·[3] imagination. It is never easy to discover truths. But the honest searchers deserve as much sympathies as the fortunate discoverers, who have immensely profited by the labours of their predecessors. The second objection is easily met. If we can satisfactorily prove the evolution of any one language from the simplest elements of animal life, we prove the evolution of every language-we see more clearly the connection and inter-dependence of different languages and have a firmer grasp of human life-its origin, course, objects, and end. There are philosophers-who-see no good except in material comforts and who would, if they could, put down with a high hand all classical studies. They forget that mind is the seat of all pleasure--that there are purer and loftier pleasures than matter can ever afford and that so long as man and mind are constituted as they now are, knowledge will ever continue to be the most prolific source of human happiness. -4. For the most minute and impassioned study of these questions, no language is comparable to Sanskrit. From the earliest times, we have a long unbroken series of able grammarians devoting their whole attention to their thorough consideration. They trace back all words and expressions to roots and affixes,which do not altogether amount to three thousand. No better explanation could be given of grammatical compounds, ·[4] which owo their origin after a language is formed and plny such an important part in all the growing Innguages. In the literaturo of India, their influence has been so great that any superficial observer may conclude Sanskrit to be to most artificial language in the world. But it is only in tho domnin of thought that these inventions are principally to be met mith. In all that concerns our household affairs in all that surrounds us in nature--in all the remnants of earliest thought, Sanskrit to be expressivo must use primitivc compounds which have withstood the wear and tear of nges and aro still used with slight modifications in all the vernaculars of India. And the reason is obvious. Side by sido with the few Sanskrit-cherishing people, there havo been all along a vastly largor populntion clinging to to the old names and associations, whose influence Sanskrit has never been able to shake off. The ques. tion of the origin and formation of the primitive words brings us at once to the question of the origin and nature of the so-called roots and affixes. Hindu gram- . marians are silent on these points. But do question is of more vital importance in the study of language. 5. Fortunately from the earliest times, long before the distinction of roots and affixes was made, we have on some of these points the calm speculations : of the most meditative of our Vedic seers. Language ·[5] vas comparatively so transparent in those days, they had so exceptional advantages of studying the peculiarities of local speech, their views are put forward in such simple unbiassed and often hesitating way that one at once feels the utter absence of dogmatism in their views and the best way they shew us of approaching these questions. To Panini and his forgotten predecessors is due the great credit of reducing the difficulties and apparent mysteries of language to a great minimum. To the still earlier philosophers is due the great credit of dissecting some of these fundamental forms and shewing up the simplest elements of which they are composed. Their views are based on the grand principle of diversity of words from similarity of analogous sounds, which is so easy to understand and so clearly seen in all the spoken dialects of the world. Man can modify but can not upset nature Panini is theoretically supreme but not even he and his most enthusiastic followers have been able to shake off the influences of nature The theory of these changes is tacitly recognized by them in the artificial false etymologies of hundreds of pairs of words and is openly avowed and amply illustrated by some of the lexicographers who never question his authority. To understand the origin and development of language—to see how man ·[ 6 ] has risen from animal life with his noble endowments we should most patiently study the nature of these changes with all the light of written and unwritten literatures of India. We should carefully examine the theoretical exponents and professed' registrars of words and minutely study not only the most copious and diversified literatures of our country but also the inexhaustible little-changing sacred repositories of popular speech. The journey is full of ups and downs and often lies over unbroken barren tracts, but the gorgeous panorama which awaits at the end and unveils our ignorance must excite the enthusiasm of 'the dullest soul. 6. One is appalled at the first sight of Sanskrit. There is no end of words—no end of roots—no end of new words that can be derived from every one of these roots. But Panini and other grammarians have reduced their original nnmber to about three thousand. Older philologists have derived some of these roots from simpler roots. Examine the remainder by the test of analogous sounds and you will find that the original sounds are only about a hundred, about twenty being natural human sounds—the animal expression of internal feelings and the rest imitative sounds formed on the analogy of the cries of birds and beasts and the noise of the motion of natural objects.

·[7] There can be no end to imitative sounds. Every language shews constant additions from new experiences and new additions to our knowledge, The purely human sounds also receive large additions and modifications from these constant additions to our imitative sounds. But their original diversity is extremely limited and sounds similar to those which explain the origin and development of Sanskrit probably explain the origin and development of every language in the world. Different languages may have differently originated. But their origin must be as simple as that of Sanskrit, 7. The evidence on which these views are based are so vast and complicated that even under the most favourable circumstances, I can not hope to give it a systematic shape for several years to come. Some of its departments are, however, broadly marked and capable of separate and independent treatment. In this part, I submit for the consideration of the learned world the best direct and indirect lexicographical evidence we possess. I shall shew in the body of my work the light they throw on the multiplicity of words from similarity of sounds and similarity of characters. I shall corroborate the direct evidence by copious unmistakable citations from other authoritative writers. But in all disputed points not admitting of direct ·[8] demonstration, indirect and circumstantial evidenco is more valuable, as entirely free from the prejudices and weaknesses from which even the most literal minds are not free. I accordingly earnestly invite the serious attention of my readers for the careful consideration of the most important inferences the are enabled to draw not only from the texts here put forward, but often from the mistakes and various readings which I have endeavoured to note, 8. Sanskrit lexicography is broadly divisible into Vedic and general and special vocabularies. The first is too important to be silently passed over. It is the nucleus of the various Vedic commentaries and the best history of the growth of our earliest ideas. It will have my earnest examination in the general introduction. The other kosas either treat of names of things (FTAATEIT) or of words used in many senses (araren 14). Many of the important words of the former kosas necessarily come under the latter. Their other words are mostly either indisputed or unimportant, I shall have occasion to refer to important words of this class under the rules of Panini and the greater part in the body of my work. It is the are or homonymous words as treated in our best - kosas that I now present before the public. I do - $0 partly for lexicographical purposes to give in ori."- ·use. [ 9 ) ginal the views of our highest authorities. But my principal object is historical to shew how words and senses multiply. A careful examination will shew that in every grmmatical word, every sense is clearly traceable to the original idea or ideas conveyed by the root or the component parts of the word and wherever any sense is not so traceable, it is clearly due to mistakes of writing and in a few cases to misconception or misuse and rery rarely to arbitrary The same remarks apply to primitive and foreign words, although in such cases there is a greater veil over their history. It will also reveal that many words are nothing but different forms of the same sounds or similar forms of different sounds. The former ove their origin to natural causes : the latter to clerical mistakes. I shall eller in the body of my work what use can be made of these materials. 9. I have selected for this purpose the following kosas : (1) the Nanartha Varga of Amara's Namalimganushasana A.-. ;(2) Vishva Prakasha of Maheshvara-Vis-fa.; (3) Hema candra's Anckarthasaigrala - Hem.-6.; (4) Anekartha kanila of Halayudha's Ablidhana Ratnamala; (5) Nanartha Varga of Puruso- Utama Deva's Trikana shesa - Tri. -fat. ; (0) Nanartha ör lis Haravali-llar, = FT. ; ) Medinikara's. Nanar- 5 of #f777 13 slust utider f. vi. 3. 03. Irbe Kali Dirt. 2 . 11e ·[ 10 ] thashabdakosa = Med. -# ; (8) Anckarthadhvanimanjari (Nanarthadhvanimanjari in Wilson no. 219 in the Bodleian collection)of a Mahaxanaka- Anek.=.; and (9) Natrka Nighantu=Mat. =ht. I shall also give extracts from (10) Shashrata - Sha = m. ;(11) Ekaxara - Eka. =T.; and (12) Avyaya=Avy.=797. kosas. Most of these are of high authority and Vishva, Hema, and Medini are the fullest Nanartha kosas we possess No other kosa older or later which I have been able to read in original or from second hand quotations can be compared to these in fulness of exposition. Besides there are very few now facts to be gathered from other kosas, as they have been generally compiled not from the unlimited fields of Sanskrit literature but from the manuscripts of the older kosas in all their mistakes. Extracts from some of these kosas will be given in the notes, whenever there is anything new or interesting. 10. Amara is the oldest of those kosas and of high authority all over India. Its Nanartha Varga is not as full as in the special Nanartha kosa, but is of considerable importance in tracing back the senses of words. Its arrangement is simply by final consonants Dhalandlara, etc The Losa is often called Mediny, lut Medını appeais to be the more correct spelling : buz mateigianvanfaemin T2T I Affa ao ata. A14560T TEA: 11" Mallınathn alsays calls Dlarani and not Dbaran, ·[ 11 ] without any attempt at further classification. The Avyayas or indeclinable words are placed in a separate class, arranged according to final consonants although not shown as such in the printed editions. No rule has been followed in arranging meanings so that it is often difficult to know without extraneous evidence which meanigs refer to which words. 11. The next in age and by far the most complete Nanartha kosa is the Vishva Prakasha generally known as Vishva. Its arrangement is first by final consonants, divided into monosyllables, dissyllables, &c., ultimate consonants being regarded as a separate syllable,as e. g. area under three syllables, 17757 under four syallables, and so on. The final arrangement is by affixes, words with the same affix being always grouped together. The only difficulty in finding out a word is to find out the group to which it belongs. The arrangement of significations is also much superior to Amara's as the first notice of a word always precedes the senscs specificd under it, tliere being only one or two apparently unintentional exceptions in the whole work. But the language is occasionnlly obscurethe genders of worils are not generally stated in words and accurate manuscripts are extremely rare. 12. Professor Horace Wilson has shown Maheslavara belonged to thic first half and IIcmn Candia to ·[ 12 ] the second half of the twelfth century. The first has left us some account of himself and the date of his work. Hema Candra's date is fixed by external evidence. The verse in Keshava's Kalpadru quoted in § 33. 7. corroborates the view of that illustrious scholar. The arrangement in Hema Candra is quite different. The first classification is by syllables, next by final consonants, and lastly by initial letters more or less alphabetical. The Innginge is not quite so obscurethe arrangement of interpretations is excellent and the nominative is always used to indicate gender. 13. Professor Wilson was of opinion this Nanartha is spurious and a mere transcript of Vishva. He wrote 'finally with the exception of the arrangement which is peculiar to it, the second division of the Abhidhana Chintamani is precisely the same as the Vishva Cosa, following that in every word and interpretation, and repeating its obscurities and mistakes : one of these works must therefore be a transcript of the other, and as there is every reason to believe the originality of Maheshvara's work, it follows that the Nanartha part of Henna Candra's vocabulary is borrowed from the Vishva'. * It is difficult to understand whether this opinion was based on a careful comparison of the two texts or a mere cursory examination of some of the * Preface to Dictonuy first edition P, 32, .

·[ 13 ] words treated in both. The arrangement is acknowledged to be different. I have shewn how completely the two classifications differ. Mabeshvara's idea of syllable is peculiar, as already described : Hema Candra's is strictly grammatical. Maheshvara follows the modern alphabet and regards as a different letter coming after . Hema Candra takes the grammatical view and brings it under . The style is also entirely different. Hema Candra is as usual terse and vigorous. Maheshvara is prolix and profuse, indulging here and there in the most difficult metres, approached by Rabhasa and Dharani alone. There are hundreds of instances in which they disagree both as to words and interpretations and probably not a hundred cases in which they entirely agreo. The use of the same uncommon expressions under a few diflicult words seems to shew that Hema Candra liad the use of tho Vishva in compiling his Nanartha. But it is impossible to regard the latter as a transcript of the former. I can not also agree as to tlıe spuriousness of Hema Candra's Nanartha Sangraha. The style is the same as of the general section and every manuscript which ends in it concludes with the words 'अभिधानचिन्तामप्यौ नाममालायां सामान्यकाण्डः पठः, ' showing -by the use of the words BrRiFag or general section, tlicrc is another section or sections to the work 3 .

·[ 14 ] 14. Halayudha gives a full account of himself in the preface to his Brahmana Sarvasva. He belonged to the court of Laxmana Sena and was therefore a contemporary of Hema Candra. The first Laxmana Sena. is, however, placed in the latter half of the 11th century, in whose case Halayudha would be anterior even to Maheshvara. His work is to some extent original, but very meagre. Its arrangement is quite arbitrary and anong the indeclinables, the Nanartha and Ekartha words are mixed up, as e. g. "afra: Fañì faca FATE FRIK:" along with "areat: grata". Tlie wording is also bad, often convoying by implication whint ought to be stated in plain words. 15. Purusottama Deva is regarded in Bengal as a dcscendant of Halayudha and can not have flourished before the latter half of the 13th century. The intornal evidence of his Varna Desliana corroboratos this viow. Wilson regarded him as anterior to Maheshvara, but it was a mere surmisc. IIis Trikanda Slicsa is a supplement to Amara and is arranged exactly alike. IIis llaravali is a collection of rare words and its Nanartla part is divided into two sections the first of lall-verses containing 54 words and the sccond of feet containing 72 words. Both of these works are पागलानिTRATORRE-वियोज्यननयोग मिक्रमहामहवन पदला नी योग्ने। e al rivalranta FETITATE: tapecintanara vaifuxit amin ·But [ 15 ] of considerable authority among our Pandits. with the exception of one or two new words in the Haravali, not of any importance, there is nothing new in the Nanartha sections of either of these kosas. On the other hand, there are good many omissions of most important and difficult words. It may be argued from this that Purusottama preceded Maheshvara, but it only goes to show that he was not sufficiently acquainted with Vishva. Purusottama's Dvirupa kosa as will be shewn in 935 appears to be entirely borrowed from Maheshvara's Shabdabheda and arguments might be adduced from his Varna Deshana that he was generally acquainted with Vishva. Purusottma Deva must not, however, be confounded with another grammarian Purusottama Bhattacarya, the author of the Ratnamala, who flourished in the 16th century. 16. Medini's work succeeded the Kosas described above, as they are all mentioned in it. He is himself quoted in the Pada Candrika, whose date Colebrooke has fixed as 1431 A. D. Medini, thereforc., must have flourished before the 15th century and I assign him to the latter half of the 14th century, as Purusottama Deva from the degree of his relationship * Ás c.., 2ka. This is nothing but 977, which is better explained in the other Kosas. He is the literal sense. The General Bcctions are however important, as reproducing the views of l'opalila aud other old kosak aras, ·[ 16 ] to Halayudha could not have' flourished before the first half of that century. The work of Medini is as full as of Maleshvara and Lema Candra. There are some additions, but on the other hand there are some omissions. The arrangement of words is midway between Vishva and Hema Candra. They are arranged first according to the final consonants and next according to syllables as in Vishva, but the final arrange. ment is more or less alphabetical as in Hema Candra. Ultimate consonants are regarded as separate syllables as in Vishva and words like får must be looked for under three.syllables and so on. In one manuscript, words in q are separately arranged after as in Vishva, but this may be due to recasting. The arrangement of interpretations is as good as in Hema Candra, the explanations never preceding and always continuing till a second word begins. The genders of words are often expressed in words, but this is not always an advantage as in the case of feminine words it is of much more importance to know the form of the stem. The language is not more perspicuous than of Hema Candra, as it teems with difficult and ambiguous terms, Medini names many other sources, but it is doubtful whether he knew them all personally. • It is the custom among Hindu writers to refer to authorities noted by preceding writers of the same class ·[ 17 ] and I have grounds to think Nedini perhaps shared this failing to cnhance the value of his work. With the exception of a few words and a few interpretations which are due to Medini himself,* every line of his work is clearly traceable to the kosas already described and specially to Vishva. Ninc-tenths of his work are its mere reproduction word per word or with the most immaterial changes. Some of the differences as for instance in water and datetit are due to Medini's desire to improve, but really his inability to understand his guide. I can not for a moment compare him with Malieshvara either in erudition, general ability, or originality of mind, but he was probably sincere in his own estimation of Maheshvara when he called Visliva '' or 'very faulty'. 17. Anekartha or Nanartha Dhvanimanjari is a comparatively recent work with words arranged in three sections of verses, half-verses, and feet. It is to a great extent an original collection containing both new words and new meanings. Some of these meanings are the etymological senses of the words described, but are rarely to be met with in use. A few words are doubtful, although defensible. This kosa * Take for instance 72-sty, more correctly described as a people by a • later writer. This apparently refers to the Mags, with whom in Medini's 1 time commuvication appears to have been only by sea.

·[ 18 ] has not been made much use of by the modern lexicographers. * 18. The Matrka kosa describes the letters of the medieval alphabet containing and : after opt and g and a after . It appeais to be a very modein vocabulary probably of the seventeenth century and is based on the mystic literature of the time and not of practical importance. But it vividly shews the addi. tions to our words and meanings from purely artificial inventions. 19. Of the three other kosas from which extracts have been given, the Ekaxara kosa and the Avyaya kosa are very modern and unimportant. The first describes the meanings of the letters and a few monosyllables : the second of indeclinables. The Nanatha Samuccaya of Shaslıvata is a much older and far more important kosa. It is mentioned by Medini and its name Nanartha Samuccaya seems to have been borrowed by Dharani (33.3), who is himself mentioned by Medini.. Shaelivata unust llave, therefore, lived in or before the 12th century. The arrangemont of words is by verses, half-verses, and feet. The language is generally perspicuous and as * Suce the above was written, I find the versc-section agrees rouch mill Cadi Simha's Nanarthin kon. Gadz Ska 18 & well-Lnost grammarinn. llis age pould determine the ngo and obligations of this dipanaka.

·[ 19 ] the words explained are often repeated over and over, tho verses like those of Anekartha make a deep impression on the memory. The kosa has recently been edited by Professor Zacharce of Greifssvald. But I have not drawn much from it, as there is not a single new word or new sense in this collection and it is useless to enlarge the already bulky size of this volume. 20. My alphabetical arrangement of these kosas is based on the following editions and manuscripts : (1.) Vishya Prakasla. Vis. - Benares Edition Samvat 1930., Full of typographical errois ånd very upreliable. Vis. A.-a copy belonging to Pandit Mukundarama Shastri. All his kosa manuscripts are complete, written in excellent haud, and accompanied with more or less marginal notes and except the Haravali, are to a very great estent correct and reliable. Vis, B. an old but incomplete fragment belonging to another Beuares Paudit. The handwriting is bad, but the text is pretty correct. Vis, C. - the Benares College copy. Written in very good land and pretty correct. Although these three manuscripts belong all to Benarcs, they are apparently of different families and differ in most material points- T, 1599 - Iudia Olice 1539 (Colebrooke). Complete and very fair. 1. 1037 - do 1937 (Taylor). Does not contain Sliabdablieda Prakasla. Very fair. I. 246c-do 246c belonging to the same family as I. 1539. I. 3228 - do 3226. Boldly fritteu but not completo. Several lacunae. Vis. 0 Oxford no 415, apparently a copy made for Wilson from I, 1539. (ii.) Hema Candma Hem. - Benares Edition. Pretty correct as far as it goes, but a few lines wanting ucre and there. 1807 - Calcutta editiou of 1807, the ouginal of the Benares edition, Hem, A.-Beuares Collego maiuscript. IIas some lacuuse, but generally supplies the omissions in ·[ 203 Hem. Abrantly ends in the beginning of the Aryaya Section. Witten in excellent laud. 1. 2053 - India Office 2053. Old reliable copy. Wanting a page or two at the end. I. 2533-do 2593. Clearly trritten but very iucomaplete, cuding in the middle of the dissyllavics in t. Accompanied with division of words and their explanations in vernacular, I. 2698 do 2693. Belongs to the same family as the Calcutta and Benares Editions. (iii) Medipi. Med. - Benares edition. Fall of mistakes. 1807 Calcutta edition of 1807, the original of the Benares cdition. Died. As #2 copy belonging to Pandit Mukundarama Slashtri. Aled. B.-Pandit Somagatha Sharma's edition. Careful Lut admittedly based on Wilson's Dictionary and not therefore always reliable, Aledo C. - the Benarcs College manuscript in Bengali characters. Probably copied from a copy with marginal quotations from Vishya, as some of the verses are exactly the same and differ from the readings of the first four. I. .910. Indiu Olice 2810. Arranged for Sir Charles Wilkins. I. 2833 - do 2835. With Coglisl explanatious of good many meanings by Capt. Fell. (iv.) Amara. A.- Bombay edition of 1877. 1807 - Calcutta edin tion. A. A.-a very old Bengali copy belonging to a Benares Pandit. Amara is the kosa most studied all over India and the disputed points have been noted by its principal commentators. (v.) Tribanda Shęsa. Tri. -- Benares Edition. I$07 - Calcutta edition of 1807, the origisal of the Bepares edition. Very frir. Tri. A. the a copy belonging to Pandit Mukundarama Slastri. I. 993 - India Office 993 belonging to the same family as the printed editions. I. 1575-do 1673. Of a different family but with severnl lacona. (ri.) Haravali, Har. Benares edition. 1807 - Calcutta edition. Har... ma cony belongios to Pandit Mulundarama Slaslitri. I. 1577€. Inlia Ofice 1577c. Of the sime family as the printed editions. Not .* one of these is wholly reliable.

·[ 21 ] (vii.) Halayudha. . Hal. - Benares edition. Full of errors, but they are obvious, India Office no 588 is not better. There is also Aufrecht's edition. (nii.) Anekartba. Apek. - Bepares edition. Agek, A. - Mukundarama's copy. Anek. B. -another Benares Pandit's copy. I. 2541 - India Office 25*. Incomplete and not reliable. Wilson no 249 in the Bodlian collection has not been made much use of. (iza) Matrka. Mat. -- Benares edition. Mat. A.-Dukundarama Shastri's copy 1.2514 - India Office 2544. None of these wholly reliable. (6.) Shashvata. Sha.mą foll and pretty correct copy belonging to a Benares Pandit. I have since compared with Prof. Zachariæ's edition and in the two or three cases of difference of readings, I stand by my original. (*) Ekaxara kosa. Eka - Benares edition. Very fair. (xii.) Avyaya kosa. Avy-Benares edition. Full of mistakes. But my references are very few. 21. The first principle I have endeavoured to follow in editing these kosas is to strictly follow the exact views of the authors so far as they can be ascertained from - the works themselves. In the principal centres of Sanskrit learning, transcripts are generally made by the writer class without the least krowledge of Sanskrit. At Benares, for instance, copying is considered the province of the ignorant and the most moderate Pan-' dit will take it as an insult if he was offered such an employment. Even where Pandits do copy, they are liable to all the errors of ordinary copyists. It is accordingly most unsafe to base any.definite conclusions 5 ·[ 22 ] even wlien manuscripts agree, much more when there is great difference in their readings. Since the days of* Wilson and Radhakanta Dev, kosas have not been much studied in the original transcripts. We owe a great deal to the German Dictionary and Taranatha Tarkavacaspati's Vacaspatya for copious illustrations and other improvements. But as regards kosas, the latter has added nothing new and the former las drawn only from the printed editions. As these are not always reliable, I have had to tread tlie whole ground anew but whether with success the public can 'alone judge. I have already explained the arrangement of the kosas. In most of them, the final consonants are clearly specified. We also generally know the initial consonants in Hema Candra and Medini and the form of the affixes in Vishva. In the kosas, * Although there are instances in which Wilson differs from the Shabdakalpad ruma, there are so many coincidences of omission and commission that I am inclined to think the same Pandits worked for both. Take for iastance, RETT. It is in all the kosas, but not found in either. Take again 18. It is in all the editions aud transcripts of Medini, bat not found in Wilson or Druma. Hundreds of similar instances will be found in my notes. Kalpadruma is fuller and much more copious, but the foundation is the same. Both the works exhaustively treat Medini, unt the same attention does not appear to bave been paid either to Vishva or Jema Candra. In many ways, lowever, both of them have been of great assistance to me and I lase the pleasure publicly acknowledge it. .

·[ 23 ] arranged according to verses, half-verses, and feet, we also know how far a word runs—what are its interpretations—and whether there have been any interpolations. I have steadily kept in vier these principles to determine the forms of words and the lengths of their explanations. 22. A few illustrations will suflice. Visliva notices a word gtata in words ending in a not u. Hence it must be ग्रामीन, Whether the manuscripts write ग्रामीण or arata. Medini also notices the same word in the same class in the same senses. There is stronger evidence in this case, as he notices also a word atau in words ending in o, which agrees with gråta only in the ordinary sense. orata is noticed by Hema Candra in the ordinary sense in the general part 3.165 and ग्रामीणा by Amara in the special sense in 24.94. ग्रामीण or gråt is not found in the Nanartha portions of Hema Candra, Amara, and the other kosas I have consulted. We have therefore the authority of botlı Vishva and Medini for a word Tråta differing from grato in all the special senses and I know of no evidence whatever for coupling rat with tho special senses of ग्रामीन. Yet ग्रामीन is altogether omitted in all our Sanskrit Dictionarics and is only noted as a rejected reading in the German Dictionary. It may be said Taa is grammatically wrong and finu ·[ 24 ] has therefore been substituted for grå. But in that case this onglit to have been definitely mentioned to enable us to know on whom the responsibility lies. Tata as a secondary ( afga) derivntive is formed under IV. 2.91 and as no special inention is made of the dental a like printata under V. 1.9., the come mentators give only the former form under IV. 294. But there are so many fictions connected with Panini that he may be quoted to defend cvery form we meet. In this case, we are simply to say that gråta in these senses comes under gratfe VIII. 4.39 and the critics are shut up. Then ngain there can be a compound Trata with a when the 7 will be dental under the general rules of Panini. But these are grammatical arguments which have no force in historical discussions. If we wish to know what is grammar, we ouglit to rise above its technicalities and take into consideration all the unmistakable evidence whether favourable or hostile. 23. Next take the case of a and **. Here the lexicographers differ so much that it is most interesting to study their views to see the connection of the two sounds. Take for instance ferro. According to * I am glad to find my vierys have the sapport of so great an nuthority as Purusottama Deva See the passage from his Varna Doolnote, ·. [ 25 ] Amara, Vishva, and Medini, the final consonant is a*. It is q only according to Hema Candra. We do not know anything about it either in the Haravali or in the Anekartha. There is no allusion to fefta in any of our big dictionaries. Take again at, and other wofds derived from the same root. According to Hema Candra, it is a as he always puts them after the labials. According to Medini, it is a, as he always puts them after words beginning in u and before words beginning in H.† There is no root z ory in the Paninean Dhatupatha according to Madhava. But Vopadeva gives a root ? different from a the same sense. In some cases, as for instance a and at the positive cvinence of tho kosas is all for spelling with a nota and yet thic analogous forms aff and qat are alono met with in our modern dictionaries. 24. The next principle I have followed is to take the assistance of extrancous evidence, when the authorities themselves are not clear and such evidenco and iſ * u. s. I. 154 docs not at all clear the point as there is notbing in thic Sxtra to shew whether it is 7 or 4. Yasha derives fary, from 5 ore but the spelling of , is disputed, some asserting and others 7. + In a fost cases, Slabdakalpadruma notices tbo distinction and sunmarily dismisses Mediai's victs as trong. Tlc sulect deserves mucia more consideration, 6 ·But in that [ 24 ] has therefore been substituted for graa. case this ought to have been definitely mentioned to enable us to know on whom the responsibility lies. watu as a secondary ( afga) derivative is formed under IV. 2.94 and as no special mention is made of the dental a like partita under V. 1.9., the commentators give only the former form under IV. 2.94. But there are so many fictions connected with Panini that he may be quoted to defend every form we meet. In this case, we are simply to say that trata in these senses comes under matfe VIII. 4.39 and the critics are shut up. Then again there can be a compound Tata with a when the will be dental under the general rules of Panini. But these are grammatical arguments which have no force in historical discussions. If we wish to know what is grammar, we ought to rise above its technicalities and take into consideration all the unmistakable evidence whether favourable or hostile. 23. Next take the case of a and q* Here the lexicographers differ so much that it is most interest ing to study their views to see the connection of the two sounds. Take for instance faisto. According to • I am glal to find my vieta Lave the support of so great an authority as Parasoltama Derz See thc passage from his Sarna Deslana 836 Dole.

·[ 27 ] fa817, there can of course be such a word, but it will be grammatically neuter and we know of no use of this word in the senses specified in the kosas. 25. Where neither of these principles apply, I have compared the manuscripts and given the readings best supported by presumptive evidence. Take for instance . This is the reading in Shabdakalpa Druma and Wilson and it has been followed both by the German lexicographers and by Professor Monier Williams. I do not, however, find a single illustration of in any of these works. There is no such word in Childers' Pali Dictionary and I do not know, how it is defended. En for at is, however, found in several manuscripts. This reading has been noted in the German Dictionary. It explains the origin of the several senses specificd and I know of its use in some of these senses. I also find that the Nagri a is often written like a (aar is in several manuscripts spelt 96) but I do not remember the opposite confusion of F with When we therefore find a in some manusrins ioni Jur rtlure fr tillo sam u it is nrnnar to conclude that the proper spelling is a not T. Hence I give a not . I cannot say that there is no word so, but until its existence and use are clearly proved, we must be slow to admit it in our lists, 26. Take another instance frcq, lere I agreo ·[ 26 ] is not opposed to their declared views, Take, for instance, अभिनिष्टान. This word is spelt afg18ta in most of the manuscripts and hence it is derived from Et both in the Shabdakalpadnima and in Wilson's Dictionary. Our Pandits never admit their ignorance and are consequently never slow to invent etymologies and explanations without the least hesitation. If they had been more candid, our labours would have been much narrowed. This spelling and this etymo logy have been followed in the second edition of the Kalpadruma and all the editions of Wilson, including that of Pandit Ram Jasan of Benares. - Yet I have no hesitation in giving अभिनिटान for अभिनिछान. . • Panini's viii. 3. 86, and Vamana's illustrations leave no doubt on the point. It has also the sanction of all the independent modern lexicographers. The German Dictionary las the indisputable credit of being the first to give the right spelling of the word and of noting of feita as an optional form. Dr. Goldstucker is more profuse on this word and questions the correctness of the form fifa 179. The present edition of Kashika openiy applies optionally to the rule but Blatloji seems to be opposed to it and this position hins vccn taken up by Pandit Taranatha Tarkavacaspati in his great lexicon. I shall have my say on this question which discussing that rule. As regards ufit- ·[ 27 ] fagra, there can of course be such a word, but it will be grammatically neuter and we know of no use of this word in the senses specified in the kosas. 25. Where neither of these principles apply, I have compared the manuscripts and given the readings best supported by presumptive evidence. Take for instance #. This is the reading in Shabdakalpa Druma and Wilson and it has been followed both by the German lexicographers and by Professor Monier Williams. I do not, however, find a single illustration of an in any of these works. There is no such word in Childers' Pali Dictionary and I do not know. how it is defended. mga for sth is, however, found in several manuscripts. This reading has been noted in the German Dictionary. It explains the origin of the several senses specified and I know of its use in some of these senses. I also find that the Nagri ais often written like laar is in several manuscripts spelt 599) but I do not remember the opposite confusion of E with When we therefore find in some manuscripts and in others for the same word, it is proper to conclude that the proper spelling is a not T. Hence I give a not so I cannot say that there is no word in but until its existence and use are clearly proved, we must be slow to admit it in our lists, 20. Take another instance fra, where I agree ·[ 28 ) about the word itself but not about its imports. Here under the senses, some manuscripts read aeg and some 249. Shabdakalpa Druma gives 145 and Wilson renders it by writing. This has been followed in the two succeeding lexicons. In the Dhatupatha, 1 read 'fefe गत्यनादरयो and as लेखन- writing can not be connected with either of these senses, I prefer ata which follows from them and is itself the origin of the sense n. I am emboldened to do so as I do not find any evidence adduced in support of the sense on. Event if this reading is correct, I very much doubt whether .it stands here for writing, as un is also used in other senses, 27. Take a more difficult case of 44. Manuscripts of Vishva give different readings--some water नापत्रकष्णयो:' joined to तुद्रीश and others 'पक्षोशस्तानकपणयो:* In D[edini and Hcma Candra, there is no word water and anti's meanings are restricted to the first two senses specified in Vislıva. I do not find wat in any Sanskrit Dictionary, but I find two more senses in Wilson under the authority of the Shabda Ratnavali. This is repeated both in the German Dictionary and in the the Vacaspatya I find from the India Office copy that this is exactly correct सूर्य हिमकरेऽपि • The last is the reading, among others of India olice No. 1539. I. 1997 reads TH OF . $ ·[ 29 ] being the second half of the verse. But still the question is what has become of watu? Has it been inadvertently omitted or the line in Vishva deliberately corrected by the light of the Shabda Ratnavali? If it is an inadvertent omission, I have nothing to say. But if it is a deliberate correction, I must remind my readers that Mathuresha is a very modern writer and that it is far more likely that his line is based on some misreadings in Vishva. In the present case, no lexicographer Iras yet been able to quote any illustrations in support of the extra senses and they do not readily flow from the etymology, while Tala is unquestionably applied to Gadura as the chief of birds and to Krsna as the master of the bird Gadura. 28. This by itself may not be convincing to our readers But the evidence I have already adduced shews how slow we ought to be to take for granted even what is found in what at first sight may appcar our best authorities. I adduce a better illustration. Under A 3.5. 42 the iccent commentator Maheshvara. writes फुयल चोत्पले मुक्ताफलेऽपि घदीमले । कुडमले मुकुरे पुसि न इयो नरकान्तर मि मेदिनी'. There can be no doubt he quotes the whole verse as applying to faer as there is no war in A. 35,42, and the second line would have been entirely omitted if hio thought it did not apply 7 ·[ 30 ] to gial. The second line is, horrerer, generally read * Freeh...... and this is the view from Wilson downwards. If we regard 796 = get as is occasionally the case or substitute in for here as generally found, the absurdity of Maheshvara's reading is apparent as कुड्मल is the same as मुकुल 'कुडमलो मुकुलोऽस्त्रिया' A.2. 4. 16, 'FTE HOUTH' Lem. IV.192. The fact of gr. coming after get is no rcason to regard it as a sense, as Dedini's arrangement is not strictly alphabetical and we find Fifer after heart and so on. 20. To understand all this clearly, we must reincmber low the kosas have been compiled. The first Tas necessarily an original collection founded on actual facts, The Vedic Nighantu for instance contains Tords, most of which have been and all of which I believe can be traced back to the Vedas. But that systematic and thorough examination, which we Owc to modern cience and European scholars was unknown in those days. People preferred their porsonal knowledge which was incomparably superior to ours to thint tabular exhaustive classification which wo consider indispensable in all such discussions, Henco eren in the Nighantu, although we can not question the correctness of a single word inserted, the interpretations should be often received with great cnition, as based on a fex passages without copious ·7 [ 31 ] comparison of all the passages bearing on such words Some of the mediæval kosas are also original collections containing grammatical words, whose existence we have no reason to doubt and popular words which are still found in the popular dialects But most of them are nothing but re-casting of older kosas without even sufficient examination of manuscripts. They stereotype a good many words, which owe their origin simply to mistakes of copying and their own misconceptions. 30. Take for instance Medini's atan and 19t. In the older kosas Vishva and Hema Candra, we have only one word 1799. But a and ey resemble in Nagari and some of the manuscripts probably contained are Or it may be Kara thought the older compilers were faulty and he wanted to improve on them. Hence he introduces a different word 917 in the place of the last two lines of Vishva's 07977 with the addition of a new sense manife Now 179=digesttive is the medical term for me. Here he is quite right. nefar is the literal sense. We can bave no objection to it. The senses et and ftant aro defensible, but not in strict accordance with Hindu ideas, fire and myrobalans being regarded more as purifiers than as digesters. But how the purifying expintions (Hrafqa) can be regarded as digestire? The for पावन.

·as [ 32 ] two ideas have no connection whatever and until any clear instances can be brought forward to shew the application of yra to expiations, I must regard it an invention and clear mistake of Medini. I admit many words and many senses ove their origin to mistakes and misconceptions and when these words and these senses are generally accepted, we are bound to admit them in our lists. But even in their case, we must thorongbly examine and if possible clearly trace up their origin if we have the least wish to successfully grapple the question of the origin of the primitive sounds. 31. Where the external evidence is clear but not convincing, I have not allowed it to outweigh the evidence of tlie manuscripts. Take for instance Egert. Under A. 2.4.22, Maheshvara observes aferni zani रतीयमध्यः। विकागडशेपेऽपेयमेव. It is quite true उदुम्बर is also spelt 33,5t. The sounds are similar. The Nagari characters are also similar. But there is nothing in MIcdini or Trikanda Shesil to shew that they arc spelt with not and in the Benares editions and some of tlic manuscripts they are clearly spelt Trithi & not 3 Where the manuscripts have been my only guide, I harc based my conclusions on individval considerations. As for instance iert, Hibet. This is the reading of a few manuscripts and also of Maheshrar ·[ 33 ] under A. 3.5. 10. as printed (there is nothing to shew what were his actual views): But a good many read Miutt, fafit. I prefer this reading as the word is imitative and the fuller forms are much more consonant to the genius of Sanskrit. But the rejected readings are all entered in the notes. 32. The difficulties of the kosas are known only to those who have worked through them. The manuscripts are generally so corrupt that it is often difficult to distinguish the words from their imports and it is almost impossible to present a correct text of any of the great Nansertha kosas without comparison with corresponding passages in the cognate kosas. The alphabetical arrangement I have made, if correct, besides enabling us to compare the various kosas and sco how far they are indebted to each other, entirely removes the above-mentioned difficulty. I have compared the words of my compilation with the first cdition of Wilson's Dictionary and wherever I have differed from that distinguished scholar either in words or in interpretations, I have given my authorities in the notes and as far as possible shewn on what ovidence his viows were bazed.* I have not given the numbers of the verses, as the system of numbering is In sume of these cases as e. 6. Alfa and sf, I bave been anticipated of the Germau Dictionary, but I beliere there are numerous cases in which I am not in ope either mitä it or with tho Vacarpalya.

·[ 34 ] not unifomm—most of the printed editions are not coniplete wanting verses liere and there and those who know the arrangement of the kosas as already described will feel little difficulty in finding out the proper place of words.* Stems are sletyn according to the views of the kosakaras e. 8. trait is separately shewn from 71 as the latter will be found among the aren's and the former among tlic statis,art is twice shewn under Medini as it is twice given once among the prin words and agnin under the grass indeclinables. When words are differently spelleıl by different kosakaras, they are separately shown in their proper places except in the caso of a and a, which are shewn in the same place votli to save space and specially to exhibit together the views of the different authors. If two or more words are described together, the passage is quoted under one of the words and references minde to t ·5 [ 35 ] this word under the other words. * Sometimes the same remar k is made for more than one Ford in which case the remark is given un der the word to wlich it propperly appertains and an extract within brackets is given under the other words, 33. The kosakaras moreover use so many rare and ambiguous terms that it is not always easy to understand them even if we get a correct text of their works. Sometimes different kosakaras use different synonymous terms and in such cases the kosas are mutual commentaries. In many instances, however, they use the same expressions and it is by no means always easy to interpret them correctly. The great work of Wilson is generally reliable in such cases. Where I have differed, I have briefly noted the grounds or authorities on which I rely. In these notes, I lavo made the use of the following works :- (1) Sbabda Ratparali, (a) Iodia Office 1512. Wanting a for pages in the begioning of the Nanartha section. (8) Oxford No. 439 cral section. (c) Oxford No. 440. The Nanartha rcction wauting a for rages at the end. My quotations are chiefly from 1. 1512. . The gen. * Take e g. 1. quant afecasfa'i.c.yy and er also denote a Pandit or 'ये प्रामोदयन् मद'i.e. मर like व्यामोद denotes also joy.' I do not norm Thether Cintamani Shastri understands the last passage diferently as state of this passage is not catered in his indes ( is gisen as tyy). + As e. 6. A. 3. 233. 'afood mat. This afand applies to every oba of the folloming four BA Tords.

·[36] Begins 2-8 'श्रासीत मातलमण्डले टपकुलै स सैथित श्रीयुस भूपाल शिलमानसान इति य कीर्ति प्रायोज्ज्वल । यद्दोर्दण्डप्रतापचयह दहनै कल्पान्तसूर्यमभ प्रार्थि चितिपालकै (का) रणभु वि शोभाकुला शरते ॥ तस्य व (?) जगदे कवोरतनुज स्थातो जगन्मण्डले यासान- महीपनि स्थिरमतिराधाकर सो (करसो) त्सव । सात दिशभूमिचिरतर तोश्या एचण्ड- प्रभ शीलेन प्रतिदेशपाल (न) विधौ स सेव्यमानोऽभवत् । एतमादजनि प्रताममिहिर भत्कीर्ति- शोतयति दनि श्रोलिभ पति समहिम श्रीरामदेव स्वयम् । भूशाखाममलन्द एवं न्द्रपति श्रीमान् महीमण्डत शास्ति दादशमूमि पुनरिद भ्र भङ्गमाले पती॥ तस्याज्ञायात सुधारसमयों मत्- काव्यसन्नीषिणीम् । नानातन्त्र विचारसारललिता पानमदानोल्पलाम् । धीरश्रीमथुरच एप सनुते श्रीपदरत्नावनीम् Ends भापश्रीमशनन्द एम्बि(1) समतन्नाती चिर लीषता श्रीमद्दल भराय उपचमनि() श्रीरूपदासोऽपि च । याख्या(भ्या)मर्थ विभागत चितिपते श्रीगन्दरतावली नित्य सत्का निमोममी रामकरी यत्नेन निर्वाहिता ॥ शाकान्दै रसदोषदाधव (सन्धय) धरामाने धरा- निर्जर कोऽप्यतामलिप्पच च कोविदम (8 ) At श्रीशब्दरत्नावलीम् ' The last line is corrupt It probably refers to the date of the transcript and not of the work Colebrooke saya it was composed in Shaka 1588-A, D 1666 I have not seen this versc, but he can not be far from the truth Shabdarntnavalt is not quoted by Rayaimuhula or Mallinatha, but is quoted by the more modern commentator Maheskivara in his Amara Vireka. It ie the best modern kora I have seen, both the general and the Nanartha parta being fuller than in most kosas and generally reliablo. Tho armngement of the Nan itļia part 18 like Delini's and the facts are a good deal borrowed.froin it The Nanartha part is called Nanarthashabir Nirupana in Mitra's catalogue (2) Nanartha Samgrann of Ajayalal1 I 809 in Bengali characters and O 427 in Nazarı characters It is a small Kosa and the arrangement is by initial letters but not otherwise alphabetterl. Begins 'भयन्ति शम्भो पदपरजाह,रा मखा गयन्दुमरीचि कोमणा । विनघदेवाएरमौलिए त्रिय पनि ये मस्क टमालतीसज ॥ धोक्षा पूर्वकवियन्या- महाराप्रादिभि पद । समादजयपालेम लतो मानार्थ म पहा' Ends in श्रीयजयपाल- नको मानार्थ स पर 'a is placed in a seperate class after r Both the mss. are incorrect and full of mistakes Ajaya is mentioned by Medinı and quoted by Vjrala Datta and others 1c must have therefore lived in or before the 13th century (3) Manartha Samuceaya (or ra) of Dharan Dasa I 1511 This is the m Farope an! by no mcang reliabin Begins विरारिमानदेहाय भन- --4 onlema ·[37] माथाय वेधमे। हिताय सर्वलोकाना' नमस्ते सर्ववेदिने ॥ यस्य ज्ञानदयासिन्धो पारा ( पग) ध कफला गुणा'। सचेत् करोत कल्याण मर्व वित् परमेशर ॥ सा ते भवतु समि (पी) ता वागमतिमत्तये । हेतवे सर्वभूताना सर्वगुका सरस्वती॥ देवदेव प्रणमप्रादौ सर्वच जगतो गुरुम् । ममा(४) त्यान्यतन्त्राणि क्रियते बाल ( मार ) स यह ॥ पाद . पादयः लोकरने- फार्थ समुच्चय । एप कान्त न धर्मेण कवि( वी)ना सुखहेतवे ।। एकतिलिचतु पञ्चपड वर्षा फ्रमगसिह । गन्दा पाप ना(चा) र्धेषु लोकेष मति सम्भवे ।। कचिपा विपर्यासो रिझा. र्थ म्यानुरोधत । यथेह (भोगि भोगिन्यो र्य था विवररन्धयो | यो नानार्थ · समुद्दिष्ट याहावेव ( व्यादाषेवाल ) सर्वत । स्पष्टाय लिगभदाय क्वचिदाष्यतिरियते ॥', Ends 'इत्यने- कार्य मारोऽय समाना ()पूर्वाचार्याभिधानेमा सारमामय यत्नत । सतो धरणिदासेम वर्णानुक्रमसङ्ग, ह || खलव चमरजोभि र्दू पणीभास (सु) राभिद्रुततरपरिनूनौस गदोनाविलानि {शतरपरिभ तोत्सगदोषाविलानि)। परिक्षति (परतति) सलिलानि स्वच्छयान्नायतास' (ख छयन्नो नितान्न ) (क) तकफलसमाना सज्जनास्त जयन्ति ॥ इति धरणिकोष समाप्त It will be observed 'यस ज्ञान दयासिन्धो' and 'समाहृत्यान्यतन्त्राणि' are borrowed from Ameri, 'वागर्थ प्रतिपत्तये from Raghuvansha, and 'सर्वराला सरस्वती' liom the Puranns The nime Nanarth? Simuccaya occurs also in Shreshvataº The arrangement is first by final letters and next into foot, half-verse, and versc scctions Words of two syllables with final consonants arc regarded as trisyllables as in Vishva and Vedını and unlike the other kosus, when a femınına word changes its final such as ful, it 18 found along with the musculine stem such as पचिन् वान्न's are placed separately after हान्त's and अव्यय's after क्षान्त' The double arrangement does not facilitate tho finding of worls, unless one cm guess to which sub-sections they would belong Dharani socms to have beeit fully acquainted with Vishva He is not nimed by heshava, but mentioned by Medımı and liter writers I would assign him to the 13th century (4) Nama. Lingenushasma. of Jatadhara I 217 'भागीरथों जलमयों नगला- मधोग मन्दोदरीरघुपती पितरौ च नावा। दिण्डोयविप्रकुलज ग जटाध रोमावाचार्य एगद- करोदभिधान तन्त्रम् ॥ श्रीचन्द्रशेखरगिरिप्रभवास्ति चाटि ( चट्ट in the concluding verdoes not differ much form, Flence TT, in Aufrecht's catalogue. ) DIA फणीति तटिनी निकटे ऽदसीये | उत्पत्तिभ मिरपि देवकडाभिधानो पामोऽस्ति यस्य पिष्टभूमि- रतिप्रसिद्ध It is arianged like Amir with a Nanartha section in the third Landa "जटाधरकवरस्मिन् नामलिङ्गानुशासने । काण्डस्त तीय पर्याप्त सामान्याख्य कषिप्रिय Chittagong is called Caligrama recording to the Vahomedın derisation, fronu Catt 10 ses ·[ 38 ] - lamp or Caltagram according to the Hindu deri ration, after which we have a temple of Calteshvari in the town Candrshekharagırı 18 locally known and 18 the same as the SithLund range in Hunter's series Phanı 18 apparently the Pheni and Devakada may be the modern Ramgar, I fully agree with TYılson. "The vocabulary of Jatadhara, is for the most put a mere transcript of the Amarz kosa, and it 15 tho impudent transcript, for the author acknow- Jedges no authonty, be probably thought the remoteness of his position screencd him from detection In Altra's catalogue, this work is called Abhidband tantra and it is described as a supplement to Amara The date of the work is not given, but as Jatadhara is now not known in Chittagong, it must be 150 to 200 years old. (5) Bhuri prayoga Los of Padmanabha Buatla India office no 2816 the Nanartha section alphabetically arranged Cxford no 436 yinting a fow Pages in tho beginning. This work is described in Mitra's catalogue, but it 19 Qot a commentary on Amam as stated therein It contains a few new words, but neither part is of much importance. Padmanabha quotes Uyvala Datta and 15 pot mentioned by Rajamukuta As In followers date from the 17th century, he scems to base belonged to the 16th century His work is little studied and 18 not quoted in the Amarn Vircka (6) Nanartha Ratnamala Oxford 441-3 The author is styled Irugapa in the concluding description and by Wilson, bat he is descnbed Nirupama and Nirupa in the introductory versce 'यस्ति श्रीमान निरुपमण्डनाथ प्रचण्डभी । भार हरिहराधीशो व कूर्मादिदुर्षहम् । पुमा कुपापसूचनाऽय यस्य विन्यस्य मोदते ॥ WHITE reca afafaetcę' If Nirupama, Dandanaths, and Dandesbir are descriptimo titles, the name of the author is Nurup In Burnell's catalogue, I find a Nanartha Ratnamala by Dandinatha Bhaskana But I can not say whether it is tlu3 work It appears to me of cry littlo impor tancc aud the Oxford copies are full of mistakes I consulted them simply bocause it is ono of 1 Json's authontics Ile surmises the author belonged to the teconl balf of the 13th century Wilson alio noto Shaw Vola as one of his authorities It 19 R small kom crtalarning oxirtba tecuon and seems to be a very inferior production ·[ 39 ] Oxford 437 begins 'जगदीश हरि' नवा श्रीरामेशूरपर्मणा) गन्हार्णवादिकोषोग्य शब्दमाला fanred.: Mitra notices Another Shabdamala by a Gopinatha (7) Kalpadru of Keshava Oxford 433. This is a kosa of synonymous words and treats of similar forms much moro fully than any losa I have yet seen, My quotations are not numerous as this is the only codes 1 hare been able to consult and it is not very reliable. The introductory verses are rarefast डिभाए यमरमद्गलाः । साहसावमहेगाना विजयन्ते जिनान्निमाः॥ समालोक्य मतान्य घा कल्पद्रfute i fad attai uerfatatan:Mahesha seems to refer to Maheshvarı-the author of Vishva and Jina to Hemacandra. As Keshava is quoted by Mallinatha, these references to Maheshvara and Hemacandra slew he lived in the 13th century A.D. The omission of his name in Medini is natural, as there is no Nanartha section in the Kalpadru. There is a copy of this work in the Berlin library and another at Tanjore ( Namakalpadruma in Burnell's catalogue). Bühler notices a Laghu Nighantu Sara by a Keshara, but it must be A different trork. (8) Xira Svami's commentary on Amara. 2 to 4 "faust attruffe forcaveita ta pati i spreja zurrutxa' rataifa il nesfaranga वाकर यस्तममस्तै निरुक्तनिगदाभ्याम् । इति सप्ताटैः पथिमि र्नामा पारायण कुर्मः ॥ भग्ना अभिधानक्षतो विपरीतारर यत्र विश्वान्ना। नामानि तानि भडनु गहनमहो अध्यवसिसाः " Ends "इति भट्टचीरखा मनधितेऽमरकोपोइट्टने सामान्यकाण्डस्तृतीय " It will be seen from the second verse that the author claims his Nama Parayana to be the first commentary on the Amara kosa, his'fractart:' apparently referring to general commentatorg It 18 concise but probably the best commentary on Amara Of maafu,' he simply says "Turf fagitur.' I. 2776 is one of the best written and most accurate codex procurable. Xira Svamı is, I believe, quoted in some of Bhoja Raja's works and must thereforo be of the tenth century at the latest. Prof Aufrecht, however, quotes a passago (u. B, Preface p 16.) that Bhoja 18 quoted by Svamı This would bring the latter down to the eleventh century, but the genuineness of this and similar quotation is doubtful A Nama Paragang is also mentioned by Vishvakara ETRANTUT PAFAT नामाल प्रतिभाति च। तत् वदनिष्यतां सद्भिर्नामपारायणादिषु, but whether it is this. work or the Paninean commentary I can not say. But although there may.be ::

·Amar hos- [ 40 ] doubts as to what Nama Parafina is vnded to by Mahestar, there can be 10 doult lie ras acquainted with this commentary as in several instances le las followed Xiri Syami's as opposed to later interpretions on Amara oghattana or-ghalana as Burnell calls is inerely n descriptive title (9) Kry? mukuli's commentary It is the most copious colamentury on Amam. 1 511 -2 are very good mas "The author writes.goal afichera- भोमपदयों गौड़ापनीयामाद य प्राप्त प्रथितो हम्पतिरिति मालोकवाचस्पति । कोषस्यामर निर्मितम्य विविधव्याप्यानदीचागुर मानन्द पट्चन्द्रिका सकुस्ते टीकामिमा' की ये ॥ श्य पोड़पटीकार्य सारमादाय निर्मिता। अतोऽभिलिखितोऽर्थोऽस्था न हेयो सहमा बुध. " Ends 'kfa #feareatarlarem fi tratafisnorinta fastafaETUTËTAUFtaforice पतिशमायाममरकोषपनिकाया' मदधन्द्रिकायाख्याया' लिगादिस महवर्गः समान". Rayanuhutr appears to be the appellation So also from the verse Tutti ztförparafiratuita IIc belonged to Rahdı Burim an division ( TETAF ) and ns alrcady sented lived in the 15th century Buhler calls lum Rajamukuta and the Bombay Pandits are not apparently avaro of the Raya fimilies of Bengal There are various other commcntarcs on Amars The following nro in the In office llorary (3) Fakhra Sartha. It is variously ascribed to Bhasuji Dixita and Nanaslırama or tuore correctly Ramalhadroslenme I hare compared ero such manuscnptr and I find both begin uitat 781 forest जिदीपिताम् । शामरे विदर्भ स्याएया सुनिलयमतानुगाम and winlo one end 'श्रीमाधे- **Tasluefoafeinfach mal mittelfelfegan situfarelfara frdPETETORT DIVIZI (the nanc is use for urafa at the end of the thini kanda and want the en in the frst and second hands It is there Port Alprent (or has been left out ly mustako in the first caso Atch the name In antuje to. In the other bons at the en l of the first to land is (the OY ·.. [41] called Sharda Sundar (5) Bharatı Sen Mallika's Mugdha Bodhını (xf I हरिहरखानव शोझवगौरागमल्लिकात्मअनीभरतसेनवसायाममरकोपटीकाया मुग्धयोधिच्या'. .. This work is 100 to 150 years old It is much quoted in the Shaldzkalpıdruma. Some erroneously call him Bharata falla ( मल्ली टीका in one copy) (6) Nayanananda's Kaumuda ( mcomplete विचार्य भन्दयास्त्राणि नयनानन्दपर्मणा । यनादमर कोषस्य कौमुदी परितम्यते ). There is a copy of it in the Paris Libuary (sce tho catalogue by IIamilton nnd Langles : the author is called Nayanananda Dera) (7) Amera Panjika by Narayana Vedantavugusha . मीनारायणपादपद्ममधु लिए नाम यण श्रीनिधि यो नामरपलिका विततने म पेत सत्कषि Ends श्रीनारायणवेदान्नवागीपर- चितायाममरकोपपश्निकाया • (8) Shabdartha Sandipika by Narayana Vidyarinodacarya ( सत्पल प्रथितोऽभवत् कविवरो मारायणो नामरास्तेनेय क्रियते हिताय मुधिया गन्दार्थ सन्दीपिका) (9) Nila Kantha's Subodhina (नि श्रीनीलकण्ठरितिाया सोधिन्या लिगादिस यहमदर्थ प्रकाश ) (10) Lokanatha's Padamanjar (incomplete ) : पाग्दै वतारमने लप्मणभत रादाय तनम् (2)। श्रीलोकनाथशर्मा तनुते पदमनरीम- पिरातू (11) Raghunatha Cakrerarti's Trikanda Cint rmani (this is the namo' in Iitra*s catalogue tho I O copy is incomplete ) रघुनाधनामा । बोलण- वनभमहाशयमप्रियोगाद, धीरस्तनोति पिमलामरकोपटीकाम् (12) Rama ( Ramat natha's Trikanda Viveka (incomplete ) निरोपरान्त्रसार वारपार विधार्य चिनाग । ग्रामरटीका (रमानाथ ! ) विद्यावाचस्पशिपिंदर (13) Another Rama or Ramanatha' ( complete, but no commencing and concInding verses ) This is not the same as the preceding, as their cxplanations differ 12 UTC Waffomfort forani, 13 धीरा पण्डिता, etc (14) Shrirama Tarkaragrsha's Amar Tika (the author 13 often called simply Rema (15) Rameshrara's Pridipamanyari (ain Teases winting) नावा रमेशरणं धोरमेशरगर्मपा। रयतेमरकोषस्य टीका मदीपमझरो Colcbrooke calls ramaslrımı (16) (armraya Kaumude log Lama Prasada 'Tarkalankara (legins nbruntly) (17) Laxmna's in Sanskrit and Canarcent कर्णाटकाना बोधाय समयो यथामति। भामरकोपय भाष्या माये (10) ly quotations are, lowcier, chefly from (18) Maheslarara'n Amara Viscla as enlargel by Razbunatha Shastri This has been printed in Bombay. There is no preface to this worl, but as it quotes in m tbc Slabda Ratgaralı, it can not be more than 100 to 150 jarolt It is chiclis based on Nafacialuri 1 - ·1 [ 42 ] Ja Barnell's catalogue, I find (19) Tiku Sarvasya by Sarvananda. As Sarvananda is oue of Rayamubula's authorities, this work dates before the 16th century. Vjjvala Datta's Sarvasva apparently refers to 54147 tria, 1.3. (20) Padavis rti by Lingaya Suri. (21) Gürubalabodhini in Telugu. Mitra notices (22) Budbamanobara by Mahadeva. This is probably the same as Vzdvanmanobara in the Oudc catalogue. Colebrooke refers to (23) Vyaklıya Pradepa by Acyuta Upadhyaya, which may bave missed in the I. O. collection. Among the authorities of Rayamuhula (21 to 31), Subhuti Candra, Sarvadhara, Abhinanda, Rajadeya, Kalioga, Dravidi, Haradatta, Madlava appear to be commentators on Amara. Halda or Halla Candra appears to be an independent kosahara. Kalinga and Dravida may be, however, descriptive and not proper Ilara and Madhava are also mentioned by Diedini. (11.) Two commentaries on Hema Capdra's Samanyo Kanda are poticed :-Ballabla's in tuc Oade and Mahendra Suri's in Bühler's cata- Joguc. I bad my self the uso of a very old copy of the first (?) nt Benares and have quoted from it in one or two places. I was also told of a commentary on Vimdini as procurable, but I had no occasion to refer to it. Bulilcr notices A comincntory on IIalayudha. Bricf notes (not regular commentaries) on Trilanda Sbora and IIaravali aro procurable and to some cx'cnt printai. I am not aware of any commentary on Fislıra. (12) There are many other hosas like the minor Losas of my collectinn, India O Vicc 1133 is Nonortha Dhrani Manjari of Durga Simbis বললাঘষোবিদগীবাশী। सपान मानार्थ ध्वनिममरीयममिहिता श्री- wegasoft lbo rorses, lonerer, agree more with Shashvnta and Ann. names.

·[ 43 ] of the letters of the alphabet begining with it and ending 10 % and inclading w' and after eat and ( written 2 etc) after ş It is more copious than the Matrka Nighintu, but not of practical importance The following verses will illustrate the work यौकार वर्तुल तार रामय इसकारणम् । मन्या- घ' प्रणय सत्य विन्दु गनिस्विदैवतम् ॥ सर्वजीयोत्पादक च पञ्चदेव भ्रय विकम् । माविली लिपिस' महा लिगुण गुपजीवकम् ॥ यादिवीज वेदसार वेदधीनमत परम् । पञ्चररिम- विकूट च खिसार भवनायकत् ॥ गायत्रीपीजपञ्चायो मन्त्रविदयाप्रम • मभ । कर्णाच नाहिवाहन (HI)मोचदौ ॥ श्रीकण्ठ गरे भय ललाट पकभाटक: । पूणो दरीष्टि मोपी सारस्वतप्रिय पद It 19 noticed in Mitra's catalogac Buhler notices an Elasara Namamala by Amara Simba(?) I can not say whether it is the same as may Elazara Baraell notices also Nama Matrhe Nigbantu by Vara. da Raja and Varna Dipika In the India Ofice, there are also Llavamarthr Samgraha, Varna Prahasha kosa, the last a very old copy from Tippera. (13) I have also quoted second hand from the following losas (1). Vsadi, (2) Vacaspati, (3) Blagur, (4) Rantideva, (5) Sabasanka or Vikramaditya, (6) Shabdarnava, (7) Utpalını, () Sambaravartı (in one copy Samsararnava), (3) Yopalita, (10) Rabhasa, (11) Rudra , (12) Rajashek bara , (13) Vaijayants or Jadara , (13) Tarapala , (14) Damodara, (18) Dbarmadasa (apparently the same as Medini's Dharma), (17) Amarımala , (18) Durga , (10) Ratna Lora, (20) Ilaita Candm, (21) Shabda Tarangios, (22) Madhara, (23) Namaniala and (24) Govardhana. of theso Jadava's Varjayapr 19 noticed by Barnell, and Prthridharacar ja's Ratna kosa by Buhler Popalıta is probably the proper reading for mafot and many of some copies '1999 fevryfeitafon fra T- 1V1 pina •ral , योपिति बातमी समोरमग रति गोपाशितो गमवामित। Mach of the Trikanda Shesa is said to be borrored from Sopelita Some of the quotations from Shalularnasa agtco casctly with liema Candm's Ablidhana Cintamant and the latter appareatls ostes much to the former Dargadasas Shikamalanara ander ? It flat fara probably refers to thu kon Ds Rqendra II Mitra, borctet, notices a rery recept Shawarmara by Kesboeth Bush 1 .

·[ 44 ] Durga of this list must not be confounded with Durga Simba already alluded to, at the fork of the latter is a Nanartha kola while that of the former is a Narnamala. Madhara bas been already noticed as one of the authorities of Rayamukala. lle must not be coufounded with the celebrated minister, and my quotations sher he was an independent korkara as well. Namamala of my list probably refers to Bhoja's Fork noticed by Burnell. Our Gorardhana is probably the author of the Namarali notice in the Bikancer catalogue. Most of the old kors liave been much used by Keslora. Tho Katya or Katyayaniya kora is also noticed in the printed Vararaci kosa or more correctly Lingariaheraridhi: TE हमिनिकोपसूवरचना कात्यायनीय मत व्यासीय sfitrcgolfafara? ifta' firear i altantesfox' at azpiga viņT774 Tariffenti sfrutta, ma' It will be seen from this that the . Author can not be the old Vararuci. Burnell notices an Aindra Nigbanlı Play Sarapuci, bat tlietlicr it is the old Vararuci kosa I can not say. This Vi harfu may be the same as Indra Lova noticed by Nitra. Burnell notices Jaimini Niglaslit, Sliabılacintamaxi by Vyas Siltalacarya, and Samyn- Brigittamalo by Shankara. I do not remember mocling Ananda kor, Dasdi kors, and alssagana lon in any of the catalogues, alllioaglı other ori. consecial rith thme names or malli ---- ·( 45 ) Burnell notices (1) Shabda Ratnahara liy Vamana Blatla, (2) Agastya Vyal aranolta Shabdn Samgraha Nighantu, (3) Rajal osa Nighantu, (1) Pinguktı Pidamınjara by Kalıd781, (5) Siprasıdha Padamanjars by murari, (6) Pada Candiika lip layuth, (7) Nighantularkadlıyayı of Ballu- Leya Mishra (8) Sanjivani, (9) Kavijanasovadbi, (10) Sakalagrantha Depila (11Namasamgrha Nighantu by Bhargavacarya, (12) Hanuman Nigliantu, (23) Shabda Candila by Vana Kari (14) Balapribodlika liy Natl ira (1) Kavi, (15) Girvana Bhasa Blusana by Truktımacarya, (16) Kove Dırpann Nighantu by Rama, (17) Shlesartha Padasamgrıla by Shriharsa, (18) Shabdı Dipila, (19) Bhuvana Pradipla by Sarvabhauma Mishra, (20) Shabılartha Nirnava by Kavi Rarasa, (I) Dasha Depa Nigbantu by Vedantacarga, (?) Sanmuklia Vrtti Nigbantu, (23) Karı Dupika Nighantu by Vikramaditya (24) Kavijavina by Dharmı Raja, (25) Sarasaslabdisaranı, (26) Shabdlaratna Simanraya, (27) Shabdasara. Nighantu, (28) Kavi Vanjara by Balabba, (29) Shabdiharidratları Pramodala by Venkatr, (30) Deshja Nighantu by Raja Candr IIo also notices another Hema Candri But this is doubtful Tho Brhadnubi dhana Cintamant of Aufrecht's catalogue is the same as the Abhdhana Cintam1n1 with a few extra verses In Vitri's catalogue I find (1) Deslugn Rajasliek hara host by Pancha. nana Blatlacary 1, (2) Liuga Prakasha bv Sareshis rra, (3) Linganush19101 Tila by Vukwuda Sinema (probably a commentary on Amara), (1) homila Kosa Samgrala ly fortha Svann, () Tarasıba Prahasha l; Sahara Krona Dasa, 10) Suzhravodim Namarila by Panimull, ) wasa, (5) Shua hora, (9) Kalpataru lom (10) 5 118175 al bidhiana by Durahi. Nanda huja, (11) Sarasvatab llana and (19) Unrdi kosa by Rama Sliarmi Tbe last has been tised by Ilud dhant Du and '11 Jan Thu Unulih 11 printed at Benares 18 d fferunt Di Vitri make mich of Sinagtatabhid ana ial it " a meffragment, tror hlut, and rerý Inollern A copy of this is in ladia Office No 1331 and I am bler Col probably at Osfont 12 ·1 [ 46 ] In the other catalogues, I find one (1) Padma Kosa na tlie Oude citalogue, (23) Mahakhandana and Sidhis? Kosa in Bubler's catalogue, (+5) Lok Prakasha by Semendrı and Namısamgralamala by Appi ( ipga) ? Dixitq in Weber's catalogue, and (69) Asalatı Prakasha, Shna I osa by Sluva Datta (prourhly the same as Mitra's Shiva Losa), Shabd? Candrika by Cahiapanı Datta, and Shabdartha halprtaru by Ventata in Aufrecht's catalogue I find nothing neve zu Bonn, Tabingen, and Westergaard s chalogues Oppert s appears to me to be too clumsy for general use 111 the India Office, there is a Shabda Sagara or Shabdabdbıt ın by Govinda Sharma, son of Rup? Narayana Calrikartı It is a Unndi Kosa There are many special Losis snch as the Sarasvat: Niglianlu (medical) il lished in Ceylon, and Grahabbrdana, Naxatrabhidbana noticed by Nitra Some of these special vocabuluries such as the Raja Nighanta bave been mude usc by Radhakant Dev and Wilson and I shall have to refer to thern in other parts of my vorb. Names of many other useful kosas may be collected from various conimenturies Under p I 236, Vamana quotes from Nanartha Losa 'toffatt ta refp' This is one of the oldest It is not any of my kos ng as a comparison will sherr It is not Dharani nor Ajaya, as the latter gives छन्दम 'छन्द शुतो गायत्यादी and छन्द 'छन्द स्वादापये वशे' In the Madhaviya Dhatu Vriti I find Knya Nighantu or Imports of Verbs as e g, under 2 I 202 'यो प्रनिराकार यानये परकतो' In the Dhatu Dipika atter the Dhatu Nir naja similar quotations are ascribed to Bhalla Malla and in one place his Trork 19 called Shabdınnurttı (see at In the Rutantra Manorama, it is in some places also styled Napartha Nateshi ara iu his commentary on the Sarasratı Kanthablirana quotes from Deshaya loxma Sanskrit dictionary of Pralrta sords This is different from the printed Prakrta Deshinama Aruns Datta Sujana, , Bharatı Mali, and other names might be ald u to this list But it should be remembered that some names are duc to crrors c 6 Vijaya for Ajaya under Ac? 115 (60 probably Acala ·[ 47 ) I have excluded printed kosas from this list. The most important special Losas such as the Dhanvantari Nighantu have not yet been published. 34. A careful study of these kosas will reveal how words multiply and significations grow. Exclude the foreign imports and eliminate the mistakes and misconceptions that have been great factors in enlarging the bounds of language and note in the case of coined words the inventions of men, every word with more than one signification will shew how one idea grows out of another and how the human intellect has developed.. Examine the remaining words by the principle of analogous sounds, analyze them according to the principles of grammar, and again examine these elements by thic principle of analogous sounds, the field of original sounds and original ideas will be narrowed within the smallest compass. If we patiently make these investigations, not taking for granted wlint wo sec in this or that authority however great or lowerer old, taking into consideration whaterer indisputablc eridence we may procure whether from the highest or tho obscurest sources, not giviug up is utterly insoluble where we may not find out or may not see the intermedinte links, it is not too much to anticipate that somo hundred years hence re shall be able to prore satisfactorily low langunge is formed and low Sanskrit has grown step by step. I hope. I bbal!

·[ 48 ] be able to make a very small contribution to this noble work in examining the roots of the Sanskrit language. 35. Most of my Hindu readers, who still believe in the immutability of sounds and the divine origin of Sankrit, will be perhaps shocked at the views here propounded. That they are not openly professed by our great grammatical authorities I readily admit. But it will be too much to say that they had no recognition among our Hindu philologists. The earliest speculations of our most revered seers do not openly 'avow but decidedly tend towards these views and the Dvirupa kosas of some of our most eminent lexicographers are nothing but a succinct exposition of multiplicity of words through similarity of sounds. There are many such Dvirupa kosas. Radhakant Dev and Wilson made use of Bharata Sena's recent work. Purusottama Deva's work has been printed at Benares. Burnell notices Drirupa kosa by Shriharsa and Trirupa kosa by Bilhana. I select the second part of Vislıva Prakasha cntitled Shabdabheda Prakasha. It is olçler than any of the preceding kosas and of much more authority 36. This part is not yet published. But it is , found in all complete copies of Vislıva as Vis. A., Vis. G.,I 1530, I. 246c, Vis, O. It is also separately ·[ 49 ] found, although some of these copies are doubtful.* Of the copies I have consulted, the first three are referable to different branches of the same family. Vis 0. appears to be an unrevised copy of I. 1539, as the same mistakes and some additional lacunse aro found in it together with the transcriber's confounding in several places the Nagari letters and y. This work is divided into four sections (1) the proper Shabdabheda corresponding to Drirupa kosa of others, (2) Bakarablıeda, (3) Sakızrableda corresponding to Usmaviveka of others, and (4) Lingaprakasha. A comparison of the first part with Dvirupa kosa of, Purusottama (I arguc from the Benarcs cdition and Bennies copies) will clearly prove that the former is an impudent imitation of the latter. Most of tho verses agree word for word,but while tlie Shabdableda is fuller and systematic, the Drirupa kosa begins abruptly and ends abruptly without any clear connection between some of the intermedinte verscs. This is the most important section of the Sliabdabloda Prakasha and I have endeavored to corroborate the . 1. & Oxford Yo 219 is probably a plagiarum, as it is not altri. buted to Maheshtara-differ in some places both in the varies and their arrangement and ends abroptir. Jitra notices Skallallait Pralaala ly Sur: (Shira Dina in the Oldc catalogue), Lut the eferung vorms 5100 vill'Slabesbrasa's 13 ·[50] views of Vishva by copious citations from other kosakaras. The author's views in the other sections can not be authoritative, as our authorities differ a great deal on these points. But as these views are clearly expressed, we can easily compare them with other clearly-expressed views and deduce our own conclusions.* * Of similar works, Purusottarma Deva's Varna Deshana has latterly obtained very high celebrity. There are two fragments of this trork in England, --India Oſlice 1475, and I. 1511 (enlled here Varna Viplasa Nasha). Iquote from the first 'श्रीपुरुषोत्तमदेवस्य देशनेय नियमानाम्। वर्णविलयमागाय पासप गरीयसी । अल हि प्रयोगेऽवइगुना' शुनिसाधारणप्रमाण इटहया पुरच रमादी राजारचारयोः, सिहास घाणकादौ इकारधकारयोः ययातिजोषादौ यकारजकारयो, अनपूर्वा- हादी व(प)कारनकारयोः, वेदनाबन्दनादायदन्नौरवकारयो, केशवेषादीशकारमकारयोः,ध स. रोपरादी समारपारयोः, तथा गौडादिनिपिसाधारणपाद हिण्डोरगुड़ाके गादी हकारहकारयो. भनय उपज्ञायने रातद विवेचनाय कचिद धातुपारायणे धात्तिपूजादिषु अप्रतिलिस नेम परिधोपदशन भानुमत्ययोपादिमाख्यालिखनेन कपिदाप्नयनेन लेपादिदर्शनेन वर्णदेशन य मारपते'. I am glad to find that the principles I have follotted m determing the spelling of words liave the support of such a distinguished authority. He writes " माल चन्द्रगोमिटीतलिङ्गकारिकास पवर्गान्तप्रकरण पुमि निम्वाद (चम्पा)कदम्बा कोये कुटम्ब पुलीवयो विम्ब नियामम्वाऽम्बिका चेति दर्शिन अतएव निम्बादीना' पवर्गाननिययः । यमर्रास हादिशिष्टानामनेकार्थ वर्गेऽपि पवर्गान्तप्रकरणे गन्धर्षपूर्वकम्युद्दिजिहा. कालम्वनितम्बशयाचम्पस्तम्बडिम्बकादम्बजम्वादय अत एवौष्यान्नत्यमेषाम् among others, from the Sparsha Karihas and Govardhanıya Uradi Vitti and some of the quotations from the latter agree with Vuvula Datta's. It begins with a desoltory discussion of the derssation of a few words and ends with sections on the sibilants and u and a Sakaratheda, Jakara bueda, and Vakarabheda noticed by Nitra appear to be parts of this work. litra also notices an Usmaviveka by Gadasımba The Ferses given do .... " It quotes ·( 51 ) 37. I am indebted to the whole of my establishment for the preparation of this part in some shape or other. But it will be injustice to myself if I were to deny the immense amount of time and labour that has cost me in carefully considering every particle of evidence connected with this vast subject. In some cases, especially about the forms of words, the evidence is sometimes so contradictory that I have had to give the various vicws without being always able to pronounce a decided opinion. In the Shabdabheda again, I have met words and forms whose correctness is doubtful but in which the copics agree and. I have no positive evidence to condemn. In some cases, especially about the significations of words, the texts as I have found them appear to be faulty without ample materials for correcting them. I am alone responsible for these and other imperfections. Tho not coable me to judge whicther it is the same as quoted by the commertator Malieslivara. Ujjvala Datta's quotation from Shalarabheda rnder 1.8 1. 28 agree with Maheshuara's from Vemarivela under A. CO., but not with our Slabda hela. The Caruasırcka, quoted by the same commentator, appears to be a kosa illustrating in verse rare stems such as cry for otse, and rare forms such as ofan for qfau. There liave been also errors in passing through the pret. It is particularly requested that the correctious notel in the cod are mado bufora Any use is made of the Louis ·[52] great grammarian and lexicograplier Purusottama Deva writes 'काव्यादीनाननन्तायात् शब्दादौना विशेषत: । क कदा फेन किं दृष्टमिति को वेदित क्षम:'. It has been impossible to satisfactorily explain all the difficulties I have met. That there will be many errors even in those parts I consider correct is more than probable. But it will be my greatest satisfaction if I have been able to add a few truths to our knowledge and to open up an endless field for the consideration of our countrymen. In addition to those scholars named in the 10th volume, I have the pleasant duty of expressing my obligations to Mr. Bendall, the keeper of Oriental books in the British Museum, to Mr. Nicholson the Bodleian librarian at Oxford, and especially to Dr. Reinbold Rost, the learned and obliging librarian of the India Office, who has taken the greatest interest in my labours and has always warmly assisted me both by lending and finding out manuscripts and books for me. London, June. 6. 1883. A B. Since the above was in print, I have been favoured with Prof. Zachariae's careful Beitrage zur Indischen Lexicographie (Greifswald - September 1883). I learn from it Mahendra Suri's commentary on Hema Candra covers the Nanartha section and the first verse is 'THT- मानमानमा निजानेकार्थसङ्ग है। पत्र टोकामनेकार्थकैरवाकरकौमुदीम्, ·[53] In another kanda, the commentator writes, afhaft- शिष्यण श्रीमन्महेन्द्रसूरिणा । भक्तिनिष्ठेन टोकेय तन्नान व प्रतिष्ठिता." This settles the genuineness of this part, which I have proved on other grounds, Prof. Zachariæ shews Mahendra quotes from the Vishva Prakasha. This goes to corroborate my assertion that Vishva preceded Hema Candra if Mahendra's statement that he was a disciple of Hema Candra is correct. Ballabha's commentary preceded Mahendra's, as Ballabha is quoted by Mahendra. Mahendra is also stated to quote from Mankha and Hugga, whose works I know only from second-hand quotations. Prof. Zachariæ forcibly points out some of, the mistakes in the Shabdakalpadruma, as e. g. under संग्राम, सूद, स्थिरदंष्ट्र, but I must refer the reader for these to the original brochure. I shall however make use of his mss. in the notes which are not yet printed. Chittagong, Dec. 9. 1883 ·ABBREVIATIONS. --::- ए., Eka. अ., A.-अमर. अज , Aj.= अजय. अने., Anek. = अनेकार्थध्वनिम- जरी. अव्य., Avy.= अव्ययकोपः एकाक्षर. के., Ka.=केशव. Jat. जटाधर. वि., Tri. = त्रिकाण्डशेप. द., Dan.- दण्डनाथ. ध., Dha = धरणि. मा., Mat.-माटका. मे., Med. - मेदिनि (नौ). वि., Vis. -विश्व. शब्द., Shab. - शब्दरत्नावली. शब्दकल्प or Druma-भन्दकल्प- द्रुम. मा., Sha.= शाश्वत. स्वामी., Svami. - चीरस्वामी. Hal. - हलायुध. हा., Har:- हारावली. हे., Hem. -हेमचन्द्र. B. and R.-German Dictionary. Taranatha, Vacaspatya,or Vac,=Taranatha's Vacaspatya. W.-Wilson's Dictionary.

·KOSA ADDITIONS.
हरच्छागाचुपता अजा, अने.
प्रश्नसा. सत्य शैने तथानसा, ह.
अति. मक लङ्कनेऽप्यति, अ.
अन्तर. स्वादन्तोऽन्तमवेऽधमे, वि.
अभिरूप. अभिरूपो बुधे कान्त; अने.
अम्बर. अम्बर नागभिद गन्धद्रव्यंच, त्रि.
v. आतिः
अलीक. असतविप्रियेऽलोके, अने.
अववाद. V. अपवाद.
.
अति.
प्रा.
v.क.
उडम्बर.
v. उदुखर.
उत. उतापार्थविकल्पयोः, प्रा.
उररि. विस्तारेगीकृतावरौ कथयते उररी तथा, इ.
कक्षायेक्षक.
v. कक्षवावेक्षक,
कञ्चित्. कञ्चित् प्रश्नविकल्पयोः, वि.
कम.
काण्ड. प्रस्तावे सङ्घात कुत्सायामायुधे काण्डम, इ.
कुब्ज.
कूट. कूटाख्याऽनृतचन्द्रायोधनमायोत्कटादिषु, अने.
गहर. ध्वनौ धने च दम्भ च गहरो (1) गहनेऽपि च, अने.
चाल. चालदिषि कम्पने, चि.
चास. चासः सुवर्षचड़े सवात् मभेदे किष्क पर्वणः, वि.
v. कुज.

·[56]
नागर.
ना पिने नागरं शुण्याम, लि,
पनौश. पचौशस्तावरुष्पयोः, वि.
परिवह. परिवह: परोवारे पार्थिवोचितवस्तुनि, हे.
परिवाइ. परिवाहोऽम्ब च्छासे राजाईवस्तुनि, हे.
परोरण, अय परोरण: । दण्डे कूर्म पटशाटे, हे.
परीष्टि. परीटिः परिचर्यायां प्राकामेऽपि गवेषणे, वि. परीष्टिः परी-
क्षाप्रतिचर्ययोः, हे.
पर्व (व) रोप. v. पपरोण.
पार्वतो. पार्वती द्रुपदात्मजा। मल्लको जीवनौ गौरी, हे.
पुरस्तात्. प्राचयां पुरस्तात् प्रथमे पुराऽग्रत इत्यपि, अ.
प्रचेतम्, प्रचेतास्तु सुनौ दृष्ट स्यात् प्रतीचौपतावपि, वि. प्रता
वरुणे मुनौ। हृष्ट, हे.
वञ्चथ. वञ्चयः पिककालयोः, हे.
विडाल. बिडालो उपदंशके। पधिभेदेऽधिगोले च, हे.(Mahendra).
विस्वम्भ. प. विनम्म.
"

·नानार्थसंग्रहः। अशब्दः स्यादभावेऽपि स्वल्पार्थप्रतिषेधयोः । अनुकम्पायाश्च 'सथा वामदेवे त्व नव्ययम्, मे. वल्पार्थऽप्यभावेऽपि, हे. पा स्यादभावे खल्पार्थ विष्णाय वनव्ययः, वि. श्रीकण्ठः केशवश्चापि नित्तिश्च स्वरादिकः । प्राकारो माटकाद्यश्च वास त्यभिधीयते, मा. अ. अः सत्राच्चव महेश्वरः अनन्तश्च महासेनोऽनिरुहो । रसवर्णकः । कन्यास्तननिभः सर्गो विसर्गचान्तिमः स्वरः, मा. अं. गं सघाच्च परम ब्रह्म, ए. अङ्क,रो व्योमरूपश्च प्रदुधम्न- सन्द्रसजकः। , अनुस्वारस्तथा विन्ट वारश्च शिवोऽव्ययः, मा. अंश. शो विभाजने प्रोक्त एकदेशेऽपि वस्तुनः, हे. अंशु अंशुः प्रभाकिरणयो र्ना, मे. अंशु ले रखी रामो, वि. अंशुः सूत्रादिसूक्ष्मांशे किरणे चण्डदौधितः, हे. अंशुक. अंशुक श्वक्षणवस्त्र स्याद वस्नमात्रोत्तरीययोः, मे. अंशुक सूक्ष्मवस्त्रे सवाद, वस्त्रमात्रोत्तरीययोः, वि अंशुकं सूक्ष्मवाससि। उत्तरीये वलमाऽपि, हे. अंशुमत् अंशुमान् भाकरे शालपर्णधाम शुमती स्मृता, मे. पांशमान भास्कर पालपर्णवाम शुमती मता, वि. संस मः स्कन्ध विभागे च, वि. अंसः स्कन्ध विभागे स्यात्, हे. हति. अंहतिरपागे रोगेऽपुत्र स्त्रियौ, मे अंहसिस्वागगे- गयोः, वि.३ ·. अका-अग। अक. अक' पापःखयोः, मे. अक' पापे च दुःखे ए, वि. प्रक दु:खाघयोः,हे. अफूपार. पापार; कूर्मराजे महोदधौ, मे. अफूपारः समुद्रेऽपि फूर्मराजेऽपि कीर्तितः, वि. अपारः कूर्मरागसमुद्रयोः, हे. पापारः कमठेऽवधौ, त्रि. प्रच. प्रचो ज्ञानार्यशकटथ्यवहारेषु पाशके। रुद्राचन्द्राक्षयोः सर्प विभीनकतरावपि ॥ चक्र कर्पे पुमान् क्लीव तुत्ये सौवर्च लेन्द्रिये, मे. अक्ष: कर्य तुपे चक प्रकटव्यवहारयोः। प्रात्मज पाशके चाच तुत्य- सौवर्चलेन्द्रिये, वि. प्रक्षो रथस्यावयये व्यवहारे विभौतके। पाशके शकटे कर्प जाने चात्मनि रावणौ। अक्ष सौवर्चले तुत्ये पोके संपात, हे. प्रथाक्षमिन्द्रिये। ना दूधनाङ्गे कर्पचक्र व्यवहार कलिद्रुमे, प्र. प्रक्षो विभीतको रक्षः पाशकोऽक्षोऽक्षमिन्द्रियम् । अक्षो रावणिरितुत्र कः कृत्य- मचन्तु निग्नगम्, अने. आचारे नयनादौ दूरत विशेपे नथावयये। अक्ष पिभीसकेऽपि प्रयुजरते पक्षम प्राज्ञः, इ. प्रक्षतं न इयोः पण्डे लाजेषु विष्वहिंसिते । ययेऽपि कचित्, मे. अक्षस' चापि लानेषु टतोयप्रसगावपि। पाहिं सतेऽपि च, वि. प्रक्षत सवादहिंसिते। पण्डे लागेप, हे. सत्राप्ताजेऽपि चाक्षसम्, त्रि. अक्षमाला. अक्षमालाऽक्षसूखे सवादरयामपि स्त्रियाम्, मे. अक्ष- मालाऽधमाला सवादरम्भत्यामपि स्मृता, वि अक्षमाला त्वक्षसूत्रे यशिष्ठसा पयोपिसि, हे. प्रघर ग्रयर्णयोः पुसि शहरे, मे. अमर ब्रह्मवर्णयोः, यि. पधर' सत्रादपवर्ग परमब्रह्मवर्णयोः गगने धर्मतपसोरव मूल- कारणे, हे. प्रपरन्तु मोघेऽपि, प्र. पपीव. पपीय यभिरे शिनौ नाऽमो पुनरन्ययत्, मे. अधीय पगिरे विद्यादमोपीयमन्यवन, चि. अभीयं यशिर मदयर्जिते, हे. पग: स्यारागयत् एपीधरपादपयो. अक्षत. पदर.

·अगस्ति -अग्र। गुरु. . भानौ नगवत् पवनाशने, वि. अगः स्यान्नगवत्तरी। शैले सरीसृपे भानौ, हे. पोलरक्षौ नगावगौ, प. अगस्ति. अगस्ति: कुम्भयोनौ च वङ्गसेनतरौ पुमान्, मे. प्रागस्ति- बनसेने स्थादगतिः कुम्मसम्भये, वि. प्रगसि टुमुन्योः, हे. अगस्ता. आगस्ताः कुम्भयोनौ सत्रात् वानसरावपि, मे. अगस्तयो मुनी द्रुभेदे, हे. अगाध. अगाधमनलस्पर्श त्रिषु वने नपुंसकम्, मे. अगाधो विवरेऽस्थाघे, वि. अगाधोऽस्थाघरन्धयोः हे. अगुरु लौवं जोङ्गकशिभपयो चित्रवलघुनि, मे. अगुवः समात् शिशपायर्या जोगकेऽपि लघुनापि, वि. अगुरुस्वगरी ली। प्रिपा पायाम्, हे. इथे लघुनि चागुरु, त्रि. अगौकस्. अगौकाः पुसि शरभे पक्षिपञ्चासत्रयोरपि, मे. अगौ- काच नगौकाश्च शरभ सिंहपक्षिणोः, वि. नगौकोवदगौकसः। विहन्त- सिंहारभा:, हे. अग्नि. अग्नि वैश्वानरेऽपि साचित्रकाख्यौपधौ पुमान्, मे. पानिमुख. भमेदग्नि मुखो देधे विभे भल्लातके स्त्रियाम्, मे. अग्नि- मुखो द्विजे देवे भल्लाते चित्रके कचित्, वि. अग्निमुखो हिजे। भलाते चिवफे देवेऽपि, हे अग्निशिख प्रथाग्निशिखमुद्दिष्ट कुसुम्भे कुच मेऽपि च । लाङ्गलि- फ्याख्यौपधौ च विशलपायाश्च योपिति, मे. अग्निशिखा लाङ्गलिकर्या कुद्ध- मेऽग्निशिख' मतम्, वि. अग्निशिख उ कुखुमे । अग्नि शिखा लाग- लिक्याम्, हे. अग्निहोत्र. अग्निहोत्रोऽग्निहविपोः, मे, वि. अग्निहोत्रोऽनले हव्य, हे. इविनी चाग्निहोत्री, त्रि. अग्र. अग्न पुरस्तादुपरि परिमाणे पलसत्र च । पालम्बने समूछे प प्रान्ते च समानपुंसकम्। अधिके च मधाने च प्रथमे चाभिधेयवत्, मे. अग्र- - ·. . ४ অনুধা-স্মভু। मालम्बने बाते परिमाणे पलस्त्र च । प्रान्त पुरस्तादधिके प्रधाने प्रथमो- ईयोः, वि. अयं पुरः प्रथमेऽधिफे। उपयलिम्बने अछे परिमाणे पलसा च। भिक्षाप्रकारे सङ्घाते प्रान्त, हे. अग्रतः पुरोऽधिकमुपर्यग्राणि, अ. अछेप्यग्रः, वि. अग्रं प्रधानमूर्धश्च पुरस्तादग्रमिप्यते । अग्रमभ्यधिक दृष्टं परिमाणे पलसत्र च, शा. अग्रजन्मन्. अग्रजन्मा हिजे नेपठनातरि ब्रह्मणि स्मृतः, मे, वि. अग्रजन्माऽग्रज विप्रे, हे, वि. पाग्रतस्. अग्रतः प्रथमे चाग्रे, मे. अग्रतः प्रथमाग्रयोः, वि, हे. भाचा पुरसात् प्रथम पुरार्थेऽग्रत इत्यपि, अ. अधन्तु व्यसने दु:खे दुरिते च नपुंसकम्, मे. अधन्तु व्यसने मोक्कमध पाराकदुःपयोः, वि. अधदुखे व्यसनैनसोः, हे. अंघोदाखव्यसने- प्वयम्, अ. पापण्यसनयोरधम्, अने. प्रद्ध. पड़ो रूपकभेदाचिरेसाजिभूपणे। रूपकाशान्तिको- मङ्गस्थाने, मे. आको भूयारूपकलक्ष्मस् । चित्राजी नाटकादन स्थाने कोन्तिकागसोः हे. श्रद्धास्थानेऽन्तिके मन्तौ रूपकोत्सालक्ष्मस । नाटि- कादिपरिष्छ दे चित्रयुद्धे च भूषणे, वि. उत्सङ्गचिङ्गगोरक्षः, पा. रुपका- न्तिकयोचाइ, लि. सुयुग्मोत्सयोरहः स्यादड़ो लेख्यलक्ष्मणोः, अने. पद्धति. प्रकाशि: सपादग्निहोले चलनाब,जयोनिए, वि. अनगिः सवग्निहोविग्रह्मयनिपु, मे. 'प्रवति शिवेधसोः । अग्निहोत्रिणि, हे. पक्षपाली. प्रतपाली परोरम्भ धातीयेदिकयो: हियाम्, मे. प्रक्षपाली म मा कोटया धाविकापरिरभयोः, वि. पाङ्गपालो परौरम्भ समार कोटयामुपमागरि, हे. पर. प्रहगे धिरे लोग्नि पानीयेऽभिनवोद्भिदि, मे. अखरो. दधिरे रोपि पानीयेऽभिनवोडिदि, यि. अड़गे रोम्णि सलिले रुधिरेऽभि- नमोलमे, हे. पर.रो रोपि रुधिरे वारिपत्रमिनोवनिदि, वि. पा. पर गाये ममीकोपाययोः भूमि नीति, लोपैकल्ये - ·1 अगज-ग्रगारिणी। ५ त्वप्रधाने त्रिष्वङ्गवति चान्तिके, मे. अङ्गं गालान्तिकोपायप्रतीकेष्वप्रधानके। अङ्गा देशविशेपे सुपरङ्ग सम्बोधनेऽव्ययम्, वि अङ्गमन्तिकगात्रयोः 1 उपसर्जन- भूते समादपायप्रतीकयोः। अङ्गो नौरद विशेष सत्रात्, हे. परोरोपाय- प्रधानेष्वङ्ग पुभूग्नि नीति । सम्बोधनेऽङ्गाव्यय सत्रात्, अने. अङ्ग सम्बो. धने हर्य सङ्गमासूययोरपि, मे. अङ्ग सम्बोधने हर्ष पुनरर्थ च कीर्तितम्, वि. अङ्ग सम्बोधने हर्ष पुनरर्थ, हे. पुनरर्थेऽङ्ग भोऽर्थ च, वि. अगत्यामन्तणे, ह. प्राङ्गज. अङ्गजरुधिरेऽनङ्ग केशपुत्वगदेषु ना, मे. आगजं रुधिरे ऽनङ्ग पुलकेशमदेऽङ्गजः, वि. प्राङ्गजो मन्मथे सुते। मदे फेशे सुन्दरे च, हे. सवादशजः स्मरे के पुर्व रक नपुंसकम्, त्रि. अङ्गजो मन्मथे पुवे शोणित कचिदङ्गजम्, प्रा. अगद. अगदः कपिभेदे ना केयूरे तु नपुंसकम् । अगदा याम्यदि- ग्दन्तिहस्तिन्यामपि योपिनि, मे. अगदः कपिभेदे सत्रात् केयूरोङ्गदमिप्यते ।। अगदा याम्यदिग्दन्तिहस्तिन्यां समुदाहता, वि. अगदस्तु बालिजे। अनदन्त केयूरसादङ्गदा याम्यदिग्गजो, हे. वामनेभ्या स्त्रियां क्लीव केयर नाऽङ्गदः कपो, वि. प्रसारक. प्राङ्गन. प्रगन प्राङ्गणे याने कामिन्यामनना मता, मे, वि. अनं प्राङ्गणे यानेऽप्यगना तु नितम्बिनी, हे. अङ्गार. अनारमुत्मके न स्त्री पुलिगस्तु महोसते, मे. प्रारो- ऽलासभौमयो, वि, हे. अलातेऽस्त्रो फुजेशारः, वि. अङ्गारकः कुपि सत्रादुरमुकांगे कुरुण्टके। भवेद- झारिका घेदुकागडे किंशुककोरके, मे. प्रशारक कुजे विद्याइन्मकां कुरु- ण्ट के । प्राङ्गारिकेषु काण्डे सत्रात् कोरफे किंशुकसत्र च, वि. प्रसारक मु- का महीपुवे फुरुण्टके। अङ्गारिका त्यि क्षुकागडे किंशुकमा प कोरफे, हे. प्रशारिणे. पहारिणी सन्यास भास्करस्यवदिष्यपि, मे, वि. पहा- रिणी पुनः । भासरत्यक्तदिग्पष्टयो, हे.

·। .. प्रचल. है अजारित-अञ्जन। अङ्गारित. अडारितन्तु दग्धे स्वात् पलाभकलिकोझमे । हसन्त्यां चलतामात्र नदीभेदे च योपिति, मे. अशारितं पलामौयकलिकोङ्गमद- ग्धयोः, वि. अङ्गारितन्तु भस्मिते। पलाशकलिकोन दे, हे. अलि(लौ). अडलिः करशाखायां कर्णिकायां गजसत्र च, मे, हे, वि. अद्धिः अद्धि, ना पादमूलयोः, मे. अद्धिः पादट्ठमूलयो', हे. अधिः सत्रात् पादमूलयोः, त्रि. अधिः सत्रात् पादयुनयोः, वि. अचला वसुधायां स्यादचलः गैलकीलयोः, मे, वि. अचलस्तु गिरिकोलयोः। प्रचला भुवि, हे. शैलेऽचलोऽचला भूमौ, त्रि. पात्रत. अचुतस्तु हरौ पुसि त्रिपु स्थिरे, मे. अचुनतस्तु स्थिर सत्राहरुडध्वजे, वि. पाचुपतो हादशास्वर्गे केशवाभ्रष्टयोरपि, हे.. मच्छ. अच्छ: स्फटिकमलकनिर्मलेष्वच्छमध्ययम्। आभिमुख्य, मे. वि. अच्छो भन के स्फटिफेऽमले। अच्छाऽभिमुखेत्रऽव्ययम्, हे. प्रसन्ने भस फेऽप्यछः, अ. अज. अजग्छागे हरिब्रह्मविधुम्मरपे हरे, मे. प्रजो हरी हरे कामे विधौ शगे रघोः सुते, वि. अजछागे हरे विष्णौ रघुजे वेधसि सारे, हे. अना विष्ण हरच्छागाः, अ. अजस्तु ब्रह्मविष्ण स्मरे- प्वपि, वि. प्रजिस. अजितो ना हरी त्रिषु । अनिर्जिते च,मे. अजितः कमला- पतौ। अनिर्जिते च, वि. अजितस्तीर्थरुङ्गदे बुद्धे विष्णावनिर्जिते, हे. प्रजिर. अजिर प्राङ्गणे वाते विपये दर सनी। स्त्री चण्डयाम, मे. अजिरं प्राङ्गप्पे वाते विपये दईरे सनौ, वि. अजिर दर काये विपये प्राङ्गणेऽनिले, हे. अजिरं विपये कायेऽपि, प्र. अञ्चन. प्रचनं कन्जले चातौ सौवीरे च रसाधने । पुसिजेठा- दिग्गजयोरखना यानरीभिदि । प्रश्चनी लेप्यनार्या घ, मे. मधन' काले पाडे सोपोरे च रसाञ्जने । प्रचनो दिग्गजे जेध्यामञ्चमा- ·अस-मण्डन । ४ प्यनिलस्त्रियाम् । अञ्जनी लेपनायां समात्, वि. प्रजनं मसौ । रसाज- नेऽतो सौवीरेयाचनो दिमतगा। प्रचना हनुमन्मासर्यप्रजनी लेपर- योपिसि, हे. प्रा. सत्रादजो जड़मूर्सयोः, मे. प्रशसु जडमूर्खयोः, वि. प्रचस्त्रि गड़े मूर्ख, त्रि. प्रचलि (लो). प्रचलिस्तु पुमान् हससम्पट कुड़येऽपि प, मे. प्रचली फुड़ये विद्यादञ्जलिः करसम्पटे, वि. प्रचलिस्तु कुडपे करस- म्पुटे, हे. प्रचसा. पाश्चमाशब्द भास्यास्तत्वाधयोरपि, मे. पावसा समय- बर्णयोः, वि. अञ्चमा शेख़तत्वयोः, अव्य. अष्टः प्र भक्त चतुष्क ना होमेत्यर्थे गृहान्तरे, मे. प्रभात चतुष्क च धौमेऽत्यर्थ गृहान्तरे, वि. अहो हाहालकयो भुंगे। चतुष्फ, भक्कयोः,हे. पत्यर्थचौमयोरः, खि. प्रणि. पाणिराणिवदचायकोलाश्रिसीमसु हयोः, मे. अपिराणियद- घाग्रकोले समादथिसीमयोः, वि. पणिराणिवर्दयी सात् पोमन्यघान- कोलके, हे. किलमागग्राश्रिसीमास मवादाणियदपि ईयोः लि. पण. पाणु वाहिविशेपे सत्रात पुसि सूक्ष्मऽभिधेययत्, मे. पण वोरिसूच्मयो', वि. अणु नद्यल्पयोः, है. सूक्ष्म वीडन्तरेऽप्यपुः वि. बोहायप्यणुरिष्यते, छ. पपुक अणुको निपुणाल्पयोः, मे, वि प्राणुको निपुगोल्पेश, ३. अपड. पराईमुक प पैंग्या मत्रान, मे. 'पएई गगादिकोगे समान मुफ बोर्यत्रापि प कषित, पि. पएड पेमीफोगमुम्कयोः, हे. मात्र- प्रकोपयोरएडम्, वि. पण्डज पएरगो सगनाभी गाम् मुटेको पगे झगे, मे. पएडजः सकलामे ममान गो मीने मुनामे। फ ायामएरमा प्रोझा, वि पएम पवायरटेनी रागे भगे। चाइना स पगीमामी,हे. पण ·अण्डोर-अत्याहिता खगमोनयोः त्रि. अण्डौर, अण्डौर: पुरुपे पाक, मे. वि. अण्डीरः मतनरयोः, हे. भाकोऽपि पण्डवाण्डौरी, ति. अतस् अतो भवेत् कारणापदेश निर्देशयोरपि । पक्षम्यर्थ, वि. प्रतो हेगोरपदेशवत् । निदेशे पञ्चम्यर्थं च, हे. गत तुचते हेतो, च. अति. अतिशब्दः प्रशसायां प्रकर्षे लड़नेऽपि च । नितान्तासम्म- मिचेपवाचकोऽत्रप दर्थितः, मे, वि अतिगण्ड. अतिगण्डो योगभेदे हगण्डे तु वाधवत्, मे. पासिथि. अतिथि, कुशपुरे सत्रात् पुमानागन्तुके विषु, मे. भामिथि: कुशपुवेऽपि कोपे माघुणिकेऽपि च, वि. अतिथि: कुशनन्दने। गृहागते, हे. अतिथि: कुगाठत्वेऽपि, वि. अतिबल. अथातिवलः प्रयले त्रिषु स्त्री त्योपधीभिदि, मे. अतिवला बलाभेदे प्रवलेऽतिवलो वि. अतिबल: सपात् प्रवलेऽतिवला त बलाभिदि हे. प्रतिमुक्त अनिमुक्तस्तु निःसने वासन्तां तिनिशेऽपि च, मे. असिमुक निष्क्ले। वासन्तिकायां तिनिशे, हे. प्रतिमुक्तस्तु वासन्ता मिनिश निष्कलेऽपि च, वि. अनिघेल. अतिमात्रे पतियेलम्, इ. असिसर्जन प्रथातिसर्जनं दाने वधेऽपि च नपुंसकम्, मे अति- सजन यधदानयोः हे. अविसर्जनमाम्नातं परिवजनदानयोः वि. प्रतत्रय प्रतत्रयोऽतिकमे दण्डे विना दोपच्छ्रयोः, मे प्रत्ययो:- तिकमे दो विनाशे दण्डसक्योः, हे. प्रत्ययोऽसिकमे अच्छे दोघे दगडेऽपि, अ दोपे चागमे दण्डे च सत्रादताय इति श्रुतिः, अने. प्रत्ययः शम्दः प्रासः सङ्गे चातिकमे च निर्दियः इ. प्रत्याहित प्रत्याहित महामीती जोवानपेक्षकर्मगि, मे, यि प्रत्या- हितं महाभये जीवनिरपेघसम्मणि, हे. अत्याहिरा महाभीतिः कर्म भीयान- मतः, -- ·अवग्रह-अधर। . अथानन्तर- पहा. पेक्षि च, आ. अवह अपहो नौलिकायां स्त्री कालकण्ठ खगे पुमान्, मे. आलमहा नौलिकायां संवादहश्चिवमेखले, वि. अल्पचित्र मेखले । असहा तु नौलिकायाम्, हे. अथ. अथाथो संशये सत्रातामधिकारे च मङ्गले। विकल्पान- न्तरप्रश्नकासुरम्भसमुच्चये, मे. अथोऽथ साता समुच्चये। मङ्गले संशया- रम्भाधिकारानन्तरेषु च। अन्वादेशे प्रतिज्ञायां प्रश्नसाकलायोरपि, हे. अथो अथ च संप्रने मगलारम्भयोरपि । अनन्तरच काम च संशये प प्रकीर्तितः, वि. मगलानन्तरारम्भप्रश्नकात्सर्नेष्वथो अथ, प्र. कलयाणसंप्रमादिषु कथाते, ह. अथकिम्. अनौकारेऽपि चाथकिम्, अथर्वन्. अथर्वा ब्राह्मण पुसि वेदे तु सान्नपुसक, मे. अथर्या ब्राह्मणे वेदे त्वथ परिकोर्तित, वि. पथो. v. प्रथ. अथो इति तथा प्रोक्त नानासुत्रपगमादिषु, ह. अदर. अदः परस्मिन्नन सवात्, मे. अदः परस्मिनत्रापि, वि. प्रदोऽत्र च परत च, हे. अदिनि. अदिति भूदेवमात्रोः (स्त्रियां ), मे. पदिसि वरुधाया सवात् अदिति देवमातरि, वि. अदिति भुवि । देवमातरि पार्वत्या, हे. असशये भवेदहा, ह. स्फुटेऽवधारणे सत्त्व शहा प्रोक्ता मनीपिभिः, अव्य. अद्रि. पद्रिः मैलद्रुमार्क ना, मे. अद्रिः लट्ठमार्कपु, वि. पद्रित पर्वते। सूर्य शाखिनि, हे. अद्रयो द्रुमशेर्लोकाः, प्र. अधिः प्रोक्तो रवावपि, ह. शेलोऽद्रि शुमानिन्द्रः, पाने. अधमः सत्राङ्गा हौने, मे. अधमः कुमिने मूरने, वि. अधमो नूगनगी यो:, हे. अधमौ नानकुल्लितो, प्र प्रधरस्तु पुमानोठे होनेऽनई च वाघावन, मे. अधरो अधम. अधर.

·अधि-अध्वर। दन्तवसनेऽनूई होनेऽधरोऽन्यवत्, वि. अधरोऽनूई होनौठपु, हे. अधस्ता- दपि चाधरः, अ. अोठे नीचेऽपि चाधरः, त्रि. अधि. अधिसत्रादधिकारे चापौवरे च निगद्यते, मे. अधिक्षिप्त. अधिक्षिप्तः प्रणिहिते कुत्सिते भासते विप, मे. अधि- चितः प्रणिहिते तथा निर्भर्त्यतेऽपि च, वि. अधिक्षिप्तौ निहितम- मिती, हे. अधिवास. अधिवासो निवासे सत्रात् संस्कार धूपनादिभिः, मे. अधिवासो निवासे च संस्कारे धूपकादिभिः, वि. अधिवासः सत्रान्निवासे संस्कारे धूपनादिभिः, हे. अधिवासौ स्थानसंस्फिये, त्रि. अधिष्ठान. अधिष्ठानं पुरे चक्रे प्रभावेऽध्यासनेऽपि च, मे, वि. अधिष्ठानं प्रभावेऽयासने नगरचकयोः, हे. अधिष्ठान चक्रपुरप्रभावाध्यासने- प्वपि, प्रा. प्रधा. अपना तटिनीभेदे प्रगल्भ वाचालिग कं, मे. अपवस्तु प्रगल्भ सात् अपना निम्नगाभिदि, वि. अध्धरः प्रगल्भके । अध्पया निम्नगाभेदे,हे. अध्यक्षोऽधिसते पुसि सत्रात् प्रतक्षेऽभिधेयवत्, मे. अध्य- क्षोऽधिकृते प्रोतः प्रत्यक्षेऽयमियत्रते, वि. अध्यक्षोऽधिसने त्वचे, हे. प्रत्य- ऽधिसतेऽध्यक्षः, अ. समक्षेऽधिरुतेऽध्यक्षः, अने. पायारूढ़. अध्यारुद समारूढ़ेऽभ्यधिके चाभिधेयवत्, मे. अध्या- रूढ़ समारूढ़ेऽप्यधिफे चापि भेववत्, वि. अथारुढ़ः समारूढ़ेऽभ्यधिक. हे. अधूनद. अबढ़ा रुतसापनयनायीम् अधूर द ईवरे, मे. वि. अधूपदा सतसापत्नत्रयोपित्यधूपद ईयर, हे. अध्वन्. प्राध्या ना पथि संस्थाने समादवसान्दकालयोः, मे. अध्वा धर्म नि सस्याने समादयस्कन्दकालयोः, वि. अध्या कालवम नोः । संस्थाने समादयस्कन्द,हे. भादवा कालवम नोः वि. सावधाने सात वमुभेदे क्रतो पुमान्, मे. अध्यक्ष. मध्यर. प्रध्वर ·अनघ-अनिरुद्ध । ११ अध्वरो वसभेदे सत्रात् सावधाने कतावपि, वि पानघ अनघो निर्मलापापमनोजेवभिधेयवत्, मे. अनघो नि- मलापापमनोजेषु च भेद्यवत्, वि. पानधः समाइतपापे मनोजे निर्म- लेऽपि च, हे अना मानन्त अनन्ता गनन्ता अनङ्गो मदनेऽनगमाकाशमनसोरपि, मे अनगो मदनेs- नगमाकाशमनसोः स्मृतम्, वि अङ्गहौनेऽप्यनङ्ग खे चित्तेऽनङ्ग स्तु मन्मथे, है. अनङ्ग. खे स्मरे पुमान्, वि पानन्ता च विशल्यायो मारिवाटूर्वयोरपि। कणादुरा- लभापत्रापार्वत्यामलकोषु च । विश्वम्भगगुडूचत्रोः सवात् अनन्त सुरवत्म नि। अनन्तः केशवे शेष पुमाननवधो त्रिपु, मे अनन्तः पविष्णोः स्यादमन्त' सुरवत्म नि । अनन्तचाप्यनवधौ वाचावत् समुदाहृतः। पारिवादू,विशल्याला गलौषु च । हैमवत्यां च गुड चत्रां च निरूपाने, वि अनन्त' खे निरवधावनन्त- तीर्थकनिदि। विष्णौ पापेऽप्यनन्ता तु गुड ची भू दुरालभा । विशल्या लागलो दुर्या पारिवा हेमवत्यपि, हे अप्यनन्तोऽनवधावपि, अ शेप विष्णावनन्तो ना गुड़ चोदूर्बयोः स्त्रियाम्। लोव खे, वि. अनयस्तु विपद वाशुभयो व्यसनेऽपि च, मे. डानयो व्यसने दैये अशुभे चापदि म्म त, वि अनयोऽशुभे दैवे स्थात् विपद- व्यसनयोरपि, हे व्यसनान्यशुभं देव विपदित्यनयास्वयः, पा अनलो वसुभेदेगी, मे अनलो वसुदेपेऽग्नी, वि अनलो- ऽनिले । वसुदेये यसो यत्रो, हे प्रनिमि(मे)प अनिमिपो मरमादेवयोः मे अनिमिपः मरे मन्मेव, वि मुरमामयावनिमिपौ, म सुरमीनावनिमिपी, अने पनिमिपः सुरमानयोः, हे अनिरह अनिमह उपानाये पुसि चावन्धनेऽन्यात्, मे अनिरुद्ध पानाथे परे चानर्गलेऽन्यवत्, वि, अनिरुह परे पुष्पचापसूनायनर्गले. हे नय अनल ·. अनिल-बानुपम । अनिल अनिलो वसुवातयोः, मे, वि. पनीक. पनौकोऽस्त्री रणे सैनेत्र, मे, वि, त्रि अनौकं रणसे- न्ययोः हे. अनीकस्य, अनीकस्थो रणगते हस्तिशिक्षाविचक्षणे । 'राजरक्षिणि चिन्ने च पौरमर्द लकेऽपि च, मे. अनीकस्थो रणखले गजशिक्षाविचक्षणे। राजरचिषु चिङ्गे च वीरमदलफेऽपि च, वि. अनौकस्यो रक्षिवर्गेऽप्य,त्- खले वौरमदैले। चिङ्ग गजशिक्षके च, हे. अनीकिम्. अनौ किनी स्त्रियां सेनामात्रसेनाविश पयोः, मे. अनु. अनु होने सहाथै च पश्चात्सादृश्योरपि। लक्षयेत्यम्भू ता- स्थानभागवीमाखनुक्रमे। प्रायामे च समीपे च, मे. अनु होने सहार्थे च पश्चात्मादृश्ययोरपि। प्रआयामे च समीपे च लक्षणादावनुक्रमे, वि. अनु लक्षणवीभत्य भूतभागेषु सन्निधौ। साहयायामहीनेषु पधादर्थसहा- थेयोः, हे. पश्चात्साहश्योरनु, आ. पमुकर्ष. अमुको रयाधःस्यदारुणत्रयवकर्षणे, मे. अनुकर्पोऽनु- कर्पथे। अनुको रथस्थाधःस्थिते दारुणि चेप्यते, वि. अनुकर्षोऽनुकर्षणे । रथस्याधो दारपि च, हे. अमुरार्ष. अनुतर्पः सुरापानपात्रे टपणा मिलापयोः, मे, वि. अमु- सर्पोऽमिलापे स्यात् टपाचपकयोरपि, हे. अभिलापोऽनुतर्षः स्यात् पानेच्छाऽपि, वि. प्रमुत्तर. अनुत्तर विधु प्रसिजल्पविवर्जिते, मे. अनुत्तरः स्म सः छे प्रशिजल्पविजिने, यि अनुत्तर पुनः। निरुत्तरे च श्रेष्ठ प, हे. स्यादनुत्तरः। एषा विपर्यये श्रेठे, प्र. . उत्तर. छावाचना- वनुत्तरी, लि. अनुपम. भवेदनुपमा सप्रतीकेभ्यां स्त्री वित्तमे, मे. अनुपमः सुन्दरन्ययत् । सुप्रतीकसा योपायर्या भवेदनुपमाऽपि च, वि. अनुपम भषेदयं । उपमारहितेऽपमेन्या, हे.

·1 अनुबन्ध-अनूचान अनुबन्ध अनुबन्धस्तु बन्ध सत्रात दोषोत्मादे विनश्चरे। मुख्यानुया- यिनि बाले प्रक्षतस्त्रानुवर्तने । अनुबन्धी तु हिकायां टणायामपि योपिति, मे. अनुबन्धः प्रकृत्यादौ दोपोत्पादे विनखरे। मुख्यानु- यायिनि प्रिमो प्रत्तस्त्र निर्मने। अनुबन्धौ च रिसायो टया- यामपि कथयते, वि. अनुबन्धः प्रयोगिणि। मुख्यानुयायिनि शिशो प्रसतसवानुवर वर्त्तने। दोषोत्मादेऽनुबन्धौ तु हिसायो टष्यपि कचित्, हे. दोषोत्मादेऽनुबन्धः सत्रात् प्रसत्यादिविनखरे। मुख्यानुयायिनि शिशौ प्रक- तस्त्रानुवर्तने, आ, शा. प्रमुभाव. अनुभावः प्रभावे सवानिश्चये भावबोधके, मे. अनुभावः प्रभावे सत्रात् निश्चये भावसूचने, वि. अनुभावो भावसूचने। प्रभाये निश्चये, हे. प्रानुभावः प्रभावे च सतां च मतिनिधये, प्र. अनुमति. अथानुमतिरूनेन्द,पूर्णिमासुयोरपि (स्त्रियां), मे. प्रमु-, मतिः सत्रादूनेन्दर्णिमामुन्नयोरपि, वि. अनुमतिः सत्रादनुज्ञापौर्णमासी- विशेषयोः, हे. पूर्णिमाभेदेऽनुमतिः सम्मशायपि, लि. अनुवासन, प्रथानुवासनं नेहवसिधूपनयोरपि, मे. सवादनुषासमं ने कर्मधूपनयोरपि, वि. अनुवासनं। स्नेहने धूपने, हे. अमुशय. भवेदनुभयो हेपे पश्चात्तापानुबन्धयो: मे, वि. अनुप्रयः पश्चातापे दोघेह पानुबन्धयोः, हे. अथानुशयो दोष पानुमापयोः, प्र. पेऽपत्रमुप्रयः स्म तः, इ. प्रमुषन. कारणेत्रापानुपङ्गः सत्रात्, १. अनुभ. अनुदम् समान सरसत्या छन्दोमेदे च योपिति, मे. पाणी छन्दोऽपानुष्ट, भौ, त्रि. अनूक. पनूकं तु कुले शोले पुसि स्वाद, गमजन्मनि, मे. अनूकं तु फुले भोलेपनको गनसम्मनि, वि. अनकमन्यये। भोलेऽभूको गस- जन्ममि, हे. पोलान्थयावनूके, प्र. अनूकमन्वये पोले, इ. प्रधान. अनूचानो विनोते स्त्रात् सायेदविचक्षणे, मे, वि. ..

·प्रगत. प्रान्त. १४. अनप-अन्तर । अनूचानः साङ्गवेदकोविदे विनयान्विते, हे. विनीते विमभेदे चानचानः, वि. अनूचान वदन्तवार्या विनयावनत रतम्। साग प्रवचनेऽधौति- हिजोऽनूचानसंज्ञकः, शा. अनूप. पानपो महिपे नाख,मायदेशे तु वाचवत्, मे. अनूपं महिपे विद्याजलप्राये तु वाचावत्, वि. अनूपस्तु सैरिभे जलप्राये, हे. मजले महिपेऽनपः, त्रि. अनुसं कृपावसत्यपि, मे, वि. प्रवृतं कर्षणेऽलोके, हे. सपावसत्य ऽनृतम्, त्रि. आनेडमक, अनेडमूक उद्दिष्टः भडे याक्थुसिर्जित, मे. अनेडमू- कमिच्छन्ति यापयसिविवर्जिते, वि. (अन्धेऽप्यनेडम कः सत्रात्, डा.) अन्तः स्वरूपे ना ना न स्त्री प्रऽन्तिके विषु, मे. अन्तः प्रान्तेऽन्तिके नाणे स्वरूपेऽतिमनोहरे, घि. अन्तः सरूमै निकटे प्रान्ते निश्चयनाशयोः। अवययेऽपि, हे. अन्ततस्. अन्ततोऽवयवोत्मक्षापञ्चम्यर्थेषु भासने, हे. अन्तत: प्रोक्त पञ्चम्यर्थ च शासने। संभावनावयवयोरन्तत:पदमिप्यते, वि. अन्तर. अन्तः स्वीकारमध्ययोः, मे, 'हे. अन्त मध्ये सथा मौते स्वीकारार्थऽपि दृश्यते, वि. अन्तर. अन्तरमवकासायधिपरिधानान्तधिभेदतादर्थव । छिद्रात्मीय- यिनावहिरवसरमध्यारमसहपापु, मे. अन्तर तु परोधाने भेदे रन्धा- वकाशयोः। पात्मान्तर्धिविनारमीययहिर्मयावधिष्वपि । साद ऽवमरे चोकम, वि. अन्तरं रन्धायकाभयोः। मध्ये विनार्थे तादर्थे विशेषे. ऽयसरे विधी। पास्मीयान्तःपरोधानान्तर्धिवाद्य घु, हे. अन्तरमवकाशा- यधिपरिधानान्तधिभेदसादर्थः। चिद्रात्मीयविनावहिरवसरमध्येऽन्तरात्मनि, प. रन्धयले पिना मय व्यवधानेऽन्तरामनि। पहियोगेऽयका च विशेषऽयसरेऽन्तरम्, अने. वस्तुमध्ये मथा छिद्र व्यवधानेऽन्तरात्मनि । पक्का पहियोंगे विशेषऽवसरेऽन्तरम्, इ.

·१५ . अन्तरा-अन्द । अन्तरा. अन्तराऽपि विनाऽर्थे समान्मध्यार्थनिकटायो, मे. वि. अन्तरा पुनः। नानार्थ सन्निधौ मध्ये, हे. पान्तरेण. अन्तरेण पदं विद्याहिनामयार्थयोरपि, मे. वि. अन्त- रेणान्तर्विनार्थयोःहे. अन्तगयना. अन्त मयता स्टतौ भूमिशयवाय पिटकानने, मे, वि. पान्तगयना भूश्या पिटवनं पतिः, हे. अन्तायसायिन्. अन्तावसायो सय मुनिभेदे च नापित, मे.वि. अन्तावसायी स्वपचे मुनौ, हे. अन्तावसायी पाण्डाले मुनिभेदे च मापिते, वि. अन्तिक. अन्तिक निकटे वाचालिम स्त्रो सासले पधौ। चुनों जेठभगिन्यां च नाट्योतया कथातेऽन्तिका. मे. अन्तिकं पुनः । पाच- ऽन्तिका तु जुम्ला स्यात् सासलास्योपपि च । नाप्योती मेरठ-. भगिनी' प्रन्तिका प्रोचयतेऽपि सा, हे. अन्तिकं निकटे जामवामन्तिका सातलौषधे। तथा भगिन्याक्ष नाघ्योती कौतंत्रतेऽन्तिका, वि. प्रन्तिकं निकटं घुम्ति ध्योकी चाग्रजाऽन्तिका, वि. अन्तेवासिन्. पन्तेवामी शिष्ये साच्चाण्डाले प्रान्तगेऽपि च, मे. अन्त वासी भवेत् मित्र चाण्डाले प्रान्त गेऽपि च, वि. अनायासी पुम- रन्तरजे। शिष्यप्रान्तगयोचापि, हे. पन्तयामीसि शिव च नापितऽपि गथा मत्तः, भने. अन्तर्गरा. अन्तर विम ने म्यात् मधमाप्त च या प्रयत्, मे. अन्तर्गतं विमृते स्यात् मधमाप्त च कथाने, वि. पन्तर्गः पुनः मध्य- मायिन गयो', हे. पन्त्यस सुमि मुगायामन्तीद ने धमे विपु, मे. पश्य. रातमधमे, हे. पन्द्र पन्द: मिया मागिने प्रभेद भषयम्य घ, मे. पद साद पन्धनद्रा प्रभेद भूषदस्य प. मि. पदाधिगई पाद, हे.

·अन्य. . अन्ध-अपदेश। अन्ध, अन्ध स्थान्तिमिरे हरिहीनेऽन्धः समुदाहृतः, वि. अन्धो- इन्धकारक्षिवर्जिते, 'हे. अन्ध समस्यपि, . अन्धः समान तिमिरे लीव' चक्षुहोंनेऽभिधेयवत्, मे. अन्धिका. अन्धिका द्य तभेदे च रजन्यामपि योपिति, मे. अन्धिका कैमयेऽपि स्यात् सर्पपीमिहयोरपि, हे. अन्धिका कैतवे मिः पर्वयमपि कथयते, वि. अन्न. अन्न भक्ते च भुक्त समात्, मे. मवादन्नं भुक्तभकयोः, वि. वि. अन्न भकऽशिते, हे. अन्यः सहसरयोः, मे, हे. अन्यो भिन्नासमानयोः, वि. भिन्नासमानयोरन्यः, त्रि. अन्यथा. अन्यथा वितथार्थ सत्रात् अन्यथा च परार्थफे, वि. अन्यथा पुन वितथे चापरार्थ च, मे. अन्वासन. अन्वासनं स्नेहव तावुपास्तावमु गोचने, मे, वि. अम्बा- सन नेहयती सेवायामनुशोचने, हे. अन्याहार्य. प्राम्याहार्यममावसत्राश्राद्धमिटश्च दक्षिणा, हे. अप समादपसष्टार्थे वजनार्थवियोगयोः । विपर्यये च विकतो घौर्य निर्देशहर्पयोः, मे. अप सवादपकटाय वर्जनार्थवियोगयोः। विप- येयेऽपि विरुतौ चौर्य निर्दघयोः, वि. अप सेयेऽपसष्ट वर्जने मुदि । विपर्यये वियोगे च निर्दप विकृतावपि, हे. अपचिति. भवेदपचिति: पूजाव्ययनिष्क तिहानिषु। (स्त्रियां), मे. भवेदपचितिः पूजाचमहानिषु निष्कृतो, वि. अपचिशि व्यये हानी पूजायो निष्कृतायपि, हे यार्चयोरपचितिः, अ. पापरयं पुक्यो म, मे. वि. अपदे. अपदेशः पुमान् लक्षेत्र निमित्तथ्याजयोरपि, मे, प्रपदेशाः स्म तो लक्षेत्र निमियाजयोरपि, वि. अपदेशस्त कारणे। व्याने लक्षेत्र, हे. • पदे लक्षेत्र निमित्तेऽपदेशः स्यान्, प्र. प्रप. अपाय ·अपर. प्रापलाप. अपना-अपसव्या १७ अपर्व भ. अपनशास्तु पराने भाषाभेदापशब्दयोः, मे. अपघमो- ऽपाब्दे स्थानापाभेदावपातयोः, वि. अपन यो भाषाभेदापशब्दयोः। पतने, च, हे. अपन शो दुष्पतने भाषाभेदापशब्दयोः, त्रि. पतने सवादपद्म भो भापाभेदापपाब्दयो, प्रा. अपरं गजपचाई स्थायौ तु योपिति । इसरमित्रपि सथाऽर्वाचीनेऽप्यन्य लिङ्गकः, में. अपरं त्वधुना स्यात् पचादगावेच दन्तिनाम्। गर्वाचीनेऽपरं प्राज जगयौ चापरामपि, वि. अपराजित. अपराजित ईशाजघ्यन्तरे नाऽजिते विषु। गिरि- कर्पोजयादुर्गाभणपर्णोपु योपिति, मे. स्यादपराजितो विष्णौ श्रीकण्ठे चापराजिता। ताजयन्तीदुर्गासनिजिते त्यभिधेयवत्, वि. परा- जितोऽचुनते परे। अजितेऽपराजिता तु दुर्गा श्वेता जयन्तापि, हे. अपलापः प्राण्यपनये, मे, वि. अपनापस्तु मेमापन- वयोः,हे. अपवर्गः स्यादपवर्गस्तधागे मोघे कार्यायसामसाफल्ये, मे. अपवर्ग- सामागमोक्षयोः। कियावसानसाफल्येऽप्यपवर्गः प्रयुगाते, वि. अपवर्ग- स्वागमोघयोः। कियावसानसाफल्य ऽपि, हे. अपवर्गमनागमोधयोः, वि. अपर्जन. अपवर्जनं तु दाने निर्वाणत्यागयोरपि, मे. अपवर्जन निर्वाणे परित्यागे यिहापिते, हे. अपवाद. अपवादस्व निन्दायामाजावित्रम्म योरपि, वि मे. अप- यादौ तु निन्दान, अ. अववादस्तु निर्देभे निन्दावियम्भयोरपि, हे. प्रयछु. अयष्ठ मुसि काले च यामे स्यादन्यलिङ्गका, मे. अपक्ष: कालयामयोः, वि. अप, (अ) निरवद्ये स्थात् शोभमानेऽपि च समसं, वि. अपह, (प) निरयो च शोभनार्थे च दृश्यते, मे अपष्ट धागे निदोपे घ, हे. अपसर्जन. अपसर्जनमाग्नाते परियजनदानयोः, मे. अपसव्य. पपमय्यं विलिन्त दक्षिणमतिलयोः, में समय ·" पाहत. . '९८ अपनव-माज। दक्षिणमशिफूलयोः, वि. अपसव्यन्तु दक्षिणे। प्रतिकूले, हे. अपनव. अपनवस्तु पुंलिङ्गः स्म त ने हापलापयोः, मे. अपहयो- ऽपलापे च नेहे चापनवो मतः, वि. आपनवः मेहापलापयोः, हे. अपाङ्ग, अपाङ्गम्तगलौने स्यात् नेवान्ते तिलकेऽपि च, मे. पान- मादीने स्यात् नेवान्ते तिलफेऽपि च, वि. अपाङ्गो नेत्रान्तपुण्ड्योः, हे. अपाङ्गस्तिलफेऽपि च, अ. प्रपाचीन. अपाचीनमपागर्थे विपर्य सी च वाचावत्, वि. अयाचीनं विपर्य होऽपागथै, हे. v. अवाचौन. अपान. अपानन्तु गुदे लौवं पुसि स्यात्तस्य मारते, मे. अपानं तु गुदे प्रोक्तमपानस्तस्य मारते, वि. अयानं गुदेऽपानस्तद वायौ, हे. अपारसस्तु पिहिते खतन्वेऽपि च याचत्रवत्, मे. पापारतः स्वतन्त्र स्यात् पिहिते चाप्यपारतः, वि. अपाहतोऽपरायत्ते पिहिते, हे. पपि. अपि सम्भावनाप्रश्न माग समुच्चये। सथायुक्तपदार्थऽपि कामकारमियासु च, मे. अपि सम्भावनामनगङ्गागर्दासमुच्चये। नथायुक्त पदार्थ षु कामचारकियामु च, वि. अपि सम्भावनाशकागहणाईसमुच्चये। प्रग्ने युक्तपदार्थेषु कियाकारकियामु च, हे. गर्दासमुच्चयप्रश्नाकासम्मा- चनाखपि, न प्रपोगण्ड अपोगण्डस्तु पलिमे विकलाह शिशायपि, मे. श्रायो- गएडस शिशुकै विकलाङ्गेऽतिभोरुके, वि. पोगण्डोऽतिभौरौ स्थान किशो- रविकलाङ्गयो, हे. पामतिरथ भटे पुत्रप्रतिरथ यात्रामङ्गलसाम्नि च, त्रि. जोऽस्त्री पडू ना निचुले धन्यन्तरौ च हिमकिरणे सोय पश, मे. अतो धन्यन्तौ चन्द्र निचुले आइपद्मयो । अजं सत्रात, वि प्रमो धन्यन्तगै चन्द्र भऽब्ज परशरयोः, हे. अशी पद्ध- थारा मना मनी चाशि ·अब्द-अभिजात। अभय. , पाब्द. अब्दः संवत्सरे शारिवाहमुमतकयोः पुमान्, मे. अब्दः संव- मरे मेघे गिरिभेदे च मुस्तके, वि. अब्दः संवत्सरे मेघे मुलके गिरिभिद्यपि, हे. अन्दौ जौमूतवत्सरी, प्र. अधि, अब्धि नर्ना सरसि वारिधी, मे. पब्धिः समुद्र सरसि, वि. अब्धिः सरसि सागरे, हे. अभया स्त्री हरीतक्यामुशीरे च नपुसक। निर्भय वाचत्र- लिङ्गः सत्रात्, मे. अभय सत्रादुशोरे च पत्रायामभया स्त्रियाम् । निर्भये वाचवत् प्रोक्त', वि. पाभयमुपौराभौत्योरभयातु हरीतकी, हे. प्रभाव. प्रभावो मरणोऽसत्त्व. मे. आभावः सत्रादसत्तायामभावो निधनेऽपि च, वि. प्रभावः पुन संतो। असत्तायाम्, हे. सतावसत्व चाभावः, वि. अभि. पामौत्यम्मूराकथने चाभिमुख्याभिलाषयोः, मे. अमीत्य भूत-, कथनेऽप्यभि वौशाभिमुख्ययोः, वि. अमि वोमालक्षणयोरित्यभूताभि- मुख्ययोः, हे. अभिख्या. प्रभिल्या त्वभिधाने सात् शोभायाच यशसापि, मे. अभिख्या कीर्तियासोरभिख्या नामशोभयोः, वि. अभिख्या तु शोभाया। कीर्तिसंजयोः, हे. अभिख्या नामशोभयोः, अ. सगादभिख्या यशसापि, त्रि. अभिये सि समाख्याता कोत्तौ कान्तौ च नामनि, अने. अभिग्रह. अभिग्रहोऽभिग्रहणेऽभियोगेऽपि च गौरव, मे. अभि- ग्रहोऽभियोगेऽभिग्रहण गोरयेऽपि, वि, प्राभिग्रहस्त गौरये। अभियोगे - भिग्रहणे, हे. अभिजन. भवेदभिजन: ख्याती जन्मभूम्यां कुलवने। कुलेऽपि च पुमान्, मे. अभिजनः कुले ख्याती जन्मभूम्या फुलध्वजे, वि. पभिजनः फुले। फुलवजे जन्मभूमी, हे. कुलेऽपरभिजनो जन्मभूम्यामपि, अ. कुले एमाले चाभिजनः, त्रि अभिजात. अभिजात: कुलीने सवात न्यायापण्डिरायोम्बिा, मे:

·अभितम्-अभिरूप । अभिजातः स्म तो न्याये। कुलौनप्राप्तरूपयोः, वि. अभिजामः कुलोद्ये। न्यायेत्र प्राशे, हे. अभिजातस्तु कुल बुधे, अ. न्यायेर कुलौनबुधयोरभि- जातपदं विदुः, प्रा. अभितस्. अभितः शीघसाकलयसम्मुखोभयतोऽन्तिके, मे, वि. अभि- तोऽभिमुखकात्यो। समयोभयतः शीघ्र, हे. समीपोभयतः भौघ्र- साकलवाभिमुखेऽभितः, अ. अभिनिष्टान, अभिनिष्टानोऽपावरमावेऽपि समाहिसर्जनीये , मे. अभिनिटानशब्दोऽपि विसर्जनौं येऽक्षरे मतः, वि. अभिनिष्टानस्तु वर्ण विसर्ग, हे. वर्णमाले विसर्ग चाभिनिष्टानः, त्रि. अभिनीत. अभिनीतं त्रिषु न्यायेत्र संस्कृतामर्षिणोरपि, मे. अभि- नौसो भवेन्मत्रायेा संस्कृतार्षिणोरपि, वि. अभिनीतस्तु न्यायेत्रमर्षिणि • संस्क से, हे. युक्त ऽतिसंस्ख तेऽमर्षिभिनीतः, प्र. अभिपन्न. अभिपन्नोऽपराइभिन ते चापगते त्रिपु, मे. अभिपन्नो- ऽपराछऽभिद्रुते ग्रते विपगते, वि. अभिपन्नोऽपराहोऽभिग्र तव्यापद - रासायपि, प, अभिमर, भयेदभिमरो युझे बधे स्वबलसाध्व से, मे. अभिमरो वधे युद्ध नथा स्ववलसाध्यसे, वि. अभिमरो वधे । सवलसाध्वसे युद्ध, हे. अभिमदः अभिमर्दस्तु पुसि सत्रात् अपमर्दै सम्पराये च, मे. अभि- मर्दो रणमन्थयोः, वि. अभिमदः मन्थयुचयोः, हे. अभिमान शभिमानोऽादिदर्पज्ञाने प्रणयहिंसयोः, मे. अमि- मामः स्म तो जाने वर्ग प्रणयहिंसयो, वि. अभिमानम्ब हङ्क तौ। हिंसा- यो प्रापये जाने, हे. अभिमानोऽर्थादिदर्प जाने प्रणयहि सयोः, अ. गर्वविज्ञ- भिहिंसामु मपये चाभिमानवाक्, गा. पभियुना. पभियुक्तः परै रछ सत्परेऽपत्रभिधेयधत्, मे. अभियुक्त रेल सथा सवादतितत्परे, वि. पभियुक्तः परै र सत्परे,हे. अभिरूप. पभिकपो युधे रम्य, मे, वि. बुधमनोयो: अ.. सुरूप.

·अभिशस्ति-अभ्यागम। अभिगस्ति. अभिशस्तिः स्मता लोकापवादे प्रार्थनेऽपि च, वि. अभि शतः पुन र्लोकापवादे प्रार्थनेऽपि च, हे. अभिगस्ति: प्रार्थनापवादयोश्च (स्त्रियां), में, अभिशापप्रार्थनयोरभिशस्ति पद विदुः, शा. अभिषा. अभियङ्गः पुंलिङ्गः पराभवाकोशशपथेष, में अमि पास्तु प्रपथे समादाको पराभवे, वि अभिषड्नः पराभपे। पाकोपरे शपथे च, हे. शापे त्वभिमनः पराभ, श. समयेऽम्यभिमनः सत्रात्, लि. संसर्गेऽभिभवे कोशेऽप्यभिषजः प्रकीर्तितः, ह. आक्रोशशापाभिभवेष्वभिपङ्ग- पद विदुः, प्रा. अभिपय. भवेदभिषवः स्नाने मद्यसन्धानयक्षयोः, मे, वि. अभिषयः कती मद्यसंधाननानयोरपि, हे. यागे च मद्यसन्धाने स्नाने चाभिषवः समान्, वि. पभिस्य(प्य)न्द. अभिसान्दोऽतिद्धौ सवात् आसाऽधिगदेऽपि च, मे, वि. अभिसान्द प्रासावनेत्ररोगातिरादिषु, हे. अभिहार. अमिहारोऽभियोगे च चौर्यत्र सम्बहनेऽपि च, मे. अभि- हारः सन्न हने चौर्यामद्यपयोरपि, हे. अभिहारोऽभियोगे च चौर्य सन्न- इने, अ. अभिहारः सन्नाहे मवादभियोगे परखहरण च, अभीक. प्रभोकः का मुके फरे निर्भये त्रिषु वा कवौ, मे अभीकः कामुके करे कवौ च भयवर्जिते, वि. अभीको निर्भ ये कम्ने, हे. अभौकस्व- भयकामिनोः, त्रि. सभीक्ष्ण. अभौष्णन्तु भो नित्यता,तक्रिययोस्त्रिषु, मे अभीक्ष्ण त मथा पौन.पुन्ये समात् सन्तोऽपि च, वि भीक्ष्णं तु भृशं नित्य, हे. अभीक्ष्णस्तु भृशे नित्य वि अभीहाम (प्र) मुहुरश्रान्ते शौघ्रप्रकर्षयो- रंपि, मे, वि. भीक्षा शौघ्रप्रकर्षयोः। पौन.पुन्ये सन्तले घ, हे. अभीषु प्रभीषुः प्रग्रहे रमौ ना, मे. अभौषु. प्रग्नई रश्मी, वि, प्र. प्रभीषुः प्रमहरोचियोः, हे प्रभ्यागम. अभ्यनागमो विरोधाभिधानाभ्युजमनान्ति फे, में, अभ्या ·गभ्यास -अम्मत। गमोऽन्तिके घाने विरोधाभ्युगमाजिषु, वि. अभ्यागमः समरेऽन्तिके। पाते रोधेऽभ्युपगमे, हे. अभ्यागमो विरोधे च, वि. अभ्यास. अभ्यासोऽभ्यसनेऽन्तिके , मे, वि. योग्यायामन्तिफेऽभ्यासः, त्रि. अभ्य,पगम. अभ्य,पगमस्तु पुसि स्वीकारेऽन्तिकसमागमे च, मे. अभ्य, पगमः खौकारे समीपागमनेऽपि च, वि. अभ्युपगम: समीपागमने स्वीरुतावपि, . पन्न. प्रच मेघे च गगने धातुभेदे च काञ्चने, मे. अन्न नभःवर्ग- वलाहकेषु, वि. प्रभ्र न्तु विदिये गगनेऽम्ब दे, हे. सादभ्र व्योममेधयोः, लि. उपर्यत्रम्मोधरे स्व विदुरन विपश्चितः, अने. प्रमसि. अथामति: पुसि हिमदौधितिकालयोः, म. अमति: काल- चन्द्रयोः, वि. अमति: कालदण्डे च, हे. प्रमर. अमरस्त्रिदशेऽस्थिसंहारे कुलिशद्रुमे । वो गुड चामरा- यत्योः स्थणदूर्वानरायुषु, मे. अमरस्त्रिदशेऽप्यस्थिसंहारे कुलिशमे । टूर्यामरायतीस्थागुडूचीप्वमरा मसा, वि. अमरः मुरे। न हीच- ऽस्थिसंहारेऽप्यमरा त्वमरावती । स्यूणा दूर्वा गुडूची च, हे. अमरा नाभि- नालायां गुडुचनामपि, ति. अमरपुप्प. अमरपुप्पस्तु फेतके चूमकाप्रयोः, हे. प्रमल. अमलन्वनके लौवं लक्ष्मता सो निर्मले विपु, मे. अमला लक्ष्मनाममलं विप्रदेऽत्रके, वि. प्रमा. अमान्सहार्ययो, ने. अमा महान्तिकयो, वि. स्थादमा सन्निधानेऽथ सहार्थ, हे सहाान्तिकयोरमा, इ. अपसं. अमतं यजगपे सत्रात पीयूपे सलिले टते। अयाचिते च मोशे च ना धन्वन्तरिदेययोः। समता मागधीपत्रागुड़ चामलकी च, मे. परतं यन गये मवात् पीय पे सलिले एते। अयाचिते घ मोघे घ धन्वन्तरिसुपर्वणोः ॥ सवादमतोता पयागुड़ चामलको प, वि. चपरी पनपेऽष मुधामो प्वयाचिते। पत्रकाञ्चनयो नग्धी ·प्रामोध-अम्ल । खे खादुनि रसायने । ते वद्य गोरसे चामतो धन्वन्तरी सुरे। श्रमताऽमलकोपथवागुड़ चौमागधीषु च, हे. अम, च तारते, अ. मोक्षः सुधा यश घोऽयाचित वारि चाहतं । असता तु गुड चा समात् हरित- क्यामलषयपि, त्रि. असतं वारि विधेयं देवभोजान्तवाचतम्, पाने. अमोध. अमोघ सफले वाचावत् स्त्री पथवाविडङ्गयोः, मे. अमोघः सफलेऽमोघा पुन, पथयाविडङ्गयोः, हे. अमोघः सफलेऽमोघा विड़- हाभययोः स्म ता, वि. अम्बर. अम्बरे व्योमवाससी, पाने. ग्राम्बर न हयो योनि सुग- धरन्तरवस्त्रयो, मे. अम्बर वाससि व्योम्नि कार्पासे च सुगन्धके, वि. अम्बर व्योमवस्त्रयोः। कार्पासे सुरभिद्रक्षेत्र रदच्छदकपापयोः, हे. अम्बर व्योम्नि वाससि, अ. अम्बरीप. अम्बरीष रणे भाष्ट्र लौवं सि मृपान्तरे। नरकसत्र मभेदे च किशोरे भास्करेऽपि च ॥ शाबासकेऽनुताप च, मे. अबरोध' रणे भाष्ट्रऽप्यम्बरोपो नृपान्तरे। मार्तण्ड सण्डपरशौ आमानककिशो- रयोः, वि. अम्बरोपो नृपे सूर्य युधि भ्राष्ट्रकिशोरयो । अामातके खण्ड- - " म्वष्ठ शाम्बष्ठो देशभेदेऽपि विप्रावैश्या सुतेऽपि च । अम्बठा चा- म्नलोण्या सत्रात् पाठायूथिकयोरपि, मे, वि. अम्बठो विप्रतो वैश्याग- नये नोटदन्तरे, हे अम्बष्ठा सबादम्नलोण्या पाठायूथिकयोरपि। वैश्या- हिजन्मजेऽम्बष्ठः पाठायूथिकयोः स्त्रियां, त्रि. गम्बिका. अम्बिका पार्वतीमात्रो ईतराष्ट्रस्य मातरि, मे. अम्वि- कोमापागडमानो दैवताभिदि मातरि, हे अम्बिका पार्वतीपाण्डु जन- न्योरपि मातरि, वि गौर्यया मातरि चाम्बिका, वि. अम्बज. अम्ब जो निचले पुसि कमले तु नसकं, मे. निचुलेऽपि चाम्बजः, वि अम्ल : अम्लो रसमा भेदे सत्रात्, अत्री चाङ्ग रिकौषधी, मे. अन्नो ·२४ आम्नान-अराला रसमभेदे सघात् शम्सी चानेरिकौषधौ, वि. अम्लो रसेऽस्तषेतसे, अग्नी चार्यबाम, हे. अम्लानो महासहायो नान्यलिङ्गस्तु निर्मले, म. अम्बानो मिण्टिकाभेदे वाचावन्निमले स्म गः, वि. अम्लानम्खमले भिण्टौभेदे, हे.. अम्निका. अम्लिका तिन्तिड़ो चाम्बोङ्गारचारिकासु च, मे. वि. अम्बिका तिन्तिड़ोकाम्लोझारचारिकासच, हे. अयन. अयन पथि भानोरप्यु दग्दक्षिणतो गती, म. प्रयन पथि भानो: समात् उदग्दक्षिणतो गती, वि. अयन' पथि गेहेऽर्कमयोदग्दक्षिणयो गौ,हे. अयि. प्रायि प्रश्नानुनययोस्तथा सम्बोधनेऽपि च, मे. अयि प्रशानु- नययोः, वि. अयि प्रग्नेऽनुनये सात, हे. अयि प्रग्ने सानुनये, इ. अये. अये कोधे विषादे च सम्भमे स्मरणेऽपि च, मे. अये कोधवि- पादयोः संम्भ मे स्मरणे च, हे. अये कोधे विधादे च संम्म म स्मरणेऽपि च, वि. प्रयोग. प्रयोगो विधुरे फूटे विश्वघे कठिनोद्यमे, मे. वि. प्रयोगः कठिनोद्यम । विश्व पे विधुरे कूटे, हे. पायोगो विधुरेऽपि च, त्रि. अर. प्रारं शीघ्र च चकाङ्गे शीघ्रगे पुनरन्यवत्, मे, वि. अरो जिनेर चकाङ्गशीघ्रशीघ्रगयोरपि, हे. परणि. अरणि झिमन्ये ना इयो निर्मथदारुणि, मे. अरणि- वनिमयेऽपि समतो निर्मथदारुणि, वि. परनि. अरनि र्ना सप्रकोष्ठतताङ्गलिकपि च । कफोणावपि, मे. परलिः कफोणौ हस्ते सप्रकोछतताङ्ग,लो, वि. अरनिः कूपरे पाणी सप्रकोष्ठससाइली, हे. भरर. अरर छदकपाटयोः, मे. अररं कपाटे छदनेऽपि च, वि. अरविन्द. क्रमप्यरविन्द मवादरविन्द सरोरुहम्, अने. अराल: कुटिले सर्जरसे समददन्तिनि, मे, वि. पराल: समदहिपे । धके सर्जरसे चाय, हे अरालः सर्जवकयोः, त्रि. । . . ।

·. पक्षण अरिए-अर्गल। २५० अरिष्ट. अरिष्टो लशुने नि फेनिले काककवयोः। परिटमाशुभ सके सूतिकागार प्रासये। शुभे मरणचित च, मे. अरिष्टो लशुने निम्बे फेनिले कसकाकयोः। अरिट सूत्थगारोन्तचित सके शुभेऽशुभे, हे, अरिष्ट सूमिकागारे तोऽपि च पुमाम्दयम् । काके निम्मे च खशुने, वि. परिष्टमशुभेऽपि निर्दिर, इ. अरिष्टे तु शुभाशुभे, अ. अरिष्ट गृहमि- बक्तमरिटो टपभासुरः। काकनिम्मावरिौ च अरि क्षेममौरितम्, मे. अरिए: फेनिले निम्ब लशुने काककड्सयोः। अरिट सूतिकागार सके चिङ्गे शुभाशुभे, वि मरणोऽव्यक्तरांगेऽर्क सन्धवारागेऽर्कसारयौ। निःसन्द कपिले कुष्ठभेटे ना गुणिनि लिपु । अरुणाऽतिविपाखामामनिष्ठाविरतास च, मे. अरुणोऽव्यक्तरागे स्यात् सन्धयारागेऽर्कसारथौ । निःशब्द कपिले कुठे द्रव्य वाचावदिष्यते। अरुणाऽसिविपाच्यामामनिठाविसासु च, वि. अरुणोऽऽनूरुपिायोः। सन्धयारागे कुठभेदे नि:शब्दाध्यक्तरागयोः । अण्णा विरमायामामजिष्ठामिविघास च, छे. पणो भास्करोपि स्यादर्णभेदेऽपि च विपु, अ. अरणो भास्करेऽनूरी मनिष्ठाऽतिविधारणा। निवारक प्याकुलेऽपि, लि. परकर. परुष्करो वणशमि लिपु भखारफे पुमान, मे. परुष्करो वपक्षति भलाते चाप्यर करः, वि. अरष्करः मणकरे भवातकफलेऽपि च, ३. वणकार्यरप्याकर', प्र. पर. परे प्रासयसूययो, मे. पर्क पर्कोऽपर्ने स्मारिके रयौ ताम्बे दियस्पती, में, पि. चर्को द्रुभेदे मटिफे ताने सूर्य विडोजसि, ऐ पर्कः स्फटिकसूर्ययो', प. भाकापर्ण योचार्क, मि पर्फी स्फटिकभास्करी, प्रमे पर्गट. प्रर्गोऽन्तर्गलेऽर्गले, वि अर्गल पर्गत विषु फष्ठोले दण्डन्तरकपाटयो, मे. मतादर्गनन्त फलोले दडे चान्त:पाटयोः, वि सपादर्गतं तु कहोर परिषोपिरे.

·अर्ध-अर्धपति। अर्घ. अर्धः पूजाविधी मूलेप, में, वि, हे. मूले पूजाविधावर्षः, अ. धर्चनामूल्ययोरघः, इ. अर्ध. अमर्षस्य योगेर स्यात् पर्वाऽपि च याचप्रयत्, मे. अवमर्धार्थयोग्ययोः, वि. अर्घवमर्धार्थमर्धा, हे. अर्चा. अर्चा पूजामनिमयोः, मे, वि. अर्चा पूजा प्रतिमाऽपि च, ई. प्रतिमापूजयोरर्चा, वि. अर्चिस्. अथार्चि मयूसशिखयो न ना, मे. अर्चि मयूसभिखयोः, यि, हे. यालाभासी न पुस्यर्चि, अ. अर्जुन. अर्जुनः ककुमे पार्थ कायोर्यमयूरयोः। मातुरेकसते- ऽपि स्यान मुलिङ्गो धयलेऽन्ययत् ॥ नसकं टणे नेवगदे पाप्यर्जुनौ गवि । उपायां वाडदानद्या फुट्टिन्यामपि च कचिन, मे. अर्जुनः ककुभे पार्थ कार्तवीर्यमयूरयोः। मातुरेकमुने घ स्यादर्शनो धवलेऽम्यवत्। अर्जुन त स्टपणे नेलगद चापार्जुनी गमि। उपायर्या करसोयायो फुटन्यामपि प फचिम्, वि. अर्जुनं स्टपणे सिने। नेप्ररोगेऽर्जु नः पार्थे हैहये ककुभद्रुमे । मातु- रेकसने पाशुन्युपा गौः कुटनो सरिर, हे. पथ हये। पार्थे द्रुम मयूरे ना पार्जुननिए पाएडरे । अर्जुनी गधपायास, वि. शुझो योऽर्जुनो नाम पाण्ड़योऽपाणु नो मराः। पर्जुन तृणणाति: स्यात् अर्जुनः ककुभो द्रुमः, धने. प्रर्थ पर्यो विषयानयो र्धनझारणवस्तुपु। अभिधेये च पदा- मा नियती प प्रयोजने, में पर्षः प्रकारे विषये पित्तकारणवस्तप । पभिधे ऽपि दाना निती च प्रयोजने, पि. पयों को प्रयोजने। निहती पिपये पार प्रकारद्रयया के प्रयोऽभिधेयरेयानुप्रयोजननिरतिप, म्यादों विपोऽपि प, सि नित्तायभिधेरेऽयों धने मोः प्रयो- जन, पने पभिधेयाभिमाययोशनद्रव्ययापफेयर्थ , पति पतिः पुनितो धनादिमाचे प नरना, मे. अपनि माग पनि तपा, यि 1 ·अर्थिन्-अर्थमन्। अर्थिन् अर्थो पुमान् याचफे स्थात् सेवके च विवादिनि, मे, अर्थो स्यात् याचके यज्ञे सेवके च विवादिनि, वि. अर्थिनौ याचक- मेवको, . अर्थर. अयंत्र शिलाजतन्यथर्यो बुधे न्यायेत्र च वाचावत्, मे. अत्र शिलाजतुन्यर्थः समाय न्यायाविनयोः, हे. आत्मवाननपेशोऽ र्थादर्थयौ, अ. अर्थत्र शिलाजतुन्यथर्यो बुधे न्यायेन तु वाचवत्, वि, अर्दित, अर्दितं याचिनेऽपि स्यात् वातव्याधौ च हिंसिते, मे. अदितं याचिते जय वानव्याधौ च हिंसिते, वि. अर्दितं तु यातव्याधी- इतेऽर्थिते, हे. अथार्दित प्रार्थिते इते, वि. अर्ध. अर्धे समांथे सण्डे ना, मे. अर्ध. खण्डे समाधम, वि. पर्धः खण्डेऽधं समाशे च, छे. खण्डे ना समभागेऽर्धम्, लि. अर्धचन्द्र. अर्धचन्द्रो नखक्षते। गलहस्ते वाणभेदे कृष्णविरतित स्त्रियां, मे. अर्धचन्द्रस्तु चन्द्रके। गलहस्ते वाणभेदेऽप्यर्धचन्द्रा विनिदि, वि अर्धचन्द्रनु गलहतेन्दसण्डयोः। चन्द्रके वाणभेदे पार्धचन्द्रा विट- सामिदि, है. गलहत अर्धचन्द्रः, वि. अर्धपारावत. अर्धपारावसयित्रकण्ठे सित्तिरिपक्षिणि, वि, मे. अर्धपारावतथि कराठ सत्रात् तित्तिरावपि, हे. अर्धन्दु. अर्धन्द रर्धचन्द्र सत्रास् गलहसानपाइयोः। अर्धन्दुः सप्रादसि. प्रौढलीयोन्यालियोगने, मे. अर्धन्द, चन्द्रभकले गलहस्तनपाद्वयोः। पर्धन्द, सवादगिम दसी गुह्याङ्गलियोजने, वि. अर्धन्द सत्रादतिमीदस्यीयया- नालियोजने। गलरते नहाई पन्द्र, अर्भक, अर्भका कथितो बाले मूर्य:पि च सोऽपि च, मे. अथार्भकः । जिम्मे मूर्ख सभे धणे, पि. पर्य. भयः सत्रात् सामिषेध्ययोः, मे. पर्यः स्वामिनि वैये घ, वि.. सवादयः सामिवेश्युगोः, है, प. 'अर्यमन प्रर्यमा स पुनान सूर्य पिटदेवान्तरेऽपि च,मे: पर्यत्रमा पूर्वयम , N ·"२८ प्रर्वत्-अलप। कायां सूर्यव च पिटदै वने, यि. अर्यत्रमा पिटदैवते। सरणी सूर्यम- लायो, हे. पर्वत. भगौ कुम्मदास्याच थडयायाच योपिति, मे. पर्यन कुन्धि- तेऽन्यात् । पर्वती तु कुम्मदास्यां वाम्यां च परिकीर्तिता, वि. पर्वता- बाल मिली। अर्षसौ कुमादास्यास, त्रि. पर्वन्. अर्षा तुरङ्गमे पुसि फुत्सिते वाचालिमका, मे. अर्वा च फुपिते थाई, पि. पर्वाऽऽधमे, हे. भवतुरसयोरा, वि. भद. पर्षदो मासकोले स्यात् पुरुपे दशकोटिषु। महीधर- चिशेपे ना, मे. पईदो मासकोले स्यात् दनकोटिपु पाईदः, पोलेदः, वि.? पयुदः पर्वते मासकीलके दमकोटिपु, हे. युदो रणि संस्था, वि. पर्मोन. भोघी मालमूला स्यात् । अर्णोधः सूरणेऽमि च, मे, पि. पत. पईच धपये युके पुमि मान्य ऽन्यलिमका, मे. पईन् स्यात् पूजेय गीर्थकरेऽपि च, . पाईन् पूग जिनेऽपि च, पि. मत महन्तयापि सुगने धपणेऽपि च दृश्यने, मे. अलका. पतका कुपेरपूर्यामसियो चूर्णफुन्तले, म. पूर्णफुनालाः। पसका तु कुपरसव नगयो, . मलद्वार. पलद्वारस हारादायुपमादायललगी, मे. पलसार- रापमादी हारफेयरकादिषु, वि. पलङ्कार करणादिषु। उपमादी, . पाम् पनम् भूपप पर्वधाप्तियारणे निरर्थके। ती, मे. पनं भूपपपर्यवाहियारणेषु निरर्षको पलं मनो एनिर्दिष्ट फलनाये न एपेपिर, यि मजाद न मिरमे। पलहरगामर्थपर्यत्राप्तिप्य- यधारणे. प्र भूपपपप्रातिपरियारप्पयायकम्, अ. पक्षप.प: प्रो र धदने गपमान्तरे। मालम्प पा र मुपपोती भगवामानारे, में पनप यः। पदमपा मोका पुगोरोम पो. शि. रम.. मेममा पापयायोपिति । गुलशोधा.

·अलस. . अलक-अपग्रह। २८ अलर्क. अलर्को धवलार्के सवात् योगोन्मादितकुक्ष,रे, मे. पालर्को रुपे व सार्क रोगोन्मादिगशुन्यपि, हे. अलर्को धवलार्क सत्रात् योगोमा- दिनि शुन्यपि, वि. अलसा हंसपद्या ना पादरोगद्रुभेदयोः। कियामन्ट लिघु, मे. अलसः पादरोगे सवात् कियामन्द द्रुमानन्तरे। अलसा हंसपद्या च, वि. अलसः सबाद, द्रुमभेदे पादरोगे क्रियाजथे । अलसा तु इंसपद्या, हे. अलि. अलिः सुरापुष्पलिहोः पुसि, मे. अतिः सुरापुष्प लिहो:, हे, वि, वि.. पलिन्. अथाली समाश्चिके भमरे पुमान्, मे, अली दधिक- 'भायोः वि. भरशिकयोरली, त्रि. अलिपक. अथालिपको भृङ्गकोकिलकुछ रे, मे. भवेदलिपको भा कोकिले रतहिण्डके, वि. अलिपक: पिके भङ्ग, हे. अलिमक. भयेदलिमको भेके पिकेऽली पद्मफेसरे । मधऽपि, मे. पलिमकः पिके भेके मधुके पासरे, वि. अलिमको भेककोकिलौ, त्रि. अलिमकः पद्मकेसरे। मके कोकिले भेके, हे. अलोक. प्रलोकमप्रियेऽपि सत्रात दिव्यसत्र नपुंसक, मे. अलीक- मप्रिये भाले विमथे, हे. अलोकप्रिये प्रोक्तमलोकमन्नेऽपि च, वि. प्रलोकं स्वमियेऽनुसे, प. प्रव. प्रवालम्बनविज्ञान वियोगव्याप्तिाहिए, वि प्रवालम्बनयिका- स्तयियोगव्यानिशुद्धिष, हे अवगीत. पयगोगन्तु निर्याद दुगहिसयोरपि, मे. पयगी विगहिने । मुहहऽपवादे प, हे. प्रवगीतं जन्य स्यामहिने यिष, प. प्रवगीगन्तु निर्यादे मुह विगहिते, वि. भवन हो शरिरोधे प्रतिवन्ध गणालिके, में, भवनहरी स्थातो रतिरोधे गजालिके। स्वतनसमामिपि प्रतिबन्धोयवग्रह घि भवप्रह.

·अयग्रहण-अवसि। प्रवग्नहा. भावग्रहण- . पावन हस्तु ज्ञानभेदे गालिके। प्रतिवन्ध दृष्टिरोधे, है. अवग्रहः स्यात् प्रकृतिभावशिविबन्धयोः, वि. गजसऽप्यवग्रहः, हा. अवग्रहपमित्य तर प्रतिरोधेनप्यनादरे, मे. मित्याडः प्रतिरोधेप्यनादरे, वि. अवग्रहणं रोढ़ायां रोधने, हे. प्रवट: स्यात् खिले गर्त कूपे कुहकजीविनि, मे, वि. अवटः पापविलयो र्गत कुहकजीविनि, छे. गर्ने कुपे पलेऽवटः, त्रि. अवटाख्यो खूपगता, पाने. पबटु. अवटु नतीन्ध,घाटास, हे. प्रयास. अयस मो न स्त्रियां सवात् कर्ण पूरे च सरे, में. पुसमसावम'सौ हौ कर्णपूरे च खरे, अ. अयसार. अवसारोऽवतरणपुष्करिणवादितीर्थयोः, म. वि. अवता- रस्तु नद्यादितीर्थऽवतारणेऽपि च, हे अवमारस्तु सौर्थऽवसरणेऽपि च, त्रि. अवतारण पावसारणं भूतादिग्रहे वस्त्राचलेऽर्चने, मे. अवतार भूतारिग्रहे घमाञ्चलार्चने, पि. अवतारणं वस्त्राश्चलार्चने भूगायपे, हे. पवदाम, अवदात: सिते गौर.विशुधऽप्यन्यलिङ्गकः, मे. प्रयदान सिते पीते विशुई प्रवरेऽपि च, वि. अवदामन्तु विमले मनो सिस- पोसयोः,हे. प्रवदामः सिते पीते शुद्ध, अ. प्रयदान. अवदानं खण्डने स्यादितिते च कर्मणि, मे. अवदान- मिशिरकम साडनयोरपि, वि. अवदानमिसिरत्ते सण्डिते शुहकर्मणि, . मिरासेऽवदानं स्यात् कर्मसण्डनयोः लि. प्रवधि. प्रयधिववधाने स्यात् सौग्नि काले विले पुमान्, म.प्रवधि- अवधाने स्यात् सोम्नि काले यिलेऽपि च, वि. अयधिः स्यादवधाने काल- सीमयिलेवपि, से. पयधिः सीमकालयो. लि. प्रयधिरवटेऽपि, इ. पयध. पवथमवधाई सादनकवचसयपि, में, वि, हे. प्रयध्वस. अवध्वंसः परित्यागे निन्दनेऽप्यवपूर्णने, मे, यि. अवध्वं- सच निन्दायां परित्यागेऽयचने.. - ·अवध्वस्त-अवरब्ध। अवध्वस्त. अवन. अवध्व प्तः परित्यक्त निन्दिोऽप्यवचूर्णिते, मे, वि. अवध्यप्तस्तु चर्णिते । त्यक्तनिन्दितयोश्चापि, हे. अवन रक्षणे प्रौती, वि. अवन मोती च रक्षणे, मे. प्रयन रक्षणमौतयोः, हे. अवर. अवरं गजान्यजङ्घादिदेशेऽपि चरम त्रिषु, म. प्रवर चरमेऽन्ययंत्। गजान्ताजङ्घादेशे च भवान्यामवरा मता, वि. अवर घर- मेऽवरा तु गौरीगजजान्त्यदेभयोः, हे. अवरोध, अवरोधस्तु शुद्धान्ते निरोधाने नृपौकस, हे. प्रवरोध- सिरोधाने राजदारेषु त हे, मे. अवरोधस्तिरोधाने शुद्दान्ते राजथे- प्रमनि, वि. अवरोह. अवरोहोऽवतरण ऽप्यागेच लसोहम, मे, अवरोकोऽ- यसरणे नरोरा लतोगम, वि. अवरोहसु लतोद्गम। सरोरऽवसरणे, पहे. अवरोहोऽवतरण त्रिदिवे च लनोगम, त्रि. अवलग्न. अवलग्नोऽस्त्रियां मध्य विषु स्यात् लग्नमावके, में, अवलानो मध्यलग्नयोः, वि, हे. अवलेप. अवले पर गर्व समापने भूपणऽपि च, मे. अवलेपस्तु गर्थे सवात् लेपने भूपणेऽपि च, वि. अयलेपो गर्वलेपयोः । भूप- ऽपि, हे. प्रवलेपः सन गर्वयोः, त्रि. अवलोकित. अवलोकितो ना लोकनाथे विए निगेक्षित, मे. सवादवलोकितो बहे प्रेतिते त्ववलोकितम्, वि. अयलोकितमौषिते । पावलोकितस्तु युद्ध, हे. अवश्यम्. अवग्यम् नित्यप्रयत्नयोः, मे. अयग्य नित्ययत्रयोः, वि. अवश्य नियनित्ययोः, हे. अवस्यायसु नीहारेऽप्यभिधातेऽपि पुसत्रय, मे. श्यायो हिम गर्व, वि. अयस्यायो हिम दप, हे. अक्टव्य. अयष्टयोऽस्ट्रिरे बादाकान्त पायलमके में. पय- प्रवग्याय. पद- ·अवसर. - . अतरम्भ-अवेल । यमदूर स्वादशकान्ते च विलम्बिते, वि. अवष्टबमविदूरे समाकान्ने- ऽचलम्विनि, हे, अथावलम्विनः। अविटूरोऽप्यवष्ट व्धः, अ. अक्टम्भ. अवष्टम्भः सुवर्ण च स्तम्पप्रारम्भयोरपि, में वि. अवष्ट- म्मस्तु काश्ने। सरम्भारम्भयोः स्तम्भ, हे. स्वर्णरम्भाववरम्पो, वि. अथावसर: पुमान् । प्रतापे मन्त्रभेदे च वर्षणे चापि कीर्तितः । उपलादौ, मे. अवसरो वर्षप्रस्तावयोरपि, यि. अवसरो यसरे क्षणे, हे. प्रस्तारऽवसरो वर्ष च, वि. अवसाय. अथावसायः शपे समात् समाप्तौ निश्चयेऽपि च, मे. अवसित, अवसितम्हे जातेऽप्यवसानगते च वाचालिङ्ग समात्, में, भयेदयसितं ज्ञाते गतौ रुहावसानयोः, वि. अवसित गौ। फाडे जातेऽवसाने च, हे. गते ज्ञानेऽयवसितम्, वि. अवस्कर, अवस्करोऽपि वर्चस्के गुह्य, मे. प्रावस्करों गूथगुह्ययोः, वि. अवस्करो गूथगुह्ययोः, हे. गुह्य ऽयवस्करः, अ. गुह्यके यवस्करः, ए. अवहारः पुमांचौरे दूपतयुद्दादिविधम । निमन्त्रणो- पनेतव्यद्रव्ये पाहाख्ययादसि, मे. पावहारः स्मृ नचौर प्रतयुद्दादिविश्रमे। निमन्वपोपनेतन्यद्रथे ग्राहात्ययादसि, वि. भावहारस्तु युहादिविश्राम प्राचौरयोः। निमन्व गोपनेतव्य, हे. नक चौरे घावहारः स्यात्, त्रि. भवाचीन. अयाचीनमवागर्थे विपथ स्ते च वाचत्रवत्, मे, v. अपाचीन. अधि. अवि थे रवी मे पेशैले मुपिककम्बले, मे. प्रविः मैले रयो मेचे मपन् मुपिककम्मले। तुमत्यामवि: मोक्ता, वि. अवि मुंपिक- कम्पले । मेरो पत्र . अवयः शैलम पार्काः, अ. अविशब्दो रयो मे पेपर्यतेऽपि मिगदते, धने. पनीपि. अयोचि नरफानुमः, वि. अवीचि स्वतरने नर- कान्तर,हे. प्रयोर. पोराऽपति पुवायां स्त्री सत्यरहित विपु, मे. सपनाऐ स्वादयेला पूगवर्ण के, यि, मे. अयनमा भावहार. को ·प्रव्यता-अश्वतर। " स्थादपङ्गये। अवेला तु पूगचूर्णे, हे. अवेलस्वपलामे यादवेला पूगचूर्णके, वि. अयेला पूगचर्विते, मे. अव्यक्त. · अव्यक्तो हरौ स्मरहरे पुमान् । परमात्ममहदाद्योः कौवं स्यादस्फुटे लिघु, मे. अव्यक्त प्रक्षतावात्मन्यष्यतोऽस्फ टमूर्खयोः वि. अव्यक्तः परमात्मनि मुर्खे स्पटे तरेऽपि निर्दिष्टः, हे. अव्यय. अव्यथो निवप्रथे सर्प चारटौपयायोः स्त्रियां, मे. अन्यथा तु हरीसपयां पन्नगे निर्वप्रथेऽपि च, वि. हरीतक्यपि चाव्यथा, लि.. अव्यय. पव्ययोऽस्त्री प्राब्दभेदे ना विष्णौ मित्रये त्रिषु, मे. अव्ययः शब्दभेदेऽपि निये परमेश्वरी, हे. अशनि. प्रशनिः स्त्रीसयोः स्यात् चञ्चलायां पवायपि, मे. अशनि: पविवियतोः, वि. अगनि वैज्ववियतोः, हे. वजे यिनसि चाशनिः, वि. अशिर. पाशिरो वौतिहोले स्यात् राक्षसे भास्करे पुमान्, मे. अशिरो राक्षसे वक्री अशिरस्तापनेऽपि च, वि. अगिरोऽर्क राक्षसेगी, हे. अशोक. अशोकस्त्रिषु निःशोके पुसि को सपादये। स्त्रियान्तु कटु- रोहियो पारद स्यान्नपुसक, मे. अगोको पञ्चले माने लुमनि शोकयो मतः अशोका कटुरोहिणवामशोक पारदे स्मृत, वि. प्रशोको कङ्क लिवज लौ। नि:शोकपारदौ चाप्यशोका तु कटुरोहिणी, हे. अश्मन्त अश्मन्तमशुभे चलो मरणेऽनवधावपि। क्षेत्रऽपि, मे, वि प्रश्मन्तमाशुभे क्षेत्र चुलबामनवधौ मतो, हे. विष्वनवधौ प्रारमन्त मरणे - शुभे। नलवाच, लि. अरमन्तक. स्वादश्मन्तकमुद्धाने मंसिकाच्छ दनेऽपि ,मे, वि, वि. अश्मन्तकं मलिकाच्छदि। चुम्बाश, हे. प्रश्न. पुजातिभेदे च तुरगे च पुमानय, मे. अश्वः पुभेदवा- जिनोः, वि. अवतर. भयेदखतरो नागान्तरे वेगसरेऽपि च, मे. प्रखसरो यसरे च नागराजान्तरेऽपि च, वि. अवसरो नागभेदे बेसरे, हे ख ·प्रखत्य. अश्वत्य-अस्त। अश्वत्यः पिप्पलद्रौ सवादश्वत्था पूर्णिमातिथौ, मे. अखत्यो गईभाण्डे सत्रात् पिप्पले पूर्णिमासिथौ, वि. अश्वत्यः पिप्पले गर्दभाण्डके । पावत्या पौर्णमासवाच, हे. अश्वारोह. अश्वारोहावगन्धाया स्त्रियां विष्वश्ववाहके, मे. अश्या- रोहाश्वगन्धायामश्वारोहोऽववारयो, वि. अखारोहोऽश्वयारके। अवारो- हाम्वगन्धा, हे. अवीय. पाम्नीयमश्वसहा ते लीवमवहितेऽन्यवत्, मे, सोयमनस- वगतेऽवीयमश्वहितेऽन्यवत्, वि. पाश्वौयमशनिवहे तथाश्वसत्र हितेऽपि च, हे. अष्टापद. पटापदोऽस्त्री कनके शारिणां फलफेऽपि च । प्राटापदी पन्द्रमा शरभे मर्कट पुमान्, मे. अष्टापदं सत्रात् कनके भारीणा फलकेऽपि । अष्टापदश्च परभे चन्द्रमलयां च मर्कटे, वि. पटाप- दचन्द्रमालको लूतार्या भरभे समौ। कमके शारिफलको, हे. अष्टापदं भारिफले सुवर्णेऽस्तो पशौ पुमान्, नि. शरभोऽटापदो शेयः स्वर्णमष्टापदं स्म सम् । अष्टापदं मारिफलं समिजातिरदाहतः, अने. प्रसन. असन क्षेपणे कौवं पुसि समाज्जौवकद्रुमे, मे. असि. असिः खझे नदौभिदि, हे. अमितो. असिनी साददान्त पुरनप्यानदीभिदोः, मे. अमिकी सवादद्वान्तःपुर प्रेयस्त्रियां धुनी, वि. असिपन. प्रसिपवः सङ्गको पुमानिधी च नारको, मे. प्रसिपत्रो भवेत् कोशकारे च नरकान्तर, वि. असिपत्तो नरकान्तरे। कोशकारे,हे. प्रसुर. प्रसुरा रजनीगयोग्सुरो देवारिभास्करयो., मे. अमरा रजनीगग्यौरसुरो दानवे रवौ, वि. अनुगः सूर्यदैत्ययोः । असुरा रनौ- राम्सोः, हे. प्रस. अएक समात् योगभेदे ना रोऽपि स्थान नपुंसक, मे. पा. सन पिऽप्ययमिते विधु ना पधिमाचले, मे. अस्त शित गते प्रोलममा परिमभूधरे, वि. अमाः विप्ले पश्चिमाद्री, हे. चिप्ताद्रिभे- ·प्रस्तु-अहो। मस्त अखः भासप प्रह . दयोरस्त., वि अस्तु सवादभ्यनुचानेऽप्यसूयापीडयोरपि । प्रतिष पे मसा- या प्रकर्ष लक्षणेऽपि च । असम्प्रत्यर्थ उद्दिष्ट, मे अस्तु पोडानिषेधयोः यायामनुज्ञायां, हे अस्त सादभ्यनुज्ञानेऽप्यस्यानोहयोरपि, वि अस्त्र प्रहरणे चापे करवाले नपुंसक , मे अस्त्र प्रहरये पाप वि अस्त्र चाये प्रहरणे, हे कोणे कचे पुंसि लोयमणि पोणिते, मे अस कोणे शिरसिजे चासमणि शोणिते, वि अस्र. शिरसिजे कोणे सत्रादस भोषिते- युणि, हे सवादस रुधिराशुष्पो, त्रि असा. कचा अपि, अ असपा तु जलौकायां डाकिन्या राक्षसे तु ना, मे पाह प्रशंसा पयो नियोगे च विनिग्नहे, मे प्राच. अहल्या. अहल्या त्यामरोभेदे भार्यवायां गौतमसर स, मे सवाद- इल्याऽसरोभेदे गौतमसत्र च योपिसि, वि अहल्या गौतमयोपिसि। परो- भेदेऽपि, हे अहह अहहेत्या से खेदे परिको साप्रकर्षयो । सम्बोधनेऽपि च, मे पाहहत्यद्भ, खेदे, हे अाहेतबद्भने खेदे, अ, वि अहह सवादनुपाये परिक्शप्रकर्षयो, वि प्रहार्य अहार्यः पर्व ते ना मादहत पेत्र तु वाचत्रवत्, मे अहि हि वासरे सर्प पुसि, मे अचि र वासरे सर्प, वि अहि सर्प वे वन, हे अहि वेऽपि, अ प्रशि दैत्ययिपः समान सूयर्मोऽप्य हिरहिवनः। भुजसोऽहिः समा यात, सिंहिकासूनुरप्यहि, पाने पहिरपुरदरायः, हा अहिदिप अधिहिट गाउ शक मयरे नकुले पुमान्, में अधिभुग अभुि के कितापत्रयोः, वि परिभु यहि तार पुसि, मे फेकिसाधावरिभुजी, महो अहो धिगर्थ मोके प करुणार्थविपादयो । ममोधने मामायाँ .

·मा. . , अहोवत-आकार। विस्मये पादपूरणे। खूयायां वितर्क समात्, मे. अहो धिगर्थे शोके च करु- णार्थ विपादयोः, हे, वि. अहोवत. ग्रहोवसानुकम्पायां खेदामन्वणयोरपि, हे. अहोवतातुक-. म्यायो खेदे सम्बोधनेऽपि र, वि, मे. आ प्रगृह्य स्मृतौ काफ्यऽनुकम्मायां समुच्चये । पासोमाया- मभिव्याप्तौ कियोयागेपदर्थयोः, मे. आ प्रगृह्यस्म,तौ वाक्ये । आङ्सोमाया मभिव्याप्तौ क्रियायोगेपदर्थयोः, वि. सयाद आ स्मरणवाफ्ययोः। आडौ- पदर्थऽभिवत्र तो कियायोगेऽवधावपि, हे. पाठोपदर्थ ऽभिव्याप्तौ सौमार्थ धातुयोगजे! पा प्रगृह्यः स्मृतौ वाक्य , अ. अाकारस्तु पितामहः। पूजा- धामपि माङ्गल्ये आकारः परिकीर्तितः, ए. नारायणस्तथानन्तो मुखरतो गुरु स्तथा। विष्णण्यत्रा तथा शेषो दौर्ष प्राकार एव च, मा. आकर. शाकरो निवहोत्पत्तिस्थान ठेषु कथाते, मे, वि. ना- करो निवहे सनौ, हे. पाकर्ष. प्राको दूपत इन्द्रिये । पाशके मारिफलके कोदण्डा- भ्यासवस्तुमि। पाकर्षणोऽपि पुसि सत्रात्, मे. आकर्ष: शारिफलके पा- भफे दूरस इन्द्रिये। पाकर्षणेऽपि चाकर्षः कोदण्डाभ्यासवस्तुनि, वि. भा. कर्षः पाप धन्याभ्यासाने दूत इन्द्रिये । पासौ शरिफलके, हे. दूनते- पारिफलफेऽप्याकर्षः, अ. दूपताक्षसारिफलकास्त्रयोऽध्याकर्षसंजकाः, इ. प्राकलन. मगादाकलनमाकाडा परिसंख्यानवन्धने, मे. लनं वियन्धे स्यादाकाहापरिसंख्ययोः, वि. प्राकलनं परिसंख्याकाच- यो बन्धनेऽपि च, हे. प्राकलनं विवन्धपरिसंख्ययोः, त्रि. पाकल्पः कल्पने येशेऽपि, मे. पाकल्पः कल्पने येथे, पि. स्यादाकल्पस्तु मण्डने। कल्पने च, हे. प्राकल्पो येकल्पने, लि, प्राव ल्पकसामोमोहग्रन्यायुत्कलिकामुदो, मे, वि, हे. पाकार इङ्गितासरायो, मे, हे. प्राकारः संस्थितीमयोः, वि. पाकाराविनितारुती, प. प्राक- भाकल्प प्राकल्पक. पाकार.

·प्राकृति-प्राचित। प्राकृति. प्राकृतिस्तु स्त्रियां रूपे सामान्यवपुपोरपि, मे. पाशतिः कथिता रूपे सामान्यवपुपोरपि, वि. प्राकृतिस्तु जातौ रूपे वपुष्यपि, हे. आशनि जोतिरूपयोः, वि. आक्रन्द. आकन्दः क्रन्दने हाने मिनदारुणयुद्धयोः। वासर्ययि च मुसि समात्, मे. आक्रन्दो दारुणरणे मिले वातरि रोदने, वि. पाक- न्दो दारुणरणे सारावदिते कृपे, हे. पाराचे रुदिते वासर्यताक्रन्दो दारुणे रणे, अ. आप. आक्षेपो भर्त्सनाक काव्यालङ्कतिप म्म,स:, मे, वि. आक्षेपः परिभर्सने । काव्यानवारणासथ्योः, हे. प्राक्षेपो भत्र्सना कथ्योः वि. आक्षेपक. आक्षेपकोऽनिलवप्राधौ वाधे निन्दाकरेऽपि च, मे, वि. आक्षेपको वाधे निन्दके वातरजापि, हे. पाखनिक, पाखु. भवेदासनिकचौरे शूकर मूपफेऽपि च, मे. पाखनिकचौरे कोले च भूपके, वि. आखनिकस्त्वाखुरिव किराबन्द रुचौ- रयोः, हे. प्राख्यातं भायिसे विङि, मे, वि. पाख्यातं भाषिते त्यादौ, हे. पाख्यासं तिडि भापिते, वि. पागमः शास्त्र भागतो, मे. पागमः शास्त्र आयाते, वि. आगमस्वागतौ शास्त्र, हे. शास्त्रमायासमागमः, त्रि. प्रागस्. प्रागोऽपराधे पापे स्यात्, मे. प्रागः पापापराधयोः, यि. आगः स्यादेनोवदघे मन्त', हे. पापापराधयोरागः, अ. प्पागद. पाणहोगदामनराकसे, गणेऽपि च,से. भागो:- नुग्रहासतजोराकमे ग्रहणेऽपि च, वि. भाग्रहोऽनुग्रहे ग्रहे। पयोय, हे. सक्ती नेहे चाग्रहः स्यात्, वि. पानात. पानातं शिविते क्रान्ते, मे. प्रामासं हिंसिते प्रानेs- पि, वि. प्रामाते ग्रामिद्धिने, हे. याचित. प्राषितः कटोना ये पलानामगद्दये। पुलिग संग- माख्यात. मागम. . . प्रामाकम- ·. आच्छादन-आसपण। होतेऽपि च्छन्नेऽपि स्यात् विलिङ्गकः, मे. आचित: शकटोन्म ये पलानामयु- तये। वस्त्रेऽपि संगृहौते स्यात्, वि. पाचितं। छादित प्रकटोन्म ये पलानामयुतहये। संगृहीत, हे. भाचिसः कटोन्म योऽपि, त्रि. आच्छादन. आच्छादन सम्पिधाने वस्त्र प्रतिमात्रक, मे. प्रा- च्छादन सम्पिधाने स्मृ त वस्त्र प्रकारणे, वि पाच्छादनन्तु वसने सम्पिधा- नेऽपवारण, हे. पाच्छादने सम्पिधानमपवारणमितुरभे, अ. प्राच्छ,रितक. स्थादाच्छ रितकं हासनखराधासभेदयोः, मे. स्थादा- छ रितकं हासवसाघातप्रभेदयोः, वि. स्यादाछरितक हासनखघातविशे- पयो, हे. स्थादाच्छ रितकं हासविशेपे च नसक्षते, त्रि. प्राजि. प्राजिः स्त्री समभूमौ च समामे, मे. आजिः समावनी युद्दे, वि. प्रालिः क्षणे समक्ष्मायां युधि, हे. समे क्ष्मांशे रणेऽप्याजिः, प्र. आणिः स्यात् समभूभागः सङ्ग्रामोऽप्याजिरुचाते, अने. प्राडम्बरस्त यरवे संरम्भे गजर्जिते, मे. भाड़म्बरः समारम्भ गजगजितर्ययोः, वि. प्राडम्बरस्तु संरम्भ हंहिते दूर्यनिःसने, हे. आडम्बरस्त र्यरवे गजेन्द्राणां च गर्जिये, अ. आडम्बरो गजाराव- स्त थैरागश्च कथयते, प्राने आडम्बरो गजानां गर्जिते पटहरये प्रपश्च प्राडम्वर. आढ़क. पाढको तु तुवयां स्त्री परिमाणान्तरे विषु, मे. पाढ़क मानभेदे स्यात् तुवामानको मता, वि. प्राढ़क. प्रस्थचतुष्टये। आढ़की तुबरी, हे. आणि. v. अणि. प्रातक. पानको रोगसन्तापशवासु मुरजध्वनौ, मे, वि. प्रासद्धो रजि प्रदायां सन्तापे मुरजध्वनौ, हे. रक्तापशङ्गाखानदः, अ. आतश्चम. पातञ्चनं प्रतीवापजवनाप्यायनेषु च, मे. वि. प्रातश्चम स्थागवने प्रौपनतिवापयो, हे. प्रासचनं प्रतीवापजवनाप्यायनार्थक, प. भातर्पण. पातर्पणं प्रौपने स्यात् मङ्गलालेपनेऽपि च, मे. मान- . .

·. . आतिथा-आदर्श। २८ पणच सौहित्य विद्यादालेपनेऽपि च, वि. पातिथयः स्यादागिथामसिथार्थ विलिङ्गमतिथौ पुमान्, मे. पासिथामानिथे ये स्यात् आतिथचाशिधावपि, दि. भातियत्रोऽसिथी तद योगेक, हे. आत्मन्. अात्मा मुसि स्वभावेऽपि प्रयन मनसोरपि। वृतावपि मनीपायां शरीरब्रह्मणोरपि, मे. प्रात्मा देहमनोब्रह्मस्वभावधनियुहिए। प्रयाने चापि, वि. प्रात्मा चित्त सौ यत्ने धिषणायां कलेवरे। परमा- त्मनि जौवेऽर्क हुताशनसमोरयो । स्वभावे, हे. प्रात्मा यत्नो पति बुद्धिः खभावो ब्रह्म वर्ग च, अ. मात्मा मनोऽपि, त्रि. प्रात्म ति ब्रह्मवाग्दे हे मनोयनतिष्वपि, अने. पात्मभू. प्रात्मभू ! विधौ कामे, मे. प्रात्मभू बैधसि स्मरे, वि. प्रात्मभू ब्रह्मणि मम्मथ, हे. कामे ब्रह्मणि चास्मभूः, त्रि. प्रात्मगेनि. आत्मयोनिः पुमान् कामदेवे च परमेष्ठिनि, मे. भारमयोनि विधौ कामे, वि. पात्मयोनिः स्मरे वेधसि, हे. पात्मवीर. पात्मवीरः प्राणवति भ्यालके च विदूषके, मे. प्रात्मयौर: प्राणवति भ्यालपुर विदूपफे, वि. पात्मवीरो बलवति यालपुवे बिदू- पफे, हे.. भात्माधौन. प्रामाधीनः सुते प्राणाधारे प्रयाले विपके, हे. आलेय. पात्रेयौ पुष्पवत्यां स्यात् नदीभेदे च ना मुनी, मे, त्रि पात्र यो मुनिभेदे स्यात् पायेयो सरिदन्तरे। पाले यो पुष्पवत्या च, वि. मात्र यो मुनिगये यो पुष्पवत्या सरिनिदि, हे. प्राथर्वण. पाथर्वणः पुरोहिते। अथर्व माह्मणे च,१. पाथ- वैष्णोऽप्यथयाणेऽपि पुरोधसि, वि. भायणो नाऽथवा च पुरोधसि, मे. भादर्श पादर्भो दर्पपे टीकामतिपुपाकयोरपि, मे, यि. सवादाद : स्व टीकायां मसिसके । दर्पणे, है. टीकादर्पपाषाद, वि. ..

·४० पादान-पान । प्रादान. आदान ग्रहणेऽपि समादलकारे च वाजिना, मे. आदान ग्रहण विद्यादलङ्गारे च वाजिनां, वि. आदान पाजिभूपणे । ग्रहण, हे. श्रादित्य. मादित्यो भास्करे देवेऽपि, मे. पादित्यस्त्रिदशे रवी, वि. प्रादित्यविदयार्कयोः, हे. आदित्यो भास्कर सुरे, नि. प्रादिष्ट. प्रादिष्टमादेशिते विषु । प्राप्नोच्छिष्टयोः सौषम्, मे. आदीनय. पादौनवः पुमान् दोपे परिक्लिष्टदुरन्तयोः, मे. श्रादी- भयो दोपे परिकिष्टदुरन्तयोः, वि. प्रादीनवः पुन दोष परिशिष्टदुर- योः, हे. पाहत. पाहतः सादरर्चिते, मे, वि, हे. पाहतो सादरा- चिसो, प. प्राधार. आधारशाधिकरणेऽप्यालवालाम्बधारणे, मे, वि. आधा- गे जलधारण । प्रालवालेऽधिकरण, हे. आधि. प्राधिः पुमान् चित्तपौड़ाप्रत्याभाबन्धफेषु च । व्यसने चाप्य- धिष्ठाने, मे. आधि निसपीड़ायां प्रत्याशायां च बन्धके। व्यसने चाप्य- धिष्ठाने, वि. प्राधि मनोऽौ व्यसनेऽधिष्ठाने बन्धकामयोः, हे. बन्धक व्यसनं चेतः पीड़ाऽधिष्ठानमाधयः, प. प्रतवाशाप्याधिरुचाते, त्रि. प्रामात: शब्दिते दग्ध वातम्भ संयुते, मे. प्रामात पवनव्याधौ दग्ध मन्दितयोरपि, चि. प्रामातः शब्दितदग्धयोः । प्राध्यात. वास- मानक. . आनः पटहे भेया सदा ध्वनदम्ब दे, मे, वि. पानक: पटहे भवा वनन्म धमदङ्गयोः, हे. भेरी पटामानको, अ. पानह. प्रानच सुरजादौ ध कौवं सत्रात् संहगो विपु, मे. पान बहमारे सत्रादान सुरजादिके. वि, पानई यहमरजादि, हे. पान- हयाद्यपदयोः, लि. पानर्स पानों देशभेदेऽपि त्यस्त्राने जने रणे, मे, 'यि. पानों ·प्रापति-प्राम। ४१ जनपदे जने। समरे मृसत्रमालायां, हे मानतः समरे नसरस्थाननौरहि- - शेपयो , अ 1 यापन यापात प्राप्त प्राप्तौ लब्ध- नापत्ति पापत्तिरापदि। प्रापणेऽपि च योषित् सत्रात्, मे पन्तिः प्रापणे दोपे, वि भापत्ति प्राप्तिदोषयोः। आपद्यपि, हे प्रापन्न सविपत्तौ च प्राप्त वाचावदीरित , मे पापन्नः स- विपत्तौ स्यात् प्राप्त वाचावदौरितः, वि आपन्न सापदि प्राप्त', हे प्रापास: पुसि पसने तदात्वे च प्रकोर्शित, मे आपा- नस्तदात्व पतनेऽपि च, वि आपात पतने काले, हे न तदात्व चापान, त्रि प्राप्तो लब्बे वसतत्रयोः, मे प्राप्तो लब्धे च सतेन च, हे प्राप्त सत्येच लब्धेच, वि कथिताप्ता जटायाश्च, हा हितो, त्रि प्राप्ति ग्राप्ति स्त्री योगसम्प्राप्तयोः, मे प्राप्ति संवरणप्राशनोः वि आप्ति सम्बन्धलाभयो, हे पासत आलत स्नातके नाते, मे, हे आमतः स्नासके नाते- ऽपि, वि प्राबन्ध(१) आबद्धो दृढबन्ध स्यात् प्रेमालङ्कारयो ईयो:, मे आबन्धो हदवन्ध स्यात् प्रेमालझारयोरपि, वि अलद्वारोऽपि चावद्ध , वि आबन्धो भूपणे मे म्णि बन्धे, हे भाभील आभौलं नहयो कृच्छ्रे वाचालिङ्ग भयानके, मे पाभोल चापि सच्छ्रे च सरादाभोल' भयानके, वि अाभौल भीषणे सच्च, हे, त्रि आभोग प्राभोगो वरुणछत्रे पूर्णतायनयोरपि, मे, वि प्राभोगः परिपूर्णत्वे वरुणच्छत्रयत्नयोः, हे पूर्णत्वयानावाभोगौ, त्रि प्राम् पा ज्ञाने निश्चयस्मू तवो, मे प्रां प्रावधतिमा भयो, हे आ म तौ चावधारणे, वि आमो रक्तद्भिदो पुसि सत्रादपक ऽन्य लिग कः, मे ८ t ·ग्रामिप-भार। आमो रोगे तदिशेपे आमोऽपक तु वाचावत्, वि. आमोऽपक्क रोगभेदे च, शामिष. आमिर्ष नपुंसकम्। भोग्यवस्तुनि सम्मोगेऽपुत्रकोचे पललेऽपि च, मे. यामिपं पलले लोभे सम्भोगोत्कोचयोरपि। आमिप' सुन्दराकाररूपादिविपयेषु च, वि. आमिषं पले। सुन्दराकाररूपादौ सम्भोगे लोभसश्चये, हे. उपादानेऽप्यामिपं स्यात्, अ. अथामिपं । सम्मो- गोकोचमांसेप, लि. लोभे कामगुणे रूपे आमिषाख्या तु भोजने, हा. आमोद. आमोदो गन्धहर्षयोः, मे, वि, हे, वि. . मद. आम्नाय. आम्नायो निगमेऽपि च । उपदेशोऽपि, मे. आम्नायः कुल पागमे । उपदेशे 'च, हे. वेदोपदेशावाग्मायौ, वि. आयति. आयतितु स्त्रियां दैर्धेत्र प्रभावागामिकालयोः, मे. आय.. तिः सङ्गमे दैत्र प्रभावागा मिकालयोः, वि. आयतिः स्यात् प्रभावोत्तरकालयोः । देघर्ष सद्भऽपि, हे. स्यात् प्रभावेऽपि चायतिः, अ. दै. भाविकाले वायतिः वि. प्रायत्ति, आयत्तिस्तु स्त्रियां स्नेहे वशित्व वासरे बले, मे. आयत्तिः म्याद बले ने हे वमित्व वासरेऽपि च । 'मादायाँ तथायत्तिः, वि. शायन्ति सिरे स्नेहे वशित्व स्थाम्नि सोम्नि च, हे. आयस्तस्ते जिते चित लशिते कुपिते हते, मे, वि. नायता लेशित जिते इते। कुद्धे क्षिप्त, हे. आयस्तम्तेजिते क्षिप्त, त्रि. ग्रायुमत् प्रायुप्मान् योगभेदे ना वाचावच्चिरजीविनि, मे. आयु- मान् योगद स्यात् अायुमांचिरजीविनि, वि. आयोग. आयोगो व्याप्ती गन्धमाल्योपहाररोधयो', मे, वि. योगी गन्धमाल्योपहार व्याटतिरोधयोः, हे, प्रायोगो व्याटतावपि, वि. प्रायोधन. आयोधनं वधे युद्धे, वि. भायोधनं युद्दे वधेऽपि च, मे. प्रायोधनं गमरे वधे, हे. पार, .पाग. घितिमतेजे। पारा चर्ममभेदिन्या, वि. धारा पाया.

·भारत पारच्च-आद्र। चर्मप्रभेदिन्यां पुसि भौमे पानसरे, मे. पारो रीतिः शनि भौम पारा चर्मप्रभेदिनी, हे. आरः शनैश्चरे भौमे, वि आरक्षो रक्षके हस्तिकुम्भाधश्च, हे. आरक्ष रक्षणीये स्यात् शौर्षमर्मणि दन्तिनां, वि. भारम्भ. प्रारम्भ त्वरायां स्यात् उद्यमे वधदर्पयोः, मे, वि. प्रारम्भस्तु वधदर्प योः। त्वरायामुघमे चापि, हे. प्रारम्भ उद्यमे दर्प, त्रि. पारात्. आराघरे समोये च, मे. पाराह रसमोपयोः, वि, हे, अ. आराधन. आराधनञ्च पचने प्राप्तौ सन्तोषणेऽपि च, मे. पाराधन तोप स्यात् प्रानो च य वनेऽपि च, वि. अाराधनं पाकमायोः साधने तोपणेऽपि च, हे. पाराधन साधने स्यादवाप्तौ सोपणेऽपि च, अ. प्रार: पुसि तरो भैद तथा कर्कटदधिणोः, मे. पार- स्तर विशे पे स्यात् प्रारु, कर्कटद वियोः, वि. प्रारोह. आरोहस्खवगेहे च वरारोहाकटावपि । স্থানীয় गजागेहे दीर्घत्वच समुच्छये, मे. पारोहो दैवमानयोः। आरोहणे नितम्ब च समुच्चयनिपादिनोः, वि. प्रारोहो दैर्घ उक्रये। आरो- हणे गजारोहे सौकच्या मानभिद्यपि, हे. योणवामप्यारोहो पर मिलयाः, शारोहस्तु नितम्ब स्यात् दीर्घत्वे च समुच्छये, वि. पारोहणं. पारोहणं स्यात् सोपाने समारोहे प्ररोषणे, मे, वि. भागेहा प्ररोहाणे। समारोहे सोपाने घ, हे. वार्तन. पाय स्त्रीरज पुप्पे लीयं स्यारतले विप, मे, पाय वृतुगम्भ ते स्त्रीर ज.पुप्पयोरपि, वि. प्राविमङ्गये। नारीरजसि पुष्पे च,हे. स्याद्रजः पुष्पमालय, त्रि, (पति) प्राति. प्रसिः पीड़ाधनुष्कोटयो, मे, प, पि, पम्बिदनि- पीड़योः हे. पाः पार्द्रा नघवभेदे स्यात् मिया मिरि- पार्दा नध्वभेदे स्थान प्रार्द्र सिभिधेयवत्, यि, . .

·•४४ 7 आर्य-आवेशन। आर्य, आर्यः साधौ सौविदो ऽप्यार्योमारत्तभेदेयोः, वि. पायौँ सज्जनसंविदौ। आर्योमाच्छन्दसोः, हे. आर्यः सत्रात् सौविदलेऽपि, ह. पाल. .पाल' सपादनल्पहरिनालयोः, हे. पालान. पालान करिणां वन्ध स्तम्भ रज्नौ च न स्त्रियां, मे. प्रालि. प्रालि विभदाशये। त्रिपु स्त्रियां वयसत्रायां खेती पंक्ती च कोर्विसा, मे. पालिस्तु विशदाशये। आलिः पंतौ च सख्यां च सौ च परिकीर्तिता, वि. आलिः सख्यावलौसेवनर्थेषु विशदाशये, हे. पाली सत्यावलो अपि, अ. पालि: सेतुः सखी, लि. आलिः सहचरी जया पतिरालिरदाता, अने. प्रालौढ़. पानीढ़ पदन्यासे ऽभिते त्रिघु, मे. आलु. आजु गलन्तिकायां स्त्री लौयं मूले च भेलके, मे, वि. आलु- गलन्तिकायां च कन्दभेदे च भेलफे, वि. पालु गलन्तिकायां समात् अालु भेल- ककन्दयोः, हे. आलोक. पालोकस्तु पुमान् द्योते दर्शने वन्दिभापणे, मे. पालो- को दर्शने द्योत आलोको वन्दिभापणे, वि. आलोको दर्शने वन्दिभापणो- दयोसयोरपि, हे. मालोको दर्शनद्योती, अ. आवतः ग्रावर्त चिन्तने वारिभ्रमे पावर्त्तने पुमान्, मे. आवर्त आवर्तने स्यात् चिन्तने चाम्ममा भमे, वि. आवर्तः पयसां भमे । ने चिन्तने च, हे. ग्रावर्तश्चिन्तनेऽपि च, वि. भावाप. प्रावायो भाण्डपवने परिक्षेपालवालयोः, मे, वि. पावापः पानभेदालवालयोः। प्रक्षेपे भाण्डपवने, हे. आविद्ध. प्राविहो वाचालिङ्गः स्यात् कुटिले च पराहते, मे. प्राविहो वाचवज् सेयः कुटिले च पराइते, वि. आविधः क्षिप्तवकयोः, हे. भाविद्ध महतयकं, लि. प्रायेशन. पापेशनं शिल्पिशाले भूतायेभप्रदेशयोः, मे. आवेशन 'शिल्पगहे भूगावेशप्रवेश्योः, वि. आयेशन भूतायेशे प्रवेश शिल्प- प्राव- ·शापाय-यापध। प्राशय. माश्य: माशा. टपणा- आभावन्ध. ४५ येश्मनि, ई. आवेशन शिल्पगेहे। भूताशे, त्रि. आशयः स्यादभिप्राये पनसाधारयोरपि, मे. स्यादभिप्राये मानसाधारयोरपि, वि. प्राण्य प्राश्रये। गभिप्रायमनसयोः, हे. आधारेऽप्याशय: प्रोका, ह. प्राशर प्राशरस पुमान् वैवानरे च रजनीचरे, मे. आशा रणादिशोः स्त्रियां, मे, वि. आगा दिशोः प्रोक्ता, वि. आशा ककुभि टपणागाम, हे. आशा टप्णाऽपि चायता, अ. आशावन्धः समानासे पुसि मर्कटजालके, मे. प्रामा- वन्धः समानासे तथा मर्कटयासके, वि. आशावन्धः समाखासे मर्कटस्य च वाससि, हे. पाशितम्भव. प्राशितम्भयमन्नाद्य टप्तावप्याशितम्भवा, मे. 'प्राशि- सम्भवमन्नाद्ये टप्तावप्याशितम्भवः, वि. प्राशितम्भवः । अन्नादी टप्तौ च, हे. प्राणिम्. भागो दन्त मरुङ्ग,जां। हिमस्यामने स्त्री समात्, मे. प्रागीकता हितासापवनाशनदयो, वि. मागी हितपणा । उरगस्य च दंघाया, थे. आगो हिसाशंसादिष्ट्रयोः, अ. प्राशु. पाशु न्यान्तरे शोऽपि, मे. प्राश बोंडी च सत्यरे, वि. पाशुख वौहिशीघयोः, ई. पाशुग. पाशुगो मारते याणेऽपि, मे, वि. पाशुगोऽर्क परे वायी, हे. पायगो वायुविगियी, प्र. पाश्रम. पाश्रमो प्रापर्यवादी यानमध्ये यने मठे । अम्निया, मे. प्रायमो प्रलपर्यवादिचतुम्फेऽपि मठऽपि च, चि. पामो अतिना मठे ग्रह्मचर्यादिचतुके, हे. मठादौ ब्रह्म नर्यादिचतुष्फे पायमोऽसियां, वि. प्राथयासः पुमान् यी लिए चायनामके, मे. पाय- यागो शायहे भदाययनारके, वि पायाभु पायाश्रयमाले, रे. पाययोजीसी को माऽन्पपदमनस्थिते, में पाययः । . । प्राययाश. पायय ·. ग्रावास-याकन्दन । स्यात् प्रतिज्ञाने लगे च वचन स्थिते, वि. अाश्रवो वचनस्थिते। प्रतिज्ञायां च लगेच, हे. आश्रवोऽङ्गीकृतौ वश्य, वि. आखास. आश्वासः पुंसि नि तौ। आख्यायिकापरिच्छेदे. मे. आखासो नि सौ मसः। आख्यायिकापरिच्छे दे, वि. आवासः सत्रात निती। आख्यायिकापरिच्छेदे, हे. आख्यायिकापरिच्छेद चाखामो नि तावपि, त्रि. श्रापाढ़. पापाढ़ो वतिना दण्ड मासे मलयपर्वते । स्त्री पूर्णि- मायां, मे. आषाढ़ो वतिनां दण्डे मासे मलयपर्वते, वि,वि. आपाढ़ो मलय- गिरी प्रतिदण्डे च मासि च, हे. प्रास्. प्रास् स्मरणेऽपाकरणे कोपसन्तापयोरपि, मे. आः सवात् सन्तापकोपयोः, वि. प्राः सन्तापप्रकर्पयोः, हे. प्रास्तु सत्रात् कोपपौड़यो., अ. भासन्ति. प्रासत्तिः सद्गम लाभे स्त्रियां, मे. प्रासत्तिः सङ्गम लाभे, हे. आसत्तिः सनलाभयोः, वि. आसन विष्टर हस्तिस्कन्धे यावानिवर्तने। आसनो जीवकतरावासनी पणनवौधिका, हे पासन हिरदस्कन्धे पोठे यात्रा- निवर्तने । आसनी विपणौ स्थित्यामासनो ना तु जीवके, मे. श्रासन हिरदस्कन्धे पीठे यात्रानिव तने। पासनी पणप्रवीथयां सवाद, आसनो जीवकद्रुमे, वि. प्रासन्द. प्रासन्दो वासुदेवे सवात् सट्वाभेदे च योपिति, मे. आसारः समात् प्रसरणे वेगष्टौ सुहदवले, मे, लि. प्रामारः सवात् प्रसरणे वेगवर्ष सहद वले, वि. प्रासारो वेगवई मुहद वल- प्रसारयो.,हे. श्रामतीवल. प्रास्तीवल कन्यापानकययनोः, मे. पासुतीचलः। शौण्डिके यभनि, हे. यचा शोण्डिकचामुगीवलः, वि. मासुतीनन इतवाल्या कन्यापालरुयन्जनोः, वि. भास्कन्दन. आस्सन्दन तिरसारेरणे सोपणेऽपि च, में, वि. प्रासार. . श्राख्यातः ·आस्था-गाहो। ४७ . आस्कन्दन तिरस्कारे संगोपणसमीकयो., हे आस्था भास्या त्वालम्बनस्थानयकापेक्षासु योपिति, में आस्था चालम्बनस्थानयत्नापेक्षासु वर्तते, वि अास्था यालम्बनयोगस्थानापेक्षयो- रपि, हे प्रास्थानीयत्नयोरास्था, प्र अपेक्षाऽलम्बन चास्था, लि भास्पद प्रास्पदं पदसत्ययो, में प्रास्पदं तु पदे सत्य, वि पास्पद कृत्यपदयो, हे प्रतिष्ठा कृत्यमास्पद', श्रा आस्फोत. प्रास्फोतन्तु प्रास्फोतन्तु पुमानर्कपर्ण वात् कोविदारके । आस्फोता गिरिका च वनमालवा च योपिति, में प्रास्फोत: कोविदा- रार्कपर्णयोः। प्रास्फोता गिरिकां च वनमा, हे प्रास्फीतशार्कपर्ण सवादास्फोस. कोविदारके। प्रास्फोसा गिरिकता सवाद वनमा च विश्रुता, वि प्रास्त्र आस्य मुखे च तन्मध्ये तवे च स्त्रिया स्थिती, मे प्रास्त्र वतो वक्त मध्ये स्थितावासत्रा च विश्रुता, वि पासत्र मुखभवे मुखे । मुखान्तरासा तु स्थित्या, हे आह शंपनियोगयोः, मे प्राइ क्षेप नियोगे च, आहशब्दो नियोगार्थ क्षेपार्थऽपि निगद्यते, वि गाइत गुणिते चापि ताडिते च सपार्थके। सवात् पुरातनवस्त्रऽपि, मे सपार्थफे। प्राइत गुणितेऽपि समात् ताडिते नामितेऽपि च । समान् पुरातनवस्त्र च, वि पाहत तु पार्थः । गुणिते ताडिते चापि, हे प्राइस गुपिते इते। स्टपोत घ, त्रि आयो सहयजयो., मे प्राय सगरे यागे, वि पाश्व समरे यज्ञ, हे पाहयौ यागसारी, वि याहार श्राहारः सवादाहरणे भोजने घ पुमानय', मे प्राधागे भोजने हारे भदाहरणेऽपि प, वि पाशागे हार पाररणाने, हे पाहो पाहो प्रत्र विचार च, मे पाहो प्रयविचारयो, मागे सारी रातो परिप्रश्नविचारणे, वि पाह आहत पाहतन्तु अरहर ·। मानिक-दूतस्। शानिक. आङ्गिक दिननिर्वये विलिङ्गमथ न इयोः । नित्यक्रिया- भोजनयो ईन्द प्रकरणमा च, मे. प्रानिक दिननिर्वत्यै भोजने नित्य- कर्मणि, वि. आङ्गिक सत्रात् पुनरहर्निवयं नित्य कर्मणि। भोजने ग्रन्थभागे च, हे. प्रानिक दिननिर्वत्यै सत् क्लोवं नित्यकर्मणि, वि. भोज- नेऽपि तयाङ्गिक, हा. इभेदे च रुपोको चापाकरणानुकम्पयोः, मे. इ खेदे च पोको च कामदेवे त्वनव्ययं, वि. इ: सपात् क्रोधे प्रकोपोतो, हे. माधव: सूक्ष्म- संजय विद्या दक्षिणलोचनम्। गन्धर्वः पाञ्चजन्यश्च इकारश्च मखाङ्करः, मा. इगन्धा. इक्षगन्धा कोकिलाचे कोनयां कासे च गोक्षुरे, मे, वि.. इचुगन्धा काशमोदीकोकिलाचे गोचरे, हे. इनाकु. इधाकुः कटुतुम्वो स्त्री सूर्यवंश्युपे पुगन्. ये इनाकुः करतधनां च सूर्यवं पपेऽपि च, वि. ETF कातुम्वयां नृपान्तरे, हे इङ्गः सत्रादड,ते ज्ञाने जगमे गितयोरपि, मे, वि. : सवादिगिले भने। ज्ञानजगमयोश्चापि, हे. जगमेशितयोरिङ्गः, त्रि. इनित. इतन्तु चेटायां गमनेऽपि च, हे. जवा. इया दानेऽवरोऽर्वायां सनमे स्त्री गुरौ त्रिपु, मे, इजत्रा दानेऽवरायां सङ्गे गयो गुरौ मतः, वि. या दाने मगधरेऽर्चने, हे. जत्रा समात् सङ्गमे दाने यागेऽर्चायां गुरौ पुमान्, त्रि. उडा तु युधयोपिति। मौरमेयवान वचने वसमत्यामपि स्त्रियां, म.ड़ा वाचि गवि चौगाविड़ा च बुभयोपिति, वि. इलायत् खर्गनाडोभूवाग्गोपु युधस्त्रियां, हे. गोभूवाचम्खिड़ा इलाः, अ. इड़ा वर्ष प पानीये भूमौ वाम्ममरे मना, अने नाड़ीखगचिनिविड़ा, ह. इन. इन मम ने गते विष, में इतं गते स्थाहिन्नाने, वि. पसर. इतरोऽन्यव पामरे, मगरः पामरेऽन्यमिन, विरे. 'रारम्वन्यनीघयोः, श्र. सरग मो यस नियम पसभ्यविभागयो, यि. इतो यतच ·नि-इन्द्र। भागवत् पञ्चम्यर्थे नियम च, हे. इति. इति प्रकरणे हेतौ प्रकाशादिसमाप्तिषु। निदर्शने प्रका- रे पादनुकर्ष च सम्मतम्, वि. इति स्वरूपे सान्निध्ये विवक्षानियम मते । हेतौ प्रकारप्रत्यक्षप्रकाओऽयवधारणे। एवमयं समाप्तौ सत्रात्, हे. इतिशब्दः स्म तो हेतुप्रकारादिसमाप्ति, ह. इति चेतौ प्रकाशने । निदर्शने प्रकारे मात् परकत्यनुकर्पयो । समाप्तौ च प्रकरणे, मे. इति हेतुप्रकरणप्रका- शादिसमाप्तिपु, अ. इतिकथा. भवेदितिकथाऽपार्थवाचावयनथ्योः, मे. भवेदिति- कथा नष्टधर्मेऽपार्थ वचसत्रपि । अयडे ये,वि. इतिकथा व्यर्थभाषणे । अत्र - ये नष्टधर्म, हे. इतिह. इतिः सत्रात् सम्प्रदाये, ह इत्वर. इत्वर्यसतत्रां पथिके कर कर्मणि च विप, मे. इत्वगे दुर्विधे नौचे पथिकक्रूरकर्मणोः, वि. इत्वरः क्रूरकर्मणि। पथिके दुर्विधे नीचे समादित्वयभिसारिका, हे. इदानीम्. इदानीम् वाक्यभूपायां सम्प्रत्यर्थ च दृश्यने, मे. इदानों साम्प्रत वाक्यालङ्कारे, हे इदानों वायभूषायां सम्प्रतार्थ च वर्तते, वि इ. मातप्तदीप्तयोः, वि. इसमासपदीप्तयोः, मे. म. दूझ ? समिद्भिदि। कामे वसन्ते काई सत्रात्, हे. इन: पत्यौ नृपार्कयोः, मे. इनः सूर्य नृपे पनवौ, वि. इन: शक, हे. पूनः सूर्य प्रभो, अ. उन्टीयर इन्दीवर युक्लिये पत्तायोरिपशि, मेन्टेयर कुवलये वामिन्दीवरी मता, वि. इन्दीवरं नीलोत्पलमिन्दीवरी शतावरी, हे. इन्द लेखा. इन्दुलेखाऽस तासोमनतामशिकलासु च, में, वि. इन्दु- लेखेन्दुसण्डके। गड चौसोमलतयोः रे इन्दले सा गुड़ पाच मि. वि. इन्द्र. इन्द्रः प्रमादितत्रभेदयोगभेदान्तगमस् । इन्द्रा फपिका के सी समात्, मे इन्द्रः प्राचीपतावन्तरात्मन्यादितयोगयोः । इन्द्रा फन्धि- दून.

·इन्ट्रिय-दूष्टगन्ध । ज्यके, वि. इन्द्रः शानोऽन्तरात्मनि। आदितेत्र योगभेदे च समादिन्द्रा तु फणिज्जफे, हे. इन्द्र आत्मनि वास, वि. भन्दादिदिपयाः पञ्च प्रसिद्धा इन्द्रसंजया। ग्रेट इन्द्र. समाख्यातो देवराज इन्द्र उचाते, अने. इन्द्राणी करणे स्त्रीणां पौलमौसिन्धु वारयोः, वि, मे, इन्द्राणी सूचना निर्ग ण्डयां स्त्रोकर पेऽपि, हे. स्थादिन्द्राणौन्द्रयोपिति स्त्रीबन्धे सिन्धुवारे च, लि. पून्द्रिय. इन्द्रियन्तु पीके रेतसि मत, मे. इन्द्रिय च पोके स्याद, इन्द्रिय रेतसि स्मत', वि. इन्ट्रियन्तु चक्षुरादिषु रेतसि, हे. होके रेतसीन्द्रियं, लि. पूभ्य, इभ्या करेणुशासषयोः स्त्रियांमाढव च वाचावत्, मे. इस्य आढेव करेणां तु भवेदिभ्या तु ससको, वि. इभ्यो धनवतीभ्या तु करेणी समकौतरी, हे. पूरा. ग भूवाक सुराब,षु, मे. इरा वारिसराभूमिभारगोषु प्रयुजरने, वि गभानाक्तुगभूमिषु, हे. इरा भूवासरास, स्त्रात्, अ दूरामब्दो बुधै जयो भुवि वाचत्रशनेऽम्मसि, ह. इरिण इरिण शून्यम घरम्, अ. v. ईरिण. धूला कलने सौम्यसत्र धरिला गवि वाचि च, मे, वि. एलोवों वाक् बुधस्त्री गौः, हे. इला भूवायुधागनाः, त्रि. इला भूमि- मता गौश, अने. इला वाग्धरयोरपि, ह. दूलल. इल्खला तारकाभेदे ना भेदे देतात्मायोः, मे, स्तारकाभेदे इल्वलो दैतमन्मयोः, वि. पूललो मन्मादैनयोः। इल्लला. ससारकाभेदे, हे पुर. टमाशंसितेऽपि स्यात् पूजिते प्रेयसि विषु। सप्तमन्तौ पुमान् लोव संस्कारे कतुकर्मणि, मे. इष्टमौपि ते कतुकर्मणि । पूजेत्र प्रेयसि संस्कारे योगे, हे. इष्टमाशंसिने पूजामम प्रियतमऽन्ययत् । दूर संस्कारयोगे च यागे च कतुकर्मणि, वि. कलाविष्ट प्रिये लिप, वि. इटगन्ध: सुगन्धौ स्यात् विपु लीवन्तु वालुके, मे. दूर- दूला. दूल्वला- इटगन्ध.

·इष्ट-ईवर। गन्ध सुगन्धिः समात् इटगन्ध तु वालुके, हे इष्टि मसाऽभिलाषेऽपि संग्रस्नोकयागयोः, म. रष्टिः सवादभिलापेऽपि संग्रहश्लोकयागयोः, वि अथेटि मलेच्छयो:। संग्रह- श्लोके, हे इरिांगेच्छयो:, अ इथः कामवसन्तयोः, वि वास. धूष्वास कामुके पुमान् । त्रिषु सत्रात् पके चेपोः, मे. पूष्वासो धन्विधनुयो, वि इष्वासो धन्यविनो:, हे इस् ए सत्रात् खेदे प्रकोपोतो, हे ई ई विषादेऽनुकम्पायां लक्ष्मयां पुनरनव्ययम्, में ईकोधे दुस- भावने। प्रत्यक्ष सन्निधौ चापि, हे ई दुखभावने कोपे लक्ष्मवामीः स्थादन व्ययम्, वि ई दुःखभावने कोधे प्रसव सन्निधावपि, ह गोवि- न्दश्च विमतोंश प्रान्त सत्राद, वामलोचनम्। नृसिहास्त्र तथा माया कारोऽपि सुरेख :, मा বুদ্বয় ईक्षण' दर्शने शि, में ईसण दर्शने हटो, वि. चक्षु- दशनमीक्षण', त्रि ईति ईति ढिम्बे प्रवासेऽतिच्या दिपट्स च स्त्रियां, में. ईतिः प्रवासे डिम्ब स्यादमिथ्यादिपट म च, वि इसिरजन्ये प्रयासे, हे. ईमि- टिम्बप्रवासयो, अ ईरण ईरिण परे शून्य, में ईरिण शून्य ऊपरे, वि, ई. ईश ईशा लागलदण्डफे । ईश. प्रभो महादेपे, में ईशः सभी करे स्थाद, ईशा लागलदण्डके, वि ई. स्वामिनि रुद्रच यादी - दण्डके, हे प्रभु गरयोरीशः स्त्रियां लाग्नलदण्डके, वि ईशान ईशानं मोतिपिकीय पुलिङ्गः सवार बिलोपने, मे. ईखर खरो मन्मये शम्मौ नाटये सामिनि चान्ययत्। परी घरोमायो, मे खरो विभौरान शम्मी सामिनि मन्मथे। पात्या- मोखरामावि ईजरः .सामिनि पिदे मग्मय पीसगट्रिना, हे. , ·: . ईम्-उच्चिद्रट। गौरीखरा शिवा स्वामिकन्दर्पऽपोवाः पुमान्, त्रि ईस् ईस् दुःखभावने कोपे, मे ईहा होद्यमवाञ्छयो, मे सवादीहोद्यमबाञ्छयो, हे ई हा बूद्यमवाध्यो, वि, वि ईहाग ईहाम्गस्तु पुसि सत्रात् कोकरूपकभेदयो , मे ईहा- ग' सवाद्रूपकान्तरे। एके जन्तौ च, हे हाम्हगो के जन्तौ प्रभेद रूप- कसत्र च, वि नाटये हाम्गो टके, त्रि उ सम्बोधनरुपोक्तयोरनुकम्पानियोगयो। पदपूरगणे च पाद- मूरपणेऽपि च दृश्यते, मे उ सम्बुद्धौ रुपोक्तौ च प्राम्भ वाचौत्यनव्ययम्, वि उ रोपोक्तामन्त्र पार्थके, हे गमरेशस्तथा विष्ण रिन्धिका च गजाला । दक्षकर्णश्च विजय उकारा मन्मथाधिप , मा उकार शङ्कर. प्रोक्त उकार- थापि लक्षणे, ए उक्तमेकाक्षरे छन्दसत्रक्त सत्रादभाषितेऽपि च, वि मेकाक्षरच्छन्द मुक्त सवाद भाषिते विष, मे उग्र शूद्रासत क्षवाद, रुद्रे पु सि त्रिपूत्कटे । स्त्रो वचाचुद्रयो, मे उग्रः शूद्रासुते क्षत्रात् श्रीकण्ठे चोत्कटेऽन्यवत् । उग्रा वचाच्छिधि- कयो, वि उग्र क्षत्रियतः शूद्रयां सूनावुत्कटरुद्रयो । उग्रा वचाच्छि छिकयो', हे उग्रोऽन्त बजे शिवेऽतुरञ्च, त्रि उग्रर्गन्धा उग्रगन्धाजमोदाया वराया शिक्षिकौषधी, मे, वि उग्रगन्धा वचाक्षेत्रयवान्योगिक्षिकौ पधो, हे उग्रगन्ध बचानेवयमानिके, वि उचित उचितन्तु भवेन् न्यस्ते मिते ज्ञात समनसे, मे उचित मोक्तमभ्य ने मिते जाते समनसे, वि उचिस विदितऽभ्य ने मित युकपि, हे उजुटा रमोनस्त्र प्रभेदे समाद, उच्चटा दम्मचर्ययोः, वि उटा दमाचर्यायां प्रभेदे लशुनसत्र ध, हे पश्चिाट उचिटणागतमत्व कोपनपुम्पे, मे . उचिटो उग्र । .

·उचित-उत्कलिका। मौनभेदे तथा कोपनपूरुले वि उच्चिङ्गटः कोपने मौनभिद्यपि, हे. उछित. उच्छित त्रिषु ‘सजाते समुन्नद्दप्रयो:, मे. सत्रादु- छितन्तु सञ्चाते समुन्नहारयोः, वि. उछित' बचजातयोः। प्रई सवात्, हे. जातोन्नवप्रहाः मुत्ररुच्छिताः, अ. उच्छासः प्राणनेऽपि च । आख्यायिकापरिच्छ देऽप्या- खासेऽपि पुमानय, मे. उच्छास' माणनाखासगद्यबन्धगुणान्तरे, वि. उच्छासः प्राणने प्रवासे गद्यवन्धान्तरेऽपि च, हे. उनुम्मित. उज्न म्भितं विष तुफुल्ले चेष्टायां तु नपुसकम्, मे. उज्ज - म्भित तु चेटायामुन्फल्ले चाभिधेयवत्, वि. उज्ज,म्भितमुत्पु ल्ले चेष्ट. उच्छास. वा तेऽपि च, हे . उस उज्वल. उज्ज्वलो दीप्तशृङ्गारविशदेषु विकाशिनि, मे, वि.उज्व- लस्तु विकासिनि। पृङ्गारे त्रिशदे दीप्त, हे. उडुप. उडुपं तुमऽस्त्रियां। चन्द्र पुसि, मे. उडुपस्तु सवे चन्द्र, वि. उडुपः सवपशिनो., है. चन्द्रे नाऽस्त्र बडुपः सवे, वि. उड्डीश. उड्डोशो ग्रन्थभेदे सत्रादुड्डीभञ्चण्डिकापतो, मे, वि. उड्डोमाः चण्डोशे शास्त्रभिद्यपि, हे. उत्. उत् सगात् प्रश्ने वितर्क च, मे, उतात्यर्थ विकल्पयोः। समुच्चये वितर्क च प्रश्नच पदपूरणे, उत प्रश्ने वितर्के सत्रात उताप्यर्थ विकल्पयोः, वि. उत प्रभवितर्कयोः । समुच्चये विकल्प च, हे. उताहो. उताहो परिप्रश्नविचारयोः, मे,v, आहो. उत्कट, उत्कटतोत्रमत्तयोः, मे, वि, है. उत्कलिका. कथितोत्कलिकोत्कण्ठाहेलासलिलवीचिपु, मे. उत्कलिका तु हेलायां तरगोन्कण्ठयोरपि, हे. भवेत्कलिकोत्कण्ठाईलामलिल- वीचिपु, वि. स्त्रियासुत्कालिका हेलोत्कण्ठासलिलयोचिषु, वि. विद्यादु- कालिकादमत्कएठाधीचिवाचकम, हा. 4 ·उत्तम. प्रधाने समात्, उत्तर. उत्घोषण-उयान। उत्चे पण, उतचे पणन्तु व्यजने धान्य मर्दनवसुनि, मे, वि. उत्ने पण मुचनम् । घ्यजन धान्यमलनवस्तु, हे. उत्तंस. उत्तंसः कर्षपूरेऽपि शिखरेऽपि च न स्त्रियां, मे. उक्स: का ईपूरे सत्रात् शेखी च वतंसवत्, वि. उत्तंस. ओसरे कर्णपूरे चापि वतंस- वत्, हे. ५. गवतंस. उन्तप्त. उत्तप्त शुकामांसेऽथ त्रिषु तप्त परिमते, म. उत्ता शुकमासेऽपि सन्तप्तं च परिभये, वि. उत्तप्त चञ्चले शुष्कमाससन्तप्तयो- रपि, हे. उत्तप्त शुष्कमामेऽपि, नि. उत्तमा दुग्धिकायां त्रिषु च भद्रके, मे. उत्तमा दुग्धिकायां सवाद, उत्कृष्टे चोत्तमोऽन्यवत्, वि. उत्तमा दुग्धिकोषधौ। उत्तम तु हे. उत्तरा दिग्विशेपे च स्न पायामर्जुनसत्र घ। विराटसा सुते ना सवाटूोदौचत्रोत्तम त्रिषु । नपुंसक प्रतिवाक्य, मे. उत्तर प्रति- थाकेर बाद ऊोदीचरोत्तमऽन्यवत् । उत्तरस्तु विराटसत्र सनये दिशि चोत्तरा, वि. उत्तर प्रवणोर्ध्वयोः। उदीचामतिवचसोरुत्तरस्तु विराटने, हे. उपर्युदीचश्रेष्ठ प्वपुरत्तरः, प्र. उत्तानमगभौरे सवाद, अहासप्रशयिते त्रिषु, मे. उत्तान सवादगम्भीरे तथा सुप्तोन्मुखेऽन्यवत् , वि. उत्तानः सुप्तोन्म,स- • गभौरयो., हे. अगम्भौरऽपि चोत्तानः, त्रि. उत्ताल उत्कटे बेठे विकराले सवनम, मे. उत्कटे । अपि विकरालेऽपि सपाइतालः सवनम, वि. सताल- स्वरिते कपौ। ठोत्कटकरालेषु, हे. उत्तालमुन्नतेऽपि, च. उत्थान. उथानमुद्यम सन्चे पौरुपे पुस्तके रणे। प्राङ्गणोजम- हर्ष मलपेगेऽपि न इयोः, मे. उत्थानमुद्यम सन्चे पौरुषे पुस्तके रणे । पहनोहमार्पषु मलवेगेऽपि कोसिस वि. उत्थान सैन्ये पौरपे युधि पुस्तके। समोहमषु बास्सनोमनचैत्ययोः। मलोत्सर्ग, रे. उत्यान' पौरपे उत्तान. उत्ताल. उत्ताल . .

·उत्पल. उत्थित-उत्सेध । ५५ सन् सन्निविटोहमऽपि च, अ. उत्थित. उत्थित सत्रात् विपत्पन्न प्रोदते रहिमयपि, मे. उत्थितं धियुक्त च प्रोद्यनोत्पन्नयोरपि, वि. उत्यित। हिमत्मोद्यतोत्पन्नेषु, हे. उत्थितास्वमी। हिमत्मोद्यतोत्पन्नाः, अ. उत्पतन, मत्रादुत्पतनमुत्पत्तौ तथोधगमनेऽपि च, मे. उत्पतनं समुत्पत्तौ नथोर्ध्वगमने स्मन, वि. सत्रादुत्पतनमुनम तौ। उत्पत्तौ, हे. उत्पला तुपचर्पयां होय' कुष्ठप्रसूनयोः, में.. वत्पल मांसम्पून्ये सत्रात् कुष्ठन्दीवरयोरपि, वि. उत्पल कुष्ठ रहे। इन्दीवरे मांसपून्ये, हे. उत्पल नलिनं प्रोक्तमुत्पलं कुष्ठमुत्तमम्, पाने. उत्पलपत्र, भयेदुत्पत्नपात्र तु सद्दले स्लोनखपते, वि. उत्पलपत्र वृत्पलदले स्त्रीणां नखक्षते, हे. उत्तोदा. उत्प्रेक्षाऽनवधानेऽपि काव्यालङ्करणान्तरे, म. उत्प्रेक्षाऽ-' नवधाने सवात् काव्यालङ्करण ऽपि च, वि. उत्पल. उत्फुलं करणे स्त्रीणामुन्तालेऽपि विकसरे, मे. उतपसः कर स्त्रीणाम् उत्ताले च विकसरे, वि. उत्पु सः स्त्रीकरणान्तरे। विक- खरोत्तालयोः, चे. उत्सर्ग:. उत्सर्गः पुसि सामान्ये न्याये च तत्रागदानयोः, मे. रत्सर्गो वर्जने समागे सामान्यन्यायदानयोः, वि. उत्सर्ग तवागदानयोः । वर्जने सामान्यविधी, हे. उतार्गो न्यायदानयो । सामान्येऽपि, त्रि. उत्सव. उत्सवो मह उत्से के इच्छाप्रमरकोपयोः, में, वि. उन्मयोऽमर्ष महेऽपि च। इच्छामसर उत्मके, हे. समकार्मायोरिछामसरे रत्सवः . उत्पादन. उत्सादनं समुल्लेखोराहनोइनेगु र, मे, वि. सादनं समुख खोबर्तनोहाहनेषु च, हे. उत्साह उत्माहत यम सूबे, मे, वि. उत्सेध. उन्धमा का ये न सी कोव सहननेऽपि र, मे. उमेधः ·- कर्मणोः, ५६ उद-उदात्त । थोच्छ्ये काये, वि. उत्ोध उच्छुथे । संहननेऽपि, हे. उत्सेधः काय उन्नतिः, प्र. कायेऽपुत्रत्मेध इप्यते सद्भिः, इ. उद. उत् प्रकाशे विभागे च प्राबल्याऽखास्थाशक्तिषु। प्राधान्ये बन्धने भाने मोक्षे लामो कर्मणोः, मे. उत्प्रकाशे वियोगे च प्राबल्यावास्था- शक्तिषु। प्राधान्य बन्धने भावे मोक्षे लाभोलकर्मणः, वि. उत्पधाने प्रकाशे च प्रावल्यासास्थाशक्ति। विभागे बन्धने मोचे भाचे लाभो - है. उदच्(). उदग दिगदेशकालेषु वाचावत् वितयेऽव्ययम्, मे. प्रारा- दप्रतागितेते दिग्देश कालतोऽव्ययम् । प्राचोदीचत्रमतीचधानां वाचक सवादनव्ययम्, वि. उदण्ड राल. उदण्ड पालः पुंसि सत्रात् सर्प र त्स प्रभेदयोः म, वि. 'उदण्डपालो मत्याधिभेदयो हे. उदन्तः साधुवार्तो, मे, वि उदन्तः साधौ वार्तायां, जे. उदय. उदयस्तु पुमान् पूर्वपर्वते च समुन्नती, में, उदयः पूर्व- पर्वत चोन्नतावपि, वि. उदयः पर्चतोन्नतो, हे. उदयोऽद्रावुन्नतौ च, वि. उदयन. उदयनमुदये कोव वदेशागतयोः मुसि, में. भदुद- यनो वामराजेऽगम्नतमुनावपि, वि. उदयनस्तु वत्सराजे घटोद्भवे, हे. उदर. उदर जठरे युधि, मे, वि. उदर तुन्दरणयोः, हे. उदरथि. भगेडहरविः पुंसि समुद्रे च वियन्मयो, मे. उदाथि: समुद्रेच वियन्म गो, वि. उदरथि वियन्यायो। अध्यौ, हे. उदक उर्क एच्यकालौनफले मदनक गटफे, मे. उदक एय त्कालीयफन्ले मदनरुगटनी, शि, वि उदर्क पत्तर कालपले मदनफण्टके, हे. उदमि. उदकित्मभे वाचानिनः पुसि इताशने, मे. उदर्चि- रत्नमे वो, वि, वि. उदरित्प्रभेऽनो चहे. उदात्त हरान्तरे। दयात्यागादिसम्पन्चे । " उदात्त. काव्या- ·उदान-उडान । तो दाटमहतो, वि. उदात्तो दाटमहतो हाच स्वरभिद्यपि, हे. उदान. उदान उदरावर्ते वायुभेदे भुजङ्गमे, मे. उदामोऽपुत्रद- रावते मरुत्सर्प विशेषयो', वि. उदानः पवनान्तरे। सर्पभित्रदाय, हे. उदार. उदारो दाटमहतो दक्षिणेऽप्यभिधेयवत्, मे, वि. दारो दक्षिणो महान् दाना, हे. उदारो दाटमहतो, अ. उदारौ दक्षिण- स्थलौ, त्रि. उदारास्थौ महद्दचौ, अने. उदास्थित. उदास्थितः मसौहारे प्रवणयावसिते घरे, मे. उदा- स्थितः प्रतोहारोऽध्यक्ष च प्रणिधौ चरे, वि. उदास्थितश्चरे हास्येऽयक्षे, हे. उदास्थितश्चरे डा:स्खे, वि. उदित. उदितं सूत उगते, मे. उदितं प्रोक्त उगते, वि, वि उदित' वहतोतयोः, हे. उदुम्बर. उदुम्बरसु देहल्या वृक्षभेदे च पण्ड के। कुष्ठभेदेऽपि च पुमान् साम्ने तु स्यान् नपुंसक, मे. उदुम्बरस्तु देहलता रक्षजातौ च पएर फे। पदुम्बर स्मस तामे कुष्ठभेदेऽपुत्रदुम्बरः, वि. उदुम्बरः कुठभेदे देहलवी पण्डफे सरौ। उदुम्बर साब, हे, द्रुमे मद्देऽपुरनु स्वरः, त्रि उदखल. उटूपल गुग्गु लौ सत्रादुलूखलेऽपि न इयो., म. v. उलूखल. स्टूढ. उदूहमूढे स्थूले समात्, म. उटूर वि. उदः पीयगेदयोः, हे. उहाहित. उहाहिसमुदीर्ण सत्रात् वहग्राहियोस्त्रिपु, मे. रा- हितमुपन्य ते वहग्राहितयोरपि, वि, हे. उह. उह स्वाद देहजानिले । भग्नौ हमापुटे समऽपि, मे. उः समात् पावके हमापुटके देहजानिले, वि. उहो हसपुटे बनौ साधार्या देहजानिले, हे. उहात. उहारास्त पुमान् पादरासलने समुपकम। पवनाभ्यासयोगस्य कालभेदे च कीर्तितः। उत्तुङ्गे मुहरेऽपि समात, मे. हातःकरत ऊढे स्यून सत्रात, .

·उद्दन्तुर-उद्दान्त पादयलने समुपक्रम । पवनाभ्यासयोगाय कुम्भका दिवयेऽपि च । उद- ने मुद्गरेऽपि समान, वि. उद्दानः समुपको । मुहरेऽभ्यासयोगाय कुम्भकादिवयेऽपि च। पादस्सलन उद्रा, हे. उद्दन्तुर. छद्दन्तर स्त्रिपुत्तुङ्गे करालोत्कटदन्तयोः मे, रहन्तुरः मत्रा- दुझे करालोत्कटदन्तयोः, वि. उद्दन्तरः कराले घाइतुङ्गोत्कटद. . न्तयोः उद्दाम. .उद्दामो बन्धरहिने स्वतन्ये च प्रवेतसि, मे. उद्धरण. सपाइहरणमुद्यारवान्तामोन्मूलनेष्वपि, मे. उद्धरणं ससु- धारवान्तानोन्मूलनेष्वपि, वि. सराइहरणमुन्वये । भुकोष्मितोन्मूलनयोः, है. उन्मूलनेऽपुत्रहरणं, त्रि. उहव. उच्चवो यादवभिदि मईच क्रतुपाचफे, मे. उहवो मातुले विष्णोरुमचे कतुपावके, वि. उद्धवः केशवमातुले । उत्म कतुषको च, है. टवान. उद्यानमुते याचालि चुत्रा नपुंसक, में. मुजते चुला, वि. उहानमुद्गमे चुरा, . चुलगामुद्यान मुद्गम, वि. उद्दार, छहारोहमाणे, में, वि. उहार: पाहणेह त्योः, हे. उडत. उहत सत्रात् विक्षिप्त परिभुक्नोष्मितेऽपि च, मे. क्षिप्त मुटेऽपि चोइ त', त्रि. उहत स्वादुलिने परिभुक्नोस्मितेऽपि च, हे स्थाडतं तु तुलिते परिभु कोमितापि च, वि. उद्धट उगटः कच्छपे सूर्य, मे. V. इमुट. उद्यान सवान्निःसरण वनभेदे प्रयोजने, मे, हे. उद्यान यमभेदे स्वात् नि:सतेऽपि प्रयोजने, वि. सत्राद्यान' निःसरणे अनभेदे प्रयोजने, म मोतं विपिनमुद्यानमुद्याने गमन स्मत, अने. उद्रय उद्रयो रथकोले सवातावचूड़ाख्यपक्षिणि, में . उहर्तन उद्वर्तनमुत्पतने विलेपने घर्षणे लौवं, मे. उसन पोत्मसने प्यपाहतो विलपने, वि. उर्तन विलेपने। अपारताउत्पनने, हे. उद्यान्न. उदान्तो निर्मदगने पुमानुमिते विधु, मे. उद्यान उडान्त ·५९ उहाहन. उदाहन-उपकारिका। उनी निर्मदे हिपे, हे. उद्दान्तो निर्मदगजे समुद्गीर्ण घ वाचावत्, वि. उदाइन प्रणोते समात् रज्ज्वामुडा हनी मसा, मे. उद्वाहन हिसौतेत्र सवात् रज्ज्वासुबाहनी मसा, वि. उदाहन हिसौतेत्र सत्रावाहनी बराटके, हे. उग, उहग क्रमुकोफले । उद्दे गोऽपुरद बालकोई जनोहमनेषु च, मे,वि. उगपूगिकाफले । उद्देगस्त डेनने सवात् सिमिते भौघगामिनि । चद बाहौ च भयेऽपि सत्रात्, हे. फल पूगसत्र घोडेग, वि. उन्न. उन्न क्लिन च सुरत, मे. उन्नलिने दयापर, है. उन्न किन्ने च सूरण, वि. उन्नशि. उन्नतिसादंदारेषु सम्वाउदयेऽपि र, वि. उन्नति- स्तायोपिसि । उदये च समद्धौ, हे. उन्मत्त. उन्मत्त उन्मादवति धूस्त रमुधुकुन्दयोः, मे, वि. उन्मत्तो मुचुकुन्द समात् धत्तूरोन्मादयुक्तयोः, हे. बाद,धू सूरऽपि चोन्मत्तः, वि. उन्माथ. उन्नाथः फूटयन्त्र समान मारणे घाराके पुमान्, मे. उन्मायः कूटयन्त्र सवान् मारणे धानकेऽपि च, वि. उन्माथो मारणे फूटयन्वधाग- कयोरपि, हे. उन्मायः कुटयनोऽपि, त्रि. उप सत्राधिकार्थे च होनार्यासन्योरपि, मे. उप सामर्थ- दाक्षिणदोपाख्यानातत्रयेषु च। प्राचार्यकरण दाने व्याप्तावारम्भपूजयोः । उद्योगेऽपि च लिभायां मरणार्थोपमार्थयो । उप होनेऽधिक प्रोक्तोऽप्यास पुत्रप कीर्तितः, वि. उपासन्ने होनेऽधि के सादृश्यप्रसियलयोः। तद्योग- ध्यातिनाम करवारमादानयोः। दक्षिणाचार्यकरण्होपास्यानार- येषु च, २, उपकार. उपकारदोषकती विकीर्थकुसमादिषु, मे. उपकारस- पक्षती विकीपकु मुमादिषु, हे. उपकारिका, उपकारिकोपर्वा पिटभेदे पालये, मे. रिका। पिटभेदे गई रानामुपकसमिपीप्यते, वि. उप. उपका- ·. उपगम. उपचार. उपकार्य-उपनाह। उपकार्य, उपकाया राजसमनुप्रपकारोचितेऽन्यवत्, मे, वि. उप- कायर्या राजगहमुपकारोचिताऽपि, च, हे. उपकम. उपक मस्त पधायां ज्ञात्वारम्भे च विकमे। चिकित्सायां, मे. उपक्रमः सत्राइपधाचिकित्सारम्पविकम, वि. उपक्रमस्तु विक्रम उपधायां सदाद्याचिख्यासाचिकित्सयोरपि । प्रारम्भ, हे. उपायपूर्व प्रारम्म उपधा चापुरपक्रमः, अ. उपगमः खौकारेऽन्तिकसपणे, म. उपगमः पुनः । चह्नीकान्तिकगतो, हे. अगोकतायुपगम: समीपगमनेऽपि च, त्रि. उपग्रह. उपग्रहः पुमान् वन्दनामुपयोगेऽनुकूलने, मे. उपग्रहो बन्दनासुपयोगेऽनुकूलने, वि. उपग्रहोऽनुकूलने। बन्दुधपयोगयोश्च, हे. उपचारस्तु सेवायां व्यवहारोपर्ययोः हे. उपचित भयेपचित दग्धे समुद्दे वाचत्रलिजक, मे. भवेदुपचित दिग्ध सम्म च समाहित, पि. उपचितः समाहिते। घटछे दग्धे, हे. उपतापस्वरायां सत्रात्तापगदयोरपि, मे, वि. उप- तापो गदे गापे, हे. उपदंभ. उपदं भो विदंगे च मेदगेगान्तरेऽपि च, मे, उपदंशो- ऽवदो सवान् मेरोगेऽपि वर्तत, वि. उपदयोऽवद सत्रान् मे इन- सवामयेऽपि च, हे. उपधान. उपधानं विपे गेण्डौ प्रणयेऽपि नपुंसकम्, मे. उपधान' विशेषच गेपके प्रपयेऽपि च, यि उपधान' तु गेएडुके। व्रत विषे र प्रापये, हे. अथ गेएडुके। विशेष चोपधान, लि. उपधि. उपधिः पुसि व्याजरथानयोः, मे. उपधि जिचकयोः, विहे. उपधूपित. उपधपिस पासबमरणे परिधपित, में, वि. उपधूपित पासबमरपे धूपित पि च, हे. उपनाए. उपनाहो अणालेपपिण्डे घोषानिवन्धने, मे, वि. उप- मागे दीपानिमन्धने । बणजे पनपिएडे घ, हे. उपताप. .

·उपनिषद-उपसर्ग। उपनिषद, भयेदुपनिषद,धर्मवेदान्तविजने स्त्रियां, मे. भवेदुपनिष- इमें वेदान्तऽपि रहसत्रपि, हे. उपनिषत्तु वेदान्त रहमधर्मयोरपि, है. धर्म रहमत्रपनिपत मात्, प्र. रहमे स्वादुपनिषत् समीप सदने- ऽपि च, त्रि. उपसव. उपलवः सैहिकेये विभवोत्मानयोरपि, में, वि. उपायौ राहत्मानौ, हे, लि. उपरत. उपरतो व्यसनार्ने राङग्रस्तन्दुसूर्यप्रयोः, मे. उपरक्त सैहिकेये सहे व्यसनातुरे, वि. उपरक्तस्तु वर्भानौ व्यसनातुरे। अस्सार्कगणिनोः, हे. व्यसनात चोपरतः, त्रि. उपराग. उपरागस्तु पुसि सत्रात् राजग्रन्तार्कचन्द्रयोः। दुर्ष ये ग्रह- कालोले व्यसनेऽपि निगद्यते, मे. उपरागः परीवादे राङग्रस्तार्कचन्द्रयोः । दुर्नये ग्रहकल्लोले, वि. उपरागो राहुन तार्कचन्द्रयोः। विगाने दुर्गाये . राहौ, है. उपरागस्तु ग्रस्तान्दोश दुर्नय, वि. उपलः मसरे रने शर्करायान्तु योपिनि, मे. उपल: प्रस्तरे रत्ने पकरायां स्म तोपला, वि. उपलो ग्रावरत्नयोः। उपला तु शर्कराया, हे. उपला शर्कराऽपि च, अ. उपलब्धि उपलब्धिमतौ प्राप्तावपि जाने च योपिसि, मे. उपलब्धि- मतौ प्राप्ती जाने चापि प्रयुजवते, वि. उपलब्धि मती प्राप्ती, हे. लब्धिमसिमाप्ततः, लि. उपसत्ति. उपसत्तिः सनमाने सेघायामपि योपिसि, मे. उपसत्तिः सनम १ सेवायां प्रतिपादने, वि. उपसन्धिः सङ्गमाले प्रतिपादन सेषयोः उपसम्पन्न. उपसम्पन्नमुहिट' निइते च सुसंस्कृत, म. जानीया- दुपसम्पन्न निहते च सुसंस्कने, वि. उपसम्पन्न पर्याप्त संस्करामातयो- मते,हे. उपसर्ग. उपसर्गः पुमान् रोगभेदोपसक्योरपि, मे. उपसर्ग: मानो. उपल. उप- ·उपस्थ-उपाहिस। रोगभेदोपसवयोरपि, वि. उपसर्ग उपद्रये। प्रादौ च रोगभेदे च, ई. उपस्य. उपस्थः फसि कोड़े तथा मदनमन्दिरे, मे. उपस्थो मेट उत्पङ्ग भगे पायौ च कथात, वि. उपस्थः पायुमेट्टाक्योनिषु, हे. उपस्पर्श. उपस्पर्शः स्पर्शमात स्नानाचमनयोरपि, मे, वि. उपस्पर्श- खाचमनमानयोः स्पर्शमानके, हे. उपस्पर्शन. समानुपस्पर्शन स्परों स्नानाचमनयोरपि, मे, वि. सपा- दुपस्पर्शन साने स्पर्शाचमनयोरपि, हे. उपहर. उपवर समोपे समादेकान्तेऽपि नपुंसकम्, मे. उपहर समीपे सवादेकान्त चापुत्रपहरम, वि. उभर रहसि सन्निधौ, हे. रहो - न्तिकसुपहरे, प्र. उपहर रहास्थान समीप सत्रादुपहर', अने. उपहर सन्निधाने, ह. उपांशु. उपांशु नपभेदे समानुपांशु विजनेऽव्यय, मे, वि, हे. उपारुत. उपाकृतोऽध्वरहतपशूपद्रुतयो मनः, वि. उपद्रवे। मन्त्रण मोक्षितपशी, हे. उपासतोऽध्वरहतपणौ नोपद्रुने . . उपाशत त्रिषु, मे. उपाधि. उपाधि धर्मचिन्तायां कुटुम्बव्याप्टस ले। विशेषणे पुसि,मे. उपाधि धर्मचिन्तायां केतवेऽपि विशेषणे। कुटुम्बव्याप्टनेऽपि समात्, वि. कुटुम्वव्याप्टन धर्मचिन्तायाञ्च विशेषणे। उपाधिः, वि. उपाधिस्तु - धर्म याने विशेषणे। कुटुम्बष्याटते च्छमनि, हे. उपाय. उपाय: समभेदादौ तथैवोपगतौ पुमान्, मे. भेदादापाय: सत्रादुपागसौ, वि. उपासन. उपासन पराभ्यासेपुरपास्तावासनेऽपि च. मे. उपासन' पाराम्यासे शुष पायर्या च हिंसने, वि. समानुपासनमासने । शुश्र पायर्या भरा- म्यासे, हे. भराभ्यासेऽपुत्रपासन, वि. उपाहित. उपाहितोऽनलोत्पात पुमानारोपिते विषु, मे. उपाहि- गोममोत्माले पाहि पारपाहितः, वि. उपाशितः पुनः । पारोपितन- ·उम. उपोढ़-उल्लाघ। लोत्पात, हे. वङ्गरत्माते ऽपुपाहितः, त्रि. उपोढ़. उपोदो निकटोदयोः, मे, वि उपोढ़ जड़े निकटेऽपि हे. उम्. उ रोकीकतावपि। प्रवेऽपि समात्, मे. उप्र- झोलती रोपे,हे. प्रश्नडौरुते रोपे, वि. उमाऽयसी ईमवसौहरिद्राकोर्तिकान्तिष, में, वि. उमो नगरपट्टयोः। उमा गौर्या हरिद्रायां कोर्तिकान्त्यनसीयुच, हे. उमा दुर्गा तसो चाथ, लि. उरि (गै) उरर्युरररी च विस्तारेऽङ्गीकृती वयम्, मे. अर!रौ चोररी च विचार गोरुतौ वयम्, अ. उररी चोररी चोरी विस्ता- नौकतो त्रयम्, बि. अर्यररी चोररी च विस्तारमीकतावपि, हे. उरस्. उरो वक्षसि च छेऽपि, मे. उरः अठे च वक्षसि, वि. उरो वक्षसि मुखेत्र समात्, हे. उरी. उर्यरी चापुरभी प्राब्दी विसारेगी सतावपि, मे. v. उररी. उर्वरा. उर्वरा सर्वसस्यायभूमौ स्यागभिमात्रके, मे, वि. उर्वरा तु भूमाले सर्वमस्याढत्रभुव्यपि, हे. उल (लु) प. उलपो न स्त्री गुल्मिन्यां नाटणान्तरे, मे. स्त पभदे स्थात् गतिमन्यामुलपं मतम्, वि. उपस्त गुलिमनीटणभेदयोः, हे. टप्पमिद, गुलिमनुवलुपम्, वि. उलुक. उलूकः पुसि काकाराविन्द्र भारमयोधिनि, मे. उलूकः कुरुयोधे स्थात् पेचफे जम्ममेदिनि, वि. उलूकः स्यात काकाराविन्द्र भारतयोधिनि,हे. उलखल. उलूपल' गुग्गु ले स्यात् कण्डन्यर्थेऽपुत्रलूखल', वि. उलूपले गुग्गु लोटूखले, हे.v उटूखल. उखाधोऽपि शुचौ सणे दक्षनीरोगयोतिष, मे. घय शुचौ रुष्णे दक्षनीरोगयोरपि, वि. उग्मायो निपुणे पटे शुधि- उलप- उहाघ.

·- उल्लिखित-उस। उलिखित. स्वादुश्चिखितमुत्कीर्थे सनूस्ते च वाचावत्, मे. उल्सि- मिग ससुत्कीर्ण वायवच तनूकते, वि. उविखित तनूकते। उत्कीर्ण, हे. उय, उपा वाण मुतारालयोरुपः कामिनि गुग्गु लौरात्रिशेधे उपा- यान्तु केचिदाहस्तदव्यय, मे. उषा वापसुताराबवोरुप कामिनि गुग्ग लो, वि, उपा वाणात्मजा निशा, वि. उपा निशि | वाणपुत्रयां च,हे. उषा रात्री सदन्ते च, मे, हे. उपा रात्रौ तदन्ते स्थात् प्रवानव्ययमपुरमा, वि. उपम्, उपः प्रवरपसि लौव पिटनस्वाश्च योपिति, मे. उपः प्रभाते सन्धवायो, वि. उपः सन्धयामभातयोः, हे. उपित. उपिस युपिते दग्धे, मे, वि. उपित व्या पिते अष्ट, है. अथ दग्ध समापिस स्थितवत्यपि, त्रि. उष्ट्र. उष्ट्री कर्कयों करभे पुमान्, मे. उष्ट्रौ गोलकिकार्या स्यात् करभस्य च योपिति, वि. उौ सद्भाण्ड करभस्त्रिया, हे. उष्ट्रिका. उष्ट्रिका मत्तिकाभाण्डभेदेऽमि करभस्त्रियाम्, मे,वि. उष्ट्रिका सङ्गागडभेदे करभस्य प योपिति, हे. घडाण्डेऽपुष्ट्रिका भपेस, हा. मडाण्डे पुष्ट्रिका, वि. उपा. उष्णो ग्रीमे पुमान् दक्षाशीतयोरन्यलिङ्गकः, मे. उष्ण स्थादासपे ग्रीषा दक्षे, वि. उपणा ग्रोपदक्षातपाहिमाः, हे. उपां दधेऽपि नाऽतपे, लि. उणीप. उणीपन्तु शिरोये किरीटे लक्षपान्तरे, मे, वि. उणीपं खक्षणान्तरे। शिरोयेष्टे किरौटे च, हे. उणीपः शिरोयेष्टकिरीटयोः प. उपडीपो मूईमेटनेऽपुत्रत, इ. उम्मक उपाकस्तु निदाघे स्थाद, भातुरे क्षिप्रकारिणि, मे, वि. उसको धर्म उचलातुरयोः, हे. उन्न. उम्रो पेच किरणेऽमुरमाऽर्जुनरपतियोः, मे. उसा गनपचित्रायासुनस् किरणे. स्मृतः, घि उखा गव्य पचिसयोः। उसो मयने म्यात. हे. उपो.दौती गवि स्त्रियाग लि.

·। अ-ऊनिका ऊ वाक्यारम्भरक्षानुकम्पास्वपि च दृश्यते, मे ऊ वाक्यारम्भ अ रक्षारक्षरतिष्वनव्ययम्, वि अर्धेशो दीपिका वामश्रवण मधुसूदनः । इन्द्रश्चाप: पण्मुखश्च जकारो रक्षणाधिपः, मा. रक्षणे चापि ऊकार ऊकागे ब्रह्मणि, ए. ऊति. अतिः स्त्री रक्षणे सूरतौ, मे. अतिः सूत्रतौ च रक्षणे, वि. स्वादूतिः सूप्रतिरक्षयोः, हे. ऊन. ऊन होने रणोद्योगे, वि. जम्. अप्रग्ने रोपवाचित, हे. ऊ रुपोक्ती प्रच्छायो, मे. उ' प्रश्नच रुषोत्तौ च, वि. अररो, अरी. v. उररी, उरी. ऊर्ज ऊर्जस्तु कार्तिकोत्साहवलेषु प्राणनेऽपि च, मे. अर्जः कार्ति- के बले, हे. उत्साहकार्तिकावूर्जी, त्रि. ऊर्जा बले महोत्साहे, वि. ऊर्ण. ऊर्णा मेपादिलोम्नि स्वाद, भन्त विर्तके भवोः, मे, वि. ऊर्ण न मध्यगावर्त मेषादीनाच लोमनि, हे. ऊर्णा मेपादिलोम्मि सवादा- वर्त चान्तग वोः, अ. ऊर्णायु ऊर्णायः क्षणभङ्ग सवान् मेषकम्पलमेपयोः, वि ऊर्णायुरवि- कम्बले। अर्गनाभे च मेपेच, हे. कर्णाय ना क्षणभङ्ग मेपकम्बल मेषयोः, मे. आई. आई समाच्छिते तुझे चोपरिष्टादपि समातम्, मे, वि. सवादूईन्तु समुचिते। उपयुन्नतयो., हे. ऊर्मिः ऊर्मिसारङ्ग पीडायां येगभग प्रकाशयोः। उत्कण्ठास्त्र- सद्धोचलेखगोरपि कीर्तिता, वि. अमिः यौडाणवोत्कण्ठामामाकास- योचिषु। वस्त्रसोचलेखाया, हे. ऊर्मि: स्त्रीमुसयो वीचयां भकाशे वेगभङ्गयोः । वस्त्रमशोचरेपाया वेदनापौड़योरपि, मे. पौड़ायां वो चि- घेगयोः। यस्त्र सूचमे च रेखाया चोमि: स्त्रीपुंसयो मतः, वि. अर्मिका. ऊर्मिका चाङ्ग लोये सवाद वस्लमङ्गनरायोः मे. कर्मि का पुनः। उत्कण्ठाया. भगनाहे , वस्तभोलीयके। वोचत्रां पते ·चर. अर्वरा-ऋति। उमिका चाङ्ग,लोये स्थान स्वभङ्गतरङ्गयोः। तथोद बाहुलकेऽपि स्याटू- निका मधुपध्वनौ, वि. ऊर्वरा. v. उर्वरा. (अप. ऊपः बारम्दि प्रोक्त प्रभातेऽपि मुमानयम् । तत्सन्धबायां च रन्ध च चन्दनद्रौ सवोविले, मे.) ऊपण, ऊपणं मरिचे लोव कपायाभूषण स्त्रियान्, मे. ऊपण मरिचे ख्यात कणायामूषणा भवेन्, वि. अथोषणा। कपोषण तु मरिचे, हे. जगन्. ऊपमाणस्तु निदाघोषणा ग्रीमाः शपसहा अपि, हे, गन्दो गईणे वाफेत्र देवाबायां त्वनव्ययम्, मे. फर कुत्मा- वापययोः, हे. ऋ वाक्य चापि कुत्सायामदितवाञ्च त्वनव्ययम्, वि. देविका दक्षनासा च भारभूनिस्विविक्रमः । देवमाता रिपुनश्च ऋकार रूप- नम्तथा, मा. क्षः पर्वतभेदे सत्राभल के शोपाके पुमान् । कृतये धनेऽ- न्यलिङ्ग नक्षवे पुनपुंसक, मे. टक्षोऽद्रिभेदे भल्स के गोणके सातवेधने । प्रक्षमुक्तच नक्षले, वि. वस्तु सवान् नचवाच्छभन्मयोः। महीधरविये च भोपके सतवेधने, 'हे. भल्ल के शोएके चों नक्षवे पुनपुंसकम्, त्रि. तर. ऋक्षर यारिधारायाटक्षरश्चर्तिजि स्मन', मे, वि. घरघर वारिधारायाहक्षरः पुन विज, हे. ऋपं देये जले दुर्ग, हे. घटत. घटतमुशिले जले। सतेज दी पूजिते समात्, मे. भात पिलोम्छे पानीये पूजिते दीप्तसत्ययोः, हे. तमु पिले तोये दीप्त सतेवभिपूजिते, यि. तमुञ्चपिले सतेत्र, वि. घाति. घरातः कत्या गवरम नो.। शुगुमास्पईयोः सो स्यात्, मे. हाशि: कलवायसना, वि पास गतौ पाया स्पर्धामङ्गलयोरपि, यि, पनि गुमाकनप्रागतिस्पहीम, हे. चाच. घरगा ·। छातु- चरनु. जर तु वर्षादिपटमु च ! आतवे भासि च पुमा न्, मे. ऋतुः । स्त्रीणां पुष्मे वसन्तादौ,हे. चतुः स्त्रोकसमे भासि वसन्सादिमुधीरयोः, वि. चतुरङ्गनारजस्यपि, इ. ऋतु, स्त्रीकुममेऽपि च, आ. वयव. चटई सम्पन्नधान्ये च सुसमृद्दे च वाचावत, मे. सई त्यतिस- स्मृई सघात् सम्पन्नार्थ तु वाचावत, वि. ऋचमबद्ध सिहान्त, हे. चष्टवि. हिस्सु स्वाभेदे समृद्दावपि योपिति, मे ऋद्धिः स- यदि चौषध, वि. चटपभ. पापभवोषधान्तरे। स्वरभिपयोः कपरन्ध कुम्भीरपु- छयोः। उत्तरस्यः स्म तः थेठे स्त्री नराकारयोपिति । यूकशिवा शिरालायां विधवायां कचिन्मता, मे. घटपभः स्वरभेदे स्वाद, अष्टवर्गीयधे हपे। श्रेष्ठार्थ च वराहसर पुच्छे रन्ध्र च कर्णयोः। पभो भूकशिम्बत्रा सवान् नराकार स्त्रियामपि । विधवायां शिरालायां, वि, पदपभः सत्रादा- दिगिने उपभे भेषजे सरे। करिन्ध, कोलापुच्छे श्रेष्ठ चापुत्रत्तरे स्थिसः । घटपभो त शूकम्विधा पुरुषाकारयोपिति। विधवायां शिरालायां, हे. घटपभो अपभी, त्रि. पभध्वज एपोऽपि भइरे चाईदन्तरे, मे घरपभ- ध्वजशब्दोऽसौ शङ्कर पाईदन्तरे, वि घटपभध्वजः प्रथमजिनेन्द्र शशि- शेखर, हे. घष्टषि. घरपि वैदे वमिष्ठादौ दोधिसी च पुमानम्, गे, घापि दे वशिष्ठादी दोधितावपि पठवते, वि. शपि दे मुनौ, हे. पापि पैदे- अशिवि. घयामोता. ध्यपोका पासावर्य सिक्लाशूकशिषिप, मे. पत्रमोक्ता प्रसार्या मूकमिम्मत्रा यलाभिदि, वि. परमोना शूकरियां मसायर्या बलाभिदि, हे. प. प. धाकटारम्मरघायां बघ.मृत्योरनप्ययम्। देवात्मायो दनो चापि भैरये दगुजे गयो, मे. अगियोभी पागनद गोपिका यागनासिका!. , नापमध्वज. . .

·मा. ल-एडमूक। दैत्यमासा च दैवज्ञ कारस्त्रिपुरान्तकः, मा. ऋकारो दनुजप्रसूः, ए. नृ. लकारो देवतात्मायां भुवि कुधे च कीर्तितः, मे. श्रीधरश्च परः स्थाणु दंचदण्डस्त्रि वेदकः । एकाछि, बजदण्डच व्योमर्धि खरः स्मृतः, मा ल्ट. डकारो देवनार्या सत्रान् नार्यवात्मन्यपि मातरि, मे. हपोफेशो हरः सूक्ष्मो वामगण्डः कुवेरहा। अईचा नौलचरणो लकारच त्रिकू- टकः, मा. ए. ए स्म तावप्यसूयानुकम्पामन्चपहतिषु, मे, ए आमन्त्रणाहानयो', हे. एऐशब्दौ तु हेहैवत् म त्यामन्त्रणहतिषु, वि. भिण्टौशः पद्मनाभश्च शक्तिः सूक्ष्मोऽसतो भग। जद्दोऽष्टग कामरूप एकारच त्रिकोणकः, एक. एकं संख्यान्तरे वे केवलेतरयोस्त्रिषु, मे. एकन्तु केवले धेठ इतर मिश्च वाचत्रवत्, वि. एकोऽन्य केवलः श्रेय संख्या, हे. एफे मु- ख्यान्यकेवला:, अ. एककुण्डल. एककुण्डल आख्यातो बलभद्रे धनाधिपे, मे. एककुण्डल इतेप सौनन्दिनि, धनाधिपे, वि. एककुण्डलो बलभद्र किम्य रुपेखरे, हे. वैश्योऽपि एकफुण्डलः, ह. एकपद.. एकपद मत्काले नपुसकं वम नि स्त्री स्वात, मे. एकपद सवात्तत्काये पदव्यामेकपद्यपि, वि. एकपद तदात्व प्रादेकपदी तु धर्म- नि, हे. एकाग्रान्यलिङ्ग सादेकतानेऽप्यनाकुले, मे. एकाग्रमक- साने समादेका पाप्यनाकुले, वि. अनाकुलेऽपि चैकाग्रः, भ. नौ सद्गगाव्यग्रो, हे एकाठीला. एकाठीला घनतिति कौपधौ पुसि वकाध्य, मे. छीलामपि प्राजः शिवम् पौषधीभिदो', वि. एडमूक एडम कोऽन्यलिङ्गः समान भठे वाक्थुनिवर्जित, मे. मूकः मम तो धीरैः शरे वाक्युतियनित, यि एडमकोऽनेडमूय स निर्वाणी- :मि गठ, एकाग्र. एका- एका- एख- ..

·। एत. - एत-ऐरावत। एसः'कर पागते, मे, वि, हे एतावागतकरी, वि. एधत एभतुः पुरुषोऽग्नौ ना, मे. एधतुः पुरुष वनौ, यि, एषतु नरि मायके, हे. एनस्. एनः पापापराधयोः, मे, वि. एनोऽपराधे कनुपे, वि. V. प्रागस्. एव. अथैव चौपमेव नियोगे वाक्यपुरणे । अवधारणेच चारनि- योगे च विनिग्रहे, मे. दूपदर्थे परिभयेऽप्य वीपमेवऽवधारणे, वि. एयौपमेत्र परिभये ईपदर्थेऽवधारण, हे. एवम्. एवं प्रकारे सवादगीकारोऽवधारो। अर्थप्रग्ने परमा- खुपमाष्टच्छयोरपि, मे एवं प्रकारोपमयोरगीकारोऽवधारणे, वि एवं प्रकारे गोरुतेऽवधारणे समन्यये, हे. वेस्थमर्थयोरेवम्, अ. एपणी. एपणी वणमार्गानुसारिणां च तुलाभिदि, मे. ऐ. ऐशब्दो हसते हूतो स्मृतधामन्त्रप्पयोरपि, मे. साना- मसो भैतिकश्चाधरो दामोदरन्तथा। वागीशो वर्मभयद ऐकारमिपुर- स्तथा, मा. V.ए. ऐप्पेय. ऐयमपीचर्मादी रतबन्धभिदि स्त्रियाः, वि ऐणेय- मणीय गादिक। रतबन्धभिदि स्त्रोतो, हे ऐन्द्रि ऐन्द्रिः काफे जयन्त ना, मे. ऐन्द्रिः काकजयन्तयोः । ऐन्द्रिः काकजयन्तयोः, वि. ऐन्द्रिरिन्द्रसते काके, हे. ऐरावत. ऐरावसोऽधमाङ्ग नारा लकुचद्रुमे । नागभेदे पसि स्थान विन्धनदौभिदोः स्त्रियाए। नपुंसक महेन्द्रस्य दीर्घ- शरासने, मे. ऐरावतोऽभ्रमात नारङ्गलकुचाहिए। ऐरावत महे- न्द्रस्य शुदोर्घ गरामने। ऐरावती स्याडिति सरिङ्ग देऽपि लक्ष्यते, वि. ऐरावतो नागरपि, वि. ऐरावतोऽही नागरने लकुचे विदाहिये। ऐरावतन्तु शक्रस्य प्रदीर्घरासने। ऐरावती विद्य, विद्य,निदोः मत- हदायता, हे.

·७० यो-ग्रौ। - श्रो. ओ सम्बोधन आलाने सारणे चामुकम्पने, में, सद्यो- जातो वासुदेव ऊईदन्तस्त्रि मालकः। आप्यायनीमन्यनाथ ओकागे नगसक: मा. शोकस्. ओक प्राचयमावे च मन्दिरे च नपुंसकम्, मे. प्रोका सद्मनि चाये, वि. प्रोकस्तु सद्मनि । ओकास्वाश्रयमा स्यात्, हे. पोका समाश्रयचौकाः, य. अोघ. श्रोघो पेगे जलस्य च । सन्द परम्परायाञ्च द्रुवनृत्योप- देशयोः, मे. प्रोघो रन्दे पयोपेगे द्रुतकृयोपदेशयोः। अोषः परम्परायां च, वि. पोध: प्रवाहः सङ्घातो द्रुतत्तत्र परम्परा । उपदेशन, हे. ओशे वन्देऽम्भसा रये, अ, प्रोधः स्याद द्रुततेत च, त्रि. ओवः पूरोऽथ येगच, अने. भोजस्, मोजो दीप्तावव टम्मे प्रकाशवलयोरपि, मे, मोजो दौप्तिप्रकाशयोः। अवष्टमा बले धातुतेजसि, हे. प्रोजो दीप्ती बले, अ. प्रोजस्त जसि धावनामवष्टम्मप्रकाशयोः। प्रोजो बले च दीप्तौ च, वि. बलदीप्तो तथौजसी, अने. प्रोड़, पोड़ाः पुभूग्नि नीरति। घोड़ः यासो जवापुष्पे, मे. पोदा जनपदान्तरे। पोड़ो जने जवापुष्प, हे. ओड़ो जने जपारच पोड़ा जनपदान्तरे, वि. ओदन. प्रोदनं न स्त्रियां भक्त बलायामोदनी स्त्रियाम्, मे. सोम्. ग्रोमुपकन। प्रपवे चापुउपगम चापासतौ च मङ्गले, मे. पोम प्राणवार्थयोः, वि. नों प्रयवेऽङ्गीसतावपि, हे. प्रोमित्यनुमता मोन प्रणये चापुत्रपकमे, वि प्रोस. ओशस्त यूरणे पुंसि स्यादावाचालिङ्गकः, में, अोख पा, च शूर, वि. आद्रपूरण्योरोप्ठः, वि. प्रो. गौशब्दः कमियो भूतौ तथा सम्बोधनेऽपि घ। सो त विश्व- ग्मराया स्यात् पुमास्त निस्सने स्म,तः, मे. सद्धर्षापोऽनुग्रह को मुरारि- ·औचिता-ककुद। ७१ यापिनी तथा। अथो दन्तगतो मायो ऋमि हाङ्गतथेवर., मा. पौचित्य. औचित्यमुचितत्व' स्यात् सत्येऽपि च नप सकस, मे. औचित्य सत्ययोगयो, वि. श्रौदुम्बर. चौदुखरः थाहदेधे रोगभेदे नपुसकर, में. औदुम्बरः थाहदेवे रोगभेदे च कथाते, वि. औदुम्बरो यम रोगभेदे, पहे. यौ गौर. औगौर पायनासने चामरदण्ड ऽपुरमौरजे प्रोतम, म. भोरमाइश्चमग्दण्डं च शयनासने, वि. प्रौपोर' शायनासने। उपौ- रजे चामरेच, हे. प्रौशौरचामरे दण्ड ऽप्यपौर श्यनासगे, अ. अं, अः. v. अ. क. को ब्रह्मणि समोरास्मयमदचे घु भास्करे। कामग्रन्यौ चझिणि च पतविपार्थिये तथा। मयूरेऽ गौ न पुसि सत्रात् सुखशीर्षजलेषु कम्, मे. को ब्रह्मात्मानिलार्केषु शमने सर्वनानि च । पावके च मयूरे च सुखशीर्ष- जलेषु कम, वि. क्रोधी शो धाटसजश्च चक्री सूचिकरादिगः । वर्गादिमो यादवेश, ककार: कामगः स्म सः, मा. को ब्रह्मवात्मनि रवौ मयूरोऽग्लो यमऽनिले। का शौर्ष ए, सुखे, हे. मारते वेधसि बने पुसि कः क' शिरोऽम्ब गोः, अ. क प्रात्मा च मुखश्च कम्, त्रि. कशब्दः सुखवादम्ब- ब्रह्ममस्त कवाचकः, ह मूनि चित्ते जले काये मुसे ब्रह्मणि मारते । कामे काले सुवर्ण च क गन्दो द्रविणे धनौ, अने. कंस. कंमोऽस्त्री तेजसद्रपेत्र कांगेत्र मानेऽतुरे तु ना, मे. कसो दैत्या- तो म्म सः । कामेव च कसिरपाव च मानभेदेशप कीर्तितः, वि. कसोज- समानयोः। पानपाले दैत्यभेदे, हे. कंसो मानेऽसुरान्तरे। तेजसे तमत्र पाने च, लि. ककुद (द). ककुत् स्त्री ककुदोऽप्यस्खी पाझे राधणे बरे, मे. ककुहत् ककुद थेठे सपाङ्ग राजलक्ष्मणि, वि. ककुदयतः ककुत ये तपाङ्ग राचिन्ने, हे. माधान्ये गजलि च हपारे कदोऽस्त्रियाम्, अ. राजलिनाविपापयोः। स्त्री ककुत्, वि .'मधाने राणलिप ककुदाच्या . ।

·"७२ ककुभ-ककए। प्रकौतिया, अने. ककुद विदुः प्रधानेऽपि । इ. कम्. ककुम् स्त्रियां प्रवेणीदिशोभास चम्पकसजि, मे. ककुप शोभादिगो शास्त्र प्रधेश्यां चम्पकसजि, वि. मोता, आशासंजे काप नि. कभि. ककुभो गगभे देपि वीणाऽर्जुनपादपे, मे, वि. ककुभो वीणाप्रसेवे रागभेदर्जुनद्रुमे, हे. वीणामसेवे ककुभो रागभेदेऽर्जनद्रुमे, त्रि. कक्ष. कक्षा सत्रादन्तरोयसा पवादशलपलमे । सापदे ना दोम ले कच्छवीरत्तोषु च, मे, कक्षो दोम लकच्छयोः । स रिभे च टणे कय: शुष्क- काननवीरुधोः । कक्षा ग्राहणिकाकाञ्चौरकोष्ठगजरज्जषु । स्पर्धापदपरोधान पश्चाटश्चलपल्लने । रथभागेऽपि कक्षा स्वात्, वि. कक्षो वीरुधि दोम ले कच्छे शुष्कवने टणे। पापे कक्षा विभरज्ज्वां काञ्चन गेहप्रकोष्ठयो। भिन्ती साम्य रथभागेऽन्तरीयपश्चिमाशले । उद ग्राहियां च, हे. कची टणवीरुधौ, अ. कक्षस्तु दोम ले शुष्ककानने । कक्षा वरत्नाप्रकोष्ठस्पर्बोहाइणिकासु च, त्रि. कक्षा तु भवनान्तभूमे सलागजरज्ज,पु, अने. कक्षा स्वास कच्चौरधोः कक्षा गुह्यपिधाने कावधान गेहप्रकोष्ठ च, ह. कक्षा सहतिकायां सत्रात काश्चत्रां मध्य भवन्धने । हा- दीनां प्रकोष्ठेच,म. कक्षमा हतिकायां सत्रात कचया मथ भवन्धने । रा- दीनां प्रकोठे च, वि. कच्या गृहप्रकोठे सवात सादृश्योद्योगका चिषु । सहतिकेभनाइयोश्च, हे. कक्ष्या प्रकोष्ठे हादेः काञ्चना मध्य भवन्धने, अ. कनवाले वक, हवाले इल्यप, पाद्यान्ोत्यानमालत्यो रङ्गाची कबी पिङ्गे हास्य, में कक्षवाक्षकः शुद्धान्तपालकोद्यानपालयोः । हाःस्थे पिन कवौ रगाोये, हे कमवावेक्षकमिच्छन्ति शुद्धान्तोचानपालयोः । द्वारपाले कयौ पिङ्गे रङ्गाजीविन्यपि कचित, वि. कङ्क. कचग्छद्महिजे ख्यातो.लोहटठरुतान्तयोः, मे, वि. खगे यम भवि लि. कङ्को ब्राह्मगलिङ्गिनि। लोहटठे यम, हे. कराए कङ्कणं करभूपायां सूखमण्डनयोरपि, मे. कङ्कणं सरे कक्षना. - " , काङ्क, ·कच. कचा . कर-कच्छ,र। हस्तसूत्रमण्डनयोरपि, वि. कङ्कण करभूषणे। मण्डने इससूत्र च, हे. हसवेऽपि कङ्कणम्, त्रि. कवर. कङ्कर कुत्सिते तक, हे, वि. V. कच्चर. कचः के गुरोः सुते । बन्धे शुष्कत्रो पुसि करिणा तु कचा स्त्रियाम्, में. कचः केश गुरुोः पत्रे बन्धे शुष्कवाणे कर। करिणा, वि. कचः शुष्कवणे केश वन्धे पुत्र च गोप्यतेः। कचा करेणां, हे, इभ्यां स्त्री गुरुपुत्रे ना के शुष्क व्रणे कचः, त्रि. कचो गोप्पतिमु- वेऽपि, हा. कचाकु. कचाकुस्तु दुराधर्षे दु:शोले च विलेशये, वि. कञ्चर. कच्चर कुस्मिते वाचत्रलिन सके नपुंसक, मे. . कङ्कर, कच्चित्. कचित् सत्रात् प्रश्नकामयोः, ह. कच्चत् कामप्रवेदने। प्रने हर्ष मङ्गले च, मे. अथ कच्छ: सबाद, अनूपे तुन्नकट्ठनो नौकासि वाग. ह्यां चौरिकायान्तु योपिति, मे. अथ कच्छ: सवाद, पानूपे तुन्न कमे। नौका- न्ने परिधानसत्र पश्चादश्चलपलगे। कच्छा तु चौरिकायां च वारायां च निग- यते, व कच्छो द्रुभ दे न काङ्गेऽन पराये तोऽपि च । कछाम्नु देश कच्छा सत्रात परिधानापगचले । यी वाराहां, ३. परिधानाचले को जल- प्रान्ते विलिन कः, प्र. वागही चरीरिका कच्छा कचोऽन पे द्रुगन्तो, वि. कच्छप. कच्छपी वलकोभेद दुलौ सुद्रगदान्तरे। पुसि निध्य- न्तरे फर्म मसवन्धान्तोऽपि च, मे. कच्छपी वलकोभेद दुनो छद्रगदा- न्तरे। मलवन्धविशेऽपि कच्छपः, वि. कच्छपो महयन्धके। कमः कच्छपी वीणा, हे. धर्मों वीणभेदन कापी, प्र. कच्छ . कच्छ,रा शूकपिपत्राच गठीदु.स्पर्शयोरपि। पुचले वाचालिङ्गः हात् पामरऽपि र, मे. कछुरः पुरले पामासहित कच्छ रा ठो। दुःस्पी भूरिखो तु, हे. कपग शुमतिमा मात्र पाठीदु.स्पर्गयोरपि । कच्छ र वान्तयत् प्राय: पामरे पुरलेऽपि श्य, वि. कच्छ. । कक्कर ·कच. कञ्जः कञ्चक-कटक । कुरोरे च शठयाञ्च कच्छ ग पामरे विण, वि. कञ्चक, कञ्चको वारवाये स्थान निर्मोके कवचेऽपि च । वर्धापक- गृहौताहास्थितवाने च चोलके। कञ्च पौषधिभेदे, मे. कक्ष को वार- वाणे सान्निोफे कवचेऽपि च। वर्धापकगृहीतानस्थितवस्त्र च चोलके। औषधौ कञ्च की च, वि. कञ्च कोलवस्त्रयोः। वर्धापकगृहीताइवसने वारवाणके । निर्मोफ, हे. पाथ कञ्चकः । निमोके गेलफे वारवाणे, वि. कञ्च किन्. कञ्च फ्यन्तःपुगध्यक्ष पिङ्गेऽहौ जोग कद्रुमे, मे. कञ्च की भुजगे पिङ्गे महल्ले जोगकट्टुमे, वि. कञ्च की जोग कतरौ मप्ले पन्नगे विटे, हे. अथ कञ्च,को। स्थापत्ये वर्मिते सर्प, त्रि. केमे विरिश्चौ च कञ्च पौयूपपनयोः, मे. कञ्जः के विरिञ्च च कञ्जः पौयपपद्मयोः, वि. कञो वेधसि केशे च कन्छ पौयूपपद्मयोः, हे. कच. के ये विधौ कञ्जः कच्चं पौयूपपद्मयोः, अने. क(ख)जार. कनारो जठरे सूर्य विरिश्चौ बारणे मुनौ, मे, वि. कक्षारः कुञ्जरे सूर्ये जउरे द्रुहिणे मुनौ, हे. कट: श्रोण हयो. पुसि किलिञ्जतिशये प्रवे। समये गज- पिप्पल्या तु कटी मता, मे. कटः श्रोणो कियाकार कलिजे. तिशये प्रावे। समये गजगण्ड च पिप्पल्यां च कटौ भता, वि. अथ कटो गजगण्डे कटौ भृशम्। पावे पावरथौपयोः क्रियाकारश्मशानयोः । कि- लिने समय चापि, हे. शपथे च क्रियाकारे किलिञशवयोः कटः, वि. समयेऽपि कटः स्मृतः ह. कटक. कटकोऽस्त्री नितम्बद्रे र्दन्तिनां दन्तमण्डले । सामुद्र लवणे राजधानीवलययोरपि, मे. कटकरवद्रिनितमे वाजभूषणे । सेनायो राजधान्याञ्च, हे. कटकं वलो सानौ राजधानीनितम्बयोः । सामुद्र लवणे दन्तमण्डले दन्तिनामपि, वि. राजधान्यां नितम्बद्र बलये कट्कोऽस्त्रियाम, त्रि सेनायामपि कटकम्, ह. सन्नावारेऽपि कटक', हा कट. गण्डे च ·कटप कटसादक कटु । कटखादक. ग्रथ कटसादकः। सादके काचकलसे बलिपुष्टच जम्ब के, मे, वि. अथ कटखादकः। खादके काचकलसे नारे वलि पुच्छ- योः, हे. कटभङ्ग. काटभङ्गस्तु ससवानां हस्तछ दे नृपात्यये, मे, वि कटभङ्गो पात्यये। हप्तच्छ दे चं ससवानां, हे. हस्त छ दे तु ससवानां कटभहो नृपात्यये, लि. कटप्र पुसि राक्षसे। विद्याधरे महादेवे तथा सत्रादप- देवने, मे. कटप्र; सत्रान्महानटे। विद्याधरे रमसि च कटम रक्षदेवने, वि. कटप्ररक्षदेवने। विद्याधरऽसपे रुद्रे, हे. कटभी. कटभो क्षभेदेऽपि जयोतिष्मतत्रामपि स्त्रियाम्, मे. कटम्भर, कटम्भरा प्रसारणमा रोहिणणां गजयोपिति। कलम्बि- कायो गोलायां वर्षाभूम योरपि, मे, वि. कटम्भरा प्रसारिणवां गोलायो गजयोपिति । कलम्बिकायां रोहिणां वर्षाभूमूयोरपि, हे. गोधा- कलम्बिकादन्तिनधूप च कटम्भरा, हा. कटाहः कूर्मकर्परे। द्वीपसत्र च प्रभेदे सत्राप्तेलादेः पाक- भाजने । जायमानविपाणाग्र महिपोशायकेऽपि च, म. कटाहो ततैला.. दिपाकपाले च सपर कटाहः कर्म ट; च सूपे च महिपौशिौ, वि. काहः सवात् कूर्पटछे कपरे महिपौशिशौ । तैलादिपाकपावे तु, हे. सूपे च पाकपावे च कटाहो महिपौशिशो, वि. कटाहो निरयेऽपि कटाह. च, हा. कटिन. कटिव रसनायाच वर्मा कटिबास सि, मे, कटित रसनायां सपाद वर्माझे कटिवाससि, वि. कटिवं तु कटियस्त्र रसना- चर्मभेदयोः, हे. कड़ कर स्त्री कटुरोहियां लताराजिकयोरपि। नपुंसक- मकाय सत्रात् पुलिङ्ग रसमात्रफे। त्रिषु तहत्सुगन्धयोच मत्सरेऽपि खरेपि च, मे. कटुः मुगन्धे तीक्ष्ण सवादकायाँ मापरे रसे।

·. कटुक-कणोचि। प्रियङ्ग, काटुकाराजिकास्थ दूपणो। कटु प्रोतम्, वि. कस काय रे च दूपणे च कट रसे। तिन मियडू,सुरभिकटुकाराजिकारूपि, हे. रसे . कटः कसका त्रिषु मत्मरतीक्ष्णयोः, अ. अमियेऽपि कटुः, वि. ray कक. क टुका कटुरोहिण स्त्रियां व्योपे नपुंसकम्, में. करक' कटु- रोहियां व्योपेऽपि कटुकं स्म तम्, वि. कटुके कटु । कटुरोहियोव्योपयोः, हे. कडकन्द. कटकन्दः पुमान् शिग्रौ गावेररसोनयोः, मे. कटुकन्द विदुः शिनो शृङ्गवेररसोनयोः, वि. कटुकन्दः शृङ्गवेरे शोभाजनरसो- नयोः, हे. कटुकन्दस्तु शृङ्गवेररसोनयोः, वि. कउ. कठो मुनौ तदाख्यातवेदायटनयोः स्वरे, मे. कठः खर कटवां भेदे स्वात्तदथ टनेदिनोः, वि. को मुनौ स्वरे ऋचां भेद तत्पाठि- येदिनोः, हे कठिन. कठिनमपि निहुरे सत्रात् स्तम्बऽपि विष नपुसक स्थाल्याम्। कठिनी खटिकायामपि कठिना गुड़शर्करायां च, म. कठिन निछ,' स्यालया' शर्करायां गुड़स्य च । कठिना खटिकायां तु कठिनौति प्रयुगाते, वि. कठिन निष्ठ रोखयोः । कठिनी तु खटिका सवात् कठिना गुलशर्करो, हे. कठिल्लक. कठिल्लकस्त पासे वर्षाभूकार वेल्लयो', में, वि. कठि- कस्तुवाभा पर्णसे कारक्षके, 2. पुनर्नवाकारवेल्लपर्णासेषु कठिष्क्षक: वि. कडारः पिङ्गले दासे, में, वि. कडारो दासपिङ्गयोः, हे. जौरककुम्भौरमक्षिकापिप्पलीषु च। कणोऽतिसूक्ष्म धान्यांश, मे. कणोऽतिसूक्ष्म ध्यान्यांगे कृषाजीरकणादिषु, वि. कशो धान्यांशलेशयोः। कणा जौरकपिप्पल्योः, है. कणोऽतिसूक्ष्म धान्यांश, अ. पिम्पल्यां जोरके कणा, वि. मणिका. कणिका कथयतेऽत्यन्तसूक्ष्मवस्वग्निमन्ययो, मे, वि. कणिका सूक्ष्मवस्तुनि अग्निमन्ये, हे. कपीचि. कणेचिः पुष्पितलतागुञ्जयोः शकटे स्त्रियाम्, मे. कडार. कण. का ·७७. कोरु-कदन्छ । कपीचिः पुष्पितलतागुञ्जयोः शकटेऽपि च, वि, हे कणेरु कण रुख गणरुवत् । वेश्ये भौकर्णिकारेप, हे. करुः सपाहणावे याकर्णिकारे गणरुवत्, वि. कण्ठ रु, कशिकारेच करिणी- वेस्खयो, स्त्रियाम, मे. कण्टक कण्टको न स्त्रियां क्षुद्रशत्रौ मत्स्वादिकोकसे। नैयोगिकादि- दौयोक्तौ सबाद, रोमाञ्चद्रुमाङ्गयो, मे कण्टक. क्षुद्र रिणि। वैष्णौ द्रुमारे रोमाञ्च, हे, कण्टक. चुद्रात्रौ च कर्मस्थानकदोपयो । रामाञ्च च [माणेच कण्टको मकरऽपि र, वि रोमाञ्चे क्षुद्रशत्रौ च द्रुमाने कण्टकोऽस्त्रियाम्, त्रि कण्ठ. कण्ठो गले सन्निधाने ध्वनौ मदनपादपे, में, वि कण्ठो ध्वनौ सन्निधाने ग्रीवायां मदंनद्रुम, हे. अथ सुध्धनौ। ग्रोवादेशऽपि कण्ठः सत्रात्, त्रि. कण्ठो ध्वनि र्गल' कण्ठः, अने खरऽपि कण्ठ प्रा- ख्यात., हा कण्ठाल. कण्ठाला त यो द्रौणीप्रभेदे ना क्रम लके, मे. कण, का पापे मुनौ पुसि, में कप पापे मुनौ बिद्ध, वि कणो मुनो कणं तु कल्म, हे. कत्तूप. कत्तृण टण भित्ष्टमयोःमे. कसृण टएभेदे प वारिपर्णता- श्च कत्तणम्, वि. कत्तण रौहिप कुम्भी, हे. कथम्. कथ हर्षे च गर्दायां मकारार्थ च सम्भ,म। प्रग्ने सम्भा- वनायाश्च, मे. कयौं प्रने सम्भ मे च प्रकारार्थ च सम्भवे, वि. कथं प्रश्न प्रकारार्थ सम्न में सम्भवेऽपि च, ई. कथाप्रसङ्ग कथामसङ्गो वाले विपवैद्य च वाचत्रवत्, मे, वि. कथा- प्रसङ्गो वातायां विपसा च चिकित्म के, हे. कयामसनो बाबले विपद्यपि वाचयत्, लि. कदन. कदनं मर्दापयोः, मे. कदन मदने पापे, वि. कदम कदम्ब निकुरम्बे समान् नीपरिहार्थयोः पुमान्, मे. कदम्ब ·•७८ कदर-कनीयस् । माडः सिद्धार्थ नी पेऽपि निकुरम्बके, वि. कदम्बः सर्पपे नीम कदम निकुरब- के, हे. वन्दे कदम्रो नौपे ना, त्रि. कुमाटकः कदम्बः सत्रात् कदम्बः सर्पपः सा नः। कदम्रो रनभ दश्च कदम्बो निर्गणः पुमान्, अने, कदर. कदरः व तसदिरे काचव्याधिभेदयोः, मे. कदरः खस- सदिरे बुद्ररोगेऽपि भावितः, वि. कदरः श्वतखदिरे क्रकचक्षुद्ररो- गयोः . कदल. कदलाकदलौ प्रश्नयां कदलीकदलौ रम्भा- रक्षऽय कदलो पताकासगभेदयोः। कदला डिम्बिकायाञ्च शाल्मली- भूरहेऽपि च, मे. कदलो हरिणान्तरे। रम्भायां वैजयन्तयां च, हे. कदली ध्वजरम्भयोः, त्रि. कदली वैजयन्त्यां च रम्भायां हरिणान्तर । कदलौ भाल्मलोब्राह्मोडिबिकासु च कथाते, वि. कदली करिवैज- यस्यां च, ह. कद्रु. कट्ठस्त्रिपु स्वर्णपिङ्ग नागानां मातरि स्त्रियाम्, मे. कटू- तिरि नागानां कद्रुः कनकपिङ्गले, वि.' कगुः कनकपिङ्ग सत्रात् कट्ठः सवान्नागमातरि, हे . कट्टस्टिा वाडार समात् कट्टः स्त्री नागमातरि, वि. कनक. कनकं हेग्नि पुसि सत्रात् किंशुफे नागकेशर । धतूरे काञ्च- नारे च कालीये चम्पकेऽपि च, मे. कनकं हेम्नि कनको नागकेसरे । धत्तूर चम्पके काश्चनारकि शुरुयोरपि, हे. कनक चम्पके स्वर्ण किंशुफे नागकेसर । धु तर काश नारे च काले येऽपि कचिन्मतम्, वि. कनकं धुस्त रे नागकेसर। पम्पके किंशुके हेम्नि, लि. कनिष्ठ कनिष्ठोऽतियुवात्यल्पाऽनुजे स्लो दुर्वलागलौ,मे. कनिष्ठोऽल्पे- ऽनुजे यूनि कनिठा दुर्वनाङ्ग,लो, वि. कनिछोऽल्पेऽनुजे यूनि कनिष्ठा त्यन्सि- मागलो, . कनिछोऽतियुयाल्पयोः, प्र. कनीनिका. कनौनिका तारकाक्ष्णः सत्रात् कनिष्ठा लायपि, म. वि. कनीनिकासितारका। सत्रात् कनिछाङ्ग,लिरपि, हे. कनीयम्. कनीयानतियनि सपाद, पत्यल्पानुजयोस्त्रिषु, में. कनो- . .

·७ । कन्तु-कपाल । याननुजेऽत्य न्ये कनीयानतिय नि च, वि कनीयाननुजेऽन्यके । अतिय नि, हे (अतिधाये) कनीयांस्तु युवाल्पयो, अ कनीयाननुज ऽल्पे च, वि कन्त. कन्तुः कामकुर्लयो, हे कन्या कन्या मामयभित्तौ च तथा प्रावरणान्तरमे कन्या समय- भित्तो सवात् कन्या प्राचरणान्तर, वि कन्या पुरे प्रावरणे, हे कन्द कन्दोऽस्त्री सूरणे शसत्रमले जलधर प.मान्, में कन्दस्तु सूरणे ससत्रम ले जलधरऽपि च, वि कन्दोऽन्द सूरणे ससत्रमले, हे कन्दो- ऽस्त्री शूरणे मले, त्रि मले कन्दलिफे कन्द कन्दो वारिद उचत्रते, अने कन्दर कन्दरस्वड,शे पुमि गुहाया न नपु सकम्, मे कन्दरो विवर- ऽवगे,वि कन्दरः सबाह हाहणयोः वि कन्दरोऽद्ध,शे । विवरे च गुहायाश्च,हे कन्दराल कन्दरालः पुमान् गर्दभागडे सक्षतरावपि, में कन्दराल सत्रात् पर्कटीगर्दभाण्डयोः, वि कन्दरालो जटिट्ठम । गर्दभाण्डे, हे कन्दल कन्दल त्रिषु कपालेऽपुत्रपगगे नवाझरे। कलध्वनौ कन्दलौ तु मगगुल्मप्रभेदयोः, मे कन्टलन्तु कपाले सत्रादुपरागे नवाझरे । कलध्वनी कन्दली तु स्गरक्षविश पयोः, वि कन्दलन्तु नवाकर कल- ध्वनौ। उपरागे गभेदे कलापे क्न्ट लौ द्रुम, हे कन्धरो वारियाहे सवाद, ग्रीवायां कन्धरा मता, में कन्रो वाग्विाहे सत्राद ग्रीवायामपि कन्धरा, वि वन्धरोऽम्बु दे। कन्धग तु कन्या कुमारिकानार्ययोरोपधौरापिभेदयो , वि, में कन्या नार्यां कुमार्यां च राग्योपधिविशेषयो, हे कपर्द कपर्द सण्डपरशो जटाजूटे वगरफे, मे, वि कपर्दः पार्वती- भर्तु जटाजूटे वराटफे, हे शिवजटे वगटेऽपि कपर्दः, वि,ह कपर्दो रजटा- जटः सात् कपर्दस्त काकिणी, कपर्दक कपर्द को बराटे पाचटाजूट व धूर्जट, मे,वि कपालोऽस्तौं शिरोऽस्थि समाद, धटाद' भकले बजे, मे, कन्धर शिरोधी सत्रात्, कन्या . . ग्रने कपाल ·कपि- कवन्ध । . । कपाल शिरसोऽस्थि सवाद, घटादिशकले बजे। कुष्ठरोगविण च, वि. कपाल कुष्ठरुग्भ दे घटादिशकले गणे! शिरोऽस्यनि, हे. शिरसोऽस्थि कपालोऽस्त्री घटादेः शकले बजे, वि. कपालमुक्त घटादिशकलेऽपि, ह. कप. कपि र्ना सिरके शाखामगे च मधुसूदने, मे. कपिल. कपिला रण कायाञ्च शिशपागोविशेषयोः। पगडरीक- करिणयां स्त्री वर्षभेद विलिङ्गक म्। नाऽनले वासुदेने च मुनिभेदे च कुछ रे, मे. कपिलो मुनिभेटे सवात् पावके चारतनपे। कपिला शिशपायां च रेणकागोविशषयोः। पुण्डरीककरिणयां च पिनेतु कपिलोऽन्यवत्, त्रि. कपिलो बङ्गिपियोः। कुकर मुनिभेदे च कपिला शिशपातरी। पुण्डरीककरिणां च रेगा कागोविश पयो:, हे. कपिला शिशपाकौन्त्योः कपिलोऽग्नी मुनी शुनि, वि. कपिलधारा. भवेत् कपिलधागख्या वर्षदीतीर्थभेट्योः, वि. कपि- लधारा विदशापगायां तौभिद्यपि, हे. कपिए. कपिशास्त्रषु भ्यावे स्त्री माथव्यां मिलके पुमान्, मे. कपिः मिहफे यावे माधयां कपिशो मता, वि. कपिशौ सिलकश्यावः कपिमा माधवो मुरा, कपिशीर्ष. प्राकाराग्रऽपि कपिशोपः, इ. कपोसन. कपोतनं गर्दभाण्डे शिरोपामातफेषु च । अश्व ये च, 'व. कपोतनो गर्दभाण्डे पियौपानातफेषु च । अश्वत्ये च,म. कपोतना गर्दभाण्ड- पिरोपामातपिप्पला:, हे. शिरोपामातफेऽपत्यगईभाएड कपोतन, वि. कपोत. कपोत स्वात् निलकण्ठपारावतविहङ्गयोः, मे. कपोतः पारावते समात् कबकास्यविहङ्गम, वि. कमोत: पक्षिमावेपि, वि. कबन्ध. कान्धोऽस्त्री क्रियायुक्तव्यपमूलकलेवर नौवं जने मादरे राष्ट्रग्धोवियोपयोः, मे. कबन्धमा रे रघोयिापेऽपि विधु- गुदे, वि. कयन्ध मुदके व एडे करन्धो गजरक्षमोः, राहो शिरःशून्यकामे कपन्धः मोघमम्ब नि, वि विपिरक नरेनौरे फचन्धचरेऽपि च, अने, ·कमठ कमठ: कम. कमन कम-कम्य । ८१ कम्. के पादपूरणे तोये मस्तके च सुग्नेऽपि च, में कं सुख वारि- शिरसोः, हे.क शिर:सुखवारिपु, वि के पानीय शिरः मोक्तम्, गने के वारिणि च मर्धनि, अ. कमठः कच्छपे पुसि भाण्डभेदे नपुंसक, मे. कच्छपे भाण्डभेदे च कमळं मतम्, वि. कमठः कच्छपे दैत्यविशेषे मुनि- भाजने, हे. कमण्ड नु. कमण्डलुः स्यात् करके न स्त्री ना लक्षपादपे, मे. ण्ड नुः सबात करके पकटोपादपेऽपि च, वि कमण्डल पर्कटिकुण्डके, हे पर्कच्याच कमण्डलु, नि कमन, कामुके कामऽभिरूपेऽशोकपादपे, म वि कमनोड शोकपादप । कामिकामा भरूपेष, हे. कमल कमलं सलिले ताने जलजे लोम्नि मे पजे । मृगभेदे तु कमल कमला श्रीवर स्त्रयो,वि,मे सवात् कुरङ्गेऽपि कमलः, मगे जले च कमलय, त्रि कमल लोम्नि भेषजे। पजे सल्लेि ताम्ने कमलस्तु मृगान्तरे। कमला श्रीवरना:, हे. कम्पन न यो कम्प का सत्रादभिधेयवत्, में कम्बल कम्बलो नागगजे सत्रात् सास्नामावारयोरपि । कणवपुरत्तरा- समल्लेि तु नसकम्,मे कम्बलो नागराजे सत्रात् सामाप्राचारयोः कम। कम्बलश्चोत्तरासङ्ग कम्बल सलिले मतम्, वि कम्बल: कृमिसास्नयो । नाग- प्रभ दे प्रावार वैकक्षेत्र कम्बल जले, हे प्रावारऽपि च कम्बलः, पा साना- यामपि कम्बलः, वि इन्द्रिय कम्बल प्रोक्त कम्बलो रोमनः परः। कम्बल तु गवा साना कम्बल कम्बल विदुः, अने कम्बि कबिरशे च वंशसत्र सजाकायां स्त्रियामपि, मे कवि- र' च वशमत्र खजाकायामप्यने, वि कवि वंशलतादो:, हे कम्ब, शद्ध स्त्रिया पुसि शास्त्र के • बलये गजे, मे शाम्ब कगजयो ग्रेोवानलका द्वयोः पि कम्प, लिया इयोः । गजे शब- . कपन कम्ब, कम्ब ·'२ कबीज-करट। अ. . . के करे ग्रीवायां नलकेऽपि च, हे. कम्ब, नी वलये प्रस, गजग्रीवा- विले कम्ब :, वि. कम्बोज. कम्बोजो हस्तिभेदेऽपि शङ्खदेशविशेषयोः, मे. कम्बजो हस्तिभेदे समाचादेशविशेपयोः, वि. कम्बोजो नीदन्तर। शहस्ति- भेदयोच, हे. कम्बोजो दे पापा न्योः, त्रि. कर. करो वर्षोपले रमौ पाणी प्रत्यायशुण्डयोः, मे. करो वोपले पापो शुण्डाप्रत्यायरश्मि, वि. करः प्रत्यायशुण्डयोः। रमौ वर्षोपले पायौ, हे. वलिहस्तांशवः कराः, अ. करो हस्त: कगे रश्मिः करः कर्षकमेतनम्, अने. करक, करकस्तु पुमान् पक्षिविशेष दाडिमेऽपि च । यो मघोपले न स्वी करे चापि कमण्डल, मे. करको दाडिमे पविभेद करे कमण्डलौ। लटाकरञ्जयो वर्पोपले च, रे. कमण्डलो च करकः, अ. करकस्तु कर सत्राद्दाडिमे च कमण्डलो। पक्षिभेदे करे चापि करका च धनोपले, वि. वर्षोंपले स्त्री करका करङ्के करकोऽस्त्रियाम् । कुरुमे दाडिम पक्षिभेदे च करकः पुगन्, त्रि. करक. करको मर के पास्ये नारिकेलफलास्यनि, मे, वि. करनः सात् व्याघनखे कर जनसयोः पुमान्, मे. करजस्तु करने सात् नखे व्याधनोऽपि च, वि. करजो नसरक्षयोः, २. नखे करने करजः, ति. करट. करटो गजगगडे समात् कुसुम्मे निन्दाजीवने । एकादशा- हादिवाई दुईकोऽपि वायो। करटो वाद्यभे दे, मे. करटः करिगण्डे मगत कुमुम्भे निन्दजीविनि। काके वादेर दुई रूट नवश्राहे, हे. करटो गजगण्डे साास कुसम्भ निन्दाजीविनि। एकादपाहाऽपि दुई कटेऽपि वायस। करटो वाद्यभटेऽपि, वि. काकेभगण्डौ करटी, प्र. करटो वाद्यगण्डविप्रटो, लि. करट. कातरो जयः करटो वाचः स्पाते, पने करज, . .

·करण-काल । . करण, करणं हेतुकर्मणोः। बाणिजादौ इस्तलेपे नृत्यगीतप्रभ दयो । क्रियाभदन्ट्रियच कायसंवेशनेषु च । कायस्थ साधने की पुसि यूद्राविभोः सते, मे. करणं वगानयोः । गौनाङ्गहारसंचेशभित्म कायस्यसंहतो । वर्णानां स्पध्तादौ च योगिनामासनादिषु । मौके साधकतम बाणिजादौ सता- दिषु। करणः यूद्राविटपुत्र, हे. करण साधकतम क्षेवगात्रेन्द्रिदेष्वपि, अ. सात. साधने गीतऋत्यभेदे कायस्थकर्मणि। करणं मुसि सकौ, त्रि. करणं काऽपि, ह. करणं कारणं विद्यात् क्षेत्र करणमिष्यते। करणो जातिभेदः समात् करणानौन्ट्रियानि च, पाने. करणं साधनषेत्रकायकायस्थ- कर्म। गीताङ्गहारसंशक्रियाभेदेन्ट्रियेषु च । बालवादौ च करण: स्मृतः शूद्रावियोः सुते, वि. करगड. करण्डो मधुकोशा सिकारपडेषु दलादके, मे. कारण्डो मकुकोमोऽसौ कारण्डये दलादके, हे. कारण्डवे करण्डः सघात मधुकोपे दलाढके, हा. V. कारण्ड. करभ. करभो मणिबन्धादिकनिष्ठान्तो सत्ते, मे. करभो मय उष्ट्र के। अगलेश्च कनिष्ठाया मणिबन्धस्य चान्तरे, हे. करभोऽध,करो- ट्रयो, त्रि. शूकरोष्टौ च करभौ, अने, मणिबन्धकनिष्ठकयो मध्यविभागेऽपि करभ , ह. करभो मणिबन्धादिकणिधान्त तयोर के। करमः, वि. करवीर. कर बोरः सपाणे सवाद, दैत्यभेदाखमारयोः। करवीर्य- दितिश्रेष्ठगवौपुत्रवती च, मे. करवीरोऽवमारः सवादङ्ग छः करवीर कः, अने. करवीर. सपाणे सत्राद, दैत्यभेदावमारयो । श्रेष्ठगव्या पुत्र- वत्यामदितौ करवीर्यपि. वि. करवीरो हयमारे रूपाणे दैत्यभिद्यपि । करवौरी पुत्रवत्या सहव्यामदितावपि, हे. करहाटः शिफाकन्दे पद्मसत्र मदनद्रुमे, मे. करहाटः पद्मकन्द पुष्पद्रुमविशेषयोः, हे. करहाटोऽजकन्द सत्रात् पुष्पक्षप्रभेदयोः, वि. कराल. करालो दन्तुरे तुझे भीषणे चाभिधेयवत् । ससर्जरस- तैले ना लौवं सष्ण कुठेरके, मे. करालो दन्तुरे तुङ् करालच कठेरमे । . करहाट.

·म्४ करण कोर-कर्कश कगलो घूणतैलेऽपि करालो भीषणेऽन्यवत्, वि करालो रोदतुङ्गोमघणा- तैलेषु दन्तुरे। कराल तु कुठारे सत्रात्, हे करालो दन्तरे तुम करालो धूगतलेऽपि, वि कगैर करीरो बंगाइ,रेऽस्तो रक्षभिहटयोः पुमान् । करौरी पौरि- कायाश्च दन्तमूले च दन्तिनाम, मे वारे करोगेऽस्त्री तरुभेदे घटेच ना, अ वृक्षभेदे करोर सवाद, घटे वंशाह,रेऽपि च, अने वगैर, कलशे क्षभेदे वंगाल रेऽपि च। करीरी चौरिकायर्या च दन्तरले च दन्तिनाम्, वि करोर. कल से वंशाइरह क्षविषयो, हे बगाइ,रे करौर वृक्षविश पऽपि कथयन्ति, इ. करुणस्त रसे च कृपायां करुणा मता, मे, वि करुषो रस रक्षयो । करुणा तु कृपायो समात्, हे करेगा करेणु गजयोपायां मिया मुसि मनजले, मे करेण गंज- हस्तिन्योः कर्णिकारेऽपि च क्वपित, पि कर एस्तु मतङ्गजे। हिरदसत्र घ योपाया कर्णिकारतरावपि, हे करेणुरिभ्या स्त्री नेमे, अ करेणु र्गज- तिन्योः । कर्क कर्कः कर्कतने बङ्गी शुक्लाख दर्पणे घटे, मे, वि कर्कः शताछ दर्पपे घटे। कर्कतनेऽग्मी राशी च, हे कट कर्कटो विगाना। शिभेदे कुलीरे स्त्री बालुका शास्मलो फले, मे अथ कर्कटः । कुलोरे करणे स्त्री रामौ सगेऽथ कर्कटी। प्रारमलोफलवा नुनोः, हे कर्कट करणे स्त्रीणां राशिभेदकलौरयो। शाल्मलीफलवा नुको कवटी कर्कट: खगे, वि कुलोरे कटो राशी, त्रि कर्कर कर्करो भाएडभेदे ना दर्प कठिने विषु, मे कर्कगे दर्दथे दृढे, वि कर्कग हद दर्पयो, वि ककरो मुकुर दृढ़े, हे. करे? कर्कटुः म यो गृध कर्करेष्टुरमर्पण , पाने कर्कश करणः कापामचुका यह प्वप्यसौ पुमान् । विषु माह- सिझे कोहदाममणगिर्द ये, मे कर्कश परपे को रूप निर्दय । . .

·कर्कोटक-कतेन। ८५. . इनौ साहसिके कासमद कम्पिल्लयोरपि, वि. कर्कयो निर्द ये करे कम्पि- लककपाणयोः। क्षौ माहसिके कासम के परुपे हद, हे. स्थात् कर्क ग साहसिक: कठोरामहणावपि, अ. कोटक. कर्कोटक: स्थानमालूर काद्धेयप्रभेदयोः, मे, वि. कर्को- टकोऽसौ विखे च, हे. कर. V. कधूर. कर्ण. कर्णः प्याजेष्ठसुने मुवर्णाली युतावपि, मे, वि. कर्ण- सम्पापतौ युती, हे. श्रुतिराधेययोः कर्षः, त्रि. पार्थारौ वध कर्णः, अने. कपूर. कधूरः शिरीषे स्यान् नीलोत्पलयतसयोः, मे. कार्य- पूगेऽवन से स्थान् नीलोत्पलभिरीपयोः, वि. कार्य पूरः स्याच्छिरोपे नौलो- त्म लवतंसयोः, हे. प्रथोत्पलेऽपि च । कर्ण पूरः, वि. कर्णिका. कणिका करिहमाग्रे करमध्याग,लावपि। क्रमुकादि- च्छटांशेऽजवराटे कर्णभूषणे, मे. कणिका कण भूपण। वोनको सरोजस्य करमध्याह्न, लापि। कुट्टिन्या इस्तिहस्ताग्रे, हे. कर्णिका करि- इस्ताने करमध्याग लावपि । कमुकादियां च कर्णि का का भूपणे। वीजको गे सगेजसत्र कुट्टन्यामपि कुलचित्, वि. कर्णिका कर्णभूषणे । करि- इगलौ पनवौजकोश्याम, अ. करमध्याग,लौ च सत्रात् कर्णिका, कप्पिकार. कार्प कारः पुमानारगमधद्रो च द्रुमोत्पले, मे. कर्णि- कारण शन्पाके कर्णि कारो द्रुमोपले, वि. कणि कारस सतमाले द्रुमो- त्पले, हे. कर्ण(ण)न्द,. कर्पान्द, पक्षिप्तिकायां कर्णपाल्यामपि स्त्रियाम्, मे. कान्द रुचिप्तिकायां कर्ण पाण्यामपौरिता, वि. कर्णन्दुः सात् कर्ण पालुन- क्षिप्तिका, हे. कतन. कर्तन न हयोग दे नांगणां सवनिर्मिती, मे. कान वेदने प्राडा नारीणां वनमेवने, वि. कर्ननं योपिता रानमेवने छेदने- ऽपि च, हे. लि. .

·. कर्तृ-कर्य। कर्त.. कर्ता तु कारके वाचालिङ्गो ना परमेष्ठिनि, मे. कईट. कईटः करहाटे स्थात् पङ्कपद्धारयोरपि, मे, वि. कर्पर. कपर: सात् कपाले च पास्त्रभेदकटाइयो, मे, वि. कर्प- रस्तु कटाहे स्यात् शास्त्रभेदकपालयोः, हे. कपाले च कटाहे च प्रभेदे च कर्परः, त्रि. कर्बर. कर्वरः कथितो व्याघ्र शिवायामपि कर्बरी, मे, वि. कयुन. कधुर सलिले हेम्नि कबुर: पापरक्षसोः। कबुरा कृष्ण- रन्तार्या शबले पुनग्न्यवत्, मे. कार काञ्चने जले। कईरो राक्षसे पापे शवले, हे कर सलिले हेम्नि क र पापर नसोः। कग करान्तायां किर्मोरे करोऽन्यवत्, वि. कई रा राक्षसे पापे कर शवले जले, लि. कर्मन्. कम व्या पेच क्रियायां च, वि. कर्माऽस्त्रो व्याप्य क्रिययोः, मे. कम कारकभेदे स्यात् क्रियायो च शुभाशुभे, हे. कर्म कर. ध कर्म करो भतेर येतनाजौविनि विषु। कीनाशे मुसि मयां विम्बिकायामपि स्त्रियाम्, मे. कम करत कोना भतेत्र वेतनगोविनि। कम करो तुम यो विम्बिकायामपि कचित्, वि. • कर्म- करोऽन्तफे। भतिजीविनि भृतेत्र च, हे. कर्मकार. कम कारी तु विम्बिका। मर्वा च, हे. . कर्मकर. अथ कर्मफल कारङ्गकम विपाक्योः, मे. विदुः कम'- फल कम रकम विपाक्योः, वि. कर्म रहतरौ कम फल दुग्ले सुपे- ऽपि च, वि. कार. कर्मागे जातिभेदे र न्यपिसारेच पुस्वयम्, मे. फार. कर्नरः सात् पुमान् सध्या सुवर्थ त नपुंसकम्, मे. कर भटीकाश्चनयो मतम्, वि. कर्ष, कों ना कर्षणे मानप्रभेदे नपुंसकम्, मे. कपः कर्षण- मामयोः, वि कपः कपणे मानभियपि, हे. कर्म फल.

·कल कर्पू-कलध्वनि। कधू कडूं: पुमान् करोषाग्नौ स्त्रियां कुलेपष्टिखातयोः, मे कर्पू: कोषद्ने कुन्न्यायामपि चेप्यते, वि कस्तु तुषाग्नौ कपिकुल्ययोः, हे कर्पू र्वार्ता करौघाग्नि: क: कुत्याभिधायिनी, या कला स्थान्म लौ शिल्पादावंशमात्रके । पोडशा च चन्द्रस्य कलनाकालमानयो. । कलं शुके त्रिष्वजो नायोक्तमधुरध्वनी, मे कल शुके कलोऽजीऽष्यव्यक्तामधुर ध्वनौ । कला यान्म लरेही शिल्पादाय गमात्रके। घोडशाशे च चन्द्रस्य कलनाकालयोः कला, वि कल वजीर्ण रेससोः। अव्यक्तमधुरध्वाने कला स्यात् कालशिल्पयोः । कनने मूलरै रद्दी पोडभांश विधोरपि, हे कला शिल्पे कालभेदेऽपि, प अंश उद्दावपि कला, त्रि, सौधाययव विज्ञानगमनेषु कला मता, पाने कलकण्ठ. कलकण्ठः कलध्वाने से पारावते पिके, मे वि कलकण्ठः पिके पागवते हंसे कलध्वनौ, हे कलकल उक्तः कोलाहले तथा सर्जनियासे, मे भयेत् कलकलः सर्वग्से कोलाहलेऽपि च, वि कलकलः पुनः कोलाले सज- रसे, हे. धूनकेऽपि कलकलः, त्रि कलत कलशोऽऽयवादे च कालायसमलेऽपि च, मे, वि कलद्धो- कापवादयोः, अ, हे कलङ्क लान्छने दोप, छ कललं श्रोधिभार्ययोः । दुर्गस्याने नृपादीनाम्, मे, घि, कल- वयोणी भार्यायो दुर्गस्याने च भृभुजाम्, हे कलर श्रोणिभार्ययोः, पा कलधौत कलधौत गुयाणे सवादलते च नमसकम्, मे कलधौन रूप्य हेनोः कलधौरा कलध्वनौ, वि कलधत रुप्य हेग्नो कलधौतः कलध्वनी, हे. कलधौत रूपरहेनोः अ रजते कल्धीत सवार कलधौत च काञ्चने, भने कलधौत मासकुम्भेऽपि, ह कनध्वनि कलध्वनि पुमान् पागवने मिकमय ग्योः, मे कलध्वनिः कोकिले सत्रात पारावतमय ग्यो, वि कर ध्वनि. परभने पागवगकलापि- नोः, हे कलकल कलत्र - ·कनम. " करव. स्थात कलम्वः कलह. कलम-कलिकार। कलमः पुसि लेसन्यां प्रगलौ पाटचरेऽपि द, मे. कलमो लेखनीचे रणलिकाक्षारकेषु च, वि कल्म: पालिधौरयोः, हे. कलमा लेखनीचौरालय, वि. कलम्बी शाकभ दे । कदम्वधरयो पुमान्, मे. सायके नौ पे नान माके कलम्बराय, वि. कलम्बो नालिकाशाके पको नीपपादपे, हे. कल्बः शरनालयोः वि. कलविङ्क. कलविदः पुमान् ग्रामचटकेऽमि कलिङ्गफे, मे. कलविशः स्मृतो ग्रामचटकेऽपि कुलिङ्ग के, वि. कलह युहवाटे ना खनकोश च भण्डने, मे. कलई खड्न- कोशे सवाद, भाण्ड ने युहवाटयोः, वि, कलहो भण्डने खलको समरवाट- योः, हे. सद्कोप च कलह, वि. कलहंस कलसस्तु कादम्ब राजह से नृपोत्तमे, मे, वि कलहसो राजहंसे कादम्ब नृपसत्तमे, हे. कलानुनादिन्. कलानुनादी रोलम्बे कलविङ्ग कपिनले, मे, वि. कलानुनादी 'चटके पञ्चरोफे कपिचले, हे. कलाप संहतौ बई काश्चनां भूपाणण्यो.। चन्द्र विदग्ध व्याकरणमे देऽपि कथाने बुधैः, मे कलापो भूषणे वह गोरे संशोऽपि च, वि कलापो वहणयो। संहतो भूषणे काश्चत्राम, हे कलापो भूप वह धीरे संहतावपि, पा काला पिन. कलापोतु मानवादियोः पुमान, से. बलायर मबर्हिणयोगपि, वि कलायो सनयों कनो, हे. कलि कलिः सवात् कलहे शूर कलिरन्त्ययुगे युधि, वि कलि वि- भीतफे शूरे विवादेऽत्ययुगे युधि, हे .क नहेऽपि कलि एब्दः रु. कलिः स्त्री कलिकायां ना शूगजिकलहे युगे, मे चतुर्थऽपि युगे कलिः, अ. कलि: कलाकालयो, भने कलिकार कलिकारमु ध म्याटे करले पीराम नफे, मे लि. कल- कलाप -- ·कलिङ्ग कल्माष। घर - कारः करम्ने सनात् धम्याट पौतमस्तके, वि कलिकारस्तु धूम्याट पोत- मुण्डकरण्डयोः, हे. कलिक. कलिङ्गः पूनिकर धम्याट भूमि नोमि । न इयोः कौट- नफले महिलायान्तु योपिप्ति, मे. कलिगो नीरदन्तरे। पूगीकरन धूम्याटे सत्रात कलिङ्गा नितषिनी । कलिङ्ग कोटजफले, हे. कलिगः पूतिकरजे धम्याट नीरदन्तर। कलिङ्ग कौटजफले कलिमा यो पति मा.सा, वि. देश कलिको धूम्याटे कलिङ्ग कोटजे फले। त्रिषु विदग्धे दक्षे ध, स्त्रि, धूभ्याटव कलिङ्गः स्यात् कलिगो देश उचाते, अने, कलिग. कलिग विदिशाप्तयो, मे, पि,लि. कलितं वेदिसाप्तयो, हे. कनुष. क नुपन्त्वाविले पापे, मे. कल पं पाविले नसोः, वि. कमुष त्वाविलासोः,हे. प्रथाविले। पापे व कजु, वि. कल्कोऽसौ मत लादिश घे दम्भे विभौतके। विट किट्टयो- व पापे च विषु पापाण्ये पुमः, मे. कल्कः पापाशय पापे दमे विट किट्ट- योरपि, वि. कल्कोऽस्तो पामले मसोः दम्भऽपि, प. वल्को विभौसके तैलादि च, वि. पारिपिटको कल्की, अने. वल्कोऽधयिष्ठयोः। दम्भे पापिनि . किर, कल्प. , कन्पः शास्त्र विधौ न्याये संवर्त ब्रह्मणो दिने, मे, वि. कलाः सत्रास् प्रलये न्याये प्रास्ले ब्राह्मदिने विधौ, वि, कल्पो विकन्ये कल्पद्रो, संपर्त ब्रह्मवासरे । शास्त्र न्याय विधौ, हे. न्याये तुल्य विधी काले विको दण्ड च कल्पया, अने. मान्पना, अय कन्पना.. करिण: ममता बी. को स.पो. च. सान्य- ने, मे. कल्पन करीने सातौ समनायां तु कन्पना, वि. कल्पने मामि कतमे । कल्पनेभमज नायाम, हे. मानो छदै च कल्पनम्, यि करमप. कम किल्विसोव पुमि मान्नर कान्तर, मे. कन्माप. कलमापो यातुधाने घ रुपापागडरकपणयोः मे. कामापो राषमे रुष्ण कन्माप: पागहरे, वि. कामापो.गक्षमे सो पावले, है.

·कल्य. कशा ३. . कल्य. कल्यं प्रभाते क्लीव सार कल्यो वाक युनिवर्जिते । सज्जनौ- रोगदक्षेषु कल्याणवचनेऽपि च । उपायवचनेऽपि सात् त्रिषु मदेव च योषिति, मे. कत्यं सज्जे प्रभाते च कनयो नौरोगदक्षयोः। कलया कलयाणवाचि सात कादम्बर्ययामपि मासा, वि. कलत्रं प्रभाते मधुनि सज्जे दचे निरामये । कल्या कलवाणवाचिं सरात यसनदिनेऽपि कलाम, इ. कल्यौ सज्मनिरामयो, प्रा. कलासु फुशलः कल्यः कल्यो यो निरामयः। कला कालविण पर कला मद्यश्च कीर्तितम्, ने. कल्याण. कल्याएमक्षयवर्ग महलेऽपि नपुसकम्, मे. कल्याणमक्षये स्वर्ग कल्याण मनलेऽपि च, वि. कल्याण हेम्नि मङ्गले, ई. कल्याणं काश्चने शुभे, त्रि. कखोल. कालोलः पुंसि चर्प समाद उलोलवैरिपोरपि, मे. कलोलो हर्ष उल्लोले कलोलः परिपस्थिनि, वि. कलोनोरी हर्षवीचयोः हे. कसोलो शालवोसोलौ, त्रि. करच. कवचो गईभाण्ड च सन्नाहे पटहेऽपि च, मे. कवचो गई- भाण्डे स्यात् सन्नाहे पटहेऽपि च, वि. कवचश तमुत्राणे पटहे नन्दि- पादपे, जे. कवन्ध. कवन्धं सलिले मोक्तमपर्धकलेवर, वि. V. कबन्ध. कवरकवर लवणेऽम्न स्त्री पृथीतुमीकचान्तरे। कवर्यमायो ना रक्ष.पापयो भैगजान्तरे, मे. कवरी केशभाकविषयोः। .कवर लवणेऽन्ने च, वि. कबर लयणानयोः। कवरो केशविन्यासभाकयो.., कवि. कवि धल्मिीकिशुकयोः। सूगै काव्यकर पुसि खलौने सात यापिति, मे. कविः काव्यकर सूरौ कवि स्मिीकिशुकयोः । कयो सलौने कथिता, वि. कविः काय्यस्य कर्तरि। विचक्षणे दैत्यगुरी समात् कवी तु खलोनके, ई. सलोने स्त्री कपिः पुसि काव्य सडक- रिपु, लि. कगा. कमा समादममाडन्यो नौ मुझे गुऽपि धरे. - ·११. कमल. पाने. कशिपु-काक। कशिपु. कशिपु मनाच्छादनयोर कोतया पृथक्कयोः मि, मे. एकोक्तता कशिपु भताच्छादने च इयोः पृथक, वि कमिपु भॊजत्रवसयो- रेकैकस्मिन् इयोश्चापि, हे. कशिपु वनमाच्छादन इयम्, अ. रक्षः कशिपु- राख्यासः प्रावारः कशिपु ममः, प्रने.. कर. कशेरुः पठकोकसे। पणजातौ कन्दभेदे, हे कोकः कज्जले कन्द पृष्ठसत्रास्थि कशेरुका, पाने. कश्मल: सयात् पिशाचेऽपि कम्मलो मोह उचाते, अने. कश्य. कम्य त्रिषु कशाई सत्रात् स्लीव मद्यावमध्ययो., मे. कर मध्ये तुरगाणा कश्य मद्यकमाईयोः, वि. कश्य कमाईमद्ययोः । पक्ष- मध्ये, हे. काय कमाई मद्य च, त्रि. मद्याखमध्ययोः कश्यम्, कषाय, कषायो रसभेदे च नियासे च विलेपने। अगरागेच न स्त्री सत्रात् सुरभी लोक्तेि विधु, मे. कषायो रसभेदे सत्रादनगगे विलेपने । नियामेऽपि कषायोऽथ सुरभी लोहितेऽन्यवत्, वि. कपायः सुरभी रसे। रागवस्तुनि नियासे क्रोधादिषु विलेपने । वर्ण, हे. नियोऽपि कपायोऽस्त्री, प्र. कपाय: सुरभी रसे, वि. कटुतितकपायास्तु सौरभ्योऽपि प्रकीर्तिताः, ह. कष्ट न्तु गहने स, मे. कर गहनशष्यो, हे, वि. कष्ट तु स गहने, म. कांमत्र. कासवाद्यान्तरे पानपाने माणसान्तरे, में. कामंत्र त तैजसद्रक्षेत्र पाद्यभित्पानपाययोः, पि. कांस्त्र जसवाद्ययोः। पान- पाव मानभेदे, हे. काकः स्याद, वायसे सक्षमभेदे पीठसर्पिण। पिरोऽयक्षासमे मानप्रभेदहोपभेदयोः। काका.स्थात् काकनासायां काकोलौकाकडयो। रक्तिकार्या मलपा च काकमाचा च योपिति। काकं मुरतबन्धे स्यात् काकानामपि संहतो, मे. काकः स्यात् पौठसर्पिणि। होपमान देउ पिरोऽवधालने हिके। काक काकसमहे स्याद्रतबन्ध च योपिताम् । काका - कट काक ·काकहक-काचिघ। तु काकजवायां काकोलौकाकनासयोः। 'काकोदुम्बरिकाकाकमाचिका- रक्तिकासपि, हे. काकः सवाहायसे वृक्षप्रभेदे पौठस पंणि। शिरोऽवधालने मानविशेषहौपभेदयोः। काकं स्त्रीररावन्ध सत्रात् काकानामपि मंहतो। काका सात् काकनासायां काकोलौकाकजन्यो । रक्तिकायां मलपाश्च काकमाचचाश्च कीर्तिता, वि. अथ द्रुमान्तरे। हिके घरे च काकः समास, वि. काकरूक . काकरूको नग्नदम्भस्त्री जितोलूकभौरुष। निस्से, मे. काकरूक उल्फे सान्नि.स्व. स्नौजितदमायोः वि. काकरूको दिगम्बरे। उलूके स्त्रीजिते दम्भ भास्के निधनेऽपि च, हे. पेचकस्त्रीजितौ काक- रूकी, त्रि. का कचौ. काकिणी पाणवर्याशे मानदण्डे च दृश्यते । कृष्णलैक- वगटयोः सत्राउन्मानसत्राशयोऽपि च, मे. काकिणौ पणतुर्या मानदण्डे च काकिणी। कृष्ण नेकवरायोः सत्रामानां एकेऽपि च, वि. का किप्पी मानदण्डसत्र तुरीयेऽमे पणास्त्र च । कृपालायां वराटे च, हे. काकिनी. काकिनी पपपादेऽपि मानपादवराटके, मे. काकोल काकोलो निपभेदे सवाद, द्रोएकाककुलालयो', वि. काकोलो मोकुलो विष। . कुलाले, हे. काकोलं नरकान्तरे। ना कुलाले द्रोपाकाफे विपदे तु न स्त्रयाम, मे. काको विपञ्च काकोलौ, त्रि. कावी. काची तुवरिकायाञ्च सौराष्ट्रद्यपि स्त्रियास, मे. काचः शिकेत्र मणौ नेलरोगभेदे मदन्त, मे. मनो शिफेत्र बदन्ती। नेत्रगेगेऽपि, वि काचोऽक्षिगेगे शिफेत्र मणौ काचा: गिफ्यम ददृग्रजः, प्र. कात्तिक राजपसन कारसत्र गुड़के कार्तिकः, वि. कानिध कापिध: काचनेऽपि समात् छग्गडे मूयोऽपि र, मे. "काचिध: काचने प्रोतः छमएडे मपिफेऽपि र, विं काविधनु म पिक सत्रान् 'भारी मडके, हे फाधिौ कासनोन्त रू, वि काच. कावस्तु ·काञ्चन-कादम्बर। कायन. काप कानुनः काशनारे सत्रात् पम्पफे नागकेशरे । उदुम्बरेच धक्तरे हरिद्रायां च काश्चनौ। लौयेऽजके गरे हेम्नि, मे. काश्मनः काञ्चनारे सत्रात् चम्पके नागफेसरे। उदुम्बरे च पुनारो हरिद्रायां च काञ्चनौ। काञ्चन हेग्नि किश्नल्क, वि. काञ्चनं नि किचल्के काञ्चनो नागकेशरे। उदुम्बरे काञ्चनारे पुन्नागे चम्पफेऽपि च। काञ्चनी तु हरिद्रायां, हे. काश्चनन्तु हेम्नि नागकेसर काश्चनौ निभा, वि. काचौ. काची सत्रान् मेखलादाग्नि प्रभेदे नगरसत्र च, मे, काञ्ची समान्मेखलादाग्नि गुञ्जायां नीरदन्तरे, वि. काश्चौ राजामखलयोः पुर्यचा, हे. देशभेदेऽपि काची सवात्, वि. काण: काकै कचक्षुषोः, मे, वि. काण्ड. काण्डः सम्घ समसान्धे याणेऽवसरनौरयोः । कुमिते वृक्ष- भिन्नाडोरन्दे रहसि न स्त्रियाम्, मे. काण्ड नाले सरुस्कान्ध वाणेऽवसरनौ- रयोः। कुत्सिते रहसि साम्ब काण्ड गर्व पुत्रदातम्, वि. काण्डो नाले- ऽधम वर्ग द्रुस्कन्ध ऽवसरे शर। रहलाघाव स्तम्ब, हे. काण्डोऽस्त्री दण्डवाणाव वर्गावसरवारिषु, अ. कागडो वाणस्तुला काण्डः काण्ड: सङ्घारा पाते। काण्डः कालो बल कापडं काण्डो मूल तरोरपि, पने. काण्डः भरो जल काण्डम्, भने. कारवायन. कामायनो वररुचौ विशेषे च मुनेः पुमान् । कापाय- वस्त्र विधयाईनरतत्रमयोः स्त्रियाम,मे. कासवायमो वररुची गौ कारबा- यनी मता। कापाययस्व विधवाऽईजरतवामपीप्यते, वि. कामायनो वररुचौ कातवायनी तु पार्यती। कपायवालविधवाहमहिलाऽपि च, है. सवात् कासवायन्यर्धरहागौर्यो वररुचौ नरि, वि. कादम्ब. कादम्मः सगात् पुमान् पघिविशेषे सायकेपि च, म. कादरः कलसेप्वोः, वि, है. कादम्बौ परपक्षिणी, त्रि. कादमर. कादपरम दयग्रे मद्यभेदे नपुंसकम् । ती यारुपीपरभता- .भारतीमारिकासु च, मे. कादम्बर त दयने मद्यभेदे च सीधुनि। काद. .

·८४ कानन-काम। । कान्त. बरी परभताभारसौसारिकासु च, वि. कादम्बर दधिसरे भौधुमद्य- प्रभेदयोः । कादम्बरी कोकिलायां वापौशारिकयोरपि, हे. कानन. काननं विपिने गेहे परमेष्ठिसुग्नेऽपि च, मे, वि. काननं तु ब्रह्मा विपिने गेहे, हे. कानीन. कानौनः कन्यकालातसमये व्यासकर्णयोः, मे,वि. कानौन: कन्यकारते। कर्ण व्यासे, हे. कान्ता नार्थी मियगौ स्लो मोभने विषु ना धवे। लोहे च चन्द्रसूर्याय:पर्यायान्तःशिलासु च, मे. कान्तो रम्ये प्रिये ग्राणि कान्ता प्रियड्डयोपितोः, हे. कान्तोऽश्मनि गृहे चारौ कान्ता तु फलिनीस्त्रियोः, वि. कान्तस्त प्रियरम्ययोः, त्रि. कान्तार. कान्तारोऽस्त्री महारणेत्र विले दुर्गमयम नि। पुसि सादिक्ष नेरे च, मे. कान्तारमुपसर्गादौ धने दुर्गमयम नि। पशुप्रभेदे कान्तारः, वि. कान्तारं दुर्गवम नि। महारणपोपसर्गाद्योः काननेछु- विशेषयोः, हे. महारण दुर्गपये कान्तार' मुनपुंसकम्, पा. कान्तार कानन' प्रोक्त कान्तारः पाकशासनः । इभेदच कान्तारः कान्सारो दुर्भ रो दरः, अने. दुर्गमार्गेऽपि कान्तारम्, इ. कान्ति. कान्तिः भोभेच्छयोः स्त्रियां, मे. कान्ति: शोभाभिला- पयो., वि. कान्तिः शोभाकामनयोः, हे. प्रथ कान्ति ईनसोच्छयोः वि. v. विश्वम. कापटिया. कापटिकोन्यमर्म से सिम लिपु,. पटिकोऽन्य मम हा सत्रात् कालदेशनि, वि. कापथः कुत्मिसपथे उगोरे लीपमिप्यते, म. कापोन. कापोतो रुचके लीय कपोतीघऽचनान्तरे, मे. कापोत- मझने स्सना कपोगानां च संहसौ, वि. कामः मरेछयोः पुमान । रतसरपि निकामे च कामेत्रपि भवानपुंसकम्, मे. कामः स्मरमिलापे च काम रेसोमिकाममोः। .. .. कापय. . काम.

·काम- कामकूट-कामुक अव्यय त्वभ्यनुझायाम, वि. काम पाऽनुमतिरेतसोः। कामः सार- छाकामेवा, हे. इच्छामनोभवी कामी, प्रा. रेवोनिकामकामेत्रषु काम पुसि मरेछयोः, त्रि. कामफूट. कामकूटस्तु वेश्यायाः प्रियविभमयोः पुमान , म. फूटौ येण्याविनम टौ, ३. कामकूटस्तु वेश्यायाः प्रियविनमयो मसः, वि. कामरापा. प्रथ कामगुणो रागे विषयाभोगयोरपि, मे. कामगुणः म. तो रागे विषयाभोगयोरपि,वि. कामगुणो रतौ । विषयाभोगयोचापि, हे. कामचारिन् कामचारी कामुके समात् स्वच्छन्दकल विक्षयोः, में, कामचारी त कमने स्वच्छन्दकलविद्धयोः, वि. कामचारी कशविरूछा- चारिणि कामुफे, हे. कामद. कामदा कामधे नौ सौ कामदासरि वाचावत , मदा धे मुकायर्या सास् वाचवर कामदोग्धरि, वि. कामम् कामश्चानुमतौ म तम् । प्रकाशे चाप्यसूगाया तथानुगमनेऽ- मे. काममसूयामुगम प्रकामऽमुमतावपि, हे. काम प्रकाम- ऽनुमसायसूयामुगमेऽपि च, वि. कामला रोगभेदे या ना ना मरुवसन्तयोः। कामुके बार- लिङ्गः, मे. कामल: कासुके रोगे मरदेशवसन्तयोः, वि. कामलः कामिरो- गयो। मरुदेश ऽवससे च, हे. कामल: काम्फे मधौ, वि. कामि, कामिनी कामुफे रत्या स्त्री, मे, कामि. सत्रात कामुके मे. का- पिच, कामल. त्याम, वि. कामिम्. कामिनी मीरवन्दयो। कामी तु कामुके पक्रयाले पाल- पतेपि च,मे. कामिनी भौषपन्दयोः । कामी सनात् कामुके चकपाके पागप- तेऽपि च, वि. कामी सत्रात् कमने चक्रवाके पारायनेऽपि च, ३. कामिन सपी लि. बन्दागमपि कामिनी, प्र. कामुक, कामुकः कमनेऽगेकपादपे घातिमुक्तके, मे, वि. कामु- कास काम्य पोका निमुन्न का.,हे.

·काय. काखोज-कारक । काम्बोज. काम्बोजोऽवान्तर सोमनल्क पुन्नागपादपे। काम्बोजी मापपर्णा च वलक्षसदिरे स्त्रियाम्, मे. काम्बोजः पुनरवानां भेदे पुन्नाग- पादपे। वलक्षखदिरे चापि काखोजी मापपर्थिका, हे. काम्बोजस्तु- रंगे सोमवल्क पुग्नागपादपे। काम्बोजी मापपर्णनां च हिङ्ग,पणामपि कचित, वि. कायः कदैवते मूर्ती सङ्घ लक्ष्यस्वभावयोः। कायो मनुष्य- गोर्थेऽपि, वि. कायः कदैवते मूतौ सङ्घ लक्षास्वभावयोः। काय मनुष्य- तीर्थ च, हे. कायः कदैवते मूतौं सङ्घ लाखभावयोः। मनुष्यतार्थ काय सात्, मे. कायः स्वभावे लघर च स म ती कदैवते, वि. भारी- रोत्सेधयोः कायः, पाने. कायस्थ. कायस्यः परमात्मनि । नरजातिविश घे ना हरितक्ष्यान्तु योपिति, मे. कायस्थोऽपि जातेः सत्रात् प्रभेदे परमात्मनि । कायस्था तु हरितक्यामामलषयो च दार्थता, वि. कायस्थोऽचरणीवकः। परमात्मा च कायस्था हरितक्यामलक्यपि, हे. कार. कारो यधे निश्चये च वलौ यत्ने यतावपि। तुपारोलेऽपि पुमान म्लियां दूत प्रमेवके । सुवर्णकारिकायां च बन्धनागारवन्धयोः, मे. फागे वधे निश्चये च बलौ यत्ने यमावपि। कारस्तुपारभेले च कारा दूता प्रवके। यन्धने यन्धनागारहमकारिकयोरपि, वि. कारो वलौ यधे यने हिमाद्रौ निश्ये यशौ। काग वन्धनशालायां बन्धे दूता प्रसेवके । सा- हेमकारिकायां च, हे. कारा पौड़ावन्धशाले, वि. कारो बधे निव- ये च, पाने. कारक. कारिका नटयोपिति । . सतो विवरणसोफे शिल्पयात- नयोरपि । नमक तु कर्मादौ कारक कर्तरि त्रिषु, मे. कारक कतै क- मांद्यो कारिका शासना नटी। क्षति विवगायोकनापिसादिककर्म प, हे. कारिका नटयोपिति। सतो विवरण सोफे यासनायाश्च कारिका। नापि- गादिकल्पेिऽपि, वि.. कारकः करि मोक्न: कर्मादावपि कारकम्, यि. .

·८७ कारण-कामक। कारिका यातनासत्योः, अ. व्याख्याश्लोकेऽपि कारिका, त्रि कारण, कारण करणे हेतुवधयोश्च नपुंसकम् । स्त्री यासनायाम्, म. कारण करणे हेतुवधयोरपि कारणम्। कारणा यातनायां च, यि. कारण घातने हेतौ करण कारणा पुनः। यातना, हे. बधे हतो च कारणम्, वि. कारण्ड कारण्डो मधुकोशासिकारण्डवदलाढ़के, वि v. करण्ड. कारन्धमिन्. कारन्धमौ कांसमकारे धातुवादरतेऽपि च, मे, चि. कारन्धमौ धातुयादनिरते कांसरकारिणि, हे. धातुवादरते कांसकार कारन्धमी नरि, त्रि. कारवी. कारवी मधुगदीप्यत्वक्पयो क्षणजी रके, में, वि. कार- वी कृष्णजीरके। दोपत्र मधुरात्यक्पयोः, हे. कारि. कारिः स्त्रियां क्रियायां समाहाचालिङ्गस्तु शिल्पिनि, म. कारिः क्रियायामाख्याता नापितादिकशिल्पिनि, वि. कारि: शिल्पविया- ऽपि र, हे. कार विश्वकर्मणि ना कि कार कशिल्पिनो, म. कारकशिल्पिनोः । विश्वकर्मणि पिल्पे च, वि. कारुस्तु कारके शिल्प विश्व- कर्मणि शिल्पिनि, हे. कारु कारकशिल्पिनोः, लि. कारुजः शिल्पिना चिवे वामलूरे गंजार्भ के मे. कारण शिल्पिना चित्र कलभे नागकेशर । स्वयजात सिले मेने वल्मीक गैरि- कपि च, वि कारुजः कलभ फेने बलमीफे नागकेपारे । गैरिफे शिल्पि- ना चित्र स्वयं जाततिलेऽपि च, हे. कार्पट. कार्यटो नतुकार्यित्रो , मे, वि, हे. कार्मण. कार्मणं म्न्यसन्वादियोजने कठिऽपि न, मे काम मन्त- मन्वादियोभने कम औरफे. पि. • काम मन्वादिसाधने कर्म कारफे, हे., कामुक कामुक धनुपि सगन् ना देषो. कर्म क्षमेऽम्ययत्, गे. अथ कामुक 1 व कामुकमिवामे कर्मठे, हे. काम'क' यंगधभुपोः कारु कारुः कागज .

·. , काला कार्य-कालचर। कर्मशक्त तु वाचत्रवत्, वि. वेणौ ना कामुक चापे, लि. कार्य. कार्यत्र हेतौ प्रयोजने, मे, वि, हे. कार्य युद्ध नया कृत्ये, अने. कार्यवपुट. सत्रात् कार्य पुटः क्षपणोन्मत्तानर्थकरघु च, मे. का- यापुटोऽनर्थकर क्षपणोन्मत्तयोरपि, हे. कार्यपुटस्तु क्षपणोन्मत्तानर्थकर- वपि, वि. उन्मत्ते क्षपणेऽनर्थकर कार्यपुटध्वनि:, हा. कापीपण. कापापणोऽस्त्री कार्षिके पणपोड़ाकेपि च, मे. कार्या- पणः कार्षिके सात् पाणपोड़शफेऽपि च, बि. कापीमापः सुकार्षिके । पण- पोड़ागके, हे. काल. कालो मृत्यौ महाकाले समये यमकृष्णयोः । तु रुष्णविरतामजिठानौलिकासु च । काली गौर्ययां चारकोटे कालि- कामाटभेदयोः, मे. कालो त्यो महाकाले समये यमकृष्ण योः । सण- विति काला तु नौलोमनिष्ठयोरपि । काली गौर्यवां क्षारकोटे कालिका- माटभयोः । नवाब, वाहटन्देऽपि परिवादेऽपि च कचित्, वि. कालः पुनः सष्णवर्ण महाकालरुतान्तयोः । मरणानेहसोः कालो कालिकाक्षार- कोटयोः । माटभेदोमयो नव्यमेघौघपरिवादयोः। काला कृष्णाविन्नील्यो- नियां, 'हे. ससान्तानेहसोः कालः, प. कालः स्यान्म तरसायोः, वि. उत्पये च प्रकोष्ठे च मुहर्त नियमे तथा । कालशब्दो व्यवस्थायां समये- ऽपि निगद्यते, अने. निमेपादौ यमे वर्ण कालो मृत्यौ च कौतयते । कालाः सङ्घ सकाचार सिद्धान्तसमयाः स्मृताः) ह. कालकण्ठ. कालकण्ठश्च दावाहे कलविक घ खञ्जने। मयूरे पीतसार व सात खण्डपको पुमान्, मे. कालकण्ठस्थ दानाहे कल- विशे च खञ्जने। सितापाङ्गहरे पीर सारफे नीलकण्टवत , वि. काल- काठनीलकण्ठी पौतमार मह खरे । दाहरहे ग्रामचटके मजगैटे शिसायले, हे. दावाहे कानकण्ठः मवात गिंवनननयोरपि, वि. कालभर. काननगे योगितामेमके भैरये गिरी मे.शि. काल- .

·कालपट-कारका M - वि. नरो भैरवाद्रो योगिचकमर मलके, हे. कालप्टइ. कालष्ट; कर्ण चापे पुसि कविहगमे, मे. कालप्टष्टं भवेत् कर्णचाये कोदण्डमावके । कालप्टष्ठस्तु सारङ्गविशप कङ्कपचिणि, वि. कालष्टछन्तु कोदण्डमात्रके कर्ष धन्वनि। कालटठो संग दे कस, हे. कालस्कन्ध, कालस्कन्धस्तमाले स्यात् निन्द,फे जीवकद्रुमे, मे, कालस्कन्धस्त सिन्द,फे। समाले जीवकद्री चहे. कालानुसार्य. कालानुसाय गेलेये कालीये शिपाद्रुमे, मे काला- मुसायं कालेये भालेये शिशपाट्ठम, वि. कालानुसार्यरः भैये कालेये शिशपातरौ, हे. कालिन. कालिङ्गो भूमिकारौ दन्तावलभुजङ्गयोः। कालिङ्गी राजकर्कटयाम्, मे, वि. कालिमस्तु भुजङ्गमे । द्विरदे भूमिकारी कालिको राजकर्कटौ, हे. कालिका. कालिका चण्डिकाभेदे कार्णवचिकपत्रयोः । देयवस्सुम ल्ये धूमरौनवमेघयोः । पटोलशासागेमालोमांसोकाकीशिवास मेघावली प, मे. कालिका योगिनो भिदि । स्वादिदोप मेघाल्या सुरागोर्यया नर्वाचु दे। क्रमदेयवस्तुम ल्ये कार्णवचिकपवयोः । रोमाल्यां धूमरीमांमत्रोः काको पटोल गायोः, हे. कालिका योगि- नोभेदे कार्ण गौर्यत्रां घनावलौ । क्रमदेयवस्तुम ल्ये धूसरीनयमे घयो । पटोलमाखारोमालीमासौकाको कालिका। तथा रधिकपालेऽपि, वि. मेधजाल च कालिका, अ. रोमावलीमेधमालाकरटोपु च कालिका, पा. रुष्णन्ये च हिमान्याच गोरीकाल्योच कालिका, त्रि. कालेय. कालेयो दैत्यभेदे सात् कालसगडे नपुसकम्, मे. ले यो दैत्यभेदे स्यात् काल य कालगण्डके, वि. कालेगस दैत्र कालय कुशम यकृत, हे. कारक. कारक रुकवाको स्यात् पोशमशककोकयोः, मे, मि. कारक. कुछटे कोफे पोतमुगडे, हे. का- ·काश. कावेरी-कासू कादेरी. कारी समात् सरिङ्ग दे पणनारीहरिद्रयोः, मे, वि. कारी तु हरिद्रायां वेश्यायां सरिदन्तरे, हे. काव्य. काव्य ग्रन्थ पुमान् शुक काव्या सत्रात् पूतनाधियोः, मे, काबर ग्रन्ये ग्रहे काव्यः काव्या स्यात् पूतनाधियोः, वि. काव्य ग्रन्थे काव्यः शुक' काव्या स्यात् पूतनाधियोः, हे. काव्य प्रवन्धे शुके ना, वि, काच्या तु पूतना ज़या काव्य ग्रन्थनिबन्धनम्, अने. काशी घाराणसौपुरे। न स्त्रियां टपभेदे स्थात्, मे. काश- स्तुणे स्थात् सवयौ वाराणस्यां तु काश्यपि, वि. काभस्तृणे रोगभेदे, हे. काश्मीर. काश्मीर कुख,मे प्रोक्तं टङ्कपुष्करम लयोः, वि. काश्मीर' फुह,मेऽपि स्यात् टपुष्करम लयोः, मे. काश्मीर पौष्करे म ले टाइकुछ,- मयोरपि, ई. काश्मे रज (करमौरज). काश्मीरज पुनः । कुकुर,मयोः स्लोवे- ऽतिबिधायान्तु थोपिति, मे. काश्मीरजाण्याऽतिविपाकुठकुवामपौष्कर', वि, कश्मीरज कुठे कुद्ध,म पौष्करऽपि च। कश्मीरजाऽतिविपायर्या, हे. कास्यप उतो मुनिमगयो भैदै च काश्यपी क्ष्मायाम, म. कासपः स्यान् मुनौ मानभेदे भूमौ तु काश्यपी, वि. काश्यपो मुनिमी- नयोः। काग्यपूर्वधाम, हे. काष्ठा दामहरिद्रायां कालमानप्रकर्षयोः। स्थानमाले दिशि च स्त्री दामणि सत्रान्नपुंसकम्, मे. काष्ठा दारुहरिद्रायां काल- मानमकर्षयोः। सपाद दिशि स्थानमालेच काठमाख्यातमिन्धने, वि. काठ दारुणि काठा तु प्रकर्ष स्थानमात्रके। दिशि दारुहरिद्रायां कालमानप्रभिद्यपि, हे. काठोकर्प स्थितौ दिशि, श्र. काहा कालेऽपि, वि. काठा निभा ककुप काष्ठा काठा मोक्ता वसुन्धरा। विपः सात् काठं दारु निगद्यते, अने. कासमद पटेलेऽपि कासमदः, का. कार विकतवाघिसवात् नया नायुधे सियाम्, मे. काश्यप, काष्ठ काठा काल- ·काहल. . काहन-किम् । १०१ कासूः प्रतवायुधे रुजि। बुद्दौ विकलवाचि स्यात्, हे. काखू विकल- वाचि समात् कासूः शक्तवायुधेऽपि च, वि. काहला वाद्यभाण्डसा भेदे चामरसां भिदि। काहलो तु तरुपा सत्रात् का हलचरणायुधे। शब्दमावेऽपि पुंलिङ्ग,स्विषु शुष्क भृशे खल, मे. काहल तु सत्राद, भृशे चाव्यक्तवाचि च । शुष्क च वाद्यभेदे च काहलो तरुणस्त्रि याम्, हे. काहलो तु तरुणां सवात् काहल भाशुष्कयोः। वाद्यभाण्ड विशेषे तु काइला काहल: खल, वि. किशारु. किशारु र्ना सस्यशूफे विशिखे कङ्कपक्षिणि, म. किशार: ससत्रशूकेऽपि विशिखे कङ्कपक्षिणि, वि. किभार न्यशूफे शरऽपि च, हे. किमारू सस्यशूफैप, अ. कि खित. कि सित् प्रग्ने वितर्क च, वि किङ्किणी. किङ्किणी बुद्रघण्टिका, अने. किञ्च. किच्चारम्भ च भाकल्य, मे, वि. किश्च । रम्भयोः, हे. किट्टाल. किट्ठाल: मुसि ताम्नस्य कलसे लोहगूथके, मे. किट्टाल- साम्रकलशे किट्टालो लोहगूथके, वि. किटालस्तु लोहगूथे तामस्य वाल - ऽपि च, हे. किण. व्रणचिन्ने धुणे किण;, हा. किम्पु. किबोज च शोधुनः। पापे, मे. किए पामे सरा- वीज, वि, हे. कितव, कितवस्तु पुमान् गत्ते वञ्चफे कनकाह, मे. कितयो धूर्तवन्मत्ते वञ्चके कनकाईये, वि. कितवः कनकाइये। मत्ते च वञ्चके चापि, हे. कितवौ मत्तवनको, त्रि किन्न : किन्नु प्रश्नवितर्कयोः, मे, वि.. किम्. किम् कुत्मायां वितकं च निषेधप्रश्नयोरपि, मे. किवादि- समें प्रयच क्षेये निन्दामकारयोः वि. विक्षेपनिन्दयोः प्रने वित, हे. साकल्या- . .

·। किमु-किल्लप। कि प्रश्ऽपि च कुत्सायाम, वि. किम् प्रश्ने कुत्सितेऽपि च, हे. कि कार्या मुगुमने, अ. किमु. किमु सम्भावनायो समाद, विमर्श चापि दृश्यते, मे, किम सम्भावनायां समाद, विमर्श च किमु स्मृतम्, वि. किमु सम्भावनायां विमर्श, हे. किमुत. किमुत प्रश्नवितर्कयोः । विकल्पेऽतिशयेऽपि समात्, किमुतातिशये प्रश्ने विकल्प च प्रयुजरते, वि. किमुत प्रश्नवादयोः। वि. कल्प ऽतिश्ये चापि, हे. किम्पाक, किम्पाको महाकाल मलायोः, मे. किम्पाको क्ष- भिद्या, हे. किम्पाकः फलमूर्सयोः, वि. किम्प रुष, अथ किम्प रुपो लोकभेदकिन्नरयोः पुमान्, मे, किम्प - रुपः किन्नरे समात् लोकभेदेऽपि, त्रि. किम्प रुपस्तु किन्नरे लोकभिद्यपि, हे. किरात. किरातो म्लेच्छभेदे सत्राद, भूनिम्बऽल्पतनावपि । स्त्रियां चामरधारिणा कुटिनीदुर्गयोरपि, मे. सात् किरातस्तु भूनिम्ने म्लेच्छ चाल्पतनावपि । मन्दाकिन्यां किराती सात् कुट्टन्यामपि दृश्यते, वि. किरात: सपादल्यतनौ भूनिम्बम्लेच्छयोरपि। किरातौ कुट्टनी गहा, हे. किराती म्लेच्छभूनिवौ, वि. किरि, किरिः शूकरलोहयोः, अने, किर्मों. किर्मों पलाशे शालायां हेममुवत्राञ्च योपिति, मे. किौं पला भालायां लोहपुत्रधामुदीरिता, वि. किर्मोर. किर्मोरो नागरगच कबुरे राक्षसान्तरे, मे. किर्लोरः कर्बुरे दैत्यराधसान्तरयोपि, वि. किौरः प्रवले दैतेर, हे. किल. किलभन्दस्तु वार्तायां सम्भाव्यानुपयार्ययोः, मे. किलशन्दस्त वार्तायां सम्भाव्यानुनयार्थयोः, वि. वार्मासम्भाव्ययोः किल, इ. वाया- मरची किल, त्रि.• वार्तासम्भाध्ययोः किल, अ. किलिप. किलिप पापरोगयोः । अपराधेऽपि, मे. किलिप' । " ·कोकटः . किशोर-कोनाश। रजिने रोगेऽप्यपराधेऽपि किल्लिपम्, वि किलिपंपापे रोगेऽपराधे च, हे अपराधेऽपि किल्बिषम्, अ किशोर अथ किशोरोऽवसत्र शावके । तैलपणौपधौ च सत्रात् सरुणावस्थसूर्ययोः, मे किशोर हारुणवस्य हयगावकसूर्ययो । तैलपर्णाम्, वि किशोरोहयभावके। सूर्य यूनि, हे किक किष्क ई यो वितस्तौ च प्रकोष्ठेपि करेऽपि च, मे किम्वा : प्रकोष्ठे हस च विसतौ कुत्सितेऽपि च, हे किष्क ई वित सौ च, प्र किष्क, वितस्तौ हस्त च प्रकोठे कुत्सितेऽपि च, वि किक, प्रकोठेऽपि, त्रि किष्क पर्वन् किष्कपर्वा पुमानिक्षी येणौ पोटगलेऽपि च, मे. किष्कपर्वा भवेद घेणाविक्षौ पोटगलेऽपि च, यि किष्क पर्वा पोटगले सा- दिक्षुत्वचिसारयोः, हे कोकट कौकटः रुपणे निःस्खे लिए भूम्नि नीति, मे कपणे नि:स्व देशभेदे तुरङ्गमे, हे कौकटस्तुरगे निखे देशभेदे मित- म्पचे, वि कोकम की कसः कृमिजातौ स्यात् सि फुल्ये नपुंसकम्, मे. कोकसः समिजातो मवादस्थि, कोकसमिप्यते, वि कौकसस्तु किमी की कसम- स्थनि, हे कौकसो वानगे भिक्षु कीर्तित चास्थि कोकसम्, प्रने कोचक कोचको दैत्यभिहातहतसवनवं भयोः, मे कोचको दैत्य- भेदे स्यात् शुष्का शे द्रुमान्तरी, वि कीचको ध्वनिमद वशे दैत्यभेदे द्रुमा- नसरे, हे वश देनेत्र च कीचक., त्रि कोटक कोटकः क्रिमिजातौ ना निछरे पुनरन्यवन्, मे कोट- क कमिभेद साबिछुरे कीटकोऽन्यवत्, वि कीटको निहुरे समो, हे कोनाश कोनाश कर्षकक्षुद्रोपांशुपातिषु वाचावत् । यम ना, में कीनाशः कर्षके भद्र सतातोपाशुपातिनो:, वि कोनाश' - यमयो कर्षको पाशुपातिनोः. हे सतान्त पु मि कोनामदकर्षकयोस्सिए अ. कीनाराच फपर्वः सनात कोनागो यमकर्षको प्रमे .

·१०४ फीर-कुमार। कोर कौर. शुके मुभूग्नि नीति, मे. कीरो जनपद शुर, वि फोग: शु जनपदे, हे कश्मीरमशुको कीरौ, अने कीर्ण को दत्ते च विधि हिमितेऽप्यभिधेयवर, मे को छन्ने परिनि हिमिते को मिप्यते, वि कोर्ष, पित हने छन्ने, हे कीर्ति कीतिः प्रमादयशसो योपित, मे कोर्तिः प्रमादया सो विनारे कर्दमे ऽपि च, वि कीर्ति यशसि विस्तार प्रासादे कर्दमेऽपि च, कील कोलो ले योः प्रास्त्रमालाकफोणिशक,प, मे कोला ककोणिनिर्घाते भको ध्वाले तु कौलवत्, वि कीलोऽग्नितेजसि । कमो- जिसम्मयो शो कोला रतस्तावपि, हे शशावपि इयोः कीलः, अ कमोणिधाते वाले च की लावत् कोल इप्यते, वि कोलाल कोलाल' मधिरे तोये, मे, हे शोपिनेऽम्ममि कोलालम्, क्षीरे पुप्परसे तोये मदेव मण्डे एतेऽसजि । सप्तसर्थषु कोलालप्रव- दन्ति मनीषिणः, अने कोलाल रुधिरे जले, ह, वि कोश कोशो दिगम्बरे कपो, में कोशो दिगम्बर मोक्त कोश: भासा- स्टगेऽपि च, वि कोश' कपो दिगम्बरे, हे दिगम्बरे कपो कोपाः, नि कु कु पापे पदर्थ च कुत्मायां च निवारणे, मे वि कु पापीयमि कुत्मायामीपदर्थ निवारणे, हे पापकुम पदर्थ कु, अ कुकृल कुकूल' शव,सद्धी व ना तु तुपानले, मे कुकृल शड,मकीर्ण वन्ने चापि तुपानले। कुकूल स्यात्, वि कुकूलन्तु तुपा- कुकूल प्राईभिः कीर्ण खने ना तु तपा- कुकूल शड्स,गर्तेऽपि तुपाग्नौ च निगद्यते, हे कुक्कट कुक,यवृतचर्यवाया पुसि सवात् चरणायुधे। निषाद- भूदयो पुत्वे टपोल्कायाञ्च कुक्क,भे, मे कुक ट कुछ भे नामचूड़े वनि- "कणेऽपि च । निषादशूद्रयो पुवे, हे कुछ टस्तानचूड सत्रात् बुक,- भेऽगिकाणेऽपि च ।। निषादशूद्रयो पुर्व नालमध्ये तु कुछ टी, वि कुम र कुछर सारमेये ना ग्रन्थिपणे नपुंसकम्, मे नले। नले, अ शक,संयु गर्ने ! . . कुक रो ·कुपन्दन-मुटप। वामुळे समाद, ग्रन्थिपऽपि कुकरम, वि. कुकुर अधिमा । कुछ र ज्वा, हे. कुचन्दन. कुचन्दनञ्च पत्राओं द्रुभेदे रजचन्दने, मे,वि. कुचन्दन रक्षभेदे पत्राने रस.चन्दने, हे कुचेल फुचेला विद्दकर्ण सी वाचावत् त कुवानमि, मे. कुचेला विद्दकी सत्रान् फुचेलस्तु कुवामसि, वि. कुचेल: स्यात् कुवामसि । कुचेला विद्दकी वो चहे कुण. कुजा कात्यायनोदेव्यां कुणो नरकभौमयोः, मे. कुजः समानरकारयोः, वि. कुजो द्रुमे। आरे नर कदै त्येच, हे. कुन कुञ्जोऽस्त्रयां निकुञ्जऽपि हनौ दन्तेऽपि हसिनाम्, में, कुचो निकुञ्जऽपि हनौ दन्त च दन्तिनाम, वि. कुजो हनौ दन्ति- दन्त निकुञ्ज च, ई. कुञ्जो दन्तेऽपि न स्त्रियाम्, अ हनौ कुष्ठः, इ. कुञ्जर कुञ्जरोऽनेकपे फेशे स्त्री धातययाञ्च पाटली, मे. कु- नरोऽनेकपे केश धातफ्यामपि कुञ्जरा, वि. फुञ्जरोऽनेकपे योग फु- नरा धानकोद्रुमे । पाटलायां, हे. कुट. कुटः कोटे पुमानस्त्री घटे स्त्रीपुसयो गृहै। पुटी खा- त् कुम्मदास्या च सुराया चित्रगुच्छ के, मे. कुटः कोटे पिलायुहे गेहे घटे कुटी सुरा। चित्रगुच्छः कुम्मटासी, ई. घुट: कोटे घटे गेहे शिलाकुट्ट कपूरुष सत्रात कुटौ कुम्मदासां घ रुगा स्ति- गुच्छो, चि. कुम्भ कुटो ना भवने इयो, त्रि. फुटस कुटजो पक्षभेदे स्याद् भगवनोपयोरपि, में, रजोगवट्ठभे दे द्रोण, हे. फुटन्नट. फुटनटन्तु कैवर्तीमुसो पुसि पोणयो, मे पुटम्ट- सुभोनाके के वीमुमयोऽपि च, वि अघ फुटन्नरः। गोपके यो वती- । . वि.कु. मुने,हे. फुटप. .फुटपो मानभेदे मनात, फुटपो निमाटे मुनो, थि.

·... कुटार-कुण्डकोट। कुटयो सुनौ। निष्कटे मानभेदे र, हे. कुटार. कुटार मैचुने विद्यात, कुटार फेवोऽपि च, वि. मुटार' कवले रते, मे, हे. कुटिल. कुटिला त्यापगायां स्त्री भुतु वाचत्रलिज का, मे: कुरिल वाचवङ्ग ग्ने कुटिला सरिदन्तर, वि. कुटिल भरे फुटिला नदी, हे. कुठार. कुठार र्ना द्रुमे कोशे, मे. कुठारः पादपे कोश, मि. फुडार? कौशयोः, हे. कुड्मल. कुडमलो मुकुले पुसि न इयो नरकान्तर, मे. कुडा. कुडय भित्तौ विलेपने, वि, मे. कुष्णप. कुणपो पुनः। विट सारिकायर्या फुग्धपः पूशिगन्धौ भा- बेऽपि च, मे, वि कुपपः पूतिगन्धिनि। प्रय, हे. विटसार्या स्त्री कुषपः शये, लि, कुणि, कुणिस्तुन्नकरो ना कुकर त्वभिधेयवत मे. कुणिस्तुम्नक- रक्षेऽपि कुणिः सघात कुकरेऽन्यवत, वि कुणिः कुकररक्षयोः, हे. कुण्ठ, कुण्ठोऽकमणमूर्खयोः, में, वि. कुण्टोऽकर्मण्ये मूर्ख च, हे. फुण्ड. कुण्डमग्नधालये मानभेदे देवजलाशये। कुण्डी कम- ण्डलौ जारात पतिवनौसुते पुमान्। पिउरे तु न ना, मे. कुण्ड देवजलाधारे पिउरऽथ कमण्डलो। कुण्डी कुण्डः स्म तो जारात पति- वत्रौस्तऽपि च, वि. कुण्डो जागज्जीवत्यत: सुते । कुण्डौ कमण्डलो देवतोयाश्ये स्याल्याम्, हे. कुरड सलोखयो आरजे ना। कुण्डौ कमण्डलौ, त्रि कुण्डकोट. कुण्डकौटस्तु चार्वाकवचनाभिजपूरुष । पतितम्रा- । मणीपुवदासौकामुकयोरपि, मे. कुण्डकोटस्तु भारतः । विनोबे दासौ- .. "पतो चार्वाकऽतिविमारदे, हे. कुण्डकोटस्तु चार्वाकवचनाभिन्नपूरुष। जारजाह्मणीपुवदासोकामुकयोरपि, वि. पुशले कुण्डकोट: स्यामा- ..नाच माहापोमवे, दि. . + ·कुण्डल-कुनटौ। फुण्डल. कुण्डल' कर्णभूपायां पाशेऽपि वलयेऽपि च । काश्चन- द्रुराड़ चत्रोः स्त्री, मे. कुण्डल' वलये पाभे कुण्डल' कर्णभूषणे। राड- चां काशनद्रौ च कुण्डली समुदौरिता, वि. कुण्डल पलये पाये साटझे कुण्डली पुनः। काञ्चनद्रौ गुड़, चना चहे. कुण्डल मण्डल जय कुण्डल कर्णभूपणम्, अने. कुण्डलिन्. कुण्डली वरुणे फेकिभोगिनोच सकुण्डल , मे, वि. कुण्डलौ वरुणे सर्प मयूरे कुण्डलान्विते, हे. कुराप. कुतपोऽस्त्रियां देहित वाद्य छ गलकर ले। कुछ दिन- स्थाष्टमांगे ना सूर्य, मे. कुतप' स्यात् कुन वाद्य तपने छागकम्बले । कुतपो भागिनेये स्याद, अष्टमांमे दिनस्य च, वि. कुतपस्तु छागकम्बल: दर्भयोः। वैश्वानर दिनकर दिजन्मन्यतिथौ गवि । भागिनेयेऽष्टमांश- ऽजो वाद्य, हे. (कुतपो मगरोमोत्यपटे चासोऽटम शके, अ.) धान्य's- सोऽष्टमांगऽङ्गः फुतपरशागकम्बल, नि. कुश काले तिले छागे कमले सलिलऽबर। दौहित्रे खलपात्र ग्नौ कुतपाख्या प्रवर्तन, अने. कुतपो दर्भऽपराने पर कुतस्. कुतः प्रग्ने पञ्चग्यर्थ च निषे, वि. फुलहल. फुलहल कौतुफे सत्रात् प्रशस्तऽपि च श्यते. मे. कुल- छल के.तुफे सत्रात् प्रमऽपि कुबइलम्, वि. फुलहल' भसाद ने, हे. फुथ. फुयः सोसयो वर्षकम्पने मुसि वहिप, मे. णिकुणयोः, वि. युथ: स्यादासर गदर्भयोः ३. कुयः कपलहियो, वि. कुथा कन्या समास्यासा फया सत्रात करिकपल: । कुथः कुमः कुमः कोटः प्रात:सायी द्विजः कुथः, अने, कुदाल, कुदालः सत्रात पुमान् भूमिदारणे सुगपयो, मे. फुहालो युगपत समात, कुदालो भूमिदारणे, वि. दालो भूमिदारपे।.. युगपावे, कुनटी कुनटी मन शिक्षायां नेपाल्यामपि योपिनि, में, कुथ: मरे- ·-10 कुन्स-कुमुद। चका- कुन्दः, वि. फुन्त. कुन्तो गधुकायर्या सत्रात । प्रासायुधे घ कुन्ती गुग्ग- पृथयोय शश्याम, से. युन्तः प्रासे घण्डभावे छद्रान्तौ गधेदुके । कुलो पाण्ड,प्रियायाश्च मयां गुग्गु नद्रुने, वि. पुन्तल. कुन्तलययके वाले यो पुन्नि नीति, मे. फुन्तला स्वाद, यो देशे फेशलानयोरपि, पि. कुन्त नो इलमयोः। कुन्तला सुत्र जनपदे, हे. देश के च फुन्तला, वि. कुन्तलो देशपायः कुन्तलः फेशवाचकः। कुन्तल: सूत्रधारश्च कुन्तहसोऽपि कुन्त नः, अने. कुन्तान. कुन्तान काचभागने। गोलके घ, वि. कुन्त्या. कुन्या भूमिः समाख्याता फुन्त्या कुन्तकदम्बकम्, अने. पुन्दि. कुन्दो नाव्यऽस्तो मुकुन्दभ्रमिनियन्तरेषु ना, मे, चश्वमौ माध्ये निधिभेदे मुरहिषि, वि. कुन्दोऽरते निधौ। नमौ च माध्ये च, हे. पुष्पे लौ' भ्रमौ कुमार. कुमारः स्यात् शुके स्कन्द युवराजेऽनयारके। बालके वरुणद्री ना न यो र्जात्य काश्चने। कुमारी शैलतनयानवमाल्यो- नदी भिदि। सहाऽपराजिताकन्याजम्ब दीपेषु च स्त्रियास, मे. कुमारो वालके स्कन्द युवाराजेऽश्ववारके। शुको च वरुपद्रौ च कुमार जात्य- काञ्चने । कुमारी रामतरणोनवमाल्यो नदीभिदि । कन्याऽपराजितागोरी- जाम दीमेषु च स्मता, वि. कुमारोऽखानुचारको। युवराजे शिशौ वन्द शुके वरणपादपे। कुमार जात्यकनके कुमारी त्वपराजिता। नदौ- भिदासतरणो कन्यका नवमालुमा । जम्ब दीपविभागच हे. जम्बु- होपमहाकन्याः कुमार्योऽथाश्ववारके। बालके कार्तिकेये च कुमारो भरी दारके, वि. कुमुद. कुमुत् विषु सत्रात् कृपणे कैरवे तु नपुंसकम्, मे. सवान कुनुत् कपणेऽन्यवत्। कुमुदेऽपि कुमुत् मोश', वि कुनुद. कुमुदं कैरवे रक्तपने स्त्री कुम्भिकोषधौ। गम्भाथी पुसि दिनागनाग गावामगन्ती, मे. कुमुदं कर ये रक्तपद्धजे कुमुदः कपौ।

·- . कुमुदरा-कुरण्ट । दैत्यान्तरे च दिङ्नागनागयोरपि कीर्तितः। कुमुदा कुम्भौगम्मायी: वि. कुमुदः · कप। दिङ्नागनागयो दैत्यविशेषे च सितोत्पले। कुमुदा कुम्म गम्भार्यो:, हे. स्त्रो गम्भायों क्लीवमञ्ज दिङ्नागे कुमुद. कप, त्रि. कुमुहत्. कुमुद्दान् कुमुदपाये दे मे सत्रावाचालिङ्गक.। कुमुद्दती कुमुदिन्या कुमपन्यां च योषिति, मे. कु मुहतो कैरविणो दयितायां कुश- सत्र च, हे. कुमुदती कुमुदिन्यां कुशपत्नयां कुमुहतो, वि. कुम्भ. कुम्भो राभ्यन्तरे हतिमईश राक्षसान्तरे। कामुके बार- नार्याञ्च घटे लोवन्तु गुग्गुलौ। स्त्रिया मुषाकट फलणे: एनिकायाञ्च पाट- खो, मे. कुम्भः सवात् कुम्भकर्णसर सुते वेश्यापतौ घटे। राशिभेदे डिपाङ्गच कुम्भ विरति गुग्गुले। कुम्भौ तु पाटलाघारिपर्णी पिउरकटफले, वि. कुम्भो येण्यापसो घट। दिपाङ्गे राक्षसे राशौ कुम्भ निति गुग्गुलौ । कुम्म खायां पाटलायां वारिपर्णां च कट फ़ले, हे. कुम्भो घटेभमई शिौ, अ. कुम्भो वारस्त्रियाः कान्ते रोगशिप्रभेदयोः, लि. कुम्भकार. कुम्भकारी कुलत्यप्राश्च पुलिङ्गो षटकारके, मे. कुम्भकारी कुलाल्या स्वात् कुम्भकारः कुलालके, वि. कुम्भकारः कुलालेऽसौ कुम्भकारी कुलरिय का, हे. कुम्भयोनि. कुम्मयोनिरगोत्र स्वाद, वशिछद्रोणोः पुमान्, मे. कुम्भयोनिरग तत्र साद, अर्जुनसत्र सुरावपि, दि. फुभयोनि द्रोणग- सौ, हे. कुम्भिल. कुम्भिल: पालमोने च चौरे लोकार्थचौरयो, मे. ঝিল श्यालके चौरे श्लोकच्छायाहर भपे, वि. कुम्भिलचौरशालयोः। शोकछाया- हर श्याले, हे. कुम्भोनस, कुम्भौनसः फरसर्व स्त्रियां लवणगातरि, मे. कुम्भी- नसो विषज्वालाकुलदृषिभुजङ्गमे । कुम्मौनसौ .जनन्या व लयणाख्य सत्र रक्षमः, वि. कुम्मोनसस्वको कुम्भौनसो लवणमातरि, ई. फुरण्ट, कुरण्ट क, कुरखक. 7. कुरुण्ट, कुरुण्टक, कुरुवक. ..

·कुरु-कुलक। कुरु. कुए मपान्तरे भक्त पुमान भूमि नौरति, मे. कुरुः श्रीकण्ठ- जाले । . प्रोदने सुपभेदे घ, वि. कुरः स्यादोदने भूपभेदे श्रीक एउजा- दल, हे. कुरुण्ट. फुरुगटी दारपुलवा ना झिण्टाम्बानमभेदयोः, में. कु- रुण्टो किण्टिकाभेदे कुरुण्टो दारुमुखिका, हे. कुरण्टी दारुमुतां च कुरण्ट्रो मिण्टिकान्तर, वि. कुरुण्टक, कुरुण्टकः पौतमुपाऽग्नानझिण्टिकयोः पुमान, मे. कुरुवक. कुरुवकः शोणाऽम्लानझिण्टिप्रभ दयोः, मे. स्मत: फुर- वकः शोणाऽम्मानझिण्टौप्रभ दयोः, वि. कुरवकः गोपाऽम्मानाऽस्था पौता च झिण्टिका, हे. कुरविन्द. फुरुविन्द रत्नमे दे मुस्ताकुलमाषयोः पुमान्, मे. विन्दस्तु मुलायां कामापत्रौहिभदयोः। हिग ले पनरागे स्यान् मुकर च समोरितः, वि. कुरुविन्द, पद्मरागे मुकुरतीभिदयोः। कुलमापहिले मुस्त, चे. कुर्वत्. कुर्वन् कर्म कर भतेर, वि. कुर्वाण, कुर्याणो भत्यकारकयोस्त्रि, म. कुर्वाणो भत्यकारकयो- रपि, वि. कुल. कुल जनपदे गोत्रे सजातीयगणेष्वपि । भवने च तनौ ली कण्ट्रकार्योषधो कुलो, म. कुल' जनपदे गृहे। सजातीयगणे गोत्रे देहेपि कथित कुलम्, वि. कुल कुल्ल्यगण देहे जनपदेऽन्य प्रेऽपि च, थे. फुल गोवे गण दहे, वि. कुल सङ्घः कुल गोत्र भरोरं कुलमुचाते, अने. कुलक. कुलकन्तु पटोले स्यात् सम्बद्दलोकसं हतौमुसि वल्मीक- काफेन्द कुलश्रेष्ठेषु कथयते, मे. कुलक' पञ्चादिलोकसमन्वये पटोलके । कुलकः कुलप्रधाने वल्मौके काकतिन्द के, हे. कुलकन्तु पटोले स्यात् बोक- सम्बद्धगुच्छके। कुलक: स्यात् कुलश्रेष्ठ वल्मौके काकतिन्द,के, वि. प्रय स्थात् कुलकरकिकार्थपटोलयोः। कुलकौ नाकुकाकेन्द्र, वि.

·कुलाय-कुआं। ११ कुलाय. कुलायस्तु पुमान् स्थानमा स्यात् पक्षियासको, मे. कुला- यः पक्षिनिलयस्यानयो नोंडवन्मतः, वि. कुलायः पक्षिां स्थानगेहयोः, हे. मुलायः स्थाननौड़योः, त्रि. कुलाल कुलाल: कुछ,भे कम्मकारेस्त्री त्वचनान्तरे, मे. कुलाल: कुम्म- कारे स्यात् कुक्कभे कौशिकऽपि च, वि. कुलालो घूकपक्षिणि। कुच भे कुम्भकारेच, हे. फुलिक. कुलिको नागभेदे स्वाद.ट्ठभेदे कुलसत्तमे, मे, वि कुलि- कस्तु कुलश्रेठे द्रुमनागविषयो, हे. कुलिश. कुलियो न स्त्री दम्मोलो ना झपान्तर, मे. कुलियो मत्सरभेद सबाद, दमौलो कुलिश' म तम्, वि. कुलिशो मत्सा- भित्मवत्रोः, हे. कुल्माष, फुल्माष काजिक यावके पुमान्, मे. कुरमामो या- वके मोकः फुगमापं का जिकेऽपि च, वि. कुल्माप' सत्रात काजि- के। कुरुमाषोऽई खिन्नधान्ये, हे कुरुमाघ काजिक यावके सत्रात्, नि. कुल्य. कुल सात कोकसेऽपत्रष्टद्रोणीभूमिषु च। कुलया पय.प्रणालयां च नद्यां जीवन्तिकौषधौ। कुलोइये कुलहित विषु मानेर पुन' पुमान्, मे. कुला कुलोगोऽमातेर कुलस्वाति रितेs- पि च । कुना सत्रात कोकसेऽ यष्टद्रोणीयूमिघषु च। पयःप्रणाली- भरितो. कुनवा जीवन्ति फौषधी, वि कुला' तु कुलजेऽस्थनि। सूर्या- मिपाटद्रोणोषु कला सरिति सारणी, हे. कुलवा कलस्त्रियामपि, इ. कुवल. कुवल चोत्पले मुक्ताफलेऽपि बदरीफले, मे, वि. कुवल बदरीफले। मुक्ताफलोत्पलयोय, हे. कुबल वदरोत्पल, वि. कुवेर. कुपेरः सत्रात् पुसि नन्दीरक्षे पुणप्रजनेवरे, मे. कुवे- रस्तु नन्दौरचे धनाधिपे, वि. कुवेरस्तु धनदे नन्दीपादमे, हे. कुवेरस्तु नन्दीरचकपिङ्गयोः, त्रि कुल कुलो वृक्षप्रभेदे ना मुबजे सवांद वाचलिङ्ग का, में.

·कुन-कुसीद। कुञ्जो नवजाग्यो, हे. नथ कुजोऽपि नुरजे सवात पादपान्तरे, वि, कुजो नुरजे द्रुमान्तर, वि. कुश. कुभो रामाने दर्भ यो हौपे कुश जले। कशी फा- लेऽपि वल्मायां कुश पापिठमत्तयोः। कमो वाचावदात्यातः, वि. कमो रामते दर्भ पापिठे योक्त मत्तयोः। कुगौ लोविकारे सवार, कुशा बल गा कुरा जले, हे. कशमम, च, कशी फाले कुशा रज्ज्वां त्रिषु पापिठमत्तयोः। योक्त रामसुनहीपे ना दर्भऽस्त्री कुरा जले, . कुशल. कुशलः शिक्षिते त्रिए। क्षेमे च सुरुते चापि पयप्तिौ च नपुंसकम्, मे. कुशलः शिक्षित क्षेमपयाप्तिकृतेषु च। कुलम. वि. कुशल' धम्पुणत्रयोः। पर्याप्तो कुगलो विन्न , हे. पर्याप्तिक्षेमपुण्य पु कुमल शिक्षिते त्रिपु, अ. पर्याप्तो मिदिरो पुणः क्षेमे च कुशलध्वनिः, पाने. कगिक. कुशिको मुनिसर्जयो, मे. वुपिको मुनिभेदे सवात् फाले सजे विभौतके, हे. कुशिक: स्यान्म नो तैलीये सर्जाचक्षयोः, वि. कुशि- को मुनी। शाल, लि. कुशौलव. कशीलवस्तु वान्मोको नटयाचकयोरपि, मे, वि. कुशी- लवस्तु चारण। प्राचेतसे याचकेऽपि, हे. कुषाकु. कुपाकुः कपिवनायक ना परोत्तापिनि त्रिषु, मे. कुपाकु- मकटे भानो परोत्तापिनि पावके, वि. कुठ. कठ रोगे पुष्करेऽस्त्री, मे. कुछो रोगे सुगन्ध च, चि. कुष्ठ भेषजरोगयो:, हे. कठ रोगोपधौभिदोः, त्रि. कमाण्ड कुमाण्डनमायां स्त्री पुसि कर्कारौ च गाणान्तर। भवणान्तर, मे. झूपमाण्डो गणमे दे स्याद, भ्रण कारकेऽपि च । कृमाण्डी चौषधीगोर्ययोः, वि. कूष्माण्डौ गणकारू कृष्माण्डवावविकोपधी, हे. माण्डो फलभिहाणे, नि. कुसोद. .क.सीदं जीयने हवा तो विषु क सोदके, मे, कुमीद गोषने रहर कसीदय कसीदके, घि. कसीद द्विजीवने । हवाजीचे, हे. 1 ·कुमुम-कृप। कुमुम. कुसुम स्त्रोरजोनेत्ररोगयोः फलपुष्पयोः, मे, हे. कुसुम पुप्पफलयो. स्त्रीरजोनेत्ररोगयोः, वि. कुमुम स्त्रीरज: पुष्पम्, नि कुराम पुप्पमित्याडः कुसुम रज उचरते, अने. कुसुम्भ कुसुम्भ' हेमनि महारजने ना कमण्डलो, मे. कुसुम्भो हेमनि महारजने च कमण्डलो, वि. कुमुम्भ तु शातकुम्भ स्यात् लबायां कमण्डल, हे. स्यान् महारजने क्लीव कुमुम्भ करके पुमान्, अ. कुस्थान, कुस्थान समरे ममेर, अने. कुहन. कुहनं स्टत्तिकाभाण्डविग घे काचभाजने। कुहना दम्भ- चर्यायामोपालो कुहन त्रि, मे. कुहना दम्भचर्यायामोपीलो कुहनः पुनः, वि. कुइनो मूपिके सपै कुहना दम्भकर्मणि, हे. कुहर. कुहर गहरे छिद्र लौव नागान्तरे पुमान्, मे. हर, कोटरे छिद्रनागराजवि पयोः, वि. कुहर' गहरे छिद्रे, हे. कुहरित. भपेत कुहरित लोव पिकालापे रतध्वनौ, मे. कुह- रित पिकालापे रटिते रतनिरूने, वि कुहरितन्तु रटिते पिकालापे रतसने, हे. कुहू. कुहूः स्त्री कोकिलालापनष्टेन्ट, कलदर्शयोः, मे. कुहः स्याम् कोकि लारावगटेन्टकलदर्शयोः वि कुहू नरेन्ट दी सत्रात् कणिते कोकिलसत्र फूट. कूटोऽस्त्री निशले रामौ लोहमुग्दम्भयो । मायादि- योस्तुच्छे सौरावयवयन्वयोः। अश्ते च, मे. कृट पूरियन्ययोः । माया- दम्मा ट्रिप पु मौरानऽसतुच्छयोः। निचलेऽयोधने रागी, हे. याट यन्ये - श्ते राशो निशले लोहमुहरे। मायादिङ्गयोस्तुच्छे सीगवयवदम्भयोः । पुग्हारे च शंसन्ति, वि मायानिलियन्वेषु कैनवासराशिपु। प्रयोयने पोला मोगरे कुटमस्सियाम्, भ दाटपाऊल पित्तचरे कुलालस्य पवने पुटपाकल:, शा. कुप. • कृप. कृपकमन्माने गाणार, मे. प: पग- ·११४ , कूपक राकवाकु। तन्धुिमन्मान गुण रक्षके, वि फुपो गर्तेऽन्धौ गुणशक्षके। सन्माने कृपके, हे गुण क्षऽपि याप', वि कृपक कूपको गुणरक्ष स्वात् तैलपात्रे कुकुन्दरे। उदयाने- sचुत्रवाया च कृपिकाऽम्मोगतोपले, म, वि कृपको गुणरक्षे सवार तैलपान कुकुन्ट रे, हे गुणरक्षेऽपि कूपकः, त्रि कूचे मस्त्री भ्र,वो मध्ये कठिनश्मथुकै त, म फूओं विक- त्यने । श्म युणि दम्भे मधेर, हे कृों विकत्यने मधेत्र नवोः प्रमणि केतवे, वि कुर्चमस्त्री भुवो मधेत्र श्म युकै तवयोरपि, त्रि सूचिका कृचि का सूचिकायां च निकायाञ्च कुड्मले। कपाटो- दो चौरविकतावपि योपिति, म कृर्चिका क्षीरविरुतौ कुनि- कायाञ्च कुडमले । आले व्यर्थिकासूचयोः, हे फूचिका सूचि- कायाश्च निकायाञ्च कुडमते। कपाटाकुशके घोर विधातावपि कृर्चिका, वि सूचना कृचिका, त्रि कूपर कृपर सवात् कफोणौ च जानुदेशा च पुस्वयम्, में, - परो जानुनि प्रोक्त कफोगावपि कर्पर: वि कृपगै जानुकफोणी, हे फूल अथ फूल तटे से सैन्यष्टठतडागयो., मे कूल स्तूपे स- डागे च सैन्य टपतौग्योः, वि फूल तट सैन्यष्टछे तमागस्त पयोरपि, हे फलक न स्त्रियां या पे पु सि सत्रात समिपर्वते, में कुर क समिले च प्रतौरस्त पयोरपि, वि कृष(ोर कृवर स्त्रिए चारौ ना कुजक ऽस्त्री थुगन्धरे, में कुजके चागै फररश युगन्धरे, वि कुवरः पुनः । कुज गन्धर रग्य, कृमार कु एड सक रुक कंगठे सयोदरे, शने मकवाकु रुकाकु मयूरऽपि सग्टे परणायुधे, में, वि सम्वा- কৰাৰ মাঙ্গদায়ী: ২ Te.. कालक कृवरः " ·कर-कृप। , कर- स. समाख्यातमाभीले पापसान्तपनादिनोः, में, वि. मइसि। को सान्तपने, . कृत. क त युगेऽनमर्थ स्वाद, विहित हिमिते विषु, मे. पर्या- मऽपि शत मात्, हे कृत पर्याप्तयुगयो विहित हिसिते फले, हे. सुगपर्याप्तयोः शतम्, अ. कन युगेऽपि पर्याप्त विहिने इिंगित 4 फल, वि. क तज्ञ. क तन्नः कुल्छ रे पु'सि मर्यादिन्यभिधेयथन्, मे. कृत- भः कुकुरऽपि च, वि, वि. कृतान्त कृतान्तो यमसिद्धान्त है वाक, पालकर्मस, में, प, यि. क सान्तोऽक्ष मकर्मणि। सिद्धान्तयमदैवेयु, हे. सति. सति. करणमियो, यि, मे. निन् कृतौ स्यात् पण्डिने योगेय, मे, वि. कृती योगेज युधे, हे. करिनो योग्यपगिडतो, वि कृत्त. कृत्तन्तु वेष्टिते छिन्ने, मे, यि कृत्त दिन येटिव प, है. कृति. कृतिधर्मत्यचो भूर्ज सतिकायर्या इयं स्त्रियाम, मे. कृषि- धर्मत्यचो भूर्ज कृतिकायाश्च कीर्तिता, वि. कृत्य. मियादेवनयोखिपु पिडिट कार्ययोः, मे. कृत्य विहिष्टकार्ययोः। कृत्या तु देवनाभेदे कृत्या साव्यादिपु म मा, वि कृत्यो विदिपि कार्य च कृत्या माहेवगा किया, हे कलत्रा मियादेवायोनि भेदेव धनादिभिः, प. कृत्रिम. कविम लय पभेदे ना मिलके रचिते विष, मे कासिम रचिते मो मिलके लषपान्तरे, यि क सिम लयाणभेद कविमः कन- सिद्धयोः रे. कतन. कतनं सर्याम्पु कुधिय, मे. क.नम्न को मम पि. क.प. क.पो दोपश्याशके एमाद, द्रोणपनो कपी मता। कपा दयायो, मे. क.पा दयायां व्यामों क.पो भारगपूर, दि सत्या ·रूपा-कृष्ण . कृ पाप... कपणस्तु क्रिमौ पुसि मन्दकुम्मितयोस्त्रिपु, मे. कपण: कुरिसने क मौ, वि. पाण. रुपाणः बढ्ने छ,रिकाकर्तारपि योषिति, मे. पाणोऽसौ रुपाणी तुच्छ रिकायां च कर्तरी, वि. रूपाणी कर्तरी पारी। रुपाणो- ऽसौहे. रुपौट. रूपीटमुदर तोये, मे. रुपौटमुदर जले, हे, त्रि. सपोटमुरे नौरे, वि. उदरे जले कृपोट, ह. कृपोटपाल. कृपोटपाल उद्दिष्टः केनिपातसमुद्रयोः, मे. कृपोट- पालमिछन्ति फेनिपानसमुद्रयोः. वि. कुपोटपालस्तु केनिपाते जलनिधा- यपि, ३. कुपोटपालमिच्छन्ति केनिपाते च वारिधौ, हा. कृमि. कृमि र्ना क्रिमिवत् कोटे लाक्षायां कृमिले सरे, मे. वृमि: स्यात् मिमिवत् कोटे लाक्षायां कृमिले सरे, वि. क्रिमिः कुमिवश्वाचायो कोटे, हे. लाक्षायां च तथा कृमिः, इ. कृमिकण्टक. कृमिकण्टकन्तु चित्राविडङ्गोदुम्ररेषु च, मे. सत्रात क मिकण्टक चिनाविडोदुम्बरेषु च, वि. कृमिकण्टकचिवायामुखरवि- एडयो:, है. क. पक. कृ.पक: पुसि फाले स्थात् कर्षफे त्यभिधेयवत्, मे. कपको फालकर्षक, वि. कृ पकः कर्षके फाले, वि. कृपि. कपि गोवविशेप: स्यात् कपिः कालः क पिः कपिः । कपि- सड़क इनुनत: कृषि वैखानसो मुनिः, अने. कृष्टि. अथ कृष्टिः स्याद, अाकर्ष स्नो युधे पुमान्, मे. रुटि: सत्रात् कर्मणे युधे, वि कृरिः कर्षणधीमतो, हे. कुटिः कर्ष युधे पुमान्, वि. मतत्रयसो पुवे यायसे केभऽ ने । क.पागा माद, द्रौपदीनीलोपादापासु योपिशि। मेचके वाचालिङ्गः समात् सोने मरिचनोहयोः, मे. कपाम फेशये। प्यासेऽज ने कोकिले घ • कां मरिचसोनोः । कपणा.तु द्रौपदीनोमोहारगम कयने । वाचत्र- क.पा. कपा ·११७. काषा- रुष्णवमन्-केवल। धन् मेचके कृष्ण, वि. कृषणः काके पिके वर्ण विष्णौ व्यासेऽर्जुने कलौ । कृष्णा त नील्यां द्रौपद्यां पिप्पलौद्राक्षयोरपि। कृष्णन्तु मरिचे लोहे, हे. कृष्णो वर्णे हरौ व्यासे कृष्ण मरिचलोहयोः। पिप्पली द्रौपदी कृष्णा, लि. मरिचेऽपि भवेत् कष्णम्, हा. कृष्णवमन्. कृष्णवर्मा पुमानग्नौ दुराचारे विधुन्तदे, मे. कृष्ण- वर्मा हुताशे सवाद, दुराचारे विबुन्तुदे, वि कृष्णवा विधुन्तुदे। दुरा- चारे हताशेच, हे. क.परन्त कृष्णरन्ता पाटलायां माघपणच योषिति, मे. हन्ता पाटलायां माषपर्वा च भापिता, वि. क,पणटन्ना मापपर्णता पाट- लाख्यद्रुमऽपि च, ई. कृपासार. कृष्णसारा शिशपायां मुसि स्नुह्या मुगान्तरे, में, कृष्णसारः स्नुहौरचे मिशपास्गभेदयोः, वि, कृष्णसारः शिपायां मुगभेदे न होतरी, हे. शिशपायां कृष्णसारा स्नह्याञ्च, वि. केतन. केतनन्तु निमन्त्रणे। गृहे केनौं च क तेत्र, मे. फेतन लाञ्छने कार्ये गेहे चोपनिमन्त्रणे, वि. केतन सदने चिङ्ग क तेत्र चोप- निमन्त्रणे, हे. अथ केतन क तेत्र केतापनिमन्त्रणे, अ. केतु. केतु नर्ना रुपताकाविग्रहोत्पातेषु लक्ष्मणि, म. फेतु प्रति- पताकयोः। ग्रहोत्पानादिचिङ्गेषु, है. ग्रहभेदे धजे केतु', श्रा. केतु- दुव्रतो पताकायां विग्रहोत्मातलक्ष्मस, वि. केतु ग्रहोत्पातचिह्न, वि. केतु ग्रहविशेषश्च ध्वजे चैव उदाहृतः, अने. केदार. केदारोऽद्रो शिवे वे भूमिभेदालवालयोः, मे. केदार पर्वते प्राम्भौ चेल भेदालवालयोः, वि. केदारः क्षेत्रभिद्यालवाले शादरशे- लयोः, हे. केनार. केनार पुसि नरके शिर कपालसन्धिषु, मे. फेनारः कुम्भिनरके शिरःकपालसन्धिषु, वि, हे. फेवल. केवलः कहने पुमान्। नपुंसकन्तु निर्णोने वाचत्रपञ्चक- ·.११८ केश-कैवर्त । कृ त्तयोः। केवलो शानभेदे, मे. केवलो ज्ञानभेदे समात् केवलक- कृ तनयोः। निगौते केवल चोक फेवल: कुहने कचित् वि. केवल त्वेक- कृत्स्नयोः । निर्णो ने कुहने ज्ञाने फेवलो ग्रन्थभिद्यपि, हे. निर्णोते के वल- मिति विलिङ्ग व कक तनयोः, अ. के पा. कशाः सवात् मुसि वरुणे जौधेरे कुन्तलेऽपि च, म. केशो देतवान्तरे वाले जीवेरे च प्रचेतसि, वि. केपाः शिरसिजे पाशपाणी ङ्गी- वेरदैतत्रयोः, हे. के शो बालप्रचेतसोः, त्रि. केपट. केशटो हर्यरजौकाणे, मे. केशटः शोणके विष्णो, वि.वि. केशव. केशवोऽने च पुन्नागे मुसि केशवति विपु, मे. केशवो वासुदेधे सत्रात् पुन्नागे केशवत्यपि, वि. केशवः केशसंयुते। पुन्नागे वासुदेव च, हे. के गवः केशवान् विष्ण, :, त्रि. केशिन्. अथ केशौ कोशवति विपु । दैते ना चौर पुष्पा स्त्री, मे. केसर. फेसर हिङ्ग, नि लौव किचल्क न स्त्रियां पुमान् । सिं- इसटायर्या पुन्नागे यफुले नागके सरे, म. केसर' हिन,नि मोक्त' केस- रो नागोसरे। सिंहसटायां मुन्नागकिल्कवकुलेष्वपि, वि. फेसरो नागकेसरे। तुरङ्गसिंहयोः स्कन्धकमा वकुलद्रुमे । पुन्नागरचे कि- अल्के सवात् के सरन्तु हिनि, हे. सिंहसटासु पुन्नागे वकुले ना- गकेसर। केसर: पुसि किष्ठल्क न स्त्री हिङ्ग,नि न इयोः, त्रि, के सग्न्.ि केसरौ तुरगे सिंह पुन्नागे नागके पार, मे, वि. के सर्या- पंणि पुन्नागे नागकेसरसिंहयो:, है. शाश्वे पुन्नागेऽपि च फैसरी, वि. के तप. केतयं तुच्छले दूबते, मे, लि, वि. कैग नगदम्म- योः, हे. कैरव, केरवः कितवे रिपौ। नपुंसकञ्च कुमुदे चन्द्रिकायर्या त कैरयो, मे. कैरयः कितवे रिपौ। फेरय कुमुदे चोक्त चन्द्रिकायां च करवी, वि. कैरयः किराये भावो केरव सितपहने। कैरवी तु पन्ट्रिकार्या, हे. कैरते. कैवोऽपि च कैवत: देवः सलिले घर.. अने.

·, कोक कोदण्ड। कोक कोकाक के जेठया सगैटुमदर्दुरे, में कोको के चकवाके खरोद्रुमभे कयो, हे कोकथके रके जेबच्यो खजूरो- द्रुमभ कयोः, वि कोकश्यक बऽपि च, वि. कोकनद पथ कोकनद रक्त कुमुद र नापज, मे भयेत् कोक- नदं रक्तकरये रक्तपरणे, वि कोकनदन्तु रमायो । अम्मोजन्मक मु- दयोः, हे कोकण कोकणा. सघाजनपदे कोप त्वायुधान्त रे, हे कोणो देशभेदे सबालभेद त कोकणम्, वि कोटि कोटिः स्वो धतुपोऽऽयौ सस्याभेदनकर्पयोः, में कोड़ा- कटनीसंख्या, ह सात् काटिरपौ चापाग्रे संख्याभेदप्रकर्षयोः वि श्रावकाश्रयः कोटयः, अ काटि संस्थापि, त्रि कोटिएत्कर्षसख्य या., ह कोटिर कोटिर पुसि नकुले शकगो पकवाकयोः, में टिर' शमगोपे च पाक च नकलेऽपि र, वि काटिरः पाकगापे समात् नकुले पाकशासने, हे कोहार कोट्टागे नागरे यूपे पुष्करिणयाश्च पाटक, में, वि, हे, कोट्टारौ कूपनागरौ, त्रि कोण कोणो वाद्यप्रभेदे सत्रात वीणादीनाञ्च वादने। एकदेशी गृहादौनामौ च लगुडेऽपि च, में कोणो वाद्यप्रभेद सत्रात कोणोऽस्तो लगुडेऽजे। वीणादिवादनोपायेऽपेत्रकदशे' गृहसत्र च, विकाणो वौ- णादिवादने। लगुडौ लोहिताङ्ग, हे कोणाऽश्रो वाद्य लगुडे, त्रि कोथ कोथो ना नेवरोगसत्र भेद च राटिने विष, में शटित नेत्ररुग्भेदे मन्थनेऽपि च, वि कोथस्तु मथने नेत्ररुग्भेदे शटि- क काथस्तु कोदण्ड अथ कोदण्ड चापे ना नौरदन्तरे। भवि, मे कोदण्डो न लताया सत्रात देशभेदे च कानु के, वि कोदण्ड कामुक व लतयोरपि, हे ·कोमल-कोष्ठ। कोमल. कोमल मदुले चले, में, वि. कोमल मृदुले तोये, हे, कोरक. कोरकोऽस्त्री कुडमले सत्रात ककोलकरणालयोः, में. को- रकमले विद्यात् कोलकराणालयोः, वि. कोरकन्तु कुड्मले सत्रात कमो- लकर गलयोः .. कोल. कोज को लिफले कौवं पिप्पलीचवत्रयोः स्त्रियाम्। नाऽङ्ग- पालौ पानो चित्रे वराहोम भेजक, म. कोलोऽपालादुन्न भेलक पोविचिस्योः। कोली काणायां चत्र च कोलतु बदरौफल, वि. कोलो भेगक उत्पशपालनां चित्रके कि। कोलन्तु बदर, कोला पिप- ल्या चव्यभेषजे, हे. कोलोसपालायुसने वराहे भेलकऽपि च । पिप्य नापि च कोना सत्रात कोलञ्च पदरीमले, वि. वदर भूकर कोल', आने कोश. कोशोऽस्त्री कुड्मले पात्रे दिव्य सङ्गपिधानके। जाति- कोशेऽर्थसङ्घाने पेश्या शब्दादिम हे, मे. कोश: कोम इवाण्डके। कुम्ले चपके दिव्योऽर्थचये योनिशिम्बयोः। जातीकोशेऽसिपिधाने, हे. कोशो- इस्त्री कुडालो सद्गपिधानेऽर्थोघदिव्ययोः, अ. कोपस्तु कुडम्ले पात्रे दिव्ये सङ्गपिधानके। जातिकोषाऽर्थसद्धाने पेश्या शब्दादिसह, वि. द्रवपि परिवारोऽपि कृपणेऽपि च कोण्याक्, अने. कोगातक. कोणातका कचे मुसि पटोल्यां घोपके स्त्रियार, मे. कोशा- तक: करे जयोत्स्नीपटोलीघोषकेषु च। कोशातकी वाजिक वाड्यागी मपिजत्रपि, वि कोशातकः कचे कोशातको जयोत्स्ना पटोलिका । घोपके, रे. जोत्मिकायां च धोपे च कोशातकी, कोप. कोपोऽस्त्री कुड्मले पाते दिव्य सङ्गपिधानके । जातिकोपे- ऽर्थसहाने पेश्यां गन्दादिमगहे, मे 7 के प्र. कोपा. एचौ कौर कोषाः, हा. कोठ. कोठः कुसूले चामाये मथे कुक्षौ गहमा र, मे. कोठः , सुनले पालो कुचावनाग इमत्र ९, चि कोठो नि कुरुले च कुधारन्त- 1 .

·. कोहल-कोलोन। १२१ गृहसा च, हे. मुसि कोष्ठोऽन्त ठर कुसूलोऽन्त तथा, अ. कोष्ठस्तु सकीयेऽपि, त्रि. अन्तर्द हऽपि कोठः सत्रात, ह. कोहल. कोहलो मद्यभेदे समात् नाटयशास्त्रप्रवक्तारि, में. कोहलो मद्यभेदे समात् कोहल: स्यान्म नावपि, वि. कोहलो मुनिमद्ययोः, हे. क सत्य. कोसत्यमनुमापे स्याद, प्रयुक्तकरणेऽपि च, मे, वि, वि. कौश, टिक. 'अथ कोम टिकोऽदूरमेषिमाचेच दाम्भिके, मे. कोय.- टिको दाम्भिके बाददूरप्रेरितेषणे, वि. कौवा टिको दाम्भिके सवाद- टूरेरितलोचने, 'हे. मनाहाम्भिकः कप,टिको यच्चादूररितेक्षणः, अ. कौतुक. कौतुक त्वभिलाषे सवादुमये नर्महासयोः। सथा परम्परा- यातमङ्गले च कुबहले। विवाहसूत्रगीतादिभोगयोरपि न इयोः, मे. कौतुकं चाभिलापे बादत्मये नर्मर्पियोः । परम्परासमायातमनले च कुतूहले। विवाहसूवगीतादिभोगकालेषु च स्मृतम्, वि. कौतुक नर्म- पीछायामुत्यचे कुतके सुदि। पारम्पर्यघागतस्याते मङ्गलोदाहसूखयो। गीतादौ भोगकाले च, हे. कौतुक मङ्गलेच्छयोः। भोग्यऽपि, त्रि. कौतूहल. कौतूहल प्रशस्त ऽपि, त्रि v. कुढ़हल. कौपीन. कोपीन सत्रादकार्ये व रायचीर प्रदेशयो., वि. के पौन गुहादेश सबादकार्ये चौवगन्तरे, हे. अकार्य गुये कोपौनम्, ३. कौपीन' सवादकार्य च चौरगुत्यप्रदेशयोः, मे. अकार्य गुह्य कौपीनम्, अ. चौरऽपि को पौनम, त्रि. गुह्येऽकार्य च कोपौनम्, अने. कौमुद. कौमुदः स्मात् कार्तिकिके चन्द्रिकायां च कौमुदी, मे, यि. के मुदख कार्तिके कौमुदीन्द भा, हे. कोलोन. कोलीन राधजन्ययोः । कुकर्मणि कुलीनाये युद्दे पहि- पवियाम्, मे. कौलीन सत्रान कुलीनत्वे गुह्ये जन्ये कुकर्मणि। कोले- यके विहङ्गादिपशूनां सङ्गरेऽपि च, वि कौलीन जनवादविपशुप- विशुनो युधि। प्रकार्यत्रगुहेत्र कौलोन्ये, हे . स्यात् कोलोन लोक- बाद यह पहिमचिष्णाम, प. फुलीनत्वे च गुशेत्र कोलीनमः यि, ·कौलेयक-तमुक । ककर. कै.लेयक, के लेयकः सारमेये कुलीने, मे. कौलेयकः कुलश्रेष्ठ स्थादिन्द्रमहकामुके, वि. अथ कोलेयक: सारमेयकुलौनयो, 'हे. कौलेयकः शुनि । कलोने च, त्रि. कौगिक. कौशिको नकुले व्यालग्राहे गुग्ग,लुशकयोः। कोपजो- लूकयोच सत्राद, विश्वामित्र सुनावपि । कौशिकी चण्डि कायाञ्च नहीभेदे च योपिसि, मे. कौशिको नकुले व्यालगाहे गुग्ग लुशकयोः। विश्वामित्रच कोपने लकयोरपि कौशिकः। कौशिकी चण्डिकायाश्च नदीभेदे च कैगिकी, वि. कौशिको वासवोल की, अने, कशिकः शकघूकयोः। कोरने गुग्ग- लावाहितुण्डिके नकले मुनौ। कौशिकी चण्डिकानद्योः, 'हे. महेन्द्र गुग्ग ल ल कव्यालग्राहिष कौशिकः, प्रा. कोशाङ्ग को शिको विश्वामित्र गयंत्राच कौशिकी, नि. क्रकन: करपयेऽस्त्री ग्रन्थिलास्यतरौ पुमान्, मे. माकच कर पत्रे स्वाद ग्रन्थिला'ज्यद्रुमेऽपि च, वि. कचः कर पत्रे साद ग्रन्यि- लायतरावषि, हे. ककरः करीररक्षे दोने मकवे पक्षिभेदे र, मे. क्रकरः फक वे दोने कगैरे च खगान्तर, वि. मकरः खगे। करौरे कचे दौने, हे. फतु यंरो मुनो मुसि, मे. कतु यने मुने भिद, वि. कन्दन' गेदनेऽपि मत्रादालानेऽपि, मे. फन्दन रोदने छाने, वि, हे कन्दने रोदनाहाने, श. कन्टित. पाथ कन्दिसमासाने रुदितेऽपि नपुंसकम्, मे. क्रन्दित ख्यातमावाने कन्दित गदितेऽपि च, वि. कन्दित' गदिते हतो, हे. माम. कमयानुक्रमे भक्तो कम्प चाकमणेऽपि च, मे. शको पपाशा कमशलनकन्पयो, वि. क्रमः कल्पाविमति । परिपा- च्याम्, हे कमुकरा मुमान भद्रगुपके ब्रह्मदीमणि। फले कापी- ककर. कनु कमः कामुक.

·क्रयाद की। सिकायाश्च परिकालोध्रपूगयो., मे. कमुको भद्रमुस्तके। गवाके पट्टिका- लो, हे. क्रमुकः पट्टिकारो भद्रमुक गयोः। फले कासिकायाय का नुको ब्रह्मदाणि, वि. कमुको भद्रमुक्त ऽपि, सि कन्याद, कयाद्रक्षमि पुसि सान् मासाशिन्यन्य लिङ्गकः, मे. व्यान्मासाशिरक्षमोः, वि, हे. किमि. . समि, किया. किया पायटयोः । पारम्भ निष्कृतौ पूजासम्पधा- रणकर्मसु । शिक्षा चिकित्म करण, में, किया कर्मणि चटाया करणे मंप्रधारणे । प्रारम्भोपायशिक्षार्थचिकित्मानिष्क तिष्वपि, वि. क्रिया कारण- टयोः। कर्मोपायचिकित्मासु निष्क तो मम्मधारयो। पर्चामारम्भ- शिक्षास, हे. आरम्भो निष्क तिः शिक्षा पूजन. समाधारणम् । उपाय: कर्मचाच चिकित्मा च नव क्रिया, प्रा. फोड़ा. फोडा केलिमकारे स्यात् खेलायज्ञानयोरपि, मे, वि. कीड़ा फेल्यामनादरे, हे. कुष्ट, कुष्ट' गेदनगवयोः, मे. कुष्टञ्च रोदने गये, वि. फर कुरस्तु कठिने घोरे नृशंसेऽप्यभिध्यवत, मे. घोरे नृश से त्वा भधे यवत्, वि करा नृशंसघोरोष्णकठिनाः, के. नागै कठिननिर्दयौ, अ. करी कठिनभी पणी, वि. क रहा. क रहा पिशुने वाचालिह: पुमि गने बने, मे. का रहन समान सले पानो, यि. कोड़ कोड: शनौ शूकरे ना न पुमान् अङ्क रक्षसो, मे. कोर: शूकरपासातो. कोड कोपा च वनमि, यि कोड कोले शनौ। कोड़- महे. पगो कोडो न नोरसि, वि एत्माशकर्ग कोड़ी, अने. मोटो. मोटी गालिका चौरविदारीलान्नलोषु च, में, पि. कोटी धौरविदारिका। शृगालिका लागली कोष, कोमो दीपविशेषे स्यात् पक्षिपर्वतमेढ्यो: मे कोच पग- फरस्त कठिने ·। कौशादन-सत्त । क्लेश काथ. १२४ नगहोपप्रभेदेषु प्रयुजयने, वि. कोचो द्वीपे खगे गिरौ, हे. कौशः पक्ष्य- द्रिभेदयोः, वि. कश्चादन. मौञ्चादनं तु घेञ्च,ल्या चिसोटकम्हणालयो, मे. कौशा- दन घेश्च न्यां चिश्चोटकरणालयो, वि, हा. सीब. क्लीव स्यात् पण्डके न स्त्री वाचलिनस्व विक्रमे, मे. क्लौव. कीव' पण्डेऽप्यपौरपे, वि. सोवोऽपीरुपपगटयोः, हे. कौवो विक्रमहीनेऽपि, ह. सीव नपुंसके पण्डे ऽन्यवद विकमे, मे. लौवं नपुंसक पण्डे वाचालिङ्गमविक्रमे, श. क्ल शो दुवे विपाकेऽपि व्यवसायेऽपि दृश्यते, मे. स शो दु:खेऽपि रोगादौ व्यवसायेऽपि च क्वचित्, बि. स शो रोगादौ दु.खे च, हे. कायः स्यादतिदुःस्वेऽपि निप्पाफेऽपि द्रवस्य च, मे. काथ: स्थाद्द वनिप्पाके दुःखव्यसनयोरपि, वि. कायो व्यसनदुःखयोः। द्रव्य- निष्पाके, हे. क्षः सवत राक्षसे च नरसिंह च विप्रति। क्षेत्र नाशे चेव- पाले, मे. संवर्तको नृसिंहच हृदयान्म सम स्थितः । अनन्तः परमात्मा च वचकायाऽन्तिमः क्षकः, मा. क्षणः पर्वेमवव्यापार मानेऽप्यनेहसः, मे. क्षणः काल- विशेपे स्यात् पर्व पावसरे महे। व्यापारविकलत्य च परतन्त्र त्यमययोः, है. निर्व्यापार स्थितौ कालविभेपोत्सवयोः क्षण:, . कालविशेषऽवसरे व्यापार पारतन्वे व च। मथ तथोत्सवे च क्षणशब्दः कथयते सतिमिः, इ. धगाद. क्षणदो गएके रात्रौ क्षणदा क्षणदं जले, मे, वि. क्षपद सोये क्षपदो गपके वादा निधि, हे पत्त. आता यूद्राक्षवियजे प्रतीहारे च सारथौ। भुजिपत्रातन- येऽपि सवान्नियुक्तधसोः पुमान्, मे. आत्ता शूद्रात् पत्रियायो जाते सारथि- येधसोः। नियुक्त दास हास्ये, हे. क्षत्ता शूद्रात् क्षत्रियजे प्रतीहारेच मारयो । भुजियासनये सत्ता नियुकच प्रजाज, यि. घन्ता सत्रात 1 ·क्षम-चिति। सारथौ हास्य क्षत्रियायाञ्च मूद्रजे, आ. क्षम. क्षमा भूमौ तितिक्षाऱ्या स्त्रियां युक्त नपुंसकम् । वाचत्र- बच्छतहितयोः, मे. क्षमः ख्यात' क्षमान्विते । क्षितिक्षान्योः क्षमा ख्याता हिते शक्त च वाचावत्, वि. क्षमः शक्त हिते युक्त क्षमावति। क्षान्तो क्षिती, हे. क्षितिक्षान्त्योः क्षमा युक्त क्षम प्राक्त हित त्रिप, अ. क्षय. आयो रोगान्तरे वेश्मकल्पान्तापचयेषु च, मे, वि. क्षयो गेहे कल्पान्तेऽपचये रुजि, हे. निलयापचयौ चयौ, अ. क्षय गेहक्षयो क्षमा कासः, अने. क्षर. घर नौरे घरोऽम्ब,दे, मे, क्षर नौरे क्षरो मेघ, वि. क्षरो मेघे घर जले, हे. क्षवः बुने राजिकायाम्, मे, वि, हे. राजिकायां दुनि क्षवः, त्रि. क्षव यु. घवयु ! जुते कासे, मे. क्षवथुः कथितः कासे विका- यामपि दृश्यते, वि. अवयुः कासे हिकायाम, हे. कासे क्षुते घ च- वयुः, वि. क्षारक. झार. चारो रसान्तरे धूर्त लवणे काचभमानो:, मे, वि. धारः काचे रसे गड़े। भस्मनि धूर्ते लवणे, हे. भम्मकाचरसा: धाराः, वि. धारकः पक्षिमत्वादिपिटके जालकेऽपि च, मे, वि. क्षार. को रसे। कोरफे पक्ष्यादिपाशे, हे. धारित. धारितः साविते चारैरभिशोऽपि च विपु, मे. भारितः साविते चारैरभिश च सिमः, वि. चि. क्षि: लेक्षनरक्षेच नृसिंहे च प्रकीर्तितः, ए. मिनिवासे गतौ धये, मे. चिति. क्षिति निवासे मेदिन्या कालभेदे घये स्त्रियाम, म. घिनि- निवासे मेदिन्या स्थानमावेऽपि च शिलि., वि. क्षिति गैहे भुवि धये, हे. आयपासावपि चिनी, अशितिः पृथी घिति: चयः, एने, ·क्षिपणत-चुरक। क्षिपणत्र. क्षिपणुप्रस्तु पुमान् देहे मुग्भ वाचालिङ्गकः, मे. क्षिप- गुपः सुग्म तन वि क्षीर. क्षीर दुग्ध जने, मे. क्षीर नौर च दुग्ध च, वि. चोर पानीयदुग्धयोः हे. चीनमय, च, अ. क्षीरदार, ग्दिागे गुडक्षोदे गुडे मधुनि चे ध्यने, हा. धोगविज, घोगधिजन्तु मामुद्र लवणे मलिकऽपि च । मांस्तपारकिरणे कमलायां तु योपिति, मे. घोगबिजन्तु सामद्रलपणे मोक्तिक कचित्। भोगबिना त्रियां प्रोका चन्द्र क्षीराधिजो भवेत्, वि. सोराचिनन्तु मौक्तिक। वशिरे चौराबिजस्तु चन्द्र बीराधिजा थि- पु. याम्, हे. क्षुद्र. क्षुद्रः स्यादधमे कररूपणाल्पेषु वाचत्रवत् । चद्रा व्यानटी- कण्ट कारिकासरघामु च । चाङ्गरोये ग्ययो हिरामक्षिकामावो मे. क्षुद्रः स्याद, प्राधमे करे रूपणेऽल्पे च वाचायत्। छुद्रा पेश्यानटी- कपट कारिकासरघाम चारीहतीहिंपामक्षिकामावरपु प, पि. बद्रो दरिद्रे सपणे निसल्पा सयोः । शुद्रा व्याघ्रीनटी- व्यमार तीसरषामु च। पारिकायां तिघायो मनिकामाल- भ्ययोः, ३. धदः करे, इ. ध द्रा यहा नटी येश्या सरचा कण्टका- रिका। विपु का रोऽधमेऽल्पेऽपि च द्रम्, प. मचिकायामपि प,द्रा पदः स्यात् सपणे विपु, वि छद्रा येसा नटी चदा मुद्रा स्यान् मधुमक्षिका। पमा, नरः घटः घ,द्रा स्थान. कपटकारिका, अने. पमा घमाऽनमौनीनिकयोः, मे, घि. घुमा मात्रीलिका- गमी, हे घरः सादगदरेर कोकिलाच च गोष,रे, मे, वि. नापिगगयोपारो कोकिनाऽपि प धुरः सि . घुगे गोधुरके कोकि. 'साचे दनपनि, हे पुरक एक: कोकिलाचे माग गोपरे .सिम्यकद्रुम, में, वि. . . .

·1 . धुक्षक क्षम १२७ क्षुल्लक चल्लक स्वपु नौचेऽल्पे, मे क्षुल्लक पामरे खल्पे कनि- ठे दुःखिते खले, हे चलक खल्पनौचयो, वि खल्पेऽपि चसक स्त्रिघु, क्ष,म्ल को नीचे पि, ह नीचेऽपि क्षुल्लक , त्रि क्षेत्र क्षेत्र शरीरे केदारे सिहस्थानकलत्रयोः मे, वि क्षेत्र' भारतादौ भगाङ्गयोः। केदारे सिद्धपन्यो, हे क्षेत्र पनौशरीरयोः, अ सिस्थानेऽपि च क्षेत्रम्, वि देहे दारेष केदारे क्षेत्र हौ च को- नते, अने क्षेत्रज्ञ क्षेत्रन अात्मनि च्छ के, मे क्षेत्रछक अात्मनि, वि चेवनावात्मनियुणो, हे पुसवात्मनि प्रयोणे च क्षेत्रज्ञो वाचलिङ्ग कः, ग हे वय क्षेत्रिय क्षेत्र जलणे परदेहचिकित्सयो । परदारग्तासाध्य- रोगयोः क्षेत्रियः पुमान्, मे क्षेत्रिय क्षेत्रबाटणे परदाररतेऽपि च । प्रान्यदेहचिकित्माई साध्यरोगे च जानते, वि क्षेत्रियास्त्रयः। कन्यदह- चिकित्साहीसाथरुक पारदारिकाः। क्षेत्रिय क्षेत्र जटणे, हे क्षेप क्षेपस्तु निन्दाविपलेपने । गर्वप्रेरणयोश्च, म नेपो विलम्ब निन्दाया हलापरणलङ्घने । गऽपि, वि क्ष्पा गर्व लवन- निन्दयोः। विलम्ब राहलास, हे शेषण क्षेपणं प्रेरणे नौकादण्ड जालभिदोः स्त्रियाम, मे शेपणी जालभेदे स्यान्नौकादण्डे च कथाते, वि क्षेपणी तु नोदण्डजालभेदयोः, हे क्षेज मास्त्री लब्बर क्षण । चण्डाया ना शुभे न स्त्री कात्यायन्या तु यापिति, मे क्षेमं स्वादानले लधरक्षणे चौरकेऽपि च । क्षेमा धनहरी- गोर्योः, वि क्षेमस्तु मगले। लब्धसंरक्षण मोचे क्षेमामा धनयापि, हे घेम कलयाणरक्षयोः। क्षेमा चण्डा, वि क्षोद चोदः सात् पुमि र जसि पेपणे च प्रकीर्तितः, मे चोदो रजसि पेषणे, त्रि क्षोदः पेषणचूर्णयाः, वि, हे चौद्र चौद्र मधुनि पानोये, मे, वि नौद्र तु मधुनौरयो:, हे क्षौम क्षौमम? दुब्लेऽस्त्रो चौम दल्फ नजाशुफे। एजेतिमिजे ·.८ १२८ क्षेड़-खट्वारूढ़। मे. चौम' सवादतसीवस्त्र दुकूलेन्टालोऽपि च, हे. चौमम दुमूले च, वि. चौमम? दुकूले स्यादतसौबसनेऽपि च, वि. खेड. छडो ध्वनौ कर्णामये विपे । डा व प्रशलाकायां सिंहनादे च योरिति । लोहितार्कपर्णफले घोपपुप्पे नपुंसकम्। दुगसदे च कुटिले वाचालिङ्गः प्रकीर्तितः, मे. छड़: कामये ध्वाने गरले कुटिलेऽपि च । लोहितार्कफले तुड़ घोषपुष्प दुगसदे। योधानां सिंहनाद तु क्षुड़ा साइंशशल्यके, वि. तुड़: कर्णामये ध्वनौ। विषे वो छोड़ा सिंहनादव - शलाकयोः । छेड़ लोहितार्कफले घोषमुप्मे दुरासद, हे सिंहोतो स्त्री विष खेड, जि. छड़ा वंशशलाकाऽपि, अ. स. संमिन्द्रिये पुरे क्षेत्रे यूनेत्र बिन्दौ विहायसि । सवेदने देवलोके कर्मणापि वपुंसकम्, मे. ख खः संविदि व्योमनौन्द्रिये । शूनेत्र विन्दौ सुखे सस्तु सूर्य, हे. खमिन्द्रिये मुख्ने खर्गे शूनेत्र विन्दौ विहायसि। पुरे सवेदने क्षेत्र फुलाहलफले कचित्, वि. इन्द्रियेऽपि खम्, अ. खं स नमश्च खम्, वि. ऋद्धि गदी च चण्डौश: खेटो दक्षिणकूपरः। कैट- भारिश्च मातङ्गः संहारः खार्णकः खगः सूर्य ग्रहे देवे मार्गणे च विहङ्गमे, मे, वि. सगोऽर्क- ग्रहपक्षिषु । गरे देवेऽपि, हे. भरार्कविहगा: खगाः, अ. खजा मन्ये प्रहस्त, म. खजा मन्थम हस्तयोः, वि. खजा दोमयोः, हे. खना चन्द,प्रभेदे स्त्री कुटिलाइौ त वाचावत्, मे. पञ्जन. खञ्जन' सञ्जमैटे स्त्री सर्पप्यां सञ्जन गतौ, मे. खटोऽन्धकृपकमयोः प्रहागन्ताटङ्कयोः में, वि. खटस्त पणे कफे। टन्धकूपे प्रहार, हे. खटः श्ले मपयन्धकृपे महारान्तरटक- स्मृतः, मा. खग. .. खजा. योः, हा पटिका. खटिका लेखनद्रव्ये करन्धे च वीरणे, वि. सहारूद सुदारुदः थिते महामविनीने च वाचनयत् है.

·. खड-खदिर। १२१ खडः पानान्तरे भेदे, मे. v. पड़. खड्न खल्लो गण्डकट हामिदभेदेषु गण्डके, में, वि. खङ्गोऽसौ सजिटङ्गेच गण्डके, हे. खलौ निस्वि शगण्डको, वि. सङ्गधेनु, खङ्गधेनुः स्त्रियां खत विकागण्डकस्त्रियोः, म. प्रास्त्रया- मपि सङ्गधेसः, हा. खहरीट. खबरोटस फलकेऽसिधारावतचारिणि, हे. खरी- टस्तु फलकासिधाशवमचारिणोः, मे. समात् खहरौटः फलकाऽसिधारा- बतचारिणोः, वि. खद्भिक. खड्किो महिपोक्षौरफेनशौनिकयोरपि, में, वि. खजिन्. सनी ना गण्डके मञ्ज घोपे सङ्गधरे त्रिषु, मे. खन्नी खना- युधे गण्डे, वि. खसी गण्डके सगधारिणि, हे. खण्ड, सण्डोऽस्त्री शकले नेक्षुविकारमणिदोषयोः, वि, मे. सत्रात् खण्डः शकले मोक्ष विकारमणिदोपयोः, वि. खण्डोऽई ऐक्षये। मणिदोघे च, हे. खण्डप (रशु) खण्डपशुः पर्शराम शङ्कर चूर्ण रोपिनि । खण्डा- मलकभैषजेत्र मिहिकातनयेऽपि ना, म. खण्डप पशुगम प्राङ्कर चूर्ण- लेपिनि। खण्डामलकभैपजे सिंहिकातनयेऽपि च, वि. खण्डपशुः प्रिये राहौ भार्गवे चूर्णले पिनि। खण्डामलकभैपजेत्र, हे धूनटौ सण्डपरमशः जामदग्न्ये विधुन्तदे। खण्डामलकभैपजेर चण्डालेऽपि मम नो युधैः, वि. रुद्रेऽपि सण्डपरशु, ह. सण्डा खण्डानमधले सत्रात् तथा दन्तक्षमान्तरे, मे. वमनलेशे स्यात् स्त्रीणां दसवतान्तरे, वि. खण्डात्रमभ्रावयमे स्त्रो दन्तक्षतान्तरे, हे. खतमालस मुलिङ्गो भूमेऽपि च बलास्के, मे खसमालो : मलाइके। धूमेऽपि, वि, सतमालो वलाइके धूमे, है.. सदिर, · सदिरी पाकभेदे लो ना चन्द्र दन्तधावने, मे. पदिगे खएडा- . सतमाल.

·खपुर. खर. १३० खनक-खर्जर । शाकभेदे स्थात् खदिरो दन्तधावने, वि. सदिरौ शाके खदिरो दन्तधावन- चन्द्रयोः,हे. सनक. सनको नोन्द रौ सन्धिचौरे त्रिष्ववदारके, मे. खनक: सन्धित करे। भूपके भूमिवित्तज्ञ, हे. • खनकः वनसत्वज्ञ सन्धिचौरे च मूषिके, वि. चौरोन्द,रू च सनकौ, त्रि. खपुरः कमुके भद्रमुस्तफेऽलसकेपि च, मे, वि. सपुरो मुस्तके पूगेऽलसके सपुर घटे, हे. भद्रसुस्त गुवाके च सपुरः, त्रि. सरः स्यात् नोदणधर्मयोः। गर्दभे स्त्रौ देवताड़े, मे. समाहर्दभे देवताडे तौदगोग्रकेऽपि च, वि. खरो रक्षोऽन्तरे तौण दु:- स्पर्श रासभेऽपि च, हे. देवसाई सरा स्त्री सात् सरो गर्दभतीक्ष्णयोः, त्रि. सत्यसन्धः खगे जयः खरोऽपि पुरुपोत्तमः । खरो रासभ इतनको व्यवहारे खरः पटुः, इने. अथ सरालिकः। ग्रामोभण्डिनाराचेऽपुत्रपधाने च “सत्रयस्, मे. रारालिकः। ग्रामणीभण्डिनाराचोपधानेषु मयु- 'जयते, वि. सरु र्द पै हरे हये । दन्त पुसि त्रिपु वने, मे. सर दन्ते हर दर्प हये श्वेते. तु वाचावत्, वि. खर, सदस्यहरयो ददन्तसिनेषु च, हे. खरखे हर दर्प दन्ते व ते तु वाचावत्, त्रि. ख' अथ ख— कोटान्तरे समता । खरे पाढये करावाम, मे. खर्जः कण्डां च कोटे च खजूरौपादपेऽपि च, वि. स सगैकेटक- सरालिक सर. सर्जूर. सर्जूर' रूप्यखलयो 'पिके ना द्रुमे इयोः, मे. सर्जूर रजते विद्याद, रविकटुमभेदयोः। मग्य, यि. सर्जूर कृप्यफलयोः जूर. कौटाक्षयोः हे. प्रथ द्रुम पुमान् । रूप्ये सले च सर्जर, त्रि. मुंगे वृक्षभेदः सत्रात् खरं रजनौं मतम्। एजंगः जानिः सत्रात्.

·सर्पर-साटि। खर्पर. सर्परस्तस्कर धूर्ते भिक्षाभाण्डकपालयोः, म. खर्परतस्कर धूर्ते भिक्षापात्रकपालयोः, वि. खर्परतस्करे भिक्षापावे धूतकपालयोः, हे, भिक्षापात्र कपाले च खपरस्तस्करऽपि च, त्रि. खम. समै पौरुषे कोपजांशुके, मे. खमं क्षौमे च पौरय, वि. खनौमे पौरपेच, हे. सर्व(ब). खर्व संख्यान्तर लौवं नौचे वामनके लिघु, मे. खर्बस्तु अखे सख्यान्तरेऽपि च, वि. खस्खौ न्यग्वामनो, हे. खल. खलभूस्थानकल्क पु नौचक राधमे त्रिषु, मे. खल भस्थान- कल्क पु क्रूरे नौ चेऽधमे खलः, वि, खलः कल्क भुवि स्याने कारे कर्णजपे- ऽधमे, हे, खल शस्यस्थाने भठे विषु, वि. सलो नीच: सलो राशि: सल: पिपत्राक एव च, अने, खलो इस्वः खलः क, क्र., अने. सलिनी. खलिनौ सलन्द सत्रात् तालपर्णामपि स्त्रियाम्, मे. सनु. खलु सवादापयभूपायां जिज्ञासायाश्च सान्त्वने। वौभामान- निषेधेषु पूरणे पदवायययोः, मे. खलु सवाहाययभूषायां जिज्ञासादौ च सान्वने । निष धनेऽपि वीमायां खलु मानेऽपि कार्तितम्, वि. सलु वीमा- निधयोः। जिज्ञासायामनुनये वाक्यालङ्करगेऽपि च, हे. निषेधवाफ्या- लङ्कारजिज्ञासानुनये खनु, अ. खल्लो वस्त्रप्रभेदे सवाद गर्ने चर्मणि चातफे। साली तु हस्तपादावमर्दनाण्यरुणि स्त्रियाम्, मे. खडी' तु इमापादाबमर्दनास्य- रुणि म्म ता । खल्लो वस्त्रप्रभेदे सत्रान् निने धर्मणि चारफे, वि. खरो निम्न वस्त्रभेदे चर्मचातकपक्षिणोः । खल्ली तु इसपादावमर्दनायरचापि, है. पल्लवमणि चानके। वस्त्र निम्मच, वि. सप्पः क्रोधे वलात्कृतौ, मे, वि. खाटि. खाटिस्वसद ग्रहेऽपि समात् कि भयरथे सियाम्, मे. साटि: भवरये किये। एकग्रह, हे. साटिः किये गवरये साटिरेको - खल्स सप्प. : ममता, वि.

·ग. खिखिरा-गा। खिखिरा, खिटिर, खिङ्किरस्तुभिवाभेदे खट्वाङ्गे वारिवालके, मे खिद्भिरस्तु शिवाभेदे सहारे वारिवालके । खिखिरावद बद्धत्व च, वि, हे. खिल. खिलसप्रहते लीव सारसंक्षिप्तवेधसोः, मे. खिल भये- दप्रहते सारस विप्तवेधसोः, वि. खुर. खुरः कोलदले भो, मे, वि, त्रि. खुरः एफे कोलदले, हे. खेट. खेटः कफे ग्रामभेदे चर्मणवस्त्रार्वति विषु, मे. अथ खेट: समाद, ग्रामभेदे कफेऽधमे। स्फारे मगवेत्र, हे. खेटः कफे ग्रामभेदे निन्दि- ते वसुनन्दके, वि. खेट: सिद्धानके होने, वि. श्लेष्मणपपि खेटः सत्रात्, ह. खोलक, सात् सोलकस्तु पाके शिरक्षवल्मीकपूगकोशेषु, मे. खोलक: पाकवल्मौकपूगकोणशिरस्त्रके, वि. खोलकः पूगकोप साच्चिरस्त्र नाकु- पाकयोः, हे. मधवाणे नाको च सोलकः, त्रि. (गो गणेशे च नाके च वियत्यपि पुमानयम्। गः समेरौ समा- ख्यात: गायत्रीगौतयोः पुमान्। गन्धर्वे चापि ग; स्थानो गायके चाभि- धेयवत्, मे.) स्म ति: पञ्चान्तग: माझे गण भो मणियन्धनः । गोमुसो गजकुम्भश्च गकारः सिंहसंन्नकः, मा. गन. गजो माने मतगजे। वास्तुनः स्थान देऽपि, मे. गजाब. गजाबा करिपिप्पल्या गजाहवं हस्तिनापुरे, यि, मे. गन्ना सनौ सुरागृहे। गन्न स्थात् पुसि रौढ़ायर्या भा- ण्डागार तु न स्त्रियाम्, मे. गञ्जा सनौ सरागेहे सवाद, भाण्डागार- रौढ़योः। गञ्जः, वि. गञ्जो भाण्डागारे रीढ़ाखन्यो र्गना मरालये, हे. खनौ सुरागृहे गञ्जा, त्रि. गो भाण्डारे, हे. गड़. गड़ो मौनान्तराययोः, मे, वि, हे. गड. गडः एठगुड़े कुजे, मे, वि, हे. गणः प्रमथसद्धौधे चण्डासैन्यप्रभेदयोः, मे. गणः सम हे प्रमथे संण्यासैन्यप्रभेदयोः, वि. गणः प्रमथसहायोः। सम हे सैन्यभेद घ, हे सात प्रमये गणः, प. गञ्ज. गण.

·गणाधिपति-गति। गणाधिपमि. सपाङ्गणाधिपतिः पुसि शरेऽपि गजानने, मे, ग- पाधियतिराख्यासः प्रकारेऽपि गनानने, वि. साङ्गणाधिपशि विन- नायके पार्वतीपतो, हे. गणक, गणिका यूयौवेश्ये भौतारोष ना तु दैवझे, मे, गणि- का यूयिका येण्यासारौकरिणीषु च। गणकोऽपि च दैवञ, वि, वेश्यायूथयो- व गणिका, त्रि. गणको ग्रहवेदिनि। गणिभ यूथिकायर्या तर्कार्यो पप्पपयोपिति, हे. इस्तिन्यां गणिका, ह. गणेच. गणेरुः कर्णिकारद्रौ करिणीवेश्ययोः खियाम्, मे. v. कारः गएड. गण्डः सात पुसि सङ्गिनि। ग्रहयोगप्रभेदे च वीथा पिटफेऽपि च । चिङ्गवीरकपोलेषु हयभूषणयुद बुदे, में. गण्डः कपोले पिट-. के योगभेदे च गण्ड के । गण्डः प्रवौरे चिरे समाद, अश्वभूषणयुदबुदे, वि. गपडस योरे पिटकचिङ्गयोः। कपोले गण्डके योगे वाणिभूषणयुद,बु- दे, हे. गण्डः कपोले पिटके अलगण्डकयोः पुमान, लि. गण्डक. गण्डक: पुसि खड़े समात् संख्याविद्यामभदयोः । भव- च्छ देऽन्तराये च गण्डको सरिदन्तरे, मे. गण्डकः सन्निनि स्यामः संख्या- विद्यामभेदयोः। अवच्छ देऽन्तराये च गण्ड की सरिदनसरे, वि. गण्ड- को विन विद्यायो संख्यावच्छेदसहिए। गण्डको तु सरिजदे, हे, सङ्ख्याभेदे च गण्डकः, वि. गण्डशैल. गण्डभैलो ललाटे स्वाच्च प्रतस्थूलोपले गिरः, मे, वि. गएडगलोऽद्रिचुरतस्थलामभालयोः, हे. गएड प. गण्ड्यो मुखपूर्तीभपुष्करप्रसृतोमिते, मे. गण्ड पो मुखमूत्तौ सनाम् करिहसाग लायमि। प्रस्तोन्मिने, वि. गएड पो मुखपूरणे । गजास्य च कराहल्या प्रसत्या प्रमितेऽपि च, हे. गत. गत विज्ञानयासयोः, मे. गसन्त यावाधिगते, यि. गति. गनिः स्त्री मार्गदशयो ने यात्राभुपाययोः। नाड़ीवप- सरपणा च, मे. गनि इंद्रप्पे माते यावोमायदभावम, ३, गनिमार्ग ·v. दशा. गन्धः गद-गन्धर्व(ब)। दभायाश्च जाने यात्राभुपाययोः । नाडीवणसरणवाञ्च, वि. गति र्यात्रा- हशोपायाः, वि. गद. गदो भ्रातरि विष्णोः सवाद, श्रामये नाऽयुधे गदा, मे. गदो भातरि विष्णोः सत्राद, पामयेऽप्यायुधे गदा, वि. गदः कृष्णानुजे रोगे गदा प्रहरणान्तरे, हे. अथामये गदः । विष्णो आंतरि चास्त्रे स्त्री, लि. गदयिन . गदग्निः पुमान् काम जल्पाके कामुकेऽपि च, मे. गदयिन : स्म तः कामे जल्पाके कामु केऽपि च, वि. गगिन : परासने । जल्पाके पुष्पचापे च, हे. गन्धः प्रसिवेश्यामोदलेशसम्बन्ध गन्धकेषु, म. गन्धो गन्धक आमोदे लेशे सम्बन्धगर्वयोः, वि. गन्धः सम्बन्धलेशयोः । गन्धकामोद- गपु, हे. गन्धो गर्वे वलेऽपि च, त्रि. गन्धो लेशऽपि, ह. गन्धन. गन्धनसुत्साई समात् प्रकाशने सूचनेऽपि हिंसायाम्, मे. गन्धनं सूचनोत्साहहिंसनेषु प्रकाशने, वि. गन्धनन्तु प्रकाशने । सूचनो- साहहिंसासु, हे. उत्साहने च हिंसायां सूचने चापि गन्धमम्, अ. उत्था- इनसूचनयोः प्रकाशने गन्धन प्रोक्तम्. इ. गन्धफलो. गन्धफल्यपि गुन्द्रायां चन्पकमत्र च कोरके, मे. गन्ध- फली प्रियगौ सत्रात् कोरके चम्पकसत्र च, वि. गन्ध फलो तु प्रियगौ चम्मकसत्र चकोरफे, हे. गन्धमादन. सत्राइन्धमादनो भङ्ग गन्धके वानरान्तरे। स्त्रो सुगयां नगे न स्त्री, मे. गन्धमादनमित्याड र्गन्धके वानरान्तरे। अद्रिभेदे च भनेच सुरायां गन्धमादनी, वि. गन्धमादनः कद्रिभिदोरलौ च गन्धके । गन्धमादनी सुरायाम्, हे. गन्धर्य(4). गन्धर्वः पशुभेदे सात् पुसोकिलतुरन्द्रयोः। अन्तरा. भवसत्वे च गायने खेचरऽपि च, मे. गन्धर्यो मग दे सवात् स्कोकिल- तुरहयो। पन्तगमवसन्ये च गायने मेघरऽपि प, वि. गन्धर्वस्तु नभ- ·गन्धवती-गरुत्मत् । १३५ चर। पुस्कोकिले गायने च मगभेदे तुरङ्गमे। पन्तराभवद है च, हे. अन्तराभवसत्व ऽप गन्धर्वो दिव्यगायने, अ. गन्धर्वो देवजाति: सवाद, गन्ध- वो धि तरङ्गमः। गन्धर्वच स्म को गौतो गन्धर्वो चगपुङ्गव, अने. गन्धयती, अथ गन्धवती पृथीपुरोभिद्यासमात्रषु। मुरायाच, में. गन्धवतो सुराभूम्योः पुरीयोजनगन्धयोः, वि. गन्धवती मुरारम्योः पृथीयोजनगन्धयो, हे. गन्धवइ. सपाइन्धयहा नासायां पुलिङ्गो मातरिश्वनि, मे. गन्धवहा तु नासायां वायो गन्धवहो मतः, वि. गन्धवहो मगेऽनिन्ने। गन्ध- वहा तु नासाथाम्, हे. गन्धार, गन्धारो रागसिन्दूरवर षु नीरन्दन्तरे, हे. v. गान्धार. गन्धोली. गन्धोली भद्राशयोश्च योपिति, मे. गन्धोली वरटाभद्रा- • पटौघु कथिता युधैः, वि. गन्धोली वरटाएटयो भंद्रायार, हे. गति, गभस्तिः किरणे सूर्यत्र स्वाधायां च विलोक्यते, वि. गभ.- स्ति: साहिनकर स्वाहाकिरणयोरपि, हे. गभस्तिः किरणे सूर्य ना स्वाहायान्तु योपिति, मे. गम. गमो नाऽववियः सत्राद अपर्ययालोचितेऽध्वनि, मे, गमो दूनतमभ दे साद, अपर्यत्रालोचितेऽध्वनि, वि. गमोऽधनतभेदयोः । सहक्- पाठे,हे. गय: स्वात् पशुराजप! मैदे मोर्थे पुन र्गया, मे, गरी खरायां करणे क्लीव नोपविष विष, मे. गरो व्याधावुपविष विपेच करणे गरम्, वि. गर त पविप विमे। रोग गर' गय गर. - सात करणे, गरल टपपूले च विष माने नपुंसकम्, मे. गग्लन्त विप माने गरल टपपूलके, वि. गरलं पनगविषे टपपूलकमानयोः, हे. गरुत्मत गहमांश्च पधिमावे वगाधिपे, मे. गामान् विगे गाईक, वि गरमास्त विहगे पत्रगाने, हे.पंधिताओं गरमती, प.

·गर्ग-गव्य। - १३६ गर्ग. (गर्गो मुनिविशेष सत्राद, पे किञ्च लुकेऽपि च, हे.) गर्गर. गर्गरो मौन दे स्त्री मन्यन्याम्, मे. गर्गरो मौनभेदे सात् मन्थन्यामपि गर्गरौ, वि. गर्गरो मौने सबाहर्गरौ तु मन्यनी, हे. गर्न न. गर्जन निनदे कोये, मे. गर्जन.स्तनिते अधि, हे. गर्ननं निरूने कोपे, वि. गजित, गणित' वारिवाहादिधनौ ना भत्तकुश्चरे, म. ग- णि तो मतमातन गजिते' जलध्धनौ, वि. गणितो मन्तकुचरे । गर्जि- व जलदध्वाने, हे. गर्जित स्तनिते नेभ, लि. गर्त. गतस्त्रिगर्लभ दे सबाद, प्रवटे च कुकुन्दरे, मे, वि. गोंड- वटे कुकुन्दरे। त्रिगतीशे, हे. गर्दभ. गर्द खतकुमुदे गर्द भो गन्धभिद्यपि। रासभे गर्दभी घुद्रजन्तुरोगविशेषयोः, मे. गर्दभो गन्धभेदे स्याद गर्दभं कैरये खरे । गर्दभो गर्दभी क्षुद्ररोगजन्तुविशेषयोः, वि गर्दभो रासभे गन्धे गर्दभी जन्तुरुग्भिदोः। गर्दभन्तु मितकुमुदे, हे. गर्दभ खेतकुमुदे सरे मुसि, त्रि. गर्व. गर्वोऽभिमानेऽवलेये, मे. गर्भ. गर्भो म पोऽभ के कुक्षी सन्धौ पनसकण्टके, मे, वि. गम: कुक्षौ शिशौ सन्धौ भणे पनसकण्टके। मध्यमे पापवरके, हे. कुक्षि णाऽ- भ का गर्भाः, प्र. गर्मुत् गमुत् स्त्री सलमयोः, मे, गर्मुत् सुवर्णलतयोः, वि. पोले परिणम विपु समुदिनि शनिः ने. गल: सर्जरसे कण्ठे, मे, वि. गलः कण्ठे सर्जरमे, हे. गयाक्ष. गवाची शकवारुणयां गवाहो जालके कपो, वि, मे. गयाघो जानके कपौ। गवाची विन्द्रधारणपाम्, हे. गयादनी. गवादनीन्द्रवारुणयां गया घामादनायये, मे, पि. ग- यादनीन्द्रवारणी। घासस्यानं गवादीनाम्, .हे. गव्य. गव्यं नपुंसके गवायां रागद्रयेऽन्यथ स्त्रियाम् ।. गोसमूहे.

·गहन-गात्र। . . . गा- लिलिङ्गन्तु गोदुग्धादौ च गोहिते, मे. गव्य गोहिते सथा चौ- रादिके गवाम् । रागद्रयेर च गव्या तु गोकुले कथिता बुधैः, वि. गव्य चौरादिके जवायां रागवसुनि गोहिते। गव्या गोरन्दगयरतो, हे. गव्य गोविमदुग्धादौ वायां गव्या तु गोकुल, वि. गहन. गहनं कलिले विषु । नपुंसक गहरे सवाद, दुःखकानन- योरपि, मे. गहन गहने दुःसे विपिने कलिलेऽपि च, वि. गहन वनदुःसयोः। गहरे कलिल चापि, हे. गहन गहरे दुःखे बने, त्रि. गहर. अथ गहरम् । गुहागहमदम्भेषु निकुञ्ज तु पुमानयम, म. गहरस्तु गुहादम्मनिकुञ्ज गहनेवपि, वि. गहरो विलदम्भयोः । कुम्ने, हे. गुहादम्मौ गहरे, भ. गहरे हे गुहाकुने, वि. दम्भेऽपि गहरम, ह. गाङ्ग. गागस गहासम्म त विषु भौमे गुहे पुमान्, मे. अस्त गङ्गासम्म त भी शकिधरेऽपि वि. v. गाङ्ग य. गाङ्ग य. गायः सयात् पुमान भौमे क्लीव स्वर्णकरोषणो, मे. गाङ्गेयो जाङ्गयोसते। कोरवर्णमुस्तषु गानयमिति कथाते, वि. गाङ्गय स्वर्णमुस्तयोः। करुणप्रय गानयो गाङ्गवत् स्कन्दमौनयोः, हे. कोरहेनो र्गत यम्, अ. भीम ना हेरिन गाङ्ग यम्, लि. गाढ़ मुष्टि. गाढ़ मुष्टिः कृपाण ना सपणे त्वभिधेयवत्, मे. राबाद, गाढ़मुष्टिः सपणे कृपाणादिषु च प्यते, वि. गाढ़मुष्टिस्तु सपणे ऋपाणप्रभतावपि, हे. गाण्डी(रिड)व. गाण्डौयो गाण्डिवश्चास्त्री कामुकेऽनिकामु फे, में गाण्डीव गाण्डिव जिष्णो: कोदण्डे कामुकेऽपि च, वि. गाण्डी- वगाण्डिवो चापमाले पार्थधनुष्यपि, हे. गातु. गातु र्ना कोकिल भर गन्धर्व त्रिषु रोपणे, मे गार सोकिल भन गन्धर्व रोषणेऽपि च, वि, है. गाव. गातं गमाग्रजजादौ लीवमङ्ग कलेवरे, मे. गावमङ्ग कले . ..

·गाध. गाथा-गिरिज। वर। स्तम्ब रमाग्रजङ्घाया विभागेऽपि समौरिसम्, वि. गावमारी- रयोः। गजाग्रदेश, है. गाथा. गाथा लोफे संस्कृतान्यभापायां गेयत्तयोः, मे. गाथा वाग्मेदटत्तयोः, वि, हे. गाधः स्थाने च लिप्सायाम, मे, वि. गाधः सत्रात् स्थान- लिशयोः, हे. गान्धार. गान्धारः पुसि सिन्दुरे रागदेशमभेदयोः, मे. गान्धारः सिन्दुरे रागदेशयोः, वि. खरे रणे च गान्धारः, वि. गान्धिक. गान्धिको लेसफेऽपि समात् सुगन्धिव्यवहारिणि, मे. गान्धिक लेसके प्राद्धः सुगन्धिव्यवहारिणि, वि. गान्धिको लेखके गन्ध- बाणिजे, हे. गान्धिको लेखकेऽपि स्त्रात्, वि. गायत्री. गायवी त्रिपदादेवीच्छन्दोभित्खदिरेषु च, मे, गायत्री कथिता च्छन्दःप्रभेदे सदिरऽपि च, वि. गायत्री खदिरे छन्दोविशेष, हे. गायवी सदिरे स्त्री समात् छन्दसापि पड़चर, लि. गारुड़, यथो गारुडमन्वे मर कतेऽपि च, मे. गारुड समाना- रकते विषशास्त्रऽपि गारुड़म, वि. गारुड तु मरकते विषशास्त्र, हे. गालः स्कन्धमहीरहोः, वि. गालवस्तु मुनौ लो, मे. गालवो मुनिलोध्योः, वि, हे, वि. गिर. गौः स्त्री भाषासरसतयोः, मे. वचो वाक्यञ्च गौ म- ता, अने. V. वाच. गिरि गिरि नी नेत्ररम्भिदि । अद्रो गिरियके योपिद, गौर्ष पूजा पुनस्विा, मे. गिरि !% गिरियके क्रौड़ाकन्द कशैलयो.। नेत्रामय- विशेपेऽपि पूजेच तु गिरिरन्यवत्, वि. गिरिः पूजेऽतिरुणि कन्द के । ले गिरियके गीर्यावपि, हे गाल. गालव.

·गिरिमार-गुगए। ऽपि गिरिजा गरीमातुलुङ्गयोश्च योपिति, मे. गिरिज चामे ख्यान' शिलाजतुसुगन्धयोः। लोहेऽपि गिरिजा गौरीमातुलिङ्गयोरुदौरिता, वि. गिरिजमन। मिलाजनुनि लोहे च गिरिजा मातलुग- मा, हे. , . गुप्ता, गिरिमार. गिरिसारः पुमान् लोहे वङ्ग मलयपर्वते, मे. गिरि- सारो भवेल्लोहे लिङ्ग मलयपर्वते, वि गिरिसार. पुन लॊ लिङ्ग मलय- पर्व, हे. गिरीश गिरीशोऽधिपतो वाचस्पतिशकारयोः पुमान्, मे. गिरी- शो काक पतौ रुद्र गिरीशोऽट्रिपतावपि, वि. गिरीशो वाक पतौ हरे। अद्रिराज, हे. गौत. गीत' शब्दितगानयोः, मे, ,वि. गीतन्तु शब्दिने गाने, वि. गीति. गौविश्छन्दसि गाने स्त्री, मे. गोनिश्छन्दसि गाने च, वि, ई. गुच्छ(ब्छ). सत्राद, गुच्छः सावके स्तम्ब हारभेदकलापयोः, में, वि. गुच्छो गुज्छो हारकलापयोः, हे. गुच्छः सवकहारयोः, अ. गुम्जा तु काकचिञ्चायां पटहे च कलध्वनौ, में. गुञ्जा तु कृष्णलायां स्यात् पटहे मधुरध्वनौ, है. गुञ्जाऽपि पटहे प्रोक्ता काकचिनना कलध्वनौ, वि. गुञ्ज पटहरुष्णले, लि. गुडः साद गोलके हनिसन्त्राहेच विकारयोः। गुड़ा स्मृताभ कथिता गुडिकायाश्च योपिसि, मे. गुड़; साद, गोलके हनिमन्बाहेछु- यिकाग्यो । गुडा न होगडिकयोः, वि. गुडः कुञ्जरमन्ना गोलके विका- गुड़ा तु गुडिकान,ह्योः, हे. गुड़ो गालेघपाकयोः, अ. गुण गुणो मामप्रधाने रूपादौ सूद इन्द्रिये । त्यागे शौर्यवादि- सत्यादिसन्धवाद्यारतिरनप। शुक्कादायपि ययाच, मे, गुणो जासूद- सन्तपु। रज्जो सत्यादौ सन्धयादी भौयादी भोम इन्द्रिये । प्रधाने न दोपान्यस्मिन् विशपणे, है मौर्व द्रव्ययिते सत्वौर्य- सन्धनादिके गुपः, भ. गुण: माद सूदयो', बि. सत्यादौ रूपादी रयोः। ६पादाप- ·१४० गुणनिका-गुरु। सर्वादौ सन्तुषु प्रयोगन्नाः। गुणमब्द शिजिन्यां प्रयोजयन्तप्रधाने- ऽपि, इ. गुणोऽमधाने रूपादौ मौर्वा सूदे कोदरे। शुद्ध सत्वादि- सन्धवादिविद्यादिहरितादिषु, वि. गुणनिका. भषेद गुणनिका नृत्ये शून्याले पाठनिश्चितो, मे, वि. गुणनिका तु शून्याझे नर्तने पाठनिश्चये, है. शून्याझेऽपि गुणनिका, हा. गुण्डक. गुण्डको मलिने धूलौ कलोक्ति स्नेहपात्रयोः मे, वि. गुण्डकः पुनः। कलोक्तौ मलिने धूनी नहपात्र, हे. गुत्म. गुरम, सत्रात् स्तवके स्तम्ब हारभिद ग्रन्थिपर्पयोः, मे. गुल्मः स्तम्ब हारभदे स्तवके ग्रन्थिपर्णके, वि. गुत्मः स्तम्बगुलुच्छयोः । हार- भेद ग्रन्थिपणे, हे. गुत्सः स्तवक हारयोः, त्रि. गुन्द्र. गुन्ट्रस्त जनके स्त्री तु मियनो भद्रमुस्तके, मे. गुन्द्रस्त जनो गुन्द्रा प्रियगौ भद्रमुस्तके । केवलॊमुस्तके चापि, वि. गुन्द्रख तेजने। गुन्द्रा प्रियङ्गो कैवप्नॊमुस्तके भद्रमुस्तफे, हे. गुन्द्रस्त जनके गुन्द्रा विलिमारी . - भद्रमुत्त के, वि. . गुप्त. गुप्त साद, रचिते गूढ़, मे. गुप्त गूढ़े लाते, हे. गुप्त रक्षितगूढ़योः, वि, वि. गुप्ति. गुप्तिः स्त्रयवकरस्थाने कारागारे च रक्षणे, मे. गुप्तिः कारा- गृह प्रोक्ता भूगत रक्षणे यमे, वि. गुप्ति र्यमे भूगर्तरक्षयोः। कारायाम्, हे. गुप्तिः चितिनदासेऽपि, प्र. गुम्फ. गुम्फ; सपाद, गुम्फने वाहोरलङ्कारे च कीर्तने, वि. गुम्फो दोभूपिणे दृभो, हे. गुम्फस्तु गुम्फने वाहोरलङ्कारे च कौतरते, मे. गुरु. गुरुस्तिलिनयां महति दुर्जरालधुनोरपि। पुमान् निपका- दिकारे पित्रादौ सुरमन्विपि, मे. गुरु निप कादिकारे पिवादौ सरम- विणि। दुर्जरालधुनोः प्रोको गुरु महति वाचावत्, वि. गुरु महत्या- गिरसे पित्रादौ धर्म देशके। अलघौ दुर्जरे पापि, हे. गुरू गोप्यनि- पित्राद्यौ, अ. गुरुस्तिलिङ्गयां महति दुरािलघुनोपि, वि. . गुरुः पिना ·१४१ शुल. गुल-गृह। गुरु जीठो गुरु सुरमुरोहित.। दुर्भरोऽपि गुरुः प्रोको गुरुः पिध्याभिषे - चक; अने. गुल' सत्रादैछवे पुमान्। गुलो तु गुटिकारोगभिदोः स्नुह्या गुला स्म ता, मे. गुल्म. गुल्मः सेनापट्टभिदोः सैन्यरक्षणएग्भिदोः। स्तम्ब स्त्रिया- मामला लावनीवस्त्र धेश्मसु, मे. गुलमः सम्मेलोनि घट्टसैन्ययो; सैन्ध- रक्षणे । गुल्मी सवादामलक्ये लावनिकावस्त्र वेश्मस, वि. गुल्मः सैन्योप- रक्षणे। उसे न्यघट्टभ देषु स्तम्भ गुल्मी घटौकसि । पामलक्य लयो बन्याम्, 'हे. गुरुमा रुस्तम्बमेनाच, प्र. गुल्मः स्तम्ब घट्टभ दे, वि. गुहः पाण्मातुरे गुहा। सिंहपुच्छयाश्च गर्ने च पर्वतादेच गहरे, मे. गुहः स्कन्दे गुहा पुनः। गहरे सिंहपुच्छयां च, हे. गुहा तु गतरे सिंहपुच्छयां स्कन्द गुहो मतः, वि. गुच्य. गुह्य रहसुनपस्थ च गुद्यः कमठदम्भयोः, मे, वि गुयः कमठदम्भयोः। गुह्यमुपस्य रहक्षेत्र, हे. रहस्योपस्थयो गुह्यम, . गृढ़. गृढ़ रहसि गुह्य च न इयोः सबने त्रिषु, म. गूद रह:- सनयोः, हे. गूढ़ रहसि राय च संते पुनरन्यवत्, वि. गृञ्जन. गृजनम् । विदग्धपशो मसे क्लीव पुसि रसोनफे, मे. गृञ्चनस्तु रसोनके। विपदिग्धपणो माँसे गृञ्जन च प्रकीर्तितम्, वि. गृचन विषदग्धस्य पशो मांसे रसोनके, हे. विषदिग्धपशो मसेि गृञ्जन ना रसोनके, वि. गृधः सगान्तरे पुसि वाचालिनेऽर्थलुब्बके, मे. खगान्तरे मोक्तः वाचवचालुबके, दि. रामो रनौ सगान्तरे, हे. गृधः स्यालोभिपक्षियोः, वि. गृष्टि, अथ गृधिः सरुत्सूतगवीवदरयोः खियाम्, मे. राष्टिस सक्षत्सूत गवी भवेत्। वराहकान्ता च, हे. गृष्टिः धेन्योषधीभिदोः वि. गृह गृह गृहाच भूमि कलावेऽपि च समनि, मे. गृहाः पानां.. गृध्र. गृभः ·१४२ गृहपति-गो। गृहे स्म ता, वि. गृहा दारेषु समनि, हे. दारेषु च गृहाः, अ. गृहपसि. भवेद, गृहपतिः पुंसि गृहस्थऽपि च मन्त्रिएि, म. गृहपति हस्ये स्वाद, अत्याधाने च मन्विणि, वि. गृहपति Bही मन्त्री, हे. गृही मन्त्री गृहपतिः, त्रि. गृह्य. गृह्य गुदे ग्रन्थिभेदे क्लीव पाखापुर स्त्रियाम्। गृहासक्त- मगादौ ना त्रिषु चाख रिपक्षयोः, मे. गृद्य पुरोपमार्गेऽपि भवेदसर- पक्षयोः। गृह्या च भाखानगरे गृह्यन्छ फेऽपुदीरितः, वि. गृह्यन्तु मल- वत्म नि। गृह्योऽसरिणि पक्षे च गृहासतमगाण्डज । गृह्या तु भासा- नगरे, हे. गृह्यम रिपक्षयोः, त्रि. गृद्यक. गृह्यको निनके च्छ के, म. गृयक कनिन्नयोः, वि, त्रि. मेय. गेयः स्याद गातव्ये गायने त्रिषु, मे. गेयो गात येत्र गाय- नेऽपि च, वि. गेयौ गातव्यगायनौ, हे. गातव्यगायनौ गेयौ, त्रि. गेष्णु. गेष्णु र्ना गायने नटे, मे. गेष्ण नटे गायके च, हे. गेषण- नटे गायने च, वि. गैरिक. गैरिक धातुरुक्मयोः, मे. गैरिक कनके धानी, वि. अथ गैरिकम् । वर्षे धातो, हे. वर्षे ऽपि गैरिकम्, प. गो. गौः स्वर्गे च वलौवर्दै रश्मो च कुलिशे पुमान् । स्त्री सौरभेयो- हगवाणदिग वाग्भ ष्वभु भूग्नि च, मे. गौः स्वर्ग उपभे रश्मौ बज्न चन्द्रमसि स्मृतः। अर्जुनौनेवदिगवाणभूवाग्वारिषु गौ मता, वि. गौरुदके दृशि । खर्ग दिशि पसौ रश्मौ बच्चे भूमावियो गिरि, थे. खर्गेषुपशुवाग्व- ज्जदिङ नेवरणिभूजले। लक्ष्यदृध्या स्त्रिया पुसि गौः, अ. खगै वन च रश्मौ च बलौवर्दै च गौः पुमान् । स्त्री वाणरोहिणीहन्दिग्वाग्भ- मिष्वाम, भूम्नि च, वि. दिग्दृष्टिदीधितिवर्गवज्ञवाग्वाणवारिषु । भूमौ पसौ च गोशब्दो विद्दनि दंशम् म्म नः, ह. वाणे वाचि पशो भूमौ दिशि रश्मो जनेऽक्षिणि। वर्ग मातरि वज्जे डानौ मुखे सत्ये च गोध्वनिः भने :

·. . । गोफण्टक-गोत्र । १४६ गोकण्टक. गोकण्टको गोक्षुरके स्वपुटे च गवां खुरे, मे, वि. गोक एटको गोक्षुरके गोखुरे स्थपुटौलते, हे. गोकर्ण. गोकर्णोऽखतरे सर्प सारङ्ग च गणान्तरे। अङ्ग,ठाना- मिकोन्माने गोकर्णो मूर्विकौषधी, मे. गोकर्णोऽखतरे सर्प सारङ्गे प्रमथा- न्तरे। अङ्ग छानामिकोन्माने गोकर्षों मूर्विकोपयौ, वि. गोकर्ण : प्रमथा- न्तरे। अङ्गठानामिकोन्माने हगेऽवारमर्पयोः। गोकर्णौ तु मूर्विका- याम्, हे. पाछानामिकोन्माने गोकर्णोऽहौ गेऽपि च, त्रि. गोकिल. गोकिलो मुषले हले, हा. गोकिलः। मुपले लागले चापि, हे. गोकिलो भुमले इले, वि, मे. गोकुणिक, समाद, गोकुणिको बलिरे पाहस्थगयुत्र पेचके, म. गोकुणिक: केकरे समात् पदस्थगयुउपेचफे, वि, हे. गोपन्थि, गोग्रन्थि ना करीप समाहोठे गोजिछिकौषधौ, मे, वि. गोजागरिक. गोजगरिकमित्याज महले कण्टकारक, वि. गोजागरिक मङ्गले पुसि सार कण्टकारक, मे. गोजागरिक भचत्रकारके मङ्गलपि च, हे. गोडम्ब, गोडुम्बः पीण पन्त च गवादन्यान्तु योपिति, मे. गो- डुम्बः प्रोदन्त सवाद, गवादन्याः फलेऽपि च, वि. गोण्ड. गोण्ड, पामरजातौ च नाभौ च सहति, मे. गोण्डः पामरजासौ च नाभी च वाचावत्, वि. गोण्डः स्याद, सहनाभिके । पामरजासौ च, हे. गोल, गोला भूगव्ययो र्गोट: पोले गोल कुलाख्ययोः । वनीयबोधे च कानन ववम सु, मे. गोव नाम्नि फुले वे कानने चित्तवर्म नोः। सम्भावनौयवोधेऽपि गोत्र कोणीधरे मनः । गोसम्भुवो- गोत्रा, वि. गोत्र' नाम्नि कुले सि शैले भूगव्ययोः स्त्रियाम, नि. गोत्र नामान्ययो गोलो गोलश्च धरणीधरः। गोवा वसुन्धरा या गोवञ्च प्रवर' स्मृतम्, अने. गोच सत्र न्यये छत्र सम्भाव्यबोधवत्म नो: । वन नानि च समाद सम्मा- ·१४४ गोदन्त-गोप्य। गोत्रोऽद्रो गोला भुवि गवाङ्गणे, हे. गोवन्तु नाम्नि च, प्र. गोत्र नान्नि सथान्वये, इ. गोदन्त. गोदन्तो हरिताले स्याद दमिते हरितेऽपि च, वि. गोदन्तो हरिताले स्यात् सन्नद्दे दंभितेऽपि च, हे. गोदन्तो हरिशाले- ऽपि, इ. गोधा. गोधा तलनिहाकयोः, मे. गोधा तले निहाकायाम्, वि. गोधा प्राणिविशेषे स्यात् जबाबासस्य च वारणे, हे. गोधा तले निहा- कायाम्, वि. गोधूम. गोधूमो नागरने स्थादोषधिबीक्षिभेदयोः, मे. गोधूमो नागरड़े स्वाद भेषजवौहिभेदयोः, वि. गोधूमो भेषजे नागरानीहि- प्रभेदयोः, हे. गोनर्द. गोनर्दमपि कैवीमुस्तके पुसि सारसे, मे. गोप. गोपो गोपालके गोठाध्यक्ष पृथोपनायपि। ग्रामस्थाधि- सते पुसि पारिवाख्यौपधौ स्त्रियाम, मे. गोपो ग्रामोधगोठाधिरुतयो- वलये नृपे। गोपी गोपालमहिलापरिवारक्तिकास च, वि. गोपो भूपाल- वळवौ। ग्रामोधगोठाधिसतो गोपी गोपालसुन्दरी। पारिवा रक्तिका, हे. गोधुग्गोष्ठपती गोपौ, आ. गोपति. गोपतिः शिवपएडयोः। नृपभास्करयोः मुसि, मे. गो- पतिः शङ्करे पण्डे पार्थियेऽपि विकर्तने, वि. गोपति: शादरे पण्डे नृयको विदशाधिपे। सहयकिरणे चापि, हे. पण्डः सूर्यच गोपतिः, त्रि. गोपाल, गोपालो नृपगोपेशे, मे. गोपालो गोपभूपयो: वि, हे. गोपो भूपच गोपाली, लि गोमुर. गोपुर हारि पूरि कैवर्तीमुम्स केऽपि च, मे. गोमुरन्तु पुग्दारिद्वारमानेच मुम्के, वि गोपुर पुनः। मुसके हारि पूरे, हे. हारमावेऽपि गोपुरम्, रा. पूर्वारि हारि गोपुरम्, वि. गोप्य. गोप्यो दामीसुते पुसि रचणीदेऽभिधेययन, मे.. गो ·गोमिन्-गोल। १६५ दासीसते गोप्यो रक्षणोयेऽभिधेयचत्, वि. गोप्यौ दामेरमोध्यौ, है. गोप्यौ गोप्तव्यचेटको, वि. गोमिन्. गोमो शृगाले मुसि स्यात् विषु गोमतरपासके, मे. गोमो तूपास के फेरी, वि. गोमी फेरी गोमतुपासके, हे. गोमुख. गोमुख कुटिलागारे वाद्यभाण्डे च लेपने।' पुसि मा- तलिपुत्वं च महादेवगणान्तरे, मे. गोमुखं वाद्यभदे समापने कुटि- लौकसि, हे. गोमुखं कुटिला गारे वाद्यभाण्डे च लेपने, वि, गोमुत्रं लेपने वाद्यभाण्ड, त्रि. गोमुसमुपने पने, ह. गोमेदक. गोमेदक पोतमणौ काकोले पत्रकेऽपि च, में, वि. गोमे- दक; पोतरने काकोले पब केऽपि च, हे. गोमेदकश्च काकोल, हा. गोरक्ष. गोरक्षो नागर सवाद, गवां च परिरक्षो, यि, मे. गोरच गोपनारड्रो, हे. गोरक्षजम्ब. गोरक्षजम्ब गोधूमे तथा गोरक्षत रख ले, वि. गो. रक्षजय गोधूमे धान्ये गोरचतगडुल, हे. गोरस, गोरख, नग्यन्दिनोः । सगे च, हे. गोरस, पक्षिजाती च भन्नग्गकवन्दिनोः, वि. सगे लग्ने च गोरखा, त्रि. गोरक्षः सवात् पुमान् पक्षिभेदे नग्न कान्टिनो, मे. गोलक गोलको विधवापुढे जागत् भवान्मणिके गुड़े, मे. गोलको विधवापुर्व जागच्च मणिके गुडे, चि गोलका जारनो विधवासते। पालिञ्जरे गुड़े पिण्डे, हे. गोलको मणिनारगो, लि. गोल. गोला गोदावरीमायोः कुनटीदुर्गयोः खियाम् । खने मण्डले चालिचरे घालरोलने, मे गोला मचीवन लयो गोल लक्षानुसार तः । पवाञ्जने कुनया च गोदावर्यो प मगरले, वि. गोलः मात् गर्यय त ले । गोला पवाञ्जने गोदायत्री मन्यामलिनरे। मगडले च युनध्या च बालकोगकाष्ठ, है . मण्टले मणिके गोन गोला गोटावगै सपो, वि.. - . . पवा- .

·" १४३ गोलोमी-गौर। गोलोमी. गोलोमो खन्दूर्वायां सत्राद वचाभूतकेशयोः, मे. गो- लोमो खेतदूर्वायां पड़ ग्रन्थावारयापितोः, वि. गोलोमो वग्योपायां पड़ ग्रन्था सिरायो:, हे. गोविन्द. गोविन्दो वासुदेव सवाद, गवायचे हस्सनौ, मे, वि. गोविन्दस्तु गवाध्यक्ष वासुदेव वृहस्पती, हे, गोष्ठायचेऽपि गो- विन्दः, अ. गोविन्दो हरिगोसङ्खनौ, अने. गोठ. गो गोस्थानके गोष्ठी सभासलापयो: स्त्रियां, म. गोष्ठ गोस्थानकेऽपि च । गोष्ठी सभायां संलापे,वि. गोष्ठं गोस्थानके गोठी सलामे परिषद्यपि, हे. गोप्यद. गोष्पद गोपदव गवाश्च गतिगोचर, मे. गोष्यद गोखुरव गवां च गतिगचर, हे. गोपद सेविते माने, प्र. गोस. गोसो गन्धरसोपसोः, वि. गोमो वोलोपसोः, म. गोसो बोलविभातयोः, हे. गोतन. गोसनो हारभेदे ना द्राक्षायां गोसनी स्त्रियाम्, मे. गोस्तनो हारभेदे स्थात् द्राक्षायां गोतनौति च, वि. गोसनो हारभेदे स्यात् गोपनी हारइरिका, हे. गौतम. गौतमो ना मुनी युद्धे रोचनीदुर्ग योः स्त्रियाम्, मे. गोतमः शाक्यसिंहे च मुनिभेदेऽथ गोतमी। रोचन्यामविकायां च, वि. गोतमो गणभङ्दे परक्य सिंहर्षिभेदयोः। गौतमुत्रमायां रोचन्याम्, हे. गौर गौरः पीतेऽरणे व ते विशुद्ध चाभिधेयवत् । ना खेलसर्पपे चन्द्र न इयोः पनसरे। गौरो त्वसम्ञातरजःकन्याशङ्करभार्ययोः । रोचनी- रजनीपिदाप्रियग,व तुधामु च । आपगाया विशेषऽपि यादसां पति- योपिति, मे. गौर. तेऽरुपे पौने विशुद्ध चन्द्रमस्यपि। विगदे गौरन्तु खेतमर्पये पनकेसर। गेयुमानग्निकोर्वोपु प्रियो वरुण स्त्रियाम् । रजन्यो रोचनौनद्यो:, हे गौरोमणे सिते पोते, आ. नागकन्योमयो गोंगे गौरः स्यादुच्चलेऽपि च, वि. गौरः पोतेऽरुणे व ने विशई जाभिधेयवतु ।

·१४७ गौरिल-ग्रन्थिल। गौरी तु विशदे पद्मकेसरे सितसर्षपे। गोरः शशिनि गौरी तु नग्नकन्यो- मयोः स्मृता। रोधनौरजनीपिङ्गाप्रिया बसुधास च। नदीभेदेऽपि गौरी स्थात् वरुणस्य च योपिति, वि गारो शिवप्रिया प्रोता गौरी गोरोपना मता। गोरी स्यादप्रसूता स्त्री गौरी शुद्धोभयान्यया, अने. गौरिल. गोरिलस्तु पुमान् लौहचर्ण स्वाद, गौरसर्षपे, मे. गौरिलो लोहपूर्ण स्थाद, गौरिलो गौरसर्पपे, वि. स्याद गारिलसु सिद्धार्थ लौह- चूर्ण, हे. ग्रथित, ग्रथितो इतहब्धयो.। प्राकान्त च, हे. ग्रथित गुम्फि- नाकान्त हमितेषु समीरितम्, वि. ग्रथित गुम्फिते कान्त हिमिने च विलिङ्ग कम्, मे. ग्रन्थ. ग्रन्यो ग्रन्थनाधनयोः स्याच्छास्त्राचरसङ्कयोः, मे ग्रन्यो धने स्यात् सन्दर्भ हाशिवर्णनिर्मिती, वि ग्रन्थो गुम्फ धने शास्त्र हात्रि- शाहनिर्मिती, हे. भास्त्रद्रविष्णयो अन्याः, अ. ग्रन्थो हात्रिपदचारी। धनञ्च ग्रन्थना चापि, त्रि. लिपिसरवायां शास्त्र द्रक्षेत्र च ग्रन्थशब्द- मिच्छन्ति, ह. ग्रन्थि. ग्रन्थिस्तु ग्रन्थिपणे ना बन्धे रुग्भेदपर्वणो, मे, ग्रन्थः पर्वणि कौटिल्य ग्रन्थिपणे गदान्तर, वि. ग्रन्थिस्तु ग्रन्थिपणे स्थाद, गाया- रुग्भेदयोरपि, हे. ग्रन्थिक ग्रन्थिक पिप्पलौमूले गुग्गु नुग्रस्थिपर्णयोः। करीर पुसि दैवजे सहदेवाख्यपाण्डवे, मे. ग्रस्थिक पिप्पलौमूले ग्रन्थिको गुग्गुलद्रुमे । भाद्रये च करौरे च दैवजे च प्रकौर्तितम्, वि अस्थिक पिप्पलीमले ग्रन्थिपर्ष कमेषजे। ग्रन्थिको गुग्गु लौ दैव माद्रयकरौरयोः, हे. ग्रन्थिको पार्थदैवज्ञौ ग्रन्थिपणे च न योः, लि. ग्रन्थिल ग्रन्थिलस्तु कगैरद्रौ विकद्धततरौ पुमान्। सग्रन्यौ त्रिषु, मे. ग्रन्थिलो ग्रन्थिसहिते करौरद्रौ विकते, वि. ग्रन्थिलो ग्रटि- - सहिते विकसनकरीरयोः हे. .

·- १४८ अस्त-ग्रामीन। ग्रस्त. ग्नस्त जग्धे लुप्तपदोदिते, है. ग्रस्त ग्रासौकतेऽपि सत्रात् लुप्तवर्ण पदोदिते, वि, मे, ग्रस्त वाग्भेदभु कयोः, वि. ग्रह. ग्रहोऽनुग्रहनिर्वन्ध ग्रहणेषु रणोद्यम। सूर्यादौ पूतनादौ च सैहिकेयोपरागयो', मे, वि. ग्रहो ग्रहणनिबन्धानुग्रहेषु रणोद्यमे । उपरागे पूतनादौ प्रादित्यादौ विधुन्तुदे, हे. निबन्धोपरागार्कादयो ग्रहाः, अ. ग्रहशब्दः सूर्यादिषु भूतादिष्वभिनिवेशे च, ह. ग्रहण, ग्रहण सौकारादरकरीपरागोपलब्विन्दिपु, म. ग्रह पलब्धौ सादादर ग्रहणं कर। ग्रहोपरागस्वीकारवन्दिषु ग्रहणं मतम्, वि. ग्रहएं खौलते वन्दयां धौगुगणे हस्त आदर। ग्रहोपरागे प्रत्याये, हे. ग्रहण खोसतो हस्ते, त्रि. ग्रहराज. ग्रहराजो रवौ चन्द्र, म. ग्रहराजो रवौ चन्द्रपि, वि. ग्रहराजः शशिन्यक, हे. ग्रामः स्वर सवसथे, मे. ग्रामः स्वर संवसथे रन्द शब्दा- दिपूर्वकः, वि. ग्रामो रन्दे पादादिपूर्वकः। पड़ जादौ सवस च, हे. भन्दादिपूर्वो चन्देऽपि ग्रामः, अ. ग्रामः सवसथे स्वर, वि. सङ्घात - ऽपि ग्रामो भूत न्ट्रियशब्दकरणानाम्, ह. ग्रामणो. सवाद, ग्रामणी. प्रधानेऽधिपतौ विषु नापित मुसि, मे. ग्रामणी भोगिके पतत्रौ प्रधाने नापितेऽपि च। ग्रामणो नौलिकायाञ्च ग्राम योपणप्रयोपितोः, वि. ग्रामणोः चरमर्दिनि। प्रधाने भोरिके पत्यौ गमणी: पणज्योपिति। ग्रामेयत्रां नीलिकायाश्च, हे. ग्रागणी पिते पुसि श्रेष्ठ ग्रामाधिपे विपु, अ. ग्राममह,रिका. ग्राममह,रिका ग्रामयुद्दे शृङ्गीन पे स्त्रियाम, मे. ग्राममह,रिका टानां ग्रामयुद्दे च कोरते, वि. ग्राममह रिका यहङ्गो, रे, जयां च ग्रामयुद्दे च ग्राममग,रिका स्त्रियाम्, वि. ग्रामीण. गामोणा नौलिकायां स्त्री ग्रामोङ्गतेऽभिधेयवत्, मे. ग्रामीन. ग्रामीन: शनि काफे मुसि विपु सम्म ते ग्रामे, मे. ग्रामीनो ग्राम. - .

·१४६ ग्राम्य. ग्राम्य-धन । ग्रामसम्म त ग्रामीनः शुनि वायसे , वि. ग्राम्य स्त्रीकरणे लौवेश्वौलप्रा सतयोखिघु, में. ग्राम्यो जनेऽन्यवद, ग्राम्यमयोलरतवन्धयोः, वि. ग्राम्यो ग्रामभषे जने। ग्राम्य रतव- न्धेश्लील, हे. गावन्. गावा तु प्रसरे पृथौधर पुसि, मे. गावा प्रस्तर जलदे गिरी, वि. ग्रावाऽमनि गिरी, हे. ग्रावाणौ शैलपापाणी, प्र. गावा शल,इ. ग्राहो ग्रहऽवहार च, मे, वि. ग्राहो ग्रह जलचर, ग्राहक. ग्राहको घातिविहगे व्याधानाच ग्रहीतरि, वि, मे. ग्राहको ग्रहीतरि स्थाद, व्याधानां धातिपक्षिणि, हे. ग्रोवा. स्थात् तु ग्रीवा कन्धरायां तच्छिायाञ्च योपिति, मे. ग्रीवा- ऽपि कन्धरायां स्यात् नछिरायामपोप्यते, वि. नौवे शिरोधितच्छिर, हे. ग्रीन ग्रोप्न उपतु भेदयौः, म. ग्लो. ग्लो धरणां निमापतौ, मे. घ. धो धण्टायां धर्धर ना स्त्रियान्तु काश्चिधारायो, मे. खानी शिवोत्तमो मेधा दक्षिणाङ्ग लिमूलगः। धनो धनवरोघ धकारो ङादिम: रमन, मा. घट. घटः समाधिभेदेभरिकाटकुट धु च। घटा घटनगोष्ठी- भघटनासु च योपिति, में. घटा घटने गजरहती। गोष्ठयां घटस्लिम- गिर:कट समाधिकुम्भयोः हे. घटः ममाधिभेदभगिरफट कुट पु ध। घटा घटनगोष्ठीमघटनाम् च दृग्यने, वि. घटा गोठयाम्, इ. घट्ट(ट)ना. घट्टना चलनारत्तयो, ह. हत्तो, मे. धन स्थात् काम्यतालादिवादमयमत्ययोः । ना मुम्मा- दघवार्थ पु विस्तार लोहमुहरे। विषु मान्छे हटेप, में. धन म्यान् कांस्यतालादियाद्यमध्यमशययोः। पनः मान्द्र दृढ़े दान बिमार सोर- घटना घन.

·घनसार. . १५० धनरस-धम्म । मुझरे। मेघमुस्तकयोश्चापि, वि. घनः सान्द्र दृढ़े दाय विस्तार मुग- रेखदे। सङ्घ मुस्ते घन मध्यऋत्यवाद्यप्रकारयोः, है. घनो मेधे मूर्ति गुणे त्रिषु मूर्त निरन्तर, प्र. अथाव,दमुस्तयोः। घनः पुसि धन वाद्यम्, लि. घनो मेघो घन सान्द्र कांस्थतालादिक धनम्। धन सो धन नित्यं धनः स्यालोहमुहरः, अने. घनरस. भवेहनरसः सान्द्र नियासे मोरटेऽम्वनि। कपूरे पौलु- पश्चि सम्यक सिद्दरसेऽपि च, मे. भवेदनरसः सान्द्र नियाचे मोरटऽभ, च। कर्पूरे पौलु पयां च समाक्सिद्दर सेऽपि च, वि. धनरसोऽम, कर्पूरे सान्द्र सिहरचे द्रये। मोरटे पौलुपयांच, हे. घनसारस्तु कपरे दक्षिणावर्तपारदे, मे, वि, हे. घनावन. घनाधनो वर्ष काब्दे मत्तघातुककुञ्चरे । शक म. घनाघनो धातुकमत्तदन्तिनो निरन्तर वासववर्ष कान्दयोः, वि. धनाघनो निरन्तरे। वासवे घातुफे मत्तगजे वर्ष कवारिदे, हे. धनाधनः शकवर्ष - काम्बु दयोः, ह. शको घातकमत्तेभो वर्ष काब्दो घनाधनः, अ. शकऽपि वर्ष के मेघ मत्तनागे धनाघनः, अने. घर, घर्घरो ना चलहारिधानोल कनदान्तरे। स्त्री क्षुद्रघण्टा योणाया भेदे स्वरान्तरेऽपि च, मे. धर्धरतु चलद्वारिध्वाने घूफे नदा- नर, वि. घर्षरतु नदान्तरे। चलद्वारिष्वनौ घूक, हे. घर्धरिकाअथ धर्धरिका क्षुद्रघण्टावादिनदण्डयोः मे. स्मृता धरिका चद्रघण्टिकाभृष्टधान्ययोः। वाद्यप्रभेदवादिनदण्डयोरापगान्तर, घि. घर्धरिका भरधान्ये किदिग्णवां सरिदन्तर। वादिवसा च दण्ड - पि, हे. धर्म. धर्म: सगदासपे ग्रीमे उष्ण खेदाम्मसोरपि, वि. अथ धर्मों निदापयत्। खेदाम्पसत्रातये ग्रोमोमणे, हे. उणेऽपि धर्म:, . धर्मः से दानपोमासु, वि. धर्म: स्यादातपे ग्रोऽपुरण दाप नोरपि, मे. घपस दिवसे हिले, मे. घलो दिवसहिपयो, यि. - . घन.

·घात-मापन धात. घस्रो वासरहिखयोः, हे. घास: कागडप्रहारयोः, मे, वि. घृणा. पृणा जुगुमा रुपयोः, मे, वि. पूण तु समाज गुभायो करुणा- याम, हे. जुगुमाकरुणे एण, अ. दौमनसा घणा प्रोका पृणा प करुणा मता, अने. हणा अगुभायामपि, ह. णि. इणिः पुनः। शंशुवालासर घु, हे. त तमाजेन जले ग्लोब प्रदीप्तं त्वतिधे यवत्,म. सतमाजवाब दो- पु, हे. मम, च धनारते, अ. पृतमात्र प्रहौतेच सलिले च कृत मतम्, वि. दृष्टि. पृथि: स्त्री घर्षणस्प ईा विष्णु कान्ताम ना किरगे, मे दृष्टिः स्वाधर्षणयो विपा कान्तावरारयोः, 'हे. वृष्टिः सयाद घर्षणे विषण - कान्तास्पई किरिष्वपि, वि. शूकर पुसि धरिः सत्रात् स्पर्धाधर्षणयोः स्ति- याम, त्रि. घोर. धोरः सपादभिसारक , अने. घोर भौमे हरे घोरः, वि. घोरो भौमे हरेऽमिर, मे. घोरो हर दारुण प, हे. घोण्टा. घोण्टा त बदरीपूगधयोरपि योपिति, मे घोएटा पूगबदरयोः, हे. घोण्टा त बदरे पूगे, वि, वि. घोष. धोष प्राभौरपल्लयां सत्राहोपालाधन घोपके । कामेत्र चाम्बु दनादे ना घोपा मधुरिकोपधौ, मे. घोषस्तु घोषके ध्वाने गोपालाभौर- पग्लिए । घोषा तु शतपुष्पायां घोपः कांसेताम्ब दवनौ, वि. घोपः कांसत्र स्ने गरेमघोषकाभौरपलिषु । घोषा तु शतपुयायाम, हे. घोषः शब्दा- भीरनिवासयोः, वि. घोषयित्र. घोषयित्न, विप्रकोकिलयोः मुमान, मे. घोपयित्न - हिंजे पिके, वि. घोपयित्न, पिके विमे, घाण. प्राण सो व नासिकायां प्राते स्वाद वाचत्रलिङ्गकम्, मे, प्राण प्राते च नासायाम , वि प्राणन्तु पानघोणयो., है मासिका.

·१५२ ड-चकवाल। " च. चक्र. घ्रातयो मास, वि. ङ. ङः मुमान् विपये ख्यातः स्प हायां विषयसत्र च, मे. संज्ञा को रुद्र- कान्ति च दचागल्यग्रसंस्थितः । गौववत च भद्र शो उकारश्चानुनासिकः, मा. चान्याचयसमाहारेतरेतरसमुच्चये, अ. चान्वाचये समाहारे- .ऽए न्योन्यार्थ समुच्चये। पक्षान्तरे तथा पादपूरणऽप्यवधारण, मे, वि. चान्योन्यार्थसमाहारान्वाचयेषु समुच्चये, हे. ध पादपूरण पक्षान्तरे देती विनिश्चये, वि. चचण्डेशे सुमानुक्तः कच्छये चन्द्रचौरयोः, मे. हलो कूर्मवरो लक्ष्मौ मिबाहादिगस्तथा । चित्रधारा चञ्चलय चकार: संस्म, तो बुधै , मा. चक्र: कोके पुमान् लीव वजे सैन्यरथाङ्गयोः। राष्ट्रे दम्भा- न्तरे कुम्भकरोपकरणास्त्रयोः। जलावतऽपि, मे. चको गण चकवाके चक सैन्यरथाङ्गयोः। ग्रामजाले कुलालमत्र भाण्डे राष्ट्रास्त्रयोरपि । अम्भसामपि चावत, वि. चक्र प्रहरण गणे। कुलालादुत्रपकरण राष्ट्र सैन्यरथाङ्गयोः। जलावर्स दम्भ चक: कोके, हे. चक्र राष्ट्रऽपि, डा. चक्रः कोके बजे पुसि लौव सैन्यरथाङ्गयोः। ग्रामजाले कुम्भकारभाण्डे राष्ट्र च हग्यते, ति. चकः पक्षिवशेपश्च स्थान चक्रमायुधम् । सङ्घश्व चक व्यावर्तन भतर, गने. अथ चक्रधरोऽजऽहो ना त्रिगु ग्रामजालिनि, मे. सकधरो हरौ सर्प वाचावगामजालिनि, वि. चक्रधरो विण सर्पचक्रिय ग्रामजा- लिनि, हे सर्प विष्णौ चक्रधर, वि. चक्रवाटः कियागेई पर्यन्त च शिसातगै, म, वि रक- याटस्तु पर्यन्ते कियागेहे शिसातरौ, हे चकवाडोऽद्रिभेदे स्यात् रकबाडन्तु मण्डले, वि, मे. एकवार्ड गण चक्रपाडोऽदौ चक्रवान्नवत् है. चमवालोऽदिभेदे सत्रात रकबालन्तु मण्डले, वि, में... चक्र राजनच चक्रधर. . चकावाट चकवाड चक्रयान 1.चाया.

·- चक्राग-चण्ड । १५३ चक्राग. चक्राडो कटुरोहिणयां चक्राङ्गो मानसकौसि, मे, वि. चकाङ्गः सतगरुति चक्राङ्गौ कटुगेहिणी, हे. चकाट. चकाटो विषवैदेऽपि धूर्तदीनारयोरपि, मे, वि. काटो धूर्तदीनारविषवेदेव, हे. चकिन्. चक्री आलिकभित्कोककुलालाजाहिसूचके, मे. चको कुलालवैकुण्ठकोकाहिग्रामजालिप, वि. चक्री कोके कुलालेऽही बैकुण्ठे चतिनि, हे. चक्रिणो विष्णु भुजगकुलालग्रामया जिनः, वि. चक्षुष्य चक्ष व्यः केतके पुण्डरीकसंज्ञकपादपे। कुलत्यिकासुभ- गयोः स्त्रियामक्षिहितेऽन्यवत्, मे. चक्षुष्यः केतके मुण्डरीकक्ष रसा- बने। कुलस्थिका सुभगयोश्चत पत्राऽचिहितेऽन्यवत्, वि. चच प्यः सुभगे पुण्डरीकरते रसाचने। कनकेऽक्षिहिते चापि चक्ष पत्रा त कुलस्थिका, चक्ष प्य सुभगे चक्ष हि ते स्त्री केसकेऽपि च, वि. चडू,र. चव,रः सन्दने वृक्ष, मे, हे. चड्गे रथक्षयोः, वि. चह्नस्तु शोभने दक्ष, मे चङ्गः शोभन दक्षयो, वि. चश्चल. चञ्चलोऽनिलकामिनोः। चञ्चला तु तडिलक्ष्मयो, हे. चञ्चला तु तल्लि मनोश्चञ्चल: कामुकेऽनिले, वि, मे. चचा तु नलनिर्माण टणनिर्मितपूरुपे, मे. चञ्चो नला- दिनिर्माणे चञ्चा तुटणपूरपे, वि. चञ्च, चञ्च स्त्रोध्या स्त्रियां मुसि गोनाडोके व्यडम्बके, मे. चञ्च : पञ्चाङ्गले बोध्यां गोनाडोकेऽपि पठाते, वि. चञ्च,' पञ्चाङ्गले बोयाम, है. चटक: कलविङ्के सवाञ्चटका तत्स्वायत्ययोः, वि चटु. चबाटो पिचण्डे च वतिनामासने पुमान्, मे. चटु चाटु- पेचण्डयो.। व्रत्यासने, हे देहांश वर्णने चटुः, त्रि चचाटो पिचण्डे वतिनामासनान्तर, वि चण्डो ना. तिन्निड़ीरक्ष यमकिरदैत्ययोः । चङ्ग. चश्मा चटक चगड मी ·चण्डा १५४ चण्डालिका-चत्वाल। त्यायनौदेव्यां हिंसाकोपनयोपितोः। चण्डा धनहरौशवपुप्पोस्विष्वति- कोपने, मे. चण्डो दैत्यान्तरे नौव्र चण्डो दासे यमस्य च । धनहरीशङ्कपुष्मयोचण्डोऽतिकोपने। चण्डी कात्यायनीहिंसाकोपनस्त्रीषु सम्मता, वि. चण्डस्तु यमदासेऽतिकोपने। तीव्र दैत्यविशेषे च चण्डी तु शिवयोपिति। चण्डा धनहरीशङ्कपुष्पयोः, हे. चण्डौषधिः सर- .. श्चण्ड, त्रि. - चण्डालिका. चण्डालिका किन्नरायामुमायामौषधीभिदि, मे, वि. चण्डालिकौषधौभिदि। कन्दरायासुमायाञ्च, हे. चण्डि(न्द्रि)ल. चन्ट्रिल: पुसि वास्तूकशाके भर्गे च नापिते, मे. चण्डिलो नापिते ख्याते हरवास्तुकशाकयोः, वि. चण्डिलो नापिते वास्तुके रुद्र, हे. चतुःपष्टि, चतुषष्टिः कलासंख्याभेदयो बहचि स्त्रियाम्, मे. चतुःषष्टि वह चेऽपि चतुःपरिः कलासपि, वि. चतुर. चतुरशातुरकवत् चक्रगण्डौ नियन्तरि। एतौ सत्राता: मुभी नेत्रगोचरे चाटुकारिणि, वि. चतुरो नेत्रगोचरे। घटुकारे चक्र- गण्डौ प्रापि चातुरको यथा, हे. v. चातुर-क. चतुष्क. चतुष्को मशकहयो पुष्करिणान्तरेऽपि च, हे, में, चतुप्पथ, चतुप्पय चतुर्मार्ग सङ्गम ग्राह्मणेऽपि ना, मे. चतुप्पथ- चतुर्ग सहमऽपि विजेऽपि च, वि. चतुष्पथचतुमार्गसङ्गमे माह्मण- ऽपि च, हे. चतुप्पद. चतुष्पदी तु पदेव ना पशौ च करणान्तरे, मे. चतुष्पदः स्त्रोकरो गवाखादिपशुष्वपि, वि. चतुप्पदो गवादिए। स्योग्णां करप्प- मेटे पहे. चत्वर. चत्वर स्थण्डिलेऽगने, मे, वि. चत्वर स्वात् पथापे स्य रडलानयोरपि, हे पत्थर मागणेऽपि च, इ. चत्राल. चत्यालो होमकुण्डे समात् पंसि दर्भऽपि दृग्यते, मे. . - ·चन. चन-चमर। १५५ वालो होमकुण्डे बाद गर्ने च, वि. चत्वालो यज्ञकुण्डकगर्भयोः हे. चन विस्मये साकलेर, मे. चन्दन. चन्दनी तु नदौभिदि। चन्दनोऽस्त्री मलयजे कुङ्कमे च नपुं- सकम्, मे. रन्दन मलयोग। चन्दनः कपिभेदे सान् नदौभेदे तु चन्दनी, वि. चन्दनो वानरभिदि श्रीखण्ड चन्दनौ नदी, हे. चन्दिर. चन्दिरोऽनेको चन्द्र, मे, वि. चन्दिरचन्द्रइस्तिनोः, हे. चन्द्र. चन्द्रः कपूर काम्पिलसोशुख वारिघु, मे. चन्द्रः सुधांशु- करकाम्पिक स्वर्ण वारिषु, वि. चन्द्रोऽम्बकाम्ययोः। स्वर्ण सुधांशी कपूर काम्पिो मेचकेऽपि च, हे. स्वर्णेऽपि भूरिचन्द्रौ दौ, अ. चन्द्रः शशिनि करर, त्रि. शशाङ्कखणं योश्चन्द्रः, अने. चन्द्रकान्त चन्द्रकान्तस्तु पुसि समान् मणिभेदे च कैरथे, मे. कालोऽश्मभेदे समात् चन्द्रकान्त च करवे, वि. चन्द्रकान्तो रत्नभेदे चन्द्रका- न्तन्तु कैरवे, हे. . चपल. चन्द्रहास. चन्द्रहासो दभनौवकरवालेऽसिमात्रके, मे, वि. चन्द्र- हासोऽसिमात्रके। दशग्रीवरुपाणेच, हे. चन्द्रिल. v. चण्डिल. चन्द्रोदय. चन्द्रोदयो विताने सवान् तथा चन्द्रोदयौपधौ, वि, चन्ट्रोदयौ पाशपदयोलोचौ चन्द्रोदयौषधे, हे. चपल: पारदे मौने चोरके प्रस्तरान्तरे। चपला कमला- विदुरत्पु चलौपिप्पलौषु च । नपुंसकन्तु शौ सवाद वाचावत् तरले खल्ने, मे, चपलश्चोग्के खले। क्षणिके चिकुरे शौघे पारदे प्रस्तरान्तरे। मौने च चपला तु सात् पिप्पल्या विधति थियाम्। पुचल्याम, हे. आपलः पारदे मौने चोरके प्रस्तरान्तरे। चपला कमलावित्पुच लौपिप्पलीषु च। चपलक्षणिके शीघ्र चपलश्चिकुरे खले, वि चपल, पारदेऽपि च । चपला: पिप्पलालक्ष्मीपुअलौविदुरतः स्म ताः, नि. चमर चामरे वो तु मञ्जरोमगभेदयोः, में, चमेर. - चमर. ..

·- चय. चमस -चर्यट चामरे प्राड मन्चरोटगभेदयोः। चमरौ, वि. चमरचामरे दैत्र चमरौ तु मुगान्तरे,हे. चमसो यसपावसत्र भेदे ऽरखी पिके स्त्रियाम्, मे. चमू. चमू: सेनाविशेपे च सेनामात्रे च योपिति, मे. V. एतना. चयः सम्हे प्राकारमूलबन्ध समाहृतौ, मे, वि. चयः प्राकार- पीठभूः । समूहोऽपि, हे. चर. चरोऽक्षरतभेदे च भौमे चारे बसे चले, मे. चगेवत- प्रभेदे सत्रात् चारजगमयोचले, वि. चरः सत्राज्जङ्गम स्पशे। चले दूत- प्रभेदे च, हे. चरणोऽस्त्री वह चादौ मूले गोत्र पदेऽपि च । भमणे भक्षणे चापि नपुंसक उदाहृतः, मे. चरण वह चादौ सवान् मुले गोत्रे पदेऽपि च। चरण भ्रमणेऽत्तौ च चरण रामभध्वनौ, वि. चरणो मूलगोत्रयोः । बह चादौ च पादे च चरण भ्रमणेऽदने, हे. वेदांगे वह चादौ च व्रन पादेऽपि चाखियाम्। चरणम्, त्रि. चराचर. चराचर वाचालिङ्गमिङ्ग जगति न इयोः, मे. घराचर सत्राज्जगति वाचावत् जगमगयोः, वि. चराचर जगम समाद इङ्ग- विष्टपयोरपि, हे. अथ चरु. मुमान् इव्यान्नभाण्डयो:, मे. चरु र्भाण्डर च इव्यान्न , वि चरु ई व्यान्ने भाण्डे च, है. चर्चगेक. चर्चरौको महाकाले केशविन्यासभाकयोः, मे, वि. चर्चा चर्चा चिन्तास्थासकयोशर्चिकायान्तु योपिति, मे. चर्चा स्थासकचिन्तयोः । चर्चिकायाञ्च, वि पर्चा सत्राचममुण्डायां चिन्तास्यासक- योरमि, हे. अथ स्यासकार्कयोः । चर्चिकायाश्च चर्चा सत्रान्, त्रि. चिन्ता- यामपि चर्चा, इ. चर्पट. चर्पटः स्फारविपुले चपेटे पर्पटेपि च, मे, वि. अथ घटिचपेटे रफारविपुले पर्पटे, हे. चक् - .

·चल चल: चर्मन्-चातुर। २५७ चर्मन् चर्म कृत्तौ च फलके, म. चर्म त्वचि स्फर, है. चर्म सवाहल्कलबचोः, वि. चर्मकार, चर्मकार: पादुरुति स्त्रियां चर्मक पधौ, मे. चर्मकार: स्मतः पाटूकति चर्मकषौषधे। चर्मकारौ च कथिता, वि चर्मकार: पाटू- कृति धर्मकार्योषधौभिदि, ह. चर्मणुनी. चर्मणती नदोभेदे कदलीपादपे स्त्रियाम्, म . चमणुती नदीभेदे कदलीपादपेऽपि च, वि. चर्मणती नदौभिदि। कदल्याम, हे. धर्म पत्यौ नदीरम्भ, वि. चमिन् चर्मों फलकपाणी साद, भूर्ज भङ्गरिटायपि, में, घि चर्मों भूर्जे फल किङ्गिणो, हे. भूर्ज फलकपाणौ च चर्मों, वि चला लक्ष्मनां पुमान् कम्पे कम्पने त्वभिधेयवत्, मे. कम्मे चला श्रियि, वि चलुक. च नुकः प्रस्तौ भाण्डभेदे चुलुकवत् पुमान्, मे. च नुकः प्रसृतौ भाण्डप्रभ दे चुलुको यथा, हे v. चुनुक चलन भ्रमणे कम्ये कम्मे तु वाचलिङ्ग कम् । चलनी वस्त्रधर्धर्थो वारिभेदेऽपि च क्वचित्, मे. चलनं कम्पने कम्मे कमे चलनकम्पनौ। चलनी वस्त्र धयां चारिभेदेपि च क्वचित्, वि. घननः पादकम्पयोः। चलन कम्पे चलनौ वारिभिहस्त्रधर्धरी, है. चलन' कम्पचलनी वस्वधर्धरी, त्रि चव्यन्तु चविके क्लीव बचायामयि योपिति, मे. चव्यतु चविक चव्या सतपर्वोग्रगन्धयोः, वि. चव्या समात् चविकाशतपर्वणोः, हे. चमक, चपकोऽस्त्री मुरापावे मधुमद्यप्रभेदयोः, मे. चषको मदेव सरके मद्यभाजने. हे चपकन्तु सुरापावे मद्यमद्यप्रभेदयोः, वि, चपर्क सरकेऽपि च, त्रि चातुर चातुरो नेवगोचरे। चाटुकारिनियन्वोर विषु दाक्ष्य त चातरो। चक्रगण्डौ च पुसि सात् मे. चलन कम्य ना , चव्य ·चार. चारक. १५८ चातुरक-चिति । चातुरक. अथ चातुरकश्चक्रगण्डौ पुस्यभिधेयवत् । गोचरे लोचन- स्यापि चाटुकारे नियन्तरि, मे, प. चतुर. चामर, चामरं चामरापि च । दण्डे च बालव्यजने, मे. चामरपुष्प. भवेचामरपुष्प न्तु पूगे काशाम्रकेतो, मे. भवेत् चामरमुप्पस्तु चते फेतककाशयोः, वि. चाम्प य. चाम्प यश्चम्पक स्वर्ण किल्के नागकेसर, मे, त्रि. चाम्मे यो हेन्नि किचके चन्पके नागकेसरे, हे. चारः पियालरक्षे स्याद, गतौ बन्धापसर्पयोः, मे, वि. चारो बन्धापसर्पयोः गतौ पियालरक्षे च, हे. चारो बन्धापस- मयो', वि. चारक, पालकेऽखादेः स्यात् सञ्चालकबन्धयोः, मे. चारक: पालकेऽश्वादेः स्यात् सञ्चारकबन्धयोः, वि. चारकोऽवादिपाले स्याद बन्धे सञ्चारकेऽपि च, 'हे. चारको भोजके वन्ध, लि. चारु. चार र हस्पती मुमि भोभनेऽप्यभिधेयवत्, मे, चा(िवी). चारों तु शोभनाजुद्दयो जर्बोत्साधनदभार्ययोः, मे, चारों तु शोभनाबुद्दोः, वि. चास चुपषिभिदोः पुमान्, मे. चास इक्षुपधिभिदोहे. चिकुर. चिकुरम्तरलागयोः। पक्षिरक्षभिदोः केशे गृहवनौ सरीसपे, मे, चिकुरराञ्चले के गृहवच भुगनयोः। पचिट्ठभेदयोः गेले, वि. चिकुरोऽहो गृझ्वों के चञ्चलभेलयोः। पश्चिभिदोयापि, ३.. चिकुरी रक्षभित्कचो, त्रि चिकुरी केशचञ्चलौ, अने. चित. चित छन्ने विपु चिता चित्यायां संहनौ स्त्रियाम्, मे. चिसाचिती। मृतार्थदारुषु चये, हे. · चिसरशन्न पुषिकायर्या चित्या- संहविचित्ययोः, वि. घिसि. घितिरित्यारन्दयोः स्त्री, मे, हे. चितिः समुहे चित्या- याम, पि. प. पिना, P ·चित्य-चिलाटीर। १पूर चित्य चित्य सतक चैतेत्र स्यात् चिया मतचितौ खियाम्, मे. विसंत सतक दैत्यं स्यात् चित्या मतचितावपि, वि. रित्य हतकत्ये स्थात् चिचा पाचितावपि, हे. चित्र. चित्र स्थादकतालेण्यतिलकेशु विहायसि। चित्राऽखु- पर्णीगोडम्बासुभद्रादन्तिकासु च। रक्षाभरोऽभिदा कयुरे पाभिधे- यवत्, वि. चिव से तिलकेद्धते। पालेखेर कयु चित्रा त्याखुपापोनभद्रयोः। गोडम्बाभरसो दन्त्यां नचबोरगभेदयोः, हे. चित्राऽखुप गोदुम्बासुभद्रा- दन्तिकामु च। मायायो सर्पनक्षत्र नदीभेदेषु च स्त्रियाम्। तिलका- लेख्ययोः लोच कयुगगनयोरपि । तद यक्कयोस्वन्यलिङ्गम्, मे. पालेख्या- चर्ययोशिवम्, अ कर सिलके चित्र सुभद्रातारयोः स्त्रियाम, त्रि. चिवक. चित्रकतिलके ना तु व्याघ्रभिच्चश्व,पाठिषु, मे. चित्रका स्थात् तरुण्याघ्रभेदयो भवजान्तरे, वि. चित्रकस्त चिवकारे दुनै पधिविशे- पयो, हे. चित्रक चित्रके लौव व्याण्डौ च चिनको, लि. चित्रक तिलक प्रोक्त चिवकः वापदो मतः। चित्रको मूलजातिच चित्रकोऽप्य- अने. चित्ररात. दिवरामस मुसि स्थाद, यमे तसा च लेखके, मे. चित्र- गुप्तः सतान्त स्वात् लेखके चासत्र सम्मतः वि. चित्रगुप्तस्तु ससान्त नसत्र लेसके, हे. चित्रभानु. चित्रभानुः पुमान् वैवानरे चाहवारेऽपि च, मे, चित्र- भानुः खगेडनले, वि. चिवभामुख नाशनदिने प्रयो,. सूर्यवहौ चित्रभानू, श्र चित्ररथ अथ चित्ररथः सूर्यगन्धर्वान्तग्योः पुमान्, मे. चित्ररथः संवाद, गन्धर्व रवौ विद्याधरानारे, वि. चित्ररथो विद्याधर गन्धर्व- सूर्ययोः, हे. चित्राटौर चिवाटोगे विधौ भालमङ्कित येन तत्र छ । घण्टा- कर्पोपहाराय इतच्छागासविन्द,, मे चिवाटौरो विधी भालमदिन न्तको मतः, ·. । चिपिट-चोर। येन तव च। घण्टाकर्णोपहाराय इनव्छागासविन्द भिः, वि. चिवाटीरो घण्टाकर्णवलिच्छागासविन्द,भिः। अङ्कितभाले चन्द्र च, हे. चिपिट. चिपिट: खाद्यभेदे ना त्रिषु पिट्टितविस्त ते, मे. चिपिट: पुनः। प्रयुकेऽपि च तते, हे. चिपिट: खाद्यभेदेऽपि चिपिटो विस्तु ते ऽन्यवत्, वि. चिरजीविन्. चिरजीवी विकाजयोः, मे, वि. चिरजीवी तु वायसे । अजे च, हे. चिर(रि)ण्टौ. चिरिण्टौ तु सुबासिन्यां स्थाद, हिनीयवय:स्त्रियाम्, मे. चिरण्टी तु सुवासिन्यो स्याद द्वितीयवय:स्त्रियाम्, वि. चिरण्टी तु सुवासिनो। तरुणी च, हे. चिलिमौलिका. चिलिमोलिका तु कण्ठीभेदे खरोतविधतो, मे. चिलिमोलिका खोते कठोभेदे तडित्यपि, हे. कण्ठालङ्कारसद्योतविद्य- तमु चिलिमौलिका, त्रि. स्याचिलिमोलिका कण्ठीभेदे रुद्योतविनतोः, वि. चिल्ल. चिल्लः पुमान् क्लिन्नने क्लिन्द्राक्षेऽप्यभिधेयवत् । प्राततायिनि संप्रोक्तः चिल्लो सत्रात् बुद्रवालुके, मे. चिल्लः खगे स चुनाथ पिववत् किन्नलोचने । क्लिन्नाक्षिण, हे. चुम्लचिल्लो मतो लिन्ने नेत्रे क्लिन्नाक्षिण पिल्लवत् । आततायिनि भवेचिलचिलो स्याद, गौड़वालुके, वि. चिन. चि लक्ष्मपताकयोः, मे, वि. चिङ्ग ध्वज पताकायां, वि. चिङ्गम पताकायाम्, हे. चीन. चौनो देशांशुकबीहिभदे तन्ती मगान्तरे, मे. चौनों गा. न्तरे तन्तुबीहिदेशांशुकान्तरे, वि. च.नो देशेणतन्तुषु। बीसौ वस्त्र, हे. चोनो वस्त्रोहिभेद, वि. चौर. चौरं तु गोमाने वस्त्र चूडायां सीसकेऽपि च । चौरी कच्छा- टिकासियो: वि. चोरो भिमां नपुंसकम् । गोपने वस्त्रभेदे च रेखा- पेलनभेदयोः, मे चौरं याससि चूड़ायां गोगने सीसपत्रके । चोरी कष्टाटिकाभित्रो, हे. .. . - .

·चोरक-चतक। मता, चूडामणि. चूडामणि, शिरोरने काकचिश्चाफले पुमान्, मे. चूडामणिः शिरोरत्ने काकचिञ्चाफलेऽपि च, वि. चूडामणिः काकचिचा- चडाल चूडाला बच्चटायां स्त्री चूडावति च वाच प्रवत्,' बटायां सनात् चडावति तु वाचावत, वि. चूडालथूडया युक्त चूडा चसक चूतक: कूपोऽयाम्ने, म, वि. नूतका रुप पाच, म हे चूडा फले मूर्धमणाबपि, हे लाऽपि च चकला, हे चौरक, चोर कोऽधिक्रियालेग्वे पतङ्गमा चौरिका वि. चोर्णपर्ण. चीर्ण पर्यस्तु निम्बऽपि खजूरी भूरहे पुमान्, मे. चीर्णपण- स्तु निव स्यात् खणूंगैभूरहेऽपि च, वि. चौक पर्णः सर निम्खयोः, हे. चीर्ण पर्णस्तु ग्वर्जूगपिचुमर्द यो: त्रि. चीवर. चोवर वल्कले वस्त्र, पाने. चुक चुक रक्षाम्ने चारे या स्त्री स्यम्ले ऽनयेतमे, मे. नुकस्वम्ने - उम्सचेतमे। चुक्रो चाहरिकायां समात् उच्चाग्वे शुक्रमिष्यते, वि. पु. का शाम्नेऽम्ल वेतमे। वृक्षाने चुकी चाद्ययाम, हे. चुम्बक चुम्बक चुम्बनपरे धूर्तायस्कान्त योरपि। बहान्य कदे- शाने घटसयोर्ध्वाव नम्बने, मे. चुम्बक' मवाद वडगुरुधूर्तायस्कान्तका सुके, वि चुम्बक' कामुके धूर्त वडगमभेदयोः, हे. चुनुक चुनुक: प्रसूतौ भाण्डे भेदे च लुकवन्मतः, यि. v. च जुक, चुल्ल. चुल्ली चितायामुहाने, मे. चुलो चिसायासुद्धाने कचिद्, वाद्यऽपुत्रदौरिता, वि. चुल्लो बहाने च, हे v चिल. चुल्ल को. चुल्लको शिशुमारेऽपि कुण्डीभ दे कुलान्तरे, मे, वि. चुल्लको कुण्डकाभेदे शिशुमारे कुलान्तरे, हे. चूडा. चूडा वडभो शिखाया बाहभूपण, मे. चूडा शिवाय बलभौ चूडा बाविभूषणे, वि चूडा शिवाग्रयोः। बाभूपायलभ्योश, शिखिशिरमापि, ह . म चडाला ·- गन्ध- " शूर्ण-चोद्य। चूर्ण अथ चूर्णो कपद के। चूर्णो धूलौ क्षारभेदे चूर्णनि वास- युक्लियु, मे चूर्णानि यास्युनिषु । चूर्णः क्षोदे क्षारभेदे, हे चूर्ण युतावपि, वि चूर्णः चोदे चारभदे चूर्णानि वास्युक्तिपु, वि चूलिका चूलिका नाटकसवाई कर्णमूले च हस्तिनाम्, में चूलिका नाटकाद्रफे। करिण कर्णमूले च, हे चूलिका नाटकसत्राने कामले च दन्तिनाम्, वि नाटकाङ्गेषु चून्निका, त्रि चेत् चेत् कुत्सितप्रशंसयोः। पक्षान्तरेऽप्यसाकलेन, मे चेतन चेतना स विदि स्त्रियाम् । वाचत्रवत् प्राणयुक्त, मे चेतना स विदि प्रोक्ता वाचावन् प्राणिनि स्मता, वि चेतनः सत्रात् सहृदयमा- गिनोशेतना तु धीः हे चेल चे नो नोचेऽन्यवच्छे लम शुके गर्हितेऽन्यवत्, वि चेल गर्हित- यस्वयोः, हे चेलोऽधमे विधु ! नसकन्तु बसने, मे घेल व धमे त्रियु, अ चेति चेष्टित गतिचेययोः, मे चैत्य चैत्यमायतने युद्धविने नोद्द यादमे, मे चैत्यमायतने युद्धविम्ब चोद्देशपादपे, वि चैत्यं जिनक तहिम्ब चैत्यो जिनसभातरः । उद्देशशक्षः, हे चैत्यमायतने युद्धविमोद शकरक्षयोः, त्रि सोऽपुत्रत दवनायतनेऽपि च, इ चैव तं मते देवकुले ना भूभन्मासभेदयो, मे चैव सतक- चैतेत्र स्वात् चैवो मासाद्रिभेदयोः, वि चैलो मासाद्रिभेदयोः। चैत्र घनकचैत्र च, हे मृत देवकुले चैत्रं ना मभन्मासभेदयो , त्रि चाचो गोते शुषो दक्ष तथाभीक्षामनोजयोः, मे, वि चोचः मन्दरगीतयो । शुचौ, हे शुचौ दक्षे च चोक्षः स्यात्, त्रि चोड चोड: प्रावरणे भूमि दशमे दे, मे चोडो देशविशेष सत्रात् घोपायरणान्ता, वि चोड कञ्च,कायो, हे, चोद्य सवादमले प्रश्ने चोदना चैत्य बुद्धान्त वाचत्रवन्, मे, वि.

·चोर-छद। चोद्यन्तु प्रश्ने प्रयङ्ग,नेऽपि च, हे. चोर. चोरचौरसुगन्धयोः, वि. प. चौर. चोल. चोलः कूसके पुमान्। नपुंसकतु वसने, मे. चोला कूर्यासके देश, हे. चोलकिन्. चोलको तु करौरे सपान् नारकिष्क पर्वणि, वि, मे. चोलकी नागरगच करीर किक,पर्वणि, हा. चोलकी तु नागरङ्ग किकु- पर्वकरीरयोः, हे. चौर. चौर, पाटच्चरऽपि सत्रात् चौरपुष्पौषधावपि, म. चौरो दसत्रसुगन्धयोः, हे. चौल, चौल कर्मणि मुण्डने, हे. चुत्रप. चुपः पवनयुदयोः, वि. छ. छाच्छादने स्त्रियां स्याता निर्मलेऽन्यवदिष्यते, मे. नेत्रश्च मुपली यामकूर्मरगो दुवतिः। विविन्द क तथा चारी छकारः समकाभिध', मा. छगल. छगल' नौलवस्त्रे ना छागे स्त्री रहदारफे, मे. छगल- छागे च्छगली च्छागमातरि। वृहदारकभैपजेत्र छगल नौलवाससि, वि. छगलछागे च्छगली रहदारकमेपज । छगलतु नीलवस्त्र, हे. छत्र. छत्रा मिसावतिच्छवे कुस्तुम्ब रुशिलान्धयोः। नपुंसकञ्चानपत्रे, मे. छत्रमातपवारण । छत्रा मधुरिकार्या स्यात् कुस्तुम्ब रुपिलीन्ध यो:, वि. छत्र' समादानपत्राणे छत्रा मधुरिकोपधौ। धान्याके च शिलान्य एक- च, छनमग. छत्रभङ्गोऽपि वैधवेर स्वातन्त्र्यपनाशयोः, मे, वि. छात्र- भनो नृपक्षये। स्वातन्त्र्ये विधवात्वे घ, हे. वैधवेत्र नृपना चाव- भङ्गः प्रकीर्तितः, वि. छद. छदः पलाश गति न्यिपर्णतमालयोः, मे, वि. छदः पते पनले च ग्रन्थिपर्वतमालयोः हे. पलाशे गति छटः, वि.

·छन्दः पद्य- छन्त्र. . ४ छदन-छाया। छदन, छदन च दले पक्ष पिधाने, मे. छदन पक्षपत्रयोः, वि. छदन पर्ण गरुति, हे. छद्मन्. छद्म व्याजापदेशयोः, मे. छम प्राध्यापदेशयोः, वि. छन भारऽपद पोऽप्यतिकर्मणि, हे. छन्द. छन्दो वशेऽप्यभिप्राये, मे, वि. छन्दो वाऽभिमाये च, ई. अभिप्रायवशो च्छन्दौ, अ. छन्दस्. छन्दः पद्य च वेदे च खैराचाराभिलाषयोः, मे, वि. छन्दः पद्य च्छयोः श्रुती, हे. छन्दः पद्य ऽभिलाये च, अ. युतीच्छाम, वि. छन्नन्तु रहसि लौवं छादिते वाचालिद्रवत्, म. छन रहरवादितयोः, वि, हे. छर्दन. छर्दन वमने लौवं निम्बालम्ब,पयोः पुमान्, मे. छनोऽ- लम्ब पे निम्ब छर्दन वमनान्तरे, वि छनोऽलम्ब, निम्ब छर्दन वमने- ऽपि च, हे. अथालम्ब,पे पुमान् । निवऽपि छर्दन वान्ते, त्रि. छर्दनो- ऽलम्ब पेनिख, हा. छन. छल स्वलितगाठायोः, म. कल तु लिने व्याज, वि. छल छयासलिसयोः, हे, त्रि. छली छली वीरुधि सन्ताने वल्कले कुममान्तर, मे, वि. छली सन्तानबोरधोः। वल्कले पुप्पभेदे च, हे. छवि छवि शोभारुचो योपिन्, मे. छवि योभारचोमता, वि. छविस्तु रुचि भायाम, हे शया सगदातपाभाये प्रतिविम्वार्कयोपितोः पालनो- कोचयोः कान्तिसच्शेभापतिपु स्त्रियाम, मे. छाया सत्रादातपाभावे प्रतिविम्बायोपितोः। पालनोत्कोचयो: कान्तिसच्छोभापतिपु स्मृता, वि. या पनी प्रतिमायो अर्कयोपित्यनासपे। उत्कोचे पालने कान्ती मोभायो घसममत्रपि, ३. छाया सूर्यमिया कान्तिः प्रतिबिम्बमनात प.. काया. --

·.
हिवर-जगत् ।
कान्य नातपयोछाया, अने.
हिवर. हिवर छेदनद्रक्षेत्र छित्वरो धूर्तवैरिणोः, वि. हिवरो
वैरिधर्सयोः । छित्वरं छेदनद्रवेत्र, हे.
छिदिर.. छिदिरः पावके रज्जे करबाले परश्वधे, मे, वि. छिदि-
रोऽग्नी परश्वधे। करबाले च रज्जौ च, हे.
छिदुर. छिदुरन्छ दनद्रव्य धूर्त वैरिणि च विष, मे.
छिद्र. छिद्र दूपणरन्योः, मे. विद् विवररन्थ वत् । गर्ने दोपे,
हे. v. विवर.
छिन्न. छिन्न रुत्ते विलिङ्ग साद, गुड चरामपि योषिति, से.
छिन्न भिन्ने तु वाचावत्। छिन्नाऽस्तायां पुंचल्याम, वि. दिवा
स्थादसतेत्वरी। छिन्न भिन्न है.
छुप. छुपः चुपस्पर्थनयोः, मे, वि.
छेक. छेको गृहाथितर गपक्षिण नांगरे विए, मे, छेको विदग्ध
विश्व स्तम्दगनौडजयोरपि, हे. छको विदग्धे च्छ कर विश्वस्तम्टगपक्षिणे,
वि, केकः पड़द्धि वकयोः, हा. गृहासत पक्षिन्टगे च्छ को नागरिक
विधु, लि.
छेदन. छेदन मिदि। कर्तने, मे. छेदन कर्नने भेदे, वि. छेदन
कर्तने भिदि, हे.
ज. जो ना सञ्जये जन्यां सासमा जनार्दने, मे, स्थिगे
जयन्तो जपजः शूली च चतुराननः। मणिबन्धगतो वामे जकारो जनको-
तमः,मा.
जकुट. जकुट वार्ताकुपुष्प जकुटो मलये शुनि, मे जकुटस्तु
वार्ताकुकुसुमे शुनि। मलये, हे जकुटो मलये ख्यातो वार्ताकुकुत्तमे
शुनि, वि.
जगत् जगत् स्यात् पिष्टये क्लौवं वायो ना जगमे विषु । जगती भुवने
क्ष्मायां छन्दोभेदे जनेऽपि च, मे जगदाख्या साना वाने विष्टय जनमेऽपि

·गगल-जटिल।
जघन.
च। जगती भुवने च्मायां छन्दोभेदे जनेऽपि च, वि. ना वाते पिटपे
जगत, लि. जगल्लोफेनबायुष, हे. जगती च्छन्दसि चितौ। जम्ब वमे
जने लोके, हे. जगतो जगति छन्दोविशेऽपि चितावपि । जगदिहऽपि,
अ. जगती राजप्रधानलोकेऽपि, ह.
जगल. जगलो मदनद्रुमे। भेदके पिमद्य च पुसि धून भि-
धेयवत्, मे. जगतः पिटमद्ये च भेदके मदनद्रुमे। कितये, वि. जगलो
मदनद्रुमे । भेदके कितवे पिष्टमद्य, हे.
जघनच स्त्रियाः श्रोणिपुरोभागे कटावपि, मे. जघन
च स्त्रियाः श्रोणिपुरोभागे कटोरके, वि. जपनं कटौ। स्त्रियाः श्रोणि-
पुरोभागे, हे.
जघन्य. जघन्य मेहने सो घरमे गर्हितेऽन्यवत्, मे. जघन्य
चरमे गिने जघन्य गर्हितेऽन्यवत्, वि. जघन्य शिने गवल्पे, हे. जघन्योऽ
न्ताऽधमेऽपि च, अ.
जघन्यजः कनीयसि । पले, मे. जघन्यजोऽनुजे यूद्र,
वि, त्रि. जवन्यजोऽनुजन्दानि। यूद्र च, हे.
जङ्गल. जगल निर्जनस्याने त्रिलिङ्गयां पिशितेऽस्त्रियाम्, मे.
जगलो जलनिमुक्तदेशे मसि च जङ्गलम्, यि. जङ्गलो निर्जने देश पिशि-
तेऽपि, हे. जगलो निर्जने देश विलिङ्गः पिशितेऽ स्त्रयाम, वि.
जटा लग्नकचे मूले मास्यां सच्चे पुन जेटौ, मे. जटा केशवि-
कार मासिमूलयोः, हे. जटा लग्नकचे मूले सक्षमासिकयो ब्रटी, वि. मुले
लग्नकचे जटा, अ.
जटाटसः जटाटको हरेऽयि
जटायु. जटायुः पुसि सम्पतेः कनीयसि च गुग्ग लौ, मे. जटायु-
गुगलतरौ जटायु विगान्तरे, वि. जटायु गुगुजौ खगे, हे.
जटायुस्. जटायु मुसि सम्पाते: कनीयसि च गुग्ग लौ, मे.
जटिल जटिला पिप्पलोमांस्यो जटायुक्त त वाचावत, मे. अरि-
जघन्यज.
जटा

·जठर जन्य। लस्तु जटायुक्त जटिला मासिकौपधौ, वि जटिलो जटौ। जटिला तु मासिकायाम, हे जठर जठरो न स्त्रिया कुक्षौ उद्दकर्कटयोस्त्रिय, मे कुत्तौ रहे च जठरम, धि जठरः कुक्षियोः। कठिने च, हे जठरः कठिनेऽपि संघात, श्रा जड जडा स्त्रियाम् । यूकशिम्बत्रा हिमनम्तमकामज्ञेषु त विपु, मे जडो मूखो हिमग्रस्त भूकपिम्वया ब्डा मना, वि जो मर्स हिमाघात अडा सत्राच्छ कशिम्बिका, हे जतुक जतुकाऽजिनपवाया जतुक हिङ्गलाक्षयोः, मे, वि जतुक हिङ्गलाक्षयोः । नतुका चर्मचटका, हे लाक्षाऽपि जतका प्रोता, हा जन जनो लोके महले कात् परलोके च पामरे । जनो सीमन्ति- नौवध्वारुत्पत्तायौपधौभिदि, मे जनो लोफे जगन दे पृथग्जने। गनी स्न,पाव ननयोः, हे जनो लोके महल कात् पर लोफे च पामर । जनी सौमन्तिनीवध्वोरुत्पत्तौ च जनि मता, वि जनक पिटभूपयोः, हे जनक: पिटाजय, वि जनक पिटर भुजोः, जनन जननी तु दयामा नो ऽननं बशजन्मनोः, मे जनपद भवेज्जनपदो जानपदापि जनदशयो , मे भोजन- पदो दो जने जानपदोऽपि च, वि जनपदः स्यात् मुन जनप्रयोः, हे दशे जने जनपद , वि जनि जन्य परोवाद संग्रामे प नपु मकम् । स्थायां जन्यः स्याज्जनके पुमान्। विपत्पाद्यशनिवार नवोदासातिभ- स्थयोः। घर नग्ध, में जन्य' हे परीयादे युगे जन सुन । म्यान अननीये घ जन्या भाटमपीमुदो। गन्यो वरवधूजानिमिया- हितेऽपि च, वि अन्य स्थानवादापि च युद्दे हे पजन्य यान् । जनक जन्या मान्टषय- .

·जन-जय। जम्बाल. जन्यो जागटबमले। जनके जननीये च नवोदानुचरादिषु। अन्य कोलीने युध जन्यो माटसखोमुदोः, हे. जन्यु. अथ जन्य : स्यात् पुसि प्राग्निधाटपु, मे, नन्य: प्रा- पत्रग्निधाटपु, वि. अनुत्रः स्वाज्जन्तुमात्र च पावफे परमेडिनि, हे. जम्बाला शेवले पड़, मे. जम्बाल शैवले पङ्के, वि. जम्बाल कर्द मे पी वलेऽपि च, हे. जम्बालौ पङ्कश वलौ, त्रि. जम्बौर. जम्बीरः प्रस्थपुष्प समात् पुसि दन्तशठद्रुमे, मे. जम्बौर प्रस्थ गुष्पा ख्यगाके दन्तश रेऽपि च, वि. जबौरः प्रस्थपुष्पाख्यशाके दन्त गठट्ठमे, हे. जम्ब क. जब क: फेरवे नौचे पश्चिमाशापतावपि, मे. जम्ब का 'खापदे नीचे मतीची दिक्पतावपि, वि. जय को वरुणे फेरौ, हे. ज- बको कोट वरुणौ, अ. जम्ब : जम्ब : सत्रात् पादपान्तरे। तथा सुमेरुसरिति दोपभेदे- ऽपि च स्त्रियाम्, मे. जम्ब: सुमेरुसरिति दोपद्रुमविषयोः, वि. जम्ब महतरङ्गियां दीपवृक्ष विश पयोः, हे. जय ल. जब लस्तु पुमान् जम्ब विटये ककचच्छदे, मे. जब लो जम्ब विटये जम्ब लः क्रकचच्छदे, वि. जम्ब लः फकचच्छद । जम्ब द्रुमे, हे. जम्भ. जामो दैत्यान्तरे दन्ते जम्बोरे भक्षणेऽपि च, वि, मे. जन्म समादानवान्तरे। दन्तभोज नयोरंश हनौ जम्बोग्णयोः, हे. अथ दानवे। जम्बोरे व्यवहारे च जम्मो दन्त ऽपि चेष्यते, वि. जम्मल: मुसि जम्बौरे युद्धदेवान्तरेऽपि च, मे. जम्म- लो देवताभेदे जम्बीरेऽपि च जम्भलः, वि, जम्भल: 1 जबौरे देवता- भेदे,हे. जम्बोरे देवभेदेऽपि जम्भलः, त्रि जयो जयन्ते विजये जया दुर्गाग्निमन्थयोः। जयन्ती- तिपिभेदोमासखीपथासु च स्मृता, वि जयो जयन्त विजये जयोमा तत्सखी तिथि: पया मयन्त्यग्निमन्थः, हे. जया जयन्तीतिथिभित पथोमातत्समीषु च । भग्निमन्ये ना जयन्त विजये च युधिष्ठिर, मे.. , . जम्भल. जय ·जयन-जलकरद्ध। ८ जयन्त. - जरठ. जरठः जयन. जयन सवार तुरङ्गादिसलाई विजयेऽपि च, में, वि. जयन . विजयेऽस्वादिसम्बाई, हे. जयन्ती क्षभिज्ञौर्योरिन्द्रपुलोपताकयोः। पुमान् ऐन्द्री 'हरे भीम, म. जयन्तायेन्द्रिगिरिशौ जयन्त्य भापताकयोः। जीवन्त्या- मिन्द्रपुलगां च, हे. जयन्तः शङ्करेऽपि स्यात् जयन्तः पाकशासनौ जयन्ती पादप गौयामिन्द्रपुवीपमाकयोः, वि. जयन्ती नगरी मोक्ता जयन्ती चटकानुजा। जयन्योपधिभेदः सत्रात जयन्ती शकसमावा, अने. कर्कश पाण्डौ जरठ: कठिनेऽन्यवत, वि. जरठः कर्कये जणे, हे. जरठः कर्क पाण्डौ कठिनेऽप्यभिधेयवत्, मे. जरठः कठिने मोक्तः प्रासः परिणतऽपि च, इ. जारण. जरण जीरकेऽजाजिहिङ्ग सौवर्षोऽपि च, मे. [जर जोर- काजाजिहिङ्ग,सीवच लेष्वपि, वि. मरणो रुचके हिनौ जोरके सण- जोरके, हे. जरायु. जरायुरपि तत्पक्षिराजे (=जटायौ) गर्भाशये पुमान्, मे. जर्जर. जर्जर शैवले प्रवणे विषु जरातुरे, मे. नर्जर बाद, यासयध्यशजीर्णयोः, हे. जर्जरो वाचत्रवत् जोणे जर्जर वामव- ध्वजे, वि. 4 जर्जरीक. जर्जरोकं बद्धच्छिद्रे जरातुरेऽपि वाचावत्, मे. जर्जरीवा बहुच्छिद्र नजरोकं भरातुरे, वि. जर्जरोकजरातुरे। महच्छिद्रऽपि, हे. पर्ण. मार्णचन्द्र च रहे च, मे, वि. जो जीर्णद्रुमेन्द, पु, हे. जल. जल गोकलने नीरे होवेरेऽप्यन्यवत् जड़े, मे. अल गोक- गले नौरे कौवेरे प जड़ेऽन्ययत्, यि. जल गोकसने जड़े। झोपेर- ब,नि, हे. जलकरक. भयो जस करकः सवान् नालिकेर फलेप,जे। म जललतायाञ्च वारियाहे च कीर्तितः, मे. जलकरशः सबान्धे नारि- फेरतरो: फले। शङ्ख, हे अथो जलकरशः स्यान् नारिकेलफलेऽयदे।

·जलकूपी-जलाशय। म जलणसायां पवि. कम्बो, जनकरः स्यान् नारिकेलपलेपि प, लि. जलतापका. जलसापक . . जलपी. जलकूपी रूपगतै पुष्करिष्याच योपिति, मे. जलफूपी कूपगर्ने पुष्करिण्याच कथयते, वि, जलकूष्यन्ध गर्भके। सरस्थाम, हे. जलगुल्म, जलगुरुमो जलावत कच्छपे जलचावरे, वि, मे, हा. जा. शुरुमो जलावर्तेऽम्ब, चावरे कमठे, हे. जलज. जलज कमले शङ्क, मे, . सलज भङ्गपद्मयोः, वि, लि. खिशकाकाचीझपयोश्च मुसि स्यात्, मे. कथाते जलसापकः। काकाचीराजसफरमत्मायोः, वि. जलद. जलदो मुस्तके मेघे, मे, हे. जमदो मुस्तकेऽम्ब, दे, वि. अजरुण्ड. जलरुण्डो जलावः पयोरेणी भुजङ्गम, मे, मि. जलरुण्डः पयोरेणी जलावर्त भुजङ्गमे, . जलविल्व. जलविलः कर्कट त्रास पश्चाने जलचस्वर, मे. जलविल्ल पञ्चाङ्ग कर्कट जलचत्वर, वि. जलविल्वस्तु कर्कटे। चत्वरपक्षाङ्ग, के. जलविल्लः कर्कटके पश्चाने जलवल्कले, हा. जलसूचि. बलरुचिः कस बोटिमत्स्यनाटयोरपि। शिशुमारे प पुलिङ्गः जलौकायान्तु योपिसि, में. जलसूचि जलौकसि । मा- टे शिशमारे च कङ्के नोटिझपेऽपि च, वि. जलसूपिः शिशुमारे खोटिमा जलौकसि। काकट झाटयोचापि, के. जलसूचि नली- काऽपि, हा. जलासल. जलाचलं सतो यारिनिर्गमे मैवलेपि च, में, मि. पलाशल तु शधाले स्वसच जननिर्गमे,हे. जलाटनो लोहपृष्ठ जलौकायां जलाटनी, में, दि. नाटनः करायगे जलाटनी जल कमि,हे. जलाशय. जलाशयो जनाधारे सत्रादुपौरे नपुंसकम्, मे. जला- সুমী ও জলাধা অধ্যায়ঃ, মি. জলাবগীৰ স্বাসলামী जलाटन.

·१७१ मलेन्द्र-जाति। जलाश्रये,हे. जलेन्द्र. जोन्द्रः- पुसि दरणे जम्भन्ते च महोदधौ, म. जलेन्द्रो धरणेऽम्बुधौ। जम्भले च जलेन्द्रः सवाल, वि. जलेन्द्रो जम्मलेऽम्मोधौ वर- पोऽपि च,हे. जवन. जघ. जवो वेगवति विषु। लिङ्गस भयेहेंगे चोजपुष्पे जवा मता, मे. जवः स्वाद, पेगवेगिनोः। जवोपुष्प, के. जवो येगिनि बेगे सत्राद पोड़पुप्पे जया मसा, वि. जवनन्तु सबाद वेगेऽपि ये ना येगिनि विषु, म. जयनो देशभेदे माद भेगवेगाधिकासयोः। अवन्योमधिमेटे स्वाद, वाचावद, येगिनि म.म: वि. जवनो येगिवेगयोः। वेग्यश्व नीति जवन्यस्या- मोपवामिदिहे. जवनो देशवेगिनोः, वि. v. यवन. जसरि. जसरिः पावके पवौ, वि. जङ्ग. जङ्गः सात् पुसि राजर्षिभेदे च मधुसूदने, में, जागल. जाजली शकशिम्मी खो जागलो ना कपिझले, मे. जालो भूकमिवां समाग भाजलक्ष कपिश्चले। जानलः सयात् कपिश्चले जाइली तु भूकप्रियताम्.. जागल. जानकी विपविद्यायाम् जाङ्गल जालिनीफले, मे, वि. जाजुलं जाणिनीफले। जाग,गो विपविद्यायाम, छ. जात. जातं ध्यानौषजम्मम। गौव' सिलिङ्गमुत्पन्ने, म. मारा व्यतीघजन्मस, वि. जाने जातौधजन्मस, वि. जात जातीधजनिपु, हे. जाति. जातिः को गोत्रजन्मनोः। घरमन्तिकामलपपोच सामान्य- छन्दसोरपि। जातीफले व मालत्याम, मे. जातिग्छन्दसि सामान्य मामत्या गोमजन्मनो। जाति र्जासोफले धालो पुतीकम्पिल्सयोरपि, मि. जागिः सामान्यगोवयोः। मालत्यामामलपयों च पुस्खा कम्पियनमनो। लासी- फले छन्दसि च, 1. जाति: सामान्यजन्मनोः प. सामिग्छन्दसि मा- - सत्यो l जातीफले कुले, वि. नातिः समान मानास्पानं मालती , V - :

·. जामाता १७२ जातु-जालक! जातिरुचाते। गोवादिजन्म जातिः सत्रात् जाति बहीति कथाते, अने. जातु. जातु शब्द विगह । कदाचिदर्थेऽपि, ने. जाव्यः फुलौनये ठयो त्यम्, इ. जानपद. V. जनपद. जामाल, जामाता दुरितः पतौं खूयावत धवे मुमान्, . बालभे सूर्यायतेऽपि दुहितुः यतौ, वि. जामाता दुचितुः पनौ। सूर्यावर्त ववभेच, ई. सूर्यावऽपि जामाता, नि. जामि. जामिः सस्थालस्त्रियोः, वि, छ', अ. जामिः कुलबालि- कायां च,ह.र. यामि. जायाजोविन्. जायासुजीयो पुसि सत्रान् नटे च वकपक्षिणि, मे. जायानुजीयो तु नटे दुर्गताश्चिनयो बफे, वि. अथ जायामुजीविनः । घकाश्विननटदु.स्याः, हे. जार. जारी सगदौषधीभेदे स्त्रियामुपपसौ पुमान्, मे. जारी सवादोपधीभेदे जारत पपतावपि, वि. जारस्त पपतौ जार्योंपधी- भिदि, हे. जास गवाक्ष पानाये क्षारके दम्मरन्दयोः। जालो नोप- द्रुम जाली पाटलिकोपधौ स्त्रियाम्, मे. जाल समूह पानायगवाघधार- केप्यपि, प. जाण दम्मेऽपि, वि. जाल कपटे ऽमुनशम्, इ. जालौं गवाक्ष प्रामाये कोरके दम्मरन्दयोः। जालो मोपद्रुमे जाली कोपासण्यासुदा- सा, यि. जालन्त गवाक्षे धारके गणे। दम्मानाययो लो नौपे जाली पटोलिका, रे. जालक. जालका कोरफो दम्मे चालायानाययोरपि । ग मुसि मोचकफले स्त्रियान्तु वसनान्तरे। गिरिसारजलौकायामपि समाद, निधयास्त्रियान्। भटानामश्मरचितारषिो च जागिका। जालिको वाचावनामजालिजालोपनीविनोः, मे. जातिका जालिनीफले। भटा- नामस्मरचितारषिपाच जालिका । गिरिसारे जसौकायामपि सत्राहि- . जाल.

·- जारम. गौपा तु जयपहा। जाल्म-जिहा। धवास्त्रियाम् । जालिक; मुनरहिष्टो ग्रामफूटे च धीवरे, वि. जालक कोरके प्रोक्त फुलाये जालिनीफले । पानाये दम्मभेदे च वस्त्रभेदे च जालिका, वि, जालिका वस्त्रभित् कूटशात्कैवत्तौ च जालको, वि. जाल्मः सनात् पामरे रे पुससमीक्षाकारिणि, मे. जास्मः सान पामर करे जाल्मोऽसमौधाकारिणि, वि. जामख पामर। समीक्षाकारिणि च, हे. जाहक. जाणको घोहमार्जारखट्वाकारुण्डिकासुच, में, वि. घोड कारण्डिकायाश्च जास्वनिरिप्यते, मा. जिगत्न . जिगन, मुसि जन्ती वैश्वानरऽपि च, म. जिगर रग्नो जन्तौ च, वि. जिगीषा. जिगीषा जमिछायो व्यवसायमकर्षयोः, मे, यि. जि. व्यवसायः प्रकर्पश्च, इ. जिन. जिनोऽहति च युद्ध च मुसि स्याज्जिवर विपु, मे. जिनः स्यादतिराहे च युद्ध चाहं नि जित्वर, पि. जिनोऽईद युद्धविणा,पु, ३. बुद्धे जिनो जित्वरे , वि. वीमरागो जिनः प्रोक्तो जिनो नारायण: मतः। कन्दर्पोऽपि जिनवैध जिम: सामान्यफेवली, पने. निष्ण.. जिपा, र्ना वासवे ने । जित्वरे पाचायत प्राक धननये। जित्वरे च, दि. जिपः भकऽर्जुने विष्णो जित्यरऽर्क धमुष्वपि, के. जसरीन्द्रजंने जिष्णुः, त्रि. जिल. जिह्मसु कुटिले मन्द सीव नगरपादपे, मे. जिन- छ फुटिले मन्द जिनसगरमादमे, वि. जिह्यः कुटिले मन्द च जिस नगरपादपे, २. जिह्मस कुरिलेऽलस, प्र. जिनः सान फुटि- ले मन्द, वि. जिह्मग, जिह्मगोती च मन्दगे, मे. जिह्मगो मन्दगे रुप, .., वि. लिहा. मिला तु पाधि पालारमभयो, म. जियः .

·. जिहाजोयचीव । जिहाए. जिवापः शुनि मारे, मे, लि. जिइवापः शनि मा- नारे व्याचित्रकयोरपि, वि. जिहापस्तु शुनि व्याघ्र हौपिविकालयोः, के. जिलामो उपदं सादिन्द्रमहका मुके, हा. जीम न. जोम तोऽद्रौ भतिकर देवताः पयोधर, मे. जीम नः साइतिकरे शकऽद्रौ घोपके घने, वि. जीम तो थामवेऽम् दे। धोषके - दो भतिकर, के. जीम तो मेघपर्व तौ, भने. जीमत पर्व नेऽपि कथयन्ति, इ. जौर. जीरसु जरणे खड़, मे. जोर पड़े वणिन्द्रयर, वि. जीरवाजा खट्ने च, ई. जोएं, जो परिपकपुराणयोः, मे. जो पक्के पुराणे च, वि. जीव. जीवः प्रापिनि रत्तौ च रक्षभेदे नसतौ। जीवा जीवन्ति- कामवचाशिक्षिसभूमिषु । न स्त्री तु जीविते, मे. जीवः सरात विद- गाचार्य द्रुमभेदे भरीरिणि। जोयितेऽपि च जीवा तु पचायां धनपो गुणे। शिश्चिते चितिजीवन्तो हतो, हे. जीवोऽस्त्री जीविते मुसि गुरुजन्वोः स्त्रियां गुण, त्रि. जीवो रक्षाभेदे सत्रास, जीवः प्राणिनि गोमतौ। जीवा जोवन्तिकाभूमयो मौवाशिम्झिन्तिपु। वचायामपि जीवा समात् जीव जीवा च जीवित, वि. जोवक. जीवकः प्राणके पौतभालरूपणयोरपि। पूर्चशौपि पुसि सत्राद् प्राजोवे जीविका मता । त्रिपु सेविनि रमागी विनोराहि. खण्डिके, मे. जीवकः पौतमाले सवात् सपणे दृष्विजौविनि। सेविनि प्राणोऽप्याहितुण्डिके पादपान्तरे। पाजौवे जीविकामाहविन्तनामपि कुवचित्, वि. जौवको हिजो विनि। क्षपणे प्राणके पौतसालसेवकयो द्रुमे । व्यालग्राहे जीविका तु जीवन्तमा वसेनेऽपि च, हे. जीपचीव. जोवनीवञ्चकोरे भाद, हमभेदेऽपि त्रयम्, मे. जीवजीवश्चकोर साद दुमपविविधेययोः, वि. जीवनौवः खगान्तरे। दम- भेदे चकोरे चहे.

·जीवद-जम्मा। १७५ । जीवद. जीवदो वैद्यविहिपोः, मे, वि जीवदो रिपुवैद्ययोः । ग्रन्थिपणे, हे. जीवन जीवन वर्तने नीरमाणधारणयोरपि। जौवनी जीवना चापि जीयन्तीभेदयो, कमात्, मे. जीवन वर्त्तने नौरे पुत्रजीवे तु जीवनः । जोवनी जीयना चेति जीवन्तीभेदयोः क्रमान्, यि, जीवनस्तु पुत्वजी जीवन वृत्तिवारिणोः। सत्रानीयना तु मेदायां जीवनी तु मधुखवा, हे जीवन पर्तनाम्सो, लि. जीवन्ति का. जीवन्तिका गुड चनाञ्च जोयाख्यशाकवन्दयो, मे. जीवन्तिकापि जीवास्थ्यमा कवन्दागुडू चिप वि. जीवन्ती जीवन्ती जीवनीशम्यो ऐचोपन्दयोरपि, मे. जीव- ती जोपनीशम्यो गुडू चिवन्दयोरपि, वि जोपन्ती शमिवन्दयोः। जी- चन्यां च गुड चा ध, हे. जीयमुम्म. जीयमुमन्तु दमनके फणिनफे, हे. जीवातु जीयातुरस्त्रियां भने जीवित जीवनौषधी, मे. जीवा- र्जीविते भक्त जीवातु जीवनीपधे, वि जीवात जोवनोपधे । जाविते- ऽपि, हे. जीवितेश. जीवितेपो यमे पुसि विषु सत्रात् जीवितेपर, मे. जीवितमो यमे कानो जीवानी जीविताधिप, वि जीवितेश प्रिये यमे। जोषितस्वामिजीवात्यो, हे. जीवितेगो यम नाय, त्रि. अष्ट. जुटना कीयमुच्छिष्टे यिते याचवलिङ्गकम्, मे. मुजराण लुडराणोऽपि पाधयायपि सत्रात् पातमेदसि, मे. हरापोऽनलेऽथयों, वि. गुडगपोऽवयुवायो, हे. भू जवगगमने प्रोता सामान्यगमने सियाम् । অধ্যায় सरस पिमापी पवने स्त्रियाम्, मे. जगकामे सरसता पिri जयनेऽपि प, पि, हे. जम्मा. मा यिकामनाभपयोखिपु, मे जम्मा जग्मे विका ·. पृम्भिरा-जये। भा, वि. अम्मा जम्मणे यिका, हे. तृम्भित. जम्मित करणे स्त्रीणामौहास टिगयोरांप, मे, वि. कृम्भित तु घिचेष्टिममइयोः। ज़म्भायां फटिते धापि, हे. जेवाटक. जैवाटकः पुमान् सोमे दीर्घायुःशमयोस्त्रिपु, मे, जैसा- तक याद्रणनीकरे। सागायुप्मद पजेप, है. जैवाटकः सय चन्द्र भैष- वायुमनोरपि, वि. जैवाटकः समापि, पा. वाटका क्रम चन्द्र दीर्घायपि च मविपु, वि. जोपम्. जोपम् सुखे प्रसायो बोलङ्घनयोरपि, मे, वि. जोप मुखे खुशौ। मौनता नयोचापि, है, वणीमर्थ मुखे जोषम, अ. उ. भो प्रयुधविहत्स, मे. जो विरि दुधे सौम्य, वि. : सवाद, विपक्षणे पद्मासने धान्द्रमसायनौ, हे. जाति. ज्ञानिस्तानसगोक्योः । पुमान्, मे. जातिः सगोल पितरि, वि. ज्ञातिः पिटसगोत्रयोः, हे. जानिन. भानो स्थान पुसि देवा सानयुक्तोऽन्य लिङ्गका, मे. जना मासरि वसुधायां मौाम, मे. जना मौौंमाट- भूमिपु, पि. या तु मासरि मामौर्योः हे. या स्यान्मौयी पिता- चपि, लि. जवानि. पानि नौणं च हानी च नटिन्यामपि योपिसि, मे. जवानि नौ स्त्रवन्तनाच, वि. जत्रायस्. जपायो उच्छेऽसिप्रयो, मे. प्रायान् च प्रो च, यि. जवाथान् र प्रशत्र च, हे. (अतिशये) चप्रशस्ययो जीयान, प. खेरठ. जेष्ठः बेठे चानिये लिपु मासान्तरे पुमान्। मेरठा तु गृहगोधाख्यजन्तुनचात्रभेदयोः, मे. गठः तिम् ध ठो मासान्तरेऽपि च । गृहगोधईयो नेप्रष्ठा, वि. जोछः स्यादयो अछे मासभेदातियोः। वडा भे गृहगोधायाम्, हे. विपु ठोऽनि- शासऽपि, प्र. अपठो मासि च एच। जवठा च गोधिका, लि.', ..

·जयोनिस्-भरी। १०७ योतिस्. जयोतिरग्नी दिवाकरे। पुमान् नपुसक दृष्टौ स्थान- चत्रप्रकाशयोः, मे, जयोतिः प्रकारे भि तारकासु जोशि दिनेशान- लयोरपि स्यात्, वि. जयोसि वैङ्गिदिनेभयोः। प्रकाये दिशि नक्षत्र, हे. जोति भद्योमहटिपु, प्र. दीप्तौ हटौ च ताराम जातिः अब्दो निगद्यते, अने चक्षुषि नोतिः, 'छ. जयोत्स्ना. जयोत्स्ना चन्द्रासपेऽपि स्यात् जत्रोत्स्नायुक्तनिधि स्मता। जोत्नी पटोलिकायां स्यात् जोत्नायुक्तमिभि स्त्रियाम, मे. पयोतना स्याज्जयोति:कंयुकनिभि चन्द्रासपेपि च । जोतनी पटोली- जत्रोत्सावन्निशो, हे. जयोत्नी पटोलिकायां मयात् जयोत्स्नायुक्तविभा- चरौ। योत्स्ना सचन्द्र नवरात्री चन्द्रानऽपि च, वि. ज्वलित. बलिस दग्ध उज्ज्वले, मे. व्यलित' भास्वरे दग्ध, वि. यलितौ दग्धभाखरी, हे. म. भो भण्टीचे सुरगुरौ दैत्यराजे ध्वनायपि, मे. स्थितिः पाणी नथाजेभो वामान लिसलस्थितः। स्वस्तिकः स्थाणुस सच म कारो जान्तसंजक, मा. भमा याते तारवायौ नटेऽपि कोते युधैः । ध्वनिविण पवे च स्यादम्ब कम्पवर्षणे, मे. भस्मा निविशेऽपि भन्माणुजल- वर्षणे, वि. झर. झर्भरः सात् कलियुगे वाद्यभायडे नदानसरे, मे. भर्म- रख कलियुगे वाद्यभाण्डे नदान्तरे, वि. झरो याद्यभाई कलिहगे, हे. नदमभेदे वादेव प झर्भरः, लि. झला सादानपसत्रोर्मी दुहियपि च लियाम्, मे. भला दुहितरि मता। पासपोर्मीपू सुखायो भाली कापि विलोपते, पि. भला पुलवामासपोमा, हे. भलाइनपोमि दुहिता, वि. भाखरी, भमरी मिरी घ हे असे मालकुन्तले, मे. मारीया भिवंगें। यायभेदे फेयक, हे. मागे गिहरीच हे हा यालएकके, वि भार. भकर भला.

·१७८ भप-टगर भप. भपा नागवलायां सो तापमात्मवाटवीपु ना, मे. भपा नागबलायां सबाद, वैसारिणि झपो मसः, वि. झपख म करे वने। मीने झपा पुनः न गवतायाम्,हे. भाट. भाटो निकुञ्ज कान्तार यादीनाच 'मार्जने, मे. भाटो वणादिसमारों कुम्नकान्तारयोरपि, हे. झाटो निकुञ्ज कान्तारे वध- रांमार्जनेऽपि च, पि. भाली. ए. झला. झिझिम. वनदायेऽपि मिझिमः, 'हा. मिलरी. प. मतरी. मिलिका, मिखोका. मिशिकोहर्तनपटे स्त्रियां चोते च मिसिका। पातपसत्र रचौ मिण्टयान, मे, मिसोका मिल्लिकाऽपि च । विलेपनमले मिलवामातमा रुचि स्मता, वि. झिल्लीका झिल्लिकावत् सवाञ्चीयों एचवानपसत्र च । विलेपनसय च मले, हे. मिली. मिली चीयवासपरचो वर्तत्रामुइतनांशुफे, मे. भिलो सादानपचि वासुदनांगुके, वि. किसी तूहर्तनांशुके। वर्ता- तपरचोचौर्यत्राम, है. मणि, भूपिः कमुकभेदेऽपि दुष्टदेवश्रुतौ स्त्रियाम्, मे. भूपिः कामुकभेदेऽपि दुष्टदै वातावपि, वि. भूणिः क्रमुकभेदे सबाद दुष्टदैवता- वधि, हे. अणिः कठिनपूगयोः. वि. अः पुमान् सत्रात् बलौवर्दै शुके वाममतावपि, मे. इल्यग्रतः सिरिङ्ग भौ सर्वसंधकः। मासङ्गो धनुगासनय प्रकारश निर- वामा- वनः, मा. ट. टः पुमान् वामने पादे निःसनेऽपि कचिन्मतः, मे. जरा मु- कुन्दः सोमेशः दक्षपादादिगोमुखः । गजाभिश्च बालेन्द: अहवाद्यष्टक: सतः, मा. टगर टगरएपचारे हेलाविनमगोचरे। नाऽन्यवत फेकराचे ·टन डिम्ब १७ सात्, मे टगरक्षणक्षारे हेलाविश्वमगोचर । वाचत्रवत् केकराक्षे वि टगरष्टये फेकराक्ष, हे टा टलो नीलकपित्ये च खनिने टवणे स्त्रियाम्। जनार्या सो पुमान् कोपे कोशासिगावदारणे, मे टडो नीलकपित्य सिकोप कोयेऽश्मदारणे। मानान्तरे खनिले च नवायां रवपऽपि च, हे टन. कपित्यभेदे समान्मानान्तरखनिययोः। कोपे:सिकोशे जलायो टवणे ग्राव- दारणे, वि जवायामद्रिभित्तौ च सनिवे ग्रावदारये। कपित्ये चास्त्रिया ट, विटन समादभिमाने मस्तरघटनोपकरणेऽपि च, ह टकार टड्कारो विस्मये पुसि प्रसिद्दौ सिञ्जिनौवनौ, में कार: शिजिनीध्वनौ। विस्मये च प्रसिकौ च, वि टड्कारो नवार- वेऽङ्ग,ते। प्रसिहौ घ, हे प्राथ गुणध्वनौ । प्रसिहावपि टड्डार, त्रि टङ्गोऽसी सत्रात् सनित्रके। खनभेदे घ जतायाम, मे टमः खनित्र जनावाः हे टन लपाणभेदे स्यात् जडायाश्च खनिलो, वि टट्टरी टट्टरी मान्मृपावादे लम्पापटहवाद्ययोः, मे, वि टट्टरी त्वमाख्याने लम्पापटहयाद्ययोः, हे टारो लडतुरङ्गयोः, हे, वि, मे टुण्ट क टुण्ट कः मोएकाल्पयो., मे टुण्ट कावल्पभोणको, ति टुण्ट क शोएके रे, वि उ लागलीशो नन्दजय पालिनी च कमण्डलुः । दक्षजानुगत' स्थायी ठकारः स्थविरः स्मन , मा ठो मण्डले चन्द्रवि शूनेर च लोक- गोधरे, मे उ नन्दो धान्ति दारकच डामरो दक्षगुल्फगः । व्याप्रपादः शुभा- जिर उकारमोमरो मतः, मा : पुमान् वाडयाग्नौ स्वात् डाकिन्या स्लो निगद्यते, मे डिअर डिगरो डारेऽपि च । क्षये में डिगरोडबारे मे, वि डिम्ब डिम्बो भयधनावण्हें पुपपुसमी इविक पे, में रिष: टार ·दिपिका-गगा। स्थान विश्पनीमोरेरगटे पुप फुगे भये, वि. डिप एरण्डभययो बिमरे मोति पुप्फुसे, हे. सोयिसययो रिपः, वि. डिम्ब भये १ कलले फुप्फुसे च मयते, . दिपिका. निम्पिका जनयि मवान् मोप्पो फामुमम्मियाम, मे. डिग्म. हिमोऽपि यालिश याने, म. डिग्मो यालिगपोसयोः, वि. डिम्मो पैधेयपासयो, . सिमौ तु मिरायासिनो, प. धुलि. पुलिस कमठे मुनी, पि.. दलि. उ. हो उपायो पुमामुकः शुनि नसा प लाम ले, मे. ऐशरो पार्धनारीशः नरः भागान्तरारूमिः। दपपादान लीमल: फलो ढको यकारकः, मा. प्य: पुमान् विन्द देये सवाद, भूपणे गुणार्जिते । पानीयनिलये:- पोति फेचिघु पिचितः, मे. उमाकान्तो नरकजिन रनि घपदाग्रगः । निर्याणस्मिगुणाकारः विरेसो प. रामोरिसः, मा. त. तपौरासपुच्छषु कोड़े के च फुयचित् । सारणे पुष्प कथितः भन्दपेदिभिः, मे. पामोरुम सनिलय पापाढ़ी का- मिका हरिः। सीवश सरलो नीलः सकारः कीर्तितो बुधैः, मा. सक्षकस पुमान् नागराजभेदे प वर्धकौ, मे. त- का फप्पिभेदे च यर्धकिद्रुमभेदयोः, वि. तचकतक्षिण पन्नगे। द्रुम- भेद, इ. सघको नागवर्धकतोः, प्र. तट. स्ट' नपुंसक क्षेये प्रतीरे तु नटी विपु, मे. तड़ाग. राड़ागोऽस्ली जलाधारविश ये यन्त्रकूटके, म. तड़ा- गतु जलाधारविश पे फूटफेऽपि च, वि. तण्डक. गण्डकः सञ्ज ने फेने समासमायवाचि छ। गृरदारतरु- स्कन्धमायावहुलफेष्वपि, मे. तण्ड का सजने फने समासमायवाधि च। गृहदारी तरुस्कन्धमायावद्धलयोरपि, वि. तण्डकस समस्त पद- जातके। तरस्कन्धे वेश्म दारुमायाबद्धलयोरपि । के नखानयोशामि पपुमा- तपक. .

·तण्डुरीण-तनु । हे. गृहदारौ तण्डकोऽस्त्रो समासमायवाचि च, वि. तण्डकः खञ्जने फेने, हा. तण्डुरीण. नएडरीण: कीटमात्र बर्वरे तण्डलोदके, मे, वि. नएडुरीणस्त परे। गण्डु लाम्म नि कोट घ, हे. तण्डल. तण्डुलः सबाद, विड़ने च धान्यादिनिकरे मुमान्, म. तण्ड,लाख्या विड़ा साद, धान्यादिनिकरेऽपि च, वि. तण्ड, सः। विड़ने धान्यसारे च, हे. विडऽपि च मण्डलः, वि. नगड लोय, तण्डुलौय: भाकभेदे विड़ग सरताप्ययोः, मे, वि, ह. अथ सन व्याप्त विस्त ते च विलिङ्ग कम्। लौवं वी- णादिवादेर स्यात् पुंलिगस्त समीरणे, मे. व्यासविस्त तवादेषु सतम्, त्रि. नस' विततवद्, व्याप्त विस्त ते वाचावन् मतम् । मत वीणा- दिवाये। पवमाने, वि. नन वीणादिधादेव सत्रात् मतो व्याऽनिले . सतम् 1 सस आदौ परिमन्ने कथान्तरे। भानन्तत्र, वि. सत प्रादौ कथान्तरे। पञ्चम्यर्थे परिपत्र, हे. तत्व. सत्वं स्वरूपे परमात्मनि । सवाद विलम्बिततेर च, म. नत्व वाद्यमभेदे स्यात् स्वरूपे परमात्मनि, वि. सत्व परमात्मनि । वाद्य- भेदे स्वरूपे च, हे. सत्वं विलम्बिते तृतो स्वरूपे परमात्मनि, लि नत्व याथार्थब्रह्मणोः, अ. सथा.) तयाऽभुवपगमे पृटप्रतिवाकेर समुच्चये। सदृश निश्चयेऽपि स्थात्, । नथा भवान् निशये पृष्टपतिवाफेत्र समुच्चये, वि, हे. तद्दिन. तद्दिन दिनमधे सवात् मथैव प्रतिवासरे, मे. सद्दिन दिनमध्ये स्वात् तदिन प्रतिवासरे, वि तद्दिन पुनः। दिनमध्ये प्रसिदिने, हे. मनः काये त्वचि सो समान विथ्यल्पे विरले सम, मे. मनुः काये रु चाल्य विरलेऽपि च वाचत्रवत्, वि. सनु पुनको। विरले- तनु.

·१८२ . सन् तनूरुह-तपस्। ऽल्प कृश, हे. ग्वदेच्योरपि सनः, पा. विरलेऽल्पे समे तनुः, त्रि. ननूरुह. तनूरुहन्तु लोम्नि सत्रात् पनवे च नपुंसकम्, मे, रुई गालोम्बोः, वि. तनूरहस्तु पुवे गरुनि लोम्नि च, हे. तन्त्र. तन्वं कुटुस्वकृतेन सघात् सिद्धान्त चौपधोत्तम। प्रधाने तन्तुवाये च शास्त्रभेदे परिच्छदे। अतिशास्त्रान्तरे हेतावुभयार्थमयोजके। इतिकर्तव्यतायाञ्च तन्त्री वीणागुणे मता। प्रधनादेहशिरयोः, में. तन्वं कुटुम्बसते सात् कारणे च परिच्छदे। शास्त्र प्रधाने सिद्धान्त तन्तुवायेऽगदोत्तम। तत्वादिसाधनोपाये युतिमासान्तरऽपि । इति कर्तव्यतायां च तन्वी वीणागुणे तनोः। शिगयामटतायां च, वि. तन्वं सिहान्त राष्ट्रे च परच्छन्दप्रधानयोः। अगदे कुटुम्बकृत्ये तन्तुवाये परि- छ। अतिशासान्तरे शास्त्रे करणे व्यर्थसाधफे। इतिकर्तव्यतातन्वो- स्तन्वी सवाद, वल्ल कीगुणे। प्रहमायां च नायां च शिरायां वप्ठपोऽपि च, हे. तन्वं प्रधाने सिहान्ते सूत्रवाये परिच्छदे, अ. प्रतिकर्तव्यता सन्त्र- मुपायच दिसाधकः, वि, तन्वं शास्त्र कुल गन्वतन्त्र सिद्धौषधी किया । तन्त्र मुख वल तन्त्रं तन्वं पवनसाधनम्, अने. नन्वं सन्तुपु तन्येषु सिंहान्तपरिच्छदप्रधानेषु, ह. तन्द्री. तन्द्री निद्राममोलयोः, मे, वि, अ. तन्द्री निद्रा प्रमौला सपन. तपनोऽरस्करऽपि स्वाद, भास्करे निरयान्तर, म. सपन- स्तरणौ तापे भल्लाते नरकान्तर, विः तपनो रवौ। भल्लाते नरके ग्रीष्म, हे. तपनो नरफे भानौ, वि. तपस्. तपो लोकान्तरऽपि च। चान्द्रायणादौ धर्म च पुमान् शिशिरमाघयोः, मे. नपश्चान्द्रायणादौ समाद, धर्मे लोकान्तरऽपि च । तपा माघे च शिशिर, वि. तपः क का दिकर्मणि। धर्म लोकप्रभेदे च सपाः शिशिरमाघयोः, हे. तपः सादिकर्मच, अ. प्रय हिमतौना धर्म व्रते तपः, वि.

·N . तपस्य-तमोनुंद। १८३ तपसत्र. तपसमा वाचायो तपसत्रः फाल्गुने पुमान्, मे. तपाः फाल्गुने पार्थे तपसत्रा नियमस्थिती, है. सपसमा वतचर्यायां तपसत्रो मासि फाल्गुने, वि. तपखिन्, तपस्सी तापसे चागुकम्पेत्र विध्वथ योपिति। मासिका- कटुरोहिण्योः, मे. गपसी तापसे चानुकम्पने च तपस्विनी। मासिका- कटुरोहिण्यो, वि. तपसी तापसे दौने, हे. तपखिनौ पुन मौसी कटुरो- हिणिकाऽपि च, 'हे. अनुकम्पप्रतपस्वी सात सपस्वी च सवतः, हा. प्रतिशोचचौ तपखिनौ, लि. करुणाप्रतिपादने तपखौ च, इ. सपोधन, तपोधनतापसे सत्रान् मुण्डीयां तु तपोधना, मे. तमोधनस्ताप सत्रान् मुण्डीयों च तपोधना, वि. तपोधना तु मुण्डीयों तपोधनसापखिनि, 'हे. समस. तमो ध्वान्त गुणे शोके क्लीय वा ना विधुन्तद, मे. कमोऽन्धकार स्वर्भानौ तमः पोके गुणान्तर, पि. तमो राहौ गुणे पामे ध्वान्ते, के. राहो ध्वान्त गुणे नमः, प्र. तमः प्रोफेऽपि, वि. समाल, नमालस्सिलके उन्हें नापिच्छे वरुपद्रुम, मे. तिलके पड़े तापिन्छ ध टप्पद्रुमे, वि. समालो वरुणे इसौ नापि, हे. समालो वरुणे सङ्ग नापिन्छ तिलफेऽपि च, वि. तमालपत्र. तमालपवं तापिच्छे तिलके पत्रकेऽपि च, मे, यि. समालपत तिलके सापिष्छ पत्रकेऽपि च, मिस. तमिस तिमिर को स्त्री तु तमस्ततो। कृष्णपक्ष- निगाया च में. तमिख तिमिरे कोये समिम्बा च समसतौ। सपा- पक्षनिशायां च, वि. नमिखं तिमिर कोपे तमिखा दर्शयामिनी। समातिः, ह. नमोन्न. तमोनः सूर्यवत्रीन्द युद्धादरविष्णुण, में, वि. समोमो. यनिसूयेन्ट, यहके शव शम्म पु, के. नमोनुद, नमोनदानीन्द ना, में नमोनुदागीनगु, वि गमो- . समाल- .

·१८४ .. तमोऽपह-तरीप। नुत्तु शशिमार्तण्डवङ्गिपु, हे. चन्द्राग्न्यास्तमोनुदः, अ. नमोऽपह. तमोऽपहः सहस्रांशुमृगाङ्कनिनवनिपु, ने, वि. नमोऽ- पहो जिने रवौ । चन्द्रग्नौ, हे. अनौन्दर्कास्तमोऽपहाः, अ. तर, रि. सरस्त तरण पुसि दशाली पेटके तरी, मे.तरि नावि दशायां च वस्तादीनां च पेटके, वि. सरि दमायां वेड़ायां वस्त्रादीनां च पेटके, ई. पेटके नावि च सरी, त्रि. सरणि. तरणि मणौ मुसि कुमारोनौकयोः स्त्रियाम्, मे. सरणिस्तरणे भानौ कुमार्योपधिनौकयोः, वि. तरणिसारणको कुमार्योपधिनौकयोः। यष्टावधौ, हे. दुमणौ नरणिः मुसि कुमारी- नौकयोः स्त्रियाम्, वि. तरएड. तरण्डो वडिगोसूतवद्दकाष्ठादिक सये। नौकायामपि स्त्री स्यात्, मे. तरण्डौ वडिशौसूत्राबद्दवस्तुनि भेलफे, वि. सरदः तरत् स्त्रियां सपेऽपि सात कारगडे च विहङ्गम, मे. सरस कारण्डवे सये, वि. तरल. तरल चञ्चले पिड़गे भास्करऽपि विलिङ्गकम् । हार- मध्यमणौ पुसि यवागूसरयोः स्त्रियाम्, मे. तरलश्च चले पिने हारमध्य- मणावपि। भासुरे चाथ तरला यवागूमुरयो मना, वि. तरलो भाख- रे चले। हारमध्यमपी पिने सरला मधुमचिका, हे. लोहे हारमणो मुसि यवाग्यो सरला स्त्रियाम्, लि. तरसः मरो बले च वेगे च, में, वि. सरो जये वले, हे. सरो वेगे यलेऽपि च, सि. गरस. सरसमांसमास्यान सरस यलमुचते, अने. तरखिन्. सरसो शूरवेगिनोः, मे. तरखी येगिशुरयोः, वि, हे. वैगिगगरस्थिनी, प. गरीप. सरीपः भोभनाकार भेलेब्धिव्यवसाययोः, वि. तरीपः शोभनासती। भलेऽव्यो व्यवसाये प.हे.

·तवाप-तात्र। नबस्तु जलाधारान्तरऽपि च, वि. तो जलाधारभेदे तल्लो तु वरुणस्त्रि- याम्, है. मवीप. नवोपी पाक्राकन्यागं पुसि वगै महोदधी, मे. ताड़. ताड़स्तु साड़ने घोपे मुष्टिमेयटयादिषु। ताड़ी पवद्रुमे च, मे. ताडताड़नघोषयोः। सुष्टिमेयटणादौ च साड़ी वाली दलद्रुमे, वि. ताडोऽद्रौ साड़ने धोरे मुष्टिमेयटणादिके। साड़ी साली दलसरी, हे. ताण्डव. साण्डवोऽस्त्री टणान्तरे। भवेवुमन्ते च, मे. साण्डवं कथित कृत्ये टणभेदेऽपि ताण्डवम्, वि. ताण्डवं टमभिन्ना- ध्यमेदयोः,हे. सास. तासोऽनुकम्पेर जनके, मे, वि. तातोऽनुकम्प पिसरि, हे. तासः पित्त्रनुकम्पायोः, त्रि. तातगु सासरः क्षुद्रमाते ना जनकस्य हिते त्रिषु, मे. मातयः क्षुद्रताते स्थाजनयित्रीहितेऽपि वि. तातल. सासलो रुजि पाके च लोहफूटे मनोजये, मे. सापः सन्तापक्षयोः। तापी नद्यन्तरे, मे. सापोऽस्ति साप दवथो तायौ तु सरिदन्तरे, वि. तापः सन्ताये सच्छ्रे च सापोतु सरिदन्तरे, हे. अथ तामरस पभे ताम्रकाञ्चनयोरपि, मे. स्मन साम- रस पद्म नामकाञ्चनयोरपि, वि. तामरसन्तु पहजे। नानकाञ्चनयोः, हे. पद्मवर्ण तामरसम, त्रि. नामस. नामसी निशि दुर्गायाँ तामसो भुजगे सले, मे, वि. निभा दुर्गा च तामसी, वि. सामसः सखलयोस्तामसी स्थान निगोमयोः, हे. ताब ल. ताबलो नागवता स्वो कमुके तु नमुसकम, मे. साम्ब ली नागवलगाच नाव ल कमुकेऽपि च, वि. ताम्बल कमुकी- फले। साम्ब ली नागवतयां स्यात्, हे. गुवाफेऽपि च साप लम्, वि. ताम्र मांशलेषणेऽपि च, मे. सार्म शल्येोऽन्यवत, वि. ताप. तामरस.

·१८७ तार-साल। नानन्तु शुल शुल्बनिभेऽपि च, हे. साम शुरुणे विषु, त्रि. सार, नागे वानर भिन्मुक्ता विशुयोः शुद्दमौक्तिके। ना नक्षले ऽक्षिमधेन च न ना रूपेर नपुंसकम् । स्लो युद्धदेवताभेदे बालिसेप्यनि- भार्ययोः। त्रिलिङ्गोऽतुमच्चशब्द च, मे. तागे मुक्तादिसशुद्धौ गिरणे शुद्धमौक्तिके। सारा प रजतेन्तुपञ्चवरेऽप्यन्यवदौरितम्। वाक्षिमध्य- योस्तारा सुग्रीवगुरुयोपितोः। युद्धदेव्या मता तारा, वि. नारो निर्मल- मौक्तिके। सुताशुद्धौ उच्चनादे नचलनेवमध्ययो । गार रूपेर तारा देया सुरगुरुस्त्रियाम्। सुग्रीवपत्नयाम, हे. मुक्ताशही च तारः स्थात् प. सारोऽतपञ्चवरे विषु। तारिण्यगदमात्रोः स्त्रो न ना क्षाधिम- धयोः, लि. मारो मुक्तागुषोऽपुरतः, ह. तारक. सारको दैत्युभिकर्णधारयो न इयो शि। कनोनिकाया- मचे घन पुमान् बामरि लिधु, मे. नारकः कर्णधार स्थाद, दैतेत्र प वृशि सारकम् । कनौनिकायां नक्षत्रे तारक मारकेति च, वि. नारक: कर्णधारफे। दैत्र व तारकमुडौ नेवान्मध्ययोरपि, के. दैत्य ना कर्ण- धारच सारक दृशि भेन ना, वि. सापत्र. सार्थः स्यादवकास्यरचे रथतुरजयो । साधंत्र रसा- चने साचर्चा गर गरुड़ाग्रजे, वि. साधर्षोऽवसर्पयोः। गरुड़ाग्रणे सुपणे च पुसि लौव रसाचने, मे. तास स्यन्दने वाहे गरुड़े गरुड़ा- ग्रजे। अश्वकर्णाहयतरी स्थातार्धचन्तु रसाधने, हे. तुरजगढ़ी । साधी, प. साल. ताल' करतलेऽङ्गठमयमाभ्याश सम्मिते । गोरकालकि- यामाने करास्फाले गुमान्तरे। वाद्यभाण्डे | कास्यसा सरी नाली जटी- पधौ। लीवन्तु हरिताले सवात्, मे. तालः करमले छमध्यमाभ्यां च सम्भिते। गीतकालक्रियामाने माल. सदादिमुष्टिषु। द्रुमभेदे करालाले मालना हरितालके । वायभागडे घ कास्त्रमा , वि. साल: कालकिया- माने हस्तमानभेदयोः। करास्कोटे करगले हरिताले मरापि, हे.

·१८८ तालपत्र-शित्तिरि। ताल- , महा- मालो गौतकियामाने हरिताले द्रुमान्तर, त्रि. तालः कालक्रियामानं सालः पातालमिप्यते। रक्षभेदः म तस्तालः ताल: करसलध्वनिः, अने. ताड़. तालपत्र. सालपत्रन्तु साटक रण्डायां तालपतयपि, मे. पत्रन्तु साड़के रण्डायां सालपत्नपि, वि. सालपालन्तु कुण्डले। सवात् नालपत्री रण्डायाम, हे. सालास. तालाक्षः करपवे स्थात् भाकभेदेऽचुवताग्रजे । लक्षणसम्प र्णपुरुषे पुस्तके हरे, हे. सालीशपत्र. गालौशपत्र भूम्यामलकोवालीभयोः स्मृतम्, मे. सालोशपत्र तालोगे तामलफ्यामपि म सम्, वि. तालीशपत्र तु नामलक्या तालीशके कचित्, हे. नावत्. तावन् मानेऽवधारणे। सम्म मे च परिच्छेदे तथा कात्सर्यादिकारयोः, मे. V. यावत्. साविप. नावियोऽब्धिसुवर्णयोः । स्वर्ग च, हे. ताविपी चन्द्र- कन्यायां ना खर्गाव,धिकाश्चने, मे. साविषः कनकेऽम्ब,धौ, वि. तिक्त. तिको रसे सुगन्धे च सित पर्पटके स्मृतम्। तिता तु कटुरोहियाम्, वि. तिक्त सुगन्धयपि, त्रि. तिको रससुगन्धयोः। सिक्ता तु कटुरोहियो पर्पटे तु नपुंसकम्, मे. तिक्ततु सुरभौ रसे । सिता तु कटुरोहिणो तिक्त पर्पटकोपधे, हे. v. निकपर्वन्. तिक्तपर्वा हिलमोचीगुड़ चीयष्टिपु स्त्रियाम्, मे. निक- पर्वा तु यध्याहगुड़ चौहिलमोचिषु, वि. तितपर्वा हिलमोचीगुड़, चौमधु यरिपु, हे, हा. तितभाक. तिकशाकस्सु सदिरे वरुणे पत्रसुन्दरे, मे. नित- माकस्तु पत्र तुन्दरे। घराणे सदिरे, हे. निकशाकस्सु खदिरे घरुणे पवसन्दरे, वि. तिकशाकः पदिरे वरुणमे, वि. सित्तिरि तित्तिरिः पषिणि मुनी, हे तित्तिरि विहगे मुनौ, वि. कपाय.

·तिन्तिड-तोता। १८ तिन्तिड़ तिन्तिडी डिम्बचिञ्चयोः, मे. अथ तिन्तिडः। दैत्यभेदे सिन्तिडीके कालदाचे महीरहे। निन्तिड़ो को चिञ्चायाम, हे तिन्ति- डो भूरहे कालदासे दैत्यान्तरपि च। तिन्तिइस्तिन्तिडौ तु स्यात् चिश्चारक्षाम्नयोरपि, वि. तिमिर, तिमिर ध्वान्ते नेवामयान्तरे, मे. तिमिर ध्वान्त नेसामयेऽपि च, वि. मिमिरत दृष्टिरोगान्धकारयोः हे. सान्य तिमिर ध्वान्त, त्रि. तिरोऽन्तर्षी तिर्यगर्थ, प्र, मे, वि. सिरोऽन्तर्षी निरथि तिर्यच् तिर्यक् निरोऽथै वक च विहङ्गादौ वनव्ययम्, में, वि. निर्यक् स्यात् मिरचीनवकयोः, हे तिलक. सिलको द्रुमरोगावभेदे च तिलकालके । लौच सौवर्चल- क्लोनो न स्त्रियान्तु विशेपके, मे. तिलक चित्रके प्राद्ध ललाम मिलकालफे। रोगविद्रुमभेदेषु कोग्नि सौवर्चलेऽपि च, वि. तिलकोऽसद्गुमभिदोः पुण्ड़के तिलकालके। तिलक रुचके लोम्नि, हे. तिलक चिवके लोम्नि ना गरी तिलकालके। तिलकोऽपि विशेषकः, वि. विलको रक्षभेदश्च सिलक' चित्रक विदुः । तिलक लोमसंज्ञा स्यात् प्रधानं तिलक मराम, पने. v. मोध. मिलपर्ण. तिलपर्णी तु सिद्धके । श्रीवासे चन्दने, इ. लपों मलयजे श्रीवासे सिसकेऽपि च, मे, वि. तिप्य. तिष्यो नचात्रभेद स्यात् कलौ धात्रयाच योपिति, मे.तिपत्रः पुपरे कलौ धाला तिष्या पुष्यवदिष्यते, वि निष्यः घुष्यवत् कलौ भे सिघ्या त्वामलकीसरौ, हे विष्यः पुष्ये कलियुगे, अ. नौक्षा तीक्षण सामुद्रलवणे विपलोहानिमुष्कके। क्लीव यथा- ग्रजे पुसि तिग्मात्मत्यागिनोस्त्रिषु, मे. तीक्ष्ण सामुद्रलवणे विपलोहा- जिमुष्कके। तीक्ष्ण धारे च तिग्मात्मत्यागिनो चावद, भयेत्, वि.

·११० तीक्षागन्ध-तुद्र। सीक्षण सामुद्रलवगे विमायोमरकाजिए। धात्मत्यागिनि तिग्म च, हे. विपाभिमरलोडेप तीक्ष्ण लीये खर त्रिपु, अ. सीतागोत्र समा- ख्यात तीक्षा लोहमु शन्ति च, भने. सौक्ष्णगन्ध, तीक्ष्णगन्धा वचाराजिकयोः भोभालने पुमान्, मे. तीक्ष्णगन्धा वचायां च शिवराजिकयोरपि, वि. सौक्षण गन्धा वचौषधौ। मोभाषजने राजिकायाम्,हे. सौर. तीरन्तु रोधसि। पुसि वपुणि, मे. सौर नटे त्रपौ सीरम्, वि. नीरो बने नीर पुनराट, हे. तीर्थ. तीर्थ शास्त्रावरदेवोपायनारीरज:सु च। अवतारर्षि- गुष्टाम्ब, पानोपायायमन्त्रिपु, मे. सौर्थ प्रास्वाध्वरक्षेत्रोपायोपाधायम- नित्र। पवतारपिटाम्भःमौरजःसु च वियुतम्, वि. गौ मात्र गुरी य रसवावतारयोः । घरपिजष्टे जले सत्रिणुपाये स्त्रीरज- सत्रपि। योनी पात्रे दर्शने च, हे. निपानागमयोतीर्थ पिजष्टे जलेऽपि च, प. तीर्थ लूपाययोगयोः, नि. योनी जलावतारे च मन्वाद्यष्टादश- खपि । पुण्यघले मथा पाते नोर्थ सवाद दर्शनेषु , इ. नौवर. तोवरो नाम्बु धौ व्याधे, मे. सौव, तौबा तु कटुरोहिया राजिकागण्डटूर्वयोः। विवरण नितान्ते च कट, मे. नीयमतुरपणकटुकनिसान्तवन्यवनातम् । सीवा च कदरोहिण्यामासुरोगबहदूर्वयोः, वि. सीन कटूप्यात्यर्थेषु गोवा च कदरोहिणी। गगडदूसरी, थे. तो कटु नितान्तव, दि. तु. तु पादपूरणे भेदे समुच्चयेऽयधारणे । पघान्तरे नियोगे च मसायो विनिग्रह, मे. तु पादपूरणे भेदे समुच्चयेऽवधारप, वि. तु विशेऽयधारणे। समुच्चये पादपूर्ती, है. तस्याद मे देवधारय, इ. तुद्र. तुमी निमायर्वरयोः पुन्वागनगयोः पुमान् । उनते विपु, मेर ततः स्थावतेऽन्यवत् । पर्यरानियोसमी, मि. तुमी मोका परिद्रयां मनरायामीप्यते । तः बागनगयो ईधे स्थायने - ·तुजभद्र-तुल। न्यवत्, ई. तुगी मुन्नागमोच्छयौ, त्रि. तुमद्र. तुगभद्रा नदीभ दे स्त्रियाँ पुसि मदोत्कट, मे. तुङ्ग- भद्रा नदीभदे तुङ्गभद्रो मदोत्कटे, वि. तुनभद्रो मदोत्कटे। तुगभद्रा नदीभेदे, हे. तुझीम, तुगौशस पुमान् गौरीवल्लभ हिमदीधित, मे. तुमी- थाः पाकरे चन्द्र वि. तुगौशः प्रयास भभिशेखा, ई. तुपिड केगै. तुण्डिकेरौ त कार्मास्यां विधि कायामपि स्त्रियाम, मे. तण्डौकेरी तु कार्यास्यां विम्बिकायामपै.प्यते, वि. तुण्डिकेरी तु का- सौ विधिकापि च, हे. तुस्थ. तुत्यमश्चन दे स्थान् नौलोसूक्ष्म लयोः स्त्रियाम्, मे. तुत्यो- ऽग्नावञ्जने तुल्या नौलिसूक्षीलयोरपि, वि. तुत्योऽग्नौ तुत्यमझने । तस्या नौलो सूक्ष्मलायाम्, ह. तमुल. तुमुल: कलिरचे ना लौवन्तु रणसद्ध ले, मे. तमुलः कलिय स्यात् तुमुल रणसङ्कले, वि. तुमुल रणसद्ध ले। तुमुलो विभौतकद्रो, हे. तुम्बरी. तुपरी कुछ रस्सियाम्। धन्यापेऽपि, मे. तुम्वरी मर- भादयोः, वि. धन्याफे तुम्बरी शुन्याम, लि. तुम्बरी धान्यक पानी, हे. तुर (क) ग. तुरगी चाखगन्धायां तुरचित्तवाजिनोः, में: तरगी त्वक्षगन्धायां तुरगो वाजिचित्तयो, ह. तुरनी चाश्वगन्धायां तुरङ्गचित्तवाजिनो:, वि. तरायण. तुरायणः समः सङ्गः क्रियाहोमस्तुगयणः, अने. तुरुष्क तुरुष्कः सितके म्ने छजातौ देशान्तरऽपि च, मे. तुरष्कः सिद्धके नेच्छजासौ श्रीवासफेऽपि च, वि. अथ तुरष्कस्त देशे श्रीवाससिलयोः, हे. तुरष्क सिलके देशे, त्रि. तुल. तुला साह समानयोः। गृहाणां दारुबन्धाय पीठिकाया- मपीच्यते । राशौ पलशत भायडे, मे, तुला पलपाते रामौ 'भाएं ·१८२ तुलाकोटि-तूप। सादृश्यमानयोः। गृहाणां दारुबन्धाय पीठिकायामपोयते, वि. तुला माने पलभते सादृश्य राभिभाण्डयोः। गृहाणां दारुवन्धाय पोद्याम्, इ. सुलासा हश्ययोस्तुला, लि. सुनाकोटि. सुलाकोटि निभेदेऽव॒ दे सत्रान् नूपुरऽपि र, हे. सुलाधार. तुलाधारस्तुलाराशै मुसि वाणिजके विषु, मे. तुला- धारस्तुलारायौ भवेद, वाषिजफेऽपि च, वि. तुलाधारमुलागणे । वाणिजे, हे. सुवर. तुवरस्तु कषाये स्वात् काचप्रादपयोस्तुयर्यपि, मे. न.प. तुपा धान्यत्वगवद्रोः, मे. न यो धान्यत्वचि स्थानो विभौमक- सरावपि, वि. तुपस्त धान्यत्वचि विभौतके, ई. तुषार. ग.पारस्तु भोकरे भीतले हिम, मे. तपारः शोकर हिम, नि. त,पारः रुद्रपाषाणस्तुपार: शौरा उचाने, अने. सुपारो हिमदेशयोः । मौकर हिमभेद, हे. तुपारो हिमभेदे च भोकरेऽपि हिमऽपि च, वि. खूण. ब्रूणी नोल्यां निषङ्ग ना, मे. लूणी नौल्या तूणो निपग के, वि. बप्पी नीलीनिपनयोः, हे. बूल. दूल' तु त्ये पिचौ। ब्रह्मदारणि, . ब्रह्मदारौ पिचौ ठूलम्, त्रि. बलः पिची भवेत् बल ब्रह्मदारुविहायसो, वि. तूल सबाद, ब्रह्म- दारुणि । अाकाशेऽथ पिचौ न स्त्री, म. बलिका. बलिका कूर्चिकायाश्च यत्रोपकरणेऽपि च, मे. बलिका कथिताऽऽलेख्यकर्चिकालण्यायो', वि. बलिका बलशयमा संवादालेख्थसा च लेसनी, हे. तूवर. बरोऽश्मपुरुष प्रौढ़ास्टङ्ग पोयि च । पुरुषव्यञ्जन- नात समात् कपायरसेऽपि च, मे वरोऽश्मश्रुपुरुप प्रौढ़ानानडुयपि, हे. ववशेऽरमथपुरुष प्रौढ़ापेऽपि च, वि. दूवरो निर्विषाणे गौः नि:श्मश्रस्त वर" पुमान्, अने. वूमन रेणौ च विख्यात जटायां च नपुंसकम्, मे. । . तूम्त ·१८३ टप- . टागोधा-तोक। टणगोधा. टपगोधा चित्रकोले सकलासेऽपि योपिति, म. गोधा चित्रकोले रुमलाये च लचाते, वि. सकलासे चित्रकोले टणगो- धाध्वनि विदुः, हा. टणनाः टिपता धनुपि टणत्व, मे. टणताऽपि टणत्वे सात् टपता कामु फेऽपि च, वि. पापे टणत्व टणता, त्रि. टपता टपले कामुकेऽपि च, हे. टपशून्य, रणशून्यं मल्लिकायां त्रिपु सवात् फेनको फले, मे. टणशून्य मल्लिकायां फेनकोशासिनः फले, हे. त्यापशन्य मलिकायां केत- कवाय फले मतम्, वि. टप. टट लिशायासुदन्यायो स्मरपुःत्रामपि स्त्रियाम्, में, स्ट टपणावत् तर्पवच्च भरेल लिप्मापिपासयोः, ३, टपा. टपा लिशाटपोः स्त्रियाम, में: टपणा. टपणा सवात् तर्पलिशयोः, मे. टपणा लिमापिपासयो, वि. टणे स्प हाधिपामे के, अ. पिपासालोगयोत पणा, अने. ५. टप. नेजन. नेजनः पुसि व सत्रात तेजनी पोलुपये पि, मे. तेजस्. जो दीप्तो प्रभाये च सत्रात् पराकमरे नसोः, मे, तेशो धाग्नि पराकमे। प्रभावर तमोथ, वि. तेजस्विट तमो चले। नवनीते प्रभावेऽग्नौ, हे. तेजः प्रभाघे दीप्तौ च वले शुकऽपि, ग. तेमन. तेमन त्याद्रीकरणे व्यञ्जनेऽपि च, मे. मन व्यञ्जने को दे नेमनी चुल्लि कान्ता, यि. तेमन व्यञ्जने सोदे तेमनी जुलिभिद्यपि, हे. नवन. अथ ते पन देलिकानने। मोहायाम्, मे. तिल. तैतिलो गएडयो मुगिसोवन्तु करणान्ता, मे.देसिलो गण्डके प्रोकन तिल करणानार, वि तिल करणान्ता। तिलो ।

·१८४ . तोका-त्रिका नोका. तो कर्णमले तोक्यो हरित च हरिदयवे, वि. तोक्म कर्णमले तोक्यः सबाद, हरितहरिद यवे, हे. तोक्म कर्णमले मुसि हरितेच हरिद यवे, वि, मे. योव. सोब येणुके प्रतोदे, हे. तो तुमनने येणुकेऽपि च, मे, वि. सोने प्रजनवैणुफे, त्रि. नोदन. तोदन व्यथने तोत्रे, मे, वि, हे. तोयद. तोयदो मुस्तफे मेघे पुमानाने नपुंसकम्, मे. नोयद व ते प्रोक्त सोयदं मुमतकाब्दयोः, वि. तोयधर. अथ तोयधरो मुस्तासनिपणौषधीधने, मे. भवेत् सोय- धरो मेघे सुनिषणौपधेऽपि च, वि. तोयधरो जलधरे सुनिषण्याख्यभेषणे, हे. तैलपो. v. तिलपर्णी. त्याग. त्यागो वजनदानयोः, वि, हे. त्यागो दाने च वर्नने, मे. v. विसर्ग. त्यागिन्. त्यागी दातरि शुरे, मे. शूरे दातरिच त्यागी, वि. वपा लज्जाकुलटयोः, मे, वि, हे. वमु. वपु सोसकरङ्गयोः, हे, मे. त्रयी नयी त्रिवेद्यो त्रितये. न ना, मे. वयो त्रिवेद्यो त्रितये पुरन्धयां सुमतावपि, वि, चे. त्रिवेद्यां विनये त्यौ, त्रि. वाणा तु वायमाणायां रक्षणे रक्षिते लिघु, म. वाणा तु वायमाणायां रक्षिते रक्षणेऽपि च, वि. वाण लाते रक्षणे च नायमाणोपधा- बपि, ई. वाण रक्षितरक्षयोः, लि. वायमाणा वार्षिके स्त्रो रक्ष्यमाणेऽभिधेयवस्, मे. वास. वासो भये मणे दोप, मे. लासो भोमणिदोषयोः, वि. खासो भये मणिदोप, ह. मणिदोष दरे वास., वि. मणिदोषऽपि वपा. त्राण. वायमाए. त्रासः,इ. विक.. विका पसत्र नेमौ सत्रात् त्रिक पडायरे लये, में, वि.

·१८५ विकूट-विसोस। विका पत्र नेमो संघात् विकं पठाधरनये, हे. प्राण्या लिलये विकम् । कूपा स्त्री, वि. विकूट, त्रिकूटं सिन्ध लवणे विकूटः पर्वतान्तरे, मे. विकूट सिन्धु- लवणे विकूटस्तु सुवेलफे, हे. विगतं. विगतॊ गणितान्तरे। देशेऽपि ना घुघु रिकाकामुकाग- नयोः स्त्रियाम्, मे. विगतः सगाजनपदे त्रिगर्मो गणितान्तरे। भवेद घुर्घ रिकायान्तु विगा कामुकस्त्रियाम, वि. विग” गणिते देशे त्रिगती कामुकस्त्रियाम् । घुर्घ याम, हे. विदिव, विदिवा सरिदन्तरे। पुसि खर्ग, मे. विदिवस्खिद- भायासे त्रिदिवा सरिदन्तर, वि. विदिव सुखे। खर्गे च त्रिदिवा , नद्याम, हे. ४ त्रिपुट, त्रिपुटा मल्लिकायाञ्च स्तूक्ष्म लाविरतोः स्त्रियाम्। सती- नके च नोरे च त्रिपुटः समुदाहृतः, वि, मे. लिपुटौ तौरसतीनौ त्रि- पुटा विदोपौ। सूक्ष्म लायां मन्लि कायाम्, 'हे. त्रिवर्ग. त्रिवर्गों धर्मकामार्थ विझलायां कलिके। द्विस्थान- चये सत्वरजस्तमसि चेच्यते, मे, वि. त्रिवर्णक. विवर्णकं गोधुरके त्रिफलायां कटुत्रिके, मे, वि. विव. किस्स गोचरेऽथ विवर्णकम् । व्य पणं त्रिफला, हे. विगत. विभव, ना राजभेदे शलभे पदं भके, मे. विशङ्क: शालभ नृपे। मारे, हे. विशङ्खः शलभे राणविशेषे पदं प्राके, वि. लिशिख. विभिख राक्षसे कौवं खिशूले मएडनान्तर, मे. विशिख सर विद्या स्त्रिशिखो राक्षसान्तर, वि. विशिखो रचस्त्रि- शिख स्मात् किरीटत्रिशूलयोः, है. विशिख स्यात् विलेऽपि, वि. विसोतस्. विसोता जङ्गकन्यायां खोत सत्यन्तरे स्त्रियाम्, मे. लिखोता जङ्ग कन्यायां विसोताः सरिदन्तरे, वि. विखोता जान्नवी- सिन्धु भिदोः, हे.

·बुष्टि-घ। बुष्टि. त्रुटि: स्त्री संशये सल्प सूक्ष्यै लाकालमानयोः, मे. त्रुटि: संशयलेशयोः। सूक्ष्म लायां कालमाने, हे. वात् बुटिः संशये लेश सूक्ष्म लाकालमानयोः, वि. सूक्ष्मै लायां त्रुटि. स्त्री सत्रात् कालेऽल्पे संश- येऽपि सा, अ. देता. वेता युगेऽम्निलितये, मे, वि, है. वेता त्वग्नित्रये युगे, अ. हवनीयादिपु विषु ले ता, इ. नोटि. बोटिः स्त्री कट फले चञ्च खगे मौनान्तरऽपि च, म. बोटिः स्वात् कट फल चञ्च खगमोनविशे पयोः, वि. नोटिश्चञ्च खगा- न्तरे। मौनकट फलयोः, हे. बरङ्गट. तरङ्गट शिययभेदेऽपि धौताञ्जन्याञ्च न इयोः, मे. इटों धौनानन्या. शिष्य भिदौखर, है. बरगट शिययभेदेऽपि धौता- प्जन्यामपि म्म,तम्, वि. वरवक. लाम्बकस्ताम्बधातुः समात् वाम्बकश्च मह खरः, अने. त्वपत्र. त्वक्पत्र तु वराङ्गके। स्त्री कारव्यां च, म. त्वक्पत्र तु बराङ्गके । त्वक्पवीति च कारव्याम्, वि. स्वच्. त्वक् स्त्री चर्मणि वल्क च गुड़त्वचि विशेषतः, म. त्वक चमवल्कयोस्वचे, वि. स्वक् वल्कले चर्मणि च, हे. स्वक स्त्री चर्मगुड़- त्व वोः, त्रि. त्वष्ट. त्या पुमान् देवशिल्पितक्षपोरादित्यभिद्यपि, मे. शिल्पिनि देवानां तथा वध किसूर्ययोः, वि. देवशिल्पिन्यपि वटा, अ. त्विष. विट् कान्तौ वाचि रुचौ स्त्रियाम्, मे. विट कान्त व्यवसाये च जिगौपायर्या रचौ गिरि, वि. विट शोभायां जिगोपायर्या व्यवसाये रुचौ गिरि, हे. विट शोभाऽपि, प्र. थ, पंरक्षणे ममले च साध्वसे च नपुंसकम्। शिलोच्चये पुमानेव कचित्त भयरक्षके, मे. दण्डीशो वरदः कृष्णो वामजानुगतः स्मरः । शौरि- शापि विशालाक्ष, थकारः परिकीर्तिता, त्वदा मा.

·द-दण्ड । द. दः पुमानचले दत्त स्त्रियां शोधनदानयोः। दोपतापर- क्षासु मुमांस्तु दाररि स्म.तः, मे. सरायोऽत्रीमो लादिनी च वाम गुल्मगत- स्तथा। पूलो कुवेरो दाता च दकारो धादिमः स्मृतः, मा. दंश. दंगः कोटविशेषश्च वर्मदंशनयोः पुमान्, मे. दंग: स्यात् खण्डने दोपे दमो मर्मणि कीर्तितः। सर्पक्षतेऽपि सन्नाहवनमक्षिक- योरपि, वि. दंश वर्मणि मर्मणि । दोषे वनमक्षिकायां खण्डने भुजगक्षते, हे. दशः संहननेऽपि च। सर्पक्षते, वि. दशन. दमन दशवर्मयोः, मे, वि. दंशन वमर्द भयो, हे. । दशित. दशितमपि जातदंशेऽपि स्यात् । कवचाचिते, मे. दंशितसु दटवमितियोरपि, वि. दंशितो वमि ते दष्ट, हे. दक्ष. दवस्लिघु पटौ घुसि तामच ड प्रजापतौ। मुनिभेदे हर- पे द्रुमभेदे स्त्रियां भुवि, मे. दक्षः पटौ हरष तामचड़े प्रजा- पतौ। मुनिभेदे ट्रुमे वह्नौ दक्षो दक्षा भुवि स्म ता, वि. दक्षः प्रजापती रुद्रव्यमे कुछ टे पटौ। द्रुमे दक्षा तु मेदिन्याम्, हे. दक्षः प्रजा- पतौ तामच डे हरटपे पटौ, वि मुनिकुछ टयो दक्षः, इ. दक्षिण दक्षिणो दक्षिणोङ्ग तसरलच्छन्दवत्तिषु । भवामे त्रिषु यज्ञादिविधिदाने दिशि स्त्रियाम्, मे. दक्षिणः सरलावामपरच्छन्दा- नुवति। वाचावद, दक्षिणऽवाची यज्ञदानप्रतिष्ठयोः, वि दक्षि- पस्तु परच्छन्दानुवर्ति नि। दक्षऽपसत्र सरलेऽपाचौनेऽप्यथ दक्षिणा । दिक प्रतिष्ठा यचदानम्, हे. दक्षिणा दिशि दाने च दक्षिणः सरलेऽमि च, वि. दग्ध. दग्ध टेन्यलिङ्ग स्यात् स्थितार्कदिभि च स्त्रियाम, मे. दग्ध मटेऽन्यवद्दग्धा स्थितार्कदिशि दर्शिता, वि. दएड. दण्डोऽस्त्री लगुडे पुमान् । वाहभेदे प्रकार कोण- मध्यानयोरपि। सैन्ये कालमानभेदे चण्डांशोः पारिपार्खिके। दमे यमेऽ- भिमाने घ, मे दण्डो यमे मानभेदे लगुड़े दमसैन्ययोः। वहमेदे ·१८८ दण्डधार-दन्तगठ। प्रकाण्डे कोणमन्यानयोरपि। अभिमाने ग्रहे दण्डवण्डामोः पारिपा- चिके, वि. दण्डः सैन्ये दमे यमे। मानगडग्रहभेदेष्वश्ऽर्कानुचरे मथि। प्रकाण्ड लगुडे कोणे चतुर्थोपायगर्वयोः, हे. दण्डोऽस्त्री लगु- ऽपि स्यात्, अ. दण्डौ सैन्यापार्ख गौ, वि. दण्डो दमने सैन्य, इ. दण्डधार. दण्डधारः पुमान् पृथीनाथ प्रताधिपेऽपि च, मे. दण्डधारो यमे भूपे, वि. दण्डधारो यमे राजि, हे. दण्डयात्रा. दण्डयात्रा दिग्विजये संयानवरयात्रयोः, मे, वि. द- एडयाला तु दिग जये। स्याने वरयालायाम्, हे. दिगजये वरयातायां दण्डयात्रा विदु युधाः, हा, दण्डयाम. दण्ड यामस्तु कीनाशे दिवसे कुम्मसम्भवे, वि, मे, दण्ड यामत दिवसे कुम्भजे यमे, हे. दण्डार. दण्डारो वहने भत्तवारणे भरयन्वके । कुम्भकारस्य चकच, मे, हे. दण्डारः परयन्त्रके। कुलालचके वहने दण्डारी मत्तवारणे, वि. कुलालचक वहने दण्डारः परयन्त्रके, हा. दण्डिन्. दण्डौ यमे हा:स्वसदण्डयो:, हे. दत्त. दत्तं विश्रापितेऽविते, वि. दत्तं 'वित्राणितेऽच्चिने, मे. विस्ष्ट रचिते दत्तम्, त्रि. दधि. दषि गोरसभेदे स्वात् तथा श्रीवासवासयोः, हे. दधि चोरोतरावस्थाभावे श्रीवासवासयोः, वि, मे. दन्त, दन्तोऽद्रिकटफे कुशे दानेऽयौषधौ स्त्रियाम, मे, दन्तो दमनमानुनोः। दन्तोषध्याम हे. दन्तो निकुञ्ज दशने दन्तः सामुनि कथाते। दन्तौ स्यादौफ्धीभेदे, वि. दशने शैलटने च दन्तः स्यादौषधौ स्त्रियाम्, त्रि. दन्तधावन. दन्तधावनः खदिरे दन्तशुद्धौ नमुसकम, मे. दन्तमठ, स्यादन्तशठो जम्बोरे कपिय कर्मरगके। नागरी ऽपि च पुमान् स्याच्चाङ्ग याच्च योपिति, मे. दन्तश्ठा स्याजम्बौरे का .

·१८८ दन्तर-दर्दर। पित्ये फर्म रङ्गके। नागरऽपि चाङ्गेथी स्मता दन्तश्ठा बुधैः, वि. दन्तगठः पुनः। जबोरे नागरच कम रङ्गकपित्ययोः, हे. अम्ललोणा दन्तगठा ना जम्बीरकपिस्वयोः, लि. दन्तर. दन्तरस नसरदे नथोन्नतनते विपु, मे. दन्तर वाचा. वद्विद्यात् विपमोन्नतदन्तयोः, वि. दन्तुरः उन्नतदन्त विपमे, हे. दन्दशूक. दन्दशूकस्व पुलिङ्गो राक्षसे च सरोस्पे, मे. दन्द-. शूकोऽहिरघसोः, वि. दन्दम्यूकस फणिरक्षसोः, हे. दम. दमस्तु दमथे दण्डे कर्दमे दमने पुमान्, मे. दमः सबाद, दमये दण्डे कर्दमे दमनेऽपि च, वि. दमः सत्रात् कर्दमे दण्डे दमने दमथेऽपि च, हे. दमो दमथ दण्डयोः, त्रि. दमथ. दमथस्तु पुमान् दण्डे दमे च परिकौन्तितः, मे. दम- थो दमदण्डयोः, वि. दमथो दमके दगडे, हे. दमन. दमनः पुष्पधौरयोः, मे. दमनः कुसुमे वोरे, वि. दमनो वौरमुष्पयोः, हे. दम्मत केतवे कल्क, मे, वि. दम्भः कल्क कैतवे च, हे. दम्मः केनवकल्कयोः, त्रि. दया. दया हिंसानुकम्पयोः, अने. दर. दरोऽस्त्री साध्वसे गर्ने कन्दरे त दगै स्मना। दगऽव्यय मनागर्थे, मे. दरः साध्वसगरीयो । कन्दरे तु दरीमाहुरीपदर्थे दरा- व्ययम्, वि. दरः स्यात् भयगर्सयोः। दरी तु कन्दरे, हे. दरोऽस्त्रि- यो भये खने, अ. दर छिद्र दरो भयम, अने. दरद. दरत् स्त्रियां प्रपातेऽपि भयपर्वतयोरपि, मे. दत् प्रपा- ताद्रिभये, वि. दर्दर. दर्दरः पर्वते पुसि विप्वीपनभाजने, मे. दर्दरस्त गि- रावौपद, भग्नवस्तुनि वाचावत, वि. दर्द: समाद, ईषनग्न गिरावपि, .

·ददुर दनादक। दईर. दईरस्तोयदे भेके वाद्यभाण्डाट्रिमदयोः। ददुराच- ण्डिकायां सवाद, ग्राममाले नसकम् मे. दरसोयदे भेके याद्यभा- ण्डाद्रिभेदयोः। दईरा चण्डिकायाञ्च ग्रामणाले तु ददुरम, वि. द- दुरो भेकमेधयोः । वाद्यभेदे लभेदे द१र ग्रामजालके। दर्द रोमा, हे. वाद्यमेघौ च ददुरी, वि. दर्प. दपः कन्त वामप्य हसतो, मे. दऽकारक सूर्योः, वि. दाँ मगमदे गर्व, हे. दर्भ. दर्भ: ग्रन्य कुशऽपि च, हे. दौं. (यो) दो स्त्रियां सजाकायां फाणायामुरगसा च, मे, दबों भवेत् खजाकायां मायामुरगसर च, वि. दौं फणावोः, हे. दर्य. दर्शस्तु सङ्गमे सूर्यवचन्द्रयोरवलोकने । पक्षान्त वैदिक- विधौ दर्शश समुदाहृतः, वि. दर्शः सूर्येन्द्र सङ्गमे। पक्षान्त ऽयौ दर्शने च, हे. दर्यस्तु सत्रादमावस्या यागभेदावलोकने, मे. दर्शक. दर्शक: सात् प्रतीहारे दर्शयिटमवीणयोः, मे, वि. दर्शको दर्शयितरि प्रतौहारप्रवीणयोः, हे. दर्शन. दर्शन नयनवानरहिधर्मोपलचिषु। शास्त्रदर्पणयोश्च, मे, वि. दर्शन दर्पणे धर्मोपलव्धयो दिशास्त्रयोः। समलोचनयोश्चापि, हे. दर्शन वर्णमुकुरचक्ष शास्लोपलश्चिा, नि. दल. दलमुत्स धखण्डयोः। शस्त्रीच्छदेऽप्यवद्रव्ये पवेऽपि, मे. दल' प्रास्त्रीच्छदोत्म धाबद्रयेर खण्डपर्णयोः, वि. दल रखीच्छदेई- पर्णयोः। उत्स धाववस्तुनि च, हे. दलाढक. दलादकः स्वयं जाततिले एनवान गैरिके। फेनखात- कयो र्नागकेशरे च महत्तरे, मे. दलाढकस्तु कुन्दे समात् करिकर्ण शिरी- पयोः। स्वयं जाततिले फेने सातफे नागकेसरे। वातायां निका- याच गैरिफे च महत्तरे, वि. दलाढकोऽरणप्रतिले गैरिफे नागकेसरे। फुन्दे मातरे झेने करिकर्ष शिरीपयोः । . . वानरायां खातके नाम्, ·दलामल-दसत्र। 26 हे. प्रश्नो कुन्द दलाढ़क, त्रि. दलामल. दलामल मरुवके दमनेऽपि नपुंसकम्, मे, दलामल दमनके तथा मरुवफेऽपि च, वि. दलामल' पुन दमनके मरककेऽपि दव. दवदावौ तु वनवह्नौ वनेऽप्य भौ, मे. दवो दाव इति ख्यातः वनाग्निवनयोरपि, वि. दवदावौ वनानले। वने, हे. दवदावौ यना- रणाबन्दी, अ. वनारुणयानलौ दावौ, अने. काननेऽपि दवदावो, 'ह. दशन. दशनः मिसरे दन्त कवचे तु नपुंसकम्, मे. दशनः कवचे दन्ते दानः शिखरेऽपि च, वि. दानोच्छिष्ट. दशनोच्छिष्टः पुसि स्यान् निवासेऽवरखुम्बयो:, मे. प्रथ स्थाद्दशनोछिटो निशामेऽधरचुम्खयोः, वि. दशनोच्छिटो नि:शासे चुम्बने दन्तवाससि, हे. निखासो दशनोच्छिष्टः चुस्खे दन्तच्छदेऽपि च, त्रि. दशपुर. विदु र्दभमुर देशे मुस्तायां पत्तनेऽपि च, वि. दापुर पत्तने स्थान् मुस्तायां नौरदन्तरे, हे. अथो दशपुर देशे पुरोऽपि स्थान नपुंसकम्, कि. दशमोरथ दशमीस्थो नरवीर्य स्थविरोऽप्यन्य लिङ्गकः, मे. दन- मोस्यं भथ्वीजे स्थविरेऽपि प्रचक्षते, वि. दशमीस्थः स्थविरे स्यात् धौणरागे मताशने, हे. दशमौस्यौ धौण रागद्धौ, अ. दशा. दशाऽवस्थादोपवत्तों वस्त्रान्त भूमि योपिति, मे. दशा धाववस्थायां वस्त्राशे सुत्र दशा अपि, वि. दशा व ववस्थायां दशास्त वसनाचले, हे. दगाऽवस्थानेकविधापि, अ. कर्मविपाकोऽपि दशा गति: स्मते, ह. दम्म. दस्मस्तु यजमाने स्वाद, अपि चौरे हुताशने, मे, वि. दमस्तु हव्यवाहे सबाद, यजमाने मलिम्क्ष,चे, हे. दसुत्र. दमाचौरे मुसि रिपो, मे. दस्त्रः सोने च पालो च, वि. दसत्रः प्रत्यर्थिचौरयो:, हे. दसूत्र तस्करवैरिणी, वि.

·का दख-दाया दस. दखः खरेऽश्विनौसुते, मे. दसः खरो दसौ रव: सती. हे. दखः सरे चाखिनयोः, वि. दहन. दहनश्चित्रके भल्लातकेऽग्नौ दुष्टचेष्टिते, मे. दहनश्चित्रके वङ्गौ भल्लाते दुश्चेष्टिते, वि. दहनो दुष्टचेष्टिते। भल्लाते चित्रकेऽग्नौ च, हे. दहर. दहरो मूपिकायाश्च स्वल्प भातरि वालके, मे, वि. दहरो भूपिकास्वल्पनात्रो डिखेच, हे. दाचायणी. दाक्षायणी त्वपर्णायामश्विन्याहुबडुष स्त्रियाम्, मे. दाचायणीत्यपर्णायां रोहियो तारकासुच, वि. दाक्षायणप्रमायाञ्च भ' च। रोहिणवाञ्च, हे. दाक्षिणात्य. दाक्षिणात्यो नारिफेरे विषु दक्षिणदिग्भये, मे, दाडिम. दाडिमस्तु विलिङ्गः सबाद, एलायां करके त्रिपु, मे. दाडिमः करफैलयोः, वि, हे. दाढ़ा. दाढ़ा दंष्ट्राभिलाययोः, वि, हे. दासह. • दानवस्तु पुमान् कालकण्ठचासकपक्षिणो: मे. दापचः कालकण्ठे समाद, दाबहानकेऽपि च, वि. दापहः कालकण्ठके। चाराफेऽपि, हे. दानइचातफेऽपि च, वि. दान. दान गजमदे त्यागे पालनच्छेदशद्धिषु, मे, वि. दान' मतगजमदे रक्षणछ दशद्धिषु । विवाणनेऽपि, हे. दान गजमदे नमागे खगडने रक्षोऽपि च, वि. दान. दान दातरि विकान्त, मे, वि. दान्त दान्तस्तु दमिनेऽपि भगत् सपाल पामहे विपु, मे. दाय. दायः सोलुण्ठभापणे। विभक्तव्यपिटद्रव्ये तथा हरण- दागयो., मे. दायो दाने यौतुकादिधने सोष्ठ,एडभापणे। यिभाव्यपिट- द्रव्ये दायमाड मनीषिणः, वि. दायो दाने यौतुकादिधने सोलु गठ- भाषणे। विभक्तव्यमिदाने विरोपनन्यौ दायो भागाईपिट- रिक्षेच, इ.

·" दायाद-दासेरक। दायाद. दायादव भवेत् पुंसि सपिण्डे तनयेऽपि च, मे. दा- यादो जातिपुत्त्रयोः, वि. दायादौ सुतसपिण्डौ, हेः दायादौ सुत- बान्धवौ, अ. दायादो बान्धवः प्रोको दायादस्तनयो मतः, अने. दाया- दस्तुक्सपिएडयोः, ह. दारक. दारको बालकेऽपि सबाद भेदके त्वभिधेयवत्, मे. दारको भेदकेऽपतये, वि. दारको भेदके पुत्र, हे. दारद. दाग्दो विपभेदे सवात् पारदे हिङ्गले पुमान्, मे. दारदो विपभेदे माद हिनले पारदेऽपि च, वि. दारदो विपभेदे सात पारदे हिङ्गलेऽपि च, हे. दारु. दारु स्यात् पित्तले काठे देवदारौ नपुंसकम्, मे. दार स्थावदार च, वि. दारु काठ निगद्यत, अने. दारुण. दारुणो रसभेदे ना त्रिषु त स्याद भयावहे, मे. दायों (ौं). दार्यों दारुहरिद्रायां तथा गोजिटिकौषधी, मे. दाओं दाएहरिद्रायां देवदारुहरिद्रयोः, वि. दावौँ स्थाद्देपदारुणि । हरिद्रा- द्वितये चापि, हे. दाय, . दास. दामी पायाभुजिष्ययोः। दासो भतरे च यूद्र च ज्ञातात्मनि च धीवरे, मे. दामः शूद्र दानपावे इत्यधीयरयोरपि। दासी चेद्यो र भिण्टया च, वि. दासो धौपरभतायोः । रपले दानपात्रे च दासी एटापि यपि, हे. दासो विधार्थचेटयोः । रिट्याश्च दासी, वि. दामेर, दागे दारिकापरात्र विपु पुसि कमेलके, मे, दागेरो दासिकापुवे दामेरः सत्रात् कमेलफे, यि दासेर उष्ट्रे घेटे च, हे. दासी- सुनोष्ट्रौ दासेरौ, वि. दासेरक दागेरफास्स कम्भे दामीमुवे प धीवरे, मे. हा सयात् करभे दागोपुर च धोयरे, वि उष्टे दामोसते क्षेत्र दय. स्मृतः, हा.

·२०४ दिगम्बर-दिष्ट । दिगम्बर. दिगम्बरः समात् धपणे नग्न तमसि शहरे, मे, वि. दिगम्बरस्तु शङ्करे। अन्धकारे क्षपणके साइवरहितेऽपि च, हे. दिग- बरोऽन्धकारेच, वि. दिग्ध, दिग्धो विपासवाणे सत्रात् पुसि लिऽन्यलिङ्गक, मे. दिग्ध विपातवाणे सवाद, दिग्धो लिप्तार्थकेऽन्यवत्, वि. दिग्धो लिप्ते विषाक्त पौ प्रहस्नेहयोरपि, हे. दिग्ध लिप्त विपात च, वि. दिनि. दिति दैत्यजनन्याश्च खण्डनेऽपि च योपिति, मे. दिति- दैत्रमातरि खण्डने, हे. दिमिः समात् खण्ड नेऽपि च, वि. दिती ख. ण्डनदै वाम्ब, वि. दिव. दयौः स्वर्ग च गगने, मे. द्यौः स्वर्गनभसो, हे. दिव. दिवं स्वर्गऽन्तरीक्षेच, वि. दिवं खे विदिवे वने, हे. दिव' कीव तयोः स्म तम्, मे. V. दिव. दिवाभीत. दिवाभीत: कुम्भिले समाद, उल के कुमुदाकरे, मे, वि. दिवाभोत: काकरिपो कुम्भिले कुमुदाकरे, हे. दिवाभीत उल के सत्रात् कुम्मिले कुमुदाकरे, वि. दिवौ (वो) कस्. दिवोकाच दिवौकाश्च पुसि देवे च चातके, मे. दिवौकशातफे सुरे, वि. दिवौकसौ। चानकस्तिदशथापि, हे. सारङ्गा- 'च दिवौकसः, भ. दिव्य. दिव्य लवने धावां स्त्री वलौ दिविभवे विषु, मे. दिव्यं लवन के दिव्य वलौ दिविभयेऽन्यवत् । पामलक्यां स्म ता दिव्या, वि. दिव्य यागुलवायोः। नभये दिव्याऽमनफ्याम, हे. दिव्यचक्ष,स्. दिव्यचक्ष: सुगन्धसत्र भेदे नाऽन्ध सुलोचने, मे. दिव्याधुः मगन्धसर भेदेन्धेि च सुलोचने, वि. दिव्यचक्ष स्वन्धे सुलोचने ! सुगन्धभदे, हे. दिष्ट. दि दैये पुमान् काले, मे. दिष्टं दे ये दिटस्वनेहसि, ३. दिट दैये पं काले सवा दयः, वि दिष्टं दैवेऽपि न यो, भ. .

·दिष्टि-दु:स्पर्थ। दिष्टः कालोपदिष्टयोः, वि. दि दैवेऽपि कोनितम्, हा. दिष्टि. दिष्टि सुत्परिमाणयोः । स्त्रियाम, मे. दिष्टिरानन्द माने च, हे. दिष्टिः परीमाणमुदोः, वि. परिमाणसुदो दिष्टि, वि. दिया. दिया ह मङ्गले मे. दौदिवि. दौदिवि र्ना धिषणोऽन्ने नदस्त्रियाम्, मे. दौदिविधि- पणानयोः, वि. दोन. दौना स्त्री मूषिकस्त्रियाम् । वाचत्रवह,र्गते भने, मे, दीना भूपिकयोपायाँ दुर्ग ते कातरेऽन्यवत्, वि. मूपिकाऽपि भवेद दौना, हा. दीप, दीपः प्रदीपोत्तरीये लतायां लोचमतके, मे. दीपक. दीपक वागलझारे वाचावद्दीप्तिकारके, मे. दीपक वा- गलङ्कार दोपको दीप्तिकारके, वि. दीपक बादलङ्कतिः । दीपको दीप्तिकद्दीपौ, हे. दीप्तः दीप्त निर्भासिते दग्ध पलिते, मे. दीप्त नि रिते दग्धे, हे. दीप्तं निर्भासिते दग्धे वदन्ति वलितेऽपि च, वि. दीप्यक. दीप्यकश्चाजमोदायां यवानौबर्हिचूड़योः, मे. दीप्यकचा- जमोदे स्वाद, सवानीवर्हिचूड़योः, वि. दोप्यक वजमोदके। मयूरभिसा- यवान्योः, हे. यवान्यामपि दीप्यकः, अ. दीर्धाध्वग. दीर्घावगः पुमानु लेख्यहारे त भेद्यवत्, मे. दीर्घा- ध्वगः शृङ्गलके लेखकारे तु भेद्यवत्, वि. दौर्षाधगः क्रमेलके । लेखहा- रे मानागे वात्स्यायनसुरेभयो, हे. दीर्घाश्वगः सत्राद, उष्ट्रऽपि, वि. दीर्घायुस्. दीर्घायुः शाल्मलीरचे वायसे जीवकद्रुमे। मार्क- ण्डे ये च पुसि सात् चिरजीविनि वाचवत्, मे. दोघायु पिः काक- व शाल्मलिः, वि. दीर्घायुः शाल्मली काके मार्कण्डे येऽतिजीविनि, वि. दीर्घायु जीवके हिके। मार्कण्डे ये शाल्मलित, हे. दीर्ण. दीर्ण विदारिते भोते, मे, दौर्ण दारितभौतयोः, वि. टुःस्पर्य कुस्पर्शो धन्धयाझे ना .कण्टकार्यवां सियां, विषु। घर- .

·दास्थ-दुर्जात । स्पर्श, मे. टुःस्पर्माख्या सरस्पर्श कण्टकार्यां च यासफे, वि. दुःस्य, दास्यः स्याद्दर्गते मूर्स दुःखेन तिष्ठति त्रिपु, मे. 'स्थागते मर्स, वि. दुःस्थो दुर्गतम र्खयोः, हे. दुकूल. दुकूल वक्ष्णवस्त्र सवात् चौमे, मे, दुकूल तु चौमे सूक्ष्मांशुफेऽपि च, वि. दुक्ल सूक्ष्मवाससि। चौमवस्त्र, हे. दुफूल स्वावस्त्रेऽपि च, त्रि. दुग्ध. दुग्ध प्रपूरिते क्षौरे दुग्धी चौराविकोपधौ, मे. दुग्ध प्रपूरिते चोरे, वि. दुग्ध चौरे पूरिते च, हे. दुग्ध क्षौरे प्रपूरिते, त्रि. 'दुग्धतालीय. दुग्धतालीयमितेरसद, दुग्धामचौरफेनयोः, मे. दुग्ध- नालौयमितेरतद, दुग्धाने दुग्धफेनके, वि. दुग्धतालीय दुग्धामदुग्धफे- नयोः, हे. दुन्द, भि. दुन्द भि: मुमान्। वरुणे दैत्यभेयोंश्च स्वाक्षविन्द- त्रिकद्दये, मे. दुन्द,भि दितिजे भेयामचविन्द, विकहये, वि. दुन्द, भिस्त भैर्यवां दितिसुते विपे। प्रक्षविन्द,विकइन्द, हे. स्थान भेर्या दुन्द - भिः. पुसि सबादचे दुन्द,मि. स्त्रियाम्, अ. बुन्द भि नत्रभेदेऽपि, त्रि. बन्द दुन्द भिरक्ष तु दुन्दुभिः सत्रात्तथान कः, अने. दुर् दुनिषेधे च दुष्रे च, मे, दुः सत्रात् कष्टनिषेधयोः, वि. दुरदर. दुरोदरं दूव्रतभेदे टूतकृत्पणयोः पुमान्, मे. दुगेदरः पुन ते दूतकारे पणेऽपि च, हे. दुरोदरो दूवतकारे पणे दूपते दुरोदरम्, अ. पणेऽक्षे कितवे नवे दुरोदर इनि स्मृतः, अने. दुर्गति, दुर्गति नरके न:स्व स्त्री, मे. दुर्गति नरके नै.ख, वि, त्रि. दुर्गतिः। नरके नि:स्खतायाञ्च, हे. दुर्ग. दुर्गोमानौल्योः स्त्री दुर्ग मे विपु, मे. दुर्ग भवेद दुर्ग मे तु दुर्गा सत्रान्नीलिकोमयो, हे. दुर्ग: समाद, दुर्गमे दुर्गा गौरौनौलि- कयोरपि, वि. दुर्शान, दुर्जात व्यसने कोबे सम्यग जानेऽन्यलिन्न कम्, मे. दुर्जातं .

·दुईर-दूष्य। ध्यसने प्रोक्तमसम्यग जानवस्तुनि, वि. दुर्जात व्यसनासम्यग जातयोः, हे. दुर्जात व्यसनेऽपि च, त्रि. दुईर. दुईरः पुसि नरकान्तरे सवाद, ऋषभौषधौ, मे. दुईर' वाचावद, दुःखधायर म्यादृपभौषधे । दुईरः, वि. दुईरस्व पभौषधौ । दुःखधार्य, हे. दुर्नामन्. दुर्नामाऽख्या तिरादजदीघकोशिकयोरपि, वि. दुर्नाम क्लोवमर्थसि। सबादीर्घ कोशिकायां स्त्रो, मे. दुर्नाम पुनरसि। दु- र्नामा दीर्घकोशी सत्रात, हे. दुर्मुख दुखः कपिभिन्नागभिदो ना मुखरे त्रिपु, मे, 'दुर्मु- खो नागराजेऽपि मुखरे वानराखयोः, वि. दुर्मुखो मुसरे नागराज वाजिनि वानरे, हे. सर्पऽपि दुमुखः, वि. दुर्लभ. दुर्लभस्त्रिषु दुष्पापेत्र कच्छ,रे, मे. दुर्लभः कच्छ रे यो दुष्याप वल्लभेऽपि च, वि. दुर्लभः कच्छ र प्रिये। दुप्पापे, हे. दुर्लभः कच्छर काम्य, वि. दुर्वर्ण. दुर्वणे विष्वसवर्ण क्लोवमैलेयरूप्ययोः, मे. दुर्वर्णञ्च कुवणे स्थाद, बालुके रणतेऽपि च, वि. अथ दुषणे कलधौतकुवर्णयोः हे. दुर्व रजतेऽपि स्यात्, त्रि. दुर्विध. दुर्विधो वायलिङ्गः सत्राद दुर्गनेऽपि सलेऽपि च, मे. दु- विधो दुर्गत खले, वि. दुर्विधो दुर्जने निःस, हे. दुविधौ खलदुर्गतौ, त्रि. दुलि. दुलिः स्त्रियां कमन्यां ना मुनौ, मे. र. डुलि. दुष्कक, दुष्कको गन्धकुष्या सत्राट विहाराद्यव काप, मे, वि. इछ,. दुध, स्याद, दुर्बलेऽधमे, वि. दूत्य. दूत्य दूतखभाषे च भावे कर्मण्य पि स्म तम्, मे. दूषिका. दूषिका बलिकायाश्च मले सवाल लोचनसत्र च, मे, दूपिका बलिका स्मना। नयनसत्र मलेऽपि सत्रात, हे टूष्य दूष्य त्रिषु पाणये कीव वस्त्रे च तह,हे, मे, दृष्यन्त .

·. २०८ दृग्भ-देव। दूषणीये सवाद दूष्य वस्त्रे च तह, हे, वि. दूष्य वाससि तह,हे। दूप- णीये, हे. निन्दले वस्त्रगृहे दूष्यम्, वि. दृग्भ, दृग्भ : स्त्री सर्पवज्वयोः, मे. दृम्भ : पन्नगवज्जयोः, वि. हरभ : पवौ भास्करे च, हे. दृढ़ दृढ़ स्यूले नितान्त च प्रगाढ़े बलवतत्रपि, मे. दृढ़ः स्थूले भशे शक्त प्रगाढ़ऽपि दृढ़ो मतः, वि. दृढ़ः शक्त भशे स्यूले, हे. भक्त- स्थूलो लिषु दृढ़ौ, अ. दृति. इतिधर्म मुटे मास ना, मे. इतिश्चर्मपुटे झप, वि. 'हर, दृक् स्त्रियां दर्शने नेते युद्दौ च त्रिषु वीक्षके, मे. हग दर्शने लोचने च दृग् बुद्धौ वीक्षकेऽपि च, वि. दृग् दृष्टरि दर्शनेऽध्यक्षे, हे. हा जाने जातरि त्रिपु, अ. जाने च लोचने दर्शने च दृक्, त्रि. दृशान: दृशान जोतिषि प्रोतं दृशानश्च विरोचने, वि. हान जयोतिषि लोब पुलिङ्गः समाहिरोचने, मे. दृपद: हपद, निप्पे पणशिलापट्टमस्तरयोरपि, मे. दृषद्, पेषण- पट्टे बाद दृपद, पाषाणमात्रके, वि. दृपद, पापाणमात्रके । निष्य पणार्थ- पट्टे समात्, हे. हपहती. दृपहती नदीभेदे कातवायन्यामपि स्त्रियाम्, मे. दृधान्त. दृष्टान्त उदाहृतो। शास्त्र च मरणे, मे. सरावदाहती। शास्त्र, हे. दृष्टान्तावुभौ शास्त्रनिदर्शने, अ. दृष्टि, दृष्टि. स्त्रियां बुद्धौ लोचने दर्शनेऽपि च, मे, दृष्टिनेऽक्षिण दर्शने, हे. हरि धौदर्शनाचिषु, वि. दृष्टिरक्षिण तथा मतौ, अने, देव. देवो मेघ सुरे राति सान्नपुंसकमिन्द्रिये । देवी सताभि- घकायां तेजनौटकायोरपि, मे. देवः सुरे घने राजि देवमाख्यातमिन्द्रिये । देवी भट्टारिकायाश्च तेज नीस्पृकयोरपि, वि. देव' हषीके देवस्तु नृपतौ नोयदे सुरे। देवी सताभिपेकायां तेजनीस्पृश्योरपि, ई. मेघ राभि सुरे देवः, लि. पर्जन्ये राजि गीर्वाणे व्यवहतरि भर्तरि। मूर्ख बले हटान्तः ·घोपके। । . च, देवताए-दैतवारि। २०८ जिगीषौ च देवोक्ति नरि कुष्ठिनि, अने, देवताड़, देवताड़ा सैहिकेये जीमूने च जनापने, मे. देवसाइत सेंडिकेयग्रहे चापि देवनाड़ो हुताशने, वि. देववाड़ो घोप- ऽग्नी राही, हे. देवन. देवन व्यवहारे सात् जिगोपाकीड़योरपि। देवनोऽचेषु मुसि सात, मे. देवन व्यवहारे सवात् जिगोपाकीड़योरपि। राक्षेषु देवनः प्रोक्त , वि. देवनोऽऽऽथ देवनम्। व्यवहारे जिगोपायां कीड़ा- याम्, हे. क्रीड़ादावपि देवनम, प्र. कौडादौ देवन नाऽक्षे, त्रि. देवमणि. अथ देवमणि भगऽखावत के सुभेऽपि च, मे. देय- मणिः शियेऽश्वस्य कण्ठायते च कौस्तुभे, वि. देवमणि विष्णु वयोमणी अवस्य कण्ठावते देवयु, देवयु चालिङ्गस्तु धार्मि के लोकयालिफे, मे. देवयु- र्धामि के स्यातो देवयु लोकयाबिके, वि. देवरक्ष. देवरक्षः सप्तपर्व मन्दारादिषु गुग्ग लौ, मे, वि. देव- रक्षो मन्दारादौ गुण लौ विपगच्छदे, हे. देवसहा. भयेद, देवमहाभिण्या सूते दण्डोत्पलीमधे, वि. देवसेना. देवगेना तु वज्विाएः । सुतायामपि मेनायो देवता- नाच योपिति, मे. देवमेनेन्द्रवाहिन्या गेनायाच दिवौकसाम्, वि. देव- सेनेन्द्रकन्यायां सैन्य दिविपदामपि, हे. देष्ण,. देण, सरि दुर्गमे, म, वि, हे. देच्यावा. देहयावा यमपुरीगमने भोगनेऽपि च, म.रे. देश्याला भोगने सात् ससान्तागमपि प, पि, दयावाने घसी, वि. दैत्य, देतोऽमुरे मुगयान्तु दैत्या चण्डीपधायपि, में, पि. दैतमोऽमुरे मुगैपधौ, हे. दैत्यारि. देवारिः. पुसि सामान्यदै ये घ गढ़वा, मे. देवारिखिदो विपर, यि.

·दैवज्ञ-द्रय । २१० दैवज्ञ. दैवतो गाके पुमान्। देवा गणिकायां सी, मे. दैवजो गणकेऽपि च, वि. दोग्ध,. दोग्धाऽर्थोपजीविकवी वामगोपालयोः पुमान्, मे. दोग्धा गोपालके वत्से कवौ अर्थोपजीविनि, वि. दोग्धा गोपालवन्पयोः । अर्थोपजो विनि कवी, हे. दोग्धा गोपे कवौ वत्मे, लि. दोला. दोला नौन्यां यानान्तरेऽपि च, में. दोला यानान्तर नील्याम्, वि. दोष(पा). दोपः स्थाइ पणे पापे दोषा रात्रौ भुजेऽपि च, में, वि. दोपा रात्रौ च तन्मने, मे. दोपा रात्रिमुख रातो अनाऽनव्ययमप्यसौ, वि. दोपा निशि निशामुखे, हे. दोपञ्च. दोपनः माजवैद्ययो, हे. दोहदलक्षण. दोहदलक्षणमुक्त वयःसन्धौ च गर्भ च, मे. दोहद- नक्षण गर्ने सवात् सन्धौ यौवनस्य च, हे. दोहदलक्षण गर्भ वय:- सच हश्यते, ति. दौर्वोप. दौ»ण सृष्टपणे स्थाद, दूर्वाया: सुरमेऽपि ८, मे, वि. दौणं बष्टपणे स्याइरितालौर सेऽपि च, हे. इन लौषमनि गमने च । ना ज्वलने, मे. घरग्नौ दि- योऽपि स्यात्, वि. दुध दिने वनौ, हे. दुवति. दुवतिः स्त्री रश्मिशोभयोः, मे. इप्रतिश्च शोभादौधि- त्योः, हे. धम्न. डाम्न वित्त बलेऽपि च, मे. घम्न वित्त पराक्रम, वि. दुनम्न द्रविणवद्धनौजसोः, हे. दुग्न बले धने, वि. इचवन्. वा त्वभिनवे भानौ, वि. दरो दनौस्तिदशालयविदशवम नो योपिति, मे. दयौः वर्ग- सुरवम नोः, वि. दौस्तु खंगै विहायसि, हे. व. द्रवः प्रद्रावनर्म हो । रसेऽपि, मे. द्रयः प्रद्रावरसयो- ..

·v. द्रवन्तो-द्रुम। गतौ नमणि विद्वे, वि द्रवो विद्रवनम पोः। प्रभाये रसगतोच, हे. द्रवन्ती. ववन्तौ च द्रवन्त्यपि। नद्यामोपधिभेदे च, हे. v. सवन्ती. द्रविण द्रविषं न इयो विते काञ्चने च पराक्रम, मे, द्रविणं काश्चने वित्त द्रविणञ्च पराक्रमे, वि. द्रविणन्तु बल धनम्, प्र. द्रविष. द्रव्य द्रव्यं सत्रात् पित्तले वित्ते पृथयादौ च विलेपने। कौवे च भेषजे भवेत्र द्रुविकार व वाचावत्, मे. द्रव्यं स्याद, द्रविणे भवेत्र पृथिव्यादौ च पित्तले। भपजे चापि विनये जतुद्रुमविकारयो', वि. द्रव्यं भवेत्र धने मादी अतुद्रुविकारयोः। यिनये भेषजे वीर्यो, हे. द्रव्यं भवेत्र गुणाश्रये, अ. भेषने द्रुविकारे च द्रव्यं भवेत्र च पित्तले, वि. द्रावक. द्रावको ग्रावभेदे माद, विदग्धे मोपकेऽपि च, मे. द्रायकस्तु मिलाभ दे सपाद, घोषकविदग्धयोः, हे. द्रावकतु शिलाभेदे विदग्धे घोपकेऽपि च, वि. ट्राविड़, द्राविड़ो हे अभिव्नाने समामि धमुख्थयोः, म. द्रावि. सः समानानपद वेधमुख्यकसानयोः, वि. द्रुघण द्रुधणो मुहरऽपि सबाद, द्रुहिणे च परखधे, मे, वि. द्रुषणः पर्श वेधसोः। मुहरेऽपि, हे. द्रुप. द्रुप चापेऽलिनि गुणः । द्रुण्यम्य द्रोणी कच्छप्योः, मे. द्रुषं चापे च खन्ने टुणो दृसिकमङ्गयो । द्रुणो कच्छपिकायाञ्च जल- ट्रोग्यामुदाचता, घि. द्रुणः साद, राधिके भने ?णं चापलपाणयोः। द्रुणी का जलद्रोणयाम्, हे. द्रुणोऽलि: कच्छपी टुणे, वि. द्रुत. द्रुत विषु। शौघ विलोने विद्राणे, मे. द्रुत पोपविली- नयो, हे, नि द्रुत शीघ्र विलीने च विद्राणे चाभिधेयवत् वि. ट्रम. द्रुमो महोरहे पारिजाते किम्ण रुप ध्वर, मे. द्रुमसरी पारिजात द्रुमः किम्प रुपेर, वि. द्रुमख पादमै पारिजाते किम्प - गडर, हे. द्रुमो यक्षेवरे रहे, ति ट्रमो रचप शैलेष. पाने. - - ·दू-द्विज। २१२ दू. द्रुः स्वर्ण कामरूपिणि, वि दू' कामरूपिणि वर्ण, हे. द्रोग्य. द्रोणोऽस्त्रियामाढ़के समादाढ़कानां चतुष्टये। पुमान् कृपोपतौ दग्धमाके स्त्रो नौरदन्तरे। तथा काष्ठाम्ब वाहिन्यां गवाद- न्यामपोष्यते, मे. द्रोण कपोपतौ रुपणकाके समादाढ़ऽपि च । आढ़- कानां चतुष्के च द्रोणी स्यान्नीबदन्तर । 'द्रोणी काष्ठाव,वाहिन्या गवा धासभुन स्थिती, पि. द्रोणः पार्थ गुरौ काफे माने द्रोणी व नोति। नौभेदे शलभेदे च, हे. अथ द्रोण, काकेऽपि, अ. गावेऽम्ब वाहिन्यां शैलसन्धौ च योपिति । द्रोणी न स्त्री मानभेदे द्रोण, काकः कपोपतो, त्रि. द्रोणः सत्रात् कौरवाचाय? द्रोण: काक इती- रितः। द्रोणो गिरिविश पश्च द्रोण: स्याच्चतुराढ़क', अने. द्रोहाट. द्रोहाट: कथितो गाथाप्रभ दे मगलुब्धके। वैडालवतिके च, मे, वि. द्रोहाटो मृगलुब्धके। चतुष्पदीप्रभेदे च विडालबनिफेऽपि काठ . हार वन्द रइत्र कलहे तथा मिथु नयुग्मयोः, मे. हन्दो रत्र कलहे इन्हें मिथु नयुग्मयोः, वि. इन्दः से हन्दमाइये। रहसेन मिथ ने युग्म, हे. इन्हें कलयुग्मयोः, प्र द्वापर. हापरः संशये युगे, मे, वि, हे. हापरौ युगसशयौ, सन्देहेऽपि हापरमाड, इ. हार निर्गमनेऽपि स्याद प्रभुपाये, मे. दारं पुन निर्ग- मनेऽभुापाये, वि हार निर्ग मेऽभुपाये, हे. उपाये निर्गमे डारम्, त्रि. दिक: स्यात् काककोकयोः, मे, हे. दिकः काफे च कोके च, वि हिको काकचझवाको, त्रि हिण द्विजः सवाद, ब्राह्मणक्षवबै ग्यदन्ताण्डज ना। दिवा भार्गमा हरेपौ च मे हिशा विमेऽण्डजे दन्त भाण्डारेणुकयो हिना, पि हिजो विमविययो वत्र दन्त विद्गमे। हिना भाईरणकयोः, ३ दन्तावमाग्दना दिना, अ दन्त विप्रो गया दिन , अने.

·. द्विजन्मन्-धन । द्विजन्मन्. दिजन्मा दशने विन, मे, वि. विजन्मानौ रदविमौ, दिजन्मा दन्त विप्रयोः, त्रि. द्विजाति, द्विजाति विप्राण्डजयोश्च मुलिङ्गः, म. द्विजातिरण्दजे विमे, वि. द्विजाति बोलणेऽएडजे, हे. हिजराज. द्विजराजस्तु चन्द्रऽनन्त गरुत्मति, मे. द्विजराजः पाशधरे सुपणेऽनन्तभोगिनि, वि. हिजराजस्तु शशाङ्क गरुड़ेऽपि च, हे. हंसेऽग्नी गरुड़े चन्द्र द्विजराज इति ध्वनि:, अने. दिजिह. (हब) दिजिह बस्तु खले सर्प, मे. विजित् वो भुजगे खले, वि. विजितः खलसर्पयोः, हे. विजिह बौ सर्पसूचकौ, प. दिजिहः सूचको यो विजिहस्तु भुजङ्गमः, अने. दृष्टिविष सूचके च विजिछः परिकीर्तितः, हा. द्वितीय. द्वितीया तिथिभित्पत्नयोः पूरणे बभये त्रिषु, मे. हि- तीया तिथिभित्पत्नयोः पूरणबामपि च इयोः, वि. द्वितीया तिथिगेछिन्यो- तिौय: पूरणे इये, हे. द्वितीया तिथिभित्पत्नयोः वि. सपत्नयामपि द्वितीया, ह. दोपवत्. होपवान् सिन्धु नदयो होपवतचापगाभुवोः, मे, वि. हैमातुर. हेमातरो जरासन्धवारणाननयोः पुमान्, मे. वैमा- तुरो जरासन्धवारणाननयो मतः, वि. धो ना धर्म कुवेरे च कीवं तु वसुनि स्मनम् । धो धा च ब्रह्मणि ख्यातो धा तु स्याद, धारकेऽपि च, मे. मौनेशः सात्वतः प्रौति मिपादाङ्ग,लौगत: । धनेशो परणीपश्च धकारो दान्तिमः ध. .. स्थतः, मा. धट. धटो दिव्यतुलायां साद घटी चीरे च वासस', म. घटी खण्डे च वाससः। परीक्षार्थतुलायां च घटः शूरिभिरिष्यते, वि. धन. धन तु गोधने वित्त, मे. धन गोधनवित्तयो, वि. धन वित्त गोधने च सनात्, हे.

·धनश्चय-धमन । . धनञ्जय. धननयोऽर्जने वङ्गिनागदिग देहमारते, मे. धनत- योजने वनौ ककुभे देहमारते । नागान्तरे च, वि. धनञ्जयो नागौं- दे ककुम देहमारते। पार्थेऽग्नौ, हे. पार्थेऽग्नौ च धनञ्जयः, वि. धनद. धनदस्तु कुवेरे सवात् पुलिङ्गो दातरि त्रिषु, मे. धनदो दातरि श्रीदे, वि धनदौ दाटगुच्छकी, हे. धनिक धनिका सानायीं ना धन्याके त्रिपु साधुधनिनोच, में धनिकः साधुधन्याकधवेषु धनिका स्त्रियाम, वि. धनिको धान्यके धवे। धनाढेत्र धनिका वध्वाम्, हे. धनु धनु' पुमान् पियालद्रौ राशिभेदे शरासने, मे. धनुसंज्ञा पियालद्रौ राभिभेदे शरासने, वि. धनुशब्दः पियालद्रौ राभिभेद धनु- प्यपि, हे. धनुम्. धनुः पियाले ना न स्त्री राशिभेदे शरासने। धनुर्धरे विषु, मे. धनुः पियालद्रुमराशिभेदयोः भरासने चापि धनु धनुर्धरे, वि. धनुः भरासने रामो पियालद्रौ धनुर्धरे, हे. धन्य. धन्या धावत्रामलक्ष्योः सवाद, धन्य पुणवति विपु, मे. धन्यो धन्या धान्यामलक्योश, वि. धन्यः पुष्णप्रयते धन्यामलक्या- सुपमातरि, हे. धन्बन् धन्धा तु मरुदेना लीव चापे स्यलेऽपि च, मे. लागलदेशे सवाद, धन्य चापे स्यलेऽपि च, वि. धन्य स्थलचापयोः, हे. धन्या मगै धन्य चामे, त्रि धम्पिन धन्धो धनुर्धरेऽपि सवादईये ककुभट्टमे, में. धन्धी धनुर्धरे पार्थ विदग्धे ककुभद्रुमे, वि. धन्यो पार्थ च्छ के ककुभधापिनो:, हे धमन धमनो नाऽनले भस्वाभापककरयोस्त्रिषु । धमनी तु भिरा- विलासिन्योच योपिति, मे. धमनोऽप्यनले भस्वाभापककरयोः स्म ता । धमनी तु हरिद्रायां कन्धगशिरयोरपि, वि धमनोनने । पमे च धमनी कन्धरा भिग। हरिद्रा च, हे. धनवति स्मत। धन्या कवस्थामा- ·धर-धव। धरा वि. धरः । . धर. धरो गिरौ। कार्पासलके कुर्मराजे वसन्तरेऽपि च । विश्वम्भरायाश्च स्त्री गर्भाशयम दसो, मे. धास्तु शैले कार्पासवलके कमठाधिप। धग मेदसि भूम्यां च स्त्रीणां गर्भाशयेऽपि कूर्माधिपे गिरौ। कार्पासवलेऽथ धरा मेदोभूमिजरायुपु, हे. धरा प्यो धरा धारा धरः शैलो धरा धतिः, अने. (धरो धूतं च पर्वते, अने.) धरा एथो धरो गिरिः, त्रि. धरण. धरणं मानभेदेऽपि धारणे धरणौ भुवि, मे, वि. धरणं धारणे मानविशेषे धरपी भुवि, हे. धराधरः धराधरो हरौ शैले, मे. धराधरः क्ष्मामति चक्रपाणी, वि धराधरः। कृष्ण द्रौ च, हे. हरिशैली धराधरौ, त्रि, धरण. धरुणः सम्मते नोरे खौके परम ठिान, म, वि. धर्म. धर्मोऽस्त्री पुण्य प्राचार स्वभावोपमयोः कतौ। अहिंसोप- निपन्नवाये ना धनुर्यमसोमपे, मे. धर्मः मुख्य यम न्याये स्वभावाचारयोः कती। उपमायामहिंसायां पापे रोपनिगद्यते, वि. धर्मो यमोपमापुणत्र- खभावाचारधन्वसु । सत्सङ्ग हत्यहिंसादौ न्यायोपनिपदोरपि । दानादिफे, हे. धर्मोऽहिंसोपमायोगोपनिषत्सु धनुष्यपि, त्रि. धण. धर्मवस्तु पुमान् वृक्षभेदसर्पप्रभेदयोः, म. धर्म योऽट्ठि- भेदयोः, वि. धम राज. ध राजो यम बुद्ध युधिष्ठिरकृपे पुमान्, मे. धर्मराणो यम युके धमराजो युधिहरे, वि. धर्मराजस्त सुगते श्राहदवे युधिष्ठिरे, हे. धर्मराजौ सिनयमो, अ. धर्षण. धर्षणं स्वात् पनि भये रतेऽसत्या तु धर्षणो, में, वि. धर्षणं राभिभवे धर्षणी त्वभिसारिका, हे. पासतो साद, धर्षणी च धर्षणा निरुतौ रते, त्रि. धवः पुमान् नरे धर्ते पत्यौ रक्षान्तरेऽप च, में. नरे धर्त रभेदपि कीर्तितः, वि. धवो धूत गरे पत्यो टुभेद,हे. पति- . . धव. धवः रत्यौ ·धवल-धाना। भाखिनरा धवाः, अ. धवो धूर्नेऽपि, त्रि. धवः पति र्धवो मयो क्षजाति- धवो मतः, अने. धवल, धवला गवि । रपयेपुमान् वाचालिङ्गः शुच सुन्दर, मे. धवलः सुन्दर सिते। महोते चाथ धवली सौरभ यत्रा- मुदौरिता, वि. धवलो महोक्ष सुन्दर सिने। धवली गौः, हे. धवला गवि ना भगढ़े शुल्ल सुन्दरयोस्त्रि, वि. धातु. धातु नन्द्रियेषु च । मन्दयोनिमहाभूतनगाणेषु रसा- दिषु। मनःशिलादो श्वेभादौ विशेषाद, गैरिकेऽस्थि च, मे. धातू रसादौ व मादी भादिग्रावविकारयोः। महाभूतेषु लोकेषु शब्दादावि- न्द्रियेऽस्थनि, हे. धातुः सादश्मविकृतौ विषयेष्विन्द्रियेषु च। भुवादि- रसर कादिश्यमादिवसुधादिषु। वतते धातुशब्दोग्य विश पादस्ति गैरि- के, वि. श्लेमादिरसरक्तादिमहाभूतानि तहणाः। इन्द्रियाणामविका- नि: भन्दयोनिश्च धातवः, अ. वातादिप्रकति र्धातु र्धातु हरसादिकः । कियाभावः स्मृतो धातु र्धातुः गेलोपलोद्भवः, अने. पृथिव्यादिपु भूतेषु शरीरेषु रसादिषु। लाहेषु च सा तो धातुः सभावे गैरिकादि- पु, इ. रामौ च धातुः, वि. धाता हिरण्यगर्भ ना पालके लिघु, मे. धातो जनन्या- मलकोधमुमतुपमाट पु, मे. धाता हिरणप्रगम स्यात् पालके त्वभि- धेयवत्, वि. धात्री जनन्यामलकोवसमतुत्रपमाटपु, घि, धात्री भुवनप- मातरि। मामलपपां जनन्यां च, हे. धाता दे धस पालके, ई. धावी स्थादुपमाताऽपि चितिरप्यानलक्ष्यपि, अ. धात्री भुव्यामलपयां च, लि. धातको प्रोचयते धात्री धात्री दामलको तथा। धात्री वसुन्धराज या धात्री स्वात् सानदायिनी, अने. धाना मध्यवेऽपि च । धान्याऽभिनचोगिन्ने, मे, धाना. भष्टयये प्रोला धान्याकेभिनवोद्भिदि, वि. धाना भृष्टय येऽधेरे धान्याफे वर्ण- धाट. घाना.

·धान्ध-धाराधर । २१७ . . धार धान्य धान्यं बौहिण धान्याफे, मे, वि धान्य तु बौहौ धान्याफे, हे धामन् धाम देहे गृहे रश्मौ स्थाने जन्मप्रभावयो', म, वि धाम रश्मो रहे देहे स्थाने जन्मप्रभावयो., हे गृहदेहत्विट प्रभावा धामानि, अ प्रभाधे तेजसि स्थाने धामशब्दो निगद्यते, पाने धामार्गव धामार्गवस्तु मुसि स्वाद, अपामार्गे च घोषके, मे. धामार्गवस्व पामार्ग देवदालयामपि मान, वि धामार्गवस्तु घोष। अपामार्गेऽपि, हे धारा सैन्याग्रिमस्कन्धे तुरन गति पञ्चके। घटादिच्छिद्र- सन्तत्योः प्रपाते सघाद द्रवस्य च। सलादे निमितमुखे धारो ग्रावान्तरे- इधयो, म धारा सेन्या ग्रमसान्धसन्तत्योः पतनान्तरे। द्रवद्रव्यप्रपा- तेऽपि तुरङ्गगतिपश्चके। खनादीनां च निभितमुखे धाराऽपि कीर्तते । धारः क्वचिद घनासारवर्षणे स्याहऽपि र, वि धारो जलधरासारवर्षणे स्थाहऽपि च । धारोत्कर्ष सामग्रे सैन्याग्रे वाजिनां गतौ। जलादिपाते सन्तत्याम, हे धारा हरिद्रावगति निशाम्ब सृसिराजित, लि. धारणी नाडिकाया स्याद, बुद्धोक्त मन्त्रभिद्यपि। पाङ्ग च योगस्य न पुसि साद विधारण, मे धारणौ नाटिकाया सवाद: युदोक्तमन्वभिद्यपि, वि युद्धमन्वे नाडिकाया धारणी, त्रि धाराक्ष र धाराकरतु नासोरे शोकरेऽपि धनोपले, मे, वि. धाराव,र: शौकरे सवान् नासौरे जलदोपले, हे धाराक,रो वायुफले नामोरे शौक रेऽपि च, हा धागङ्ग धारागोऽसौ च तीर्थ च, मे. धाराङ्गः सङ्गतीर्थयो, वि धारातीर्थखङ्गयो, हे धारावासकाखयो, म, वि धाराटयासफेऽम्ने च, धाराटौ चासकहयौ, त्रि धाराटश्चातके वाई, हा धाराधर धाराधरो सम घयोः, में धाराधरतोयधर रूपाण, वि धाराधरन्तु पयोदक वालयोः, हे धाराधरौ खाने धौ, त्रि. धारण धार- धाराट ·धार्तराष्ट्र-धुत! धात राष्ट्र. धार्तराष्ट्रोऽसितासमाधि से कौरवस्र्प यो;, मे. धार्त- राष्ट्रोऽसितास्त्राहिहंसकौरवभोगिा, वि. धार्तराष्ट्र कौरयेऽसौ रुष्णासत्रा- समितच्छदे, हे. धावन गमने शुद्धौ टन्त्रिपर्णा तु योपिति, मे. धाघ- न प्रगम शुदौ दृष्णिपर्णयां तु धावनी, वि. धावन तु गतौ शौचे, रहे. धावन गति शौचयोः, वि. धावनं भोधन मोक धावन मोघवर्त-. धावन. नम्, पाने. . धिक्. धिग भत्सने च निन्दायाम, मे. धिग भत्सननिन्दयोः, वि, हे. घि निर्भतर्सननिन्दयोः, प. धिषण, धिपणस्त्रिदशाचार्य धिषणा धियि योषिति, मे. धिष- पास्त्रिभाचार्य धिषणा धियि सम्मता, वि. धिषण स्त्रिदभाचार्यों धिषणा त मनौपिका, हे. धिपात्र. धिया स्थानाग्निसनस । शताऽपि, मे. धिणार सननि नक्षत्र स्थाने शकौ च पायके, वि. वियत्र स्थानोड़ देशास। यले विष्णोऽग्नौ, हे. विधान' स्थाने गृहे भेडानौ, भ. ताराखनौ गृहे स्थाने घियाप्रमाज मनीषिणः, भने, धी. धोर्जाने भानभेदेऽपि, मे. धीदा. धोदा मुवीमनीषयोः, मे धौदा कन्यामनीपयोः, वि, हे. धीमत्. धीमान् पण्डिते च हसतो, मे. धीमान् वानस्पती धीरे, यि. धौर. धीरो धैर्यतानिने सेरे युधे कोयं तु कुङ्कमे । त्रियां अयाण- तुल्यायाम, मे. धीरो धैर्यसंयुते। खैरे धौर' तु घुमणे, हे. धीरः पण्डितमन्दयोः। धीरं च कुझमम, त्रि. धौगै सात्यिकधीमन्तो, अने, धीवर. धौवगे लुब्धके बुधे, वि. धुम. “पयो धुतम् । त्यो विधूने, मे, धुन त्यक विधुते छ, वि. धुन' तर कम्पिते च, हे. .

·धुन्धमार-तराष्ट्र। २१८ धुन्ध मार. धुन्ध मार; शकगोपे गृहधूमे पदालिके, मे, वि. धुन्ध- मारः प्रकगोपे गृहधमे गृहालिके, हा. धुन्ध मारो गृहध में उपभेदेन्द्र- गोपयोः। पदालिके, हे. धुर्. धूयानमुखभारयोः, हे. धुरन्धर. धुरन्धगे धवद्रो ना वाचालिगस्तु धूर्वहे, मे. धुरन्धरो धवारी धूर्व हेऽपि धुरन्धरः, वि. घुरन्धरो धुर्य धवद्रुमे, हे. धू धूः स्मृता धुनने स्त्रियाम्, मे. धूतः' धूत तु कम्पिते भ सिते विषु, मे. धूतौ कम्पिसभ - सितो, हे. धूत कम्पितम मिते, वि. धूमकेतन, स्याद, धमकेशन: पुसि केतुग्रहहुतापायो, मे. धूम- फेसनमिच्छन्ति इवाभग्रहभेदयोः, पि. धूमकेतनोऽनले। ग्रहभेदे च, हे. धूमकेतुः समाद, धूमकेतुरुत्पातभेदे वैवानरे पुमान्, मे. धूम- केतुः स्म तो वनायुत्पातग्रहभेट्योः, वि. धूमकेतू धङ्गवत्पाती, हे. अग्नव- स्माती धमकेतू, प्रा. धूर्त धूतं तु खण्डलवणे धुस्त रे ना विटे त्रिषु, मे. धूतः सात् खण्डलवणे खलधुस्त ग्योरपि, वि. धूतं तु खएडलवणे धूर्तो धतूरमा- यिनोः, हे. धलि. धूलिः संख्यान्तरे रेणौ, वि. धूलिकदम्ब धूलिकइयो नीपे सत्रात् तिनिश वरुणद्रुमे, मे, वि. धूलिकदम्पत्तिनि नौपे वरुणपादपे, हे. धूमर. धमरी किन्चरीभेदे ना. खरे. विषु पाण्डुरे, से, धूसरः पाण्डुरे खरे, वि धूसरस रासभे स्तोकपाण्डुरे, हे एतराष्ट्र. तगतः सुरानि समान नागक्षत्रियभेदयोः । एतराष्ट्री इंसपद्याम्, मे. इतराष्ट्रः सुगति सवात् पविक्षत्रियभेदयोः। तराष्ट्री हंसपद्याम्, वि. पृतराष्ट्रः सगे सर्प सुराति घलियान्तरे। राष्ट्री सपद्याम, हे.

·२२० धति-ध्वज । अति. ति नौ स्त्रियां तुटौ योगभिद् धैर्यवधारण, मे. ति- योगान्तर धैर्य धारणाध्यरतुष्टिप, वि. ति योगविशप समाद, धारणा- धैर्ययोः मुझे। सन्तोपाध्यरयोश्चापि, हे, ति र्धारणधैर्ययोः, अ. पति- स्तुौ कतावपि, त्रि. धेन. धेनौ नद्यां नदे पुमान्, मे. धेनः समुद्र नद्यां तु धेनौ, वि. धेनः समुद्र धेना तु नद्या स्वादभारतीभिदि, हे. धेनु, धेनु गौमात्रके दोग्ध मां गवि, हे. पयखिन्यजनौ धेनु- धनुः कुञ्जरकामिनी। पासिपुत्री मता धेनु धनु ति: शुभवारी, कने, धेनुक. सवाद, धेनुका करितां धेनावपि ना तु दानवविशे मे, मे. धेनुका धेनुरितापि, हे. धेनुका व करेग्णां च, अ. इस्न्यिा धेनुका, इ. धेनुक. नुक करणे स्त्रीणां धेनूनामपि संहतो, मे, वि. धे- मुक धेगुसंहसना करणेऽपि च योपिताम्, हे. धौम्न. धौम्न धूम्रत्व ई रितम् । तथा वास्तुस्थानभेद, मे. याम. याम दमनके गन्धटहेऽथ श्यामले लिघु, मे. ध्यामो दमनके गन्धाटणे, वि. भ्र व. ध्र यः शड्डौ हरे विष्णो वट चोत्तानयादजे। वसयोग- भिदोः पुसि क्लीव निश्चिततर्कयोः। स्त्री मृर्ववाटयोः शालपर्णवां गीति- म्न,गभेदयास्ति। सन्तते प्रावते च, मे. ध्र वः कोले शिये शानौ बमो योगे पटे मुनौ। ध्वा मूळ मालपापों गीतिस ग्भेदयोरपि। ध्रुवन्तु निचले सके निश्तेि प्राप्यतेऽन्यवत्, वि. ध वो वट। वस्योगभिदोः शाम्भो सावुत्तानपादजे। स्थिरे नित्य निशिते च भव ग्तेऽजमनर्कयोः । भ,या मूर्षाशालपर्णोः च,गभेद गौतभिद्यपि, हे. भयो भभेदे कीव तु निशिने शासने विपु, प्र. भवो वटे मारारौ च गीतिन गभेदयो ध्र वा, लि. भयो नवनियो, अने. धनः गगत् पौगिके पुगन् । न स्त्रियां तु पताकांया :" धान.

·ध्वशिन्-मख। खट्वाङ्ग भेट्राचियो, मे. ध्वजं चिङ्ग पताकार्या ध्वजः शौण्डिक सो। -सहाङ्ग च, वि. वा. पूर्वदिशो गृहे। शिन्ने चि पताकायां ख- वाङ्ग भौण्डिफेऽपि च, हे. चिङ्गा पताकासु खट्वाऽपि ध्वजोऽस्त्रि- याम्, लि. कोलिकायां सत्रात्, न. धजिन्. ध्वणी तु पृथिवीधरे। रथत्राह्मणयोद्यापि भुजङ्गमतुर- गायोः, मे. ध्वजो मैले रथे विप्रे भुजगमतुरङ्गयोः वि. ध्वनिनाला. ध्वनिनाला तु वोणार्या वेणुकाहलयोरपि, मे. ध्वनि- नाला स्मता येणौ काहलावीणयोरपि, वि. ध्वनिनाला तु वलपयां येण-- काहलयोरपि, हे. काहलायेणुवीणासु ध्वनिनालाध्वनि विदुः, हा. ध्वाइ. ध्वासो मत्सत्रात् खगे काके तर्काट भिक्षुकेऽपि च । वासी कक्कोलिकायाम्, मे. धावस्तु काकवकयोस्तर्कफे भिक्षु के गृहे। ध्वासौ क- वि ध्वालः काफे बकेऽर्थिनि। गृहे ध्वासी तु काको- लवाम्, हे. काकमत्सवात्सगो ध्वाजौ, अ. ध्वाः काको बको ध्वाक्षः, अने. बफे ध्वाः, ह. न. पुमान् सुगते बन्ध हिरण्डे प्रस्तुतेऽपि च, मे. न स्यान्नि- धोपमयोः, मे. भौरी मेनरो दीर्धी वामपादाङ्गुलीगतः । नटो नटी नो नादी च नकारश्चानुनासिकः, मा नेता नश्च समाख्यातस्तरणौ नः प्रकीर्तितः। नकारः स गते सुद्धौ स्तुतौ रक्षे प्रकीर्तितः, ए नम् नकिर नकि निधोपमयोः, मे. नकुल. नकुलौ कुछ टौमास्यो. पशुपाण्डवयोः पुमान्, मे. नकुली कुछ टौमांत्रो नकुलः पाण्डवे पशो, वि नकुलस्तु पाण्डवप्राणिभेदयो । नकुली कुछटोमांसमोः, हे नक्षत्रनेमि. नचलनेमिकता रेवसा ना ध्र, चन्द्र, मे नेमिः शीतांशो रेवतमां च ध्र वे क्वचित्, वि नक्षत्रनेमि. शीतांशुरेवत्यौ- भानपादिपु, हे. नय. नखी स्त्रीशीवयोः शत नखरे पुनपुंसकम्, मे.. नच. नक्षद- ·नग. नग-नदीकान्त। कररहे पण्डे गन्धद्रव्ये नखं नखी, वि. नवं पुन गन्धद्रव्ये मसः करण- पगढ़योः, हे. नखशुको कररहे, लि. नगः शैलो नगो द्रुमः, अने. V. अग. नगौकम्, नगौका: पुसि शरभे पत्रिपक्षास्थयोरपि, मे. v. गौकस्. नान. नग्नो वन्दिक्षपणयोः पुसि विषु विवाससि, मे. नानोऽपि प घपाणके विवस्त्र चाभिधेयवत्, वि. नग्नो विवाससि। मागधे १ क्षपपके, हे. नग्नौ घपणवन्दिनौ, त्रि. नग्निका. नग्निकापि कुमार्यो स्थात् पुमान् धपणवन्दिनोः, मे. नग्निकाऽस्तुकन्यायो नग्नको गिनवन्दिनोः हे. नग्निका तु कुमार्या समादथ क्षपणवन्दिनोः। नग्नकः, वि. नञ्. नञभावे निषधे च स्वरूपार्थेऽप्यतिकमे । र्दूपदर्थं च साहश्य तबिरुवतदन्ययोः, मे, वि. नौपदर्थे साहश्य तबिरुद्धतदन्ययोः । व्यतिक्रम वरूपार्थ निषेधाभावयोरपि, हे. ननभाये निगद्यते । नहि. रहे तदन्ये च निषेधेऽपि च दृश्यते। सादृश्य चेपदर्थे च, त्रि. नटी नलबौपधे स्त्री समात् शैल पाशोकयोः पुमान, मे. नटी हविलासिन्यां शोनके नफे नटः, वि. बटौ भरतकामुकौ, त्रि. नत. नतं तगरपाद्यां स्यात् कीव कुटिलनम्नयोः। त्रिपु, मे. स्तगरनमयोः, हे. नतं सवाहाचावन्नने नतस्तगरपादपे, वि. नदी. नदी सरिति शोणादौ ना, म. नदः समुद्र निनदे नदी तु सरिति स्म ता, वि. नदो दोऽयो निनद, हे. नदीकान्त. नदीकान्तः समुद्र सत्राद, इजले सिन्धुवारके। नदी- कान्ता स्त्रियां जब काकजङ्घौपधावपि, मे, नदीकान्तः समुद्र स्मात् सिन्ध वारेऽपि हिमने। नदीकान्ता स्मता जम्ब काकजङ्घालतास च, वि. नदीकान्तो निगुण्डोनिचुलादिषु । नदीकान्ता लताजम् काकजौषधे- ऽफिच, हे.. जब वो ना नदीकान्तः सिन्धुवारेजलाधिषु, त्रि. नट. नत- ·नव-नन्दिवईन। नच नही बह गयोहत्त, मे नमुहप्तमइयो , वि नमु ननुशब्दो विनिग्रह। ननु प्रश्ने परतावधिकारे च सम्भ - मे। भामन्त्र घेऽप्यनुनये प्रश्नामुजावधारण, मे ननु प्रश्नेऽप्यनुनयेऽनुजाने- ऽयवधारणे। भामन्त्रणे चापि ननु, वि नन्वान पे परिप्रने प्रतुरता- ववधारणे। वाक्यारम्भऽप्यनुनयामन्व गानुयोरपि, रे ननु प्रऽवधा- प्रमावधारणाऽनुजानुनयामन्त्रण ननु, अ मनुच नमुच मयशेतायोः, मे, वि ननुच प्रश्ने दुष्टोतो, हे नन्द नन्दा स्यादलिजरे। गोर्या तिथिविशेपे स्त्री निधिगण- भिदोः पुमान्, मे नन्दा मणिकसम्पदो, वि नन्दा सम्पदलिञ्जर। तिथिभेदे च, हे नन्दक नन्दको हरिसले घ र्षके कुलपालके, मे नन्दको हरिखने सराइर्षके कुलपालक, वि नन्दकः कुलपालके। हपके हरि- नन्दन नन्दन पासवोद्याने नन्दनो हर्षके सुते, मे, वि नन्द- नम् । इन्द्रोद्याने नन्दनस्त तनये इर्षकारिणि, हे पथ नन्दनम् । देवोद्याने सुम मुसि, वि नन्दनः सज्जनः पुत्रो नन्दन स्वर्गवाटिका, घने नन्दि नन्द्रि एंवा प्रानन्दे स्त्री नन्दिकेश्वर पुमान्, मे नन्दिगनन्दने दूरने प्रतीहारे हरसा च, वि नन्दितु मतोहार पिनाकिनः। प्रानन्दने च प्रतेच, नन्दिघोप नन्दिघोपो नग्ये घोपे यन्दिजनसर ए, मे, वि नन्दिघोपो वन्दि घोपे स्यन्दने च किरीटिनः, हे नन्दिन् नन्दी परमतीहार गर्दभाण्डे बटट्टमे। नन्दियुत- मायां गढ़ाया ननान्द धेशुभेदयोः, मे नन्दी घरमतीहार गर्दभाण्डे वटद्रुमे। नन्दिनी तु ननन्दायर्या धेन्या सुरमरितत्रपि, यि नन्दी गिरिशयेविणि। गर्दभाण्डे यटे, नन्टिन मवान्नान्टियानो भर्ग पधान्ते तनयेऽपि प, मे.

·२२४ नन्दनायत-नरेन्द्र। नन्दनावः, नन्दप्रावत: पुमान् येण्मम दे सगरद्रुमे, मे. नन्द प्रा- चर्तः स्म तो येसमभेदे तगामे, वि. नन्दपाय तो गृशान्तर। नगर, ३. . मोच. नभस. नभः लीव व्योग्नि पुमान् घने। प्राणायपवर्षास विसतन्तौ पराद ग्रहे, म. नभो व्योगि नभा मेघे थायणे च पतद- पहे। माऐ मणालतूने घ वर्षाम् च नभाः स्मृतः, पि. नभो व्याग्नि नभा प्राणे विसतन्तौ पतद ग्रहे। प्रारपि श्रावणे, हे. नमः ख पावणे नभाः, प. नभयर. नभस. नभर मस. सवान्नभयमसयन्द्र चित्रापूपेन्द्रजालयो., मे, वि. नभ- शमसचन्द्रमाययोः। चित्रापूपे, हे. नभयरा विहङ्गमे । विद्याधरे घने वाते, म. नभशरो धने वाते ।वद्याधरविहमायोः, वि. नभचरः खगेऽश्व दे। विद्याधरे समोरे च, छ. नभश्चरौ पक्षिदेवो, लि. नभमस्तु नदीपतौ। गगणे घातुभदे च, हे. नमुचि. नमुचिस्तु पुमान् दैत्यभेदे फुसुमकामुके, में, नमुचिः सारदत्ययाः, वि. नमुचि दितिजे काम, हे. नमुचि दिजिसरे, वि. नय. नया नौतिदूपतविभपयोः, म. नयो नौती दूरभ दे, वि. नयः सवान्न गमादिषु । नौनिवतभिदोः, ई. नर. नरोऽजे मनुज ऽर्जुने। लौवन्तु रामक रे, मे. नरन्तु रामकपूरे नरोजे मानयेऽनने, वि. नरो मत ऽर्जुनेऽचुरते। नरन्तु रामक' रे, है. नरोऽने मानऽर्जु ने, त्रि. नरकः मुसि निरयदेवारातिप्रभेदयोः, मे. नरको दैत्य- निरयौ, हे. नरको निरये दैतेत्र, वि, वि. नरगस्तु वरण्डके। मेहने न हयोच, मे. नरतु वर गडके । पाफे नरगमप्याडा, वि. नरङ्गः मफे वरण्डे, है. नरेन्द्र. मरेन्द्रस्तु महीपाले विपवैद्य च पुसत्रयम, म. नरेन्द्रो नरक नरग.

·नर्तक-नव । . वार्तिके राशि विपवैये च कथयत, वि. नरेन्द्रो वार्तिके राजि विधवैद्य च, हे. नरेन्द्रो राजिफे राशि विपवेदेवऽपि दृश्यते, नि. नरेन्द्री कृपवाचक, . नर्तक नर्तकः फेलके पोटगलचारणयो नेट। नर्तको लासिका- याश्च करेणामपि योपिति, मे. नर्तकः केलफे नटे डिपे पोटगले चापि नर्तको लासिका डिपो, हे. नर्तको लासिकायाश्च करणामपि नर्तकी। नर्तकः खेलके पोटगलचारणयो नटे, वि. नर्मठ. नमठश्च चुके पिळू, मे, वि. नर्मठौ पिङ्गचूचुकौ, हे. नम चूचुके पिन्छ, हा. नर्मद. नम दः केलिसचिवे नर्मदा सरिदन्तरे, मे, वि. नर्मदा रेवानमालयो, हे. नर्म रा. नर्मग तु दरौभाण्डमुग्लानिष्कलासु च, मे, वि. नल: पोटगले राशि पिटदेवे कपोखरे। कमलेऽपि कुनयाच क्रमेण लोवयोपिति, मे. नल: पोटगले गनि पिटदेवे कपी- प्रवरे। नली मन:गिलायान्तु नलिने तु नलं मतम्, वि. नलो राशि कपौ नड़े। पिटदेवे नलन्तु स्यात् पद्मनली मनःशिला, हे. नलद. नलद स्थात् पुष्परसोशौरमांनीषु न हयोः, मे, नलद स्यात् पुष्परसे मासिकोमोरयोरपि, वि. नलदा मांसा नलदमुशौरमक. रन्दयोः हे. नलिन. नलिनी पधिनीव्योमनिम्नगाकमलाकरे। नपुंसक नीलिकायां न पुसि सरसोरहे, मे. नलिनी पद्मिनीपप्रव्योमसिन्ध स- रोवर। नलिकायाश्च नलिनी ननिनं कमले जले, वि. नलिन नलि- कातोयाब,जेषु नलिनी पुनः। पद्माकरे गाजिन्योः, है. सगमायां नलिनी, वि. नव. नव नषेत्र पुमान् खतौ, मे. नवं नये। सवै विदुः, वि. नवो नवे सुतो, हे. नल.

·नवफलिका-नागदन्त । गवफलिका. नवालिका खो नत्र नवजातरजोऽशनायाच, मे. स्थानवफारीका नत्र नवजातरजस्तियाम. वि. नवफलिका तु नये नवरजालियाम्, हे. नवफलिका नवरन मापि, वि. नवाह. नवाहः समानवदिने नयाः प्रतिपत्ति, वि. नगाह- स्वातियो नववासरे, हे. नह. प्रत्यारम्भ नरः प्रोतः, इ. नहुप. नळपो नागभेदे मवात् सोमवंशपेऽपि च, मे. नडपो राजि भुजगे, वि. नहपो राजविशप नागभिद्यपि, हे. नाकस्तु विदियेऽम्बरे, मे. नाकः स्वः से, हे. नाकः स्वर्गा- न्तरीक्षयोः, वि. भावाने विदिये नाक, प्र. कयतेऽखरे नाकः, ह. नाकुलो. नाकुलो कुफ टोकन्द रानायां चविके स्त्रियाम्, मे. नाकुली कुफा,टीवान्द नाकुली चव्यरानयोः, वि. नाकुली 'चव्यरानयोः कुक,टीकन्द, हे. नाग नपुसके रन सीसके करणान्तरे। नागः पन्नग- मातनकराचारिप तोयदे। नागकेशर मुन्नागनागदन्तकमुस्तके। देहा- निलम दे च छ सत्रादुत्तरे स्थितः, मे. नागन्तु सीससे रङ्गे स्त्रीवन्ध करणान्तरे। नागः पन्नगमातइकराचारिषु तोयदे । नागकेसरपुन्नागे नागदन्तक मुस्तके। देहानिलप्रभेदेऽथ छे सत्रादुत्तरस्थितः, वि. नाग' रहे सीसपत्रे स्त्रीवन्धे करणान्तो। नागो मताजे सर्प पुन्छागे नागकेसरे। का राचारे नागदन्न मुम्तके वारिदेऽपि च । देहानि- लविश घेच चे समादुनरस्थितः, हे गजेऽपि नागसातगौ, अ. ठेभसर्पपु लौव सोमवारङ्गयोः, वि नागो वृक्षविस पे स्थान् नागौ, वारण पन्नगो, भने कुञ्जरे नागः, ह नागदन्त नागदन्तो विपरदे गृहानिर्गतदारुणि । नागदन्ती व कुम्मायां शौहस्तिन्यामपि स्त्रियाम्, मे नागदन्तो हिपरदे गृहान्नि- र्गतदारुणि। नागदन्तो त कुम्भायां श्रीहसिन्धामपोच्यते, वि नाग - । नाग- ·२२८ नादेवी-नार कोट। नादेयो. नादेयौ नागरने प्रात् जयायामम्व वेतो। भूमि- जम्बा जवायाश्च व्यक,छेऽपि च योषिति, मे. नादेयी नागरों सात् जयायां जलयेतसे। भूमिजला जवायाश्च व्यह,छे च समीक्षाने, वि, ना- देयो जजवानीरे भूजम्ब नागरगयोः। व्यङ्गठे च जपायाच, हे. नाना. नाना शब्दो विनापि तथाऽनेकोभयार्थयोः, मे, वि. नाना विनोभयानेकार्थे पु, हे. अनेकार्थे भवेन्नाना, ह. नाभि. नाभि मुख्यपे चकमध्यचत्रिययोः पुमान्। इयोः प्रा- 'णिप्रतीफे सात् स्त्रियां कस्तूरिकामदे, मे. नाभिः प्राणप्रङ्गले क्षत्र चकान्तयमवर्तिनोः। नाभिः प्रधाने कस्त रोमदे च कचिदौरितः, वि. नाभिः क्षत्रप्रधानयोः। चक्रमधे मगमदे प्राणनग मुख्यराति च, हे. क्षत्रियेऽपि च नाभि नर्ना, अ. मुख्यराट क्षत्रयोः पुसि नाभिः प्राणा- हफे इयोः। चक्रमध्ये प्रधाने च स्त्रियां कस्त रिकामदे, वि. पादिष्टः क्षत्रियो नाभि नाभिशास्त्र पिण्डिका। कुटुम्बसवाग्रणी र्नाभि र्नाभि- भिन्नोदरी तथा, अने. नाभौल. नाभौल वहणे नार्याः चक्रगर्भाण्डयोरपि, मे. नाभील वृत्तमस्त्रियाः। वक्षणे नाभिगर्भाण्डे, हे. नाभील नाभि- गर्भाण्डे पक्षणे चोत्तमस्त्रियाम्, वि. नाम कोपेऽभुवयगमे विस्मये स्मरणेऽपि च । कुत्माप्राकाश्पविकल्पऽपि च हशमते, मे. नाम प्राकाश्यसम्भाव्यकुत्मा- भुवपगमेषु च, वि. नाम प्राकाम्यकुत्मयोः। सम्भाव्याभुपगमयोरलोके विस्मये अधि, हे. नाम प्राकाम्पसम्मायक्रोधोपगमकुम्मने, अ. नायकनायको नेतरि छ हारमध्यमणावपि, मे, वि. नायको मणिभिन्न टमधानेषु, हे नारमार्णकनौरयोः, मे, वि. नार शुण्यां नारौघेच, वि. नारकोट. नारकौटोऽश्मकोटे स्मात् रूदत्ताभाविहन्तरि, मे, वि. नाम. सम्भाव्य- नार.

·नारग-नि। . । नाला. नारङ्ग. नारङ्गः पिप्पलौरसे। यमनमाणिनि विटे नागरद्रुमे- ऽपि च, मे, नार पिप्पलौरसे। नागर विट जन्तौ यमजेऽपि प्रको- तिम्, वि. नारजो विटजन्मिनोः। कणारसे नागरग, हे. नागच. नाराचा पणिकायां ना लोहवाणाम्ब, हस्तिनो, मे. ना- राचो लोहवाणे स्यान्नाराचो जलइम्तिनि । नाराच पणिकायाश्च, वि. भाराचो लोहमायके। जलेभे नाराच घणणाम, नारायण. नारायणोऽचुरतेऽभीरुगौथो राियणौ भता, मे ना- रायणोऽचुनतेऽभीरगौयों नारायणी विदः, वि. नारायणस्त केशये। नारायणौ शतावर्य मा श्रीः, हे. नाला दण्ड सरोजस्य नाली भाककलम्वके, वि. नाला न ना पनदण्ड नाली भाककड़म्बके, मे. नाल काण्ड मणाले च नाली शाफे कड़म्बके, हे. नालिका. अथ नालिका। नाले काले चुल्लिरन्ध विवरे वेणुभा- जने, नालोक. नालोक शरमल्यागष्वजखण्ड नपुंसकम्, मे. नाली- कोऽम भरे शला नालीक पद्मवईने, हे नालोक' शरखण्ड ऽब्जे नालोकः भरशलायोः, वि. नालोको पद्मनाराचौ, वि. नापः पलायनेऽपि स्यान्निधनानुपलम्भयो, मे. पलायने प्रोक्तो निधनानुपलम्भयोः, वि नामः पलायने मृतकौ परिव स्ताव- दर्शने, हे. नास: पलायने मतो, त्रि. नासा तु नासिकायाश द्वारोईदारणि स्त्रियाम, मे. नासा तु नासिकायां स्यान् नासा द्वारोईदारुणि, वि. नासा घोणा। हारोई- दारुपोः, हे. नाह. नाइस्तु बन्धने कूट, मे नाहो बन्धनकुटयोः, वि. नि. नि निवेशार्थयोः। नित्यायें संभयक्षेपकौशलोपरमेषु च । सामीप्याश्रयदानेषु मोक्षान्तर्भावबन्धने । राध्यधोभावविन्यासे, मे. :नि .. नाण. नाशः . नासा.

·।नायाण-निकुन्न । स्थात् क्षेपे मशार्थे च नित्या दानकर्मणि। सन्निधानोपरमयोः संयया- अयराशिष । मोऽन्तर्भावेऽधोभावे बन्धने कौमालेऽपि च, हे. नि निवेश- भशार्थाधोभावविन्यासराशिघु। पाश्रये बन्धने मोक्ष दानकर्मणि दर्शने । अन्तर्भाये च सामीप्यकोशलोपरमेषु च । नित्या संशये च, वि. नि:णि. निःश्रेणिरधिरोहिणयां खजूरौपादपे स्त्रियाम्, मे. नि:ोणिस्त्व धिरोहिण्यां सर्जूगैपादपेऽपि च, वि. निणिरधिरोहिण्यां सर्जुरीपादपेऽपि, हे. निःश्रेयस. निःश्रेयसन्तु कलयाणमोक्षयोः शङ्करे पुमान्, मे. नि:- श्रेयसन्तु कलयाणे चन्द्रचूडापवर्गयोः, वि. निःश्रेयसन्तु कलयाणमोचयो, हे. नि.सरण, अथ निःसरणं सापायमोधेषु निगमे, मे. निसरणं स्थान्मरणोपायनियाणमुक्तिपु, वि. निःसरणं सतो। उपाये गेहादिमुखे निर्वाणे निर्गमेऽपि च, हे. निकर. निकरो निवहे सारे न्यायदेयधने निधौ, मे. निकरो निवहे सारे न्यायदेयधनान्तरे, वि. निकरः सारमन्यो । न्यायदातव्य- वित्तेच, हे. - निकप. निकपः पाणफलके निकपा यातुमातरि, मे, हे. निकमाs- न्तिकमध्ययोः, मे. निकपा त्वन्ति मधे रक्षोऽबायां त्वनव्ययम्, वि. निकाय. निकायस्तु पुमान् लक्ष्ये सर्मिप्राणिसं इतौ। समुच्चये संहतानां निलये परमात्मनि, मे. निकासो निलये लक्ष्ये सहलानां समु- जये। एकार्यभाजिनिवहे परमात्मनि चेप्यते, वि. निकायः समसहयोः । परमात्मनि लच्यच, है. निकार, निकार स्यात् परिभये धान्यस्योत पणेऽपि च, मे. निकारः स्यात् परिमये धान्यस्योकिरणेऽपि च, वि. निकारस्तु पराममे । धान्योत्प पे, हे धान्योत्धेपे निकारः सात, वि. निकुम्भ. निकुम्भ कुम्मकार्पसत्र तनये दन्तिकोषधी, मे. निकुम्मः कमिंगो दन्त कुम्भकर्षमुनेऽपिंप, यि. निकुम्मा कुम्मने। दन्तवा, हे.

·. निरुत-नित्य। निकृत. निकत विप्रलब्ध सवान् नीचे दिप्रकृतेऽपि च, वि, मे. निमत विप्रलये विप्रसतेऽधमे, हे. निति निक्षति भर्सने छपे शठे पाचापि च खियाम्, मे. नितने भन्ने हेपे वदन्ति भठगाठायोः, वि निरुति. पाठशाठपयोः । भर्सनेऽभिभये पे, हे. निगम निगमो वाणिजे पुर्यां कटे येदे वणिक्पथे, मे नि- गमो वाणिजे पुर्यवां कट वेद वणिक्पथ, वि. निगमा, पूर्वणिक्येदनि- श्चयाध्ववणिक्पथा., हे. वणिक्पथः पुरं वेदो निगमः, अ कट लुण्डवाश्च निगम', त्रि शुतो निगमः, ह গিয अथ निगरणं लौवं भोजने सबाद, गले पुमान्, मे. निगरपं भोजनेऽपि गले निगरको मतः, वि. निगरणं भोजने स्थान निगरणः पुन गेले, हे. निग्रह निग्रहो भनेऽपि सत्रान् मर्यादायाश्च बन्धने, मे. निग्रहो भर्स ने प्रोतो मादायाञ्च बन्धके, वि. निग्रहः। बन्धके भन्म ने सीग्नि, हे निचुल निचुलस्तु निगेले सराद, इजलास्यमहीरो, मे. नि- चुलो हिज्जलतरौ निचुलश्च निचोलफे, वि निचुलस्विजलद्रो निचो- लके. हे निज निज सोये च निता च, मे निजमात्मीयनित्ययोः, वि. निगो नितेर स्वकीये , हे सके निर निज विधु, प्र. नित्य स्थान निज मोसम, पने निरुव नितमः सन्धरोधमोः। स्त्रिया: पश्चात् कटितट क्ट- के कटिमात्रके, मे नितम्बो रोधसि सान्ध शिपमेऽपि कटीरके, वि. नितम्बः कटिरोधमोः। खियाः पक्षात् कटे सानी, हे नित्य नित्यं मत्रात् सन्ततेऽपि प। शाख विपु, मे नित्य- ना माते भये, वि नित्य नते में . नित्ये मतनमान, वि.

·निदाघ-नियम। निदाध. निदाघो ग्रीष्मकाले साद. उष्णखेदाम्ब नोरपि, मे, वि. प्रस्खेदोऽपि निदापः भवान् निदाघो ग्रोन उचाते, अने. निदाधी खदतापौ च, लि. र. धर्म: निदान. निदान कारये वत्स दामादिकारणक्षये, मे. निदानं कारणे रोगनिर्गा ये वत्सदामनि, वि. निदान कारण शुद्धौ तपसः फल- याचने। वम हाम्नवसाने च, हे. निदानमवसानेऽपि, ह. निदेश. निदेशः शासनोपान्तभापणेषु प्रथजाते, वि. निदेशः भासनेऽपि सत्रात् कथनोपान्तपोरपि, मे. निदेशः सत्रादुपकण्ठे शासने परिभापणे,हे. निधन. निधन' सात् कुले नाश, मे, वि. निधन कुलनाशयो', हे, श्र. निधुवन. भयेन्निधुवनं कम्पे मरते च नपुंसकम्, मे. निधुवनं मुरते कम्पनेऽपि च, वि. निबुवन' रते कम्प, निन्दा. निन्दा संवादपराधेऽपि कुन्सायामपि योपिति, मे. निन्दापवादे कुत्मायाम्, वि. निन्दा फुत्मापवादयोः, हे. निपाक. निपाकः पचने व देऽप्यसत्कर्म फलेऽपि च, वि. निपाक: पचने खदासत्कर्म फन्नयोरपि, हे. निभ. निभस्तु कथितो व्याजे पुंलिङ्गः सह त्रिपु, मे. निभो व्याजसहक्षयोः, वि. सत्रात् सही व्याने, हे. सह व्याजयो निमः, वि. निमित्त. निमित्तं हेतुलक्ष्मणः, मे, वि, है, प्र. निमिन्न हेतु- चिङ्गागन्तुदेवाशपर्वत, वि. निमिप, निम प. निमे पनिमिपौ कालाभ दे चिनिमोलने, मे, वि. निम पनिमिपो नेत्रमौलने कालभिद्यपि, हे. निम्ब, (निवः सात् पिचुमपि तितके च चिगयने, वि.) नियति. नियति नियम दैवे, मे, वि. नियती देवसंयमो, हे. नियम. नियमो यन्वापायाश्च प्रतिज्ञानिशये वने, मे. नियमो ·नियामक-निरूह यन्त्र मायां समात् प्रतिज्ञायाञ्च संयम, वि. नियमः सथात् प्रति- जायां निधये यन्त्रणे व्रते, हे. नियमो निशये व्रते । यन्वपावन्ध योश्च, त्रि नियामक. नियामकः कर्णधारे पोतवाई नियन्तरि, मे, वि. नियामको नियन्तरि। पोसवाहे कर्पधारे, हे नौवारे सानियामकः । सभ्ये गुरौ लि. निर. नि निर्णयनिषेधयोः, मे. नि निश्चये कान्ताद्यर्थ नि- नि:शेषनिषेधयोः, वि. नि निधये कान्ताद्यर्थ विश पप्रतिषधयोः, हे. नि निश्चयनिषेधयोः, अ. निरमन. निरसन वधे प्रतिक्षेपे। निष्ठीवने, मे. निरसन निगमे सगद, वधे निठीचनेऽपि च, वि. निरसन निसूदने। निष्ठी- वने निरासे च, हे. निरसा. निरसास्त्रिपु निते प्रेपितेपौ द्रुतोदिने। सन्तत च मतिहते, मे. निरस्तः प्रेपितेषौ स्थान नियते त्वरितोदिते। सन्ताको च प्रतिक्षने, वि. निरमः प्रेपितारे सन्त्यक्ते त्वरितोदिते। निते प्रतिक्ते च, हे. निराकृति निराकृतिरनाकारेऽखाधाये विगु वारणे। खियाम्, मे. निराकृतिः प्रतिक्षेपेऽप्यस्वाध्यायेऽप्यनारुतो, वि निरासतिरस्सा- ध्याये निराकारनिषेधयोः, हे. अखाथाये फुरपे च मतुनको स्त्री निराशतिः, वि. निरामय. निरामयस्तु मुसि म्याद, इडिय लिपु नोति, मे. निरामयोऽन्यात् कनेर स्यादिडियो निरामयः, वि. निरामयस स्यादि- डिने गतामये, हे. निरूपण, निरूपापं म्यादालोको विचारे च निदर्शने, मे, वि. निरूपणं विचारायलोकनयो निदर्शने, हे. निरूह निरको गम्भेिटे am- 'निरूहो ·निरोध-निर्देश। यमिभदे सात् तनिश्चितयोरपि, वि. निएको निग्रहे नर्क यस्ति- भेदे, हे. निरोध निगेधो नागरोधयो.. मे, हे. निरोधो गेधनाभयोः, यि, निर्घा सि. गिधई तिः समादलक्ष्मयां स्त्री दिशा पालान्तरे पुमान्, मे, नितिः सपादलमा १ दिक्पाले निरुपये, वि. निति- निरुपद्ये। अलक्ष्मा दिक्पती चापि, हे. निर्गुण्डी. निगुपदी नीलश माल्यो सिन्ध,यारद्रुमेऽपि च, मे. गिरण्डी सिन्ध वारकः। नीलगे फाल्यअफन्दः, हे. निगडी सिन्ध- वारके। नीला मालिकायाच कराटे च पुलिचित्, यि. निन्थ. निभ्यो नग्नफेऽपि समान्निाखवालिशयोरपि, मे, वि. निम्र स्यो निःखमूर्वयोः। श्रमणे च, हे. नियक. निर्गन्यकः मनात घपणे निष्फलेऽध्यपरिच्छदे, मे. निर्गन्यकः समान धपणे निष्फल्नेऽप्यपरिग्रहे, वि. 'निर्जर. निर्जरः सात् पुमान् देये जगत्यक्तं च वाचयत् । नि- जरा तु गुण चाश्च तालपर्णप्रामपि स्त्रियाम, मे. निर्जरस्तु जरात्यक्त याचावन्मिर्जरः सुरे। निर्जरा त राज चवां स्थान नालपवत्राममि क- चित्, वि. निर्जरो निर्जरे सुरे। निर्जरा तु तालपत्नयां गुड़ चना तत्व- भिद्यपि, हे. गुड़ चचामपि निर्जग, त्रि. निर्दट. निर्दटस्तु दयाशून्ये कथितो निष्पयोजने । परापवाद- रोच वाचत्रलिजोऽयमिप्यते , मे. निर्दटो निर्दथे समतः। परापवाद. सरक्त निर्दटो निप्पुयोजने, वि निर्दटो निप्पयोजने। निद येऽन्य- दोपरत, हे. निर्दर, निर्वर निर्दर निर्भरे सारेऽन्यवत् तु कठिनेऽत्रपे, मे. निवर' सार निर्भरे कउिनेऽवपे, वि. निवरन्तु गतत्रये। फठिने निर्भर सारे, हे. निर्देभ. निर्दशः शासनेऽपि सत्रात् कथनोपान्त योरपि, में.

·निर्नर-निथूर। निर्देश कथनानयोः हे निर्नर निरोऽखि तुषाग्नौ, हे निरस्तु सहसा चतुरङ्गे तुपपावतो, वि, मे निर्भर्सम निर्भर्सन सलीकारेल सफेऽपि नपु सकम्, मे मिसन' खलीकारोलिनाके च, वि निर्भर्सनमलक के। यतीकारे, हे निर्भर्सन बलौकारालक्कयोः, वि निर्मल निर्मल स्थान निर्मालेत्र चाके च नभुसकम् । होनेऽन्यलिसच, मे निर्मल विमले विद्यान् निर्माल्यानकयोरपि, वि निर्मल विमलेमके। निर्मालेर च, हे निर्माण निर्माणं निमितौ सारे समजसे नपु सकम्, मे नि- र्माण निर्मिती सारे निर्माणञ्च समनसे, वि निर्माण सारनिर्मित्याः कर्मभेदे समझसे, हे निसुट निमुटः सपरे सूर्य, हा v हर्मुट निमुत निमुक्तिस्ताक्लसङ्ग समान् मुक्तकञ्चकभोगिनि, मे, वि निमुको सुकनिर्मोकभुजा निष्म रिग्रहे, हे निर्मोक निर्मोको मोचने व्योग्नि समाई सर्पकञ्च फे, मे नि मोको मोपले वयोनि सन्नाहे सर्पकञ्च,के, वि निर्मोको वोमि सन्दाहे मोधके सर्पकञ्च फे, हे निर्माण निया वारणापाङ्गदेने मोऽध्वनिर्गमे, मे निया वारणापादेशे मोशे निर्गमे, वि निर्याएं निर्गमे मोक्ष गजापानम- देखायो, हे नियमन नियासन चैरशुद्धौ दाने न्यासापोऽपि घ, मे, 1 निर्यातन मेरशयो दाने न्यासार्पणे, मगौ, वि निर्यावन परशुद्धौ दाने न्याससमर्पये, निर्यह नि: शेयर हारे निर्यासे नागदन्तके, यि, मे नि. यूको हारि निर्यासे परे नागदन्तके हे निर्धा , प ।

·निर्वर-निवेश। निवर. र. निदर. निर्वाण. निर्वाणमत गमने निई नौ गणमध्यने। सगमेऽप्य- . पवर्ग च, मे. निर्वाणमस्त गमने निट तौ गजमलने। अपवर्ग च, वि. निर्वाण मोचनि त्यो विधान्त करिमन्जने, हे. शथ मज्जने। निवाणं निती मोचे, त्रि. निर्वाद. निर्वादः स्याल् लोकवादे परिनिधितवादयोः, मे. नि- दिः सत्रास् परौवादे परिनिष्ठितवादयोः, वि. निर्वादस्तु लोकवादेऽप- यादे, हे. निर्वादो जनवादेऽपि, घ. निर्वासन. निर्वासन हिसने सत्रान् नगरादे बहिष्क तौ, मे, निर्वासन हिंसने च नगरादे परिष्कृतो, वि. निर्वासनन्तु मारणे । पुरादेशच वहिष्कार, हे. निति. नितिः। मोचे सतत्रौ सुखे सस्वर, हे. निई- तिः सस्यतायां साद अस्तगमनसौस्ययोः, वि. नितिः सुस्थितावस्त'- गमने च सुखे स्त्रियाम्, मे. निर्वाणे सुस्थितन्ये च नितिः लि. निवह. वार्यापोड़े काथरसे निहो नागदन्तके, अ. नि- रको निर्गतापीड़निर्यासदारभूमिषु, अने. v. निह. निर्वेश. निर्व शस्त पुमान् भोगे वेतने मूर्छनेऽपि च, मे. निवेशो मूछने भोगे निवेशो वेतनेऽपि च, वि. निर्वश उपभोगे स्थान मूर्खने येतनेऽपि च, हे निर्वगो भूतिभोगयोः, अ. निवात. निवातो हदसन्नाई वागपून्येऽपि राश्रये, मे. निवातो दृढ़सन्नाई वातान्त चात्रयेऽपि च, वि. निवानो वातरहिते दृढ़सन्नाह पाश्रये, हे. निवातावाययावानी शास्त्राभेद्यश्च वर्म यत्, अ. निवास- माश्रय विद्यादभिन्न कवचं तथा, अने. निये नियेमा पुसि विन्यासे शिविरोहाहयोरपि, मे. निदेशः शिविरोदाइविन्यासेषु प्रकासितः, वि निवेमा सैन्यविन्यासे शिविरोहाड- योरपि.हे.

·. निशमन-निषध। निशमन. निशमनमुत ही शुसो, मे. श्रुतौ र निशमनम्, वि, निममन श्रुती हटी, वि. v. निशामन. निशा. निमा दारुहरिद्रायां स्थात् बियामाहरिद्रयोः, मे, वि. निशा रात्रौ हरिद्रायाम्, हे. निशा राखि ईरिद्रा च, त्रि. निशाचर. निशाचरस्तु रक्षसि । मेरुपेचकसर्येषु पांशुलायो नि- भाचरी, मे. निशाचरः पेचकाहियातुधानेपु फेरये। निशाचरी पांशु- लायाम, वि. निशाचरख राक्षसः। सर्प धूके सुगाले च। निशाचरी तु पांशला, हे. पुला च निशाचरी, त्रि. निशान्त, गिमान्त विपु शान्त स्थात् जीवन्तु भवमोपसो, मे. निधान्त सदने प्रान्त प्रभातेऽपि, हे. निशान्तः कथितः प्रान्त निन्त' भवनोपसोः, वि.. निशामन. निशामन दर्शने स्याद, भालोचने न इयोः, मे. हध्या- लोचे निशमनम्, वि. निशमननिशामने। निरीक्षणश्रवणयोः, हे. निशोथ. निशीथस पुमान ईराने स्थाद, राबिमालके, मे. निशी- थोप्य ईराले स्थान निशीथो राविमानके, वि. निशीथत राविमावार्थ- रानयोः, हे. निधारक. निधारकः पुरीपस्य क्षये खरे समोरणे, मे, वि. निशारकः समोरछे। पुरोपसत्र क्षये खैरे, हे. निपङ्ग, निघङ्गः सङ्गते बणे, मे. निपजः समवणयोः, वि, वि. निपमस्तूणमायोः, हे. निषदर. निषडरस्तु जम्माले मिसायान्तु निपहरा, मे. निपहरस्तु जम्बाले निशायाञ्च निपहरी, वि. निषहरः मरे पड़े निपहरी पुन- निशि, हे. निषध. निपधः कठिने देशे सद्राजे पर्वतान्तर, मे. नियधः कठिने देशे नद्राजे च नगान्तरे, वि. निषधम्नु पर्वते कठिने खरे। देश- गाजयोश्चापि, हे ·२३८ निपाद-निप्याय। निपाद. निपादः स्वरभेदे स्थाञ्चण्डाले धीयरान्तरे, मे. निषादः सपचे खरे, घि, हे. निपादौ शपचस्सरी, वि. निष्क. निष्कास्त्री साहमयते दीनारकर्पयोः । वचोऽलङ्करणे हेमपाले हेमपलेऽपि च, म. निफः कर्ष हेमनि तत्पले। दीनारे साट नुवर्ण मते वक्षोविभूषणे, हे. निफमाधिकवर्षशते दोनारकर्षयोः । यक्षोऽलङ्करणे हेमयात हेमपन्नेऽपि च, वि. साष्टे शते सुवर्णानां हेम्न,. रोभूपणे पले। दोनारेऽपि च निष्कोऽस्त्री, प्र. पलमण्डनयो निष्को निको दीनारसकायोः, भने, निष्कल. निष्कलख कलाशून्ये नष्टवीयर्या च वाचत्रवत्, मे. निष्का- सस्तु नष्टवीने कलोमिते, हे. निप्पालस्तु कलाभून्ये नष्टवोजे तु वाचत्र- वत्, वि. निष्काशित. निष्काशितो निर्गमितेऽध्याहित धिक्कृतिऽपि च, मे, वि. निष्कुट. निष्कुटस्तु गृहोद्याने सात् केदारकपाटयोः, मे, वि. निष्कटो गृहवाटिका। केदारकः कपाटश्च, हे. कपाटेऽपि च निष्कुटः । कोटरेऽपि, त्रि. गृहवाध्याश्च निष्कटा, ह. निष्कम. निष्कमो युविसम्पत्ती निर्गमे दुष्क लेऽपि च, में, वि. निष्कमो दुर्गम बुद्दिमम्पत्तौ दुष्क लेऽपि च, हे. निष्ठा. निष्ठा निष्पत्तिनाशान्तयानजानिर्वहणणेषु च, मे, वि. निठोकर्पव्यवस्थयोः। क्शे निष्पत्तौ नाऽन्ते निर्वाह याचने बते, हे. निधा निष्पत्तिनाशान्ताः, अ. निष्ठा के शेऽवसाने च व्यवस्थोत्कर्पयो बने, ह. निहुर. निठा: करिनेऽत्रपे, हा. निपाव निष्पावः शूर्पपवने राजमापे कड़जरे। पवने भिषि- कायां ना निर्विकल्पऽन्य लिङ्गकः, मे. निष्यावः सूर्पपवने राजमां क- डगरे। पवने सिविकायां च निघ्यावो निर्विकल्पके, वि. निप्पाव पयने धूपपवने निर्विकल्पके । वह कड़गरे सिम्बधाम्, हे. निपावः सूर्पयातेऽपि, हा .

·" + निस-नौति। २३९ निस् नि निषेधे च निश्ये। साकलासीतयोः, में नि नि- चये निषेधे च माकलवातीतयोरपि, वि . निर निसर्ग निसगों रूपसर्गयो, में निसर्ग सर्गौलयो, विनि- सर्गः मर्ग खभावे, निमारण स्यान्निसारणमुपाये निम्तारे तरोऽपि च, में निस्तरण स्यादुपाये नितारे निर्गमऽपि च, वि निभारणन्तु निमारे तरणोपाय- योरपि, हे निस्तल निसल वर्गले चले, मे, वि निसलन्तु तले इत्ते, हे निस्तुपित अथ निस्तुषित त्यक्ते त्यग्विहोने लघुरुते, में निस्त- पित निस्वचि सपाद, वर्जिते च लघूमते, वि निसुपितं वर्णिते स्वाद, गतत्वचि लघूशाते, हे निस्त्रिा अथ निस्त्रिश सह ना निईये लिपु, म निस्ति शो निईये सङ्ग, वि निस्त्रिभो निष्ट खत, हे निस्विभौ सानिईयो, वि निस्त्रिी खङ्गपापिठी, डाने निस्त्रिशोऽहऽपि च, हा निङ्गव निव' सि निकतावविश्वासापतापयोः, में निव निरुतौ विद्याद, अविश्वासापलापयोः, वि निव सराद विश्वासेऽपगापे निकृतावपि, हे अविश्वासेऽपङ्गपेऽपि निकतावपि निवः, अ नौकाश नौकाशो निश्चये तुलेक, वि, मे, हे नीच नौचः पामर वामनेऽपि च, मे नोचन वामने पामर स्मृतः वि नीच पामरसर्वयोः, हे वामने भामरे नीच', वि नौस नौ. स्वराल्पयो मरम में, पि नौये. गल्पनी- - चेपु, नोड नौख स्थानकुलाययो मे नीड स्थाने बुलाये च सका- रपूर्वकोऽन्तिके, वि नोई स्याने सगालये, हे नौति नीति नयेऽपि स्यात् मापोऽपि च रोपिति, मे नौ- सिघ प्रापणे नगे, यि नौति नो urum 을 ·२४० . नीश-नीरव । नौध. नौ नेमौ वलौफे द्रो रेवतीभे च कानने, वि. नीधन्तु यलीवनने मिषु । चन्ट्र च रेवतीभेच, हे. नीनमौ वलीफे द्रो रेवती- भेपि कानने, मे. वलोकवनयो भॊभ्रम, वि. नोप. मोपः कदम्बवन्ध कनोलागेकद्रुमधु च, मे. नोपो धूलि- कदम्बे सवान् नौलागोफे च धन्विनि, वि. नीरज. नीरज कुछपसयोः, मे. नौरज कमले कुछे, वि, वि. नीरज पढ्न यो: हे. नौल. नौलन्तु नौलौर ना नियद्रियानरान्तरे। नौलौ रुग्भ- दनोलिन्योः, मे, नौलः कृष्ण नगान्तरे। नौलः कपोखरे नीली क्ष- लायनभेदयोः, वि. नौलो वर्ष मणौ गेले निधिवानरभेदयोः। नौलौ- पा लान्छने च, हे. नीलकण्ठ, v कालकण्ठ नौला, नौलाग. नौलान,: स्यात् समौ मुसि भागला त योपिति, मे. नौलाङ्गः समिजातिके। भम्भरालयां प्रसूते च, हे. नौ- लग, कृमिभेदे स्याद भम्मरालोससारयोः, वि. नीलाञ्जमा. नीलाञ्जसाऽ सरोभेदे सरि दे च विनति, मे. नी- लाअसाऽ सरोभेदे सरिङ्ग देऽपि विप्रति, वि. नीलामसा नदीभेदेऽसरो- भेटे तडितापि, हे. नौलाम्बर. मौलाम्बरः प्रलबन्ने कौणपे च शनैश्चरे, मे. नौला- बर: प्रलबन्ने कोणपे क्रूरलोचने, वि. नीलाम्बरो बलभद्र राक्षसे कर- लोचने, हे. नोलिका नीलिका नोलिनीक्षुद्रारोगका लकासुर, मे. नीलिका नोलिनौक्षारोगशेफानिका स्वपि, वि नीवर सबान्नीवगे वणिजके वास्तव्ये च पुमानयम्, मे. सवान्नी- नगे बाणिजो वाताव्योऽपि च नोवरः, वि नीवरसु वा तव्यऽपि वणि- जत्रपि.हे.

·, नौवी-नेमि। नोवो नौवी परिपणे स्त्रीला कटोवसनवन्धने, मे नौवी परि- पणे ग्रन्यो स्लोणा जवनवाससः, वि नौवी स्लीकटीवस्तवन्धने । मूल- द्रव्ये परिपणे, हे स्वीकटीवस्त्र मधेऽपि नीवी परिपणेऽपि च, " नीयो परिपत्रका, नौहार नौहारो हिमपीतयोः, गने नु वितर्कावमानयोः। विकल्पानुनयातीते प्रमहेत्वपदेशयोः, मे नु पऽनुभये तीर्थ समादिकल्परितर्दयोः हे नु सत्रात् प्रश्ने विकल्पार्थ- ऽप्यतीतानुनयार्थयोः, वि नु पच्छाया विकल्प च, अ नुचित् नुचित् अन्नवितर्कयोः, ह नूनम् नूनन्तु निविते तक स्मरणे वाफ्यपूरणे, मे नूनं निश्चित- सर्कयोः, वि नूनं शर्के निदिते च, हे सर्व निश्चितयो नम्, 'ह नूनं तर्कऽर्थनिश्चये, अ नृशंस पापौयासो नृशंसा: मुत्रशंसा बन्दिनः सा ताः, अने नेत् नेद विसरपनि धयोः, मे नेत्र नेत्र मन्यगुणे पस्त्रभेदे मूले द्रुमसत्र च। रथे चक्षुपि नद्यान्तु नेत्रो नेतरि वाच प्रयत्, मे नेत्र मधिगुरो वस्त्र तरूमले विलोचने । नेव पथच नाद्याञ्च नेलो नेतरि वाचत्रवत्, वि नेत्र वस्त्र मथो गुण । मूलाबिनेटप, हे स्याज्जाटाशुकयो ने वम्, अ नेलो नेतरि नेवश्च गुग्धे मूले विलोचने, त्रि नेव वस्त्र परेपच नेव' पस्दाहतम् । परिवर्तगुणो नेलो नेवः का रिकारगः, अने नेव मूले, इ नेपथा नेपथर स्वादल झारे रङ्गजत्राया नपुंसकम् मे नेपथर रङ्गममौ समान् नेपथाच प्रसाधने, वि नेम नेम कालेऽवधौ सण्डे प्राकारे कोऽपि च, मे नेमः काले- ऽवधी गर्ने प्राकारे बैत वेऽपि च, वि नेम्बई प्राकारग योः। अवधी नेमि नेमिना मिनिरे कृपतिकारक्रान्तयोः स्त्रिज्ञान, मे. नेमि- ·नेगमन न्यूज। , न्यक्ष. २४२ खिकायां कूपच चहान्त तिगिराष्ट्रुमे, वि ने.मः कृपत्रिका प्रधिः । निनि- मोरिने मिथा, 'हे. नै गम, नैगन सत्रादुपनिषद बषिणो र्नागरेऽपि च, मे, वि नै गमो नयपोगेपनिषता वाणिजे, है. नागरो पणिक्। नैगमौ हो, पा. नेपाली नै पालो त नवमालीफुनटीसुवज्ञासु च, मे. नैपालो नवसालौमनःशिला मुवहास च, वि. नैपालो मनःशिला समात् सुवहा नवसालप्रपि.हे. न्यच्(च) न्या. नोचनिग्गयोः, मे न्यग् निग्ने नौचकात्नत्रयोः, हे. ग्यङ नीचे निग्नकात्नत्रयोः वि. न्यक्षः परशुरामे सवान् न्यनः कास्न निकृष्टयो, वि. न्यन: काम निकृष्टयोः। जामदग्नेऽपि, हे न्यज्ञ कान निशष्टयोः, प. न्यच्च कार्ने टोऽपि च। लोऽय पुसि महिप निकृष्ट पुनरन्यवत्, मे. न्यग्रोध. न्यग्रोधस्तु पुमान् व्यामवटयोश्च शमौतरौ। न्यग्रोधी पचिवायाय, मे. न्यग्रोधो व्यामवटयो न्यग्रोधश्च प्रमौतरौ। न्यग्रोधी विषपान मोहनाख्यौ पधावपि, वि न्यग्रोधो वटपादपे। शाम्यां व्याने न्यग्रोधी तु मोहनासोपधोभिदि। पपर्याम्, हे. व्यामो पटश न्य- न्यग्रोधौ वटकामुको, अने न्यह, न्यस मनौ मगे पुसि, मे न्यङ्ग, ई गे मुनौ, हे. न्यक- गे चटयो, वि न्यता न्य जो दर्भमये सचि। कर्मर फले स्लोव कुजाधो- मुखयोम्तिघु, मे, न्यु जन्तु कर्मरङ्ग सान्त्रजः प्रोक्तः कुभव,दि । अधोमुग्वे च कुटो च न्युजा वाचावदिष्यते. वि. न्यजः कुब्जे कुशव चि । अधोमु बेऽपि च न्युज कर्मरतरा फले, हे न्यूद्ध मुद्धः सम्यङ्गनोभे च साम्म, पप्रायवेषु च, मे. युद्धा. सान- विशेपमत्र पडोझार्यबामतिप्रिये, हे न्युद्धः सम्यड मनानेऽपि साग्न, घट्- प्रपवेष्वपि वि. न्युध माग्नि मनोरमे, त्रि - ग्रोधी, न ·. . न्यून-पक्षचर। २४३ न्यून. म्यून गोमयोः, मे न्यून नवञ्चोग गर्चयोः, हे होन- न्यूनानगो, भ. प, (पो ना वाताण्डपूनेषु पा पातरि च कीर्तितः। लिया तु रक्षा पाने पूते पूरितके च सः, मे.) तौक्षाच तोहितः भूगे दक्ष- पाच पार्थिवः। पढ्सपो नान्तिम: फाटिः कारोऽपि मोति, मा. प कुयेर साख्यातः पश्चिमे व प्रकोगित, । पाने पः समाख्यान: प: स्यात् पाने च पातरि, ए पलि. पति: स्त्रो गौरये पायो, मे. पकि गौरवपामयोः, लि, हे, वि. पक. पर परिणनेऽपि मवाद, विनामाभिमुर विष, से. पक परिपसार्थे साद, विनाशाभिमुग्वेऽपि च, वि पक्ष परिणते नागाभि- मुले, हे. पक्ष. पक्षो मासाईके पार्य ग्रह साथविरोधयोः । फगादिः परतो रन्द बले सखिसहाययोः । लुप्तीन पनवे च राजकुम्नर- पार्षयो, मे. पक्षस्तु मामाई ग्रहनाथयो। ग्रहमाययो.। धुप्तीगन्ध बले पा वर्ग के शात् पराये। पिच्छे विरोधे देहाने सनाये राजकु- जरे, हे पक्षो मासाईके पार्य ग्रहे साधविरोधयोः । पचय परयो हन्द पले सचिमहाययोः। पनवे हिरन्ध च देवा रामनरे, वि. पक्ष; सायेऽपि, स पक्षो मासाहपा, लि पछो गानिमामाई पनगन्दा निगद्यते, पने देहावयवमायापियनभित्तिषु। परि- प्रहे समीप ध पट स पन्नो निगराने, १ फेश पतः नरहाघ. पर: साथविरोधयोः। धनका लपनवेषु महायक रिचार्य यो, भा, पक्षका पुमान् पाद्वारे च पार्म गातके, से पार्ममावेष परदारे च पचमः, वि पदकसु पार्मधार पाप माने- पिकचाते. हे पचचराचन्द्र घ्यावा गजेऽपि च, मे. भरेत पक पप्रुः प्रचचर.

·२४४ पचति-परख । पक्षचरो विधौ। यथवष्ष्टयनारिवारोऽपि प्रकीर्तितः, वि. पचचरो य थवष्टष्टधक चारिगजे विधौ, हे. बाथ निशापतौ। पृथक्चर गजे यथ- भ्र पचचरः स्म तः, त्रि. पक्षति. पक्षतिद्य भवेत् पक्षम ले च प्रतिपतिथौ। (स्त्रियाम्), मे. पक्षतिः पचम ले सत्रात् पचतिः प्रतिपत्तिथी, वि. पक्षतिः प्रति- पत्तिथौ। पक्षमूले, हे. म ले तु पदति: पक्षभेदयोः, अ. पचिन्. पक्षिणी पूर्णिमायां स्थाविहङ्गानां शाकिनौभिदि। पागामिवर्तमानार्य करात्रावपि खियाम, मे. पक्षिण पूर्णिमाया स्थात् पचिपी शाकिनीभिदि। आगामिवर्तमानायु तायां निशि पक्षिणी, चि पक्षिणी पूर्णिमासुग्योः भाकिनीराविभेदयोः, हे. पन्मन्. पक्ष्म सूत्रादिसूक्ष्मांश किञ्चल्क नेवलोमनि, मे, वि. पक्षमाक्षिलोनि तन्वादिसूक्ष्मांश कुसुमच्छरदे। गरकिञ्चल्यायोश्चापि, हे. पक्ष्माक्षिलोम्नि किचल्क तन्वाद्य शेऽप्यापीयसि, प्र. पस पकोऽस्त्री कर्दमे पापे, में पसः कर्दमपापयो., वि. पशोऽधे कद मे, हे. पोऽस्त्री कर्दमाहसोः, वि. पद्धार. पवारः शैवले तो सोपाने जनकुञ्जके, मे, यि, डा. पहागे जलकुञ्जके। सोपाने प्रबले सेतो, हे पशिल पादालिन्द ऽपि पहिल:, हा. पंक्ति पंक्ति र्द गावरच्छन्दोदशस या लिपु स्त्रियाम्, मे. पति- दशाक्षर छन्दोदशसंध्यावलोप्वपि, वि. पंजिग्छन्द.ये गयो:, हे. पति- इन्दोऽपि दरामम्, प्र येणिश च पति: सत्रात्, वि. पञ्चगुप्तस्नु चार्वाकदर्शने कमऽपि च, चि चार्वाकदर्शने कमठे पुमान्, ने पञ्च गुप्त शाकदर्शने । कमठे, हे. पत्ता पदभावे सान्मरणोऽपि च योपिति, मे, वि. पश्चता पक्षमारे स्वात् पश्ता नरमऽपि च, हे. पसत्य. पश्यं पलाना भावे प्राणानामत्यरेऽपि च, मे. पञ्चत्य पशुगुप्त पसगा ·पञ्चदशी-पटह। २५५ निधन' म तम्। पञ्चानामपि भावे च, वि, पञ्चत्य भावे पश्चाना प्राणानामत्ययेऽपि च, हे. पञ्चदशी. पञ्चदशौ त्वमावास्थापौर्णमास्योश्च योषिति, मे. भयेत् पञ्चदशी पौर्णमास्यमावास्ययोरपि, वि. पञ्चनख. पञ्चनखो गजे कूर्म, वि पञ्चनसस्तु कच्छपे। गजे, हे. कूर्म पञ्चनको गजे, त्रि. पञ्चम. पञ्चमो रागभेदे स्यात् स्वरभेदे च पञ्चमी। पाण्डवा- नाश्च पत्नयां स्त्री पचानां पूरणे त्रिपु, मे. पञ्चमो रागभेदे स्यात् पञ्चानामपि पूरणे। पञ्चमद्यतुरे हदे पञ्चमी पाण्डवस्त्रियाम, वि. पञ्चमो रुचिरे दक्षे पञ्चानामधिपूरणे । रागभेटे पञ्चमौ तु द्रौपद्याम्, हे. पञ्चमः खरसत्ययोः, वि. पश्चानन. पञ्चाननः शिये सिहे, मे, वि, हे. पञ्चाली. पञ्चाली पुखिकागोत्योः स्त्रियां मुभूम्मि नौरति, मे. पवाली पुत्रिकागोत्योः पञ्चालो जनदेशयोः वि. पक्षालो नौरदन्तरे। पञ्चाली पुत्रिकागोत्योः, हे. पक्षालिका स्त्रियां वस्त्रपुत्रिकागीतिभेदयोः, मे. पञ्चालिका भये वस्त्र पुत्रिकागौतिभेदयोः, वि. पञ्चालिका वस्त्रक्षतमुत्रिका- गोतिभेदयोः, त्रि. पट. पटश्चित्रपटे वस्त्र स्त्रो प्रियालद्रुमे पुगन्, मे. पटः पिया- लरक्षे च सुचेले च पुरस्कृती, वि परः पक्ष्मपरिवाणे झयवसमति- ठयोः, अने, अथ पटल पिटके च परिच्छदे। ददिह ग्रोगतिलके की बजे पुन न पटल दिपि बजे। पिटके नेवरोगे च गिलके च परिच्छदे, वि पटल तिलके नेवरोगे छदिपि सञ्चये। पिटके परिवारे च, हे छदिन बरजोः लोव समूहे पटलं न ना, अ. पटहो ना समारम्भे पानके पुनसकम. मे पश्चालिका . पटल. ना, मे पटह ·पट्ट. २४६ पटि-पण्डिन । समारम्भ प्रानके पटहं मसर, वि. पटहो वाद्य पारमा हे समा- रमोऽपि पट पटि. पटिः स्ती पटभेदे स्वाद गुग्ग लो कुम्भिकाद्रुमे, मे. पटि: पटवित्रा घेऽपि गुग्ग गौ फुमिकालुमे, वि प. पटु दक्षे च नौरोगे चतुरोऽप्यभिधेयवत् । पटोले तुपुमान् लोगे छत्रालबषयोरपि, मे. परतीक्षण नौरोगे चतुरऽन्ववत् । पटुः पटोलपत्र ऽपि छत्रालयाणयोः पटुः, वि. अथ पटु लवणे पटुतीक्ष्णपटो- लयो.। स्फटे गेगविहोंने च च्छवायां चतुरेऽपि च, हे पटुरामयनिर्मुकः पचतुरतीक्षायो', प्रा. पटोल. पटोल वसभेदे नौपधी जयोत्स्नधान्त योपिति, मे. पटोलमोषधीवस्त्रभिदो सर्वोत्नयां पटोल्यपि, हे, वि. पहः पेपणपापाणे व्रणादीनाञ्च वन्धने। चतुष्पये च राणा- दिशासनान्तरपौठयोः, ने, वि. पट्टी सपाटभूषायां पट्टी लाक्षाप्रसादने, वि. पट्टश्चतुप्पथे पोठे राजादेः सनान्तरे। नणादिवन्धने पेपाश्मनि पट्टी सलाटिका। रोधः, हे. पट्टः सत्रात् पालके नृपशासने, वि. वस्त्रांव- रणे पः पठो भूनिहिताक्षर । वीरकक्षा पट: पट्टः पट्टः सादपि चास- नम्, अने. पण. पण वराटनाने स्थान् मूलेन कार्यापणे ग्लहे। कयत्रणाकाटि- कायतव्यवहारे भनी धने, मे, वि पापः कापापणे उहे। विक्रया- भाकामिनटो व मूल्ये तो धने। व्यवहार न दाबा हरतसरे गएडकविगतो, हे पणो दूधनादिप्सरे गयो मूल्ये धनेऽपि र, अ. ग्लहे माने पराटाना मला कापीपापे धने। दूबने विक्रयामाकादे- यो मुटौ भती पण., पण्डः पण्डे धियि स्त्री समात्, मे पण्डः पगडे धिया पण्डा, यि. परडः पण्डे पण्डा युद्दो, हे पएस: पण्डे मसौ सियाम, लि. पष्टिस. पएिडगः सिहके कयो, मे, यि पण्डितः सिमधीमगोः हे. - पगड.

·पतन-पत्रा। पता. परामः शलमे शालिमभेदे पनि सूर्यप्रयो., मे, भा. पतङ्गः शलभे शालिगभेदे विहंगे रवी, वि. पवनः सूर्यपक्षियो। पारदे शरभे भालो, 'हे. पतली पक्षिसूर्यो प, आ. पतनः शलभे रखौ, त्रि. पनङ्गो शालमादित्यौ, पाने. पतत्. पतन् पातुके खगे, मे. पतन् पातुकपक्षियो, वि. पताका, पताका वैजयन्त्याञ्च सौभाग्यनाटकायो, मे. पता- का ध्वजे केतो सौभागेर नाटकांशको, हे. पताका वैजयन्त्याश्च म भागेर- धजेऽपि च, वि. पनि. पति वे ना वियोशे, मे. पनिः प्रभौ गतौ मले, वि. पन्तिः पत्ति न पदगे स्त्रियाम्। गतावेकरके भावपञ्च- पदालिफे, मे. पत्तिः पदावी गमने चौरसैन्यप्रभेदयोः, वि. पन्ति सेना- भित्पतयो मना, हे. पत्ति र्गतौ च, अ. पवन्तु वाहने पार्घ स्थात् पक्षे शरपक्षिणोःमे. पत्र स्याद वाहने पर्ण पधे च परपक्षिणाम्, वि. पत्र यान पादरकुरी, हेः पत्र वाहनपदयोः, य. पादत्राणे दले पछे ले व्यवस्तुनि पत्नयाक, अने. पवागः पत्रानो न यो भूर्ज पदापो रक्तचन्दने, मे पवाग' पड़ाके भूर्ण पन्ना रसाचन्दने, वि. पत्तागरतचन्दने । भूर्जपत्रकयोशापि, हे. पतिन् पत्री ने पत्ररथे काण्डहरथिकाद्रिष, मे. पत्री काण्डे सगे हुमे। रथेऽद्रौ रयिक शने, हे. पविणो भरपक्षिण, अ. सनाख्यो विगः पत्री परिणौ शरमक्षिणी, पोष्ण पलो धौनको रे ये कौव साच्चोगाके पुमान, मे. पो धौरको ये पलोई शोएकेऽपि च, वि पतो धेतकौशेये सत्रात् पोर्णस्तु शोषयी, हे. पया सौ रीतस्यां हित विप, मे. पथ हित हरी- रायया पधा, वि पथ हितं पथमा हरीतकी, हे. पत्र हितेभया पत्रा, लि. पत्र शा. पघया.

·ना नागे रखी २४८ पद-पभिनी। पद. पट' भन्दै च वापवे च व्यवसायापदेशयो.। पादतच्चियोः स्वानवाणयोरडवस्तुनोः, यि, मे. शोफपादेऽपि घरसीव पुलिगः किरणे पुनः, मे. पद स्थाने विभकान्त शब्द वापये वसुनोः। बाणे पादे पादचिङ्ग व्यवसायापदेशयोः, हे. पद व्यवगिनवाणस्थानलक्ष्माधि- वस्तुषु, अ. वाय भन्दऽपदे ये च, त्रि. व्यवसाये परिवाणे पद पचिन्यो- रपि। वम स्थानापदेपोष पद स्वाहायव पादयोः, पा. पदार, पदारः पादधूनौ सत्रात् पादालिन्देऽपि पुभत्रयम्, मे. पदारः पालिषु। पादालिन्द, हे, यि. पछति. पहतिः पतिवमनोः, मे, वि. पति: पथि पकौ च, हे. प्रथ पहतिः पको मार्ग च, वि. पोऽस्सो पके हनिधिसमयान्तरेऽम्य जे । फजिकात्रीचारटीपन्नगीषु च, मे. पद्मः सत्रात् पन्नगे यूरहे निधौ सतना- न्तरेऽम्बजे। प..के विन्द जालेऽपि प. भार्गो थियोरपि, वि. पनी धूनहे निधावहौ। समाजयोः प,मिभविन्दौ, हे. पद्मोऽस्त्री विन्द,जाले- ऽज वूमछे मान्तरे निधो, वि. पना लक्ष्मी निधिः पद्मः पद्मानि गज- विन्दवः । सङ्घनागविशेषौ च पद्मौ पद सरोरुहम्, शा. . मोक्ष. पक्षक, पद्मक सत्रात् पराकाष्ठविन्द मालकयोरपि, मे, हे. पद्मक पद्मकाष्ठ भविन्द जालकयोरपि, वि. पघलाग्छन. स्वात् पनलाञ्छनो लोकेश्वरे ब्रह्माणि भास्करे। धनदे च स्त्रियां तारालक्ष्मीवाग्देवतासु च, म. सत्रात् पद्मलान्छनाभिख्या विधौ लोकेश्वरार्कयोः। धनदे च सरखत्यां सारालक्ष्मयोरपि स्म ता, वि. पद्मलाञ्छनो धनदे लोकेश रविवेधसो.। पालान्छना तारायां सरस्वत्या श्रियामपि, हे. पद्मिनी पमिनी पद्मसजाते स्त्रीविशेष सरोरुहे, मे. पद्मिनी स्त्रीविशेष सत्रात् मरसत्रामम् जे.पि च, वि पद्मिनी योपिदन्तरे। आजे - ऽजिन्यां मरमत्राश, हे " ·पद्य-परज। २४९ पय पद्यश्लोके पुमान् शूद्रे पद्यर वर्मनि कोर्तिता, में पद्य श्लोके स्तौ पद्या पद्य शूद्रेनिगद्यते, वि पद्योऽन्तावणे सात् पद्य वोके पघा तु वर्म नि, पनम प्रभेदे सत्रात्, पन्नग पनमः कण्टकिफले कण्ट के वानरान्तरे। स्त्रियां रोग- म पनस काट किफले कण्टके कपिलग्भिदोः, वि पनसः कपिम्भिदोः। कण्टके कण्ट किंफले, हे पन्नगचौषधीभेदे तथैव पवनाशने, में पन्नगस्तु पद्मकाडे भुजगमे, हे पन्नगः पद्मकाई भवात् पन्दगोऽपि भुजङ्गम, वि पयस् पयः स्यात् धौरनौरयोः, मे, वि पया धीरे च नीरेच, हे पयः क्षीर पयोऽम्ब, च, पा पय क्षीरं पयो जलम्, पाने पयसा पयसान्तु पयोजानहित्तयो लिङ्ग कम्। दुग्धिका होरकाकोलोः स्वर्णवीर्यामपि स्त्रियाम्, में पयसवा चौरकाकोलयां पयोहितभवेऽन्यवत् । पयसा दुग्धिकायाश्च स्वर्ण क्षौर्याच कथाते, वि पयसवन्तु पयोभये। पयोहिते पयसा तु काकोली दुग्धिकापि च, हे पयस्विनी पर्यासनी नदीधेन्त्री विमावर्याश्च योपिति, में पय- खिनी तु गोधेन्या विभावया पयस्निी, वि पयसिनी। विभावी गोधेन्याञ्च, हे पयोधर पयोधरः कोषकारे नालिकेरे तनेऽपि च । कशेरुमेधयो. मुसि, में पयोधर सात् कुचकोषकार कसेरुकाम्मोधरनारिकेले, वि पयोधर कुचे मेधे कोपकारे कशेरुणि। नारोकेरे, हे स्त्रीमनाब्दी पयोधरौ, अ सनम धौ पयोधरी, अने परवेडारिदूगन्योत्तरे लोपन्तु फेवले, ने पर: सपादुत्त- मानात्मवैरिटूरेषु केवले। परमव्ययमिच्छन्ति वि परो दूगन्यचेह- पलप। परन्तु केवले, हे दूगनामोत्तमा परा, म परम् नियोगे परन परपस लयन्त्र सात् चरिका फलफेनयोः, में परल.

·२५० परमुष्ट-पगग। स लयन्त्रके। फेने च करवाले च परसः क्षुरिकाफले, वि. परम्जोऽसौ लयन्त्र चरिकाफलफेनयोः, हे. खड्गधेनुफले फेने परजस्त लय- न्वके, हा. परम. परपुष्ट. परपुटः परमते वारनार्यान्तु योपिति, मे. पर पुष्टः 'परमते परपुथा पणस्त्रियाम्, वि. परपुरः कलकण्ठे पर पुष्टा पणाड़ना, हे. परम स्यादनुज्ञायामव्यय परमः परे, मे. परम स्याद- नुज्ञानप्यव्यय परमः परे। परम: स्थान् प्रधानाधोरोक्षारोऽपि रायो- घरते, वि. परमः परे। अग्रेसरप्रथमयोरोशारे परम पुनः। स्याद- व्ययमनुनायाग, हे. परम्पर. परन्परो एगभेदे प्रपौत्रे ननयस्य च । परम्परा परी- पाट्यां हिमामन्तानयोरपि, मे. परम्परः प्रपौत्रादौ गभेदे परम्परः । परम्परा परीपाच्यां सन्तानेऽपि वधे कचित्, वि. परम्परः। गभेदे प्रपौत्रादौ परम्पराग्यये वधे । परोपाच्याम, हे. परवाणि परवाणिः पुमान् धर्माययामरयोगपि, मे. परवाणि स्यतो धर्मायसवासारयोरपि, वि. परवाणि धर्मायक्षे वर्षे, हे. परा विमोचमाधान्यप्रातिलोगेरपु धर्षणे। शाभिमुपेत्र मार्य च विममे च गतौ वधे, मे, वि. पराभिमुख प्राधान्ये विमोध- प्रातिलोम्ययोः। गरािधर्षपशुगव्यास (१) भगार्थ यिममेऽपि च, हे. पगास्तु बने सड़े, मे. पगको बतबद्योः, नि, वि. पराकमो बिकमे स्थान सामयाद योगयोरपि, मे, वि. पराक्रमग विफमे। मामर्थन चाभियोगे ध, हे शौर्योद योगो पराकमी, ५ योर्योद योगी पराकम, पने पगगः सुमनोरणे धनिग्मानीययोरपि। गिरिप्रभेदे यियावारपरागे पपन्दने, मे परागइन्टने गो गिरी ग्यतत्र परागयोः । प्रानीयपुपरसमो, हे पराग: कोममे रेणी सानीयादी रनम्यपिर पुपरंगो पगगः म्यात् नानीयगजमोरपि. . परा पराक पराकम राम्या पगगः, ·पराभव. पराभव-परिग्रह। परागः पुष्परजसि धूलिम्मानीययोरपि। गिरिप्रभेदे विख्याताद परागे च चन्दने, वि. पराभवः। तिरस्कारे विनाश च पुसि, मे. पराभव- तिरस्कार विनाशे च पराभवः, वि. पराभवस्तिरस्कारे नाशे, हे परायण, परायणमभोटे स्यात् तत्पराश्रययोगपि, मे, वि परा- यण स्यादभौष्ट तत्पराश्रययोरपि, हे. परायण रिपोः स्थान तत्परच परायणः, अने. परि. परि सत्रात सर्वतोभावे वर्जने व्याधिशो कयोः । इत्यम्भ ना- ख्यानभागवी मालिगनलक्षणे । दोपाख्याने निवसने पूजाव्याप्तमोश्च भूपणे, मे. परि सत्रात् सर्वतोभावे वजने लक्षणादिषु। पूजालिङ्गनवीमास भूषणे च्याधिशोकयोः। दोपाख्यानेऽपुरपरमे व्याप्तौ निवसनेऽपि च, वि. परि व्याधावुपरमे वर्जने लक्षणादिषु । मालिङ्गने च मोके च पूजाया दोष कीर्तने। भूपणे सर्वतोभावे च्याप्तौ निवसनेऽपि च, हे. परिकम्प. परिकम्पो भये कम्प, मे, वि परिकर. भवेत् परिकरः सङ्घ पर्यसपरिवारयोः। प्रगाढ़गा- विकावन्ध समारम्भविवेकयोः, मे भमेत् परिकरो वाले पर्यसपरिवा- प्रगाढ़गाविकावन्धे विवेकारम्भयोरपि, वि. परिकर, पर्यश- परिवारयोः। प्रगाढ़े गाविकावन्ध विवेकारम्भयो गणे, हे. परिकरः पर्यइपरिवारयोः, अ. प्रगाढ़गात्रिकाबन्धे पर्यशपरिवारयो । प्रयुजरते परिकर. समूहारम्भयोरपि, शा. परिगत. परिगत त्रिषु प्राप्त विस्मनभानचेष्टिने, मे भवेत् परिगत लाभे प्रयाते चेष्टितेऽपि च, वि परिगत गते लाभप्रेरितयो- ति, हे. पर ज्ञाते परिगतम्, त्रि परिग्रह परिग्रहः परिजने पत्नयां स्वीकारमूलयोः। शापे, मे, वि. परिग्रहः परिजने पन्ना मूले च संग्रहे, हे. पनौपरिजनादान- मूल मापा. परिग्रहाः, ग ? परिग्रहो हिजग्राहेत्र सैन्यटठे परिग्रहः। रयोः। ।

·२५२ परिघ-परिमल। परिग्र होऽनुबन्धे सत्रात् पतगाहे परिग्रहः, अने. ? परिग्रहः सैन्यष्टभागेपि, इ. परिग्रहः परिजने शपथे च परिग्रहः। परिग्रहः कलने च मूलखीका रयोरपि, शा. परिष. परिवो योगभेदेऽस्तविशेषेऽर्गलघातयोः, मे. परिघो योग- भेटे सान् मुद्गरोगलधानयोः, वि. परिधोऽस्त्रयोगभेदे परिघातेऽर्गलेऽपि च, हे. परिघः परिघातेऽस्त्र, अ. परिषो योगभेदेऽपि, त्रि. परिषः परि- घातः सत्रात् परिघो दण्ड उचाते, भने। परिघात. परिधानोऽस्त्रधातयो., वि. परिधानख घामने । अस्त्र परिघोप. परिघोपो निनादे सवादवाचे जलदध्वनौ, मे, वि. परिघोषः सत्रादवाचे निनादे जलध्वनी, हे. परिज्मन्. परिचा तु पुमानिन्दौ यानिके परिचारके, मे. परिखा (प्रवा) कतुकर्म यानिके परिचारके, वि. परिताप. परितापस्तु पुसि सत्राद दु:खे च नरकान्तरे, मे. परिधाय. परिधायो जलस्थाने परिच्छदनितम्बयोः, मे, वि. परि- धायः परिकरे जलस्थाननितम्बयोः हे. परिधि. परिधि ! यजियद्रुशासायामुपसूर्यफ, मे, परिधि- जियतरो: शाखायामुपसूर्यके, वि, हे, अ. भाखायामपि परिधिः, इ. परमव. परिक्षवाञ्चले समादाकुलेऽपि परिसवः, वि. V. पारिसव. परिभाषण, परिभाषणमालापे नियमे परिभाषएम्, मे. निन्दो- पालमप्रवचने परिमापणमिप्यते, वि. परिभापए न्तु जल्यने । नियमे निन्दो- पालम्मोतो, हे परिमल. समात् परिमलोऽभिमर्दातिमनोहरगन्धयोश्चापि। सुर- तोपमर्दविकसच्छरीररागादिसौरभे मि, मे. परिमलो विमर्द च समान मनोहरगन्धवत् । रतोपमदविकसद देहरागादिसौरभे, वि. परिमलो विगर्दोत्ये इयगन्धे विमर्दने, हे.

·परिवर्व-परिम्मत। परि(री) धर्म परिवर्तो विनिमये कुर्मराजेऽपवर्तने, मे. परिवों विनिमये कूर्मराजे पलायने, वि. परिव संस्तु कूर्म राणे पलायिने युगान्त विनिमये पहे. सवतः परिवर्तच हायने, इ. परिवह. परिवों राजयोग्यद्रव्यपरिच्छदे, मे. परिवईस राणाई- वस्तुन्यपि परिच्छदे, वि. परिच्छदे नृपाथ परिवह, प्र पर (रौ) वाद. परिवादोऽपवादेऽपि वीणावादमवस्तुनि, मे. परिवादः कलङ्के याद, वीणावादनवस्तुनि, वि. परिवादस्तु निन्दाया वीणावादनवखनि, हे. परि (री) वाप परिवापस्तु पर्युप्तौ जलस्याने परिच्छदे, मे, वि. परिवापो अलस्थाने पर्यप्तिपरिवारगोः,हे. परिच्छदे परौवापः पर्यो सलिलस्थिती, प्र. परि (री) वार. परिवारः परिजने खनको परिच्छदे, मे, वि. परिवारः परिजनेऽसिकोप, हे. समाजामे परीवारः सड़कोशे परि- परिवेशा परिवेगो वेटने सवात् परिधानेऽपि सत्रयम्, मे. परिवेशः परिदसौ भानो परिधिमण्डले, वि. परिवेष. परिवेमस्तु लिगः परिधी परिवेषणे, मे. परिवेषः परिहतौ परिधौ परिवेषणे, हे. परिवेष विणानीयादुपसूर्यकम- सम्। परिवेषणमप्याजः परिषेय मनीषिण , भा. परिव्याध. परिव्याधत पुंसि सवाद, वेससे च [मोत्सले, मे. परियाध येतो मगात, परित्याधो. मोजमले, वि. परियाो. दुमोपले। पेमसे, हे. परि (रौ) सर. भवेत् परिसगे मृत्यौ विधावपि च पुस्ययम्, मे. स्मृतः परिसरो मत्यौ देवोपान्तप्रदेशयो, वि परिसर, प्रान्तभूदेवयो- ईसौ,हे. परिखा परिन ता स्त्री वारुपयां सबन्ने सत्रादभिधेयवत्, मे, ·. परीरण-पर्वसा। परीरमा. परोरण: सत्रात् कमठे दण्ड प पट्टशाटके, मे. परीरण: सत्रात् कमठे दण्डं च पटशाटके, वि. परि(री) वाह. परीवाहो जसोच्छासे महीभ योग्यवस्तुनि,मे, यि. परोष्टि. परीष्टि, परिचर्यायां प्राकामेऽम्य पणे स्त्रियाम्, मे. परि- चया परौरिः सवात् परीटिश्च गवेपणा, शा. परुप. परुप' कारे चे निछरोकौ च वाचावन्, मे. परुष कई रे रूचे सान्निष्ठ ग्यचस्वपि, वि, हे. परुपः कषुरो यः परुष निछर वचा, शा. परेत. परेतो वाचालिङ्गः समन् ते भूतान्तरे पुमान्, मे. परेगो भूतभेदे सत्रात् परेतो वाचत्रवन्मृते, वि. पर्कटी. पर्कटी नूतनमले पूगादेः सक्षपादपे, मे, वि. सात् पर्कटौ शक्षारौ पूगादे नूसने फले, हे. पटो सक्षधे च पूगादेच नवे फले, वि. पर्जन्य (पर्यन्य). सध्वानमेषः पर्जन्यः पर्जन्यो मेघवाहन:, भा. पर्जन्यो मेघशब्दऽपि ध्वनदम्ब दशकयोः, मे. पर्जन्यो मेघशब्द सबाद, ध्वनदम्ब दशकयोः वि. पर्जन्यो गर्नदख दे। वासपे मेघधन्द च, हे. पर्जन्यौ रसदन्दन्द्री, प्र. गन्धेऽपि पर्यन्य:, इ. पर्ण, पर्षे पत्रे कि शुके ना, मे. पण सत्रात् किंशुक पत्र, वि. पत्रिपर्ण पर्यन्तु पवे, हे. पर्पट. पपर्ट पिटभेदे सवात् पर्पटो भेषजान्तरे, मे पर्पट: पिष्ट- विकृती पर्पटो भेषजान्तर, वि. पर्पटो भेषणान्तरे। सपा व पिष्ट- विसती परीक्षापरिचर्ययोः, हे पपरीण, पर्परीणश पर्णा शिगया तकम्बले। परन्तरसेऽपि सवात् पर्परौणन्तु पर्वणि, मे पर्परीणन्तु पर्वणि। परन्तरसे पर्ण- शिरायां उसकम्बले, हे पपरोणस्त पर्णसा गिरायां तकम्बले। पहन्त- रसेप समात् पर्परीणच पर्वणि, वि • पर्यस्त पर्यस पतिते इते, मे, वि पर्यस्तन्तु ते सस्ते, ·पर्याप्त-पलल । २५५ पर्याप्त. पर्याप्तन्तु यथेटे सवात् टप्तौ म निवारणे, मे, वि. भक्त निवारणे टप्तौ पर्याप्त सबाद, यथे स्तेि, त्रि, प्रा. पर्याप्तत भक्तो टप्तौ निवारणे यथेष्ट, हे. पर्याप्ति. पयाप्तिः प्रकाममाप्तिरक्षणे स्त्रियाम, मे. पर्याप्तिः स्यात् भकामेऽपि प्राप्तौ च परिरक्षणे, वि. पर्याय पर्यायः प्रकारेऽवसरे कामे, मे. पर्यायस्तु प्रकारे स्यान्न- र्माणेऽवसरे कमे, वि. पर्यायोऽवसरे कमे। निर्माणे द्रव्यधर्म च, हे. पयायोऽवसरे कमे, अ. पयायः स्यात् प्रकारेऽपि, त्रि, पर्वत. पर्वतः पादमे पुसि शाकमत्साप्रभेदयोः। देव सुन्यन्तरे गेले, मे. पर्वतः भेलदेवयोः, वि, पर्वतो गिरिदेवोः, हे. पवन, पर्व क्लीय महे ग्रन्थौ प्रस्ताचे लक्षणान्तरे। दर्थप्रतिपदोः सन्धौ विषुवत्प्रतिष्वपि, मे. पर्व स्यादुत्सवे ग्रन्यौ प्रस्तावे लक्षणान्तरे। दर्यप्रतिपदोः सन्धौ विषुवत्प्रभृतिष्वपि, वि. पर्व प्रस्तावोत्सवयो ग्रन्यौ च विषुवादिय । दर्शप्रतिपत्मन्धौ च तिथिग्रन्थविशेषयोः, हे. सिथि- भेदे क्षणे पर्व, अ ग्रन्थिप्रसावयोः पर्व विषुवत्मभतिष्वपि, नि दर्श- प्रतिपदोः सन्धौ ग्रन्थिप्रस्तावयोरपि। पर्वशब्द विजानौयादिषुवत्- प्रतिष्वपि, प्रा. पलमुन्मानारयोः, मे,हे. पल चोन्मानासयोः, वि आमिषे पलम्, भ पल मांस पल मान' पलो मूर्ख. पलस्तुला, अने. पलकप. पलट्या गोधरके रानागुम्गलुकि शुके। सुण्डौरी- लाक्षयोच स्त्री राक्षसे तु (ऽपि, वि) पलसपः, मे, वि पलङ्गपो यातु- धाने पलसपा तु किंशुके। गोचुरे गुग्गुलौ लाक्षारामामुण्डौरिकासु पल पलल पललं तिलचूर्णं च पद्दे मांगे नपुसकम्। ना राक्षसे, मे पलल तिलचूर्ण स्यात् एलल पसमांसयोः। पलतो यातुधाने स्थात्, वि पलल मांसपनयोः। तिलचूर्णा पललसु राघसे, हे तिलपिष्ट .. .

·. २५४ परोरण-पर्यम्त । परौरप. परोरण: स्यात् कमठे दगड घ पट्टशाटके, मे. परोरणः सात् कमठे दण्डं च पटशाटफे, वि. परि(री) वाह. परीवाहो जलोच्छासे महीभद योग्यवस्तुनि,मे, वि. परोष्टि. परीष्टि. परिचर्यायां प्राकामेऽन्य पणे स्त्रियाम्, से. परि- चया परीरिः सत्रात् परोटिय गवेपणा, शा. परुष. परुप कारे कई निष्ठ,रोक्तौ च याचत्रवत्, मे. परुष कईरे रूचे सान्निष्ठ ग्वसत्रपि, वि, हे. परपः करो यः परम निहरौं वचः, मा. परेत. परेतो वाचालिङ्गः सान् मते भूतान्तरे पुमान्, मे. परेको भूतभेदे समात् परेमो वाचत्रवन्मृते, वि. पर्कटौ. पर्कटौ नूतनमले पूगादेः क्षक्षपादपे, मे, वि. सात् पर्कटौ सक्षारी पूगादे नूसने फले, हे. पटी सक्षच च पूगादेच नये मले, त्रि. पर्जन्य (पर्यन्य). सध्वानमेषः पर्जन्यः पर्जन्यो मेघवाहनः, मा. पर्जन्यो मेघशब्दऽपि धनदम्ब दशकयोः, मे. पर्जन्यो मेघशब्द सबाद, ध्वनदम्ब दनाकयोः, वि. पर्जन्यो गर्जदम्ब दे। वासये मेघशब्द ,हे. पर्जन्यौ रसदन्दन्द्रो, अ. गर्जन्म घऽपि पर्यन्यः, इ. पर्ण. पण पत्रे किंशुकै ना, मे. पर्ण सत्रात् किंशुक पत्र, वि. पर्वक्षिपर्ण पर्णन्तु पवे, हे. पर्पट. पपर्ट पिटभेदे सत्रात् पर्पटो भेषमान्तरे, मे, पर्पट: पिष्ट- विकृती पपंटो भेषजान्तरे, वि. पर्पटो भेषजान्नरे। समावि पिट- विक्षती परीक्षापरिचर्ययोः, हे पपरीण. पर्परीणश्च पासा गिराया इतकम्बले। पर्षरन्तरसेऽपि स्यात् पर्परीणन्तु पणि, मे. पर्परीणन्त पर्वणि। परन्तरसे पर्ण- : शिराय एसकषले, हे. पर्परीणस्त पर्णसर शिरायां तकम्बले। पहन्त- रसेऽपि समात् पर्परीणञ्च पर्वणि, वि. पर्यत. पर्यत पतिते इते, में, वि. पर्यम्तन्तु ते सस्त, ·पर्याप्त-पलल। २५५ पर्याप्त- पर्याप्तन्तु यथेटे समात् सतो म निवारणे, मे, वि. शात निवारणे टप्तौ पयाम सबाद, यमित, वि, ग. पर्याप्त तु शक्ती टप्तौ निवारणे यथेटे,हे. पर्याप्ति. पर्याप्तिः प्रकाममाप्तिरक्षणे स्त्रिया, मे पर्याप्तिः स्यात् भकामेऽपि प्राप्तौ च परिरक्षणे, वि. पर्याय पर्यायः प्रकारोऽवसरे कमे, मे. पर्यायस्य प्रकारे स्थानि- आणेऽवसरे क्रमे, वि. पायोऽवसरे क्रमे। निर्माणे द्रव्यधर्म च, हे. पायोऽवसरे कमे, पाय: स्यात् मकारोऽपि, वि. पर्वत. पर्वतः पादपे मुसि शाकममत्रप्रभेदयो । देवमुन्यन्तरे ले, मे पर्वत शैलदेवो., वि. पर्वतो गिरिदेवयोः, हे. पर्वन्. पर्व कीव महे ग्रन्थौ प्रसाधे लक्षणान्तरे। दर्शप्रतिपदोः सन्धौ विषुवत्मभनिष्वपि, मे पर्व स्थादुपये ग्रन्थौ प्रमाये लक्षणन्तरे। दर्शप्रतिपदो. सन्धौ विषुवत्मभतिष्वपि, वि. पर्व मनायोत्सवयो यौ च विषुवादिय। दर्थप्रविपासन्धौ च तिथिग्रन्थविशेषयोः, हे. मिथि- भेटे क्षणे पर्व, अ. ग्रन्थिमसावयोः पर्व विषुवत्प्रतिष्वपि, वि दर्श- प्रतिपदोः सन्धौ अस्थिमसावयोरपि। पर्वशब्द विमानौयादिषुवत्- अतिध्वपि, शा. पलमुन्मानारायो, मे, हे. पल' चोन्मानमासयोः वि आमिषे पलम्, अ पल मास पल मान' पलो मूर्खः पलस्तुला, पाने. पलइप. पलङ्गपा गोधरके गमागलुकि शुके । मुण्डौरी- साक्षयोश्च स्त्री राक्षसे तु (ऽपि, वि) मलद्धपः, मे, वि पलङ्गपो यातु- धाने पलहपा तु किंशुके। गोक्षुरे सुग्गुलौ लाचारासामुण्डीरिकासु .. पल पलल. पलल तिलचूर्ण च पझे मासे नपुंसकम् । ना राक्षसे, में पलल तिलचूर्ण स्थात् पलल पङ्कमांसयोः। पलको यातुधाने स्थात्, वि पलल मारपदयोः। तिलचूर्ण पानलस्तु राक्षसे, हे सिलपिटे ·पलाश-पनन। । मले मासे लम्बाले कोमलेशनि। शये क्षीरे वले माचाः पलल परि- वक्षते, पाने. पलाश. पलाश छदने मतम् । ठोकि शुकरक्षःस मुसि स्या- रिते निघु, मे. पक्षाप किंशुक पाठां हरिते राधमेऽपि च । पत्र पलासम्, चि. पलाश: किंशुकेऽस्वपे। हरिते पलासपने शासने परिभापणे, हे. वृक्षपत्रे पलाश स्यात् पलामो राक्षसः स्मृतः। पलाशो हरितो वर्ण: पलाशः पाश उच्यते, अने. पलाशिन्. पलाशी रक्षरक्षसो, मे, वि. रक्षोक्षौ पलाशिनौ, वि. पलिघ. पलिघः कारकल से घटे प्राकारगोपुरे, मे, वि, हे. पलित. पलित गैलने तामे केशपाफे च कर्दमे, मे. पलित' शैलजे तापे पाण्डफेशे च कर्दमे, वि. पलित पकानापयोः। पक्ककेशे केशपाके, हे. पलित कर्द मेऽपि स्यात्, वि. पल्यङ्क. पल्यसो मञ्चपर्यकटपीपर्यसिकास च, मे, वि. पल्यको मञ्चपर्यस्तयोः, हे. पर्यस्ततामपि पल्यङ्गः, त्रि. परल(वि). पक्षाल्पग्रामकुष्योः स्त्री पक्षः स्यूलकुसूलके, मे, पखी फुटोग्रानकयोः पल्लः स्थूलकुलूलफे, वि. पग्लिस ग्रामके कुयाम, हे. पलव. पल्लवोऽस्त्री किसलये विटमे विस्तरे वने। गृङ्गारेऽलता- रागेऽस्त्री, मे. पल्लव: स्यात् किसलये विटमे विस्तरे बले। पृङ्गारेऽलका- रागे प, वि. · पल्लवः किमले बले। विटये विस्तरेऽलरकरागे ङ्गारपि- भन्यो,हे. पलत्यो सिम्हारे पिलिरले. विरपे बने, लि. पल्लवित. अथ पल्लवित लाक्षारक्त सपसंतते, मे. भवेत् पवितं लाघारते सप्रसवे तते, वि पल्लवित सपनवे। लाचारत, हे. 'पवन. पवन कुम्भकारस पाकस्याने नपुसकम् । निष्पावमरतो: पुसि, मे. पवनाख्या कुलालसर पाकस्थानेऽपि मारते। निम्मायेच, वि. : पवनो वायवल्लयोः। पवनं पुनरापाके,हे. पाकस्थाने कुलालसा वाते • र पानः पुमान्, वि. + ·पवित्र-पालक। २५७ पवित. पवित्र वर्षणे कुशे। ताम्र पयसि च क्लीवं मेथे स्यादभि- धेयवत्, मे. पवित्र वर्षणे कुमे। पवित्र नाव पयसो मध्ये चापि तदन्य- वत्, वि. • पवित्र तु मध्ये लाने कुशे जले। अर्कोपकरणे चापि पवित्रा तु नदीभिदि, हे. पवित्र कुशमेध्ययोः, वि. दापि पवि- खन्, इ. पशु पशु म गादिदेवाजे नाऽव्ययं पशु दर्शने, मे. पशुशागे , मृगादिषु। प्रमथेऽपि च, हे. गादौ प्रमथे पशः, त्रि. पशुपति. पशुपतिः पिनाकिनि हुताशने, हे. पश्चात्. पश्चात् प्रतीचा परमेऽपराधिकारोऽपि दृश्यते, मे. पश्चात् प्रतीचा चरमे, वि, हे. प्रतौचत्रो घरमे पश्चात्, अ. पश्य. पश्यशब्दस्तु विस्मये । प्रशंसायामपि तथा, मे. पश्यत्. पश्यत् स्यात् मशंसायां विमाये च निगद्यते, मे. पांशु पांशु धूलो च ससवार्थचिरसचिरागोमये, मे, वि. पांशुल. पांशुल: पुंश्चले शम्भोः खट्वाने स्वाससौभयोः, मे. मांशुलः पुंचले शम्भोः खट्वाङ्ग पांशुला भुवि, हे. पाशुलो हरखट्टा पुंश्चले पांशुला भुवि, हे. पांशुचामर. सत्रात् पांशुचामरः सि टूर्या श्चिमतटीभुवि । यहा- पके प्रशंसायां पुरोटौ धूलिगुच्छके, मे, इत्यप दूर्वाचितगटीभुवि । वपिके प्रशंसायां पुरोटौ धूलिगुच्छके, वि पांचचामरः। वर्वापके प्रशंसायाँ दूर्वाञ्चितनटीभुवि । पुरोटौ धूलिगुच्छे, हे. पाकः परिणती शिशौ। केशसत्र जरसा गौलो स्थानवादी पचनेऽपि च, मे. पाकः पचने शिशुदैत्ययोः, हे. पाकः शिशौ जरानिष्ठा- पचनले दनेषु च, वि. पाकौ पचनशावको, वि. पाकलं कुष्ठभैपजेर पुसि सत्रात कुचरवरे, मे. पाकल कुष्ठभैपजेत्र पाकल: कुञ्जरवरे, वि. पाकलो हिरदम्परे। पाकल कुष्ठमैयजेत्र, हे पाक. पाकल.

·- १५८ प्रापथ- पाक्य. -पाठीन पाक्यं विटास्थलवणे यवधारे पुनः पुमान्, मे. पार्म विडायलवणे यवक्षारे च हम्पते, वि. पाचन. पाचनं दशमूलपादौ प्रायश्चित्ते च नानले। वाचत्रवत् पाचयितरि हरीतक्यान्तु योपिति, मे .. पावन. पाचल. पाचनं पाचने नाग्नौ गधनद्रव्यवातयोः, मे. पाचलो पाधनद्रव्योऽपानिलानलयोरपि, वि. पाचलोऽनिले। अनले राधन- द्रव्ये, हे. पाञ्चजन्य. पाञ्चजन्यस्तु सपण गरे हुताशने, मे. पाञ्चजन्यः पोटगले माने दामोदरसत्र च, हे. पाटक. पाटकः सान् महाकिको कण्टकान्तरवाययोः। प्रक्षादिचालने. मूलद्रव्यापचयरोधसोः, मे, वि. पाटको रोधसि ग्रामैकदेशेऽक्षादिपातफे। याद्यभेदे महाकिको मूलासत्रायचयेऽपि पाटल. पाटला पाटलौ स्त्री सत्रादसत्राः पुष्पे पुन न ना। आशुधान्ये पुमान् खेतरकवऽपि वाचत्रवत्, मे. पाटलः खतरक सादाशुबौहौ च पाटलः। पाटलो पाटलापि सत्रादसत्राः पुष्पऽपि पाटलम्, वि. पाटलन्तु कुक,मखतरक्तयोः। पाटल: सत्रादारावीही पाटला पाटलौद्रुमे, हे. पाशुव्रीहिर पाटलः, त्रि. पाटलिक. पाटलिकोऽन्यमर्म छात्र सत्रात् कालदेशिनि, पाटौर. सत्रात् पाटोरख मूलके। फेदारे येणुमारे च वारिदे तितउन्यपि। सत्राद्रले वातिके पुसि, मे. पाटीरो वानिके रङ्गे मूलके तितउन्यपि। धाराधरेऽपि केदारे येणुमारेऽपि चेपाते, वि. पाटीरो मूलके रङ्ग तितउवातिकाम्बु दे। केदारे वेणुसारे च, हे. पाठय पठने ख्याते विड्य वाञ्च योषिति, मे. पाठः चयात् पउने विहपर्णवां पाठापि पयते, वि. पाठीन. पाठीनो मौनभेदे समात् पाठके गुग्गुलद्रुमे, में, पाठ.

·पाण्ड-पावटीर। वि. पाठीनो गुग्गुलुद्रुमें। पाठके भोग भेदेपि, हे. पाठीनो गुग्ण लुद्रो च, त्रि. पाण्ड. पाण्ड, नर्ना रपती सिते, मे. पाएः कुन्तीपतो मिते, वि, ह, वि. पाण्डुकम्बल. स्यात् पाएन कम्बलः न गमावारपावभेदयाः, मे, हे. समात् पाण्डु कम्बल: खराकम्बले घ शिलान्तरे, वि. पाण्डुर. पापडुरं सान् मरुवके वर्ष ना तहति लिपु, मे, पारडगे वर्णत हसोः। पाण्डरन्तु मरवके, पास. पातो निपासने वाले, मे. पात: स्यात् पाने वात, पि. पासोच रचित, वि. पामाल. पाताल नागलोके बाद यिघरे पड़वानले, मे. पातालं. नागलोके सवार पातास वड़वानले, वि. पाताल यड्यानले। रसागले, हे. श्रीर्वानलेऽपि पातालम्, भ. पाहिली. पानिली वागुराया सत्रान् नारीपासमभेदयोः, में. पानिली वागरायो सत्रान् नारीमत्पावभेदयोः, यि. पानिलो रतिका- पाले नारीयागुरयोरपि, हे. पातुक पातुकः पतयाली मयात् प्रपाराणमसिनो:, में, यि. पातुको सलमाया पायानुप्रपानयोः, हे. पाय. पावा भाजने योग्ये पपादी गणमन्तिपि। गोर- इयान्तरे प, मे. पारस भाजने योग्य पासं गौरहयान्नारे। पाय एवादी पऽपि गजमनियणि पेपरने, वि पावन्त कुम्लयो म पर्व पनिमनिसा य,ग्यभाजनयो भाए नाटयानुफारि, हे. योग्यभामयोः पायम्, प, नदन्तराने पाव सवादभापडे प, पि. गिर- भाजन पावादमयने, पने. पावटः कपर मि देो मादभिश्रेयवत, में. पावटोर पावटीम गित: मुशव्यापारमनिराधि। मोर- पावट. ?

·, पाद-पाया। कोसपरजत्पात्रे सिवाणे पावफेऽपि च, मे. पावटीरो वधरको मुक- व्यापारनन्विणि। लोहकांसेत्र रजमाने पिङ्गले पावकेऽपि च, वि. पात्रटौरस्तुपव्यापारमन्निाणि । लोहका रजपाले सिकलणकडता- प्रयोः, हे. पाद. पादो. बुधे तुरीयांश शैलप्रसान्तपर्वते। घरणे च मय खे च, मे, वि. पादो मूलोखतांशाधिषु प्रत्यन्तपर्वते, हे. पादा रश्मच्चि- सूर्याशाः, प्रा. पादस्त न इयोः। मूले प्रत्यन्तथैले घ, वि. पादचत्वर. सत्रात् पादचत्वरश्चागे सैकते पिप्पलेऽपि च । करके परदोष कमवक्त पुरपेऽपि च, मे. सवात् पादचत्वरम्हागे सेकते पिप्पलेऽपि । करके परदोष कभाजि पूरुपकेऽपि च, वि. पादचत्वरः करके परदोष कभापिणि । सकते छगलेऽवत्यद्रुमे, हे. पादप. पादपः पादपोठादी पादुकायां तु पादपा, मे. पादपः पादपोठे द्रौ पादुकायां तु पादपा, वि. पादपो द्रौ पादपीठे पादपा पादरक्षणे, हे. पादुकायां स्त्रियां रघे पादपौठे च पादयः, वि. पादपौठे- ऽपि पादपः, हा. पादपाशी. पादपाशी खएडकायां लायामपि मियाम्, मे. पादपाशी खण्डकायां मजाकटकेपि च, वि. पान. पान पौतिभाजनरवणे, मे. पान पीतौ च रक्षणे, वि. पानीय. पानीयन्तु गले क्लीय पातवेर वाचत्रलिङ्ग कम्, मे. पानौय पेयवारिणोः, वि. पानीय पेयजलयोः,हे. पानीय पेयनो- रयोः, त्रि. पामरः खलनीचयोः, मे, वि. पामरो नीचर्सयोः, हे. पायस लौवसोः श्रीवासपरमानयोः, मे. पायस परमात्र स्यात् श्रीवासेऽपि च पायसः, वि. पायमः पायस श्रीवास- परमानयो, हे. पाया. पाय पानीयके निन्दो, यि पामर. पायस.

·भारभव. पार-पारध्या पार. पारं परतटे प्रान्त न स्त्रो पारा नदौभिदि। पारी पूरे कर्कयों पादरले च दन्तिनः, मे. पार परतट प्रान्त पारी पात्रोमा- गयोः । गर्गरौपूरयोः पारी पादरज्ज्वां च दन्तिनः वि. पार प्रान्त परतट पारी पूरपरागयोः। पालयां कर्करिकायाच पादवन्धे व हसिनाम्, हे. 'पारशयः मुमान्। परमीतनये शो हिजाछद्रा- सुतेऽपि च, मे. मयेत् पारमवः पारस्म ऐ यूद्रासते द्विजात् । भकपि, वि. पारशवोऽयसि । शूद्रायां विप्रसनये तनये च परस्त्रियाम्, हे. म्यूद्राया विमतनये शस्त्र पारभवो मतः अ. पारायण. पारायण समासन कालंत्र पारगतावपि, वि, मे. पारायण पुनः । कात् नेत्र पारगतौ सने, हे, पारावत. पारावती गोपगोते नदीभिठवलोमले । पारावतः कन- रखे खथा मर्कर्टविन्द के, मे. पारावती गोपगौतिलयलीलगयो मता। पारावत: कलरवे शैले मर्क टनिन्द के, वि. पारावत: कलरये गिरी गट- सिन्द के। पारावती तु लवलीफलगोपालगीतयोः ३. पारायसी गोप- गोतिलवलीफलयोरपि, वि. पारावार. पारावारः समुद्र ना सटहये नपुंसकम्, मे. पारावार: समुद्र पागवार गटहये, वि. पारावार पयोराणौ पारावार सटहये,हे. पारिजात. पारिजातः सरगरी पारिभद्रतरापि, मे. पारिजात सरसरी मन्दार पारिभद्रफे, यि. पारिनारय मन्दारे पारिभद्र मुरमे, है. पारिजामो देवसरौं मन्दारे पारिजातके, वि. पारिक्षय. फारिसमाकुले सान राइले , से. पारिसदायकुत- घहती. हे. पारिभद्र पारिभद्रम मन्दारे निम्बद्री देवदाहथि, मे. पारि- मन्दारनिवपादपयो मत वि. पारिभद्री त भन्दार. निषौ, हे.. पारनपुरपारेपपि गोमती, मे, मारण ·। २१२ पार्थ-पालि । पुरुषल्वे स्थाद, वने पाकस्य गोपतो। पारथ्यः, वि. पारुष्यस्त हस्पती। पारुष्य संक्रन्दनवनेऽपि च, हे. पार्थ. पार्थोऽऽग्नौ गले लीवम्, मे. पार्थस्त कुकुभे जियो, वि. पार्थिवः पार्थिगो नृपे। पार्थिवौ तु सौतायां स्त्रो पृथिव्या विकृती विपु, मे, पाथियो नृपती भूमिविकारे पार्थिवोऽन्यवत्। पार्थिवी स्यादु- मायां च, वि. पार्थिवो अपतौ भूमिविकारे पार्थिवी तु मा, हे. घटादौ पार्थिवे राजि, त्रि. पार्पर. पारो भकसिक थे स्थात् कौना राजयक्ष्मणि । जगटेऽपि कदम्बस्य केशरे च गदान्तरे, मे. पार्परो भक्तसिक थे स्यात् कोनाशे राज- यमणि । पराटेऽपि कदम्बस्य फेसरेऽपि च भम्मनि, वि. पार्परो भपनि यमे जराटे नीपसरे। क्षयरोगे भनसिक थे, हे. पार्वत. पार्वती सप्लकोदुर्गागोपालपुत्रिकास च, मे. पार्वगी सालकीदुर्गाद्रौपदीजीवनौषु च, वि. पार्थ. पाचे कक्षान्तरे चक्रोपान्त पर्श गणेऽपि च, मे, वि. पाच मन्ति। कच्चाधोऽवयवे चकोपान्तपर्श समूहयो:, हे. पार्णि. पाणिः स्यादुन्मदस्त्रियाम् । स्त्रियां क्योः सैन्यष्टले पादग्रन्थाधोऽपि च, मे. पाणिः पाश्चात्यभागे सत्रात् पादमूलोन्मदस्त्रियोः । सेनाटष्ठे च कुम्भत्रां च, वि. पापिणः कुम्भा चमूटठे पादमूलोन्मदस्त्रियोः, हे पार्णिः पादे वरुटठे, वि. पाणिः यासारे चरणसर पश्चिमे भागे, ह पादग्रन्येरधः पाणिः पाणिः स्वाहाहिनी कटिः, शा. पालक पालङ्गः शाहकोमाको यो जिपक्षिणि, मे, वि. पालक भाकभेदे समात् शलपयां वाणिपक्षिणि, हे. पालि. पालिः कर्णलताऽसौ पंकावदमभेदयो । छात्रादि- देये सौ पालौ यूकासमथयोपिति, मे. पालिः कर्णलतानसी पंकायस- प्रभेदयोः। पालि: प्रस्थे च यकायां जातमस्त्रियामपि, वि. पालि- एकाषिपनिषु। जालमस्त्रियां प्रान्त सेतो कल्पिनभोगने । प्रशंसा- .

·पावक-पिङ्गला कलशयोक्स प्रस्थचिङ्गयोः, हे. पालि: सरसाइकिए, म. सम्म मुयुवती पालिः पतिः कर्णलताऽपि च, लि. चिनमाज बुधाः पालि' पंक्तिप्रदेशयोः । कार्यसत्र लतिका पालिः पालिरपिरपि स्मृता, भा. पावक. पापकोऽग्नौ सदाचारे वनिमन्ये च चिवके। भालके विडा (1) मे, वि,हे. पोधयितनरेऽपि च, हे. पावन, पावनन्तु जले सच्छे ना व्यासे पावके लिए, मे. पायनन्तु पले कप पावकाथासयो विदुः । पावनः सिक्षके वजी मायश्चित्ते च पावनम् ॥ वाचावत् पावयिसरि हरीतक्यान्तु पावनी, वि. पावन भलकष्ठयोः। पावनः पावके सिद्धाभ्यामे पावयितर्यपि ॥ पावनो तु हरीतषयां, हे. पाया. पाथ, केशादिपूर्व सात् शत्थाई कर्णपूर्वकः । सुकर्ण च स्वसामर्थवान् मगरक्षादिबन्धने, मे. पाशः कचान्ते सद्धार्थ कर्णान्ने शोभनार्थकः । छालान्ते च निन्दार्थः पाशः पयादिवन्धने, वि. पामत घगपधादिबन्धने। कर्षान्त भोमगार्थः सात् कचान्ते निकरार्थकः । छावाद्यन्ते च निन्दार्थः, हे. पापः कचान्ले सहार्थः कर्षान्त भोभ- नार्थकः । छावाद्यन्ते च निन्दार्थः पाप पखादिवन्धने, वि. पापिन्, पाशी व्याधे र वरुणे, मे. पाशी पाशधर मतो, वि. पाशुपत. पाशुपतो वकयुप्प समात् पशुपतधिदेवते च तहनी, मे. पाशुपनो वकामे पशुपताधिदेवते, वि. पाशुपतः शिवमला पशुपताधिदेवते, हे. पि. पिङ्गा गोरोचनाशिङ्ग,नालिकाचण्डिकासु च । पिङ्गो शरया पिशङ्ख मा बालके तु नपुंसकम्, मे. पिली शमी पिङ्गा हिङ्ग,नालयां गोरोचनोमयोः। पिङ्ग बालके पिशङ्गे, हे. पिङ्गः पिण्डू पिनो तु आमा पिङ्गन्तु बालके। रामठे नाडिकायाश्च पिडा गोगे- पनोमयोः, वि. पिगल. पिङ्गलो नागभिद्रुद्रवराहांशुपारिपा। निधिभेदे ·पिनाश-पि। कपावग्नौ पुसि समात् कपिलेऽन्यवत्। स्त्रियां वेश्या विधेषे च करिता कुमुदसर च, मे. पिङ्गलः सान्मुनौ र चण्डांगोः पारिपार्ज के। निधिभेदे कपावग्नी पिङ्गलः कपिलेऽन्यवत् । करापिकायां वेश्यायां पिङ्गला कुमुदस्त्रियाम्, वि. पिङ्गलः कपिले वजौ रुद्रऽपारिपाधिके । को मुनौ निधिभेदे पिगला कुमुदस्त्रियाम् । करापिकायां पेश्चायो नाडिभेदे, हे. पिङ्गलः स्यात् कपाबग्नौ, त्रि. वेश्यायामपि पिहला, हा. पिनाश. पिशाभी नोलिकायां नपुंसकम् । नासखणे पुमान् पोपतो मसमानारेऽपि च, मे. पिडाशो मदनभेदे सात् गथर पल्लोपतानपि। पिलाभो नीलिकायाश्च पिशाएं जात्यकाश्चने, वि. पिलायौ मत्स्यपशीशौ पिडाशी सत्रात नौलिका, हे. पिचण्ड. पिचण्ड उदरे पगोरवयये पुमान्, मे. पिचण्डमुदरे विद्यात् पभोरवयवेऽपि च, वि. पिचण्डोऽवयवे पशोः। उदरे घ, हे. पिचु. पिचु नी कुठभेदे च क लेऽसुरान्तरे, मे. पिचुाले च कर्षे च कुठरोगेऽसुरान्तरे। भैरवसवासाभेदेऽपि पिचुः कापि प्रकी- तितः, वि. पिजुल, पिलो भावुकेऽपि सत्रादिष्णले जलवायचे, मे, वि. पिनुलो निचुले तोयबायसे भावुकद्रुमे, हे.. पिञ्चट. पिञ्चटो नेत्ररोगे सत्रात् नीवं सीसकरगयोः, मे. पिच्चटो नेवरोगे सनात् पिञ्चट नपुसीसयोः वि. पिच्चटस्तु नेत्ररोगे पिच्चटं वपुसी- सयो,हे. पिछ. पिछा पूगछटाकोशमोधाभाल्मलियेटके । भक्तसम्म त- मण्डे घ पंचावण्ठपदामये । स्त्रियां पुसि तु लागलेन यो वईड़यो:, मे. पिश तु भास्मनौवेटे मपडे चानुपदामये। पंको पूगछटाकोमोधा- .: विचक्लेिषु च। पिछः पुच्छ, यि. पिछः पुच्छे पिच्छ वाजे पिच्छा गाम्ममियेटो । पंक्तिपूगछटाकोममराठेवाषपदामये। मोचायां पिहिने, ·पिचिल-पिण्ड। २६५. है. पिछा स्त्री भक्तमराडेऽपि लागले पिच्छमनियार, लि. पिका पूगछटाकोपे कोलिफफलनालयोः, हा. पिच्छित, (पिच्छल). पिच्छलो विज्जलेऽन्यवत् । स्त्री पोतिका- मिशघयोः शाल्मलीसिन्धुभेदयोः, मे. पिच्छिला माल्मलोसिन्ध भेदयोसकिका- सुच। पिच्छिला शिशपायाश्च पिच्छिलो विजलेऽन्यवन, वि. पिछलः । बिज्जले पिच्छिला पोनकिकायां सरिदन्तरे। शाल्मलौ शिशपायाच हे. शाल्मली शिशपा चैव पोतिका चापि पिच्छिला, वि. पिछला: स्फोटिकापा वामावामाब,पाशवः, डा. पिञ्ज. पिया बलहरिद्रयोः। बले लौवं बधे पुसि व्याकुले विपु, मे. पिञ्जा बले हरिद्रायां पिश्चस्तु व्याकुलेऽन्यवत् । पिनो बले चये मिक्षम्, वि. पिश्चा बल हरिद्रयोः। पिलो व्यग्ने वधे पिच बले, हे. पिचा हिंसाहरिद्रयोः, त्रि. पिञ्जर. पिनरोऽवान्तर हौवं स्वर्ण पौते च वायत्, मे. पिजरं करके वाजिभेदे पोते च पिचर; वि. पिञ्जरस पीतरकऽवभिद्यपि । पिचर शासकुम्भ सत्रात, हे. पिटक. पिटकस्थिषु विस्कोटे मन पायो पुनः पुमान, मे. पिटकः वात, विस्फोटे मन पायामपीच्यते, हे. पिठर. पिठरः स्थालयां ना होवं मुस्तामन्थानदण्डयोः, मे, पिठरो मुस्तामन्यानदण्डयोः। पिठरः सादुखायाक्ष, वि. पिठरं मथि मुसाके। उखाया, हे. मुस्तऽपि पिउरम, अ. स्थालयो मन्थेऽपि पिठरम, त्रि. पिण्ड, पिण्डो वोले बले सान्द्र देहागाकदेशयोः। देहमाचे निवाये च गोलसिलकयोरपि । ओड़पुष्पे च मि स्थात् लौवमा- जीधनायसोः। पिण्डी तु पिण्डतगरेऽलावूसर्जूरीभेदयोः मे. मिद सान्द्र बले बोले गृहाशे जीवनायसो.। पिण्डो देहे जवापुष्ये निवापे मिलकेऽपि च । पिण्डौ स्थासगरेऽलावूपर्जूरीभेदयोरपि, वि. पिण्डो चन्द जपाएध्ये गोले वोलेडमिक्षयो। कचले पिण्डन्तु ये कदेशे १४ * ·पिण्ड युध्य-पिन्सत् । जोधनायसोः। बले सान्द्रे पिण्डालाबूराघुर्योक्षगरेऽपि च, हे पिण्डः सान्द्र ग्रहांगडा लि. पिण्डपुप्प. पिण्डमुष्णमोके च जवायाश्च युनिभाये, मे. पिण्डपुष्य- मधोमे व जपायाच्च पुशेशये, वि. पिण्डपुष्प जपायो स्वादशोको सरसोरहे, हे. पिण्डपुष्पौ जबाशोको, वि. पिरहार. पिगहारः छापणे गोये गहिपौरपके द्रुसे, मे. पिण्डारः धपणे पे गहिपौरक्षफे द्रुमे, वि. पिण्डारो भिनुके द्रुमे। महिपौपालके चेपे, हे पिरिडत. पिण्डितं गुणिते घने, मे, हे, त्रि. पिण्डिसं गणिने सान्द्र, वि पिरिडल. पिण्डिला गणनापटौ। स्य लजो, हे. पिण्डीतक पिण्डीतकः सत्रात्तगरे मदनाख्यमहीरहे, मे. पिण्डीसकः रवानगरे मदनद्रौ फणिज्यके, वि. पिण्डीमका माणिज । नगरे सदनद्रो च, हे. पिण्याक पियाकोऽस्त्री तिलकल्के हिनावासोकसिह, मे. पिग्णवावा; मिलके हिौ तिलचूर्णेऽपि कुड़मे, वि. पिण्याकः कुद्ध,ने रिङ्गी सिद्धके शिलचूर्ण के, हे, पाथ सिसके। तिलकल्फ घ पिपराकः, अ पितामह पितामहो विरिशी समाजातमा जनपेऽपि च, मे. पितामहो विग्चे सत्रात् तारामत्र जनफेऽपि च, वि. पितामहः पझयोगी जनके जनकमत्र च, हे ब्रह्मणप्रपि पितामहः, त्रि. पिन्तल पितला सोयपिपालको स्थान्यवत् यित्तस्युते । सोवन्तु क्षेपमद्रव्य, मे पित्तल सैराद्रव्ये पित्तलः पित्तसहते। মিণ্যন। गोयपिप्पलबाग, वि पित्तलम् । पिप्तवत्यारफुटे च पित्तना गोयपिष्मती, 'हे पिकायु प पित्तलः, त्रि पिमन पिरमन् विहङ्गमे मुसि पतनेो पुनम्ति यु, मे मिलन .

·। पिनाक-पिटक पिपतियन् यथा । पानेही विहान च, हे. पिसन् थालेपक्षियोः, वि. पिन्सन् पिपशिपम् एतौ पतनेच्छ विजयाः, यि. पिनाक पिनाकोऽस्तो छद्रचापे .पांशुवर्षत्रिशूलयो, मे पिनाको हरकोदण्डे पांशुवर्प विशूलयोः, वि. पिनाकः शियकोदण्डे मशिरष्टि- त्रिशूलयोः, "हे. पिनाकोऽत्री शूलशङ्करन्यनो,-भ पिपतिपत्. भवेत् पिपतिपन् पिसौ त्रिषु मुसि विङ्गमे, मे. - पित्यत् पिप्पल पिप्पलं सलिल्ले वस्त्रच्छेदभेदे च ना रौ। निरंशुके पषिदे कणायां पिप्पलौ माता, मे पिप्पलो चोधितो सवाव पधिभेटे निरंशुके। पिप्पलं पसनच्छदभेदेऽपि सलिने मनम्। कापायां पिप्पली चोका, वि. पिपल' मलिले वस्त्र च्छ दभेदेऽय पिकालः । निराके एच- पक्षिभेदयोः पिप्पली काया, हे. पिप्पलाप्या जलामस्थयका केवता वरापु, अने. अथ तरी पिप्पलः पिप्पल जले, लि. पिप्पलक. स्थात् पिप्पलक बच्चोजहन्नी सौयगावके, मे. पिपालक सानहन्त मतं सौपनसूनको, चि. शिमलकं पुनः। नुफे नीयनसतऽपि, हे. सामन्त मिणतक तथा सोयनसूत्वको, हा. पिल. पिल्ल पुमान् क्लिन्टनेले जिन्नाचे पुनरन्यवत्, मे. 7. वि पिशित. पिशितं मासे मांगा सो, मे. पिशिता माविशार्या सत्रादामि पिभिस ससम्, वि. पिपिरा मांस मिमिता मासिका, हे. पिशुन पिशुनं कुद्ध मेऽपि च। कपिप काले ना सूचस- करयोस्निपु। मायां पिगुना मी स्यात्, मे पिशुन गुरमे मारे सूर फे पाभिधेययत् । पिरागः कपिवक्ते, सनात् मायां पिधना मसा, पि, पिशुनः सूचको गो। कप्यार पिशुना एक्षा पात् मिशनन्तु युद्ध हे. पिगुनी सलसूचकी, म पिटक पिटको एतमुपादौ मेवरोगान्तरेऽपि ६, मे. पिटको . नेवरोगे महान्यादिचमोऽपि च, वि, है N ·पीठमद-पौध। पोठमर्द. पौठमर्दोऽनिष्ट समानायकमा प्रियेऽपि च, मे. पोठ- मर्दोऽतिधटे स्वान्नाच्योकमा नायकप्रिये, वि, हे. पौड़ा. पौड़ा कृपाशिरोमालाऽपमर्दसरलद्रुषु, मे, वि. पौड़ाति- मईनोत्तं सरूपास सरलद्रुमे, हे. व्यथा कृपा च पौड़े हे, त्रि. पौडिस. पौडिसं करणे स्त्रीणां यन्त्रिते वाधितेऽपि च, मे. पौड़ितं बाधिते सीणां करणे चापि यन्त्रिते, वि. पीडितं पुनः। बाधित करणे स्त्रीणां यन्त्रित नर्दिनेऽपि च, हे. पीत. पोतं पाने हरिद्रायां स्त्रियां गौरेऽभिधेयवत्, मे. पोतो.वर्ण- निपीतयोः। पीता हरिद्रा, हे. पोता स्मता हरिद्रायां पीतं सत्राद, गौरपीतयोः, वि. पोतकावेर. पौतकावेरमितेत्रतत् कुड,मे पित्तलेय च, मे. यौलका- रमिच्छन्ति पित्तले कुच मेऽपि च, वि पौनकायेरन्तु कुङ्गमे । पित्तले, हे. पीतचन्दन. पौतचन्दनमुद्दिष्ट कालीयकहरिद्रयोः, मे. पौराच- न्दनमितेषात् कालेयकहरिद्रयोः, वि. पोतचन्दनं साहरिद्रायां कश्मीर- जन्मनि, हे. पीतन. पौतनं पीनदारुणि। कुझ मे हरिताले च मुमाना- घातके मतः, मे. पोतनं हरिताले समात् कुद्ध,मे पीनदारपि । पानातके पौतनय, वि, मौतनं हरिताले सवार पोतदारणि कुच मे। पौतनः पुनराम्नाने, हे. पौतमार पौतसारो मलयजे गोमेदकमणार्याप, मे, वि. पीताम्बर पीताम्बरस्तु शैलूपे पुसि कैटभसूदने, मे पीताम्बर पशनाभं भवेत् पीताम्बरो नटे, वि. पीताम्बरोऽचाते। नटे च, हे. पौति पौति र्ना स्त्रियां पाने, मे. पौतिः पाने तुरन च, वि पोतिः पानेले, हे अघ घोटके पाने च पोतिः, त्रि. पोष पीथोऽर्क पोथमम्ब नि, हे मीयोऽग्नौ जले पोयम्, मे. योथो पीथमम्मसि, वि. 1 ·पीयु-म.एडरीका पीयु. पीयुः काले रवौ चूके ना, मे. पीयुः काले रवौ धूके, वि. पौयूप. पौयूपं सप्तदिवसायधिचौरे तथाऽयते, मे. पीयूपमस्ते नव्यसूलधेनोः परास्वपि, हे. पौलु, पौलुपदं परमाणौ मतगजे। अस्थिखण्ड च सालमत्र काण्ड पादपभेदयो, मे. पौलु गंजे ट्रुमे काण्डे परमाणपसूनयोः । पौलु- शालास्थिखण्ड च, चि. पौलुः पुष्पद्रुमे काण्डे परमाणौ मतगजे। तालास्थिखण्ड, हे. द्रुमप्रभेदमातङ्ग काण्डपुष्पाणि पौलवः, अ. परमाणौ च पौलुः समात्, बि. पीलुः सपाहणक्षयोः १. वृक्षजासिगजे पौलुः, ने. पौलुपर्णी. पौलुपों विम्बिकायर्या मूळयामौषधौभिन्दि, मे. पौलुपर्यों तु विवायां मयामोषधीभिदि, वि. पौलुपणौषधौभिदि । मूर्वायां विम्बिसायाच, हे. पीवर. पौवरः कच्छपे स्थले, मे, वि, पौवरः स्थ लकूर्मयोः, हे. पुषस. पुषसी कालिकानौलोः पुषसः वपचेऽधमे, मे, वि. v.यु कस. पुनः पुनः स्थान् मङ्गलाचार शराङ्गशेनयोरपि, हे. पुङ्गव. पुङ्गवः स्याद् वलीवर्दै प्रभेदेऽप्यौपधस्य छ। उत्तरस्थः मुनः अछ, मे. मुगवः थेठे उपभे भेषजान्तरे, वि. पुनवो गवि भैषजे प्रधाने चोत्तरस्थितः, हे. पुच्छ. पुच्छ: पश्चात्प्रदेश समाजाले पुच्छमिपत्रते, मे. पुच्छ: पाश्चात्यभागे सासागले पुच्छामिपाने, वि. पुटग्रीव, पुटयौवस पुलिझो गर्गरोगाम्नकुम्भयो, मे. पुटग्रीयो गर्गरौसाम्बकुम्भयो, वि. पुटग्रोवस्तु गर्ग या तामस्य कलसेऽपि च, हे. पुटभेद. पुटभेदो नदीवके पत्तनातोद्ययोरपि, मे, वि. पुटभेदस्तु नगरानोदयोस्तटिनीमुखे, हे, पुटिस. पुटिन थाहापुट पाटितसूचनयोरमि, मे, वि. पुण्डरीक. पुण्डरीक सिताम्भोजे सिसध्छवे च भेषजे। पुसि व्याऽग्निदिइनागे कोशकारान्तरेऽपि च, मे. * पुण्डरीक सिताम्मोजे ·पुगड-पहल। सिराछवे च भेपजे। कोशकारान्तरे व्याघ्र पुण्डरीकोऽग्निदिग्गणे, वि. मुण्डरीक सिताम्ब, जे। सितच्छवे भे पने च पुण्डरीकोऽग्निदिग्गजे । सहकारे गणधरे राजिलाहौ गजचरे। कोषकारान्तरे व्याघ्र, हे. व्याघ्र- ऽपि पुण्डरीको ना, प्रा. सितच्छवाजयोः पुण्डरीक पुसि तु दिग्गजे। म्याघ्र च कोशकारे च, ति. पुण्हरीका या तो व्याघ्रः पुण्डरीकः कमण्डलुः । पुण्डरीक: सिसो वर्ण: पुण्डरीक सरोरहम्, अने. पुण्डरीका सिम का पुण्डरोक सिताम्बु जम्। व्याघऽपि पुण्डरीक: स्यात् पुण्डरीकच दिग्ग- ज, शा. पुण्ड. पुण्डो दैत्यविशेष शुभेदयोरशिमुक्तके। चित्र रुमी पुण्डरीके पुभूग्नि नौवदन्तरे, मे. पुण्डो दयविशेष शुभेदयोरतिमुक्तके। चित्र सामौ पुण्डरोफे पुण्डाः सुर नीरदन्तरे, पि. पुण्डः शामौ दैतेत्र- शुभेदयोः। वासन्तत्रां शिस्तके पुण्डरोफे पुण्डास्तु नोटति, 'हे. पुण्य. पुण्य शोभने त्रिषु । लौव धर्म प सुशारी, मे. पुण्य मनो- मिहिन तथा सुराधर्मयोः वि. मुग्परन्तु सुन्दरे। सुशते पावने धर्म, हे. पुणवन्तु चार्वपि, भ. पुण्य सुविहितं कर्म पवित्र पुष्पप्रम- चरते, पाने. पुप्पाजन. पाथ पुणप्रजनो यथे राघसे सज्ज नेऽपि च, मे. भयेत् पुष्पाजनो यधे राक्षसे सजनेऽपि च, वि. पुण्यजनस सज्जने। शुध्धफे यातु- धाने च, हे. रक्षास्वपि पुण्यजनम्, . पुलिका. स्यात् पुविका पुरालिकादुरितो यावदलफे। ना मुले पारभे धूर्त पौलराभेदयोः, मे स्यात् पुत्रिका कालिकादुहितो यावतलके । पुत्र का प्रारभे धूर्त शैलरक्षाभेदयोः, वि. पत्रिका यावर्लके । पाञ्चालिका- दुरियोस पुलका भरभे पाठ । शैले रघप्रभेदे घ, हे. पुशल. पुनलः गुन्दरकारे त्रिषु पुस्याहादेहयोः, मे, मुगल: सुन्द- राकारे पुलवाटादेहयोः, वि पुगतः । काये रूपादिमददयेत्र सुन्द. गकार पागनि. हे देहे पातानि पुनः। सताकारेऽपि. लि. ।

·, , . पनर-परतात। पुनर, पुनरमथमे मतम् । अधिकारे च भेटे व सथा पचान्तरे- अपि च, मे. पुनरप्रघमे भदे, वि, हे, अ. पुनर्वसु. पुनर्वा नो मुनिभिद्यते। हित्वं तु भान्तरे, मे. पुनर्वस भवेचे कात्यायनमुनावपि, वि. पुनर्वसः सान्नचत कात्या- यनमुनायपि, हे. पुन्नाग पुग्भागस्तु सिनोताले । जातिफले नरय छे पाण्डनागे द्रुमान्तरे, मे. पुन्नागः पुरुपये ठे पाण्टुनागे सितोत्यले । जातिफले च पुन्नागः, वि. पुन्नागः पादपान्तरे। जाती फले नरहे, हे. रहे स्यात् मुसि पुग्मागः, वि. पुर. पूः भरौरे पत्तने २, हे. पुर. पुरं न सके गेहे देहपाटलिपुत्रयोः। पुप्पादीनां दला- हप्तौ ना गुग्ग लौ न ना पुरि, मे. पुरं पाटलिपुत्र स्यात् गृहोपरिगृहे पुरम् । पुर पुरि शरीरे च गुग्ग लौ कथितः पुरः। पुराऽव्ययं पूर्व काले, वि. पुरं भारीरे नगरे गृहपाटलिपुत्र योः। पुरस्तु गुग्ग लो, हे. अंगारे नगरे पुरम् । मन्टिरच, डा, देहे पाटलिपुत्र च पुरं साद गुग्गुसौ पुरः, लि. पुरं देहेऽपि दृप्यते, हा. परनस्. पन्तः प्रथमाययोः, मे. भरतः प्रथमे पाने, परतोऽग्राचयोः, हे. परम्. प.रोऽने प्रथमे, मे. पुरोऽग्रे प्रथमे च स्वात्, यि, हे. पुरस्कृत पुरम्लसोऽभिसारिग्रस्ताग्रे सरापूणित, मे. प,रस्कृत वोशमाभिगस्तयोरभिधेययत् । अग्रे सताभप्रतियोः सिको चापि पर- का गम्, पि. प.रसा गम् । पूजिने सोचते मितभिशमोऽग्रतेऽपिप, '. परसातः पूपितरात्यभियुक्त प्रताराने, म पुरमसात् पुरनारवर्ष मात्रा पुराऽर्थ प्रथमेऽग्रता, वि, शा. पुरमात यमेऽग्रयः। पूर्वमा पुगऽर्थ च, हे. पुरस्तात् प्रघमे प्रापामग्रसोऽर्थ- र्थयोः, में ·पुरा-प,नाका . २७२ पुरा. पुरा पुराणे निकटे प्रबन्धातोतभाविप, मे. पुरा पुराणनिकर्ट- प्रबन्धातीतभाविपु, वि. पुरा भविष्यदासने घिरातीतप्रतीपयोः, हे. स्यात् प्रबन्ध चिरातोते निकटागामिके पुरा, अ. पुराण. पुराणं पञ्चलक्षणे। पये मुसि त्रिषु प्रने, मे. पुराणं वाचावत् प्रने मुराणं पञ्चलक्षणे, वि. पुराणं प्रमशास्त्रयोः पुराण: पोडशपणे, हे, अन्य कार्यपणे चास्त्रो पुराणमनवे त्रिषु, त्रि. पुर. पुरुः प्रानेऽभिधेयवत्। पुसि सवाद देवलोके च नृप- भेदपरागयोः, मे. पुरुः मायपरागयोः । पुरुः खोकनृपयोः वि. पुरः परागे प्रचुरे खोकपभेदयोः, हे. पुरुप. पुरुपः पूरपे सांख्य च पुन्नागपादमे, मे, वि. पुरुपः खात्मनि नरे पुन्नागे, हे. पुरुषावाममानवौ, अ. पुन्नागे पुरुपो नरे, त्रि. पुनहत. उलूकः पुरुहूतः सगात् पुरहतः पुरन्दरः, अने. पुरोडाश. पुरोडाशो हविर्भदे चनसत्रां पिटकप च । ৪ च, मे. पुरोडाशो हविर्भदे चमसा पिटकसत्र च। रसे सोमलतायाश्च कुतशेपे च कीर्तितः, वि. पुरोडाशो हविर्मिदि। हतप सोमरसे चमसत्रां पिटकसत्र च, हे. पुरोडाशे हविर्भदे चमन्त्रां पिकसा च । रसे सोमलतायाच हुतशेपेच कीर्तवते, भने. पुल. पुलः सत्रात् पुलके पुसि विपुलेऽप्यन्यलिङ्गकः, मे. पुलन्तु विपुलेऽन्ययत्। पुलः सत्रात् पुलके चापि, वि. मुलः पुलके विपले- ऽपि च, हे. पुस्तक. पुलकः समिप्रभेदे प्रसरभेदे च मणिदोपे। रोमाञ्च हरिताले गजान्नपिण्डे च गन्धर्वे, मे. पुलकः कर्मिभेदे जाद, गहमणि- दोपयोः। गजामपिण्डे रोमाञ्च हरिताले शिलान्तरे, वि. पुलको गजाय पिण्डे रोमाञ्च प्रकारान्तरे। सुगना मणिदीप गह पालके समो, हे. पुलको लोमहर्षणे, त्रि. मत मं 1 पलाकसमाने य, नि ·पुष्कर-पुष्मका २७३ पुलाको भक्तसिक्थे सत्रात् संक्षेपासारवान्ययोः हे. स्थात् पुलाकच्छ- धानेर संक्षेपे भक्तसिक्थके, अ. मुलाको मासिक्थे च क्षुद्रधानापि कथाने, इ. संक्षेप भक्तसिक्थे च तुच्छधानेर पुलाकवाक्, अने. पुष्कर. मुष्करं खेऽम्स, पनयोः। सूर्यवक सहकले इस्तिहस्तान- काण्डयो।। कुष्ठीमधे होपतीर्थभेदयोश्च नपुंसकम् । ना रोगनागविहग- कृपभेदेषु वारुणे, मे. पुष्करं पजे व्योग्नि पयाकरिकराग्रयोः। औपध- होपविगतीर्थराजोरगान्तरे। पुष्करं दर्यवत, च काण्डे सगफलेऽपि ध, वि. पुष्कर होयतीर्थाहिखतरागोमधान्तरे। र्यामेवासिफ्ले काण्डे शुण्डाग्रे खे जलेऽम्ब जे, हे. पुष्कर करिहस्साये वाद्यभाण्डसुख जले । योनि खगफले पड़े तीर्थोपधिविशेपयोः, अ. सङ्गफले पुष्करम्, ति. सूर्यास्य श्रीकले मो कुञ्जराग्रकरे दिवि। होपे तीर्थ निमित्त व विशिष्ट पुष्करध्वनिः, अने. हिरदकराग्रे पर खङ्गमले व्योम्नि वाद्यभाण्डसुखे । अगदे पलेच नोर्थ पुष्करमधाम निर्दिष्टम्, ह. पुष्करिणी. पुष्करिणी जलाशये। इसिन्यां कमलिन्याच, हे. अथ पुष्करिणी चेभ्यो सरोजिन्यां जलाशये, मे. मुष्करिणी सरोजिना इक्षिन्याश्च जलाशये, दि. पुष्कल. पुष्कलस पूर्ण वेडे, पुष्कलक, अथ पुप्पालको गन्धटगे घपणकीलयोः, मे. स्मनः पुष्क- लको गन्धस्टगे क्षमणकोलयो, वि. पुष्कलकल कौलफे। क्षपणे गन्धारगे च, है. पुष्कलको गन्धरंगे कोलके क्षपणेऽपि च, त्रि. पुरि. पुष्टिः स्त्री पोपणे हो, मे. पुष्टि ईछौ च पोपणे, वि. पुष्टिः सवात् पोपणे चहौ, हे. पुष्प. पुम विकाशिकसमस्त्रीरजासु नपुंसकम, मे. पुणे विकण पाये। धनदमा विमाने च कुसुमे नेवरुनापि, हे. पुष्प विकासे कुसुम स्त्रोणाच रजसि म तम्, वि. पुग्यं कुसुम भानवे, वि. पुष्पक पुष्पक रीतिपुष्ष व विमाने धनदस्य छ। नेवरोगे तथा ·. २७४ पुष्पदन्त-पूर। रत्नकरणे च रसामने। लौहकांस्य मृद्गारशकण्याञ्च नपुंसकम्, मे. पुष्पकं रीतिकानेत्ररोगयो उसकङ्कणे। कुपेरस्य विमाने च कासोसे च रसामने। लोहकांस्य सदङ्गारशकश्यामपि पुष्पकम्, वि. पुष्य त्तिकाङ्गारशकच्या रनकरणे। कासोसे श्रीदविमाने नेत्ररोगे रसाञ्जने । लोकांस्य रौतिकायाम्, 'हे. पुप्मकं कारोऽपि स्यात्, वि. मुम्पदन्त. पुष्पदन्तस्तु दिङ्नागभेदे विद्याधरानरे, मे. पुप्पदन्तस्तु दिङ्नागे नागविद्याधरान्तरे, वि. पुष्पदन्तस दिङ नागे जिनभेदे गणान्तरे। पुष्पदन्तौ च चन्द्रार्को एकोलवा, हे. पुष्य. पुष्यः कलियुगे स्म तः। नक्षत्रमासयो भैदे, मे. v. तिष्य पुस्त. पुस' क्लीवे पुस्तके च लेपनादिशिल्पकर्मणि, मे. पुस्तन्त पुस्तके लेप्यकर्मविज्ञानयोरयि, वि. पुस्तशिल्ये लेम्यादिकर्मणि। पुस्तफे, हे. पूग. पूगस्तु ममुके हन्दे फलसारेऽभिधेयवत् । नदीभेदे मलयां स्त्री, मे. पूगस्त मुके सन्द, वि. पूगः क्रमुकसङ्घयोः हे. पूगः कमुकरन्दयोः, अ. पूर्णत. पूजत्रः श्वशुरवन्दप्रयोः, मे, वि, हे. पूजासु खशुरेऽपि च, पूरा. पूतं त्रिषु पवित्रे च शटिते बहुलीकृते, मे. पूतं पवित्र पटिते पूतञ्च बड़लोकते, वि. पूतन्तु पविले बडलोकते, लि. पूतना. पूतना तु हरीतक्ष्यां दानवीरोगभेदयोः, मे. पूतना राक्षसीभेदे हरीतक्याच पूतना, वि. पूतना तु हरौनकौ । दुग्वदा यासुदेवस्य है. हरीतकी राक्षसी च पूतना, वि. पूनिकाष्ठ. पूतिकाञ्च सरलदेवदारुमहौरहोः, मे. पूतिकाच सरले देवदारुद्रुमेऽपि च, हे. पूनिकाछन्तु सरलदेवदारुमहोरहो:, वि. पूत्यण्ड. पूत्यण्डो गन्धेपणे गन्धकोटके, हे. पूत्यगडो गन्धकोटेऽपि गया सन्वन्तरे पुमान्, मे. पूत्यण्डो गन्धकौटेऽपि तथा गन्धरगे स्म तः, वि. पूत्यण्डः पूतिकोटे च गन्धकोटे च दृश्यते, हा. पुर. पूरो जलसमूहे स्थाद, मणमंशहिनादायोः, मे. पूरो जल- .

·परण-पृतना। भवाहे स्थाद, वसंशुदिखाद्ययोः, वि. पूरः स्यादम्भसा रद्दौ वण- संशुद्विखाद्ययोः, हे. पूरः सादेव पयश्ये, वि. सढाते पूरणे पूरः, अने. पुरण. पूरण पूरके लिए। लौवं पिण्डप्रभेदे च पूरणी शास्मलि- द्रुमे। पटारम्भकसूतेषु, मे, पूरणः पूरणे पिष्टभेदे पूरणमिष्यते। पटा- रम्मकसूले च पाल्मली पूरणी मता, वि. पूरणं वापतन्तुपु । पूरक पिटमेदे चहे. पूर्ण. पूर्णः पाद समग्रे ना पूरिते त्यभिधेयवत्, मे, पूर्णः पद समग्रे च पूरिते चापि वाचायत, वि. पूर्णः सतस्न पूरिते . पूर्णक. पूर्पकः वर्णचूड़े स्थान नासाछित्तवान्तु पूर्णिका, मे, वि. पूर्णकः सर्पचूड़के। पूर्णिका नासिकात्तियाम्, हे. पूर्णपात्र. पूर्ण पात्र' यसपूर्णपात्र वर्धापकेऽपि च, मे, पि. पूर्णपावन्तु जलादिपूर्णभाजने। वर्धापके, हे. पूर्णानक. भवेत् पूर्णानकं वर्धापके च पटहेऽपि च, मे. भवेत पूर्णानक पूर्णपावे घटहपात्रयोः, वि. स्थात् पूर्णनकमानके। पावेच पूर्णपाव च, हे. पून. पूर्व विधु पूरिते स्थात् स्लो सातादिकर्मणि, मे. पूर्त पूरितखाताद्यो:, हे. पूर्ततु पूरिते छन्ने पूर्त सामादिकर्मणि, यि. सातादौ पूरिते पूर्गम. वि. पूर्व (ई). पूर्वत पूजेऽपि स्थान पर्यः मागाद्ययोखिए, मे. पूर्वास्या पर्यजेयु स्यादने प्राधि प याचप्रयत्, यि. पन्तु पर्यो । मागग्रे युनिभेदे च, . पोऽन्यलिङ्गः प्रागाइ बहत्येऽपि पर्मणान्, प. पूर्वीपर प यदुरः मानःकाले समान तय गतयासरे, मे. परिणते मात: मदाः पर्ययासरे, वि. प यदुनः पर्याम भा- सयो:, है. मातदिने प पर्यवेत्यर्थे परिष्यते, वि. शाना मिसयां मेनामावसेनाविशेषयो, मे. पगमार- राना ·. पृथगजन-पूछ। नौकिनौसेनाचसूसैन्यान्तरेषु च, वि. पृतनाऽनीकिनी चमूः। सेना सैन्य- विशेपच, हे. पथग्जन. पृथग्जनस् लिङ्गः कथितो नीचमूर्खयो:, मे. पृथग- जनः स्थानो नीचे मूर्स च, वि. पृथग्जनोऽधमे जड़े, हे. मूर्खनौचौ पृथगजनी, प्रा. पथिवीपति. पृथिवीपनित भूपाले पभाख्यौषधौ पुमान्, मे. स्यात् पृथिवीपति भूप घटपभाप्योषधेऽपि च, वि. पृथिवीपतिस्तु भूमे रुतान्त चटपभौपधे, हे. पृथ. पृथ: स्यात् महति लिए । त्वपत्नयां रुणजीरे स्त्री पुमानग्नौ मृपान्तरे; मे.. पृथु मे कृष्णजोरे वायां प्यु म हत्यपि, वि. पृथु विशाले भूपाले वापिकाकृष्णजीरयोः, हे. पृथुक. प युकः मुसि चिपिटे शिौ सादभिधेयवत्, मे. पृथुक- श्चिपिटे शिगो, वि. पृथकपिपिटेके, हे. पृथुको चिपिटार्भको, प. पृथी. पृथी भूमौ महत्याञ्च त्वपर्णयां कृपणजोरफे, मे, पथौ भूमौ पृथौ हिङ्ग,पत्रिकाकृष्णजीरयोः, वि. पदाकु:. प.दाकु 'शिक व्याघ्र सर्पचिलकयोः पुमान्, मे. दाकुचित्रकच्याप्रवृश्चिकेषु सरीसपे, हे. प,दाकु ईचिके व्याने चित्रके च सरीसृम, वि. प,पत्. पृ.पन् मगे पुमान् विन्दौ न इयोः, मे. पृ.पतवत् प.पन् हगे। विन्दौ, हे. लोचं विन्दौ प.पन्नेणे, वि. V. पृ.पन. प.पत. पृषतोऽपि ना। अनयोश्च लिपु खेतविन्द युक्त पुत्र- भाविमौ, मे. प.पतो हरिणे विन्दौ पृ.पतचाखरोहिते। भवेत् प.पदिव खते विन्द युक्त त वाचावत्, वि. पृ.पतोऽप्यनयो नरि, वि. . प.पत्. पृष्ठ. पृष्ठ' चरममावेऽपि देहसमावयवान्तरे, मे. पृ.ठ चरममाने स्वाद देहस्यावयवान्तर, वि. पृष्ठ पदिममाले स्वाच्छरीरावयवान्तरे, हे.

·पृष्ठगिन् पौरमा २७७ पृठगिन्. पृष्ठङ्गो पुमान् दंशभीरौ पण्डे कोदरे, मे. प.ह. की भह भीरौ पण्डे कोदरे, वि. पठनी भोमसेने पण्डसैरिभयो- पि, हे. प.शुगौति शब्दोऽयं दंशभौरौ पृ.यूदरे, हा पेचक. पेचको गजलाज लमलोपान्ते च कोशिके, मे. पेचको गजलाह लमूलपर्यन्तकयोः, वि. पैचकः करिलागलमूने धुके, हे. उसके करिणः पुच्छमूलोपान्ते च पेचक, पा. पेटक. घटकं पुस्तकादीनां मञ्ज पायां कदम्बके, मे, वि. प्रय भेटकम् । मच पायां समहे च, हे. इन्ऽपि पेटकोऽस्त्रिया, लि. पेय. पेय पातव्यपयसोः पेया श्राणाच्छमण्डयो, मे, हे, वि. धेशल, ये गलो रुचिरे दो, मे, वि. पेशलः कुमजे रमेर, चारी दचेच पेपरला, अ. पेशी. पेशी सुपक्ककलिले मास्यां सङ्गपिधानके। मांसपिण्डया मण्डभेदे, मे. पेशी पललपिण्डयां स्थान मास्यां खपिधानके । मण्ड- भेदेऽपि पेशौ स्यात् सुपककलिलेऽपि च, वि. पेशी मांस्यसिकोमयोः । मण्डभेदे पलपिण्डे उपक्वकलिलेऽपि च, हे, मोटगल. अथ पोटगल: मुसि नले व काशमत्स्ययोः, मे. स्मृतः पोटगलः कार्थ नले पोटगलो झसे, वि. पोटगलो नले का झसे, हे. नले काशे पोटगल, वि पोत. पोतः शिशौ वहित च गृहस्थाने च वाससि, मे. पोतः शिशौ वहित च, वि. पोतः शिशौ प्रवहणे, हे. यानपावे मिशौ पोतः पोल. पोव वस्त्र मुखाग्रे च शूकरस्य इलस्य प, मे, वि, हे. पोवं मुखाग्रे मोड़हलयोंः, अ. पौर, पौर विषु पुरोगते कत्त तु नपुंसकम्, मे. पौरन्तु कत्त पो पौर म तः पुरभवेन्यवत्, वि. पौरं कत्तणे पुरजे, हे. पौरुप पौरुषं पुरुषमर सवाद, भावे कर्मणि तेजसि। अब ·पम् । २७८ पौरपेय-प्रकाएड। विसुतदोःपाणिग्रमाने त्यभिधेययन, मे. पौरुपं पुरुपयोग भावे कर्मपि तेजसि। ऊर्ध्व विमा तदोःपाणिनुमानेऽपि प पौरपम्, वि. पौर- ऊर्ध्व यिस्त नदोःपाणिपुरुपोन्मानतेजसोः। मुसः कर्मणि भाये च, हे. मुभाये तक्रियायात पौरुपम्, पा. पौरुष मानभेदे प, वि. मान- विशेपेऽपि पौरुषव्यामो, इ. पौरुषेय. पौरुषेय. सते पुंसां विकारे पुरुपसत्र च । त्रिषु ना सजवधयोः पुरुषसत्र पदान्तरे, मे. पौरुपेयो विकारे सात् पुरुषसत्र पदान्तरे। पुसः समूहवधयोः पुरुषेण सतेऽपि च, वि. पौरुपेयं पुरुषेष कृतेऽसर च हिते वधे। समूहे च विकारे घ, हे. पुरुपेण सते कार्यर पुरपाणां कदमके। विकारवधयोः पुसः पौरुषेयपदं विदु:, भा. पौर्णमास. पौर्णमासः पुमान् यज्ञभेदे स्त्री पूर्णिमानियौ, मे. पौर्णमासपौर्णमासमौ यज्ञपूर्णिनयोः फ्रमात, वि. पौर्णमासो यागभेदे पौर्णमासी तु पूर्णिमा, हे. पौलता. पौलस्तासु कुवेरे सवाद, दशग्रोवे तु स्वयम्, मे. पौलस्त्रो रावणे थीदे, वि, हे. पौलस्तती रावणबीदी, त्रि. पौष. पोपो मासे तत्पूर्णिमातियौ स्त्रियां, मे, पौषो मास- विशेषे सात् पौपन्तु महयुद्दयोः, वि. पोपो मासमभेदे सत्रात् पौपन्तु महयुद्दयोः, हे. प्र प्रकर्प गताद्यर्थ, मे, वि. प्रसवात् गताद्यर्थप्रकर्पयोः, हे. प्रकर. प्रकरः सत्रात् पुमान् सङ्घ विकीर्णकुसुमादिषु। नपुसक जोन के स्त्री नाव्याङ्ग चत्यरावनौ, मे. प्रकरघोपकारश्च विकीर्णकुत्तमा- दिषु । संहती चोपकत्यायां यथासंख्यमवस्थितौ ।। जोङ्गके प्रकरं प्रोक्त प्रकरी चत्वरावनौ, वि. प्रकरः कीर्ण पुष्पादौ संहतौ प्रकर' मुनः। जोन के प्रकरो त्वर्थप्रकृतौ चत्वरावनौ, हे. प्रकरणं प्रकरणं सत्रादिशामे रूपके, हे. प्रकाण्डो न स्त्री विटपे मलशाखान्तरे सरोः। प्रसे, प्र. 1 प्रकाण्ड ·२८८ , प्रकाग. प्रकार-प्रमिया। मे. प्रकाण्डो विटपे प्रशस्त मूलस्कन्धान्तरे तरोः, वि. प्रकाण्डः सम्ब- शस्तयोः। सन्धम लान्तरे नरो:, हे. साम्ब शस्त प्रकाण्डोऽस्त्री, वि.. प्रकार. प्रकारखल्यभेदयोः, मे. प्रकारः सो भेद, वि, हे. मकारी भेदसाहशत्र, अ. प्रकाशन स्टे ख्यातः महासातपयोरपि, मे, प्रकाशोऽति- मसिद्ध समात् प्रहासातपयोः स्म टे, वि. प्रकाशः स्फु टहासयोः। उद्घोते चमसिद्धेच, हे. प्रकाशोऽतिमसिपि, अ. प्रकीर्णकः प्रकीर्णकं चामरे सवाद, विस्तारै ना तुरङ्गमे, मे. प्रकोप के ग्रन्यभेदे चामरे विसरे हये, वि. प्रकीर्ण के तुरङ्गमे। चामरे पिस्तरे अन्य दे, हे. चामरे ग्रन्यभेदे च विस्तारेऽपि प्रकीर्णकम्, वि. प्रकीर्य. प्रकीर्यः पूतिकरजे विनिकोयं वाचावत्, मे. प्रकौर्य: पूनिकरजे विनिकौर्ष तु वाचवत्, वि. प्रकृति. प्रकृति गुणसामेत्र माद, अमानवादिखभावयोः । योनौ लिङ्ग पौरवर्गेऽमौ पचत्यादयः स्त्रियाम्, मे, प्रकृतिः सहले योना- वमातेर परमात्मनि, वि. प्रकृति योनिशिल्पिनो। पौरामानवादि- लिए गुणसास्यस्वभावयोः । प्रत्ययात् पर्विकायाञ्च, हे. प्रकृति- योनिलिने च, अ. महति गुणसामेर स्यात् स्वभावामात्ययोरपि, त्रि. सत्तादीनां साम्यावस्यां प्रति वदन्ति तत्वज्ञाः। पौरामात्यादौनि च कारणकार्यप्रखरूपापि, ह. प्रकोष्ठ. प्रकोष्ठो मणिबन्धस्य कूर्मरसत्रान्तरेऽपि च । भूपकवान्त- रेऽपि स्यात्, मे. प्रकोछो विस्तृतकरे भूपकवानोऽपि चकूपरा- दधरे चापि, वि. प्रकोष्ठः कूपराधस्ताद, भूपकक्षान्तरेऽपि च। इस्त च विस्तृतकरे, हे. प्रकोष्ठो बाङगेहांगी, त्रि. प्रकोष्ठ कूपर सत्राध, प्रकोष्ठो द्वारकोष्ठके, अने. प्रकमः कमेऽवसरे, मे. मममोऽवसरे कामे, विहे. मकिया. प्रक्रिया वृत्पादने साद, अविकारप्रकारयोः - . प्रक्रमा .

·२८० मसर-मजनन । V. प्रग्राह. प्रग्राह. मखर. प्रखरो इयमन्त्राहे फुलरेसतरेऽपि च। मुसि विष्व- स्यन्तपरे, मे. प्रखरोखतर शुनि । तुरङ्गानाञ्च सन्नाहे प्रसरो- तिभणे खरे, वि. प्रसरः पुनः। सरे इयसन्नाहे फुकरेऽतिभशे खरे,हे. प्रगाढ़, प्रगादः रुछ हदयोः, मेप्रगाढो दृढ़रुच्चयोः, वि, हे. प्रगाढ़ भृशकच्छ यो: अ. प्रग्रह. प्रग्रस्त तुलासूत्रे पन्दनां नियमने भुजे। इयादिरश्मो रश्मौ च सुवर्षे हलिपादपे, मे. प्रग्रहस्तु तुलासूबे वन्दना नियमने मुजे। हयादिरश्मौ रज्या च सुवर्ण इलिपादपे, वि. प्रग्रहः किरणे भुजे। तुलासूत्रोऽखादिरश्मी सुवर्षे हलिपादमे ॥ बन्धने बन्दनां, हे. भग्रह आवन्धनेऽपुरता, प्रयाहस्तु तुलासूबे कृपादिप्रग्रहेऽपि च, मे. प्रग्राह: सवात् तलासूत्रे पादौनाञ्च बन्धने, हे. तुलासूरेखादिरश्मो प्रग्राहो प्रग्रहोऽपि च, पा. प्रघण (धाण) प्रधणसावकुम्म सवादलिन्दे लोहमुगरे, मे, वि. मघाणोऽलिन्दके तान्नकलशे लोहमुहरे, हे. प्रघणोऽस्वगृहांश्योः, त्रि. प्रचण्ड. प्रचण्डो दुई हे खेतकरवोरे प्रतापिनि, मे, वि. प्रचण्डः समात् प्रतापिनि। वलचे करवौरेच, हे. प्रचलाक: शराघाते शिखण्डे च भुजङ्गमे, मे. प्रचलाकः भराघाते पहिचन्द्र भुजङ्गमे, वि प्रबलाको भुजङ्गमे। शराघाते शिसण्डे च, हे. शराहते च सर्प च प्रचलाक प्रचक्षते, हा. मचलाकिन्. मचलाको मयूरे सवायजड़े चापि दृश्यते, मे. प्रचलाको भुजङ्ग समात् चित्रमेखलकेऽपि च, वि प्रचलाकी सर्प मय रे, हे प्रचेतस् प्रचेताः पाशिनि सुनौ ना प्रकट हृदि विषु, मे. प्रजनन योनो जन्मन्यपि लौवम्, मे भवेत् प्रजनन प्रचलाक. प्रजनन ·प्रजा. प्रजा- प्रणय मजा-मणिचित । २८१ योनौ जपनि प्रगमेऽपि ध, वि. प्रजनन प्रगते योनिजन्मनोः, हे. मजा लोके च सन्ताने, मे. मना सन्तानलोकयोः वि. मजा लोके भन्तमौ च, हे. प्रणा स्यात् सन्ततौ जने, प्र. प्रजापति. प्रजापतिश्च दक्षादौ महीपाले यिधारि, मे. पति विधौ भूपे, वि. प्रजापगि प्रमराज्ञो मातरि दिवाकरे। वही त्वरि दमादी, हे. विधौ भूपे मलापतिः, वि. मन. मस्त पण्डिते याचलिङ्गो युद्धौ तु योषिति, मे. प्रज्ञा बुद्धी पण्डितेऽपि प्रसो वाचावदिपरते, वि. मशः माज, मजा तु सुषौ, हे. प्रया संविचिङ्गयोः, अने. प्रधान. प्रधान' बुद्दिचिनायो, मे, म. प्रधान लान्छने पियि, वि. प्रधान बुद्धौ चिन्ने च, हे. प्रणयः प्रेमिण विश्रम्म यात्रामसरयोरपि, वि. प्रायः प्रसरे प्रेमियाजाविभयोरपि। निर्वायोऽपि, मे. मणयः प्रमयाजयो। वित्र प्रसरे चापि, हे. प्रपयास्वमी । विनम्मयाजाम माणः, प. प्रशाद. प्रपादस्तु एमासारशब्दच श्रयणामये, मे. मयादमार- भब्दे स्थात् मणादः श्रवणामये, वि. प्रणाया. समायोऽसम्मते प्रोतोऽपमिलापविवर्जित, वि. प्रणायत्र: कामवर्जिने। असम्मते, हे. प्रणाययोऽसम्मतेऽपि स्यादभिलापवियनिते, मे. प्रणिधान प्रणिधान प्रयन स्यात् समाधौ च मयेपाने, मे मणिधान प्रयत्न स्यात् प्रये च समाहिती, वि. प्रणिधानमभियोगे समाधानमयो- गयो,हे. प्रणिधि प्रणिधि नाऽर्थने घरे, मे. प्रणिधिवरे यात्रायाम्, वि. प्रणिधि याचमे घरे, हे. प्रणिधिः प्रार्थने घरे, आ. प्रणिहित. अथ प्रणिहिस' न्यश प्राप्तऽपि प समाहिते, मे. भपेत् प्रणिहित लम्बे विन्यसाच समाहिते, वि. महिरान्त संप्रासमिसियो समाहिते, हे.

·मणोत-मतिघ। प्रणीत. प्रणीत: संस्कृ ताग्नौ ना यज्ञपात्राकारे मियाम् । त्रिषु धितोपसम्पन्नविहितेषु मभिते, मे. प्रणीत: संस्कृते बङ्गी विहित च प्रवेपिसे । निक्षिप्त चोपसम्पन्ने प्रणोतो भेद्ययन्मतः, वि. प्रयोन उपसम्पने सते क्षिप्त प्रवेशिते । संस्कृताग्नौ, हे. प्रतति. मतति विसा तो वलाम्, मे. माति विस्तृति लता, हे. मसल. प्रतलं पातालभेदे तसा लिकरे पुमान्, मे. मसला पासाल- भेदे समाङ्गलिकरेऽपि च, हे. V. सुतल. प्रताप. प्रतापस्तापतेजसो, मे. मसापः खेदतेजसोः, वि. प्रति. प्रति प्रनिनिषावित्यम्म तास्थानाभिमुख्ययोः । मानार्थ- भागवीमास संघणप्रतिदानयोः, मे. प्रति प्रतिनिधौ बौशालक्षणायाँ प्रयोगमः। मानार्थे चाभिमुण्थे च मतिदानादिषु मति, वि. प्रतोत्थम्म ग- 'भागयोः। मनिदाने प्रतिनिधी यौमालाधणयोरपि, हे. प्रकाभे समाये प्रातः प्रधानसह प्रति, इ. पति प्रतिनिधौ वोशालक्षणादौ प्रयोगराः, प. मगिकार. मतिकारः समे भटे, वि, हे. प्रतिसति. प्रतिसमिरथार्चायां प्रतिनिधिप्रतिकारयोर स्त्री, मे. प्रतिससिः प्रतीकारे प्रतिमायाच पूजने, वि. प्रनिससित पूजिते । प्रतिमाया प्रतीकारे,हे. प्रतिकार प्रतिससिः प्रतिविम्ब, लि. प्रतिसष्ट. प्रमिसष्टं मतं राय द्विरारतमा पकर्षिते, मे, वि. प्रति- सटन्त राज्य स्थाद, हिराटतया च कर्षिसे, हे. प्रतिक्षिप्त प्रतिधित वारिले स्थान प्रेपिते पक्षक विपु, मे, प्रतिषिप्त प्रतिहते प्रेपिते च मिरासते, वि. प्रतिदिन प्रतिहते निषिद्ध पिते- ऽपि च, ई. मेपिनेऽमि प्रनिधिप्तम्, लि. प्रसियह. प्रतियः सौकरणे सेनाध्ठे परादयो। हिजेम्पो विधिमहे ये नद ग्रहे च प्रहान्तरे, मे, वि. प्रतिग्रहः सैन्य प्रहभेद पतद ग्रहे। मियाकारे दानद्रव्ये सद्महे सोशगावपि, हे. प्रतिघ. प्रतिधः प्रविघाते स्यात् मोऽपि परिकीर्तितः, मे, प्रतिध;

·२८३ मनिपति-निरोधक। प्रनिपाते प रोपं च प्रनिधो ममः, वि. प्रतिघौ रुट्यनिधातो, हे. प्रसिधो रोषधातयोः, लि. प्रतिपत्ति. प्रतिपत्तिः प्रयतौ च मागल्भ गौरवापि च। समाप्त च प्रभोधे च पदमाप्तौ च योषिति, मे, मतिपत्तिः पदमाप्तौ प्रत्तौ गौरयेऽपि छ। प्रागल्भेन च प्रबोधे च प्रनिपत्ति प्रणाने, वि. प्रति- पनिख गौरवे। प्राप्तौ प्ररत्तौ प्रागल्भेष बोधे, हे. प्रसिपद, प्रतिपत स्त्री सिथौ मसी, मे. प्रतिपत्तिथिसंविदोः, वि. प्रतिपत् संविदि तिथौ, हे. भथ प्रतिपत् तिथिसंविदो:, लि. प्रमि- पत् मनिपतावपि, ह. प्रतिपन्न, प्रसिपन्नोऽनलिङ्गः स्याडिजातेऽजौरुतेऽपि च, मे. प्रति- पन्नः म तो धोरै विधातेऽशौक्षतेऽपि च, वि. प्रतिपन्नस्तु विक्रान्ती- कृतेऽपि च, हे. प्रतिपादन. प्रतिपादनन्तु दाने प्रतिपत्तौ च बोधने, मे. सत्रात् प्रतिपादन दाने प्रतिपत्तौ च बोधने, वि. प्रतिपादन योधनदानयोः, हे. प्रतिबन्ध, प्रतिबन्धः कुलाचारः प्रतिवन्धो बलकिया, अने. मनिमय प्रतिमय भये । धोरेऽपि, मे. प्रतिभय भये। भौग्म, हे. मतिमा. प्रतिमा गदन्तस्य बन्धे चानुशतावपि, मे. मतिमा दन्तवन्ध स्थाद, गजस्थानुकतावपि, वि. गजाना दन्तवन्धेऽपि प्रतिमाऽमु- कतावपि, वि. मतिमान. प्रतिमान प्रतिच्छायागजकुम्मान्तरालयोः, मे, मनि- मान प्रतिछायागीदन्तान्तरालयो, वि, त्रि. प्रतिमान प्रतिविष गण- दन्तहयान्तरे,हे. प्रतियन. प्रसियानस्तु संस्कारलिभोपाहणेषु च, मे, वि. प्रसि- यत्रः संस्कारे स्वाद, उपग्रहपलिमयोः, हे. मतियत्नावुभौ लिसोपग्रहो, प्रतियला नकार लिप्सोपग्रहणयोग निर्दिष्टः, इ. मनिरोधक. प्रतिरोधकस्तु पोरः सवाद. दुर्जनः प्रतिरोधकः. राने ७ ·- वा- २८४ प्रतिश्श्रय-प्रतीक। प्रतिश्रय. अतिश्रयः सभायाञ्चाशये, मे, अतिश्रयः सभार्या स्थाद. प्राभये च मतिश्रयः, वि. प्रतिथयः समौकसोः, हे. सभायाश्च प्रतिश्रयः, प्र. प्रतिष्कश. प्रमिष्करः सहाये स्थाद, वाताहरपुरोगयो, मे, वि. प्रनिष्करः पुरोगमे। वार्ताहरे सहाये च, हे. वार्ताहरे पुरोगे छ सहाये च प्रसिष्का, त्रि. प्रतिष्ठा. प्रतिष्ठा गौरव क्षिती। स्याने च यागनिप्पम्तिचतुर- क्षरपद्ययोः, मे. प्रतिष्ठा स्थानमात्रफे। गोरवे यागनिप्पत्तिचतुरधरपद्ययोः, वि. प्रतिष्ठा गौरये स्थिती। छन्दोजातौ योगसिदौ, हे. प्रतिसर. भवेत् प्रतिसरो मन्त्रभेदे मालेर च कङ्कणे। वणवौ चमष्टठ पुसि न सौ तु मण्डने। भारक्ष करसूत्रे च नियोजेर त्वन्यलिन कः, मे. आहुः प्रतिसर हस्तखो मालेऽपि मण्डने । शहौ चमूठे नियोजवारचकवणे। मन्त्रभेदेऽपि, वि. मतिसरथम पछे नियोजाकरसवयोः। मन्त्रभेदे व्रणश चारचे मण्डने जि। करपे, हे. ना चमूलपने इस्तसूत्रे प्रतिसरोऽस्नियाम्, प. प्रतिसूर्यवफ. प्रतिसूर्यप्रकमिच्छन्ति सकलासोपसूर्यायोः, वि. प्रतिसष्ट. मसिस्टः प्रेपिते स्यात् प्रतवासमाते च वाचावत, मे, वि. प्रसिस्टः मुमः प्रत्याख्याते च मेपितेऽपि च,हे. प्रत्यास्याते प्रेषिते च प्रसिस्ट विलिनकम, वि. प्रतिहत. प्रतिहतस्तु विहिष्ट प्रतिलिराइयोः, हे. भवेत् प्रति- तो हिट मनिस्खलितरहयो, वि, मे. हिटपि च प्रशिहराः वि. म(नौ)शिहार, प्रयोहारो हारि हा.स्य हास्थिमायान्तु योपिति, मे. प्रतीहारमतीहार्यो हाय हारेऽप्यनन्तरे, वि. प्रतीहारो हारि हास्य, हारेऽपि प्रतिहारः, इ. द्वारि हास्य प्रतीहारः प्रतीहार्यत्रयनन्तरे, प. मनोक प्रतोकोऽवयवेऽपि सत्रात् प्रतिफूलविलोमयो:, मे. प्रती- कोऽययये मोतः प्रसिहलविलोमयोः, वि, मशीकोऽसमतीपयोः हे. प्रति- प्रले प्रतीकरिमध्ये कदे व सायम् . .

·प्रतीच्य-प्रदा। मतीपत्र. प्रतीक्षाः प्रतिपालेर सत्रात पूजेत च, हे. प्रतीत. प्रतौनः भादरे जाते इष्टप्रख्यातयोस्तिषु, मे. प्रतीत: सादर जाते प्रख्याते प्रासष्टयोः, वि. प्रसौनः सादर माजे प्रथिते भावजष्टयोः हे. स्थाने इष्ट प्रतीतः, पा. प्रतीतः सादरपि च, वि. V. वसन्तदूत. प्रत्यच् (च). प्रत्यग् दिगदेशकालेषु वाचावचिनयेऽव्यगम्, मे. v. . प्रत्यय. प्रत्ययः प्रथितत्वे च सनादिचानयोरपि । प्राचार भपथे रन्ध्र विश्वासाधीनहेतुष, मे. प्रत्ययः भपये रन्ध विश्वासा- चारहेत। प्रथितत्वे सनादौ चापप्रधौनज्ञानयोरपि । अतिक्रम च दण्डे च विनाश दोपकृच्छ्रयोः, वि, प्रत्ययो ज्ञानरन्धयोः। विद्यामे प्रपये हेतौ प्राचारे प्रथिसत्वयो। अधीने निश्ये खादौ, हे. प्रत्य- শীঘীলগঘঙ্গালৰিষয়। গু গৰ, গ, प्रत्यर्थिन्. प्रत्यर्थों वाचालिङ्गः स्यात् भत्रौ च प्रतिवादिनि, मे. मत्यर्थों कथितः शत्री प्रत्यर्थों प्रतिवादिनि, वि. प्रत्यालौढ़, मत्यालीदन्तु चरणग्यासमदेगिते विषु, मे, प्रतुबहमनीय. प्रतुरङ्गमनीयमुपस्थे ये धौमांशुकइये, मे, वि, हे. प्रवरप. मनमोऽइमुखे वसौ, मे, वि. मनत्रयः स्याद, वसौ प्रातः, हे. प्रथमस्तु भवेदादौ प्रधानेऽपि च वाचत्रवत्, मे. प्रथमः स्यात् प्रधानायोः,हे. पाद्य प्रधाने प्रथमस्त्रिषु, प्र. मदर. मदरो रोगभेदे स्वाद, विदारे गरमायो, मे. मदरो रोग- भेट् स्यात् प्रदरः भरभङ्गयोः, वि. प्रदरः भरे। भन्ने रोगे, 'हे. प्रदरा. भगनारीरुगवाणा:, भ, प्रदरौ रोगमार्गो, अने. प्रदेश, प्रदेशो देभमाले स्थात् सर्जन्यङ्ग छसम्मिने । भित्तावपि च, मे. प्रदेशो देशमात्र स्थान सर्जन्यङ्ग इमम्मिते । भित्तायपि मदेशः स्यात, वि, प्रदेशो देसमालो । मित्तौ मानविशेपेच, हे. प्रथम.

·प्रधान. २६ प्रदोष-प्रभाकर। प्रदोष. प्रदोपः समये दोषे, मे. प्रदोषः कालभेदे स्थान प्रदोषो दोष दूपरते, वि. प्रदोषः कालदोपयोः हे. प्रधन. प्रधन' दारणे रणे, मे, वि. प्रधन युधि दारणे, हे. प्रधान स्थान्महामात्रे प्रसतो परमात्मनि । प्रज्ञायामपि च लीवमेकत्व वृत्तमे सदा, मे. प्रधान स्यान्महामाने प्रकृतौ परमात्मनि । प्रजायाच प्रधान स्याद एकत्येत सदोत्तमे, वि. प्रधान प्रशती बुद्धावृत्तमे परमात्मनि। महामाने,हे. प्रधान परमात्मा धौः, अ. प्रघान प्रशता- वपि, ह. प्रधान प्रकृतिः स्थान प्रधान विदुरुत्तमम्, अने. प्रधूपिना. प्रधूपिता को शितायां सूर्यप्रगन्तयदिश्यपि, मे, वि. अधू- पिसा क्लशितायां रविगन्तव्यदिश्यपि, हे. प्रपञ्च. प्रपञ्चः सञ्चयेऽपि स्याद, विस्तरे च प्रतारणे, मे. प्रपत्र: सञ्चये प्रोत्यो विसरे च प्रतारणे, वि. प्रपञ्चो विप्रलम्भने। विस्तरे सश्चये चापि, हे. विपर्यासे विस्तरेच प्रपक्षः, प्रा. प्रपात. प्रपातो निर्भरेऽसट, मे. प्रपातो निझर भगौ, वि. मपातौ भगुनिझरी, वि. प्रपात: सौप्तिके भगौ, हे. प्रपितामइ. प्रपितामह इत्रप विधी पिटपिनामहे, वि, मे. मबाल. प्रवालोऽस्त्री किसलये योगादण्डे च विद्रुमे, मे. प्रवालो वालकोदण्डे विद्रुमे नवपलपे, वि. प्रवालो विट्ठमे वीणादण्डेऽभिनवपलथे, हे. प्रवालमङ्ग रेऽप्यस्त्री, आ. वीणादण्डे मवालोऽस्तो विद्रुमे नयपालवे, वि. वीणादण्डः प्रवाल: स्यात् प्रवाल: पल्लवः म,मः। प्रबालो पिद्रुमः पोत प्रवाला सबलो गजः, अने. प्रभव. प्रभवो जलमले स्यात् जन्महेतौ पराक्रमे। धादिमस्याने, मे. प्रभवो जलमले स्यात् जन्मभूमौ पराक्रमे । पाद्योप- सम्धये स्थाने, वि. प्रभयो जन्मकारणे। पाद्योपलव्धये स्यानेऽपां मूले सुमि- भिद्यपि, हे. समाजन्मतः प्रभवः स्थान पाद्योपलन्धये, अ. प्रभाकर. प्रभाकरोऽग्निसूर्ययोः, मे. जानसत्र

·प्रभाव-प्रलम्बन
२८७
ममथ.
प्रभाव. - प्रभावः भक्तितेजसो, मे, वि, प्रभावतेजसि भौ, हे.
प्रभूत, प्रभूतमन्नते माजेन, मे, हे. प्रभूत माजा ङ्गते, पि.
प्रमथा साइरीतयां हरमारिपदे पुमान्, मे. प्रमयोऽमि
गणे मोक्तः पथमायां प्रमथा भवेत्, वि
प्रमद. ममदः सम्मदे मस्त स्त्रियामुक्तमयोपिनि, मे. प्रमदः
सम्मदे मत्तकामिन्यां प्रमदा मता, वि. प्रमदो मुदि । प्रमदा स्खो, हे.
प्रमाए प्रमाण नित्यमर्यादागास्रषु सतप्रवादिनि। पूयत्ता-
याश हेतौ च लोवैकत्व प्रमातरि, मे. प्रमाणं निराधमर्यादासत्यवादि-
प्रमाटषु। एकताथामियन्तायां हेतुशास्त्रेषु च स्म तम्, वि. प्रमाणन्तु
मर्यवादासतावादिनोः। प्रमातयकतेयत्तानिनेत्रषु हेतुमानयोः हे. प्रमाणं
हेतमर्यादागास्त्र यत्ताप्रमाटा, प्र. शास्त्र प्रमाणमिच्छन्ति स्थिगौ हेतौ
च कोविदाः, अने.
ममीढ़. प्रमोदो मूत्रित धने, वि, मे.
प्रमौत. प्रमीत वाचालिङ्ग स्यात् प्रोक्षित ऽपि भऽपि च, मे.
प्रमोसन्तु प्रोक्षित ऽपि मत ऽपि च, वि. प्रमौत प्रोधित हत,हे.
प्रमुख प्रमुखः प्रथमे श्रेष्ठ, मे, वि. प्रमुख प्रथमे मुख्य, हे.
भादौ प्रधाने प्रमुखम्, त्रि.
प्रयाग, प्रयागतीर्थभेदे स्याद, यज्ञे भातमखाध्वयो', मे, वि
प्रयागो वाजिशमयोः। या तीर्थ विशेषेच,
प्रयोग. प्रयोगः कामणेऽपि सत्रात् प्रयुक्तौ च निदर्शने,, मे. प्रयोगः
कार्मणे प्रोः प्रयुक्तौ च निदर्शने, वि. प्रयोगस्तु निदर्शने । कार्मणेच
।
प्रयुक्ती च,
प्रयोगन. प्रयोजन कार्यात्यो, मे, वि, हे.
मरूढ़, अरूढ़ो जरठे बहमूले, मे. प्ररूढ़ो जरहे म.सः।
वाइमले, वि. प्रकड़ो जरठे रहे, हे.
मलम्ब. मलम्बो दैत्रभेदे सवात् वाऽपि पयोधरे। ससा-

·२८८ प्रलय-प्रविदारण। करेऽपि भाषायां हारभेदे प्रलम्बने, मे. प्रलम्बो देसाभेदे बाद बाला- स,रकशाखयोः। प्रलम्बो हारभेदे पात् वपुषेऽपि पयोधरे, वि. प्रल- वस्तु प्रजम्बनन् । दैत्यस्तालापर. शाखा, हे. . प्रलम्बो टैत्यशाखयोः, लि. V. प्राम्बा प्रवचन. प्रलय, प्रलयो स्तुप्रकल्पान्तमू पायेषु मुस्त्रयम्, मे. प्रलयो मृतौ। सहारे नष्टचेष्ट त्व, हे. अथ प्रवचन वेद प्रकृष्टवचनेऽपि च, मे. प्रवचन मतं वेद प्रकृष्टवचनेऽपि च, वि. सत्रात् प्रवचनमागमे । प्रकृष्टवचने, हे. प्रवचनीय. अथ प्रवचनीयच सत्रात् प्रवक्तप्रवाचत्रयोः, मे. भवेत् प्रवचनीयाख्य प्रवाचेन च प्रवक्तरि, वि. प्रवण, प्रवपो ना चतुष्पथे। क्रमनिम्नमहौभागोदारमहेषु च विषु, मे. प्रवणः कमनिम्नोा पायत च चतुप्पथे। प्रगणेऽपि चणेऽपि सवात, वि. प्रवणस्त क्षणे मछे कमनिम्ने चतुप्पथे। प्रायते चहे. प्रवण क्रमनिम्नोवा प्रचना तु चतुष्पथे, प्र. प्रवर. प्रवरः सन्ततौ गोत्र लीव ठे तुवाचवत, म. प्रवर सन्ततौ गोले छे तु प्रबरोऽन्यवत्, वि. प्रवर सन्ततौ गोले छे प्रवाह. प्रबहसु वहियावामारारितप्रभेदयोः, मे. प्रबहो वायुभेदे संवाद, वायुमात्र वहिर्गतो, हे. प्रसारण. मवारणं निपधे स्यात् कास्यदाने च न डयोः, मे. प्रधारण निधे सगात् काम्यदाने प्रवारणम्, वि. पवारणं काम्य- दाने निधे ध, ई. प्रवाइस प्रस्तो स्यादपि सोतसि पारिणः, मे. प्रवाहो व्यवहारे बाद अपि खोससि वारिणः, पि. प्रयाहो प्यपहारा. पवेगयोः, हे. प्रवाहो व्यवहारे च, वि. प्रविदारण, प्रविदारणमायास सम्परायेऽपदारये, मे. प्रवि- प्रथाह.

·२८८ . प्रसन्न. प्रत्ति-प्रसाद । दारणमाख्यातं सारेच विदारणे, वि. प्रविदारणम् । दारणे युधि च, हे. प्रति प्रतिस्तु प्रयाहे स्थाइदन्ते च प्रवर्त्तने। सवनयादौ च (नियां), मे. प्रवृत्तिः कथिता रत्तो प्रवाहोदन्तयोरपि, वि. प्रन्ति ईत्तौ वातायां प्रवाहे, हे. रत्तिवातीप्रवाहेषु प्रत्तिः, नि. प्रवेणि. प्रवेणि स्त्री कुथायेयो, मे. प्रवेषि वैणिकुथयोः, वि, हे. प्रवजिता. अथ प्रव्रजिता मासीमुण्डोरोमापसीषु च, मे. प्रव- जिसा तपस्विन्या मुण्डोर्यत्रां मासिकौषधी, वि. प्रवनिसा तु मुण्डौर्या तापसमा मासिकौषधे, हे. प्रष्ठ. मस्तिष्वग्रगे श्रेष्ठ मुसि चण्डालिकौषधौ, मे. प्रष्ठः श्रेठा- ग्रयोक्तः प्रष्ठा चण्डालिकौषधी, वि. महहायन. सत्रात् प्रष्ठहायनो धान्य विशेषे च मनङ्गने, मे. प्रसन्ना स्त्री मुरायां समात् स्वच्छसन्तुष्टयोसियु, मे. प्रसन्ना मदिरायाञ्च प्रसादसहितेऽन्यवत्, वि. प्रसन्न प्रसादवत् । प्रसन्ना तु मदिरायाम्, हे. प्रसरः प्रणये वेगे, मे. प्रसरः प्रणये वेगे समरे , वि. प्रसरस्तु सदरे प्रणये जवे, हे. प्रसरः प्रणयेऽपि निर्दिष्टः, 'ह. प्रसव. प्रसवो गर्भमोचने । उत्पादे स्यादपतेऽपि फलेऽपि कुछमेऽपि च, मे. प्रसवस्तु फले पुप्मे वृक्षाणां गर्भमोचने। सोकोत्पादेच, वि प्रसवः पुष्यफलयोरपतेर गर्भमोचने। उत्पादे च, हे. स्थाइत्पादे फले पुष्पे प्रसवो गर्भमोचने, प्र. प्रसव्य. प्रसव्य वाचालिग' स्यात् प्रतिकूनानुकूलयोः, ने. प्रसव्य- मनुकूले स्यात् प्रतिकूले च वाचावत्, वि. प्रसव्यस्तु सिकलानुकूलयोः हे. प्रसहन. प्रसहनमपि भने स्यात् क्षेपे, मे. प्रसाद. प्रसादोऽनुग्रहे काय्यराणस्वास्थामसत्तिपु, मे, वि. प्रसादो- ऽमुग्रहखास्थामसत्तिधु । काव्यगुणे, हे सत्रात् प्रसादोऽनुरागेऽपि, अ. प्रसादस्वनुरोधने । स्वच्छे काव्यगुपे घ, लि. प्रसर. ।

·२६० प्रसाधन-प्रस्थ। प्रसाधन, प्रसाधनी तु कहत्यां सिद्धौ वेशे प्रसाधनम्, मे. प्रसा- धनी कद्धसिकासियो पे प्रसाधनम्, वि. प्रसाधनी कतिकासिद्धोः प्रसाधन' पुनः । वेपे, हे. प्रसिद्ध. प्रसिद्धो भूपिते ख्याते, मे, हे. प्रसिद्धोऽलततेऽपि च । विख्यातेऽपि च, वि. प्रसिद्धौ ख्यासभूपितो, प्र. प्रसू. प्रसूरमाणनन्योच कन्दलौवीरधोः स्त्रियाम्, मे. प्रसूरखा. सनन्योश्च कन्दलीवीरधोरपि पि. प्रसूरया जनन्यपि हे. प्रसूरक्षाऽपि, अ. प्रसूत. प्रसूत' कुसुमे कौव' लिपु सञातस्तयोः, मे. प्रस्तूत' वाचायजाते प्रसूस कुसुमेऽपि च, वि. प्रसूतं जासपुष्पयोः, हे. प्रसूति. प्रसूतिरुद्भवेऽपि स्यात् ननये दुहितर्यप्रपि। स्त्रियाम्, मे. प्रसूतिस्तनयोत्पत्तौ तथा दुहितरि समता, वि. प्रसूतिः सत्रादपत्ये प्रसऽपि च, हे. प्रसूति जन्मतोकयोः, त्रि. प्रसून. प्रसूनो वाचतवज्जाते झौवन्तु फलपुध्मयोः, मे. प्रसून वाचा. बजाते प्रखून फलपुष्पयोः, वि. प्रसूनन्तु प्रसूते फलपुष्पयो, 'हे. प्रसून मुष्पफलयोः, अ. प्रस्तः सुप्रसारे सवाद, विनीते वेगिते त्रिषु। अर्धाजली तु पुलिजः गडायां प्रस्ता मसा, मे. प्रससः सप्रसारे स्याद, विनौते वेगितेऽपि च । अर्धाञ्जली तु प्रस्तं जलायां प्रसूता मता, वि. प्रस्तवर्धा- चलो येगिविनीमयोः। तते च प्रसता जना, हे. प्रसृतः कुटिनते पाणी जवायां खो गते त्रिपु, त्रि. प्रसेक. मसेक: सेचने चुरती, मे, वि, मसेव. मसेवः पुसि वीणा सूसने च, मे. प्रसेवः कथियो धोर- योणामसमयोरपि, वि. प्रमेव घोणसूत्रतयोगी, हे. प्रसार. पसारो ग्रावणि मणौ, मे. प्रसारः प्रतारे ग्रावणि मणौ च, हे. इ. संस्तर. प्रस्योऽसियां मानमेटे मानायनिारयानि. मे. प्रस्य मिसर- प्रदर. .

·अरफोटन-पाति। २८१ मानयोः पि. प्रस्थः सानो मानभेदे, हे. प्रस्खोऽस्तो सानुमानयोः, भ. परिमाणेऽपि प्रस्था, ह. मसोटग. परकोटन तु शूर्प स्थान्ताड़ने च विकाशने, मे. प्रलो- टन भयेत् वर्षे तारने व प्रकाशने, वि. अफोटन पूर्य प्रकाशने। नाइने, हे. महत. महतं वितसे घु, मे, वि महतं विस्त ते घणे, हे. সন, সলমগি সাই জগন্ধ খ বিঘাষ, ঈ, সলর महासाचेपयो कपकान्तरे,हे. प्रहसन भयेद भङ्ग महासाचेपयोरपि, वि. महि. प्रहिः सूपः महिः सर', पाने, मद्वाद. महादः प्रमटे दैत्य, वि. प्रसादस निनटे दानवा- न्तरे, हे. माथ् (व.). माक् पूर्वमिन्दवान्तरे। अग्ने प्रभावतीते च दे दिशालयोरपि, मे. प्राक् प्रभातेऽप्यतीने घ दिग्दे शकालयः सम तम्। भागने- ऽपि च पूर्वस्मिन् भवे प्रागप्यनन्नर, वि. प्राक् पूर्वस्मिन् प्रभाने दिग्देपा- कालेष्ववान्तरे। प्रतीतेऽय, हे. माक्शन्दो दिशि देशे च काले घ वाचन लिङ्गकः, मे. माण, प्राणो हमारते बाले काव्यजी येऽनिले बले। लिः पूरिते वाचालिङ्गः भूनि पासपु, मे. पापो हमायते बाले काव्यगावे- ऽनिल्ले बले। वाचावत् पूरिते प्राणं प्राणाशासपु कीर्तिमाः, वि. मायोऽनिले बले । बदायो पूरिते गन्धरसे प्राणास्तु जीविते, हे वाले वाले बले प्राय: पूर्व मुभूति चासुपु, त्रि. प्राणका सत्वजागो ये जीवकट्ठमबोरायो, मे, वि. प्राणको जोपकारी सत्वजातीयबोलगो, हे प्राणनाथ. माणनाथो यमे ना स्वादिष्ट प्राणाधिये मतः, मे, माणिदूगा. प्रापितं वदन्ति युद्देऽपि, ह प्राति. मासि; पुर्तिमदेशयोः खियाम्, मे. प्रानिः प्रतिप्रदेभयोः, वि. मापक, ·२८२ मास्-प्रासाद। प्रादुस्. नाममाकाश्ययोः प्रादुः अ. प्रादुः प्राकाश्य इष्यते । सम्मावा च महत्तौ च, मे. प्राध्य. प्राध्वन्तु प्रणने चासिदूरवम नि बन्धने, मे. प्राध्य' सुप्रथते चातिदूरवर्म नि बन्धने, वि. प्राय दूरपथे प्रष्ठे बन्धे, हे. प्राध्वं वन्धन- मिततं प्राध्वं मछे च स्यूरिभिः अने, प्रवन्धनयोः प्रावं, इ. प्राधम्. प्राध्य नखानुफूलयोः, मे, वि, हे. प्रान्तर. प्रान्तर विपिने दूर यून्यवर्म नि कोटरे, मे, वि. प्रान्तरं कोटरष दूरशून्यपथेऽपि च, हे. प्राप्त प्राप्त शब्धे समक्षसे, मे. प्राप्त वित समलमे, वि. लखे समनसे प्राप्तम्, वि. प्राप्तरूप. मातरूपो गरस्ययोः, मे. प्राप्तरूपो बुधे रम्ये, वि. प्राप्तकपखरूमाभिरूमा युधमनोजयोः, अ.न. सुरूप. माप्ति. प्राप्ति महोदये। लाभेऽपि ५ स्त्रियाम्, मे. माप्ति लाभ महोदये, वि. प्राप्ति महोदये लाभे, हे. उदयेऽधिगने प्राप्तिः, प. उदया- धिगमो भाप्ती, भने. प्रायः पुमान् अनमने स्वत्यौ बाहुल्यतुल्ययोः, मे. प्रायश्चान- पाने सत्यो तुल्यवाडल्ययोरपि, वि. प्रायो वयस्कनभने मतो बाहुल्यतुल्ययोः, हे. पायो भूनियन्तगमने, आ. प्रायो ना भूमतुल्ययोः, वि. प्रार्थित. मार्थि याचिते शत्र संरऽभिहते विपु, मे. प्रार्थित याचिने अनुसंरहे ऽभिहतेऽपि च, वि. प्रार्थितं हते। याचिते मात्र संकर, है. अभियुक्तहगौ च मार्षिौ समो, वि मालम्बः स्यात् पयोधरे। वपुषे हारभेदे च, हे.. माय. - प्रालय प्रारपेपर. मारपेषतः पुमान् नौपे प्राइटकालमये विपु, मे. मासाद. प्रासादो देवपयोगहे, मे. प्रासादः कथयते देवनरदेव- निवासयोः मासादो राजमन्दिरे। देवतायतने पापि, हे.

·२८३ प्रिय-प्रेत्वन्। प्रिय मियो उद्यऽन्यवत् मुसि पृद्धिनामौ पधौ धये, मे. प्रियो धये मौद्यच रद्धिनामोपधेपि च, वि प्रियो रहनौषधे वद्य धये,हे. प्रियंवद. प्रियंवदः नेचरे ना प्रियवाचि तुवाचरवत, मे. प्रियंवदः खेचरे स्थात् प्रियवाचित वाचत्रवत्, वि. प्रियवदः प्रियवादिनभश्वरविणे- घयोः, हे. प्रियक. प्रियक: पीतभालके। नो चित्रसगे चासो प्रियङ्गो कुन- मेऽपि च, मे. प्रियकस्तु चवरोफे नौपे कश्मीरजन्मनि। प्रियजौ चित्रहरिणे पौतशालमरावपि, हे. प्रियक: पीसभाले स्थानोपे चित्रगेऽलिनि । कुश्मे च प्रियगोच, वि. प्रियको मगनौपयोः, त्रि प्रियको बौनसारश्च प्रियको हौपिचित्रको। प्रियक प्रियतोय' स्थात् प्रियको मुक्तिको व्रतो, अने. प्रियन्न,. प्रियङ्ग, स्त्री राजिकाकणयोरपि। फलियां कग समेत्र प, मे. प्रियङ्गः फलिनीकग, पिप्पलीराजिकास च, वि. प्रिया राजर्षपे । पिप्पल्या फलिनीकतो, हे. प्रोग. प्रौन पिसनर्माणोः,मे, वि पौसि. मौनि र्योगान्तरे प्रेमिण भरपानीमुदोः स्त्रियाम्, मे, मोति- ोगान्तर मेम्पि स्मरपानीप्रमोदयोः, वि. प्रौतिः परस्त्रियाम्। मेम्णि योगमुदो, हे. प्रेक्षा. प्रेक्षा तेत्रक्षणे युद्धो, मे, वि. मेधा धौरीक्षणं मृत्यम, हे. मेक्षा तेक्षणं प्रजा, प. प्रहा. मेशा पर्यटनेऽन्यवगतो संवेशनान्तरे, मे महा पर्यटने ऋत्ये दोलायां वाजिनां गतो. हे. प्रहा पर्यटने नृत्ये भवेदश्वगतावपि, वि. प्रत. तो भूतान्तरे मुसि हते स्याद वाचालिग का, मे, प्रमो मते भूतविधेये घ, हे प्रेतो भूसान्तरे एते, वि. प्रेत: प्राणान्तरे पते, प. प्रसो मसे प्राणिभेदे, त्रि. मत्य. त्यामुल भवान्तरे, ह. मवन्. मेवा ना वासवे वासे, मे. mat...- .

·२८४ प्रेमन्-सव । प्रेमन्. प्रमाऽस्त्री सहर्षयोः, मे. प्रेम नर्मणि च स्नेहे, वि. मम तु मोहनर्माणोः, हे. प्रेष. प्रयागेच मर्दने । उन्मादे मे घो, मे. प्रेयः स्यात् प्रय को मर्दनोन्मादयोरपि, वि. प्रेघ: मे पणपीसने, हे. मैप: लेपणमर्दने, अ. मोक्षण. मोक्षणं सेचने बधे, मे, वि. प्रोक्षित. मोदितं निहते सिक्त, मे, वि. मोनित सिकहनयोः, हे. सिक्त तु मोक्षित निहतेऽपि च, नि. मोत. प्रोतं नपुंसक वस्त्रे खचिते वाचासिङ्ग कम्, मे. प्रोत गुम्फित- वासयोः, हे. प्रोततु गुम्फिते वस्त्र, वि. मोथ. प्रोथोऽस्त्री हयघोषायां ना कटवामध्वगे त्रिपु, मे. प्रोथोऽध्वगे- ऽस्वघोषायां कटीस्त्रीगर्भयोरपि, वि. मोथोऽश्वघोणावगयोः, हे. कटत्र- वघोषयोः प्रोथः, वि. प्रोयमितप्रचाते प्राञ ईलशूकरयो मुखे, इ. प्रोह. मोहो गजाडि पर्वणोः। वाचावन्निपुणे सर्क, मे. प्रोहो निपुष्परा सत्रात प्रोहो इस्तपछि पर्वणोः, वि. पोहो निपुणतर्के सवाद, गजाष्ट्रि पर्वणोरपि, हे. सक्ष. सद्यो जटीगर्दभाण्डहीपभित्कुम्जराशने, मे. सबो दोपविशे सत्रात् पर्कटौगर्दभाण्डयोः। पिप्पले द्वारपाच च गृहस्त्र परिकीर्तिनः, वि. सचो होपे गर्दभागडेऽखत्य जटिनि पक्षके, हे. सवः सत्रात् सबने भेले भेकेऽवो वपचे कपो । जलकाके फुलके प्रवर्ण पटीद्रुमे । कारण्डवाख्यविहगे शब्द प्रतिगतौ पुमान् । कैवर्तमुस्तके गन्धटणेऽपि वानपुंसकम्, मे. सवः कारण्डये भेके कुलके भेलो कपौ। मन्द मतगतो सच्चे चण्डालजलकाकयोः। सब गन्धरणे प्रोक्त कैवर्तीमुस्तकेऽपि च, वि. सवः सच्चे सुनौ कपो। गन्दे कारएडवे म्ह छजाती भेलकमेकयो। कमनिम्नमहोभागे कुणके मलवायसे। जला- न्तरे सय गन्धटणे मुस्तकभिद्यपि, हे. सको निपादे मर्कटयां भेके भेले गती कपौ. वि सव.

·सवग-मलो २८५ सवग(झ). सवगो वानरे भेके सारथौ चोपणदौधिते, मे, वि. सवगः कपिभेकयोः। पार्कसूते, हे. कपौ च सवगः, प्र. सवनः कमिभेकयोः अने. जना- फटा. भवनम, लवङ्गमस्तु मण्डू के तथा शासामगेऽपि च, मे. सामः कपो भेके, वि, हे. कपिभेको सवङ्गमौ, भ. म.त. स.सं तुरङ्गमगतौ लोवं पुसि विमावके, मे. मग तुरङ्गम- गतो ,तमाङखिमात्रके, वि. स समवसर गसौ म तखिमात्रफे, हे. म.सः खरे च, वि. इखं दोषं स स सेयं झन पित्तव्यथा म, नि:, अने. म. को यचसाधने स्फाते झझावातेऽपि पुसत्रयम्। फ रुपोती फूसतो च तथा निष्फलभापणे, मे. कफे वाते पकारः सात् नया छाने प्रकीर्तितः। फूत्कारेऽपि च फ: प्रोक्त तथा निष्फलभाषणे, ए. दनः शिखी रौद्री वामपाशवालयः। फटकारः प्रोचते सङ्गिः फकार: पान्तिमः स्म,तः, मा. मटा तु फषदम्भयोः, मे. फटा तु किराये फणे, हे. फटा घ मपदम्मयोः, वि. फणा. गोविपाणे फणा जया भुजङ्गमशिरः फणा । फणा कृष्णा फणा मन्थनकुण्डली, अने. फर्फरीफ. फर्मरीकचपेटे सत्रात् फर्फरीकन्तु मार्दवे, मे, यि. फर्म- रोकन्तु मार्दये। फर्फरी कचपेटायाम, हे. फल जामिफले सस हेवृत्ये इष्टिलाभयोः। विमलायां प कमोले प्रियगौ प फली म ता, मे. फल हेतुसमुत्ये मवान फलके रटिलाभयो। जातिमलेऽपि कझोले समग्यापारयोरपि ॥ फलिन्या त फलां प्राइस्तिफलायां फल कचित्, पि. फलं हेतफले जातोफले फलकमसत्रयोः। विमलायां च कझोले माये उत्राष्टिलाभयोः ॥ फली फलिन्याम, हे. ससा तकसे मातम्, प्र. फल जागीफले लाभे याणाग्रे फलकेऽपि च, वि. मप्पा टा फल.

·२२६ फलकिन-यक। फाल. फसकिन्. फलको मत्सत्रभेदे ना वाचावत् फलकाग्विसे, मे. फलक, सत्रादिविसाख्यमत्सो फल कपाणिके, वि. मलिन्. फलिन्यग्निशिखायां स्त्री मलिन्या फलिसे विषु, मे. - फस्तोदय. फलोदयः पुमान् सामे त्रिदिवेशालयेऽपि च, मे. फलोदयः स्यात् त्रिदिवे लाभेऽपि च फलोदयः, वि. फलोदयो मलामयोः, हे. वर्ग- लाभौ फलोदयौ, त्रि. फापि. फाणि गुई करखेच स्त्रियाम्, मे. फाणि गुलकरम्बयोः, वि, हे, हा. माएट. अन्नमस्तेऽपि फाण्टम्, हा. फालः पुसि महादेये कालिन्दीभेदनेऽपि च । कीव सौरो- पकरणे विषु कार्पासवाससि, मे. फाल सौरोपकरणे कार्पासादिकवाससि, वि. फालन्तु वएला फाल उत्म नौ।' कुशिके च, हे. फाल्गुन. फाल्गुनस्सु गुडाकेशे नदीजार्जुनभूरुहे। तपस्यसंमें मासि तत्पूर्णिमायां तु फाल्गुनी, मे. फाल्गुनस्तु मममेव सत्रात् पूर्णिमायाँ तु फाल्गुनी। फाल्गुनः कथितः पार्थे नदीजे ककुभेऽपि च, वि. फाल्गुनो भासपार्थयोः। नदीजेऽर्जुनक्षे च फाल्गुनी पूर्णिमाभिदि, हे. मातगुनो मासि पायें च, त्रि. फेनिल. फेनिलोऽरिष्टपादये। ना सफेने त्रिषु लीव कोलीमद- नयोः फले, मे, फेनिलः सादरिटे च फेनिल वदरीफले । मदनसत्र फले चाथ फेनिलोरिष्टपादप, वि. फेनिलं मदनफले बदरे फेनवत्यपि, के. मीन पदरेऽरिटे, वि. फेरव. फेरयो जम्ब केऽसपे, मे, वि. फेरचो राक्षसे फेरौ, हे. य. (व: पुमान् वरुणे सिन्धौ भगे नोये गमे तु या। गन्धने नन्- सन्ताने पुसत्रे व वपने स्म मः, मे.) छगलन्तो भूधरच भगटठगतसथा । सरसो वयमुष्टिय बकारो भादिमो मतः, मा. यकस यकपुणे सवार को श्रीदे घरपसि, मे, वि. को मक.

·.... । . बकेरुका-बन्धुर । २८७ भिदि श्रीदे शिवमलीवकोटयोः, हे. शिवमलयां बकः कड़े, त्रि. के रुका. बकेरका बलाकाभिद वातावर्जितशानयोः, मे, वि. बफे- । बलाधिका। वातावर्जितशाखा च, हे. वणिज्. अथ वणिक् स्त्रियाम्। वणिजवायां पुमान् बाणिके करणान्तरे, मे. वणिक् बाणिजाजोविनि। पणिक् करणभेदे च वणि- लायामपोप्यते, वि. वनिग् वानिजणीविनि। वानिजत्रे करणभेदे है. बदर. बदरा गृष्टिकार्पासोरेलापर्णनां स्त्रियां पुमान्। कार्पा- समास्थि बदरी कोलौ लीवन्तु नत्फले, मे. वदर कोलिकार्पसत्रोः भले बाद, बदरौ नयोः। एलापर्णवाश्च बदरा विष्णा कान्तीपधायपि, वि. दरा समादेलापर्णां विष्णु कान्तौषधावपि। बदरी कोलिकासियो- दरन्तु मयोः फले । बदरसु कार्पासास्थि, हे. यद्दशिख. अय पद्धशिखा स्त्रो समाचरायां शिशौ विषु, मे. महशिखोच्चटायां सवाद, बाले बद्दशिसो मतः, वि. पद्दभिखो वाले बच्च- भिखोच्चटौषधे, रे. बन्ध आधौ च बन्धने, मे, हे. वन्धरखाधौ बन्धने, वि. बन्धकः समाद, विनिमये पुचल्या सघाच्च बन्धकी, मे. यन्धकः सनाद विनिमये चलौ सत्राच्च बन्धको, वि. वन्धकस मात्रशारे- ऽथ बन्धकी। सैरिणाश्च करिपाच, हे करिणयामपि यन्धकी, नि. यन्धन. वन्धनं वधवन्धयोः, मे, वि. बन्धु. बन्धुः सत्रात् पुसि पन्ध के मिले मातरि बान्धये, मे. यन्धु - बन्ध कमुष्मे सबाद, बन्ध, निरि बान्धवे, वि. बन्धु भोटवान्धवयोः, इ. बन्ध र. बन्धर मुमुरे पुसि स्त्रीचालकल्फयोः । बन्ध के बधिर से विषु स्वाद, रमयनम्बयोः। बन्धरा पायोपायर्या सियां भूग्नि च सन,पु, मे. यन्ध रबन्ध,रौ रम्ये नमे इसे तु बन्धुर। यन्ध के च विडाच बन्धुरा पपायोपिति, वि. बन्ध रो रम्यननयोः। बन्ध,रना मन्ध. यन्धक.

·बन्धक-बल। तयो हंसे बन्धु जीवविड़गयोः। वन्धु रा पणत्रयोषायाम्, हे. वन्धर रम्प नम्बयोः, वि. वन्धूक. वधूक बन्धुजीये सबाद, बन्धूकः पौतशालके, में, कि वन्ध के पौतशालके। बन्धजीवे, हे. बन्ध र. बन्ध र: शोभने नने, मे. v. बन्ध र. वन्धन. वधावफलरचादौ स्त्रियां सादमजालियाम्, मे. बन्धयो- ऽफलद्रुमे बन्धया त्वप्रजातस्त्रियामपि, वि. बन्न. बच, वैवानरे पूलपाणौ च गरुडध्वजे। विशाले नकुले पुसि पिङ्गले त्वभिधेयवत्, मे. वन, विशाले नकुले समानौ बजे मुनी न्यूलिनि पिनले च, वि. वचः पिङ्गाग्नि-यूलिपु । विशाले नकुले विष्ण, हे. विपुले नकुले विणो बन र्ना पिङ्गले त्रिषु, अ. बच नकुलपिङ्गलो अने. वनः सान्नकुलेऽपि च, छ म.टी. बर्बटौ पणपयोपायां वीडिभेदे च योपिति, मे. बर्बटौ बौहि- भेदे सत्राद बर्बटी पायोपिति, वि. बबटो बौसिभिद, वेश्या, हे. वयो बीहिभिद वैश्य, त्रि. बर्वर बर्वर: पामरे फेो चकले नीरदन्तरे। फनिकायां पुमान्, शाक्भेदपुष्पभिदोः स्त्रियाम्, मे. वर्बरः पामरे केशविन्यासे नौरदन्तरे। वर्बरा फछिकायां तु वर्वरा शाकपुष्पयोः वि. वर्वरो नौरदन्तरे। बर्बरा तु फश्चिकायां पामरे के शचकले। पुष्ये च बर्वरा पाके, हे. वर्वरोक, वगैकः केशविन्यासकर्मछि । भाकभेदे महाकाले, हे वई. बहैं पिच्छे दले स्त्रियाम, मे बह दले केकिपिच्छ, वि. यह पर्ण परिवार कलामे, हे. दलेऽपि अहम्, अ बल' गन्धरसे रूपे स्थामनि स्यौल्वसैन्ययोः । पुमान् इलायुधे दैत्यमे भेदे वायसेपि च । वलयुनोऽन्यलिन, सबाद, वाघ्याल तु योथिति, मे. वलं गन्धरमें रूपे स्थामनि स्यौल्यसेनयोः । वलो इलायुभे दैत्यभेदे बलिभि घायसे । वाचालके बला बका, वि. चल रूपे स्थामनि स्खोल्यसैन्ययोः । । - वल ·- बलज. . बलज-बलि २८८ कोले बलस्तु बलिनि काके दैत्ये हलायुधे। बला त्योपधिभेदे सात, हे. स्थौलासामर्थन्य पु बलं ना काकसीरिणोः, अ. बल गन्धरमे रूपे झौवं वाल्यालके स्त्रियाम, वि. वलो हलो बल सैन्य बल सत्त्व बलौपधौ । रत्न- जोति लो दैत्यो यला लक्ष्मी ला मही, अने. बलः काके, इ. बलज गोपुरक्षेत्र शसत्रसगरयोरपि। वलजा वरयोपायां यूथनामा म. बलज गोपुरे क्षेत्र सस्त्रसारयोरपि । बलजा बरयोपायां वसुमत्यामपि म,ता, वि. बलज गोपुरे प्रक्षेत्र जेबसगरयोरपि। सदा- कारे बलजा तु पृथिव्यां वरयोपिति, हे. बलजे क्षेत्रपूर्दारे बलमा वल्गु- दर्शमा, प्र. बलदेव. बलदेवो बले याने बायमाणोपधौ स्त्रियाम्, मे. बलदेवः खा तो वाते कालिन्दीभेदनेऽपि च । बलदेवामपि पाहुः वायमाणौषधे बुधाः, वि वलदेवस्तु कालिन्दीकपणे मातरिखनि। बलदेवा सायमाणा, हे. वलभद्र. बलभद्रा लायमाषाकुमार्यत्रोः पसि सौरिणि, मे. भद्रो रौहिणेये वायमाणोयघावपि । बलभद्रा कुमार्यो स्थात्, वि. बलभद्र- खनन्त वलशालिनि। बलभद्रा कुमार्यवां स्यात् लायमाणौषधावपि, हे. बलाका बकपंक्तौ स्याद बलाका विस कण्ठिका। बलाका कामुको मोक्ता बलाकश्च बको मत', वि. बलाहक. बलाहको गिरौ मेघे दैत्यनागविशेषयोः, मे, वि. बला- एकोऽम्ब,दे गिरौ। दैत्ये नागे, हे. गिरिमेधौ बलाहकौ, त्रि. बलि. बलि देतवममेदे च करचामरदण्डयोः। उपहार पुमान स्त्री तु परया श्लथचर्मणि। गृहदारुमभेदे च जठरावयवेऽपि च, मे. बलिचामर- दण्डे च जरया श्लथचर्मणि । उदरावयवे दैत्ये करपूजोपचारयोः। दारुविशेषे च गन्धकेऽपि कचिन् मतः, वि. बलि दैत्योपहारयोः। करे चामरदण्डे च गृहदारूदशियोः। त्वक्सङ्कोचे गन्धके च, हे. बलिशामर- दण्ऽपि, हा. करोपहारयोः मुसि वलिः प्राणप्रगजे स्त्रियाम्, अ, बलि- रावयत्वे च गृहदाईसुरी बलौ, त्रि. - बलि: स्त्री मध्यभागोर्मि बलिधर्म बल- बलाक. .

·वन्धक-बल। तयो हेसे वन्धु जीवविड़योः। वन्धु रा पयोषायाम, हे, बन्ध र रम्प- नम्बयोः, वि. वन्धूक. बन्धूक बन्धजीवे सवाद, बन्धूकः पौनशालके, में, वि. वन्ध के पौतभालके । वन्धुणोघे, हे. बन्ध र. वन्ध रः प्रोभने नम्र, मे.. बन्धु र. वन्धा. वन्धरस्वफलरक्षादौ स्त्रियां समादमजास्त्रियाम, मे. बन्धयो- ऽफलद्रुम वन्धमा त्वप्रजातस्त्रियामपि, वि. वन, बन, वैशानरे मूलपाचौ च गरुडध्वगे। विशाले नकुले मुसि पिङ्गले त्वभिधेयवत्, मे. वन, विशाले नकुले कृशानौ बजे मुनौ लिनि पिनले च, वि. वभ्र: पिङ्गाग्निम्यूलिपु। विशाले नकुले विष्ण, इ. विपुले नकुले विप्णी वन र्ना पिङ्गले विपु, अ. वन नकुलपिङ्गलौ, अने. वन्न : सान्नकुलेऽपि च, इ. बबटी. बर्वटी पणपयोपायां वीडिभेदे च यो पिति, मे. बर्बटौ बौहि- भेद स्वाद बर्वटी पणषयोपिति, पि. बर्बटो बीहिमिद, वेश्या, हे. वर्षयौ बौहिभिद येश्य, त्रि. बर्बर. बर्वर: पामरे के चकले नीदन्तरे । फनिकायां पुमान् शाकभेदपुष्पमिदोः स्त्रियाम्, मे. वर्बरः पामरे केशविन्याचे नौदन्तरे । बर्बरा फञ्जिकायां तु बर्बरा शाक पुष्पयोः, वि. बर्वरो नौदन्तरे । बर्बरा तु फनिकायां पामरे केशचकले। पुष्प च बर्वरा शाके, हे. बर्बरीक, वगैकः केशविन्यासकर्मणि । 'शाकभेदे महाकाले, हे. बह. हैं पिच्छे दले स्त्रियाम्, मे. बह दले केकिपिच्छ, वि. वह पर्ण परिवार कलामे, हे. दलेऽपि वहम्, अ. बल गन्धरसे सो स्थामनि स्थौल्वन न्ययोः। पुमान् हलायुधे दैत्यमे भेदे वायसेऽपि च। बलयुतान्यलिङ्गः सबाद, वाट्यालके तु योपिति, मे. वलं गन्धरमें रूपे स्थामनि स्यौल्यसेनयोः । नलो हलायुभे दैत्यभेदे वलिनि वायसे । वाट्यालके वला लूका, वि. बलं रूपे स्थामनि स्थौल्यसैन्ययोः । बल ·बलज बलि। २८८ कोले बलस्तु बलिनि काफे दैत्ये हलायुधे। बला त्वोप्रधिभेदे सत्रात्, हे. स्थौलासामर्थप्रसेन्य पु बल ना काकसौरिणोः, श्र, बल गन्धरमे रूपे जीव वाल्यालके नियाम, वि. बलो हलो बल सैन्य बलं सत्त्व बलौषधी। रत्न- जोति बलो दैत्यो बला लक्ष्मी ला मही, अने. बलः काके, ह. बलज. बलज गोपुरक्षेव शासनसगरयोरपि। बलजा बरयोपायर्या यूवामा मे. बलज गोपुरे क्षेत्र ससरसगरयोरपि । बलजा परयोपायो वसुमत्यामपि स्म.सा, वि. बलज गोपुरे क्षेत्र जेनसगरयोरपि । सदा- कारे बलजा त थिव्यां वरयोपिति, हे. बलजे क्षेत्रपूर्दारे वलजा वल्गु- दर्शना, प्र. बलदेव. बलदेवो बले पाते त्रायमाणोपधौ स्त्रियाम्, मे. बलदेव स्म तो वाते कालिन्दीभेदनेऽपि च । बलदेवामपि माहुः नायमाणौषधे युधाः, वि. बलदेवस्तु कालिन्दीकर्षणे मातरिश्वनि । बलदेवा बायमाणा, हे. बलभद्र. बलभद्रा वायमाणाकुमार्योः पुंसि सौरिणि, मे. मल- भद्रो रौहिणेये वायमाणौषधावपि। बलभद्रा फुनार्यां स्यात्, वि. बलभद्र- स्वनन्त बलशालिनि। बलभद्रा कुमार्यत्रां स्यात् नायमाणोपधावपि, हे. वलाका बकपंको स्याद, बलाका विसकण्ठिका। कामुको प्रोक्ता बलाकश्च बको मस', वि. घलाहक. बलाहको मेधे दैत्यनागविशेपयो, मे, पि, बला- हकोऽम्ब,दे गिरी। दैत्ये नागे, हे. गिरिमेघौ बलाहको, त्रि. बलि. बलि दैतंत्रप्रभेदे च करचामरदण्डयोः। उपहार पुमान् स्त्री तु जरया सथचर्मणि। गृहदारुमभेदे च जठरावययेऽपि च, मे. बलियामर- दण्डे च जरया श्वथचर्मणि| उदरावयचे दैत्ये करपूजोपहारयोः । दारूविशेष च गन्धकेऽपि क्षचिन् मतः, वि. बलि दैत्योपहारयोः। करे धामरदण्डे च गृहदारूद भयोः। त्वक्सङ्कोचे गन्धके ध, हे. बलियामर- दण्डपि, हा. करोपहारयोः मुसि वलि: प्राणाजे सियाम, प्र. पति- भरावयत्वे च गृहदार्वसुरी वली, वि. यलिः स्त्री मध्यभागोमि बलियम बलाका बलाका - ·बल्य-याधा। जरारुति। वलिः पूजोपहारः स्याद, बंलि दर्दानवसत्तमः, अने. बलि: करे, इ. . बल्य. बल्य प्रधाने धामो स्यात् सोव बलकरे त्रिपु, मे. बल्यं प्रधाने धातौ स्यात् लौव बलकरऽपि च, वि. बला रेतोवलसतो, बद्ध. वड स्वात् बबादिसंख्यासु विमुलेऽप्यभिधेयवत्, मे. बड़ सवाद विपुले लवादिसंख्यासु त्वभिधेयवत्, वि. बह भूयसि। लादि- कासु च संख्यास, हे. वह विपुलसंख्ययोः, त्रि. बड़क. बड़कः कर्कटेकं च दाबलहे जलखादके, वि. बद्धको जन- सादके। दान कटोच, हे.v. वाडक. बहुफल. भवेद वफलो नौपे नाऽमलक्यान्नु योपिति मे. भवेद, बड़- मलाभिख्या मलपूनौपक्षयोः, वि. वहफलः पुनः। नीमे बद्धफली फलौ, है. बहुरूप: गिवे विष्णौ धूनफे सरटे स्मरे, मे, वि. बड़- रूपा मारे विष्णौ सरटे धूनके भिवे, हे. वडल. बडला नौलिकायां समादेलायां गवि योपिति। शति- कासु स्त्रियां भूम्नि विहायसि नपुसकम् । पुंसवग्नौ कृष्णपक्षेच वाचावत् प्राजररूपायोः, मे. बहुलः कृष्णापक्षेऽग्नौ शिशौ च बहुला गवि। एलायां नौतिकायाश्च वडलाः सत्तिकासु च। बहल प्राजनभसोः वि. वडल भूरिवियतो बहुलः पावके शिनौ। सप्णपक्षे बहुला तु सुरभ्यां नौलिके- लयोः। वडलातु कृत्तिकामु, हे. बहलाः सत्तिका गावो बहुलोऽग्नो शितौ त्रिषु, अ. बहल, कापरेऽपि, लि. बहुलाः सत्तिका जेया गावच यजता मता:, अने, बा. उपमायो विकल्प बा, अ. प. वा. माणिजक. अथ बाणिजकः वाइवाग्नी वणिजयपि, मे. वाणिजको वड्याग्नौ मणिणापि, वि. वाधा दु.खे निषेधे च, मे. बाधा दु:खनिषेधयोः, वि, है, १. निषेधदुःखयो धा, लि. बाध.

·बान्धव-वालिश। : वान्धव. बान्धवो बन्ध सुहृदोः, मे, वि. बान्धवो बन्ध, मित्रयोः हे. बार्दल. बादल दुर्दिने मेलानन्दायाँ बादलः सा तः मे. बार्दन दुर्दिने मेलानन्दायामपि वार्दनः वि. बार्दल दुर्दिने मसत्राम, हे. मेला- नन्देऽपि बाद लम्, हा. बावटौर. वाईटौरो रङ्ग प्रामास्थप्रदरे गणिकामुने, मे. वाईटौर- नपावाबास्थय करे गणिकासुते, वि. वावटौरनपुन्यामास्वाधरे गणिका- सते, हे. वाल. बालो ना कुन्तलेऽवसत्र करिणशापि बालधौ। नालिकेरे हरिद्रायां मल्लिकाभिद्यपि स्त्रियाम्। वाचालिङ्गोऽभ के मूल कोवेरे नपुंसकम्। अलङ्कारान्तर मेथे बालो बाला नटिस्त्रियोः, मे. बाल: कचे मिशौ मूर्ख कौवेरेऽश्वेभपुच्छयोः। अलङ्कारान्तरे मेथे बाली बाला बुटिस्त्रियोः, वि. बालोऽऽश्वभपुच्छयोः। शिशौ नौवेरकचयो र्बाला तु न,टियोपितोः। बाली भूपान्तरे मेथे, हे. मूर्ख केऽपि बालः सनात्, श्र. पालो हौवेरकेशयोः, लि. बालः केशो जल बाल बाल कासटप स्म तम् । वालो मूर्खः भिशु औंलो बालो येग उदाहतः, अने. बालकस्तु शिशावजे बालधी यहस्तिनोः। अङ्गालीयक- ङ्गीबेरवमये पुसि बालिका। बालायां बालुकापनकाइलाकर्णभूषणे, मे. बालकोऽने शिशौ के बाजिवारणबालधौ। अगलीयकन्नौवेरपारिहार्येषु बालकम् । बालिका वालुकावालापिनोलाकर्णभूपणे, यि. बालिका कर्ण भूपणे। पिनोलायो बालुकायो बालायां बालकः पुनः। शिशौ मूर्य- जगजयो लिधौ, है. पिनोला सिकता कर्णभूपा कन्या च बालिका, वि. बालक खेचरो व्यानो बालकः टयुकः स्मृतः। वालकं गन्धद्रव्यश्च जटाजूटर । बालक. बालकम्, अने. बालिश, वालिशय शिशौ मूर्ख, मे. वालिश; भावफे मी, दि. बालिशस्तु भिशो म से, हे. शिप्रायते च मालिशः । वालेऽपि चालिश: स्थात्, इ.

·बाङका ३०२ चालेय-बोधन। बालेय. बालयो गद पुसि मृदौ यलिहित लिघु, मे. वालेयसु गर्द भै। वल्यर्थ कोमलाङ्गारवयाम्, हे. वालेयोऽङ्गारवञ्चयों खरे बलि- हित विपु, वि. बाल यौमृदुगर्दभौ, त्रि. बाडक. कर्कटे चार्क दाबहे जलखातफे, मे. v. बडक. बाङज. बाहुमा क्षत्रिये कोरे स्वयंजाततिलेऽपि च, मे, वि. बाङजस्तु स्वयंजाततिले क्षत्रियकौरयोः, हे. बीभत्स. यौभत्सो नाऽर्जुने फरष्टधात्मविकृतौ त्रिषु, मे. वीभत्सो विकृते रेऽप्यजने च पृणात्मनि, वि बौभत्सो विकने करे रसे पार्थे पूणामनि, हे. बोभन्मो हिंस्रोऽपि, आ. रसे करे च विकतो बोभास- स्तिषु नाजुने, वि. युझस. बुकसौ नौलिकाकाल्यो यु बस: वपचेऽधमे, हे. ५. पुषस. वुद्द. बुद्धो जिने लब्धवर्षे पुसि स्याद, युधितेऽन्यवत्, मे. बुद्धो जिने च धोरे च सौम्य च बुधितेऽपि च, वि. युद्धः पण्डिते युधिते जिने, हे. बुद्धो जाते जिने बुधे, त्रि. युध. बुधः सौम्ये च पण्डिते, मे. बुधः सौम्य कवी, हे. युधः कयौ रौहिणेये, वि. बुधवृद्धौ पण्डितेऽपि, अ. रौहिणेयकवौ युधः, वि. बुधान. बुधानतु गुरौ विन, मे. युधानः पण्डिते गुरौ, वि. युन. तुझो ना मलरुद्रयोः, मे. युनः शिफायां रुद्रे च, वि. युभ स्तुण्डिगिरीशयोः) इ. V. अन्न. (हती. ती वरूनान्तर। कन्दोभित्द्वार्ताकीवारि- धानौषु वाचि च । कण्टकारोमहत्योच्च, मे. वृहतौ चुद्रवाक्यां कण्ट- कार्या च वाचि च। वारिधान्यां महत्याञ्च छन्दोवसनभेदयोः, वि. रहती द्रवार्ताक्यां छन्दोवसनभेदयोः। महत्यां वाचि वार्धान्याम, हे, रहती क्षुद्रवार्ताकौच्छन्दोभेदे महत्यपि, अ. बोधन. बोधनं गन्धदीपने। बोधनी बोधिपिप्पल्यो, मे. बोधनी बोधिपिणल्यो योधन गन्धदीपने, वि, ·बोधि-ब्राह्मी। बोधि. बोधि: पुसि समाधेश्च भेदे पिप्पलपादपे, मे. बोधिः समाधि- भेद सत्राद, बोधिः पिप्पलपादपे, वि. बोधि वौइसमाधौ चाईहर्माप्तौ च मिप्पले, 'हे. ब्रन ब्रनो गिरिशम लयोः, हे. v. युन. ब्रह्मन्. ब्रह्म तत्त्वतपोवेद न हयोः पुसि वेधसि। ऋत्विग्- योगभिदो विप्रे, मे. ब्रह्मा विरिञ्चिद्विजयो कविन्द्रार्कयोगयोः । ब्रह्म प्रोक्त तपोऽध्यात्मवेदज्ञानेषु सूरभिः, वि. ब्रह्म तु तपसि जाने वेदऽयात्म दिजे विधौ। विग्योगभिदोश्च, हे. येदस्तत्व तपो ब्रह्म ब्रह्मा विप्रः प्रजापतिः, अ. वेदाधनात्मबाह्मणहिरण्यगर्भधु कथाते ब्रह्मण. ब्रह्मपो ब्रह्मसाधौ स्वाद, ब्रह्मदारुणनेश्वर, मे. ब्रह्मण्यो ब्रह्मणो हिते। शनैशर, हे. ब्रह्मणो ब्रह्मसाधी सवाद, ब्रह्मपत्रच भने- घर, वि. ब्रह्मपुत्र. ब्रह्मपुत्रः क्षेत्रभेद नदभेदे च पुसत्रयम्, मे. ब्रक्षाबन्धु ब्रह्मवन्ध रधिक्षिप्त निर्देश प्राह्मणसत्र ना, मे. ब्रह्म धन्ध रधिमे निर्दे मे च द्विजन्मनाम्, वि. ब्रह्मवन्ध, निन्दनविमे मान्धव वाह्मणसत्र घ, हे. ब्रह्मवन्ध, रधिक्षेपे निर्दयो, अ. ब्राह्मण. ब्राह्मण ब्रह्मसङ्घाते वेदभागे नपुंसकम् । भूमिदेये तु पुलिगः फक्षिकाएकयोः स्त्रियाम्, मे. ग्रामपौ फश्चिकास्प काहिजपत्नीः विशुता। विप्रेतु ब्राह्मणो वेदे ग्राह्मण विमसंहनौ, वि. वाम्हण विप्र- संहतो। वेदे च ब्राह्मणो विमे, हे. मन्त्राख्योदे विप्रौधे क्लीवना वाक्षणो हिजे, लि. मामा. ग्रामपंच ग्राह्मणत्व प समूहे च हिमम्मनाम, मे. ग्रामपंच ग्राह्मणत्वं स्यात् समूह च हिनन्मनाम्, पि. ग्रामपंच प्रम- सपि, लि. ब्राझी माझी त फनिकायां स्याफशकमतस्यमभेदयोः। ग्राझी. .

·भ-भगि।। तु भारतौसोमवल्लरीब्रह्मशक्तिषु, मे. ब्राह्मी तु भारतौसोमवल्लरीब्रह्मशक्तिषु। फनिकापकगण्डिकाशाकभेदेषु च स्म ता, वि. ब्राह्मी तु भारती। शाक- भेदः पङ्गगण्डी हलिका सोमवल्लरी। ब्रह्मशतिः, हे. भ. भ नक्षत्रे गभस्तो स्त्री पुसि स्थाद, भृगुनन्दने, मे. भा स्यान् मयूखे शुके भ नक्षत्र च प्रकीर्तितम्, वि. भः शुके भमुडौ भाषौ, हे. भन्ने गुजे पुमान्, वि. नक्षत्र में बुधाः प्राह भवने भः प्रकीर्तितः । दीप्ति भ स्यात्, ए. विश्वमूर्ति ईि रण्डेशो निद्रा नामिगतोऽपि च । भुकुटी च भरद्वाजो भकारच जयापहः, मा. भक्त. मतमन्ने तत्परेच, हे. भक्त. भक्ति विभागे मेवायां स्त्रियाम्, मे, वि. भक्तिः सेवागौण- वृत्तो भनां श्रद्धाविभागयोः, हे. सेवाविभागयो भक्तिः, वि. भग. भगं श्रीयोनिवौर्यच्छाज्ञानवैराग्यकोतिषु। माहात्मैववर्य- याने घु धर्म मोक्षे च ना रवौ, मे. भगोऽर्कज्ञानमाहात्मयशोवैरागमुनिपु । रूपवीर्यप्रयाने छात्रोधर्म ज्वर्ययोनिपु, हे. भगमै ध्वर्यमाहामाज्ञानवैराग्ययो- निपु। यशोवौर्यप्रयत्ने च्छाश्रीधर्म रविमुनिपु, वि. भगं श्रीकाममाहात्मत्रवीर्य- य नार्ककीर्तिषु, प्र. भग वैराग्ययोनीच्शनानवर्य, त्रि. त्रियां यासि सौभागेर योनी कान्तौ महिग्नि च। सूर्य संज्ञाविशेपे च प्रणा च भगतिः, अने. भगवत्. भगवान् ना लिने गौंया स्त्रियां पूजे तु वाचप्रयत्, मे. भगवान् बुद्धपूजयो, वि. जिने पूजेच भगवान्, लि. भा. भगो सयविपर्यये । भेदरोगतरङ्गेषु भगा शस्त्रान्तरे स्त्रियाम्, मे. भगतरने भेदे च विशेपे पराजये। कौटिल्य भयविच्छित्तत्रो भमा प्राप्य, हे. मनस्तरङ्गी रुग्भ दे मे दे जयविपर्यये । भङ्गा प्रणाख्यसमेत ऽपि, वि. सरमभेदयो भगः भता शत्र शणालये, वि. भन्नः पलायन बोधि भद्रः सच मञ्चनम्, अने. भनि. भतिः पुन भनियोचो.हे.

·भार-भयानक । मगर. भगरौ वानखरौ, है. भट. भटः सत्रात् पुसि वोरे च विशेपे पामरसनच, मे. भटो वीर यस च्छभेदमिछ, हे. भटः पामरभेदे च वीर च, वि. भटि. अगम भटिः, वि. भट्टारक. भट्टारको नृपे नाटयवाचा देवे तपोधने, मे. भट्टारका सुरे राति कथितश्च तपोधने, वि. भट्टारको रानि मुनौ मरे, हे. रात्रि भट्टारकः मुरे, लि. भट्टिनी. भट्टिनी बिजमार्यायां नाटयोशयां राजयोपिति, मे, वि. भहिनौ तु ब्राह्मण्यां नृपयोपिति, हे भण्डन भण्डन कवरे युद्धे खलीकारऽपि न इयोः, मे. भण्डन कवचे युद्ध खलीकारेच वर्तते, वि. भण्डन कवचे युधि। खलौकार,. भद्र. भद्रः शिये खच्चरोटे ये मेरुकादम्बके। परिणाति विशे में ना कीव मङ्गलमुस्तयो। काञ्चने च स्त्रियां राक्षासणाव्योमगदीषु च। तिथिभेदे प्रसारिणयां कटफलानन्तयोरपि ॥ विषु ठेच साधौ च न मुसि करणान्तर, मे. भद्र स्थानमाले हेम्नि मुस्तफे करणान्तरे। भद्रो स्ने रपे रामचरे मेरुकदम्बके । इतिजात्यन्तरे भद्रो वाचावत् श्रेष्ठमाधुनोः । भद्रा मन्दाकिनीरानात्माऽनन्तासु कट फले, वि. भद्रन्तु मले। मुस्तक- श्रेष्ठयोः साधौ काश्चन करणान्तरे। भद्रो रामचरे हस्तिजातो मेरुकदम्बके। गवि सम्भौ भद्रा विष्टौ नभ सरिति कट्फले। कृष्णानन्तारामासु च, हे. भद्रकाली. भद्रकाली तु गन्धोल्या कात्यायन्यामपि स्त्रियाम्, मे. भद्रकाली तु गन्धोल्यामुमायामोपधाभिदि, वि. भद्रकाल्यौपौभिदि। गन्धोल्यो सरपना च, हे. भन्दा भन्दै कल्याणशर्मपो, मे, वि. भन्दं कल्याणे मोक्षेत्र च, हे. भयं प्रतिभये घोर प्रसूने कुम्नकस्य घ, मे, वि. भयं भीती भयहरे। कुजकपुप्मे, हे. भय भीकुष्यपुष्पयो, वि भयानक रम नो व्याने रसे राजौ भयहरे, मे भयानका । भय . भयानक ·भर-भवत् । स्म तो व्याने सैहिकेयेऽपि भीपणे, वि. भयानकस्तु भौषणे। व्याने राही , भर, भरोऽतिशयमारयोः, मे, वि, हे, लि. भरण. भरणी घोपके ऋक्षे भरणं वेतने भती, मे. भरणी शोणके क्षे भरणं वेतने भूतो, वि. भरत. भरतो नायगास्नमुनौ नटे। रामानुजे च दौमन्तौ, मे. भरतो वाद्यभेदेऽपि दौमन्तौ सवरे नटे। रामानुजे च भरतस्तन्तु- वायेऽपि च कचित्, वि. भरतः शबरे नट। क्षेत्र रामानुजे शास्त्रे दौपान्ता- पभात्मने। तन्तुवाये, हे. रामानुजे नाट्यशास्त्र दौमन्तौ भरनो नटे, त्रि. भरद्वाज, भरद्वाजो गुरोः मुत्र व्याघ्राटाख्यविहङ्गमे, मे, वि. भर- हाजो गुरोः मुवे व्यामाटाख्ये च पक्षिणि, त्रि. भरद्वाजः पक्षिभेदे दृहस्पति- सुतेऽपि च, हे. भरु. भरुः स्वर्ण हरे पुसि, मे. भए भर्तरि काञ्चने, वि. भर भर्तृ- कनकयोः हे. भर्तृ. भत्ता स्वामिनि पुसि स्यात् त्रिषु धातरि पोष्टरि, मे. भती पोटरि धारके, हे. भर्ता खामिनि धारके, वि. भर्त्ता धातरि पोथरि, अ. भर्मन्. भर्मा शात् काश्चने भतौ, मे. भर्म स्वर्ण मतो भानौ, वि. भर्म भार भतौ हेन्नि, हे. भतिकाञ्चनयो भर्म, त्रि. भल्ल. भवः स्यात् पुसि भल्लूके शस्त्रभेदेऽपि न हयो: 1 मल्लासच्या स्त्रियां मसी, मे. भलो भलो घ वा स्याद भन्छो भास्क इष्यते। भलाता भट्टी स्यात् वि. भल्लो भल्लू कवाण्योः । भली भवासकः, हे. भव, भवः दोपरा सारे सत्तायां प्राप्तिजन्मनोः, मे. भवः संसार- संप्राप्तियारजन्मस, वि. भयः सत्ताग्निजन्मस । रुद्र श्रेयसि संसारे, है. जन्महरी भवी, प्र. सभासमारयो भवः, हा. भवः समारे, इ. भवन्. भवद युप्मत्सतोस्तिषु। स्त्री पाणभेदे, मे. भवती घाणभेदे स्यादन्ययत् त्यसदर्षयोः वि. भवान यम्मद सदर्थयोः, त्रि. - ·भवन-भाण्ड । ३०७ भवन. भवन स्थाइ,हे भावे, मे. भवन भाववेश्मनोः, वि. भवन सदने भावे, हे. जन्माश्रयश्च भवनम्, त्रि. भव्य. भव्य शुभे च सत्य च योग्य भाविनि तु विषु। कर्मरग- तरौ सि स्त्रियां करिकणोमयोः॥ लौवमस्यनि, मे. भव्य सत्य शुझे, चाथ भेद्यवद, योग्यभाविनोः। कर्मरगतरौ भव्यो भव्या करिकणोमयोः, वि, भव्यन्तु मले योग्य शुभेऽस्थनि। सत्ये भाविनि भव्यस्तु कर्मरातरौ सति। भव्योमाकरिपिप्पल्योः, हे. भषक. भपको दुर्जनः मोक्तो भपक: सरमासुतः, अने. भसद. भसत् स्त्री भाखरे योनौ, मे. भसद, भाखरमासयोः हे. भसत् प्रभाखरे मासे, वि. भम्मक. भस्मक रोगभेदे स्याद, विड़न कलधौतयोः, मे, वि. भस्मल. भस्माकूल ग्रामकूटे पांशुवर्प हिमेऽपि च, मे, वि. भमवल पुन हिमे। ग्रामफूटे पांशुवर्षे, हे. भाकूट. भाकूटः लभपयो मैदे स्यात्, मे. भाकूट शैलमीनयोः, है. भात् फूट: कथाते मौनभेदे शैलान्तरेऽपि च, वि. भाग. भागो रूपार्धके भाग्य कदेशयोः, मे, हे. भागो रूपार्धये प्रोक्तो भागधेयैकदेशयोः, वि. एकदेशांशयो र्भागः, वि. भागधेय. भागधेयं मतं भाग्य भागप्रत्याययोः पुमान्, म. भागधेयं म त भाग्ये भागप्रत्याययोरपि, वि. भागधेयः पुनः करे। दायादे भाग- धेय त भाग्य, हे. भाम्प. भाग्यन्त स्यात् शुभाशुभकर्मणोः, मे. भाग्य शुभामक- विधौ स्यात् शुभाशुभकर्मणि, वि. भाग्य कर्म शुभाशुभम्, हे, प्र. भाजन, 'भाजन योग्यपानयोः, मे, वि. भाजन यावयोग्ययोः वि. भाएड. भाण्डं पाले मणिज्न लधने भूपाखभूपयोः, मे. भाराएं भूषणमात्रेऽपि भागई मलयपिग्धने। नदीपावे तुरनानां भूपणे भाजने- ऽपि च, वि. भाण्डं मूलवणिवित्त तरानां च मण्डने। नदोफ़लहयो- ·भामु-भाया। मर्थ भूपणे भाजनेऽपि च, हे. स्साझाण्डमखाभरणेऽमने मूलवणिग्धने, अ. भाण्डं भूषणमात्रेऽपि, हा. भानु. भानु नो किरणे सूर्य, मे. भानुः किरणसूर्ययोः, वि. भानुरंभौ रवौ दिने, हे. भानू रश्मिदिवाक्रौ, अ. भानु पिरहस्करः, अने. भाम. भामः क्रोधे रवौ दीप्तौ, मे. भामः क्रोधे रुचौ रवौ, भार. भारः स्याहीवधे विष्णौ पलानां द्विसहसके, मे. भारत वीवधे स्वर्णपलानामयुतहये, वि. भारो दशपतोहये। पलानां वौवधे चापि, हे. भारत, भारत ग्रन्थभेदे स्याद, वर्षभेदेऽथ भारती। वचने च सरखत्यां पचिरत्तिप्रमेदयोः, मे. भारतं ग्रन्थभेदे स्याज्जम्ब,दोपेऽपि भारतम् । भारतौ तु सरस्सत्यां पक्षिणोतिभेदयोः, वि. भारतन्तु शास्त्रे हौपांशमि- द्यपि । भारती पक्षिपौत्तिभिदो चि, हे. पक्षियां वाचि उत्तौ च भारती भारत पुनः। जम्ब दीये व्यासकृती, त्रि. भारद्वाज, भारदाजी वनकार्पास्यां ना द्रोणपिभेदयोः, मे. मारहाणः स्मृतो मुनौ। द्रोणे च वनकार्पास्यां भारद्वाजी च कपाते, वि. भारद्वाजो मुनी चापि पिचुमन्दद्रुमेऽपि च, हे. युधः ख्यातो भारद्वाजो द्रोणाचार्य मुनावपि, त्रि. भार्गव. भार्गवो गजधन्विनोः । शुक्र परशुरामे च भार्गवी पार्वती- त्रियोः। टूर्वायान, मे. भार्गवः पशुरामे स्वाद, गले शुक सुधन्यनि । भार्गयो सेमवत्यां च कमलाऽसितदूर्वयोः, वि. भार्गवः परजरामे सुधन्वनि मतभजे। दैत्यगुरौ भार्गवो तु कृष्णामयोः स्त्रियाम, हे. गजे धन्विनि शुकच पा रामे च भार्गवः। दूर्वा गौरी च भार्गव्यौ, ति. भायोटिक. भार्याटिकः पुमान् भायानिर्जिते हरिपान्तर, मे. भायोटिको भवेद, भायानिर्जिते हरिणान्तरे, वि. भायोटिको मुनिभेटे भार्यया प विनिर्जिते, हे. भायारु, भायर गेलभेदे स्थान एगभेदे च राव ध। कोडया .

·भाल-भार। ३०८ भाल. परभायर्यायां पुवो येनोपपादितः, मे, वि. भायीरुरन्यस्त्रीपुत्रोत्पादके ग- लयोः, हे. भालं तेजोललाटयोः, मे. भाल ललाटमहसोः, वि. भाल स्याललाटे महस्यपि, हे. भालाङ्क भालाः करपत्र स्यात् शाकमेदे च रोहिते । महालक्षण- सम्पन्नपुरुषे कच्छपे हरे, मे, वि. भालाङ्गः कच्छपे हरे। महालक्षणसम्पप- पुरुये करपत्रके । रोहित भाकभेदे च, हे. भालाको लोहिते दृष्टः करपत्रे च कच्छपे, हा. भाव. भावः सत्ताखभावाभिप्राय चेष्टामजन्मस । क्रियालीलापदा- धेषु विभूतियुधजन्तुपु ॥ रत्यादौ, मे. भावः स्वभावेऽभिमाये शासत्तात्म- योनिषु । कियालीलापदार्थषु युधजन्तुविभूतिपु, वि. भावोऽभिप्रायवस्तुनोः । स्वभावजन्मसन्तामकियालोलाविभूतिषु । चेपायोन्यो युधे जन्ती टमा- रादेच कारणे । शब्दप्रतिहेतौ च, हे. भावः सत्तास्वभावाभिप्राय- घेशात्मजन्मस, अ. भावो गौरविते जन्तौ पदार्थऽभिनयान्तरे, वि. प्रामा भावो मनो भावो भावः सत्ता भवोऽपि च । भायः पूजयामको लोकः पदार्थो भाव उचाते, अने. चेष्टात्मजन्मसन्ताभिमायेष्वमिहिनो मायः, इ. भावना तु न ना ध्याने पालोऽधिवासने, मे. भावना लेपने धाने, पि. भावना वासना थानम्, हे. भावाट. भावाटो भावफे साधुनियेथे कामुके नटे, मे. भाषाटो भावुफे साधुभिषे कामुकेपि च, हे, वि. भावित. भाषितं यासिते प्राम, मे, वि, है. वाच् भास्. भा; प्रभावे मयूसे स्त्री, मे. भाः प्रभाव मयसे च, वि, हे. भासः मुसि प्रभायां साद, विशेपे विहगस्य प, मे. भासख भासि गृधभकुन्तयोः, हे. ? भासः सुवर्णघडू स्यात् प्रभेदे किक- पर्वणः, पि. भावना. . भापा.. भास.

·भासन्त भौन। भासन्त. भासन्तः सुन्दगकारे त्रिषु ना भासपचिणि, मे. भोसन्तो में सूर्ये रम्यभासयोः, हे. भास्कर. भास्करोऽग्नौ प्रभाकरे, मे. भास्करस्तपने वगौ प्रभाकर- समः स्मृतः वि. भास्करो वनिसूर्ययोः हे. भास्वत्. भाखान् भास्करसूर्ययोः, मे, वि. माखान् दोन रवौ, है. भास्वन्तौ सूर्यभास्वरौ, त्रि. भिक्षा. भिक्षा मृतौ याजासेवाभिनितवस्तुपु, मे. भिक्षा स्तो च याञायां सेवाभिक्षितवस्तुनोः, वि. भिक्षासेवाप्रार्थनयो भृतौ भिक्षित- वस्तुनि, हे. भिक्षा सेवाऽर्थना अतिः, अ. भित्ति. भित्तिः कुद्यप्रदेशयोः, मे. भित्तिः कुछ प्रभेदे च संविभा- गावकाशयोः, वि. भित्तिः कुद्ध प्रदेश च, हे. कुद्यभेदनयो भित्तिः, लि. भिन्न. भिन्नः स्यात् त्रिषु दारिते। सगतेऽन्यत्र फुल्ले च, मे. भिन्न- मन्गर्थवचने सङ्गते दारिते स्फटे, वि. भिन्नोऽन्यः सङ्गतः फुलो दीर्णः, हे. भिन्न दीर्ण विशेपिते, त्रि. भोत. भौत' भयेऽथ भौयुते त्रिषु, मे. मौत भये भययुने वाचत्रवत् परिकीर्तितम्, वि. भौति. भोति भये स्त्रियाम्, मे. भौति: साधसकम्पयोः वि. भीम. भीमोऽम्न वेतसे घोरे शम्मौ मथमपाण्डवे, मे. भीमोऽम्ह- येतसे सम्मौ घोरे चापि कोदरे, वि. भौमो कोदरे धोरे शहरेऽप्यन्क्षवेतसे, हे. भीमः शम्मी च पाण्डवे, लि. भौर. भीरुरानै विलिगः स्याद, वरयोपिति योपिति, मे. भोर- ोपिति कातरे,हे. भोपण. भीषणो रसे सप्तको ना गाढ़े दारुणे विपु, मे. भीषणो दारुले रुद्र भीषणं सहकीरसे, वि भीपणं मालकीरसे। भीषणो दारुणे गाद,हे. भोप. भोपो गाङ्गेयभीमयो., मे. भोप्नस्तु भीषणे पट्रे गाड़े में ·भुज भूजम्ब। च निशाचर, वि. भोप्नो रुद्रेच गाङ्ग ये राक्षसे च भयङ्करे, हे. गाय- भीपापो भोप्पो, लि. भुज (जा). भुजा। हयो हिौ करे, मे. भुजो बाहौ करे, हे. भुज पाणौ च वाहौच, वि. भुजङ्गः भुजगोऽहौ च पिङ्गे र, मे. भुजगः पिनसर्पयोः, वि. भुजङ्गः सर्प पिङ्गयोः, हे. भुजङ्गो भुजगे पिङ्ग, त्रि. भुजिष्य. भुजिष्यस्तु स्वतन्त्र स्थाद, हस्तसूचकदासयोः। स्त्रियां दासौगणिकयोः, मे. भुजियः स्यात् महाये हस्तसूत्रके । खतन्वे च भुजिया तु दासीगणिकयो मता, वि. भुनिष्यः स्यादनधीने किचरे इस्तसूत्रके । भुजिष्या गणिकादासयो हे. अनधीने सहाये च भुजियो हस्तसूलयो', त्रि. भुण्ड. भुण्डाविरकुष्माण्डौ, हा. भुवन. भुवन पिटपेऽपि स्यात् सलिले गगने जले, मे, भुवन विष्टपे मह्या सलिलेऽपि वियत्यपि, वि, भुवन पिटपे तोये, वि. भुवन' लोकतोययो, अने. भुवन लोकखाम्ब पु, हे. भुवना. भुवनरस्त पुमान् भानौ चलने शालान्छने, मे. भुवनुत्र- ज्यलने भानौ भुवनुत्रः प्रशलाञ्छने, वि. भू भूः स्थानमात्रे कथिता धरण्यामपि योपिति, मे. भूस भूमि- शिव चितौ। स्थाने च, हे. भूः पृथिव्या स्थानमाने, वि. भू भूमी स्थानमात्रे च, त्रि. भूक. भूक छिद्र च काले च, मे. भूकः काले छिद्र, हे. भूक- शिकूद्र काले घ, दि. भूकुटिन्. भूकुटी सूकर: स्थातो भूकुटी च सपीवलः, अने. भूकेश. भूफेशः शेषले घटे। भूकेशी ववजेऽपि समात्, मे. भूफेशी घल्पजेपु स्यात् भूकेमा शेवले वटे, वि. भूकेश. शेवले व हे.

·३१२ भूत-भूमिका। भूत. भूत' क्ष्मादौ पिशाचादौ जन्तौ लौव निपूचिते। प्राप्त वित्त सम सत्ये देवयोन्यन्तरे तु ना, मे. भूत क्षमादौ पिशाचादौ न्यायत्र सत्योपमानयोः। भूतो देवलके प्राप्तत्तयोरभिधेयवत्, वि. भूत सायोप- मानयोः। प्राप्त ऽतीते पिशाचादौ पृथयादौ जन्तुयुक्षयोः, हे. युक्ते क्षमादा- इते भूत प्राणप्रतीते सम त्रिपु, प्र. अपत्ये च पृथिव्यादौ कालेऽतीते च राक्षसे। प्राप्त माणिनि कौनाशे भूतशब्दो निगद्यते, गने. चतुर्विधेषु जौधेषु पृथिव्यादिषु पञ्चसु। अतीते देवयोनौ च भूतशब्द प्रचक्षते, ह. भूतक्ष. भूतक्षस भाखोटद्रुम श्योनाकपादपे, मे. भूतरवसु शासोट तथा श्योनाकपादमे, वि. भूतक्षस्तु शाखोटे श्योनाककलिरक्षयोः हे. भूतात्मन्. भूतात्मा मुसि निर्दियो देहे च परमेष्ठिनि, मे. भूतामा पुगले विधौ, वि. भूतात्मा द्रुहिणे देहे, हे. भूतात्मानौ धाट- देतो, अ. भूति. भूति भस्मनि सम्पत्तिइस्तिहारयोः स्त्रियाम्, मे. भूति- तिद्गगारे जानौ भस्मनि सम्पदि, वि. भूतिस्तु भस्मनि। मांसपाक- विशे च सम्पदुत्मातयोरपि, हे. भूति भस्मनि सम्पदि, अ. भूति- विभवे, इ. भू(नि)तोक. भूतीकमपि भूनिम्मे दीप्यकर्परकत्तुणे, मे, वि. भूनीक कट्फनौषधे। यथान्यां धनसारे च भूनिम्मे भूमा पऽपि च, हे. साडू- निकन्तु भूनिये कत्तणे भूस्त णेऽपि च, अ. भूभत्. भूभन्नाऽद्रौ महीपत, मे. भूभन्नरेन्द्र शैल च, वि. भूभनाहौधरे प्यौपतो, हे. भूमि. भूमि वसुन्धरायो सत्रात् स्थानमालेऽपि च स्त्रियाम्, मे. भूमिः घिनौ स्थानमा, बि, हे. भूमिः स्यानमावेऽपि, वि. . भू. भूमिका. भूमिका रचनायो साद वेभान्तरपरिग्रहे, मे. भूमिका सपनायां सत्रान् मूनरन्तरपरिग्रहे, वि. भूमिका व रचनायो रूपान्तरः परिप्रजे, हे. भूमिका रचनायां च मसरन्तरपरिग्रहे, लि, .

·भूमिज-भूति। ३१३ भूमिज, भूमिजो नरफेऽमारे सीवादेध्यां तु भूमिणा, म. भूमिजो नरफेऽङ्गारे सौतायामपि भूमिगा, वि भूमिजो नरकाङ्गारी भूमिका जनकात्मजा, हे. भूमिस्य र भूमिस्टक पुसि मानववैश्ययोः मे भूमिस्सग वैश्वानरयोः वि. भूयस्. भूयास्त्रिषु बहुतरे पुनरर्थे तदव्ययम्, मे. भूयः पुनः पुनः ख्यात प्रभूतार्थ त्वमव्ययम्, वि. भूयोऽधिकार च पुनः पुनः, मे. भूरि भूरि ! वासुदेये च हर च परम हिनि। नपुसक' सुवर्ण च प्राजे समाहाचालिङ्गकः, मे. भूरि ब्रह्माचुरतेशेषु भूरि प्राजा- सुवर्षयोः, वि. प्रचुर मूरि विज्ञेय भूरि काञ्चनमेव च, अने. भूरिः स्वर्ण प्रचुरे च, हे. सणेऽपि भूरिचन्द्रौ दौ, अ. भूस्य श्. भूस्य ग येथे मानये घ, हे. भगः पुमान् । मुनौ हरेलटे शुके, मे. अथ भगुः सानी जमदग्निपातयोः। शुके रुद्रे च, हे. भृगुः शुके प्रपाते च जमदग्नौ पिनाकिनि, वि घमदग्न्यतटो भगू, नि. झन, भजो धूम्याटपिट्नयोः। भवुनते राजे पुसि भङ्ग गुड़त्वचि, से. म त्वयव भवास्तु पिलधूम्याटमार्कवाः । षट्पदः, हे. भङ्गो धूम्याटपिट्नयोः। मधुवनेऽपि भगन्तु केशराजगुहत्व चोः, पि. भङ्गो धुम्याटकेऽपि च, वि. भगराज. अथ भगराज उक्तः पक्षिविपेच मार्कये भमरे, मे. भरात मधुपे मार्क विहगान्तरे, वि भगरानो मधुकरे मार्कये विक- गान्तरे,हे. भङ्गराजः सगीपयोः, वि. भनारः कनकालुके । भृङ्गारी भिप्तिकायां सात, वि. भनारी स्थाझिप्सिकायां भारः कनकालुका, हे. भृगारौ झिल्लिकायां स्थात् कनकासी पुनः पुमान्, मे भनि. मति: स्त्री स्थान्मूलेऽपि भरणेऽपि च, में भति भरण- मूल्ययोः, वि, वि. भति मन्यभरपयोः, हे ·३१४ हत्य-भोगिन्। भत्य. भत्यो दासे भनौ भत्या, वि, मे. मम्. भृश' प्रकऽत्यथै च, हे. भ प्रकर्ष चात्यर्थ, वि. भटि. टिः स्याद भर्जने शून्यवाटिकायां च योपिति, मे. भृष्टिस्तु भर्जने। शून्यवाघ्याम्, हे. भृष्टिः स्याद, भर्जने शून्यवाटिकायां च भापिता, वि. भेक. भेको मण्डूकमेधयोः, मे, वि. भेको मेघमण्डूकभीरुषु, हे. भेट. भेदो हैधे विशेपे समाद, उपजापे विदारणे, मे, वि. भेदो विदारणे भेद उपजापविशेषयोः हे. भेरुण्ड, भेरुण्डा देवताभेदपक्षियान्तरयोः स्त्रियाम्। भयानके वाचावत्, मे. भेरुण्डो भीमदर्शने । भेरुण्डा देवताभेदे पक्षियोभिदि चेष्यते, वि. भेरुण्डौ भीषणखगौ भेरुण्डा देवताभिदि हे. भेल. भेल: सये मुनौ पुसि भौरावने च वाचत्रवत्, मे, भेलः सवे भोरके च नियुदिमुनिभेदयोः, वि. भेलः स मुनिभेदे भौरौ बुद्धिविव- र्जिते, हे. पिभेदे सये मुसि भेल भौरद्धदि त्रिषु, त्रि. भैरव. भैरवः पुसि पाझरे। भोषणे त्रिपु, मे, भैरव' भीषणे भनें भैरवः समुदाहतः, वि. भैरवो भीपणे रुद्रे रागभेदे, हे. भोग. भोगः सुखे धने चाहः शरीरफणयोरपि । पालने व्यवहारे च योपिदादिभ्तावपि, मे. भोगस्तु राजेत्र वेश्यामती सुखे । धनेऽहिकाय- फपयोः पालनाऽभ्यवहारयोः, हे. भोगः मुखे धने चाहो शरीरफणयो मतः। पालनेऽश्यपहारेन निर्वणे पाए प्रयोपितास, वि. सोगः सम्खे स्वाभिला- वहेच फणकाययो', आ. पालनेऽभ्यवहारे च निर्वेशे पणपयोपिताम् । भोगः सुखे धने पाहः शरीरमणयोरपि, त्रि. भोगवत्. अथ भोगवती नागपुरीनद्योरहो पुमान्, मे. भोगवती सुलझानो नगरीसरितोरपि, वि. भोगवती तु सर्पाणां नगरऽपि सरि- त्यपि, हे. नदीनगयो गाना भोगवती, अ. भोगवान् नाऽऽढरनागयो, वि. भोगिन्. भोगी भुजद्रमेऽपि स्वाद, आमपाले नृपे पुमान् । विहाय ·- नमर. . भोस्-भण। महिषीमन्यराजयोपिति भोगिनी, मे. भोगी भुजङ्गमे राति ग्रामणयां नापितेऽपि च । विहाय महिपो चान्यराजयोपिति भोगिनी, वि. भोगी भुजङ्गमे। वैयारत्ताकरे राजि ग्रामपो नापितेऽपि च, हे. भोस्. भोस्तु सम्बोधनविषादयोः, मे. भौम. भौम: फुजे च नरके मुसि भूमिभवे त्रिए, मे. भौमो मङ्गल- दैत्ययो', हे. नरके महले मौमः, त्रि. भ्रम. नमोऽम्ब निगमे भ्रान्तौ कुन्दधमणयोरपि, मे. भमोऽम्ब - निर्गमे भान्तौ कुन्दाखेर शिल्पयन्त्रके, वि. नमस्तु सवाद, भ्रमणे वारि- निर्गमे। भान्तौ कुन्दाख्ययन्ये च, हे. कुन्दाम्ब निर्गमनान्तिषु भ्रमः, वि. चमणी. भ्रमणी कारण्डिकायर्या कौड़ायामप्यधौशित:, मे, वि. भमणी समादधीमितुः । कौडादौ कारुण्डिकायाम, हे. धमरः कामुके भृङ्गमे, वि. भ्रमरो भृङ्ग कामुफेऽपि मधुद्रवत्, वि. भ्रमरः कामुफेऽपि सत्रात्, हा. अथ भमरको भृङ्ग गिरिके चालकान्तर, मे. भ्रमरको लले मङ्गे गिरिके चूर्णकुन्तले, वि. भ्रमरको मधुव्रते। गिरिक चूर्णकेशे च, हे. भ्राटव्य. भाटव्यो घाटजे रिपौ, हे. भाटव्यौ भ्राटणदिपी, अ. धान्तिस्तु योषिसि । मिथवामितौ च नमणे, मे. भान्ति- मिथाभानेऽनवस्थितो, हे. भ्रामक. भ्रामको जम्ब के धूर्त सूर्यायश्मिभेदयोः, मे. भ्रामक: मरुधर्तयोः। सूर्यावर्तश्मिभेदे च, हे. कुन्दापि भ्रामको बटौ, हा. भ्रामर, नामरं मधुनि स्म तम् । मुसि प्रसरभेदे च, मे. भामर मधुपदो, हे. भ्रामर गावमधुनोः, वि. घण. भ्रषाः स्त्रीगर्भडिम्मयोः, मे, वि. अथ म णो गर्मियां योत्रियहिन । अर्भकत्र पगर्भ च, हे. भ्र पोऽर्भके पगर्भ, अ. भगो भोरु हिजो धपः भणो गर्भाशय स्त्रियाः। भ्रणोएडजः शिशु यो ध्र पो पिकल इयते, अने, भ्रषोऽपि गर्भिपताम्, इ. त्रमरक. .

·मा स्त्री म-मडल्य। म. मो यमे समयेऽपि समाद, विषं च मधुसूदने । पद्मालयायां समात् पुंलिङ्गश्चन्द्रशेखर, मे. मः शिवे मा रमायां व मा निषधे ऽव्ययं मतम्, वि. मः पुनः शम्भौ मा लक्ष्मनां वारणेऽव्ययम्, हे. मः शिवश्चन्द्रमा वेधा मा लक्ष्मीश्च प्रकीर्तिता। मा च मातरि माने म बन्धने मः प्रकीर्तितः, ए. वैकुण्ठश्च महाकालसन्द्री जठरसंस्थितः । मन्त्रेभो मण्डलो मानी विषः स्यों मकारकः, मा. लक्ष्मी भी च निग- द्यते, अने. मकर. मकरो यादसो भेद निधिराशिप्रभेदयोः, मे. मकरो यादसि शेयो निधिराशिप्रभेदयोः, वि. मकरो निधौ। नक राशिविशे पे च, हे. मकरो राशियादसोः, त्रि. मकुर. . मुकुर म(सु)कुष्ठ. नकुठो बोहिमेदे ना मन्थरे पुनरन्यवत्, मे. मकुष्ठो ब्रीहि- भेदे समान् मकुछो मन्थरेऽन्यवत्, वि. मुकुठौ धान्यमन्थरौ, हे. मघा मधी व नक्षत्रे धान्यभेदे यथाक्रमम् । मघो दीपान्तर, मे. मघा मधी च नक्षत्र भेषणे च यथाक्रमम्, वि. नक्षलसत्र मघा नाम कुन्दसर कलिका मघा, धने. मह. भइ पीने शार्थ म. मन शीघ्र भृशार्थ घ तत्यार्थ- ऽपि कचिन् ममम्, वि. मङ्घ, शीघ्र तत्त्वे, हे. मङ्गल. मगला सिटू यामुमायां मुसि भ मिजे। नपुसकं तु कल्याणे सर्वार्थरक्षणेऽपि च, मे. मग श्रेयसि तदुर्यायामपि मङ्गला । सर्वार्थरक्षण चापि मङ्गल समुदीरितम्, वि. मङ्गल पुनः । कल्याणे मङ्गलो भौमे माला सर्विका, हे. ग्रहे ना मगल शुभ, वि. मगल्य. मङ्गल्यः सात् त्रायमाणाऽश्वत्यविल्यमसूरके । स्त्रियां शमया. मधःपुप्पोमिसीशु कवचासु च । रोचनायामथो दधि सीव शिवकर त्रिषु, मे. मगल्यसायमाणे सत्राद, यिलेऽसत्ये मसूरके। मगल्यं दधि माल्यो मनोजे त्यभिधेययत् । मगल्या रोचनायर्या च प्रियपातमुप्पयोः । अधः- मध. - ·मजरो-मण्ड। पुष्योशनपुप्पोपमोशुलवचासु च, वि. मङ्गल्यो रुचिरऽश्वस्ये त्रायमाणे मसूरके । विल्वे मङ्गल्यं तु दनि मनल्या रोचना शमी। शतपुष्पा शुक्लवचा मियनुः गइपुष्पप्रपि। अधःपुप्पी, हे. मन्जरी. मनरी तिलकस्थूलमुक्तयो वैखरी हयोः, मे, मनरी वारी- स्थूलमुक्ता तिलकशाखिषु, वि. मश्नरी तिलकद्रुमे । वलयां स्थ लमुक्तायाम्, हे. मच,ल. मचल विषु मौ ना जलरङ्गौ नपुसकम् । जलाश्चले निकुने च, मे. मञ्च लम् । निकुञ्ज पौवले मञ्जौ जलरङ्गौ तु मञ्जला, पि. मनुल मुन्दरऽपि च। रम्ये कुछ मचुलत दाबहे, हे. मञ्ज,लो मधुर कुञ्चे जलरके जलाशले, हा. मणि. मणिः स्त्रीपुसयोरश्वजातौ मुक्तादिफेऽपि च । कण्ठदेशमा- नजायाः लिङ्गाऽनिश्चरेऽपि च, मे. मणि गोले महनारले चाजा- गलस्तने, घि. मणिस्वजागलस्तने। मेढायोऽलिजर रत्ने, हे. शिक्षाग्रेड- लिञ्जरे मौक्तिकादौ स्त्रीपुसयो मणिः। अणागलस्तने चापि, त्रि. मणि- लिङ्गाग्रिमो भागो मणि: प्रोक्तो भगध्वजः। मणिः कूपमुखं शेय' पद्मरागा- दिको मणिः, अने. मणिक. मणिकोऽलिञ्जरो न यो मणिको मणिरुचामे, अने. मणिछिद्रा. मणिच्छिद्रा तु मे दायाटपभाष्यौपधेऽपि च, मे, वि. मणिछिद्रा तु में दायारपभाख्यौपधापि, हे. मणिमाला. मणिमाला तुहार दन्तधतान्तर, मे. मणिमाला स्मता हारे स्त्रीणां दन्तक्षतान्तर, वि. मणिमाला हार स्त्रीणां दशनघत- भिद्यपि, ई. मण्ड. मण्डः पञ्चाङ्गले भाकभेदे सीव तु मनि । पामलक्या लियां मण्डाऽथास्त्रियां सारपिच्छयोः, मे. मण्डं मस्तुनि भाके च मण्डः स्यात् सारपिच्छ्योः। एरण्डे भूपणे चाथ मण्डा धावयामुदौरिमा, वि. मण्डो मसनि भूपायामेरएट सारपिच्छयो: । शाफे मण्डा त्यामलक्याम्, हे. मण्डः समान सारपिच्छयोः। एरण्ड मसुनि सौवम्, वि. . .

·. ३१८ मण्डन-मत्कुष्ण । मण्डन. मण्डन भूषणे क्लीव सत्रात् त्रिवलङ्करिण, नि, म. मण्डन सत्रादलकार लड़रिष्णु नि वाचावत्, वि. मण्डन त प्रसाधने । मण्डनोऽलङ्करिष्यौ सत्रात्, हे. मण्डल. मण्डल परिधौ कुठे देश हादशराजसु । सलीयेऽय निवहे विखे त्रिषु पुसि तु कुछ रे, मे. सवान्मण्डल द्वादशराजके च देश च विच च कदम्बके च । कुष्ठप्रभेदेऽपुनपसूर्यकेऽपि भुजगभेदे शुनि मण्डल: स्यात् वि. मण्डस देशविम्बयोः । भुजङ्गभेदे परिधौ शुनि दादारानके । सङ्घात कुष्ठभेदे च, हे. मण्डल परिधौ गणे। विम्ब दे ना च शुनि, वि. मण्डल' भूमिभागश्च मण्डल: सरमासुतः। मण्डलं व ल' प्रोक्त सासो मण्डल मतम्, अने. मण्डलक. भवेन् मण्डलक विखे कुठभेदे च दर्पणे, मे, वि. मण्ड क. मण्ड कः शोणके मुन्यन्तरे स्थाद, गूढवर्चसि। मण्डूक- पत्रा मण्ड की, मे. मण्ड के बन्धभेदेऽपि दईरे शोणके विदुः । मण्ड क- पर्णा मण्ड की, वि. मण्डूको भेकशेणयोः। मण्डूको मण्ड कपर्णपाम्, हे. मण्ड कपर्ण. मण्ड कपर्णी मनिष्ठात्राह्मण्यो र्ना तु गोणके, मे. भण्डू- कपर्णोरलुकमोणकयोः कपोतने। मण्ड कपर्णी मनिठाब्राह्मयो !जिहि- कौपधौ, हे. मण्ड कपर्णोऽरलुके भोपके च कपोतने । मण्ड कपणे मनिष्ठा- ब्राह्मीगोजिछिकामु च, वि. मण्डोदक. मण्डोदकं चिवरागे क्लीवमातर्पणेऽपि च, मे. मण्डोदक- शिवरागे भपेदातर्पणेऽपि च, वि, मत. मत तु सम्मते जाते, मे. मस तु सम्मतेऽर्चिने, हे. मतं पूजितसम्मते, वि. मति, मति (च्छाम्म तिप्वधि, चि, मतिः सोच्छाधियोः स्मृती, मे. मति यु होष्ठयोः, हे. मतिरिच्छाऽपि, वि. मत्कुष्प. मत्कुपो निर्विपाणेभ निश्मयुपुरुपेऽपि च । उही नालिफेरे च, मे. मत्कुष्णो निर्विपापेमे निःश्मथपुरुषऽपि च । उहने ·मत्सर-मदन । ३१६ वारिकेले च, वि. मत्कुष्णोऽप्रमथुपूरुप । उहशे नारिफले च निविषाण गजेऽपि च, हे. निश्मयुपुरुषोहगौ मत्कुणो, वि. मत्तवारण. उक्तो मत्तवारणस्त प्रक्लिन्नकटकुञ्जरे। क्लीव मासादवी- थौनां कुण्ड रक्षतावपि, मे. मन्तवारणमिच्छन्ति दान क्लिन्नकटद्दिमे । महा- मासादवौथीनां वरण्डे चाप्यपाश्रये, वि. मत्तवारणः । प्रासादवौथोवरपडे मत्तहस्तिन्यपाश्रये, हे. मत्सर, मत्सरो मक्षिकायां सत्रान् मात्सर्यकोधयोः पुमान् । असहा- परसम्पत्तौ रुपणे चाभिधेयवत्, मे. मत्सरः । असह्यपरसम्पत्ती मात्सर्य रूपणे कुधि । मत्सरा मक्षिकायां समात्, वि. मत्सरः परसम्पत्ताक्षमायां नदति अधि। कृपणे मत्सरा तु समान् मक्षिका, हे. मत्सरोऽन्यशुभ में तहत् रुपणयोस्त्रिषु, अ. मक्षिकायां च मत्सरः, त्रि. मत्सर. मत्सयो मौनेऽथ मुभूम्नि देश, मे, मत्मत्रो देशान्तरे मौने विराटाभिख्ययादवे, वि, हे. मथित. मथित पुनः। लीव निर्जलघोले स्यात् विष्वालोड़ित- थ्योः, मे, मथित निर्जले धोले व्यालोडितनिघश्योः, हे. मद. भदो रेतसि कस्त यी गर्व हर्षभदानयोः। मद्य ऽपि मद प्राख्यातो मदौ चपकवस्तुनि, वि. मदो रेतसि कस्त यो गर्व हभदानयोः, मे. मदो रेतस्यद्वारे मदे ह भदानयोः। कस्त रिकायां आयेत्र घ मदी चपकवस्तुनि, हे. हऽप्यामोदवन् मदः, अ. अथ मदः स्यात् कमा रोम- दानयोः वि. मदकल, भन्मदकलो मत्त भमदायकवाचिनो, मे. मदकलः सत्रान् मत्तमे मदेनाव्यतयाचि र, वि. मदकलो मदहिपे। मदेनाव्यक्त- वचने, हे. मदन. मदनः स्मरवसन्त टुभिदधून रसिक्थके, मे. मदनः स्मर- धुत्तूरवसन्तमसिक्थफे, वि. मदनः सिक्थके स्परे । रादे वसन्ते धत्तूरे, हे. मदनमः सिक्यधूमा रतरुमे दमनोभवाः, वि.

·३२० मदनशलाका-मधुर। मदनशलाका. मदनशलाका कामोद्दीपकभैपनासारिकयोः, मे. स्यान् मदनशलाकाऽपि सायाँ कामोदयौषधी, वि. मदयिन. मदयित्न मदयुते पुमान् मदेव नपुंसकम्, मे. मदयित्न - भवेत् सौधौ मदेव स्वान् मयिन, च, वि. मदार. मदारो हस्तिधूर्तयोः, मे, मदारो हिरदे धूर्त, वि. मधु. मधु पुप्परसे चौद्र मद्य ना तु मधुमे। वसन्तदैत्यभिचवे समानीवन्तत्रान्तु योषिति, मे. मधु चौद्रे जले चौरे मद्ये पुष्परसे मधुः । दैत्ये चैत्रे वसन्ते च जीवाशोके मधुटुमे, वि. मधुचवतु दैत्य पु जीवाशोक- मधूकयोः। मधु चोरे जले मद्य चौद्रे पुष्परमेऽपि च, हे. मधु मद्य पुष्परसे चौट्रेऽपि, अ. दैत्य चैत्रवसन्तेषु द्रुमभेदे च ना मधुः, त्रि. मधु मद्य मधु चौद्र मधु मुप्परसं विद्यः । मधु दैत्यो मधुक्षेत्रो मधुकोऽपि मधु- मतः, अने, शा. मधुक. मधुका मधुपर्णवां स्थान् मधुकलौतके सगे। वन्दान्तरे ना, मे. मधुको वन्दिमेदे स्याद, यवाहे विहगान्तरे। मधुका मधुपर्णयां सवात्, वि. मधुकं बमु। मधुयष्टिश्च मधुको वन्दिनीवदपक्षिणोः, हे. मधुका वल्लिभेदे च, त्रि. मधुद्र. मधुद्रोऽली च कामुफे, मे. v. भ्रमर, मधुपर्णो. मधुपर्णी तु गम्मायाँ नौलोसंज्ञौषधावपि, मे. मधुर, मधुरा शतमुप्पायां मित्र यानगरोभिदोः। मधुकर्कटिका- मेदामधूलोयटकासु च । क्लीव विष पुसि रसे नइत् स्वादुप्रियेऽन्यवत्, मे. मधुरस्तु रसे विपे। मधुर रसवत्स्वादुप्रियेषु मधुरोऽन्यवत् । मधुरा प्रसपुमायां मिथे यानगरभिदोः। मधुकुझ,टिकामेदामधूलोयष्टिकासु न, वि. मधुर विष । मधुरस प्रिये स्वादौ रसेच रसवत्यपि। मधुरा मथुरापुर्या यष्टिमेदामधूलिपु। मधुकुम,टिकायां च मिनेयाशनपुध्ययोः, हे. स्वादुप्रियौ च मधुरी, श्र. विष खादे च मधुरम्, ति. मधुरोध प्रियसादू, अने.

·. मधुरसा भन्स्य । मधुरसा. भवेन् मधुरसा द्राचामूर्विकाग्धिकासु च, मे. स्मता मधुरसा द्राक्षामूर्विकाग्धिकासु च, वि. मधुरसा तु मूर्वायां द्राक्षादुग्धि- फयोरपि, हे. मधुसूदन. मधुसूदनस्तु पुसि स्याद, भ्रमरे वनमालिनि, मे. मधुसूदनसंज्ञा च भमरे वनमालिनि, वि. मधुसूदनः। भमरे केशवे, हे. विष्णु ली मधुसूदनौ, त्रि. मध्य. मय विलग्न न स्त्री स्थान् न्यागेत्रान्तरेऽधमेऽपि 'न, मे. मधं न्यायेऽवकापोऽरजापोऽनन्त धने, वि. मध्यं न्याराव लानेऽन्त, हे. न्यायेत्रऽपि मध्यम्, अ. मध्यम. मथमो मध्यजेऽन्यवत् । पुमान् स्वरे मथदेशेऽप्यवलग्ने व न स्त्रियाम्। स्त्रियां दृष्टरजोनाथां कर्णिकाङ्गलिभेदयोः। बावरच्छन्दमि नथा, मे, मध्यमः सात् लो जव्ये मयन्दणे प मध्यजे । वाचावन् मध्यमा वका राकाष्ठरज:स्त्रियोः । पालनमा छन्दःकरमध्याग लौषु च, वि. मथमो मध्यने सरे। देहमध्ये मध्यदेश मध्यमा कर्णिकाऽङ्गलिः। कन्या रजस्खला चापि, हे. स्वरे मथ प मथमः, त्रि. मनस्. मनचित्ते मनीषायाम्, मे मनश्चित्तमनीषयोः, वि. मनाक्. मनागप्यल्पमन्दयोः, मे. भनागल्पे च मन्द च, वि स्यान् मनागल्पमन्दयोः, हे. भन्तु. मन्तुः पुंस्यपराधेऽपि मनुष्य ऽपि प्रजापती, मे. मन्तुः स्याद- पराधेऽपि मनुष्य ऽपि प्रजापती, वि. मन्त्र. मन्यो वेदविशंपे सवाद, देवादौनां च साधने । गुह्यवादेऽपि च पुमान्, मे. मन्चो वेदविशेये सवाद देवादीनां च साधने । गुप्तवादे च, वि. मन्त्रो देवादिसाधने। वेदांश गुप्तवादे च, हे वेदभेदे गुप्तवाद मन्त्रः, अ. मन्यः स्यात् मुसि मन्याने सातये च दिवाकरे, मे. भन्थः सातवमन्थाननेवामयदिवाकरे, वि. मन्थो रखौ मथि। सातये नेत्ररोगे च,हे. सूर्यमन्थानयो मन्थः सातये, वि. .

·मन्थर. " 'मन्थर- मनाथ। मन्थरः कोशफलयोः धिमन्यानयोः पुमान् । कुसुम्भवों न इयो मैदे पृथौ वकऽभिधेयवत्, मे. मन्थरः सूचके कोश मन्याने चाथ मन्थरम्। कुसुम्मत्रां मन्थरे मन्दे दृयो वके च वाचावत्, वि. मन्यर: सूचके को वक्र मन्द पृथौ मथि। मन्थर त कुसुम्मनां समात्, हे. 'दर- वके च मन्थरः, वि. मन्द. मन्दोऽतीक्षणे च मूर्ख च खैरे चाभाग्यरोगिणोः। अल्पे च विषु पुसि सबाद इस्तिजात्यन्तरे शनौ, मे. मन्दः खले मन्दरते मूर्ख खैरे- इल्परोगियो। अभाग्योऽपि च पातजिगजजातिप्रभ दयोः, वि. मन्दो मूद शनौ रोगिण्डलसे भाग्यवर्जिते। गजजातिप्रभ देऽल्प स्वरै मन्दरते खले, हे. मूढाल्पापटुनिर्भाग्या मन्दाः सत्रः, अ. मन्दौ स्वरशनिश्चरी। इस्तिभेदे च, लि. रोगार्ताभाग्यमूढाल्पा मन्दाः प्रोक्ता: विचक्षणः, अने. मन्दर, मन्दरस्तु पुमान् मन्यशैले मन्दारपादपे। वाचावद, वरले मन्द, मे. मन्दगे मन्यले स्यात् स्वर्गमन्दारयोरपि। मन्दरो पहले मन्द, वि. मन्दरो मन्यपर्वते। स्वर्गमन्दारयो मन्द, हे. मन्दार. मन्दारः सवात् सुरद्रुमे । पारिभद्रेऽर्कपणे च, मे. मन्दार: पारिभद्रार्कपर्णयोः। सुरद्रुमेऽपि, वि. मन्दारस्जिदमद्रुम । पारिभद्र- ऽर्कपर्ण छ, हे. मन्दिर. मन्दिर नगरेऽगारे स्लीवं ना मकरालये, मे. मन्दिर नगरेऽगार मन्दिरे मकरालये, वि. मन्दिरो मकरावारे मन्दिर नगरे गृहे, हे. मन्द्रा, मन्द,रा याणिमालायां भयनीयार्थवस्तुनि, मे. याणिमालायां वासनेया मथा मुयि, वि. मन्दु रा वाणिमालायां स्यादा- यासेऽपि मन्द,रा, पने मन्मथः कामचिन्तार्या कपित्ये कुमुमायुधे, में, थि. अब ममयः। कपित्ये फामद देऽपि, ति. ममत्र. मात्रः पुमान् ऋधि देनेत्र गोके याच, मे. भारः कोधे मन्द्रा मन्मथ.

·नय. . मय-मर्कट । कती दैन्य, वि. मा दन्ये कती क्रुधि, हे, अ. कतौ क्रोधे तथा दैन्ये मनुत्रशब्द प्रचक्षते, भने, मनु दैन्य मतौ कोये, इ. मयः शिल्पिनि दैत्यानां करऽवतरऽपि च, मे, वि. मया दैत्योष्ट्रबेसराः हे. दैत्यशिल्पुबष्टयो मयः, नि. मय उष्ट्रा गन्धर्वः, अने. मयु. मयु ना किम्मर भूगे, मे, मयुस्तुरङ्गपदने गेऽपि मयुरुचाते, वि. मयुम गाश्वमुखयोः, हे. मयूर. मयूख किरणेऽपि प। ज्यामायामपि शोभायाम, म. मर मयूख खिट्करबाले, वि. मयूखा ज्वालक्विषः, हे. मयूषस्विट करवालासु, अ. मयूर. मयूरो धर्हिचूड़ायामपामार्गे शिखण्डिनि, मे, वि. मयूरः फैकिचूडाख्यौषधेऽपामार्ग के किनो:, हे. मयूरक. मयूरकोऽपत्रपामार्ग स्लीचं तुल्याञ्जने पुनः, म. मयूरको- ऽपापामार्ग तुत्यके तु मयूरकम्, वि मयूरकस्वपामार्गे मयूरक व तत्यके, हे. मयूरकोऽपामार्ग च, त्रि. मरीचि. मरीचि मुनिभेदे ना गभस्तावनपुंसकम्, मे. मरीचिः सपणे दीप्तापिभ देऽपि दृश्यते, वि. मरीचिः कपणे घणौ। ऋषिभदे च, हे, मरौचि मुनिभेदेऽपि, नि. मरुनी गिरिधन्वनोः, मे. मरु भूधिरधन्वनोः, वि. मरुः पर्वतदेशयोः, हे. मरू धन्वधराधरौ, अ. देशपर्वनयो मरः, इ. मरुत्. मरुद, द ये समोरे ना ग्रन्थिपणे नपुंसकम्, मे. देवे समोरे सत्रात्, वि मरुत् सुनिले, हे, मरुतौ पवनामरी, अ. विदा मरुतः प्रोक्ता मरुतोऽपि समोरणाः, अने. मरुवक. भयेन् मरुवकः मुप्पविशेष मदनद्रुमे, में, वि. मरुषक: पुष्यभेदे मदनद्रौ फणिभके, हे. मर्कट. मर्कटौ। करङ्गभिकशिम्बत्रोः मुसि वानर तयोः, मे. मर्कटी वानरौशूकशिम्बत्रा सत्रात् करजान्तरे। मर्कट स्तूर्णनाभोऽपि कौ मरू. मरुदत ·, ३२४ मर्कटक-मलिन्त च । स्त्रोकरणेऽपि च, वि. नकटस्तु क्षपावूर्णनाभऽपि करणान्तरे। मर्कटौ करञ्जभेदे शूकशिम्बयां च, हे. मर्कटौ शूकशिम्बयपि, त्रि. मर्कटक. अथ मर्कटकः समाभेदे वानरल नयोः, में. मजू मर्जू: स्त्री शुद्दौ धावकेऽपि च, मे. मजूं सवाद रजके शुद्धौ, वि. मर्जू: शुद्धौ च रजकेऽपि च, हे. मर्मर, मर्मरो वस्त्रभेद स्वाच्छष्कपर्णवनौ तथा। पुसि स्त्रियाँ पुनः प्रोक्ता ममरी पौतदारुणि, म. ममेरी पौतदारौ सवाद, वस्त्रभेदे च मर्मर, वि. मर्मरो वसनान्तरे । शुष्कपर्णध्वनौ चापि मर्मरी पौतदारुणि, हे. मर्यादा. मयादा सीमनि स्थिती, मे. मयादा धारणे स्थिती, वि. मर्यादा स्थितिसोमयोः, हे. मर्यादा धारणसौम्नोः, त्रि. मल. मलोऽस्त्री पापविकिट्ट कपणे त्वभिधेयवत्, मे. मलकिट्टे पुरीपेच पापे च कृपणे मलः, वि. मलस्वधे । किट्टे कदर्य विष्ठायाम, हे. मलोऽस्त्री पापविकिट्टानि, अ. मलनः पटवासे ना मर्दने तु नपुसकम्, मे. भलनः पट- वाले स्थान् मर्दने मलन मतम, वि मलयः पर्वतान्तरे। शैलाशे देश आरामे विस्तायां तु योपिति, मे. मलयो देश आरामे शैलाश पर्वतान्तरे। मलया विस्तायां मलयः पर्वतान्तरे। शैलाश देवा पारामे मलया विर- दौषधी, हे मलिन. मलिन दूपिते रुष्ण चातुमत्यां तु योपिति, मे. मलिनं दूपिते रुष्ण धतुमत्यां मनिन्यपि, यि मलिन कृष्णदोपयोः। मलिनी रजस्खलायाम, हे. मलिन दूपितेऽसिते, वि मलिनमुरा मलिनमुखोऽग्नौ गोलाइले पुंसि विषु करे, मे. स्थान् मलिनमुखः प्रेते गोलाहले रालेऽनले, वि मलिनमुसो गोलागले प्रतेऽनले सले, हे मलिन च. मलिन,चो मासभेदे चौरज्वलनयोः पुमान्, मे. मलि- मलन. मलय. खान, वि ·मलीमस-महंत् । . ३२५ म्न, चोऽनिले चौरे, वि. मलिन्न,चस्तु तस्करे। वाते, हे. चौरवङ्गी मलिन चौ, त्रि. मलोमस, मलौमसतु मलिने पुष्पकाशीशलोइयो, मे, वि. मली- मसः पुनः पुष्पकाभौशे मलिनायसोः, हे. मल्ल. मलः पाने कपोले च मत्साभेदे बलीयसि, मे, वि. मल: कपोले बलिनि मत्सरे पात्र, हे. मल्ल पावे कपालिनि। • बलीयसि च मत्सर च, त्रि. मलनाग, मल्लनागोऽनमातङ्ग वात्सायनमुनावपि, मे, वि. मल्ल- नागो वात्सायनसुरेभयोः, हे. मल्लिक, मल्लिको हंसभिद्यपि। मल्लिका टणशून्य ऽपि मौनम्त्मात्र- भेदयोः, मे. मचिका टपशून्ये ऽपि मौनाएत्पात्रभेदयोः। महिको हंस- भेदे स्यात्, वि. मलिको हंसभेदे स्यान् मल्लिका कुसमान्तरे। मोने मृत्माव- भेदे स्यात्, हे. इंसभेदे च मल्लिकः, त्रि. मशको. मशको रोगकोटमभेदयोः, मे. मशकः कथयते क्षुद्ररोग- कोटप्रभ दयोः, वि. मशकः क्षुद्ररुगजन्तुभे दयोः, हे. मस(सूोर. मसूरा मसुरा वा ना येण्याबौहिमभेदयोः। मसूरी पापरोगे स्थादुपधाने पुनः पुमान्, मे. मसूरा मसुरा ब्रीहिमभ दे पण्य- योपिनि। मसूरमसुरीच हावेतावप्य तयो मतौ, वि. मसूरो मसरोऽपि च। मसरा च मसूरा च चत्वारः पणपयोपिति । तया तीहिविशेपेच, हे. मरण. महणोऽकर्कशे स्निग्ध विमाया तु योपिति, मे. मरणो- ऽकर्कशे स्निग्ध घुमायां मरणा भत्, वि. मरणोऽकठिने स्निग्धे मरणा स्थादमस्यपि, हे. महणौ सहकर्कशी, वि. मह उत्सवतेजसोः, मे, वि. महावुत्सवतेजसी, हे. महत्. महती वकीमे दे राजा स्यात् त नपुंसकम् । नतम दे पुमान् रद्दे, मे. महद इनि धोनत्ये राजा, हे. वीणा देऽपि महतो, पा. मद्रागरे विशाले च महनो बालकोमिदि, वि. मह. . ..

·भहस्-भहामात्र । महस्. मह उत्सवतेजसोः, मे. महो भवेत्रावतेजसोच, वि. मह- स्त जसप्रत्स च, हे. महस्त त्सवतेजसोः, अ. महाकच्छ. महाकच्छस्तु मुसि स्यात् समुद्रे च प्रचेतसि, मे. महाकच्छः समुद्रच प्रचेतसि, वि. महाकाल. महाकालो महादेवे किम्पाके प्रमथान्तरे,मे. महाकालस्त्रि- नयने किम्पाके प्रमथान्तरे, वि. महाकालो महेश्वर किम्पाके गणभेदे च, हे. महाघोप. महाघोषा तु कर्कटशृङ्गां मुसतिघोषणे। क्लीव घट्टे, मे. महाघोपो मतङ्ग च महाघोपोऽतिघोषणे। स्म,ता कर्कर्टनना च महाघोषा मनौपिभिः, वि. महाघोपो महाशब्दे स्थान महाघोष प्रापणे । महाघोपा गौपयाम्, हे. महाधन. महाधनं महामूले सुवस्त्र सिकेऽपि च, मे, वि. महा- धन महामलेन सिद्धके चारुवाससि, हे. महानाद. महानादः कुञ्जरे स्थाद, वर्ष काम्दे महास्वने, मे. महा- नादः कुञ्जरे स्थाद, वर्ष कान्द भयानके, वि. महानादो वर्ष काम्दे महावाने शयानके। गजे च, हे. महानादो गजेऽपि च, त्रि. महानील. महानौलो भृगराजे मणिनागविशेषयोः, मे, वि. महा- नीलो मणे भिदि । नागदे भगराजे, हे. महापम. महापाः पुमान् नागनिधिसंस्थान्तरेषु च, मे. महापनः स्म तो नागनिधिसख्यान्तरेषु च, वि. महापद्मः पुन निधी । नागसंख्या- सिहो, हे. महायल. महाबल सौसकेऽतिवलायां स्त्रो बलोत्कटे विलिङ्गम्, में महावल' सौसके स्थाद, वलाढेत्रापि महाबला। भवेदतिवलायां च, वि. महावलो बलीयसि । वायो महावल सोसे महाबला बलामिदि, हे. महामावः सएह घामानेर इस्तिपफाधिपे, मे. महामावः समप्यमातेर हसिपकाधिपे, वि महामावः मधाने स्यादा- रोहकसमच्यो, हे. महामाव.

·३२७ महा- महा- महामुनि-महामेन। महामुनि. महामुनिरगस्त त्र ना कुस्तुम्ब,रुणि न हयोः, मे. मुनिरगस्तेत्र स्याद, धग्याकागस्तत्रयोरपि, वि. महामुनिः। गस्ति- फुस्तुम्ब रुणोः हे. महामूल्य. महामूल्यः पद्मरागे ना महाऽन्यलिङ्ग कः, मे. महामूल्य महाधै स्यात् पनरागमणावपि, वि. महामूल्य महाके। पद्मरागमणी, हे. महारजन. महारजनमुद्दिष्ट भातकुम्भकुसुम्भयोः, मे, वि. रणन' कुमुम्भे स्वर्ण, हे. मचारस. महारसस्तु स्यात् खरे कोशकारकशेरुणोः, मे, पि. महा- रसः पुनरिक्षौ खर्जूरद्रौ कशेरुणि, हे. खरेवो महारसः, त्रि. महाध. महाघस्तु महामलेर त्रिषु स्थाल लायके पुमान्, मे. महा- घस्तु महामूलेर नथा लावकपक्षिणि, वि. महा? सावकाण्डजे। महामूलेर, 'हे. महाघस्तु महामूले पुसि लावकपक्षिणि, वि. महालय. महालयो विहारे स्यात् तीर्थे च परमात्मनि, मे, वि. महालयः पुनः। तीर्थ विहारपरमात्मनोः, हे. महालयोऽपि तीर्थ स्यात्, हा. महावीर. महावीरतु गरुड़े भूरे सिंहे मखानले । वजे खेततुरन च सञ्चानविहगेऽपि च, मे. महावीरः पयौ तात्र गूरे सिंहऽपि कोकिले । मखानले च कर्क च महावीरो अराटके, वि. महावीरोऽन्तिमजिने परपुरे 'जराटफे। तात्र कके पवौ मूरे सिंहे मखद्धताशने, हे. मसाग्नौ घ महा- वीरः, वि. महापाइ. महागडो भानुपास्थिसंख्याभेदालिकेषु च, मे. महायो नरास्थि स्थान निधिसंख्याप्रभेदयोः वि. महामहो निधिभेदे संयादे नरास्वनि, हे. महासहा मापपर्णवामनानेऽपि योपिति, मे. महाराजा मापपर्धवामनानकुसुमेऽपि च, वि. महासेन. महासेमः कार्तिकेये महासैन्यपनायपि, मे. महानो विशाखे स्थान महासेन्यपतावपि, वि. महासेनो महासेनेत्र सन्देऽपि, हे. महासहा.

·महिला-मागध । . महिला. महिला फलिनोस्त्रियोः, मे. महिला भीरुगुन्द्रयोः, वि. महिला नायीं गन्द्रायाम, हे. महिपौ. महिपो कृताभिषेकासरिभ्योरोषधौभिदि, मे. महिवी कृप- पत्नयां च सैरिभ्यामोपधौभिदि, वि. महिपी रुपयोपिति। सैरिभ्यामोषधी- भेद, हे. महिपो राजपत्नपि, त्रि. मही. महौ नद्यन्तरे भूमौ, मे. महौ भूमौ मही नद्याम्, वि. मही भूमौ नदीभेदे, हे. महेन्द्र, महेन्द्रः पर्वते पाक, मे, वि. महेन्द्रो वासवे गेले, हे. महेन्द्रो भूधरे पाक, वि. महेश्वर. महेश्वरो महादे कथितोऽधोखरेऽपि च, मे. महोय. महोदयो कान्यकुब्जे चाधिपत्यापवर्गयो, मे. महोदय: कान्यकुदळेऽप्याधिपत्यापवर्गयोः, वि. महोदय पुर। महोदयः खामि- मुक्तयोः हे. महोपध. महौषधं तु शुण्ठयां स्याद, विपायां लशुनेऽपि च, मे. महौषध शृङ्गवेरे विषायां लशुनेऽपि च, वि. महौषध तु शुण्ठयां विषा- रसोनयोः, हे. लशुनेऽतिविपायां च शुण्यामपि महौषधम्, त्रि. मा वारणे विकल्प च, मे. v. म. मास. मांसः स्यादामिषे लौव ककोलौजटयोः स्त्रियाम्, मे. मांस स्थादामि मांसी ककोलौजटयोरपि, वि. माकन्द. माकन्दः सहकारेस्त्री धात्रीनगरभेदयोः, मे. माकन्दः सहकारे सरान माकन्दनामलकोफले, वि, हे. अय माकन्दयामलप्या नाम- पादमे, त्रि. मागध. मागधी स्त्री कणायूथयो र्वाचावन् मगधोइये। पुमि वैश्यात् पत्रियाजे शुरूगीरकवन्दिनोः, मे. मागधी पिप्पलीयूथयो गिधो मगधो- अथे। वैनः पबियापुवे शतजोरकवन्दिनो:, वि. मागधो मगधोडूते शल गीरकन्दिनोः । वे शतः क्षत्रियामुळे मागधी सत्रात त पिप्पली। यूयो मा.

·माचल-माट। माणव- ३२६ भाषा विशेषश्च, हे. अथ मागधी। पिष्मल्यां यूथिकायां ना लग्ने मगधजे वियु, त्रि. माचल. माचलो वन्दिचौरे च ग्राहरोगयोः, मे, माचलो वन्दि- चौरे स्थाद, ग्राहे रचसि चामये, वि. माचलः । वन्दिचौरे रुजि ग्राहे, हे. माठर. माठरो व्यासेऽपारिपालिके, मे, माठरो विजभेदे स्याद, व्यासेऽर्कपारिपावके, वि. माठरो व्यासविप्रयोः। सूर्यानुगे, हे. मादि. मादिः स्त्री पत्रमगौ च मादि न्यप्रकाशने, म. मादिः पपादिभगौ सवान् माढि दैन्यप्रकाशने, वि. मादि दैन्य पत्रसिरा- ऽर्चा, हे. माणवक. माणवको हारभेदे बाले कुपुरुषेऽपि च, म. कस्तु पुसि समाद, बालहारभिदोरपि, हे. हारभेदे माणवको बाले कुपु- रपे वटी, लि. मातङ्ग. मातङ्गः खपचे गजे, मे, वि. मातङ्गः नपचो हस्ती, हे. गजेऽपि नागमातगौ, अ, हा. V. नाग. मातुल. मातुलो बौहिभिन्माटमानोश्च मदनद्रुमे। धूसरे, मे. मातुलो मदनद्रुमे । मातु र्धातरि धतूरे बोहिमे देऽपि मातुला, वि. मातुलो मदनद्रुमे । धत्तूर हिव हिभिदोः पितः श्याले, हे. धूस्तु- रऽपि च मातुलः, लि, मातुलपुत्रक. मातुलपुत्रक इत्यपि मामकतनये फले च धूर्तसत्र, म. मातुलपुत्वको धर्तमले सवान् मामकात्मजे, वि. मातुलपुत्रक'। धत्तूरकसत्र च फले मातुलमत्र च नन्दने, हे. मातुलानौ. मातुलानी कलापे स्थाद, भगायां मातुलस्त्रियाम्, मे, वि. मातुलानी पुनः राधे। कलापे मातुलपत्राम, हे. मातुलानी तु भगायां माटनास्त्रियामपि, नि माता गौयादिजननीगोब्रह्माणवादिभूमिघु, (स्त्रियान् ) मे. माता काव्याप्रसूगोषु ब्राह्मोत्याद्यासु मातरः, वि. मातां गौ ईगी . . माट ·माटका-मामक। माटका. मात्र. जननी महो। मातरस्तु ब्रह्माणवाद्याः, हे. पृथिवीजननीगावो ब्रह्मापात्रा-. द्याश्च मातरः, त्रि. माटका धाटकामालो देवोभिद वर्णमालयोः, मे. माटका करणे स्वरे। माटवर्ण समानायोपमाटपु, हे. मावा कर्णविभूषायां वित्त माने परिच्छदे। अक्षरावयवे स्वल्पे क्लीव कात् सेवऽवधारणे, मे. मात्र चावतो कात्नत्र मात्रा कर्ण- विभूपणे। अक्षरावयये इत्ते मानेऽल्प च परिच्छदे, वि. मात्र त्ववस्ती स्वार्थ कात् नेत्र मात्रा परिच्छदे। अक्षरावयवे द्रव्यमानेऽल्पे कर्णभूषणे । काले उत्तेच, हे. मात्रा परिच्छदे। अल्प च परिमाणे सा मात्र कात्नेत्र- ऽवधारणे, अ. परिच्छदे प्रमाणे च मात्राख्या परिकीर्तिता, अने. मात्रा परिच्छदेऽपि, ह. माधव. माधवोऽजे मधौ राधे यादवे ना स्त्रियां मिसौ । मधुपर्क- रावासन्तीकुट्टनीमदिरासु च। गोमहिपादिसम्पत्ती, मे. माधवस्तु वसन्ते सवाद, वैशाखे गरुडध्वजे। माधवौ मदिरायां च कुट्टन्यामतिमुक्तके । मधुनः शर्करायां च, वि. माधवः । वियो वसन्त वैशाखे माधवी मधुशर्करा । वासन्ती कुट्टनी हाला, हे. माधवौ हरिवैशाखौ, त्रि मान. मानश्चित्तोन्नती ग्रहे। लौच प्रमाणे प्रस्थादौ, मे. मान प्रमाणे प्रस्थादी मानचित्तोन्नतौ ग्रहे, विहे. मानं प्रमाणे तौल्ये । च, लि. भरः, मानस सरसि स्वान्त, मे, चि. मानस स्वान्तसरसो, हे स्यान्ते सरसि मानसम्। त्रि मानस चित्तमितप्रक' मानस दश अने. मानिन्. मानिनौ तु स्त्रियां फल्यां मानी मानवति विपु, मे. मामक स्थान् मदीयाथै विपु पुसि तु मातुले, मे. मामक मममायुक्त मातुले मामकः स्मृतः, वि मामक तु मदीये स्थान मामको मातुले मनः, हे मामक ·. माय-मार्जार। माय. माया साच्छाम्बरीसनो मायः पीताम्बरे सुरे, मे. सत्रान् माया शाम्बरोधियोः। माया दम्भ रुपायां च नायः पीताम्बरेऽबरे,वि. सवान् माया शाम्बरो कपा। दम्मो बुद्धिश्च मायस्तु पौताम्बरऽबरऽपि च, हे. समान् माया शाम्बरौयुरोः लि. मार. मारो मतों स्मरे विघ्न मारौ चण्डयां जननये, मे..मारो हतो पेऽनङ्ग मारी चण्डयां जनक्षये, वि. मागेऽनङ्गे हतौ विघ्न मारी चण्डला जनचये, हे. विघ्न मन्मथयो मारः, त्रि, मारि. मारिः स्त्री मारणे वर्ष, मे. मारिय. मारिषः शाकभिद्यार्य नाघ्योक्ता पुंसि योपिति । दक्षा- म्बार्या च, मे. मारिपः शाकभेदे स्थान् मारिपा दक्षमातरि। नान्योक्तयां मारिषचार्य, वि. मारिपस्वार्यशाकयोः। मारिया दक्षजननी, हे. मारीच. मारीचो रक्षसो भेदे ककोले याजकद्विजे। मारीची देवताभेदे, मे, वि. मारीच. ककोले याजकहिपे। रक्षोभेद, हे. कझोले- ऽपि च मारीचः, वि. भारुण्ड. मारण्डोऽण्डे भुजङ्गानां मार्ग गोमयमण्डले, मे, वि, हे. मार्ग. मार्गों सृगमदे मासप्रभेदेऽन्व पणाध्वनोः, मे, वि. मार्गों मृगमदे मासे सौम्यःऽन्य पणे पथि, हे. मार्गस्तु मासान्वेषणवम सु, त्रि. अन्य पणेऽपि मार्गः, ह मार्गण. मार्गणो याचके शरे । याजान्य पणयोः लौवम्, मे मार्ग प्रार्थनेऽन्वे घे मार्गको याचके शरे, वि. मार्गणं याचनेऽन्वघे मार्गणस्तस्करे- मिणि, हे. मार्गणो याचको शेयो मार्गणोऽपि शिलीमुख', अने. मार्जन, मार्जन न यो माझे पुसि स्याल्लोधशाखिनि, मे. मार्जन कथित माष्टौँ मार्जनो रोधशाखिनि, वि मार्जनो लोभ्रासिनि। मार्जन शुद्धिकरणे मार्जना मुरजध्वनौ, हे मार्जार, मार्जार प्रोतौ सट्टा, मे, वि. मार्जारः स्यात् खट्टाश- विडालयो, हे .

·३३२ - मार्जालीय-माल्य। मार्जालीय. मार्जालौयः स्मृतः शूद्रे विडाले कायशोधने, मे. मार्जालीयः स्मृतः चण्डाले कायशोधने, वि. मार्जालौया न्यूद्रविड़ा- लयोः। परोरशोधने, हे. मार्तण्ड. मार्तण्डा कोड़सूर्ययोः, मे. मार्तण्ड स्तपने कोड़, वि. मार्तण्डस्तरणौ कोड़े, हे. मार्तण्डौ सगदंष्ट्रियौ, लि. भाल. माल क्षेत्र स्त्रियां प्रशासजो र्जात्यन्तरे पुमान्, मे. माल आवे जने मालो माला मुष्पादिदामनि, वि. मालतु कपटे वने । मालो जने स्थान् माला तु पंक्तौ पुष्पादिदामनि, हे. मालतो. मालती जातियुवतिजयोत्सासु सरिदन्तरे। काकमाचा विशल्यायां विभावामपीप्यते, वि. मालती युवतौ काकमाचां जाति- विशल्ययोः। जत्रोत्सायां निशि नद्यां च, हे. मालिक. मालिका सप्तलापुत्रीग्रीवालधरणेषु च । मुष्पमाल्ये नदीभेटे पक्षिभेदे तु मालिकः, मे. मालिका सरिदन्तरे। ३ वेये पुष्पमालायां, पक्षिम च मालिका, वि, अथ मालिका। पक्षिभेदे सरिद भेद ग्रेयेये पुष्पदामनि, हे. मालिनी. मालिनी माटकात्तभिदो मौलिकयोपिति। गौरी- चम्पानगर्योश्च मन्दाकिन्या नदीभिदि, मे. मालिनी वृत्तभेदे स्थान् मालाकार- स्त्रियामपि। चम्पानगयो गौयों च मन्दाकिन्यां च मालिनी, वि. मालिनुत्र- मायां गढ़ायां चम्पाहतप्रभेदयोः । मालिक्याम्,हे. छन्दश्चन्या च मालिनी,त्रि. भालु. मालुः पत्रललामाय:लियानाने. मालुः पत्रलतास्त्रियोः, वि. मालुः स्त्रियां पलवल्याम्, हे. मालुधान. मालुधानो मातुलाही मालुधानी लतान्तरे, मे. मालु- धानचिवसर्प मालुधानी लतान्तरे, वि. मालुधानी लताभिदि । मालुधागो मातुलाधौ, हे. मालुधानशिवसर्प महापद्मऽपि दृश्यते, हा. माल्य. माल्यं कुमुमतत्मजो, मे. माल्यं मालामसूनयोः, वि. माल्य मानाकुमुमयोः हे ·माप-मिहिर । , . माप. मापो ब्रीजन्तरे मूर्ख मानत्वग्दोपभेदयोः, मे, वि. माषो माने धान्यभेदे मसै बग्दोषभिद्यपि, हे मूर्ख माने पले माषः, लि. मास, माश्चन्द्रमासयोः पुमान्, मे. मा: स्म तश्चन्द्रमासयोः, वि. मास मासे निशाकरे, हे. माश्चन्द्रमासयोः पुसि, वि. मास. मासो मासि समाख्यातो गोष्ठे कुछ टगृध्रयोः, वि. मिति. मिति भनेऽप्यवच्छ दे, (स्त्रियाम् ) मे. मिति र्माने व्यवच्छेद, वि. मितिरैयत्तत्रमानयोः, हे. मित्र. मित्र सुहृदि न इयोः । सूर्य पुसि, मे. मितं सुहदि मित्रोऽके, वि. मित्रं तु सख्यौ मित्रो दिवाकर, हे. मित्रो रवावपि, अ. मित्रो भानुः सुहन् मित्रम्, अने. मिथस् मिथोऽन्योन्य रहसः च, मे. मिथोऽन्योन्य रहसनपि, मिथोऽन्योन्यमिथो रह, वि. मिथुन. मिथुन तु इयो राशिभेद स्त्रीमयुग्मके, मे. मिथुनो राशिभेद मान् मिथुन दम्पनौयुगे, वि मिथुन राभौ मिथुन पुस्त्रियो- युगे, हे. रामौ युग्मे च मिथुनम्, त्रि. मित मिद्ध चित्ताभिरक्षेपे क्लीवमालसानिद्रयोः, मे. मिह- मालसननिद्रयोः। तथा चित्ताभिसंये, वि. मिचिन्ताभिसंक्षेप निद्रा- लसितयोरपि, हे. मिद्धचित्ताभिसंक्षेपे निद्रायां र, त्रि. मिप. मिप व्याजे स्पर्धने ना, मे. मिपच स्पर्शने व्याजे, वि. मिप व्याजे स्पर्धने च, हे. मिसि. मिमिः स्त्री मधुगमास्यो: प्रातपुष्पाजमोदयोः, मे. मिसि- स्तु मधुरामास्यो गजपुष्याणमोदयोः, वि. मिसि मोमाजमोदयोः । शत- पुष्पामधुर्योय, हे. मिहिर. मिहिरः सूर्यबुद्धयोः, मे. मिहिरो भास्करे बुद्ध, वि, मिशिरोऽऽम्ब दे युद्ध, हे.

·३३४ मीन-मुचुकुन्द । मौन. मौनो राश्यन्तरे झपे, मे, त्रि. मौनो राश्यन्तरे मत्सर, वि. मीनो मन्म रामिभेद, हे. मौनामीण. मौनाम्रोणस्तु लिङ्गो दईराने च खञ्जने, मे. मौना- चौणो दईराने मौनाबीणच खश्चने, वि. मौनाबौणस्तु खचने । दर्श- रावे, हे. मुकुन्द. मुकुन्दः पारद विष्णौ रत्नभेदे च कुन्दरौ, मे. मुकुन्दः पुण्डरीकाचे रत्नभेदे च पारद, वि. मुकुन्दः पारद रत्नविशेषे गरुड़- मुकुर. सुकुरः सत्रान् मकुरवद, दर्पणे वकुलद्रुमे। कुलालदण्डे, मे. मुकुरो मल्लिकापुमे दर्पणे वकुलद्रुमे। कुलालदण्डे मुकुरो मकुरोऽप्य घु विश्रुतः, वि. सुकुरो मकुरो यथा। कुलालदण्डे वकुले कोरकादर्शयो- रपि, हे. मुकुष्ठ. V. मकुष्ठ. मुत मुक्तः प्राप्तमोक्षे च मोचिते। त्रिपु स्त्री मौक्तिके, मे. मुक्ता ह मौक्तिक मुक्तः प्राप्तमुक्तौ च मोचिते, वि. मुका मौक्तिक चल्योः, हे. मुक्तौ नि तमोचितौ, त्रि. मुक्ताफल. मुक्ताफल तु कर्पूरे मौक्तिके लवलोफन , मे, वि. मुक्ता- फल घनसार मौक्केि लवलीफले, हे. मुक्ति. मुक्ति मोके च मोषणे। मावादयः स्त्रियाम्, मे. मुक्तिः सवान् मोचने मोशे, वि. मुक्ति र्मोचनमोक्षयोः, हे. मुस. मुसं निःसरणे व प्रारम्भोपाययोरपि । सन्धान्तरे नाट- कादेः शन्देऽपि च नपुंसकम्, मे मुखनिःसरणे वक्त प्रारम्भोपाययोरमि, वि. मुखमुपाये प्रारम्भ निःसरणास्ययोः है. सुग्ध. मुग्धस्तु सन्दरे मु, मे. मुग्ध. सुन्दरम ढयोः, वि. मुग्धो म दे रमे, हे. मचन्द. मुचुकुन्दो रघभेदे मान्धालतनयेऽपि च, मे .

·। मुण्ड-मुष्टि। कुन्दो द्रुभेदे स्थान् मुनिदैत्यविशेषयोः, वि. मुचुकुन्दस्तु द्रुभेदे मुनिदै- त्ययोः, हे. मुण्ड. · मुण्डो दैत्यान्तरे राडग्रहे ना मुण्डिते त्रिषु । मुण्डा मुण्डौरिकायां स्यात् स्त्रियामस्त्री तु मर्धनि, मे, मुण्डो दैत्यान्तरे राही मर्धमुण्डितयोरपि, वि. मुण्डो मुण्डितशौर्षयोः। राहो दैत्यान्तरे, हे. राहो दैत्यान्तर मुण्डो मनि स्त्री मुण्डिते त्रिपु, त्रि. मुण्डन, मुण्डन वपने नाणे, मे, वि. मुण्डन रक्षणे क्षौर, मुदिर. मुदिरः कामुके मेघ, मे, हे. मुदिरः कामुकेऽम्बु दे, वि. मुगर. मुगर मल्लिकाभेदे मुसि लोष्टादिभेदने, मे. मुद्गर मल्लिका- भिदि। लोटादिभेदनेऽपि स्यात्, वि. मुगर कोर कामयोः। लोटादि- भेदने चापि, हे. मुनि. मुनिः मुसि वशिष्ठादौ वगसेनतरौ जिने, मे. मुनि यमी- दौबुद्धपियालागसि कि शुके, वि. मुनि चियमेऽहनि । पियालागस्ति- 'पालाशे, हे. मुनिर्वाचयमे वुद्ध, त्रि. मुनिभेषज. मुनिभेषजमागस्त हरितक्यां च लग्ने, मे, वि. मुनि- भेषज त्वगस्तिपत्रायां लवनेऽपि च, हे. लडने मुनिभेषजम् । अगस्तत्र च हरितपयाम्, वि. मुर. मुरा गन्धद्रवेत्र दैत्यान्तर पुमान्, मे. मुसुर. मुमुरस्तुषवह्नौ स्थान् मन्मथे रविवाजिनि, मे, वि. मुमुरो मन्मथ सूर्यतुरगे तुपपावके हे. मुषित. मुषित हतखण्डितयोः, मे. मुषित खण्डिते हते, वि, है. मुष्क. मुष्को मोक्षकक्षे सत्रात् सङ्घाते वृषणेऽपि च, मे. मुष्को मोक्षद्रुमे सङ्के तकरे मांसलाण्डयोः, हे. मुष्कोऽण्डकोशे सङ्घाते सुष्को मोक्षे च पादपे, वि. मुष्टि. मुष्टि हयोः फले। बहुपायौ तसरौ. मे. मष्टि फले, वि. - ·मुसल- गा मु(पोसल. मुसल स्वादयोऽग्रे नपुंसकयोः स्त्रियाम् । ताल- म ल्यामाखुपर्णोगृहगोधिकयोरपि, मे. मुसल तु स्थादयोऽग्रे मुसलो मता। तालम ल्यामाखुपर्णीगृहगोधिकयोरपि, वि. मुसल सत्रादयोऽग्रके। मुसली तालम ल्याखुपर्णिका गृहगोधिका, हे. मुहिर. मुहिरः काममखयोः, मे, वि, हे. मूक. मूकस्ववाचि ना देता रेके रुपणमन्दयोः, मे. मूकोऽप्यवाङ्मती दौने, वि. म को दैत्यावाग्दीनेषु, हे. मूढ़ मूढस्तु तन्द्रिते बाले, मे. महस्तन्द्रितवालयोः, वि. मद- सन्द्रिते जड़े, हे. विचेटवालिशौ म दौ, त्रि. मर्छिन. मर्छितमपि सोच्छये च मूढ़े च, मे. मूर्छित सोये मद, बि, हे. मूर्छितौ मूढ़मोच्छ्यौ, अ. मूर्त. मूतं सत्रात् विषु मूर्छाले कठिने मूर्तिमत्यपि, मे, वि. म त मर्तिमति प्रोक्तं म झैले कठिनेऽपि.च, वि. मति. मतिः कायकाठिन्ययोः स्त्रियाम्,मे. मूर्तिः काठिन्यकाययोः, वि, अ, म तिः पुनः प्रतिमायां कायकाठिन्ययोरपि, हे. मर्धाभिषिक्त. मर्धाभिपित्तो भूपाले मन्त्रिणि क्षत्रियेऽपि च, मे. मर्धाभिषिको भूपाले प्रधाने क्षत्रियेऽपि च, वि. मर्धाभिषिक्तः प्रधाने धवियचितिपालयोः, हे. मर्धामिपितो भूपेऽपि, अ. मर्धाभिषिक्तोऽमातेव- ऽपि, त्रि. मल. मल शिफाद्ययोः। मलवित्तेऽन्तिके वा ना भे, मे. पावाद्ययोरुड़ौ। निकुञ्जशिफयो:, हे. मलमादेन शिफाभयोः, अ. निकटे- ऽपि च मलं सत्रात्, लि. मलमादेव शिफायां सवाद मे निकुञ्चन्ति- केऽपि च, वि. मल्य. मल्यं स्वाद, वेतने वने, मे. म ल्यं तु वेतने वने, मल्यं वने वेतने च, हे. छग पगौ कुरङ्गेच करिनमत्रभेदयो । अन्य पप्पे च यामाया मल वि.' 1 ·मृगय ब्रह्मणि सुगनेत्रा-सत्मा। मगो तु पनितान्तर, मे. हगः पशौ कुरङ्गे च करिनक्षनभेदयोः । यात्रायां गयायां च मृगी सवाद, यनितान्तरे, वि. एगः कुरा याबायां मृग- यायां गजान्तरे। पौ नक्षत्रभेदे च संगीतु वनितान्तर, हे. पशवोऽपि एगा:, अ. भूगोऽन्विटी, त्रि. मार्गणेऽपि मृगः क्वचित्, हा. मृगनेत्रा. मृगनेत्रा रात्रिभेदे विशेष योपितस्तथा, म. मृगयु. मृगयुः पुसि गोमायौ व्याधे च परमे छिनि, मोको गोमायुव्याधयोरपि, वि. मृगयुस्तु फेरौ ब्रह्मणि लुब्धके, है. गाची. मगाक्षी तु विशालामगनेत्रयोः, मे. मुगाची चेन्द्रवारुण्यां सगनेवावियामयोः, वि. गाची स्टगलोचना। वियामेन्द्रवारुणी च, हे. भगा. मृगाको मारुते चन्द्र वि. गारि. मृगारिः सत्रात् पुसि कण्ठौरवशार्दलयोरपि, मे. मणाल. मृणाल नलदे लौव स्त्रीनपुंसकयो विसे, मे. मृणाल विसिनीमूल मृणाल च जलाकुलम्, अने. सतत याचिते मृत्यौ लोव मत्रमति त्रिपु, मे. टर' मृत्यौ याचितेऽपि, हे. मृत' स्याद, याचिते हत्यौ तुमत्यभिधेयवत्, वि. स्तनमन भरणे यमे, मे. एतु मरणदेवयो,: वि शात- जगरे कुन्त एतनः स्थान् मरणेऽपि च, अने. सतुरफल. स्यान् मतुत्रफला कदल्या महाकालफले पुमान्, मे. मतवफलो महाकाले कदल्या एतुफाप, वि. टरफलो महाकाले मतुन- फली फदल्यथ, हे. चतुवचन. स्थान् यतुवचनः पाग्भौ योफलद्रोधकाफयोः, मे, वि. पतुषञ्चनः श्रीफले हरे। द्रोणकाके, हे. गृया कानां ये उपदि, मे गामा तु कथिता वासीथेठ- एप्तिकयो धेः, धि मृगमा वासी तु मृत्तिका, हे. मृतमा मृत्ना मामातुर्योच, मे मृतम्ना तुपरिकार्या. म्यान् मृमायामपि रयते, वि मृतम्ना मृग्मा तुवयंपि, हे. त. , शासा. .

·. सदग-मेनाद। मृदन. मृदङ्गः पटहे घोपे, मे, वि. मृदड़ो धोपवाद्ययोः, हे. मृदु, मृदुः स्यात् कोमलेऽतौक्षण, मे. मृदुः सात् कोमले खरे, वि. मुहतीक्ष्ण कोमले च, हे. मृदू, चातीक्ष्णकोमलौ, अ. मृष्ट रुक. मृष्टएको वदानेऽपि मिष्टाशिन्यतिथिदिपि, मे, वि. नष्ट रुक: स्यान् मृष्टाने दानशौण्डेऽतिथिहिपि, हे.. मेसला. मेखला सङ्गवन्धे सत्रात् काशीभेलनितम्बयो, मे, वि. मेख- लादिनितम्ब सबाद रसनाखग्मधन्धयोः, हे. मेसलाऽद्रिनितम्बऽपि, त्रि. कटिदेश तु मेसला, इ. मेघ. मेधो मुस्ताजलदयोः पुमान्, मे. मेघः सत्रान् सुस्तके घने, वि. मेघस्तु मुस्तके जलदेऽपि च, हे. मेधो वारिदमुस्तयोः, त्रि. मेघनाद. मेघनादस्तु वरुणे तनये रावणस्य च, मे. मेघनादख वरुणे रावणसत्र सुनेऽपि च, वि. मेघनादो मेघशब्द वरुणे रावणात्मजे, हे. मेघपुष्प. मेघपुष्प पिण्डाभाम्ब नादेये ना हरे हैये, मे.. मेध- पुष्पं तु पिण्डाने नादेयजलयोरपि, वि. मेघपुष्प तु नादये पिण्डा सलिलेऽपि च, हे. मेधपुप्प तु नादेये पिण्डाने सलिले विदुः नि. मे चक. मेचकस्तु मयूरसर चन्द्रके मामले पुमान् । तद युक्त याचरवत् जीवं सोयोऽञ्जनान्धकारयोः, मे. मेचको वर्हिचन्द्र सत्रान् मेचक: श्यामलेऽपि च 1 तिमिरे सणवर्य तु मेरक वाचावद भवेत्, वि. मे चकः ग्यामले सपा तिमिरे वईि चन्द्रके, हे. पहिचन्द्र च मे चकः, वि. मेध, मेधा युधौ कतौ पुमान्, मे. मेषः कतौ धियो मेधा वि. मेध; कतो मेधा व मुपो, हे. मेधायिन् मेधावी ना शुके वायां स्त्रियां मेधान्यिते विपु, मे. मेधि मेधिः सनात् सलदारुणि, यि. मेध्य. मेध विपु शहौ रकवचारोचनयोः स्त्रिया, मे. मध्य पी मेदुरे च यापयन् मेयमायम, थि. मेभाद. मेनादम पुमान् फेकिमार्शर पंगलेप प, मे. मनादः ·मेला-मोचाट। केकिमार्जारच्छगलेषु समौरितः, वि. मेनादास्तु वयम्छागमार्जारकशिख- ण्डिनः, नि. मेनादः केकिनि च्छागे मार्जार, हे. मेला. मेला समान् मेलके मसौ, मे, वि. मेला त्वञ्जने मेलकेऽपि - मेप. मेपो रायन्तरे स्तभे। भैषजाभिदि, मे. मेपो राशिविशेष सवाद, उरणे भेषजान्तरे, वि. मेपो राश्यन्तरे डङ्गो, हे मेपो राश्यन्तरो- रणौ, नि. मेहन. मेहन मूत्रशिन्नयोः, मे, वि, हे. मैथुन मैथुन सुरतेऽपि सत्रात् सङ्ग तेऽपि नपुंसकम्, मे, भैयुन सङ्गते रने, वि. मैथुन रतसद् त्योः हे. मैथुन सनतौ रते, अ. भैथुन' कथाते सङ्गिः सम्बन्धग्राम्यधर्मयोः, ह. मोक्ष. मोघम मुक्तिपाटलिमोचने, मे. मोधो म ककरचे सवाद, अपवर्ग च मोचने, वि. मोक्षो निःश्रेयसे वृक्षविशेपे मोचने मृगौ, हे. नन्दनावत: सरल: भालः पाको धवोऽजुनस्तिलकः। पद्मसान्दनमोक्षा क्ष- विशेषेपि कथान्ते, इ. मोघ. मोघा स्त्री पाटलायां सत्राद, होननिष्फलयोस्त्रिशु, मे. मोघाऽपि पाटलायां सत्रान् मोघा निष्फलदीनयोः, वि. मोघो दीने निष्फले च मोधा सवात् पाटलासरी, हे. मोच. मोचः प्रोभाञ्जने पुसि मोचा भात्मलिरम्मयोः, म. मोचः शोभाचने प्रोतो मोचा शाल्मलिरम्मयोः, वि. मोचा शाल्मलिकदल्यो र्मोचः शिणी. सोना प्रारमलिरमायोनि. मोजा प्रामलिरायला मोका त कदलो मता, मोचक. मोचक. कदलीशिग्र निर्मोचकविरागिपु, मे, वि. मोचको गोषकदलीभिप द्रुमयिरागिपु, हे. मोचाट. मोचाट रुष्णजीरे च रम्मास्थि मलयोगवे, मे, वि. मोचारः रुष्णजीरके । चन्दने कदलीगर्भ, हे. अने.

·मोण-य। मोण, मोणः शुष्कमले नकमक्षिकाऽधिकरण्डयोः, मे, वि. मोण: सपकरण्डके। बाने नक्रमक्षिकायाम्, हे. मोदक, मोदकः खाद्यभेदेऽस्त्री हर्ष के पुनरन्यवत्, मे, मोदको इप के जय; साद्यभेदे च मोदकम्, वि. मोदको हर्ष के साद्य, हे. मोरट. मोरटं तु भवेदिक्षुमूलाकोटप्रसूनयोः । सप्तरानात् परे धीरे मर्षिकायां तु मोरटा, मे, वि. मोरटम् । सप्तगवात् परे चौरे- ऽङ्कोटपुष्प क्षुम लयोः । मोरटा तु म बिकाथाम्, हे. मोरटं गो नये क्षौरे- ऽहोटपुष्पेक्षुम रायोः लि. मोह. अथ मोहोऽन्यलिगः स्यादविद्यायां च म छने, मे. मोह- मिच्छन्ति मीयामविद्यायां च सूरयः, वि. मोहौ मविपर्ययो, हे. अथ मर्छने । अविद्यायां च मोहः स्थात्, त्रि. मोहः समान् मौढप्रम- योः मौलि. मौलिः किरीटे धम्मिल्ले चूड़ायामनपुंसकम् । नाऽशो- कद्रौ स्त्रियां भूमो, मे, मौलिः किरीटे धम्मिल्ले चूड़ाकसलिम धस, हे. मौलिः किरौटे धम्मिले कडूलिद्रुमचडयो:, वि. चूड़ा किरीट फेशाय संयता मौलयस्त्रयः, अ. मौलि: कलिरक्षेऽपि, त्रि.. लिट. लिष्ट विष्वव्यक्तवाचि लाने, मे. लिटमव्यक्तवाचि स्यान् लिई ग्लानेऽन्यवन् मतम्, वि. अथ लिष्ट' म्लानमस्पटभापितम्, हे. मिष्ट म्याने कुवचने, त्रि. सेछ. सेच्छा पामरभेदे च पापर कपमापणे, मे. मच्छ: पाप- रते जातिभेद स्यादपभाषणे, वि म्लेच्छो जातिभेदे ह्यपभापणे, हे. य. यो ना वायौ यमने या यावाप्तिधूमिनत्यागेषु। वारणयोग- समजायानेषु पुमाख गन्तरि स्यातः, मे. यः सर्वनामानिलयोः, वि. धुधा बाला च वायुस्ख हराः पुरुपोत्तमः। यमुनो यामुनेयच, यकारो मान्तिमः मनः मा, यशो य: कथितः प्रागै यो वायुरिति भन्दितः। याने यारि यमागे कथितः शन्दवेदिभिः, ए.

·यक्ष-यम।
यज्ञ.
यथा.
यक्ष. यक्षों गुह्यकमात्रे च गुह्यकाधोखरेऽपि च, मे. यक्ष श्रौदे
च गुह्यके, वि. यक्षः श्रौदे गुह्यके च, हे.
यमराट्, यक्षराट् वाम्बकसखे मल्लानां रगचत्वर, वि. यक्षराट
पुसि धनदे मल्लानां रगचत्वर, मे
यज्ञः सत्रादात्मनि मखे नारायणहताशयोः, हे. यजः
पूजा च दानं च, अने.
यतस्. v.
इतस्.
यति. यतिः स्त्री पाठविच्छेदे निकारयतिनोः पुमान्, मे. यति-
निकारे यतिनि पाठच्छे दाम यतिः, वि. यति निकार विरतौ भिक्षौ,
है. अथ यतिः। पाठच्छेदे मुनौ पुमान, वि.
यथा तुल्यार्थमानयोः । प्रशंसायाम्, मे. यथापन्दस्तु
निर्दिष्टतुल्ययोगानुमानयोः, वि. यथा निदर्शने द्वौ बहेशे निर्देशसाम्ययोः ।
हेतूपपत्तीच, हे.
यद. यद, गर्दाहे ववष्टत्योः, में.
यदि. यदि गर्हावितकयो, मे.
यहत्. यहत् प्रश्न वितर्के च, मे.
यन्त. यन्ता मेठे च सूते ना, मे. यन्ता सूते निपादिनि, हे.
यन्ता इस्तिपके सूते, वि, अ.
यन्व. यन्नं वेदाद्यधिष्ठाने पावभेद नियन्वणे, हे.
यन्त्रण, यन्त्रणं रक्षणे स्तम्। बन्धने सत्रान् नियमने, में.
यन्त्रणं सवान् नियमने बन्धने रक्षणेऽपि च, वि. यन्वर्ण बन्धने वाले
नियम, ई.
यम. यमोऽन्यलिङ्गो यमने ना काफे शमने शनी অবাধলা-
पेक्षनित्यकर्मणि संयम, मे. यमो दण्डधर धाई संयम यमपि च ।
शरीरसाधनापेचनित्यकर्मणि चोचते, दि. यमः कालयमजयोरहिंसादिषु
पञ्चस। संयम यमने वाह, हे. यमः संयमकोनापायामध, नि.

·. - ३४२ यमक-यातयाम। यमक. यमकं यमजे शब्दालझारे मुसि संयमे, मे, यमकं यमजे शब्दालद्वारे संयमेऽपि च, वि. यमको यमजे व्रते। यमकं वागलकारी, हे. यमकं संयमे शब्दालकारे यमजे लिघु, त्रि. यमन, यमनं बन्धने चोपरतौ क्लोवं यमे पुमान्, मे, यमनं दुःखे चोपरतौ यमे, वि. यमनं यमवन्धयोः, हे. यमल. यमल युगले लौवं यमलो चोटिकाइये, मे. यमखसू. यमखसा तु दुर्गायां यमुनायामपि स्त्रियाम, मे. ययु. ययुः पुमानखमेधतुरगे च तुरङ्गमे, मे. ययुः क्रतुहये हये, वि. या यज्ञहये हये, हे. ययुरखे क्रतुहये, त्रि. यव. यवो धान्ये पृथक्कृते, हे. यवन, यवनो देशभेदे ना वेगिवेगाधिकान्वयोः। यवन्योपधिभेदे स्त्री वाचावद वेगिनि स्म,ता, मे. यवफल. भवेद, यवफलो येणौ मांसौकुटजयोरपि, मे. यवफलः म तो वेणौ मांसीकुटजयोरपि, वि. गवफलो मांसिकायां फुटजत्वचि- सारयोः, हे. यवीयस्. यवीयाननुजेऽपि स्याद पतियूनि च वाचावत्, मे. यष्टि.. यरिः पुसि स्याद, भुजदण्डके। यो रिलताभार्यो- मधुकाशस्त्रभेदयोः, में. यष्टि र्भार्गयां मधुयध्या ध्वजदण्डेऽस्त्रहारयोः, हे. यष्टि हारलताशस्त्रभेदयो यजदण्डफे। भार्गवाञ्च मधुयध्याच, वि. याजक. यानकस्तु गजे राजो याजिकेऽपि, मे. याजको यानिनि स्यातो यालको राजकुञ्जरे वि याजको राजकुञ्जरे। याति च, हे. यानिक. प्रथ याजिकः। याजके च कुशे च, मे. याज्ञिको याजके कुभे, वि. यानिको याजफे दर्भ, त्रि. यातयाम. यातयामोऽन्यवब्जी परिभुतोमितेषु च, मे. मस्तु लोप समात् परिभुतोष्मितेषु च, वि. यातयामो मुक्तसमुग्मिते जीर्ण च, 2. जीर्णश्च परिमुक्तच यातयाममिद इयम्, अ. यातया- ·यावा. यात्रा-युक्त। यात्रा तु यापनेऽपि स्याद, गमनोत्मवयोः स्त्रियाम्, मे. यात्रा तु यापनोपाये गतौ देवार्चनोत्सवे, वि, यात्रोत्सवे गतौ रत्तो, हे. यात्रा स्यादनुवृत्तौ च, इ. याला स्याद यापने गती, प्र. गमनोत्सवयो- यात्रा, नि. यादव. यादयः पुसि केशवे, मे. यादसाम्पनि, यादसाम्पतिरम्भोधौ पश्चिमाशापतावपि, मे. याद- साम्पतिरम्भोधी मतीची दिक्पनावपि, वि. यादसाम्पतिः पाग्य व्धयोः, हे. पाश्यपी यादसाम्पती, त्रि. यान. यान स्याद वाहने गतौ, के. यान गती वाहनेऽपि, वि. यान युग्ये गती, हे. स्यात्तु वाहने। गतौ च यानम्, त्रि. यापन. यापनं वर्तने कालक्षेमे निरसनेऽपि च, में, वि. यापनं कालविक्षेमे निरासे वर्तनेऽपि च, हे. यामनं स्थान निरसने कालक्षेपे च वर्सने, त्रि. याप्य याप्यस्तु यापनीय स्यान् निन्दितेऽप्यभिधेयवत्, मे, यामस्तु पुसि प्रहरे संयमऽपि प्रकीर्तितः, मे, यामस्तु महरे बसे, वि. यामौ प्रहरसंयमी, हे. यामि, यामि; कुलस्त्रीखो, म . यामिः खटकुलस्त्रियोः, अने. .जामि. याम्य. याम्याऽप्राचा भरणयाच पुस्थगसत्रे च चन्दने, मे. ऽवाचा भरपपाश्च याम्योऽगम च चन्दने,वि. यास्याऽप्राचा भरण्याच,हे. याव. यावोऽलने पाक दे, हे. यावत्. यावत् कामऽवधारणे। प्रशंसायां परिच्छे दे मानाधि- फारसम्म में। पक्षान्तर च, मे. यावन नावत् परिच्छेदे कामाना- पधारणे, वि. यावत् भावदिवापधौ। कामर्सऽयधार माने, हे. यावत् मापञ्च साकल्योऽवधी मानेऽवधारणे, प्रा. याम. याग्या- युक्त 1. युरा ·३४४ युक्ति-योग। युक्ति. युक्तिः स्त्री न्याययोगयोः, मे. युक्तिया ये योजने च, हे. न्याययोजनयो युक्तिः, त्रि. युग. युगो रथहलाद्य न इयोस्तु कृतादिषु। युग्मे हस्त चतुष्के- ऽपि विनामौपधेऽपि च, मे. युग हस्तचतुष्क स्थाद रथाद्यङ्ग कृतादिके। हिनामौषधे युग्म, हे. युग हस्तचतुष्कऽपि रथसौराङ्गयो युगः। युग सतादौ युगले विनामौषधेऽपि च, वि. यानाद्यन युगः मुसि युग युग्म कृतादिषु, अ. युञान. युञ्जानः सारथौ विप्र, में, वि. युन. युती युक्तोऽपृथग्भूने क्लीवं हसचतुष्टये, मे. युतोऽन्विते पृथक हे. युतं हस्तचतुष्क सबाद युत युक्त युत टपक, वि. युतक. युतक संशये युगे। नारीवस्त्राशले युक्ते चलनानेऽपि यौतुके, मे. युतकं संभये युगे। यौतुके चलनाग्रे च स्त्रोवस्त्राश्चलयुक्तयोः, वि. युतक तु यौतुके युग्मयुक्तयो' । संशये चलनाग्रे स्त्रीवस्त्रभेदे पटा- चले, हे. युतक वस्त्रभेदे च यौतुके संशयेऽपि च, त्रि. युन युनो धनुपि संयुगे, मे. युनः सग्रामधनुयोः, वि. युवन्. युवा समात् तरुणे येठे निसर्गवलशालिनि, मे, वि. यूथ. यूथ तिर्यचक्स मूहे स्त्री पुष्पभेदे च योपिति, मे. यूथी पुय्य- प्रभेदे सत्रान् मागयां च कुरुण्टके। यूथं तिर्यप्रक्समूहे स्थाद, इन्दमात्र च भाषितम्, वि. यूथ तिर्थवग्गणे गणे। यूथौ तु मागधौ पुष्पविशेषयोः कुरु- एटके, हे. यूथिका यथिका म्लानके पुष्पविशेपेऽपि च योपिति, मे यूथिका म्नानके मुष्पविशेषेऽपि च यूथिका, वि. योग योगोऽपूर्वार्यसम्प्राप्तो सद्भविध्यानयुक्तिषु । वपुःस्यया प्रयोगे च विष्कामादिषु भेषजे । विश्वघातफे द्रव्योपायसन्नहनेष्वपि । कार्मणेऽपि च, मे योगो विमम्भधातिनि । मलबलामे सड़यां का ध्यान- युक्किए । पपु.म्ययप्रयोगे च सन्चाहे भेषज धने। विष्कम्मादुरपाये घ, हे.

·योग्य-र। -- उपा- ३४५ योगोऽपूर्वार्थसम्प्राप्तौ सङ्गतिथानयुक्ति। वपुःस्य यमयोगे च विफम्मादिषु भेजे। विश्वधातिनि द्रव्योपायसन्बहनेष्वपि । कार्मोऽपि च योग: स्यात्, वि. योगः सन्नहनोपायथ्यानसङ्गनियुक्ति, अं. योगशारे पूर्वलाभे सूत्वे विश्रब्धघातिनि । उपाये सङ्गतो- थानौपधसन्नायुक्ति, नि, योगो युकि- विशेषः सत्रात् संयोगो योग उचाते। योगशागामिको लाभः समाधि र्योग इष्यते, अने. योग्य. योग्यः प्रवीणयोगा)पादिशक्तेषु चान्यवत्। योग्यम धना- ख्यभैषजा योग्याऽभ्यासार्कयोपितोः, वि. योग्यो योगाहशतयोः । यिनि प्रवीणेच योग्यच्छमायौपधौ। योग्याऽर्कयोपित्यभवामे, हे. योग्य: प्रवीण्योगाऊपायिशक्त'घु वाचत्रवत् । क्लोवद्यौपधौ पुष्य ना स्वाभ्यासा- कयोपितोः, मे. योजन. योजन परमात्मनि। चतुःकोश्याच योगे, मे. योजनश्च चतुकोण्या योगे च परमात्मनि, वि. योजनन्तु चतुःकोश्या सत्राद, योगे परमात्मनि, हे. पतुःकोश्याच योगे च योजनम्, त्रि. योजनगन्धा. योजनगन्धा कस यी मौतायां व्यासमातरि, मे, वि. योगनगन्धा य्यासमातरि। कम्त रोमौतयोचापि, हे. सीता योजन- गन्धा स्यात् का री व्याससूरपि, ति. योनि. योनिः स्त्रीपुसयोर स्यादाकरे स्मरमन्दिरे, मे योनि: स्थादाकरे भगे, वि. योनिः कारणे भगतोययोः, हे. योनिरुत्पत्तिस्थाने भगेऽपि च, वि. यौवनलक्षण यौवननघणमपाण्यात लावण्यकुचयोर,मे. योयनलमा यसोरहे च लवग्पिग्नि चहे. यौवनलक्षणाभिण्या लावणेन च पयोधर, वि. रः स्मृतः पावके तीक्ष्ण, मे. रः पावके तीये प, पि. रस्तोरण दहने, हे. कोधिनी च भुज शो जालो घिरपायको। रोधि- मान् दधिषांभर रुचिरो रेफ रेरितः, मा. रव रामेनिले पनी भूमा- वपि धनेऽपि । इन्द्रिये धनराधे च, ए. . १ ४४ ·३४६ रत-रङ्गमा रक्त. रक्तोऽसुरक्त नौल्यादिरञ्जिते लोहिते त्रिषु। लौवन्तु कुङ्गमे नाने प्राचौनामलफेऽसृजि, मे. रक: स्यात् कुख,मे जाने प्राचीनामलके- ऽसणि। अनुरागिणि नौल्यादिरचिते लोहितेऽन्यवत्, वि. रक्त नौल्या- दिरागि च, अ. रक्त नौल्यादिरञ्जिते। कुछ,मेऽसृजानुरते प्राचीनाम- लफेऽरुपे, हे. रक्तक. रक्तको म्लानवन्धकरतावर वस्त्रानुरागिपु, मे, वि. रकप. रजपा स्याजली कायां डाकिन्यां ना तु राक्षसे, मे. रकपो रक्षसि प्रोक्लो जलौकायां तु रक्षपा, वि. रक्तपः सत्राद् यातुधाने रकपात जलौकसि, हे. रक्तपाद. रमपादो मतगजे। सरन्दने च, हे. रकारेण. रक्तरेणुः पलामकलिकोद गमे। सिन्दूरे, हे. रक्तरेणस्तु सिन्दूरे पलाशकोरके पुमान्, मे. रक्तरेणुस्तु मिन्टूरे पलाशकलिकोद गमे,वि. रताचः कामरे करे पारावतचकोरयोः, मे, वि. रक्ताक्षो ग्लोचने। चकोरे महिप करे पारावते, हे. रक्तात. रतानस्तु महोसते। कम्पिले स्त्री तु जीवन्तयां क्ली विद्रुमधारयोः, मे. रक्ताङ्ग विद्रुम भौमे विद्यात् कम्पिवधीरयोः। रक्तागो चापि जीवन्तत्राम, वि. रक्ताङ्गो भौमे रक्ताङ्ग कम्पिले विद्रुमेऽपि च । रताना जीवन्तिकायाम, है. रतानो महलेऽपि च, वि. रक्षा जतरक्षणयो, मे. रक्षा रक्षणलाघयोः, वि. रक्षा रक्षष्यभरानो', हे. रक्षा रक्षः रुपणमक्षयोः, मे, हे. रक्षतु सपणे मासे, वि. रज. रमोना रागे मृत्य रणचितौ। प्रस्त्री पुणि, मे. स्थान् मृत्ययद वोः। रागे रङ्गं तु वपुणि, हे. रजो रणे सले रागे मृत्ये रजवपुप्पयपि, वि. मृत्ये रणे सुले रागे रङ्गः लो ये वपुष्षत्रपि, त्रि. रजमाट. रजमाता तु कुटिन्यो दरोगान्तर स्त्रियाम्, मे. माता जावुयोः, हे. रहमासा तु कुट्टन्यां रमता भूमिहामये, वि. रताक्ष. रक्षा. .

·रज-रण्डा। रन, रजो रणौ परागे स्थाद आवर्त च गुणान्तर, मे. v. रजस्.- रजक. रजको धावफे शुक, वि. रजको धावकशुकौ, हे. रजत. रजत त्रिषु शुलो स्यात् स्लोवं हारे च दुर्वर्ण, मे. रजत विशदे दन्तिदन्तयोस्तारहारयोः, वि. रजत दन्तिदन्तयोः । धवले शोणिते' हारे दुर्वर्ण ऋदशैलयोः, हे. रगत' हेम्नि रूप सिते, अ. रजस . हारेऽपि, ह. रजनी. रजनी नीलिनीराविहरिद्राजतुकासु च, मे. रजनी नीलिकालाक्षाहरिद्रायामिनीषु च, पि. रजनी निशि। सामानौली- हरिद्रास, हे. निशा हरिद्रा रजनी, वि. हरिद्रा रजनी प्रोता रजनो च विमावरी, अने. रजस्. रजः शीवं गुणान्तरे। प्रात वे च परागे च रेणुमात्य च दृश्यते, मे. रजः स्यादातवे गुणे। रजः परागे रेणौ तु रणवत् परि- कौर्तितम्, वि. रजो रेणुपरागयोः। स्त्रीमुष्प गुणभेदे 'घ, है. रजो गुणे च लीपुष्प, प्र. रजस्खल. रजस्खला मुप्मवत्या स्त्रियां सवात् सौरमें पुमान्, रजस्वला पुष्मवत्यां सौरभेऽपि रजस्खलः, कि. रण. रज्ज, वैष्णो गुणे योषित, मे. रा, वणो गुणे स्मता, वि. रञ्जन. रखनो रागरजने रघुन रक्तचन्दने । शुण्डारोपनिका- नौलीमनिष्ठास च रजनी, मे. रजनो रागरजने रञ्जनं रतचन्दने । राधा- रोचनिकानोलीमजिठासु च रखनी, वि. रञ्जनं रक्षके रतचन्दनेऽप्यथ रजनी। मजिठारोपनानोलीगुनास, हे. रण; कोणे कणे पुसि समरे पुनपुंसकम्, मे. रण: कोणे कणे सुधि,हे. भाजौ रखे रण, भ. रण: कएनयुद्दयोः त्रिरण: कोणकणाजिषु, वि. रएडा. रण्डा मूपिकपाश्च विधवायाच योपिति, मे. रण्डा मूपिकपर्णवाञ्च रण्डा विधवयोपिति, वि. रण्डा त्याखुपर्णो मतमिया, हे. रटा स्थाद, विधवीषयोः, वि.

·. ३४८ रतरदा रत. रत' सुरतगुहायोः, मे, वि. रतनारौच. रतनारोचो नारीणां सौकारे च शुनि स्मरे, मे. रतनारीच इतेत्रप कथिगो रतिवनभे। कुकरे रतनारीच; सौत्कारे' वरयोपिताम्, वि. रतनारीचो , मन्मथे शुनि स्त्रीणां च शौकतो, हे. कुछ रे रतनारीच: भोकारे वरयोपिताम्, त्रि. रतर्धिक. रतर्धिकं स्याद् दिवसे सुसनानेऽधमङ्गले, मे, वि. रतर्धिक त दिवसे सुखस्लानेऽष्टमङ्गले, हे. रति. रतिः स्त्री स्मरदारेषु रागे सुरतराजयोः मे. रतिः पर- प्रियायाश्च रागेच रमणे रतिः, वि. रतिः सारस्त्रियां रागे रते, हे. रव. र वम नि नद्या स्त्री, मे. रखः सरिति वम नि, वि. रत्नं स्वजातिऽपि मण्णावपि नपुंसकम्, मे. रत्न श्रे मणावपि, वि. रत्न स्वजातिले स्यान् मणौ, हे. रत्न' खजाति - ऽपि, अ. रच. रथः पुमानवय स्पन्दने बेतपि च, मे. रथ: स्यात् स्यन्दने काये चरणे येतसेऽपि च, वि. रथस्तु स्यन्दने पादे भरौरे वेलसद्रुमे, हे. रथः पौरुपदेहयोः, त्रि. रथकार. रथकारस्तु माहियात् करणीजे च भक्षणि, मे. रथकारतु माहिच्यकरणीजे च तक्षणि, वि. रथकारतक्षणि मवान् माहियात् करणीसते, हे. रथाङ्ग रथान इयोश्चके ना चकाङ्गविहङ्गमे, मे. रथाङ्गचक- याफेऽपि रथानंचक थ्यते, वि. रथाङ्गः कोकपक्षिणि। रथाङ्ग चक्र, हे. चके रथाङ्ग कोके ना, वि. रथया रौप्रयिशिखावर्तनौषु च योपिन्।ि रयवोदरि पुलिङ्गः, मे. रथयो रयोहहे। रथया रथौधे विशिखावर्तनी चत्वरेषु च, वि. रथयो रथांसे रथवोदरि । रयत्रा त रथसहाते प्रतोल्या रथचवरे, हे. रद.1 रदो दन पिलेसने, मे, हे रदोऽपि लेखने दन्ते, वि. रथाः ·रन्तिदेव-रस । रन्तिदेव. रन्तिदेवस्तु नृपते मैदे च गरुडध्वज, से. रन्धः रन्धत दूपणे छिद्र, मे, v. छिद्र, विवर. रमस. रभसो हर्षवेगयोः, मे, त्रि. रभसो वेगहर्षयोः, वि, हे. रमा लक्ष्मयां रमः कान्ते रमाशोकद्रुमे सारे, मे. रमः कान्त रमा लक्ष्मयां रताशोकद्रुमे मी, वि. रमः कान्ते रक्ताशोके मन्मथे च रमा स्त्रियाम्, हे. रमप. रमणं पटोलम ले नायीं स्त्री ना धवे स्मरे, मे. रमण सत्रात् पटोलसत्र मूलेऽपि रमणः प्रिये, वि. रमणं पुनः। पटोलमले जघने रमणो रासभे प्रिये, हे. रमति. रमति यके नाफे पुंसि सत्रात्, म. रमनि र्नायके खर्ग, वि. रम्भा कदल्यामरसो ना येणौ वारान्तरे, में. रम्भा कदल्य- सरसो रम्मो वैणवदण्डके, वि. रम्मो वैणवदण्डके । रम्मा विदप्रभामिन्यां कदल्यां च, हे. रम्भा कदल्यामरसोः, त्रि. रम्मा देवाङ्गना मोक्ता रम्मा तु कदलो मता, अने. रम्य. रम्या रात्री घम्पके ना मनोज त्यभिधेयवत्। नपुंसक पटोलसत्र मले सूरिमिरिष्यने, मे. रम्यं मनोरम रम्या रात्री रम्य पम्पके, यि. रम्यचम्पक हृद्ययोः । रम्या रात्रौ, हे. रहंका रखमः कम्बले स्मृतः । तथैव कम्पलम,गे, हे. रवण: पदने खरे, मे. रवप रासभे ध्वनी, वि. रवि. रविः पर्वतसूर्ययोः, इ. रश्मि. रश्मिः मुमान् दोधितो ध पधग्रहयोरपि, मे. रश्मि- रंभी प्रग्रहे च, वि. रश्मि ईणिप्रग्रहयो, हे. किरणप्रग्रही रसी, प्र. रस. रसो गन्धरसे जले । कारादौ विप पोर्य तिवादी द्रव- रागयोः। देहधातुप्रभेदे च पारदस्सादयोः पुमान् । स्त्रियां त रसनापाठा- प्रप्टकोका भूमिपु. मे. रसो गन्धरणे सादे मितादौ विपरागयोः। शृr. रवण. .

·रमन-रसित। रादौ द्रवे बोयें देहधातौ च पारद। रसा तु मल्लकोपाठाजिलाधरणि- कन,पु, वि. रस; स्वादे जले वीर्य शृङ्गारादौ विपद्रवे। वोले रोगे देह- धातौ विकादौ पारदेऽपि च । रसा तु रसनापाठासलकीधिनिकन,पु, हे. गृङ्गारादौ विषे चौथै गुणे रागे द्रवे रसः, अ. जिहा भूः शल्लको रसा। जले शरीरधातौ च पारदस्खादयो रसः, नि. रसो जल रसो हो रसः पृङ्गारपूर्वकः । रसः सालद्रुनियासः पारदोऽपि रसो विपम्, अने. शृङ्गारा- दिषु नवसु च लवणादिषु पट सु पारदे रागे । नियासबौर्यगुणधातुषु च विषयतादौ रसः मोक्तः, इ. रसन. रसन खदने ध्वनौ। जिहायां तु न मुसि सबाद रासायां रसना स्त्रियाम्, मे. रसन स्वादने ध्वाने रसना काश्चिजिह्वयोः, वि. रसन' ध्वनिते वादे रसज्ञारास्नयोरपि, हे. रसनं तु ध्वनौ स्वाद रसज्ञारानयोः स्त्रियाम्, वि. रसायन विषेऽपि सत्रात् जराव्याधिजिदौपधे । मुलिङ्गः पचिराने च विड़गाख्यौपधेऽपि च, मे. रसायन विडङ्ग सत्रात् जरा- व्याधिजिदौषधे। रसायनः पक्षिराजे विषेऽपि च रसायनम्, वि. रसायनो विड़झके । पक्षोन्द्र रसायनं तु जराव्याधिभिदौ पधे, हे. रसाला रसनादू,विदारीमार्जितासु च । रसाल सिहफे वोले रसालक्षुचूतयोः, मे. रसाला मार्जितायां स्यात् जिहादूर्वा विदारिषु। रसाल सितके घोले रसालश्चेचुचूनयोः, वि. रसाल इचौ चूने च रसाल वोलसिसयोः। रसाला टूर्वा विदार्यों मूर्विकानिहयोरपि, हे. रसनायो समान मथिने दनि पापिना, हा. रसालस्विदुचतयोः, त्रि. रसिक. रसिका स्खो रसालेक्षुरसयोः सरसे विषु,मे. रसिकापि रसा- लायां काञ्चौरसनयोरपि, वि. रसिका कटिसूत्रके । रसनायो रसालायाम,हे. रसित. रसितं पुनः। एतरानितयो. कीव स्वर्णदिखचिते त्रिपु, मे. रसितं तु सुवादिखचिते स्तनिते रुते, वि. रसित स्वर्णादिलिप्त रत- सनिगयोरपि, हे. स्वर्णाभ्याऽपि रसितम्, वि. रसायन. रसाल.

·रस्न-राधव राका. - रन. रसस्तक्षकचण्डयोः, वि. रहस्. रहस्तन्वे रते गुहेत्र, मे. रहोऽपि गुहेब सुरतेच तत्वे, वि. रहो गुहेत रते तत्व,हे. रहो रते च गुहेत्र च, त्रि. रहस्य. रहस्या स्त्री नदीभेदे गोपनीयेऽभिधेयवत. मे. रहस्या निम्नगाभेदे गोपनीये तु वाचावत्, वि. रइस्य गोपनीये स्थाद, रहस्या सरिदन्तरे, हे. राका नद्यन्तरे कच्छा नवजातरजास्त्रियाम् । सम्पर्णेन्दु- तिथौ, मे. राका कच्छ, दृटरजःकन्यायां सरिदन्तरे। पूर्णन्दपूर्णिमायाश्च, है. राका तु सरिदन्तरे। कच्छ नवरज:कन्यापूर्णन्दपूर्णिमासु च, वि. राका दृटरजःकन्या कच्छ : पूर्णेन्दुपूर्णिमा, वि. राक्षस. राक्षमो यातुधाने स्यात् चण्डायो राधसी स्मता, मे. राक्षसौति च दंडाया राक्षसो रक्षसः स्त्रियाम्, वि. राक्षसी कोप्पपी दवा, हे. रागस्तु मामये लोहितादिषु । को शादावपि रागे घ गान्धा- रादौ पेऽपि च, मे. रागः स्यालोहितादिषु। गान्धारादी शादिको- नुरागे मत्सरे भूपे, हे. रागोऽनुरको मामय लगादावहितादिषु । गान्धा- रादौ पे रागः, वि. राग: के शादिके रक्त मामय लोहितादिपु, वि. रागचूर्ण. रागचूर्णः मुमान् दन्तधावने मकरध्वजे, मे. रागचूर्णः स्मरे दन्नधायने रक्तवालुके, वि. रागची तु सदिर मकरध्वजे, हे. रागस्व. रागसूत्र तुलासूवे पट्टसूवे नपुंसकम्, मे, रागसूत्रं तुलासूत्र पट्टसूत्रेऽपि दृश्यते, वि. रागसूत्र पट्टसूबे तुलासूऽपि घ कचित् है. रागिन्. गगी रक्त ऽपि कामुफे, मे. रागी रक्त च कामुके, वि. रागी कामिनि रतरि, हे. रक्तः कामी च रागिणी, वि. राघव. राघवोऽये महामोनभेदे च रघुवंशजे, मे. राघयो रघुघजजे। महामोगामेदेऽपि पलधे राधयः समासः, वि. राघवोऽधिपान्तरे। रघु- नामि, हे. राग.

·. राजच. ३५२ रानजम्ब -रादा। राजजम्ब राजजम्ब त जम्ब भिपिण्डसरियोः सिखयाम्, मे. राजजम्बस्तु जम्ब भिपिण्डप‘रयोः स्म ता, वि. राजजम्ब स्तु जम्ब भित्। पिण्डखजूरतक्षय, हे. राजन्. राजा प्रभौ च नृपतौ चलिये रजनीपतौ। यक्षेपकोऽपि पुसि स्यात्, मे. राजा प्रभौ नृपे चन्द्र य के क्षत्रियशकयोः, वि. राजा तु पार्थिवे । निशाकरे प्रभो शक यक्षचत्रिययोरपि, हे. राजा भगाङ्क क्षत्रिये नृपे, अ. यक्ष चन्द्र च राजा स्यात्, वि. राजा चन्द्रो पो राजा, अने. राजबदर. स्थाद, राजबदर रजामलके लवणेऽपि च, मे. राजराज. राजराजः कुवेरेऽपि सार्वभौमे सुधाकरे, मे, वि. राज- राजो नृपेशन्दोः कुबेरे, हे. राजरक्षः सुवर्णालिपियालयोः, मे. राजरक्षा प्रियाले समात् सुवर्णालुतरावपि, वि. राज क्षः पियालके । सुवर्णालुतरी, हे. राजहंस. राजहंसस्तु कादम्ब कलह से नृपोत्तमे, मे, हे. राजहंसो नृपये कादखकलहंसयोः, वि. राजहंसो नृपाग्रे च, वि. राजादन. राजादन क्षोरिकियां पियाले किंशुकेऽपि च, मे, वि. राजादन मियालद्रौ क्षोरिकायां विपत्रके, हे. राजाह. राजाई जोगके लोव राजयोग्य ऽभिधेयवंत, मे. राजि. राजिः स्त्री पक्तिलेखयोः, मे. राजिः सत्रात् पंक्तिलेखयोः, वि. गजी रेखायां पक्तौ च, हे. राजिका. राजिकापि च केदारे राजसपपरेखयोः, मे, वि.राजिका पंको रेखायां केदारे राजसर्पपे, हे राजीव. राजीव नलिने ना तु भेदे हरिणमीनयोः, मे. राजीवाख्या मगे मन्मेर पढ्ने राजोपजीविनि, वि राजीवो मौनसारङ्गभेदयोः। राजीव- मन्जे,हे. राजीवो मृगमौनयोः, वि राज्ञो. राज्ञी राजप्रियायां च भार्यवायां भास्करसत्र च, मे. रादा. राढ़ा स्त्री सुशोभयोः, मे. रादा सुह्मपु शोभायाम, ·रावक-राशि। ३५३ वि, हे. राढ़ा बाद दीप्तिदेशयोः, त्रि. राढ़ा देशविशेषश्च राढ़ा शोभा- ऽभिधीयते, अने. रालक. रात्रक पञ्चरावे ना वेश्यावश्माब्दवासिनि, मे, रावक पञ्चरात्र के । येन वेश्यागृहे नौतो वत्सरस्तात्र रात्रका, वि. रावकं पञ्चरावके । रावकस्तु पणबधगृहान्तवर्षवासिनि, है. राध, राधो मासान्तर राधा चित्रभेदे च धन्विनाम। गोपी- विभाखाऽमलकी विष्णु कान्ताम बिरति, मे. राधो वैमासमासि मवाद, राधा गोप्यां च विदुप्रति । विष्ण,कान्तामलक्योश्च चित्र वेधे च धन्विनाम, वि. राधो वैशाखमासे सवाद, राधा विदुरद विशाखयोः । विष्णु कान्तामलक्योच गोपौवेधविशेपयोः, हे. राधन. राधनं माधने प्राप्तौ राधना भाषणे स्त्रियाम्, मे. राधनं राधने प्राप्तौ राधनं तोपणेऽपि, वि. राधन प्राप्तितोषयोः। साधने, हे. राधर, राधरह,सु ना सोरे भोकरे च घनोपले, वि. राम- रहत ना सौर शौकरे जलदोपले, हे. राधरक, पुमान् सौरे शोकरे च धनोपले, मे. रामा योपाहिग लिन्योः सोयं वासुदायोः। राधये च वरुणे रेणुफेये इलायुधे। हरे च पशुभेदे च विषु चारो मिते- ऽसिते, मे. रामः पशुविशेषे स्यात् जामदग्ने हलायुधे। राधले पासि- सख शमगोतेच वाचरवत् । रामाऽङ्गनाहिङ्गलिन्यो राम' वासुककुष्ठयोः, वि. रामः श्याम इलायुधे । पशुभेदे सिने पारी राघये रेणुकाते । राम तुपास्तुके कुठे रामा हिनालिनिस्त्रियोः, हे. बले रामो नौलघार- मिते विपु, प्र. अथ राघवे। रामः पशौ भागधे च, वि. रागा सो जामदग्न्यच रामो रामौ सिमासिगौ। रामः पशुविधेपर रामो दश- रथात्मज., अने. शोपि शुचिरामौ, ह. रामिल. रामिलो रमणे कामे, मे, हे. रामिलो रमणे मरे, त्रि.. राषि. राशि मेंपादिपुश्त्रयोः, मे, विहे, अ. . ना ·३५४ राष्ट्र-रुका। राष्ट्र, राष्ट्र स्यादुपवर्तने। उपद्रवे क्लीवपु सोः, मे. . राष्ट्रसहिष्ट- मुत्माते तथा स्यादुपवर्तने, वि. राष्ट्रमुत्मातनौरतो, हे. अथ राष्ट्रोस विषये साइपद्रवे, अ. रास. रासः कोलाहले ध्वाने भाषाशृङ्खलफेऽपि च । फ्रीड़ामेदे : गोपानाम्, मे. रासः कोलाहले ध्वनौ। भापानलके रासः कौड़ाया- मपि गोदुहाम्, वि. रासः कौलास गोदुहाम्। भापाङ्गलके, हे भापाकालके रासःकौड़ायामपि गोडहाम्, त्रि. रामेरस. रासेरसस्तु रासे याद रससिद्धबलावपि । पठोजाग- रके गोठयां शृङ्गारपरिहासयोः, पि. रामेरसस्तु गोठमा स्थाद, रास- भ्टङ्गारयोरपि। रससिदौ रसावासे पष्ठीजागरकेऽपि च, मे. रामेरा रससिद्धवलौ हारहासयोः। पछीजागरफे रसगोठयाम, हे. रास्त्रा. राना च सवाद, भुजङ्गाक्षवाम् एलापर्णवामपि स्त्रियाम् मे. राना स्मृता भुजङ्गाधयामेलापर्णा च कथाते, वि. रालाप - साक्षरो हे. रिता. रिक्त शून्ये वने, मे. रिक्त काननशून्ययोः, वि. “रिक बनेऽपि, लि. रिट. रि चेमाशुभाभावे पुसि खड़े च फेनिले, मे. रिष्ट क्षेमेऽशुभे रिटोऽसौ, हे. रिट' क्षेमाशुभाभावरूपाणेषु प्रचक्षते, वि. रिष्ट घेमाशुभाभावेषु, प. रिष्ट पापाशुभयोः, ह. रिटि. रिष्टि खड्ग ना शुभे स्त्री, मे, रिष्टिः खङ्ग समृद्धौ च, वि रौढ़ा. अवज्ञा कथयते रौढ़ा रौढ़ा गतिरपौष्यते, अने. रोति. रीति: स्त्रियां सरन्दमचारयोः। पित्तले लोहको च, मे रोतिः प्रसार सान्दे च लोहकिटारकूटयोः, वि. रीतिस्तु पित्तले। वैद- भादौ लोहको? सौमनि स्वबणे गती, हे. प्रचारसान्दयो रीतिः, अ रीनिस्तु लोहकिट्टारकूटयोः, त्रि. रुषाश्च काञ्चने लोहे, मे, वि. या लोहे सुवर्ण प. । कक्ष.

·रक्ष-रुमा। ३५५ हे. रुका लोहसुवर्णयोः, नि. रुक्म हेम विजानीयाद, रुकम रजतम्- चाते, अने. पक्ष, रूक्ष, रक्षस्वजचिकणे, मे, अ, रूक्ष, पादपजाती समाद, रुक्षोऽप्रेम्णप्रतिषण, वि. रूक्षोऽस्निग्धपरुपयोः, हे. रुच्. रक् स्त्री भोभारतीच्छासु, मे. रुक् शोभा किरणेकाम, है. रुक् शोभाकिरणेच्छासु चेप्यते, वि. रचक. रुचको वौजपूरे च निष्क दन्तकपोतयोः । न द्वयोः सर्जि- काच्चारेऽपरभ्याभरणमाल्ययोः। सौवर्चलेऽपि माङ्गल्यद्रव्ये चापुरत्कटेऽपि च, मे. रुचकं मङ्गलद्रव्ये ग्रोवाभरणदन्तयोः। उत्कटे बोजपूरे च सौव- चलविडङ्गयोः । रोचनायां च रुचकमवाभरणमाल्ययोः, वि. रुचकख मातुलुङ्गे निष्क . सौवर्चलेऽपि च। रोचनायो विडङ्ग च मङ्गल्यद्रव्य- दन्तयोः। अहसाभरणे माल्य प्रोत्कटेऽपि प्रकीर्तितः, हे. रुचि. रुचिः स्त्री दीप्तौ शोभायामभिष्वगामिलापयोः, मे. रुधि- ईतौ। स्प हाभिष्वङ्गशोभासु, हे. रुचि र्मयूखे शोभायामभिष्वगाभि- लापयो: वि. अभिष्वद्गस्प हायाश्च गभस्तौ च रुचिः स्तियाम्, अ. दौति- शेच्छा तथा रधिः, अने. रुजा गंगे च भड़े, मे. रजा त्वामयभङ्गयो हे. रजा स्थाद रोगभयोः त्रि. रुण्डिका. रुण्डिका हारपिण्डनां च दूनिकायां रणक्षितौ, मे, वि. रुदथ. रुदयः शुनि कुछ,टे, वि. रुदथः कुछ दशुनोः हे. रुद्र. रुद्रो मझे, ह. रुधिर. रुधिरोऽङ्गारके सि लौवं तु कुङ्कमाऽस्जोः, मे. रुधि- रोनारके प्रोक्तो रुधिर कुश माऽसृजोः, वि. रुधिर'घुस रके रुधिरो धरणीसुते, हे. रुधिरं कुच मेऽपि च, वि, हा. कुडम' रुधिरचय रुधिर क्षतजस्मतम्, अने, रुमा. रुमा सुग्रीवदारेषु विशिष्टलवणाकरे, मे. रुमा सुग्रीव- राजा. .

·रुरु-रेणुका। दारेषु विशिष्ट लवणाकरे, वि. रुमा स्थालवणाकरे। सुग्रोवपानवाम्, हे. रुरु. कर्ना गदैत्ययोः, मे. रुरु मंगे दैत्यभेदे, वि. एक दैतेत्र सगे, हे. दैत्यभेदे टगे रुरुः, त्रि. रुक्ष. V. रुक्ष. रूढ़. रूढ़ जाते प्रसिद्धेच, मे. रूप. रूप सभा सौन्दर्य नाणके पशुशब्दयोः । ग्रन्यारत्तो नाट- कादौ आकारखोकयोरपि, वि, मे. साद रूप लोकशब्दयोः । पशावाकारे सौन्दर्य नाणके नाटकादिके । ग्रन्यारत्तौ स्वभावे च, हे. ग्रन्यारत्तो पौ मन्दे खभावे नाटकादिषु । रूपमाकारसौन्दर्यनायकेष्वपि दृश्यते, वि. रूप मूर्त च विद्रुमे, अने. रूपं स्टगेऽपि विजे यम्, इ. रूपक. रूपकं नाटके धूर्त काववालकरणेऽपि च, मे. रूपक नाटके धूर्त कावनालकरणे विदुः, वि. रूपक नाटफे मोक्तं काव्यालङ्कार- ७ धूर्तयोः, हे. सकम् रूय. रूप्यः स्यात् सुन्दरे त्रिषु। आइतवर्णरजते रजते च नपु- मे. रूप्यं स्यादाइते स्वर्णरजते रजतेऽपि च । रूप्य प्रशस्तरूपे तु घाचावत् समुदीरितम्, वि. रूप्यमाहरहेमादौ रजत रूपवत्यपि, हे. सप्प प्रशारूपेऽपि, अ. रूप्यं त्रिषु सुरूपके। पाहतस्वर्णरजत रजत च नपुंसकम्, वि. रेक रकः भवानीचविरेचने, मे. रेक: पाहाविर कयोः । हीन- ऽपि, हे. रेको विर के शदायां रे का स्थादधमेऽपि च, वि. रेखा. रेसा स्यादल्पके छान्यामोगोश्वस्योरपि, हे, वि. रेचनी. रेचनी विरतादन्तयोः, मे. रेचनी विस्तादन्तीगुन्द्रा- रोचनिकासु च, वि. रेधनी गुन्द्रा दन्ती रोचनिका विस्, हे. रेषु. रेण स्त्रीमुसयो धूलो लिङ्गः पर्पटे पुनः, मे. रेणुः पपटके धूलगामप, यि. रेण धुलवा पर्पटफे, हे. रेणुका. रेणकापि हरेणी र वामदग्नप्रसत्र मानरि, मे.. रेणुका ·. रतस्-रोक। ३५७ तु हरेणां समात् जमदग्नश्च योपिति, हे. रेणुकापि हर णौ समात् जम- दग्निस्त्रियामपि, वि. रेतस्. रेतः शुक पारदे च, मे. रेव. रत्र' रेतसि पीयूषं पटवासेऽपि सूतके, वि, मे. रत्र पौयूपपटवासयोः। रेत:सूतकयो:, हे. रेप. रेप: स्यान् निन्दिने कर, मे, वि. रेप: करे विगईिते, हे. रे पस्. रेपाः स्वादधमे करे कृपणेऽपाभिधेयवत्, मे. रेपाः समादधमे कर रुपणेऽपि च कथयते, वि. रेफ. रेफो रवर्ण मुसि सत्रात् कुमिते पुनरन्यवत्, मे. रफो रवणे संप्रोक्तः कुमिते वाचावत् पुनः, वि. र फोऽवद्यरवर्णयोः, हे. वर्ण पुसि रेफः समात् कुत्सिते वाचालिङ्गकः, आ. त्रिषु सत्रात् कुत्सिते रेमो रवर्ण तु पुमानयम, त्रि.- रेरिहाणः रेरिहाणस्तु मुसि सत्रान् महादेवेऽम्बरऽपि च, मे. रेरिहाणो हरऽम्बर, वि. रेरिहाणोऽम्बर रुद्र, हे. रेवनी.. रेवती इलियत्वा समात् ताराभिन्माटभेदयोः, मे. रेवती इलिपत्नयां सत्रात् ताराभेदेऽपि माटषु, वि. रेवती बलमार्यवायर्या नक्षत्रभिदि माटषु, हे. रेवती हलिपनयां भे स्मरपत्नयां ध रेवती, वि. रेवा. रेवा स्थान् नौल्यो रत्यां नदौभिदि, मे. रेवा तरङ्गिणीभेदे रेवा नौल्या स्मरलियाम, वि. रेवा मन्मथयोपिनि। नौल्या मेकल- कन्यायाम, हे. है. राः पुसि वर्ष वित्तयोः, मे. राः म्मतः स्वर्णवित्तयोः, वि. रास्तु सुवर्ण जलदे धने, हे. स्वऽपि राः, अ. रैवत. रेवतस्तु सुवर्णालौ शैलभेदे च शङ्करे, मे. रेवतस्तु सुवर्णालो शैलभेदेऽपि भूलिनि, वि. रैवतः स्यादुजयन्ते सुवर्षालौ पिनाकिनि, हे. शैलभेदे सुवर्णाली शहरेऽपि ध रेवतः त्रि. रोक, रोकस्तु ऋयभिद दीप्तयो रोकं नावि चले विले, मे. रोकं कय- ·३५८ रोग-गेपण। पभेदे नावि विले चरे। रोकोऽपो, हे. रोको दीप्तौ विले रोक नौकाक्रय- पभेदयोः, वि. विले रोक रुचौ पुमान्, लि. रोग. रोगः कुठौपधे व्याधौ, मे. रोग: कुष्ठौषधे गदे, वि. रोचन. रोचनौ कर्कशे स्त्रियाम् । रोचना रताकलारे गोपित्त- वरयोपितो। रोचनः कूटशाल्मल्यां मुसि स्थाद, रोचके लिघु, मेो रोचनो रतकबारे रोचनः कूटशाल्मलौं। मङ्गल्येऽपि च गोपित्त रोचना रचिर- स्त्रियाम्, वि. रोचनः कूटशाल्मलौ। रोचना रक्तकबारे गोपित्त वर- योपिति, हे. गोपित्त रोचना कूटगाल्मलौ रोचनः पुमान्, त्रि. रोड़. रोड़ःचोदे भवेत् पुसि टप्ते तु वाचालिङ्गक मे. रोदन. रोदन' मन्दने सऽपि दुरालभौषधौ स्त्रियाम्, मे. रोदन क्रन्दनेऽणि, पि. रोदन त्वणि क्रन्द, हे. रोदर, रोदसौ. रोदय रोदसौति च । दिवि भूमौ घ्यक् च स्यात्, महोतवापरतयोस्तथा, में. रोदश्च रोदसी चापि दिवि भूमौ पृथक् पृथक् । समयोगेऽप्यनयो रोदः स्यादपि रोदसी, वि. रोद व तु रोदसी । दिवि भुवनभयोचापि, हे. भूद्यावौ रोदस्यौ रोदसो च ते, प्र. .रोध, रोभो ना गाल लोवमपराधे च किलिषे, मे. रोशः साव- रके रोभमपराधेपि किलिपे, वि. रोप्रो लोभे रोधमघागमोः, हे. घभित्पापयो रोधः, त्रि. रोप. रोपो रोपणवाणयोः, मे, वि. रोपौ रोपणेपू रोप रन्ध, हे. भररोयल्यो रोपा, वि. रोमन्य. रोमन्यः स्यात् पशूगारो रोमन्थः कीटवर्तनम्, अने. रोमहर्षप. रोमहर्षण रोमाञ्चे ना सूते च विभौतके,मे. रोमहर्षण- मितेरसद रोमानेऽपि विभीतफे,वि. रोमहर्षप्पास्या तुरोमोहमे विभीनके,हे. रोपण. रोपणः पारदे हेमघर्षणोपरयोः पुमान् । क्रोधने यापलियः स्थात्, मे. गेषणः पारदे हेमकपणोपरयोसथा। रोपणेऽपि, वि. रोपयो- ऽमपर्ष हेमघर्षे पारद ऊपरे,हे.

·- रोहक-रोका ३५८ रोहक. रोहकः मतभेदे ना रोदरि विषु विश्वतः, मे. रोहिणी, रोहिणी कण्ठरुभिदि। भभित्कटुभरासोमवल्क पु लोहि- नागवोः, मे. रोहिणी कटुरोहिणणा रोहिणी लोहितागवो । कण्ठरोगा- न्तरे मेच सोमवल्क च रोहिणी, वि. रोहिणी सोमवल्क में कण्ठरोगा- न्तरे गवि। लोहिताकटुरोहिणयोः, हे.' अथ रोहिणी। नक्षत्र रोहित तायांच, त्रि. रोहित्. रोहिन रुग्यां लताभेदे स्त्रो नाक, मे. रोहित् सूर्य- लतामिदोः, वि. रोहित. रोहित कुसमे रक्त ऋजशफशरासने । सि स्थान् मौन- सगयो भैदै रोहितकद्रुमे, मे. रोहित रुधिरे घोर ऋजुशकशरासने । रोहिनो मौनष्टगयो भेद रोहितकद्रुमे, वि, रोहितो लोहिते मौने मगे रोहितकद्रुमे। रोहित नुशकास्त्र धौरे, हे. रोहितमजुशकास्त्र रके ना मृगमौनयोः, लि. रोहित शक्रकोदण्डो रोहितो मत्सत्रमुगवः । रोहितो लोहितो वर्षो मगराजस्तु रोहितः, अने. रोहिताय. रोहिनावचित्रभानौ हरिश्चन्द्रनृपात्मजे, मे, रोहिताखो बगानौ हरिचन्द्रपामने, वि. रोहिताश्वो हुताभने । हरिश्चन्द्रनृपसते, हे. रोहिन्. रोहोरोहितोऽश्वत्यवटपादपयोः पुमान्, मे. रोही रोहित नकेऽस्वस्थवटपादपयोरपि, वि. रोडौ रोहिन फेऽश्वत्ये घटे, हे. (रो) रौहिय. रौहिष कत्तृणे लीव पुसि स्थाद, हरिणान्तरे, मे. रोहिप कत्तुणे जय रोहिपो हरिणान्तरे, वि. रौहियः। मृगकण- मत्व,हे. रौद्र. रौद्रो धर्म रसे पण्ड्या स्त्री तीये भीपणे विपु, मे. रौद्रो माप्यरसान्तरे। रौद्रोऽतिभीपणे नौवे रौद्री स्कन्दसर मातरि, वि. रौद्रो भीम रसे तीने रौद्री गौर्याम, हे. रौरव. रौरवो नरके घोरे, मे, पि. रौरवो भीषणे नरकान्तरे, हे. रौरवो घोरनरको, त्रि.

·लक्षप. रोहिणेय-लक्ष्मीपति। रौहिष्णेय. रोहिण योऽन्यवद् वत्से ना बुधे च हलायुधे, मे. रौहि- णे यो भवेद, वत्से रेवतीरमणे बुधे, वि. रौहिण यो वन्से बुधे बले, हे. वय बुधे बले रौहिण यः, त्रि. रोहिप. v. रोहिप. ल: शक ला तु दाने सवाद, ग्रहणेऽपि निगद्यते, मे. क्रिया ककुद गतो मांसं पिनाको भू बलानुजः। लम्पटः शक्रसंज्ञच वाद्यो रान्तो लकारकः, मा. लो दीप्तौ द्यां लश्च भूमौ भये चालादनेऽपि च । लो वाते लवणे च स्यात् लो दाने च प्रकीर्तितः, ए. लक्षा न पुसि सत्रायां क्लीव व्याजशरथ्ययोः, मे. लक्ष शरय्ये सङ्कवायां लक्षं छट्स ने कयाते, वि. लक्षं व्याजभरव्ययोः । यामपि, हे. सलगायां तु न ना लक्षं क्लीवं व्याज गरव्ययोः, त्रि. लक्षण नाग्नि चिढ़े च सारसया लक्षणा कचित्, मे. लक्षण नाम्नि चिने च सौमित्रौ चापि लक्षणः, वि. लक्षणा सारसौ, लि. लक्षण नामचिनयोः। लक्ष्मण च लक्षास्तु सौमित्रौ लक्ष्मण्यो यथा, लक्ष्मण. लक्ष्मणा त्योषधौभेदे सारसबामपि योपिति। भ्रासरि पुसि सत्रात् सथोके चाभिधेयवत्, मे. लक्ष्मण लाष्छने नान्नि रामचारि लक्ष्मण। लक्षापौपधिसारसत्रोः सत्रौके चाभिधेयवत्, वि. लक्ष्मणः श्रीयुते लक्षाणौषधी सारसस्त्रियाम्, हे. दाशरथिः श्रीमांच लक्ष्मणः, त्रिसारसो लक्ष्मणः मोक्तो लक्ष्मणो राघवानुजे, अने. V. लक्षण. लक्ष्मन्. लक्ष्म चिके प्रधाने च, मे, वि. लक्ष्म चितप्रधानयोः लक्ष्माख्या कन्दजामिः सत्रात् चिह्न लक्ष्म च लक्ष्मणम्, अने. सक्षमी. लक्षः सम्पत्तिशोभयोः। शौषधे च पदायां रद्धि- नामौपधेऽपि च । स्त्री फलिन्याम्, मे. लक्ष्मीः बोरिव सम्पत्तिपदामोभा- प्रिय, वि. लक्ष्मीः श्रीमोभासम्पत्प्रिया,पु, हे. सम्पत्कमलयो लक्ष्मीः लि. .विनम. लक्ष्मीपनि:, लक्ष्मीपतिः पुमान् वासुदेये गर पतावपि, मे. लक्ष्मी- है. ।

·. लक्ष्मीपुत्र-लहा। पति वासुदेव लवद्रुमपूगयोः, वि. लक्ष्मीपति जनाईने। पूगे सबग- रक्षेच, हे. लक्ष्मीपुत्र. लक्ष्मीपुतस्तु पुलिङ्गः कामदेवे तुरङ्गमे, मे. लक्ष्मीपुत्रः स्मरे हये, वि. लक्ष्मीपुत्रो हये कामे, हे. लक्ष्मीपुत्रौ स्मरहयौ, वि. लच्य. लक्ष्य सादपदेशेऽपि शरवेऽपि नपुंसकम्, मे. लक्ष्य भरवत्र समायां लक्ष्य छगनि सम्मतम्, वि. लग्न. लान राशुत्रदये लोवं सतलब्मितयोस्त्रिषु, मे लग्न राशुष- दये लग्न सक्कलज्जितयोरपि, वि. लग्नन्तु लज्जिते । राशौनामुदये सक्त', हे. राशीनामुदयो लग्न सकलजितयोस्त्रिपु. लि. लपिछ. लधिष्ठोऽत्यल्पके भेले, मे. लघिष्ठोऽत्यल्पके भेलेपि, वि. लधिष्ठो भेलकेऽपि च, हे. लधु. लघुरगुरौ च मनोजे निसार वाचत्रवत् तौवम्। शौने च शपणागुरुणि एकायामौषधौ तु स्त्री, मे. लघु मनोजनि.सारागरुषु प्रथितो लघु । कृष्णागुरुणि शौ च स्प कायां च स्म ता लघुः, वि. लघुः स्प का लधुसार वं चार्वगुरु द्रुतम्, 'हे. त्रिविष्टे ऽल्पे लघुः, अ. कायां स्त्री लघुः जीव भी रुष्यागुरुयपि, त्रि. लधौ. लघौ लाघवयुक्तायां प्रभेदे सरन्दनसत्र च, मे. लघौ अखविव- क्षायां प्रभेद सान्दनसत्र च, वि, हे. लावा. ला रक्षापुरीशाखाशाकिनीकुलटासु च, मे, वि. স্বত্ত্বা त शाखा भाकिनी कुलटा पुगे, है. नगरीशाखयो लङ्का, त्रि. लग. लगत सङ्गपिनयोः, मे. लगः सङ्ग च पिङ्ग च, वि. लडन. लवन उपवासे सवात् कमणे सवनेऽपि च, मे, वि. लग्नं भोजनत्यागे सवने कमऽपि च, हे. सन- लजः स्यात् पट्टकच्छयोः, वि, है, हा. लटः प्रमादयचनदोषयोरपुरदाहतः, वि. लहा. लट्टा करतभेदे समान फले बाटो खगान्तर मे, वि, लवा लट ·लता-ललामी लता. पच्चिकुसुम्भयोः, हे. करजभित्फले लदा वाद्यपक्षिप्रभेदयोः, नि.लड्दा शिल्यों खगान्तर, हा. लता प्रियङ्ग,शाखयोः । पृण्याजोतिष्मतीवल्लीलताकस्तूरिकास च। माधवौटूर्वयोः, मे. लता जयोतिप्मनीर्वाशाखावलोप्रियङ्ग,म् । स्पृधामाधव्योः वास्तूर्यवान, हे. लना जयोतिथ्मनीस्प वाशाखावलौप्रिय- लता कस्तूरिकायाञ्च माधवोटूर्वयोरपि, वि. कस्त रोप्टवायो- लेता, त्रि. युक्त च लभ्य समात, लम्पाक लम्बा. लस्य. लभ्य युक्त च लब्धव्य , मे, वि लभ्य लमध्ये युक्त च, हे. त्रि. लम्पाको लम्पट देणे, म, वि, हे. लम्बकर्ण. लम्बकर्णः स्म तोऽसोठपादपे छगलेऽपि च, मे, वि. लम्ब- कर्णः मुनग्छगे। अकोठे, हे छागेऽपि लम्बकण : सत्रात्, वि. लम्बा पद्मालयागौयोस्तिकातुम्बनामपि स्त्रियाम्, मे. लम्बा श्रीशिकतुवयोः, वि. लम्बोदर. लम्बोदरः स्वाहाने गणानामधिपेऽपि हि, मे. लम्बो- दरः समाधाने गणानामधिपेऽपि च, वि, दि. लम्बोदरः सयादामाने प्रमथानाक्ष नायफे, हे. लय. लयो विनाशे संलपेसाम्य तौर्यविकसत्र च, मे, वि. लय- सौर्यवयोमास्य संश्लेषणविलासयोः, हे. अथ वेषवाद्ययोः । ग्नयः, त्रि. ललज्जिध्व. ललब्जियोऽन्यवद, हिंखे कमेलकशुनोः पुमान्, में. ललब्जियो मनो हिंसे कमेलकशुनोरपि, वि. ललना कामिनीनारीभेदनिहास योपिति, मे. ललना नाडिकाभेदे निहायां यरयोपिति, वि ललना स्त्री नारी जिला, हे. योपित् विजा च ललना, वि ललामं लादने ध्वजे। गृह प्रधाने भूपायां रम्य वालधि- पुण्ठयोः। तरने प्रभारी .. ललाम' पकानाNITITITोता. ललना.

·ललामन्-लाज। । आ. भूपायां लाङ्गले प्रधानाप्रभावपुण्ड्रेषु। ध्वजलक्ष्मतरङ्ग नवसु ललाम प्रयुजयते प्रातः, ह. V. ललामन्. ललामन्. ललाम समात् प्रभाथे च लान्छनध्वजवाणिषु। शृङ्ग प्रधाने भूषायामपि वालधिपुण्डयो: म. ललाम च ललामञ्च लाग्छनध्वज- वाजिषु । श्ङ्ग प्रधाने भूपायां रम्ये बालधिपुण्ड्योः । प्रभाव च, वि. खला- भवत् ललामाश्वे चिन्न शृङ्गयताकयोः। रम्य प्रधाने भूपायां पुराने पुच्छप्रभावयोः, हे. हये पुच्छे ध्वजे पुण्ने शैले सि गुणाधिके । विषे धामनि भूपायां ललाम ति बुधैर्मतम्, अने, ललित. ललित त्रिषु। ललिते चेग्मिनेऽपि स्यात् हारभेदे तु न योः, मे. ललिन हारभेदे समादीमिते ललितेऽपि च, वि. ललित- मौभिते। ललितो हारभेद सात्, लव. लवो लेश विनाशे च छेदने रामनन्दने, मे, वि. लवः काल- मिदि छिदि। विनाश रामजे लेणे, हे. लवश्छे दनलेशयोः, त्रि. लवणं सैन्धवादौ ना सिन्धुरक्षोभिदो 'रसे। राद युक्त वाचालिङ्गः सत्रान् नदीभेदविपोः स्त्रियाम्, मे. लवणो रसरक्षोऽबिभेदेषु लवणान्विते, वि. लदणो राक्षसे बले। अधिभेदे लवणा विट, हे. लागल. लागलो तोयपिप्पल्या लौवन्तु कुमुमान्तरे। गोदारण टपराजगृहदारुविशेषयोः, मे. लागलौ जलपिप्पल्या लागल कुसुमान्तरे। सौरऽपि लागल तालगृहदारुविशेषयोः, वि. लाल तालहलयोः पुष्य- भिद गृहदारुणोः। लागलौ जलपिप्पल्याम्, हे. लागलं हलमिप्यते, अने. लाभलिन्, लाइलो नालिकेरे द्रौ रेवतीरमणे पुमान्, म. लागली बलभद्रे सवान् नारिकेले च लाङ्गलो, वि लागली बलभद्रे सवान् नारि- केले, हे. लागु(ग)ल. लान न पुच्छोफभोः, मे. लाल मेहने पुच्छे, वि. लाङ्ग लशिमपुच्छयोः, हे. अथ लाज; सवादातण्डुले। नपुंसकमुशौरेच स्त्रियां लवण. स्लाज ·लान्छन- ज-ली। . मुभूग्नि चाक्षते, में. लाना: सुत्र धान्येषु लाजः समादा तण्डुले । उशौरे लाजमुद्दिष्टम, वि. लाजः सत्रादातण्डुले । लाजास्तु अष्टधाना: सुर लाज पुनरुणीरके, हे. लाष्छन. लान्छन नामचिङ्गयोः, म. लाब्छन लक्षणे नाम्नि,वि. लान्छन लक्ष्यसंचयोः, हे. लाट. नाटो देशान्तशुके, मे. लाटी वस्त्रदेशयोः, हे. लाटो देशांशुकेऽपि च, वि. लाटोशुके च देशे च, वि. लालस. लालसौत्सुक्यटणातिर कयाजास च इयोः, मे. लालसो लालसाऽपि समाद, यात्राटणातिर कयोः। औत्सुक्ये च, वि. लालसो लोलयाजयोः, हे. लालसे प्रार्थनौत्सुक्ये, अ. लालाटिक. लालाटिकः प्रभो र्भालदर्शिन्याश्लेषणान्तरे। कार्या- क्षम, मे. लालाटिकः प्रभो र्भालदर्शिन्याले पणान्तरे। कार्याक्षमेऽपि, वि लालाटिकः स्यादा भवेत् कार्याक्षमऽपि च । मभो र्भालदार्थनि च, हे. लालॉटिकः प्रभो र्भालदर्भो कार्याक्षमश्च यः, अ. लासक. लासको लासत्रकारिणि । मयूरे लसके च, मे. लासको लसके लास्त्रकारिणपि मयूरके, वि. लासको फेकिनर्तकी, हे. नासत्र. लास तौर्यत्रिके मनम्। नृत्ये च, मे. लास तौर्यविके नाध्ये, वि. लिङ्ग लिन चिन्ऽनुमाने च माझगोकप्रकतावपि। शिवमूर्ति- विशेषेऽपि मेहनेऽपि नपुंसकम्, में. लिङ्ग महचिन्तयोः । भिवमूर्ता- वनुमाने साझोतमरुतावपि, हे लिङ्ग चिनेऽनुमानेऽपि सागोतमकता- वपि। शिवमूर्तिविशेषेऽपि मेहने च प्रचक्षते, वि. लिन चिशेफसोः, अ. प्यते सासनोदिते लिहू स्याणौ फसि लक्षणे। पुंस्वादौ, लि. लिप्त. लिप्तं विलितविपदिग्धयोः। भुक्त, मे. लिप्त भुक्तविलि- भयो। विषाक्त, लिप्त विपान मुक्त च वाचावत् स्वाद.विलेपिते,वि. ली ली: सपणे घ चपले, मे. , ·. लीला-लोचक। शोला, लीला केलिविलासयोः। शृङ्गारभावचेष्टायाम्, मे. लीला विदुः केलिविलासखेलाजारभावप्रभव क्रियासु, वि. लोला कैलि विला- संश्च नारभावजा किया, हे. लीला विलासक्रिययो', अ. लुब्ध. लुब्ध प्राकादिणि व्याधे, मे, हे. लुब्धोगयुकाद्धिणोः, वि. लता. लूता वर्णनाभपिपीलिकागदान्तर, मे. लूता तु रोगे पिपौलिकोर्णनाभयोः हे. लूता पिपलिकायां सत्रादूर्णनाभे गदान्तर, वि. लूतामर्कटक. लूतामर्कटकः पुत्रीनवमालिकयोः कपो, हे. लूता- मर्कटकः पुत्रयां नवमाल्यां सवङ्गम, वि. लूनक. लूनको भेदिते पशौ, मे. लूनकः सथात् पौ भिन्न, वि. लूनकस्तु पशौ भिन्न, हे. लेख. लेखो लेख्य सुर लेखा लिपिराजिकयो मता, मे, वि. लेखो लेख्य देवते च लेखा राणयां लिपावपि, हे. लेखो देवेऽपि पंकी, त्रि. लेखन. लेखन छेदने भूनें लिपिन्यासे, मे. लेसन छेदने भूर्ज लिपिन्यासे च लेखनम्, वि. लेखनम् । भूजे छेदे लिपिन्या, हे. छेदे भूर्जच लेखनम्, त्रि. लेखनिक. लेखनिकः कथितो लेखहारके । लेखेषु परहस्तेन सह- स्तस्य च लेखके, मे. लेखनिकस्तु नत्र यः। स्वहस्त परहस्त न लिखितेषु विलेखयेत् । लेखहारे हे. लेखनिको लेखहारे यः खहस विलेखयेत् । लेखेषु परहान तत्रापेत्रप प्रदर्शितः, वि. लेप. लेपः प्रलेपने जग्धी, मे. लेपस्तु सुधानमनालेपनेषु च, वि. नेपन लेयने । अभने च सराय छ, हे. लेपो लेपनजेमने, त्रि. लोक, लोको जनेऽपि भुवने, मे. लोकस्तु भुवने जने, वि, अ. लोको विश्व जने, हे. लोचक. लोचको मांसपिण्डे चितारकायाश्च कज्जले । ललाटाभरणे स्त्रीणां कट्लोनौलवस्त्रयोः। नियु हौ कर्णपूरे च मौर्या न लथचर्मणि, मे. लोचको मांसपिण्डे स्यादचितारेच कज्जले। ललाटाभरणे स्त्रीणां कदली.

·। लोस-लौहित्य । नौलवस्त्रयोः। निर्बुद्धौ कर्णपूरे च मौव; म सथचमणि, वि. लोचको नौलवाससि। कज्जले मांसपिण्ड ऽसितारे स्त्रीभालभूषणे । नियु हौ कर्णिका- मोचाजवास प्रश्वस्य चर्मणि, हे. नौलवस्त्रेऽक्षितारायां लोचको निर्मती त्रिपु, त्रि. लोत. लोतमणि चोरिते, वि. लोमश. लोमसो मुनिमेपयोः। लोमान्विते स्त्रियां काकजङ्घा- मांसीवचास च। म्यूशिखिमहामेदाकाशीशे शाकिनौभिदि, मे, लोमशो लोमसंयुते । मेढ़के चाथ कासौसष्टगालोजटिलासु च । लोमशा भूकशिवनाच मर्कटौकाकजन्योः । महामेदातिबलयोः शाकिनीभिदि घेष्यते, वि. लोमशो लोमयुक्तोऽवौ लोमशा भाकिनोभिदि। महामेदाकाकजागानौगटिलास च। काशौशेऽतियलाम्पूकशिम्बोमर्कटिकास च, हे. लोमशो मेढ़केऽपि स्यात्, त्रि. लोल. लोलः स्याद वाचत्रलिगकः । सटपणे चञ्चले लोला जिहा- कमलयोः स्त्रियाम्, मे. लोलयलसवपणयोः। लोला जिहाकमलयोः, वि. लोलयले सटपणे च लोला तु रसनास्त्रियो., हे. जिहाकमलयो र्लोला, लि. नोह. लोहोऽस्त्री शस्त्रके लौहे जोगफे सर्वतैजसे, मे. लोई कामा- टासे सर्वतैजसे जोङ्गोऽपि च,हे. लोहस्तु शस्त्र के लोह जोहफे सर्व- तेजसे, वि. लोहल. लोहलः शृङ्खलाधार्य भवेदव्यक्तवाचि च, वि. लोहल: गृह- लाधार्यव्यसवाचिनि च विषु, मे. लोहलोऽस्फुटवादिनि। शृद्धलाधार्य, हे. लोहित. लोहित रक्कगोशौर्ष कुद्द मे रक्तचन्दने । पुमान् नदान्तरे भौमे वर्षे च विपु सहति, मे लोहित फुद्ध,मे रक्त गोशौर्षे च कुचन्दने । लोहितः स्यान् नदे भौमे वर्षभेदे च वाचावत्, वि. लोहितो मझले नदे। वर्णभेदे लोहिनन्तु फुड मे रक्तचन्दने। गोगो रुधिरे युद्दे, हे. सौहित्य. लौहित्य लोहितत्वे स्यात् लोप पुंसि नदान्त, मे. सोहित्यः सागर बोही, वि. लोहित्योऽधी नदे बीहो, हे..

·.प. व प्रचेतसि जानीयादिवाथै च तदव्ययम् । वासान्वने च वाते च बरुणेच निगद्यते, में, वप्रचेतसि जानीयादिवाथै च तदव्ययम्, वि. वः पश्चिमदिगो सत्रादौपम्य पुनरव्ययम्, हे. बालो वामांसनिलयो मेदो वारिदवाहनौ। उत्कारी जलसंजय खनीशोऽपि वकारकः, मा. वाघे पापये चैव प्रलये साधनेऽपि ब। मानसे वरुणे चैव वकारः सान्वनेऽपि वता वंश. पुसिबभः कुले येणौ पृष्ठाक्यववर्गयोः, मे, वंशो वेणौ कुले वर्ग एष्ठस्यावयवेऽपि च, वि, वशः सङ्घन्वये वेणी छाद्यवयवेऽपि च, हे. हौ वंशो कुलमस्करौ, अ. वंशो वर्ग च पृष्ठांशे, नि. वंशो ये कुलेऽपि च; हा. ठास्थन्यपि वंशा, ह. मेरौ वृक्षविशेषे च वंशशब्दसु कामु के, आने. करिष्ठे कुले वेणी व माख्या कविभिः स्म ता, अने. वक्तव्य. वक्तव्य कुत्सिते होने वचनाई च वाधवत्, मे. वक्तव्यो वाचावद, गहन वचोऽहं हौनयोरपि, हे. गर्हवीगौ च वक्तव्यो, प. वक्त. वक्ता तु पण्डितेऽपि स्याद, वाग्मिन्यप्यन्य लिङ्गकः, मे. वाग्मिनि पण्डिते, वि. वक्त. वक्त मुखे समभेदे, मे. वक्त छन्दोऽन्तरे मुखे, वि. वक्त मात्र छन्दसि च, हे. वक.. बकः शनैश्चरे पुसि पुटभेदे नपुंसकम् । त्रिपु करे च कुटिले, मे. बझा सगात् कुटिले करे पुटभेदे शनैश्चरे, वि. धक पुटभेदे वक्रः कुटिले फूरभौमयोः, हे. वक्रः शनैश्चरे रे पुटभेदे तथाऽवृजौ, त्रि. बकनकस्तु पिशुने तथैव शुकपक्षिणि, मे. बकनकः शुके खले, वि. वकनको खलशुकौ, हे. वट्व. वक्षः पर्याणभागे ना नदीपात्रे च भगरे,मे. वसः पर्याणभागे स्थान् नदीपावे च भगरे, वि. बग. वन सौसकरगयोः। वार्ता केऽपि च कार्यासे भूम्नि नौर- इन्तरे, मे. वन सीसकरङ्गयोः । वङ्गः कार्पासवार्ताकदेशभेदेषु भापितः, वि. वकनक.

·2. वच. । वश्चक. वच-वड़वा। घनः कामे रन्ताके वजा जनपदान्तरे। वङ्गत्रमुणि सोमे च, वचः कीर वचौषधौ । शारिकायाञ्च, मे. वचा समापगन्धायां सारिकायां शुफे वचः, वि. वचः शुके वचौषधी । शारिकायाम्,हे. सारिकायाश्च वचा, त्रि. बचक- वचक्र . वचक्र,स्तु पुमान् विप्रे वावटूकेऽभिधेयवत्, मे. वाग्मिविप्रयोः, वि. वज्ज. वज्ज स्वाद, वालके धावा कीव योगान्तरे पुमान् । वज्ञा स्त्रयां गुड़,चत्राञ्च वज्जी नवन्तरे म,ता। दम्मोलौ होरकेऽप्यत्री, मे. वज्ज हौरकदम्भोलिबालकामलकेषु च । वजा गुडचिकायां स्यात्, वि. वन कुलिशहौरयोः। बालके वजा त्वमता, हे. वज्जोऽस्त्री होरके पवौ, अ. वजिन्. वज्ची त बुहे देवाधिपे पुमान्, मे. वञ्चकस्तु खले धूत गृहबनौ च जम्मु के, मे. अथ वश्चकः खलधूर्तयोः । जम्ब के गृहबनी च, वि. वञ्चको जम्ब के गेहनकुले सलधर्तयोः, हे. वञ्चको धर्मफेरवी, वि. वन,ल. वचुलमुसि तिनिशे वैतसामोकयोरपि, मे. येतमाशोकतिनिशे, वि. वञ्चलस्व शोफे निनिशद्रुम । वानौरे, हे. वट. बटौ त्रिषु गुणे पुंसि स्थान् न्यग्रोधक पर्दयोः, मे. बटो गोले गुड़े भा वटः साम्यवराटयोः। बटः कपर्दै न्यग्रोधे शुम्बवर्तिकयो बटौ, वि बटो गोले गुप्चे भक्षेत्र रक्षे साम्यवराटयोः, हे. बटी विषु गुणे मुसि सोये च ऋपर्दा, त्रि. वठर. वठरोऽवठण्ठयोः, 'हे. वठर: कुछ टे पुसि छठे च, म. वठरः भाउयेष्टयोः । कक्टे, वि बड़वा. वडवा हिजयोपिति। अवायां कुम्मदास्याश्च नारीजात्य- न्तरोपि च, मे. यड़वाऽद्धाकुम्मदासत्रो: सोविये हिनस्त्रियाम्, वि. बड़वाऽखायां स्त्रीभेदे कुम्भदास्यां द्विजनियाम, हे. बड़वान्याकुम्भ- दास्योः, वि वक्षु लो ·. वण्ठ-वधू। वण्ठ. वण्ठः सत्रादकतोहाहे खर्व कुन्तायुधेऽपि च, मे, वि. वण्ठः कुन्तायुधे सर्वे भत्याशत विवादयोः, हे. वण्ठर. बण्ठरः स्थगिकारज्जो लाभूले कुछ रसत्र च। करीर- कोपे तालसर पालथे च पयोधरे, मे. घण्ठरस्तालपमये। करीरकोण ऽपि, वि. वण्ठाल. वण्ठालो युद्धभेदे च नौकायाञ्च खनित्रके, मे. षण्ठालं शूरयो युद्ध नौकायाश्च खनित्रके, वि. वण्ठालः शूरयुन्नौखनित्रयोः हे. वगड. वण्डा तु पांशुलायां स्त्री त्रिषु 'हस्तादिवर्जितेमे. वण्डापि पांशुलायां सवाद, वण्डो हस्तादिवर्जिते, वि. वत. वतामन्त्रणसन्तोपखेदानुकोणविस्मये, मे, वि. वतामन्त्रणखेदयोः । प्रत्यायंत्रानुकम्पास, हे. निन्दायो विस्मये वस, ह. खेदानुकम्पासन्तोप- विस्मयामन्त्रणे वत, अ. वतंस. यांसस्तु पुमान् कर्णपूरशेखरयोरपि, मे. V. उतंस. वत्सः पुत्रादिवर्षयोः। तर्ण के नोरसि लौवम्, मे. वत्सतर्णक- पुत्रादिवर्षे वसन्तु वक्षसि, वि. यत्मा उरुस्तुमर्षतर्णकाः, हे. वत्सौ तक- वर्षों दौ, प्रा. पुत्वादौ तर्ण के वर्षे वामः कीवन्तु वक्षसि, वि. वत्मौ नर्णक- पुत्रको, आने. वत्सः संवत्सरेऽपि निर्दिष्टः, इ. वदान्य. वदान्यो दानशौण्ड सत्रात चारुवादिनि वाचत्रवत्, मे. वदान्यो दानगोण्ड सवाद, वदान्यशास्भापिणि, वि. वदान्य: प्रियधारादार- शौलयोरुभयोरपि, हे. वदान्यो वल्गुवागपि, अ. वदान्यस्तबागवान् सुवाक्,लि. वध. वधो हिंसकहिंसयोः, हे. वधू. वधूः स्त्री भारिवौषधे। न.पाभटीनवोदास्त्रीभार्याष्टकान- नासु च, मे. वधूः स्नुपानवोढ़ास्त्रीभायावादनासु च । पयां च भारिवायां समात्, वि. वधूः पत्नत्रां स्नधानार्यों: कासारिवयोरपि, हे. धधू र्जाया नपा स्त्री च, अ लि. भया यधूः पुत्रवधूरपि, अने. . . एका महिला च वधूः, वधू नारी वधः।

·. वन-वपा। वन. वनं नपुंसकं नौरे निवासालयकानने, मे. वनं कानन- नौरयोः। प्रवासे निलये चापि वनं प्रसवणेऽपि च,,वि. वनं प्रखवणे गेहे प्रवासेऽम्भसि कानने, हे. वने सलिलकानने, अ. वनं काननमम्ब च, अने. वनज. . बनना मुगपर्णयां ना मुस्तके क्लोवमम्ब जे, मे. वनजो मुस्तके पढ्ने वनजं वनजो गजे। वनजा मुहपर्णवां च, वि. वनजो मुस्तके स्तम्बरमे वननमम्बु जे। वनजा तु मुगपर्णग्राम, हे. गुल्मऽयि च वनज नि. अनमालिन्. वनमालो तु गोविन्दे वाराह्या वनमालिनो, मे, वि. भनखन्. वनखा गन्धमार्जार वञ्चकव्याघ्रयोः पुमान्, मे. वनखा गन्धमार्जारे वञ्चकव्याघ्रयोरपि, वि. वनखा विप्रतारके। शार्दूले गन्ध- मार्जारे, हे. वनवा जम्बु के व्याने, वि. वनस्पति, वनस्पति र्ना द्रुमावे विनापुष्पफलद्रुमे, मे. वनस्पति- ईक्षमावे विनामुष्पफलद्रुमे, वि. वनस्पति दुमावके। विनापुष्पफले द्रौ च, हे. वृक्षमावेऽपि वनस्पतिः, त्रि. वनित. वनिता जानरागस्त्रीस्त्रियोस्त्रिषु च याचिते। सेविते, मे. वनिता जनितात्यानुरागायां च योपिति । वनित याचितेऽपि स्याद, वनितं सेवितेऽपि च, वि. वमित तु स्यात् मार्धिते सेवितेऽपि च । वनितोत्पादितात्यर्थरागनार्यपि नार्यपि,हे. वनिता जनिसात्यानुरागायाश्च . योपिति, . अन्दनी. बन्दनी नतिजीवातुकटिमा चलकर्मसु, मे. वन्य. वन्य विषु वनोडने स्त्री बनाव समूहयोः, मे. वन्यं वनभये धन्या वनवारिसमूहयोः, वि. वपन वीजाधाने च मुण्डने, मे, वि. वपनं मुण्डने वीजा- धाने, हे. चपा. .यपा विपरमेदसोः, मे, वि,हे. मेदो विलंयपा, वि. यपन. .

·वमः वमन. यपुस्-वर। वपुस्. वपुः क्लोवं ननौ -शस्ताक्षतावपि, मे. वपु भयारुतौ देहे, वि. वपुः शस्ताकृतौ देहे, हे. वात.. वप्ता तु जनके पुंसि वापकेऽप्यभिधेयवत्, मे. वप्र. धप्रस्ताते पुमानस्त्री रेणुक्षेत्र चये तट, मे. पिटकेदारयो- यो वप्रः प्राकाररोधसो, वि. वप्रः माकाररोधसोः। वे ताते चये रेणौ, हे. वप्रस्ताते स्त्रियां क्षेत्र चये रेणौ च रोधसि, त्रि. तटो पिता को वप्रः केदार इत्यपि, अने. गिरिसानुन्यपि वप्रम्, इ. वमयु. वम युः पुसि वमने गजस्य करशीकर, मे. वमथु चमनेऽपि स्थाद, गजस्य करशोकरे, वि. वमयु वमने काशे गजस्य करशीकरी, हे. वमन छर्दनेऽदने, मे, हे. वमन छर्दनेऽर्दने। स्यादा हतौ वि. वमि. वमिन्तिी स्त्रियां पुसि हुताशने, मे. वमि वन्तिौ हुता- पाने, वि. वमिन्तिऽनले, हे. वयःस्य. वयःस्था तु खियां ब्राह्मीगुड़ चामलकौषु च । सूक्ष्म- लायाश्च काकोल्यां पथवायां तरुणे विषु, मे. वयःस्थो वाचावद, यूनि वय:स्था शाल्मलोद्रुमे । ब्राह्मोगड़ चौकाकोलोसूक्ष्मैलामलकोषु च, वि. ययास्यो मध्यमवया वयःस्या भाल्मलौद्रुमे। ब्राझीगुडू चौकाकोलोसूक्ष्म- लामलकोपु च, हे. काकोल्यामलको ब्राह्मी वयःस्या तरुणे विषु, वि. वयस्. वयः पक्षिणि बाल्यादौ यौवने च नपुंसकम्, मे. पक्षिणि बाल्यादौ वयो यौवनमात्रके, वि. वयस्तारण्ये वाल्यादौ खगे, हे. खगवाल्यादिनो वयः, अ. वर. घरो जामातरि रतौ देवतादेरभोभिते । पिङ्ग पुसि विषु श्रेठे कुश्मे तु नपुंसकम् । बरी प्रोक्ता शतावयां बरा च सत्रात् फलत्रिके । मनागिटे वर क्लीवं केचिदाङस्तव्ययम्, मे. बरोऽभौरे देवतादे बरी जामाषिड्गयोः। ये ठेऽन्यवद बरो रतौ बर काश्मीरजे मतम् । त्रिफलायां परा मोक्ता शतावयाँ वरी वरम् । : अव्ययन्तु मनागिरे, वि । वरो रतौ। . घयः -- ·वरचन्दन-घरवर्णिनी। विट जामातरि बेठे देवतादेरभौभिते। वरंतु घुसृपणे किश्चिदिष्टौ वरी शतावरी, हे. देवाद इते वरः श्रेष्ठ लिघु लोवं मनाप्रिये, अ. वरो जामातरि ते कुन मे च नपुंसकम्, वि वरौ श्रेष्ठताभनौ, अने. वरचन्दन. बरचन्दनमाख्यातं कालीये देवदारुणि, मे वरचन्दन- माम्बात' कालोये देवदारुणि, वि. वरचन्दन देवदारुणि । कालेये, हे. बरटा यो बरख्यां स्त्री हंस्यां च तत्पतौ पुमान्, मे. इंसयोषायां गन्धोल्यां वरटाऽपि च, वि वग्टा हंसयोपिति । गन्धोल्यां वरट. वरटा वरण्डा सारिका वरण्डक. वरण. वरणस्तु पुमान् तिक्तशाकमाकारयोरपि। लोवं कन्यादि- यरणे वेष्टने स्त्री नदीभिदि, मे. वरणस्तितमाकेऽपि प्राकारे वरण मतम, वि. वरणो वरपद्रुमे । प्राकारे वरण हत्याम, हे. वरण्ड. वरण्डोऽप्यन्तरे वेदो समूहमुसरोगयोः, मे. यशिस्त्रभेदे च योपिति, मे. बरण्डोऽप्यन्तरावेदौ सन्दोमुखरोगयोः वि. वरण्डा सारिकावर्तिसनधनुषु कथयते, वि. वरण्डो बदनामये। अन्तरा- वेदौ सन् च वरण्डा शारिका चुरौ। वर्तिः, हे. वरण्डो वदनामये । समूहे चान्तरावेद्याम, त्रि. वरण्डकस्तु मातङ्गवैद्यां यौवनकण्टके। वर्तुले, मे. बर- एडकस्तु मातङ्गवेद्यां यौवनकण्टफे। संवतुले, वि. वरण्डकस्नु माता- वेद्यां यौवनकण्टके । संवर्तुले च भित्तौ च, हे. वरना रज्जु कक्षयोः, मे. वरना वर्तिकक्षयोः, हे. वरद अथ वरदा स्त्रियाम् । कन्यायां वाचत्रलिङ्गस्तु प्रसन्न च समर्धके, मे. वरदोऽपि प्रसन्ने स्याद, वरदः शान्तचेतसि । वरदापि च कन्या- याम. वि. घरदः पुनः। प्रसन्ने पान्तचित्ते च वरदा तु कुमारिका, हे. घरला वारसा चापि गन्धोलीहंसकान्तयोः, मे. वारला घरना चापि गन्धोलोइंसयोपितो, हे. घरयर्णिनी घरवर्णिनी सु लामाहरिद्रारोचनासु च । फलिन्या- वरवा. घरला.

·घराक-वरुण, वराक. कप- मुत्तमानारीसाधीयस्यामपि स्त्रियाम, मे. स्वाद वरवर्णिनी लाक्षाहरिद्रा- रोचनासु च । स्त्रीरत्ने च फलिन्यां च दृश्यने वरवर्जिनौ, वि. वरवर्णिन्यङ्गना- लावाप्रियङ्गषु । रोचनायां इरिद्रायाम, हे. स्त्रीरत्ने च हरिद्रायां लाक्षायां बरवर्णिनी, हा. पराक: सगरे पुसि शोचनौयेऽभिधेयवत्, मे. वराका सगरे शोचेर, वि. वराक: शोचत्ररणयोः, हे. बराको मूर्सके भोरौ, अने वराङ्ग. वगङ्ग योनिमातङ्गमस्तकेषु गुड़त्वचि, मे, वि. भराङ्ग योनौ मौर्षे गुड़त्वचि । कुञ्जरेन, हे. वराङ्गन्त गुड़त्वचि गजे पुमान, त्रि. वराई मूर्धगुप्रयोः, अ. वराटक. वराटकः पदवीजकोशे रज्जो कपर्द फे, मे. बराटकः स्थूल- रज्जौ पनवौजे कपर्दक, वि. वराटकः पदवीजकोशे रजौ कपर्दक, हे. दरन राजीवत्रीजकोपे वराटकः, त्रि. वरारोह. बरारोहा कटावपि। बरारोहस्तु कथितो हस्तधारो- हावरहयोः, वि. वरारोहो गजारोहे वरारोहा कटावपि, हे. वराह. बराहा शूकरे विष्णौ मानभेदेऽद्रिमुस्तयोः, मे. वराह: शूकरे मेधे सुस्तकेऽपि, त्रि. बराहोऽन्दै किरौ विणौ नाणकेऽप्यद्रिमुस्तयोः, वि. वराहो नाणके किरौ। मेधे मुस्ते गिरौ विष्णौ, हे. वरिष्ठ. बरिष्ठ मरिचेऽपि च । नामे लौवं तित्तिरी ना बरोरुत- मयोतिषु, मे परिधः स्यादुरुतरे प्रवरे तित्तिरावपि। बरि' मरिचे ताम्ने, वि. वरिष्ठस्तु वित्तिरौ। वरिष्ठ मरिचे ताने वरोएतमयोरपि, हे. वरिटमरिचेपि च । साये चोरतरे च, त्रि. घरोय. बरीयान् योगभिच्छे वरिष्ठ प्वतियूनि च, मे. वरीया- नतियूनि स्याद, वरिष्ठ श्रेष्ठयोगयोः, वि. वरीयान् श्रेयोगयो । अति- यून्यतिविस्तीर्ण, हे. (अतिभये ) वरीयास्तूमबरयोः अ. वरुण. घरुणस्तरभेदेऽस, पश्चिमाशापतावपि, मे. वरुणस्तरुभेदोऽस, प्रतीचोपतिसूर्य यो., वि. वरुणोऽऽप्पतावपि, हे.

·३७४ वरूथ-वर्षक। वरूथ. वरूथो रथगुप्तौ स्याद, वरूथ चर्मवेश्मनोः, मे, वि. वरूथ स्थात् तनुत्राणे रथगोपनवेश्मनों, हे. वरूथो निजराष्ट्रकः, वि. वर्कर. वर्करः परिहासे स्याच्छागे युवपशावपि, मे, वर्करस्तरुणे मेष, वि. वर्कर: पशुनर्मणः, हे. वर्कराट. वर्कराटः कटाचे स्यात् तरुणादित्यगेचिपि। नारोपयो- धरोत्म झकान्तहत्तनखक्षते, मे. वर्कराट: कटाक्षे स्यात् तरुग्णादित्यरोचिपि । स्त्रीणां पयोधरोत्सहकान्तदत्तनखेऽपि च, वि. वर्कराटस्तु सरुणादित्य- रोचि:कटाक्षयोः । स्त्रीणां पयोधरोत्सनकान्तदत्तनखेऽपि च, हे. वर्कराट: कटाक्षे च स्त्रीणां स्तननखक्षते, वि. वर्चस्. व! नपुंसक रूपे विष्ठायामपि तेजसि । मुसि चन्द्रस्य तनये, मे. वर्णो दीप्तौ पुरोषे च वर्षो रूमेऽपि च क्वचित्, वि. वर्चस्तु तेजसि । गूथे रूपे, हे. तेजःपुरोपयो वच:, अ, अने. वर्जन. अथ वर्जनं हिंसात्यागयोः, मे. वजनं त्यागहिंसयोः, वि, हे. वर्ण. वर्षों दिशादिशुल्लादियशोगुणकुथासु च। स्तुतौ ना न स्त्रियां भेदरूपाचरविलेपने, मे. वर्ण: काञ्चनयन्जयोः। वर्णो हिजादौ शुकादो स्तुती रूपयशोऽक्षरे। विलेपने कुथायाञ्च वर्णः सवाद, गुणभेदयोः, वि. वर्ण : स्वर्ण मखे स्तुतौ। रूपे दिजादौ शुक्लादौ कुथायामचरे गुणे । भेदे गोतकम चित्रे या तालविशेषयोः। अहरागे च वर्णन्तु कुझ मे, हे. यो द्विजादौ शुक्लादौ स्तुतौ वणं तु वाक्षरे, प. अक्षराप्पि स्मता वर्ण वर्णाः व तादयो गुणाः । वर्णो नाट्यमुखे गाथा वर्णा जया हिशादयः, अने. वर्णो गुप्पाक्षरयशःशुल्लादिग्राह्मणादिपु । वर्षः सुतौ कुथायाञ्च वर्ण: समाद, रूपभेदयोः, शा शुक्लादौ ब्राह्मणादौ च भोभायामधरे व्रते। गीतकम स्तुतौ येपे वर्ष शब्द प्रचक्षते, इ. वर्ण क. वर्ष कचारणे स्यी तु चन्दने च विलेपने, मे. वर्ष कचारणे म.मः । पिलेप्ने चन्दने च वर्णक सत्रात्, वि. मय वर्ण क;। विलेपने मनयजे पारणे, हे. लेसन्या वर्णिकाऽपि समात्, हा. .. .

·वर्णपिलोडक-वर्धन। वर्णविलोड़क वर्णविलोड़क एप लोकस्त ने च सन्धिचौरे च, मे. वर्षविलोड़कः श्लोकच्छायाहारिणि कुम्भिले, वि. वर्णविलोड़क, कायछाया- हत्सन्धिचौरयोः, हे. वर्णाट. वर्णाटो गायने चित्रकरे स्वीकृतजीवने, मे, वि. वर्णाट- चित्रकारिणि। गायने स्त्रोताजौवे, हे. वर्णाटौ कामिगायनौ, त्रि. वर्णिन. वर्षों स्याल खके चित्रकरेऽपि ब्रह्मचारिणि, मे, वि. वर्गों पुनश्चित्रकरे लेखके ब्रह्मचारिणि, हे. वर्तक. वर्तकस्तु खुरेऽवसर विहगे वत्तिका इयोः, मे. वर्तकोऽख- खुरे खगे, वि, हे. खुरेऽपावसत्र वर्तकः, अ, वर्तन. वर्तनो वामने लौवं रत्ती स्त्री पेपणाध्वनोः । न पुसि तूलनालायां तकुपिण्डे च जीवने। पर्तिष्णौ विषु, मे. वर्तनी सकु- पिण्डे स्याद वर्तनी मलने पथि, वि. वर्तनी पथि। वर्तने नकुपिण्डे च, हे. वर्तनस्तक पौठेऽपि स्त्रियां वर्तनवम नोः, त्रि. वर्तक वर्तकको नदीभेदे काकनीड़े जलावट, मे, वि वर्त- रुकः काकनीड़े जलावट, वर्ति. वर्ति भैपजनिर्माणे नयनाञ्जनलेखयोः। गात्रानुलेपनी- दोपदशादीपेषु योपिति, मे. वर्ति दीपदशादीपगालानुलेपनीषु च । वर्ति भैषजनिर्माणे नयनाञ्जनलेखयोः, वि. वनितानुलेपन्यां दशायर्या दीपकसा च। दौमे भेषजनिर्माणे नयनाचनलेखयो, हे. पर्ति दीप- दशास्वपि, त्रि. वर्ति दीपदशा सूत्रं वतिनेवाचनोचितम्, अने वर्तिका. कठिन्यामपि वर्ति का, हा. वमन्. वर्म नेत्रच्छदे मार्ग, मे. वम नेत्रच्छदेऽध्वनि, हे, श अक्षिरोम मत वम वम मार्ग: प्रकोर्वितः, अने. नयनच्छदेऽपि वम', ह वम नेवच्छदावनोः, वि. वर्धन. वर्धन रहिवर्धिष्णु च्छ दे धयां तु वर्धनो, मे वर्धन छेदने छौ बारिधान्यां तु वर्धनो, वि वर्धन छेदने छौ वर्धनो त गह- .

·.. ३७५ वर्धमान-वका न्तिका, हे. छेदे दृड्डौ च वईनम्, त्रि. वर्धन' छेदने प्रोक्तंवर्धनं हिरवते, भाने. वर्धनौ च घटी जेया वर्धनो टफूर्चिका, अने. वर्धमान. वर्धमानः प्रश्नभेदे शराबरण्डविष्णु, षु, मे, वि, जि. वर्ध- मानो धौरजिने स्वस्तिकरण्डविष्णु षु। मनभेदे पराये च, हे. वर्धित. वर्धित प्रसृते छिन्ने पूरिते. मे. वर्धित प्रस्ते छिन्त्र पूरिते चापि वर्धितम्, वि. वर्षितं छिन्नपूर्णयोः। प्रस्ते, हे. वर्ध. वर्धः सोसवरवयोः,हे. वर्धवपुथरत्रयोः, मे, वि. वर्य. बर्या पतिवरायां स्त्री वरेण विषु ना स्मरे, मे. वय: स्परवरेणत्रयोः, वि. वर्ष. व स्त्री भारतादौ च जम्ब दीमान्ददृष्टिषु। प्राट्काले स्त्रियां भूम्नि, मे. वर्ष संवत्सरे वृधौ जम्ब दीपे घने विदुः। · प्राट्काले तु वपीः सुत्र, वि. वर्षस्तु समाहीपांशष्षु । वर्षधरेऽपि वर्षास्तु प्रारषि, स्थाद दृष्टौ लोकधाव वत्सरे वर्षभस्त्रियाम्, अ. वर्षाभू. पर्याभूः स्त्री च गोयनयां भूलतालवयोः पुमान्, मे. वर्षाभूः पुनर्नवायां भवे किञ्च लफेऽपि च, वि. वर्षाभूः पुनर्नवायां स्वाद, गण्डूपद- भेकयोः, हे. पुनर्नवायां वर्षाभूः स्त्री ना किञ्च लुफे भये, त्रि. वर्ष न. वर्ण देहप्रमाणातिसन्दराकृतिषु स्मृतम्, मे. वर्ण देहे प्रमाणातिसुन्दराकारयोरपि, वि. वर्ग पुनस्तनौ। प्रमाणे सन्दराकारे, हे.. वर्ण देहप्रमाणयोः, अ. वर्म देहप्रमाणे स्थाद वर्म देहच कथाते, अने. (ब)वर्हिस्. वर्हिः पुसि हुताशने। न स्त्री कुश, मे. वा बहिः कुमताभयोः, वि वहिः कुशेऽग्नौ, हे. यहि नो कुशशुष्मणोः, विं. वर्षि दो पलं वर्हिः, अने. बलयः कण्ठरोगे ना कपणे पुनपुंसकम्, मे क्लयः कण्ठ- रोगे स्थाद, वलयं कर्णेऽपि च, वि वलयः कद्धयं कण्ठरुक्, हे. बल्क, . वल्क वल्कलएल्कगोः, मे. बल्क तु बल्फन्ने खण्डे, वि. लक्क पाकले त्यचि भकात्, हे वलय.

·. वला, वश। ३७७ वला .. वला: सत्राच्छगले पुसि सुन्दरे चाभिधेयवत्, मे. वा- कागे मनोजऽपि वला भापितमन्यवत्, वि. वल्म छागमनोनयोः, हे. चला म्यागेऽपि, वि. वत्मीक वल्मीको रोगभेदे च नाकौ च पुनसकम्, मे. बल्मीको वामलूरे सत्रान् सुनिरोगविशेषयोः, वि. वल्मीको नाकुवास्मीययो रोग- भेदे, हे. वल्लभ. वल्लभो दयितेऽयक्षे सलक्षणतरङ्गने, मे. वल्लभो दयिते- ऽध्याचे वालौनाच च वल्लभः, वि. वल्लभोऽध्यचे कुलीना प्रियेऽपि च, हे. विष्वध्यक्षेऽपि वल्लभः, अ. वल्लर. वल्लर भाइले प्रोन निर्जनस्थानकुञ्जयोः। वमन च मञ्जयां वखरी तु प्रकीर्तिता, वि. वल्लर कुञ्जमञ्जों: क्षेत्रनम्मसि भाहले, हे. पल्लव. वल्लव: सूपकारे साद, भीमसेने च गोहि, मे. वसवः सूपकारे स्वाद, भौमसेनेऽपि गोहि, वि. ( वसवः सत्रात् सूपकारे गोदोग्धरि कोदरे, हे. वसवः सूदगोपयोः, त्रि. वधवौ सूपगोपालौ, पाने. वली. बल्ली सवादनमोदायां व्रतत्यामपि योपिति, मे. वल्ली स्थादधमोदायां पुप्पभेदेऽपि वीरुधि, वि. वली सादजमोदायां नतायां कुसुमान्तरे,हे. वर. वल्लर', स्याद, वनक्षेत्रे गहनोपरयोरपि। वल रा त्रिषु संशष्कासशूकरमांसयो., मे. वखर समाद, वनक्षेत्र वाहनोपरयोरपि । वल्लरमाहुः संशुष्कमांसशूकरमसियोः, वि. वनरन्तु वनक्षेत्र वाहनोप- श्योरपि। शुष्कमांसे कोलमासे, हे. स्थादूपरे वनक्षेत्र वल्लूर' गहनेऽपि च। यह रा त्रिषु संशुष्कर्मासशूकरमांसयोः, त्रि. वशा बन्धनासुतायोपास्त्रीगवीकरणीषु च । विष्वायत्वे सोवमायत्तत्व चेच्छाप्रभुत्वयोः मे. वशमायतनायां समाद, वामिछात . वश.

·३७८ वशिर-वसुका प्रभुत्वयोः। वणा बन्धवासुतायोषास्त्रौगवीकरणीषु च, वि. वो जन्म- हायत्तेष्वायत्तत्वप्रभुत्वयोः। वशा नायीं वन्धवगव्यां हस्तिन्यां दुहित- थपि, हे, वमा स्त्री करिणी च समात्, अ. आयत्तताप्रभुत्लेच्छ वभः परवशे विपु, त्रि. बशिर, वशिरः पुमांन्। किणि हौहस्तिपिप्पल्योः क्लोवेऽधिलवणे स्मृतः, मे. वशिर किणिहौसिन्धुलवभकणासु च, वि. वसति. वसतिः सत्रात् स्त्रियां वासे यामिन्याञ्च निकेतने, मे. वसतिः सयादवस्थाने यामिन्याञ्च निकेतने, वि. वसतिः स्यादवस्थाने निशायां सदनेऽपि च, हे. वसतौ रात्रियेश्मनोः अ. वासेऽपि वमतिः, ति. वसति जैनाश्रमेऽपि निर्दिष्टा, ह. वसन. वसन छादने वस्त्र, मे, हे. वसनं शदनेऽ शुके, वि. वसन्तदूत. वसन्तदूतश्चैवे सवात् पिकपञ्चमरागयोः। वसन्तटूती पाटल्यामतिमुक्त च योपिति, मे. वसन्तदूतथूने सत्रात् पिकपञ्चमरागयोः । वसन्तटूती पाटल्या प्रतीताप्यतिमुक्तके, वि. वसन्तटून प्रानके। पिके पञ्चमरागे वसन्तदूत्यतिमुक्तके। पाटलायाम्, हे. धमु. वसु र्ना देवभेदाग्निभायोक्तवकराजम। लोवे ट्यौपधेश्खे च रैरत्नमधुरे विपु, मे. वसु मयूखाग्निधनाधिपेषु योक्त बके स्थाद, वसु हाटके च। दृद्धौषधाख्यानधनेषु रत्ने वसु म त स्थान् मधुरेऽन्यवच्च, वि. वसुस्वग्नौ देवभेदे नृपे रुचि। योक शुष्क वसु खादौ रत्ने वृदयौपधे धने, हे. देवभेदेऽनले रश्मौ वसू रत्ने धने वसु, अ. योक्त च वसुराख्याने, लि. वसः सूर्यो वसु वो बसु वह्नि वसु महो। वस रत्नं वसु द्रव्यं वसवोऽधौ ध्रवादयः, अने. अग्निधनरश्मिरत्नविदाविशेपेषु भवति वसु- शब्दह. वसक. वसक रोमके पुसि शिवमत्रपार्पयोः, मे. वसकः शिव- मला म्यादपर्य च रोमके, वि वमुक पुनः। रोमके वसकस्त स्थाछि- ममतपर्कपर्णयोः, हे ·वह. वस्ति-वाज। ३७८ वस्ति, वस्ति ईयो निरूहे नास्यधो भूम्नि दशासच, मे. वस्त्र. बसम्ववक्रये मुसि वेतने स्थान् नपुंसकम्, मे. वन्न स्थाद, देखने मूल्ये बसनद्रव्ययोरपि, वि. वन वस्त्र धने मूल्ये वेतने, हे. वसौकसारा. बखौकसारेन्द्रपुरे कुवेरनलिनीपुरो, मे, वखौक- सारा श्रौदस्य शक्रस्य नलिनीपुरोः, वि वखोकसारा विन्द्रस्य धनदस्य च । नलिनीपुयो, हे वहः स्याद, उपभस्कन्धे वाहे गन्धवहेऽपि च, मे. वह स्वाद, वृषभस्कन्धदेशे गन्धवहेऽपि च, वि. वहो तपस्कन्धदेशे वायौ, हे. पस्कन्धे- ऽनिले वहः, लि. वहनि. वहति वि। सचिवे पुसि, मे. वहतिः सचिवे गवि, वि. वहतु. वहतुः पथिके रूपमे पुमान्, मे यहतः पथिके रपे, विः वत्रि. वनिर्वैश्यानरेऽपि मनात चित्रकाख्यौषधौ पुमान्, मे. घा वाद, विकल्पोपमयो वितर्क पादपूरथे। समुच्चये प विस्तम्भ नानार्थातीसयोरपि, मे. वा समुञ्चय एवार्थ उपमानविकल्पयो हे. वा साद, विकल्पोपमयोरेवार्थेऽपि समुञ्चये, वि. v. वा. वागर. वागरस्तु गतासङ्घ मुमुक्षौ वाड़वेऽटके । विभारदेऽपि शापोऽपि निर्ण ये वारकेऽपि च, मे. वांगरो वारके शाणे निर्णरे वाड़ये के। विशारदे मुमुक्षौ च गतान च वागर, वि, वागरो वारके शाप निर्णरे वाड़ये रके। मुमुक्षौ पण्डिते चापि परित्यतामयेऽपि च, हे. वाग्मिन् वाग्मौ पटौ सुराचार्य, मे. वाग्मी वाचस्पती पटौ, वि. वाग्मौ परस्पत्योः हे. वाच (चा). वाग्याचे भारत्या बचने स्त्रियौ, मे. वाग् वचने सर- खत्यां भाषा गौ भारती यथा, वि वाग् भारत्या वचसापि, हे. वाचरन्तु कुत्सिते होने वचनाई च वाचावत्, मे वाज, वाजो निखनपक्षयोः। वेगे पुमानथ क्लीवं घृतयज्ञान- वारिपु, मे. बाजं तेऽपि यज्ञाचे वाजो निखनपक्षयोः । वाज जले मुनौ वा. वाचत्र ·३८० वाजिका-वाणि। वाजः, वि. वाजं सपिपि वारिणि । यचान्ने वाजसु पक्षे मुनौ निखन- बेगयोः, हे. वाजमन्न गरुद, वाजो वाज' पीयूषमिप्यते, आने. वाजिका. वाजिका पक्षिजातिः स्याद, वाजिका नीलमक्षिका, अने. वाजिन्. वाजी वाणावपक्षिपु, मे, वि. वाजी वाणे इये खगे, हे. वाजिनोऽश्वेयुपक्षिण, अ. वाट. वाटो मार्ग प्रतिस्थाने स्यात् कुटौवास्तुनोः खियाम, मे. वाटो रतौ च मार्गेऽपि वाटी तु गृहनिष्क टे, वि. बाटः पथि उत्तौ वाट वरण्डेऽङ्गान्नभेदयोः। वाटी पास्तौ गृहोद्याने, हे. पथि वास्तुनि वा समात्, लि. वाण. वाषा वाड़व. वाडव करणे स्त्रीणां घोटको नपुंसकम् । पाताले न स्त्रियां मुसि ब्राह्मणे बड़वानले, मे. बाइव करणे स्त्रीणाम् उर्व विनऽपि वाड़वः । वाइवं वड़वासङ्घ वाड़वो रसमानयोः, वि. वाडवं करणे स्त्रोणां बड़वौधे रसातले। वाड़वो विप्र अग्नौ च, हे. अखौधे वाड़ न स्त्री पाताले ना विजौर्वयोः, वि. वाड़वो वनिविप्रयोः, अने.. वाढ़. वाढ़ हदप्रतिजयोः, मे. वाढ दृढ़े प्रतिज्ञायाम, वि. बाढ़ भृशमनिनयोः, हे. शमतिज्ञयो र्बाढ़म्, ग. अवश्य भशयो र्बाढ़म्, इ. वाण: सपाद, गोसने दैत्यभेदे केवलकाण्डयोः । त वाणमूले स्लो नौलझिण्टयां पुन ईयोः, मे. वाणः पात् केवले काण्डे काण्डावयवदेत्ययोः । वाणा मिण्टयां मना धौगै, वि. बाणो विशेषे सवात् शरसगावय गरे। बलिपुत्रेऽपि, हे. बालो बलिपुते गरे, अ. वाणा मिण्टयां शरे वाणे, त्रि. वाणि(पो). वाणी तु योपिणि । वूमावपि सरस्सत्याम्, मे. बाणिः स्वाद, वूरतिभारनयो र्वाणि मूल्य बलाके, वि. वापिरख दे। ती मूल्ये सरखत्याम, हे. वाणी पतिश्च भारती, त्रि. वापिनी. बाणिनी नर्तकौमत्ताविदग्धवनितासु च, मे, पि. समाद, .. पापिनी तु नर्सपयां छेकमसियोरपि, हे. मदमत्ताविदग्धस्त्रीन- ·. वातकेलि-वानप्रस्थ । तकोषु च वाणिनी, हा. वाणिन्यौ नर्तकीटूत्यो, अ. स्त्री विदग्धा च वाणिनी, त्रि. वातफेलि. यातकेलिः कलालापे पिङ्गदन्तचते पुमान्, मे. वाम- फेलिः कलालाप पिङ्गानां दन्तलेसने, वि, हे. वातखुड़ा. अथ वातखुडा वात्याराजगोणितयोरपि। पिच्छिल- स्कोटिकायाश्च वामायामपि योपिति, मे. भवेद, वातखुडा वात्यावामयो- वातप्रोणिते । पिच्छिलस्कोटिकायाञ्च, वि. वानखुड़ा पुनः। वात्यायो पिच्छिलस्कोटे वामायां पातशोणिते, हे. वातपुत्र. वातपुत्रो महाधू भीमसेने हनूमति, मे. वातपुत्रो इनूमनि। महाधूर्ते च भौमे च, वि. वातरायण. वातरायण उन्मने निप्प योजनपूरुष। काण्डे च करपत्र च कूटे च परसंक्रमे, मे, वि. वातरायण: ककचे मायके भरसकमे । निष्प योजननरे चापि, हे. वातरूप. वानरूपतु वालोकोचयोः शककार्मुके, मे, वि. वात- रूपः पक्रशरासने। वाबूलोत्कोचयोचापि, हे. धातिग. वातिगः सि भण्टाफ्यां धातुवादिनि चान्यवत्, मे. वामिगः कथितो भण्डे धातुवादिनि वालिगः, वि वाल. वाल: पुसि वात्यायां वाचत्रवन् मारुतासहे, मे. वालो वातसङ्घाते वातले मारतासह, वि. वालो वातले वातसमूहे मारमाइते, के. वाल: पंसि वात्यायामपि वातासहे विषु, अ. वादर. v. वादर. वान. वान शुष्कफले शुष्क सूप्रतिकर्मकटे गतौ, मे वान शुष्कफले शुष्क कटे सौवनकर्मणि जलसंपवातोमिसुरजागतिसौरभे, वि. वान शुष्कफले शुष्क सोवने गमने कटे। जलसंस तवातोमिसरना- सौरभेषु च, हे. अथ फले शुष्क वान सूसते कटे गतौ, वि. वानप्रस्थ, वानमस्यो मधुकेऽपि समात् टतोयाश्रमे पुमान्, मे..

·३६२ वानीरस्वारा वाम. वानप्रस्थो मधूके समात् किंशुके चाश्रमान्तरे, वि. वानप्रस्थो मधूकद्रौ किंशुकाबमभेदयोः हे. वानप्रस्थो मधूकेऽपि सत्रात् टतीयेऽपि चाश्रमे,वि. वानीर. वानौरचिवकेऽपि च, हा. वापित. वापित जीवाकृतमुण्डिनयोस्त्रिषु, मे. वापित सुण्डित मतम् । जौवाकते, वि. वापितं जौवा कृते मुण्डिते च, हे. वाम धने हरे पुसि कामदेवे पयोधरे। वला प्रतोपस- प्य पु त्रिषु नायां स्त्रियामय। वामौ शृगालोवड़वारासभोकरभीषु च, मे. वाम सव्ये प्रतीपे च द्रविणे चातिसुन्दर। पयोधरे हरे कामे विद्याद बामामपि स्त्रियाम् । वामी शृगालीबड़वारासभोकरभीषु च, वि. वामः कामे सव्ये पयोधरे। उमानाथे प्रतिकूले चारौ वामा तु योपिति । वामी शृगाल्यां करभौरासभोवड़वास च, हे. वामौ वला,प्रतोपौ दौ, अ- वामः प्रतिकूलेऽपि प्रोक्तः, इ. वामनोऽप्यतिखबै च त्रिपु सि तु दिग्गजे। हगवकोट- , मे. वामनोऽहोठवैकुण्ठपर्वदक्षिणदिग्गजे, वि. वामनो दिग्गजेड- पुरते। सर्व काण्डे, हे. बामनौ विष्णु दिग्गजी । वर्षच, वि. वामिल. वामिलो दाम्भिके वामे त्रिपु, मे. वामिलो दाम्भिके यामे, वि, हे. प्रायस. वायसोऽगुरुक्षेप श्रीवासवाट्योः मुमान् । काकोदुम्ब- रिकायाश्च काकमाचाच वारासो, मे वायसो नाडिजङ्घ सगात् श्रीवासे चागुरुद्रुमे। काकोदुखरिकायाच काकमाचयां च वायसी, वि. पायसह- गुरौ विके। श्रीवासे वायसी काकोदुम्बरी काकमाचत्रपि, हे. वायुफल अथ वायुफलं शझकामु के करकेऽपि च, मे.भवेद, वायु- फल भकझाम के करकेऽपि च, वि. वायुफलन्तु जलदोपले प्राकारा- मने, हे. मारः सूर्यादिवासरे। हारे हरे कुब्जर बन्दावसरयोः पणे। पारी मवाद, गणबन्धन्या कानग्यामपि योपिनि, मे. वार; सूर्यादि. वामन. वार.

·वारक-वारुण्ड । ३८३ दिवसे धारेवसरहन्दयोः। कुबजटक्षे हरे वारो वार मद्यस्य भाजने, वि. वारः सूर्यादिवासरे। महेश्वरावसरयो हन्द कुब्जाख्यपादपे, हे. निवज्ञावसरौ वारी, अ. कुजयचे हरे वारम्, वि. वारक. बारकोऽवगतौ पुसि वाचावत् स्यान् निषेधके, मे, पारको- ऽश्वगतावश्व विशेपे च निषेधके, वि. बारकिन्. बारकी प्रानुचित्राश्वपर्णीजीवपयोधिपु, मे, वारकौर. धारकौरस्तु पुसि सबाद, बारग्राहिणि वाङथे। यूकायां बालबन्धियां नौराजितायेऽपि च, मे. वारण. बारणं प्रतिषेधे सवाद, बारणस्तु मतगजे, मे, वि. सत्रान् मतभजे। वारणं तु प्रतिषेधे, हे. V. वरला. वारवाणस्तु कूर्पासे कवचेऽपि च, हे. कवचेऽपि वार- बारः , वारला. वारवाण. मात- वारासन. वारासन वा सदने शूलापहारपालयोः, वि. वाराही. बाराही माटभेदे समाद, विष्वक्सेनमियौषधी, मे. वाराही माटभेदे बाद, गृष्टिनामीमधेऽपि च, वि. वाराहो गृष्टिभेपने। यपि, हे. यारि. बारि गगजबन्धन्यो; स्त्री लोवेऽम्ब नि वालफे, मे. वारिः स्मता सरस्वत्यां वारि होयेरनीरयोः। वारौ घटीभवन्धन्योः, वि. वारि कौवेरनौरयोः। वारि र्घश्यां सरस्वत्यो गजबन्धनभुयपि, हे. करिणी बन्धनस्थानं वारि वारि जलं मतम, अने. ४. वार, यारुपी, बारुपी गण्डटूर्यायां प्रवीधीमुरयोरपि, मे, पि, पारुपी पचिमा सुरा। गण्डदूर्वा, हे. सुरा मत्यक् च वारुणी, प. बारुणी मदिरा या पधिमा दिक् च वारणी, अने. पारुण्ड. मारण्डी हारपिण्यां खो गणिस्यराजके पुमान् । कियां मेकपातच मलेनाः अवमत्र च. मे. यामगड, सेकपा ममान ·३८४ वारूढ़-वाहिक। मले दृक्कर्णयोरपि। गधिस्थराजे बारुण्डी हारपिण्डयामुदीरिता, वि. वारुण्डस्तु कर्णदृङ्मले सेकभाषने । गणिस्थराजे, हे. नोंसेचनेऽपि वारुण्ड, हा. वारूढ़. वारूढ़ इत्ययम्। वस्त्राञ्चले कपाटेऽग्नो पारे शखले. ऽपि च, मे. वारूढ़ः सम्बलेऽपि सबाद, वस्त्राञ्चलकपाटयोः। पावके च, वि. वारूढ़ः शम्बले वस्त्राचलेऽग्नौ पञ्चरेडररौं, हे. वात. वार्ता तु वर्तने वातिगण कृप्यावदन्तयोः। निःसारा- रोग्ययोः क्लीव रत्तिमन्नौरजोस्त्रिघु, मे. वार्ता वातिङ्गणे इत्ती वार्ता कृष्यापदन्तयोः। त्तिमन्नीरजो र्वार्ता वार्नमारोग्यफला नोः, वि. वार्ता वार्ताकुनदन्तयोः। कृष्यादौ वर्तने वातं त्वारोग्यारोगफला,पु । वृत्ति- शालिनि, हे. वार्ता हत्तौ जनतो, अ. वार्स कुशलनौरजोः, वि. चादर, बादुर, बार्दर कृष्णलाबीजदक्षिणावर्तभवयोः। नीरे च काकचिञ्चायां भारत्यां च नपुंसकम्, मे. वाई दक्षिणावते शङ्ख कृमिजनौरयो। काकचिचवाश्च वजेऽपि वाचि वाईरमिष्यते, वि. वादर कृमिजे जले। काकचिञ्चत्राश्च वौने सवाद, दक्षिणावर्तगतयोः, हे. वार्धक. वार्धक दृष्ट्वसङ्घाते वृद्धस्य भावकर्मणोः, मे. वार्धक रह- “सङ्घाने राहत्वे ट्वकर्मणि, वि. वार्धकन्तु वृहत्व दृहकर्मणि। उद्यानां समवाये च, हे. वार्षिक. वार्षिकं वायमाणायां लौव वर्षामवे विषु, मे. वार्षिक वायमाणे स्थाद, वर्षाकालमयेऽनावत्, वि. वार्षिकं बायमाणायां वर्षा- कालभवे, हे. वालक. वालकोऽस्त्री पारिहार्य त्रिषु स्यादङ्गरोयके, मे. v. बालक. वालुक. बालुका सिकतासु स्याद् वालुकं त्व वालुके, मे, वि. वालुका तु सिकसासु वालुक हरिवालुफे, हे. वाल्मौक. वाल्मीकस्तु समौकः स्याद वाल्मीको वाविशारदः, अने. पाहिक, वाल्मीक या वाधिकं यात्रीकं धौर हननोः। हायेगी ·। वाप्प-वास्तु । पुसि देशस्य प्रभेदे तुरगान्तरी, मे. वालिको देशभेदेने वाजिक धोर- हिङ्ग,नोः। अनयोरपि वाहीका, वि. अथ बाल्हियाः। देशभेदेऽवभेदे च वालिकं हिङ्ग, कुछ मम्। वाल्हीकवत्, हे. वाढौकं रामपि च, अ. थाहिकं हि राख्यातं वाहिकं कुद्धमं मतम्। वासिकं स्याज्जनपदो बालिकाश्चाश्वजातयः, अने. वाष्ण जन्मणि लोते, मे. वाप्पो नेत्रजलोमणोः, वि. अम्माक्षिजलयोः, हे. वाप्यममाश्र, अ. जना तथा वाप्प. चाप वाप्प च, अने, - वासर. वास. वासो गेहेऽप्यवस्याने वासा स्वादटरूपके, वि. वासो वेश्मन्यवस्थाने वासा स्यादाटरूपके, हे. वासन. अथ वासनं धूपनेऽपि च । वारिधान्याञ्च वस्ने च प्रत्या- भाज्ञानयोः स्त्रियाम्, मे. वासनं वसने वीरासने ज्ञाने च ध पने, वि. वासन्त. धान्तिी माधवीयूथोरष्ट्र नावहिते त्रिषु, मे. वासन्ती माधवीयूथोः पाटलायां समेलके। पासन्तो कोकिलेऽपि स्थान, वासन्तो विहित विटे, वि. वासन्तः परमुरे सत्रात् करभे विहिते विटे। वासन्ती मागधीयथोपाटलासु, हे. वासरस्तु पुमान् नागप्रभेददिनयोरपि, मे. वासरो दिबसे .. रागमभेदेऽपि च वासरः, वि. बासरोरागभेदेऽङ्गि, हे. वासित. वासिता करिणीनार्यो वोसित भावित रुते, मे. पासिता फरिणीनार्यो सित सुरभोसते । ज्ञानमाले खगाराये यासिस बस्न- वेष्टिते, वि. वासितम्। वस्त्र छन्ने ज्ञानमात्रे भावितेऽप्यथ वासिता। स्त्रीकरणोः, हे. वासिता स्त्रोकरेणेय, प्र. यासुरा. वासरा वासितायां स्वाद, यासतेयमुयि स्त्रियाम्, मे. वासुरा यासितायां सपाद वासतेयत्रां मना भुवि,वि. वासुरा यासितारावो- भुवि, हे. ? वासुरा चालनो मोका यासुरा बलभी मसा, पने. बारा. वास सराद गृहभूपुयाँ गहे सीमवरज्यो;, हे..'

·- । वास-विक्षत। वास्न. वाखोऽपि दिवसे वास मन्दिरे च चतुप्पथे, वि वालो ना दिवसे लौवं मन्दिरे च चतुष्पथे, मे. वाह. पाहो भुजे पुमान् मानभेदावपवायुषु, मे. बाहो भुजायां वाहस्तु मानभेदे षे हये, वि. वाहोऽवमानयोः। रघे वाहा तु बाहौ सात्, हे. वाहो युग्म घनो वाह: प्रवाहो वाह उचत्रते। बाहो मायावि- शेपश्च वाहो वाइरिति स्म तः, अने. वाहस. वाहसो जलनियाणे शयालौ सुनिपाके, में वाहसो जलनि- याणेऽजगरे मुनिणके, वि. वाहसोऽजगरे वारिनियापसुनिपणयोः, हे. वाहिनी. वाहिनी सत्रात् तरनियां मेनासैन्यप्रभेदयोः, वि, मे. वाहिनी तु सेनात दसिन्धुपु, हे. ववन्तयामपि वाहिनी, अ. सेना नदी च वाहिन्यौ, ति वि वि निग्रहे नियोगे च तथैव पदपूरणे। निश्चये सहने हेताय. व्याप्तिविनियोगयोः। पदर्थ परिभवे शुद्धावालम्बनेऽपि च । विज्ञाने, मे. यि श्रेठातीतनानार्थे चिः स्वात् पक्षिप्वनव्ययम्, वि. वि श्रेऽनौते नानार्थ, हे. विकच, विकचः चपणे फेतौ नाऽके स्फटिनेऽन्यात्, मे. विकत क्षपणे फेतुग्रहे च स्फ,टितेऽन्यवत्, वि. फेतुग्रहेपि विकचः, त्रि. विकट. विकटा वनवारायां त्रिपूर विकरालयोः, मे. विकटः सुन्दरे प्रोको विशालविकरालयोः, वि. विकटः पृथुले पृथुरम्ययोः, हे. विकट विद्वत सत्, त्रि विकट ऽपि निर्दिष्टम्, इ. विकल्प विकल्प, पुसि भ्रान्तौ कल्पने, मे. विकार. विकारो विसतो रजि, मे. विकारो विस्तो रोगे, वि, ३. विकारो वितते रोगे, वि. विकाश. विकासः मुसि विजने प्रकाशे, मे. विकासो रहसि व्यक्त, ३। योकाप विका विसत विषु वोभसे रोगिते संस्क तेऽपि च, मे. विक्षन ·विसति-विच्छिन्न । संस्कृ तेऽपि समाद, बीभत्मे रोगितेऽपि च, वि. विकतो रोगिसंस्कृतः । बीभत्मा, हे विसनौ रोगिबीभत्सो, वि. विकृति, विसति डिम्वरोगयोः वि. विकृती रुजि । डिब विकारे मद्यादौ, हे. विके शौ. विकेशी पटुवौ वाद, विकेभी निष्पचस्त्रियाम्, वि. विकम. विक्रमस्तु पुमान् क्रान्तिमात्रे सगच्छक्तिसम्पदि, मे. विकमः कान्तिमान सवाद, विक्रम, शक्तिसम्पदि, वि, विक्रम. शक्तिसम्पदि । कान्तौ च, हे कान्तौ च विक्रम', अ विक्लिन्न, विक्लिन्नो जरसा जीर्ण भोणे चाइँ च वाचावत्, मे. विक्लिन्नो जरया जीर्ण शौर्ण चाट्टै च वाचत्रवत्, वि. विल्लिन्ना जीर्ण- शौर्णद्राः, हे. विगत. विगतो निष्मभे वौते, हे. विगतौ वौतनिष्पभो, वि. विगूढ़ विगूढो गर्डिनेऽपि च । गुप्तऽपि त्रिषु, मे. विगूढो गर्हव- गुप्तयोः, हे. विगूढो गहिने गुप्त, वि. विग्रह. विग्रह कायविस्तारे विभागे ना रणेऽस्त्रियाम, मे. विग्रहः समरे काये विस्तारप्रविभागयोः, वि. विग्रहो युधि विस्तारे प्रतिभाग- शरीरयोः हे अथ विग्रहः। संग्राम प्रविभागे च देहविस्ताग्योरपि, ति. विग्रहः समरे भेदे विग्रहो वपुरुचाने, अने व्यासेऽपि विग्रहः स्यात्, ह. विनकारिन् विघ्नकारी स्म,तो घोरदर्शनेऽपि विधातिनि, मे, वि. विनकारी विघातसर कारके घोग्दर्शने, हे विचकिल भवेद, बिचकिलो मसीप्रभेदे मदने पुमान्, मे. स्म तो विचिकिलो मल्लीप्रभेदे मदनेऽपि च, वि. विचिकिलो दमनके मलयाम, हे. विच्छित्ति. विच्छित्तिरङ्गरागे विच्छे दे हावभेदे स्त्री, मे विच्छित्ति- रद्ररागे समान हावविच्छेदयोरपि, वि. विच्छित्तिः सत्रादगरागे हाव- विच्छेदयोरपि, हे छेदे विना विच्छित्तिः, वि. विच्छिन्न विच्छिन्नञ्च समानन्धे विभक्त ऽप्यभिधेयवत्, मे. विच्छिन्नश्च . , ·उमा- ३८८ विषय-वितण्डा। समालय विपन्ने कुटिलेऽन्यवत्, वि. विच्छिन्न कुटिले स्थात् त समालब- विभकयो,हे. समालब्धे विभक्त च विच्छिन्न वाचलिगकम वि. विजय. विजयः समानये पार्थ स्त्रियां तिथान्तरे स्मता। सख्याम्, मे. विजयस्तु जये पार्थ गौयों तु विजया तिथौ, वि. विजयो जये। पार्थ विमाने विजयोमानत्सख्योस्तिथावपि, हे. विजात. विजाताख्या प्रस्तायां जनित विक्षतेऽपि च, वि. विजातो. विकृते जाते विमाता तु प्रसूतिका, हे. विजृम्भित. विजृम्भितन्तु चेष्टायां क्लीय त्रिपु विकस्सरे, मे, प्रभुनद्यते विकसिते घेरिते च विजम्मितम्, लि. विज्ञान. विज्ञानं ज्ञानकर्मणोः, मे. विज्ञानं कर्मणि ज्ञाने, वि. विज्ञानं कामणे जाने, हे. विट. विटोऽद्रौ लवणे पिङ्गे मूपिके सदिरेऽपि च, मे, वि, वि. हा. विटस भूधके । सदिरे लवणे पिङ्गेऽद्रौ च, हे. विटप. विटपो न खियां स्तम्बमाखाविसारपल्लवे। विटाधिपे ना, मे. विटपः पास पिने विस्तारै सम्बमासयोः, वि. विटप: पापये ससम्ब विस्तारे पिलपाखयोः, हे. स्तम्बऽपि विटपोऽस्त्रियाम्, अ. विटपः पलये स्तम्घ पिश, वि. विड़ा. विड़स्विष्यभिजे सत्रात् रुमि पुनमुसकम्, मे. पिडा मिहे ख्यात विड़नो नागरोन्यवत्, वि. विड़नस्तु सवादभिन्न- समिघ्नयो विडाल पिडालो नेत्रपिण्डे सत्राद, सपदंशकके पुमान, मे. विडालो नेत्रपिण्डे समाद, विडालोपि सगान्तरे। विडाली पूननाभेदे लताफेऽपि गस्यते, वि. यितंस, योतंस, यौतमो यन्धनोपाये गाणं पक्षिणामपि। नेपा- •मपि परिमामहतोः प्रायरऽपि च, मे, वि. पितएडा वितण्टा पादभेदे स्थान्कयोगामे शिमाहये। , कर- ·- पितत-विदा। धोयामपि स्त्री स्यात्, मे. वितण्डा वादभेदे सत्रात कच्चीशाके मिलाहये। वितण्डा करवीयाच, वि. वितण्डा कच्चीशाके शिलाह्वये । करवाया बादभेदे, हे. वितण्डा शाकभिद्यपि, त्रि. वितण्डा करवायाश्च दावाद- प्रभेदयो, हा. वितत. v तत. वितर्क वितर्कस्तु पुमानहे संशये च निगद्यते, मे. वितर्कः संशयो- हयोः, वि, हे. वितान. वितानो यन्न उल्लोचे विस्तारे पुनर्मुसकम् । जीवं वृत्तविशेये सत्रात् विलिङ्गो मन्दवच्छयो:, मे. वितानो यचविस्तारोल्लोचेषु कतुकर्मणि। उत्तभेदावसरयो वितान तुच्छमन्दयोः, वि. वितानं कदके यचे विस्तार ऋतुकर्मणि। तुत्ये मन्द उत्तभेदे शून्यावसरयोरपि, कविस्तारयोरस्त्री वितानं त्रिषु तुच्छके। मन्द, अ, रित वितान- मुखोचे, त्रि. प्रोक्त वितानसुलोचे वितानः शून्य उचाते, अने. वितुन्न. पितुन्न सुनिपणे च शैवाले च नपुंसकम्, मे, वितुचक, वितुन्नकस्तु धान्याफे झाटामलमयूरके, मे. वितुवकस्तु धान्याके सथा झाटामलौषधी, वि वितुन्न कस्तु धान्यके । झाटामलो- पधौ चामि, हे. वित्त वित्त लौवं धने वाच्चलिङ्ग ख्याते विचारिते, मे. वित्त ख्याते धने लब्ध वित्त' ज्ञाते विचारिते, वि. वित्त विचारिते ख्याते धने, हे. वित्तं ख्याते धनेऽपि च, वि. वित्ति. वित्ति विचारे च लाभसम्भावयो. खियाम्, मे. वित्ति- सीने विचारे च साभसम्भवयोरपि, वि. वित्तिस्तु सम्भवे । ज्ञाने लामे विचारच, हे. विदथ. विदथो योगिशतिनो, मे, वि. विदथो योगिनि माने, हे. विदा. विदा जाने च निर्दिा मनौपायाश्च योषिति, मे. विदा भाने च युद्धौ च, वि विदा मानधियोः, हे.

·विदार-विद्रुम। विदार. विदारो जलोच्छासाऽजिदारणे। विदारी भालपर्णयां च रोगभेदेवगन्धयोः, मे. विदारो दारणे रणे।. विदारी शालपर्णयां च रोगभेदेक्षगन्धयोः वि. विदारो युधि दारणे । विदारी रोगभेदे स्यात् सालपर्णोक्षुगन्धयोः, हे. विदारण. विदारणं विडम्ब च भेदे लौवं रण द्वयोः, मे. विदारणं रणे भेदै विडम्बे च विदारणम्, वि. विदारणं भेदने स्यात् सम्पराये विडम्बने, हे. विदित. विदित' बुधितार्थितयोः, मे, विदित विदितार्थयोः, वि. विदित युधिते युते, हे. विदुर. विदुरो नागरे धौरे कौरवाणां च मन्तिणि, मे, वि. विदुरो नागरे धीरे धतराष्ट्रानुजेऽपि च, हे. विदुल. विदुलस्तु पुमानम्नवेतसे वेससेऽपि च, मे. विदूपक, विदूपकचाटुवटी परनिन्दाकरेऽपि च, मे, वि. विटू- पकोऽन्यनिन्दके। क्रीड़नौयकपात्रेच, हे. विदेह. विदेहः कायशून्ये स्याननकान्वयभूमिपे, मे, विदेहो देहशून्य स्थाद, विदेहो मिथिले स्मृतः, वि. विदेहतु निर्देहे मैथिलेऽपि विद्य. विद्द सत्राद, वेधिते चित सदृशे बाधिते त्रिपु, मे. विद्य सवाद, वेधिते चित सादृश्यऽपि निगद्यते, वि. विई सदृग्वेधितयोः चिन, विधत्. विदुरत् तडिति सन्धमायां स्त्रियां विपु तु निप्प भे, मे. विवत् सौदामिनीसन्धः निप्प मे त्वभिधेयवत्, वि. विद्रव. विद्रवो विद्रुतौ धियि, मे. विद्रवस्तु पलायने । बुहौ च, वि. विद्रयो धौः 1: पलायनम्, हे विद्रुम. विद्रुमो रत्नरक्षेऽपि प्रवालेऽपि पुमानयम्, मे. विद्रुमो रनुरोऽपि प्रपाले पक्षधेऽपि च, यि. विद्रुमो रक्षे प्रवाले, हे.

·. . विहस्-विनय। ३८१ विवस्. विहानात्मविदि प्राज्ञ पण्डिते चाभिधेयवत्, मे, वि. विहा- नात्मविदोः प्रान, हे. त्रिषु। विद्वान् विदच, अ. विधा. विधा गजाशने ऋद्वौ प्रकारे वेतने विधौ, मे. विधा गजान्ने हौ च प्रकारे वेतने विधौ, वि. विईिमूल्ययोः। प्रकारे भान्नविधिधु, हे. विधा विधौ प्रकारे च, अ. प्रकारे येधने विधा, त्रि. विधाट विधाता तु वेधसि। स्मरे ना, मे. विधाता द्रुहिणे कामे, हे. विधाता वेधसि मरे, वि विधान विधान' हस्तिकवले प्ररणेऽभ्यर्चने धने । वेतनोपाय- विधिषु प्रकारे वैरकर्मणि, हे विधि. विधि न नियती काले विधाने परमेष्ठिनि, मे. विधि- ब्रह्मविधानयो.। विधिवाक्ये च देवे च प्रकारे कालकल्पयोः हे. विधि विधाने दैवेऽपि, आ. विधि ब्रह्मणि काले च, वि. विधि विधाने नियतौ विधिः काले विधातरि, वि. काले कल्पेऽपि विधिः, ह विधु विधु र्भा करेन्ट,विष्णु,घु, मे. विधुः शशाङ्क कपरे हपी- केऽपि राक्षसे, वि विधुश्चन्द्रचुरते, हे. विधुर, विधुर सत्रात् परिये पेन द्वयो विकले विषु। रसालायो स्त्री, मे विधुर सत्रात् प्रविन पे विधुरो विकन्नेऽन्यवत् । विधुरापि रसा- लायाम, वि विधुर स्यात् प्रविश्वे पे विकले विधुरा पुनः। रसालायाम्, हे. वैकल्ये ऽपि च विश्व विधुर विकले विपु, त्रि प्रत्यवायेऽपत्रवि पे विधुर स्मर्यते बुधैः, ह विधूत. विधुत कम्पिते त्यक्ते, हे. विनत. विनता ताप्रजनन्या पिटकाभिदि। विनत: प्रणते भुग्ने गिक्षिते पाभिधेयवत्, मे. विनता पिटकाभेदे विनता तामामरि विनतः प्रपते भुग्ने मिचिनेऽपाभिधेयवत्, वि. विनतः प्रणते भुग्ने विनता पिटकाभिदि। सुपर्णायाम, है. विनय. वितया तु मलायां स्त्री शिक्षायां प्रणतो पुमान, में विनयं । - .

·। ३८२ विनायक-विन्न। प्रणतो प्राङः शिक्षायां विनया मता, वि. विनय शिक्षामणत्यो विनया तु बलौषधी, हे. विनायक. विनायकस्त हरवं तात्र विने जिने गुरौ, वि, मे. विनायको गणाधिपे। बुद्ध तात्र गुरौ विन, हे. सुगते च विनायक', अ. गुरावनाये गरुड़ जिने विन्ने विनायकः, वि. विनिपात. विनिपातो निपाते स्याद देवादिव्यसने पुमान्, मे. विनिपातोऽवपाते स्थाद, देवादिव्यसनेऽपि च, वि. विनिपातस दैवते । व्यसने चावपाते च, हे. विनीत. विनीतः सुवहाखे स्याद, बणिजापि पुमांत्रिषु । णिते. न्द्रियेऽपनौते च निझते विनयान्विते, मे. विनौतमुपनौते स्यादपनौते जितेन्द्रिये । बाणिजे सुवहाव च निमते चाभिधेयवत्, वि. विनोमस्तु निमसे निर्जितेन्द्रिये । वाणिजे साधुवाहवर विनयग्राहित हते, हे.. विनेट, विनेता देशि रानि ना, मे. विनेता देशिक राशि, वि. पिनेता देशिके नृपे, हे. विन्द . बिन्द दन्तचनान्तरे। भुवो मधे रूपकार्यप्रक्षतौ पते पुमान् । वेदितर्यन्यलिङ्गः स्यात्, मे. विन्दुस्तु दन्तिदाने स्यात् सथा वेदिट- विमुपोः, वि. विन्द, विमट जावो रदक्षते, हे. विमुड़ ज्ञाता च विन्दुः स्थात् त्रि. विन्द,स्तु विदुरेऽपि च, हा. विन्द,तन्त्र . विन्द नन्यः पुमान् शारिफलके च तुरड़ के, मे. विन्द - तन्वं विदुः पारिफलके च तुरङ्गके, वि. विन्द,तन्त्र पुनः भारिफलके प तुरङ्गके, हे. विन्धत्र. विन्धया स्त्रियां लवल्यां स्यात् मुसि ध्याधाद्रिभेदयोः, मे. विन्धवान टौ लवल्यां च विन्धयो रुक् शैलभेट्यो., वि. विन्धत्रो व्याधादि- भेदयोः । विन्धया खटी लवल्या च, हे. वान्ताचलो मतो विन्धयी, अने, विन्द वि विचारिने लये, मे. विन्न जाने स्थिते सम्म, मि. विवं निचारिते लमे स्थिते, हे. लये जाने स्थिते विनम्, वि.

·. क विपञ्ची-विभाव । विपञ्ची. विपञ्ची केलिवोपयोः, मे, वि. विपणि. विपणिः पणवीथवाञ्च भयेदापणपणत्रयोः, मे, वि. विपणि; पप्पा हट्टयोः। पणावीथताम्, हे. वणिक्पथे च विपणिः, अ. विपत्ति विपतिरपि यातनापदो, मे. विपत्ति यातनापदोः, हे, वि. विपन्न, विपन्न विपदाकान्त त्रिपु युमि भुजङ्गमे, मे. विपन्न: कथितो नटे विपन्नश्च भुजगमे, वि. विपन्नो भुजगे नट, हे. विपन्नोऽहौ विपद गते, वि. विपाक. विपाकः पचने खेदे कर्मणो विसहमले मे. विपाकः कीर्तते स्वादौ परिणामे च दुर्गनौ, वि. विपाकः परिणामे च दुर्गतिसाधु- नोरपि, हे. विपाक: परिणामेऽपि, त्रि. विपाश. विपाशाख्या सरिद भेदपाशवर्जियो मता, वि. विमुल. विमुलः प्रयुलेऽगाधे मेरुपसिमभूधरे, मे, वि. विपुलः पृथ- गाधयोः। विपुलायर्या भिदि होण्याम्, हे. विमति(नो)सार. विप्रतीसार उदिष्टः कौलतेऽनुशये रपि, मे. विपतीसारमिच्छन्ति कौस्तेऽनुशये शपि, वि. विप्रतिसारस्वनुभये इपि। कोसत्य, हे. विमलाप. विमलापो विरोधोखायपार्थवचनेऽपि च, मे, वि. विम- लापो विरोधोकामनर्थकवचस्यपि, हे. विवुध. वियुधोज सुरे, मे. वियुधः पण्डिते देवे, वि. विबुधः पण्डिते सुरे, हे. विभव. विभवो मोवर्य, मे. विभवो निवतीने निय विभयो धने, त्रि. विभवो धननि त्यो,हे. विभाकर. विभाकरोऽग्निसूर्ययोः, मे, हे. विमाकरोऽग्नी तपने, वि. विभाय. यिभावः स्यात् परिचये रसस्योर दीपनादियु, मे. विभाव: स्यात् परिचिती वागसोद दीपनेऽपि , वि. विभावः स्यात् परिचये गत्यादीनां च कारणे. हे.

·विभु. ३९४ विभावरी-विरोचन। विभावरी. विभावरी निशारावत्रोः कुट्टन्यां चकयोपिति । विवाद- वस्त्र गुण्ठयां च, मे. विभावरी हरिद्रायां रजन्यां च विभावरी। विवादवस्त्र- लुण्ठयां च कुट्टन्या चक्रयोपिति, वि. विभावसु. विभावसुः पुमान् सूर्ये हारभेदे च पावके, मे. विभावसु- दिनमणौ हारभेदे च पावके, वि. विभावसुस्तु भारतारे। हुताशने हार- भेद चन्द्र, हे. चूर्यवनी विभावसू, अ. वसुखूयौं विभावस्खू, धने. विभुः प्रभौ सर्वगते शङ्करब्रह्मणोस्तु ना, मे. विभुः पिये प्रभौ नितेर, वि. विभुः प्रभो। व्यापके शहरे नितेत्र, हे. विभुः सत्रात् स्वामि- भूत्ययोः, लि. विश्वम. विभ्रमो धान्तिहावयोः, मे, वि. अथ विनमः। शोभायां संये हाये, हे. चेष्टालद्वारे चान्तौ च विनमः, अ. विभ्रमो नमहावयोः, त्रि. शोभाऽपि प्रयुजयन्ते लक्ष्मीश्रीकान्तिविभ्रमाः, ह. विमल. विमला स्त्रियाम् । शीतलायां भुवो भेदे निर्मले त्वभि- धेयवत्, मे. विमला शौखलायां स्थाद, भुवो भेदे च निर्नले । 'विमल च, वि. विमलोऽहति निर्मले, हे. विमान. विमानो व्योमयाने च सार्वभौमगृहेऽपि च । घोटके यान- माले च पुनपुसकयो मंतः, मे. विमान देवतायाने सार्यभौमगृहेऽपि - - विम्व. वितु प्रतिविम्वपि मण्डले नपुंसकम् । विम्बिकाया: फले क्लीव सकलासे पुनः पुमान्, मे. विष फले विचिकायाः प्रतिविम्ब च मण्डले, वि. विम्बन्तु प्रतिविम्ब स्यान् मण्डले विम्बिकाफले, हे. विम्ब विवफले रुपे, त्रि. विरिश्च, विरिचि. विरिश्चि ना विरिचय वैकुण्ठे परमेष्ठिनि, मे. विरुढ़, विरूढ़ोद्ध, रिते जाते, मे, हे. विरूढ़स्तु सश्नानेऽह- : रितेऽन्यवत्, वि. विरोचन. विरोचनः प्रसादस्य तनयेऽग्निचन्द्रयोः, मे. विरो- ·विल-विवर। . विलग्न. चनोऽकै दहने चन्द्र प्रह्लादनन्दने, वि. विरोचनोऽग्निसूर्ययोः । महादनन्दने चन्द्र, हे. चन्द्राग्न्यां विरोचनाः, अ. विल. विलं छिद्र गुहायां च पुमानुच्चैःश्रवोहये, मे. विलं छिद्र गुहायां च विल उच्चैःश्रवोहये, वि. विलं रन्धे गुहायां च, हे. विलग्नं न स्त्रियां मध्ये त्रिषु सवालग्नमालके, मे. विलग्नो मध्यलग्नयोः, वि. विलग्नं मथलग्न योः, हे, त्रि. विलास. विलासो हावभेदे सवालोलायामपि पुसत्रयम्, मे. विलासो हावलीलयोः, वि. विलासो हाये लोलायाम, हे. विलासिन्. विलासौ भोगिनि व्याले विष्वक्सेनेऽग्निचन्द्रयोः, मे. विलासी भोगिनि व्याले, वि. विलासी भोगिसर्पयोः, हे. विलीन. विलीनौ लौनविद्वती, हे. विलेपनी. विलेपनी सुवेपस्त्रीयवाग्वोरपि योपिति, मे. विलेपनी सवात् तरलासवेशाइनयोरपि, वि. विलेपनी सबाद, यवाग्यां चारुयेश- स्त्रियामपि, हे. विलेशय. विलेशयस्तु लिङ्गो मूपिके च भुजगमे, मे. घिलेभयो मूपिके स्थाद, भुजाऽपि विले पयः, वि. विलेभयो म पिके हौ, हे. विलोम. विलोमस्तु प्रतीपे स्थाद, भुजग्ने वरुणे शुनि। लक्या विलोमी च विलोमं चारघट्टके, मे, वि. विलोममरघट्टके। विलोमो वरुणे सर्प प्रसोपे कुमरेऽपि च। विलोमो स्यादामलक्याम्, हे. विल्व. दिल्लंफले श्रीफले ना, मे. विवक्षित. विवक्षितं भोभनेऽपि स्यात्, इ. विवक्ष. वियधो कौवधचापि पयोहारऽध्यभारयोः, म. विवधो यौवधशापि पयोहारोऽध्वभारयोः, वि. विवधो वीवधो भार पाहाराधनो. रपि, हे. पर्याहारच मार्गच विवधी वीवधौ च ती, प्र. विवर, विवर' दूपणे गर्ने, मे. पिवर दूपणे गर्ने कथितं विष्ट्र- रन्धवत वि. v. छिद्र.

·। विवर्त-विशार। विवस. विवर्त: समुदाये स्थादपवर्तनवृत्त्ययो, मे, वि. विवों नर्तने सऽपारती, हे. विवा. विवशस्विब्बवण्यात्मारिष्टदुष्टधियोरपि, मे, वि. विवश: स्याद- वश्यात्मारिदुष्टमतिश्च यः, हे. विवशौ वविहलो, लि. विवखत्. विवखान् वियुधे सूर्ये तन्नगीं विवस्वती, मे. विव- खान् वियुधे भानौ, वि. विवसांसु देवे सूर्य, हे. देवसूयौँ विवखन्ती, अ. विवस्वान् देवतापि, इ. विविक्त. विविक्त' विष्वसंटते रह:पूतविवेकिषु। वसनन्द ना, मे. विविक्त सादसंटते विनेकान्वितपूतयोः। वाचवद दर्शितो धोरै विविक्त रहसि रम तम्, वि. विवितो वसुनन्दके। विविक्त स्यादसंघक्त रहापूत- विवेकिषु, हे. विवितौ पूतविजनौ, अ. वित. विशा क्षुद्रग्भेदे विस्त ने त्वभिधेयवत्, मे. विशा क्षुद्र- रोगे स्याद वितं स्फटे, हे. वियेक. वियेकः स्थाज्जलद्रोणां पृथग्भावविचारयोः, मे. विवेकः स्थानलद्रोषना विचारेऽपि रहस्यपि, कि. विवेकः पुनरकान्ते जलद्रोणी- विचारयोः, हे. विश, विट् पुसि मनुने वैश्य, मे. विट् म तो वैशमनुगप्रवेशेषु मनीषिभिः, वि. विट् प्रयेशे नृवैश्ययोः, हे. हौ विशी वैश्यमनुजौ, विभद. विशदः पाण्डरे त्यते, मे, वि. विमदः पाण्ड,रे व्यक्त , विहे. विशल्या. चिप्पल्याग्निमिवादन्तीपुड़ चौविधुटारुद, मे. चिपल्या लागलीदन्तीगुलू पीविपुटास च, वि. विणल्या लागलोदन्तीगड़ चौत्रिपु- टासु च। मल्येन रहितायां च प्रियायां लक्ष्मयास्त्र प, हे. विपल्या दन्तिकापि च, अ. विगार. विभासमार्कफे स्वन्द स्त्रियास कठिप्लके, मे. विशाख- माफु के स्वान्दे विशाखः कटिसके, पि. विभासो याचके सान्दे विशाखा में कठिपके,हे. विशाखा में गुहे पुमान्, वि.

·विशारद-विश्व च। ३८७ विशारद. विभारदः पण्डिते च घटे, मे. विशारदो बुधे धष्ट, वि, हे. विद्वत्सुप्रगल्भौ विशारदौ, अ. विशाल. विशाला विन्द वारुणयामुज्जयिन्यां तु योपिति । पविभिदोः मुसि प्युले त्यभिधेयवत्, मे. विशाला विन्द्रवारुणयां विणलो- नयिनीपुरि। विशालो वृक्षभेदेऽपि विशालः पृथुलेऽन्यवत्, वि. विशालाक्ष. विशालाक्षो हरे ताय ना सुनेवेऽभिधेयवत्, मे. विभा- लामो हरे साक्ष्य विशालाक्षी वरस्त्रियाम्, वि. विशालाक्षो महेश्वरे। साय विशालनेत्र च है. हरताचो विशालाक्षी, लि. विशिख. विशिसस्तोमरे शरे। विशिखा तु सनिवां च रथवा- नलिकयोरपि, मे. विशिखस्तोमरे शरे। रथवाखनित्रयो पिशिखा नलि- कायामपि कचित्, वि. विशिखः शरे । विभिसा खनिविकायां रथयायाम, 'हे. काण्ड ना विशिखा रथया, त्रि. विशिसाऽपि खनित्रिका, हा. विशेष. विशेषस्तिलफेऽपि च, हा. विशेषक. विशेषकोऽस्त्री तिलके विशेषयितरि त्रिपु, मे. विशेषक: स्थात्तिलके विशेषावाहकेऽपि च, वि. विशेषकस्तु पुण्डुके । विशेषाधायके चापि, हे. विथब्ध. विश्रब्धोऽतुझटेऽपि स्थाद, गाढ़विश्वस्तयोस्विपु, मे. विय- योऽनुगटेऽत्यर्थ भान्तविश्व स्तयोरपि, वि. विश्रब्धोऽनटे शान्ते विश्व सात्य- योरपि, हे. विश्वस्तोऽनुगटश्च विश्रब्धः। पियव्य यालार्थम्, लि. विथम्म. विथम्मः कलिकलहे विखासे प्रपयेऽपि च, मे, त्रि. विचम्मः के लिकलहे विश्वासे प्रणये वधे, वि. विखम्मः केलिकलहे विश्वाये प्रणये यधे, हे. विधम्मः प्रपयेऽपि च, अ. विधापन. बियाणनं विहापिते। संप्रेषणे परित्यागे, हे. मिथुत. विथुतम्। भाते दृष्ट प्रतीते च, हे. विवेष, विश्व पो विधुरऽयोगे, मे, विश्वपः स्याद् विघटने विस पो विधुरऽपि प, वि. विखे पस वियोजने। विधुरेप, हे. ।

·३८८ विश्व-विपन्न। विश्व. विश्खा त्वति विषायां स्त्री जगति स्थान्नपुंसकम् । न ना शुण्ख्यां पुसि देवप्रभेदेष्वखिले विषु, मे. विश्वं समस्ते जगति विखो देवेषु नागरे। विखा चातिविषायां स्यात्, वि. विश्वा सुरपु विश्वन्तु शुख्या भुवनकत्सयोः। विश्वा विपायाम्, हे. विश्वशुण्ठ्यां समस्ते च, नि. विश्वकर्मन. विश्वकर्मा सहस्रांशो मुनिभिद देवशिल्पिनो:, मे. विश्वकर्मा देवगिल्पिमुनिभेदोमरश्मिषु, वि. विश्वकर्मा मुनिभिदध- शिल्पिनोः, हे. विश्वकर्माकसुरशिल्पिनोः, अ. विश्वकद्रु. विश्वकट्ठस्त्रिषु खले ध्वानाखेटशुनोः पुमान्, मे. विश्व- कट्ठः खले याने स्यादाखेटिककुक,र, वि. विश्वकद्रुस्तु मगयाकुकरे पिशुने ध्वनौ, हे. विश्वकटू खभित्रसलौ, त्रि. विश्वमन्. विश्वमा वनिचन्द्रयोः। समोरणे कृतान्त च, हे. विश्वमाऽनलचन्द्रयोः, वि. विश्वम्भर. विश्वम्भरोऽचुरते शक पुसि विश्वम्भरा भुवि, मे, विश्व- भरोऽयते शक भवेद, विश्वम्भरा भुवि, वि. विश्वम्भरोऽचुनतेन्द्रयोः । विश्वम्भरा तु मेदिन्याम, हे. विश्वस्त. विश्व तो जातविश्वासे विश्वस्ता विधवास्त्रियाम, मे. विषसो निमते स्म तः। विश्वासयोग्य विश्व तो विश्व स्ता विधवास्त्रियाम, वि. विश्वस्त: हातविश्वासे विश्वस्ता विधवास्त्रियाम्, हे. विश्वस्ता विध- वाऽपि च, वि. विश्वावसु. विश्वावसः सवाद गन्धर्वभेदे विश्वावस् निशि, वि. विखावसुः पुनः। निशि गन्धर्वभेदे च, हे. विप् विट् स्त्री व्यापनविष्ठयोः, मे. विड़ व्यापने घ त्रिछायाम, वि. विप. विपन्तु गरले तोयेऽसिविपायाश्च योपिति, मे. विपन्त गरले सोयेऽतिविपायां विपा भवेत्, वि. विपं जले। घुड़े विषा त्वनि- विपा, हे. विषमभु च, अ. विषं पानीयमितुत विपमन्तको रसः,अने. विपत्रं विपन्नस्तु गिरीपे ना गुड चौविरतो खियाम्, मे. विष- ·विषय-विटर। ३८८ माख्या शिरोपे सवात् विस्तारुतयोरपि, वि. विपन्नः शिरौपतरौ विपना विस्ताऽसता, हे. विषय. विषयो गोचर देश तथा जनपदेऽपि च । प्रबन्धाद्यसत्र यो ज्ञातस्तत्र रूपादिके पुमान्, मे. विषयः स्वादिन्द्रियाथै देश जनपद- ऽपि च। गोचरे च प्रबन्धाद्यो यसत्र ज्ञातस्तु तत्र च, वि. विपयो यसर यो ज्ञातस्तल गोचरदेशयोः। शन्दादौ जनपद च, हे. विषयो यत्र यो नामसत्र शब्दादिकेऽपि च, अ. विषयौ देशगोचरौ, त्रि. विषयायिन्. विषयायो पुमान् राज्ञि वैषयिकजनेऽपि च । इन्द्रिये कामदेवे च विषयासक्तपूरुषे, मे. विपयिन्. विषयो विषयासक्तो वाचत्रवत् क्लीवमिन्द्रिये। पुसि स्थान्न पतौं कामदेवे वैषयिकेऽपि च, मे. विषयो विन्द्रिये ख्यात' वाचा- वद विषयान्विते, वि. विपयौ विषयासक्त वैषयिकजने नृपे। कामे विषयि हपौके, हे. वेशकारेऽपि विषयो कामिनि क्लोवमिन्द्रिये, त्रि. विषाण. विपाणी क्षौरकाकोलघामजस्टगवाञ्च योपिति। कुष्ठ- नामौषधे लीव यशुटङ्ग भदन्तयोः, मे. विषाणन्तु कोड़हिरददन्तयोः । पगो: टङ्ग विपाणी तु मेपटगनां प्रकीर्तिता, वि. विषाणन्तु मुझे कोले- भदन्तयोः। विपाणी मेपटायां स्थान्, हे. अवस्त्रिषु विपाणं सपात् भदन्तयोः, अ. विष्कम्भ. विष्कम्भो योगभेदे स्थाद, विस्तारप्रतिवन्धयोः। रूपकाङ्ग- प्रभेदे च बन्धभेदे च योगिनाम्, मे, वि. विष्कम्भो विस्तृतौ योगविशेष- प्रतिबन्धयोः। योगिनाश्च बन्धभेदे रूपकावय वेऽपि च, हे. विष्टम्म. विष्टम्भः प्रतिवन्ध स्थात् प्रभेदे चामयस्य च, मे. विष्टम्मः प्रतिवन्धे च वैदर्भ च प्रयुजरते, वि. विष्टर. विदरः कुशमुष्टौ स्यादासनेऽपि महौरहे, मे. विष्टरस्तु महौरहे। आसने कुशमुष्टौ च, वि. विष्टर प्रासने। पादपे कुशमुष्टौ च, है. विटरो विटपो दर्भमुष्टिः पीठाद्यमासनम्, अ. विष्टरो वहिपो मुष्टि;

·चोरोदे । विष्टि-विराय। पिरो जयमासनम्। विष्टगे द्रुविशेषश्च विष्टरः क्रतुरेव च, अने. विष्टि. विष्टिस्त्रिषु कर्मकरे स्त्रबाजूधेतनकर्मसु, मे. विष्टिः कर्म- करे भद्रे प्रपणे वेतनेऽपि च, वि. विधिः कर्मकरे मूल्ये भद्राजूम प्रपणेषु च, हे. भद्रमणयो वितिः वि. विष्णु . अथ विष्णु : स्यात् । कृष्ण वसुदैवते, वि. विष्ण,पद. विष्ण, पदन्तु खे। चौरोदे च स्त्रियां गमारविसंक्रान्ति- भेदयोः, मे. भवेद, विष्णु, पदाभिख्या चौरोदे गगनेऽख जे। प्रोक्ता विष्णु पदी गङ्गासंकान्तिहारकास च, वि. विष्णु पदं नभोऽब्जयोः। विष्णु पदस्त विष्णु पदो सुरापगा। संक्रान्ति हारिका चापि, हे. विष्वक्मेन विष्वक्सेना फलिन्यां साद, विष्वकौनो जनार्दने, मे, वि. विष्वक्रोनो जनार्दनः। विष्वक्सेना तु फलिनौ, हे. विष्वक्सेनप्रिया. विष्वक्सेनप्रिया लक्ष्मणां वाराहाामपि योपिति, मे. विष्वकोनमिया लक्ष्मा नायमाणैपधावपि, वि. विष्वक्सेनप्रिया वाय- सागोपध्यां श्रियामपि, हे. विसर. विसरः प्रसर बजे, मे, वि, विसरसु समूहे प्रसरेऽपि च, हे. विसर्ग. विसर्गस्तु पुमान् दाने त्यागे च मलनिर्गमे । विसर्जनीयेऽपत्र- यनभेदेऽपि च विभावसोः, मे. विसर्ग स्तबागवद दाने विसर्गो मल- निर्गमे। विसर्जनौयेऽप्ययनमभेदेऽपि विभावसोः, वि. विसर्गो विसर्जनौये वर्चमि त्यागदानयोः, हे. विसर्गो मुक्तिवर्चसोः, ह. विसर्जन विसर्जन परित्यागे दाने संप्रेषणेऽपि च, में, वि. विस्तर. पिस्तरो याक प्रपश्च सपाद, विस्तारे प्रपयेऽपि च, मे. विसारस्तु प्रपञ्चे सवाद, विसारे प्रणयेऽपि च, वि. विस्तार. विसारो विस्त तौ स्तम्ब, मे, वि. विस्तारो साम्बा विसती, हे, वि. विश्मय यियः मादाचर्यगर्ययोः पुमान्, मे. विग्मयोऽतगयो, पि वियोड,सदर्पयोः, हे ·. विम्यापन-बोचि। ४०१ विस्थापन. विमापनः समात् कुहके गन्धर्व नगरे मारे, मे. विस्मा- पनाख्या कुहके गन्धर्व नगरे स्मरे, वि. विनायनाख्या कुहफे चारे। गन्ध- बनगरे चापि, हे. विहङ्ग, विहङ्गस्तु विलिङ्गः समादाशुगे च विहङ्गम, मे. विहनन, भवेद, विहननं विनहिंसयोस्तुलपिचने, मे. विहनन' विधाने सत्रात् पिञ्जने दूलधूनने, वि. विहननन्त पिउने । वधे, हे. विहस्त. विहस्तः पण्डिते व्याकुले विषु, मे. विहस्तो विले पण्डे, वि. विहस्तस्तु विक्षले पण्डिनेऽपि च, हे. विहायस्. विहायाः शकुने सि गगने पुनपुंसकम्, मे, विहा- यास्तु शकुन्ते स्माद, विहायः सुरवम नि, वि. विहायो व्योमपषिणः हे. विहायाः शकुने मुसि विहायः खे नपुंसकम्, वि. विहार. विहारो भ्रमणे कन्धे लोलायां सुगतालये, मे, वि. विहा- रस्तु जिनालये। सौलायो घमणे स्कन्ध, हे. विहेड़न. विहेड़नन्त हिंसायां मर्दने च विडम्बने, मे, वि. विहेड़नं विडम्बने । हिंसाया मर्दने, हे. अथ विहेड़नम् । विहिंसायां विडम्सेच, वि. बौकाम, वौकामो विजने व्यक्त, वि. बोकाशः स्फुटरहसोः, ह. रमकामौ वौकाशौ अ. v. विकाश. वोच्य वौच्यन्तु विस्मये दृश्ये मुसि लासकवाजिनोः, मे. बौक्षान्तु विस्मये दृश्ये वोघो लासकवाजिनोः, वि. यौन द्रष्टव्य विसायेऽपि च । वोधातु लासके धाहे, हे. (वौया) या, वोडागतिभेदेऽपि शूकशिम्बनाच नर्मने, मे, घोक्षा तु शूकशिम्बायां गतिभेदे च नर्तने, हे. वौसा गतिविशेपेऽपि शूक- शिववाश्च नर्सने, वि. वीचि, वौचिः स्वल्पतरङ्ग स्यादवकाशे मुझे इयोः, मे. वौचिः सल्पे मरने स्यादवका सुन्नेऽपि च, वि. यौचघालूयोरयकामे सुखा- ल्पयोः, है. वोचिः सुपतरजयोः। स्वल्पेऽपि लि.

·। वीज-वीर। ४०२ वीज, अथ वीजमङ्क रकारणे। हेतुतत्वाधान शुके, मे. बौजन्तु रेतसि। स्यादाधाने च तत्वे च हेताव,रकारणे, हे. वौज रेतसि तत्वच हेतावक,रकारणे । आधानेऽपि च, वि. वौज रेलस्तत्वार्थ हेतुषु, त्रि. वीजपुष्प. वीजपुष्प' मरुवके तथा मदनकेऽपि च, मे. बीजपुष्प मरवके तथा दमनकेऽपि च, वि. वीणा, वीणा विप्रति वक्ष क्याम्, मे. वीणा घालकिविनतोः, वि. वीणा स्याद, वल्लको तड़ित्, हे. वौत. बौतमसारगजे सपादक,मकर्मणप्रसारतुरङ्गेऽपि, मे. बौत- मङ्ग, शकर्मणि। असाराश्वगजे, हे. वीतश्चासारहस्य वौतमझ, प्रकर्मणि, वि. असाराव भयो वातं बीतमङ्ग, शकर्मणि, त्रि. वौति. वौति गतौ च दीप्तौ प्रजनाशनधावनेषु स्त्री, मे. वौति- गतौ च दीप्तौ च धावने प्रजनेऽभने, वि. वौतिरखेऽशने गतौ। प्रजने धावने दीप्ती, हे. वौतिहोत्र. वौतिहोतोऽनलेऽक च, मे. वौतिहोतोऽनलार्कयोः, वि. वोनिहोत्रस्तु दिवाकरहतापायोः, हे. वौथी. वीथी पंतो गृहाङ्गे च रूपकान्तरवमनोः, मे. बोथी गृहाने पंक्तौ च नाट्यरूपकवम नोः, वि. वीथी वम नि पतौ च गृहाग नाव्यरूपके, हे. वीथी पदव्यपि, अ. वौथो पतौ गृहाशके, वि. वीर. बोरो रसविशेषे स्यादुत्तरे सुभटे विपु । स्त्री मुराधौर- काकोलोतामलक्ये लयालुके। पतिपुत्ववतौरम्माविदारोदुग्धिकासु घ। मल- पूक्षीरविदायों: लोवं भृगगां नलेऽपि च, मे. वीरा सत्रात् चौरकाकोलो- मामलक्ये लबालुषु। पतिपुत्रवतीरम्भागम्भारोमदिरास च। गोछोडम्बरि- काचोरविदारीनुग्धिकासु घ। योरस्तु सुभटे थेठे वीर नानां नतेऽपि च, यि. योरो जिने नटे ठे वीर शृङ्गा नतेऽपि च । वीरा गम्मारिका रम्मा तामलक्यलवालुका । मदिराचीरकाकोलीगोछोदुम्परिकार । पपिपुवतीधीर विदारीदुग्धिकास्सपि हे. वीरौ विक्रमवान्धवी, माने. .

·चौरतर-रति। बौस्तर माद, बोरतर बोरणे बोरठे परे च ना, मे विदु- कौरतरं श्रे, शरवोरणयोरपि, वि. वौरतरो वीरनेछ पारे वौरतर पुनः। वोरणे, हे. वीरभद्र घौरभद्रोऽवमेधाने बौर च बीरणे, मे, वि. वौर- भद्रो वौरोऽवमेधावं यौरसत्तमे, हे. वौरवृक्ष.. वीरवृक्षस्तु भल्लासककुभद्रुमयोः मुमान, मे. वौरवृक्षस्तु भशासककुभद्रुमयो मतः, वि. बौरवृक्षोऽर्ज नद्रुमे। भलाते, हे. वौरुध् वीरुल्लताविटपयोः स्त्रियाम्, मे. वौरुद विटपिशासयोः, वि, वीरुखवायां विटयेऽपि च, हे. वौर्य. बौर्य शुके प्रभावे च तेजःसामर्थप्रयोरपि, में, वि. वीर्य नेज:प्रभावयोः। शुके शती च, हे. वौयं बले प्रभावे च, अ, बौर्य प्रधाने धागौच, त्रि. बौर्य शुकं बल' वीर्य वौर्य वौजसुदासम्, पाने. वौवध. v. विषध कधूप. कधूपस्तु सरलद्रवकृत्रिमधूपयोः, मे, वि. वृकधूपो वृक्ष- धूपे मिडके, ई. . रक्षादन राधादनश्चलदले मधुच्छवकुठारयोः। चादनी त बन्दायां विदारीकन्दकेऽपि च, मे. वृचादनश्चलदले मधुच्छवकुठारयोः । पृचादनी स्मृता वन्दाविदारीगन्धयोरपि, रि. वृचादनो मधुच्छवे चलपत्र- कुठारयोः। चादनी तु वन्दायां विदारोगन्धिकोषधे, हे. वृक्षादनी सवाद, बन्दायां स्त्रियां कुठारके पुमान्, त्रि जिन जिन कल्मषे लोव के ना कुटिले विपु, मे. वृजिनं कस्म के जिनः कुटिलऽन्यवत्, वि. जिनः केशे जिनं भुग्नेऽधे रक- चर्मणि, है. केऽपि रजिनः, अ. रजिनं मलिने पापे, अने, जिनः फेशेऽपुरतः, इ. प्रति हमिस परणेऽपि सबाद, वेष्टनेऽपि च योपिति, मे. रतिः सत्राद, वरणे वाटे, वि पति परणवाटयोः, हे ·४०४ हत्त-हन्न। वृत्त. हत्तोऽधौतेऽपरतोऽनिवर्तलेऽपि रते ते। हन्यलिङ्ग वा क्लोव छन्दश्चारित्रवृत्तिपु, मे. वृत्तं वृत्तौ दृढ़े हते। चरित्रे वतु ले छन्दसतोताधीतयो ईते, हे. वृत्तोऽतीते दृढ़े ख्याते व लेऽपि मते वने । वाचावद, वर्तने वृत्त चरित्रच्छन्दसोरपि, वि. वृत्तं पद्य चरित्रे विष्वसौते दृढ़निस्तले, अ. वर्तुलाधीतयो तिम्, वि. रत्तान्त. रत्तान्तः प्रक्रियायां समात् काम वा प्रभेदयो । प्रस्तावे, मे. रत्तान्तस्तु प्रकरणे कार्य वार्ताप्रकारयोः, हे. वृत्तान्तः सत्रात प्रकरणे प्रकारे का प्रतियोः, अ. वृत्तान्तोऽवसरे भावका वार्ता- विषयोः रत्तान्तः प्रकियायां सत्रात क्वचिदेकान्तवाचकः, वि. त्तिः वृत्ति विवरणाजीवकैशिक्यादिमवर्नने। स्त्री, मे. वृत्ति- विवरणे जोप्य कैभिक्यादिषु चेष्यते, वि. वृत्तिस्तु वर्तने। कैशिक्यादौ विवरणे, हे. कैशिफ्याद्याश्च उत्तयः, प्र. वर्तने विस्तौ इत्तिः, वि. स्त्र. तो रिपौ घने ध्वान्त शैलभेदे च दानये, मे. स्त्रो रिपौ धने ध्वान्त शैले शाके च दानवे, वि. वो मेधे रिपो ध्यान्ते दानवे यासये गिरी, हे. ध्वान्तारिदानवा स्नाः, आ. सत्रौ दानववैरिणी, अने. त्याने समसि गली च सवशब्दखिषु समसः, इ. स्था यन्त्र निष्कारणे, मे. वृथा निष्कारणे बन्ध स्था स्थाद, विधियर्जिते, वि. स्या यविधौ स्यादनर्थके, हे. वृथा निरर्थकार- विध्योः, अ. वृद. एहो जोर्ण प्रद्दे विषु क्लीवन शैलजे, मे. रहन्त शैलने सूरिणीर्णरूढ़े भेद्यवत्, पि. वृधः प्रा स्थविर च दृष्च चैलेयकढ़योः, हे. युधरौ पगिडतेऽपि, प्र. दि. रहिस्तु यर्धने योगेऽप्यष्टवर्गीपधान्तरे। कलान्तरे चामुत्रदये सरनामपि योपिसि, मे. हिरानन्दने घट हो यर्धनेऽपि कलान्तरे, वि. सहि कलान्तरे वर्धने भेषणान्तरे,हे. उन्त प्रसश्यन्धे प घटीधाराकुचाग्रयोः, मे. टन्न सानमुले था. .

·हन्दारक-रुपाकपायो। ४०५ पुष्पबन्ध, हे. यन्त प्रसवबन्धे स्वाद घटधाराकुचाग्रयोः वि इन्दारक. इन्दारकः सुरे पुसि मनोजयेष्ठयोस्ति पु, मे. छन्दारक: सुरे श्रेठे मनोन पुनरन्यवत्, वि हन्दारको मनोरमे। सुरे श्रेष्ठ, हे. वृन्दारको रूपिमुख्यौ (विषु), अ. वृन्दारको सुरवठौ, त्रि. वृश्चिक. वृश्किश्च द्रुणे राशौ भूककोटौषधीभिदोः, मे. वृश्चिक टुणे राशी भूककोटे तयौषधे, वि. रश्चिकच टुणे रामाधौषधे भूककोटके, हे. शूककोटे च रश्चिकः, अ. प. पो धर्म बलौवर्दै शृङ्गना राशिभेदयोः। अछे सत्रादुत्तरस्थश्च व्यासमूषिकशकले। तथा वास्तुस्थानभेदे पुमानेप प्रकोर्तितः। दृपा मूषिक- पश्चि यसौनामासने पौ, मे. टपः स्याद वासवे धर्म सौरभेये च शुकले। पुराशिभेदयोः शृङ्गमा म पि को ठयोरपि । कपिकच्छा सपा मोता वति- नामासन सपो, वि. वृषो गव्याखुधर्म योः। पुराशिभेदयोः “टङ्गता वासये शुकलेऽपि च । श्रेष्ठे स्यादुत्तरस्थर वृषौ तु बनिविष्टरे। वृपा चित्रा- कपिकच्छो, हे. शुकले भूपिके श्रेठे मुकने व.पभे वृपः, अ. धर्मो षो वृ.पः थेठो वृपो गौ महिपो चपः। दृषो बलं च षः कामो दृपणो ब.प उच्यते, अने. पन्. या कर्ष महेन्द्र ना, मे. पातु वासपे । उपमे तुरगे मुसि हे. रमा कर्णमहेन्द्रयोः, वि. कृपपर्यन् दृषपर्वा पुमान् दैत्यभेदेऽप्यन्धकसूदने, मे. दृषपर्या हरे दैते दारिणि कशेरुणि, वि पपर्वा तु शृङ्गारिहरदैत्यकशेरुपु, हे. पपर्वा शिये देते, वि. रापभः पयोः, मे. कृषभः स्यादादिजिने सषमुनवयो- रपि, हे. उपभः पुरुधे पे, वि. वृषल. पलो गृखने मूद्र चन्द्रगुप्त पवामिनि, मे. उपलः कथितः शूद्र चन्द्रगुप्त स वाणिनि, वि पलखरगे यूद्र,हे. पाकपायो. पाकपायो घोगौरोवरीलीवन्तिकामु च, मे. रपा- . हपमा ·पाकपि-वेद । कपायौ श्रीगौर्यो जीवन्तवान शतावरी, वि. पाकपायी जीवन्तत्रां शता- वर्षमयोः त्रियाम्, हे. वृषाकपायो श्रीगौर्यो:, अ. वृषाकपि. वृषाकपिः पुमान् कृष्ण प्रकरे जातवेदसि, मे सपा- कपिः शिये कृष्ण ज्वलने च पाकपिः, वि. पाकपिः । वासुदेवे शिवेऽग्नौ च, हे. हरविष्णू पाकपी, अ. शिवकृष्णौ पाकपो, अने, पास. षादः शङ्करे साधौ भल्लातकमहल्लयोः, मे, वि. पाकः साधुभल्लातशङ्करेषु महलके, हे. पाको शिवभल्लाती, नि. वृष्णि. पिणः पापण्डचण्डयोः। त्रिषु ना यादवे मेपे, मे. रष्णिस्तु यादो मेपे पिणः पापण्डचण्डयोः, वि. वृष्णि मैं याद च, हे. पिा- यादवमेपयोः, वि. दृनिका. सहतिका स्थाटूरुवस्त्रभेट्योः, हे. विद्याद, रतिका- भिख्याम रुवस्त्र प्रभेदयोः, वि. रहन्नल. दृहन्नला गुड़ाकेशे महापोटगले पुमान्, मे, दृहन्नलो गुड़ाकेश महापोटगले मत: वि. दृहन्नलः । महापोटगले पार्थ, हे. येकट. बेकट: खाद, बैकटिके मन्यत्रभेदे च यूनि च, मे. बेकटो जामतारण्ये मणिकारे, हे. बेकटः स्थाद वैकटिके तथा सनात- . यौवने, वि. वेग, वेगो गये प्रवाहे च महाकालफलेऽपि च, मे, वि. वेगो रय- प्रवाइयोः। रेतःकिम्पाकयोचापि, हे. वेगः प्रवाइजवयोरपि, अ. वेगस्तु महाकालफलेऽपि च, त्रि. येगी. वेणी फेशस्य बन्धने । नद्यादेरन्तरे देवताले, मे. येणी कचस्य वन्ध स्थान नदीनां मे लकेऽपि च । देवताड़े च, वि. वेणी सेतुमवाइयो। देवताडे केप्रवन्ध, हे वेणु, येणपान्तरे। त्यक्सारेऽपि च मुसि स्यात्, मे. येणु भूपा- नरे वंगे, वि. वेण यंभे नृपान्तरे, हे, त्रि. वेदः, वेदः श्रुतौ परनेच, मे ·४०७ वेदना-वेश्य। वेदना. वेदना ज्ञानदुःखयोः, मे, वि.लि. वेदना जाने पौड़ा- याम्, हे. संवित्तावपि वेदना, ह. वेदि. वैदिः सत्रात् पण्डिते पुमान् । स्त्रियामग,लिमुद्रायां सबात. परिष्क तभूतले, मे. वेदिरङ्ग लिमुद्रायां बुधेऽलङ्गतभूतले, वि, हे. वेदिका. वेदिकाऽङ्ग लिमुद्रायाम, इ. वेधस्. वेधाः पुसि हपोकेशे बुधे च परमेष्ठिनि, मे. वेधा विधी बुधे विष्णौ, वि. वेधा धाटनविष्ण,षु, हे. विष्णौ च वेधाः, अ. विदु- प्यपि स्म तो वेधाः, ह. वेर. वेरः कलेवरे क्लीव वार्ताकौ कुछ मेऽपि च, मे. वैर शरौरे काश्मीर वरं वातिङ्गणेऽपि च, वि. वेर धुसूण इन्ताकशरीरेषु, हे. वराङ्ग कुश्मे वेरम, वि. . वेरट. आय वेरटः । मिश्रीकते च नौथे च वेरट बदरीफले, हे. वेला. बेला काले च सोमायामधः कूलविकारयोः। गलिष्टमरणे रागे खरसत्र च भोजने, मे. वेला काले च जलधेस्तौरनौरविकारयोः। अलिटमरणे रागे सौम्नि वाचि बुधस्त्रियाम्। भोजनेऽपीश्वराणां मात्, वि. वेला बुधस्त्रियां काले सौमनीश्वरभोजने। अक्लिटमरणेऽम्भोधेस्तौर- नौरविकारयोः, हे. अन्धवम्ब विकृती वेला कालमर्यादयोरपि, अ. बेला सत्रात् सिन्धोः कूले च भोजने, त्रि. वेला कालविशेषः सबाद, वेला सिन्धु जलोद्गतिः। वेला प्रफान लोच्छेदे वेला द्रोण्यन्तरात्मनि, अने. दन्तमासेऽपि वेला स्यात्, हा. व्यवस्थाऽनेइसो बला, इ. वेल्लित. वेल्लित गमने लीव कुटिले विधुते विषु, मे. वेल्लिन कुटिले प्रोक्त वाचवद, विधुते मते, वि. वेलितं कुटिले धुते। वेश. वेशो वेश्यागृहे गृहे, मे, हे. वेशो वेश्यागृह प्रोको नेपथे। गृहमालके, वि वेशो वेश्यागृहेऽपि च, लि. येश्य वेश्य वेश्यागृहे लौव गणिकायान्तु योपिति, म. वेणं .

·४०८ बेटन-वैदेहक। देशागृहे वेखा गणिकायामुदौरता, वि. वेश्यन्तु गणिकागृहे । वेश्या ह पयोषायाम, हे. वेष्टन. वेटनं कर्णशष्कुल्यामुष्णोपे मुकुट तौ, मे. वेष्टन कर्णशष्कुल्यामुष्पौषे परिवारणे, वि. वेटन सुकुटे कर्णशकुलुत्राणीषयो- हतो, हे. वेष्टित. वेष्ठित रुहे लासफे करणान्तरे, म. वेष्टित लसके कई स्त्रीणाञ्च करणान्तरे, वि, वेटिन' लासके रुद्दे स्त्रीकरणान्तरे, हे. वै. वै सत्रात् सम्बोधने पादपूरणेऽनुनयेऽपि च, मे, वि. वै हतो पादपूरणे, हे. वैकुण्ठ, वैकुण्ठः कृष्ण एकयोः, में, वि. वैकुण्ठो वासवे विष्णौ, हे. वैजयन्त. वैजयन्तो गुहे शकध्वजप्रासादयोः पुमान् । वैजयन्ती पसाकायां जयन्तीमादपे स्त्रियाम्, मे.वैजयन्तो गुहे शकप्रासादध्वजयोरपि । वैजयन्ती पताकायां जयन्तीवनिमन्थयोः, वि. वैजयन्तो गुहे ध्वजे। इन्द्रा- लये वैजयन्ती त्वग्निमन्थपताकयोः । जयन्तमाञ्च, ई. वैजिक्र. वैजिक शिग्र तैले सबाद, हेतौ सद्योऽसरे व ना, मे. वैजिक भियतले च हेतौ सद्योऽङ्क,रेऽपि च, वि. वे जिकं कारणे शिग्र,तैले च वैजिकोऽहरे, हे. बैतरणो. अथ वैतरणो नद्यां प्रसानां यातुमानरि, मे, भवेद, बैतरणी नद्यां प्रेतानां गातुमातरि, वि. वैतरणी प्रतनद्यां जनन्यामपि रक्षसाम्,हे. वैतालिक वैतालिकः पुमान् खेटिनाले वोधकरे त्रिपु, मे. वेगा- लिको बोधकरे खेटिनाले पुत्रदौरितः, वि. वैतालिकः सङ्गताले मङ्गला- पाठफेऽपि च, हे. वैदर्भ. चैदर्भ वायवकत्व वैदर्भी रीतिभिद्यपि, मे. वैदर्भ पायययकत्ये पैदर्भच नृपान्तरे, वि. वैदेहक. बैदेहको वाषिके शूद्राद, सामनेऽपि च, मे, वि.

·वैदेती-व्यतिकर। ४०१ वैदेहको याणिजको वैश्यामवर शूद्रता, हे. वैदेरुको बाणिजके वैखाया- मपि भूद्रण, वि. देशी. वैदेही रोचनामीसायणिस्त्रीपिप्पलीषु च, मे. वैदेही रोधनासौतायपिस्वीपिप्पलीप्वपि, वि. वैदेही पिप्पलीसोसावणिक्स्त्रीरोच- नास्सपि, वि. वैनतेय. वैनतेयस् गरड़े स्त्रात् प्रभाकरसारयौ, मे. वैनाशिक. चैनाशिक: सवात् धषिके परतन्योर्णनाभयोः, मे, वि. वैनाशिकः स्यात् घणिके परायत्तीर्णनामयोः, हे. वैरोचन(नि). वैरोचनिस्तु सुगते बलिदैत्यापुत्रयोः, में. वैरो- पनस्तु सुगते बलिदै त्यामुत्योः, वि. वैरोचनो रविसते सुगते बलि- दानये, हे. . वैशाख. वैशासो मासभेदेऽपि मन्याने च प्रकीर्तितः, मे. वैशाखो राधमन्ययोः, वि. वै शारः सके राधे, है. ये शासो मन्थमासयोः वि. वोड. योड़ी स्त्री पायपाद ना गोनसाहौ झपान्तर, मे. वोड. वोढ़ा ना भारिके सूने, मे, वोढ़ा सवाद, भारिके सूते, वि,हे. व्यक्तः स्फुटमनीषिणो', मे, वि. व्यक्तो मनीपिस्फुटयोः, हे. व्यात माञपि, अ. स्पटमाजौरम, तो व्यक्ती, भने. व्यग्र. व्यग्रो व्यासन अाकुले, मे, वि, प्रा. व्यग्रो व्याप्टताकु- लयोः,हे. व्या. व्यङ्गो भेके प होनाज, मे, हे. व्यशो हौनाङ्गभेकयोः, वि. व्यञ्जन. व्यञ्जन तेमने चिरे श्मयण्यवयये हलि, म. व्यञ्जन तेमने चिन्ने श्मशुपवययेऽपि च, वि. व्यञ्जन श्मश्रुचिङ्गयोः। तेमनेऽवयवे कादौ, है. व्यञ्जनं लान्छन श्मनिष्ठानावयथेष्वपि, आ. व्यतिकर. अथ व्यतिकरः पुसि व्यसनष्यनिषद्योः, में, लि. व्यति- करः समाख्यातो व्यसनव्यतिपायोः, वि. व्यतिकरो व्यसनव्यतिपरयो - ५२ ·व्यतोपात-व्याघ्र व्यतीपात. व्यतीपातो महोत्पाते योगभेदापयानयोः, में, वि. व्यतिपात उपद्धे। योगभेदेऽपयाने च, हे. व्यलोक. व्यलोकमप्रियाऽकार्यवेलक्षेत्रप्वपि पौड़ने। ना नागरे, में. व्यलोको नागरे स्म,तः। व्यलोकमप्रियाऽकार्यवैलईवष्वपि पौड़ने, वि. व्यलोक व्यङ्गवैलक्ष्याप्रियाऽकार्येषु पौड़ने, हे. पौड़ार्थऽपि व्यलोक सत्रात्, अ. वैलक्ष्याकार्ययोः लौवं व्यलोक विषु नागरे, वि. व्यवहार. व्यवहारो द्रुभेदे पात् पणे न्यायेऽपि च स्थिती, मे. व्यव- हारो द्रुभेदे सबाद, व्यवहारो पणे स्थितौ, वि. व्यवहारः स्थिती पणे । दुभेदे, हे. व्यवहारिका. व्यवहारिका समालोकयावासम्मार्जनौद्र दे, मे. पथ सत्राद, व्यवहारिका । लोकयावेग दोवर्धनौपु, हे. सत्राद व्यवहारिका लोक- 'यात्रासमार्जनौङ्गदे, वि. व्यवाय. व्यवाय: सुरतेऽन्तौं पुसि लीवन्तु तेजसि, म. व्यवायः मरनेऽन्तों व्यवायं तेजसि स्मृतम्, वि. व्यवायन्तु मैथुनव्यवधानयोः, हे. सुरतेऽपि व्यवाय: सत्रात्, इ. व्यवायिन्. व्ययायो'कामुके द्रव्यविमेपे च समीरित: वि. व्यसन. व्यसनं त्वशुभे सक्ती पानीरगयादिषु । देवानिष्ट फले पापे विपत्तौ निष्फलोद्यमे, मे, वि. व्यसन निष्फलोद्यमे। दैवानिएफले सती स्त्रीपान गयादिषु। पापे विपत्तावशुभे, हे. व्यसन विपदि भ्रमे दोपे कामजकोपने, अ. दैवानिटफले सत्तौ व्यसनं निष्फलोद्यमे, त्रि. व्यस्त. व्यस्तन्तु व्याकुले व्याप्न, मे. व्यस्त व्याप्त च सवले, वि. व्याघातो योगभेदे मवादन्तरायमहारयोः, मे, वि. ध्याधानो योगविघ्नयोः । घाते, हे. व्याघ्रः सत्रात् पुसि भाले रक्त रण्ड करनयोः। येठे नराइवत्तरस्यः कण्टकायान्तु योपिनि, मे व्याम्रो विपिनि विख्यात रतो- रएड करनयोः । व्याघ्री निदिग्धिकायाश्च येठे सवादुत्तरस्थितः, वि. ध्यामः . व्याघात. व्याघ्र.

·व्याघ्रनर-व्याला . करवे शार्दूले रक्त रण्डतरावपि । श्रेष्ठ वृत्तरपदस्थः सत्राद यानी कण्ट- कारिका, हे. व्याघनख. भवेद, व्याघनखः कन्दगन्धद्रव्यविशेषयोः। नखक्षतान्तरे कौवम्, मे. भद, व्याप्रनखः कन्दगन्धद्रव्यविशेषयोः, वि. व्याघ्रनखस्त फन्दे सवाद, गन्धद्रव्यान्तरेऽपि च, हे. वाज. वाजः पाठयपदेशे, में, है. वाजः भाद्यापदेशयोः, वि. वाज, पाठेऽपदेशे च, त्रि. वाड़, पत्राडो हिंसपशौ सर्प, में, वि, हे. सर्पमांसात्पयू व्याडौ, प्र. वयाध. वाधो गयुदृष्टयोः। तारामये खे च, म. वनाधो ग. दुष्टयोः वि, हे. वाधि. बाधिः कुठेच रोगे ना, म. वाधिरामयवाप्ययोः वि.. वयात. वत्राप्त ख्याते समाकान्त, म, वि. व्याप्ति. व्याप्ति वर्धापनलम्मयोः, वि. मे. वाप्ति वर्मापने लम्भनेऽपि च, हे. लाभसम्बन्धयो वहिः, त्रि. वायस. वत्रायतं वाटते दोघं दृढ़े चातिशयेऽन्यवस्, मे, वि. वायत दौ वाटतेऽतिपये दृढ़े, हे. दृढ़ेऽपि वायतम्, वि. बनायाम. वद्यायामः पौरुषे. अमे। विपमे दुर्गसनारे, में. वायामो दुर्गसञ्चार वियामे पौरुषेऽपि च, कि वद्यायामः पौरुष अमे। वियाम दुर्गसञ्चार, हे. वाल. ववालो दुष्टगजे सर्प वापद नाऽन्यवत् खले, म, ववालो भुजङ्गमे करे खापदं दुष्टदन्तिनि, वि. पत्रालो दुष्टगजे सर्प शठ खापद- सिंहयोः, हे, भेद्यलिङ्गः शठे वालः पुसि खापदसर्पयोः, अ.. अर्थवधवसह वालस्तथा हिंसपशौ स्म तः, इ. वालोऽहिः श्वापदो कालो वालः सवात् कुटिल' करी। प्रमादवान् नरो वालो ववालो वाल उदाहृतः, अने, वत्रालः सर्पः ाठे ववालो वालो जयचतुष्पदः, अने ·४१२ व्यास-नजत्रा। व्यास. व्यासो ना विस्त ते मुनौ, मे. व्यासो मुनिप्रपञ्चयोः, हे. वघासो सुनौ च विस्तार, त्रि. बघासो सुनौ सवाद् विस्तार, वि. प्रत्यान. प्रत्यानं स्वातन्त्र्यसले विरोधाचरोऽपि च, मे. त्यानं स्वैरकरणे विरोधाचरणेऽपि च, वि. त्यान प्रतिरोधने। विरोधाचरणे सरदत्तौ समाधिपारणे, हे. त्यानं प्रतिरोधे च विरोधाचरणेऽपि च, भ. खतन्त्रता च युबत्यानम्, नि. बुट. युवष्ट कल्ये विष पिते, मे, लि. बुप्रष्ट फले दिने। पई पिते प्रभाते च, हे. बुर दिने प्रभाते च फले पर्यं पितेऽपि च, वि. नष्ट कल्ये तथोपिते, हा. वुषिः फले सम्हौ च, अ. वुष्टिः स्तुतिफलदिषु, बुष्टिः फले सम्टवौ स्त्री, मे. युधष्टिरता समृद्दौ च नियमादिफलेऽपि बुष्टि. . च, वि. धूढ़. बूढ़ः सहसविन्यसष्टयुलेष्वभिधेयवत्, मे. बूढ़ः संहत- विन्यस्तष्टयुलेषु च भेद्यवत्, वि. वूढ़ा न्यसोरुसंहताः, हे. वूदौ विन्यस्त- सहसौ, अ. पह. वूहः सबाद, बलविन्यासे निर्माणे चन्दतर्कयो, मे, वि. बहो निर्माणतर्कयोः। समूहे बलविन्यामे, हे. देहनिर्माणसैनेत्रा पर सात, त्रि. व पहो वन्देऽपि, अ. वसई रचनायामपि, ह. वयोमचारिन्. वयोमचारी तु निर्दियो देवतायां विनम, मे. वयोमचारी खगे दये, वि. वयोमन्. यत्रोम वारिणि चाकाश भास्करसवार्चनाये, मे. वयोम वारिविहायसो, वि. वोप. वयोयं सत्रात् विकद्रवेत्र करिभेदे पुमानयम्, मे. वज. व्रजो गोठाध्वत्र न्देषु, मे, वि. व्रजोऽधगोठसपु, हे. गोठा- ध्वनिवडा वजाः, अ. वजो गोठं जो मार्गो वजः सो व्रजो गापः, अने. वजया पर्यटने प्रोता वर्गमस्थानयोरपि, मे, वि. बनधा.

·४१३ बीहि-शकुलादनी। बौदि. बीहि सामान्यधान्य सादाशुधान्य त पुसत्रयम्, में. बीहिराजिक. सत्राद, बीहिराजिकः कङ्ग धान्यचौनकधान्ययोः, मे. सवाद, बीहिराजिकः कामलिकायां चीनधान्यके, वि. अथ वीहिराजिकः । चौनान्ने कामलिकायामपि, हे. ( वदन्ति युधाः श्रेयः पश्च शस्त्र निगद्यते । शौच्च भयन- मित्याः शास्त्र भा छ निगद्यते, मे.) मं मुखं प्रकरः श्रेयः पश्च सौम्नि निगद्यते । शयने प्राः समाख्यानो हिंसायां शो निगद्यते, ए. मतर- बैको विपन्नश्च दो दक्षकरस्थितः। प्राद्ध,कर्णोऽस्थिसंज्ञश्च प्रकार: सगिरीरितः, मा. शंसा. शंसा वचसि वाशयाम, मे, हे. भंसा वचनवान्छयोः वि. पाक. को जात्यन्तरे नृपे, मे. भको राजन्यदेभयोः, वि. को देश राजभेद,हे. शकलं त्वचि सण्डे स्याद, रागवस्तुनि वल्कले, मे, वि. शकलं रागवस्तुनि। वल्कले वचि खण्ड च, हे. शकलं वल्कले खण्डे, त्रि. शकुन. शकुनख पुमान् पक्षिमात्रपक्षिविशेमयोः । शुभशंसि. निमित्ते च शकुन स्थान नपुंसकम्, मे. पाकुनं च शुभामिनिमित्ते भकुनः खगे, वि. शकुनं सवाद, देवशंसिनिमित्त शकुन' खगे, हे. देवशंसिनिमित्त च शकुनं पुसि पक्षिणि, त्रि. शकुनि शकुनिः पुसि विहगे सौवले करणान्तर, मे. शकुनिः सौवले करणे सगे, वि. शकुनिः खगे करणभेदे कौरवमातुले, हे. शकुनिः सौषले खगे, नि शकुन्त. भकुन्तः कोटभेदे सत्राद, भासपक्षिविहङ्गयोः, मे, शकुन्तो विहंगे भासे, है. पाकुन्तौ भासपक्षिणो, अ. शकुन्तः पविभेदे सवाद, भासपक्षिविहङ्गयोः, वि. शकुलादनी. शकुलादनौ स्त्रियां सष्यभेदोकटुकभाकयोः, मे भकुला- दन्य भख्या तु मांसौकिञ्च,लिकाछुयो । कटुकाजल पिप्पल्योः कथयते शकुला- शकल. .

·पाक. ४१४ पाक्ति-शनिन्। दनी, वि. शकुनादनी। कटु मांसौकिञ्चलिकाजलमिष्पलिकासु च, हें. कटुकायां कञ्चटके कथिता शकुलादनौ, हा. शक्ति. मनिरस्त्रान्तरे गौयामुत्माहादौ बले स्त्रियाम्, मे. शक्ति चले प्रभावादी शक्तिः प्रहरणान्तरे, वि. भक्तिरायुधभेद सत्रात्माहादौ बले खियाम्, हे. कासूसामर्थयोः भक्तिः, अ. अस्त्रभेदपि भक्तिः सत्रात्, वि. शकः पुमान् देवराजे कुटजार्जुनभूकतो, मे. शको महेन्द्र स्यात् कुटजार्ज,नभूरुहोः, वि. शक्रोऽर्जुनतराविन्द्र कुटजे, हे. कुटजे वासदे पाक: त्रि. शक्करी. शक्करी छन्दसो भेद नदीमेखलयोरपि, मे. भाकरी मेखला- नद्योः छन्दोभेदेऽपि भाकरी, वि. शक्करी सरिदन्तरे। छन्दोजातो मेसलायाम्, हे. शक्करी मेखला छन्दः, त्रि. शवा. मला वासे वितर्के च, मे, वि. सहा सत्रात् संशये भये, हे. भक. पाहसंख्यास्त्रयादोमित्कीलेशकलुपेषु ना, मे. प्रातः पत्र- शिराजाले सनाकीलकसम्म,ए। यादोऽस्त्रभेदयो में है. भवः कोले भिषेऽस्त्र च सनायाद प्रभेदयो, वि. शङ्क: :: कोलकसहनाजलजन्तु दृश्यते, वि. गड. पारः कम्बो न योपिन् ना भालास्थिनिधिभिन्नखे, में. मसो निध्यन्नर कब ललाटास्थिनखीषु च, वि. अक्षः कचौ निधिभेद मान्न- स्यामलिकासनि, हे. अहो निधी ललाटाप्टिकको नसो, . मादक. पक्षक बन्नये कम्बो अम्ली पुसि शिरोरुनि, मे. भटक वलये कम्बौ पिरोरोगे 4 कम्, नि गहक बलये कधी भड़कर भिगे- रुजि, हे. भनिन्. ही इरो समुद्र ना मनावत्यभिधेयवत् । शाहिनी जेग चुकायां चौरपुष्परा बधूभिदि, मे. प्रदिनी सतपुन्नागे धौरहस्मया यदि, वि.

·।
पाठ.
चौ-शतानीक
पाचौ. चान्द्राण्यां शतावयों तथा स्त्रीकरणान्तरे, म. शची-
पन्द्राण्यां प्रासावरौ, वि. शचीन्द्राणीशतावों:, हे.
शठो मध्यस्थपुरुपे धूर्तधूस्त रयोरपि, मे. शठो मध्यस्थपुरुष
भठो धुत्तूरधूर्तयोः। शठोऽलसे च मूर्ख च, वि. पाठो मध्यस्थपुरुप धते
धुत्तूरफेऽपि च, हे.' मध्यस्थखलयोः शठः, त्रि.
पाणौर. भणीर गोषमध्यस्थपुलिमे दरीतट, मे, वि.
शण्ठ. गटो वर्षवरे लोवे गोपतौ बन्धनपूरुपे, वि. पूण्डपण्डौ
तु मौविदे। बन्धनपुसीट्वरे क्लोथे, हे. v. पण्ड.
भतनी. शतघ्नी शस्त्रभेदे बाद, चिकाल्यां करम्झके, में, वि.
पतनी तु रश्चिकाल्यां शस्त्रभेदकरजयोः, हे.
पातति. भच्छततिः पुति शक च परमेष्ठिनि, म. शतधति-
र्धातरीन्द्र, वि. ब्रह्मणको शतकृती, त्रि.
शतपत्रः शिपण्डिनि। दाघाट सारसे च कमले तु
नपुंसकम्, मे. पतपत्रो राजकौरे दार्वाधाटमयूरयोः। राजीये शतपत्र
तु, वि. शतपत्रो दार्वाधाटे राजकौरमयूरयोः। शतपत्र तु राजीव,
दाघाटऽपि शतपत्रम्, ह.
सातपर्याः शतपर्वा तु टूर्वायां तथा भार्गवयोपिति, मे. शतपर्वा
तु दूर्वायां भार्गवसत्र स्त्रियामपि, पि.
शतपर्बिका. प्रतपत्रिका तु दूर्वायां वचायामपि योपिनि, मे.
अथो मतपर्वि का। स्थाद, वाटूर्व यो:, हे. स्यात् शतपर्चिका दूर्वावचयोः,
वि. चामि तपकिा, लि.
प्रतिङ्गदा. मतङ्गदा स्त्रियां वज्ने सौदामिन्यां च कीर्तिता, मे.
शतदा भवेद, वज्जे सौदामिन्यां च कीर्तिता, वि भतङ्कदा तु विवति ।
वजेऽपि, हे. v. ऐरावत.
मातानन्द. भतानन्दो मुने मदं देवकीनन्दनेऽपि च, मे.
शतानीक शतानीकस्तु रहे स्थान सुनिराजप्रभेदयो,, मे भता-
पातपत्न.

·शमथ. तावरी-पम्बर । नीको मुने मैदे रहे च वि. शतानीको मुनी रहे, हे. शतावरी. प्रतावरी तु शचत्रां स्यादिन्दीवयामपि स्त्रियाम, मे. वरी- चयोः शतावरी, वि. शद्रि. शद्रिाऽम्मोधरे जिष्णो, मे. शद्रि विष्णौ तडित्यपि, हे. ट्रिरम्भोधरे जिष्णौ, वि. शनिस्. शनैः स्वैरे शनैश्चरे, मे. पूनः शनैश्चरे सरे, वि. शफ. शर्फ मूले तरूणां स्थाद, गवादीनां खुरोऽपि च, वि, मे. शर्फ सुरे गवादीनामले विटरिनामपि, हे. शब्द. शब्दोऽक्षरे यशोगोत्यो क्ये खे श्रवणे ध्वनौ, हे. शम्. शं कल्याणे सुखे, मे. शं सुखे शर्मणि प्रोक्तम्, वि. शं कल्यापणे सुखेऽपि च, हे. भामयः शान्तिमन्विणः, मे, शमथ: सचिवे शान्तौ, वि. शमयः सचिव शमे, हे. शमन शान्तिवधयोः। रामनः श्राद्धदैवते, मे, वि. शमनस्तु यमे समन भान्तहिंसयोः, हे. यमे ना शमन वधे, लि. शमो. शमी सक्नुफलायां च शिविकायां च वागुजौ, मे. मी सन्- फलायर्या च शिखायामपि वला,लो, वि, प्रमो द्रुभेदे वला ल्यां शिमग्राम,हे. शम्पा विधत् पविः शम्पा शम्पा पद्धध्वनि मनः, पाने. शम्पाकस्तु वियाने स्थाद, याचके चतुरग ले, है. v. सम्पाक. सम्व: स्थान् मुसलानस्थलौहमण्डलके पयो। शुमान्विते विप, मे. शम: स्यान् मुशनाग्रस्यलोहमण्डलके पदो। शुमान्यिते च, वि. शम्नः पवो लोहकानाम्, हे. शम्बत मुसलानने। कल्याणवति पर्छ घ, वि भामर सलिले पुसि एगदै त्यविशेषयोः। शबरी चामु- पणी मात्. मे. पर सलिने चित्रपौवतविशे पयोः। शम्बरो दै-'- शमन. शम्पा. शम्पाक.

·पम्विल-शरण । भय: हरिणमामशैलजिनान्तरे ॥ औषधी पास्वरीमाङ, वि. सम्बर जले। चित्र बौहवतभेदे शम्बरो दानवान्तरे। मत्मरणगिरिभेदेषु भवरी पुन- रौषधी, हे. पावर संयमे जले। पाम्बरौ दैत्यहरिण, वि. पारम्बल. सम्बलोऽस्त्री सम्बलवत् पालपाथेयमत्सरे, मे. शम्बल कुल- पाथेयमत्वरेषु समौरिसम्, वि प्रचल मत्सरे तटे। पाथेये, हे. प्राम्ब (म्बक शम्ब को गजकुम्भान्ते घोडच शूद्रतापसे। जलजन्तु- विशेपेच शस्त्र का न नपुंसकम्, मे. शम्मको गनकुम्भान्ते दैत्यभेदे च घोडके, वि. शम्ब को दैत्यविशेपे करिकुम्भान्तशङ्कयोः, हे. भाम्म . शाम्म: पुसि महादेपे परमेठिनि चाहति, मे. सम्भ "ह्याईसो ईरे, वि. प्राम्भ, ब्रह्माईतो: भिये, हे. शम्म ब्रह्मविलोचनौ, 1. शम्म ब्रह्ममहेखरौ, अने. शयः प्रयवाहिपाणिपु, मे, वि. प्रायथ, सवादजगरे निद्राली मरणेऽपि च, हे. भयन. शयन सुरते निद्राशयायोच नपुंसकम्, मे. भयन' सुरते द्राण्यत्रयोरपि भापितम्, वि शयन खापश्यत्रयोः। रते, हे. भयालु. शयालुः स्यादनगर निद्राभोले च कुकरे, मे. शयालुः दणगरे निद्रागौलेऽपि फुध र, वि. शयालुस्त निद्राली वाहसे शुनि, हे. पालुः कुक रेलसे, वि शायया स्यात् शयनोये च गुग्मनेऽपि च योपिति, में शयया ल्प शब्दगुम्फे, विहे. विजय प्रायन शयत्रा शयया मुसाकसञ्चयः, अने, भर सेजनके वाणे दयग्रे ना पार जले, मे. पर नौर 'रडे पर भोजनकेऽपि च, वि पर जले। शरः पुन दधिसरे काण्ड- नयोरपि, हे भरणं गृहरधितो धरक्षणयोरपि, मे. पर वधरचितो: परमाणे गृहे, वि शर रक्षाणे गेहे यधरसकयोरपि, हे शरणं गृह- पतो, प्र. शरणं मारणेऽपि च, त्रि भयथ. . प्रयत्रा. . भरण ·४१८ भरएड-परका , शरभ. भरम- भारण्ड. शरण्डस्त पुमान् धूर्त शरटे भूपणान्तर, मे. सरगडः सरटे धूते सरण्डो भूषणान्तरे, वि. शरण्डः स्यात् ककलासे भूपणान्तरधूनयोः, हे. शरणुन. शरणुर ारिदे वाते, वि. v. सरणतः भारद. शरदस्ती वत्सरेऽप्य तौ, मे. शरत् संवत्मरती, वि. भरद वर्षात्यये वर्षे, हे. ऋतौ वत्सरे भरत, अ. शरत् संवमरेऽपि च, हा. शरभस्तु पोर्मिदि। कम्भे वानरमिदि, मे. स्वापदे सगान्तर, वि. शारवाणि. भरवाणि भरमुखे पापिष्ठे भरजीविनि, में, वि, शरवाणि शरमुखे पदातो पूरजीविनि, हे. पारु नी कोपवज्जयोः, मे. शरः कुलिकोपयोः, वि. भरु कोपे पार वन,हे. शर्करा. शर्करा खण्डविकतायुपलाकर्षरांश्योः। शर्करान्वितदेशेड- पि रुगर्भ दे शकलेऽपि च, मे, वि. शर्करा सण्डविकृतौ कर्परा रग- न्तरे। उपलायां शर्करायुग देशघु शकलेऽपि च, हे. शर्करा कर्परामा - पारू. ऽपि, अ. पाल. शलाका. शर्वरी. पर्वरी यामिनौस्त्रियोः, मे. शर्वरी रातियोपितोः । इरिद्रायां च, वि. शर्वरी निशि नार्याच, हे. शलस्तु शलले मुसि भगिक्षेत्रभिदो विधौ, मे. शलं तु मल्ल- कोलोम्नि शलो भनिगणे विधौ, वि. शलाका शलमदनशारिकाशलकोपु च । छवादिकाठी- परयोः, मे. शलाका गारिका शलवं खाविदालेख्यकर्चिका, हे. साच्छ- लाकाऽपि मदनभरिकामलायोः शरे। छत्रपञ्जरकाष्ठयां च, वि. १ लि. शलि मुसा भलिलि मङ्गः शनि गदः। पलि. सर्पविश पर शलिः कलिरुदासः, अने. मल्क मल्कन्तु मकले वल्क, मे. मल्क शकलवल्कयो., वि. दे के प्रकलवल्कले. प्र. पल्कऽपि, वि. v.म्क ·शल्य-मस्य। ४१६ भल्य. शल्यन्तु न स्त्रियां शशौ लौवं डेषु तोमरे। मदनद्रुखा- विधो नी, मे. मल्य भनौ भरे वंगकविकायां च तोमरे। गल्यख कथितः खाविन्मदनद्रुमयोरपि, वि. शल्यः स्थान् मदनद्रुमे । नृपभेदे खाविधि च सौनि शस्त्रशलाकयोः, हे. शलाकायुधयोः शल्यम्, इ. शाल्लकी, मलको पशुरक्षयोः, मे, वि. श्वाविद वृक्षौ च प्राजक्यौ, त्रि. शवः स्यात् कुणमे पुमान्। भवं पानीये, मे. शवो मृते प्रवं नौर, वि. शवर. शबरो म्लेच्छभेदे च पानौये प्राङ्करेऽपि च, मे. प्रवरो वारि- पण्डालभेदयोः शङ्करेऽपि च, वि. भवरो म्हच्छभेदेश, हरे, हे. भवर। सलिले शिवे, वि. प्रा. पाशो वोले लोभ्रं नृपशुभेदयोः, मे. शशो गन्धरसे लोभ स्यात् पशौ पुरुषान्तरे, वि. शशः पशौ वोले लो, मृभेदे च, हे. प्रशविन्द,. पाशविन्द : पुमान् वासुदेव राजान्तरेऽपि च, मे. शभिलेखा. शशिलेखा कलाभागे गुडुचौरत्तभेदयोः, मे. भशिलेखा कलामागे वाकुचौटत्तभेदयोः, वि. शशिलेखा वृत्तभेदे वाकुचीचन्द्रलेखयोः, हे. शश्वत् शश्वत् स्यादात्ममन्ने च मङ्गले । पुराकल्पे सदार्थ च पुनरर्थ च दृश्यते, मे. शश्वत् पुनःसदार्थयोः, वि. प्रश्वत् सहपुनर्नित्य, हे. पुन:- सहायोः शश्वत्, अ. शप्प. भष्म बालटणे स्मृतम्। पुसि स्यात् प्रशिभाहानौ, मे. राध्य स्थात् प्रतिभाहानौ शध्य बालटणेऽपि च, वि. शम्यन्त प्रतिभाहीनतायां बालटणेऽपि च, हे. शध्यं बालटणं प्रोकम्, अने शस्त. शस्तं क्षेमे प्रशस्त च, मे, वि, हे. शन लोहास्लयोः कौवं छुरिकायान्तु योपिति, मे, शस्त्र लोहास्त्रयोः शस्त्री चुरिकायां च विथुता, वि शस्त्रमायुधे। लोहे भली छुरिकायाम, हे. शस्त्रमायुधलोहयोः, अ. शस्य शस्त फले गुणे, वि पास्त्र. मस्य ·४२० भाक-पालव । शाक . शाखा. शासा भाको हौपान्तरेऽपि च । प्रतौ ठुमविशेपे च पुमान् हरि- तफेऽखियाम्, मे, भाको दोपे नृपे द्रुमे। प्रकौ हरितके चापि, हे. भाको चौपान्तरे शक्तो नृपद्रुमविशेषयोः। शाकं हरितके चापि, वि. v. मोक्ष शाकट. भाकटं प्रकटस्य दन्त्यिर्थ नस्य वोढ़रि, मे. शाखा पक्षान्तरे बाहौ वेदभागढुमानयोः, मे. शाखा द्रुमांश वेदांश भुजे पक्षान्तरेऽन्तिके, हे. शाखा पक्षान्तर भुजे । येदविभागे च पादपाङ्गऽन्तिकेऽपि वि. शाखा वेदविभागेऽपि, त्रि. शाखिन् शाखौ स्थात् पादमे वेदे तुरुष्काख्यजने पुमान्, मे शाखौ स्यात् पादमे वेदे तुरुष्काख्यजनेऽपि च, वि. भाखी तु द्रुमवेदयोः। राजभेदे, हे भाइर. शाङ्करस्तु बलीवर्दै छन्दोभेदे नपुसकम्, मे. भाइरो पभे छन्दोविशेधे शादरं मतम्, अने, v मार्कर. भारि. शारि: पुसि कार्तिकेये गणाधिपे, मे. भावरि विनमे खन्द, वि. शाण. भाणो माषचतुष्टये। लोहादीनां च निकपे पाणी पावर- णान्तरे, मे. भाप्पो मानचतुष्टये। कपणे कर पत्रे च भाणी प्रावरणान्तरे, वि. भाणः कप मानभेदे, हे. कषे मापचतुकेच भाणः, त्रि. भाण्डिल्य भाण्डिल्यः पावकान्तरे। मुनिभदै प मालूर, मे. भाण्डिल्यो मुनिभेदे स्यान् मालूरे पावकान्तरे, पि. शाण्डिल्यः पावकान्तरे। विल्वे मुनी च, हे. भाण्डिल्यौ मुनिमालूरो, त्रि. भातं शितञ्च दुर्वले। निमिते च, मे दुर्बले निमिते स्वार्ता शिराशातो, वि शितं शासच निणिते सो। शातं शर्मणि, वि. भातकुम्भ भातकुम्म सुवर्ण स्यात् भातकुम्मोऽखमारफे, मे, वि. मामफुम्मोऽवमारफे। भातकुम्भन्तु कनके, हे गावव. मात्रयं भावसंहत्योः शर्णा भाववो विपि, मे, पि भाव गावमझये। प्रत्ये भाययः भवी, हे भात ·, भाप. शार. भाद-शार्कक । माद. पादः स्यात् कर्दमे अप्प, मे. भादः कर्दम गप्पयोः, वि, हे. भादो जम्बालगप्पयोः, अ. भादः शये, ह. शान्त. प्रान्तोऽभियुक्तरस्योः मुसि त्रिषु शमाबिते। अव्ययं बारणे भान्तम्, मे. शान्तो रसविशेपे स्थाद, प्रतिमुक्तकदान्तयोः वि. भान्तो दान्ते रसान्तरे, हे. शान्ति. शान्तिः स्त्री मङ्गले शमे, मे. शान्तिः शमे च कल्याणे, वि. शान्तिभद्र पामेऽहति, हे. भान्तिः स्यान् मङ्गले शमे, वि. भाप आक्रोशदिव्ययोः, मे. शापः शपथ आक्रोश, वि, हे. पाको शपथे शाप: वि. शार: स्थाच्छवले वाचालिगः पुसि समोरणे। प्रक्षोपकरणे, मे. भारः भवलवानयोः। दूतस्य चोपकरणे, हे. शारो वायौ स त त्रिषु कर्पर, अ. शारः प्रवलवासयोः, वि. भारदः शारदोऽन्द स्त्रियां तोयपिप्पलीसप्तपर्णयोः। सस्य नौवं भारज्जातनूतनाप्रतिभे त्रिपु, मे. शारदः पौतमुङ्गे स्यात् शालौनेऽप्रतिमे नथे। वर्षऽय जलपिप्पल्या सप्तपणे च शारदी, वि. शारदो वत्मरे नवे। शरङ्ग पौतमुझे शालीने प्यथ भारदी। सप्तपर्णवम्ब,पिप्पल्योः, हे. दौ तु शारदो प्रत्यग्रामविभौ, अ. भारदो जलदेऽपि च । स्त्रियां च भारदी तोयपिप्पली- सप्तपर्णयोः, वि. भारदस्तु शरत्कालः सत्रादष्टस्तु शारदः, अने. शारि. भारि र्नाऽक्षोपकरणे स्त्रियां शकुनिकान्तरे। युवायंगण- पयाणे व्यवहारान्तरेऽपि च, मे. पारिः कुञ्जरपयाणे शकुनी दूतसाधने, हे, पयाणवोपकरणे. शारिः शकुनिकाना..नि. शारिरक्षोपकरणे नाश्या, पाकुनिकान्तरे। युद्धार्थगणपयाणे व्यवहारेऽपि च कचित्, वि. शारीर. भारं देहजे रघे, मे, हे, शार्कक. शार्ककः सबाद दुग्धमेनमर्करापिएदयोः पुमान्, मे. सार्कक: शकरापिण्डे दुग्धमेने च मार्कक: f : समाद, दुग्धमेने शर्करायाश्च वि.

·शविर-शालि। शार्कर. शार्करः सवाद, दुग्धफेनशर्करान्वितदेशयोः, मे. शार्करो दुग्धमेनेऽपि शर्करान्वितदेशवत्। शार्करो पभे छन्दोविशेमे शार्कर मतम्, वि. शार्करम् । छन्दोभित् शार्करस्तूचा, हे. भ. शाइर. शाई शाङ्गः कामु कमात्रेऽपि विष्णोरपि शरासने, मे, वि. भाई विष्णुधनु धनुः, हे. भाई धनु विष्णुधनः, वि. भाईल. शार्दूलो राक्षसान्तरे। व्याघ्र च पशुभेदे च सकामे बुत्तरस्थितः, मे, वि, हे. शार्वर. भारस्वन्धतमसे घालुके भेद्यलिङ्गकम्, मे, अः शावर त्वन्धसममे भारो धातुफेऽन्यवत्, वि. भावर घातुधान्त, हे. शाल. शालो हालपे मन्मरममेदे सनपादपे । शाला गृहे तर- स्कन्धशाखागारैकदेशयोः, वि. शाला द्रुस्कन्धशाखायां गृहगे हैकदेशयोः।। ना झपे, मे. शालो हाले मसाभेदे शालौकस्तत्मदेशयोः। स्कन्ध- भासायाम, हे. पाला सत्राद, गृहशाखयोः। तरुजातो मत्स्यभेदे शालो हाले नृपेऽपि च, त्रि. शाला वाधा शिला भाला शाला शाखा च वेश्म च, मोक्ष. शालकायन. भालदायन उद्दिष्टो मुनिभेदे च नन्दिनि, मे. झायनभन्दः सबाद, ऋपिभेदे च नन्दिनि, वि भालद्धायनो नन्दृयष्योः है. भालसार. मालसारो द्रुमे डिौ, वि. v. सालशार. शालार. शालार सबाद, हस्तिनखे सोपाने पतिपश्चरे, मे, वि. शालारं पक्षिपिचरे। सोपानहस्तिनस्योः, हे. भालारकः शृगाले समात् सारमेये वलीमुखे, मे. भाला- एक: मृगालेऽपि सारमेये बलौमुखे, वि. भालाको बलीमुखे। सारमेये मुगाले प, हे. भालाकाः कपिकोटखानः, अ. भालाको कपिखानौ, हा. भालि. पालिस कलमादौ च गन्धमारके पुमान् मे भालित *गन्धमारे कलमादिषु च मनः, वि. प्रालिस गन्धोती कलमादिषु, हे. गालि गन्धपगे धान्ये, लि । अने.v. शालारक ·भालु-शियर। शालु. शालुः कपायद्रव्यं सत्रात् चौरकाख्यौषधे पुमान्, मे. भालु कषायद्रव्ये स्वात् चौरकाख्यौषधेऽपि च, हे, वि. शालेय. शालेयः सत्रान् मिसौ पुमान् । विषु शालुप्रनवे क्षेत्र, मे. शालेयं शतपुष्पायामाहुः पालुङ्गवोचिते, वि. शालेयं शतपुमायौषधै । व च शालिधान्यस्य, हे. शाल्मलि(लो). शाल्मलिस्तरुभेदे स्याद, होपभेदेऽपि च इयोः, मे. शाल्मली तरभेद स्याद, द्वौपभेदे च शाल्मलो, वि शाल्मलिः पादपे भास्ता शावर. शाबरी शूकशिम्बना सत्रात् मुसि पापापराधयोः। रोधे प, मे. भावः पद्यते गे तथा पापापराधयो:। शावरी शूकशिम्बत्रा च, वि. शावरो रो-पापयोः। अपराधे शावरौ तु शूकभिवत्रा च, हे. भासन, भासनं राजदत्तो लेखाज्ञाशास्त्रशासिघु, मे, वि. शासनं नृपदत्तोर्चा भास्वाज्ञालेखमासिपु, हे. शास्त. शास्ता समन्तभद्र ना भासने पुनरन्यवत्, मे. जिने शासके च, हे. शास्ता च शासके बुद्ध, वि. शास्त्र. शास्त्र म इयोरागमाजयो:, मे. शास्त्र ग्रन्थनिदेशयोः वि, हे. निदेशग्रन्थयोः शास्त्रम्, अ. शिखण्ड. शिखण्डो बर्हचूड़योः, मे, वि, हे. शिखण्डौ च शिखा- यौ, त्रि. जटाजूटे शिखण्डोक्तिः कलायेऽपि शिखण्डिन:, अने शिखण्डिन् शिखण्डिनौ यूथिकायां गुजायामपि योपिनि । शिखण्डी ना कलापे बाद गाने यारिमयूरयोः, मे. शिखण्डी तु मयूरे सवाद, वाणक्षत्रियभेदयोः। कलापे चाथ गुञ्चायां यूथिकायां शिखण्डिनी, वि. शिखण्डी कुछ टे चित्रमेखले वहिबईयोः। भौमारौ वाणे, हे. मयूरे भौमसत्रौ च शिखण्डी, वि. शिखर. शिखरोऽस्त्रो द्रुमाग्रादिङ्गे पुल ककक्षयोः। पक्कादाडिम- वीजाभमाणिक्यशकलाग्रयो.. मे. शिखर शैलरचारकक्षापुलककोरिपु ! पक- ·। । ४२४ शिखरिणी-शिति। दाडिमवीजाभमाणिक्य शकलेऽपि च, वि, त्रि. शिखर' पुलकाग्रयोः । पक्क- दाडिमवीजाभमाणिक्य शकलेऽपि च। वृक्षांये पर्वताच, हे. शिसरिणी. अथो शिखरिणौ रसालारत्तभेदयोः। नारीरत्ने मल्लि- कायां रोमावल्यामपि स्त्रियाम, मे. शिखरिणी समाद, रोमाल्यां रसालारत्त- भेदयोः । स्त्रीरत्ने मल्लिकायां च प्रोता शिखरिणी बुधैः, वि. शिखरिणी वृत्तभेदे रोमालीपैयभेदयोः। स्त्रीरने मल्लिकायां च, है. शिखरिन्. शिखरी सवादपामार्ग शैलपादपयोः पुमान्, मे. शिखरी पादपे गेले तथाऽपामार्गकोट्टयोः, वि. शिसरी कोट्टकोयोध्यो मेऽपामार्ग- शलयोः हे. तरशैलौ शिखरिणौ, अ. शिखा. शिखा शाखावर्हिचदालान लिफ्यग्रमात्रके। चूड़ामात्रे शिमायां च ज्यालायां प्रपदेऽपि च, मे. शिखाऽग्रमाले चूड़ायां के किचूड़ाप्रधा- नयोः । ज्वालायां लाइलिकायां शिफाशाखाणिष्वपि, हे. शिखा शिफाया चूड़ायां ज्वालायामग्रमात्रफे। लाङ्गलियां च भासायां चड़ायां च शिख- रिडन:, वि. णिचाले अपि शिखे, प्र. शिखा चूड़ाग्रयोरपि, वि. शिसिन्. शिखौ वनौ बलोवर्दै परे केतुग्रहे द्रुमे । मयूरे फुकटे पुसि शिपावत्यन्यलिङ्गकः, मे. शिखी वगो बलीवः पारे केतुग्रहे द्रुमे । फेकिकुक,टयोचापि मिसी चूड़ान्वितेऽन्यवत्, वि. गिसी त्वग्नौ बच्चे केतु- ग्रहे भरे। चूडावनि बलोयर्दै मयूरे कुम,टे इये, हे. शिखिनो वद्भिबहिणी, भ. चूड़ावान् कुम,टश्चापि शिखो, वि. शिसिनौ बहिपावको, अने. शिन. शिन र्ना शाकमा प शोभाजनमोरहे, मे. शि शोमानने शाके, वि, हे. गिड्डाण, शिक्षा काचयाले १ लोयासिकयोमले, मे. सिंहाणं कापावेच लोहनासिकयो मले, वि. सिंहाणं तु प्रायमलेग्य:किट्टे काप- भाजने, हे. ग्रित. मितान्तौ शमे तोक्षा, हे.प. शात. गिगि. शिक्षि भू ना मिशासितयोमिाण में मितिः तणे ·. पिपिविष्ट-शिलोन्ध । ४२५ शिति भूज, वि. शिति भू सितेऽसिते, हे. शितो धवलमेको, अ मिनि- भूज सिते कृष्ण, त्रि. शिपिविष्ट. शिपिविष्टस्तु खलतौ शिये दुश्चर्मणि स्मै नः, मे, वि. शिपिविष्टस्त खल्वाटे दुश्चर्मणि पिनाकिनि, हे. शिपिविष्टस्तु खलतौ मणि महेश्वरे, अ. दुश्चमण्यपि निर्दिः शिपिविष्टो मनौपिभिः, ह. शिमा. शिफा जटायां सरिति मांसिकायां च मातरि, मे, वि. शिफा मातरि मास्यां च जटायां स्यात् सरित्यपि, हे. शिमा शेफालिका या शिमा पाखा शिफा जटा, अने. गिर. पिरो ना पिप्पलौमूले स्याद धमन्यां च योपिति, मे. V. सिर.. शिरस् शिरः प्रधाने सेनाने शिखरे मस्तकेऽपि च, मे. शिरः प्रधान सेनाग्रभागमस्तकयोरपि, वि. शिरो मूर्धप्रधानयोः। मेनाग्र- भागे, हे. मिल. भिलमुन्छे सबाद, गण्ड पद्यां शिलो मता। स्तम्माण शिलापिल्यौ पिला तु प्रस्तरे मता। तथा मनःशिलायां च दाराधःस्थि दारुणि, मे. शिला कुनयां हपदि दाराध:स्थितदारणि । शिलं घि भवदुश्छ गण्डूपद्यां यथाक्रमम्, वि. मिलमुन्छ: गिला बाराधोदारु कुन हपत् । शिलो गण्ड पदो, हे. शिलाटक. शिलाटकः पुमानढे विलेपे परिकीर्तितः, मे. शिलाट शिलायोः, वि, हे. शिलाटको विले पेऽ, त्रि. ঘিল शिलान्धः शिलौन्धं कदलीपुष्प कवके ना झपान्तरे। द्रुभेदे तु विहगीभेदे गण्डूपदोम्दो, मे मिलौन्, कदलीपुष्पे कवकत्रिपुटाख्यय शिलीन्धः कथितो धारैमौनप्रभेदयोः ॥ गण्डूपदीसदि प्रोक्ता शिली विहगीभिदि, वि शिलान्धस तरुमौनप्रभेदयो । पिलीन्छ कदलीपुष्प कवकविपुटाण्ययोः। शिलान्धी विहगो गण्डपदी मृत्, हे. छत्रके वृक्षजाती च शिलौन्ध कथयते बुधः... . शिलि. v. ।

·N शिलीमुख-शिम । शिलीमुख, शिलीमुखोऽलिकाण्डयो: मे. शिलीमुखोऽलिवाणयो। वि. शिलीमुखोऽलो वाणे च, हे. अलिवाणौ शिलीमुखौ, अ. भृङ्गवाणौ शिलीमुखौ, अने. शिल्प. शिल्प सु.वे कियायोगे, मे, वि. शिल्प ख,वे किया- दिके, हे. शिल्पिन्. शिल्पौ तु वाचत्रवत् कारौ स्त्रियां कोलदलौषधौ, मे. शिल्पी स्याद वाचत्रवत् कारौ नखिकायां च शिल्पिनी, वि. शिव. शिवो मोचे महादेव कोलकग्रयोगयोः। बालुके गुग्ग लौ वेदे पुण्डरीकद्रुमे पुमान् ॥ सुखमजले क्लीवं शिवा माटामलौपधौ । प्राभयामलकोगौरीफेरुसक्त मलासु च, मे. शिवं मोक्षे शुभे भद्रे सलिलेऽथो शिवो हरे। येदे योगान्तरे कोले वालुके गुग्गलेऽपि च । पुण्डरीकद्रुमे चापि शिवा माटामलौषधौ। अभयाऽमलकीगौरीकोष्ट्रीसतुफलास च, वि. शिवन्तु मोक्ष क्षेमे सुखे जले। शिवो योगान्तरे वेदे गुग्ग लौ बालुके हरे। पुण्ड- रौकद्रुमे कौले शिवा झाटामलोमयोः। फेरौ शम्यां पथयाधानयोः, हे. शिवा गौरोफेरवयोः, अ. भिवं भद्रं शिवः शम्म : भिवा गौरी शिवाऽभया । शिवः कोलः शिवः क्रोटा भवेदामलको शिवा, अने. भिवकीर्तन. शिवकीर्तनस्तु पुसि भृङ्गरोटे मुरहिपि, मे. शिव- कीर्तननामाऽपि भगरौटे मुरविषि, वि. शिवि. शिवि भूजे नृपे पुमान्, मे. शिविर्भूज नृपान्तरे, वि, हे. शिशिर. शिशिरो, ना किस.न.म्ही चारदे जड़े लिए, मे.. शिशिरः स्थाटतो मैदे तुपारे शीतलेऽन्यवत्, वि. शिशिरः पौतले हिमे। ऋतु- भेद, हे. शिशुक. शिशुकः शिशुमारे स्वाद, वालकोलूपिनोरपि, मे, वि. शिशुकः पादपे याले शिशुमारे, हे. शिशुकः मिशुमारोपि, वि. भिशुमार, भिरामारोऽम्प सम्म नगन्ती नाराय्मकाधुरते, पि, मे. भिम. भिष्मः मोधे यस्तात्ती, वि. स. सम्म, .

·शीकर-भौर्षण्य ४२७ शौकर, भोकरः शवले वातस ताम्ख कषयोः पुमान्, मे. शोकर शवले वातस्वाम्बु कषयो विदुः, वि. अथ धोकरः । वातास्तजलेऽम्ब कणे, हे. शौघ. शौघ नलदे चकारे लीव द्रुतगतौ विघु, मे. शीघ्र द्रुत- गतौ शीघ्र चक्रानोगौरयोरपि, वि. गैधं चक्राङ्गवर्णयोः। उशौर, हे. शोत. शौत हिमगुणे लीव शीतलालसयोस्त्रिषु । वानीरे बड- वारे ना, मे. शीतो हिमे प जिह्म च वानौरबडवारयोः। शीतं गुणे, हे. भीतस्तु पानीरबडवारयोः। मोतं हिमगुणे मोक' वाचावच्छौतले- उलसे, वि. वेतमेऽपि च शीतो ना, त्रि. शीतक, शौनक शीतकाले च सुस्थिते दीर्घसूत्रिणि, मे, वि. अथ शीतकः। शीतकालेऽलसे स्वस्ये, हे. शौसचम्पक. शौतचम्पक इत्येप स्यादातर्पणदोपयोः, मे. शीत- चम्पकमब्दोऽय सत्रादातर्पणदीपयोः, वि. शीतचम्पको दीपतर्पणे, हे. भौतमयूख. गौतमयूखश्चन्द्र धनसारे चापि पुलिङ्गः, मे. शीत- मयूखोऽपि भाशावधनसारयोः, वि गौतमयूखः कर्पूरे चन्द्र, हे. शीतल. शीतलं पुष्यकामी शैलजे मलयोइये । पुमानासनपर्या स्थात् शिशिरे वाचत्रलिङ्गका, मे. शौनल पुष्पकासौसे शैलजे मलयोद्भवे । भवेदासनपण्यां च शीतलः मिमिरेऽन्यवत्, वि. भौतलः शिशिरति श्रीखण्डे पुष्पकाशोश तालपण्योः शिलोद्भवे, हे. शीतल: शिशिरऽनिले, त्रि. शीतशिव अथ शौतशिव लौव पोलेयमणिमन्थयोः। पुसि सक्त - फलाट तथा मधुरिकोषधे, मे. विदुः शोतशिव शम्यां गेलेयशतपुष्पयोः । सैन्धवेऽपि, वि. शौन शोनो मूर्खे चाजगर, मे. शौनोऽजगरमूर्सयो:, वि. शौनो मूर्याजगरयोः, हे. शौर्ण. शौर्ण समुविशौर्णयोः, मे, वि. शौर्पण्य. स्यात् शौर्षण्यन्तु शौर्षक । सकेसे पुसि, मे. भीर्षस्यमाहु- विपदकेशशीर्षकयोरपि, वि. शौर्यण्य शौर्षरक्षणे। शौर्षण्यो विवादे केशे, हे.

·.४२८ पौल-शुद्ध। पोल. शौल स्वभावे सत्ते, मे, वि, अ. गोल साधुटत्तखभा- वयोः, हे. शोवल. शौवल स्थाच शैवाले शैलेये च नपुंसकम्, मे. भोवलाख्या तु पीवाले पलेयेऽपि च भोवलम्, वि. शुक. शुको व्याससुते कोरे रावणस्य च मन्त्रिणि। शिरोपपादमे पुसि ग्रन्थिपणे नपुंसकम्, मे. शुको व्यासजकोरयोः। रक्षोऽमात्ये शुकं ग्रन्थिपणे रेणुशिरीषयोः, हे. शुको व्याससुते कोरे रावणस्य च मन्विणि । ग्रन्थिपणे शिरोपे च शुकं स्यात् शोएके कचित्, वि. शुकं ग्रन्थिशिरोपयोः । लीव रावणपावे ना, त्रि. शुक्त. शुक्ल पूतान्तनिष्ठ,रे, मे. शुतमम् पूतीभूते च कर्कशे, हे. शुतोऽन्ते परुषे पूते, वि. द्वौ चाम्लपरुषौ शुक्नौ, अ. शक्त' पूतान- निछ,रम्, त्रि. शुक्ति.. शुक्तिः कपालशकले शड्स प्राङ्गनखेऽपि च । नख्यखावत- दुर्नाममुक्तास्फोटेघु च स्त्रियाम, मे. शुक्तिः कपालशकले नख्यखावर्तयो- रपि । मुक्तास्फोटे च दुर्नामशङ्गशङ्गनखेषु च, वि: शुक्तिः शानखे भाई कपालखण्डग्जोः । नख्यश्वावर्तयो मुकास्कोटदुर्नामयोरपि, हे. शुशि- मुकास्कोटाश्वलक्ष्मयोः, त्रि. शुक्र, शुक्रः सबाद भार्गवे जेठमासे वैश्वानरे पुमान् । रेतोऽ- शिरुग भिदोः क्लोवम्, मे. शुकः काव्यनले जेठ शुको रेसोऽधिरोगयो । शकम, वि. शुक्रस्तु शुके जेठमासेऽग्निकाव्ययोः । शुकन्तु रेतोघरजो, हे. शुकं रेतोऽक्षिरुक् शुको ना काव्यरष्ठवन्तिपु, वि. शुक्र देहवनां पोज शुकमधिरुमं विदुः । जैवठमासः सा तः शुक्रः शुक्रो दैत्यपुरोहितः, भने, शुरू. शुको योगान्तरे सिते । नपुसकन्तु रजते, मे. शुको योगा- न्तरे शेते शुकच रजते मनम्, वि. शुक्त रूप्ये शुक्तो योगे शते, हे. शुभ. शुगो वटामानकयोः पर्कच्यामपि च स्लियाम्, मे. शुही घटागातकयो पर्कण्यामपि विथुता, वि. शुभवाघाने पटे सो, हे. h ·शुचि-शुल्क। •४२ शुचि, शुचि रोमाग्निस्टारवाषाढ़े शुद्धमन्विणि जेठेच पुसि धवले शुद्धेऽनुपहते विषु, मे. शुचि: शुद्देऽनुपाते शारापादयोः सिने। ग्रीष्म हतबहेपि स्याद, उपधाशुद्धमन्विणि, वि. शुचिः शुद्ध सितेऽनले । ग्रीष्मा- पाढाउनुपहतेपूपधाशुद्दमन्विणि । शृगार, हे. पावके शुचिः । मास्थमातेर चातुरपधे पुसि मेये सिते विधु, अ. ग्रीमानलौ शुचौ, त्रि. मासापाढ़े विशुद्ध ऽग्नौ शुक्ल ऽनुपहने शुचिः, अने. गुतोऽपि शुचिरामो, इ. शुण्ड. शुण्डा पानगृहे मना। अप्यम्ब हस्तिनौ वेश्याइस्तिहस्तसुरास च, मे. शुण्डाऽपि जलहस्तिन्यां मदिराकरिहस्तयोः। नलिन्यां वारयोपाय शुण्डस्तु मदनिझरे, वि. शुण्डा करिकरः मुरा। जलेभी नलिनी वारस्त्री शुण्डो मदनिर्भर, हे. शुण्डा करिकरः सरा, त्रि. कुञ्जरकरऽपि शुण्डा,ह.. शुद्ध. शुद्ध सत्रात् विषु केवले । निर्दोषे च पवित्र च, मे. शुष्टः फेवलपूतयोः हे. शुद्ध त्रिषु पूतफेवलयोः, त्रि. शुद्धान्त, शुद्धान्तोऽन्तःपुर -क्ष्माभद्राकचान्तरऽपि च, मे. शुद्धान्तोऽन्तःपुरे राज्ञो रह.कक्षान्तरेऽपि च, वि. शुद्धान्तः सवाद रहःकक्षा- न्तर राज्ञोऽवरोधने, 'हे. कक्षान्तरऽपि शुद्धान्तो नृपसत्रासर्वगोचर, अ. शुभ. शुभो योगे शुभं खेने वाचावत् क्षेमशालिनि। ससञ्चारिपुरे स्लो तु, मे. शुभो योगे शुभं क्षेमे, वि, हे. शुभा सुधा शुभा सत्या नुहोचौर शुभा मता। शुभ क्षेमं शुभा शोभा शुभा ख्याता हरीनको, अने. शुभ. शुभ्न सवादनके लीवमुद्दीप्तरालयोस्त्रिषु, मे. शुन मदीप्त धवलेऽनके च, वि. शुम्न दौतऽनके सिते, हे. शुभ्नमुहीप्तशुक्लयो, अ. शुचदन्तौ. शुभदन्ती सुदन्तयां स्यात् पुमदन्न भयोपिति, मे, वि. शुल्क शुल्क घट्टादिदेये सबाद वरादर्थग्रहे स्त्रियाम, मे. शुल्क घट्टादिदातव्य जामातुश्चापि बन्धके, हे. शुल्क घट्टादिदेये सयाज्जामातु- बन्धकेऽपि च, वि. शुल्को यौतुकदानयोः, त्रि. शुल्क नारीधनेऽपि च, हा. पथिदेये स्त्रीधने च शुल्क यात्, ह. शुल्ब शुल्ख नाम यज्ञकर्मणयाचार अलसन्निधौ, म, हे.

·शुभपा-गाल। शुश्र पा. शुध पा संवादुपासने। कथने श्रोतुमिच्छायाम् में. शुश्रूषा श्रोतुमिच्छायां परिचर्याकथानयोः, वि. शुश्र पोपासनाश्रवणेच्छयो: हे. शुश्रूषा परिचयर्या च, वि. शुपि. शुपि शोघे विले स्त्री समात्, मे. शुपिः शोपे विलेपि च, वि. शुपिः शुपिरभोपयोः, हे. शुपिर. शुपिर शार्दिवाद्य विवरऽपि नसकम् । मूपिके ना स्त्रियां नल्यौषधौ रन्धान्विते विषु, मे. शुपिर विवर वाद्ये सरन्त्र शुपिरोऽन्यवत् । शुपिरोऽग्नौ च, वि. शुपिर वाद्यगतयोः। शुधिरोऽग्नौ सरन्छ घ, हे. शुपिरगर्तवाद्ययोः, त्रि. शुष्मः शुष्मं तेजसि सूर्य ना, मे. शुष्प तेजोऽर्कयोरुक्तम, वि. शुभमोजसि सूर्ये च, हे. भूक. शूकोऽस्त्री शुभदययोः, मे. भूकोऽनुकोगशुगयोः, वि. भूकोs- सुक्रोकिं शार्योः शोकेऽभिपवशृङ्गयोः। यूका हरवे (2), हे. कस्तु सवादनुहोशशुदयोः, वि. भूकक. भूककः प्रावटेऽपि समाद, रमेऽपि परिकीर्तितः, मे. भूकका प्रावट रसे, वि, हे. शून्य. शून्यं सत्रान् निर्जन वाचालिग नल्यां तु योपिति, मे. शून्याख्या निर्जने नल्याम, वि. शून्य विन्दौ च निर्जने । शून्या तु बलिका, है. स्त्री नल्या निर्जने मून्यम्, त्रि. पूर. भूगः स्वाद, यादव भटे, मे. मूरचारभटे सूर्य, है, वि. मूल. मूलो स्त्री रोग प्रायुधे। मनुफेतनयोगेषु भूला स्वात पण्ययोपिति, मे. शूल प्रहरणे सत्यो केतने रोगयोगयो । शूला दुध्यधार्थाय कोलके मण्ययोपिति, वि. मूल रुगस्तयोः । योगे भूला तु पणास्त्री वध- हेतच कोलक., हे. अस्त्री शून्न रुगायुधम् प्र. शृगाल. गालो वञ्चके दैत्यभेदे ना इमरे मियाम्, मे. शृगालो जब के देनेत्र शृगाली उमरे पिडा, दि. शृगालो दाग मेरो गाली ·शृगालजम्ब-शृङ्गारिन्। स्थादुपसवे, हे. शृगालो जम्बुको भोकः शृगालो दानवो मतः, अने. शृगालजम्ब शृगालजम !डिम्ब तथा घोण्टाफले स्त्रियान, मे. शृगालजम र्गोदुग्धे कापि घोण्टाफलेऽपि च, वि. गालजम्ब !डिम्ब फले च बदरीतरो:, हे. शृगालिका. मृगालिका शिवायां स्यात् त्रासादपि पलायने, मे, वि. गृङ्खल. शृङ्खला पुस्कटीवस्तबन्ध च निगडे विधु, मे. टकला स्कटौधलबन्धोऽपि निगड़ेऽपि च, वि. स्टवल पुस्कठौकाञ्चना लोहरज्नौ च बन्धने, हे. निगड़े पुंस्कटीबड्डवस्त्र च शृङ्गल त्रिषु, त्रि. शृङ्ग. शृङ्ग प्रभुत्वे शिखरे चिन्ने कौड़ाम्ब यन्त्रके । विषाणो- कर्पयोश्चाय शृङ्गः स्यात् कूर्चशौर्षके। स्त्री विषायां स्वर्णमौनभेट्यो प- भौपधौ, मे. टङ्ग प्रभुत्व शिखरे चिङ्ग क्रीडाम्ब यन्त्रके । विषाणोत्कर्षयो- चाय शृङ्गः सत्रात् कूर्चशौर्षके। शृङ्गी विपायास्टपभे स्वर्णमौनविशेषयोः, वि शृङ्ग चिङ्गविषाणयोः। कौडाम्ब,यन्त्रे शिखरे प्रभुत्वोत्कर्षमानुषु । शृङ्गः पूर्व शो मृङ्गी स्वर्णमौनविषयो। विपायासषभौषध्याम्, हे. जलोत क्षेमे समुत्सगै पृङ्गमुत्कर्षचिनयोः, त्रि. शृङ्ग प्राधान्यसान्वोच, अ. प्रधानमिच्छन्ति शृङ्गश्च शिखर' विदुः। न विषाणमित्याः शब्दकोश- विचक्षणाः, अने. नाटक. शृङ्गाटक भवेद, हारि कण्टके च चतुष्पथे, मे, वि. टक पर्था ले पानीयकण्टकेऽपि च, हे. झारः सरते नाट्यरसे च गजमण्ड ने । नपुंसक लवद्ग- ऽपि नागसम्भवचूर्णयोः मे शृङ्गार: सुरते नायरसेऽपि गजमण्डने। द्वार चूर्ण सिन्दरलवद्भकुसुमेषु च, वि. ङ्गारो गजमण्डने। मुरते रसभेदे च गृङ्गार' नागसम्भये । चूर्षे लवङ्गपुमे च, हे. शृङ्गारिन् शृङ्गारी पूगगजयोः सशृङ्गारसुवेश्योः, मे. हारी तु सुवेश सनात् कमुके च मतगजे, वि. नारी सुवेो क्रमुके हिपे, हे, शृङ्गारिणौ विमौ। क्रमुकच सुवेशच, वि. ना- ड्रार ·४३२ शृङ्गिन्-शोभा। ऋङ्गिन्. शृङ्गी शृङ्गयुते नागे पपर्वतयोरपि, मे. शृगी नागट्ठमा-' दिषु, वि. शप. शेपः संकर्षणे वधे। अनन्त ना प्रसादेन स्वनिर्माल्यार्पण स्त्रियाम् । उपयुक्त तरेन स्वी, मे. शेपः संकर्षणेऽनन्त उपयुक्त तरे वधे ।' प्रसादान निजनिर्माल्यदाने भपति कीर्तिता, वि. शेपोऽनन्त वधे शौरि- उपयुक्त तरेऽपि च । शेपा निर्माल्यदाने स्वात्, हे. शेपो नाऽनन्तसीरिणोः, उपयुक्ततरे त्वस्ली, वि. शैल. पीलो भूभति प्रीलं तु प्रौलेये ताय शेलके, में, वि, हे. शैलाट. शैलाटो देवले सिंहे शुक्लकाचकिरातयोः, मे, वि. शैलाटो देवले शुक्लकाचे सिंहकिरातयोः, हे. शैलूप. शैलूपो नरविलयोः, में, नि. शैलूपः कयितो नटविल्वयोः, वि. शैलूपः मत्रान् नटे विल्वे, हे. शेलेय. गेलेय तालपर्णयों च सैन्धये। शैलजे ना तु मधुपे शिला- तुल्यऽन्यलिङ्गकम्, मे. शैलेय सिन्ध लवणे तालपा च सिन्ध,जे। चञ्च- रोके तु गेलेयः, वि. शैलेय शैलसम्भवे । सिन्ध त्ये तालपयों च शैले- यस्तु मधुवते, हे. शेवल. शेवल पद्मका सत्रात् वाले र यम्, म.. शेवल पाकाष्ठे च शैवलच जलाञ्चल, वि. मोठ. शोठो मूर्खलसेऽपि च, मे, वि मोठोऽलसे च मूर्स च, वि. शोण. शोणः कृशानौ श्योनाके लोहिताव नदे पुमान् । विषु कोकनदच्छाये, मे. पोए प्रोणाकनदयोः मोण: कोकनदालतो, वि. भोपो नदे रक्तवर्ण योनाकेऽग्लो हयान्तरे, हे. भोणो नदेहरु, वि. पट्ट पक्षारुपी भोप्पो, अने. भोभन. शोभनो योगभेदे ना सुन्दर वाचालिङ्गकः, मे. गोमनो ग्रहयोगे सत्रात शोभन सुन्दरऽन्यवत्, वि. भोभन: सुन्दर योगे, हे. 'भोमा. शोभा कान्नीश्यो मर्मा, मे, ३. शोभा कान्तीच्छयोरुका, वि.

·श्याम. शोष-श्यामल। ४३३ शोप. शोपो यक्ष्मणि शोपणे, मे. भोपस्तु शोपणे राजयक्ष्मण्यपि निगद्यते, वि. गोपः शोषणयक्षमणोः, हे. मौक.. भौकशुकगणे स्त्रीणां करणे, ने. शौक शुकानां समहे स्त्रीणां च करप्पान्तर, हे. भौक शुकसमूहें च स्त्रीणां च दारणा- न्तर, वि. शौण्ड. शौण्डो मत्तेच विख्यात पिप्पल्या च भवेत् स्त्रियाम, मे. शौण्डो मत्ते च विख्याते शौण्डी पिपलिचव्ययोः, वि. शौण्डी चविकपिपल्योः पौयो विख्यानमत्तयोः, हे. शौर्य. भौर्यमारभटीशक्तत्रो, मे. शौर्य चारभटीभक्तयोः, वि. शौर्य चारभन्यो बलेऽपि च, हे, मौर्य चारभटी बलम्, त्रि. शौष्कल. शौष्कलः शुष्कमांसस्य पणिके पिशिताशिनि, मे, वि, हे. श्यामो घटे प्रयागस्य वारिद दारफे। पिके घ साणहरितोः पुसि स्यात् तद्दति त्रिषु। मरिचे सिन्ध लवणे स्लो स्त्री मारिवौपधौ। अमस्ताङ्गनायां च मियगावपि वागुजौ । यमुनायां त्रिया- मायां कृष्णविरतिकोपधौ। नीलिकायाम्, मे. श्यामः स्यान् मेधके रदारके हरिते घने। वद्रुमे प्रयागसत्र श्यामः श्यामा तु वल्रालौ। अम- सूताङ्गनायां च तथा सोमलतोयधौ । विस्तापारिवागन्द्रानिशासपणा- प्रियङ्ग,पु। श्यामा नौल्या पिफे श्याम मरौधे लवणान्तर। श्यामो दम- नके गन्धटणे श्यामऽभिधेयवत्, वि. श्यामोऽम्ब दे शितौ। हरिते मयाग- वटे कोकिले वृद्धदारके। श्याम सैन्धवे मरिचे श्यामा सोमलतानिशोः । शारिवावागजोगुन्द्रात्रिरत्कृष्णाप्रियङ्गए। अमसूतस्त्रियां, नौल्या, हे. लिपु श्यामौ हरिकृष्णौ श्यामा स्थाच्छारिवा निशा, अ. खामा गुन्द्रा कोकिला च, लि. स्थामा रात्रि ईषत् श्यामा श्यामा स्त्री मुग्धयौवना। खामा मियग राख्याता श्यामा सवाद वदारिका, बाने. श्यामलः पिप्पले कृष्ण, मे. श्यामलो मेचकेऽखत्थे, वि. श्यामला, पिप्मले श्याम, हे. श्यामल.

·श्रम. श्रवण. ४३४ श्येन-श्री। श्वेन. श्वनः पक्षिणि पाण्डुरे, मे. नः सिते खगे, वि. वन शुक्ल पतत्रिणि, हे. श्वनः शुक्ल पविभेदे, वि. श्रद्धा. अहादरे च काहायाम, म. श्रद्धा श्राद्धत्वकाइयोः, वि. श्रद्धास्तिक्यऽमिलाप च, हे. बहा संप्रत्ययः स्प हा, अ. श्रद्धालु. श्रद्धालु दोहदिन्यां स्त्री अहायत तु वाचावत्, मे. श्रद्धालु- दोहदिन्यां च अदायतो तु वाचावत्, वि. अमः खेदः श्रमः क्रिया, अने. ग्रमण. श्रमणो यतिभेदे ना निन्यजीविनि तु विषु । स्त्रियां सुदर्शनामांस्यो मुण्डौरीशवरीमिदोः, मे. श्रमणे यतिभेदेऽपि श्रमणो निन्दाजौविनि। सुदर्शना मुण्डितिकामांसौषु श्रमणां विदुः, वि. श्रमणख नि ग्रन्थ निन्दरजीविनि, हे. श्रमणा भिक्षुझ्या मुण्डीयों च दृश्यते, त्रि. श्रवण च श्रुतौ कर्ण नक्षत्रे न नपुंसकम्, मे.. श्रवणः स्थाद कक्षभेदे श्रवण युतिकर्ण योः, वि. श्रवण नक्षत्रभेदे श्रवण' अवसि शुतो, हे. कर्ण श्रुतौ च श्रवणम्, त्रि. श्राण. याण पक्के यवाग्यां स्त्रो, मे. श्राणा यवाग्वां पक तु श्राणम्, वि. पक्क थाण यवाग्वां स्त्री, त्रि. श्राइ. पाई श्रद्धान्यिते त्रिषु। हव्यकव्यविधौ स्लोवम, मे. श्राई श्रद्दासमन्यिते। हव्यकव्यविधाने च, हे. श्राई निवापे श्रद्धालौ, त्रि. अथ श्रामो मासे मण्डपकालयोः, म. ग्रामो मण्डप कालयोः, हे, त्रि. श्रावण. श्रावणो मासि पापण्डे दयाल्यां प्रावणा लियाम, मे. थागप्पो मासि पापण्डे दयाल्यां शावणी मता, यि. श्री श्री भरचनाशोभाभारतीसरलद्रुमे । लक्ष्मता विवर्गसम्पत्ति- विधोपकरणेषु च। विभूती च मगौ च स्त्री, मे. श्री परचना- भोभाभारतीमरलद्रुमे । लक्ष्मी विवर्गसम्पनी येयोपकरणे मगा, यि श्री- मरमा गरमद्रमे। पोपकर देपरचनायो मसी गिरि। शोमाति- श्राम.

·४३५ श्रीकण्ठ-श्रुतिकट। वर्गसम्पत्तो, हे, श्री लक्ष्मौवेशसम्परसु भारतीशोभयोरपि, वि. v. विश्वम. श्रीकण्ठ, श्रीकण्ठो देशभिग्रे, मे. श्रीकण्ठः खण्डपरशौ श्रीकण्ठः कुरुजाङ्गले, वि. श्रीकण्ठः कुरुजाङ्गले। शङ्करे च, हे. श्रीकण्ठः स्थावर . स्थाणुः, अने. श्रीपति. श्रीपतिः पुसि पृथिवीनाथे च मधुसूदने, मे. श्रीपतिः मापतौ हरौ, वि. श्रीपति विपण,भूपयोः, हे. श्रीपर्ण. श्रीपों काश्मरीकुम्भत्रोः क्लीव पदाग्निमन्ययोः, मे. श्री- पर्ण मग्निमन्येऽबजे थोपर्णी शाल्मलौ हठे, वि, है. श्रीपर्ण कमलेऽपि च, अ. श्रीपर्ण गणिकारिका । पसच, लि. श्रीफल. श्रीफलः पुसि माल रे धात्रीनौलिकयोः स्त्रियाम्, मे. श्रीफली नौलिकाधानगो सल रे श्रीफलः स्मृतः, वि. श्रीमत्. श्रौमास्तिलकट ना मनोन धनिके त्रिपु, मे. थौमां- सिलकटक्षे,स्थान् मनोज्ञ धनिकेऽपि च, वि. श्रीमान् मनोजे सिलकपादप धनवत्यपि, हे. श्रीमन्तो तिलकेश्वरी, त्रि. श्रीवास. श्रीवासो टकधूपेऽपि पद्धजे मधुसूदने, मे, श्रीवासो रक- धूपे स्थात् पङ्कजे पीतवाससि, वि. श्रीवासः स्याद, कधूपे कमले मधुसूदने, हे. श्रीवासो विष्णुधूपयोः, वि. शुत. शुतमाकर्णिते शास्त्र, मे, हे. शुत शास्त्रावस्तयोःवि, प. श्रुति. श्रुति: श्रौते च तत्कर्मण्याम्नायवान यो: स्त्रियाम्, मे. शुतिः थोत्रे तथाम्नाये वार्तायां श्रौतकर्मणि, वि. श्रुतिराम्नायवार्तयोः पड़ जाद्यारम्भिकायां च कर्णाकर्णनयोरपि, हे. विदे असि च युतिः, अ) वार्तायां श्रवणे युतिः, त्रि. श्रुतिकट. अथ शुनिकट: प्राञ्चलोहेही पापशोधने, मे. तिकटः माञ्चलोहे प्रायश्चित्तभुजङ्गयोः, वि. माञ्चलोहे अतिकट: प्रायश्चित्तभुज- गयोः, वि श्रुतिकटः प्रायश्चित्ते प्राञ्चलोभुजङ्गयोः, हे. पाश्चलोहे थतिकटः. प्रायशिने सरीरूपे, हा. - ·४३६ थेणि-श्वसन । श्रेणि(पो). श्रेणिः स्त्रीमुसयोः पंको समानशिल्पिसहनी, मे. श्रेणि पंतो सेकपात्रे श्रेणि: स्यात् कारुमहतो, वि. श्रेण्याल्यां कार- संहतो, हे. श्रेणिः पक्कौ सेकपावे न लोव कारसहतो, वि. अयस्. वे यो मुक्तौ शुभे धर्मऽतिप्रशस्ते च वाचावत् । श्रेयसी करिपिप्पल्यामभयापाठयोरपि, मे. श्रेयस्तु मङ्गले धर्म श्रेयान् शस्त तु वाचावत् । श्रेयसौ करिपिप्पल्यामभयारानयोरपि, वि. श्रेयस्तु भङ्गले धर्म- सामायोः। श्रेयसौ गजपिप्पल्यामभयारानयोरपि, हे. श्रेष्ठ लेठो वरे कुवेरे च, मे. अठोऽत्र धनदे, हे. वाघा. श्लाघा स्त्रियां प्रशंसायां परिचामिलापयोः, मे, वि. श्लाघो- पास्तीच्छयो: स्तोत्र, हे. स्वाघना. श्लेमघना मलया केतक्यामपि योपिति, मे. नघना मल्लिकायां केतश्यामपि कथाते, वि. श्वेमघना तु फेतक्या मलवाम, हे. श्लेपानी. लेमनी मल्लिकायां च जत्रोतिमत्यां च योपिति, मे, ले पानी कथिता मल्लयां कम्पिखकफणियो, वि. श्लेपमन्नौ स्थान् मल्लिकार्या कम्पिलकफणिज्नयो, हे. श्लोक. श्लोकः पद्य यशस्यपि, मे. लोकः पद्यबन्ध यशसत्रपि, हे. योको यासि पदेव च, वि. पद्य यशसि च श्लोकः, अ. खन्. खा पुमान् कुकरे ख्यातः स्थानभेदे च वास्तुनः, मे. वशुर. श्वशुरः पूजेत्र स्त्री ब्राह्मनाम्, मे. वर्य. सर्यो देवरे ग्याले, मे, वि, हे. वौँ देवरखाली, श्र. श्वशुर्यो ग्यालदेवरी, इ. वयस. खःश्रेयसं च कल्याणे परमात्मनि शर्मणि, मे खाये यस घ भद्र स्यात् परानन्दे च शर्मणि, वि. क्षःश्रेयसं मुखे । परानन्दे च भद्र मन. खसन ग्वसिते पुसि मारते मदनद्रुमे, मे. श्वसनो मारते नाये हमनो मदनद्रुमे, यि श्वसनं साशे वसनः पवने मदनद्रुमे, हे.

·. - श्वेत-पण्डालो। ४३७ श्वेत. खेसो होपाद्रिभेदयोः। श्वेता वराटिकाकापाटलाशखि- नीषु च। क्लीव रूप्येऽन्यवत् शुक्ल, मे. खेत रूप्ये खेतो हौपे वर्ण मैले कपर्दफे। ना त भङ्गिनीकाठपाटल्योः स्यात्, हे. छत' रूप्येऽन्यषत् शुक शुतो होपाद्रिभेदयोः। श्वेता वराटिकाकाष्ठपाटलाशतिनीषु च, वि. खत रूप्यऽपि, अ. खेत रजतेऽपि, ह. वनधामन्. खेतधामा पुमानिन्दौ धनसाराधिनयोः, मे. श्वेत- धामा कलानाथे घनसाराधिनयोः, वि. खेतधामा धनसारे कलाना- थाधिफेनयोः, हे. श्वतवाहन. खेतवाहन इत्येप सुधाधानि धनञ्जये, मे. स्वत- वाइन इत्याख्या सुधापानि धनञ्चये, वि. खेतवाहनः प्रशो। पार्थ, हे. पार्थन्दोः खतवाहन, त्रि. प. पंकचे पुंसि विजेच श्रेठे स्थाभिधेयवत, मे. प; व तेश्वरः पोतो मज्जा पद, वामबाहुगः। पड़ाननः पड़ाकारः पकारः कौतितो बुधैः, मा. पः कीर्तिनो बुधे श्रेष्ठ पश्च गम्मौरलोचने । उपसर्ग परोक्षे च पकारः परिकीर्तितः, ए. घड़, पड़: पेयान्तरे भेद, हे. पड़ः पेयान्तरे भिदि, वि. स. खड़. पड़ ग्रन्थ. पण्ड ग्रन्था तु वचायां स्त्री स्यात् करजान्तरे पुमान्, मे. पड़ ग्रन्थाऽपि बचाभ्योः पड़ ग्रन्थस्तु करके, वि. पड़ ग्रन्या तु वचा शटी, . पड़ ग्रन्थः करजयचयोः, लि. पड़, विन्दु. पड़ बिन्द, सत्रात् कोटभेदपुण्डरीकाक्षयोः पुमान्, मे. पण्ड, पगडं पहादिसंघाते न स्त्री सवाद, गोपतो पुमान्, मे. पएई पनादिसंघाते पण्डः सबाद गोपतावपि, वि. पण्डः कानन इधर, किनौ पण्डौ, त्रि. (संघानेऽपि) पण्डर पादपानाम, इ. पण्डाली. पयडाली सैलमाने च सरसोकामुकस्त्रियोः, मे, पण्डाली सरसोरी लमानयोः कामुकस्सियाम,हे. पण्डाली नै लमाने स्मात् सरसी- कामुकक्षियोः, वि. . पड़ ग्रन्थः करझमे दे है. पण्डकञ्च ·• घण्ट-सविद । घण्ट. - पण्डः सात् मुसि गोपतौ ।।, आजष्टाण्डे वर्षवरे टतीय- प्रततावपि, म. v. शण्टः पष्टिहायन. स्वात् पटिहायनो धान्यविशेघे कुचर पुमान्, में, सवात् पष्टिहायनो धान्यविशऽपि मतङ्गज, वि. धान्यभेदे पुमान् पति- हायनः कुञ्जरऽपि च, त्रि. पष्ठ. पष्ठी कात्यायनोतिथयोस्त्रिषु , पणां च पूरण, मो. षष्ठी पणां च पूरण्यां कात्यायन्यामपौष्यते, वि. षष्ठी गौरी पणां च पूरणी, हे. स. भृगुः खेतस्तथा हंसो हृदगो दक्षिणपादगः । समयः सामगः शुक्र संगतिः सार्णकः शशी, मा. सः कोपे वरणे सः सत्रात् तथा भूलिनि कीर्तितः । सा च लक्ष्मी वुधैः प्रोक्ता गौरी सा च स ईश्वरः, ए. संयमन, संयमनी यमपुयां संयमन बन्धने, व्रतेऽपि समात्, मे. संयमनी व्रते पुयां सयमनौ यमसत्र च, वि. संयमन व्रते बन्ध संयमनी यमसत्र पू:, हे.. सकढ़. संरूढ़ः प्रौढ़े चाक,रिते त्रिपु, मे. सरूढ़ोऽङ्क रिते प्रौढ़, वि, हे. सरोध. संरोधो रोधने क्षेपे, वि. संरोधः क्षेपरोधयोः, हे. संवद(ण)न. सात् संवदनमालोचे वौकारे नसकम्, मे. संवदनं समालोचे वशीकारे प्रकीर्तितम्, वि. संवदनन्तु संवादे समालोरे वशीकतो, हे. संवर्त. संवत: प्रलये मुन्यन्तरे कर्षफलेऽपि च, मे. संवतः प्रलये मोतो विभीतकारावपि, वि. संवतः प्रलयेऽक्षद्री, हे. v. परिवर्त. संवाहन. संवाइन वाइने स्याद, भारादेरङ्गमर्दने, मे. स वाइन वाहनेऽपि भारादेरङ्गमर्दने, वि. संवाहन पुनः । वाइनेऽनमर्द ने च, हे. सवित्ति संवित्तिः प्रतिपत्तौ स्यादविवादे जनस्य च, मे, वि. ममिति: मतिपत्त विवादयोः, हे. सम्बन्धोऽपि च संवित्तिः, त्रि. मविद् सवित् स्त्रियां प्रतिज्ञायामाचारज्ञानसगरे । सम्मापणे ·संवेश-संस्कृत। क्रियाकारे सकते नाम्नि तोपणे, मे. संवि जाने प्रतिज्ञायां सङ्घताचार- नामसु । सम्भाषणे तोपणेऽपि कियाकारे च सगरे, वि. सवित् सम्भाषणे ज्ञाने संयमे नाम्नि तोषणे। क्रियाकारे प्रतिज्ञायां सङ्घताचारयोरपि, हे. स्त्री संविज् ज्ञानसम्मापक्रियाकाराजिनामसु, अ. संवित् सङ्घनकेऽपि स्यात्, त्रि. सवेश, सयेशः स्वापस्त्रीरतबन्धयोः, मे. सयेशः शयने चासमेऽपि च, वि. संवेशः पायने पीठे, हे.. संव्यान. संव्यानं छादनेऽ'शुके, मे, वि. सव्यान' छादने वस्त्र, हे. संसरण. अथ समरणं क्लीवमसम्बाधचमूगतौ। घण्टापथे च संसारे रणारम्भे च कुवचित्, मे. संसरणं रणारम्भ पुरनिर्गमगोपुरे। घण्टापथे व संसारेऽप्यसम्बाधचभूगतो, वि. संसरणं त्वसम्बाधचम गतौ। संसारेच समारम्मे नगरस्योपनिर्गमे, हे. माण्य त्मादे संसरणमसम्बाधचम गती। घण्टापथे, अ. संसिद्धि. समिहिः मरुती सिवौ मदोग्रायामपि स्त्रियाम्, मे. ससिद्धिः सहजे सिही मदोग्रायामपि स्म ना, वि. ससिधिः सम्यकमिहि- प्यभावयोः हे. सति. प्रवाहेऽपि च सरसतिः, वि. संसृष्ट, संसृष्ट' विपु सङ्गते संशुद्ध घमनादिना, मे. ससृष्ट तु सगते स्थाई च चमनादिना, हे. ससृष्टं संगते विद्यात् सशुई चमना- दिना, वि. संस्कार, संस्कार: प्रतियनेऽनुभवे मानसकर्मणि, मे. संस्कारः प्रतियले स्यात् सङ्घरोऽनुभयेऽपि च, वि सस्कारः अनियतेऽनुभये मानस- कमणि। गुणभेदे, हे. संस्कृत. संत नः सत्रिमे शमा भूपितेऽप्यन्य लिगकः। लोयन्तु सषणोपेते, मे. संस्कृत: कृत्रिमे शमत भूषिते भेद्ययन् मनः। संस्क,त. लह- .

·४४०
संस्तर-सखि।
णोपेते, वि. संस्कृत लक्षण्यान्विते । भूपिते कृत्रिम प्रस्त, हे. अथ संख
नम् । कृत्रिमे लक्षणोपेते, प्र.
संसर. सतरः प्रस्तरे यज्ञ, मे. सतरप्रस्तरावेतो प्रस्तरावरय
रपि। मणिपापाणयोद्यापि यथाक्रममुदीरितो, वि. सस्तर प्रस्तरेऽवर
हे. संसरी प्रस्तरावरी, प्रा. सतरः प्रस्तऐपुरतः, ह.
संस्तवाय. संतवायः सन्निवेशे च संस्थाने विस्त नावपि, मे, वि
संस्तवायो विस्तृतो गृहे । सन्निवेशे, हे. सङ्घाते सन्नियेणे च स सत्राय:, अ.
सस्थ. संस्थश्चरेऽवस्थिते स्त्री स्थितौ साहश्वनाशयोः, मे. संस्था
स्थितौ चरे नाशे व्यक्तिसादृश्ययोरपि, वि. संस्था नाशे व्यवस्थायां व्यक्ति-
सादृश्ययोः स्थितौ । ऋतुमेदे समाप्तौ च चरे च निजराष्ट्रके, हे. संस्थाधार
स्थितौ तौ, अ.
संस्था स्थितिविनाशयोः। संस्थासमाप्तिकतुषु, त्रि.
व्यवस्थायाश्च संस्था स्यात्, ह.
संस्थान. संस्थानमाकृतौ त्यो सन्निवेशे चतुष्पथे, मे, वि. संस्थान
त्वाकृतौ मतौ। चतुष्पथे सन्निवेशे, हे. अथ चतुष्पथे सन्निवेशे च संस्था-
नम्, अ. संस्थान सतुररूपयोः, त्रि.
सहत. सहत सगते दृढ़े, मे, वि. सहत मिलिते दृढ़े, हे.
सहर्ष. सहर्षमाङः स्पर्धायां प्रमोदेऽपि प्रभचने, वि. सहर्पः
पवने मुदि। स्पर्धायां च, हे. सहर्षस्तु पुमान् दृष्टौं स्पर्धायां च प्रभञ्जने, मे.
सहर्ष: स्पर्धने मुदि, त्रि.
संहिता, संहिता वर्षमयोगे मास्त्रषेदेकदेशयोः, हे.
मकटाक्ष. सकटाक्षो बराक्षे ना कटाचसहिते त्रिपु, मे. सकटारो
धवद्रो स्यात् कटाक्षसहित त्रिषु, वि. सकटाक्षस्तु कटाक्षिणि धवद्रुमे, हे.
सकत. सक्रत् सहैकवारे स्यात्, मे, वि. सकत् सबैकवारयोः, हे.
ससत् सईकवारेच, अ.
सरुत्प्रज. ससत्प्रजो हिके सिंह, हे.
सपि. ससा मिवे सहाये ना वयस्यायां ससी मसा, मे. सखा
.

·सार-सगर। ४४१ सहाये मिलेच, हे. सखा मिले सहाये च, वि. ससा मिवसहा- ययोः, वि. महार. सकारोऽग्निघटकार सम्मार्जन्यवमुम्निते। नवदूषित- कन्याय सङ्कारी पुनरुचाते, मे, वि. सङ्कारोऽवकरेऽग्निचटत्तौ। सङ्कारी भुक्तकन्यायाम, हे. सकारोऽग्निचटकारे सम्माजन्यपसारिते, हा. सङ्काश, सङ्काशः सदृशेऽन्तिके, वि, हे. सङ्कीर्ण. सको निचितेऽपि स्वादशुद्ध चापि भेद्यवत्, मे. सौर्षे निचिते मोक्षमशुद्धे चापि भेद्यवत्, वि. सद्धीर्थी निचिताशुद्दौ, हे, अ. सङ्कल. सङ्कल विधु विस्पटवाचि व्याप्त, मे. सकलं पाचावद, व्याप्त विस्पष्टार्थवचस्यपि, वि. सवलोऽस्पष्टवचने व्याप्त च, हे. सङ्कोच. सोचो मौनभेदे स्थाद, बन्धे लौवन्तु कुछ मे, मे. सोच- ममि काश्मीर सङ्कोचो मीनबन्धयोः, वि. सहम. सङ्घ,मः कमणे पुसि न की स्थाद, दुर्गसञ्चरे, मे. सङ्गमः कमणे सम्पद वारिसञ्चारयनाके, वि. सङ्कन समिति सहया स्यादेकत्वादिविचारयोः, मे, वि. सङ्करमाहवे । सरकादौ विचारे च, हे. एकत्यादौ विचारे च सङ्ख्या सोये च संयुगे, वि. 'सायावत्. सजावान् पण्डिने पुमान् । सङ्घयायुक्तेऽन्यलिङ्गः, मे. सहनावान् पण्डिते मिते, वि. साधान् मितसधियोः, हे. सद्गति. सतिः सङ्गमे जाने (स्त्रियाम् ), मे. सङ्गति नि. समायो,हे. संगति सङ्गमे जाने, वि. सगर, सगरो युधि चापदि। कियाकारे विषे चाङ्गीकारे लीव शमीफले, मे. सगरो मौसतो युधि । विपापदोः क्रियाकारे सगर तु ममी- मले, वि. सगरोऽङ्गीकृते युद्धे क्रियाकारे विपापदोः । सगरन्तु फले शम्याः, हे. अय प्रतिज्ञाजिस विदापत्सु सद्गरः, प. प्रतिमा सगरो जेयः सदामः सनरो मतः, अने, ·४४२ . सह इ-सजा। साह. सह हो दृदुभ ग्रहसंचपयोरपि, मे, हे. संक्षेपेऽपि सङ्ग,हः स्यात्, वि. संग्रहो रहद्र मुटिसक्षेपयोरपि, वि. सङ्घाटिका. सङ्घाटिका स्त्रियां युग्मे कुहिन्यां जलकण्टके, मे, साटिका तु युग्म स्थात् कुट्टनीमाणयोरपि, वि. सहाटिका तु कुट्टिन्यां घ्राणे युग्मऽख कण्टके, हे. सङ्घाटिको विदु युग्म कुहन्यां जलकण्ट फे, 'हा. युग्म संघाटिका कुट्टन्यां च, त्रि. सङ्घात. सातः पुसि घाते च संहतो नरकान्तरे, मे. सातः सहती घाते सातो नरकान्तर, वि. सद्धानो धानराजयो:, हे. सानो नरके चये, लि. सचिव, सचिवो मन्तिचेटयो। सहाये, मे. सचिवः सहाये मन्विणि स्मतः, वि. सचिवः सहायेऽमात्य, हे. मन्त्री सहायः सचिवौ, अ. अथ सज्जः सात सम्म ते लिपु, मे. सज्जः स्यात् सन्न सम्म तेऽपि च, वि. सजी * सबसम्म तौ सज्जी, त्रि. सज्जन. सज्जनन्त भयेत् लोयमुपरक्षणघट्टयोः। वाचालिग फुलीने समात् कल्पनायान्तु योपिति, मे. सज्जनो वाचत्रवत् साधौ सजन घट्ट- गुनमके। सजना कल्पनायान्तु, वि. सज्जन घट्टगुल्मफे। सज्जनस फुलीने सवात् समानाऽपि प कल्पना, हे. ना साधौ सन्न न हप्तौ, त्रि. सञ्चारिका. सञ्चारिका तु युगले फुटनीभापयोरपि, मे. संज्ञा. ससा नामनि गायवनां घेवनारचियोपितोः। अर्यस्य सूचनायाश्च इम्ताद्यैरपि योपिसि, मे. संज्ञा नामनि गायना इसाये. रर्दसूचने । सनाऽस्त्रियोः, . संभा नामनि गायवनां चेतनायो रवि- खियाम् । पर्यसूचनिकायाच हसाचैरपि कथयते, वि. संज्ञा साच्च तना नाम मायेचा सूपना, प समा सूर्यप्रियायाच, वि. संज्ञा पित्तक्ष नाम प, पने. मंशाप्य नामधेसने, प्रने. सफेते चैतन्ये सूरिभिः कथयते राया ममा, सम्ज.

·सटा-सत्व। ४४३ . सत्तम. सत्यश्च शपथे । सटा. सटा जटाकेशरयोः, मे, वि, हे. सत्. सत् साधौ धौरशस्तयोः । मान्ये सत्य विद्यमाने त्रिषु साध्य- मयोः स्त्रियाम्, म. सद, विद्यमाने सत्ये च प्रशस्तार्चितसाधुषु । सती पुनः कात्यायन्याञ्च साध्वयाक्ष, हे. सत् प्रशस्त विद्यमाने सत्याभिहितसाधुषु सती पतिव्रतागौर्योः, वि. सत्य साधौ विद्यमाने प्रशस्तेऽभ्यहिते च सत्, अ. साधुसत्तामात्रषु श्रेठे सदिति च ध्वनिः, अने. सती दाचायणी देवी सुचरित्राऽबला सती, अने. सतो कात्यायनीसाधनोः, त्रि. सत्तमः सथात् पूजयतम साधीयसुबत्तम त्रिषु, मे. सत्तम- शान्यवत् पूजेन श्रेष्ठसाधौयसोरपि, वि. सत्तमः श्रेठपूजत्रयोः । साधिष्ठ, हे. सत्य. सत्यं कृते च शपथे तथेत्र विषु तु तहति, मे. तथे कृते तइति वाचावत् । तपोलोकात् परः सत्यः, वि. सत्यन्तु शपथे कृते । तर नइति सत्यस्तु लोकभित्, हे. सत्यशपथतथवयोः, अ. सत्यम्. सत्यम् प्रभुपगम, मे. सत्यवत्. सत्यवती व्याससत्र मातरि। नारदोंकयोः पत्नया स्त्रियां पुसि नृपान्तरे, मे. सत्र. सत्र यज्ञ सदादानाच्छादनारण्यकैतये, मे. सवमाछादने यजे सदादाने च कैतवे, वि. सत्रमाच्छादने क्रतो। सदादाने वने दम्भ, हे. सत्रमाच्छादने यन्त्र सदादाने वनेऽपि च, अ. सत्र सवान् कैतये वने, वि. सत्र गृह वन सत्र सत्र सच्चरितं मतम्। सवं नामायुधं मोक्त सत्र दान समीरितम्, अने. सत्व. सत्व गुणे पिशाचादी बले द्रव्यस्खभाषयोः । आत्मत्य व्यवसा- यासुचित्तप्वस्त्रो तु जन्तुपु, मे. सन्द गुप्पे पिशाचादी बले द्रव्यस्वभावयोः। प्रारमत्व व्यवसाये च पित्त प्राणेषु जन्तुषु, वि सत्व द्रव्ये गुये नि व्यवसायखभावयोः। पिशावादावारमभाये बले प्राणेषु जन्तु पु, हे. द्रव्या- सुव्यवसायेषु सत्वमस्त्री तु जनायु, अ. प्रतिगणमत्तायां स्थाति भने न सत्य समास..

·४४४ सदन-सन्तान। सदन. सदन मन्दिर नोये, ने. सदन मन्दिर जले, वि. सदन जलसदनोः, हे. अगसादेऽपि सदनम्, हा. सदागति. सदागतिर्नाऽवातनिर्वाणेषु सदीखरे, मे. सदागतिः सवात् पवने निर्वाणे च सदीखरे, वि. सदागतिः सदीखरे। निर्वाणे पव- माने च, हे. सदादान. सदादानोऽनमातङ्ग हेरम्ब गन्धहस्तिनि, मे, वि. सदादानो गन्धगने हेरम्ब ऽभमतनजे, हे. सदाफल. सदाफल: कन्धफले नारिकेलेऽमुजदुखरे, मे, वि. सदा- फलमुदुम्बरे । नालिकेरे स्कन्धमले, हे. सहश. सहा सम । उचिते च, मे. सदृश चिते सम, वि, लि. सदेप. सदेशोऽभ्यर्णदेश्ययो, वि, सदन्. सग सवान् मन्दिरे नौरे, में, वि. सनातन. सनातनः शाश्वतेऽजे पित्रतिथान्तर हरे, मे. सनः शाखतकसवैरिणोः। शिये पिटणामतिथौ सुनिश्चले, वि. सना- ननोऽचुरते। पिटणामतिथौ रुद्रवेधसोः शाश्वते स्थिरे, हे. भावताणी सनातनौ, वि. सनाभि. सनाभि तितुल्ययोः, मे. सनाभिः सदृशे माती, वि. सनाभि ओतिसहशे, हे. सनीड़, v. नीड़. सन्तति. सन्ततिः स्यात् पंकौ गोत्र पारम्पर्य पुत्रपौवाणाम् (स्त्रियाम), मे. सन्ततिः पंक्तिविस्तारगोन षु कविभिः स्म ता। परम्परा- भयेऽपि स्वात् सन्ततिः मुवकन्ययोः, वि. सन्ततिस्तु ननये दुहितपि । पर- । म्पराभये पकौ गोत्र विस्तारयोरपि, हे. सन्तानः सन्तती गोत्रे स्यादपत्ये सुरद्रुमे, वि, मे. सन्ता- नोऽपत्यगोवयोः। सन्ततौ देवटचेपु, हे. सन्तानः सन्तती देवरक्षे चापत्य- गोत्रयोः वि. सन्तान.

·०४५ . हा. सन्धा. सन्धिला. सन्धिला त सुरुङ्गा नदीमन्दिरयोः स्त्रियाम्, मे. सन्धिला तु सुरुङ्गायां नदोमन्दिरयोरपि, वि. सन्धिलौकामरणयोः। कालभिदोचिन्तामयादयोरपि । मसिमायां च सन्धाने सन्धया च कुसुमान्तरे, सन्नति. सम्बनिः प्रयतो धमी, में, निमबतिः प्रपतिध्वन्यो:०२ सबद- मुन हो मिति यम. मन्नहो यमिराम्य,पको मान्तरे,हे. रपि, पि. सन्तानिका-सन्नद्ध।. सन्तानिका. सन्तानिकाऽपि क्षीरादिसारे मर्कटजालके, मे, वि. सन्तानिका क्षीरसारे मर्कटस्य च जालके, हे. सन्तानिका क्षौरसरे तथा मर्कटजालके सन्दंशिका. सन्दं शिकाऽपि मुचुटीलोहयन्त्र विशेषयो, मे, वि. सन्धा स्थितिप्रतिज्ञयोःमे, हे. सन्धा स्थिती प्रतिज्ञा- याम, वि. सन्धा प्रतिज्ञा मर्यादा, अ. सन्धा स्यादवधावपि, ह. सन्धाऽवधि- प्रतिजयोः, अने. सन्धान. सन्धानं स्यादभिषवे तथा सङ्घटनेऽपि च, मे, वि.. सन्धानन्तु सङ्घट्टितेऽभिपये, हे. सन्धि. सन्धिः पुमान् सुरुङ्गायां भगे सङ्घटनेऽपि च । रूपकाणां मुखाद्यग सावकाशेऽपि कीर्तितः, मे. सन्धि भैदे सुरुङ्गायां भगे सङ्घटनेऽपि च, वि. सन्धि र्योनौ सुरुङ्गायो नाध्याने समभेदयोः, हे. सन्धिः पुमान् मुरुजायां भेदे सट्टने भगे, वि. सन्धिः संवेपसन्धत्रयोः, इ. सन्धिनी. सन्धिनौ वृषभाकान्ताकालदुग्धोस्खयोः स्त्रियाम्, मे, सन्धिनी तु पाकान्ताकालदुग्धगयोः स्मना, वि. सन्धिनौ तु गौः । षा- कान्ता कालदुग्धा, हे. नद्या, हे. मन्त्रा. सन्धया पिल्टमसूनद्यन्तरयो से गसन्धिपु, म. सन्धया नदी- वि. सन्धया कालनदीगिदोः। चिन्तायां संनये सोम्नि मन्धाने फुगु- ·. सप्तला. सभा. ४४६ सन्नय-समय । सन्नय, सन्नयः समवायेऽपि पृष्ठस्थायिवले पुमान्, मे. सन्त्रयः समवायेऽपि पृष्ठस्यायिबलेऽपि च, वि. सन्नयस्तु समवायानुसैन्ययोः, हे. पश्चा- दवस्थायिवलं समवायश्च सन्नयो, अ. सन्निधि. सन्निधिः सन्निधानेऽपि पुमानिन्ट्रियगोचर, मे. सन्निधिः सन्निधानेऽपि भवेदिन्द्रियगोचरे, वि सन्निधिरन्तिफे। प्रत्यक्षेच, हे. अथ सप्तला। नवमालीचर्म कपागुञ्जास पाटलौ स्त्रियाम्, मे. सप्तला पाटलौ गुञ्जानवमालिकयोरपि । भवेच्चमेकपाया, वि. सप्तला नवमालिका। सातला पाटला गुजा, हे. सप्तार्चिस् समाचिः पावफे पुसि क्रूरचक्षुपि च स्त्रियाम्, मे. सप्ताचिः पावके प्रोक्तः सप्तार्चिः क्रूरलोचने, वि सप्तार्चिः क्रूरनेत्रे ऽग्नौ, हे. सभा सामाजिके गोठयां दूनतमन्दिरयोरपि, मे. सभा सामाणिके दूधते गोष्ठीमन्दिरयोरपि, वि सभा दूपतसमूहयोः। गोठयां सभ्य घु शालायाम, हे. सभा संसदि सभ्य च, अ. सम्. स तु शोभनार्थसमर्थयोः। साथै च प्रार्थ, मे. सं सनार्थ प्रकृष्टार्थे भोभनार्थसमर्थयोः, वि. सं सगाथै प्रसष्टार्थ शोभनार्थ- समुच्चये, हे. समा संवत्सरे स्त्रियाम्। सर्वसाधुसमानेषु समं स्यादभिधेय- वत्, मे. सम साध्वखिल सहक, हे. समा वर्षे समतुल्ये साधौ च सोऽन्यवन, वि. समज. समजः पशुन्दे ना विपिने तु नपुंसकम्, मे. समभिहार भयेत् समभिहारस्तु पौन:पुन्यभशार्थयो, मे. समभि- हारो भगत्वे पौन:पुन्ये ऽपि कथातेवि सममिहारस्वाभीक्ष्ण शार्थे, हे. समयः शपयाचारसिद्दान्तेषु तथा धियि। कियाकारेच निर्देश सद्देने कालभाषयोः, मे. समय: शपये मापासम्पदोः कालसंविदोः । सिधान्ताधारसतिनियमायसरेषु च । कियाकारे निर्देश च, हे. समयाः शपयाधारकालसिहान्त विदः, . सम. . समय.

·- समया-समाप्ति। ४४७ समया. समयाऽन्तिकमध्ययो, मे, वि, आ. समया निकपा चान्त- निकट,हे. समर. समरो युद्धसङ्घयोः, अने. समर्थ, समर्थस्तु हिते भाको सम्बहेऽप्यन्यलिङ्गकम्, म. समर्थोऽपि हिते पते सम्बद्धार्थ ऽपि सम्मतः, वि. समर्थः भक्तिसम्पन्न सबहाथै हिते- ऽपि च, हे. समर्थस्तिषु शक्तिस्ये सम्बहार्थ हितेऽपि च, अ. समयाद. समयादः समोपे ना मर्यादासहित त्रिपु, मे. समयादः समीपे स्यान् मयादासहितऽपि च, वि. समयादं मयादासहितऽपि च, हे. समयादोऽतिक स्थिरे, वि. समाघात. समाधातो वधे युछ, मे, वि. समाधानम्वाहये घानने- ऽपि च, हे. समादान. समादान समीचीनग्रहण सौगताहिके, मे. समादान समीचीनग्रहणे नित्यकर्मणि, वि, हे. समाधि, समाधिर्ना समर्थने । ध्याननीवाकनियमे काव्यस्य चं गुणा- न्ती, मेसमाधि नियमे धाने नोवाके च समर्थने,वि. समाधि: स्यात् समर्थने। चित्तकाग्रनियमयो मौने, हे. सुत्रः समर्थननीवाकनियगाथ समाधयः, भ. समानः सत्ममैकेषु विषु ना नाभिमारते, मे. समानं सत्- समैकेषु समानो नाभिमारते, वि. समानो देहमारते। यर्षमित्तसत्समैकेषु, रे. समानाः सत्समैके सत्रः, अ. समानो देहयायो च, वि. समापन. समापन परिच्छेदै समातिषधयोरपि, मे. ममापनम् । परिष्दे समाप्तौ च समाधाने ममापणे, वि. समापनम् । परिच्छेदै समा. धाने समाप्तिवषयोरपि, हे. मरणेऽपि समापनम, वि. समापन्न, समापन समाप्त सत्रात प्राप्त किटे यधेऽपि पमें, यि. समापन वधे हिट समाप्तमाप्तयोरपि, हे. समाप्ति. समाप्तिरयगाने यात समर्थने (सियाम), मे. समाप्ति- सापसाने सात् समामिर समर्थने, पि. . समान. .

·4 ४४८ समायोग-समुदय । समायोग, समायोगस्तु संयोगे समवाये प्रयोजने, मे, वि, हे. समास. सत्रात् समाससु पुलिङ्गः संक्षेये च समर्थने, मे. समासस्त सद्ध पे च समर्थने, वि. समासः समर्थनायां सात् संक्षेपैकपद्ययो, है. समाहार. समाहारस्तु संक्षेपे एकत्रकरणेऽपि च, हे. समाहित. समाहितः समाधिस्थेऽपुत्रक्तसिद्धान्त आझिते। निर्वि- वादीकतेऽपि समात् प्रतिज्ञाते च वाचावत्, म. समाहितः प्रतिज्ञाते समा- विस्ये यतात्मनि । वाचावन् निहित सिद्ध समाधाने समाहितम, मि. समा- हितः समाधिस्थे संश्रुते, हे. समाय. समाजयस्तु पशुभिः खगै छ ने च सगरे, में, समाहयः सत्रात् संग्रामे द्यते च पशुपतिभिः, वि. सात् समाहय पाहवे। पशुभिः पक्षिभि द्यते, हे. संज्ञायाञ्च समाहृयः, ह. समिति. समितिः सम्पराये सवात् सभायां सजनेऽपि च (स्त्रियाम), म. समितिः सगरे साम्ये सभायामपि सङ्गम, वि. समिति $धि सनम । साम्य सभायाम, हे. अथ सगरे। सङ्गे सभायां समितिः, पा. रणे सभायां समितिः, त्रि. सभा समितिरितुरता समितिः संयुगाभिधा। समितिः समयो शेयः सङ्गमः समिति मंतः, अने. समितिः सङ्गतिसभयोः, इ. समीक्षा. समौदा तु स्त्रियां तत्वयुद्धावपि निभालने, म. समीक्षा ग्रन्यभेदे स्थात् तत्वबुद्धौ निभालने, वि. समोच्चा तु ग्रन्यभेदे समौक्षणे, हे. समीरण. समीरणः सत्रात् पवने पथिके च फणिज्यके, मे, वि. समीरणः फणिभफे। पान्ये वायौ, हे. समुच्छ्रय, समुच्क्रयः पुमान् विरोधोत्सेधयोः, मे. समुच्छ्यः समुत्सेधे विरोधेऽपि समुच्छ्रयः, वि. समुच्छ्रयो वैरोन्नत्योः, हे. विरोधेऽपि समुच्छ्रयः, अ. समुत्यान. समुत्यानं समुद योगे व्याधौनां निर्णयेऽपि च, मे. समु- त्यानमुद्यम रोगनिर्ण ये, वि. समुत्यानं निदानेऽभियोगे, हे. समुदय. भवेत् समुदयः सङ्घ संयुगे च ससुगम, म. स्मृतः समु. दयो रन्दे संयुगे समुपक्रम, वि ·४४८ समुदाय-सम्पर्क। समुदाय. समुदायः सम हे स्थाद, युद्दे, मे.. समुदायो गणे युधि, वि. समुदायो गणे रणे। समुदायस्तूहमऽपि, हे. समुद्धत. समुद्दत समुत्कोऽप्यविनीते च वाचावत्, मे. समुद्धता समुद्गौणेऽप्यविनौते समुद्दतः, वि. . समुदतः। अविनौते समुहोणे, हे. समुद्रनवनीत. समुद्रनवनीत' सत्रात् क्लीय पीयूपचन्द्रयोः, मे. समुद्रनवनीताख्या पीयूपासतरोचिपोः, वि. समुद्रान्ता. समुद्रान्ता तु कार्यासोप्टकादुरालभासु च, मे, वि. समुद्रान्ता दुरालभा। कार्यासिका च स्प का च, हे. समुद्रार. समुद्रारुः पुमान् ग्राहे सेतुबन्ध तिमिडिले, मे. समु- द्वारः स्म तो ग्राहे सेतुबन्ध तिमिशिले, वि. समुद्रारु सहभेदे सेतुबन्ध तिमिङ्गिले, हे. समुन्नद्द. समुन्नछः समुते पण्डित मन्यगर्विते, मे. समुङ्ग ते पण्डितं मन्यदृष्टयोः, वि. समुन्नद्दस्त ई बड़े पण्डित मन्य- हप्तयोः हे. समुन्नौ पण्डितमन्यगर्विती, अ. समूह. समूढ़, मुखिने भुग्ने सद्योजातेऽनुपम ने, में, वि. समदः पुञ्जिते सद्योजाते भुग्नेऽनुपम वे, हे. सम ढः पुचिते नये। भुग्नेऽनुपझते- ऽप्यप वाचालिङ्ग उदीयते, त्रि. सम्पद: सम्पद भूतो गुणोत्कर्षे हारभेदेपि दृश्यते, वि. सम्पद, भूतौ गुणोत्कर्षे हारभेदेऽपि च स्त्रियाम्, मे. सम्पद, हौ गुणोत्कर्ष हारे, हे. सम्पन्न. सम्पन्न साधितेऽपि समात् सम्पत्तिसहित विघु, म. सम्पन्न साधिते प्रोक्त सम्पत्तिसहिनेऽन्यवत्, वि. सम्परायः समौके स्वादापदुत्तरकालयो;, मे, वि. सम्प- रायस्तु संयुगे। पापरत्तरकाले च, हे. प्रयापदि युद्दायत्योः सम्प- सम्पराय. रायः, श्र. सम्पर्क सम्पर्को मेलके रतो, मे, सम्पर्कः सुरते तो, वि, हे.

·४५० सम्मांक-सम्भोग। सम्पाकस्तर्कफे घटे विषु ना चतुरङ्गले, मे, वि. सम्पाक. v. पूम्पाक. संप्रयोग, संप्रयोगो रतेऽपि स्थादन्वितौ कामणेऽपि च, 'मे. संप्र- योग रते विद्यादन्वितौ कामणेऽपि च, वि. संप्रयोगो निधुवने सम्बन्ध कामणेऽपि च, हे. संप्रयोगिन्. संप्रयोगी कलाकेलौ कामुके संप्रयोजके, मे. संप्रयोगी कलाकेलो कामुफे सुप्रयोजके, वि. संप्रयोगी तु कामुके। कलाकेलौ सुप्रयोगे, हे. 'संप्रहार. संप्रहारो गतौ युद्धे, मे. संमहारो रणे गती, वि. संम- 'हारो गतौ रणे, हे. सम्वरो दैत्यहरिणमत्स्यशैलजिनान्तरे । नपुसकन्तु सलिलबौद्यवतविशेपयोः, मे. मृगपर्वतदैत्य षु निकृष्टऽपि च सम्बर, अने.. v. शम्बर, सम्बर. सम्बल. v. पवल. समाध. सम्बाधः सङ्कटे भगे, मे, वि. सम्बाधः सङ्कट योनौ, हे. सम्वाध; सङ्करे भगेऽपुरतः, इ. सम्बाधन. सम्बाधन हाःसदने शूलाग्रहारपालयोः, मे, सम्बोध. सम्बोधो वोधने क्षेमे, मे. सम्भव. सम्मवो हेतावुत्मत्तौ मेलकेऽपि च । आधारानतिरिवा- वेऽप्याधेयस्य निगद्यते, मे. सम्भवः कथितो हेनावुत्पत्तौ मेलकेऽपि च । प्राधारानतिरिक्तत्व प्राधेयस्य च सम्भवः, वि. सम्भवः कारणे जनौ। आधेयस्य चाधारानतिरिक्तत्व जिनेऽपि च, हे. आधे यधारणे सत्वे मेलके- ऽपि च सम्भवः, त्रि. सम्मार. सम्भारः सम्म नौ सङ्घ, मे. सम्भारः सम्म तौ गणे, वि,हे. • सम्भद. सम्भेदः स्फटने सझे, मे. सम्मेदः स्फुटने सिन्धु सङ्गमे, वि. सम्भोग. · सम्मोगस्तु पुमान् भोगे सुरते जिनशासने, मे. सम्भोगो ·सम्मति. संत्रम-सरल । ४५१ भोगरतयोः शुण्डायाम, हे. सम्मोगः सरते भोगे सम्भोगो जिनभासने, वि. सम्भोगो रतभोगयोः, वि. रतिभुक्तयोः सम्भोगः, ह. संभ्रम, संभ्रमः साध्वसेऽपि स्यात् संवेगादरयोरपि, वि, मे. संभ्रमो भीतौ संवेगादरयोरपि.हे. संभ्रमौ साध्वसादरौ, त्रि.' अथ सम्मतिः । अभिलापेऽप्यनुज्ञायां संवित्तवाद्यास्तु योषिति, मे. सम्मति; स्यादनुज्ञानेऽप्यभिलापेऽपि सम्मतिः, वि. सम्मति- छानुमत्योः, हे. संम छन. संम छनमभिव्याप्ताबुलायमोहयोरपि, मे. समूचनम- भिव्याप्तौ संमोमोच्योरपि, वि. समर्छनमभिव्याप्ती मोहे, हे. सम्यच्(च). सम्यग दृढ़प्रशंसयोः, मे. सम्यग बाढ़मश सयोः, वि. सम्यग वादे सुनावपि, हे. सम्यक संवाद, वाचालिगन्तु मनोभे सगते- ऽपि च, मे. सम्यक मम्मत हृद्ययोः, वि. सर. सरो दयग्रगत्यो र्ना, मे. सरो दयग्रवाणयोः, वि. सरौ दध्यन- सायको, हे. v. सरक. सरकोऽस्त्री सीधुपाने भोधुपावेचुसीधुनोः । अच्छिन्नावग- मको च, मे. सरकः सीधुभाजने। पच्छिन्नावगपतौ च सीधुपाने घ सोधुनि, वि. सरको मदिरापाने मदिरापानमद्ययोः, हे. भौधौ च गोधु- पाने च सरकोऽस्त्री, वि. सरणि. सरणिः पंको मार्ग ध, मे. सरणिः पंक्तिवत्म नोः, वि. सरणिः श्रेणिमार्गयोः,हे. सरग्यु. सरण्य,स्तु पुमान् यारिवाहे सवान् मासरिजनि, मे. पूर. V. सरमा. सरल. मरस सरमा कुकुरीदेवशुन्योः स्याद राक्षसीभिदि, मे. सरलः पूतिका नाऽयोदारावकयोस्त्रिषु, में, पुतिकाष्ठे सपाइदारावकयोरपि, वि. सरलम्बू चौ! उदारे पूतिकाई प, हे. घानौ रघे घ सरल: वि. v. मोष.

·. - ४५२ सरम्-सर्वतोभद्र। सरस. सरसी विश्वकासारे सरो नौरतड़ागयो, मे: सरसोय- तड़ागयोः, वि. सरो नौरतड़ागयोः, त्रि. सरस्वत्. सरांश्च नदे चाबौ नान्यवद, रसिके स्त्रियाम् वाणी- स्त्रीरत्नवाग देवौगोनदीषु नदीभिदि। मनुपानयामपि, मे. सरखती सरिद्भदे गोवाग देवतयो गिरि। स्त्रीरत्ने चापगायाश्च सरखान् सिन्धु - केऽख धौ, वि. सरस्वानुदधौ नदे सरस्वती सरिडिदि। वाचनापगायाँ स्खौरने गोवाग देवतयोरपि, हे. सरस्वन्तौ नदार्ण यौ, प्रा. अथो वचः । सरखती सरिद गौच, त्रि. सरोजिनौ. सरोजिनौ तु कमलाकर पर्ने च योमिति, मे. सरो- जिनी सत्रात् कासारे पसिनीपखयोस्तथा, वि. सरोजिनौ नरोरहे। सरो- रहिण्या कासारे, हे. सर्ग. सर्गस्तु निश्चयाध्यायमोहोमाहात्मसृष्टिपु, मे, वि. सर्ग- स्तत्रागस्वभावयोः । उत्साहे निश्चयेऽथाये मोहानुमतिष्टियु, हे. सर्जरस, अथ सर्जरसो वाद्यभाण्डभेदे च धूणके, मे. वीणाभेदे मर्ज- रसो धूपकेऽपि, त्रि. V. सर्वरस. स— सर्जू बंणिणि विधति (स्त्रियाम ), मे. म' णिणि विदुति, वि. संसह. सर्वसहः सहिष्णौ सत्रात् सर्वसहा पुनः धितो, हे. सर्वग. सर्वग सलिले स्लीव सर्वगः प्राद्धरे विमी, म. सर्वगे' जले। सर्वगस्तु विभौ रुद्र, हे. सर्वग सलिले ख्यात सर्पग: गावरे विभौ, वि. सर्वन. सर्वज्ञः शिवयुद्धयोः, मे. सर्वज्ञः शङ्करे बुद्दे, वि. सर्वज्ञस्तु मिनेन्द्र समात् सुगते भरेऽपि च, हे. सर्वजः शङ्करे जिने, त्रि. सर्वतोभद्र. सर्वतोभद्र इतुकः काव्यचित्रे गृहान्तरे। निर्व ना सर्वतोभद्रा गम्भारीनटयोपितोः, मे. सर्वतोभद्रस्वोकभिस्काव्य- चित्रयोः। नियोऽय सर्वतोभद्रा गम्भायर्या नटयोपिति, हे. सर्वतोभद्र . , ·सर्वतोमुख-सह। ४५३ इसुनतः काव्यंचित गृहान्तरे। निर्देऽपि सर्वतोभद्रा गम्भारीनट- योपितो, वि. सर्वतोमुख. सर्वतोमुख उग्रे च क्षेत्रज्ञब्रह्मणोः पुमान्। न. सकन्तु पानौये सुरवम न्यपि स्म तम्, मे. अथ सर्वतोमुखः। विधा- वात्मनि भद्रच सर्वतोमुखमम्ब, पम्, थे. सर्वतोमुखमाख्यानमन्तरिये च पाथसि। विधिवतरुद्रेषु कथितः सर्वतोमुख., वि. सर्वथा. सर्वथा हेतुवादयोः, में, वि. सर्वरस. सर्वरसः स्मृतो वाद्यभाण्ड भेदे च धूमके, वि. सर्वरस- स्तु धूणके। वाद्यभेदे, . V. सर्जरस, सर्वसन्नाह. सर्वात्मनि सर्वसन्नाहः, ह. सर्वोघसाधो गुरुवेगे च सर्वसन्नहने पुमान्, मे. सर्वोघो गुरु- वेगार्थसर्व सन्त्रहनार्थयोः, वि. सव. सवो यज्ञे च सन्धाने, मे. सवः सन्धानयज्ञयोः वि. समनन्त्वध्वरे स्नाने सोमनिर्दलनेऽपि च, मे. सवन यनियमाने सोमनिदलनेऽपि च, वि. सवन सानयागयोः। सोमनिर्द- लने चापि, हे. कतौ साने च सवनम्, त्रि. सध्य. सव्यं वाम प्रतीमे स्त्रात्, मे. सव्यं दक्षिणे। वाम च प्रतिकूले च, हे. सव्य वामप्रतीपयोः वि. सस्यक. ससाको मणिभेदेऽसौ, मे. ससत्रका समान् मणौ खने नारिकेलमत्र चान्तरे, वि. ससत्रको नालिफेरान्तःसत्राभमणिखङ्गयोः, हे. मणौ खङ्गेच ससत्रकः, त्रि. सह. सहो बले न स्त्रियां स्यात् स्त्रियान्तु नखपजे । दण्डो- मलामुगपर्षीकुमागैथिवीपु च, मे. सहः क्षेमे बलेऽपि च । सहोळ सहदेवायां कुमार्यां नसभेपजे । मुद्गपाच, हे. सहो बले सहा मुहपर्णाञ्च नसभेवजे। सहदेवाकुमाग्रीच सहः क्षान्त सहा भुवि, वि. सह साकल्य इष्यते। विद्यमाने च साहश्ययोगपद्यसहिषु । सम्बन् सवन.

·- - ४५४ सहचर-साक्षात् । च, मे. सह सम्बन्धसादृश्ययोगपद्यसमृदिए। साकल्ये विद्यमाने च, हे. सह साकल्यसादृश्ययोगपद्यसमृद्धिषु ।. विद्यमाने च सम्बन्ध सहशब्दः प्रकौनित, वि. सहचर. भवेत् सहचरो झिण्टयां इयोरनुचरे लिघु, मे. भवेत् सह- चरो मिण्टयां वयसेत्र प्रतिवन्धके, वि. सहचरः पुन मिण्टयां वयसेत्र प्रतिबन्धके,हे. सहज. सहजस्तु निसर्गे ना सहोत्थे पुनरन्यवत्, मे. सहजस्तु निसर्ग स्यात् सहोत्ये पुनरन्यवत्, वि. सहजः सहसम्भवे । निसर्ग च, हे. निसर्ग सहजः मुसि सहोत्ये वाचत्रलिङ्गकः वि. सहदेव, सहदेवा बलादण्डोत्पलयोः सारिवौषधौ। सहदेवी तु सर्पाच्यां पुसि स्यात् पाण्डये पुनः, मे. सहदेवा बलादण्डोत्पलासारिवभेषने। सहदेवौ तु सर्पाच्या सहदेवश्च पाण्डवे, वि. सहदेवस्तु पाण्डवे । सहदेवा बलादण्डोत्मलयोः शारिवौपधे । सहदेवो तु सर्पाच्याम्, हे. सहस्. सहो बले जयोतिपि च पुंसि हेमन्तमायोः, मे. सहो वले जोतिपि मार्गशीर्षहेमन्तयोचापि सहाः प्रदिष्टः, वि. सहो बले जयोतिमि च सहा हेमन्तमासयोः, हे. सहो बलं सहा मार्गः, अ. सहसा. आकस्मिकार्थे सहसा तत्काले च निगद्यते, ह. सहस्रपाद. सहसपादः कारण्डे मार्तण्डे यज्ञपुरुषे, मे, वि. पादो यज्ञपूरुपे। कारण्डसूर्ययोः, हे. सहसवेधिन्. सहसवेधि क्लौवं सवाद, रामठे नाऽम्लयेतसे, मे, सहस्त्र- वेधी स्थादन येतसे रामठेऽपि च,वि. सहसवेधौ चुके सहसवेधि तु हिजो, हे. सह्य. सह्यः शैलान्तरे पुमान्। सोढ़ये वाचालिङ्गः स्यादारोग्ये तु नपुंसकम्, मे. सह्य शैलान्तरारोग्यसोढव्य षु प्रचक्षते, वि. सामा- रोग्ये सोदव्य शैले, हे. ना ले सह्यमारोग्यम्, त्रि. साक्षात्. साक्षात् मत्यचतुल्ययोः मे, वि, हे, प्र. प्रत्यक्षसहमोः सापात्, ह . W ·साति-सान्वा ४५५ साति. साति नेऽवसाने स्त्री, मे. साति नेऽवसाने च, वि. सातिर्दानावसानयोः, हे, अ. सादिन्. सादी तुरङ्गमातहरथारोहेषु दृश्यते, मे. सादी तुरङ्ग- मारोहे निपादिरथिनोरपि, हे. अथ सादिनौ हौ सारथियारोही, प. सादी तुरङ्गमातङ्गरथारोहेषु कथाते, वि. साधन. साधनमतसंस्कारे सैन्ये सिद्ध बधे गतौ। निर्वर्तनो- पायमढ़े दापनेऽनुगमे धने, मे. साधनं निई सौ मेढे सैन्य सिद्ध वधे गतौ। उपाय मतमस्कार दापनेऽनुगमे धने, वि. साधन' सिद्धिसैन्ययोः । उमा- येऽनुगमे मेढ़े निवृत्तौ कारके वधे। दापने सतसंस्कार प्रमाणे गमने धने, हे. मारणे सतस सारे गतौ द्रव्योऽर्थदापने । निर्वर्तनोपकरणानुबयामु च साधनम्, अ. साधन सिद्दमेढ़योः, त्रि. उपकरणे करणे च द्रविणे लिने च यातनायाञ्च । मेनाग ससिद्दी साधनशब्दप्रयोगः स्यात्, इ. साधिष्ठ. साधिष्ठोऽतिहढ़ार्ययोः, मे, वि. अथ साधिष्ठोऽत्यार्य -दृढ़तमेऽपि च, हे. साधीयस. साधीयानतिवाढ़े स्यादनिसाधौ च वाचावत्, मे. साधीयानतिवाढ़े स्यादतिसाधौ तु वाचावत्, वि. साधौयानतिशेभने । अतिवाढ़े, हे. ( अतिशये) साधीयान् साधुवादयोः, अ. साधु. साधु धाधु पिके चारौ सनने चाभिधेयवत्, मे, वि. साधु- निमे मुनौ वाधु पिके सज्जनरम्ययोः, हे. साधू रम्येऽपि च त्रिषु, अ. विषु साधु निन्यपि, त्रि. साथ. साथो योगान्तरे स्मरे। गणदेवविशेषे च साधनोये तु वाचत्रवत्, मे. साधा भिख्या साधनाये गणदेवतयोगयोः, वि. सायो योगे साधनौये गणदेवतभिद्यपि, हे. साध्या देवाः फले साथम, वि. सानु. सानुरस्त्री वने प्रस्थ वात्यामार्गाग्रकोविदे, मे. सानुः शृङ्ग बुधे मार्ग वात्यायो पल्लवे वने, वि. सान्व. सान्व दाक्षिण्यसामनोः, मे. सान्त्र सामनि दाक्षिण्ये, वि, हे. , ·४५६ सान्द्र-सार। सान्द्र. सान्द्र वने घने दौ, मे. सान्द्रो धनकाननयो म दौ, वि. सामज. समाजस्तु गजे पुसि सामोत्ये पुनरन्यवत्, मे. सामजसु गजे प्रोक्तः सामोत्ये पुनरन्यवत्, वि. सामजस्तु सामोत्ये कुचरेऽपि च, हे. सामजः कुश्मरो ज्ञेयः सामजः सामजो मतः, अने. सामन्. साम लीवमुपायस्य भेदे वेदान्तरेऽपि च, मे. सामयोनि. सामयोनिस्तु सामोत्ये ब्रह्मकुञ्जरयोरपि, मे. साम- योनिस्तु सामोत्ये सामयोनि गने विधौ, वि. सामयोनिस्तु सामोत्ये द्रुहिणे गंजे, हे. सामर्थन. सामर्थन योग्यतायां स्थात् शक्तावपि नपुसकम्, मे. सामर्थक योग्यताभको, वि. सामर्थन योग्यताभक्तयोः, हे. सामि, सामि निन्दाईयो मैतम्, मे, वि. सामि त्वधै जासिने,अ. सामिधेनौ. सामिधेनी तु धायायां समिध्यपि च योपिति, मे. सामिधेनी चि मोका सामिधेनी समिध्यपि, वि. सामिधेनी समिहचोक, हे. सामुद्र. सामुद्र देहलक्षणे। समुद्रजेऽन्यलिङ्गः, मे. सामुद्र देह- लक्षणे। सामुद्रश्च समुद्रीयलवणादिषु भेद्यवत्, वि. सामुद्रं लवणान्तरे । लक्षणेच शरीरस्य, हे. साम्प्रतम्. साम्प्रतचाधुनार्थ स्यादुचितार्थ च दृश्यने, में. साम्प्रसञ्चा- धुनार्थ स्थाद युक्तार्थेऽपि च साम्प्रतम्,वि. साम्प्रतं वचितेऽधुना,हे.युक्तार्थ साध- नार्थ च साम्प्रतं नद विदो विदुः वि. वर्तमाने च यतो च साम्प्रतं संप्रचक्षते, ह. सायः काण्डे दिनान्ते च, मे. सायः काण्डापराणयोः, वि. साय: परेऽपराणेच, हे. सायक. सायकः शरखनयोः, मे, वि. सायकः सहवाणयोः, हे. पारे सग्नेच सायकः, घ, सायको वाम्पमार्गणी, प्र. सार. सारो बले स्थिराश च मजि पुसिनले धने। सो विधु वरे, मे. सारो बले मानि च स्थिरांश न्यायेत्र च नीरेच •धने पसारम् । योऽन्यवत् सारमुदाहरन्ति. वि मागे मालाnिima.. साय. . न्यायेत्र ·सारङ्ग-सावन। ४५७ स्ले श्रेठे च सारन्तु द्रविष्णन्यायावारिपु, हे. सारो बले स्थिराश च न्यायेत्र लौव वरे विषु, अ. बेठे स्थानि धने शुके मज्ञि सार उदा- हतः, है. . सारङ्ग सारङ्गः पुसि हरिणे चातके च मतगजे। शवले त्रिपु, मे. सारङ्गशतके भले कुरोंच मतभजे। पक्षिभेदे च सारङ्गः सारङ्गः भवलेऽन्यवत्, वि. सारङ्गो विहगान्तरे। चानके चञ्चरोके च हिपैणशवले च, हे. चातके हरिणे मुसि सारङ्गः श्वले विषु, अ. सारङ्गशातके ख्यातः सारङ्गः कुञ्जरो मतः । सारजो भमरो जयः सारङ्गो हरिणो मतः, अने. सारण. सारो राक्षसान्तरे। रुग्भेदे ना प्रसारण्यां स्वल्पनद्याश्च सारणी, मे. सारणी स्वल्पसरिति प्रसारण्याञ्च सारणी। सारणः स्याद- तीसारे सचिवे रावणस्य च, वि. सारणः स्यादतीसारे दशकन्धर . मन्विणि, हे. सारस. सारसः पक्षिभेदेन्दोः क्लीवन्तु सरसोरहे, मे. सारसः पति- भेदे स्यात् सारसं सरसोरहे, वि. सारसं सरसोरुहि। सारसः पुष्कराख्येन्दोः, हे. अथ सारसम् । पझे ना पक्षिणीन्दौ च, नि. सारसनमपुपरस्त्र तत्रा मेखलायाश, मे. सारसनं मेसलायामुरस्त्र च तनुत्रिणाम, वि. सारसनमुरदे । काञ्चमाञ्च, हे. सार्थ. सार्थो बणिक्समूहे स्थादपि सवानमात्रके, मे, वि. सार्थो बणिग्गणे बन्द धनेन सहितेऽपि च, हे. सार्वभौम. सार्वभौमस्त दिङ्नागे सध्यौपगावपि, मे, वि सार्व- भौमस्तु दिग्गजे चक्रवर्तिनि, हे. सार्वभौमो गजे राजि, वि. साल. साल: पादपमाले स्यात् प्राकारे सर्जपादपे, मे. साल: पादप- मात्र स्यात् प्राकारे शतक हुमे, वि. साल: सर्जतरौ धमात्रमाकार- योरमि, हे. सालो वरणसर्जयोः, त्रि. साल: प्राकाररक्षयोः, अने. सालसार. सालसारस्तरी हिङ्गो, हे. v. भालसार. सावन. सावनो यन्नकर्मान्त यजमानमचेतसोः, मे, नि.. ५ सारसन ·. - - सिंहाण, ४५८ सावित्र-सिद्ध । सावित्र. सावित्रः शङ्करे वसौ। सावित्री सत्यवत्पनियां ब्रह्मपत्नुभ- मयोरपि, मे. सावितः शङ्करे मोती सावित्री देवनान्तरे, वि. सावित्रस्तु महेश्वरः। सावित्री देवताभेदे, हे. साहस. साहसन्तु वलात्कारहातकार्य दमेऽपि च, मे, वि. साहसन्तु दमे दुष्कृतकर्मणि । अविष्यातौ धाणेर, हे. सिंह. सिंहः कण्ठीरये राशो सत्तमे चोत्तरस्थितः । सिंही तु कण्ट- कायर्या स्याद वार्ताको वासकैऽपि च, मे.सिंहः कण्ठीरवे राशौ सत्तमे चोत्तर- स्थितः। सिंही क्षुद्रात्योः स्याद, वासके राजमातरि, वि. सिंहस्तु राशि- भेदे म्हगाधिये। अछे स्वादुत्तरस्यश्च सिंहो स्वर्भानमातरि । वासाहत्योः धुद्रायाम, हे. सिंह्यो वार्ताकुवासको। राशिभेदे हरी सिंहः हार्थे चोत्तरे स्थितः, त्रि v शिड्डाण. सिकता. सितका लौ सिकतिले बालुकायान्तु भूमनि, मे. सिकता वालुकायां सुत्रः सिकताऽप्यामयान्तरे। सिकतान्वितदेशे च शर्करायाञ्च कीर्तिता, वि. सिकता: सुत्र लुकायां सिकता सैकते रुजि, हे. सिकता: सूत्र लुकापि, अ. सिक्थ. सिक्थो भक्तपुलाके ना मंधूच्छिष्ट नपुंसकम्, मे, त्रि. सिक्थं नील्या मच्छिष्टे सिक्थो भक्तपुलाकके, हे. सिक्थं नील्यां मधूच्छिष्ट सिकृय योदनसम्पये, वि. सिनमवरित न बद्दे धरले विधु शर्कराया स्त्री, मे.शितलव- सिते बह वर्ष सिसा तु शर्करा, हे सित: समाप्त धवले निवदनात योरपि, वि. बहानौ सितौ, अ. शर्करापि सिता, नि. सितो वहः सितः शुल्ला सित' रजतमुचाते। सायकोऽपि सितो जयः सितो दैत्यपुरो- हिसः, अने सिंह, सिहो ना ध्यासादो भेदे योगस्य देवयोनेश्च । विषु निष्पन्न, मेसि हो व्याधादिपु स्याग सिद्धाः मुत्र देवयोनिषु। नित्ये प्रसिद्ध निष्पन्न , ·. सिहरस-सिम । ४५६ वि. सिद्धो व्यासादिके देवयोनौ निष्पन्नमुक्कयोः । नित्ये प्रसिह, हे. सिद्धस्तु नित्यनिष्पन्दनादिपु, लि. सिहरस, सिद्धरसो रसे मुसि व्याडिप्रभृतिषु त्रिपु, मे, सिधरसो रसे व्याड्रिप्रभृतिषु च दृश्यते, वि. सिद्धार्थ. सिद्धार्थस्तु पुमान शाक्यमिहे च मितसर्पपे, मे, सिद्धार्थ: शाक्यसिंहे स्यात् सिद्धार्थः सितसर्पपे, वि. सिद्दार्थः सर्पपे शायय सिंहेऽपि जिननप्तरि, हे. सिद्धार्थः सर्पपे रखे, त्रि. सिद्धि. सिद्धिः स्त्री योगनिप्पत्तिपादुकान्तर्धिरविषु, म. सिद्धि- नियत्तियोगयोः, वि. सिदिस्तु मोचे निष्पत्तियोगयो, हे. सिमल. सिमला मत्स्य विकृतौ वाचत्रवत् तु किलासिनि, मे. सिमल किलासौ सिमला ममत्रचूर्णके, हे. सिमला मामाचूर्ण समात् सिम- लच किलासिनि, वि. सिमला शुष्कमीने स्त्री त्रिलिगवान्तु किला- सिनि, त्रि. सिनीवालौ. सिनीवालो तु दृष्टे न्द,कलामादुर्गयोः स्त्रियाम्, मे. सिन्दर. सिन्द रस्तरुभेदे सपात् सिन्दर' रक्तचूर्णके । सिन्द री रोचनौरक्तचेलिकाधातकोषु च, में, वि. सिन्द र नागसम्भवे। सिन्द रस्तु वृक्षभेदे सिन्द रौ रक्तचेलिका । रोचनौ धातकी, हे. मिन्द रतिलक. सिन्द रतिलक उतो मतक्षजे स्त्री तु कामिन्याम, म. सिन्द रतिलको नागे सिन्द रतिलका स्त्रियाम्, वि. मिन्द रगिलको इसी सिन्द रतिलकाऽङ्गना, हे. सिन्धः सिन्ध, वमथुदेशाधिनदे ना सरिति स्त्रियाम्, मे सिन्धु: समुद्र नद्याञ्च नदे देशभदानयोः, वि. सिन्ध, नद्यां गजमदेवौ देशनद- भेदयोः, हे. देशे नदविशेषेनौ सिन्ध र्ना सरिति स्त्रियाम्, पा सरित्- समुद्रयोः सिन्धु :, अने सिन्धु : समुद्रनदयोः, इ. सिर सिमो निदाघसलिले सिमा त मरिदन्तरे, म: सिम; स्वदे सिप्रा नद्याम् हे.

·सिर-मुखाश। सिर, सिरा नाद्यम्बु वाहिनी । सिरतु पिप्पलीम लम्, हे. v. शिर. सौता. सौता लागलपद्धतिवैदेहौस्वर्गगङ्गासु, मे. सौता जनकजा- गङ्गाभेदयो हलपद्धती, हे. सीता रामकलले पात् तथा लाइलपद्धतौं। नमो- नद्याच, वि. सोना लागलरेखा राबाद, व्योमगङ्गा च जानकी, त्रि. सीता लक्ष्मीरमा सौता सीता ससप्राधिदेवता। सौता सौरध्वजापत्यं सौता मन्दाकिनी मता, अने. सौमन्. सीमा घाटस्थितिक्षेत्र वण्डकोऽपि च स्त्रियाम्, में. सीमा वाटे स्थितौ घेत्र, लि. सोमा, सौमा घाटस्थितिचनेष्वण्डकोपेऽपि च स्त्रियाम, में.मीमा घाटे स्थितौ क्षेत्रे मर्यादालयोरपि, वि. सौमा घाट स्थितौ क्षेत्र, हे. सौर, सौरोऽकहलयोः पुसि, मे. सौरस्तिग्मकर हले, वि. सौरः समादेशमालिनि । लागले, हे. हलतिग्मकरौ सीरी, त्रि. सु. सु पूजायां शार्थानुमतिरुन्क्रसमद्धिा, वि, म. सुकर्गन, सुकर्मा तु पुमान् योगभेदे सवाद, देवशिल्पिनि,म . सुकर्मा ग्रहयोगे सत्रात् सुकर्मा देवशिल्पिनि, चि. सुकर्मा योगभेदे सत्रात् सुक्रिये देवशिल्पिनि, हे. मुकुमार. सुफुकारो एदौ विषु। मुसि मुण्डाभिधानेछौ, मे. सुकुमारच पुण्ड चौ कोमले त्वभिधेयवत्, वि. सुकुमारच कोमले। पुण्ड्रेचो, हे. मुसत. सुसनन्तु शुभे पुण्य लोव सुविहित विपु, मे. सुकन्तु शुभे पुण्ये मुविधाने च वाचावत्, वि. मुकतन्तु शुभे मुख्य मुविधाने, हे. मुस सुपंपामणि नाके च सुमा पुर्या प्रघेतमः, में, वि. सुख खिदियशम पोः । सुया प्रचेतसः पुर्याम्, हे. शुखाश, सुसाशो वरुणे रामसिनि मुगमोनने, मे. सुमामो राज- सिनि शोमनापामधेससो, पि. मुपाशश प्रगसि। शुभाशे राज- शनिस २ ·- . सुगन्धि-सुनन्दा। सुगन्धि. सुगन्धिः सवादिष्टगन्ध विपुलोचन्तु बालुके, म. मुगन्धिः सत्रादिगन्ध सुगन्धि इरिबालुफे, वि. सुगम. मुगमः कोमले काव्य, अने. सुग्रीव. सुग्रीवो वासुदेवसर हये भासामगेश्वरे, मे. सुग्रीवः सोमन- ग्री ये सुग्रीवो वानराधिपे, वि. सुत. सुतस्तु पार्थिवे पुत्रे स्त्रप्रपत्ये तु सुता स्मता, सुतः पार्थिवपुत्रयोः, वि. मुतः पुत्र मृपे, हे. पार्थिवे तनये सुनः, अ. सुतल. मुसलोऽड्डालिकावन्धनागलोकप्रभेदयो', मे. सुनलागली चेति पातालभुवनहये। सातामहालिकाबन्ध तताङ्ग, लिकर कमात्, वि. मुतलोऽट्टालिकावन्ध पातालभुवनान्तरे, हे. सुदर्शन. सुदर्शनो हरेश्चके मेरुजम्य द्रुम पुमान् । न दयोः शक- नगरे पाचौपधिभिदोः स्त्रियाम्, में, सुदर्शनो हरेश्चक्रेऽमरावत्या सुद- र्शना। आज्ञायामोषधीभेदे मेरुजम्बा सुदर्शना, वि. सुदर्शनः। विष्णोरके सुदर्शन्यमरावत्या मुदर्शना । आज्ञायामौषधौभेदे मरुजम्ब सुराभिदि, हे. सुदामन् सुदामा तु पुमान् वारिधरपर्वतभेदयोः, मे. सुदामा भूधरे मेघे, वि. सुदामा पर्वते मेघे, हे. सुधन्वन् सुधन्वा प्रौढधानुक त्रियु ना विश्वकमणि, मे 'मुधन्वा प्रधानुक सुधन्वा विश्वकर्मणि, वि सुधन्वा त्वष्टधन्विनोः, हे. सुधा. सुधा स्त्री लेपने मस्मि होगगष्टिकारते, म. मुधाऽस्ते न हीमालेपगाष्टिकासु च, वि. सुधा गङ्गष्टिकास्न यो मालेपा- हतेषु च, हे. सुधा लेपोऽस्त न हो, अ सुधा प्रासादमाग द्रव्य मुधा विडवत् मुधाऽस्टतम् । सुधैकभोजनं च य सुधा धात्री सुधा स्न, हो, अने. सुधासूति. सुधासूतिः पुमान् मखे। 'चन्द्रे, म. सुधासूति म से वि. सुनन्दा. सुमन्दा रोचनोमयोः, मे. सुनन्दा रोचनानार्योः, वि. मुनन्दा रोचनाऽङ्गना । जननीबाहुबलिनो हे - विधौ, ·सुनार-मुमुखा सुनार. सुनारस्तु शुनौस्तन्ये सर्पाण्डकलवियोः, में, वि. सुना- रस्तु शुनौस्तन्ये सर्माण्ड चटकेऽपि च, हे. सुनौति. सुनौति: शोभननये ध्रुवमातरि योपिति, मे. 'सुनौतिः शोभननये सुनौति मातरि, वि. सुनीति भ, वमाता सत्रात् सुन- योऽपि, हे. सुन्दर, सुन्दरी तरुभिन्नारीभिदोः स्त्री रुचिरेऽन्यवत्, मे, सुन्दरी स्त्रीतरुभिदोः, वि. सुन्दर्यगनायां [मान्तरे, हे. सुपर्ण, सुपर्णः स्वर्णचूड़े च गरुड़े कृतमालके । सुपर्णा कमलिन्याञ्च वैनतेयसर मातरि मे. सुपर्णस्तानचड़े सवाद गरुड़े कृतमालके । सुपर्णा कमलिन्याञ्च सुपर्ण ताय मातरि, वि. सुपर्णः कृतमालके। गरुड़े स्वर्णचूहे च सुपर्णा विनताऽदिजनौ, हे. सुपर्व न्. सुपर्वा ना भारे व पर्व धूममुरेषु च, मे. सुपर्वा विदर्भ यो परे धूमऽपि पर्वणि, वि. सुपर्वा पर्वणि शरे विदर्भ व मधूमयोः, हे. धूमवंशशराऽमाः सुपर्वाणः प्रकीर्तिताः, लि. सुप्ति. सुप्तिः स्पर्शज्ञतानिद्रावियम्भ ायने स्त्रियाम, मे. मुप्तिः स्पर्शजतायाश्च स्वामे वित्रम्मघातिनि, वि. सुप्तिः स्वापे स्पर्शज्ञता- रुजि, हे. सुप्रतीक. सुप्रतीक: शोभनाई भयेदोमानदिग्गजे, मे, वि. सुप्र- सोक: सवादोभानदिग गजे शोभनागफे, हे. सुभापित. सुभापितो युद्धे पुमान् सूक्ते नपुंसकम्, मे. सुमनस्. सुमनाः पुष्पमालत्योः स्त्रियां ना धीरदेवयोः, मे, वि. सुमनाः पुष्पमालत्योस्त्रिदो कोविदेऽपि च, वि. सुमनाः प्राजदैवयोः जात्यो पुष्प, हे. जयाः सुमनसो देवाः कुसुमानि च सज्जनाः, अने, समुख. सुमुखताय तनये सूरिनागमभेदयोः, मे. सुमुसताच्य- मनये फणिभेदे च पण्डिते, वि. सुमुखो गरुडात्मजे। पण्डिते फणिभेदे सत्रात, हे. मुमुमताय पुत्र. वि. ।

·मुमेधम्-मुवर्ण । सुमेधस्. सुमेधास्त स्त्रियां जयोतिष्मत्यां विपु सुबुद्धिनि, मे. सुमे- धास्तु सुबुद्धौ स्यात् जयोनिमत्यामपीप्यते, वि, सुमेधास्तु जयोनिमत्यां विदुष्यपि, हे. सुयामुन. सुयामुनो वत्सराजे मासादेन्द्रान्तरेऽत्रते, मे, वि. मुयामुनो जनार्दने । वत्सराजे प्रासादेऽद्रिभेदे, हे. सुर. सुरा चपकमद्ययोः। पुलिङ्गस्त्रिदिवेशे स्यात्, मे. सुरो देथे सुरा मद्य चपकेऽपि सुरा कचित्, वि. सुरो देवे सुरा चपक- मद्ययोः हे. सुरत. सुरत स्थान् निधुवने देवत्व सुरता म ना, मे. सुरत स्थान् निधुवने देवत्व सुरता मता, वि. सुरततालो. भवेत् सुरतताली तु दूतिकायां मिसिजि, मे, वि. मुरतनाली शिरसग्टूत्योः, हे. सुरभि. सुरभिः शल्लकोमाटभिन्मुरागोषु योपिनि। चम्पके च वसन्त च तथा जातोफले पुमान् । स्वर्ण गन्धोपले लौवं सुगन्धिकान्तयो- स्त्रिषु । विख्याते सचिये धौरे चैत्रेऽपि च पुमानयम्, मे. सुरभिश्चम्पके स्वर्ण जासोफलवसन्तयोः। गन्धोपले सौरभेया शतकी माटभेदयोः । सुगन्धे च मनोने च वाचावत् सुरभिः स्म,तः, वि. सुरभि हैम्नि चम्पके । जानीफन्ने भाटभेदे रम्ये चैत्रबसन्तयोः। सुगन्धौ गवि भानुफ्याम, हे. सुरभि जैवि च स्त्रियाम, प्रा. सुरभिः स्याद, वसन्तेऽपि सभाबनालयेऽपि च, नि. ऽपि निगद्य ते मुरभिः, इ. सुरस. सुरसस्सु त्रिपु स्वादौ पर्णसे त नपुसकम् । स्त्रीराम्नानाग- मातोच, मे. मुरसः स्यात् सुमधुरे पर्णगे सुरसाऽपि च, वि. मुरमः सादौ पर्णसे,हे. मुरूपस्तु उधे रम्य प्राप्तरूपाभिरूपयत्, हे. प. प्राप्तरूप. सुष. सुवर्णा ना सर्पकर्ष सुवर्मालुमसान्तरे। म्मी कृषणामणि लोये काचने हरिचन्दने, मे, मुवर्षे स्वर्णमार्ने . स्यात् मु िकवितायो। ।

·४६४ सुवसन्त-मुह । सुवर्णश्च सुवर्णालुकृष्णागुरुमसान्तरे, वि. सुवर्ण काञ्चने क सुवर्णाली मखान्तरे। कृष्णागुरुणि विते च, हे, सुवर्ण मानभेदेऽपि, त्रि. सुवसन्तकः मुवसन्तक उद्दिष्टो वासन्त मदनोत्सवे, मे. संवसन्तक प्रत्येप वासन्तरां मदनोत्मधे, वि. सुवह. सुवहा पासक्य लापोंगोधापदीषु वीणायाम्। राना- पोलिकयोः स्त्री मुसवाह्य ऽन्य लिङ्ग. स्यात्, मे. सुवहा सहकीगोधापदीश फा- लिकासु च। एलापण्या च सुवहा वल्लकौराखायोरपि। सम्यग्वाहे तु सुवहो वाचत्रवत् समुदाहृतः, वि. सुवहस्त सम्यग वहे सुवहा शल्लकोद्रुमे । रामा फालिकागोधापद्य लापर्णिकासु च, हे. सुपेल. सुवेल: मयते शान्ते विषु ना पर्वतान्तरे, मे. मुल: प्रपते शान्ते सुपेलः पर्वतान्तरे, वि. मुघलः प्रणते शान्ति गिरिभेद,हे. सुबत. सुवता सुखसन्दोह्या शोभनव्रतयोरपि, म. सुवता सुख- सन्दोद्यसुरभ्यो शुभजवते। वाचत्रवत्, वि. सुव्रता। सुखदोहासौरभेयत्रो मुव्रतोऽहति सदबते, हे. सुदोहो गौश्च सुत्रता, वि. सुपम. सुपमाऽनन्तशोभायां स्त्री चारौ च समे त्रिषु, मे. सुषम चारुसमयोः सुपमा परमप्रत, वि सुपम रुचिरे समे। सुपमा त स्यात् परमशोभायां कालभिद्यपि, हे. सुपयो. सुपको कारपेले स्यात् कृष्णजीरकजीरयो., मे, वि. सुपवी समाजौरफे। जोरके कारपेच, हे. सुपीम. सुपीमः शीतले चारौ लिए ना पन्नगान्तरे, मेसुपीमः गिगिरे चारो सपोमः पन्नगान्तरे, वि. सुपीमः शिशिरे रम्ये, हे. सुपेण, सुपणः करमर्दै सवाद, विष्णु,सुग्रीवैद्ययोः, मे. मुयो: करगपि विष्ण, सुग्रोपपद्ययोः, वि. सुषेणो विष्णु सुग्रीववैद्ययोः करमर्दफे, रे. वियो सपप्पा करमर्दके। कपिवैये च, वि. मुह सुछ, प्रसनेऽपि समादत्यर्थ च निगयते, मे. मादन्यपि च कथाने, वि. मुछ त्याग गयोः, लि. सुरु मासनेऽमि ·सूक-सूत। सूक. सूक इत्यपि। वाणवातोत्पले, मे. सूका वाणोत्पलवाताः, हे सूको वाणानिलोत्पले, वि सूक्ष्म मूक्ष्म भवात् कतफेड्यात्म पुसत्रणौ विधु चाल्पके, मे. सूक्ष्म सात् कतकेऽध्यात्मऽयणौ सूक्ष्मोऽल्पकेऽन्यवत्, वि सूक्ष्मोऽणौ सूक्ष्म- मल्यके । अथात्म करके, हे सूक्ष्ममयात्ममपि, अ. सूचक. सूचकः सौवनद्रव्ये बोधके पिशुने शुनि। ओतौ काके, मे. सूचका सौवनद्रव्ये बोधके उपदंनाके । पिशुने शुनि काके सूचक; शनि दुर्जने । कथके सौवनद्रव्ये मारे वायोऽपि च हे सूचकौ - खलकुछ रौ, वि. सूचना. सूचना व्यूधने दृष्टौ गन्धनेऽभिनयेऽपि च, मे, वि सूचना सवादभिनये गन्धने व्यधने शि, हे. सूची. सूची तु सोवनद्रव्य ज्याडिकाभिनयान्तर, मे सूची कराद्यभिनये नारीणां करणान्तरे। सूची च सौवनद्रव्ये, वि सूचन- भिनये व्यधने करणे स्त्रियाम्, हे. सूचो नृत्यप्रभेदे च व्यधनौखियो- रपि, त्रि. सूत. सूतस्तु सारथौ तक्षिण क्षत्रियाद, ब्राह्मणीसते । वन्दिपार- दयो मुसि प्रसूते प्ररिते विषु, मे, सूतः पारदसारथयोः प्रसूतेरितवन्दिषु । ब्राह्मण्यां क्षत्रियाज जाते तक्षिण, हे. सूतस्तु सारथौ तक्षिण प्रसूते प्रेरिते- ऽपि च । क्षत्रियाद, ब्राह्मणोजेऽपि सूतः पारदवन्दिनोः, वि. सूतस्वटरि सारथौ, अ. सूतो वन्दिनि पारदे, वि सूतो भास्कर तुरः सूतः सारथिरुचरते, अने सूतक सूतकोऽस्त्री पारदे न इयो जनौ, मे. सूतक रसजन्मनो:, वि सूतक जन्मनि रसे, हे, अथ जन्मनि । सूतक पारदेश्म्यस्त्री, वि. सूत्र. सूत्र तन्तुव्यवस्ययोः। शास्त्रादिसूचनाग्रन्थे, मे. सूवन्तु रचनायो स्यात् भूत्र तन्तुव्यवस्ययो, वि. सूवन्त सुचनाकारिग्रये तमा. व्यवस्थयोः, हे. तन्वाद्यग्रन्ययोः सूर्व कारणेऽपि च, पूर ·सूतकण्ठ-सूम। सूतकण्ठ सूत्रकण्ठः पुमान् विप्रे खञ्चरोटकपोतयोः, मे सूत्र कण्ठो हिजे प्रोक्त खञ्जरोटकपोतयोः वि सूवकण्ठः सञ्जरोटे हिजन्मनि कपोतके, हे सूत्रकण्ठो हिजेऽपि च, हा सूत्रकण्ठो विजन्मनि कपोत- विहगेऽपि स्यात, त्रि सूत्रधार खूबधार शचीपतौ। नान्दान्तरसुसञ्चारिपातशिल्पि- प्रभेदयोः, मे सूत्रधारः पाचौपतौ। नान्दानन्तरसञ्चारिपातशिल्पि प्रभे- दयोः, वि सूत्रधारस्तु शिल्पिभेदे नरेन्द्रयोः, हे सूद सूदस्तु कथित सूपकारे च व्यञ्जनान्तरे, सूरदस्तु दूपवत् रूपकारे च व्यञ्जनेऽपि च, वि मूदः सूपकारे व्यञ्जनेऽपि च खूपवत्, हे सूद स्याद् व्यश्चनेऽपि च, अ व्यञ्जने सूपकारे च सूद सपवदिष्यते, वि सूदः स्यात् सूपकारश्च सूदो जे यः कुटुम्बिका, अने सून सून प्रसवपुप्मयो । सूना पुत्वत्रा वधस्थानगलशुण्डिकयो स्त्रियाम्, मे खून वाचत्रवदुच्छ ने सून प्रसत्रमुष्ययोः । सूना पुत्रया वध- स्थानगलशुरिरकयोरपि, वि सून पुष्प सूना पुनः सुता। अधो- जिहा वधस्थानम्, हे सूनाऽधोजिहिकाऽपि च, ग सून पुम्मे फले- नि सूनुः पुत्रेऽनुजे ना, मे सूनु पुढे ऽनुजे रवौ, वि, हे पुत्र रचौ च सूनु स्वाद, भ्रातर्यपि कनीयसि, त्रि सूनुः पुत्र तथाs- नुजे, अने सून्त मगलेऽपि स्यात् मियसत्य वचस्यपि, मे सूतृत मगले सत्यप्रियवाचि च सूनृतम्, वि सूत; शिक्षितो मत्यः सूत' सत्यवद वचः, अने सूतृतम्। मगले प्रियसन्योती, हे सून्त काले सत्य, वि सूप सूपो व्यन्जनसूदयोः, मे सूपो व्यञ्जनभेदे स्यात् सूपकारे च कीर्तितः वि सूद सूम धीरे च नमसि, मे सूमं चोर नभस्यपि, वि ऽपि च, स्कृत ·सूर-सेनापति। सूर. सूरः सूर्यनरेश्वरी, अने. v. शूर, सूर्य. सूर्योऽकपणे सपने स्त्री नद भार्योषधौमिदो, मे. सूर्यः सूरे नप्रियाया सूर्या स्यादोपधावपि, वि. सूर्यभक्त. . सूर्यभक्तस्तु बन्ध के पुसि विष्वर्कपूजके, मे. मर्यभक्तो बन्धु जौबे तथा भास्करपूजके, वि. सूर्यभक्तो बन्ध जोवे भास्करस्य च पूजके, हे. . स्कृति, स्मृतिः स्त्री गमने मार्ग, मे. स्मृति गतौ पथि, हे. स्मृति- गमनमार्गयोः, वि. सृदाकु. सदाकु र्नाऽनिले वच्ने ज्वलने प्रतिसूर्यके, मे. सदाकुरनिन्ने बजे दावाग्नौ प्रतिसूर्यके, वि. सृदाकु वैज्ने दावाग्नौ प्रतिसूर्य समोरणे,हे. सृष्टस्तु निर्मिते। युक्तनिश्चितयोः प्राजेत्र त्रिषु, मे. सृष्ट निश्चितयुक्तयोः । प्रचुरे निर्मिते च, हे. सरन्तु निर्मिते। युक्तनिश्चितयोः मात्र, वि. सृष्ट निथिते बद्धनि त्रिषु, अ. सृष्टि. सृष्टिस्तु निर्मिती। स्वभाये चापि कथिता, मे. सृष्टिः स्वभाये निर्माणे, वि, हे. सेचक. सेचक: स्यात् पुमान् मेघे वाचत्रलिङ्गस्तु सेक्त रि, मे. सेवकः सेक मेघयोः, हे, वि. सेचन: मेचन रक्षणे सेके नौकायाः सेकभाजने, मे. सेचन रक्षणे सेके नौकासेचनभाजने, वि. मेतु. सेतु लौ कुमारके, मे. सेतुस्सु सञ्चरे। नदीसव मे है. ऐतरालौ च वरुणे, वि. भेनानी. सेनानी: स्यात् पुमान् कार्तिकेये सेनापतावपि, मे. मेनानीः कार्तिकेये स्यात् तथा मेनापतावपि, वि. सेनानी: मैन्यपे गुहे, हे. सेनापमि. सेनापतिः कार्तिकेयेऽप्यनौकाधिपती पुमान्, मे. सेना- पतिः कार्तिकेदेऽप्यनीकाधिसतेपि च, वि ·सेवक-सोमवल्क। सेवक. सेवकस्तु प्रसेवे ना वाचालिङ्गोऽनुजीविनि, मे. सेवकस्तु प्रमेये स्यादनुजीविनि चान्यवत, वि. सेवकोऽनुगे प्रमेवे, हे. सेवन. सेवन मौवनोपास्तत्रोः, मे, वि, वि, हे. सेव्य. सेव्य लीवमुशोरे स्यात् सेवाह पुनरन्यवत्, मे. सेव्यं मोक- मुभीर च वाई पुनरन्यवत्, वि. सेव्यमुशीर सेवा, हे. सैकनिक. अय सैकनिक मारयात्रामङ्गलसूत्रके। ना सन्त्रास्ते चपण्यके त्रिषु सन्देहजीविनि, मे, भवेत् सैकनिक भाटयात्रामङ्गलसूत्रयोः । तथा सन्त्रास्तसन्देहजीवक्षपणकेष्वपि, वि. सैकतिक पुन टियावामङ्गल- सूत्रयोः । सैकतिकः चपणके सन्त्रास्ते भान्तिजीविनि, हे. सैनिक. सैनिक: सैन्यरक्षे च स्यात् सेनासमवेतके, मे. सैन्धव. मैन्धवोऽस्त्रो माणिमन्ये नाऽचे सिन्ध भये त्रिषु, मे. सैन्धवो माणिमयेऽपि सिन्धु देशोझवाश्वयोः, वि. सैन्धवः सिन्धु, देशजे । सिन्ध त्ये समात हे. सैन्धवो लवपाखयोः, त्रि. सैन्य. सैन्य कौर बले सेनासमवेते तु वाचवता मे. सैन्य सैनिक- सैन्ययोः, हे. मैरिन्धी. सैरिन्धी परयेश्मस्थाशिल्पकृत्स्यवास्त्रियाम् । वर्णसङ्कर- सम्म तस्त्रोमलिकयोरपि, मे, वि, हे. सोढ़. सोढ़ा मर्षणयालयोः, वि, हे. सोढ़ा तितिक्षास युक्त भक्त चाप्यभिधेयवत्, मे. सोम, सोमस्तु हिमदोधितौ। वानरे च कुवेरे च पिटद वे समो- रणे । वसुमभेदे कपूरे नौरे सोमलनौषधी, मे. सोमः कुपेरे पिटदेव- सायो यसमभेदे च सुधाकरे च । दिव्यौपधीसोमलतासमोरकर्पूरनीरेषु च यानरे ध, वि. सोमस्खोपधीतदरसेन्दपु। दिव्यौपया धनसार समोर मिटदेवते । यसुप्रभ दे सलिले वानर किन्नरवरे,हे. सोमयरका. सोमवल्कशु धवलसदिरे कर फलेऽपि च, मे, वि. सोमय का कर फले सबाद, बलदरादिग्गुमे, हे. अथ ,कट फले ।

·सौकर्य-स्कन्ध। ४६८ सिते च खदिरे सोमवल्क; सत्रात्, अ. सौकर्य. सौकयं सत्रादनायासे क्रियायां सूकरमय च, वि. सौगन्धिक, सौगन्धिकन्तु कलारे परागेऽपि कत्तुणे। पुलिगो गन्धपाषाणे सुगन्धव्यवहारिणि, मे. सौगन्धिको गन्धवणिक् सौगन्धिकन्तु कत्तणे । गन्धोपले पदरागे करार, हे. सौगन्धिकन्तु कटारे पट्दरागेच कत्तुणे। गन्धोपले गान्धिके च सौगन्धिक इति ध्वनि., वि. सौदाम(मि)नी. सौदामन्याभरोभेद तमितऋदयोः स्त्रियाम्, मे. सौदामिन्य भरोभेदे तड़ित्नद भेदयोरपि, वि. सौदामिनी मडिङ्द- तड़ितोरशरोभिदि, हे. सौभाग्य, सौभाग्य सुभगत्वे स्थाद, योगभेदे नपुंसकम्, मे, सौम्य. सौम्यो से ना विष्वनुग्रे मनोज्ञे सोमदैवते, मे. सौम्यो युधे मनोन्ने स्थाद, अनुग्रे सोमदैवते । इल्वलासु च सौम्याः मा- नौथे बोये प वायावत्, वि. सौम्य: सोमात्मजेनुग्रे मनोज सोम- दैवते । सौम्या पुन मैगशिरःशिरःस्थाः पञ्च तारकाः, है. सौम्यस्त सुन्दरें सोमदैवते, म. सौरभ्य. सौरभ्यन्तु मनोजत्व सौगन्धेन गुणगौरव, मे. सौरभ्यमाङः सौगन्धेत्र चारुत्व गुणगौरये, वि. सौरम्य चारताऽपि च, वि. सौवर्चल. अथ सौवर्चल सर्जधारेच लवणान्तरे, मे. सौवर्चस्, सौवर्षो भवर तयोः, अने. सौवीर. सौवीर कालिके खोसोऽचने च बदरीफले, मे. सौयौर' परेशनले देय ए, कालिके, सि. सीर कालिकासोदलो- बंदरोफले, हे. स्रोतोऽनने घ सौवीर कालिके बदरेऽपि च, वि. सौवीरो- ऽविशेष: स्यात् सौवीर कालिक मसम्, पने. स्पन्धः स्यान् पवायसे सम्परायसमूहयोः । काय तरमकाण्डे १ भद्रादी छन्दसो मिदि, मे. स्कन्धः प्रकाण्डे सैन्याशे याहुमूनसम प्यो।। समीक्षापयोचापि, वि. स्कन्धः प्रकाण्डे कायम विज्ञानादिशु पश्च ·. स्खलित-स्थपति । तृपे सम हे व्य हे च, हे. स्कन्धः समुदयेऽपि च, अ. स्कन्धः सन्ऽपि, नि. ( संघातेऽपि) स्कन्धः करिनरतुरगाणाम्, इ. स्खलित. स्खलित छलिते बेघे, हे, वि, मे. स्तनन. स्तनन ध्वनिमाले स्थान् मेघशब्द च कुन्थिते, मे. स्तनन ध्वनिमाले स्यात् कुन्यने घनगर्जिते, वि. स्तनन कुन्यने मेधगर्जितध्वनि- मात्रयोः हे. स्तनयित्नुः स्तनयित्न : पुमान् वारिधरेऽपि स्तनितेऽपि च, मे. स्तनयित्नुः पयोबाहे तध्वनौ सतुत्ररोगयोः, वि. सनयित्न : पयोमुचि । तो स्तनिते रोगे च, हे स्तम्ब. सम्बोऽप्रकाण्डद्रुमगुच्छयोः, मे. साम्बो गुल्मे टपादीना- मप्रकाण्डद्रुमेऽपि च, वि. स्तम्ब अालानगुल्मयोः। बौद्यादीनां प्रकाण्ड - स्तम्भ. स्तम्भः स्थूणाजड़त्वयोः, में, वि. सम्भोऽङ्गजाधे स्थूणायाम, हे. स्तम्भौ स्थूणाजडोभावौ, अ. स्थूणास्तब्धत्वयोः स्तम्भः, ह. स्तवक. (स्तवकः शुनगुच्छयोः, वि.) स्तिमित. स्तिमितोऽचञ्चलार्द्रयोः, मे. स्तिमितोऽचञ्चले क्लिन्ने, वि. तिमिती क्लिन्ननिश्चलो, हे, वि. स्तोक. स्तोकस्त्रिज्वल्पे चातके पुमान्, मे. स्तोक: स्यात् चातका- ल्पयोः, हे. स्तोकोऽल्पे चातके, वि. चातकाल्पयोः स्तोकम्, अने. स्तोभ. स्तोमः स्यात् सामविच्छेदे हेलने स्तम्भनेऽपि च, हे. होम. स्तोमः सोऽधरे हन्टे, अ. समान. स्तमान स्निग्ध प्रतिध्वाने घनत्वालसत्रयोरपि, में, वि. स्तमान सात् स्निग्ध पालव प्रतिध्वानघनत्वयोः, हे. स्थपनि, स्वपतिः कञ्च किन्यपि। जोवेष्टियानके शिल्पिभेदे ना सत्तम विपु, मे. स्थपतिः शिल्पिभेदेऽपि कञ्च किन्यपि । जीवेटियाजके सूने, यि, स्थपमिः सौविदेधीश रहस्मृतीष्टियधनोः। कारुफे च, हे.

·स्थाणु-स्थिति। स्वपतिः कारमेऽदेपि, अ स्थपतिः कञ्च की कारभेदे गम नयाग- हत्, वि. शिवी, त्रि. 'स्थाणु. स्थाणुः कोले हरे मुमान् । अस्त्री ध्र वे, मे. स्थाणुः कोले स्थिरे हरे, वि. स्थाणुः कोले हरे, हे. स्थाणुः पर्वोऽपि, अ. स्थाणू भङ्ग,- स्थाः कौलेऽपि, ह. स्थान. स्थान सादृश्येऽवकार स्थितौ हिचयेतरे, मे. स्थान स्थितौ च साहय सन्निवेभावकाशयोः। युक्ताथै कारणार्थ च स्थाने सवाद- व्यय पुनः, वि. स्थान स्थित्यवका गयोः। साहण्य सन्निशेच, हे. प्रव- का स्थितौ स्थानम्, अ. स्थाने. स्थाने तु कारणार्थ सगाद, युक्तसादृश्ययोरपि, में. स्थाने तु कारणे। युक्त साम्य ऽपि, हे. स्थाने तु कारणाथै च युक्तसादृश्ययो- रपि, वि. स्थापन, स्थापन रोपणे पुंसवने पाठौपधो स्त्रियाम, मे. स्थापन सत्रात् पुसपने समाधौ रोपणेऽपि च, वि. स्थापनन्तु निषेशने । पुंसवने समाधी चहे. स्थापित. स्थापित निशिते न्य ते, मे, हे., स्थापित निचिते न्य त च, वि. स्थाल. स्याल भाजनभेदेऽपि स्यालो समात् पाटलोखयोः, में, वि. स्थाल भाजनभेदे सवात् स्याली तु पाटलोग्नयोः रे. स्थासक, खासकः मुसि पार्चि पर जलादेरपि युदयदे, मे. स्यास- काण्या च चार्थियो जलादेरपि युद्दे, वि. स्यासको हमविष सत्रात सरकादेव युद दे, हे. स्थित. सिम , सुमतिन, हे स्थित प्रसिज्ञानयति चोध- निचलयोस्थिपु, मे. स्थिमं भपेद, गस्यभारे सुपति मुनिचिने, वि. पो समतिऽपि च स्थितः, वि. स्थिति. स्थितिः नियामवस्याने मादायाच मोमनि, मे. स्थिति ·स्थूणा ४७२ स्थिर स्पर्धा। स्थाने च सौन्नि च, हे. मादायामपि स्थितिः, वि. स्थितिः स्थानव्यव- स्थयोः, इ. 'स्थिर. स्थिरा भूशालपण्यों न शनौ मोक्षे चले विषु, मो. स्थिरा भूमौ भालपण्या स्थिरो निश्चलमोक्षयोः, वि. स्थिरो मोक्षे निश्चले च स्थिरा भूः शालपर्यपि, हे. स्थिरा महौशालपर्योः, वि. स्थिरदंष्ट्र स्थिरदंष्ट्रो भुजङ्गमे । वराहाशतिविष्णौ च, में, वि. स्थूपा. अथ स्थूणा सात् सूर्मयां सम्म गृहसत्र च, स्थूणायसः स्मता। प्रतिमायां गृहस्तम्भ वि. स्थूपा सूत्रां रुगन्तरे, हे. स्तम्भ ऽपि वेश्मनः, अ. स्थ णा सूर्मी च दारु च, वि. स्थ ल. स्थल कूटऽथ निपजे पौवरेऽप्यन्यलिङ्गकः, मे. स्थूज़ सत्रात् पीवरे कूट निष्प ने पुनरन्यवत्, वि. स्य लः पौने जड़े, हे. त्रिषु स्य ल जड़ेऽपि च, अ. स्थूलोचय. स्थूलोच्चयो वरण्डके । गजाना मध्यमगते गण्डाश्माकात्मत्र- योरपि, हे. स्थ लोच्चयो गण्डोपलेऽपि च । गजानो मध्यमगतेऽप्यसाकल्य- • बरण्डयो', मे. स्थ लोच्चयस्वसाकल्ये गण्डोपलवरण्डयोः। गणानां मध्यमगतौ स्थ लोञ्चय उदाहृतः, वि. स्थय. स्थ यो विवादपक्षस्य निणेतरि पुरोहिते, मे. स्थेयो विवा- दमा पदनिर्णतरि पुरोहिते, वि. स्वेयोऽचहकमुरोधसोः, हे. स्वयौ नेट- पुरोहितो, त्रि. मान. स्नान नानीयेऽभिपये, मे. स्नान मानीय प्रासये, हे. स्निग्ध सिग्ध स्नेहयुते चिमणेऽपि समात्, मे. मेह. स्नेहा सत्रात पुसि तैलादिरसद्रव्ये च सौहदे, मे. मोलादिकरसद्रव्ये पात् सौदेऽपि च, वि. स्नेह मेम्णि वृतादिके, है. सोच्दे एततैलादौ सत्रात् स्रह, वि. स्पर्धा. सर्धा सइपणेऽपि समात् साम्ये क्रमसमुन्नती, में. महर्पणे साम्य सर्धा कमसमुन्वतो. वि स्पर्धा . नेह- ·स्पभ. : स्फार. स्पर्श स्यन्दन। स्पर्श. स्पर्शो रुजायां दाने च स्पर्शने स्पर्शकेऽपि च, मे, वि. स्पर्णी वर्गाधरेदाने स्पर्शने स्पर्शके रजि, हे. दाने रोगेऽपि च स्पर्शः, त्रि. पर्यन, स्पर्शनो मारते मुसि दाने स्पर्म नपुसकम्, मे. स्पर्शनो मारते स्पर्शदानयोः स्पर्श नं मतम्, वि. स्पर्शन हपोके दाने स्पर्श च सर्शनोऽनिले, हे. अथ स्पर्शदानयोः। स्पर्शन स्पर्शनो वातः, वि. स्पशः सत्रात् सम्पराये च मणिधावपि पुसत्रयम्, मे. सम्ः प्रणिधियुद्धयोः, वि. स्पयो हेरिकयुद्वयोः, हे. हौ चरानिमरी स्पशी, प्र. रणे स्पा', इ. स्कारः समात् पुसि विकट करकादेव युद दे, मे, स्फारः समाद विकटे स्फारः सरकादेश्व युदबुदे, वि. स्कारस्तु सरकादीनां युददे विपुलेऽपि च, हे. स्फुट. स्फुटो व्यकप्रफुल्लयोः । व्याने त्रिपु, मे. स्फुटो व्यक्तप्रफुल्खयोः । सिते व्याप्त', हे. स्फुटो यो प्रफुल्ल च व्याप्ते घ कलिनेऽन्यवत्, यि. स्फुटि. स्फुटि योपित् पादस्फोटामयेऽपि च । निर्मिनकर्कटी- पामेऽपि स्यात्, मे. स्फटिम्वति स्फोटे निर्भिन्नचिमिटे, हे. निर्मिन्त्र- कर्कटीसमेत्र पादरफोटे स्फुटि मसा, यि. स्फुटि: फोटे च कर्कशाम्, वि. रमातीते पादपूरप्पे। स्थान् मनले परसगो, मे. ग्म पाद. पूरपेऽसीते, वि. नागीने पादपूर्ती, हे. गा स्थान सम्मरणादिपु, छ. रम य. गायो माऽङ्ग नगर्ययो:, मे. गायो गर्यऽनने, यि. मा.नि. स्मृति धर्मशासापरप्पयोः खियाम्, मे. स्मृतिरिका- धियो धर्म मंशितायामपि गम गिः, वि. स्म ति: ग्मरण धीच्छास शास्त्र, हे. स्म गि: स्थाद, धर्म शासोऽपि, वि. सन्दन, सत्रन्दनना शुतो नीरे निनि ना रथेऽस्नियाम, मे. सत्रन्दनन्तु पुती नौरे गयन्दनसिनिरे रये, वि. सान्दन वो तोये सान्दमनिनिशे रणे, हे. गान्दन घयणे ना तु ग्ये सिनिशपादपे, वि. गयन्दनाया हमे पाये मान्दनो रघ उपते, घने... मोच .

·४७४ स्वमीक-स्खा। स्वमीकः सत्रमौका नीलिकायां स्त्री सवमीको नाकुक्षयोः, मे. सत्रमौकः पादपे नाकौ स्मात् सत्रमीका तु नीलिका, हे. सप्रमौका नीलिका- याञ्च सामीको नाफुघयोः, वि. सूरत. सूरतः प्रसेवके । ना त्रिपूते, मे. सूत्रतम तरसेवयोः, वि. सूत्रति. सूपतिः सौवनसन्तत्योः स्त्रियाम्, मे. सूततिः सौवन- सन्तत्योः, वि. सूचन. सूसनः किरणसूर्ययोः, मे, वि. सवन्ती. सवन्ती च द्रवन्ती च सरिदोपधिमेदयोः, वि. खबन्ती तु तरङ्गिण्यां गुल्मस्थानौषधीभिदोः, म. v. द्रवन्ती. सुव. स.वा यो होमपाने मल्लकौमूर्वयोः स्त्रियाम्, मे. खवा मूर्वा सवः सचि, हे, स्वाख्या सल्लकौमूर्वाव,ग्भेदेषु च विश्रुता, वि. स : स्त्रियां निझरे खवे, मे. सः सवे निर्भरे चरपि, वि, घ सःख वे निरपि च, हे. ख. खोतस्. खोत: प्रवाहेन्द्रिययोः, हे. खोतोऽव वेगेन्द्रिययोः, वि. सोतोऽव वेग इन्द्रिये, मे. खोत इन्द्रिये निम्नगारये, अने. खः सयात् स्यात्मनि ज्ञातौ विष्वात्मीये धनेऽस्त्रियाम, मे. सं ज्ञातावात्मधनयोरालोये च प्रचक्षते, वि. स्खो जात्यात्मनोः खं निजे धने, हे. खो ज्ञातावात्मनि व विष्वामोये खोऽस्त्रियां धने, अ. ज्ञातावात्मनि चामोये धने स्वाख्या प्रवर्तते, अने, वजः प्रस्खेदमुत्रयोः । लोवं रक्त मे, खुजं रक्त स्वजः, प्रसार- पुत्रयोः, वि. खेदरतात्मजाः भुजाः, त्रि. स्वच. सञ्जो विधौ रुद्रे, मे स्वचः प्रजापतौ रुद्रे, वि. खञ्जी ब्रह्मणियौ, हे. स्वप्नः स्वाये प्रसप्तस्य विज्ञाने दर्शने पुमान्, मे. स्वप्नः सुम्नस्य विज्ञाने स्वतः स्वापे च दर्शने, वि. खमः स्वापे सप्तज्ञाने, हे. सुप्तजाने च भयने स्वतः,.वि. " .

·स्वभू-स्वामिन् । ४७५ खभू. वभूर्ना ब्राह्मणि हरौ, मे. सभू धसि शाहिणि, वि. सभू विणौ विधावपि, हे. खर. स्वः प्रत्य व्योम्नि नाके च, मे. स्वः खर्गपरलोकयोः, वि. खः खर्ग परलोके स्थात्, अने. स्वर. खरो नासासमोरणे । उदात्तादावकारादौ पड़ जादौ च ध्वनी पुमान्, मे. स्वरोऽकारादिमावास मध्यमादिषु च वनौ । उदात्तादिष्वपि प्रोक्तः स्वरो नासासमोरणे, वि स्वरः शब्देऽचि पड़ जादौ, हे. अकारा- दिषु वर्षेषु पड़ जादिषु च सप्तम्। उदात्तादिषु विज्ञ यः प्राणिनाश्च वने खर, ह. खरु. स्वरुः पुमान् यूपखण्ड भिडुरेऽप्यधरे शरे, मे. वरु वज- अध्वरे वाणे यूपखण्डऽपि च खरः, वि. स्वरुः स्याद, यूपखण्डके। अध्वरे कुलिश वाणे, हे. मखेषुयूपखण्डेऽपि स्वरः, अ. v. प्राप्तरूप. खस्ति. खस्ति स्यान् मङ्गले पुण्य प्रशंसायामपि कचित्, मे. स्वस्तवा- शी:क्षेमपुण्यादौ, वि, हे, अ. वस्ति स्थान् मङ्गलादिपु, ह. स्वस्तिक. स्वस्तिको मङ्गलद्रव्ये चतुष्कगृहभेदयोः, मे. स्वस्तिको मङ्गलद्रव्य चतुष्कगृहभेदयोः। पिष्टकस्य विकारे च खसिको रतवालिके, वि. स्वस्तिको मङ्गलद्रव्य गृहभेदचतुष्कयोः,हे. । स्वस्तिमुख भवेत् स्वस्तिमुखो लेखे ब्राह्मणे वन्दिनि त्रिषु, मे. स्वादु. स्वादु मिष्टमनोज्ञयोः, मे खादु मनोजे मिटेच, वि. खास्तु सुन्दरे मिटे, हे. त्रिविष्टमधुरौ स्वादू, अ. खान्त. खान्त चेतसि गहरे, मे. खापः शयननिद्रयोः। स्पर्शज्ञतायामज्ञाने, मे. स्पीचमानिद्राशयनाज्ञानमात्रके, वि खापो निद्रायां गभेदे शयना.. ज्ञानमालयोः, हे. खायः शयननिद्रयोः, त्रि स्वामिन् स्वामी प्रभुविधासयोः, मे सामी ममौ विशाख स्वरूप. . खाप. स्वापः ·೪98 खित्-इनु । च, वि. खामी प्रभी गुहे, हे. स्वामी भर्तरि . पपमुख, लि. खित. खित् प्रन्ने च विन च तथैव पदपूरणे, मे. खिन् प्रम- वितर्कयोः, हे. स्वित् भन्ने च वितर्क च, अ. खेद. खेदसु खेदने धर्म, मे, वि. खेदो धर्म खेदने च, हे. धर्म- खेदनयोः खेदः, वि. सर. सर स्वच्छन्दमन्दयोः, मे, वि. खैरो भन्दे ख तन्वे च, हे. मन्दसूच्छन्दयोः सैरः, अ. मन्दमुच्छन्दयोः स्वैरम्, इ. ह: शिवे सलिले पून्ये धारणे मङ्गलेऽपि च । गगने नकुलीशे च रक्त नाफे च पर्वते, मे. नभो वराहो नकुलो हो वामपदस्थितः। सदाशिवोऽरुणः प्राणो हकारश्च पड़ाननः, मा. ह स्यात् सम्बोधने पादपूरणे च विनिग्रहे। नियोगे च शिपायां स्यात् कुम्मायामपि दृश्यते, मे. इ स्यात् सम्बोधने पादपूरणेऽनव्ययं शिये, वि. इंस. इंस: स्थान् मानसौकसि । निर्लोभनृपविण के परमात्मनि मत्सरे। योगिभेद मन्त्रभेदे भरीरमरदन्तरे। तुरङ्गमप्रभेदेऽपि, मे. भो विहङ्गभेदे स्थादकै विष्णौ हयान्तरे। योगिमन्वादिभेदेषु परमात्मनि मत्सरे। निर्लोभनृपतौ इंसः भारीरमरदन्तरे, वि. हंसोऽर्क मत्सरे चुते । खगाश्व- योगिमन्वादिभेदेषु परमात्मनि । निर्लोभष्टपती प्राणवाते श्रेष्ठऽग्रतः स्थिते, हे. रविवतच्छदौ हसौ, अ हंसस्तु खगसूर्ययोः । निर्लोभे नृपती विष्णो अन्तरात्मनि चेष्यते, त्रि. जोये राजि विधौ धर्म नपखिनि तुरङ्गमे । सिते पक्षिविशेषे च सशब्दो हरेऽपि च, अने. हठः स्यात् प्रसभे प्रभवाम्, मे. हठो वारिपगर्या' स्थात् प्रसभेऽपि च, वि. हठोऽम्बु पयाप्रसभे, हे. टनां च प्रसभे इठ, त्रि. हताश. इसामो निर्दये चाशशरहिते पिशुनेऽपि च, मे. हताशो निर्द ये खले, वि. हताशो निष्कृपे खले, हे. हनु विलासिन्या मृत्यावस्ले गदे मुमान । हयोः कपोला- हठ.

·४७७ . हन्त-हरिचन्दन। वयये, मे. हनुः महरणे मृत्यौ कपोलाययवे गदे। इनु ईविलासिन्याम, थि. हनुः कपोलावयवे भरणामययोरपि। हरिद्रायामायुधे च, हे. हनु- हविलासिन्यां कपोलावयवेऽपि च, वि, इन्त, इन्त वापयारमाखेदविषादहर्षसम्म मे, मे. इन्त इर्षे विपादे च वाक्यारम्भविषादयोः, वि. हन्त दानेऽनुकम्पायां वाक्यारम्मविपादयोः । निश्चये च प्रमादे च, हे. सोचने समहर्षे च हन्ताब्दः प्रयुज्यते, इ. इन्त हर्षऽनुकम्पायां वाक्यारम्भविषादयोः, अ. हम्. हं रुपोतावनुनये, मे. हं रुयोक्तजनुनौनिघु, वि इं रोपभाषणेऽ- नुपयेऽपि च, हे. इम्मित. हम्मितं क्षिप्तदग्धयोः, मे, वि. हर. इरो नाशकरुद्रयोः । वैवानरे, हे. इरौ वजमहेश्वरौ, अने. हरण. हरणं यौतुकादीनां द्रव्ये भुजे इतावपि, मे. हरणं यौतुक- ' द्रव्य भुजेऽपि हरण इतौ, वि. हरणं च हतौ दोणि यौतुकादिधनेऽपि च, हे. अथ हतौ हरण यौतुफेऽपि च, वि. हरि. इरिचन्द्रावाताखशुकभे कयमाहिए। कपौ सिंहे हरेऽ- . जे भौ भक लोकान्तरे पुमान्। वाचावत् पिङ्गहरिनो, मे. हरि दिवा- करसमौरयोः। यमवासवसिंहांशुमशासपिवाजिपु। पिनवणे हरिदवाई भेकोपेन्द्र शुकाहिए। लोकान्तर च, हे. हरि सार्कचन्द्र न्द्रयमोपेन्द्र- मरीचिषु। सिंहाकपिभेकाहिशुकलोकान्तरेषु च। हरि वाचावदा- ख्यासो हरितकपिलवर्णयोः, वि. यमानिलेन्ट्रचन्द्रार्कविष्णु सिंहांशुवाजिए। कात्तिकदिकेषु हरि कम्पिले तिषु, . हरिन्द्रो हरि मीनु हरि- विष्ण, ईरि मरुत् । हरिः सिंहो हरि को हरि वाणी हरिः कपिः । हरि- रंश ईरि भॊर ईरिः सोमो हरि थमः। हरिः शुको हरिः सर्पः सूर्णयों हरिः मतः, अने. पर्कमर्कटमएड कविष्ण वासववायवः। तुरनसिसि तांशुयमाच हरयो दा, इ. हरिचन्दन. हरिचन्दनमस्त्रो समात् विदशाना महोरहे। नपुंसक' .

·. ४७८ हरिण-चर्पण। व गोशौर्ष जयोत्माकुड,मयोरपि, मे, हरिचन्द्रनमात्यातं गोश सुरपादपे। जयोल्मायां कुश,म च, वि. चन्द्रिकायामब्जधूलो रकाडे हरिचन्दनम्, हा. हरिण. हरिणः मुसि सारङ्ग विशदे त्वभिधेयवत् । हरिणी हरि- सायां च नारीभिद उत्तभेदयोः। सुवर्णप्रतिमायां च, मे. इरिणः सनात् कुरगऽपि हरिणः पाण्ड,रेऽन्यवत् । हरिणी इरिवायां च पारस्त्रीरत- भेदयोः, वि. हरिणौ पाण्डु सारङ्गौ हरिणी चारुयोपिति । सुवर्णमतिमायां च इरितान्तभेदयोः, हे. परिणो सवान् मृगी हेमप्रतिमा हरिताच या। विपु पाण्डौ च हरिणः, अ. हरिणः पाण्डुरो वर्ण: भारङ्गो हरिणो मतः, पाने. हरित. हरिद दिशि स्त्रियां मुसि हयवर्ण विशेषयोः । अस्त्रियां सवात टणे च, मे. हरित ककुभि वर्ण च टणवाजिविशेषयोः, वि. हरिद दिशि टणान्तरे। वर्णभेदेऽनभेदे च, हे. स्त्री हरिद, दिशि वर्ष ना, नि. हरित. हरिता स्त्री च दूर्वायां हरिदवर्ण युतेऽन्यवत्, मे. हरि- तेति च दूर्वायां हरिद वर्ण युतेऽन्यवत्, वि. दूर्वाऽपि इरिता मता, त्रि. हरिताल. हरिनाल धातुभेदे स्त्री टूर्वाऽकाशरेययोः, मे. हरिताली नभोरेखाटूर्वाखगलतास च, वि. हरिताली तु टूर्यागगनरेखयोः। रूपाण- लतिकायां च, हे. छायापथे च दूर्वायां हरितालीध्वनि मंतः, हा. हरिवाहन. हरिवाइनस्तु पुसि प्रचौपतिविवखतोः, मे. हरिवहन इतुक्तः शचीपतिविवखतोः, वि. हरेण. हरेणु र्ना सतीने स्त्री रेणुकाकुलयोपितोः, मे. हरेणुस्तु सनीने स्याद, रेण,काकुलयोपितो, वि. हरेणुः कुलयोपायां रेणुकायां सतौनके, हे. हमट. हट: कच्छपे सूर्यपि, वि. v. उद्भट. हर्षण. हर्षणोऽदिरुगन्तरे। हर्षके योगभेदे च श्रावदेवेऽपि च कचित्, मे, वि. हर्षणस्तु श्राइदेधे हर्षके योगग भिदो, .

·हर्षयिनु-इसिमल। ४७६ इर्षयित्न. हर्षयित्नुः पुमान् पुत्रे कारने तु नपुंसकम्, मे. हर्षयित्नुः सते हेम्नि, वि. हर्षयित्नुः सुने स्वर्ण, हे. (हा)लाहल. इलाहलो ब्रह्मसर्पञ्जनायां ना विपेलियाम्, मे. इलाहलो विप जेठियां हयलालाक्ष्योरगे, वि. इलाहलस्तु हयलालोरगे विप। यो च, हे. इलिन्. हलो रामे च कर्षके, मे, इलो बले कर्षके स्यात्, वि. हली सपकमोरियोः हे. प्राज्ञाध्वराछाने, मे. हवो यने तथाजाने निदेशेऽपि हवो मतः, वि इवस्तु सप्तमन्तौ स्यान् निदेशाहानयोरपि, हे. पानाहाना- ध्वरा हवा, य इविस् हवि होनव्यमाने च सर्पिष्यपि नपुंसकम्, मे. 'हयि होशव्य- सर्पियोः, वि. हविः मर्पिपि होतव्य, हे. हवि: सर्पिषि व्ये वि. इसन. हसनन इयो मेऽनारधान्यां तु योपिति, मे. इसन च स्म त हामेद्वारवान्या हसन्यपि, वि. इसन्ती. सन्ताहारधान्यां च भलिकाशाकिनोमिदोः, मे, यि. उसन्ती भाकिनीभिदि। मविकामारधान्योर, हे. इसाः करे करिकरे सप्रकोष्ठकरेऽपि च । घाझे फेमात् परो नाते, मे हम्मो मघवभेदै स्यात् फरेभकरयोरपि। कचात् परः कलापार्थ समकोई समाह,लौ, वि. इस: करे मानोठ भेदयोः। फेशात् कलापे शुरदा- याम, हे. इसी तु पापिनपत प्र. हस्तिकर्ण. हसिकशोरवके पलाशगपभेदयोः, मे. सिकर्णो रुपके स्थान पलासगणभेदयोः, वि. इतिकर्ण : स्यादेरण्डे पन्नाशगण- भेदयो,हे. हसिनी. इमिनी गजयोपायो जातिभेदे च योपितः, मे. इमिनी गनयोपायो नारीभेदे पसिनी, वि. इशिमा समिमलोभ्रमात मनांगे विनायके, मे.. .

·४८० हा-हाला . हारक. मलोऽभ्रमातङ्गे इस्तिमलो विनायके, वि. इतिमाः मुरहिपे। विनंभो, हे. इस्तिमलो गजात्र च, वि. हा. हा विषादै च भोके च कुस्वादुःखार्थयोरपि, मे. हा विपादे च शोके च दुःखार्थेऽपि च कथाते, वि. हा सुखदुःखविपाद पु, हे. हा विस्मये प्रमोद च, त्रि. हा विपादशुगतिपु, अ. हायन. हायनो न स्त्रियां वर्षे पुंसवािहिभेदयोः, मे. हायनोऽ- चिपि वर्षे च व्रीहिमेदे च हायनः, वि. हायनोऽ िनौं हि वर्षम्, हे. अथ हायनाः। वर्षार्चिौहिभेदाश्श, अ. हायनं वर्षमोजश्च, अने. हार. हारो मुक्तावलौ युधि, मे. हारो मुक्तावलौ युद्ध, वि. हारस्तु मुक्तादामनि संयुगे, हे. इष्टकादिचयो हारो हारो मुक्तागुणः स्म सः। हारो मणिविशे पश्च हारो रजतमुचाते, अने. हारक: कितधे चौरे गद्यविज्ञानभेदयोः, मे, वि. हारको गद्यविज्ञानभिदोः कितवचौरयोः, हे. गद्यपि हारकः, त्रि. हारि. हारिः पथिकसन्तानवतादिभङ्गयोः स्त्रियाम, मे. हारिकण्ठ. हारिकण्ठः पिके मुसि हारान्वितगले विधु, मे. हारिकण्ठः परमते हारान्वित गलेऽपि च, वि. हारिकण्ठो हारयुक्तकण्ठ परभृतेऽपि च, हे. हारिद्र. हारिद्र हरिद्रारजिते त्रिपु। ना नीपरक्षे, मे. हागैत. हारीतो विहगान्तरे। मुनी छनि, हे. हारीतः पति- भेद सत्रान् मुनिभेदे च कैतपे, मे. हारीतः पक्षिभेदे समान् मुनिभेद- ऽपि कैनवे, वि. हार्य. हार्यो विभौतकतरौ हर्तव्ये पुनरन्यवत्, मे, वि. हार्य: कलिद्री हव्ये, हे. हाल. हालो हले पुमान् हाला मदिरायां च योपिति, मे. सुरायां नृपती च हालः, वि. हालः सातवाहनपार्थिये। हाला सुरा- . हाला याम,हे.

·हाव-हिमज ।
४८१
हाव. हावी क्रान्दनविभ्रमौ, अने.
हाहा. हाहा दुखे वह हर्षे गन्धर्बऽमू खनव्यये, वि.
हि. हि पादपूरणे हेतौ विशेषे त्ववधारणे। प्रमहत्वपदेश च
सम्भ मासूययोरपि, मे. हि पादपूरणे हेतौ विशेपेऽप्यवधारणे, वि. हि
हेताववधारणे । विशेपे पादपूर्ती च, हे. हि स्याद विशेषणे हेतो, इ.
हिताववधारण, अ.
हिंसा. हिंसा चौर्यादिधातयोः, मे. हिंसा चौथा दिवघयोः वि.
हिंसा चौर्यादिके वधे, हे, चौयादावपि हिंसा, ह.
हिंस्त्र.
हिंसा काकादनौमांस्योः स्त्रियां स्थाद, धातुकेऽन्यवत्, मे.
हिंसा काकादनीमांस्यो हिंसः स्याद घातुफेऽन्यवत्, वि. हिंसः स्याद,
धातुके हिंसा मांसौ काकादनी च सा, हे.
हि नियास. जिन नियास इत्य प निम्र हिन,रसेऽपि च, मे, वि.
हिङ्गनियासो हिड्रमनिम्बयोः, हे. निवऽपि हिङ्ग, नियासः, हा.
हिङ्गल. हिगलो वर्ण कद्रव्ये ना भण्टाक्यां तु हिङ्ग,लो, मे.
हिण्डक. नानाचार्येऽपि हिण्डकः,
हिण्डन. हिण्डनं भ्रमण रतौ, मे. हिण्डन खेलने रते, वि.
हिण्डन कोडारतयो याने, रे.
हिण्डोर. हिण्डौर: फेनवार्ताकुपूरूपे, मे. हिण्डीर: पुरुषे सततः।
फेने वासिङ्गने चापि, वि. दाडिमेऽपि च हिण्डोरम, हा.
हित. हितं पथे गने ते, मे, हे हितं ते गते पत्र, वि.
हिम. हिम तुपारमलयोङ्गयोः स्यान् नपुसकम् । शीतले वाचा.
लिङ्गः, मे. हिमशोते तुपारे घ चन्दने च हिम विदुः, वि. हिम तुपारे
शोते च हिमचन्दनपादये, हे
हिमज. हिमजा तु शटीगौर्यो: पुसि मैनाकपर्वते, मे. हिमजाऽपि
पाटोगोर्यो मैनाके हिमनः स्मृतः, वि. हिमजो मेनकापुवे हिमजा पार्वती'
पटो, हे. हिमजा पार्वती भटी, लि.
हा.

·४८२ हिमाराति-डम्। हिमाराति. हिमारातिः पुमान् वौतिहोले किरणमालिनि, मे. हिमारानिः खगेऽनले, वि. हिरण. हिरण रेतसि स्वर्ण वराटे च नपुंसकम्, मे. हिरणं रेतसि स्वर्ण वराटे च हिरण्यवत्, वि. हिरण हिरण्यमिव बराटे हेखि रेतसि, हे. हिरणमय. हिरण्मयः सुरये छ ना सुवर्णमये लिघु, मे. हिरण्मयो लोकधातौ स्थात् सुवर्णमयेऽन्यवत्, वि. हिरण्मयो लोकधातौ सौवर्ण, हे. हिरण्य. हिरण्य रेतसि द्रव्य शातकुम्भवराटयोः। अक्षये मान- भेदे स्थादकुष्य च नपुसकम्, मे. हिरण्यमक्षयद्रव्ये वराटे स्वर्ण रेतसोः, वि. हिरण्य रेतसि वर्षे मानभेदवराटयोः, त्रि. v. हिरण. हिरण्यरेतम. हिरणवरेताः मुसि सवाद, दिवाकरहविभुजोः, मे. हिरण्यरेतस प्राड दिवाकरहविर्भुजोः, वि. हिरण्यरेना ज्वलने सहस- किरणेऽपि च, हे. हिरुक्. हिरकशब्दो विनार्थं च मध्यार्थऽपि च दृश्यते, मे. हिरु मथे विनार्थे, है. हिरुड् मथविनार्थयोः, त्रि. हो. ही विस्मयविपादयोः, मे. ही दुःखहेतावुद्दिष्टो हो विस्मय- विपादयोः, वि. हौ दुःसहेतावाख्यातो विपादे विस्मयेऽपि च, हे. हीन, होनं गानयोस्त्रिपु, मे. होनं गह्यानयोः वि. v. न्यून. हौर. होरा पिपीलिकालक्ष्मयोः पुसि शहरवज्नयोः, मे. होरा पिपौलिकालक्षात्रो होरः पावरवज्जयोः, वि. होरो वजे हरे सर्प हौरा पिपी- लिकात्रियोः, हे. होहो. होहीशब्दो विस्मयहासयोः, मे. होही विस्मयहास्ययोः, हे,वि. हुड़,म. हुडुको वाद्यभेदे च मत्तदाबाहपक्षिणि, मे. हुडु,को वाद्यभेदे स्थाद, दादरहे मदमत्तके, वि. हुडलो मदमत्ते स्थाद, दावाहे वाद्यभिद्यपि, हे. वाद्यभेदे डडकः स्याद दादरहे च मदोत्कट, वि. इम्. हुस् तावप्यपारुतौ। .अर्थमन्ऽभ्यनुज्ञायाम्, मे. ई.

·जह-हेतुक। ४८३ वितर्क परिप्रश्ने, वि, हे, ग. हु वितर्क चानुमती, वि. संपन्ने वितर्क च, इ. V. हाहा. . हम्. हं स्याद प्रभवितर्कयोः, मे. v. हम्. हृद. हृत् क्लीव बुक्कचित्तयोः, मे. हृदाख्या चित्तयुक्तयोः वि. हृदय. हृदयं मानसे युकोरसोरपि नपुंसकम्, मे. हृदय मानसो- रसोः। युशायाम्, वि. हृदयं वक्षसि स्वान्ते, हे. उरस्यपि च घुकार्या हृदयं मानसेऽपि च, वि. हृद्य. अथ विपु हृद्य हजहृदित हृप्रिये । वशकद वेदमन्ये ना वृद्धिनामौपषी स्त्रियाम्, मे. हृद्य धवलजीरे च हमिये हवेऽपि च । वासद वेदमन्त्र च हृद्य वाख्यभेपजे, वि. हा धवलजोरके । हृप्रिये हृहिते हज्ने हृद्या तु रविभेपजे । हृद्यच वासन्मन्त्रे, हे. द्वपित. हृपित विस्मिते मौते प्रहते हष्टलोमनि, मे. हपित' विस्मिते पोते प्रणते इष्टरोमणि, वि. हृष्ट. हृयो गेमाञ्चितेऽपि च । जातहर्षे प्रहसिते विस्मितेऽप्यभि- धेयवत्, मे. हृटो हपितवन् मतः । रोमाञ्चिते प्रहसिते जानदपै च विस्मिते, वि. हृष्टः प्रहसितेऽपि च, त्रि. हे. हे सम्बोधन आहानेऽप्यसूयादौ च दृश्यते, मे. हे सम्बु दौ पादपूरणे, हे. v. ए, हेहै. हेठ. हेठो बाधाविहेठयोः, मे. हेति. हेतिः स्यादायुधचालासूर्यतेजामु योपिति, मे. हेतिः स्यादायुधे ज्वाले हेतिस्तरणितेजसि, वि. हेति र्बालास्वसूर्यांशुषु, हे. रवरचिव शस्त्र प वञ्चिाला च हेलयः, अ. हेती प्रस्वार्चिषौ मते, गने. हेत. निमित्त हृदये हेतू, अने. हेतुक. हेतुको बुद्दभेदे स्यान् महाकालगणेऽपि च, मे, वि. कस्तु सहाकालगणच,इविषयोः,हे.

·४८४ हेमपुष्प-होमि। हेमपुष्प. हेमपुष्पमशो स्यात् जवापुष्पे नपुंसकम्, मे. हेमपुष्प जपापुष्प चम्पकाशोकयो मतम्, वि. हेमपुष्प तु चन्पके। अशोकद्री जपा- पुष्प, हे. हेमपुष्पक स्थाईमपुष्पिका यूथ्यों चम्पके हेमपुष्पकः, मे, वि. हेमपुष्पकञ्चम्पफे हेमपुप्पिका यूथिका, हे. हेमल. हेमलः स्वर्णकारे स्वात् कलासे शिलान्तरे, मे, वि. अथ हेमल:। कलादे सरटे ग्रावभिदि,हे. हेमाङ्ग. हेमालो गरुड़े परमेष्ठिनि, मे. हेमाङ्गो द्रुहिण ताक्ष्य, वि. हेरख. हेरम्बो विघ्नराजे स्थान् महिपे शौर्य गर्विते, मे. हेरम्बो विघ्नराजे सात् कासारे शौर्यगर्विते, वि. हेरम्बः शौर्यगविते। महिप विनराजेच हे. हेरखो महिऽपि च, ह. हेला. हेला स्त्रियामवज्ञायां विलासे वरयोपिताम्, मे. हेलामव- ज्ञानविलासयोथ, वि हेला तु स्यादवज्ञाविलासयोश्च, हे हेलाऽवज्ञा- विलासयोः वि. हेला प्रस्तावेऽपि, ह. हेलि. हेलिरालिगने सूर्य, हे. हेहै. हेई सम्बोधने इतौ, मे. हेहै व्यस्तो समसौ च इतिसखो- धनार्थयोः, वि. है. है सम्बोधन आहाने, मे. v. ए, हेहै. हेमवती. हैमवत्यभयाखोर्यो: खेतवचोमयोः मे, वि. हैम- वत्यद्रिजा स्वर्णक्षीरी शुक्लवचाऽभया, हे. हरीतको हैमवती गौरी पूर्वत- वचापि च, वि. हो. होही भन्दौ सधैतयोः (सम्बोधने आहाने ), मे होडौ चैयविधौ शेयौ (व्यस्तो समस्ती च ) सम्ब, वातानदोरपि, वि. होमि. होमिन पावके एते, मे. होमिः मर्पिपि पावके, वि. सोमिः सपिपि वसौ च, से ·होग-लु । 8: होरा. होरा लग्नेऽपि राय रेखाशास्त्रभिदोरपि, मे. होरा लग्नेऽपि राज्य शास्त्ररेखाभिदोरपि, वि. होरा तु लग्ने राय शास्त्र- रेखामभदयो, होहो. होही शब्दसथै तयोः ( सम्बोधने हतौ), मे. v. हो. हो. इस इस्खोऽन्यक खर्बयोस्त्रिषु, म. खखाविमौ शब्दावेकार्थी वामनार्थयोः, वि v खर्व, जादिनी. ङ्गादिनी वज़वितो, हे. ह्रादिनी वजनड़ितोः, मे. हादिन्यौ वजनडितो, हा. लु, क्ष. see in ल, क. हो. v.

·अथ शब्दभेदप्रकाश --.:(0):.- प्रयोधमाधातुमशाब्दिकाना रूपामुपेत्यापि सगां कवीनाम् । रूसो मया रूपमयाप्य पान्दभेदप्रकाशोऽसिनयापगोधेः ॥ ९ ॥ प्रायो भवेद, यः प्रपुरः प्रयोग: प्रामाग्पिकोदाउरणामयोगः। रूपादिभेदेषु विलक्षणेपु विचक्षणो निश्चिनुयात् तमेप ॥ २ ॥ कचिन्मानारुतो भेदः कषिर्णरुसोऽव च । फचिदन्तरोले सान्दाना रूढिराः कचित् ॥ ३ ॥ जागर्ति यसैप मनःसरोजे म एव शब्दार्थविवर्तनेशः। निजप्रयोगार्पितकामचारः परप्रयोगप्रसरार्गलच ॥ ४ ॥ विद्यादगारमागारमपगामापगामपि । रातिमारातिमयो अम ग्रामद कीर्तितः ॥ ५ ॥ ५. व्यगार यागार , थपगाध्यापगा, व्यराति प्याराप्ति , यम- याम. चुरादौ व्यम रोग इत्याल माधव' "ग्रामयति । नाम्ये मितोहतापिति मित्त निषेध । याम नीति गपि तस च हेतमपारमन्नयन मित्त दमयनोति। अस्स चोदात्तोपदे गवान् मोहानोपदेग सति अिति पिति कति निमिष धात, पजरायुलो अम अमक इति!" भवेदमर्ष प्रामोऽप्यस,रोकर एव च । মমিনীঘল मगमायोऽगस्तिरित्यपि। अटरूप पाटरूपोऽयम्योऽवण्याय इत्यपि ॥ ६ ॥ ६ अमर्थ - यामर्ष, अहर- व्यतर, यनरिक्ष अन्तरीक्ष , अगस्त अगस्ति. अटरूप = च्याटय (अटरुष A 02.4.103), अवश्य - प्रवश्याय (.I.O ज्वण्यायो- म्यग्ययन या 02. अपश्या, W ) 'सात प्ररोहोऽद्ध रो रो रोहय सत पर्वण , हे. ४. १८४. 'यथागस्य फुभयोनिरगस्ति कलशीसत् इति शब्दार्णव ' अ टो. ३.२०.. ध्यम .

·पाब्दभेदप्रकापा. ४८७ प्रतिश्यायः प्रतिश्यावो भालुको भल्ल कोऽपि च । जम्ब के जन्म के प्राङः शम्ब कमपि शम्ब कम् ॥ ७ ॥ ७. प्रतिशाय (02 प्रतिश्याम, 1 0 प्रतिस्थाब, क, ग, प्रतिश्या, V शै पाके ८२७. धा.) = प्रतिश्याय ; भालूक - भलुक ; जम्बु क- जम्ब क ; शम्ब क न शम्वुक ( both शक, I... "गम्बूकः शम्बु कः शम्बुपूर्वः कानस सर्वदा । ककारण विना शेपो दृश्यते पन्थविस्तर इतनत्य- लिनी", अ. टी. १०. २३. “भाल कभा लूककुभवमल कभ सका", है. ५. १५५. तया जम्बूकबन्धूकवास्तूकएलूकादयः, उ. ४.४६. जतुका स्वाज्जतकापि मसुरः स्यान्मसूरवत् । वास्तुक चापि वास्तक देवको दैवकोति च ॥ ८॥ ८. जतका - जलूका ; मसर - मसूर ; वास्तुक - वास्तूक ; ( A c.3.4 158), देवकी देवकी “वेश्याया ब्रीहि दे च मसूरा ममुरा स्त्रियाम् । मसूरमसुरो पुसि हावेता- वमि चै तयोरिति रभसा, अ.टी. २.६.१०. अथ मसरो मसूरो नीहिकाञ्चन ति. जयोति जत्रौतिप' चाचि वनं ठौवनं यथा । सुत्रामापि च सूत्रामा हनूमान् हनुमानपि ॥ ६ ॥ ६. जयोतिप -जनौतिय ; वन = होवन , सलामन् - सूलामन् , हनूमत - हनुमत. "मारुतिः केसरिसतो हनूमान् हनुमानपि,' के उपणं सवाटूपण' च भवेडुपरमूघरम् । हारीतो हारिनोऽपि स्थान् मुनिपक्षिविशेषयोः ॥ १० ॥ उपण = अषण, उपर - अपर, हारीत- हारित. 'ऊपरस्तूषरानूषो हखादिरपि कीर्तितः,' के. रुकर खबरेच समान कुवरकूवरेऽपि च । उत्तमेऽनुत्तमच बादाहतं सवादनाइतम् ॥ ११ ॥ ११. हवर-तूबर कुवर - कवर; उत्तमम् अनुत्तम ; अाहत अनाहत उदारे चानुदार सादुद्ग्रेऽप्यनुदग्रवत् । बन्ध र बन्ध रच वाटूरोरुतसुरोरुतम् ॥ १२ ॥ १२. उदार अतहार , उदय-अनुदप, बन्ध र बन्धुर ; नरीकन परीकत, .

·४८८ प्राब्दभेदप्रकाणः। .. वाल्होक वाहिक चापि गाण्डीयो गाएिडयोऽपि च । उपाप्य पा ननन्दा च ननान्दा चमकोतिना ॥ १३ ॥ १२. पालहीर पानिहक (most er, some g); गाण्डीवगाण्डिर; उपाषा, म नन्द-नमान्दृ. 'वामझीका याहिकाया, रे... २५. 'ननान्दा तु म्यमा पार्न मन्दा नन्दिनीयपि, २. ३. २१८. (= रभस, व्य. टी-गदाणव, उ. २.६.) कपिध जय गाण्डीव- गाण्डियो पुनपुसको,' य...८.८७, प्रथम गये अपि । प्रापउपसी ऊपः प्रत्या कलाम पकं,' गन्द. झोवेरे हिरिपेरच चिकूरे चिकुरोऽपि च । चण्डालोऽपि च चाण्डालो वदन्योऽपि वदान्यवत् ॥ १४ ॥ १४.होवेर हिरियर (सीवेर 1.0)., चितर=चिकर ; चण्डालचाण्डाल , वदन्यवदान्य "कुन्तला मूघ जास्त साचिराचिरा कचा इति दुर्गः,' अ.टी. २. ६. ५. हालाहल हालहलं वदन्तापि इलाहलम् । डाहालच डहाल च डाइलचं प्रचक्षते ॥ १५ ॥ १५. हालाहल हालहत हलाहला डाहान-डाइल-डाहल. 'हालाहलहला- हले। हाल हाल हालहल', के. "ड हालस्त डाहालो डाइलश स'' के. कोद्धाण: कोणश्चापि श्यामाक: श्यामकोऽपि च । सहाचरः सहचरः स्फटिक स्फाटिकनथा ॥ १६ ॥ १६. कोडाण कोकण , श्यामाक =श्यामक , सहाचर-सहचर ; स्फटिक = -स्फाटिक 'भैरीयक सहचर' सैरयर सहादरः,' अ. टी. २. ४.५, 'समौ कौतणकोहणो,' के. "श्यामाक श्यामकोऽपि स्यादविपर्यायत मियः," के. गन्धर्वोऽपि च गान्धर्बश्चमर चामरेऽपि च । चोरौरवटुचाटुश्वेल चैल चमुश्चमः ॥ १७ ॥ १०. गन्धर्व गान्धर्व , चमर-चामर, चोर चौर; चटु =चाट ; चेलचल ; चमुच, 'चटु चाट, प्रिय वास्यमिति हरन्द्र" उ. १.१. चञ्चश्च स्तलम्ताल: श्यामल: शामलोऽपि च । महिलायां महेला विदग्धे छेकिलोऽपि च ॥ १८ ॥ 15. बच चा , वर-ताल , श्यामल-शामल , महिला महेढा, मेकित (छक)

·.
..
.
शब्दभेदप्रकाशः ।
४८८
(विदग्ध विपि च, I. 0.1. 'महिलाया महेलाऽपि महला-सान् महेलिका1 के कदम्छे क-
के कालौ विदाय छ कि जोऽपि च,' वि. 'हनु धेनुरुरुयञ्च : प्रियङ्गः सरयुः कुङ रिति वाचस्पति
कोष," उ.२, २२.
गुम्मा लौ गुग्ग लोऽपि सपाद, हिलौ चापि हिडलम् ।
मन्दिरे मन्दिरापि सपाद वौर्य वौयाऽपि कथयते ॥ १८॥
१६. गुग्गुलु =गुग्गल ; हिङ्गतु हिगल (हिनं लि, W हिन लुगापि हिलमिति
सुकुटः, A.C. ३. 5. 20.); मन्दिर-मन्दिरा; वीय-वीर्या. 'तिशयशक्ति पीयन्यमरमाला',
म.टी.७. २६.
धन्याकमपि धान्याक युतक यौतक यथा ।
कवाटच कपाटं च कविलं कपिल मतम् ॥ २० ॥
धन्याक =धान्याक ; यु तक=योतक ; कवाट = कपाट ; कविन कपिल. 'धन्याक'
भान्थक धन्य कुस्तुम्बु र धनीयकमिति रभस', "कपाटय कवाटय विषु, सादरर' न नेति बाच-
स्पतिः," ध्य. टी. २.१.२८, २. ३. १७. 'कपाटोररिः कवाटः,' हे. ४. ७३.
करवालः करपालो वनौयकवनोपको
पारावतः पारपतो जवा समाजपया सह ॥ २१ ॥
२१. करवाल =करपाल ; धनीपक =बनीयक ; पारावत =पारपत, (I.0 पारवत, 02)
जवा-जपा. “पारापत: कलरव रति रभसः' 'जवाया त जमा स्त्रियामिति धर्मदास", अटी.
२. ५. १४, २. ४. १६. "करवालः कयाण यत् । तरवारि ई योचापि निम्ति'श' करपालक, के.
जटायुपा जटायुं च विद्यादायु तथाऽऽयुषा ।
साय सायो भवेत् कोषः कोश: पण्टश्च शण्टवत् ॥ २२ ॥
२३. अटायुस् - जटायु ; आयु - आयुम् ; सायम् = साय ; कोश - कोष ; पण्ड - गण्ट.
'सम्माति वारणिः ख्यातो जटायुश्च जटायुषीति शब्दार्णवः', उ. २. ११६.
तविश तविष चापि मुसलो मुशलोऽपि च ।
वेशो वेषश्च कथितः सबाद युसोऽपि युपोऽपि च ॥ २३ ॥
२२. तविश = तविष ; मुसल - मुशल , वेश् = वेत्र ; बुस - बुध, दुषवेधतुपारतोषा इति
पद व्य.टी.२८ १२.
सत्रात्तनुस्तनुपा साई धमुना च धनु विदुः ।
शूकर सूकरोऽपि सागालश्च सृगालवत् ॥ २४ ॥

·४८० २४. . पशब्दभेदप्रकाशः। सन - तनुम्, उ. १. ११८. (जरा-जरम, 0.2.1, धनु-पतुम, भूतर-इकर, श्गाल - सृगाल, "तालव्या यपि दन्याच गभ्यशूकरमाशय प्रापिवेक, व्य. टी. ५०. सरावामो भन्नु स्त्री स्थान," लि. इ. ४२. "ग्गालोऽपि सगाल स्याग, फेरुजम्ब कध त का सूरः मूरश्च तरणौ कलसः कलशोऽपि च । सुनासोर. शुनाशौरो नारायणनरायणौ ॥ २५ ॥ २५. स्वर-म्पूर, कलस - कलम, मुनासीर- रानागोर, नारायण-मरायण, "विध से नमरायणी जलशयो नारायणः श्रीपति,' हे. २. १२८, "श्रा रानासीर पुरुहन पुरन्दर', अ. ४४. ( हिनालव्यो हिदन्नार टो) 'सूर्य सूरोयमादित्य शूरो भान विभावर, जाम्बवत जाम्बवान् जाम्बवोऽपि सगावक्ष्मणो लक्षणोऽपि च । संस्तरः सस्तरोऽपि साच्चरित' चरित तथा ॥ २६ ॥ - जाम्बब (also नाम्पुवत). ( लावधान-जानधाम, ०".1, सम्मण- सस्तर खस्तर, चरित-चरित. "चरित्वमपि पारित चरित घ सम लयम्," पन्द. पारत पारदं वाखो वासर. कृमिवत् क्रिमि. 1 टफला त्रिफला चापि टणता त्रिणताऽपि च ॥ २७ ॥ २१. पारत-पारद,वातवासर, समि=क्रिमि , विफला-फला , टपना-लिणता. "पारद पारत सूतो हरवीज रजस्वल," हे. ४.१६. 'शरावापो धन स्त्री स्यात टणता विण- साऽपि च, 'सफला त्रिफलाऽपि च,' ति १.४२, व. १. भषेद, ऋष्टिस्तथा रिष्टिः प्रियाल: स्यात् पियालवत् । कणाटीन: कलाटौनो वातिको वातिगोऽपि च ॥ २८॥ २८. अष्टि-रिष्टि , प्रियाल =पियाल , कपाटीन कलाटीन (कटाटीन, क, I. O. ग, कपाटीर, ), यानिक-वानिग ( वलिग-वडिश 02) 'पियालय प्रियालक रति माधव , य, टी.२ ४. ३५. 'यमि टिरिटी,' हे. २. ४४६. 'कर्कराठ कलाटीन पलोमस खश्लम', हा ८० मिहिरो महिरोऽपि सत्रान् मुकुरो मकुरोऽपि च । मुकुल माल चापि मुकुट मकुट विदुः ॥ २८॥ मिहिर महिर, मुकुर मार, मुकुच =मकुन , मुकुट मकुट, 'महिरमिहिर पोचा कालात पद्मपाणिरिति वर्णविक', उ... ७. 'मुकुट मट मौलो मौलीकोऽपि र शेपरम्', गन्द, मुकुमोमकुलोऽयम्नो का मन मोटकोरके,' मन्द २६ ·3B ब्दभेदप्रकापाः। ४८१ मुकुतिं मकुतिं चापि चलुकं जुलुकं यथा । करजः करजोऽपि सत्रात् परेतः प्रतवन्मतः ॥ ३० ॥ ५०.. मुकृति - मति ( क, ग, I. O. सकत-मुक्त, 02.); चनुक मच लक; करन -करज; परतत. 'करजय करके, व्य.२.४.४१. किर्मिरोऽपि च किौरों हयन हायन समम् । शौटौर्यमपि पोटौर जैठे जेठोऽपि दृश्यते ॥ ३१ ॥ २१. किर्मिरचिोर; इयन=हायन ; शोटीर्यशौटीर, {02. सौटीर्य सौटोर, क, ग, I.O. 18 जेकिमीर कौर, A. C. I. 5. 17. शुष्कऽपि वान वातच उदके बाद, दक मतम् । कुष्ठभेदे शतरुपी प्रसारुश्च निगद्यते ॥ ३२ ॥ २२. पातवान ; उदक-दक ; शतरूपी-यतारस . 'क' दक' जलम ' लि. वा. ४५. ट्रेप्कद्र काणहकाणा भवन्तरपि हकापवत् । पत्रङ्गमपि पत्रा कुद्दालच कुदालवत् ॥ ३३ ॥ २१. ट्रेक (क. W.)-ट्रेकाण इकाप =हकाण (ट्र कण काण काणा ). पता = पालाइ कुद्दालकुदाल. 'पतझोऽपि च पत्राङ्ग- पलाइ: शलभोगपि च', शन्द. मारिप मारुषं शाके मोहरोगे लिहाऽपि च । फेलो फेलिस्तथोच्छिष्ट्र काकिग्यां काकिनीति च ॥ ३४ ॥ मारिष = मारुष ; प्लीहन्- प्लिहा; फेला (, I. के. फला, ग)- फोलि ; काकिणी- काकिनी (काकगी, I. 0.) “फलोरिति जटाधर', 'पणोदमानदण्डाना र्यापि च काकिनीति नानेप रभमः' अ. टी २.६, ५६ , २. ५. ६. 'मला (Hem. I.) पिण्डोलि- फैली च', हे, ३ ४१, 'मोहालीहा गर्दपि च', दि. "प्लिह गी' ६४७ धा. 'लीहा () मन्दष्टावन्तोऽपि', अटी. २. ६. ६६. सौदामनी च सौदानी सौदामिन्यपि चेष्यते । जस्ठे उरोऽपि वान् निमेपो निमियोऽपि च ॥ ३५ ॥ २५. सौदामिनी - सौदामी = मौदामनी ; जरउ - जठर ; निमेष - निमिष. 'फर' कठोर' महर जरठ दनिहुरे', के, . .

·4- " ४८२ शब्दभेदप्रकाशः। युको बकश्च कुसुमे मदनो मवनो द्रुमे । आरग्वधारगवधौ खुरकक्षुरकावपि ॥ ३६ ॥ २६. बुक = द; महन = मरन (वदन, ग. मजय, दि Commonly मयन.); पार गवध अगाय ; चरक -खुरक (धाराधवार गर्वधौ छुरस्काचयपि, I. 0.) 'अरगृधोऽथ शम्माका कतमाल त यार्गध इति रत्न कोशः', अ. टी. ३. ४. २३. रणिः एनिश्च सरयः सरयश्च निगद्यते । नौलङ्गरपि नीलाझरोखरी चेश्वराऽपि च ॥ ३७॥ ३०. वृष्णि - टग्नि (पृष्टिः प्रश्नः, I. 0.}; सरयु - सरयू ; नीचर - नीताङ्ग, रंगरी- पुरा. पुरः मधुरे मोह पार्वन्यामोश रेशरोति शहार्णयः', उ. ५. ५०. 'लमिः क्रिमित्र नो जगमीलाङ्ग कोट इत्यपि, गन्द. तापिष्मपि तापिच्छ विपुषवमुप तथा । डिएडीरोऽपि च हिण्डीरः परशुः पशुना सह ॥ ३८॥ १८. तारि छ सिपिक्च, 1.5 सपि,02. नापिन A. 0.2.4.68)-मापिक; लपुष ; हिण्डोर (हिण्डिर, 02) - हिण्डोर; पर-पर्प, 'कुडारस्तु परए: पर पर्यधौ। परम घःस्वधितिर', हे. ३. ४५.. 'कारवाकर उपाध्यायससे च हिरादेच परत्यभिधाय हिण्डीर इत्यपि साधितम् । तचिन्नम्,' उ. ४.३०. "हिण्डिर इति गन्दरना. • बलयाम्', च्य टी. २...... बालिका वालुका चापि दो दोपाऽपि भुजा भुजः। बाड हा विपिस्विट् च सन्धमा स्यात् सन्धिवत् पुनः ॥ ३८ ॥ १६, बालिका - बालुका; दोस - दोषा; भुआ-पुल ; भाड़-माहा; दिप -विधि (हशतणा, 02.); मन्धा - सन्धि 'बाहो वाइरिनि मृत इनि देविकोप:', य. टी. २.६. ८. 'पाहोर भयोः पुमामिति दामोदर, उ. १.२८: दोरम्निया स्त्रियां शेश मजापि सात धमा मान्', के. 'डान विट प्रभा रुवि दीप्ति विमा रकच विविश्वविः', के. सियो वा भ.मि. मिकता बानुका बानिकाऽपि च, के. मोटो भारि रोडवाहामा खिया पुमान्,' के. भगिनीमपि भग्नों च भितरी झवरों विदुः । रेत परेसा साईमेधमाइसधिमा ४० ॥ .. भगिनी-मानी; झिरो-भारी (भसरी, A... Dri): (OR, ", •02)-th : एम-एस् , म हार मित, सो साध र अधिनम', गन.. विपुष ·शब्दभेदप्रकाशः। ४८३ संवनन संवदन तरुणी तलुनौति च । प्रमदावन प्रमदवनं च परिकीर्तितम् ॥ ४१ ॥ ४१.. सघनन - सायम ; तरुगो-तनुनी ; प्रमदान-प्रमदपम. खरलो सात् तु खुरली बज्ज वनाशनिस्तथा । शिलमुच्छ शिलोच्छच भवेदुव्छशिलं तथा ॥ ४२ ॥ ४२. सुरलीपरुली (02 खुहिलो, I, 0); वन-यज्वा ( यज्वनि, I.0.); शिल- म छ -शिलोन्छउञ्चगिल 'सुरली त त्रमी योग्याऽभ्यासतदभ : खलू रिका,' है ३. ४५२. धरित्री धारयित्री च महिपौ माहिषौति च । वासुदेवोऽपि वासुः स्याद, वामदेवोऽपि वामवत् ॥ ४३ ॥ ४३. धरित्री धरयित्री I. etc. ; महिषीमाहिषी ; वासुदप-पास वामदेव वाम. "धारयिली धरित्री च धात्री सागरमेखला', पन्द. आगोराभ्यहिदष्टायां लक्ष्मी लक्षी हरिस्त्रियाम् । रुवको रूवकः प्रोक्तावुरुवूकोऽपि तादृशे ॥ ४४ ॥ ४४. आशिस =ग्रायो लक्ष्मी लक्षी 102, क, ग both लक्ष्मी, I ; लक्ष्मि लक्ष्मी, Dvi.); रखकरूवक उरुळूक (रुचकोरुधकौ, I. क ; उरुषुफ, रूयूक, रूखुक, A. c. 2.4.61.) कुमुद च कुमुच्चापि योयिता योपिदित्यपि । शरङ्गवेच्छरदया मारट प्रायया सह ॥ ४५ ॥ कुमुद मुह, योपिसा योषित ; शरद शरहा; माप मापा नभ तु नभसा साई तप तु तपसा सह । सहच सहसा साई महं च महसा दुतौ ॥ ४६ ॥ ४६. न= नभस (also नभम, उ ३. ११७); तपतपस (also सस' तपसचन्द्रमा इति शब्दार्णव, उ २ ११७.) ; सहसहर ; मह-मइस (also महस : महम जामम्, । तमेन च तमः प्रोक्तं रजेनाऽपि रजः समम् ॥ शाब्दिकैस्तु जलोकाभिः कथिताश्च जल कसः ॥ ४७ ॥ ४२. तमतमस् ; रज रजस, नोका (जलौका, 02 ) = लोकस, 'पिनत्रया जनौकस ॥ जलालोका जलूका च जलोका जलसर्पिणी', हे. ४. १६८-३०.

·शब्द दम ... ४८४ 88. सरिपप: कटु- . दिवप्रोक्त दिवा तुल्य पर्वत परिषदा सह । वर्धाः सुत्र वरिपाभिश्च हर्षोऽपि हरिपेण च ॥ ४८ ॥ 8. दिव-दिवपर्षद - परिषद ; वर्षा - वरिपा ; हर्ष = हरिय. 'समया पर्यत परिषदिति चन्द्रः', उ. १. १२८. 'अन्य कमत्ययान्न न दिवशन्हे नाकारानन माधर्यन्नि', ५६. अर्थ: : साद वरियोऽपि चेति चन्द्र, ३.६२. सर्षपः सरिषपश्च कर्षः स्यात् करिपेण च । मार्यों मारिप इतुतः स्पर्शोऽपि स्परिशो यथा ॥ ४ ॥ सर्वपः परिपप ; कर्ष = करिष; माप - मारिष ; पण - परिश. 'मरियपः कटु स्नेहा कदम्यः सर्प पोऽपि चेति चन्द्रव्याख्यानम्', उ. ३. १४१. 'सर्प पः सात_ नाच तन्तभः', लि. वै. ५७. 'मार्ष अार्यः', हे. ३. २४०. 'यार्ये मारियमा कामिति पदा- व, य.टी. . . एवमन्य ऽपि वा दाबूपवर्णः प्रयोगतः। भूधि रेफा विकल्पन्ते छन्दोभङ्गभयादिना ॥ ५० ॥ ५०. पार्स = वारिह, 216 c : also मूर्धरेफा (पाहार्दा I. 0.). दक्षिणस्यामपाव प्राय त्वनशने विदुः। छन्दावभिप्रायवशौ कलजः सत्रात् कलाविदि ॥ ५१ ॥ ५१. व्यपाची ( not व्यवाची); प्राय ( not प्रायस् ) ; छन्द ( not बन्दस्) , कसज (not कसाच कलाधवस,02), समूहार्थसत्र णातसत्र चवर्गादित्वमीरितम् । पन्तस्यीययकारत्य यवसस्य तु कथयते ॥ ५२ ॥ नात (not यात); यास सन्तुयायसर वायेऽपि सन्चादित्वच दृश्यते । तुर्यस्वरादिरीर्वारः कर्कयां कथयते बुधैः ॥ १३ ॥ ५१. नन्गाय-तन्त्राय; वार (चारु. 1.) 'दार कर्कटी म्झियो,' थ... 8. ११५-पार, पार, सानु, एरि, टी. प्रवादिरतिः पीड़ायां धनुष्कोच्यामपीप्यते । एतौ मथतवर्गीयौ वैदूर्यमणिभादयनौ ॥ ५४ ॥ 1. पति-(पान); दूध -(), माद वह - मा. "तो मी not भवस).

·४८५ The verse .. , शब्दभेदप्रकाशः। वेडयमणिशाह लौ' इति विरूपकोषात् शाह ल इत्यपि पाठः, अ. टी २. १ १०. may, however, mean अर्ति not व्याति ; वैदूर्य not वैड य , गाद उल not याह वल. तवर्गमयो रात्रौ च जम्बाले च निषहरः। चुलनामुत्पूर्वकं पानं धान हानं च कथाने ॥ ५५ ॥ ५५. नियहर not निषडार; उद्यान - उड्वान. तालव्यमथो विशद ऊ ई.शब्दो वकारवान् । यवानी संवाद वमय व श्रावणो मासि मध्यवः ॥ ५६ ॥ ५६. विद्यद not विषद ; जब not अई, यवानी not यमामी ; श्रायण not थापण. काका, अ. ७ ५. निर्व कारमपि, टी 'शक्तः शतः गिति गौरो विशदो विषदोऽपि च,' सफे खुरः कवर्गीयः चकारय धुरसके । नापितस्योपकरणे कपमंयोग इष्यते ॥ ५७ ॥ ५७. खुर and र. (जामाट = यामाट ; योषा - जोपा, (2,). अव्ययानव्ययं दोषाशब्दं रात्रौ प्रचक्षते । कन्याकुबज कान्यकुब्ज कोपलोत्तरकोशला ॥ ५८॥ ५८. दोषा ( ind, ), कन्याकुअ = कान्यकुख, कोषला - कोशला. 'कान्यकुञ्ज महोद- यम् ॥ कन्याकुम गाधिपुर कौय कुथस्थल' च तत', हे. ४. २८-४०. 'कन्याकुल कान्यकुल . कोशल कोषलोऽपि च', के. वाराणसीत्यपि मोक्ता तथा वाणारसोति च । तामलिप्ता दामलिप्ता ततोऽथातच इत्यपि ॥ ५ ॥ ५६ वाराणसी वारणारसी, तामनिप्ता-दामलिला; न - ध्यासक. 'मामलिम दाम- लिप्त तामलिप्ती समालिनी', हे. ४.४५. काशी वाराणसी काधिवरणामी वरायसी,'के. नन्दी नन्दिश्च पत्रौ च पत्रिः सत्राहम्नसा नसा। यमल यामल इन्हे समौ खण्डिलखन्तिडौ ॥ ६ ॥ ६०. नन्दिन् - मन्दि ; पलिन् - पलि; यनसा- नसा (नया, I.); यमर - यामल ; खण्डिल मन्तिड, 'बस्नसा तु नसा सायु',हे.१.२४५. जनिती अनयित्री च कफोणिः कफणि तथा । वाल्मिकोऽपि च वाल्मीको बाली बालिश्च कथयते ॥ ६१ जमीनशिथी.कमोणि-कफणि. वासमीक = वासिमक: बालित-लि ·- ४८६ पाब्दभेदप्रकाशः। कफोणिः कणि ई योरिति गन्हार्णवः' अ. टी. १. ६.८०. 'कमोणिः कपणिः पुसि कफपी कमणिः स्त्रियौ। कफोणिश्च कफाणिय दावेतौ पुसपि स्त्रियाम्, के. 'चाली बानिरिन्द्रसुनश्च सहे. ३ ६.८. 'अपि वसमीकवाल्मोको', लि. म. se, 'पल्मिक इति शब्दरत्नावलम्', य.टी..१.०.१. सुमेन साधे कुसुम मरन्दो मकरन्दवत् । अहिरिडकमित्याडमाथा स्वादाहिण्डिकम् ॥ १२॥ ६२. सम-कुसुम ; मरन्द - मकरन्द ; अहितण्डिक (रुण्डिक, I.) - याहिण्डिक, स्त्रियः समनसः पुम' प्रसून कुसम समम्,' अ. २. ३. 9. 'व्यथ रसो मधु । मकरन्दो मरन्दय,' हे. ३. ४६२-३. विद्यादण्डौरमाण्डोरमणिः सत्रादाणिवत् मुनः । भामण्डमण्डाघेरण्डे प्रियकेऽप्यासनोऽसनः ॥ ६३ ॥ ६३. व्यण्डीर- पाण्डीर, क; अणि याणि ; यापण्ड - मण्ड; यासम - यसम. 'गन्धर्ष हस्तको भण्ड यामण्डी व्याध पुच्छूक इति तारपाल, श्र. टी. २. ४. ५१. ('कश्चिद- माइमिति पदमाह पोट भस्कन्धयोः क्लीयमासन' ना त जीवक इति राष्ट्ररभसौ,' 88. अपिपलि मुने मैदे भवेदापिशलिस्तथा । चन्द्रभागा चन्द्रभागी खनौ खानिरपि स्मता ॥ ४ ॥ छ. अपियति-प्रापिपालि ; चन्द्रभागा-चन्द्रभागी ; सुनि-सामि. 'चन्द्रभागा धान्द्र- भागा चान्द्रमागी च सा मता। चन्द्रभागो र संवोका', हि. 'सादाकरः पुनिः सानिः हे. 8.१२. - गौनामगोनमौ सर्प फाल्गुनः फल्गुनोऽर्जुने । सवात् नर्जन्या युतेऽनई प्रादेशोऽपि प्रदेशवत् ॥ ५ ॥ ६५. गोमासगोनम ; मानगुन = फरगुन ; पाद प्रदेश भवेत निलित मो गोमासो गोरमी घोषोऽपि च,' 8. २२. 'पदे गिन्या मदे गोपि प्रादेययनराथिमी, के. गजेमराहमातङ्गौ नागे कालीयकालियो। रोहीतके रोहितकोऽप्य परमपरं मतम् ॥ ६६ ॥ १९. मान-मात; कानीय:-कानिय ; रोहीतक-रोहित र उपर (see 10), 'गजो मताजो हमी हिरदे भी मतमः । हाल सामनो मागो माता: पुष्करी शेष: भा.

·४६७ शब्दभेदप्रकाशः। इपीका सत्रादीषिकापि वानायुजवनायुजौ। गुवाकोऽपि च गूवाकः कुचकूचौ स्तने भवेत् ॥ ६७ ॥ ६७. पीका पोका (also पिका, ईपीका, अ. टी. २.८३८ ।, वानायुशवमायुज ( वनाजुय, I.01, गुवाक =गूयाक ; कुच कूच. 'गुवाकोऽपि च गूवाक इति तारपाल.', ग्र टो. १. ४. १६६. 'वच्च पर्यायरहरुड जार्थों कंचौ कुचावपि, के. कुकरे च कुणि: कूणि नर्नाको कुलककूलको। पोगण्डः स्यादयोगण्ड उलूतः स्यादलतवत् ॥ ८ ॥ ६८. कुणिणि ; कुलक =कूलक ; पोगण्ड-अपोगण्ड ; उलूत=यलूम. (उसूक -आलूक, ग. }, "विकलाङ्गस्तपोगण्ड',' व्य. २. ६.४६. 'मोगण्डो विकलाङ्गक इति रत्रकोश । पौगण्डो विकलाङ्ग स्थादिति हलायुधय,' टी. 'निसर्गतः कूणिपशुपोगण्डा रसि माममाला..'४८, काकाचिके काकचिको भवेद चटश्यस्त रिष्यवत् । वालो वातुलोऽपि समात् कैकेयो केकयीत्यपि ॥ ८ ॥ ६८. काकाचिक = काकधिक ; पाय - रिष्य ; वाढून = वातुल ; कैकेयो - केक यो. "एण: कुरबमोरियः स्याहस्यबारुलोचन', लिसि . (भ्य, रिष्य, A. 01. विरिश्चिञ्च विर(रि)ञ्चोऽपि ब्रह्मण्यपि विरिश्चनः । वरूढ़ो वारूढ़ोऽपि समाद, विपिको गजार्भके ॥ ७० ॥ ७०. विरिधि-विरिञ्च - विरिञ्चन ; वहट = याकूट ; विक = मिक्क “द्रुहिणो पिरिश्चि धणो पिरिश्चः", हे. ३. १२५ (द्र पण, व्य. टी. ). "विको विशतिवर्ष : स्यात्,' हे ४. २८६. "विको हिकोऽपि विगाब्दः," के. कर्करेष्टुः करेहुः सत्रात् कुकुर कुछ रोऽपि च । अम्बरीष चाम्बरोपमुत्पले कुवल कुवम् ॥ ७१ ॥ १. करे - करेंट ; कुकुर कुक्क र (ककुरे कर्करेटः साल कुर्कुरे: कुक्क रोपि च, I. 0.); अम्बरीष च्याम्बरीष ; कुबल-कुध ( कुल, 1 0 ) "कर्करट : करे स्थात् करद: कर्कराट कः', हे. ४. ४०३ ( रभस, A. c.) ; 'उत्पल स्थान कुवलय कुषल कुक्ल कुवम्', २५६ "कुकुर कुक्करो मत', उ १.४२. "कुक्क रो मगद शकः । कुकर एनकोपि .. सातो. कुमारिले कुमारिच मथिमन्यौ मयेऽपि च । वजा वज्जी न होभाग्र्यो वरला वरटाऽपि च ॥ ७२ ॥ ४२. मरिनकुमारि, मदिनु मन्यस्मथ ; या and बनी ; घरला बाटा (एक्या

·.
.
.
08
४८८
शब्दभेदमकाम:।
बरठा, 1.0.) 'यारला धरला हसी वारटा यरटा च सा', हे.. २९३. 'वरटा वरटी इ'सोस्तत्-
पती यरटः रमृत रति नारपालः', य टी. २. ५. २०. 'बन्नः स्नक स्त्री न ही गुहा', अ. ३.४.
“वैशाखमन्यमन्यानमन्यानो मन्थदण्डके," य.२ ६.४.
कैटभा कैटभीश्वयों कन्दयां कन्दराऽपि च ।
भिदि र्भेदश्च कुलिशे वाति तेि कुट कुटिः ॥ ७३ ॥
०३. कैटभाटभी ; कन्दरीकन्दरा; भिदि-भेद वात -याति ; फुट= कुटि. "वाति-
रादित्यसोमयोरिति रभस.,” उ.५.. ६. 'यमतिय कुटिः कुटी। ग्रालयश्च ग्टहाः पुसिभ मि कूटो इयोः
सभा', शब्द. 'दम्भोलि भि'दुर भिदु,' हे. ३. ४.
करे करि जटायां सत्रात् जटिः भिल्या शिलाऽपि च ।
पुलिन्दे समात् पुलिन्द्रोऽपि निपादश्च निषादिनि ॥ ७४ ॥
कर करि जटा जटि; शिली-शिला; पुलिन्द पुलिन्द्र ; निपाद निपानि.
जटी-जटि:, A. c II. 4. 32. "पञ्चशाखः शय पाणि करो हस्त' कल करि, के “पुलितः
कथाते म्न को पुलिन्दोऽपि निगयो रवि तारपाल.', अटी २ १०.२०.
यतिश्च यतिनि मोक्तः सूक्किण्यां सूकि क च ।
वहित च वहिनच निचुले हिज्जलेज्जलौ ॥ ७५ ॥
७५ यति = यतिन् सकिणोकिन् = सूकन् (क, I. O, A. c.), वहित = यहिल, दाल
-हिमाल.'ये निर्जितेन्द्रियपामा यतिनो यतयय ते', व्य... ४४ "मृकिया कि सक धेति
गदर्भ दः । मकिपीति ईवन्नस्य स्त्रियाभेकवचनम् । नान्तस्य...सृक्कि रतोदन्नस्य क्लीये हिमवन'
था', व्य. टी, २.६.१.!. 'यानपाल वहिनकम् ॥ वोहिवय यहन पोथा', हे. २. ५३८-४०
'होइसारान्धु पहन यहित याटिः पुमान्, लि. पा. ४६. निचले हिजोजनौ,' हे. ४.
२११ "निघु रोजलाइन्जला रति रभसः,' अ. टी. २ ४ ६१. (निच लोजलतेजलौ, I.)
विरा बिसस्तथा विग्रो नासाया बिगमादिति ।
अमतिचामतिः काले रजन्यां च तमा नमी ॥ ७६ ॥
१६. विस, - विस-पिप (मिथु य विषु सथा विमो, I.); अमति- ग्रामति ; तमा-
तभी 'विसविस, दिया यनासिके,' रे २. १४. (also लिस्य, A. C.) 'रजनी यामिनी होपा
यायलेयो तमा तमी,' गन्द
विश्वभश्चापि वियमा सिमा सिम च कथाते।
स्थाद, एका युमया साक धर्म धर्म च कीर्तितम् ॥ ७७ ॥

·प्राब्दभेदप्रकाश L (m and n ) (both धर्म I 0.) 'बुका हद हदय धक्का', हे. ३. १८७. "मि'मा किनासत्यपुष्य' हिन;"हे. २. १२१. ऊष्मया साईममाऽपि मज्जोतो मज्जया सह । पशफौ च शेवश्च मे प्रोक्तं च शेमसा ॥ ७ ॥ जनन् = आमा ( both i,; मान - मज्जा; गोप-गफ (m.) = शव गेफ (.) = फम्, 'मेहन शेफ से फसी,' हे २. २०४, प्रापुन्नाटकमथाजः प्रपुन्नाटे मपुन्नटम् । अरर चाररिचापि कपाटे स्वात् कवाटवत्॥ ८ ॥ 9. प्रापुबाट - प्रपुबाट-मनट (मपुदाड, 42. 4 147. अपुताल, मनाल, मधु- नाड, प्रवड, ०.) यरर- अररि (अररी, A.G. See note 17). भल्लो भलिश्च वाणे साद दले पात्रच पत्रवत्। ईममौर्मा ब्रोऽपि भवान् निर्भरेऽपि भरो भरिः ॥८॥ ८०. मन भनि पल-पाल ; म-मम् , झर - झरि "स्निया भिशिश्च भिजीच भल्लोऽपि स्यात् पुमानयम्', के. — पत्र पाल दल' पर्ण पलाय च च्छद पुमान्,' शब्द. भवेदमात्यऽध्यामात्यः पोनस स्वादपीनसे । अन्वासनं समुद्दिष्ट तथा स्थादनुवासनम् ॥ ८ ॥ अमात्य नव्यामात्य ; पीनस अपीनस ( अपीनस् I. O. etc.); अनासन - अनुवासन. " अपीनस प्रतिश्या स्यादिति रभस," अ. टी २.६. ५१. यूपश्च थभनौं यातु यकारायवन्मतम्। परुणा च पर ग्रंन्यौ काश्मीरी कामिरीनि च ॥८२ ॥ 2. यूप, यमन (वमन, I, 0 क, ग) ; यात , परु = परुस्, काश्मीरो- कागिरी (! 0.) “ मजासारो पन्धिधरुरिति पुस्काण्डे रत्नकोषात," अ.टी.१४. १६१. कामरी- कार्मरी यकारद्वयवन्मतम् would grve a quite different sense, मातुलुङ्ग मातुलिङ्गः कदल्यां कदलोऽपि च । परुपक फले प्रोक्त पुरुष परुष तथा ॥३॥ ८३. मातलुद्ग (मातुलङ्ग,क) - मातलिङ्ग, कदली कदल, पुरुषक (परुपक, क) = पुरुष - परष ·पाम्दभेदप्रकाश "करलश्च कलासाविति व्याहि!.अजादित्वाहामि कटला,' य. टी. २. ४. ११३. "मावलुङ्गकः मातुलिदस्य," अ. टी.१.४.७८. नारङ्ग नागरगोऽपि सत्राद विसेऽपि विसण्डकम् । वार्ताकुरपि वार्ताके हन्ताकोऽपि च दृश्यते ॥ ८४ ॥ ८५, नारगनागराविस (not complete in I.0.)-विमण्डक; माता- वार्ताक= सन्नाक. वार्ताकी, अ. ३. ४. ११४. पुस्सपि बाकि इति, वार्ता, वार्ता कः, टी. किसल सवात् किसलये गुत्से गुच्छो गुलुघ्छवत् । अम्लानके सवादलातममिलातकमित्यपि ॥ ८ ॥ ८५. किसल=किसलय ; गुन्म-गुच्छ - गुरुछ (छ, I., क); व्यस्नातकम्यम्हात अमिलातक. 'नवे तस्मिन् किसलय' किसल पल्लोग्ल, हे. ४ १८e. (also किसलय A.C). "गुच्छ गुम्छ (गुष्क, हे.) स्तवकागुनसकाः । गुलु करा,' १९३. जम्बोरेऽपि च जाम्बीरो जूायां जूर्णिरित्यपि। तित्तिरी तित्तिरोऽपि सत्रात् पौलकः सत्रात् पिपोलके॥ ८५ ॥ .८६. जम्बीर जाम्बीर; न जर्णि (झ पाझ.णि ; तित्तिरि तितिर ; पोलकपिपीलक. 'घर्जम्बो (म्बि) रे दम गठजाभजम्भीरजम्भलाः (रा'), अ. २. ३. २४. 'कपोतलापतितिरा रति वारम्पति, श.टी. २. ५. ३५. 'पिपीतकर पोलकः 'हे. ४. २०५. गोदा गोदावरीनद्या मयुरा मधुरापुरि। कविक कविकायर्या च सपाद, गवेधौ गवेधुका ।। ८७ ॥ ८७. गोदा-गोदापरी; मथुरा-मधुरा ; फर्षिक कविका ; गयेधु =गवेधु का. 'अथ गोदावरी गोला,'लि. पा. ६५. 'स्ती गरेध, र्गवेधु का' च्य. २. 2. २५. { also गरे, ८. 'कयी पनीन' कषिका कपिय मुखयन्त्रणम्,' हे. 8. २१६. 'मथुरा त म प, मधुरा शिवपू. 1 मन पायां च पिटक: पेटा पेटक इत्यपि। पादामौ च पदामिः स्यात् पादाना पदानिकः ॥ ८ ॥ पिटक-पटापट, क) =पेटक; पोदाति-पदातिपादात पदातिक. 'पिटक पटक: घराच.... .. (तिसरः। पोहेति सामी,' टो). "पातिपतिपदमपादातिशपदा मयः".८ १६. ('पदातिपत्तिपादात पादशिपदाजयमियमरमाना" also पहात, टो).

·शब्दभेदप्रकाशः। पादत्राणे तु पन्नधौ भवेत् प्रणिहिताऽपि च । जनायुका जलौकायां गैरिके च गधैरकम् ॥ ८ ॥ 2. पादत्राण= पनधी प्रणिहिता (प्राणहिता I. 0. क ग.); जलायुकाजलौका (Sce note 47) ; गैरिक - गवेरुक. "उपानत् पादुका पादू पन्ना पादरक्षिका। प्रणिहिता,'हे. २.५०८. भन्द. नासिकायां च नक: सवाद, वक वसोऽमुत्रदाहृतः । सरणी च प्रसारण्यां मुके संवात् फलक फलम् । ८.० ॥ ..नक - नासिका; वक-वडू; मरणो-प्रसारणी ; फलक - फल. "मसारणी सारणी च सरणा सरणीति च, भवेद दाढ़ाऽपि दवायां शाल्मल्यां शल्मलीति च । वध्वां च बन्धुकापि सादञ्जन्यामङ्गनाऽपि च ॥ २१ ॥ ४५. दाड़ा 'ट्रा ; शामली - शामली ; वध - बन्ध का; अञ्जनी- अगला. "गारुमति ईयो, य २.४ ४६. = गएमलि., शाल्मन', टी. "दाहिका दष्टिका दाढा', के. अगना - ग्रनना य.टी.३४ शखान्ता सवादलाब च दीर्घादिश्च प्रतीयते । ऊर्ण नाम इदन्तश्च किकोदिविः किकीदिवे ॥ १२ ॥ अलाबू = अलावु = ग्रालाबू ; वर्णनाभ कर्ण नाभि ; किकीदिवि किकीदिय. अलावू = अलाम्बर अालाब, अलाबु, लाबु, लालू, A. c. "अलावुः खो पिण्डिफला, बम्बिस्तुम्बी महाफला | तुम्वा तु वर्तलालाबू निम्मे हम्बी त लावुकेति याचम्पति"." चापो दिवि किकिः मृत इति व्याडिः,” छ टी. ३ ५ १६ (also 'किकोदीवि, किकिदिवि, किकिदिव, किकीदियो, किकीदिव, किकी') "स्म तथापा किकीदिवोरिति विक्रमादित्यकोष: बौपालित किर्किदिवहिकशाप स्यादिति गर्ने इसा,' उ8. ५६ "अर्थ नाभिक्षण नाभी सूता- शावक त्यपि," करेटौ करटुश्चापि दूत्यां दूतिरपि समता। समान्निचोले निचुलक स्यादसिकतामसिक्निका ॥ २३ ॥ १३. 'करट - करट (See noterI), दूती- दूति, निघोल-निचुल ; अमिमी-असि. विका (सिक्यामसिकिका, I 0.). ६२. A २.४५६ F ·१ ॥ शब्दभेदप्रकाशः। जीवनीवे जीवजीवशालन्यामपि चालनम् । सूतते सूचन' नया स्योनमभूतपेऽभुप्रय इत्यपि ॥ ४ ॥ 28. जीवश्लीव = जीवजीव { also जिवाजिव, A.C. 2. 5.35); घालनी- पालन ; स्प्रत - स्य न - सोम ; अभ्य पछभ्यप (also उभ्योप, A. c. 2. 9.45.). 'चालन तिवउ मोन्नमिसि क्लीवकाण्ड रनकोशः, स्पोनस्य नमसेनका इति रभस,' अ. टी. २०६० २६." स्त्रिया क्लीवे च चालनी, के. करम्बो मिथिते वान्तो भान्तस्तु दधिसक्त,पु । आमीक्षा इस्खमयाऽपि मध्योकार' च यौतकम् ॥ ५५ ॥ ६५. करम्व and करम्भ (A. C. 2. 48.); ग्रामीक्षा - च्यामिवा; योतक-यौलक. 'यौसक यौतुक' च तदिति वाचस्पति, अ.टी.२.८.2८. धुवित्र निस्कारश्च स्याहपो रिपिरित्यपि। इरिणं स्थाच दीर्धादि सपके कृषिकोऽपि च ॥ १ ॥ ६. विल = भविल (A. 2.7. 23.); अघि रिपिहरिण {रण, I.0.) ईरिण ; कषक-पिक. 'क्षेत्राजीव कर्ष कय (कार्ष कर) अधिकच जीवला,' 'लपको (लषिको) लागल'इलम्,' अ. २. १. ६, १३. ( लधिकाक्षपिको फालक्षपकाविति रुद्र' टी.). तालव्यदन्तायोरले सर्वला सर्वलोति च । नालव्यहयमयोऽसावाशुशुक्षणिरिप्यते ॥ १७ ॥ १०. सर्वथा-(पखा A. c. P. 8.93); सर्वलो = (शर्यली); यागणि. विष्णो दाशाई शब्दस्य मयतालव्यता मता। नालव्यान्तच कोटीमा प्राशस्तालव्यदन्तायोः ॥१८॥ ४८. दागाई not दासाई'; कोटीश ( also कोटिश, व्य. २.८. १३); मार-मास. दन्ततोपान्तं तु कर्पासमहानसमलीमसस् । कालिकादौ च कुत्मायो दन्तयोपान्नोऽपि कोयते ॥५॥ ४. कर्षास 3 महानम; मनीमस; कुनमार-कुलमाठ, भादिदन्ता तु सुपवीसवारूतसमूर च । कुसीदं च कुसूलच मध्यदन्तरमुदीरितम् ॥ १० ॥ .... एमवी (50 एसपी, एगो, A... 1. 156.); सम्पाखत ( (यम्बालन, ११-दनप्रादिपि, टो), समूर, १२.५ ६ (सने मसभा र , I, 0.3 मीर, ·. पशब्दभेदप्रकाश । ५०३ (also कुयोर कुमोद, अ टी.२ ६.४), कुसूल (also कुशून, H, W कुस्लो दन्नासकार- वानेष ४०) पारावारः पमयोऽपि सोपान दन्तवमादि तु । विश्वस्ता स्याद वमथैव न विशस्तेतप्रदाता ॥ १०१॥ पारावार ( पारावर, I 0)पारापार ( A c 10 11, सोपान , विशुस्ता not विधस्ता स्यात् कवर्गहिनीयादिक्षान्तादिरपि खुखकः। स्थात् पवर्गद्वितीयादिः फणाया तु फटाऽमि च ॥ १० ॥ १०२ खुलक पुलक, स्फटा फटा 'खुझकस्लिप नीचेोल्प इति रभस ,' टी. २ १० १६ (फटाया) फटाया त फरपा इयो,' ८८ 'फट स्फुट । फण' हे ४१८१ त्रयोदशखराद्य तु शोभाञ्चनमुदाहृतम् । तनूनपात् तकारान्तो न तवर्गटतीयभाक् ॥ १०३ ॥ १०२ शोभायन , तमूनपात, not तनूनपाद तवर्गपञ्चमोपान्तमगन फेवल पुनः । हाहाशब्दस्तु सान्तोऽपि कथितो दिव्यगायने ॥ १०४ ॥ अङ्गम not अगण (1A,22, 13 ),हाहा-हाइम | A.C55) चतुगाले चवर्गीयमय सञ्जवन विदुः । पवर्ग मध्यसान्तश्च रेक समादधमार्थकः ॥ १०५ ॥ राजवन (also सयान and स जीवन, w) ,रेवस् ( रेषा, उ.12) रेफ प्रन्सस्थमय वयात्य वेग्नि वेमच येमकम् । कमने कामनोऽपि माद, दीर्धादिः ककुद स्म.स. ॥ १०६ ॥ १५ वयात्य , म बेसक बिम रत्यौप, य. टी . .. १८.)- मन् विवेमयकेमकम्, I.), कमनकामन (कत्र कामयिताभीक कमन कामनोकि , ३ . २४), कुद (कुकुद इत्यपि, अटी 118) प्रभायासपि भा:पाद: सान्त लिन एव च। एडम फेऽनेडमूक ना भूमिरमिस्मता ॥ १० ॥ भाम-मार, एडमा व्यनेमूक, भूमी - भूमि (एपी-र्मि, री २१.१५. १०४ १०५ 10

·१
५०४
शब्दभेदप्रकामः।
एक समय च हखान्ता च पदव्यपि ।
शेवले सत्राच्च शैवाल शेवल भोवल यथा ॥ १०८ ॥
१०८. एक-एड़क ; पदवी-पदव, शैवल शैवाल-शेबल-शोरल. ' भवेरडोक
(3) मेड कम्, दि. 'नील्या शैवालवले । जवान शैवल गपाल मला कालिक
४. २३३. "पाल शैवलो न स्त्री शैवालो जलनीलेकति भन्दा यः,उ. 8.३८.
बूणा तूणी च पौरे मरीचं मरिचेपि च ।
चित्रेऽपि चित्रलोऽपि सत्राचिन्तायां चिन्तियाऽपि च ॥ १० ॥
१०६. रूपाणी-तूपीर; मरीचमरिच (A.C. 2. 9. 36.); चित=चिलल;
चिन्ता चिन्निया. 'तुणोपासनगलूणीरनिगा इषु धि ई योः ॥ तूणाम्,'य. २.८.८८-८. 'धुरादौ
चिति स्म तयामित्यल माधय. व्यल मैले यः पा, ३.३.१०५. व्यकार विधानव्यहो विधान' गुणा-
भावार्थ तन सामर्थ प्रात कदाचिल्लिोपो नास्तीति तल चिनियेति.'
छन्दसि सपादनड़ाही भापायामनडु द्यपि ।
मथ कारोपि चिपिटो झवादियोरणोऽप्यवौ ॥ ११ ॥
११०. ध्यनडाहीयन हो; चिपिट ; उरण. अपि may refer to other forms.
'उमा रोहिणी एगिण्य नहानायपा,' हे.४ ३३१० 'उलानह ही बुधरनहाही,' ह.
उत्तमायां गवि माहुरिकारादिश्च नैचिकी।
साचर्थ साचिरपुत्रको भूतार्थ च तथासथा ॥ १११ ॥
१११. निधिकी=धिको माचि (adj and ind.); तथा ( ndi. and ind.). 'मैधिको
गोरतमा त निचिकी सा प्रकीर्ति तेति नाममाला,' अ.टी. २. १.६७. (मीचिका, भीषिकी, दि.)
"माचिरित्यनव्ययपन्दोग्यतीति केचित् 'दुर्गादास. ३५.
चवर्गादिरपि प्रोक्ता यामिः खस्कुलस्वियोः।
वासासहो वातसहो वारले स्वादिदं इयम् । ११२॥
१३. मामि=यामि ; दाताह-वावसइ. 'यामिर्यामी चनादिमे, के.
अमर स्यामराः मोकाः सुमनाः सुमनःसु च ।
मरौ यर्यरा शाके वितुन्न सनिपणकम् (१) ॥ ११॥
१५. यशरम् -यसरा मममा एमनम् : परोपरा; तिष पनिषणक
(तिने पर. 1.0.क. तत सममाः सान्नः टारनोरपि, घाटो).४.०२.
तन्द्रीमान्द्रिय सन्द्रायां फुर च फुररामः।
ध्यगर भवच भालकेऽप्यभर वत् ॥ ११४॥

·. शब्दभेदप्रकाशः। ५०५ ११. तन्द्रीतन्द्रितन्द्रा (A. c. 1, 37.); कुरङ्ग =कुरजम ; अच्छ-मल्ल =अच्छ- मक्ष (See note 7.) अलायुके जलौक च जलोकच जलकवत् । धोषके शम्ब कोऽपि साद. बुन बनच दृश्यते ॥ ११५ ॥ ११५ जलायुक - जलौक - जलोक - जलूक ; शम्वुक - (शम्बूको ; बुध, अध्य लग लमपि लागल भम्भरा भम्भराल्यपि । खचि त्वचः किरोऽपि सत्रात् किरौ प्रोक्तः पयः पथि ॥ ११ ॥ ११६. लग्न ल = लागल ; भम्भरा-भम्भराली (लम्भराल भराणप्रपि, I 0 क); त्वच - स्वच; किर-किरि पथ पथिन् 'अथ किरः किरिः,'हे. २१३ 'अस्त्री पुकास्तु लागम क्लीवे लागलमित्यपि। स्त्रिया कोवे च लगल युम्छमस्तो लजः पुमान्,' के 'पाट: पयश मार्गथ,' लि भू १९ (मुभूनियन्द्र, उ. ४ १२) 'त्यक्त्यवचोचगदाः पल्के चर्मणि पलक रति धरणि',' य. टी १ ४ १३१ 'कम्तो त्वचा वच' चोच' दनक' वलकल- चोलकम्,' शब्द. आजगावाजगावं च भवेदाजिगर तथा। पिनाकेजगवं चाथ सैंहिफेये तमतमाः॥ ११७ ॥ ग्रजगाव = खाजगाव - वाजिगत - अजगर ; नम - तमम्. बजगव व्यजक्रय, A. 037 "पिनाक स्यादनगरमजकारच तहत,'हे. २. ११५. 'तम मान्न क्लीवे पुपि च कचित् अदन्तः स्वर्भातस्तु तमो राजरिति पुस्काएक रनकोगाभरमालयो दर्शनात्,' य. टी. २६. चुनुको चुनुपौ च संघाडुलूपो शिशुमारके । अगाधेऽस्थाधमस्थागमस्यायं च प्रयुजाते ॥ ११८॥ १८ चुलकिन - लपिन-उलूपिन् ; अस्याप = प्रस्थान - अस्थाय. 'यस्थाषा (Hcm. I.) स्थागमताधमगाधमनल शि.' हे १. १२६ 'उलूपी गिराकः समो,' प १ १०, १८. (also अलूपिन्, चुम्नुम्पिन्, ; नकिन्, घुलपिन्, क). स्यान् मथोमचतुर्थत्यम हसो रहसस्तथा । चिझे ललामशब्दोऽपि समादन्त पुंति च ॥ ११॥ १६. व्यहम् -'ह (यडप, A. 1 4.23 हसन ननामन - लाम. द्रविड़ा सवान् ममध्योऽपि काफलचापि कट फले। ..बीड़ायाश्च भवेद, बीड़ो लम्बामालेप्यपवमा ॥ १२० ॥ १२. प्रविड़ इमिड , कट फल - काफन्त पीड़ा मोड ; अपनपा (वा : against ११७ ·. शब्दभेदप्रकाप लम्जा सापलयाऽन्यत', A.T. 23.). 'ब्रीड़ाट्यच वरटश्च वराटकच उत्कण्ठाणकरकाच समा. मयाति रभसः' A. C. 'काफलः कट फन्नः कुम्भी शब्द. उलक मयखं च स्वादिः स्यादलिन्पकः । तथा कुरुबके रेमो निरंकारः प्रयुजाते ॥ १२१ ॥ १२१. उलूक - उलुक ( also उलूक : सर्व खेत जौ कौँ अस्य इति पृषोदरा- दित्वात् दीर्घादिकमूलूक इति साधितम्, उ. . ४१ ); अग्निम्पक (१) (अलिन्दक, I. etc); कुरुवक - कुरवक, A. c 2,475. मजिठायां तु भण्डौरी मध्यङ्गस्वाऽपि पद्यते। दीर्धादि चिकेऽपि स्यादली सत्रादालिरित्यपि ॥ १२२ ॥ १२३. भण्डोरी-भाण्डरी (मण्डोरी, A. 2. 4. 91); अलिन् - यालिम्-ग्रालि. 'रशिको दुरण व्यालिः स्यादिति वोपालितः 1 अथानी स्याट चिके भमरे पुमानिति कोशानरम्' (मे)., अ. टी. २. ५. १६. 'दृच्चिको द्रुण ग्राग्रालि', हे. 8. २०० बुको बुझा सप्तौ बुकि वो ग्रैवेयकेऽपि च । खळे सोडच खोरश्च स्यात् तरीस्त रिरित्यपि ॥ १२३ ॥ १२३. बुक्क = बुक्का-बुक्कन् ; पंप अवेयक ; खोड़ - सोर; तरी तरि. 'सोडखोरी तसमके',हे. २. १९(also सोल, A. c. 2.6. 48). नामिकायाश्च नस्याऽपि मथि मन्याक इत्यपि। कार्तस्वर मध्यदन्तंत्र सोडण्डः सनात् सिडण्डवत् ॥ १२४ ॥ १२४. नासिका = नसा (नमा, I. 0.); मन्या - मथिन् । कार्त सर; मोडण्ड - सिद्धा. 'नमा नसा च नासिका। गन्धनानी च नासिक्यम्'; लि. म. 88. 'धाण' गन्धरहा नामा नसा नसा च नामिकेति साहसाहः', 'वज मः मिडण्डोऽथे ति रभसाद, हसादिरपि। गोड इति नातव्यादिरपि,' अटी. १. ६.८८, २. 8. १०५. पोष्टमाद्यन्तो लुलायोऽपि मरतेऽपि हलन्तता । विद्यात् पुरुरवःशब्द रुकारसत्रापि दोधता ॥ १२५ ॥ १२५ नमाय-ल माप (A c 2 5.4.); मस्त- मरम्, पुररवम् -पुरुसम् । . २॥ (विपा एमरस: गद रुकारस्यापि दीर्घता, I. 0). 'तथा प विक्रमादिन्यकोषः । मरत' मरमाणः ममोरो मारतोमान्,' उ १.८६. सवात् कुरुण्ठोऽपि दीर्घादिः मेरयेऽपि च सम्मतः । नानिफेर दन्तोऽपि राया दीर्घ द्वितीयवान् । १२६ ॥ .

·१२० शब्दभेदप्रकाम: ५०७ २६ कुरुण्ट = कूरुण्ठ (J खरजे पि स मत', क, 10), नालिकेर-नालिकेरि- नालीकेर (मालिकेर नारिकर नारिकेल नाडिकोर भारीकेल, नारिकेलि नारीकेली, Ac 24 168 - नालिकेल, Hem !y 217 ) A 2471 कारडे शरः शुभ क्षेमे शारुः शवलवाणयो । किंशुक शुकश्चापि म तसालव्यदन्तायो ॥ १२७ ॥ शर (सर I etc 1, शुभ (क,! , सुभ, 01, पारु, कि'एक-कि सक, शुक-एक विकर्ष पात्रयाच चित्रपुष्ट गर सर । सरु गरु मर्मभेदी वीरगार लक्षहा'क यूनासुङ्गसुरङ्गास्तु दन्तयतालव्ययोरपि। कोटीशशाप्यदन्तास रिभुक्ष स्वर्गवज्जयोः ॥ १२८ ॥ १२८ शूना-सूना, सह-शुङ्ग , सरग-गुरद, कोटोग, रिक्ष (R, . १२)=(मासचिन किन्नराखमुखौ भिन्नाभिन्नौ दैत्यासुरादिवत् । रिटारिट अभिन्नार्थ भिन्नार्थ च क्वचिन् मते ॥ १२८ ॥ १२६ किन्नर-and not-अरुस , असर= and not=देय , रिट= sometimes not=fire वाग्मी (ग्मि-2) वाल्मीकिमिवोल्का सवच्छत्रपतत्रिणः । संस्कर्तेत्यादिसंयोगिशन्देष्वनुपयोगिषु ॥ १३० । इदं तल्यान्त (घ) रइन्दसत्रोचयेद भेदक कचित् । यमकादावपीत्य पा चिन्ताऽस्माभिर पेचिता । १३१॥ नथा ह्यपग्यदाघोदित्यनार्थे क्रियापदम् । श्रम पयस्तनकुर्वदित्यन्यव पदयम् ॥ १२ ॥ अप+सत्+याचीर-अपश्यत, अहातीन इति शब्दभेदनिर्देशः शब्दभेदः समाप्तः।

·५०८ शब्दभेदप्रकाशः। अयौछादन्तोष्ठावकारभेदः। इन्दारकब्रजवराटकबेदिछन्दबन्दारबैरिवदरीविटपान् विट' च । विहद व्रणौ वरणलं इणबोधवेधवन्ध रबन्ध बधिरांच बबन्ध मुद्दान् ॥१॥ बेलाबलौ बहुलबाडलकान् बलौकं बोल विलं वलजबालकवालुकाश्च । वेहद, वृहद बहलबाहनबाहुबन वस्तं बलिं बनबलाहकवबौथोः ॥२॥ बालेयवञ्चालवराहवकान् बलाका बालुद्धिकावकुलबुलबोरुकाश्च । बारूढ़वाटवरटानपि बार्बटीरवारुण्डबण्ड कवरण्डकवर्यटौश्च ॥३॥ बाहिनौबनिता दिवणिजमावारिवण्डरम् । वर्धनौरवबटक बरवां बटुक बिड़म् ॥ ४ ॥ बासनावासितावस्त्रवीरवासरवागुराः। ब्रीड़नी बाणिनी बीणां बानोर वानर वचाम्॥ ५ ॥ विहगाख्य विशब्द वाऽप्यव्यय वा न वेति च । वासरूकं वदान्य वा विद्याद वाद्य च वादनम् ॥ ६ ॥ अथ मध्यपवर्गीया: कर्बरः कबुरोऽवरः । बर्बरी शबरीतः सम्बराड़म्बराबरम् ॥ ७ ॥ कम्बल सम्बले रु पर्बला भादबलोऽपि च । नड बलाव लजम्वाल बालाद्याश्च कीर्तिताः ॥८॥ कथान्तऽथ पवर्गीयबान्तशब्दाश्च केचन । गन्धर्व खर्वगर्वाहवजिह वापूर्वय दूबया । रोलम्बः शतपर्बा| दार्बो चारू च दबिभत् ॥४॥ कदम्बकादम्बनितम्वनिम्ब विश्वप्रलम्बाम्ब विडम्बडिम्बाः। करबहेरम्बकुट,म्बकुम्बास्तुखी कलबी च स(क) उबिचम्बाः ॥ १० ॥ जम्ब : कम्ब, रलाव र शवः शु(?)वोऽखया सह । शिवा लम्बा च वा(चा?)डम्बगोडवस्तबकवयः ॥ ११ ॥ इति पवर्गीयबकारनिर्देशः ॥

·- (२) शब्दभेदमकामा ५०६ अथान्तस्थीयवकारः॥ विन्द, विद्रुमवदान्यविक्रमा वित्त (न्द ?) वम विखुविर (शचिव, क) विद्यया । व्याघ्रयप्रवर पेरवर्करा वादरो)वसिरवारवागुराः॥१२॥ वामवामनविमानवेदना वानवित्तवमन विलेपनम् । वातवातिकवितानवर्तनोवर्तिवेतनवसन्तरत्तयः ॥ १३ ॥ वार्ताविच्छित्तिस्तान्तवितण्डाश्च वितुन्नकम् । विकटो वेकटो रिविष्टि विष्टरवेटनम् ॥ १४ ॥ वक्षरो बखरी वल्ली वेलिन वल्लभोऽपि च । विदेहो विग्रहो वो बहिर्व झिविहायसः ॥ १५ ॥ वहितविकचो वीचि वर्चीवञ्चकवाचिकम् । वन्धूक वीवध पेधा विधाविधुवधूटकाः ॥ १६॥ विवेको वर्ण कवेणी वीणाधिपणिवेणवः । विपाणवीरणं वाणो वपा वाप्पो वपु वयः ॥ १७ ॥ वैशासो विशिखो यादव्य वर्ण विष तपः । विषयं वपंप वीजवाज जिनवर्जने ॥ १८॥ व्यजन व्यच्चन वन वैजयन्ती विशारदम् । यालवङ्गलवल्मीकवोपि(प्रोति?)लावाहिको वली ॥ १R वालो विचकिलो वनविड़ा वेगवर्णनम् । वेधसा वासित वेशधेश्युविधम्मरे(?)य: ॥ २०॥ विश्व विखस्तविशिय(प)व व्यसनवासवम् ॥ २१॥ पायसो वाइसो वासो वौभासो वमति । विदारी वठरो यौरदित्याद्यन्तस्यपादयः ॥ २२ ॥ इनि पादिदन्तोठया आयापि मध्यदन्तोठया: फयान्ते फेचनाऽपरे । देयक गेयकावतप्रावारा: प्राधरोऽपि च ॥ २३ ॥ सन्तवाय: प्रवरको गोपिन्दः श्रावणोन्सायम् ।

·.५० । (३) शब्दभेदप्रकाशः । अध्वा महा (वध्वा, कोयुवाऽर्वा मघवा खर्व (शरोपर्वणी ॥ २४ ॥ (दन्तोष्ठाः समुदाश्ता:) अवावादिविधानाच्च संप्रसारणतोऽपि वा। इत्येतदादयः शब्दा अभेदेऽत्र विनिचिताः ॥ २५ ॥ योष्ठपदन्त छायोरत्र धात्वादिविशेषतः। यदि स्यादनयोः कापि कादाचित्को व्यतिकमः ॥ २६ ॥ इत्योछादन्तौष्यवकारनिर्देशः ॥ प्राथोष्णभेदः ॥ अथ वालव्यमूर्धन्यदन्तवानामपि लेशनः। शपसानां विशेषेण निर्देशः क्रियतेऽधुना ॥ १ ॥ श्यामाकशाकशुकशौकरशौकशूकशालूकशङ्गा मकशदरशुक्ल(क)शु(भ)काः। शौटीरशाक(?) शकटाः शिपिविष्टशिष्टशाखोटभाटक शटौटित मलाहुः ॥२॥ शौतञ्च भातशतभातनच(पाम्भ)शम्बाम्ब कशम्बरशुना च(श्च?)भिवा मिलौन्धः। भोभा शुभं भारभशोभरशुम्भशम्भ सम्माणि शुभ्रारदौ शकुनिः शकुन्तिः ॥२॥ योमर, V. But comp. Aadhara गोन्ट कम्यने वाइलकादरः शोभर.. शालाशिलामफुलमालभालुशेलुशार्दूलन्मूलभवलाः प्रामल टगालः। शेफालिकाशिथिलमलगोलशैलशेवालगल्यग्लशम्बलशर्वलानि ॥ ४ ॥ शालालुभालुशलिशाल्मलिशुक्लशुष्कशुल्कानि शिल्पशलभौ मलल शलाका । योणि: पारा; (क)प्रवणशोधितशोपशाणपोयतश्रयणपून्य शरण्यगङ्गाः ॥५॥ शोचिः पचौशुचिशयः शरुगर्म मौर्ण त्रीपर्णशोथ शपथखय(य)शण्डमोड़ाः (शबढा:) येयः श्रमः शननयोधनशक्यशापयशाण्डिल्यशाबलशमोशुनका: अविछः ॥६॥ भाखाभिसाशिखरसरशङ्गशापशम्पाशिफाशफरशेफशफाः शिसण्डः। नारङ्गशरणावरारिमारिशारा: भरावावर भिरभिरक्ष॥७॥ शरीरशालाकार)मरारुशे(शा)रुशोभालनथायणभादमुद्राः । पनि: शनै: सीपशिन शोधुशहान्तान्ताः भितिशैर्यमौएडाः ॥ ८ ॥ U ·(३) सदभेदप्रकाश ोत. गुरजीशिययोवाधिरा। रोगविनिराकानि समोर गमन मिवियायामय युगफिगो। fre:(:.) गेम गुन पगामीन मिलीमुपम् ॥१॥ TAIT मध frयदा पnिा। যৗনাক :: যা লিখা থানা যুধি: ?? तपादितालव्याः। तीरमानोरककिंगुका किसोरकिशाहकोशिकम् । অলীকাষাধ্য হয়বিয়াবিয়াখায় । नितान्तविामान पिलेप्यासत्यनियविनिः। गिटानुपयाrयाययाः सोपाल्यानकामितानिने ॥ १३ ॥ निति पिमित्र (पिगुनो दानोऽपि च । साना मगन पेग्म कम्मन पिसमम्तयत् ॥ १४ ॥ sarयसाययिमिणविभागापिगिपा(प)गयः । विदः पागम पा वियागशेयरोनि: ॥१५॥ इमिमयतालव्याः। ময়দায়াবিদ্ধান্ধামনায়ীকাযিয়ানিয়ায়ি। यिाम : गहगो विगामीनागकर्कशदिशो दशदेशदामाः ॥१६॥ मोमाशुलोममपनाशनियेमले गमो समय परियविभर येण्ः । मशः पशु परशुरंधरुपारपांशुनिम्भिदंवियशा मायपिंगा ॥१५॥ यानिमः फुलियो राशि राशि हिशो भशम्। अपर पुरोटामो यिमियोऽथिरनेकर; 1 || दर्ग. सर्गः स्वमोऽमर्ग का धागा निभे कमा। पागादगोय मोकाशीविनियेशा मनिपाणः ॥ १८ ॥ इति मन्तसालण्या.. गरि मुरारौ गिय एम आर्यः शूरः समर्थ झप एव मोस:

·५१२ (३) शब्दभेदभकाशः। शमः प्रशान्तौ शकलं च सण्ड प्रकृत् पुरोपेऽजगरे च भौरः ॥ २० ॥ मूईन्यजेवडयो वेश्यः करिण्याञ्च वाऽणि । अयं वेदे च कर्ण च श्रुति दशश्च धीवरे ॥ २१ ॥ इति व्यवस्थातालव्याः॥ शिमा शखतं वत्र : श्वशुरः शिशिरः शिशुः । शिवपाश्म गानानि शशी शश्वत् कुशेशयम् ॥ २२ ॥ शुकः शिविश्व काशी शस्तथा शौतशिवोऽपि च । तालव्यशययुताः कियन्तोऽमी प्रदर्शिताः ॥ २३ ॥ इतुप्रभयतालव्याः। तालव्या अपि दन्तवाश्च प्रावशम्बलपूकराः । रशनाऽपि च जिह्वायां शृगालः कलमोऽपि च ॥ २४ ॥ इति तालव्यदन्तकाः। पाखासः शासन शास्त्र शस्त्र शास्ता शरासनम् । ताम्नव्यानन्तरं दन्तैः शब्दाः केचिदौरताः ॥ २५ ॥ इति तालव्यशकारनिर्देशः । पट् पण्डः पष्टिका पटि: पोढ़ा पोय पोड़श । पालवापि पण्डाली पुलिः कम्भि वि पूर्विका ॥ २६ ॥ इति आदिमूईन्याः। ३ २६. घोडन+च = घोडंय पालव = पाडव The root n. 15 vanously written प्वक and ष्क कम्भि 18 my correction for भूचि विकमाति ete p 8.3 17. It may be वृति विष वि,88 विष्वक निषगोऽपि च भूपणेयर्ण पापाणरोपाणविषाणभीषणम् । पापण्डमाण्डनिपेकमूपिक गवेपितं निष्कमप्यमेषिकम् ॥ २७ ॥ रोपाप not in W. ete I have remarked रोषण in the Nanartha is clearly there पुष्पाभिषेकौषधयोपिदीपदेष्यत् तुरापान विषुवन्त्रिपेधः । इ:पेधभैपनाकपायपोपणं, पोकमोर्षया च विषादयपणे ॥ २८॥ १.२८ The copies read दप्तराट्रिय दन. १२० ·॥ (३) शब्दभेदप्रकाशः। रोपणो या भोप्नोपनिपादापाढ़गोम्मदम् । अभिपको निमगच बु(शु?)कवाधु पिको हपत् ॥ २६ ॥ पिका चपका मेयो भाग्य च धिपशेमणे । टपतः परिपत् पर्पत् तुपारोपरमर्षणम् ॥ ३० ॥ वास्तोम्पति दिविषदो दुष्पोडच वहिष्कृतम् । निष्कुट निष्क(किकुमस्तिष्क पुष्कर' दुष्करोपरौ॥३१॥ तुरष्कमुष्कविष्कम्भनिष्कनिष्कल पुष्कलम् । वस्तिक वष्यनिष्यावजेत्र निष्ककविष्वणम् ॥३२॥ इति मध्यमूर्धन्याः। भष्फ गनी, कवि विष्वण-भोजन, P8 3 69 पेयूपयूपपीयूषगण्ड पाद्भ पविण पः । वातरूपोऽत(ट)रूपश्च प्रास्ट पौरुपपूरुपाः ॥ ३३ ॥ हनूषः कल्मपः पू(ऽरू)योऽभुवपस्नु (स)पा मनीषया । हेपा हुषा जिगीषा च स्नुषा निकषया सह ॥ ३४ ॥ १ ३४ हनूषो राक्षस , व्यरूप सूर्य , उ ४ ०३, पूष and सूप पसने, धात. रोहियो महिषोन्मेपप्रमोयामिपमारिपा.। ४(क)लमापोष्णोपकुल्माममाघमेपमिपं सपा ॥ ३५ ॥ किल्लिप कलुप चापस्ताविप' चावियं विषम् । तबियो नपुपी रोपटपातोपतुपविषः ॥ ३६ ॥ अभिलापो (भ)पो ने प.पुश्मव्यनिमेषवः । मनपा निकषा वेपो दोष, कोषः कपः सपिः ॥ ३७॥ ३ ३० व्यतिष ( 1 व्यतिपाते, व्यतिपते, etc , P 8 3 87, 1.3 14 )+र. उषा वुपरपव्योपचारतर्षभूपर्षयः । हो वर्षश्च सहर्ष, कर्षः कथं प्रपः झ,पः ॥ ३८ ॥ अम्बरीष करीपंच तरीप' च पुरोषवत् । ....

·'५१४
(३) पाब्दभेदप्रकाश
निष्प पोऽलम्ब पः पौषो घोषः पोषः फलइपः ॥ ३८ ॥
इति अन्तमई न्याः।
१. ३६. तरीषो नौः, उ ४.२६. फल कथ may stand for पलकय or कलकार, but none
of these come under p.3.2.42.
भोर्ष शिरीप शुपिर लेपः मा च सुपी।
विशपः गोषण' भाष्य शिष्यशैलूपशौकन्नाः ॥ ४० ॥
इति तालव्यमूई न्याः।
तालव्यगादयः मोक्ताः कथान्त दन्तासादयः ।। ४१ ॥
सुपूतिः सुपमा सर्पिरं चापि सुषुप्तकम् ।
सुपौम च सुपेणश्च सुपन्धिः सर्पपोऽपि च ॥ ४२ ॥
इति दन्तमूईन्याः।
वालव्यान्ताश्च सू(दोघ्याशी(श)मापदंशकाः ॥ ४३ ॥
(तालव्यान्ताय मूईन्याः) इति मईन्यनिर्देशः ।
सार्थः सुधासलिलसुन्दरसिन्द वारसिन्दू रसान्द्रसिकतासितसेतसूताः ।
सालूरसूरसरकस्वरुसोरिसूरिसोरस्पराः समरसारसमौरसौराः ॥ ४४ ॥
सौवीरसागरसरित्सतसारमेयाः सवित्रसमित्सकलसिलकसौविदवाः ।
सादः सदा सपदि सूदसदासरण्डाः खेदः खरः सवनसौवनसवसूत्रम् ॥४५॥
खामो समः समयसामग(ज)सामिधेनीसोमाः समूहसमवायसमुद्रमाम
सोमन्नसोमसिमसूमममानसूद्यात्योरः सूक्ष्म समूदसरटखनमानुसूनुः ॥B
स्थालः रणिः सरणिसारथिसिक्य (क)मथिसिक्थाः सम इनसमाजसमीकसूया:
सरं सरः सचिवसूचनसूचिसव्यमेव्यानि सप्तसदनस्यदसूपसाः ॥ ४७ ॥
सायं मित सायकम सेटुसिन्ध स्वर(ज)स्तवसमित्सहदेवसर्गाः ।
सेकसजी सेक्कसेवसन्तः सत्यं च सामिश्च सखा सुखं च ॥४८॥
सनातनस्यन्दनसाधनानि संस्कारसैरेयकसर्जसमिः।
समायरी स्मृतसर,लौ प सर्व प साधी सपिया प सफपी ॥ ४६॥

·. (३) शब्दभेदप्रकाश ५१५ सैरन्धौ च सिनीवाली सारङ्गः समसाम्प्रतम् । मायुः स्नेह नही सङ्घः सरधा सौरभ सभा ॥५॥ इति आद्यदन्तमाः। बासरासारकासारकेसरनसरासुराः । सवारः परिसरो मसूरकुसुमासनाः ॥५१॥ प्रसादापसदासन्दौथ्यासङ्गाखवदस्यवः। प्रसून प्रसवो लास्यमास्य प्रसभरासभौ ॥ ५२ ॥ अवसाय: किसलय कुसूलच विकसरम् । महणं प्रासनी (नो or को)वासी भस्माकस्मिकधस्पराः॥ ५३ ।। अमावास्था प्रतिसरः प्रसरोऽवसरोऽपि च । वसन्तश्च प्रसारश्च मसारश्च रसाम्जनम् ॥ ५४॥ वसुधाव्यवसायास्तवसनव्यसनानि च । नमिसवासघसोसाजसविसम्भवासिताः ॥ ५५ ॥ इति मधदन्ताः। कैलासलालसकिलामविलासलासकासिहासककलासनिवासरासम् । न्यासांसभासमसिकोकसकसहंसध्वंसभकुसपनसासुवरप्रयासाः ॥५६॥ नियासमासवोतसोसालसमलौमसाः । कुम्भीनसस्तामरस वासश्चमसचिकौ ।। ५७ ॥ व्यासावभासदिवससरसावासवायसाः । वाहस: पट्टिसो घासवासासिमिसिपुक्कसाः ॥ ५८॥ इति अन्तदन्ताः। मृत्यचिकित्साभरसो बुभुस, विधिसित मत्सरवत्सर च । वान्समायनोत्मारणमत्मदित्म, गुमोत्सवोत्माइविवित्युकुत्याः ५६ ॥ कल्पच लिप्स,रुत्सृजामुत्मनिर्भत्सनोत्म्याः। वोभन्माऽभौभितोत्मित्सुसमुत्सकोत्सुका अपि ॥ ६ ॥ इति संयुक्तदन्तत्राः॥

·(४) शब्दभेदप्रकाशः!
संसारसारससरोरुपसस्यसालासारखतानि सरसौ च समन्जस च ।
खस्ता च साहससहनसहासमासाः सामस्तप्रसंसरणसौसकरम्मतानि ॥६१॥
सस्यक: साध्वस सङ्कसकः सारसन तथा ।
अमौ दन्तत्रयोपता ऊपाभेदेऽत्र दर्शिताः ॥ १२ ॥
इब प्रमभेदः।
अथ लिङ्गभेदः।
भाकाशकाशकुलिशाहाकोशकेशकाशीशकीकसकुशाः कणिशोपबासौ।
कर्पासवेत्रावडिया (स)वतंसतं(१)सपीपास(यूम)कंच(स)रसमांसविसोपदंशाः ॥१॥
नियासरामचममोद्यमपि(चि)कसानि सन्तानशमुखमैन्धवसदमानि।
सौधश्मशानशयनाश(स)नम्मूकशल्यपूलानि शुल्कशमशेफसमीपशण्डाः ॥ २॥
खानं शिनं किसलयं शकटो वसन्त-
वेशन्तपरकला: प्रकर(सरक)खपुच्छम् ।
पुष्प सट: सरटसूर्प सपाटशङ्क-
पा(स)झारसंक्रमशरावसलावलापाः (शलाः सलोमाः) ॥ ३ ॥
यासारवासरवशोरशरीरशोरशो(सो)शोरशेखरारा: शिखर तुषारः।
संसारशारशिशिराणि सरासनाश्च कासारकेसरकुकुन्दरकन्दराणि ॥ ४॥
कोटीरकोटरकगरसङ्गराणि क्षौराक्षराधरयुगन्धरकन्धराणि ।
धीरान्धकारसविहारमता(ना)रनारकेनारकूवरनिपहरगत्तराणि ॥५॥
फन्दा(को)रुदारुदरतोमरचामराणि हिण्डौरजोरवरपिञ्जरपञ्जराणि ।
গলাঞ্জিলাঞ্জলসাত্তালণ। ২ ।
सौवौरसकरमदारपदारपौरपाटीरवार्दरदुरोदरशवराणि ।
आइपराम्बरसनूपुरकर्णपूरकरपार्पर(पपर)सकर्परकूपराणि ॥ ७ ॥
धाराह,रपतिसरावसरप्रकारसीत्कारसीकरनिकारमसारसाराः।
कान्तारमारसिमिरान्तर(दोरतीरपद्धारकारसमराजिरयेसवाराः ॥८॥
अनारमन्थरपरम्परविष्टराणि सिन्द रपुष्करमरुष्करनिष्क मुष्कम् ।
कारहारवउरोपरगण्डोलकीलालकीलकमलानि कलापको(पूलम् ॥८॥

·शब्दभेटप्रकाश ।
शोलमवालवलयोपलमूलकानि कड्दालमग लहलाहलचक्रवालम् ।
कोलाहल हलकुबहलकालकूट किट्टालसालकललानि खल खलोनम् ॥ १० ॥
बलान लोत्पलपलालतमालमालसम्बालनालमलकामलकुण्डलानि ।
लाइललागलकपोलकपाक(लोपाखनबालजालपटलालकजाङ्गलानि ॥११॥
विदलं कदलं भालं कमलं तलिन तलम् ।
मालक तिलक ल पलल पल्पलम(प)लम् ॥ १२ ॥
पुलक फलक काल पुलिन नलिन' नलम् ।
मलय प्रलय मोह लोहित मुसल सलम् ॥ १३ ॥
चपाल शवल शल्क किचल्क वल्कवल्कले।
कुलक कूलक कोल खोलक चावचलकम् ॥ १४ ॥
वर्धकूर्च कवचानि निकुञ्जकुञ्जपुञ्जध्वजा व्रजल(न)ताब,जभूर्जताः ।
कन्दासदद्वविनीतविनानवित्तपोभोपनीलनवनीतसुवर्थचः। १५ ॥
भावापरात(पा) पलितवतरत्तकुन्तपिष्टाम्न मेपरपणानि समपकानि।
उत्कोचकुछ टबिटा बिटप कुटश्च वज्यं धनुश्च बकमेचकचक्रपीठाः ॥१६॥
विडङ्गकालिङ्गमदानपरागवाराङ्गनिदाघसदाः।
भालन(भालाकोवर्चस्वावलोकवतः छत सहसाव्ययमध्यम च ॥ १७ ॥
मुहर्तमुद्यानभगान्दमानसिडाणकोद्योगपरागपूगाः।
वातायनैरावतइतमुस्तयुसा व्य(भ)य मस्तकमुस्तफे च ॥१८॥
कोष्ठः प्रकोष्ठ कमठो मकुष्ठः शिमण्डकोदण्डपिचण्ड पिण्डा ।
कूष्माण्डकारण्ड करण्डकुण्डा भरण्यारुण्ड शरण्डशौण्डाः॥१८
भण्डाण्डकाण्डानि तर गण्डगाण्डौवमण्डानि च गाण्डिव ।
प्रकाण्डदण्डावपि खण्डपण्डौ सताण्डव मण्डपतण्डकं च ॥ २० ॥
करककोरकपाटकनाटक कटककपटकन्द कमोदकम् ।
नरकटविटङ्गकुटीरक स्तवकपड़करतकरीरकम् ॥ २१ ॥
भुरकपक्षहारकहीरक प्रियकरोककाडस कवच्छदम् ।
कफुददोहदसन्दगुदार दफुमुदतोयदकुन्दकुमोदकम् ॥ २२ ॥

·J . ५१८ पन्दभदप्रकागः। नलदपारदकुष्टिमदैवत' रजतदैयदिनावटकर्यटम् । कुणक(प)दीपककञ्च,कवञ्चक मुकवालकबोलककीलकम् ॥ २३ ॥ पिनाकपिण्याककिरीटकूटकिराटशृङ्गाटककण्टकानि । बाटापदं पातकपार्ष हेमभ्राष्ट्रच राष्ट्र च मसो मुखं च ॥ २४ ॥ वस्मोकवर्णकपिटार्गटविम्ववप्रकौपीनयच निधनानि धनं निधानम् । दूधनाम्बरीषचपकायुधगथयथमोथानि तीर्थहरिचन्दनकुद्ध मानि ॥२५॥ मग्रोवगोमयकवाटपटाः पटोलप्रान्तायुतप्रयुतभूतशतागतकाः। स्नेहो गृहं महिमहेमहिमाः रापुच्छतापिच्छकच्छपटा(पणवा.)पटहार्मधर्मा.॥२६ सम्भः शुभ काकुभकौस्तुभजन्भधूपम्पापणापकुतपानि तिपः सदीपः । होपोलपो लवणकाद्धणया (चाटुमध्यक्षेमोद्यमानि धमनौदनजीवनानि ॥२७॥ खूब सबस्तमु(सु)खनेलपवित्रपत्रपात्रीयशाद्रवहन्द्रिववरिन्धाः । स्थानं कवन्धफुसुमसवलोमगुल्मधीमाय(नु)मानतमानविमामगुल्फाः ॥२८॥ तड़ाग निगई नीड़ नई छड़ितमुखमुकम् । मासमापकपमानि वर्हगेहेन्धनानि च ॥ २५ ॥ लशुन लाष्छन ग्राममनोक घासमानकम् । यौवनं पविक हाव पारावारोवंगैरिकम् ॥ ३० ॥ आमिप मुपलमापं यूपं वर्ष च दूषणम् । भूपण निकपः कर्षः कपायो विषमौषधम् ॥३१॥ करीषका(पणवारवाणवाणब्रपद्रोणरणाः पुराणः। भाण: किण क(को)इणकोणशाणा: सतोरणघ्राणपरौरणाश्च ॥ ३२ ॥ जौवातुफुस्सुम्बु, एवासुकम्,कसेरुशोधु मधु सिन्ध (सीधु)सानु । कमण्डलु र्जान पलाण्ड, हिङ्ग, स्थाणुस्तथाणुस्तितउः सजन्तुः॥ ३३ ॥ बरण मरण लोष्ट प्रस्य कुल्म (रूफ) सपल्लवम् । पुनपुंसकशब्दानां रचनेयं सुनिश्चिता ॥ ३४ ॥ कामः कुकूलबलमोलकुसुम्भसारमितध्रवाः कुशदुरोदरकुक्षशुक्ताः। दियाधरार्धमजकुण्डलपुण्डरीका ऋचाक्षसत्वपिठराग्रयुगालकानि ३५ ·शब्दभेदमकामः। ५१६ नन्दन रजिनोहगखजीवौधाश्च(ख, I) रोहितम् । लिङ्गव्यवस्थासहिताः : शब्दा. केचित् प्रदर्शिता ॥ ३ ॥ इति मुनपु सकलिङ्क संग्रह ॥ 36 These are m. and n I shall give a full account under an alte, p 2 4 31 Comp य ३ ५ १२-६ and लिलि ३८४४ 34-6 give words which are masculine or neuter according to sense Vardhamana rends पिधान for निधान, चरक for करक, पञ्चक' and मञ्चक for वञ्चक, etc The two lists also differ in good कञ्चक and miny words भलातम कुवलमामलक म्हणालपानप्रणालकलशाठकमण्डलानि । बाट कवाटपुटदाडिमकन्दलानि विद्याद, विभीतकहरीतकपौरुषाणि ॥३७॥ कपालं प्रलल पेट कटाहं पि(वि.)टक कटम् । वटवट मठ ताई खनदीवदुदीरितम् ॥ ३८॥ २८. These are n hke a and f int like नदी Comp. लि लि ५२-२. ध स्तूरकन्दरदिपाणविडङ्गतालजम्मा: कुथप्रतिसरार्गलशृङ्खलाश्च । मुसक,लिङ्गनखरान् सह मन्दिरेण सन्दर्शिता कतिपये निपुणेच मावत्॥३८ These are m n and f in Comp fa for 483 गण्डूपवर्तकबराटकहार(ल)कौर(ल)बौडाः सटः सटरको(सरटको)वरटः सशृङ्गः। उत्सगर्भभुजजागरगर्जवाणान्यालादय सरभस. कसरच मावत् ॥ ४० ॥ 8.. These are m and f m Comp fa fa 89 बेतसो रश्चिक: सारः प्रफरः शल्य(स)को घटः । शाटकोटौ कणस्तूण कथिताश्च नदीसमाः ॥ ४१ ४ - नि लि ४८ वडिलाडक नार्ड कोई नोच पाटलम् । लट्ट (च) बणिजयमन्दर रसन विश्वमर्गलम् ॥ ४२ ॥ नपुंसकत्वेऽप्ये तच्च मालावत् परिकीर्तितम् । R! These are also f. in या ताड़क and ताड़ are probably used -जालक ताल = lock Comp rernscular ताला लि लि. ४६-५• gave तारक तार for ताड़क साड़ सट पटनाः परा सुरा माला सेना छाया निभाऽपि च ॥ ४३ ॥ - मा २.४ २५ and or for ·. ५२० पाब्दभेदभाकाभः । स्त्रीत्वेऽपि वनवच्च तत् स्थान् नदीवदथोचाते। प्रास्थान नगर स्थान स्थालंच पटल पुरम् ॥ ४४ ॥ Comp.वि लि.५०, इति लिङ्गरूपभेदः ॥ श्रीसाहसासरचितप्रमुखास गद्यपद्यमबन्धरचनास वितन्यलय । उत्पत्तिमुज्ज्वलतमां परमां च शशिमुलासिता जगति येन सरस्खयोयम् ॥४५॥ नि.शेपवैद्यकमताम्ब धिपारया शन्दागमाब, राखण्डरविः कवीन्द्रः। यनान् महेश्वर इमां निरमात् प्रकाममालोचयतां सुरुतिनसादसायनर्धाः ॥ नामपारायणोणादिनिरको चिकल्पितः। प्राब्दवर्ण विधिधामः सन्दर्भो च्यप साधुभिः ॥ ४७ ।। कर्तुं घेतश्चमत्कार सो पत् विपर्ययम् । सायं च निराकर्तुमयमम्मत् परित्रमः ॥४८॥ छन्दोऽनुप्रासयमको पचित्र निर्णयः एप्वेवास्योपयोगच कवितु तिरेव च ॥ ४॥ इति श्रीसकलवैद्यराजचक्रमुक्ताशेखरस्य पद्यगद्यविद्यानिधेः श्रीमन्- महेश्वररुतौ विश्वप्रकाश शब्दभेदप्रकाश परिममाप्तः ॥ - M ·NOTES. N. B. Forms of words, which I regard as misrendings are mostly given under the proper words sucit as upe under site, but in some cazes such as afaren, the notes are given under rejected forms यश A. also distinguishes and 'स, A. II 9 89 and II 618 'T W also "dress, decoration' on the authority of Dharanz "ar- पैशे च रामौ सात ". वेश, however, is probably a musreading for क्षेप एक राव, Sha. यम "ग्रवी", A 2 678 en fra 19 used in the sense of Tas not 'abandoning', W. See u. ir 62,A27 29-30 प्यपार कमठ of Tra. is aprarently used in the sense of धर्मराज Comp bon. ever N1 IV 18 पक्ष (us. III 65) यक्षो रुद्रायजातान्याहार मायके । सर्प पिभीतके तात्र चाककर्षे भवेत पुमान् । लोप सौवर्ष ले सत्य इन्द्रियेऽपि निगाते, गन्द ! 1512 A II 947 'लाजा पु भूमि चाक्षता' So fem. III 65 'खामा एप पुमरपता' अदर 'अपामार्ग, Hem for 'यपवर्ग, Hem A, I 2053 y follows Hem Hem. III rl gives अपरिम् - वर्षा apparently from यचर - water 'यशर नइयो मंचायो हर हरी', गन्द व्यतीव, 'च गिरे,' , 'वामर', vis A. प्प्रगति कमेन', fed Only here 'वस्थाप', Tis, Vis. C., Hem A 'यस्ताय Hern. पशाध, VA Comp. sernrcular बचायो, यथार प्यारु 'ओरक', Med. 'वरिकागुरुराजा सो समिजनोगकम्,'A 11 6 1 6 बग्निमुख A II 4 4: 'बानीमपी मशागको विषु' अग्निशिस 'कुछम्भे होने वाणेऽभ्यग्निएपोमा | साहमिया विषयाया ममेद- निरिमा स्त्रियाम्' पद बग्निशील Lem III. 500 'वानप्राशावमग्निहोलम् This only ar . गाध .

·2 Notes. , . for गरेप, . . अङ्का यागर for अश, I. 2810 स्थान= एकादिगणमान्यास, Mahendra. अङ्गति, Hem., u. s. iv. 61. व्यवति, ed., Med. A. अर्द गि, I. 2810. कपाली, Vis. A. अन्धपाली, Vis. कोटिधारकयोः, 1. 2810. वेदिकास्यगन्धद्रय, Vacaspatya कोटी - a plant, w, B. and R. म्प का देयी - कोटिवी, A. 12.4..133. Also कोटिमववी, Pada candrika. कोटि is not given as a separate rord. See also Vacaspati as quoted by Raya mukula and Nilakantha. I.2810 अग सङ्गम, Mesl for संभ्रम I, 2810. ग्रहा मोहिशेषे छाः, I. 2053. मदछु, घ, Med. This is the proferable reading 'भदस्थाने गद रति काचिन मेदिनी' पद- कल्प. w. and Vacaspatya give गह not मद. अङ्गज. अगज रो Mahendra for अन्दर , Hem. व्यङ्गद 'व्यङ्गजा, Hem. The mistake is palpable. ध्यगारित, The second line in Med. is wanting in I. 2810 etc व्यप्रत सर्गे, Hem. for स्वर्ग, Hem. A, I. 2053. द्वादशसर्गयुक्त काग, vacaspatya. प्रज, Anek. A. 'हरच्छागाचे प्रतापजे, Anek. अजिर, w. and B. and R. give दईर-frog. Taranatha omits this and some other imports. The neuter use of fe seems to shew SºT is uscd here in the sense of यामजाल. व्यसन. W. and B. and R. consider 'अनौ' loc of व्यम् night. 1 regard it as loc. of अति = annointing. व्यङ्घ, Vis. छट्ट. च शुष्के, 1807 for चतुष्को ( = Dry,w.). प्पण्डोर. 'शको निरएडशाण्डीरौ,I. 1575, 993 विशिष्टसामर्थ प्रपति पुरुष,Vacaspatye. . अतिकथा, Hem. after अनीकस्य and before उदरथि. तिकथा, Hem.A, I. 2053, Med , Vis. This is properly any expression रति कथा and not one word No kosakara uses it as an adjective German dictionary and Taranatha follow Wilson अतिथि. प्राधुणिक = माघ र्णिक अध्यागनी, Mahendra, ग्टहागतो, Hem. अतिमन निष्कल = seedless, barren, w,, B and R I think it is = मि म of निःस्य, बताह चित्र मेपल is apparently used in the sense of कालकण्ठ दानवहHem. iv 308 and not peacock. अताह, V. grifo, Med corrected into reafe, Ned A. zaife, I. 2810. W,B. and R. and T. give अथर्वणि on this authority I prefer याधर्षण of Hem., Vis. Med u. - ·Notes 9 पहिति 'अदिति स्त्रिया भूमावखण्ड क्षमातरि' गन्द यदि इन्दु for इन्द्र, , Anek A 'घट्रि पु सि द्रुमे थे वे मानभेदे च भास्कर' पह ध्यध्यक्ष समर्थे, Anek, corrected into समच्छ, Anek. A अध रंगर-शिव, W, B and R I think it is = सम् Comp Dharani यधन् All mss rend 'स्कन्ध' not 'स्कन्द' अवस्कन्द of Shabda Kalpadruma and marching of W are, therefore, indefinsible 6, Vis C 77949,1 1539, 2460 सानप, VisA, Hem I 2053, Med I 2810 स्थादव, Hem , Med etc 'बाश्रय कर्मबन्ध हेतु क्रिया हि सादि तेन सह वर्तते य स्कन्ध शरीरभावापत्रो रूपरसादिसमूह ससाश्रवस्कन्ध", Mahendra यासय Is also the form in Ds. for स्कन्ध, see khandha in Childers यानिमिष, Hem A. etc afara, Hem थानीक 'प्रिये पोको', Vis for 'रणे मैने, VIs A यनीक स्थ मर्द म', Med for मर्द ल, 1 2810 मर्दल is a drum 'अले', Hem for "उत खसे', Hem A युत खल ] 2053 which I prefer as रपस or vis. In the Vacaspatya, only the sense of TUGT is noticed प्पत 'ग्रायासे', fed for 'यायामे,' Med A "नियामे, vis for 'सभी 119 A ध्यमुत्तर, Dharana 'अनुत्तर स्थिरेनूध, श्रेठायाचोऽप्यनुत्तरा बतपम 'समतोकिन्या', Med I follow fed A अनुबन्ध Left out in Hem and its meanings Joined to समर्याद I hare tolkored Hem A. Med., Vis also make serious mistakes I have followed Med. A, Vis A 11512 does not give व्यारम्भ noted in पन्दकल्स and w अनुशासन W regards स्नेह-affection and वसिध पन - perfuming clothes dipping the ends As pointed out by B. and R नेमम्ति - कर्म of vis and ने हम or Hem 'विधा पस्ति परियो नहा धरनुवासनम् in Facaspatya यतशय V translates यतवन्ध 'an object of purauut Isit not pertinacity herot B and R and Taranatha arc silent. यनभ w and Taranatha regard सरखती as the Goddess. Isit not of वाणी of Tn 1 अनूचान पर 'Sha,z, for रत चतर यन्नर lem A, यन्तर, Merm among रानm. Mahendra यन्नर 'धन्नर, Hal. मध्ययो, ·4 Notes . . यन्नमयग्रा Hem, THA etc बधशयमा, Vis पन्नावसायिक, Hem., Trr. A. ete. अन्तावमायिन्, Tr. यन्तेवामिन् अन्यके, Hem 'अत्यजे', Hem A धनत्र, Vis_A.C दन्नग्रो दन्तभोधमे, Fis थन्धिका व्यहिका, Vis. सिs Hem., Vi3. A c मिड, Hem A,I 322 मित्र, Vis, सर्यप्या', Vis,I 322, I 1937 गया, Vis. A C, I. 1539 Vacaspatya gives onls guanist and get it I prefer fig to fex in B. and R. as the latter has no connection with the original senso Comp also Te I do not think Fifat Is a compound = a woman, W B and R ete- 'सर्प पी=छोपधि ,मि-निद्रा', महेन्द्र ध्यपचिति चय, Vs for व्यय I 1539 अपर 'अपरस्तचनार्थे', 1 1937 अपर', I 1539 etc Not noticed by y etc छपराजित 'मालपणी, Med A A II. 4. 149 shers पपी or असनपणी as the correct reading a+यज+रयनर-ईशाजान्नर The last sense not noted by T etc. पद, VIs अपवाद, Med., Hem. But none gures two words अपवाद and अववाद They are, thercfore, the same word in different forms. I prefer 29-TE, AS IT Te's use in any sense is questionable A and Hem howerer, both gve अपवाद - बाप प्यपमर्जम, I 1539, I 246 c 'यपर्जममामात I 1037 Taranatha apparently prefers this reading अतिसर्जन, Vis Also मोक्ष in Bhuri I 2816 ग्रामाते, Med प्यपात, Hem, A पराष्टत, Hem. अषि कामचारक्रियातच, Mahendra स्थातिरथ यात्रामालमामि- यालामगनार्थ मामि and not यालाया मगरे andशामि, w. Compare Vacaspatya. अभिया कोर्मि = great name, renown. ययस् = celebrity, greatness. Compure the roots अभिजात माप means both handsome and wise. Tus seems to use it in the latter sense. अभिनितान Son the printed kors. अभिनितान, Hem. A.etc P. 8.3 86 'मिनिममन गन्दा शायाम् and Vamana's explanation 'धमिनिटानो वर्ष व्यमिनिसानो रिमनीय clearly shew the word is off TETT Tho Pandits apparently did not reorcm boy this and derired it from 1. The gender is also apposed to the drnratim.

·Notes - १ fitur , Med I follow Bled, A, Vis C. 'seeking refuge, Hem, Na,' W. But I do not find sfiras, en Hem व्यभिमर. बभिमरो ववन्धयो, Jatadhara I 207. But बन्ध is probably a mistake for युद्ध खबलाव साध्वसे, Mahendra अभिमान, अभिमान means both जाम the lateral but rare sense and अचान .. मिथवाधान the derived and common sense पाने of the texts may be all taken as कासाने. षभियुक्त परिव of Hem spoils metre fitur ** seems to be used in the sense of afinto Afliction and not in the sense of defeat,W, B and R व्यभिहार 'चौरकमायो', Hem A 'चौरिको मयो',1 2053 चौर्यमनपयो , Hem,, I 2698 Thıs reading 13 noticed in B and R only, but its correction 19 doubtful पौरिका-चौर्य and उद्यम सहनन यमीक कवि-poet, etc Is it not एक । अभीषु.. 'अभीष मपहे रसौ सि कामातरागयो' मन्द For the latter two imports, compare site 47114 I think temuTKR-and 7579979 are used in sense of goong up to, not rising, getting up, V farct - heaven Not in TV or Vacaspatya ध्यमति दण्ड, Hem for चण्ड, 1 2053 - चन्द्र "यमति' पु मि काठेघ हरे निमारपि च,"पद व्ययति red , Med A थमति, I 2810, us aw 59 काम-यम, Mahendra च्यभर 'यस्तीस हार, red A for 'यास्थिसहारे., Med अमरपुष्य, Hem, I 2053. अमरुपय, Hem. A. Mot in w and Vacaspatya 'अन्नके,' , 'वो' Vs A यमत Mahendra for in Hem यम्बर, THA अपर, Th, 'पागनिद,1993 नाकभिद (1,1575 I can not any Thether om 13 the proper rcadiog and in what sense it is used here. Y and Vacaspatya pass over रददायापयो of Hem noted by B and n seem to be a ratsreading Sec धरर. I do not kopt why is 80 meagto here पयोग कूट - hammer, W His wa lower probably stands for विधुर पर Hem A, I. 2053 'एसमापयो', Hern goined to aम्बर, यमल .

·6 Notes घरविन्दम्, Anek A. अरपिन्द, Anek It means In from पर चा and विन्द. व्यराल घरालो हस्तम दे स्यात् कुटिले मतहस्तिमि 1 सि सर्जरसे स्त्री व पुसटाइष्टयो- रपि, मन्द , परुण गुणिनि लिघु of Med = द्रव्ये वाचावदिष्यते of is a of three genders when applied to objects having these attributes. The sense of व्याकुल 19 not in Vacaspatya But mss, ngree बुध कुम, Mahendra for कुठभेद, Hem व्यरुष्कर, Vis, Hem A etc ध्यरुस्कर, Hem ध्यरुष्कर,1 2053 T HTETTU, Med for atera I 2810 euerat, Vacaspatya apparently a misprint पार्क, व्यको मघोनि स्फटिके ने भातरिभाकर । पादप, दण्ड 'परिहत,' भन्दin Druma व्यर्गट, Vis, A, B C, I 1937 गट, I 1539 'गले,' Vs for धर्मले or others. Not in W. B and R and Vacaspatya प्रागड़ is the rernacular word The other 19 the figurative sense Compeu in Vacaspati अर्जुन केकिनि Mahendra for ककुभ, Hem fal, Vis, Hem, Med A etc antal, Med धर्थिन् य, Vis, I 1937 पचे, I 1539, W. यच्छे, some Not noticed in Vacaspatya स्वर्भक डिम्ब of vis = याल of Med ध्ययमन् सूर्यभका = अर्क, Shabdakalpa = swallow-wort, not im w. पर्वत_ Not noticed in W, B and R and Vacaspatya Y18 and Tri leave no doubt on the point, as they give छत in the तान्न class and स्थर्व म् in the मान्न class कार्य (ब)न् span, Vis, V This is a misreading Comp सपन् व्यर्ष (वंद Read 'दशकोटिषु न स्त्रिया' for पुरुष दयकोटिषु I 2810 gives "बई दो मा'सपरुषे दशकोटिप न स्त्रियाम्", पलवार. Med.seems to use अलइ ति in the sense of ornamentation अलम् निवारण for निरर्थ के Mahendra अलर्क 'योग,' Vis I 2810, 1 2053 etc रोग,' Vs c, Hem योग here meano coition थलि व्यलि सुराया धमरे काककोकितयोरपि, शब्द थलिपक, अलिमक, Va, Med Both छलिमझ 1 2810 अलिपक, अमलक, I 2053 अशिपक अस्लिम्मक, 1 2698, Hem. पचासक अनिपक 1 1533, 1 322, अनमक, अखि ·8 Notes - व्यसन्तक, कम्पनीक्षा मेधाधर्ष षिकेषु मा, गद अवेला चर्चिते, Med, वर्जिता, Med c for चर्षिते, Med A उपलाय, Vis, उप लामे, Vis Cfor अपलाप My hend assistant did not understand my correction. Hence was also in Med अव्यक्त पर हर = रमर and हरे, He and others do not notice the sense of मूर्स प्रयोक पादप , Vis for पार , Vs A PC यसन्तक Hem for व्यश्मन्नक, Hem A मक्षिकाछदन - boner of jasmine, W Questionable Sec Vacaspatya Ea tree, Mahendra AT I do not find a Gandharbhn, W in Med Dharani 'वातरो मागराज गोपले गर्द भान्तर व्यतथ TV's Med apparently did not contain this word कष्टापद Dharani 'अष्टापदसवर्षे सादष्टापदय भलिका । अष्टापद की दे शारिणा asfa, ma a monkey, not pin-bolt, V for Maliendra for eit Hem असि V's Hem apparently drd not contain this word सिपल कोशकार-a. specres of the sugrercene व्यसर. वास्यो , Mahendia (यासी-तदोपकरणम् } for रायो, Hem not noticed in W, but noticed in B and R This line 10, however, wanting in I 2810 ग्रहलमा 'सरो', IIem , Hem A, I 2053 1 2698 सरस् = tank, as un. ploughable (0) Not in w, Vacaspntya Vishra probably regards the first as अहहा, Vis AC, .I 1539 (not in Vis ) यहि अहिभ न - अहिन, in y 9 not in W ग्रहो, vis etc अहा, VIs A करणार्थ, Vis etc for करुणार्थ, VIs A या परिव्याप्ती Vig for मिव्यानी, 1s क्रियाभेद, Hem, for "क्रियायोग, Hem A 0 Mat for मुख, Mat A अभिवानी, Mahendra आकर्ष 'शीरिफलके, Hem A अाकल्पक मोहे, I 2053 तमोमोहपन्यो- तमसि, मोहे, पन्यो Not in Vacapatya याकलप B and R scems to be a misreading ग्रारुति सामान्य of Vis, Med =जाति of Hem , Tra धामन्द Dharana 'याकन्द क्रन्दने धाने माथे च दारुणं धने (रणे ? )1 पार्णिपाहात पऐराजा माकन्द सहादत 'W's Med rend भ्राट for मित्र यसृज. योगभेद .. .

·10 Notes, याप्ति 'ध्यायति, Tra. 3. 3. 148,' B and R. Repeated in Vacaspatya. But It gives two words off and agrafa and not ong o 7 not noted in any Die सम्बन्ध - connection, not binding, W यार न माने, Hem for नाते, Hem A च्याय, Med A B.C.. Vis A. B, Tri, Trn 4 ग्राबन्ध, Hem, Hem Ar, Vis.. Via C. I prefer this reading as if the word bad been my its common use would have been noted Comp also A29 13 अपि, Med Cfor इयो of Med AB anna see is not suffering pain, W प्याभोग रत्नयो, Hem for यत्नयो, Hem, A च्यामिष लञ्चयो, I 2053, Mahendra for सचये, Hem Comp Hem 3.401 'माभत ढौकन ल क्षेत्र कोच कोयलिकामि' ल वा of Hem. and सन्या of w appear therefore a aratat, Har , Har. A I am responsible for a 977 - flesh. लोभ-object of लोभ- but ete. (coreting, w.) यामाय कुल - कुलक्रम 'अामाय पु मि वेद स्थापद ये कुलफमे' यायति 'याति प्रापणे 'ध ग्रायत्ति ध यायति (ति, W ) शयने हैत्र प्रभातागामिकालयो । मादाया तथा र यपि (गि) वासवे (२) वने (चले ) There seems to be a confusion here betreen यायति and ग्रायसि च्यायत स्तिमित, Vis for तेजित, Vis. A. ध्यायोग, Hem घायोग, Hern A and वाति for व्याप्टति रोष = bank, V., B and R I think=sttacking, besieging Some read 18 चार्य Ajaya 'पाया 'छन्दसि दुर्गायामाय मुहृदि सकते' सेविदो, Mahendra for साविहौ, Tiem यालि उदारत, Anek for उदाहता, Anes. A. was fea, Ved C for foa, Ned. A यामाप. पात, Hem. A I 2053 पान Hern I 2698 वपने, Med Vs.c पचने, Med A., VI. B a Vicu c I 2698 ete यावाप of course means 'somng' ht भास्पयन 'potters kiln' seems to be here intended द gures 'पदने भाडे' the latter part adopted by IT etc but I am not sure whether Vathurczlia is night Ajiya 'अाप (थाप) प्रादामवाने प्रणे पिप्रतिम्पसे' The last words donbtfol w increa groun!, पापाप - पारिताय, Hem 3 397,-परिनिभ.379 .

·Notes. 11 - प्राएवा 'पावाप घालवा स्यात् प्रछपे बलये तया। रुदप्रधानयो नीतिवन्न' Mankha in z Mahendra gives भाण्डपचन But comp पवन पात दलालकालक्रियाविशेष , Mahendra याविच पराहते, Vis for पराइते, Vis C 'आविध कुटिले मूसे वायलिङ्ग पराहते,' 4772=repelled, not disappointed, W आवेशन परिवेष, Hem for भू तावेगे, Hem. A Hence 'disk W ग्याशय, Har, A च्याश्रय, Har पनस, Vis A. for मानस, Vis, Vis. B C पनस, Hem., Hem A Med A B.C याशितम्भवा, Med ग्राषित भव , I 2810 etc यापिस हितपिणि, Hem. खासन जीरके, Med for जीवके, Med A यासार. धणे, Hem , VIs वर्षे, Hem A, VIs A श्रारातील w and Vacasprtya omit कन्यापालक = brothel-keeper व्यास्थान-यासानी-स्थान यासद. Dharari 'यास्पद च प्रभुत्व स्यात प्रतिष्ठा कन्यमास्सदम' ग्रास सुखान्तरमुखमध्य. च्याह, Hem , Vis AC, Mahendra, Med both अह, Vis 119TT The sense of FIT not noted in W, B and R, and Vacaspatya ग्राहो, Vis. etc ग्रहो, Vrs A , Hem मुक, Mat for मस, fat. AA फ्रोधे, Hem for रोदे, I 2053 रघुगन्धा 'कावोच', Via for कासे च, Its C and कोया' for क्रोग्राम Med appears to use गुरु in the sense of 'renerable' ( note विषु ) and Trn in the sense of Shukra ( note पुमान्) रति प्रकोपेनपदि, vis for प्रकायादि, vis A 5x scems to be used in the sense of lighted, not light, W TH Hem RU, 1 2698 This rerse wanting in Hem A, I 2053 Probably a later addition The meanings are, however, all derivable from the root Com parc 5 . इन्द्र फणिजझक, I. 2053, W,Vacaspatya etc फपिजक, I 1539 etc Dharani 'रन्द्र पर प योगे च कुरजादित्यरातिपु' If रालि is the correct reading, it is probably. tascd Sauratirely ( see fire) and not in the sense of night W's Med apparently had a different reading सप्तनन्तु = या सरकारयोगे, Vlahendra ·12 Notes, . *** (u .. 1 144 ; also t, Com ), V18, Vus C Vis A. B TT this also it, Hal इरिण (us 2 51 ) According to a C also ईरण and ईरिण But he quotes only about fro रखा भयो, Hal apparently अन्नपयो ( अमा%3Cow ). , Med 2, Med A. u=118itation and may also mean bad conflict, affray & Bilfare seem to be used here in the sense of luminary, not light, V..'तद्देवताके या नक्षले', Vacaspatya En tyd, Tn yai, In A It may be Tn gives it also as a distinct word wat and €TT-TT KFITH FT 18 a different import ofgare, Vacaspatya 59 gaat, Med B C att , afed. A maat, hled The first is preferable 29 जुद्रा = कण्टकारी शिक्किका noted in B and R थिक्तिका some उचित दिवसे, L 2053 for विदिते, Hem अभयते, not in V. SVI Hcm probably uses gouef as one sense against Vis Sfekt, led etci sme, Med. C awe, Med , 1807 may, I 2810. 7, Med A C 26 may be correct, but I am not aware of any such name pro 52, Hem for Taa, Hem A. उड डीग, Med A, Vis. Hem उडपीय, Med, चन्द्रिकापतो, fed for चण्डीग, IIcm., sfusiyat, Vis उत अत्यर्थ of Med. is probably a mtsreading for अप्य र्य = sense of अपि उत्क्षेपण Hem leares out two lines व्यञ्जन, Mahendra for व्यजन PAX fegra = offent=uneasy, not ‘bathed, rashed, ' उत्थान. मनुरोगे, Med Afor मलवेगे, Med C. स्थित बुद्धि, Med for ofa, Sied उत्पल उत्पली, Med A B, W for उत्पला, Med C. und पर्प with या ranting Nether in Vacespatya और Anek A for उत्तम , Sack EAT Bara, 1807 e , 1 (= sleeping supinely), Vacaspatya 97, 1. 2053 etc - flushed up No illustration is comming of the first reading wa W T4 of 114 trafy of Hcm. - general precept. Ved pro- ·Notes 13 and Lably uses Fire and $74174 as different imports, but I know of no use in the former sense I am not certain what distinction Hem and tis. make betteen m and धर्जम, त्याग is probably used in the good sense as in प्रोत्सर्ग SCHTEN, Hem 2757, Hem A TU - scratching, Egi rubbing, a1 d 16 = over-using ) उत्सध कार्य, Hal TTK is used in the sense of #14, not killing, slaughtering, W उद मागल्भत्र लाभा, Hem I follow Hem A SPLETT, Vis e etc ELIT, Vis, Mahendra Vacaspatsa gives both उदय उत्पत्ति, Hem for safa, Hem A उदात्त. कल्य, Med for हृदय, Med A BETAT 'उदानो धायुभित् सर्प जठरावर्त पच्मस,' गन्द उदार 'उदानाख्यो मरुइन्दौ,' Anek I follow Anck A (उदर corrected into उदार) उदास्थित घर is the general ternm प्रणिधि seems to be used - प्रमजयावसितचर See Vacaspatya उहित लागते, Med for उहते, fed A मोक्त', Tra_for मोक, Tn A उदुम्बर The sense of मेट, noticed only in B. and R Also उडम्बर उहााहित उपन्यस्त and उरीर्ण seem to be both used in the sense of cited, brought forward As I notices only happiness, it is probable he had some other readings gta 55Hem I 2698 for IIem A, I 2053, Fis I 1937 etc eo, Mahendra (?) Not noted in any OPERETA seems to be a 25 if and not slipping of a foot, W उधरण - उन्म लन - uprooting and mostly used figuatnely TT, Med., Vis SG17, Hem 55 seems to be used and not as an adjective. I do not find af romited in any of Med A, V18 A, 7, Ned C fore, Ved, Vis 9,*, Hem A, U's A, Ved 55,7, some parts - refuse, not vomited, IV , Ved corrected into my, Mech A grandeVed c. 'उर्मट कच्छपे सूर्ये' I 2810 Taranatha gures the rending सूर्प not सूर्य ·14 Notes. उपकार From t. उहर्तन धर्म | scems to be used in the sense of rubbing and अपाति of rolling उद्दाहन Some grre उदाहिनी for उहाइनी. दिसोरोप, I 2810 for प्रपीते, 1807 etc. B and R quote 'उद्घाटन घटीयन्त्र सलिलोदाइन'महे',A 2 1027 Hem seems to use वराटक in the sense of रज्ज, not cowree, W, Taranatha बटारके, Mahendra for वराटके उग Vis A. B C, Med agree Vis slightly different Hem. A and I 2053 end at उद्देजने स्थान • उदबाइलक 1s without बाइल 'mail worn on the arm',V उन्न Med. A B C agree about सुरत and Vis A. B C about सूरण मोक्ष shews the last reading is quite correct Hence a 13 probibly used in the sense of compassionate उप हाक्षिणक्र, Mahendra for दक्षिण, Hem विकीर्ण seems to be used in the sense of scattered, thrown, not fullblown TV. उपकार्य. वस्त्रसद्मनि, vis for राजसद्मनि, Vis. A C उमपह अरकूनवान, Hem for प्यनुकूलने, Hem A उपचार सञ्चाया, Mahendra for सेवाया, Hem A. उपचित. दग्ध, Med , Hem. for दिग्ध I 2810, 1, 2053 'burnt,' V मिदिग्द, Vacaspntynafter A दिग्धो मामल', Mahendra टपदंश मेहनाम योरपि, Mahendrn. उपधान विणे, Ilem विष,Med A BC, Hem. A., विश, Hem I. 2053 (for far), V15 A. B C, Trı, Tru A. fat is noted by T and Taranatha but probably arises from Kara's file reading उमराग. पहकलोल -राइ, विगान-परीवाद Some Mss gre दुय for दुनय ] hare allowed it to stand, as both forms are defensible. एपत्ति प्रतिपादन =gaft, donation, IT Doubtful उपसर्ग प्र+यादिमादिप्र, परा, etc उपस्य 'उपस्यो मा समीपस्थ मोहे घ योनिसेफयो, गन्द उपहर W's Med, apparently had ter, cimmage' उपनार उपनाह Med. पनाह Med A etc उसदिन.. समीपे पहने Prhaps suttrog aer, not neighbourimg mansion, w. Some read गेण्ड for गण्डः ·Notes 16 8934 fan 18 probably used in the sense of calamity, not affray उपरत वह है राजपने उपसम्म मृतौ, Hem for मते Hem. A निहित, Vis, Vis A., निईि ते Vis, B for forsa, Vis C. उपालन उपद्रते, I 2053 for उपद्रवे, Hem "portent,' W I prefer I 2053 उमोट. 'उपोट कथितो यूपटे समासने विवाहिते,' 4 कद =यूट and विवाहित उम्,Vis, A Vis * 'उमो नगरपडयो' also in 1 2698, but not in I 2053 Noted only in B and R Probably a later addition See उलप उलप, some उलए रमत , Vis for उलए मत, vis A C 'मुस्मिनलम इत्यपि, A.2 49. पल क कुरुविन्द , Vis for कुरुयोधे, Vis. A. छल खल उदुम्बर, Hem. for उदूरखले, Hem A उबाघ हृष्ट, Vis., Hem A, I 1937 दुष्ट, Hem. कृष्णे Med 'A, C, Vis A B (wanting in C.), I 2810, I 1539 शपसष्णमरीच, Druma. राषित स्थितवत् =stayed, remained, not fixed, W I do not find उषित in Dharani पष्ट, उष्ट पशुविशेष स्थाइटो वायरथेऽपि च,' घ{}} गोलकिका ( from गोलक) सकरी-ewer उष्णक, Hem. , Vis, Med भक, A J 4 18 Also अभक , A.c ऊपम् is the common from of writing T Comp. HTH, A I 4 19 Dharana leaf 1018 very corrupt उभन्, V नभन्, Hem wanting in Hem A उभन् is given in u IV. 144, but it is added. Mss. अनन् This is the usual form. See उष in madhavaya vrtti. क. अर्थाश, Mat for अर्जश, Mat. A. T Vis. for a, Vis A (the line Incomplete in Vis C ) and wanting in I. 1937 प्रति, I 1539 पति -सूपति Comp जति कन, रपोप्राने, Vis for रपोयोगे, VIs A C, I. 1937, I 1537 कुलहीने रणोद्योग, Vis B Not in W., B and R, and Vacaspatya Vis करी, Med अली, Hall अर्ज, Nis A भर्ना, Fis 'अर्जस्तूत्याहबन्यो मापने कार्तिकेपि च,' पर कम् Vs A ·16 Notes যায় क्षणभग 1s spider's reb and here probably used in the sense of spider, वा. समरियते, Mahendrn. जर्मि. It is clear from Med प्रकाय ( and माशाम्स ) is used as a distuct reaning. समिका All mss ngree about छटुवाइलक, but not noticed m w, B and Rnd Vacaspatya The word occurs under on 999. Wanting in Med C, J. 2810 ctc. मपन् निदाघ =sweat, सण=heat, पीभ =hot serson, गपसहा ग, घ, म, and m tho sibilants मा. देवाचाया, Vis देन्याम्बाया, Vis A दिल्याञ्च, Vig. c. पण, Hem ण, Hem. A जलदुर्ग, Mahendra मत 'वसनादिषु धारयो,' is सुवीरयो, is. A but corrected into सुधीरदो, VIS 0 ' वीरयो, I 1539. 'पुधीरयो', I 1937. सुधीर =n collyrum, w But राधीर harmonizes with and fi समाग्वाते, Vis for सम्प नार्थे, VIs A सिधाम्ने, I 2533 This is probably the correct reading frym, w, B and R, Taranatha ऋदि. 'दि सम्हौ गौर्या च विनामौषधि (धी) भिदि,' गन्द भापम कोलपुर =bear's tail and कुम्भीरपुच्छ=crocodile's taal, Vetc. I think & plant पन्द gives गम्भीरपुच्छ 'ऋषभस्तु वलीवः श्रेठ गोते खरानरें। अष्टवर्गीपधि(धी)मधेत्र पापम पर्वतान्नर,' प्रषभो दृषभ भूजया गन्दात् परो वरखरे। कर्ण रन्ध नक्रपुच्छे अजय. पा, स, अम्बा, Nfed for आत्मा, Ued A ऋ, ल., तृ, are probably later additions in Med . एत एकाठीला, B and R एकाटीला, V from व्यष्टि=seed, from अस्थि, Vacaspatya but व्यcि=kernel, W and अटोला in B and R. and Vacaspatya. 'सिमली पारापत एकाठीलो खुको (बको) पसु 'A. 2 4.81 'एत कषुरवणे स्यादागते हरिण कचित्', गन्द एधत 'एधत साद वोतिहोले वर्धिते पुरुष प्रमान्,' पद एवम् 'अवधारणसमवयो' Mahendra ऐरावत बगिदयो, fed for मदीभिदो, Med A प्यादिषु , Vis अद्रिषु, vis A for व्यहिष, Vis. C तहदायता, Hem सतहदाय वा, Heri A for शतत्वदा यथा, I. 2053 This shews वियर भिद, 'ऐरावती विधति देववियति' अजय योकस् 'योकन्त शोक', Hem 'यौवस्तु श्रीका, Hem A. Although there is Sword चोक, सोकं here is probably wrong, as the word occurs in मान्न Hence ·Notes , I7 ककुभ- फल, फक, Hem. A . the repetition shers that the second word is at 7 as in A A.C quotes पोकस्तु योम् Yis A. तुम् Vis यो प्रचो, वापि I 254 अथो मायी, Mat. सथ शुर, Nat यौशीर शयमासम Med AC ने reads better क वित्त, Anek for चित्त, Anek A 7, Anek, unnecessarily corrected into Anek. A ककुभ रोग Hem for राग Hem A नग Tri Trl A. - कक्ष सरिभ, Vis गैरिम Vis A सौरभ Vs Cषे and साथै, Vis. for लणे and साँ, Vis. A. गुह्यपिधान of Hal. - पश्चादञ्चलपल्लव of Vis पारणिका - उड़ा हिणी-उहाइणिका কালাই Hem for पाल, Hem A. कव, Hem in कान्त कदर, Hem , Hem A , 1. 2053 (नक) ककर, Vis A कुटार, Vis A. VIs B चक्र, Vis C, वक्र, Vis for तन, I 1539 etc ककुद (द). ककुदत्, ककुदद्वा=like ककुद, ककुद 'कङ्कण स्थात प्रतिसर करणो जुष्टि का इति भागरि,' अटी १६ ११० Seoनामक कचाकु, Vis A ctc कुण्ठाकु, Vrs कठोकु I 2810. Wantmg in some Med V apparently had different reading कचर, Med, Med A कहर Med C कछुर यामने, is for पामर, Vis C कच्छर, Hem The first कुम्पुर, Med A Vis uses पामर apparently in the sense of पामसहित पु च is probably used in the sense of rogue=पामर Tri It can hardly mean hbrdinous 'V Read घटों for pठी A 2 4 154 'कर्चुरोऽपि गटी गन्धमूली षडपन्थिकोयपि ' Some read शढी, कझुक करम, Med , Med A for कवचे, Med C, I 2810 It is not clear what distinction Vis and Med. make between कवच and वारयाण Probably कवच is used in the senso of any armour lit. or fig and वारवाण in the sense of uron curass कवच also means amulet पर्धापक - नाडीच्छदक See वर्धापम In Druma. धर्मषो, Mahendra for वस्त्रयो Hom कञ्च किन मन्ले, जागलिक, Vits. for महल्ले, जोनक,Vis. C महल - सामन्य = प्रान्त : पुराध्यक्ष .

·18 Notes. ever, **.*' Anck. for 5, Anck, A. कलार. कक्षारो मय रो ध्यञ्चन' under u. s. 3. 137. कट. शिर, Med. for गये, Med. A. C. शरयोः, Tri., Tri. A. This may horbe a correct rending meaning tho grass. 'कटः चोपो कलिन च गजर गरे हर्ष,' Dha. Hero परे apparently stands for गये. ध्रुवे for it and फटा, I. 1937. कलिन = mat. कलिम is probably used in the same sense, but द्रुम paraphrases 'हमका कटक, Med. कण्टक, Med. 1807. नितम्ब of Vis.-table-land, Y. फटखादक. एगारवलिपुच्छयो, Irem.-for गाललिपुथ्योः, I. 2033. कटम्भरा. गोला-red arsenic, वर्षाभू = hog-weed, W. गोधा also in Har. 1807. 'कट : कटरभराऽ ( also कटम्यरा) गोकरोहिणी ( व्यसमपोट् नाम, com. ) कटुरोहिणी, A II. 4.85. प्रसारिणी-राजाला, 153. कटाइ. 'निचये', Har. A. for 'निरये,' Har. For रूप, कूप in गद कटाहो दोप- लादिपाकभाजनक रे। कूप जातविषाणायमहिष कूर्मटल्के,' गन्द. Jatadhara's कईरे nrparently stands for करे कटिल. Some चर्म for वर्म. कट . लता of fed. = मियग, of Vis. कट का - कट रोहिणी. कठ, Vis. A. कण्ठ, Vis., Vis. C. 1 do not find mantra or mystical prayer, TV. in Hem. कठिन. ययोः, पट्टिकाया', Hem. for खयोः, खटिकाया Hem. A. स्तम्य, Med. for .. स्तब्ध, 1807. कठिसक. पुनर्नवा - वर्षाभू = hog-weed, V. पम - a basil, V. कण. कुम्भीरमक्षिकाः - a large fiy said to perch on crocodiles, I. 2835, Vis. I. 1539,1937. 'कणोऽतिसूम धान्यागे लष्णाजीरकयोः कणा । नक्रस्य मछिकायाप. This is no doubt the correct reading. कषिका. व्यग्निमन्य = गणिकारी, a plant. कपीचि, Vis. A. फणाचि, Vis. Comp. us. IV '10. कण रु. कणेर,W. कणोरु, Hem A कणेरु, Vis, Vis A. कोण, Med , corrected into कएर, Med. A. The mistake Is palpable as it as रान्न not पान. वश्या, Hem. for वेश्या, Hem. A कण्टक. 'कण्टकोऽस्त्री जुद्रशी रोमाञ्चे मत्माकोकसे। कमस्थाने माद्रे च दोपसूत्र- पयोरपि जटा .

·Notes 19 कन्दर, Hem A कण्ठाल, Vis I 1539, in Druma and B and R is really वण्ठाल, Vis I 1937 Comp पण्डाल, Med., Vis विणी,' Med C for 'द्रोणी' I. 2810 'कण्ठालस्तु पुमान् गोपीमभ दे च झमेलके' 'कण्ठाला जालगोणिका', खि ३.६ १८ दधिमन्यनभाण्ड' सन्दकल्प कत्तृए कहा Mahendra for कुम्भी, Hem कथाप्रसङ्ग पार्ले, 1 2053 for वार्ताया, I 2698. वार्ता is the ordinary use कदम्व निकुरम्ब is the general reading-also in A. w निकुरुम्ब only कदल, Both कदली, I 1937 etc माझो Vs for टनी, ! 1539,I 1937 etc कहला, I. 1639 कद्र, Both कद्रु, Vis कन्त 'कन्तु कन्दर्प चिन्तयो' under u B_I. 73, V Hem and Hem A , I 2053 do not differ कन्द 'कन्द किले', Anek for 'कन्दसिके,' Anek A = नपाकरे, note कन्दरकरे etc, Hem Joined to कर्बुर कन्दराल. याई भाण्डे, Hed for गर्दभाण्ड, Med A कन्दल पक्षि, Vis. for वृक्ष Vis. A 'कन्दन कन्दनी चेति मगपतिविषयो । कन्दल कसहे रे कपाले च कलध्वनो' Also अपकार, पद (अपवाद, सहार, y ctc ) कपर्द कामिनी, Ancl for काकिनी Anck A W's red apparently had 'सरह मरी कपिस सरतापे, VIs A भारत मे, 1 C. I follor vir. परतलप - dog. वि६ कोनी-पुका कपिप यशो an ! माधुरी Hem, for रसायो, भाधनी, Hem A कपीतन कपीतम Vy,T AC Hence retained काच फरक, Vis C पक, I 1539 करक A. करा, 1937- 1gcon वपन्ध Read me with it. The kosakaras secm to be in favour of tbc latter spelling कमठ मोर गडकीमाएहमदयो',को-porcupine, W. 'मटर पेली भारडपिशेषक, गद बम्बम Probably re are to read मनिन for the last सम्बन' MAnck. बन्दु हर-योनि 1 2033-ranesatel, W, and माल पोगा सक ·20 Notes. .. . . of them. - पोपानलक or Vis, and पीपाविल of Tri. (चिन, 1807). v understands ग्रीवाया' as adistinct meaning. कर. प्रत्याय - प्रति+याय-tax. फरक. लद्वारलस्योः, lem. लट करनयो: Iem A. लटाकरहयो, 1 2053. This is the proper rending as खटा-करच करत - coconut hollowed to form a ressel. फुगम्भTrn 1807, I.1675. Not in B. and R etc. फरट दुई रुट, w. and Taranatha from अट_and कूट, respectively. So in k. 2 1. 33 दुई रूटms. k and Vardhamann. करण. 'पियाछल कारण", Anek for 'चेल"करण", Anek.A साधकतम क्षेत्र Vis.c. साधनोत काच Vis. साधनखेल काय, Vis. A. याबादौ, Vis. C. पालशदौ, Med. I.2810 बणिजादौ, 1807. व वादी पकतापि, Hem I, 2018 याणिजाहौ, therefore, nppears to be a false rending. am and बालय are different करण's Sco म. for BE, Mahendra, करभ. एकझोष्टी, Anci. for भूकरोटी, Anek. A, I. 2544. Hem. perhapa uses मय = carnel and उठ क - young camel. करवीर. अगए, Anck. for अनुट , Anek, A करहाट. देश, Hem युभ, Hem. A. apprrently for पुष्य, Vis A etc. करात ध , Hem. etc. for 5 ण, I 2053 etc. कठोरे, I 2053 कुटार, I. 2698. probably for कुठे र= basil कर्क निले, Med. for तने, Med. AB तने Med. C., Hem , Hem. A. के राशिभ, is कर्केतले वह्नौ, Vis A कतनी वन्हो, Vis. C. corrected into ने with note कर्कटके कर्के 1s an apparent misreading as the same word rs not used in explain. ing. कर्केतन - मणिविशेष, I. 2533 Hem 's रायौ shers it does not mean कर्कट Sce Druma कर्कट स्त्रिया वालुकिकाया' तु सजगया शाल्मलीफले,' शब्द. 'उर्वारु' कर्कटी जे या कर्कटी शाल्मलीफले', घ Not an जटा.ना कर्कश काम्पिल्झ, Med काम्पिग्र, Med A Med.C. follows Vis. कर्कोटक Med , Vis., Hem कटक, Med. B, Mahendra. क—र. Med, fed , A., vis , Vis, A. कई र. Med. B. Not in Med C, Vis. C.'रख्या, Med for 'रटया, Med. A etc. कर्ण पासि Anek पार्थारो, Anek. A कर्णपूर घसन्नयो, Herm. etc. for यत सयो , Hem. A., Acd A. . .

·Notes. 121 कर्णिकार 2053 कप कोन्दु Hem [ under 3 321, its commentator writes कर्णान्द according to Varjayantikara ] को न्द, Med eorrected into कर्णान्दु, Med A कर्णेन्दु, Vis Vis A The association with an leaves no doubt about the form in Vis, and I prefer it to कर्णान्दु or कन्दू, as the form of the ornament is like इन्दु not यन्दू कर्णपाशी, Mahendra. कर्णिका वराट- वीजकोच छटा ग-stalk, W See Druma शम्पाक, तमाल, and धारगृध are = A 2 4 23-4 शम्पाक is also written सम्पाक and शमनाक and धारग्वध अरग्यध and अर्ग वध, note कर्पर, Hem. etc कर्कर, Hem A ** There can be no doubt about this word in Vis, as grouped with गहर and not with कई र शिवा - Jackal ( Durga, W ) क—र पुष्यटन्ना, Vis for कृष्णन्ना, Vis c कमकारी, Hem , Hem A, I.2698 It reads better than कर्मकरी, ! कर्यक, Hem. for कर्षण, Hem A कप led etc कर्प, Ared C and कुलपोल्पखातयो इष्टिपात (रष्टसान, Druma) is opposed देवखान पटपि, Hem for सपि, Hem A (compare वार्ता, A ) कुलार here probably stands for the nver कर पिएनया • 'कप पुगि करोषाग्नौ वर्ष खिया मतेति भसः' under u s182 W's V18 bad apparently different rerdings कलम काक्षरक Vis का क्षारक is AC लाधाकर, 1 1937 लाक्षारक, I 1539, 1246, 1 322 Not m W.etc But याचारक or चारक probably convers the vermacular use of 'कलम' 'cuttings' of trees. कलम्ब Med etc कडम्ब fed. C मालीगाके may mein भालपा''and शाके or माकनालपर 'द्यम्य (माकप ) तु नाड़िका। कलम्पर कडम्बय, अ.३ कलषित कलिङ्गिके 1 1937 कुनिके 1539 etc कलह मण्ड ने, युद्धकाणे, Hed A for भण्डने, युद्धबाट Med C. रायो , Hem Vis, A, राटयोः, Hem A , वाटयो, is C. 'कलइ पनकोष स्थाद, युदभण्डनाम, पन्द Med's युद्धबाट - युके and वाटे कालानुनादिन 1 2053 etc. कालानुनादिन् । रोलम्ब- चचरीक - bee कलापिन्. 'कनापी कोकिले प्रक्षे | But कोकिल 1s doubtful कनिकार, वीतमस्तके Hed A. पोतमस्तक-पोत राह * 2 bird 1, Jalıendra for करएडयो, Ilem कर्ष भद्या कन २५ ·22 Notes. कलित. यात्मनो;, Tri. for यायोः, Tri. A. 'कनित रोहिते (पेदिते । चाप्त गनिते (गणिते) में हितेऽपि च 'शमन यसत्', A. 2.6.67. कल्प. मपये न्यायेत्र, Vis. A. for प्रनये न्याये, Vis. C. वित्त, Anek. ior चित्त, Anck. A. कल्पन. लुलो, Med. for मो, Med. A. C. कसने, I807 for कर्त ने, I, 2810. कल्यमे is an apparent misprint, as it is the word to be explained. फल्माप. पाण्ड, Med. A. for पाण्डर, Med. C. कलय. कल्या, Anek. for the first कल्याणम्, Anek. a. वर्षे, Med. A., I. 2810, I. 1539, I. 1937. खर्गे, Med. C., Vis, ctc. कान्ध. The first line not in Vis. कार. I. 2810 'अथ कररी पुनः। पृथीवानो केश्येये कवर' गान (लवण)डियो... 'कपरः पाठकः' under n. 8.4.154, कया. Only in Hem. Doubtful. कोरु. Anek. and Anek. A.do not differ. करय. 'सन्धनावमायोः कस्य, Anek. I follow Anek. A. काकरूक, Med. A. (निम्व coreeted into नि:ख), Hem., Hem. A., ris, Tisc. काकरक, Med. , Tri, Tri. A. काकोलूक, Med. C. काकष्ट, Fis. A. ( in कान्न ). काकोल. 'काकोल: कुम्भकारे च विभिद दोषकाकयोः । सर्प नरकभेदे च तथा शूकरभिः दापि, मन्दः काचदर्तिक, Vis., Vis. c. काचदर्शक, Vis. A., I. 1539. गुडुके, Vis c. काकस्य, 1. 1539, I. 246. for me. Not in W. etc. TE= 15 - porder (1) काचिष. शमण्डक, Hem for छमएडक, Hem. A. शुमण्ड, Vis: A. but corrected into छमण्ड, is C. छमण्डल = प्रदेग दविशेष, Mahendra {च्छुमण्डके, ms.) काण्ड. दल', Anek A for जल', Anek. सुधा, I 2544, for तना. सहसि, 1. 28IO for रहमिलनाडी left out in W etc कादम्बर. सारे, सिन्धु, Hem for सरे, शीघु, Hem. A. कान्नार. काननेख, Hem कामनेषु, Hern A 'दुर्भ रोदरः,' Anek. unnecessarly corrected into 'दुर्गमः पघ.' Anek A कान्नि. Anek. makes 'अभिरूपे बुधे कानि". I here follored Anel A. अभिरूपो अधे कान.

·Notes 23 . . काम भधत . कार कापटिक Vis कापाटिक, VIs A कार्याटिक sC कादयासिनि, Vis for कालfafar, Vis. AC कापथ, Med , Med A,I 2810 Not in Afed C, TV कापोत कापोता, red , कापोतो Med A. ( comp. Hem v ll this shess खा* not खो, Vis or सूर्या', Vis_A., or पूर्या Vis_C) लोवे correcte k into कोय', Med_A (comp Hem iv IIT) कापोतन्नु कपोताभ , Kem VI 30_w does not give afs etc बलराम in शन्द,Druma and W Not in its मानार्थ In any other place, a probable mistake for TIH कामल Med C for RT, Med, Med A काकोली, Hem A for यत में Hem I 2053 It is doubtful whether this word is not a कामिन्. वन्दा- विजातीयप्ररोह,Ac काय काया, Hem A for काय, Hem 'कारो हिमगिरौ यत्ने बलौ पन्यौ वधे पुमान् | कारा स्त्रिया बाटो बन्धे भू!ि) त्या' प्रसेषके,' शब्द पारशैल-हिमाद्रि-हिमगिरि-हिमालय हेमकारिका घोषधीभेद, 1 2533 ( a female worker in gold, W.). सुवर्णकारिका - हेमकारिका बन्ध, Vs for qध, VIs A कारण्ड, VIs ,Vis AC Not in W But it follows from करण्ड and कारगड occurs under PTT in Med, Med A C. 'Uyyala Datta quotes Vis under u & I 128 only about वरण्ड and तरण्ड कार्प कायट, Vs , Mahendra कार्मण मन्त्रादियोग, Mahendra कार्य शुद्ध, Anck for युद्ध Anek A कार्यपुट सपणे, fed , ris C corrected into क्षपणे, fed , A , Vis, A कार, Hem for at, Item A कान, 'कालो दिष्टोग्यानेहापि'A I 4 1 मनि विकमा जिडी .A 2 490 ott, Med B C., [em, for eyrt, Mcd , Med A, Hem A, vis, Vis A, I 2053, I 1539, I 1937, I 2810 Har 135-6 'कालिकायकराटिका (कालीका रस्मराटिका, Har A)| कालिका क्षीरकोट सात् ' The first tro are said to bo 'अधिकाया 'W gires पस्कराटिका as a name of scorpion I think the words अब Eraft and a name of the black beetic, as its derivation shers arraitz appears to be the more correct reading But 15.'s preference of IT- कारण In that c180, ·21 Notes . काटक काव्य . . कोट learcs me under some donbf क्षारकीट nonद, सारकीट n I गद कालानुसार्य, Hem कालानुसार्य, Hem A कानानुमाय, A ctc I 2053 गिशिपा, Hem,Hem A कालिका ५ मरो, Hem. A, The { नीहार, देगी. ६१ ) for धू मरी etc. 'कालिका शक्तिभऽपि ममीश्विकपलयो । क्रमदे यवसुमूलयमदीनवधनेषु च । ध मरोमघमालीय, काकी- मामोशिवासु प,' गन्द धमरी seems = धू धू माली of शब्द and हिमानी of नि (किन्नरोभर, मे) Mahendra seems to understand black roman Med A etc. कापूक, Afed पूतना - राचसोभ, I 2533 (-yellow myrobalan, Y ) काश्मीरज, Hom cte. कश्मीरज, Hem A and कश्मीरजा for काश्मीर कायम, I 2810,1 2053 ete कश्यप, W , Druma. In I 1539, कश्यप is a palpable mistake as it is associated with काश्यपी मान, Vis for मीन, I 1937,1 2053 मासमद, Har. काशमर्द, Har, A 'पटले,' Har and 'पटहे,' Hr A The proper reading is probably पटोल (- कासमर्द न Drums) काममर्द - क्षेपण, Har 98 काइल 'काहला, काहले', Vis 'काहली काहल , vis A. खन्ने, Hem for स्थान Hem A It spoils the metre किधिनी, Anek , Anek A (but corrected ) It may be a various reading किन, 'स्याने सादृश्ययुक्तयो' m जटा rofers to the word स्थाने and not to किन्, Druma and W किम्पाक, VIs AC शिफाक Vis and शफ for कल, Vis c, फल, Vis A. किरात अल्पतनु of Hem etc अल्पशरीर of पद = खल्पदेह of मूरि किराती स्थाा किरातस्त्रीया च चामरधारिणी' ध किरि Anek A करि, Anek किमों, vis c_ कुगी, Vas Vis A पलाले, Drnima फलाडे, I 1539 किमोर. Vis Vis ACI 1539 I 1937 ngree किल अनुगत, I 2810 for अनुशय 1807 etc. कोकस 'कोकम कुलप्रमस्थि च', A 2 668 कोटक Ido not find in Dha कीटक -मागधजाति, v and Druma कोनाश 'कर्क मे, मगु' is for कर्ष के डरा Vis, A. मशु Hem for 'उपाशु, Hem A 'a slayer of cattle > W Hem and Hem A rgree and Med A etc प्रासाद = रटह, 1 2553 • कोचा, Vis A कोल Vis. कोला, Hem A for कील , Hd .

·Notes 25 कुकूल कुक्कट अनूक, Hal. and गस मुहते कुक्कट, Fis for कुक्कुटी VIs A C All the mss agree nt out तालमध्ये, घ 'कुक्कटस्तानचूह स्थान् कुच टोऽग्निकलेऽपि च ! उर्जजीर्णदन्ने च ताल . not iu W etc मध्ये च कुछट'. फुकर कुकर, I 2053 , . . कुचेल पारचेली पिचकणी पाठा, A 2.4 81-5 विद्यमी, Med. A यदि कर्णी, Hem for विवकणी, Vis A , Hem A कुज 4 a tree, not a kind of trce कुट ' स्याटी चित्रमुस्तके' is I follow is A W and Drumn read मुरा - a perfume. I find सरा-मदिरा, I 2533 पिनाकुट्ट - hammer, W. and Druma - पुरुथ, 1 2533 Comp Vs कुटिल तगरपागा, Med , Med A for वापगाया, Med c कुट्टार, Med A B,I 2810 कुठार, Med. C, Vis C कुटीर Hem फुटार, Hem A I 2053,Vis, Vis. A I 1539 1 1937 ( the last कम्बले for केवले) फुठार, fed CII 1937 कुठार Hen, Vis, Ied , 1 1539 कुटार, Vise कुडा 'कुड्य विलेपने भित्तौ क्लीय कौढहतेऽपि च,' शब्द कुणि. 'बय तन्न कुवेरक । कुणि (also तणि , A c.) कच्छ कान्नलको नन्दिष्टक्ष A24 1278 In the sense of कुकर, also कूणि, A c समका Vis for तनक, V8A कुक्कर Vis A कुण्डा, Med कुण्डी fed Acte कुण्डकीट पार्यकोनिविशारदे Mahendra This is preferable कुण्डलिन् कुण्डली चिवलमगे सर्प कुण्डलधारिणो अजय मेष्य Mahen tra for स, Hem कुतप अष्टमोऽङ्ग कुतपोस्त्रियाम् ' A 2 7 3] Hence probably Med 's general 'यस्त्रिया कुतप शब्द , अने कुथ Vis etc कुन्थ, Vis C प्रवेणयास्तरण वर्ण परिस्तोम कुथो यो,' A 2 8 42 , कुथ विविति वोपालित Ac कुदाल कोविदार चमरिक कुद्दालो युगपत्रक,' A 2 1 22 युगपाल, Hem for युग- पल, Hem A कनटी Not in W ,I 2810 etc and probably a later edition 'नेपालदेजमन शिना रति केपिदिति भरत', Druma कुन्त I have put fait with grat, 19 this appears to be the view of Vis and., 6 .

·126 Notes A ifel Parint derises it from कुन्नि-modern Tundi (1). कुन्नन 'थपके, Hed A B C apparently for 'सनक (4 22.13 ) Comppire Vis, Hem 'कुनल कल्पित बगे जले (जने । जनपदान्नर,'ध कुन्नाम, Fis A C, I 1539 कुचाग, ris (n नान्न ), कमान ! 1937 an! कोन के for viteat of others Not in pcte It Agrees with 4 of ded, but Vis, does not regard it as such, as he places it after 77 and not with Par Anck and Anel A quto ngrce फुन्द शकुन्द 'अचुत - हरहिप - परमेयर, I 2133 =olibanum (कुन्दुक), } कुमार 'सहा कुमारी मरणि , A 2 4 73 Some तरणी for तरणी. परणी, 1 2053 रामा 1s also a name of प.तरमारी रामतरणी - तरपि - दामारी घ तरु मारी रामतरुणी मीता, Druma I do not find कुमार सिन्धु मद in शब्द Druma कुम्भ The last line not m Vis पिटर, His A for रिठर,A 2.931 कुम्भकार. 'चतुष्पाकुन्नाली त पुलस्थिका' A 2 9 102. कुल स्थिका, Herm A, Wet Ilem, for PTL Hem A कुरुएक Also कु रुण्डक, A c 2 4 74 पीतपुष्प is an adj = with yellow flowers फरवक, Hem पुरुष Hem Aठानो for जाना, Mahendra कुरुविन्द Vis A,I I539, 1 1937 agree w and Druma may have had different readings कुर्वाण Not in w Druma सद्ध Anek for स Anek A कुलक 'कान्द कुलक काकतिन्द क' काकपीलु के ' वामन रस नाकुर वल्मीक पुनपु सकम्', A24.39, 114 कुन्ना उष्ट. Med. A for अष्ट, Med c_Contrast मानेर uith यमाते of Vis 1807 and I. 2810 agree कुषल कदली iem for वदरी, iem A कुमेर Trn uses एकपिङ्ग as a name of कुबेर, not deformed 'w कपल भिज्ञ for विने, Mahendra कुछ पुष्कर and सुगन्ध are apparently used -उत्पल of A.24 126, adrug (acostus w) माण्ड 'कुमाण्ड पु सि कर्कारौब गमे दे गणानरे । उमायामपि कुमाराडी तथा याग- मियान्तर' गन्द कुस्सान Anek Anek A. agree I do not find in I 2541 Drums , ·Notes. 27 कुड्न 'कस्पन, 12810 Comp कुन्तान of Vy. The proper reading in Ajaya is 'कण्ठशब्दो गलेऽन्तिके' and not कण्ड गन्दे गलेऽन्तिके W, Druma Comp0 953 हर कोकिलालाप, Med_fed A for कोकिलालाप, Med. C कूट, Anek. A पूडा, Anek बाकुट्टक, Med courected into व्य कुशक, Med A उद्भदक, fed C 'कूटोस्निया स्थिर राशौ दम्भ च लोहसगरे। जायाया गिरिष्टङ्कप सौराष्ट्रमतयन्नयो', गन्द = Agastya (W कूटपाकल (comp. पाकल) कूटपालक, Har, Har A , V कूप अन्धु = well कूपक -oil-vessel.मृन्मान = earthen measure - काचपाल, I 2533 कूपक अचु प्रताया, fed for चिताया I 2810. कूभाण्ड, Vis , Vis C. The first कूकाण्ड and द्रोणे for भू गणे, 1s A ला. 'गलतालु कण्ठनाभय कशब्दार्था', Uyala / u_s. 6 ) का स्थात् कट कच्छमाभीलम् ' A 1 9 4 नमः,' Vis. For पाम, Tas A का, Hem को , Hem A सान्तापने, Hem Te afea, Druma 'Sought, wished for,' Wafea - surrounded from a to surround, सत्य. सव्यादि = affixes chiefly तव्य, अनीय, and य. कतन 'कष्टे समस्तेऽत्रु', VIs A *क शो समस्त च', Vis B 'कक्षौ समस्त इस', Vis C. This is the new of Med. Ujjvaladattr. also explains साउदक. But what Authority for this statement ? and where ea 18 used in the sense of #f? A and Hem give only one sense of Eart. Hence I prefer the reading of Vis , Med apparently basing his Prer on a mmsreadng of Visसनुन rs not = कष्ट, but it may have been mistaken for कच्च. रुपीट 'कपोट जठर भीर विपिनेन्वनयोरपि, बन्द सपीटपाल, Hem. etc कपीदपाम, Har (not Har A). "केलिपात,' Med for केनिपात 'कबोटपालिः (ल) पबने नीरधौ कोनि (नि) पावके fa muritz , Vis I follow Vis A. कृषि Not inI 2544 and doubtful सष्ण व्याप्त , Vis., व्योमे, VIs A , for व्यासे, Vis.c. उष्णसार थि शिपा, Hem. for चिपा, Hem. A केत पाहारि, Mahendra for पानादि, Hem. 10 418, Bled , Med A Wanting 10 Med C . .

·28 Notes Tho 119t 47.91, Ilem , I 2053 wdistinct in llem A Hot , Ned 1807 So astronomical science, Tai' But tlus is a palpable mistake as only ono senso is specilied anl opposed to other msg au 07, Hem for 07, Hom. A models 75' Doubtful केगट उत्कट, Hed A हर्यट, red c 'केशट घातरि हरौ सादलोत्कटयोरपि,' TT 144, 1 1539 74, I 1937 #95 TRT Taunt', Druma ***C. Also spelt i Hence also #TIT in some ms3 Hum apparently sca FE 74 in the sense of 'of the lorse and of the lion' and not denoting horse and lion, WV के सरिन् mss agree about the form व्यर्वणि कोकमद रतक, Hem for रकयो , Hem A. fer fifco (1) Mahendra ETC, Hem IIar, etc E, Har A, Hem A It is clear from Trı aport mcans in the sense of ETC It does not qualify goa, w कोण वाग्रादिनो, Vis or दिवादिनो, Vis. A लोहिताट्न = Saturn, Mahendran ST, Vis feath is, however, generally applied to Mars, A 3 25 #ta FETT - stale, stinking ( aflıcted with pun, W ) कोल पर्यत, Hem for चा Hem A. The first कोला, Fis Also 'शस्त्रान्नर, ध कोय Hem scoms to use शिम्बा in the sense of सिमि- पपसादिफलस्यान्न, ध It may be ediled Dhr and Vis give the word under 07, Med under as well as utat, Hem gives an and alludes to #14, and the others including VF give only in Anek doubtful. 1 I 2544 कोपातक कचे, VIs A CMed. A etc कवे, Hem. A कठ, Hem कोगातकी 18 given in 77 not that in Vis. Moreover af us should be affaat Heuce कोयाकन in Vis and Druma appears to be entirely wrong कोषातक in some of the mss #ta Har A, UTE, Har, 1807 The mustale is palpable as the word occurs in the पाद section कोशागमितकट विटु , हा १८ कौतुक ख्यात, Mahendra for ख्याते Hem कीमद कार्तिकक, vis AC 'कौमुद कार्ति को मास• लि १११ aiteita ma, V13 forma, V18 A. - of a good family the son of R berger, W) ·Notes. 29 कौलेय. फार्म के , Vis. A, C. for कामुक, Vis. इन्द्रमहकामुक - dog, लि .. कौशिक Med A.C. 'कोपज', Vis AC , Hom., Hem, A, 'कोमा'. Both correct. कम. w. and Druma seem to read कल्प for कम्प. Mss of fed ,Vis. give कम्म. क्रसक. 'वृन्दस्तु यूपः क्रसको ब्रह्मायो बादार च । ठूलच,' A. 2. 4. 41-2. पट्टिकालोध - red lodh. भP, Vis. for भद्र, Vis. A. क्रिया. करण, Mahendra for कारण, Hem. फोड़, Anek. A. क्रोष्ट, Anek. कोड़े, Vis. for झोड़ा, Vs. A. रखम of 1807 etc is an apperent mistake for वक्षस 'न ना क्रोड' भ जान्नर'। जरो वमप पक्ष' च्य, २.६ ७७-८ क्रौञ्चादन. प्रौञ्चाधन, V. घेचुल्या, ed. Med., A. ( unnecessarily corrected into चिञ्चलया), Vis. C , Har. घेचु लया, Har. A. पिञ्चलना, Vis. किञ्चल या', VIs A चिचो- टक, Vis. A. विम्वोष्टक, I. 1530 - घे चु and पेंच को, Druma. Vis. mes agree about क्रौञ्चादन.'. क्लोश 'ऽमि कोपे', 1607 for विपाक, Med. A. - distiess, wrath, anger, iY. रागादौ, Mahendra for रोगादौ, Hem. क्षनः नियुक्त seems to be used in the sense of employê ( occupied, engaged, IV). क्षम. I do not find क्षमा = ught in बन्द ना., V चार. धूर्त = black salt (rogue, W.) and लवण - salt in general. ध न लवणे, Mahendra 'सारको जालक क्लीने कलिका कोरकः पुमान्', व्य. २. ४. १६ चिपणुर चिपपुर र्वसन्त ' under u. 5. 3. 51. क्षीरदार, Har Har. A. 'क्षीरदारी गुड़चोदे गुडामध्वनिरिष्यते' and धीरदार - इच्छु, I prefer Har.as the derivation of exit explains the senses and TETA does not Besides Har A, is utterly unreliable, क्षीराधिज. For चन्द्र, Hem, A , Hem. rends 'शेष तायें नियाकरे ।अमृतासिमूहे च भवेत् .' It appears a later addition. क्षुद्र रहती and व्याधी ale both names of कण्टकारिका, A. 2 4 93 But the use in Vis. and Hem. shers Bहती is used in the sense of क्षुद्रयाता की. जुर. 'चुरोट्नवस्तु स्यात् कोकिलाक्षे च गोजुरे। चुरोग्यघि गयादीनां खटाटीमा च पादुका,' . चारक com.

·30 Notes. खेल भरत, Hem A for भारत, fem. लिय, १९ ctc चलिय, Vis A गि, Vis for असाध्य, Vis.A, प रण (रण, I 2533 ) - मरण - sending, discharging विक्षप- throring atyay (timo), delay agar = pul istering etc. 77 also usc3 frag and dyn चम 'परजा धनहरी क्षेमदुमलगणहासका,' A 2 1. 128 vis clearly uses चौरक in the sense of the perfume anil घरहा of the plant प कूप ग , Mat A. for सूर्य र Mat ( andl धर्ध for माहि, Mat A ) कुणाइल, VIs A , I 1532, I. 1937 फुणेहन, V C युवाहल, Vre. W, Drima 'राना कुले साडा रति भाषा खजा मथयो, Hem. मधो (१), IIem A पहल IS Apprently uscil in tho rernacular sense of at ladle v takes a different to 'सजा प्रहस्त मन्येच मारण ऽपि च कुलचित्,' मन्द खट, Har ctc घट, Har A खटिका, Vis, A Not in Vis कण्टके Hem for गण्डके, Hem A सहारीट, Med corrected into सन्नरीट, Med. A खरीट Hem , Vis, Vig Cखहरीन्दि, Hem A पगारीट, Med C, 'राक्षने, चारिणे, Hem,, for 'फलके, धारि- शि, Hem A If the word had been खनरीट, the sense of खनन rould have been noted in Vas But there are doubts about the proper form सङ्गिक, Vis etc खट्टिक, 1 A खण्डपरशु Chandamalaki, W सण्डाली, vis पण्डाली Med , Med A, Hem As the arrangenent is not alphabetical in V18 , the forma toteft appears to aryse form the Hindustan mode of pronouncing was समक चित Vs for r शुत्र, Vis A अवदारक - digger Hem 1 2053 W's. mss apparently hnd लशुने for अल सके, खसके- वृक्षम है, Mahendra खर 'वेणी गरा गरी देवताडो जीमूत इत्यपि' A 2 4 98 Also गरागरी, खरागरी, and खरा गरा 2nd व्यगरी, A c पुरुषो मत, Anek परालिक 1807, I 2810, I 1937 etc खुरामक I 1539 सुरालिक, सन्द and भाण्ड [ 1937. पामोरण्डि = नापितेर भाडि, Druma = barbar's ease, V Ido nol find 'cison, V , in Med खपर ·Notes 31 सज, Hem, A खज., Hem खजर फन चुद्र Anek for वृक्ष फल, Anek A I can not regard पल as a migreading for as it is borne out by all the mes of Ved an] Trı It occurs फल, also in 4 , खध्म (u_83 28 and note ) शिष्य in Fis ete is probably the better reading पिद्विर विहिरी, Hem खिङ्कर बिसीरा, Vis पिचर सिहोरा, is A सिशिर शिखिरा, Vis C सिहोर घिसिरा, Hem. A. वारिधानक, Afed corrected into वारिवालक, Med A "होवेर वारिवालक', Har : 118 पुर, Med A Comp 'गफ लीवे खुर पुमान', 'सर सफे कोलट्ने तथा छेदनपस्तुनि', गब्द See चुर. खट I 1539 and च सुनिन्दक, सनन्दक, I 1937 (- बनरामस्य गदा, Druma) स्फार, Hem पर, Hem A खेटक - वसुनन्दक, Har 150 = द्धितीविक, com, अर्थत् - low, vale गन्द gives 'घोटके त्रिय' apparently mistaking the sense of Med_1 2533 understands स्फारमगव्य as onc sense, but खेट Is popularly used also in the serse खर, Afed B हेट. ofस्कार . गप्प पोलक ATF - cooking pot atat in the vernacular गन गला ध, (च)नी राणे हे तथा पामरमनि । गन्न पुमानयनाते भाण्डागारे गम स्त्रिया ,'गह 1 do not find घराभाएड in it गड़ 'गड़ो मत्ााम दे स्थात् परिक्षाव्यवधानयो ' गन्द गढ़ 18 ordinnly used for ramparts, mud walls and both monts, ditcl es (परिणा) गुड, I 2533 चण्डी, Med C for चण्डा fed A Sco झम पिटक 1s apparently used in the tense of boil स्फोटक, 1 2533 गजभूषण- बुर चुद 18 one word Comp सासक गएर 'उपतनाभिस्तु गएट्या नापि इसपूर्ति रिति गोपासित ,' AC 3 B 11. गजस And प्रहत्या Mahen ira for 'गजासत्र, प्रत्या, हे गति वहद व्रण (running sore)-माड़ीवण I 2533 गदयिन गयिनु' गद कामुकर वाघदूकर under u 329 कारके Med, Ved , 1 2810, ranting in Ved C Trg of tis - 107 of I 2053 etc appears to be the better reading गन्धर्व गन्धर्चा गायम मोका' गदमिर Maarit i ete rad 67' a perfume' for TT Comp maart TATTE, VIeu C etc. TRINE, Ved, Yel B .

·32 Notes . गर्जन . . - गन्धार, Hem गान्धार, Hem A Both found. Mr. गन्धोली. राण्यो, Hem. for गटयो, Hem.a. गम सटक पाठ - reading by ( merely) looking गया, Anch Yot in Anek A. गर, See सर. 'गर' विषं गरो व्याघौ गरा गिरणाचते,'ध गर्ग Hem Not in Hem A, 2333 etc खनिने युधि,' Hem 'सनिते धेHen A ऋधि, I. 2053. ' कोपनिनदभम नोत्तेजनेषु, घ,' गन्द गत . W's Med. rend differently 76#, Tru, Tn A But fo shews it is '#' TTÄ, Med. ctc , 11 & 1 165 Med, Med A. C. agree गर्भ. 'मध्य नाथपपरके', Mahendrn. सन्धि - hole (-unton, w). गल ‘गल करत पर्जरसे वाद (घ) भेदेऽपि प्रस्थय,' पद. गर्म त, Nied A (u 8 1 97) गर्यत, Med. Med गह, Med A गुञ्ज, Tri, Tri AMy correction is nguess, A. 2 3 8 Anek 'नो घने च दर्भ च गहरे गहापि च ' I grre Anek. A I 2544. गात, VIs A ete गर्म, icd C गीत, Vis. C गाता, Hem Fanting an Med A. All mss. agree about रोपण --गायने under u 8 1 73 Not an I 2053 etc गाध स्थाघ for स्थान, Mahendra I prefer thus as व्यस्खाप 19 used -गाथ- गान्धार वले, 1575 for रण, Trn I807 etc. रण - sound (1) गारुड़ (m), W गरुड़, Med , मारडं, Med A., Hem, Vis', 'गारुई 'गरिक- जातरूप', Hem V.110. Vis, Vis A (the first स्कन्द for स्कन्ध), I 1539 I 2466, गलि 1 1937. साल', Vis. C This is a mistake as साल 1s noted afterwards (शाल twice in vis c) Compare गल And गालव, Not in W ete गाल 1s used in the vermacular chiefly in the scase of chcek गिरि The last गुरु, Vis C. कन्दुक, मत्स्य, VIs गुरुक, पू, Vis A C गैरेयक, Hem for गिरियक, Hem A The seperate mention of कन्द क in Hem., Vis seems to shew गिरियक is here used in the sense of गिरिका - बालमषिका, A,29 12. But compare VY 6. गिरिसार. W gives iMed But the other mss also agree.. छा, Hem. गुळे, 1 2053 apparently for गुको गुच्छे सायो 1s dirensable , .

·Notes 33 गुमा There is nothing new in a W's re probably gire also गन as 'गुन गुप, Not in Vis रूपादौ च, Hem for रूपादाय, Hem. A. प्रयोजयन्मि, Hal mpparently for प्रयोजमन्ना बात्ति- fold, plant षटी- string, tie. गुपनिका 'भूनाट्न गुणिका भवे', Har 'मून्याऽपि गुणनिका', Har. A गुण्ड मलने - धारण (मर्द ने1), Mahendra गुन्म गुलण्ड, Hem for गुनु, Hem. A गुन्द्र कया', Hem for करतो, Hem A गप्त 'गुनच रचिते गटे रागाप्यभिधे यवत', गढ गुप्ति नितियुप्रदामो भूगर्त , अपिगन्दार काराया रक्षाया' च' शोर गुम्फ दृषी Hem A for दृस्यौ, Hem 'गम्फस्तु गुम्फने मसुभेदे बाहोरलहनी', गन्न yen reit, ved A for TAT Ved Cranfit , Vis for Taraf197, 119 A गुरु 'गुह पुमि कार्ति केये गितुरनमै । गुहा गर्ने मि इच्छीधयका (7) पुच, . . . . टिल्लन , Tig A Cagree alhout ग्टनन ग्दष्टि "विष्यक सेममिया ग्टष्टि वाराही बदत्यपि' . 2 4 151 Alho परि पराइकाना, rahendra म्टए 'ग्टह' मामि कलले पु भूमि च कचित्', गन्द ग्रहपति मली, I 2053 'भवेद् ग्टहपति मा तु धर्म मलिग्रहम्थयो', मन्द मम्मी। probably a false reading ग्टत्र गुद, पन्थि, 1 पट, पन्य, I. 2810. गो Mod. I. also gires 'गायलयामयि गम्भीरे गाया माने ज' Anek. also gurer Har an1 Trn slightly mornfied 'नशाच्या प्रयोगर्ग नेभ', Mukuta atभी- सौरभ यी-नु पणि-दीधिनि-रमि गोकण्ट्रक गोचर, Ilem गोपु !Hem गोकीन, Hir गोकिन, Har. A, Heni., R, Teri ctc (Nel makes गोष, to गोपाम) Tlc metre in blom alanyit eru not le eta Tícu.co 1 mit 10 गोषित - Monu गोलिक 2 गोलि IR, IA. IIra :03 Then the iner nilin, utlin kutr chor पिर,I 2010 गोजागरि !lem, Mel, Mol 1,I 2073 गेत्रागारिक, IA. गोक, 1. गोजर, lem. . 11cm), lan 1.1:03 agre al- It भाकारले गए। कारिख ।:-10 Drumtia Truca', but the metro c'ars 1o almub of 8 - ·34 Notes. the feminine locatrro कण्डु कारके, I 1539. कन्द कारके, I. 246 c कण्ठकारके, I 323 कण्टकारके, Med etc. फन्द कारक - भक्ष्यकारक of Hem is probably the nght reading in nfed , Vis . गोण्ड, Vas A गौण्ड, Vis गोदन्त धिसिते पर्मितेऽपि च,' Vis. A 'हिसिते वर्मितेऽपि च, I. 1530. 'द गिते वर्मि तेऽपि च', I 1937 'दशिते हरितेऽपि च, VIs Not in Vis.c_Hem., Hem Ar, 1.2053 rgree "A fossilo substance, TV गोप Druma. rends रक्षिका (W protectress) for रतिका, TIs etc See I 2533- गोमुख तेपक, Vis for ले पने, Vis A गोमेदक, Har A 'गोमेदक मि गगोल, Har गोमेदक , Hem for गोमेदक, Hem A 'काके कायऽपि च, Vis for 'काकोले पलके मिच, Vis_A गोरख, लग्न, fed. A. for नग्न of others गोल 'गोला मन गिला मोक्का गोला गोदावरी म मा । गोल साद, गुडके जाराट् विध पाया. सते तया, घ I do not find fink in Hem गोलक चापि, Mahendri. for पिण्ड, Hem गोलोमी. वार, Mahendra for वर, Hem गोमद मति, Hem for गति, Hem A 'सेषिते देगे', fukur He quotes as Vis the line from Med गौतम राजन्या', Hem. for रोचन्या', Hem. A भूत, Hem A for wa, Hem 1 2053 गौरिल, Med C गोरिल, Med Med. A 'गोरिल ..गौरिल,' Vis c. 'गौरित . गौरल,' Vis B यन्यि. पन्धि, Mahendrn. for second पन्थि', Hem पन्धिक, The second also ग्रन्थिक,Vis I give V. A पन्थित, Med यथित, Ved A ctc I keep only परित, १ पन्धित is rare although defensible पम्त पदपि घ, Med पदोदित , fed A for पदोदित, Med c पहण गद्ध, Mahendra for हस्त, Hem पामणी पामेयाया, Hem for यामयमा', Hem A,] 2053 Vinhendrt rends पामिणी भोगिक seems to be used, in the sense of headman not one rho only thinks of enjoyment.' यामेया-पामप्रयोषित, Drumn. पामीन ममते प्राम, Med A. for समते पामे, Med C.यामीण , पामीन, 115 .

·Notes 35 . घट . OT both गामीण Vis. snd सनि) n नान्न Hence at is transkerred to णान्त in Vis A पावन् 'पाया स्थान पुसि पाषाणे हदे प्रथीपर पिच' पात्रक धान्याना , fed A , Vis A for व्याशाना, Med C, Vis, Vis C. धात Hem A, Vis for efa Hem., V18 C ग्लो Not an I 2810 ete घ घनेगुर, Mat A for धनखर, Mat फुट = कुम्भ = waterpot घट कुम्भ समाधी च गोधोघटनयो घंटा', भरि (I 2816 सघन for घटना- Indian clock, W ) घटना Hem , Hem. A घटना, Med, Med AC धन मुहल Anek for Bार., Anck A धनरम सस्य, Vs for समाक Vis c धनसार 'घनसारस्तु कर्पूरे पक्षभेदे नापि , धनाधम चक्र, Med , Med A for यक, Me1.c घर्षर GIT, Med A for sara, Med. C Etat faq, Med C for Fantat अपि च Med द्वार, 1 2816 but no तुपानल Drupia an firo of stran, y घात. काण्ड - arrow, V May it not mean स पात। घ.णि रद्ध Hem for V Hem A,I 2533 घोर, afed Cघोरे, Med A Jorned to पर बोल, Anek A.corrected anto चोर घोष गोपाल, यावान and घोषक, Med घोपयित्न घोषयित्न, पिके पु सिभ मिदेव च वन्दिनि ' मन्द बन्दिम seems to be used in tle senso of bird herald ' not captival IF. Hem ta 'llem A. , 78 Bricllel ८ सत्रक Mat. A for मजाको Mat घाटप ययो सच Anek करके 1 2033 कमके I 2698, JIem Hlem A 1 for धनुष्या Fina (u8 ? 39 ) Ved C Hem 1 ctc 13 Vel Vol 1 Is Its. IC,I 1539 agree clout चसो पूणे,! 1937 पच पचालो मण्डा मानम्यहम्बा,' 24 51 एरए। चट, परियड, Md टु पास, Hel. 'ट, बाटो Ss A Tn arrentir ses in the scose of praising ·36 Notes - . चण्डालिका किराया, Med , fed A.C, Vis., Vis, A कन्दराया, Hem , Hem A, VIs C, I. 2698 "किन्दराया',' I 2053 'चाण्डालिका तु कण्डोनयीणा चण्डालवल्लकी', य २ १ ३१ Mukutr writes 'त्रीणि केन्दरा इति ख्यातख' Aurn writes 'कण्डोलवीणा किनराख्या किन्नरा and किन्दरा aie, therefore, names of this lute Comp. also शब्द 'कटोलवीणा कण्डोली किनराइ,ययन्त्रके' चतुष्को, Med चतुष्को, Ied. A 'चतुष्की मशहा तु यटिभ दे तु न दयो,' गन्द चतुम्पथ चतुर्भागे, Med चतुर्मान, Med A चतुर्मार्ग ] 2810 चतुष्पद 'चतुष्पद' स्यात स्वीकारे,' is I gare Vis A चत्वर, Vis A etc चत्वार, Vis चत्वाल, Hem etc. चाञ्चना, Hem A गर्ने, Vis. for गर्भ, vis A कुण्डन, Hem or फुएइक, Hem A, I 2053 1807 agrees with Met. Not in I. 2810 . चावाल, Mahendra (गर्भो मध्य") भद्रकाला, Ied , Med A fon कुइमे च, Med c चन्द्रिल, Med, fed A.C (collected into चण्डिन्न 11 fed A, Hem A, Vis C परिएल, Hem., Vis, Vis A. ख्याते, vis A for ख्यातो, Vis.c घल. पारने,I. 2053 पारत = पारद पिण्डके, J 2810 'चमम पर्पटे पाने पिटभ दे च लडके', अज प्पय 'माकारपीठयो। ममूहेऽपि,' Hem. I gue Iem A, I. 2533_W follove 1 Hem घयताचय ने एन्दे माकारमूलबन्धने', ४ वर-अम, पग-चार - Bpy चरण 'पो,' I 1030, I 1937 for 'अत्तो' is Sec रवण चराचर एe, Hem for , Hem A परो. 'परी गोनों देष केभित्शरगडयोरिति कोगानरम्', A c s. b_10. चर्चा चमचा fem A for चर्मगण्डा, Hem पर्पट 'चर्पट पर्पटे स्मारे पेट विपुग्नेऽपि च', गट W understanis स्कारपुिन 450NC rori-untits nfl ublles. वर्मन म्पटे, Hem स्फर Hem | Mahentirn. अज झन फलक धर्म पेटफार. रपम्फरा •lem 10 But स्परा mms he the proper realing चममारी ! 1239 etc for पारी II A cte The first also चम', Ilem A बोधिम्या Melti For Hamtuny, mid. ( योपिया, I 2810 या :-35 पारिवारी (In some mes ) - गजान्धनी 1 2033 कम्प समापो कम्पे ममी चारोमित Malhendrn. ('पारीभ दो भरतगामगिर" चमम bas . for कन्न ·- or चामर. . चारक . Notes. 37 'चारी ताण्डवचेष्टाया नपतिमणिधौ पुमान्,' Hankha In ? वारि of WorlUnene to be a mistake चव्य शतपुष्पयो, Hem A. शपर्श -हणविशेष, I 2533 (पर्षयोः) चषक • मेघ, Vis for मा Vis A , I 1539 मधु of Med therukoro-n. (honey, W), मरक of Hom = शोधु शोध पान and not घरापान शाल, Med for वाल, fed A चामरपुष्प , Med I 2810 etc. कापायपि च, I 2810 बन्ध here seems to be used in the sense of prison asmचार सहारकattendant, grazer Comp #15 of Tri चावी. एमो Lis, for बुद्धनी , Vis A चाल, Vis A, etc चल,I 1539 वाल I 1937 साल, Vis चास भेद, Hem for भिदो, Hem A भूरि agrees (स्वर्णचूड़पक्षि. Druma - blue Jay, 7) चित चिन्ता छिने चुलिकाया' चिन्ता ', Vis 'वित छ पुझिकाया', vis c Joined to पोत 'चिता छने पुझिकाया,' Vs A Both चिता, I I539 चुखिका- funeral pile चित्र सुपर्णा Vig सुपर्णी, Vis A सुपी, Vig C गोदुग्धी vis गोदुग्धा VIs - A C but corrected into गोडम्बा Vrs A चिवक चित्रकाये, Mahendra for "चिलकार, Hem चिवको भूखराजिषचित्रकोपनरो गर ,' Anek I give Anek. A चञ्च - एरण्ड, A तिनके is probably the proper reading for चित्रके, Trn A चित्रकलौच, ] 1575 चित्रभानु 'चिलभात वीं तिहोले भैरव भास्कर पुमान्', गन्न चित्राटीर Med A B C 'विन्द,प. विन्द भि,' I. 2810 fafur ATE Med A Har fast, Med C fafga, Ved I givo Hom A fafcret, Med A B C foreet Vis. A , Hem etc foretrefa fefaent 97- नूदा वाऽपि टहस्थिता प्राननवयौवना चिरण्ट्रोधके खा जातयः तेषु, यस्तु गोणमन्या स्वामिनी सुवासिनी द्रविड़ हेऽपि ग्टहस्थाया परिणीताया , Mukuta चिलिमोनिका, fed C etc. चिलमोलिका Med , Med A, चोर कच्छीटिका, Hem A कच्छरिका Vig कच्छोटिका, VIs A को टिका, Via c कच्छाटिका, Hem, I 2073, I 1937, कछुटिका I 1339 कच्छोटिका is also probably correct Comp काबुटि. पद gives नेला एक in its place गोतम - a necklace, A.26 105 9 ·38 Notes. .. - चारक fifaransa, V:: 4, Drunk offerti. Ty C I gire fix Comp cit Not in T. चीपर And चीपरो, Anek. A. उसो, A नुनो, उसको, Hem etc सको गतिमा दे.' Hern L की, 11 , I 2053 नको, Via A.C_Walso चमक, धुनि पुनको amid गुनको are ririous rendings डान सानो, Hem , झाला, Hem , ris A मामा चलोटा, A,2.4 160 पूर्णी, 1 2810. etc पूर्णा, 7 'पूर्णानि वामयोगा सु", A 2 0 134 "हे पटपासादि- शोदम्य', Mukuta, such as ar, Drnima , Icm A Tho first faza, Ifem. 12. Ved frio Ved Coll, vel A विम्ब, I. 2810 पि, Tri., Tn A for पिम्पो, 1675 सम्बि' such as Paresh ruth,r 2533. छन्नक-remins चोच, Tra.Ama, Tri 'चोड़, 1s A This also मोड, , T, IIcm Not in Ticm A, T 2053 चोलकिन बोलन, Hem for घोलकी, Hem A कियापन = bamboo {vrist, WI. घौल चोल', irom Not in Hem A.,I 2033 1s correction in guess चुप, 1 1937. Ujalh. 'पुधपो यम, under us 324 Seo चुप Not in I 2810 W': Hled prol bly had another line पघा. "ता मधुरिका मिमि... A 2 4 105 - a fennel, V बदा सादने, Med C परने, red A पान् प्रतिकर्मणि, Hem प्यातिधर्मणि, Hem A धारिकर्मणि, 1 2533 - नाना- परपोयादि कर्ग. सर्दन छनम्बध = the रानम, Drama छल्लो, vis A etc बली. 115 'छाया स्त्री सूर्यकान्तायामातापाभावविपयो । पत्कोचे पालने अणिमभाकान्याय. नीषु च, • दिल्लर, Hem. A (us 3 11. विदर, Hem The arrangement in vis shers at is fart afed A C gire fest शिद्ध विवादको विवरहा गुडूची (also गुड भी, corn ) तन्त्रिकाऽमृता, A 2 4 82 काया ·Notes. 39 छुप', Med A, B C पप स्थप ,' Vis_P " प . कुप,' in C 'दुप जप' Med 'शुप. ..चप,' Vs 'दुप छुप ' is A-adopted by Wilson 'पपुग'I. 1539 'रुप चुप' I 1937 Indopt the list. Comp v F32. देक,.VIs A The first येश, Vis. "गिरी, मीर", Hem gro lem A पर- घि - bce (**) but probably used here in the fi; sunse of I the oue, cocok cd, rogue व, स्थिरालपत्रो,' Hat I gire Mat.A. 25.0 gives ar as wr's first of also appears to be . Comp and an 15 भकुट, पातो कुपुष्प etc - Howor of the eggplant (ogg-plant, w) 'मोमो,' Dan -गर, Druinn (arinour, I) सन निर्जले for निर्म मे, Mahendra संगम माह लगन, Med, Med. A C जग'तु ] 1539 ग ., 1 1937 जगनु, Vis A Not in tis C But as Vis associates it with me, I lclerc he refers to जिगा (1,331) नटा माक्षियो, vis for मासिकयो , in A. अठा, Hem A. सहर, Hem मरठ in रान, Hem A बुरे Vs बरे, Hem A., I. 2810 for ai. Vis A etc. कामटयो, I 2810 for कटयो, ied 1607 I prefer कपट and ru anापट-प and नटर-जरठ-0 sce मरठ. पा-हार (MI 2533 मम्बोर Visi AC Agree about क्षबीर लम्युर नम्यको पर नोपे हगारे तरभरके, सद जम्यू, A, Me A , Hem. A लम्यु, sone. नारि. w. जगदि is C दि जरारि vis. A, लतारि, 1 1539, 2100 परि! 1937,213 जया मित्रा, lem for द्राला, Hem AAnek , Anck A ngree मरणारच. A for oir, SC 'पजामीरा रोको'A अभ्य 2936 सर नरपितो सो सानो कोदो,' Comp बडे or led Hal. A, Nis. IA, lien A (u 1 3. 10 ). अर्प, id मोर्ण, Ilem. मा. 'मेरी माता..महारा' teems to ther itm -Ayaantar ·40 Notes - , मतगुरुम धर्मनीराङ्गनावर्ते जलगुरमो निगाते', गन्द जलचत्पर यम्बु पावर - नीराम myrat Fa, Druma = 'a piece of water, a like,' 11. Under a3f14, ATEMT seems to be used - जलवाकन-पाना an acquatic plant जलतापिक, Med , Med A,I 2810. जलनयिक, fed C. जलवापिका, मल- ययका, Fis. C जलपयक, Vis A I 1937, I 1539 रसीकाकेपीझपयो, Med. खिमका- कायो, Med A दीपकाकाची, I 2810 जलतापक appears to me the correct reading. नलरएह, Med C, Hem., VIR A, I 1539 जनरण्ड, Med , Med A, Tiem A, I. 1937.नलतण्ड, Visc जलसूचि, Hem.etc पलसूचि, I 2053 टि, Vis for वोटि, VIP A , काक Hem for कह 1.2053 नवेन्द्र सम्भके, Mahendra (wa tree) जसरि See जम्भारि. लागल, Hem etc Thrs also जाइल, Med A जालिनीफल- मिला जामार Hem apparently uses वल्लभ in the sense of darling, husband, friend Y) जायातजोवीन् 'नायानुजीयो विहगमटवेश्यापतिष्पमि,' गन्द. यागिन - यदि नीकुमार, लाल पाटलीकौषधी, Med. for पटलिगोपधौ, I 2810 = the patal plant (any medicament or drug, W) जालक, जालिक, जातिका isf.of जालक मालिक isadifferent stem Confounded in Trn. Med. apparently uses जालिन् - Juggler, cheat, comp पामकूट of Vis) and जालोपजीविन - fisher-man. Some खजा for षटा and ण्डिका for इण्डिका. घो ष: धोष Druma (polecat, W). जिगनु जगत जिला मजन्द, 1. A for मन्दगे, मिहा Not an I 2053, W etc जिज्ञाप, कमणि Har, for कारके, Har A जीर जोरस, Hem. A जीव जीव्य च, Vis नीवा च, VIs A c 'जीवा तु जीवित जीव जोवी कर्णरहस्पती। जोयो यक्षप्रभ स्यात् जीवा जीवन्निकौषधी,'ध जीवक याशि Med corrected mto नापी, Media; याय Med c Hem, I जाहक. 2053.etc agree ·Notes. 41 . ३ . सीवम. मेदो is used in the sense of the plant, Drumn { marrow, w.) पुलश्नोवे, Mahendra. भवेत् पुल, Hem. पुलजीन or पुल जीप is a tree well known in Madras, जीवपुष्प, Hem, I. 2053. etc. Not in w. जीवाव धौ, Med. for J, Med..I. 2810. जीवितेश 'जीवितेश प्राणनाथे यमे विधु विवस्वतोः,' गड जुनपान, Med. जुहुवाण, ited A. Hem. तुहुराण, Hem A. As the word is णान्त and not नान्त, and as a can not Iingualize न, the word 1s ज. इराण, as given in Vis, I. 2053, etc. and explained in u 8 2 92. जम्मा. I give Vis. C. 'ज.म्भो हभ्या विकारों च', Vis हन्या', I. 1937. 5 चान्ट्रमसायने, Hem. ' साद, प्रयाण मौमेन च पण्डिले च महीयते', मन्द सौमत्र चान्द्रमसायनि-बुध of Med. W's Med. probably read सोम for it. जानि जीणे, Med for जीयौँ, I. 2810 To, Vis. The first 78, 5'19. A 78, V13 C. #. 'वोझकार कथितो नष्ट झशोच्यते वधैः । झकारथ तथा वायौ नेपथेमसदाहत', एका. 'भो भशापयने नष्टे वस्तुन्यपि मतो बुधै', जटा 'झकारः कथितो नष्ट झावाताम्य वर्षण", शब्द. Yanting in I. 2810. and probably a later addition in Med, भाण्ट्रीय of Med. probably = झभावात of others झझर. वादेवन, Mahendra. 'झला . यातयोर्मी घ, लुकाया' झाली,' Vis मुला ..सातपोमौ जानुकाया भाला,' I. 1539. काला...यातपोमो झलु काया झाला,' I 1937. 'जाला • आतयोर्मो झलुकाया झाला, 1. 246 2. बाला यातपोमो अल कायां चला,' I. 322B As the first मामार्थ mst. ----- from I. . ... uuu I. 1937 appears to be the correct. reading -- अल का ? 'भला म्बिया' दुहितरि साम्यतिपयोरपि, पट. If this reading is correct, ध्यातपोर्मि - ग्रातप and ममि and not यातपम्य कर्मि , Drumr. and w. It bowever appears to be opposed to Tro. If not to the others. भलरी, झक्षरी, Med A. but corrected. Both झरी, Med, Vis. A. समरो, मिरी, 13. भारी, झिरी, Hem-which is apparently the correct reading. इच्छ', Med. corrected into grat', Bled A 5*,' V... 'S,' V18. A. Sce *** चारचक्रने, Vi बहके वाचक्रमे, I. 2810. झर. 1. 1937 and 1539 agrce about सारिणि' für Fira, Har, för fett, Har. A. I prefer the first as it is an imitative vinil.'

·42 Notes. भिसिका, Med. A. etc. झझका, fed. Also भिक्षका, A. c. झिएटया, Med, 1807. झिझंगा, fed. A. झिन झवा I. 2810. I prefer the last as fukuta writes 'चावारि झिन झीनिख्याताया', A. 2. 5. 28. भूमि, Tri, vis., Hem. रुणि, Med., अणि, Ied. A. झणि, Vis. A. 'भूर्णिः कठिम• पुन्नयोः', I. 1575. जर्णि, I. 2533. झम्पि, I. 993. व्यणि, मन्द. अ. 'अकारो गायने मोनो अकारो झर्भरध्वनौ', एका. नो गायने घरेप', गन्दा ट. 'टा पृथिव्या ध्वनो टःस्सार कर नपुसकम्', I. 1639. Not in I. 1937 etc. An apparent addition,as Maheshvara never indulges in mysticism. 'टद्वार च ध्वनी चापि पृथिव्या टा समीरिता', गन्द. बटा' शपथ refers to कठ. Comp. समये of others and not toट,W. टन. कन, Hem. Also सद्ध, A.c.r. also टन. टट्टरी. झम्पा, गन्द . लम्पापटह as one word, W. Properly लम्पापाय And पटहवादाः Druma. ZTT. TFF, Med. for 7, Vis., Hem, *f-catamite, W. It is curious house for horse appears alsa in I. 2835. टुएट क, Med.. A., I. 1937, भरि. इन्द क, Vis., Vis. A. दहक, Vis. c. but correct. ed into टुण्ट क. टण्ठ क, I. 1539. ठ.':शिवे च हहहाने मून्य पीता एमण्ड', पन्द. 5. 'डस्वासे शहरे ध्वाने दसुन्दे खपि च', गन्द. 'डकारः गहरे लासे ध्वनी भीमे मिरुचाते', एका. हिङ्गार, इगर is apparently - हागर = large. हिरो डगरे क्षेपेसले भने व सेवके', , द. डिम्बिका. मोणक, Med. etc. for गोणक, 1. 2810. 'डिम्बिका कामुकीनीरविम्बयोणकभू. रुहे', गन्द Comp. दण्डिका दिण्डा', A, c. 2. 4. 57. मोणक = water-ay, V. 'टकारो निगु पि स्थात् ढकायामपि कथयते', गन्द. 'टकारः कीर्तिता ढका निणे निधने मत, एका. 'पकार कीति तो ज्ञाने निर्ण येऽपि निगदपते, शब्द. 'पकारः यूकर ज्ञाने मिथये निर्ण येऽपि.च', एका. स. 'तकारतस्कर गर्ने मोड़े पुच्छ तथा गठ', गद. तडाग. कटके, Vis. सण्डक. Druma cousiders माया and बजटक as separate meanings. सपहरीश. Med. A. etc. तण्डदीप, ed..

·Notes. 43 , नएडलीय सापयोः I. 2053 for ताप्ययो, Hem. etc. सथा. पृष्ठ, Med. for पृष्ट. सह, Vis apparently कधित्, तन्त्र. 'तन्त्र कारणगायोच शपथ भै प्रजामिछान्नयो संख्या ऽपि परिच्छदपि च तथा तन्त्र कुटु स्वात्मनि । तन्त्र' गाकटस्वछन्दउभयार्थस्य प्रयुक्तावपि तन्त्री स्मात् स विपश्चि- कादिकगुण साद देहनाडीप च', . 'तन्त्र प्रधाने सिद्धाने तन्त्रायपरिच्छद। कुटुम्बकाये हती स्याटुभयार्थ प्रयोजक ॥ इति कर्तव्यतोषधयोः पतिशास्वान्नर पिच । शास्त्रभेद प्रबन्ध चतन्त्री वोणागुणे स्त्रियाम् । गुड़ चोदे हशिरयो मैदीभिद युवतीभिदो, गन्द. 'तन्य' योणा- गुण माझ्या मन्त्र घर्थे परिदै । तन्न पाये पर भायो सिझान्ने राष्ट्र राजयो , यज I do not find तन्त्र: - weaver in Hem., तन्तपाय etc. bcing used in the sense of loom. It will be noticed बन्द renders औषध - क्षायु by प्रोषधि - plant व्यर्थ, Hem, for ार्थ, 1 2053. करण -मिधुवन, Mahendra. नाना, Mahendra, for माया, Hem. तन्द्री. तन्द्रि, Ujjvala Datta. सन्द्रा, A c. सपखिन्, Hem. etc. The first सरखिन् in Har. तमाल नापिच्छ, A.. तापिञ्च A. . च रणद्र में, Vis. for वरुण मे, I. 1539 etc. तर. तरण is probably used in the sense of raft. Druma's Med. read करणे लगानी.' There is no तर in भरि. मरण्ड. Some वडसी. 'तरण्डो भेलके वीं (, I. सुवादिवादारणिमोकायाम- स्त्रिया कुम्भवम्वोरम्भादिमञ्चर,' पद. सरल, 'तरलोभाखरे हारे हारमध्यमणौ तले। तरला सरायणगो.,' स.न. माणिका, Mahendra. This is perferable. उष्णिका-याग. सरुप. 'एरएड छरुप कर रचकथिलकर सा' य२.४ ५. (also सरुवुक, एक खुक.टी। नर्क सर्क, Hem for कर्म, I. 2533. Vis mss, agree कर्मविशेष: प्रियाप्रियच उपहास Mahendra. मल वरुपस्निया Hem. 1807 for तरपम्सिया', I. 2053. तोष, I. 2810 etc This also aरोप, Med B, W,etc. Apparently misreading as #fitfy-fa and an unnecessary repetition. Compare also sfraaifonte. वधी बिदिव चाहदः कचिस्। मियासाविशे गविषी नदी देवकन्या भ मिय', *8.1.49. मार. योiem (- mountain, V ), पोरे or द्रौ - treo (-गा), शेण, I. 2833. रति यात्, under u.

·44 Notes. . . गात. 'सात: पितरि पूजत्र स्यादनुकम्पेन च सयम्,' गद्ध अनुकम्पा - dcserning compassion, such as son. Vis mss. agree and the metre requires जनयिली. तातल, Med , 1807, W.etc but very doubtful. "ततोला मदने ताजोहफूट- घरोगयो , I. 2810. 'तारल' सप्तमाले स्यात् नायनोमि बजे मतः,' यस. 0 253 'तारल सप्तमाले स्थामनो व्रजे' I. 809. मनोजय - father or any body who acts as a father, I 2835. तामस. तामसीति च, Vis apparently for तामसी निगि, Med. तार्य . Not an Hem. अमर्ययो, Med. W. oto. for अशानयो, I. 2810 I prefer last. Comp गद तायः गाले हरेखणे एड़े गरुडापजे । पुमान् रसामने लीव' सारी यनलतामिदि.' तालपन तारक Vis. तान जटौपधौ, Med. 1807. उज्झटौषधौ, I. 2810 ' झटाइमलालाटा ताली पिणा सामनकीति च' A.2.4 127. तालाह, 1.2698 etc. Not in. I.2053. ताविप. Hem etc. तारिप, I.2810 तालित. 'तालित तौलितपट वादग्रभाण्ड गुणे तथा,' ग्रज. तितपर्वन् , Hem , Har. रक्तपुष्प,, Har A. तिक्तयाक पथसुन्दर, Mahendra तिनिड Some write तित्तिडि etc. I.2810 agrees about डिम्ब (emblic myrobalan ?, W.= afrray) चक्र, I. 2835 (= acud seasoning). "तिन्तिण्डीकच चुक' च पक्षासम्,' A 2 936 'अम्हमें दस्य यामसोल इति ख्यासस्य, टी', Xira Srama considers they are different kinds of sauco ' तद में दानाह'. Hem. and Vis. consider they are identicaldamięte = inauspicious period ?, W. fafaret a Mahendra, for fafajsia, Hem तिमिर तान्धTrn नायगे,,1807. तामग, I.993 हगोगे, I 1575 apparently for इमोग. faak Hem etc. give alls for alfa Comp A 2. 6. 65. तोरण 'यशक्षारो यवायजः । पाका,' A. 2.9. 108-9. तोत्र क्ष क्षुताभिजननो राजिका कृष्णिकारी, A 2 9.19 हग निया seems to be used in the sense of turmeric (night, w w.) साय, मील, Med. apparently for मोची, : . .

·Notes. 45 . + खम्बुरी, y, I 322 c तुबरी, Hem तम्बरी, I 2073 तुम्वरो, Ved , Tri, VIs सर- मर्दयो', Vis. सरमानयो, I 1539 मरमाईयो , I 1937 गरमालयो, I 322 e I give दर्द - विक्षनक (तर) = धन्याक. तरायण. क्रियाहीन is doubtful Compare w तुलाधार, Hem etc तुलाधर, fed तपार मकर, Vis. This also कूल Vis तल, Med. बूबर, Hem, fed., Vis C. रूक्षर, VIs रूपर, Vis A. द्वारके, ed. for रङ्ग HETES, Hem for atetea faraita, Anek for fa tha,! 2089. This word may, however, be नि स्वीय-eumuch तूस्त 'वस्त्रं पाप जटा च' under u.s 3 86 'तूस्त धूलो नटाया' च पाप सूद ध न दयो,' मन्द यणमून्य हणमूला, Mahendra. तेजन 'तेजनी पपूलके, Med Compare A,2 4 84 तैतिल, One ms of Aiya gaves तितिल तोक्म 'हये खरे, Med, इरिक्षर, I 2810, apparently for हरिद यो 'सोक्मम हरिन्माने कर्णयो मैलकेपि च, ग्रज The use of मात्र leaves some doubt whether यन्त्र is =cloud here हरिन्मात - any thing green (हरितवर्ण, Druma) गोल वल्लभ, vis for देणुके quoted by A.c सोदन, Vis A Thas also रोदन, Vis कपा 'लपा स्त्री कुलटाया घ स्थाझज्जाकुलकीर्तिप,' गळ Druma and W take कुन and with separately I understand agaittá as one #ord sang thing bringing disgrace on a family. लिग स्त्रियो, Hem apparently for स्त्रिया', I 2053. लिपुट ठीने, vis, नीचे, I. 1937 for नीर, Hem , Ied ,1 322 B. "लिपुटा स्त्रीत सूरमैलालिखतामल्लिकार च । तीरे सतीनके पुसि इसमें दे च वालके,' पन्न. विषर्षक 'विकट लूयषण व्योष त्रिफला न कट विकम्,' A 2 10 111 प्यूषण only another form of व्योप. विपित The second विलेसा, Vis मण्डलान्तरे, Med लिंगा, 'बिगड, ना पतझे सान् शप दे विडालके,' गन्द पता- यजम Alfz. of Ved at of Hen. - a bırd, not bırd in general, W., 10 Druma ·46 Notes. - . लघाट, Hem , Hem. A., I. 1937. लाइट, Med , Med. A. लाइट, Ned. 0, I. 2810 (धौताञ्चलया). ग्रगट. Vis. A., अगटः, Fis.C, I. 2053. शम्पाट, Vis. मट', I. 1539. शिष्य, Vis. C. राय, Vis. A., शव्य, I. 1539. for शिकता Vis., I. 1937. विष्.. V's Hem. npparently read व्यवहार. थ. 'थकारो भयचिद्ग स्याद भक्षणे (भरण, 0.437) च चिलोचये,' सन्द द कारोऽच कलले च छेदे दाने च दामरि,' एका. कलते सण्ड ने ना दा दानोददा- पु, राष्ट्. देशित. जातदंशिते,, Med. A. दन्त , Med. C. दण्डयाम, Vis., Vis. A.C., Hem,, Hem. A., I.2810. दण्डायाम, Med., Med. A.C. दण्डार, Hem, A. ctc. हण्डर, Hem शरपत्रके, Har. A. The metre shers वाहन of Har, should be 57. दत्त द्यर्दिते, Med. C., अचि ते, Med., Med. A., विते, I. 2810. दधि, Hem., Vis. A. Not in Hem. A., Vis. सर्जयोः, Med., Med. A. वासमोर . Med 0. दन्नपठ. 'चाङ्गरी मुक्रिका दन्तशठाम्वष्टान्नलोणिका,' A. 2. 4. 140 (also यम्सलो. लिका, com. ) दन्तर. उतिवति, I. 2810. दगन. धीरयोः, Med. A. C. (rith वीरयोः in the first). दम्भ 'दम्भः स्यात फैतवे करके घाटोपाहड्तावपि,' गन्द. दरद 'खात् कारण्डे च विहट्नमे,' Med. दर्भ. पन्थ here is = पन्थन - stringing, arrangement. दवी. तळ, Hem. तद्दौः, Hem. A. 'स्यात् नर्दू रुहस्तकः, A.2.9 34. दर्ग. पचान्तेऽधौ, Hem., I. 2810 for पक्षानेटौ, I. 2053. दर्शन. 'दर्शन' खनधीनवास नेलशास्त्रोपलब्धिषु', यज. दल. टमधष्ट्रव्ये, 13 उमेधाचय, Vis A , उता धावयेत्र. I. 1539, I. 1937. उता धयर वसुनि., Hem, 1807,' 1 2053, I 9810. 'ट्ल' पालोमधखएड्पायशस्वीप- नेयुच', गन्द, I prefer Hem. Med. and Shabda seem to be wrong. उस भयह व्ये Mahendra, Doubtfal दमपुर, Mod. A. देशपुर, Med गुण्डाया', vis for सुस्ताया, B.A. दगमोस्व मनाएन Drums. () adying, V (7) या 'दया वतीस्थायावसनाचलचेतसो, अज ·Notes. 47 दहम दहने, इष्ट चेतने,' Hem I give Hem. A दहर.डिम्भ, Mahendra दाचायणी. दाचियिणी, Neither Med nor Ratnamala (0. 441.) give 'दन्नी दानह कलकण्ठके, Hem कीलकण्ठयो, Hem. A. 'दाल प्रहयातके कानकण्ठपचिणि तोय', गन्द कालकण्टके, Mahendra दाय भागाोपिटरतो, Hal. 'दाय' साद यौसके दूध लयादिदानयोरपि । विभकपि- राष्ट्रवेश EE: सोल्लु एडभाषणे,' अज. दायाद दायोदसुक सपिण्ड्यो,' Hel. दिग्ध प्रहले विषाऽग्नौ, Hem पद्धे, Hem. A विषाकोपी, I. 2533. etc. 'सो प्रबन्धयो , यज W. adopts अग्नि = fire and प्रबन्ध (1) - tale. दिव. वने, Hem ,w for दिने, I 2053. दिवाभीत कुमुदाकर (the white lotus, W) is probably used hero in the sense of the moon Comp कुमुदवान्धव. दिवौकस्. A. seems to use सारङ्ग in the sense of घातक (deer, W.). 'च शब्दात् मुगाच', Srama, But 'देवाच' is probably the correct reading Comp A.. दीदिपि. 'दोदिविपु सि गीर्वाणगुरौ भने रामच्छिते,' शब्द दीना, Har. A, Med. हीना, Har. मूषिके, Med, Med A. 'दाना स्त्री म धक' Med C. दीप . Only in fed , Med. A. 'The first "चमस्तके for 'लोचमस्तके'. A. 2. 4. 11 gives हीय = लोचमस्तक. Hence I retain nt See next word, दीपक, A , गन्द दीप्यक, A A, Hem , Vis, fed All distinguish betireen दीपक and दीप्यक. दीर्घाध्वग 'करमा यः छलका दारवः पादवन्धन,' A 2. D. 75. दुम्पर्श. यासो यवासो दुःपर्णो धन्वयास (also धतुर्यास', com.) कुनाशक, A. 2 4. 91 वासके, Vis इन्दुभि विथ, I 2053, विश, Hem. for विषे, I 2810 etc पिये 19 probably the proper reading. Comp. Druma 'यशे पागकविषये दानविय घो वित्ति इति ख्यात इति केचित'. दुर्लभ, दुरालभा- ककुरा, A. दुर्वर्ण aregati, Vis for arga, Vis A.C. दुमका Vs A., Med.C, I 1539 कुक, Vis. दुच्छ, Med. A, I. 2810.कका ·48 Notes Vis C टकट, I. 1937 भ्ययकाशके, I 1539, I 1937 अवकागयो, is for अवकागज़, A दृग्भू, Hom Not an Hem A , I 2533 इन्भ, Drama and W The mss (I 1539, I 1937, I 2810 etc ) so elearly write ग्भू that I can not accept उन्मू 'डम्फ उतलगे नलोपाभाव डम्फ रुपजाति,'n 8 1 25_Bhatton admits हन्फ, but prefers twia and also Ti The merning of snake scarcely follows from zut grat पक्रयो, I 2810 for यज्वयोः, Med A Taranatha quotes Med in support of उन्फ, but there is no such word in ital हमान, Med A etc (u 8 2 90) दशान, Med. पहती शहतो 1 2810, V Both forms allowed देव W apparently rends कुन्निनि for कुधिनि देवन "सेवायामपि देवना,' भन्द. W probably read व्यवसाय (Affuur, business) for व्यवहार देवमणि व्यावर्त - ornament, V =रोमावर्स Druma - nng of hair, I 2835 देवयु 'देवयु र्ना हर धर्मशीले भियालिकेऽन्यवर,' शब्द देवसह, Vis A, I 1539 , I. 1937 (a wanting | देवमहा, Vis C एकसहा, Vis Vis does not say it is feminine and it can not be in the first sense भिवासूल, Druma देवसेना इन्द्रवाहिन्या , vis for इन्द्रकन्याया, I 1539 देष्णु दुर्गमे, I. 2810, 1807, for दुर्द मे I 2835, I 2133, I 1539 etc दैत्य Some मरा for मुरा. 'देन्या गन्धकुटी भरा,' A 2 4 123 'योरा दैन्या प्रमचा प माधवी गन्धमादनी लि भू ५ दौर्वीण दूर्वाया' स्वरसे Med_A , VIs A. दुर्वाया सुरसे, Med C, VIs C दूर्याया , 1.2835 मृष्ट - rubbed (elenn) यवन, प I 156, Vis_C, I 1539 जुवा, Vis. युवा vis A, 1 1937 अभिगमे, Vis A C, I 1539 अभिमवे, Vis अभिनये I 1937 Comp the root द्रव्य च निवेदेव च, vis for चापि विनये VIs A वीया, Hem for रीया (epparently रोल्या 1 2053 द्रावक प्रोपक Hem for घोषक,Hem A,I 2053 मोषक, Med A etc 'ट्राषका हृदय पाहिमापाणयकारका 'ध 'द्रावको रसभेदे याद विदम्भं पावभट्के,' गन्द द्राविड़ 'करको द्राविड़क काल्सको बेधण्यक, A 2 4 135 Some give वेद for वेध hnder for सत्र B ·Notes 49 - ६षण. द्रुघणा, vis for गुहियो Vis. A, दू, Vis., VIs A , Hem. A द्रु, Hem, I 2533 Com us 257 कामरूपिम् - सापपर, 1 2533 Not in Drama,V द्रोण जासुचाप, Vis for ग्राटकाना', VIs A शैलभदे, Hem for चैलसन्धौ, I 2053, I 2533 कावागावे, Trn for कावागार, 1807 Anek gives another unmaternal verse बन्द - स = समास I 1539 etc agree with Vis विज 'अथ हिजा । हरेश रेणु का कौनी कपिला भरमगन्धिनी,' A 2 4. 120 भाग्नी, I 1937 भाण्डा, Vis भार्गा, I. 1539 'हलिका (भचिका, फलिका) यावाणी पद्मा भार्गी माद्वाणयटिका', A 2 4.89 द्वितीय इयो, Mahendra for इये, Hem This is preferable Not in I. 2810 and probably a later addition. पन 'धम बिसे गोधने सहपाले घन इयो, बन्द धमद गुहाक 1s here probably used = श्रीद - कुवर धमन, वस्त्रा, Hem for भस्ता 1 2053 भर इति, Anek for धति, Anek A The second passage wanting in Anek A धरण 'धरणोऽहिपतौ, (ट्रिपती, 1807) लोके स्तने धानेर दिवाकर, I 2053 Not in Hem This is probably धरुण qr Med B also adds this Irne 'मानोडुभेदयो', Mahendra for मानषिय घे, Hem धरुण, Vis. A This also वरुण, Vis, Vis B C (the last at some distance) धर्मराज धर्मराजो नरपतौ यमे बुझे युधिधिर, पन्द धर्षण, Hem A धरण, Hem धात रसादिक Anek for रसादिक , Anek. A ] 2810 agrees with Med धामार्गव देवदारुण्यपि, Vis C देवदालयामपि, Vis A , Vis देवलगा I 1639 (CI wanting) देवदानो,w. 'धारा सेनापगस्कन्ध खङ्गादिनिधितानने | द्रवप्रपाते कुम्भादिच्छुिद्दे यामि सन्नती। ध्वतिष्टो समूहे च तरङ्गगतिपञ्चके । धार प्रान्त पाम (व) में दे फटणगम्भीरयो पुमान्,' गन्द 'धारा खड्गादिनिशितमुखे सन्नती चापि धारा वर्धन्यादे विवरपट्के सैन्यभागेऽपि च । धारास्ता यस्तुरगगतय पञ्चधा रेचिताना धारा यावान्नर(पद)मवित्राममासारवर्यम्, Druma's Vis apparently reads सहगे for स्थाहणे Tra doubtful 1 993 निभा for निथा, धारण 'रुद्र, Vis. for युद्ध, Vis A धाराहर, Hem etc भरार, Bar पाराङ्गर, Har A (पासावर,com ) Some gare नापीर for नासीर धार ·50 Notes. धाराट " 'धाराटशातक मेघे तुरङ्गे मत्तासिनि, गद धार्तराष्ट्र इन Hem for डि, सितच्छद - हस धी, Med , 1807 Not in I 2810 and probably a later addition धीर । give Med C ifed and 180r read 'धीर साव लिघु परिहते । खच्छन्दै भैर्य के च' for 'बुद्ध' धुत कम्मने, Hem for कम्पिते, Hem A धुन्ध मार पादालिके, Herm for पदालिके, Hem A I 2053 गन्द - मे, वि House lizard, W जना स्त्री कुाझमत्या ध टहगोधा बटहालिकेति साहसाह,' fakuta A. 2. 512 पदालिक = a plant, Mahendra w_Med gives y not धुर, as it is found in धान्न not रान धचिना धूप भारे,' (the second foot is faulty पाविश कदेण्यो) Not in I 2810 and pron bably a later addition भूत नर्किते of Dharani 1s doubtkul 'ध ते कम्मिततर्किते (भर्सिते ?)' धूर्त, सण्डलवण apparently = विह लपण एतराष्ट्र इसपनगर, Med , Med A, V., Drma, for ह सयद्या',I 2810, Med 0,Vis, I 2053 etc हसपाया, Hem A. घन घना, Hem धर धोन, Hem A. धनी, I 2053,I 2533 The line 'स्वाद, भारतीभिदि । धेत गोमालके दोग्ध वा गपि, ranting in the last tro रभ्यपि, Aahendra for इत्यपि, Hem Med etc नुक, Hem धौम 1807, Ted Not nI 2810, IT ध्याम Compare ध्यामन् us IV 150 (परिमाण तेजश, com.) भ्र व ग्रामो, fed C, अायो Med , Med A, अाधो, 2810 ग्राटि शरारि Drurna apparently reads शरारी for स्मरारीn Tri, शन्द however gres not such meaning यातौ (-याटौ) Mahendra for सम्भौ ध्वा च. तओ के VIs त के, 1, 1539 तक के, Vis A तकीट, Med. etc for तर्कक, I 2810 भार्गणोज्थी याचनकतर्कक' हे १ ५१ Drums. तक्षक (-0ne of the Nagas W ) कोन्य, Hem A for काकोड़ा Hem. ककोलपा, Mahendra काकोलिकाया, Vis. C कडोनिकाया, I 1937 फक्कोलिकया, others मत्थाद, seems to be used here -बक and not any bird feeding on fish. ध्वनिमाला Hem ete ध्वनिलाला Mahendra Motn 2810 I 2835 किरदे for Aed हिरण्डे (- Ganesh wदेश, मटो - धेनुका नुक, teal - ·Notes. 51 . मटी, Mat A वाम, नरी मही Mat Eka adds another line apparently from anrother work शन gives in the same verse न, मा, नी, तु, and मौ. नकुल कम Hem for कुक्क टी, Hem A गन्द - वि 'नकुलो शहिनी जया नकुल ' पाण्डवे पगौ,' ध कुक टी- sulk-cotton tree, गहिनी- perfume, V नख. खण्ड, Hem for घण्ट, Hem. A = eunuch (न = not, ख-इन्द्रिय : part, portion, W) नग्नक, Hem Not in HenmA भट शोक, Med., Med A शाक, Med, C काश is a name of the Ashokn. पो- ताड्दिन टी नली', A 2 4 129 (नली- red arsenic, W ) Vis. Probably uses refrentform in double senso नस. पाट्या' fed for पाया', red c मद, Hem., I 2053 नाद,, I 2533 and बहे (also I. 2053) - प्रवाहे for दे, Hem नदीकान्त जन्न, Tri , Tri A 'निचुलेजलहिजला इति रभम , A.C: 4.61 'अथ सिन्दुके (also मियो ) । सिन्द वारन्द्रसरसौ नि एडीन्द्राणिकोत्यपि,' A 2 4 68 छौषधो, Hem for छौष ,Hem A ,1 2053. मच धध, AIed. Med A corrects उहते into अजूते, but the metre does not admit of at Henco I prefer R of Med, Vis to rent of Vis A ननुच, Med eto 'नत पच दुटोतो, Hem agrun Wanting in Hem A मन्दीयर्धन, गर्भ, Med, भग्न, fed c. for भर्गे, Med, A नभर धने, Med for धने Med A , 'नभा शाष्ट्रपणे मासि पोखध नभोवर । माणे पलितमोर वयोमपाललयो,'ध मभस, Hem,I 2053ctc Not in TV भरग, Vis.,VI A,C (with मन) Hem A , Med A., नराग, red, Ilem, नरेन्द्र राजिके, Tr, 1807 for वार्तिो, I. 1575 पाकि-intelligencer भतक केवल. Mel, ied A.C corrected in A के उक, VIs A खेनक, Hem A. Wis fed prol ably बर्दियो' for धारणयो मर्मट, Har निरीट, Har A Kot in others w gires both and his rendings rrero probably different Tho only differenco I find is rand ot, tshich is of no importanco Compuro kट, Vis hoz, Har ete tez, ![em , llem Å (the mistake palpable from that). fogar MIcd , Jod, A ;lar A., 'q'ga','Ilar fur ,' I. 2810 etc 'lag, lem. .

·नाग 52 Notes. 'नर्मदच चुके पिङ्क परिहासरतेऽपिच', गन्. I take परिहासरत as one word and not like W. परिहास and रत separately. भर्मद. निर्मालपोः, Hem. for मर्मालपोः, Hem A. V. probably had different reading, भर्मरा. ५, मर्मस. नल. मलिने, Vis. for नलिने, Vis. A. नलिनी. नीलिका, Ared. A. B. C., Hem., V. नलिका, Vis., Vis. A B., Eem. A. I. 2053. etc. नलिका नली - मलिनी appears the proper reading . See also Vacas. patya, नवफलिका. W. probably read नवोदाया' for नये. 'नागस्तु, Vis , Vis A for नाग Vis. C. पुस्तके, I. 2533 (translates करण by इन्द्रिय ). नागपुष्प. Some पञ्चक for चम्मक. नागदन्त. It is clear from Hem. कुम्भा is not used here in the sense of whore. See Vacaspatya. नागर. 'राजकशेरुः जलजः कन्दविशेष: Xirasrami. 'मुसो राजकशेरुः स्यात्,'हा. १८२. It will be observed A. uses in the neuter. Tri. Tri. A., 1807, I. 993 'भार' शुण्ठया नरोध' 1give I. 1575 नागरिक, Vis A. etc. 'नागचारिक, Vis. "गणस्थराजे गरुड़े हस्तिमे राजकुचर। चित्र मेखलक पुसि नागरे नागयारिक', गन्द. नागानना, Hem 1807, Vis नागाश्चमा, Hem A., Vis. A.C, I. 2053.(धीरस्य for हिरदस्य), 1 1539 नागाहाना, I. 1937. Med , Med A, I. 2810. 'भागाञ्जनेभन्दा नागयष्टौ च योपिति'. I give Med C. with the exception of नागालना for नागाननी. w 'नागाञ्चला,मागालना'.पत्नया Hem. for यौ, Hem A., I. 2053.सुन्दरिका, Hax. for सुरिका, Har. A. नागयष्टि नागतमनी, Mahendra = भ ज दृच्च (१). माड़ी. गुण, Vis. for व्रण, Vis. A. Hem., Hera. A agree about गुण (= rope, 2533.). (= string, Mahendra.) भादेय काङ्ग, Hem A, Vis C Others व्यग. Neither in w. मानाध्वनि, Har. ध्वनिनाला, Har. A, Hem माभील, Med. etc. नार्मल, Vis. गाम्भीर्य, Hem for गर्भाण्डे, Hem A. I. 2053 etc. (गर्भरह, w). TTTT. W. etc. probably had different readings, . I.

·Notes. 53 मारायण अभीर-शतावरी, A. 2. 4. 101 नाल. याककलम्बके लशु, Mahendra. Nalha shak is rell known नालिका 2053 agrees. नानी. 'नालीकोऽनगर गलेन नालीने पनतद्दने,' Mahendra नि अयोभाव, feil. for अधोभाव, Ved A. दार, Vis for दान, Vis. A मश्चय, Mahendra. नित्र या नियसभे गोच्ने विद्यानुभावभक्तिधु', शब्द निकर. 'निकरस्तु सहसा शतरणे तुषमायक,' fed. fed c. slightly differs from Med. A. I follow.निसार, Hem. निकुम्भ, Vis. निशुम्भ, Vis A. देतेप, vis for दत्त्या, Vis. A. निरुत. विमलम्भ, Med, Med. A for विपलब्ध , Med C. forefa W. apparently reud slightly differently निगम कण्ठ, I. 1575. 'लुण्डी स्थान न्यायसारिणी,' वि स ३०-यध्वम् of Hem. (rond, W.), मिधुवन 'क्लीव निधुवन कम्मे सुरते नर्मकेलिषु,' गन्द. नर्मकेखि seems to be used as one meaning. निपास Hem A,I 2053 etc. निवाक, Hem. Not in w, Druma, निभ. "निभो व्याज त पुलिगः प्रकाशे मदशे विषु,' शह. forfaa Tri. mss agree, although not in W. etc. निम्ब, Vis Not in Vis A.C, I 1539, I. 1937, etc. विरायनित is apparently used in the sense fatfarcireta. नियम मन्त्रणाया, Mel. for यन्त्रयाया', Med A. निर् निःशेप, Mahendra for विशेष, Hem. निरामय इडिक-धनान, Hem. IV. 343. frog w apparently read at 7 for af. But see Druma. निपथक निपुणे आपणे झीने निर्यन्थिक उदाहत', गन्द. The first word is probably 'f'. Both copios give fro fare not forem. निझर, Med A., Hem. Not in red c निर्नर, Vis, Vis A., Hem. A . I 2053, 2810. ftat l'is. C. I faet 17. Med. confounds fit and forefit, निर्दट नईटो वाचालिग सार परापवादयालिनि । दया शून्ये च तोच मत्तेऽपि निष्पयो. जने,' द्ध fort sed, Mel' A fati, Med, C.frit, Ilem. Fis., Hem , A. Vis. C, 1, 11 . .

·. 54 Notes 2810. निर्धर, Vis. A., I. 1539. निर्भये निरपलमे, PE "निर्भर कठिनतमे, 'R.C. निर्भये कठिनालमे, Vis. A. मार,1. 2810. IT prefers निर्भर, but the use of foteft ng ono of tho manings sheus the word is not fauft. I. 2810 shers MIcd. is also fatit. गिर्दे ग, I 2810, but no निदेग. Some only निदेश. Soune both Hem, I. 2053, etc. gire both. निर्मापा फाम, Hem for कर्म, Hem. A, I. 2073 विचिसापयवर पनाहेतः मर्मभेद, Minlendra. निर्याण, योगज्ञापार, IHem. for गजापानम निर्यातन, मती, Vis. for मत, I.1539. for F. Hem. A. Fros, V13 etc. निर्वाण, निर्वाण' निर्ट नायसंगमने गजमजो। सन मे नियरे मोशे शून्य विद्यो- पदेशने,' गन्द 'नि त्यो, I. 2698. विध्यन (३), I. 2053. निर्वाद. 'पिगन्दाद, पादाभावो निशितवाद', Xerasvama A.S. निर्वादः स्यात् परी- arcaffaign realftfa faza,' But I. 1539. etc agreo about uctare and I. 2810. etc. about लोबादादे Do Vis. and Med want to convey स्यवाद and परिनिषित- वाद ? निर्वादस्पावादे, Mahendra Fae' fa, Med. A. etc. fae fet, Med. etc fizfa, Tri निवेश घेतन, Vis. for वेतन, Vis A नि!ह, A., Anck. etc नियंक, I 542. etc. I retain निy r as home mas give it. fire is preferable. निवास The kosakaras use the word as a subs (adj Y) निवेश पद adds 'निवेश'. ग्यासे ट्रमविवाहयोः, Mahendra. 'गो मगर I do not remember meeting any piere) निशमन, Vis. A C This also निगामन, Vis and स्तुती नियामन' निदर्शने, Hem. नियमन नियामन', Hem A. निशामन निशमन', I. 2053. शब्द. भवेन निशामनं दृष्टौ गुतो विनयने विच' and 'निशासन' लोनिङ्गदर्शनालोक्योरपि'. निगा 'इरिदयो रालो, Mahendra. লিব 'निमाचरो राक्षसे स्यात् गानपेचकादिषु । वनजप पराये कुलटाया नियामरी,' सन्द futa. This line wanting in Hem, .निपदर .I:2810 agrees with died etc . .

·Notes. 55 . निष्काषित, अधिक्षने, Hed for पिकते, Med, A. अहिते, Vis, Vis. C. corrected into व्याहिते, VIs A. निष्पाप, Har A. etc. निमार, Har. 'राजमे करण्डके', fed. for राजमाणे कड़. गार, M.1 A. 'कड़िगरे। पचने,' VIs for कडगर, पवने, Vis. A. Also करवर, A. c. 2 9. 22. वाडके , Hem, for कडद्गर, Hem. A बोले, Hem वज, Hem. A. वल्र, I. 2053. [s3. spell शिम्बि ete both with n and m From the use of वल्ल, it is clear Hem. uses शूर्प पवन - सूर्प यात of Har. वल्लो धान्यभेद , Mahendra. frc. Not in W., Drumz, etc V13, Med five both fort and free निस्तन बजे, I. 2053. As a and च are alike, I have no doubt पले is also the proper reading in Hem, 91 - unsteady without ay( = AABI, Xira) CAT, 1. 2698. चलं - सैन्य, Mahendra. निहत. 'निवः स्यादविश्वासे तथा गुप्तापलापयोः शब्द. भीच. वर्ष, Hem. for खर्ष, Hem. A. मीघ, Vis., Med. A. etc. नीव्र, I. 1937, Med. etc 'वनीले दो,' I. 1639. etc. 'क्लीकेन्दौ,' I 2810. यलोकेन्दो, I. 1937. नीप. धन्वनि, I. 1937 for धन्विनि, 1539. etc (apparently, ककुमद्रुमे). With भलिकदम्ब, comp. धाराकदम्ब in Druma. नील. नीलोपध्या'; Hem नीलपौषध्या, I. 2053 2. नीली = (indigo) plant. (भोल = a medicinal plant,W) भीलगु, Med नीलाइ , Med A. नीलहु, Vis, Hem. मोलगु and नीलाग, us. I 37. सुसारयोः, Vis. सुमीरयो, Vis. A , I. 1539. for सुमारयोः, Fisc , I. 1937. मीनालसा, Hem. etc नीलामा, Hem A. नीलिका. क्षुद्र, Vis for क्षुद्रा, Vis. A नीवर. विपणप्रपि, Hem. for वणिजपि, Hem. A. वणिजदो, Ared. for वाणिजक, J.2810 'स्वीकटीवस्त्रबन्ध स्थान नीवि परिपणे स्त्रियाम् । यायव्ययविशारे भने काराग्टहे तया,'Mankha in Z. नीहार, Anek. A 'निहारहिमशीतने,' Anek. तु. 'तीर्थे स्यान, Hem. ऽतीनार्थे, I 2053. चित, Hal apparently नचित्. दश म. वादिन', Anek. A. for वन्दिन:, Anek. मेव "शिफाजटे'-A 2.4 11. = रुमून, com. मथि, Vis. मन्य, Vis A.

·66 Notes. पाली. सुवाहा, . मेपथ्य. नेपथ्यः, fed. for नेपथ्य', Med. A. नैगम. दृशिशु, Mahendra भैमगर हतारपि' in z. Hem. for गुहा, Ilem A न्यक्ष, Hem., vis., Vis. A., I. 2810. नुक, Mel., Med. A. पक्ष, Med. -C. काले, 1. 2810 for many of others. न्ययोध. फार्स पा, Anek. A for anyक, Anek. Vis., Tig, A. C., I. 1937 ngree abont facut and Hem., Hom. A. abont 899 Thic latter is consistent with एषा, A. 2 4. 87. 'चिलोपनिया भ्यपोधी ट्रमन्ती शबरी कृपा.' UIT in all the kosas. min h., . k cto (p. I 2. 38.) and as used in the Vedas A.g.2.1. ll ete सुब, Vis. उपश. 'कुशे स्नु चि', Hem., Y. कुशन धि, Hem A. 'महचि,' I. 2538. प, Med., Med. A. Not in Med C. पक्ति, Hem. A , I. 2053 cte. Hem., Vis., Med., W. gire it also as शि. The mistake as palpable.. गौरव is apparently used here in the sense of ripeness, maturity. पक-A.I. 3.91,06. Hem 3.70 gives पक- पक्ष. पह 1 2810 ete ग्टह, Med. House in V. पक्षय, Vis. for के पादे। 1. 1539 etc. 'पक्षः महाये सदि पार्श्वे मासार्ध राजयोः। विगे वलये माध्यविरोध- पहश्योः । मुलीरहस्तिपार्थ केशादेः परतो अजे', पळ. It will be obserred that some of the meanings have gronn through the ambiguity of the verses. पक्षक. A. gives 'एक्षक्षार पक्षकम्,' ; but पथक:A.A. पक्षचर, Hem A, Med ,Vis पक्षधर, Hem. पति 'पक्ष दयो.' of A. is genitive= of the tro पच's i... पक्ष- fortnight and पक्ष-wing पक्षीग 1w, seems to join this line to तनोग पत्मन्. सूक्ष्म, ed. पर. A also gives it as स्त्रो पहिल, Har. महिल, Har. A. 'पादालिन्दी तरण्डा मौ.' m Har 59. Compare पदार. and पादारकः सात् पोलिन्दा लि. ३. १३ पञ्चनख 'कच्छप राषकाहीनाउपलक्षणम्', Mahendra, It is doubtful whether Hem. intended this सित . पचमः 1.810agrees with fed etc..

·Notes, 57 पट पञ्चामन पचानन शिव सिं हे भवेदत्यपपिघ', गद्ध 487f4f 'Tam,' Tri for afiena Tri A Vis mrkes लट also पट पुरस्कृति - प्रविणाof Anek (agreement, w) पटर 'पटहस्तु समारम्भ वाद्यभेदे च सिने', गन्द पटि, vis etc वटि, Vis C दरलौ, with a note गुग्गु लौ Vis_B 'दारले', Vis राणबुले, corrected anto वागुतो, Vis. A. वारा लौ, Med B वागनौ, Med , Med A गुग्गु सौ, I 2810 वाग्बुले, I 1539 वाखुचौ, I 1937.पट्टि and लालाट, Med C_y_gives याणुलि and वाग्गुलिक - betel berrer Har 132 gives ताम्बूलदो वागुलिक Har A. rerds argfta I 2835 'betel-currier' पटीर (us Iv 30 ) It is curious none notices पटीर Uyralndatta cates 'पटीर कन्दुक काम पटीरचन्दन म ' Drurna reads पटोर for पाटीर qv पटु, 'पटु स्तीक्षए स्फटे दच्छनिए रे निर्गदे विषु', जटा पट्ट लाचापसाधन, Vis Ifollow Vs A SoA2 41 पट्टी लाखाप्रसादन Lodh, com I give Anck A., not Anek. 'वार' पट्ट पट पट्ट पट्ट स्यादधिवासन' गदसिह पण याकाहिका, fed corrected into शाकाटिका, Med A पाकटिक, Vis, I 2810 साकाटिका, Vis A याटि is still used for small bundles of vegetables पतन सन्नभानन्ती, Anek for 'राजभादित्यौ, Anek.A. पताका, यङ्क-Mahendra (-चिह्न) for अङ्के Hem पत्र छरो, Hem A for कुरी, Hem पुस्त कर्तरी, Hem, 3 445 shews gरीs the correct reading gato Mahendra reads quito पद प्रदेश Med Tri for व्यपदेश, Med. A etc वाकेश, Hem for पाकेत्रक, red 12533 पदार, Hem , Med, Vis.c, I 2053 पादार, Vis., Vis, A पा. भानी, Vs , for भागी, Vis A Comp A.2 484 चारटी-स्पलकमसिनी under A24146 पझ W's Vis apparently read स्तुतौ for स्तो पर The second परम् । मान्न अव्यय. I 2810 'नियोगचिमायाम् ' मन्द - Med. परन, Med A, Hem, I 2053 ete परले, Hem A. पराल Har फरलि and पजत, Har A परपुर Med etc apparently uses परत - कोकिम ·58 Notes परम परम समान, Vis परम म्यात, Vs A c व्यशार, Hem for थोहार HemA परा Hem A is incomplete, हिमास, I 2608, 1807 for राष्ट्या, Hem पराग 'पराग पुष्पर पो चध लिस्नानीयपूर्ण यो । चन्दने गिरिभ दे च सच्छन्द्रामपि - परि निरसने, fed, Med 4., I 2810 निवरुने, Hem., Vis, vis A 12598, पद muut, Med. Ved A, 113 mait, Vis d , I 2810 etc. परिकर समाचार, Med corrected into समारम्भ, Mel A परिगत प्राप्त, जान, fed व्याप्त, भात I 2810 परिपह. 'परिपह कलाले च मूलस्वीकारयोरपि । पपथ परिवार परापत स्वभाकर, Anok word is probably afaqe परिज्वन्, usI. 158, Med Med A प्रतियज्वन्, I 2810 परियन्, Vis, Vis A., I 1539, 11937,J 2160 प्रहश्चन्, Vis C.परिच, 1 3228 परिज मन Bhattor andr परिताप, Viy A, Drum. परिकम्य, Vis, Vs B Hence fear, trembling' under परिताप, परिभाय परिच्छेद, Med जनस्थान, Vis A परिमल घरत means in सुरत and is not a different meaaung. परिषई. परिवई, Vis, I 1539, I 1937 यदिई, Vs A पारिब, vis c परिव्याध द्र मोत्पल - कर्णिकार, A. 2 4 60 A 2 4 30 applies परिव्याध tor यवतम, not वेतस Hem mrkes no such distinction. परिचय, Drame., V मतित्रय, I 2810, ALed ete परिसर दैवयो , Mahendra देवयो, Hem परिघुत, Med. A परिनु त Med, and स्यन्दे Comp A 2 10 40 परोरण, Med , Med. A , Vis, I 2810, I 322 B, I 2053 पारीरण, Vis, A. but corrected to, Vis. Cfract, Med C (but the mistake clear from position) पारिरण I 1539 पारिण, I 1937. Not In Druma , and w and Hem परीटि, 1 2053, 1 1539. Hem. 'स्थाई व पिटविकतौ परीक्षापरिचर्ययो, with पर्पट पटी Not in V and Druma पर्ष:, Vis पर्ष, Vis A लिपल, I 2533 'विपत्रक पलाय अङ्गपाहप'३४२०२. परीण, Med , Med A , I 2810, VIs A पर्वरोध, Vis, Vis c, I -1539, I 1237, I 2053 परोप, Med. C प्रतकम्यन only in I 2810 and मन्द पर्वरीष पर्ण- स्थात् किराको ·Notes 59 अन्तरसे गर्ने घमारुते । तया पर्ण गिराया च मृतके प्रतकम्बले घ तकम्पले is probably a &reetmout पल . पलस्तुना, Anek A पल तुला', Anek. पलाग. 'पलायो निर्दये मोक्त पलाश कि शुक पटी। पलाया राक्षसा मोका पलाच पल- समते,' ५ पलाय for पलाए, Mahendrn. पति केशपाये, Hem for केशपाके, Hem A Hence 's much or ornamented hair पक्ष अल्पपाम and पामक seem to be used to denote ( पल्लि) parts of a Hindu village पक्षष. The second स्त्री, Med for अस्त्री, Med. A रत, Vis for अलक, Vis A Med , Med A , Ti, Trn A read वने for बले, Vis, Vis A , Vis C, Hem, Hem 1.2053 The Bengali न and ल are written alike पवन कुलाले स्थात्, Vis for कुलालस्य, Vis 'पवन' स्यात् कुम्भकारपाकस्थामे नपु सकम् । स्यात् पुमा स्तु जगत्माणे निष्पावे मयतेऽपि च' शब्द जगत्माण - aur पपिल W's Vis apparently read धणे for वर्षण ग्रोध,, Mahendra for अर्ष, Hem but the exp योघोपकरणमूर्णातन्तसन्ततिनिर्मित जैनमुनीना रजोहरण' shews या Is the correct reading पश्यत In the Ganaratna Mahodadhi vrtti, Fardhamana writes 'पश्यतेति पूजा.. पर्ययो -पग्यत माणवको सक्को, पायत पिपुरपि बिहान्' मागुल Probably some ass. read शम्भौ IIenca 'पा एन पापिहरयो खटान ऽपि च न इयो' शब्द पा राधामर, Vis A पा एसञ्चार, Vis पुरोटि पलझङ्कार, लि. १२ ११ पुरोटि पुर- सस्कार, हा १६४ (-रायभाटि, Druma, - - current of river, W.) - the place where the rubbrsh of a village is deposited (1) वर्धापक - नाडीच्छेदक (Comp वर्धापन in Drumu) le apparently understands afghaztyft as three different mean- Ings दुर्वा, बञ्चित, and तटीम 'सात् पाशुचामर दूतिटीम म्यञ्चितेषु च । ध धूलिगुच्छमय- साइपुरोटियु च न स्त्रियाम्,' but he can be hardly correct पुरोटि नयादौ पूरानीत कचवर ' Mahendra-(कचबर = sweepings, Childers) पाक 'याक परिणतौ स्थानमा पापके पेचके (पचने पि च । केगादीना जराशील राष्ट्राभिगभोतिषु,' गन्द 97*7 Vis. A 13 Vis पाचन, Med A B after the first line of पावन पावम, Med C. Hem , Hem ·60 Notes पाटक A. (bere 97aft only with Ford, which at once shows the mistake), V18, A, B. C. (the list has पाचन in the middle hue along with पापन, which also shows the mistake). A. 2. f. hr uses पूतना { - पावमी, com.) for इरिसकी. पायनो रमनद्रव्ये पाचन पारने मतम्, m khoth cories. पाचल. पापाल, Med. corrected into साचल n Med.A.So In Hem. पाञ्चजन्य. पोटगन is sadd be used here in the sense of nish. कण्टक, Med etc. for कटक, I. 2810, I. 1539,1. 1937. पाटल. कुतुम for Mahendra. Tz far Not m W., Itar., Har A. पाटीर, I. 2810, I. 2053.1 1539. etc. पार्तिक, Hem. for मानिक, Hers, A. पातिको गाडिक , Mahendrn. See पटीर पाठ. रसाते, fed for ख्यातो, I, 2810. माएड . 'पाण्डुर्ना दफ्तौ रोगनागर्भ दमितेषु च,' गन्द. परत्न. योग्य = deserving of (itness, w.) नाद्यानुफर्ता - actor and can bardly mean dance. पालट. कपटे लगे, Heil V. Ps, Drum, W. यपट... Med. C. कपर... देखे, ed.Med. A. करंटे ...केश, I. 2810. पावटीर. जरत्माले प्रमाणे, Ps रजत्माले पिगले, Vis. A.C, I. 1539. जरमात्र पिताण, I. 1987, I. 3221. पालटीरो लोहका पनरत्माले विभावसौ । पिङ्गा वायसे फई युक्त व्यापारमन्त्रिषि,'गद युक्तव्यापार also Druma,W. Intterly, and 2810.But Hem. leares no doubt मुताव्यापार is the correct reading पिडाण also in 3, 2810 and 1. 2053 apparently for fegru Fitr also in I 2810, 1.2053 aud must be preferred to रजत, which does not exist जरत् old, rotten. पाथ See पीथ. पादप पादपोठादी, Med for पादपीठे दौ!, 2810. पादपायो खुडइ काया', ied , Druma सुह डकाया', I 2810, सड डकाया'; I. 1937. खण्डकाया', fed. A., Vis, Vis. A, I. 3539, I 246. Hem. uses पादपाया- एहडा,1. 395 and =दामाचन, v. 317. W gives दामानन. स्वस्थ, Vis tor पाया. Fis A पण्य, Vis. पाय, Vis. c पार , कर्करी-गरी पारपा. inkuta and Maheshvara understand शन-परवध . पामर रजन्द, VB.A.

·Notes 61 पारायण This is also given as परायण in Med, पारावत, लतयो, Vis for फलयो, I 1539 Druma and V understand मट and free of as different ineanings पार्वनी Mahendra पार्षसी Hem पार्थिवी क्षमाया, is उमाया, VIs A , I 1539 1 1937 गढ़ाया, Vis. C तुमा (can not be तमा), Hem तका, Hem A. तुगा, I 2053 तु मा, I 2698 पार्पर, I. 2810, Hem etc पापीर, Med C पर, 1 2053 Not in y Druma पराट VIs A C जराट, others जराट = heron, I 2835, जराट not in Drum a पात्र पर गण - पार्शस्थिसमूह Drama. वक्रोपाय, Mahendra for चक्रोपान्त, Hem पार्णि च भएछ , Hem for चमूट, Hem A. कुम्भया , Vis. A B (the verse is wanting in C_a marginal note m B अल्पकुम्भे), Hem , I 2533 कु न्या, Hem A भ 'पार्मि कुत्या (कुन्त्या, V वाम्भा १) समाख्याता सेनाप्टसिपाईयो' पालतु प्राजिपचिणि, Med, पाजिपक्षिणि', Med A (corrected into वाजिपक्षिणि), . etc Mahendra Hem uses हि- पालि मूका, Vis प्रभ दयो Med , 1807, Vis for प्रदेशयो, I 2810, I 1539, etc योपिति Med for योषितो, 1807 etc पापन व्यासे Med सिजे व्यासे, Hem पावकामाशयो, vis , Hem A, I 2053 Vis. A B C read मिल and अध्यास अध्यस I 1539 I have not met पायन in the sense of व्यास बध्यस-तूप, Mahendra पिन शम्या Hem गोरोचनामयो, Hem, Vis I give Hem A नाली-हि and नाली पिनल करायिका , I 1539 करापिकाया ,I 246 राजिकाया I 1937 करापियाकाम्, Vig A B (wanting in C) farfuktai Hem A. #fa*#7277, Hem, Druma 467- यिकाया , I 2053, करायिका - बलाका, भारि पिङ्गलिका - वलाका भरि See Druma .w's Med probably read चण्डा शौ (= gun) पिषु 'बस्तान्तरे भैरवस्य प्रभ देशपि, 115 पिच्छ पिक्छ पुको, Vis A C विजयिनेषु vis चोलिकाफपिलालयो, Har , TV, Druma I prefer Har A The अर्ध श्लोकाधिकार shews चोलिका or कोलिका 19 not a different word as shewn in some msg 479 a feather for at man forte atat हहम्,' है ४ ३८२ छटा - केशवाला, पिच्छन - सान्द्रवस्तु, I 2533 कोलिका - कोलि-uyube Nothing new in गन्दना I 1539, I 246 c agree about विचफिल पिज- पिल 1 1937 ·. 62 Notes. पिजन I 2810 दिजिसे Tehgress about पोतिका पिसिना गिया मोचा पिलिन' पिजर () फातम् प पितिमा फोटिकापायारागापातागुपा गय,'हा, 160r, I IOTC. There gnen IIar स्फोटिका Is probably used - पोनिका, पार्ता -egg-plant, मामा = woman and याताम्य पाए The prisine as, howerer, very doubtful पिल गरी पये, Vis for न बसे, ! 103, I 1937 पिठर पिठरो, Vis. For विडर, 1539 पिण्ड निवासे, Py for निमाणे, I A पिएडागर, Med for पिण्डीतगर, I807 etc. "पिण्ड' गन्धरसे ग्टहापिमारि स्था (सपि म्यात् ।) पिएमाजी ने अदाया पिथिने तथोड, समे दाने पिटवायोऽपि च । पिएडौ मिष्ठकगोलको च तगरीपरभेदी पटतो पिण्डी माननिरू पणार्यक उपन्यासन्तथालापुका,'ध 'पिण्डो ग्टहेकदेममा घले यो च सान्द्रके । पिटदाने देहमान गोलसिहयोरपि ॥ यो पुष्ये च पु मि स्यात् पिण्डमाजीवनोहयो । सात् पिण्डी पिएहतगर तन्वीस रभ दयो,' मन्द it rill be seen पिण्डी-पिण्डीसगर -पिएडगर- -तगरी. पिण्डार, 1 2053 etc घमे, 12810 क्षेपणे गोये पिरिडश, Hem. पिच्छिल, Hem.A पिझल, I 2053. Net in w. पिराजीतक, Hern , Vis. A etc. पिण्डातक Vis. पित्यत् Drums and W's vis read 'प्रतिपय पिपर निर एके, Hem A , Med ete निरहले, Vis, I 1536, I 2460 निर पर्ने, • Vis c निररले, Hem, I 2053 निरराजे, I 1937 निराकुले, 1 322 b Aot an पन्द I can not say which 19 the correct rending पिरान सका, Hem for एका, Med etc काने, Ved for काके, I 2810. पोडित थन्त्रिस, Hem यन्त्रानर, Mahendra पोसकावेर, Hem etc पीतकोवेर, Hem A पोतकर, I.C पीथ Hem , I 2533, fed. A.C, etc (thrs पाथ, W etc , I 2010) पार्थ, Med , 1807 पीयु यूके, I 2810 Some काके for का See Drama पोनु व्याज, vis for गज़, Vi A पिराने Med., Ved A for प्रसूने, 1 2810 पोलुपद , Med C फलपादप्रभ दयो, I. 2810. पुष्पद्रुमे Hem., 1807. Not in 1. 2053. कस कलिका, I. 2835 { - bud, F.) कालिका, I. 2610, Druma, etc. पुत, Hem., I. 2533 पराजायनयोरपि, Hem A Not in Drama, W. पुटिन अहिएट, Med, for इसपट, Ied. A. पुण्डरीक, कोपकार - sugarcane. I 2013 also गणधर This word not in Drums, W, , ·Notes 63 ser 4779* purifying, holy ( = purity, purification, 11 ) पुलक 1835 also translates 'pappus of tamarist' as if the word was झायु not यार. शेवे, Arahendra. पुनर्वस 'पुनर्वसु भभेदे स्थाद, इयो कात्यायने पुमान् । लोक दे धनारम्भे गरुडध्वज- भूनिनो,' शब्द. पुरस्तात Although at first sight अपतम. may be taken as the word in A,It must be recollected that the word occurs in any not fra पुरा प्रबन्धयो for प्रतीपयो, Aahendra. पुर, पुरु पुमान् देवलोकपरागतपभित्य च। मरे वाच्यनिङ्ग सात् नदीमे देवि च खिया, गदा पुल, Hem,1807 Not in I,2053 पुलक, Tri A पुलक, Trn गन्धर्वे, Med., W etc गल्ख के, I 2810 गुल्धार्क, Vis. महर्ष, Vis. C गल्लर्क, Hem A व्यस्तूराजधा, Hem A अश्वराजमा, Mahendra for अमराज्या, Hem, 1 2053 मरियकोथे, गन्धर्वे, पद गल्लर्क, I 2053, I 1539 तालक- हरिताल यसराजी-राजिका, W, B. and R (O) Not in the synonyms. पुलाक पुलाक, IIom., Hal for पुलाको, Hem A भासिनो, Hal पुष्कर प्यम्प दे, Hem A. for न्युज, Hem. पुष्कलक, Vis, Hem , Nfed पुबलका, Mahendra पुष्यलक, Afed B, V. पुष्म विकासे, Hem for विकणे, Hem A The first spoils the metre. विकापि, Med AC. पुष्पक सीसके, 1s कालीये, Vis 4. काचोगे, Vis C- , Vis, fur, V18 C. qr All the mss of Ved agree, bnt the Irst part wanting in IT and Drumr. पूत रटिते, Vis for घटिते Vis C (पट विशरणे comp सड़ा) पूतिकाय, VIs A C देवकाठ,Vis_Kss agree, but grammatically it should la gfarate for the tree and grants for the won! पूत्यण्ड, Har etc प्राथण्ड, Har A पूर्ण यन, Med for पदे, Mel.C, Nis A B C W apparently admits the first and not the second पूर्ण क 'नासाकिनी त पूर्णिका,' Tn. 2 5.27 शिया', Hem पूर्णानक वर्धापने, Med corrected into वर्धापयो, fed A पूर्णसक, 100r. Tr- मये, I 2810 ·64 Notes. पूर्व. सुतभेदे, Hem. A. for तिर्भ दे, Hem. पूर्वप्रम . धर्माह, Hem., I 2698 ,1807. Not in Hem. A., I. 2053. धर्मयासरे, 1. 2810, 1807. 'पूर्वरिपते प्रातः पूर्वेः पूर्व वासर रति रुद्र, A.0 3.4, 20. पृतना. Hem. clearly gires three words पृतमा, अनीकिनी, and. धमू. The language of 113. 13 doubtful. Probably he gives you and oilanit only. प्यु. मदनि, Med. for महति, Med. A. The first वपयो', corrected into पक- पातमा, fed A. वायी, Vis. B. वाजी, Vis. C. for वाया', is, Fis. A. पापिका,Hem. A. for दापिका, Hem., 1807. Not in W., Drama पृष्ठगिन्. दंशनारो, Vis. देशभीरौ, Vis. उरणव पृथ दर; हा. ८० मेय थायोस्य, Vis., त्राणास्थ, Tis. A. for थापाल, vis c. मेयी. सुपकालिके, Med., Med. A, Hem. (W. blown bnd). उपककलल, Med.C. उपापियो, Hem. Ar, Vis, 1.2053. etc. अण्डदे, fed., Med A ,Vis., Vis. A. महगे दे, Hem., Hen. A., Med.c., Vis. C., I. 2810. एपका' कणिका यल सुपकावविशेषः पूरिकारयः, Mahendra. पौष. The last part of Vis., Hem not in W., Drums. प्रकर. चापरावनौ, ed , Med. A. Others चापरावनी. मकरण. प्रहावे, Mahendra for विनामे. प्रकाण्ड. राक्ष, Med., vis for यस्ते, Med. A. etc. प्रक्रिया. अधिकार, 1807 for व्यविकार, Hem A Not in W., Drama, महात. प्रख्यातः स्यातहष्टयोः, Vis, A. B.C. (the first two with प्रतीत, the last two with Hपोत, the last wanting one verse) w. has followed this. But where प्रख्यान is used in the sense of हृष्ट ! See प्रतीत. प्रपह. सुवर्षालिमहीरहे, Med. A. सुवर्णालुम हीरहे, I. 2810 , Med., w. I follow Nfed C, as Hem. ete. support it सुवर्ण इलिपादमे - सत्तिमा () छ, Mahendra दर्श is used in the sense of सुवर्णातु प्रघण, Mahendra, for मघाण, Hem. मचलाक. दन्दम्यूके, VES , Vis. A. for वाई चन्द्र VIs C. प्रचाकिन्. Here बिल मेसन is used = = मयूर प्रजनन. प्रगम - उपसर and मजन of A. 3. 2.25 = गव्यादिषु उंगवाहोना प्रथमगम (goung well or quickly,W) .प्रणय प्रसवे, Med प्रहर, fed. A etc ofesfis , Med. (= follower, W). Med A etc. प्रवण ·Notes 65 मणिहित Med A etc प्राणिहित, Med afatit Hem, Hem A V18 , 118 A B , I 2053 Not in W, Druma Afise AETIT Hem 1807 eto Affah T Hem for faſad Hem A, 2053 afatge fin - powerful (overcome w ) fagra, Mahendra मतिबन्ध कुलाधार, Anek for कुलाचार, Anck. A प्रतिरोधक सोध Anek for चोर Anek A afrono Med Med A at V18 afrin V18 A fitot Hem See p VI I 159 Vamana writes atalgt 4 start at Afiae trafontaa 1 कोरिति किम् । प्रतिगत कशा प्रतिकसोश्व' Nothing new in सन्द ना प्रतिसर घ भूष्ट - Med Vis for चमूटष्ठ, Med A etc मण्डल, Drama fare, Hem etc ufafae, Mahendra artera - rejected (celebrated, W) प्रतिहत, Med A etc प्रणिहित Med साधिष्ठ, Hem for विद्दिष्ट, Hem A प्रतीच्य प्रतिपाने, Hem for प्रतिपाल्य, Hem. A प्रतीत प्रस्थिते जात, Hem मथिते जात, Hem A सारदे, Hem for सादर, Vis, Med WATER TETT faste, V18 A.C I give Vis, I 1937 but it is also corrupt Fishva might have regarded uziterit also applicable to male doorkeepers, but the language does not convey what is clear in A below प्रतीहारिन् Under A 3 3 169, Maheshvara cxplains tapat मतीहारीत्यपि शन्द । स त पु व्यक्तायपि स्त्रियाम्। अयमिदन इति न धमितव्यम् । रान्नेषु मस्य पाठायोगात् ।' In other words he regards मनोहारी is the nominatire sungular of the feminine stem materit and not of the masculine stem falfif But what is his authority for the statement that the feminine Antyret 13 used in the sonse of the masculine ? As regards the objection about the word being a it 18 groundless as it is described secondarıly like var under 57 A 3 3 42 Terasvami simply writes 'खिया मतीहारी' मत्यय खादौ Hem सादौ, Mahendra U-एप, p रन्ध - hole, W = अन्नर, Sha Herefte fua, Med for afra, Med A (-eaten, IV) 257912 Brasia - to be attended on (placed near, V) मधन, Hem A etc मधान, Hem दारुण, Med प्रधान, उमे, Med for उत्तमे Med. A 899 1977, Med , Hem (-estent, W) against D ·66 Notes . प्रभर प्रपात , Hem A मयान, Hem. नटे, Med. मपातस्वरटो भगु: A. 2.3.4 Iem. 1 113.-4 प्रपात = तट. मौप्तिक - रात्रयस्कन्द, 3. 464-6. अपितामह ए', led, etc fon एप, iq etc. मबाल, Vis A etc. प्रणाल, Vis Mcd c. haq प्रभयो जाहेतौ सार प्रभावे च प्रकीर्तितः। ध्यादयोपलषयो' खाने पागले (अपा'मूले) सनिभिद्यपि अायोपलब्धयोः, Via प्यायोपल बस स्थाने, Hem. Hot जनामूले for कलमूले, Vis. A, etc प्रभाय W.'s Med. apparently read शान्ति for लि. प्रभत उद्त - produced, risen {gono np, w). प्रमीत मृतौ, Hem for मते, Hem. A. प्रयोग कर्मणि, Hem for कार्म, Hem. A. मरूद Hem., Med. लठर for जरठ,Hem. A , Vis., VIs C लरठ not used m the sense of ठर= belly, W. जठर, howerer, is used in the sense of मरठ, A, Vis. See TEHE प्रवण, उदर, Med A B for उदार, Med. C, ग्रावत, Hem. for बायन, Hem.. A. व्यायका, Drama. अवारण, Herm.etc प्रावारण, I. 2053 पष्टत्ति बावन्त्यादो, Med, afed B श्रावयादौ, Med A. सपन्याहौ, Med..c_v., Druna च्यवन्त्यादी. Hem IV. 289 मदो दशन प्रवृत्तिय. मपि कथयो: Vis for फुथयो, Vis A. 87147, Med. C 9127, Med, Med A. Neither in W., Druma. प्रसर. पन्द, in W. assemblage' (a). मसहन, Med C. महसन here also Med. A. प्रसाद काव्यगुण is one word - perspicuuty. (V. takes काव्य separately) मस्तू कदली, W , Drama for कन्दली, Afed etc. महत, Vis etc प्रहस्त, Hem, विजिते, Vis विनते, Med for विनते,' Vis_A, Med. A. माच नन्नर, Mahendra for यवान्नर Hem Addr उदय . मायक. लोलयोः, Vis A. . बेलयो, Med. 0 चोलयो:, Med., Med. A. गालयो, Vis. C corrected mto बालयो, VIs B. 'दोनगन्धरसमापपिएगोपुरमा समाः, A.29. 104 चोल, Druma -doth, w. माप्पिदात सद्दे, Hal. - ·Notes. 67 माधव पर Anek. corrected in Anek. A. माध्वम् in मान्न. प्राध्वन्, W. नम्र, Vis., etc. - प्रा. नर्म, Med etc. Alf. The kosas and W give Aifa also as alfsbut 1'13. at considerable intervalu Old manuscripts, however, shew the second word is fifa and not माप्ति. Compare the root प्रा. प्रादेययो, fed, etc for प्रदेशयोः, L 2810 etc. प्रादेश- प्रदेश, सन्दर्भ द. प्रार्थित. हेतो, Tri. for हतो, Tri A. मासाद, Med. A etc. प्रसाद, fed. प्रियका प्रियकः मियकोऽपि स्यात्, Anek. प्रेमन्. हर्ष, 1807 कर्ष, Med A. मेघ. उन्मान, Med , 1807 for उन्माद, Druma, Va मोत, Vis. A.C. लोत, Vis. मोथ, पोष, Hal in the body.ग, Tri., 1607 apparently for पत्र लक्ष, Vis. यूक्ष, Vis. A. The first पहस्य for ग्टहस. शव, Med. मेले for भरे and पपो for कौ, Med. A. कैवी ति, त) मुसक-मोथा, A 2. 4. 132. com 17 * = selaral stanzas, W. This is doubtful ya 911, fA २.१४-५ - पलो, Bengali, शुत रुति, Anek. भुति is my guess. फटा. दन्त, Med , 1807 for दम्भ, Drurns. कितन, Hem for कैसयMahendra फणा, हिना, Anek.A. for Anek. फफरीक फर्फ रीक कियनयम् under u. s. ir. 20. फलकिन्. शिस with a not nin all. फसकिन् 18 hoverer- फलर fish as an iv. फाणि. कलम्ब, Har., Har. A. करण्ड, Hem. करम्य, Hem A. etc. फाण्ट. See p. Tu.2 18. फाल वासमिफल, Hen for वस्त्रायेफाल, Hem A. प. विन्धो, Med. A. Not in Med. C. An interpolation. गहन is doubtful. सडगाह in Drums मक, कोटा पक्रायसः लि. ३.५.११. वपिन पापियो, fed. for वापिजके, Med. A. बन्या वारिएया', Hem. for करिएया', Hem.A To ust and 15. Ved C. for Tè nod , Vect, Mel. A. TT is probably used in the sense of beauty. सोचिन, Druma, W. Corry: पा, देणे ... . सष्या, .

·68 Notes बन्धुर Med_cte m the this also बन्धुर, but योभने नये after रम्यनमयो' shews this is a mistahe So तयो in Hem shave the first word 1s बन्धूर (पन्धर, Henm A.) बबटी रघटीपण्ययोरपि, VIs J follon Vi A वर केपचफल - केशविन्यास, Mahendrn. (also वर्वरा. for नबर ) Med probably uses चक्रन as an adj a curly. बनी, Hem. for बना, Hem A बल, Ancl., Anck A बलभद्रा सहा कुमारी तर्राय, A 2.4 13 (a young grl, V } बलाक, Vis.A Not m Vis C, Vis, W But compare Upraladatta's quotation from Shashvata under u s 1v 14(TTT) This is not in my Sha, and in z Prof Aufrecht finds it in his V19 afa afa, according to us ir 123 , Avek. for pres unnecessanls glossed साथ Both जरालति.. काके Hal My correction is a guess बद्धक, Vis A B.C, Hem., Hem A वाइक, Med , Med. AC and बलसातक for नलखादक of others w adopts जलसातक in the sense of digger I gire both cadings as Med may bare regarded the word as 9757 from ars arm जलसाहक - अम्बुप बहुफल. काकोदम्परिका फला मलयू (पू) र्ज घनेफला, A 2 5 61 v apparently read मनपा for यामलक्या in Med I prefer it. वाणिजक, Med , Med. A C. बाणिजिक, / वाणिजके, Vis etc Ses कोशातक बाध बुद्धयो , Trn for टु सयो , Trn A. बार्दल. मेलानन्दा - inkstand, W But compare मस्या, Hem बार्बटीर अस्थि शिष्टी, Hem for गियो, Hem. A Some read tी for ही मेधी Mah and of V18 for I agree with Zachariae this is a better reading Compure सलेवाली Not in Hem A Afed A B. C. agree Vs regards बालिका asa different stem as it gives it at a different place #71, Tri. Tam, V19 विछोला, Vig c पिझोला, Hem , Hem A पिझोला पत्रकाइला, हा २.७ पिछोला - प्योपधि, Mabendra बालेय बाहिठ, Med, Med. A for वलिहित, fed C,Hem etc. afed spparently like the others had an Iew pr 113 मतो, AIed for दौ, Med A atreen = stone बाल somomss वान्नक .

·Notes 69 ht, Hem , 1 2053 etc Not in 1 Commonly TFT कालिकानील्यो, Mahendra ( mai alfrat) बुध Hal is doubtful Is तुण्डि = गणेश ? atan atfuit, Mal A, Vis , ctc (the mistal c palpablo as it is connected with बोधन, not बोधिन्) Vis gives Uोध and गन्धवोधने for बोधि and गन्धदीपने, VIs A नाद्वाण स्फक्षिका, Med , पश्लिका, Vis for फञ्जिका Med A, VIs A एक्का, Vis. for स,का, V18 बाहो 'फनिकाया कजटिका, Vis, for फलिका पवगड़िका, Vis C हलिका, Hem , Hem A ,1807 It may be a corruption of t1 The first 5, Druny, W, ngunst grammar * * eta RYT, Vis 1 follon Vis A भक्ति मण्या, Hem A भनि पिच्छित्ति Mahendra It may moun frcturo HFmf7e4 = crookedacss, turning(-cheating, fraud, W) #f. Vis, Vis, A, Vis C agrec The verse wanting in Vis B Althougla tho word should not come under 71774, there is no reason to disputo its correctuoss on tlus ground as such crrors nrc found in all the kosas भण्डन fart, Icm for atat, IIcm A -mutreatment (wickedness, W) WT, Mcd. B 76, Med, F1s, Hem among Fram's of two 8; Bables. The mistake is pripablo Not in W, Druma भटू प्रभत कदम्बक, Med for पे मेरु कदम्बके Med A C. मेरुदम्पयो, 18. मेरुकदम्बके Vis AC I hivo doubts whether it's coplanation of it is correct The difference between Ved, and lis mss 13 noticeable 1. las Follored the former Meel Calso rns 'भरण कुकरे भने भरण त ध्यने तयो' #777 , Icm, Drum, W for 37, Hem A - proper name, Drums. Some दौमन्ते for दोमन्नौ मञ्चर, 1s HTENA, Vis , vel, llena A HTTEIST, llem anl yat 517 for graf' W. 1ans followed botlı Ha HTC, Vs ja C for #7a7 513 A Druum rcad 774, (= narci, - * Jis jos site to it HTT 4771 Vis ab CHAT, 1 Tha f m Hit" lnultfil. 13 . भरण + ·70 Notes সাব সমাধ্য - वन- भसद मसलधनम्, under u 8 1 129. भासत् प्रभासरे माने Vis भासे, Vis A. सरत् मभास्वर मासे, Vs C भसत् (corrected into भाखत ) मभाहर मामे, Vis B मासयो , Mahendra. भसाक, Med C भर्मक, Hed corrected in Me 1. A भाकूट. I understand भात् of Vs. = after भ (भा) भास्कट , Mahendra. भाग यार्ध क, Druma = alf rupee, W भागधेय प्रत्याय arparently = कर (comp याय) Not in Druna ॥ भानु, Anek मणि, Anek A corrected into एणि भार लष्णो, Med. for पिणौ, Med. A C भारद्वाज, 'सनौ भारदाजनपिचुमन्दद्रुमेऽपि च, Hem A (anting in Hem पिचुगु मे, Mahendra }. भरद्वाज, Tri but corrected m Trn A. भायोटिक, Med, Med. A, Vis, Hem A भार्याटक, Tis A भार्याटिक, Hem मुनि- भेदे, Mahendra भारि भार्योरु, Mahendra भाला, Hem , Har हालाक, Har A भाल, Hem A भावाट W वेश and Drama निवेध separately Doubtful, भास, Med , Hem वास, VIs A C The word must be चास, as वाम 13 separate- .ly mentioned भाखत दीप्ती, Hem for दीप्त, Hem A W probably read सूर in this and भास्कर But yr is also - सूर्य भित्ति प्रदेश, is for प्रभ है, Vis A भीषण I am inclined to regard गल्लकीरसे- शलक्या रमे - गज कीटूवे and notशलक्या and Te But W has adopted the reading of Med and I have not sufficient ma ternals to correct sट, Mahendra. for गाडे, Hem STF F06, Med A for fag, Med A भण्ड, Har A भुण्डि, Har Not in IW भुवन, Hem. A Hem makes लोकनाक्षारवाम्बुप and Jons to भावना भु वय भुक्ता खामिसूर्ययो under u 351 भ कटिन् भ फुटी, Anek भ कुण्डी, Anek. A भ केय, अषला ज, Med , Med. A , बल्वल, Vis c for बल्लज, Med e and वलज, Vis, l'is A V gives a áttt in the sense of 775 l ut the authoritieg are deci dedly in farour of षस्वज ·Notes 71 भलक्ष गाकोट, Fis माखोट, Vis. A काकोल, vis C सोम्याक, VIs A. भ तात्मन् देहे, 1807, Med. B Med भूति सम्पनो, fed. (corrected in fed. A ) for सम्पत्ति, Med. c भूतीक, Vis, Med., Hem A. भ.निक, A., Hem. I prefer म तोक, as V19's arrangement 13 mostly by affiies, while the short may be due to copying. कपूरो टणे, fed Med A. for भ तृणकत्तणे, Med C भमिका देप, Med for वेश, Med A for and 27, fed for for and , Med A माकप not in but Hem 1V 253 माकव केयरमन' केपराज another name for केयरमम मगार कनवालु के, VIs C for कनकाल के Vs , Vis A. भेद वैध, Vis. for kधे, Vis c भेरुण्ड भेरुण्डो and पक्षियो, Vis for भेरुण्डा and पक्षिणी, Fis. A. भोगवत् नाद्य, Tri, Tri A नायगानयो, 1807, F, Druma But the correct reading 13 apprrently नाय भोगिन्. धैषामृत्यकर, Hem A वैयात्तिकर, Hem, (वयाहत्त्व 19 derivable from ध्याति-debauchery Comp भुजद्गो गणिकापति , Hem ). याप्रत्यकर, Sha, 105 (theso 1crses are wanting in my toes - 21951fCF, notes) W scems to derire it from प्यय. वैयारतकर परिचारक व्यावहारिक सत्य नेत्र, Mahendra भ्रमणी कोड़ाघायाम् or क्रीडादाया, Med, अधीशित 18 used in the sense of God धमरक,Med etc भ्रामरक, Ied C गिरिज, Vs गैरिके, fed C गिरिने in others wseems to have rend गोनके घामक I consider the first धमर of Hr भ्धामा, as the mention of अमर again shows it can not be the saino word Har lag 777 joined to ry, but this is also an error, ns क च co nes under पादाधिकार and not अर्धचोकाधिकार चामर, VIs A etc चामर, Vrs and पाम for पाव, Fis A Hence Wilson's 'ullage भूण रज , Anek for अपहज , Anek. A महला विand पुष्पा, Hem. frपि and ध पुची, Hem A मनरो दूरु. Med corrected into स्थून, Med. A मानस मनुमन जनाव, Mahendra मलाचल-शेवड See सजावट प्पि, 'मणि कूपसले नराध ( बन्ध गसिग्रने मापक, Anek A मषिक नपरो Anet .

·72 Notes मत्तवारण मणिछिद्रा मेधाया, IIenm a for मेदाया, Hem मेदा - a drug ( marrow, ") मण्ड पर, Hem A. for गार, Hern पञ्चाङ्गल - एरण्ड, 2. 4 51 मण्डक गूट्यर्थ -भक, वि ! १ २६. गोपा-aplant (मएल कपर्ण, 1 2 4 56 मएएफपी is a different plant मदद , Mahendra ) मण्डोदक मण्डोदक , 3 for मण्डोदक , A B C. चित्ररोगे, AC for चित्तरागे, Vis, VIs B, Med , Med a पिलरागे, Mel C ग्रालिम्पनाऽऽत यादीयन भण्डोदक घनत्, सि २.४ २. मत सम्मिने, Hem सन्धिले Vis for सम्म, Hem A, VIs A गति थाछा, VI. AB छोका vis धीच्छा, my guesy मार युधि, Vis. for फधि, Vis. A HET ATTATO, V18 A B C., Hom (wanting 10 Hem A) My correction is a guess पादमे, Vis B C for यादो, Vis, VIs A , Hem अवाश्रय, Vis_C for व्यपाचय, Hem. कुन्द, Med. B for Med A. मद रूपक, Vis., Mahendra for चषक, Fis A,Hem आपकवस्तु is one meaning T takes a separately मदकल मतभे, Med., Med. A for मत्त भ, Med मदन. राते, Hem, Hem A It is probably used in the sense of माघ, Hem IV 237 मदयिम, मदन 1s probably used by Vis in the sense of मट्झनम मदार- वराह under us 3.131 मधु जीवायोक is regarded as n.copulative compound जीश-जयन्नी and अशोक मधुक प्रष्ट Vis for यथा and मधुको VIs A C वल्लि, Hem for वन्दि, Hem A श्रीषद not in W , Drumn apparently name of the bird बY Is doubtful मधुपयों गाम्भार्या , Med corrected into गम्भार्या , fed A मधुर मधुकर्कटिका Med A. B मधुकुक्क टिका, Hem Hem A, Vis, Visc मधुकुकू टिका, Med C भेदा, Hem for मेदा, Hem A सादौ, Anek. for सादू. Anek. A. मध्य लग्नक, 118 नग्नके Nis C for ननरे , is A मध्यम राका, Mahendra for कन्या Hem भेदज, Vis. A मन्यज,vis C for मध्यज, Vis A मन्थ साकव = from सक्नु सान्नर, Tri , Trn A for सातवे of others - मन्द रागियो Vis for रोगियो Vs C पातलि - son of पतन . and मधुक, . .

·. . . Notes 73 मन्दर मन्थरे शैले, is for मन्यशैले स्यात, VIs A Somc probably मुकुर for y has also mirror मन्दरा समीपार्थे च वस्खनि, Ve for व सत्यन्यिताभु नि, Vir C_The last मन्दुर, Anek. मरीचि क्षपण, Vis_C for कपणे, VIs A B I can not decide which is ture corect reading मर्करा, VIs A, I 1539, I 246 c मर्मरा, Vis, VIs C, I 1937, I 322 ८ नर्मरा, Med , Ared A, I 2810 I prefer नर्मरा as the arrangement in Mel is alphabetical and there can be no doubt he regarded the word as such It can not be मर्मरा, as the word is separately noticed in Vis It may be मरा but its ders vation is unknown Vis A, I, 1539, I 2460 दरीभाएजसरङ्गानि कुलाच', Vis I 1937 'दरीभाण्डमररानिकुलाम च'(सरला, Vis c and भास्तु, सरारि, 1 322 1) Med हरी- भस्वासरलानिकलास च (निष्कलासु च, Ied C) I 2810 दरीताचारलानिकुना च मर्मर मर्मर, VIs A for मर्मर , VIs , Vis C मलय शैलाङ्ग , Med corrected into शैलाश, red A भलिन दोम, Hem, Hem A दुष्ट would be a better reading भ.पिते, Tra for दूपिते, Vis etc मल्ल काले, Mahendrr कमालिन्) is a low caste, but is probably used there -.. Shiva मल्लनाग मक्षनागे, Hem Joined to दीर्घाध्वग for मल्ल नागो, 1 2053 मसूण अतसी थाइमा जुमा, अ.२ महाधन सुवर्ण, fed , Med A for सुवस्व, Med. C Hence gold in y महानाद भयामके, Vis A C for गयामके, VIs , Vis B., Hem, Hem. A महामाल अामाले , Vis. for यष्यमातेध, VIs A महाममि अगस्य twice in Vis. A B C The second may stand for the tree or the proper reading 1s व्यास महालय, Har A , Med.. महाल येऽपि तीर्थ , Har महावीर सञ्चान, Med, fed A B. Ied C gives Hem सञ्चान मेटम, Drums नराट-क not in y. महायज अलिक - ललाट, A.26.92 महोदय स्वाम्य, fahendra for खामि= Hem #ICT 787 ufan1153), under 1, 91 39 No such word in these horas - ·. 74 Votes. मादि पको, Ared. for भट्टी, Med, A. हिवार्धा, Hern मिरास्तयों, Hem A, fraamat 791, Med et, Med A cte, apparently for rena T মঙ্ঘাষ মি । A c But मह| and शण are different plants मार कात्या, Vis for काव्या, Vis. A B C. अशापवाया,Vis., Mel,Vis A. C for ATEII, Vis B, 418°ETI, Hel. C., ASTUTETT, Hem Tha use of व्यादि shers wife or female of Brahman is not meant..Sto A c.37 माटका करण बरे - करपाना इन्द्रियाणावर स्थात्मनि, Mahendra. मावा परिच्छेदे, Hal ART fa#, Hom for 12, Hem A मारि वर्षे doubtful apparently from घ under मार in 1 1s मारीच याजकदिन, Med, Vis, Druma probably for याजकडिपे. See यानक मार्गय पाचक Anel for याचक Anek A मार्जार पहाच - सटाय, पाय Vig पटाय,,Vis A. मार्जालीय, Hem , Vis, Med C, us. I 11 मार्जारोय, Med , Med_A माल , fed , Hem for माल , fed A, Hem A ग्टई Vs for जने, Visc বানবী काकमाया विद्यालाया, Vis for फाकमाया विचलपाया, VIs A काचमाया, Hem भास गोष्ट, Vis, for गोठ, Vis A Not in W, Drums fax, Med. A. etc fex, Meu Both faut for forget., 119, IIem., Merl C मिहिर , Med, Med A, V13 , Vis. A बुद्ध Med C. Vis C, Hem, Hem A मीनामीण, Ued , Vis, 1 2810, J. 2053, I 1937 मीनापीय, Vis A, Med A, J. 1539 मीनाक्षीण, Hem मलित्रीय, Hem दर्द राख, I 2910, W , Mahendra. दई राम्न, Med , Vis , द? रात्र, Med A , दईरास्त्र, Vis A , दराव, Hem I 2698 दर्द रान- मोनाघीण, गदमाला- व्यञ्जनविशेष, Druma- a tree, Mahendra मुकुन्द कुन्दुरु-पोगाक, A c 2 4 121 निधिभिट, विष्णु, Med for पारदे विष्णौ, Med C सुकुर च कलिट्र मे वकुले, Vis for वकुलद्रुमे सुकुरो, Vis. A C (the last wanting in A) महर त्यपि केचित, A c 26140 मुग्ध, सुन्ध सौमेन गरे मूट रति वैजयनी, शिम) Vs makes मामाकोपमोचने माल . C4 , .

·Notes 75 मुनि कसेन, fed वयसेन, Med A corrected into वनसेन यमिनदीवुपियावामस्ति कि राके, Vis I follow Vis A. VIs C differs from Vis A मिनात्य for पियाल aft om Vis for a TIT FIT, Med , V18 A Ved. A 4, Med TOT, Hem etc , Hem A , Hem for , Hem A सषित हात, Hem for कृते, Hem A मुष्क, Hem. etc शुल्क Hem A and last foot wantmg स हते, Med for सहाते, Ned A gft q?, Vis A for id i handle) of Vis , 18 C, Med ABC. मुहिर, Vis A etc मदिर, Vis मूला वस्त्र चेतने, Hem for वझे वेतने, Hem A EFTAT, Vis for FT41217, Vis, A , Hem A etc, मृगनेला Not in fed C मगनेली, W Fylwt. FANT RATT, A 2 4 156 Anek A corrects 7 39 into *' but unnecessarily जलाकुल means नलह Compare A 24 164 'अभय नलद' मेव्यममणाल' जसा- T44 A also gives aruta, but our authorities shew FZTT 19 used in the 9 same sense मतर गजरे, Anck for यजगर, Anek A मतप्रफल #5771% = mango Mod A B C agrce, but the line 13 unmetrical and ungrammatical Perhaps the mistake lies in the author FET, V18, V19 A, Med , Mel c and कोषमा for काया. मत्सवासी, Hem for Fr 07:7 Vahendra 0747 is not in 1 but its derivation is simple (comp aifan and 18 found alike in V13. and Hem ) मड तीरणे, Hem for यतीक्षण, Hem A LEEF Hem, Med, Ved A, Vis A, I 2053 fe**, Hem (clerrly wrong as it 13 of three syllables and a) fête, Med C for, I 2810 Fara, Pi«, and pulfafa geon, Pis. C and perfuft corrected into fifa rea, Vas. B fretfufa, F1s. A B, Bled A, B sfatarea, Hem Asfafafafu, 1 2053, 1. 2810 etc. मेष पुण्य नादे.मान् Mem. for मादेये, Hem A. त ..अरे ये, Med for ना हरये, Jed Coifa hae (= river water, W) and force17 = tufenVahendra ·70 Notes (वेससे जडे च मेवपुष्य, Mankhin z} regard मादेय यागुन of a antimony and पिण्डाघ-hull u sv. Vlad for at for that, Ilal A K3 'is and joms #fu मेध्य याश्रये, Vis. A मध्यमाश्रमे, is c मोर अन्, Hal apparently for अर्जुन ud गन for गान पाटलि मशिस्यको A2139 मोचक मोम, Mahendra for मोक्ष, lem मोरट मोरट , कूर्षि कायां, Vis यवोटमून, Hem. for पुष्प, Hem A व्यहोठ, ied मोह मोहो विपर्ययो, Hem for मोहौ विपर्ययो, Ilem A यज दानव, Anek for दान घ, Anek A यति पाद, ied for पाठ, Med A यन्त्र Hem not in Ilem A यमल हयो, Mcd C for इये, Med., Med A ययु, Tr: A. मयु, Tra यव Not in Hom A fe TEET, Vis *777', Vis A for Hira't, Med. A cta याम्य FRIT, Hem , Medl, for 97741, Mahendra, Mod B. याव Not in Hem A युग चतुर्थे, Herm for चतुष्के, Hem A युत Vis clearly writes qu* not 5124 Compire qz and y to separata zud vernacular युदा Med may have tried to improve But we can road युतो युक्त पृथाभूते यूथिका मातके, Vis for शानके, Vis A योग्य I understand पुष्य-the 8th rsterism योनि तानयो, Mahendra for तोययो, Hem रापाट Hem , Hem A. agree Not in W, Druma, 1807 रक्षपाद - शुक, Hem V 401 . भ , TTK The second also FF, Vis, Vis A for Tag, F18 C रक्षा रक्षयो , Vis for लाक्षयो,VIs A, रड टच Vis A but corrected. मन्दयो , Med , Med A for मजयो , Med, C, Hem, Hom A,Vis, Vis A CW adopts first रनमार, Vis A c ete रागमाट Fis रगमाट Ared. मुग्यो, HemaA द्यो, llent for दुन्यो, Mahendra व्यथाचुन्दो कुट्टनी सम्भली समा. , ka ·Notes 777 5 रजत रजत हह, Hem A for रजत हद, Hem 7 TET, Mel, Ved. A pridan-tant, A c 2 4 146 , Mahendr for 9, Hem. रतनारीच वशीकतो, Hem, Hem A The last मुनि for शुनि. ta (u s I 94 Tagt atat, Com, 142, 8 .) Ta, Med, Med. A in the aim after tfa Th. Mled A 7, Vis A 89, Vis m, 118. C. THU (TRH = ass, W Doubtful Probably the proper reading is 'caut ध्वनी It should be observed is not in Hem Hem A TEH may also mem Krsni or Smur from TTT Ind IT रमति रमति कालकामयो under || s IV 63 Taat, W, Duma for CT, Med , 1807 THTR, Hem for TR1, Hem å Tau, V1, I 1539, 1, 246c TU, V19,, [ 1937. 4*, Hem. Not in Kem A TECHT in Med , Med A C. TV seems to have had 4 cyelusu T. , Anel B for Ti, Anek , Anek A रसायन राजव्याधि, Vis, for जराव्याधि, Vis. A विहङ्गमे, Hem Hem. A. appirentiy for fasteiza, Hem 3.73 Ta, (11.8 3 12 ) TE V19, Vis. C (the last 17, for a* ) in the TTT class with रस्न भन, Vis A and वेक्षकचण्डयो कैम, again, Vis B Ujvaladatta explains an und Wilson follows it But Vishva's vici 19 more consistent with derivation To S1 - 475*t A ? 4 128 राधय जलधे, Vis जलद, vis C जलधौ VIs A पुरुषान्नर, Hem A मधुजे, Hem राजबन्दर रक्कमेलके Med., Med A for रमिलके, Med c TTFEU Fauifa, Med, Med A. (Ved C »inting) for orgie of Hom, Vis etc. v*, A 9 4 24 TTET विधीयते, Anek for भिधीयते, Anek A रावक • The second tifat, Hem A. राधन. HTUU Mol,, ! , Drum, I would reul 0179 Comp. 1000 7TT MGA,.1V TTTT Med Ruts, fjs of corrccted ito TITUTE, Hem, 115, 1. 2033 tūF. llem a Tłyty 1 ·78 Notes . I. 2810 नासार, Hem. for मा सीर, Hen. A, I. 2053 Mahendra understands and as one word. Ho seems to be right, if comprred with YTTET the fea, Med, Mcd A for ffurat, Vol. C, Vis Vis A considered it modo offer and wet fggfaff, llem Ilem A, 1807, frgfarat not in W , Druma. It is apprrently - डिहुली, A 2 ! 114 रामवेगुन रासेरस, Vis. etc रामरस, Vis C जागरिको, V., vis c for जागरको, vis C, Med. etc., जागरणे, Mo.i C रमरिमावास, Mel, Med A for पससि हे वले रामे, Med C सिद्धि, Vis , Vis AC रासे गोत्रा, Mahendra रिक्षा, रीfed,WSee वोडा itfa afe, Med Tho wistnLe is prlpllc रुचक फलपूरो वीजपूरो रुचको मातुलुङ्ग के, 4 2 4 18 रुदप गिरा, रूप नाणके, Hem., Hem. A,Vis नानक, Med A, Vis A मानक, Visc मानक, Trn., Tri. A ग्रालोक, Vis. B,Med A B C, W. Ithas makes मा- mms culine, but W keeps it neuter) Comp where GF 18 tised in the sense of 779 परचन्दयो , Med A B C for पशुपन्दयो, Vis A B C रूपक नाटकादेषु, Mahendra, रेसा बनिन्या, Vis for छद्मन्या, Vis A , Hem रेचनी. यतती, Vis C रोदनी, Vis. A गुन्द्रा रोचनका, Hem. for गुण्डा रोचनिका, Hem A. गुड, Vs गुना, Vis, A गुन्द्रा, Vs c रेणुका चरेयो, Vig for हरेणौ, Vis रेरिहाण यम्बर, Hem , 1807, Med etc यसर, fed B, C, Drums रेयतो रेवति, Tri, Tri A., W. It must be रेवती as it is part of it although tafa may be of course correct. रैवत जयनेमि मुबणे इनौ, Hem for उज्जयन्त सुवर्णनौ, Hem. A उन्नयनो रैवतक , Hem IV 97 सुवर्णालु-सुवर्ण करकपालिका, Mahendra I think it 19 the Sonalu tree. रोक रूपण Rem for क्रयण, Hem A रोचक 'काम्पिय कर्कयान्द्रो रकानो रोचनोत्यषि; A. " 4 रेचनी Ac रोड़ लोभ, fed B for छोदे Med, ME AC Compre da Vot suff, Drama 116-also ·Notes 79 रोट्न रोधने, Vis for क्रन्दने Vis ! रोध गालव भावरो लोध्र, A 2 4 33 Also सावर , com Printed with nnt 4, TFT appears the more correct reading ttg ttu dot Hem 1 follow Hem A रोपण, 1807 etc रोषाण, Mahendrn Tuy must be as printed by Zacharnaa also the rending in Vig (connected with पाषाण ) Comp also पद्धभेद पापाण- रोषाणविषाणभीषण' Not m W, etc पलयो Med, Wed A c Ichange it into परयो after Vs , Hem as the word would be neuter, if धर्मण signified the act रोहक Not an Med c रोहित धीर लोहित चन्दनम् A 2 0 124 लौहितो रोहिते, Hem A. रोहितो हारम दे, Hem Hem VI 31 रक्तस्तु रोहित रोहिणी तडित्कट म्भरा, Med , afed A for भभितकट भरा Med C (कटुभरा Is used = कट रोहिणी) y gives also lightning गोमयो, Hem. A for गान्तर, Hem. रौद्र रोद्रा, vis for रौद्रो, VIs A रोहिप . (us 1 48 ), Med., Med A Hem A , रोहिप, Hem Vis Both Vs A.C लक्षण, Hem A, Vis The first लपण, Hem , vis A सौमित्र , Vig सौमिलो, V18 A I give Hem A लक्ष्मन् स्थात्, Anek for ग्राख्या, Anek. A तषिष्ट मेलके Herm for भेनके, Hem A लघु पार्व, Hem for चार्व, Hem A All the mss पिन (fed C सिद्ग) None पिड ग Not In Med, fel AC मन I 2533. between राम and लाज, पट्कयो, Hem पटकच्छयो Har, माधक च्छयो, Har A पट्टकच्च्यो , Hem A, Vis VIs A C पटेच कच्छच, I .053 1 2533 पुच्छ इति नटाघर, Druma. लश्चिका occurs in Hem 3 193 - रूपाजीवा लट VIs A This also पट, Vis Wilson had different reading लटा Har etc खड्डा Har A लहा, Med अद्य, Vig for वाद्य, VIs A , Med गिन्या Har for गिन्या Har A Unralh wates 'लटा स्यात् दनिका शिवीति हारावली सटात दनिका ख्याता लातेऽपि दृश्यत इति व्याडिरमसौ'. (u s I BI) This will shew how msg differ लटा पाम्यचटक Ac8510 लता, शाकयो , Med for गासयो , Med A सका Hem. , लग .

·SO Volcs - लम्बोदर द्यादाने, Hem उभात 119 I follow Hem A, अाद्वान - glutton is defensible उभाते, thenurn ललब्जिद, is C नजिइ, SA चलजिन्ह, is ललना नारी, Med1.B, यारी, Med.c माडि, 11s | B., Mahendra ताडि, Vis C Ved muy lini thought the worl was att ललामन् इयच्छध्वज, गुणाधिमे, Anch I follou Anck ललित लड़िते for ललितो, Mahendr: I prefir sra for हार 'अनाचार्योपदिष्ठ स्याम लित रतिष्टित,A c.17 31. लवण ufe Hem, Hem A ly correction 25 1 guess T, Mahendr for बले, Hem लागल गज, Is for जन, IS A लागलिन्. टणराजाझ्यस्तालो नानिकेरतु नाट्ली, A 2.4 168 लालाटिक भाव, Med, for भाल, Med c लिप्त भक्त Med C गुह्य Yis भला, Vis. A etc I was inclined to think भक Is used here in the rulgar sense of implicated. (लिप्त-सिष्ट under u 8.5_55), but aq shews kosaharas use it in the sense of eaten नूतामर्कटक Not in IV ete पुली - puppet लेस जगाया, Hem. रोजया, Hema लेसन, Med A खेनन, Med Bith छईने, Med c वृधने (वर्धन छेदन) and छटने for छदने, Vrs A छदे, Trn for छेदे, Tri A लेसनिक, Vis A etc. लेसोलक, Vis, Vahendra लोचक कर्मणि, Hem for चर्मणि, Hem A निर्मिती, Trt , Trn A apparently for निर्मतो त्रिपु shers निमतो etc are used in the sense of foolish, not rolls, W लोन, Vis AC लात, 115 बोरके, Vis C प्रमहणि, VIs नोल, A.C210 25 but the words तान्न not रान लोमय भएडा, Is for भेटक, I. A लोहित. बच Hem for वर्ण तौहिन्य, Vis etc नोडिन्य, Hem The second व श्य in Anek B वातिष्ठाण , Har A for कुले वेगो Har दद्र, Vs. Acte The first त is घचन यत्, Fis and with देवन instead of जगनु I give the rending of ris A वय मानक-nrel me, Mahendra (-chill, pupil, ) . . Vis. Hen. A व 1 ·. Votes 81 वञ्चथ, Mahendra This also वरूथ, Hem Comp सर्वमूपक, है ३ ४० वट गुल, Vis., Vis B गुड, Vis A The first linc wanting in VIs C राम्बरक्ति- कयो , Vis सम्बपतिकयो, VIs A रागवर्तिकयो , Vis B शुल्व (शुष्प,Slami. common 1 गुम्न A.C) वराटक ( वटाकर , Sramm) स्त्री त रज्जु स्विधु वटी गुण , अ २ . २७ afát is also a rope See the use of afar under atau वहर, (la s. V. 39 = मूर्ख, com ) वचर, Med , Med A कुक्कुर for कुक्कुट, Med C हिरदस्कन्धपीठयो 1 कवट, Vis for वटर शटवेष्टयो । क पटे, is A वरठ शठवल्लयो । गइट, vis C I 2810 etc कुक्कुरे वस्त्र शठ वठर गवस्त्रयो । कक्खट, I. 1937 The konkaras apprrently derived the word from वञ्च to chent and not दय to speak बष्ट = मूर्ख, Mahendra for यम्बट It is more probable ' has been dropped in copying) वण्ठर, Vis घटर, Vis A वण्डर, Med वण्डर, I 2810 405 T1 twice in Med aTET, Med A, Vis etc वण्डाल, red B, I 2810 बम्बाल, fed C पण्डाल Med, fed. A, Hem A, I 2053. वडील, Vis वण्टाल, Hem , Vis C I prefer वण्ठाल as t and resemblo but not 7 and & Med mss rend o firar for opt par, Vis Hence Wilson's bort IHem's dual shers नौसनिल is one word घदान्य. उदार, Hen. for दान,Mahendra 94. The kosıkaras apparently adopt u s deriv itron from af. (1 83) tp, Hem, A, Vis. for टका, Hem etc धमवन धन्धाक, Vis. for वञ्चक, VIs A afaar fan, Vis for fact, Vis A वन्दनी वटी, Drama for कटि याचन, Druma, Med. P for माधम मल, Tri, Tri A apprrently for पिल पय स्था, पथ्यानी, Med for पय्यायो, Ied A Some of the V19 ms make this also a परण्ड शाम्त, Ied , Med A for गम्ब, Hed c (with the secon! वहा) The second पिचरडा, Fis बरण्डा, VIs A B C There is another परण्ड and as the tro words differ in spelling, they are pluced in different places गावभ दयो and द्यान- को Int, A.03 5 42 पति is apparently-rope बतण्डा, Mahen tra for वरएडा, Hem घरवा, Hem पन ला Hem A. पनि problly usal -पटी धपा वरण ·82 Notes 7 वराक 4015, Anek , Anek A My conection 18 a guese, 413 Hem $10, Hem A apparently for 1, परामि वरासि स्याद, पटपर वरामि स्कूलशाटक इति दन्त्यान्तेषु रभस , A. C2 6 116 वराह, Hem A धाराह Hem and नागके for नाणके Hem A. नानके, Vis. A. mai, Vie C Not in Vis, , Trı, Tn A adopted by W As I do not know of tls seuso and I know of the older sense of 79, I correct it वरीयस् विस्तार, Herm for विस्तीर्णे, Hem A वर्कर मर्मयो, Hem. A. वर्ण antar, sa, Hera 974797 , Hem. A. Aneh putroduces Sba. under it It 19 not found in Anek A, B ragut, Adek, oral correcte into माद्य) मुखे, Anek A for नायछ, Anek B गेया, Anek. for त्रेया, Anch. A कथा, Med for gren, Med A 1719 explained mag fe , AC a font, Har A ****, Har I need not add I regard af as feminine of you not offer trofast. gimta, Vis A forgfara, Vis पक वर्तकी, Med. against p वनिका, Med 3 an aforų, Vasforma, Vas A C9, Med., Mod A, for dav, ared. Cfare, Mcd. C, Hema for 07, Bled AI prefer x for in Tri गज, VIs A etc परीक, Med C. कोकनीये, Hem A काकनीड़े, Hem काकभीमे, 1 2053 काकनील tree, Blahepdm of Banfaata, Mahendra », Druman , Taranatby understand de 45 A separto berse, but son may mer3 Yotro lace of **, llar A af 7, Tar I prefer the first as afat 13 itsed in a similar rense llar 161 gires afin-fagfart. This is from an'a पर्धन पूर्चिका, Ank , Anck E पशिला, Anck A wift, Su, for , sus C of ofen Jed corrected tało ran fed A mu (1 27), flem H, Teen, A. (thic mistake apparent as it is tra} Some Vote th difference in hen lcr -*, A ri ·Notes 83 वर्षाभ अथ महीलता। गण्डपद किञ्च लक (also कि जुनु क कि चिलिक , com ) A. I 1022 रूप-सूद - cook वजुर Hem W Drumn वलर, Vis Vis A Hem A ( the association with धक्षरी shers its correctness) विन्चले, Vis A for वनक्षले, Vis. वानर Hem, Vis ete 'The first पस्र, Vis A एन्दर, Med C पल्लर, Med, Med A पावले and यौषधयो, Med, Aled A for वनक्षले, उखरयो , Med. c Contrast 167 with 776 157 not in W etc but fully defensible Also . बल्खु, Ac वथ Some करणी for करिणी The form गयो shews स्त्रीगवी is one word = female cow (and not wife and female cow, W) जन (लोक), Mahendrn for जन्म Hem. पशिर कम्भकेषु Vis. for भकणामु Vis C वसन्तदूत व्यभियुक्त, Med for यतिमत, BMed Andarufaa, Vis A B c for प्रतीत्य प्यतिमनके Vis I understad प्रतीतापि : e also प्रतीता वस जनाधिप यक हटके श्याल, Vis धनाधिप अम्बुक, हाटक, याख्यान, Vis A. (partly wanting in Vis C) ग्राख्यान,, Trn A I give अाश्यान, as Hem gaves - वक रौमक , A 2 9 42 सूकमिति हेमचन्द्र Ae पन VIs A etc रक्ष, Vis. वस्त्र Hem A विक्रय Med, fed A for यवक्रय, Med C मृतौ Hem for वेतने, Hem A पखौकसारा, Hem, Med A (corrected into यख कसारा) खोकसारा, ied विखी TETT, V18 A 1 prefer tho first as it is found in use वहति वहति पवन under u & IV Go वहत (us I 79), VIs A वाहेत Vis. वागर, Med etc पागुर Med C यातचेटके, I 2810 वातवेष्टके, Med, ied A घाडये के, Hem, Vig I 2003 (followed by w), वाड़वेष्टके Med C, Hem A Vis. A., VIs C. निर्मर, Vis, VIs A , Hem A I 2053 निर्णये, Hon, Med The last in is ATY qer, Ved, etc fpat shows it is dual Comp Med. B घाट वाटिका, Med A for स्यात् कुटी Med, fed c अण्ड, Hem A for ग्रह, Irem ut, Hem for 751, Vahendra Kit or 57413FFET of llar 178 - reed, ikra su tre scruncular ·81 Notes I चाइन रागनागयो Vis for रसमानयो, C घाण प्रति, Vir. for व्यूति, Vis A वालय डा वातकुड़ा, I 2810 I 2053 बातइड, वातखुडा, Item , Med A Med वात्तखुड, VISA. वातखुडा Vis The crudence is decidedly in favour pf arate खुडा वासयो , Vis for वामयो , Vis A. राजशोषित, Med पातरायण , Vis. A ete वातरोपणम्, Vis वातरूप, Hem etc वातरप, Hem A वातकप, I 2810 उत्कचयो , Vis. C, Med c उत्कटयो , Hol, fed A उत्कोचयो , Vis, Vis A, Hem, Hema, 2053 , I 2810 वातिग. भद्या, Vis, वन्द्या is A B for भण्डे, Isc चारुवादिनि, Vais A 'चारि- यारिनि, VIs B पामन काण्डे, Hem for होठ, Mahendra at I follow Vis AC Vis interch inges arch with grennd ait with artt. वारकिन पर्याजीव, Druma पीजीव, Med पर्ण जीय, Med B वारकीर. रोनरोधिन्या, Med, fed A बालबन्धिन्या, fed C. वारपाहिणि, I 2310 वेणिवेधिन्या, Druma , Med B. भारपाहिणि, Med. B, W वारासन, Vis वासासन, Vis C परासन, VIs A B, W पा सदने from वार +सदन shows यारामन is the proper reading (चासदने, Vis) so also मूलाप = whoremonger पारि पन्द्या, Hem for घद्या, lem A स्मृत्या, Fis for स्मृता, Vis A. व लक- होवेर, A2.4 122 वारुपी गण्डदूर्गा is probably = गण्डानी or सिता दूर्मा, A 2 4 153 पारुएड फणिना राजक , Med, doubtfully adopted by W राजके, fed A but corrected into गणिस्थराजके, Ilem, is (गाणस्थराजके Ied.c) गणिस्वराज, I 2053 गणिस्पराज inry bu- Duerun, the attendant oudicing gurls (a tree, Valien Iru) TIem,! 2013 Not in W Wantin: iu l[em A The feat. Vicu fur falled Ved Car for en Jahcuir- पानिपत पातको वार्ताक शाकश्चिक रति रभव under A! ! ! Ape Vis, vel, 1 003 at 19 A, Vis. C *FT, Hea, Hlem C. As Med ८ वाद . E I A torrected into दादर थापवीज118 राम्रो 1 htnonl is doubtful 288,741 Hlem, licte A Bests EI, Ved, l'is. Tuc fimt afat Mel, .

·$ Notes 85 1'18. A The older spelling is alfa eto But in the Dhatupatha te have both Tlf and 475 us I 117 gives are But it is due to Hindustan mode of inverting, as the word is noticed under the affis 5 and there is no root F. Comp also a, p. I 46 com het (u s I 39) OTT, Hem A, led, Vis A etc aret, Hem, 1807. घारा and पलभा, Anek पाउरा and बलभी, Anek A. 17, W. are, Vis, Vis A, Med. A 461, Med, u 2 13 gives only 979 not 1 Vurala Datta quotes Fishur as 77 Bhattoji follows Vuvala u g 71 refers to the Vedic word from a to sound But as this derivation does not explain the senses given in Vis, his word 18 apparently die from a to dsell वाथ्य, all लोहे, Med W, Dhuma लोभ, Med c मात्र, Med A The last appears to be an unnecessary correction for it वास. प्याटरूष - घटरूष, गन्दर्भ द. नासन्न अवहिते for विहिते and माधवी for मागधी, Mahendra बासर OTTUT, Med вс, 3W T7, Hem Hem A, Vis, Fis A 7, Vis, c वि गुण, Med for विनि, fed A विकट कराले, Mahendra for पृथु ले, Hem विश्त रागिते, Med for रोगिते, Med A अस स्कृत , Mahendra for स स्कृत Hem Vis shews thc woud is n not want from fa = Hell W' probably read green विक्लनि मबादौ, Hem. for मधादौ, Hem A विकेगी पटवर्ति, Dauma Both doubtful faus, Vis, A. etc FATTE, Vis farge, Hem Hem wants two lines and joins # Tits line to it, arra, Med, Ned A for A1 TT, Ved C विनकारिन् दशन, Med for दर्शन, Med. A .विचकिल, Med B etc विचिकिल, Hem, VIs विच्छित्ति. 'ग्रङ्गहार गेहावधिच्छ दयो , Hem I follon Hem. A हार, Med. A for Ted C, Druma gives it and IT fafa TA = smeared with unguents Comp. far fa and 298 15 А ·. 86 Notes विजय विमान = abode of gods, Mahendra (= divine car, W) faz, Har etc facit, Har A. ( - tree), Mahendra वि(वि)डाल The second line only n Vis, Vs C सुग, Vis , VIS, A , विहग, Vis.C. The proper reading is probably मृग वित स , Med वीत स , Med A, Vrs C योत स, VIs A बोगस , Vis वितण्डा कच्ची, Med, Med A, VIs A , Hern A, 1 2053 कब्बी, Med C कली, Vis, Hem कक्षु and कशी, IV वितान मत्त, fed , Med A for मन्द, Med BC वित्त Med for a fed AB पादक - उल्झोप, Hem 3 345 तस्ये, Hem for an, Mahendra वितवक झाटामल, Med, fed A, झटामाला Med C , माटामल or ला, Vas A C, Hem, Hem A भाण्टामल or ला, Fis झटामला A 2 4 127 मयूरक of sred Is -उवाचन, A 2 9 101 विखनक 1s also - -वितुन पिदार भगन्दर, Yis for छु गन्धयो , Vis_A_C दण्डयो, Hem for गन्धयो । Hem A fafer Wanting in Hem A The proper reading in Vis probably corresponds With Med विदूषक पटौ, Vis for वटो, Vis A विद्व युद्धे, Vis for बुधौ, Vis 4 विधा. गजासने, Med for गजाने fed A पजाने vis for गजान, Vis_A विधाट विधसि Vis for वेधसि, FEsc विधान घेतम, Hem for वेतन, Hem A fog Fifty, Med. for fag, died A fagt afna, Ved fraHal apparently for marria yिa, Hem, गित, Hrm A दिनत पटका Med for पिटका, Med 1 विनय * Jed for Toy Vicd 4 FINT Pis C for fugtis Vis ould perfer बला विनिमार देत , भवपाने Hem देवा अपाते IIema पिनीत बापित Vis A.C विन्दु प्यम्पनिद्, led for अन्यसिद्ग, ted A C दनदे is दन्निजाणे, इनिदाने VIs A धिव, Vis for लुटो, vis C पर ध्यान Not in Wets 118 ·. Votes 87 विशक. सादे fel (ndopted by 1,खेदे, Med_A , खेदे, Med C Hem, Hem. A etc agreo. विभावरी गुण्या, Mel, fed. A लुधा, Med C कुद्या, His सुधा, Fis C स द्या, 1. A लुण्डो and गुण्ठी are equivalent terms in the rernacular = bundle, knot takes a different view विभु Ti, Tri agiec But I suspect is a muisreading for farme विमल विमडे, Vs for विमल , Vis AC विमान साभ मिग्दहेऽपि च, Mahendra विम्व विम्बिकाया, VIS., Vis.c for विम्बिकाया, Vis A. विलास भाव, Vis for हाय, Vis A विखासिन्, Med W, Druma I would rend the second half 'विशा माग्नि चन्द्रयो विलेपनी यवाग रुणिका वाणा विलेपी सरला च सा, A 2 9 50 विलोम पहने, Med. for घट्टके, Med. A विवध भाव, Med A पर्याहारो धाम्यादि (ध्यानादि Is a masprint), Ac विविक्त वसुनन्दने, Hem for पसुनन्दक, Hem A खेटक पसनन्दके, Har 150 खेटको वचनन्दक , Har A Both explain these words = बुद्धिजीवक V apparently read खेटक सनन्दक. He does not quite follow any kosa about विविक्त, if my readings are to be trusted and वरानन्द and वसुनन्दक do not occur nat. विपद पाण्डर र Med I follow Med A विशल्या लागलीis apparently used in the sense of व्यग्निपिखा (शालिक्याग्निधिषा, A 2 4 118 ) and not in the sense of शकुलाद्नी, A विचाख तचके Med C यावके Hem AA notices both कठिसक and कटिसक fifuel, Hem etc, fault llar for corrected into farver, Ilar. A. I would read सनिले n Vis विश्चम, Hem Wanting in Hem A fra fazeasta Vis I follow t'is A 7777= एण्टी विश्वसन Hem , Vis. etc विष्वकमेने marked as a different word but joined to विलासिन् fed Med A followed by W विष्वक्सेना, Med C I have retained the reading in Ned A, but its origin is clear. विष, वडख गरल विषम्, A I 8 9 अन्नरोरग, Anek. I follow Aurk A. विषन्न विषना Hem विषन्नी ·88 Notes frafell in shens fruit of Vis ys wrong anitt if correct is used dafür विष्टर विष्टरोग्यदान', गहमि ह forte fefe A I 9 3 2 837 Eur, com sau, Trı spparently for a fra farat The use of 749791 by Vis and Hem shews they considered the last line of A 2, 4 150 agreeing with the next line Fahrsa, Wahendra for ofaen, Hein This is preferable y follows Med विहेडन, Hem , विहेमन Hem. A.विडम, Med, Mahendra 151, Hem, Hein A, T 2.33. fisi, Med, Med AC (a palpable mistado as it is place after 7) fitxer, Pis A , Vis , Vis B äranta sfar, Ilom. Vi 136 and com deripes it from 5 to 60 There is algo 55. to go Hencs 1 retard 797 of Hem and free of Vis, BC afa, Vr9 otc fife, Hem Wantig in Hem A वीजपुष्य मदनक, Med A B C दमनक, Vy, Y AC re, Med, led. A, W7, Vs A 7, Med C, T, C, Hem. Hem A. 70 = 7717007€), a plant Hlem A, etc feu. Hem This form is grimmatically correct Teren VIs विरपि, Vis c_vis A has विपक्ष गमगोधयो । ESTET. tadi, lled C for comment Vied te ete is for A, Vis C. iss agree about Factor forumet facetat tante, vahendra. efsta sam and A c aspirently for HT WHr - fresh skin, which can be bent 1762, llom for a cat, Hera À ST ***, AC off. milfandt, Vcd W corrected into a faret, Het A u. fint, Hem for IT, Hem A fc **t-latcrest ( division of time, 1) घराधारा Vs for पधारा Visc **t, 113 #4 -79, Ac (serien, 111 72*, Sel, txin, Veu A for any, Vied C Erandt, beat { the first corrected in Hled A) for viral, Med C The second ro!

·Notes. 89 , asfan. FTE, Hem. for TT, Hem. A. IV probably read at. बेकट 'वैकटिको मणिकार, हे ३ ५१8. वेद I doubt whether an is used here in the sense of metre, बेस्ट. परटी, Hem for बट्री, Hem. A. बेला. सेवा, नर ध्वनि', Anek. for सैत्रा, नरामनि, Anek. A. and the first corrected into फा. 'वेला शिराहुलीच्छ दे वेला द्रोण्य नरावनिः,' गहमिह. देण्य, Med. A. etc वश्य, Med वेष्टित. सकले, Vig A रसके, Vis.;.लसके, Vis. C. लसक not in y and Drama but = लासक, Med. -वेष्ट, Dha. - an attitude in dancing लसके - औषध है, Mahendra. (7) पैतालिक खण्डताल, Hem, for सष्टताल, Hem A. Med A. unnecessarily corrects खेटिताल into साङ्गताल. The last not in W. खेडेन क्रीड़या साल: खेड्तालः, Mahendra. वैदर्भ, Vis A वेदर्भ and विदर्भ, Vis वैदेहक. यन्दिगजयोः, vis for बाणिनके, Vis A. धैरोचन रविविष्णुमते च, Hem. I follow Hem A ate,, Aled, as, Med. A, but corrected. व्यश्चन. अहनि, Med., Med. A for इलि, Med. C 'स्यात् तेमन व मिटामम्,'A: 2.9.41. हल = consonantal * कादि. व्यतीपात. अपपाने, Hem for अमयाने, Hem. A. अपयानयोः, Vis. for अभाभयो, Vis A. C adopted by w व्यलीक. व्यगर, Mahendra व्यवहार. 'न्यामेऽपि च पण स्थिती, Med. पणे, Med C म्यासे corrected into न्याय, Med A. व्यवहारिका. भानी बकरी वर्धनी घ समूहमी,'है.४६२, व्यवाय विवाय, Hal. us of Dha, ts probablya misreading for निर्षि. व्याघ्र. निदिग्धिका स.यो व्याधी वृहतो कण्टकारिका,' A. 2 4. 93 US, Vis, for व्याध fed. c. for a, afed Mel. A. notes I for खेच 1do not construe it with forg, as there is no instance of an explanation preceding in died. ब्याभि. वाय, Vis. वाय. Ya A. नाथ, Vis. C. 'याधिः कुर पारिमाव्य पाप पान.

·AUL - . मुत्मलम् . A. 2 4 126 (also व्याप्य, याप्य, A c ) This shews कुष्ट is here used in the sense of the plant and not in sense of leprosy, Y व्याप्ति रम्भ, VIs Med for लम्भ, Med A ध्यायाम व्यायाम, Vis विक्रमे, VIs A for fauna, Vis C Hem, Hem, A "वियामो वियमो यामो यम सयामस यमौ, A. 3 2. 18. 'प्रयामायाहव्यायामा, Hem 2. 234 , 'व्यामव्यायामन्ययोधाः, 3 264. व्यान विष,Anek, for Pठ, Anek A वज गण , Anek for गण , Anek A नीहिराजिक, Med. etc ब्रीहिराजक, Hem 1807. कामलिका धान्यविशेष Not mw भ, Med B. Not in the others Probably a later addition. I have kept भी and with 7, as the writer apparently did not look on them as different stems , dfat for fun, Mat A पकनि, Med A etc सकुन, Med Bled's #Tg = vulture a afer of Vis A (97, Vis.) Hem and Vis 's भास- a water -foml विहम of Vis a bird in general पकुलादनी. पिलिका, Vis, I. 2053 किञ्च लिका, Vs. A , Hem कचटके, Har A. कञ्चट - कापडादाम भाक, Druma w. understands किञ्चलिका - किशुलुक = a worm कटा मांसीपिधुलिका, Mahendra सकर, Hem etc, गर्कर, Med. B probably Medna's rending, as he places st after the श, माल, Hem A for जास, Hem कोलाग, Med. कीलेश, fed A. पर मप-मसो 'शक्ति खुर कोलदल नन,' A 2 4 130 मक, Med A गबूका, Med गरि चुकायो, Med Med A inut, aled B 79797, Vied cotto पुप्मी, AF पर तरले, Hem for भुरके, Hem A. शोर, 1 1937 Med A B C. समोर 1. 2810 शापोर, Vis. A, 11639. परीर. . * पपीन, Visc बदरी, Med हईरो, VIs अण्डारी, VIs C दरो, 12810 • हरी, 1. 1539 वरी, 1 1937 दरो, Drama ' रईरो, others सभण्ट्रो' snd मौदिदी, Hem I follow Mem A वर्षधर, Vis. correct Minto THA 'पको मोपनिरिटी'च १ २ (Ka Or) १ ·Notes 91 I fee is probably used in the sense of the shrub (a female scorpion, 17) 4746. a, Hem, for syreit, Hern, . 091f1e occurs in all and is appvently * UITE. trett not in W, etc शतपर्वा वचा, Med, for तथा, Med A 197F1Med, for 150, Ved A Tiit , Med, Aed A, far , Aled C. शतावरी गवाम् Med corrected in Med A पव्या, Med C 'वभीररिन्दीपरी । परी सतावरी, ३ ४ १... sfx, Vis A ete This also ofre, Vis afgefa Mahendra for afere, Hem. of war, u s 4 65 T247, Vis for en was, Vis A etc Comp A. 2. 4.52 at TT 471 fair' ( also weit, A c. ) FFT fa 1 fafany Hem IV. 196-7, yrgit, Aed,Bed A (with notes night, am *), augant, Vis , ant, Vis A mat, lled Cranet, Vis, Hem, Hem A hente fer (ent) is apparently - 49f* (जी) - वाकुटी, 2 4 96 See also स्यामा and पशु ला - पाकुटी, Drama TWT, Hem & T, Hera A, Med etc As the word is given among x letters Hema Candra gives the word a3 शम्पाक not सम्पार विपाके यायके Hem for feara, ataa Hem A Druma adopt Hem but comparison with that will shew the difference चतुरड्डल-धारावध, A 24, 23 IIFT, Hem, etc Hem A (inar). yet for, 18, 7, V13 C, fem ! 18 A adopts far I prefer fun as 20 TT is used in a similar senge RT agrees wath all Hence a kind of fish not fish in general HV Drum (abuse, 1 ) apparentiy for 94, Vis. 74 fart 1807 for firmat, Drums गर दधिसार, Hem for दधिसर, Hem A गाण्य, V13 , Fis A C. मिरण्यु, Med corrected into सरण्य , Med A .38l gives भरण्य only not भरण्य पद understands करभ- उ. Tan Vis A etc. arfa, V29 C forenfu, Hem A fiat Viet Vis, ofar, Vw C, Med, 1807, etc गय ·92 Notes 13 Med C, gives Vis ut for fin anny 777197 *789 = amet miferat, Fis A This is the Bengalı for mfait 7751", Hun for TF1, Mahendra. fe , Anek TEI, Anek & Gadasınıb, reads likewise The first live in गदसि हलि मुख' लि कोर पलि हट्न गलिद (the last must be गद or गुर | This is preferable In Bcugals, written lihet 154 #T=* = #fathin slip of bamboo 114 TO, A 99 104 of Em, Vis A, for 5, Via C 1. Druna givelled I prefer Hem, Vis Comp FRETT , A 2 4 95 6 TET, Hed , sack m* MW 737, anex A Waz, Yas, Ucar cte tificem Fazana arfece ariqlamacitacrafy, A ? 4 32 যাব, tis etc খান, vis A Tefiant, Ned A **, Vis for Em, Vis A mufETÀsf, 'is for Ta , Vus C शारि, Vis A. सारि, VisC सारी, Vig A Turg is one word (a ball and candied sugar, W) ret. I do not Lnow of any it or trat metre et is sometimes misread गरी. दुग्ध ने, Med , 1807 पाद षिष्य, Hal ***. , Med, 1807 for art, Med B etc TE Dharani's offer is provibly a misreading for ut V and Druma Fr. 2 ggfft 47 HAT,' 4 ?, ? 17 (claw of elephant, 11 गानि गन्धोलो, Hem for गन्धोती, Hem A पिपरिहन्, 'चिलामले से वर्षि, Hern चित्रमेपली वाह, Hem A चित्रमेखल prolth It femtafon og nefareftafirala,' A 1 3 27 fort, Vel feste, Ifem is. Also frete and festo, Ac? 1.98 f4 Tr A , Tri joined to . Me Lete गोन, ied कुमद्या, VIs torrected into कुनयां, Vis,A. frent, Mahendra festa, is fuit. 1, 201 Drum, Va for Med A etc f. lla!

·Notes 93 . सन्, 1 give Anek A . पिल्स Hem ctc This also शिष्य Vis A C. Vष्म, Vis शिष्य सुवे क्रियोपिते, Mahendra योग्य, Vig Vas A Med A योगे, Med C सौम्य, Vis c. शिष्य (or ध्य in पान्त) Vis A , I 1937 , I I539,1254 c पप्प 118, घस्थ, Fis c Vjjvaly quotes it as w But not withstanding his dernition from सध्म in us 3281s doubtful शिल्पिन् नापिका, Vis नग्निका Vs C for नसिका, VIs A Med, Med A C agrec शिव सतत्फला Med , Med A for सन फला Med C पानके Hem गप्पा, Hem A Anek slightly differs शिवि Med, Meu AC (the last wint two verscs and the other lino rbout शिपि) also has 'शिवस्तु भूज पत्र स्यात तथोदारमहीपतौ" Hem A also fue not शिधि शीकर भरले 1807, V शरलय Druma. शीत चम्पक दिनतर्पणौ Hem for दोपतपणे, Hem A Probably some msg had दर्पण for तर्पपy शीतल ग्रासन fed , VIs Vis A C यासम, Med C_corrected into असम, Med A মীবমিষ 'माणिमन्य च सिन्धुजे, A 2 9 42 ( also मणिबन्ध, A c) थीपल, Vis A etc शावन Vis शावल, Vis c एक 'एक वस्त्र धस्वाञ्चलगिरस्त्रयो Hem w I follow Hem A tio of Hem A probably stands for घरलु सोनाक राकमासार्थ दीर्घ इनकुटवटाः। भोपकचारली,A 24 57 Mahendra rends यरल एक पूते भूने, lem प्रतिभ ने form A fankha according to z has मान -अर्धपन for T मिका गुग चास्त्रिया, Mod Mod A for च मिलवा' Med A कर्कद्या 18 The seconl also शुण्डा, Hem A राघदन्नी Ied A रामदनी 1807, 1 एपि, पि, P 2 107,A J8 2 बसे for विले Manki a पिर गर्ने वङ्गो,' Ied corrected into 'मल्योषधो' Med A 'एपिरा पिछ गलना कपोताहि.भटी भली ' A 2 1 120 Wanting in let c एम. एममग्निसमोरयो ' under us. I 113 राम and एमन् are b thginer -युध. Im Hen 3460 ·Notes क , . भूक 'एड्गयो 1 शुका हस्ते रखे, Hem 'शुगयो। शूका लेख, ' flem, A corach' ! Mahendra reads हृन्लेखे शोकस्तु यूक्रक, Med A, VIs A भूनक, Med शूचक, Vis शून्य नलिका, Mahe turn for तूलिका, Hem शूर यारभरे, Vis A for प्रारभट , Vis c सूर, Vis टगान 'डमर Is probably used = firght Comp गालिका 2nd टगाली - पिद्ध, Trn 2 8.59 But डमर is also = उपल्लव of Hem "डिम्ब डमरविलवौ,' A 3 2 14 मानजम्बू गोडिम्ब, Med , Med A, Hem (the rrord in rutmg Im Hem. A) गोम्ब, Vis गोदुग्ध, VIs A c गोडम्बा, A 2 4 156 'गोदुग्धेगि प्रसिद्धि द्यके,' गोडम्ब, Mahendra टहार राज,Hern for गज, Hema हारिन् सवेश बबीहि (dress, W) शैल, Med A ete शूल, Med 'रसाञ्जनम् । रसगर्भ ता_ शैलम्,' A 2 9 1012 शैलेय 'धमरो मधुप्ताद भङ्गयञ्चरीक शिलीमुख', Hem IV 273 शोषण कोकनदे छदे, vs I follow Vis A पढ़ पच्च, Anek. पन पद, Anek h. पट्ठमध व्यरु T71 Drurna and W probally read some other word गौएड. विरसान, Med , Med A for विख्यात, Med c शौष्यत Druma reads पणक = price, W FATH, Anek A 1979 Anel 427,=it, Vis, gmat, Vis A venit, Falendra - Heron ) for यागुनो, Hem (= plant) see शमी वाट लो, Vis. C Vas. probxply uses in the singing bird यामा as the feminine use is not otherwise defensible श्याम- सता w for सोमनता VIS, Hem मेर, Hem cte योन, VH लेने VH A Med apparently uses पाण्ड, र in the sensc of rale white (pile, W) श्रमण मुण्डतिका Vis. for सण्डितका, Ic TU DA? Pss, is ! C apparently fur #9 श्राम मण्डूक, Ied C for मरहप, fed A चापप ध्यानी Drumn दध्यानी. " - कट की को येषमाया, Hem for बेपरपनाया, Hem A 'मन्नोमरम्पतीधीविर्गमम्पर. भिनियोमा । उपकरएगर पनाविधारा च योरिति प्रपिता निधितत यादि बोन धप 1s A for Eny Is C गारे, C. for मन, . पिक .

·Notes, 95 fapie, Hom A etc. gaze, Hem., but its position shews it is time not 31. TESTE, Har, Har. A. Age, Med., Druma. nizale, Med. A, IIem, V19 etc. Hier, I. 2053. This meaning not in W. and argats etc. not in W, Druma-- Daf 112 a marginal note in one ms. But tho uso of my shews the absurdity of this vies Har A. glosses emfazaVis C. rends सु रिक्ट. , among words of four syllables W7, W. and Druma. ले भन्न नभनी, Hem A प्रमा, Mahendra प्रभा, IIem श्वर्य. स्वसुर्य and शाल, Hal o aftst... ...to Hilfe na aut; Mat I gare Mat A. 98, Hem, Hem. A , Vis. , Vis.A.C. But as yes and are are scparately given, this can not be us or ung in Vishva and the position in Hem. slews the word must be थड or पण्ड. सड, Med.,W. पड़ पन्थ. सिंघोः पड़ पन्थाऽपि प्रकीयं ते, Vis. I follow Vis. A. , Med eto, Te, Hal. This has also grown from non-distinction betteen and u. Eret, V18, etc. C, 13. A. Both, W Ht, Vis. for erot, V19. A. घण्ट, Med etc शरद, 1807. of FTTH, W. anterna, Med. afe$147, Ned. A., Vis, Vis. A. etc. Wilson writes 'afs sixth but low i Compare p V. 1. 30. 5. Vat slightly differs from Vat. . Mel. B. 51809 'st sitä 147,7 wfe faunati anafura' and y'rauca montera'. 0277, Hem, Hed., Jeu A, Pas A '777, Vis. Hem.'s language clearly shens it is not fit #7 -8°77, uç But it is doubtful plicther para is found is all tfic scnsee of R. HTT, BHT, TRT and get in different senses, Jød. A. (the first trt in voland att in Hem, but clearly as the sense of water mentioned under another wonl of the fine form.). VO ARTI Hcm Clearly that in 51s, Vis. A. This is the form in Siz anii 110 1'37. ***N. ": 1977: ? * 31778: fa78;' A.2. 4.58. atafo. pfafeifocati Ifem. A. AATTEET, Hen. o'fafy w firepeat:, Valenin The last appears to be the correct reading ·9G Notes सविद. सयामे, Mahendra for संयमे, Hem. RECT. TITAT, Med, Vis TTAT, Hem, Hem A atMahendra सति, Th, A सस्थति, Tra संसृष्ट, ससर्ग, Med A for समते, Med. C वसा, Med , Med B. व्यसन, Vis. 4a, Vis. C. Hem A, for 777, Med, A C., Vis , fler. V. firours 2971 दिना, Drurna वमनादिना d'Enti a, Hem for a, Fiem. A सतर. ससर for प्रस्तर, Mahendra. T'E. #finafana, A.c, ( vicinity, W.). ten Wanting in Hem, A. Trı , Tri A agree. But the second opis pro bably stands for some other word. We can read a BAIT. But this is doubtful. pa, Med A. #ad, Med and ret for et. , Tr and *** *T of Med. 1947 of Hem (trituration, 1) RTTEJ, Med A. 1807, V18 A , Hem A, tara, Hem, W., Drumr, (out how *27*efa). AT is apparently used a Ha ( not in W, Druma.). pate-a, 1. 1937, 1. 2013, Med A , I 2810 pikTC petit, Fem 1'87. 3*, Mcl., Har, Har. A, Vis . , 1 1539. T., Vis ***T ..JETT, Vis. Tho arrangement in Vis — The Association with tgtc etc and not with fant etc shoes the word 19*****--not 7'** etc. IV admits tiro auzat for 2PTC and T for ***, Vis, Vis a Vis C. gives the other rerdings. E. Frt, Hom zgl., Hem, A. 79.85* not roteil by W.Drumn reads 1957 and Tiri sepurato from en T-acrual city Talendm TGITT TFA: TIRIR EITT: yra 8'4757, Hem ete grea. Iar tu in Hem, Vs. but I Inte somo doubts if it is not 912 B. Comp #infom 7777, Anch for T97, Anek A TRI. fax, fola for cate, Med C 7, anck far *** here not arfez, Ilar 100. or R 170 lt REDT Li pater from as in so than ·Notes. 97 गदेश, Vis. A B This also प्रदेश, Vis.Comp p FI 2 23 देशयोः, Vis सन्नानिका, Hem, A. etc. गन्नानिक, Hem The Position shews the mistake. क्षीरपार, Hem A. हीरराज, Hem , Drums (and W ) रिकाफल and फेया in Har. सन्धा, Anek. A. सख्या, Anek सन्धान, संघट्टिते, Hem. सौंघटने, Mahendra सन्धि सधयोः, Hal सुख, Med. A for मुख, Med C. सन्धिला नान्द्यां for नद्या, Mahendra. ( नान्दी- द्वादशवर्यनिर्धेच). सप्तला. अथ सप्तला । विमला पातला ( also सातला, A. C ) भरिफमा चर्मकपत्यपि, A24.143. सप्तासि . फारचक्षु म शनि ( eral-eyed, w... सम् मति, Vis. for Hee, Vis. A. समुच्चयोः, Hem समार्थ यो, Mahendra, Med. B. समर, Anek. समरः बुधवनयोः, Anek. A The sense of मद follows from the derivation of समर समर्याद. The proper rending in Hem. is "समर्याद त सनिधौ। मर्यादया च सहित, Mahendra. समादान. समासीन, Hem for समीचीन, Hem. A समाधि. नीवाकस्तु प्रयामः स्यात. A. 3.2 23. ६ धमधान्यादिषु, जमानामादरातिए - यस्य, A c.. समापन समासे, Vis. for समान, Vis. A. समिति. समयोः, Hal. सयुजारनी, Anek. and संपाम: corrected into गम, Anck. A, Hem. a , Mahendra add talet, wluch appçam to len 47 torm समीचा. तत्त, Med , Mod A. for TH, Med..c. यसत्याम, Hem. A समत्याने, Hem with सयदन, सदाय, Hem. The first भदाय and the second समुदाय, Hem. 1. UBET. Med. A etc. #UX, Bled Both gire rent for content and suita for थपिनीते, Va, Hem. पम्पाक. नईके, is fornके, His. A. W. logician, but under in also -याचक - . As in शम्पाक. सम्मोगिन सप्रयोजने, Med सप्रयोजने, Mel. A. BANT is a letter reading for mat of mass ·98 Notes. सम्बर, Anek घम्वर, Anch A सम्बोध. उतचित, red पे, Med C क्षेमे, Med A Probably the original reading is 'सरोधो रोधने ,' as in Hem , Vis and the new word has grown by the ordinary confusion of t and a wind Druma adopt The word in Ajaya also appears to be स रोध not म योष मम्भोग शुण्डा-whore etc सरक. अध्वग- nayfarer {102012,W) सरल पनकाय, Med , Med A पूतिकाए, Med C सर्जरम, Med., Trn समरस, Vis., Hem , y. मज सर्ज., Med , Med A सज , 11s , सन , Vis. A, I 82. सर्वोध, Med. A सर्वाध, Med and भेदे for वेगे गह, Vis for गुरु, Vis. A सव्य, Hem, etc शव्य, Hem A सस्यक The language in Vis shews नारिकेलान्तर 1 different sense मह कान्न, vis for चान्त, VIs A सादृश्य, Med for सादृश्य, Med A. सहचर प्रतिविम्वके, झिण्या, Vis, प्रतिबन्धके भिसर, Vis. A सहस् प्रास, Hem. for मास, Hem A. = मार्ग, Med = मार्गशीर्ष, VIS सहस्रपाद कारुण्ड, Med. corrected into कारण्ड, died A यत्न, fed for 98, Med A सहयधिन् सहस्रवेधी कोऽन्तनम शतध्यपि, A. 2 4 141 रासय, Vis for रामठ, Vs A साधन सिौषधी, Med A for सिषध, fed C. सिद्वौषधे वध , Vis for सिद्ध, व, गती, VIs A निवर्तन, red for निर्वनि, 1807 माधि म्याये, Hem for व्यत्यार्थ , Hem A साधु. जैनमुनी, Mahendra माध्य गणे, Hem, 1807 'महाराजिकसाध्याय रद्वाय गणदेवता', व्य.. सात माय, Vis for बने, VIs A साम्य. दाक्षिण्य Is not cleverness, dextenty, V मान्द्र धन 13 here used a thick, not heap, cluster, Y मामज, Anck समाज, Anek A I give सामज for समाज, Anek, समज, Anch. A -मामोस of others, मासु understand देहनक्षण etc - मादक Palmistry etc देइचिड़, Drurga, साय Men, माय, Hem. A परे, Hem for fem.A ·Vis, मन्द, Notes 99 मारङ्ग. Anek also has 'सारङ्ग पातको सेय' सारङ्गो वैष्णव धनु । सारङ्ग पर्वतश्चापि सारङ्गो दीप उच्यते.' Not in Anek A, सारण सरिते. Vis for सरिति, Vis. A. माल, Med etc. This also शाल, vis C_Anek. corrected in Anek A मकार, Vis C fou माकार, Vis A Vis A Cagrce about मा क गलसरु - शालरच, Druma सालमार,Mahendra साहस इंघ, Hem for धाणत्र, Hem. A Hence hatred, W धार्थ, Mahendra. भार्णव 1s aot Pananean सि ह वासा- वासक , 'पोष्टरूप सि हास्यो वासको वाजिदन्तक A 2 4 103. सिकता सैकिते, Hem. for सैकते, Hem A सित Anek. A शित, Anek and टप for बन धवलाया, Med for शर्कराया, Mela दैत्यपुरोहित = Venus, Drumn iY सिद्ध मादिषु, Vis वास्तादिषु, Vis C व्याधादिषु, VIs A Sec सिद्वरस सिरस धात Med, V, Druma for व्याड़ि, AIed C, Vis. ctc Comp. व्याया- सालसार दिषु ॥ सिद्ध .. सिद्धार्थ जिनवत्यपि, Hem A for जिमनारि, Hem अत्यजिनवरि Mahendra सिन्दूर रोचना, Hem for रोचनी, Hem. A, धातकी, fed for धातकी, Med_A fet, Hem The second fat, Hem, A. among 5 words, सीता Auck. also 'सीता पालकनन्दा च ' गीता नभ सरिति लागलपाती च योता दया- ननरिपो सहधर्मिणी च । थोत त हिमगुणे च तदन्विते च गीतोलसे घ बङ्गपारतरी चट इति सालव्यादी धरणि, A c 29. 14 तालव्यादौ or धरणि is, howerer, not correct, as his arrangement is not by initial letters सीमा स्थिते, Mel for स्थिति, Med. A घोटे, Vis for घाट, ras A पाट - याबाट of 97ci - boundary (napc of the neck, W) AZIÇI of Vic. 18 fig - propriety सुगम, Anek.A मकर, Anek UFTA TÖ, Hem. A for Ti, liem गधा, गरेटका, Med. गझेटिका, Aed A C., fem मनोटिका, Hem A. गएका, VIs A गन्धेलका, Vis C (and माधु) गाडिका. Vis गाङ्ग टिका - a plant, NMahendra - गायत्री, Drunk and W understand 197 and TEFT, spintely Doulitful उधारति Fis, Mल राधामति, fed, T.

·100 Notse. शाका . सुमन्दा. Hem , lem A, agree राशरलिन: Mahendra. बाइलिनु may mean Kartikeyn but is hero probably useil. athe Jinn Vardhanana or Alahavira, whose mother was Derananda, art, led ... Item. A. ctc. Somc tare. प्रमुख, गारा, Med. Jed. A. for aft, sed. C. ( a pat-licrbs, 1.), 050* Vis. for समस, Vis A ofx. VITT, Med. for tani esht, Mal. A I regtru fagnaifan of Vis. correct Comp सौतिकपर्व in m. सयामुन, Hem. समामुन, Med, C. and उत्तर पारीन, Vis. C. and aराना माहे- भ्यन्नर, यनर, 9 A भ्य नर, ris. भानर, Ied , died. A. हरताली गिर दि. Med. for घिरनजि, Med. A, सुरभि. Some rend सरा for yo"गन्योत्पन, ied. गायफल, गद in Druma. गन्धो- पल, Vis. etc. Comp. मौगन्धिका पर्थ. च मधानर, Mex. c. for. लुमपानर, Mel. A unnecessarily corrected into a मखान्न . क्लीये, Med A.CE , Vis. A. वित्त Hem , Vis. A., V. for विन, Hem A, VIS. 'सुवर्ण जितो इनो', A.9.9 85.- अयोसियनाभिस्तुलिते एवणे, ८. सुवर्षालु not in W., Drama.n a tree. सुपी Also मुशो ससवी, A... 2. 4. 155 सूक, Med. etc. सूक, Mahendra, u. s.३ 41 w. gives both 'मिन्दिपासः हंग- सुन्यो,' A, 2. 8.91. सूत्म. कैसवे, Mod. A. {fraud, cheating, V.. कैसके. Med. For कतके, Med c. भूपन, गन्धनमपकारप्रयुक्त हिंसात्मक' सूचन', काशिका, १. ३. ३२. सूची व्यधनी- needte ( prereing, W.). सावधार. पारिपाल, Med, Med. A. for पावधिल्पि, Med. C. नाद्या, Vis. for नान्य, A. सून व्याच्चइल नेषु Vis., वायववच्छूने, Vis. A (wanting in Vis. C ) वधस्पाने, Med, Med A.C. सूत्र, Anek. A. सुखत, Anek. स्मृति, Hem ete मृति, Vig A. and me for गमन. सदाकु. सदाकुलसरितो: under u.8378 सृष्ट, निश्शन, Hem, for निश्चित, Hem A. पेतु वरुणो वरण मस्तिताकः कुमारक: A. 2 4.25.

·मेगन - Notes 101 IY apparently read सेवक for सीवन Mel मेन्य, सेव्य धपोले, Hem मध्ययुगीर, Hem. A সকসি Drum etpl uns Arata sepirately, I connect FA with #iz and याला separately. पणिके - कर्करादौ, frhendra सरिन्धी, Mel A . Hem ete सैरन्धी, Mod मोट, घोटा, Mel मर्पण = forbearing, forgiving (d ) मोम्य, A, Hem etc (p.IV 230 ) सोम्य, some सौवर्चम or सौवर्च Anek , Anek A rgree. Very doubtful. सौवीर, 'सोनोरथ विरोध स्यात् सौदोर कनिक मन;' Anek. I give Anek. A. बदरी, Vis स्कन्ध समीक, Vis (- सम्पराय of Med ) for समीहा, VIs A C सन्ध of Trans Probably सद्ध स्खलित बलि, VIs , चनिते, Med for छनिने Vis A and corrected in Med A. सनन कुम्भने, मेघ, Vis for कुन्यने, घन, VIs A. स्तम्भ सवयोः, Hal FTP, Vis, Vis A Wanting in Vis C va is doubtful We may read ara. FITH, Hem Not in Hem, A, स्तोम Acremarks this verse is not universal स्थाने करणार्थ, Mel etc for कारणार्थे , Vis etc पु'मि यने, Med , Med, + for पु सबने of others Wantmg in Nfed c. करक, Hem सरक, Hem A स्फरक, Mahendra Zacharrao suggests स्कर for जल But comp Mankha as quoted by him "चर्चाया स्थासको यो हारभेदेपि - स्थापन स्थासक बुद्ध है, 2nd com स्थिर बलेऽद्रिपु, Med, Mcd A for अचले त्रिपु, Med c स्थूलोचय करण्ड, Vis for वरगड, Vrs A वरण्ड - Pimples on the face, W. Is it not houdah hera ? स्पर्धा सङ्घर्षण, fed for स हर्षण, Med A पश, Hem in Hal स्प.श, Hem A स्पर्श, fed A 'हेरिको गूढपूरुष',Hem 3 397 स्फार. कनक, Med A, W , Druma करक, Med c परक, Vis A , u_s 2. 13. फरक, Vis C स्फरक, Hem , Mahendra (स्करकादीना बुद्ध दाकार पित्त लादिमये म पणे) स्फरक = फलक IS APrrently the cornect readinr movie स्थाहक, Hem A 17 फलक, VIS tra...

·Noles 102 TIR, Anck, Anck A apparently fur 7, tis A CATT, V's. The first two patrat: npprentis for pera. The last प्रराजयो, which also Watop*s. पति, सवन, VH for सीपन, Vis A KTT, V18, Vs Angnin Mol, T. Ved d. correctal into aita, Both under 18 3 9 Mel , Meda, is A. Hem , u.8 2.57.जये, Hem VIs A Ared A B C सये, Hem A, THg cte खत I do not find this in Druina, and w स्वस्तिक रजतालिके, ५. रततालके Vs A. corructed into रतनानिके Vis c स्यासम, Vis for जान, VIP A हयानन , Mat. for षडानम , st, A इस शीते, Anek for सिने, Anck A अपन स्थित of Hem यपत स्थिते सति - as second momber ( preceding, w.) अयन स्थित (arrhendra ) is better हनु सूनावञ्चे Med , fed A भत्यावस्त्र , Med c इन्त. विवादयो , Vis. for विषादयो , Vis A हम्. अनुनये, Mahendra इर. रामभ, Mahendra for नाशक Hem. हरेणु, सातोनक इति माधव , मतोलक इति मेदिनी A c.? 9 16 But सतील only in Med., not in Med A C. हर्मित, Med A , Med., J. 810 (क्षिप्तदिग्धयो ), W हर्षिन लिप्तदिग्धयो , Med Cइसित, Vis हमित, Vis, A C, I 1539, I 1937 क्षिपदग्धयो I I937. जिन दग्धयो, I 1539 हर्सट, Vis.. Vis A.0 हर्मट, vis R. कूर्म, Vis C. for सूर्य Vis A B. इलाहल, Vis. etc हालाहल V13 A C. हयभाले हले विघे | वश्चा, Hem हटलालो रग विधानध्या, Hem 'अथ इलाहल | ब्रहासोचनाल ,' त्रि २२ sfera matai, Vis for at vis. A हस्त माननु, Hem मागे, Hem A. Apparently for मानोड इसन्ती मल्लिका-दीपवाधार, Mahendra (Arnlaun jasmine, W) हा सुस, Hem गुग, Mahendra हार रजत, Anek for रजत, Anek A हारि सदात, Med सन्तान, Med, A स जान, fed C Drumn understands पथि

·Notes
103
HI 15 one sense (HT17 - progeny, 1T) But this is more thin doubtful
हारोत, Med A, etc हरीत, Med
हाल हले Med., Med A Med C 'हाल शालिवाहनपार्थिी हाला सुरायाम्,' मीत,
Jlem for Fiat, Hem A. I do not remember meeting FR$a, Med, w
हिन, वसा Hem for च मा, Hem A वेलावली, Med , Med A for काकादनी,
Med C
हिण्डन, Vis A etc हिण्डिन, Vis and 'वेसने for खेनने Hence Wilson's
a writing
fefe, Har
fu, Har A. I prefer this 18 it is more grammatica!
galeri Druma = astrologer, W
f$#i 27 Druma (- zedoary, Y)
for 781, 1807, Hemel, Vis..
Mahendra The authors seem to have confounded 27 with 421, both being
TE TRN IN A. 2 4 102, 15 ! From Rosborough, 437 does not appear to be
# Himalayan plant Seegamat
होर तेलाम्बुका, Med, Med A पिपलिका, Med C. तैलाम्बुक, Drama
Cockroach, w
gfart , Med C 99Pis , V13 A apa, Ved , Med A - disappointed,
decerved, W Doubtful
हिरण्मय लोकधातु is probably used = ब्रह्माण्ड. See वर्ष
2, Hem, Mahendra This is preferable as $ 15 not found as an expletive
हेतु निमित्त हट्यो है त , Anek I give Anek A
* Mahendra Med C#, Vis In Med A it is corrected into fra This
is the reading in Hem, Vis A Med c etc
, w The language in Vis shews it must be me
हेमवती यचायपि Tru for पचापि च, Trt A

·INDEX TO SHABDABHEDA -00- प्पन ही !.. श्रगडाही . बनाइस." निए २ १६ द्यमीफ 8, ३० अस २.५६ 8, १. मंह-स. १६ घयच, २५ ग्रचर8,५ अगस्ति ६ अगम्प ६ छगार ५ प्रय.8,२५ यद,१८ अभिलाप ५१० अभिर २.२६ अभिषेक १,२८ अभीशित ३.६० अध्याभ्यू/प्र.६३ ३ २४ ध्यम ५ अमति ०६ थमर्थ. ३.१६ ध्यम ६ प्यप ४॥ यन्न, १.४ यङ्गना.६१ याद्वार88 ध्यद्गुल ४, व्यनुत्तम १ धनदप १२ यतहार २ यनुमान ४,२८ धनुवासम 50 ध्यतमय ३१२ घ्यनेकय ३.१८ न्यमेडमूक १०७ व्यन्तर.४,८ व्यन्तरिसरोक्ष. ध्वन्धकार .. व्यन्वासम ८१ अपमा. ५. छपजाप४२० अपलपा १२०. अपात्र ए ३,1८ अपराइ ४, १६ अपश्यत् १३ यपसह ५,५२ प्य११४ वाच्छुभव ११४ जगव ११० यजगाव ११७ जह ३५५ यजिर, यशनी १ घटरूप ६२२३ छमात्य व्यमावास्ता १.५४. मिलानक ५ ध्यम्वर ३,०४,० अम्बरीप ७१ १२८, २५ चाम्बा ," चाम्बु २.१० ४,१६ अवुन ४, १५ अन्नाव- कए अयुत ४, २६ घरगवध २६ परर रिह याति ५ परिट १२६ यहष्कर, यरूप २, ३४ अर्गट ४, २५. अगल-ला 8, २६ अति ५४ अर्ध ४,३५ अर्धर्ष ४, १५. अा, २४ अपाची ५१ णि ६ अपिलि ६४ ८ अपोनस ८१ द्यपोगण्ड ६६ अधु 8, २३ चाण्ड ४,२० अएडीर ६१ अधर्वन २,२४ यधर ५, २५ थध्वम् २०२५ यसरस् ११३ ३ ५६ अशरा १११. व्यबर २,७ छबेल २,८ - ·Index 105 छन २ ५५ धहितण्डिक ६२ ग्रासिक ३ ५२ याका ३, १६.४, १ यागार ५ ग्राजगाव ११७ ग्राजिगव ११० अाटरूष ६ ग्राडम्ब (१)२," याडम्बर २,१४,७ यादक,३० ग्राणि ६३ श्राण्डीर ६३ ईद ४, २२ यम ४, २६ घ्यट, २२ लक,११५. स्थलप ३, २६ यलम ३,५७ चलायू ८५ ३, ११ अलिन १२३ लिम्पक 11. घ्यलूत ६८ व्यवधूलक 8, ४. छावभास २५८ अवश्य ६ ध्यावश्याय ६३, १५ व्यवसर ३,५४ 8,८ यवसाय २, ५२ यविष ३, २६ अव्यय४,१७ ध्या २१६ प्रचन १,१५ ग्रगनि २, १५. प्रयोक ३, १२ व्यासन् २, १२ च्यय २,२१ व्यथि ३, १८ व्यश्व १,१४ अश्वलाप (1) व्यश्वत्य १,११ यमुस १२६ यष्टापद.४,२४ व्यसन ६२ ३, ५.१. यसि १,५८ अमितिका ३ अभिनी ६१ काम ३.५६ यहर१२६१,५१ ग्रस्त ५५ ध्यस्थापE. छस्थाष १८ घस्थाय ११८ याशिम ४४ यागी ४४ ग्राशु २,१७ ग्राएशुचणि 20 व्याय ३१३ ग्रावास ३२५ याश्विन ३ ३ यापट ३२६ शासन ६३ ४,२ यासन्दी १,५२ ग्रासार २,५१ ४.४ व्यास्थान-नी. ४,४४ यास्पद , १५ ग्रास्त्र,५२ याद ३.५२ याहत ११ यास्तिण्डिक ६२ याच २, एन्जल ०५ इन्धन ४,२९ বি ৫৫ एर्वार, दूपीका ६० रिण ६६. रु ५२ २,०. ग्रातङ्क ५४ ग्रान क४,१० व्यापगा ५ श्रापिथलि ६४ याम५ ग्रामण्ड६३ यामति ०६ ग्राम ग्रामलक४,२० ग्रामात्य ८१ यामिचा ८५ ग्रामिष ३, ३५ ४,३१ ग्रामीचा. ६५ ग्राम्बरीष ७१ यायु २२ व्यायुध 8, २५ ग्रायुस् २२ पारवध २६ धाराति.५ श्रासाबू बालि १२२ यालिन् १२२ ग्रावास १,५८ यावृत्त २,२३ याय ३,२६ ग्राशय ३, १९ थामा ई० कर्मन् ८० रा ३२८ ईश्वर ३,१५ ईश्वरारी ३०, ईपण, ३ २० ईपत २, २८ पिका ६० उछ शिल ४२ उकोच 8, १६ उत्तम १,५७ उत्तम ११. ..

·106 Index, कठिवर.४,६ उत्पित्रा. ३.६. उपा.१२.२.२८ उहीम... उत्सह -४,४.. उता.२,५६. उमारा २,५६. उत्साह.२, ५६ उत्य क. ३.६० उता जत्र. ३६.. वाय. ३, ६.. उदक. २२. उदप.१२. उदार.१२. उडान. ५५. उदमान. ५५. उद्यम.४,२,२७. उद्यान.8, उद्योग ४, १८. उद्देग.B, २६. उच २, १५. पदम.४, १. उपनीत. (218, १५. पल 8, १०. उपवास.४,१. उपन्य १.१२. उपांशु ३, ११. सरोकन. १२. कर्णनाभ.८२. कर्णमाभि.२. सर्व. .५५.४, १... ऊपण... कघर.१०,६६. ३. ३१. 8,2. रूपा.३ समन् ८.३,२६. भा.८. पाच.४.३. एभुक्ष.१२८. शाभुतिन्. १२८ सम्स. ६९. ३. १५- ऋषि.६६.३.३८. काटि २८ एडमूक. १०७. एड क १०८. एड़क. १०८ एध-स्.४०. एषणा ३३०. एष्यत्. ३,२८. ऐरावत.8,1८. कड़दर.४,५. कड़म्वि (०.२, 10. कण-पी. 8,81. कपाटीम.२८ कपिा 8,1. कण्ट्रक.१,२४. कदम्व. २,१.. कदल-ली.८३.४, १२. कन्द.8,१५. फन्दर-रारी ३ ४,४३९. कन्दल.४.३७. कन्दक.३,२१. कन्धर,8, ५. कन्याकुज.५८ कपाट.३०.०६. कपाल-ली.४, ११, २८ कपिल... कपिप. ३,१६. कपोल.8,११. कफ(फो पि... कबन्ध४,२८. कवल.8,8. कमठ ४,१६. कमण्डलु. 8, ३३. कमन .. कमल.8,१२. कम्वल.१,८. कम्दि २,११. कम्व.२, ११.४ ५३ कर.०४. करक.४.२१. कर.४,२१. - करज... योध.8, ३६ उरीत. १२. उरुषक.88. . उर्वशी ३, १६. उनप ४,२७ उलक १२१. उनुपिन् ११८. उलूक. १२१. उलूत ६८ उत्मक. ३,२६, उखप. २,२४. उशनम् ... उमीर.२, १२.88 ... योदन ४,२७. औषध.३, २८.४, ३१. कस.३, ५६.st. ककुद ४, २२ ककुभ ४,२१ कहट 8,२१ करण, २०. कवाड ४,१०. कृच्छ्र ४,२६. कञ्चक. 8,२३. कटफल १२० कट टी., कटक8,21. करट ६३ करएड., १६ करपाद.२१. करम्ब.२५२,14. कटाइ-ही 8.३० ·108 Index. अमर-रा४, ४० कैकयी ६. स्वरुनी. ४१. सब,२,३. खल ५,१०० सलीन.,१०, कुमुद ४५. कुमुद. ४५.४ २२, कुम्व २,१. कुम्भीनम ३ . फुरज-म ११४ कर रु)वक १२१, कुरुण्ठ. १२. फेनार.४, ५ केए. ३ १६.. केसर.३, ५१.५,8 खानि.६. कैकेयी ६६ खुर. ५७. कैटभा-भी, ३ कुकुर १ कुलक ६८.७, १४ कुलिप, ३,१८ ४.. कुल्फ.४,३४ कुल्पाप(स) ६६.३.३५ खुरक. २६. खुरली. ४२. तुक.१०२. खोड़. १२३. पोर.१२३. पोलक. ४,१४. गण्ड.२० गरहना, ६. गण्डूष-पा. ३, ३३ ४,४०, गन्धर्ष.१७.२,६. गर... गर्ज., B.. कुवर " कुषल-ली. ०१.४,३१ कृय. ३, १६४,१,३६. कुशय.३ २२ कुसीद. 100 कुसीदक. ४ २२ कुसम ६२.३,५१ ४, २८ कुराम्भ २५ कुसून. १००.३५३. कुस्तम्बु रु. ४,३३. कूकुद. १.६ कोहण १६ ४ ३२ कोटर 8,५ कोटीर ४,५ कोटीश. द. १२८. कोय ४,३३ कोदण्ड, ४. १ कोरक ५,१ कोल ४,१७. कोलाहल, ४, १०. कोय. १२.४,.. कोषोला ५८. कोष. १२, ३,३७. कोठ.४, १९. कौपीन. ४, २५ कौशिक, ३, १२ फोसुभ ४, २०, करक.४, २३. किमि २० क्रोड-डा ४,४२ फ्रोग. ३.१७ गर्व.२,१. गर्भ-.,.. गवेधु का.८७. गवेहक. गधित. ३,२७ गहर.५,५. गाण्डिएडी)व. १३.४, २०. गान्धर्व, १७. गुग्गन(न). १८ फूट ४,२४ कूरठ. १२५ क्षीर ४ ५. पूर्पर , फूलका ६८.४, १४ चुर ५७ पुरक ३६ ४, २१ गुद. २१. गुलुक.५. गुम्म.8,२८ गुल्म ४,२७. गुराक.. गूध ४, २५.. गूगक.६८ परह.१,२६. १७ शेड़ित ४ ३५ लगा.प. गे सहिन.. पनि " निः.. गरिक म्य ॥ वि...

·Iniler. 109 गरी ७ पिना !... किनिया 12 लिपिट .. पात. छान.. हामि . -- मिपिन् । पूर्ण,... । नामल. जाम्बोर.५ या . चोर.. tom 3 2 fan... स. और पाम..... हाचा.. बिम. 1 रा1 जटायु-म. २९. जति I मदर .... नातिका ८. . पा (५.10 पर.10 खोजी सोम.., २० जोगत .. ११. पादि).५. और.. योगिक यौनिय.. चार-मा... भरार). भारी.. जमिमी मिली. चन्द्रभागा(गो) " मर.13. चमस.१.५०... चा(भू." अम्बाम....... जपीर. जन्य (म्यूब सम्ब... नाम-मा ,२०, १८. mart froin - जगायुग 1. जमायुषा र पान चालु .... पाराम 18 चामर " ची... बामग-नी गी। चिकिता fary समोर जमोल जोर IN मनोका wो. 13 कर."

·Index, 110 दागाई.. सपर. ४६. तम-स.१७, तमा. ७६. समाल... नमिष.३,५५. मी ७६ तरिरी. १२३ दिन.४, २३. दिव्य) 85. दिवस.३६६ दिदि ३.३० दिश २, १६ दि.७, ३५. दीप 8,२७. दीपक ४, २३. इरोदर ४, ० ३५. दुपध. ३, २८ दुष्कर.१.३१. मरीप. ३, २६ तरुणी. ४१. ल.८.४,१३. शलिन 8, १२. तलगी. ४१. सविग-प २२ तविली. १. २६. सा-ड़ा, डी.४,१८, ४२. ताड़क-का, ४२. तारइय.४,३०. ताहग.१.१६. गापिच्छ(छ). २८४,२६ नामरस.२.१७ नामम्मिता. ५६. तपा..... तूपी-र .. तूर्य.४, ५. तून,.. तूवर .. रपता.२७ मना.२० पा.३.२६. स.४,१२. म. तोमर.४,६. तोयद. ४, २१. तोरण, ४,३२. तोप.१.२६ लपुप,३८. वपुपी. ३. २६. वसर ३,५१. वि. १. १६. त्रिचता. २० लिपुष.३८ विफला. २७. त्वच (प). ११६. विष, ३६.३, २६. विपि ३६ दंग. १,१०० दवा.. दक १२ दण्ड.४,२०. दर्वि.२,६. दर, ४,६. दुप्पीड़. ३.३. दूति(ती). ६३. दूर ४,८. दूर्वा. २,१. दूपण.४,३१. दूषिका. ३, ३.. दूय.३.२७. काकाण ३३ हपट्३,२८. तात-सा. १८४,३६ देवक. २,२३ देवकी.. ८. साविय.३२६ तितउ.,३३ तित्तिर-रि ८६ सिप. ४, २० तिमिर. ४,८ तिलक , १२ तीर, ४,८ मौर्य , २५. तुम्बी.२.१.. तुरापाट.३,२८. तुरष्क.२.३२. दर.11. दश २, १६. शन. १.१४ या ३,१६ दत्य. १२६. ६२.१,२३. हैवकी.. दैवत ४, २३. दोष.३,३० दोपा ३६,५८. दोस् ३६ दोहद. ४, २२. दूधन ४,२५ मिड १२० ट्रम.४, १५ ट्रविड.१२.. २३:, . दाडिम.,३० दादा .. दामलिला ५६. दार 8.६. दावी.२,६ गया.२.१०.8,8. -- ·Inics III ट्रेक ३३ द्रोण ४१ द्वीप ४ २१ निष्क ३ ३२ ४,६ निष्कक ३.३२ निष्कल ३ ३२ निष्कट ३,३१ निष्कम ३० मिप्याय ३३२ निमेष ३ २६ निरिख । ३१० नीड ड्रा ४२ ४२ नील [ना हु ३० धन्याक ३० धमन४ २१ धरित्री ४३ धर्म , ४ २६ नूपुर ४ ७. धर्मन् ७१ धवित ६ नेल ४ २८ नैचिकी ११ न्यास ३५६ पक्षक ४ २२ धस्तूर रा, ४,३६ धान्याक २० धारयित्री ४३ धाराडार ८ पवार४८ विपणा ३३० धीर ४,५ धुविल २६ मलिन ४ १३ नवनीत १५ नवा २६ नस्या १२४ नागर ४६ नागरग ८४ नाटक ४२१ नार५५ नारन ४ नारायण २१ मान ४११ नानि(ली)केर रि १२६ नासिका. २४ निकष ५३१ निकषा ३३४ ३१ निकार ४८ निकृन ४ निगड ४ २६ निचिकी 11 निचु(चो)ल ८३ नितम्ब २,१० निदाघ ४ ॥ निधन ४ २५ निधान 8 २५ निमि(मेघ निम्ब २१. निर्भत्सन ३६. निर्यास ३ ५० ४ २ निवास १ ५६ निवेश ३ १० निशा २१४ ४३ निशान्त ३ १३ লিসি ২৪ निशीष ३ १३ निषद ३ २७ २६ निषदर ५५. ४ ५ निपाद ५ ३, २६ निपादिन १४ निक ३,२० निषेध ३२० पल्लर,६ पटल ली ४ ११,. घटइ ४ २६ धप ४२१ घटोल ४ २६ पट्टिम ३ ५८ पपत्र 8 २६ पत्र ८०४ २८ पल(वा) ३३ पत्रिन ६ घ४३५ ध्वस ३ ५६ ध्वज ४१५ नम0 नपर रा४३६ नगर री ४४४ भड़। २४ नडबल २८ मत (1) ४१ ननाना)न्दर १२ नन्दन ४ ३६ नन्दि न्.६० नबा २६ नभ ४३ नभस् ४६ भरक मरायण २५ पथिन {१६ पदवि वी १८ पदाप्ति क ८८ पदार४७ पद्म ४,२६ पनम ३५६ पवधी ८४ परम्पर पराग ४ - परिवेश ३७ परिषद्, ४८ ३,३ परिसर ३५.. ननद । २३ ·112 index. पुष्प ३.२८४३ पूग ४,१८ पूरुष ३,३३. पूर्व २८ पन। पिट , १६ पीठ ४, १६. परीरण ४,३२. पाचाग २, ३७ पिक... पर २ परूप-क पिचण्ड 8, १६. पिनर ४.६ परत ३०. पिट ४, २.. पर्पर ४. पिटक-की ८८B,२८, पिठर ४, ३५ पर्यन् २, २४. पिण्ड १६. पर ३० ३, १० पिग्याक ४ २४ पर्षद, ४८, , ३.. पिनाक, ४,२४ पन्न १२ पिपीनक ८६ पलल ४२ पियाल.२८ पनाण्ड, ४, २३ पिरान १, १२ पलास,११ पिशाच.३, १२ पलाग ३,१७ पिशित ३,१४ पलित ४, १६ पिरान ३४ पक्षव.४, ३४ पल्वल ४,१२ पषिक.8, ३० पीन (08, १५. पविल ४,२८ पीनस.८. पर. ३,१७ पीयूष ३ ३३. ४ . -पाशु ३,११ पारक.४.२१ पाटल-ला.४,४२. पुकस, ३,५८ पाटीर 8,७ पुक्क , ३ २६. पुश्न४, १५ पातक,२४ पात्र ८.४० पालीव ४, २८ पुण्डरीक ४,३५ पुर री ४,४४ पादात-ति ८८. पुराण 8, ३२ पार.8,६ पुरोष ३,३६. पारत २७ पारद.२७४२३ पुरुष ३३३७ पारपत.२१ पुरूरवस् १२ पारापार1.1. पुरोडाश ३, १८ पाराधन.२१ पारावार १०१.१०. पुन्नक.४ १३ पार्थ.१, १५ ४, २५ । पुलिन ४,३ पान ४ 10 पुलिन्द ७ पुलिन्द्र. ७४. पुष्कर ३.३१४८. एनि ७ टपत ३३० मेट-टी ५ ३८ पेटक ८८. पेटा, ८ मेयूष २, ३३. भेशल ३ १३ मेशि. २, १६ पौगएड ६८ पौर. १ ७. पौरुष १, ३३.४ ३७, मौष ३ ३. पोषण. ३, २८ मकाण्ड B,२०. प्रकार ४,८ प्रकाश ३, १६ प्रकोष्ठ.8, १९ प्रयीव ४, २६ प्रणाल, ४,३० प्रतिशाय (०), प्रतिश्या (३), मतिम्कश ३, १ प्रतिसर-रा.३५४.४८५६. . पीलक ८६ । पुरुरवस, १२५ प्राचार प्रमहादावन ४. प्रमोप. ३.३५ प्रयास.३ ५६ प्रयुत ४,२६ प्रलम्ब ३,१० प्रलय४, १३ प्रवरक २,२४ प्रवाल 810 प्रवेग ३.११ ·Indes 113 प्रमभ.१२. माट.. ६३. बाट ३३ पादिमी १५ बणिक्षमा ७४४२ प्रमारपी. मान.१२ . बामा १५ बामीर १५ अपिहिता प्रा. बधिर,. अमिता माध्वर २२२ भान्न, मापवाट ८ प्राय प्रार, २५७,६ मा..५.३५ मारणा माम(प) ८८.३० प्रामन () ... प्रिया ५२२ मिधाम १६ बन्धका 1 पाटीर २३ बालक २,३ पर १५३. बम २,२५, २५ बाट-टा.२२७. घरगड 8.1 बानिका ५ माखिन् । बालुका ५११ बालशिका २३. बाछेय ३३ बासमा ६५ बासर २०२५२५॥" पामिता ३५ मध्य .. बराटक-का .. मोहम् १४ अर्धनी ३४ बारा २५ बाहिमो. बाइ २६२१ फटा १०१ फपा १.२ 40 ॥३ बर्बरी १६३ फलक..३ बना२३ बखाका २,३ फलाम ६५ फासान ६५ बिटप ३, पिड़ ,. पिइस, ३ ॥ बनीक. १,३ 10 फेनिलो) ३७ बक २६.२ ३.४, १३ 1 बोधी ३ २. और ३.५ भकरमा २४ ·114 Indes मत ६६ भागड ५२. भान ४१२ भाना (1) नमा १२३ १३ बुकन् १२३ बुका 05 १२३ युम ११५ महर३६ मन्या३ ५: गय ७२ मपिन् ७२ १२४ भानूक. मथुरा 0 मच २३, ३२८ मदम २६ महार४७ महन् २०२४ मधु २३ बुम्त ४,१८. मधुरा ८० मृका ७ गृत ३४ मृन्दारक २,. इत् २३ भाग : १६ भाय २.३० माम ! भारु १.० ३.५६ भिदि.७३ भीषण ३२० भीन.३ २८ मुज जा ३६७,४. भत ४ २६ अ भाषण २०११ भषा ३ ३८ भ। ३,१८ भेद ७३ भैषजा ३ २८ भ्रा ३५६ नाष्ट्र ४ २४ भेष ३३० मकरन्द ६३ मकुट २६. मकुति ३० मकुर २६ मकुल २६ मकुछ ४१ मख ४२४ मघवम् २ २४ मद्न . मज्जन् 3D मजा ७८ मलिर ४,६ मनीर ४.६ मनषा २,३७ मठठी ४३ मध्य ४२७ मध्यम,१० मनीषा मन्य ७१ मन्दर४,६ मन्थाक.१२४. मन्दिरस, 28, २५ मन्द स्रा.४ ४२ मरप.8,28 मरन्द ६२ मरि(री)च ! मरुत्त' १२५ बेना २,२. मेहत २.२ बोध २१ ४ २३ युज २," ४, ५ ३प ३१.४,१२ मर्षण ३३ मल 8 १,३५ भनय ४१३ मनीमम ८३.५० ८ भवन १६ मय३,११ मसार ३ ५३४८ बीडनी २.५ भग ४ १८ भगिमी (ग्नी) ४. भण्डारडी)री १२१ भम्भरा ६ भम्भराती १६ भय ४१६. भक्ष... मनातक की ४,१० भहि ८.. मसि ३, ५६. मगर ८ मदर ८३.५ मसूण ३५३ मस्तक, मस्तिष्क ३३१ मह ४६ महस. ६ महानम् ६४ महिमन् ४, २५ मराहप २.. भन्५५ भाप १११ ·Index 115 गप्पाज.५१ ममा ३५४ महिर २५. मतिमा... महिय १३६ महिती ४१. महेला ८ रम81 रसम-मा ४,१२ रसाशन ३५४ रागि३.15 राष्ट्र ५२४ रास ३ ५६ ४ ३ रामभ.२,५२ रिमुष १८. रिनि ६ मा ३ २७ मेधक ४.१६ मेष ३, ३५ ४, १६ मेषिका ३० मोदक 8 21. मोल (४, ३५. | मोह , ३ यति ५ ! यतिन् 1 यभम २ यमन ६ यवस ५२. रिट. १२८ रिथ्य ६. रिष्टि २८ रह)वक यशानी ५६ रेत स ४. रेफ १०५ रेबम् १०५. रोक ४, २२ रोलम्ब ३६ रोष ३, २६ भास8,1 माना.६६ मानुदिल २ मान मान.५ 12 मारिष १४ ४८.१५ मारप२४ माघ ४८. माम" मानक ५ २ भाला 8,१३ माष २११४१ माषक४,३६ मास ४,२८ मारिषी ४३ मिल४, १५ मिष १,२८. मिसि ३५८ मिहिर २६ कुट.२४. सकुति ३० सकर २४ मुकुल १८ मुख४,२४ सपल २३ सुषल २२.४ ॥ सुष्क ३ १२४, सुसन १५१२. सुस्त-स्ता,१८२८. सुस्तक ४,१८ यघम् २,१२ यात यामल ६० यामि, १२ युग, १५ युगन्धर ५ युसक २० युवन.२ २४ यूथ ४, २५ यूष २३ २५४, ३१ योपित ४५१ २८. योषिता ४५ योतक २. ६५ यौतुक.६५ यौवन । ३. रहस.11 रोषय ३, २४ रोषाण. ३, २७ रोहित ४, २६ रोहितक ६६ रोहिष २, ३५ रोहीतक ६६ लदी.१३ क्षमण २६ लक्ष्मी ४४ लगन HE लम्बा २,११ सल्लामन् १९ लवध४२७ लएन ३१४११० लाङ्गल ११ लागल ११६४१ लाञ्छन ४ १०. लालम ३५६ रजत ४ २३ रजस् ४० रन्ध २८ . मूलक १.. भूषक B, १६ मूषिक १ २७. रभस सा ४,४०, रचना २४ रसि. ३, ११ सास ३,५६ ..

·116 Index. हिम् २ १५. पनि २,३५ G N लारा ३५२. लिस. २०६" सलाप १२५. ल लाय. १२५. ठेच.३.१७ लोमन्. ४,२८. लोमा ३७ लोट.१,३४ लोहित 8, वय २,२१.३.७ वय २, २. वक,19 वक.. यद.२,२०. दन्न ४२.२, १८, १६. वन्ना४२,७२. बच्ची.०२ पञ्चक.२, १६ पञ्चक. ५, २२. बट-टी ४,३८. •ठर २, २२. वडिय-या ३.८४,१, ४२ वत्सर.३,५६. पतस ४,१. वदन्य १६. यदान्य १४ २, ६, १२ वर्ष २, १६ वनायुज ६७. बनीपाय)क २१ यन्बूक २. १६. वपा २,१० पुस.२,१० वन २, २४, २५ दमन २,७ वयरु. २,१० दर.२.२.६ वरला ७२ बरिषा.. वर्कर. ३, १२. वर्ष स . ३,१६ वर्षक.," बर्कम २, 1 वर्णक. २. 10 R, २५. दर्षन २,२० वर्तक-का. ४४.. वर्तनी २, १३. वर्ति.१,१३ वती म्. २, १२. वनं ५ २८ वम ३,८४,२. बर्षण.१,१८१, २८. वर्षा.४% वर्मन. २. १८१,३६० पई २, १५.४,२६. बलय.४१.. दलिन् २, १६ वस्क ४,१४ वस्कल8,18. वरग्रीक. , 149, २५ वल्लभ २,१५. वहरो २५. वल्लो २ १५. वहर २५ वगा ३२१. घशीर.४४ वक १,३२ घसति ३ २२ हसन ३.५५ वसन्त २१३ ३.५४.४३ वसिर २१२ बसु २, २२ ३.५६. वसुधा ३५ ! बसिक ३,३२. वक्षसा ६० वहित ८५ वहित ५२ १६ धागर ४६ वागुरा. २, २. वाधिक. ३, १६. वास..,८ वाढ२८. वाण-पा.२,108,१२,8.. वापारमी ५६. वास १२,७१.२,११ वातष्य २०१३ बातसह १२ वातायन.8,84 पातासइ.१२ वाति ०३. वातिक २८.२,१३ वालिंग २८ पातातून वात्सायन ३५४. वादन. २,६. वाहर २,१२. वादा २,६ वान ३२ २ १२ यानायुज, ६० वाम ४३ २ १३ वामदेर ४३ वामन.२ १३ वायस.२,२२३, ५८ वारवाण, १२ दाराएसो.५६. दारिइ ५.. बार, १२. वार्तक २,६ दात २,१४. वार्ताका).८४ वार्टर. ४, वाधिक .. वाई ५.. । हाल.... परय, ।

·Index 117 . पालिश ३, १८ वाल्मिाल्मीक ६. वासिह(लही)क १३ वागा ३,१९ वाध्य २,११ वास.२,२२ ३.५ वासव.२,२१ वासस् ३५० वासित २,२० ३, ५५. वासिन्. ३ ५३ वाम ४३ वासुदेव ४३ वास्तु ३३. वास्तु (स्तू)क ८ यास्तोमति ३ ३१ वाख २७३५५ वाहरु ३ २२.३,५८ वित्त २, १३.४, १५ विदन्न ४ १२ विदारी २,२२, विदेह २, १५ दिया २ २. विद्रुम २,१२ विधा २,१६ विधिसित ३ ५६ विधु. २ १६ विनाश २ १६. विनिवेग ३, १६. विनीत ४, १५ विन्द (1) २. २ विन्दु, २२ विपणि २,१७, विमुष ३ ३३. विभीतक.४, १७ विमान १, ३४२८ विमित्र ३१८, विभ.३० विम्व २, १०.४, २६ विशति ३, १३ विरिवाञ्चि).. विकच २ १६. विरिञ्चन . विकट ३ १४ विलास ३, ५६ विकखर.३ ५३ विलेपन २३ विकाश ३ १६. विले शय ३.१२. विक.90 विवश ३, ७. विक्रम ३,१२. विवित्स ३.५६. विवेक ३० विख ०६ विश् ३७ विध .. विप.७३ विराट, ३, १३ विपह २, १५ विचकिल २, २० विशद. ५६ ३ १५ विकित्ति २,२४ विशाखा.३ १५ विटङ्क ४ २१ विशारद २, विड़गा-हा, ३, २०४,१७३६ विशाल ३,१३ विडम्ब ३,१.. विशिस २, १८ १, १५ वितण्डा १,8 विशिष. २,२१ २१५ वितान.२ ३ ४, १५.. विशेष ३ . वितु ॥ विचम्भ ३,२. पितुनक २, १४. वित्राम ३,१५ विश्व-वा २,२१.३१४४ ४२ विश्व विश्वसन् ७ विश्वम्ता १०१ विष २, १८३ ३६ ४, ३१ विषय २,१८ विषाणणा २१०३११४२४ विवाह ३, २८. विषुवत ३ २६. विष्कम्भ ३,३२ विष्टर.२ १५ ४६. विष्टि. २,१४. विष्वक् ३० विष्वण ३,३२ विस ८४.४,१. विसण्डक ८४ विस्तम्भ ३, ५५ विसस्त ११ विहायस, २, १५ विहार, ४, ५ वीचि. ३ १६ वीज ३१ वीणा २,७ यीत स. १,५७ वीभत्स ३ २२. वीभत्सो ३६ वीरण ३१७ वीध, २२२ वीर्य यो १६ धीवध.२.६ एक २, १६ जिन २, १८.७, २६ इत्त ४१६ वृत्तान्त ११४. वृत्ति २,६३ उन्नाश शिक की 8,14 वृष २१६३३८. एषण ४१६ हषदग २६.४१. विखु २, १२. . विखू. ०६, २, १२ . 20 ·118 Index. गम्बर.३३४ १. गम्बल ३,४, २५. शम्ब क..1१५. गम्ब क. ७ ३ ३. गम्भ ३.२. गम्भ, ३, ३. वेग २, १७. गय २.६. गयन, ४.२. गर. १२७ ३,०४,8 गरर 8,18. गरण्य,३.५. गरर.४५.३,३. भरदा ४५. परम.३.३ गरारि.३,७ गचो ३.६. पराव.३.७ ४,३ शरासन.३.२५. शरीर.३,८४, ५. गटी.३ २. गक ३ २. कट.२,१४. प्रकट ३.२,४,३ कन्न. २,२०, ४, २. बेणी २० गनि. ३,३ भकुन्नि, ३.३ वेतन. २.१३. बेतम-सी, ४,४१ गरेमा २ .. गति ३.६ बेदना. ३.१२. सय ३.६. धम्. २, १६.२, २०. गफ.३२ बेम-क. ६ सकन्().३ २४. वेमन १०६. सकरी ४६. वेर २,१२.४, ६. देखि १२, २.. बेल्लित.२, १५. वेग २३. २.२०.३, १०.४.१. पह, ३, २. १०.४,३. द. ३,७.४,३. वेगन्त ३.१३.४.३. वेश्मन ३.१४ परित ३२. वेप २३.३, २८, बेष्टन. २.१४. बेसवार.३.५१.४,८ पठ ३.४. जयन्ती २, १३ वेदू (डू) य ५७ शगढ़ २२ ३६.४ २ बचास २,१८ गत. ३.३ ४ २६ वैग्य २,२० शतपर्वा, २,६. गतमान.४२८ व्यजन २.1:. च्यान.२.१४ व्यतिष ३,३० गतारुम.१२ व्यवसाय.३,५५ व्यमन २,३१३.५५. शनम् ३,८ व्यान २,२ गपथ ३.६ ध्यान्न,२.१६ गफ ३.०४,२ व्यास २,५८ गफररी ३.81 ध्यामह.२,५२ शवरी २७. साटि २,१४ गम.३ २. ब्यूट. २,८ ध्योग ३.३ यमन.१४. बन 8,१६. चोर-डा १२०, ४,४. मीटिना १.१२४ शकरा. ३.६. बल. ३.५ वैयान्य. १०३ शबलाली) ६७ २८ 'शर्मन् ३, ६ शव ३,२० गरी ३.६ गतरूपी ३२ शन, ३.४४,३' शलभ ३५ गजल-ली. ३५ ४,३८ चनाका.३५ गन्नाट. ३,२ . ममन ३.६ पलि.३ ५. घरक४१४. चल्मली , गत्य३, ४.४.२ शक्षक-की४१ गवर.३.७ गवन ३,४ ४.१४८- गग,३,२२.४.४ गपिन .३, २२ समो.३.६.

·Index 119 भोर ३ २०७४ शीर्ष ३६ शीर्ष ३४० शील ३ ६ ४ १० शुरु १२० ३२ शुक्त ३६४३५ शक्ति ३६ शुक्र ३२ . गुह्न १२८ गुण्ठी ३४ शुन ३३ शुनक ३६ शुनागोर ५ शुभ १२७ ३३५ २७ शुम्ब २११ খান ও गास्तु ३ ५ सकुली ३६ शास्त्र ३५ शिपा ३ ११३२ तामांग ३५३ गिक्य ३ ११ शिक्षा ३१ शस्त्र ३ २५ भाक ३२ शिखण्ड ३ ७४ १ गाकिनी ३१० शिखर ३७४४ शाक्य ३६ शिखा ३७ शाखा ३७ गि ३८ शाखोट ३२ गि ३१० शाट टी1 मिति ३८ शाटक ३२ शिथिल ३४ गाण ३५ ३२ शिन 10४३ शिपिविष्ट ३२ शिफा ३७ पातन ३३ शिम्बा २ १ शाद ३८ शिर ३७ गाद्ध (डबल ५४.८३४ गिरस ३० गाद (लव ४ २८ शिरीष ३ ४० सान्त ३८ १० गिल ४२ शाप ३७ शिना ७४३४ शामल १८ शिनी ७४ गार ३७४४ शिनीन्यू ३३ गिनीमुख ३ १० गाक १२७३८ मिलोञ्छ ४२ शार्दूल ३४ शिल्प ३५ गाल २२ शिवा ३३ शाला ३४४४३ शिवि ३१० शिशिर ३ २२ ४४ गानाल (०) ३ ५ शिरा २२० मानीन ३ १० शिवा ३ २२ चिण ३४० गिर ३३ पाल्पनि ३५ सीकर ३२ गारमनी १ जीघ्र ३ " योत ३३ शाख ३५ पोतगि ३ २३ गोधु ३८४ ३ नीषन १८ गाश्वत ३२२ धीभर ३३ पासन ३ २५ गुल्व ३१० सुधिर ३४० गुका ३५ २६ भूकर ४३२४ भूगिम्वि ३ २३ भूना १२८ शून्य ५ गूर २५३० गालक ३२ भूमि मी) १०७ हगान ४३४ २४ मशार ..

·120 Index प.७८ हेपन... सदन 81 संबनम.. म'वित्.३.४५ मसरण.३६. ससार. ३.६१, सकार.३४. महर्ष. ३ २. सकन्न.३,४५ सक्थि.३,४७ सखि ३,8. सहरक३.६२ सहार .२ पर.३, ४,४. । या.२ 1. यम.३.६. शेफ.८८३.७8, . श्रयण.२.५. श्रयण, ३.५. फस. ७८. श्रविष्ट ३.६. फालिका. ३,. सेबल. १०८ याणा.३.१॥ बाल.३,४. न्यायप.५६.२, २४ ३,८ ग्रीपर्ण. २.६ मुत्री. ३, ५०. त३५. गेल . ३, ४. गुनि ३२१ शघ ७८. थेग्गी ३५ अवधि ३," प्रेयस. २,६. प.३ ३.४ ३. जैवल. १०८.. योणि ३,५ बान. १०८२,८ चोल.३,६० शैल. ३.४. लक्ष्य ३.११ गेल प. ३, ४० झापा ३,११. भोक.३, १०. स्लीपद ३,८ शोचिस, ३. लेप प.३४०. पोट.३.६. अपन ३,४० गोण.३५ श्वन.३३ शोणित ३५ वय.३६. गोथ ३.६. गोधन. ३६ क्यथ.३ १. श्वशर ३, २२ भोभा ३३ १,३२. शोभालन. ६०३ ३८. विल.३.६. योपण ३४.. वैत ३.१. गोटीर १ २, २. पण्ड ३२६४, २० गोटीर्य चण्डाली. ३, २६ गौण्ड ३,८४ १६. घण्ट.२२ शौरि ३, २० षष् ३ २६ गौय ३... शौकन्न, २, ४.. समान ३२२४,२ श्यामक ६ . घन'३,४८ सह,म.१,३ गद्गम.४.२. सगरम ५ सद्द. ३. ५६ 8,! सचिव.३० सलवन १०५. सट-टा. सत् ३.४८. सत्र ३.४५ सत्व ३४-४, सदन ३,४७ सदह ३. ४.. सदा.२.४५ सहश ३,१६ सनासन, १,४८. सनान४२. पटि.३.०६. पटिका.३ ६ पामुद ३ २६ पकि. ३,२६ पोडा. ३.२६. घोड़श ३.२६. घोटा.३ २६ धम्भिावि.) ३२७ ठीवन... सश्चिम सन्ध्या ३६. सपदि. ३ ४५ सन् १,४७. . ग्सामा..११. ग्यामाक. १६३.२ पसाब... ग्योमाक ३," समा.२.५० मम. ३, ४६ समनस ३.६:

·122 Index 1 गांधी- १५. सरयक ३ सोपान १०१ मोम ३ ४६ मौदाम्नी (मनी,मिनी) ३॥ सरा ४.४३ सुपर्ण । १५ - पन्धि ३ ४२ उपमा ३,५१, सुपयी १०० सुपोम ३, ४२ उपक ३.५२ रुपति ३१२ शुषेण ३१२ छकर २५ ३२४ सौध ४२ मौरभ ३ ५० सौरि ३,४३ सौषिदल ३ ॥ सौवीर ३, ४५ ४, . स्वर.३, स्वरु.३४४ खस ३, ६५ खान,३ स्वामिन् ३ ४६ खेद ३, ४ खर ३.४७ इस ३ ५६ इन नूमत ६. हनूय. ३ ३४ हाहा)यन.३१ हरिचन्दन ४३ हरिद्रव १,२८. परीतक ४,३७ हर्ष (रिप) ८' इन ४० हलाहन्न १५. हस्त B,१ हार ४ हारक ४, २२ हारिसरी) हानमा ५४० पहान(लान वयन ,Bs घा३४४ खण्य ३ ७६ स्तम्भ ४ २१ स्तव ३,४८ स्तवक ४२१ तप ४ २७ स्थाणु ३ १३ स्थान नी ५२८४ स्थान नी ३,४७४४४ भना १२८ स्नायु ३५० नही २५० क्षण ३४ फरि३४४ सूर्य ३॥ छा,१४ गफपी. म् (रिग) ५८ ५ म्यग ३१६ स्फ(स्फारिक 1. म निगा ५६ कर३४४ हाइम्१४ हाहा १०० ४ि, ३१ हिमुलानि । हिजन 1 हिएहीर २८ मकम् ।किन,किपी) St धषि" सपाट और ३ ४ यह ३७ भन्दम ३४१ सूचनाम) ५. प्पोन ४ हिरियर ७ भा. मिर.... पीस ३२८ हेमा ५५० समा मम..॥ पंचा चोर उग ·PREFACE CORRECTIONS . Xaponaka for Xanakı 10 3 kosas for kost, 10 20 hosa for cosa, 12 16. Hala yudha for Halayudha, 14 1 Blattacarya for Bhattacarya 15 15 Bodleian for Bodlian, 21 6 kosrs for kosas ,22 16 pleasure to for pleasure, 22, 27 properly for propperly, 35 4 use for the use, 35 17 दूपणी भा(4) for दूपणीमा, 37 10 पाट for पटु, 37 28 बहादाने for Tनाचत, 39 11 quatattoos for quotution 3929 Radha for Nchd a 40 13 47 for HF 43 5 honorific for honorofic,4130 -00 KOSA CORRECTIONS It is particularly requested that the corrections are made before any use is made of the kosa छापतस् Onut second line | अक्षर Read छह अगसधम for writa मे P.।। अहारिणी भुलयो for बल्झयो। अञ्चन वाली for चाई वि । ललि अञ्चलों ( लि. ) for अञ्जली । लि ) mवि | अण्डज झष for झस। यतिमन म. Omat प्रतिसर्जन of वि। अध्यक्ष व for an हे। अध्वन् सारस्कन्ध for स्थायस्कन्द in all ] अनीकस्थ युतसले for sप्यु नसले in है। थनीकिन्. Read अनीकिमी Addr पृतना। अनेडमूक Add v एडभूक | अन्तर पान for प्रीते n वि| अभ्य अभ्योs for अन्य in मे, हे। अपचित्ति व्यय for क्षय in पि, अपच, अपयु, for अपs man अपसज्ज म यानात for याम्नाते and it after मे । यभिहार चौरिकोद्यमयो for चौरमद्य- पयो u है। अभिमान गर्दै for वर्ग in वि। अभिरूप Omit बुधमनोयो , य and Add माts after सुरूप। धमति काले चण्ड for कालदरा m है| अम्बर 3rd line हे before पेया। अम्बर Omt रदच्छदकपाश्रयो in 11 अम्बरीष बापाले for शाबासके in है। घर Also { before मे। घराल छ for चाथ 10 है। अरष्कर अरुष्कर for ग्रहकर n वि and अपर for अस्कर है। घर tor an में। 22 ·उत्तर प्रदर . 124 Corrections पर्जुम Addr मोह। अलम् 0mut कल्याणं च एलेऽपि च । अलस टु मानारे for द मामन्तर in वि। स्पलिमक Also अलिम्मक। अक्ट खिल fon चिन्न ॥ है। व्यवतारण म तामेश for भविशेष ॥ है। अवश्याय. माने for धाते n मे। अबष्टब चावलम्बिने for च विलम्बिते. n वि। व्यश्सर प्रस्तावे for Rस्तार नि। अगित गते for गती in मि है। वीघि नर्यो for नुम्यो m वि। अहल्या सरो for सरो in है। यह Read अहह (हा)। या वाक्ये, क्रियायोग, विषणु for काक्य, कियोयाग, विष्ण। याचित्त ने for वस्ने र वि! याच्छुरितक छु for छ ॥ वि। आमिष, लञ्चयो for सञ्चये है। यार्य मौविदो for स विदो In है। आपाप पात for पान in है। भारत Also नपरस्त्र बनाउनके before में। . , खेदे for ss, क्रोधे in है। जया Read this इजरा रन्द्र रन्द्राणी is a separate word | इला दागमायो for वाग्धरयो in s and add २। इस Omt this. It is c| ईश्वर ना for भाद्य । मे। for प्रवण in है। उत्तान खाग for खग in है। उड़ाहित Read tus उहाहित । भार. योजना for योह,ता.n मे, वि। उक्त Read this उत। उद्भट Read this सट। उपकार Add v प्रकर। उपचित दिग्ध for दग्ध in मे and है। उपधान Read गए, for गए, in all| उधक Read all उष्णक । अर्णा ध्रुवो, for वो in में, कि। नई Read all oई । अन् निदापोष्णपीभा for निदापोष्णा पीभर in । ऐरावत भनदा यथा for सतहदायता m है। यो ग्राम्यायनी मन्त्र for याम्यायनीमन्त्र n मा। यो, स्तथौसर• for स्तषश्वर in मा। ककुम, गोमादियो for शोभादियो पिy कचयावे. Also कक्षायेचक कप्यावेक्षक for फस्यायेक्षक in है, पि। कचाकु कि मे for वि। जमार पटी for यदी m all | कञ्च क. योषधौ for यौषधी n मे, वि वर्मायो for वस्तयो- in । करसादक म्हणालबलिपुष्ट for टङ्गार पलिपुन्छ । है । कर Addr कपाय। कर Add समावपि in fe! कठिन स्तब्धे for स्तम्ये m मे and गुडशर्करा for गुडाकरी in | कदल कदला and प्रश्री for कदली and ब्राही m वि) कनिष्ठ कनिटो for कतितो in मे। कपिल कुकुर for कुकरे m मे। कपिशीर्ष कपिणीर्ष for कपिगी in F1 कम्पन Add r चनन । करक करज्यो for करयोn है। करण कर्मणो for कमणो in में। बराह for कारगड in करवीर Rend करवो(मोर करवीर for सररीर in मे। धू गर्न for धूप in all | कल्पना कर्तने for कल्पने in मे। कापटिक कालदेशिनि for कालदेशनि in शिकारि दिल्ली मिया for पिल्लकिया in | कामातमार्य कालानमार्य for कामातमार्य in है ! कानिका धमरो for धूसरी and TRA कामय मीन for मान िकुकूम ह for last है। कुटपट फुटवट for पुरमट । मे। पतप धान्य कग for धायरी info and राई or राष्ट्र TA RA for ने है। कुदाल गुपये for युगपाल in 21 कुना कन्द, करान्द्र 10 ·- Conections 125 for नाकेन्द मे । कृमिय दम्भोली for दग्भेको थि। पन. चित्तायो for sताया in में, शि। कनिका कूधिका for last दूर्षिका In । सन्या मनाः for unा in for नए लय for कृष्ण गमे | कोकनद राजकुमुद for रजकुछदे मे कोमाग को lorat and omit पिजके पाददाग्नौ मपिजयपि, inपि। कौतुक सात for एखाते in है। कौर हीन्दगा for दीन्दमा in है । क्रम. कल्पादि, for कल्पाहि in 2 | क्रिया. सरप for कारण in मोड़ बदसो for रनमो in मे। व वनकायो for बनाया m मा। पहिला for fr' in मे। पगार(रए) .. and for fr and r.| प .tor स . infसप Omit pि and addr शिष्य। गस F for second गत पिसात for fair m मे। गति grand चाने for trand पाते हैं। गागर for भो। गएकूप गास for गजामेट nud महन्या for प्रस्टायो है। गाय गाn for गाय in fe and है। गाय स्थाप for स्थान in all } पर पn for पन्धि in । गेषु. गणु for गण वि। गोजागरिक गोजागरिक for गोजगरिक in पि। गोरा पमि ने for हरित nf| गोरइ. वन, नाने, गोरडु, for नग्म, सग्ने anyt गोर in कि वि. मे। गोसमी वार for वर in । गोष्पद गोचर for गधरे । गौर, गौरी for गोरी अमे। पन्धि Substitute पन्यि स्वादिबन्धे रुग्मे दे कोटिलाप पो।। पन्नि स्तु पन्धिपणे स्यात् m है। पामणी. भोगिके and पामणी for भोरिa and गमणो In गावम् Read all पावन । Vत Addr अमृत । घोष ध्यानधोष for Luftent पञ्च, मोद्या for स्तोच्या n मे। पण्डालिका मोषधी and किन्द्राया for भोपी amlan राया n में, यि and है। चण्डि (न्द्रि)ल ख्यातो for एयाते वि। परि. re- > and 4 घचे for चतुष्टि and ,चि in मे । चतुष्पय, चतुर्मार्ग सा मे for arul HD in मे and fa! परण. Omit चरण रामभध्वनौ m वि! परु a for main चर्चा चर्चा for चर्चा in है। चलन वा for वाच in मे and चारि, कम्प्यो for iful कम्पयो In । चिपिट पिहित for ऽपि च in है। चिरा निता Ir fun Inf41, Fea चित्रकाये for चित्रकार । ई । चुम्त स्त्री पु स for स्तोपुणे inf| TERNET - ·AN । - 126 Conections सान मोणके in मे। मण्डलीय for r | सर वा for ग.त्य 11 व्य। सन्न कार्थ for व्यर्प है and वयन for पनन ! अने। समाल, वरुण for च in वि! नमोन- सूर्य for सूये है। सरल भाखर for भास्कर n मे! तर्क, कर्म for तर्क in 1 नक्ष. तरुण for a 10 pt at et for set and alta foi att ini mertet for सर्प यो । मे। ताल झाटी for अटो In मे । तिमिर हयोग fonामेन् । लि। मुल ले for सङ्कले n से। तुप खो for तुषा m में। तोत्र प्रजने for प्रतने In मे। लाण नाय for ताय ॥ है। त्रिदिव तु खे for सुखे ॥ है। लिश, Read this विशद । दर वीपनग्न for वीषद, भग्न n वि। दर्य दोहार for दोऽवार m वि। दर्थ पक्षान्ने हो for पक्षान्नेऽधी है। दव इव for Train वि audरण्या for गण्या ॥ अने। दशपुर मे for second वि! दिव दिने for वने ॥ है। दीर्धाध्वग लेखहार on लेखकार वि and omit मलनाग पास्यायनसुर भयो m है । दुन्दुभि विन्दु for विन्द m मे । देय वाले for बले in व्यने । देवस हा Read this देवसह। देवसेना कन्यायां for याहिन्या 10 वि । देष्णु दुर्द मे for दुर्ग मे an मे पि, हे। न्यारि दे for देवे in मे। देवध देवता for देयने n मे । दोग्ध. काय?पजीविनि for कयौ अर्थोपजीविनि m वि। दोहदलक्षण सन्धौ for सङ्घ and विfor लिए यन् गमे for नये । पिण. अन्न for ट्रविण । द्रव्य रीन्या for वीर्या ॥ है। छोण सन्धी for में दे In , and गार for गावलि बिज भागी for भाण्डा 10 dि and विजौ for दिज m अने। धमन, भस्वा for यस्ता in है। धातु लोहे घ for लाई घु in | धार गर्भ for गभ in यि and येधसि for मेधस n है। धारा वि. for arm है। म धेनो for J नाn | भेनुका रिभ्यपि for रित्यपि है। ध्याम Add सामेऽभि धे या in वि । ध्रुव मूर्वाद्यो for मृायो । मे। अ बुझौ for mए। नदी Read . this मद । नरेन्द्र ते for a n वि. and वार्तिको for राजिके in लि। नागाञ्जना Read also भागा(च) जना and नागाञ्चना for नागागना m पि. नागा for माग है, मे। नार Omit मार पख्या नरौधे च लि। मासा घोषाहारोई दारुणो, for wोणा धारोदा रुपो , in । निग्रह भत् सने for भास ने ॥ है। निम निभ before स्मात ॥ है। नियन्य अमय for भ्रमणे ॥ है। मियोतम, म्यासापे ये for न्यासापणे n मे and मतम् for मनो in वि निर्वाण. मसगमने for मस्त गमने m मे and f२ निर्वाद पादेपर for वादे परि मे and fa| मिसन देय for देशय ॥ है। निगाचर. प for ws in है। मिशामन निगामन निगाममम् | for निशामन निशामने ॥ है। निम्तन 2 for गले ॥ है। की पीकेन्दो for लीके होn frand में। मोन भीन्यौ for भोली in है। मीनाम्यर. भीला for मीना मे। नीवर पाणिज पणिज । शु. ती for Tी गई। पण. योगादे for पाप छ । पचिन् पधिणी for पधिन । पलाय पचास पर or पसाग- पार | परि पाग मो for गुग्ग लो in all] घट, कक्षापट for या पट n व्यने ।

·127 - . In Corrections पलिन् मे, बि for मे। पद वाक्येऽ for घायैक in है। 4 Read this पद्म and पद्मो for him मे ! पद्मक विन्द for विन्द ॥ में है। पर Onit परम् नियोग संघ च मे and read it as परम् after परपुष्ट । परि वर्जने । बजने in वि| परिगत जात for भान m मे । परियह Add शामे in है। परिमल गन्धर--for गन्धवत in वि परिवई परिवई' for परिव स्तु in वि । परिसर देव for देव in वि है। घपट. पिष्टविकतो for साप विष्टविनती परीक्षापरिचर्ययो in है। पर्परीण Read this पर्प (वीरीण and परीण for परीण in h and वि पलाश पटो for गठी In and वि and omit शासने परिभाषणे 1ो पक्ष लत for लरक in है । पश्यत Rend all पग्यत । पाराचामर Add पाशुचामर In वि after मे। पाएन पटग for खट्टाले n है। पाटक कटका for कण्टका n मे। पाटल पाटलौ for पाटलो in वि। पाठ ख्यातो for ख्याते in मे। पाठीन भीनमें दे for मीन में दे In है। पालट करे for देश। पावटीर जरत पाने for रजपालो in all and काय for कोख मे, सिखाणे for पिङ्गले in वि। पादप मोठे द्रौ for पीठादौ in में। पारावत फलयो for सहयो॥ वि! पाथ Omit पार्थोऽग्नौ जले कीव of में and ककुभ for कुकर्म कि। पालि. देशयो for भेदयो m मे and वि and योषितो for योपिति in मे, भेदयो in वि। पारस ब for an in a and वि। पिङ्गन करायिकायो for करापिकाया a वि and है। पिच्च कोलिका for कोलिक 12 हा। पिच पिलो व बले for पिलो बले चये in पि पिठर पिर for पिठरोin वि! पित्मत् पाते for याते in लि । पिएन काके for काले in मे। पीयु भीलु पुमान् प्रसूने स्यात for पीलुपद m मे and पुष्य ट्रमे for पुष्पद्रुमे in है। पत्रिका Read पुत्रक । पुनर्वसु दृक्ष for ह.यो m वि ! पुरष्कृत येत for पे छत in मे | पुरा तीत for तोत in मे । पुलक गवर्क for गन्धर्व and गल्लक, in मे, वि, हे । पुष्कर. सग for सङ्ग है। पूरण, पान for वाण In है। पूर्णक लिया for छित्त्वा in all | पृतमा Space before सेना In वि। पृथिवीपति षधे for षधौ m मे। पृथु, बिशाले for पियाले m है। पोटगल भये for झसे in वि and हे । प्रकाण्ड मूल for मन in मे। प्रजनन योनौ or योनो । मे। अमित यांग for योग in है। प्रदर रुग् for रुक n च्य। प्रभाकर Add v भाकर | RATE. प्रवृत्तौ for पत्तौ In मे| प्रहत चुप for पसे in | फटा कैत for कितने। बल युधे पु!ि बाल पितो on form mहे। भद्र कृष्णा for समin विरा भास in वि। म मिस्सा Rend भूमिस.प । यच्या for यण्या in वि! मन्दिर मन्दिरो for मन्दिर n वि। मरुवक, फपिये for फर्णिाये। मह Add v मही। महामुनि धम्या for धग्या 10 वि। महासहा पिच For fh in मे। महिषी महिषी for महिवी n वि। मागध माने for लग्ने in लि। मातु लानी कुलाये for कलापे in all | माटका पालिका for धारका in में। माय पुरे for पुरे n मे। मार्गण मार्गणस्तु गरे for मार्गध सम्वारे ॥ है। भालु वक्षा for वया ॥ 23 - 1 Omit the line मध ·Jn वरण्ड 128 Connections है। मगयु id मे after परमेधिनि | मृगारि न दिन । मनगा मुमतिका for d मतिका ॥ हे मोचाट स्थि, for स्थि । याया मा for या in fi and उन्नान for स्नान । Read all युभा। यूथ मागधी पुष्प for मागधी गुष्प है। रक्तक रगमाट चुन्दयो for तुटयो है। रजस्वन गौरिम for सौरभ in all | राजादन क्षीरिकाया for क्षीरिकिया। राम हिडलिनी for हिडुलिनि । हे। रुच प्रमणय for tण्य m वि । रोपण Read thrs रोषाण लघु स्प का fol स्प का n थि, है । लषण रगे for बले in है ललित लडिते for ललितो है। वदान्य ग् दान for गुहार है। सारिका-for first सारिका and सङ्घ for सन्धे ॥ है। वश करिणी for करणी m all बम याश्यान for याख्यान in वि लि । वागर मिनर for निर्णरे ॥ वि है। वाट Ala कयो to ग्टहोद्याने। पाडव गौ for उ★ in वि! घातखड़ा वात for राज m में वामित वीजालले for जीपालते in all ! वामन द्विोठे for काण्ड ॥ है। यार किन पानी for पीजीव । वारि वारि फरि for वारि वारि in ने। वालिहक अथ for थव्य and a for r in all and पारिहक सात् for पाह्निक स्यात् in अने Read also वा for वा in है। पिडान बिडाल for विडाल in Hem वितान तुच्छे for वस्थ In है। वित्ति मम्भy for गग्भाव m में। विहम् विहान् चा for विद्वाना है। विधुर प्रविज्ञ for परिने n मे and ऽप्यवित पे है। बिल चिल for यिन है। वित. हत्तौ for वृतौ ॥ है। विशाल विन्द्र for विन्दु । मे। विश्व फत्न for ससा ह । विषयी विषय for विषयी ॥ वि। विष्टि प्रेषण for प्रेक्षण in वि । वृत्तान कातन for कार्ल्स प्र ma and का क्षेत्र in । हतिका Read वृहनिका in वि| व्याध. मग for मग m वि, है। गची स्त्री कर-for स्त्रोकर-1 मे। गतपाल गतपत्रो for पतपालो कि गद्रि जिणी तडिदति for विष्णौ तडित्यपि है। गरद शरत् स्वी for शादम्रो in में Add छत्रपक्षरकाधीषु in है। गाई गा for शाह in मे, वि । गिरि यशो for योयो । इन शिवाण नापि for शसि । मे। शुक रनु for रेणु in है राण्ड योपाया for larg in fannd at--for at i inn for sw होखे or इलेवे ॥ है। शून्य ननिका for निका॥ गन्धाटणे ग्यामेऽभिध यात 11 वि। मबद(ण)न Read है afte first साधुषु । मज मज्जो ॥ है। मन्धान स घटित for सघट्टिते।n | ममोरग फणिभ for फणिन ई after धौ नदे। मामज माम for सम Im मे। एनन्दा मनमी माइतिन ॥ है। नपर्ण यूड for घड Im वि | सपणा माले and or for हरण ॥ है। सबइ गफा for फ m मे anl राना for रान in विएत दोधागोमन frम छोघा गोभन In मे। स्थामक फरक शनाका 1 ग्याम. Omat म्यामो दमन म पहनन। मत 11 है। मरखत for info for सरक ॥ स्थिर से for ॥ मे। स्फार म्फर frrm दि है। पर प्रत्यं ·Concctions 120 व्योनि for प्रत्ययोनि। हरण घr द्रव्य । हा शुग for सुसु m ह। हिम मन योङ्गयो for मनयोङ्गयो m में। होर स4 for सते n है। SHABDABHEDA CORRECTIONS • टी स्तूपवान for स्तूपरान | १६ टी डिट्ठल for हिगल । ३० टी. नीना, for नीलङ्ग । ३८ टी हावाह for बाहार्बाइ। ४२ टी शिल = उझ for शिलमुऋ Add 'उछ कषय अादान कणिशाद्यर्जन गिलमिति यादव । पुमानुछ शिल वृतमिति वोपालित , व्य टो २.६ ३ ६६ टो हिप for होप । ७१ टी कुक्क रो for कुक्करो। ८८ टी पादा- तपादाविक for पादास पदाविक । ६० टी Add नक, हे ३ २४५ १०८ टो एडक for एडक and जलनीलिकेति for जलनीलेकेति| 11८टी अस्थाग for व्यस्थान। १२४ टी यज्ना द्रुम म for घग्नट्रम। २१ बधिराश for वधिराश्च । २२ शव for शाक ("। ३ ५ शाल्व for शालु । ३ ६ शाल्वाडोल for शाल्वल । ३ २३ गूकथिम्बि for शुक शिम्वि । ३३. धीषण वर्ण for धीषण पणे । ३ ६१ मरिमतानि for सम्मतानि । NOTE CORRECTIONS 28 123 126 ( IG) 3 9 For ( for ) 3 27.Ont of 4 8 शेषे () 5. 12 correctness ( correction) 6 13 Vacnspatya ( ta) 6 28 megns ( meano) 720 2810 ( 2410) 7 32 मू (म) 8 12 शारीणा (रिण) 9 15 1(11) 9 used == (a misreading for ) 11 22 Brhaspati (shukra) 18 6 यूप ( व्य) 15 24 Ma ( ma ) J6_19 ट (शू) 16 32 palpably ( probably) 17 24 गटी ( गटीं) 18 30 कर्म (कम). 19 14 ( ६ ) 20 वयादौ ( व पादौ) 21 1 न्दू (न्दु) 21 10 कर्बर ( कर्बुर) 22 10 ख (ख) 23. 6. स्तु (न्तु) 29 20 का (का) 31 खि (खि) 31 20 also { both ) 32. ॐ (ज} 32 32 de (h) 35 (४) 35 29 1937 ( 193 } 37 23 "विन्दुषु' 'विन्दुभि 40 20 फूट (८) 41 14. (4) 41 29 ड(ड). 42 16 न्दु (न्द ) 42 18 इ. () 437 रतिक (रसिक ) 44 22 35, they ( 36 theys) 49 31 all हु (1) 51 15 7 2first ·130 Note Correction. 12. 16.र (). 56.19. ध (4) 59.29. गार ( याव) 60. 3, 59.37) 60. IF पा (RI). G1. 19. ध्या (ध्य). 66.2. IV.(F) 08. 36. read ( ead). 12. 16. krat. Med C72 2G. () 73. 13. लास च (ला). 74. 32. प्रा (पा) 16. 27. रतात. 15 काट्रां, Visc 1.0 २ (२) 7.32 () 79 5. Pointed out ( printed } 107 (1.82. 14 Kि (पि ). 85. 18 से (भे) 1 16. ची (टी) 92 10. सामा) 93 3 246, RG (254, पस्यो 99 14, Fin) 100 10 प.-!!. पण (CT)- (म) 102 10. रसाचशे before Vis_c.-29. इड़) --32 पपिन {कपपि). 103 8, omita