·प्राकृत ग्रन्थ परिपद ग्रन्थाङ्ग २४
तारायणो
[तारागण:]
कवि-यप्पट्टि-विरचित-गाहोयच्चय-रूपा
शकुक-संकलितो गाथाकोशः
संस्कृतवृत्तिसहितः
हरिवल्लभ चुनीलाल भायाणी
इत्यनेन तपादितः
प्राकृत ग्रन्थ परिषद
अहमदाराह

·General Editor's Forenord I have great pleasure in publishung for the first time Sankuka's anthology of Bappabhati, suris Prokrit Muhtakas entitled Tarāyana (Sk Taragana) “The Assembly of Stars along with an anonymous Sanskrit commentary The difficult task of editing the text from its only available Ms lias been creditably accomplished by Dr H C Blayani who is n run ned scholar and is also the President of the Prakrit Text Society Sa, kuha seems to be a contenmporay of Bappabhatti suri (800 895 AD) while the Sanskrit commentary which is considerably Licipful in interpreting many a difficult verses of Bappabhatt, i possibly not later than the tenth century The unique importinct On ! Turigara Ties in the fact that it is the solc prescrica specimen of the Prakrit Vuktaka poetry of a known author who fl urished in the long interval between Hala Satas rhana the uthor of the Saptašataka or Gathakosa and Jhyavallabha ili autho of the Vajjalagga The poetic qualities of Bappibhialtı suris Subhistus justifies the Jain tradition of clorifying him Luncit Prakrit poet is n Dr Bhayanı s Introduction deals with all the r kvant 15 SULS connected with the texts and their authors Ithark um for cditing this work for thc Prakrit Text Society D D Mikini

·Dedicated to the Memory
of
Dr. A. N. Upadhye

·Contents Page 1-17 १-७२ २ ३ ४ Introduction Text and Commentary Anithologist's Introduction (v. 1) कविप्रशंसा (v. 2) अम्म-राज (v. 3) सज्जन-दुर्जन सग्रहकार (v. 5) तारागण (vv 6-7) बप्पभट्टि-नामानि (vv. 8-9) Index Verse 1-2 (vv. 10, 12) मंगल (vw. 11, 13-14) Index Verse 3 (V. 15) कषिप्रशसा (vw. 16-17) Index Verse 4 (v. 18) मनन-दुर्जन (vw 19-20) Index Verse 5 (v 21) विपुत् (vv. 22-23) Index Verse 6 (V. 24) प्रावृद-मेघ (vy 25-28) Index Verse 7 (v. 29) प्रावृद-गगन (V. 30-32) Inder Verse8 (V. 33) शरद् गगन (v. 34) Index Verse 9 (v. 35) प्रदीप (vv, 36 -39 ८ . १० १२-१३ १४-१५ ·7 Index Verse 10 (V. 40) राजचाटु {vv. 41-45) Index Verse il (V. 46) राजचाटु (vv. 47-51 २३-२६ Index Verse 12 (v. 52) राजवाद (vv. 53 -56) २७ २८ Index Verse 13 (v. 571 राजवाद (vv, 58-59) Index Verse 14 (v. 60) गाजचाटु (vv, 61-67) Index Verse 15 (v 68) राजचाटु (v. 69) Index Verse 16 (५. 70) ३८ अनुराग (vy 71-75) Index Verse 17 (v 76-77) अनुराग (v) 78 87) Index Verse 18 {v 88) अनुराग (vv 89-91) Index Verse 19 (v 92, विरह (Vv 93-95) Index Verse 20 (v.96) बिग्ह {10 97-99) [Text and Commentary for w. 100-115 Jost] Index Verse 21* (v 116) मुपुरुष (vv. 121-129) Index Verse 22* (v. 120) ५२ (131-134) Index Verse 23* (v 135) म्तन, नयन Index Verse 24* अनुराग ४४ (vv. 136- 39) (V 140) (Vs 141-143) १५.

·8
६१-६२
૬૨
Index Verse 25* (1 144)
विरह
(11 145-148)
Index Verse 267 (v 149)
कमलिनी कुमुद
(H 150-152)
Index Verse 27 (1 153)
नायिका
(1 154 1571
Index Verse 28* (1 158)
नायिका, यावृत्ति( 159-163)
Index Verse 29* (1 164)
असतो
(VI 165-166)
Index Verse 30* (1 167)
पिरह, असती (1v 168-171)
Index Verse 31 * {v 172)
असती, कृपण (1 173-1740
Concluding Verse (*. 175)
६५-६७
६८
६९-७०
S

·INTRODUCTION The Manuscript This edition of the Tarayona (Tg ) is based on the photocopy of its one and only MS which is in the Jibacãritra-sūri MSS. Collection of Bikaner in Rajasthan and is mumbered 3584 A photo-copy of the MS was supplied by the Late Agarchand Nahta to the Late Dr A N Upadhye The MS. is incomplete It had originally twentytwo folios, of which folios no 14, 15 and 16 are missing Correspondingly we have a gap in the text covering the portion of the original from vv 100 to 126 and the commentary portion for the w 99 to 126 As the grouping of the Gathās in Tg ranges from three to six, it is to be inferred that the lost portion contained possibly round about twenty verses of Bappabhaltı and five or SIX "index' verses of the compiler The MS measures 25 x 10 cm It has 15 fines per side and 53 letters per line on an average The MS is carefully written and is fairly correct It is undated The Padımātrā is used its date can bc guessed as not later taan 1500 AD Tg is in the form of an anthology prepared by one Sarikuka by collecting and arranging in various groups the Prakrit verses of the poet Bappabhaltı Each verse group is prefaced by the anthologist with his own verse which indexes the key-words of the verses in that group, There is also a Sanskrit commentary on all the verses The colophon at the end of the MS gives 172 33 inc notar Tramtidet of verses, 'out actually we fina 175 verses It also gives 1000 Granthagras as the extent according to the traditional count 1 ·Tūrájana Poet Bappabbatti-sari (a) Life The chief traditional sources giving a historical cum-legendary account of the life and achivements of Bappabhalţi are as follows 1. Bappabhttı kathānaka (BK) in Prakrit from the anonymous Prabandha-catustaja, so far unpublished It is being edited by Dr RM Shah The MS 15 dated VS 1291 (1 C 1235 A D) 2 Bappabhottı-süri carita(BC )ın Prabhacandra's Prabhasahacarita written in VS 1334 (1 e 1278 AD) It seems to have used the Bappabhatti-kathanala and some other source Besides these two we get Bappabhaifi's complete or partial account in several other later Jain works The account given in Raja sekhara's Prabandhakosa (1349 AD) is mainly an abridged prose version of BC Similarly the accounts found in the Prabandha-cintamani (13th cent), Puratana prabandha samgraha (13th cent ), Vrudhatirthahalpa (1333 AD). Munisundara's Upadefaralnakara (first half of the 15th cent), Subhaala's Pancasariprabodha-sambandha (1465 AD) etc. derile ultimately from the first two sources Below I give the main points of the latter 1 Earlier HR Kapadia has giảen in Gujarati the biographical account of Bappabhati in the introduction to his edition of Carurrimsanka (1926) It is based on the Prabharakacarita, Prabandhakosu, Upadefuratnākara and Vijay alakemi suris Upadesaprāsada TIC account iven in the introduction to Pandit and Utgikars cdition of the Gaudasgha (1927) is based on the Prabandhalosa, Viudhat wo kalpa, Samayasundara's Garhasahasri and l'radyumna sıras N'icdrasära.prakarana It is summarised by NG Suru in the Introdu ction to his edition of the Gaudaraha (1975), PP 61-66 The short account given by A N Upadhye in Borrt hann and his Tarigana, a paper submitted 10 the Urin Session of tie All India Oriental Conference (Prakrit and Jainism Section) 1971 and published in Sambodhi ly it 1975 ir 67-72) is also tased on these sources 1 ·Introduction 3 Siddhascna-suti, th: Actry of the Mocha Gaccha fnou at the city of Palalt in Gürjar dess, ruled ovzr by Julaluttu Once he want on 1 pilgrimiz: to th: Mihiva templs at Modhor There a six y:15 old boy nim. Sûr ipita mat him it: we the son of Bappa and Bhalni lasing at the villare of Dumbandhi in the Pancıla country Suripala had left his home willout his parents permission Siddhascna welcomed him to stas with him The boy beinr extraordinarily talented mastered 211 the STstras the Actrya taucht hun Thc 1111er initiated him in the Jain order in 807 VS Tor this the permission of the boy's parents was obtained on the condition that he should h renamed Boppablialtı after them Accordingly cventhough he was given the designation of Bhadrahirit, he became famous as Bappabball, The Acsrya bestowed on him the Susasuala Marija which had the power to make Godess Sarasva't appear person in son Once Baprabhaltı sau a stranger trying to read in a templ. the donor's Prasasti inscribed there He brought the youngman to the Actrya The stranger introduced himself 76 Amo Yalovarman, who was suling at hinyakubja le had icrt luis fonic having been offended by his father s admonition The Acürytaushe from all the Kalas Bappabliafli and Ama became closc fnend, Ama promised to hand over his kingdom to Bappabhatti when ic became the king Shortly he was called back to Kansalubja, bocrusc the king was on the death-bed He was installed on the throne and the king pissed away shortly FT* invited Bappbarlı lo Kanyakubja and old him the kingship The latter d chrcJ the offer At Anast-110, Siddu•11 surt conferred on Bappahy. atti th status of Siri so huh CA1 $11 01 a S55110 without volating m)12:11. - Boppabudli sonla' Ainpiuba F 371 the incon from the nun ou villages gifted to him by th: kin and whict h: mide ov:r to th. Jain Sinza, one lofts temple of Mahavira was built in Kanyakubja and anoth built at Gopagırı Numerous incidents of samasid surti or sida rurli acco I plishid by Bappabhatti arc narrated shonin: his uncanny buscar powers as a Sidth -Sarasi ata Once due to composing som: croitu ·Törösana verses having a reference to the King s personal life, a misunderstanding was created between him and Bappabhaltı The latter left Kinjalut ja and went to Lahsan Tvatt in the Gauda country, where its hing Dharma welcomed him at the instance of his court-poet Vakpıtırīja After some time Bappabhalfi returned to Kanyakubja, because Ama went to L ksanīvati to request him to return Thereafter numerous cpisodes evidencing Bappabliatti's literary feats are narrated The episodes of the defeat of the Buddhist Vasdhanakunjara, and various incidents in the later life and literary activity of the poet Vālpatiraja (including his supposed conversion to Jainism and his death) are described at length The account also gives the incidents connected with the Birudas like ādı-kunjara hesarin, gajalara, bra imacāri etc acquired by Happabliattı There is a description of Ama's pilgrimage to Jain holy pinces in company with Bappabhattı In several critica situations Bappabhalft helped tle king by giving vital information or making crucial prediction for which he consulted the Presnacintamani, a work on prognostication VS 800 and 895 Tre guien as the respective years of Bappabhalta s birth and death As an hagiographical account this traditional Jain biography of Bappibhatt, is likely to have some Jain bias, besides exaggerations and errors that were inevitable during the period of oral trans- Mission But the vicu expressed by some scholars that it has little historical worth is unjustified For example, Pandit's remarks. that Jain sources cannot be relied upon and that the whole story of the life of Bappabhiit is little better than a fabrication arc very strong and unfair Most of such traditional accounts 1310 bol i always legendary and motis tcd, the Jain accounts being no exception Even then it cannot be denied that the traditional account of Biprabhaltı prescries many facts and incidents that are historically rehablc The BK and AC accounts are consid. crably claborale, detailed and remarkably realistic in treatmeni. and it would be too much to allege that most of these facts and incidents #crc just fabrications The discovery of Te bears out the Jain account the points of Bappabhalli's poetic powers, on ·Introduction 5 activities and authorship His close association with king Amm? alias Nagāvloka as an eminent poct at the latter's court finds now a clear support from Tg y 3 and 5 In Tg the anthologist Sankuka introduces himself as an inmatc of the circle of litcrarv clites at Nagavaloka's court Tg 3 is explaineứ by the Sanskrit commentary as Sankuka's tribute to fus royal patron Ammu The MS reads nävaloja wlucht is metrically untenable This is corrected in a later hand to read tenaralo; a whici does not make sense D.* to scribal error jā is dropped hence it is to be cmended as näyssaloz 1 So even if we grant the likelihood of soma confusion in d tails in the account of Amn's career Bappabha'fis friendship with Amma Nagavaloka (ne Nigabhattı II of the Gū sara Prarthara dynasty) and his literary eminence are 10 be accepted as historical facts There is enough evidence also for Gwalior being a centre of Jainism in the eighth century and for Mihira Bhoja's patronic, to Jainism 2 (6) Literary Activity According to BC v 660 Bappabhaltı was the author of 52 works including the most important Tåragana At present however we know only of thc Tarågana and the following short works of the several Stoir is composed by Bappabhatis only two are ertant 1 112 Catur ymfatika a lymn to the twenty four Tirthamkaras 96 verses 2 3 Sarada stotra in 13 verses addressed to Sarasvati Besides these there are references to the following Vägdeni stuti in 14 verses beginning with the word adharıla (BC V 427) Sini-drvald-stalanı bozina ng with tì "d, san jugad ral sd-kara (BC V 619) 4 2 See MW Meister, Tma Amrol and Jainism Journal of the Oriensal Institute Baroda 22 3 March 1973 pp 354 358 ·6 Tarājana 5 6 Vira-stuti, in 11 verses, beginning with the words Santo vešale froma-suklia-pliala (Prabandha-kosa, P 36, 1 29-30) One hundred and eight interpretations of the Apabhramša verse rath salt melaia keha etc of which four interpretations actually cited at BC PP 89-90 dre Besides these we have numerous stray verses and samassapurtis in Sanskrit Prakrit and Apabhrinsa, said to have been composed by Bappabhatti and quoted in various biographical accounts Several of these verses are met with elsewhere in Sanskrit and Prakrit literatures and we cannot be quite definite about their authorship For example the Gatht val-vivara-niggaja dalo eramdo ctc (BC v 349-350) JS the same as Saptasutaka, 257 The commentator Bhuvanapala has ascribed it to Palittaka ie Pada luptn The Gatha puja-sambh irana-paluttamia etc (BC v 354) IS the same as Saprafataha, 222 Bhuvanapăla has ascribed it to Brahnacārın Now eventhough it is true that Brahmacāun was one of the several Birudas of Bappabhati, to accept this ascription is genuine would mean that the Saptafataka contains verses even from the authors of the eighth century Bhuvanapaln las ascribed Sapta fataka, 25 (ekko u kalasaro etc) to Brahmactrin Saptašataka 635 (anumarana-paſthiyae) is attributed to Bappabliattı himself, 3 and 573 (balaza de vacca etc) to Svetapata Pitambara also ascribes Saptasaraka, 405 (rasia viaddha etc) to Brahmacārın Morcover a few Gathas are ascribed by Bhuvanaptla to Vakpatıraja, who, if he is assumed to be identical with the famous Prakrit poet was contemporary with Bappabhaltı The samas) d-purti verse bhihlhajaro etc (BC W 644-645) is the same as Saptasataha, 162 and it is attributed to Bhrätska in Bhuvanpala The samasya purn verse in Apabhramsa, viz, pasu Jema pulimdau etc (BC Yv 268 269) is the same as one we find, apparently as a citation, in the Old Gujarati romance Saday asarsacaritra of Bhima (15th cent) For some of the Sanskrit verses assa etc) is ascribed to 3 Saptafataha v 614 (ranna kkar Bappaka ·Introduction 7 attributed to Bappabhat}i in BC He find a similar state of allars The authorship of all these verses remains considerably doubtful On the other hand it seems that the seven Githas said to be sent by Bappabhaltı as a part of retort to Ama s verses that stressed the sorry plight of the fomer when he was deprived of the litter s patronage are genuinely ascribed to our poct The reason is that the group of these Gathas 15 prefaced by a mncmonic Apabhramsa verse listing them by giving a key-word of each of ihcm This was a traditional device to record and protect the authorship or stray verses It is quite likely that these Gathas also were included in the Tardjana and figured in that portion which is now lost (see p 10) These Gåthas along with the introductory contents vers are as follows 1 2 3 4 5 6 7 गय माणसु चंदणु भमरु रयणायर ससिरड्ड । जड उन्छु य अपभट्टि फिड, सत्तय गाहासंड ॥ निझेण विणा वि गया नरिंद-भुवणेसु हुँति गारविया । विझो न होइ अगो गएहिं पहुएहिं रि गएहि ।। माणस रहिएहिं सुहाई जइ न लभंति रायसेहि । तह तस्स वि तेहि विणा तीरूच्छंगा न सोहंति ।। मलओ मचंदणो च्चिय नइ मुह-हीरंत चंदण दुमाही । पन्मपि हु मलयाउ चंदणं जायइ महग्यं ॥ अग्यायति महुयस विमुक्त कमलोयरा नि मयरंदं । कमलायरो विदिवो सुओ व किं महुअर विहीणो ।। एक्केण कोल्हेण पिणा नि स्यगायरा च्चिय समुद्दो । कोत्युह स्यण पि उरे जस्स ठिओ सो विहु महग्यो ।।

·Introduction attributed 10 Bappadhaltı in BC we find a similar state of affairs The authorship of all these yerses remains considerably doubtful On the other hand it seems that the seven Gathas said to be sent by Bappabliaffi as a part of retort to Ama's verses that stressed the sorry plight of the fomer when he was deprived of the latter s patronage are genuinely ascribed to our poet The reason Is that the group of these Gathas 1s prefaced by a mnemonic Apabhramsa verse listing them by giving a key-word of cach of them This was a traditional device to record and protect the authorship of stray verses It is quite likely that these Gathas also were included in the Tarayana and figured in that portion which is now lost (see p 10) These Gathas along with the introductory contents verse are as follows 2 3 4 5 6 7 गय माणसु चंदणु भमरु रयणायरु ससिसड । जड-उच्छु य वपट्टि-किउ, सत्तय-गाहासंडु ॥ विझेण विणा वि गया नरिंद-भुवणेसु हुँति गारविया । विझो न होइ अगो गएहिं बहुएहिं सि गएहि ।। माणस-रहिएहिं सुहाई जइ न लभंति रायसेहिं । तह तस्स वि तेहि विणा तीरूच्छंगा न सोहंति ।। मलओ मचंदणो च्चिय नइ-मुह-हीरंत चंदण-दुमाहेो । पन्म पि हु मलयाउ चंदणं जायइ महग्यं ॥ अग्यायति महुयरा विमुक्त कमलोयरा वि मयरंदं । कमलायरो विदिट्टो सुओ व कि महुअर-विहीणो ।। एक्केण कोत्युहेण विणा वि रयणायरो च्चिय समुद्दो । कोत्थुह-रयणं पि उरे जस्म ठिओ सो वि हु महग्यो ।।

·6 Tarājana 5 Vira-stuti, in 11 verses, beginning with the words Santo vešak froma-sukla-phala (Prabandha-kola, p 36, 1 29-30) 6 One hundred and eight interpretations of the Apabhramſa verse tatil sialı meldia hehd etc of which four interpretations are actually cited at BC pp 89-90 Besides these we have numerous stray verses and samasjapārtis in Sanskrit Prakrit and Apabhimsa, said to have been composed by Bappabhaft and quoted in various biographical accounts Several of these verses are met with elsewhere in Sanskrit und Prakrit literatures and we cannot be quite definite about their authorship For example the Gatht val-vivara-niggaja dalo eramdo etc (BC v 349-350) 15 the same as Saptafutaka, 257 The commentator Bhuvanapala has ascribed it to Palittaka 1 c Padafipta The Gatha pija-sambh vrana-paluflamta etc (BC v 354) is the same as Saptafaraka, 222 Bhuvanapāla has ascribed it to Brahmacärin Now eventhough it is true that Brahmacarın one of the several Birudas of Bappabhalts to accept this ascription as genuine would mean that the Saptafataka contains verses even from the authors of the eighth century Bhuvanapāla has ascribed Saptasataha 25 (ekko u kalasaro etc) to Brahmacīrin Saprasataka 635 (anumarana pasthiyae) ic attributed to Bappabhattı himself 3 and 573 (bāla, a de vacca etc ) to Svetapata Pitambara also ascribes Saptasataka, 405 (rasia viaddl a etc) to Brahmacarin Moreover a few Gathas are ascribed by Bhuvanapala to Vakpatiraja who, if he is assumed to be identical with the famous Prakrit poet, was contemporary with Bappabhattı 1125 Thu samasya pürtı verse blukkhayaro etc (BC Vv 644-645) is the same as Saptašataka, 162 and it is attributed to Bhratrka in Bhuvanpala The samasya purti verse in Apabhramsa vz, pasu jema pulimdau etc (BC vy 268 269) is the same as one we find, apparently as a citation, in the Old Gujarati romance Saday asarsacaritra of Bhima (15th cent) For some of the Sanskrit verses 3 Saptasaraka v 614 (vanna kkama rahisassa etc) is ascribed to Bappaka ·7 Introduction attributed to Bappabhattı in BC we find a similar state of affairs The ruthorship of all these verscs remains considerably doubtful On the other hand it seems that the seven Gathas said to be sent by Bappabhalf as a part of retort to Ama's verses that stressed the sorry plight of the fomet utien he was deprived or the latter s patronage are genuinely ascribed to our poct The reason is that the group of these Gathas 15 prefaced by a mnemonic Apabhramša verse listing them by giving a key word of cach of them This was a traditional device to record and protect the nuthorship of strny verses It is quite likely that these Gathas also were included in the Tarayana and figured in that portion which is now lost (see p 10) Tliese Gathas along with the introductory contents verse are as follows 5 6 4 2 3 7 गय माणसु चंदणु भमरु रयणायरु ससिसडु । जड-उच्छु य अपभट्टि फिउ, सत्तय-गाहासंडु ॥ विझेग विणा नि गया नरिंद-भुवणेसु हुँति गारपिया । पिंझो न होइ अगओ गएहिं पहुएहि हि गएहि ।। माणस रहिएहिं सुहाई जइ न लभंति रायहंसेहि । तह तस्स वि तेहि विणा तीरूच्छंगा न सोहंति ॥ मलओ सचंदणो च्चिय नड मुह-हीरंत-चंदण दुमाहो । पभट्ट पि हु मलयाउ चंदणं जायइ महग्यं ॥ अग्यायति महुयरा विमुक्त कमलोयरा नि मयरंदं । कमलायरा वि दिट्ठो सुओ व कि महुअर पिहीणो । एक्केण कोत्धुहेण विणा वि रयणायरो च्चिय समुद्दो । कोत्थुहरयणं पि उरे जस्म ठिओ सो वि हु महग्यो।

·8 Tārajana खंड विणा वि अखंड-मंडलो चेव पुणिमायंदो । हर-सिर-गयं पि सोहह न नेय विमलं ससिक्खंड ।। जे के वि पहू महि-मंडलम्मि ते उच्छु-दंड-सारिच्छा। सरसा जडाण मज्झे विरसा पत्तेसु दीसति ।। (Prabhai ala-carita, pp 87-88) It is to be noted that the first two Githas of this group are found in the Vajjalagga (nos 188 and 263) Thc samasy 3-pürti verses at BC 151-152, 156-157, 193-196, 230 and the verses BC 527-530 (of whuch 530 is identical with Vajzalagga, 665) also can be accepted as Bappabhasti's The Tārāyana (a) Literary References Dhanapāla and Prabhäcandra refer to Tärāyana as the most important poetic work of Bappabhatt. Vadijanghala, defining Kosa as made up of verses on diverse topics, mentions Gathakota, Krsnasära and Tarāgana as its instances - These authors have probably depended upon secondary sources, and none of them had actually seen the work and known it actually as a compilation from Bappabhalfi's stray verses (b) The Compier of the Tärā, 8n2 Tg vv 5, 6 and 7 inform us about the title, nature and authorship of Tg and about the original author of the Muktakas or Subhăsitas given in the work Sankuka, the compiler, was 4 V. Raghavan, Bhoja's Smgāraprakasa (1963), p 629, A N Upadhye, 'Bappa Bhalf and His Tårågana', Sambodhi, III IV Jab , 1975, pp 67-72 Upadhye has rightly suggested to correct hatla so as to reid guthā in the citation from Vadı. janghala ·Introduction Bhava's son (bhayappao, Sk blasõnajah or bliavapital, ie bhava + Deśya uppas + suffix ka) He belonged to the Grutama Gotra He was a member of the assembly of the literary elites that adorned the court of king Nāgāvaloka, and as such lic had benefited much from his associates in one of the Mongala verses (Tg 3) Sankuka pays comliments to his patroa-king, who was also known as Amma according to the commentator Sankuka, being a great admirer (and possibly a close friend) of Bappabhalt) collected and appropriately arranged the stray Gathās of the latter ror this he was also requested by eminent poets and scholars of his literary circle Consequently Sarkula compiled this Tarāsana, 'the assembly of stars' so called because it contains groups of star-like brilliant Gathas Vy 75 and 175 characterize this compilation as Kośa and in the colophon it is called Subhāsitakoša The commentator refers to the anthologist as gåthakofahora (Tg v 52) Sankuka enumerates various nicknames, sobriquets or epithets by which Bappabhali was known They are Gunanuräga, Bhadralirti, Gajapati, Acarya, Svetabhiksu and Vadın In the colophon Bappabhattı is given the epithet of moha vadindra "The Grand Master of Sastric Debators' The Prabharakacarita cnumerates the following Birudas of Bappabhafft Bhadrzkirti, Vadikunjara-hesarin, Brahmacarin Gajavara and Räga pūjita At another place it narrates an episode (vv 284 to 344) which explains how Bappabhatti got the birudas 'Gajavara' and 'Brahmacarin' (v 340) It is to be noted however that Sankuka's list does not contain 'Brahmacảrin' (c) General Structure are written of the total 175 verses of Tg , about 59 verses by Sankura 9 introductory verses, 40 index verses (32 + some 8 in the missing portion) and ore concluding vesse These verses reveal Sankula as an adept in composing Prakrit Gathas of high literary excellence, and as a connoisseur receptive to the finest qualities of epigrammatic poetry 5 'appo piya', Dešināmamala, I, 6, ·10 Tarayana The Bappabhaltı verses are distributed over Sone 36 to 39 groups 31 groups in the extent portion and from 5 to 8 groups, guessed to have been contained in the lost portion The number of verses within each group ranges from 1 to 10, but groups of 4, 2 or 3 are more frequent, as will be seen from the following tiblc five-verse groups 4 one verse groups 3 two-verse groups 7 three-verse groups 6 four-verse groups 9 seven verse group ten-verse group 1 The grouping of the Gathas is broadly based on topical sameness or affinity, and some pattern is also evident in the sequ. cnce of the groups As a contemporary of Bappabhattı Sankuka is to be assigned to the end of the eighth and the beginning of the minth century We know of the poetician Sankuka, who had commented on Bharata's Naty afästra and who is said to have composed a poem called Bhuvanabhyudaja He flourished during the reign of Ajitäpida of Kashmere (814 851 AD) Thus he also belonged to the first half of the 9th century But our Sankuka had the Pratshära Log Amma Mägāvaloka or Nagabhafta II as his patron and he seems to be adept in Prakrit literature So the two Sankukas Here possibly different (d) The Sanskrit Commentary IS The Sanskrit commentary on the Terydana is anonymous In the Mangala verse the commentator pays his homage to the Sarvajña, thereby clearly suggesting that he was a Jun This also boru out by the Commentary on v 13 In the opening verse the commentator states that his aim is to bring out the precise meaning and purport of the verses by giving luc d rendering of all the words, so that all the misinterpretations and misunder·latroduction standings are removed from the readers' minds The commentator gives the total number of the verses of Tg as 172 in the Ms the last verse is numbered 175 This means that either therc was some error in numbering or the text as given in this Ms has thrcc extra verses The commentator luis donc his job neatly and efficientiy He meticulously explains various compound cxpressions (at times almost like a teacher to the novices) and clarifies both the meanings in the case of double-meaning expressions The figures too are identified and explained briefly, and the general signi. ficance and purport of the verse is pointed out appropriately His knowledge of Prakrit and Sanskrit is admirablc He is always to the point, providing thus a good instance of Mallinstha's dictum namulum tih hote hiicin rånapeksilanincs ote Bappabhalls was a sdagdha Kavi In scvera} verses the idea is complex and the use of Slega makes it further complicated Without the commentator's liclp these verses would liave remained unclear or their purport ungrasped In a few places the reading available to the commentator differs from that which we find in the original text (c&39 Sharaharım (Text) ghar gharım (Com) ini. 14 Com seems to read gula ma for gulio via of the Text Once the Commcntary has rendured two altenative reidings See the footnotc on v 127) Assuming a gap of some fifty years between the Text and the Commentary we can assign the fatter to the beginning of the tenih century at the earliest (e) The Liting Device As noted abosc, each group of verses in Te is prefaced with 1 Gathu which gives a key word of each serse in the group in the same order as that of the verses, and states that Gathts contain ing these words were composed by Bappab ı I In the commentarial literature an th Jain Canonical terts We find the practice of using dvara-g81! * o samgrahonigoing in the Niryuktis, some of which are datable in the sixth century the ·12 Tarayana illustrative tales are not given in full. Instead, we find a verse or two, containing in a short-hand style some key words indicating some important characters or incidents of the tale Or if a group of related tales are to be referred to the verse is made up of the names of the characters Such dvära-gathās or samgrahangathas had a mnemonic function In some anthologies of stray verses (muktaka) of different authors, eg the Anyohiyaştaka samgraha, each group of verses on a particular snbject (eg gaja, bhramara, hamsa, etc) is prefaced by a pratika-verse or dvara, which gives the first word of cach verse in the group In the Satavahana-prabandha given in the Prabandh7 ciniamani and the Puratanaprabandna samgı aha we find two diara-gathas, cach of which gives the key-words of the four Gāthas which follow it Those dvāra-gāthīs are as follows arri hoftałta a SOTETIT at a nigr far पयाइ नपरि सालाहणेण ariff offerig 11 कयलीतरु विझगिरी' नेहाहारा य च दणदुमो य । पयाओ नवरि सालाहणेण नव काडि गहियाभो ।। 1S Earlier we have noted and quoted seven Gathās which the Prabandhas ascribe to Bappabhatt, and which are prefaced with an Apabhramsa verse giving the key-words of these Gäthas and the name of their author. Similarly a verse (Dola) giving the key-words of the five Dobas composed by the Paramāra king Muñja of Malwa recorded in Hemacandra's Chandonusasana It is as follows el qiÈTE-He', 7270713 493* FA-yu ! ET EST 591 ZTEZ, 95 for FIAT 9a T II (VI 22,1) The five Dohás referred to in this verse are actually found cited in different contexts illustrations in Hemacandra's Siddhahenia grammar (Apabhramša section). as ·13 Introduction Besides having the mnemonic and order-preserving functions this type of device ensured the authorship or stray verses, which otherwise liad the fate of becoming anonymous (as is the case with liundreds of anthology verses) This device of recording ind preserving indentity of the author of several single coses by means of word-tokens must have been wide sprcae' It is only To which provides us for the first time curly and substantial Lvidence The index verscs composed by Śrrkula show his reverence, boundless admiration and perceptive apprecration with respect to Baprabhatt: and his poetry They also reveal his admirable literary skill in writing ornate Prikrit versc ( Subject muter It will be seen from the table of contents that the topics o Bappabhuis verses compiled in Ts are Mangala Poct Good and Wiched Persons Rains (Lightning Cloud, Shy) Lamp Rajacitu Anurīga Supurusa Breists Lolus Plant Asatl and M119- cellaneous The number of serses devoted to Love (35) and Prise of the Patron-ling (24) top the list of thc total number of verses guien topicwise These are among the usual topics of Muhtakas we find collected in various Prakrit and Sanskrit inthologies Originality of the post lay in the mode of treatment of the common topics One particular verse of Bappabhatlı shown to be based on an episode occurring in a well known Jain narrative The verse alludes to the reprehensible behaviour of an unchastc woman who perfidiously hands over 10 the police licr husband is the thief and passes off the thief as her husband This incident occurs in the story of Nupurapındıta which familiar to us from Junadasagani s Ārasyala Curni Jayasımlıto 173 can 1S 6 ac no-ga - 977 gilz 17 AIBIA #81 a fi afe पभाते ठिो गहितो एकाए उवदिठो ति । चिदनो स्ले भिगो। (3775757fa, 93 8646 ·Torajana sūri's Dharmopadešamali-!aruna Amradeva sūri's ahjūnal amani kosa-výtti, and some other Jain Kath 7-works V 165 is an Asati gātha It is translated as follows, 'As the water pots of the water-fetching giris fell down due to (passionate) trembling, their pretended weeping, which (in fact) were tears of joy being shed, does not stop becuse they want to linger and go on seeing you' In tlie Siajambhucchandas Angăragana's verse, cited under 177(1) is an illustration of the Candavega variety of the Dandaka mere, describes a comparable situation and the two verses have a few phrases in common #fa-460-förfare and AFTS-E1719, 0f350 2101 ' and तुह दोह-दसण-ए कइअय-घडिएर्ण कुड पाडिऊf and कप-निय- इंत-कुयाण, अलोअ हास मीस रुम ती and हरिस पाहढ कइअव-रुपण show enough similarity to suggest the influence of the Angäragana's verse over that of Bappabhalt: 7 (g) Style and Literary Merit The appeal of a large majority of the Multakas of Hala s Saptašati lies in the emotion suggestively conveyed The verses depending on literary figures for poetic charm are in a minority But in later Prakrit Muktakas (as for example those collected in the Vasjalagga) the mode of expression has become considerably ornate The same trend is evident in Tg Loss of intervocalıc stop in Māhārastri Prakrit produced a large number of homonyms This lexical trait was fully exploited by the later Prakrit poets They became adept in using Ślesi quite effectively Bappabhatti shows admiralle expertise in employing Slesa Besides, he has used figures like Upama, Uipreksa, Rupaka, Vyajastuti, Anyap? desa, Vyatırera, Bhrantimat, Afisayokti, Virodha, Drstānta 7 In Mammala's Kavyaprak sa (IV, Sutra 59, illustrations 16 a and 16 b, verse no 90, 91) Prakrit Gathas are cited in which we find the same ruse of breaking of the water pot used by the water fetching girl because it could give her an opportunity to go out again and meet her lover ·IS Introduction Milita, Artbântaranyasa Many of his images are bold and original, and reveal his mastery over the Kavya tradition Several of his memorable images derive from the ordinary day-to day life A fruit with one stone formed in its inside (11), the jumping and falling ball due to bat strokes (14), sword being sharpened on the whet-stone (22), boiling cauldron (25), peasant driving a herd of buffalows (26), plasterers (27) thatcher (28), barber (30), putting milk-soaked cotton pads on sore eyes (32), lamp torches taking the round of houses in the Dipávali festival (39), protective amulet (90), stage actress (94), incense burner (150) such images serve here to concretire, sharpen or invest with a shock of pleasant surprise the situation or idea under description The encomiums showered on the poet Bappabliafli by the compiler and the subsequent Jain tradition is evidently based as much on critical appreciation as on worshipful regard It is not quite explicable how a poet of such eminence could be almost completely disregarded by the literary tradition 8 Like Bhartrhari and Amaruka in Sanskrit Bappabhafti is uniqne as an early Prakrit poet who has authentically some iwo centuries of excellent Muktakas to his credit Inspite of this fact not even the Vapālagga has a single citation from Tg Perhaps the MSS of the work samehow became scarce at an early date Under the circumstances, it was quite a pleasant surprise when I chanced to spot a few Gathas of Tg either adipted or anonymously cited in two works of the 11th century AD One of these is a Jain poem in Apabhramśa, the Jambūsamicarija of Vira completed in 1019 A D Another work is Songāraprakša, the encyclopaedic Alankāra work of King Bhoja It is significant that both these works were written in Malwa in the same period In the beginning of the sixth Kadavaka of the first Samdhi of the Jambusàmicari) a9 are given five Prakrita Gathas and a & There is the only exception of Vădijinohāla's reference to Tg as noted above 9. cd by V P Jaina, Jnīnapitha Murtidevi Jain Ganthamala, Apabhramsa Series No 7, 1968 ·16 Tarājana Sanskrit verse all of which except the first are in praise of t1 poet (hauprasamfā) The fourth and the fifth Gathas are foll ws विजयतु जए क णो जाण वाणी अइपुष्यत्थे । उज्जोइय धरणियला साहय वह व्य निव्वद ॥ जाण समग मद्दोह झे दुउ रमइ मइ-फडकस्मि । उपरिल्ला कस्स व बुद्धी परिफुरद ।। ताण पि The first Gntha here is a clear adaptation of Tg 17 न कइणा पुहर परिठिपसु अत्थेसु जण-ण दिदळेसु । साहय सादिय पट्टि र जाण वाणी परिहार ।। The Rupaka in the second Gathi is directly borrowed from Tv 14 सा जयइ जस्स दाढा फडक्कए उच्छल्त निवडता । नीसासुग्गम विगमसु होइ गुलिआ व्य महि गोला ॥ The Jr gūraprakasa citation is more important in that it is a solid endence of poel c recognition by a standard Alankari authority The Prakrit gatha cited on p 625 (last line) of the irngara prakāsa to illustrate the Kanisth Dhira Anudha type of Nayıkı is the same as Tg 90 The text given in the Syngaraprakasa is defective and considerably corrupt The printed text is as follows पुरिअमोदणअपरमउण गहगग धिग धेहि । भगमरणग्गह सेजहरराव हम जाण । Ths can be restored as follows पूरिअमोइदणअ यरसउण गण गठि अधेदि । भग्ग मरण गत मे जद्द रवा कहा जाअ ॥ If we compare this with Tg 90 ne can fill the initial gap in the above with 16 and see that the texts as found in the ·Introduction 17 Syngaraprakūta and Tg are identicul crccpt that the forner sinds AT-A30-11in the place of 37 ZAU-IT In the latter This is rare piece of evidence in support of the literary recognition of Tg Moreover, some viriants alrendy cvidenced hy llic commentator of Tg and now supplemented by the variant we find in thc Sngaraprakūta citation cstablishes beyond doubt thu currency and popularity of Tg up to at least the clcventh century, cren if wc set aside what is nown cxclusncly in thc Jain tradition The photo copy of thc Ms of Tg was acquired by Latc Dr AN Upadhye with a view to cditing the work and lic hud completed 1 tentative transcript of the same Before however le could poceed furtier, le most unfortunately passed away His sad demise removed from us the great doyen of Prikrit and Jain Studies His vast, varred and profound contributions to those arcas stand witness to a life fully and indeftiguably devoted to the scholarly pursuit of learning Thic present work I offer as an humble homige lo him I express my gratefulness to Shri Sundarpal A Upadhye and Prof Dalsuh Malvania for making a dlable to me thc ploto copy of the Tg manuscript, and also to the Late Agarchand Nahaia to whom the credit goes for bringing tite Ms of this invaluable work to light and making its photo copy wvailable Vy thanks are also due to the Trustees of the Jinacārtra-sūri MSS collection of Bihaner for allowing me use of the Tarajana Ms I thank the Prakric Text Society for publishing this work, and bearing with the unusally long delay in completing it The Tushut Printers are to be thinked for their continous cooperation Alimedabad 26th May 1987 HC Bhayan ·Actoनागर्वविवियनश्यंधाकानिकारागाणाकाशाय पुरयापारापविशदयानानिकान्यायशायरमानिनिमिनः । चापपानसमास्यनिमहामाहोनादननानिरगनमियागावतर्गदउमदगनिगलपयारगारवमह गाना लाहपडिझाइपमारायकरणसरपईयवाहकधीनांगरयतापवहानंदामरनीयागातम्या प्रगहनामाकरमा 'मसंगनिमुकविदारपद्याधीनराधीनयाचनंदानपायनागनि अनियम्यमनमामगंदगागारिस्पानतिनियं, गलागानिपटनियम्यमनाएनिाउन कारकनिमतिपदागारदनहापानिमानरपराझारक्षिाने पार निरSTAL गावासवनमहाधार पुन जदयीपतिवद्धपमरने उपसिधनिसानिवास्नियामागपनिमाहियदिपराधिया हलनिमायापशवलनियदिवापसारमापनापत्तनान नाक्षानेवधतिधारशत्याकादरपत्रमरमीनामानान।। त्वपमनमरमावाश्यवान परहस्पानंदगाना। मिाणत्यायपशरोपमानिनिनिससासमा पगारावरमहा प.पना जलविनाप्रतिषि हमारानायाहिमगुदमवाप्पविरमाताएनडगोतवार संपालामरसनामरिन्यवहश्वनरनितिनता पममायामा सवालियर पारगसमिशवगागनगनापकगारमुभामिनामानापनलनदर्शनासवान वाली *मनकल्यासारवलानगरवानिहायतित्यानुफापानमसलरिजनसानाकरलेनिक भागनाथनगमागमाविनाशक्तिवानाननसत्तावितकार्यदायमननसत्यादि। मादनमNARमारामारिकाश्यायामामवियं मुस्थानमिामाविममाश्यासायसिनिटर-21 सादिरमामामादित्यस्यारकरयानमताननशिशिरंवश्यनादापांमागतायनित Phoneypnot the lolho IA) of the Ms of the Taragana ·पयसा जलस्य पूरगौरवेण महा पूज्य । पुन जलधिना प्रतिपिढ- प्रथहस्तेन सह श्लेयोध्य वाक्प्रयहस्य। स्वच्छन्दगति सोऽपीत्यर्थश्लेष । शेष शब्द लेप.। तथा हि । निर्मलस्य तारायणो [कइ-चप्पभट्टि-विरडय-गाहोच्चय-रुवो गाहाकोसो] [1A ] नित्वा सविद विरच्यत इय टीकेति तारागण कोशोऽय परया प्रदोष-विरहेऽप्याभाति कान्या यथा । अस्माभि सुविविक्त याफ्य-पपनैरु सारयद्भिर्महा माहाम्भोद ततीर्जनस्य मनसि व्योम्नीष नीते मृजाम् ।। Anthologist's homage to the poet s Muse नंदउ सच्छंद-गई निम्मल-पय-पूर-गारव-महग्यो । जलहि-पडिरुद्ध पसरो सुकईण सरस्सई-पाहो ॥ १ सुकनीना सरस्वतीप्रवाहा नन्दतु | सरस्वती याक, तस्या. प्रथह ओघ , स नन्दतु। कीदृगसौ। स्वच्छन्दगति । सुकषित्वादेव स्वाधीन- शब्दार्थतया स्वच्छन्दा अपरायत्ता गति प्रवृत्तिर्यस्य स तथा । मह छन्दसा गाथादिरूपेण वर्तते इति सच्छन्दा सा तादृग्गति प्रवृत्तिर्यस्य स तणेति । पुन कीदृक् । निर्मलपदपूरगौरवमहाध । निर्मलेरपशवरहित पद सुप्तिडन्तै । पूर पूर्णता तद्वगौरवेण महाघ श्रेष्ठ । पुन जडधी प्रतिषिद्धप्रसर । जडधीभि प्रतिद्धो निवारित प्रसारोऽस्येति । स हि यदि पर जडधियो मूर्खान् प्राप्य प्रस्खलति, यदि या प्रस्तार- स्थापनापेश्या जलधिनच प्रतिपिद्धप्रसर.1 इत्येकोऽर्थः ॥ अन्याय सरस्वती नाम नदी तस्या 1 Begins ॥५०॥ अह ।।

·मंडल संकलिओ प्रमरः । गणे हि ममुहायाप्य यिग्मति । एतदुक्तं भवति । सुकवीनां पाकग्यदा मरस्थतीमग्न्यिा इय नादस्थिति अन्तभांवित लपोड यमिति ॥ May the stream of the Divine Poctic Speech (sarassai) of good posts flourish-she stream which operates according to its own will and with choice metics (chamla), which is precious (mahaggha) duc to the dignity imparted by the scaith of Nawless diction (raja), and the fox whereof is blocked only by the blockheads (jalahi); and which thereby resembles the stream of the river Sarasvall (sarassat), which mores according to its own liking (chamta), which commands reverance (mahaggha) due to its mass of overflowing limpid water (pasa), and the onaard flow whereof is blockej only by the sea (jalahi). (1) Anthologist's homage to poeti हिययाइँ सज्जणाणं रंजइ कसिणेइ खलयग-मुहाई । सव्यं मुहासियं पि हु जाण नमो ताण मुकईणं ॥ २ सुवासितमिति । सुधा प्रासादधयलनद्रव्यं तव सितमपि शुद्धमपि येषां काश्यं सजनहृदयानि रञ्जयति, सलमुखानि कृष्णयति, तेभ्यः सुरुविभ्यो नमः । मितस्य हि रञ्जनष्णीकरणे विरुध्येते । विधिधायं शरदता नार्थतः, 'सुहासियं' इति पद यतः सुभाषितशब्दा- दपि भयति । तेन यत सुभापितं कायं तस्य सज्जनहृदयादिरञ्जना. दिशमविरुद्धमेवेति ॥ Salutations to the good posts: (It is a wonder that) all of that creations), eventhough they are suhāsija (1. chunan-white, 2. pure and excellent works of verbal art) dye (2. give joy to, ramjai) the h:arts of the good, and blacken the faces of the wicked. (2) ·तारायणो In praise of the anthologist's patroa उययमदोसंतरिय फुरिय-पया पि सेवियं सुहयं । नमिमो बिसमाइच्चस्स ठइय-तेयस्सि-निउरंवं ॥ ३ विषमादित्यः पृथ्वीपतिरम्मस्तस्यादित्याव्यतिरेकोऽयम | आदित्य स्याभ्युदयः स्थगिततेजस्थिनिकुरम्बः सन् देोपान्तरितो राज्यन्तरि- [B] त: पुनर्न भवति स्थायी। तथा स्फुरितप्रतापः सन् सेवितः सन सुखदेो न भवति । विषमादित्यस्य तृदय स्थगिततेजस्थिनिकुरम्य सन्तमनुत्साहादिभिरिनन्तरितमनभिभूतं तेषामसत्वादेव, तथा स्फुरित- प्रतापमपि सेषित मन्तमिह जगति सुखदमतापकारिणं नमिमा नमामः । तेजस्विन एकत्र शशधरादयोऽन्यत्र परचक्रपतयस्तेषां । निकुरम्त्रः समूहः स्थगिताऽन्तरितो येन स तथेति रिलष्टपदस्याः ।। We bow to the rise of Visumāditya (a novel sun so differeat from the familar sun-viz. King Amma), that is not dosantarna (1. interfered by nights, 2 massed by faults), which though it bay Scintillating payava (l. heat, 2 prowess) is a source of happiness to those who resort to it, and which has overwhelmed all the other tejassi (1. luminaries, 2. powerful rivals) (3) The good and the spicked सुयणो थुइ-निरवेक्खो विवरीयं फलइ खलयण-पसंसा । सज्जण-खल-निरवेक्खं जह-ट्ठियाणं गुणाण नमो ॥ ४ म्तुत्यनपेक्षोऽपि सुजनाऽनुगुणा भवति । खलजनप्रशंसा तु विपरीत फलति । प्रशस्यमानः सर्योऽप्यनुगुणा भवति । मल' स्तुतायपि विगुण एवेत्यर्थः ': । तस्मात् कोष नमस्यस्तदाह । सज्जनखलनिरपेक्ष यथा भवत्येधं यथायस्थितेभ्यो गुणेभ्यो नम इति । The good is indifferent to praise. The praise of the wicked produces the contrary result. Hence we bor to the merits wherever they are, itresp:ctive of the god or the wicked. (4)

·संकुअ-संकलिओ
The anthologist's self-introduction
गोयम-गातुप्पण्णो भवप्पी संकुउ ति नामेण ।
ना यावलोय'-गोट्ठी-छइल्ल-संसग्गि-निम्माओ ॥ ५
कोशकारः स्ववश सूचयतीति सुगमम् ॥
There was one Sankuka by name, born in the family-line of
Gautama, son of Bbava, wbo bad become koowledgeable due to
his contacts with the elites of the literary assembly of (King)
Nāgāvaloka. (5)
The gature and title of the authology
सद-गुणाहि नहाहि व अंतिल्ल-परिट्ठियत्थ-विहवाहि ।
उच्चेउं गयवइणो गाहाओ तारयाओ
व्च ॥६
तेणेस दास-पुण्णा गुण-सय-संपुष्ण-कव्व-रसियाण ।
आणाए पडियद्धो कोसो तारायणो
नाम ॥ ७
शरदो गुणोऽस्येति शब्दगुणं नमो धैशेषिकमते । गजपतिरपि
सहाः स्निग्धेनिशीलादिभिर्गुणर्वर्तत इति साम्रगुणः। यदि पा शब्द
व्याकरा गुणिल्यानभ्यतयानिति शब्दगुणः तस्मात2अन्तमध्ये परि
प्टिनोऽर्थानां सागरगिरिसरित्मभूतीनां विभवो बाहुल्य यस्य सद् अन्तः
प्रतिष्ठितार्थघिभव नमः । गजपतिरपि अन्तर्मनसि परिष्ठितः स्थिरभूतोऽ.
स्य शब्दधाच्यस्य विभयः सपत्तिर्यस्य स तथा। तस्माच्छब्दगुणादन्त:-
परिष्ठितार्थ विभषान्नभस इय गजपतेर्थप्पभट्टेः सयाशाद्गायाः तारका
इथोचिचत्य तेन शंकुकनाम्ना तारागणो नाम फोश एप प्रतिपद्धः। शेष
सुगममिति ।।
Ile collected the Gåthas composed) by Gajapati (i. c. Bappa.
bbotti), who had amiable qualities (saddaguna) and whose mind was
a treasury of mature mcadings (paritthi) attha)- as if one would
1. sramo with à added above the lige ia a different hand.
2. तस्मा-न. 3. प्रति टाता'

·सारायणो collect stars from the sky, which bas sound as its quality (saddaguna) and within which the multitude of objects is located (paritthijattha) (6), and, commanded by the connoisseurs of poetry that have hun. vdreds of merits, compiled this anthology called Tarayana (Sk. Taragana) which is full of shortcomings (7) The game and cpithets of the original poet जेसि जाणिहइ जणो सुहेण कोसम्मि संचरंतो हि । ताई सुभणिय-निहिणो कइणो नामाई वोच्छामि ॥८ जाणिहइ थप्पट्टि गुणाणुरायं च भइति च । तह गयवइवइमायरियं च सेय-मिक्सुं च घाई च ।। ९ गाथाय सुगममिति ॥ I shall now mention those natres of the poct--who is a trea- -sure-house of Subhàşifas,which a reader, going through the antho. logy, will indeed come to know (8): He will koox bim as Bappabhattı, Gunānuraya (Sk. Gunānuråga), Bhaddattı (SK. Bhadrakirti), Gayaval (SK Gajapatı), Ayariya (sk. Acārya), Seyabhikkhu (Sk. Svetabliksa) and Var (Sk. Vidin). (9) (Index Verse ?) कइ-पप्पमहिणो च्चिय अंतो-नाणं निहित्त-तेलोक्कं । इयरेण [24] कह णु तीरइ भणिउं 'बद्धक्क कक्कडयं ॥१० सुगमा॥ It is the post Bappabbatti's jager kaowledge that encompasses the three worlds. How can anybody else compose (hit, 'say') (a Gatha with the keyword) baddickka-kakkatayam ? (10) 1. संचरतेहि.

·संकुअ-संकलिओ Homage to the Keralin [1] सो जयइ जएक्क-पहू तेलोकक्कत-मज्झिमुद्देसं । नाणं जस्स विरायइ फलं व पद्धेक-ककडयं ॥ ११ प्रैलोक्येनामान्तोऽवष्टन्धो मध्यमोद्देशो मध्यमयिभागो यस्य तज्ज्ञान तथा तस्य विराजते । किमिव । बद्धो जात एक कर्कटकोऽष्टीलिका यस्य तत्तथाविधं फलमिय । पतदुक्तं भवति । यदीयकेवलज्ञानस्य फल- स्येव मध्य स्थित त्रैलोक्यमष्टीलिकेवाभाति स जगदेकमभुर्जयतीति ।। Victorious is that sole lord of the universe, whose (Absolute) Knowledge, with its central region occupied by the three worlds, sbines forth hk: a fruit wherein just one stoac 13 förmed. (11) (Index Verse 2) 'भव-हुत्त-मणा' 'दाढा-फडक्कए' दोहिं चेव गाहाहि । 'अइसय'-'जय' संबद्धाहि वाइणा भुवणमइसइयं ॥ १२ सुगमा ।। With just two Gathās (having the keywords) bhava jhutta-mana and dadha-phadakkae accompanied by (the words) ansaya and jaya (respectively), Vāi(1. e. Bappabhatti) has surpaased everybody In the world. (12) 'भक-हुत्त-मण' ति जहा- Homage to the Jina [2] पडिवण्ण-चरम-तणुणो अइसय-लेसं पि जस्स दट्टणं । भव-हुत्त-मणा जायति जोइणो तं जिणं नमह ॥ १३ प्रतिपन्ना प्राप्ता घरमा अन्या तनुः शरीरं यैस्ते तथाविधा योगिनः। अतिशयानामिन्छायत्तस्येदविरहसहजसौरभसोरुप्यसर्यभाषापरिणामिया- ·तारायणो ७ पत्यादीनां लेशो अल्पत्यमतिशयसौन्दयं येन तल्लेशमपि यस्यालोक्यावश्य- प्राप्त यमुक्तयोऽपि धीतरागा योगिनोऽस्मायमण्यमी भूयासुरिति तीर्थ- कर कारणेऽभ्यासप्रकर्षापादितजिनात्यलाभाय भयमभिलपन्ति तं जिन नमतेति ॥ Bow down to that Jina, observing even a tiny fraction of whose supramundane powers, the Yogins, inspite of their having attained (the state of occupying) the last mortal body, become degi- Tous of being born once more (13) 'दादा-फडकपर ति जा- Homage to the Adivaräha [3] सो जयइ जस्स दाढा-फडकए उच्छलंत-निवडतो । नीसासुग्गम-विगमेसु होड गुलिओ व्य महि-गोलो ॥ १४ फडकक. कन्दुकोलालन | द ट्रेघ फडधकः तस्मिन दंष्ट्राफडकर, यस्य नि.श्वासानमविगमयारच्छल विएतन् नि.श्यासागम उच्छलन् तहिरमे निपतन् महीगाला गुलिय भवति । गुलिका काष्ठकन्दुफः ।। Victory to him on whose bat-like fang the orb of earth, springing up and falling down at every expiration and inspiration, behaves like a ball. (14) (Inder Verre3) 'सयो 'साहय-ट्टि' ति पाडणा जह पसंसिया कइयो । तह मण्णे मो चिय तिहुयणे वि कड-सहमुबहउ ॥ १५ From the way Vat (I. Bappabhatti) has praised the poets through (the Gathās with the keywords) sankhu and sahaja-holti, I feel he alone in this world should bear the designation 'poet'. (15) 1. The letter subsequent to nut is blurred. 2. दादापडाओ.

·८ संकुअ-संकलिओ Homage to poets 'संखो' त्ति जहा- [4] दंतु ते कइंदा जेसिं अत्यो छणेण छिप्पंतो । संखो व्व निहीं तत्थेव जाइ सेसं पि घेत्तण ॥ १६ 'साहय-पट्टि' ति जहा- [5] ते कइणो पुहइ-परिठिएसु-अत्धेसु जण-ण-दिठेसु । साहय-साहिय-घट्टि व्य जाण वाणी परिहाइ ॥ १७ अनेन गाथाद्वयेन कवीन् प्रशासन्ति । नन्दनियत्यादि । नन्दन्तु ते कवीन्द्रा येषां सम्बन्धी वाच्योऽर्थः काम्यनियन्धो जनेन सामान्यकविना गृह्यमाणः शङ्खाख्यो निधिरिव शेपमप्यर्थ तदीय नौ [2B]स्वात्मनि याति । अयमप्रार्थः । शङ्खाख्यस्य निधेरीड्मुखं द्वार रचनाविशेषो येन तत्र क्षिप्यमाणः साभरण: करः प्रविशति निःसाय - माणस्तु विनाभरणं नि सरति । ततो यथा शखनिधी रनादिरूपः साभरणफरेण पुंसा गृह्यमाणः तत्रौष निधी शेषमपि कराभरणरूपम- मादाय याति तथा कविपतीनामप्यर्थोऽन्येन गृह्यमाणः शेष स्वकीय- मतिविरचितमप्यर्थ गृहीत्या तत्रैय कवीन्द्राथें गच्छति येषां ते नन्दन्तु ।। Joyously happy be those master poets, whose ideas (attha), when they are plagiarized by the people (1. e ordinary poets), diag in their wahe even the latters' own ideas, and get accredited again to them (i. e. the master poets), like the divide treasure Sankha, whose wealth (attha), when it is sought to be grabbed by the people, drags along with it even the latter's valuables and returns. to ts source. (16) साधको मन्त्रयादी । तेन साधिता निघर्तिता घर्तियतिका । सा यथा पृथिव्यां भूमों परिष्ठितेवर्थेषु निषिरूपेषु जनैरहटेपु नयनगोचर- तामतीतेपु परितिष्ठति पद बध्नाति, तथा पृथिव्यां जगति परिष्ठितेष्व- थेषु वाच्येषु जनैः शेषविभिरदृष्टेषु अनुपगन्धेषु येषां पाणी परितिष्ठति घद्धास्पदा भवति, ते कवयो नान्य इति ॥

·तारायणो They are really the posts, whose lanzuige captures such ideas (attha) from the vast world (puhai pariltha) as are beyond the ken of ordinary poets, and which is thus coinpirable to the miraculous torch of a Master of Magic Charms, which halts and establishes itself oa (the spots of) underground (puhos-paritthiya) rches (artha), lavisible to the ordtaary prople. (Index Verse 4) दादाओ गयवहणो निज्जिय-का-कुंजराउ रेइति । 'सज्जावेसालोयण'-'कन्च-विसुद्धि' त्ति गाहाओ ॥ १८ 'सब आवेशालोकनादिः, 'का ययिशुद्धिरिति च गाथे वे गजपते. निजितकषिकुञ्जरे दष्ट्रे राजेते इति । Gajapati's (i, e, Bappabhalli's) (two) Gathās, viz. (those with the key expressions) sajjāvesālo yana and havia-visuddhi, shinc forth like the (two) tusks of a lord of elephants which have conquered other cicphants in the form of other illustrious poets (18) Censore of the wicked [6] सज्जावेसालोयण-महल्ल-कोऊहलेण जइ नडिओ । पर-चसणं दाणि खलस्स कि पि ता दुक्कह कहेसु ॥ १९ सथ आयेशस्यालोकन तत्र महाकुतूहल तेनानटितस्तरलीकृतो यदि त्य तदानी हे 'दधाह' अश्रद्धालो, बलस्य किमपि परव्यसन कथय । अयमत्रार्थः । खलो दिपरण्यसनमाकर्पा परितापरमसेन सघ आविष्ट इव पुरुषो गायकम्पमू क्षेपकरचलननयनस्तम्भादिधिकारभाग भयतीति ॥ If you are burning with intense curiosity to witness a fellow becoming suddenly possessed, ibed O skeptic, you tell to the nicked about tbe troubles of somebody. (19) The good and the wicked contrasted [] सुयणो दोसे वि गुणीफरेइ इयरो गुणे वि दूसेइ । कन्च-विसुद्धि-निमित्तं न याणिमो के समुल्लीमो ॥ २० ·संकृअ-संकलिओ वास्तषशब्दालङ्कारादिदापापसारणं हि काव्यविशुद्धिः। सा न सुजनान्नापि दुर्जनात् । कथम् यतः सुजना दोषानपि सतः सौजन्यादेव गुणीकरोति गुणतया स्थापयति । इतरा दुर्जनो गुणानापि दूपयति दोषान करोति । ततः कविराछ । काव्यविशुद्धिनिमितं न जानीमः क समा- घयाम इति ॥ The good would turn the faults (of others) into qualities. The other one (1 e. the wicked) would fiod fault even with the qualities (of others). (Such being the case,) se do not know to whom we sbould resort for removing defects (rom cur poems (20) (ladex Verse 5) ता पायालमहो ,च्चिय तई 'असि-लट्ठीए' महियलं जेउं । 'जालाहि" वाइ विजियं जोइस-चकं तडि-निहेण ॥२१ कोशकारः कविमालम्ब्य स्तौति यथा-हे वादिन बप्पभट्टे, 'ता' तापत पातालं अध पर यच्चाधास्थित तजितमेष । महीतलमपि किलासियप्टया । ज्योतिथक च दिव्यपहरणरूपतडिन्मिभेन जीयते । ततोऽसियष्टि रिति पदेनोपलक्षितया यक्ष्यमाणगाथया ज्योतिश्चक विजितम् । एतदुक्त भवति । ईगगाथादयस्य रचयिता कपिन पाताले न भुपि म नभस्तले पाऽन्योस्तीति भिभुवनमपि फपित्येन पया जितमिति ॥ O Vadın (i, e Bappabhatti), having first conquered the nether world below and also the whole of the earth by deans of your (Gathā containing the keyword) asi-lathi ('rod-like sword'), you conquered the sky (lit. 'the revolving wheel of lumiparies'! With your (Gatha containing the key-nords) jala and radi-nihena (ine. "lightning flashes') (21) The lightning-sword being sharpened [१] उय जोइंगण-परिंगय-जलहर-पेरंत-धोलिरी विज्जू । निग्गय-फुलिंग-साणा-निसिज्जमाणी सिलहि व्य ॥ २२ ·१२ संकुअ-संकलिओ चतुर्भिगाथावधनेन ध्रुध गुणानुराग बप्पटिश्चतुर्वदन इत्युक्तम् । तथैभिश्चतुभिर्षदचतुर्षचनस्तथा चतुभिचरतो चतुर्वदना मी । ब्रह्मत्र यदि पर वक्तु जानातीत्यर्थः ।। With the four sajana-s ('poetic expressions', but also 'faces") kolamba' heyram', jalahora-khalla' and 'hari-Yadio,' Guņānorāa (Sk. Ginanurāgt, I e Bappabh tti) is veritably causayana (fourfaced' 1 e Brahma', but also man of four poctic expressions') (24) The boiling cloud-pot [10] विज्जु-कढिज्जत-जला बलाय-फेणुग्गमा मसी-मइला । गज्जिय-रायग-पयहर-कोलंबा कलयलंति च्च ॥ २५ 'कोटवा' इति पिठरवाची देशीपदम् जलधरा पत्र कोलया: पिठराणि वहिना क्याथ्यमानगलानि सफेनोगमानि मपीभिर्मलिनानि सन्ति कलकलायन्ति । तथा जलधरकोलम्बा विधुता चद्विरूपेण क्वाथ्यमान जला: । तथा बलाका पयं फेनागमो येषां ते घलाकाफेना- द्माः । मषीवन्मलिगा मषीमलिनाः सन्तो गर्जित रावणोपलक्षिताः सन्तः 'कलयति छ यथाशब्दमित्र कुर्धनीति रूपको प्रेक्षा ॥ As the water in the jet black cloud-pots is boiled by lightningfire, there ccrres up the froth of cranes and the sizzling scund of thunder. (25) The cloud field [il] मारुय-तोत्य-संचोइएण गाहेइ पाउस-कुटुंची । नह-कैयारं कसिणभ-मंडली-माहिमकेण ॥ २६ मम एप केदारो नभकेदारः । प्राडेव कुटुम्पी । कृष्णाप्रमण्डल्येव 'माडिसफा' महिषयूथं पायाघ्रडलीमहिषयुधम् । 'तोत्तय' इति प्राजना मदिपादिप्रेरणी मोहमया काष्ठदण्डिकोच्यते । मारत पय 'तोय तोमं प्राजनस्तन चोदित रेरितम् । अतस्तेन मारुतमामनप्रेरितेन कृष्णान- मण्डलीमहिपयर्थन प्रादकुटुम्बी नम केदार गाहते इति ॥

·तारायणी The Rainy Season like a farmer moves across the [ield of sky along with the buffalo-herd of dark cloud-masses, which he prodes with tbe driving rod of the wind-blast. (26) The cloud-skla [12] जलहर-वल्ला-सित्ताए पाउसो वारिउ व्य धरणीए । गोमय-रस-दुआलिं व देड़ हरियंकुरुपूरं ॥ २७ जललोहितो गोमयो 'गोमय-रस-दुयाली' इत्युच्यते । हरिताराणां दरिततृणानां 'उम्पूर' निकर जललोडितगोमयरसमिय । जलधरः स पर 'खल्ला' रतिस्तया सिफ्ताया धरण्या भुवः । प्राफ्ट्समयो पारिकः । ततस्तरकालजन्मना हरिततृणापुरनिकरण जलममालोरितगोमयरसनेर भृतलं चिलिम्पति ॥ The Raroy Season, like a plasterer, having first sprinkled the earth with water from the leather bag of clouds, smears the earth with the liquid condung-plaster in the form of the mass ot the sprouting geen grass. (27) Fallen lato lige [13] घण-पडलेहि छइज्जतयाई दहण जगवय-घराई । छाएइ तहेच नहं पि पाउसो हारि-चडिओ व्य ॥ २८ पकत्र घनानि निमिडानि पडलाणि' पटलानि तृणधजयः ! अन्यत्र घनानां मेघानां पटलानि जालानि । तत्र प्रावृदसमयो घनपटलेनिधिट- तृणमयाच्छादनैइछाद्यमानानि जनपदगृहाणि वा स्वयमप्यसो तय दारिपतित पधं घगपटलमें धजालनमोऽपि छादयति । यथा हायाँ पतितो गच्छतो यन् जनानवलोक्य पुरः समधिपमादिकमनालोच्य गच्छति । तथा सफलमनपदैः स्वगृहाणि घनपटलैः [4A) छापमानानि वा मावृद्समयोऽवमपि धनपटनभदछादयामि इति मत्वेष छादयन् हारि- पतित येत्युच्यते ॥ S'eing people's houses being covered with shora-pedala ('thick thatching'), th: Rainy Season too, as of fell into line and started to cover the sky similarly with ghora-radala (layers of clouds'). (28) ·संफुभ-संकलिभो चतुभिगोथायधनेनं ध्रुध गुणानुरागो वप्पष्टिधतुर्वदन इत्युक्तम् । तयभिधतुभिर्यदधतुर्षचनस्तथा चतुर्भिधनीरसौ बर्षदनो मना । नव यदि पर पतु सनातीत्यर्थः ।। With the Tour taj 013-5 (poctic expressions, but also 'faces) kolarria'. •leyaram'. jalahora-khalla' and 'kert-radte, Gunanuraa (Sk. Ginānuragi. I - Bappabh gi) is veritably canayat (fourfaced' i e. Brahmi'; but also oman of four poetic expressions"). (24) The boiling cloud-pot [10] विज्जु-कढिज्जत जग पलाय-फेणुग्गमा मसी-मइला । गज्जिय-रावग-पपहर कोलंया कलयतंति च ।। २५ कोटया' पनि रिटरवाची देशीपदम् । सलचरा पप कोलपा: पिठराणि यहिना फ्याप्यमानगलानि मफेनोगमानि मपीमिलिमामि मति फलालामन्ति । सपा जलधरसोलमा विपता अनिरुपण पाध्यमारलाः । तथा घरलाका १५ पदमी ये से पारितो. हमाः । मम्मलिगा मरीमलिगाः सन्तो गजित रायगोपक्षित मन्तः 'फश्यति पाशादमित्र कुर्यनीति सरफोमेशा ॥ As the water in it c je back colo-ross it boiled by lishinir fire, there comes up ite licih ef cares ardite sizzling scut dor thunder. (25) ·तारायणी १३ The Rainy Season like a farmer moves across the field of sky along with tbe buffalo-berd of dark cloud-messes, which be prodes with the driving rod of the wind-blast. (26) The cloud-skin [12] जलहर-खल्ला-सित्ताए पाउसो वारिउ व्य धरणीए । गोमय-रस-दुआलिं व दे हरियंकुरुप्पूरं ॥ २७ जललोडितो गोमयो 'गोमय रस-दुयाली' इत्युच्यते । हरिताईराणां हरितवृणानां 'उप्पूर' निकर जललोडितगोमयरसमिव । जलधरः स पर 'खल्ला' दृतिस्तया सिफ्ताया धरण्या भुवः । माघट्समयो पारिका । ततस्तकालजन्मना हरिततृणा रनिकरण जलसमालोडितगोमयरसेनेव भूतलं चिलिम्पति॥ The Rainy Season, like a plasterer, having first sprinkled the carth with water from the leather bag of clouds, smears the earth with the liquid cowdung-plaster in the form of the mass of the sproutinggeen grass (27) Fallen into lipe [13] घण-पडलेहि छइज्जतयाई दहण जणवय-धराई । छाएइ तहेव नहं पि पाउसो हारि-चडिओ व्ध ॥ २८ पका घनानि निबिहानि 'पडलाणि' पटलानि तृणजियः ! अन्यत्र घनानां मेघानां पटलानि जालानि । तत्र प्रावृदसमयो घनपटलेनिविड- तृणमयाच्छादनैइछाद्यमानानि जनपदगृहाणि दृष्ट्वा स्वयमप्यसो तथैध हारिपतित पध घगपटलमै धजालनभोऽपि छादयति । यथा सार्या पतितो गच्छतो वहन् जनानवलोक्य पुरः समधिपमादिषमनालोच्य गच्छति । तथा सफलजनपदैः स्वगृहाणि घनफ्टलैः [4] छाधमानानि दृष्ट्या प्रावृदसमयोऽहमपि धनपटनभइछादयामि इति मत्वेष छादयन् हारि- पतित इत्युच्यते ॥ S-cing people's houses being covered with ghana-padala (thick thatching'), the Rainy Season too, as if fell into line and started to cover the sky similarly with stana-padala ('layers of clouds') (28) ·१२ सकुभ-संकलिओ चतुर्भिाधायधने ध्रुवं गुणानुरागणे बप्पष्टिधतुर्वदन इत्युक्तम् । तथैभिमतुभिर्षदनेभतुर्वचनस्तथा चतुभिषचरसो चतुर्वदनो मा । अझैव यदि पर यतु जानानीव्यर्थः ।। With the four jalan1-s ('poetic expressiors', but also 'faces') Lolambat lajaran', jalahora-khalla' and hari-yadio,' Gonānurās (Sk. G mānurāgi, i c Bappabh tt) is veritably camayana ('fourfaced', e "Brahma', but also ‘man of four poetic expressions"). (24) The boiling cloud-pot [10] विज्जु कटिज्जत-जला बलाय-फेणुग्गमा मसी-मइला । गज्जिय-रावण-पयहर-कोलंबा कलयलंति च ॥ २५ 'कोदया' इति पिठरवाची देशीपदम् । जलधरा एव कोलषा: पिठराणि पहिना क्याथ्यमानजलानि सफेनोद्गमानि मपीभिर्मलिनानि सन्ति फलकलायन्ति । तथा जलधरकोलम्या विद्युता घद्धिरूपेण क्वाथ्यमान चलाः । तथा बलाका एष फेनाद्गमो येषां ते घलाकाफेना. द्रमाः । मपीवन्मलिना मषीमलिनाः सन्तो गजित रायणोपलक्षिताः सन्तः 'कलयलति व्य' पथनशब्दमिष कुन्नीति रूपकोत्प्रेक्षा ॥ As the water in the jet black cloud-pots is boiled by lightningfire; there cctres up the froth of cranes ard the sizzling scund of thunder. (25) The cloud field [11] मारुयत्तोतय-संचोइएण गाहेइ पाउस-कुटुंबी । नह-कैयारं कसिगम्भ-मंडली-माहिसकेण ॥ २६ नभ पर केदारो नभकेदारः । प्राउडेव कुटुम्बी । कृष्णाभ्रमण्डल्येव 'माहिसफा' महिषयर्थ हष्णाभ्रमंडलीमहिपथम् । 'तोत्तय' इति प्राजना महिषादिप्रेरणी सलोहमया काप्ठदण्डिकोच्यते । मारत एव 'तोत्तय' तोध प्राजनस्तेन घोदित रेरितम् । अतस्तेन मारतप्राजनप्रेरितेन कृष्णाघ्र- लामगि प्राइकुटुम्बी नभाकेदार गाहते इति ॥

·तारायणी १३ The Rainy Season like a farmer moves across the field of sky along with the buffalo-herd of dark cloud-masses, which he prodes with the driving rod of the wiad-blast. (26) The cloud-skin [12] जलहर-खल्ला-सित्ताए पाउसो वारिउ व्य धरणीए । गोमय-रस-दुआलिं व टेड हरियंकुरुप्पूरं ॥ २७ जललोहितो गोमयो 'गोमय रस-दुयाली' इत्युच्यते । हरिताराणां परिततृणानां 'उप्पूर निकर जललोडितगोमयरसमिय । जलधरः स पर 'खल्ला' तिस्तया सिफ्ताया धरण्या भुगः । प्राकृट्समयो थारिकः । ततस्तरकालजन्मना परिततृणाहुरनिकरण जलसमालोदितगोमयरसेनेस भूतल चिलिम्पति। The Rainy Season, like a plasterer, having first sprinkled the carth with water from the leather bag of clouds, smeans the carth with the liquid cowdung-plaster in the form of the mass ot the sprouting geen grass (27) Fallen into lipe [13] घण-पडलेहि छडज्जंतयाई दह्ण जणवय-धराई । छाएइ तहेव नह पि पाउसो हारि-घडिओ व्य ।। २८ पकत्र धनानि निबिडानि 'पडलाणि' पटलानि तृणछलयः अन्यत्र घनानां मेघानां पटलानि जालानि । तत्र प्रावृदसमयो घनपटलेनिविट- तृणमयाच्छादनश्छाद्यमानानि जनपदगृहाणि दृष्ट्वा स्वयमप्यों तथैष हारिपतित पय घनपटलमें घजालनमोऽपि छादयति । यथा हार्या पतितो गच्छतो यहन् जनानवलोक्य पुरः समविपमादिक्मनालोच्य गच्छति । तथा सकलजनपदैः स्वगृहाणि धनपटले. [4] छाधमानानि दृष्टा मावृदसमयोऽहमपि धनपटलनभइछादयामि इति मत्वेय छादयन् हारि- पतित वेत्युच्यते ॥ Soeing people's houses being covered with shora-padala ("thred thatching') the Rainy Season too, as if fell into line and started to coser the sky similarly with głona padala ('layers of clouds') (28) ·सकुअ-संकलिओ (Index Verse7) 'नह चंडिल'-'नह-कप्पर-'गयणच्छित्ति य तिहा-कय-नहेहिं। आयरियस्स परहिं हरिणा व जयं समकतं ॥२९ आचार्यस्य घप्यभट्टेहरेरिय पदैनिमिर्जगत समानान्तम् । घप्पभट्टे- स्तावत् पदर्य चनै पभिर्जगदाफ्रान्तम् । कीडशे 'तिहा कय-हि'विधा तिस्पु गाथासु कृतनहै कृतमधेस्तै विधाकृतनभोभि । कथमित्याह । मभावहिल नभ कर्पर गगनासीति । यथा हरेरपि विधान निखण्डीकृत नमो गगन यस्तानि तथा [त]स्तैनिधारातनभोभिर्जगदामात व्यासमिति ॥ As the world was conquered by the three steps (paya) of Visnu that divided the aerial space in three parts (tiha-kaya-naha), to the three keywords (paya) Viz naha-camdıla, naha-kappara, and gayanacchi of Ayarıyı (Sk A-ārya i e Bappabhatti figuring th-threc Gathā; (tha-kaya-naha) have conquered the world (29) 10 The whetting slab of the Sky-Barber [14] सुरचानोलवण-घगोह भंडिया-निहिय-तडिगुण-छुरस्स । नह चंडिलस्स रेहड चंद-कला फलिह-सिलिय व्व ॥ ३० नापितचररदनाधारा भण्डिया। सुरचापमेय 'ओलवण' आरोपण यस्या सा तथा धनोप मेघोंघ स एष भण्डिका धनौघण्डिका । सुरचा- पारोपणा चासौ घनौघण्डिका च सुरवापारोपणघनौघभण्डिका । तत्र निहितः स्थापित तडिद्गुण एर चुरो येन म तथा तस्य सुरचापारोपण- धनौषमण्डिकानिहिततडिद्गुण रस्य नभचण्डिलस्य नभोनापितस्य सम्बन्धिनी स्फटिशिलिनेन चन्द्रकल्ला राजते । अल्पा शिला शिक्षिकेति ॥ ३० The crescent moon shines as if it yere the whetting siab of the sky-Barber, carrying on his rainbow-tling the sharing box of the cloud mass that contained the lightning-razor, (30) ·सारायणो The goicksilver crops [15] दव-दड्ढ-पव्वउहीण पारयावद्ध-बिंदु-निवहं च । नह-कप्परं विरायइ फुरंतत्तारा-गणाइणं ।। ३१ स्वलदनलताप्यमानाधारः पारद. पात्यमानः पातनायन्प्रेणोड्डीम. सन्नुपरि कर्परे कणशो लमस्तिष्ठति । सोऽऽयमाचायेंणोरप्रेक्ष्यतेऽन यथा-वेन दाधास्तापिता ये पर्वतास्तेभ्प उष्टीन उद्भूतो यः पारदः सूतकस्तेमाबद्धो रचितो विन्दुनियो यस्मिस्तथा । नभ पच फर नभ- कर्पर, स्पुरता दीसिमता तारागणेनाकीर्ण व्याप्त स्फुरत्तारागणाफीर्ण, तत्ताहश सन्नभ कर्पर दघदग्धपर्वतोद्दीनपारदायद्धविन्दुनिवदमिय विराजते ॥ ३१ The pot-sherd of sky shines full of a mass of scipulating stars that are like a collection of quicksilver drops formed thercoo, having risen up from the forest-fire-beated rountains (31) The poultice of the autuma cload [16] गयणच्छिणो गलंतस्स कालिया-नीलि-पिहिय-तारस्स । देइ सरओ सियभं पय-गम्भं रूय-पडलं च ॥ ३२ मेधारधकारजनितं मलिनत्व कालिका । तारा नयनगता पुप्याले- पादिर्धा ! कालिकैच नीली नयनदोपः कालिकानीली, तया पिहितान्त- हिंता तारा यस्य तत्तथा । गगनाक्षिणो गलत. स्थन्दमानस्य सितान प्रवेतमभ्र पयोगर्म 'रुय-पडल व सतपटलमिय शरत्तमयो ददाति । 'लय' इति सामान्यभाषया फांसरोमचय. पिच्यते । एतदुक्त भवति । स्यन्दो नाम नयनरोगस्तेनाक्ष्णो नील्यन्तरिततारस्य गलत. क्षीरगर्भ रूतपटल विस्तीर्ण रूप पिचु कश्चिद् दत्ते तेन तन्न गलति । एघ गगन- स्य सज लदयतया गलत. कालिकान्तरितपुप्यादितारस्य किचिज्जलगर्भ सिताम्र शरसमयो ददाति तेन तन्न गलति । सत्यो शरदि जलदो- दयाभावात । अतो गगनादि नयनादिभी रूपितमिति रूपकालङ्कार ॥ To thr drippiog sole che in the form of the sky with the cye-balls of stars covered with darkness (nylı), the Autumn applies ·संयुअ-कनिमो cotton poultice ia the form of a hist clouds drenched in rajas ('milk, slso water') (32) (Index Vess. 8) 'मरगयमयायय' गयवहणो जयड पयडिय-च्छाये । जैणोगरिहिएण वि सेमा कइगो हय-च्छाया ॥ ३३ प्रकटितच्छायेनातपण परिस्थितेन सर्य एय मच्छाया भवन्ति । गजपनेस्तु की मम्बन्धिना येनापरिस्थितेनापि सता शेषाः कथयो इतन्छाया भवन्ति । तम्मरकसमयातपय गाथयोन्प्रेसिन प्राटितच्छाय जयति । शध्दविरोधोऽन नार्थपिरोधः । यतो गजपतिना यदुत्प्रेक्षितम् मरकामपातमिवेति प्रकाहिलच्छाय प्रकटितशोभम् । अत एव शेषकायीनां तरकवि मजिशानामुररि स्थितमन एव चानेगापरिस्थितेन भितत्याच्छे- पकययो दतच्छाया तशोमा भवन्ति ।। Victorious is Gayasai's (Sk Gajapati's i. c. Bappadhatli's) maragaymaydyaratta t ch:Gihi baying that as a keyword:: alternatively. 'emerald studded umbrellt'), which is payadiya. cchiya (beautifal'; alternativev, which gives shade'), and is such that eventhough 10 is there above (alternatively, because it stands above all'), the rest of the poels become lustreless (alternatively.. •do not get aav shade'). (33) The cmerald Umbrella [17] उयह नई मझगएक-मेह-मुन्चंत-संतय-जलोहं । सरयस्त फलिहदंड मरगय-मयायवत्त व ॥ 'उयह पश्यत नमः । कीदशम् । मध्यगकमेघेन मुच्यमान. सत- तोऽपिच्छिमो जलोघो यस्मिनमध्यगकमेवमुच्यमानसंनतजलौघ तदीडश नमः किमित्याह । 'सरयस्स' शरत्समयस्य मायकस्य स्फटिक: दण्डो यस्य तत् स्फटिकदण्टु मरकतमयमिघातपत्र छसम । अयमयार्थ: । मध्य गते कमेयमुच्यमानसंततजलौघेन स्फटिकवण्डासतिनोपलक्षित प्रायो-- जलधाराधरोध--विकचकुवलययनाच्छविनभोमण्डल मरकतमय कर्तुमिय शरसमयनायकस्य पश्यतेनि॥

·१७ तारायणो You look at the sky . It has a cloud 10 its centre raiding contir uously water in huge quantities, and thereby resembling the Autumn's emerald umbrella that has a marble rod. (34) (Index Verse 9) 'फणि'-'वार-रमणि'-'पईव'-'वरिस-पाहुणय'-इय-पईवेहिं । उज्जोइय जय सेय-मिक्खुणा पयडियत्येहि ॥३५ प्रकटितघटाचर्णेः प्रदीवहिं केनापि मगदुधोत्यते । प्रवेतमिामा भीयप्पमहिना पुनः फणिवाररमणीत्पादिगाथाचतुष्टयनियमदीपेः प्रक- रितवाच्या? जगदुयातितम् । पतः तदर्षभावनापरिगतपरमपरितोप- पूरितहृदयस्य जगतो मुखयिकारादिरूपी भवत्येषोयोतः ॥ The Seyabhikkhu (Sk. Svetabhılsu 1 c. Bappabhaffi) bas illuminated the world by means of five lamps, viz. (the Githit with the respective keywords) phani, läraramani, pana and varira - pāhunaja which reveal antha ('deep-lying meanings'; alternatively, 'objects'). (35) - The Lamp-Sanke3 [18] पायालोअरण-मणा कय-घण-कज्जा फणि-व्य फुड-मणिणो । बबुद्ध-धूम-दंडा महीए दीवा विरायति ॥३६ पनकार्य कर्तु फिल प्रावृषि सा पातालादिहायान्ति । पुनः कृत- धनकार्याः शरदि पाताल विशन्ति । सोऽयमों दीपालिकायां दीपेषु कविनोत्प्रेक्ष्यते । यथा बद्धो रचित ऊर्घ धूमदण्डाकृतिधूमोयस्ते पद्धो- धूमदण्डा दीपा मह्यां पृथिव्यां विराजन्ते । क इव इत्याह । कृत घनानां मेघानां कार्य धनानि या कार्याणि यैस्ते कृतघनकार्या. | स्फुटा मणयो येपा ते स्फुटमणय । पातालावतरणे मनो येषां तादृशाः फणिन इव । एतदुक्त भवति । उरगशरीराकारो प्रवृत्तधूमण्डोपलक्षितः -- २ ·१८ संकुअ संकलिओ शिरोमणिनिभप्रदीप्तदशामुसविलसदधिपो दीपाः प्रापि धनकार्य कृत्ये- दानी पाताल प्रवेष्टुकामाः स्फुटमणय. फणिन इच विराजन्ते ॥ On the earth the lamps with the columns of smoke arising from them are shiaing : they appear like snakes with their bright Jewels, who having accomplished the task of the clouds (or 'many tasks'.) now intend to reenter the nether world. (36) [19] तुह वार-रमणि-संमद-सुडिय-फुड-पोपराय-संचलिया । डझतेहिं पयंगेहि नबर दीया मुणिज्जति ॥३७ है राजन्, तय वाररमणिनां सम्मर्दत्रुटितैः स्फुटपुष्परागैर्मणिभिः सघलिता मिश्रिताः सन्तो दीपाः सादृश्यादशाताः । 'नयर' चंचल दह्यमानः पतङ्गरवगम्यन्ते इमे दीपा इति । विभायोदात्ताख्योपमलङ्काराः॥ The lamps, infermiogled as they are with the bright rubics broken loose due to great commotion among your courtesans, can be distinguished as such only through the moibs burning (37) [20] एएण विम्हओ म्हं जं पहु बहु-विमल-स्यण-दीवस्स । दीवालियाए वि तुहं दीसेइ एको वि न पईवो ॥३८ यहयो विमलरचना विमलरत्नोपलशिता घा विमलरत्नान्येच पा दीपा यस्य स तथा । तस्य बहुविमलरचनादीपस्य विमलरत्नदीपस्य या। दीपालिकायामपि तव प्रमो यदेकोऽपि न झ्यते प्रदीपः । पते- मामेन विस्मयोऽस्माकम् । विभवहीनस्यापि किल दीपालिकायां गृहे बहयो दीपाः स्फुरन्ति ! यस्तु बहुरत्नदीपो महीपतिस्तस्य दीपालिकाया- मप्ये कोऽपि प्रदीपो न दृश्यत इति महदाश्चर्यमिति निन्दा । तथा एतेन विस्मयोऽस्माक यत् प्रभो, बहुषिमलरत्नद्वीपस्य तप द्वीपालिकायामपि सिंहलादिवीपपङक्तायध्येकोऽपि 'पईयो' इति प्रतीपः प्रतिकूली न दृश्यत इति प्रशसा । तदत्र प्रशंसनीयार्थप्रतिपादनप्रसंगेन प्राकृतशब्द लेप- पशानिन्दनीयार्थोऽपि जात इति निन्दास्तुतिरयमलद्वारः ॥ This is, o lord, a great wonder for us that eventhough there is divālıya (Divalt, the festival of lights', alternatively, 'the rows of ·तारायणो conquered stands fod contidects') and you bave many hamlaraianadna ( lamps of pure gems', alternatively, 'islands that produce precious genis',, you are not seen with a single paiva (lamp lighted'; alternatively, 'enemy'). ( 8) [21] दड-पयावड-निम्मिय घराहरि भमिर परिस-पाहुणय । णिय-णेह-पखय-कारय होसि पईवो न संदेहो ॥३९ दग्धप्रजापतिना कुम्भकारेण विनिर्मित, 'घरपरि भमिर' इति गृहा गृह भ्रमणशील, घर्षप्राघूर्णक, नीतस्य स्थापितस्य स्नेहस्य तैलादे. क्षय- कारक भवसि प्रदीशे न संदेहः । इति दीपालिकाप्रदीपसाम्येन नायिका पाचित प्रिय मुपालभते । यथा-हे प्रिय, दग्धप्रजापतिना हतविधिना निर्मित, रागतरलवादपरापरनारीणां गृहे गृहे भ्रमणशील, पण प्राघूर्णक वर्षा- देकवारमस्मदगृहमागच्छन्, अत एघ निजस्नेहक्षयकारक, भवसि प्रतीप प्रतिकूलो न संदेह इति ॥ Manufactured by a wretched potter, going from house to house, annual guest, consuming the oil supplied, you are inderd a lamp-no doubt about that (Alternatnely) Created by the hopeless creator, wandering from door to door, visiting me only once a year, destroyer of my lovo (towards you), you are absolutely disgusting (39) (Index Verse 10) 'अगया' 'सुहत्थियों 'सुरयणं' च 'नालक्खयं "रयण-कोडी' । इय थुबह नरनाहो तह वि जसो भद्दइत्तिस्स ॥४० गाथा पञ्चकेन नरनाथः स्तूयते । तथाऽपि गाथाः के नामेशीर- क्लिष्टशब्दपलेपनिर्वाहभाजो रचयितुमलमिति यशो भद्रकीर्थप्पभ- भेषतीति । Even though the Gathas with the respective keywords agaya, suhatthino, surayanam, nala-kkhayam and rayana-kodi eulogize the kion, it is Bhaddaittt (SK, Bhadrakienie Bappabhatti) who has carned the fame (40) ·२० संकुम संकलिओ [22] सव्वे वि च्या अगया जइय च्चिय नूणमहिनई तुमए । सयल-विस-मंत-सिद्धी तइय च्चिय तुज्झ संपन्ना ॥४१ भगदो विपनाशको योग । सर्नेऽपि नून निश्चितम् अहिपतय फणीन्द्रा 'नइया चिय' यदैव 'तुमए' स्वया अगदा विपविनाशिनो योगाः कृताः सकलविषमन्त्रमितिः तदेव तप संपन्ना । विपापहमन्ना विषमन्त्रास्तेषां सिदि. । पुरुषस्य सर्वविपापहारे कृते सति जायतेऽभयमि] । पुनरहीनामधि- पतयस्तानेवागदान विपनाशिनो योगान् करोति । तस्य सकलैव घिषमन्त्रः सिद्धिः संपन्नवेग्यमुगर्थ प्रतिपादयभिरेष पदैरपर प्ररुतोऽर्थो योग्यते। तद्यथा --प्राकृते 'नूण' इत्यादीनां विभाषयानुस्यारलोप उक्तः । पथा 'नपर मधर', 'नूमं नून' । तेनायमर्था-'नृण महिवाई' नून महीपायो रा[6 A]जान. सऽप्यगजा आच्छिन्नहस्तिनस्त्वया यदेव कृताः । धिषमा दुष्टा. सामन्साः। सकलाध ते पिपमान सकल विषमा । तेषामन्तो विनाश तस्य सिद्धिः सकलविषगान्तसिद्धि । यदि घा घिषमान्ताः प्रत्यन्तभूमयः । तासां सिद्धि रयीकरणम् । मा त दैव सबलमदीपायगजी- फरणकाल पच तय संपन्ता । अयमत्रार्थ । गजवलमासाध महीपत्यो विषमा भवन्ति । यदा तु त्यया स्वपोरुपेणापतहस्तिनस्ते कृतास्तदा तव न फप्रिचद्विपमोऽस्तीति । Rally, when you made all the lords of states (run Tahsar) serve as poison-antedotes (agya) thst ver. marient 011 got nas ery of the charn that c unieructs all pes of snake poisons (visa- ramlı sidd 11 (alteri atuch) Real ben cu deprived all th: cremy) hings (nūna muhusi) of iheut eutants (ngoji), 11 at very Turent you got corir l over all tbe hostile fetCatcries for all the unfrieudly burder territories) (visar iamla-siddl 1) [23] तुह रिउमो माह सुहत्थिणो वि भदत्तणं कह लहंत । जाग दुह पेय गई एक. मंदा मया अण्णा ॥४२ है नाथ, तुह रिउणो' तब रिपो सन्धिन गृहस्तिमोऽपि शोभन- हरितमोऽपि भटत्व भद्रजात्यु 'लक्षितहस्तित्व पथ लगन्ने येपो 'दुच्चेप' विधय गतिविध प्रकारों ITISसी विधैव गतिरित्यार ।फे सुस्तिगो. - ·तारायणो २१ ऽपि मन्दा. मन्दगात्युपलक्षिताः । अन्ये 'गया' मृगाः मृगजात्युउपललिता इति । ननु च भजातय पर सुहस्तिनो भवन्ति । तयाथ सुहस्तिमोऽपि भदत्यं न लभन्त इति युक्त स्यात् । अयोच्यते । मन्दमृगजातिपु गोपु मध्ये ये नितान्तशोभनास्तदपेक्षया सुहस्तिन इत्युक्तम् । अतोऽयमदोपः । तदयमर्थः । न तायत तय रिपोः सत्यपि सुस्तिनः, सन्ति चन्मन्धमृगजातय एय, तेऽपि स्थयापहताः । सरकरिणां तु भद्रजातीनां देव एय भाजनम् । तथाs- यमरार्थः । नाथ, 'तुह रिउगो' तय रिगः 'सुत्थिणो वि' सुखाथिनोऽपि शुभार्थिनोऽपि या भरत्न उत्साहादिमुपयोगलक्षणं शोभनषं तत् कथं लभन्ते । येषां तय रिपूणां द्विधय गतिः । काता- बियाह । पके मन्दा रागिणोऽन्ये मृताध्यक्तमाणाः । अन्योऽयमर्थः । भवद्भयेन निजनगरमाहाय तव रिपयः सततमनुचितफन्दमूलफलाहारेण ये जातन्यरादिरोगास्ते सुसमर्थ यमाना अपि ये तु मृतास्ते सुखमथि- तयन्तोऽपि, कथं भद्रावं लभन्ते । नैच लभन्त इत्यर्थ: । O Lord how cven th: best of your chemy's clephants can be of t1: Bhdri spics, there berag for them scope only for two species ?--some of the e ephant can b: Macda (mamda), others Mrga (maya). (Alternatively) How, O Lord, your enemies, eventhough coveting happiness (or blessedness), can attain welfare, when there are on.y iso fales destined for them Some of them have become s'ck (mamla), while others have died (ma) a) (42) [24] आयासे अ-ठवितो वि कुणसि जं सुरयणं पणइ-सत्यं । तं विनायमउव्यो नरनाह पयावई तं सि ॥४३ प्रसिद्धा दि प्रजापति स्रष्टा फिल 'आयासे' आकाशे स्थापयतु (?ति) सुरजन, त्रिदशलोक करोति सृजति। 'त पुण आयासे अ-ठवितो पि फुणसि जंसुरवण पणती)सस्थ', तदू विशातागतम्, के गरमाथा स्थम पूर्वानन्य: प्रजापतिरसीति । एभिरेव पदैरयमपरोऽर्थः। तद्यथा-'आपासे' खे अस्थापयन्नपि प्रगपितार्थ 'सुरयग' सुरत्न सुलु शोभितानि रत्नानि यस्य 'त' ततादृश प्रणयिनां सार्थ समूह यत् करोपि तद् शाप्तमस्माभिरपूर्ण प्रजापतिः प्रजाना[6BJयस्त्वमसि । अपरो हि ·२० संकुअ संकलिओ [22] सव्वे वि कया अगया जइय च्चिय नूणमहिरई तुमए । सयल-विस-मंत-सिद्धी तइय च्चिय तुज्झ संपन्ना ॥४१ . भगदो विपनाशको योगः । सर्गऽपि नून निश्चितम् अदिपनय फणीन्द्रा 'माया षिय' यदेव 'तुमए' त्वया अगदा विपविनाशिनो योगाः कृताः सालयिपमन्धमिद्धिः सदैव तय मंपन्ना । विपापहमन्या विषमन्त्रारतेषां सिमिः । पुरुषस्य सर्वविपापहारे कृते मति जायतेऽभय[म् । पुनरहीनामधि- परयत्तानेयागदान विपनाशिनो योगान् पराति । तस्य सकलैव विषमत्र. सिद्धिः संपन्न येग्यमुमर्थ प्रतिपादयभिरेष पदरपर. मरुतोऽर्थों योन्यते । तद्यथा --- ---प्राकृते 'नूण' इत्यादीनां विभापयाऽनुस्वारलोप उक्तः । पथा 'नयर नपर', 'नूनं नून' । तेनायम -'नूण मशिवई' नून महीपापो रा[6 A]जान. सऽप्यगजा आछिन्नहस्तिनस्त्वया यदेव कृताः । विषमा दुष्टा. सामन्सा । सकलाध ते विपमाश सकल विषमाः । तेपामन्तो विनाश तस्य मिति सकराविषमान्तसिद्धि । यदि घा विपमान्ता. प्रत्यन्तभूमयः । तासां मिद्धि स्यीकरणम् । मा तदेव सकलमहीपायगजी. करणकाल पय तय संपन्ना । अयमत्रार्थ । गमवलमासाच महीपतयो घिपमा भवन्ति । यदा तु त्यया स्वपोरूपेणापतहस्तिनस्ते कृतास्तदा तप न कश्चिद्विपमोऽस्तीति || Really, when you mide all the lords of scales (nün mahnar) serve 19 pulon-antedotes (agajā) that malient you got mas cry of the churn that c unteracts all ypes of stake-poisons (1150 - Tamta siddhi) (alternanch) Really then you dopricd all thu cemy) kin,s (nūna mahiysi) of theu e prants (agaja), 11 at very trarent you got corir lover all the ho aile fercatonics (or all the unfriendly burdur territories) (visar ramtc-siddl 1) [23] तुह रिउणो णाह सुहत्थिणो वि भद्दत्तणं कह लहंत । जाण दुह च्येय गई एक मंदा मया अण्णा ॥४२ हे नाथ, तुझ रिउणो' तब रियो सबन्धिन सुहस्तिनोऽपि शोभन- हरितगोऽपि भटत्य भद्रजात्यु लक्षितहस्तित्व पथ लभन्ते येषा 'दुच्चेय' द्विधैध गतिविध प्रकारौं । काऽसौ विधच गतिरित्याह । एके सुहस्तिमो. ver.

·तारायणो २३ अय तु सत्योऽपि कथं प्रतिपक्षेभ्यो दीयन्त इत्युक्तमिति चेत् सत्यम् । किन्ठ शब्दलेपयशादयमर्थः ममायातोऽनुपपन्नोऽपि दर्शनीयः । तपमा गयवरा' गतवरा । 'रयणकोडीओ' रत्नकोटीरिति। युक्तोऽर्थस्तयोरेव पदयोर्योग्यः । यथा-'गययरा' गजघराः प्रधाना प्रतिपक्षेभ्योऽपि 'रयणकोडीओ' रदनकोटीदन्तामभागान ददति । स त्वं रे देव, अनेकशोऽपि लक्षाणि प्रणयिभ्यो जातस्ने देभ्यो ददानः कस्माद् गर्चितः। यतो यस्य प्रतिपदलनामा गजघराः सन्ति तस्योपनतसकलमहीतलाप्तकरस्य बहुशोऽपि लभदाने को गर्वः । तदेतेनानेककोटिदानोचितोऽपि देव त्वमसीत्युक्त भवति । गजाः O Lord, how can you take pride in giving frequently several lakha as gift to the supplicants (also, to the loyal persona'.) when even your ordinary subjects with no resources (gayavara) give crores of y: Nels(rayans-kodtoyeven to the opponents (padyakkhana) ' (alternamely, 'when your ercellant elephants (gajarara) impart with their tusk-ends (ra) ana-hodi) blows 10 your enemies ?) (45) (Index Verse 1!) 'सुसियत्तण'-'बहुलक्खय'-'सिरीस'-'जलदुग्ग'-'धारणारीहि । गाहाहि पसंसंत वादि कहं तं पसंसेमो।।४६ गाथाभिर्महीपति प्रशसन हे वादिन, कथ' त्यां प्रशतामः । प्रश- सायाः पुरोवर्ती भयानित्यर्थः॥ O Vadin (re. Bappabhatti), in what way can we praise you ennugh for your eulogiz og Gáthàs that contain (respectively the keywords) susiyatlana, bahulak Khaja, sirisa, jaladuska apd laranarthunm ? (46) [27] जो अण्णवाणरोहं परं पवण्णो सइ चिय नरिंद मा किर सो तुज्झ जसो पावर सुसियत!71 परमं ॥४७ ·२२ संकुश-संकलिओ प्रजानाथः स्थल्पधनमपि प्रणयिजनौं कुर्वन् महति सेवायासे स्थापयति । त्थं पुनरेन मुरल फरोपिन चायासे स्थापयसि इत्यपूर्व प्रजापतिरसि || O king, because you make the host of your supplicants surayana ('gads', alternatively, 'rich 10 jeweis') even without placing them in ajasa ('heaven', alternatnelh, 'under strenuous service'), I realized that you were a unique Creator (or lord of the subjects) (payaral) [25] वाएण दूसहेण पावितो अहोरणे सुहडे । सिसिरो व्य पणइ-कमलाण नाह नालक्खयं देसि ॥४४ 'सिसिरी व्य तुम नालक्खयं देसि । यथा शिशिरः शिशिर काल कमलानां नालक्षय ददाति, तथा हे नाथ,त्व प्रणयिकमलेभ्यो मालक्षक न लक्षरहित ददासि । किं कुर्वन् । सुरुपयन् । 'सुहडे' सुष्टु 'हा' वृद्धा 'सुटा' तान् सुवृद्धान् । कीदृशान् । 'अहोरणे,' 'होरण' प्रावरण तदुरदिताः 'अहोरणा' तानमाघरणान् । दु सहेन पातेन हिमानिलेश शिशिरः फापयति । त्वमपि दुःसहैन सोढुमशक्येन धावेना(?)पि । अहो माधर्थम् । 'रणे' समामे सुभटान् कम्पयन् प्रणयिकमलेभ्योऽलक म ददासीति शब्दरलेपोपमा ॥ As the winter, making the upclothed (chorana) aged forsons (suhada) tremble (kampārimo) due to unbearably cold wind (da). destroys the lotas-stalks (nala-khhaja) so you too, O Lord, making the combatants (suhada) in the battle (ranº) lie low (ham påvimto) through your uabearable blows (190), give to the supplicants not less than a lakh (nalak.khara)-wbat a wonder (sho) ' (44) [26] पपईग देव दितो बहुसो लक्खाई उत्तमो कीस । पडिवखाण वि तुह दिति गयवरा रयण-कोडीओ ॥४५ 'गयधरा' इति गतबरा यररहिता: सामान्यप्राणिनोऽपि यस्य प्रतिपक्षाणामपि रनकोटीद दति, स थ देव, देवतारिख स्वयमेव वर- सपन्नो घाशोऽनेक्शी लक्षाणि धनानां शतसहस्त्राणि प्राविम्पो ·सारायणो सत्योऽपि कथ प्रतिपक्षेभ्यो दीयन्त इत्युक्तमिति चेत् सत्यम् । किन्त शब्दालेपयशादयम: समायातोऽनुपपन्नोऽपि दर्शनीयः । तपथा - 'गयपरा' गतवरा ! 'रयणकोडीओ' रत्नकोटीरिति। अयं तु युक्तोऽर्थस्तयोरेय पदयोयोग्यः । यथा-'गयवरा' गजघराः प्रधाना प्रतिपक्षोभ्योऽपि 'रयणकोडीओ' रनकोटीन्ताप्रभागान ददति । स त्वं रे देव, अनेकशोऽपि लक्षाणि प्रणयिभ्यो जातस्मेवेभ्यो ददान. कस्माद् गर्वितः। यतो यस्य प्रतिपयदलनक्षमा गजपराः सन्ति तस्योपनतसकलमहीतलाप्तकरस्य पहुशोऽपि लभदाने को गर्वः । तदेतेनानेककोटिदानोचितोऽपि देव त्वमसीत्युक्त भवति । गजा. O Lord, how can you take pride in giving frequently acvoral lakhs as gift to the supplicants (also, to the loyal persoar'.) wbca even your ordinary subjects with no resources (gayavara) eive crores of jewels(rayana kodioyeven to the opponeats (padvakkhana) ? (alternatively, when your excellant elephants (gayavarā) impart with their task-ends (rayana-lodio) blows to your enemier 7) (15) (Index Verse 1!) 'सुसियत्तण'-'बहुलक्खय-'सिरीस'-'जलदुग्ग'-'धारणारीहि । गाहाहि पसंसंत यादि कहं तं पसंसेमो४६ गाथाभिर्महीपति प्रशसन हे वादिन, कथ त्या प्रशसाम' | प्रा- सायाः पुरोवर्ती भवानित्यर्थ: ।। Ovadin (le. Bappabhatti) m what way can we praise you enough for your eulogiz ng Gathās that contain (respectively the laywords) Susiyattana, bohulakhlaja, Sirisa, jaladugga and Taranārthim ? (46) [27] जो अण्णवाणरोहं परं पचण्णो सइ चिय नरिंद मा किर सो तुझ जसो पावउ सुसियत्त/7Aणं परमं ॥४७ ·२४ संकुय-संकलिओ , 'अण्णयाणरोह' । अन्नं च पानं च अन्नपाने । तयो रोधी निरोधः भम्मपानरोधः तम् । 'पर' अत्यर्थम्। 'सह चिय' सदैव प्रपानः प्राप्तः । स फथं 'सुसियतण' शुष्कत्व फायपरममतीच मा प्रापत् । अपि तु शुपितत्यं शोष प्रानात्येव सः । एतदर्थप्रतिपादिभिः पदैरमीभिरेवायम- परार्थ पृथ्वीपतेय शसि योज्यते । यथा 'अण्णयाण रोह' अर्णवानां रोध. समुत्राणां तट 'पर" परभागव्यवस्थितं यत् तप यशः कर्तृ सदैव प्रपन्न सममाणां पर तीर यद्गतमित्यर्थ । तद् भो नरेन्द्र तव यश. परममुत्कर्ट फत 'सुसियत 'मुष्टु सितत्व सशुष्तत्व कथ प्राप्नोतु । अपितु सागराणां पर पार गतः यश तव मुसितस्य प्राप्नात्येव । सरकृते नपुसकमसन्त प्रारुते पुल्लिा भवति । तेन 'सा जसा' इति भवति ॥ O King, Jour Glory rever takes any fucd or drick statseier (Unnavanaroham param) Socnjestably rani res becomesxtremely emaciated (susiyatram pararam parau)? (Alternatsel),) Jous glors tas stackıd the fastter thore of the oceans (onnavana roham raram! o how presibly can in rot attain the maximum whiteness (1. e purity) (S1-sijitam parau am) ? (47). [28] बहुलवरखएण बहुसो महा-पसाएण तुज्झ नर-नाह ! पणइ-समृहो चंदो व्य वंदणिज्जो जए जाओ ॥४८ । पकन बहूनि 'लक्ख' धनशतसहस्राणि यस्मात् स बहुलक्षको महाप्रसाद. अपरत्र बहुलस्य कृष्णपक्षस्य यो बहुलक्ष्य. । कीदृश: । महान् प्रसाद प्रसन्नता यस्य स महाप्रसादः । तेन घहुशोऽनेकशस्तव नरनाथ प्रणयिसमूदचन्द्र इच जगति बन्यो जात । बहुलक्षयेण शुक्लपक्षारम्भेण प्रसत्तिभाजा जगति यथा चन्द्रो वन्द्यस्तथा बहुलशकेन बहुशस्तव महाप्रसादेन प्रणयिसमूहै। वन्दनीयो जातः ।। The host of your supšticals, O King which has frequeolly received maay a bns 16 unulah kha)a)and great favouts (wahapasā)a) from you, his teccrre adorabic for the abole world like the soon, which puts an end to the dark half tbahula-kkhaya) ard predices eve-increasing bringhiness (raha-pasaya) (48) ·যায়ী [29] अण्णो च्चिय आयारो अन्नो च्चिय पत्विवाण परहारो। जेण सिरीसो वि तुम देसि महा-पीलु-प-भारं ॥ ४९ थन्य एव पार्थिवानां गा आफारो रूपमन्य पय च व्यवहार कर्तव्यम् । यदुषतम् 'अशशिताकारमुपैति शक्तिः' इति । तदिह शप्रलपादेवाकारान्यत्ये व्यवहारान्यत्व दर्शित गार्थतः । तद्यथा-- पीले फलानि तेषां प्राग्मागे निकरस्त पीलुरेव ददाति न शिरीपः । त्य पुन 'सिरी' श्री तस्या ईशोऽपि धीपतिरपि महापीलनांमदाहस्तिनां प्रारभार ददासि इत्यनेनार्थ नाफारोचित पत्र व्यवहार.। यतो यः मियामीश. श्रीशो भवति स महाफरिणां समूह दवात्येय ॥ (It seems that) the kirgs tave one kird of appearance and quite a different kind of behaviour, for eventhough you a7C airisa (the Sunsa tree', alternatnely. 'the lord of mealthy, you glvo a huge quantity of pilu ('the Pilu fouls'; olternthal, 'elephants') (49) [30] संपुण्ण-कोस-दंई ल-दुग्ग-गयं पि दल कमल-वणं । दिवम्मि जम्मि कह सो सूरो मा भुवणमकमउ ॥ ५० पोशो भाण्डागारो दण्डोऽर्जनहेतुरुपाय । अन्यत्र कोशो गर्भा दण्डो नालम्, तो संपूणों यस्य तत् संपूर्णकाशदण्डम् । जलदुर्गे गाम् । एष मिगीपुधर्मापेत यमलपन, समलवनं यापम न्याय लुनाती(7B)शि कमन्यन न्यायच्छेदिशत्रुश्रन्दम्, यस्मिन् दृष्टे सति दळति भियते स 'घरो' भानु, शौर्ययुफ्तो पा शूर राजा तथं मा भुधनमात्रामतु । जिगोपुधर्मपितमपि विचारयन्नामामत्येव स भुपनम् । जगदुर्गगत मित्यर्थश्लेष. । संपूर्णकोशदण्डमिति शब्दालेपः । At whose sight the mass of lotuses (komala-yana), complete with their stalks and calypses (sampunna-kosa-domda) open up (dolan) cventhough it is surrounded by water (jala-dugga-893a), how cdo that sun (stra) tot overpower the whole world?

·२६ संकुअ-संकमियो (Alternatively) At whos: sight a recalcitrant adversary, erenthougb equipped fully with rich treasury and army (saripursa.kosadanda) aod tahiog refuge in a fort surrouoded by water-filled moals (yala-dugga-gaya), breaks up (dalan), how can that hero (süra) not overposer the whole world 7 (50) [31] तं पि हु अच्छिन्न-सिरि सेविअइ तं पि पारणारीहि। तुह फडया रिउ-नयरस मिसाप नाह न तितो वि॥५१ नाथ, तय फटकाच्छिपिरात् सकाशानिपुनगरस्प तिमोऽपि भेदः भास्तीत्यर्थः । कथमिश्याह । यस्मातदपि रिपुनगरम्, 'अपिशदात् कटकमपि, अच्छिन्नभि । दुष्प्रवेशविपुलविपिनीभूतभूमिायेन जनसंघारविरहाच्छिन्ना आपदारिताः भियो विरुषतरवो यस्मिन् रिपुनगरे तसथा । अन्यत्र अच्छिन्ना प्रवर्धमाना ग्रीलक्षमीर्यस्प त्याकर- फस्प तसथा । पुनः सेव्यन्ते तदपि अरिपुर' वाकटकं च धारणारीहि' इम्य पारणानां दस्तिनामरिभिः सिंहरपर' यारनारीभिरस्त्रीभिः सेन्यत इति मपन्धः। O Lord, the cnemy's city does not differ by a fot from your military camp : both of them are acchinna-siri (the former is sc. questered and su the approach to it is covered with bthe-recs noi cut of; the latter has its (undiminished glory), ard both of them arc frequented by sarenaris (the former by lions, the latter by couriesans). (51) गाधामोशयारः फर्षि म्तीति- (lader Verse 12) 'सव्य-गयम्म 'म-जी' "अंनेउरिया' 'नेय सदहिये । एयाहिं मुगाहादि पाइ अगाहो कह गि तमं ॥५२ 'ग- गम' यादिमिः पुगधाभिरविमनीभित वादिन यापमरे "अगाद' भगानी गाभारहितः। यतीनिविरोधः सदन पनिगोष ·तारागणी एष नार्शविरोधो यस्मादेताभि सुगाथामिः अगाधो गाम्भीर्यप्रतिपायकापाद भयसीति नार्थविरोध ॥ O Vidin (i.e. Bappabhatti), how can you be agaha (1. 'with ro Gathas to your credit', alternatnely. 2.'unfathomably rich in meaning) despite these excellent Gathas, viz. (those with the keywords) savya-- --Sajassa, sa-je, amteuriz&u and neza saddahijan ? (52) [32] सव्य-गयस्स विवासो रिउ-बहु-नयणेसु तुह पडु जसस्स। ताण घणंजण-विगमेण जेण सो होइ धवलयरो॥५३ सर्वगतस्यापि च्यापिनोति तय यशसो (पिकासो विशेपेण नियासो रिपुचधूनयनेषु शत्रुस्त्रीगेचनेषु । कथमतदयगम्यत इत्याद । येन फारणेन 'ताण तेषां घनाअनविगमेन घहलाअनस्य विरणि त्यद यशो धवलतरमतिशयेन धयल भवति । अयमधार्थः । यो यन तिष्ठति स तस्मिन्नाधारे मलोरहते मलिनो भवति । ततस्तु मले गलति समुज्ज्वलो भवति । बसपाणनिगतितपतिनां तय रिपुरधूनामनवले. रोदनाश्रुतितिधौतमअगं नयनेभ्यो यथा यथा गजति तथा तथा तथ यशो धवलतर भवति । O Lord, even though your fame has spread everywhere, it has its favorite residence in the eyes of your eccmies' wives, because it sbines there with greater whitecoss due to tte drappearerce of the thickly applied kohl (it bavitg been wasted away by ceaseless weeping). (53) [33] नूण धणुम्मि तुह पहु संकमइ विवक्रव-जीवियं समरे । इह[84]रा तम्मि स-जीवे कह रिउणो हुँति अजीवा।।५४ नूनं मन्ये, तब प्रभो धनुपि चापे विषमजीचित संयमति समरे । 'इहरा' इतरथा यदि विपक्षजीवित तत्र न संग्रामति तदा तस्मिन् धनु कि सजीये जीवा ज्या मौर्वी तया सहवर्तते इति सजीय सभ्य समौर्वीत् मिति याय । तस्मिन् सजीये सध्ये धनुषि समरे समारोप्यमाणगुण ·संकुअ-कसिमो (Alternatively) At whose sight a recalcitrant adversary, crenthough equipped fully with rich treasury and army (sampunna hosadanda) aod taking refuge in a fort surrounded by water-filled moats (jala dugga-gaya), breaks up (dalata), how can that hero (sura) not overpower the whole world ? (50) [31] तं पि हु अच्छिन्न-सिरि सेविसइ तं पि वारणारी हि। तुह कडया रिउ नयरस्स मिजए नाह न तिलो वि॥५१ हे नाथ, तय फटकाच्छियिरात् सकाशाद्रिपुनगरस्थ तिमोऽपि भेद नास्तीत्यर्थः । कथमित्याह । यस्मात्तदपि रिपुनगरम्, 'अपिशादात् फ्टफमपि, अच्छिन्नधि । दुप्प्रवेशविपुलपिपिनीभूतभूमिथेन जनसंचारविरहावच्छिन्ना अषिदारिता थियो त्रिस्यतरवो यस्मिन् रिपुनगरे तत्तथा । अन्यत्र अच्छिन्ना प्रवर्धमाना धीर्लभमीर्यस्य त्वाकर फस्प तत्तथा । पुन सेव्यन्ते तदपि अरिपुर धाकटकच धारणाह इत्येक धारणानां दस्तिनामरिभि सिंहरपर चारनारीभिरस्त्रीमि सेन्यत इति समन्ध । O Lord the enemy s city does not differ by a lot from your military camp: both of them are acchinna-sırı (the former is sequestered and su the approach to it is covered with bila-trees not cut of, the Jitter has its (undiminished glory), ard both of them are frequented by sarandris (the former by lions, the latter by courtesans) (51) गाथादोशयारा पाय स्नोति- (lodex Verse 12) 'सव्य-गयम्म' 'स-जी 'अंतेउरियाई' 'नेय सदहिय' । एयाहिं मुगाहाहि पाइ अगाहो कई सि तुमं ॥५२ 'मय-गया' यादिमि सुगामिरपिमतीमिद वादिन पप्पमई 'अगाहो' अगायोगाधारहित । क्शयमगीति पिरोपः। तदनदविरोध ·तारागणी २७. एप नार्शविरोधो यस्मादेताभि सुगाथामि. अगाधो गाम्भीर्यप्रतिपादकधाद् भवतीति नार्थ विरोध ॥ O Vadin (1 e. Bappabbatti), tow can you be agaha (1. 'with po Gath is to your credit', alternatively. 2 'unfathomably rich in meaning) despite these excellent Gathas, viz. (those with the keywords) sana- -goyassa, sa-jIve, amteuriyan and neya saddainyam ? (52) [32] सव्व-गयस्स चियामो रिउ-बहु-नयणेसु तुह पडु जसस्स। ताण घणंजण-विगमेण जेण सो होइ धरलयरो।।५३ सर्पगतस्यापि व्यापिनोऽपि तव यशसो [यिनासो विशेपेण निवासो रिपुयधुनयनेषु शस्त्रीगेचनेपु ) पथमेतदवगम्यत इत्याह । येन कारणेन 'ताण तेवां घनाअनविगमेन घलानस्य विरदेण त्यद्- यशो धरलतरमतिशयेन धवल भवति । अयमधार्थ । यो यन तिष्ठति स तस्मिन्नाधारे मलोपहते मलिनो भवति । ततस्तु मले गलति समुज्वलो भवति । ग्याकपाणनिगतितपतिनां तय रिपुचधूनामनवले. रोदनाथुसंततिधौतमझनं नयनेभ्यो यथा यथा गलति तथा तथा तय यशो धवलतर भवति । O Lord, cventhough sour fane has spread everywhere, it has its favorite residence in the eyes of your encmtes' wives, because it shines there with greater a httocess due to tte draprearance of the thickly applied kokt (it bavitg been wasted away by ccaseless weepios) (53) {33] नूण धणुम्मि तुह पहु संकमड विवरख-जीवियं समरे । इह[SA] रा तम्मि स-जीवे कह रिउणो हुँति अझीवा।।५४ नूनं मन्ये, तय प्रमो धनुपि चापे विपरजीवित संघमति समरे । 'इहरा' इतरथा यदि विपक्षजीवित तन न संग्रामति तदा तस्मिन् धनुष कि सजीये जीवा ज्या मौी तया स६ वर्तते इति सजीप सज्य समौर्योत् मिति याच । तस्मिन् सजीवे सज्ये धनुषि समरे समारोप्यमाणगुण ·मअ-सफारिओ एव तव रिपयो भयेन यक्तजीवा भवन्ति । ततस्तेन तापीयेग तव धनुः समीच सज्य भवतीति मन्ये । O Lord, it seems, in the battle your enemies' life pasres over to your bow (and lives there); otherwise, bor can the enemles bea lifel st fajna), ide mmeat the bIr is struag (sajne)? (54) [34] पहुसोहग्गाउ अ-विहवाओ घट्टति तुज्झ वेरीणं । किं अंतेउरियाओ न हुन हु नरनाह नयरीओ ॥५५ हे नरनाथ 'बहुमोक्षग्गाओ अविवाओं तय रिपूणां वर्तन्ते किम. गत पुरिका । न हि । फास्तहिं इत्याह । 'नयरीओ' नगर्य । कथम् । उच्यते । 'बहुमोहग्गाओ' घहुशो भग्ना उद्मवात् । तथा 'अघिडयाओ' अविभवा बदरीणां नगर्यो वर्तन्ते । न तु बहुसौभाग्या मविधवाघ तदन्त पुरनार्य किन्तु गलितसौभाग्या हतभरी काश्चेति ॥ O King' bahusohagga and auhava are your coemies' Do you mean their queens (are having very bright fortupe and their husbands alive)?' 'No, no. I mean their cities (are destroved frequently and they are quite bereft of glory)': (55) [35] तं कुणमि भीम-साहस-लंघिय-नय-देव्य पुरिसयार-पई । जं अशुहविजमाणं पि तीरए नेय सदहिं ॥५६ भो भीमप्ताहसलहितनयदेव भीमसाहसेन सछित्तो नयदेपो येन स तथा तस्य संयोधन भीमसाहसलछितनयदैव, रव पुश्पकारपथम् पौरुषमार्ग करोषि । य पुरुषकारपथोऽनुभयमानोऽपि तीर्यते शक्यने गैव भवातु प्रतिपतुम् । वत्पुरुषकारोजगत्ति प्रस्त इत्यनुभूयते, लोकातीत इति न अद्धीयत इत्यर्थः । . By disregardiog the dictates of policy as well as destiny by means of your terrific bravery, you are chalkıog out a path of personal endeavour which, eventhough it is actually experienced, seems unbelievable. (56) ·(Alternately Oh, as a critic (jam picchain) you functioned a manner tha people count you as the foremost among तारायणो (Indes Verse 12) 'अगरिद्विय-लीहं ति य 'चकयरेणं' ति तह य गाहाओ । बंकाओ वि अ-वकाउ वाइ तो कह णु घडियाओ ॥५७ गाथे 'चकाओ वि' वमोरया भणिते । 'अपकाउ' अपम्के परहिसे निर्मलार्थे इति यावत् । ते तादृश्यो गाथे घादिनाचार्येण कथ नु घटिते इति शब्दविरोधः ।। O Vādın (1 c. Bappabhaite), bow did you compose such Gatbās (with the keywords) 'avarnuttya-ltham' and 'cakkayarenami which are avanka ('not ramka', alternatively, ucid) in spite of teing ramka ('possessing the quality of sakrata, ie oblique wode of" expression')? (57) [36] अव्यो तुमाइ जं-पिच्छएण तं किं पि एत्य ववहरियं । अरिट्ठिय लीहं जेग देइ पढमं तुहं लोओ ॥५८ 'अन्धो' इत्याश्चर्ये । 'तुमए चिया 'जपिपि)च्छपण' यत्- प्रेक्षकेन किञ्चिदर्शिना तत् किमप्यत्र व्ययत्तम् । अपरिट्ठिय-लीह' अप्रतिछितरेषां अप्रतिष्ठितेषु प्रतिष्ठारहितेषु मध्ये प्रथमां रेसां येन तव ददातीति निन्दा न चा ज' इति यद् यस्मात् प्रेक्षवन पर्यालोचन सता त्वया तत् किम यन पररश[B]क्य मनुष्ठितम् येनानन्यगामिना व्यवहतेन अपरिडिय-लीट' उपरिस्थित- रेखामुपरिस्थितानामुच पदस्थानां मध्ये तच रेखां प्रथमा जनो ददातीत स्तुति ॥ Ohi being coietcus of whatever you saw (jam picchaena) you bebaved in such an (unsp akable) manner that prople court you as the foremost of notorious persuns तन्न जगति व्यवहतin such the emisiert (58) ·संकुख-सकलिओ [37] हा हा संतं पापं नरिंद उज्झंतु ताण वयणाई । चकयरेण चि हरिणा समत्तणं जे उ पयति ॥ ५९ 'हा दा' कष्ट, "संत' सद्विधि]मानं पापमिद तथा दह्यन्ता सेषां नृणां वचनानि वदनानि वा । तेषां षामित्याह । 'चकयरेण वि' चक्र करे यस्य । चक्रस्य वा अर चकार । चकचरोचा कुलालादिस्तेन चकारेणापि, घकचरेणापि वा हरिणा विष्णुना, हे नरेन्द्र, तत् तव परमेश्वरस्य ये साम्य प्रकटयन्ति वदन्ति तेषां वचनानि दयन्ताम् । Ab' God forbid the evil I o King, may the mouths of those persons be scarch:d, who try to compare you with Visnu eventhough he is associated (like a potter) with the cakra (wheel'. alternatively; discus'). (59) (Index Verse 14) 'गयवई' 'सुमेह 'सुन्दर' 'पर' 'कलि' 'कंचुइ' त्ति 'मयणो' ति । गाहाउ जिणंति जयं गयवइ तह सत्त साराओ ॥ ६० गाथाः सत सारा सारार्थाः तव हे गजपते जगन्जयन्ति । अग्योऽपि यः सप्तभि स्याम्यमात्यादिभिः सारो भवति स जिगिषुर्जगज्जयति ॥ o Gayavai (Sk Gajapati 1. o. Bappabbastı), your screo Gath-s namely (those having) gayaral, sumeha, sundera, sura, kancut nd Mayano (respectively as ther keywords), teing richly meaningful, conquer the world (just as a king with all the seven stronglimbs conquers the world). (60) [38] उव्वहसि कीस गव्यं एत्य जए गयबई अहं एको। तुह वेरियाण नरवर महिला सया वि गयाइणो॥६१ उपद्दसि फस्माद् गर्व यथाऽन जगत गिययां' गापतिरामेक इति । यतस्तप परिणां मरयर, महिलाः सर्यो यपि 'गययाणी' गत- पतयो गतम का इति यावत् । 'गमपति'-'गतपति-शम्दयो. 'गया' इति शब्दसाम्यादेवमुच्यते ॥

·तारायणो Why do you cherish pride that in this world I on the ord ood only gazalai ('owo:r of the niost excellent elephants') ? O great min, all the wives of your eocmies also are gajavai (bave ther husbands killed"). (61) [39] अन्यो सुमेह तई किं पि तं कयं जेण विणडियं गयणे । धारासय-ण-पहुप्पंत-चंचुयं चायय-कुटुंबं ॥६२ 'अयो' आश्चर्यम् । हे सुमेध, यया सकलदिगाभोगस्थगनोनिमन- गर्जनमवणादिकप्रकारविचिन्य किमपि तत् कृतं येन धाराशतेषु न 'पटुप्पती' अपर्याप्ताः चञ्चयो यस्य तद् धाराशतापर्याप्तचञ्चुक सच्चातककुटुंघ गगने नभसि चिनटितमितस्ततो धाराग्रहणेन व्याकुटी- कृतमित्यर्थः ॥ O noble cloud, what a wonder! You did such an extraordinary thing that the Catata family, unable to cope with their beaks with the hundreds of streams (sou showered), was flurried. (62). [40] सुंदर-स्तुलिय-कंदप्प तुज्झ णिव्यिग्ध-दंसण-मणाओ। परिवाडि-निमिसणं लोयणाहं सिक्खंति तरुणीओ॥६३ 'सुंदेर" सोन्दर्य सुरूपता तेन तुलित: समीकृत. कन्दर्पः कामो येनासौं सौन्दर्यतुलितकन्दर्पः। तस्य संयोधन सौन्दर्य तुलितकन्दप नरपते, निर्विघ्नेक्षणं चक्षु पक्ष्मसकोचकृतान्तरायरहित' यत्तय दर्शन तत्र निर्विघ्नदर्शने मनश्चेतो यासां ता निर्विघ्नदर्शनमनसः सत्यः तरुण्य परिपाटया फ्रमेण निमेषण पश्मस कोचन लोचनैः शिक्षन्त्यभ्यस्यन्ति । शिक्षायशादेकतरचक्षुपि पश्मसंकोचे संचारिते परेण चक्षुषा पश्मसको- चविरहान्निविघ्न वा पश्याम इति तास्तच्छिक्षन्ति ॥ Desirous of getting voloterrupted view of yours, who equals The God of Love is beauty, damsels practise closing tbeir two eyes in turn-cne at a time. (63) ·. १२ रांकुल-संकलिओ [41] फुरिय-पयावस्स तुहं सवरिउम्मूलणं कुणंतस्स । सोहंति सूर महिहर-सिरेसु परिसंठिया पाया ॥ ६४ स्फुरितप्रतापस्य 'तुह' तय 'सव्यरि-उम्मूलण' शर्वरी राधिः तस्या उन्मूलन निर्नाशं कुर्वतः सतो हे सूर्य, हे भानो, महीधरशि- रस्तु गिरिशिग्यरेषु परिस स्थिताः पादा: किरणा: शाभन्त इत्येकोऽर्थः। तथा हे 'सर' शौर्ययुका, स्फुरितो दीप्रस्तापो जगदाश्मणशक्तिर्यस्य स तथा तस्य म्फुरितप्रतापरय 'सब-रिउन्मूलण' सर्व रिपून्मूलन कुर्वतः महीधरशिरस्य राजमूर्धमु परिस स्थिताः प्रतिष्ठिताः पादांश्चरणास्तव हे 'सर' शौर्य निधे, शोभन्ते ।। O Sun, destroying the night and cleatulating bolly, your rays planted on the mountain peaks appear beautiful. (Alternately) O hero, uprootiog the enemies aod exerticg prowess, your feet planted on the heads of kiogi appear glorious. (64) [42] तं परिवदंति दर्द खणं पि निवसति जत्थ सप्पुरिसा । जाओं कलिम्मि जस्सिं तई उण सा सा चेय निढविआ।।६५ यत्र स्थान सत्पुरुषा. क्षणमपि निवसन्ति तद् दृढ परिवर्धयन्तीति न्यायः । जानो सि यस्मिन्नेय कलौ फाले त्वया पुन सत्पुरुपेणापि स पव कलिनिष्ठापित: क्षय नीतः । निन्दास्तुतिः ॥ That Incality where good men stay even for a while is made by then bighly prosperous. You, bowever, eventhough born in the Kalı age, have destroyed the same. (65) [43] दढ-पडिवण्णंतेउर-रक्खा-चावारमज्ज कंचुइणो । निदंति निरत्यय-वित्ति-मुंजया तुज्झ सोहग्गं ॥६६ ·सारायणो निन्दन्ति दूषयन्नि । कीरशम । एक निश्चित प्रतिपन्नः प्राप्त माधितोन्न पुररक्षाव्यापारो ग्रेग तत्तया । ये ते निन्दन्ति । 'अन्न कंधु- रणो' आर्य, म्यामिन, कन्चुफिना मल्लकाः । पी शाः सन्तो निन्दग्नि तदित्याह । 'निरत्ययवित्तिभुजया' निरर्थियां नि प्रयोजना वृत्ति जीवन भुत इति निरर्थकत्तिभोजयाः । पतदुक्त भवति । यदा तु एग्ममाभाग्यभाजनं भवन्नमगन्यगतपित्तया स्थयमेय परित्य. पाचापल्यमन्त-पुर तय समागममभिलपत् सततमभिध्यायति । तदेत- दीयसोभाग्येनवान्त पुम्पियो रक्षिताः माऽस्माभिरिनि निरर्थकां वृत्ति भुलाना. कन्चुफिनम्तव मौभाग्य निन्दन्तीनि ॥ O noblc onc, the chamberlains, having undstaken devotedly thic duty of goarding your horem, blame your loveliness, becaucs at makes them draw their emcyumcuts, without allowing them any scope for rendering service. (66) पुनरपि नरपतेः सौभाग्य वर्णयति 'सर' इत्यादिना- (443 नई दिठे वियलिय-रूप-मित्त-रड-चित्तरंजणासंघो । मयणो वि नियय-सस्थत्य-पालणा-संटलं पत्तो ॥६७ त्यपि दृष्टे म[9B]ति मदनोऽपि कामोऽपि 'निययसस्थन्य-पालना- सठल पत्तो'। मदनस्य निजशास्त्र करणालिगनादिविशेषविधिना स्त्रीवशी- करण तस्य पालनाऽनुष्ठान तया निजशास्त्रार्थपालगया । 'संटल'-मंठल. मिति मामान्यभावापदं न सस्कृतोत्थम् । त निजशाम्रार्थपालना- पण्दत्व प्राप्तः । कीदृशः सन् । विगलित रूपमात्र यस्यासौ विगलितरूप- मात्रः । स चासो रतिचित्तरमनामश्च विगलितरूपमात्ररतिषित्तरंज- नामह। रमिस्तस्पत्नी । तस्याश्चित्त तस्य रञ्जनं । तत्र 'आसंघा' अभिलापा यस्य स तथा । पतदुक्तं भवति । स्रोयो हि रूपयति पुरुष रस्यन्ते । फामा विगलितरूपोऽनग । पत्नीनां घ रतिरकैव वल्लभा ।

·रांकुअ-संकलिओ त्वं च रूपातिशययुक्तः । ततो मामरूपं परित्यज्य रतिरिय राजानमिम रूपातिशयशालिन मा गादिति भीतोऽसौ त्वयि दृष्टे रतिचित्त- रञ्जनार्थ कामः कामशास्त्रोक्तवशीकरणकारणकरणालिगनादेरनुष्ठानेन 'सठल' पण्ढत्व प्राप्त. ॥ Seeing you, even the God of Love, being bodiless ard hence Leenly desirous of winning over Rati's heart, proved totally ineffective in practising the implications of his own preachings. (67) (Index Verse 15) आमोइय-सुमणाए कोमल-चण्णाए वप्पभट्टिस्स । 'असमंजस' ति गाहा-लयाए छाय ञ्चिय अउव्या ॥६८ आसमन्तामोदिताः प्रहर्षिताः सुमनसः पण्डिता यया साऽऽमोदि- तसुमना गाथा । अन्यत्र आमोद परिमलो विचते यासां ता आमोदिका आमोदवत्यः (?) सुमनसः पुष्पाणि यस्याः सा आमोदिकसुमना लता। तथा कोमला मनोहारिणो वर्णा अक्षराणि यस्यां मा कोमलवर्णा गाथा । अन्यत्र कोमलानि मृदूनि पर्णानि पल्लवरूपाणि यस्याः सा कोमलपर्णा लता । प्राकृते पकारस्य चत्वे कृते 'फोमलयण्णा' इति सदृशं रूपम् । गाथा लतया रूप्पते गाथैव लतेति । तेनायमर्थः । आमोदितसुमनसः कोमल- वर्षायाः कोमलपर्णायाश्च पप्पभट्टेः सम्बन्धिया 'असमजसैत्यादि गाथायाः छायवापूर्वा लोशातिवर्तिनी । छाया शोभा या तापाभावाचेति प्रिलप्टकमिदम् । Bappabhetti's Gatha, containing the keyword 'asamanyasa is like a creeper: As a creeper with its fragrant flowers (amorya. sumana) and tender leaves (homala-sannd) hal incomparable beauty, 10 that Gatha also completely delighting the connoissept (anmolyasumond) and full of soft sounds (honala-iarna) has incorrparable beautv.(68) निन्दासाशाक्षः स्तुतिः निन्दा तावद् यथा-- ·तारायणो [45] कह नाम न होसि तुम भायणमसमंजसस्स नरनाह । निच्च चिप कुणमाणा जहिच्छमत्थाण-विणिओगं ॥६९ कथं नाम न भवसि त्वम् । कीदृशः । भाजनम् । कस्य । असमञ्जमस्य अयुक्तस्य । किमाचरन् । नित्यमेव सदैव कुर्वाणः । कि तत् । 'जहिच्छमत्थाणविणिओग' । यथेप्टमिच्छामनतिक्रमेण (१) अस्थाने ऽनुचितवस्तुनि विनियोगरतम् । यदि दास्त्राणामायुधानां विनियोग- स्तम् । यदि या आस्थाजस्य सभाया विनियोगमास्थानविनियोगमास्था- नदानमित्यर्थः । राज्ञो हि प्रत्येकमष्टधाविभक्तरात्रिंदियस्यास्यान कालो नयतम् । सदैव तु यथेष्टमास्थानविनियोगं कुर्वन् राजा कथमसमअस. भाजन न स्यादित्येभिरेवाक्षरस्त्यागातिशयसूचनादस्य स्तुतिः यथा-हे नरनाथ कर्थ नाम 'भायणमसम' भाजनमसममतुल्य 'जसस्स यशसो म भवसि । किमाचरन् । नित्यमेव प्रतिदिनमेव 'अस्थाण विणिओगे' अर्थानां माणिक्यादीनां यथेष्टमिच्छानुसारेण विनियोग दान कुर्याणः । यो हि नित्यं यथाभिलपितमर्थियर्थानां धनानां विनियोग दान करोति स कथमसममसाधारण भाजग पात्रं यशसो न भवति । अपि तु भवत्येव ॥ O King, as vou are always giving to undeserved persons according to your pleasure (jahicchanatthana utniogam), box you cannot but be a resort of improper conduct (asamanjasassa) ? (Alternarnely) O king, as you are alasys giving away wealth as much as desired (or, you are using wespons with complete mastery', or you are holding the assembly as desired') (arthāna viniogam or atthånd-vinogami, how you canpot but be an incom. parable receptacle of fame (bltayanamasamam jasassa) १ (69) (lodex Verse 16) 'अपचितिय'-'समचित्ता'-'निय-हियय-पयारण' त्ति 'महिल' ति। 'कुल-वालिय' ति गाहाण गयवई चेव मुणियत्यो ॥७० ·संकुअ संकलिओ ['अणचिंतिय' इत्यादि।] 'समचित्ता इत्यादि । 'णियहियय' इत्यादि। 'महिले'ति कुलवालि केति च गाथानां गनपनिरेष श्रीनप्पट्टिरेष शातार्थ: । सूक्ष्मत्वात् ॥ Gujapast (ic Barpabhatu) alone knows the treening of the Gathas (with the keywords) anacimtiya', 'sama cutla', 'mya maja. payarana', 'mahila and Mula-haliya' (70) 1 2 [46] अणचिंतियममुणंती चिंतिय-करणेण तस्स मण-खेयं । कायब्वेसु कुणती न-योणिमो कत्थ पच्चिस्सं ॥७१ 'अणचितिय' अचिन्तितम् । 'अमुणती' अजानती । कर्तव्येषु मध्ये चिन्तितानि तस्य भर्तुरिगतज्ञतया अवगम्य तेषां करणं सपादनं चिन्तितकरणम् । तेन तायत भर्तुश्चिन्तितमात्रकरणेन खेदमपरितोपमहं कुर्वती चहति न जाने क्य ब्रजिष्यामीति । बुलबालिकायाः भर्तरि भक्त्यतिशय दर्शयति ॥ Falling to divine wbat he has not yet conceived and carry. Ing out (by divining) only that which he bas (sust) concerved, ! feel depressed in heart and do not know where to go. (71) [47] सम-चिताइ वि परिणीए भत्तुणा सह इमो विसंवाओ । सो सामिणि तितं मुणइ किकरं सा वि अप्पाणं ॥७२ यद्यद् भर्ता समादिशति करोति या तत्तदाचरन्ती समनुमन्यमाना च मनागपि मनोभेद न भजतीति समचित्ता। तस्याः समचित्ताया अपि भर्ना सह गृहिण्या अयमेय विसवादः चित्तभेदलक्षणो यदुत स भर्ता स्वामिनी तां मन्यते, साऽपि गृहिणी तस्य किकरमात्मान मन्यते । इत्यनेन परस्परमनुरागातिशय' कथितो भवति ॥ 1. अपचिवीय.. 2. चिंतीय ·तारायण Although the "ife's mind is in complete concord with her husband's, there is this single point of discord: He considers her to be the ruling mistress, while she believes herself to be his servant. (72) [48] जह से ममम्मि तह मह न तम्मि नेहो त्ति दोहिं विजणेहिं । निय-हियय-पयारण-दुत्यिएहि झीणं मुह ञ्चय ॥७३ यथा 'से' तस्य भर्तुः 'ममम्मि' मयि स्नेहः प्रीति , तथा {न] 'मे' मम 'तम्मि' तस्मिन् भर्तरि स्नेह इति गृहिणी स्वहृदय प्रतारयति । यथा भर्ताऽप्येवमेव यथा 'से' तस्याः ममो[10B]परि स्नेहः तथा मे न तस्याम् । इति द्वाभ्यामपि जनाभ्यां भर्ना गृहिण्या च निजहृदय- प्रतारण दु.स्थिताभ्यां तीण मुधैव वृथैव । अयमग्रार्थः । तयोरन्योन्य- मनुरागवशाददृष्टव्यलीकयोः सम एघ स्नेहः । केवलमितरेतरमसाधारण- भक्तिभरपराधीनतया यादृशमसौ मयि स्नेह करोति, न तादृशमहमति निजहृदयस्य प्रतारणेन वञ्चनया दुःस्थितयोः तयोः वृथैव शरीरशोपो जात इति। My love for him 19 rot as deep as his for me, thus deceiviog their hearts and becoming miserable, both of them withered in vain. (73) [49] कि महि फुडं तह चिय किं वा नयणाण एस मह दोसो । जं तस्स समीवे अमहिला वि महिल ति पडिहाइ ॥७४ " किं सखि स्फुट तथैव किया नयनयोरेप मम दोपः, यत्तस्य भर्तु: समीपे अमहिला अपि पुरुषोऽपि महिलेति ख्रीति प्रतिभाति प्रतिभास्ते मम । अयमस्यार्थः । पुरुषो हि सौभाग्यादिगुणोपेततया युवतेरभिटाप जनयति, न घी । तेनैव नाम मा भर्तरि भक्ताऽनुरक्ता च यदेन पश्यन्ती पुरुपमप्यपरं युवतिरिति पश्यति । तेनैव सखीमभि- दधत्यास्तस्याः पतिव्रतत्वमनुरागश्चासाधारणों भर्तरि कथितो भवति ।। Friend, 13 it really so or is there some defect in my eyesight that in his presence even males appear like females ? (74) ·३८ संकुल-सकलिओ {50] जे करेंड दडओ तं तं चाह ति मण्यमाणीणं । कुल-बालियाण रोसो न लहड हिययम्मि ओवासं ॥७५ यघदपराधरूपमपि करोति दयितो वल्लभ. तत्तच्चाटुरिति मन्यमानानां कुलवालिकानां कुरखीणां रोपः कोपो हृदये चेतस्यवफाश अवस्थान न लभते । अपराधमनन हि रोयतु । यदा तु कुलो- द्गतत्यादेव कुलखियोऽपराधमपि चाटुरिति मन्यन्ते, तदा रापो न तासा हृदये पदमयाप्नोतीति भावार्थ । घिनोदहेतुरपचारधादुरिति ।। Whatever is done to them by ther dear one is taken by the ladies of noble families to be their pleasiog flutter does not therefore get any scope at all in their hearts (75) The anger (Index Verse 17) 'अहरहाण'- 'धणुव्वेय'- 'नयण-पडिमा' य 'वियसइ तुम' ति । 'भायई'-'मंजूसंजण-"चमरमसो' ति 'सुअणु' ति ॥७६ गुणि-हियएसु डमाओ हार-लयाओ गुणानुराएण । विणिहित्ताउ समुज्जल-सुवण्ण-रयणेण पयएण ॥७७ 'अहरहाण' इत्यादयो या दश गाथास्ता पद हारलता हारयष्टयो गुणानुरागेण श्रीवपट्टिना गुणिना हृदयेषु निहिता । कथ गाथाना द्वारलतामि साम्यमित्याह 'समुज्जले'त्यादि । सम्यगुज्ज्यला, सुश्लिष्ट- चर्णवाचिनी सुवर्णाना शोमनाक्षराणा रचना सन्निवेशो यस्मिस्त- त्समुज्ज्यलसुपर्णरचनं प्राकृतम् । तेन समुज्ज्चलसुवर्णरचनेन 'पयएण' प्राकृ- तेनोपलक्षिता गाथा गुणिददयेपु गुणिचेतसस्सु निहिता । तथा समु- चलानि सुवर्ण रत्नानि च यस्मिन् पदके तत्तथा । तेन परेन । समुज्ज्वलममल सुवर्ण सुरूप यद्रल तेन । कीदृशा । 'पयएण' पयोजेन । पयसि जले जात तेन, समुद्रोत्पन्नेन मक्ताफले नेत्यर्थ । जातायेक्वचनम् । तेन । समुज्ज्वलस्वर्णरत्नै पयोजैरपलक्षिता हारलता । अथवा सुवर्ण ·SIR ६२८ HE१ ३९ तारायणो नद्रा देम ! इन जादिन्य । इनदिना प्रकाशम्पन्चात् नान्येय इनाः । सुरणच रानेनाच सुवर्णरत्नेना. | यदि था रवानामिनानि प्रधानानि रत्नेनानि मुक्ताफलादिविशेषाः । सुवर्ण घरानेगानि न तेषां प्रचयो नियमः । समुज्ज्यलम्बासी सुवर्णग्रनेगप्रचयश्च । अतस्तन समुन्धद. रत्नेनप्रययेग उपलक्षिता हारलता गुणानुरागेण गुणानुरपत्या गुणहृदयेषु गुणिनां पक्षस्सु नापि म्याप्यते । ताभिरिदागी गाथा सुपयिता गुणिदयेथिल्यादि लेपण योग्यमिति ।। The Gathas (with the keywords) "aharatthana', 'dhanunveja', "nayana-padima', musar imam', bhayat', 'mamjisa', 'amjana', 'camara', 'asoa' and 'suano', brilliant due to b.ing composed in Prakrit in (words of beautiful sounds, have been planted by Gun irujāgn (i e Bappabhatli) in the hearts of the connoisseurs, like som-one who, out of love for merits, places on the chest-region of the person of ments, beautiful secklaces that have pendants brilliant with gold and gems for 'that have brilliant gold, gems and pearls'). (76-77) तइयच्छि-सिहि-सिहा-भासुरण भुवणे हरेण अर्फते । अहरहाणे तुह सुयणु यसइ निस्वयमणंगो ॥७८ विशेषेण हि कामस्तरुगीनामधरमधितिष्ठति । तदर्शनाद पूनां तत्स्थः कामेपुभिभिंद्यमानाचादिति स्वभाव ण्वायम् । कषिस्तु शदरले. पेणापपत्यन्तरमुपलक्षयनेयमाह । अधरस्थानमिति प्रारते 'अहरहाणं' इति भवति । तेनायमयः । तृतीयेविण शितिशिखाभिहिन्यालाभिस्तृ. तीयाभिशिखिशिखामासुरेण करालेन हरेण मुद्रण भुग्ने जगत्यामान्त व्याप्ते मतीति स हरस्थानाद् भीतोऽनङ्गः कामः 'तुह' मुतनु तय "अहरहाणे' अधरस्थाने हररहिते च स्थाने निरपद निराश धसति ॥ O damsel of the fepdes frame in this acrid pe Gou of Love atsidled by Hara wło was pºsplendent with the flames of fir. 1sting from his third eve, lines urdisturted in chara-tthana(the reginn of your lower hp'; alterratnelh, a place inaccessible to Hara') (78) ·संकुअ-संकलिओ [52] सुहउ ति जियह विद्वो मरइ अविद्धो तुहच्छि चाहिं । इय सिक्खरिया केण-वि अउबमेयं धणुव्वेयं ॥७९ सर्वेणापि शिक्षितधनुदेन बाणों घिद्धः स सुहत इति कृत्वा नियते । यः पुनर विद्धः स जीवति । सुतनोस्तु प्राकृतपरिनामापदित समरूपशब्दच्छलेनापूर्ण धनुर्वेदशिक्षा दर्शयति यथा--सुतनो तवाक्षिबाणा. भ्यां विद्ध. 'सुहाउ' ति सुभग इति जीवति, नियते नु ताभ्यामविध इति शिक्षिता केनापि त्यमपूर्यमेन धनुदम् । अयमयत्रार्थः । यस्त्वया सुभग इति वृष्टः स परितुष्टो जीवति । यस्तु दुर्भग इति त्यया नावलो- कितः स आत्मानमधस्तु(' मन्यमानो नियते । He who a pierced with the arrors of your gaze, eventhough he is said to be killed effectively (suhao) hves as the fortunate one (suhao), while be who is not pierced, dies : who taught you this sort of extraordioary archery? (79) [53] तरुण-जन-नयण-पडिमा सहस्स-सबलंगि सहसि इंद-महे । फंस-सइण्ह-पुरंदर रहस-कयाणुप्पवेस च ॥८० तरुणजनस्य नयनप्रतिमा नयनप्रतिबिम्बनि तासां सहन तेन शबलं कवरम् अङ्ग वपुः यस्याः मा तथा तस्याः सबोधन हे तरुणजन- नयनप्रतिमासहस्रशबलागि । 'सहसि' शोमसे त्वम् । क्व 'इ'दमदे' इन्द्रोत्सवे । कीदृशीयेत्याह । 'फससयण्ह' इत्यादि स्पर्शसतृण्णः साभिलापः म चासौ पुरन्दरश्चन्द्रश्च स्पर्शसतृष्णपुरन्दरस्तेन रमसेनोत्सु. क्येन कृतोऽनुप्रवेशोऽन्तलीनता यस्या सा स्पर्शसतृष्णपुरन्दररमसहतानु- प्रवेशेव व शामसे । एतदुक्त भवति । व्यक्तवपुषः सुतनोरिन्द्रादे बहिरिन्दोत्सवमवलोकयितु निर्गताया पश्यतां तरुणानां नयन-सह स्त्रविम्वैरत्युचलतया समान्त. शरीरं शवलितमभूदिति शरीरोज्ज्वलस्य कथितम् । इन्द्रमहे ध किलेन्द्र, सन्निहितो भवति । अतस्तन्नयनप्रतिमा- सहस्रशयलाही । सती सुतनुः पुरन्दरेण सहस्राक्षेण ततरपर्शलोलेन सता कृतानुप्रवेशेव शोभत इति । कविना एवमामन्य सोत्प्रेक्ष्यते ।

·तारायणो ४१ O damsel, with your body becoming variegated in Indra's festival due to a thousand reflections therein of the eyes of youths, you appear beautiful as if Indra himself, yearning for a touch, has entered you all of a suddep (801 [54] वियसइ तुम ति मउलेइ न ति तुह दंसणूसुया सुयणु । इयरंगणायणे असरिसे घि सहस ति से दिट्ठी ॥८? रूपसादृश्य हि भ्रान्तिकारणम् । सेन हृदयस्थदयिता रूपमसदृश रूपे स्त्रीजने सकामयतः सेयमिति प्रथभं मुदा विकसितनयनस्य तदनु प कृतरूपवियेकस्य नेयमसाविति विपादेन मुकुलितनक्षुप कान्तस्य कथित् सखी इप्टिविकाससकोचायस्थां निवेदयति यथा-है ममि 'से' तस्य तव कान्तस्य दृष्टिस्तव दर्शनोत्सुका सती इतराङ्गनाजनेऽसदृशेऽपि लपसादृश्यरहितेऽपि दृष्टे सति त्वमियमिति विकसति प्रथमम् । 'मउलेइ न ति मुकुलयति नेति । तत. 'सहस त्ति' सहसा त्यमिय नेति -तस्य दृष्टिर्मु कुलयति । O damsel of tender frame, og sighting some lady, even though not resembling ou, his eyes expectant to sec you, suddenly expand under the impre sion that it Is you, but realizing that it is not you, they suddenly contract. (81) [5] तुह कर-वंदिय-भायइ-चलण-जुय-फंस-मित्त-जीयाण । पुष्कवड इमे जाहिति वासरा कह जुआणाण ॥८२ 'भायइ' भगवती। तस्याश्चरणयुग तब कराभ्यां हस्ताभ्यां वन्दित स्तयनेच्छया स्पृष्टम् । त्वत्करवन्दित तद् भगवतीचरणयुग त्वत्कर- पन्दितभगवतीचरणयुग च । तस्य स्पर्श । स एव तन्मात्र जीवित येपां यूनां ते तथाविधा' । अतस्तेषां त्यकरवन्दितभगवतीचरणयुगम्प- शमानजीवानां यूनां दे पुष्पयति वासरा दियसा इमे प्रयश्चत्वारो या कथ यास्यन्ति । अयमर्थ-द् । पुष्पपितायास्तव स्पर्शमप्राप्नुवो चन्दना.

·४२ संघ-संकलिम प्रमगेन भयदीयफरस्पर्शकृताभिलाप भनयतीचरणयुग स्पृशतामेय यूनां भयति जीयित । जीवानां च दिनप्रय कथमपि यास्यतीति । As you are having monses, how will the youths who are mapagiog sorrehow to preserve their lives by touching those pair of feet of the goddess that you worship, be able to pull on for these (fen) days? (82) [56] ययणं फुरंत-रयणं स्ययं जहणं सुबण्णमंगं ते । संचारिमा सि सुंदरि यम्मह-भंडार-मंजूसा ॥८३ 'वयण' यदनं 'फुरंत रयण' स्फुरन्तो भासुरा रदना दन्ता यस्य बदनस्य तत् स्फुरद्रदनम् । अन्यन स्फुरद्रत्नम् । रदन-रत्नयो प्रास्ते 'रयण' इति भवति । तथा 'रयय जहण रतद जघनम् । रत सुरत ददातीति रतदम् । अन्यत्र रजत रूप्य तव जघनम् । रतद रजतयो 'रययं' इति भवति । 'मुचण्णमंग ते'। सुवर्णमङ्गमिति शोमनों योऽस्येति मुवर्णम् । अन्यन सुवर्ण काञ्चनम् । तवाङ्ग बाह्वादि । इत्यनेन प्रकारेण दे सुन्दरि संचारिमा' मचारिणी मन्मथस्य भाण्डागारमापा त्वमसि । भाण्डागारमञ्जूपा हि रत्नरजतसुवर्णवती भवति । त्वमपि प्राकृतपरि- णामापादितरूपसाम्यै. 'फुरतरयणादि-शब्दैस्तथाविधैथेति मन्मथभाण्डा- गारमञ्जूपा भरसीति । Your face has brilliant ra) ana ( 1. 'ttelb', 2 'gems) Yoor losos are rayaja ( 1 'source of sexual pleasure', 2 'silver' ) Your boxy is smanna ( 1 beautiful',2. 'gold') 0 beautiful dameel, you are a walking strong box from the treasury of the Love God. (83) [5] अच्छीहिं अदीसंतस्स मय-सिलिंबच्छि तुज्झ एएहि । दोसे य चिय पडियं अंजण-अच्चंतमल्लियणं ॥८४ हे मृगशिलिम्पाक्षीति विशेषणद्वारेण अक्ष्णोरायतत्व मुरूपता दर्शयति । मृगस्य शिलिम्प शिशुस्तस्येवाक्षिणी यस्यो. सा तथा ।

·तारायणो तन्याः सम्बोधन हे मृगशिलिम्पाक्षि । 'अच्छीहि अविभ्यां, 'तुझ' तध संबन्धिभ्यां अदृश्यमानस्याजनस्य 'अच्चतमलियण' अत्यन्तसामीप्येन लीयमानत्वं दोप एष पतितम् । सर्वोऽपि दर्शनकामो दृष्टुः समीपमुप- सर्पति । अञ्जनस्य तु नयनयोरतिसमीपतयाऽयस्थानं दोपाय जातम् । ताभ्यामदृश्यमानत्यात् ॥ Oh lads with eyes like those of a deer's young one, the very close application of kohl turned out to be a fsult, because it could not be detected in your eyes (84) [58] रेहइ मियंक-विवं सुंदरि तुह गंड-मंडलावडिय । मयण-करि-कण्ण-घोलिर-फुरंत-सिय-चार-चमरं व ॥८५ हे सुंदरि, तय गण्डमण्डलपतित कपोल सकान्तं सन्मृगाङ्कविम्वं शशिबिम्ब मदनकरिण. कामहस्तिनः कर्णे 'धोलिरं घूर्णनशील स्फुर- दीप्तिमत्, सितं धवल, चार शोमन, चमरमिय 'रेहह' राजते । मदन- म्याधिष्ठान स्त्री तस्य तत्स्थस्य करिणा रूपितस्य तत्कपोलपतितं इन्दु- निम्य सितचमरमियन्युत्प्रेक्ष्यते ॥ O beautıful damsel, the orb of the moon reflected in your round cheeks, looks beautiful as if it were the beautiful, shining, white chowrie on the ears of the elephant in the form of the Love-God. ( 85 ) [9] मयणनिवासो ति असोअमच्चसे कीस तं न अप्पाणं । सरिसे फलम्मि मुद्धे चाहिं को वच्चड़ घराओ ॥८६ है मुग्धे ऋजुस्वभाव, मदननियास इति कृत्वा 'कीस' कस्मात् 'अच्चसे' अर्थयसि त्वमशोक्तरं न पुनरात्मानमर्चयसि । अशोकवत् तगापि मदननिवासत्वात् एकतनुगत'(?)। निदर्शनमाह । गृहे पहिश्च यदि सदृश फल भवति तदा उभयत्र समे सदृशे ? सत्शे समे) सति फले को 'घराओ' गृहात् 'वाहि' पहिर्बजति । न कश्चिदपीत्यर्थः ।।

·संकुन संकलिओ You worship the As'oka tree because it is an abode of love. Then why don't you worship your very self ? O nane girl, when the same thiog can be gå ned (inside), who will go outside of the house ? (86) [60] उण्णय-गरुय-पआहर-नियंत्र-विवंतरालमल्लीणो । मुयणु मउण्णो मज्झो एदह-मित्तो वि सं धरह ॥८७ उन्नतयो पयोधग्योर्गुरुणच नितम्पविम्यस्यान्तराल 'अल्लीणो' आश्रितो मध्यो मध्यप्रदेश 'पद्दह मेत्तो वि' पतारन्मात्रोऽपि तनुरपि 'ज घरइ यदपस्थिति करोति तदय मुतनु सपुण्य ॥ Your very slender waist is (rcally) fortunate, ob slender lady, because eventhough it is so slight and also sandw ched bweco the bugh breasts and the heavy, round pc«teriors, it can still told itself (87) (Inder Verse 18) 'छिका' 'रक्सा कंडय'-'सीउण्ह-जरं ति गयरइ-पयाई । लीलालस-भउयाई तरंति कह सिक्विड फडणो ॥८८ 'छिकारक्खापंडवादीनि गजपतेर्वप्पभहे संबन्धीनि पदानि वर्णसमुदायरूपाणि लीलया लसन्ति शोभन्ते इति लीलालसानि तानि । तानि च पृदूनि च कोमलानि च लीलालसमृदनि तानि । यइणो क्षय शिक्षितु रचनया ज्ञातु कथ 'तरति समर्था भवन्ति । अन्यत्र गजपते. गजेन्द्रस्य पदानि पदन्यासा । लीलया अलसमृदूनि अलसमन्थराणि । 'करणो' स्पय वानरा तरलगतय कथ शिक्षितु तरति' । How can other poets (haino) master the soft and beautiful play (Halasa)of Ga qapau's (ie Bappablette's) (poetic) diction (galava: payal (instanced) in (the Gathal containing the keywords) chikka, raklba Kandaya and slunha jara ? How can the monkeys (kaino) Icara the gracefully feasurely sad soft stcps (lilalasa) of the lord of elepharts fgayana-payal)' (88) ·तारयणो [61] जियउ त्ति पय-सणाहं तुह गोतं परियणाहि सोउ मणा । छिया एण बहुसो नामा निवरे तणं सुहः ।।८९ जीवतु इत्यमुना पदन सनाय तय गोर नाम पग्यिणा' परिजात् समाशात् 'सोटमणा' श्रोतुमिच्छ मा पाला छिमाया' शुदितम्य ते छिसानिमित्त नामाविघरे नासिकान्तरे पहुशो यहवारा। 'तण ' तृण क्षिपति ।। Desiring to hear from the attendent your numre (uttered) along with the expression long lase, she repeatedly inserts a blade of grass in her nostrils to Induce | sneez. (89) [62] तह परियमोड्ढणयं तुह दंसण-सउण-गंठि-चंधेहिं । भग्ग मरण-गह से जह रक्सा कंडय जायं ॥९० यदा यदा त्वदर्शनाय शकुनो भयति तदा तदोत्तरीय सा शकुन-- यि पध्नाति । तेनैरमुच्यते । तच दर्शनार्य शकुनमन्थियन्धा ते स्वदर्शनश ग्रन्थियन्धे । 'ओढणय' उत्तरीय तथा तस्या पूरित भतं यथा रक्षाकण्टक जातम् । पीदृशम् । 'भग्न मरण गह' एक्त्र मरणप्रदो मरणाभिनिवश । अन्यन मरणाय ग्रह [13A]पिशाच स भग्नो येन तत् तथाविध रक्षाकण्डक यथा तस्या सजात तथोत्तरीय तर दर्शनशकुनग्रन्थिबन्धे पूरिनमिति ॥ She so much covered her upper garm-nt with knots tied for preserving tbe auspiciousness of the omeos auguring a meeting with you, that it became & veritable profcctire amulet driving away the goblin of death (also dissolving ber sesolse to die) (90) [63] मुक-जराए वि तुह गोत्त-कितणुकंप सिटिजरंगीए । सीउण्ह-जर-कला-संकिरीए नेव्हिजए पच्छं ॥९१ ·४६ संकुल संकलिओ शीतदाघज्यराकुलितस्य दि कम्पस्वदो भयतः । कम्पस्थेदाभाचे तु ज्यराभावः । ततोऽस्य पथ्ययोग्यता । तया तु धालया मुप्रतधरयाऽपि पथ्य नेप्यते । फिमित्याद । तय गोत्रम्य नाम्न: कीर्तनादुच्चारणादनु- रागादिना उत्कम्प उद्गतकम् 'सिजिर' स्वेदनशीलगढ़ यत्याः सा तथा । तया त्यद्गोलकीर्तनात्यम्पस्वेदनशीलाया । शीतज्वरेण च स्वेदकम्पो । तो च ममाद्यापि विद्यते । त्वद्गोत्रकीर्तनों च कम्पत्ये. दाधिमावित्यलक्षयत्या विमुफ्तज्वरयाऽपि सत्या शीतोष्णज्वरस्य कला शेष: तदाशहनशीलया धालया पथ्य नेप्यते । Evanihough soc was cured of tae malarial fever, she did pot des re to take salutary (food), as she suspected that the fescr stul slightly persisted, the baing her experiencing the iremor and perspiration og (hegros) your nade utterred. (91) re3san (Index Verse 19) 'संजीवणि'-'कर-पल्लव'-'कविय' ति सरस्सईय गयवहणो । पुण्गत्तया-निज्जिय-सेउबंधमुययं पसंसेमो ॥९२ संजीवनीत्यादिरूपायाः सरस्वत्या पाचो गजपतेः , सन्धिन्या उदयमुदीर्णतां समर्थयाम: स्थापयामः । कीदृशमित्याह । 'पुण्णत्तण पूर्णत्वेन काव्यगुणपरिपूर्णतया निर्जितः सेतुबन्धः प्रवरसेनतकाव्यं येनोदयेग स तथा । ता हाशमुदयं समर्थयामः । अन्यत्र सरस्वत्या नद्या उदकं जल पूर्णनया निर्जितसमुद्रसेतुबन्धं समयते । We praise the flourishing (uyaya) of the poetic speech (sarassal) of Gajspati tic.) Bappabhattrjun the form ofuheGathas contaoing the keywords, samjnami, kara-pallava and havija which because of its perfectaess bas proved superior to the Setubundha (seubamdha), just as ne praise the waters (uyazo) of the river Sarasvati (sarassas), wbich due to their fullaest have proved superior to the ocean over which the bridge was built ? (92) ·तारागणो ८५ [64] दूसह-विग्ह-भुयंगम-निय-उका वि घरइ सा वरई । तुह दंसण-संजीवणि-विणिमओय-वसेण सुदाम्मि ॥९३ दुसद यिरहो एप भुजाम. मर्पनेन गिय दयारहित यथा भयत्येवं 'डया यि दण्टाऽपि सती । 'सुइणमि' रवप्ने यत्तथ दर्शन तदेय सजीवनी मंजीयनी नाम बरोषधिस्तस्या विनियोगो विनियोजन तस्य वशम्तेन । म्पप्ने तय दर्शनमंजीयनीविनियोगवशेन 'मा पगई' मा बराकी 'ज धरइ' जीवति ॥ Eventhough she is bit pitilessly by the stu: otte furat of unbearable separation, the poor giri manages to survnic through applying the Sanjivans herb in the form of your &ight 11 dreams (93) [65] दाविय-कर-पल्लवयं उत्तर-पडु(डिउ)त्तरेहि अपंती । तई सह चिंता-दिदठेण केण न नडि ब्व मा दिट्ठा ॥९४ 'दाविय' दर्शितं करपलय यस्मिन् जल्पने तक्षितकरपल्लयकयथा भयत्येव उत्तरप्रत्युत्तरैः जत्पत्ती वदन्ती 'तइ सह' त्वया सह । 'चिंता- दिटटेण' चिताप्टेन, ध्यानप्रत्यक्षीकृतेन त्वया सह दर्शितकरपल्लर जल्पत्ती नटीय सा पाला पेन न दृष्टा । सर्वेणापि दृष्टेत्यर्थः ।। who did not see that grl, behaving like a stage actress, when she, maling vestures with her bands carried on with you, abo were seen by her with her mind's eys. a conversation full or replies and counter-replies ? (94) [66] सहियाण सयं कवियं तह कहइ कहाणयं पुलइयंगी । जह न कलिजइ तुह गोतकित्तणेहिं पि पुणरुन्त ॥९५ ·४८ मंकुअ-संकलिओ 'महियाण' सम्पीनां । 'सइ कविय' म्यय कवितं रचित । तथा कथानक का कथयति । पुलकिताङ्गी रोमाश्चिताङ्गी। सा वाला यथा न कल्यते । लक्ष्यते सरपीभिः । पुनरुक्तं पुनः पुनस्तव गोत्रकीर्तनरपि पृतः मभिः । अयममार्थ । दूती स्त्रनायिकाया भरभिमुखीकरणायानु- रक्ता सूचयति यथैन नाम मा त्वयि रका यदुत भवद्विरहे विषण्णमनस. म्नस्याम्त्वद्गोधकीर्तने रेच रोमाञ्चजनन· प्रहर्षो भवति । त्वद्गोत्रकीर्त- नानि च सपीनां पुरस्तादेवमेय कुर्यती सा सग्मीभिन्सरलेति लश्यते । तेन विदग्धतया मा भूयोभूयस्त्वद्गोषकीर्तनपरां म्यरचितामेच कथामान- न्ददेव मेतामां कथयति ॥ She narrates before her friends, wstfi her limbs thrilled, alories abe corcocted about you, in order that she may not be suspected of repeatiog your name. (95) (Index Verse 20) 'सइलम'-'मोह-भमिरि' त्ति 'मीलियछि चि 'वावडच्छि' 'त्ति ।। जयड कड-कण्ण-सुहया रामस्स व बाइणो वाणी ॥९६ गाथाचपटयरूपा वाणी या कवीनां कर्णसुखदा धादिनो बप्पभ- र्जयति । रामस्येव यथा रामस्थ घाणी 'कइकन्नमुहया' कपीना उनुमदादीनां कर्गसुखदा तथा यादिनाऽपि कयिकर्णसुखदा पाणी जयति ॥ The poetrc words of Vadin (te Bappabhatti) (in the form of the four Gathas containing resspectively the key-words) sailambha, mohabhamari, mlayacchi and vavadacchi, triumphs-the speech which delights the ears of prets (kai} like Rama's words which delighted the cars of the monkeys (kai). (96) [67] पडियानि करति मा मा आयार-बाहिरि भणसु' । सद्दहड न तुह दंसणमेसा सह-लंभ-वेलविया ॥९७ ·.. तारायणी 'पडियत्ति'मियादि । प्रतिपत्तिमामनादिमर्वयुतीमिमां है सुभग मा मा त्यमाचारवानां भण! यतः श्रद्दधाति न तय दर्शनमेषा याला 'सालंभेन' सदाकाल त्यर्शनस्य लम्भेन प्रारया 'घेलथिया' प्रतारिता । पतदुक्तं भवति । सतत भवद्भावनाभ्यासात् सर्वमेय रूपं भयानिति पश्यन्ती यावत् पुनः पुनरुपसर्पति न तायद्भयन्तं प्राप्नोतीति । सदा भयान- लाभेन पहुशः प्रतारिता सती सत्यमपि भगदर्शनमियं न श्राधाति ।। Please do not think she is uccultured because sbe failed to offer you hospitality. She did not trust it were really you, since she had been alway: cheated of your personal presence. (97) [68] बाहिं तुह दंसण-लालसाए मुद्धाए मोह-ममिरीए । साहेज्ज तुम को या न तिए हियए चिय वसंत ॥९८ 'याहिं तुह' इत्यादि । 'घाहिं' यहिर्यत्तव दर्शनं तत्र लालसाया लम्पटाया मुग्धाया मजुस्वभावाया 'मोह-भमिरीएं मोघ वृथा मोहन भ्रमणशीलायाः तीए' तस्याः हृदये चेतसि 'वसंत' तिष्टन्त 'तुम' त्वां को पा न साधयेत् निश्चिनुयात् । एयदुक्तं भवति । यतः इ[...]* (Seeing that) yearning to see you cutside, that ariless girl was wacdering fruitlessly (or vader delusion ), opbo would not say you were restling in her teart? (98) [69] एत्तो कि दच्छामि त्ति पेच्छणीयं त्ति मीलियच्छि-जुआ। हिअए निहिऊण तमं जोगन्भासं सा कुणइ ॥९९ "Let me see) what I will see there, what is there worth seeing - nus closiog both of her eyes and fixing you in ber miod sho Is practising Yoga. (99) + See the remark at the beginning of p.50.

·संकुशंसकलिओ ** [Fólios 14,715 áðd'16 are missing. "Soʻtbere 18 a gip is the "text tovering 'the portion of the original from verses 100 to 126 and -the coumentary portion for the Verses 99 10.1261 x x x ( fodex Verse'21* ) ['गुण-तुलिय'-'कोब-तरु-'दुबल' चि वाणीए पसरियाएं] [17Aतिहा । तुह वप्पभट्टि भुयणं भरियं भाईरहीए व्य ॥१२६ 'गुणतुलित' इत्यादिकया 'वाणी' वाण्या प्रस्तया 'तिहा' विधा वक्ष्यमाणतद्गाथात्रयप्रस्तयेत्यर्थः। है बप्पभट्टे त्या पाण्या भुषन भृत व्याप्तम् । 'भाईरहीए व्य'' भांगीरथ्या गङ्गयेय । यथा त्रिधा स्वर्भुवि पाताले च प्रसूतया भागीरथ्या भुवन भियते तथा तथ घाण्येति ।। Oh Bappabnatti. your poetic speech spreading in three ways (in the form of the three Gathas containing respectively the keywords) gunatultya, kovataru and dubbala has filled whole of the world like the Ganga, which has filled whole of the universe by its three streams (126) [704] गुण-तुलिय-परियणायंत-भुयण-निक्खित्त-सयल-निय-विहवा । नालप्पंति' सुपुरिसा दायार-दरिद्द-सहेहिं ॥१२७ गुण शौर्यादिभिस्तुलितमाकलित परियणायत्त' परिजनायमान यद् भुवन जगत् तस्मिन् निक्षिप्तोऽपितः सकलनिज विभवो यैस्ते तादृशाः सुपुरुषाः 'दायार-दरिद्द-सद्देहि दातृदरिद्रशम्दाभ्यां नालभ्यन्ते न स्पृ. श्यन्ते, नालप्यन्ते नोच्यन्ते वा। स्वपरिजन स्वपरिवारोऽयमिति मत्वा स्वविभवेन निखिलमर्पयन्सोऽपि भुषने सुपुरुषा भुवने न दातार उच्यन्ते। स्वपरिजनादन्यत्र ददतो दातार इति प्रसिद्धा । नापि दावा भुवन मलिनवि- 1. The commentary implies a variant 1a.fa for afecafat.

·तारायणो भवेन परिवारीकृत्य तर्पयता विभवाभावेऽपि असमदानसामध्येन' लक्षण- श्वर्यसन्निधानात् ॥ Those good men, who bave given away all their riches to the (people of the) world who have become just like their kiasmco due to their victucs, capot be talked about in terms of donor' apd "poor' (receiver), (127). [71*] दावतो चिय फुल्लं फलं च गल्याण होइ कोव-तरू । अगिलंतो रविमिदं व केण दिट्ठो नहे राहू ॥१२८ 'फुलं' च पुष्प रणारम्भादिरूपं तथा रिपुपराभवादिरूप च । 'दातो चिय' दर्शयन्नेघ 'गल्याण' गुरूणां महतां कोपतरः कोपवृक्षः भवति जायते, नैवमेव पुप्पफलदीन । दृष्टान्तमाह ! 'अगिलतो' अगिलन् रविमिन्दु या केन दृष्टो नभसि राहु । रविचन्द्रग्रहणकाले एव राहुर्ग- गने दृश्यते यथा तथा महतो यथोक्तपुष्पफलोपलम्भायैय कोपतरुरुप- लभ्यते ॥ The tree of anger of the powerful persons is bound to show (1.e bear) flowers and fruits. Who has ever seen in the sky Rahu not swallowing the sun or the moon ? (128) [72*] जो जिप्पइ सो इर दुबलो त्ति परिभाविऊण सप्पुरिसा। मण्णति महायल-भजणे [वि] अकयत्थमप्पाणं ॥१२९ 'जो जिप्पइ' यो जीयते । 'सो इर' स किल । 'दुबलो त' दुर्बल इति । 'परिभावि' परिमायाकलप्य । सत्पुरुषा महायलाना भनेऽपि कने सति । 'अझरत्य' अशनार्थम् । 'अप्पाणं' आत्मानम् । मन्यन्ते ।। 2 Some words seem to be missing 10 this portion.

·संकुअ-संकलिओ Kaowing that he who 18 conquered is considered by the people to be a weakling, great men do not regard defeating even strong persons as an achievement. (129) ( Index Verse 2/* ) 'मज्झा'-'थगव'-'सुदंसणेहिं' 'पिय-कंचुई' ति गाहाहिं । सहइ त्यण-सालिणीहिं दड्याहिं व सेयभिक्सु चि ॥१३० गाथाभिश्चतसृभि. 'थणसालिणीहि स्तनाम् शालन्ते प्रशमन्तीति स्तनशालिन्यस्ताभि स्तनवर्णिनीभि अन्यत्र स्तनै शाल्यन्ते प्रशस्यन्ते इति स्तनशालिन्यस्ताभिरिव प्रियस्त्रीमिरि[17B]घ स्तनशालिनीभिः। प्रवेतभिक्षुरपि 'सहइ' शोभते । प्रयेतभिक्षुरपीति धीतरागतां सूचयति ।। Eventhough he 19 Svetabhiksu (I. 'a Svelambara mont), he appears glorious with his company of girls of beautiful breasts. Alternatively, Bappabbatt: appears glorious because of his Gathas, which have majyho, thanas attha, Sudamsanehim and piyakamecuya (as their keywords), and which praise the breasts (130) [734] कह मा हि(झिोउ मज्झो इमीए कंदो-दल-सरिच्छेहि। जो नयणेहि न दीसह घण-थणहररुद्ध-पसरेहि ॥१३१ 'कह मा हिजउ मज्हो' कथ मा क्षीयतां कथ क्षय मा गान् मध्यो मध्यभागोसो, 'इमीए' अस्या बालाया, 'कदोह-दल-सरिच्छेहि' नीलो- त्पलदलसदशाभ्यां जो नयणेहिं' यो नयनाभ्यां, घनस्तनभररद्धप्रसराभ्यां न दृष्टो नारलोकित । , How can this damsel's waist possibly not get emacisted, deprived as it 19 of being viewed by her lotus petal-like eyes, whes: view is biocled by th: plump breasts? (131) ·तारायणी [74"] थणवह तुह पसाएण फैसिमो तस्स उरयडमसेसं । इमिणा उण दहसि न देसि जं म्ह हियएण परिरंभ ॥१३२ 'थणघट्ट' स्तनपृष्ठ, तव प्रसादेन, 'तस्स उरयड' तस्य प्रियस्यो. रस्तटं अशेष 'फसिमा' स्पृशामो वयं पृथुत्त्यात्तय, 'इमिणा उण' अनेन पुनर्दहसि तापयसि त्व, 'न देसि ज म्ह' न ददासि यदस्मभ्य हृदयेन चक्षसा परिरम्भमालिङ्गन्न, त्यया अत्युन्नतेन प्रियस्य हृदयात् दूरोत्सा- स्तित्वात् ॥ Oh Breast Expanse, it is certainly through your favour that I touch the whole of the extensive chest of my beloved; this, how. ever, pains one that you give me no scope to embrace his heart. (132) [75*] गरुएहि घणेहि सुदंसणेहि पडिवण्ण-मंडलग्गेहि। थण-सुहडेहि परिरक्खियं पि कह से हडं हिययं ।।१३३ 'गरुपहि' इत्यादिक स्तनयो सुभटाभ्यां च रूपितयाविशेषणं यथा--- 'गरुपदि' गुरुभ्यां, 'धर्हि' घनाभ्यां, 'सुंदसणेहिं सुदर्शनाभ्याम् । अन्यन सुदशनाभ्यां सुसन्नाहाभ्यां, 'पडियण्ण-मडलग्गदि' प्रतिपन्न- मण्डले प्राप्तपृथुत्वे अ ययोस्तो तथा ताभ्यां प्रतिपन्नमण्डलामाभ्याम् । अन्यत्र प्रतिपन्न मण्डलायमसिर्यकाभ्यां तो तथा ताभ्यां । स्तन- सुघटाभ्यां शोभनस्तनकलशाभ्याम् । अन्यत्र स्तनसुभटाभ्यां स्तनपीरा- भ्याम् । परिरक्षितमपि 'कह से' कथ तस्या । 'दड' हृतं दृदयम् ॥ How was that her heart was stolen eventbrough it was well guarded by the guards in the form of her pitcher-like breasts, which were huge (or heavy), thickset for thick), well asmopred (or shapely) and equipped with sword (or with well rounded tits) ? (133) 176"] तुज्झ पिय-कंचुए पिच्छ घण-धणुच्छंग-फंसण-सइण्हो । एण्हि पडिवण्णो सूइयोण सीसत्तणं गामो॥१३४ ·संकुअ-शंकलिओ 'तुझ पिय-कचुए''तष प्रियफचुके । [पिच्छ पश्य । धनस्तनो: संगस्पर्शनसतृष्णो । 'गामों' ग्राम्यजनः। 'इण्हि' इदानीम् । सूचिकानां सीवनजीविनाम् । 'सीसत्तण' शिप्यत्यम् । प्रतिपन्नः प्राप्तः । कञ्चुक प्रसीव्य तस्याः परिदधद्भि (१) घनस्तनस्पर्शः प्राप्यते इनि। सचि- कानां कञ्चुकसीवनविज्ञानशिक्षणाय शिष्यत्व' ग्राम्यः प्रतिपन्नः ।। Longiog to touch the roominess within your favoured blouse that covers your plump breasts, that boor bas con accepted apprenticeship of tailors (133) (Index Verse 23*) 'गब्भो'-'निय-पडिविं' ति 'इंदुणो मंडलं' 'सरेहि" ति । वायाए। वि सुपसायाइ वाइ' गुणिणो तुह नमति ॥१३५ 'गम्भो'इत्यादि-गाथाचतुष्टया[18A]त्मिकया इति पाचाऽपि 'सुप- सायाए' सुप्रसादयाऽपि सुष्टु प्रसन्नया। घाइ' हे षादिन् श्रीयप्पभट्टे । गुणिनस्तव नमन्ति ॥ Oh Vadin (ic Bappabhatti), lovers of poetry bow down to your limpid poctic speech in the form' of the Gathas which have gabbho, nijapadıblmban, imduno mamdalam and sarehim (as their keywords). (135) [77*] पिय-परिरंभ मज्झस्स कढिण-थण-जहण-तुंगिमक्खित्तै । जं देइ तेण महिलाण नूणमइवल्लहो गब्भो ॥१३६ कठिनस्तनजधनानां तुनिमा तुमत्य तेनाक्षिप्तमपहत प्रियपरिरभ्भ प्रियालिङ्गनम् । 'ज देई' यद् यस्मादुच्छ्यसतो मध्यस्य ददाति तेन कारणेना मदिलानां वीणा'थतिवल्लभो गोनूनमिति मन्ये ।। 1. वाहे.

·तारायशो- Pregoancy 19 very dear to women because I thok, it now allows their middle the lover's embrace a hich it, as, deprived of due to the loftiness of hard breasts and the back-parts (136), [78"] निय-पडिचिं दवण, पियइ अपणो चि संकिरो डिंभो,। ओसरड रुयइ पहणइ करेण जणणीए थणविट्ठं ॥१३७ उज्ज्यले स्तनपृष्ठे निजप्रतिबिम्ब 'दळूण दृष्ट्या । 'पिया अण्णा त्ति' अन्य कोऽपि अयं स्तनो पिरतीति । 'सकिरो' मुग्धत्वादेव शङ्कमानो डिम्भ. शिशुः । 'ओसरह' स्तनपृष्ठादपसरति । 'यह' रोदिति । 'पद्दणइ' प्रदन्ति ताडयति । 'करेण' हस्तेन । 'जणणीए' जनम्याः स्तनपृष्ठम् ।। Seeing its own reflection in the breast, and so suspecting that some one else is Sucking there, the baby moves away from its mother's breast, weeps and strikes it with its band (137) [796] मह दइया-सम-नयणाए एस बालाए वयण-पडिवक्खो । इय गणिऊण कुरंगेण इंदुणो मंडलं गहियं ॥१३८ 'मह दाया-सम-नयणाए' मम दयितासमनयनाया घालाया यद्वदन तस्यैप इन्दु. प्रतिपक्षः प्रतिफूल इति गणयित्वा यादृशी मदीयदयितायाः कुरङ्गया नयने तादृशी घालाया अपीति तन्नयसादृश्यकृतस्नेहाबन्द्रमसे कुपितेन कुरड्गेण हरिणेन 'इ दुणो' चन्द्रस्य मण्डलं गृहीतम् ॥ *This moon is a hostsie rival of the face of the girl which has eyes resembling my beloved's'-thinking thus the dear, hass caught hold of the moon's orb (138) [80*] विसमेहि सरेहि जणं न नियसि दिट्ठीए चिय जिणंत कंदप्प दप्पिओ'कीस । चिणिजिर्य कुवलयमिमीए ॥१३९ ·संकुम सकलिओ 'विसमेहि सरेह' विषमैः पञ्चभिः शरै 'जणं जिणंत' जन लोक जयन् विजयमानः हे कन्दर्प फाम दर्पितो गर्वितो 'कीस' कस्मात् । 'ण णियसिन निरीक्षसे । 'दिट्ठीप चिय' दृष्टधैथ । 'इमीए' अनया पालया विनिर्जित 'कुचलय' को. पृथिव्या वलय मण्डलम् । अन्यत्र कुयलय नीलोत्पलं एटचालया पिनिजितम् । त्वया तु विपमैरी कियानपि जनो जित इति कन्दर्प फस्ते दर्प.॥ O Love-god, why do you take pride in conquersaz (only some) people by means of usama (1. 'odd a dumber,' 2 'powerful") arrows ? Don't you see this girl bas cooquered kualaja (1 the blue lotus', 2. "he whole of the circular carih') by means of just her glaoce ? (139) ( Indix Verse 24*) 'सकयग्गह-'सच्छप्पय'-'को उण उत्तरो त्ति वाणीए । गयवइ पेच्छ वसाए दिसागओ ते जसो जाओ ॥१४० 'सस्यग्गह' इत्यादिकया । 'वाणीए' चाचा। हे 'गयवई' गजपते । पेच्च पश्य ! 'सार' घशया यथेष्टप्रवर्तनेन वशपतिन्या 'दिसागओ पो(?जाओ)', 'दिसागओ' दिग्गत । 'ते' तव यशो जातम् । अन्यत्र, गजपते, 'यसाप' बशा हस्तिनी तस्यास्तवाणीतो यशाया [18B]हस्तिन्या: सकाशात् । 'दिसागओ दिग्गज.। पेच्छ' पश्य । तव यशोजासमिति॥ है Through your obedicat (vasd) poetic speech (in the form of the Gathas having the key words) sahayaggahu, sacchappaja and ko'una uttro, look, Oh Gajapati (1 e Bappabhutt), jour large bas spread ja all quarters (Alternainely,) Oh lord of clephants, your fame bas become a quarter-guardiog elephant towards the con clephant in the form of your poetic speech (140) ·तारायणो 4७ [811] स-कय-गह रहसुत्ताणियं पि न पिओ पियामुहं पियड । अप्पुष्य तक्खणुम्मिल्ल-विभमुहोल-लोलच्छो ॥१४१ 'सकय-गह-रहसुत्ताणियं पि' सकचग्रह सकेशग्रह रभसोत्तानित- मप्युतानीकृतमपि । 'न पिओ' न प्रियो वल्लभ । प्रियामुरा पिरति । कीदृश सन्नित्याह । 'अप्पुव्य अपूर्वा तत्क्षणं उम्मिल्ला' उन्मीलिता विनमा पिलासा भूभनस्मितहसिततरलयिलोकगादमस्तेपामुलोल प्राचुर्य तत्र 'लोलच्छो' लोलाक्ष. सन् न प्रियामुस पियतीति प्रिय ।। Eventhough seizing her hair, the lover has with sudden force raised up the face of his beloved, be does not kis it, because his eyes are feasting on the enraordinanly tharoing watertos a lot of sportive gestures on her part (141) [82*] स-च्छप्पय-कमल दलद्ध-विभमद्धच्छि-पिच्छियं तिस्सा । कुप्पासमिसीसि-वलंत कंधरं के ण मोहेइ ॥१४२ सपट्पद सभ्रमरं यत् कमलार्ध तस्येव विभ्रमो लीला शोभा यस्य तथा तच्च, तत् अर्धाक्षि तच्च सपट्पदफमलदलार्धविभ्रमार्धाक्षि प्रेक्षि- तम् । कीदृशम् । कुप्पासमिसीसियरतकधर' कपास कञ्चुक तस्य मिष व्याज क्लिाह पृष्ठत कर्पासमवलोकयामीति तेन कूर्पासमिपेण । 'ईसियलतरुधर' ईपन्मनायलमाना पन्धरा ग्रीवा यस्मिन् तत् कूर्मा- समिषेपद्वलमानकन्धरम् । तथाविधमर्धाक्षिप्रेक्षित तस्मात् तस्या बालाया । क न मोडेइ' क पुरुष न मोहयति न व्याकुलीकरोति ।। Who is not fascinated by her glancing with half-closed eyes, that have tho sportive boguty of a halved lotus-petal with a black bes therein when she slightly turned her neck under the guise of (having a casual look at her) blouse ? (142) 1 भराव ·संकुम कलिओ [83*] तह पाविय-खंडण पील्णो वि जो वहइ-निम्भरं रायं । जह सो वि होइ अहरो को उण, तुह- उत्तरी सुयणु ॥१४३ 'तह पायिय सडण पीरणो वि' तथा तेन प्रकारेण प्रियकृतेन प्राप्त खण्डम पीला च येन स तथा प्राप्तखण्डनपीलनोऽपि यो यति धार- यति प्रचुर रागमरुणन, अन्यत्रानुराग जइ सो पि होइयदि सोऽपि भयत्यधर क पुनरुत्तरस्तष सुतनो भविप्यति । अधरशम्देन न्यग्मत भोप्टचोच्यत । उत्तरस्तुरच स्थित । Oh lovely damsel that which in spite of being wounded and pressed, shows abundant raa (love alternatnely, redness') and even then if it is (called) ahara ( lower lip', alternativel). zpferior ). th-n who possibly can be your superior ? (143) ( Index Verse 25 ) 'झीणो' 'सिसिरो वि' 'विसालयाई 'सइ-पंथिय' त्ति वाइ तुम । आसाइयाए मइओ कह न पसण्णाए' वाणीए ॥१४४ 'झीणा इत्यादि-गाथात्मिकया वाण्या । 'पसणाए' प्रसन्नया प्रसादगुणयोगात् प्रकटार्थ या, अन्यत्र प्रसन्नया अच्छसुरया । वाण्या । 'आसाइया' आसादितया ज्ञानगोचर प्रापितया, भन्यत्र आस्थादितया. पीतया । 'चाइ तुम है धादिस्त्वम् । मइओ कह न म[19A]दितो मद ग्राहित कथं न ! पर विधा वाणी रचयन्नपि कवित्वमदरहित इत्यर्थ ॥ Oh Vadio, how is it that you were not poffed up by your composition of tbc lucid verses with jhind sisiro w pisala, di and sai pamthiya (as their respective key words) ? (Alternatively bor is it that you were pot intoxicated by drinking the clear wine) (144) - वाएम 2 यसम्पाए ·तारायणो [84*] तह झीणा जह मउलिय लोयण-पुड-विहडणे वि असमत्था । सकिहई दुकरं घर-भायं पि दट्टु तुम चरई ॥१४५ तह झीणा' तथा क्षीणा त्वद्विर कृशानी जाता सा । 'जह मउलिय- लोयण-पुड-विद्दडणे वि' मुकुलिते सकोचिते ते च ते लोचनपुटे च तयो विडण' विघटन उन्मीलनेन पृथक्करण तत्राप्यसमर्था सप्ती'। 'घर-गय पि' आस्ता दूरगत गृहगतमपि। तुम' त्या हे सुभग । 'घरई' घराकी । 'दछु' द्रष्टुम् । 'सक्किही? हइ) दुक्कर' शश्यति दुष्करम् । न शक्ष्यति द्रष्टु दुखन पा शक्यतीत्यर्थ ॥ She has become so cmaciated and weak ibat sbe is unable to open ber closed eye-lids The poor girl would be hardly able to see you if you were there before her in her residence (145) [85*] सिसिरो वि तुह विओए दहइ ससी मुह-विणिजिओ वरई । कय-परिभवो वियारं न वचए को ' विहुरम्मि ॥१४६ 'मुह-विणिजिओ मुखेन विनिर्जित इति कृत्वा । तव वियोगे शिशिरोऽपि शीतलोऽपि शशी चन्द्र घरा घराकी दाति तापयति । अथवा चिरम्मि' पराभवकारिणो विधुरे व्यसने सति । 'कय-परिभयो' कृत परिभयो यस्यासौ कृतपरिभव । "पियार न पच्चप को वा [विकार] न प्रजति को वा । अपितु सर्व एव परिभव प्राप्य परिभाषितु- रापदि सत्या विकार उजत्येव ।। Eventhough the moon is cool, it scorches that poor gul (presently sufferiog) separation from you because her face triumphed over it Berag bumilated, who would not react (i e retaliate) when (th- humiliator) 18 in trouble ? (146) [36] अमयमइया वि वाला। करेइ कलमलय-दाह-मुच्छाओ। पेच्छंती किं कीरउ नयगाई क्सिालयाई से॥१४७ 1. व्व ·सकुअन्सकलिआ 'अमयमइया वि' इत्यादि । अमृतमयपि अमृतात्मिकाऽपि थाला प्रेक्षमाणा सती कलमलकदाहमूर्जाः करोति यूनाम् । तदा 'कि कीरउ' किं प्रियताम् । यतो 'नयणाइ विसालयाई से' विपालये विपस्यालये स्थाने 'से' तस्या नयने नेो। सर्वशरीरममृतमयं, नयने केवलं विषालये, नयनाभ्यां च प्रेक्षते । तत प्रेक्षमाणा कलमलकादीन् फरोति । अन्यत्र, 'विसालयाइ' विशाले एव विशालके दीघे नयने यस्मात् । अतो दीर्घ- नयनाम्यां पश्यन्ती विरहिणां दाहादीन् कुरुते इति । Eventhough the gr! ss all sectar, when she glances (at the boys). she causes them painful ycardicg, burning and swooning But nhat can be done in this matter ? (The fact is) her eyes are aisalaya (I. 'seats of poison' 2 long') (147) [87*] भुवणभंतर-सइ-पंथियस्स हिययस्स पिययमो मामि । कुणड पयाणय-भंग कहा-पसंगेण वि पलत्तो ॥१४८ भुवनाभ्यन्तरे 'सइ-पथियस्स' सदापथिकस्य हृदयस्य मनस. कथा- प्रसगेनापि 'पलत्तो' प्राप्त सभाषित प्रिययमो' प्रियतम प्रयाणक-भङ्ग करोति । 'मामि' इति सगतजनामन्त्रणम् । कथाप्रसङ्गेनापि श्रुते प्रिये तरल मनो निश्चलीमवतीत्यर्थः । O friend, my mind, always a wanderer through the world, 19 stopped in its wanderings even when there is a casual conversation with my loved one (148) ( Index Verse 26*) कइ-चप्पहट्टिणो 'दर-दलत-सपबत्त'-'णलिणि'-'कु[19]मुएहि । रेहइ घण-पायड-महुरसह-सुहयं सरं व मुहं ॥१४९ 1. प्रेक्ष्यमाणा.

·तारायणो 'फर-यप्पट्टिणो' फरियप्पभः 'दर' दलत सयपत्त णलिणि-मुह दरदलच्छतपयनलिनीयमुर्गाथानियद्धघनप्रफटमधुरशम्दै सुभगं जन- प्रिय मुग्न । रेहा राजते । यिमिय । 'मरं य' मर इय । यथाऽधंदलच्छ तपश्या नलिन्या कुमुदेश 'घण पायडा' घनप्रकटो यो 'मातुरमो' मधुरमी मकरन्दस्तेन आई सुभग मरो गजते. तथाऽम्य मुखमिति ॥ The poct Bappabhalli's countenarce sbides with his Gätbas which hare) dara dalamta sayavatta, nalint and kumuya (as their rospective keywords), it being consequently attractive because of their compact, lucid and sweet wording, just as a lake apprars beautiful due to its night-lotuses and its lotur-plants having hall. blown lotuses, it being coosequent.y attractive because of the sp:11- ing of abundant sap (149) [88.] स्य-मुम्भर-निन्भर-दर-दलंत-सयवत्त-णित-भमरोली । उग्गाहियग्ध-धूय व्य दीसए कमलिणी रविणो ॥१५० रजः परागः स एव मुर्मुरोऽग्निविशेषस्तेन निर्भर पूरितं, तच्च तत् 'दर दलंत-सयवत्त' चार्धयिषसच्छतपशं च रजोमुर्मुरनिर्भरार्धदलच्चतपणं, तस्मात् 'निती' निर्यन्ती 'भमरोली' म्रमरायलियस्याः सा रजोमुमुरनि भैरार्धदलच्छतपननिर्यद्धमरायलि । कमलिनी 'रविणो' रवः । 'उग्गा- हियग्धधूय व्य' दह्यमानागुरुचन्दनादिधूपधूमलेखाया भ्रमरावलिसन्नि. भाया. उद्गमनेन उद्घाहित सज्जितोयधूपो यया सा तथाविधेय 'दास' दृश्यते । शतपनं कमलम् ॥ Oa account of the line of (black) bees issuing from its lotuses, half-blown and full of ember lıke pollen, the lotui plant appears as if it is holding op incense worshipfully towards the sun (150) [89x] आलोय-मित्त-वियसंत-कुमुइणी-पीयमाण-घण-जोण्हं । ओ नलिणि मियंक परिहरंति तई बंचिओ अप्पा ॥१५१ 1. दल..

·सअ-सकलिओ आलोकमागेण दर्शनमात्रेण विकसरत्या कुमुदिन्या पीयमाना घना -ज्योत्स्ना यस्य स तथा । स ताश 'मियंक' मृगाई' चन्द्रमस 'परिहरति' परिवरमाणे 'ओ गलिणि' है नलिनि 'तर' त्वया यश्चित आत्मा ॥ Because the Night-lotus-plant had its lotuscs blown the moment at saw the moon and it drankdeeply the moon-light, you, oh Day-- lotus-plan', arc shuaging the moon, but thereby you bave defcauded yourself (151) [90*] जइ होज निसा तीए विसो खणो जइ तहि पि न हु मिहिया । ता दच्छसि ससिलेहं हा कुमुय कहिं तुह वियासो ॥१५२ यदि भवेन्निशा राषिः। 'तए वि' तस्यामपि निशायां 'सो खणो' स क्षणः चन्द्रोदयलक्षणः । 'जइ तहिं पि' यदि तस्मिन्नप्युदयलक्षणे क्षणे 'न हु मिहिया' रजोनीदाराद्याधरणरूपा नहि भवेत् । 'ता दच्छसि' तद् दृश्यसि कुमुद त्वं-'ससिलेह' शशिरेषां नान्यथेत्येवं शशिरेखादर्शनविन 'हेतुपु सत्सु 'हा' कष्टं 'कुमुथ' हे कुमुद । अन्यत्र, हे कुत्सितमृत, हे कुमृत, 'कहि' क्य 'तुह वियासो' तप विकासः तय प्रमोद ॥ If there is arght and there also that chance (of moon-rise), and then too if there is no fog, then only you may see the crescent moon : Os aight-lotus (Alternatively, Oh you who face ignorminious deatb), where is the hope for your blowing (alternately, for joy) ? (152) ( Inder Verse 27* ) 'रेवा' 'पन्चायंगी' 'साहीणे' 'किं फलं' ति गाहाओ । विरएउं गयवइणो वि बिम्हओ नूण संजाओ ॥१५३ ·तारायणो [20A] 'रेवा' 'पव्यायगी' इत्यादि गाथा 'चिरएउ' विरचय्य । ‘गयषाणो घि' गजपतेरपि घप्पट्टिकवेरप्यतिसुन्दरार्थतया विस्मय सजातो 'णूण' इति मन्यते । On composing the Gathäs (contading the key-words) resa payva yangi sähine and kim phalam (respectively), it seems Gajapati (te Bappalbatti) himself became wonderstruck (by their beauty) (153) [910] ठाणे ठाणे णमिऊण धारिया निय पयं पि से दिण्णं । चिंझस्स तह वि 'रेवा मणयं पि न सम्मुही जाया ॥१५४ 'ठाणे ठाणे नमिऊण' इत्यादि । स्थाने स्थाने 'नमिऊण' नत्वा । 'धारिया' घृता । 'निय-पय वि' निजपदमपि । अन्यत्र, निजपयोऽपि । 'से' तस्या रेवाया 'दिपण' दत्त विन्ध्येन । 'पिंझस्स तह वि' विन्ध्यस्य तथाऽपि । 'रेवा' नर्मदा । 'मणय पि मनागपि । न सम्मुखी अभिमुखी जाता ॥ She has been borne by him at a number of places by bonding low, she has been given by him even his paya (1. water' 2 'position) Even then Reva did not turn towards (alternatnely, become affectionate towards') Vindhya even a wec bit (154) [92*]जोण्हा-पव्यायगी न पिमद्द-सहा इम ति मा संक। ससियर मउलिज्जंतं पि कमलमलि-चड्डणं सहइ ॥१५५ व्योत्स्नया चन्द्रिकया 'पघाय' प्रचाण शुष्कमङ्ग यस्याः सा ज्यो- स्नाप्रवाणागी सती न विमर्दसहा । 'इम त्ति' एपेति । 'मा सक' मा शस्य । अयमत्रार्थ । आस्ता दिनकरातपो, ज्योत्स्नयापि यस्याः शुष्य- त्यग सा सुकुमारानी कथ विमर्द सहते इति शङ्कमान कधिदेव वार्यते । यत. 'ससियर मउलिज्जंत पि' शिशिरकरैर्मुकुलीक्रियमाणमपि कमल पद्मम् । 'भलि-धदृण' भ्रमरविमर्द सहत इति ॥

·६४ संकुअ-संकलिओ Do not be apprehensive that because her body withers even under inoonlight this girl cannot bear rubbing and squeezing : A day-lotus, eventhough it closes at the touch of the moon's rays. is able to bear the rubbing and squeezing from the bec. (155) [931] रोवंतु नाम तं जणमपिच्छमाणाई दड्ड-नयणाई । तं हियय किं विसूरसि साहीणे चिन्तियवम्मि ॥१५६ त जनमभीष्ट जनम् । 'अपेच्छमाणाइ ' अप्रेक्षमाणे अपश्यन्ती । 'दइढ- जयणाइ" दग्धनयने । 'रोवंतु नाम' रुदतां नामेति । युक्तं तावत् । 'त हियय' त्वं हृदय । 'साहीणे' स्वाधीने म्वायत्ते चिन्तितव्ये सति । 'किं चिसरसि' किमलाभेन तप्यसे । Let the wretched eyes weep jodeed, as they do not see that person. But Oh heart, why do you feel afflication, when whatever is thought of is quite within your reacb? (156) [944] ण भणह किमुज्जुयं चिय सहिओ अम्हे हिं सो तुह हिओ ति।। कि फलमिमिणा माणोवएस-माया-पवंचेण ॥१५७ 'सहिओ' हे सख्यः । 'अम्हेर्हि' अस्माभिः म प्रियः । 'तुद' तव । 'हिओ ति हुन इति । 'उग्जुयं चिय' ऋग्वेय । किं न भणत यूयम् । 'किं. फरे' किं पुगः फलम् । 'इमिणा' अनेन, त्वया भर्तरि मानः कर्तव्य इत्यनेन प्रियपराङमुखकारिणा मानोपदेशमायाप्रपञ्चेन ॥ Ob friends. why do yos not admit straight way, we have ktdaapped that (beloved of)|ours ? What is the use of this deceitful adı ce of yours) to me to affect injured pride?' (137) ( Incr Verse 28* ) 'एकावत्थं' 'महणे' 'पवसण-मण' 'सप्पणामिय' 'कुमरी' । इय विरए तुमए गयवइ मूईकया कइणो ॥१५८ ·तारायणी 'एक्कावत्य' 'महणे' इत्यादिगाथा पिरचम्य हे गजपते 'तुमए'त्यया मूकीकृता' कवय इति सुगमम् ।। Oh Gajapati (re Bappabhatti) by composing (the Gathas having as their respective key nords) ekkăiattham, mahane, pavasana-mana, sappanamnam and kumān you have made (all other) pocts dumb. (18) [95+] अमुणिय-विसेस पसरत-तोस-रोसंसु-भूसिय तिस्सा । चाडम्मि विप्पिय[20B]म्मि वि एकापत्यं मुहं सरिमो ॥१५९ तोपश्च रोषश्च तोपरोषौ ताभ्यां अभूणि, प्रसरन्ति च तानि तोष- रोपाणि च प्रसरत्तोपरोषाणि । 'अमुणिय विसेसाणि' च अज्ञातवि- शेषाणि च तानि प्रसरत्तोपरोपाणि च अज्ञात विशेषप्रसरत्तोपरोपामणि । तैभूषितमरुन 'तिस्ता' तस्याः । चाटुनि स्वादी कृते, 'चिप्पियस्मि' इति विप्रियेऽपि अपराधे कृते । 'एमावत्य' एकायस्थमभिन्नावस्थम् । मुख 'सरिमो' स्मराम. । चाटुक्रियया तोपाणि, चिप्रियजनने च रोपा- श्रूणि इत्युभययाऽश्रुसंभवादेकायस्थ मुखमित्यर्थ ॥ We recall her face presenting the same mica to flatteriog praise or offerse, and adorn.d accordingly with the flow of fears, which 16 cannot be guess:d whether they were due to pleasure or aoger. (159) [96*] महणे तिहुयण साहारणे वि हरिणा सिरी सयं गहिया । किं बहुणा देवा वि हु सयस्थ करणुज्जया सब्धे ॥१६० मथने 'तिहुयण साहारणे घि' निभुवनस्यापि साधारणे समानेऽपि। 'हरिणा' विष्णुना । 'सय' स्वयं आत्मना । श्री लक्ष्मी दीता मथका- नामन्येगं तु न दत्ता । अथवा किंबहुना । 'देवा विहु देवा अपि 1. खु.

·संकुल संकलिओ खलु स्फुटम् । 'सयत्थ-फरणुज्जया' स्वार्थकरणोचताः सर्वे इति सुगमम् ।। Eventhough the churning was commonly done by the three worlds (1 e. all), Visnu solely took possession of Laksmi. (But) what is the point ot saying more? The 2ods too, one and all, are doubtlessy keen to cater to their own interest. (160) [97+] पवसण-मण-दइय-कया' निउपाहि सहीहिं विरह-सहणत्थं । अलिया वि हु अबराहा वहए दो-तिष्णि कहियति ॥१६१ प्रवसनमनसा प्रवासकामेन दयितेन । 'कया' कृता. । प्रघसनमनो- दयितकृताः । अलिय च्चिय' अलीका पय अपराधा विरहसहनार्थ निपु. जाभि. सखीभिः' । 'घहूप' यध्या । क्रमश. 'कहिज्जति' कथ्यन्ते । येनेय तदपराधश्रवणाद् भर्तरि किश्चित्सरोपविरागात् तद्विरहमपि सदेतेत्य- नेन भवत्या युक्त्यन्तरसन्मानादिरूपास्ते तवापराधा. कृता इत्यलीकमेव यस्या सखीभि. कथ्यते ॥ When the husband was about to go abroad, the wife's resou. rceful friends told her about his two or three concocted off nscs, so that she may be able to bear (the impending) separation (161) [98*] जइ महसि गावं पिय-जणम्मि मा कुणसु ता इमं माणं । सहि सप्पणामिया मूलिया वि लोपम्मि सु-महग्धा ॥१६२ यदि] 'महसि' वाञ्छसि । 'गारच' गौरवम् । 'पिय-जणम्मि' प्रियजने। 'मा कुणसु' मा कार्की । 'ता इम' तदिमं स्तब्धतादिलक्षण मानम् । तेन सप्रणामिकया त्वया भर्तरि भाव्यम् । यत. हे सखि 'सप्पणामिया' सह प्रणामेन वर्तत इति सप्रणामिका, अन्यत्र सर्पनामिका साक्षी मूलिका औपधिरपि लोके सुभहार्घा भवति । सुग[ 21A मम् ॥ If you desire regard from your loved one do not entertain such an attitude of) injured pride towards him Oh friend, the 2. सुखीमि. 3 जा व महसि. 1.कर्य.

·तारायणो ६७ soppanānuya (1. 'One who bows down jo bumility', 2. 'the Sarpäksi'), even if it be a berb, is bighly prized among the people. (162) [99*] पढम-सुरयम्मि कुमरी खलीकया तह ददं अणारेण । जह झिंडलि-वेणी वि हु न सहइ नाम पि पुरिसाणं ॥१६३ प्रथमसुरते 'कुमरी' कुमारी खलीकृता कथिता । 'तह दृढ' तथा दूट । 'अनादेण' हस्वेन, अन्यत्र अनसशसाधनेन । 'जह झिंडलि वेणी घि ' --- 'झिंडली' पुषली, तस्याः सम्बन्धिनी वेणि. सन्ततिर्यस्याः सा झिंडलिवेणिरपि, अप्ततीसन्तानोत्पन्नाऽपि । 'खु' स्फुटम् । सा कुमारी न सहते नामापि पुरुषाणाम् ॥ la her first sexual intercourse, the girl was so outraged by her paramour (alternatnely, by the outsize prick') that, eventhough she is a desceadant of an unchaste woman, she cannot now even tolerate the name of males (163) ( Index Verse 29*) 'कइसन-रुण्णं' 'आसंकिऊण' इय वप्पहाणा भुवणं । बाहाहि व फरियत्थाहि निजियं असइ-गाहोहि ॥१६४ 'काइयय-रणं' 'आसकिऊण' इति 'फुरियाथादि' स्फुरित उज्ज्य- लोऽर्थी ययोथयो, अन्यत्र स्फुरितमुज्ज्वल अस्त्रं आयुधं ययो होः ते स्फुरितार्थगाथे स्फुरितात्री च बाहू । ताभ्यां स्फुरितार्थाभ्यां असती(?इ)- गाहादि' असतीगाथाभ्याम् , बाहुभ्यामिव स्फुरितास्त्राभ्यां वप्पट्टिना भुषन निर्जितम् । 'बाहु' शब्दः प्राकृते स्त्रीलिङ्गः ॥ By means of his two brilliant (phurijattha) Gåthås about vo. chaste women (which contain resp ctively the keywords) karararunnain and asamkvūna, Bappabhatfi bas conquered the three worlds as if by his arms that wielded shiaiog burssiles (phuriyattha) (164) ·सकुअ-संकलिओ [100*] कंप-निवडत-कुडयाण सलिल हारीण हरिस-त्राहइदं । तुह दीहदंसण-कए कड़अय-रुग्णं न निहाइ ॥ १६५ कम्पेन निपतन् कुटो घटो यकाभ्यसाः, तथा तासां फम्प- निपतत्कृटकानाम् । 'सलिट-हारीणे' पानीयहारीणाम् । इरिस-धाइट' पण याप्पोऽधु तेनाढय परिपूर्ण हवाष्पादयम् । तथा भवत्येव तव दर्शनस्य छत दीर्घकाल दर्शनार्थम् । 'पहार रुष्णं' तिन शाठन रदितम् । 'न निहार' न निष्ठां परिसमाप्तिं याति ॥ As the water pots of the wates fetching girls rell doan duc to (Pass101) trembling, their pretended weeping in which (in fact) tears of joy were being shed, does not stop because they want to 8ce you for long (165) [10lr] आसंकिऊण गम्भं पयास-विणियत्त-भतणो पुरी । पुफाई -नेवत्येण छिछई पुगइ मुद्वाई ॥१६६ 'आणि गम्भ गर्माशां हत्या । पयास यिनियत्त भत्तली' प्रपामाद्विनिवृत्तमः । पुरतोपतः। जि' अमती । 'पुष्पया-पत्ण' पुष्परया नेपथ्येन बरेण गधिरारापरिधानादिनोपलक्षिता । 'पुणा मुशार' शुद्धान्यपि मया स्पृटानीति यम्नूनि नानाक्षणादिना पुगाति पयिनीयगेति। Suspecting pregnancy, the uncharte woman wearing the clothes Infor man in menstruation. Wpinfyinxorn rure things (1 c. things undefiled by her contact) in the presence of her hus band, just returned from abrad (166) (Inder Verse 0.) 'महिकज' 'विष-मुह' घणुयाः दियर निपाणी याणी । पा निगप निन्जिय-पपग्गेण-अस्मोहिणी जया ॥१६७ 1. In

·नारायणो
'महिला' यादि गागानि शादिन' यांनी! IT गिर'
एकय । 'मिनियारमेण अपनोतिनी मिति प्रधानमपि गाना
तपा मामा यि यस्याः मामिनी नशोभियभिती अधि.
घटमागाययं । [218] निजिनप्रयग्गेना गामो भगिनी ग
निगियरमनाशोभिणी। मग. मेना मेन्यं प्रथम नागो मेगा म
भयरगना । प्रागमनायामीरियो महामाया सा निजिता
यया मा । पर निजितमामेनासोभिगी पाणी नादिनी अनि ।
Vicious the speech nf Vadin (ic Bansantall ) which it
in the form of theGathsharing) ashukam khutta-nuradoryin
and diy are (as their termiclise key mords), which is unwarching ard
which alon: bas cinquered Prarrasana (altern-freir, 'whesag
thooch sorgle hassanquished an Alpauhind of a store afm) (167)
[102*] मा शत्ति तुम दंगग-रहगुम्माएण पिप्पउ यगई ।
ता गहगु जा फहमि ति जंपिग गुणड गहि-कज ॥२६८
'गु' तय । कति' रिति । दर्शनाम् तम्मादुम्मादम्नेन तर
सटितिदर्शना मादेन । 'मारि' मा रयता पायमिनाया।
'ता सदमु' तारत् साम्य प्रतीक है मुभग। 'जा कदेमि' गायत्ताग.
मन कथयामीति । पिरी' सम्पनीमा काचित् । 'कुणा' फगेति
सगीकामिति ॥
'Let the poor girl be all ciught by rsddening uprurgo of
em 741m at four unexp.c'ed sight So wat till I break nens to
hor (SHIs there wards) sonudy tenders secrce tober
Triend (168)
[103*] वापय तुह पित्त-मुहागयम्म गामम्मि दमण-मनाए ।
जग्गतीए वि रयणीय तीए न थमालिया कलमो ॥१६९
'पायय' हे यापक इलिक । 'गामें प्रत्यासि । 'तमुहागयम्म'-
क्षेत्रमुगागतस्य तस्य सतलय यदर्शनं तत्र मनो यस्याः सा तथा तथा

·७० संकुअ-संकलिओ 'दसणमणाए' दर्शनमनसा 'ती' तया । 'जग्गतीए वि' जाग्रत्याऽपि । 'रयणी' रजन्या रात्रौ ! 'न थमालिओ' न पूत्कारेण दुरीकृतः 'कलमो' शालिविशेषः । थमालमत्वा भूयोऽयं बलमा मृगादिभिरभिभविप्यत इति मत्या वापकस्य क्षेत्रमुपागतस्य दर्शनमभिलपन्ती कलमगोपिका जाग्रत्यपि निशि न पृफरोतीत्यर्थः ॥ Oh tiller, searning to see you arrive in the front of the field, that giri (guarding the field) did not protect the tice-field (from ravaging animals), escothough she kept awake the whole night (169) [104+] आयामिऊण हरणं पि पंसुली घेणुयाउ नीणेड़ । बाहि गेहिय-निग्गमण-कंखिरी अद्ध-रत्तम्मि ॥१७० हरणमपि 'आयामिऊण' आयाम्य प्रसार्य धेनवश्चोरैरपहियन्तामि- त्यस्य । 'बाहि' वहि । गैहिकस्य पत्युः । 'निगमण-कखिरी निर्गमन- मिच्छन्ती । 'पंसुली' पांसुली असती । 'अद्ध-रत्तम्मि' अर्धराये। 'धेणुयाओ' धेनू । 'जीणेइ' निःसारयति ॥ lhe urchaste woman takes out (for graziog) the cows at midnight with a view to get them even stolen (by thieves), desiring keenly that her husband go out of the house (on that account) (170). [105] छेयाए मुद्ध-दियरस्स लाइया तह विलासिणि-विलासा। संढो चि परिहरिज्जइ कण्णा-दाणे जह जणेण ॥१७१ छकया धूर्तया असत्या । 'मुद्ध दियरस्ल' मुग्धदेवरस्य । 'लाइया' लागिता न्यस्तास्तथा विलासिनीविलासा. मयनाजनप्रक्षेपालकाररचना- दयो यथा कन्यादाने। 'संढो त्ति' पण्डोन्यमिति कृत्वा जनेन परिहियते ॥ That roguish, unchaste woman devised for ber husband's tender younger brother such lady-like toillete, that people are rejectiog 1. किंसिरी.

·तारायणो ७१ words bimin tax matter of offering th:ır da xehters in marriage, thinking be was a hermaphrodite (171) ( Inder Verse 3 *) 'पर-देस-देउलावासियाए 'जो रक्खई [22] त्ति अणवज्ज। आणदिय-सवणं सेयभिक्खुणो दिमो वयणं ॥ १७२ 'पर देस देउलावासियाए' 'जो रक्खइ" इति गाथाद्वयात्मकं 'अण- यज्ज' अनयधमत एवानन्दितश्रवण' श्वेतभिक्षो । 'यदियो' धन्दामहे पचनमिति ॥ We bow down to the of the White-Clad Monk (se yabhikkhu le Bappabhatti) (in the form of the two Gatbas having respectively) paradesa-deulārāsijāe and jo rakhhai (us their keywords), which are flawless and which delight the ears 072) पर-देस-देउलावासियाए असईए पेल्लिय पट्ट। चोरं काऊण पई कुढियाण समप्पिओ भत्ता ॥१७३ परदेशे देवालं देवगृहं तत्र चावासितया असत्या 1 पेल्लिय' प्रेयं । तत. 'पट्ट' प्रविष्टम्। चौरं पति । 'काऊण कृत्वा ! 'कुड़ियाण' पृष्ठतो लग्नानां राजपुरुषाणां । निज भर्ताऽयं चौर इति समर्पित इति ॥ The unchastc woman, who had taken lodging in a temple in a foreigo cvjatry, passed off as her husband the thief that had beco compelled to enter there, aod she handed over to her (real) husband as the thief (173) जो महइ परस्स धणं कुप्पइ तस्सऽप्पणो ण मग्गंतो। जो रक्खइ निययं चिय कुप्पइ तस्सेय विवरीओ ॥१७४ यो 'महति' वाञ्छति परस्य धन द्रव्य, तस्य तस्मै परधन वाञ्छते, आत्मना स्वय मार्गयन् याचमानो न कुप्यति । द्वयोरपि याचकत्यात् । 'जो रक्खई' यो रक्षति 'नियय चिय' निजमेव धन 'तस्सेय तस्यैव, 1, खखए 2. श्रमण, 3 पायदठ 4. कुठियाग corrected as कुरियाण. 5. कुरियाण 6. तस्सेय. 7. विवरीय the pursuers ·७२ संकुअ-संकलिओ 'विवरीओ' विपरीतः यो न रक्षति धनमसावरक्षको विपरीत तस्मै धनं रक्षते कुप्यति धनमसौ रक्षति अह तु ददामीति कृत्वा ।। A begger 13 not angry with someone who is covetous of another's wealth But one who does not keep his Realth (i.e who gives it away), 15 angry with him only who sticks to his own wealth. (17) * - ( Conclusion ) गंभीरो अण्णो चिय स एस सरसत्तणेण अग्धविओ । कइ-कित्तिए समुद्दो अणेय-गाहाउलो कोसो ॥१७५ 'कइ-कित्तीए समुद्दो' स एपः 'कोसो' कोशः, मुदो मुद्दायी । कस्या. ? 'कइकित्ताए' कवेर्बप्पभट्टे कीर्तिस्तस्याः, मुद विकाश ददा- तीति मुदः । अन्यत्र समुद्र., यस्य कपिभि सेतुबन्ध कृत इति कपि- कीर्त्या उपलक्षितः समुद्रः, तत 'कइकित्तीए समुद्दो' इति प्राकृतशब्द- साम्यात् । समुद्रश्लेपेति(?)। कोशस्य समुद्रधर्मास्तावत् कथ्यन्ते । कीदृग- सावित्याह । 'गभीरो' गम्भीरार्थत्वात् । अन्यत्र अगाधजलो गम्भीरः । तथा 'अणेय-गाहाउलो' अनेक गाथाभिराकुलः पूर्णः । अन्यमानेकग्राहै- बहुलजलचरै. सयुल इति । प्रलेप दर्शयित्या व्यतिरेकमाह । भवति कोशो- ऽयमेतायता धर्मसाम्येन समुद्रः। किन्तु 'सरसत्तणण' सरसतया विशिष्ट- रसयोगेन । 'अग्धधिओ' पूर्ण । 'अण्णो च्चिय' अन्य एव स समुद्रः । समुद्रोह्यय लयगरसोपेतत्वान्न विशिष्टरसयोगी । कोशस्त्वयं गाथानां स्वादुरमत्वात् सरसत्येन परिपूर्ण इति ॥ Eventhough this treasury (of verses)" like the ocean in that it too is gamblira (1. do:p', 2. 'profound'), kar-kulle mud da (1. 'spreadırg the faire of tbe monkeys' 2 'spreading the fame of the poet ie. Bappabhattı'), and aneya gåhaula (1. 'teaming with a lot of crocodiles,' 2. 'coataining numerous Gathas'), still it is quite a different type of ocean, because it is made precious dus to the presence of rasas (ovetic scatiments*) (as agatost the ordinary ocean which is salty) (175) महा-यादीन्द्र श्रा-यप्पभट्टि-सूरि-कृतस्य सुभाषित-कोशस्य द्वासप्तत्यधि[22B] क गाथा शतस्य ममाप्ता टीका तारागणस्येति ॥ 1. Thereafter : शुभं भवतु || कल्याणमस्तु ।। ग्रंथानं श्लोक १... संख्या ।। * ·२७ ७३ ७५ ८९ ४७ १२९ १५४ ७८ ८७ ८० बप्पभट्टिकृतगाथानां प्रतीक-चिः अच्छी अदीसतस्स ८४ जल्हर-खल्ला अगचिंतियममुगती ७१ जह से ममम्मि तह गणो किनय आयारो ज जे करे। दही अमयमइया वि बाला जियउ त्ति पयसणाह अमुगियविसे सपसरंत जो अण्णवाणरोह अवो तुमाइ जंपिच्छएण ५८ जो जिपई मो इर अवो सुमेह तई ६२ जोहापवायगी आयामिऊण हरण जो महा परस्स धण आयासे अठवितो ४६ ठाणे ठाणे णमिऊण आलोयमित्तविहसत तइयच्छिसिहि आसकिऊग गम्भ १६६ तद दिदठे वियल्यि उणयगकअपओहर तरूणजमनयग उय जोडगण २२ तह झीगा बह मल्यि उयह नह मज्झ तह पाविर खंडण उन्यहाँस कीस तह पूग्यिमोड्दणय एपण विम्हओ म्हं ३८ तं कुणसि मीमसाहस एत्तो कि दच्छामि तं परियड्दति दर कह नाम न होमि त विहु अच्छिन्न कह मा हि(१झिजउ तुझ पियकंचुए कपनिवडतकुडयाण तुह करवदिय तुह रिउणो णाह गयणच्छिण्णो गलेनस्स तुह वारसमणिसमद गएहि घणेहि गुणतुलियपरियणायंत १२७ यगर सुह पारण घणपडलेहिं छइज्जतयाई २८ दड्ढण्यावह छेयाए मुद्धदियरस्स दढपडिपण्णतेउर जई महमि गारवं १६२ दवदड्दप जर होउन निसा दारियकरपल्लवयं १६५ किं सहि फुडं तह १३४ ८२ ४२ ७४ ते काणो पुहर १३२ ·तारायणो ७४ ८५ १२८ ९३ २३ १३७ १६९ २५ १६३ १७३ १४२ १९ दावेतो चिय फुल्लं दूरूहविरह यंगम ण भणह किमुज्जुयं पदंतु ते फइंदा नियपडिबिच नूर्ण घशुस्मि तुह पडिवण्णचरम पडिवत्ति अारति पदमसुरयम्मि पणईण देव दितो परदेसदेउल पवसणमणदइय पायालोअरणमणा पियपरिर्रम फुरियपयावस्स बहुलक्खएण बहुसोहग्गाठ याहिं तुह दसण भुवणभंतरसद मयणनिवासो त्ति महणे तिहुयण मह दइयासम मा झत्ति तुज्झदसण मारुयतोत्तयसंचो मुक्कजराए वि तुह स्यमुम्मुरनिन्भर ३६ रेहद मिययनित शेतु नाम तं वयानरसवलियं वयण फुरतरयण याएण दूमहेण वापय तुह खित्त विज्ादिज्जन विश्सई तुमं ति पिममेहि सरेहि सयग्गहरहमु सन्छप्पयामल सज्जावेसालोयण समनित्ताइ नि घरिणीए सम्वगयस्स विवासो स वे वि कया महियाण सयं कवियं संपुण्णकोसद ड सिसिगे वितुह सुपणो दोसे वि सुरचावोलपण सुहउ ति नियह मुदेस्तुल्यिवंदप्प सो जय जएकक सो जयह जस्स हा हा संतं पाव ७२ ४८ ९८ १४८ २० १६८ १५० ·Glossary of Select Words गुलिओ १४ काठकन्टुकः गोस १६९ प्रभात যাবি (v1. घराधरि) ३९ यहाद् गृहम् चहण १५५ विमर्द चरिल ३० नापित छिछर १६६ पुथली छेया १७१ छकाधूतों, असती जपिच्छा ५८ 'covetous of whatever that is secn' अग्यविय १७५ पूर्ण अणारा १६३ (१) जार. (२) अन सदृशः()शिन. (Com ) अलियण ८४ आश्लेप, आलीनता अपरिट्रिय ५८ (१) उपरिस्थित, (२, अप्रतिष्ठित र १२९ किल हिरा ५४ इतरथा उत्तण ८५ गवित उप्पूर २७ निकर, प्राचुर्य ओड्ढणयं ९. उत्तरीयम ओलवण ३० आरोपण(Com) 'slipg','strap. ककडय ११ अस्थि 'stone of a frunt' [Compare Pk ककडय 'foodgrain that remain unsoftened after boiling') कलमलय १४७ विरहव्याकुलता कालिया ३२ कालिमन् कुडय १६५ घट कुदियो १०. हुतानुगतः राजपुरुष (Da, कुदा कुष्पाम १४२ कृपाम, कन्वक कालम २५ पिटर वल्ला २७ पति झिंडुली १६३ पुश्चली डिम १६७ शिशु थमालिओ १३९ पूत्कारेण दुरीकृत. (१) 'protected by shouting (to scare away animals) दुआलि २७ 'plaster' (" नीली ३२ अक्षि-रोग-विशेष पडल २८ [पटल) cover पध्याय १५५ प्रयाण, शुष्क, म्लान पसुली २७० पुचली पीलु ४९ गज पेच्छय ५८ [प्रक्षक] पर्यालोचक ·तारायणों फटश्य १४ कन्दुकलालन •bat' भंडिया ३ barber's razorbag' मासिक २६ महिषयूथ Dn. मनिसि) मिहिया १५२ मिहिका मु६ १७५ [मुद्द] विकासक मुम्मुर १५० मुर्मुर] करीयाग्नि रह १३२ अस्मभ्यम् म २८ अस्माकम् रवायाकंडय ९० रक्षाकरण्टक स्य ३२तुल पई १४५ बराकी पारिय २७ [चारिक] वारिमचक यावय १६९ घाएक) इलिक विसर १५६ सिद्- वेणी १६३ सतति चलधिय ९७ प्रतारित मप्पणामिया १६२ (सर्पनामिका' सपक्षिी (औषधि). सटल ६७ पण्डत्व समुह २० to beemended as समल) आधी- सिलट्टि २२ असियष्टि मिलिय ३० [शिलिका अला शिला सिलिंब ८४ शिशु हट ४४ वृद्ध दारियडिय २८ णिपतित 'fallen in line . त्त १३ अभिमुख दोरण ४० प्रावरण ·Corrigenda read p. 4 5 7 10 12 15 2 10 16 13 9 19 17 17 18 18 31 35 36 38 39 6 8 17 11 25 20 7 11 20 17 14 25 13 5 गानुपणा गययामाय. of the earth केशिकार: (3A [3B] विजु- तत्तथा गगनाक्षि गगनमा[4Bjनि कालिकानीलोपिहिनतारम्य गगनाशि उज्जेय पुनः[5A) पायाला "माटार " प्रतिपादन (5B) निविनद(9Aशन सभा(10A)या because '11A)यपण' (51)तायच्छि तरुण-ज(11Bण- युन(12A)हे फलमि{12BE पओहर त्ति कड्य कर (13Bणय 'वायमिछति कोष विमसि चिन्तितन्ये 40 AL 1 44 45 45 47 48 51 22 '4 7 64 6 64 9 ·तारायणो 14 15 20/- 16 17 18 19 Vajjālaggam Ed hi Prof NIV Pitu ardhan pp 60+ 638 (1969) 21/- Mülasuddbi Prakaranı Ed by Pt AM Blojal pp 10-96224 Puliaicandacarıya Ed by Muni Shri Runniksijayaji and Pt AM Bhojal pp 8 +45 +222 (1972) 30/- (a) Dasakiliya Cūrnt (Pothi) Ed by Muni Shri Punyavijayji pp 17+ 296 (1973) 30/- (b) Dasakālıya Cüğnı (Boo) Ed by Muni Shiri Punya ijayajı pp 294 (1977) 451 Gaudavaho of Valpatırāja Ed by Prof NG Suru pp 8 + 101 + 339 (1975) 25/- (a) Sūtrakriianca Cūrni (Pothi) Part 1 Ed bi Muni Shri Punya ijayaji pp 402 (1975) (b) Sūtrakritanga Cūrni (Book) Part I Ed by Muni Shri Punyzvijaya; pp 8+248 (1975) 30/ Setubandha translated by Dr Krishna hanta Handiqui pp 10 + 147 + 331 + 318 (1976) 40/- Gihākosz of Hala Ed by Dr MV Patwardhan PP 8+295 (1980) Prihridhvaya of Aramadısı ira Ed by Dr Satya Ranjan Banerjee pp 8,49 80 (1980) 51 Apabhramsa Section of Hemacındra s Siddhihema Ed and Translated by Dr AB vas pp 20+197 (1982) S/- Tarāyana (Trigana) of Śankuha An Anthology of Bappab' alfi suri s Prakrit Mutahus Ed and translated by Dr HC Bhnyanı pp 8+17+74+4 (1987) 20/ 25/- 20 21 35/- 22 23 24 Nos 1 and 7 are out of print ·PRAKRIT TEXT SOCIETY (C/o LD Instrutc of Indology, Navrangpura, Ahmedabad 380009) Latest Price list of the Prakrit Text Series (Junurry 1987) Serial Price Vame or thic Publication Rs 2 16/- 3 + 15/- 5 21/- 6 28/- 8 Prihta Paingalaam Part I rd by Dr Bhola Shankar V275 pp 6710+6+700) (1959) Cuppannamahåpurisacarijam Acarya Sri Silarida Ld by Pt AM Bhogal PP 34667384 (1961) Prapta Paimgalam, Part 11 Ed by Bhola Shundar Vyas pp 15+14+591 (1962) Allysnalamantkoša vpiti id by Vuni Shri Punya ijayji no 8+2543422 (1962) l'aumacariyam Parti Ed 17) Dr 11 Jacobi, Second edition revised hu Aunt Shri Punjavajajaji 8+40+376 (1962) Pisanthactriu Ed ind er inslated into Hindi by Prof Prafulla humar Sodi rp 7+124+170+232 (1965) Nandisutram with Cúrnt I by Viuni Shri Punjavnayajt pp 18+ 101 (1966) Vanditütram with Vriter by Munt Shui Punyauayajt pr 16 +216 (1966) Pralia Sarasta Id by Dr Krishai Chandra Achani pp 17 - 1+ 247 (19681 Paumacactylıņ, Part II id by Dr !! Jacobs, Remused Vuni Shri Punt Agt rn 16+ 220.155 (1968) Aathikol of Mana Sneandra (tpabhrathia} rd to Dr il 1 Jain nr 121.438 (1969) 25/- 9 19- 1 32 - ·तारायणो 14 15 16 17 by Prof 18 19 25/- Vajjālaggam Ed by Prof MV Pitwardhan PP 60+ 638 (1969) 21/- Mülasuddhı Praharani Ed by Pt AM Bhojal Pp 10+ 9 +224 20/ Puha candacarıya Ed by Munt Shri Ramniksija yaji and PL AM Bhojak pp 8 + 45 +222 (1972) 30/- (a) Dasak zlıya Cümni (Pothi) Ed by Muni Shri Punya ijayji PP 17+ 296 (1973) 30/ (6) Dusakālıya Cüğnı (Boo) Ed by Muni Shir Punyavijayajı pp 294 (1973) 451 Gaudavaho of Valpatirāj? Ed NG Suru pp 8 + 101 + 339 (1975) 25/- (a) Sûtrakatanga Curni (Pothu) Part 1 Ed bi Muni Shri Punyavjayajı pp 402 (1975) (b) Sütrakritariga Cūrni (Book) Part I Ed bu Muni Shri Punynvijasaji pp 8 + 248 (1975) 30/ Setubandha translated by Dr hrishnKanta Handiqui pp 10+ 147 +331 +318 (1976) 40/- Gahakost of Hala Ed by Dr MV Patwardh in pp 8+295 (1980) 35/- Prālytidhyaya of hramadisyarı Ed Satya Ranjan Banerjee pp 8 +49 + 80 (1980) 5/- Apabhramsa Section of Hemacındris Siddhrhema Ed and Translated by Dr NB 11 is pp 20+197 (1982) S/- Tarajana (Tur igana) of Sankuka An Anthology of Bappabraltı suri s Prakrit Muntalis Ed und translated by Dr. HC Bhwani pp 871747444 (1987) 201 20 21 by Dr 22 23 24 Nos 1 and 7 are out of print