన యెడల, అట్టి నీకు
తత్వపురుషార్థమును చెప్పి సంసార భయమునుండి నిన్ను విడుదల
చేయును” అని చెప్పి సంజయునికిఁగల జ్ఞానభక్తి వైరాగ్యము
లను తెలియం జేసెను. కావున సంజయుఁడు పరమవిష్ణుభ క్తుల
డనుటకు సం దేహ మేమియు లేదు. --విషుభ క్తుఁ డైనందున నే
③ వర్ణి కాధి కారముతో నున్న బ్రహ్మ విద్య, సంజయుని ఆశ్ర
యించియున్న దని తోఁచుచున్నది.
98
శ్లో. దేవ తేజోర్ధ బలిన 8 హరి రాత్మా హరస్య సక్,
ఆదాహయత్ పురాణీతి
జాయ తే కర్ణ పర్వణి.
అహ మేతాః హనిష్యామి యుష్మ తేజోధ్ధ బృంహిత 8.
అను శ్లోకమునుబట్టి (క. ప. 35–వ అ. శ్లో.
శ్లో. త్రిపురా
నుర సంహారమును పరమశివుఁడు అఖల దేవతలయొక్క శక్తి
యంగు సగముసగము శక్తిని తనలోఁ జేర్చుకొనిగాని, శత్రువు
లను సంహారము చేయనోప నని చెప్పెను. కనుక నప్పుడు
నా రందటి తేజస్సును చేర్చుకొని సంహరించినట్లు తెలియుచు
ఇదియునుగాక.
.. విష్ణు రాత్మా భగవశః భవస్యా 2 మి త తేజసి.
49)
అని చెప్పినందునఁ బరమశివునికిని విష్ణువు ఆత్మయే
యని పరమశివుఁడు దేహమువలె విధేయుఁడని వ్రాసియున్న ది.
ఇందు చేత నే శంకర భాష్యమందు కాలకాంత ర్యామివిద్య
న్నది.
గో. 49.

·శ్రీ విష్ణు పొమ్య వైభవము.
73
యందలి సర్వాంతర్యామిశ్వము నారాయణునికే పేరు పెట్టి
వ్రాసియున్నది.
“య ఈదృ గీశ్వరో నారాయణాఖ్యః పృవీం పృథివీ
దేవ తాం యమయతి నియమయతి.” (శంకర భా. బృ. ఆ. 3.)
అని చెప్పుటచేత విష్ణువు పరమశివునికి ఆత్మ” నుండి, శివుని
నియమించుచు బాణముగా నుండి త్రిపుర సంహారమును గావిం
చెను. కాన త్రిపురసుహార విజయమందు దేహమువలె పరమ
శివుఁ డుండెను, దేహనియామకుఁడైన ఆత్తవలె విష్ణువుఉన్న
ట్లు 49-వ శ్లోకము చేత సిద్ధాంతము చేయవలయును. కార్య
కర్తృత్వము దేహమునకు, నియామనకర్తృత్వము దేహికీ
ఉన్న దానివలె గమనింపుడు. ఇదుచేత, 'న హి ని దాన్యాయ'
ప్రకారము శివుని నిందించుటకు ప్రయత్నించినవాఁడను కాను
శివ కేశవుల ప్రభావ తారతమ్యమును బోధించినాఁడను. ఇట్లు
భారతమందు..
శ్లో. ఆదౌ మధ్యే తథాస్తే చ విష్ణు స్సర్వత్ర గీ గు తే.
అను భారతశ్లోకమును బట్టి భారతమంతయు వైష్ణవ
మని తెలియందగు.
శో. శివ కేశవయో ర్యోగే శివస్తో తొ ద్ధరిస్తష,
పరమః ఖలు విశ్లేయః కారణత్వ ప్రదర్శనాత్ .
తా. కైలాసమందు శివ కేశవులు సంధి-చినపుడు శివుని
గుఱించి కృష్ణుఁడు అవతారమర్యాద ననుసరించి కొనియా
ను. ఆ స్తోత్రమును గమనింపుడు. --

·శ్రీ విష్ణు పారమ్య నైభవము.
శ్లో. నమ స్తే శితికంగాయ నీల! గీవాయ వేధసే,
నమ స్తే శోచిషే అస్తు నమ స్తే ఉపవాని నే.
నమ సే మిడు షే అసు నమ సే గదినే హర,
నమ 'స్తే విశ్వతన వే వృషాయ వృషరూపిణే.
అమూర్తాయ చ దేవాయ నమస్తేస్తు పినాకి నే,
నమః కుజ్జాయ కూ ప్యాయ శివాయ శివరూపిణే.
నమ స్తుండాయ తు ప్యాయ నమ స్తుటితుటాయ చ,
నమ శ్శివాయ శాంతాయ గిరిశాయ చ తే నమః.
నమో హరాయ
విప్రాయ
'య నమో హరిహరాయ చ,
నమో ఒఘోరాయ ఘోరాయ ఘోరఘోరప్రియాయ చ
నమో ఘంటాయ ఘంటాయ నమో ఘటిఘటాయ చ,
నమ శ్శర్వాయ శాంతాయ భూతాధిపతయే నమః.
నమో విరూపరూపాయ పురాయ పురహారిణే,
నమ ఆద్యాయ విజ్ఞాయ శుచయే ఒష్టస్వరూపిణే.
నమః పి నాకహస్తాయ నమ శ్శూలాసి ధారిణే ,
నమః ఖట్వాంగహస్తాయ నమ స్తే కృతివాస నే.
నమస్తే దేవ దేవాయ నమ ఆకాశమూ ర్తయే,
హరాయ హరిరూపాయ నమస్తే తిగ్మ తేజ సే.
భక్తిప్రియాయ భకాయ భక్తానాం వరదాయి నే,
నమో 2భ్రమూర్తయే దేవ జగన్మూర్తిధరాయ చ.
నమ శ్చంద్రాయ దేవాయ సూర్యాయ చ నమో నమః,
నమః ప్రధాన దేవాయ భూతానాం పతయేనమః.
కరాళాయ చ ముండాయ వికృతాయ కపర్దినే,
అజాయ చ నమ స్తుభ్యం భూతభావన భావన.
నమో2సు హరికేశాయ పింగళాయ నమో నమః,
నమ స్తే భీషుహస్తాయ భీరు భీతి హరాయ చ.

·సిష్ణు పారమ్య వైభవము.
5
నమ
హరాయ భీతిరూ పాయ ఘోరాణాం భీతిగాయి నే,
నమో దక్ష సుఖమ్నాయ భగ నేత్రాప హాణే.
ఉమాప తే నమ స్తుభ్యం కైలాసనిలదూయ చ,
ఆది దేవాయ దేవాయ భవాయ భవరూపిణే.
నమః కపాలహస్తాయ నమో యమభయానక ,
త్ర్యంబకాయ సమ స్తుభ్యం త్యక్ష్యాయ చ శివాయ 1.
వరదాయ వ రేణ్యాయ నమ స్తే చంద్ర శేఖక,
ఇధ్మాయ హవిషే ధృవాయ చ కృశాయ చ.
నమస్తే శక్తియుక్తాయ నాగపాశ ప్రియాయ చ,
విరూపాయు సుకూపాయ భద్ర గాన ప్రియాయ చ
శ్మశానరతయే నిత్యం జయశబ్దప్టి - చ,
ఖకప్రియాయ ఖర్వాయ ఖగాయ ఖరూపిణేశ్,
భదపియాయ భద్రాయ భద్ర రూప ధరాయ చ,
విరూపాయ సురూపాయ మహాఘోరాయ తే నమః.
ఘంటాయ ఘటభూషాయ ఘంటా భూషణభూషి ,
తీవ్రాయ తీవ్రరూపాయ తీవ్ర రూప ప్రియాయ చ,
నగ్నా య సగ్నరూపాయ సగ్నరూపపీరియాయ చ.
భూతే వాస నమ స్తుభ్యం సర్వావాస నమో నమః,
సమ స్సర్వాత్మ నే తుభ్యం నమ స్తే భూతిగా యక,
నమ సే వామదేవాయ మహాదేవాయ తే నమః .
అని యీస్తోత్రము
నిట్టుల కృష్ణుఁడు శివుని గురించి
చేసెను. ఇంకను ఇట్లే శివుఁడు కృష్ణునిగుఱించి చేయు స్తోత్ర
మును గమనింపుడు. మహేశ్వరః:-
శ్లో. యత్ కారణ మాహు స్తత్ సాంఖ్యాః ప్రకృతిసంజ్ఞకం,
త్రిధా భూతం జగద్యోని ప్రధానం కారణాత్మకం.

·78 శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము'. యా హృషీ కాణీ, బృహత్వా చబృంహణత్వా చ్చ తస్మా దహతి శబ్దితః, మధు గింద్రియ నా మేతి తతో మధునిషూదనః. న్యాహు తేషా మీశో యతో భవాణ హృషీ కేశ స్తతో విష్ణో ఖ్యాతో దేవేషు కేశవ. క ఇతి బహణా నామ ఈ హం సర్వ దేహినాం, ఆవాం తవాంగ సంభూతే తసా ల్కేశవ నామవాణ. మా విద్యా చ హరే ప్రోక్తా తస్యా ఈ యతో భవాణ, తిస్మా న్మాధవ నా 2 మాని భవ స్స్వాజాతి శబ్దశః. గౌ రేషా గ్రూయ తే వాణీ తాం చ వేద యతో భవాE, గోవింద స్వం తతో దేవః మునిభిః కథ్య తే భవాక్ . త్రి రిత్యేవ త్రయి వేదాః కీ or వేవాః కీర్తి తా మునిసత్తమైః, క్రమతే తాం స్తథా సర్వా త్రివిక్రమ ఇతి స్మృతః. అణు ర్వామన నామా నీ యత్త స్త్వం వామనాఖ్యయా, మననా న్ముని రేవా 2 సి యమనా ద్యతి రుచ్య తే. తప శ్చే రసి యస్మాత్త్వం తపస్వీతి చ శబ్దితః, వసంతి త్వయి భూతాని భూతావాస హరే! ఈశ స్త్వం సర్వభూతానాం ఈశ్వరో 2 సీ తతో హరే ! ప్రణవ స్సర్వ వేదానాం గాయతీ చ్ఛందసాం ప్రభో ! అక్షరాణా మకార స్వం స్ఫోట స్త్వం వర్ణ సంశ్రయః, రుద్రాణా మహ మేవా 2 సి వసూనాం పావకో భవా. వృక్షజాతీ నాం- ఇత్యాది. సతో కృష్ణో 20శగా త్మే త్యూచే యః స జ్ఞానీ విదురాఖ్యయా, స విష్ణుదర్శీ తస్యాన్నం బుభుజే సంధిగో హరిః. 100 3. భారతమందు విదురుఁడని పేర్కొన్న మహానుభా వుఁడు.

·ayy విష్ణుపార మ్య వైభవము. M శ్లో. సఏవ భక్త స్సగురుః స భర్తీ స వై పితా స చ మాతా సుహృచ్చ. ఆ గాధబుద్ధికి విదురో దీర్ఘ దర్శి, స స మంత్రి ప్రశాంతం స్మ పృచ్చే . అను శ్లోకమందు విదురుని యోగ్యత యెంతయు ధర్మ రాజు చేఁ గొనియాడఁబడినది. విదురుడను శబ్దమునకు జ్ఞాన వంతుఁడని యర్థము ఇట్టి విదురుని ధర్మశాస్త్రకులవలె నొక నినిగా పరాశరమాధవీయమునందు మొదటి అధ్యాయమున 20 శ్లోకవ్యాఖ్యాన ప్రకరణమున:- శ్లో. తథా విదుర వాక్యాని భృగోరంగిరస స్తథా అను భారతశ్లోకమును చూపి కొనియాడెను. అట్టి యీ విదురుఁడు సంధిపర్వమున శ్రీకృష్ణుని చూచి, ₹. యామే మతిః పుష్కరాక్ష త్వద్దర్శ-సముద్భవా, సా' కి మాఖ్యాయ తే తుభ్యం అంతరాత్మా 2 దేహినాం. ఓకృష్ణా! నిన్ను చూచినందువలన కలిగిన తృప్తి నే నేమని నీకు తెలుపుదును. ఆయా దేహమందు జీశ్రుండుండిన జీవుని కెట్లు తృప్తియో అటులనే సమస్తజీవులకు స వంతెరా త్మవుకదా ! శరీరము జీవునికి విధేయమైనను, తృప్తి పొందినట్లు జీవులు నీకు విధేయు లైనను నీవే తృప్తిక కుఁడవు గాన నీవు నియామకుఁడవు. ఆధారభూతుఁడవు – అని పదుకుఁడు విష్ణు తత్వమును హ్మ... కేశ తత్వమును ప్రకటించినాఁకు. ఇచ్చట- 'అంతరాత్మా 2 సి డేవానాం' అనుటచే సి దేవానాం' అనుటచే బ్రహ్మాదులకును

·|
.
m
89 అధ్యాం
ఉ-పర్వం
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
తనే (2037-్యమి యసి' తీర్మానించినాఁ
నాఁడు. ఇందుకు సాక్యు
ము బృహదారణ్యమున
ఉద్దాల కాంత ర్యామి విద్య యందలి
శంకరభాష్య మువల్ల తెలియందగు. శ్రాత వైష్ణవమందు తెలి
పియే యున్నాను. ఇపుల నే కుంతియును
తస్యాం స స సర్వేషాం క్ష త్తారం పూజయా మ్యహం.
50-తో.
లను శ్లోకమునఁ గొనియాడఁబడినది. కాన ఇట్టి ఉత్త
మపురుషుఁడగు విదురుని శ్రీకృష్ణుఁడును
శ్లో. క్షత్తు రేవాస్య భోక్తవ్య మితి మే ధీయతే మతి :.
విదురుని యింటమాత్రము భుజించవలయు నని నా
మతి నిశ్చయించినది.
శ్లో. విదు రాన్నాని బుభుజే శుచీని గుణవంతి చ.
అను 42 వ శ్లోకమందు భక్తిచే ను త్తమ మైన అన్న
మును శ్రీకృష్ణుఁడు విదురునియింట భుజించి నివసించెను. కావు
న శ్రీకృష్ణ విదురుల పరస్పర ప్రియము వ్యక్తమైనది. ఈ విదు
రుఁడు శ్రీకృష్ణుని తత్వమును ప్రవచించునవుడు పూర్వమందు
• ఈకృష్ణుఁడు సముద్రమందు శయనించి, మధుకైటభు ల నెడి
ఆది రాక్షసులను చం పెను. హయగ్రీవు డ నెడి రాకు సునిగూడ
చం పెను. అట్టి శ్రీకృష్ణుని ప్రభావము) నికు తెలియదు అనెను.
శ్లో. ఏకార్ణ వే చ స్వపతా నిహతౌ మధు కైట భౌ,
జన్మాంతర ముపాగమ్య హయగ్రీవ స్తథా హతః.
129-అ.

·శ్రీ విష్ణుపాయ్య వైభవము,
31
అను వచనములచే తెలియంది గు, గాన విదురుడు
భావముగా విష్ణుభక్తు: డు వ్యక్త ము,
శ్లో. మహాభాకతకృ ద్వ్యాసః సూత్రస్మృతి పురాణకృత్ ,
-రాయణాంశతో జాగః వేదాళా ఖ్యాపనాయ హి.
టీ. మహాభారతమును, బ్రహ్మసూత్రములను తన పేరున
స్మృతిసిన్ని పురాణములను చేసిన నాకు వేదవ్యాసులు. వీరు ను
స్వతియ: ముద్భవించి అపొంతుతముఁ 2 నెడీ పేరుతో ప్రసిద్ధి
కెక్క కృష్ణావ తార కాలముడు వేదవ్యాసులుగా అవతరించి:.
శ్లో. సో హం తప్ప ప్రసాదే: డేవస్య హి మేధసః,
ఆపొంతక తమా నామ జూలో స్యా - నూ హకు.
పునశ్చ జాతో విఖ్యాతం వసిష్ఠ కులనందనం,
త దేశ శ్కధితం జన్మ మయా పూర్వక మాత్మనః,
నారాయణ ప్రసాదే తథా నారాయణఃశ ఎం.
అను శ్లోకములంబట్టి నారాయణుని కజ్ఞ చేతను నాకా
యణాంశతోను, విష్ణుపురాణకర్త యగు పూకులకు పొంచ
రాత్ర పరాయణుఁడగు ఉపరిచరష సుమహారాజువారి కుమా
వైయు నైన మత్స్యగంధికి గృష్ట వ్వెపాయనుఁ డను పేరుతో
ప్రాదుర్భవించెను. ఈ వేదవ్యాసులు వేదవిభాగమునకు శేష
వేదాంతములందలి పుదేహములను తీర్చుటకై, వేదాంతసూత్ర
ము లను పేర 5-15 సూత్రములను 56 అధికరణములను 16
పాదములతో 4 అధ్యాయములతో విరచించి . ఈ సూత్రము
లంచు ఉపాస్యుఁడగు పరబ్రహము శ్రీమన్నారాయణు: కే యని
6

·82
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
శంకర రామానుజ పూర్ణ ప్రజాచార్యులను మతత్రయాచార్యుల
యభి ప్రాయములను ఆయా వచనములతో నిదివటికే నిరూపిం
చితిని. భారతమంతయు వైష్ణవ మని వ్యాస, సూత, పౌరాణి
కాదు,ల పదులే వ్యక్తముగ ఆదిమధ్యాంతములందు గానం
బడు చున్నవి.
శ్లో. యామిన్యాః పశ్చి మే యా మే త్యక్తనిధే హరిం స్మరేత్ .
అని తన స్మృతియందు వైష్ణవమును తానే వివరించి
యున్నాడు. పురాణములందలి సిద్ధాంత మెట్లనగా సాత్విక
పురాణములందును, విష్ణుపారమ్య మే తెలియుచున్నది. ఇది
యుంగార.
బలీయ మగుటవల
శ్లో. యదీ హాస్తే త దన్యత్ర యన్నే హాఇస్తే న త త్క్వచిత్ .
అనువచనముచే
పూర్వపూర్వము
న, ఇతిహాసములకు విరుద్ధముగ పురాణవచనముల కర్ణము
చెప్పకూడదు. ధర్మశాస్త్రములకు విరుద్ధముగ ఇతిహాసాభిప్రా
యములను తెలుపగూడదు. వేద వేదాంతములకు విరోధముగ
న్మృత్య భిప్రాయ ముండకూడ దని తెలియుచున్నది. అయి
అట్లు పరస్పర విరోధముగ గ్రంథకర్త యేల చేయవలయు
ననఁగా-తత్త దేవతాప్రాశస్త్యము కై అట్లు వ్రాసినా రని భావ
ము. కావున వేద వ్యాసులు విష్ణుపారవ్యభోధకులే యగుదురు
311 అధ్యాయమున 90

·శ్రీ విష్ణుపారిమ్య వైభవము.
83
శ్లో. శం దేవో దర్శకమాస కృత్వా హయశి, మహత్
సాంగా నావర్తయణ వేదా కమండలు త్రిదండధృత్
తతో 2 శ్వశిరసం దృష్ట్యా తం దేవ మమితౌజసం
జోకకర్తా ప్రభు స్క్రిప్టో లో కానాం హితకామ్యయా
మూర్ధ్నా ప్రణమ్య వదంతస్థా ప్రాంజలి గగ్రత:
క ఖతం తచ్చ వై సర్వం మయా పృష్టవ తత్వతః
క్రియతాం మద్వచ శ్శిష్యా ! సేవ్య తాం హరి రీశ్వరః
గీయతాం వేదశబె
వేదశబ్లైశ్చ పూజ్యతాం చ యథావిధి.
అనువచనములచేత వేద వ్యాసులు సుమంతు జైమిని పై
ల వైశంపాయను లగు నలుగురి శిష్యులకును తనకొమారు:
డగు శుకమహామునికిని హరిభక్తి చేయుమని బోధించెను.
హయగ్రీవుల ధ్యానశ్లోకముల సప్తకమును ఉపదేశించెను. అని
వ్రాసియున్న ది గాన వ్యాసుకు వ్యాసపరాశరులకు వైష్ణవము
సిద్ధమే మే యగును. శుకోత్పత్తియందు శివసంబంధము తెలియు
చున్నది. శంక రాత్ జ్ఞాన మన్విచ్ఛేత్ ' అనెడి వచనమును
బట్టి విష్ణుభక్త్యుద్రేకమునకు ఘంటాకర్ణునికివ లె అంగమగును.
యీయధ్యాయ మంతయు ఆస్తికులు వినినచో విష్ణు
భక్తికి ఉపదేశకు లగుదురు.
ముక్తి ప్రద స్స్యాత్సర్వేషాం విష్ణు రేవ న సంశయః,
ఇతి మంటాకర్ల మాహ హరివంశోతు శంక (8,
అ. భారతమందలి హరివంశ పర్వమందు భవిష్యత్ పర్వ
మున కృష్ణుఁడు కైలాసమునకు పోవుమార్గమునందు:.
278-వ అధ్యా. 27-వ శ్లోకము.
102

·శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము. మమ న శ్లో. సతతం దూషయణ్ విష్ణుం ఘంటా మాబద్ధ్య కర్ణ యోగి ప్రవి శేన్నామ విష్ణో మ విషో రితి విచింతయణ్ అహం కైలాసనిలయ మాసాద్య వృషభధ్వజం ఆరాధ్య తం మహా దేవ మస్తువ ' సతతం శివం తతః ప్రసన్నో మా మాహ వృణీ ష్వేకి వరం వరః తతో ము క్తి ర్మయా తత్రి ప్రార్ధిగా దేవసన్నిధౌ ముక్తిం ప్రార్ధ యమానం మాం ఫున గాహ త్రిలోచనః ముక్తి ప్రదాతా సర్వేషా 3 విష్ణు రేవ న సంశయః తస్మా దత్వా చ బవరీం తత్రారాధ్య జనార్దనం ముక్తిం ప్రాప్ను హి గోవిందా న్నరనారాయణాశ్రమె ఇత్యుక్త్వా దేవ దేవేవ శూలినా జాతవా నహం తమేవ వరమం మత్వా గోవిందం గరుడధ్వజం తసా భౌ యమాన సన్ముక్తి దేశ మిమం గత .. అనుశ్లోకములనుబట్టి ఘంటాకర్ణుఁడను విష్ణు ద్వేషకుఁ డును కేవలశి వభ కుఁడు విష్ణునామము చెవులతో వినకూడ దని రెండు చెవులలో ఘంటలను కట్టుకొని శివపూజను సదా చేయుచునుండి, ఒకానొక కాలమున కె లాసమ న కేగి పరమ శి ని ప్రార్ధింపఁగా, అతను నితనిభ క్తికి మెచ్చి నీకేమి కావ లయు నని అడుగగా, ఘంటాకర్ణుఁడు తనకు మోక్షము కావ లయు ననెను. అందుకు పరమశివుఁడు మోక్ష మిచ్చుటకు వీ ష్ణువే యజమానుఁడు గాని ఇతరులము మే మెన్వరము కాము కొన బదరికాశ్రమ మము వెళి నారాయణుని ఆరాధించుమా నారాయణుని కృపచే మోతు మును పొందు మనెను. అందు

·(శాం - మో.
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
వలన ఆ శివుని ఆజ్ఞాను వడసి నాకాయణుఁ నే షరమాత్మయని
యెంచి నారాయణా శ్రమ మగు యీము క్షేత్రమమును
పొందితిని. అను యీచి క్రమునుబట్టి మోక్షప్రదంకు విష్ణు
వనుటకు సందియము లేదు.
శ్లో. సనత్కుమాగో ఉశ - వృక్షం ప్రశ్యాహ వైషము,
భః ద్వాజం భృగు గ్ర్బూతే పుత్వం ఖాకతే హక.
శ్లో. శ్రుణు సక్వ మిగం చై వ్య విప్లో హత్య ముత్తమం
పి ష్ణా జగ గౌతం సర్వమితి ఇద్ధి పరః
ఆనాదినిధన శ్రీమాణా హరి నారాయణ వ్రమః.
293.)
ఆను శ్లోకమ లందు వృత్రునకు ఉ? నస్సుమూలకముగా
సనత్కుమారులు ఉత్పత్తిలయ స్థితులు విష్ణువునందే జగత్తుకు
కలిగినవని తెలుపుచు, విష్ణువరత్వమును వెలియ జేసెను.
వృజృంభిత తత శృక్షః తస్మై వజ్ర మహసృజత్
ప్రవిశ్య వజ్రం వృత్రిం చ వారయామాస భావ
దాంత శ్చ స ప బ్రేణ మహాయోగీ మహాసు: 8
జుగామ పరమం స్థానం విష్ణో రమిత తేజసః
విష్ణుభక్త్యా హి తే నేడం ఒX ద్వాప్త మయా త్తదా
తపాచ్చ నిహతోయుద్దే విషోస్థాన మవాప్తవా (అధ్యా.,
అనుశ్లోకములను బట్టి వృత్రుఁడు దైత్యుఁడైనను సన
త్కుమార వైష్ణవో దేశ బలముచే భక్తియోగమును పొంది
విష్ణులోకమును ఘంబాకష్ణునివలె పొంచెను. ఇటులనే భరద్వా
జులకు భృగుమహర్షి:-
గో.

·రవి న సంశయః
104
86
శ్రీ విష్ణుపారమ్య వైభవము.
దువ్వెళ్ళే యా హ్యచింత్యాత్మా సిద్ధార
స ఏవ భగవా" విష్ణు? రసంత ఇతి విశ్రుతః
సర్వభూతాత్మ భూతస్థః దుర్విజ్జీయో2 కృతాత భిః
ఆహంకారస్య య స్రష్టా సర్వభూతభవాయ వై
యత స్సమభవ ద్విశ్వం పృష్టో హం యదిహ త్వయా,
అసువచనములందు విష్ణుపరత్వమును బోధించెను. కావున
సనత్కుమారులు భృగువు మొదలగువారు భారతమందలి
విష్ణుపరత్వబోధకు లని తెలియందగు.
పరాశర ప్రణీ తే తు పురాణే వైష్ణ లేఖలం
ప్రతీతం విష్ణు పొరమ్యం భాష్యకృష్ణ ఆ ప్రదర్శితం.
'టీ. పరాశరమహర్షి చేత సుప్ దేశింపఁడిన శ్రీవిష్ణు
పురాణమునందు అంతియు ప్రసిద్ధ మైన పిష్ణుపొరమ్యమే యగు
ను. ఆయాతల్వే ప్రక్రియయందు శంకరరామానుజపూర్ణ ప్రజా
చార్యులు మువ్వురున్ను యీవచనములను విషయవాక్యము
లుగా పరిగ్రహించి యున్నారు. అట్టి విష్ణుపు రా ణమందు మైత్రే
యమహర్షి:-
యస్మయం చ జగ దహ న్యత శ్వేత చ్చరాచరం
లీన మాస ద్యథా యత్ర లయ మేప్యతి యత్ర చ.
అనగా చరాచరాత్మక మైన జగత్తు యన్మయ మై యు
న్నది. యెచ్చటనుండి యే తెంచినది? యెచ్చట లయించును-
అనిన నందులకు పరాశరమహర్షి:-
విష్ణో స్సకాశా దుర్భూతం జగ తైవ చ స్థితం
స్థితి పంయమకర్తా సౌ జగలో స్య జగ చ్చ సః.

·87
శ్రీ విష్ణుపాకమ్య వైభవము.
విష్ణువువద్దనుండి జగత్త 'రాఁబడినది. అచ్చటనే యు
న్నది. విష్ణువే జగత్తును లయింపఁ జేయును. జగత్తంతయు వి
ష్వాత్మక మే అని సమాధానమును జెప్పెను. కావున విష్ణుపురా
ణమంతయు వైష్ణవ మని తెలియఁదగు శంకరరామానుజ
పూర్ణ ప్రజాచార్యులు మువ్వుకును తత్వ ప్రక్రియయందు విష్ణువు
రాణమును తప్ప ఇతరపురాణవచనములను విశేషముగ విషయ
వాక్యములందు పరిగ్రహించి యుండ లేదు. 'ఇతి హాసపురాణం
పంచమం' అనెడి ఛాందోగ్య వాక్యమందు అభ్యసితం పూర్వమ
నే వ్యాకరణవాక్యమును బట్టి పురాణములకంటె ఇతిహాసము
లకు గ్రంధసౌష్ఠవ మని పండితుల యభిప్రాయము గాన పురా
ఇములు తత్తద్దేవతాప్రాశస్త్యపరము లగుట చేతఁ బురాణనిర్ణ
యమును ఇచట వ్రాయలేదు.
వైష్ణవేన చ బిం జేన శిల్పి సౌంటర్వవిత్పురా,
కురు తే సర్వబింబాని సమాచీనాని సుస్మృతః,
ఆనాగరమ నెడి పేరుగల సాత్త్విక మైన గామకృష్ణాది
వైష్ణవబింబములను శిల్పియగు వాఁడు
చేసికోస,
పిమట దానిని చూచుచు శైవాది బింబములను చేయవలయునే
గాని ముందుగా శైవబి బములను ప్రారంభింపఁ డని తాత్పర్య,
ము. ఇందుకు ప్రమాణము:-
శ్లో. బింబం కృత్వా వైష్ణవం తు పశ్యణ శిల్బీ తతో 2 పరం
కుర్యా ల్సౌందర్యసిద్ధ ్యర్థ మన్యధా విపరీతకృత్ .
శ్లో. వైష్ణ
మున్ముందు

·88 శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము. 106 వైష్ణ రేషు చ బిం జేషు న కుర్యా సృహలం పురా రామం కృష్ణం శ్రియం కుర్యాత్ చామగ్గం చ హయాననం. ప్రారంభై సాత్త్వికం కుర్యాత్ పళ్ళా దాదాసతామ నే సాత్వికం వైష్ణవం బింబం రాజసం శైవ మంబయా. తామసం భూత కాళ్యాది పూజతం త్వములోమతః , త్యక్త్వా తు సాత్వికం శిల్పీ మోహా త్సిద్ధిం న చాప్ను యాత్, సాత్వికం నాగరం ప్రోక్తం ద్రావిళం రాజసం భవేత్ వేసరం తామసం జేయం శిల్పశాస్త్ర ప్రచోదితం. 'అని యిట్లు చెప్పుట చేతి శిల్పశాస్త్ర ప్రావీణ్యముకూడ వైష్ణవ పొగమ్యము నే తెల్చుచున్నది. శ్లో. సర్వకర్మ సమారం భే సుముహూర్తత్వ సిద్ధయే, కార్తాంతికా వదం త్యేవ లక్ష్మీపతి మ నామయమ్'. టీ. సర్వకర్మములు ప్రారంభించునవుడు మంచి ముహూ ర్త మగుటకు సూర్య సిద్ధాంతాద్యాచారముల ననుసరించి, “లక్ష్మీష తే ₹20ఘియుగం స్మరామి” అని వై ది కాచార పాఠ రీతిగ లక్ష్మీ తినే తలచుచున్నారు గాని "గౌరీప తే తేంఘై యు గంస్త రామి" యని వైదిక శ్రేష్టులు చెప్పుట లేదు. శ్లో. సూర్య సిద్ధాన్తరీత్యాతు వాసు దేవకి పరో 2 వ్యయః, ధ్యేయ ఇ త్యు చ్య తే తత్ర చై కాయన పరాయణః. టీ. సూర్య సిద్ధాన్తమందు 12 అధ్యాయములో గోళా ధ్యాయముసందు వాసు దేవః పరం బ్రహో తన్మూర్తిః పురుషః పర 8, అశ్యాక్ నిర్గుణ శ్శాంత 8 పంచవింశా త్పరో 2 వ్యయః. అను వచనమును బట్టి వాసు దేవుడే పరమాత్మ యని 107

·శ్రీ విష్ణు పారమ్యనైభవము.
జీవుని కంటే ఎక్కుడని శుక్ల యజు
రుజు ర్వేదో కై కాయగ శాఖ సమస
కించి వాసు దేవసంకర్షణ : ద్యుమ్నా నిరుద్ధుల వ్యూహచతు
స్టయము కొనియాడఁబడియున్నది.
హరిం హతకం కై కు గాయత్రీం భజ72 కం,
ఇ త్యాహజా. శాస్త్రం వైద్య నారాయణ స్త్రీతి.
వైద్యశాస్త్రమందు హరిం హరీతకం చైవ గాయత్రీ
చ దినేది నే అని వ్రాసియున్నందున హునే దినదినము ధ్యాని ,
కవలయును. వైద్యుఁడు నారాయణుడనియును షరించుట ఆ
చార సిద్ధము గాన ఇతర తంత్రము -ను వైష్ణవ ప్రభావబోధనము
లగును. మఱియు భాష్య కారులు మువ్వురిక లేములుదును శుక
రాచార్యులవారి వైష్ణవాచారమును సంపూర్ణముగాన్నించి
తిని వారు చేసిన హరియో డేస్తుతి పాదాది కేశాంత విష్ణుస్తుతి
యనెను వైష్ణవ స్తో త్రము లకు భాష్యషం క్తులకు అన్యో
న్య మే యగును చిల్లరగా కొన్ని వైష్ణవేతర దేవ తాస్తోత్రములు
వారిచే జేయఁబడినవి యని చరిత్రములయందు శంకరప్రోక్త
మని వాసియుండును. భాష్యషం ! రిపాటికీ చిల్లర ఆ అవైష్ణ
వస్తోత్రములకు పొసగదు. అమక మందు చాలా వెనకటి యతు
లు తమమతికి (చినట్లు 'సియుందు రని తెలియఁదగు,
అట్టి స్తోత్రములు ఆ శంకర భగవత్పాదాచార్యులసంప్రదా
యమునకు యత్యాశ్రమముకు ప్రతికూలములే యగురు,
ద్వైతు లగుపూర్ణ ప్రక్షాచార్యులవారి పరంపయంతయు
వైష్ణవ వైభవనిష్ణాత మనియే నిర్ణయము వారి సిద్ధాంతశ్లోక
మందు 'శ్రీ మన్మధ్వమతే హరి: ఇకతకు' అని వ్రాసీ యున్నడి,

·90
శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము.
విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంత ప్రవర్తకు లగు గ్రామానుజలవారి
దర్శనమంతయు వైష్ణవమనుటకు సందియ మేమియు లేదు గాన
ప్రసిద్ధ ప్రధానసర్వతం త్రేస్వతంత్రు లగు శంకరరామానుజ పూ
ప్రజ్ఞులు, వారపరంపరా వారును, వైష్ణవోపాసనా మూర్ద
న్యులుగానే యుండవలయును.
భారతమండలి సొగంధి
కారణ పర్వమున భీముని సం
దేహములను తొలగించుట కై పూనిన హనుమంతుఁడు కృత
యుగమందలి ఆచారములను తెల్పుచు యుగము మాజఁగా
మాజగా నారాయణోపాపనాచారము మారు నని
నని తేల్పిన
భంగి భాష్యకారుల కాలము కలియుగ మైనను కృతయుగ మ
నుపించుకొనినది. ఈకాలము నారాయణోపాసనాచారము
మారినందున కిలిలో కలి యని చెప్పందగును.
ఇట్లు భాష్యకారుల చేతను స్మృతి గ్రంథ వ్యాఖ్యాన
కారులచేతను అంగీక రింపబడిన ప్రమాణవచనములను తెలిపిం
చితిని. ఇందంతయు విష్ణు పారమ్య మే రమ్యముగ వ్యక్తమగుచు
న్నది. ఇందు చేత ఆచార్యులవారిసమ్మతి. ఆచారముల పద్దతి
విష్ణు పారమ్యమం దే విలసిల్లుచున్నది. ఇందువలన నేను శైవ
దూషకుడనుగాను. యే క్రియలందు యే దేవతలను పూజించమ
ని యేయామ్నాయములు ఆజ్ఞాపించుచున్న వో ఆయా దేవత
రాజోల్లంఘనమునకు అశక్తుడనై పూజించువాడనే
యగుదును. అనగా అంగ దేవతాపుష్టి చే అంగియగు
యణుడు సంతుష్టుడగుసనే తలంపు చే పూజించుదును. ఇట్టి
నారాయణ పొరమ్య పరాయణతే శంకర రామానుజపూర్ణ ప్రజ్ఞ
లను ఆయా
నారా
ణంగా

·91
శ్రీ విష్ణు రమ్య వైభవము.
మతావలంబకులగు అడ్వైతవిశిష్టాద్వైత డ్వైతులగు మువ్వు
రికిని ఒక్కటే పద్ధతియని అందరికి తెలియగలందులకై యీ
పుస్తకము ప్రశస్తమగు నవి వ్రాసితిని.
ఈమువ్వురిలో కాలక్రమముగ వేషములు మిక్కిలిమా
పన ఒకరి పైనొకరు దోషములనే చూపించుకొనుచుండిరి.
పురుష యభిప్రాయము. ఈ మూడుమతస్థుల మూల
మునకే అవకోపారిమ్మపరాయణులై యుండగా కలహ
పరాయణులైనను . ఈమువ్వురు ఏక దేవతా పారమ్య
లనుటకు వీలే లేదు. దేవ'తానామమూర్తి పూజారహితు
ఈశాన్యదిక్కున ఏవేవాలయ బ్రహ్మోత్సవాదులందు
గావించుట తదభీష్టహ్వానము ఋగాదిమంత్రములచే
కిని వాడుకలోనున్న ఘనపూజాదులను సలువుట ఇప్పటి
హుతినిచ్చుటయు
యాదిహోమాదులందు రుద్రాద్యా
ప్రజ్ఞమతా లం? లోనున్నది. శంకర రామానుజపూర్ణ
కమత్యమున కే వ్రాసితినిగాని దూషిం
వ్రాసినవాడముగాను ప్రకృతమం దీమువ్వురును పర
Jము భోజనవివాహాదులలో సంబంధపరుచుకొనకయుండి
ను ప్రాచీనఋషులకు మూడుమతస్థులలో మూడు భార్యలు
న్నట్లు తెలుసుకొనముగదా గాన మనము ముగ్గుకమును మో
తపద్దతులలో అభిప్రాయ భేదము లేర్పరచుకుంటిమేగాని సూ
తోక్తసంస్కార సంబంధములందు కలసియేయున్నాము. ప్రతి
అధ్యావస సంబంధము కలసినయెడల సద్యకె పతనము
నుగాపించునుగదా అట్టి ఆధ్యాపనము మన మువ్వురిలో యిప్ప
టికిని ఒక రికొకరు యేర్పడుచున్న దిగదా. ఒక రికొకరు దూ
చుటకు,
తులతో

·92 శ్రీ విష్ణు పారమ్య వైభవము. షించుకొనినను పరస్పరము వేద శాస్త్రాధ్యాపనిమునుమాత్రము ను మనము పరస్పరము వదలనే లేదు గాన మనముందరికిని ఆ. చార్యోపాసనాను సారము నారాయణ పారమ్య పరాయణత్వము శిరసా గ్రాహ్య మైయున్నది. కామక్రోధోద్రేకముచే ఒక రిణాక రుదూషించుట శైవ వైష్ణవుల కేయని తలపతగదు. విశిష్టాద్వై తులలో వడకల తెంగలకలహములచే వి. విగ్రహములముక్కు విరవగొట్టుట, మాధ్వులలో ప్రధమతీర్థ మునకై దెబ్బ, స్మార్తవులో తాటంక ప్రతిష్ఠ కై ఇ జెంగకలతో ట, వడకలలో పడక లవారికే మఠముని? అన్న ద మునుగుట ప్రఖ్యాతిగ నున్నది ఇంతయువాదపడు మ్ములలో దాయ భాగ ప్రాప్తికై అస లప్పీ దమ్ము ల చుండగా కడమవారి కేమని చెప్పవలయుక్రోధము లో మత భేద మేమియున్నది గాన కలహమ అథవా లే మూలపురుషులు. ఇందుచేత దూషణ భంగిచే దూషణము లున్నట్లుయెంచినను నహి నించి " పెద్దలు సమాధానమును చేసుకొందురు. ఇచ్చట , వచనములందుగాని అర్థమును వాయుటలో గాని పోర బామలున్న పని పెద్దలు తెలియపరచినచో మరు కూర్పున సవరించు స్యాహం భారద్వాజసుగో త్ర జ , జం విష్ణు పొరమ్య వై భవమ్, ఆ 'షోత్తర తకు మనస్సు కృతాం హితామ్, పసమాలి పదేపీత మాలా మేతాం సమర్పయే. -చెన్నపురి : ఆర్యభారతీ పెన్సున ముద్రితము _ 1929. ... క కృపయాతో m

·No text on this page.