·Pablished by Janardan Sakharam Kudaſkar, H. A., LL. B., Carator of State Libraries, Baroda, for the Baroda Government, and Printed by Msalal Itcharım Desal, at The Gujarati Printing Press, No. 8, Sassoon Buildings, Circie, Fort, Bombay. Price Rs. 2-0-0 ·INTRODUCTION. The mork presented in the following pages is a rare historical work, dramatiziag an important event in the history of Gujarat. The present work-The Ilamnlramadamınlana is a drama in fire acts, dramatizing the repulsion of an attack of the Mahomedans on Gujarat. It is not to be coafouaded with the Hatimframahihirya of Nayachandra Sur, dcaling with the history of llammira, the Chorban klag ol Mewar, composed aboat two centuries later. The present drama was acted on the occasion of the festival of the procession of the God Whimefvara at Cambay, under the orders of Jayantasioha, son of Vastupila. The Author.-The author of the drama is Jayasinha Sari, the pupil of Virastri and the Acharya of the tempic of limaisurtata at Droach. Tejabpila had bech once on a pilgrimage to this temple, when the author recited a poem praising and requesting him to provide twenty-five Derakalikas in ile Sakuniki Vihana of Ambada with golden stalls. Tejahpala with the consent of Vastupala granted his request and erected twenty-five golden dag slalls. Jayasinha Sari, in order to commemorate this gilt, composed a beautiful long Praſasti (panegyric) praising the brothers for their donation. It seems to have been incised on a slab of stone in the walls of that temple. The Sakuaika Vihara has beca turned into a mosque but the Prasasti has been saved for us through the copy preserred at the end of the ds. of Ilammtramadamar. dada, The donation seems to have further actarted the author to composc tue present drama to glorify the two brothers and their lord Viradaarala. Oar autbor need not be confonadal mith Jayasiala Sari of Keshparshal Gachchha, pupil of Mahcadra and the author of the commentary on the Nyarasira and of Kumarapala Charitra composed in 1365 A. D. The Datc of the Drama. The exact date of the composition of the drma cannot be fixed, but it mast be pot after Samrat 1376, the beginnitg of Vastapa ministry and belore Samrat 1286, the date of the prescat Ms. The Mis. Material.-The present edition is based on two Miss. of the drama (1) palm leal and (?) paper Ms. The palm lest Ds, is presented rery zealously in the famous Hbandar in the fort at Jaisalmere. The other As, belongs to the Bhandar of the Vad Parding tha'a temple at Patten and is, as in the case of many Niss. of test Bhandar, a direct cors of the Jaisalmere pala leaf Ms. The palm leaf ms, consists of 126 leaves (1) Hamutramadsbarespa folios 1--90. (2) Vastandla-Tejabatla frašasti and (3) Stotitiryas l_16. Oac leaf seems to be missing at the end as the Statilingas are not complete The Ms. ls me prescried bat one letters here and there and cre male side ·vi of a leaf are obliterated and it would have been very difficult to edit from this is, alone without the help of the paper Ms. The paper Ms. consists of 20 leaves- (1) Hammframadamardana 1-15 a. (2) Prasasti 15b-182. (3) Stutikaryas 186-202. The paper Ms, seems to have been copied under the orders of Jiaabhadra Sari from the original palm leaf Ms. about Samvat 1480-1490 when copies of other works of the palm leaf Mss. removed by him to Jaisalmere were taken to Pattan. The present edition as undertaken only on the strength of the paper Us, and the first form was even struck off. But in the meanwhile I bad to go to examine the Jaisalmere Bhandars. Further printing of the work was, therefore, stopped, and when I went to Jaisalmere in October 1916, I carefully revised the press-copy with the help of the original palm leaf and paper Mss. Otherwise there would have remained many doubtfal passages and mistakes particularly in the Prakpta portion, Analysis of the Play.--The play consists of five acts. It opens with & salutation to the Eternal Lustre, Then follows a dialogue between the stage manager and the actor. Jayantasinha, son of Vastupala, has ordered the performace of a play with nine sentiments on the occasion of the festival of the procession of God Bhimeśvara at Cambay. The Hammiramadamardana, composed by Jayasinha Sari, pupil of Vira Sariol Broach, is decided to be acted on the occasion. The prelude being over, Viradhavala And Telahpala cater the stage. Viradharala praises his minister Vastupila for his calque statesmanship. He remembers how Vastupala bad brought abant friendship with Sif Sinha, ruler of Broach, who was formerly an energy when be Tis afraid of the march of Sinbana and the hopes of his gettiog help from the lieg of Malva were slackened. Tejahpåla replies that it was only due to thic berpiss of the lord that the intellect and tact of the ministers are successful. Virsdksvala replies that he should not obscure his true description of the micister's tact by kis over-praising his lord. Viradhavala then goes on to describe to Vastapala bad on former occasions foiled Sangrimasinha, nephew ef Sinks, the lord of Latadesa and son of Sindhurdja, who bod, rememberlag the city with his father, called in aid the army of Simhana in his attempt to *:k tis rear. Ered bow the situation is serious. On one side Sinhana escouraged by Samtimusinba is ready for march with bis army. On the other sise the Turtsbka virtist with a large cavalry, and the mighty-armed king of Wir to Lave parched. This compact of enemies from all sidles can be scattered o'yil Vastopala's intellect comes to belp. Vastupils sow cotes sz! begins to raise the eatbasiasm wbich lAvangasinha, Tejihnila's son, is isplayixz is state matters. lle tull some spies employed by Livsnya. sa v the kenize of war-ofcers are riming all thronghout the *IY 1-' kis gisy as portes in their hazels. Viraldavala congratalater calism? Bruse. Vastepts and Tejabpils, thea, Legia to praise tisz, the latter speedy rslerriaz ta kis fets of valoar on the battle.deld ·of Panchagrima. Viradkavala then tells of his fatended niarch again Marushia warrior llammira. Vastapila samus him against the danger hand-to-hand Gght and of pursuing the enemy too tar. Ile, then, advises dharala to start immediately and prin oser to his side the Nánar kings bthey join the approaching lord of the Mechchhas. Act II.-Laranyasinha caters IIc tells how the Märvir kings, So. dinha, Udayasinha and Dhardvarsla, on account of the quick parc. Viradbarala arranged by his uocie, zorucd of their own accord the army Bulmasinha of Surishfrå has quickly come to help. The king Vikramadit and Sahajapala, who had oncc formed a close coalition but were put Tariance at the time of Siobapa's attack, baie also come vylog with cac other to please Virdhavala. Armies of other small chicks, too, have als come up Thus has bortc frout the desire-falling berb in the form of the intellect of V'astupila. The spy Nipuraka, then, caters and begins to relato kom he has been able to effect a split between Sangtámasınha and Sinbana. He (Nipupaka) went to the camp of Siakap. His younger brother Suvega, who was, as previously arranged, serving under guise of the horse-keeper of Devapila of Malra, stole array his best horse and gave it to Sangråmasiaba, who was Icadiag the army of Sichana. Nipupaka then goes on to tell that he, too, entered the camp of Sipbapa sajiog that he was the spy Sucharita, who was deputed to match the piovements of the Gurjara king. He then told the kirg how the boundaries of the Gurjara Kiagdom were ravaged by the marches of the army of Hampira, that King Viradbarala had proceeded against bim with forced marches and that there will be a light within a week or so. Simbang was deligheed to hear this and intended to march over Gujarat but Nipupaka advised him that it would be casy to infict a defeat on Viradharala after the ranks of his army have been thinged in the battle with Hampira, and that be sbonid, therefore, disert himself for the time being in the forests of the Tapti, on the bifurcation of the roads leading to Malva and Gujarat. Siabapa approred of this and encamped in the forest of the Tapti. Sarega under the fuise of a Tapas2 came there and Sinhana went to pay him his obcisance but in the meanwhile Surega 130 away. This created suspicion and he was caught by the king's soldiers. He was brought before the king and a letter addressed to Sangråmasiaba was found from his matted hair. It was mentioned in the letter that a borse marked with the name of Devapila was sent as present to Sangrimasinha by thc Bislava king and tbat the former remembering the murder of his father sboald draw his sword against Sinbana when the Malava king attacked Sialana on his entering Gujarat. Sinbaņa asked Nipopaka to Rscertain the fact about the borse, Nipuņaka informed Sapgråmasinha through Bovega that the king was apgry with blas. Saogrimasinha, thus frightened, fed away. Here ends the preludc. Vatsapila then enters the stage and begias to describe the bright lame of his lord. Ilis spy Kušalaka then enters and info ·how Sangråmasitba, seceded from Sinhapa through Vastupala's intellect, is proceeding to besiege Cambay. Vastapala gives orders for the mobilization of the arniy for the protection of Cambay and calls Sangråmasinha's minister Bhuvanaka before him. Bhuvanaka tells that his master is marching to the help of Viradhavala, Bhuvanaka is then dismissed. Nipunaka tells Vastupila that he left Sangråmasinha ready to cross the river dahi. Vastupala, alter making arrangements for the protection of Dholka, proceeds to Cambay. Act III - Viradhavala and Tejahpåla enter. It is nearly the outbreak of dawn, Viradbavala goes on to descrite the setting of the icon and says that the hostilities with the mighty end only in sericas troubles. Viradbarala is anxious to get the news about Hammira, who was to begin bestilities against thc Mewar king Jayatala, who priding himself on the stregth of his sword, had not joiged him. Then enters the spy Kamalaka and tells tow the whole Mewar was burnt by the soldiers of the enemy and bow the people were killed with dismay by the entrance of ruthless Miechchha warriors in the capital. Viradhavala asks if Jayatala fought fariously against the caemy. Kamalaka with a smile tells that he sees others like himself just as a child on a seesaw sees others revolving like himself. Kamalaka, then, goes or to relate how there came forward no Kshatriya to their rescue. The people through terror preferred dying at their own hands. Some fell into wells, some set fre to their Houses and burnt themselves, some banged themselves, while others filled with anger fell on the enemy. Kamalaka, who was there in the guise of a Tarushka moved by the screams of the children, whom the cruel soldiers had begun to murder, at once cried out "Fly away, fly away, Viradhavala is coming to the rescue of the people." Hearing this the Turushka warrions fled away and the people began to look eagerly in all the directions, where Viradhavala was. Kamalaka, then, removed bis guise and told them that Viradhavala was fast approaching. The people cacourged by him pursued the chemies, who ran away through fear of Viradhavala. Viradhavala ascribes all this to the intellect of Vastupila and says that it is through his plans that he has been able to conquer all his enemies except the Mechchhas. Tejabpila tells him not to worry binne self about Hammira, as Vastupala has laid out plans for his discomfiture too. Viradhavala then marches to win over the allicd kings. Act IV.-Two spies Kuvalayaka and sigbraka in the guise of Turu. shkas enter. Sighraka begins to praise the policy of Tejabpala, which is paribed by that of Vastupala, and has scattered the whole circle of caemics. ſiguraka theo tells Kuvalayaka bow he was sent by Tejahpala * the Khaliph of Bagdad, the over.lord of all the Atlechcha tribes as messenger came from Khapparkhana and told him that didachchhakira arrogance did not obey his orders. On hearing tbis the Khaliph scat with an order to Khapparkban to send Billachchhrikira to hlm lo ·chalas. Seeing idis ordet Kbappara Khan marched over the territories of Macb@hbrikasa. lle acted as a secret spy of the son of aflachcbbrikira aad ialormed biat about this match and his 800 was seat to bim to take this news to Mllachcbrikära. Kuvalayaks also tells how be also won over the Gurjara chieſs Gulavdia, Pratapsinua &c. by telling them that Viradharala will give thed the whole country of Turvahkas when tbey are killed in lattic. The mbolc circle of the eaçmy is thus sbattered. Both of them depart to do their work. Here ends the laterlade. Tbcu cuters Milacbcbbrikisa troebied with ſecliogs of saxicty, avget, grief and slame, with his minister Corf Inupk. Mlachchbrildra then tells the couplry of Mathurá has been tus over by tbe forces of Klappar Khat, who, taking advantage of his cocoupler with the caemy, is marchios against alm. Tbe kisg of Gujarat, too, lavlar ibe march of Khappar Khan is procediug to meet him llc tells bio minister that dc has sent his two preceptors Radi and Kadi for tdc facilcation of the anger of the Khaliph and asks his advice for funker steps. The micilet adviscs a retreat la order to protect his own couptry from Klapper Klas. Milacbckbrikára is much caraged at this advice and sayt--"Let my couclry ro lato the mouth of the devil, Let biy son evets bicet « sudden death. 1 do not care for this." Then a noise of the march ol pu atmy to kcard. It is of the army o! Viradkavala whose soldiers fall upon the army of Malach. charikata rud search for Millashchbrikara and his minister Then suddebly Ide voice of Viradberala is bcard and both of them Ny away. Visadhavala caters with bis lard who praisça bim for his valour Virudhavala in dragon polpled to find that the enemy has slipped out of his lands The Rard It then diulssed and Telahpala is called sa. Tejalpalu pleti prausing the salect of Viradlavala. Viradhavala then tells that the curny has fied exay tsom his hauds but will not go from the plaps laid out by Vaslandia and then focs OR to praise the futcllect of Vastupila. Act V The chamberlala cnlcts 2 iting on his old age and thickers cui mcens fat diseliug queen Jayataladeut, #lio 10 a forlare condi103 es account of the lous separation from her lord 'fradhasala, lle deals thr volcc telling that Viracharala refer to Deolla *ith his dicant (leitges by the Right of llammira Thes cuter l'indlasala ad Trabpila dosentirrekt places conlog on tbeir way to Dholala. Alter fuwlag dier Nolet As the seat of Got Acbalcfiara, thc Vasisktbiksema kod the actus fueritcrr, Chandiselt, the capital of the Parmita Lipps, the sacred livet Suz*: 40 the temple of Blodramabilla on kl, Ankılavid the capital of the G llop, Karpkratt os ttt barls of the Sabarmati Le!! by Llysrasil, they reach Dboika, Virachevala aliskis in the picarte gardes e Ligusti, #klle Tejabala etion the city in order to make prepares for the senti be king, Vitamis merit bir çorea Jaietalden, Malea rea ta reparation, Vestrnila and Teabile talet *llris ties thali 2 ·Tejahpåla tells Vastupala that during his absence de consulted Vasovira, son of Udayana and the minister of Udayasinha. Vastupala replies that it was well done, as they regarded Yasovira like their elder brother Malladeva, Vastupala seeing the king, alights from the horse and while going to make obeisance is embraced by the king. Viradbarala tells how he can pay the debt of Madanadevi who nourisbed him in his infancy, of Lavanaprasada who maintained him in his youth, and of Vastupala wbose intellect accomplished the stability of his kiogdom. It is merely through bis intellect which brought his heroism to a higher pitch that the Hammira, the crest of the circle of of devils is so much frightened that he now does not again proceed against him. Vastupala then, further informs him that the true preceptors of Milachchhnkära, Radi and Kadi were coming in a ship with their chief officer Vajradin getting from the Kbaliph the favour of establishing a kingdom. He got this news from his secret spies and sent at once ships with warriors for their capture. They were captured and kept in Cambay. Milachchhrikara often sent his ministers for their release. This has resulted in a life-long peace with him. All then enter the city. The city is decorated, the people gas. landed and the ladies are dancing. Coming to the palace, Viradhavala at once enters the temple of Siva, whom he begins to praise with much devotion. Pleased with his devotion, the God appears in person and tells him to ask: boons. Viradhavala says that he has already got through his favour the wonder working ministers Vastupala and Tejahpala, bus fame and glory are vying with the moon and even his enemies are vying with each other in offering their services to him. Still he would ask that there may be plenty of rains and crops, there may arise many kings who may achieve glorious conquests, the learned may take theraselves to poetry and good men may incessantly do pious deeds. After the end of the drama the poet has added two poems telling us this attempt of his is as useless as that of besmearing tbe moon with sandle paste, throwing of milk in a pool of nectar and perſuming of flowers. The dramı offered is sent to him by the Goddess of Learning Herself. The Vastupala-Tejahpâla-Prasasti. The Prasasti seems to bave been inscribed on a slab of stone in the Sakunikavihara in order to commemorate the gifts of Tejahpala to the temple. The Prasasti begins with a salutation to Munisuvrata and Sadattana and then goes on to describe the genealogy of the Chauinkyas from Malardja forward to Viradbavala. Bülatäja fumbled the king of Kachchba and put to agitation the King of Sindh. Thirty-six Liogs came to wait on bim daily. Chimundarija decorated the earth with the heads of enemy-priaces. His sword is compared to the well of the God.". dess llarasiddhi, where the ruthless enemies, prepared for death, carned fare by pouring their blood. Of Bhimadeva, it is said that it was proper that on his attack the Goddess of Wealth left the heart, the Goddess of learning the ·pilgrimage to Satruojaya and be inscribed the Prašasti on eslab of slope iade mouth, and the store the band of Nitoja. Jayasiala's victory over the Asllava King is rcferred to. Komarapalı adaptel Jainism, orecame Arporija rithi ampons, took Konkapa, enhanced the glory of Siva asd stopped ibe practice of copscaling the wealth of those who died beirless. The child Mülardja fighting in the battlefield uprooted the enemies, Blimadeva tas very cbaritable. lle mide Laranyaprasida son of Amoraja, who has trade caterpnsing in battles, bis regent ta revise the glory of his Kingdom. Tue poet thea goes on to praise Aranyaprasada's son ViradkayalaViradharala requested King Bhira to give hias some good atiaistes, King Bhima, tlerefore, told him-'There Nourished Chamelapa of the l'orrad clan, foredlost among mipisters, who was as it merc, thic ordaicat of the capital of Gujarat. The mighty plan of his intellect ſublled the desires of the kings of Gujarnt. His son Chandaprasida is described as the favour of the Goddess of Learning. llis fame extended to the three worlds. llis soa Soma mas, as it were, a clear mirror of the council of Siddharaja. lie believed in no God except Jiva, no preceptor except Haribhadra and no lord except Siddharija, Be bad through his wife Sita & son paned Afrardja, who as macá devoted to his mother. lle has a son named Malladeva. His two younger brothers Vastandia and Tejabpila are working as my ministers. I shall give them to you as a matter of Iricodship," Bu[m3, thas, gave to Viradharula these two brothers like bls dear wealth. Vastup:41% overcame the Army of Siobana with the valour of his hands. Ile erected an Indramapdapan before the Cod prabha on Mt. Satrunjaya milk the temples of Parsvaara and Kemiaitka on both the sides, a forapa os the temple or mt. Satruajaya, Blake in Maltava asa Drkapilela. Ile also built the temple of Nabehra and Parfun in the temple of Neminátha and also restored the feorple of Nabhega- Metin2tbs and Stambbanesa. Ile built many other teuples, rells, tanks, resting boascs for yatis, sardeas and places for drinking water and supplied polded stalls to many temples. Vastupla consecrated the images of Parfranåtts and Vira la the Sakuoikasihara at Broach. Tejahpua once told his brother that Jayasinha Sari had showa bini, wlica he had been on a pilgrimage to Broucis, twenty-fre devakulikis without golden stats, and asked his permission to supply them. Vastupila granted the seqaest and Tejahpala sppplied twenty-fre golden stalls, The post then goes on to praise the brothers for this gift. The Sukritakinikallolint. This is a Prasasti composed by Udara. prabha S@ri the religious preceptor or Vastupila. As its name implies it is ** enlogy of the pious deeds and the glory of the two brothers Vastopila sau Tejalpdie. It seems to have been composed or the occasion of vastantia's Indsa-Blaşdapa trecicá by him. Notwithstanding its high poetic merito, sde Pralasti is very important for its bistorical valot. Like the ·c! As it gives the resea'es of tastante and descrites tots the Caiete Erns. Chaal H. The other important role of qae adib: 1.- DinSidra ez 51375 1.diraricharitra1331 atya commessed ex iss Acteria of Vatania's pürgimus, araldi Situbi a fork on Jyotikla ! T'puram: Rarit cenacity on te tradesactia composel in

·No text on this page.

·diy Viradhavala. As the writer has in this work pat Satuvat 1283 througlont, it is to be considered as the date of making the collection and not that of the creats. The date 1283 is thus got to be taken as the actual date of the treaty. If even such a treaty was sigued, it was merely a truce because from the Buruda "the volcanic fire to day at the ocean of the army of Simbani." of Visalader given in a grant of his reigo dated Samrat 1317, it must be un. derstood that Sinhapa might have once more attacked Gajarat ia Visaladeva's time and might have been defeated by him. In an inscription At Anhem two iorasions of Sinbagi over Gujarat are referred to. Hereia a Brahmız chief named Koleśvara is spokea of as haviog bort the pride of the Gurjar prisce and his sou Rima led, as a general of Sinhana, an expedition of Gajara.. Rasa advanced upto the Narbada where a battle was fought and Rica was killed. It appears from the Prasasti to the Vratakhands of Ilexidri that kostilities between tác two empires continued eveo dariag the times of Siabina's successors. Later on we find the last of the Ganjara kiza Karaca when defeated by Allandia, taklag refuge in the fort of Reglas. 24 Fleaving a marriage of his daughter with Sankaradeva, son of Ramadera, cestor ot Bratadera. from bis it would appear that the kings of Devagiri and Gujarat were chest: w: with each other, Attracted by the Internal mismanagement of 112Gz!ın emrise, the Vidava kings ran over the territories of Gujarat ad. 152: teir cogairies and at the best could reach as far as Broach. There en ey seems to &ave beea checked and pitched-battle took place. Sometimes he Y24v1 krmics were repulsed and sometimes they have been propitiated igresest, ?t withitarding this there were times of truces so these reace #z! Les tested to a freer communication between the capitals of both the epires. Ja$!993 tbc commander of tronps and elephants of the Yadava kloc [ r3, 1a izciuded la bis work Saktimukhyall the poems of many author c! G:11:-lamachandra, Siddharaja, Gripdla, Somaprabas, Vastusta. Arail T1:7, 1T233pts etc. The works composed at the capital of Gujarat also lound thele way in the te Y15.273 kisz as is attested by the mis. of Vardhamina's Cupa. basi ita at Deragin In Saka 1151 (1239 A. D.) in Sinhgi's 1.2. 1 : Jain wks, coreoves, we ind that many Jain merchants of : G=;272: ve! t Dergisi on basiness and Lails temples thers. Siis alas Sangamasinha lleis ancther princa frequently mentinel iz * Fire! (:13. 11 is described as Jandalesvart 2011 Giri tramahl. R!... !!: 23 tkact find:45!*, Lolbrol Sisha, t* Lefda. Era, e Yl!wa kiny, trent'y lavvia this page med ett par 10 to 679,41 coure and that the holttingen 00:liazc! Eragros. Mas had fant dry oilas! Esiksi, ..!t; the laris ce Site !

·was successlut in pepulsing the hostile attacks. The Vasastavilasa idiorgis as that Sankha was once takes prisoner and was shackled in the jail of the Yadava king. Though attacked on one side by the sons of Armordja (lararaprasida aud Viradlayala) the brave warrior Saolba, making ibe Malava kids to interfere, repulsed an attack of the Yadava army #bich bad beca altracted by tbe coofict. Images of teclre kings were ticd 10 bis leet. At the time of the invasion of Ilamora, le joined the army of Sinkana but as seperated through the plans of Vastopila. tie then attacked Cambay. Lala vas uddet the control of the Geriara kings. We find that Governors were sent to Broach by them. But during Bhima's time Mandalesvaras of Broach raised their leads and tried to become independent, but they seem to have been soppressed by Viradkavala as we and from llie coloption of a palm Jeal ms, tbat Lavig) ** siulia, son of Tejahpsla, bigla minister of Viradbavala and Vissladesa, *11 the governor of Broach in Samvat 1296. The proces of Broach were of the Chiuamina clan, and as late as Sam. 1533 me and that there were mepi cipalities of the Chihamadas in the Latadesa. The other works, Kirukarman and Vasaplavilasa, written by contemporary poets, give the $200 account. The later writers, however, have made some confusion in this matter. The Prabandhachintanapi tells that Vastupala kad a guarrel with the sea.merclinat, Said, wo called in his lclo Masisidhanika Sinkha, from Iroach. The Trabandhakosa and Naakarska's Vastupilachantrı give the names of the merchant sailor as Sadika and Sankla chief of the port of Vadra which in some are miles from Plavaagar. The cause of the quarrel is given at the ipsuk girea by Sadiha lo Vastupila is disregardiog lis authority.

·No text on this page.

·No text on this page.

·२ हम्मीरमदमर्दने सूत्रधारः-के प्रवन्धमुरीकृत्य लसन्नवरसोज्ज्वलम् । भयानकरसोद्विग्नांस्तोपयिष्ये सभासदः ॥२॥ नटः-प्रेमस्थेमयिकम्पदम्पतिमनोऽन्योन्यानुवेघप्रभो- द्भासौ बन्धरसौ नवोढसुमुखीसद्रूपमोऽर्थागमः । यत्काव्येषु पदं च चञ्चति चिरायानप्रियालोकन- प्रीतिस्फीतवधूविलोचनविभावेशद्यविद्यागुरुः ॥ ३ ॥ अरिकरिजयसिंहः क्षमापतिर्यत्र नेता नवरसनवदुग्धाम्भोधिविष्णुः कविश्च । कमपि तमुपनीय श्लाघ्यबन्धं प्रवन्धं स्वयमभिनयदक्ष प्रीणयामु समाजम् ॥ ४ ॥ सूत्रधारः-(सनमत्कारस्मितम्) अये ! ईदृग्विधमधुमधुरगुणग्रामराम- णीयमानुयिद्यमयन्धप्रस्तुतिपु जयसिंह इत्पक्षराणि प्रवणदोलाकेलिभिरन्दो- सपना भयतानुस्मारितोऽस्मि । सरिः श्रीयीरसरि गुमुनिनगरीकर्णपूरारविन्द- प्रायः श्रीसुग्रताडिदितयमधुकरः श्रेयसां भूः पराऽभूत् । हारा भेगुर्जनानामुरसि सरसयत्सक्तिपीयूपपान- प्रागल्भ्यमहकांक्षलियुगलगलहिन्दुवृन्दानुवादम् ॥५॥ सचरणपरिचरणरोचमानमानसः प्रतिकविमानसमुद्रलोपलोपामुद्रापतिः मिनाम्यरमुनिशनसेन्यमानपदपनी नि उमविद्याविद्योतितसममदिग्गयात्री: श्रीजयसिंहनामा कविरस्ति। यासाम्भोजममुमधुलयैर्यधा प्यधाचदिरं पाणी पाणिविलामपभजनिनस्तां सिञ्चतीयान्यहम् । इयं पचनृतोमिरोफयिकमन्कल्पमस्यादत- म्नवादाप नदन्ति नन्दनयनीहापिकीजानपः ॥ ६ ॥ अनि तदाननेदांमुदीममुदपायमानम्, असमानलसमवरगानिधरण. परिगलितप्रत्यक्षनिम्यन्दमुन्दरमुपायपदमण्डिनमहीमण्डलमूल, गरगनान पसामनीयं, नगायदिय पशः धुण्यपकुलकाननकल्पतरोः श्रीपरिभाषा यस्य, मादपादपमुदामुशाट दम्मीरमदमानं नाम नाटकम् । तदभिनयमानः समयमानामि मानिशन् ।

·प्रथमोशः (विमृदय सोडासम् ) अहो ! महनीयमिदमस्मदीयं बलु निखिलमप्युत्तरो- सरगुणोपनिषत्परिपदाराधकं साधनम् । तपाहि- एते नाटककर्ममर्मसु नटाः प्रत्येकमुत्कर्पिण: सभ्योऽयं च जयन्तसिंहसचिवचिद्रूपयूटामणिः । शौर्यश्रीसदनं प धीरधवलोऽधीशः फविधागुन- प्रज्ञा श्रीजयसिंहमूरिरिति मे कोऽप्येप पुण्योदयः ॥७॥ नटः-नन्विदं पदामि फपिरयं कथमिव त्रिभुवनभवनाणप्रगुणकीर्ति- लतावितानच्छायायिष्टरनिविष्टहष्टविटजनमनासम्भावनापास्यपि प्रथमधि- पीपतिशतचरित्राणिपरिभ्य वर्तमानमानयाधिपतिचरितमुरीकृत्य निचितसु. धाकवचनाभिर्निजयचनरचनाभिमचिनजामणिः प्रबन्धममुमनु मानुबन्धः । सूत्रधारः-अगे ! न तायवानाति भयान् ! ! पता:- के नाम न रामरायवधापुनादिएथ्यीभृतां विद्याट्रिारितानि तानि परितः सर्वितान्पादितः । एकत्रैव तदन पीरधवले तेषां गुणानुल्यणान् पश्यनेप फयीन्दुरस्य परितं गतागृतः मिति ॥ ८॥ (नेपये गीयते) परापमंडलयरप्पसरो सरस्स सारही पुरो। परिमिलियमलिणतमउलमलणी गरजग्गो जपा ॥९॥ अपे! कयमारम्यमेव महोत्मपमयनिकि, यदि श्रीयोरपयलदेयक्षि- तिधयमूलमनापस्य मतिसंरम्भस्तम्भिनमफलरिपुराजकुलस्य मरमरतेजग- स्तेजापालामजन्मनः श्रीयीरधवलसरियस्यमावेशिकीया। (पुरो निरुप्य सोसारम्) अहो ! कथमिहेय महामन्त्रिणा तेजपालेन मद किमपि मन्त्रपमाण: ग्रीदीर. धवलदेयन्पतिस्तिष्ठति । तदेहि, क्षितिपतीनामपदक्षीणं हि पाहण्पम्, त्या- यामप्यनन्नरकरणीपोपकरणाप प्रगुणीभयाय इति । (निशान्ती) मस्तावना पतगमण्डलामो सुगम्य सारि पुरतः। रिमरिनतम चारमीनो गुरमागरक जाति।।

·४ हम्मीरमदमर्दने (ततः प्रविशति भद्रपीठोपविष्टः श्रावरियालः पुरोनिविद्यतेनःपात्र) वीरधवल:-यचारमचयैः सहस्रनयनो यनीतियाक्यः सुमा- हारो यजनितार्जुनैश्च कनकक्षोणीभृदोकास्थितिः। ऐन्धं सोऽहमथाप येन च गुम्मायेण पुण्योदयः शङ्के कोऽपि पुराकृतः स तनुमान्मे वस्तुपालः कृती ॥१०॥ ( सविमर्शम् ) अहो ! सहोत्यप्रतिभाप्रतिभासमानमानसस्य किं महेऽस्य महेच्छस्य। यस्यैभिः शान्तदीप्तैम्पचयशुचिभिश्चन्द्रिकायर्मकल्पै- धीसस्पैरनल्पैरमृतभरमहातापवृष्टिमकृष्टः । सोऽहं लब्धप्रभायः सततसमुदयन्मण्डलामोगराजी राजा शूरश्च जातः कुवलयकमलामोदरोचिष्णुरोचिः ॥ ११ ॥ (सोत्कर्ष च ) मम वल्लभे अपि प्रभृत्साहशक्ती मन्मनोवशीकरणकर्म- कर्मठाया यदुक्तमन्त्रशक्तेर्मुखनिरीक्षणेनैव प्रतिक्षणमवाप्य क्षणमेते मां निपेवेते। (सप्रमोदानुरागम्) नूनमनूनमतेरस्य सचिवपतेरुपमानदानव्यावर्णनेन यशाक्षीरार्णवेऽपि जन्मापूर्वं पडारोपणमपि स्यात् । यतः- देवेन्द्रः पततापि मन्त्रितगुरुस्ताक्ष्येण जिग्ये पुरा शुक्रे सत्यपि तत्र मन्त्रिणि विलं निन्ये बलिं वामनः । शत्रूनुत्पततोऽपि तुङ्गिमकलाभाजोऽपि जित्वा पुन- पक्चक्रे कति नाहमत्र सचिवे श्रीवस्तुपाले सति ॥ १२॥ (सविस्मयस्मितम्) सखे तेजःपाल ! अस्य महामात्यमौलिमाणिक्यस्य मतिसुधासनीवितचाणक्यस्य तन्नीतिचातुरीचरितं वनसहशि समुत्कीर्ण- मिव वर्तते मन्मनसि । यस्तदा- दूराकृष्टमकृष्टोत्तरलपदुमहीपालसेनाभपात- प्रस्तश्रीमालवोर्वीधवशिथिलसुहृयशसाहाय्यशक्तिः। श्रीसिंहोऽनेन निन्ये मयि कृतकरिपुलांटदेशाधिनाथ: प्रज्ञासम्पृक्ततेजस्तृणगणितजगधवालोऽपि मैत्रीम् ॥ १३ ॥ तेजःपाल:-देव त्रिविक्रमविक्रम ! पतिप्रतापतपनातपं विना कदा- चिदपि विपुलशास्त्रामृतसिक्तेप्यपि न प्ररोहन्ति मतिप्रतानिन्यः सचिवहृदया- लयालवलयेषु । --

·प्रथमोशः
पन्मुशन्त्यमृतानि चन्द्रहपदो यहिं प सूर्योपलाः
सर्योऽप्येप विभायरीविभुविभाधीशमभायोदयः ।
मन्त्रीन्द्रस्य फलन्ति पन्मतिलताशिन्तानुरूपं फलं
किचित्तौदतममतापयसतेरेतद्धिभोवैभवम् ॥ १४ ॥
किश । क्षत्रस्याग्नेरपि महः सहजं परदाहकृतनिमित्तमात्रं, मन्त्रीन्द्रा
मन्तश्च तदुमती। (सोच्दासं च ) देव! सदनमनःसङ्कमितविक्रमचमत्कृतेस्तव
परितामृतरसमनिशं रसपता न तृप्यतेऽस्मन्मनसा ।
श्रुत्वा धनरपमिव तय गलगर्जितमर्जितं निम्डनमः ।
इह मण्डलेशगोपीगोविन्दस्त्वदसिसागरेऽमज्जत् ॥ १५ ॥
(समर्प प) तद्वाहयो तव सुधावियरात्तमार्ग-
स्त्वत्वद्गभिन्नरिपुकुञ्जरकुम्भरत्नैः ।
पातालमूलतिमिराण्यपि युद्धदक्ष
नक्षत्रमण्डलमवापुरलब्धपूर्वम् ॥ १६ ॥
किमेकमेकरसनया रसयामि तव विमोत्कर्पम् ।
नीच कृत्य प्रसादं मदनविजयिनो विप्रवाहनानां
पकृत्याशीर्वचांसि प्रतिपदमधरीकृत्य पान्डामपि स्वाम् ।
मन्प्रीन्द्राणां च नीतिमचयमनुचरीकृत्य नित्यं तवेदं
स्वामिन्नैयर्यमूर्जस्वलमननि भुजायिफमरममेण ॥ १७ ॥
वीरधवला-(सविउक्षस्मितम् ) सरो चण्डपकुलमण्डन ! मदुक्तां सचि.
घेशचरितकवनयधातयोक्ति मदर्णनमयीभिरत्युक्तिभिरभिभवितुमुद्यतोऽसि ।
(सचमत्कारशिरःकम्पम् ) अहो ! महामात्पशमास्प विमामयिकीरितमपि कम्पित-
सुरासुरशिरोग्यरम् । यतस्तदा मपि मस्नरेन्द्रनिग्रहविग्रहव्यग्रे तत्पितृवै.
रमनुस्मरतः स्मरारिपारपस्प सिन्धुराजतनुजन्मनो लाटदेशाधिपसिंभ्रातृव्यस्य
समाकृष्टसिंहनसेनापतिततेः सदामसिंहस्य मत्पाणिग्राहसाहसिकमनसो
ऽनुधायनः फुधायता तेन युद्धसनडेन स्वलितमरच्यत सचियचाणक्येन ।
(सोहाहासम् ) कोपाफुलेऽस्मिन् सचिवे न शरत्रा-
भ्यासो रिपूणां फलदस्तदाऽभूत् ।
तेषां क्षणादाहनवायेगा-
भ्यासस्तु सफलदो यभूव ॥ १८॥

·अधुना तु मनिपानिरागिराममrierifmir theme লনিনম্যাগাসি মা মাগি श्रीमिहनभूतिः। विलीनुरागमालन ऽपि प्रणामकाननुमानरगानTRATrain शरेतुनहलोपलमुगवली मालगमदीनरणालम, TAM मारुस्मिाट मनोऽपि मरममा गोलगिदनमी मनमानी विजयपरिभोगमम्गुणी गदि श्रीमतुगल शेगी । (गोग) भो! किमयमिन एवाभियर्शने मनिगडामणिमाला। (प्रीति श्रीrjr:) वस्तुपाला- कतिपनि ता सरोमापन) पते सातस्य शाग्नमसरसुरगुरोरक्ष्यराजग शिक्षा- क्षाराम्भोरेस्तरदाय यिमनायो मन्मनीपाविदोगः । अलासं किषिर्दधति यमुमनीभर्तुरस्य प्रताप पारस्य ग्रीष्मभीमे लमदमुपदयानुष्टभूभृत्कदम् ॥ १९॥ (रो निरुप्य सरमोदम् ) किमयमिदय यिनपविनतमीलिना तेजःपालेन प- रिचर्यमाणचरणोपान्तो महाराज श्रीवीरधवलदेवः । ( इस्युरगृप प्रणमति) वीरधवलः-महामात्य ! इहास्यताम् ( इति पादपीठं दर्शयति) वस्तुपाल:-(उपविश्य पिहस्य ध) अहो ! महोत्साहस्य तेजःपालतनु- जन्मनो लावण्यसिंहस्य कियदनालस्यं राजकार्येषु । वीरधवलः कथमिदम् । वस्तुपालः तेन हि मदाज्ञायशेन सन्धिविग्रहिकस्याप्यविदिता केऽपि स्वकीया गूढमणिधयः प्रयुक्ता विश्वेषामपि विश्वम्भरापतीनां सन्धिविग्रहव्या. पारिणः सेवमानाः सततमस्मद्वितीर्णवित्तसुखिनो निरीहतया हिनविहिततद्- नेकप्रयोजनप्रकाशास्तत्र विश्वासपात्रीवभूवुः । वीरधवला-(सोलासम्) ततस्ततः । वस्तुपाल: :-ततश्च । अमी तदाज्ञया तविश्वासगृढपुरुषीभूय देवस्य हितमेवाचरन्तःसञ्चरन्ति निखिलेष्वपि राज्येषु। तदिदानीमस्मदादेश्यचारचक्षुषः ·तथा सम्धरन्ति । वीरधवलः-(सरोमाञ्च सेमःपालं प्रति) सरी सोमान्वय ! पश्य ! पश्य !। धिरिव दुर्लयोऽयं मम भाग्योदयः । श्रीवस्तुपालभितगढमन्त्रस्फुरन्महाव-विवर्तितागाः। उच्यासमन्नित्यभृतोऽपि पन कदापि न क्षोणिभृतो भजन्ते ॥ २० ॥ हर्षम् ) विश्वालोकनिबन्धनाय नयनीभूतैः प्रभूतश्चर- रवायं शृणुते समस्तभुवनोगीणं कथापक्रमम् । एवं दृकश्रवसामधीदवर इव श्रीवस्तुपाला क्षिति धत्ते माभूदहं गरिष्टकटकस्तद्भारकारी पुनः ॥ २१ ॥ वस्तुपाल:-(समारोषम् ) देव महीचमसङ्कन्दन ! मैवं वोचः । तेपु त्यटसिंहनादघदया प्रस्तेपु दिग्दन्तिपु क्षीणे त्वजिनीगजबजरदाभ्यासेन भूभृद्गणे । त्वत्कीर्तिश्रुतिभिव्य कम्पितशिरोभागे भुजङ्गमभौ धत्ते त्वगुज एव सम्प्रति महीगोलं विलोलं यदि ॥ २२ ॥ ससंरम्मम् ) पश्यन्तो भुजगाधिपं तय भुजभ्रान्त्या भृशं भीरयः पातालं न पराभवन्ति दनुजाः मारक्षणैकक्षम !। त्वनिनारिनवीनदयततः शमोऽपि न फ्रोधिभि- जेयः शत्रुजनैर्जगत्रयमुदे त्यविफमप्रीडितम् ॥ २३ ॥ तेजपालः-देव महीसहस्रांशो! भृशगस्तव न पवित्रं पचः प्रपञ्चय- : । पञ्चग्रामसद्वामसङ्करे स्वकीयनयनपथपथिकीकृनभवविक्रमेणाहमपि ग्यामि निजरसनां स्फुटव्यावर्णनेन । तथाहि- यत्त्वद्धातपृथपृतेऽपि शिरसि क्ष्वेडानिनादं मुग्वैः फुर्वन्तः करवालपाटपटयोऽधावन्मवन्धैर्दिपः । तन्मन्ये कटुकोपपाटलदृशं त्यां धोक्ष्य विस्मारित. स्तत्प्राणापतिक्षणोऽपि चकितैः कीनांशदासैस्तदा ॥ २४ ॥ वीरधवलः-(सकोपमिव तमपाङ्गेन मृगयमाणो, वस्तुपालं प्रति ) सदभितो मति- .

·८ हम्मीरमदमर्दने भिरेव प्रतिपतिशतानि स्तम्भयत्सु भवत्सु, साम्प्रतं मम हम्मीरवीरं प्रति प्रयाणप्रयत्नः। (नेपथ्ये)' सुखाय विजयाय च भवतु देवस्य । (सर्वेऽपि उपश्रुतिशकुनशुमवचनमभिनन्दयन्तः सप्रमोदमुलास नाटयन्ति ) (पुनर्नेपथ्ये) स एप मध्याहसन्ध्यास्फटिकतिलकायमानः कमलिनीजानिः । प्रक्रीडद्विभवो भवानिव करैराक्रम्य दिमण्डलं लोकानां तिलकायताकृतिरयं प्रौढप्रतापो रविः । सन्ताप्य क्षितिभृत्कदम्बमवनीमम्भोधिवेलावनी- पर्यन्तामभिदीप्य सम्पति घृतस्थैर्यश्चिरं पञ्चति ॥ २५ ॥ अपि चामीपामियमिदानीम्, देव ! त्वमेव सूरेण मूनि मतपताऽभितः । व्यलोपि भूभृतां छाया दूरभूपितभूरपि ॥ २६ ॥ वस्तुपाल:-अहह ! अदृष्टदेवतशुभवचनमिव किश्चिदैतालिकसुभा. पितमिदम् । (वीरथवठं प्रति ) देव पुरन्दरसुन्दर ! त्वरितं रिपुजयप्रतिष्ठाप मनिष्टतां भवान् । न पुनः समीपकाय कापेयं कापि करणीयम् । यता:- फुसुमममरमपि कुसुमेपोरिय कदाचिदन इत्याय जायेत, न च रणातिरे. कानिनं जयश्रीताण्डवमपि पाण्डयानामिव पुम्रपौत्रादिमाणमियजनयिरहनि रहनीनां शवापमानयपुपां सुम्पाप स्यात् । फिय- रणोन्महं गृहारयतु रिपुरमायभवला क्षमोऽहं हहोम्मी विज्ञपिपु जयश्रीपिंधियशा । अतापव्यापार फरिमारितापीयमकरः करणीमान्दं कवलपनि राहर्दिनकरम् ॥२७॥ म प कदाचिदपि पकितः पलायमानी मानिना रिपुरन्यष्टयः स हिम. ट्यायमूगरपानिपटानुभावदहितभपादनाम्यहातिभिरपिवटितगुल्मः ममम. बदमागतमामुपगतामन्यो यतमानानाम्पा यहमानीगमननामयिटि- ससुमटाटसम्बनिसलारिपारंग सेनाप्यम्बदनीयममा: ममुन्दरगय दुर्गशील.

·दावेय दिव्यसुदृशः सदृशैः महास- धिर्यते रणथिलोकनकौतुकिन्यः । मुक्तनपं समरसीम्नि पलायते य- स्तस्यापि पृष्ठमनु यश्च ददाति घातम् ॥ २८ ॥ अपरंतु, परित्रस्तोऽपि रिपुर्जीवन् गतः पुनरपि विक्रमेणोपमाममाणश्चि- गाय सम्भवति । तविशुद्धबुद्धया युधा एव राजानः सुखिनो जयिनश्च । यता, प्रतापामिप्लुष्टं मुहुररिमहीवल्लभमही- रहां पृन्दं प्रादुर्भवति शतशाखं समयतः । इदं मूलादुन्मूलितमतिशयोतुगमपुन:- मरोहाविर्भाय विद्धति पुनर्वृद्धिसरिता ॥ २९ ॥ अपि च- पौरपदवदहनः फचिदतियनं दहति ननु न प फचन । अभितोऽप्यनन्यमहिमा मतिहिमपातः पुनर्दहति ॥ ३० ॥ सदिदानी म्लेच्छचमावर्तिनममुमभ्यर्णवर्तिनमननुमविशत एव मम्पती- रोकरोतु देवस्त्वरिततरसश्चरणेन । तद्यमपि भवत्सामीप्यभपजर्जरयुख्यय नटनीयः। इति तेनःपालस्य कर्ग एवमेव, वीरधवलं प्रति देव महीमहेन्द्र ! अहमपि चरमचयमपञ्चाय प्रगुणीभवामि । ( इति निष्कान्ताः सर्वे) प्रथमोऽ ३ ·८ हम्मीरमदमर्दने भिरेव प्रतिपतिशतानि स्तम्भयत्सु भयत्सु, साम्प्रतं मम हम्मीरवीरं प्रति प्रयाणप्रयत्नः। , (नेपथ्ये)। सुखाय विजयाय च भवतु देवस्य । (सर्वेऽपि उपश्रुतिशकुनशुमवचनममिनन्दयन्तः सप्रमोदमुल्लास नाटयन्ति) (पुनर्नेपथ्ये) स एप मध्याहसन्ध्यास्फटिकतिलकायमानः कमलिनीजानिः । प्रक्रीडदिभवो भवानिव करैराक्रम्य दिमण्डलं लोकानां तिलकायताकृतिरयं प्रौढप्रतापो रविः । सन्ताप्य क्षितिभृत्कदम्बमवनीमम्भोधिवेलावनी- पर्यन्तामभिदीप्य सम्प्रति घृतस्थैर्यश्चिरं चञ्चति ॥ २५ ॥ अपि चामीपामियमिदानीम्, देव! त्वयेव सूरेण मूनि प्रतपताऽभितः । व्यलोपि भूभृतां छाया दूरभूपिनभूरपि ॥ २६ ॥ वस्तुपालः-अहह ! अष्टदैवतशुभवचनमिव किश्चिदैतालिकसुभा- पितमिदम् । (वीरपालं प्रति ) देव पुरन्दरसुन्दर ! त्वरितं रिपुजयप्रतिष्ठाये प्रतिष्ठतां भवान् । न पुनः समीपकाय कापेयं कापि करणीयम् । पन:- कुसुमसमरमपि कुसुमेपोरिय कदाचिदनहत्वाय जायेत, न च रणातिर- फजनितं जयश्रीताण्डयमपि पाण्डवानामिव पुत्रपौत्रादिप्राणप्रियजनविरहनि रहवृत्तीनां शवापमानवपुपां सुम्याप स्यात् । किश्च- रणोत्महं शृङ्गारयत रिपुरयायमवल: क्षमोऽहं हहोसौ विजयिपु जयश्रीविधिवशा । अनापव्यापारः स्फुरितपरितापांधमकरः करणीमान्दं कयलपति राहुर्दिनकरम् ॥ २७ ॥ नप कदाचिदपि थकितः पलायमानो मानिना रिपुरन्येष्टव्यः सहम हरियमूचरचननिंग्टानुपायदहितभपादनाम्यगतिमिरविघटितगुल्मः समम- पदयागतमृत्युमुपगतम्मन्यो यलमानप्रादुर्भूनपासपो याहमस्तीगमनश्रमविघटि. नमुमटपटलस्वलियनपरियारेण तेनाप्यस्वलनीयमनापः ममुरत्येय दुर्गशोग. एधिनियां जयग्रिपम । " ·प्रथमोऽधः ९ - किच- दायेय दिव्यसुदृशः सदृशैः महास- धिर्यते रणविलोकनकौतुकिन्यः । मुक्तनपं समरसीम्नि पलायते य. स्तस्यापि पृष्ठमनु यश्च ददाति घातम् ॥ २८॥ अपरंतु, परित्रस्तोऽपि रिपुर्जीवन् गतः पुनरपि विक्रमेणोपमाममाणश्चि- रमुडेगाय सम्भवति । तदिशुद्धयुद्धया युधा एव राजानः सुखिनो जयिनश्च । यता, मनापामिप्लुष्टं मुहुररिमहीवल्लभमही- रहां न्दं प्रादुर्भवति शतशाखं समयतः। इदं मूलादुन्मूलितमतिशयोतुगमपुन:- प्ररोहाविर्भावं विदधति पुनर्बुद्धिसरिता ॥ २९ ॥ अपि च- पौरपदवदहनः फचिहितघनं दहति ननु न च फचन । अभितोऽप्यनन्यमहिमा मतिहिमपातः पुनर्दहति ॥ ३०॥ सदिदानी म्लेच्छचमावर्तिनममुमभ्पर्णवर्तिनमननुप्रविशत एव मरुपती- नुररीकरोतु देवस्त्वरितनरसचरणेन । तदयमपि भयत्सामीप्यभयजर्जरयुउपय विघटनीयः। इति तेनःपालस्य कर्णे एवमेव, वीरधवलं प्रति देव महीमहेन्द्र ! अहमपि चरमचयपश्चाय भगुणीभवामि । (इति निजान्ताः सर्वे) । प्रथमोऽ

·द्वितीयोऽङ्कः
-oleko-
(ततः प्रविशति लावण्यसिंहः)
लावण्यसिंहः-(सर्वतो निरूप्य) भये ! सायम्प्राय इव दिवसः ।
तथाहि-
आगत्य प्रत्यगुधिरशिरसि चिरभ्रान्तिजश्रान्तिजिह्मो
विश्रान्तस्तापमौज्झज्झरिजलकणिकासेवनेनेव साक्षात् ।
अप्यात्मीयानि पश्यन्निय दिवसपतिर्वञ्चितानि प्रतीची.
सिन्धोरूचीपु शोण: प्रतितपनचमूकोपरोपादिवाभूत् ॥१॥
(विचिन्त्य घ) अहो ! महान्तोऽपि विवशा एव दिवसात्ययेन ।
यतः, अत्यद्भुतैरभिसताजनभोगभाग्यः
सैप प्रणुन्न इव सम्मति चण्डरोचिः ।
अन्धी पतत्यपरशैलशिखाग्रभाग-
यिफ्रीडदुन्मुखकरप्रकरावलम्बः ॥ २॥
(ऊर्वमवलोक्य)
शऽभ्यर्णस्थपकहगहनपरिम्लानिदानोग्रताप-
चित्त पक्राङ्गनानामिह यिरहदयोदम्चैि मदीप्तः ।
उद्वान्तध्यान्तधूमावलिरुवलपव्याजपिस्फुलिङ्गः
सन्ध्यादम्मेन यस्मानभसि सरमसः कोऽपि कीलाफलापः।।
(आन्ताधिश्यं विमाव्य)
ध्याम व्याप्तं गन्धीकृतदुरितभररित्यरीलोकलीला.
कान्नाररन्थिमनमणिकरगणालासनिर्माणधूमः।
विशालीगीतमामममयकरिकुलः मवरकामरोना.
रेणुव्यूवियोगिष्पपयिषनिशार्पशोभितमीभिः ॥ ४ ॥
(रिस मारिणादम् ) अदद! निरस्तशरमहसि मलिनसमपे क्रियास
शुदतेजगः । तपाहि मम्मति,
उदैलमनिहानि कोहली महीनले।
तारपणिहमनीष प्रगम्यनीय दीपका ॥५॥

·द्वितीयो तायेदानीम्, प्रसूमरतिमिरालीकालसर्पण दष्टा इथ दियमयिधातुः काम्तयः कान्दिशीकाः। अपलनिपपयूलाचमामामाम्य मम्पर सपदि पदमकृर्वप्नीषधोपु प्रदोपे ॥ ६ ॥ (निरूप्य १) आहो! निरतिशयता तिमिरनिकुरम्यस्य । अविस्पर्शमिता मही ननु तन्मात्रायका थिए दृष्टियुजिगतेय पस्तु मृगयत्पक्षान्नरीक्षितम् । ध्यान्तफार्णवतां गते निभुपने तेजोऽभिधानं महा- भूतं पधुनाऽस्ति पीरपयले पौरालिमालामणी ॥७॥ (विमृश्य विहस्य प ) अहो ! सुगृहीतनामधेपानां मतिभिरतिमान दीप्यते सहनदीसोऽपिप्रमुमताप: । तथाहि स्वदेशमदेशमभिमरन्गु स्या म्लेच्छरागसन्येषु तातकारितया भयाणवस्य भृशमदीर्घकारितपातपा निर. तिशपामाशामाशहां च प्रपत्रपन्तः स्पपमामिलामी मगदेशनमा पीपी. रपयलस्य । तदिदानीम्, श्रीसोमसिंहोदयसिंहधारापरमीभिर्मदेशनाः । दिशोऽष्ट जेतुं स्पृटमष्टयाहुनिभिः समेनरभवामनः ॥ ८॥ अपि । आराध्ययुनिसुधारोममोडेयस्य मदनदेयीनन्दनप्रेमपादपस्य प. रिपाफपेशल फल फलपितुमिव त्वरिततरमाजगाम सलामभातुरः एराष्ट्रारी- मन्तमणिः श्रीभीमसिंहः । (सरिमर्शम् ) अहो ! ज्येष्ठतानमतिपनि सम्प्रति फलति स्म। पत्तदा मदान्धसिन्धुरदुरगभराधषडरस्माभिर्विघर परतापपुर- रन्ती पिकाव्यशान्दापिप दुभंदी मरीवरमहीपनिलाटदेशदेशाधिपती शि. ममादित्यमहनपालाभिधी भेदपिस्या थपिताम्। तदिदानीमन्योन्यमनस्यम न्युमहोत्साहापादकिया स्पर्ष समाजग्मतुरस्मदपिपरदपापनाप । अन्यप-उशुहानां भूभृतां सत्यमेषां पिरतीमाभिषारिनीभिर्मिलिया। कोटीमा मन प्रभाहिन्योऽपि मापुरत्याशिम 11.3 (प)कामयापि दक्षिणापनिपातमालपोतापापात्रानि. भाप पारिती निपुणासुगाभिधानी पिरतपरमपानी । (ariनिमा) ·- १२ हम्मीरमदाने निपुणक:- जो वस्थुवालस्स मई कमेइ तिलोययं एगवएण सिग्छ । तं चिंतयंतस्ससयावि मज्झ कुदो सुदूरागमणे वि खेओ ॥ १० ॥ ( पुरोऽवलोक्य )अये तिमिरचमवालपंकमज्झंमि परायपुंजपिंजरियं मय- रमिहुणसोहियं पंकेरुहच्व किमिदं दीसदि ? । ( उपलक्ष्य सप्रमोदम् ) मैणिघडघडियकिरीडप्पहापहावेण पयडियं पुरओ। दीसइ वियसियनयणं वयणं सिरिलूणसीहस्स ॥ ११ ॥ (किञ्चिदुपसृत्य) देव अणुवमाउयरकमलमराल ! पणमामि । लावण्यसिंहः-( तदाकर्ण्य स्वगतम् ) अये ! विनयवैदग्ध्यमधुरोऽयं स्वरो निभृतरिपुचरितनिवेदननिपुणं निपुणकमायेदयति । (प्रकाशम् ) अये निपुणक ! कुशलं भवतः। निपुणकः-- 'देव ! तुह मुहचंददंसणेण, रिपुरायसुद्दडघडविहडणावणेण य । लावण्यसिंहः--(सहर्पम् ) कथमिव विघटितं रिपुसुभटपटलमिति श्रुतिवान्छा समुत्सुकयति श्रुतियुगलम् । निपुणक:-तया तुम्ह वयणंदुवपणचंदियाचओरीभविष गओहं सिंघणदेवखंधावारं । इत्यंतरे तेणावि पुव्वसंकेदिदेण मह लहुसहोपरेण कुस- लयाभिहेण मालचनरिंदस्स चिरयालवल्लहहयवालीभूएण मालवरजलच्छीजी- वियं व सयलसाहणसेहरो हरी अवहरिऊण देवपालनरिंदनामंकिओ दुफिओ दाहिणधरणिसुणासीरसिन्ननासीरवीरस्स संगामसीहस्स। १ या वस्तुपालस्य मतिः कामति निलोककमेकपदेन शीत्रम् । तां चिन्तयतः सदाऽपि मे कुतः सुदूरागमनेऽपि खेदः ।। २ तिमिरचनवालपटमध्ये परागपुसपितरितमधुकरमिथुनशोभित पकेहमिव किमिदं दृश्यते। ३ मणिघटापटितकिरीटप्रभाप्रभावेण प्रकटितं पुरतः । दृश्यते विकसितनयनं वदनं श्रीलावण्यसिदस्य ।। ४ देव अनुपमोदरकमलमराल ! प्रणमामि । ५ देव ! तब मुखचन्द्रदर्शनेन रिपुराजमुभट. घटाविघटनेन च । ६ तदा युष्मद्दनेन्दुवचनचन्द्रिकाकोरीभूय गतोऽहं सिंहनदेवस्कन्धावारम् । अनान्तरे तेनापि पूर्वसतितेन मम लघुसहोदरेण कुरालकाभिधेन मालरनरेन्द्रस्य चिरकालवलम- हयपालीभूतेन मालवराज्यलक्ष्मीभीवितमित्र सकलसाधनशेखरो हरिः अपहृत्य देवपालनरेन्द्रनामा- लो टोकिदो दक्षिणधरणीमुनासीरसैन्यनासीरवीरस्य सहामसिंहम्य ।

·द्वितीयोशः लावण्यसिंहः-- साक्षेपम् ) सतस्ततः । निपुणका-ओघि य अमुणा अस्सहारिणा सुपपट्टियययणो एसो सिमक्ष समप्पियं तुरपरयणमिमं । इय चितिऊण संगामसीहेणाधि पसाइ- ऊण प पासंमि रहाविओ एसो। लावण्यसिंहः-(सगतम् ) अहो ! रहोविचारगनिरोऽयं प्रपञ्चश्वर- घमस्य । (प्रकाशम् ) ततस्ततः । निपुणका-तो अहं वि य तत्य सुचरिओ नाम घरो गुबरच- रियाणि परिई पुष्यि पेसिदो आगदुत्ति संधिविग्गयावारिणा रायस्स सया- सं नीदो। तो तम्स सुहोद च विनवियं मर जं देव ! जनरिओ गुज्जरघ- राए परिसरंतो पसरतेहिं हम्मीरग्बंधारहिं । तं सुणिऊण समुच्चरिओ समस्य- पचपिसत्यहिं विग्गत्तिकयधुन्ध उसिभंगो धसिओ गुबरधरन्द्ररणध- पली लिरिवीरधवलो गम्यगम्पदि पयाणेहिं। संपत्तो विय नियरिती- मीमते सीमंतिए रिउरायराईहिं। लावण्यसिंहः-~-(सममोदम् ) साधु निपुणक ! साधु । त्यवचनमिदं हद्- पगोचरीभूतं कामवस्थामनयत्तमयनीयम् । निपुणक:----तो परिसपोरिसुपारिसकाहायमपारायंकपुलकियकंपिय- सरीरेण पाहं पतिपनियसितमत्तो पत्तो सत्तुसंमुहो उत्ति पुच्छिपम्हि तेण महामहिदेण। लावण्यसिंहः :-- ततस्ततः। १ सतोऽपि च ममुना मवहारिणा मुवतितवान एष इति मम समपितं सुरगरलमि- दम् । इति चिन्तयित्वा महामसिंहनापि प्रसाए प पार्थे रमापित एषः १२ तोऽदमपि प पत्र मुचरितो नाम पर गूगपरिवागि परिनु पूर्व प्रेषितः आगत इति सन्धिविमहन्यापारिणा राससका नीतः । ततस्तस्य शुभोद प विशतं मया । यो मरितो गावरायां परिसाल प्रमादि हम्मीरकन्धावारः । वच्या समुच्चलित समर्थप्रत्यर्थिमायः विप्रहोक्तिवार्य व पदसि- साड़ो भावितः गर्मरधरोधरणवला, श्रीवीरपालो गुस्सागुरुः प्रयागः । सम्मानोऽपि निय. रिसीसीमंते सीमन्तिते रिपुराजगमिमिः । ३ सत एताइसौरपोकरुयाचमत्कारालयित- कम्पितशरीरेण पर्व परिवनिमसेन्यमान: HTRशत्रुसम्मुस स इति टोलि सेन महामहीन्देश।

·१४ हम्मीरमदमईने निपुणकः-मैए भणिपं। जोण्हाकणुष्व तिमिराण मुहे रिऊणं पुव्वं पि वीरधवलो मिलिओ झदत्ति। पच्या पयासि कुमुयं उइयं कमेण तं रायमंडलमसेसकलाणियेसं ॥१२॥ तो सब्यो वि महसिन्नमुह्मारदेणावि तिणुल्य पलायदि रायसो। एमो उण अन्हाण मुयजुयलाभोयभापधेएण रणत्यं फुई फोरवित्ति वि. इसिमो सो विहम्मीरो तुरपवई । तो संपइ तत्य सत्तढदिणमज्झमि जुर्म मंभावीपदित्ति मह ययणं सयणसणीकरिऊण हरिसिएण भणियं ण भूपहना जे इपाणिं महाविग्गहनिग्गरविधिएसु तेसु वत्तिासु सहसाहियं गुमरममिरिकरगहणं, सो अम्हाणं न जुमए पयाणकालक्रोयो। लावण्यसिंदः (साराङ्कम् ) सतस्ततः। निपुणक:-+मोहसिकण जंपियं भए।ज नाह सुरगुरमईणं तुम्हाण पुरमा करिमी मगदाणं सेमुही। सहा वि य जारिसंसारिसं चिय ससंभमुर म. भामियं मंमामि तितुह पमाएण तुराविदो किंपि जंपिस्सं । अहणा अ. भो टागाभी न शिर्ष श्रेय पयाणप, कोणामकिंकरकोटिकट्टयसुद्दष्टपरिया. रिपटियालकरालयिनमाणं ताणं रणरहस्मं जाय, जहा जियमुग्यो यि जमानियाबहुमुहलहुपविष्टरपरिपरी सुहेण गहणीशो होइ गुजर- रामोदय पराजिए तारिमनिगमुमतुरकर्महरणमणिपा जपली १ सदा भनिन् । मोना यानिमिगगां मुग गिगां पूर्वमनि वीरपालो भिदितो सारिका पदाधि पुनमुदिनं मंगनद्राममायानिशम् ।। स का माननुमनानारि आगामित पठायने mir. I पुट भामा मानदेन गराई सोनिति freमित मोठी मीनामिन मी यानिमय युगमा यातही मनान प्रानुनीति भनिती अनादिनी मानिनि अविण रायमालि गमगानी,तो. व पुरोगामि मा यत्राय गागुमममीन तुमा गुन. witीपपा मारामयम्ध्रप्रति मम मातिं गम्माrani समोरगिरा HTTATRA turmer. पपल पाfrejian randir: मनमत्रीयो ATMIn Infeet ·अपाणं गुज्जरमहीगहणकित्तीए फमकुंडलीहोइ । अपहा अहणा गहियधि- गहेस तुम्हेसु जइ वेरिधोरेहिं कपसंधाणी साणं परिगहं गहिण अपाणं संमुद्दो परागादि, ता केण साहिर सपीयदि मंतसत्तिममुटुंगियपाहुयाह सत्ती सिरिलूणप्पसापअंगुन्भमिमोसा साजेप गुमरमालयामप्पवेगमाग. जपलमुहसतियेसम्मि ठाऊण तापीतीरयणगहणाधिहारफोदहलेण कीरह मन्जु. जशपहिंजाप समययिलंयो। लावयसिंहः-(सत्गुरुयम् ) मतस्ततः । निपुणका-गो एयविमतथियारहरि सियहियो मरणपरिहालिए- फरयुफेरो नहु पणिहिमन्तपओयजुग्गीमिति भणिण पहाणपुरिगगा. रवेण मं समंग्य गहिजण विहरिओ तयणतणपानरिणीतारतम्य दाहि णामटलाईटसो। लावण्यसिंहः---(प्रमोदर ) निराधाविरोमणे ! भयालापानी पालसचिपरोपिता: सफलतां नीयन्ते मतिमतानिन्यः। तपाहि-मतिमाशे जातेऽपि तमोहनमोहली । अमात्या फगल्भेरमस्फुरचारपधुपः ॥१३॥ सतस्मतः। निपुणक:--समाश्रित्य ) सभ मन्मतिनिशिपिजपाल. सन्तापपापभिर पिमोड तापीतीरफान्तारतंगसानिपुन्जेषु । सपाहि कपिहोलापेलि कपिदापि र पुष्पापपपर्न फापाराला फपिपिप सूर्यविकरमान् । सानिणरणापरावरणनिता जपल्लमीना गुरमीली TER भाति । अत्याधुना होरियो म पनि क्षति पो तर एर मात्मनो गुस्परागसि न jि Rो मंतिपहिया Emirभोलारामुनिका गहनदिन ned riter to Vifeविषाशि नरिनिरा. angritter मयोगयोग्दोलित मदिरानपुरगरियोहारruarel वीरतपणे रYिEATERI ·हम्मीरमदमईने सिपेवे देयोऽसौ मणयलयलीलामयममो- गलचैतन्याभिः सह सहचरीभिः प्रतिलवम् ॥१४॥ तदनु च- अनुकृतारलीलालोलकल्लोलतापी- नलिनवनताहक्चुम्बनक्रीडयेय । मृदुतरगतिरागात्सम्मुखीन: समीरो भृशमयनिविनेतुस्तीरमभ्यागतस्य ॥१५॥ लावयसिंहः-तायदमन्दानन्दरसाणवमग्न एवायमभयदयनिषयः । ततस्ततः। निपुणका भी सत्य तापीतरंगभुभपरिसंगरंगेहि फलिपजलसी. अरविायं मत्तिपोभंयुगंविउच्य ममीरणं सेवमाणस सरस कुसुमिप- नीरजग्गदगुदनियिरम नरिंदस्स सुयेगो कलियतयोहणयेसो तहिणीतडपा. दिपाणी नपणगोपरं गदो । अवारसंसारसायरपरिसोसण. PARAलमयनेशनिही मह पुगाविमो सयंन्नेय महेसाव्य महीयो भरिमो एगो । पर्ष भामिण सप्पयपणामसम्मुहिगमो रिप. दुरिल रहिं गलियां राभा । लावयमिदः--( सोपहामम् ) अहो ! मोहस्तस्य महीयस्य । ततस्ततः । निक:-मुरगय पपाइलोभारिपारियं पहपीपर परायदिदं पि. मिाापनादापमानावमा लावल्यमिदः-(महामन् ) लग्नतः । निपुणकः-मी- विम्म वि गरिमा एमोरि गिहिसि नरिंदगिभरिप. मनिमामि विरागवाय ग्यप। १८.राहारमा मि माyिlist मगर मूल्यमा in farmirate करनाPILITERATEEM. Car मार गरMain. rtifive REETimi . मला Hari || mhar

·No text on this page.

·१८ हम्मीरमदमर्दने विदं । अस्थि रविरहवाहाणं अहमो विय मालवियरायनामंकिओ तुरिओ त्ति विनवियं सीहणदेवस्स । इत्यंतरे भूवइभएण पलाइदो संगामसिंहो । तओ कवडेण वि अंगीकयगंगाहरवेसो एसो न मारि जुन्नइ त्ति मए सुवेओ मिल्लाविओ। लावण्यसिंहः-साधु निपुणक साधु ! साधु प्रज्ञानिधे साधु !। कस्त्व दन्योऽस्मन्मतिमियन्तं महिमानमानेतुमीष्टे । ततस्ततः । निपुणकः-तओ अइकोवानलपञ्जलिओ चलिओ मालयम्मि मेइ- णीनाहो । सिरिदेवयालदेवो वि तस्स सम्मुहंजेव परावडिदो । एयं तत्थ पर- प्परगत्यविग्गगहियगव्वम्मि रिउजुयले एरिसकहाकहणत्यं सिरिवत्युवाल. पासम्मि सुवेअं पेसिऊण अहं पि तुम्हाणं सभी समागओ। लावण्यसिंहः-अहो महनीयः कश्चिदेप सामग्रीविशेषः । तथाहि-त्रैलोक्यातिगमेव वीरधवलक्षोणीपतेः पौरपं पूज्यानामपि शेमुपी सुरगुम्पागल्भ्यदीक्षागुमः । एतेऽपि प्रतिपक्षपार्थिववलस्तम्भकमन्याश्चराः माहात्म्य बत मादृशोऽपि लभते यन्मध्यमध्यासितः ॥१३॥ तदिदानीमिदमशेपमपि चरितं निवेदयामी जगदेकवीरस्य श्रीवीरधव. लदेवस्य। (इति निष्कान्तौ) विष्कम्भकः (ततः प्रविशति वस्तुपालः) वस्तुपाल:-(पुरोऽनय) अये हिमकरकिरणाङ्करसीमन्तितनि- मिरचिपुरनिफरम्या न करम्यपनि प्रमोदेन फस्य हृदयानि दिगसी वासवा. पिवामिता। पुरमा स्तिो गनि महामनिहाय फथापयिनम् । अति गरिययाहानामाम इव मालवी- यामनामानिो सुग्ग इति विक्षतं मिदनवस्य । अग्रान्तरं भूपतिभपेन पलायितः सद्यामसिंदः । खना कपटेनारि अङ्गीनगायावेपन मारयितुं युस्त इति मया गुग्गो मोचितः । १ ततः अनिरोगनयनाटिनटिनो माट्ये मेदिनीनायः देशवोऽपि मस्य सामुग्यमय पगपतित । एवं धन पाविधीनगरे रिएयुगले एनाशस्थाकथनार्य श्रीरनुपाला गुंग या युमा समी गमागाः।।

·द्वितीयोग्य मम्प्रनि हि, पलगन्ती नभमि हिमांशुधामरोश. ध्याजेन प्रथममुदित्वरी पनामा । कामो कमितुरनीकिनीमनीष- रायानी पधयति जयती जगन्ति ॥२७॥ (भाव्य ) अयमुदयमहीभूसंगमहाजन्मा दय व जयतीन्दी पिचर कान्तिपुरः। प्रति हृदयनियेनं नकामम्पुलिस ज्वलिनमिय पधूनां मदु मानो मुमोप ॥ १८॥ अहला महयातिपननमहामहारोटिनगरभिररिदमणुमगिरपि. रादयुम्यदम्बरमिदमिन्दुविम्यम् । ( रिपृश्य १ ) अती महत्वामुरदारवाना. अयोग्यकृमिमत्युपवितरितरधिर धित्यमादमपमा सश~ि~ पददिन निजरलं भास्करं म्यांमदेश- स्तदुपहरितामरम्मुरागिनीं। पदयमपि हिमांगें मन्यदादात्मानं मपदि तदमुनाऽपि ज्योस्निया इयते स्म ॥१५॥ नीलानि पदपदपुलानि हसन्मुग्लीनां शीनानि भान्ति दयपु पुमुदनानाम । गन्युपेतनिनफान्तफरान्ममार- पीयूषमानविरहानलमलिभानि ॥ २० ॥ इन अगरयायापन: शुलनम्य पनयोग परिपार गुदयाभागः । तान्यपि, उम्मीलानिमारम्भस्यनिररपिपुरं मण्डल परनाम्नां धारा न्दरपन्हं सुरभितफहमामप्यामेर। নিঃশষোখিয়ােল माक्षादम्भोजदाभादार कमहिनी मीरयामाम नेग्रम ॥२॥ (TAITART D मन्दं मन्दमदमनिदेयः। भृहीमादिपिपरागरमुरिका निशा. "মাঃ মিশিনশাখো । रक्षाभोगिपिदि मुपसरपपीयप.प य- नमferging ॥

·1
२०
हम्मीरमदर्दने
अपि चेदानीम्,
प्रगुणितमिव मन्मथेन दृष्ट्वा
विपधरदिव्यघटोपमं मृगाङ्कम् ।
किल सपदि मदः पलायिनःप्रा-
गपहृतदम्पतिकामसेलिचित्तः ॥२३॥
( चन्द्रिकातिशयं विभाव्य ) ननमिदानीम्,
भृङ्गा भृङ्गकुलेषु पुप्पितलतालीनेपु पुष्पभ्रमा.
हीयन्तेऽभ्रमुवल्लभभ्रमभृतोऽन्योन्यं नमन्ति दिपाः ।
ते भोगीन्द्रधिया च भर्गभुजगा भक्ति भजन्ते मिथ:
पीयूपत्यिपि कौमुदीसमुदयादेतं समातन्वति ॥ २४ ॥
(सहोलासं च ) अहो ! नहि कदाचिदपि स्वजनैर्भुज्यमाना विलीयन्ते
विभूतयः । तथाहि-
आभ्रान्तापि जगद्विलोचनपरीणाईश्चकोरीकुलै-
रापीतापि निरन्तरं कुमुदिनीवृन्दैरपि स्वीकृता ।
व्यक्तं शुक्तिकुटुम्बकैः कवलिताप्याकाशकोशालय.
मोडान्तः प्रतिवर्द्धते प्रतिलयं सान्द्रव चान्द्री रुचिः ॥ २९ ॥
( इन्दौशिवातिशयमुद्भाव्य)
पदस्पर्दो वदनसदनैलॊचनैरगनाना-
महीचने तुहिनकिरणोत्सङ्गसन कुरङ्गः ।
दर्शदर्श यत जितमिवात्मानमत्राप्यमीभिः
गङ्के सोचयति निचितनीडपीडा क्रमेण ॥ २६ ॥
अपि च । ध्रुवमविरलतारासीकरोल्क्षेपहारि
व्यधिन गगनगमायारिणि स्नानमिन्दुः ।
प्रथमजलधिमध्योत्याननीरमचार-
प्रचितमिय यहादपर मुमोच ।। २७ ।।
(तानुग्रतां न सचिन्त्य)
कनीयस्यां दृदया न मन्द दियि तारा यदिह त.
पायेगा कमितरि वियों विस्तार।
पनामागण्टेषु क्षितिग्हललामण्डलदला.
नरस्नग्योत्स्नायणतिलकमन्दोहमिपतः ॥ २८॥

·नितीयो अहाद! माझयोऽपि महान्तो महनीपतामापन्ति । यत:- बहरपाचिरोधात्कवचपतु पपः सिन्धुपीचीमरीनी- नुपः समयतां या कुमुदसमुदयोदश्चदंसुप्रपञ्चैः । पन्द्रादमदायकुल्यामयाचिनियादस्तु संपर्मितं या तयान्द्र धाम सान्द्र सदपि निभमभून्मत्प्रभोनय कीर्तः ॥२९॥ (विनिस्य ) अहो मन्मभोर्भाग्योदयः परमां सौभाग्यभट्टीमधीकरोति । सकारचारनयननिरीक्षिता घेरिवीरशतनाः समन्नतः । स्तम्भभावमसिदम्भवण कुम्भिकुम्भकुचमम्भूना दधुः ॥३०॥ ( सविमर्श ५ ) सुवेगवदनारविन्दमकरन्देन विघटितमहामसिंहस्य सिंह- नदेवस्यादन्तेन प्रमोदपदवीमारोपिनाः स्मः । स बलु समेतद्देशीयमसरं यिना न विनाशयितुमीष्टे किश्चिदप्यमदीपम् । तीनोऽपि हि कटारी दाम्दण्ड विना न दाम दारयितुमुदारतामामादपति । (सचमकारोत्करम् ) सत्यं वाचामगोचराणि साममिहस्य जगत्पवित्राणि तानि परिमाणि। अन्य पुतिशालिनाऽनु शशिनं सौम्यस्पृशोऽन्वर्जुनं योहारोज्नु पलि र दानपतुरा जातेति नित्या शुतिः । एकत्रेय तु मिन्धुराजननये ताहग्यशो जल्पनां पेनिसाय विभाति घोरपयलक्ष्माभृद्गुणानुस्मृतिः ॥ ३१॥ (सानुरमाणे न) सुम्साधं यत थाहकोटिभिरपि पीसिंहनोपश्य- सन्यापारभरं भुजदयसम्या श्रीसैन्धुरा जिर्जयन् । स्वाया बिटुलोप विस्मपरसं महामजामश- ग्रीवाहकतिनार्जनभुजासम्भारसम्भावितम् ॥ ३२ ॥ मोऽपि मम्प्रति ततो विघटितः ममागनिह मन्यानमिर्निजप्रधान- पुरुष भुवनकाभिधानमनुपुज्यमुपानोपापनादिभिरस्मानापर्जयामासातदनेन पुराणपुम्पपौरपेण मृतकां मैत्रीमानन्यता प्रमुष्टिपातरक्षणगुल्मोऽपि मम, समर्षः स्यात् । तदयमिदानी क भविष्णनीति फुतः प्रवृत्ति रामहे । -- ·२२ हम्मीरमदमर्दने (ततः प्रविशति पटाक्षेपेण कुशलकः) कुशलक:-झायंतो पुचवेरं तरलियतुरयकरपायप्पहार- प्पन्भारुक्खित्तधूलीवलयकवलियासेससूरप्पहावो । तुम्हाणं सेमुहीहिं कडयविडिओ संपइत्थंभतित्य- त्यंभत्थं एइ रोसप्पसरकलुसिओ नाह संगामसीहो ॥३३॥ वस्तुपालः-(पुरोऽवलोक्य सतरम्भम् )किमात्य भो कुशलक किमात्य ?। कुशलक झायंतो पुन्नवरे, इत्यादि पुनः पठति वस्तुपालः-(सक्रोधम् ) अये प्रहितप्रधानपुम्पप्रपञ्चेन विप्रनार्य चिर मस्मानाकस्मिकप्रपातेन स्तम्भपुरीं परिभूय पूर्वकलुपितं यशो विशदयितुमि- च्छति सैन्धुराजिः । धिर मौख्यममुष्य । यत:-क्षत्रस्य त्रस्यतो युद्धे दुर्यशोवल्लिमलसेत् । सा स्यान्मसरिता योहुं छद्मना पुनरेप्यतः ॥ ३४ ॥ (सारम्भं च ) कः कोऽत्र भोः । (प्रविश्य ) पुरुषः-~-आणवेदु भट्टा। वस्तुपालः-प्रहिणु स्तम्भतीर्थाय वीरवर्गोदगां सैन्यमामग्रीमिहाका- स्य च भुवनकाभिधानं सद्धामसिंहप्रधानम् । पुरुषः- आदिसदि देयो । ( इति निष्क्रान्त) (ततः प्रविशति भयवेपमानापूर्भुवनकः) भुवनकः--(स्वगतम्) कथमिव प्रकाशनां गतोऽयमर्थः । अथया अती. गिनानमयं नयनमिव विप्रकृष्टकालाध्यप्रयोगालोकनेऽपि विभवति गुप्ता परचमं मनियमायनिनाम् । (पुरोऽवटोय प्रशाशम् ) अये इहयाम्नि मनिलनालयाला शत्रुकवलनकालः श्रीवस्तुपाला । (मयमन्यगणि कतिचित्पदानि दत्ता प्रशमति) वस्तुपाल साहित्यकोषम्) इहास्यनाम् । (সুবঃ বিনি) লবন খুব নাপিনামিন্নামীদিয়ারামায়। भिः कटारियटिनः मप्रति नरमीयानम्मायनि रोनमापरितो गाय गडाम- म:।। २ भासा मना। ३ यदाशिनिदेशः।

·दिनीयोऽ: (नेपथ्य) भो भो सेनामुभटाः ! द्रुतगतिभिः स्तम्भनीर्थावष्टम्भसंरम्भिणां भवन्तु भयन्तः। कृष्णाही यमुनाऽतिपाण्टरननुर्गनेति मद्यो महा. नघोरप्युपपुष्टदपणपदः माक्षादयं जायनाम । अध्यठीरविदारितारिएतनाकीलालशालेयका- लेपस्मेरमहीमरिस्कृतपरीरम्भानुरगोऽर्णयः ॥ ५॥ मना समरममालोशनसमेतदिविपापरिपदानन्दमन्दभांय, कुर्यदिगलगणितानि मुरजस्पानोइटानि म्फुट पारदरपि नारगीनाचिरं पारयं पाजिभिः । प्रस्यहरिमहोत्मकसुभग ग्रीस्तम्भनार्य जया. दास्तां तापडपटम्बरम्यागनिनी देवी जयनी पग ॥१६॥ वस्तुपाल:-( समार्थ सर्गरम्भम् ) अये मग्मगार्थ प्रति प्रपामाय भगुणीभवन्ति सम्पालादयः मेनापतरः । (गुपन प्रति ) नेन भयानभुणा यत्प्रेरणादस्मान्धिमतारयना पापदायस्पन्दकन्दलितफलहाण महामनि इति निजनामा व्यर्थ समर्धयना मम्मति, गझे पतनिधियशोमवपयामिन्युः प्रधापन्मा. पादप्यूहरखुरक्षतक्षितिरतयण मनिराम् । मानमरमपाररभगापितरोनाभट- मस्येदाम्पुरुदम्योन शामिनः मोऽपि प्रमापानलः ॥२७॥ इदानीमपि नसनियनियरः, परावस्फन्दामारभराभरममतपेदापनोदं निर्मातुं स्फारभाराम्भमि मदमिमहागिन्धुपरे निमार। में मयः स्वादपलस्तुहिनफरफलापन यालापदंश- रपाय स्पर्धापरामावरमधुरमधु सम्भा भजनान l ( नयर इसमय का ) भुवनकः--(समय) पहिलमेर मलमपि दलं मानती पापाभदायरिमरारिमा सपिरमरर मदिरानीमाभादर मानेर ·२२ . हम्मीरमदमर्दने (ततः प्रविशति पटाक्षेपेण कुशलकः) कुशलक:-झायंतो पुन्यवेरं तरलियतुरयकरपायप्पहार- प्पभारुक्खित्तधूलीवलयकवलियासेससरप्पहावो । तुम्हाणं सेमुहीहिं कडयविहडिओ संपइत्यंभतित्य. त्थंभत्थं एइ रोसप्पसरकलुसिओ नाह संगामसीहो ॥३३॥ वस्तुपाल:-(पुरोऽवलोक्य ससंरम्मम् )किमात्य भो कुशलक किमात्य । कुशला आयंतो पुब्बोरं, इत्यादि पुनः पठति वस्तुपालः-(सक्रोधम् ) अये प्रहितप्रधानपुरूषप्रपश्चन विप्रनार्य चिर मस्मानाकस्मिकप्रपातेन स्तम्भपुरीं परिभूय पूर्वकलुपितं यशो विशदयितुमि. छति सैन्धुराजिः । धिग् मौट्यममुष्य । यत:-क्षत्रस्य त्रस्यतो युद्धे दुर्यशोचल्लिम्हसेत् । सा स्यान्मसरिता योढुं छभना पुनरेप्यतः ॥ ३४ ॥ (सारम्भ प ) कः कोऽत्र भोः ? । (प्रविश्य ) पुरुषः-आणयेदु भट्टा। वस्तुपालः-प्रहिणु स्तम्भतीर्थाय वीरयाँदनां सैन्यमामग्रीमिहाका स्य च भुवनकाभिधानं सदामसिंहह्मधानम् । पुरुषः- आदिसदि देवो । ( इति निष्क्रान्तः) (ततः प्रविशति भयवेपमानापूर्भतनकः) भुवनकः--(स्वगतम्) कथमिव प्रकाशनां गतोऽयमर्थः । अथवा अती नियमानमयं नयनमिव विमकृष्टकालाध्यप्रयोगालोकनेऽपि विभयति गुप्त परग मचियचायतिनाम । (पुरोऽवटोय प्रकाशम् ) अये हवास्ति मनिलतालयाला शत्रुकवलनकाला श्रीवस्तुपालः । { শামসালি নবিশকানি বা গমন) वस्तुपाल:-(साहित्यकोषम् ) हास्यताम् । (मुक्ना अविशति) গণু হাসাহান্নামীদামাটা। किपिटिनः मामिलामा पाकोि गा गरम म। यामितिदेवः ।

·२३ दिनीयो . (नेपरये) भो भो सेनानुभटाः ! हुनगनिभिः स्तम्भतीविष्टम्भसंरम्भिणो भवन्तु भवन्तः। कृष्णाही यमुनाऽतिपाण्डरतनुर्गऐति सदो महा- नघोरप्युपपष्टदपणपदः साक्षादयं जायताम् । फुभ्यमीरविदारितारिनाकीलालकालेयका- लेपस्मेरमहीमरिलपरीरम्भानुरक्तोऽर्णयः ।। ३५ ।। ननय समरसमालोकनसमेनदिविपत्परिपदानन्दसन्दर्भाय, फुर्यनिर्गलगर्जितानि मुरजस्वानोन्टानि स्फुट पीरन्दरपि तारगीनाचिरं हेपारवं वाजिभिः। प्रस्परिमहोत्सवमसुभगे श्रीस्तम्भनीय जवा- दास्तां ताण्डपडम्बरध्यसनिनी देवी जयश्रीः स्वयम् ।। ३ ।। वस्तुपालः-(सनाकर्ण्य सहर्षसरम्भम् ) अये स्तम्भनीय प्रति प्रयाणकाय मगुणीभवन्नि मरपालादयः मेनापतयः । (भुवन प्रति) तेन भवत्यभुणा म्वत्प्रेरणादस्मान्पिमतारयना कपटायस्कन्दकन्दलिनकलङ्कारेण सद्रामसिंह इनि निजनामा व्यर्थ समर्धयना मम्मति, गड्ढे पडनिधिर्यशोमयपयासिन्धुः प्रधायन्महा. वाहत्यहरखुरक्षतक्षिनिरजयमेण चमे चिरात् । नाहग्दरतरमचाररभसापि तसेनाभट- प्रस्वेदाम्युकदम्बकेन शमिनः सोऽपि प्रतापानलः ॥ ३७॥ इदानीमपि नसनिकनिकराः, दरावस्कन्दयात्रारभसभरसमुद्भूतरोदापनोदं निमातुं स्फारधाराम्भमि मदसिमहामिन्धुपूरे निमज्ज्य । ते सद्यः स्वादयन्नस्तुहिनफरफलाचनवालोपदंश- स्वाद स्पर्धामरामाघरमपुरमधु स्वास्थ्यभायं भजन्ताम् ॥ ३८॥ (नये यो पारव. स्पन्दननानीत्कारच ) भुवनकः-(समाकर्य स्वगतम्) फर्य चलिनमेव सरलमपिचलं स्तम्भनी. धाय।अहो! त्वरितमारिता सचियशेगरस्य । तदिदानीमाशुभोद इप सहानेन ·२२ हम्मीरमदमर्दने (ततः प्रविशति पटादोपेग कुरालाः) कुशलकः-झायंती पुळ्यवेरं तरलियतुरयकोरपायप्पहार- पभागवियत्तधूलीयलयकवलियासेमहरप्पहायो । तुम्हाणं सेमुद्दीहिं कडयविडिओ संपइत्यंभनित्य- त्यंभत्यं एइ रोसप्पसरकलुसिओ नाद संगामसीही ॥३॥ वस्तुपालः-(पुरोऽवलोक्य ससंरम्भम् )किमात्य भो कुशलक किमान्य। कुशलकः मायंतो पुन्वयेरं, इत्यादि पुनः पठति वस्तुपालः--(सकोधम् ) अये प्रहितप्रधानपुम्पप्रपञ्चेन विप्रनार्य चिर- मस्मानाकस्मिकपपातेन स्तम्भपुरी परिभ्य पूर्वकन्ट्रपितं यगो विशदयितुमि- च्छति सैन्धुराजिः । धिर मोट्यममुप्य । यतः क्षत्रस्य त्रस्यतो युद्धे दुर्यशोवल्लिम्लसेत् । सा स्यान्मसरिता योद्धं छभना पुनरेप्यतः ॥ ३४ ॥ (सारम्भ च) कः कोऽन्न भोः ? । (प्रविश्य ) पुरुषः-आणवेदु भदौ । वस्तुपालः-प्रहिणु स्तम्भतीर्थाय वीरवादनां सैन्यमामग्रीमिहाका- रय च भुवनकाभिधानं सङ्कामसिंहप्रधानम् । पुरुषः-- आदिसदि देवो । ( इति निष्क्रान्त.) (ततः प्रविशति भयवेपमानवपुर्भुवनकः) भुवनकः--(स्वगतम्) कथमिव प्रकाशतां गतोऽयमर्थः । अथवा अती. न्द्रियज्ञानमयं नयनभिव विप्रकृष्टकालाध्यप्रयोगालोकनेऽपि विभवति गुप्त- चरचक्र सचिवचक्रवर्तिनाम् । (पुरोऽवलोक्य प्रकाशम् ) अये इहैवास्ति मतिलतालबालः शत्रुकवलनकालः श्रीवस्तुपालः । (मयमन्यराणि कतिचित्पदानि दत्त्वा प्रणमति) वस्तुपाल:--(सावहित्यकोपम्) इहास्यताम् । (मुवनक उपविशति) प्यायन पूवैरं तरलिनतुरगसम्बन्धिपादमहारप्राग्भारोसिमधूलीवलयकलिताशेषसूरप्रभावः । व दोषीभिः कदकविघटितः सम्प्रति स्तम्भनीयस्तम्भार्थमेति रोपामरकटापती नाथ सवाम- ..॥ २ आमापयतु भर्चा । ३ यदाऽऽदिशनि देवः ।

·दिनीयो २३ ( नेपश्ये) भो भी सेनासुभटाः ! द्रुतगतिभिः स्तम्भनीयांवष्टम्भमरम्भिणां भवन्तु भयन्तः। कृष्णागी यमुनाऽतिपाण्डुरतनुर्गद्गति मद्यो महा- नद्योरप्युपपुष्टदपणपदः माक्षादयं जायनाम । मध्यनीरविदारितारिएतनाकीलालकालयका- लेपस्मेरमहीमरिकृलपरीरम्भानुरगाऽर्णयः ॥ ३५॥ मनश्च समरसमालोकनममेनदिविपत्परिपदानन्दमन्दाय, फुर्वनिर्गलगर्जितानि मुरजस्यानांटानि स्फुट धीरेन्द्ररपि तारगीतमधिरं हेपारयं चातिभिः । प्रत्यरिमहात्मवैरसुभगे श्रीस्तम्भनार्थ जपा- दास्तां नाण्डपन्यरध्यमनिनी देवी जयनी स्थपग ॥३६॥ वस्तुपाल:-(समाकये सहसंगमा ) अये मम्भगीय प्रति प्रपाकाय प्रगुणीभवन्ति सरपालादयः मेनापतयः । (भुपन प्रति) मेन मयारभुणा स्पप्रेरणादस्मान्यिमतारयना फपटापस्मान्दकन्दगिफलहाण महामतिः इनि निजनामार्थ घ्य समयता सम्मानि, शडू पवानिधियशोगपपयामिन्युः प्रधावन्मता. पाहव्यूहखुरक्षनक्षिमिरजयोण पमे चिरात् । मारदमरमपाररभगापितमेनाभट- मस्सेदाम्मुफदम्बयेन शामिनः मोऽपि प्रमापानलः ॥१७॥ इदानीमपि ममनिफनिषाराः, घरावरका दयामारभगमरमगुमाग्वेदापनाएं निर्मातुं स्कारभाराम्भमि मदसिमाग्मिन्पुन निमार । में मयः स्वादयन्नस्तुहिनकरकापमायालापदंश- स्था रामरामारगपुरमधु सास्यभायं भजन्नान ॥८॥ (माय मारय पदमावास) भुवनकः-(समयमान) पर पतिमेश मालमपि स्माभली. पाया हो स्परिभारिमा मधिशेयरस्म । मदिवानीमाभादवी व मानेन

·No text on this page.

·No text on this page.

·२६ हम्मीरमदमर्दने तेनाऽधुनाऽभिनवदीधितिकैतवेन क्रोधादिवापुरपराः ककुभोऽरुणत्वम् ॥५॥ अहो! महस्विना सह विग्रहारम्भो निशितव्यसनोल्लासायव । काठावद्धान्तरिक्षाहवभुवि विकसत्तारकापुष्पहस्तः संपूर्णश्चन्द्रयोडा कृतकरविततिः स्कायमानस्फुरश्रीः । दृष्ट्वा शूराङ्ककारं निहितकरगणं दूरतोऽप्युत्पतन्तं प्रस्तः संन्यस्तहेतिझगिति गिरितटे लक्ष्मघातः पपात ॥ ६॥ इदानीं तु, हरिहयहरिदकन्यस्तमूत्तिः समस्तां कयलयति करानेरेप नक्षत्रमालाम् । उदयदतुलतापी दाडिमीवीजराजी- सदृशमुखविकीर्णामम्बरे वालसूर्यः ॥७॥ (तिमात्य प) अये! बालमयोतनपादाममहतः कञ्चुक इव क जगाम फुमुदिनीमानिः । सम्मति हि, अम्मोजिनीभिरमुना सपनातपेन स्परा सुपारकरजायकृतेय मूछा। कान्नमसद्गरजनीकृतजागरेय माक्षादियं कुमुदिनी च सतान निद्राम् ॥ ८॥ तेजःपाल:-देव ! गतानुगनिक गयापं लोकः । तपाहि- मुधाष्टिव्यग्रे विलमति सुषाधामनि सुभा. मवर्षानुकयांनिशि शशिहपनि क्षितिगृतः। यिनन्याने तापव्यतिकरमिदानी दिनकर कराना ज्यादानीस्तरणिमणिभिर्विननि पुनः॥९॥ वीरपाल:-ननं तनुमतां यथामणेय रोगते पस्तुगु स्यमापः। रथाद्वानद्वाररिय हिमारा नराममिग- न्मयूम: पीयूपरिव परकरः मम्मलि पुनः । दाग-भीमामाहदाय लिपि समम्मियां चि गमगिमधुना प्यान्नपदयोग ॥१०॥ - ·तृतीयोऽः (तेन:पाल पनि ) मन्त्रिमाणिक्य ! प्रमोदातिशयादग्रहणीयदृपणमनुभय- पुनरुतं किमपि पदामि। लीलानुरक्षितमहीवलयः सहस्र- पत्रप्रकाशनपरः किरणमरोहः । निन्येऽधुना दिनपति महिमानमुपैः श्रीवस्तुपालसचिवो ननु मामियासी ॥ ११ ॥ (विहस्य न) सोऽपि तायद(तमुजभुगगरामकृष्णापमानगपाणयशी. फूलनीः सैन्धुराजिरपि मैन्यधुरामधिरूढोऽस्माकं सचियेन्द्रगेमुपीगुणायल. म्वैन । तं पुनः प्रतिपार्थिवायुर्पायुकवलनासर्पदसितसायमाणपाणदर्पस्मित- मस्मदमिलितं मेदपाटधियीललादमण्टलं जयतलं विग्रहीतुं पृलादरस्य हम्मीरमहीशितः किंवदन्ती निवेदयितुमद्यापि न कोऽपि दूतः समुपैति । (ततः प्रविशति सम्भ्रान्तः पुमा ) पुरुषः-(परो निरूप्य ) अये किमिहय्येय सुरनाह विहप्पाच्य गिरि- पीरधवलतेअवालसचिवपाया चिति । (इति सस्वर पिन्धिपत्य नृपं प्रगमति) तेजःपाल:-( नरेन्द्र प्रति ) देय ! स एवायं कमलको नाम परस्पुरका परितानि परितुं महितोऽभूत् । कमलकः-गाई ! दाहविरं समलपि मेभयाध्य हम्मीरवीरहि । वीरधवल:-यमिय ॥ कमलक:-अपितिपपलिपहिं तेहिं अकियत्तणफणलापरिहिय अपालगणस्यलणकोहलयलीगयकर्पतमुहनीहरियरमणेहिं पागमणाहकर- हिं दसमदारदग्गसिपफरहाणफिरणनिउरीयसरिसफापिसोसेहिं पल्टपारंभ- स्थभियमधूमकालानलविफुलिंगपिंगनयहिं धम्मिहलोपनियर टिपर- १ अये रिमिदेव सुरगायदाती व भोवोरकोमपाल विन्ति । २ माय! दाहिन सालमपि मेदपार हमीरवीरः। ३ अचिन्तितपास्नेतः महरसाटमटितरिवापानीमनालीतान्त- सुरनिस्यक्तिमतः पदमनाय भारसमितरानगिनिगमENiradit: प्रलपारम्भा|त्यग्मिरामालानपिपुलिपिहननःष्टिोनिशानोडजिलिना ·हम्मीरमदमईने लिकालकिंपनियंगपूगेहिं यई (2)सरिचाजीवियसपलकपकोणासकुटुंबेहि यग- भिणीगभगालणगम्भगहिरसीहसदेहिं उचंडियकोअंडगुणकारकवलियद यहेसियरवेहिं मारेह मारेहित्ति भासमाणेहिं दावानलकीलाकलायेहि य पुर पविटेहिं विहुरिओ सयलोपि लोओ। वीरधवलः--तदिति पुरपारवश्यं निरूप्य किं प्रतिपन्नं मेदपाटपनिना?। कमलकः-किं पडिवनं ! जं हम्मीरवीरेहिं पसरियपहरणेहिं पडिव. जीयदि । वीरधवल:-(सरोमाञ्चम् ) किमेप निजपरुपपोम्पोत्तेजनाय शाणीचके रिपुचक्रम् । कमलकः-(संहासम्) भमिपरिभमियसरीरो पालुब्य सव्वंपि अप्प. पासरिसंपेक्खेसि । को तुह विणु सुसमत्थो इत्थं हम्मीरअहिमुहो फुरद । विणु कालचित्तयलयं को जलपूरस्स संमुह चडइ ॥ वीरधवल:-(सावज्ञमिव) किमयमप्यन्ध इय परिहतप्रवीरमार्गः पपात दुर्यशोऽन्धकृपे । कमलका-अह किं। वीरधवलः-(सनिश्वासम् ) धिर धिग रे पौरुषं जन्मान्तर अतिथीभ- विष्यति मृत्यौ किमिव परिहृतं धारातीर्थमिदम् । युद्धे दृग्जलकजल जभृतः शनुप्रियाणां निज- स्त्रीणां या वदनेन्दुमण्डलमहो चिन्होचितं कुर्वते । तनिजागपूगैः (१)सदृशजीवितसकलकल्पकीनाशकुटुम्बैरिव गर्भिणीगर्भगालनगुरुकगभीरसिंहाब्दैः उपण्डितकोदण्डगुणटङ्कारकटितहयहेपितरवैः मारयत मारयतेति भापमाणः दावानलकीलाकला. परिव पुरप्रविष्टैः विधुरितः सोऽपि लोकः । २ किं प्रतिपनं ! यत् पतिपन्नं यत् हम्मीरवीरैः प्रसृतमहरणैः प्रतिपाद्यते । ३ भ्रमिपरिभ्र- मितशारीरो थाल इव सर्वमपि मारमसदृशं पश्यसि ।। फस्तव विना मुममर्थ एवं हम्मीराभिमुखः स्फुरति । विना कालचित्रकलवां का जलपूरस्य सम्मुखं चटति ।।

·तृतीयो आत्मानं च परांम गोनमपि चक्षनव्रतं च क्षणा- स्मालेपांशुकलं फलडून्यति फन्नस्यन्भवन्तं चिना ॥१२॥ ततस्ततः। कमलका-तओ कयसतिणभवहारसु फुकाइकन्येसु प बहुपवालयंभ- णगोउलमहिलामहणपयटिपसु तेसु हा रक्खध रक्खध पधावद पधायद धुत्तेहि ध मिल्छुअहिदेवएहिं मारिन्जंतं सयललोयमिमं । कथं तियणे विन कोवि विप्फुरद खत्तियफुलिंगो । न फस्सवि पिदसइ हिययम्मि साहसरसो । पटिओ कन्य वि अंधश्वे पोरिसफारिसो। तेजःपालः- 'तेऽपि त्वत्पदपूरपिष्टपृधियोपातभ्रमात्पसगाः पाताले विरुलं यलंति किमु तत्पाताऽसि विश्ववयीम्॥ वीरधवला--(सपातिरेक कोसालिनारवालः समुपविश्य कमलकं प्रति) ततस्ततः। कमलका-तमओ नूणं अवीरप्पसवा एसा भयवई पुयी न उण कावि ग्वत्तिणी फत्यचि परदुक्सदुक्खियं तणयं पश्यत्ति शत्ति कलियाउलकलय. लेगु तेसु नपरिनिवासिलोएसुन कोवि फुदोवि उठिअंगो धायिओ खत्ति. पकुमारो। वीरधवल:-( सखेदम् ) धिक कष्टमियमुत्सीय क्षिती क्षत्रजातिः । ततस्ततः। कमलका-तओ ताणं अविसंकिपहिययाणं तिव्यतरवारिदारियज- णअमच्छलियमहिरवागणीरसणोपदंसीकयकालहंडहंडाणं कीलालकदमिय- पुल्चयकेसाणं मलिणजाईणं अइभएण ताणं । १सतः कृतसतृणास्परदारेषु कुरुविकाव्येविन पहुबालगोपालमानणगोकुलमहिलामयनाव चितेषु तेषु हा! रात रक्षत, पावत, पावन धूरिख मृत्यधिदेवतः मार्यमा सम्ललोमिमम् । कथं त्रिभुवनेऽपि न कोऽपि वितरति क्षत्रियपुलिङ्ग, न कस्यापि विहमति हरये साहसरसः, पतितः कुत्राप्यत्यपे पौरपोकपः । * Ink haring fadal on leares 46 b (of lines) and 47 b (or lines) of the palm-leal ms., it is impossible to malo out G lipcs of 45 letters each and hence that mach portion is left out before this. २ सयो नूनमवीरप्रस। एपा भगरती प्रवीन पुनः कारि क्षत्रिणी कुत्रापि परदुःखदुःषितं धनयं प्रसूतेति हाटिति करिताकुलकलालेषु तेषु नगरनिगसिलो न फोऽपि कुतोऽपि उत्कण्ठिवाङ्गो पावितः शवियामार। ३ खतम्तेरामविशहिनापयानो शीनवः, ·३० हम्मीरमदमर्दने हा ताय हा तणय हा पिय हा मइच्छि हा भाय हा भगिणी हा भड हा सुणाह । एवं जणाण विहुराण परप्परम्मि कोलाहलेहि फुडियं हिययं न कस्स ।। वीरधवलः-(सत्राप्पकण्ठगद्दाक्षरम् ) ततस्ततः । कमलका-तओ मलिणजणहत्यमरणेण न होइ गई । इय चिंतिकण गलनिगडियरडंतबालाई कूएसु पडियाई काइवि मिहुणाई । कत्य पच्छावि चिअदहणदहणं विणावि गइसंभवो होइत्ति केवि सयलनियकुटुंवपूरियंतरंसु सव्वओवि जलणं पजालिऊण पविट्ठा सयंजेव नियमंदिरेसु पुरिसा। न हु पिक्खिस्सं मारियमाणस्स नियजणस्स दुहंति केवि कंठसंठवियरज्जुग्गहा कयपरिकंदेसु कुटुंबेसु मरणं संपत्ता । केवि पडतेसु रिउखग्गवरगधाएसु विहरनियगम्भस्वचूयाणं उवरिपरिवडियनियकलत्तमरणखणविग्घख्वीभूया। केपि पुद्विसंठावियनिहुयरडंतनियकुटुंवा अमरिसरसल्लसिया उद्धसिअंगा घसिऊण रिउसिन्नसमुद्दे वडवग्गिफुलिंगत्तणं पत्ता । वीरधवलः-साधु भोः सुभटचूडामणयः ! साधु ! साधु भो विपक्ष पक्षकक्षाशुशुक्षणयः साधु ! । युप्मानेय दोष्मतः सात्त्विकराजान् धारयन्ती राजधानीति सान्वयमभिधानमत्त मेदपाटपुरी । यतः- रवारिदारितजनोदरोच्चलितरविवारणीरसनोपदंशीकृतकालखण्डखण्डानां कीलाल मिनाक पेशानां मलिनमावीनामतिभयेन तेषां । हा तात हा तनय हा प्रिय हा मृगाक्षिा भ्रातः हा भगिनि हा मह हा सुनाय । एवं जनानां विधुराणां परस्परं कोलाइलैः स्फुटितं हदयं न फस्य ।। १ ततो मटिनमनहस्तमरणेन न भवति गतिरिति चिन्तयित्वा गलनिगडितरावालानि कूपेषु पतितानि फान्यपि मिथुनानि । पुत्र पवादपि चितादहनं विनाऽपि गतिसंभयो भवतीति पंपि निलकुदम्दारितान्तरेषु सतोऽपि गलनं प्राबल्य प्रविष्टाः स्यमे निममन्दिरेषु पुरपाः । नस प्रेक्षिध्ये मार्यमाणम्य निममनस्य दुःसमिनि फेऽपि फष्ठसंग्यापितम्जुमदा तपरिपन्देषु बुटुम्पेषु मरणं मनानाः।ऽपि पनामु रिपुषद्वर्गपातेपु विधुर निमगर्भमन्युनानामुपरि परिपति. वनिमस्मरणशनश्मिरूपीमाः । केपि पृष्ठसंस्थापितनिमृगमदनिमकुटुम्या अमर्षरमोशमिता उद्धसिताद्गा भसिला रिएमैन्यममुळे वाहवामिस्फुलिङ्गलं माताः ।

·तृतीयो प्रस्तपु तेषु सुभटेपु पिभी भने मन्नासु फोत्तिषु निरीक्ष्य जनं भयार्तम् । यो मित्रवान्धययजनवारितोऽपि चल्ग- स्परीन्प्रति रसेन स एव धीर॥ ततस्ततः। कमलक: तेओ जणणि जणणि अहंपि समंज्येय समागमिस्सं, अंच अंब मं खुहियतिसि परिहरिऊण कन्य पञ्चसि, ताय ताय सव्वयावि मंगहिण नयरमज्झम्मि जापसि, ता कई अहुणाम मिल्हसित्ति, संतपिय- रजणमुबाई विलयंनाई यि पालपमंडलाई मारिदुं पपहेतु तेसु निम्धिणेरु फलिपतुरपयेसेण तम्मझवहिणा लोभकरणाए मए गम्भसण भणियं जपलापधर पलायध विधामकामियतियलोओ युदोषि जणरक्रवणत्यं संपत्तो पसी चीरधवली । परिसैण अलिपचयणेण पि भयभंगुरपोरिसा सम्बो विपणहा ते दुटा । तेण पुरीलोएण चि मह पपणं सुणिऊण नाद नाह साहस- निहाण पदे अम्हाणं फुटुंबं मारिऊण रिउणो तुर पिकापतरस पलायति । धीरधवल:-(कणिकानिहितपाणिः सगुत्याय ) फामी फामी । ( इति उद्धता- पातमारमूविभाग मवाति) तेज पाल:-देय ! देव! योऽसौ ते साहसरसवसंपदस्दयस्य पुनः पुन- रपि मतिविनमः। वीरधवला-(सम्ममपमृत्योपविश्य घ) ततस्ततः। फमकला-सओ पं जपंतेण पात्य फत्थ सो अम्हाण अगालना- पगा फत्य फत्य सो अम्हाणं जीवियसंघाणकारओ, फस्य फस्य सी तिहुपणास १ जननि जननि महमपि सममैव समागमिष्ये, अन्य भम्य मांशुभिवतृषित परिहत्य पुत्र प्रालि, मात हात सदापि मां गृहीत्या नगरमध्ये यासि, सरयमधुना मां मुधातीति, संग्रस्तपितृज- नमुक्तानि विलपन्यपि पालकमण्डलानि मारिनुप्रवृत्तेपु तेषु निर्पणेषु फलितनुरुप्पेग तन्मप्या. तिना लोककरणया मया गुगाशब्देन मणिनं यत्पलागधरे पलापर्ष विक्रममितप्रिलोकपुतोऽपि जनमंरक्षणार्थ सम्प्राप्त पर वीरपालः । एतादृशेन पलीकापनेनापि भयभंगुरपारपा: संतः रि- पटा ते दुष्टः । तेन पुरीलोफेनापि गम वपन शुधा नाय नाय माहसनिसान एते अरमा कुटुम्वं मारगिल्या रिपत: काममाणस्य पलायन्ते ।२ ततः! एनरम्ययना मुत्र व सोप्रमाफमाटनायक, ·३२ हम्मीरमदमर्दने विहुरबंधू, कत्थ कत्थ सो यसणवडियाणं विहिणा अलिहियं भायपेयंति, विर- इयपमोयसद्देण विसुमरियरिउधायजायपीडेण, हरिसुल्लसियरोमंचराइराइयम- रीरेण हिययमज्झम्मि अमायंतेहिं व पमोयरसेहिं नीसरंतेहिं वयणमागेण हसि- यमयूहेहि धवलियनहंगणेण मलिणरिउजणदंसणमलिणीकयाइं सुज्झविदुस- वर्णतवित्थरियाई नियलोयणाई तुह मुहमुहाकुंडदसणत्थं सरसाई सव्वास दिसासु परिक्खवियाई । तओ तुमं अपिक्खंतेण दंसणुकंठिएण परिधाविभ सपलनयरमग्गेसु । कत्य सो कत्य सो नाहुत्ति भासमाणे तुह अदंसगवि- हुरिए तत्थ लोए तक्खणमुक्तुरुकवेसेण मए भणियं । वीरधवलः-(सौत्मुक्यम्) किं तत् । कमलकः-(संस्कृतमाश्रित्य) यदयमदयारिदारणदारुणकृपाणरुचिनिचय- रचिनमूर्तकालरात्रिप्रपञ्चः दाशार्कीकर्कशलसदिलोचनरोचिर्गतिस्तम्भितवन- संरम्भेग निजमनसेव त्वरमाणेन तुरगेण हम्मीरवीरानयमनुधापति वीरधवलः। इत्याकर्ण्य गिरं ममोत्सुकतमो लोकस्तदालोकन- व्यासलेन यथा यथा हुतगतिर्जातोऽनु शनिमान् । तृणं तेऽपि तथा तथा भयभृतो नेशुस्तुरङ्गै?तै- रासन्नोऽयमुपैति वीरधवलोऽस्मान् हन्तुमित्यातुराः ॥ तेजपाल:-धिर धिग् रे मूढाः! अमरूदधियामपरमार्थदर्शिनां कोऽयं भयतां भयातिरकः समरसमारम्भेपु । पूर्व शर्वरपदहार्जुनमुधन्वैष निन्ये परां प्रागल्भीममुनाऽहमेव तु चिरादित्युन्मदोऽमिच्दा । अभ्यर्य क्षतहस्तिमस्तकमणिस्तोमः प्रतीपार्चिपा पं नीराजयते स धीरधवलो नाम्नाऽपि भीत्य न किम् ।। बुध दुव मोश्मा मीवितमन्धानकारक, कुन कुन मः विधुग्यन्धु, कुन कुन म प्यमनपतिवानां रिपिता अटिमितं मागसमिति विरचितामोदरदन विग्मृतरिषपातमातरीन हपोलमितरोमा- रामिगजितगरीरंग हदसमध्ये अमारिरिव प्रमोदाम निसरति वनमार्गेग हमियमयः भा. रिखनमोहन मदिनारिपुजनानमटिनीतानि शोधयितुं प्रशान्तरिम्तृतानि निमलोयनानि सब मुखमुधाकृष्टदर्शनार्थ मामानि मर्गमु दिशामु परिक्षितानि I गुमानप्रेशमान दर्शन शिव परिधारित मानगरमागे । कुत्रम पुत्र स नाय इति भारमा ना माननियरित कर सोशमन्दर क्षेत्र मया भनिन् ।

·तृतीयो वीरधवलः-ससे तेजापाल! मास्मेदं यादीः । किं कदाचिदपि मपापि कृपाणपाणिना फिमपि समरकर्म निर्मापते स्म । शवयतपूर्वदेवतगुस्यन्दन वडरपदं साक्षादीक्षितपा फलव्यतिकरव्यत्तीकृतारम्भया । युद्धयैव प्रलयं नपन रिपुनयं मन्नाम भीमं चिरा- धन पण्डपगोत्रमण्डनमणिर्मकामचिन्तामणिः ॥ युतं च तत्र तत्रसुदपाटलुण्टाका मन्दधियो पराकाः । सन्दोहस्प सुरहामिय फपिर्याचस्पतिः स्वर्गिणां धर्मस्येव ममैप एपडपकुलालङ्कररत्नाकरः । किं तस्याप्यरिसञ्चयस्प सचिवः कधिचमत्कारिणी शिक्षा धक्ति यया स्फुरन्ति फलिनरत विक्रमोपमामाः ॥ (सशिरोनर्तनं च) किमेकमहं महेयमस्प माहात्म्पं महामात्यश्रीपस्तु. पालस्पा मतिः फल्पलता पस्य मनास्थानकरोपिता। फलं गर्जरभूपानां सङ्कल्पितमकल्पयत् ॥ किय-सिक्तोऽस्य युडिसुधया विभवत्युत्साहपापोऽयं मे । नृपनिकरमौलिधार्या पत्कृसुमला ममाय ।। (सह घ) दूरान्झिनमानशुद्धमनसा शान्तमनापांशुम- तत्कालोदितदुर्यशोमपतमश्चमोचितं चमिरे । मेरेतन्मतितिकापरिगरभोत्र भूमीभुजो भूमेर्मत्पदपीठशेषरजपः सपनिमालिगानम् ॥ शिश्च । मया सचिवेन्द्रमतिमपायुधन घ्यजीयत सकलमपि म्लेच्यफुला- पशिष्टमेतयिष्टपम् । तेजःपालः देय ! शीर्षश्रीविलासयासनिलग! हम्मीरशक्तिपिलपर- तेऽपि गृलप्रयोगोश्त्याः । सदिहापि निमिन्नीभवतु भवतां मनः । वीरधवला तदन फर्मण्यवधीयतां भयदिः । अहमपि मिलिनाम्पि. क्षितिपालपर्गप्रेमसंवर्गणेन निराशीकरोमि रिपुलपतिगइपरपक्रयानम् । (इति निधानाःस) नृतीयोडर ·चतुर्थोऽङ्कः (ततः प्रविशति तुरुष्करूपधारी चरः) चरः-(सान्तस्तोपम् ) अम्महे अपुरवो महंदोबिय कोवि मंतो सिरिते. अवालस्स । जेण जन्जरिदं सयलंपि अरादिभूचदिजादं । (सप्रमोदप्रकर्ष ध घ) सिरिवत्युवालसिक्खाकदगहलखोदसंगमुल्लसिदा । अहरिदरिउउलपंका जयदि मदी तेअवालस्स ॥१॥ (पुरोऽवलोक्य सस्मितम् ) कथं इधबेव कुवलयाभिहाणो मह पुरवभूदभादा आगच्छदि । (ततः प्रविशति तद्वेषधारी कुवलयकः) कुवलयकः-फैयदे नाधपसादे अम्हाहं भस्टजादिभूदाहं । एसे तुलुकवेसे लक्खसतुल्लेविय सुहृद्धं ॥२॥ (पुरो निरूप्य ) अये मह लहुयबंधवे सिग्घगनामधेए पुलदो पेलदे । (शीघ्रक उपसृत्य प्रणमति ) वत्स ! कुदो दाणिं पत्थीयसि । शीघ्रकः-अॅज ! मए सिरितेअवालमंतिमंतिदपधिदपयोगेण खप्पर- ग्वाणभूपदिच्छलदूदीभोदूण सपलमिलिच्छजादिनरिंदनाघस्स बगदादिविसप- वसुहाहिवस्स ग्वलीपनामधेयस्स पुरो गच्छिय विनत्तं । जं नाह ! फुरिदाई- १ अहो ! अपूर्वो महानेत्र कोऽपि मन्त्रः श्रीतेज:पालस्य । येन अर्जरितं सकलमपि अराति भूपतिमातम् । २ श्रीवस्तुपालशिक्षाकतफफ्लशोदसलमोल्लसिता। अधरितरिपुलपहा भयति मतिः तेमापालस्य ।। ३ कयमिदेव कुवलयाभिधानी मम पूर्वभूतभ्राता भागच्छति । ४ ."नायप्रसादः अस्माकं ममानिभूतानाम् । एष तुरुपयेषः राक्षमतुल्योऽपि गुम्बाम् ।। अये मम रक्यान्धरः शीयम्नामधेयः पुरतः प्रेक्ष्यते । यत्म! कुत इदानी प्रतिधसे । ५ आय! मया श्रीतेन.पालमनिमन्त्रितहिनायोगेन मरणानभूपनिच्छलतृतीय सकलाने रहमानिनरेन्द्रनाथम्य वगदादिविषामुपाविरस्य मीनागधेयस्य पुरः मा विमतम् । यमाय !

·पर्थोऽ: बारएंकारमुरारिदकंठतरो तिहपपातयणीमदपपाया तुम्हाहपि सपलरायचू. रामणिपाए आणाए न पहदि कादमुहिमंगीकारो मोलजीकारो।सा पदं आगामिण कृषिदेण तेण पिधियीनापेण ता निगडिदण कदाहिणिवेसो अम्हाई पामम्मि पट्टापादयुति लिहिदरापादेसाहत्या अहंलेय पेसिदो। ता भएनन्य भगदादिनरिंदपेमिदी दोहं आगदुत्ति पापग्गाणनरिंदरस सो रायादेमी ममणिदोमा तस्म रामादेमस्म दमणमसेवि मीलमणीकार- दमोपरि पलिदो पप्परग्नाणराया | अप भए गणपणिधिरूपेण देसरक्षण- विपक्षणस्म मीलीकारनंदणस्म निदिदं तं विग्गहाणं 1 ता इमिणा वि माउलीनदेण मोदीसारस पाधिएं पधापिम्हि । कुदलपका--भो मदिशालिपा शाह शाह नए सचिदं । मएपि गृढ- पुलिास परोण गुमलसापा सुम्हाई मालिदतुन्द्रुपदेशंपि शपलंपि दाइ- स्मदिनमा सन्देहि रामलशमयमि न सुज्झियव्यंति ययणेहिं तोसिण भेदि गुटपालपदापसीहपभिदिगुजलमंडलेशालसमूहे । ता जम्नलिपं सपलं पिलिउलाप। शीघ्रकः---अम्हहे फलिदा सपियरापस्य मदिलदा । दाणि खप्पर- ग्याणपपाणयार पिटुरं फरेमि मीलरछीमारस्म फडपं । मिाहारसुगरितकष्टान्तः त्रिमुल्लापनीभूतरवापानी युष्माकमपि सफलरामचूडामणि- मानायामामायां न वने एवमहत्याहीकागे मीलीः। तदेतदाकण्यं कुपितेन तेन पृथ्वी नाधन स्वया निगायित्वा कृताभिनिवेगोऽस्माकं पाचँ प्रस्थापयितश्य इति लिखितराभादेशहस्तः : महमेव प्रेषितः । तन्मया सत्र पगादिनरेन्द्रप्रेपितः दूतोहमागत इति स्वर्परगननरेन्द्रस्य स राभादे- सा: ममपितः । तनस्य गमावास्य दर्शनमात्रेणापि मीलन्ट्रीकारदेशोपरि पलितः सपरपानरामः। भय मया गाणिधिरूपेण देशरक्षणविपक्षणस्य मीलीकानन्दनस्य निरेदितं तद्विमहोत्यानम् । तमुनापि बायुलीभूतेन मीलग्रीकागय क्ययितुं प्रभावितोऽस्मि । १ भो मतिशालिन् साधु साधु सपा सपितं । मयापि गृहपुरुषत्वं भान गर्नारामः युप्माकं मारिठतुरकदेशमपि मल्लं दास्यति । सामाभिः समरसमये न योद्धव्यमिति बपने सोपयित्वा मंदिवः पुरपालदापसिंहममृतिगभरमलेश्वरसमूहः । सनर्जरितं सालमपि रिपुमपनम् । २ महो ! पलिता सचिवरामस्य मविलता । इदानी सारसानत्रयाणथया विधुरं करोमि मीलग्रीनारम्य कटकम ।

·हम्मीरमदमईने .- कुवलयकः-हेगे विय भेदिदविपक्वपक्वनलबहकिंवयंतीए हलसियं कलिय दावहस्सं पयाणयं सिलिचीलधयललायादो । इति निष्कान्ती। (प्रवेशकः) (ततः प्रविशति चिन्ताक्रोधविवादवाडाविभज्यमानमानसो यथोनितो गोरोईसपनाम्ना प्रधानपूरुपेण सह मीलच्ट्रीकारः) मील चाणामि त्तासितं तं चनयतमथुला खप्पणखानलावा जं पत्तो सो छलेहिं लिउचनवियुलं मंचिलं चाणितृण। मंतूनं तेसफंक कडयफडखडावचलासाविवाता ताही पयानं निचफुचमतिना कुचलेसेन तेन ॥३॥ (प्रधानं प्रति ) चैलमुहादो चानितून तं विग्गहाणं ताव पिसिनं मा कुषितपगतातिफूवतितोसणनिमित्तयं रदीकादीफिहाणं निचकुलुपुकलं तुह मंतपयोकेन । ता किं दाथि जुत्तं । प्रधानः-(साभिप्रायोल्लासं) तेर्व तनुतनुच कुलु चालु विचालं संपति- वदालनं ज्येव लवित्तन लश्किळते निचतेसो।अन्नधा खप्पलखानलावलंटितनि- चचनवतसोगतनमानसोज्झित्तनजुवलावो तुम्हाहं पवुत्तावहितपसलं हुविन्न । ता इत्थ लियुचयचयलच्छी नहितए कामं तत्थं होति । मील०-(सक्रोधहासावेशम् ) धिरे धिक ले फपलाचलावघाती सति सहितए मह पोलिसपातपुग्गूलनमत्ततंतावलुच तुह मंतो। १ अहमपि भेदितविपक्षपक्षनरपतिकिंवदन्त्या हर्षितं कृत्वा दायिध्ये प्रयाणकं श्रीवी- रसवलराजात्। २ जानामि ग्रासितं तं मथुराजनपदं सर्परखानराजः यत्प्राप्तोऽसौ छल: रिपुजनविधुरं मां चिरं ज्ञात्वा । मत्स्वा देशभद्नं फटकभटपटाप्रत्यला तस्मादत्तं प्रयाणं निजभुज" गूजरेशेन तेन ॥ ३ परमुखात् ज्ञात्वा धद्विप्रहोत्थानं तावोषितं मया कुपितयगदादिभूपतितोपणनिमित्चं रदी. फाभिधानं निमगुरुयुगलं सब मन्त्रमयोगेण । तत्किमिदानी युक्तम् । ४ देव दनुतनुज कुरु चार विचारमा सम्प्रति अवदारणमेव "न रक्षिप्यते निजदेशः । अन्यथा खपरसानराजलुष्टितनिअजन- पदमोक्नमानसोझित युध्माकं भवतु । तदन रिपुमयमय रक्ष्मी ५Tho text Eeems corrupt. ..... भवति।

·বা तेसो एस पयात सपशमुहे अफालफत्तलता सो पुसो विछदिति जातु मलणं किं तेहिं सोई उण। संकहे मिलने पतंयति पलं दत्यून ता कंपते सह यालिनिधी पयोपलवडापाणेहिं निट्ठीयति॥४॥ (नेपथ्ये कलकलः) (समयसंभ्रमम् ) कथं एसोक-पंतविपकीनाशकठोलताठाचव्यियमाना. प्लीलस्स सपलस्सपि अतिमधितपयोनिथिसमुच्चलिपकालफूडालीयनपटाइत. सुलामुलपोशलपिलावितकोलाहलसतिसो कलपलो गुणीपति कंयायालस्स । (पुनर्नेमध्ये) नाय ! नाथ ! लक्ष ! लग्न ! पदे कपलनुकंठिपपमकिंकला व पह- लनपूलकलालकला पनेय धार्यति फेवि सुफडा । मील के एसे अपुरप्युपातुव्य मह सिपिलमम्मि । (पुनर्नेपथ्ये) त्य रे सत्य! सो निपभुपजुयलयलगलहत्यिययीनाशसारो मोल- छीकारो। मीला---(समयकम्पम् ) अले ! वोलपपल पलग्गे सलथापापोलणिको- पनातिन्य एसो। (पुनर्लेपये) नं नधि पात्वयि अम्हाई नाहो । अनघा फ, एतिसेदिवि विपुलविपु. लेहिं फोलाहलेहिं अह एपारण न घायति । १देश पर प्रयातु गभरागुखे १ पुत्रोरि शटिवि जातु भार्ण का सौख्यं I पद्रमा परे हाय पारिनिधिः पयोधरपदालानी: विधीने, ৯ শাবনুবিলীলাযৗথশানামে মাৰি নিৰিীনি- বেঙ্কাকাবাবীলতাধিশাখারিবিয়ষীরায়খে অত খুব কানাবে। २ मा ना! !! ले परमTTTTETranत येऽपि सुभटा1३८ पोपुरात म सिरिये। रेसनिनु स्तिसारो मोअरे! पोरARRORIनुशेग्मी .... मन मानि पुत्रापि भरमा नायः अत्ययारपवासावि विपुररिपुः पोटाइन । सष्टे भिरिते ·माईने मील०-(सामकिगाहित प्रा श्रीपेल पर गुणालेमि निप. कलयालमानास्पलिनलिजलापनमंडलो निनाम। गुना अरेरे! | क्षिप्तो गेनादिमी जलगि फणिनगे निक्षि गेन निहा येनादनमापि सुप्तो हगिरजनि पुगे येन कारण कोपः। मीदाकारको मननपदपिपगाददोर्दीसः फासीफामी समन्विष्यतिमदमिरमौररापानोन्मयोगा। मील०--( पोय सभाम् ) अले कोयाविशदोपणो पानीभि. सयेसो पसी पीरपयलो पत्रेय आफलादि । इतिहानितगितागिरतालिगरणं पुरःप्रगम्यता प्रमानेन सह पायो। साः प्रविशति समरोसितरूपारिणा बारमन प्रगमान: "भितो येनादिरो" इति तारपरं पठन् यपोमितपरिवारम्वरगारः श्रीवासनदेवः । वीरधवला-रेर तुरष्का ! फस भवतामधिपतिः। ग्णप्रूणविजसुरगृहग्रंशमून: ममतः पापस्तापं नियधिक दुर्गती गन्तुकामः । प्रायश्चित्त रचयति न किं सैप मलबद्धारा. तीर्थस्नाननिदशसुदृशां कार्मणेरावतीमः ॥६॥ दारभट्टः-देव! देव ! कुपितवैकुण्ठकण्ठीरवकठोरपौरुप ! कथमिवा- ऽस्मिन्नियत्यपि तवायमियान् संरम्भः। नखच्छेद्ये विद्योतयसि परशुं किं तृणलवे झमक्रीडालड्डो प्रगुणयसि पोतं च पयसि । स्वनासीरस्मेरोटकटकसाध्येऽपि मलिने यस्मिन्साटोपं प्रकटयसि कोपं स्वयमपि ॥७॥ (सचिहाँस च) अहो ! महीयान् भाग्यपरिभोगोदपस्तस्य म्लेच्छराजस्य। कुप्यत्कृतान्तमदखण्डनचण्डिमाऽपि कोऽप्येप कोपरभसस्तव शौर्यशौण्ड!। १चल चल स्वस्थीकरोमि निजकरवालवालाकवलितरिपुराजवनमण्डलो निमसैन्यम् । ! कोपकपिशलोचनः प्रधनोचितवेप एष वीरधवल इवागच्छति।

·प्रायः मिशीगुमटपिकममामासु मी माानमनगन्महिमानमा ॥८॥ (भरिमाणावरातिरेक दिमाप) पाना मनिरामयः पातु भगवान्गानुपाधि पानमनप पेपिदधिर मेषां गतिं किं स्तुमः। मेम्पोऽपि मनस्यगगनिभरादापुः रिधरं निर्मित पेषां से अयमन्गुलेन तु गृलादण केन दियः ॥९॥ अरयस्परपा सम्मुरस्मार्क पदानामपि । हरिमायाभरणय न्पास्लप पामिनः ॥१०॥ भृामनुमानामपि परपरिभपारिरम्भो पिठम्यनरम्पराप जायेत । तपाहि गतिजिनप पुणेमारनपनेय स्यपमनुपरभाषं प्राप येषां समोरः। प्रगदहितगमिश्रीतान्तिास्तेप्पफीति पिदधति पुतभूलीलयावतुरशः ॥ ११ ॥ (মাথা) ত্যাগ স্ব বশ্বিন- पटीभपादनितरां त्वरिताः स्फुरन्ति । क्षिस्या रजो निजपदादतमेव तेषां स्वयाजिनामपि मुरो रिपपत्रसन्ति ॥१२॥ (मावेशंग) देय ! देय ! परिहर स्वं समरसमारम्भसरम्भममुम् । पन:- पादः संप परषु पीरधवला गरेपु साक्षादिति प्रासेनेय हतपनापमहिमा मकोय दूरं करान । अर्कोऽपि स्यमगोपपद्दिपि राजापूरेण कोन्या पुरः स्थातास्ति स्वपि पिष्टकमुकुट दिग्जैनपानाति ॥ १३ ॥ (समभावातिशयम) म्लेचार्जति नप धीरधवलक्ष्मापालबहसतो मामिपाए पतिरित्यपादि मुदं शप्रावित प्रामिनि ।

·४० हम्मीरमदमर्दने एतत्पादरजाप्रसङ्गजनितं तस्याहरिष्यत्पुनः कः शोकं यदि मा भविष्यदभितस्त्वत्कीतिमन्दाकिनी ॥१४॥ वीरधवलः कथं हस्ततः अस्त एव चिरकालोपस्थितोऽपि समरसमा. रम्भोऽयमस्मटुजस्तम्भयोरभाग्यरहस्येन । ( सनिर्वेदं च) एतस्मिन्सुचिरोपयासविपुला क्षुत्पारणार्थ समा- कृष्टप्रौढनरासिचन्द्ररसनाभीमे भृशं मद्धजे । धिग्यातः किमु दौकितोऽद्य कवलः पूर्व त्वयाऽसौ हृत- श्वेत्पश्चादपि कस्तवाप्ययमुपालम्भोज्य कर्मदशम् ॥ १५ ॥ द्वारभट्टः-देव! परिहरादेशमुत्तरङ्गम् । गतोयमतिदुरमलीकसुरता- भिनिवेशस्त्वयभद्रस्वेच्छागतिः म्लेच्छाधिपतिः । वीरधवल:--(तथा विधाय म प्रति ) त्वमप्यत्रैव निवेशय शिविरं, प्रवे. शय च सचिवमरालं श्रीतेजःपालम् । भट्टः यदादिशति देवः । ( इति निष्क्रान्तः) (ततः प्रविशति तेजःपालः) तेजःपालः-(सहर्षप्रकस्किटम्) कटरि! पौरुपोत्कटता श्रीवीरधवलदेवस्य । श्रीलावण्यप्रसादाङ्गजशिविरचरा दीमकुन्तप्रदीपा यावदापन्ति राष्टुं तमसि रणरजोजन्मनि द्रष्टुमेनम् । तावद्दावाग्निदोषाकरतरणिशतैरप्यभेचं समन्ता- दुष्कीर्तिध्यान्तमन्तः कृततरलगतिः प्राविशत्सैप दक्षः ॥१६॥ (मिचिदुपसत्य राजानं प्रणमति) वीरधवलः-ससे ! सखेदा इय ययमस्मिन्नसुहदिमाणग्राहमपि प्रणदप प्रपाते। अथया- दीपे दी गृहफूहरतो याधमेत्ययकार: स्कानि धत्तां प्रमरतु पुनः कुन दीस दिनेशे। मरम्बनऽस्मिसमनि ममित: स प्रणय प्रयातु फामी गन्ता पुनमाचिते वस्तुपालमपशे ॥ २७ ।।

·४१ चतुतिः तेजपाल:---देव दिव्यशक्तिसम्पृक्तभुजादण्ट!। उत्कपाय प्रभवति भुवः पौरपाम्भोधिरन्त. ममक्ष्माभृत्ततिरतितरामुत्तरगस्तवैय। वीरधवल:- (ससितम्) भृशमीदशमेतत् । रजनहालहरिसचिरर्यस्तुपालाननेन्द- ज्योत्स्नाजालेपचितापि सैप शिक्षाधिशेषः ॥ १८॥ तेजःपाल:----सत्यमेवेदम् । स्यामिन्नुयमनापस्तव सचिवपतेर्वस्तुपालस्य युधि- गौरी प्रेमातिरेकादजनि तदनयोरर्डनारीश्वरस्यम् । सेनेकामेय कान्ती निदधतुरएधपत्नजामत्प्रपोग. मागल्भ्यैकमभायौ सुरमरिदुपमामुपः फीसिमेनौ ॥१९॥ वीरधवला-कि यमि सचिवपतिमतिमरितम् । युद्ध ज्योमालयाले जलाधि धिरः बहसारिंगी. লমণিঃনিবনিমালী। सा मानाति पृति यियति पुसुमतां नेतुमेनं गुनीनां नापं फालामिन्द्रं भुजगगगति पस्कारम्नानुकारम् ॥२०॥ सोऽपि सम्प्रति प्रतिभावाविपदनपटुना अस्प मन्मीन्दाममाटोपेन भृशमभिहतारम्मो मदपलोसनादेष तथा पलापिनपान हम्मीरवीरः, यथा- धिन धिम् मुराररामामस्य समिती पृष्ठे नगरपस्प पर स्विताप यालङ्कपडपदयीमायाति मोऽपि भूयम् । मारतीय समारजित्परगतेरस्पाना प्रस्पती रेणुः स्वनामसम्भयोऽपि नभृशं पृष्ठ परिस्पष्टवान् ॥ २१ ॥ द्रष्टुं त्यस्मनिरापासमिय प्योमाप्रसनः । क्षण रिभरगतिः शर्मपर्म माशीकरोतु ते ॥ २२ ॥ स्थयाम्यहपीडाभुनारपिरजमनपा समन्ना. दुल गूर्यमस्त निरजनि जगहोर पारोमिः।

·No text on this page.

·पनमोऽङ्कः (ततः प्रविशति कम्पुको) कमचुकी-(नराननराणि कतिनिपानि प्रदाय ममिदम् ) सोऽहं पष्टिगतित्रिविमम इति ख्यातः शृणोति सुति- स्तारं वक्तारे भायुकेर्पितमुरो नामेव दातुं शिशोः । अड्डालिभिलपक्षमपुटके विशिशौ पदयतः मर्व जीर्णमिदं स्टैव तरणी नाधापि मां मुञ्चति ॥१॥ अपि च सा पसिनालेन जरया मुक्ताः कटाक्षच्छटा: स्वारमा फम्पपते शिरश्च विषयाभोगाग्निपेनिव। आलोकाय मुर्जलं विसरतो बाप्पच्छलायधुपी देहोऽधापि तथापि सहचति मे मृत्योभियेवाधिकम् ॥२॥ (सविमर्शम् ) कपमधुना दयितजयलक्ष्मीदोलायमानमसमानन्दयिप्ये देवों भोजपतालदेवीम् । चिरविरहम्पिापा हि देव्याः, घटिका प्रहरापते पुनः प्रहरोऽस्या दिवसायतेऽधुना। दिपसस्तु युगायने धादिधुमन्ते नपनोकरोत्कटम् ॥ २॥ सदेतन्मनोविनोदनाय किमुचितं स्यार! (आकाशे) (करामातीविकस्वाविवराएपरिटनपतवर्ण कगै दत्स) किमात्य भो.१ "समीक- समपस्फुरदनीकभयपलापितहम्मीरप्रमोदपुलकित शरीर श्रीयोरधवलदेवो दे- पीपदनारविन्दसिमकरन्दपानोत्मयोत्सुफविलोचनरोलम्ययुगलो घयलक भनि भयाणक नया " इति । तदहमप्यनयेव प्रवृत्त्या प्रवर्तयामि देवीम् । (इस्पोत्तपत्वरितनरामाटितपई किचित्पति) (सनभविशति नरविमानाधिका श्रीवरिषपडदेवस्वेनःपाटय) वीरधवला--(पुरोऽवलोक्य तेनः पालं प्रति) सणे! क एप नभोमण्डलमण्ड- पावटम्भमूलस्तम्भापमानो गिरिः। तेज पालादेय! धरित्रीधम्मिलो पिलमति यमिष्टातुमान- स्सरमा पामीकृतपपुरसादगिरि।

·हम्मीरमदमर्दने इमे ताराभारास्त्वदहितयशःपलदजुपो यदङ्गं रगन्तः कुसुमभरभङ्गीमविभः ॥३॥ वीरधवल:-अहो कियत्सौभाग्यतुझ्तालङ्कतोऽयं गिरिः । तथाहि उत्सझे विनिविष्ट एव फणभृत्पुर्या भुजङ्गबज- व्याजस्फूर्जदतुच्छकजलमिलद्वाप्पायुपूरस्पृशः । घुम्वत्येष दिवं परिस्फुरदुड्डस्वेदव्याद्री भुवा कान्तारमकराडरच्छलचरद्रोमाधयाऽऽलिङ्गितः ॥ ४॥ तेजःपाल:- पतदिह महताऽमुनय मन्ये गगनमधारितरां धराधरेण । जलनिधिजलकैतवादिदं तु च्युतमवलक्षमलक्ष्यतेच दिक्षु ॥५ वीरधवला-अमुमेय मौलिविभूषणतया विभूषयति भगवाननलेश्व यच्चूलाभाजि चन्द्रे विजयिनि विगलचन्द्रकान्तद्रवौधै- रस्मिन् धत्ते पतङ्गोपलपटलशिखी न प्रतापं दिवापि । शड़े पड्डेमहाणि श्रियमतिशयिनी न श्रयन्ति श्रवन्ती. सन्तानेषु प्रतानं कुमुदसमुदयो न कचिन्मुश्चते च ॥६॥ (सचमत्कारं च) ते मेस्समुखाः क्षयक्षणसमुदाम्यन्मम्डम्बरै. महीना दिवि कर्करोत्करतुलां भूमीभृतो विनति । शैलोऽयं परिकम्पतेऽपि न पुनस्तां सप्तपातालिका भित्योधैरचलेश्वरेण चलता संरम्भतः स्तम्भितः ॥ ७॥ तेजःपाल:--देय काश्यपीकामुक! पश्य पइय पर्वतस्पोपत्पकाप सरेपु कृतमनिष्ठो पमिष्ठानमोऽयं न कस्प विश्रमपति नयनानि । इह हि- तृणकवलनलीलापातसारणकान्ताविरहविधुरमुचत्लान्दनं घालमेणम् । अपि मृगरिपुपत्नी दूरितानकमड़े कलयति फरणाद्री दुग्धपानोत्सवाय ।।- हो। महामुनिमाहात्म्पयशंवदा इव, कुसुमसमुदपान्तनान्तभृडीकलकलप्तमिय:कयाविनोदाः। अनुवनमपयरमन्त्र पासं पतितमामृतवोऽपि तुल्यकालम् ॥'

·एशमोड (सप्रमोदानुरागम् ) अहह महर्षिसहपादिय, कार्पस्पष्टशिराभरोपमलतासंवेष्टिनार जया- भूटमापदलमतानमुफुटाः सौग्योपविष्टा भुवम् । उत्पुरझानि सपोपना इव पनोत्सझे भृशं विनते शुभ्रध्यानविभानिभानि शिरसा पुष्पाण्यमी पादपाः ॥ १० ॥ वीरधवल: मन्त्रिमाणिश्य ! पवित्रय नेत्रमितोऽप्यन तपोधनेषु । अमी हि नियमनिरसम्वासनिष्कम्पवपुषः पभासनोपविष्टा एव संसारमागर सरन्त इव न कस्य पमत्कारयन्ति तामि। तन्मालिन्यं दधति विपयनामपरमपः पचाप्यन्तःकरणकुहरे स्थापयित्येन्द्रियाणि । पते नित्यं मुनिपरिदाः क्षालयन्ति क्षणेन ध्यानाधानस्फुरितपरमानन्दपीयूपरैः ॥ ११ ॥ फिच- अनाहतरयोत्तरं परमसौरभ भास्वर--- प्रभापरिमलं सुखामृतमयं महाशैत्यक्त् । प्रहीतुमिर दुर्लभं प्रशमिनां परं मम तत् विशन्ति फरणान्पही हदि समाधिदीपस्मिते ॥ १२॥ तेजपाला-(सहर्षानुरागम्) देव! निस्तन्द्ररोदरसव्यसनविवानामपि मनांसि शमपत्यपं पवित्रो महामुनिचरिप्रोत्सवः । तथाहि- पता भात्पनुरमुरियनिताचमत्कटाक्षरटा. क्षेपा कीर्तिलतारा शमरमक्षीरापिनीरोर्मपः। समध्यजिनीनपध्वजपदा करिपूरश्रियः शुखध्यानयशवतीन्द्रदशमदारोद्गता दीसपः ॥ १३ ॥ किन- वृक्षवग्यमनं फसालिरशनं सारजनमासनं मल्यो भतालमभूषणामही भस्मैव पेदमायो। इत्येते सुकृतानि फष्टफलया फ्रीणन्ति धपाः मुग्णी स्वामिन् ! धन्यतमोऽस्पभूपुनरयन्पुण्पांशमागी भवान् ॥ १४॥ वीरधवल:---(पुरोऽशेय) केयं पुनरपितपुरंदरपुरा पुरी परितः परि- तोपपति जननपनानि।

·४६
हम्मीरमदमर्दने
तेजपाला-देव! भविष्यत्पद्ममूवैभवेन जगनिर्माणकर्मण्यात्मपरी-
क्षानिछेनेव भगवता वशिष्ठेन विरचितस्य विक्रमातिवान्तसुरासुरचक्रस्य पर.
मारवीरस्य चंशोद्वानामवनिधवानामेकमहिपी महोतानचैत्यालाचलध्वज्ञान-
लचुम्बितचन्द्रा चन्द्रावती नाम नगरी ।
या निर्मलाम्बुस्टशि दीर्घिकायां नमाम्रवन्यामपि जातविम्वा ।
कृतप्रयाणेव समं रराज भुजङ्गमस्वर्गिपुरीजयाय ॥ १५ ॥
अपि च-
नानारत्नकलापकल्पितमहाप्रासादवृन्दोदित-
ज्योतिश्चित्रितचञ्चलध्वजपदप्रारभारदम्भच्छदैः ।
आहती कलिकालकालफणिनं न्यायैककेकी सदा
यस्यां जातघनोदयप्रसृमरानन्दो नरीमृत्यते ॥ १६ ॥
वीरधवल:-परमारवीरभुजापरिघपरिपालिता परपरिभवानामभूमि-
भृशमसौ विराजति राजधानी ।
तथाहि-
उन्मीलत्कीर्तिदुग्धार्णवनवपरिखाभूपिनान्तं प्रताप-
ज्वालाजिहोग्निता लसदसममहाशस्त्रसम्पातरौद्रम् ।
प्राकारत्वं प्रमारान्वयनृपतिभुजायुग्ममुचैः प्रतेने
यस्याः प्रत्यर्थिपृथ्वीपरिवृटपृतनासवदुर्लयामेव ॥ १७ ॥
(नरविमानातिवेगनाटितकेन)
(पुरोऽत्रलोक्य ) अये प्राप्तैव भगवती सरस्वती नाम महानदी ।
पुनाति लानेन त्रिदशतटिनी दर्शनवशा-
पुनर्देवी रेया विरचयति पावित्र्यमतुलम् ।
इयं दरे नामश्रुतिभिरपि दत्ते च शुचितां
सुता घातुः पूतं निजगदपि भूतं तदनया ॥ १८ ॥
तेजःपालः–देव ! सुरासुरमहिता त्रिभुवनहितायैव धावत्यसौ।यता-
प्रैलोक्योपतिममेण जनताद्रोहमरोहन्महः-
सन्दोहः सहसाऽनया जलनिधी क्षितः शिखी वाइयः ।
तसापोपशमेच्या हृदि घृतं सम्भारमम्भोम्हा-
मेपा नैव कदापि दापितमधुस्यन्दोचयं मुश्चति ॥ १९॥

·पञ्चमोऽशः अपि च-मपि सत्पामपि भुवने नरका इति कथमियं कथाऽद्यापि । निर्मूलयितुमिवैतानित्येपा प्रविशति भुवोऽन्तः ।। २० ।। वीरधवलः-(सोलासम् ) नूनमस्याः सिद्धपुरपुरपरिसरे प्राचीमुस्व. मरमरं पयःप्रवाहमधियसन मुचिरविरश्चिशिरस्कर्त्तनसातपातकविशुद्धयर्थ- मिव भगवान् भद्रमहाकाला, घूलागलयलसिन्धुपयःप्रवाहो व्यालोलचामरतुलां तनुते त्रिसन्ध्यम् । नृत्यन्नसी प्रस्मरानलचक्षुरस्या नोराजनीभवति घ स्वयमेव देयः ॥२१॥ अये! स्वर्गसीन्नि मुकृतानामनायव्ययेन दूयमानैर निपुण्या- धिभिरमरैरमरावनीवेयमत्यारित्रभुवनपावित्र्यपरायणायास्तीरेऽधिरोपिता पि. तामहसगांवधिरधिरोहति नयनपदवीमदचीयसी गूर्जरराजभुजपालिता रा- सपानी। उचचैत्याग्रभागः स्पलिनमिह महत्त्वद्रयातस्य भावि स्थाने स्थाने तदस्मानिभृतमित इतो गम्यतां दूरदूरम् । इन्यस्यां भूरिभासो दिनकरसुहृदः शातकुम्भीयकुम्भा मित्रं शम्वत्पताकापटकपटकरफीच्या ज्ञापपन्ति ॥ २२॥ तेजपाल:- देव ! पश्य पश्यामी । कि मच्नारगावलिविभयभरोऽहारि हारीभवधि: साक्षादस्यामितीवापनिधरपिभुना येष्टिता यमवेषात् । तीयांशु तप्सलोहोपमममरगृहा व्योमगद्गाम्युरग- मौलिलाता: पताकायसनरसनया लेलिहन्तो नु शुदाः॥२३॥ वीरधवला--(सस्मितम् ) निशि निशि तुहिनांशुज्योत्स्नया जातजादा- ऋतिरिव रधिमृत्यांमुहसन्त्यां हसन्त्याम् । इह सुरगृहपनियासरे वासरंजमा चत सपति पताकाहस्तविस्तारणेन ॥२४॥ एतां पुनरनन्तश्रीमण्डनीयां मण्डयत्येककृण्डसमिप सहनसपशनि- शेखरसुरगृहकच्छलमुक्ताफलपटललटिलान्तं मध्यस्फुरदुस्मरतननाविनान- चलपितान्तरीपमयमरकतमणिनिकुरंयकान्तं नितान्नतान्तनीरजरजापरिरम्भ- ·हम्मीरमदमईने सम्भावितशातकुम्भशोभमम्मो विनाणं जगदानन्दनिधानं सिद्धसागराभि- घानं सरः। महाम्भोधिगम्भीरिमगरिममाधुर्यविभवे- जिंतो येन श्यामोऽजनि जनितदुःखव्यतिकरः । यहत्यौर्यव्याजादुरसि परितापं न घटते सरस्वत्याप्येतद्विरचितपरीरम्भपरया ॥२५॥ सदा पूर्णेऽभ्यर्णस्थितहरसहस्रालिकशशि- प्रभाचचञ्चन्द्रोपलपटलसोपानसलिलैः। क सम्भाव्यो यत्र प्रलयसमयदादशरवि- च्छविप्लोषैः शोपः कथितप्युपायोधिभिरपि ॥ २६ ।। तेजपालः–देव ! एवमेवैतत्। यन्त्रौर्वप्रकराः स्फुरन्ति गिरिशमासादकुम्भप्रति- च्छन्दैः कुम्भचयाः पिबन्ति च सदा नाभूत्तथाप्यूनता। एकौर्वज्यलनककुम्भतनयक्रीडानिपीतोदक- ब्रीडातः पुरतः फ तस्य सरसः क्षीरार्णवो वय॑नाम् ॥२७॥ (पूनितनमस्कृतसमुत्तीर्णायां सरस्वत्यां नरविमानवेगं विभाव्य) देय ! देव ! पश्य- ये दुरक्षितिमण्डलस्थितिजुपो दृष्टा निविष्टा इव त्यां सद्योनु विमानवेगरभसायातं निरूप्यैव ते । अभ्युत्थानमिव क्षणात् क्षितिरहः कुर्वन्ति ते सर्वतः स्मरत्पुष्पततिस्मितातिभृतो विस्तीर्णशाखाभुजाः ॥ २८ ॥ वीरधवलः-(अगुल्या दर्शयन् ) नयनमार्गमियमायातैव महीमहेलाक- णायतंसकुसुमं कर्णावती नाम नगरी । यस्यामनवरतमपि, तटस्फुटत्सानमतीतरगरजन्मृदङ्गाध्यनितेन लक्ष्मीः । अस्मपितुः श्रीलवणप्रसाददेवस्य नर्नति कराजरते ॥ २०॥ तेजःपालः-देय महीमण्डलमण्डन ! किमुच्यतेऽस्याश्चारुत्वम् । एका सानमती सरिलहरिपु स्वैरं दितीया विपत्- कुल्पावीथिपु रोचमानरजतादर्शोग्यलासुध्वम् ।

·एमोr मन्याने निधि तपः फणिपुरीगीर्वाणपुर्ण मदा न्यायी परिलम्पिदिम्पमिपनी पस्या ग्रहीतुं प्रियम् ॥ ३० ॥ वीरधवल:-भहाँ ! पनिरको नरविमानस्य । एमानि दरस्थियमेप यस्तु पिलांगनं यायदिदं पुरी मे। रेषा पयायमिन निमपातसादामोनि पलन्मुनस्य ।। ३१ ।। तेजपालाप : मधमन्यादयानन्दगुगवलाकृष्टमिय पुरः पपात नयनयामनि पपल नाम नगरम । वीरधवला---(पुगेरोक्य) पयलयापुरलक्ष्मीलीलाधम्मिल इव लक्ष्पते एंव्या जपलदेव्या यिारोपाननिवेशः। अरपोपरि स्परति पापुरतमान- प्यूहाइपा गगनमाम्नि परागराजिः । अन्तयेष्टुममहा मिहिरप दीप्ति- भायाचिउदे प्रयुफ्तिय विफम्पमाना ॥ ३२॥ तेजःपाल: अहो अहितेन विहितः प्रतिमयोगोऽपिमहता हितायय जायन । साहि- पेयष्ट्रियदनविपरमोत्तुमघातिरं पापार क्षिपति पलु यां कर्फशां कान्तिम। माप्तस्य भ्रमरनिकरदयामधार पिशही रगत्यरणमणिमयाकल्पसन्दोहकल्पा ॥३३॥ वीरधवलःभूनमिदानीमिहयात्मानं रमपमाणाऽस्ति देवो । तथाहि- भान्ति सदनचन्द्रपन्द्रिकायन्द्रकाः कुसुमगुच्छकलात् । शाग्निमालिपु गललावलीमध्यलन्धनिगमा हयोगताः ॥ ३४ ॥ तेजपाला--देव ! धवलकपुरभयेशमुहर्तमहोत्सवं यावदिवोयानले. सासु रोलनीपं देवेन । पुनराई पुरि पुरो गत्त्वाकारयामि प्रवेशोत्सवमगुणनाम् । (इति तुरदर्भ समारय निष्प्रान्तः) वीरधवला---(मरविमानादुत्तीर्य परिजन प्रति) शासी अस्माकं मिपवयस्यः ·हम्मीरमदमईने (ततः प्रविशाति विदूषकः) विदूपक:-(उपमृत्य) देखें ! मह वालवंभणीमिरकलियपलियकनाबुन- लजसपसरविहसियतिहुयण ! नियघरघरिणीचरणनइसिहासिदिविहियनिव- अग्गिहुत्ताणं अम्हाणं बंभणाणं वयणेहिं सव्वदा सुही होहि । वीरधवलः-(सहासम् ) वयस्य ! क स्थितो भवानियन्तं समयम् । विदूपकः-देव ! नियमंतिपरप्परकहावसणपडिएसु तुम्हेसु निषवा- हणपुहि अद्धंगठावियनिययरिणीसिहिणदक्खाहलपतंकुरकरणपरमत्थलग्गों समंनेच अणुवडिओ। वीरधवलः-अहो! महीयानयं अस्मासनोपचयचकितस्य भवनः परमार्थप्रकर्षः। (इत्यमुनैव सह उद्यानप्रवेशं नाटयति) विदूपका-(पुरो निरूप्य सेय॑म् ) पैयडियफुल्लकरंवा मह खुहियमुहस्स सम्मुहं अहुणा । चाअंदोलियसाहंगुटुं नचावयंति लया ॥ ३५ ॥ (विलोक्य) नाह ! पिक्ख ! पिकाव ! हटायड्डियं सहस्तनयणस्स नयणसहस्सं प. रिपुंजियं सीसे वहंती कावि कुहिणी भयाउली भआतुरिएहिं पाहिं एयरस लयाजालस्स मज्झम्मि पराबद। वीरधवलः-(विगोक्य ) नूनमत्रैव लतावितानकान्तारे मदिरहविह. लीभूताऽस्ति देवी जैनदेवी । यदियं हंसिका नाम तचरणपरिचारिका शिरसि कमलमण्डलं धारयन्ती त्वरितमितो व्रजति । ( विदूपकं प्रति ) धिर घिग् रे मूह ! गौर्या गौरत्वं पाण्डुरोगपदे पतितम् । १ देव! मम पालनामणोशिरःकलिनपलिकलापोग्मयश:सरविभूमि त्रिभुवन ! निमगृह- गृहिणीचरणनमशिखाशिसिविहितनित्याग्निहोत्राणामरमाकं प्रामणानां वचनैः सर्वमा मुखीभव। २ देव ! निजमन्त्रिपरस्परपरक्यान्यसनपतिने युष्मामु निजवाहनष्टे अर्भागस्यापितनिजगृहिणी- स्तनद्राक्षाफ्लपत्रादुरकरणपरमार्थलग्नः सममेव अनुपतितः । ३ प्रमादित्पुकरम्या मम क्षुधितमुग्यस्य सन्मुसमधुना । यातान्दोटितशासाहुष्टं नयन्ति सवाः॥ गाय! प्रेसम्य ! प्रहलाएं मननयनस्य नयनमहलं परिपुतितं शी वदन्ती कापि पहिनी मसाधुलीमूना सरिनयरिदैः पदः एनाय लवाजालभ्य मध्ये परावर्तते ।

·पञ्चमो विदूषकः-(सकोधम् ) ने अहं तुह पासंमि धाइरस । यहियतिलपि- पंडरतुंहीए निर्वभणीए खुरसरसिजाई सेपिस्सं । (इति अपरति) वीरधवल:-भो भो ययस्य ! कथमिव मयि प्रोधयान् ? विदूषकः-महं पडियेसिओनयनवइयरिसओ महापंडिओअववि पद- पास अणिविनोमाइयापहमक्खरं सिक्वंतो आसिता कई मंमुटुं फाहिमित्ति। वीरधवलः-ययस्य ! देवीवदनारपिन्दपिटोकन विसंतुलस्य ममेदम- विचारतः पतितं यचसि स्खलितम् । यहुक्षमेण क्षम्यतां भवता । सदिदानी. मेहि सतान्तरित एवं पश्यामि तावदात्मनः प्राणेश्वरीम् । (इति असत्य सागुल्मगुप्तपनितिलसरतीमतिप्रतिक्रियमाणविरहरहस्यवेदिनी प्रेमाकर. मेरिना देवा विलोकपति) देवी-ससी प्रति ) ने एस संतायो हिययम्मि मलिणसंटयणेण नि. हयोयदि। जं पीयूसमयूहफरसेण यि होइ पिरमियप्पसर । सं फार विरहायासणविणासणं फरउ सहि यमलं ॥ १६ ॥ विदूषकः---मेरे रासहरायसरिसगमणाओ ! कहं देवीतायोपरामणम्मि सपलसलिलापरनलिणुम्मूलणेण अप्पा फिलामीयदि । लेंच्छीविलासभरणं हियपम्मि टित्ति कुणह देवीए । प्रय सुपाणिनलिणं एर्ग पिप पीरधवलरस ॥२७॥ (इति सौ भरि ससम्ममार्षमलोय) १ नया द ना पा स्थास्यामि । तिलिपिण्या निगुग्गर- सिमानि सेवियर मम मातिशिश नानातिया महापति मदारि पनाtaar मातृकायमा मासीत् । तसर्थ मां गू कराति । ३न रास गरिनसंस्थापनेन निष्टायो । पपीयूषमयूरोनापि भाति रिमिताम् । HETNAनविना गुग्नु परिरमम ৫ ই মগয়ােগণনাঃ! যে ভোগেন মহালয়ান मात्मा प्राम्यते।

·हम्मीरमदमर्दने सख्यः --'देवि! देवि ! पिक्व ! पिक्व ! तुह चिवक्खभूयमयणं निए स्वेण निजिणंतो पत्तो कोवि कस्सवि पाणवल्लहो । (देवी दयितमुखमवलोक्य अविद्यावीरधवललिपिशविलोकसतत विलक्षारि ससीनत्य- यितहदया सत्खामुतिष्ठन्ती प्रलयपरवशवपुपविशति) सख्यः-(सावहित्यस्मितम् ) "देवि ! देवि ! रिहयासणयितुरीकपा उहिद पि न समत्थीभूआसि । वीरधवल:-(सहोछाप्तम् ) व्याजेन नन्यपुलकस्फुटितस्य कार्य- केयूरितस्य यलपप्रकरस्य देश्याः । देवः स्मरः शतमिनानि शरासनानि मां जेतुमुत्सुक हब प्रगुणीचकार ॥ ३८ ॥ (देवी सती करायलम्बनालयन्वित्थाय समुपमर्पति) (देव्याः काश्यातिशय विडोय) ननममी-वन्धवन्धुरघन्यापि निजगी विजित्य, अधुना विजेतुमामो मामिव कामोऽयमुत्सुकः कामम् । अनियमनामनपदिमां मौर्वीमिय धनुपि निमातुम् ॥ ३९ ॥ (इत्युपनि। देवी सापातिर किलितपीवमाले) (मसेदम्) अनियमिदमहं वीक्ष्य मे मा विलक्षी. मस्तु एदपनाया प्रेमममान्तरात्मा। स्वमिनि विपुलयेणालीलया गोषयन्ती मपि वियलिनसाठी कम्युकण्टी यस्य ॥ ४०॥ (निससितत्परतायतो गत्ता सहादत्यम् ) वारपपितरोचिस्तारकं देवि! सादर रमपति रमि पनिंगामप्यालरं मे। मामपि निकालादनातीक्षित सुमुनि! नयनयोकिं. समापि भाग्यम् ॥ ४॥ १मिन मितिमा ११fr:नमामि ·पञ्चमोऽङ्का किञ्च । ताहक्षेपिरहेऽपि यस्य कथमप्यत्यत्तताहरभये लीलालप्तसरोमहद्युतिरसायद्यापि दासः शशी। देवि! त्वषदनेन तेन नयनद्वन्दं ममैतद्धृतं बन्दीकृत्य कुतो गमिष्यति कृशेप्यनेषु शगारिणि ॥ ४२ ॥ हंसिका देवे ! पिक्ख ! पिक्स।। देवीए तारिसयमविरदानलकरसिभाई अंगाई । अहुणा तुह दंसणक्यपुलकुग्गमपूरिपाई रेहति ।। ४३ ।। अवि या तुम्हंगसंगमरसुलसिएहिं नूणं पीणत्यणेहिं हदतोडिदसंधियन् । नो कंचुपं मुपद कंटगसेयलगं देवीइ पिक्व हिअयं अइलधियं ॥४४॥ (नेपथ्ये) देय धवलकुलधुराधौरेपधयल ! त्वर्पता त्यर्पताम् । प्रत्यासीदति पुर- प्रवेशमुहर्तः। वीरधवला--(अनाकर्णितकेन) आनन्दकन्दलमकेलिसुधारसेन देवि ! प्रसादविशदेन विलोपनेन । अहं कृतार्थप मदीयमनङ्गशक्त ! कर्णदयं सुललितेन च भाषणेन ॥४॥ हंसिका देव ! सुचिरागयम्मि दहए सुमुहीणं लबलुलियनराणाणं । हिपयरसणग्गकयघणगपागपं भासिपं यह ॥ ४६॥ (पुनपये) देव कीर्तिकुमुदिनीकौमुदीकामुक । स्यवदनायलोकनपुनहलोत्तरलनप- लोऽयं यतते सफलोऽपि लो। मुहर्तमायान्सरायः प्रवेशमुहर्तोऽपि मृतॊ जनानन्द इव पर्यापतितः। १ देय ! प्रेक्षस्व ! प्रेक्षया देयालारापनशियानलमानि बङ्गानि । अधुना तकनपुरकोरमरितानि हन्ति। मपि पाइसहमरसोहसितः नूनं पीनातन बोधिवराभिमन् । भो कर मुमति कष्टपस्यदलम देशमाति २ मुभिरागते दिने मुमुग्लीना शामियानाम | हपयरसनापाका भारि मानि॥

·५२ हम्मीरमदमर्दने सख्यः-'देवि ! देवि ! पिक्स ! पिक्व ! तुह विवक्वभूयमयणं निय- स्वेण निलिणतो पत्तो कोवि कस्सवि पाणवल्लहो । (देवी दयितमुखमवलोक्य अविद्यावीरधवललिपिलक्षतिलोकसततविलक्षारि सतीवनप्रन्या- यितहृदया सत्त्वरमुत्तिष्ठन्ती प्रलयपरवशवपुरुषविशति) सख्यः-(सावहित्यस्मितम् ) 'देवि! देवि! विरहापासणपिहुरीकाय उर्दुि पि न समत्थीभूआसि । वीरधवलः--( सहर्षोल्लासम् ) व्याजेन नव्यपुलकस्फुटितस्य कार्य- केयूरितस्य वलयप्रकरस्य देव्याः । देवः स्मरः शतमितानि शरासनानि मां जेतुमुत्सुक इव प्रगुणीचकार ।। ३८॥ (देवी सखोकरावलम्बनात्कयन्धिदुत्याय समुपसर्पति) (देव्याः कातिशयं विलोक्य ) नूनममौर्वीवन्धबन्धुरपन्यापि विजगनी विजित्य, अधुना विजेतुकामो मामिव कामोऽयमुत्सुकः कामम् । अतिकृशतामनयदिमां मौर्यामिय धनुपि निर्मातुम् ॥ ३९ ॥ (इत्युपसर्पति । देवी सनपातिरेक विवलितपीवमास्ते) (ससेदम् ) अतिकृशमिदमहं योक्ष्य मे मा विलक्षी- भवतु दद्यनाथः प्रेममनान्तरात्मा। स्वमिति विपुलयेणोलीलया गोपयन्ती मयि विवलितकण्ठी कम्युकण्ठी बभूव ॥ ४० ॥ (इति स्वरिनतरपदयातमनतो गत्ता सहपदत्या ) पपुरपचितरोचिस्तावकं देवि! तार रमपति रमि पशुनित्यमप्यान्तरं मे। शामपि चिरकालादेनयोयीक्षितुं तत् सुमुखि ! नयनयोः किं घाममापि भाग्यम् ।।४।। १ देवि! कि तारिशमनमदन निमापेग नियन् प्रातः कोसी कयापि माना। १ देखि दकि!गिहामनगिला स्नुिनविन गमयों भूलागि।

·हम्मीरमदमईने सख्यः-'देवि ! देवि ! पिक्ख ! पिक्स ! तुह विवक्तन्यमयणं निय ख्वेण निन्निणंतो पत्तो कोवि कस्सवि पाणवल्लहो । (देवी दयितमुखमवलोक्य अविद्यावीरधवललिपिलाविलोकसतनविलक्षावि सतीजन्य यितहृदया सत्त्वरमुत्तिष्ठन्ती प्रलयपरवशवपुरुपविशति) सख्यः--(सावहित्यस्मितम् ) *देवि ! देवि! विरहहुयासविहुरीकर- उहिटुं पि न समत्वीभूआसि । वीरधवल:-(सहपालासम् ) व्याजेन नव्यपुलकस्फुटितस्य कार्य- केयूरितस्य वलयप्रकरस्य देव्याः। देवः स्मरः शतमितानि शरासनानि मां जेतुमुत्सुक इव प्रगुणीचकार ॥ ३८॥ (देवी सतीकरावलम्बनात्काञ्चिदुत्याय समुपसर्पति) (देव्याः कार्यातिशयं विलोक्य) नूनममौविन्धवन्धुरघन्वापि त्रिजगत विजित्य, अधुना विजेतुकामो मामिव कामोऽयमुत्सुका कामम् । अतिकृशतामनयदिमां मौर्यामिव धनुपि निर्मातुम् ॥ ३९ ॥ ( इत्युपसर्पति । देवी सत्रापातिरेक विवदितीवमाते) (ससेदन) अतिकशमिदमङ्गं वीक्ष्य मे मा विलक्षी- भवतु हृदयनाथः प्रेममनान्तरात्मा। स्वमिति विपुलवेणीलीलया गोपयन्ती मयि विवलितकण्ठी कम्युकण्ठी बभूव ॥ ४ ॥ (इति सरिततरपदपातमप्रतो गत्ता सहपंदैन्यम् ) वपुरपचितरोचिस्तारकं देवि! ताहर रसयति रसि चार्नित्यमप्यान्तरं मे। दामपि चिरकालादेनयोरीक्षितुं तत् सुमुखि ! नयनपी. किं उनमयापि भाग्यम् ।। ४१ ॥ १६ देवि! तामिनूतमनं निमग नियन मार कोही कस्यापिमान २शी ! देशि बिदागनगिधुगा रिस्तुगीन याभूतासि ।

·पञ्चमोऽ
तय मतिरधुनाऽसौ यच राज्यस्थिति मे
फचमहमनृणः स्यामन मन्त्रिनमीपाम् ।। ५१ ॥
यनः-सिद्धसिन्धुपिशुद्धया तय युद्ध्यैव मिधोविरोधवद्धसकलविरो-
धकृलया ममापि शीर्य कमपि महिमानमानयन्त्याऽसूरचक्रचूडामणिरपि तथा
प्रासितः सोऽपि हम्मीरवीरः यथा पुनरपि विक्रमेण नोपक्रमते ।
तेजःपालः-देव चुलुक्यकुलफमलकलहंस ! कंसविक्रमोऽपि मील-
चीकारः सन्धानपदवीमप्ययमधुनाऽधिरोपितो युद्धिचातुपैरार्यस्य ।
वीरधवलः-(सहीत्सुक्यं वस्तुपालं प्रति ) कथमिव ? ।
वस्तुपालः-देव ! तस्मात्खलीपक्षितिपते राज्यस्थापनामयं प्रसादमा-
साय तत्प्रधानपुरुपेण यनदीननाम्ना पुरस्कृतं रदीकादीनामधेयं मीलच्छ्रीका-
रस्य गुरदयं पायोनिधिपथैन प्रवहणारूढमागच्छत् गुप्तचरमुखेभ्यो मत्त्वा
द्रुतमेपिनमचुरमवहणाधिरूदैः प्रचीरवन्दीकृत्य स्तम्भतीर्थ धृतमभूत् । ततस्त-
न्मुक्त्यर्थ प्रेपितागतप्रधानपुरुपगतागतप्राचुर्यण आजन्मापि सन्धानमकारि
मोलच्छ्रीकारण।
वीरधवलः-(सप्रमोदम्)
त्वमेव मे भुजदन्दं स्कन्धावारस्त्वमेव मे।
त्वमेव मे महत्पुण्यं मन्त्रिराज ! दिपचये ॥५२॥
(इत्युपसर्पति)
तेजःपालः–देव ! पश्य ! पश्य !
हसतीवाग्रतः सौधरुचिसश्चयलीलया ।
नृत्यतीव ध्वजभुजैः पुरीयं त्वयि पीक्षिते ॥ ५३॥
(इति पुरप्रवेशं नाटयन्ति)
वस्तुपाला-- देव ! दिग्जयजागरूकशक्त!
तेजोदिवाकरयशोरजनीकरधी-
भिलाकृति पुरि निरीक्ष्य चिराड्यन्तम् ।
तुल्यं मुखाम्युजविलोचनरवाणि
लोकस्य पश्य कलयन्ति विकासकैलिम् ॥५४॥

·हम्मीरमदमर्दने तेजःपालः-देव सौभाग्यभाग्यनिधे ! वीक्षाकुतूहलमिलत्तरुणीकटाक्ष- कान्तिच्छटाविशदभासि हदि त्वदीये। आनन्दिनः पुरजना विकचप्रसून- मालाधिरोपपुनरुक्तिममी सृजन्ति ॥ ५५ ॥ वस्तुपालः-देव वसुधासुधाकर ! पर्वतेविय मशेषु त्यत्कीर्तय इवाभितः । नृत्यन्ति दिव्यगौराङ्गयस्त्वय्यायाते जितविपि ॥५३॥ चीरथालः-(तेनःपाल प्रति ) ससे! रिपुविज्ञपयशाकुसुमितापा मन नामनिवनापाः प्रत्यक्षालमियापलोयामि पुरतः प्रथितरसालङ्करणनिजा मनमोरारमहनीयमिदं नरेन्द्रसदनम् । (ो नाटरित्या तुरादुत्तीर्य निविभकिमराकान्तस्त्वरिततरसन्ना ६. कामिनिमलितगीयमानगुणेरनणुभिः कुमुरम्यनित भगत भा- को ममुनिभरीमा दुरपुर शरीर स्तुतिमहरोत् ।) स्वमालनगनोदस्त्यिच्यूलाचन्द्रधामभिः। त्वममारिणां नाय! तेजः कीसिंध चयतः ।। ५७ ।। जमना पत्र जागेत भरभग्राम्युनमी। म स्मन्निविषारधारिसरन्यभाजनम् ॥ ५८॥ (नाम पून, मुगनुपातिगतः प्रत्यकी भूप पदया। गुन्नु:-चन्म ! भरत्सहनांचलभावभदिभिरनिीताई कि ने दिन्नुरानि। वीरवस्ट:-दन्यादानप्रमादानयति मम ममत्काररावस्तुपाल जादा मन्त्रिवामियमयनि: गागानि पानी निता गोलरविधिमानी पिया. देवादिगिरिपलं रामापत्रम्॥ footमलमन्निनादम- रामदा शिदनुभमुममा समान दाहाल प्रrjii गन ratifal ·पथमोऽ पाणीवीणारयोरान्मधुमधुरगुणाः कोविदाः काव्यभट्टी- मगीकुर्वन्तु सर्व सुकृतमविरतं साधयः माधयन्तु ॥ ३० ॥ शम्भुः-एवमस्तु। (इति नितान्ताः सं) पचमोऽङ्कः पन्द्रे पन्दनचर्चनव्यतिकरः पीयूपपुण्डे पय:- प्रक्षेपः सरसीम्हे च सुमनोवासोश्यमानितः । श्रीमण्डपगोग्रमण्डनमणे श्रीवस्तुपाल स्वयं वाग्देव्या त्वयि दाकितं पदधुना मन्निन् ! मया नाटकाम् ॥१॥ आपल्पं ककुभामुरस्त्यदसुहृदुत्कीर्तिभूमिया- सम्पतीय भवनाशस्ततिमपी मालेयमालम्बनाम् । एतनाटककाव्यमण्डलमपी माला तु नित्यं मतां कण्ठे फ्रीस्तु दुर्जनाननपिभागृहानामगिनी ॥ २ ॥ इति मीहभीरमरमर्दन नाम नाम् । गंवा १२८६ पापा Sirritatil attrai ·APPENDIXI. श्रीवस्तुपालतेजःपालप्रशस्तिः श्रेयः श्रीमुनिसुनतः स तनुतां यो मन्दरागस्तले तन्यानः कमठाधिनाथममृतोडारेकधीरेयकः । निर्मट्यैनमधर्मकर्मलहरीपूरैरपारं भया- कूपारं पुरुषोत्तमाय न तमां दत्त स्म कस्मै श्रियम् ॥ १ ॥ यस्मै रश्मिभरी गभीरिमगुणकान्तेन कलोहिनी- कान्तेनाञ्जनपुञ्जमझिमजयी शङ्के स्वकीयोऽपितः । यस्येव क्रमसेवनाय च मुदा मुक्तोऽङ्गभूः कच्छपी लेभे लाञ्छनतां स यच्छतु सतां श्रीसुव्रतो नितिम् ॥२॥ आनन्दाय सुदर्शनाऽस्तु जगतां यस्या मुसेनाग्रतो नम्राया मुनिसुव्रतकमनखादर्शप्रतिच्छन्दिना । आत्मदादशतां वहन्नहरहयो हिमांशुमहा- कल्पानल्पपतङ्गपाटयतिरस्कारे चकारोद्यमम् ॥ ३ ॥ रक्षादक्षो दिवि दिविपदा कोऽपि सन्ध्यासमाधि ध्यातुर्धातुश्चुलकजलतः शौर्यराशिः पुरासीत् । प्रेद्वत्खनप्रतिमितितया सम्मुखीनो बभूव भ्रूसंरम्भत्रसदसुहृदो यस्य युद्धे य एच ॥ ४ ॥ यंशे विश्वत्रितयविदितः पर्वणां वेश्म तस्मा- च्चौलुक्याख्यः समजनि समुन्मीलदोनत्यलीलः । तच्चूलाग्रस्मितसितयशश्चलतानातिरेका. देकच्छनामतनुत महीं मूलराजो महीन्दुः ॥५॥ कृत्वाऽधः कच्छपं सिन्धुराजप्रक्षोमशोभितः। अमन्दरोचितभुजोऽप्यनवद्यः श्रियः प्रियः ॥६॥ कोतिस्तोमसुधाकृतानि वसुधावण्डानि रेजः सुधा- कुण्डानीव नवनिविष्टपसदां स्वाचानि यस्मिन्विभी।

·पस्तुपालतेजपाल्पशस्तिः रक्षानागचतुष्किका इस सदा सेपासमायातपट- विशद्राजकुलीयदक्षिणभुजच्याजेन येषां वः ॥७॥ तस्मादकदमलमिटनिजकीर्तिभूति- शुभीकृतां निजमहोदहनाक्षिदीप्ताम्। मूर्ति हरस्य धरणी रिपुराजमुण्डै. यामुण्डराज इति राजयति स्म राजा ॥८॥ यत्सद्गयही हरसिद्धिसिद्धप्रपेव रंजे समराटवीपु। मृत्यून्मुखः साहसिभिर्यशोम्भः फ्रोतं निजागक्षतजेन यस्याम् ॥९॥ भूवल्लभस्तदनु यहाभराजदेवः ख्यातः क्षिती समिति यः स्मितविभ्रमाभिः । दग्धामदामभिरपूजि सुराङ्गनाभिः शारदेवतमिवेप्सितकान्तदाता ॥१०॥ स्वयं विनम्रपु परेषु युद्धसिकचिन्ताचयचान्तनिद्रः । यः स्वमसहयैरपि वासुदण्डकण्तिनिर्भदमुदं न भेजे ।। ११ ।। १२॥ सुरस्त्रीणां ने सृजति निजरूपादनिमिपं भुवं तस्मिन् भस्मीकृतरिपुरभूद्भीमदपतिः। यदुत्पाते जाते हृतवृतभियो भोजनृपते- करः श्रीरास्पं गी: फरमसिलतायुक्तममुचत् ॥ १३ ॥ यदानोदकजातसिन्धुपटलः कीर्तिप्रभापाण्डभिः शत्रुस्त्रीजनसाचनासलिलस्रोतस्विनीभिः समम् । सम्भिधेय पदे पदे तनुमतामन्तः समन्तान्मुर्द तन्यद्भिर्जितगाड्यामुनजलैर्धात्री पवित्रीकृता ॥ १४ ॥ मामन्ति स्म पधा यधाम्बरपधान यात्रा पनापनी- जैग्ने सर्पति दर्पतारतुरगढपणा रजोराजयः । पश्यन्तीय तथा तथा विपधगातोऽपि विच्छायता शङ्के फीतिरगादधीतधयला दूरेऽतिदूरादपि ॥ १५ ॥ तस्माविस्मारितरतिपतिः कामिनामङ्गयाना मार कर्णः समजनि भुजाशालिनां मौलिरलम् ।

·वस्तुपालतेजःपालप्रशस्तिः
निन्यं वन्दिग्रहमपि निजं वह्वमन्यन्त मन्ये
धन्यम्मन्या रिपुयुवतयो यस्य रूपं निरूप्य ॥ १६ ॥
यदङ्गघटनोत्सृष्टः परमाणुगणैरिव ।
विधिविधाय कन्दपं सदी द्यामपि व्यधात् ॥ १७ ॥
सप्ततन्तुप्रपञ्चेन यस्तां कीर्तिपटी व्यधात् ।
चतुर्दशापि विश्वानिच्छादयाञ्चकिरे यया ॥ १८ ॥
व्यजयत जयसिंहदेवभूपस्तदनु दिशस्त्रिदशमभुप्रभावः ।
यशसि यदसिपे नु दुग्धमुग्धैः श्रितमुद्दभिर्दिवि दोहफेनसाम्यम् ॥१८
तत्रैलोक्यनिभत्रिभूमिकगृहकोडस्फुरन्मालव-
माभृत्कीर्तिनितम्विनीमुखपरिक्षेपाय पांसूत्करम् ।
लीलालुसजगवयं खरखुरोत्स्नातक्षमामण्डल-
च्छिद्रौघैरुरगालयेऽपि तुरगा यस्य क्षणाचिक्षिपुः ॥ २० ॥
विश्वस्योपकृतिव्रतव्यतिकरैस्तैर्यधशस्तेजसोः
सामान्यप्रतिपत्तिमप्यसुलभां लन्धेन्दुतीवद्युती
कासन्ती चिरनन्दितामिव तयोरायुःप्रवृद्ध्योपीं
द्रष्टुं काश्चन काश्चनक्षितिधरोपान्तेऽपि ती भ्राम्यतः ॥ २१ ॥
तत्कालं कलहे निहत्य किमपि प्रत्यायिताः शत्रयः
स्वर्गन्त्रीपरिरम्भणेऽपि न मनःस्वास्थ्यं समासेदिरे ।
यं कल्पान्तकृतान्तयकुहराकारस्फुरत्कार्मुकं
पश्यन्तः प्रसरन्तमद्भुतभयावेशेन मीलदशः ॥ २२ ॥
अवश्चयनाशु कृपाणपातं विरोधियीरानमनक्रियाभिः।
यस्यापि ईगडबद्धयासां लक्ष्मी च दक्षा रभसादगृहन् ॥ २३ ॥
स्वरेय महतैर्दिपद्भिरमरीभूतैः सुरीभिः समं
गीतं प्रीतिरसः स्वमेध पिते तस्मिन् पशः शृण्यति।
क्षमा पानि स्म कुमारपालपनियस्कोतिमालुप्पदं
तहापासनकदमलं न मदतीवित्तं सवित्तोऽग्रहीत् ॥ २४ ॥
नं धर्ममुरीयार मइसाओराजमनासगर
वाः कुणमादीदपि गुरूप स्मरध्यमिनम् ।
इत्यं पस्य परिक्षतविनिता इंगालानिमन
रामस्व निरन्तरं नाशिः रिताः ॥२५॥

·वस्तुपालतेजःपालप्रशस्तिः ताहग्दानपरम्पराभिरभितो निप्माश्य कालं कलिं प्रेतादापरयोरहम्मघमिकावडराहं पश्यतोः । श्रेयश्चन्दनतो विशेपफविधि कृत्या यशोजाहयी. पायोभिः कृतिना स्वयं कृतयुगी येनाभिपित क्षिती ॥२६॥ अजयदजयपालभूमिपाल नितिमथ मन्मथमन्जुलेन गेन । भिपुररिपुरपि प्रसनवाणैरिव पिहिनः सहसा याममूहः ॥२७॥ अन्तर्पत्कोतिकासारं कृतलानस्य सर्वतः । लमफेनलयायन्ते तारागगनदन्तिनः ।। २८ ।। घालः श्रीमूलराजोऽध विमीडन्समराङ्गणे । दिपाहनामलानानि समूलमुदमूलयत् ॥ २९॥ आपपे प्रसूतिसम्नमेण यत्नेजसा रिपुरशःसुधारमः । तेन निर्गलितविन्दुमुन्दपद् द्योतते विगति तारकाततिः ॥ ३० ॥ भूमीभारमधो यभार भुजयोः नाभीमदेवो चिमु. दानारम्भविम्भमाणविभयमागल्भागमः। गीतो पत्तुलगा विरोचनसुतः पातालपैतालि:- रात्तालमनोभिरन्यहमहङ्कारं पकार स्मिरः ॥ ३१ ॥ पदाननसरोजेन नित्यस्मरण निर्जितः। सम्मलन श्यामवत् पयशोजलधौ विधुः ।। २ ।। अर्णोराजानजातं कलमलहमहामाहसिय मुलुपये श्रीलापण्यप्रसादं पतनुत स निजीसमुसार पम् । गए प्रस्पेमारायफलितमुजायुग्मजाली रिपूणां कोलाला पोतरासा हय समिति पतुहितामेति पा ॥३३॥ -- सभापोऽस्ति पारपारपार पर गरिमािलिमार्ग रिपुर्ण पालनामा मोपं ने मारा सिमित्या

·No text on this page.

·६३ वस्तुपासतेजपालपरास्तिः सतलोकचरी सप्ततीर्थयात्रासमुद्भवा। गगां जिगाय यत्कीर्तिर्विश्चत्रितयविस्तृताम् ॥४७॥ भैमीव नेपधमहीरमणस्य तस्य कान्ता सती समजनिष्ट कुमारदेवी। यन्मानसे जिनपदाम्बुजभाजि शुद्ध- पक्षदयः पतिरराजत राजहंसः ॥ ४८ ।। श्रीमल्लदेव इति तत्तनुभूर्वभूय पत्कीर्तिपूरशशिनोगगनापीठे। स्पर्शेडुरं प्रसृतयोरिव साम्यदण्डं स्वर्दण्डमेय विधिरन्तरधत्त हष्टः ॥ ४२ ॥ पिते हृद्यविद्यौ तद्नु तदनुजी धीनिधी वस्तुपाल- स्तेजःपालश्च तेजस्तरणितरुणिमस्कृतिरोधिष्णुमूर्ती । श्रीमन्नेती निजश्रीकरणपदकृतव्याप्ती प्रीतियोगा- तुभ्यं दास्यामि विश्वं जयतु नवनवं धाम तन्मन्यमिप्रम् ॥ ५० ॥ इत्युक्त्या प्रीतिपूर्णाय श्रीवीरधवलाय तो। श्रीभीमभूभुजा दत्तो पित्तमासमिपात्मनः ।। ५१ ।। अन्ये केचन रोचमानमतयो मन्त्रीश्वरा भास्करा लप्स्यन्ते बत यस्तुपालसचिवाधीशन साम्यं पुरतः । साई पालपयन्धुनाऽपि दिविपन्दकमान्यः स्वयं सामान्यप्रतिपत्तिगौरवपदं वाचस्पतिर्वाचति ॥ ५२ ॥ पीरश्रीवरधाग्नि पीरधवले सिंहारवान्मारवान् जेतुं पातवति प्ररूदपुलकैरगुरयन्पोम्पम् । पस्ती. यदुसिंहसिंहणवलाम्भोधि भुजमीडया गर्जपर्जितवान् पशग्निजगतीमुत्तालतामण्डनम् ।। ५६ ॥ सम्पूणे भुवने घनेन रजसा भीतीपात्रापरि- स्पन्दिस्पन्दनन्दतारतुरगवातामोत्पातिना । पस्कीत्तः सह पांशुफैलिमुहदो नन्दन्ति मन्दाकिनी- दुग्धाम्भोधिविभावरी पिभुकम्भीन्द्ररसादपः ॥५४॥ पेनाऽरि तमोनियरि कलशालडारि गए। माभृन्मण्डनमिन्द्रमण्डपमहो नाभेपभनुः पुर।

·No text on this page.

·No text on this page.

·६४ वस्तुपाटतेज:पाल्पशस्तिः तेनैकां गुधुनी दधद्धिमगिरिः पार्श्वस्थपाप्रभु- श्रीमनेमिनिकेतकेतनयुगाभोगेन निर्भत्सितः ॥ ५५ ॥ यः शत्रुक्षयशेम्वरं जिनगृहीतारहारं स्खल- त्तारापोरणि तोरणं यदसृजत्तन्मूर्भि लक्ष्मीः स्थिता । शऽभूदुदितद्विपक्षवदना नन्तुं समागच्छतो नाभेयं प्रणिपत्य च प्रचलतो यस्यास्यवीक्षाशया ॥५६॥ श्रीशत्रुक्षयटनसीनि सरसि प्राप्याम्बु यत्कारिते नीनत्थाय सुधाकराय विबुधाः कुर्वन्ति नोपक्रमम् । इत्यूई कृनिनोऽन्यहं विदधने कुन्दावदातगुता भास्वच्छाश्वतराच्या जगति गत्कीया परीतेऽभितः॥ ५७॥ गेन गायत विधुगुतिहारिवारी श्रीपादलियनगरीमुकुरस्तडागः। गवस्त्यगस्तिरिद कोऽपि तदेतु तन्या. दोस्कालनं मुहरितीर महामिभिर्पः ॥२८॥ मालितम्माम तेन तेनेऽहुतं सरः। पस्य निस्यन्दलेगेय पाय यति वाहिनी ॥५॥ येनावयन्तगिरिमण्डनमिचगे नागपानिनसमगुगं व्यधायि । भन्नास्वयंवदितनाभिनेमिनाथ. श्रीम्नम्भनंशगृहमणुद गरि हारि॥३०॥ वगं गद्गुरगतोरणशिरः पयापदः प्रापय- द्वानागमागचलनः पातालमूलं गई। मागन्यांपामन्दिरांदरबगराम्मामध्यनू. विश्रामभन नमिमपि योनिम गोहत ॥ ॥ सिमातिसमन्दिरशिरागारमममा. सामादि गदा मुदितां मध पात्रीन। पतानानामरदयामपिताना पलानीस्तानमनाया गया | १२ ॥ भरबानी मंगरतास्टिम ·वानुगर पानि श्रीपायवार जिनगुनयगुम्मदम्मा गोपामिपसमियाग्रिमधर्मकन्यः ॥ १३ ॥ मादा गरागमस्मिनस्वर्णोना। धनादमधील मुदा ग्य; व्यजिन || ६४ ॥ गुमनकामनमामिहनांगांतयार प्रति मम | গান শুন্নি মুর।। तेजपाल यानुभुषिमन्द मायाराम! भीमप्राबरीसिना पनि म मन्नान भागमा राष्टिमारमा प्रामाrial.in T*1*714fn yourjú 787; aitojaimet # # # पप्पस्या मम पधिभिमादा. Iafurpमाधान.RAN MANUARY मामीshufalanfare 1 मीमारिष या faqvi In ni kah आप बर्ष म NAARI माHिER . renafionargantuitoin RAHIRHEMIariramvastatin ! माय महामit intfuTHI Untor urent tyatitis .... PREITHपादपंक्षाvti viiet AARTINiraty | NURMERIFII RAINERVERNEventeenst taitalter! . Mathuntertaitikuininal amitteelivitthat in ! मामree nintent entertaintantrikinisteni*s

·वस्तुपाटतेजपालाशस्तिः
दण्डास्तापदमी सुवर्णपटनाविनाजिनः केतन-
फीडकिङ्किणिकारवव्यतिकरः कुर्वन्तु गीतकमम् ॥ ७२
तेजःपालयशोविलासविशदश्रीणां दिशां कौतुक
फीडामण्डपडम्बरं महदही यायधात्यम्बरम् ।
तावन्नूतनजातरूपजनितः सोऽयं समुत्तम्मन-
स्तम्भस्तोमसमानतां वितनुतामुद्दपडदण्डव्रजः ।। ७३.।।
स्वस्तिश्री व्योमदेशादुदयनतनुभूफीतिवीतले श्री-
तेजःपालं प्रसन्ना वदति मतिमतां यन्य! नन्धा मदायुः ।
येन त्वत्कृप्तहेमध्यजविततभुजा दुःपमादाहदूनां
लिम्पन्तां ता मुलुामिह जिनगृहिकास्त्वयशश्चन्दनेन ॥ ७४ ॥
मोहो द्रोहधियाऽधिरोहति रसं श्रीपुञ्जहत्पञ्जरे
क्षिप्तो यः कलिकालकेलिविधुरो दक्ष ! त्वया रक्षितः ।
श्रीसोमान्वयवादिवर्द्धनकलासोम! स्वयं निर्मलो
धर्मः प्रत्युपकारकर्मठतया स त्वां क्षितौ रक्षतु ॥ ५ ॥
श्रीवस्तुपाल! तव चित्तवनारूढः
सत्त्वोपकारमतिसारणिसिच्यमानः।
सत्पन्नपुण्यकुसुमः फलदोऽस्तु तुभ्य-
मव्याजविश्वसुहृदे जिनधर्मवृक्षः ॥ ७ ॥
श्रीसुव्रतपदाम्भोजमधुव्रातमधुव्रतः ।
एतां प्रशस्तिमस्ताघां जयसिंहः कविय॑धात् ॥ ७७ ॥

·APPENDIX II.
स्तुतिकाव्यानि
न
स्वस्तिश्री वस्तुपालाय वभौ यहुद्धिसभुवः ।
फोडीकृताम्बरं रौप्यानभाजनवद्यशः ॥ १ ॥
अन्ताक्षारं रिपूणां धनमपि कवलीकृत्य तृष्णातुरेव
त्वत्कीर्तिनाप तृप्ति भुवि सचिव ! जवात्क्षीरनीराकरेऽपि ।
तस्मादाकाशनाकोरगनगरचरस्वर्द्धनीपानहेतोः
सर्वत्रापि त्रिलोकीहितचरित! चिरं सम्भ्रमाद्वम्भ्रमीति ॥२॥
भवटुजभुजङ्गोऽसी वस्तुपाल! दिपां भिये।
असिं दधाति फुत्कारविपोद्गारसहोदराम् ॥ ३ ॥
औपधीशसखः सत्यं यस्तुपालयशोभरः।
येन प्रसर्पता पश्य विश्वं मुक्कामयं कृतम् ॥ ४॥
शेपयेपविधायिनीमपि भवत्कीति सुधासोदरां
श्रीमन्नीश ! मुखस्फरविपभिदे गायन्ति नागागनाः ।
शम्भुः स्याद्गविरोधिनीमपि पुननित्योपरोधादिमां
देवीर्गाययते विपाकुलगलश्यामत्यसंलसये ॥५॥
कल्पद्रुमसपावतंसमधुपीझटारलन्धोपमाः
काम कामगयीनवीनपयसां पानेन तारस्वराः।
ताचिन्तामणिरश्मिभस्मिततमास्तोमे सुमेरोगुहा.
गर्भ चण्डपगोत्रमण्डन! भवदानानि देव्यो जगुः ॥ ६॥
देव ! त्वत्मतिपन्धिपार्थिवपुरीसीधाप्रभागादिय
प्राप्य व्योमयिहारदुर्लभमपि प्रौदमरूदमभः ।
श्रीमवण्डपगोत्रमण्डन ! भयत्कीया जितो यामिनी-
जीयेशस्तनुते तृणं निजमुख लक्ष्मच्छविमना ॥७॥
गुणग्रामे रामे जितसितकर सत्यपि निजे
स्ययं गृहासि त्यं परगुणमताहक्षमपि यत् ।
नयं लोभक्षोभश्चतुर! चतुराम्भोधिरसना-
धनीशिक्षादक्ष! स्फुरति किमु ते मन्त्रिमुष्ट! ॥८॥

·भोगीतस्तमुजेन विगुररिपुरपि लत्मभुत्याभारः गलांमुतन्मुमेन विरासरिदपि त्यरित्रमा । ममतहतेन प्रसभमशुभता लम्भिताः समलने निन्जन्ति स्म तस्मिन्सनिा. तर गस्तोगी गस्तुगल.९॥ भना भोगतां रिति वसुधामेन प्रभागातुन दिनन्लीनरनित गरिएर पो म भाप्रीमिमाम्। मन-बागा भावना निरोग विभाग पनि नरामे साम्गं मि॥१॥ Attrieममा गुलामगीन तति. Rarerfaitri irI wirirmirit HINITIEmain murarift || ११ ॥ .infati fmgaunाला।। -Franमोयन १२॥ in Entri titaniumint titunitrateनगरानता statin नगिनानासान tra, traffपतामात्र किया।

·APPENDIX III
सुतकीर्तिकलोलिनी
पिनानानन्दमदम दिनु अंगों पुगादिभु.
भंगुर्जन्मनि पर मामला सापाशननाम् ।
धं मना पगुमनामामार्गनि
अंगारपारी न गांभरनमी जनमुनगरभुपान् ॥ १ ॥
पापं पहरायम मुदगमा गमास्तामपन्
पुरि नागदनिधिना पन्नाश्मन् लोपनम् ।
पीपमानिमालनिर्मलगाक्षारितक्ष्मातल-
तापमापदपालयं गताः श्रीमान्मृगादो शिनः ॥२॥
श्रीनमिनपनीलनीरजशियांसि नि:पस-
भीपिधान्तमनुस्तनोतु गतिनां मौभाग्यनगीगुरुः ।
सत्रः पालालिमा शिमगतीलीलावतीननपी-
यदिगुतिपानधिहपदसापयपि पियोतते ॥ ३॥
परमपदपुरामदारभूतो विभूत्यै
स भपनु भयभानां पायनायो जिनेन्दुः ।
यदुपरि परिणाम तोरणयग्दलानां
पालपति महहेतुभांगिनेतुः फणाली ॥४॥
मात्मशितनारभारभिनभोगभं सगीकृत.
यस च्यविभिः सुरस्य शिरसि स्वर्णयुतिः मौशये।
पीपय क्षणतः प्रदक्षिणविधिमहेषु पैमानिक-
माग्भारेषु सुपपर्वततुला पीरः श्रपन्यः श्रिये ॥५॥
पुष्परतुं रसिनीरजन्ममभापटू रूपचितामाः।
श्रीपर्वमानस्य जिनेन्चरस्म पाचं ममी चकमपि स्मरामि ॥६॥
लोटासभरणं च नूपुररणत्कारधियं च स्वयं
बोर्नु साधु मिन्यते खगकुलोत्तसेन हंसेन या
फिचत्कासनमसक्तमनसस्तस्पैव हेतोः करें
फुर्याणा कमलं सदा भयतु सा वाली परब्रमणे ॥७॥

·सुरुतकीर्तिकल्लोलिनी
जीयासुः कवयो नवोत्तमगुणग्रामाभिरामश्रियः
सर्वे शास्त्रतरङ्गिणीपरिवृढोल्लासैकचन्द्रोदयाः ।
येषां कीर्तिरुदारवैभवभवत्मौढप्रवन्धावली.
कल्लोला भुवनेषु पञ्चमपयोराशिश्रियं गाहते ॥ ८॥
राजा श्रीवनराज इत्यभिधया चापोत्कटः कोऽप्यभू.
गोत्रेण क्रियया च कश्चन वनावीरः समभ्युत्थितः ।
सूर्येणापि जितेन यस्य महसा वाल्येऽपि दोला-
तरुच्छाया नाम न नामिता दिशि दिशि क्रोधारुणं धावता ॥९॥
सूर्याचन्द्रमसौ कदाप्युदयतश्चेत्पश्चिमायां ततो
राज्यं स्यादिह सन्धयेति सुतया देशं समुद्राहयन् ।
येनास्यां दिशि वर्द्धमानमहसा राज्ञा च शूरेण च
प्रासेनाभ्युदयं महोदयपतिः पूर्णप्रतिज्ञः कृतः ॥ १० ॥
भूपा भुवोऽणहिलपाटकनामधेया
येन व्यधायि किल गूर्जरराजधानी।
यत्रोदयन्नवनवागतभोगभाग्य-
श्रीणां नृणां बहुतणं त्रिदशौकसोऽपि ॥ ११॥
एकाऽपि प्रमदा मदालसवपुर्यत्र प्रपापालिका
विभ्राणा करकैरवेण करके पूर्ण जलैरुज्ज्वलैः।
रत्नस्तम्भभवन्निजप्रतिकृतिप्रान्ते कृतमाञ्जलीन
यूनो वीक्ष्य मृदुस्मितेन तनुते लज्जाविलक्षस्थितीन् ॥१२॥
अस्मिन्नतवेश्ममौलिपु भवान् भावी सखेदः सखे
चममस्खलनाकुलीकृतरथस्तस्मादितो गम्यताम् ।
भिनान्तस्तमसः सुवर्णकलशाश्चैत्यालिचूलाजुपः
सज्ञा चकुरधीरफेतनकरपति मिनं प्रति ॥ १३ ॥
स्फूर्जगुर्जरमण्डलायनिवधूवकोपमेऽस्मिन्पुरे
चैत्ये किश विशेष ध्यरचयतावासराह सपः ।
यस्यो कलशयकास्ति सचिभिः किशिविभिन्नाम्बर-
दपामत्यव्यपदेशकेशपदवीसीमन्तसीमामणिः ॥ १४ ॥

·मुस्तकीर्तिकलोलिनी
धाधीधुरीणभुजनिर्जिनभोगिराजः
श्रीयोगराज इनि भूरमणस्ततोऽभूत् ।
यस्य प्रतापतरणिस्तरवारिमेघ-
पन्तरण नयकात्तिजलं वयर्प ॥ १५ ॥
आसीदीशो दोप्मदादित्यरत्नादित्यो रत्लादित्य इत्यस्य पट्टे ।
तीनं तेजो पल्लिमहाय यस्याऽचर्पतवद्गः शनुसंवर्तकान्दः ॥ १३ ॥
जात: करीन्द्रोडुरवैरिसिंहाः श्रीवैरिसिहस्तदिलाविलासी।
पत्कीतिफुल्या मुनिकेतन चिफीड लोकाननकाननेषु ॥ १७ ॥
श्रीक्षेमराज इति तद्विरराज राजा येनावृतेऽपि भुवने कृश एव शेषः ।
विस्मृत्य नृत्यदुरगीभरगीयमानतत्कीर्तिपानरसिको रसनं सुधायाः ॥ १८ ॥
राजा चामुण्डराजस्तमण्डलमण्यत् ।
ससर्प विश्वे यस्यामा नरेन्द्ररप्पलहिता ॥ १९॥
आहडस्तदनि क्षितिनेना यस्य वारिह नूतनराहः ।
एककालगिलितो रिपुतेजकीर्तिसूर्यशशिनी न मुमोच ॥ २० ॥
नमारीन्दुमुखीमुसेन्दुविजयस्मेरफमाम्भोरुहः
श्रीभूमि निकभूपणमभूत्परविन भटः ।
यकीर्तिर्गगनेऽपि पुष्पनिकरः स्वर्गऽपि दुग्धोदधिः
क्ष्माखण्डेऽपि हरस्मितं विलसति स्वभ्रेऽपि चन्द्रमभा ॥२२॥
पानी जपन्नगांजनि यशोधादिर्जम्भे मुशुः
कम्प खगलता ततान परितो जज्याल तेजोऽनला।
यस्य क्षुण्णविपक्षयर्गवनितानिश्वासपातीमिभि-
जैतुः केतुचलाप्यभूदपिचला चित्रं जयश्रीरसौ ॥ १२ ॥
स्वस्रीया प्रयति स्म तस्य पदी चौलुपयलक्ष्मीशिरो-
माणिक्यं हिमपविजिष्णुमहिमा श्रीमूलराजो नृपः।
रंजे यस्य तमोरिपुरिखपुरुषमासादकेनुच्छला.
दाकाशेऽपि पिफासिफाशपिशदा फीतिस्निमागा नदी ॥२३॥
स्वफ्रीतसिन्धुपतिलक्षसमुक्तश्री-
कोटिर्यदीयतरवारिरयारितीज्ञाः।
कोत्याहसाहिपि हरि सुरदैत्यशेप-
शुन्धकसिन्कलितकमसिध्रिपंतम् ॥ २४॥

·७२ सुकृतकीर्तिकलोलिनी तेजःस्फूर्जितदीपदीपिनि सुधाशोभैर्यशोभिः शुभे विश्वच्छद्मनि वाससद्मनि वशीभूमि भुनक्ति स्म यः । शत्रुस्त्रीनयनोदबिन्दुजतृणस्तोमेन रोमाश्चिता सेनाभिः परिकम्पिनी परिवृढो वोढा नवोढामिव ॥ २५ ॥ पाण्ड्यः पाखण्डिवेपं वहति न वहति वातसम्पातभीरुः कीरः कर्णाटवीरस्त्यजति रणभुवं व्याकुली मालवेन्द्रः। वाच्यं किञ्चिन्न काञ्चीश्वरचरितमसावातुरः कस्तुरष्कः क्ष्माचक्राकान्तिभीमे प्रसरति सततं यत्प्रतापप्रभावे ॥ २६॥ भेजे तेजो गगनगहने यस्य पिङ्गस्फुलिङ्ग- भ्रान्ति वालारुणमणिरुचं प्राप कोय॑ङ्गनायाम् । ईशो भासामपि दिवि दिया किञ्च खद्योतपोत- च्छायामायात्मतिपतिघटादुर्यशोदुर्दिनेषु ॥ २७ ॥ युद्धोडामरमण्डलाग्रदलितोद्दण्डारिमुण्डोद्गतिः फ्रोडाखण्डितकाण्डमण्डपसुरमत्यक्षदोर्डम्बरः । चण्डांशुद्युतिचण्डिमा तदभवञ्चामुण्डराजः क्षमा- जानिर्यस्य विभात्यखण्डविभुतापाखण्डमाखण्डलः ॥ २८ ॥ रोद क्षोणी'चन्द्राश्मशालैरपि भुजगजगचन्द्रिकाचकवालैः फुलत्काशनकाशत्रिभुवनमभितो भाति यत्कीतिहासः।।२९॥ मेस्थेत्परिकम्पते जलपतेर्मुश्चन्ति चेदीचयो मर्यादा घुतिमर्यमा त्यजति चेदुर्थी दिवं याति चेत् । तद्भज्येत परैरसाविति सतां सन्धां मुधा यो व्यधात् सयक्षोभरिपूर्णितापनिरजाप्तेऽपि तत्तादृशे ॥ ३० ॥ सेलत्वद्गापडड्डियल्लिनभुजायलि यो वल्लभः श्रीमान्यहमराज इत्यानि तयत्तेजसा ताइितम् । शीतं मातमभूत्तमश्च जगतः प्रत्यर्थिसार्यगतं नेदं चेदिर कम्पकालिमगुणी कस्मादकस्मादिमी ॥ ३१॥ चनं सिन्धुरमुनया वसुधमा भूमि भटाचदिवं समिक्षितरजाभरण पिधे सोपं जगासम्पनः ।

·invitien मारमा परि Emiriinfrmati.मकमा | मा uata मामा. FATEST RAININirr: realistiinnnel ial TREET मा || Limilarium tamnnaruline HTTER. .ilvulanilun४॥ rulptangse: HTTritict मारामार ITrमारिता Raniin islatविपक्षी पालना Hireci Runnifetime:३५॥ virararitaumurmunchinfort:fx या मादिगान गात् । माMilantraमिनमानपती गाना anifminimuaryागर्भगुमासः ॥ २६ ॥ iiwrefer train fenu मायनमः गगनपिने दानन्ति दन्तीति। गुमनामान पदपदनानुलनाप गुमाकुण्डनि *धानमन्निस्य पनि माफिीस: ॥३७॥ Niraनिजागतीपापः कर्णदयः शिपर्णन्ने मातमुहला पर शुलान्तरम्पः । पनि नुनगुना पामगन्त पन्य- भमन्या भानग्यमनननिमस्त्रमयोगमानः ॥१८॥ पारसपान्तं गमययया स्याल प्रक्षा. लहदा पातहरूला सिमितरनिपतेरचले पचताः। मृगाभिमानानुषि भवति पिभुर्माणमित्पम्साहस्ता- सता हासिस्म भूत स्वपरिमपभयन्मानभूमिमनोगः ॥ ३९॥ .

·मुतकीचिकलोलिनी कान्ते कृष्णेऽभिभूते जगदयनपुपा वाहुना विग्रहेण क्षिप्से सूनापनङ्गे पितरि जलपती निर्जिते सैन्यपूरैः । वन्धी दोपाकरे तु प्रथममपि मुखालोफभग्नमभावे लक्ष्म्यास्तेनेह तेने हरणमुरुयशोदौत्यदत्तस्पृहायाः ॥ ४० ॥ मौक्तिकद्युतिजलोज्वलमन्त कुम्भयुगलं कलयतिः। योऽवरोधविधुरैर्मिलितारिभिः करिकुलैश्च सिपेवे ॥ ४ ॥ अर्थिव्यर्थितनुःस्वदुर्विधिलिपिदिटकुम्भिकुम्भच्छिदा- सिंहः श्रीजयसिंहदेवन्द्वपतिः श्रीवेश्म तस्मादभूत् । सङ्ख्यासङ्ख्यहतावनीघवनवस्वासिसन्तुष्टये चके यः क्रतुचकवालमवनीशको न शक्रश्रिये ॥ ४२ ॥ पभा पद्ममपास्य पङ्कजनितं यस्यारिकेशावली. रोलम्बप्रविरोलदङ्गुलिदलं भेजे कराम्भोरुहम् । शेपं वायुवशं विसृज्य सवलं दोनांगमागादसिः कृष्णोऽपि प्रियमेलकाभिधमभूत्तत्तीर्यमेतद्भुजः ॥ ४३ ।। न्यस्यावश्यं शिरसि विरसं क्रन्दतां पादमेयां राज्यं ग्रामं द्रुतमिति रणे यः प्रतिज्ञा प्रतेने। एतत्पादोपरि तु परितः स्वं परिन्यस्य मौलिं पोतेरन्तः प्रतिपतिभिः प्रत्युत प्रापि लक्ष्मीः ॥ ४४ ॥ पाजभाजितवाजिराजिचरणक्षुण्णक्षमामण्डल- मोद्यक्षोदकदम्बडम्बरपरिच्छताम्बर सगरे । पत्कक्षियकदण्डसण्डितरिपुक्ष्मापालमालावृति- व्यासत्ता न परं पुरन्दरपुरीनार्यः स्वकार्यक्षमाः ॥ ४५ ॥ शोप: सैप जपायशोजलनिधी शान्तिः प्रतापानले शत्रूणां शिरसि च्युतेऽपि हसितं वृत्तं करन्धेप्यपि। सत्यं मदरसगरस्य महिमा सोत्साहमन्त्रस्थिते- यस्यायः करयाल एप स क सिद्धीन सिदाधिपः ॥ ४६ ।। विटाजसि गते भयादनिविदामि त्वगिरि तदीयदिशि या स्करप्निद महोगशामागही।

·सुपुरतकोषिसोलिनी अरोपयदहो पयापतितटेऽधुनाप्पन्वहं ततोऽभ्युदयतो भयो रविनिशाधची पाल्लयौ ।। ४७ ॥ रक्ष्यां रक्षितुनक्षमे दिशमपि श्यामे सदुरसे यमे पद्धृत्यैरभिभूतदक्षिपककुम्भागैदिपा भावितिः । मा स्म बामहि दुःसहैरिति नता. पाराय यारांनिधे- भेंज: सेतुभुयं ततः कपिभयाच्चक्षोभ रक्षामः ॥ ४८ ॥ पिलसाशा पाशं निजतनुविनाशाय यरुणः शुचा भेजे विनत्यपरहरितो पस्य च पशः । फिमन्यचन्द्राकाविह दिशि गती यस्य च यश:- प्रतापाभ्यामम्भापतिपयसि दीनी निपततः ॥ ४॥ पस्मिनुत्तरदिग्गते बलबलच्चूणावलीभिः स्थली. भूयं मेति नदीपति तमपं मेरोः परणागमत् । तेने किया निकेतनं धनपतिः कैलासशेले सुख- আমেনা নাথিন মুঘল বাৰিঃ ৭। तेजोपहिडताप्टदिग्पसमियज्ञानयूपोपमै- मदमोऽपि पतिः क्षितेरिति दिशामागुलीसनिभः । आलानमतिमदिंगीशमरिणां दिग्मण्डपातम्मन- स्तम्भस्तोमनिर्भर गस्य विजयस्तम्भदिगन्ता यमः ॥ ५ ॥ गई शायरस्य शेखरमणि शुलायुभस्य दिपं पारसस्प रदं परम्पदभृतः लोकलीलाजये। उस्कपर्धितया पिलम्पतु नो पिपफयामा पशा. नामा पस्य हहा जहार तु तो युग्पं जERE ॥२२॥ अस्य विमामयिममस्य न मुदे शापा जगताहिकी. लल्यानामपिफटमटकामा तायमेनापती। क्षोणीकम्पिनि भूनलिनि यले यस्ताहिविम्बरः शेपो नाम ननाम पाम मुगु भानुभाभूपणम् ॥५॥ मान्सबलो भमभोगिलो क्षितिजपन् । येन परिदत्यनः पुरीपरिसरे पता ॥ ५४॥ हटाभन्मुशतापजा स्पासालमानेन नि स्मर. प्राजिष्णुदिनः मनुवापना सापि मुद्रामा ।

·मुक्तकीर्तिकलोलिनी
उत्क्षिप्ते किल वर्वरस्य शिरसि फूरस्य विन्धत्रयी.
जेतुर्यन तदा विधुन्तुदधिया भीतस्तु शीतयुतिः ।। ५५ ।।
सञज्ञे नृपतिशतैः कृताङ्किसेवः मापालस्तदनु कुमारपालदेवः ।
निर्वीराविभवमुचापि येन मुष्टा निर्वीरा रिपुवसुधा नितान्तपुष्टा ।
सैन्यकम्पितधराविधुरात्मकेपु पोतैरलवयसलिलेपु धुनी।।
श्रीजैनचैत्यरचनेन शिलोचयेपु यस्याजनिष्ट चरणः शर"
यस्य सद्मनि सदा यहेतोः खाद्यनुवलयं दलयद्भिः
सिच्यते सुचिरसञ्चितशोकैरिभिर्नयनवारिभिरेव
दास्यतिन इवास्य समुत्थश्वासनाशिततृणासु
प्रातराशु सलिलेन यदीयदारभूमिपु रजः
अग्रे हम्मीरवीरश्चिरमजिरमहीपादपः
क्रीडाभृङ्गः कलिङ्गः सदनवदनगो
अन्ध्रः कर्णाटलाटो
कोडस्तम्भाः स.
कथ्यन्ते न महीभृतः
माहात्म्यं स्तुमहेतु
मर्यादामतिलयन् ..
अर्णोराजः स
...सनासना
वित्रस्तस्य चमूचरैः .
प्रस्वेदाम्बु जगाल.
क्षीणत्वं दाक्षिणात्या
दुग्यादणि हणी
कुब्जाऽऽसीत्कन्यकुब्जा
वृन्दै सेवाडिग...
कोदण्डं स्वकरे कुरुन
स्नस्तो वेत्ति नितम्बतो
युद्धक्षोणिपु दक्षिणः क्षिति
बाहुमृत्युसहस्रचक्षुपि ...

·मुस्लीनिमोरिनी
जगमनसम्मन्यः प्रयासानुगानिमी-
प्रदीपमालिपरिणत: पांगार।
हांस्नातक्षागादिवतरजमा मिभुपरिगां
बालम मालाममिति शामितः फोगपतिः ।। ६५ ।।
पदं नियमम्पदामजयपालदयोऽभिल-
विपन्न परिमृत्युगध यनूर भूपासमः ।
रराज गुरगजपति गामधियित.
मिपारथिनोपनामुनमहयनेमाश्रितः ।। ६६ ।।
पस्मिन्पनि दमनोगगनधि भ्रान्लेपि मत्ताविप
नगुना पाप्यसागरचयः सेवामगनीदया।
चारामतमानिमानपि पुनः दा विपी नापिपत्
दन्धयमारदमण्ण्दनविधी पुर्यनवशामिव ।। ६७ ।।
आजन्मभामरंतुममममदादः कण्टरः फण्टक-
प्रोणाभावोऽपिलदुपलशिलाभांगभुमाइपोऽपि ।
अट नसपित्या भृतपदममपन्यस्य सेनामटानां
नित्यानध्यानजप्रत्परतुरगभृतां पश्यतामप्यतयाः ।। ६८ ॥
तमहनमहं यदा पम्पा ममं न समानये
यदि तदयनीनेता नेति प्रणीतरणो रिणः ।
फिमपि न पुनः कतुं भर्तुः म पस्य दाशारु त.
भियतममुत्माज्यं राज्यं सतामचलं पयः ॥ ६॥
मलं पीसिलताततेः समजनि श्रीमलराजो शप-
स्तत्पष्टे करवेलियन्नुफकलक्ष्मापालको बालकः ।
परमं दण्टमण्डपतये हम्मीरभूमीरह-
प्रदाभयं समर्पितवती मातेय कौतुहलात् ॥ ७० ॥
मन्तापं यत्मतापस्य तुमकरसहिष्णुभिः ।
आपादमस्तकं च भुवं यासोऽवगुण्टनम् ॥७२॥
रिपुमानप्राम्भोधपरयनदीमातृकयशा
विशामीशा भीमः समभयदात्तस्तदनुजः ।
अलमाधिरतामः पुर पु विभक्ताधिपु फल-
चंदेपुमिपं पिरचपति दानकरसिकः ॥७२॥

·ur मुम्तमसिनोलिनी उत्क्षिसे किल वर्वरस्य शिरसि रस्य विश्वप्रयी. जेनुयन तदा पिधुन्तुधिया भीतस्तु शीतगुतिः॥१९॥ सउजे नृपतिशतैः कृतालिसेवः मापालस्तदनु कुमारपालदेवः । निवाराविभवनुनापि येन मुष्टा निवारा रिपुबसुगा नितान्तपुष्टा ॥१३॥ सैन्यकम्पितयराविधुरात्मकेगु पोनरलायसलिलेषु धुनीधयेषु। प्रोजेननत्यरमनेन शिलोगयेषु यस्यागनिष्ट चरणः शरणं रिपूणाम् ॥५॥ पास समनि सहा हयानो मागमजवलयं दलपतिः। मिररने मुचिरसभितशोरिभिर्नगनयारिभिरेय ॥ ५८ ॥ दापनि गरम समुत्यश्वासनाशिवतृणासु विपक्षाः । सतरामु मलिन गोगदारभूमिपु रजः समपन्ति ॥ ५९॥ मोहम्मीरसरभिरमनिरमहीपादप: पादपमarni लिः मदनयानगो मेदणाट कपाटः। आगोलादी कम्मरगुरलारहगोडापोटा: तामा: मनायामिनि पतिकुलेगालेरागतो यः ॥७॥ सन माता कति महीपांमा महादशेमरा माम नुमनु निगमारतस्य तारम् । नगोदामतिलगन रमलादयाहिनीवाहिता गांगत माजगाम नानामहाभागेषु मोहानिः॥११॥ सादाननगदर्शन मानशिगाला- दमनामनानिनिता यमामला नि। रियलरा कनुनी माया माध्ययलामा नुन लहान बाल मनोनयनमा ३९ ॥ जीगत्वं दागिन्गा गावाहमुषमा iill. मानिनामनिशा शादी नानी-मान। इमान्यता मिनिमम RAI दं मंदानित पात्रा in Entrrxin. नलिन ARittariffit ·मुरुतकीसिम्सोलिनी जगडन्यम्मन्यः प्रवलजलदुर्गार्जनमपै- पदीयरुपतिपरिदैः पौरपदैः। योत्यातक्षोणीयिततरजसा सिन्धुपरिखां स्थलीकृत्य मीडासमिति शमितः फोडणपतिः ॥ ३५ ॥ पदं विजयसम्पदामजयपालदेवोऽखिल- विपन्द्रपतिमृत्युभूरप बभूव भूवल्लभः । रराज मुरराजवजगति यस्तनूडिम्बित- प्रियाचयविलोचनाम्युजसहस्रनेत्राश्रितः ॥ ६६ ।। पस्मिन्पश्यति वेश्मनोऽगणभुवि भ्रान्तेऽपि मत्तदिपे नेशुनांशु नृपा व्ययायमचया सेवामयनीडया । शोकश्यामतमानिमानपि पुनः प्रेक्ष्य विपो नापिषत् दग्धक्ष्मारहखण्डखण्डनविधी फुर्वन्नवज्ञामिय ॥ १७॥ आजन्मनासहेतुभ्रमसमदहदः कण्टकाः कण्टक- द्रोणीचीत्कृत्वोऽपिस्वलदुपलशिलाभांगभुमाइयोऽपि । अगुठं नर्तयित्या भृतपदमभवन्यस्य सेनाभटानां नित्यानध्यान प्रत्यरतुरगभृतां पश्यतामप्पदश्याः ॥ ६८ ॥ तमहतमहं बद्धा यध्या समं न समानये पदि तदवीनेता नेति प्रणीतरणो रिपुः। किमपि न पुनः कतुं भर्तुः स यस्य शशारु त. नियतममुचत्माज्यं राज्यं सतामचलं पचः ॥ ६९ ॥ मूलं कीर्तिलताततेः समजनि श्रीमूलराजो नृप- स्तत्पट्टे करकेलिकन्दुककलक्ष्मापालको बालकः । यस्मै दण्डमखण्डहर्पकृतये हम्मीरभूमीरह- मस्वेदमभवं समर्पितवती मातेय कौतुदलात् ।। ७० ॥ सन्तापं यत्प्रतापस्प तुरकरसहिष्णुभिः । आपादमस्तकं च ध्रुवं यासोऽयगुण्टनम् ॥ ७ ॥ रिपुस्नीनेनाम्भोधयरयनदीमातृकपशा विशामीशो भीमः समभवदात्तस्तदनुजः। अलधाधिस्तोमः पुर पु विभकाधिंगु फल- प्रदेपुमिपं विरचयति दानकरसिकः ॥ २॥ .

·मुम्वकीतिकहोलिनी
उत्क्षिसे किल वर्वरस्य शिरसि ङ्करस्य विश्वनयी-
जेतुर्यन तदा विधुन्तुधिया भीतस्तु शीतयुतिः॥ ५५ ॥
सबजे नृपतिशतैः कृताभिसेयः क्षमापालस्तद्नु कुमारपालदेवः ।
निर्वीराविभवमुचापि येन मुष्टा निर्वीरा रिपुवसुधा नितान्तपुष्टा ॥३॥
सैन्यप्रकम्पितधराविधुरात्मकेषु पोतेरलवयसलिलेपु धुनीधवेषु ।
श्रीजैनचैत्यरचनेन शिलोचयेपु यस्याजनिष्ट चरणः शरणं रिपूणाम् ।।२७॥
यस्य समनि सदा हयहेतोः खाद्यमुगवलयं दलपद्भिः।
सिच्यते सुचिरसश्चितशोकैरिभिर्नयनवारिभिरेव ॥ ५८॥
दास्यवर्तिन इवास्य समुत्थश्वासनाशिततृणासु विपक्षाः ।
मातराशु सलिलेन यदीयद्वारभूमिपु रजः स्थगयन्ति ॥ ५९॥
अने हम्मीरवीरश्विरमजिरमहीपादपः पादपद्म
मोडाभृषः कलिङ्गः सदनवदनगो मेदपाटः कपाटः।
अन्ध्रः कर्णाटलाटौ कुरुमम्मुरलायङ्गगौडागचौडाः
फोडस्तम्भाः सभायामिति नृपतिकुलेराकुलेरावृतो यः ॥३०॥
कम्यन्ते न महीभृतः कति महीपांसो महीशेखरा
माहात्म्यं स्तुमहे तु हेतुनिगमादेतस्य चेतोहरम् ।
मर्यादामतिल हुयन् रसलसपदाहिनीवाहिती
गोरानः स जगाम जाहलमहीभागेषु भग्नोन्नतिः ॥ ६ ॥
दर्श दर्शमसहादर्शनकचं कल्पान्तशिल्पान्तर-
प्रक्रीद्वसनासनानिमलितो यत्स्यगासेलां युधि ।
विग्रस्तस्य चमूचरैः सह तथा प्राग्यिदवलमा भुतः
प्रस्वेदामु जगाल जाइलभुयोऽभ्वमनूपा यथा ॥ १२ ॥
क्षीणत्वं दाक्षिणात्या दगरचयदमुचन्मालयी वालपीक्षा.
दामादणि ही शुचमधिन दधी जाहन्दी नाइलीलाम् ।
कुन्जामीकन्या शिरमि मुनमराकोणी फरणानां
वृन्दं गेदाहिदायनिनि घलिने याप्रया या ॥१३॥
कोदण्ड स्पकर रन करते मनं गलयान.
तन्नो दनि निनम्वनीन यमनं करीनाराधिनः ।
युद्धशानिए दक्षिा शिनियनिन शाददशांदग.
शाहगंन्युमदनपपि मुटुम्मिन् भनुन्यति॥१४॥

·सुशतकीसिसोलिनी जगढन्यम्मन्यः प्रबलजलदुर्गार्जनमय- पदीयस्यद्भिर्यलपरियूदः पौरपदः । योत्वातक्षोणीविततरजसा सिन्धुपरिग्यां स्थलीकृत्य मीसाममिति शमितः फोडणपतिः ।।। पदं विजयसम्पदामजयपालदयोऽखिल- विपन्टपतिमृत्युभूरध बभूप भूपालमः । रराज सुरराजयगति पस्तनदिम्बित. मिपाचविलोचनाम्युजसहस्रनेत्राभितः ॥ ६ ॥ यस्मिन्पश्यति वेश्मनोऽङ्गणभुपि भ्रान्तेऽपि मनसिप नेशुनाशु नृपा व्ययायलयः सेवामपनीटया। शोकयामतमानिमानपि पुनः प्रेक्ष्य लिपी नापिपत् दग्धक्षमाम्हग्यण्डपण्डनविधी फुर्यमयज्ञाभिय ।।७।। आजन्मग्रासहेतुभमसमदहदः फण्टयाः फण्टर द्रोणीचीत्कृत्वोऽपिसालदुपलशिलाभांगभुमारपि। अरष्ठं नर्सरित्या भृतपदमभवनमत्य सेनाभराना नित्यानभ्यानमत्परतुरगभृतां परयताम: ॥१८॥ समहतमहं पदा पम्पा रामं न समानये यदि तपनीनेता नेति प्रणीतरणी रिपुः । किमपि न पुनः फतुं भर्तुः स पाप दाशारत. विपतममुपामा राज्य मामचलं पपः ॥ ६ ॥ मूल पासिलसानले समसनि भीमदराजी प स्मत्पढे परवेस्टिगनुकरमापारको पालः । परम दयमहर्षालये हम्मीरममाह प्रदाभयं सममित मातर भारयात् ॥ ॥ मन्ता पातास्य तुमचारहिनि। आपापमा परभु दामोहरमुस्टनर ॥१॥ रितुद्रीनाभोपपनदीमाकपा विटामात भामा समानदालतदनन्। भरपितामा पुर पुरिमपुि पर- पनि सcिusti ·गुरुतकीर्तिम्लोलिनी संलीनानामनुतटवनं तीरविश्रान्तनीर. नीतुल्यानां यदरिसुदृशां दिक्षु रेजुर्मुखानि । उत्कहोलः सह बहुविधैरव रत्नाकरोऽयं रात्री रत्नान्यतनुत बहिः सोमनामानि मन्ये ॥७३॥ धानां धाम कुमारपालघरिणीपालप्रसादास्पद चौलग्यो धवलाङ्गभूर्गुन्मतिः श्रीभीमपल्लीपतिः । अर्णोराजनृपो न्यचत्त नृपति मामेतदीयः पिता मत्वैवं लवणप्रसादपतौ क्ष्माभारमेप व्यधात् ॥७४॥ यत्खड्गदण्डयमुनाम्भसि मेदपाट- चन्द्रावतीपुरपती बिदिवाय मग्नौ । चक्राम चक्रमवनेरथ पूर्णमाँ- राजस्य तस्य तनयो लवणप्रसादः ॥७॥ धारारण्यधिलजुनरतिघनै रीणाप्परीणामही राजिव जिविजित्वरत्वरगतिर्वित्रस्य यस्याहवे । स्वामात्यक्रमकर्ममर्मररवानाकर्णयन्ती गता प्राणवाणवनायनावपि भिया मिश्रा न विश्राम्यति ॥ ७३ कोपानिज्वलितास्तटस्थवलवत्फूत्कारविस्फारिता निर्भग्नाथरणेन काचकुत्तपमाया निकाया द्विपाम् । तहुप्कीर्तिमिपद्रवन्नवमपीचक्रेण चक्रेऽम्बरं श्यामं यस्य यशापयोभिरभितः प्रक्षालितं निर्मलैः ॥७७ किं वयर्यो लवणमसानृपतिः पाणौ कृपाणच्छलं कालं बालमहो महोभरजितादादाय शूरादपि । यो मुष्टिग्रहलालितं प्रतिपदं कोपारुणः कम्पयन् दिग्नेता रिपुमुण्डमोदकचयैरुच्चैरुचं नीतवान् ॥ ७८॥ नताशेपदेपिक्षितिपकृतपूजः प्रतिपदं तनूजस्तस्यास्ते भुजगजगदीशद्युतियशाः । अधीशो धीराणां धवलकुलधौरैयधवला श्रियां सौधं धीमान् धवलचरितो वीरधवलंः॥ ७९ ॥ देशोरण्यप्रदेशो नगरमगरसा कन्दरा मन्दिराली तृली धूलीनिवेशस्तृणभृतकवरीधानमेवोपधानम्।

·मुहब कोचिंकलोलिनी
कायच्छायाऽनुगनी प्रतिदिनमशनं कन्दमूलं दुफूलं
चल्कं दारिद्यकल्क सचिव इति शुचिर्यदिपांराज्यलक्ष्मी।।८०॥
न किं स हरितुल्यतास्तुतिपु लज्जते यजिते.
ररातिनिवहैमहागिरिगुहार हैकस्ट्रहः ।
विजित्य मृगवैरिणो निजपुरे नियुक्ताः स्वयं
गृहोपवनभूव्हां विरचयन्ति रक्षां किल ॥ ८ ॥
दूरं दुर्ललितेन यस्य महसा शङ्केऽम्बरं त्याजिना
कीर्तिरिमहीभृतां तय भयदलक्ष्यकृष्णच्छविः ।
गूढक्ष्माघरफुपुञ्जसदनोत्सने तमछमना
चफे नाशविनाशमेव रुदतीवाप्पोपमनिझरः ॥ ८२ ॥
अन्तयोमस्रपन्तीमधुरमधु विधुच्छाशुभ्रच्छदं दिर-
पत्रं नक्षत्रलक्षच्छलजलकणिकं भानुमपरागम् ।
भ्रान्तध्यान्तयिरेफवजमजरगिरिध्याजकिझलमेत-
होला नीलाम्युजस्य प्रयति वियदही यशस्तीपराशी ।।२।।
अमाप्ततादृशगुणां युपति नितम्ब-
स्तम्बस्तनस्तवकभारभृतोऽहसन याः।
माप्तासु यस्य पृतनासु पुरे रिपूणां
तावासकाललसिता हसितास्तयाऽपि ॥ ८४॥
प्रतिदिनमपि रौर्यस्य ततः प्रताप
रिति समिति समेतः सम्प्रविष्टोऽसिदण्हे।
जिगमिपुररिचर्गः स्पर्गमग्रे सागं
हिममयमिप मेने भानुमानन्दमनः ॥ ८॥
यस्य न्यथितचापचापलपलमारापीपीचय-
व्यस्तग्रस्तसमस्त सनिकानन्यालाफशोकाकुलाः।
खेदस्वेदमयं पयारणगर्ण भाले दधुभारुण
या मोफिरपश्यन्धनमिप सत्यार्थियोभुतः ॥८६॥
गुडे युद्धेषु पस्मिन् रिपुरनिकर यशायन्योता.
ब्रह्मादीनां पदारपि मनसि एत रक्षिनी नक्षतः।
रक्षमास्मानमात्मम्मममलयुगमाप्तरंगलादा-
देताभ्यो देवनान: मिय मुन्ने नाघिसम्भूनभायः ॥८॥

·८०
सुतकीर्जिकल्लोलिनी
यत्खड्गक्षतकुम्भिकुम्भविगलत्कीलालकल्लोलिनी.
पतिर्व्यक्तयशोमहीन्हमहो निर्मूलयन्ती द्विपाम् ।
तेपामेवमहोदवानलभर शान्ति नयन्ती ययौ
मुक्तामण्डलमण्डिताम्बुधिमगात्तेनैव रत्नाकरः ॥ ८ ॥
यहोर्मण्डलकुण्डलीकृतधनु:मोडीनकाण्डायलि-
न्यासत्रासपराः परं प्रियतमा नेशुद्धिपां वक्षसः ।
तासामप्युरसो रसोत्तरलसहःखातुराणामयं
कन्दर्पः करकोटिकुधनदरारेण तूणं ययौ ॥ ८ ॥
प्रत्याकारच्छलगुरुदरीनिःसृतः श्यामकान्तिः
सर्पन्सर्पधियमकलयद्यस्य पाणी कृपाणः ।
यं व्यालोक्य प्रमृमरयशोराशिनिर्मोकभाज
देविक्षोणीपरिवृतमहोदीपक प्राप शान्तिम् ॥२०॥
युद्धपर्वणि कदापि न दृष्टं यस्य पृष्ठमसुहृन्निकुरम्यैः ।
सप्रतिज्ञमिव वीक्षितुमुक्तस्तैश्चिरादनुचरत्वमभाजि ॥ ९१ ॥
कुण्डलप्रतिमितस्यभुजाभ्यां यश्चतुर्भुज इव प्रतिभाति ।
चारचक्रमनुवन्धि दधानो वाणयुद्धजितकामविपक्षः ॥ ९२ ।।
यत्पदाम्बुजयुगं रणधूलीधूसरं चिकुरमार्जनिकाभिः ।
मार्जयन्ति विनता रिपुनार्यः श्रीनिकेतमिय हस्तधृताभिः ॥१३॥
यद्दानप्रभवमभूतकनकमारभारसारस्फुर-
नेपथ्यप्रचयं प्रकम्पितरुचःप्रेक्ष्य दिजातिप्रियाः।
विन्ध्योल्लासभयाट्टोद्भयमुनेर्योग्योप्युपेतो न य-
लोपामुद्रिकया तिरस्कृतिगिरा तस्मादुपालभ्यते ॥ १४ ॥
यस्मिन्दाननिदानकाचनचपस्मेरकर कर्णिको.
त्तालस्तालदलं न वाञ्छति जनः माणमियामीतये ।
तस्मान्मूलपयेऽखिले फलगलन्मैरेयसिक्काहस-
नृण्याभिलणराज प समभूत्तभ्याभिधानस्ततः ॥१५॥
भ्रूभविमतिबियतोरणदलं प्रादमतापाच्यल
त्योपदीपमदनसुनयशसा लिसं सुधारसर्दिना ।
पभासन विभाति वीरधवलक्षाणीशम्ब पुरी
युमुडविरोधिरोधिपरिमाधिस्कारभारातलम् ॥ १३ ॥

·उनि चिमुकाममा सुमनी पीना शं कसम्मानि महाममा नभर भगं सुनी। अनेन गदिमशिनि पृटमभाजनभाजन: धियामिति मभानः शुधिषिपारमूने वः ॥ १७ ॥ पंभिमाननाति प्रान्यार इस्पालगा पुण्यः पुषणमुभारमेन पिना गदसमेगामियः । दिल्यामम्बरसम्धिनी सुरिनमामादमामादगन् पानि पेलनानुन मनुते या स्पर्भुनीसदिनीम् ॥२८॥ मच्चिडी पदि मला गुरगुणमनिर्जलस्नत्कुत. लेजस्वी यदि मन दि गतारामणिकुतः । पंशेऽस्मिाजनिष्ट विष्पचमत्ताराति फातिमभा- शुभी मीनियरलयसपनवश्रीमपिरतभण्डपः ॥ ९॥ घण्टामाद इति तस्य गुनस्ततोऽभू- पस्तीतिभिभयलितेऽम्बरभित्तिभागे। साला हली लिपिरधस्य रपात्यन्धाः मोटारम: रुटमारधागोभी ।। १०० ।। समजनि जिनसेवानित्यचाकत्तिः मगुणगुणगणीस्तस्य कान्ता जयश्रीः । जगनि पनतमाभिः करमले मानसान्तः शिल शिन्दसति यस्याः शुद्धसो विवेकः ॥ १०१ ।। माधुर्यधुर्यमधुलोभगुणसशाम- मिप्यम्पसम्पलिनीनलिनीवनश्रीः । गरस्ततस्तनुभयोऽनुभवोपभुक्त भाग्यममायविभयों नयभूबभूव ।। १०२॥ म धीमानुदपायलोज्यलगनिमंध्यं दधानो जन शरः मूरतमः समुचयभिदाशूरः कथं वपर्यते । अन्योन्यन्पतिषड्गसङ्गतमचिच्योमच्छले पल्पले तेजःकीसिमिपेण चक्रमिथुनं संगोजयमास यः ॥ १०३ ।। भ्राता पातायन इव धियां मस्य निःसीमकीति. स्तोमः मामः समजनि जनालोकानीयः कनीयान् ।

·८२ मुस्तकीर्तिकल्लोलिनी देवो देवेष्विव जिनपतिर्मानसे मानसेका. द्यस्यावश्यं नृपतिपु पतिः सिद्धराजो रराज ॥ १०४॥ विश्वानन्दकरः सदा गुरुरुचि मूतपूतोन्नतिः सोमः कोऽपि पवित्रचित्रविकसद्देवेशधर्मोन्नतिः। चक्रे मार्गणपाणिशुक्तिकुहरे यः स्वातिवृष्टिबजे- मुक्तौक्तिकनिर्मलं शुचि यशो दिकामिनीभूपणम् ॥ १०५ ॥ एतस्य विकसद्धारामस्याजनि वल्लभा। सीता भूतनयाप्येपा न कुशीलवलन्मतिः॥ १०६ ।। आशाराज इति व्यराजयदध माग्वण्डमाग्वण्डल. क्रीडासिन्धुरपश्यतोहरयशास्तोमेन पुत्रस्तयोः । श्रीमान्सोमसमुद्भवो निजभवेऽम्भोधौ गिरीशान्गुरू- न्सेतृकृत्य तिरोदये स्वकुलजाहङ्कारमुष्णद्युतः ॥ १०७ ॥ यस्तीर्थाणां प्रकरमकरोल्लोकनिर्माणकर्मा- लक्षणो विधिरधिगतः सोऽम्युजन्माङ्गजन्मा । आभ्यामुञ्चस्तदपि विजितं यो विचिन्त्येनि चित्त भक्ति धीमानकृत जननीपादयोरादरेण ॥ १०८ ॥ दत्तालोकेऽधिलोके सुरसुरभिरिव भ्राजते यस्य वाणी चेतोवृत्तिश्न चिन्तामणिरिच फलदः कल्पशाखीव पाणिः । स्तुत्योऽसौ कस्य न स्यादमरगिरिसमः सूरसोमप्रसर्प- तेजःपुामिनश्रीलसितसितयशोदम्भजम्मारिकुम्भी ॥ १०९॥ तस्य प्रिया मुदमधत्त पिनाकपाणेर्दयी कुमारजननीय कुमारदेवी। इन्दुः सदा रिपुरजीयत परजश्रीसर्वस्वदानमुदितेन मुसेन यस्याः ॥११॥ कान्तत्यान्तमरावरकवरला कल्पद्रुकल्पागज- श्रेणीनन्दनभूमिरद्भुतमतिक्षीरोदचन्द्रगुतिः । शश्चदिन्धविनाशतत्परिभयाधःकारभागारधी या मुक्ताफलनिर्मलगुतिगुणाभिव्यक्तिशुक्तियंभी ।। १११॥ चत्वारलनया नयाहतिरसाः कंमारिदायिंक्रमा गोदावर्य इयोज्यला दुहितरः मत अमृतालपाः । आत्मदादातां यदीपयद लेंभे सुधादीधिति- बरस श्वामिलामरतांनोदानगन्मादयन् ॥ ११२ ।।

·मुहवासिलोलिनी ८३ लावण्या इति युतिव्यतिकरैः सत्याभिधानोऽभवत् शङ्के शङ्करकोपविभ्रमभरादासीदनगः स्मरः । साग सुभगोऽयमित्यनिमिपस्त्रेण्येन वाल्ये हतः त्यक्त्वा भूवलयं सुरेन्द्रससि फ्रीडातति निर्ममौ ॥ ११३ ॥ महदेव इति देवनाधिपधीरभूत्तदनुभूर्विभूतिभूः। धर्मकर्मधिपणावशो यशोराशिदासितसितगुतिपुतिः ॥ ११४ ॥ रक्तः सद्गतिभावभाजि चरणे स्मेरास्यपङ्केमह- मीड-परमेष्टिवाहनतया प्राप्तः प्रतिष्ठां पराम्। बलनिर्मलमानसेन समयं कापि अपनपङ्किल विश्वे राजति राजहंस इव यः संशुद्धपक्षमयः॥ ११५ ।। आस्ते तस्य सुधारहस्यकवितानिष्ठः कनिष्ठः कृती पन्धुर्वन्धुरयुद्धियोधमधुरः श्रीयस्तुपालाभिधः । ज्ञानाम्भोमहफोटरे भ्रमरतां मारगसाम्गं गश:- सोमे शारितुलां च यस्य महिमक्षीरोदी मंदी ॥ ११६ ॥ हस्ताग्रन्यस्तसारस्यतरसरसनमाप्तमाहात्म्यलक्ष्मी- स्लेजपालस्ततोऽसौ जयति पसुमरैः पूरगन्दक्षिणाशाम् । यद्धिः कल्पितोरुपिपगटनपरक्षोणिसृद्धिसम्म लोपामुद्राधिपश्च स्फुरति लसदिनस्फारसधारहेतुः ।। ११७ ॥ तदिम मौलिपु मौलि कुरुषे पुरेश! मकलसचियानाम् । क्षितिपय ! तत्तप दोणार्यिप्णोरिव भवति विभामः ।। ११८ ॥ श्रुत्वेति मुदितहदगः पुण्यमागल्भ्पलभ्यसभ्यगिरम् । अनयोरनयोजिमतपर्धिरणिधपं व्यधित धरणिधयः ॥ ११९ ॥ सोऽयं प्रातकीति सुजनजनमनापभयोध्युष्णधामा श्रीतेजपालनामा रफरति मतिलनास्थानरपक्षः। पाठारम्भार लक्ष्म्या दुहितुरिप धपहियां पप्पयों मुकादम्भेन गम्भीरिमगरिमगुगर्गः पपाराशिरामीत् ॥ १२० ॥ दिग्यानोत्सवयीरपीरपपलक्षोणीयाध्यामिनं प्राज्य राज्यरचस्प भारमभितः सन्ध पाटीलया। भाति प्रातरि दक्षिणे ममगुणे श्रीपस्तुगलक नसाया स्पयमध्यराजतनुजः कामं सपामस्पितिः ।। १२१ ।।

·८४ मुस्तकीर्तिलोलिनी यत्कीतिप्रसरैः परस्परपरिस्पोर्ववर्धिष्णुभि- देरं दारितमेतदम्बरमिह भ्रष्टं भुवो मण्डले । राशीभावचरिष्णुमीनमकराद्याकीर्णमण:पति- व्याजादचनमञ्जुलच्छवि न कैः प्रत्यक्षमुन्प्रेक्ष्यते ॥ १२२ ॥ नीता वशं विपमयारिगुणेन वाहु- स्तम्भे घृता कनकलिकाभियोगात् । श्रीर्यन सिन्धुरवधूरिव भूरि वर्ष- दानप्रमोदितघनोदितमार्गणालिः ॥ १२३ ।। धाम्नि स्वामशैलं प्रियवचसि सुघामानने यामिनीशं कण्ठे वैकुण्ठशव भुजशिम्बरयुगे जम्भजित्कुम्भिकुम्भो । पुण्योत्पन्नस्य यस्य स्वयमसमचमत्कारिरूपस्य पाणी प्रत्यक्षं कल्पवृक्षं जगति जनयतश्चातुरी भातु धातुः ।। १२४ ।। लावण्यद्रवपरूपसुभगे निःशेपचेतस्विना- मन्तासिनि वाग्यशंवदद्मधौ राजप्रसादोज्वले । प्रतस्मिन्मुमनोमनोरमगुणैर्विश्वं च विश्ववयं वश्यदुर्चति सोऽपि सम्पति पद्मष्टो मनोभूरभूत् ।। १२५ ॥ अम्भोदभ्रमभाजि दुर्जनजने श्यामायमानद्युती तन्याने भुवनेपु दुस्तमतःस्तोमं कुकीर्तिच्छलात् । लन्धोवधमराममार्गणमुम्वव्यातमुतिढारत- स्तृणं मानसमानशे सुमनसां इंसोग्ग्यलयद्गुणैः ।। १२६ ।। मूलस्थूलहरिकरिस्थिरपदं शुभ्रमभ भूमिमृद- दम्भस्तम्भभरं नभासुरमरिदमानध्वनमालिनम् । उत्तुनं जगतीनले तुलपशामासादमासाद्य य. चिन्तातीतफलप्रदोऽयनितने देवास्तु सेयोन्मुखे ।। १२५ ॥ इन्दुर्विन्दुरपां सुरेश्वरमरित् दिण्डीरपिण्डः पति- भासां विद्यमान्दलो विभु नभः श्रीवत्सलमा फिल । फलामत्रिदशेनशम्भुहिमवत्यापास्तु मुनाफल- स्तोमः कोमलयादुकास्य च यशाशीरांदधी कीमुदी ।। १२८ ॥ गजमिनरवर मुरनिनि पोहोमिनित्यति क्षारान्या कदमिकालागद्वाजले गाति ।

·मुखकोधिसतोलिनी श्यामाकामुकपारिपार्वकयुतो विश्नत्रयीसम्मद- फीडानाटकस्मधारपदयीं यत्कीर्तिपूरो ययौ ॥ १२९ ।। उद्धृतप्रतिभागुतस्प मतिमचन्द्रस्य चिदूपता- माहात्म्यं स्तुमहे किमस्य निखिलग्रन्याधिमन्यात्मनः । दुःस्थानां प्रतिभूभृतीव विदधी भालस्थलस्थापिता दरुपातैर्वितय येन फयिता कापि निलोकीकवेः ॥ १३० ।। पत्कीर्तः स्वरमरावणमदसमदभ्रान्तभृगालिगीत: स्फर्जद्गर्जानिनादस्फुरदुरमुरजोल्लासितायाः सितायाः । नित्यं नृत्तं सृजन्त्याः शिरसि सुरगिरेश्वारुचारीप्रचार- स्पष्टप्रभ्रष्टहारापलिगलितमणिभ्रान्तिमायान्ति ताराः ॥ १३१ ॥ अस्मद्गोधेकमित्रं त्वमसि निशि शशी फ्रीडया पीडयेनः शङ्के परहै श्रीरिति गदितुमिव प्रीतियुक्ता नियुक्ता । तत्मास्या यस्य नाग्नः कुपित इव करो दानशीनी यशोभिः भृत्यैश्यफे तन्तुं निजगति स यथा लक्ष्यते नेक्षितोऽपि ॥१३२॥ जाता कृष्णपदाप्रिया जलनिधेर्दुष्कर्मभिर्निम्नगा यह्वयं परिभाव्य यत्किल दधी झम्पा पुरा वैभवे । तन्मन्येऽस्य कराग्रसम्भृतजनिभूत्या गुणश्रेयसी कीति: ख्यातिमवाप्य काप्यभिनया गनेयमुज्जृम्भते ॥ १३३ ॥ भर्नुपमयं विधाय कितयः कोऽप्यति मामुन्मना- स्तेनामुं विजये ! निवारय पता मे नीलकण्ठः प्रियः । जल्पन्तीति सती यदीययशसा शुभीकृते सर्वत- लोक्येऽपि पिनाकिना सशपथं प्रत्यायिता पार्वती ।। १३४ ॥ क्षीरान्धिलटति क्षिती फणिपतिः स्फारस्फुरत्स्फूत्कृति. गगा निग्नमुखी करोत्यलियधूलोकरवंक रवम् । अन्तःसन्ततमङ्कपङ्कमिपतचन्द्रोऽपि तद्रोपित. म्लानिदानिवरस्य यस्य यशसा तूण हते वैभवः ॥ १३५ ।। प्रतीता नीतीनामुपरि परिपाकेन रमते मतिर्देवे सेवा सकलकरणकान्तकरणम् । अहो यस्यावश्यं शटरिपुहटमाणहरणं रणं दीने दानं सपदि विपदेकक्षयलयः ॥ १३६ ।।

·मुझवीचिकहोलिनी
कोपाटोपपरैः परैश्चलचमूरगतुरङ्गक्षत-
क्षोणिक्षोदवशादशोपि जलधियः स्तम्भतीर्थ पुरे।
स्वेदाम्भस्तटिनीघटाघटनया श्रीवस्तुपालस्फुर-
तेजस्तिग्मगभस्तिना प्रतनुभिस्तैरेव सम्पूरितः ॥ १३७ ॥
या प्रत्यार्थक्षितिपतिकरिच्छेदमेदस्विशक्ति.
मुक्तागौरैरवनिवलयं कीर्तिपूरैरपूरि।
तं वल्गन्तं युधि विधुरयामास सङ्ग्रामसिंह
निस्त्रिंशो यत्करपरिचितः कृष्णसारोऽपि चित्रम् ।। १३८ ॥
ख्यातः सङ्ग्रामसिंहो वा शहो या सिन्धुराजभूः ।
संयुध्य भज्यमानोऽस्य युद्धे सत्याभिधोऽभवत् ॥ १३९ ।।
भग्नः शङ्ख इति स्वरैर्दिविपदामाक्षिप्य लक्ष्मीमुखं
लक्ष्मीशः किल शहलक्ष्मणि करे चिक्षेप चक्षुश्चलम् ।
कीया लुप्तमवीक्ष्य शङ्कममलं यस्य स्वयं विस्मयं
गच्छन्कश्मलसिन्धुराजतनुभूकीत्या कृतार्थीकृतः ॥ १४ ॥
असौ कीतीः स्वका मन्त्री कामं त्रीणि जगन्त्यनु ।
वस्तुपालोऽरिसामन्तयशसामन्तकोऽक्षिपत् ॥ १४१ ।।
पभाभिरामहस्तेन महस्तेन प्रतन्वता।
रविणेव तमास्तोमः समस्तो महता हतः ॥ १४२ ।।
संयोजितेन मणिमण्डितशातकुम्भ-
कुम्भत्विषा शुचिनखेन करदयेन ।
मौलिस्थितेन जिननायसनाथमध्य-
प्रासादवद्दिनमुखे क्षणमीक्ष्यते यः ॥ १४३ ॥
मालिन्यं मुमुचे जगपशुचेरफैन्दुमन्दाकिनी-
सम्पादपि यत्र दुर्दमतमासम्बन्धवन्धकृतम् ।
आकाशेन तदप्यमुच्यन चिरं यत्तीर्थयात्रारजः-
स्लाम्रा दृश्यतदात्यनिर्मलमिलत्कीतिगुतियोतिना ॥ १४४ ॥
मा भून्मयनेऽपि नुस्तरतमास्नोमस्तथा मा स्म भू.
अंग्रेऽपि गुसदा सदा विकसिते सम्मीलनं मयंवत् ।
इत्युगामिरजःसमुदयभयाइम्भोलिपाणिमही-
मम्भोगिरमीपिचत्यतिदिनं यत्तीर्पयानोपमे ॥ १४६ ॥

·मुस्तीतिरसोलिनी यदिम्भिकुलाद्रिकोलकमठव्यालेश्वराः सेनराः कष्टादेव दधुस्तलं तदवनेविष्णुश्यतुर्भिभुजैः । खद्गाडून भुजेन वीरधवलो मुद्राद्गुलीलीलया तेज:पालकरस्तदेय सबल ख्यातो बलिभ्योऽप्यमी ।। १४६ ।। सोऽधिरोहनिह रैयताद्री चनापधस्थानतपोधनानाम् । ददौ यदौचित्यधियाऽपि किश्चित् कालेन नीतं करतां तदेतेः ॥ १४७ यात्रापर्वणि रेवतक्षितिधरे प्राज्ञोऽत्र मन्त्रीश्वर- स्तेजःपाल इदं निशम्य जनतोऽथाहय तांस्तापमान् । साई द्रम्मसहस्रयुग्ममुचितं दत्त्वोत्तमर्णवजा. तद्रामं परिमोचयन्करममुं सन्त्याजयामासिवान् ॥ १४८ ।। (युग्मम् ) किश्चैतेन गुणः शशाङ्कशुचिभिः कृष्टः सुराष्ट्रापतिः पित्रोः पुण्यकृते जिनेश्वरकरं श्रीभीमसिंहोगुचत् । तीर्धारक्षकहेतवे तु कृतिना देवादितो दापिता सेयं पञ्चशती सुराष्ट्रपतये तस्मै पुरा गर्धनम् ॥ १४ ॥ यभूप गोकगुरुगरीपानेपामशेपागमपारदया। नागेन्द्रगच्छे स महेन्द्ररारिमहेन्द्रनागेन्द्रयशा मुनीन्द्रः ॥ १० ॥ फर्मसाक्षिभवतापपीडितं मीदितं शमरसापपल्यले। क्षालिताग्विलमदं स्म दन्तियर्य स्पजन्ति गल्तु कदमलालयः॥११॥ पन्या ग्रन्धाटचीनां मुनिरजनि ततः फोऽपि फल्याणवल्या. फन्दः फन्दर्पदपत्रुमपनदहनभ्रान्तिः शान्निगरिः। प्रत्यग्रवन्धमार्णयनपलहरीपल्पगल्पन पस्मिन् जल्पाके फोपिदेशे मतिमल ती को विदेशेन गन्तुम् ॥१५॥ आनन्दचन्द्रामरचन्द्रगरी तत्पलक्ष्मी मुधिभूपणाभी। अन्तःस्फूरबत्नसपत्नभूतगुरसमाम्भोजनम्बापभूनाम् ॥ १९ ॥ दन्ती धर्ममताजस्य दुरितक्षोणीरहदने गायोमतलस्प मोमतरणी मोहान्यापारम्प। सम्पपस्पक्षितिपण दुर्दमरिणभंदो भुजी सामना- रपरी प्रतियादिम्भिदटने पो म्यामनिहीं सुनी।। १५४ ।। भीमांस्ततोऽजनि मुनिः स नदीपपट- भीपारसको हरिभागति। .

·८८ मुछतीतिकल्लोलिनी एकत्र सोमशतपत्रगुणी मुखाने शश्वद्विवोधमधुरो समवासययः ॥ १५५ ॥ नृणां यत्पदपद्मयोभुवि भवत्यौमत्यहेतुर्नति- भालन्यस्तरजोनजो वितनुते सर्वप्रकर्पोदयम् । आधत्ते च नखेन्दुदीधितिभरः पद्माकरोल्लासनं स्तौमि श्रीहरिभद्रसरिसुगुरोस्तस्याद्भुतं वैभवम् ॥ १५६॥. जयति विजयसेनसरिरूरीकृतसुकृतस्तदयं तदीयपट्टे । जितजगदपि मन्मथो न यस्य व्यधित तनुप्रतिपन्धिनोऽपि तापम् ॥१५७ इन्दुः पद्मावलम्ब व्यधित कुवलये दुर्मदात्मा प्रपेदे गर्जन्पजन्पदन्ती व्यतनुत जगति स्तम्भभावं फणीन्द्रः । चिक्षेप क्षीरसिन्धुदिशि विदिशि तृणैः संयुतं पारिजातं पस्योद्दामप्रमाणैर्यशसि विममरे ते तु सन्तोऽप्यसन्तः ।। १५८ ॥ यस्मादभ्युदयं भजेग्ननु जनों धर्मस्य तस्याप्यसा दराडूरतरं चरत्यनुदिनं संवईमानः श्रिया । दुर्दैवव्यपमानयभवभरस्तादृक्षलक्ष्मीकृते तस्यैयाभिमुम् हि धावति मुधाभानुर्गधा भास्वतः ॥ १५ ॥ दापोन्मुद्रणमुद्वितऽपि दिवसारम्भस्मितेऽपि स्थिते भाग्याम्भारद्धि निर्विज्ञपितमनःसन्तोषोपस्थितिः । अन्न:मन्ततधर्मनिर्मलमधुस्वादस्तानाशयः माधुमाधुरी विसि यिरला गृत्ति जनः कथन ।। १३० ॥ आयुवायुहतार्मिवत्तमणिमा पर्मिनमकमुष. कम्युमनवदम्युयुद्धदावहारमालयोऽप्यन्यहम् । मामुदाविन्दुभेदरूगपत्तोपोनि दीपादिक- ऋरमाइनिधी मंजली साक्षादिवगत ॥११॥ संध्यपगुरूपदेशविदन्यानाविरम्बन्धी संजालनितानुजानुगरितः श्रीसम्पाला गती। मुनादपदाममनमुनगीवाहियोगमा धमन्यानामरा रचपितं मातमागमम् ॥ १२ ॥ महन्नाकानीमा दुरिनाम्नागी नयनार. साभार पर हममां नाचगाना ।

·मुकतसिसोलिनी सपनामसिदन्तिनाशसुभगा क्षारदास्पने- गंशिवजयी जयत्पनुदिनं धर्मदिपो भूतले ॥ १६३ ।। लम्भनपुररंपतगिरिदेवतधेत्ये प्रपभिते येन । शपजिनपुरतस्तीनियतिफलं फुस्तः ॥ १६४ ॥ शवशये भवपपोधितरार्थतीर्थ ऐनेन्द्रमपरपमापदं पधाधि। तस्मापुर:करतातकुम्भशपत्या तीवा तमोजलमपन्ति जना जिनाने।। १६५ ॥ अस्मिमाभिभुवः प्रभोस्तनुभवयफ्री स चमे पुरा चैत्यं श्रीभरतः परं तु सगरमापालमुख्पा व्यपुर। देवो दाशरधिः पातपतिः माग्वाटभूजापतिः शैलादित्यनृपः स पाग्भटमहामन्त्री च सस्पोतिम् ॥ १६६ ॥ प्यातन्यसमरेन्द्रमण्डपमयं श्रीरयतस्तम्भना- धारमभुनेमिपावसहित तीन शत्रुजये। भाग्याटान्यपवापिढनविधुर्धात्रीशमन्त्रीशिता साध्या सहपतिः सतां पिजयते श्रीवस्तुपालोभुना ॥ १७ ॥ (युग्मम्) किं चिनं यदि पत्सवत्सलतया स्वच्छाश्ममूर्तिच्छला- दाखपडलमपडपे सरपुराभ्याययुः पूर्वनाः । एतस्प भतिपप्रधानपदवीभाजोऽपि पेनानुत- प्रीत्यावासमिह व्यधाविधिपुरं त्यक्त्वाऽपि पाग्देवता ।। १६८ ॥ पृष्ठे फायनपकि जिनपते राज्यस्य भामण्डल- श्रीतुल्यं पुरतोऽपि सत्यपुरभूपीरावतारं मुदा। कुम्भान्पन घ पक्षपातकतममण्डपुतीमण्डपे श्रीशायदन्तिदाननदपचने तडाग पप ॥ १९ ॥ चकेवपो धवसके पिमहादित्य पवासरंप पुरि गर्जरफर्णिकापाम् । तत्केतुकैतपकरबपनर्सनेन शुभ्रप्रभा नभसि नर्तयति स्म कीर्तिम् ।। १७० ॥ प्रतिष्ठाप्प समाधीशस्तीश मुनिसुव्रतम् । है ·९० सुनीतिम्लोलिनी योऽन्वायतारतीधस्य मन्दिरं विदो कृती ॥ २७१ ।। ग्रामे शासनदत्ते च विदो योर्मपालिते। तदाग सागराकारममात्यः प्रपया सह ।। २७२ ।। व्याजात्पीपाशातानां नासत्यमगिचेष्टितः। यः पापोपपशालानां श्रेणि श्रीमानकारयत् ॥ १०३ ।। येन स्तम्भनकाधिदेवतजिनमासादमुत्य तं तत्तन किमपि प्रपाययमपि वेतांशुशुम्रमभम् । पत्पदयन्ति पुरी जिनेश्वरपदानुध्यानपानाधना धीमन्तो निजत्तिकीर्तिसुकृतवनद्धयाडम्यरम् ॥ १७४ ॥ श्रीमालपेन्द्रसुभटेन सुवर्णकुम्भा- नुत्तारितान्पुनरपि क्षितिपालमन्त्री। श्रीवैद्यनाथसुरसद्मनि दर्भवत्या- मेकोनविंशतिमपि प्रसभं व्यवत्त ॥ १७५ ॥ तत्रैव चीरधवलक्षितिवल्लभस्य मूर्तिस्तदोयसुदृशोऽपि च जैनदेव्याः। स्वीयानुजस्य च निजस्य च मल्लदेव- मन्त्रीश्वरस्य च चकार स भूपमन्त्री ॥ १७३ ॥ नृत्यन्त्या व्योमरने क्रमकटकझणत्कारतारं धुगङ्गा- रङ्गचक्राङ्गनादं सचिवकुलपतेर्वस्तुपालस्य कीर्तः । सेदप्रस्वेदविन्दुश्रियमियमयते पद्धतिस्तारकाणां यापत्तावत्पताकाञ्चलचलनविधिं चैत्यमाला विधत्ताम् ॥ १७७॥ इमामकृत सद्गुरोविजयसेनसरिप्रभोः क्रमाम्बुजरजोमजा विमलमानसोल्लासभृत् । प्रशस्तिमुदयप्रभा प्रभवद्भुतमातिभ- प्रभावभरभासुरः सुकृतकीर्तिकल्लोलिनीम् ॥ १७८ ॥ प्रसादादादिनाथस्य यक्षस्य च कपर्दिनः । वस्तुपालान्वयस्यास्तु प्रशस्तिः स्वस्तिशालिनी ॥ १७९ ॥ समाता मुछतकीतिकल्लोलिनीसकेयं प्रशस्तिः । कृतिरियं पण्डितपुण्डरीश्रीमदुदयप्रभस्य । .

·NOTES. P.1.1. 12. भीमेश्वर-The god of the Bhimeka temple in Cambay on the occasion of whose festive procession the present drama was first acted. Vastupala erected a golden fag-staff and knob for this temple. of. कलाभ्यनदण्ड प या कारभारसरम् । भीमेशवरमनः शने स्वपापभिव पधान् । जिनहर्षवरपासचरित्रIV-720. श्रीस्तम्भवीर्यनगरे रचावकार भीमेशवेश्मनि च कावनकुम्भी। मूर कीर्तिरनिशं यरवेजयन्ती नर्ति यत्र दिपि देवनदी जयन्ती । मातम्लीन 1-3. P.1.1. 15 जयन्तसिंह or वहि-tor whose delectation the present drama was first staged at Cambay, was the only son of Vastupala by his irst wise Lalitadevt. He was governor of Cambay from Sanvat 1279 forward. C. महामात्यत्रीवस्तुपालस्यात्मने मा. श्रीललियादेवीक्षिसपरपजसायमाने म.पीजी *.७९ पूर्व भीस्तम्भवीर्यमुद्राम्यापारान् प्यारम्पति सति Mt.Girnar inscription. In Somešvara's Mt. Åbu praſasli, we find the following about him. दपिदा ललितादेवी वनयमयीवनयमाप सचियेन्द्रात् । नाम्ना अपवलिद अयन्वमिन्द्रापुलमपुर ४४i पामेशये विनयरिणि बोधकथ्ये पत्ते न प पिनय र गुणोदय च। गोऽर मनोभयाराभवजागरूकरूपो न * मनसि पुम्मति प्रायः ॥ भीषवरालपुत्रः कल्लापुरय जयतसिहोडया कामावपि पनिरूप्प सदा ॥ As to al libcralitics de गिराया का भावविपि सर्वतः या ईमानुपाधि सभे कविसमर्पिवान । जिनद-पारिष VI-SIS. IIc had two sous Pratápasipha and his younger brother whose me not knowa, For the teligious mcrit of Pratipasipla and his younger broiler Vastapala erected two Devákulis in the Kumaranıbdia at Cambay. पौत्रप्रतापसिंस नीरस मारिभिसे R KI After the death of Vastupila, Visaladera atincted with him and his Jaittasinha the governor of l'etiad. 7. पेसापुर सिहा मबिरामगुपकी सोनार It was at his iuslaace that Balachandraseri comod his Vasarsvim lic outlived his uncle Tejalpida sio live) 10 jaassics Vestimente tutte memory of kis uacie, Jaltruida crecte a lesi's with a ratous, no house and a lank at Chatrooms apart (Chua ?)

·t. वत्र भावमिदन गावरचनावितम्। सतोरणजिनागमन्दिर मन्दमन् ॥ १२ म्यवर उसालाबालालम् । किसे पसे उस मन्षिमो रमासना ॥ ११ जिना-वधालचरित्र VIII-592-93 P. 2. I. 90 on The author of the drama should not be confused wiu Jagasipla Siri of Krishnagaccha tad aathorof Kamirapela karya aad Nyty*** paryadipika commentary on Nigågasita aad the spiritual graad Aather o Xagendra Sari the anthor of Hammtranakikivya and who composed by Kumitapacharitra in samvat 1422. Our author was pupil of Visasin aa4** the tiza-priest of the Limous Tirtha of Munisuvratastinl at Droach. Teja $* cace weat on a pilgrimage to Broach to pay bis respects to Juni amarurta Jayasiaha Sud at this time recited a poem wherein ke stimuliem to replace bamboo staffs of 25 Devakulikia by golden cacs. Termurugrantet. See author: वनस्तेजःपालपति 63-69 HTRमी मन्या गमत् । देवपालो महामात्यः मन मशानि ॥ १७ ॥ मा मनोमानीम् । मप विपिना बाल काले तब मस्थितान् ॥ १८ ॥ anemuna पागणाधिपाः म मलिन भुयारमान वा ॥ ७॥ Atuatalaनि मविजिवेगुजीकाधिलि मानिसमा ... IfTREATाट शमन | भीमयमरण पति rani rgvel wrinariasical Inाइमेकाकिनी मावि गुपxters arhrwearit. पनपानभोममायामा २॥ randi key will Sonान fuETIALA fari-*77**R1 VII. Terracetamannaeusta aminorigia to thesmarait. P.LLI ** 14.03 Tarantona letncca Via.havalda. Trabalho witter ... Rewirinetisatara... Twistant Rai, ARIE EmaitrinsistianREPTEMru ·also. भप मद्रधरे वेलाले लोलेवरमिणि । भीपविश्रेणिसकोणे सर्गस्थितिविजिपरे ॥१७॥ परामगुणेनोम्यामपट किस भार्गवः । भीमसिंहः प्रवीएफुलकाननमण्डनम् ॥ ६ ॥ नृपोऽस्ति त्रासिवानेकशघुसन्तविरकर । भीकोशसैन्यसम्परया तृणवगणयन्पयन् ॥ ६८ ॥ वीरमानी महादानी मायामिव रावपः । समुद्रपरिमाविष्टदुर्गदुर्गमसंस्थितिः ॥ १९ ॥ चभिः कलापकम् ॥ अन्यदेत्यादिशादीरधवलस्त शिवीश्वरम् । भूयास्त्वं सेवकोऽस्मा सदामे वाऽतिपिव .. ॥ सोऽपि प्रत्यादिशत्तस्मै तव व्यथितोऽधिकम् । यतः प्रदीयते यादृक् वाडगेवार लम्यते ॥ ७१॥ वतो गोर्जरभूमीगो दिगीशोपमविक्रमान् । कमेणामेलय पान्भीमसिजिगीपया ॥ २ ॥ भद्रेश्वरमहीजानिः सत्रीय निर्ज बलम् । देशसीमानमाक्रम्य तस्यो यमार्गलोपमः ॥ ५॥ इतो मरुस्थलीमालस्थलीतिलकसनिमे । जावालिनगरे स्वर्णगिरिशद्वारकारिणि ॥ ४ ॥ यह समरसिहत्य पुत्रः पवतामणीः । श्रीमानुदयसिंहोऽस्ति प्रथितः पृथिवीपतिः ॥ ७५ ॥ चाहुमानकुलाकाशे यस्मिस्तपति भास्वति । लोके दोगन्धकारस्य नावकाशोऽभवत्कचित् ॥ ७ ॥ सहोदयस्त्रयलस्य प्रशस्थितिशालिः । माप्तरेखाः प्रवीरेण विख्याता: इमामृता धुरि ॥ ७ ॥ सामन्यपालभूपाल: प्रथमः पार्यविक्रमः । द्वितीयोऽनन्तपाल कलावानिय सत्करः ॥ ८॥ त्रिलोकसिंहनामान्यो मान्यश्वासीन्मनस्विनाम् । स्वौजसा गणयन्त्येते प्रयोऽपि तृणवजगत् ॥ ७९ ॥ विभिर्विशेषकम् ॥ मासमात्रे पापा ज्येउप्रात्रापिasध्यमी । मोच्छवाकुर्वाणा अपि स्वदयं धृतिम् ॥ ८॥ करूपस्यापि न जीवितमेव नाप्यते यदाभिमतम् । लोकस्वपाप्यकार्य कुण्ठे कार्य समरिस ॥ ८९ वि एवं स्मरन्योऽचायधर्मवता नराः । स्वम्भर पा न चिकीन्धि कहिचित् ॥ ८१ ॥ समाने सोदरले तु प्रगतेजोवलोवले । यमसेवकभावोऽयं दुःखहो हि मनस्विनाम ॥ ८१ अवृतिमयमन्यानो मध्यानी मरणादयम् । उत्तमान व मयानामरमानात्परं भरम् ॥ ८॥ पर विदेशगमन पर काननसेवनम् । मध्ये खजनवर्गस्य नापमानेन वनम् ॥ ८५ ॥ इति चिन्तामृतस्ते तु भयोऽप्यसपरिन्दाः । बन्धुसम्म परित्यज्य पाम्म हर राव ८६ ॥ भीवीरपवलोपास्ति स्वमनोऽभीदायिनीम् । चिकीर्षक: समाजम्मुषलापुर वा ८॥ युम्मन् सत्र श्रीवलपारस्य वैभवं भुवक्षिणः 1 ते पूर्व प्रापुरावा व्यवहारेकदिनः ॥ ८८i या राजकुमाबस्तान्बुमारस्फारवेजसः । निगमे प्राप्तासमुभारमन् ॥ ८ ॥ आसनादिविधि भूत्यैः कारयित्वा अगौरवम् । सभा धीमताधीश एवं समेहमानसः ॥ १०॥ युद। पुण्यवन्तो भवन्तोऽ पुत: स्थानात्समागताः । प्ररोजनादिस भून नियो: विनर यजत्रेमावि सूनस्य सत्यताम् । नसलो नमनोऽधिक नि: ICAR स्वरूप भावभूषस निप्प निसिख निगम् । पारिप मोचुरे भूमान । विशमाणिसं समीषगुणोत्रम् । भला भन्न सोडासपम्मीद स्वनिमडोपारित वर्ष कमिसग भीरमानिसमस ९ि९ रामपुर: एमचमनः सोचे यो९ि॥ फोपरिरभूएप नृपसागरभरा पूर्व मे परमाता राशनोऽपि दु.॥ 1 ·iv ततो नानाविभीन्नौबपित्वा गौरवम् । सन्तोम व विशेषेण दिसमविभूषणः ॥ १८ ॥ कर्पूरपूरसन्निभवाम्बूलागिपूर्वकम् । हेमरत्नमयीत्वा स ददौ यमदष्ट्रिकाः ॥ १७ ॥ पुष्पम् ॥ आययो सार्धनाकार्य ववस्तापनन्दनान् । सर्वार्यनन्दनो मन्त्री चौलुसनमपि ॥ ४..। नरेन्द्र ते नमस्कल महिपूर्वमवीक्दन् । वस्तपालमहामास स्वरूप से यथास्थितम् ॥ १॥ आर्म च जगादेवं प्रमोदी मेदिनीपतिः । दन्ताविमुधासाः सिचवान्भूभुजोजावान् ॥ २ ॥ अब प्राचीनपुण्याना मरोरः समभन्मम । युष्मदधिरजोगजिएनावि गामणम् ॥ ३ ॥ स एव दिवस: लापः सेव वेला प्रशस्यो । गृहस्पस्स यर कश्चित्वार्थिमाभयेत् ॥ ४ ॥ पर गौदीरगधारकारिणां पृथिवीभुजाम् । कोदशी माता वृषिः कर्तव्येधि निगधताम् ॥ ५ ॥ वृषिः गवसरसागा रितयं दित पृथक् । द्रम्माणां दीया देल ! वदन्ति स्म तदेवि ॥ ॥ अनुकं नृपतिः भुत्वा करणभेगिमेतरः । दापीरप्रवरान्प्रोचे प्रम्दानवरनाम्नः ॥ ७ ॥ पनि भान्ति शाशो मटाः । सहीवास्ततो यूपमधिक करिष्यप ॥ ८ ॥ पुरमा नगए ममेरदूपिणः । कमर्थ खलु पुष्णानि मुत्पमानवेना || ९ ॥ दला नात्याने यू यात ययापि । इत्युक्त्या भूगाविया ताम्बूल पिसमा वार ॥ १०॥ भारतरे मn याोजीदिति । महानो नेर मुचन्ते सामिनो मनस्रिनः ॥ ११ ॥ जन मन्दम्य पनन् पुरस प्रहात् । परे पो मोघली गा सनुप प्रात् ॥ १२ ॥ सरदारनी मेरा मानानुपरि ति मायाम् | उमादि समयां भरति मला महोपायः ॥१३॥ पानसोपीसोमवगणापणीः । नादरं पविष मीरा वेषहो ॥ १४॥ दी rityा मुकाटोमः। वीरपालिग-T: मामीटरः ॥ १५ ॥ भनिनादीर मोमरपुरेश्वरम् । धानको नरेन्दस्य गिभियुः मियामम् ॥ १५ ॥ समस भत्ता मोमनाक्षतः । पानि विगुणा भीमभूषधिः ॥ १७ ॥ १५.सा नशा समदत पर पहै। मागिता सम्मोमिशिनिया ॥१८॥ 445ो सामिनः | मामासग ९॥ करारमानाताश्रीभूगर्व मारिन ।॥ २०॥ (मुम्म) जमीन AnamkuntiINI२१॥ सादर नमन FRitvikrriNRNHEIR HITRITI ९. ENTRICITIHAHAHuft: ॥ कालो रनर iit statute २४ ॥ catarikNEXA TREATxt: १५ ॥ सन tata patil 4 Kavitatineli Raar ki sonakat .. FACassettes REEK! २८, ·इत्युको भूभवा तेन गत्वा वृत्तान्तमादितः । तालिम: समाचल्यौ भद्रेश्वरनरेशितः ॥ २९ ॥ अप माणसामग्री सममा रणधर्मगे । निर्मात्र कणादेव देवरसुनुमात्मजः ॥३०॥ महानुहविलायो बहलादिनद पुर । निधार गजमारूढः पोटः परिवृद्धः समम् ॥ ३१ ॥ गजानीरहपानीकरयानीकपदातिभिः । राज्यकार्यकृतोत्साहैः सर्वत: परिवारितः ।। ३२ ॥ भीमवराजपुशाभ्यामुभामा पायोदयोः । स्थिताभ्या विक्रमन्यायमूर्तिभ्यामिव शोभिवः ।। वातपत्रसंशोभी चामराम्या विराजिता शकुने समपुजरवादानुवादिषु ॥ ३४॥ पयमामाभिधे मामे सदामोत्सयकौतुकी। भीवीरपालः भारत् कमादामाभिर्वृतः ॥ १५ ॥ (पशि: कुलमम्) भीमसिंदोऽपि वागावाहुमानभटोत्करः । नागेन्द्र विगनिदै राजबाठोधनिःस्वनैः ॥ १० साम्य प्रविविवस्वत्र संग्रामखिदिनान्तरे । भूपानी दीदर्शित पदापतिहिवाम ॥३॥ दीन् वत्र दानानि मुरिखवातशान्तये । दीनानाथदिवादिभ्यः सानन्दः गुभटोत्तमः ॥१८॥ सिंहनादा विधीनन् पस्कन्धे गरजे: समापिटादेवीना नानापूजोत्सवः सह ॥ ३९ ॥ नित्य नृत्यन्ति पात्राणि रसपापाणि सर्वतः बन्धा वीरसम्बन्धा निवेद्यन्ते च परितः॥४॥ नि:स्थानमनतातोपवृन्दमानमविध्वनिः । पृथिवी पूरयामास भाशीर्यादपूर्वकम् ॥ ४ ॥ उत्कण्ठा समभूघोई योपाना यागगोचरा) नेदीयानिदवाहूनामाइयो हिमहामः ॥ ४२ ॥ दुर्षिगाहा चरेत्या प्रत्यविनापगाम् । महामदियसादन्त्रिी भू मनिपत् ॥ ४५ ॥ देव ! कार्यपदोपेण युध्माभिर्नाटाः पुरा । तेजस्विनो महापीर्या मारवा पे भराबर: ॥४४॥ मिलिदा स्तिोत्सा परस्मिन्पले ततः । लालिभयो भीमसिंहो गत निर्भर ॥ ४५ ॥ भुत्वेति मन्त्रियजोक स्माह भीराणामावरलीलाभिमान वरिपति ॥४॥ अपेषा युपि मृत्यौ या लाभ एव महीभुजाम् । अरे अभियः प्राप्ति तो च विदशभिः उदरभरिताधारी यो जीवत्यवनीपतिः । पराभवपद यायामवाया भरि सका ४८॥ मृती चिन्ता भवेत्तस्य भुजो रणसीमनि । ययभारेमोरेमा यस्य न मुमभिः ॥४९॥ भयोगच महामात्यभानुर्यासतिः । देव का पापो न परेशान के परे ॥ ५॥ पर:-कोलकलिमलगोपरिणः श्रीन्नानास का वारे वरासया भरभस गनिया अपस्मन्नु भयोरिमारिषा भूयोऽपि समगगति पन्तारारसमानान्मारबोर५॥ भवदीयमले देवगिरीमानसम्मः । शोि जपलेोऽपि तापम् ॥ ५२ रितीयः सोमवाऽस्ति पीर मोडमन्द्रमा शिधाप्रति । देवशयनी मालनियुगाईया एकोऽपसमाविबाने पोऽरमान ५४॥ जायमानानु पर्वामु उपोरे परम पम पमुभाषी लोऽसभा १५ मोऽ पुष: मारिभिर बारित सानो मोराया तिनम् ॥ ५ ॥ नमो देवान सो मम स समानर SN मे दि५.. सदाशासमागम सोऽसिमिसालानन५८॥ पनि। उस सरोदा भया । समान रपोच समन जीर! ॥ ५९॥ भारतासि ममेरमा समेत प्रथमोऽसियामा.. (स) ·ri. . . तदुक्तं जुलुकस्वामी विधाय श्रवणातिथिम् । दला यथोचित दानं धमुपाय हिमवाननः ॥ ६ ॥ प्रासमेव रणे प्रात!र्य जानीत माप । संपामपि तस्यते भुजसौरवम् ॥ १२ ॥ तेषामपि स्वयाख्येय एवं सन्देशको मम । सोऽपि गल्ला समावस्यौ तेम्यस्वभूमोदितम् ॥ ११५ समप्राप्यय सामग्री राजादेशाद्वलद्वये । रजन्यामेव राजन्यनिर्ममे रणकर्मगे ।। ६४॥ अयोदिते जगत्कर्मसाक्षिणि द्वादशात्मनि । उमयोः सैन्ययोस्तुल्य दवान रणदुन्दुभिः ।। १५ । तद्वानश्रवणोद्भूतभुजकण्डकरालिताः । यो? संवर्मयामामुस्तकाल वीरपुङ्गवाः ॥ १६ ॥ प्रातःकृत्यं समाधाय श्रीवीरधवलः प्रभुः । सर्वातिशान्तये दानं ददानो मार्गणतजे ॥ ६७ ॥ क्षत्रादित्य इवाप्रेक्ष्यो लक्षसङ्ख्यपर्वृतः । गीयमानगुणमाम आजगाम रणावनिम् ॥ ६८ ॥ (युग्मम्) जेहुलप्रमुखा वीरा हयारूढा महौजसः । नरेन्द्र परिवस्तस्यविविधायुधपाणयः ॥ ६९ ॥ कृत्या प्रामाविकी पूजां सौवर्णकवचादिवौ । यदन्वावायुधश्रेणिमश्वराजात्मजी जगत् ॥ ७० ॥ मन्त्रिराजौ रणक्षोणि प्राप्य जात्याश्वसस्थिती । राजधौलुक्यचन्द्रस्य पायोस्वस्थतुः स्थिरम् ॥ ७१1 (युग्मम्) भीमोऽपि भीमवद्भीमः सीमा नि:शेषदोमवाम् । श्रेयास्यानं दददानं याचके पदे पदे ॥ ४२ ॥ युतो राजन्यचक्रेण चक्रपाणिरिवोल्वणः । रणधोणिमलचके क्षणविभीषणः ॥ ३ ॥ (युग्मम्) सदा सामन्तपालाद्याः सोदरा: शकसोदराः । स्वकीयद्रम्मलक्षाणि गृहीत्वा भीमभूपतेः ॥ ४ ॥ निघायाव्ययकोशेष पात्रेषु विविधेष्यपि । नानायुधधृतः कुन्तपाणयः कवचोज्ज्वलाः ॥ ७५ ॥ प्रवरेरुदाकारधारिणी जात्यवाजिनः । आरुह्यासह्यधामान आजिसीमानमाययुः ।। ७६ ॥ (त्रिभिविशेषकम्) रणतूर्यगंजव्यूहहणेहयदेषितः । वीरकोटीरहुकारेः शन्दादेवं तदाऽजनि ॥ ७७ ॥ नाममाई गुणमाई वंशमा च बन्दिनः । यजयजयारा प्रतिवीरमतलिकाः ॥ ७८ ॥ कोमलसमलारम्भी अयश्रीवरणोपमः । मियः स्वस्यामिसन्तोषी तोऽभूदलयोस्तयोः ॥ ७९ ॥ पावन्त महायोषा योदूं क्रोधान्धाराय: | मर्मणि फरफर्माण: महन्तः परसरम् ॥ ८॥ गगुधिरधाराभिर्वधि विधुभटाः । अहमदपरक्तानि यार स्वाभिये किल ॥ ८१ ॥ यैयर्मण्डप योगस्नुराकाशमण्डले । भन्योन्मे भानुगामारा विधिमया ) ८२॥ तधुपोगन्धकाराभै रमोभिविखनस्वरा । लपायरिया खाननानि दिगाना: ॥ ८ ॥ अधाजनि जगरसाशी ललाटन्धरमण्डल | नि: शो योभा; गातादिया भुपि ॥ ४ ॥ भूमपहामिवालोक्य विच्या सर्व वा । गापानोइमपदीय सममान ।। ८५ ॥ व: लस्वामिरगाय दक्षा वयाधिकम् । मनमामि गलदिनम् ॥ ८॥ अत्रान्तो तिरसत्य मटास्पद बटोलटा। मारयाने महापारमेरया मापाणयः ॥ ८ ॥ भदोचन्ममिधि प्राप्त श्रीवारपवलपम् । अमी य त्यसो दे. साधानो भयाधुना ॥ ८ ॥ रसीया सारमा पालो पोपोरसाने स्वीकवा योगा भरिया पाम्यन्नु भोः ॥ ८॥ (भिविशेषक) ·श्रील: ARTIER किय, किस वदो.स्याम मा कास्यो । .. !! net पुरानाम | विभाग नियमादय ॥ पिन फोरम Eard पुढे विकास प्रधानपुर ॥ १२ ॥ नालापनमाल मधीद तथा पानी निस्वरि निम पम् ॥ ९ ॥ अन्तम या भाप्रपोस । प्रदन प्रकटीभूव दिनिरिति दुतम् ॥ १४ ॥ संमोकाया बियर भरमाथि दास्यादि लया गणिना ॥१५॥ भरणामसामि मा fer औष-मुडोम पर रहनामुदरम्भरि ॥ ९६ ११ पया दानवोन्यसामुरा ! मग यो स्मारि मसि मति ॥ ९ ॥ .. । दास मुभरपि यो सेब सरियताम् । पौरभ गादूगीठेऽभादलोठनन् ॥ १०॥ अधोरर कालिमादार गा. सन्मायो २ भाः म विरेन रणकर्मणः ॥ १ ॥ उपाय नु मधीवरादयः । नगर प्रापुः सचिन्ताः रूपा ॥२॥ निवारी निवास भीमसिनोऽपि अग्मिवान । समं मामन्तला ममोरियमप्रभः ॥२॥ यान्ति भीमसिम मियः । भीगीरधवलोऽस्माभिरस्माभिषि पावित ॥ ४॥ भारत भयाः मोर्पमामिद पावितः । दामभिमान वदा किचिदार्थताम् ॥ ५ ॥ एवं पविधी साद भटाना कोटिमाग । भानी सपामामुरन वे भीमभूभुजः ॥ ६॥ उसबसमाधार रणशस्निम् । बागुम्गामनोहास्य रत्नमालाविभूषितम् ॥ ७ ॥ भीचौद्धस्यनयभीमवेजोराशिमिवारम् । तदुपरवट बाजिरले सारणानितम् ॥ ८॥ श्रीस मरस्वामी समीर पुरठीमुलम् । दशोऽनीष सुभाष्टिं चोन्याजातिनिर्भमे ॥ ॥ (भिर्विशेषकम) विसभरपठे दवा भोपस्नुए । भनेमा फस्त्वत्र सुपात्रे दानवदुषम् ॥ १० ॥ उपभोपि पर मर्मवीह जितम् । प्रमाणे त्य एकात्र भीवीरधवलासनम् ॥ ११॥ नयेन रेडा बिनपेन शिष्या शीलेन नारी पामेन त्रिी। दावावेन भर प्रचण्डो धर्मेण जन्नुम सदा विभाति ॥ १२॥. एवं भीमबले पामधास्वाद विवन्पठाम त्रियामाध्ययमको भणवपिदीभुजाम् ॥ १५॥ राशे Audheb भनीभूतोऽतिसाहसी । गौराधिपति, मामिल एक्टीलया ॥१४॥ प्रवासीमायित वारम् भी चौदस्यमीयतः । यतीमनरेन्द्राय विति मन्त्रिणे ॥१५॥ সমূহঃ ডায়নামি। দিমু ৰাইৰ মুঠি: } } } राठो एहसुना सानापापभिया । विरोपणे नापती पसर सानियते ॥ १७॥ Far-अनुचितामारामा खानविरो) बलीयसा सा। प्रभाबनविश्वासो माथि चला ten भागनुकाले माप्प भम्पायधिवत् । नाइतिः सतो कई युगदे जनहिता ॥१॥ बरन म कर्वम्यो देव सापदम् । आलोस तर समकाकरिचारणाम् ॥ २०॥ मल्ल मन्त्रिपरो मत्ला सन्धि भीमोऽयमन्यत ( हितोपदेशपीयूर मात को विनियस ॥ २६॥ पर भयरसेनामारि मामा अमन्तिम मतपदेला ॥

·होना TIHA trwrime mine- नेपाको माग | art frufदेगी imatta मी मामा-PARTrent Af ............... गिन it मामmation THREATER: MartyrurTET भोमी मधिय माग - Himotti ANTोमोनस Triate leTET REAT..." amerift Tो मurianarsin || ..॥ ch artRE THINKHIRAIN Auntain ममाgira TIME HEAtit rintmat Tराम: wwwinteristianity intamina Mits ॥ ११ मम intan भायोrain () can केन्द्रस Tो । पामर निNINirsity १५ ॥ Paringiral talso अपान्या पक्षमाममधामनियो: भीरमायोः प्रीani भस्तदेवी सन्धिविधानहेतो अन प्रति भीशोभनदेशागता। मानो माप कार बम देनाभिहिता । वीरव्हामणे: पत्युः भोपीरपालप्रयोगविमायती सा पिERIHARI व्यारामि, तुरगाविरुदै तस्मिन्वीरपाले स कोऽस्ति मुभदो वस्तासन्मुम स्थायी महल भामर प्रतस्थे । अप बस्मिन्सनरमरम्भे प्राव्ययाम्यामुळे भीतीरपाले मुस्तमति, यः पद्धप्रामधानभूमी भीमायामः । पावे: परात समातेर तो न गतः ।। इति विचिदन्त में समरमुभवर्ग एक एयाय पत्ति: पतित रति सकल निबनुत्साहन मन्त्रणा কারঃ মমত্ৰালৰি বিস্তীৰ মনুষ্ঠাৰ্থ কপির। নকৰিবিহবঃ মৰি লজির क्षेत्र पितुरने पतितः। मरस्यचिन्तामनि-265

·No text on this page.