·No text on this page.

·तत्र सूरीणा सुधोपमवचनैः सिक्तहृदयश्चाचिंगः ससेह स्वयमेव पुत्रमुपदीकृत्य स्वगृहं प्रत्याययौ । तत्र गृहीतदीक्षश्च- गदेवोऽचिरादेव समधिगतागमपारावार. संपादितसूरिपदो " हैमाचार्य इत्याख्यया परां प्रसिद्धि समुपागतवान् । तदनु महाशयशिरोमणयोऽगण्यगुणगणिन सकलशब्दशास्त्रजलधितलस्पर्शिन. श्रीहेमचंद्राचार्या जैनमताध्वनीनता- मुपगम्य सर्वत्र विहृत्य चानेकविद्वत्ससत्सु सन्मानसपदा समुपायं सर्वास्वाशासु शशिकरोज्ज्वला धर्मकीर्ति प्रसार्याह- तत्वप्रकाशेन भव्यानामज्ञानतिमिर विनाश्य गुर्जराधिपत्यो. श्रीसिद्धराजकुमारपालयो राज्ये गत्वा कुमतध्वसपूर्वक स्वमत सस्थाप्य विशेषतः कुमारपालमाहत विधाय तदष्टादशदेशेवमारीघोषणा प्रवर्त्तयामासुः । तथाचान्ते चतुरशी- तिलक्षजन्मनामतेऽप्यगण्यैः पुण्यरुपलभ्यमैहिकामुष्मिकानेकविधनि.श्रेयसाना मूलमिम मानवभवमन्वर्थक कृत्वा विक्रमसमयात् खाग्निसूर्यमिते (१२३०) वर्षे शुभाध्यवसायेन परलोकं समाजग्मुः । श्रीहेमचद्राचार्यैर्विविधविप- येपु जैनमतोपयोगिन सर्वोपयोगिनश्च बहवो ग्रंथा रचिता. । तत्र व्याकरणे शब्दानुशासन-तन्मूलसूत्रमयी अष्टाध्यायी-धातुपारायण-उणादिगणसूत्र विवरणं कोषे----अभिधानचितामणि-~-अनेकार्थनाममाला-देशीना- ममाला-महाकाव्ये सस्कृत प्राकृत च व्याश्रयकाव्य वीतरागस्तवसिपष्टिशलाकापुरुपचरित्र-न्याय-अन्ययो- गव्यवच्छेदद्वात्रिशिका-अयोगव्यवच्छेदद्वात्रिशिका-स्याद्वादकलिका-योगशास्त्रे योगशास्त्र- -अध्यात्म-अध्या- त्मोपनिषद्-नीतौ अर्हन्नीतिः-साहित्ये काव्यानुशासन छंदसि प्रस्ताररूप छदोनुशासन इत्यादयः प्रसिद्धास्तेभ्यो- ऽन्येऽपि बहवो ग्रंथाः प्रायोऽनुपलब्धा. श्रूयन्ते । सर्ववयसि पूर्णे तैरेतावतो प्रथा रचितास्तद्गतसर्वश्लोकाना सख्या- सार्द्धकोटीत्रयमिता भवतीति प्रसिद्धिः-तत्र पञ्चत्रिशत्सहस्रश्लोकात्मको दशपर्वग्रथितस्रिषष्टिशलाकापुरुषचरित्रग्रन्थ- स्तैरेवाचार्यवयैर्व्यरचि । एतस्मिन् चतुर्विशतेरहता द्वादशचक्रवर्तिना नववासुदेवाना नवप्रतिवासुदेवानां नव- RRC 3:* ·Hitututetit tutut titetit katetetutitutetut tuttutetit, tetrtettettetutetutitutit tutetit tatatitetet 1 SA dus des 11 Egebelik Debakk Kebah14121èjhej laks ·सलिलैनींचमुच्चं च सर्वमुर्त्या समीकृतम् । जमानामुदये हंत विवेकः कीदृशो नवेत् ॥ ए४ ॥ पयोनिः कंटकैः पंकैमत्वेन वर्मनः । योजनानां शतमिव क्रोशोऽपि समजायत ॥ ए५ ॥ अध्वन्यजन आजानुसंलग्ननवकर्दमः । आमुक्तमोचय व प्रचचाल शनैः शनैः ॥ ए६ ॥ धर्तुं प्रतिपथं पांथान मुर्दैवेन प्रसारिताः । प्रवाहबद्मना दीर्घाः स्वबाहुपरिघौ श्व ॥ ए॥ अमअन्नजितः पंकविकटे शकटाः पथि । चिरं कृतविमर्दोत्थरोषाद्ग्रस्ता श्वेतया ॥ एज् ॥ अवरुह्याकृष्यमाणा औष्ट्रिकैधृतरानिः । पशि क्रमेलकाः पेतुर्चश्यत्पादाः पदे पदे ॥ एए । मुर्गत्वं वर्मनां प्रेदय सार्थवाहस्ततो धनः। तत्रैव च महाऽटव्यां दत्वा वासान्नवास्थितः ॥ १० ॥ अतिवाहयितुं वर्षाश्चके तत्रोटजान्जनः । नहि सीदति कुर्वतो देशकालोचितां क्रियाम् ॥ ११॥ दर्शिते मणिजप्रेण निर्जतुजगतीतले । उटजोपाश्रयेऽवात्सुः सूरयोऽपि ससाधवः ॥ १० ॥ नूयस्त्वात्सार्थलोकस्य दीर्घत्वात्प्रावृषोऽपि च । अत्रुट्यत्तत्र सर्वेषां पाययवसादिकम् ॥ १०३॥ ततश्चेतस्ततश्चेलुः कुचेलास्तापसा श्व । खादितुं कंदमूलादि क्षुधार्ताः सार्थवासिनः ॥ १० ॥ अथ तत्सार्थनाथस्य सार्थदौस्थ्यमशेषतः। विज्ञप्तं मणिनण तन्मित्रेण निशामुखे ॥ १०५ ॥ सार्थवाहः सार्थःखचिंतासंताननिश्चलः । तस्थौ निवातनिष्कंप इव पायोनिधिस्ततः ॥ १०६॥ ततश्च चिंतापन्नस्य निषाऽजूदणमात्रतः। अतिःखातिसौख्ये हि तस्याः प्रश्रमकारणम् ॥ १७ ॥ १ अत्र डलयोरैक्यात् जलानामिति वक्तव्यम् । २ आमुक्तमोचक. बन्धात्सद्यो मुक्तः । ३ खबाहुरूपार्गला इव । ४ इलया भूम्या । ५ औष्ट्रिफैः उष्ट्रारूढः । ६ क्रमेलकाः उष्ट्राः । ७ उटजान् पर्णकुटीः । ८ पाथेयघासादिकम् ।

·No text on this page.

·ध्यानाधीनात्मनः कश्चित् कांश्चिन्मौनावलंबिनः । कायोत्सर्गस्थितान्कांश्चित्परतः कांश्चिदागमम् ॥१२॥ वाचनां ददतः कांश्चित्कांश्चिमि प्रमार्जतः । वंदमानान्गुरून्कांश्चित्कांश्चिधर्मकथाजुषः ॥ १३ ॥ श्रुतमुद्दिशतः कांश्चित्कांश्चित्तदनुजानतः । तत्वानि वदतः कांश्चित्तत्रानाक्षीन्मुनीनपि ॥ १२ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् । सोऽवंदताचार्यपादान् साधूनपि यथाक्रमम् । तस्मै ते धर्मलानं च दः पापप्रणाशनम् ॥ १२५ ॥ आचार्यपादपद्मांते राजहंस श्वाय सः । निषेद्यासादितानंद इति वक्तुं प्रचक्रमे ॥ १२६ ॥ तदाकारयता युष्मान् लगवन्नात्मना सह । मुधैव संन्रमोऽदर्शि शरजर्जितवन्मया ॥ १७ ॥ आरज्य तदिनाचूयं न पृष्टा नच वंदिताः । न चान्नपानवस्त्राद्यैः कदाचिदपि सत्कृताः॥ १२ ॥ जाग्रत्सुषुप्तावस्थेन मया मूढेन किं कृतम् । यद्यूयमवजझिध्वे ध्वस्तस्ववचसा चिरम् ॥ १२ए॥ नगवंतः सहध्वं तत् प्रमादाचरणं मम । सर्वसहा महांतो हि सदा सर्वसहोपमाः ॥ १३० ॥ सूरयोऽप्यूचिरेऽस्माकं त्वया किं किं न सत्कृतम् । मुश्विापदेच्यो दस्युन्यस्त्रायमाणेन वर्मनि ॥ १३१॥ तवैव सार्थिका यचंत्यन्नपानादि चोचितम् । तन्न सीदति नः किंचिन्मा विषीद महामते ॥ १३ ॥ धनोप्यूचे गुणानेव संतः पश्यंति सर्वतः । ततो मम सदोषस्याप्याराध्यैरेवमुच्यते ॥ १३३ ॥ १ तदनुजानतः तदनुज्ञाकारिणः । २ निषद्य उपविश्य । ३ आकारयता आमन्त्रण कुर्वता । ४ जाग्रतापि सुषुप्तावस्थागतेनेत्यर्थः । ५ सर्वसहा पृथ्वी तदुपमा इत्यर्थः । ६ दुःश्वापदेभ्यो दुष्टहिस्रपाणिभ्यः । ७ दस्युभ्यश्चौरेभ्यः । ८ आराध्यैराराद्भुमुचितैः । R-SCREERICRORESCR

·अस्य पुस्तकस्य द्वितीयावृत्तिरियं श्रीभावनगरस्थ जैनधर्मप्रसारकसभया
मुम्बय्या 'निर्णयसागरा' ख्यमुद्रणालये प्राकाश्यनीता
सवत् १९६१
२
RECE

·R धर्मः संक्रमयत्युच्चैर्गुणान्गुरुरिवोज्ज्वलान् । धर्मः प्रकृष्टां स्वामीव प्रतिष्ठां च प्रयचति ॥ १४ ॥ धर्मः शर्ममहाहवें धर्मो वारिसंकटे । धर्मो जाड्यचिदाधर्मो धर्मो मर्माविदंहसाम् ॥ १५ ॥ धर्माऊंतुनवेचूपो धर्माजामोऽर्धचयपि । धर्माच्चक्रधरो धर्माद्देवो धर्माच्च वासवः ॥ १० ॥ ग्रैवेयकानुत्तरेषु धर्माद्यात्यहमिंजताम् । धर्मादार्हत्यमामोति किं किं धर्मान्न सिध्यति ॥ १५१ ॥ मुर्गतिप्रपतातुधारणाधर्म उच्यते । दानशीलतपोजावचेदात्स तु चतुर्विधः ॥ १५ ॥ तत्र तावदानधर्म स्त्रिप्रकारः प्रकीर्तितः । ज्ञानदानाजयदानधर्मोपग्रहदानतः ॥ १५३ ॥ दानं धर्माननिझेन्यो वाचनादेशनादिना । ज्ञानसाधनदानं च शानदानमितीरितम् ॥ १५ ॥ ज्ञानदानेन जानाति जंतुस्तस्य हिताहितम् । वेत्ति जीवादितत्वानि विरतिं च समथुते ॥ १५५ ॥ ज्ञानदानादवामोति केवलज्ञानमुज्ज्वलम् । अनुगृह्याखिलं लोकं लोकाग्रंमधिगति ॥ १५६ ॥ जवत्यलयदाने तु जीवानां वधवर्जनम् । मनोवाकायैः करणकारणानुमतैरपि ॥ १५७ ॥ तत्र जीवा विधा ज्ञेयाः स्थावरजसनेदतः। वितीयोऽपि विधा पर्याप्ताऽपर्याप्त विशेषतः ॥ १५८ ॥ पर्याप्तयस्तु पमिमाः पर्याप्तत्वनिबंधनम् । आहारो वपुरदाँणि प्राणो लापा मनोऽपि च ॥ १५ ॥ स्युरेकाक्षर्विकलापंचादाणां शरीरिणाम् । चतस्रः पंच पडू वापि पर्याप्तयो यथाक्रमम् ॥ १६० ॥ एकाक्षाः स्थावरा जूम्यप्तेजोवायुमहीरुहाः । तेषां तु पूर्व चत्वारः स्युः सूदमा बादरा अपि ॥ १६१ ॥ १ शर्ममहाहर्म्य सुखमहाहर्म्य । २ जाड्यच्छिदाधर्म. शैत्यविच्छेदे धर्मरूपः । ३ मर्माणि विध्यतीति मावित् । ४ अर्धचकी वासुदेवः । ५ लोकाग्र मोक्ष । ६ कृतकारितानुमोदितै. । ७ अक्षाणि इद्रियाणि । ८ विकलाक्षशब्देन द्वीन्द्रियादयो ग्रायाः ।

·RREURS
इदं पुस्तकं सन १८६७ तमस्य २५ तमराजनियमानुसारेण अस्य पुनर्मुद्रणादयः सर्वेऽधिकारा
अंकयितृभिः स्वाधीनाः स्थापिता संति ।

·युग्मधर्मास्त्रिगन्यूत्युन्याः पल्यत्रयायुपः । पर्यतप्रसवाः स्वटपकपाया ममतोकिताः ॥ २५ ॥ अपत्ययुग्ममेकोनपंचाशतमहानि तु । पालयित्वा विपद्यतेऽयोत्पद्यते सुरेषु ते ॥ २३०॥ शर्करास्वाऽसिकताः शरज्ज्योत्स्नानिलांनसः । तत्रोत्तरेषु कुरुपु नूम्यो रम्याः स्वजावतः ॥ ३१ ॥ मद्यांगप्रमुखास्तत्र दशधा कटपपादपाः । मनुजानामयलेन सदा यति वांचितम् ॥ २३ ॥ ददते तत्र मद्यांगा मद्यं मुंगास्तु नाजनम् । तू-गकास्तु तूर्याणि वर्याणि विविधैर्लयः ॥ २३३ ॥ दीपशिखा ज्योतिष्काश्च तन्वंत्युद्योतमद्भुतम् । माट्यं यचंति चित्रांगा जोज्यं चित्ररसाः पुनः ॥ २३॥ नूपणानि तु मण्यंगा गेहाकारा गृहाणि तु । संपादयंति चाऽनना दिव्यवासांस्यनेकशः ॥ २३५ ॥ एते च नियतानर्थान्यचंत्यनियतानपि । अन्ये च कटपतरवस्तत्र सर्वेप्सितप्रदाः॥ २३६ ॥ दिवीच तत्र कटपः संपन्नसकलेप्सितः । धनजीवो युग्मधर्मान्वबैपयिक सुखम् ॥ २३७ ॥ मिथुनायुः पातयित्वा धनजीवस्ततश्च सः । प्राग्जन्मदानफलतः सौधर्मे त्रिदशोऽनवत् ॥ २३ ॥ च्युत्वा सौधर्मकटपाच विदेहेष्वपरेष्वथ । विजये गंधिलावत्या वैताट्यपृथिवीधरे ॥ २३ ॥ गंधाराख्ये जनपदे पुरे गंधसमृद्धके । राज्ञः शतबलाख्यस्य विद्याधरशिरोमणेः ॥ २० ॥ जार्यायां चंजकांतायां पुत्रत्वेनोदपादि सः । नाम्ना महाबल इति बलेनाति महाबलः ॥४१॥ त्रिनिर्विशेषकं रदयमाणः स श्रायुक्तैर्लाव्यमानस्तथा तथा। वृधिमासादयामास शाखीव क्रमयोगतः ॥ २५ ॥ १ शर्करावत् सादुवेलुकाः । * भृगकल्पवृक्षस्य भृता इत्यपरनामापि प्रसिद्ध । २ आयुक्त रक्षकः । ३ शाखीव वृक्ष इव ।

·प्रस्तावना. इह खलु निखिलेऽपि भारतवर्षे समुल्लसंत्येव कोटिशः प्राचीनैरर्वाचीनैश्च सत्कविचिन्तामणिभिनिर्मितानि सदु- पदेशामृतमयानि परिस्फुरदैहिकामुष्मिकश्रेयश्चयानि संप्राप्तपरमाभ्युदयानि परिपूर्णपरिपाकमृदुलतममृद्वीकामृदीयांसि निरवधिमाधुर्यधुर्यसुधारसखादीयांसि मनोवचोविलासदवीयासि निरंतराप्रतिमतमरससंदोहनियंदानि समुच्छ- लदमन्दानंदकन्दानि विविधानेककाव्यकथाकथानकग्रंथवृंदानि । तत्रापि श्रीमदर्हच्चरणसरोजलीनखान्तमिलिंदानां वागीश्वरीलीलानिलयायमानमानसानां सकलसागरांबरावलयविभूषणायमानगुणगणानां कृतभवपरिभवानां कलिका- लसर्वज्ञाना श्रीहेमचन्द्राचार्याणां सुधामधुरिमावलेपलोपपरिपाटीपटीयसीनां काव्यकृतीनां लोकोत्तरचमत्कारितया सर्वोत्कर्षेण कोऽपि विलक्षणो महिमा जरीज़ंभीति । यासां पीयूषपूरप्रतिस्पर्द्धिभिश्च रसप्रसरैर्निरवकाशलेशं पूर्णानि काव्यरत्नपरीक्षणचणानां विद्वद्गणानामन्तःकरणानि निःसीमानन्दमयानि भवंति । त इमे श्रीमदाचार्याः श्रीविक्रमार्कसमयात् पचचत्त्वारिशदधिके एकादशे शतके सौराष्ट्रदेशांतरगत “ धंधुका" ख्यग्रामे मौढज्ञातीयवणिक्वंशोद्भवस्य कस्यचित् चाचि- गाख्यस्य गृहिण्या नाम्या उदराचन्द्रपानखमसूचनेन प्रादुर्भूय " चंगदेव" इत्याख्यया प्रथिता अभू- वन् । एकदा श्रीदेवचन्द्रसूरयो विहरन्तस्तत्राभ्यगच्छन् । रथ्यायां सवयोभी रममाणं सल्लक्षणलक्षितं भव्याकृतिमष्टवर्ष- वयसं चंगदेव प्रेक्ष्य तगृहे गत्वा तन्मातरं पाहिणी संबोध्य तं सह नीत्वा ते कर्णावटीनगरीमभ्ययुः । तदा चा- चिगो गृहे नासीत् यदा स गृहमागत्य स्वपुत्रहर्तार जैनमुनि शुश्राव तदा सखेदस्तं प्रत्यानेतु कर्णावटीमन्वगच्छत् । पाहिणी" ·स्वछंदं तस्य विषयक्रीडाव्यग्रस्य सर्वदा । समरात्रिंदिवः कासो बनूव विषुवन्निनः ॥ २४ ॥ अनेकामात्यसामंतैर्मणिस्तंनैरिवापरैः । परिष्कृतां निजास्थानी सोधितस्थावथैकदा ॥ २५ ॥ तं नत्वोपाविशन् सर्वे यथास्थानं सजासदः । ते तदेकाग्रनयना योगिलीसामधारयन् ॥ २६ ॥ ते स्वयंबुघसंनिन्नमती शतमतिस्तथा । महामतिश्च तत्रासांचक्रिरे मंत्रियोऽपि हि ॥ २७ ॥ स्वामिनक्तिसुधासिंधुर्मनीषारत्नरोहणः । सम्यग्दृष्टिः स्वयंबुद्ध इति तत्र व्यचिंतयत् ॥ २७ ॥ अस्माकं पश्यतामेष र्वाजिजिरिवेजियैः। हियते विषयासक्तः स्वामी विङ् न उपेक्षकान् ॥ २ए॥ ईदृग्विनोदव्यग्रस्य जन्मास्मत्स्वामिनो मुधा । यातीति ताम्यति मनो मीनः स्तोक श्वांजसि ॥ २० ॥ अस्मानिमत्रिनिरसौ न चेञ्च्चैः पदं श्रयेत् । तदस्माकं जवेन्नर्ममंत्रिणां च किमंतरम् ॥ २१॥ तविज्ञपय्य नेतन्योऽस्मानिः स्वामी हिते पथि । नीयते यत्र तत्रैते यांति सारैणिवन्नृपाः ॥ ए॥ यद्यप्यपवदिष्यंते स्वामिव्यसनजीविनः । वाच्यं तथापि नोप्यंते यवा मृगनयेन किं ॥ शए३ ॥ विमृश्येति स्वयंबुग्यो धौरेयो बुद्धिशालिनाम् । इति विज्ञपयामास राजानं रचितांजलिः ॥२॥ आसंसार सरिन्नाथः किं तृष्यति सरिजालैः । सरित्पतिपयोनिर्वा किमेष वडवानलः ॥ शए५ ॥ अंतको जंतुनिः किं वा किमेधोनिर्दुताशनः । सुखैवैषयिकैरात्मा किं तथैव कदाचन ॥ ए६ ॥ कूलमाया दुर्जनाश्च विषं च विषयास्तथा । दंदशूकाश्च जायते सेव्यमाना विपत्तये ॥ २ ॥ १ तुलामेषराशिस्थिते सूर्ये समरात्रिदिनात्मकः कालो विषुवत् । २ मनीपारलरोहणो बुद्धिरत्नस्य रोहणाचलरूप. । ३ सारणिः जलप्र. सारिणी तद्वत् । ४ एधोमि. काठैः ।

·GRESS चक्रवर्त्यप्यधर्मः सन् जन्म तसजते पुनः । कदनमपि संप्राप्तं यत्र राज्याय मन्यते ॥ ३११ ॥ महाकुलप्रसूतोऽपि धर्मोपार्जनवर्जितः । नवेनवांतरे श्वेव परोलिष्टान्ननोजनः ॥ ३१ ॥ धर्महीनो विजन्मापि नित्यं पापानुबंधकः । बिडास श्व ऽव॑त्तो म्लेचयोनिषु जायते ॥ ३१३ ॥ बिडालव्यालशार्दूलश्येनगृधादियोनिषु । नवंति नूयिष्ठनवा नविनो धर्मवर्जिताः ॥ ३१ ॥ धर्महीनाः कृमयः स्युरसकृतदादिषु । कुकुटादेखनंते घ चंचूचरणताडनम् ॥ ३१५ ॥ जायते धर्मरहिता नरा नरकमिषु । वैरादिव कदयंते परमाधार्मिकैः क्रुधा ॥ ३१६॥ अनंतव्यसनावेगज्वलनांतरवर्तिनः । त्रपुःपिएडानिव हहा धिगधर्मान् शरीरिणः ॥३१७ ॥ धर्मादामोति शर्माणि परमादिव बांधवात् । तरंडेनेव तरति धर्मेण विपदापगाः ॥ ३१०॥ पुंसां शिरोमणीयंते धर्मार्जनपरा नराः। श्राश्रीयंते च संपन्निलताजिरिव पादपाः ॥ ३१ ॥ आधिव्याधिविरोधादि सर्व बाधानिबंधनम् । विध्यायत्याशु धर्मेण जलेनेव दुताशनः ॥ ३२० ॥ जन्मांतरेप्यर्पणाय सर्वकल्याणसंपदाम् । प्रतिजूधर्म एवायमलंकीण विक्रमः ॥ ३१ ॥ किमन्यउच्यते स्वामिन् धर्मेणैव बलीयसा । सौधानमिव निश्रेण्या लोकामं यान्ति जंतवः ॥ ३२ ॥ विद्याधरनरेन्जत्वं धर्मेणैव त्वमासदः । श्रतोप्युत्कृष्टलालाय धर्ममेव समाश्रय ॥ ३२३ ॥ दर्शरात्रिरिवात्यंतमिथ्यात्वमितिराकरः । ततो विषोपममतिः संजिन्नमतिरब्रवीत् ॥ ३२ ॥ १ कदन्न कुत्सितमन्न । २ शकृदादिपु गोमयादिषु । ३ वपुःपिण्डान् सीसकपिण्डान् । ४ तरण्डेन नौकया । ५ विध्यायति शाम्यति। ६ दर्शरात्रिरमावास्यारानिः । RE ·बलदेवानामतिचनत्कारि चरित्रं सविस्तरं वर्णितं । तत्रैतस्मिन् प्रथमपर्वणि पइभिः सर्गः श्रीयुगादीशच- रित्र तदंतर्गतभरतचक्रिचरित्रं च विस्तरेण कथितं । कथाप्रसङ्गेऽन्तरान्तरा जैनमतस्वरूपं विविच्य प्रका- शित यथा प्रथमसर्गे धनसार्थवाहभवे धर्मघोषसूरिकृतदेशनाप्रसगे चतुर्विधधर्मकथनं तत्र त्रिविधदानेऽभयदान- प्रसंगे जीवानां सर्वभेदा लक्षणानि च प्रकटीकृत्य तत्पुण्यफलं प्रदर्शितं धर्मोपग्रहदानप्रसंगे दायकशुद्ध-ग्राहकशुद्ध- देयशुद्ध-कालशुद्ध-भावशुद्ध-इति पंचभेदाः सलक्षणाः कथिताः । तपोभेदान् विविच्य भावलक्षण स्पष्टीकृतं । तदनु महाबलकुमारकथाया तत्सभाप्रसगे स्वयबुद्धादिमंत्रिणां विवादे चेतनाचेतनखरूपं दृष्टांतपूर्व सम्बोध्य बौद्धादिना- स्तिकमतानां स्थापनपूर्वक खंडनं प्रदर्शितं । स्वयंप्रभायाः पूर्वभववार्ताप्रसंगे युगंधरमुनेर्देशनायां विविधनारकिदु खवर्णनं वज्रनाभचक्रिकथाप्रसगे सर्वासा लब्धीनां सविस्तरवर्णनं विंशतिस्थानकतपसां प्रभावादि च सविस्तर प्रपंचितं । द्वितीयसर्गे सागरचंद्रप्रियदर्शनाकथाप्रसंगेऽवसर्पिण्यादिकालगणना तदारकाणां संख्या च सव्यास स्पष्टीकृता । तृतीयसर्गे श्रीयुगादी- शदेशनाप्रसगे जैनतत्वानि विस्तरेण कथितानि । एवं सर्वतो जैनमतानुयायिनां पदे पदे प्रतिबोधकारकमनंतपुण्यानुवं- धिनमिम ग्रथं विज्ञायास्माभिर्मुद्राप्य प्रकाशितः । आशास्महे सर्वेषां साधुसाध्वीश्रावकश्राविकाणामत्रवाचने पठने पाठने श्रवणे प्रवृत्ति साधीयसी स्यादिति । महता यत्नेन ग्रंथोयं अस्मदीयशास्त्रिनर्मदाशकरशर्मणा चत्वारि पुस्तकानि संमील्यप रिशोधितस्तथापि यद्यत्र किञ्चित् स्खलितं सुधीभिर्लक्ष्येत तत्परिशोधनीयमिति सानुनयं प्रार्थयामहे वय । सवत् १९६१ श्रीजैनधर्मप्रसारक सत्ता, श्रावण भावनगर.

·अमूर्वाप्यो रत्नमय्यः सौवर्णकमलाकराः । तक्रिीमनगाश्चैते रत्नकांचनसानवः ॥ ४५ ॥ एताः स्वचजलाः क्रीमानद्यः सद्यः प्रमोददाः । क्रीमोद्यानानि चैतानि नित्यपुष्पफलानि ते ॥४०६ ॥ सदासदनमेतत्ते स्वर्णमाणिक्यनिर्मितम् । आदित्यमंडलमिव द्युतिद्योतितदिग्मुखम् ॥ ४ ॥ एताश्च चामरादर्शतालवृंताकपाणयः। सर्ववार वारनार्यस्त्वत्सेवैकमहोत्सवाः ॥ ७ ॥ अयं चतुर्विधातोद्यचतुरः पुरतस्तव । गंधर्ववर्गः संगीतकृते सजोऽवतिष्ठते ॥ भए ॥ दत्तोपयोगस्तत्कालमवधिज्ञानतस्ततः । स दिनं ह्यस्तनमिव पूर्वजन्मैवमस्मरत् ॥ ४ ॥ विद्याधरपतिः सोऽहं स्वयंबुचेन मंत्रिणा । धर्ममित्रेण जैनें धर्ममस्मि विबोधितः ॥ ४॥१॥ प्रव्रज्यां प्रतिपन्नोहं तदैवाऽनशनं व्यधाम् । आसदं तत्फलमिदमहो धर्मस्य वैनवम् ॥ ४ए ॥ शति स्मृत्वा समुत्थाय दत्तबाहुः स वेत्रिणा । सिंहासनमलंचक्रे स्फूर्जयजयध्वनिः ॥ ४ए३ ॥ ततोऽनिषिषिचे देवैरवीज्यत स चामरैः । अगीयत च गंधर्वैः कर्लेमंगलगीतितिः॥ए। ॥ समुत्थाय ततोप्येष नक्तिनावितमानसः । गत्वा चैत्येऽहत्प्रतिमाः पूजयामास शाश्वतीः॥ ४ए ॥ देवैमत्रयोजारमधुरे गीतमंगले । क्रियमाणे जिनाधीशं सोऽस्तावीविविधैः स्तवैः ॥ ४ए६ ॥ ततोऽसौ वाचयामास पुस्तकान् शानदीपकान् । आन, मंझपस्तंजस्थितान्यस्थीनि चाहताम् ॥ ४ ॥ अथ दिव्यातपत्रेण पार्वणेऽसनाजिना । त्राजिष्णुर्धार्यमाणेन स लीलासदनं ययौ ॥ ४ ॥ १ आक्रीडनगाः क्रीडापर्वताः । २ तालवृन्तः व्यजन । ३ वारनार्यों वेश्याः । ४ कलमङ्गलगीतिभिः मधुरमङ्गलगीतैः । ५ पूर्णिमाचन्द्रतुल्येन । G

·No text on this page.

·वत्से नारकपण्ढानां यदुःखं तदशेषतः । श्राव्यमाणमपि प्राणनाजां मुखाय जायते ॥ ५६ए । किं च प्रत्यक्षमीक्ष्यंते जलस्थलखचारिणः । प्राणिनो विविधं दुःखमापेदानाः स्वकर्मजम् ॥ ५७० ॥ तत्र वारिचराः स्वैरं खादंत्यन्योन्यमुत्सुकाः। धीवरैः परिगृह्यते गिट्यंते च बकादिन्तिः ॥ ५७१॥ उत्कील्यते त्वचयनितॄज्ज्यंते च नटित्रवत् । लोक्तुकामैर्विपच्यते निगाह्यते वसाथितिः ॥ ५७२ ॥ प्राणिनश्च स्थलचरा अबला बलवत्तरैः । मृगाद्याः सिंहमुखैायंते मांसनक्षिनिः॥ ५७३ ॥ मृगयासक्तचित्तैश्च क्रीमया मांसकाम्यया । नरैस्तत्तउपायेन हन्यतेऽनपराधिनः ॥ ५७५ ॥ कुधापिपासाशीतोष्णातिलारारोपणादिना । कशांकुशप्रतोदैश्च सहते वेदनाममी ॥ ५७५ ॥ खेचरास्तित्तिरशुककपोतचटकादयः । श्येनसिंचानगृध्राद्यैर्गृह्यते मांसगृनुनिः ॥ ५७६ ॥ मांसलुब्धैः शाकुनिकै नोपायप्रपंचतः । संगृह्य प्रतिहन्यते नानारूपैविडंबनैः॥ ७॥ जलादिशस्त्रादिनवं तिरश्चां सर्वतोजयम् । अन्नग्नप्रसरं स्वस्वकर्मबंधनिबंधनम् ॥ ५७० ॥ मानुष्यकेऽपि संप्राप्ते जायंते केऽपि जन्मिनः जन्मांधवधिरा जन्मपंगवो जन्मकुप्टिनः ॥ ५७ए । चौरिकापारदा रिक्यप्रसक्ताः केऽपि मानवाः। नवैर्नवैनिगृह्यते निग्रहैर्नारका श्व ॥ ५० ॥ विविधैाधिनिः केपि बाध्यमाना निरंतरम् । प्रेक्ष्यमाणाः परमुखमुपेक्ष्यंते सुतैरपि ॥ ए७१ ॥ मूल्यकीताश्च ताड्यंते केचिदश्वतरा श्व । अतिन्नारं च वाह्यते साह्यते च तृषादिकम् ॥ ५७५ ॥ परस्परपराजूतिक्विष्टानां युसदामपि । स्वस्वामिनावबचानां जखमेव निरंतरम् ॥ २३ ॥ १ नारकिना । २ आपेदाना आमुवाना।

·॥श्री॥ त्रिषष्टिशलाकापुरुषचरिते प्रथमपर्वणि. आदीश्वरचरित्रं. सकलाहत्प्रतिष्ठानमधिष्ठानं शिवश्रियः । नुवःस्वस्त्रयीशानमाईत्यं प्रणिदध्महे ॥१॥ नामाकृतिव्यत्नावैः पुनतस्त्रिजगजानम् । क्षेत्रे काले च सर्वस्मिन्नर्हतः समुपास्महे ॥२॥ आदिमं पृथिवीनाथमादिमं निष्परिग्रहम् । आदिमं तीर्थनाथं च शपजस्वामिनं स्तुमः ॥ ३॥ अर्हतमजितं विश्वकमलाकरजास्करम् । अम्लानकेवलादर्शसंक्रांतजगतं स्तुवे ॥४॥ विश्वनव्यजनारामकुट्यातुल्या जयंति ताः । देशनासमये वाचः श्रीसंनवजगत्पतेः ॥५॥ अनेकांतमतांनोधिसमुल्लासनचंषमाः । दद्यादमंदमानंदं जगवानजिनंदनः ॥६॥ घुसकिरीटशाणामोत्तेजितांघ्रिनखावलिः । जगवान् सुमतिः स्वामी तनोत्वनिमतानि वः ॥ ७॥ पद्मप्रजप्रजोर्देहनासः पुण्णंतु वः शिवम् । अंतरंगारिमअने कोपाटोपादिवारुणाः ॥ ७ ॥ श्रीसुपार्श्वजिनेंजाय महेंञमहितांघ्रये । नमश्चतुर्वर्णसंघगगनालोगनास्वते ॥ ए॥ १ अम्लानो यः केवलज्ञानरूप आदर्शस्तस्मिन् सड्कान्तानि जगन्ति यस्य स त । २ समग्रभव्यजन एव आरामस्तस्मिन् कुल्यातुल्याः सारणिसमानाः । कोपाटोपात् ३ कोपाडम्बरात् ।

·तमल दर्शयास्याः स्वं त्वयि रक्ता सती मृता। सा ते पली नवेदंते या मतिः सा गतिः किल ॥एएए॥ तच्चक्रे ललितांगोऽपि सापि तजागिणी सती । मृत्वा स्वयंप्रना नाम तत्पत्न्यजनि पूर्ववत् ॥ ६०० ॥ प्रणष्टां प्रणयक्रोधादिव प्राप्य प्रियां ततः। स रेमेऽज्यधिकं तापे रत्यै गया दिजायते ॥६०१॥ रममाणस्तया साई गते काले कियत्यपि । आत्मच्यवनचिहानि ललितांगो व्यलोकयत् ॥ ६०५ ॥ तस्य रत्लाजरणानि निस्तेजस्कानि जझिरे । मम्लुश्च मौलिमाट्यानि तदियोगजयादिव ॥ ६०३ ॥ मालिन्यं नेजिरे सद्यस्तस्यांगवसनानि च । श्रासन्ने व्यसने लक्ष्म्या लक्ष्मीनायोऽपि मुच्यते ॥६०४॥ जोगेप्वत्यंतमासक्तिस्तस्यानधर्मवाधया । प्रकृतिव्यत्ययः प्रायो नवत्यंते शरीरिणाम् ॥ ६०५॥ जजटप शोकविरसं तस्य सर्वः परिदः। नाविकार्यानुसारेण वागुचलति जटपताम् ॥ ६०६॥ आकालप्रतिपन्नाच्या प्रियान्यां च सदैव हि । कृतापराध श्व स श्रीहीभ्यां पर्यमुच्यत ॥६०७॥ अदीनोऽपि हि दैन्येन विनिमोऽपि हि नित्रया।स शिश्रिये मृत्युकाले पक्षाच्यामिव कीटिका ॥ ६०७ ॥ हृदयेन समं तस्य विश्लिष्यत्संधिबंधनाः । महावलण्यकंप्याः कल्पवृक्षाश्च कंपिरे ॥ ६०ए॥ तस्याऽरुजोऽप्यनंज्यंत सर्वागोपांगसंधयः । लाविऽर्गतियानोत्यवेदनाशंकनादिव ॥६१० ॥ पदार्थग्रहणे तस्यापटुष्टिरजायत । तथैव स्थितिमन्येपामक्षमेव निरीक्षितुम् ॥ ६११ ॥ गर्लावासनिवासोत्थखागमनयादिव । प्रकंपतरलान्यंगान्यस्याजायन्त तत्क्षणम् ॥ ६१२ ॥ क्रीडागिरिसरिघापीदीर्घिकोपवनेषु सः । रम्येष्वपि रतिं नाप सपालॅक इव दिपः ॥ ६१३ ॥ १ लक्ष्मीनायो विष्णुः । २ परिच्छद परियारः । ३ कीटिकानां मृत्युकाले पक्षोत्पत्तिर्भवति । ४ गहामानसहितः ।

·चंप्रलप्रमोश्चंऽमरीचिनिचयोज्ज्वला । मूर्तिमूर्त्तसितध्याननिर्मितेव श्रियेऽस्तु वः॥१०॥ करामलकवविश्व कलयन् केवल श्रिया । अचिंत्यमाहात्म्यनिधिः सुविधिर्बोधयेऽस्तु वः ॥ ११ ॥ सत्वानां परमानंदकंदोज्नेदनवांबुदः । स्याघादामृतनिस्पंदी शीतलः पातु वो जिनः॥ १५ ॥ नवरोगातजंतूनामगदंकारदर्शनः । निःश्रेयसश्रीरमणः श्रेयांसः श्रेयसेऽस्तु वः ॥ १३ ॥ विश्वोपकारकीचूततीर्थकृत्कर्मनिर्मितिः । सुरासुरनरैः पूज्यो वासुपूज्यः पुनातु वः ॥ १।। विमलस्वामिनो वाचः कतकदोदसोदराः । जयंति त्रिजगच्चेतोजलनैर्मल्यहेतवः ॥ १५॥ स्वयंभूरमणस्पर्धी करुणारसवारिणा । अनंतजिदनंतां वः प्रयतु सुखश्रियम् ॥ १६ ॥ करूपमसधर्माणमिष्टप्राप्तौ शरीरिणाम् । चतुर्धा धर्मदेष्टारं धर्मनाथमुपास्महे ॥ १७ ॥ सुधासोदरवारज्योत्स्ना निर्मदीकृतदिङ्मुखः । मृगलमा तमःशांत्यै शांतिनाथजिनोऽस्तु वः ॥ १७ ॥ श्रीकुंथुनाथो नगवान् सनायोऽतिशयहिनिः । सुरासुरन्नाथानामेकनाथोऽस्तु वः श्रिये ॥१५॥ अरनाथः स जगवांश्चतुरिनजोरविः । चतुर्थपुरुषार्थश्रीविलासं वितनोतु वः ॥२०॥ सुरासुरनराधीशमयूरनववारिदम् । कर्मन्मूलने हस्तिमचं मतिमलिष्टुमः ॥ २१ ॥ जगन्महामोहनिजाप्रत्यूषसमयोपमम् । मुनिसुव्रतनाथस्य देशनावचनं स्तुमः ॥ २५ ॥ लुवंतो नमतां मूर्ध्नि निर्मलीकारकारणम् । वारिप्लवा श्व नमेः पातु पादनखांशवः ॥ १३ ॥ १ करामलकवत् करस्थितनिर्मलजलवत् । २ कतकचूर्णसमानाः । अरनाथस्तु इत्यपि पाठः । ३ चतुर्थपुरुषार्थश्रीविलास मोक्षल- क्ष्मीविलास । ४ वारिप्लवा जलप्रवाहाः ।

·योग्यं ज्ञात्वा वज्रजघं स्वर्णजंघोऽथ नूपतिः। राज्ये निवेशयामास स्वयं दीक्षामुपाददे ॥ ६ए । सुनोः पुष्कलपालस्य दत्वा राज्यश्रियं निजाम् । प्रात्राजीनसेनोऽपि जज्ञे तीर्थकरश्च सः॥ ६ ॥ विलसन्वज्रजंघोऽपि श्रीमत्या सह कांतया । उवाह लीलया राज्यमनोजमिव कुंजरः॥ ६ए१ ॥ अवाप्तयोर्विप्रयोगं गंगासागरयोरिव । तयोर्तुजानयोर्नोगान् सुतः समुदपद्यत ॥ ६ए॥ अथ पुष्कलपालस्य व्यनियंत महारुषः । समंतात्सीमसामंताः सर्पलारोपमाजुषः ॥ ६ए३ ॥ तेन तेषां विजिह्वानामिव साधनहेतवे । नरेंजो वनजंघोऽथ समाहूतोऽचलद्वली ॥ ६ए। ॥ श्रीमत्यपि समं वज्रजंघेन जगतीनुजा । श्रचालीदचलालक्तिः पौलोमीवे बिमौजसा ॥ ६एए । स गछन्नमार्गेऽथ मदाशरवणं पुरः । ददर्श दर्शयामिन्यामपि ज्योत्स्नानमप्रदम् ॥ ६७६ ॥ दृग्विषोहिरिहास्तीति विज्ञप्तः सोऽध्वगैरगात् । पथाऽन्येन नयज्ञा हि प्रस्तुतार्थेषु तत्पराः ॥ ६ ॥ शाययौ पुंगरी किण्या पुंमरीकोपमोऽथ सः । सामंतमंमलं सर्वं वशेऽजूपुष्कलस्य च ॥ ६ए॥ राजा पुष्कलपालोऽपि पुष्कलानि विधेयवत् । विविधानि व्यधादस्य स्वागतानि गुरोरिव ॥ ६एए॥ श्रीमंतं श्रीमतीबंधुमनुशाप्याऽन्यदा तु सः । श्रीमत्या सहितोऽचालीवियःपतिरिव श्रिया ॥७००॥ सोऽथ प्राप्तः शरवणं निकपा कणो विषाम् । इत्यूचे कुशलैर्यानमध्येनाप्यस्य संप्रति ॥ ७०१ ॥ उत्पेदे केवलज्ञानं प्योरत्राऽनगारयोः । तत्र देवागमोद्दयोतादू इग्विषो निर्विषोऽजवत् ॥ ७० ॥ नाना सागरसेनश्च मुनिसेनश्च तो मुनी । राजन्नत्रैव विद्यते सूर्याचंजमसाविव ॥ ७०३ ।। १ अन्तर्भेदं प्राप्ताः ।२ पौलोमी इन्द्राणी । ३ विधेयवत् शिष्यवत् । ४ द्विषा कषणः संहारकः ।

·यवंशसमुहः कर्मकदहुताशनः । अरिष्टनेमिनगवान् जूयाघोऽरिष्टनाशनः ॥ २५ ॥ कमठे धरणे च स्वोचितं कर्म कुर्वति । प्रनुस्तुट्यमनोवृत्तिः पार्श्वनाथः श्रियेऽस्तु वः ॥ २५॥ कृतापराधेऽपि जने कृपामंथरतारयोः । ईपद्वाष्पार्षयोज श्रीवीरजिननेत्रयोः ॥ २६ ॥ एषां तीर्थकृतां तीर्थेष्वासन बादशचक्रिणः । नवार्धचक्रिणो रामास्तथा प्रत्यर्धचक्रिणः ॥२७॥ एते शलाकापुरुषा नूतभाविशिवश्रियः । त्रिषष्टिरवसर्पिण्यां जरतक्षेत्रसंचवाः ॥ २० ॥ एतेषां चरितं ब्रूमः शलाकापुंस्त्वशालिनाम् । महात्मनां कीर्तनं हि श्रेयो निश्रेयसास्पदम् ॥ २ ॥ तत्र तावनगवतश्चरित्रमृपत्नप्रजोः । बोधिबीजावाप्तिहेतोर्नवादारभ्य वर्ण्यते ॥ ३० ॥ अस्त्यसंख्यांबुधिषीपवलयैः परिवेष्टितः । जंबूचीप इति घीपो वज्रवेदिकया वृतः ॥ ३१॥ नूपितस्य सर्वतीनिववर्षधरैरपि । स्वर्णरत्नमयो मेरुमध्ये तस्यास्ति नानिवत् ॥ ३५ ॥ स लक्ष्योजनोच्छ्रायो मेखलायनूपितः । चत्वारिंशयोजनोच्चचूलोऽर्हचैत्यमंमितः॥ ३३ ॥ अस्ति पश्चिमतस्तस्य विदेहेषु महापुरम् । वितिप्रतिष्ठितं नाम क्षितिमंगलममनम् ॥ ३४ ॥ तत्र प्रसन्नचंत्रोऽजून्निस्तंत्रो धर्मकर्मसु । देवराजोपमो राजा राजमानो महर्षिनिः॥ ३५ ॥ तत्र चासीत्सार्थवाहो धनो नाम यशोधनः । आस्पदं संपदामेकं सरितामिव सागरः ॥ ३६ ॥ आसंस्तस्य महेवस्यानन्यसाधारणाः श्रियः । परोपकारैकफला रुचो हिमरुचेरिव ॥ ३७॥ सदा सदाचारनदीप्रवाहैकमहीधरः। सेवनीयो न कस्यासीत्स महीतलपावनः ॥ ३० ॥ १ स्रवन्तीभिः नदीभिः । २ वर्षेः खण्डः। ३ निस्तन्द्रोऽनलसः ।

·जंबूधीपे विदेहेषु पुरे वितिप्रतिष्ठिते । वैद्यस्य सुविधेः पुत्रः स जीवानंद इत्यनूत् ॥ ७१ए॥ तदैव तस्मिन्नगरे चत्वारोऽन्येऽपि दारकाः । उदपद्यंत धर्मस्य नेदा श्व वपुर्जुषः ॥ ७२० ॥ अनूत्तत्रैक ईशानचंजस्य पृथिवीपतेः । नार्यायां कनकवत्यां सूनुर्नाम्ना महीधरः ॥ २१ ॥ मंत्रिणोऽन्यः सुनासीरनाम्नः पत्ल्यामजायत । लदम्यां श्रीनंदन श्व सुबुधिर्नाम नंदनः ॥ २२ ॥ अन्यः सागरदत्तस्य सार्थवाहपतेरजूत् । नार्यायामजयवत्यां पूर्णनजानिधः सुतः ॥ ७२३ ॥ चतुर्थस्य समुत्पेदे पत्न्यां श्रेष्ठिधनस्य तु । शीलमत्यां शीलपुंज श्व नाम्ना गुणाकरः ॥ २४ ॥ प्रयत्नाजदयमाणास्ते बालधारैर्दिवानिशम् । समं ववृधिरे सर्वेऽप्यंगेऽगावयवा इव ॥ ७२५ ॥ सह पांशुक्रीमनास्ते जगृहुः सममेव हि । कलाकलापं सकलं मेघांजः पादपा श्व ॥ २६ ॥ तत्रैव नगरे जीवः श्रीमत्या अपि सोऽजवत् । सूनुरीश्वरदत्तस्य श्रेष्ठिनः केशवानिधः ॥ २७ ॥ समं च मिलितास्तेन ते षएिमत्राणि जझिरे । अवियुक्ताः करणांतःकरणानीव सर्वदा ॥ १२ ॥ विदांचकारायुर्वेदं जीवानंदोऽपि पैतृकम् । अष्टांगमौषधीश्चापि रसवीर्यविपाकतः ॥ श्ए॥ ऐरावण श्वेनेषु गृहेष्विव दिवाकरः । अनुत् प्राझो निरवद्यविद्यो वैद्येषु सोऽग्रणीः ॥ ३० ॥ सोदर्या श्व संजूय रममाणाः सदैव ते । कदाचित्कस्यचिश्मन्यन्योन्यस्यावतस्थिरे ॥ ३१ ॥ एकदा वैद्यपुत्रस्य जीवानंदस्य मंदिरे । एतेषां तिष्ठतामेकः साधुर्लिदार्थमाययौ ॥ ७३५॥ पृथ्वीपालस्य राज्ञः स सूनुर्नाम्ना गुणाकरः। राज्यं मलमिवोत्सृज्य शमसाम्राज्यमाददे ॥ ७३३ ॥ १ पाशुक्रीडना रज क्रीडना । २ करणानि इन्द्रियाणि अन्तःकरण मनस्तान्यपि षट्सङ्खयकानि ।

·तस्मिन्नौदार्यगांजीर्यधैर्यप्रनृतयो गुणाः । आसन् बीजान्यमोघानि प्रनवाय यशस्तरोः ॥ ३०॥ कणानामिव रत्नानामुत्करास्तस्य वेश्मनि । गोणीनामिव देवांगवाससामपि राशयः ॥४०॥ अश्वैरश्वतरैरुष्ट्रहिनैरपरैरपि । तस्य वेश्म व्यराजिष्ट यादोलिरिव सागरः ॥४१॥ धनिनां गुणिनां कीर्तिशालिनां च नृणामसौ। धुर्यत्वं धारयामास प्राणोऽङ्गमरुतामिव ॥ ४२ ॥ अर्थैरतस्य महार्थस्य पर्यपूर्यत सेवकाः । महासरोवरस्येव स्यंदैरन्यर्णमयः ॥ ३ ॥ स गृहीतमहानांम उत्साह श्व मूर्तिमान् । ईहांचक्रेऽन्यदा गंतुं वसंतपुरपत्तनम् ॥ ४ ॥ सार्थवाहो धनस्तस्मिन् सकलेऽपि पुरे ततः । मिमिमं तामयित्वोचैः पुरुपानित्यघोपयत् ॥ ४५ ॥ असौ धनः सार्थवाहो वसंतपुरमेष्यति । ये केप्यत्र यियासंति ते चलंतु सहाऽमुना ॥ ६ ॥ नांमं दास्यत्यत्नांमायाऽवाहनाय च वाहनम् । सहायं चाऽसदायायाऽशंवलाय च शंबलम् ॥ ७ ॥ दस्युन्यस्त्रास्यते मार्गे श्वापदोपजवादपि । पालयिष्यत्यसौ मंदान सहगान्वांधवानिव ॥ ७ ॥ णे स केटपः कल्याणे कुलस्त्रीकृतमंगलः । रथमास्थाय विदधे प्रस्थान पत्तनाद्वहिः ॥ ४ए॥ प्रस्थानजेरीजांकारैरारिकनरैरिव । जनाः सर्वेऽपि तत्रेयुर्वसंतपुरगामिनः ॥ ५० ॥ अत्रांतरे धर्मघोप आचार्यः साधुचर्यया । धर्मेण पावयन् पृथ्वीं सार्थवाहमुपाययौ ॥ ५१ ॥ ससंज्रममथोत्थाय धनो दी तपस्त्विपा । सहस्रांशुमिवाचार्यमवंदत कृतांजलिः ॥ ५५ ॥ १ याटोभिर्जलजन्तुभिः । २ अजमरुता जनान्तर्गतसर्ववायूना मध्येप्राणोनामवायुर्यथा धुर्यल धारयामासतथा । ३ क्षुद्रप्रवाहैः । ४ शम्बल पाथेय । ५ कल्पः समर्थः । ' सकल कल्याणे इत्यपि कचित् पाठः । ६ आकारकरैः आहानकारकपुरुषैः । * ·तीर्थकृत्पादसेवायास्तपसो उस्तरस्य च । असंतुष्टाः सदाऽनूवंस्ते संतोपधना अपि ॥ ३ ॥ ते नित्यं तीर्थकृपाणीपीयूपरसपायिनः । अपिमासोपवासादितपसा नैव चक्वमुः ॥ ७३ए । जगवान् वज्रसेनोऽपि शुक्लध्यानं श्रितोऽतिमम् । निर्वाणं प्राप गीर्वाणप्रपंचितमहोत्सवम् ॥ ७० ॥ सनानिरिव धर्मस्य वृतो व्रतसनालिनिः। मुनिनिर्वज्रनानोऽपि विजहार वसुंधराम् ॥ १ ॥ स्वामिना वजनानेन बाहाद्याः सच सारथिः। सनाया जज्ञिरे पंचेंजियाणीवांतरात्मना ॥ ४ ॥ तेषां योगप्रनावेन सर्वाः खेलादिलब्धयः । औपध्य श्व शैलानामाविरासन् शशित्विषा ॥ ७४३ ॥ तेषां श्लेष्मलवेनापि संश्लिष्टं कुष्ठिनो वपुः । कोटिवेधरसेनेव ताम्रराशिः सुवर्ण्यत् ॥ ४ ॥ कर्णनेत्रादिनूरंगजूश्च तेपामजून्मलः । कस्तूरिकापरिमलो रोगनः सर्वरोगिणाम् ॥ ५॥ तेषां वपुःपरिस्पर्शमात्रादपि शरीरिणः । सरुजो नीरुजोऽनूवन सुधांजःसपनादिव ॥ ६ ॥ तदंगसंगादंनोदमुक्तं नद्यादिवाह्यपि । सर्वरोगान् पयोऽहापीत्तमांसीवांशुमन्महः ॥ ॥ विपादिदोषाः प्राणस्यस्तदंगस्पर्शवायुना । गंधसिंधुरदानांनोगंधेनेवान्यसिंधुराः ॥ ४ ॥ विपसंपृक्तमन्नादि तेषां पात्रे मुखेऽपि वा। संप्रविष्टं सुधाखंग श्व निर्विषतामगात् ॥ धए॥ वचनस्मरणात्तेषां विषं मंत्रादरादिव । बाधामहाविषव्याधिबाधितस्याप्यपासरत् ॥ ५० ॥ नखाः केशा रदाश्चान्यदपि तेषां शरीरजम् । जेजे जैषज्यतां सर्व मुक्तात्वं शुक्तिवारिवत् ॥ ०५१ ॥ आसन्नणीयसी मूर्ति तथा ते कर्तुमीश्वराः । यथा संचरितुमलं सूचीरंधेऽपि तंतुवत् ॥ २२ ॥ १ सनाभिः सहोदर. । २ कोटिवेधनामा रसविशेषः ।

·धनेन पृष्टास्त्वाचार्याः समागमनकारणम् । वसंतपुरमेन्यामस्त्वत्सार्थेनेत्यचीकयन् ॥ ५३॥ सार्थवाहोऽप्युवाचैवं धन्योऽद्य लगवन्नम् । अलिगम्या यदायाता मत्सार्थेन च यास्यय॥ ५५ ॥ आचार्याणां कृतेऽमीपामनपानाद्यमन्वदम् । संपादनीयं युग्माभिः सूदानित्यादिशच सः॥ ५५॥ आचार्या अप्यवोचंत यतीनामरानादिकम् । अकृतं चाकारितं चासंकायं चापि कट्पते ॥५६॥ वापीकूपतमागादि गतं वार्यपि वार्यते । अशस्त्रोपह्तं सार्थनाथ जैनेंगासने ॥ ५७ ॥ अत्रांतरे च केनापि सार्थवाहस्य ढौकितम् । पकचूतांचितं स्थालं चष्टसंध्यानसंनित्नम् ॥ ५ ॥ प्रमोदमेरमना निजगाद ततो धनः । फलान्यमूनि गृह्णीतानुगृहीत च मामिति ॥ ५ ॥ सूरिरूचे फलादीगशस्रोपदतं हि नः । न स्प्रष्टुमपि कटपेत किं पुनः श्राव्य खादितुम् ॥ ६० ।। धनोऽवोचदहो कापि दुष्करव्रतकारिता । शक्यं दिनमपीदकैनवितुं न प्रमादिनिः॥६॥ कटप्यं वः स्याद्यदन्नादि तदास्यामि प्रसीदत । चलताऽद्येत्युदित्वा तान्नत्वा च व्यसृजन्मुनीन् ॥ ६ ॥ सार्थवाहस्ततोऽचालीत् चंचलैस्तुरंगमयैः । शकटैरुदैनिस्तुंगैस्तरंगैरिव सागरः ॥ ६३ ॥ अथ प्रचेलुराचार्या अपि साधुनिरावृताः । मूर्त्ततामाश्रितैर्मूलगुणोत्तरगुणैरिव ॥ ६ ॥ सार्थस्याने धनः पृष्टे माणिनः सखाऽस्य तु । ईयतुः पार्थयोस्त्वश्ववारवाराववारितौ ॥ ६५ ॥ श्वेतछत्रैः स चक्रे द्यां शरदत्रमयीमिव । मायूरैरातपत्रैश्च प्रावृमन्दमयीमिव ।। ६६ ॥ १ अशतोपहत अग्न्यादिशस्रोपहतं न भवति यत्तदरामोपहतं अप्रासुकमित्यर्थः । * कचित्पुस्तके कारि" इत्यपि पाठः । २ मयै- रुष्ट्रैः । ३ उक्षभिः वृपैः । -SCREE ·रे निर्मर्याद पुंस्खेट त्वयैतचिंतितं कथम् । चिंतितं वा कथं तूक्तं धिक् साहसमचेतसः ॥ ७३ ॥ किं च संजावयसि रे महात्मानं पतिं मम । आत्मानुरूपमेवैवं धिक् त्वां मित्रमिषाविषम् ॥ १५॥ गढ मा तिष्ठ रे पाप पापं त्वदर्शनादपि । इत्याक्रुष्टस्तया शीघ्रं स दस्युरिव निर्ययौ ॥ १५ ॥ स गोहत्याकर श्वांधकारमलिनाननः । विमनस्कः समागबन् सागरेण व्यलोक्यत ॥ १६॥ हे मित्र हेतुना केन त्वमुनि श्वेदयसे । इति सागरचंजेण सोऽपृद्धि स्वचचेतसा ॥ १७॥ ततः स मायाकूटाभिर्दीर्घ निःश्वासमुघहन् । विकूणिताधरः किंचिदुष्टः कष्टादिवाऽवदत् ॥ ७० ॥ जाड्यहेतुमिव हिममानृदयर्णवासिनाम् । संसारे वसतां ज्रातः पश्यस्युभेगकारणम् ॥ ७ए ॥ न यहादयितुं नापि प्रकाशयितुमिष्यते । तदस्थानव्रणमिव किमपीहोपतिष्ठते ॥ ७० ॥ श्त्युदित्वा स्थिते मायादर्शिताश्रुविलोचने । अशोकदत्ते सोऽमायश्चिंतयामासिवानिति ॥ १ ॥ अहो असारः संसारः पुंसां यत्रेदशामपि । संदेहपदमीहदमकस्माउपजायते ॥ २॥ अस्य धैर्यादवदतोऽप्यंतरुपेग उच्चकैः । हुताश श्व धूमेन बलाद्वाष्पेण सूच्यते ॥ ३ ॥ चिंतयित्वेति सुचिरं सद्यस्तदुःखःखितः । नूयः सागरचंजस्तमित्युवाच सगजदम् ॥ ३ ॥ अप्रकाश्यं न चेद्वंधो तछंसोधेगकारणम् । दत्वा मु:खवित्लागं मे स्तोकःखो नवाधुना ॥ ५॥ अशोकदत्तोऽपीत्यूचे मम प्राणसमे त्वयि । अन्यदप्यप्रकाश्यं न वृत्तांतोऽयं विशेषतः ॥ ६ ॥ इदं वयस्यो जानाति सदाऽपि यदिहांगना । अनर्थानां प्रसूर्दशिर्वरी तमसामिव ॥ ७ ॥ १ हेपुरुषाधम । २ दर्शशर्वरी अमावास्यारात्रिः ।

·RRER करनैः सरजैरुकवरैरश्वतरैः खरैः । तस्योहे उर्वहं नाम घेनवातैरिव दितिः ॥ ६७ ॥ वेगादलयमाणांघ्रिपाता वातमजा श्व । ययुः पार्श्वस्थगोणीनिरुत्पदा इव वेसरोः॥ ६ ॥ यूनामंतर्विनिष्टानां तत्र क्रीमानिबंधनम् । जंगमानीव वेश्मानि शकटानि चकाशिरे ॥६५॥ महाकाया महास्कंधा महिषास्तोयवाहिनः । महीप्राप्ता श्वांजोदा जनानां चिचिउस्तृषाम् ॥ ७० ॥ तदा तनांमसंचारनाराकांता समंततः। शकटश्रेणिचित्कारै ररासेव वसुंधरा ॥ ७१॥ औक्केणौष्ट्रकेणाऽऽश्वनोतः पांशुरानशे । तथा दिवं यथा विष्वक् सूचीनेद्यं तमोऽनवत् ॥ १२ ॥ नणां घंटाटणत्कारैर्बधिरीकृतदिङ्मुखैः । चमर्यस्तत्रसुदूराजुकास्तर्णकैः समम् ॥ ७३ ॥ महाजारं वहतोऽपि कामंतोऽपि क्रमेलकाः । वलितग्रीवमग्राणि नूरुहां लिलिदुर्मुहुः ॥ १४ ॥ उत्कर्णसरलग्रीवं दशंतो दशनैर्मियः । पृष्टप्रविष्टकंगलाः पृष्टा एवाऽनवन् खराः॥ ७५॥ आरक्कैः प्रतिदिशं वेष्टितः शस्त्रपाणिनिः । वज्रपंजरमध्यस्थ श्व सार्थोऽवहत्पथि ॥ ७६॥ महायस्यापि सार्थस्य दूरेऽस्थुस्तस्य दस्यवः । महाघमौलिरत्नस्य नुजंगमपतेरिव ॥ ७॥ निःस्वाऽऽध्ययोनिविशेष योगे केमे च सोद्यमः । धनः सर्वान् सहाऽनैपीयूथेशः कलनानिव ॥७॥ आशास्यमानः सकलैलॊकैः स्फारितलोचनैः। दिने दिने रविरिव प्रयाणमकरोधनः ॥ ए॥ १ उष्ट्रैः । २ सरभैर्महिषैः । ३ घनवाताः पृथ्व्याधारभूता वातविशेषाः । ४ वातमजाः पवनाभिमुखचारिणो मृगविशेपाः । ५ वेसराः अश्वतराः । ६ वत्सतरैः । ७ क्रमेलकाः उष्ट्राः । ८ निःस्वाट्ययोनिधनधनाढ्ययो । ९ अप्राप्तस्य प्राप्त्युपायो योगः । १. प्राप्तस्य रक्षण क्षेम ।

·तेनैवमृजुना सोऽनुनीतः प्रमुमुदेऽधमः । सत्कारयति ह्यात्मानं कृत्वाप्यागांसि मायिनः॥१३॥ ततःप्रनृति निःस्नेहः सागरः प्रियदर्शनाम् । सोधेगं धारयामास रोगग्रस्तामिवांगुलीम् ॥ १०४॥ किं तु तां वर्त्तयामासोपरोधात्प्राग्वदेव सः । वंध्याप्युन्मूट्यते नैव लता या लालिता स्वयम् ॥ १०५॥ मत्कृतो मानयोर्नेदोऽनूदिति प्रियदर्शना । नाशोकदत्तवृत्तांतं तं प्रियाय न्यवेदयत् ॥ १०६ ॥ कारागाराय संसारं मन्यमानोऽथ सागरः । शहिं कृतार्थयामास दीनादिषु नियोगतः ॥ १७ ॥ कालेन पूरयित्वायुः सागरः प्रियदर्शना । अशोकदत्तश्च ययुः कालधर्म त्रयोऽपि ते ॥ १७ ॥ जंवूधीपस्य जरतक्षेत्रदक्षिणखंडके । गंगासिंधूत्तरस्यांतर्जागे मध्येऽवसर्पिणि ॥ १० ॥ तृतीयारे पट्याष्टमांशशेषे युग्मरूपतः । ततः समुदपद्येतां सागरप्रियदर्शने ॥ ११॥ ॥ युग्मम् ॥ नारतेषु च वर्षेषु पंचस्वैरवतेषु च । बादशारं कालचक्रं हेतुः कालव्यवस्थितेः ॥ १११ ॥ कालो विविधोऽवसर्पिएयुत्सर्पिणीविनेदतः । अराः पमवसर्पिण्यां एकांतसुखमादयः ॥ ११ ॥ तत्रैकांतः सुखमारश्चतस्रः कोटिकोटयः । सागराणां सुषमा तु तिस्रस्तत्कोटिकोटयः ॥ ११३ ॥ सुषमःखमा ते खमसुषमा पुनः । सैका सहस्रैर्वर्षाणां विचत्वारिंशतोनिता ॥ ११ ॥ एकविंशतिरब्दानां सहस्राणि तु दुःखमा । एकांतमुखमापि स्यात्तावर्षप्रमाणिका ॥ ११५ ॥ अरका अवसर्पिण्यां य एते समुदीरिताः । उत्सर्पिण्यां त एव स्युः प्रतिलोमक्रमेण तु ॥ ११६॥ तदेवमवसर्पिल्यामुत्सर्पिण्यां च मीलिताः । सागरोपमकोटीनां कोटयः खलु विंशतिः॥ ११७ १ आगासि अपराधान् ।

·-CESS सरसां सरितां चापस्तनूकुर्वन् निशा श्व । उद्दामः समनूत्पांयतीमो ग्रीष्मऋतुस्तदा ॥ ७० ॥ घ्राष्ट्रमिंधा श्व वदुर्वायवोऽत्यंतःसहाः । श्रातपं तपनस्तेने विष्वग् वहिबटोपमं ॥ १ ॥ तत्सार्थपथिकास्तस्थुरनूपांतं तरं तरुं । प्रपा प्रपा प्रवेशं च पायं पायं पयोऽलुग्न् ॥ २ ॥ जिह्वामकर्पन महिपा निःस्वासप्रेरिता श्व । विविशुश्च नदीपंकेप्यवधीरितकाहराः ॥ ७३ ।। रथिकानवमत्यापि प्राज॑नेषु पतत्स्वपि । उन्मार्गपादपानीयुरुक्षाणश्च क्षणे क्षणे ॥ ४ ॥ तप्ताऽयःसूचीसद्दशै रोचिनिश्चमरोचिषः । व्यतीयंत शरीराणि विवर मंदनपिमवत् ॥ ५ ॥ तप्ताऽयःफालकरणिं तरणिनितरां दधौ । पथि शिप्तकरीपाग्निवैपम्यं पांसवोऽवहन् ॥ ६ ॥ प्राविशन् मार्गसरितः परितः सार्थयोपितः । उन्मूट्य नलिनीनालान् गलनालेषु चिक्षिपुः ॥ ७ ॥ धर्मानःक्विन्नवासोनिरशोनंत नृशं पथि । जलार्ज व बिज्रत्यः सार्थपांयपुरंध्रयः ॥ ७ ॥ पलाशतालहिंतालनलिनी कदलीदलैः । तालवृतीकृतैः पांयाश्चिचिऽर्धर्मजं श्रमम् ॥ ए॥ ग्रीष्मस्येव स्थितिछेदं गतिनेदं प्रवासिनाम् । विदधानः समागवन् मेघचिहमृतुस्ततः ॥ ए० ॥ यातुधान वाकाशे दधानो धन्य वारिदः । कुर्वन् धाराशरासारं सार्थेनोत्रासमैदयत ॥ ए१ ॥ अलौतमिव तमितं तमित्वान्नमयन्मुहुः । निर्जरं नापयामास पथिकान वालकानिव । ए३ ॥ अलिहैः पयःपूरैः कूलिनीनां प्रसारिनिः । कूलानि पांग्रहृदयानीव सद्यो विदपिरे ॥ ए३ ॥ १ ब्राष्ट्रमिन्धा नाष्ट्रकर्मकारकाः । २ प्रपा जलसन । ३ अनधारित काहास्तिरस्कृतकशारिशेपाः । ४ प्राजनेषु शाविशेषेषु । ५ मद- नपिण्डवत् लोके"मिण"इति प्रसिद्ध । ६ यक्षः । ७ उल्मुक अर्धदग्धकाठ वा । २ ·अस्मिन्नप्यरके प्राग्वत् कामति न्यूनमेव हि । वपुरायुर्जूमाधुर्यकटपधुमहिमाऽपि च ॥ १३३ ॥ पूर्वप्रनावरहिते चतुर्थे त्वरके नराः । पूर्वकोट्यायुषः पंचधनुःशतसमुबूयाः ॥ १३ ॥ पंचमे तु वर्षशतायुषः सप्तकरोचूयाः । पष्ठे पुनः पोमशाब्दायुषो हस्तसमुचूयाः॥ १३५ ॥ एकांतनुःखप्रचिता उत्सर्पिण्यामपीदृशाः । पश्चानुपूर्व्या विज्ञेया अरेषु किल षट्स्वपि ॥ १३६ ॥ तृतीयारांतजातत्वादेर्ये नवधनुःशतौ । पत्यदशमाशायुष्कावजूतां तौ तु युग्मिनौ ॥ १३७ ॥ वज्रपत्ननाराचसंधिबंधं वपुस्तयोः । समेन चतुरस्रेण संस्थानेन परिष्कृतम् ॥ १३ ॥ युग्मधर्मी स शुशुने जात्यजावूनदद्युतिः । प्रियंगुवर्णया पत्न्या सुमेरुारव मेघया ॥ १३५॥ तत्रैवाऽशोकदत्तोऽपि प्राग्जन्मकृतमायया । श्वेतवर्णश्चतुर्दतः सुरदंतीव दंत्यजूत् ॥ १० ॥ ब्राम्यतेतस्ततः स्वैरमन्येयुस्तेन दंतिना । स युग्मधर्मी पुरतः प्राग्जन्मसुहृदैक्ष्यत ॥ १५१ ॥ तदर्शनामृतासारस्फारीनूततनोस्ततः । बीजस्येवांकुरस्तस्य स्नेहः समुदपद्यत ॥ १५ ॥ हस्तिना तेन हस्तेनादायालिंग्य यथासुखम् । अनिबन्नपि स स्कंधप्रदेशमधिरोहितः ॥ १५३ ॥ अन्योन्यदर्शनान्यासाद्वयोरपि तयोस्ततः । जझे पुरस्कृतस्येव स्मरणं पूर्वजन्मनः ॥ १५ ॥ चतुर्दतपिपस्कंधारूढं ददृशुरिंजवत् । तमन्ये विस्मयोत्तानलोचना युग्मरूपिणः ॥ १५५ ॥ शंखकुंडविमलं गजमारूढ इत्यसौ । ततः प्रोच्यत मिथुनैर्नाम्ना विमलवाहनः ॥ १४६ ।। जातिस्मृत्या स नीतिज्ञो विमलदिपवाहनः । प्रकृत्या रूपवांश्चेति जझे सर्वजनाधिकः ॥ १७ ॥ १ जाम्बूनद सुवर्णम् । २ मेघमालया । ३ कुन्द माध्यकुसुमम् ।

·विदधुर्गधकापाय्या तयोरंगप्रमार्जनम् । केशांश्च वेष्टयामासुर्वाससा महणेन ताः ॥ ७० ॥ तास्ते दौमाणि संधाय्यासयित्वा चासनांतरे। केशेच्यश्चोतयत् वारि मुक्तावृष्टिज्रमं दिशत् ॥ ७०५॥ ईपदानिधूपायन् दिव्यधूपेन कुंतलान् । स्निग्धधूमलतापुष्टश्रीविशेषांस्तयोश्च ताः ॥ ६ ॥ पद्मखंडपतद्वालारुणरोचिर्विबिना । अमंडयंस्तयोः पादानलक्तकरसेन ताः ॥ ७० ॥ अंगनारत्नयोरंगमंगरागेण चारुणा । कांचनं गैरिकेणेव विलिंपति स्म तास्तयोः ॥ ७० ॥ ग्रीवानुजाग्रवदोजगंडदेशेषु तास्तयोः। प्रशस्तीरिव कामस्य लिलिखुः पत्रवबरीः ॥ ०ए॥ अलिके तिलकं चारु चकुस्ताश्चांदनं तयोः । रतिदेव्यवताराय प्रत्यग्रमिव मंडलम् ॥ १० ॥ तयोः प्रसाधयामासुर्नयनान्यंजनेन ताः । नीलोत्पलवनायातगसब्रह्मचारिणा ॥ ११ ॥ तयोर्वबंधुर्धम्मिलमुन्मीलन्माड्यदाम ताः । पुष्पायुधेनेवकृतमायुधागारमात्मनः ॥ १२ ॥ पारिणेत्राणि वस्त्राणि तान्यां ताः पर्यधापयन् । लंबमानदशाश्रेणिन्यकृतेऽकराएयथ ॥ १३ ॥ तयोरधिशिरोन्यासन् विचित्रमणिनासुरौ । तौ किरीटौ पुष्पदंतौ पूर्वापरदिशोरिव ॥ १५ ॥ तत्कर्णयोर्मणिमयावतंसौ ता न्यवीविशन् । रत्नांकुरितमेरूवीगर्वसर्वस्वतस्करौ ॥ १५ ॥ ताः समारोपयामासुर्दिव्ये मौक्तिककुंमले । तत्कर्णलतयोर्नव्यपुष्पगुळविडंबिनी ॥ १६ ॥ निष्कं ताश्चित्रमाणिक्यदीप्तिदंतुरितांबरम् । संक्षिप्तें धनुर्लदमीहरं कंठे न्यधुस्तयोः ॥ ७१७॥ १ कोमलेन । २ ललाटे । ३ प्रत्यग्र नवीन । ४ सब्रह्मचारिणा तुल्येन । ४ सब्रह्मचारिणा तुल्येन। ५ पारिणत्र "पानेतर" इति लोके प्रसिद्ध वस्त्र । ६ लम्बमानप्रान्तमागश्रेण्या तिरस्कृतचन्द्रकिरणानि । ७ पुष्पदन्तौ सूर्याचन्द्रमसौ ।

·१ यामिन्याश्चरमे यामे मंडरायामपालकः । ततश्च कश्चिदप्येवमपानीदशगशयः॥ १० ॥ प्रत्याशं विस्फुरत्कीर्तिः प्राप्तोऽपि विषमां दशाम् । स्वामी नः पालयत्यात्मप्रतिपन्नमसावहो ॥ १० ॥ तदाकर्ण्य धनो दध्यावुपालब्धोऽस्मि केनचित् । अस्तीह मामके सार्थे को नामाऽत्यंतःस्थितः॥११॥ आ ज्ञातं संति मे धर्मघोषाचार्याः सहागताः । अकृताकारितपासुनिझामात्रोपजीविनः ॥ १११ ॥ कंदमूलफलादीनि स्पृशत्यपि न ये क्वचित् । अधुना ऽस्थिते सार्थे वर्तते हंत ते कथम् ॥ ११ ॥ मार्गकृत्यमुरीकृत्य पथि यानहमानयम् । तानद्यैव समस्मार्प किमकार्पमचेतनः ॥ ११३ ॥ वामात्रेणापि नो येपामद्ययावत्कृतौचिंती । स्वमुखं दर्शयिष्यामि तेषामद्य कथं न्वहम् ॥ ११ ॥ तथाप्यद्यापि तान् दृष्ट्वा निजांहः दालयाम्यहम् । सर्वत्रापि निरीहाणां कार्य तेपां तु किं मया ॥११॥ इति चिंतयतस्तस्योत्सुकस्य मुनिदर्शने । तुर्यो यामस्त्रियामायास्त्रियामेवाऽपराऽजवत् ॥ ११६॥ विनातायां विनावर्या शुचिवस्त्र विनूपणः । सूरीणामाश्रयमगात्सप्रधानजनो धनः ॥ ११७ ॥ पलाशबदनचन्नं सवितृणनित्तिकम् । स्थलस्थं मिलसंस्थानं तेषां सोऽविशदाश्रयम् ॥ ११ ॥ मथानमिव पापाब्धेः पंथानमिव निवृतेः । आस्थानमिव धर्मस्य संस्थानमिव तेजसाम् ॥ ११ए ।। कपायगुटमनीहारं हारं कट्याणसंपदः । संघस्यापैतमार्केटपं कटपहुं शिवकांक्षिणाम् ॥ १२० ॥ पिंकीचूतं तप श्व मूर्तिमंतमिवागमम् । तीर्थकर मिवाजादीधर्मघोषमुनिंधनः ॥१२१॥ त्रिनिर्विशेषकम् । १ मन्दुरावाजिशाला तस्या यामपालकः प्राहरिकः । २ औचिती परिचर्या । ३ निजाहः स्वपापं । ४ त्रियामाया रात्र्याः । ५ मंथनदण्डम् । ६ आस्थानं सभास्थान भूषणरूपं ।

·चंपकं चिन्वती काचिदलियूनोत्पतिष्णुना । दश्यते स्माधरदले जुधेवाश्रयत्नंगतः ॥ १००५ ॥ उच्चैरुच्चैः सुमनसः काचिदिप्तदोलता । जहार मनसा सार्थ यूनां दोर्मूलदर्शिनां ॥ १०६ ॥ प्रत्यग्रपुष्पस्तवकसनाश्रीकृतपाणयः । रेजुः पुष्पावचायिन्यो जंगमा श्व वयः ॥ १० ॥ प्रतिशाख विलग्नानिः पुष्पोच्चयकुतूहलात् । रेजिरे शाखिनः स्त्रीनिः संजातस्त्रीफला इव ॥ १० ॥ मक्षिकाकोरकैः कोपि कामिन्याः स्वयमुच्चितैः । सर्वांगाजरणं चके मुक्तादामविडंबकम् ॥ १००ए॥ प्रियायाः कोपि धम्मिलं विकचैर्निजपाणिना । कुसुमैः पूरयामास कुसुमेपोरिवेषुधिम् ॥ १०१० ॥ पंचवर्णैः स कश्चिद्रथितां कुसुमैः स्वयम् । विडंबितेंअधनुपं दत्वा कांतामतोषयत् ।। १०११॥ सलीलं प्रियया कोपि प्रक्षिप्तं पुष्पकंडकम् । प्रतीति स्म पाणिन्यां प्रासादमिव किंकरः॥ १०१२ ॥ दोलादोलनसंजातयातायाता मृगीदृशः । जनुः पादैः पादपायान् सापराधान् पतीनिव ॥ १०१३ ॥ दोलारूढा नवोदूढा पृवंतीनां धवानिधाम् । काप्यालीनां लताघातान् सेहे व्हीमुजितानना ॥ १०१५ ॥ कातरादया समं कश्चिदारूढः संमुखीनया । गाढमांदोलयदोला तजाढालिंगनेचया ॥ १०१५ ॥ प्रतिशाखं लंबमानदोलांदोलनलीलया। रेजुरुद्यानवृदेषु युवानः प्लवंगा श्व ॥ १०१६ ।। एवं खेलयमानेषु तत्र पौरजनेष्वथ । दध्यौ स्वामी किमीहदा क्रीमान्यत्रापि कुत्रचित् ॥ १०१७ ॥ जज्ञेऽथावधिना स्वामी स्वःसुखं चोत्तरोत्तरम् । अनुत्तरस्वर्गसुखं नुक्तपूर्वं स्वयं च तत् ॥१०१७ ॥ नूयोऽप्यचिंतयदिदं विगलन्मोहबंधनः । धिगेष विषयाक्रांतो वेत्ति नात्महितं जनः ॥ १०१ए॥ १ आश्रयभगत. निजाश्रयरूपपुप्पभगतः। २ प्लवगा वानराः । RECORRERANCE RS ·एवं विचिंतयंतौ तौ प्रणम्य पितरौ तदा । पप्रचतुः कञ्चमहाकवावप्येवमूचतुः॥ १२ए॥ त्यक्त्वा राज्यं जगन्नाथो नगवानृपत्नध्वजः । नुवं विजज्य लरतादिन्यो दत्वाग्रहीद्वतं ॥ १३० ॥ स्वामिना सममस्मानिरशेपैरनसावशात् । तदा तद्रूतमारेले हस्तिनेवेकुनकाणम् ॥ १३१॥ कुधापिपासाशीतोष्णप्रभृतिक्लेशपीमितैः । तद्वतं मुमुचेऽस्मानियस्ता धूः कसरैरिव ॥ १३५ ॥ यद्यपि स्वामिनो गत्या वयं गंतुं न शक्नुमः । तथापि मुक्त्वा गार्हस्थ्यं वसामोऽत्र तपोवने ॥ १३३ ॥ स्वामिनो नूसंविनागमावामप्यर्थयावहे । इत्युक्त्वा नमिविनमी स्वामिपादावुपेयतुः ॥ १३ ॥ निःसंग इत्यजानंतो प्रचुं प्रतिमया स्थितम् । प्रणम्यैवं विज्ञापयांवनूवतुरुनावपि ॥ १३५॥ आवां प्रेष्यप्रेपणेन दूरादेशांतरं विनोः । पुत्रेन्यो नरतादिन्यस्त्वया दत्ता विजज्य नः ॥ १३६ ॥ मही गोष्पदमात्रापि त्वयावान्यां न किं ददे । इदानीमपि तदेहि विश्वनाथ प्रसादतः ॥ १३७ ॥ दोषः किमावयोः कोपि देवदेवेन वीक्षितः । यद्दत्से नोत्तरमपि दूरेऽन्यद्देयमस्तु तत् ॥ १३ ॥ प्रनुन किंचित्प्रत्यूचे वदंतावपि तौ तदा । निर्ममा हि न लिप्यंते कस्याप्यै हिकचिंतया ॥ १३ए । न ब्रूते यद्यपि स्वामी तथापि गतिरेप नौ । इति निश्चित्य तो देवं प्रवृत्तावुपसे वितुम् ॥ १० ॥ जलं जलाशयान्नित्यमानीय नलिनीदलैः । वपुः स्वामिनोऽज्यर्ण रजाप्रशमहेतवे ॥ ११ ॥ तासांचक्रतुर्धर्मचक्रिणः पुरतः प्रेगे । पुष्पप्रकरमामोदमाद्यन्मधुकरोत्करम् ॥ १४ ॥ कृप्टासी च सिपेवाते स्वामिनं पारिपार्श्वको । अहर्निशं मेरुगिरिं सूर्याचंजमसाविव ॥ १५३ ॥ १ कसरैगर्धभैरश्वतरैर्वा । २ भृत्यप्रेषणेन । ३ प्रगे प्रातःकाले । ४ कृष्टामी जाकृष्टगनौ ।

·सर्वथा स्वप्रमादेन लजितोऽस्मि प्रसीदत । साधून प्रेषयताहारं प्रयत्नामीचया यथा ॥ १३४ ॥ सूरिजापे योगेन वर्तमानेन वेत्सि नु । अकृताकारिताचित्तमन्नाशुपकरोति नः ॥ १३५॥ तदेव दास्ये साधूनां यदेवोपकरिष्यते । इत्युदित्वा च नत्वा च निजावासं ययौ धनः ॥ १३६ ।। अस्यानुपदमेवान साधुक्तियमागमत् । तदर्ह चान्नपानादि दैवादासीन्न किंचन ॥ १३७ ।। इतस्ततोऽन्वेषयंश्च सार्थवाहः स्वयं ततः । इदांचके घृतं स्त्यानं निजाशयमिवामलम् ॥ १३ ॥ इदं च कटपते किंचिदिति सार्थपतीरिते । स्वामीति वदन् साधुः पैतद्हमधारयत् ॥ १३ए। धन्योहं कृतकृत्योहं पुण्योहमिति चिंतयन् । रोमांचितवपुः सर्पिः साधवे स स्वयं ददौ ।। १४० ।। आनंदाश्रुजलैः पुण्यकंदं कंदलयन्निव । घृतदानावसानेऽथ धनोऽवंदत तौ मुनी ॥ ११ ॥ सर्वकट्याणसंसिौ सिघमंत्रसमं ततः । वितीर्य धर्मलानं तो जग्मतुर्निजमाश्रयम् ॥ १४ ॥ तदानीं सार्थवाहेन दानस्याऽस्य प्रजावतः । लेने मोदतरोर्बीज बोधिबीज सुर्खनम् ॥ १४३ ॥ रजन्यां पुनरप्येषां मुनीनामाश्रयं ययौ । स प्रविश्यानुजानीतेति वदन् प्राणमशुरून् ॥ १५ ॥ धर्मघोषसूरयोऽपि मेघनिर्घोषया गिरा । श्रुतकेलिदेशीयां दिदिशुर्देशनामिमाम् ॥ १४ ॥ धर्मो मंगलमुत्कृष्टं धर्मः स्वर्गापवर्गदः। धर्मः संसारकान्तारोखंघने मार्गदेशकः ॥ १४६ ॥ धर्मो मातेव पुष्णाति धर्मः पाति पितेव च । धर्मः सखेव प्रीणाति धर्मः स्निह्यति बंधुवत् ॥ १७ ॥ १ अकृत अकारित अचित्त चेति एकवद्भावी द्वन्द्वः । २ स्त्यानं नवम् । ३ पतद्रह पात्रम् । ४ पुण्यकन्द पुण्याकुरम् । ५ श्रुतकेव- लिसमानाम् । ६ मार्गदेशकः मार्गदर्शकः ।

·श्रदश्यत स्वर्णगिरिः परितः श्यामलो मया । अनिषिच्य पयस्कुंजैविहितोऽधिकमुज्ज्वलः ॥ २५ ॥ । युग्मं ॥ सुवुधिष्ठिनाप्यैक्षि गोसहस्रं रवेश्युतम् । श्रेयांसेनाहितं तत्र ततोऊऽ'यतिनासुरः ॥ २४६॥ अदर्शि सोभयशसा राझैको बहुनिः परैः । रुघः समंताच्छ्रेयांसः साहाय्याऊयमीयिवान् ॥ २७ ॥ त्रयस्ते सदसि स्वमानन्योन्यस्य न्यवीवदन् । तन्निर्णयमजानंतः स्वं स्वं स्थानं पुनर्ययुः ॥ २ ॥ प्राउ वयितुमिव तदा तत्स्वमनिर्णयं । निक्षार्थ प्राविशत्स्वामी नगरं हस्तिनापुरम् ॥ २४ए । संवत्सरं निराहारोग्यायान वृपनलीलया। ददृशे वृपनस्वामी नागरैतिसंमदैः ॥ २० ॥ उत्थायोत्थाय धावित्वा धावित्वा च ससंज्रमम् । पौरैर्देशांतरायातबंधुवत्स्वाम्यवेष्टयत ॥ २५१ ॥ को युवाचैहि नगवन् गृहाण्यनुगृहाण नः । वसंतोत्सववदेव चिरादसि निरीक्षितः ॥ २५ ॥ कोग्यवादीदिदं सङी स्नानीनं वरानं जलम् । तैलं पिटातकश्चेति नाहि स्वामिन् प्रसीद नः ॥ २३ ॥ कोप्यूचे स्वोपयोगेन स्वामिन् मम कृतार्थय । जात्यचंदनकर्पूरकस्तूरीयकर्दमान् ॥ २५ ॥ कोप्युवाच जगजल रत्नालंकरणानि नः । स्वांगाधिरोपणात्स्वामिन्नलंकुरु दयां कुरु ॥ २५५॥ एवं व्यापयत्कोपि गृहे समुपविश्य मे । स्वामिन्नंगानुकूलानि सुकूलानि पवित्रय ॥ २५६ ॥ कश्चिदप्यत्रवीदेवं देव देवांगनोपमाम् । प्रनो गृहाण नः कन्यां धन्याः स्मरत्वत्समागमात् ॥ २७ ॥ कोग्यूचे पादचारेण क्रीमयापि कृतेन किम् । इममारोह शैलाचं कुंजरं राजकुंजरम् ॥ २५ ॥ १ गोसहस किरणसहम । २ जातहः । ३ सानोचित ।

·प्राकारस्य द्वितीयस्यांतरे चोत्तरपूर्वतः । देवचंदं विचकुस्ते स्वामिविश्रामहेतवे ॥ ४ ॥ तत्र प्रथमवप्रस्य दास्थौ प्रामारि तस्थतुः । स्वर्णवर्णावुनयतो वैमानिकदिवौकसौ ॥ ५ ॥ तस्यैव दक्षिणबारे पार्श्वयोरिपालको । प्रतिबिंबे श्वान्योऽन्यस्यास्थातां व्यंतरौ सितौ ॥ ४६॥ अजितः पश्चिमघारं ज्योतिष्को घारपालको । रक्तवर्णी वितष्टाते सायमिंडरवी श्व || ४॥ तस्थतुश्च प्रतीहारावुत्तरघारपार्श्वयोः । नवनाधिपती कृष्णौ मेघाविव समुन्नतौ ॥ धध ॥ हितीयवप्रघारेषु प्राक्क्रमेण चतुर्ध्वपि । सर्वा अप्यनयपाशांकुशमुजरपाणयः ॥ ४४ए । देव्यो जया च विजया चाजिता चापराजिता । तस्थुश्चंजाश्मशोणाश्मस्वर्णनीलत्विषः क्रमात् ॥४५॥ ॥ युग्मम् ॥ अंत्यवप्रे प्रतिघारं तस्थौ घास्थस्तु तुंबरुः । खट्वांगी नृशिरःस्रग्वी जटामुकुटमंमितः ॥ ४५१ ।। मध्ये समवसरणं चैत्यजुर्व्यतरैः कृतः । क्रोशत्रयोदयो रत्नत्रयोदयमिवादिशत् ॥ ४२ ॥ तस्याधो विविधैरत्नैः पी विदधिरे च ते । तस्योपरिबंदकं चाप्रतिछंदमणीमयम् ॥ ४५३ ॥ तन्मध्ये पूर्व दिग्नागे रत्नसिंहासनं ततः । सपादपीठ ते चक्रुः सारं सर्वनियामिव ॥ ४५ ॥ तस्योपरि विचक्रेऽथ तैश्वत्रत्रयमुज्ज्वलम् । स्वामिनस्त्रिजगत्स्वाम्यचिह्नत्रयमिवोच्चकैः ॥ ५५ ॥ यदान्यां तत्र दध्राते पार्श्वयोश्चामरौ शुची । हृद्यमांतौ बहिर्जूतौ स्वामिजक्तिनराविव ॥ ४५६ ॥ ततः समवसरणारे हेमांबुजस्थितम् । अत्यनुतप्रजाचक्रं धर्मचक्र विचक्रिरे ॥ ४५७ ॥ १ वेदिकाकारमासनविशेष । २ सितौ उज्ज्वलौ । ३ खट्वागायुधधारी । ४ मुण्डमाली । ५ अप्रतिममणिमय । ६ सुवर्णकमलस्थित ।

·देशतो विरतिः पंचाणुव्रतानि गुणास्त्रयः। शिक्षाप्रतानि चत्वारि चेति बादशधा मताः ॥ १७ ॥ तत्र स्थूलाहिंसासत्यास्तेयब्रह्मापरिग्रहाः । अणुव्रतानि पंचेति कीर्तितानि जिनेश्वरैः॥ १५॥ अथ दिग्विरतिर्नोगोपनोगविरतिस्तथा । अनर्थदंडविरतिश्चैवं गुणत्रतत्रयी ॥ १० ॥ सामायकं च देशावकाशिकं पौषधस्तथा । अतिथीनां संविनागः शिक्षाबतचतुष्टयम् ॥ ११ ॥ तदेषा देशविरतिः शुश्रूषा दिगुणस्पृशाम् । यतिधर्मानुरक्तानां धर्मपथ्यादनार्थिनाम् ॥ १५ ॥ शमसंवेगनिर्वेदानुकंपास्तिक्यलक्षणम् । सम्यक्त्वं प्रतिपन्नानां मिथ्यात्वविनिवर्तिनाम् ॥ १ए३ ॥ महात्मनां सानुबंधक्रोधोदय विवर्जिनाम् । चारित्रमोहघातेन जायते गृहमेधिनाम् ॥ १९ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् । स्थूलानामितरेषां च हिंसादीनां विवर्जनम् । सिंघिसौधैकसरणिः सा सर्वविरतिस्तथा ॥ १५ ॥ प्रकृत्याटपकषायाणां जवसौख्यविरागिणाम् । विनयादिगुणरक्तानां सा मुनीनां महात्मनाम् ॥ १६ ॥ यत्तापयति कर्माणि तत्तपः परिकीर्तितम् । यद्बाह्यमनशनादि प्रायश्चित्तादि चांतरम् ॥ १७ ॥ अनशनमौनोदर्य वृत्तेः संक्षेपणं तथा । रसत्यागस्तनुक्लेशो सीनतेति बहिस्तपः ॥ १ ॥ प्रायश्चित्तं वैयावृत्तं स्वाध्यायो विनयोऽपि च । व्युत्सर्गोऽथ शुन्नध्यानं षोढेत्याज्यंतरं तपः ॥ १एए॥ रत्नत्रयधरेग्वेका जक्तिस्तत्कार्यकर्म च । शुन्नैकचिंता संसारजुगुप्सा नावना नवेत् ॥ २०० ॥ १ धर्महितकृद्भोजनार्थिना। २ शमः शान्तिः संवेगो मोक्षाभिलाषः निर्वेद. ससारानिवर्तनेच्छा अनुकम्पा करुणा आस्तिक्यमा- स्तातल्लक्षणं । ३ सिद्धिप्रासादैकसोपान । ४ व्युत्सर्गः तपोभेदः । R- ·जागवुष्णकिरणकिरणैरतिदारुणैः । संतापं चानुनवति स्तंबेरमै श्वाधिकम् ॥ ५० ॥ तदेवं सर्वकालेषु वनवासी निराश्रयः । पृथक्जन श्वैकाकी वत्सो मे मुःखन्नाजनम् ॥ ५७३ ॥ तत्तदुःखाकुलं वत्सं पश्यंत्यो दृशोरिव । वदंती नित्यमप्येवं हा त्वामपि उनोम्यहम् ॥ ५०४॥ इति दु:खाकुलां देवीं मरुदेवीमुदंजलिः । वाचाऽवोचन्नवसुधासध्रीच्या वसुधाधवः ॥ ५०५ ॥ स्थैर्याजेर्वज्रसारस्य महासत्वशिरोमणेः । तातस्य जननी नूत्वा किमेवं देवि ताम्यसि ॥ ५०६ ॥ तातस्तरीतुं सहसा संसाराम्भोधिमुद्यतः । कंठवचशिलाप्रायान् स्थाने तत्त्याज नः प्रनुः ॥ ५० ॥ वने विहरतो नर्तुः प्रत्नावाचापदा अपि । नोपजवं कर्तुमलं पाषाणघटिता इव ॥ ५० ॥ कुत्पिपासातपप्राया मुःसहा ये परीषहाः । सहायाः खलु तातस्य ते कर्मफेषिसूदने ॥ ५० ॥ न चेत्प्रत्येषि मघाचा प्रत्येष्यसि तथापि हि । तातस्य न चिराजातकेवलोत्सववार्तया ॥ ५१० ॥ अत्रांतरे महीनापितौ वेत्रपाणिना । नाम्ना यमकशमको पुरुषावन्युपेयतुः ॥ ५११ ॥ प्रणम्य यमकस्तत्र जरतेशं व्यजिज्ञपत् । दिष्ट्याऽद्य वर्धसे देवानया कल्याणवार्त्तया ॥ ५१५ ॥ पुरे पुरिमतालाख्ये कानने शकटानने । युगादिनाथपादानामुदपद्यत केवलम् ॥ ५१३ ॥ प्रणम्य शमकोऽप्युच्चैः स्वरमेवं व्यजिज्ञपत् । इदानीमायुधागारे चक्ररत्नमजायत ॥ ५१४ ॥ उत्पन्नकेवलस्तात इतश्चक्रमितोऽजवत् । आदौ करोमि कस्यार्चा मिति दध्यौ कणं नृपः॥ १५ ॥ क विश्वालयदस्तातः क चक्र प्राणिघातकम् । विमृश्येति स्वामिपूजाहेतोः स्वानादिदेश सः ॥ ५१६॥ १ स्तम्बेरमो हस्ती । २ नवसुधातुल्यया ।

·चतुर्धा तदयं धर्मो निःसीमफलसाधनम् । साधनीयः सावधानैवज्रमणनीरुनिः ॥ २०१॥ धनोप्यूचे मया स्वामिन् धर्मोऽयं शुश्रुवे चिरात् । एतावंति दिनान्येप वंचितोऽस्मि स्वकर्मतिः ॥२०॥ वंदित्वा गुरुपादाज६६ शेषमुनीनपि । धैन्यंमन्यो निजावासं सार्थवाहस्ततो ययौ ॥ २०३ ॥ परमानंदनिर्मग्नो धर्मदेशनया तया । धनस्तां रूपयामास क्षणदां क्षणमात्रवत् ॥२०॥ सुप्तोत्थितस्य तस्याथ प्रातमंगलपाठकः । पपाउ शंखगंजीरमधुरध्वनिबंधुरः ॥ २०५॥ धनांधकारमलिना पद्मिनीलदिमतस्करी । व्यवसायहरा नृणां ययौ प्रावृमिव दपा ॥ २०६॥ तेजोऽनिमुखचंमांशुर्व्यवसायसुहन्नुणाम् । शरत्काल श्व प्रातःकालोऽयं जूंनतेऽधुना ॥ २०७॥ सरसामापगानां च प्रापुरापः प्रसन्नताम् । शरदा तत्वबोधेन मनांसीव मनीषिणाम् ॥ २० ॥ सूर्याशुनिः शुष्कपंकाः पंथानः सुगमा नृशम् । श्रासन् ग्रंथा श्वाचार्योपदेशानिन्नसंशयाः ॥२०॥ कूलिन्यः कूलयोर्मध्ये वहंतीह शनैः शनैः । नेमिसीमंतयोरंतः शकटश्रेणयो यथा ॥ १० ॥ पकैश्यामाकनीवारवालुककुवलादिनिः । श्रध्वन्यानामिहाध्वान आतिथ्यमिव कुर्वते ॥ ११ ॥ पवनांदोड्यमानेकुवणध्वानैरसौ शरत् । यानानियोगसमयं शंसंतीवाजियोगिनाम् ॥ २१ ॥ पांथानां तप्यमानानां रुचिनिश्चमरोचिपः। श्रातपत्रीनवंत्येते क्षणं शारदवारिदाः ॥ १३ ॥ एते सार्थककुमंतः ककुदैनिदते स्थलीः । सुखयात्राकृते नंक्तुं वैपम्यमवनेरिव ॥ २१ ॥ * 'धनो धन्यो' इति कचित्पुस्तके पाठः । १ क्षणदा रात्रिम् । २ नेगिश्नकधारा सीमन्तश्च पद्धतिः तयोरन्तस्तयोर्मध्ये । ३ श्या- माकस्तृणधान्यविशेषः नीवारो धान्यविशेषः वालुककुवलादयोपि तृणधान्यविशेषास्तैः । ४ अभियोगिनां यात्रोन्मुखानाम् ।

·तदुःखैठःखितत्वं च तत्प्रतीकारहेतुषु । यथाशक्ति प्रवृत्तिश्चेत्यनुकंपानिधीयते ॥ ६१६ ॥ युग्मम् ॥ तत्वांतराकर्णनेऽपि या तत्वेष्वाहतेषु तु । प्रतिपत्तिनिरीकांदा तदास्तिक्यमुदीरितम् ॥ ६१७ ॥ सम्यग्दर्शनमित्युक्तं प्राप्तावस्य दणादपि । मत्यज्ञानं पुराजूद्यत्तन्मतिज्ञानता ब्रजेत् ॥ ६१७ ॥ जन्मिनो यच्छ्रुताझानं तच्छुतज्ञानतां नजेत् । विनंगज्ञानमवधिज्ञानलावं च गच्छति ॥ ६१५ ॥युग्मम्॥ सर्वसावधयोगानां त्यागश्चारित्रमिष्यते । कीर्तितं तदहिंसादिवतनेदेन पंचधा ॥ ६२० ॥ अहिंसासूनृतास्तेयब्रह्मचर्यापरिग्रहाः । पंचनिः पंचनियुक्ता जावनानिर्विमुक्तये ॥ ६२१ ॥ न यत्प्रमादयोगेन जीवितव्यपरोपणम् । सानां स्थावराणां च तदहिंसाव्रतं मतम् ॥ ६२२ ॥ प्रियं पथ्यं वचस्तथ्यं सूनृतव्रतमुच्यते । तत्तथ्यमपि नो तथ्यमप्रियं चाहितं च यत् ॥ ६२३ ॥ अनादानमदत्तस्याऽस्तेयव्रतमुदीरितम् । बाह्यप्राणा नृणामों हरता तं हृता हि ते ॥ ६२४ ॥ दिव्यौदारिककामानां कृतानुमतिकारितैः । मनोवाकायतस्त्यागो ब्रह्माष्टादशधोदितम् ॥ ६२५॥ सर्वनावेषु मूळयास्त्यागः स्यादपरिग्रहः । यदसत्स्वपि जायेत मूर्चया चित्तविप्लवः ॥ ६२६॥ सर्वात्मना यतीजाणामेतच्चारित्रमीरितम् । यतिधर्मानुरक्तानां देशतः स्यादगारिणाम् ॥ ६२७ ॥ सम्यक्त्वमूलानि पंचाणुव्रतानि गुणास्त्रयः। शिक्षापदानि चत्वारि व्रतानि गृहमेधिनाम् ॥ ६२७ पंगुकुष्टिकूर्णित्वादि दृष्ट्वा हिंसाफलं सुधीः । निरागस्त्रसजंतूनां हिंसां संकटपतस्त्यजेत् ॥ ६२ए । १ तदुपायकारणेषु । २ निष्कामा। ३ प्राणापहारण । ४ त अर्थ । ५ ब्रह्म ब्रह्मचर्य । ६ मोहस्य । ७ गृहस्थाना । ८ कूणित्व- मङ्गसङ्कोचनत्व । Tr ·प्रत्येकाः साधारणाश्च विप्रकारा महीरुहः । साधारणा अपि वेधा सूदाबादरलेदतः ॥ १६ ॥ त्रसा दित्रिचतुष्पंचेंजियत्वेन चतुर्विधाः । तत्र पंचेंजिया फेधा संझिनोऽसंझिनोऽपि च ॥ १६३ ॥ शिदोपदेशाखापान ये जानते ते तु संझिनः । संप्रवृत्तमनःप्राणास्तेन्योऽन्ये स्युरसंझिनः ॥ १६५ ॥ स्पर्शनं रसनं घ्राणं चक्षुः श्रोत्रमितींजियम् । तस्य स्पर्शो रसो गंधो रूपं शब्दश्च गोचरः ॥ १६५ ॥ बीजियाः कृमयः शंखा गंभूपदजलौकसः । कपर्दिकाः शुक्तयश्च विविधाकृतयो मताः ॥ १६६ ॥ यूका मत्कुणमत्कोटलिख्याद्यास्त्रींडिया मताः । पतंगमक्षिकालूंगदंशाधाश्चतुरिंजियाः ॥ १६७ ॥ तिर्यग्योनिनवाः शेषा जलस्थलखचारिणः । नारका मानवा देवाः सर्वे पंचेंजिया मताः ॥ १६७ ॥ तत्पर्यायक्ष्यादुःखोत्पादात्संक्लेशतस्विधा । वधस्य वर्जनं तेष्वनयदानं तउच्यते ॥ १६ए॥ ददात्यजयदान यो दत्तेऽर्थान् सोऽखिलानपि । जीविते सति जायेत तत्पुमैर्थचतुष्टयी ॥ १० ॥ जीवितादपरं प्रेयो जंतोर्जायेत जातुचित् । न राज्यं न च साम्राज्यं दैवराज्यं न चोच्चकैः ॥ १७१ ॥ श्तोऽशुचिस्थस्य कृमेरितः स्वर्गसदो हरेः । प्राणापहारप्रनवं योरपि समं जयम् ॥ १७ ॥ समग्रजगदिष्टायाजयदानाय सर्वथा । सर्वदाप्यप्रमत्तः सन् प्रवर्तेत ततः सुधीः ॥ १७३ ॥ जवेदनयदानेन जनो जन्मांतरेषु हि । कांतो दीर्घायुरारोग्यरूपलावण्यशक्तिमान् ॥ १५ ॥ धर्मोपग्रहदानं तु जायते तत्र पंचधा । दायकग्राहकादेयकालनावविशुचितः ॥ १७५॥ १ महीरुहो वनस्पतिकायाः। २ सप्रवृत्तौ मनःप्राणौ येषा ते केवलमनःप्राणप्रवृत्तिवन्त इत्यर्थः । ३ पुमर्थचतुष्टयी पुमर्था धर्मार्थ- काममोक्षास्तेषा चतुष्टयी । ४ देवराज्यमिन्द्रत्वम् । R ·चतुर्थः सर्गः। श्तश्च नरतश्चक्री विनीतामध्यवर्त्मना । प्रययावायुधागारं चक्रस्योत्कोऽतिथेरिव ॥ १॥ तदालोकनमात्रेऽपि प्रणनाम महीपतिः। मन्यते क्षत्रिया ह्यस्त्रं प्रत्यक्षमधिदैवतम् ॥ ५॥ रोमदस्तकमादाय जरतस्तदमार्जयत् । जक्तानां प्रक्रिया ह्येपा न रते तादृशे रजः ॥ ३ ॥ स्वपयामास तत्तोयैः पावनैरवनीपतिः । उदयंतमिव प्राच्य॑सरित्पतिरहप॑तिम् ॥४॥ स्थासैकान् स्थापयामास तत्र पूज्यत्वशंसिनः । पृष्ठे धुर्यगजस्येव राजा गोशीपचंदनैः ॥ ५ ॥ पुष्पैर्गंधैश्चूर्णवासैर्वासोचिपणैरपि । नृपस्तत्पूजयामास साक्षादिव जयनियम् ॥ ६ ॥ तस्याये तंउलै रौप्यैरालिखत् सोप्टमंगलीम् । पृथक् पृथग्मंगलावेष्टयदष्टककुपनियम् ॥ ७ ॥ पंचवर्णैश्च कुसुमैरुपदारं तदग्रतः। विचित्रवर्णामवनी कुर्वाणमकरोन्नृपः ॥ ७॥ दिव्यचंदनकर्पूरपायं धूपमयोत्तमम् । नृपः प्रयत्नाच्चक्राग्रे विपद्यश वादहत् ॥ ए॥ त्रिश्च प्रदक्षिणीचके चक्र चक्रधरस्ततः । पदान्यपागात्सप्ताष्टान्यवग्रहाजुरोरिव ॥ १० ॥ वामजानुं समाकुंच्य दक्षिणं न्यस्य च क्षितौ । राजा चक्रं नमश्चके तमिव प्रणयी जनः ॥ ११ ॥ तत्रैव च कृतावासश्चक्रस्याष्टाहिकोत्सवम् । चकार साकार श्व प्रमोदो मेदिनीपतिः॥ १५ ॥ १ उत्क उत्कण्ठितः । २ रोमहस्तक मार्जनसाधनविशेष । ३ प्रक्रिया प्रक्रमः रीतिर्वा । ४ पूर्वसमुद्रः । ५ स्थासकान् तिलकान् ।

·A तत्र दायकशुद्धं तन्याय्यार्थो ज्ञानवान् सुधीः। निराशंसोऽननुतापी दायकः प्रददाति यत् ॥ १७६ ॥ इदं चित्तमिदं वित्तमिदं पात्रं निरंतरम् । संजातं यस्य मे सोहं कृतार्थोऽस्मीति दायकः ॥ १७ ॥ सावधयोगविरतो गौरॅवत्रयवर्जितः । त्रिगुप्तः पंचर्स मितो रागषविनाकृतः ॥ १७ ॥ निर्ममो नगरवसत्यंगोपकरणादिषु । ततोऽष्टादशशीलांगसहस्रधरणोअरः ॥ १७ए ॥ रत्नत्रयधरो धीरः समकांचनलोष्टुकः । शुलध्यानच्यस्थास्मुर्जितादः कुर्दिशंबलः ॥ १० ॥ निरंतरं यथाशक्ति नानाविधतपः परः। संयम सप्तदशधा धारयन्नविखंडितम् ॥ ११॥ अष्टादशप्रकारं च ब्रह्मचर्य समाचरन् । यत्रेदृक् ग्राहको दानं तत्स्याद् ग्राहकशुद्धिमत् ॥ १२ ॥ देयं शुद्ध विचत्वारिंशदोषरहितं नवेत् । पानाशनखाद्यस्वाद्यवस्त्रसंस्तारकादिकम् ॥ १३ ॥ कार्य शुझं तु यत्किंचित्काले पात्राय दीयते । नावशुलं त्वनाशंसं श्रया यत्प्रदीयते ॥ १०४ ॥ न देहेन विना धर्मो न देहोऽन्नादिकं विना । धर्मोपग्रहदानं तपिदधीत निरंतरम् ॥ १५ ॥ पात्रेन्योऽशनपानादि धर्मोपग्रहदानतः । करोति तीर्थाव्युछित्तिं प्रामोति च परं पदम् ॥ १६ ॥ शीलं सावधयोगानां प्रत्याख्यानं निगद्यते । विधा तद्देशविरतिसर्व विरतिबेदतः ॥ १७ ॥ १ न्याय्यार्थी नीतिसंपादितार्थः । २ निराशंसोऽप्रत्याशः । ३ अननुतापी अपश्चात्तापकारकः । ४ रसगौरवं ऋद्धिगौरव सातागौ- रख इति गौरवत्रय । ५ मनोगुप्तिः वचोगुप्तिः कायगुप्तिः इति त्रिगुप्तः । ६ ईर्यासमितिः भाषासमितिः एषणासमितिः आदाननि- क्षेपणसमितिः परिष्टापनिकासमितिः इति पञ्चसमितयो जैनसिद्धान्ते प्रसिद्धाः । ७ जितेन्द्रियः। ८ उदरमात्रपाथेयः । ९ तीर्थ- स अव्युच्छित्तिं अविच्छेदं ।

·पर्व १ सर्गः सर्वदाधिष्ठितं यदसहस्रणाष्टकर्णिकम् । योजनानि घादशांधकारन्यक्कारकारणम् ॥ ३०६ ॥ अधिकरणीसंस्थानं सूर्यचन्जानलप्रनम् । नृपतिः काकिणीरत्नं चतुरंगुलमाददे ॥ ३० ॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ गोमूत्रिकाक्रमात्तेन स गुहापार्श्वयोर्पयोः । योजनांते योजनांते मंडलान्यालिखन् ययौ ॥ ३० ॥ धनुःपंचाशतायामान्येकैकमेकयोजनम् । उद्योतकारीण्यकोनपंचाशत्तानि जज्ञिरे ॥ ३०॥ ॥ तावत्स्थायीनि तान्यासन् गुहा चोद्घाटितानना । यावजीवति कल्याणी चक्रवर्ती महीतले ॥ ३१० ॥ मसलानां प्रकाशेन तेनाप्रस्खलिता चमूः। संचचार सुखं चक्ररत्नानुगनृपानुगा ॥ ३११ ॥ सा गुहा संचरंतीनिश्चमूनिश्चक्रवर्तिनः। असुरादिबलै रत्नप्रजामध्यमिवाबजौ ॥ ३१ ॥ अंतः संचरता तेन चमूचक्रेण सा गुहा । आसीउद्दामनिर्घोषा मंधानेनेव मंथिनी ॥ ३१३ ॥ रथैः सीमंतितः सद्योऽश्वखुरैः कुणकर्करः । जज्ञे पुरीपण श्व स खिंलोपि गुहापणः ॥ ३१ ॥ अंतःस्थितेन सा तेन सेनालोकेन कंदरा । तिरश्चीनत्वगापन्ना लोकनालिरिवानवत् ॥ ३१५ ॥ मध्यन्नागे तमिस्रायाः संव्यानरशने इव । नृपः प्रापदयोन्मन्नानिमग्ने नाम निम्नंगे ॥ ३१६ ॥ याम्योहग्जरतक्षेत्रा च्यामागच्छतां नृणाम् । श्राज्ञालेखे श्व कृते ते नदीमतोऽजिणा ॥ ३१७ ॥ तुंबीफलमिवैकस्यामुन्मऊति शिवापि हि । शिलेव तुंबीफलमप्यन्यस्यां तु निमऊति ॥ ३१ ॥ तमिस्रायाः पूर्वजित्तेर्निर्गते ते तु गच्छतः। जित्तेः प्रतीच्या मध्येन सिंधौ संगममामुतः ॥ ३१ ॥ १ मन्थनदण्डेन । २ मन्थिनी कुम्भी। ३ सीमन्तयुक्तः कृतः । ४ सञ्चाररहितोपि । ५ अवोवस्त्रमेखले । ६ नद्यौ । ७ नदीमिषेण ।

·-- गर्जतः प्लावयंतः मां पुरा ददृशिरे हि ये । नेशुार्गवहास्तत्र प्रावृषेण्या घना श्व ॥ १५ ॥ वक्षीतिः फलनम्रानिः स्वस्तोयैः पदे पदे । पंथानोऽयत्नपाथेयाः पाथानामिह जज्ञिरे ॥ २१६ ॥ राजहंसा श्वोत्साहबहलीकृतचेतसः। गंतुं देशांतराण्यत्र त्वरंते व्यवसायिनः ॥ १७ ॥ तन्वृत्वा सार्थवाहोऽपि प्रयाणसमयेऽमुना। विज्ञप्त इति विज्ञाय यात्रालेरीमवादयत् ॥ १७ ॥ सार्थोपि रोदसी कुहिंजरेनेंरीरवात्ततः। घचाल गोवृंदमिव गोपगोभंगनादतः ॥ १५ ॥ 'नव्याब्जबोधप्रवणैः साधुनिः परिवारितः । मरीचिनिः सूर श्व सूरिरप्यचलत्ततः॥ २२० । अग्रतः पार्श्वतः पश्चादारपुरुषैः स्वयम् । रक्षामासूच्य सार्थस्य प्रतस्थे सार्थपो धनः ॥ २१ ॥ महाटवीं समुत्तीर्णे सार्थे सार्थपतिं ततः। श्रनुज्ञाप्याचार्यवर्या विहर्तुं ययुरन्यतः ॥ २२ ॥ ततश्च सार्थवाहोऽपि निष्प्रत्यूहं वहन्पथि । पाथोधिमिव नद्योघो वसंतपुरमासदत् ॥ २२३ ॥ विक्रीणीते स्म नामानि प्रतिनामानि चाददे । कालेन कियताप्येष धीमंतो ह्याशुकारिणः ॥ २५ ॥ परितो चरितस्तस्माधारिधेरिव वारिदः । क्षितिप्रतिष्टं नगर पुनरप्याययौ धनः ॥ २२५ ॥ कालेन तत्र पूर्णायुः कालधर्ममुपागतः । श्रास्थितैकांतसुखमेषत्तरेषु कुरुष्वसौ ॥ २२६ ॥ सीतानयुत्तरतटे जंबूवृक्षस्य पूर्वतः । उत्पेदे युग्मधर्मेण मुनिदानप्रजावतः ॥ २२७ ॥ युग्मं । तत्राष्टमस्य पर्यते मां नोज्यानिलाषिणः । पैट्पंचाशतघसंख्यपृष्टकरमकाः ॥ २२ ॥ १ मार्गवहा मार्गप्रवाहाः । २ व्यापारिण. । ३ आरक्षपुरुषैः रक्षकनरैः । ४ निर्विन । ५ आस्थितैकान्तसुखमारेषु । ६ पट्पञ्चा- शदधिकशतद्वयसङ्ख्याः पृष्टकरण्डकाः पृष्टस्थितसूक्ष्मगात्रावयवा येषा ते ।

·उदग्दक्षिणयोः श्रेण्योवृमिग्रामपुराधिपाः । विचित्ररत्नाजरणा रत्नाकरसुता इव ॥ एज् ॥ अस्खलजतयो व्योम्नि सौपर्णेया श्वाचलन् । समं नमिविनमिन्यां तन्मूर्तय श्वापराः॥धएए॥युग्मं । एयुर्विचित्रमाणिक्यप्रनोलासितदिग्मुखैः । विमानैः केप्यसंलयनेदा वैमानिकामरैः ॥ ५० ॥ गर्जनिः शीकरासारवर्षिनिर्गधसिंधुरैः । पुष्करावर्तकांनोदसोदरैरपरेऽचलन् ॥ २०१॥ आचिन्नैरिंउमार्तडप्रतिज्योतिषामिव । सुवर्णरत्नरचितैः स्वंदनैः केचिदापतन् ॥ ५० ॥ गगने वगु वड्गनिवेगातिशयशालिनिः । केपि प्रतस्थिरे वायुकुमारैरिव वाजिनिः॥ ५०३ ॥ विहस्तहस्ताः शस्त्रौद्यैर्वज्रसन्नाहधारिणः । प्लवमानाः प्लवगवत्केचिदेयुः पदातयः ॥ २० ॥ तावयोत्तीर्य वैताच्या विद्याधरबलावृतौ । युयुत्समानौ निघौ जरतेश्वरमीयतुः ॥ ५०५॥ कुर्वन् मणिविमाना बहुसूर्यमयीमिव । प्रज्वलनिः प्रहरणैस्तमिन्मालामयीमिव ॥ ५०६॥ उद्दामउंनिध्वानर्मेघघोषमयीमिव । विद्याधरनलं व्योमन्यपश्यन्नरतस्ततः ॥ २०७॥ युग्मं ॥ दंमार्थिन् दममस्मत्तस्त्वं गृह्णासीति नापिणौ । आहवायाह्वयेतां तौ विद्यादृप्तौ महीपतिम् ॥ ५० ॥ अथ तान्यां ससैन्याच्या प्रत्येकं युगपञ्च सः। युयुधे विविधैर्युपैयुमाया यजयश्रियः॥ ५०ए॥ युधा बादशवार्षिक्या विद्याधरपती जितौ । प्रांजली प्रणिपत्येवं जरताधीशमूचतुः॥ १० ॥ रवेरुपरि किं तेजो वायोरुपरि को जैवी । मोदस्योपरि किं सौख्यं कश्च शूरस्तवोपरि ॥ ५११॥ शषनो नगवान् साक्षादद्य दृष्टस्त्वमार्षने । अज्ञानाबोधितोऽस्मानिः कुलस्वामिन् सहस्व नः ॥१२॥ १ व्याकुलहस्ताः । २ युद्ध कर्तुमिच्छन्तौ । ३ विद्यामत्तौ । ४ युद्धेन अा. सपादनीया. । ५ वेगवान् ।

·तत्किं ते ज्रातरि गुरावारंजोयं जयंकरः । त्वत्तः संजाव्यते नैप पंचत्वममृतादिव ॥ १ ॥ श्यत्यपि गते कार्य न विनष्टं मनागपि । तजणारंजसरनं खलमैत्रीमिव त्यज ॥२॥ संपरायरयाचीरान्निवारय नरेश्वर । निजाज्ञया प्रसरतो मंत्रणेव महोरगान् ॥ ३ ॥ जरते घ्रातरि गुरौ गत्वा जब वशंवदः । एवं च श्लाध्यतेऽत्यंतशक्तो विनयनागिति ॥ ४ ॥ तदिदं जरतदेनं पट्खं जरतार्जितम् । लुदव स्वोपार्जितमिव युवयोहि किमंतरम् ॥ ५ ॥ इत्युदित्वा विरतेषु तेषु दृष्टा घनेष्विव । एवं बाहुबलिः स्माद स्मित्वा गंजीरया गिरा ॥ ६ ॥ आवयोर्विग्रहे हेतुमज्ञात्वा परमार्थतः । निजस्वचतया यूयमेवं वदथ हे सुराः ॥ ४ ॥ तातजक्ताः सदा यूयमावां तातस्य चात्मजौ । इति संबंधतोप्युक्तं युक्तं युष्मानिरीदृशम् ॥ ४ ॥ पुरा हि दीक्षासमये तातोऽर्थिन्यो हिरण्यवत् । विजज्य देशानस्मन्यमदत्त नरताय च ॥ धजए॥ वयं सर्वेपि तिष्ठामः संतुष्टाः स्वस्वनीवृता । धनमात्रकृते हंत परद्रोहं करोति कः ॥ ४० ॥ असंतुष्टस्तु चरतो जग्रसे चरतोदधौ । मत्स्यानिव महामत्स्या राज्यान्यखिलनूनुजाम् ॥ ४ए१ ॥ राज्यस्तैरप्यसंतुष्ट आबूंन श्व नोजनैः। आचिच्छेद स राज्यानि स्वेपामवरजन्मनाम् ॥ ४ए२ ॥ पितृदत्तानि राज्यानि चाखणामाच्छिनत्ति नः । गुरुत्वमात्मनस्तेन स्वयमेव निवारितम् ॥ ए३ ॥ वयोमात्रेण न गुरुर्गुरुर्गुरुवदाचरन् । गुरुत्वं दर्शितं तेन जातनिर्वासनादिदम् ॥ ४ए। ॥ १ पञ्चत्व मरण । २ युद्धवेगात् । ३ निजहृदयनैर्मल्येन । ४ स्वस्वदेशेन । ५ भरतक्षेत्रसमुद्रे । ६ आयुनः उदरपूरकः ७ अवरजन्मना लघुभ्रातॄणा । ८ बन्धुबहिष्करणात् । GARLS - ·कलानिधिरिवाशेषकसापूर्णः शनैः शनैः । स बजूव महानागो जनानां नयनोत्सवः ॥ २४३ ॥ स कन्यां विनयवती मूर्ती तु विनयश्रियम् । समये समयज्ञायां पितृन्यां परिणायितः ॥ २४ ॥ निशातमस्त्रं कामस्य कामिनीजनकार्मणम् । रतिक्षीलावनं सोऽथ यौवनं प्रत्यपद्यत ॥ २४॥ क्रमौ समतलौ तस्य क्रमाकूर्मवउन्नतौ । सिंहमध्याधरीकारधुरीणं मध्यमप्यनुत् ॥ २६ ॥ नरस्थलं चाकलयत् स्वर्णशैलशिलातुलाम् । उखुरौ दधतुः स्कंधौ ककुंमत्ककुदश्रियम् ॥ २७ ॥ नुजौ लुजंगमाधीशलोगशोलां च बिज्रतुः । श्रोभ्युदितराकेंसीलामतिकमाददे ॥ २४ ॥ रदैनखैर्मणिनिर्वपुषा कनकत्विषा । सकलां कलयामास मेरुखमी स्थिराकृतिः ॥ २४ए ॥ अपरेयुः शतबसो विद्याधरपतिः सुधीः । महासत्वस्तत्वविज्ञश्चिंतयामासिवानिदम् ॥ २५० ॥ विधाय सहजाशौचमुपस्कारैर्नवं नवम् । गोपनीयमिदं इंत कियत्कालं कलेवरम् ॥ २५१ ॥ सत्कृतोऽनेकशोप्येष सक्रियेत यदापि न । तदापि विक्रियां याति कायः खलु खलोपमः ॥ २५ ॥ अहो बहिनिष्पतितैर्विष्ठामूत्रकफादिनिः । दूणीयंते प्राणिनोऽमी कायस्यांतःस्थितैर्न किं ॥ २५३ ॥ रोगाः समुन्नवत्यस्मिन्नत्यंतातंकदायिनः । दंदशूका श्व क्रूरा जरविटपकोटरे ॥ २५ ॥ निसर्गाजत्वरश्चायं कायोन्द श्व शारदः। दृष्टनष्टा च तत्रेयं यौवनश्रीस्तडिनिना ।। २५५ ॥ * “समये समयाभिज्ञपित्रादेशादुपायत" इति कचित्पुस्तके पाठः । १ निशात तीक्ष्ण | २ क्रमौ चरणौ । ३ सिंहोदरस्य अधरी- कारे तिरस्कारे धुरीणमग्रेसरं । ४ ककुमतो वृषस्य ककुदश्रिय पृष्ठाझशोभा । ५ अर्द्धाभ्युदितराकेन्दुलीलां अर्दोदितपूर्णिमेन्दुलीला । अलिकं ललाटं। ७ उपस्कारैः सस्कारैः । ८ दंदशूकाः सर्पाः । + ·युद्धान्निषेधतैतस्माद्यद्यस्य हितकांक्षिणः । अयुध्यमानेनानेनाप्यहं युध्ये न जातुचित् ॥ ५०ए॥ ऊर्जितं तवचस्तस्य पर्जन्यस्येव गर्जितम् । आकर्ण्य विस्मयोत्कर्णास्ते जूयोप्येवमन्यधुः ॥ १० ॥ इतो जलपन युद्धहेतुं चक्री चक्राप्रवेशनम् । न शक्योऽनुत्तरीकर्तुं निरोढुं गुरुणापि हि ॥ ५११ ॥ युद्ध्यमानेन युध्येहमिति जल्पन जवानपि । युधान्निरोद्धं नियतं शक्रेणापि न शक्यते ॥ ५१२ ॥ प्योरप्युषजस्वामिदृढसंसर्गशालिनोः । प्योरपि महाबुझ्योध्योरपि विवेकिनोः ॥ ५१३ ॥ प्योरपि जगत्रात्रोर्षयोरपि दयावतोः। नाग्यक्ष्येण जगतां युघोत्पात उपस्थितः ॥ ५१५ ॥ युग्मम् । तथापि प्रार्थ्यसे वीर प्रार्थनाकल्पपादप । उत्तमेनैव युधेन युध्येता माधमेन तु ॥ ५१५॥ अधमेन हि युद्धेन युवयोरुग्रतेजसोः। जूयिष्ठलोकप्रलयादकाले प्रलयो जवेत् ॥ ५१६ ॥ दृष्टियुधादिनियुधैर्योधव्यं साधु तेषु हि । आत्मनो मानसिधिः स्यालोकानां प्रलयो न च ॥ ५१७ ॥ आमेति तस्मिन् वदति नातिदूरे दिवौकसः । तस्थुष्टुं तयोर्युछ नगर्या नागरा व ॥ ५१० ॥ अथाझ्या बाहुबलेः प्रतीहारो गजस्थितः । गर्जन् गज वोर्जस्वी जगादेति स्वसैनिकान् ॥ ५१ए । लोनो समस्तराजन्याश्चिरं चिंतयतां हि वः । उपस्थितं स्वामिकार्यमनीटं पुत्रलानवत् ॥ ५२० ॥ परं वः स्वल्पपुण्यत्वाद्देवैर्देवोयमश्रितः । जरतेन सह घंघयुचहेतोर्महानुजः ॥ ५२१ ॥ खतोपि बंधयुफेब्रुः किं पुनःप्रार्थितः सुरैः । स्वामी स्वारांजतुझ्यौजाः समराको निषेधति ॥ २२ ॥ हस्तिमव श्वैकांगमयो युष्मानिरेष तत् । युद्ध्यमानः प्रेक्षणीयस्तटस्थैरमरैरिव ॥ ५२३ ॥ १ मेघस्य । २ इन्द्रतुल्यपराक्रम । ३ समरात् युद्धात् । ४ हस्तिमल्ल हस्तिश्रेष्ठः ।

·र- . HOR आयुः पतोकाचपखं तरंगचपलाः श्रियः । जोगिनोगनिना नोगाः संगमाः स्वमसंनिजाः ॥ २५६ ॥ कामक्रोधादिनिस्तापैस्ताप्यमानो दिवानिशम् । आत्मा शरीरांतःस्थोऽसौ पच्यते पुटपाकवत् ॥ २५७ ॥ विषयेष्वतिःखेषु सुखमानी मनागपि । नाहो विरज्यते जनोऽशुचिकीट श्वाशुचौ ॥ २५ ॥ रंतविषयास्वादपराधीनमना जनः । आंधोंऽधुमिव पादारस्थितं मृत्यु न पश्यति ॥ २५ए । श्रापातमात्रमधुरैर्विषयैर्विषसंनिनैः । आत्मा मूर्चित एवास्ते स्वहिताय न चेतति ॥ २६० ॥ तुट्ये चतुर्णा पौमर्थ्ये पापयोरर्थकामयोः । श्रात्मा प्रवर्त्तते हंत न पुनर्धर्ममोक्ष्योः ॥ २६१ ।। अस्मिन्नपारसंसारपारावारे शरीरिणाम् । महारत्नमिवान मानुष्यमिह उर्खनम् ॥२६॥ मानुष्यकेऽपि संप्राप्ते प्राप्यते पुण्ययोगतः । देवता जगवानईन् गुरवश्च सुसाधवः ॥ २६३ ॥ मानुष्यकस्य यद्यस्य वयं नादादे फलम् । मुषिताः स्मस्तदधुना चौरैर्वसेंति पत्तने ॥ २६ ॥ तदध कवचहरे कुमारेऽस्मिन् महाबले । राज्यनारं समारोप्य कुर्महे स्वसमीहितम् ॥ २६५ ।। विमृश्यैवं शतबलः समाहूय महाबलम् । विनीतं बोधयामास राज्यग्रहणदेतवे ॥ २६६ ।। स राज्यनारमुघोढुं मेने पितृनिदेशतः । नवंति हि महात्मानो गुर्वाज्ञानंगनीरवः ॥ २६७ ॥ ततः शतबलः सिंहासनेऽध्यास्य महाबलम् । अनिषिच्य स्वहस्तेन चक्रे तिलकमंगलम् ॥ २६ ॥ स रराज नवो राजा कुंदसोदरकांतिना। चांदनेन तिलकेनोदयाचस श्वेना ॥ २६ ॥ १ भोगिभोगनिभाः सर्पफणातुल्याः । २ पुटपाकः पुटपात्रेण औषधपाकस्तद्वत् । ३ अन्धु कूपम् । ४ पुरुषार्थत्वे । ५ वसति सति । ६ कुन्दं माध्यकुसुमं तद्वत्कान्तिना ।

·-SER चक्रं चक्रनृतः पाणिं पुनरप्यापपात तत् । वासयष्टिं खग श्व तुरंग श्व मंडराम् ॥ १२ ॥ विषं विषधरस्येवामोघं मारणकर्मणि । इदमेवास्त्रसर्वस्वमस्य नान्यदतः परम् ॥ २५ ॥ मयि दमायुधे चक्रमोदादन्यायकारिणम् । तदेनमेष मृगामि सचक्रमपि मुष्टिना ॥ २६ ॥ युग्मम् । अमर्षाचिंतयित्वैवं सुनंदानंदनो दृढाम् । मुष्टिमुद्यम्य यमवनीषणः समधावत ।। ३२७ ॥ करीवोन्मुजरकरः कृतमुष्टिकरो पुतम् । जगाम नरताधीशांतिकं तदशिलापतिः ॥ १२ ॥ मर्यादोामिवोद॑न्वांस्तत्र तस्थौ रयादपि । एवं च स महासत्वश्चिंतयामास चेतसि ॥ ए॥ अहो राज्यस्य लुब्धेन लुब्धंकादपि पापिना । अमुनेव समारब्धो धिग्धिग् घ्रातृवधो मया ॥ ३० ॥ यदादावपि हन्यते घ्रातृत्रातृव्यकादयः । शाकिनीमंत्रवत्तस्य राज्यस्यार्थे यतेत कः ॥ ७३१ ॥ राज्यश्रिया प्राप्तयापि यथेचं नुक्तयापि च । सुरयेव सुरापस्य पुंसस्तृप्तिर्न जायते ॥ १३ ॥ नवेदाराध्यमानापि प्राप्य स्तोकमपि उलम् ॥ राज्यलक्ष्मीः क्षणात् कुञदेवतेव पराङ्मुखी ॥ ७३३ ॥ राज्यलक्ष्मीरमावास्यारात्रिवद्भरितामसा । उशांचकार तृणवत्तातोऽप्येनां कुतोऽन्यथा ॥ ३४ ॥ तस्य तातस्य पुत्रेण सताप्येषा मया चिरात् । उर्वृत्तत्वेन विज्ञातां ज्ञास्यत्यन्यः कथं ह्यमुम् ॥ ३५ ॥ सर्वथा त्यजनीयेयमिति निश्चित्य चेतसि । महामना बाहुबलिरित्यूचे चक्रवर्तिनम् ॥ ७३६ ॥ तितिदस्व क्षमानाथ राज्यमात्रकृतेपि यत् । विषन्निव मया घ्रातरेवं त्वमसि खेदितः ॥ ७३७ ॥ १ मन्दुरा अश्वशाला । २ भरतसमीप । ३ उदन्वान् समुद्रः । ४ लुब्धकात् व्याधात् । ५ भ्रातृव्यको भ्रातुप्पुत्र । ६ सुरापस्य मदिरापानकारकस्य।

·पैतृकणातपत्रेण हंसपत्रामसेन सः। शुशुने शारदनेण गिरिराज श्वोच्चकैः ॥ २० ॥ विरेजे खता चारुचामरपितयेन सः । बसाकायुगलेनेव विमलेन बसाहकः ॥ २७१ ॥ तस्याभिषेके गंजीरतरोमंगट्यांनिः । दध्वान ध्वनयन्नाशाश्चंजोदय श्वोदधेः ॥ २७॥ समंतान्मंत्रिसामंतैः समेत्य सममन्यत । पैतीयीकः शतबल इव रूपांतरेण सः ॥ २७३ ॥ पुत्रं राज्ये निवेश्यैवं स्वयं शतबलस्ततः । श्राददे शमसाम्राज्यमाचार्यचरणांतिके ॥ २७॥ सोऽसारान् विषयान् प्रोझ्झ्य सारं रत्नत्रयं दधौ । तथाप्यखंडा तस्यासीत्सर्वत्र समचित्तता ॥ २७५॥ मूलाउन्मूलयामास कषायान् स जितेंजियः। कूवंकषापूर श्व कूसस्थितमहीरुहान् ॥ २६॥ आत्माराममना वाचंयमो नियतचेष्टितः । अधिसेहे महासत्वो दुःसहान् स परीषहान् ॥ २७७ ॥ मैच्यादिनिलीवनानिः प्रवृषध्यानसंततिः । सोऽमंदानंदनिर्मग्नस्तस्थौ मुक्ताविवानिशम् ॥ २७ ॥ ध्यानेन तपसा चायुीलयैवातिवाह्य सः। महात्मा सादयामास सदनं त्रिदिवौकसाम् ॥ २७॥ महाबलोऽपि बतिनिः खेचरैः परिवारितः । आखंडेल श्वाखंडशासनः प्रशशास गाम् ॥ २० ॥ रम्याखारामराजीषु स रेमे रमणीवृतः । मुदितः पंकरुहिणीखेमेष्विव सितबदः ॥२१॥ अनूवंस्तत्पुरो नित्यं संगीतप्रतिशब्दितैः। संगीतकानुवादिन्य श्व वैताठ्यकंदराः॥ २२॥ अग्रतः पार्श्वयोः पश्चान्नारीनिः परिवेष्टितः । स चकासामास रसभंगार श्व मूर्तिमान् ॥ २३ ॥ १ प्रेसता चलता । २ कूलङ्कपा नदी तस्या. पूर इव । ३ आखण्डलः इन्द्रः । ४ सितच्छदः हस. । ५ सङ्गीतकानुवादिन्यः सङ्गीतस्य अनुकरणं कुर्वन्त्यः ।

·RS मूलोत्तरगुणपृष्टं साधुधर्ममुपादिशत् । स्वयं च तदनाचारे पृष्टोऽशक्तिं जगाद सः॥ २६ ॥ इति बोध्यागतान नव्यान् परिवि–जिषून सतः । मरिचिः प्रेषयामास समीपे स्वामिपादयोः ॥२७॥ प्रतिबुध्यागतानां च तेषां दीक्षा स्वयं ददौ । निष्कारणोपकारैकबंधुः स्वाम्यूषनध्वजः ॥ २० ॥ मरिचेः स्वामिना सार्थ एवं विहरतोऽन्यदा । शरीरे रोग उत्पेदे काष्ठे घुणे श्वोटबणः ॥ २५॥ प्रादंबज्रष्टकपिवत् व्रतन्रष्टो बहिःकृतः । स्वयूथ्यासंयतैनँव मरीचिः प्रत्यपाल्यत ॥ ३० ॥ अजातप्रतिचारोसौ बबाधे व्याधिनाधिकम् । इकुवाट वारदवर्जितः शूकरादिना ॥ ३१ ॥ रोगे निपततो घोरे महारण्य श्वासखा । एवं विचिंतयामास मरीचिनिजचेतसि ॥ ३५ ॥ अहो मम नवेऽत्रैवोदीर्ण कर्म शुनेतरम् । मां यदेते परमिवोपेदंते स्वेपि साधवः ॥ ३३ ॥ यघा दिवाकरस्येवोलूकेऽनालोककारिणः । दोषो न कस्यापि मयि साधोरप्रतिचारिणः ॥ ३५॥ सावधविरतास्ते हि सावधनिरतस्य मे । वैयावृत्यं कथं कुर्युर्लेवस्येव महाकुलाः ॥ ३५॥ न तान् कारयितुं युक्तं वैयावृत्यं ममापि हि । व्रतबंशोत्थपापस्य संतानाय हि यन्नवेत् ॥ ३६॥ तदात्मप्रतिचाराय मंदधर्माणमात्मवत् । अन्वेषयामि कमपि युज्यंते हि मृगैर्मृगाः ॥ ३७॥ मरीचिश्चितयन्नेवमुल्लाघः कथमप्यत् । कालादनूपरत्वं हि व्रज!षरनूरपि ॥ ३०॥ अन्यदा स्वामिनः पादपद्मांते दूरजव्यकः । कुतोपि कपिलो नाम राजपुत्रः समाययौ ॥ ३५॥ १ मूलोत्तरगुणश्रेष्ठ । २ परिवजितुमिच्छूनु । ३ घुणः कीटविशेष, । ४ असखा असहायः । ५ खेऽपि स्वकीया अपि । ६ उलूके घूके । ७ उल्लाघो रोगनिर्मुक्तः । ८ क्षारभूमिः । RS ·। नैर्मध्यानासुरत्वाच नित्यमेव युसमगैः । सप्यमान मित्रांनोनिम॒ज्यमानमिवांशुकैः ।। ७५ ॥ स्फटिकोपलकूलेषु निर्मलेष्वंगनाजनैः । उपलक्ष्यसरिवारिं वातोछूताब्जरेणुना ।। ७३ ॥ शृंगायनागविश्रांतविद्याधरमृगीदृशाम् । वैताढ्यकुहिमपविस्मारएनवांतरम् ॥७॥ आदर्शमिव रोदेस्योर्दिशां हासमिवासमम् । ग्रहनक्षत्र निर्माणमृत्स्नास्थलमिवाक्यम् ॥ ५॥ मध्यनागसमासीनक्रीडानांतकुरंगकैः । शिखरैर्दर्शिताने मृगलाउनविन्रमम् ॥ ७६ ॥ आमुक्तामलसंव्यानमिव निरपंक्तिन्निः । उत्पताकमिवोदंचदर्ककांतोपलांशुनिः ॥ ॥ तुंगनिर्मलशंगाग्रसंक्रांतेन विवस्वता । मुग्धसिधपुरंध्रीणां दत्तोदयगिरिज्रमम् ॥ ७ ॥ अत्यापत्रबहलैः संततधोयमंघिपैः । मयूरपत्ररचितैरातपरिवोरुन्निः ॥ ए॥ खेचरीजिाध्यमानेष्वेणपोतेषु कौतुकात् । उत्प्रस्रवन्मृगीक्षीरसिच्यमानलतावनम् ॥ ए० ॥ कदलीपत्रसंव्यानशबरीलास्यमीक्षितुम् । श्रेणीकृतादिपत्राभिः पुरस्त्रीनिरधिष्ठितम् ॥ १ ॥ रतनांतोरगीपीतदरिजितवनानिलम् । वनानिलनटक्रीमाप्रनतितलतावनम् ॥ ए२॥ किंनरस्त्रीरतारंजमंदिरीनूतकंदरम् । अप्सरोमकननरोत्तरंगितसरोजलम् ॥ ए३ ॥ शारीयूतपरैः क्वापि पानगोष्ठीरतैः कचित् । कचनावपणितैयदैस्तुलितोदरम् ॥ एच ॥ कचिचबरनारीनिः किंनरीनिः कचित्पुनः । क्वचिविद्याधरस्त्रीनिः क्रीडाप्रक्रांतगीतिकम् ।। ए५ ॥ १ युसद्गणै. देवसद्धैः । २ उपलक्ष्य नदीजल । ३ द्यावाभूम्योः । ४ सूर्येण । ५ अजिपै. वृक्षै.। ६ मृगशिशुषु । ७ पाशफलकातपरैः । ८ आबदल हैः । ९ कोलाहलीकृतमध्य ।

·भासेव्यमानस्तत्कालसुखोतर्विरसः स्मरः । कंडूयमाना पामेव निकामं च प्रवर्तते ॥ २ ॥ कामोऽयं नरकदूतः कामो व्यसनसागरः । कामो विपक्षताकंदः कामः पापनुसारणिः ॥ २॥ ॥ मदनेन मदेनेव जनः परवशीकृतः। सदाचारपथनष्टः पतत्येव नावटे ॥ ३०० ॥ अर्थ धर्म च मोदं च वेश्मेव गृहमेधिनः । श्रासादितप्रवेशोऽयं खनत्याक्षरिव स्मरः ॥ ३०१॥ दर्शनेन स्पर्शनेनोपनोगेन च निर्लरम् । व्यामोहायैव जायते विषवमय इव स्त्रियः ॥ ३०२ ॥ निकाममेव कामिन्यः कामसुन्धकवागुराः । हरिणानामिव नृणां जायतेऽनर्थहेतवे ॥२०३ ॥ ये नर्मसुहृदः खादाचामैकसुहृदो हि ते । स्वामिनश्चिंतयंत्येते परखोकहितं न यत् ॥ ३०॥ स्त्रीकथानिस्तनृत्यैर्नर्मोक्त्या मोहयंत्यमी । र्खिङ्गाः स्वस्वामिनमहो नीचाः स्वार्थैकतत्पराः ॥ ३०५॥ कुसंसर्गात्कुलीनानां वेदज्युदयः कुतः । कदली नंदति कियद्वदरीतरुसंनिधौ ॥३०६॥ तत्प्रसीद कुलस्वामिन् स्वयं विज्ञोऽसि मा मुह । विहाय व्यसनासक्ति मनो धर्मे निधीयताम् ॥ ३०७॥ निरगयेन द्रुमेणेव सरसेवापवारिणा । निर्गधेनेव पुप्पेण विदंतेनेव दंतिना ॥ ३० ॥ रूपेणेवासवणिम्ना राज्येनेवापमंत्रिणा । अदेवेनेव चैत्येन रजन्येवेन्द्रहीनया॥ ३०ए॥ यतिनेवाचरित्रेण सैन्येनेवापशस्त्रिणा । मुखेनेवाविहीनेन निर्धर्मेण नरेण किम् ॥ ३१ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् । १ पामा कण्डूतिः । २ भवावटे संसारगर्ने । ३ आखुर्मूषकः । ४ काम एव लुन्धको निषादस्तस्य वागुराः पाशरज्ज्वः । ५ खादा- चामैकसुहृदः खानपानकमित्राणि । ६ खिगाः शठाः । 4 ·व्यंतरारतत्र कालिंदीवीचिनीतस्करान् व्यधुः । द्रुदलैस्तोरणानाः ककुप्सु चतसृष्वपि ॥ १० ॥ तोरणान्यजितः रतंजेवराजन्मकराकृतिः । सिंधूजयतटस्थास्नुमकरश्रीविरूबिनीः ॥ ११ ॥ तेषु श्वेतातपत्राणि चत्वारि च चकाशिरे । दिग्देवीनां चतसृणां राजता इव दर्पणाः ॥ १११ ॥ रेजुर्ध्वजपटास्तेषु समीरणतरंगिताः । आकाशगंगातरलतरंगत्रांतिदायिनः ॥ ११ ॥ अधोऽधस्तोरणान्यासन्मौक्तिकस्वस्तिकादयः। जगतो मंगलमिहेत्यालेख्यलिपिवित्रमाः ।। ११३ ॥ तत्रो- रचिते पीछे वर्ष वैमानिकाः सुराः । रलाकरशीसर्वत्वमिव रलमयं व्यधुः ॥ ११ ॥ तैश्चके तन माणिक्यकपिशीर्षपरंपरा । चंचमांशुमालेव मानुषोत्तरसीमनि ॥ ११५॥ वलयीकृत्य हेमाजिशृंगमेकमिवामलम् । माकारं मध्यमं ज्योतिष्पतयः कांचनं व्यधुः ॥ ११६ ॥ चक्रिरे कपिशीपाणि तत्र रत्नमयानि ते । सचित्राणीव सुचिरं प्रेक्षकप्रतिबिंबितैः ॥ ११७॥ विदधुर्जवनाधीशा रौप्यं वप्रमधस्तनम् । कुंझलीनूतशेषाहित्लोगनमविधायिनम् ॥ ११ ॥ चकुस्ते कांचनी तत्र कपिशीर्षपरंपराम् । क्षीरोद॑तीरनीरस्थसुपर्णश्रेणिविज्रमाम्॥ ११ ॥ वप्रे वने च चत्वारि चक्रिरे गोपुराणि तैः । तदा विनीतानगरीप्राकारे गुह्यकैरिव ॥ १० ॥ गोपुरेषु च माणिक्यतोरणान्यक्रियंत तैः । प्रसारिनिः शतगुणानीव स्वैरेव रभिजिः ॥ १२१॥ RS १ कालिन्दी यमुना । २ माणिक्यप्राकाराप्रपरपरा । ३ मण्डलीकृत्य । ४ क्षीराब्धितटजल स्थगरुडपतिविभ्रमा । ५ गुसकैः यक्षैः । ६ रश्मिभि. किरणैः।

·यत्रैकोपि यतिः सिध्येत् तीर्थ तदपि पावनम् । किं पुनर्यत्र तावंतः सिषिधुस्ते महर्षयः ॥ ७ ॥ अथ शत्रुजयगिरौ चैत्यं रत्नशिलामयम् । अकारयन्मेरुचूलाप्रस्पदि जरतेश्वरः ॥ ७ ॥ पुंकरीकप्रतिमया सहितां प्रतिमा प्रनोः । चेतनामिव चेतोऽतस्तन्मध्येऽस्थापयन्नृपः ॥ धधए ॥ नानादेशेषु विहरन् जविनो लगवानपि । अन्वग्रहीदोधिदानाञ्चकुर्दानादिवांधलान् ॥ ४० ॥ प्रनोराकेवलज्ञानाबूमणानां तु जझिरे । चतुरशीतिसहस्राः साध्वीलदत्रयं तथा ॥ ४५१ ॥ स पंचाशत्सहस्रं च श्राघलक्षत्रयं तथा । श्राघीलक्षाः पंच सार्खाश्चतुःसहस्रसंयुताः ॥ ४५ ॥ सहस्राणि तु चत्वारि तथा सप्तशतानि च । पंचाशदधिकान्यासन् श्रीचतुर्दशपूर्विणाम् ॥ ४५३ ॥ अवधिज्ञानिसाधूनां सहस्राणि नवाजवन् । केवलज्ञानिसाधूनां सहस्राणि तु विंशतिः ॥ ४५४ ॥ जातवैशियलब्धीनां श्रमणानां महात्मनाम् । पट्शतान्यधिकान्यासन सहस्राणि तु विंशतिः ॥ २५ ॥ पृथक् पृथक् वादिनां च मनःपर्ययिणां तथा । बादशासन् सहस्राणि सपंचाशच पाती ॥ ४५६ ॥ अनुत्तर विमानोपपातिनां च महात्मनाम् । वाविंशतिसहस्राणि चाजवन् जुवनप्रनोः ॥ ४५ ॥ एवं चतुर्विध संघ नगवानादितीर्थकृत् । धर्मे संस्थापयामास व्यवहार इव प्रजाः ॥ ४५८ ॥ दीक्षाकालात्पूर्वलदं पयित्वा ततः प्रतुः । ज्ञात्वा स्वमोक्षकालं च प्रतस्थेऽष्टापदं प्रति ॥ ४ ॥ शैलमष्टापदं प्राप क्रमेण स परिबदः । निर्वाणसौधसोपानमिवारोहच्च तं प्रतुः ॥ ४६० ॥ समं मुनीनां दशनिः सहस्रैः प्रत्यपद्यत । चतुर्दशेन तपसा पादपोपगमं प्रनुः ॥ ५६१ ॥ १ मेरुचूलासमानमित्यर्थः । २ लोकव्यवहारे । ३ मोक्षप्रामादमोपान ।

·साधु साधु स्वयंबुद्ध स्वामिनो हितकाम्यसि । यदाहार श्वोजारैगिरा जावोऽनुमीयते ॥ ३२५ ॥ शजोः सदा प्रसन्नस्य स्वामिनः सुखहेतवे । वदंत्येवं कुलामात्यास्त्वादृशा एच नापरे ॥ ३२६ ॥ निसर्गकठिनः कस्त्वामुपाध्यायोऽध्यजीगपत् । अकोकाशनिपातानं प्रजोर्यदिदमब्रवीः ॥ ३२७ ॥ स्वयं लोगार्थिनि, स्वामी सेव्यते सेवकैरिह । मा तुंक्यास्त्वं तु नोगानित्युच्यते स कथं नु तैः॥ ३२॥ त्यक्त्वा यदैहिकान् नोगान् परलोकाय यत्यते । हित्वा हस्तगतं लेां कूर्परालेहनं हि तत् ॥ ३२ ॥ परलोकफलो धर्मः कीर्त्यते तदसंगतम् । परलोकोऽपि नास्त्येवालावतः परलोकिनः ॥ ३३० ॥ पृथ्व्यप्तेजःसमीरेच्यः समुन्नवति चेतना । गुमपिष्टोदकादिन्यो मदशक्तिरिव स्वयम् ॥ ३३१ ॥ शरीरान्न पृथक् कोपि शरीरी हंत विद्यते । परित्यज्य शरीरं यः परलोकं गमिष्यति ॥ ३३ ॥ निःशंकमुपनोक्तव्यं ततो वैषयिकं सुखम् । स्वात्मा न वंचनीयोऽयं स्वार्थत्रंशो हि मूर्खता ॥ ३३३ ॥ धर्माधौं च नाशंक्यौ विघ्नहेतू सुखेषु तत् । तावेव नैव विद्येते यतः खरविपाणवत् ॥ ३३४ ॥ स्नपनेनांगरागेण माध्यैर्वस्त्रविनूषणैः । यदेकः पूज्यते ग्रावा पुण्यं तेन व्यधायि किम् ॥ ३३५ ॥ अन्यस्य चोपरि ग्रावण आसित्वा मूत्र्यते जनैः। क्रियते च पुरीषादि पापं तेन व्यधायि किम् ॥३३६॥ उत्पद्यते विपद्यते कर्मणा यदि जंतवः । उत्पद्यते विपद्यते बुद्बुदाः केन कर्मणा ॥ ३३७ ॥ तदस्ति चेतनो यावत् चेष्टयते तावदिछया । चेतनस्य विनष्टस्य विद्यते न पुनर्जवः ॥ ३३ ॥ १ भावश्चित्ताभिप्रायः । २ अकाण्डाशनिपाताभ अनवसरे वज्रपाततुल्य । ३ कूपरो हस्तमध्यभागः "कोणीति प्रसिद्धो लोके । ४ खरशङ्गवत् । ५ग्रावा पाषाणः ।

·य एव म्रियते जंतुः स एवोत्पद्यते पुनः । इत्येतदपि वाडूमात्र सर्वथाऽनुपपत्तितः ॥ ३३ ॥ शिरीपेकटपे तत्तट्पे रूपलावण्यचारुनिः। रमणीलिः समं स्वामी रमतामविशंकितम् ॥ ३४ ॥ जोज्यान्यमृतरूपाणि पेयानि च यथारुचि । स्वायंतां स्वामिना स्वैरं स वैरी यो निषेधति ॥ ३१ ॥ कर्पूरागरुकस्तूरीचंदनादिनिरं चितः । एकसौरच्य निष्पन्न इव तिष्ठ दिवानिशम् ॥ ३४ ॥ उद्यानयानजगतीचित्रशालादिशालि यत् । तत्तत् क्षितीश प्रेक्षस्व चक्कु प्रीत्यै प्रतिक्षणम् ॥ ३४३ ॥ वेणुवीणामृदंगानुनादिनिीतनिःस्वनैः। दिवानिशं तब स्वामिन्नस्तु कर्णरसायनम् ॥ ३ ॥ यावजीवेत्सुखं जीवेत् ताववैषयिकैः सुखैः । न ताम्येधर्मकार्याय धर्माधर्मफलं कचित् ॥ ३४५ ॥ स्वयंबुधस्ततोऽवादीनास्तिकैः स्वपरारिनिः । अंधैरंधा श्वाकृष्य पात्यंते धिगहो जनाः ॥ ३५६॥ स्वसंवेदनवेद्योयमात्मास्ति सुखदुःखवत् । निषेधितुं बाधानावाचक्यते नहि केनचित् ॥ ३४ ॥ सुखितोदं दुःखितोहमिति कस्यापि जातुचित् । जायते प्रत्ययो नैव विनात्मानमबाधितः ॥ ३ ॥ स्वशरीरे स्वसं वित्तेरेवमात्मनि साधिते । अस्त्येव परकीयेऽपि शरीरे सोऽनुमानतः ॥ ३४ए। निश्चीयते शरीरेऽस्ति परकीयेऽपि चेतनः । सर्वत्र बुधिपूर्वायाः क्रियाया उपजतः ॥ ३५० ॥ य एव म्रियते जंतुः स एवोत्पद्यते पुनः । अस्त्येवं परलोकोऽपि चेतनस्य न संशयः ॥ ३५१ ॥ यात्येकमेव चैतन्यं जन्मतोऽन्यत्र जन्मनि । शैशवादिव तारुण्ये तारुण्यादिव वाईके ॥ ३५॥ १ अनुपपत्तितः असिद्धितः । २ शिरीषकल्पे शिरीपकुसुमतुल्ये । ३ तल्पे शय्याया । ४ सौगन्ध्योत्पन्नः । ५ कर्णामृतम् । ६खानुभ- ववेयः । ७ प्रत्ययो विश्वासः । ८ अबाधित इति प्रत्ययाविशेषणम् । ९खसवित्तेः खानुभवात् । १० उपलम्भतः प्राप्तेः । ११ वृद्धावस्थाया । * क्वचित्पुस्तके राचित इत्यपि पाठः । Skok ·विना हि पूर्वचैतन्यानुवृत्तिं जातमात्रकः । अशिक्षितः कथं बालो मुखमर्पयति स्तने ।। ३५३ ॥ अचेतनेच्यो नूतन्यश्चेतनो जायते कथम् । कारणस्यानुरूपं हि कार्य जगति दृश्यते ॥ ३५४ ॥ प्रत्येकं युगपमा स्यातेन्यश्चेतनो ननु । आद्यपको यदि तदा तावंतश्चेतना न किम् ॥ ३५५ ॥ अथ दितीयः पकः स्यात् तदा जिन्नस्वनावकैः । नूतैरेकस्वजाबोयं जन्यते चेतनः कथम् ॥ ३५६ ॥ रूपगंधरसस्पर्शगुणा तावसुंधरा । प्रत्यक्षमतदापोऽपि रूपस्पर्शरसात्मिकाः॥ ३५७ ॥ रूपस्पर्शगुणं तेज एकस्पर्शगुणो मरुत् । अमीपामेवमावालं व्यक्ता जिन्नस्वनावता ॥ ३५ ॥ तोयादिन्यो विसदृशां मुक्तानां जन्मदर्शनात् । जूतेच्योऽचेतनेन्योऽपि चेतनः संचवीति चेत् ॥३५॥ तन्न युक्तं यतस्तोयं मौक्तिकादिपु दृश्यते । एवं पोजलिकं रूपं वैसदृश्यं ततः कथम् ॥ ३६० ॥ किं च पिष्टोदकादिन्यो मदशक्तिरचेतना । अचेतनेच्यो जातेति दृष्टांतश्चेतने कथम् ॥ ३६१ ॥ न च देहात्मनोरक्यमिति वाच्यं कदाचन । यद्देहे तदवस्थेऽपि चेतना नोपलच्यते ॥ ३६२ ॥ यच्चैकः पूज्यते ग्रीवा मूत्राद्यैर्लिप्यतेऽपरः । तदसत्सुखःखादि कुतस्त्यमपचेतने ॥ ३६३ ॥ ततो देहादिनिन्नोऽयमात्मास्ति परलोकवान् । विद्यते परलोकोऽपि धर्माधर्मनिबंधनम् ॥ ३६॥ अंगनालिंगनादग्नितापादिव समंततः । विलीयते मनुष्याणां विवेको नवनीतवत् ॥ ३६५॥ निरैर्गलं बदुरसांस्तांस्तानाहारपुजलान् । मुंजानो नैव जानाति मत्तः पशुरिवोचितम् ॥ ३६६ ॥ चंदनागरुकस्तूरीनसारादिगंधतः । कामति नरं सद्यो दंदशूक श्व स्मरः ॥ ३६७ ॥ १ विलक्षणाना । २ गावा पाषाणः । ३ निरर्गलगुच्छालम् । ४ घनसारः कपर । SAR ·सर्गः पुमान् रामादिरूपेषु विलग्नेनेह चकुषा । वृतिलग्नोपसंव्यानांचलेनेव स्खलत्यहो ॥ ३६७ ॥ मुहूर्त्तसुखदानेन मोहयंती मुहुर्मुहुः । धूर्त्तमैत्रीव संगीतिः कुशलाय न सर्वथा ॥ ३६ए । तत्पापस्यैकसुहृदो धर्मस्यैकविरोधिनः । नरकस्याकृष्टिपातान् विषयान् मुंच दूरतः ॥ ३७० ॥ यत्प्रेष्य एको नवति स्वामी नवति चापरः। एकः प्रार्थयते निदामपरश्च प्रयवति ॥ ३७१॥ वाहनं च नवत्येकस्तमन्यस्त्वधिरोहति । अनयं याचते चैको वितीयस्तु ददाति तत् ॥३७२ ॥ इत्यादि सम्यगेवेह धर्माधर्मफलं महत् । पश्यन्नपि न मन्येत यस्तस्मै स्वस्ति धीमते ॥ ३७३ ॥ तदसघागिवाऽधर्मो हेयो मु:खनिबंधनम् । स्वामिन् समागिवादेयो धर्मः शमैककारणम् ॥ ३४॥ ऊचे ततः शतमतिर्मात्मा कश्चिदिहापरः । पदार्थविषयज्ञानात् प्रतिक्षणविनंगुरात् ॥ ३७५ ॥ यवस्तुषु स्थिरत्वे धीर्वासना तत्र कारणम् । पूर्वापरक्षणानां तदेकत्वं वास्तवं ननु ॥ ३७६ ॥ अश्रोवाच स्वयं बुखो वस्तु नास्ति निरन्वयम् । अंजस्तृणादि हि गवां हंत उग्धाय कल्पते ॥ ३१ ॥ आकाशपुष्पवत्कूर्मरोमवञ्च निरन्वयम् । नैव वस्तु जवत्यत्र तथा दाणनंगधीः॥ ३७७ ॥ वस्तु चेत्क्षणविध्वंसि संतानः दणिको न किम् । संतानस्य च नित्यत्वे समस्तं क्षणिकं कुतः ॥ ३४ए ॥ सर्वनावेष्यनित्यत्वे निहितप्रतिमार्गणम् । स्मरणं प्रत्यन्निज्ञा च कथं नामोपपद्यते ॥ ३० ॥ जन्मानंतरनाशित्वे दितीयक्षणसंलवी । पित्रोन पुत्रः पितरौ न पुत्रस्येत्यसंगतिः ॥ ३७१ ॥ विवाहसमयादूर्ध्व दंपत्योः दाणनाशिनोः। न जायायाः पतिः पत्युन जायेत्यसमंजसम् ॥ ३२॥ १ वृतिसकान्तोत्तरीयाश्चलेन।२ निरन्वय नि सतान । ३ निहितस्य न्यासीकृतस्य प्रतिमार्गण प्रतियाचन। ४ प्रत्यभिज्ञान उपलक्षण । R - ·श्ह कृत्वाऽशुभं कर्म स नाऽमुत्राश्नुते फलम् । नुक्तेऽन्यः किंतु तदिति कृतनाशकृतागमौ ।। ३७३ ।। तुर्योप्युवाच मायासौ तत्वतो नास्ति किंचन । दृश्यमानमपि स्वममृगतृष्णादिसन्निजम् ॥ ३० ॥ गुरुः शिष्यः पिता पुत्रो धर्मोऽधर्मो निजः परः । इत्यादि दृश्यते यत्स व्यवहारो न तात्विकम् ॥ ३७॥ विहाय जंबुको मांसं तीरे मीनाय धावितः । मीनोऽपि प्राविशत् तोये मांसं गृध्रोऽहरद्यथा ॥ ३७६ ॥ तथैवैदिकसुखं त्यक्त्वा परलोकाय धाविताः । आत्मानमुनयज्रष्टा वंचयंते हि ते नराः ॥ ३७७ ॥ पाखंमिनामलीकाझां श्रुत्वा नरकनीरवः । दमयंति निजं देहमहो मोहाद्वतादिना ॥ ३ ॥ यथा दमापातशंक्येकांघ्रिणा नृत्यति लावकः । तथानिशंक्य नरकपातं जंतुस्तपस्यति ॥ ३८ए । स्वयंवुघोऽब्रवीधस्तु न सच्चेदर्थकृत्कथम् । माया चेदीदृशी तर्हि स्वप्नेजः किं न कार्यकृत् ॥ ३ ॥ कार्यकारणनावं चेपस्तूनां पारमार्थिकम् । न मन्यते तदा किं त्वं विपि पततोशनेः ॥ ३१ ॥ एवं सति न त्वं नाहं न वाच्यं न च वाचकः । तदेष्टप्रतिपत्तिः स्याम्यवहारकरी कथम् ॥ ३५ ॥ विर्तमापंमितै रेनिः स्वयं विषयगृध्नुभिः । देव प्रतार्यसे नित्यं शुनोदपराङ्मुखः ॥ ३३ ॥ ततो विवेकमालंव्य विषयान् त्यज दूरतः । धर्ममेवाश्रय स्वामिन्नत्राऽमुत्र च शर्मणे ॥ ३ए॥ अथ राजाब्रवीदेवं प्रसादसुनगाननः । स्वयंवुद्ध महावुधे साधु साधूक्तवानदः ॥ ३ए५ ॥ युक्तं धर्म उपादेयो न धर्मपिणो वयम् । उपादीयेत कालेऽसौ मंत्रास्त्रमिव संगेरे ॥ ३९६ ॥ चिरादन्यागतं मित्र मिव को नाम यौवनम् । उपेदेत तमुचितां प्रतिपत्तिमकट्पयन् ॥ ३ ॥ १ असत्याज्ञा । २ पक्षीविशेषः । ३ विषयलोलुपैः । ४ शुभोत्तरकालविमुखै.। ५ युद्धे । NEER ·धर्मोपदेशस्तदयं त्वया नावसरे कृतः । वीणायां वाधमानायां वेदोजारो न राजते ॥ ३ ॥ परलोको हि धर्मस्य फलं संदिग्धमेव तत् । तदैहिकसुखास्वादमकांमे किं निषेधसि ॥ ३एए॥ अथ विज्ञापयामास स्वयंवुधः कृतांजलिः । आवश्यक धर्मफले मा शंकिष्ठाः कदाचन ॥ ४० ॥ किं त्वं स्मरसि बालत्वे यदावां नंदने वने । अपश्याव गतावेकं कांतिरूपधरं सुरम् ॥ ४०१॥ सप्रसादो जगादैवं स देवस्त्वां तदा नृप । अहं ह्यतिबलो नाम जवतोऽस्मि पितामहः ॥ ४० ॥ क्रूर मित्रादिवोपिनोऽमुष्माबैषयिकात्सुखात् । राज्यं तृणमिव त्यक्त्वा त्रिरत्नीमहमाददे ॥ ४०३ ॥ व्रतपासादकलशः संन्यासोऽन्तक्षणे मया । जगृहे तत्पन्नावेन जातोऽहं लांतकाधिपः ॥४०॥ प्रमघरेण न स्थेयं तत्त्वयापीत्युदीर्य सः । विद्योतितवियघिद्युदिव सोऽथ तिरोदधे ॥ ४०५ ॥ मन्यस्व परलोकं तवचः पैतामहं स्मरन् । प्रत्यदेऽपि प्रमाणे किं प्रमाणांतरकल्पना ॥ ४०६॥ राजाप्यूचे स्मारितोऽस्मि साधु पैतामहं वचः । परलोकमहं मन्ये धर्माधर्मनिबंधनम् ॥ ४० ॥ मिथ्यादृग्वाक्पांशुपुंजजलदः सोऽथ मंत्रिराट् । लब्धावकाशः सानंदमिति वक्तुं प्रचक्रमे ॥ ४० ॥ तव वंशेऽनवत्पूर्व कुरुचंजो नरेश्वरः । जाया कुरुमती तस्य हरिचंतश्च नंदनः ॥ ०ए॥ नृपतिः स तु कौलोऽजूत महारंजपरिग्रहः । धुर्योऽनार्येषु कृत्येषु कृतांत श्व निर्दयः ॥ १० ॥ उराचारोऽपि रौञोऽपि स राज्यं बुजुजे चिरम् । पूर्वोपार्जितपुण्यानां फलमप्रतिमं खलु ॥११॥ तस्यावसानसमये जज्ञे धातुविपर्ययः । आसन्ननरकक्केशवर्णिकामात्रसंनिनः ॥ १५॥ १ ज्ञानदर्शनचारित्ररूपा त्रिरत्नीं । २ प्रमादिना । ३ प्रकाशिताकाशः । ४ कौलः क्रूरकर्मा ।

·आसीत्कंटकशय्येव तूलशय्याऽस्य मुःखदा । निंबवपिरसान्यासन् जोज्यानि सरसान्यपि ॥ ४१३ ॥ चंदनागरुकर्पूरकस्तूर्यः पूतयोऽजवन् । शत्रुवत्पुत्रमित्राद्या दृशोरुगहेतवः ॥ १५ ॥ कर्णकेशाय गीतानि खरोष्ट्रकोष्टुनादवत् । पुण्यजेदेऽथवा सर्व प्रयाति विपरीतताम् ॥ १५ ॥ सुखेतरैस्तं विषयोपचारै रतिदैः क्षणम् । कुरुमतीहरिचंौ प्रचन्नं प्रत्यजागृताम् ॥ १६ ॥ चुंब्यमान श्वांगारैः प्रत्यंगं दाहविह्वलः । रौपध्यानपरः प्रापदवसानं स नूपतिः ॥ १७ ॥ तस्यौदेहिकं कृत्वा हरिचंजस्तदात्मजः । अशिपदिधिवाज्यं सदाचारपथोऽध्वगः ॥ १७ ॥ सोऽत्रापि दृष्टाघफलं दृष्ट्वा तन्मरणं पितुः । धर्ममेव पुमर्थेषु तुष्टावार्क ग्रहेप्विव ॥ १५ ॥ सुबुधि बालसुहृदं श्रावकं सोऽन्यदादिशत् । धर्मवनयोऽन्वहं धर्मः श्रुत्वाशंस्यस्त्वया मम ॥ २० ॥ सुबुद्धिर्विदधे नित्यं तत्तथात्यंततत्परः । अनुकूल निदेशो हि सतामुत्साहकारणम् ॥ ॥२१॥ प्रत्यहं हरिचंजोऽपि धर्म तत्कथितं नृशम् । श्रद्दधे पापनीतः सन् रोगनीत इवौषधम् ॥ ४२ ॥ अन्यदा बहिरुद्याने शीलंधरमहामुनेः । उत्पन्ने केवलज्ञानेऽनीयुर्देवास्तमचितुम् ॥ ४२३ ॥ सुबुधिनैवं कथिते श्रपोखिखितमानसः । स राजा तुरगारूढस्तं मुनींमुपाययौ ॥ २ ॥ नमस्कृत्योपविष्टे च तस्मिन् राझि महामुनिः। विदधे कुमतध्वांतकौमुदी धर्मदेशनाम् ॥ ४२५ ॥ देशनांते स नूपालस्तं पप्रच कृतांजलिः । स्वामिन् मम पिता मृत्वा कां गतिं समपद्यत ॥२६॥ उवाच सोऽथ नगवान् महाराज पिता तव । सप्तमं नरकं प्राप स्थानं नान्यत्र तादृशाम् ॥ २७॥ १ दुर्गन्धमय्यः । २ दृष्टपापफल । ३ कुमतध्वान्तकौमुदी कुमतान्धकारचन्द्रिका । - ·पव Than सर्गः तदाकर्ण्य समुद्भूतसंवेगः स महीपतिः । वंदित्वा मुनिमुत्थाय ययौ निजनिकेतनम् ॥ ४२ ॥ राज्यं सूनोरर्पयित्वा सुबुधिमिदमन्यधात् । प्रव्रजिष्याम्यहं धर्म मयीवास्मिन् सदादिशेः ॥ ४२ए ॥ सोप्यूचे प्रव्रजिष्यामि लवंतमनु नृपते । त्वत्सुते मत्सुतो धर्म वक्ष्यत्यहमिव त्वयि ॥ ३० ॥ कर्माबिनेदकुलिशं व्रतं तौ राजमंत्रिणौ । श्राददाते सुचिरं च पालयित्वेयतुः शिवम् ॥ ३१ ॥ युष्मशेऽपरश्वासीईमको नाम पार्थिवः । प्रचंझशासनो दंगधरः साक्षादिवारिषु ॥ ३ ॥ बनूव तनयस्तस्य मणिमालीति विश्रुतः । अंशुमालीव तेजोनिरनिव्याप्तदिगंतरः ॥ ३३ ॥ पुत्रमित्रकलत्रेषु रत्नस्वर्णधनेषु च । प्राणेन्योप्यत्यजीप्टेषु मूर्जावान् दमकोऽनवत् ॥ ३४ ॥ आर्तध्यानपरः कालाईभकः प्राप पंचताम् । नांमागारे निजे सोऽजगरोऽजायत पुर्धरः ॥ ४३५॥ तत्रागारे प्रविवेश यो यस्तं तं स जनसे । दारुणात्मा सर्वनदी हुताशन इवोद्यतः॥ ३६॥ अन्यदा ददृशे तेन मणिमाली गृहं विशन् । प्रारजन्मस्मरणाचात्मसूनुरित्युपलक्षितः ॥ ५३७ ॥ प्रशांतां दर्शयन्मूर्ति सस्नेहो मूर्तिमानिव । प्राग्जन्मबंधुनः कोऽपीत्यज्ञायि मणिमालिना ॥ ४३७ ॥ मुनीनां ज्ञानिनां पार्थाज्ञात्वा तं पितरं निजम् । उपविश्य पुरस्तस्य जैन धर्म शशंस सः ॥ ४३ए । सोऽवबुध्याहतं धर्म संन्यासं प्रत्यपद्यत । शुलध्यानपरो मृत्वा देवयमियाय च ॥ ४० ॥ पुत्रप्रेम्णा दिवोऽन्येत्य स हारं मणिमालिने । दिव्यमुक्तामयमदात्सोयमद्यापि ते हृदि ॥ ३१ ॥ हरिचंबान्वयेऽनूस्त्वं सुबुधेरन्वये त्वहम् । क्रमागताप्तनावेन ततो धर्मे प्रवर्त्यसे ॥ २ ॥ १ सप्राप्तवैराग्यः। २ कर्मरूपपर्वतविदारणे वज्र। ३ मूछीवान् मोहवान् । ४ सन्यासं त्यागं । ५ देवभूय देवत्वम् । AGS ·किमेतजीतनृत्यादि मामुद्दिश्य प्रवर्तते । अयं लोको विनीतः किं मह्यं नाथाय तिष्ठते ॥ १॥ इदं श्रीमदिदं रम्यमिदं सेव्य मिदं प्रियम् । इदमानंदसदनं सदः किमिदमासदम् ॥ १॥ स्फूर्जवितर्कसंपर्क तमकैशया गिरा । इति विज्ञपयामास प्रतीहारः कृतांजलिः॥ ३ ॥ अद्य नाथ वयं धन्याः सनायाः स्वामिना त्वया । कुरु प्रसादं नयेषु पीयूषसदृशा दृशा ॥ ७ ॥ स्वामिन्नीशानकल्पोयं यथासंकल्पितप्रदः । अनस्पानश्वरश्रीकः सदा सुखनिकेतनम् ॥ ५॥ अमुष्मिन्देवलोके यत्त्वया पुण्यैरुपार्जितम् । विमानं श्रीप्रनमिदं साध्वलंकुरुषेऽधुना ॥ ६॥ त्वत्सनामंगनममी तव सामानिकाः सुराः । एकोप्यनेक श्व यैर्विमानेऽस्मिंस्त्वमीक्ष्यसे ॥ ७ ॥ त्रयस्त्रिंशा अमी स्वामिन् पुरोधोमंत्रितास्पदम् । त्वदादेशमपेदंते यथासमयमादिशेः ॥ ७ ॥ पारिषद्याः सुराश्चैते नर्मसाचिव्यकारिणः । लीलाविलासगोष्ठीषु रमयिष्यति ते मनः ॥ ए॥ सदा संवर्मितास्तीक्ष्णाः पत्रिंशस्त्रधारिणः । स्वामिरकामहाददाश्चात्मरक्षा श्रमी तव ॥ ४ ॥ लोकपाला अमी च त्वत्पुररक्षाधिकारिणः । अनीकपतयश्चैते त्वदनीकधुरंधराः ॥ १ ॥ पौरजानपदप्रायाः प्रकीर्णकसुरा श्मे । देव त्वदाज्ञानिर्माट्यं धारयिष्यति मूनि ॥२॥ अनियोग्याश्चालियोग्याः सेवंते त्वामितस्त्वया । सुराः किटिबपिकाश्चैते म्लेचकर्मकृतस्तव ॥ ३ ॥ तवैते रम्यरमणीरमणीयतरांगणाः । मनःप्रसादजननाः प्रासादा रत्ननिर्मिताः॥४॥ १ स्फुरद्विकल्पसपर्क । २ अकर्कशया कोमलया । ३ पुरोहितमत्रित्वस्थान । ४ सवम्मिताः कवचिनः । ५ अभियोग्या देवविशेषाः ६ अभियोग्याः त्वया अभियोक्त योग्याः ।

·SHES यविज्ञप्तमकांमे तु श्रूयतां तत्र कारणम् । यदद्य नंदने जादं चारणश्रमणावहम् ॥ ३ ॥ जगत्प्रकाशजनको महामोहतमचिदौ । एकत्र मिलितौ सादात् सूर्याचंघमसाविव ॥ ॥ कुर्वतौ देशनां तत्र ज्ञानातिशयशालिनौ । ती मया समये पृष्टौ प्रमाणं नवदायुषः॥ ४५ ॥ तान्यां तु नवतो मासमात्रमायुर्निवेदितम् । अतस्त्वां त्वरयाम्यद्य धर्मायैव महामते ॥ ६ ॥ महाबलोऽथानिदधे स्वयंबुछ धियांनिधे । त्वमेवैकोऽसि मे बंधुर्यन्मत्कार्याय ताम्यसि ॥ ४ ॥ आक्रम्यमाएं विषयैर्निजालुं मोहनिष्या। मामजागरयः साधु शाधि किं साधयाम्यतः ॥ ४ ॥ आयुष्यटपेऽधुना धर्मः साधनीयः कियान्मया । कीदृशं कूपखननं सद्योलग्ने प्रदीपने ॥ धधए॥ स्वयंबुघोप्युवाचैवं मा विषीद दृढीनव । परलोकैकसुहृदं यतिधर्म समाश्रय ॥ ४० ॥ अप्येक दिवसं जीवः परिव्रज्यामुपेयिवान् । अपवर्गमपि प्रामोत्येव स्वर्गस्य का कथा ॥ ४५१ ॥ आमेत्युदित्वा स्वसुतं स्वे पदे प्रत्यतिष्ठपत् । महाबलस्तदाचार्यः प्रासादे प्रतिमामिव ॥ ५५ ॥ दीनानाथजनेच्योऽथ दयादानमदत्त सः। तथा यथा न कोप्यासीद्याच्ञादीनो जनः पुनः ॥ ४५३ ॥ विचित्रवस्त्रमाणिक्यसुवर्णकुसुमादितिः। स चक्रे सर्वचैत्येषु पूजां शक श्वापरः ॥ ४५ ॥ ततश्च क्षमयित्वा स्वजनं परिजनं तथा । दीक्षां मुनींपादांतेऽग्रहीन्मोदाश्रियःसखीम् ॥ ४५५ ॥ सर्वसाद्ययोगानां विरत्या सममेव सः । चक्रे चतुर्विधाहारप्रत्याख्यानं महामनाः ॥ १६ ॥ असौ समाधिपीयूषहदमग्नो निरंतरम् । अंलोजिनीखंग श्व नहि मम्लो मनागपि ॥ ५ ॥ १ शिक्षय । २ प्रदीपने अग्नौ । ३ अपवर्ग मोक्ष । ४ सर्वसावधयोगाना सर्वसदोषयोगानाम् । 1 ·मुंजान श्व नोज्यानि पेयान्यपि पिबन्निव । सोऽक्षीणकांतिरनवन्महासत्वशिरोमणिः ॥ ५ ॥ समाहितः स्मरन्पंचपरमेष्ठिनमस्क्रियाम् । पाविंशतिदिनान् कृत्वाऽनशनं स व्यपद्यत ॥ एए॥ स स्वयं संतृतैः पुण्यैर्दिव्यैरिव तुरंगमैः । ईशानकल्पं तत्कालमाससाद रासदम् ॥ ४६० ॥ विमाने श्रीप्रभेऽयोपपादे शयनसंपुटे । विद्युत्पुंज इवांनोदगर्ने समुपपादि सः ॥ ६१ ॥ दिव्याकृतिः सुसंस्थानः सप्तधातून्कितांगकः । शिरीपसुकुमारांगः कांतिक्रांतदिगंतरः ॥ ६ ॥ वज्रकायो महोत्साहः पुण्यलकणलक्षितः । कामरूपोऽवधिज्ञानी सर्वविज्ञानपारगः ॥ ४६३ ॥ अणिमादिगणोपेतो निर्दोषोऽचिंत्यवैनवः । ललितांग इति ख्यातः स यथार्थानिधोऽनवत् ॥ ४६५ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् । पादयो रलकटके कटिसूत्रं कटीतटे । हस्तयोः कंकण नुजयोरंगदयम् ॥ २५ ॥ वक्षःस्थले हारयष्टिः कंठे ग्रैवेयकं तथा । कुंमले कर्णलतयोः स्रकिरीटी च मूनि ॥ ४६६ ॥ इत्यादिनूपणग्रामो दिव्यानि वसनानि च । सर्वांगनूपणं तस्य यौवनं च सहाऽनवत् ॥ ६ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् । ननाद नादयन्नाशाः प्रतिनादेन दुनिः । पेतुर्जय जगन्नंदेत्यादि मंगलपाठकाः ॥ ४६॥ गीतवादित्रनिर्घोपबंदिकोलाहलाकुलम् । तदिमानं जगऊँव नायागमनवा मुदा ॥ ४६ए॥ सोऽथ सुप्तोत्थित श्व पश्यन्नेवं व्यतर्कयत् । किमिंजालं किं स्वशः किं माया किमिवेदृशम् ॥ धo १ अणिगादयः सिद्वयरतासा गणेनोपेतः । २ अवेयक ग्रीवाभरणम् । ३ नाथागगभवा खामिसगागगजनितया।

·नितांतसुकुमारांध्रिपाणिनेत्राननबलात् । लावण्यसिंधुमध्यस्थारविंदवनिकामिव ॥ एए॥ आनुपूर्येण पृथुलौ वृत्तावूरू च बिज्रतीं । न्यासीकृताविव निजौ तूणीरौ पुष्पधन्वनः ॥ १० ॥ राजमानां नितंबन विपुलेनाबवाससा । कलहंसकलालीढपुलिनेनेव निम्नगाम् ॥ ५०१ ॥ राजंतीमुदरेणातिकामेण पैविमध्यवत् । पीनोन्नतकुचघनारप्रोपहनादिव ॥ ५० ॥ जांती रेखात्रयांकेण कंठेन कलनादिना । कंबुनेव स्मरनृपस्यो चैर्विजयशंसिना ॥ ५०३ ॥ अधरीकृतबिंबाभ्यामधराज्यां चकासतीम् । नासया नेत्रनलिननाललीलाजुषापि च ॥ ५० ॥ अधीकृतपार्वणेऽलक्ष्मीसर्वस्वहारिणा । हौरिणा चित्तहरिणी सिँग्धगंडालिकेन च ॥ १०५॥ कौँ रतिपतेः क्रीमादोलालीलामलिम्लुचौ । युगं च स्मरधनुर्यष्टिनीहारि विनतीम् ॥ ५०६॥ शोलमानां कंबर्या च स्निग्धकालकांतया । वदनांनोरुहस्यानुसारिण्येवालिमालया ॥ ५० ॥ सर्वांगीणं च विन्यस्तरत्नाचरणसंपदा । जंगमीनावनाकटपलता विन्रमधारिणीम् ॥ ५० ॥ मनोज्ञमुखपद्मानिरप्सरोनिः सहस्रशः। परितः परिकरितां सरितिरिव जाह्नवीम् ॥ ५०ए। देवीं स्वयंप्रना नाम प्रजाननाचिरप्रनाम् । प्रनूतप्रमदस्तत्र ददर्श श्रीप्रत्नप्रनुः ॥ ५१० ॥ घादशनिः कुलकम् । कृतान्युत्थानया दूरात् स्नेहातिशययुक्तया । तया सहैकपर्यके निषसादामराग्रणीः ॥ ५११॥ १ तूणीरौ इषुधी । २ वज्रमध्यवत् । ३ हारिणा मनोहरेण । ४ स्निग्धं मसृण यत् गण्डालिकं आभरणविशेषं तेन । ५ मलिम्लुचौ चौरौ ६ कवर्या केशपाशेन । ७ सर्वाङ्गीणं सर्वाङ्गेषु । ८ प्रभाभिः भग्ना अचिरप्रभा विद्युत् यया सा । ९ कृताभ्युत्थानया कृतसम्मुखोत्थानया ।

·एकत्र च निषएणौ तौ चकासामासतुवृशम् । एकालवालमध्यस्थौ लताविटपिनाविव ॥ ५१५ ॥ परस्परमजूच्चेतस्तयोलीनं निरंतरम् । निगमेनेव रागेण निबिडेन नियंत्रितम् ॥ ५१३ ॥ रममाणस्तया सामचिन्नप्रेमसौरनः। गमयामास नूयासं कालमेकां कलामिव ॥ ५१४॥ दलं वृदादिव दिवस्ततोच्योष्ट स्वयंप्रना। आयुःकर्मणि हि क्षीणे नेत्रोऽपि स्थातुमीश्वरः ॥ ५१५ ॥ आक्रांतः पर्वतेनेव कुलिशेनेव तामितः । प्रियाच्यवनपुःखेन ललितांगोऽथ मूर्जितः ॥ ५१६ ॥ लब्धसंज्ञः दणेनाथ विललाप मुदुर्मुडुः । विमानं श्रीप्रनमपि प्रतिशब्दैर्विलापयन् ॥ ५१७ ॥ प्राप नोपवने प्रीतिं न वाप्यामपि निवौ । क्रीडाशैलेऽपि न स्वस्थान्नानंदन्नंदनेऽपि सः॥ ५१० ॥ हा प्रिये हा प्रिये क्कासि वासीति विलपन्नसौ । स्वयंप्रनामयं विश्वं पश्यन् बज्राम सर्वतः ॥ ५१ए॥ इतश्च स्वामिमरणोत्पन्नवैराग्यवासनः । स्वयंवुघोप्यात्तदीदः श्रीसिद्धाचार्यसंनिधौ ॥ ५२० ॥ सुचिरं निरतीचारं पालयित्वा व्रतं सुधीः । ऐशाने दृढधर्माख्य इंसामानिकोऽनवत् ॥ ५२१ ॥ संदानितकम् ॥ स पूर्वनवसंबंधाद् बंधुवत्प्रेमवंधुरः । आश्वासयितुमित्यूचे ललितांगमुदारधीः ॥ ५५५ ॥ किं मुह्यसि महासत्व महिलामात्रहेतवे । धीराः प्राणावसानेऽपि नहि यांतीदृशी दशाम् ॥ ५२३ ॥ ललितांगोप्युवाचेति बंधो किमिदमुच्यते । प्राणांतः सुसहः कांताविरहस्तु सुःसहः ॥ ५२४ ॥ १ एकालवालमध्यस्थौ एकालवालान्तरस्थौ । २ निगडे न शृङ्खलया । ३ ननिर्ववौ न शान्ति जगाम । ४ निरतीचार अतीचारा व्रतदोपास्तै रहित । ५ प्रेमवन्धुरः प्रेमोन्नतः ।

·एकैव ननु संसारे सारं सारंगलोचना। या विना नूनमीदृश्योप्यसाराः सर्वसंपदः ॥ ५२५ ॥ तदुःखदुःखितः सोपीशानसामानिकः सुरः । दत्वोपयोगमवधिज्ञानाज्ञात्वाब्रवीदिति ॥ ५२६ ॥ मा विषीद महानाग नव स्वस्थोऽधुना ननु । मया मृगयमाणेन प्राप्तास्ति नवतः प्रिया ॥ ५२७ ॥ पृथिव्यां धातकीखंडे प्राग्विदेहेषु विद्यते । नंदिग्रामे गृहपतिर्नागिलो नाम उर्गतः ॥ ५ ॥ पूरणायोदरस्यापि चमन् प्रेत श्वान्वहम् । कुधितस्तृषितः शेते चोचिठति च तादृशः ॥ ५२ए॥ दारिषस्य बुजुदेव तस्यास्ति सहचारिणी । नागश्रीरित्यन्निधया मंदनाग्यशिरोमणिः ॥ ५३० ॥ उपर्युपरि कन्यां षट् कन्यास्तत्रास्य जज्ञिरे । पौमनस्येव पिटिका अधोऽधः पिटिकां तनौ ॥ ५३१ ॥ प्रकृत्या बहुनक्षिण्यः कुरूपा विश्वगर्हिताः । बनूवुस्तास्तयोः पुत्र्यो ग्रामसूकरयोरिव ॥ ५३२ ॥ आपन्नसत्वा पत्न्यासीत् पुनरप्यस्य कालतः । प्रायेण हि दरित्राणां शीघ्रगर्नभृतः स्त्रियः॥ ५३३ ॥ सोऽौतचिंतयामास कस्येदं कर्मणः फलम् । यदहं मर्त्यलोकेऽपि प्राप्नोमि नरकव्यथाम् ॥ ५३४ ॥ अमुना जन्मसिन दुश्चिकित्स्येन नूयसा । उपदेहिकयेव कुर्दारिप्रेणाऽस्मि विजुतः ॥ ५३५ ॥ इतः साक्षादलक्ष्मीनिरिव निर्लक्ष्म मूर्तिनिः । कन्यकानिः पूर्वजन्मवैरिणीतिरिवादितः॥ ५३६ ॥ अधुना यदि भूयोऽपि उहिता प्रसविष्यते । तदा देशांतरं यास्याम्युजिकत्वैव कुटुंबकम् ॥ ५३७ ॥ एवं चिंतां प्रपन्नस्य सुषुवे तस्य गेहिनी । कर्णसूचीप्रवेशानं सुताजन्म च सोऽशृणोत् ॥ २३ ॥ ययावूर्ध्वमुखः सोऽथ कुटुंबं प्रोज्झ्य नागिलः । पर्य्यस्य नारं सहसा बलीवई श्वाधमः ॥ ५३ए । १ दुर्गतो दुरवस्थः । २ पामनस्य पामायुक्तस्य । ३ पिठिका स्फोटः । ४ सगर्भा। ५ उपदेहिकया उधै इति प्रसिद्धया । -SERIS ·तस्याः,प्रसवजे दुःखे पतिप्रवसनव्यथा । समजायत तत्कालं कारदेप इव ते ॥ ५० ॥ नामापि तस्या नागश्रीर्नाकार्षीदतिःखिता। निर्नामिकेति नाम्नासौ ततो लोकैरुदीरिता ॥ ५४१॥ सापालयन्न तां सम्यगवार्षिष्ट तथापि सा । जंतोर्वजाहतस्यापि मृत्यु त्रुटितायुषः ॥ ४२ ॥ अत्यंतऽङगा मातुरप्युपेगविधायिनी । सा कालं गमयत्यन्यगृहे उष्कर्म कुर्वती ॥ ५५३॥ एकस्मिन्नुत्सवेन्येारायवालकपाणिषु । ईदित्वा मोदकान् सापि ययाचे मातरं निजाम् ॥ ॥ दंतैर्दतान् घर्षयंती तामम्बापीदमब्रवीत् । याचसे मोदकान्युक्तं मोदकोदी पितापि ते ॥ ५५ ॥ यदि मोदकलिप्सुस्त्वं रज्जुमादाय गळ तत् । शैलमंबरतिलकं दारुनारकृते हले ॥ ५४६॥ करीषाग्निसोदरया दह्यमाना तया गिरा । रुदती रज्जुमादाय तं पर्वतमियाय सा ॥ ५ ॥ अस्तस्य शिरस्येकरात्रिकप्रतिमानुषः । केवलज्ञानमुत्पेदे युगंधरमुनेस्तदा ॥ १४ ॥ तस्याथ सन्निहितानिर्देवतानिः प्रचक्रमे । तत्कालं केवलज्ञानमहिमाख्यो महोत्सवः ॥ ५४ए ॥ पर्वतासन्ननगरग्रामवासी ततो जनः । अहंपूर्विकया तत्र तं वंदितुमुपाययौ ॥ ५५० ॥ तत्र यांतं जनं दृष्ट्वा नानाजरणनूषितम् । तस्थौ निर्नामिका चित्रलिखितेवातिविस्मिता ॥ ५५१॥ सा परंपरया ज्ञात्वा लोकागमनकारणम् । दारुलारं दु:खनारमिवोत्सृज्याचलत्ततः ॥ ५५ ॥ जनेन सह तेनाथ सापि निर्नामिका गिरिम् । तमारुरोह तीर्थानि सर्वसाधारणानि यत् ॥ ५५३ ॥ कट्पपादपवत्पादौ मन्यमाना महामुनेः । सा सानंदमवंदिष्ट मतिर्गत्यनुसारिणी ॥ ५५४ ॥ १ आढ्यबालकपाणिषु धनिबालककरेषु । २ मोदकादी मोदकभक्षकः ।

·लोकमानादयन्नन्द श्व गंजीरया गिरा । मुनिर्विश्वजनीनोऽथ विदधे धर्मदेशनाम् ॥ ५५५॥ आमसूत्रव्यूतखटाधिरोहणसहोदरम् । नवजूमौ निपाताय नृणां विषयसेवनम् ॥ ५५६ ॥ एकग्रामकृतावाससुप्तपांथजनोपमः । पुत्रमित्रकलत्रादिसंगमः सर्वदेहिनाम् ॥ ५५७ ॥ लक्षेषु चतुरशीतौ योनिषु चमतामिद । अनंतो दुःखसंचारः स्वकर्मपरिणामजः ॥९५८ ॥ अथ निर्नामिकाऽवोचनगवंतं कृतांजलिः । तुट्यो राझि च रंके च यत्त्वं विज्ञप्यसे यतः ॥ एएए । संसारो दुःखसदनं लगवतिः प्रकीर्तितः । अस्ति किं कश्चिदप्यत्र मत्तोप्यधिकःखितः॥ ५६० ॥ जगवानप्युवाचैवं मुखं 5:खितमानिनि । नवत्याः कीदृशं नजे खितानपरान् शृणु ॥ ५६१ ॥ स्वकर्मपरिणामेनोत्पद्यते नरकावनौ । नैदिकाः चैदिकाः शैपल्लेद्याश्चापि शरीरिणः ॥ २६ ॥ तिलपीलं निपीट्यते यत्रैस्तत्र हि केचन । दारुदारं विदार्यते क्रकचैः केऽपि दारुणैः ॥ ५६३ ॥ शूलतूलिकशय्यासु शाय्यंते केऽपि संततम् । असुरैर्वस्त्रवत्केचिदास्फाट्यंते शिलातले ॥ २६ ॥ कुट्यंते केप्ययस्पात्राणीव लोहघनघनैः। खंड्यंते शाकंपणिका श्व केचन खंगशः ॥ ५६५ ॥ भूयोऽपि मिलितांगास्ते नूयो भूयस्तथैवहि । तदुःखमनुजायते कंदंतः करुणस्वरम् ॥ २६६ ॥ पिपासिताश्च पाय्यंते तप्तपुरसं मुदुः। गयार्थिनो निषाद्यते चासिंपत्रतरोस्तले ॥ ५६७ ॥ मुहूर्तमपि न स्थातुं ललते वेदनां विना । नरके नारकाः कर्म स्मार्यमाणाः पुराकृतम् ॥ ५६७ ॥ १ विश्वजनीनः विश्वहितकर्ता । २ आमसूत्रैरपक्कसूत्रैयूँता या खट्वा तस्यामधिरोहणसदृश । ३ भैदिका भेदनीयाः। ४ छैदिकाः छेदनीयाः।५ अयस्पात्राणि लोहपात्राणि । ६शाकपणिकाः शाकावयवाः। ७ तप्तं यत् वपु तस्य रसं । ८ असिपत्रतरोवृक्षविशेषस्य । 5 ·अस्मिन्नसारे संसारे निसर्गेणातिदारुणे । अवधिर्न हि सुखानां यादसामिव वारिधौ ॥ ५० ॥ संसारे सुखनिलये जैनो धर्मः प्रतिक्रिया । मंत्रारमिव स्थाने नूतप्रेतादिसंकुले ॥ १५॥ जातु हिंसा न कर्त्तव्या हिंसया हि शरीरिणः । पोतो श्वातिनारेण मऊंति नरकार्णवे ॥५६॥ असत्यं सर्वथा त्याज्यं असत्यवचनेन यत् । चिरं चमति संसारे जंतुस्तृएयेव वात्यया ॥ ५० ॥ अदत्तं नाददीतार्थमदत्तादानतो यतः। कपिकबूफलस्पर्शादिव जातु सुखं नहि ॥ ५० ॥ अब्रह्म परिहर्त्तव्यमब्रह्मचरणेन हि । धृत्वा गले रंक श्व नीयते नरके जनः ॥ एन्ए । परिग्रहो न कर्त्तव्यः परिग्रहवशेन यत् । सुखपंके जनो मजात्यतिजारेण गौरिव ॥ एए० ॥ पंचाप्यमूनि हिंसादीन्युत्सृजेदेशतोऽपि यः । उत्तरोत्तरकट्याणसंपदां सोऽपि नाजनम् ॥ एए१ ॥ अथ सा सादयामास संवेगमतिशायिनम् । अयोगोले श्वानेद्यः कर्मग्रंथिरनिद्यत ॥ एए५ ॥ महामुनेः पुरः साथ सम्यक् सम्यक्त्वमाददे । प्रतिपेदे जिनोपझं गृहिधर्म च जावतः ॥ एए३ ॥ अहिंसादीनि पंचापि तदैवाणुव्रतानि सा । परलोकाध्वपायेयजूतानि प्रत्यपद्यत ॥ एए। ॥ मुनिनायं प्रणम्याथ गृहीत्वा दारुलारकम् । जगाम कृतकृत्येव मुदिता सा स्वमालयम् ॥ एए॥ ततः प्रभृति सा तेपे तपो नानाविधं सुधीः । स्वनामेवा विस्मरंती युगंधरमुनेगिरं ॥ एए६ ॥ न हि कश्चिउपायंस्त उर्लगां यौवनेऽपि ताम् । कटुतुंब्याः पक्कमपि फलमश्नाति कोऽथवा ॥ एए७ ॥ ततो विशिष्टसंवेगात्तत्रापावेयुषः पुनः । युगंधरमुनेरग्रे सास्त्यात्तानशनाऽधुना ॥ एए॥ १ जलजन्तूना । २ प्रतिक्रिया प्रतीकारः । ३ पोता नावः । ४ तृण्या तृणसमूहः । ५ अयोगोलो लोहगोलः ।

·ततः स्वयंप्रजावोचदपराध न किं मया । वैमनस्कतया देव यदेवमुपलक्ष्यसे ॥ ६१४॥ ललितांगोप्युवाचैवं नापरा प्रिये त्वया । अपराधं मया सुन्नु यदट्पं प्राकृतं तपः ॥ ६१५॥ नोगेषु जागरूकोई धर्मे सुप्त श्वानिशम् । पूर्वजन्मन्यनूवं हि विद्याधरनरेश्वरः॥६१६ ॥ मनाग्यप्रेरितेनेव स्वयंबुधेन मंत्रिणा । धर्म प्रबोधितो जैनमायुःशेषेहमाददे ॥ ६१७ ॥ श्यत्कालं च तधर्मप्रज्ञावालीपने अनुः । बवाहमतश्चयोष्ये नालन्य बन्यते क्वचित् ॥ ६१० ॥ एवमानापमाणस्य तस्यादिष्टो बिडौजसा । दृढधर्मानिधो देवो जगादैवमुपेत्य तम् ॥ ६१५ ॥ जिनेप्रतिमापूजां कर्तु नंदीश्वरादिषु । यास्यत्यैशानकट्पेंस्त्वमप्येहि तदाझ्या ॥ ६२० ॥ अहोनाग्यवशात्कालोचितं मे स्वामिशासनम् । इति प्रमुदितोऽचालीहलितांगः सवसनः ॥ ६२१ ॥ गत्वा नंदीश्वरे सोर्हत्प्रतिमाः शास्वतीस्ततः । आनर्च विस्मृतासन्नच्यवनः परया मुदा ॥ ६ ॥ ततोप्यन्येषु तीर्थेषु गबन्स्वछेन चेतसा । सोऽगादलावं क्षीणायुः दीपतैलप्रदीपवत् ॥ ६२३ ॥ जंवूधीपे ततः पूर्व विदेहेषूपसागरम् । महानद्याश्च सीतानिधानाया उत्तरे तटे ॥ ६२५ ॥ विजये पुष्कलावत्यां लोहार्गलमहापुरे। राज्ञः सुवर्णजंघस्य लदम्यां पत्न्यां सुतोऽजवत् ॥ ६२५ ॥ अथ कंदलितानंदावमुष्मिन् दिवसे शुने । वज्रजंघ इति प्रीतौ पितरौ नाम चक्रतुः ॥ ६२६ ॥ स्वयंप्रनाऽपि सुःखातो कालेन कियताप्यथ । धर्मकर्मणि सलीना व्यच्योट ललितांगवत् ॥ ६२७ ॥ नगर्या पुमरी किएयां विजयेत्रैव चक्रिणः । वज्रसेनस्य नार्यायां गुणवत्यां सुताऽजवत् ॥ ६२७ ॥ १ विडोजसा इद्रेण । 15 ·सर्वलोकातिशायिन्या श्रियाऽसौ संयुता ततः। श्रीमतीत्यनिधानेन पितृन्यामन्यधीयत ॥ ६२ए॥ लतेवोद्यानपालीनिर्धात्रीनिर्लोलिता सती । मृदंगी विलसत्पाणिपखवा ववृधे क्रमात् ॥ ६३० ॥ स्निग्धया पसवयंतीमिव कात्या ननस्तलम् । तां यौवनमलंचक्रे रत्नं स्वर्णोर्मिकामिव ॥ ६३१ ॥ अन्येयुः सर्वतोन नाम प्रासादमुच्चकैः । शैलं संध्यात्रलेखेव क्रीडयाध्यारुरोह सा ॥ ६३२ ॥ ततो मनोरमोद्याने सुस्थितस्य महामुनेः । उत्पन्ने केवलज्ञाने ददर्शागवतः सुरान् ॥ ६३३ ॥ दृष्टपूर्व मया क्वेदमित्यूहापोहकारिणी । जन्मांतराणि पूर्वाणि निशास्वममिवास्मरत् ॥ ६३४ ॥ हृदये प्राग्नवझाननारं वोढुमिवादमा । दमातले दणादेव मूर्छिता निपपात सा ॥ ६३५ ॥ चंदनाद्युपचारेण सखीनिः कल्पितेन सा । लब्धसंज्ञा समुत्तस्थौ चित्ते चैवमचिंतयत् ॥ ६३६ ॥ पूर्वजन्मपतिर्मे स ललितांगो दिवश्युतः। क संप्रत्यवतीर्णोऽस्तीत्यज्ञानं हा उनोति मां ॥ ६३७ ॥ तस्मिन् हृदयसंक्रांते नान्यो मे हृदयेश्वरः । कर्पूरलांमे कोनाम लवणं विनिवेशयेत् ॥ ६३७ ॥ स च प्राणाधिनायो मे न चेचनगोचरः । आलप्यालं तदन्येनेत्याददे मौनमेव सा ॥ ६३ए ॥ आधिदैविकदोपानिशंकया तत्सखीजनैः । अकारि मंत्रतंत्रादिरुपचारो यथोचितम् ॥ ६४० ॥ सा मुमोच न मूकत्वमुपचारशतैरपि । व्याधेरन्यस्य न ह्यन्यदौषधं जातु शांतिकृत् ॥ ६३१ ॥ प्रयोजने परिजनं स्वं नियोजयति स्म सा । अक्राणि लिखित्वा चूहस्तादेरथ संज्ञया ॥ ६५५ ॥ अन्येयुः श्रीमती क्रीडोद्याने यातवती सती । एकांते समयं प्राप्य धान्योचे पंमिताख्यया ॥ ६५३ ॥ १ सइल्पविकल्पादिकारिणी। -- ·मम प्राणा श्वासि त्व मातवास्मि तवाय९२ । पापनापास नारापापासारण ॥ 10॥ मौनमालंबसे पुत्रि हेतुना केन शंस तम् । तदुःखसंविनागं मे दत्वा मुःखं लघूकुरु ॥ ६॥५॥ ज्ञात्वा मुखं यतिष्येऽहं तत्प्रतीकारकर्मणे । न ह्यज्ञातस्य रोगस्य चिकित्सा जातु युज्यते ॥ ६५६ ॥ पंडितायाः स्ववृत्तांतं सापि प्राग्जन्मसंनवम् । यथावदब्रवीत्प्रायश्चित्तार्थी सद्गुरोरिव ॥ ६ ॥ पटे वृत्तांतमालेख्य श्रीमत्यास्तं च पंडिता । उपायपंडिता मा बहिर्दर्शयितुं ययौ ॥ ६ ॥ चक्रिणो वज्रसेनस्य वर्षग्रंथिरजूत्तदा । प्रस्तावादाययुस्तत्र जयांसो वसुधाधवाः ॥ ६३ए। पंडिता राजमार्गेऽथ तमालेख्य पट स्फुटम् । विस्तार्य तस्थौ श्रीमत्या मनोरथमिवालधुम् ॥ ६५० ॥ तत्रागमविदः केऽपि स्वर्गनंदीश्वरादिकम् । आगमार्थाविसंवादि लिखितं परितुष्टुवुः ॥ ६५१ ॥ श्तरे तु महाश्रम्घा धूनयंतः शिरोधराम् । प्रत्येक वर्णयामास बिंबानि श्रीमदर्हताम् ॥ ६५२ ॥ कुणिताश्मनीक्षणं केऽपीक्षमाणाः प्रतिक्षणम् । रेखाशुहिं प्रशशंसुः कलाकौशलशालिनः ॥ ६५३ ॥ श्तरे त्वसितश्वेतपीतनीलारुणादिकान् । संध्यात्रानीकृतपटान्वर्णकानित्यवर्णयन् ॥ ६५५ ॥ अत्रांतरे च तनयो ऽर्दर्शनमहीपतेः । यथार्थनामा उदात इति तत्र समाययौ ॥ ६५५ ॥ स क्षणं तं पट प्रेक्ष्य प्रेक्षावान् मूर्खया दितौ । अलीकयाऽपतय लन्धसंज्ञ श्वोत्थितः ॥ ६५६ ॥ मूळयाः कारणं पृष्ट नत्थितश्च जनेन सः । कथयामास वृत्तांतं कृत्वा कपटनाटकम् ॥ ६५७ ॥ मम प्राग्जन्मचरितं पटे केनाप्यलेख्यत । जातिस्मरणमुत्पेदे हंत तदर्शनादिह ॥ ६५७ ॥ १ मञ्जु शीघ्रं ।

·ललितांगोऽस्म्यहं देवो मम देवी स्वयंप्रना । इत्यादि संवदत्येव यदत्र लिखितं पटे ॥ ६एए । पप्रच पंडिता घाथ यद्येवं न तद । संनिवेशः पटे कोऽयमंगुट्या दर्शय स्वयम् ॥ ६६०॥ स ऊचे मेरुरेषोभिः पूरियं पुंझरी किणी । पुनः पृष्टो मुने मानवीन्नामास्य विस्मृतम् ॥ ६६१ ॥ नूयोऽपि पृष्टः को नाम नृपोऽयं मंत्रिनिर्वृतः । तपस्विनी च कान्वेषेत्याख्यदाख्यां न वेझ्यहम्॥६६॥ मायावीति च संझातः सोपहासं तयोदितः । पुत्रेदं संवदत्येव प्राग्जन्मचरितं तव ॥ ६६३ ॥ ललितांगोऽसि देव त्वं त्वत्पत्नी तु स्वयंप्रना। नंदिग्रामे कर्मदोषात् पंगूनूतास्ति संप्रति ॥ ६६३ ॥ संजातजातिस्मरणादालिख्य चरितं निजम् । पटो मे धातकीखंडगताया अर्पितस्तया ॥ ६६५ ॥ तस्याः पंग्वाः करुणया त्वं मयासि गवेषितः । तदेहि धातकीखंडे त्वां नयामि तदंतिके ॥ ६६६ ॥ वराकी त्वपियोगे सा मुखं जीवति पुत्रक । समाश्वासयतां सद्यः प्राग्जन्मप्राणवसनां ॥६६७॥ एवमुक्त्वा पंडितायां तूष्णीकायां स मायिकः । इत्थं वयस्यैः स्वैरेव सोपहासमन्नाष्यत ॥६६॥ कलत्ररत्नाधिगमादहो पुण्योदयस्तव । अनिगम्या च पोष्या च सा पंगूः सर्वथा तव ॥ ६६ए । ततो वैलक्ष्यदीनास्यः स ऽर्दातः कुमारकः । विक्रीयमाणेच्य श्वाऽवशिष्टः क्वचिदप्यगात् ॥ ६७० ॥ लोहार्गलपुरापनजंघोपि हि तदाययौ । चरित्रं चित्रलिखितं तद्ददर्श मुमूर्व च ॥ ६७१ ॥ व्यजनैवीं जितो नीरैरुदितोऽय स उत्थितः । जातजातिस्मृतिरजूत्सद्यः स्वर्गादिवागतः॥६॥२॥ पटलेख्यमिदं दृष्ट्वा किं कुमारोऽसि मूर्चितः । इति पंडितया पृष्टो वज्रजंघोऽब्रवीदिदम् ॥ ६७३ ॥ १ तूष्णीकाया मौनस्थिताया । २ विक्रयमाणेभ्यो वस्तुभ्योऽवाशष्टवस्तुवत् वैलक्ष्यवान् इत्यर्थः ।

·J चरित्रं सकलत्रस्य मम प्राग्जवसंभवम् । इदं हि लिखितं लषे तदृष्ट्वा मूर्चितोऽस्म्यहं ॥ ६७५ ॥ श्रीमानीशानकरापोऽयं विमानं श्रीप्रनं त्विदम् । एपोहं ललितांगाख्यः प्रियासौ मे स्वयंप्रना ॥ ६७५॥ श्तश्च धातकीखेमे नंदीग्रामेऽवतीर्य च । गृहे महादरिजस्य जाता निर्नामिकेत्यसौ ॥ ६७६ ॥ शैलमंबरतिलकमध्यारूढास्ति सा त्विह । गृहीतानशनाऽमुष्य युगंधरमुनेः पुरः॥ ६७७ ॥ आत्मसंदर्शनायास्या आगतोहमिहास्मि च । मयि रक्ता मृता जझे पुनरेव स्वयंप्रना ॥ ६७० ॥ इह नंदीश्वरे जैनबिंबार्चनपरोऽस्म्यहम् । गबन्नितोऽन्यतीर्थेषु च्यवमानोहमस्म्ययम् ॥ ६७ए । इह च च्यवमानेयं मन्ये सैव मम प्रिया । इह चैकाकिनी दीना वराकीयं स्वयंप्रजा ॥ ६ ॥ सास्तीह मन्ये लिखितं जातिस्मृत्या तया त्वदः । अन्यानुनूतं नह्यन्यो जनो जानाति जातुचित्॥६॥ श्रामेति पंमिताप्युक्त्वा श्रीमत्याः पार्श्वमेत्य च । तत्सर्वमाख्यत् हृदयविशयकरणौषधम् ॥ ६७२ ॥ श्रीमती दयितोदंतगिरा रोमांचिताऽजवत् । शंजोदध्वनिना रलांकुरितेव विदूरतः॥ ६॥३॥ पितुर्व्यज्ञपयत्तच श्रीमती पंमितामुखात् । अस्वातंत्र्यं कुलस्त्रीणां धर्मो नैसर्गिको यतः ॥ ६ ॥ तजिरा मुदितः सद्यः स्तनितेनेव बहिणः । वज्रसेननृपो वनजंघमाजूहवत्ततः ॥ ६७५ ॥ कुमारमूचे नूपालो मत्पुत्री श्रीमतीत्यसौ । नवत्विदानी नवतो गृहिणी पूर्वजन्मवत् ॥ ६५६॥ तथेति प्रतिपन्ने च कुमारेणोदवाहयत् । श्रीमती नूपतिः प्रीतो हरिणेवोदधिः श्रियम् ॥ ६ ॥ ज्योत्स्नाचंबाविव युतौ तौ सितदौमवाससौ । लोहार्गलपुरं राज्ञाऽनुज्ञातौ जग्मतुस्ततः ॥ ६ ॥ १ प्रियवृत्तान्तगिरा । २ विदूरभूः विदुराख्यपर्वतभूः । ३ हरिणा विष्णुना । .

·सोदयौँ तो मुनी ज्ञात्वा विशेषमुदितो नृपः । उवास तत्रैव वने वनमालीव वारिधी ॥ ७० ॥ कुर्वाणो देशनां तत्र तौ वृतौ देवपर्षदा । नक्तिलारादिवानम्रः सनार्यः सोऽज्यवंदत ॥ ७०५॥ देशनांते च पानान्नवस्त्रोपकरणादिनिः । तौ प्रत्यलानयजाजा चिंतयामास चेतसा ॥ ७०६ ॥ धन्यावेतौ निकषायौ निर्ममौ निष्परिग्रहौ । सौंदर्यजावे सामान्येऽप्यहो नास्म्यहमीदृशः ॥ १०॥ आत्तव्रतस्य तातस्य सत्पथेनानुगामिनौ । एतावेवौरसौ पुत्रौ पुत्रः क्रीत श्वास्म्यहम् ॥ १० ॥ एवं स्थितेऽपि मे किंचिन्नायुक्तं प्रव्रजामि चेत् । प्रव्रज्या दीपिकेवात्तमात्रापि हि तमश्रिदे ॥ ७०ए । तदिदानी पुरीं गत्वा दत्वा राज्यं च सूनवे । हंसस्येव गतिं हंसः श्रयिष्येऽहं पितुर्गतिम् ॥ १० ॥ संवादिन्या व्रतादानेऽनुस्यूतमनसेव सः । सहितः श्रीमतीदेव्या प्राप लोहार्गलं पुरम् ॥ ७११ ॥ राज्यलुब्धस्तदा त्वस्य पुत्रः प्रकृतिमंगलम् । धनैरनेदयत्तैर्हि किं नाजेद्यं जलैरिव ॥ १२ ॥ प्रातः स्वयं व्रतादानं राज्यदानं सुतस्य च । चिंतयंतौ सुषुपतुर्निशायां श्रीमतीनृपौ ॥ १३ ॥ विषधूपं व्यधात्पुत्रस्तयोस्तु सुखसुप्तयोः । कस्तं निषेझुमीशः स्याहादग्निमिवोत्थितम् ॥ १५ ॥ तझूपधूमैरधिकैजीवाकर्षाकुटैरिव । घाणप्रविष्टैस्तैः सद्यो दंपती मृत्युमापतुः ॥ ७१५॥ श्रयोत्तरकुरुष्वेतावुत्पन्नौ युग्मरूपिणौ । एकचिंताविपन्नानां गतिरेका हि जायते ॥ ७१६॥ क्षेत्रानुरूपमायुश्च पूरयित्वा तथा युतौ । तौ विपद्योदपद्येतां सौधर्मे स्नेहलौ सुरौ ॥ ७१७ ॥ वज्रजंघस्य जीवोऽथ भोगान् नुक्त्वा निरंतरम् । आयुःक्षयात्ततोऽच्योष्ट हिमग्रंथिरिवातपात् ॥१६ १ सोदयौँ सहोदरौ । २ अनुसारिण्या । ३ जीवाकर्षाङ्कुटः जीवाकर्षणे अङ्कुटैस्तदाख्याकर्पक शस्त्रविशेषैः ।

·सरिदोघ श्व ग्रीष्मातपेन तपसा कृशः । कृमिकुष्ठानिनूतश्च सोऽकालापथ्यत्नोजनात् ॥ ३५॥ सर्वांगीणकृमिकुष्ठाधिष्ठितोऽपि स नेपजम् । ययाचे न कचित्कायानपेक्षा हि मुमुक्षवः ॥ ७३५ ॥ गोमूत्रिका विधानेन गेहाजहं परिज॑मन् । षष्ठस्य पारणे दृष्टः स तैर्निजगृहांगणे ॥ ७३६ ॥ महीधरकुमारेण स किंचित्परिहासिना । जीवानंदो निजगदे जगदेकतिपक् ततः ॥ ७३७ ॥ अस्ति व्याधेः परिझानं ज्ञानमस्त्यौषधस्य च । चिकित्साकौशलं चास्ति नास्ति वः केवलं कृपा ॥ ३०॥ सदा संस्तुतमप्यातमपि प्रार्थकमप्यहो । वेश्या इव विना अव्यं यूयं नादणापि पश्यथ ॥ ३५॥ तथाप्येकांततो नार्थलुब्धै व्यं विवेकिनिः। धर्ममप्युररीकृत्य कृत्यं वापि चिकित्सितम् ॥ ॥ चिकित्सायां निदाने च धिक् ते सर्वपरिश्रमम् । आयातमीदृशं पात्रं सरोगं यमुपेक्षसे ॥ १४१॥ जीवानंदोऽपि विज्ञानरत्नरत्नाकरोऽब्रवीत् । साधु साधु महानाग त्वया विस्मापितोऽस्म्यहम् ॥ १५ ॥ ब्राह्मणझातिरविष्टो वणिग्जातिरवंचकः । प्रियजातिरनीर्ष्यालुः शरीरी च निरामयः॥ ३ ॥ विधान धनी गुण्यगर्वः स्त्रीजनश्चापचापलः । राजपुत्रः सुचरित्रः प्रायेण न हि दृश्यते ॥ ४ ॥ ॥ संदानितकं ॥ चिकित्सनीय एवाहो महामुनिरयं मया। औपधानामसामग्री किं तु यात्यंतरायताम् ॥ १५ ॥ तत्रैकं लक्षपाक मे तैलमस्तीह नास्ति तु । गोशीपचंदनं रत्नकंबलश्चानयंतु तत् ॥ ७४६ ॥ आनेष्यामो वयमिति प्रोच्य पंचापि तत्क्षणम् । ते ययुर्विपणिश्रेणी स्वस्थानं सोऽप्यगान्मुनिः ॥ ७॥ १ सर्वाङ्गेषु । २ गोमूत्रधारावद्वक्रत्वेन । ३ सस्तुत परिचित । ४ अन्तरायता विनत्व ।

·रत्नकंबलगोशीर्षे मूट्यमादाय यच नः । इत्युक्तास्तैर्वणिग्वृषास्ते ददानोऽब्रवीदिदम् ॥ ॥ दीनाराणां लक्षमेकं प्रत्येकं लक्षमतयोः । गृहीत ब्रूत वरतुन्यां किमान्यां वः प्रयोजनम् ॥ ४॥ तेप्यूचुर्मूटयमादत्स्व दत्स्व गोशीर्षकंबले । एतान्यां हि महासाधुचिकित्सा नः प्रयोजनम् ॥ ७५० ॥ श्रुत्वा तवचनं श्रेष्ठी विस्मयोत्तानलोचनः । रोमाञ्चसूचितानंदश्चेतस्येवमचिन्तयत् ॥ ७५१ ॥ कैषां यौवनमुन्मादप्रमोदमदनोन्मदम् । मतिर्विवेकवसतिर्वयोवृयोचिता क्व च ॥ १५ ॥ जराजर्जरकायाणां मादृशां योग्यमीदृशं । कुर्वत्यमी यत्तदहोऽदम्यै रोऽयमुह्यते ॥ ७५३ ॥ चिंतयित्वेति सोऽवोचदिमौ गोशीर्षकंबलौ । गृह्येतामस्तु वो न ना अव्येण वास्तु वः ॥ २४ ॥ अनयोर्वस्तुनोर्मूल्यमादास्ये धर्ममक्षयम् । धर्मजागीकृतः साधु युष्मानिः सोदरैरिव ॥ ७५५ ॥ श्रेष्ठिश्रेष्ठोऽर्पयित्वाथ तेषां गोशीर्षकंबलौ । नावितात्मा प्रवत्राज वव्राज च परं पदम् ॥ ७५६ ॥ आदायौषधसामग्रीमग्रिमास्ते महात्मनाम् । जीवानंदेन सहिताः प्रययुर्येन तं मुनिम् ॥ ७५७ ॥ न्यग्रोधपादपस्याधस्तत्पादमिव निश्चलम् । कायोत्सर्गेण तिष्ठतं तं नत्वा ते बनापिरे ॥७५७ ॥ धर्मविघ्नं करिष्यामश्चिकित्साकर्मणाऽद्य वः । नगवन्ननुजानीहि पुण्येनानुगृहाण नः ॥ ७५ए । मुनिमेवमनुज्ञाप्य तेऽथ गोमृतकं नवम् । श्रानिन्युर्विचिकित्संति न हि जातु चिकित्सकाः॥ ७६० ॥ मुनेः प्रत्यंगमन्यंगं तेन तैलेन ते व्यधुः । उद्यानमिव कुट्यांना शरीरांतस्तदानशे ॥ ७६१ ॥ तैखेनाऽत्युष्णवीर्येण जझे निःसंझको मुनिः । योग्यमुग्रस्य हि व्याधेः शांत्यामत्युग्रमौषधम् ॥ ७६ ॥ १ न्यग्रोधपादपस्य वटवृक्षस्य । २ सरणिजल ।

·श्राकुलास्तेन तैलेन कृमयस्तत्कलेवरात् । तस्थुर्बहिर्जलेनेव चामखूरात्पिपीलिकाः ॥ ७६३ ॥ जीवानंदस्ततो रत्नकंबलेन समंततः । मुनिमाछादयामास शशीव ज्योत्स्नया ननः ॥ ७६४ ॥ कृमयोऽथ विलीयंते शीतत्वापत्नकंबले । शैवले ग्रीष्ममध्याह्नतृप्ताः शफैरिका इव ॥ ७६५ ॥ मंदमांदोलयन् वैद्यः कंबलं गोशवोपरि । कृमीनपातयदहो सर्वत्रामोहता सताम् ॥ ७६६ ॥ जंतुजीवातुनिर्जीवानंदोऽमृतरसैरिव । मुनिमाश्वासयामास ततो गोशीर्षचंदनैः॥ ७६७ ॥ कृमयस्त्वग्गता एव श्रमी निरसरन्निति । तैलाभ्यंग मुने—यो जीवानंदोऽथ निर्ममे ॥ ६ ॥ तेनान्यंगेन लूयोऽपि नूयांसो मांसगा अपि । निरीयुः कृमयो वातेनोदानेन रसा श्व ॥ ७६ए । तथैवालादने रत्नकंबले कृमयोऽलगन् । अलक्तकपुटे दन्नत्रिघचहस्येव जंतवः ॥ १० ॥ तस्मिन् गोमृतके नूयस्तान् कृमीन रत्नकंबलात् । तथैवापातयददो निपजो बुद्धिकौशलम् ॥ ७७१ ॥ गोशीर्षचंदनरसासारैराप्याययन्मुनिम् । जीवानंदोंऽनोद श्व वृष्टया ग्रीष्मादितं विपः ॥ १२ ॥ जूयोऽज्यंगेन निरयुः कृमयोऽस्थिगता अपि । न वज्रपंजरेप्यस्ति स्थानं रुष्टे बलीयसि ॥ ७७३ ॥ रत्नकंबललग्नांस्तान् पुनर्गोमृतके कृमीन् । स चिपाऽधमस्थानमधमानां हि युज्यते ॥ ७ ॥ गोशीर्षचंदनरसैर्विलिलेप मुनि पुनः । जक्त्या परमया देवमिव सद्यो भिषग्वरः ॥ ७७५ ॥ संरोपणौषधैर्जातनवत्वकांतिमान मुनिः । चकासामास निर्मुष्टकांचनप्रतिमेव सः ॥ ७७६ ॥ तैनक्तिददैः क्षमितः स माक्षमणस्ततः । ययौ विहर्तुमन्यत्र नास्था वापि हि तादृशाम् ॥ १७ ॥ १ वल्मीकात् ।२ शफरिकाः मत्स्याः । ३ जन्तुजीवनप्रदैः । ४ विद्वत्यहस्य द्वित्रिदिनपर्युषितस्य ।

·ततोऽवशिष्टगोशीर्षचंदनं रत्नकंबलम् । तत्र विक्रीय जगृहस्ते स्वर्ण बुधिशालिनः ॥ ७ ॥ तेन स्वर्णेन ते चैत्यं सुवर्णेन स्वकेन च । कारयामासुरुत्तुंग मेरुशृंगमिवाहतम् ॥ ७ ॥ जिना मर्चयंतस्ते गुरूपासनतत्पराः । कर्मवत्पयामासुः कियत्कालं महाशयाः॥ ॥ ते षडप्येकदा जातसंवेगाः साधुसन्निधौ । धीमंतो जगृहुर्दीदां मर्त्यजन्मतरोः फलम् ॥ १ ॥ ते विजहुः पुरि पुरो ग्रामे ग्रामाघने वनात् । तिष्ठतो नियतं कालं राशौ राशेरिव ग्रहाः॥ २ ॥ शाणैरिव तपोनिस्ते तूर्यषष्ठाष्टमादिनिः। चारित्ररत्नं विदधुर्निर्मलं निर्मलादपि ॥ ३ ॥ अपीमयंतो दातारं प्राणधारणकारणात् । पारणे जगृहुनिदा ते मधुव्रतवृत्तयः ॥ ४ ॥ अवलम्बितधैर्यास्ते कुत्पिपासातपादिकान् । परीषहान सहते स्म प्रहारान् सुन्नटा श्व ॥ ५ ॥ सेनांगानीव चत्वारि मोहराजस्य सर्वतः । चतुरोऽपि कषायांस्ते जिग्युरस्त्रैः क्षमादिनिः॥ ६ ॥ कृत्वा संलेखनामादौ व्यतो नावतश्च ते । लेजिरेऽनशनं कर्मशैलनिन शनाऽशनिम् ॥ ७ ॥ समाधिनाजस्ते पंच परमेष्ठिनमस्क्रियाम् । स्मरंतस्तत्यजुर्देहं न हि मोदो महात्मनाम् ॥ ७ ॥ पमपि कादशे कटपेऽच्युतनामनि तेऽजवन् । शकसामानिकास्तादृङ् न सामान्यफलं तपः॥ ए॥ आयुस्ते पूरयित्वा घाविंशतिं सागरोपमान् । ततोऽच्यवंताऽच्यवनं न हि मोदं विना क्वचित् ॥१०॥ जंवूपीपानिधे दीपे विदेहेषु च पूर्वतः। विजये पुष्कलावत्यां महांनोनिधिसन्निधौ ॥ ए१ ॥ नगर्या पुमरीकिण्यां वज्रसेनस्य नृपतेः । धारिएयां जज्ञिरे राज्यां तेषु पंच क्रमात्सुताः॥ ए ॥

·तत्र वैद्यस्य जीवोऽनूषज्रनानोऽनिधानतः । चतुर्दशमहास्वमसूचितः प्रथमः सुतः॥ ७ए३ ॥ राजपुत्रस्य जीवस्तु वितीयो बाहुसंज्ञया । मंत्रिपुत्रस्य जीवोऽपि सुवादुरिति नामतः ॥ ए४ ॥ नाम्ना पीपमहापीगै श्रेष्ठिसार्थेशपुत्रयोः । जीवौ जीवः केशवस्य सुयशा राजपुत्रकः ॥ ए५ ॥ सुयशाः शिश्रिये वजनानं वाट्यात्प्रभृत्यपि । स्नेहः प्राग्नवसंव-घो ह्यनुवनाति बंधुताम् ॥ ए६ ॥ तेऽवर्धत क्रमाजाजसूनवः सुयशाः स च । नरनावमिवापन्नाः पर्पधरपर्वताः ॥ ए ॥ वाहयंतो सुदुर्वाहान् वाह्याट्यां ते महौजसः। विनरांचक्रिरेऽनेकरूपरेवंत विज्रमम् ॥ ए॥ कलान्यासे कलाचार्योऽजूत्तेपां साक्षिमात्रकः । प्राउनवन्ति महतां स्वयमेव यतो गुणाः ॥ पुएए ॥ शैलानपि शिलातोलं तेषां तोलयतां जुजैः । अपूर्यत बलकीमा न केनापि मनागपि ॥ ७० ॥ अथ लोकांतिकैर्देवैरंतिकीनूय नूपतिम् । वज्रसेनो व्यज्ञपीदं स्वामिस्तीर्थ प्रवर्त्तय ॥ ७॥१॥ वज्रसेनस्ततो वज्रनानं वज्रसमौजसम् । राज्ये निवेशयामास स्वमिवापरमूर्तितः ॥ ७०२ ॥ सांवत्सरिकदानेन प्रीयामास मेदिनीम् । आजोधर श्वांजोनिर्वज्रसेननृपस्ततः ॥ ७०३ ॥ देवासुरनृदेवैश्च कृतनिःक्रमणोत्सवः । गत्वोद्यानमलंचके स व्योमेव हिमद्युतिः ॥ ७० ॥ स्वयंबुधः स जगवांस्तत्र दीक्षामुपाददे । उदपद्यत च ज्ञानं मनःपर्यायसंज्ञकम् ॥ ७०५ ॥ आत्मारामः साम्यधनो निर्ममो निष्परिग्रहः । प्रावर्त्तत विहर्तुं मां स नानानिग्रहः प्रनुः ॥६॥ ज्रातृन्यो वज्रनालोऽपि प्रत्येक विषयान् ददौ । लोकपालैरिवेजोऽनात् स च तैर्नित्यसेवकैः ॥ ७० ॥ १ रेवन्तः सूर्यपुत्रविशेपः।

·PHONE दत्ताऽनूत्तस्य सुयशा अरुणस्तरणेरिव । आत्मानुरूपः कर्त्तव्यः सारथिर्दि महारथैः ॥ ७० ॥ उत्पेदे वनसेनस्य घातिकर्ममलक्ष्यात् । उद्योतो दर्पणस्येव केवलज्ञानमुत्तमम् ॥ ए॥ तदा च वज्रनालस्य प्रविवेश महीपतेः । चक्रमायुधशालायामधरीकृतनास्करम् ॥१०॥ त्रयोदश च रत्नानि तस्यासन्नपराण्यपि । संपछि पुण्यमानेनांनोमानेनेव पद्मिनी ॥११॥ नवापि निधयस्तस्यानवन् सेवाविधायिनः । आकृष्टाः प्रबलैः पुण्यैर्गधैरिव मधुव्रताः ॥ १५ ॥ सोऽशेष साधयामास विजयं पुष्कलावतीम् । चक्रे च चक्रवर्त्तित्वानिषेकोऽस्याखिलैर्नृपः ॥ १३ ॥ मुंजानस्याप्यस्य लोगान् धर्मे धीरधिकाधिकम् । वयसो वर्षमानस्य स्पर्धयेव व्यवर्धत ॥ १४ ॥ क्रमादस्य प्रजवंत्या नववैराग्यसंपदा । वृंहिष्ठा धर्मधीरासीघसीवाबालवारिणा ॥ १५॥ एकदा विहरंस्तत्र वज्रसेनजिनेश्वरः । परमानंदजननः सादान्मोक श्वाययौ ॥ १६ ॥ स्वामी समवसरणे ततश्चैत्यतरोतले । कर्णामृतप्रपां धर्मदेशनामुपचक्रमे ॥ १७ ॥ सवंधुर्वज्रनालोऽपि जगद्वंधोर्जिनप्रनोः । राजहंस श्वाच्यागाउपपादांबुजं मुदा ॥ १७ ॥ स त्रिः प्रदक्षिणीकृत्य प्रणम्य च जगत्पतिम् । अनुजन्मेव शक्रस्य पृष्ठतः समुपाविशत् ॥ १५॥ स बोधिमुक्ताजननी नव्यमानसशुक्तिषु । देशनां स्वातिवृष्टयानां शुश्राव श्रावकाग्रणीः॥ २० ॥ गिरं जगवतः शृण्वन् मृगो गीतिमिवोन्मनाः । वर्षानिचिंतयामास स एवं नूमिवासवः॥ २१॥ असावपारसंसारः सरस्वानिव उस्तरः। तस्यापि तारकस्तातो दिष्टयाऽसौ विष्टपाधिपः॥ २ ॥ १ क्षत्ता सारथिः । २ खातिवृष्टयाभा स्वातिनक्षत्रवृष्टितुल्या । ३ सरस्वान् समुद्रः ।

·अंधकार श्वात्यंत मोहांधकरणो नृणाम् । तस्यायमनितो नेत्ता लगवान् नानुमानिव ॥ २३ ॥ चिरकालनवश्वायं महाव्याधिरिवोटबणः । अचिकित्स्यः कर्मराशिस्तातस्तस्य चिकित्सकः ॥ २४ ॥ यघा किमन्यत् सर्वेषां सुखानामेव नाशनः । सुखानामेकजननः करुणामृतसागरः ।। ७२५॥ स्वामिन्येवं विधेऽप्यस्मिन्नहो मोहप्रमरैः । अस्मातिरात्मनैवात्मा वंचितोऽसौ कियच्चिरम् ॥ २६ ॥ चक्रवर्ती ततो धर्मचक्रवर्तिनमागतम् । इति विज्ञपयायास नक्तिगजदया गिरा ॥ २७ ॥ अर्थप्रसाधनपरैनीतिशास्त्रैश्चिरं मम । मतिः कदर्थिता नाथ क्षेत्रनूः कुशिकरिव ॥ २०॥ तथा विषयलोलेन नित्यं नेपथ्यकर्मभिः । अयमात्मा नटेनेव चिरं विनटितो मया ॥ २ए। इदं हि मम साम्राज्यमर्थकामनिबंधनम् । चिंत्यते यस्तु धर्मोत्र स स्यात् पापानुबंधकः ॥ ३० ॥ तातस्य पुत्रो जूत्वाऽपि नवांलोधौ नमामि चेत् । तत्कः पुरुषकारः स्यादन्यसाधारणस्य मे ॥ ३१ ॥ अपातयमिदं राज्यं युष्मद्दत्तमहं यथा । तथा संयमसाम्राज्यं पालयिष्यामि देहि मे ॥ ३ ॥ कृत्वा च पुत्रसामाज्यं निजान्वयननोरविः । व्रतं नगवतः पार्श्वे प्रपेदे चक्रवर्त्यथ ॥ ३३ ॥ बाहादयोऽपि जगृहुस्तत्सोदर्यास्तदा व्रतम् । पित्रा ज्येष्ठेन चोपात्तं तधि तेषां क्रमागतम् ॥ ३५ ॥ सुयशाः सारथिः सोपि पादांते धर्मसारथेः । अनुस्वामि प्रवव्राज नृत्याः स्वाम्यनुगामिनः ॥ ३५॥ श्रुतसागरपारीणो वज्रनालोऽजवत् क्षणात् । प्रत्यक्षा घादशांगीव जंगमैकांगतां गता ॥ ३६॥ एकादशांग्यां पारीणा जाता बाह्वादयोऽपि ते । क्षयोपशमवैचित्र्याच्चित्रा हि गुणसंपदः ॥ ७३७ ॥ १ कुशिकर्दर्भः।

·वपुर्महत्तरीकर्तुं शक्तिस्तेषां बनूव सा । यया सुमेरुशैलोपि जानुदनो व्यधीयत ॥ ७५३ ॥ तेषां वपुर्लघीयस्त्वसामर्थ्य तदजायत । समुसलंघे तद्येन मारुतस्यापि लाघवम् ॥ ५४॥ वपुर्गरिमशक्तिश्च वजादप्यतिशायिनी । सानूत्तेषां न या सह्या शक्रायै स्त्रिदशैरपि ॥ ५५ ॥ प्राप्तिशक्तिरजूत्तेषां नूस्थानां स्पर्शनं यया । अंगुट्यग्रेण मेर्वग्रग्रहादेवृक्षपत्रवत् ॥ ०५६ ॥ साऽनूत्प्राकाम्यशक्तिश्च नुवीवाप्सु यया गतिः । निमजनोन्मजाने च पानीय श्व नुव्यपि ॥ ०५७ ॥ आसीत्तेषां तदैश्वर्य प्रनवंति स्म येन ते । चक्रभृत्रिदशाधीशज्ञधिमाधातुमात्मनः ॥ ५ ॥ तेषां वशित्वसामर्थ्य तदपूर्वमजायत । नेजिरे वशितां येन स्वतंत्राः क्रूरजंतवः ॥ ५५ ॥ तेषामप्रतिघातित्वशक्तिः सानूद्यया खलु । अधिमध्येऽपि निःसंगगमनं रंध्रमध्यवत् ॥ ७६० ॥ तदंत नसामर्थ्यमजूत्तेषामनाहतम् । ननस्वतामिवादृश्यरूपता येन सर्वतः ॥ ७६१ ॥ प्रावीण्यं कामरूपित्वे तत्तेषामुसलास च । अलं पूरयितुं लोकं नानारूपैर्यथा निजैः ॥ ७६५ ॥ तेषामाविरजूद्वीजबुधिता सातिशायिनी । एकार्थवीजतोऽनेकार्थबीजानां प्ररोहिणी ॥ ७६३ ॥ ते कोष्टबुझ्योऽजूवन् कोप्टप्रदिप्तधान्यवत् । विना स्मरणमर्थानां प्राक् श्रुतानां यथास्थितेः ॥६॥ आद्यादतान्मध्यमाघा श्रुतादेकपदादपि । सर्वार्थग्रंथबोधात्तेऽनूवन पदानुसारिणः ॥ ७६५ ॥ एवं वस्तु समुकृत्यांतर्मुहूर्ताच्छुतोदधेः । अवगाहनसामोत्ते मनोबलिनोऽजवन् ॥ ७६६ ॥ अंतर्मुहूर्त्तमात्रेण मातृकामावलीलया । गुणयंतः श्रुतं सर्वमासन् वाग्बलिनश्च ते ॥ ७६७ ॥ १ कामरूपित्वे स्वेच्छारूपित्वे । २ कोष्ट कुशूलम् ।

·प्रपद्यपानाः प्रतिमां चिरकालमपि स्थिरां । श्रमक्कमान्यां रहितास्ते कायबलिनोऽनवन् ॥ ७६७ ॥ अनूवन्नमृतदीरमध्वाज्यान विणश्च ते । पात्रस्थस्य कदन्नस्याप्यमृतादिरसागमात् ॥ ७६ए ॥ मुःखादितेष्वमृतादिपरिणामाजिरां च ते । अमृतदीरमध्वाज्यश्रविणः साधु जझिरे ॥ ७ ॥ अन्नस्य पात्रपतितस्याल्पस्याप्यतिदानतः । अदयेणाक्षीणमहानसभ्यश्च तेऽनवन् ॥ ७७१ ॥ तीर्थकृत्पर्षदीवाटपदेशेऽपि प्राणिनां सुखम् । असंख्यानां स्थितेरासंस्ते चादीणमहालयाः ॥ १२ ॥ एकेनापीदियेणान्ये जियार्थस्योपलंजनात् । ते बनूवुश्च संनिन्नश्रोतोलब्धिमहर्षयः॥ ७७३ ॥ जंघाचारणलब्धिश्च तेषामजनि सा यया । रुचकीपमेकेनोत्पातेन प्राप्नुमीश्वराः ॥ १४ ॥ वलंतो रुचकछीपादेकेनोत्पतनेन ते । नंदीश्वरेऽलमायातुं दितीयेन यतो गताः ॥ ५५ ॥ ते चोगत्यामेकेन समुत्पतनकर्मणा । उद्यानं पांडकं गंतुमलं मेरुशिरःस्थितम् ॥ ६॥ ततस्ते वलिता एकेनोत्पातेन तु नंदनम् । अलं गंतुं पितीयेन प्रथमोत्पातऋमिकाम् ॥ ७ ॥ ते विद्याचारणाप्तुमेकेनोत्पातकर्मणा । मानुषोत्तरमन्येन दीपं नंदीश्वरं क्षमाः ॥ ७ ॥ एकोत्पातात्ततश्चातुं पूर्वोत्पाते महातलम् । तिर्यग्यानक्रमेणोमप्यलं ते गतागते ॥ ७ ॥ आसीदाशीविषर्षिश्च निग्रहानुग्रहक्ष्मा । तेषामन्या अप्यनूवन बहुलं बहुलब्धयः ॥ ७० ॥ लब्धीनामुपयोगं ते जगृहुर्न कदाचन । मुमुक्ष्वो निराकांक्षा वस्तुषूपस्थितेष्वपि ॥ १ ॥ स्तश्च तीर्थकृन्नामगोत्रकर्मार्जितं दृढम् । स्वामिना वज्रनानेन विंशत्या स्थानकैरिति ॥ ५ ॥ तत्रैकमर्हतामहत्प्रतिमानां च पूजया । अवर्णवादव्यापेधैः सद्भूतार्थस्तवैरपि ॥ ३ ॥ १ अवर्णवादोऽपवादस्तस्य व्यापेनिषेधैः ।

·KESRE सिघानां सिधिस्थानेषु प्रतिजागरणोत्सवैः । यथाऽवस्थितसिघत्वकीर्तनाच वितीयकम् ॥ ४॥ बालकग्लानशैदादि यतीनां यस्त्वनुग्रहः । प्रवचनस्य वात्सत्यं स्थानकं तु तृतीयकम् ॥ ५॥ आहारौषधवस्त्रादिदानादंजलियोजनात् । गुरूणामतिवात्सध्यकरणं तु तुरीयकम् ॥ ०६॥ विंशत्यब्दपर्यायाणां पष्टिवर्पायुपां तथा । समवायनृतां चक्तिः स्थविराणां च पंचमम् ॥ ७ ॥ अर्थव्यपेक्ष्या स्वस्माद्बहुश्रुतनृतां सदा । अन्नवस्त्रादिदानेन षष्ठं वात्सट्यनिर्मितिः ॥ ७ ॥ सुविकृष्टतपःकर्मनिर्माणानां तपस्विनाम् । जक्तिर्विश्रामणादानत्सित्यमिति सप्तमम् ॥ ए ॥ बादशांगे श्रुते प्रश्नवाचनादिनिरन्वहम् । सूत्रार्थोनयगो ज्ञानोपयोगो यस्तदष्टमम् ॥ नए ॥ शंकादिदोषरहितं स्थैर्यादिगुणसूषितम् । शमादिलणं सम्यग्दर्शनं नवमं पुनः ॥ ए१ ॥ ज्ञानदर्शनचारित्रोपचारैश्च चतुर्विधः । कर्मणां विनयनतो विनयो दशमं पुनः॥ ए ॥ श्लामिथ्याकरणादियोगेष्वावश्यकेवलम् । अतीचारपरीहारो यत्नादेकादशं तु तत् ॥ ३ ॥ अहिंसादिसमित्यादिमूलोत्तरगुणेषु या । प्रवृत्तिनिरतीचारा स्थानकं घादशं हि तत् ॥ एच ॥ शुलध्यानस्य करणं क्षणे क्षणे लवे लवे । प्रमादपरिहारेण स्थानमेतत् त्रयोदशम् ॥ ए५ ॥ अनाबाधेन मनसो वपुषश्च निरंतरम् । यथाशक्ति तपाकर्म स्थानमेतच्चतुर्दशम् ॥ ए६ ।। अन्नादीनां संविनागो यथाशक्ति तपस्विषु । मनोवाकायशुध्याऽयं स्थानं पंचदशं हि तत् ॥ ए॥ आचार्यादीनां दशानां जक्तपानासनादिलिः । वैयावृत्त्यस्य करणं स्थानकं षोडशं तु तत् ॥ नएज ॥ चतुर्विधस्य संघस्य सर्वापायनिषेधनात् । मनःसमाधिजननं स्थानं सप्तदशं हि तत् ॥ एए॥ १ प्रवचनस्य दर्शनस्य । २ सर्वोपद्वनिपेधनात् । 64k

·।
सूत्रस्यार्थस्योलयस्याप्यपूर्वस्य प्रयत्नतः । अन्वहं यउपादानं स्थानमष्टादशं तु तत् ॥ ए० ॥
श्रघानेनोलासनेनावर्णवाद लिदादिना । श्रुतझॉनस्य लक्तिस्तत्स्थानमेकोनविंशकम् ॥ ए.१ ॥
विद्यानिमित्तकवितावादधर्मकथादिलिः । प्रजावना शासनस्य तपिंशतितमं पुनः ॥ ए०२॥
अग्येक तीर्थकृन्नाम कर्मणो बंधकारणम् । मध्यादेन्यः स लगवान् सर्वैरपि बबन्ध तत् ॥ ए०३ ॥
बाहुनाऽपि च साधूनां वैयावृत्यं वितन्वता । चक्रवर्तिनोगफलं कर्मोपार्जितमात्मनः ॥ ए०४॥
विश्रामणां महर्षीणां कुर्वाणेन तपोजुषाम् । सुबाहुना बाहुबलं लोकोत्तरमुपार्जितम् ॥ ए०५॥
अहो धन्याविमौ वैयावृत्यविश्रामणाकरौ । इति बाहुसुवाहू तो वज्रनालस्तदाऽस्तवीत् ॥ ए०६ ॥
तौ तु पीपमहापीगै पर्यचिंतयतामिति । उपकारकरो यो हि स एवेह प्रशस्यते ॥ ए०७॥
आगमाध्ययनध्यानरतावनुपकारिणौ । को नौ प्रशंसत्वश्रवा कार्यकृद्गृह्यको जनः ॥ ए० ॥
तान्यामनालोचयन्नयामितीर्ध्याकृतउष्कृतम् । मायामिथ्यात्वयुक्तान्यां कर्म स्त्रीत्वफलं कृतम् ॥ ९०ए॥
ते पमप्यनतीचारां खड्गधारासहोदरां । प्रव्रज्यां पालयामासुः पूर्वलक्षांश्चतुर्दश ॥ ए१० ॥
संलेखनाध्यपुरःसरमेकधीरास्ते पादपोपगमनानशनं प्रपद्य ।
सर्वार्थसिधिमधिगम्य दिवं त्रयस्त्रिंशाब्द्यायुषः सुरवराः षडपि ह्यजूवन् ॥ ए११॥
इत्याचार्यश्रीहेमचंद्रविरचिते त्रिषष्टिशलाकापुरुषचरिते महाकाव्ये प्रथमे पर्वणि धनादिद्वादशभववर्णनो
नाम प्रथम. सर्गः समाप्तः ॥ १॥

·हितीयः सर्गः। श्तश्च जंबूधीपस्य विदेहेष्वपरेषु पूः । नाम्ना पराजितेत्यस्ति विपनिरपराजिता ॥१॥ तस्यां वसुमतीनाथो विक्रमाक्रांत विष्टपः । ईशानचंड श्त्यासीदीशाने श्व श्रिया ॥२॥ तत्र श्रेष्ठी श्रिया श्रेष्ठः प्रेष्ठो धर्मैकशालिनाम् । नाम्ना चंदनदासोऽनूझगदानंदचंदनः ॥३॥ जगतो नयनानंदनिदानं तस्य नंदनः । नाम्ना सागरचंसोऽनूत्सागरस्येव चंजमाः॥४॥ शजुशीलः सदैवासौ धर्मकर्मी विवेकवान् । नगरस्याखिलस्यापि बनूव मुखमंझनम् ॥ ५ ॥ सोऽन्यदेशानचंजस्य राज्ञो दर्शनहेतवे । सेवोपनतसामंताकुलं राजकुलं ययौ ॥ ६॥ स तदासनतांबूलदानादिप्रतिपत्तितः । महास्नेहेन ददृशे पित्रेव पृथिवीनुजा ॥ ७ ॥ अत्रांतरे पराजूतशंखध्वनितया गिरा । राजघारे कश्चिदेत्याऽपानीन्मंगलपाठकः ॥७॥ नद्यतोद्यानपालीव त्वउद्यानेऽद्य नूपते । सजीकृतानेकपुष्पा वसंतश्रीविजूंजते ॥ ए॥ विकासिकुसुमामोदसुरजीकृतदिग्मुखम् । संन्नावय तउद्यानं महेश श्व नंदनम् ॥ १० ॥ राजाप्याज्ञापयवाःस्थं यत्पातरखिलैर्जनैः । गंतव्यमस्मउद्यानमेवमाघोष्यतां पुरे ॥ ११ ॥ त्वयाप्येतव्यमुद्यानमिति श्रेष्ठिसुतं नृपः । स्वयमादिशदेवं हि प्रसन्नस्वामिलक्षणम् ॥ १२ ॥ ततो राज्ञा विसृष्टोऽसौ हृष्टः स्वावसथं ययौ । मित्रायाशोकदत्ताय तां नृपाशा जगाद च ॥ १३ ॥ १ प्रष्ठः अग्रणीः । २ स्वावसथं स्वावास ।

·S दितीयेऽह्नि ययौ राजाप्युद्यानं सपरिचदः । पौरलोकोप्यगात्तत्र प्रजा राजानुयायिनी ॥ १४ ॥ वसंत इव मलयानिलेन श्रेष्ठिसूरपि । सुहृदाऽशोकदत्तेन सहोद्यानं जगाम च ॥ १५॥ पुष्पावचयसंदर्जगीतनृत्यादिजिस्ततः । प्रवृत्तः क्रीमितुं लोकः स्थितः कामस्य शासने ॥ १६॥ स्थाने स्थाने कृतास्थानाः पौराः क्रीडाविधायिनः । आवासितस्मरनृपस्कंधावारधुरं दधुः॥ १७ ॥ पदे पदे संप्रवृत्तगीतातोद्यमहाध्वनौ । जयायान्येजियार्थानामिवाऽभ्यधिकमुत्थिते ॥ १७ ॥ प्रत्यासन्नादथैकस्मादकस्मात्तरुगह्वरात् । नायध्वं त्रायध्वमिति त्रस्तस्त्रीध्वनिरुत्थितः ॥ १५ ॥ युग्मम् । तया स्वमाकृष्ट श्व गिरा कर्णप्रविष्टया । किमेतदिति संत्रांतः सागरः समधावत ॥ २० ॥ श्रेष्ठिनः पूर्णजस्य कन्यकां प्रियदर्शनाम् । स बंदिनिधृतां तत्राऽपश्यदेणी वृकैरिव ॥ २१॥ एकस्य बंदिनो हस्तमामोट्याथाददे कुरीम् । श्रेष्ठिसूनुर्विपत्नृतो ग्रीवां क्त्वा मणी मिव ॥ २५ ॥ तस्येति विक्रमं दृष्ट्वा बंदिनस्ते विधुवुः । व्याघ्रा अपि पलायंते ज्वलज्ज्वलनदर्शनात् ॥ २३ ॥ इति सागरचंण बदिन्यः प्रियदर्शना । एधोहारियो माकंदलतेव परिमोचिता ॥ २४ ॥ परोपकारव्यसनी क एप पुरुषाग्रणी । आगादिह समाकृष्टो दिष्टया मनाग्यसंपदा ॥ २५॥ स्मररूपाधरीका नर्ता लाव्ययमेव मे । चिंतयंतीति स्वं धाम जगाम प्रियदर्शना ॥ २६ ॥ अनुस्यूतामिव वहन् हृदये प्रियदर्शनाम् । अशोकदनसहितः श्रेष्ठिपुत्रोऽन्यगागृहम् ॥ २७ ॥ अथ चंदनदासेन स परंपरयाऽखिलः । अवाबुध्यत वृत्तांतः केन बाद्येत तादृशम् ॥ २० ॥ १ सपरिवारः । २ वनश्वानैः । ३ काष्ठहारिभ्यः । २ CRE ·स दध्याविति युक्तोऽस्य रागोऽधिप्रियदर्शनाम् । अजय पंकजिन्या हि राजहंसस्य युज्यते ॥ २५॥ श्यमुटताऽकारि यत्तदा तन्न सांप्रतं । कार्य सपौरुषेणापि वणिजा न हि पौरुषम् ॥ ३० ॥ संगः किं च जोरस्याशोकदत्तेन मायिना । न साधुर्जातु बदरीणेव कदलीतरोः ॥ ३१ ॥ विचिंत्येति चिरं श्रेष्ठी स समाहूय सागरम् । नाधिपं निषादीव साम्नारनत शासितुम् ॥ ३ ॥ सर्वशास्त्रानुसारेण व्यवहारेण च स्वयम् । वत्स सम्यगनिझोऽसि तथापि ज्ञाप्यसे मया ॥ ३३ ॥ वयं हि वणिजस्तात कलाकौशलजीविनः । अनुन्नटाश्चारुवेषाः संतो गामहे न हि ॥ ३५ ॥ जवितव्यं यौवनेऽपि जवनिगूढविक्रमैः । वणिजो लोकसामान्येप्यर्थे साशंकवृत्तयः ॥ ३५ ॥ संपदो विषयकीमा दानं च उन्नमेव नः । अलं नवति शोनायै शरीरमिव योषिताम् ॥ ३६ ॥ आत्मजातेरनुचितं क्रियमाणं न शोजते । चरणे करजस्येव बद्धं कनकनूपुरम् ॥ ३० ॥ ततो निजक्रमौचित्यव्यवहारपरायणैः । दातव्यः प्रहरो वत्स गुणानामिव संपदाम् ॥ ३० ॥ त्याज्योऽसतां च संसर्गो निसर्गानृजुचेतसाम् । सोऽर्कविषवत्कालेनापि यात्येव विक्रियाम् ॥ ३५ ॥ अयं चाशोकदत्तस्त्वां मित्रं चित्रं तनूमिव । अवाप्तप्रसरो वत्स सर्वथा दूषयिष्यति ॥ ४० ॥ मनस्यन्यवचस्यन्यक्रियायामन्यदेव हि । गुणिकाया श्वामुष्यात्यंतमायाजुपः सदा ॥४१॥ आदराउपदिश्यैवं श्रेष्ठिश्रेष्ठे स्थिते सति । इति सागरचंञोऽपि चिंतयामास चेतसि ॥ ४५ ॥ कन्याबंदिव्यतिकरस्तातेन सकलोऽपि सः । विज्ञात इति मन्येऽहमुपदेशदिशाऽनया ॥ ३ ॥ १ ऋजोः सरलस्य । २ महामात्रः । ३ अलाख्यरोगविषवत् । ४ श्वित्र कुष्ठ ।

·असावशोकदत्तश्च तातस्याऽनान्न संगतः।-मंदनाग्यतया पुंसां गुरवः स्युरनीदृशाः ॥४४॥ जवत्वेवं तथापीति विमृश्य मनसि क्षणम् । ऊचे सागरचंञोऽपि प्रश्रयाश्रितया गिरा ॥ ४५ ॥ यदादिशति तातस्तत् कर्तव्यं सूनुरस्मि ते । कृतं तेन कृतेनापि गुर्वाज्ञा यत्र वंध्यते ॥ ६ ॥ किंतु दैवादकांमेऽपि कृत्यं तउपतिष्ठते । नालोचकालहरणं सहते यन्मनागपि ॥ ७ ॥ आलोचं कुर्वतोऽत्येति कालः कार्यस्य कस्यचित् । पर्ववेलेव जिह्मस्य पादशौचं वितन्वतः ॥ ७ ॥ ईदृशेप्यागते काले प्राप्तेऽपि प्राणसंशये । तदेवाहं करिष्यामि तव बजाकरं न यत् ॥ ए॥ तातेनाशोकदत्तस्य यच्च तादृगुदीरितम् । तदोषेण न दोष्यस्मि न गुणी तजुणेन वा ॥ ५० ॥ यन्ममाशोकदत्तेन मैत्री तत्रेति कारणम् । सहवासः सहपांशुक्रीडनं दर्शनं मुहुः ॥५१॥ समा जातिः समा विद्या समं शीलं समं वयः। परोदेऽप्युपकारित्वं सुखदुःखविनागिता ॥ २२ ॥ अस्मिंश्च कैतवमहं न पश्यामि मनागपि । मृषा तातस्य कोप्याख्यत्खलाः सर्वकषाः खलुः ॥ १३ ॥ अस्तु वा तादृशो मायाव्येष मे किं करिष्यति । एकत्र विनिवेशेऽपि काचः काचो मणिमणिः ॥ ५५ ॥ इत्युक्तः सूनुना श्रेष्ठी तमूचे बुद्धिमानसि । तथापि ह्यनिधातव्यं लदा हि पराशयाः ॥ ५५ ॥ सोऽथ स्वसूनोविज्ञस्तदर्थ प्रियदर्शनाम् । शीलादिनिर्गुणैः पूर्ण पूर्णलजादयाचत ॥ ५६ ॥ असावुपकृतिक्रीती त्वत्सुतेन सुता मम । अग्रेऽपीति वदन् पूर्णजनोऽमन्यत तवचः ॥ ५७ ॥ १ प्रश्रयो विनयस्तदाश्रितया । २ आलोचो विचारस्तस्य कालहरण कालप्रतीक्षणं । ३ जिह्मस्य दीर्घसूत्रिणः। ४ सर्वकषाः सर्वक्षोभकारकाः । ५ उपकारक्रीता ।

·Regis ततः सागरदत्तस्य प्रियदर्शनया सह । विवाहोऽकारि पितृनिः शुने खग्ने शुले दिने ॥ ५ ॥ विचिंतिताया दुंदुच्याः पतनेनेव तौ ततः। मनीषितविवाहेन मुमुदाते वधूवरौ ॥ एए॥ समानमानसतया तयोरेकात्मनोरिव । परस्परमवर्धिष्ट प्रीतिः सारसयोरिव ॥ ६ ॥ रेजे सागरचंप्रेण सा चंजेणेव चंडिका । सदोदयवती सौम्यदर्शना प्रियदर्शना ॥६१॥ तयोः शीलभृतो रूपवतोराङवशालिनोः । अनुरूपोऽजवद्योगश्चिराद् घटयतो विधेः ॥ ६ ॥ अविश्रेजो न जात्वासीदन्योऽन्यप्रत्ययात्तयोः । विपरीतं न शंकंते कदापि सरलाशयाः ॥ ६३ ॥ अथ सागरचंजस्य बहिर्गतवतो गृहे । अशोकदत्तोऽज्यायासीदूचे च प्रियदर्शनाम् ॥ ६ ॥ श्रेष्ठिनो धनदत्तस्य वध्वा मंत्रयते रहः । नित्यं सागरचंञोऽयं तत्र किं स्यात्प्रयोजनम् ॥६५॥ निसर्गज्वी साप्यूचे जानात्येतत्सुहृत्तव । वितीयं हृदयं तस्य त्वं वा जानासि सर्वदा ॥६६॥ रहःसूचितकार्याणि महतां व्यवसायिनाम् । को जानात्यथ जानाति स कथं कथयेगृहे ॥ ६ ॥ जवाचाशोकदत्तोऽपि त्वत्पतेर्यत्तया सह । मंत्रे प्रयोजनं वेद्मि तत्परं कथ्यते कथम् ॥ ६ ॥ प्रियदर्शनया किं तदित्युक्तः सोऽब्रवीदिति । त्वया प्रयोजनं यन्मे सुन्नु तस्यापि तत्तया ॥ ६ए॥ तन्नावाविज्ञया झज्वा प्रियदर्शनया पुनः । मया प्रयोजनं ते किमित्युक्तः सोऽवदत्पुनः ॥ ७० ॥ पुंसो रसांतरविदः कस्य न स्यात्सचेतसः । त्वया प्रयोजनं सुन्नु तमेकं त्वत्प्रियं विना ॥ ११ ॥ आकर्ण्य कर्णसूच्यानं कुरीहासूचि तचः । सकोपाऽधोमुखीय सा साक्षेपमजापत ॥ ७ ॥ १ मनीपितविवाहेन मनोभीष्टविवाहेन । २ अविश्रभोऽविश्वासः । ३ स्वभावसरला । ४ कर्णसूचीसदृशम् ।

·सागरोऽपि जगादेवं मामकिन्नाम संप्रति । संकटे न्यपतः कस्या अप्युरग्या श्व स्त्रियाः ॥ ७ ॥ प्रत्यूचेऽशोकदत्तोऽपि नाटयन् कृत्रिमा त्रपाम् । असमंजसमूचे मां चिरं हि प्रियदर्शना ॥ ए॥ लहिता स्वयमप्येषा कदापि स्थास्यतीत्यहो । मया सलऊ सावर्ड्स सेयत्कालमुपेक्षिता ॥ ए०॥ दिने दिने परमसावसतीत्वोचितोक्तिनिः । मां वदंती न विरमत्यहो स्त्रीणामसहाः॥ ए१ ॥ अद्य त्वावसथे युष्मदन्वेषणकृते गतः । बंधो निरुघोऽस्मि तया राक्षस्येव बलझया ॥ ए॥ तंतुबंधादिव करी कथंचिदपि तगृहात् । आत्मानं मोचयित्वाहमिहागममतिद्रुतम् ॥ ३ ॥ ततश्चाचिंतयमहं जीवंतं मां न मोक्ष्यति । असाविति तदात्मानमद्यव्यापादयामि किम् ॥ ए ॥ यघा न मर्तुमुचित्तं मन्मित्रस्य यदीदृशम् । कथयिष्यत्यन्यथासौ मत्परोदे तु तत्तथा ॥ एए ॥ अथवा कथयाम्येतत्सर्व स्वसुहृदः स्वयम् । अथाऽस्यां कृतविश्वासो नापायमुपयात्यसौ । ए६ ॥ नादोऽपि युक्तं यन्नास्या मयाऽपूरि मनोरथः । दौःशीस्यकथनेनाथ क्षते क्षारं दिपामि किम् ॥ ए७॥ एवं विचिंतयन्नत्र त्वया दृष्टोऽस्मि संप्रति । जवेगकारणं चेदं मम जानीहि बांधव ॥ ए७ ॥ इत्याकर्ण्य वचः पीतैहालाहल श्व क्षणम् । निःस्पंदः सागरोऽथानून्निवात श्व सागरः ॥ एए॥ सागरो व्याजहारैवं युज्यते योषितामिदम् । कारत्वमूषरमहीनिपानपयसामिव ॥ १० ॥ आसादय विषादं मा व्यवसाये शुल्ने नव । स्थातव्यं स्वास्थ्यमास्थाय स्मरणीयं न तवचः ॥ ११॥ यादृशी तादृशी वापि साऽस्तु किं वस्तुतस्तया । माजून्मनोमलिनिमा केवलं जातरावयोः॥१०॥ १ हेमामकिन् हेमामक । २ असमञ्जसम् अयुक्त । ३ पीतहालाहल. पीतविषः । ४ मनोमलिनिमा मनोमालिन्य ।

·तत्रारे प्रथमे माः पश्यत्रितयजीविनः । गव्यूतित्रितयोनायाश्चतुर्थदिननोजिनः ॥ ११ ॥ चतुरस्रसुसंस्थानाः सर्वलक्षणलक्षिताः । वज्रषजनाराचसंहननाः सदासुखाः ॥ ११ए॥ अपक्रोधा गतमाना निर्माया लोनवर्जिताः । सर्ववारं स्वनावेनाप्यधर्मपरिहारिणः ॥ १० ॥ प्रायव्स्तत्र तेषां तु वांचितानि दिवानिशम् । मद्यांगायाः कट्पवृक्षा दशोत्तरकुरुष्विव ॥ ११ ॥ स्वाऽमद्यानि मयांगा दः सद्योऽपि याचिताः । जाजनादीनि शृंगाश्च तनांमागारिका श्व ॥ १२ ॥ तेनुस्तूर्यांगास्तूर्याणि तूर्यत्रयकराणि तु । उद्योतमसमं दीपशिखा ज्योतिपिका अपि ॥ १३ ॥ विचित्राणि सुचित्रांगा माट्यानि समढौकयन् । सूदा श्व चित्ररसा लोज्यानि विविधानि तु ॥ १२५ ॥ यजमर्पयामासुर्मण्यंगा नूपणानि तु । गेहाकाराः सुगेहानि गंधर्वपुरवत्क्षणात् ॥ १२५ ॥ अननेचमनग्नास्तु वासांसि समपादयन् । एते प्रत्येकमन्यानप्यर्थान् दउरनेकशः ॥ १२६ ॥ तदा च नूमयस्तत्र स्वादवः शर्करा श्व । सुधामाधुर्यधुर्याणि धुन्यादिषु पयांस्यपि ॥ १२७ ।। अतिक्रामत्यरे तत्र त्वायुः संहननादिकम् । कट्पद्रुमप्रनावाश्च न्यूनं न्यूनं शनैः शनैः ॥ १२ ॥ हितीये त्वरके माः पट्यक्तियजीविनः । गव्यूतिक्तियोनायास्तृतीयदिननोजिनः ॥ १२ ॥ किंचिन्यूनप्रनावाश्च तत्र कटपमहीरुहः । किंचिन्माधुर्यतो हीना आपो नूशर्करा अपि ॥ १३० ॥ अस्मिन्नप्यरके कालात्पूर्वारक श्वाखिलं । न्यूनं न्यूनतरं स्थौड्यं स्तंबरैमकरे यथा ॥ १३१ ॥ अरके तु तृतीयेऽस्मिन्नेकपटपायुषो नराः । एकगन्यूतकोयूाया दितीयदिनलोजिनः ॥ १३५ ॥ १ सूदाः पाचकाः । २ धुन्यादिपु नद्यादिषु । ३ स्तम्बेरमकरे हस्तिशुण्डाया ·है कालेन गळता तत्र प्रत्नावः कटपनूरुदाम् । मंदीबनूव चारित्रव्रष्टानां यतिनामिव ॥ १४ ॥ मद्यांगा विरसं मद्यं दः स्तोकं विलंबितम् । मुर्दैवेन परावृत्य समानीता इवापरे ॥ १४ए । दीयतां मा दीयतां चेत्यामर्श विवशा श्व । सविलंब नाजनानि जुंगा अभ्यर्थिता दः ॥ १० ॥ आतोद्यादि न तादृदं तू-गा अप्यसूत्रयन् । तिरस्कारसमाकृष्टा गंधर्वा श्व वैप्टयः ॥ १५१ ॥ अर्थ्यमाना अपि मुदुर्दीपं ज्योतिष्कनूरुहः । नोद्योतं तादृशं तेनुर्दिवा दीपशिखा इव ॥ १५२ ॥ चित्रांगा अपि माट्यादि तमिलानुसारतः । न हि विश्राणयामासुर्नृत्या मुर्विनया श्व ॥ १५३ ॥ लोज्यं चतुर्विधं चित्ररसं चित्ररसा अपि । प्राग्वन्नाः दीयमाणदानेचा श्व सैत्रिणः ॥ १५४ ॥ जूषणाद्यर्पयामासुन मण्यंगास्तथाविधम् । संपत्स्यते कथं नूय इति चिंताकुला श्व ॥ १५५ ।। गेहाकारास्तु गेहानि मंद मंदं वितेनिरे । सत्काव्यानीव कवयो मंदव्युत्पत्तिशक्तयः ॥ १५६ ॥ अनग्ना अपि वस्त्राणि स्खलितं स्खलितं दः । क्रूरग्रेहावग्रहिणो वारि वारिधरा श्व ॥ १७ ॥ तादृक्कालानुनावेन मिथुनानामजायत । ममत्वं कल्पवृकेषु स्वदेहावयवेष्विव ॥ १५ ॥ अन्येन स्वीकृतं कट्पवृदमन्यो यदाश्रयत् । महान् परिनवो ह्यासीत्तदा स्वीकृतपूर्विणः ॥ १२ ॥ तदा पराभवं सोढुमसहास्ते परस्परम् । आत्माधिकं स्वामितया चक्रुर्विमलवाहनम् ॥ १६० ॥ जातिस्मृत्या स नीतिज्ञो युग्मिनां कल्पपादपान् । ददौ विनज्य स्थविरो प्रविणं गोत्रिणामिव ॥ १६१॥ १ अरचयन् । २ विष्टिगृहीताः । ३ विश्राणयामासुः ददुः । ४ दानशालाकारिणः। ५ क्रूरग्रहाः शनिभौमादयस्तैरवग्रहिणः अवृष्टिकारका ।

·यो यस्तत्याज मर्यादा परकटपमेन्छया। श्राविश्चकार हाकारनीति तद्दमनाय सः ॥ १६ ॥ हा त्वया पुष्कृतमिति तस्य दंभेन युग्मिनः । वार्षिवेलाजलानीव मर्यादा नातिचक्रमुः॥ १६३ ॥ तेन हाकारदंडेन युग्मान्येवममंसत । वरं दंडादिनिर्घातो न हाकारतिरस्कृतिः ॥ १६ ॥ तस्यायुरवशेषे तु वर्षाप्रमिते सति । जार्यायां चंयशसि मिथुनं समजायत ॥ १६५ ॥ तौ स्त्रीपुंसावसंख्येयपूर्वायुष्कौ सुसंस्थिती । श्राद्यसंहननौ श्यामावष्टधन्वशतोबूयौ ॥ १६६ ॥ चक्कुष्मांश्चंतकांता च पितृभ्यां कल्पितानिधौ । ववृधाते सहोजूतौ लताविटपिनाविव ॥ १६७ ॥ प्रपाट्य युग्मं षएमासान् जरारोगौ विना मृतः । सुर्वर्णककुमारेपूत्पेदे विमलवाहनः ॥ १६ ॥ तदैव च चंयशा मृत्वा नागेष्वजायत । अस्तमीयुषि पीयूषकरे तिष्ठेन्न चंडिका ॥ १६ए । आत्मीयं पालयित्वायुस्तत्र स्तंबेरमोऽपि सः । प्राप नागकुमारत्वं कालमाहात्म्यमीदृशम् ॥ १७० ॥ हाकारदमनीत्यैव चकुष्मानथ युग्मिनाम् । मर्यादां वर्त्तयामास यथा विमलवाहनः ॥ १७१ ॥ प्राप्ते च चरमे काले चकुष्मचंकांतयोः । यशस्वी च सुरूपा च जझाते युग्मरूपिणौ ॥ १७ ॥ तसंहननसंस्थानवौँ न्यूनायुषौ मनाक् । कलयामासतुवृधि वयोबुद्धी श्व क्रमात् ॥ १७३ ॥ सदा युग्मचरौ सार्थसप्तधन्वशतोब्यौ । बिजरांचक्रतुधौं तौ तोरणस्तंजविन्नमम् ॥ १४ ॥ कालेन पंचतां प्राप्य चकुष्मानुदपद्यत । सुवर्णेष्वथ नागेषु चंडकांताऽपि तत्क्षणम् ॥ १७५॥ ततो यशस्वी पितृवन्मिथुनान्यखिलान्यपि । सलीलं पालयामास गोपाल इव गाश्चिरम् ॥ १७६ ॥ १ लतावृक्षौ । २ तदाख्यदेवेषु सुवर्णकुमारेति भुवनपतिनिकायेषु । ३ पीयूषकरे चन्द्रे ।

·अथोझंधितुमारेले हाकारो मिथुनैः क्रमात् । स्फुरदंतर्मदावस्थैरंकुशो वारणैरिव ॥ १५ ॥ चक्रे माकारदंडं च यशस्वी तानि शासितुम् । रोगे त्वेकौपधासाध्ये देयमेवौषधांतरम् ॥ १५ ॥ आगस्यल्पे नीतिमाद्यां वितीयां मध्यमे पुनः । महीयसि अपि ते प्रायुक्त स महामतिः ॥ १७ ॥ यशस्विनः सुरूपायाश्चासंपूर्णायुपोर्मनाक् । स्त्रीपुंसौ समजायेतां सह धीविनयाविव ॥ १० ॥ तान्यां चंञोज्वलः पुत्रोऽनिचंग इति कीर्तितः। प्रियंगुप्रतिरूपा तु प्रतिरूपति पुत्र्यपि ॥ ११ ॥ पितृतोऽपायुषौ साईषट्कार्मुकशतोयूयौ । शम्यश्वत्थाविव युतौ क्रमाकृधिमुपेयतुः ॥ १२ ॥ सदैव शुशुनाते तौ यथा मिलितवारिणौ । मंदाकिनीयमुनयोः प्रवाहाविव पावनौ ॥ १३ ॥ पूर्णायुष्को यशस्वी चाब्धिकुमारेष्वजायत । सुरूपाप्यनवनागकुमारेषु तदैव तु ॥ १४ ॥ पितेव चानिचंयोऽपि सर्वान् युगलधर्मिणः । स्थित्या तयैव नीतियां तान्यामेवाशिषच्चिरम् ॥ १५ ॥ ततो बहुलजूतेष्टः शर्वर्येव निशाकरः । प्रांतकाले मिथुनकं सुषुवे प्रतिरूपया ॥ १६ ॥ सूनोः प्रसेनजिदिति पितृभ्यां नाम निर्ममे । चक्षुःकांतेति पुत्र्याश्च कांतेयं चकुषामिति ॥ १७ ॥ न्यूनायुषौ पितृन्यां च तमालश्यामलत्विषो । सहितौ विवृधाते तो बुयुत्साहाविव क्रमात् ॥ १७ ॥ षट्कार्मुकशतोत्सेधं धारयंतावुनावपि । विषुवघासरनिशे श्वानूतां समप्रनौ ॥ १५ ॥ मृत्वाऽनिचंगोप्युदधिकुमारेषूदपद्यत । प्रतिरूपा पुनर्नागकुमारेषु तदैव हि ॥ १० ॥ बनूव युग्मिनां नाथस्तत्रैवाथ प्रसेनजित् । प्रायो महात्मनां पुत्राः स्युर्महात्मान एव हि ॥ ११ ॥ १ शमीपिप्पलवृक्षौ । SERECak ra ·हाकारनीति माकारनीतिं च व्यत्यलंघयन् । तदा युग्मानि कामात होमर्यादे श्व क्रमात् ॥ १ए५ ॥ अनाचारमहाजूतत्रासमंत्रादरोपमाम् । धिक्कानीतिमपरामकृताथ प्रसेनजित् ॥ १३ ॥ नीतिन्निस्तिसृनिस्तानिः स प्रयोगविचक्षणः । शशास सकलं लोकं युतैस्त्रिनिरिव दिपम् ॥ १ ॥ ततश्च पश्चिमे काले किंचिदूनायुपौ ततः । चकुःकांतापि सुषुवे स्त्रीपुंसौ युग्मरूपिणौ ॥ १५ ॥ तौ तु पंचाशदधिको पंचधन्वशतोव्यौ । सहैव प्रापतुर्वृष्टिं वृक्षलाये श्व क्रमात् ॥ १९६ ॥ मरुदेव इति सूनुः श्रीकांतेति च नंदिनी । तौ युग्मधर्मिणौ लोके नाम्ना ख्यातिमुपेयतुः ॥ १७ ॥ प्रियंगुवर्णया पत्न्या मरुदेवः सुवर्णरुक् । शुशुने नंदनतरुश्रेण्येव कनकाचलः ॥ १७ ॥ ततो दीपकुमारेषु जझे मृत्वा प्रसेनजित् । चक्कुःकांता पुनर्नागकुमारेषु तदैव हि ॥ १एए॥ नीतिक्रमेण तेनैव सर्वान् युगलधर्मिणः । मरुदेवस्ततो देवान् देवराज श्वान्वशात् ॥ २० ॥ श्रीकांतायाः प्रांतकाले जायेतां युग्मधर्मिणौ । नालिश्च मरुदेवी च स्त्रीपुंसावनिधानतः॥२०१॥ पंचविंशत्यन्यधिकं पंचधन्वशतोयौ । सहैव प्रापतुर्वृद्धिं तौ दमासंयमाविव ॥ २० ॥ मरुदेवा प्रियंगुश्री निर्जावूनदद्युतिः । पित्रोः सावर्ण्यतोऽनातां तत्प्रतिछंदकाविव ॥ २०३ ॥ संख्यातपूर्वप्रमितं तयोरायुर्महात्मनोः । श्रीकांतामरुदेवान्यामनागूनमत्किल ॥ २० ॥ विपद्य मरुदेवोऽथ प्राप दीपकुमारताम् । श्रीकांताऽपि हि तत्कालमेव नागकुमारताम् ॥ २०५॥ सप्तमोऽजूत्कुलकरो नानिस्तदनु युग्मिनाम् । तिसृनिनीतिनिस्तांश्च यथावत्प्रशशास च ॥ २०६॥ १ युतैर्हस्तिताडनविशेषैः । २ तत्प्रतिबिम्बभूतौ ।

·तदा तृतीयारशेपे पूर्वसदेषु संख्यया । चतुरशीतौ सनवाशीतिपक्षेषु सत्स्विह ॥ २० ॥ आपाढमासस्य पदे प्रवृत्ते धवलेतरे । चतुर्थ्यामुत्तरापाढानदत्रस्थे निशाकरे ॥ २० ॥ प्रपाध्यायुस्त्रयस्त्रिंशत्सागरोपमसंमितम् । जीवः श्रीवज्रनालस्य च्युत्वा सर्वार्थसिद्धितः ॥२०॥ श्रीनानिपत्न्या उदरे मरुदेव्या अवातरत् । मानसात्सरसो हंस श्व मंदाकिनीतटे ॥ २१ ॥ चतुर्जिः कलापकं ॥ तदा स्वामिन्यवतीणे त्रैलोक्येऽपि शरीरिणाम् । मुःखछेदात्क्षणं सौख्यमुद्योतश्च महानजूत् ॥ २११॥ तत्राऽवतारयामिन्यां वासागारे प्रसूतया । मरुदेव्या ददृशिरे महास्वमाश्चतुर्दश ॥ २१॥ श्रादौ वृपः सितः पीनस्कंधो दीर्घर्जुवालधिः । सस्वर्णकिंकिणीमालः शरन्मेघ श्वोत्तमित् ॥ २१३ ॥ दंतिराजश्चतुर्दतः श्वेतवर्णः क्रमोन्नतः । झरन्मदनदीरम्यः कैलास श्व जंगमः ॥ १४ ॥ पिंगादो दीर्घरशनः केशरी लोलकेशरः। पताकामिव शूरेषु तन्वन्नुत्पुनललात् ॥ २१५॥ देवी च पद्मनिलया पद्मसदृग्विलोचना । दिक्कुंजरकरोत्क्षिप्तपूर्णकुंनोपशोनिता ॥ २१६॥ नानाविधामरतरुप्रसूनपरिगुंफितम् । दाम प्रलंबधन्वेव रुजु रोहितधन्वनः ॥ १७ ॥ निजाननप्रतिछंदमिवानंदनिबंधनम् । कांतिपूरद्योतिताशाममलं चंप्रमंगलम् ॥ २१ ॥ निशायामपि तत्कालं वासरचमकारकः । सर्वांधकारविरः स्फुरद्युतिरहपतिः ॥ २१॥ किंकिणीमालनारिण्या प्रचलंत्या पताकया । करीव कर्णतालेन राजमानो महाध्वजः ॥ २० ॥ १ दीर्घसरलपुच्छः । २ आरूढधन्वनः । ३ अहपतिः सूर्यः ।

·अंतःकुलः शातकुंजः स्मेरालोजार्चिताननः । अंनोधिमथनोजवसुधाकुंनसहोदरः ॥२१॥ स्तोतुं तमाद्यमईतं पझै गनिनादिनिः । अनेकवदनीनूत व पद्माकरो महान् ॥ २२ ॥ नुव्यास्तीर्णशरन्मेघमालालीलामलिम्बुचैः । उनीचिनिचयैश्चेतोऽनिरामः दीरनीरधिः ॥ २३ ॥ यत्रोषितोऽनूनगवान देवत्वे तदिवागतम् । इहापि पूर्वस्नेहेन विमानममितद्युति ॥ २२ ॥ कुतोऽप्येकत्र मिलितस्तारकाणामिवोत्करः। रत्नपुंजो महान् व्योन्नि पुंजीजूतामलद्युतिः ॥ २२५ ॥ तेजस्विनां पदार्थानां त्रैलोक्योदरवर्तिनाम् । संपिमितं तेज श्व निधूमोऽग्निर्मुखेऽविशत् ॥ २२६ ॥ निशाविरामसमये स्वामिनी मरुदेव्यपि । स्वप्नांते स्मयमानास्या पद्मिनीव व्यबुध्यत ॥ २२ ॥ असमांती मुदमिवोजिरंती कोमलादरैः । स्वमान्नकथयदेवी तांस्तथैवाशु नानये ॥ २२ ॥ नत्तमस्ते कुलकरस्तनयो नवितेत्यथ । स्वार्जीवस्यानुसारेण नानिः स्वमान् व्यचारयत् ॥ २२ए । स्वामिनः कुलकृन्मात्रसंन्नावनमसांप्रतम् । इति कोपादिवेंजाणामकंपंतासनान्यथ ॥ २३० ॥ किमित्यकस्मादस्माकमासनानां प्रकंपनम् । इति दत्वोपयोगं तदिदांचकुर्विमौजसः ॥ २३१ ॥ तत्कालं लगवन्मातुः स्वमार्थमनिशंसितुम् । सुहृदः कृतसंकेता श्वेंद्रास्तुट्यमाययुः ॥ ३२५ ॥ ततस्ते विनयान्मूर्ध्नि घटितांजलिकुमलाः । स्वमार्थ स्फुटयामासुः सूत्रं वृत्तिकृतो यथा ॥ २३३ ॥ जावी स्वामिनि पुत्रस्ते स्वप्ने वृषनदर्शनात् । मोहपंकमनधर्मस्यंदैनोधरणदमः ॥ २३ ॥ हस्तिदर्शनतो देवि तव सूनुर्नविष्यति । गरीयसामपि गुरुर्महास्थोमैकधाम च ॥ २३५॥ १ मलिम्लुचैश्चोरैः । २ स्यन्दनो रथः । ३ महाबलैकस्थान ।

·नावी पुरुषसिंहस्ते तनयः सिंहदर्शनात् । धीरः सर्वत्र निजीकः शूरोऽस्खलितविक्रमः ॥ २३६ ॥ यच्च श्रीददृशे तत्र तनयः पुरुषोत्तमः । देवि त्रैलोक्यसाम्राज्यलक्ष्मीनाथो नविष्यति ॥ २३७ ॥ स्वप्ने स्रग्दर्शनात्पुण्यदर्शनः स्यात्तवात्मजः । सर्वस्य जगतः स्रग्वनिरसोबाह्यशासनः ॥ २३ ॥ जगन्मातस्त्वया यच्च स्वमे पूर्णेरैदयत । तन्नेत्रानंदनः कांतो नंदनस्ते नविष्यति ॥ २३ए ॥ ईदांचके रविर्यञ्च तत्सूनुस्ते चविष्यति । मोहांधकारविध्वंसाङगउद्द्योतकारकः ॥ २० ॥ आलुलुके त्वया स्वमे यच्च देवि महाध्वजः । महावंशप्रतिष्ठः स्यात्तत्ते धर्मध्वजोंऽगजः ॥ २१ ॥ यच्च स्वप्ने पूर्णकुंलो नवत्यालोकि देवि तत् । सूनुः समग्रातिशयपूर्णपात्रं नविष्यति ॥ २५ ॥ यच्च पद्मसरो दृष्टं तत्स्वामिनि तवात्मजः । तापं संसारकांतारपतितानां हरिष्यति ॥ २४३ ॥ सरित्पतिर्यदालोकि नवत्या तनयस्तव । अधृष्यश्चालिगम्यश्च तदवश्यं नविष्यति ॥ २४ ॥ विमानं देवि यदृष्टं नवत्या नुवनाशुतम् । वैमानिकैरपि सुरैस्तत्ते सेविष्यते सुतः ॥ २४५ ॥ रत्नपुंजः स्फुरत्कातिरीक्षामासे च यत्त्वया । तत्सर्वगुणरत्लानामाकरः स्यात्तवात्मजः ॥ २६ ॥ यज्ज्वलज्ज्वलनो दृष्टो वक्रमध्ये विशंस्त्वया । अन्यतेजस्विनां तेजस्तदा पास्यति ते सुतः ॥२४॥ चतुर्दशनिरप्येतैः स्वप्नैः स्वामिनि सूच्यते । चतुर्दशरनुादने लोके स्वामी तवात्मजः ॥ २ ॥ इति स्वप्नार्थमाख्याय मरुदेवीं प्रणम्य च । कपानिजनिजस्थानान्यगमन्नमरेश्वराः ॥ वए॥ स्वामिन्यपीः स्वमार्थव्याख्यानसुधयोदिता । वसुधेवांबुदैरनिः संसिक्ता समुदाश्वसत् ॥ २५ ॥ १ चतुर्दशरज्जुप्रमाणे ।

·सा तेनाशोनि गर्नेण मेघमालेव जानुना । शुक्तिमुक्ताफलेनेव सिंहेनेवाद्रिकंदरा ॥ २५१ ॥ प्रियंगुश्यामवर्णापि मरुदेवा निसर्गतः। शरदा मेघमालेव गर्भेण प्राप पांमुताम् ॥ २५ ॥ तस्या अनूतां वदोजौ विशेषात्पीवरोन्नतौ । स्तन्यपो नौ जगत्स्वामी जावीतीव प्रमोदतः ॥ २५३ ॥ तस्या विशेषतोऽजूतां सविकाशे विलोचने । नगवदनं दृष्टुं दूरमुत्कंगिते श्व ॥ २५५ ॥ नितंबन्नित्तिः स्वामिन्या वैपुल्यं विपुलाऽपि हि । जे वर्षात्यये निम्नगायाः पुलिनन्नूरिव ॥ २५५ ॥ मंदा सहजजावेनाप्यस्या मंदतराऽनवत् । गतिर्मतंगजस्येव मदावस्थामुपेयुषः ॥ २५६ ॥ तस्यास्तदानीं ववृधे लावण्यश्रीविशेषतः । प्रज्ञेवोषसि विडपो ग्रीष्मे वेलेव वारिधेः॥ २५७ ॥ त्रैलोक्यैकमहासारं सा गर्न धारयत्यपि । नाखिद्यत प्रनावोऽयमहतां गर्जवासिनाम् ॥ २७ ॥ उदरे मरुदेवायाः शनकैः शनकैस्ततः । निगूढं ववृधे गलः कंदोंऽतरवनेरिव ॥ २५ए । स्वामिन्यनूत्तत्पन्नावाविशेषाधिश्ववत्सला । शीतमप्यंबु शीतं स्याक्षिप्तया हिममृत्स्नया ॥ २६० ॥ गर्जावतीर्णजगवत्प्रजावान्नाजिरप्यनूत् । पितृतोऽप्यधिकं मान्यः सर्वेषां युग्मधर्मिणाम् ॥ २६१ ॥ तत्पन्नावाविशिष्टानुन्नावाः कटपणवोऽजवन् । शरत्कालवशादिंउकराः स्युरधिकश्रियः ॥ २६ ॥ तत्पन्नावाचांततिर्यग्नृवैरा जूरनूच्च सा । सर्वतोऽपि हि शाम्यति संतापाः प्रावृमागमात् ॥ २६३ ॥ ततो नवसु मासेषु दिनेष्वर्णाष्टमेषु च । गतेषु चैत्रबहुलाप्टम्यामनिशाकणे ॥ २६ ॥ उच्चस्थेषु ग्रहेचिंदावुत्तराषाढया युते । सुखेन सुषुवे देवी पुत्रं युगलधर्मिणम् ॥ २६५ ॥ युग्मं ॥ १ मृत्तिकया। २ चैत्रकृष्णाष्टम्याम् ।

·दिशः प्रसादमासेऽस्तदानीं संमदादिव । लोकः क्रीमापरो जझे धुवासीव महामुदा ॥ २६६ ।। जरायुरक्तप्रभृतिकलंकपरिवर्जितः । उपपादशय्योचूत इव देवो रराज सः ॥ २६७ ॥ तदाकृतजगन्नेत्रचमत्कारोंऽधकारनित् । बनूव विद्युमुद्योत श्वोद्योतो जगत्रये ॥ २६ ॥ किंकरानाहतोऽप्युच्चैर्मेघगनीरनिःस्वनः । स्वयं द्यौरिव हर्षेण ननाद दिवि उनिः ॥ २६ ॥ अवाप्तपूर्विणां सौख्यं नारकाणामपि काणम् । समजायत तिर्यगृसुराणां किं पुनस्तथा ॥ १० ॥ उपजूमि प्रसपेन्निर्मदं मंदं समीरणैः । रजोऽपि निन्ये मेदिन्याः परिचर्याकरैरिव ॥ २७१ ॥ चेलदेपं च गंधांबु ववृषे स्तनयित्नुनिः । सिक्तबीजवञ्चासमाससाद च मेदिनी ॥ २१ ॥ अबाधोलोकवासिन्यः सद्यः प्रचलितासनाः। दिकुमार्यः समाजग्मुरप्टौ तत्सूतिवेश्मनि ॥ २३ ॥ नोगंकरा जोगवती सुनोगा नोगमालिनी । तोयधारा विचित्रा च पुष्पमाला त्वनिंदिता ॥ २७ ॥ तत्रादिमं तीर्थकर तीर्थकृन्मातरं च ताम् । तास्त्रिः प्रदक्षिणीकृत्य वंदित्वा चैवमूचिरे ॥ २७५ ॥ नमस्तुभ्यं जगन्मातर्जगद्दीपप्रदायिक । अप्टौ वयमधोलोकवासिन्यो दिकुमारिकाः ॥ २७६ ॥ अवधिज्ञानतो ज्ञात्वा तीर्थकृजन्म पावनम् । तन्महिम्नः करणार्थ तत्प्रभावादिदागताः ॥ २५ ॥ युग्मं ॥ तन्न नेतव्यमित्युक्त्वा देशे पूर्वोत्तरे स्थिताः । चक्रुः स्तंनसहस्रांक प्राङ्मुखं सूतिकागृहम् ॥ २० ॥ ताश्च संवर्त्तवातेन परितः सूतिकागृहम् । आयोजनमपाहार्षुः शर्कराकंटकादिकम् ॥ २७ ॥ १ स्वर्गवासीव । २ मेघैः । ३ सुवत्सा वत्समित्रा च पुष्पमाला च नंदिता इत्यपि पाठः ।

·संवर्त्तवातं संहृत्य नगवंतं प्रणम्य च । तदासन्न निषएणास्तास्तं गायंत्योऽवतस्थिरे ॥ २० ॥ तथैवासनकंपेन ज्ञात्वा मेरुगिरिस्थिताः । उर्बलोकनिवासिन्योऽप्यष्टेयुर्दिकुमारिकाः ॥ २१ ॥ मेघंकरा मेघवती सुमेघा मेघमालिनी । तोयधारा विचित्रा च वारिषेणा बलादिका ॥ २२॥ जिनं जिनजननी च नत्वा स्तुत्वा तथैव ताः। ननस्यवन्ननस्यत्रपटलं जाग्विचक्रिरे ॥ २३ ॥ तालिः सुगंधितोयेनायोजनं वेश्मपार्श्वतः । समंततो रजोऽशामि कौमुद्येव तमस्ततिः ॥ २४ ॥ वसुंधरां वितन्वाना नानालेख्यमयीमिव । जानुघ्नीं पंचवर्णैः पुष्पैर्वृष्टिं वितेनिरे ॥२५॥ तथैव तीर्थनाथस्य गायंत्यो निर्मलान् गुणान् । हर्षप्रकर्षशालिन्यः स्थाने तस्थुर्यथोचिते ॥ २६ ॥ दिक्कुमार्योऽष्ट पौरस्त्यरुचकालिस्थिता अपि । विमानैर्मनसा सार्ष स्पर्धमानैरिवाययुः ॥ २० ॥ ताश्च नंदोत्तरानंदे आनंदानंदिने । विजया वैजयंती च जयंती चापराजिता ॥ २ ॥ स्वामिनं मरुदेवां च नत्वाख्याय च पूर्ववत् । गायत्यो मंगलान्यस्थुः ताः प्राग्दर्पणपाणयः ॥ २५ ॥ अपाच्यरुचकाजिस्थास्तावंत्यो दिक्कुमारिकाः । तत्राययुः प्रमोदेन प्रमोदेनेव नोदिताः॥ २० ॥ समाहारा सुप्रदत्ता सुप्रबुद्धा यशोधरा । लक्ष्मीवती शेषवती चित्रगुप्ता वसुंधरा ॥ २ए१ ॥ जिननाथं तदंबां च नत्वा प्राग्वन्निगद्य च । शृंगारपाणयस्तस्थुर्गायत्यो दक्षिणेन ताः ॥ २५ ॥ प्रत्यग्रुचकशैलस्था अप्यष्टौ दिक्कुमारिकाः । आययुस्त्वरयाऽन्योऽन्यमिव नक्त्या जिगीषवः ॥ ए३ ॥ श्लादेवी सुरादेवी पृथिवी पद्मवत्यपि । एकनासाऽनवमिका नजाशोकेति नामतः ॥ एच ॥ १ नभस्यवत् भाद्रपदमासवत् । २ जानुप्रमाणाम् ।

·नत्वा जिनं जिनांबां च विज्ञपय्य च पूर्ववत् । तस्थुर्व्यजनहस्तास्ता गायत्यः पश्चिमेन तु ॥ २५ ॥ उदग्रुचकतोऽप्येयुर्दिकुमार्योऽष्ट वेगतः । वातैरिव रथीनूतैरमरैरालियोगिकैः ॥ ए६॥ अलंबुशा मिश्रकेशी पुंडरीका च वारुणी । हासा सर्वप्रना चैव श्रीही रित्यनिधानतः ॥ २७ ॥ नत्वा जिनं तदंबां च कृत्यं चाख्याय पूर्ववत् । गायंत्य उत्तरेणास्थुस्तास्तु चामरपाणयः ॥ २एज् ॥ एयुर्विदिग्रुचकाप्रेश्चतस्रो दिकुमारिकाः। चित्रा चित्रकनका सतेरा सौत्रामणी तथा ॥ शएए॥ नत्वा जिनं जिनांवां च विज्ञपय्य तथैव हि । गायंत्योऽस्थुर्दीपहस्ता ईशानादिविदिकु ताः ॥ ३० ॥ रुचकधीपतोऽप्येयुश्चतस्रो दिकुमारिकाः । रूपा रूपांशिका चापि सुरूपा रूपकावती ॥ ३०१॥ चतुरंगुलवळ ता नाजिनालं जगत्पतेः । न्यकृतन्विवरं चक्रुस्तं च तत्र निचिदिपुः ॥ ३०॥ विवरं पूरयामासुर्वत्रै रलैश्च मंकु ताः । दूर्वायाः पीठिकाबंधं तस्योपरि च चक्रिरे ॥ ३०३ ॥ जिनजन्मगृहात्पूर्वदक्षिणोत्तरदिनु च । विचक्रुस्त्रीणि कदलीगृहाणि श्रीगृहाणि ताः ॥ ३० ॥ प्रत्येकमेषां मध्ये च ताः सिंहासनषितम् । विचक्रिरे चतुःशालं विशालं स्वविमानवत् ॥ ३०५॥ ता दक्षिणचतुःशाले जिनं न्यस्य करांजलौ । निन्युस्तन्मातरं चाप्तचेटीवद्दत्तबाहवः ॥ ३०६ ॥ सिंहासने निवेश्योजावच्यानंजुः सुगंधिना । ता लक्ष्पाकतैलेन जरत्संवाहिका श्व ॥ ३० ॥ अमंदामोदनिस्पंदप्रमोदितदिशो नृशम् । उन्नावुपर्त्तयामासुर्दिव्येनोपर्त्तनेन ताः ॥ ३० ॥ नीत्वा ताः प्राक्चतुःशाले न्यस्य सिंहासने च तौ । नपयामासुरलोनिः स्वमनोलिरिवामलैः ॥३०॥ १ मंक्षु शीघ्र । २ श्रीगृहाणि लक्ष्मीगृहाणि । ३ वृद्धसवाहिका इव ।

·ॐ गंधकापायवासोनिस्तदंगान्यमृजन्नथ । गोशीपचंदनरसैश्चर्चयामासुराशु ताः ॥ ३१ ॥ तान्यामामोचयामासुर्देवपुष्ये च वाससी । विद्युयोतसध्यंचि ताश्चित्रान्तरणानि च ॥३११॥ अश्रोत्तेरुश्चतुःशाली नीत्वा सिंहासनोपरि । न्यषादयन् नगवंतं जगवन्मातरं च ताः ॥ ३१ ॥ गोशीपचंदनैधांसि प्राक्क्षुहिमवजिरेः । ताः समानाययामासुरमरैरानियोगिकैः ॥ ३१३ ॥ उत्पाधारणिदारुभ्यां वह्निमह्नाय तास्ततः । होमं वितेनुर्गोशीपचंदनैरेधसात्कृतैः ॥ ३१५ ॥ रक्षापोटलिकां वहिलस्मना तेन ता व्यधुः । तयोर्महामहिम्नोरप्यासां चक्तिक्रमः स हि ॥३१५ ॥ पर्वतायुर्जवेत्युच्चैरुक्त्वा कर्णातिके विनोः । ताः समास्फालयामासुर्मिथः पापांणगोलकैः ॥ ३१६ ॥ सूतिकाजवने तस्मिन् मरुदेवीं विलुं च ताः । शय्यागतौ विधायास्युयंत्यो मंगलान्यथ ।। ३१७ ॥ तदा शाश्वतघंटानां स्वर्गेषु युगपद् ध्वनिः । बनूव लग्नवेलायामातोद्यानामिवोच्चकैः ॥ ३१ ॥ वासवानामासनानि शैलचूलाचलान्यपि । चकंपिरे तदानीं च हृदयानीच संभ्रमात् ॥ ३१ए । ततश्च सौधर्मपतिः कोपाटोपारुणेक्षणः । ललाटपट्टघटितन्त्रकुटीविकटाननः ॥ ३० ॥ अधरं स्फोरयन्नंतः क्रोधवह्नः शिखामिव । जबसन्नंघिणैकेन स्थिरीकर्तुमिवासनम् ॥ ३२१ ॥ कस्योदिप्तं कृतांतेन पत्रमद्येति विब्रुवन् । आदित्सते स्म देनोलिं स्वशौंमी-नलानिलम् ॥ ३२ ॥ । त्रिनिर्विशेषकम् । एवं पुरंदरं प्रेक्ष्य कुछ केशरिसोदरम् । मूतॊ मान श्वानीकपतिर्नत्वा व्यजिझपत् ॥ ३३ ॥ १ विद्युत्प्रकाशसमानानि । २ मिथः पाषाणगोलकैः समास्फालन तद्वृद्धानाचारोऽद्यापि बहुदेशेषु प्रवर्तते । ३ दम्भोलिं बज ।

·किमावेशः स्वयं स्वामिन् पदातौ मयि सत्यपि । समादिश जगन्नाथ के मामि तव पिम् ॥ ३२ ॥ ततो मनःसमाधानमाधाय विबुधाधिपः । प्रगुज्यावधिमझासीझन्मादिमजिनानोः ॥ ३२५ ॥ मुदा विगलितक्रोधसंवेगस्तत्कणादनूत् । शांतदावानलो वृष्टया सानुमानिव वासवः ॥ ३२६ ॥ धिग्मया चिंतितमिदं मिथ्या सुकृतमस्तु मे । इति ब्रुवाणो गीर्वाणाग्रणीः सिंहासनं जहौ ॥ ३२७ ॥ गत्वा पदानि सप्ताष्टान्युत्तमांगे निधाय च । वित्तीयरलमुकुटनीविशालकमंजलिम् ॥ ३२ ॥ जानूत्तमांगकमलसंस्पृष्टपृथिवीतलः । नत्वा रोमांचितोऽर्हतमिति स्तोतुं प्रचक्रमे ।। ३२ए ॥ युग्मं ॥ तुभ्यं नमस्तीर्थनाथ सनाथीकृतविष्टप । कृपारससरिन्नाथ नाथ श्रीनाजिनंदन ॥ ३३० ॥ मत्यादिनिसिलिझानैः सहोत्थैनाथ शोजसे । नंदनादिजिरुयानैरिव मेरुमहीधरः ।। ३३१ ॥ देवेदं नारतं वर्प दिवोऽप्यद्यातिरिच्यते । त्रैलोक्यमौलिरलेन यदलंफियते त्वया ॥ ३३२ ॥ असौ त्वजन्मकट्याणमहोत्सवपवित्रितः। आसंसारं जगन्नाथ वंद्यस्त्वमिव वासरः ॥ ३३३ ॥ नारकाणामपि सुखं जज्ञे त्वजन्मपर्वणा । अर्हतामुदयः केपां न स्यात्संतापहारकः ॥ ३३५ ॥ जंबूछीपस्य जरतक्षेत्रे नप्टो निधानवत् । त्वदाज्ञावीजकेनातः परं धर्मः प्रकाशताम् ॥ ३३५ ॥ त्वत्पादौ प्राप्य संसारं तरिष्यंति न केऽधुना । अयोऽपि यानपात्रस्थं पारं प्राप्नोति वारिधेः ॥ ३३६ ॥ कल्पवृक्ष वावृद्ध नदीसोतो मराविव । जगवन्नवतीर्णोऽसि लोकपुण्येन नारते ॥ ३३ ॥ जगवंतमिति स्तुत्वा प्रथमस्वर्गनायकः । पदात्यनीकाधिपतिं नैगमेपिणमादिशत् ॥ ३३ ॥ १ विनाणक दायक । २ लोहोपि ।

·जंबूपीपस्य जरतदक्षिणार्थस्य मध्यमे । नूमिनागे कुलकृतो नानेः पत्न्यां श्रियां निधिः ॥ ३३ए॥ नंदनो मरुदेवानां जज्ञे प्रथमतीर्थकृत् । आहूयंतां सुराः सर्वे तजन्मस्नातहेतवे ॥ ३० ॥ युग्मम् ।। ततश्च योजनपरिमंडलामजुतस्वनाम् । स विरुवालयन् घंटां सुघोषाख्यामवादयत् ॥ ३४१ ॥ सर्वापरविमानानां नेऽर्घटाः सुघोषया । समं मुखरगायंत्या गायिन्य श्व पक्षगाः ॥ ३४२ ॥ घंटानां निःस्वनस्तासां दिग्मुखोत्थैः प्रतिस्वनैः । सूनुनिस्तत्प्रतिदैः सतां कुलमिवावृधत् ॥ ३४३ ॥ घात्रिंशतिविमानानां लकेषु स समुबलन् । तालुनीवानुरणनरूपः शब्दो व्यजूंनत ॥ ३४ ॥ देवाः प्रमत्तव्यासक्तास्तेन शब्देन मूर्षिताः। किमेतदिति संभ्रांताश्चक्रिरे सावधानताम् ॥ ३५५ ॥ उद्दिश्य तानवहितान् सेनानीः सोऽथ वज्रिणः । वचसा मेघनिर्घोषगंजीरेणान्यधादिति ॥ ३४६ ॥ नोलो देवाः समस्तान् वः सदेव्यादिपरिचदान् । इत्यादिशत्यनुसंध्यशासनः पाकशासनः ॥ ३ ॥ जंबूपीपस्थनरतदक्षिणार्थस्य मध्यतः । नानेः कुले कुलकृतो जज्ञे प्रथमतीर्थकृत् ॥ ३४ ॥ तत्र जन्मनि कट्याणमहोत्सवविधित्सया । गंतुं त्वरध्वमस्मत् कृत्यं नातःपरं परम् ॥ ३४ए॥ प्रत्यर्हतं रागतः केप्यनिवातमिवैणकाः । केऽपि शक्राज्ञया कृष्टा अयस्कांतेन लोहवत् ॥ ३५० ॥ दारैरुवासिताः केऽपि यादींसीव नदीरयैः । केचित्सुहृनिराकृष्टा गंधागंधवहैरिव ॥ ३५१ ॥ एयुर्विमानैरुचिरैर्वाहनैरपरैरपि ॥ द्यामन्यामिव कुर्वाणा गीर्वाणाः शक्रसंनिधौ ॥ ३५ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ १ प्रथमगायन्त्या । २ अवहितान् सावधानान् । ३ अयस्कान्तो लोहचुम्बकः । ४ यादासि जलजन्तव ।

·आदिशत्पालकं नाम वासवोप्यानियोगिकम् । असंजाव्यप्रतिमानं विमानं क्रियतामिति ॥ ३५३ ।। तत्कालं पालकोऽपीशनिदेशपरिपालकः । रत्नस्तंचसहस्रांशुपूरपझविताम्बरम् ॥ ३५ ॥ गवाक्षरक्ष्मिदिव दीर्दीष्मदिव ध्वजैः । वेदनिर्दतुरमिव कुंलैः पुलकन्नागिव ॥ ३५५ ॥ पंचयोजनशत्युच्चं विस्तारे लक्ष्योजनम् । श्वानुमानगमनं विमानं पालको व्यधात् ।। ३५६ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ आसंस्तस्य विमानस्य तिस्रः सोपानपंक्तयः । गिरेर्हिमवतो नद्य श्व कांतितरंगिताः ॥ ३५७ ॥ तासां पुरस्तादिविधवर्णरत्नमयानि च । तोरणानि त्रिधाजूतशक्रधन्वश्रियं दधुः ॥ ३५७ ॥ चंबिंववदादर्शवदालिंगिमृदंगवत् । दीपमनीवदस्यांतः समवृत्ता रराज जूः ॥ ३५ए । न्यस्तरत्नशिलारश्मिपटलैर्विरलेतरैः । नित्तिचित्रोपरितिरस्करणीरिव सा न्यधात् ॥ ३६० ॥ अनूत्तन्मध्यतः प्रेक्षामंझपो रत्ननिर्मितः । अप्सरोनिविशेपानिः पांचौलीनिर्विपितः ॥ ३६१ ॥ मंडपस्य च तस्यांतश्चारुमाणिक्य निर्मिता । बनूव पीछिकोन्निपंकजस्येव कर्णिका ॥ ३६२ ॥ चकासामास विष्फनायामयोरप्टयोजना । सा चतुर्योजना पिंडे शय्येव मघवेश्रियः ॥ ३६३ ॥ रेजे तस्या उपर्येकं रत्नसिंहासनं महत् । अशेषज्योतिपां सारं पिंमयित्वेव निर्मितम् ॥ ३६५ ॥ तस्योपरिष्टाविजयदुष्यं दूण्येतरयत्नात्। विचित्ररलखचितं निचितांबरमंशुन्निः ॥ ३६५ ॥ १ दीपमल्लीवत् श्रेष्ठदीपिकावत् । २ तिरस्करणीः जवनिकाः । ३ पाञ्चालीभिः पुत्तलिकाभिः । ४ विष्कम्भो विस्तारः । ५ इन्द्रश्रियः।

·77 तस्य मध्ये कर्ण श्वेजस्य वज्रांकुशोऽशुजत् । लीलादोलानिनं लदम्या मुक्तादाम च कुंनिकम् ॥३६६॥ तदर्षायामिनिर्मुक्तादामनिश्वार्धकुंनिकैः । पार्श्वगैर्दाम रेजे तजंगा नद्यंतरैरिव ॥ ३६७ ॥ तत्संस्पर्शसुखालोलादिव स्खलितगामिनिः । मंदं मंदमदोत्यंत तानि प्राच्यादिवायुनिः ॥ ३६० ॥ तदंतः संचरन् वायुश्चक्रे श्रुतिसुखं स्वरम् । चाटुकार इवेंजस्य गायन्निव यशोऽमलम् ॥ ३६ए। तत्सिंहासनमाश्रित्य वायव्योत्तरयोर्दिशोः । दिशि चोत्तरपूर्वस्यां सामानिकदिवौकसाम् ॥ ३७० ॥ चतुरशीतिसहनसंख्यानामनवन् क्रमात् । नजासनानि तावंति शुश्रीणां मुकुटा इव ॥ ३७१ ॥ युग्मं अष्टानामग्रदेवीनां प्राच्यामष्टासनानि तु । सदृशाकारधारीणि सोदराणीव जझिरे ॥ ३७५ ॥ दिशि दक्षिणपूर्वस्यामन्यंतरसन्नासदाम् । नासनसहस्राणि बादशाऽऽसन् दिवौकसाम् ॥ ३७३ ॥ आसनानि दणिस्यामासन्मध्यसनासदाम् । चतुर्दशानां दिविषत्सहस्राणां क्रमेण तु ॥ ३७॥ ॥ दक्षिणपश्चिमायां तु देवानां बाह्यपर्षदः । षोमशानां सहस्राणामासीदासनधोरणी ॥ ३७५ ॥ दिशि प्रतीच्यां सप्तानामनीकपतिनाकिनाम् । सप्तासनान्येक बिम्बपतितानीव रेजिरे ॥ ३७६ ॥ चतुरशीतिःसहस्राण्यासनान्यात्मरक्षिणाम् । नानीव मेरुं परितः शक्रं प्रतिदिशं बनुः ॥ ३७७ ॥ परिपूर्ण विमानं तपिरचय्यानियोगिकाः । देवा विझपयामासुः स्वामिने त्रिदिवौकसाम् ॥ ३७७ ॥ पुरंदरोऽपि तत्कालं विचके रूपमुत्तरम् । नैसर्गिकी हि नवति [सदां कामरूपिता ॥ ३७ए ॥ महिषीभिः सहाप्टानिर्दिकशीनिरिव वासवः । गंधर्वनाव्यानीकाच्या दर्यमानकुतूहलः ॥ ३०० ॥ १ कुम्भिक मौक्तिकहारविशेषः । २ स्वाभाविकी ।

·ततः प्रदक्षिणीकुर्वन् पूर्वसोपानवर्त्मना । श्रारुरोह विमानं तन्निजं मानमिवोन्नतम् ॥ ३७१॥ युग्मं ॥ सहस्राक्षः सहस्रांग श्व माणिक्यन्नित्तिषु । संक्रांतमूर्तिरध्यास्त प्रामुखः स्वं तदासनम् ॥ ३ ॥ शक्ररूपांतराणीच शकसामानिकास्तदा । आरुह्योदीच्यसोपानर्ययासनमुपाविशन् ॥ ३३ ॥ प्रविश्यापाच्यसोपानपत्यान्ये च दिवौकसः । स्वस्वासनेषु न्यपदन् स्वाम्यग्रे नासनात्ययः॥ ३४ ॥ सिंहासननिषएणस्य पौलोमीन रग्रतः । दर्पणप्रनृतीन्यष्टमंगलान्यष्ट रेजिरे ॥ ३०५ ॥ शुशुने शशनृत्पांमु पुंमरीक विमौजसः । हंसाविवोपसर्पतौ धूयमानौ च चामरौ ॥ ३६॥ सहस्रयोजनोत्सेधो विमानाये हरिध्वजः । अशोनत पताकान्निर्निरैरिव पर्वतः ॥ ३७॥ ततः परिवृतो देवैः शक्रसामानिकादिनिः । कोटिसंख्यैरराजिष्ट स्रोतोनिरिव सागरः॥ ३ ॥ विमानैरन्यदेवानां विमानं तस्य वेष्टितम् । रुरुचे परिधिचैत्यैर्मूलचैत्यमिवोच्चकैः ॥ ३० ॥ अन्योन्यं चारुमाणिक्य नित्तिषु प्रतिबिंबितैः । विमाननितानीव विमानानि चकासिरे ॥ ३ ॥ मागधानां जयजयध्वानै उलिनिःस्वनैः । गंधर्वानीकनाट्यानीकातोद्यध्वनितैरपि ॥ ३ए१ ॥ दिग्मुखप्रतिफलितैया दारयदिवाचितः । सौधर्ममध्यतोऽचालीत्तधिमानं हरीच्छया ॥ ३९२ ॥ युग्मं ॥ सौधर्मोत्तरतस्तिर्यग्मार्गेण च तउत्तरत् । अलक्षि जंवूधीपस्य पिधानायेव नाजनम् ॥ ३९३ ॥ हस्तियायिनितो याहि न मे सिंहः सहिष्यते । सैदिन्नपसर छः कासरो वाहनं मम ॥ ३ए। ॥ मृगवाहन मान्यागा नन्वहं दीपिवाहनः । सर्पध्वज व्रजेतस्त्वं पश्य मे गरुमं ध्वजे ॥ ३ए५॥ १ आसनोल्लघनम् । २ बहिर्मण्डलस्थितचैत्यैः । ३ हरीच्छया इन्द्रेच्छया। ४ सादिन् अश्वारोह । .

·किं पतस्यंतरे मे त्वं गतिविघ्नकरः पुरः। विमानं घट्टयसि नोः स्वविमानेन किं मम ॥ ३९६ ॥
किं पश्चात्पतितोऽस्येहि शीघ्रं याति सुराधिपः । मा कुप्य घर्षणेनाद्य संमईः खलु पर्वणि ॥ ३ए ।
सौधर्मकष्टपदेवानां देवेंजमपसर्पताम् । एवमौत्सुक्यजन्मानन्मिथः कोलाहलो महान् ॥ ३ ॥
पञ्चनिः कुलकम् ।
महाध्वजपटं रेजे तदिमानं ननस्तलात् । अंबोधिमध्यशिखराद्यानपात्रमिवोत्तरत् ॥ ३ ॥
नत्रचक्रमध्येन मध्येममिव दिपः । मती( नती ) कुर्वदिव दिवं मेघमंगलपंकिताम् ॥ ४० ॥
दीपांलोधीनसंख्यातान् वेगेनोवंध्य वायुवत् । अधिनंदीश्वरपीपं तपिमानं समापतत् ॥ ०१॥ युग्मं ॥
तत्र दक्षिणपूर्वस्मिन् गत्वा रतिकराचले । संचिकेप विमानं तदिंघो ग्रंथं सुधारिव ॥ ४० ॥
समुलंघं समुझंघ ततोऽर्वागू दीपसागरान् । ततोऽपि संदिपस्तच्च विमानं क्रमयोगतः॥४०३ ॥
जंबूधीपानिधे पीपे जरतार्षे तु दक्षिणे । आदितीर्थकृतो जन्मन्नवनं प्राप वासवः ॥४०॥ युग्मं ॥
अथ तेन विमानेन स्वामिनः सूतिकागृहम् । स प्रदक्षिणयामास सुमेरुमिव नास्करः ॥ ४०५॥
उदमाच्यां तु ककुनि स पूर्वककुलः प्रतुः । अस्थापयत्तद्विमानं निधानं धामकोणवत् ॥ ०६ ।।
ततो विमानाउत्तीर्य मानादिव महामुनिः । प्रसन्नमानसः शक्रो जगाम स्वामिसन्निधौ ॥ ४० ॥
प्रनुमालोकमात्रेऽपि प्रणनामामराग्रणीः । उपायनं हि प्रथमं प्रणामः स्वामिदर्शने ॥ ४० ॥
ततः प्रदक्षिणीकृत्य नगवंतं समातरम् । प्रणनाम पुनः शक्रो नक्तौ न पुनरुक्तता ॥ ०ए॥
मूर्ध्नि बघांजलि निषिक्तस्त्रिदिवौकसाम् । जक्तिमान् स्वामिनीमेवं मरुदेवामुवाच सः ॥ १० ॥

·. कुदौ रत्नधरे देवि जगदीपप्रदायिके । नमस्तुभ्यं जगन्मातस्त्वं धन्या पुण्यवत्यसि ॥ ११॥ त्वमेवामोघजन्मासि त्वमेवोत्तमलणा । पुत्रिपीपु त्वमेवासि पवित्रा नुवनत्रये ॥४१॥ धर्मोधरणधौरेयश्छन्नमोक्षाध्वदर्शकः । प्रथमस्तीर्थनाथोऽयं जगवान् सुपुवे यया ॥ १३ ॥ अहं सौधमदेवेंजो देवि त्वत्तनुजन्मनः । अर्हतो जन्ममहिमोत्सवं कर्तुमिहागमम् ॥ १५ ॥ जवत्या नैव तव्यमित्युदीर्य दिवस्पतिः । अपस्वापनिका देव्यां मरुदेव्यां विनिर्ममे ॥ १५ ॥ नानिसूनोः प्रतिछंदं विदधे मघवा ततः। देव्याः श्रीमरुदेवायाः पार्श्वे तं च न्यवेशयत् ॥ १६ ॥ स चक्रे पंचधात्मानं पंचशकास्ततोऽनवन् । तस्यारे स्वामिनो नक्ति कांगैः कर्तुमीश्यते ॥ १७ ॥ एकः संक्रंदनस्तत्र पुरोनूय प्रणम्य च । लगवन्ननुजानीहीत्युदित्वा प्रेश्रयाश्रितः ॥ १७ ॥ गोशीर्षचंदनाक्ताच्यां पाणिभ्यां नुवनेश्वरम् । मूर्तिस्थमिव कट्याणं कट्याणीजक्तिराददे ॥१५॥ जगत्तापापनोदैकातपत्रस्य जगत्पतेः । आतपत्रं दधौ मूर्धन्येकः शक्रस्तु पृष्ठगः ॥ ४२० ॥ स्वामिनः पार्श्वयोरन्यौ बाहुदंडाविव स्थितौ । बिनरांचक्रतुश्चारुचामरौ चामरेश्वरौ ॥ २१ ॥ दंनोलिदंड बिज्राणो वटगन् हास्थाग्रणीरिव । अग्रेसरः शुनौसीरो बनूवान्यो जगत्पतेः ॥ २ ॥ वृताः सुरैजेयजयेत्येकरावीकृतांवरैः । उत्पेतुरंबरेणेजा अंबरामलचेतसः॥ २३ ॥ उत्कंचितानां देवानां निपेतुर्नगवत्तनौ । सुधासरस्यां तृषिताध्वगानामिव दृष्टयः ॥ २५ ॥ प्रनोस्तदभुतं रूपं अष्टुं पृष्ठा दिवौकसः। पृष्ठवर्तीनि नेत्राणि कामयामासुरात्मनः ॥ ४२५॥ १ तदाख्या निद्रा । २ विनयसहितः । ३ इन्द्रः। OR ·अतृप्ताः स्वामिनं अष्टुममराः पारिपार्श्वकाः । नाशकन्नन्यतो नेतुं नयने स्तंनिते श्व ॥ ४२६॥ अनुगास्तु सुरा अष्टुं प्रनुमग्रे यियासवः । पर्यस्यंतो न हि निजं मित्रस्वाम्याद्यजीगणन् ॥ ४२७ ॥ हृदयांतरिवार्हतं हृदयघारि धारयन् । दिवौकसामधिपतिः प्राप मेरुमहीधरम् ॥ ४२ ॥ तत्रांतः पांमुकवनं चूलिकां दक्षिणेन तु । अतिपांडुकम्बलायां शिलायाममलत्विषि ॥ पशए॥ सिंहासनेऽर्हत्स्नात्रा निजांकस्थापितप्रन्नुः । सहर्ष न्यषदत्पूर्वाभिमुखः पूर्वदिक्पतिः ॥ ३० ॥ युग्मं ॥ अत्रांतरे महाघोषाघंटानादप्रबोधितैः । अष्टाविंशतिविमानलदवास्यमरैर्वृतः ॥ ३१ ॥ ऐशानकटपाधिपतिः शूलवृषवाहनः । पुष्पकान्नियोग्यकृते विमाने पुष्पके स्थितः ॥ ३५ ॥ दक्षिणेनैशानकटपमुत्तीर्ण स्तिर्यगध्वना । अधिनंदीश्वरमुदक्पूर्वे रतिकराचले ॥ ३३ ॥ विमानमुपसंहृत्य सौधर्मेऽ श्व सुतम् । आगात्सुमेरुशिरसि नत्त्या लगवदंतिकम् ॥ ५३४ ॥ चतुनिः कलापकम् ॥ विमानघादशलदीवासिन्निस्त्रिदशैर्वृतः । सनत्कुमारः सुमनोविमानस्थः स चाययौ ॥ ५३५ ॥ विमानलक्षाप्टकजैर्महेंञोऽप्यन्वितः सुरैः। श्रीवत्सेन विमानेन मनसैवाययौ अतम् ॥ ४३६ ॥ चतुर्विमानलस्थैवृतो ब्रह्माऽपि नाकिनिः । नंद्यावर्तविमानेन स्वामिनोऽन्यर्णमाययौ ॥ ४३७ ॥ आगाबिमानपंचाशत्सहस्रीवासिनिः सुरैः । कामगवविमानेन लांतकोऽपि जिनांतिकम् ॥ ३ ॥ चत्वारिंशत्सहस्राणां विमानानां सुरैर्वृतः । प्रीतिंगमविमानेन शुक्रोऽगान्मेरुमूर्द्धनि ॥ ४३ए । १ तदाख्याया शिलाया। ..

·म सहस्रारः सह सुरैः पड्डिमान सहस्रजैः । मनोरमविमानेनाययावुपजिनेश्वरम् ॥ ४० ॥ विमलेन विमानेनानतप्राणतवासवः । चतुर्विमानशतजैः सुरैः सह समाययौ ॥ १ ॥ आरणाच्युतराजोऽपि विमानत्रिशतैः सुरैः । तत्रागात्सर्वतोनविमानेनातिरंदसा ॥ ४ ॥ रत्नमनाया मेदिन्या बाहट्यांतर्निवासिनाम् । नवनव्यंतरेंजाणामासनान्यचलंस्तदा ॥ ४३ ॥ पुर्या चामरचंचायां सुधर्मायां च पर्षदि । सिंहासने च चमरे निषएणश्चमरासुरः ॥ ४ ॥ जिनजन्मावधेात्वा लोकज्ञप्त्यै उमेणं च । पत्त्यनीकाधिपेनौघस्वरां घंटामवादयत् ॥ ४५ ॥ युग्मं ॥ चतुःषष्टया सहस्रैः स सामानिकदिवौकसाम् । त्रयस्त्रिंशत्रायस्त्रिंशैश्चतुर्जिलॊकपालकैः॥ ४६॥ पंचनिश्चाग्र्यदेवी निः पर्षशिस्तिसृनिस्तथा । सप्तनिश्च महानीकैस्तदधीशैश्च सप्ततिः ॥ ४ ॥ प्रतिदिशं चतुःषष्टया सहस्रैरात्मरक्षिणाम् । वृतो परैरप्यसुरः कुमारैः परमर्जिलिः ॥ ॥ पंचयोजनशत्युचं महाध्वजविनूषितम् । पंचाशतं सहस्राणि योजनानि तु विस्तृतम् ॥ ४ए ॥ विमानमालि योग्येन सद्यो देवेन निर्मितम् । अधिरुह्याचलत्स्वामिजन्मोत्सवविधित्सया ॥ ४० ॥ पंचनिः कुलकं॥ संक्षिप्य शक्रवन्मार्ग विमानं चमरासुरः। जगाम मेरुशिखरं स्वाम्यागमपवित्रितम् ॥ ४१ ॥ बलिश्च बलिचंचाया नगर्या असुरेश्वरः । घंटां घोषयता तारं प्राग्महौघस्वरानिधाम् ॥ ४५२ ॥ महामेण सेनान्याहूतैः सामानिकैः सुरैः । षष्टया सहस्रेस्तेज्योंऽगरकैश्च चतुर्गुणैः ॥ ४५३ ॥ १ तदाख्येन पत्त्यनीकाधिपेन ।

·त्र्यायस्त्रिंशादिनिश्चापि वृतश्चमरवत्सुरैः। जगामामंदमानंदमंदिरं मंदराचलम् ॥ ४५ ॥
त्रिनिर्विशेषकम् ॥
नागेंजो धरणो मेघस्वराघंटाप्रताडनात् । पत्तिसेनाधिपतिना नमसेनेन बोधितैः ॥ ४५५ ॥
षट्सामान्यकसहस्यात्मरदैस्तच्चतुर्गुणैः । षडूनिश्च पट्टदेवी निर्वतोऽन्यैरपि पन्नगैः ॥ ४५६ ॥
योजनानां सहस्राणि पंचविंशानि विस्तृतम् । साड़ियोजनशतीतुंर्गअध्वजषितम् ॥ ४५७ ॥
विमानरत्नमारुह्य जगवदर्शनोत्सुकः । मंदराचलमूर्धानमाससाद क्षणादपि ॥ ४ ॥
चतुर्तिः कलापकं ॥
नूतानंदोऽपि नागेंघो घंटों मेघस्वरां घनता । पत्त्यनीकेशदक्षणाहूतैः सामानिकादिनिः॥४एए॥
वृतो विमानमारुह्यानियोगिकसुरोनवम् । जगाम त्रिजगन्नायसनाथ मंदराचलम् ॥ ४६० ॥ युग्मं ॥
इंशो विद्युत्कुमाराणां हरिहरिसहस्तथा । सुपर्णानां वेणुदेवो वेणुदारी च वासवौ ॥ ४६१ ॥
इंशावग्निकुमाराणामग्निशिखाग्निमाणवौ । समीरणकुमाराणां वेलंबाख्यप्रनंजनौ ॥ ४६ ।।
स्तनितानां सुघोषश्च महाघोषश्च नायकौ । तथोदधिकुमाराणां जलकांतजलप्रनौ ॥ ४६३ ॥
पूर्णोऽवशिष्टश्च दीपकुमाराणां पुरंदरौ । तथैव दिक्कुमाराणाममितामितवाहनौ ॥ ६ ॥
व्यंतरेषु कालमहाकालौ पिशाचवासवौ । स्वरूपः प्रतिरूपश्च तथा भूतपुरंदरौ ॥ ४६५ ॥
यज्ञराजौ पूर्णनो माणिजश्च नामतः । इंसौ नीममहाजीमौ नामानौ रक्ष्सां पुनः ॥ ४६६ ॥
किंनरः किंपुरुषश्च किंनराणामधीश्वरौ । तथा सत्पुरुषमहापुरुषौ किंपुरूषपौ ॥ ४६७ ॥

·अतिकायमहाकायौ महोरगपुरंदरौ । गीतरतिगीतयशा गंधर्वाणां तु वासवौ ॥ १६ ॥ तथैवाप्रज्ञप्तिपंचप्रज्ञत्यादीनां पोमश । व्यंतराष्टनिकायानां वज्रिणः समुपाययुः ॥ ४६॥ नवनिः कुलकं ॥ तत्राप्रज्ञप्तीनामिंजौ सन्निहितः समानकः । धाता विधाता च पंचप्रज्ञप्तीनां त्वधीश्वरौ ॥ ॥ शषिवादितकानां च शषिश्च झपिपालकः । तथा जूतवादितानामीश्वरो हि महेश्वरः ॥१॥ कंदितानां पुनरिंजौ सुवत्सकविशालको । महानंदितकानां तु हासहासरती हरी ॥ ७ ॥ कुष्मांमानां पुनः श्वेतमहाश्वेतपुरंदरौ । पवकपवकपती पावकानां तु वासवौ ॥ ३ ॥ ज्योतिष्कानामसंख्यातौ चंगादित्यावुपेयतुः । इतींशाणां चतुःपटिराययौ मेरुमूनि ॥ १४ ॥ आदिददच्युतेषोऽथ त्रिदशानानियोगिकान् । जिनजन्मानिपेकोपकरणान्यानयंतु ते ॥ ५ ॥ अथ किंचिदपक्रम्योत्तरपूर्वदिशि क्षणात् । ते वैक्रियसमुद्घातेनाकृष्योत्तमपुजलान् ॥ ६ ॥ सौवर्णान् राजतान् रत्नमयान् कांचनराजतान् । स्वर्णरत्नमयान स्वर्णरूप्यरत्नमयानपि ॥ ७ ॥ रौप्यरत्नमयान् नौमान् कलशान् योजनोन्नतान् । रम्यान् प्रत्येकमष्टाग्रसहस्रं ते विचक्रिरे ॥ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ गारान् दर्पणान् रत्नकरमान् सुप्रतिष्टकान् । स्थालानि पात्रिकाश्चापि पुष्पचंगेरिका अपि ॥७॥ प्रत्येकं कुंचसंख्यातांस्तवत्स्वर्णादिवस्तुजान् । तत्कालं ढोकयामासुरग्रे निष्पादितानिव ॥ ७० ॥ संदानितकम् । PRESE ·कलशांस्तानुपादाय ते देवा शानियोगिकाः। दीरोदधावाददिरे वारि वारिधरा इव ॥ १॥ तत्रागृह्णन् पुंडरीकोत्पलकोकनदानि ते । तदनसामनिज्ञानमिव दर्शयितुं हरेः ॥ २ ॥ उदधौ पुष्करार्धेऽपि जगृहुः पुष्कराणि ते । निपान श्व पानीयहारिकाः कुम्नपाणयः॥ ३ ॥ भरतैरावतादीनां तीर्थेषु मागधादिषु । तेऽजोमृत्स्नां च जगृहुः कर्तु कुंना निवाधिकान् ॥ ४ ॥ गंगादिकानां च महानदीनामुदकानि ते । समुपाददिरे स्वैरं शौक्तिका इव वर्णिकाम् ॥ ५ ॥ ते कुहिमवत्येत्यागृह्णन् न्यासीकृतानिव । सिद्धार्थपुष्पप्रवरगंधान सवौषधीरपि ॥ ६॥ तत्र पद्मानिधहदादंनास्यंनोरुहाणि च । विमलानि सुगंधीनि जगृहुः पावनानि ते ॥ ७ ॥ तेन्यवर्षधरेन्यस्तु पद्माद्याददिरे तथा । प्रस्पर्धिन श्वान्योन्यमेकस्मिन् कर्मणीरिताः ॥ ॥ अगृह्णनखिलत्रे वैताब्यविजयेष्वपि । अंजोजोजादिकं तत्रातृप्ताः स्वामिप्रसादवत् ॥ ४ ॥ वदारकगिरिज्योऽपि ते पवित्रं सुगंधि च । तत्तदाददिरे वस्तु तदर्थमिव संचितम् ॥ ४० ॥ देवोत्तरकुरुन्योऽपि पूरयामासुरंनसा । स्वमिव श्रेयसा तेऽथ कलशानलसेतराः ॥ १ ॥ जनशाले नंदने च सौमनसेऽथ पांमुके । जगृहुः सर्वं तु वरगोशीर्षचंदनादि ते ॥ ए३ ॥ गंधकारा श्वैकत्र गंधव्यं जलानि च । मेलयित्वा समाजग्मुर्मकु ते मेरुमूनि ॥ भए३ ॥ सामानिकानां दशनिः सहस्रेस्तच्चतुर्गुणैः । आत्मरदेस्त्रायस्त्रिंशैस्त्रयत्रिंशन्मितैस्तथा ॥ एव ॥ १ कोकनद कमलविशेषः । २ निपाने जलाशये । ३ पानीयहारिका जलग्राहिण्यः । ४ शौल्किकाः पण्यक्रेतारः । ५ जलकमला- देक । ६ आलस्यरहिताः ।

·तिसृत्तिः परिषनिश्च चतुनिलोंकपालकः। सप्तनिश्च महानीकैरनीकेशश्च सप्तभिः ॥ धएए॥ आरणाच्युतकटपेजः सर्वतः परिवारितः । लगवंतं स्नपयितुं ततः शुचिरुपास्थितः ॥ ४ए६ ॥ त्रिनिविशेषकम् । ततः कृतोत्तरासंगो निःसंगनक्तिरच्युतः । उन्निपारिजातादिपुष्पांजलिमुपाददे ॥ ए॥ अस्तोकधूपधूमेन धूपयित्वा सुगंधिना । मुमोच त्रिजगनतुः पुरस्तं कुसुमांजलिम् ॥ ४ए । देवैरानिन्यिरे गंधांजस्कुंनाः स्रग्जिरचिताः । स्मयमाना श्व स्वामिसान्निध्योतया मुदा ॥ धएए॥ चकासामासुरास्यस्यैस्तैः पौर्मुखरालिनिः । अधीयाना श्व स्वामिस्नात्रमंगलमादिमम् ॥ ५० ॥ अलदंत च ते कुंलाः स्वामिस्नपनहेतवे । पातालतः समायाताः पातालकलशा इव ॥ ५०१॥ अच्युतेष उपादन समं सामानिकादिनिः । कुंनान् सहस्रमष्टानं फलानीव स्वसंपदः॥ ५०५ ॥ ते तेषां रेजुरुदिप्तनुजदंमाग्रवर्तिनः । उदस्तोन्नालनलिनकोशलक्ष्मीविडंबिनः ॥ ५०३ ॥ अच्युतेजः स्नपयितुमथारेले जगत्पतिम् । आत्मीयमिव मूर्षानं कलशं नमयन्मनाक् ॥ ५० ॥ अयोचैर्नादयामासु किनः केचिदानकान् । गुहाप्रतिरवैरु तिरवैरुच्चैर्वाचालितमुराचलान् ॥ ५०५॥ उंछनीस्ताडयामासुरपरे चक्तितत्पराः । मंयायस्तमहांनोधिध्वानश्रीतस्करध्वनीन् ॥ २०६॥ उत्तालाः कांस्यतालानि केचिदास्फालयन्मिथः। पर्याकुलध्वनिस्रोतःकहोलाननिला श्व ॥ २० ॥ अवादयन् केऽपि तारं नेरीरुन्मुखशालिनीः । ऊर्ध्वलोके जिनेंजाझा सर्वतस्तन्वतीरिव ॥ ५ ॥ १ आनकान् वाबविशेषान् । २मन्थेन मथनदण्डेन आयस्तो विक्षिप्तो यो महाम्भोधिस्तस्य ध्वान. शब्दस्तस्य श्रियस्तरको धनिर्यपा तान् । SES ·अपूरयन्महानादबहुलाः केऽपि काहलाः । नाहला श्व गोभंगाण्यजिशृंगस्थिताः सुराः ॥ ५०ए॥ मुष्टशिष्यानिवोदोषहेतवे मुरजान्मुहुः । पाणिनिस्तामयामासुः केचन त्रिदिवौकसः॥ ५१० ॥ असंख्यातागतार्केउमंडलश्रीविडंबिनीः । स्वर्णरौप्यमयीर्देवा जसरी: केयवादयन् ॥ ५११ ॥ गंडैः पीयूपगंडूपगरिव समुन्नतैः । तारमापूरयामासुः शंखान केऽपि दिवौकसः ॥ ५१५ ॥ इत्थं विचित्रातोयेषु वाद्यमानेषु नाकिनिः । अवादकमिवातोयं द्यौरासीत्प्रतिशब्दितैः ॥ ५१३ ॥ जय नंद जगन्नाथ सिद्धिगामिन् कृपार्णव । धर्मप्रवर्तकेत्यादि चारणश्रमणा जगुः ॥ ५१५ ॥ विचित्र वकः श्लोकैरुत्साहैः स्कंधकैरपि । गलितर्वस्तुवदनैर्गधैरपि मनोहरैः ॥ ५१५ ॥ स्तुतिं पठित्वा मधुरां कुंजान लवननर्तरि । शनैः प्रलोठयामासाच्युतेंजः स्वामरैः समम् ५१६ युग्मं ॥ तेंन्नाकुंनाः शुशुचिरे लुवंतः स्वामिमूनि । सुमेरुरौलशिखरे वर्षत श्व वारिदाः ॥ ५१७ ॥ अमरै म्यमानास्ते मूर्धन्युभयतः प्रजोः । सद्यः संघटयामासुर्माणिक्योत्तंस विज्रमम् ॥ ५१७ ॥ कुंजेन्यो योजनास्येन्यस्ताः पतंत्यश्चकाशिरे । वारिधारा गिरिदरीमुखेन्य श्व निर्धाराः॥ ५१५ ॥ नवलंत्यो मौलिदेशादिवत्रीच्यो जलबटाः । स्वामिनो धर्मकंदस्य प्ररोहा श्व रेजिरे ॥ ५२० ॥ परिवेषेण विस्तीर्ण मूर्ध्नि श्वेतातपत्रवत् । ललाटपट्टे प्रसरच्चांदनीव लेलाटिका ॥ ५२१॥ कर्णयोः प्राप्त विश्रांतनयनोपात्तकांतिवत् । कपोलपाट्योः कर्पूरपत्रवतीवितानवत् ॥ ५२५ ॥ १ नाहला गोपाः। २ अवादक वादकजनरहित । ३ अस्मिन् लोके धुनकादिशब्दै स्तत्तदाख्या गणपयप्रकारा शेयाः । ४ ललाटालहारः।

·- मनोझयोरधरयोः स्मितद्युतिकलापवत् । कवकंदलदेशेतूद्दाममौक्तिकदामवत् ॥ ५२३ ॥ स्कंधदेशोपरिष्टाच्च गोशीर्षस्थासकोपमम् । बाहुहृत्पृष्ठनागेपु विशाल श्व चोलकः ॥ २२ ॥ कटिजान्वंतराले चोत्तरीयमिव विस्तृतम् । पतनगवति जेजे हीरोदायुदकं तदा ॥ ५२५ ॥ पञ्चलिः कुलकम्। स्वामिस्नात्रजलं तत्र नूमावपतदेव हि । श्रख्या जगृहे कैश्चिन्मेघांनश्चातकैरिव ॥ ५२६ ॥ क नाम प्राप्स्यतेऽस्मानियोऽद इति मूर्धनि । तत्पयः केचिदमरा न्यधुर्मरुनरा इव ॥ ५२७ ।। पयसा सिपिचे तेन सानिलापैश्च कैश्चन । नूयो यो वपुर्देवीष्मारिव कुंजरैः ॥ २२ ॥ रयेण प्रसरन्मेरुगिरिप्रस्थेषु तत्पयः । अकल्पयनिरिणीसहस्राणि समंततः ॥ ५२ए । तत्पांडके सौमनसे नंदने जपशालिने । उद्याने प्रसृतातुल्यकुट्यालीलामशिश्रियत् ॥ ५३० ॥ हरेः पयतः कुंना नवन्तोऽधोमुखा बन्नुः । स्मात्रस्तोकीनवघारिसंपदा लळिता इव ॥ ५३१॥ तानेव बिनरांचक्रुः कुंजान् कुंलांतरांबुनिः । आलियोगिकगीर्वाणाः कुर्वाणाः स्वामिशासनम् ॥ ५३॥ वृंदारकाणां हस्तेषु हस्तेन्यः संचरिष्णवः । बञाजिरे ते कलशाः श्रीमतां बालका श्व ॥ ५३३ ॥ ढौक्यमानानितो नानिसूनुं कलशधोरणी । आरोप्यमाणस्वर्णाजमालालालायितं दधौ ॥ ५३४ ॥ पुनः प्रालोठयन्कुंजानमराः स्वामिमूनि । पयःशब्दायितमुखानईत्स्तुतिपरानिव ॥ ५३५ ॥ स्वामिस्नात्रे हरे रिक्तरिक्तान् कुंजानपूरयत् । श्रमराश्चक्रिणो यदा निधानकलशानिव ॥ ५३६ ॥ १ स्थासकस्तिलकः । २ निर्झरिणी नदी । ३ धोरणी पक्तिः ।

·सर रिक्तरिक्ता नृतनृता रेजिरे संचरिष्णवः । यो नूयः कलशास्तेऽरघट्टघटिका श्व ॥ ५३७ ॥ एवमच्युतनाथेन यथेष्टं कुनकोटिन्तिः । स्वामिनो विदधे स्नानं चित्रमात्मा पवित्रितः ॥ ५३० ॥ दिव्यया गंधकापाय्यारणाच्युतविनुर्विनोः। अंगमुन्मार्जयामास स्वयं मार्जितमान्यथ ॥ ५३ए । सा रेजे गंधकापायी स्पृशंती स्वामिनो वपुः । प्रातः संध्यात्रलेखेव मंडलं चंझरोचिपः ॥ ५४० ॥ सुवर्णसारसर्वस्वं सुवर्णारिवैकतः । आहृतं शुशुने तादृगुन्मृष्टं लगवपुः ॥ ५॥१॥ अयानियोग्या गोशीपचंदनज्यकर्दमम् । पात्रिका निर्विचित्राजिरच्युतायोपनिन्यिरे ॥ ५५ ॥ विलेपयितुमारेने मनुं तेन पुरंदरः । सुमेरुशैलकटकं ज्योत्स्नयेव निशाकरः ॥ ५४३ ॥ अनितः स्वामिनं केचित्तरासंगधारिणः । उदामधूपदहनपाणयोऽस्थुरथामराः ॥ ५५ ॥ केऽपि तत्राझिपन धूपं स्निग्धया धूमलेखया । मेरौ नीलमयीं चूला रचयंत श्वापराम् ॥ ५४॥ केऽपि श्वेतातपत्राणि धारयामासुरुच्चकैः । कुमुदिव कुर्वाणा अंतरिदं महासरः ॥ ५४६ ॥ केचिदांदोलयामासुश्चामराण्यमरोत्तमाः । आह्वयंत श्वात्मीयान् स्वामिदर्शनहेतवे ॥ ५४७ ॥ केचिदम्परिकरा बिज्राणाः स्वस्वमायुधम् । परितः स्वामिनं तस्थुरात्मरका श्यामराः ॥ २४ ॥ सुराः केचिन्मणिस्वर्णतालवृतान्यचीचलन् । उद्यविद्युल्लतालीलां दर्शयंतो ननस्तले ॥ ५४ए ॥ विचित्रदिव्यसुमनोवृष्टिं त्रिदिववासिनः । हर्पोत्कर्पजुपोऽका' रंगाचार्या श्वाऽपरे ॥ ५५०॥ नितांतसुरनिगंधप्रव्यदोदं चतुर्दिशम् । अवर्षन्नपरे चूर्णमुच्चाटनमिवाहसाम् ॥ ५५१ ॥ १ रङ्गाचार्या सूत्रधारापरपयार्या नाट्याचार्याः । २ अहसा पापानाम् ।

·स्वामिनाधिष्ठितस्यामेरोधिमिवाधिकम् । चिकीर्षवः केऽपि सुराः स्वर्णवृष्टिं वितेनिरे ॥ ५५२ ।। स्वामिपादप्रणामावतरत्ताराविडंबिनीम् । केचिउच्चैरत्नवृष्टिं त्रिविष्टपसदो व्यधुः॥ ५५३ ॥ गंधर्वानीकमधरीकुर्वतो मधुरस्वरैः । ग्रामरागैर्नवनवैः केचन स्वामिनं जगुः ॥ ५५५ ॥ ततोऽन्यथावनमानि घनानि सुपिराणि च । वादयामासुरातोद्यान्यन्ये नक्तिीनेकधा ॥ ५५५ ॥ निनर्तयिषव श्व स्वर्णशैलशिरांस्यपि । पादपातैः कंपयंतो ननृतुः केऽपि नाकिनः ॥ ५५६ ॥ नाट्य प्रवर्त्तयामासुर्विचित्रानिनयोज्ज्वलम् । त्रिदशाः सह जायानिर्जायाजीवा श्वापरे ॥ ५५७ ॥ गरुत्मत इवोत्पेतुरमराः केचिदंबरे । निपेतुः क्रीडया केचित्ताम्रचूमा श्वावनौ ॥ ५५० ॥ ववगुर्वगु केप्यंककारा श्व दिवौकसः । केऽपि सिंहा श्वानंदात्सिंहनादं वितेनिरे ॥ ५५५ ।। उच्चकैश्चक्रिरे केचित्कुंजरा श्व हितम् । सहर्षा हेपित केचित्तेनिरे तुरगा श्व ॥ ५६० ॥ स्पंदना श्व केचिच्च व्यधुर्घणघणारवम् । विदूपका श्वान्येषां चक्रुः शब्दचतुष्टयीम् ॥ ५६१ ॥ कूर्दमानाः केऽपि मेरुशिखराण्यंघ्रिदर्दरैः । अकंपयन् नृशं शाखिशाखाः शाखामृगा श्व ॥ ५६२ ॥ उनटं ताडयामासुश्चपेटालिमहीतलम् । रणप्रतिझाकरणोद्यता वीरा इवापरे ॥ ५६३ ॥ कोलाहलं विदधिरे केचिकितपणा इव । स्कंधातोद्यवउत्फुल्लौ गरौ केचिदवादयन् ॥ ५६५ ॥ विकृतीनूय विटवत्केऽपि लोकानहासयन् । केप्यग्रे पार्श्वयोः पश्चावटगुः कंउका भव ॥ ५६५ ॥ केचिच्च मंझलीय रासावलयगायिनः । चक्रुर्नृत्यं मनोहारि इसीसकमिव स्त्रियः ॥ ५६६ ॥ १ सुषिराणि सच्छिद्रवाद्यानि । २ जायाजीवाः वेश्यानुजीविनः । ३ ताम्रचूडाः कुफुटाः ।

·केऽप्यज्वलन् ज्वलनवदतपन केऽपि सूर्यवत् । जगजुर्मेघवत्केऽपि केऽपि विद्युमदातन् ॥ ५६७ ॥ केचिदोदनसंपूर्णाः गत्रा श्व विचक्रिरे । तादृग् स्वाम्याप्तिजानंदः शक्यते केन गोपितुम् ॥ ५६० ॥ बहुप्रकारमानंदविकारं धारयत्स्वपि । देवेष्वच्युतदेवेषश्चके नर्तुविलेपनम् ॥ ५६ए । पारिजातादिनिः पुष्पैर्विकसन्निः स्वजक्तिवत् । ततोऽच्युतपतिः पूजां चक्रे जिनपतेः स्वयम् ॥ ५७० अपसृत्य ततः किंचित्स्वामिनं नक्तिवामनः । प्रणनाम ववंदे च सोंतेवासीव वासवः ॥ ५७१ ॥ एवं घाषष्टिरन्येऽपि शक्राश्चक्रुर्जगत्पतेः । स्नानांगरागौ पूजां चानुज्येष्ठं सोदरा श्व ॥ ५७२॥ विकृत्य पंचधात्मानमथ सौधर्मराजवत् । नत्संगे त्रिजगन्नाथं जग्राहैशानवासवः॥ ५७३ ॥ तत्रैकोऽधादिलोर्मूर्ध्नि उत्रं कर्पूरपांसुरम् । मुक्तावचूलैः खनिर्दिशां लास्यमिवादिशत् ॥ ५७४ ॥ वीजयामासतुश्चान्यौ चामराज्यां जिनेश्वरम् । विक्षिप्तकरणेनोचैर्नृत्यङ्ग्यामिव संमदात् ॥ ५७५ ॥ शूलमुहासयन् पाणावपरः पुरतोऽनवत् । स्वामिनो दृष्टिपातैः स्वं पूतीकर्तुमना इव ॥ ५७६ ॥ अथ सौधर्मकटको जगनर्तुश्चतुर्दिशम् । चत्वारि स्फाटिकोत्तुंगवृषरूपाणि निर्ममे ॥ ५७७ ॥ उत्तुंगभंगरुचिरा वृषनास्ते चकाशिरे । दिशां चतसृणां चांकांता क्रीमाचला श्व ॥ ५७७ ॥ तेषां स्फोटितपातातनालेच्य श्व संतताः । शृंगेन्योऽष्टन्य उत्पेतुर्वारिधारा नजस्तले ॥ ५७ए । मूले जिन्नास्तोयधाराधोरण्यस्ता निरंतराः । अंते मिलत्यः खे चकुर्नदीसंगमविन्रमम् ॥ ५० ॥ सकौतुकं वीदयमाणाः सुरासुरवधूजनैः । ताः पेतुर्जगतांपत्यावपांपत्याविवापगाः ॥ ५८१ ॥ १ अन्तेवासी शिष्यः । २ विक्षिप्तकरण अङ्गविक्षेपः ।

·IA शृंगेन्यो जलयंत्रेन्य श्व निर्यनिरंबुनिः । शक्रेण स्नपयांचने जगवानादितीर्थकृत् ॥ ५७२ ॥ दूरमुबलता तेन स्वामिस्नपनवारिणा । आसन् नत्त्या मनांसीव वासांस्याओणि नाकिनाम् ॥ ५३॥ चतुरोऽपि महोदास्तानुपसंहृतवानथ । प्राचीनवर्हिः सहसेंजालमिव जालिकः ॥ ५५ ॥ स्पयित्वातिविचर्दादेवं देवप्रनुः प्रनोः। रत्नादर्शमिवामार्जदंग देवांगवाससा ॥ ५५ ॥ अथ रत्नमये पट्टे निर्मलैरूप्यतंडुलैः । अखमैरालिखन् लेखाः स्वामिनोऽग्रेऽष्टमंगलीम् ॥ ५०६ ॥ निजेनेवानुरागेणांगरागेण गरीयसा । अंगं विलेपयामास वासवस्त्रिजगजुरोः ॥ १७ ॥ स्वामिनः स्मेरव-कौमुदीचमकारिनिः । विशदैर्दिव्यवासोनिः पूजां व्यधित देवराट् ॥ ५ ॥ विश्वमून्यताचिह्न मूनि त्रिजगत्पतेः । वज्रमाणिक्यमुकुटं स्थापयामास वज्रनृत् ॥ ५ ॥ न्यधत्त मघवा नर्तुः कर्णयोः स्वर्णकुंझले । व्योम्नः पूर्वापरदिशोः सायं शशिरवी इव ॥ ५० ॥ लदम्या विन्रमदोलेव दिव्यमुक्तालता तता । न्यदेपि पुरुहूतेन स्वामिनः कंपकंदले ॥ एए१ ॥ सोंगदे न्यदधे बाहुदंडयोस्त्रिजगत्पतेः । सुवर्णवलये नजकललस्येव दंतयोः ॥ एए॥ वृत्तोरुमौक्तिकमणिकंकणे मणिबंधयोः । स न्यधत्त प्रत्नोः शाखिशाखांतस्तबकोपमे ॥ एए३ ॥ स स्वर्णकटिसूत्रं च कटिदेशे न्यधाबिनोः । वर्षधरनितंबस्थस्वर्णकूल विलासनृत् ॥ एए॥ माणिक्यपादकटके स न्यवीविशदीशितुः । अंघ्योलग्ने देवदैत्यतेजसी इव सर्वतः ॥ एएए ॥ अखंकाराय थानींसो नूपणानि न्यवीविशत् । अलंकृतानि तान्येव प्रत्युतांगै गजुरोः ॥ एए६ ॥ १ प्राचीनबर्हिरिन्द्रः।

·जन्निपारिजातादिदामन्तिः परमेश्वरम् । नक्तिवासितचेतस्कः पूजयामास वासवः ॥ एए । कृतकृत्य स्वाथापसृत्य किंचित्पुरंदरः । पुरोनूय जगन्नतुरारात्रिकमुपाददे ॥ एए॥ ज्वलद्दीपत्विषा तेन चकासामास कौशिकः । नास्वदौषधिचक्रेण शृंगणेव महागिरिः ॥ एएए ॥ घालुनिः सुरवरैः प्रकीर्णकुसुमोत्करम् । नर्तुरुत्तारयामास तत्रिस्त्रिदशपुंगवः ॥ ६ ॥ शक्रः शक्रस्तवेनाथ वंदित्वा परमेश्वरम् । रोमांचितवपुर्नक्त्या स्तोतुमित्युपचक्रमे ॥ ६०१ ॥ नमस्तुभ्यं जगन्नाथ त्रैलोक्यांनोजनास्कर । संसारमरकल्पत्रो विश्वोचरणबांधव ॥ ६०५ ॥ वंदनीयो मुहूर्तोऽयं यत्र ते धर्मजन्मनः । अपुनर्जन्मनो जन्म मुःखचिदिश्वजन्मिनाम् ॥ ६.३ ॥ युष्मजन्मानिषेकांनःपूरैराप्लाविताऽधुना । अयत्नदालितमला सत्या रत्नप्रना प्रनो ॥६०४ ॥ मनुष्याः खलु ते धन्या ये त्वां प्रक्ष्यंत्यदनिशम् । यथासमयमेव त्वां अष्टारः कीदृशा वयम् ॥ ६०५॥ जरतदेवजंतूनां मोक्षमार्गोऽखिलः खिलः । त्वया नूतनपांथेन नाथ प्रकटयिष्यते ॥ ६०६ ॥ सास्तु तावत्तव सुधासध्रीची धर्मदेशना । त्वदर्शनमपि श्रेयो विश्राणयति जन्मिनाम् ॥ ६०७ ॥ न कश्चिउपमापात्रं नवतो नवतारक । ब्रूमस्त्वत्तुल्यमेव त्वां यदि ते तर्हि का स्तुतिः ॥ ६०७ ॥ नास्मि वक्तुमलं नाथ सञ्जूतानपि ते गुणान् । स्वयंजूरमणांनोधर्मातुमंत्नांसि कः दमः ॥ ६०ए। इति स्तुत्वा जगन्नाथं प्रमोदामोदिमानसः । विचक्रे पंचधात्मानं पूर्ववत् पूर्वदिक्पतिः ॥ ६१० ॥ ईशानोत्संगतः शक्रः एकस्तत्राप्रमघरः । रहस्यमिव जग्राह हृदयेन जगत्पतिम् ॥ ६११ ॥ १ इन्द्रः । २ खिलो रुद्वः । ३ विवाणयति ददाति । ४ अप्रमद्वर. सावधानः ।

·अपरे पूर्ववत् स्वानि स्वानि कर्माणि चक्रिरे । विनियुक्ता श्व स्वामिसेवाविज्ञा बिडौजसः ॥ ६१२ ॥ वृतो निजामरैः सर्वैरंबरेणामराग्रणी । जगाम धाम तद्देव्यालंकृतं मरुदेवया ॥ ६१३ ॥ तीर्थकृत्प्रतिरूपं तउपसंहृत्य वासवः । तथैव स्थापयामास स्वामिनं मातुरंतिके ॥ ६१५ ॥ तामवस्वापनी निजां पद्मिन्या श्व नास्करः । स्वामिन्या मरुदेवाया व्यपनिन्ये दिवस्पतिः॥ ६१५ ॥ कूलिनीकूलललितहसमालाविलासभृत् । एकं सुकूलयुगलमुली सोऽमुचत्पनोः॥ ६१६॥ तथैव स न्यधात् रत्नकुंमलक्ष्यमीशितुः । बालत्वेऽपि समुद्भूतनामंडलविकल्पजत् ॥ ६१७ ॥ एवं श्रीदामगंडं च स्वर्णप्राकारनिर्मितम् । विचित्ररत्नहारार्धहाराढ्यं हेमनास्करम् ॥ ६१७ ॥ उपरि स्वामिनो दृष्टिविनोदाय पुरंदरः । विताने स्थापयामास ननसीव ननोमाणं ॥ ६१ए॥ संदानितकम्। अथ स श्रीदमादिदत् प्रत्येकमपि संप्रति । हिरण्यस्वर्णरलानां कोटी त्रिंशतं सुतम् ॥ ६ ॥ नंदासननशासनान्यथ घात्रिंशतं पृथक् । अन्यच्च वस्त्रनेपथ्यप्रभृत्यतिमनोहरम् ॥ ६२१ ॥ सांसारिकसुखोत्पादि महाघ वस्तु सर्वतः । स्वामिनो नवनेऽमुष्मिन्निधेह्यप श्वांबुदः ॥ ६२२ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् । कुवेरः कारयामास तत्सद्यो जूनकामरैः । आशा ह्याशाप्रचंडानां वचसा सद सिद्ध्यति ॥६२३ ॥ अथानियोगिकान् देवानादिदेशेति वासवः । उच्चैर्देवनिकायेषु चतुर्वाघुण्यतामिदम् ॥ ६२४ ॥ १ श्रीदामगण्ड क्रीडनकविशेष । २ श्रीद कुबेरं ।

·6154 अर्हतोऽर्हजनन्याश्च योऽशुनं चिंतयिष्यति । तस्यार्जकमंजरीवत्सप्तधा नेत्स्यते शिरः ॥६५॥ युग्मं ॥ नुवनपतिव्यंतरज्योतिर्वैमानिकेषु तत् । ते समुघुषुः शिष्या वाचमुच्चैर्गुरोरिव ॥ ६२६ ॥ शक्रः संक्रमयामास नानाहाररसामृतम् । स्वाम्यंगुष्ठेऽमृतानामीचक्रे नानुरिवाम्मेयम् ॥ ६२७ ॥ अर्हतोऽस्तन्यपा यस्मात्किं तु कुउदये सति । प्रक्षिपति मुखेंगुष्ठं स्वमेव रसवर्षिणम् ॥ ६ ॥ धात्रीकर्माणि सर्वाणि निर्मापयितुमीशितुः । धात्रीरप्सरसः पंचादिदेश द्युसदांपतिः ॥ ६शए । तदा च बहवो देवा जिनसानादनंतरम् । सुमेरुशिखरादेव दीपं नंदीश्वरं ययुः ॥ ३० ॥ श्रीनानिसूनुसदनात्सौधर्मेोऽपि च जुतम् । ययौ नंदीश्वरं दीपं निवासं स्वर्गवासिनाम् ॥ ६३१ ॥ तत्र शक्रः कुजमेरुप्रमाणे पूर्वदिकस्थिते । नामतो देवरमणेऽजनाजाववतीर्णवान् ॥ ६३५ ॥ तत्र चैत्ये चतुर्दारे विचित्रमणिपीविके । चैत्यमेषध्वजांके प्राविशदू युसदांपतिः॥ ६३३ ॥ पनप्रभृतीरर्हत्प्रतिमास्तत्र शाश्वतीः । यथावत्पूजयामास सोऽष्टाह्यारंभपूर्वकम् ॥ ६३४ ॥ तस्य चात्रेश्चतुर्दिस्थमहावापीविवत्तिषु । स्फाटिकेषु दधिमुखपर्वतेषु चतुर्वपि ॥ ६३५॥ चैत्येष्वहत्प्रतिमानां शाश्वतीनां यथाविधि । चत्वारः शक्रदिक्पालाश्चक्रुरष्टाहिकोत्सवम् ॥६३६॥ युग्म। ईशानेोऽप्यवातारीउत्तराशाप्रतिष्ठिते । रमणीयाहये नित्यरमणीयेऽजनाचले ॥ ६३७ ॥ तत्र चैत्ये तावतीनां शाश्वतीनां तथैव च । प्रतिमानामाईतीनां चकाराष्टाहिकोत्सवम् ॥ ६३७ ॥ तस्यापि लोकपालास्तफापीदधिमुखादिषु । शाश्वतार्हत्प्रतिमानां तकविदधुरुत्सवम् ॥ ६३ए । १ अर्जकवृक्षस्य मशरीवत् । २ अम्मय जलविकार । SECRE B ·TA चमरेजोप्युत्ततार दक्षिणाशाव्यवस्थिते । नित्योद्योतानिधे रत्ननित्योद्योतेऽजनाचले ॥ ६४० ॥ नत्या महत्या तत्रायमपि चैत्ये यथाविधि । शाश्वतीनां प्रतिमानां विदधेऽष्टाहिकोत्सवम् ॥. ६५१ ॥ तकायंतर्दधिमुखाचलेवचलचेतसः । चार्जिनप्रतिमानां तदिक्पाला महोत्सवम् ॥ ६५२ ॥ अवातरद्वलींघोऽपि पश्चिमाशानिवासिनि । स्वयंप्रजानिर्धेऽनोदप्रत्नावरंजनाचले ॥ ६५३ ॥ शाश्वतीनामृपनादिप्रतिमानामसावपि । उत्सवं विदधे तहिविपदृष्टिपावनम् ॥ ६ ॥ तत्पुष्करिकांतःस्थेपूच्चैर्दधिमुखाजिपु । चक्रुस्तस्यापि दिक्पालाः शाश्वतप्रतिमोत्सवम् ॥ ६४५ ॥ इति नंदीश्वरे तत्र महिमानं विधाय ते । पथा यथागतेनैव स्वं स्वं, स्थानं ययुः सुराः ॥ ६॥६॥ स्वामिनी मरुदेवापि संप्रबुहाथ नाजये । नैशं स्वप्नमिवामर्त्यसंपातं तमचीकथत् ॥ ६ ॥ ऊरुप्रदेशे झपनो लांउनं यजगत्पतेः । झपनः प्रथमं यच्च स्वप्ने मात्रा निरीक्षितः ॥ ६ ॥ तत्तस्य ऋषन इति नामोत्सवपुरस्सरम् । तौ मातापितरौ हृष्टौ विधाते शुने दिने ॥ ६४ए ॥ युग्मं ॥ तदा च युग्मजातायाः कन्याया अपि पावनम् । सुमंगलेति पितरौ यथार्थ नाम चक्रतुः ॥ ६५० ॥ शक्रसंक्रमितां स्वामी निजांगुष्ठे सुधामपि । पिबति स्म यथाकालं कुट्याजलमिवांघ्रिपः॥ ६५१ ॥ नगवान् शुशुने बालः पितुरुत्संगमास्थितः । अंके शिखरिणः सिंहकिशोर श्व नासुरः॥ ६५२ ॥ शक्रादिष्टाश्च धान्यस्ताः पंचापि परमेश्वरम् । महामुनि समितय श्वामुंचन्न जातुचित् ॥ ६५३ ॥ स्वामिनो जन्मनः किंचिदूने संवत्सरे सति । सौधर्मवासबो वंशस्थापनार्थमुपाययौ ॥ ६५४ ॥ १ अमर्त्यसपात देवागम । २ समितयः पञ्चविधाः ।

·नृत्येन रिक्तहस्तेन न कार्य स्वामिदर्शनम् । इति बुद्ध्येव महती मिळुयष्टिं स आददे ॥ ६५५ ॥
सेकुयष्टिः सुनासीरः शरत्काल श्वांगवान् । नान्युत्संगनिपएणस्य जगाम स्वामिनोऽग्रतः॥ ६५६ ॥
झात्वा च शकसंकटपमवधिज्ञानतो विनुः । तामिकुयप्टिमादातुं करीव करमक्षिपत् ॥ ६५७ ॥
प्रणम्य शिरसा शक्रः स्वामिनो नाववित्ततः । अर्पयामास तामिकुलतिकामुपदामिव ॥ ६५७ ॥
यदिकुराददे नāदाकुरित्याख्यया ततः । स्वामिवंशं प्रतिष्ठाप्य दिवस्पतिरगादिवम् ॥ ६५ए ॥
देहो युगादिनाथस्य स्वेदामयमलोन्फितः । सुगंधिः सुंदराकारस्तपनीयारविंदवत् ॥ ६६० ॥
गोदीरधाराधवले अविस्रे मांसशोणिते । आहारनीहारविधिलॊचनानामगोचरः॥ ६६१ ॥
उत्फुबकुमुदामोदसोदरं श्वाससौरनम् । चत्वारोऽतिशयापाता बनूवुर्जन्मना सह ॥ ६६५ ॥
वज्रपत्ननाराचं दधत्संहननं प्रनुः । मंदं चचाल पादान्यां नूमिबंशनयादिव ॥ ६६३ ॥
प्रनुबनाये बालोऽपि गंजीरमधुरध्वनिः । नृणां लोकोत्तराणां हि बाल्यं वपुरपेक्ष्या ॥६६४ ॥
संस्थानं स्वामिनस्तुल्यचतुरस्रमशोजत । श्रियां रिरंसमानानां क्रीमावेदीव कांचनी ॥ ६६५ ॥
सवयोज्य संजूयायातैः सुरकुमारकैः । अरंस्त वृषनः स्वामी तेषां चित्तानुवृत्तये ॥ ६६६ ॥
धूलीधूसरसर्वांगो बिज्राणो घर्घरस्रजम् । कसलोंऽतर्मदावस्थ श्व क्रीडन् बनौ विनुः ॥ ६६७ ॥
जग्राह पाणिना स्वामी यत्किंचिहीलयाऽपि हि । महर्षिकोऽपि त्रिदशो न तदाछेत्तुमीश्वरः ॥६६७ ॥
बलं परीक्षितुमधादंगुलीमपि यः प्रत्नोः । स श्वासपवनेनापि ययौ दूरेण रेणुवत् ॥ ६६५ ॥
स्वामिनं रमयामासुः केचित्सुरकुमारकाः । विचित्रैः कंकैमौ लुठंतः कंडका इव ॥ ६७० ॥

·चाटूनि जीव जीवेति नंद नंदेत्यनेकशः । केऽपि राजशुकीनूय चाटुकारा श्वावदन् ॥ ६७१ ॥ स्वामिनो रमणायैके केकीनूय दिवौकसः । केकाप्रधानाः पुरतो ननृतुः पडूजगायिनः ॥ ६७२ ॥ हंसीनूयापरे चेरुः पार्थे गांधारधारिणः । प्रनोः सलीलहस्ताब्जग्रहणस्पर्शहस्तयः ॥ ६७३ ॥ क्रौंचीनूयाग्रतः केऽपि मध्यमाराविणोऽरसन् । स्वामिनः प्रीतिमदृष्टिपातामृतपिपासिताः ॥ ६७४ ॥ केऽपि पुंस्कोकिलीनूय पंचमस्वरमुजगुः । स्थित्वोपस्वामितरुपु तन्मनःप्रीतिहेतवे ॥ ६७५॥ आययुस्तुरगीनूय धैवतध्वनिहेपिणः । स्वामियानतयात्मानं पिपावयिपवोऽपरे ॥ ६७६॥ केऽप्येयुः कलनीय निपादस्वरराविणः । स्पृशंतोऽधोमुखीनूय करेण चरणौ प्रनोः ॥६७७ ॥ केचिच्च वृषनीनूय झपनस्वरबंधुरम् । ताडयंतस्तटीः शृंगैईग्विनोदं व्यधुर्विनोः ॥ ६७७ ॥ महिपीनूय केऽग्यस्थुरंजनाचलसन्निनाः । युध्यमाना मियो युछक्रीडां जर्नुरदर्शयन् ॥ ६७ए । केऽपि चतुर्विनोदायास्फालयंतो नुजान्मुहुः । महीजूयादवाटांतराहासत परस्परम् ॥ ६७० ॥ एवं विनोदैर्विविधैर्वृदारककुमारकैः । उपास्यमानः सततं परमात्मेव योगिनिः॥ ६०१॥ तानिर्धात्रीनिरुद्यानपालीनिरिव पादपः । अप्रमत्तं लाट्यमानः क्रमेण ववृधे प्रन्नुः॥६॥ संदानितकम् अंगुष्ठपानावस्थायाः परस्ताक्ष्यसि स्थिताः । गृहवासे परेऽहंतः सिघमन्नं हि मुंजते ॥ ६७३ ॥ देवानीतोत्तरकुरुफलानि बुलुजे सदा । क्षीरोदवारि च पपौ लगवान्नानिनंदनः ॥ ६४ ॥ युग्मं ॥ बाल्यं कट्यमिवोवंध्य मध्यंदिनमिवार्यमा। विनुर्विनक्तावयवं वितीयं शिश्रिये वयः ॥ ६०५ ॥ १ अक्षवाटात मल्लयुद्वभूम्यन्तः ।

·यौवनेऽपि मृदू रक्तौ कमलोदरसोदरौ । उष्णावकंप्रावस्वेदौ पादौ समतलौ प्रत्नोः ॥ ६८६ ॥ नतार्तिजेदनायव प्रपेदे चक्रमीशितुः । सदास्थितश्रीकरणोरिव दामांकुशध्वजाः॥ ६ ॥ स्वामिनः पादयोलमीलीलासदनयोरिव । शंखकुंनौ तले पाषौँ स्वस्तिकश्च विरेजिरे ॥ ६ ॥ मांसलो वर्तुलस्तुंगो नुजंगमफणोपमः । अंगुष्ठः रवामिनो वत्स श्व श्रीवत्सलांउनः ॥ ६ए । प्रलोनिर्वातनिष्कंपस्निग्धदीपशिखोपमाः। नीरंध्रा झजवोंऽगुट्यो दलानीव पदाब्जयोः ॥ ६ ॥ नंद्यावर्ता जगनर्तुः पादांगुलितलेवनान् । यद्धिवानि दितौ धर्मप्रतिष्ठाहेतुतां ययुः ॥ ६५१ ।। यवाः पर्वस्वंगुलीनामधो वापीनिरावनुः । उप्ता इव जगलक्ष्मीविवाहाय जगत्प्रनोः ॥ ६ए२ ॥ कंदः पादांबुजस्येव पाणिवृत्तायतः पृथुः । अंगुष्ठांगुलिफणिनां फणामणिनिला नखाः ॥ ६५३ ॥ हेमारविंदमुकुलकर्णिकागोलकनियम् । गूढौ गुटफौ वितेनाते नितांतं स्वामिपादयोः ॥ ६ए। ॥ प्रत्तोः पादावुपर्यानुपूर्व्या कूर्मवजन्नतौ । अप्रकाशशिरौ स्निग्धचवी लोमविवर्जितौ ॥ ६ए५ ॥ अंतर्मग्नास्थिपिशितपुष्कले क्रमवर्तुले । पैणीजंघाविझबिन्यौ जंघे गौयों जगत्पतेः ॥ ६ए६ ॥ जानुनी स्वामिनोऽधातां वर्त्तले मांसपूरिते । तूलपूर्णपिधानांतः क्षिप्तदर्पणरूपताम् ॥ ६ ॥ ऊरू च मृजुलौ स्निग्धावानुपूर्येण पूरितौ । विनरांचक्रतुः प्रौढकदलीस्तनविज्रमम् ॥ ६ ॥ स्वामिनः कुंजरस्येव मुष्की गूढी समस्थिती। अतिगूढं वपुश्चिह्न कुलीनस्येव वाजिनः ॥ ६एए । तच्चासिरमनिम्नोच्चमहस्वादीर्घमश्ल थम् । सरलं मृड निर्लोम वर्तुलं सुरजीजियम् ॥ ७०० ॥ १ यवा यवाकाराणि रेखाचिहानि । २ अदृष्टगिरौ । ३ एणी मृगी। ४ मुष्कौ अण्डकोशौ । ५ सुरभींद्रिय लिज ।

·शीतप्रदक्षिणावर्तशब्दमुक्तकधारकम् । अबीनत्सावर्तीकारकोशस्थं पंजरं तया ॥७०१ ।। आयता मांसला स्थूला विशाला करिना कटिः। मध्यत्नागस्तनुत्वेन कुलिशोदरसोदरः॥ ७०२ ॥ नाजिर्बजार गंजीरा सरिदावर्त विनमम् । कुक्षी स्निग्धौ मांसवंती कोमलौ सरलौ समौ ॥७०३॥ श्राधापदास्थलं स्वर्ण शिलापृथुलमुन्नतम् । श्रीवत्सरत्नपीगंक श्रीलीलावेदिकाश्रयम् ॥ ७०४॥ दृढौ पीनोन्नतौ स्कंधौ ककुमत्कुकुदोपमौ । अल्परोमोन्नते को गंधस्वेदमलोकिते ॥ ७०५ ॥ पीनौ पाणिफणाउन्नौ नुजावाजानुलं विनौ । चंचलाया नियमने नागपाशाविव श्रियः॥ ७०६ ॥ नवाम्रपक्षवाताम्रतलौ निष्कर्मकर्कशौ । अस्वेदनावपलिजावुग्णौ पाणी जगत्पतेः ॥ १० ॥ दंडचक्रधनुर्मत्स्यश्रीवत्सकुलिशांकुशैः । ध्वजाब्जचामरचनशंखकुंजाब्धिमंदरैः ।। ७०७ ॥ मकरर्पजसिंहाश्वरथस्वस्तिकदिग्गजैः । प्रासादतोरणवीपैः पाणी पादाविवांकितौ ॥ ५०ए ॥ युग्मम् ॥ अंगुष्ठांगुलयः शोणाः सरलाः शोणपाणिजाः । प्ररोहा श्व कल्पयोः प्रांतमाणिक्यपुष्पिताः ॥ १० ॥ यवाः स्पष्टमशोनंत स्वामिनोंऽगुष्ठपर्वसु । यशोवरतुरंगस्य पुष्टिवैशिष्टयदेतवः ।। ७११ ॥ अंगुलीमूर्यसु विनोः सर्वसंपत्तिशंसिनः । दधुः प्रदक्षिणावतों दक्षिणावर्तशंखताम् ॥ १२ ॥ कृवाउचरणीयानि जगति त्रीण्यपीत्यनान् । संख्यालेखा व तिस्रो रेखा मूले कराब्जयोः ॥ ७१३ ॥ वर्तुलो नातिदीर्घश्च रेखात्रयपवित्रितः । गंजीरध्वनिराधत्ते कंठ कवुविडंबनाम् ॥ १५ ॥ विमलं वर्त्तवं कांतितरंगि वदनं विनोः। पीयूषदीधितिरिवापरो लांउनवर्जितः ॥ ७१५ ॥ १ शोणा रक्ताः । २ शंखतुलना ।

·महणौ मांसलौ स्निग्धौ कपोलफलको प्रनोः । दर्पणाविव सौवर्णों वाग्लक्ष्म्योः सहवासयोः ॥ ७१६॥ अंतरावर्तसुजगौ कौँ स्कंधावलंबिनौ । प्रनोमुखप्रत्नासिंधुतीरस्थे शुक्तिके इव ॥ १७ ॥ ओष्ठौ बिंबोपमौ दंता वात्रिंशत्कुंदसोदराः । क्रमस्फारा क्रमोत्तुंगा वंशानासा महेशितुः ॥१६॥ अहस्वदीर्घ चिबुकं मांसलं वर्तुलं मृछ । मेचकं बहुलं स्निग्धं कोमलं स्मश्रुतायिनः ॥ ७१ए ॥ प्रत्यग्रकल्प विटपिप्रवालारुणकोमला । प्रजोर्जिह्वा नातिस्थूला बादशांगागमार्थसूः ॥ ७२० ॥ अंतरा कृष्णधवले प्रांतरक्ते विलोचने । नीलस्फटिकशोणाश्ममणिन्यासमये श्व ॥७२१॥ ते च कीतविश्रांते कऊलश्यामपदमणी । विकस्वरे तामरसे निलीनालिकुले श्व ॥ २५ ॥ बिनरांचक्रतुर्जर्तुः श्यामले कुटिले ध्रुवौ । दृष्टिपुष्करिणीतीरसमुनिन्नलताश्रियम् ॥ ७२३ ॥ विशालं मांसलं वृत्तं कठिनं मसृणं समम् । नालस्थलं जगनर्तुरष्टमीसोमसोदरम् ॥ ४२ ॥ नुवनस्वामिनो मौलिरानुपूर्व्या समुन्नतः । दधावधोमुखीनूतन्त्रसब्रह्मचारिताम् ॥७२५ ॥ मौलिचत्रे महेशस्य जगदीशत्वशंसिनि । वृत्तमुत्तुंगमुष्णीषं शिश्रिये कलशश्रियम् ॥ ७२६ ॥ केशाश्चकाशिरे मूर्ध्नि प्रनोब्रुमरमेचकाः । कुंचिताः कोमलाः स्निग्धाः कालिंद्या श्व वीचयः ॥ ७२७ ॥ गोरोचनागर्नगौरी स्निग्धस्वचा त्वगाबनौ । स्वर्णअवविलिप्तेव तनौ त्रिजगदीशितुः ॥ ७२० ॥ मृदूनि ज्रमरश्यामान्यक्तिीयोजमानि च । बिशतं तनीयांसि लोमानि स्वामिनस्तनौ ॥ २५ ॥ इत्यसाधारणैर्नानालक्षणैर्लक्षितः प्रनुः । रलै रत्नाकर श्व सेव्यः कस्येव नानवत् ॥ ३० ॥ १ उष्णीप शिरोवेष्टन । २ भ्रमरवत् श्यामाः। ३ बिसततुवत् सूक्ष्माणि ।

·दत्तहस्तो महेंजेण यदैरुदिप्तचामरः । धरणेऽकृतघास्थ्यो धृतवत्रः प्रचेतसा ॥ ३१ ॥ विष्वक् परिवृतो देवैर्जीव जीवेति वादिनिः अनुत्सित्तो जगत्स्वामी विजहार यथासुखम्।।७३शायुग्मम् देवानीतासनासीनो बलींांकाहितक्रमः । चमरेषांकपर्यंकविन्यस्तोत्तरविग्रहः ॥ ३३ ॥ अप्सरोनिरुजयतो हस्तशाटकपाणिनिः । उपास्यमानोऽनासक्तः संगीतं दीव्यमैदयत ॥ ७३४ ॥ युग्मम् अन्येयुः क्रीमया क्रीमद्भालनावानुरूपया। मियो मिथुनकं किंचित्तले तालतरोरगात् ॥ ७३५ ॥ तदैव दैवर्योगात्तन्मध्यान्नरमूर्धनि । तमिदंम श्वैरंडेऽपतत्तालफलं महत् ॥ ७३६ ॥ प्रहतः काकतालीयन्यायेन स तु मूर्धनि । विपन्नो बालकस्तत्र प्रथमेनापमृत्युना ॥ ७३७ ॥ ययौ सोऽटपकषायत्वा दिवं मिथुनदारकः । तूलमप्यरूपनारत्वादाकाशमनुधावति ॥ ३० ॥ पुरा हि मृतमिथुनशरीराणि महाखगाः। नीमकाष्ठमिवोत्पाट्य सद्यश्चिदिपुरंबुधौ ॥ ७३ए॥ बंशात्तस्यानुनावस्य तदानीं तत्कलेवरम् । तस्थौ तथैवावसर्पत्प्रनावा ह्यवसर्पिणी ॥ १४ ॥ बालिकास्य द्वितीया निसर्गान्मौग्ध्यशालिनी । सा विक्रीतावशिष्टेव तस्थौ तरलितेदाणा ॥ १ ॥ आदाय तां तजनकमिथुनं पर्यवर्षयत् । नामधेयं पुनस्तस्याः सुनंदेति विनिर्ममे ॥ २ ॥ दिनैः कतिपयैः तस्या विपन्नौ पितरावपि । जातापत्यानि युग्मानि जीवंति कियदेव हि ॥ १३ ॥ किंकर्तव्यजमा सापि बालिका लोललोचना । यूथन्रष्टा कुरंगीव बज्रामैकाकिनी वने ॥ ॥ १ अनुत्सित्तो निर्गर्वः । २ उत्तरविग्रह उत्तरकायः । ३ हस्तगृह्याः पटखण्डा हस्तशाटकाः । ४ महापक्षिणः । ५ अवसर्पत्प्र- भावा हसत्प्रभावा।

·AS सरलांगुलिपत्राच्यां सा पादाभ्यां पदे पदे । विकस्वराणि पद्मानि रोपयंतीव जुन्यपि ॥ ४५ ॥ जंघे कांचनतूणीराविव कामस्य विव्रती । आनुपूर्व्या पृथू वृत्तावूरू करिकरोपमौ ॥ ६ ॥ कंदर्पशूतकृत्स्वर्णशारिफलकविज्रमम् । बिज्राणेन नितंबेन मांसलेन गरीयसा ॥ १४ ॥ मुप्टिग्राह्येण मध्येनाकणेव मनोनुवः । तस्यैवाक्रीडवाप्येव नानिदेशेन शोनिता ॥ ७ ॥ रूपास्तत्रिजगत्त्रैणजयरेखात्रयीमिव । वलीतरंगत्रितयीमुदरेण च विन्रती ॥ उपए ॥ धारयंती रतिप्रीत्योः क्रीडाशैलाविव स्तनौ । तयोरेव स्वर्णदोलायष्टी श्व च दोलते ॥ ५० ॥ कंठेन च त्रिरेखेण कंबुविन्रमहारिणा । अधरेण पराजूतपक्वविंवफलत्विषा ॥ ७५१ ॥ दंतैरधरशुचयंतःस्थितैर्मुक्ताकणैरिख । नासया नेत्रनलिननालेनेवातिहारिणी ॥ ४५३ ॥ गंडौ नालस्पध्येवाडलमीमलिम्लुचौ । दधती कुंतलांश्चास्यपद्मलग्नानलीनिव ॥ ७५३ ॥ सर्वांगसुंदरा पुण्यलावण्यामृतकूलिनी । वनांतर्वनदेवीव संचरंती व्यराजत ॥ ५५ ॥ दशतिः कुलकम् ततश्चैकाकिनी मुग्धां मिथुनान्यवलोक्य ताम् । किंकर्तव्यविमूढानि श्रीनानेरुपनिन्यिरे ॥ ७५५ ॥ एपा ज्ञषजनाथस्य धर्मपत्नी नवत्विति । प्रतिजग्राह तां नानिर्नेत्रकैरवकौमुदीम् ॥ ७५६ ॥ अत्रांतरेऽवधिज्ञानप्रयोगेण पुरंदरः । नतुर्विवाहसमयं ज्ञात्वा तत्र समाययौ ॥ ७५७ ॥ प्रणम्य चरणौ पत्युः पत्तिमात्र स्वाग्रतः। स्थित्वा दिवस्पतिर्वघांजलिरेवं व्यजिज्ञपत् ॥ ७५७ ॥ अझो ज्ञाननिधिं नाथं यो मंत्रेण धिया पुमान् । प्रविवर्तयिपे कार्येपूपहासास्पदं हि सः ॥ १५ ॥ १ सुवर्णनिपगी । २ शारिफलक पाशकबूतगुटिका । ३ मुखपद्मलग्नान् भ्रमरानिव । ।

·स्वामिनातिप्रसादेन सदा नृत्या हि वीक्षिताः। स्वछंदमपि जल्पंति कदाचिदपि किंचन ॥ ७६ ॥ विदित्वा स्वाम्यन्निप्रायं ये प्राहुस्ते च सेवकाः । अज्ञात्वा यब्रुवे तत्राप्रसादं नाथ मा कृथाः ॥ ७६१॥ मन्ये स्वामी वीतरागो गर्नवासात्प्रनृत्यपि । चतुर्थ पुरुषार्थाय सजोऽन्यार्थानपेक्षया ॥ ७६५ ॥ तथापि नाथ लोकानां व्यवहारपयोऽपि हि । त्वयैव मोक्षवमेव सम्यक् प्रकटयिष्यते ॥ ७६३ ॥ तलोकव्यवहाराय पाणिग्रहमहोत्सवम् । विधीयमानं नवतेजामि नाथ प्रसीद मे ॥ ७६५ ॥ सुमंगलासुनंदे च देव्यौ नुवनजूषणे । स्वानुरूपे रूपवत्यौ स्वामिन्जुघोढुमर्हसि ॥ ७६५ ॥ स्वाम्यप्यवधिनाज्ञासीत्कर्म लोगफलं दृढम् । विपष्टिं पूर्वलक्षाणां यावनोक्तव्यमस्ति नः ॥ ७६६ ॥ अवश्यनोक्तव्यमिदं कर्मेत्याधूनयन् शिरः । तस्थावधोमुखः स्वामी तदा सायं सरोजवत् ॥ ७६७ ॥ आय नर्तुर निप्रायमुपलक्ष्य पुरंदरः । विवाहकारंजाय सद्यो देवानजूहबत् ॥ ७६०॥ अथालियोगिका देवाः पाकशासनशासनात् । मंडपं रचयामासुः सुधर्माया श्वानुजम् ॥ ७६ए । स्वर्णमाणिक्यरजतस्तंजास्तत्र चकाशिरे । मेरुरोहणवैताठ्यचूलिका श्व रोपिताः ॥ || शातकुंनमयास्तत्र कुंनाः प्रद्योतकारिणः । चक्रिणः काकणीरत्नमंडलानीव रेजिरे ॥ १७१॥ सुवर्णवेदिकास्तत्र बनुरुद्यन्निरशुनिः । पर्यस्यंत्य श्वा दित्यं तेजोऽन्यदसहिष्णवः ॥ १२ ॥ प्रविशंतो मणिशिलान्नित्तिषु प्रतिबिंबिताः । के के न प्राप्नुवंस्तत्र परिवारपरिक्रियाम् ॥ ७७३ ॥ रत्नस्तंनेष्ववष्टब्धाः संगीतश्रांतनर्तकीः। विडंपयंत्यस्तत्रोच्चैः शालज्यो बनासिरे ॥ ७ ॥ १ चतुर्थपुरुषार्थाय मोक्षाय । २ अत्र त्र्यशीति इति क्वचित्पुस्तके पाठान्तरो दृश्यते । ३ शालभन्यः पुत्तलिकाः ।

·तोरणानि प्रतिदिशं संतानतरुपसवैः । तत्राजवन् धनूंषीव सजितानि मनोनुवा ॥ ७७५ ॥ स्फाटिकघारशाखासु बन्नुर्नीलाश्मतोरणाः । शरदज्रावलीमध्य स्थितकीरालिसन्निलाः ॥ ७७६ ॥ क्वचित्स्फटिकवयोवीं निरंतरमरीचिनिः । सोऽतनोन्मरुपः क्रीडापीयूषसरसीव्रमम् ॥ १७ ॥ पद्मरागशिलाशोनिनिचयैः प्रसृतैः क्वचित् । सोऽदिशत् दिव्य विस्तारिकौसुनांशुकसंचयम् ॥ ७ ॥ क्वचिन्नीलशिलारश्मिप्ररोहैः सोऽतिहारिलिः । पुनरुक्तोप्तमंगट्ययवांकुर श्वावन्नौ ॥ ए॥ क्वचिन्मरकतदोणिरश्मिद+रखंडितैः । आर्थोपनीतमंगट्यवंशशंका दिदेश सः ॥ १० ॥ श्वेतदिव्यांशुकोहोचञ्चलेन गगनस्थया । गंगयेवाश्रितः सोनूत्तत्कौतुकदिदृक्या ॥ १॥ नबोचं परितस्तं च लंबिता मौक्तिकस्रजः । अष्टानां कंकुलां हर्षहसितानीव रेजिरे ॥ ५ ॥ चतस्रो रत्नकलशश्रेणयोऽनलिहायकाः । पर्याप्टाप्यंत देवीनिनिधानानि रतेरिव ॥ ३ ॥ आर्मः शुशुभिरे वंशाः कुंजावष्टंनदायिनः। विश्वावष्टंनदस्वामिवंशवृशेर्नु सूचकाः॥ ॥ आरजस्व स्रजो रंने दूर्वामुर्व शि सऊय । घृताचि घृतदध्यादि वरार्घाय समाहर ॥ ७७५ ॥ मंजुघोषे मंजु घोषयालीर्धवलमंगलान् । त्वं सुगंधे सुगंधीनि वस्तूनि प्रगुणीकुरु ॥ ६ ॥ स्वस्तिकानुत्तमान् घारदेशे देहि तिलोत्तमे । मेने समानयायातानुचितालापनंगिनिः ॥ ७ ॥ सुकेशि केशाजरणं वधूवरकृते धर। सहजन्ये जन्ययात्रानृणां स्थान प्रदर्शय ॥ ७ ॥ चित्रलेखे लिखालेख्यं विचित्रं मातृवेश्मनि । प्रगुणीकुरु तूर्ण त्वं पूर्णपात्राणि पूर्णिनि ॥ ए॥ १ कीरालि. शुकपक्तिः । २ दिशा । ३ अभ्रलिहायकाः आकाशपर्यतोनतारका ।

·पुंडरीके पुंडरीकैः पूर्णकुंजान विषय । त्वं स्थापय यथास्थानमम्लोचे वरमंचिकाम् ॥ ए० ॥ आपादय हंसपादि त्वं वधूवरपाकाः। त्वं पुंजिकास्थले वेदिस्थली लिंपाशु गोमयैः ॥ ११ ॥ रामे किं रमसेऽन्यत्र हेमे किं हेम वीक्षसे । ऋतुस्थले प्रमत्तेव किमसि त्वं विसंस्थुला ॥ ए२ ॥ किं चिंतयसि मारीचि सुमुख्यसि किमुन्मुखी । किमर्वाग्नासि गांधर्व दिव्ये दीव्यसि किं मुधा ॥५३॥ श्रासनं वर्त्तते लग्नं ननु सर्वात्मना ततः । स्वे स्वे त्वरध्वं कर्तव्ये विवाहोचितकर्मणि ॥ पए॥ मिथ इत्यादिशंतीनां नामग्राहं मुहुर्मुहुः । सरसोऽप्सरसां जज्ञे तुमुलस्तत्र संज्रमात् ॥ ए५ ॥ एकादशनिः कुलकं ॥ सुमंगला सुनंदां च मंगलस्नानहेतवे । ततश्चाप्सरसः काश्चिदासयामासुरासने ॥ ए६ ।। तयोरुजीयमाने तु धवले मंगले कले । व्यधुः सर्वांगमन्यंगं तैलेनाथ सुगंधिना ॥ ए ॥ पतउतनीपुंजपवित्रितमहीतलम् । पिष्टातकैः सूदमपिष्टैश्चक्रुश्चोपर्त्तनं तयोः ॥ ७ए । पादयोर्जानुनोः पाण्योरंसयोरलके तयोः । सुधाकुंडान्नवेवांगलीनांस्तांस्तिलकान् व्यधुः ॥ एए । कौसुनसूत्रस्तर्कुस्थैरंगं सव्यापसव्ययोः । ताः पस्पृशुः समचतुरस्रतामिव वीक्षितुम् ॥ ७० ॥ एवं ते वरवर्णिन्यौ वर्णके ताजिराहिते । प्रयत्नाधारयंतीनिर्धात्रीनिरिव चापलात् ॥ ७॥१॥ तदैवोपर्णकमपि वर्णकस्येव सोदरम् । व्यधुस्तेनैव विधिना तयोस्ताः प्रमदोन्मदाः॥ ७० ॥ निवेश्य चासनेऽन्यस्मिन् स्वर्णकुंजोदकैरथ । स्पयंति स्म तास्ते स्वकुलयोरिव देवते ॥ ७०३ ॥ १ विसंस्थुला शिथिला । २ वर्णके लोके "घाना" इति प्रसिद्ध ।

·नुजयोर्योजयामासुः केयूरे रत्नमंमिते । पुष्पबाणधनुर्बधवीरपट्टोपमे तयोः ॥ १७ ॥
हारमारोपयामासुरधिस्तनतटं तयोः । श्रातन्वानं स्थलारोहदवारोहन्नदीचमम् ॥ १५ ॥
आमुक्तौ च तयोर्मुक्ताकंकणौ पाणिमूलयोः । बालाविव पानीयशालिनौ लतयोस्तले ॥ २० ॥
प्रक्वणत्किंकिणीश्रेणिं श्रोणौ व्यवाणयंस्तयोः। मणिकांची रतेर्देव्या श्व मंगलपालिकाम् ॥ २१ ॥
तयोरारोपयामासुः पादयो रत्ननू पुरौ । कणकणिति कुर्वाणौ स्तुवंताविव तजुणान् ॥ २ ॥
सञ्जायित्वैवमुत्पाट्य देव्यौ देवीजनेन ते । नीत्वा मातृगृहस्यांतरासिते कांचनासने ।। ७२३ ॥
विवाहसजीनवनायोपेत्य नमुचिदिषा । विज्ञाप्यमानो निबंधात्प्रनुर्वषजलाउनः ॥ २॥
दर्शनीया स्थितिलॊके लोक्तव्यं नोग्यकर्म च । अस्ति मे चिंतयित्वैवमन्वमन्यत तवचः ॥ २५ ॥
युग्मम्।
अथ स्वामी महेंप्रेण स्नपयित्वा विलप्य च । यथाविधि विधिज्ञेन नूषितो नूषणादिना ॥ २६ ॥
वेत्रिणेव महेंजेण शोध्यमानायवर्त्मकः । उत्तार्यमाणलवणः पार्श्वयोरप्सरोजनैः ॥ २७ ॥
इंशाणीनिर्गीयमानश्रेयोधवलमंगलः । सामानिकादिदेवीनिः क्रियमाणावतारणः ॥ २ ॥
गंधर्वाद्यैर्वाद्यमानातोद्यः सद्योनुवा मुदा । स्वामीदिव्येन यानेन मंझपधारमाययौ ॥ २॥
त्रिनिर्विशेषकम् ॥
स्वामी स्वयं विधिज्ञोऽथ यानाउत्तीर्य तत्र तु । अधिवेलेव मर्यादालतामाववास्थितः ॥ ३० ॥

·तत्र त्रिदशनाथेन दत्तवादुर्बनौ विनुः । महीरुहमवष्टन्य स्तम्बरैम इव स्थितः ॥ ३१ ॥ त्रटनटिति कुर्वाणलवणानलगनितम् । शरावसंपुटं घारि मुमुचुमंडपस्त्रियः ॥ ३५ ॥ रूप्यस्थालं च दूर्वादिमंगव्यभव्यलांछितम् । काप्यग्रे धारयामास राकेवै मृगलांउनम् ॥ ७३३ ॥ पंचशाखेन वैशाँखं प्रत्यक्षमिव मंगलम् । नदिप्यार्घाय काप्यग्रे कौसुनवसनाऽजवत् ॥ ३४ ॥ देह्यर्घमर्घदेऽाय कणं म्रर्दणमुदिप । स्थालाउखेहि च दधि पीयूषमुदधेरिव ॥ ७३५ ॥ सुंदरे नंदनानीतचंदनअवमुन्नय । आहृतां नशालोा दूर्वा समुदमुघर ॥ ७३६ ॥ मिलहोकेक्षणश्रेणिजातजंगमतोरणः । तोरणारि नन्वेष जगत्रयवरो वरः ॥ ७३७ ॥ ऊर्ध्वस्तिष्ठत्युत्तरीयानादिताशेषविग्रहः । गंगातरंगांतरितराजहंसयुवोपमः ॥ ३ ॥ वातेनोवांति पुष्पाणि चंदनं च विशुष्यति । तद्वारि सुंदर चिरं वरं माधर माधर ॥ ३५ ॥ देवस्त्रीजिर्गीयमानेषूच्चकैर्धवलेविति । अर्घ त्रिजगदाय ददावथ वराय सा ॥ ७० ॥ षन्निः कुलकम् । प्रारब्धधवलेवोच्चैः क्वणनिनुजकंकणैः । मया चुचुंब बिंबोष्ठी त्रिीलं त्रिजगत्पतेः ॥ १ ॥ शरावसंपुटं साग्नि हिमकर्परलीलया । पदा सपाउकेनाथ वामेनादलयपिनुः ॥ १२॥ ततस्तयाऽर्धदायिन्या कंठे कौसुनवाससा । प्रक्षिप्तेनाकृष्यमाणो ययौ मातृगृहं प्रनुः ॥ ३ ॥ १ हस्ती । २ शरावसपुट मृण्मयपात्र विशेषसपुट । ३ राका पूर्णिमा । ४ वैशाख मथनदण्डम् । ५ इद श्लोकद्वय (८३५-३६ ) क्वचित्पुस्तके न दृश्यते । ६ प्रक्षण नवनीतं । ७ मथा मथनदण्डेन ।

·कंदेन मदनस्येव मदनेनोपशोनितम् । वधूवरस्य हस्तेषु हस्तसूत्रमबध्यत ॥ ४ ॥ अग्रतो मातृदेवीनामथोच्चैः कांचनासने । आसांचके प्रनुर्मेरुशिलायामिव केशरी ॥ ४५ ॥ शम्यश्वत्थत्वचौ पिष्टता हस्तक्षेपं ततः स्त्रियः । निदधुः कन्ययोः पाणौ स्मरजोरिव दोहदम् ॥ १६ ॥ शुजलग्नोदये तूर्णमविहस्तस्ततः प्रतुः । हस्तलेपयुतौ हस्ती हस्तान्यामग्रहीत्ततः ॥ ७ ॥ हस्तसंपुटमध्यस्थहस्तलेपांतरूमिकाम् । चिक्षेप तत्र सुत्रोमा पक्ष्यले शालिबीजवत् ॥ ॥ तान्यां शुजाल्यामुनयहस्तात्तान्यां बनौ विनुः । शाखादितयलग्नाच्यां लताच्यामिव पादपः ॥ ए॥ वधूवरदृशोऽन्योऽन्यं तारामेलकपर्वणि । सरित्पतिं सरित्तोयानीवानिमुखमापतन् ॥ ५० ॥ दृष्टिदृष्टया तदानीं च निर्वातजलनिश्चला । मनसैव मनस्तेषां परस्परमयुज्यत ॥ ५१॥ कनीनिकासु तेऽन्योऽन्यं रेजिरे प्रतिबिविताः । प्रविशंत श्वान्योन्यं हृदयेप्वनुरागतः ॥ ०५२ ॥ श्तश्चानुचरीनूय सुराः सामानिकादयः । पार्श्वेष्वस्युः प्रनोर्मेरोरिव विद्युत्मनादयः ॥ ७५३ ॥ वधूट्योः पारिपार्थक्यश्चतुरा नर्मकर्मणि । एवं कौतुकधवलान् गातुमारेजिरे स्त्रियः ॥ १५ ॥ ज्वरीवाब्धि शोपयितुं मोदकान् परिखादितुम् । श्रम्घालुरनुवरको मनसा केन नन्वसौ ॥ ५५॥ मंडकेन्योऽखंडदृष्टिः कांडुकस्येव कुकुरः । स्पृहयालुरनुवरो मनसा केन नन्वसौ ॥ ७५६ ॥ आजन्मादृष्टपूर्वी किं वटकान् रोरवालवत् । श्रवत्तेऽत्तुमनुवरो मनसा केन नन्वसौ ॥ ५ ॥ तोयानां चातक श्व धनानामिव याचकः । पूगानां श्राघोऽनुवरो मनसा केन नन्वसौ ॥ ५ ॥ १ सुत्रामा इन्द्रः । २ हास्यकर्मणि । ३ अनुवरक उपवरको लोके "अणवर' इति प्रसिद्धः । ४ रोरो रकस्तस्य वालवत् । KkH755 ·ताबूलवतीपत्राणा तृणानामिव तर्णकः । श्रद्धालुरद्यानुवरो मनसा केन नन्वसौ ॥ ५ ॥ हैयंगवीनपिंडस्य बिडाल व लंपटः । श्राश्चूर्णस्यानुवरो मनसा केन नन्वसौ ॥ ७६० ॥ विलेपनस्य केदारकर्दमस्येव कासरः । श्रवां दधात्यनुवरो मनसा केन नन्वसौ ॥ ७६१ ॥ निर्माट्यानामिवोन्मत्तो माट्यानां लोललोचनः । श्रषानुबंध्यनुवरो मनसा केन नन्वसौ ॥ ७६५ ॥ एवं कौतुकधवलान् कौतुकोत्कर्णिताननाः । आकर्णयंतोऽस्थुलेखा आलेख्यलिखिता इव ॥ ७६३ ॥ लोकेषु व्यवहारोऽयं दर्शनीय इति प्रतुः । विवाद श्व मध्यस्थस्तउपेदितवांस्तदा ॥ ७६४ ॥ नावोरिवांचलौ देव्योरंचलान्यां जगत्पतेः। महाप्रवहणस्येव बबंध बलसूदनः ॥ ७६५ ॥ कट्यां स्वामिनमारोह्यानियोगिक इवामरः । अमराधिपतिनत्याचलदिगृहं प्रति ॥ ७६६ ॥ इंशाणीच्यां पुतं देव्यावप्यारोह्य कटीतटे । अवियोजितहस्ताग्रं चालिते स्वामिना समम् ॥ ७६७ ॥ शिरोरत्नस्त्रिजगतस्तैस्तैः सह वधूवरैः । पूर्वधारेण विविशुमध्येवेदिनिकेतनम् ॥ ६ ॥ त्रायस्त्रिंशसुरस्तत्र वह्निमहाय कोऽप्यथ । आविश्चक्रे वेदिकुंके पृथ्वीमध्यादिवोत्थितम् ॥ ७६ए॥ समिदाधानतो धूमलेखा व्यानशिरे दिवम् । कर्णावतंसतां यांत्यश्चिरं खेचरयोषिताम् ॥ ७० ॥ तमग्निं परितोऽत्राम्यत्स्वामी स्त्रीगीतमंगलः । सुमंगलासुनंदान्यां यावत्पूर्णाष्टमंडली ॥ ७१॥ सदैव पाणिमोदेण तेषामंचलमोदणम् । गीयमानानिराशीनिः कारयामास वासवः ॥ ७ ॥ सपत्नीकोऽथ मघवा दस्तालिनयलीलया। ननत रंगाचार्यति स्वाम्युत्सवत्नवा मुदः॥७७३ ॥ १ लेखा देवा.। २ रङ्गाचार्यवदाचरन्ति ।

·तमन्वनृत्यन्मुदिता अपरेऽपि दिवौकसः । मरुता नर्तितं वृक्षमन्वाश्रितलता श्व ॥ १४ ॥ कैश्चिजायजयारावकारिभिश्चारणैरिव । कैश्चितिचित्रचारीकं नृत्यशिनरतैरिव ॥ ५५ ॥ गंधर्वैरिव गायन्निरपरेजोतिबंधुरैः । वादयन्निमुखान्यन्यैरातोयानीव सुस्फुटं ॥ ७७६ ।। संत्रमेण प्लवमानैः प्लवंगैरिव कैश्चन । हासयनिर्जनं सर्वमन्यैर्वैहासिकैरिव ॥ ७ ॥ अपसारयनिर्लोकं प्रतीहारै रिवापरैः । हर्षोन्मत्तैः सुरैरेवं दृश्यमानस्वनक्तिकः ॥ ७ ॥ सुमंगलासुनंदान्यां जूपितोजयपार्यकः । दिव्ययानाधिरूढोऽय स्वस्थानमगमदिनुः ॥ जाए । पञ्चनिः कुलकम् । एवं निवर्तितोषाहः प्रतुं नत्वा स्वमाश्रयम् । ययौ समाप्तसंगीतो रंगाचार्य श्वानिमित् ॥ ७० ॥ ततः प्रनृति सोपाहस्थितिः स्वामिप्रवर्त्तिता । प्रावर्त्तत परार्थाय महतां हि प्रवृत्तयः ॥ १ ॥ जोगान् स्वाम्यप्यनासक्तः पत्नीन्यां बुलुजे चिरम् । सदनीयमपि हि न कर्म दीयतेऽन्यथा ॥ २ ॥ विवाहानंतरं तान्यां समं विलसतः प्रत्नोः । गतेषु किंचिदूनेषु पूर्वलक्षेषु पट्स्वथ ॥ ३ ॥ बाहुजीवपीवजीवौ च्युत्वा सर्वार्थसिद्धितः । कुक्षौ सुमंगलादेव्या युग्मत्वेनावतेरतुः ॥ 6 ॥ युग्मम् ॥ तौ सुबाहुमहापीगै जीवौ सर्वार्थसिघितः । च्युत्वा कुक्षौ सुनंदायास्तपदेवावतेरतुः ॥ ७७५ ॥ चतुर्दश महास्वमान् गर्जमाहात्म्यशंसिनः । तदैव मरुदेवेव देव्यपश्यत्सुमंगला॥ ६ ॥ स्वामिनी स्वामिने स्वप्नान् कथयामास तानथ । चक्रनृत्ते सुतो जावीत्याख्यत्मनुरपि स्फुटम् ॥ ७ ॥ १ रङ्गाचार्यः सूत्रधारः।

·सूर्यसंध्ये श्व प्राची शुतिद्योतितदिग्मुखे । आपत्ये जरतबायौ सुपुवेऽथ सुमंगला ॥10॥ अजीजनद्वाहुबलिसुंदयौं सुंदराकृती । सुनंदा स्वामिनी प्रावृडिव वारिदविद्युतौ ॥ ए॥ देवी सुमंगलैकोनपंचाशतमथ क्रमात् । असूत सुतयुग्मानि रत्नानीव विदूरनूः ॥ ०ए० ॥ अवर्धत क्रमेणामी रममाणा इतस्ततः । महौजसो महोत्साहा विंध्याजौ कलना इव ॥ ए१ ॥ शुशुने वृपलस्वामी समंतात्परिवारितः । तैरपत्यैर्महाशाखी शाखानिरिव नूरिनिः॥ जए॥ तदा च कालदोषेण प्रत्नावः कट्पनूरुहाम् । अहीयत प्रदीपानामिव तेजो दिवामुखे ॥ ए३ ॥ प्राऽरासन कषायाश्च मिथुनानां क्रुधादयः । लाक्षाकणा श्वाश्वत्थपादपानां शनैः शनैः ॥ एच ॥ अथ हाकारमाकारधिक्काराख्यं नयत्रयम् । यतत्रयमिव व्याला मिथुनान्यत्यलंघयन् ॥ एए ।। संजूय झपजनाथं मिथुनान्युपतस्थिरे । तच्चासमंजसं सर्व जायमानं व्यजिझपन् ॥ ए६ ॥ ज्ञानत्रयधरो जातिस्मरः स्वामीत्यवोचत । मर्यादोलंधिनां लोके राजा नवति शासिता ॥ नए ॥ आसयित्वासनेऽत्युच्चेऽनिपिक्तः प्रथमं हि सः । चतुरंगवलोपेतः स्यादखंमितशासनः ॥ एज ॥ तेप्यूचुर्नव राजा नस्त्वमेव किमुपेक्षसे । ईक्ष्यते नापरः कोऽपि मध्येऽस्माकं यदीदृशः॥ एए॥ अज्यर्थयध्वमन्येत्य नाजि कुलकरोत्तमम् । स वो दास्यति राजानमित्यनापत नानिनः ।। ए०० ॥ राजानं याचितस्तैस्तु नानिः कुलकराग्रणी । नवतामृपत्नो राजा जवत्विति जगाद तान् ॥ ए०१ ॥ अथो मिथुनधर्माणो मुदिताः समुपेत्य ते । अस्माकं नाचिना राजार्पितोसीत्यूचिरे प्रनुम् ॥ ए०२ ॥ १ यतनयं त्रिविधताडनविशेष । २ शासिता नियामकः । - ·ततः स्वाम्यजिषेकार्थ तेऽयुनीराय युग्मिनः । सिंहासनं चाकंपिष्ट त्रिविष्टपपतेस्तदा ॥ ए०३ ॥ विज्ञायावधिना राज्यानिपेकसमयं प्रत्नोः । तत्राजगाम सुत्रामा गेहानेहमिव क्षणात् ।। ए० ॥ सौधर्मकटपाधिपतिः कृत्वा कांचनवेदिकाम् । अतिपांमुकंबलावत्तत्र सिंहासनं व्यधात् ॥ ए०५ ॥ राज्याभिषेकमुषजस्वामिनः पूर्वदिक्पतिः । देवानीतैस्तीर्थतोयैः सौवस्तिक श्व व्यधात् ॥ ए०६॥ स्वामिनं वासयांचके दिव्यवासांसि वासवः । चारुचंजातपमयानीव नैर्मट्यसंपदा ॥ ए.9 ॥ प्रजोर्जगत्किरीटस्य किरीटादीनि वृत्रहा । रत्नालंकरणान्यंगे यथास्थानं न्यवेशयत् ॥ ए०७॥ आजग्मुर्युग्मिनोप्यंनो गृहीत्वांनोजिनीदलैः । उदर्घा श्व तस्थुस्ते पश्यतो जूपितं प्रनुम् ॥ ए.ए॥ दिव्यनेपथ्यवस्त्रालंकृतस्य शिरसि प्रनोः । न युज्यते देतुमिति तेऽपिन् पादयोः पयः ॥ ए१० ॥ विनीताः साध्वमी तेन विनीताख्यां प्रनोः पुरीम् । निर्मातुं श्रीदमादिश्य मघवा त्रिदिवं ययौ ॥ ए११॥ घादशयोजनायामां नवयोजनविस्तृताम् । अयोध्येत्यपराजिख्यां विनीतां सोऽकरोत्पुरीम् ॥ ए१२ ॥ तां च निर्माय निर्मायः पूरयामास यवराट् । अय्यवस्त्रनेपथ्यधनधान्यैर्निरंतरम् ॥ ए१३ ॥ वनजनीलवैडूर्यहर्म्य किमीररश्मिन्निः । नित्तिं विनापि खे तत्र चित्रकर्म विरच्यते ॥ ए१४ ॥ तत्रोचैः कांचनैर्हम्र्मेरुशैलशिरांस्यनिः(?) । पत्रालंबनलीलेव घजव्याजावितन्यते ॥ १५ ॥ १ त्रिविष्टपपतेरिन्द्रस्य । २ अतिपाण्डुकम्बला नाम मेरूपरि जिनजन्मस्रात्रशिला वर्तते । ३ स्वस्तिवाचनकर्ता इव । ४ निर्मायो निष्कपटः । ५ किरि कर्बुरं ।

·तष्प्रे दीप्तमाणिक्यकपिशीपरंपराः । अयनादर्शतां यांति चिरं खेचरयोपिताम् ॥ १६ ॥ तस्यां गृहांगणनुवि स्वस्तिकन्यस्तमौक्तिकैः । स्वैरं कर्करिकक्रीम कुरुते बालिकाजनः ॥ ए१७ ॥ तत्रोद्यानोच्चवृक्षाग्रस्खट्यमानान्यहर्निशम् । खेचरीणां विमानानि क्षणं यांति कुलायताम् ॥ १७ ॥ तत्र दृष्ट्वाट्टहयेषु रत्नराशीन समुत्थितान् । तदावरककूटोऽयं तय॑ते रोहणाचलः ॥ ए१ए ॥ जलकेलिरतस्त्रीणा त्रुटितैोरमौक्तिकैः । ताम्रपर्णीश्रियं तत्र दधते गृहदीर्घिकाः ॥ ए२० ॥ तत्रेन्याः संति ते येषां कस्याप्येकतमस्य सः । व्यवहर्तु गतो मन्ये वणिकपुत्रो धनाधिपः ॥ ए२१ ॥ नक्तमिपन्नित्तिमंदिरस्यदिवारिनिः । प्रशांतपांसवो रथ्याः क्रियते तत्र सर्वतः ॥ ए२५ ॥ वापीकूपसरोलदैः सुधासोदरवारित्तिः । नागलोकं नवसुधाकुंमं परिवजूव सा ॥ ए२३ ॥ गतायां जन्मतः पूर्वलक्षाणां विंशतौ तदा । तस्यां नगर्या राजाजूत्पनुः पालयितुं प्रजाः ॥ ए॥ ॐकार श्व मंत्राणां नृपाणां प्रथमो नृपः । अपत्यानि निजानीच पालयामास स प्रजाः ॥ ए२५॥ असाधुशासने साधुपालने कृतकर्मणः । प्रत्यंगानि स्वकानीव मंत्रिणो विदधे विनुः ॥ ए२६ ॥ चौर्यादिरक्षणे दक्षानारकानप्यसूत्रयत् । सुत्रामेव लोकपालान् राजा वृषनलाउनः॥ ए२७ ॥ अनीकस्यांगमुत्कृष्टमुत्तमांगं तनोरिव । राज्यस्थित्यै राजहस्ती दस्तिनः स समग्रहीत् ॥ ए२० ॥ आदित्यतुरगस्पयेवात्युचरकंधरान् । बंधुरान् धारयामास तुरगान् वृषलध्वजः ॥ एए॥ सुश्लिष्टकाष्ठघटितान् स्यंदनान् नाजिनंदनः । विमानानीव नूस्थानि सूत्रयामास च स्वयम् ॥ ए३० त्र १ स्पन्दनान् रथान।

·सुपरीक्षितसत्वानां पत्तीनां च परिग्रहम् । नाजिसूनुस्तदा चक्रे चक्रवर्तिजवे यथा ॥ ए३१ ॥ नव्यसाम्राज्यसौधस्य स्तंनानिव बलीयसः । अनीकाधिपतींस्तत्र स्थापयामास नानिनूः ॥ ए३२ ॥ गोबलीवईकरनसैरिनाश्वतरादिकम् । आददे तउपयोगविउरो हि जगत्पतिः ॥ ए३३ ॥ कट्पापु समुन्नन्नेष्वनपत्यान्वयेष्विव । कंदमूलफलादीनि तदा बुन्नुजिरे जनाः ॥ ए३४ ॥ शालिगोधूमचएकमुजाद्या औषधीरपि । तृणवत्स्वयमुत्पन्नास्ते चखापुरपौकिमाः॥ ए३५ ॥ तस्मिन्नजीर्यत्याहारे तैर्विज्ञप्तोऽवदपिनुः । मृदित्वा त्वचयित्वा(?)च हस्तैस्ताः खादताधुना ॥ ए३६ ॥ उपदेशं जगनर्तुस्तेषां पालयतामपि । काठिन्यादोषधीनां तु नाहारो जीर्यति स्म सः ॥ ए३७ ॥ तैर्विज्ञप्तः पुनः स्वामीत्यूचे संघृष्य पाणिनिः । तास्तिमित्वा जलैः पत्रपुटे धृत्वा च खादत ॥ ए३७ ॥ ते तथा चक्रिरे तत्राप्यजीर्णाहारवेदनां । तैर्विज्ञप्तो जगन्नाथः पुनरप्येवमादिशत् ॥ ए३ए । पूर्वोक्तविधिमाधायौषधीर्मुष्टौ निधाय च । आतपे कक्ष्योः विश्वा जदयंतु ततः सुखम् ॥ एव० ॥ तत्राप्यजीर्णाहारेण विधुरेषु जनेष्वथ । तरुखंडे मिथः शाखाघर्षणादग्निरुत्थितः ॥ एच१ ॥ तृणकाष्ठादि स प्रोषित् दीपरत्नन्त्रमेण तु । धावित्वादातुमारेने प्रसारितकरैर्जनैः ॥ ए४२ ॥ तेनाग्निना दह्यमाना नीताः प्रनुमुपेत्य ते । नूतनं नूतमजुतं किंचिदप्येवमूचिरे ॥ ए८३ ॥ स्वाम्यप्यूचे स्निग्धरूदकालदोपोऽग्निरुत्थितः । नैकांतरूके नैकांत स्निग्धे काले नवत्यसौ ॥ एव ॥ स्थित्वास्य पार्श्वतो वह्नः पर्यंतस्थं तृणादिकम् । अपसारयताशेषं पश्चागृह्णीत तं ननु ॥ एव५॥ १ विदुरो ज्ञाता । २ अपाकिमाः अपकाः । ३ विधुरेपु ग्लानि गतेषु ।

·8 ततः पूर्वोक्तविधिना साधयित्वौषधीरिमाः । ज्वलनेऽस्मिन् परिदिप्य परिपच्य च खादत ॥ एव६ ॥ ते तथा चक्रिरे मुग्धा दग्धा श्चौषधयोऽग्निना । आगत्य कथयामासुरिति च स्वामिने पुनः॥ एव ॥ स्वामिन्न किंचिदस्मन्यं ददात्येष बुनुदितः । कुदिनरिरिवैकोऽत्ति दिप्ताः सर्वत औषधीः ॥ एवज ॥ तदानीं सिंधुरस्कंधाधिरूढः प्रनुरप्यनूत् । तैः समानाययामास मृत्तिकापिंझमाकम् ॥ एचए॥ कुंनिकुंने मृदं न्यस्य प्रवितन्य च पाणिना । पात्रं चके तदाकारं शिल्पानां प्रथमं प्रन्नुः ॥ ए५० ॥ स्वामीत्यूचे कुरुतैवं लाजनान्यपराण्यपि । तान्यग्नौ न्यस्य पचतौषधीस्तदनुखादत ॥ ए५१ ॥ ततश्च चक्रिरे ते तु तथैव स्वामिशासनम् । तदादि जज्ञिरे कुंनकाराः प्रथमकारवः ॥ ए५२ ॥ लोकानां गृहहेतोश्च प्रनयंधित वर्षकीन् । विश्वस्य सुखसृष्टौ हि महापुरुषसृष्टयः ॥ ए५३ ॥ गृहादिचित्रकृतये कृती चित्रकृतोऽपि सः। सूत्रयामास लोकानां क्रीडावैचित्र्यहेतुना ॥ ए५५ ॥ कुविंदान् कल्पयामास लोकसंव्यानहेतवे । सर्वकल्पमस्थाने ह्येकः कटपनुमः प्रभुः ॥ ए५५ ॥ रोम्णां नखानां वृद्ध्या च बाध्यमाने मुंशं जने । जगदेकपिता स्वामी नापितानप्यसूत्रयत् ॥ ए५६ ॥ तानि पंचापि शिल्पानि प्रत्येक विशनेदतः । शतधा प्रासरलोके स्रोतांसि सरितामिव ॥ ए५७ ॥ तृणहारकाष्ठहारकृषिवाणिज्यकान्यपि । कर्माण्यासूत्रयामास लोकानां जीविकाकृते ॥ एए । स्वामी सामदाननेददंमोपायचतुष्टयम् । जगव्यवस्थानगरीचतुष्पथमकल्पयत् ॥ एएए ॥ घासप्ततिकलाकांडं जरतं सोध्यजीगपत् । ब्रह्म ज्येष्ठाय पुत्राय ब्रूयादिति नयादिव ॥ ए६० ॥ १ सिन्धुरो गजस्तस्य स्कन्धारूढ. । २ कुविन्दान् तन्तुवायकान् । SMSRLS ·नरतोऽपि स्वसोदर्यास्तनयानितरानपि । सम्यगध्यापयत्पात्रे विद्या हि शतशाखिका ॥ ए६१ ॥ नानेयो वाहुबलिनं निद्यमानान्यनेकशः । लणानि च इस्त्यश्वस्त्रीपुंसानामजिज्ञपत् ॥ ए६२ ॥ अष्टादशलिपीबाहया अपसव्येन पाणिना। दर्शयामास सव्येन सुंदर्या गणितं पुनः ॥ ए६३ ।। मानोन्मानावमानानि प्रतिमानानि वस्तुपु । पोतान् प्रोतांश्च मायादीन् प्रनुः प्रावर्तयत्तदा ॥ ए६५ ॥ राजाध्यकुलगृहसाक्षिनिः समजायत । व्यवहारस्तदादिष्टोविवादिप्रतिवादिनाम् ॥ ए६५ ।। नागौद्यर्चा धनुर्वेद चिकित्सोपासने रणः । अर्थशास्त्रं बंधघातवधगोष्ठयस्ततोऽजवन् ॥ ए६६ ।। असौ माता पिता जाता लार्या पुत्रो गृहं धनम् । ममेत्यादि च ममतानुऊनानां तदादिका ॥ ए६७ ॥ दृष्टा स्वामिनमुपाहे प्रसाधितमलंकृतम् । प्रसाधयदलंचक्रे लोकोऽपि स्वं ततः परम् ॥ ए६७ ॥ तदा दृष्ट्वा प्रनुकृतं पाणिग्रहणमादिमम् । लोकोऽपि कुरुतेऽद्यापि ध्रुवो ह्यध्वा महत्कृतः ॥ ए६ए ॥ दत्तकन्योपयमनं प्रवाहात्मनृत्यनूत् । चूमोपनयनवेमाचा अपि ततोऽनवत् ॥ एन० ॥ एतच्च सर्व सावद्यमपि लोकानुकंपया। स्वामी प्रवर्त्तयामास जानन् कर्त्तव्यमात्मनः ॥ ए७१ ॥ तदाम्नायात्कलादीदमद्यापि नुवि वर्त्तते । अर्वाचीनैवधिमन्निर्निबध शास्त्ररूपतः ॥ ए७२ ॥ स्वामिनः शिक्ष्या ददो लोकोऽनूद खिलोऽपि सः। अंतरेणोपदेष्टारं पर्शवंति नरा अपि ॥ ए७३ ॥ तदोग्रजोगराजन्यत्रजेदैश्चतुर्विधान् । जनानासूत्रयविश्वस्थितिनाटकसूत्रनृत् ॥ एन४ ॥ आरकपुरुपा उग्रा जगदंडाधिकारिणः । जोगा मंत्र्यादयो नर्तुस्त्रायस्त्रिंशा हरेरिव ॥ ए७५ ॥ १ अपमयेन दक्षिणेन । २ नागाधर्चा गजादिपूजा । ३ ध्रुव स्थिर । ४ पशवन्ति पशुवदाचरन्ति ।

·-~- -~- राजन्या जझिरे ते ये समानवयसः प्रनोः । अवशेषास्तु पुरुषा बनूवुः क्षत्रिया इति ॥ ए७६ ॥ विरचय्य नवामेवं व्यवहारनयस्थितिम् । नवोढामिव बुनुजे नवां राज्यश्रियं विनुः ॥ ए७७ ॥ यथापराधं दंमेषु दंडं प्रायुक्त नानिः । व्याधितेषु यथाव्याधि चिकित्सक स्वागदम् ॥ ए७७ ॥ दंगलीतस्तदालोकश्चक्रे चौर्यादिकं न हि । एकैव दंडनीतिर्हि सर्वान्यायाहिजांगुली ॥ एए ॥ देत्रोद्यानगृहादीनां मर्यादा कोपि कस्यचित् । नात्यक्रमत् प्रनोराज्ञामिव लोकः सुशिक्षितः ॥ ए० ॥ कालेऽवर्षऊलधरः सस्यनिष्पत्तिहेतवे । न्यायधर्म जगनगिर्जाव्याजात्स्तुवन्निव ॥ ए७१ ॥ सस्यत्रैरिकुवाटैगोकुलैश्चाकुलास्तदा । रेजुर्जनपदाः स्वा स्वाम्यग निधायिनः ॥ ए७२ ॥ हेयादेयविवेकशीकृतैर्लोकैय॑धाधिनुः । प्रायेण नरतक्षेत्रं विदेहकेत्रसंनिलम् ॥ ए७३ ॥ राज्याभिषेकात्प्रति पृथिवीं परिपालयन् । त्रिषष्टिं पूर्वलदाणि नानिनूरत्यवाहयत् ॥ एण् ॥ प्रनुः स्मरकृतावासे मधुमासे समेयुषि । अगादन्येारुद्याने परिवारानुरोधतः ॥ ए७५ ॥ पुष्पवासगृहे तत्र पुष्पाजरणनूषितः । आसांचक्रे जगत्स्वामी पुष्पमास श्वांगवान् ॥ ए७६ ॥ गुंजलिः फुल्लमाकंदमकरंदोन्मदादिनिः । मधुलक्ष्मीबजूव स्वार्गेतिकीव जगत्प्रनोः ॥ ए७७ ॥ पूर्वरंग श्वारब्धे पंचमोच्चारिलिः पिकैः । अदर्शयतालास्यं मलयानिललासकः ॥ ए७ ॥ कामुकेच्य श्वाश्लेषपादघातमुखासवान् । दः कुरबकाशोकवकुलेन्यो मृगेदाणाः ॥ एन्ए ॥ १ सर्वे ये अन्यायास्त एव अहय. सास्तेषु जागुली तदाख्यौषधी । २ परिवारस्य अनुरोधत आग्रहतः । ३ पुष्पमासो वसन्तः । ४ स्वागतिकी स्वागतपृच्छिका ।

·तिलकः प्रबलामोदप्रमोदितमधुव्रतः । अशोजयावनालस्थलीमिव बनस्थलीम् ॥ एए । पुष्पस्तबकनारेण ननाम लवलीलता । पीनोरसिजन्नारेण नूयसेव कृशोदरी ॥ एए१ ॥ सहकारलता मंद मंद मुग्धां वधूमिव । विदग्धकामुक श्व सस्वजें मलयानिलः ॥ एए॥ जंबूकदंबमाकंदचंपकाशोकयष्टिनिः । प्रवासिनो हंतुमलं याप्टीक श्व मन्मथः ॥ एए३ ॥ प्रत्यग्रपाटलापुष्पसंपर्कसुरलीकृतः । वारिवत्कस्य न ददौ मुदं मलयमारुतः ॥ एएच ॥ अंतःसारो मधुरसैर्मधूको मधुलांडवत् । मधुपैरुपसर्पद्भिश्चक्रे कलकलाकुलः ॥ एएए ॥ गोलिकाधनुरन्यासं कर्तुं कुसुमधन्विना । गोलिकाः सजिता मध्ये कदंवकुसुमबलात् ॥ एए६ ॥ इष्टापूर्तप्रियेणेव वसंतेन प्रकल्पिता । वासंती मुंगपांयानां मकरंदरसप्रपा ॥ एए । सिंवारेण पुर्वारकुसुमामोदसंपदा । चके घ्राण विषेणेव महामोहः प्रवासिनाम् ॥ एएन । वसंतोद्यानपालेन चंपकेषु नियोजिताः। आरक्षा श्व निःशंकं ज्रमंति स्म मधुव्रताः ॥ एएए । उत्तमानुत्तमानामप्यवनीरुहवीरुधाम् । श्रियं मधुर्दिदेश स्त्रीपुंसानामिव यौवनम् ॥ १० ॥ तत्रावचेतुं कुसुमान्यारंजत मृगीदृशः । महातीर्थे वसंतस्य दातुमर्थमिवोत्सुकाः ॥ ११ ॥ अस्मास्वायुधनूतासु स्मरस्यान्यैः किमायुधैः । इति बुध्येव कामिन्यः कुसुमान्यवचिच्यिरे ॥ १० ॥ ञ्चितेषु च पुष्पेषु तयिोगरुजार्दिता । अरोदीदिव वासंती मंजुगुंजन्मधुव्रता ॥ १००३ ॥ महीमुच्चित्य गचंती काचित्तबग्नवाससा । तस्थौ निषिध्यमानेव तया मान्यत्रगा इति ॥१००४॥ १ दण्डधारकः । २ इष्टापूर्ते नाम परोपकारार्थ वापीकूपप्रपादीना करण । SNk ·अहो संसारकूपेऽस्मिन् जीवाः कुर्वति कर्मतिः । अरघट्टघटीन्यायेनैहिरेयांदिरां क्रियाम् ॥ १०२० ॥ धिधिग्मोहांधमनसां जन्मिनां जन्म गच्चति । सर्वथापि मुधैवेदं सुप्तानामिव शर्वरी ॥ १०२१ ॥ एते रागषेषमोहा नद्यतमपि देहिनाम् । मूलाधम निकृतंति मूषिका श्व पादपम् ॥ १०२२॥ अहो विवय॑ते मुग्धैः क्रोधो न्यग्रोधवृक्षवत् । अपि वर्षयितारं स्वं यो लक्ष्यति मूलतः १०२३ ॥ न किंचिन्मानवा मानाधिरूढा गणयंत्यमी । मर्यादालंघिनो हस्त्यारूढा हस्तिपका इव ॥ १० ॥ कपिकतबीजकोशीमिव मायां पुराशयाः। उपतापकरी नित्यं न त्यजति शरीरिणः ॥ २०२५॥ पुग्धं तुषोदकेनेवांजनेनेव सितांशुकम् । निर्मलोऽपि गुणग्रामो लोलेनैकेन दूष्यते ॥ १०२६॥ कपाया जवकारायां चत्वारो यामिका श्व । यावजाग्रति पार्श्वस्थास्तावन्मोक्षः कुतो नृणाम् ॥ १०२७॥ अंगनालिंगनव्यग्रा जूतार्ता इव देहिनः । समंततः दीयमाणमप्यात्मानं न जानते ॥ १०२७ ॥ तत्तत्प्रकारैराहारैरात्मनोन्माद आत्मनः । उत्पाद्यतेऽनर्थकृत सिंहारोग्यमिवौपधैः ॥ १०२ए॥ सुगंधीदं सुगंधीदं किं श्रयामीति लंपटः । मूढो भ्रमरवज्ञाम्यन्न जातु ललते रतिम् ॥ १०३० ॥ आपातरमणीयैर्धिग्रमणीप्रायवस्तुनिः । प्रतारयति लोकः स्वं बालं क्रीमनकैरिव ॥ १०३१ ॥ वेणुवीणादिनादेषु दत्तको निरंतरम् । स्वार्थाश्यति निजामुरिव शास्त्रानुचिंतनात् ॥१०३२ ॥ युगपविषयैरेनिर्वातपित्तकफैरिव । लुप्यते प्रबलैनतैश्चैतन्यं धिक् शरीरिणाम् ॥ १०३३ ॥ एवं संसारवैराग्यचिंतासंततितंतुजिः । निःस्यूतमानसो यावद्वजूव परमेश्वरः ॥ १०३४॥ १ एहिरेयाहि इति यस्या क्रियाया भवति सा एहिरेयाहिरा क्रिया । २ न्यग्रोधो वटवृक्षः।

·तावत्सारस्वतादित्यवह्नयश्चारुणा अपि । गर्दतोयास्तुपिताश्वा व्यावाधा मरुतस्तथा ॥ १०३५ ॥ रिष्टाश्चेति नवन्नेदा ब्रह्मलोकांतिवासिनः । देवा लोकांतिकाः पादांतिकमेत्य जगत्प्रजोः ॥ १०३६ ॥ मूर्ध्नि न्यस्तैरंजलिनिः पद्मकोशसहोदरैः। आसूत्रितापरोत्तंसा श्वैवं ते व्यजिज्ञपन् ॥ १७३७ ।। चतुर्निः कलापकं ॥ शक्रचूमामणिविनांचोमग्नचरणांबुज । जरतक्षेत्र निर्मष्टमोक्षमार्गप्रदीपक ॥ १०३८ ॥ लोकव्यवस्था प्रश्रमा यथा नाथ प्रवर्तिता । प्रवर्त्तय तथा धर्मतीर्थ कृत्यं निजं स्मर ॥१०३ए। युग्मं ॥ एवं देवास्ते प्रलु विज्ञपय्य स्वं स्वं स्थानं ब्रह्मलोके दिवीयुः । प्रव्रज्येचः स्वाम्यपि स्वं निशांतं सद्योऽयासीनंदनोद्यानमध्यात् ॥ १०४० ॥ इत्याचार्यश्रीहेमचद्रसूरिविरचिते निपष्टिशलाकापुरुषचरिते महाकाव्ये प्रथमपर्वणि भगवजन्मव्यवहार- राज्यस्थितिप्रकागनो नाम द्वितीय सर्ग ॥ २ ॥ १ १ आसुनिता रचिता अपरे उत्तसा यन्ते ।

·तृतीयः सर्गः। आजूहवदथ स्वामी सामंतादीन् समंततः । नरतं वाढुवढ्यादींस्तनयानितरानपि ॥ १ ॥ प्रनुर्वनापे जरतं राज्यमादत्स्व वत्स नः । वयं संयमसाम्राज्यमुपादास्यामहेऽधुना ॥२॥ स्वामिनो वचसा तेन स्थित्वा क्षणमधोमुखः । प्रांजलिनरतो नत्वा जगादैवं सगजदम् ॥ ३ ॥ त्वत्पादपद्मपीगग्रे लुम्तो मे यथासुखम् । रत्नसिंहासने स्वामिन्नासीनस्य तथा नहि ॥४॥ त्वदने धावतः पदन्यां यथा मम सुखं विजो । सलीलसिंपुरस्कंधाधिरूढस्य तथा नहि ॥ ५ ॥ त्वत्पादपंकजच्छायानिलीनस्य यथा सुखम् । जायते मे सितन्त्रलायबन्नस्य नो तथा ॥६॥ त्वया विरहितः स्यां चेत्तत्किं साम्राज्यसंपदा । त्वत्सेवासुखदुग्धाधे राज्यसौख्यं हि विवत् ॥ ७ ॥ स्वाम्यपीत्यवदाज्यमस्मानिस्तावउझितम् । पृथ्व्यां च पार्थिवालावे मात्स्यो न्यायः प्रवर्तते ॥ ७ ॥ पृथिवीं तदिमां वत्स यथावत्परिपालय । आदेशकारकोऽसि त्वमादेशोप्ययमेव नः ॥ ए॥ सियादेश प्रनोरेवं स लंधितुमनीश्वरः । आमेत्यनापत गुरुग्वेपैव विनयस्थितिः॥ १० ॥ प्रणम्य स्वामिनं मूर्धा विनीतो जरतस्ततः । सिंहासनमलंचक्रे पित्र्यं वंशमिवोन्नतम् ॥ ११ ॥ स्वाम्यादेशादयामात्यसामंतानीकपादितिः। प्रनोरिव सुरैश्चक्रेऽलिपेको लरतस्य तु ॥ १२ ॥ तदा च शुशुने उत्रं पावणेसहोदरम् । स्वामिनः शासनमिवाखंझ जरतमूनि ॥ १३ ॥ १ मात्स्यो न्यायो यथा गुरुलघुमत्स्या परस्परं भक्षयन्ति तद्वद्राजान विना लोका अपि एव कुर्वन्ति ।

·तत्पार्श्वयोश्चकासाते आपतंतौ च चामरौ । जरता पयोदेण्यच्छ्रियो दूताविवागतौ ॥ १४ ॥ चकासामास वासोनिर्मुक्तालंकरणैरपि । गुणैरिव स्वैरत्यंतविशदैर्वृपनात्मजः ॥ १५ ॥ शशीव स नवो राजा महामहिमनाजनम् । नमश्चक्रे राजचक्रेणात्मकट्याणकाम्यया ॥ १६ ॥ अयो ददौ बाहुबलिप्रतिज्यो यथोचितम् । अन्येच्योऽपि च पुत्रेन्यो विनज्य विषयान् विनुः॥१७॥ ततश्च सांवत्सरिकं दानमारजत प्रनुः । कल्पद्रुम श्व स्वेच्छाप्रार्थनानुगुणं नृणाम् ॥ १७ ॥ यो येनाऽर्थी स तगृह्णात्वेवमाधोपणां विनुः । चतुष्पथप्रतोट्यादिस्थानेपूचैरकारयत् ॥ १७ ॥ चिरन्रष्टानि नष्टानि प्रदीणस्वामिकानि च । अतिप्रणष्टसेतूनि गिरिकुंजगतानि च ॥ २० ॥ श्मशानस्थानगूढानि गुप्तानि च गृहांतरे । रजतस्वर्णरत्नाधिनान्याहृत्य सर्वतः ॥२१॥ वासवादिष्टधनदप्रेरिता गॅलकाः सुराः । ददतोऽपूरयन् नर्तुः पयांसीव पयोमुचः ॥ २२॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ एका कोटी हिरण्यस्य लक्षान्यष्टौ च नानिः । दिने दिने ददौ सूरोदयादालोजनक्षणम् ॥ २३ ॥ वत्सरेण हिरण्यस्य ददौ कोटीशतत्रयम् । अष्टाशीतिं च कोटीनां लदाशीतिं च नाचिनूः ॥ २४ ॥ जातसंसारवैराग्या दीक्षया स्वामिनो जनाः। शेषामात्रमदोऽगृह्णन्निनादानेऽपि नाधिकम् ॥ २५ ॥ अथ वार्षिकदानांते वासवश्चलितासनः । नत्यान्य श्व चरतो नगवंतमुपास्थितः ॥२६॥ समं सुरवरैरंजस्कुंजहस्तैर्जगत्पतेः । दीदोत्सवानिपेकं स चक्रे राज्याभिषेकवत् ॥ २७॥ १ भरताद्वयस्योदय गमिष्यन्त्याः श्रियो दूतौ इव । २ विषयान् देशान् । ३ चत्वरप्रकोष्ठादिस्थानेषु ।

·मंझूपनीतं तदधिकारिणेव वलारिणां । दिव्यालंकारवसादि पर्यधत्त जगदिनुः ॥ २० ॥ अनुत्तरविमानानां विमानमिव किंचन । सुदर्शनाख्यां शिविका पत्ये हरिरसूत्रयत् ॥ २५ ॥ दत्तहस्तो महेंञण शिविकामारुरोह ताम् । प्रनुः प्रशमनिःश्रेणीमित लोकाग्रतेश्मनः ॥ ३० ॥ आदौ रोमांचितैर्मत्यैरमत्यैस्तदनंतरम् । उद्धे शिविका मूत्तेपुस्य जार श्वात्मनः ॥ ३१॥ वर्यमंगलतूर्याणि ताडितानि सुरासुरैः । अपूरयन् दिशो नादैः पुप्फरावर्तका श्व ॥ ३२ ॥ चकासे चामरकं पार्श्वतसिजगत्पतेः । मध्यमित्र मूर्तिस्थं परलोकहलोकयोः ॥ ३३ ॥ प्रीणितश्रवणो नृणामुच्चैर्जयजयारवः । चके पत्युर्वेदिदैरिव वृंदारकबजैः ॥ ३४ ॥ नायोऽपि शिविकारूढः पथि गन्नराजत । सुरोत्तमनिमानस्थशाश्वतप्रतिमोपमः ॥ ३५ ॥ जगवंतं यथायांतं दृष्ट्वा सर्वपि नागराः । संन्रमादन्वधावंत पितरं वालका व ॥ ३६॥ दूरतः स्वामिनं अष्टुं जीमूतमिव के किनः । उच्चपादपशाखासु केचिदारुरुहुनराः ॥ ३० ॥ केचिच्च स्वामिनं अष्टुमारूढा मार्गवेश्मसु । चंजातपमिव प्रौढं सूर्यातपमजीगणन् ॥ ३० ॥ अश्वान्नारुरुङः केपि कालकेपासहिष्णवः । त्वरितं स्वयमेवाश्या इव पुप्लुविरे पनि ॥ ३५ ॥ अंतः प्रविश्य लोकानां केपि वारामिवातपः । अग्रे प्रापुर्नवंति स्म स्वामिनो दर्शनेवया ॥ ४० ॥ अनि त्रिनुवनाधीशं धावत्यः काश्चिदंगनाः । वेगात्रुटितहारेण लाजांजलिमिवामुचन ॥३१॥ आगवतो जगातुरग्रे तस्थुर्दिया । कटिस्थवालाचारूढवानरा श्व वीरुधः ॥ ४२ ॥ १ मधु शीघ्र । २ बलारिणा इन्द्रेण । ३ पुष्करावर्तकाः प्रलगमेघाः । ४ लाजाजलि भ्रष्टवीपज्ञालि । ५ वीरुधो लताः ।

·नुजावुनयतः सख्योः काश्चिदालंब्य सत्वरम् । कृत्वा पक्षाविवागवन् कुचकुंजजरालसाः ॥ ३ ॥ गतिलंगकरान् नारान् स्वान्नितंबान् मृगीदृशः । निनिंछः काश्चन स्वामिप्रेक्षणक्षणकांदया ॥ ४ ॥ शुजकौसुनवसना वर्मवेश्मकुलांगनाः । पूर्णपात्रं दधुः काश्चित्सेसंध्यासहोदराः ॥ ४५ ॥ काश्चिदप्यंचलान्पाणिपश्चपललोचनाः। चामराणीव चलयामासुरालोकने प्रत्नोः ॥ ६ ॥ काश्चिदप्यनिनानेयं नार्यों लाजान्निचिदिपुः । आत्मानः पुण्यबीजानि वपंत्य श्व निर्जरम् ॥ ७॥ चिरं जीव चिरं नंदेत्याद्याशीर्वचनानि च । काश्चिऊगुनिजकुलसुवासिन्य श्वोच्चकैः ॥ ७ ॥ निश्चलादयश्चलादयोऽपि मंकुगा मंदगा अपि । प्रतुं पश्यंत्योनुयांत्यश्चाजूवन पुरयोषितः ॥ ए॥ नजस्यथ समापेतुरपि देवाश्चतुर्विधाः । महाविमानैः कुर्वाणा एकलायं महीतलम् ॥ ५० ॥ मदांनोवर्षितिः केचित्कुंजरैर्निर्जरोत्तमाः । आपतंतो विदधिरे दिवं मेघमयीमिव ॥ ५१ ॥ अपरे गगनांनोधेस्तरंडैस्तुरगोत्तमैः । कशानौदंडसहिता आपतन् पतिमीक्षितुम् ॥ ५५ ॥ मूर्तिमद्भिः पवमानैरिवातिशविरंहसा । स्पंदनैर्युसदः केचिदासदन्नाजिनंदनम् ॥ ५३॥ अन्योन्यं वाहनक्रीडाप्रतिज्ञातपणा इव । प्रतीक्षांचक्रिरे मित्रमपि न त्रिदिवौकसः ॥ ४ ॥ स्वाम्यसौ स्वाम्यसावेवं कथयंतो मिथः सुराः । वाहनानि स्थिरीचक्रुः प्राप्तग्रामा श्वाध्वगाः ॥ ५५ ॥ विमानहन्यः करिनिस्तुरगैः स्यंदनैरपि । ननस्यद्वितीयेव विनीता नगरी तदा ॥ २६ ॥ परिवत्रे जगन्नाथः प्रकृष्टसुरमानुषैः । मानुषोत्तरशिखरीवाहस्करनिशाकरैः ॥ १७ ॥ १ निर्जरोत्तमाः देवोत्तमाः । २ तरण्डैनौभिः ।

·पार्श्वयोर्जरतबाहुबलिच्यामुपसेवितः । रोधोज्यामिव पाश्रोधिबनासे वृपलध्वजः ॥ ५० ॥ अष्टानवत्या तनयैर्विनीतैरपरैरपि । अन्वगामि जगत्स्वामी यूथनाथ श्व विपैः ॥ २५ ॥ माता पत्न्यौ च पुन्यौ च स्त्रियोऽन्या अपि साश्रवः । सावश्यायकणाः पझिन्य इव प्रजुमन्वगुः ॥६॥ विमानमिव सर्वार्थसिद्ध प्राक्तनजन्मनि । नाम्ना सिघार्थमुद्यानमाससाद जगत्पतिः ॥ ६१ ॥ तस्माच्च शिबिकारत्नासंसारादिव निर्ममः । समुत्ततार नानेयस्तत्राशोकतरोस्तले ॥ ६ ॥ तानि वस्त्राणि माट्यानि लूषणानि च नाजिनः । उमांचकार सपदि कषायानिव सर्वतः ॥ ६३ ॥ कोमलं धवलं सूक्ष्मं स्यूतं चंकरिव । देवदूष्यं देवराजः स्कंधदेशे न्यधादिलोः ॥ ६ ॥ तदा च चैत्रंबहुलाष्टम्यां चंजमसि स्थिते । नक्षत्रमुत्तरापाढामहोजागे च पश्चिमे ॥ ६५ ॥ नवजायजयारावकोलाहलमिपाशम् । उजिरनिर्मुदमिव वीक्ष्यमाणो नरामरैः ॥ ६६ ॥ उच्चखान चतस्मृनिर्मुष्टिनिः शिरसः कचान् । चतसृन्यो दिग्न्यः शेषामिव दातुमनाः प्रतुः ॥ ६७ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ प्रतीमति स्म सौधर्माधिपतिः कुंतलान् प्रनोः । वस्त्रांचले वर्षातरतंतुमंझनकारिणः ॥ ६ ॥ मुष्टिना पंचमेनाथ शेषान् केशान् जगत्पतिः । समुच्चिखनिपन्नेवं ययाचे नमुचिदिपा ॥ ६ ॥ नाथ त्वदंशयोः स्वर्णरुचोमरकतोपमा । वातानीता विनात्येषा तदास्तां केशवल्वरी ॥ ७० ॥ तयैव धारयामास तामीशः केशवहरीम् । याञ्चामेकांतलतानां स्वामिनः खंडयंति न ॥ १ ॥ १ रोधोभ्या तटाभ्या । २ चैत्रबहुलाष्टम्या चैत्रकृष्णाष्टम्या । ३ शेपा प्रसादमाला । ४ समुत्खनितुमिच्छन् । 5 ·सौधर्मेशः दीरसिंधौ केशान् क्षित्वाऽन्युपेत्य च । रंगाचार्य श्वारदत्तुमुलं मुष्टिसंज्ञया ॥७२॥ कृतपष्टतपःकर्मा कृतसिघनमस्कृतिः । देवासुरमनुष्याणां समक्ष्मथ नाचिनूः ॥ ७३ ॥ सावद्ययोगं सकलं प्रत्याख्यामीत्युदीरयन् । मोदाध्वनो रथमिव चारित्रं प्रत्यपद्यत ॥ ७॥ युग्मम् ॥ स्वामिदीदोत्सवेनासीन्नारकाणामपि क्षणम् । शरदातपतप्तानामिवानबायया सुखम् ॥ १५ ॥ ज्ञानं प्रनोर्मय॑क्षेत्रमनोजव्यप्रकाशकम् । मनःपर्यायमुत्पेदे दीक्षासंकेतनागिव ॥ ७६ ॥ वार्यमाणाः सुहृपगैंरुध्यमानाश्च बंधुनिः । निषिध्यमानाश्च नरतेश्वरेणापि मुहुर्मुहुः ॥ ७ ॥ स्मरंतः स्वामिनः पूर्वप्रसादमतिशायिनम् । तत्पादपद्मविरहस्यासहाः पदपदा श्व ॥ १७ ॥ हित्वा पुत्रकलत्रादि राज्यं च तृणलीलया । या गतिः स्वामिनोऽस्माकमपि सैवेति निश्चयात् ॥ १५ ॥ नृपाः कञ्चमहाकबादय आददिरे मुदा । दीक्षां सहस्राश्चत्वारो नृत्यानामेष हि क्रमः ॥ ७० ॥ चतुर्निः कलापकम् ॥ आदिनाथं प्रणम्याथ शचीनाथादयः सुराः । एवं विरचयामासू रचितांजलयः स्तुतिम् ॥ १ ॥ गुणांस्तव यथावस्थान्वयं वक्तुमनीश्वराः । स्तुमस्तथापि प्रज्ञा हि त्वत्प्रनावापृशायते ॥ ७ ॥ बसस्थावरजंतूनां हिंसायाः परिहारतः । स्वामिन्नन्नयदानैकसत्रिणे नवते नमः ॥ ३ ॥ नमस्तुभ्यं मृषावादपरित्यागेन सर्वथा । पथ्यतथ्यप्रियवचःसुधारसपयोधये ॥ ७ ॥ नगवन्नदत्तादानप्रत्याख्यानखिलाध्वनि । प्रथमायाध्वनीनाय नमस्तुभ्यं जगत्पते ॥ ५॥ १ भ्रमराः। २ भृश भवतीति भृशायते अतिशयिता भवति । ३ अध्धतीनाय पान्थाय ।

·स श्राखंडितब्रह्माचर्यमहातेजोविवस्वते । जगवन्मन्मथध्वांतमथनाय नमोऽस्तुते ॥ ६॥ सर्वमेकपदे नाथ पृथिव्यादिपरिग्रहं । पलालवत्त्यक्तवते तुन्यं मुक्त्यात्मने नमः॥ ७ ॥ तुल्यं नमः पंचमहाव्रतनारककुझते । संसारसिंधुतरणकमगेय महात्मने ॥ ७ ॥ महाव्रतानां पंचानामिव पंचापि सोदराः । बिनते समितीस्तुच्यमादिनाथ नमो नमः ॥ ए॥ आत्मारामैकमनसे वचःसंवृत्तिशालिने । सर्वचेष्टानिवृत्ताय नमस्तुन्यं त्रिगुप्तये ॥ ए० ॥ इति नाथमजिष्टुत्य यथास्थानं ययुस्तदा । जन्मानिपेकवनंदीश्वरमध्येन नाकिनः ॥ ए१ ॥ प्रणम्य नाथं चरतबाहुबट्यादयोऽपि ते । जग्मुर्निजनिजस्थानं कथंचिदमरा श्व ॥ ए२ ॥ अनुप्रव्रजितैः कञ्चमहाकलादिनिर्गुपैः । अनुयातः प्रनुमौनी मां विहर्तुं प्रचक्रमे ॥ ए३ ॥ जगवान् पारणाहेपि जिक्षां न प्राप कुत्रचित् । निक्षादानाननिझो हि तदैकांतजुर्जनः ॥ ए॥ केऽपि वेगपराजूतोच्चैःश्रवस्कांस्तुरंगमान् । शौर्यनिर्जितदिग्नागानपरे नागकुंजरान् ॥ ए५ ॥ रूपलावण्यविजिताप्सरसः केऽपि कन्यकाः । विद्युमित्रमधारीणि केचिदाजरणानि तु ॥ ए६ ॥ नानावर्णानि संध्याघ्राणीव वासांसि केचन । माट्यदामानि मंदारदामस्पर्धीनि केपि च ॥ ए ॥ केचित्कांचनराशिं च मेरुशृंगसहोदरम् । रोहणाचलचूलानं रत्नकूटमथापरे ॥ ए॥ स्वामिने ढोकयामासुलॊका निक्षार्थमीयुषे । राजानमेव नार्थ स्म जानते ते हि पूर्ववत् ॥ एए॥ पंचलिः कुलकम् ॥ १ विवस्वते सूर्याय । २ पलालवत् तृणवत् । ३ कक़ाते वृषरूपाय । ४ कमठाय कूर्माय ।

·निकामललमानोऽपि स्वाम्यदीनमनाः सदा । विहरन् जंगमं तीर्थमिव पृथ्वीमपावयत् ॥ १० ॥ सप्तधातुविनानूतशरीर श्व सुस्थितः । नगवान्कुत्पिपासादीनधिसेहे परीपहान् ॥११॥ अनुयांतः स्वामिनोऽन्ते पोता श्व समीरणम् । तथैव विरहंति स्म राजानो दीक्षिताः स्वयम् ॥ १० ॥ अथ कुदादिनिः क्वांतास्तत्वज्ञानविवर्जिताः । स्वबुध्यानुगुणं दध्युस्ते राजन्यास्तपस्विनः ॥ १०३ ॥ किंपाकानीव नात्त्येप फलानि मधुराएयपि । न स्वादून्यपि पिबति क्षाराणीव पयांसि च ॥ १० ॥ परिकानपेक्षश्च न स्नाति न विलिंपति । वस्त्रालंकारमाल्यानि नोपादत्ते च नारवत् ॥ १०५ ॥ आलिंग्यते शैल श्व वातोताध्वधूलिनिः। नितांतं सहते मूर्ध्नि ललाटंतपमातपम् ॥ १०६॥ शयनादिविहीनोऽपि नायासमनुगवति । न परिक्तिश्यते शीतोष्णान्यां गिरिवेरेलवत् ॥ १७ ॥ न हि कुधां गणयति न जानाति तृषामपि । सवैरः क्षत्रिय श्व निजामपि न सेवते ॥ १७ ॥ अस्माननुचरीनूतान् कृतागैस श्वाधुना । न प्रीणयति दृष्टयापि संकथायास्तु का कथा ॥ १०ए॥ अपि पुत्रकलत्रादिपरिग्रहपराङ्मुखः । न जानीमः किमपि यच्चित्ते चिंतयति प्रनुः ॥ ११ ॥ अष्टनिः कुलकम् । अथ कलमहाकचौ नर्तुरच्यर्णसेवकौ । आत्मवृंदपुरोनूतावित्यूचाते तपस्विनिः ॥ १११ ॥ कैष स्वामी कुविजयी व वयं वान्नकीटकाः । क वा जितपिपासोयं क्व वयं वारिदधुराः॥ ११ ॥ क्व चायमातपजयी क्व च्छायामत्कुणा वयम् । क शीतापरिनूतोऽयं व शीतकपयो वयम् ॥ ११३ ॥ १ नावः । २ गिरिहस्तिवत् । ३ कृतापराधान् । ४ समीपसेवको । ५ वारिदर्दुरा जलभेकाः ।

·क च निषादरितोयं क निज़ाजगरा वयम् । वायं नित्यमनासीनो वयं क्कासनपंगवः ॥ ११५ ॥ व्रतेऽनुगमनं नर्तुस्तदस्मानिः प्रचक्रमे । उदन्वलंघन विधौ काकैरिव गरुत्मतः ॥ ११५ ॥ किं निजान्येव राज्यानि गृहीमो जीविकाकृते । किं तु तानि गृहीतानि जरतेन व गम्यताम् ॥ ११६॥ किं वा ब्रजामो जरतमेव जीवनहेतवे । अस्माकं स्वामिनं हित्वा गतानां तत एव नीः॥११७ ॥ तदायौँ कार्यमूढानां किं कार्यं ब्रूतमद्य नः । अग्रेपि नित्यमासन्नौ लावानिशी युवां विनोः ॥ ११ ॥ तावप्येवं बनापाते स्वयंजूरमणांबुधेः । आसाद्यते यदिस्ताँघो नावोपि स्वामिनस्तदा ॥ ११ए । अग्रेपि स्वामिनादिष्टमेव नित्यमकृष्वहि । अधुना कृतमौनस्तु नादिशत्येष किंचन ॥ १० ॥ वित्थ यूयं यथा नैव विघो नावां तथैव हि । गतिः समाना सर्वेषां ब्रूतावां किमु कुर्वहे ॥११॥ संजूयाऽऽलोच्य सर्वेपि गंगातीरवनानि ते । नेजुर्बुजुजिरे स्वैरं कंदमूलफलाद्यथ ॥ १२ ॥ प्रावर्त्तत ततः कालात्तापसा वनवासिनः । जटाधराः कंदफलाद्याहारा श्व जूतले ॥ १२३ ॥ अथ कलमहाकलतनयो विनयान्वितौ । स्वाम्यादेशात् दूरदेशांतराणि गतपूर्विणौ ॥ १२ ॥ आयांतौ नमिविन मिनामानौ तनाध्वना। अपश्यतां स्वपितरावित्यचिंतयतां च तौ ॥१२॥ युग्मम् ॥ नाथे वृषजनाओपि किमनायाविवेदशीम् । अवस्था प्रतिपेदाते पितरावावयोरिमौ ॥ १२६ ॥ क्व तच्चीनांशुकमिदं किरातार्ह क वल्कलम् । व सोंगरागो वपुषि नूरजः क पशूचितम् ॥ १७ ॥ क माट्यगौ धम्मिशः क जटा वटवृक्षवत् । क गजारोहणं वैष पादचारः पदातिवत् ॥ १२ ॥ १ गरुडस्य । २ अभिप्रायज्ञौ । ३ अन्तः । 15 ·त्रिसंध्यं च प्रणम्यैवं ययाचाते कृतांजली । आवयो परः स्वामी स्वामिन् राज्यप्रदो भव ॥ १४ ॥ अन्येधुर्धरणो नागकुमाराणामधीश्वरः । श्राधः समाययौ तत्र स्वामिपादान्विवंदिषुः ॥ १५५ ॥ स्वामिनं सेवमानौ तौ याचमानौ श्रियं ततः । बालाविव झजू नागराजः साश्चर्यमैदत ॥ १४६ ॥ स तौ जगाद पीयूषस्यंदसोदरया गिरा । कौ युवां किं च याचेथे दृढं विरचिताग्रहौ ॥ १४ ॥ संवत्सरं जगत्स्वामी महादानं किमीप्सितम् । प्रददावनवचिन्नं तदानीं व गतौ युवाम् ॥ १४ ॥ वर्त्तते संप्रति स्वामी निर्ममो निष्परिग्रहः । रोपतोपविनिर्मुक्तो निराकांदो वपुष्यपि ॥ १४ए ॥ स्वामिनः सेवकः कश्चिदेषोपीति सगौरवम् । धरणं पन्नगाधीशं प्रत्यूचतुरुनावपि ॥ १० ॥ भृत्यावावामसौ नग क्वचिदप्यादिशेत्स्वयम् । राज्यं विजज्य सर्वेच्या स्वपुत्रेच्यो ददावथ ॥ १५१ ॥ अपि प्रदत्तसर्वस्वो दातासौ राज्यमावयोः । अस्ति नास्तीति का चिंता कार्या सेवैव सेवकैः ॥ १५ ॥ याचेयां जरतं गत्वा स्वामिवत्स्वामिनरपि । इत्युक्तौ धरणेषेण पुनस्तावेवमूचतुः ॥ १३ ॥ विश्वस्वामिनवाप्यामुं कुर्वः स्वाम्यंतरं न हि । कल्पपादपमासाद्य का कैरीरं निपेवते ॥ १५ ॥ आवां याचावहे नान्यं विहाय परमेश्वरम् । पयोमुचं विमुच्यान्यं याचते चातकोऽपि किम् ॥ १५५ ॥ स्वस्त्यस्तु जरतादिन्यस्तव किं चिंतया तया । स्वामिनोऽस्माद्यन्नवति तन्नवत्वपरेण किम् ॥ १५६ ॥ तमुक्तिमुदितोऽयादीदयेदं पन्नगेश्वरः । पातालपतिरेपोऽस्मि स्वामिनोऽस्यैव किंकरः॥ १५७ ॥ महानागौ महासत्वौ स्वाम्यसावेव नापरः । सेवनीय इति दृढा प्रतिझा साधु साधु वः॥ १५ ॥ १ कचिदप्यादिदेश च इत्यपि क्वचित्पाठः । २ अन्यं स्वामिन । ३ करीराख्य वृक्ष । ४ चातकश्वाषपक्षी ।

·नुवनस्वामिनोऽमुष्य सेवया राज्यसंपदः । पुमांसमुपसर्पति पाशाकृष्टा श्व चुतम् ॥ १५ ॥ सेवया चास्य वैतादयगिरौ विद्याधरेजता । नितांतसुखनैवेह प्रालंबफलवन्नृणाम् ॥ १६० ॥ सेवामात्रेण चामुण्य नवनाधिपतिश्रियः । अयत्नप्राप्यतां यांति पादाधास्थनिधानवत् ॥ १६१ ॥ अमुं च सेवमानानां पुंसामुपनमत्यलम् । वशंवदा व्यंतरेंजश्रीः कार्मणवशादिव ॥ १६५ ॥ अस्यैव सेवक ज्योतिष्पतिश्रीरपि सत्वरम् । स्वयं वृणीते सुनगं स्वयंवरवधूरिव ॥ १६३ ॥ जवंत्यस्यैव सेवातः पौरंदर्योऽपि संपदः । वसंतादिव जायते विचित्राः कुसुमध्यः॥ १६ ॥ अस्यैव सेवनादाशु लजंते फुलनामपि । अहमिंजश्रियं मुक्तेरिव यामि कनीयसीम् ॥ १६५ ॥ अमुमेव जगन्नाथं सेवमानः शरीरत्नाक् । प्राप्नोत्यपुनरावृत्ति सदानंदमयं पैदम् ॥ १६६ ॥ श्ह त्रिनुवनाधीशः सिद्धरूपः परत्र च । असाविव नवेद्देही स्वामिनोस्यैव सेवया ॥ १६७ ॥ दासोहं स्वामिनोऽमुष्य युवामपि च सेवको । तत्सेवायाः फलं विद्याधरैश्वर्यं ददामि वाम् ॥ १६७ ॥ स्वामिसेवाप्तमेवैतद्बुध्येयां हंत मान्यथा । उद्योतोऽरुणजन्मापि सूर्यजन्मैव यत्रुवि ॥ १६ए ॥ संबोध्यैवं ददौ गौरीप्राप्तिप्रमुखास्तयोः । अष्टचत्वारिंश विद्यासहस्रीः पासिद्धिदाः ॥ १० ॥ आदिदेश च वैताढ्ये गत्वा श्रेणिये युवाम् । नगराणि परिष्ठाप्य कुर्वायां राज्यमक्यम् ॥ १७१॥ नत्वाहतं तौ विमानं पुष्पकाख्यं विकृत्य च । आरुह्य च प्रचलितौ पन्नगस्वामिना समम् ॥ १७ ॥ स्वामिसेवातरुफलभूतां तां संपदां नवाम् । गत्वा पित्रोः कळमहाकलयोस्तावशंसताम् ॥ १३ ॥ १ यामि भगिनीम् । २ सदानदमय पद मोक्षपद ।

·SC-SS झापयामासतुः स्वदि गत्वायोध्यापतेश्च तौ । मानिनां मानसिद्धिहि सफला स्थानदर्शिनाम् ॥ १७ ॥ तत्र स्वजनमादाय सर्व परिजनं च तौ । विमानवरमारोह्य प्रतिवैताढ्यमीयतुः ॥ १७५ ॥ प्रांतयोलवणांनोधिवीचीनिचयचंबितम् । पूर्वापरदिशोरंतर्मानदंडमिव स्थितम् ॥ १७६॥ आघाटनूतं जरतदक्षिणोत्तरनागयोः। पंचाशतं योजनानि दक्षिणोत्तरयोः पृथुम् ॥ १७ ॥ षट् योजनानि सक्रोशान्यवगाढं महीतले । उत्सेधं धारयंतं च पंचविंशतियोजनीम् ॥ १७ ॥ प्रसारिताच्या बाहुन्यामिव दूराधिमाषिणा । गंगासिंधुस्रवतीभ्यां समाश्लिष्टं समंततः॥१७॥ जरतार्धश्रियो लीलाविश्रामसदने श्व । खंडप्रपातातमिस्रानिधाने दधतं गुहे ॥ १० ॥ सिचायतनकूटेन शाश्वतप्रतिमाजुषा । बिज्राणमनुतां शोनां सुमेरुमिव चूलया ॥ ११ ॥ नानारत्नमयान्युच्चैीलास्थानानि नाकिनाम् । नवग्रैवेयकाणीव नवकूटानि बिज्रतम् ॥ १२ ॥ ऊर्ध्व योजनविंशत्या दक्षिणोत्तरपार्श्वयोः । दधानं व्यंतरावासश्रेण्यौ निवसने श्व ॥ १७३ आमूलचूलिकं चारुकलधौतशिलामयम् । पृथिव्यां पादकटकमिवैकं विच्युतं दिवः ॥ १४ ॥ मरुदादोलितोहामशाखिशाखानुजैर्मुहुः । आह्वयंतमिवारात्तौ वैतादयगिरिमापतुः ॥ १५॥ दशनिः कुलकम् ॥ मातलाद्दशयोजिन्या उपरिष्टान्नमिर्नृपः । तत्रानौ दक्षिणश्रेण्यां चक्रे पंचाशतं पुरीः ॥ १६ ॥ प्राक्किन्नरनरगीतं बाहुकेतुपुरं ततः। पुमरीकं हरिकेतु सेतुकेतुपुरं तथा ॥ १७ ॥ १ सीमारूप । २ उत्सेधमौनत्य । ३ वस्त्रे इव ।

·~~~~~ --- सारिकेतुनगरं श्रीबाहु श्रीगृहं तथा । लोहार्गलारिजये च स्वर्गलीलापुरं तथा ॥ १७ ॥ वज्रार्गलपुरं वज्रविमोकनगरं तथा । तथा महीसारपुरंजये सुकृतमुख्यपि ॥१५॥ चतुर्मुखी बहुमुखा रता च विरतापि च । आखंमलपुरं चापि विलासयोनिपत्तनम् ॥ १० ॥ अपराजितकांचीदामाख्ये सुविनयं ननः । देमंकरं सदचिह्नपुरं कुसुमपुर्यपि ॥ ११ ॥ संजयंती शक्रपुरं जयंती वैजयंत्यपि । विजया हेमंकरी च चंजनासपुरं तथा ॥ १ए५ ॥ रविनासपुरं सप्तजूतलावासमेव च । सुविचित्रं महाप्नं च चित्रकूटं त्रिकूटकम् ॥ १३ ॥ वैश्रवणकूटशशिपुरे रविपुरं तथा । विमुखीवाहिन्यौ सुमुखी नित्योद्योतिनी तथा ॥ १४ ॥ श्रीरथनूपुरचक्रवालं तु नगरोत्तमम् । एषां पुराणां मध्यस्थमध्युवास स्वयं नमिः॥ १५ ॥ तथैव चोत्तरश्रेण्यां विनमिः पर्यसूत्रयत् । षष्टिं पुराणि सद्योपि नागराजस्य शासनात् ॥ १५६ ॥ पुर्यर्जुनी वारुणी च वैरिसंहारिणी तथा । कैलासवारुणी विद्युद्दीप्तं किलिकिलं तथा ॥ १ए । चारुचूकामणिश्चैव चंजनाचूषणं तथा । वंशवत्कुसुमचूलं हंसगर्न च मेधकम् ॥ १७ ॥ शंकर लादिमहर्म्य च चामरं विमलं तथा । असुमत्कृतं च शिवमंदिरं वसुमत्यपि ॥ १एए । सर्वसिम्स्तुतं चैव सर्वशत्रुजयं तथा । केतुमालांकनगरमिंजकांतालिधं ततः ॥ २० ॥ महानंदनाशोकं च वीतशोकं विशोककम् । सुखालोकालकतिलकनन्नस्तिलकान्यपि ॥ २०१॥ मदिरं कुमुदकुंदं ततो गगनवबलम् । युवतीतिलकसंझमवनीतिलकं ततः ॥ २० ॥ १ धरणेन्द्रस्य । २ सुखालोक-अलकतिलक-नभस्तिलक चेति नामत्रय ।

·सगंधर्व मुक्तहारं ततोऽनिमिषविष्टपम् । अग्निज्वाला गुरुज्वाला श्रीनिकेतपुरं तथा ॥ २०३ ॥ ततो जयश्रीनिवास रत्नकुलिशपत्तनम् । वसिष्ठाश्रयं विणजयं चाय सनकम् ॥ २० ॥ जत्रासद्यपुरं तस्मात्फेनशिखरमप्यथ । गोदीरवर शिखरानिधानं तदनंतरम् ॥ २०५॥ वर्यदोनशिखरकं गिरिशिखरकं ततः । धरणीवारणीसंझं सुदर्शनपुरं ततः ॥ २०६॥ मुर्ग पुर्धरमाहें विजयं च सुगंधिनी । सुरतनागरपुरं ततो रत्नपुरानिधम् ॥ २०७॥ एषां प्रधाननूतं तु पुरं गगनवबलम् । विनमिः स्वयमध्यष्टा(घ)धरणेजमधिष्ठितः ॥ २० ॥ ते च विद्याधरण्यौ शुशुनाते महर्बिके । ऊर्ध्वस्थव्यंतरश्रेण्याविवाधःप्रतिबिंबिते ॥ २० ॥ ग्रामाननेकशः तौ शाखानगराणि च । स्थापयामासतुः स्थानौचि चित्याऊनपदानपि ॥ २१ ॥ यस्माद्यस्माजनपदान्नीत्वा तत्राहिता नराः। तत्संझयैव तत्रापि तान्यां जनपदाः कृताः॥ ११ ॥ तेष्वथो नमि विनमी पुरेषधिसन्नं विनुं । स्थापयामासतुनो जिनंदनं मनसीव तौ ॥२१॥ मा विद्याऽर्मदा विद्याधराः कार्युः स्म पुर्नयम् । धरणेजस्ततस्तेषां मर्यादामेवमादिशत् ॥ १३ ॥ जिनानां जिनचैत्यानां तथा चरमवर्मणाम् । प्रतिमा प्रतिपन्नानां सर्वेषां चानगारिणाम् ॥२१॥ परानवं लंघनं च ये करिष्यति धर्मदा विद्यारत्यक्ष्यति तान् सद्यः कृतालस्यानिव श्रियः ॥२१॥ युग्मं ॥ सात्मस्त्रीकं हनिष्यंति ये नरं येऽपि च स्त्रियम् । रमयिष्यंत्यनियंतीविद्यारत्ययंति तान् क्षणात्॥१६॥ कृत्या १ शाखानगराणि नगराबहिःस्थितानि उपपुराणि । 25 ·उच्चैरुदीर्य मर्यादामेवमाचंकालिकीम् । अलीलिखदहिस्वामी रत्नन्नित्तिप्रशस्तिषु ॥ २१७ ॥ विद्याधराधिराजत्वे सप्रसादं निवेश्य तौ । विरचय्य व्यवस्थां च धरणेजस्तिरोदधे ॥ १७ ॥ गौरीणां नाम्ना गौरेया मनूनां मनुपूर्वकाः । गंधारीणां तु गांधारा मानवीनां तु मानवाः ॥ २१५ ॥ कोशिकीनां तु विद्यानां कौशिकीपूर्वका मताः। विद्यानां मितुमानां कीर्तिता नमितुंमकाः ॥ २२ ॥ विद्यानां मूलवीर्याणां विश्रुता मूलवीर्यकाः । शंकुकानां शंकुकास्तु पांमुकीनां तु पांमुकाः॥ २१ ॥ कालीनां कालिकेयास्तु श्वपाकीनां श्वपाककाः। मातंगीनां तु मातंगाः पार्वतीनां तु पार्वताः ॥२२॥ वंशालयानां विद्यानां ख्याता वंशालया इति । विद्यानां पांसुमूलानां प्रथिताः पांसुमूलकाः ॥ २३ ॥ विद्यानां वृक्ष्मूलानां विख्याता वृक्षमूलकाः। स्वस्वविद्याख्यया ख्याता निकायाः षोमशाऽजवन्॥२२॥ पन्निः कुलकं ॥ एवं विद्याधराणां तु निकाया नमिनुजा । आदीयंत विजज्याष्टावष्टौ विनमिना पुनः॥ २२५॥ स्वके स्वके निकाये च स्वकाय श्व नक्तितः । स्थापयांचक्रिरे तान्यां विद्याधिपतिदेवताः ।। २२६ ॥ तौ नित्यषनस्वामिमूर्तिपूजाकृतदणौ । धर्मानाबाधया नोगान् बुनुजाते सुराविव ॥ २५ ॥ दीपांतजगतीजालकटकेषु कदापि तौ । रेमाते सह कांतानिः शक्रेशानाविवापरौ ॥ २२ ॥ सुमेरुशैलोद्यानेषु कदाचिन्नंदनादिषु । सदानंदौ विजह्वाते स्वैरिणौ तौ समीरवत् ॥२२॥ नंदीश्वरादितीर्थेषु जग्मतुस्तौ कदाचन । शाश्वतप्रतिमार्चायै श्राश्रीणां फलं ह्यदः ॥ २३० ॥ १ यावचन्द्रोदयं । २ धरणेन्द्रः । ३ ऋषभस्वामिमूर्तिपूजाया कृतोत्सवौ । ४ श्रावकीणा ।

·5 RE तौ कदाचिविदेहादिक्षत्रेषु श्रीमदर्हताम् । गत्वा समवसरणे पपतुर्वाक्सुधारसम् ॥ २३१ ।। चारणश्रमणेभ्यश्च कदाचिधर्मदेशनाम् । तौ शुश्रुवतुरुत्कौँ गीतं युवमृगाविव ॥ २३ ॥ सम्यक्तवंतावदीणकोशी विद्याधरावृतौ । त्रिवर्गाबाधया राज्यं यथावत्तौ प्रचक्रतुः ॥ २३३ ॥ ते तु कलमहाकबादयो राजन्यतापसाः । गंगाया दक्षिणे कूले मृगा इव वनेचराः ॥ २३५ ॥ वट्कलाबादनधराः पादपा श्व जंगमाः । आहारमुखांतमिवास्पृशंतो गृहमेधिनाम् ॥ २३५॥ चतुर्थषष्ठादितपःपरिशोषितधातुकम् । धारयंतः कृशतरं रिक्त स्रोपमं वपुः ॥ २३६ ॥ मुंजानाः पारणाहेपि शीर्णपर्णफलादिकम् । हृदये जगवत्पादान् ध्यायतोऽस्थुरनन्यगाः ॥ २३७ ॥ ॥ चतुर्निः कलापकम् ॥ आर्यानार्येषु मौनेन विहरन् लगवानपि । संवत्सरं निराहारश्चिंतयामासिवानिदम् ॥ २३ ॥ प्रदीपा श्व तैलेन पादपा श्व वारिणा । आहारेणैव वर्तते शरीराणि शरीरिणाम् ॥ २३ए । विचत्वारिंशता निदादोषैर्भृशमदूपितः । स तु वृत्त्या माधुकर्या काले ग्राह्योऽनगारिणा ॥ २० ॥ अद्यापि यदि वाहारमतिक्रांतदिनेष्विव । न गृह्णाम्यनिग्रहाय किं तत्तिष्ठेत्पुनर्यदि ॥ २१॥ अमी सहस्राश्चत्वार श्वानोजनपीमिताः । तदा जंगं ग्रहीष्यंति नाविनो मुनयोऽपरे ॥ २४ ॥ स्वामी मनसिकृत्यैवं निझार्थ चलितस्ततः । पुरं राजपुरं प्राप पुरमंगलममनम् ॥ २३ ॥ तस्मिन् पुरे बाहुबलिसूनोः सोमप्रनस्य तु । राज्ञः कुमारेण तदा स्वप्ने श्रेयांसनूनुजा ॥२४॥ १ धर्मार्थकामावाधया । २ रिक्ता या चर्ममयी भस्रा सा उपमा यस्य तत् । ३ मधुकरो भ्रमरस्तत्सम्बन्धिन्या ।

·कोप्यजरूपन्मम हयान् गृहाणार्कयोपमान् । किमातिथेयाग्रहणादयोग्यान्विदधासि नः ॥२५ए । कोप्युवाचादत्स्व रथान् सनाथान् जात्यवाजिलिः । किमेनिननु कत्तव्यं पादचारिणि नर्तरि ॥ २६ ॥ कोप्यूचेऽमूनि पक्कानि सहकारफलानि नः । उपादत्स्व प्रनो मावसंस्थाः प्रणयिनं जनम् ॥ २६१ ॥ कोप्यत्नाषिष्ट तांबूलवतीपत्राण्यमूनि मे। क्रमुकाण्यप्युपादत्स्व प्रसीदैकांतवत्सल ॥२६॥ बनाषे कश्चिदप्येवमपराधं नु किं मया । यदशृण्वन्निव स्वामिन्नुत्तरं न प्रयचसि ॥ २६३॥ इत्यर्थ्यमानोऽकल्पत्वादगृह्णन् किमपि प्रनुः । गेहं गेहमुपेयाय ऋदमृदमिवोडुपः॥ २६ ॥ प्रातःकाले शकुंतीनामिव कोलाहलं तदा । पौराणां परिशुश्राव श्रेयांसः स्वाश्रयस्थितः॥२६५ ॥ किमेतदिति तेनानुयुक्तो वेत्रधराग्रणीः । इति विज्ञपयामास पुरोनूय कृतांजलिः॥२६६ ।। लुगन्निः पादपीगग्रे किरीटस्पृष्ट नृतलम् । इंजैनरेंजैरिव यः सेव्यते दृढनक्तिनिः॥ २६७ ॥ जीवनोपायकर्माणि लोकेष्वेकानुकंपया । दर्शयांचक्रिरे येन पदार्था श्व नानुना ॥ २६ ॥ विनज्य नरतादीनां युष्माकं चापि जूरियम् । ददे येन स्वशेषेव तदा दीदां जिघृक्षता ॥२६॥ यः स्वयं चाददे सर्व सावद्यपरिहारतः । कर्माष्टकमहापंकशोषग्रीष्मातपं तपः ॥ ७० ॥ व्रतात्मभृति नाथोऽसौ निःसंगो ममतोन्फितः। निराहारो विहरते पादान्यां पावयन्महीम् ।। २७१ ॥ ॥ पंचतिः कुलकम् ॥ सूर्यातपान्नोजिते न गयामनुमोदते । तुट्य एवोनयत्रापि स्वाम्यय सानुमानिव ॥ १२ ॥ १ सनाथान सहितान् । २ अकल्पत्वात् अदेयत्वात् । ३ शकुन्तीना पक्षिणाम् ।

·RSSNE न विरज्यत्यसौ शीतादशीते च न रज्यति । वज्रकाय श्व स्वामी यत्र तत्रावतिष्ठते ॥ २७३॥ युगमानं दत्तदृष्टिरमृगन् कीटिकामपि। पादचारं करोत्येष संसारकरिकेशरी ॥ २७ ॥ प्रत्यक्षीकार निर्देश्या जगत्रितयदेवता । इह लाग्यवशादायात्ययं ते प्रपितामहः॥ २७५ ॥ गवामिवानुगोपालं धावतां स्वामिनं ह्यमुम् । असौ सकलपौराणां कलः कलकलोऽधुना ॥ २७६॥ दृष्ट्वा स्वामिनमायांतं युवराजोऽपि तत्क्षाणम् । अधावत्पादचारेण पत्तीनप्यतिलंघयन् ॥ २७७ ॥ बत्रोपानहमुत्सृज्य युवराजेऽनिधाविनि । अवनोपानहा पर्षत् तनायेवान्वधावत ॥ २७ ॥ संन्रमाउखलन लोलकुंमलो युवराट् बनौ । स्वामिनोऽग्रे पुनर्बाललीलामाकलयन्निव ॥ २७ए ॥ गृहांगणजुषो नर्तुटुंठित्वा पादपंकजे । श्रेयांसोऽमार्जयत्केशैर्ऋमरज्रमकारिनिः॥ २० ॥ समुत्थाय जगन्न विधाय त्रिः प्रदक्षिणाम् । ननाम पादौ हर्षाश्रुवा रिलिः कालयन्निव ॥ २१॥ स जीजूय पुरतः स्वामिनो मुखपंकजम् । ईक्षांचके मुदा चं चकोर श्व पार्वणम् ॥ २० ॥ ईदृशं व मया दृष्टं लिंगमित्यनिचिंतयन् । विवेकशाखिनो बीजं जातिस्मरणमाप सः॥ २३ ॥ विवेद चैवं यत्पूर्व विदेहे चक्रवर्त्यजूत् । जगवान् वज्रनानोऽयं जातोहं चास्य सारथिः॥ २० ॥ तस्मिन्नेव नवे नर्तुर्वज्रसेनानिधः पिता । ईदृशं तीर्थकलिंगं धारयन्नीहितो मया ॥ २५ ॥ स्वामिनो वज्रसेनस्य पादांते समुपात्तवान् । वज्रनानः परिव्रज्यामहमप्यस्य पृष्ठतः ॥२६॥ अर्हतो वज्रसेनस्य मुखादश्रौषमित्यहम् । जरते वज्रनालोऽसौ नावी प्रथमतीर्थकृत् ॥ २७ ॥ १ युगमात्र हस्तचतुष्कपरिमाण । २ लिङ्ग वेष । ३ विवेकवृक्षस्य । ४ तीर्थकरलिङ्ग । ५ समुपाददे इत्यपि पाठः । সূৰ৭-৬ষ ·स्वयंप्रनादींश्च नवान् पर्याटममुना सह । अधुना वर्त्तते स्वामी ममैप प्रपितामहः ॥ २० ॥ दिष्टया दृष्टो मया नाथः समग्रजगतामपि । अनुग्रहीतुं मामेप सादान्मोद श्वागतः ॥ २५ ॥ अत्रांतरे कुमारस्य प्रानृते केनचिन्मुदा । नवेकुरससंपूर्णा ढौकयांचक्रिरे घटाः ॥ २० ॥ ततो विज्ञातनिर्दोषभिक्षादानविधिः स तु । गृह्यतां कटपनीयोऽयं रस इत्यवदविनुम् ॥ २१ ॥ प्रचुरप्यंजलीकृत्य पाणिपात्रमधारयत् । जत्कृिप्योदिप्य सोपीकुरसकुंचानलोग्यत् ॥ २ए । जूयानपि रसः पाणिपाने जगवतो ममौ । श्रेयांसस्य तु हृदये ममुन हि मुदस्तदा ॥ २ए३ ॥ स्त्यानो नु स्तंनितोन्वासीत् व्योन्नि लग्नशिखो रसः । अंजलौ स्वामिनोऽचिंत्यप्रनावाः प्रजवः खलुशए। ततो जगवता तेन रसेनाकारि पारणम् । सुरासुरनृणां नेत्रैः पुनस्तदर्शनामृतैः ॥ ए५ ॥ दिवि कुंउलयो नेः प्रतिनादोन्मदिष्णवः । श्रेयांसश्रेयसां ख्यातिकरा वैतालिका इव ॥ २९६ ॥ रत्तवृष्टिरनूच्छ्रेयांसौकसि त्रिदिवौकसाम् । सममानंदसंजूतजननेत्राश्रुवृष्टिनिः ॥ २ ॥ दिवो देवाः पचवर्णपुष्पवृष्टिं वितेनिरे । पृथ्वी पूजयितुमिव स्वामिपादपवित्रिताम् ॥ २ ॥ सर्वामरकुसुमनिस्यंदैरिव संचितैः । चकुर्गंधांबुनिर्वृष्टिं त्रिविष्टपसदस्तदा ॥ एए॥ विदधानो दिवं दीव्यतिचित्रानमयीमिव । चेलोत्पः सुरनरैश्चक्रे चामरसोदरः ॥ ३०० ॥ राधशुक्लतृतीयायां दानमासीत्तदक्ष्यम् । पर्वाक्षयतृतीयेति ततोऽद्यापि प्रवर्तते ॥ ३०१ ॥ १ श्रेयासकल्याणाना । २ वैतालिका बन्दिनः । ३ राधशुलतृतीयाया वैशाखशुक्लतृतीयाया M ·श्रेयांसोपझमवनौ दानधर्मः प्रवृत्तवान् । स्वाम्युपमिवाशेषव्यवहारनयक्रमः ॥ ३०॥ स्वामिपारणकाद्देवसंपाताचाथ विस्मिताः । राजानो नागराश्चान्येऽप्येयुः श्रेयांसवेश्मनि ॥ ३३ ॥ तदा कलमहाकलादयः क्षत्रियतापसाः । आजग्मुरुदाममुदः स्वामिपारणवार्त्तया ॥ ३०४ ॥ राजानो नागराश्चान्ये जना जानपदा अपि । पुलकोत्फुलवपुषः श्रेयांसमिदमूचिरे ॥३०॥ नोलोः कुमार धन्योसि नृणामपि शिरोमणिः । यदिक्षुरसलेशोऽपि स्वामिना ग्राहितस्त्वया ॥ ३०६ ॥ प्रदीयमानमस्मानिः सर्वस्वमपि नात्तवान् । नामन्यत तृणायापि प्रसन्नोऽस्मासु न प्रतुः ॥ ३० ॥ संवत्सरमटन् स्वामी ग्रामाकरपुराटवीः । कस्याप्यादत्त नातिथ्यं धिगस्मान् नक्तमानिनः ॥ ३० ॥ दूरेऽस्तु वस्तुग्रहणं दूरे वेश्मसु विश्रमः । अद्य यावन्न वाचापि स्वामी नः समन्नावयत् ॥ ३० ॥ पुत्रवत्रीतपूर्वी नः पूर्वलक्षास्यनेकशः । अस्तव श्वेदानी प्रनुरस्मासु वर्तते ॥ ३१० ॥ श्रेयांसस्तानुवाचैवं किमेवमनिधीयते । नह्ययं पूर्ववत्स्वामी परिग्रहपरो नृपः ॥ ३११ ॥ इदानीं वर्तते जर्ता नवाव निवर्तितम् । कृतनिःशेषसावद्यव्यापारविरतिर्यतिः ॥ ३१ ॥ स्नानांगरागनेपथ्यवस्त्राणि स्वीकरोति सः । यो नोगेशुः स्वामिनस्तु तरिक्तस्य किं हि तैः ॥ ३१३ ॥ कन्यकाः स हि गृह्णाति यः कामविवशो जनः । स्वामिनो जितकामस्य कामिन्यः कामममवत् ॥३१॥ हस्त्यश्वादि स गृह्णाति यो महीराज्यमिवति । नर्तुः संयमसाम्राज्यन्नाजस्तद्दग्धवस्त्रवत् ॥ ३१५॥ १ श्रेयासोपज्ञ प्रथम श्रेयासेन प्रकटीकृतो दानधर्मः प्रवृत्तवान् । २ स्वाम्युपज्ञ प्रथम ऋषभखामिना प्रकटीकृतः अशेषव्यवहारन- यक्रमः प्रवृत्तवान् । ३ त्रातपूर्वी रक्षितपूर्वी । ४ अपरिचय इव । ५ ससाररूपजलावर्तात् । ६ अश्मवत् पाषाणवत् ।

·फलादिकं स गृह्णाति सजीवं यो हि हिंसकः । स्वामी त्वखिलजंतूनामसौ जीवाजयप्रदः ॥ ३१६ ॥ एषणीयं कल्पनीयं प्रासुकं च जगत्पतिः। आदत्तेऽन्नादि तन्मुग्धा लवंतो न हि जानते ॥३१७ ॥ ऊचिरे युवराजं ते स्वामिना ज्ञापितं पुरा । यत्किंचिदपि शिल्पादि तन्मानं जानते जनाः ॥ ३१७ ॥ न ज्ञापितमिदं जर्ता न जानीमस्ततो वयम् । त्वया पुनः कुतो ज्ञातमिति शंसितुमर्हसि ॥ ३१ ॥ व्याजहार कुमारोपि नगवद्दर्शनान्मम । जातिस्मरणमुत्पन्नं धीरिव ग्रंथदर्शनात् ॥ ३२० ॥ अमुना स्वामिना सार्धमष्टौ जन्मांतराण्यहम् । नृत्यो ग्रामांतराणीव पर्याटं स्वर्गमर्त्ययोः ॥ ३२१ ॥ श्तो नवात्तृतीयस्मिन्नतिक्रांतजवे प्रजोः । पिताजवज्रसेनो विदेदानुवि तीर्थकृत् ॥ ३२ ॥ तदंतिके प्रव्रजितः स्वामी पश्चादहं पुनः । तऊन्मस्मरणादेतदज्ञायि सकलं मया ॥ ३२३ ॥ तथा मे तातपादानां सुबुद्धिश्रेष्ठिनोपि च । त्रयाणामपि स्वप्नानां प्रत्यक्षमधुना फलम् ॥ ३२॥ श्यामो मेरुर्मया दृष्टः पयोनिः कालितश्च यत् । तपादाम स हि स्वामीकुरसैः पारणादनात्॥ ३२५ ॥ युध्यमानोऽरिनिर्यस्तु राज्ञा दृष्टः प्रचर्हि सः । मत्पारणकसांनिध्यात्परा जिग्ये परीषहान् ॥ ३२६ ॥ सुबुधिष्ठिना यच्च दृष्टमादित्यमंझलात् । गोसहस्रं च्युतं न्यस्तं मयाथार्कोधिकं बनौ ॥ ३२७ ॥ आदित्यो जगवानेष गोसहस्रं तु केवलम् । तञ्जुष्टं पारणेनाद्य मयाऽयोजि बनौ च सः॥ ३२ ॥ एतच्छ्रुत्वा च ते सर्वे श्रेयांसं साधु साध्विति । नाषमाणाः प्रमुदिताः स्थानं निजनिजं ययुः ॥ ३५ ॥ कृतपारणकः स्वामी श्रेयांससदनात्ततः । जगामान्यत्र नैकत्र तिष्ठेचद्मस्थतीर्थकृत् ॥ ३३० ॥ १ केवल केवलज्ञान । N स ·RESS नगवत्पारणस्थानातिक्रमं कोपि मा व्यधात् । इति रत्नमयं तत्र श्रेयांसः पीठमादधे ॥ ३३१ ॥ त्रिसंध्यमपि तपत्नपीठ नक्तिनरानतः । श्रेयांसः पूजयामास साक्षात्पादाविव प्रनोः॥ ३३२॥ किमेतदिति लोकेन पृष्टः सोमप्रजात्मजः । आदिकृन्मंझलमिदमिति तं शंसति स्म तत् ॥ ३३३ ॥ यत्र यत्र प्रन्नुनिदामग्रहीत्तत्र तत्र च । पीवं लोकोऽकृतादित्यपी तञ्च क्रमादनूत् ॥ ३३४ ॥ स्वामी संप्राप साया निकुंजमिव कुंजरः । बलीमंडले बाहुवलेस्तक्षशिलापुरीम् ॥ ३३५ ॥ यस्याश्च बहिरुद्याने तस्थौ प्रतिमया प्रनुः । गत्वाथ वाहुबलये तदायुक्तैर्यवेद्यत ॥ ३३६ ॥ अयादिवत्पुरीरदान् दमापतिस्तत्दाणादपि । विचित्रं हट्टशोनादि नगरे क्रियतामिति ॥ ३३७ ॥ पदे पदेऽनवजास्तंजतोरणमालिका । लंबमानमहालुंबिधुबिताध्वन्यमौलिका ॥ ३३७ ॥ मंचाः प्रतिपथं चासन् रत्ननाजननासुराः। विमानानीव नगवदर्शनायातनाकिनाम् ॥ ३३ए । अनिलांदोलितोद्दामपताकामालिकाबलात् । पूः सहस्रनुजीनूय ननर्ते मुदा तदा ॥ ३४ ॥ नव्यकुंकुमपानीयबटानिरनितोप्यनूत् । सद्यो रचितमंगल्यांगरागेव वसुंधरा ॥ ३४१ ॥ नगवदर्शनोत्कंगरजनीजानिसंगमात् । पुरं तदानीमुन्निधमत्कुमुदखंभवत् ॥ ३४२ ॥ प्रातः स्वं पावयिष्यामि लोकं च स्वामिदर्शनात् । इतीचतो बाहुबलेः साजून्मासोपमा निशा ॥ ३४३ । तस्यामीपविनातायां विनावर्या जगदिनुः । प्रतिमां पारयित्वागात्वचिदन्यत्र वायुवत् ॥ ३४ ॥ प्रातश्च बघमुकुटैमहनिर्मडलेश्वरैः । जूयिष्ठैरिव मार्तडैः परितः परिवारितः ॥ ३४५ ॥ १ त लोक । २ बहलीदेशे । ३ रजनीजानिश्चन्द्र । RROR ·उपाऱ्यांनामिवागारैरर्थशास्वैरिवांगितिः । शुक्रायैरिव जूयिष्ठर्वरिष्ठैर्मत्रिनिर्वृतः॥ ३५६ ॥ जगबंधनजंघालैलदसंख्यैस्तुरंगमैः । गूढपक्षैः पदिराजैरिव विष्वग्विराजितः ॥ ३४ ॥ दरन्मदजलासारशमितक्षितिरेणुजिः । नत्तुंगैः शोनितो नागैनगैरिव सनिकरैः ॥ ३४॥ वसंतश्रीप्रभृत्यंतःपुरस्त्रीनिः सहस्रशः । पातालकन्याजिरिवासूर्यपश्याजिरावृतः ॥ ३४ए । सचामराज्यां च वारस्त्रीच्यां सेवितपार्श्वकः । सराजहंसान्यां गंगायमुनान्यां प्रयागवत् ॥ ३५० ॥ धवलेनातपत्रेणोपरिस्थेनातिहारिणा । राकानिशीथशशिना सानुमानिव शोजितः ॥ ३५१ ॥ सुवर्णदंडहस्तेन प्रतीहारेण चाग्रतः । शोध्यमानपयो देवनंदिना देवरामिव ॥ ३५ ॥ अन्वीयमानोऽश्वारूढै रत्नाजरणनूषितैः । पौरैरिन्यैरसंख्यातैः श्रीदेव्या श्व पुत्रकैः ॥ ३५३ ॥ शिलोच्चयशिलापृष्ठमिव पंचाननो युवा । जपिपतिस्कंधमध्यारूढः सुरेऽवत् ॥ ३५ ॥ विराजमानः शिरसि तरंगीनूतकांतिना । रत्नमयकिरीटेन चूलयेवामराचलः ॥ ३५५ ॥ बिज्रन्मुक्ताकुंडले च वदनस्य श्रिया जितौ । सेवाकृते समायाते जंवूधीपविधू श्व ॥ ३५६ ॥ स्थूलमुक्तामणिमयं हारयष्टिं च धारयन् । हृदये मंदिरे लक्ष्म्या वप्रसब्रह्मचारिणम् ॥ ३५७ ॥ दोर्मूलयोर्दधानश्च जात्यजावूनदांगदौ । दृढौ नवलतावेष्टाविवोच्चै जशाखिनौ ॥ ३५० ॥ मुक्तामणिमयौ बिज्रत्कंकणौ मणिबंधयोः । लावण्यसरितस्तीरवर्तिफेनबटोपमौ ॥ ३५ए । १ उपाया. सामादयः । २ जनालैः वेगिभिः । ३ पूर्णिमार्द्धरात्रचन्द्रेण । ४ तदाख्येन इद्रप्रतिहारसुरेण । ५ पञ्चाननः केशरी ६ जम्बूद्विपचद्रौ इव । ७ जात्यसुवर्णकेयूरौ ।

·TREASUR अंगुलीये च बिज्राणः कातिपसवितांबरे । मणी श्वानणीयासौ पाण्योः फणिफणश्रियोः ॥ ३६० ॥ चोलकेनांगलग्नेन सूदमश्वेतेन शोजितः। असंलक्ष्यविनेदेन श्रीचंदनविलेपनात् ॥ ३६१॥ चारुमंदाकिनीवीचिनिचयस्पर्धिनी पटीम् । धारयन् परितो राकाचंजमाश्चंतिकामिव ॥ ३६५ ॥ विचित्रवर्णरुचिरेणांतरीयेण रोचितः । नानाधातूंपत्यकया निषेवित श्वाचलः ॥ ३६३ ॥ महाबाहुर्बाहुबलिः पाणियां वर्तयन् शूणिम् । श्रीणामाकर्षणक्रीडाकुटिकामुटवणामिव ॥ ३६५ ॥ बंदिवृंदजयजयारावपूरितदिग्मुखः । स्वामिपादपवित्रस्योपवनस्यांतिकं ययौ ॥ ३६५ ॥ एकविंशत्या कुलकम् । अवरुह्य करिस्कंधानतेय श्वांबरात् । उत्रादिप्रक्रियां त्यक्त्वा तऽद्यानं विवेश सः॥ ३६६ ॥ व्योमेव चंजरहितं सुधाकुंडमिवासुधम् । तदस्वामिकमुद्यानमपश्यकृपजात्मजः ।। ३६७ ।। क्व नाम नगवत्पादा नयनानंददायिनः । इत्यपृचदर्तुन्छः सर्वानुद्यानपालकान् ॥ ३६७ ॥ : तेप्यूचुः किंचिदप्यग्रे यामिनीव ययौ विनुः । यावत्कथयितुं यामस्तावद्देवोऽप्युपाययौ ॥ ३६ए॥ हस्तविन्यस्तचिबुको बाष्पायितविलोचनः । अथेदं चिंतयामास ताम्यंस्तक्षशिलापतिः ॥ ३७० ॥ स्वामिनं पूजयिष्यामि समं परिजनैरिति । मनोरथो मुधा मानूकृधिबीजमिवोपरे ॥ ३७१ ॥ चिरं कृतविलंबस्य लोकानुग्रहकाम्यया । धिगियं मम सा जझे स्वार्थत्रंशेन मूर्खता ॥ ३१ ॥ १ महान्तौ । २ नानाविधधातुमय्या पर्वतासन्नभूम्या । ३ शृणिं वज्र । ४ कुटिका आकर्षणशस्त्र । ५ वैनतेयो गरुड । ६ महेच्छः। ७ चिबुकं मुखाधोभागः। ८ ऊपरे क्षारभूमौ । R ·धिगियं वैरिणी रात्रिधिगियं च मतिर्मम । अंतरायकरी स्वामिपादपद्मविलोकने ॥ ३७३ ॥ विनातमप्यविनातं जानुमानप्यन्नानुमान् । दृशावप्यदृशावेव पश्यामि स्वामिनं न यत् ॥ ३७॥ ॥ अत्र प्रतिमया तस्थौ रात्रिं त्रिनुवनेश्वरः । अयं पुनर्वाहुवलिः सौधे सुष्वाप निस्त्रपः ॥ ३७५ ॥ अथ बाहुबलिं दृष्ट्वा चिंतासंतानसंकुलम् । उवाच सचिवो वाचा शोकशल्यविशल्यया ॥३७६॥ अत्र स्वामिनमायातं नापश्यमिति शोचसि । किं देव नित्यं वास्तव्यः स एव हदि दृश्यते ॥ ३७७ ॥ कुलिशांकुशचकाव्जध्वजमत्स्यादिलांवितैः । दृष्टैः स्वामिपदन्यासैर्दष्टः स्वाम्येव जावतः ॥ ३७० ॥ श्रुत्वेति स्वामिनस्तानि पदबिंबानि जक्तितः । सांतःपुरपरीवारः सुनंदासूरवंदत ॥ ३७ए। पदान्येतानि मास्मातिक्रामत् कोपीति बुद्धितः । धर्मचक्र रत्नमयं तत्र बाहुबलिय॑धात् ॥३०॥ अष्टयोजनविस्तारं चतुर्योजनमुच्छ्रितम् । सहस्रारं बनौ विंबं सहस्रांशोरिवाखिलम् ॥ ३०१ ॥ त्रिजगत्स्वामिनस्तस्य प्रनावादतिशायिनः । सद्यस्तत्कृतमेवैदि पुष्करं |सदामपि ॥ ३७२ ॥ तत्तथापूजयाजा पुष्पैः सर्वत आहृतैः । समलक्षि यथा पौरैः पुष्पाणामिव पर्वतः ॥ ३३ ॥ तत्र प्रवरसंगीतनाटकादिभिरनुतम् । नंदीश्वरे शक श्व स चक्रेऽष्टाहिकोत्सवम् ॥३०॥ आरक्षकानर्चकांश्च तत्रादिश्य विशांपतिः । नमस्कृत्य च कृत्यझो जगाम नगरी निजाम् ॥३०॥ जगवानप्यनायत्तः समीरण श्वास्खलन् । नानाविधतपोनिष्ठो विविधानिग्रहोद्यतः ॥ ३७६ ॥ यवनाडंब इत्यादिम्लेनदेशेषु मौनत्नाक् । अनार्यान् लड़कीकुर्वन् दर्शनेनापि देहिनः ॥ ३७७ ॥ १ अनायत्तः स्वाधीनः ।

·- नपसगैरसंस्पृष्टः सहमानः परीषहान् । सहस्रमेकं वर्षाणां व्यहरदिनलीलया ॥ ३ ॥ ॥त्रिनिर्विशेषकम् ॥ अयोध्याया महापुर्याः शाखानगरमुत्तमम् । ययौ पुरिमतालाख्यं जगवान् वृषनध्वजः।। ३ ।। तस्य चोत्तरतो रम्यं वितीयमिव नंदनम् । उद्यानं शकटमुखं नाम न्यविशत प्रन्नुः ॥ ३ ॥ कृताष्टमतपास्तत्र न्यग्रोधस्य तरोरधः । प्रतिमास्थोऽप्रमत्ताख्यं गुणस्थानं प्रपन्नवान् ॥ ३१ ॥ ततश्चापूर्वकरणमारूढः प्रतिपद्यत । शुक्लध्यानं सवीचारं पृथक्त्वेन वितर्कयुक् ॥ ३॥ प्राप्यानिवृत्तिं च सूक्ष्मसंपरायगुणं ततः। क्षणात् वीणकषायत्वं प्रतिपेदे जगजुरुः ॥ ३ए३ ॥ हत्वा ध्यानेन तेनैव लोनं किट्टीकृतं क्षणात् । उपशांतकायोजूत्कतकेन यथा जलम् ॥ ३ए। ॥ ऐक्यश्रुतमवीचारं शुक्लध्यानं दितीयकम् । क्षणादासादयदय क्षीणमोहोतिमक्षणे ॥ ३५ ॥ पंच झानावरणानि दृश्यावृत्तिचतुष्टयम् । अंतरायांश्च पंचेति घातिशेषमनाशयत् ॥३६॥ अथ व्रतात्सहस्राब्द्यां फाल्गुनैकादशीदिने । कृष्णे तथोत्तराषाढास्थिते चंजे दिवामुखे ॥ ३ए ॥ उत्पेदे केवलज्ञानं त्रिकालविषयं विनोः । हस्तस्थितमिवाशेषं दर्शयञ्जवनत्रयम् ॥ ३ ॥ ॥ युग्मम् ॥ दिशः प्रसेपुरनवन्वायवः सुखदायिनः । नारकाणामपि तदा क्षणं सुखमजायत ॥ ३एए॥ १ किट्टीकृत चूर्णीकृत । २ कषायाः क्रोधादयश्चत्वारः जलपक्षे कषायशब्देन मालिन्यादिदोषा ग्राह्याः। ३ दर्शनावरणचतुष्टय । ४ सहस्रवर्षषु गतेषु।

·अथेंजाणामशेषाणामासनानि चकंपिरे । तन्नोदितुमिव स्वामिकेवलोत्सवकर्मणे ॥ ४०॥ प्रणेऽरिजलोकेषु महाघंटाः पटुस्वनाः । सद्यो दूत्य श्व स्वस्वलोकाकारणकर्मणि ॥११॥ यियासोः स्वामिपादांते सौधर्माधिपतेः सुरः। ऐरावणो गजीनूय चिंतामात्राउपस्थितः ॥ ४० ॥ विराजमानस्तन्वा स लक्ष्योजनमानया । दिदृकुः स्वामिनं मेरुरिव जंगमतां गतः ॥ ४०३ ॥ अंगप्रनाचिर्नीहारधवलानिः समंततः । ककुनां चांदनमिव वितन्वानो विलेपनम् ॥ ४० ॥ गमस्थानगलद्दानजलैरतिसुगंधिनिः । स्वर्गागण नुवं कुर्वन् कस्तूरीस्तवकांकिताम् ॥१०॥ कर्णतालैस्तालवृंतैरिव लोलैर्निवारयन् । कपोलतलसंपातिगंधांधमधुपावलीम् ॥ ४०६ ।। कुंजस्थलपराजूतवालमार्तममंगलः । आनुपूर्वीपीनवृत्तशुमानुकृतनागरोट् ॥ ४० ॥ मध्वाननेत्रदशनस्ताम्रपत्रानतालुकः । नंजावृत्तशुनग्रीवः पृथुगात्रांतरालकः ॥ ४० ॥ अधिज्यीकृतधन्वानपृष्ठवंशः कृशोदरः। चंजमंडलसंकाशनखमंडलमंडितः ॥ ०ए। सुगंधिदीर्घनिःश्वासश्चलदीर्घकरांगुलिः । दीघौष्ठपहवो दीर्घमेहनो दीर्घवालंधिः॥ १० ॥ घंटाच्या पार्श्वयोश्चंजार्काच्यां मेरुरिवांकितः । देवकुसुमावेष्टं कदानामी च धारयन् ॥ ११ ॥ मुखानि हेमपट्टालंकृतनालानि तस्य च । बर्दिगष्टकरीणामिव विज्रममयः ॥ १२ ॥ अष्टौ मुखे मुखे दंतास्तिरश्चीनायतोन्नताः। दृढाश्चकासिरे तस्य महाजेरिव दंतकाः ॥ १३ ॥ दंते दंते पुष्करिणी स्वासुनिर्मलपुष्करा । गिरौ वर्षधरे वर्षधरे ह्रद श्वान्नवत् ॥ १४ ॥ १ आकारणकर्मणि आह्वानकर्मणि । २ नागराट् शेप. । ३ मवुवर्णनेत्रदन्तः । ४ दीर्घलिङ्गः । ५ दीर्घपुच्छ ।

·पुष्करिण्यां पुष्करिण्यामष्टावंनोरुहाणि च । अब्देवीनिः कृतानीव मुखानि बहिरंजसः॥ १५ ॥ दलानि विपुलान्यष्टांनोरुहेऽनोरुहेपि च । क्रीमत्सुरस्त्रीविश्रामांतरीपाणीव रेजिरे ॥ ४१६ ॥ दले दलेऽष्टसंख्यानि नाटकानि विरेजिरे । चतुर्विधैरजिनयैः सनाथानि पृथक् पृथक् ॥ १७ ॥ पात्रिंशदासन पात्राणि नाटके नाटकेऽपि च । निर्जरा इव सुस्वादरसकहोलसंपदः॥ १० ॥ वासवः सपरीवारस्तं वारणवरं ततः । अग्रासनेऽध्यारुरोह कुलाग्रबन्ननासिकः ॥ १५ ॥ आसीनसपरीवारवासवो वारणाधिपः । सहसा सकलः कल्पः सौधर्म इव सोऽचलत् ॥ ४२ ॥ कणादपि तऽद्यानमृषनस्वामिपादितम् । स प्राप पालक श्व स्ववपुः संदिपन क्रमात् ॥ ४२१॥ इंशाः समं देवगणैरपरेप्यच्युतादयः । अहंपूर्विकयेवेयुस्तत्रोचैर्दधतस्त्वराम् ॥ ॥२२॥ ततः समवसरणस्यावनीमेकयोजनाम् । अमृजन्वायुकुमाराः स्वयं मार्जितमानिनः ॥ ४२३ ॥ गंधांवुवृष्टिनिर्मेघकुमाराः सिषिचुः दितिम् । सुगंधिबाष्पैः सोदिप्तधूपावैष्यतः प्रजोः॥ ४२ ॥ व्यंतराः स्वर्णमाणिक्यरत्नाश्मनिरुदंशुन्निः । आत्मानमिव नत्या तद्वबंधुर्वसुधातलम् ॥ २५ ॥ तत्राधोमुखवृतानि प्रोजतानीव नूतलात् । पंचवर्णानि पुष्पाणि सुगंधान्यकिरंश्च ते ॥ २६ ॥ तोरणानि विचक्रुश्च रक्षमाणिक्यकांचनैः । चतसृष्वपि ते दिक्कु तञ्जूषाकविका श्व ॥ ४२७ ॥ अन्योन्यदेहसंक्रांतप्रतिबिंवैर्वजासिरे । आलिंगिता श्वालीनिस्तत्रोच्चैः शालजंजिकाः ॥ ४२० ॥ १ अतरीपाणि द्वीपस्थानानि । २ अधोमुखानि वृतानि पुष्पबन्धनस्थानानि येषा । ३ पुत्तलिकाः ।

·स्निग्धेनीलघटिता मकरास्तेषु रेजिरे । प्रणश्यन्मकरकेतुत्यक्तकेतुज्रमप्रदाः ॥ ए॥ जगवत्केवलझानकल्याणनवया मुदा । हंसा श्व दिशां रेजुः श्वेतवत्राणि तत्र च ॥ ३० ॥ ध्वजाश्च ब्रेजिरे तत्र जूदेव्यातिप्रमोदतः। उत्तेजिता श्व नुजाः स्वयं नर्तितुकामया ॥३१॥ तोरणानामधस्तेषां बलिपट्टेष्विवोच्चकैः। मंगलस्याष्टचिह्नानि स्वस्तिकादीनि जज्ञिरे ॥ ५३॥ तदोपरितन वर्ष विमानपतयो व्यधुः । रत्नमयं रत्नगिरेराहृतां मेखलामिव ॥ ५३३ ॥ नानामणिमयान्यासन् कपिशीर्षाणि तत्र च । अंशुन्निः सूत्रयंति द्यां चित्रवर्णाशुकामिव ॥ ५३५ ॥ मध्यत्नागे पुनः स्वांगद्योतिजिरिव पिंडितैः । प्राकारं कनकैयॊतिष्पतयस्तत्र चक्रिरे ॥ ४३५ ॥ रत्नैर्विरचयामासुः कपिशीर्षाणि तत्र च । सुरासुरवधूवत्ररत्नादर्शायितानि ते ४३६ ॥ रूप्यवप्रश्च नवनपतिनिस्तद्वहिष्कृतः । जक्तितो मंडलीजूत श्व वैतान्यपर्वतः ॥ ५३७ ॥ तस्योपरि विशालानि कपिशीर्षाणि जझिरे । सौवर्णान्यंबुजानीव दिविषदीर्घिकाजले ॥ ४३७ ॥ जवनाधिपतिज्योतिष्पतिवैमानिकश्रियाम् । एकैककुंकलेनेव सा निवप्रीकृता बनौ ॥ ३ ॥ माणिक्यतोरणास्तत्र पताकामालनारिणः । रश्मिजालैर्विरचितान्यपताका वालवन् ॥ ४ ॥ प्रतिवप्रं च चत्वारि गोपुराणि चकाशिरे । चतुर्विधस्य धर्मस्य क्रीमावातायना इव ॥ १ ॥ इंजनीलमणिस्तंजायितधूमलतामुचः । घारे घारे धूपपद्योऽमुच्यंत व्यंतरामरैः॥ ४ ॥ प्रतिघारं च चक्रे तैर्वापी कांचनपंकजा । समवसरणवप्र श्व घारचतुष्कन्नृत् ॥ ४॥३॥ १ प्रणश्यन् यो मकरकेतुः कामस्तेन त्यक्तो यः केतुस्तस्य भ्रमप्रदाः । २ क्रीडागवाक्षाः ।

·तत्रान्यदपि यत्कृत्यं तत्सर्व व्यंतरा व्यधुः । साधारणे हि समवसरणे तेऽधिकारिणः ॥ ४५८ ॥ चतुर्विधानां देवानामथ कोटीनिरावृतः । नगवान् समवसर्तुं प्रचचाल दिवामुखे ॥ एए । सहस्रपत्राण्यब्जानि सौवर्णानि तदा नव । विदधुनिदधुश्चाग्रे क्रमेण स्वामिनः सुराः॥ ४६० ॥ विदधे तेषु च स्वामी पादन्यासं पयोपयोः । पुरः संचारयामासुराशु शेपाणि नाकिनः॥ ४६१ ॥ पूर्वधारेण समवसरणं प्राविशत्ततः । चक्रे च चैत्यवृदस्य जगन्नाथः प्रदक्षिणाम् ॥ ६ ॥ तीर्थ नत्वा प्राङ्मुखोऽथ जगन्मोहतमश्विदे। स्वामी सिंहासनं नेजे पूर्वाचलमिवार्यमा ॥४६३ ॥ रत्नसिंहासनस्थानि दिदवन्यास्वपि तत्वाणम् । जगवत्प्रतिबिंबानि व्यंतरास्त्रीणि चक्रिरे ॥४६५ ॥ देवाः प्रनोः सदृग्रूपमंगुष्ठस्यापि न दमाः । कर्तुं ताटुंशि तान्यासन पुनः स्वामिप्रनावतः ॥ ४६५ ॥ आविर्ववानुशिरकायनाममलं विनोः । खद्योतपोतवद्यस्य पुरो मातमममलम् ॥ ५६६ ॥ प्रतिध्वानैश्चतस्रोपि दिशो मुखरयन् नृशम् । अंनोद व गंजीरो दिवि दध्वान उंसलिः ॥४६७ ॥ लगवानेक एवायं स्वामीत्यूध्वीकृतो नुजः । धर्मेणेव प्रनोरग्रे रेजे रत्नमयध्वजः॥ ४६७ ॥ प्रविश्य पूर्वधारेण कृत्वा च त्रिःप्रदक्षिणाम् । तीर्थनाथं च तीर्थ च नत्वा प्राकार आदिमे ॥ ४६ए । स्थानं विहाय साधूनां साध्वीनां च तदंतरे । पूर्वदक्षिणदिश्यूस्तिस्थुर्वैमानिकस्त्रियः॥०॥ युग्मम् ॥ प्रविश्यापाच्यघारेण विधिना तेन नैझते । क्रमेणास्थुवनेशज्योतिष्कव्यंतरस्त्रियः ॥ ४७१ ॥ प्रविश्य प्रत्यग्घारात्माग्विधिपूर्व मरुदिशि । अतिष्ठन् नवनपतिज्योतिष्कव्यंतराः सुराः॥ ४२ ॥ १ पतगशिशुवत् । २ अपाच्यद्वारेण दक्षिणद्वारेण । ३ वायुदिशि ।

·प्रविश्योदीच्यघारेण तेनैव विधिना क्रमात् । ऐशान्यां कटपदेवाश्च नरा नार्योऽवतस्थिरे ॥१३॥ तत्रादावागतोऽपर्धिरागतं महर्थिकम् । नमतिस्मागतं तु प्राग्नमन्नेव जगाम च ॥ ४ ॥ नियंत्रणा तत्र नैव विकथा न च काचन । विरोधिनामपि मिथो न मात्सर्य जयं न च ॥ ५॥ दितीयस्य तु वप्रस्य तिर्यचस्तस्थुरंतरे । वाहनानि तृतीयस्य प्राकारस्य तु मध्यतः ॥ ७६॥ प्राकारस्य तृतीयस्य बाह्यदेशेऽनवन् पुनः । विशंतः केपि निर्यातः केपि तिर्यग्नरामराः॥४॥ अथ सौधर्मकट–जो नमस्कृत्य कृतांजलिः । रोमांचितो जगन्नाथमिति स्तोतुं प्रचक्रमे ॥ ७ ॥ स्वामिन् क धीदरिषोऽहं क्व च त्वं गुणपर्वतः। अनिष्टोष्ये तथापि त्वां जयातिमुखरीकृतः ॥७॥ अनंतैर्दर्शनशानवीर्यानंदैर्जगत्पते । रत्तै रत्नाकर श्व त्वमिदको विराजसे ॥४॥ देवेह नरतक्षेत्रे चिरं नष्टस्य सर्वथा । धर्मस्यासि प्ररोहाय बीजमेकं तरोरिव ॥ १ ॥ अनुत्तरसुराणां त्वं तत्रस्थानामिह स्थितः । वेत्सि बिनत्सि संदेहं न माहात्म्यावधिस्तव ॥ २॥ फलं त्वज्ञक्तिलेशस्य निवासः स्वर्गमिषु । यत्सुराणां समग्राणां महर्षिातिनास्वताम् ॥ ३॥ देव त्वन्नक्तिहीनानां तपास्यतिमहात्यपि । अबोडणामिव ग्रंथाच्यासः क्वेशाय केवलम् ॥ ५ ॥ यस्त्वां स्तवीति यो ऐष्टि समस्त्वमुनयोस्तयोः । शुनाशुलं फलं किं तु निन्नं चित्रीयते हि नः ॥१०॥ द्युश्रियापि न तोषो मे नाथ नाथाम्यदस्ततः । जगवन् नूयसी नूयात्त्वयि नक्तिर्ममाझ्या ॥४६॥ श्त्यनिष्टुत्य नत्वा च निषसाद कृतांजलिः । नारीनरनरदेवदेवानामग्रतो हरिः ॥ ७ ॥ १ धिया बुद्धया दरिद्र । २ अतिवाचालीकृतः । ३ अबोधकाना । ४ आश्चर्य करोति । ५ स्वर्गलक्ष्या । ENGALSARAM ·इतोऽपि च विनीतायां विनीतो लरतेश्वरः । आजगाम नमस्कर्तु मरुदेवां दिवामुखे ॥ ४ ॥ तनूजविरहोजूतैरश्रांतैरसवारिनिः । जातनीलिकया लुप्तलोचनाब्जां पितामहीम् ॥ ५ ॥ ज्येष्ठपौत्रो नमत्येष देवि त्वत्पादपंकजे । स्वयं विज्ञपयन्नेवं जरतः प्रणनाम ताम् ॥ Hए ॥ युग्मम् ॥ स्वामिनी मरुदेवापि जरतायाशिष ददौ । हृद्यमांतीं शुचमिव गिरमित्युऊगार च ॥ ४ए१ ॥ मां त्वां मही प्रजा लक्षी विहाय तृणवत्तदा । एकाकी गतवान् वत्सो कुमरा मरुदेव्यहो ॥ ए॥ सूनोश्चंघातपञ्चायमातपत्रं व मूर्धनि । सर्वांगसंतापकरः वेदानीं तपनातपः ॥ ए३ ॥ सलीलगतिनिर्यानैर्यानं हस्त्यादिनिः क्व तत् । वत्सस्य पादचारित्वं वेदानी पथिकोचितम् ॥ ३ ॥ क तघारवधूदिप्तचारुचामरवीजनम् । मत्सूनो काधुना दंशमशकायैरुपज्वः ॥ ४५ ॥ व तद्देवसमानीतदिव्याहारोपजीवनम् । क निदानोजनं तस्यानोजनं चापि संप्रति ॥ ६ ॥ रत्नसिंहासनोत्संगे महर्षि व तदासनम् । मत्सूनोः टुंगिन श्व क्व निरासनताऽधुना ॥ ४ ॥ आरदैरात्मरदैश्च रदिते क पुरे स्थितिः । सूनोः क्व वासः सिंहाहिःश्वापदपदे वने ॥ धए ॥ क तद्दिव्यांगनागीतं कर्णामृतरसायनम् । सूनोः क्वोन्मत्तफेरंडे फूत्काराः कर्णसूचयः ॥ एए । अहोकष्टमहोकष्टं यन्मे सूनुस्तपात्यये । पाखंग श्व मृः सहते वारिविषवम् ॥ ५०० ॥ हिमत्तौं हिमसंपातसंक्वेशविवशां दशाम् । अरण्ये मालतीस्तंन श्व याति निरंतरम् ॥ ५०१ ॥ १ अश्रुजलैः । २ नीलिका नेत्ररोगविशषः । ३ दुःखेन म्रियते सा दुर्मरा। ४ गण्डकाख्यपशोः। ५ फेरण्डाः सर्पाः । ६ जलोपद्रव ।

·पान JI यथोचितमथो दत्त्वा पुष्कलं पारितोपिकम् । विससर्ज नरंजस्तो मरुदेवामुवाच च ॥ ५१७ ॥ त्रैलोक्यस्वामितानाजः स्वसूनोस्तस्य संप्रति । पश्य संपदमित्युक्त्वा रोहयामास तां गजे ॥ ५१ए । सुवर्णवज्रमाणिक्यपणैस्तुरगैर्गजैः । पत्तितिः स्यंदनैफ्तेश्नीमयैः सोऽचलत्ततः ॥ ५२० ॥ सैन्यैपणनाःपुंजकृतैर्जगमतोरणैः । गन्छन् दूरादपि नृपोऽपश्यप्रत्नपुरं पुरः ॥ ५२१ ॥ मरुदेवामथावादीजरतः परतो ह्यदः । प्रनो समवसरणं देवि देवैर्विनिर्मितम् ॥ ५२२ ॥ अयं जयजयारावतुमुलस्त्रिदिवौकसाम् । श्रूयते तातपादाब्जसेवोत्सवमुपेयुपाम् ॥ ५२३ ॥ गंजीरमधुरं मातर्दिव्ययं निर्नदन् । तनोति हृदयानंदं वैतालिक व प्रत्नोः ॥ ५२५ ॥ स्वामिपादाब्जवंदारुबंदारकविमाननूः । अनैणुः किंकिणीनादः श्रवणातिथिरेप नः ॥ ५२५ ॥ स्वामिदर्शनदृष्टानां श्वेमानादो दिवौकसाम् । स्तनितं स्तनयित्नूनामिवैप श्रूयते दिवि ॥ ५२६ ।। गंधर्वाणामियं गीतिमिरागपवित्रिता । स्वामिवाचो नुजिष्येव पुण्यत्यानंदमद्य नः ॥ ५२७ ॥ शृण्वन्त्यास्तत्ततो देव्या मरुदेव्या व्यवीयत । आनंदाश्रुपयःपूरैः पंकवन्नीलिका दृशः॥ ५२७ ॥ साऽपश्यत्तीकृतमी सूनोरतिशयान्विताम् । तस्यास्तद्दर्शनानंदात्तन्मयत्वमजायत ॥ ५२५ ॥ सारुह्य झपकनेणिमपूर्वकरणक्रमात् । वीणाष्टकर्मा युगपत्केवलज्ञानमासदत् ॥ ५३० ॥ १ मूर्तिमलक्ष्मीमयैः । २ स्वामिचरणकमलवन्दनकरदेवविमानजन्मा । ३ महान् । ४ कर्णगोचरः । ५ सिंहनादः । ६ ग्रामाः स्वरभेदाः । ७ भुजिया दासी ।

·करिस्कंधाधिरूदैव स्वामिनी मरुदेव्यथ । अंतकृत्केवलित्वेन प्रपेदे पदमव्ययम् ॥ ५३१ ॥ एतस्यामवसर्पिण्यां सिखोऽसौ प्रथमस्ततः । सत्कृत्य तवपुः क्षीरनीरधौ निदधेऽमरैः ॥ ५३५ ।। तदादि च प्रववृते लोके मृतकपूजनम् । यत्कुर्वति महांतो हि तदाचाराय कटपते ॥ ५३३ ॥ ततो विज्ञाततन्मोदो हर्षशुग्न्यां समं नृपः। अन्रबायार्कतापान्यां शरत्काल श्वानशे ॥ ५३४ ॥ संत्यज्य राज्यचिह्नानि पदातिः सपरिबदः । उदग्धारेण समवसरणं प्रविवेश सः ॥ ५३५ ॥ चतुर्निर्देवनिकायैः स्वामी परिवृतस्तदा । ददृशे जरतेशेन दृक्चकोरनिशाकरः ॥ ५३६ ॥ त्रिश्च प्रदक्षिणीकृत्य जगवंतं प्रणम्य च । मूर्ध्नि बद्धांजलिः स्तोतुमिति चक्री प्रचक्रमे ॥ ५३७ ॥ जयाखिलजगन्नाथ जय विश्वालयप्रद । जय प्रथमतीर्थेश जय संसारतारण ॥ २३ ॥ अद्यावसर्पिणीलोकपद्माकरदिवाकर । त्वयि दृष्टे प्रनातं मे प्रनष्टतमसोऽनवत् ॥ ५३ए॥ जव्यजीवमनोवारिनिर्मलीकारकर्मणि । वाणी जयति ते नाथ कतकदोदसोदरा ॥५४० ॥ तेषां दूरे न लोकाग्रं कारुण्यक्षीरसागर । समारोहंति ये नाथ त्ववासनमहारथम् ॥५॥१॥ लोकाग्रतोपि संसारमग्रिमं देव मन्महे । निष्कारणजगद्वंधुर्यत्र साक्षात्त्वमीक्ष्यसे ॥५५॥ त्वदर्शनमहानंदस्यंदनिष्यंदलोचनैः । स्वामिन् मोक्षसुखास्वादः संसारेप्यनुनूयते ॥ ५४३ ॥ रागषकषायाद्यै रुदं जगदरातिनिः । इदमुपेट्यते नाथ त्वयैवालयसत्रिणा ॥ ५५ ॥ स्वयं ज्ञापयसे तत्वं मार्ग दर्शयसि स्वयम् । स्वयं च त्रायसे विश्वं त्वत्तो नाथामि नाथ किम् ॥ ५४५ ॥ १ हर्षशोकाभ्या । २ लोकाग्र मोक्ष । ३ त्वदर्शनमहानन्दनिर्झरनिश्चलनेत्रैः ।

·नानावस्कंदसंग्रामहतग्रामनुवो मिथः । मित्रीनूयेह तिष्ठति राजानस्तव पर्पदि ॥ ५४६ ॥ त्वत्पर्पद्ययमायातः करंटी करटस्थलीम् । करेण केशरिकरं कृष्णा कंमूयते मुदुः ॥ ५५ ॥ श्तश्च महिषमिव महिपोऽयं मुहुर्मुहुः । स्नेहतो जिह्वया माटि हेपमाणमिमं हयम् ॥ १४ ॥ लीलालोलितलांगूल उत्कर्णो नमिताननः । घ्राणेन व्याघवदनं जिघ्रत्ययमितो मृगः ॥ ५४ए । पार्श्वयोरग्रतः पश्चासलतं निजपोतवत् । अयं तरुणमाजोरः समाश्लिायति मूपिकाम् ॥ १५ ॥ अयं च निर्जयो लोग कुंडलीकृत्य कुंमली। अदनवनोरल्यणे निपीदति वयस्यवत् ॥ ५५१ ॥ देव ये केचिदन्येपि जीवाः शाश्वतवैरिणः । निर्वैरास्तेऽत्र तिठंति त्वत्प्रनावोऽसमो ह्ययम् ॥ ५५ ॥ इति स्तुत्वा जगन्नाथमपक्रम्याश्रितक्रमः । निषसाद महीनायो घुसन्नायस्य पृष्ठतः ॥ ५५३ ॥ देने योजनमात्रेऽपि सत्वानां कोटिकोटयः । ममुस्तस्मिन् निरावाधं तीर्थनाथप्रनावतः ॥ ५५ ॥ प्रनुर्योजनगामिन्या सर्वनापास्पृशा गिरा । पंचत्रिंशदतिशयजुपेमां देशनां व्यधात् ॥ ५५५ ॥ आधिव्याधिजरामृत्युज्वालाशतसमाकुलः । प्रदीप्तांगारकट्पोऽयं संसारः सर्वदेहिनाम् ॥ ५५६ ॥ न युज्यते तपिदुपः प्रमादोऽत्र मनागपि । कः प्रमाद्यति वालोऽपि निशोमंध्ये मरुस्थले ॥ ५५७ ।। संसाराब्धाविहानेकयोन्यावर्त्ताकुलेऽटताम् । उर्लनं मानुषं जन्म महारत्नमिवोन्नतम् ॥ ५५ ॥ परलोकसाधनेन मानुष्यमपि देहिनाम् । पादपो दोहदेनेव सफलीनवति ध्रुवम् ॥ ५५ ॥ १ नानाविधाक्रमणसंग्रामहतग्रामभुवः । २ करटी गजः । ३ शब्द कुर्वाण । ४ कुण्डलीकृत्य कुण्डलाकार कृत्वा । ५ कुण्डली सर्पः । ६ अदभ्रवभ्रोर्महानकुलस्य । ७ पञ्चत्रिंशदतिशयसेविन्या । ८ अनेकयोनिरूपावत्तँगकुले ।

·आपातमात्रमधुरा परिणामेऽतिदारुणाः । शउवाच श्वात्यंत विषया विश्ववंचकाः ॥ ५६० ॥ पदार्थानामशेषाणां संसारोदरवर्तिनाम् । संयोगा विप्रयोगांताः पतनांता श्वोच्छ्रयाः॥ ५६१ ॥ आयुर्धनं यौवनं च स्पयेव परस्परम् । सत्वरं गत्वरोण्येव संसारेऽस्मिन् शरीरिणाम् ॥ ५६५ ॥ संसारस्यास्य गतिषु चतसृष्वपि जातुचित् । नास्त्येव सुखलेशोऽपि स्वाउ नीरं मराविव ॥ ५६३ ।। तथाहि क्षेत्रदोषेण परमाधार्मिकैरपि । मिथश्चाविश्यमानानां नारकाणां कुतः सुखम् ॥ ५६५ ॥ शीतवातातपांनोनिर्वधबंधकुदादिनिः । विविधं वाध्यमानानां तिरश्चामपि किं सुखम् ॥ ५६५ ॥ गर्नवासजनिव्याधिजरादारिद्यमृत्युजैः । क्रोडी कृतानामसुखैर्मनुष्याणां कुतः सुखम् ॥ ५६६ ॥ अन्योन्यमत्सरामर्षकलहच्यवनासुखैः । सुखलेशोपि नैवास्ति कदाचिद्दयुसदामपि ॥ ५६७ ॥ अज्ञानाञ्जन्मिनो यो नूयः संसारसन्मुखं । तथापि परिसर्पति नीचानिमुखमंयुवत् ॥ ५६० ॥ तन्नव्याश्चेतनावंतो निजेनानेन जन्मना । मापोषयत संसारं मुग्धेनेव नुजंगमम् ॥ २६ए । संसारवासजं दुःखं विचार्य तदनेकधा । सर्वात्मना हि मोक्षाय यतध्वं हे विवेकिनः ॥ ५७० ॥ गर्जवासनवं मुखं नरकासुखसंनितम् । संसारवन्न मोदेऽस्ति जीवानां हंत जातुचित् ॥ ५७१ ॥ घंटीमध्याकृष्यमाणनारकार्तिसहोदरा । नेह प्रसवजन्मापि जायते जातु वेदना ॥ ५७५ ॥ बहिरंतःपरिक्षिप्तशट्यतुझ्या जवंति च । नाधयो व्याधयो नापि तत्र बाधानिबंधनम् ॥ ५७३ ॥ १ उच्छ्रया अत्युन्नतप्रदेशाः।२ नश्वराणि । ३ अकस्थापिताना । ४ कुम्भीमध्यात् आकृष्यमाणस्य नारकस्य पीडासदृशी । - ·अग्रदूती कृतांतस्य तेजःसर्वस्वतस्करी । पराधीनत्वजननी न जरा तत्र सर्वया ॥ ५७५ ॥ संजायते नारकिकतिर्यक्नृासदामिव । न तत्र मरणं नूयो जवज्रमणकारणम् ॥ ५५ ॥ किंतु तत्र महानंदं सुखमपैतमव्ययम् । रूपं च शाश्वतं ज्योतिः केवलालोकनास्करम् ॥ ५७६ ॥ स च संप्राप्यते मोक्षः शीलयनिनिरंतरम् । शानदर्शनचारित्ररलत्रितयमुज्ज्वलम् ॥ ५४७ ।। तत्र जीवादितत्वानां संक्षेपास्तिरादपि । यथावदववोधो यः सम्यक्झानं तमुच्यते ॥ ५७७ ॥ मतिश्रुतावधि मनःपर्यायः केवलेन च । श्रमीनिः सान्वयैर्नेदैरतत्तु पंचविधं मतम् ॥ ५ ॥ अवग्रहादिनिनिन्नं बाहाद्यै रितरैरपि । इंडियानिप्रियत्नवं मतिज्ञानमुदीरितम् ॥ ५० ॥ विस्तृतं बहुधा पूर्वरंगोपांगैः प्रकीर्णकः । स्याच्छन्दलांवितं शेयं श्रुतज्ञानमनेकधा ।। ५७१।। देवनैरयिकाणां स्यादव धिर्जवसंचवः । पडिकष्टपस्तु शेपाणां श्योपशमलक्षणः ॥ ५७२ ॥ झजुर्विपुल इत्येवं स्यान्मनःपर्ययो विधा । विशुःखयप्रतिपाताच्यां तपिशेषोऽवगम्यताम् ।। ५७३ ।। अशेषजव्यपर्यायविपयं विश्वलोचनम् । अनंतमेकमत्यदं केवलज्ञानमुच्यते ॥ ५० ॥ रुचिः श्रुतोक्तंतत्वेषु सम्यक्श्रद्धानमुच्यते । जायते तन्निसर्गेण गुरोरधिगमेन वा ॥ ५७५ ॥ तथाह्यनाद्यतनवावर्त्तवर्तिपु देहिए । शानदृष्टयावृतिवेद्यांतरायानिधकर्मणाम् ॥ ५७६ ॥ सागरोपमकोटीनां कोट्यसिंशत्परा स्थितिः । विंशतिर्गोत्रनाम्नोश्च मोहनीयस्य सप्ततिः ॥ ५० ॥ ॥ युग्मम् ॥ १ पराधीनत्वोत्पादनी । २ देवनारकाणा | ३ आगमोक्ततत्वेगु । K ·ततो गिरिस रिद्धावघोलनान्यायतः स्वयम् । दीयंते सर्वकर्माणि फलानुनवतः क्रमात् ॥ ५ ॥ एकोनत्रिंशदेकोनविंशत्येकोनसप्ततिः । सागराणां कोटिकोटीः स्थितिमुन्मूट्य कर्मणाम् ॥ एन्ए । देशोनैकावशिष्टान्धिकोटिकोटौ तु जन्मिनः । यथा प्रवृत्तिकरणाद्रंथिदेशं समिति ॥ एए० ॥ ॥ युग्मम् ॥ रागषपरीणामो उर्नेदो ग्रंथिरुच्यते । पुरुच्छेदो दृढतरः काष्ठादेरिव सर्वदा ॥ एए१ ॥ तीराच्यर्णान्महापोता श्व वातसमाहताः। रागादिप्रेरिताः केपि व्यावर्त्तते ततः पुनः॥ एए२ ॥ तत्रैव तत्परीणामविशेषादासतेऽपरे । स्थलस्खलितगमनान्यंनांसि सरितामिव ॥ एए३ ॥ अपरे ये पुनर्नव्या नाविजत्राः शरीरिणः । आविष्कृत्य परं वीर्यमपूर्वकरणेन ते ॥ एएच ॥ अतिक्रामति सहसा तं ग्रंथि उरतिक्रमम् । अतिक्रांतमहाध्वानो घट्टनूमिमिवाध्वगाः ॥ एएए ॥ ॥ युग्मम् ॥ अथानिवृत्तिकरणादंतरकरणे कृते । मिथ्यात्वं विरलीकृत्य चतुर्गतिकजंतवः ॥ एए६ ॥ आंतर्मुहूर्तिकं सम्यग्दर्शनं प्रामुवंति यत् । निसर्गहेतुकमिदं सम्यक् श्रधानमुच्यते ॥ एए ॥ युग्मम् ॥ गुरूपदेशमालंब्य नव्यानामिह देहिनाम् । सम्यक्रधानं तु यत्तनवेदधिगमोनवम् ॥ एए॥ तच्च स्यादौपशमिकं सास्वादनमथापरम् । दायोपशमिकं वेद्यं दायिकं चेति पंचधा ॥ एएए । तत्रौपशमिकं निन्नकर्मग्रंथेः शरीरिणः । सम्यक्त्वलाले प्रश्रमेंतर्मुहूर्त प्रजायते ॥ ६०० ॥ १ समायान्ति । २ भतिष्यत्कल्याणाः ।

·तथोपशांतमोहस्योपशमश्रेणियोगतः । मोहोपशमजमौपशमिकं तु वितीयकम् ॥ ६०१ ॥ त्यक्तसम्यक्त्वनावस्य मिथ्यात्वानिमुखस्य च । तथान्युदीर्णानंतानुबंधिकस्य शरीरिणः ॥६०५ ॥ यः सम्यक्त्वपरीणाम उत्कर्षेण पडावलिः । जघन्येनैकसमयस्तत्सास्वादनमीरितम् ॥ ६०३ ॥ युग्मम् ॥ अथ तृतीयं मिथ्यात्वमोहदयशमोन्नवम् । सम्यक्त्वपुजलोदयपरिणामवतो नवेत् ॥ ६०४ ॥ वेदकं नाम सम्यक्त्वं क्षपकश्रेणिमीयुषः । अनंतानुबंधिनां तु ये जाते शरीरिणः ॥ ६०५॥ मिथ्यात्वस्याथ मिश्रस्य सम्यग्जाते परिदये । दायीकसन्मुखीनस्य सम्यक्त्वांत्यांशनोगिनः ॥६०६॥ शुजनावस्य प्रदीणसप्तकस्य शरीरिणः । सम्यक्त्वं दायिकं नाम पंचमं जायते पुनः ॥६०७॥ सम्यग्दर्शनमेतच्च गुणतस्त्रिविधं नवेत् । रोचकं दीपकं चैव कारकं चेति नामतः ६०० ॥ तत्र श्रुतोक्ततत्वेषु हेतूदाहरणैर्विना । दृढा या प्रत्ययोत्पत्तिस्तत्रोचकमुदीरितम् ॥ ६०ए । दीपकं तद्यदन्येषामपि सम्यक्त्वदीपकम् । कारकं संयमतपःप्रनृतीनां तु कारकम् ॥ ६१० ॥ शमसंवेगनिर्वेदानुकंपास्तिक्यलक्षणैः । लक्षणैः पंचलिः सम्यक् सम्यक्त्वं तत्तु लक्ष्यते ॥ ६११॥ अनंतानुबंधिकषायाणामनुदयः शमः । स प्रकृत्या कषायाणां विपाकेक्षणतोऽपि वा ॥ ६१२ ॥ ध्यायतः कर्मविपाकं संसारासारतामपि । यत्स्याविषयवैराग्यं स संवेग इतीरितः ॥ ६१३ ॥ संसारवासः कारैव बंधनान्येव बंधवः । स संवेगस्य चिंतेयं या निर्वेदः स उच्यते ॥ ६१५ ॥ एकेजियप्रनृतीनां सर्वेषामपि देहिनाम् । जवाब्धौ मऊतां क्वेशं पश्यतो हृदयाता ॥ ६१५ ॥ १ विश्वासोत्पत्तिः । २ कषायपरिणामदर्शनात् ।

·मन्मनत्वं कालत्वं मूकत्वं मुखरोगिताम् । वीदयाऽसत्यफलं कन्यालीकाद्यसत्यमुत्सृजेत् ॥ ६३० ॥ कन्यागोनूम्यलीकानि न्यासापहरणं तथा । कूटसादयं च पंचेति स्थूलासत्यानि संत्यजेत् ॥ ६३१ ।। दौ ग्यं प्रेष्यतां दास्थमंगछेदं दरिताम् । अदत्तात्तफलं ज्ञात्वा स्थूलस्तेयं विवर्जयेत् ॥ ६३५ ॥ पंढत्वमिडियछेदं वीक्ष्याब्रह्मफलं सुधीः । जवेत्स्वदारसंतुष्टोऽन्यदारान्वा विवर्जयेत् ॥ ६३३ ।। असंतोपमविश्वासमारंजं सुःखकारणम् । मत्वा मू फलं कुर्यात्परिग्रहनियंत्रणम् ॥ ६३४ ॥ दशस्वपि कृता दिनु यत्र सीमा न लंध्यते । ख्यातं दिग्विरतिरिति प्रश्रमं तशुणवतम् ॥ ६३५ ॥ लोगोपनोगयोः संख्या शक्त्या यत्र विधीयते । लोगोपनोगमानं तद्वतीयीकं गुणवतम् ॥ ६३६ ॥ आर्त रौषमपध्यानं पापकर्मोपदेशिता । हिंसोपकारदानं च प्रमादाचरणं तथा ॥ ६३७ ॥ शरीराद्यर्थदमस्य प्रतिपक्षतया स्थितः । योनर्थदंमतस्त्यागस्तृतीयं तु गुणवतम् ॥ ६३७ ॥ युग्मम् ॥ त्यक्तातरौषध्यानस्य त्यक्तसावद्यकर्मणः । मुहूर्त समतायातं विः सामायिकवतम् ॥ ६३ए । दिग्बते परिमाणं यत्तस्य संदेपणं पुनः । दिनरात्रौ च देशावकाशिकव्रतमुच्यते ॥ ६४० ॥ चतुष्पा चतुर्थादि कुव्यापारनिषेधनम् । ब्रह्मचर्यः क्रियास्नानादित्यागः पोपधनतम् ॥ ६३१॥ दानं चतुर्विधाहारपात्राचार्दैनसझनाम् । अतिथिन्योऽतिथिसंविलागवतमुदीरितम् ॥ ६५२ ॥ रत्नत्रयमिदं सम्यग्यतिनिः श्रावकैरपि । उपासनीयं सततं निर्वाणेप्राप्तिहेतवे ॥ ६५३ ॥ आकर्ण्य देशनामेवमुत्याय जरतात्मजः । पत्नस्वामिनं नत्वपलसेनो व्यजिझपत् ॥ ६ ॥ १ काहलो मुखध्वनिरोगविशेषः । २ समतायुक्त । ३ उपवासादि । ४ आच्छादन यव मद्म वसतिः । ५ मोक्षप्राप्तिहेतवे ।

·स्वामिनिह जवारण्ये कषायदवदारुणे । नव्यांबुद श्वावर्षस्तत्वामृतमनुत्तरम् ॥ ६॥५॥ तरंग इव मऊनिः प्रपेव च पिपासितैः । कृशानुरिव शीतात्तैस्तापातैरिव पादपः ॥ ६४६ ॥ ध्वांतमग्नैर्दीप श्व निधिौस्थ्य स्थितैरिव । विषादितैरिव सुधा रोगितैरिव नेषजम् ॥ ६ ॥ विक्रांतद्विषदाक्रांतैरिव ऊर्ग जगत्पते । नवनीतैरसि प्राप्तो रक्ष रक्ष दयानिधे॥६॥ त्रिनिर्विशेपकम्। पितृनिातृन्निातुःपुत्रैरन्यैश्च बंधुनिः । अनाप्तैरिव पर्याप्तं जवज्रमणहेतुनिः ॥ ६४ए । जगबरण्य शरणं संसारार्णवतारण । त्वामेवाश्रितवानस्मि दीक्षां देहि प्रसीद मे ॥ ६५० ॥ उक्त्वेति जरतस्यान्यैरेकोनैः पंचनिः शतैः । पुत्रैः पौत्रसप्तशत्या चान्वितो व्रतमाददे ॥ ६५१ ॥ चर्तुः केवलमहिमा क्रियमाणां सुरासुरैः। दृष्ट्वा मरीचिनरततनयो व्रतमग्रहीत् ॥ ६५५ ॥ विसृष्टा जरतेशेन ब्राहयपि व्रतमग्रहीत् । गुरूपदेशः सादयेव प्रायेण लघुकर्मणाम् ॥ ६५३ ॥ विमुक्ता बाहुबलिना जिघृकुः सुंदरी व्रतम् । जरतेन निपिघा तु श्राविका प्रथमाऽजवत् ॥ ६५५ ॥ जरतः स्वामिपादांते श्रावकत्वमशिश्रियत् । नहि लोगफले कर्मण्यनुक्ते लवति व्रतम् ॥ ६५५ ॥ नरतिर्यक्सुरेष्वेके तदानी जगृहुव्रतम् । श्रावकव्रतमन्ये तु सम्यक्त्वमपरे पुनः ॥ ६५६ ॥ ते च कञ्चमहाकल्चवर्ज राजन्यतापसाः। आगत्य स्वामिनः पार्श्व दीक्षामाददिरे मुदा ॥ ६५७ ॥ साधवः पुंमरीकाद्याः साध्व्यो ब्राह्मीपुरस्कृताः । श्रावका नरताद्यास्तु श्राविकाः सुंदरीमुखाः ॥ ६५७ ॥ चतुर्विधस्य संघस्य व्यवस्थेयं तदानवत् । अद्यापि वर्तते सेयं धर्मस्य परमं गृहम् ॥ ६५ए ॥ युग्मम् ॥ १ दौस्थ्यस्थितैर्दैन्यस्थितैः।

·तदानीं चतुरशीतेर्गणनृन्नामकर्मणाम् । व्रतीनामृपत्नसेनप्रतीनां सुमेधसाम् ॥ ६६० ॥ उत्पादो विगमो ध्रौव्यमिति पुण्यां पदत्रयीम् । नदिदेश जगन्नाथः सर्ववाडायमातृकाम् ॥६६॥युग्मं॥ स चतुर्दशपूर्वाणि धादशांगानि ते क्रमात् । ततो विरचयामासुस्तत्रिपद्यनुसारतः ॥ ६६२ ॥ अथादाय दिव्यचूर्णपूर्ण स्थालं पुरंदरः । देवैर्वृतो देवदेवपादांतः समुपस्थितः ॥ ६६३ ॥ अश्रोत्थाय गणनृतां चूर्णरूपं यथाक्रमम् । कुर्वाणः सूत्रेणार्थेन तथा तउलयेन च ॥ ६६५ ॥ अव्यैर्गुणैः पर्यायैश्च नयैरपि जगत्पतिः । ददावनुयोगानुज्ञां गणानुज्ञामपि स्वयम् ॥ ६६५ ॥ युग्मं ।। ततोऽमरा नरा नार्यो उन्निध्वानपूर्वकम् । वासदेपं विदधिरे तेपामुपरि सर्वतः ॥ ६६६ ॥ तस्थुर्गणधरास्तेपि रचितांजलिसंपुटाः । स्वामिवाचं प्रतीतो मेघांज व पादपाः ॥ ६६७ ॥ मृगेंजासनमारुह्य पूर्ववत्पूर्वदिङ्मुखाः । अशिप्टिमयीं स्वामी विदधे देशनां पुनः ॥ ६६७ ॥ देशनोदामवेलायाः स्वामिवारिधिजन्मनः । मर्यादायाः प्रतिरूपा तदाऽपूर्यत पौरुपी ॥ ६६ए । अवांतरे च कलशैरखमैनिस्तुपोज्वलैः । विनिर्मितचतुःप्रस्थीप्रमाणस्थालसंस्थितः ॥ ६७० ॥ दिविपन्निहितैर्गधैर्विगुणीकृतसौरजः । प्रधानपुरुपोदितो जरतेश्वरकारितः ॥ ६७१ ॥ देवउंन्निनिर्घोपप्रतियोपितदिङ्मुखः । अन्वीयमानः प्रोजीतमंगलैर्ललनाजनैः ।। ६७५ ॥ पोरैः स्वामिप्रनावोत्यः पुएयराशिरिवावृतः । पूर्वधारेण समवसरणे प्राविशद्वलिः ॥ ६७३ ॥ चतुर्निः कलापक। १ उत्पादविगमध्रौव्यानुसारतः । २ प्रतिगृह्णन्तः । ३ अनुशिष्टी शिक्षा । ४ समुद्रवेलासदृशी।

·प्रतुं प्रदक्षिणीकृत्य सोक्षिप्यत बलिः पुरः । वसुं कल्याणसस्यानामिव बीजमनुत्तमम् ॥ ६७५ ॥ अंतरिक्षानिपततोऽतरालेऽपि समाददे । तस्यार्धममरैर्मेघपानीयमिव चातकैः ॥ ६७५ ॥ तस्य नूमिगतस्याध जग्राह जरतेश्वरः । शेषं तु गोत्रिण श्व विजज्य जगृहुर्जनाः॥६७६ ॥ पूर्वोत्पन्नाः प्रणश्यति रोगाः सर्वे नवाः पुनः । षएमासान्नैव जायते बलेस्तस्य प्रत्नावतः ॥ ६७७ ॥ अथोत्थायोत्तरफारवर्मना निर्ययौ प्रनुः। अन्वीयमानो देवेः पद्मखंड श्वालिनिः॥ ६७० ॥ रत्नमयस्वर्णमयवप्रयोरंतरस्थितेः । व्यश्राम्यनगवान् देवचंद ईशानदिकस्थिते ॥ ६७ए । तदानीमृपत्नसेनो गणभृन्मुखममनम् । जगवत्पादपीठस्थो विदधे धर्मदेशनाम् ॥ ६७० ॥ स्वामिनः खेदविनोदः शिष्याणां गुणदीपना । उन्नयतः प्रत्ययश्च गणनदेशनागुणाः ॥ ६७१॥ तस्मिन् गणधरे धर्मदेशनाविरते सति । प्रणम्य स्वामिनः सर्वे स्थानं निजनिजं ययुः ॥ ६७५ ॥ तीर्थे तत्र समुत्पन्ने गोमुखो नाम गुह्यकः । वराक्षमालाशालिभ्यां दो- दक्षिणपार्श्वयोः ॥ ६७३ ॥ मातुलिंगपाशनृभ्यां वामदो| च शोजितः। हेमवर्णो गजरथः पार्श्वस्थोऽजूत्ततो विनोः॥६॥युग्मम् नामतोऽप्रतिचक्रेति हेमाला गरुमासना । वरप्रदेपुनृत्चक्रिपाशिनिर्दक्षिणैर्नुजैः ॥ ६७५ ॥ वामहस्तैर्धनुर्वनचक्रांकुशधरैर्युता । तत्तीर्थजूरजूत पार्थे चर्तुः शासनदेवता ॥ ६७६ ॥ युग्मम् । ततो विहर्त्तमन्यत्र जगाम लगवानपि । महर्षिनिः परिवृतो नत्रैरिव चंद्रमाः ॥ ६ ॥ १ कल्याणरूपधान्याना । २ गणधरमुखाभरणरूपः । ३ वराक्षमालाशालिभ्या वरदानचिताक्षमालाचिह्नगालि+गा। ४ मातुलिङ्गफल "बिजोरु" ति भाषाया प्रसिद्ध ।

·गलतः स्वामिनोऽनूवन् नत्त्येव तरवो नताः । अधोमुखाः कंटकाश्च शकुनाश्च प्रदक्षिणाः ॥ ६ ॥ शत्विजियानुकूदयं वायोरप्यनुकूलता । चतुर्जघन्यतोप्यासीत्पार्थे कोटिदिवौकसाम् ॥ ६०ए॥ जवांतरोजुतकर्मदालोकनयादिव । नावर्धित कचाः श्मश्रुनखाश्च त्रिजगत्पतेः ॥ ६ए० ॥ स्वाम्यगाद्यन नो तन वैरमारीत्यवृष्टयः । निक्षमतिवृष्टिवी लये च स्वान्यचक्रजे ॥ ६९१ ।। विश्वविस्मयकरैरिति प्रनु निनरतिशयैः समन्वितः । संसरजगदनुग्रहैकधीः दमामिमां विहरति स्म वायुवत् ॥ ६ए२ ॥ इत्याचार्यश्रीहेमचंद्रविरचिते त्रिपटिशलाकापुरुषचरिते महाकाव्ये प्रथमपर्वणि भगवद्दीक्षाछासविहा- रकेवलज्ञानसमवसरणव्यावर्णनो नाम तृतीय सर्ग ॥ ३ ॥ SRASSES ----- १ मारी रोगोपद्रवः ईतयः प्रसिद्धाः । २ स्वचक्रपरचकजाते भये ।

·चक्रपूजोत्सवश्चके पौरैरपि महर्षिभिः । पूजितैः पूज्यमानो हि केन केन न पूज्यते ॥ १३ ॥ तस्योपयोगमादित्सुश्चक्ररत्नस्य दिग्जयम् । स्नानागारं ययौ राजा मंगलस्नानहेतवे ॥ १५ ॥ विमुक्तामरणश्रेणिः शुलस्तानीयवस्त्रभृत् । न्यपदत्प्राङ्मुखस्तन सानसिंहासने नृपः ॥ १५ ॥ सुरजुपुष्पनिर्यासमयैरिव सुगंधिनिः । सहस्रपाकप्रमुखैस्तैलैरन्याजि भूपतिः ॥ १६ ॥ संवाहनाभिर्मासास्थित्वग्रोमसुखहेतुतिः । चतुर्विधानिस्त्रिविधर्ममध्यदैः करैः ॥ १७ ॥ मर्दनीयामर्दनीयस्थानविज्ञाः कलाविदः । नृपं संवाहयामासुः संवाहकनरास्ततः ॥ १५ ॥ त्रिनिर्वि- शेषकम् श्रादर्शमिव नूपालमम्लानातिनाजनम् । सूमेण दिव्यचूर्णेनोपर्तयामासुराशु ते ॥ १५ ॥ काश्चित्करोकृतस्वर्णपयस्कुंना वरस्त्रियः। उन्नालेनव्यनलिना व लावण्यवापयः ॥ २० ॥ स्त्यानीनूय पयांसीव गतान्याधारतामपाम् । राजतानंबुकलशान्बिन्रत्यः काश्चिदंगनाः ॥ २१ ॥ लीलानीलोत्पलत्रांतिदायिनश्चारुपाणिषु । इंजनीलपयस्कुंजान्दधानाः काश्चन स्त्रियः ॥ २२ ॥ नखरत्नप्रनाजालवर्षमानाधिकश्रियः । दिव्यरत्नमयान्कुंलान् बिज्रत्यः सुन्नुवोऽपराः ॥ २३ ॥ सुगंधितिः पवित्रांबुधारानिधरणीधवम् । क्रमेण स्नपयामासुर्जिनेअमिव देवताः ॥२४॥ कृतस्त्रानोऽथ नूपालः कृतदिव्य विलेपनः । वासोनिः शोनितः शुत्रैः ककुन्नासैरिवानितः ॥ २५ ॥ ललाटपट्टे मांगट्य चांदनं तिलक दधत् । यशोमस्यानिनवं प्ररोइंतमिवांकुरम् ॥ २६ ॥ १ स्त्रानीय सानोचित । २ ऊर्ध्वनालानि नव्यानि नवानि नलिनानि यासु ताः । ३ स्त्यानीभूय घनीभूय ।

·मुक्तामयानलंकारान् वयशःपुंजनिर्मलान् । तारकाप्रकरांस्तारांस्तारांपथ श्वोषहन् ॥२७॥ चंचन्मरीचिनिचयत्रीमितोष्णमरीचिना । प्रासादः कलशेनेव किरीटेन विजूषितः॥ २० ॥ मुहुरुदिप्यमाणाभ्यां वारनारीकरांबुजैः । कर्णोत्तंसायमानान्यां चामराज्यां विराजितः ॥ २५ ॥ स्वर्णकुंजनता श्वेतातपत्रेणोपशोजितः । श्रीसद्मपद्मनृत्पद्मादेन हिमवानिव ॥ ३० ॥ सर्वदा संनिधानस्थैः प्रतीहारैरिवालितः। नक्तैः षोमशनियंदसहस्रैः परिवारितः ॥ ३१ ॥ नत्तुंगकुंनशिखरस्थगितैकदिगाननम् । आरोहघासव श्वैरावणं रत्नकुंजरम् ॥ ३५ ॥ स गर्जन्नूर्जितं जात्यकुंजरस्तत्दणादत् । उद्दाममदधारा निर्धारोधर श्वापरः ॥ ३३ ॥ उदिप्य पाणीन् कुर्वाणैर्दिवं पसवितामिव । युगपद्वंदिवृंदेन चक्रे जयजयारवः ॥ ३५ ॥ उंनिस्ताड्यमानोऽथ नदन्नुच्चैर्दिशोऽपि हि । नादयामास मुखरंगायनो गायनीरिव ॥ ३५ ॥ दूतीजूतानि निःशेषसैनिकाह्वानकर्मणि । प्रणेऽर्वर्यतूर्याणि मंगलान्यपराएयपि ॥ ३६ ॥ गजैः सिंदूरनृत्कुंजैः सधातुनिरिवानिनिः। अश्वैरनेकधाजूतरेवंताश्चत्रमप्रदैः॥३७॥ मनोरथैरिव निर्विशालैश्च महारथैः । पत्तिनिश्च महौजोनिः सिंहैरिव वशंवदैः ॥ ३० ॥ १ गगनमार्गः। २ कर्णयोराभरणायमानाभ्या।३ श्रीसद्मानि लक्ष्मीगृहाणि यानि पद्मानि तानि बिभर्तीति श्रीसद्मपद्मभृत् स चासौ पाह्रदस्तेन । ४ उच्चकुम्भशिखरेण आच्छादित एकदिड्मुख येन सः । ५ धाराधरो मेघः ।६ मुख्यवाचालगायकः । ७ रेवन्तः सूर्याश्वः । ८ महापराक्रमैः ।

·प्रचचाल महीपालः पूर्व पूर्वी दिशं प्रति । संव्यानमिव तन्वानः सैन्योत्यैः पांशुनिर्दिशाम् ॥३५॥ त्रि- निर्विशेषकम् । तत्सैन्याग्रेसरं यदसहस्राधिष्ठितं ततः । चक्ररत्नमद्विबं जानोरिव ननश्चरम् ॥ ४० ॥ दमरलधरो वाजिरलमारुह्य तत्परः । नाम्ना सुपेणः सेनानीरत्नं चक्रमिवाचलत् ॥ १ ॥ निःशेषशांतिकविधौ शांतमंत्र श्वांगवान् । पुरोधारलमचलत्सम वसुमतीनुजा ॥ ४२ ॥ सैन्ये प्रत्याश्रयं दिव्यनोजनापादनक्षमम् । अचालीगृहरतं च सत्रशालेव जंगमा ॥ ४३ ॥ स्कंधावारादि निर्मातुं विश्वकर्मेव सत्वरम् । अलं वर्धकिरलं च चचाल सह नूनुजा ॥ ४ ॥ चचाल चर्मरत्नं च उत्रत्रयमिवाजुतम् । चक्रिणः सकलस्कंधावार विस्तारशक्तिमत् ॥ ४५ ॥ रत्ने च मणिकाकिएयौ ध्वांतविध्वंसनक्मे । सह प्रचेलतु निः सूर्याचंजमसाविव ॥ ६ ॥ ययौ सह नरेंजेण खड्गरत्नं च नासुरम् । सुरासुरवरास्त्राणामिव सारैर्विनिर्मितम् ॥ ७ ॥ ततश्च सचमूचक्रश्चक्रनृनरतेश्वरः । प्रतीहारानुग श्वागमञ्चक्रानुगः पथि ॥ ७ ॥ पवनेनानुकूलेनानुकूलैः शकुनैरपि । सर्वतो दिग्जयस्तस्याशंसि ज्योतिपिकैरिव ॥४ए । विषमं सुसमीचक्रे सैन्यस्य पुरतो व्रजन् । सेनानीदमरत्नेन मतेनेव कृपिक्षितिम् ॥ ५० ॥ रुरुचे पृतनो धूतरजोनिः कृतदिनम् । रथदिपपताकानिर्बलाकाजिरिवांवरम् ॥ ५१॥ अदृश्यमानपर्यंता सा चमूश्चक्रवर्तिनः। गंगालदि वितीयेव सर्वत्राप्यस्खलनतिः ॥ १२ ॥ १ संव्यानमुत्तरीयवस । २ अन्नशाला । ३ विश्वकर्मा देवशिल्पी । ४ ज्योतिर्विद्विः । ५ मतेन हलाओण।

·चीत्कृतैः स्यंदना वाहा हेपितैर्गर्जितैर्गजाः । अतत्वरन्निवान्योऽन्यं दिग्जयोत्सवकर्मणे ॥ ५३ ॥ अद्यतन सादिनां कुंताः चमूत्खाते रजस्यपि । हसंत श्व तमन्नान्दीधितीनुष्णदीधितेः ॥ ५५ ॥ आबम्पमुकुटै रेजे राजन्नी राजकुंजरः । जक्तिमनिर्वृतो गबन शक्रः सामानिकैरिव ॥ ५५ ॥ गत्वा योजनपर्यते तच्च चक्रमवास्थितम् । जज्ञे योजनमानं च तत्प्रयाणानुमानतः ॥ २६ ॥ ततो योजनमानेन प्रयाणेन व्रजन्नृपः । गंगाया दक्षिणं कूलं प्रापत्कतिपयैर्दिनैः ॥ १७ ॥ नृपोपि विपुलां गंगापुलिनोर्वी निरंतरैः । विविधैः संकटीकुर्वन्नावासैर्विश्रमं व्यधात् ॥ ५० ॥ करत्करिमदांनोनिः पंकिला कूलमेदिनी । तदा मंदाकिनीनद्या प्रावृट्काल श्वानवत् ॥ ५५ ॥ जाह्नवीस्रोतसि स्वच्छे स्वछंदं जगृहुस्ततः । वारीणि वारणवरा वारिधौ वारिधा श्व ॥ ६ ॥ अतिपारिप्लवत्वेनोत्प्लवमाना मुदुर्मुहुः । तत्र सस्नुस्तुरंगाश्च तरंगज्रमदायिनः ॥ ६१ ॥ संप्रविष्टैः श्रमादंतर्गजाश्चमहिषोनिः । जातनूतननवे चक्रे विष्वक् सरिघरा ॥ ६ ॥ छानुकूलयितुं कूलस्थितं नृपमिवांजसा । श्रमं गंगा हरच्चम्बास्तरंगोकृतसीकरैः ॥ ६३ ॥ महीनुजः सेव्यमाना महत्या सेनया तया । कृशीबनूव गंगापि सद्यः कीर्तिरिव विषाम् ॥ ६ ॥ तत्सैन्यगजराजानामयत्नालानतां ययुः । नागीरथीतीररुहो देवदारुमहीरुहः ॥६५॥ अश्वत्थशलकीकर्णिकारोउंबरपल्लवान् । बुलुवुः पशुनिहस्तिकृते हस्तिपकाः क्षणात् ।। ६६ ॥ १ भल्लाः । २ तटमेदिनी । ३ उत्तमगजाः । ४ हस्तितुरगमहिपवृषै.। ५ जाता नूतना नका मत्स्यविशेषा यस्या सा । ६ यत्न- विना गजबन्धनस्थानता । ७ अश्वत्थ. पिप्पलवृक्षः । ८ महामानाः।

·कुर्वाणास्तोरणानीवोन्नमितैः कर्णपक्षवैः । विरेजुर्वाजिनो बघाः श्रेणीजूताः सहस्रशः ॥ ६७ ॥ मकुष्टमुशचणकयवादीनि जवात्पुनः । बंधूनामिव निदधुरश्वानामश्वपालकाः ॥ ६ ॥ बनूवुः शिविरे तत्र चत्वाराणि त्रिकाणि च । आपणानी श्रेण्यश्च विनीताया श्व क्षणात् ॥ ६ए । गुप्यशुरुस्थूलपट्टकुटीनिः पटचारुनिः । नास्मरन् पूर्वसौधानां सुस्थिताः सर्वसैनिकाः ॥ ७० ॥ शमीकधुवनूलप्रायान् द्रून् लिलिहुर्मयोः । दिशंत इव सैन्यानां कार्य कंटकशोधनम् ॥ १ ॥ स्वचंदं जाह्नवीतीरतले सिकतिलेऽलुगन् । नृत्या श्व स्वामिनोऽये बेसराश्चलकेसराः ॥ ७ ॥ केचिदाजहुरेधांसि सरिदजांसि केचन । दूर्वा दिनारकान् केचित्केचिलाकफलादिकम् ॥ १३ ॥ प्रचख्नुश्शूलिकाः केचित्तंउलान्केप्यखमयन् । केचिदज्वालयन्नग्निमपचन् केचिदोदनम् ॥ १४ ॥ सस्नुः केप्येकतस्तत्र स्वोकसीवोज्वलै लैः । स्माता धूपैरधूपायन् केप्यात्मानं सुगंधिनिः ॥ १५ ॥ केचिद्भुतुजिरे स्वैरं पुरोचुंजानपत्तयः । सनारीका विलिलिपुः केचिदंगं विलेपनैः ॥ ७६ ॥ नामस्त कटकायातं कोप्यात्मानं मनागपि । लीलोपलन्यसाथै शिविरे चक्रवर्तिनः॥७॥पंचनिःकुलकं। अहोराने व्यतिक्रांते तस्मिन् पुनरपि प्रेगे । चक्ररत्नं जगामैकं योजनं चक्रवर्त्यपि ॥ ॥ एवंयोजनमानेन प्रयाणेन दिनदिने । गढ़श्चक्रानुगश्चक्री मागधं तीर्थमासदत् ॥ ७ ॥ नवयोजनविस्तारं दैर्य द्वादशयोजनम् । पूर्वाधिरोधसि नृपः स्कंधावार न्यवाविशत् ॥ ७० ॥ १ मकुष्टा धान्यकणविशेषाः । २ आपणाना हट्टाना। ३ विनीतानगाः । ४ शमीवदरीवृक्षवत् । ५ मया उष्टा । ६ सि. कतामये । ७ वेसरा अश्वतरा. । ८ लीलया उपलभ्याः सर्वार्था यस्मिन् । ९ प्रगे प्रात काले । १० शिविर ।

·.. आवासान् सर्वसैन्याना तत्र व्यधित वर्षकिः । एकां पौषधशालां च शालां धर्मैकदंतिनः ॥ १॥ राजा पौषधशालायामनुष्ठानविधित्सया । उत्ततार करिस्कंधात्पर्वतादिव केसरी ॥२॥ तत्र प्रस्तारयामास दर्नसंस्तारकं नवम् । राजा संयमसाम्राज्यलदमीसिंहासनोपमम् ॥ ३ ॥ मागधतीर्थकुमारं देवं मनसि कृत्य च । प्रपेदेऽष्टमनक्तं सोऽर्थसिघर्षारमादिमम् ॥ ५ ॥ स धौतांशुकनृत्त्यक्तनपथ्यस्रग्विलेपनः । त्यक्तशस्त्रः पुण्यपोषौषधं पौषधमाददे ॥ ५ ॥ दर्नसंस्तारके तस्मिन् प्रतिजाग्रत्स पौषधम् । निष्क्रियो नृपतिस्तस्थौ सिधः पद श्वान्यये ॥ ६॥ अष्टमांते नृपः पूर्णपौषधः पौषधौकसः । शरदनादिवादित्यो निर्ययावधिकद्युतिः ॥ ७ ॥ राजा सर्वार्थनिष्णातः स्नातो बलि विधिं व्यधात् । यथाविधि विधिज्ञा हि विस्मरंति विधिं न हि ॥ उत्पताकध्वजस्तंनं प्रासादमिव जंगमम् । शस्त्रागारमिवानेकशस्त्रश्रेणिविजूषितम् ॥ ए॥ चतुर्दिग्विजयश्रीणामिवाहानार्थमुच्चकैः । टणत्कारकृतो घंटाश्चतस्रश्चारु बिज्रतम् ॥ ए० ॥ पवनैरिव जंघालैधीरैः पंचाननैरिव । अश्वैः सनाथ मध्यास्त स रथं रथिनां वरः ॥ ए१॥ त्रिनिर्वि- शेषकम् राझो नावविशेषज्ञो वासवस्येव मातेलिः । नुनोद सारथीरथ्यान् रश्मिचालनमात्रतः॥ ए॥ महाकरिगिरिस्तोमो महानोमकरोत्करः । विलोलयकबोलश्चित्रशस्त्राहिनीषणः॥ ए३ ॥ १ अव्यये पदे मोक्षे । २ सर्वार्थपारगामी । ३ वेगिभिः । ४ पचाननै केशरिभिः। ५ मातलिनामा सारथिः । ६ महान्ति यानि अनासि शकटाः तान्येव मकरास्तेषामुत्करा यस्मिन् सः ।

·जबलद्भूरजोवेलो रथनिर्घोषगर्जितः । पितीय श्व पायोधिः पायोधि प्रत्यगान्नृपः ॥ ए॥ युग्मम्। संवर्षितांबुनिर्घोषस्त्रस्तनककुलारवैः । नानिंदनं रथेनांनोऽनोनिधिः सोऽज्यगायत ॥ ए५ ॥ न्यस्यैकं लस्तके हस्तं वितीयं त्वंटनीतटे । सोधिज्यं विदधे धन्व पंचमीउविबकम् ॥ ए६॥ पाणिना किंचिदाकृष्य धनु| जरतेश्वरः । धनुर्वेदोंकारमिवोच्चैप्टंकारमकारयत् ॥ ए॥ पातालघारनिर्गबन्नागराजानुहारकम् । इषुधेराचकपुं निजनामांकितं नृपः॥ ए॥ सिंहकर्णिकया मुष्टया धृत्वा पुंखाग्रन्नागके । शिर्जिन्यां निदधे वाणं वज्रदंममरातिषु ॥ एए॥ सौवर्णकर्णताकपझनालतुलास्पृशम् । आकर्णातं स आकर्पत् कांचनं तं शिलीमुखम् ॥ १० ॥ प्रसरनिर्मदीनजुर्नखरत्नमरीचिन्तिः । शुशुल्ने स महावाणः सोदरैरिव वेष्टितः॥ १०१ ॥ छाकृष्टकार्मुकांतस्थो दीप्यमानः स सायकः । व्यात्तांतकमुखखकिहालीलामुपाददे ॥ १० ॥ धनुमंडलमध्यस्थः स मध्यमजगत्पतिः । शुशुने परिवेषांत नुमानिव दारुणः ॥ १०३ ॥ चालयिष्यति किं स्थानान्निग्रहीप्यत्यथैष माम् । इतीव चुदोज तदा सर्वतो लवांबुधिः ॥ १०४॥ अयोवींशो बहिर्मध्ये मुखे पुंखे च सर्वदा । नागासुरसुपर्णादिदेवतानिरधिष्ठितम् ॥ १०॥ आज्ञाकर दूतमिव शिक्षादरजयानकम् । अनिमागधतीर्थेशं विससर्ज शिलीमुखम् ॥ १०६ ॥युग्मम्॥ १ त्रस्तमकरकुलशब्दैः । २ नाभिप्रमाण । ३ लस्तको धनुर्मध्यभागः । ४ धनुरग्रे ज्यारोपणस्थाने । ५ सिहकर्णाकारया । ६ शि- जिन्या धनुर्गुणे । ७ सहोदरैः । ८ प्रसारितयममुखचलज्जिहालीला । ९ पृथ्वीपतिर्भरतः । १० मण्डलान्तः स्थित. सूर्य इव । 15 ·जदामपक्षसूत्कारवाचालितनलोंगणः । निर्ययौ तत्क्षणं वेगात्स पत्री पत्रिरा डिव ॥ १७ ॥ विद्युइंड श्वांजोदाउटकामिर्गगनादिव । स्फुलिंग इव सप्ताद्देश्याग्निरिव तापसात् ॥ १० ॥ शिखीव सूर्योपलतो वज्रं वन्निनुजादिव । निष्पतन्नृपकोदंगादशोजत स सायकः ॥१०ए। संदानितकम्।। योजनानि पादशातिक्रम्य पत्री क्षणेन सः । सत्तायां मागधेशस्य हृदि शल्यमिवापतत् ॥ ११ ॥ अकाउँकांडपातेन तेन मागधतीर्थराट् । उच्चैश्चकोप दंडानिंघटनेनेव पन्नगः ॥ १११ ॥ चक्रीकुर्वन् चुचोर्युग्मं कोदंममिव दारुणम् । दधानश्चनुपी ताने दीप्ताग्निविशिखाविव ॥ ११ ॥ जापुटे श्वोत्फुसीकुर्वाणो नासिकापुटे । स्फोरयन्नधरदलं तदंकाहेरिवानुजम् ॥ ११३ ॥ ललाटे घटयन लेखाः केतूनिव ननस्तले । गृह्णन् दक्षिणहस्तेन वार्तिकोऽहिमिवायुधम् ॥ ११५ ॥ तामयन्नासनं वामहस्तेनारिकपोलवत् । वाचं विपार्चिा:संधीची मित्यूचे मागधाधिपः ॥ ११५ ॥ चतुर्निः कलापकम् ॥ ऐरावणरदान छित्वा कस्ताटकान् चिकीर्षति । सौपर्णेयस्य कः पदैरवतंसान विवित्सति ॥ ११६ ॥ कः पन्नगपतेमौलिमणिमालां जिघृक्षति । सहस्रदीधितेः को वा हयानपि जिहीपति ॥ ११७ ॥ अप्रार्थितप्रार्थकः को वीरमान्यविमृश्यकृत् । अस्माकमस्मिन् सदसि प्रचिक्षेप शरं कुधीः ॥ ११ ॥ सुपर्ण श्व सर्पस्य दर्प तस्य हराम्यहम् । एवं ब्रुवाणो रजसाउत्तस्थौ मागधाधिपः ॥ ११५ ॥ १ गरुडः । २ अनेः । ३ शिखी अग्निः । ४ अकस्माद्बाणपातेन । ५ दण्डताडनेन । ६ भसा चर्मनिर्मित अग्न्युत्पादकयंत्रं । ७ त- क्षकनागस्य । ८ धूमकेतून् । ९ वार्तिको गारुडिकः । १० विपज्वालातुल्यां । ११ ताटलान् भूपणविशेषान् । १२ अविचार्यकारी ।

·बिलादिवोरगं कोशात्खड्दक चकर्ष सः। कंपयामास च व्योम्नि धूमकेतुज्रमप्रदम् ॥ १२० ॥ वाधिवेलेव उर्वारः परिवारोऽपि तत्क्षणम् । युगपत्सकलोप्यस्य सकोपाटोपमुत्थितः ॥ ११ ॥ खडैः केचिद्दिवं चक्रुः कृष्ण विद्युन्मयीमिव । वसुनंदैश्च विशदैरनेकेंउमयीमिव ॥ १२ ॥ नितांतनिशितान् कुंतान् खे केचिदलालयन् । कृतांतदंतसकलश्रेणीनिरिव निर्मितान् ॥ १२३ ॥ परशून्केचिउजाहर्वह्निजिहासहोदरान् । स्वानुनीमपर्यंतान् जगृहुः केपि मुद्गरान् ॥ १४ ॥ वज्रकोट्युत्कटान्यन्ये शूलान्याददिरे करे । अपरे दमनृईमचंकान्दमानुदक्षिपन् ॥ १२५ ॥ चक्रुः केऽपि करास्फोटं वैरिविस्फोटकारणम् । दवेमानादं व्यधुः केपि मेघनादमिवोर्जितम् ॥ १२६॥ केचिऊहि जहीत्यूचुः केचिघर धरेति च । तिष्ठ तिष्ठति केचिच्च याहि याहीति केचन ॥ १७ ॥ इत्यनूचित्रसंरंजचेष्टो यावत्परिबदः । तस्य तावदमात्यस्तं सम्यग्बाणं न्यरूपयत् ॥ १२ ॥ महासाराएयुदाराणि तत्र पत्रिणि मंत्रिराट् । दीव्यमंत्रावराणीवेत्यराणि व्यलोकयत् ॥ १२ए॥ राज्येन यदि वः कार्य जीवितव्येन वा यदि । ततः सेवां कुरुध्वं नः स्वसर्वस्वोपढौकनात् ॥ १३ ॥ इत्यादिशति वः सादात्सुरासुरनरेशितुः । शपजस्वामिनः सूनुर्जरतश्चक्रवर्त्ययम् ॥ १३१ ॥ मंत्री दृष्ट्वादास्येवं विझायावधिना च तत् । दर्शयन् स्वामिनो बाणमुच्चकैरित्यवोचत ॥ १३ ॥ नोजोः सर्वे राजलोका धिग्वो रजसकारिणः । स्वामिनोऽर्थधियाऽनर्थदायिनो जक्तमानिनः ॥ १३३ ॥ जरतो नरतदेने प्रथमश्चक्रवर्त्यजूत् । सूनुः प्रथमतीशज्ञपनस्वामिनो ह्ययम् ॥ १३ ॥ १ बिलात् दरात् । २ वसुनन्दैर्युद्धसाधनविशेषैः । ३ स्वर्भानू राहुः । ४ साहसकारिणः । R ·स एष याचते दम दिधारयिषते च वः । पाकशासनवमशासनः शासनं निजम् ॥ १३५ ॥ अपि शोष्येत पाथोधिर्मेरुरप्युट्रियेत च । कृतांतोऽपि निहन्येतोदिप्येतापि वसुंधरा ॥ १३६ ॥ दंलोलिरपि दट्येत विधाप्यतापि वाडवः । कथंचन न जीयेत चक्रवत्ती महीतले ॥ १३७ ॥ युग्मम् ॥ देवायं वार्यतां लोकः स्तोकधी(मतांवरः । प्रगुणी क्रियतां दंमश्चक्रिणे प्रणतो नव ॥ १३ ॥ आकर्ण्य मंत्रिवाचं तां दृष्ट्वा तान्यवराणि च । गंधेनगंधमाघ्राय करीव प्रशशाम सः॥ १३ए ॥ उपायनमुपादाय तं चेषु मगधाधिपः । उपेत्य नरताधीशं नत्वा चैव व्यजिज्ञपत् ॥ १५ ॥ दिष्ट्या दृष्टिपथं प्राप्तोऽस्यधुना मम नूपतेः । स्वामिन् कुमुदखमस्य शशांक श्व पार्वणः ॥ ११ ॥ जगवानृषनस्वामी प्रथमस्तीर्थकृद्यथा । प्रथमश्चक्रवर्ती त्वं तथा विजयसे नुवि ॥ १४ ॥ सुरेनस्य प्रतीनः को वायोः प्रतिबली च कः। ननसः प्रतिमानं कः प्रतिमवश्च तेऽस्तु कः ॥ १३ ॥ आकर्णाकृष्टकोदंमान्निर्यातं ते शिलीमुखम् । अखंचविष्णुः कः सोढुं बिफौजस श्वाशनिम् ॥ १५ ॥ प्रसादं कुर्वता त्वेष प्रमत्तस्य मम त्वया । कर्त्तव्यज्ञापनायेषुः प्रैषि वेत्रिपुमानिव ॥ १४५ ॥ अतः परमहं नाथ महीनाथशिरोमणे । शिरोमणिमिवाज्ञां ते धारयिष्यामि मूर्धनि ॥ १४६ ॥ स्वामिन् मागधतीर्थेऽस्मिन् स्थास्याम्यारोपितस्त्वया । तत्रैव प्राग्जयस्तंन श्व निर्दलनक्तिलाक्॥१७॥ एते वयमिदं राज्यमेष सर्वः परिबदः । त्वदीयमेवान्यदपि शाधि नः पूर्वपत्तिवत् ॥ १४ ॥ श्त्युक्त्वा सोऽर्पयामास चक्रिणे पत्रिणं सुरः। तच्च मागधतीर्थानः किरीटं कुंडले अपि ॥ १४ए । १ धारयितुमिच्छति । २ इद्रवत् । ३ वाडवाग्निः । ४ अल्पबुद्धिः ।

·तच्च राजा प्रतीयेष मागधाधिपतिं च तम् । सच्चकार महांतो हि सेवोपनतवत्सलाः ॥ १५ ॥ अयो रथं वालयित्वा तथा तेनैव पार्थिवः । स्कंधावारं निजमगात्सुनामेवामरावतीम् ॥ १५१ ॥ अवरुह्य रथादंगं प्रदाट्य सपरिबदः । चकाराष्टमन्नतांतपारणं जरतेश्वरः ॥ १५ ॥ तदा मागधनाथस्य महा वसुधाधवः । चक्रस्येवोपनतस्य विदधेऽष्टाह्निकोत्सवम् ॥ १५३ ॥ आदित्यस्यदनस्रस्तमिव तेजोनिरुटबणम् । अष्टाह्निकोत्सवांते च चकरनं चचाल खे॥ १५५ ॥ दक्षिणस्यां वरदामतीर्थ प्रति ययौ ततः । चक्र तच्चक्रवर्ती च धातुं प्रादिरिवान्वगात् ॥ १५५ ॥ प्रयाणैः प्रत्यहं गवन् राजा योजनमात्रकैः । दक्षिणाब्धिं कमात्प्राप मानसं राजहंसवत् ॥ १५६ ॥ एलालवंगलवलीककोलबहले नृपः । सैन्यान्यावासयामास दक्षिणांनोधिरोधसि ॥ १५७ ॥ आवासान् सर्वसैन्यस्य पौपधौकश्च वर्षकिः । पूर्ववचयामास शासनाच्चक्रवर्तिनः ॥ १५ ॥ वरदामामरं चित्ते कृत्वाप्टमतपोऽकरोत् । नृपतिः पोषधागारे पोषधं च समाददे ॥ १५ए । पोषधांते बहिर्जूत्वा नृपः पोषधवेश्मनः । उपाददे धनुः कालपृष्ठं प्रष्ठो धनुर्नृताम् ॥ १६० ॥ सर्वतः स्वर्णरचितं खचित रत्नकोटिनिः । आरुरोह रथं राजा वासागारं जयश्रियः ॥ १६१॥ अधिष्ठितो नृदेवेनात्युदाराकारधारिणा । प्रसाद श्व देवेन शुशुने स महारवः ॥ १६ ॥ अनुकूलमरुखोलपताकामंमितांबरः । सस्पंदनवराजोधौ यानपात्रमिवाविशत् ॥ १६३ ॥ रयांगनानिष्यसं गत्वा जलनिधेर्जलम् । रथस्तस्थौ रथाग्रस्थसारथिः स्खलितैहयैः ॥ १६ ॥ १ प्रष्ठो मुख्यः।

·अंतेवासिनमाचार्य श्व विश्वंजरापतिः। आनतीकृत्य विदधेऽधिगुणं विशिखासनम् ॥ १६५ ॥ संग्रामनाटकारंजनांदीनिर्घोपमुच्चकैः । आह्वानमंत्रकालस्य ज्याटंकारं चकार सः॥ १६६ ॥ आकृष्य बाणधेर्वाणं न्यधाद्वाणासने नृपः । जालांतरालरचिततिलकश्रीमलिम्लुचम् ॥ १६७ ॥ चक्रीकृतस्य धनुषो मध्ये धूमदायिनम् । शिलीमुखं महीनाथः कर्णजाहमुपानयत् ॥ १६ ॥ किंकरोमीति विझीप्सुमिव कर्णातमागतम् । विससर्ज शरं राजा वरदामाधिपं प्रति ॥ १६ ॥ शैलैः पतत्पवित्रांत्या तायंत्रांत्या च पन्नगैः । अब्धिना चापरौर्वाग्नित्रांत्या सनयमीक्षितः ॥ १७० ॥ गगनं द्योतयन्नुच्चैर्गत्वा द्वादशयोजनीम् । वाणः सोपतउत्केव वरदामस्य पर्पदि ॥ १७१ ॥ युग्मम् ॥ विदिपा प्रेपितं घातकारं नरमिवाग्रतः । पतितं प्रेक्ष्य तं बाणं चुकोप वरदामराट् ॥ १७ ॥ नघेल व पाश्रोधिरद्धांततरंगितः । उद्दामां वरदामेशो वाचमेवमवोचत ॥ १७३ ॥ केनाद्य केशरी गुप्तः पदा स्पृष्ट्वा प्रबोधितः । कस्य वाचयितुं पत्रमद्योदकेपि मृत्युना ॥ १४ ॥ कुष्टीवोत्पन्नवैराग्यो जीवितव्यस्य कोऽथवा । चिदेप यो रजसया मम पर्पदि पत्रिणम् ॥ १७५ ॥ तमनेनैव बाणेन हन्मीति वरदामराट् । उत्थाय पाणिना बाणं तं कोपग्रहिलोऽग्रहीत् ॥ १७६ ॥ मागधाधीश्वर श्व वरदामेश्वरस्ततः । तानि तत्राक्षराणीशांचके पत्रिणि चक्रिणः ॥ १७ ॥ तान्यवराणि संप्रेक्ष्यादि गदमनीमिव । वरदामपतिः सद्योज्यशाम्यदिति चाब्रवीत् ॥ १७ ॥ मंडूक श्व कृष्णाहेश्चपेटां दातुमुत्सुकः । प्रजिहीर्घविपाणाच्यामुरर्घ श्व दंतिनः ॥ १७ए । १ धूर्जमदायिन युगसभ्रमदायक । २ कुष्टरोगवान् । ३ नागदमनी औषधी । ४ मण्डूकः भेकः । ५ शृङ्गाभ्या । ६ उरमो मेप.

·पिपातयिषुरु/धं दशनाच्यामिव दिपः । मंदधीरतेनास्मि युयुत्सुश्चक्रवर्तिना ॥ १० ॥ नवत्वद्यापि नो किंचिधिनष्टमिति स ब्रुवन् । उपायनान्युपानेतुं दिव्यानि स्वान् समादिशत् ॥ ११ ॥ ततस्तं शरमादाय प्रानृतान्यत्रुतानि च । ओपनिः सोऽज्यगादिंड श्व श्रीज्ञपलध्वजम् ॥ १२ ॥ स नत्वा तमुवाचैवमद्य दमापुरुहूत ते । दूतेनेव समाहूतः पत्रिणेहमिहागमम् ॥ १३ ॥ त्वामिहायातमुर्वीश न स्वयं यउपागमम् । सदस्व मे तदशस्य निकुते दोपमझता ॥ १४ ॥ श्रांतेनेवाश्रमः पूर्ण तृषितेनेव पटवर्लंम् । स्वामिन्नस्वामिना स्वामी मया प्राप्तोसि संप्रति ॥ १५ ॥ अद्यप्रति जूनाथ स्थापितोदमिह त्वया । स्थास्यामि नवतो वेलाधरो गिरिरिवोदधेः ॥ १०६ ॥ इत्युक्त्वा जरतेशाय निर्जरं नक्तिनागसौ । अर्पयामास तं बाणं न्यासीकृतमिवाग्रतः ॥ १७ ॥ कटीसूत्रं रत्नमयं रोचीरोचितदिग्मुखम् । राज्ञः सोऽदात् तिग्मरोचीरोचीनिरिव गुंफितम् ॥ १७ ॥ पुरतो मरतेशस्य ढोकयामास चोज्ज्वलम् । मुक्ताराशिं यशोराशिमिव स्वं चिरसंचितम् ॥ १५ ॥ महीपतेरुपददाववदातोदितद्युतिम् । रत्नाकरस्य सर्वस्वमिव रत्नोत्करं च सः ॥ १० ॥ तत्सर्वमग्रहीताजाऽन्वग्रहीपरदामपम् । अस्थापयच्च तत्रैव तं कीर्तनमिव स्वकम् ॥ ११ ॥ वरदामेशमानाष्य सप्रसादं विसृज्य च । जगाम जगतीनाथो विजयी शिबिरं निजम् ॥ १ए॥ अवतीर्य रथात्स्नात्वाऽष्टमनतांतपारणम् । चक्रे समं परिजनैः स राजरंजनीकरः ॥ १३ ॥ वरदामाधिपस्याथ स चक्रेऽष्टाहिकोत्सवम् । लोके महत्वदानाय महंत्यात्मीयमीश्वराः ॥ १४ ॥ १ उवींध्र पर्वत । २ आर्षभिर्भरतः ।३ हेपृथ्वीन्द्र । ४ अल्पजलाशयः । ५ कीर्तिकारकमिव । ६ राजसुरजनीकरश्चन्द्रः। ७ महन्ति पूजयन्ति ।

·प्रति प्रतीची प्राचीनबर्हिरन्य श्वौजसा । चक्री चक्रानुगोऽचालीत्प्रजासानिमुखं ततः ॥ १५ ॥ पूरयन् रोदसीरंधं नीरंधैः सैन्यरेणुनिः । स प्रयाणैः कतिपयैः पयोधि प्राप पश्चिमम् ॥ १६ ॥ ततः क्रर्मुकतांवूलीनालिकेरीवनाकुले । स्कंधावारं विनिदधे स रोधस्यपरोद॑धेः ॥ १७ ॥ प्रनासनाथमुद्दिश्याष्टमनक्तं व्यधात्ततः । राजा जग्राह च प्राग्वत्पौषधं पौषधौकसि ॥ १७ ॥ पौषधांते समारुह्य स्पंदनं मेदिनीपतिः। प्रविवेश पयोराशिं पार्शपाणिरिवापरः॥ १एए॥ अतिक्रम्य जलं चक्रनाँचिदन्नं महीपतिः। स्पंदनं धारयामासाधिज्यं च विदधे धनुः ॥ २० ॥ जयश्रीकेलिवलक्या धनुर्यष्टेर्विशांपतिः । पाणिना वादयामास मौर्वी तंत्रीमिवोच्चकैः ॥ २०१॥ शरं चकर्ष शरधेर्नीरधेत्रदंडवत् । आसयच्च नृपो बाणासनेऽतिथिमिवासने ॥२०॥ ततः प्रजासानिमुखं तं चिदेप शिलीमुखम् । आदित्यबिंबादाकृष्टमिवैकं किरणं नृपः ॥ २३ ॥ वेगाघायुरिवोलंध्य वा दशयोजनीम् । द्यां जानि सयन् प्राप स प्रजासेशवेश्मनि ॥ २० ॥ क्रुषः सोपि शरं प्रेदय प्रेक्ष्य तत्रादराणि च । सद्योऽशाम्यन्नट श्व प्रामुष्कृतरसांतरः ॥ २०५॥ तं पत्रिणमुपादायोपदामप्यपरां स्वयम् । ययौ नूपं प्रत्नासेशो नत्वा चैवं व्यजिज्ञपत् ॥ २०६॥ अद्य देव प्रत्नासोऽस्मि नासितः स्वामिना त्वया । रवेः करैः कमलानि कमलानि नवंति हि ॥ २०७॥ १ प्राचीनबर्हिरिन्द्र । २ रोदसी द्यावाभूमी । ३ नीरन्धैर्घनैः । ४ क्रमुकाः पूगवृक्षाः । ५ अपरोदधेः पश्चिमसमुद्रस्य । ६ पा- शपाणिवरुणः । ७ रथाङ्गनाभिप्रमाण । ८ जयलक्ष्मीक्रीडावीणायाः । ९ शरधेर्निषगात् । १० वेत्राख्यो वृक्षविशेषः । ११ क जल अलन्ति भूषयन्तीति कमलानि ।

·एप प्रत्यग्दिगंतस्थ सामंत श्व ते प्रनो । सर्वदा शासनं मूळ धास्याम्यवनिशासिनः ॥ २० ॥ इत्युक्त्वा जरतेशस्य तमादौ प्रहितं शरम् । खलूरिका (१) पत्तिरिव प्रनासपतिरार्पयत् ॥ २० ॥ कटकानि कटीसूत्रं चूमामणिमुरोमणिम् । निष्कोदि चार्पयज्ञाझे मूर्त तेज श्व स्वकम् ॥ २१ ॥ तस्याश्वासकृते सर्व तवींपतिरग्रहीत् । प्रजोः प्रसादचिहं हि प्रानृतादानमादिमम् ।। २११ ।। तत्रैव स्थापयित्वा तमावाल इव पादपम् । स आययौ पुनः स्कंधावारं वैरिनिवारणः ॥ २१ ॥ तत्कालं गृहिरलेन कट्पानिरहेव सः। उपनीतैदीव्यनोज्यैर्विदधेऽष्टमपारणम् ॥ २१३ ॥ नृपः प्रजासदेवस्य चक्रे चाष्टान्हिकोत्सवम् । आदी सामंतमात्रस्याप्युचिताः प्रतिपत्तयः॥ २१ ॥ अनुदीपमिवालोकोऽनुचक्र नूपतिर्ययौ । ततः सिंधोमहासिंधो रोधः प्राप च दक्षिणम् ॥ १५ ॥ पूर्वाभिमुखमुर्वीशो गत्वा तेनैव रोधसा । निकपा सिंधुसदनं स्कंधावारं न्यवीविशत् ॥ २१६ ॥ अष्टमं विदधे तत्र सिंधुं मनसि कृत्य सः । आसनं सिंधुदेव्याश्चाचलघाताहतोर्मिवत् ॥ २१७ ॥ ततः सावधिनाज्ञासीदायातं चक्रवर्तिनम् । प्रजूतैः प्रानृतैर्दिव्यैस्तं चार्चितुमुपाययौ ॥ २१ ॥ ततो जयजयेत्याशीःपूर्वकं सा ननःस्थिता । इत्यूचेऽनास्मि ते चक्रिन किंकरी करवाणि किम् ॥२१॥ श्रीदेव्या इव सर्वस्वं निधीनामिव संततिम् । साष्टोत्तरं रलकुंचसहस्रं भूजुजे ददौ ॥ २२० ॥ सहोबोढुं प्रकृतयोरिव कीर्तिजयश्रियोः । योग्ये नृपतयेऽयचपलसिंहासने च सा ॥ २१ ॥ नागराजशिरोरलान्युद्धृत्येव विनिर्मितान् । दीपरत्नमयान् राझे सा ददौ बाहुरक्षकान् ॥ २२॥ १ वक्षःस्थलमणिम् २ । दीनारविशेषादि । ३ उपायनग्रहण । ४ कल्पवृक्षण । ५ गत्काराः । ६ समीपे । R ·O मध्योत्कीर्णार्कबिंबालानदत्त कटकांश्च सा । मृदूनि मुष्टिग्राह्याणि दिव्यानि वसनानि च ॥ २२३ ॥ तत्सर्व प्रतिजग्राह स सिंधोः सिंधुराडिव । तां स प्रसादालापेन प्रमोद्य विससर्ज च ॥ २४ ॥ अथालिनवरोंकेसोदरे स्वर्णनाजने । चकाराष्टमन्नतांतनोजनं नूनुजां विनुः ॥ २२५ ॥ सिंधुदेव्या नरदेवो विदधेऽष्टाह्निकोत्सवम् । दर्यमानपथश्चक्रेणाऽग्रेऽये च चचाल सः॥ २२६ ॥ दिशो दिक्पूर्वयाऽगवत्क्रमेण नरतेश्वरः । जरतार्थषयाघाट प्राप वैताब्यपर्वतम् ॥ २२७ ॥ नितंवे दक्षिणे तस्य स्कंधावारं न्यवीविशत् । अंतरीपंमिव दमापो विस्तारायामशोजितम् ॥ २२ ॥ चकाराष्टमन्नक्तं च तत्र विश्वंजरापतिः। वैताब्याजिकुमारस्य पर्यकं पिष्ट चासनम् ॥ २२ ॥ उत्पन्नो लरतक्षेत्रे प्रथमश्चक्रवर्त्यसौ । इत्यज्ञासीदवधिना वैताब्याप्रिकुमारकः ॥ २३० ॥ अथान्यगात्स नरतं व्योमस्थश्चाब्रवीदिदम् । प्रनो जय जयैषोऽस्मि सेवकस्ते प्रशाधि माम् ॥ २३१॥ स महा_णि रत्नानि रत्नालंकरणानि च । देवदूण्याणि च राझे कोशायुक्त श्वार्पयत् ॥ २३ ॥ नासनानि नजाणि नूयांस्यवनिशासिने । प्रतापसंपदः क्रीमावेश्मानि विततार सः॥ २३३ ॥ प्रत्यग्रहीत्तच्च सर्व सर्वसहापतिः । अलुब्धा अपि गृहति नृत्यानुग्रहहेतुना ॥ २३ ॥ नृपस्तमय संन्नाण्य विससर्ज सगौरवम् । महांतो नावजानंति नृमात्रमपि संश्रितम् ॥ २३५ ॥ चकाराष्टमनक्तांते पारणं पृथिवीपतिः । चक्रे च वैताद्व्यगिरिदेवस्याष्टाह्निकोत्सवम् ॥ २३६ ॥ गुहां तमिस्रामुद्दिश्य चक्ररत्नं ततोऽचलत् । राजाप्यगात्तस्य पदान्वेषकस्येव पृष्ठतः॥ २३७ ॥ १ अभिनवपूर्णिमाचन्द्रसदृशे । २भरतार्द्धद्वयसीमान । ३ अन्तरीप द्वीप । ४ पृथ्वीपतिः । ५ अवजानन्ति अवज्ञा कुर्वन्ति ।

·गत्वा तमिस्रासविधे सैन्यान्यावासयन्नृपः । विद्याधरपुराणीवावतीर्णानि गिरेरधः ॥ २३० ॥ कृत्वा मनसि नूपालः कृतमालमथापरम् । चक्रेऽष्टमतपोऽचालीत्तस्य देवस्य चासनम् ॥ २३ ॥ सोऽज्ञासीदवधिज्ञानादागतं चक्रवर्तिनम् । आजगामार्चितुं तं च चिरागुरुमिवातिथिम् ॥ २० ॥ स्वामिन्तमिस्राबारेऽस्मिन् घारपाल श्वास्मि ते । इति ब्रुवन् महीलर्तुः स सेवां प्रत्यपद्यत ॥ २१ ॥ स्त्रीरत्नयोग्यं तिलकचतुर्दशमनुत्तमम् । दिव्यानरणसंचारं विततार स जूलुजे ॥ १५॥ तद्योग्यानि च माल्यानि दिव्यानि वसनानि च । सोऽदापाझे धारितानि प्राक्तदर्थमिवादरात् ॥ २३ ॥ राजा तदाददे सर्व कृतार्था अपि चूलुजः । न त्यजति दिशोदंझ चिह्न दिग्विजयश्रियः ॥ २४ ॥ प्रसादेनातिमहता संजाप्य विससर्ज तम् । शिष्यमध्ययनप्रांत उपाध्याय श्वार्पतिः ॥ २४ ॥ जून्यस्तनाजनैरग्रे तुंजानै राजकुंजरैः । स्वांशैरिव पृथग्भूतैः समं चक्रे स पारणम् ॥ २४६ ॥ सोऽकरोत्कृतमालस्य देवस्याष्टाहिकोत्सवम् । प्रनवः प्रणिपातेन गृहीताः किं न कुर्वते ॥ २४ ॥ सुषेणानिधमन्येयुः सेनापतिमिलापतिः । समाहूय हरिरिव नैगमेषिणमादिशत् ॥ २४ ॥ सिंधुसागरचताब्यसीमानं सिंधुनिष्कुटम् । दक्षिणं साधयोत्तीय चर्मरलेन निम्नगाम् ॥ २४ए॥ बदरीवणवत्तत्र म्लेच्छानायुधयष्टिनिः । ताडयित्वा चर्मरत्नसर्वस्वफलमाहरेः ॥ २० ॥ युग्मं ॥ ततः स सेनाधिपतिर्मेगाधिपतिरोजसा । तेजसा तेजसांनायो धिषणोधिषणागुणैः ॥ २५१ ॥ १ भूमिस्थापितपात्रैः । २ हरिरिन्द्रः । ३ सूर्यः । ४ धिपणो वृहस्पतिः । ५ धिपणागुणैर्बुद्धिगुणैः ।

·निम्नानां निकुटानां च जलस्थलनुवामपि । अन्येषामपि उर्गाणां तजन्मेव प्रचार वित् ॥ २५ ॥ संपूर्णलक्षणः सर्वम्लेबनाषाविचक्षणः । शिरसा शासनं नर्तुस्तत्प्रसादमिवाददे ॥ २५३ ॥ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ प्रणम्य स्वामिनं गत्वा स्वावासे निदिदेश सः । सामंतादीन् प्रयाणाय प्रतिछंदानिवात्मनः ॥ २५ ॥ अथ स्नात्वा कृतबलिमहाय॑स्वट्पञ्जूषणः । संवर्मितः कृतप्रायश्चित्तकौतुकमंगलः ॥ २५५ ॥ जयश्रियालिंगनाय प्रक्षिप्तामिव दोर्खताम् । रत्नप्रैवेयेक दिव्यं धारयन कंठकंदले ॥ २५६ ॥ शोनितश्चिह्नपट्टेन पट्टेविप श्वोच्चकैः । गृहीतास्त्रः कटौ बिज्रन्मूर्ती शक्तिमिव कुरीम् ॥ २५७ ॥ बिज्राणः स्वर्णत॒णीरावतुम्छौ सरलाकृती । पृष्ठतोपि रणं कर्तुं दोर्दण्डाविव वैक्रियौ ॥ २७ ॥ गर्णनेतृदंमनेतृश्रेष्ठिन्निः सार्थवाहिनिः । संधिपालचराद्यैश्च युवराज श्वावृतः॥ २५ ॥ आरुरोह स सेनानीगजरत्नं नगोन्नतम् । निश्चलानासनस्तेनासनेन संहभूरिव ॥ २६० ॥ ॥ षनिः कुलकम् ॥ शोजमानः सितवत्रचामरैः सोऽमरोपमः । वारणं प्रेरयामास चरणांगुष्ठसंझया ॥२६१ ॥ समं राज्ञोऽसैन्येन स गत्वा सिंधुरोधसि । अस्थाउद्भूतरजसा सेतुबंधमिवादधत् ॥ २६ ॥ योजनान्येधते स्पृष्टं यच्च घादश यत्र च । प्रातरुप्तानि धान्यानि निष्पद्यते दिनात्यये ॥ २६३ ॥ १ प्रचार सचारमार्ग वेत्तीति प्रचारवित् । २ प्रतिच्छदान् प्रतिबिम्बरूपान् । ३ महामूल्यस्वल्पाभरणः । ४ रतग्रीवाभरण । ५ प्रधान- द्विपः । ६ शस्त्रीं । ७ स्वर्णनिषगौ । ८ विक्रियोत्पन्नौ । ९ गणनायकदण्डनायकश्रेष्ठिभिः। १० पर्वतोन्नत । ११ सहजात. इव ।

·नदीनदैनदीनानांनस्सु यत्तारणक्षमम् । तत्संपस्पर्श हस्तेन चर्मरलं चमूपतिः ॥ २६ ॥ ॥ संदानितकम् ॥ नैसर्गिकप्रनावेन प्रससार तटयम् । तच्चर्मरत्नं प्रदिप्तं सलिलोपरि तैलवत् ॥ २६५ ॥ सह चम्बा चमूनाथश्चर्मरत्नेन तेन सः । उत्तीर्य पद्ययेवापदापगायाः परं तटम् ॥ २६६ ॥ तं सिसाधयिषुः सर्वे सिंधोदक्षिणनिष्कुटम् । कटपातपायोधिरिव प्रससार चमूपतिः ॥ २६७ ।। धनुर्निर्घोषघूत्कारदारुणो रणकौतुकी । लीलयैव पराजिग्ये स सिंह श्व सिंहलान् ॥ २६ ॥ बर्बरानात्मैसाचके मूल्यात्तानिव किंकरान् । टंकणानंकयामास राजांकेन हयानिव ॥ २६ए । रलाकरमिवानीरं रखमाणिक्यपूरितम् । अजयकवनदीपं नरेंडीपी स लीलया ॥ २० ॥ तथा कालमुखास्तेन जिग्यिरे ते यथाऽजवन् । अन्जाना थपि मुखे दिप्तपंचांगुलीदलाः ॥ २७१ ॥ म्लेच्छा योनकनामानस्तस्य प्रसरतः सतः । आसन् पराङ्मुखा वायोरिव पादपपसवाः ॥ १२ ॥ अपरा अपि वैताठ्यपर्वतोपत्यकास्थिताः । म्लेच्छजातीर्विजिग्ये सोहिर्जातीरिव वार्तिकः ॥ २७३ ॥ प्रौढप्रतापप्रसरः प्रसरन्ननिवारितम् । आक्रमत्कच्छदेशोी सर्वां दिवमिवार्यमा ॥ २४ ॥ इति निष्कूटमाक्रम्य पंचानन वाटवीम् । समो| कच्छदेशस्य तस्थौ सुस्थश्चमूपतिः ॥ २७५ ॥ म्लेच्छजूपतयस्तत्र विचित्रोपायनैः समम् । सेनापति समापेतुर्भक्त्या पतिमिव स्त्रियः ॥ २७६ ॥ १ नदीहदसमुद्रजलेपु । २ साधयितुमिच्छुः । ३ आत्मतत्रान् । ४ ४ नरव्याघ्रः । ५ पर्वतासन्नभूभिस्थिताः । ६ सर्पजातीः । ७ केशरी।

·रत्नस्वर्णाकरान्केचित्स्वर्णशैलतटोपमान् । केचिच्चलितविंध्याजिकल्पान्करंटिनो दः ॥ २७ ॥ केचिदिशाणेयामासुर्वाजिनोऽत्यर्कवाजिनः । केचिदंजननिष्पन्नान् रयान् देवरोपमान् ॥ २७ ॥ तत्रान्यदपि यत्सारं तस्मै सर्वेऽपि तदछ । गिरिज्योपि सरित्कृष्टं रत्नं रत्नाकरे व्रजेत् ॥ २७ए ॥ तवायुक्ता श्वादेशकरा वयमतः परम् । स्थास्यामः स्वस्व विषयेष्वित्यूचुस्ते चमूपतिम् ॥ २० ॥ महीनुजस्तान् यथाई सत्कृत्य विससर्ज सः । पूर्ववच्च सुखं सिंधुमुत्ततार तरंगिणीम् ॥ २७१ ॥ म्लेच्छेन्यश्चाहृतं सर्व तं दंमं दंडनायकः । दोहदं कीर्तिवहीनां ढोकयामास चक्रिणः ॥ २२ ॥ सत्कृतः कृतिना सोथ प्रसादाच्चक्रवर्तिना । विसृष्टश्च प्रहृष्टोऽगानिजावासं चमूपतिः ॥ २३ ॥ अयोध्यायामिव सुखं तत्रास्थानरतेश्वरः । सिंहः प्रयाति यत्रापि तस्यौकः स्वं तदेव हि ॥ २० ॥ अन्येाराहूय चमूपति नूपतिरादिशत् । उद्घाटय तमिस्रायाः कपाटतियामिति ॥ २५॥ आझां नरपतेर्मालामिवोपादाय मौलिना । अविदूरे तमिस्राया गत्वा तस्थौ चमूपतिः ॥२६॥ कृत्वा मनसि सेनानीः कृतमालमयामरम् । चक्रेऽष्टमतपः सर्वास्तपोमूला हि सिघ्यः ॥ २७ ॥ सेनापतिरथ स्नातः श्वेतसंव्यानपदनृत् । निर्ययौ स्नानसदनात्सरसो राजहंसवत् ॥२७॥ सौवर्णधूपदहनं लीलास्वर्णारविंदवत् । सुपेणः पाणिना बित्तमिस्राघारमासदत् ॥ २ ॥ तत्र चालोकयामास कपाटौ प्राणमच्च सः । महांतः शक्तिवंतोऽपि प्रथमं साम कुर्वते ॥ ए० ॥ वैताट्यसंचरविद्याधरस्त्रीस्तंननौषधम् । अष्टाह्निकोत्सवं तत्र स व्यधत्त महर्द्धिकम् ॥ २१ ॥ १ गजान् । २ विश्राणयामासुः ददुः । ३ अतिक्रान्तसूर्याश्वान । ४ कचिदीञ्जननिष्पन्नान् इत्यपि पाठः । ५ नद्याकृष्ट । ६ खस्वदेशेषु।

·अखंमस्तंडुलैरष्टमंगली मंगलावहाम् । मंगलं मांत्रिक श्वालिलेख पृतनापतिः॥ ए॥ वज्र वज्रधरस्येव चक्रिणो वैरिसूदनम् । दमरत्नमुपादत्त स्वहस्तेन चमूपतिः ॥ ए३ ॥ आजिघांसुरपाक्रामत्सप्ताष्टानि पदानि सः। मनागपसरत्येव प्रजिहीर्षुर्गजोपि हि ॥ २ ॥ सेनानीस्तेन दमेन त्रिः कपाटावतामयत् । उच्चैस्तरां कंदरां तामातोद्यमिव नादयन् ॥ २ए५ ॥ वैताठ्यपृथिवीभ्रस्य विलोचनपुटे श्व । बाढमुजाघटाते ते कपाटे वज्रनिर्मिते ॥ ए६ ॥ ततो विघटमानौ तौ कपाटौ दंडतामनात् । तडत्तडिति कुर्वाणौ चक्रंदतुरिवोच्चकैः ॥ २ए । उदग्जरतखंडानां जयप्रस्थानमंगलम् । कपाटोघाटनं राझे सेनानायो व्यजिझपत् ॥ ए ॥ हस्तिरत्नं समारूढः प्ररूढप्रौढविक्रमः । अथाययौ तमिस्रायां नरंजश्चंजमा इव ॥ २एए । मूर्षस्थेन शिखाबंधेनेव येन कदापि हि । उपसेर्गा न जायते तिर्यग्नरसुरोन्नवाः ॥ ३० ॥ अंधकारमिवाशेषं येन दुःखं प्रणश्यति । शस्त्रघाता श्व रुजः प्रनवंति न येन च ॥३०१॥ नृपो यक्षसहस्रेणाधिष्ठितं चतुरंगुलम् । उद्योतकं नास्करवन्मणिरत्नं तदाददे ॥ ३० ॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ दक्षिणे कुंजिनः कुंनस्थले सोऽरिनिषूदनः । पूर्णकुंज इव स्वर्ण पिधानं निदधे च तत् ॥ ३०३ ॥ चतुरंगचमूचक्रयुक्तश्चक्रानुगस्ततः। प्रविवेश गुहाघारं केशरीव नृकेसरी ॥ ३४॥ अष्टसुवर्णप्रमाणं पस्दलं बादशालिकम् । समतलं मानोन्मानप्रमाणयोगसंयुतम् ॥ ३०५ ॥ १ मान्त्रिको मन्त्रज्ञ. । २ सेनापतिः । ३ त्रिवार । ४ वैताढ्यपर्वतस्य । ५ उपसर्गा उपद्रवाः । ६ पुरुषसिहः । ७ द्वादशकोणक ॥

·PASCIES बबंध वर्द्धकिः पद्यामनवद्यां ततस्तयोः । वैताठ्याजिकुमारस्य रह शय्यामिवायताम् ॥ ३२० ॥ पद्या कणेन सा जज्ञे चक्रनृपकेः खलु । गेहाकारमेच्यो हि कालोपो न वास्तुनः ॥ ३१ ॥ नूयोजिरपि पापाणैः कृतसुश्लिष्टसंधिनिः । रेजे तावत्प्रमाणैकपाषाणघटितेव सा ।। ३२५ ॥ सा पाणिवत्समतला वनवञ्च दृढीयसी । गुहाद्वारकपाटाच्यामिवालदयत निर्मिता ॥ ३२३ ॥ ससैन्योपि सुखेनैव निम्नगे उस्तरे अपि । समर्थः पदविधिवच्चक्रवर्ग्युत्ततार ते ॥ ३२ ॥ गुहाया उत्तरं घारमुत्तराशामुखोपमम् । सह चम्बा क्रमागच्छन्नासदन्मेदिनीपतिः॥ ३२५॥ आकयाघातनिर्घोषं याग्यघारकपाटयोः । नीताविवोऊघटाते तत्कपाटौ स्वयं णात् ॥ ३२६॥ तदा विघट्टमानौ तौ सरत्सरिति शव्दतः । सरणप्रेरणमिव चक्रिसैन्यस्य चक्रतुः ॥ ३२७ ॥ गुहायाः पार्थनित्तिच्यां तथा संश्लिष्य संस्थितौ । अलयेतां यथा तबाजूतपूर्वाविवाररी ॥ ३२ ॥ अथ प्रथमतश्चक्रं पुरोगं चक्रवर्तिनः । निर्जगाम गुहामध्यादनमध्यादिवार्यमा ॥ ३५ ॥ महीयसां महीनायो गुहाघारेण तेन च । बलींज व पातालविवरण विनिर्ययौ ॥ ३३० ॥ तस्या गुहायाः निःशंकलीलागमनशालिनः । निर्ययुतिनो विंध्यसानुमजहरादिव ॥ ३३१॥ गुहातो वटगु वढंगतो निर्गच्छति स्म वाजिनः। नोधिमध्यनिर्गच्छदवाजिविडंबिनः ॥ ३३ ॥ वैताढ्यकंदरादाव्यर्कुटीग दिवादताः । नादयंतः स्वनादैा निरीयुः स्पंदना अपि ॥ ३३३ ॥ पत्तयोपि विनिष्पेतुर्महौजस्का गुहामुखात् । सद्यः स्फटिकवटमीकवदनादिव पन्नगाः ॥ ३३४ ॥ १ कपाटौ । २ सूर्यः। ३ इन्द्रविशेषः । ४ धनाढ्यगृहगर्भात् इव । ५ अक्षताः क्षतरहिताः । ore RSS ·पंचाशद्योजनायामां तामतिक्रम्य कंदराम् । नदग्नरतवार्ड विजेतुं पाविशनृपः ॥ ३३५ ॥ किरातास्तत्र निवसंत्यापाता नाम उर्मदाः । पाढ्या महौजसो दीप्ता नमिष्ठा श्व दानवाः ॥ ३३६ ॥ तेऽविच्छिन्नमहाहय॑शयनासनवाहनाः । अनट्पस्वर्णरजताः कुबेरस्येव गोत्रिणः ॥ ३३७ ॥ बहुजीवधनास्ते च बहुदासपरिच्छदाः । अजातानिनवाः प्रायः सुरोद्यानञ्जमा श्व ॥ ३३७ ॥ अनेकसंपरायेषु नियूंढबलराक्तयः । महाशकटनारेषु महोछा इव ते सदा ॥ ३३ए । प्रसह्य नरताधीशे कृतांत श्व सर्पति । अनिष्टशंसिनस्तेपामुत्पाता अनवन्निति ॥ ३० ॥ चलनरतसैन्यप्राग्जारजारिवादिता । प्रकंपितगृहोद्याना प्रचकंपे वसुंधरा ॥ ३१॥ दिगंतव्याविनिः प्रौढैः प्रतापैरिव चक्रिणः । अजायंत दिशां दाहा दावानलसहोदराः ॥ ३५ ॥ करता रजसात्यंतमनालोननाजनम् । बनूवुः ककुलः सर्वाः पुष्पेवत्य इव स्त्रियः ॥ ३४३ ॥ मुःश्रवकूरनि?पा श्रास्फालंतः परस्परम् । पयोनिधाविव ग्राहा पुर्वाता विजनिरे ॥ ३४ ॥ निपेतुर्गगनाउटका जटमुकानीव सर्वतः । समस्तम्लेचव्याघ्राणां प्रदोजस्य निबंधनम् ॥ ३५५ ॥ अजवन्वज्रनिर्घाता महाघोषविनीपणाः । क्रुघोत्थितकृतांतस्य हस्तघाता श्व क्षितौ ॥ ३५६ ॥ स्थाने स्थाने काकचिवमंडलानि नजस्तले । नेमुः समुपसर्पत्याः बत्राणीवांतकश्रियः॥ ३४७ ॥ अथ सौवर्णसन्नाहपरशुप्रासरश्मिलिः । सदस्ररश्मि कुवार्ण कोटिरश्मिमिवांबरे ॥ ३ ॥ १ भूमिस्थिताः । २ अपरिमितमहाहHशयनासनवाहनाः। ३ अनेकयुद्धेषु । ४ तमोभाजन । ५ रजस्वलाः । ६ मत्स्याः । ७ काका वायसाः चिलाः पक्षिविशेपास्तेषा मण्डलानि । ८ सवर्णमयवर्मपरशुप्रासकिरणैः ।

·दंतुलांबरमुइंगमकोदंगमुजरैः । ध्वजस्थव्याघ्रसिंहादित्रस्तांबरचरीगणम् ॥ ३४ए । महाविपघटामेघांधकारितदिगाननम् । यमाननपरिस्पर्विरथाग्रमकराननम् ॥ ३५० ॥ खुरापातैस्तुरंगाणां पाटयंतमिव क्षितिम् । जयतूर्यरवोरैः स्फोटयंतमिवांबरम् ॥ ३५१ ॥ जौमेनाग्रेसरणाकमिव चक्रेण जीपणम् । बायांतं चरतं दृष्ट्वा किराताश्चकुपुस्तराम् ॥ ३५२ ॥ मिथः संनूय ते क्रूरग्रहमैत्री विडंबिनः । अवनीशं जिहीर्पत इव सक्रोधमन्यधुः ॥ ३५३ ॥ अप्रार्थितप्रार्थयिता कोयं बाल स्वास्पधीः । पृथग्जन इव श्रीहीधृतिकीर्तिविवर्जितः ॥ ३५४ ॥ परिक्षीणपुण्यचतुर्दशीको हीनलक्षणः । अस्मविषयमायाति मृगः सिंहगुहामिव ॥ ३५५ ॥ तदेनमुखताकारं प्रसरंतमपि क्षणात् । महावात श्वांनोदं प्रक्षिपामो दिशो दिशि ॥ ३५६ ।। इत्युच्चैर्विब्रुवाणास्ते संजूय चरतं प्रति । उदतिष्ठंत युखाय प्रत्यब्दं शरना श्व ॥ ३५७ ॥ अनेद्यान्कूर्मपृष्ठाँस्थिशकलैरिव निर्मितान् । सन्नाहान् धारयामासुः किरातपतयोऽथ ते ॥ ३५० ।। दिशति मू_मुत्केशनिशाचरशिरःश्रियम् । इंदादिकेशबन्नानि शिरस्त्राणानि ते दधुः ॥ ३५ए । उत्साहेनोन्सद्देहतया सन्नाहजालिकाः । त्रुटंति स्म प्रतिमुहुरहो तेषां रणोत्केता ॥ ३६० ॥ शिरोनिरुत्कचैस्तेषां शिरस्त्राणान्युदासिरे । त्राता किमपरोऽस्माकमित्यमर्षवशादिव ॥ ३६१ ।। केचित्कुपितकीनाशकुटीकुटिलान्यधुः । धनूंषि शृंगघटितान्यधिज्यीकृत्य लीलया ॥ ३६५ ।। १ अम्बरचरीगण खेचरीगणं ।२ यममुखपरिस्पर्धीनि रथाग्रमकराननानि यस्य स त ।३ मङ्गलग्रहेण ।४ क्रूरग्रहा रविमङ्गलमन्दराहु- केतुरूपाः । ५ लौकिकदृष्टान्तोऽयं प्रतिभाति । ६ शरभा अष्टपदाः । ७ कूर्मपृष्ठस्य अस्थिखण्डैः । ८ ऋक्षो भल्लूकः । ९ रणोत्कण्ठता ।

·केपि संगरारांस्तरवारीन् जयंकरान् । कोशादाचकृपुलीलातहपकड्पान् जयनियः ॥ ३६३ ॥ केचिदधिरे दमान् दंझपाणेरिवानुजाः । कुंताननर्तयन् केपि केतूनिव ननस्तले ॥ ३६४ ॥ शूलान्यधारयन् केपि शूलाकर्तुमिव दिपः । प्रीतये प्रेतराजस्यामंत्रितस्य रणोत्सवे ॥ ३६५ ॥ विशिषपतिकाचक्रप्राणसर्वस्वतस्करान् । श्रेयःशल्यान्निदधिरे श्येनानिव करे परे ॥ ३६६ ॥ पिपातयिषव श्व नमस्तस्तारकोकरं । केचिदाददिरे सद्यो मुजरानुखरैः करैः ॥ ३६७ ॥ विविधान्यायुधान्यन्येप्यधुरायोधनेन्छया। विना शस्त्रं न कोप्यासीदिना विषमिवोरगः ॥ ३६७ ॥ जदिश्य जरतानीकमनीकरसलालसाः । अन्यधावन्नेककालमेकात्मान श्वाय ते ॥ ३६ए ॥ जरतस्याग्रसैन्येन साई युयुधिरे रयात् । म्लेचाः शस्त्राणि वर्षतोऽरिष्टॉब्दाः केरकानिव ॥ ३७० ॥ नुवो मध्यादिवोत्पेऽर्दिग्मुखेन्य श्वापतन् । पेतुश्च व्योमत श्व तेच्या शस्त्राणि सर्वतः ॥ ३७१ ॥ जरतेशाग्रसेनायां किरातानां शिलीमुखैः । न तदासीन्न यन्निन्नं उर्जनानामिवोक्तिन्निः ॥ ३७५ ॥ म्लेचसैन्येन पर्यस्ता जरतेशासादिनः । नदीमुखोमय श्वाऽचलन्वारिधिवेलया ॥ ३७३ ॥ चक्रिणः करिणस्नेसू रसंतो विरसस्वरम् । निम्नत्सु म्लेचसिंहेषु शिलीमुखनखैः सितैः ॥ ३७४ ॥ ताडिता म्लेचसुजटैश्चमैर्दमायुधैर्मुदुः । नृपतेः पत्तयः पेतुर्लुलतः कंडका इव ॥ ३७५ ॥ स्वछंद म्लेवसैन्येन नृपायध्वजिनीरथाः । अनज्यंत गदाघातैर्वज्रघातैरिवायः॥ ३७६ ॥ १ खड्गान् । २ लीलाशय्यासदृशान् । ३ यमस्य । ४ वर्तिका विहगभेदाः । ५ लोहशल्यान् । ६ पातयितुमिच्छव इव । ७ ता- रकौघम् । ८ उत्पातमेघाः । ९ करकान् वर्षांपलान् । १० भरताग्राश्वारोहाः ।

·तिमिगिलैरिव म्लेच्छेस्तस्मिन्समरसागरे । ग्रस्तत्रस्तं नृपचमूनकचक्रमजायत ॥ ३० ॥ अनाथामिव तां सेना सेनानाथः पराजिताम् । पश्यन् सुपेणः कोपेनानोदि राज्ञ श्वाझया ॥ ३७॥ आतामनयनस्तानवदनः स क्षणादभूत्। मुरीदो नररूपेण वैश्वानर श्व स्वयम् ॥ ३७॥ रदोराज श्वाशेषान् ग्रसितुं परसैनिकान् । स्वयं संवर्मयामास सुपेणः पृतनापतिः॥ ३० ॥ उत्साहोसदंदंगत्वादतिगाढत्वमागतम् । सौवर्ण वर्म सेनान्यस्त्वगंतरमिवाशुलत् ॥ ३७१ ॥ अशीत्यंगुलमुत्सृत्यामेकल्यूनशतांगुलम् । परिणाहे दैये पुनरप्टोत्तरशतांगुलम् ॥ ३२ ॥ घात्रिंशदंगुलोत्सेधं सततोन्नतमौलिकम् । चतुरंगुलकर्णं च विंशत्यंगुलवाहुकम् ॥ ३३ ॥ पोमशांगुलजंघाकं चतुरंगुलजालुकम् । चतुरंगुलोच्चखुरं वृत्तं वलितमध्यकम् ॥ ३४ ॥ विशालसंगतनतप्रसन्नपृष्ठशालिनम् । उकूलतंतुजिरिव कोमलैर्लोमजियुतम् ॥ ३५ ॥ प्रशस्तघादशावर्त शुघलक्षणलक्षितम् । सुजातयौवनप्राप्तशुकपिच्नुहरिच्छविम् ॥ ३६॥ कशानिपातरहितं सादिचित्तानुगामिनम् । रत्लस्वर्णवहगाव्याजाद्दोया श्लिष्टमिव श्रिया ॥ ३० ॥ कांचनैः किंकिणीजालैः कण निर्मधुरस्वरम् । अंतर्ध्वनन्मधुकरांजोजस्रग्जिरिवाचितम् ॥३०॥ पंचवर्णमणिमिश्रस्वर्णालंकरणांशुनिः । रूपाद्वैतपताकांकमिव बिज्राणमाननम् ॥ ३५ ॥ कांचनांनोजतिलकं जौमांकितमिवांबरम् । चामरोत्तंसनिजतोऽन्यौ कर्णाविव बिज्रतम् ॥ ३० ॥ १ महामत्स्यैः । २ अग्निः । ३ अन्या त्वचा त्वगन्तर । ४ औन्नत्ये । ५ विशालताया । ६ द्वादशावतो लक्षणविशेष. । ७ सुजा- तयौवनेन प्राप्ता शुकपिच्छवद्धरित्कान्तिर्थन त । ८ चामरोत्तसव्याजात् ।

·वत्रिणो वाहनमिवाकृष्टं पुण्येन चक्रिणः । मुंचंतं चरणौ वक्री पतंतो लालकादिव ॥ ३१ ॥ सुपर्णमन्यमूत्त्यैव मूर्तिमंतमिवानिलम् । कणेन योजनशतोखंघने दृष्टविक्रमम् ॥ ३ए ॥ कर्दमोदकपाषाणशर्करागर्तपु:खमात् । महास्थलीगिरिदरीऽर्गाचोत्तारणमम् ॥ ३५३ ॥ ईपलग्नपादत्वात्संचरंतमिवांवरे । मेधाविनं विनीतं च पंचधाराजितश्रमम् ॥ ३ए। ॥ कमलामोदनिःश्वासं कमलापीममाख्यया । सादाऊयमिवारोहघाजिराजं घमूपतिः ॥ ३५ ॥ चतुर्दशनिः कुलकम् ॥ पंचागदंगुलं दैये विस्तारे पोमशांगुलम् । अर्कोगुलं च बाहट्ये स्वर्णरत्नमयसरुः ॥ ३९६ ॥ अपास्तकोशं निर्मुक्तनिर्मोकमिव पन्नगम् । तीक्ष्णधारमतिदृढं वैतीयीकमिवाशनिम् ॥ ३ ॥ विचित्रपुष्करश्रेणि व्यक्तवर्णविराजितम् । खड्गरत्नं स जग्राद दिपां पत्रमिवांतकः ॥ ३ए । त्रिनिर्विशेषकम् ॥ जातपद श्वाहीजः सन्नच श्व केशरी । बनूव खगरलेन स तेन पृतनापतिः ॥ ३एए॥ तडिदंड श्वाकाशे तरलं ज्रमयन्नसिम् । वाजिनं चोदयामास सांयुगीनं चमूपतिः ॥ ४० ॥ जलकांतो जलमिव स्फाटयन् विधिपद्दलम् । विवेश वाजिना तेन सुपेणः समरांगणम् ॥४०१॥ सुषेणे निघ्नति त्रेसुर्विपः केपि मृगा इव । नेत्रे निमीत्य केप्यास्थुः पतित्वा शशका श्व ॥४०॥ १ पञ्चधारा. अश्वाना पसविधगतिविशेषाः ।२ सरुः खड्गमुष्टिः । ३ सयुगे युद्धे साधुः सायुगीनस्त ।

·ऊडीयापरे तस्थुः खेदिता रोहिता इव । आरोहन विषमस्थानं केऽपि शाखामृगा इव ॥ ०३ ॥ केषांचित्पेतुरस्त्राणि पत्राणीव महीरुहाम् । श्रातपत्राणि केषांचिद्यशांसीव समंततः॥४०॥ केषां चित्तुरगास्तस्थुमंत्रस्तब्धा श्वोरगाः । केपांचिदप्यनज्यंत स्यंदना मृन्मया श्व ॥ ५ ॥ स्वमप्यसंस्तुतमिव प्रत्यैदंत न केचन । आत्मप्राणान् गृहीत्वा तु ययुर्खेच्ग दिशोदिशं ॥ ४०६॥ पर्यस्तास्ते सुषेणेनांजःपूरेण द्रुमा श्व । निःस्थामानो योजनानि भूयांसि व्यपचक्रमुः ॥ ४० ॥ ते वायसा श्वैकत्र संजूयालोच्य च काणम् । आतुरा मातरमिव ययुः सिंधुमहानदीम् ॥ १० ॥ तस्याश्च सैकते कृत्वा संस्तारान् सिकतोत्करैः । ते संजूयोपविविशुरपस्नोतोद्यता इव ॥ ४० ॥ नग्ना उत्तानका मेघमुखान् स्वकुलदेवताः। चित्ते नागकुमारांस्ते कृत्वाप्टमतपो व्यधुः ॥ १० ॥ तदष्टमतपःप्रांते चक्रतेजोजयादिव । तेषां नागकुमाराणामासनानि चकंपिरे ॥ ४११ ।। ते दृष्ट्वाऽवधिना तांस्तु म्लेच्छानात्तास्तथा स्थितान् । अल् पितृवदभ्येत्य प्राउरासंस्तदग्रतः ॥१२॥ ब्रूत लो जवतामर्थः कोऽधुना मनसीप्सितः । अंतरिक्षस्थिता एवं ते किरातान्बनापिरे ॥ १३ ॥ दृष्ट्वा मेघमुखान्नागकुमारान्ननसि स्थितान् । तेबभन्नंजलीन् नालेण्वत्यंततृषिता श्व ॥ १४ ॥ अस्मद्देशमनाक्रांतपूर्व कोप्यागतोऽधुना । यथा स गच्छति तथा कुरुतेत्यूचिरे च ते ॥ १५ ॥ ऊचुर्मेघमुखाश्चैवं नरतश्चक्रवर्त्ययम् । देवासुरमनुष्याणामप्यजय्यो महेंजवत् ॥ १६ ॥ १ सरलस्थितिशीलाः पशुविशेषा वृक्षविशेषाश्च । २ कपयः। ३ अपरिचित्त । ४ निर्वलाः । ५ अपस्नान मृतस्नान तत्रोद्यता इव । ६ पूर्वमनाक्रान्तं।

·R मंत्रतंत्रविषास्त्राग्निविद्यादीनामगोचरः। गिरिनोवेव टंकानां चक्रवती महीतले ॥ ४१७ ॥ युष्माकमनुरोधेन वयमस्य तथापि हि । उपसर्ग करिष्याम इत्युक्त्वा ते तिरोऽनवन् ॥ १७ ॥ अंलोधय श्वोत्पत्त्य नुवोंजोदा ननस्तलम् । व्यामुवंतोंजनश्यामरुचः संजझिरे क्षणात् ॥ ४१ए॥ तेऽतर्जयन्निव तडितर्जन्या चक्रभृच्चमूम् । ऊर्जितैर्गर्जितरवैश्चाचुक्रुशुरिवासकृत् ॥ २० ॥ ते तस्थुरुपरि दमापस्कंधावारस्य तत्क्षणम् । चूर्णनाय तत्प्रमाणोद्यतवज्रशिलोपमाः ॥ ५२१ ॥ अयोग्रेरिव नाराचैरिव दंतैरिवाय ते । धारानिरंजसां तत्र प्रावर्तत प्रवर्षितुम् ॥ २२ ॥ मेघांनसा पूर्यमाणे समंतादपि नूतले । अनाव्यंत रथास्तत्रानकायंत गजादयः ॥ ४२३ ॥ काप्यगढदिवादित्यः प्रणेशुरिव पर्वताः । तेन मेघांधकारेण स्फूर्जता कालरात्रिवत् ॥ २४ ॥ एकांधकारता चैकजलनावश्च नूतले । तदानीं युगपद्युग्मधर्माविव बनूवतुः ॥ २५ ॥ अरिष्टवृष्टिमुत्कृष्टां प्रेक्ष्य तां चक्रवर्त्यपि । चर्मरत्नं स्वहस्तेन प्रियनृत्यमिवास्पृशत् ॥ २६ ॥ स्पृष्टं तच्चक्रिहस्तेन चर्मरत्नमवत । योजनानि वादशोदपवनेनेव वारिदः ॥ ४२ ॥ तस्मिन् जलस्योपरिस्थे घनाब्धेरिव भूतले । चर्मरत्ने समारुह्य तस्थौ राजा ससैनिकः ॥ ४२ ॥ मंमितं नवनवत्या सहस्रैश्चारुरोचिषाम् । चामीकरशलाकानां क्षीराब्धिमिव विद्युमैः ॥ श्ए । जणग्रंथिविहीनेन सरलत्वैकशालिना । तालेन नलिनमिव स्वर्णदझेन शोजितम् ॥ ३० ॥ १ गिरिपाषाण । २ टङ्गाना पाषाणभेदनास्त्राणा । ३ आग्रहेण । ४ विद्युद्रूपतर्जन्यद्गुल्या । ५ लोहात्रै । ६ नौवदाचरणमकुर्वत । ७ नका मकरविशेषास्तद्वदाचरणमकुर्वत । ८ उत्तरपवनेन । ९ प्रवालैः ।

·तोयातपमरुत्रेणुत्राणदममिलापतिः । पस्पर्श पाणिना बन चर्मवष्वृधे च तत् ॥ ३१ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ उत्रदंमस्योपरि च ध्वांतध्वंसकृते नृपः । तेजसाऽतिननोरनं मणिरत्नं न्यवेशयत् ॥ ३५ ॥ तरदंममिवाराजत्संपुटं बत्रचर्मणोः । ततःप्रनृति लोकेऽनू ब्रह्मांममितिकट्पना ॥ ३३ ॥ चर्मरत्ने च सुक्षेत्र श्वोप्तानि दिवामुखे । सायं धान्यान्यजायंत गृहिरत्नप्रनावतः॥ ३४ ॥ प्रातरुप्ताश्च कूष्मांडपालिक्यामूलकादयः । दिनांते निरपद्यंत प्रासादा ऐंदवा श्व ॥ ३५ ॥ उप्ता दिनमुखे चूतकदल्याद्याः फलमाः। दिनांतेपि फलंति स्म प्रारंला महतामिव ॥ ३६॥ धान्यशाकफलान्येतान्यनुक्त मुदितो जनः । उद्यानकेलिगतवान्नाबुछ कटकश्रमम् ॥ ४३७ ॥ चर्मरत्नबत्ररत्नमध्ये मध्यजगत्पतिः। प्रासादस्थ श्व स्वस्थोऽवतस्थे सपरिछेदः॥ ३ ॥ सप्तावन्नहोरात्रा अश्रांतं तत्र वर्षताम् । तेषां नागकुमाराणां तदा कट्पांतकालवत् ॥ ५३ए । पापा केऽमी ममेहदोपसर्ग कर्तुमुद्यताः । इति नावं नरेंजस्य विदित्वाथ महौजसः ॥ ४ ॥ सदा संनिहिता यदास्ते सहस्राणि पोमश । सन्नःक्षा बघतूणीरा अधिज्यीकृतकार्मुकाः॥१॥ दिधदव श्व क्रोधानलेन परितः परान् । एत्य मेघमुखान्नागकुमारानेवमब्रुवन् ॥ ४५ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ १ अन्धकारनाशार्थ । २ अतिक्रान्तसूर्य । ३ कूष्माण्डः "कोलु" इति लोके प्रसिद्धः फल विशेषः । ४ सैन्यश्रम । ५ सपरिवारः। ६ दग्धुमिच्छव इव ।

·अरे वराकाः किं यूयं हंत निश्चेतना श्व । न जानीय महीनाथं चक्रिणं चरतेश्वरम् ॥ ४४३ ॥ विश्वाजय्ये नृपेऽमुष्मिन्नारंनो वोऽयमापदे । महाशिलोचये दंतप्रहारो दंतिनामिव ॥ ४ ॥ एवं सत्यप्यपयात त्वरितं मत्कुणा श्व । अदृष्टपूर्वो लावी वोऽपमृत्युर्बाढमन्यथा ॥ ४५ ॥ श्त्याकाकुला मेघवलं मेघमुखाः सुराः । संजहुरिंजंजालझा इंजजालमिव कणात् ॥ ६ ॥ ययुः किरातास्ते मेघमुखास्तच्चाचचदिरे । जरतं शरणं गत्वाश्रयध्वमिति चादिशन् ॥ ४ ॥ ततस्तवचनान्म्लेचा जनेचा लरतेश्वरम् । शरण्यं शरणायेयुरनन्यशरणास्तदा ॥ १ ॥ फणामणीनिवाहीनामेकतः पुंजितान् मणीन् । अंतःसारमिव मेरोश्चारुचामीकरोत्करम् ॥ धधए ॥ अश्वरत्नप्रतिच्छदानिवाश्वानपि लक्षशः। उपायनेऽर्पयामासुस्ते नत्वा जरतेशितुः ॥ ४० ॥ युग्मम् ॥ निबधांजलयो मूर्ध्नि वाचा चाटूक्तिगर्नया । सगैो इव सूतानामिति चोच्चैर्वनापिरे ॥ ४५१ ॥ विजयस्व जगन्नाथ प्रचंमाखंडविक्रम । आखंडल इवासि त्वं षट्खंडदोणिमंडले ॥ ४५ ॥ वैतान्यपर्वतस्यास्मद्भूप्रस्यैव भूपते । महींप्रतोली त्वते क उद्घाटयितुं दमः ॥ ५३॥ ज्योतिश्चक्रमिवाकाशे स्कंधावारं जलोपरि । अन्यो धर्तुमदंष्णुर्जिष्णो त्वामंतरेण कः ॥ ५५ ॥ एवमजुतया शत्या स्वामिनापि दिवौकसाम् । अजय्य इति विज्ञातोऽस्यज्ञानागः सहस्व नः॥४५॥ नवं जीवातुमधुना पृष्ठे हस्तं प्रयच नः । स्थास्यामोऽतःपरं नाथ त्वदाझावर्त्तिनो वयम् ॥ ४५६ ॥ १ अश्वरत्नप्रतिबिम्बानीव । २ सगर्भाः सहोदराः । ३ सूताना बन्दिना । ४ अस्मद्भूमिदुर्गस्य । ५ महाप्रतोलीं महाकक्षा । ६ समर्थः । ७ अज्ञानापराध । ८ सञ्जीवनौषधरूप ·जरतोप्यात्मसात्कृत्य तान्सत्कृत्य च कृत्यवित् । विससर्बोत्तमानां हि प्रणामावधयः क्रुधः ॥ १७ ॥ गिरिसागरमर्यादं सिंधोरुत्तरनिष्कुटम् । नृपाइया सुषेणोऽथ साधयित्वा समाययौ ॥ ४५ ॥ जोगान् तत्रोपचुंजानश्चिरं तस्थौ महीपतिः । आयीकर्तुमिवानार्यान् निजार्यजनसंगमात् ॥ ४ ॥ अन्यदायुधशालाया नाविशालं महीभृतः । चक्ररलं निरकामत् प्रतिनूः ककुत्ला जये ॥ ६ ॥ गच्छतः पूर्वमार्गेणा निकुहिमवनिरिम् । ययौ तस्याध्वना राजा प्रवाह श्व कुट्यया ॥ ४६१ ॥ कैश्चित्प्रयाणकैर्गच्छन् नागेंज श्व लीलया। नितंब दक्षिणं कुजहिमाः प्राप चूपतिः ॥ ४६॥ तस्मिंश्च भूर्जतगरदेवदारुवनाकुले । न्यधान्नरेंजः शिबिरं महेंज व पांडके ॥ ४६३ ॥ नदिश्य कुहिमवत्कुमार तत्र चार्षनिः । चक्रेऽष्टमं कार्य सम्वेस्तपोमंगलमादिमम् ॥ ६ ॥ ततश्चाष्टमजक्तांते निशांत व जास्करः । रथारूढो महातेजा निर्ययौ शिबिरोदधेः ॥ ४६५ ॥ वेगेन गत्वा हिमवत्पर्वतं त्रिरतामयत् । साटोपो रथशीर्षेण शीपण्यः पृथिवीनुजाम् ॥ ५६६ ॥ हिमाचलकुमाराय निजनामांकितं शरम् । विससर्जाथ जूनाथो वैशाखस्थानकस्थितः ॥ ५६७ ॥ पासप्ततिं योजनानि विहायसा विहंगवत् । शरः स गत्वा हिमवत्कुमारस्य पुरोऽपतत् ॥ ६ ॥ स समालोक्य तं बाणमौरा व्याल इव विपः । कोपादजनि तत्कालं लोहितायितलोचनः॥४६ए॥ स करेण गृहीत्वेपुं तत्र नामाक्षराणि च । दृष्ट्वा शमं ययौ दीप श्व पन्नगदर्शनात् ॥ ७० ॥ १ कान्तिविशाल । २ भूर्जादयो वृक्षविशेषाः । ३ पाण्डके वने । ४ निशाते प्रातःकाले । ५ अगणीः । ६ वैशाखस्थानक तु धनुर्द्धराणामवस्थानविशेषः । ७ आरामसभेदं । ८ व्यालो दुष्टगजः ।

·R प्रधानपुरुषेणेव राज्ञस्तेनेषुणा सह । उपायनान्युपादाय स ययौ लरतेश्वरम् ॥ १॥ उक्त्वा जयजयेत्युच्चैरंतरिदस्थितोऽथ सः । आदौ जूपाय तं काम कांडकार श्वार्पयत् ॥ ७॥ सोऽदाद्देवजुसुमनोमालां गोशीर्षचंदनम् । सर्वोषधीहँदांजश्च राज्ञे सारं हि तस्य तत् ॥ ४७३ ॥ कटकान्बाहुरक्षांश्च देवदूष्यांशुकानि च । ददौ नरपतेर्दडे प्रान्तच्छद्मनाऽथ सः ॥ ४ ॥ स्वामिन्नुत्तरदिप्रांते तवायुक्त इवास्म्यहम् । इत्युक्त्वा विरतो राज्ञा स सत्कृत्य व्यसृज्यत ॥ ५ ॥ अप्रेस्तस्य प्रस्थमिव सह प्रस्थितमुच्चकैः । स वालयामास रथं मनोरथमिव विषाम् ॥ ७६ ॥ गत्वा ऋषत्नकूटाजिमृषनस्वामिजूस्ततः । जघान रथशीर्षण निर्दतेनेव दंतिराट् ॥ ७ ॥ स्थापयित्वा रथं तत्र पृथिवीपतिरग्रहीत् । पाणिना काकिणीरत्नं रश्मिकोशमिवार्यमा ॥ ७ ॥ अवसर्पिण्या तृतीयारप्रांते जरतोस्म्यहम् । चक्रीति वर्णान् काकिण्या तत्पूर्वकटकेऽलिखत् ॥ ४ ॥ ततो व्यावृत्य सवृत्तः स्कंधावारं निजं ययौ । चकाराष्टमन्नतांतपारणं च महीपतिः ॥ ४ ॥ ततश्च कुहिमवत्कुमारस्य नरेश्वरः । अष्टाहिकोत्सवं चक्रेऽनुरूपं चक्रिसंपदः ॥ १॥ गंगासिंधुमहानद्योरंतरालमहीतले । अमानिरिव वियत्युत्प्लवमानस्तुरंगमैः ॥ २॥ सैन्यनारपरिकांता सेक्तुकामैरिवावनिम् । प्रस्रवद्भिर्मदजलप्रवाहं गंधसिंधुरैः ॥ ३ ॥ उद्दामनेमिरेखानिः सीमंतालंकृतामिव । विदधानैर्वसुमती स्पंदनैः स्यदनोत्तमैः ॥ ४ ॥ १ काण्डकारो बाणकारकः । २ देववृक्ष पुष्पमाला । ३ उपायनमिषेण । ४ आयुक्तो भृत्यः । ५ मढगन्धयुक्तैर्गजैः। ६ स्यन्दनै रथै.।

·पत्तिन्निः कोटिसंख्यैश्च प्रसरद्भिर्महीतले । दर्शयनिरापैतमिवावैतपराक्रमैः ॥ ४५ ॥ अश्ववारानुगो जात्यमतंगज श्व ब्रजन् । चक्ररलानुगश्चक्री प्राप वैताठ्यपर्वतम् ॥ ६॥ पंचनिः कुलकम् ॥ शिबिरं शबैरीगीताविगीतादिजिनस्तवे । उदडूनितंबे तस्यानरेंडः स न्यवेशयत् ॥ ॥ ततो नमिविनम्याख्यौ विद्याधरपती प्रति । प्रैनिघाय विशामीशो मार्गणं दंगमर्गणम् ॥ ७ ॥ आलोक्य मार्गणं तं च विद्याधरपती वरौ । कोपाटोपसमाविष्टावित्यमंत्रयतां मिथः ॥ ए॥ पीपस्य जंवूधीपस्य वर्षेऽन लरतेऽधुना । उत्पेदे चरतो हंत प्रथमश्चक्रवर्त्ययम् ॥ ४ ॥ असावृषनकूटानी चंबिंब श्व स्वयम् । नामधेयं लिखित्वा स्वं वलितोऽत्र समाययौ ॥ ए१ ॥ आरोहक श्वेनस्य वैताढ्यस्याऽस्य जूनृतः । पार्श्वे कृतपदोस्त्येप नूपतिर्नुजगर्वितः ॥ ए॥ तदेष जितकाशी सन्नस्मत्तोपि जिघृक्षति । मन्ये दंमं तऽहं चिक्षेपास्मासु सायकं ॥ ए३ ॥ तावन्योऽन्यमुदित्वैवमुत्याय समरोन्मुखौ । प्रतस्थाते गिरिप्रस्थं स्थगॅयंती निर्बलैः ॥ भए। ॥ तत्र शुर्सद्वलानीव सौधर्मेशाननाथयोः। आइयाथ तयोर्विद्याधरानीकान्युपाययुः॥ ४५ ॥ तेपामुच्चैः किलकिलारावैर्वैताढ्यपर्वतः । जहासेव जगर्जेव पुस्फोटेव समंततः ॥ ए६ ॥ विद्याधरेषतकाः कलधौतमयान् पृथून् । उंछनीन्वादयामासुर्वैताब्यस्येव कंदरान् ॥ ए ॥ १ नराद्वैत नरमयं । २ शबरीभिर्मिल्लसीभिर्गीतः अविगीतोऽनिन्द्यः आदिजिनस्तवो यस्मिन् स तस्मिन् । ३ प्रेरयामास । ४ दण्डयाचक । ५ कृतस्थानः । ६ जयवान् । ७ आच्छादयन्तौ । ८ देवसैन्यानि इव । ९ भृतका. सेवकाः ।

·झपनस्वामिनो नृत्यौ पुरावामधुना तु ते । सेवावृत्तिन लजायै स्वामिवत्स्वामिनंदने ॥ ५१३ ।। याम्योदग्नरतातिर्वत्र्तिवैताब्यपार्श्वयोः । दुर्गपालाविवेहावां स्थास्यावः शासनेन ते ॥ ५१५ ॥ इत्यस्य वचनस्यांते विनम्य विनमितृपः । विदधे दित्समानोपि यियाचिपुरिवांजलिम् ॥ ५१५ ॥ समचतुरश्राकारां सूत्रं दत्वेव निर्मिताम् । त्रैलोक्यवर्तिमाणिक्यतेजःपुंजमयीमिव ॥ ५१६ ॥ यौवनेन नखैः केशैः श्रीमतिः सर्वदास्थितैः । विराजमानामत्यंत कृतज्ञैरिव सेवकैः ॥ ५१७॥ सर्वामयोपशमनी बयां दिव्यामिवौषधीम् । यथाकोमीनशीतोष्णसंस्पर्शा दिव्यवारिवत् ॥ ५१० ॥ त्रिषु श्यामां त्रिषु श्वेतां त्रिषु ताम्रां त्रिषून्नताम् । त्रिगंजीरां त्रिविस्तीणी ध्यायतां त्रिकशीयसीम्॥५१॥ जयंती केशपाशेन कलापान् प्रचला किनाम् । परानवंती नालेन पदमध्यपाकरम् ॥ ५२० ॥ रतिप्रीत्योरिव क्रीडादीर्घिके दधतीं दृशौ । नासां च नाले लावण्यजलधारामिवायताम् ॥ ५२१ ॥ कपोलान्यां नवस्वर्णादर्शाच्यामिव शोनिताम् । दोलाच्यामिव कर्णाच्या लग्नाच्यामंसदेशयोः॥ ५२२॥ बिज्राणामधरौ युग्मजातबिंबविबिनौ । दंतांश्च वज्रशकलश्रेणिशोजानिनावकान् ॥ ५२३ ॥ बिज्राणां मध्यमिव च त्रिरेखं कंपकंदलम् । नुजे च नलिनीनालसरले बिसकोमले ॥ ५२४ ॥ कुचौ दधानां कामस्य कल्याणकलशाविव । स्तनोपहृतबाहट्यमिव मध्यं च पेलवम् ॥ २२५॥ १ दातुमिच्छन्नपि । २ याचितुमिच्छन् । ३ सर्वरोगोपशमनीं । ४ अतिबला । ५ यथेच्छशीतोष्णसस्पर्शा । ६ केशादिपु । ७ देहादिषु । ८ करतलादिषु । ९ स्तनादिषु । १० नाभ्यादिषु । ११ नितम्बादिषु ।१२ लोचनादिपु । १३ उदरादिपु । १४ मयूराणाम् । १५ अष्टमीचन्द्र ।

·वहंती सरिदावर्तसनानि नानिममलम् । रोमाली च नानिवापीतीरदूर्वावलीमिव ॥ ५२६॥ नितंवेन विशालेन तपेनेव मनोनुवः । दोलासुवर्णस्तंनाच्यामिवोरुन्यां च राजिताम् ॥ ५२७ ॥ जंघाच्यामेणिकोजंघे आधरीकुर्वतीतराम् । पाणिन्यामिव पादाभ्यां पंकजानि निॉर्वती ॥ ५२७ पाणिपादांगुलिदलैर्वही पसवितामिव । नखै रनै रोचमानै रत्नाचलतटीमिव ॥ ५२ए । शोलमानां च वासोनिर्विशालस्वचकोमलैः । चलन्मृउमरुऊतोत्कलिर्कोतिरिवापगाम् ॥ ५३० ॥ मनोरमैरवयवैः स्वञ्चकांतितरंगितैः । नूपयंती नूपणानि रलस्वर्णमयान्यपि ॥ ५३१ ॥ पृष्ठतश्त्रधारिण्या गययेव निपेविताम् । संचरच्चामराज्यां च इंसाच्यामिव पद्मिनीम् ॥ ५३२ ॥ अप्सरोनिः नियमिवापगानिर्जाह्नवी मिव । सहस्रशो वयस्यानिः परितः परिवारिताम् ॥ ५३३ ॥ नाम्ना सुननां स्त्रीरत्नं स स्वां 5हितरं ततः । राझे विश्राणयामास स्थिरीजूतामिव श्रियम् ॥ ५३५ ॥ विंशत्या कुलकं ॥ महामूदयानि रत्नानि नूलुजे नमिरग्यदात् । गृहागते स्वामिनि हि किमदेयं महात्मनाम् ॥ ५३५ ॥ अथ राज्ञा विसृष्टौ तौ राज्यान्यारोप्य सूनुपु । विरक्तावृपोशांघ्रिमूले जग्रहतुव्रतम् ॥ ५३६ ॥ ततोपि चलितवतश्चक्ररलस्य पृष्ठतः । गवन् सोऽमंदतेजस्कः प्राप मंदाकिनीतटम् ॥ ५३७ ॥ नात्यासन्ने नातिदूरे जाह्नवीसदनस्य सः । सैन्यान्यावासयामास व मत्येकवासवः ॥ ५३७ ॥ १ नदीजलभ्रमसहरा । २ मृगीजये । ६ तिरस्कुर्वत । ४ चलन्गृदुपरानजातलहरीभिः । ५ विवाणयामास ददौ । अणु दाने इति धातोलिटि रूपम् । ६ पृथ्व्यामेक इन्द्रः ।

·गंगां सिंधुवउत्तीर्य नृपादेशाच्चमूपतिः । सुपेण साधयामास गांगमुत्तरनिष्फुटम् ॥ ५३॥ ततः सोऽष्टमसक्तेन गंगादेवीमसाधयत् । उपचारः समर्थानां सद्यो नवति सिधये ॥ ५४० ॥ राज्ञे विश्राणयामास रलसिंहासनष्यम् । अष्टोत्तरं रलकुंतसहस्रं च सरिझरा ॥ ५४१ ॥ जरतं रूपलावण्यकिंकरीकृतमन्मयम् । तत्रावलोक्य गंगापि प्राप झोलमयी दशाम् ॥ ५४२ ॥ विराजमाना सर्वागं मुक्तामयविपणैः । वदनेंदोरनुगतैस्तारैस्तारागणैरिव ॥ ५५३ ॥ वस्त्राणि कदलीगर्नत्वक्सग णि विनती । स्वप्रवाहपयांसीव तद्रूपपरिणामतः ॥ ५४४ ॥ रोमांचकंचुकोदंचत्कुचस्फुटितकंचुका । स्वयंवरस्रजमिव क्षिपंती धवलां दृशम् ॥ ५४५ ॥ प्रेमगजदया वाचा गाढमन्यर्थ्य पार्थिवम् । रिरंसमाना सानेपीदेवी रैतनिकेतनम् ॥ ५४६ ॥ चतुर्तिः कलापकम् ॥ चुंजानो विविधान् लोगांस्तत्र राजा तया सह । एकांहमिव वर्षाणां सहस्रं सोत्यवाहयत् ॥ ५५ ॥ कथंचिदपि संबोध्य सोनुज्ञाप्य च जाह्नवीम् । खंडप्रपातालिमुखं चचाल प्रवलैलैः ॥ ५ ॥ गुहां खंमप्रपाताख्यामखमितपराक्रमः । ततः स्थानान्नृपः प्राप केशरीव वनापनम् ॥ २४ ॥ अथ खमप्रपाताया गुहायाः सोपि दूरतः । निवेशयामास वलं बलेनातिमहाबलः ॥ ५५० ॥ तत्र देवं नाट्यमासं कृत्वा मनसि नूपतिः । चक्रेऽष्टमतपोऽचालीत्तस्य देवस्य चासनम् ॥ ५५१ ॥ स ज्ञात्वाऽवधिना तत्रायातं जरतचक्रिणम् । उपायनरुत्तमर्णमधमर्ण वाययौ ॥ ५५२ ॥ १ गङ्गा । २ कदलीगर्भत्वकूसगानानि । ३ रन्तुमिच्छन्ती। ४ सभोगस्थान । ५ एकदिनमित ।

·पटूखंदमापणस्य स देवो रिलक्तिलाक् । नूपणान्यर्पयामास सेवां च प्रत्यपद्यत ॥ ५५३ ॥ कृतनाट्यं नटमिव नाट्यमालसुरं ततः । प्रसादपूर्वमुवीशो विससर्ज विवेकयुक् ॥ ५५ ॥ पारणं विदधे नूपरतस्य चाप्ताहिकोत्सवम् । सुपेणं चादिशत्खनप्रपातोद्घाय्यतामिति ॥ ५५५ ॥ नाट्यमालं चमूनायः कृत्वा मनसि मंत्रवत् । चक्रेऽष्टममग्रहीच्च पौपधं पौपधौकसि ॥ ५५६ ॥ निष्क्रम्य पौपधागारादष्टमांते चमूपतिः । प्रतिष्ठायामिवाचार्यों बतिविधि व्यधात् ॥ ५५७ ।। ततश्च विहितप्रायश्चित्तकौतुकमंगलः । महाय॑स्वट्पनेपथ्योऽनूपदहनं दधत् ॥ ५५ ॥ खंम्प्रपातां स ययावालोकेऽपि ननाम च । आनर्च तत्कपाटे च लिलेख चाष्टमंगलीम् ॥ ५५ए ॥ पदान्युपेत्य सप्ताथ कपाटोघाटनाय सः । उपाददे दंमरत्नं कांचिनीमिव कुंचिकाम् ॥ ५६० ॥ तेनाहतं च दंझेन तत्कपाटयं क्षणात् । व्यघटिष्टांशुमश्मिस्पृष्टपंकजकोशवत् ॥ ५६१ ॥ श्रारूढः करिणः स्कंध कुंजदेशे च दक्षिणे । मणिरलं निवेश्योचैस्तां विवेश गुदां नृपः ॥ ५६५ ॥ अन्वीयमानः सैन्येन जरतस्तिमिरचिदे । काकिण्या पूर्ववत्तत्र मंझलान्यालिखन् ययौ ॥ ५६३ ॥ निःसरंत्यौ गुहाप्रत्यज्जित्तेः प्रान्जित्तिमध्यतः । जूत्वा मिलत्यो जान्दव्या सख्या सख्या विवालितः५६५ ते जन्मग्नानिमग्नाख्ये निम्नगे प्राप जपतिः । प्रागवच्च पद्येया सद्यो ललंघे सद सेनया ॥ ५६५ ॥युग्मं ॥ तहादक्षिणधार स्वयमुऊघटे क्षणात् । सैन्यशट्यातुरेणेव वैताव्येनाजिणेरितम् ॥ ५६६ ॥ निर्ययौ तजुहामध्यात्केसरीव नरेश्वरः । स्कंधावारं च निदधे गांगे रोधसि पश्चिमे ॥ ५६७ ॥ १ पोपभगृहात् । २ सूर्यरश्मिस्पृष्टकगलकोशवत् । ३ गार्गेण ।

·जदिश्य च निधीन पृथ्वीपतिश्चक्रेऽष्टमं तपः । प्राक्तपोऽर्जितलब्धीनामागमे मार्गदर्शकम् ॥ ५६७ ॥ अष्टमांते तमन्येयुर्निधयो नव विश्रुताः । सदा यक्षसहस्रेण ते प्रत्येकमधिष्ठिताः ॥ ४६ए । नैसर्पः पांमुकश्चाथ पिंगलः सर्वरलकः । महापद्मः कालमहाकाली माणवशंखको ॥ ५० ॥ तेऽष्टचक्रप्रतिष्ठाना उत्सेधे चाप्टयोजनाः । नवयोजन विस्तीर्ण दैर्घ्य घादशयोजनी ॥ ५७१ ॥ वैडूर्यमणिकपाटस्थगितवदनाः समाः । कांचना रलसंपूर्णाश्चकचंज्ञार्कलांचना ।। ५७२ ॥ युग्मं ॥ तेपामेवानिधानस्तु तदधिष्ठायकाः सुराः । पक्ष्योपमायुपो नागकुमारास्तन्निवासिनः ॥ ५७३ ॥ स्कंधावारपुरग्रामाकरजोणमुखौकसाम् । मडंबपत्तनानां च नैसद्विनिवेशनम् ॥ ७ ॥ मानोन्मानप्रमाणानां सर्वस्य गणितस्य च । धान्यानामय बीजानां संनवः पांमुकान्निधेः ॥ ५७५ ॥ नराणामथ नारीणां हस्तिनां वाजिनामपि । सर्वोप्याजरणविधिनिधेर्नवति पिंगलात् ॥ ५७६ ॥ एकजियाणि सप्तापि सप्त पंचेंजियाणि च । चक्रिरत्नानि जायंते सर्वरत्नानिधे निधौ ॥ ५७७ ॥ वस्त्राणां सर्वनक्तीनां शुचानां रागिणामपि । संजायते समुत्पत्तिर्महापद्मान्महानिधेः ॥ ५५ ॥ जविष्यजूतयोनिं वत्सरांस्त्रीन् सतोपि च । कृष्यादीनि च कर्माणि शिटपान्यपि च कालतः ॥ ५७ए॥ प्रवालरजतस्वर्णशिलामुक्ताफलायसॉम् । तथा लोहाद्याकराणां महाकाले समुन्नवः ॥ ५० ॥ योधानामायुधानां च सन्नाहानां च संपदः । युघनीतिरशेपापि दंगनीतिश्च माणवात् ॥ ५॥१॥ १ अष्टचक्रस्थिताः । २ वैडूर्यमणिकपाटैः स्थगितान्याच्छादितानि वदनानि येषा ते । ३ आकरः खनिः, द्रोणोऽल्पजनस्थान । ४ मडनाख्यो निवेशविशेषः । ५ अयो लोहः ।

·चतुर्दा काव्यनिष्पत्ति व्यनाटकयोर्विधेः । तूर्याणामखिलाना चोत्पत्तिः शंखान्महानिधेः ॥ ५७५ ॥ ऊचुस्ते च वयं गंगामुखमागधवासिनः। आगतास्त्वां महानाग नवजाग्यैर्वशीकृताः ॥ ५७३ ॥ यशाकाममविश्रांतमुपचुंदव प्रयवत । अपि दीयेत पायोऽब्धौ नतु दीयामहे वयम् ॥ ५० ॥ वशं चातेषु निधिषु नृपो व्यधित पारणम् । अष्टाहिकोत्सवं तेषां निर्विकारश्चकार च ॥ ५५ ॥ नृपाज्ञया सुषेणोपि गंगादक्षिणनिष्कुटम् । पेटीवलीलया सर्व साधयित्वा समाययौ ॥ ५७६ ।। तत्राऽस्थाहीलयाक्रांतपूर्वापरपयोनिधिः । वितीय श्व वैताब्यो बहुकालमिलापतिः॥ २७ ॥ अन्येद्युः साधिताशेषजरतं जरतेशितुः । अयोध्यानिमुखं चक्रमचाली जगनस्थितम् ॥ ॥ जरतोऽपि कृतस्नानो विधाय बलिकर्म च । नेपथ्यनृत् कृतप्रायश्चित्तकौतुकमंगलः ॥ एन्ए । कुंजराधिपतिस्कंधमारूढो देवरामिव । नवनिनिधिनिः पुष्टकोशः कल्पद्रुमैरिव ॥ ५ ॥ निरंतरं महारत्नेश्चतुर्दशभिरावृतः । सुमंगलायाः स्वमानां पृथग्जूतैः फलैरिव ॥ एए१ ॥ राज्ञां कुलश्रीनिरिवोढानिऊहितृनिः क्रमात् । घात्रिंशतासहस्रैश्चासूर्यपश्याजिरन्वितः ॥ एए॥ तावनिर्जनपदनूस्त्रीसहस्रैश्च सुंदरैः । अप्सरोजिरिवात्यंतचारुनिः परिशोजितः ॥ एए३ ॥ श्रितो घात्रिंशता राजसहस्रैः पदिकैरिव । चतुरशीत्येजलदैविध्याहिरिव राजितः॥ एएच ॥ अश्वै रथैश्च तावन्निर्विश्वतोप्याहतैरिव । वृतो नटैः षएणवत्या कोटिनिश्छन्ननूतले ॥ ५५ ॥ १ पाथो जलं । २ पल्ली घोषः । ३ नेपथ्यभृत् वेषभृत् । ४ न सूर्य पश्यन्तीभिः सदान्तःपुरस्थितत्वात् ।

·आद्यप्रयाणदिवसादतिक्रांतेषु सत्स्वथ । षष्टौ वर्षसहस्रेषु चक्रमार्गानुगोऽचलत् ॥ एए६ ॥ अष्टनिः कुलकम् सैन्योशूतरजापूरपरिस्पर्शमलीमसान् । खेचरानपि कुर्वाणः कृतलुवनानिव ॥ एए । व्यंतरान् नवनपतींश्चापि जूमध्यवासिनः । सैन्यनारान्महीजेदशंकोत्पादेन नापयन् ॥ एए॥ गोकुले गोकुले गोपसुदृशां विकसदृशाम् । गृह्णन् यंगवीनार्थमनयमिव जक्तितः॥ एएए ॥ कुंजिकुंजस्थलोद्भूतमौक्तिकमतीनिव । प्रानृतानि किरातानामाददानो वने वने ॥६०० ॥ पर्वते पर्वते नूपैः पार्वतीयैः पुरो धृतम् । रत्लस्वर्णखनीसारं स्वीकुवेझुर्वनेकशः॥ ६०१ ग्रामे ग्रामे ग्रामवृक्षान् सोत्कंगन बांधवानिव । अनुगृह्णन् सप्रसादमात्तानात्तैरुपायनैः ॥ ६०२ ॥ निजाझायप्टिनोग्रेण विष्वक् प्रस्मरानपि । ग्रामेच्यः सैनिकान् रक्षन् क्षेत्रेच्यो गा श्वानितः ६०३ ॥ वृक्षाधिरूढान् प्लवगानिव ग्रामीणदारकान् । सहर्ष पश्यतः पश्यन् जनकस्तनयानिव ॥ ६०४॥ धान्यैर्धनैर्जीवधनैः सर्वदा निरुपज्वैः । ग्रामाणां संपदं पश्यन् निजनीतिलताफलम् ॥ ६०५॥ आपंगाः पंकिलीकुर्वन् सरांसि परिशोपन् । वापी कूपांश्च कुर्वाणः पातालशुषिरोपमान् ॥ ६०६॥ मलयानिलवलोकः सुखं गन् शनैः शनैः। विनीतां प्रापऽवींशो ऽर्विनीतारिशासनः ॥ ६०७॥ एकादशनिः कुलकम् ॥ अविदूरे विनीतायाः स्कंधावारं न्यवेशयत् । तस्याः सहोदरमिवातिथीनूतं महीपतिः ॥ ६०७ ॥ १ नवनीतार्थ । २ उरु महत् । ३ गृहीतागृहीतैः । ४ प्रसृतान् । ५ आपगा नदीः । ६ पातालच्छिद्रोपमान् ।

·कृत्वा मनसि तां राजधानी राजशिरोमणिः । चकार निरुपसर्गप्रत्ययं सोऽष्टमं तपः ॥ ६०ए॥ निष्क्रम्याष्टमनतांते पौषधागारतो नृपः । पारणं विदधे दिव्यरसवत्या नृपैः सह ॥ ६१० ॥ अयोध्यायां त्वबध्यंत तोरणानि पदे पदे । दिगंतरागतश्रीणां क्रीमादोला श्वोच्चकैः ॥ ६११ ॥ चक्रुः पौराः पथि पथि सेके कुंकुमवारिनिः । गंधांबुवृष्टिनिरिव स्वर्गिणो जिनजन्मनि ॥ ६१५ ॥ मंचान् विरचयामासुः स्वर्णस्तंनैः पुरीसदः । अनेकीनूय निधिनिः पुरोनूयागतैरिव ॥ ६१३ ॥ अन्नानुनयतो मार्ग मंचास्तेऽन्योन्यसंमुखाः । स्वर्णाजय श्व कुरुष्वनितो इदपंचकम् ॥ ६१५ ॥ प्रतिमंचमजायंत रत्ननाजनतोरणाः । प्राचीनबर्हिकोदंडश्रेणिशोनामिनाविनः ॥ ६१५॥ समं वीणामृदंगादिवादकैर्गायनीजनः । विमानेष्विव गंधर्वानीकं मंचेष्ववास्थित ॥ ६१६॥ मुक्तावचूला मंचेषु बन्नुरुहोचलंबिनः । कांतिस्तबकिताकाशा वासागारेष्विव श्रियः॥ ६१७ ॥ प्रमोदमानपुर्देव्या दसितैरिव चामरैः । दिवो मंझननंगीनिरिव चित्रककर्मतिः ॥ ६१०॥ कौतुकादागतैधिपणैरिवः कांचनदर्पणैः । खेचराणां हस्तेशाटैरिव वासोनिरुजटैः॥ ६१ए। विचित्रमणिमालानिमेखलाजिरिव श्रियाम् । उत्तंनितेषु स्तंनेषु हट्टशोलां व्यधुर्जनाः ॥ ६२० ॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ प्रकणत्किंकिणीमालाः पताकाश्च बबंधिरे । दर्शयंत्यः शरत्कालं कलनिहीं दिसारसम् ॥ ६२१॥ १ क्रीडाप्रेडाः । २ सेंकं सिञ्चनम् । ३ नदपञ्चकम् । ४ प्राचीनबर्हिरिन्द्रः । ५ हस्तपटकैः । ६ कलनिर्हादा मधुरशब्दाः सारसा. यस्मिन् स तम् ।

·प्रत्यहं प्रतिगेहं च यक्षकर्दमगोमयैः । लिप्तेष्वदादंगणेषु मौक्तिकस्वस्तिकान् जनः ॥ ६२२ ॥ अपूर्यंतागंरुदोदै—पंघय्यः पदे पदे । उच्चै—मायमाना द्यामपि धूपायितुं ध्रुवम् ॥ ६५३ ॥ प्रवेष्टुकामो नगरीमारुरोह शुने क्षणे । गजं मेघमिवोर्ज चक्री जूमेघवाहनः ॥ ६३५ ॥ एकेनैवातपत्रेण कर्पूरदोदपांमुना । हिमांशुमंमनेनेव गगनं परिशोजयन् ॥ ६२५ ॥ संक्षिप्य स्वं वपुर्नेक्त्या चामरक्तियबलात् । अन्युपेत्य समं गंगासिंधुच्यामिव सेवितः ॥ ६२६ ॥ वासोनिः शोजितः शुचैः सुसूदमैमसूणैघनैः । स्फाटिकामिशिलासारं त्ववयित्वेव निर्मितैः॥ ६२७ ॥ प्रेम्णा रत्नप्रनाम्या निजसारैरिवार्पितैः । विचित्ररत्नालंकारैः सर्वांगीणेमलंकृतः ॥ ६२७ ॥ नृपैराबचमाणिक्यमुकुटैः परिवारितः । फणामणिधरैनागकुमारैरिव नागराट् ॥ ६२ए॥ वैतालिकैर्जयजयारावपूर्व प्रमोदिनिः । कीर्त्यमानाजुतगुणः सुत्रामा चारणैरिव ॥ ६३० ॥ मांगट्यतूर्य निर्घोषप्रतिशब्दोपदेशतः। रोदसीच्यामपि नृशं कृतमांगलिकध्वनिः ॥ ६३१ ।। तेजोबिमौजा नृपति डागारमिवौजसाम् । यतेन कुंजरं किंचित्प्रेरयन् प्रचचाल सः ॥ ६३२ ॥ अष्टनिः कुलकम् ॥ अवतीर्ण दिव श्व जूमध्यादिव चोत्थितम् । चिरायातं नृपं अष्टुं ग्रामादिन्योऽज्यगाऊनः ॥ ६३३ ॥ सा राज्ञः सकला सेना लोकश्च मिलितावुनौ । मर्त्यलोकः समग्रोपि पिंमीजूत श्वैकतः ॥ ६३४ ॥ १ अगरुचूर्णैः । २ भूशकः । ३ मसृणैः कोमलैः । ४ खण्डयित्वा । ५ सर्वाङ्गेपु । ६ सुत्रामा इन्द्रः । ७ अपदेशतः व्याजतः । ८ तेजसा इन्द्रः। ९ ताडनविशेषेण ।

·नैरंतर्यादनीकानां लोकानां चान्युपेयुषाम् । मुक्कस्तिलोपि हि तदा न पपात महीतले ॥ ६३५॥ स्तूयमानो मुदोत्तालैः कैश्चिधैतालिकैरिव । वीज्यमानोंचलैः कैश्चिच्चंचलैश्चामरैरिव ॥ ६३६ ॥ नालस्थांजलिनिः कैश्चिद्यमानोंऽशुमानिव । अर्यमाणफलपुष्पः कैश्चिदारामिकैरिव ॥ ६३७ ॥ प्रणम्यमानः स्वकुलदेवतेव च कैश्चन । कैश्चित्प्रदीयमानाशीर्गोत्रवृद्धाजनैरिव ॥ ६३७ ॥ प्रविवेश विशामीशश्चतुर्षारां पुरीं स ताम् । पूर्वधारेण समवसरणं नालिरिव ॥ ६३ए । चतुर्निः कलापकम् ॥ प्रत्येकमपि मंचेषु संगीतानि तदाजवन् । युगपबग्नघटिकातूर्यनादा श्वोच्चकैः ॥ ६८० ॥ पुरो गति नूपाले राजमार्गापणस्थिताः । मुदिताः पौरसुदृशो लोजान् दृश श्वादिपन् ॥ ६३१॥ पौरप्रक्षिप्तकुसुमदामनिः पिहितोऽजितः । सोऽभूत्पुष्परथमायो राजकुंजरकुंजरः ॥ ६३२॥ शनैः शनै राजपये प्रययौ जगतीपतिः । उत्कंचितानां लोकानामकुंगेत्कंठया युतः॥ ६५३ ॥ नाजीगणन् गजनयमच्यणेऽज्येत्य नूलुजे । फलादीन्यार्पयन् पौराः प्रमोदो बलवान् खलु ॥ ६५४ ॥ ताडयन् सदिमन मध्येकुलस्थलं नृपः । मंचयोर्मचयोरंतः स्थिरीचके मतंगजम् ॥ ६५५ ॥ मंचानामुन्नयेषां वाऽग्रस्थाः प्रवरयोषितः । कर्पूरारात्रिकं चकुर्युगपच्चक्रवर्तिनः ॥ ६४६ ॥ भूपतिः पार्श्वयो म्यज्ज्वलदारात्रिकस्तदा । बजारोजयपार्श्वस्थामेरुगिरिश्रियम् ॥ ६ ॥ स्थालान्युत्क्षिप्य पूर्णानि मौक्तिकैरदतैरिव । आपणाग्रे स्थितान् दृष्टयालिलिंगेव स वाणिजान् ॥६॥ १ बन्दिभिरिव । २ लाजान् भ्रष्टत्रीहीन् । ३ राजकुञ्जरस्य कुञ्जरो हस्ती । ४ अङ्कुशदण्डेन । ५ हट्टाये ।

·मार्गासन्नेषु हर्येषु घारस्थकुलयोषिताम् । मंगलानि प्रतीयेष स्वसृणोमिव पार्थिवः ॥ ६४ए । दिदृदयांतिकीभूतान् जनान् परिजनानिव । वेत्रिन्योऽरक्षत्क्षिप्ताजयप्रदकरो नृपः॥ ६५० ॥ अग्रभूमावुनयतो बद्धाच्यामिति बंधुरं । सिंधुराच्यां राजलमीक्रीडाजिच्यामिवोच्चकैः ॥ ६५१ ॥ पारेणोलयतः स्वर्णकुंलान्यामिति शोजिना । स्रोतसेव रथांगाभ्यां विशालेन विराजितम् ॥ ६५५ ॥ माकंददलपूर्णेन तोरणेनातिहारिणा । इंपनीलमयग्रीवाचरणेनेव भूषितम् ॥ ६५३ ॥ कचिन्मुक्ताकणगणैः क्वचित्कर्पूरपांशुचिः । क्वचिच्च चंञमणिनिः कृतस्स्वस्तिकमंगलं ॥ ६५४ ॥ कचिच्च चीनवासोनिकूलवसनैः क्वचित् । देवदूष्यैरपि क्वापि पताकामालधारिणम् ॥ ६५५ ।। क्वचित्कर्पूरपानीयैः पुष्पछुतरसैः क्वचित् । कचिन्मदगजांनोनिरजिरे कृतसेचनम् ॥ ६५६ ॥ विश्रांतं पूर्पणमिव सुवर्णकलशबलात् । सप्तनूमं चूमिपाल पित्र्यं प्रासादमासदत् ॥ ६५७ ॥ सप्ततिः कुलकम् ॥ तस्यांगणाग्रवलनीवेद्यां पादं निवेशयन् । उत्ततार पिाद्वेत्रिदत्तहस्तस्ततो नृपः ॥ ६५७ ॥ आचार्य श्व संपूज्य स्वाधिष्ठायकदेवताः । ताः षोडशसहस्राणि व्यसृजऊगतीपतिः ॥ ६५ए । तषवात्रिंशतिं राजसहस्राणि चमूपतिम् । पुरोहितं गृहपतिं वर्षकिं विससर्ज सः ॥ ६६० ॥ सूदांश्च सत्रिषष्टीनि शतानि त्रीणि भूपतिः । स्वस्थनाद्यादिशदृष्टयालानायेव मतंगजान् ॥ ६६१ ॥ १ जग्राह । २ स्वसृणा भगिनीना । ३ द्रष्टुमिच्छया समीपस्थितान् । ४ सिन्धुराभ्या गजाभ्यां । ५ अङ्गणे । ६ पूषाणं सूर्य । ७ सूदान् पाचकान्। ८ आलानाय गजबन्धनस्तम्भाय ।

·श्रेष्ठिनोऽष्टादशश्रेणिप्रश्रेणीउर्गपालकान् । व्यसृजत्सार्थवाहानप्युत्सवांतेऽतिथीनिव ॥ ६६५ ॥ शक्रः शच्येव सहितः स्त्रीरलेन सुजण्या । घात्रिंशता सहस्रैश्च राज्ञीनी राजजन्मतिः ॥ ६६३ ॥ तावतीनिर्जनपदाग्रणीकन्यानिरावृतः। प्रत्येकं वात्रिंशत्पात्रैस्तावनिर्नाटकैरपि ॥ ६६४ ॥ मणिरलशिलानेणिविश्राणितगुत्सवम् । प्रासादं प्राविशद्भपः कैलासमिव यवराट् ॥ ६६५ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ तत्र च प्राङ्मुखः सिंहासने स्थित्वा क्षणं नृपः । कृत्वा च संकथाः काश्चिद्ययौ स्नाननिकेतनम् ॥६६६॥ सरसीव पिस्तत्र कृत्वा स्नानं नरेश्वरः । समं परिजनैश्चक्रे सुरसाहारजोजनम् ॥ ६६७ ॥ तैर्नाटकैर्नवरसैः संगीतैश्च मनोरमैः । निनाय कालं कमपि योगैर्योगीव भूपतिः ॥ ६६७ ॥ तं च विज्ञापयामासुर्लक्त्या सुरनरा इति । सविद्याधरराजेयं पखंडाऽसाधि नृस्त्वया ॥ ६६ए । अस्मांस्तदनुमन्यस्व शतमैन्युपराक्रम । महाराज्याभिषेकं ते स्वछंदं कुर्महे यथा ॥ ६७० ॥ युग्मम् ॥ राझा तथेत्यनुज्ञाताः सुराः पुर्या बहिय॑धुः । सुधर्मायाः खंडमिव पूर्वोदगदिशि मंझपम् ॥ ६७१ ॥ हदेन्यो हर्दिनीच्यश्च इदिनीनाथतोपि च । तीर्थेच्यश्चाहरन्नीरमौषधीमत्तिकाश्च ते ॥ ६७२ ॥ गत्वा पौपधशालायां राजाऽष्टमतपोऽग्रहीत् । राज्यं तपसाप्तमपि तपसैव हि नंदति ॥ ६७३ ॥ राजाष्टमे परिणमत्यंतःपुरवृतो ययौ । वारणेन परीवारयुतस्तं दिव्यमंडपम् ॥ ६७४ ॥ १ माघूर्णकान् । २ यक्षराट् कुबेरः । ३ वियाधरराजसहिता । ४ हे इन्द्रपरा कम । ५ सुधर्माख्यादेवसभायाः। ६ईशानदिशि । ७ नदेभ्यः । ८ नदीभ्यः । ९ समुद्रात् । १० गजेन ।

·॥ अंतःपुरेण सह तैर्नाटकैश्च सहस्रशः । जरतः प्रविवेशानिषेकमंडपमुन्नतम् ॥ ६७५ ॥ स मृगेंडासनं तत्र स्नानपीठं तच्चकैः । आरुरोह महीनाथः शैलप्रस्थमिव दिपः॥ ६७६ ॥ प्राचीपतेरिव प्रीत्या प्राग्दिशोनिमुखस्ततः । रत्नसिंहासने तत्रोपाविशनरतेश्वरः ॥ ६७७ ॥ घात्रिंशत्सहस्रसंख्या नूपाः कतिपया श्व । सुखमारुरुङः पीठमुदक्सोपानवमना ॥ ६ ॥ चक्रिणो नातिदूरो| तस्थुर्जवासनेषु ते । वांजलिपुटा देवमिव वंदारवो नृपाः ॥ ६७ए॥ सेनापतिगृहपतिर्वधकिश्च पुरोहितः। श्रेष्ठयादयोप्यारुरुदुर्याम्य॑सोपानमालया ॥ ६०० ॥ आसनेषु समासीनाः स्वोचितेषु यथाक्रमम् । बझांजलिपुटास्तस्थुविझीप्सव इव प्रच॑ ॥ ६७१॥ ततश्च नरदेवस्यादिदेवस्येव वासवाः । आलियोगिकदेवास्तेऽनिषेकाय मुढौकिरे ॥ ६७२॥ स्वाभाविकै क्रियैश्च पयोगनैरिव । वदनन्यस्तकमलै रैथांगविहगैरिव ॥ ६०३ ॥ पतत्पानीयनादेन तूर्यनादानुवादिभिः । ते रत्नकलशैश्चक्रुरजिषेकं महीपतेः ॥ ६ ॥ तं पात्रिंशत्सहस्राणि शुजेऽनिषिषिचुः कणे । नृपाः कुनै पत्तोयैहर्षात्स्वनयनैरिव ॥ ६०५ ॥ ते शिरस्यंजलीन्बध्वा पद्मकोशसहोदरान् । चक्रिणं वयामासुर्जय त्वं विजयस्व च ॥ ६५६ ॥ सेनापतिप्रनृतयोऽपरे श्रेष्ठयादयश्च तं । अन्यषिंचन जलैर्वाक्यैश्चास्तुवंस्तैरिवोज्ज्वलैः ॥ ६ ॥ शुचिपदमलया गंधकाषाय्या सुकुमारया । माणिक्यमिव तस्यांगममृजन्नथ ते नृशम् ॥ ६ ॥ गोशीर्षचंदनरसै राझो विलिलिपुश्च ते । कांतिपोषकरैरंग गैरिकैरिव कांचनम् ॥ ६०ए । १ गिरिशिखर । २ इन्द्रस्य । ३ वन्दनशीलाः । ४ दक्षिणसोपानमालया । ५ चकवाकपक्षिभिः । ६ कोमलया। 5 R ·शक्रप्रदत्तमृपलस्वामिनो मुकुटं ततः । मूर्ध्नि मूर्षानिपेकाग्रेसरस्य निदधुः सुराः ॥ ६ए० ॥ ते पर्यधापयन् राज्ञः कर्णयो रत्नकुंडले । चित्रास्वोती श्व मुखहिमांशोः पारिपार्श्वगे ॥ ६ए१ ॥ तत्कंठे ते न्यधुर्हारं ग्रथितं शूक्तिमौक्तिकैः । अलक्ष्यसूत्रैर्युगपन्मालारूपोजमैरिव ॥ ६ए । निवेशयांवजूचे चाहारस्तैर्नृपोरसि । अलंकरणराजस्य हारस्य युवराडिव ॥ ६ए३ ॥ अन्रकांतःपुटमये वाचविशालिनी । वाससी देवपुण्ये ते भूनुजः पर्यधापयन् ॥ ६ए। ॥ उदामं सुमनोदाम नृपतेः कर्णकंदले । ते प्राक्षिपन्नुरोवेश्मायावप्रमिव श्रियः ॥ ६एए ॥ कटपजुम श्वानय॑वस्त्रमणिक्यनूपणः । नूपतिर्ममयामास स्वःखममिव मंझपम् ॥ ६ए६ ॥ आह्वाय्य वेत्रिपुरुपैः स सर्वपुरुषाग्रणी । आयुक्तपुरुषानेवमादिदेश विशालधीः ॥ ६ए ॥ जो यूयं सिंदूरस्कंधमधिरुह्य समंततः । पर्याय्य च प्रतिपथं विनीतां नगरीमिमाम् ॥ ६ ॥ अशुद्दकामकरादंडाकुँदंकामविशनयाम् । नित्यप्रमोदां कुरुत वर्षघादशकावधि ॥ ६एए । युग्मम् ॥ तत्तथा तत्क्षणादेव ते चक्रुरधिकारिणः । रत्नं पंचदशं ह्याझा चक्रिणः कार्यसिद्धिषु ॥ ७० ॥ रत्नसिंदासनात्तस्माउत्तस्थावथ पार्थिवः । प्रतिबिंबानि तस्यैवान्येप्युत्तस्युः सहैव हि ॥१॥ निजागमनमार्गेणोत्ततार जरतेश्वरः । तथान्येप्युत्तरंति स्म स्नानपीगमिरेरिव ॥ ७० ॥ स्वप्रतापमिवासह्यमारुह्य वरहस्तिनम् । महीपतिर्महोत्साहः प्रासादमगमन्निजम् ॥७०३ ॥ १ नृपाग्रेसरस्य । २ तदाख्ये नक्षत्रे । ३ शुल्क भूपाना क्रयविक्रययोग्यं करद्रव्य तद्रहिता । ४ अकरा अदण्डा अकुदण्डा इति पदत्रयस्य समासः । ५ भयरहितां ।

·तत्र स्नानगृहं गत्वा तोयैः स्नात्वा च निर्मलैः । चकाराष्टमनतांतपारणं धरणीधवः ॥ ॥ अनिषकोत्सवे वृत्ते तस्मिन् घादशवार्षिके ॥ स्नातः कृतबलिः प्रायश्चित्तकौतुकमंगली ॥ ७०५॥ गत्वा च बहिरास्थानीमात्मरक्षकदेवताः । ता षोडशसहस्राणि सत्कृत्य व्यसृजनृपः ॥ ०६॥ युग्मं । ततश्च प्रासादवरारूढो वैषयिकं सुखम् । श्रीगृहे जानोऽस्थापिमानस्थ श्व शक्रो महीपतिः ॥ ७० ॥ चक्र उनमसिदंमो रत्नान्येतानि जझिरे । एकेंजियाणि चत्वारि तस्यायुधनिकेतने ॥ ७० ॥ काकिणीचर्ममण्यो निधयो नव चालवन् । श्रीग्रहे श्रीमतस्तस्य माणिक्यानीव रोहणे ॥ ७०ए॥ सेनापतिर्गृहपतिः पुरोधोवर्षकी अपि । चत्वारि नररत्नानि स्वपुर्या तस्य जज्ञिरे ॥ ७१० ॥ गजाश्वरत्ने वैताब्यगिरेर्मूले बनूवतुः । उदग्विद्याधरश्रेण्यां स्त्रीरत्नं तूदपद्यत ॥ ११॥ नयनानंददायिन्या मूर्त्या सोम श्वाशुनत् । मुसहेन प्रतापेन जरतो नानुमानिव ॥ ७१२ ॥ अलब्धमध्यः सोऽनोधिरिव पुंरूपैतां गतः । प्राप्तो मनुष्यधर्मेव मनुष्यस्वामितां पुनः ॥ १३ ॥ अशोजत महारत्नैः स चतुर्दशतिः सदा । जंबूधीप श्व गंगासिंधुप्रतिसिंधुनिः ॥ ७१३ ॥ पादाधःस्थतया तस्य नवापि निधयोऽनिशम् । हेमाब्जानीव वृषनप्रनोविहरतोऽजवन् ॥ ७१५ ॥ सदा पोडशनिर्देवसहस्रैः पारिपार्श्वकैः । अनद्दपवेतनकीतैरात्मरक्षरिवावृतः ॥ ७१६॥ नृपाणां नृपकन्यानामिव निर्जरत्नक्तितः। घात्रिंशता सहस्रैः स निरंतरमुपास्यत ॥ ७१७ ॥ पात्रिंशता सहस्रैः स नाटकानामिवानिशम् । जानपदीनां कन्यानामरंस्तावनिवासवः ॥ ७१७ ॥ १ आयुधशालाया । २ रोहणाचलपर्वते । ३ पुरोधाः पुरोहितः । ४ पुरुष रूपता गतः । ५ सुवर्णकमलानि । बहुमूल्यकीतैः ।

·स जगत्यामेकभूपः सूपकारवरैरनात् । शतैस्त्रिनिस्त्रिपष्टयदिनानामिव वत्सरः ॥ ७१ए । श्रेणिप्रश्रेणिनिः सोऽष्टादशतिः पृथिवीतले । प्रावर्तयद्व्यवहारं लिपिनि जिरिव ॥ २० ॥ लदैश्चतुरशीत्येनैरश्वैरिव रथैरिव । स कोटिनिः पएणवत्याऽनाद्रामैरिव पत्तितिः ॥ ११ ॥ घात्रिंशतो जनपदसहस्राणामधीश्वरः । दासप्ततेः पुरवरसहस्राणां च स प्रनुः ॥ १२ ॥ सहस्रोनलोणमुखलकस्याधिपतिश्च सः । पत्तनाष्टाचत्वारिंशत्सहस्राणां च सोऽधिजूः ॥ ७२३ ॥ कर्वटानां मवानामिव सामंबरश्रियाम् । चतुर्विंशतिसहस्रसंख्यातानां स ईशिता ॥ २५ ॥ स विंशतिसहस्राणामाकराणां करेश्वरः । तथा खेटेसहस्राणां पोमशानां प्रशासिता ॥ ७२५ ॥ चतुर्दशानां संबाधसहस्राणामपि प्रनुः । अधिपोतरोदेकानां स पट्पंचाशतोऽपि च ॥ २६॥ पंचाशतः कुराज्यानामेकोनायाश्च नायकः । स मध्येनरतक्षेत्रमन्येपामपि शासिता ॥ २७ ॥ विनीतायां स्थितः कुर्वन्नाधिपत्यमखंडितम् । अनिषेकोत्सवप्रांते स्मर्तुं प्रववृते स्वकान् ॥ १२ ॥ पष्टिं वर्षसहस्राणि विरहाद्दर्शनोत्सुकान् । अदर्शयन्निजान राज्ञे नियुक्तपुरुपास्ततः ॥ ७२ए ॥ ततः कृशां ग्रीष्मकालाक्रांतामिव तरंगिणीम् । म्लानां हिमानीसंपर्कवशादिव सरोजिनीम् ॥ ३० ॥ प्रनष्टरूपलावण्यां हैमनेउकलामिव । पांडुक्षामकपालां च रजां शुष्कदलामिव ॥ ३१ ॥ सोदरां बाहुबलिनः सुंदरी गुणसुंदरः । नामग्राहं स्वपुरुपैर्दयमानां ददर्श सः ॥७३॥ त्रिनिर्विशेपकं ॥ १ पाचकवरैः २ खेटाः कृषीवलग्रागाः । ३ द्वीपग्रामाणा । ४ एकोनायाः पाशतः इति अन्वयः । ५ भरतक्षेमध्ये । ६ हेम- न्तचन्द्रकलामिव । ७ रम्भा कदली ।

·तथाविधां च संप्रेक्ष्य तां परावर्तितामिव । सकोपमवनीपालः स्वायुक्तानित्यवोचत ॥ ७३३ ॥ किं कदाप्यस्मदीयेपि सदने नौदनान्यरे । न किं लवणपायोधौ विद्यते लवणान्यपि ॥ ३४ ॥ सूपकारा न किं संति तत्तप्रसवतीविदः । निरादराः किमथवा तयमी वृत्तितस्कराः ॥ ७३५॥ जादाखजूरमुख्यानि खाद्यान्यपि हि नेह किम् । न हि किं विद्यते स्वर्णमपि स्वर्ण शिलोचये ॥ ७३६॥ किमुद्यानेषु ते वृदा बनू(रवकेशिनः । फलंति तरवः किं हि न नंदनवनेऽपि हि ॥ ७३७ ॥ न वा उग्धानि धेनूनां घटोनीनामपीह किम् । किं नु शुष्कस्तनश्रोताः संजाता कामगंव्यपि ॥ ७३७ ॥ अथ नोज्यादिसंपत्सु सतीष्वपि हि सुंदरी । न किंचिदनाति यदि तदसामियाविनी ॥ ७३ए। आमयः कोपि चेदस्याः कायसौष्ठवतस्करः। न किं बभूवुः सर्वेपि कथाशेषा निषग्वराः॥ ४० ॥ यदि वौषधयो दिव्याः प्राप्यते नास्मदोकसि । तदौषधीविरहितो हिमाजिरपि संप्रति ॥ ७४१ ॥ दूये पश्यन्निमां दामां दरिजतनयामिव । तदहो वैरिनिरिव नवनिर्वचितोस्म्यहम् ॥ २ ॥ अष्टनिः कुलकम् ॥ प्रणम्य जरतं तेपि प्रोचुरेवं नियोगिनः । सर्वमप्यस्ति देवस्य देवेंजस्येव सद्मनि ॥ १३ ॥ किंतु देवो यदाधंगादिग्जयाय तदाद्यसौ । आचामाम्लानि कुरुते प्राणत्राणाय केवलम् ॥ ४ ॥ तथा यदैव देवेन प्रव्रजंती न्यषिध्यत । ततःप्रनृत्यसौ तस्थौ जावतः संयतैव हि ॥ ४५ ॥ १ परावर्तितरूपामिव । २ आजीविकाचौराः । ३ अवकेशिनः वन्ध्या निष्फला इतियावत् । ४ घटवत् ऊधः यासा तास्तासा । ५ कामधेनुः । ६ रोगिणी । ७ आमयो रोगः। ८ मृत्युगताः। ९ वैद्याः । १० यदादि यतःप्रभृति । ११ दीक्षिता ।

·RSAR कल्याणिनेयि कट्याणि प्रविजिषसीति सा । अनुयुक्ता महीनाथेनैवमेवेत्यवोचत ॥ ७४६ ॥ जरतोप्यन्यधादेवं प्रमादेनार्जवेन वा । अहमस्या इयत्कालं व्रतविघ्नकरोऽनवम् ॥ ७ ॥ अपत्यं तातपादानामनुरूपमसौ खलु । असक्तं विपयासक्ता राज्यातृप्ताश्च के वयम् ॥ १७ ॥ आयुर्विनश्वरं वार्धिवारिवारतरंगवत् । जानंतोऽपि न जानंति जना विषयगृनवः ॥ अधए॥ गत्वरेणायुषाऽनेन मोक्षः साध्येत साधुवत् । मार्गावलोकनमिव विद्युता दृष्टनष्टया ॥ ७५० ॥ यकृवकृन्मूत्रमलस्वेदामयमयस्य यत् । प्रसाधनं वपुपस्तगृहस्रोतोऽधिवासनम् ॥ ७५१ ॥ आदत्से वपुषानेन साधुमोक्षफलं व्रतम् । कीराधितोपि रत्नानि गृहंति निपुणाः खलु ॥ ७५२॥ अनुझाता नरेंजेण मुदितेन व्रताय सा । तपःकृशाप्यकृशेव प्रमदोन्वसिताऽनवत् ॥ ७५३ ॥ अत्रांतरे च नगवान् विहरनृपलानुः । अष्टापदगिरावागाऊगदर्हिबलाहकः ॥ ७५५ ॥ चक्रुश्च देवाः समवसरणं तत्र पर्वते । अपरं पर्वतमिव रत्नकांचनरूप्यजम् ॥ ७५५ ॥ कुर्वाणं देशनां तत्र स्वामिनं गिरिपालकाः । एत्य विज्ञापयामासुज़रतस्वामिने सुतम् ॥ ७५६ ॥ पखंगलरतक्षेत्र विजयादधिकं ततः । तमुदंतं समाकर्ण्य मुमुदे मेदिनीपतिः ॥ ७५७ ॥ स्वाम्यागमयितां तेषां नृत्यानां पारितोपिकम् । ददौ कोटीः सुवर्णस्य सार्दा पादश पार्थिवः ॥ ७५ । त्वन्मनोरथसंसिपिरिव मूर्ती जगजुरुः । विहरन्नाजगामेह सुंदरीमित्युवाच च ॥ ७५ए ॥ १ कल्याण्याः अपत्य कल्याणिनेयीतत्सम्बुद्धौ । २ प्रबजितुमिन्छसि । ३ पृष्टा । ४ नश्वरेण । ५ यकृत् कुक्षौ दक्षिणभागस्थो मासपिण्ड । ६ शकृत् विष्ठा । ७ जगन्मयूरमेघः । ८ उदन्तं वृत्तान्त । ९ स्वाम्यागमं कथयता । ne A ·अकारयन्निष्क्रमणानिषेकं जरतेश्वरः । तस्याः सांतःपुरवधूजनैर्दासीजनैरिव ॥ ७६० ॥ कृतस्नानाथ सा सद्यः कृतपुण्यविलेपना । विलेपनांतरमिव पर्यधात्सदशांशुके ॥ ७६१ ॥ आमुमोच च सा रत्नालंकारानुत्तमानथ । तस्याः शीलमलंकारोऽलंकाराः प्रक्रियाकृते ॥ ७६२ ॥ तथा स्थितायाः सुंदर्याः पुरतो रूपसंपदा । स्त्रीरत्नं सा सुलजापि चेटीवत् प्रत्यनासत ॥ ७६३ ॥ यो यद्ययाचे तत्तस्मै वितताराविलंबितम् । जंगमा कल्पवती व सुंदरी शीलसुंदरी ॥ ७६५ ॥ कर्पूरधूलिधवासोनिरुपशोजिनी । कुमुदिनी मरालीव शिबिकामारुरोह सा ॥ ७६५ ॥ निषादिसादिपादातिस्पंदनवन्ननूमिना । अन्वयायि नरेंजेण मरुदेवीव सुंदरी ॥ ७६६ ॥ वीज्यमाना चामराज्यां श्वेतबत्रेण शोजिता । वैतालिकैः स्तूयमानानिबिरुव्रतसंश्रया ॥ ७६७ ॥ ज्रातृजायानिरुजीतप्रव्रज्योत्सवमंगला । उत्तार्यमाणलवणा वरस्त्रीतिः पदे पदे ॥ ६ ॥ राजंती सह गवनिः पूर्णपात्रैरनेकशः । स्वामिपादपवित्रं सा प्रापदप्टापदाचलम् ॥ ७६ए । त्रिनिर्विशेषकम् ॥ सञ्चंडमिव पूर्वा ितम िस्वाम्यधिष्ठितम् । दृष्ट्वा जरतसुंदयौँ महांतं हर्षमीयतुः ॥ ७० ॥ स्वर्गापवर्गयोराद्यं सोपानमिव विस्तृतं । तं विशालशिलं शैलं समारुरुहतुश्च तौ ॥ १ ॥ ततः समवसरणं शरणं नवनीजुषाम् । तौ प्रापतुश्चतुर्षारं संक्षिप्तां जगतीमिव ॥ १७ ॥ १ आचारार्थ । २ दासीवत् । ३ विततार ददौ । ४ मराली हंसी । ५ निषादिनः महामात्राः सादिनः अश्वारोहाः पादातयः पत्तय त्यन्टना रथास्तैश्छन्ना भूमिर्येन तेन । ६ चारणे. । ७ ससारभयवत।।

·जरतेश्वरसुंदर्यावुत्तरफारवर्त्मना । अथो समवसरणं विशतः स्म यथाविधि ॥ ७७३ ॥ समं हर्षविनयाच्यामुडासत्संकुचत्तनू । प्रदक्षिणीचक्रतुस्तावथ त्रिः परमेश्वरम् ॥ ७॥ पंचांगस्पृष्टभूमिको नेमतुश्च जगत्पतिम् । रत्नजूतलसंक्रांतमपि अष्टुमिवोत्सुकौ ॥ १५ ॥ चक्रवर्ती ततो धर्मचक्रवर्तिनमादिमम् । स्तोतुं प्रचक्रमे चारुगिरा नक्तिपवित्रया ॥ ७७६ ॥ असतान् गुणान् जरूपन् जनः स्तौतीतरं जनम् । गुणान् सतोपि ते वक्तुमदमोऽहं स्तुवे कथम् १७ तथापि हि जगन्नाथ करिष्यामि तव स्तुतिम् । न ददाति दरिषः किं श्रीमतामप्युपायनम् ॥ १७ ॥ युष्मत्पादैईष्टमात्रैरन्यजन्मकृतान्यपि । गलंत्येनांसि शेफालीपुष्पाणीउकरैरिव ॥ ए॥ मुश्चिकित्स्यमहामोहसन्निपातवतामपि । स्वामिन् जयंति ते वाचोऽमृतौषधिरसोपमाः ॥ ७० ॥ चक्रवर्तिनि रंके वा कारणं प्रीतिसंपदाम् । समास्त्वदृष्टयो नाथ वार्षिक्य श्व वृष्टयः ॥११॥ क्रूरकर्महिमग्रंथिविज्ञावणदिवाकरः । स्वामिन्नस्मादृशां पुण्यैरिमां विहरसे महीम् ॥ १५ ॥ शब्दानुशासनव्यापिसंज्ञासूत्रोपमा प्रत्नो । जन्मव्ययधौव्यमयी जयति त्रिपदी तव ॥ १३ ॥ यस्त्वां स्तौतीह जगवंस्तस्याप्येषोंतिमी नवः । शुश्रूयते ध्यायति वा यः पुनस्तस्य का कथा ॥ ७० ॥ जगवंतमिति स्तुत्वा नत्वा च नरतेश्वरः । पूर्वोत्तरस्यां ककुन्नि निपसाद यथोचितम् ॥ ७०५ ॥ सुंदर्यपि हि वंदित्वा स्वामिनं वृषनध्वजम् । कृतांजलिजगादैवं गद्दाक्षरया गिरा ॥ ६ ॥ १ हर्षणोच्छसन्त्यौ विनयेन सङ्कुचन्त्यौ तनू कायौ ययोस्तौ । २ उपायन उपदा । ३ एनासि पापानि । ४ शेफालीपुष्पाणि शेफा- लिकाकुसुमानि । ५ जन्मन्ययध्रौव्यमय्यात्रिपद्याः क्रमेण शब्दानुशासनव्यापिसज्ञासूत्रोपमा ज्ञातव्या । ६ अन्तिमश्चरमः ।

·मनसा दृश्यमानोऽनूरियत्कालं जगत्पते । प्रत्यहं बदुनिः पुण्यैर्दिष्टया दृष्टोसि वत्सल ॥ १७ ॥ मृगतृष्णोपमसुखे संसारमरुममले । पुष्यैः प्राप्तोऽसि लोकेन त्वं पीयूषमहादः ॥ ७ ॥ निर्ममोपि जगन्नाथ जगतोप्यसि वत्सलः । कथं विषममुःखाब्धेस्तत्समुघरसेऽन्यथा ॥ ए॥ कृतिनी स्वामिनी ब्राह्मी नातव्याः कृतिनो मम । भ्रातृव्यजाश्च कृतिनो ये हि त्वत्पथमन्वगुः ॥७॥ जरतेशोपरोधेन यन्मयाऽग्राहि न व्रतम् । जगवंस्तदियत्कालं स्वयमेवास्मि वंचिता ॥ ए१ ॥ विश्वतारक मां दीनां तात तारय तारय । गृहोद्दयोतकरो दीपः किन्नो द्योतयते घटम् ॥ ए२ ॥ प्रसीद देदि दीक्षां मे विश्वत्रापैकवत्सल । संसारांजोधितरणयानपात्रनिनां विनो ॥ पुए३ ॥ साधु साधु महासत्वे ब्रुवन्निति ददौ विनुः । तस्यै दीक्षा सामायिकसूत्रोच्चारणपूर्विकाम् ॥ पुए॥ महाव्रतद्रुमारामसुधासारणिसंनिनाम् । अनुशिष्टिमयीं तस्यै देशनां विदधे विनुः ॥ ए५ ॥ मोक्षप्राप्तमिवात्मानं मन्यमाना महामनाः । अनुज्येष्ठं निषसाद सा मध्येतिनीगणम् ॥ ए६ ॥ देशनां स्वामिनः श्रुत्वा पादपझे प्रणम्य च । ययावयोध्या नगरी मुदितो लरतेश्वरः ॥ पुए ॥ दिदोः स्वजनं सर्व पुनस्तस्याधिकारिलिः । आगताः समदर्यतास्मार्यतानागता अपि ॥ ए॥ जातननागतान ज्ञात्वा स्वालिषकोत्सवेपि तान् । तेषामेकैकशो दूतान् प्राहिणोद्धरतेश्वरः ॥ एए॥ राज्यानि चेत्समीदध्वे सेवध्वं नरतं ततः। दूतैरित्युदिताः सर्वेऽप्यालोच्यैवाऽवदन्निदम् ॥ ७ ॥ १ ससारमरुदेशमण्डले । २ अमृतमहानदः । ३ कृतिनी कृतार्था । ४ भ्रातृव्या भ्रातृपुत्राः । ५ भरतेशाग्रहेण । ६ शिक्षामयी । ७ व्रतिनीगणमध्ये ।

·विनज्य राज्यं दत्तं नस्तातेन जरतस्य च । संसेव्यमानो नरतोऽधिकं किं नः करिष्यति ॥७०१॥ समापतंतं किं काले कालं प्रस्खलयिष्यति । किं जराराक्षसी देहग्राहिणी निग्रहिण्यति ॥ ७० ॥ बाधाविधायिनः किं वा व्याधिव्याधान् हनिष्यति । यत्रोत्तरं वर्षमानां या तृष्णां दलिण्यसि॥७०३॥ ईदृक् सेवाफलं दातुं न चेन्नरत ईश्वरः । मनुष्यन्नावे सामान्ये तर्हि कः केन सेव्यताम् ॥ ७० ॥ प्राज्यराज्योप्यसंतोपादस्मजाज्यं जिघृक्षति । स्थाम्ना चेत्तद्वयमपि तस्य तातस्य सूनवः ॥ ७०५॥ अविज्ञपय्य तातं तु सोदर्येणाग्रजन्मना । त्वदीयस्वामिना योउं न वयं प्रोत्सदामहे ॥ ७०६॥ ते दूताननिधायैवं तदैवाप्टापदाचले । स्थितं समवसरणे वृपलस्वामिनं ययुः ॥ ७ ॥ त्रिश्च प्रदक्षिणीकृत्य प्रणेमुः परमेश्वरम् । शिरस्सु बचांजलयः सर्वे'येवं स्तुतिं व्यधुः ॥ ७० ॥ देवैरप्यपरिझेयगुणं कः स्तोतुमीश्वरः । त्वां स्तोण्यामस्तथापीश विलसद्वालचापलाः ॥ ०ए॥ तपस्यतामण्यधिकास्त्वां नमस्यंति ये सदा । वरिवस्यंति ये तु त्वां योगिनामपि तेऽधिकाः ॥ १० ॥ नमस्यतां प्रतिदिनं विश्वालोकदिनेश्वर । धन्यानामवतंसंति त्वत्पादनखरश्मयः ॥ ११ ॥ न किंचित्कस्यचित्साम्ना बलाघा गृह्यते त्वया । त्रैलोक्यचक्रवती त्वं तथा'यसि जगत्पते ॥ १५ ॥ स्वामिस्त्वमेको जगतां समं चेतस्सु वर्त्तसे । पीयूपदीधितिः सर्वजलाशयजलेष्विव ॥ १३ ॥ त्वां स्तोता स्तूयते देव सर्वैस्त्वामर्चिताऽर्च्यते । त्वां नंता नम्यते सर्वा त्वयि चक्तिर्महाफला ॥ १३ ॥ १ रोगरूपमिल्लान् । २ बहुराज्यः। ३ ग्रहीतुगिच्छति । ४ स्थानमा बलेन । ५ विश्वप्रकाशसूर्य। ६ अवतसवदाचरन्ति । ७ त्वचरणनखमयूखाः।८ चन्द्रः ।

·त्वं देव सुःखदावाग्नितप्तानामेकवारिदः । मोहांधकारमूढानामेकदीपस्त्वमेव हि ॥ १५ ॥ रोराणामीश्वराणां च मूर्खाणां गुणिनामपि । साधारणोपकारी त्वं गयाद्रुम स्वाध्वनि ।। ७१६ ॥ इति श्रुत्वा चमरवत्स्वामिपादारविंदयोः । निवेशितदृशस्तेऽथ संजूयैवं व्यजिज्ञपन् ॥ ७१७ ॥ तदानी तातपादैनः संविनज्य पृथक् पृथक् । देशराज्यानि दत्तानि यथार्ह लरतस्य च ॥ १७ ॥ तैरेव राज्यैः संतुष्टास्तिष्ठामो विष्टपेश्वर । विनीतानामसंध्या हि मर्यादा स्वामिदर्शिता ॥ १५ ॥ स्वराज्येनान्यराज्यैश्चापहृतैरतेश्वरः । न संतुष्यति जगवन् वडवाग्निरिवांबुनिः ॥ २० ॥ आचिल्छेद यथान्येषां राज्यानि पृथिवीनुजाम् । अस्माकमपि चरतस्तपदाचेतुमिचति ॥ २१ ।। त्यज्यतामाशु राज्यानि सेवा च क्रियतां मम । आदिदेशेति पुरुषैनरतो नः परानिव ॥ २२ ॥ वचोमात्रेण मुंचामस्तस्यात्मबहुमानिनः । तातदत्तानि राज्यानि लीवा इव कर्ष वयम् ॥ २३ ॥ सेवामपि कथं कुर्मों निरीहा अधिकर्द्धिषु । अतृप्ता एव कुर्वति सेवां मानविघातिनीम् ॥ २५ ॥ राज्योमुक्तावसेवायां युद्ध स्वयमुपस्थितम् । तातपादांस्त्वनाथ न किंचित्कर्तुमीश्महे ॥ २५॥ अम्लानकेवलज्ञानसंक्रांताशेषविष्टपः । कृपावान् जगवानादिनायोपीत्यादिदेश तान् ॥ २६ ॥ वत्साः पुरुषवीरैर्हि पुरुषव्रतधारिनिः । योधव्यं वैरिवर्गेणानर्गलं प्रोहकारिणा ॥ २७ ॥ रागो पेषश्च मोहश्च कषायाश्चेति वैरिणः । अनर्थदायिनः पुंसां जन्मांतरशतेष्वपि ॥ ७२७ ।। १ टीनाना। २ जगदीश्वर । ३ कीया नपुमकाः । ४ निरीहा नि.म्पृहा । ५ राज्यस्य अमुक्तौ अमोचने । ६ अमेवाया सेवाया अकरणे। R ·रागो हि सजतौ पुंसामायसी पादश्रृंखला । घेषश्च नरकावासनिवासप्रतिबली ॥ २ ॥ मोहो नवार्णवावर्त्तप्रक्षेपणपणो नृणाम् । कषायाः स्वाश्रयानेव दहति दहना इव ॥ ३० ॥ अनपायमयैस्तैस्तैरुपायास्त्रैर्निरंतरम् ॥ युवा युद्धा विजेतव्यास्तदमी वैरिणो नृभिः ॥ ७३१ ॥ सेवापि हि विधातव्या धर्मस्यैवैकतायिनः । तश्वितानंदमयं पदमीपत्करं यथा ।। ७३२ ॥ अनेकयोनिसंपातानंतबाधानिबंधनं । अनिमानफलैवेयं राज्यश्रीः सापि नश्वरी ॥ ३३ ॥ किं च या स्वःसुखैस्तृष्णा नात्रुट्यत्माग्नवेषु वः । सांगारकारकस्येव मय॑नोगैः कथं त्रुटेत् ॥ ३५ ॥ अंगारकारकः कश्चिदादाय पयसो दृतिम् । जगाम कर्तुमंगारानरण्ये रीणवारिणि ॥ ३५ ॥ सोऽगारानलसंतापान्मध्याह्नातपपोषितात् । उनूतया तृषाक्रांतः सर्व दृतिपयः पपौ ॥ ७३६ ॥ तेनाप्यचिन्नतृष्णः सन् सुप्तः स्वप्ने गृहं गतः । आतूंकलशनंदानामुदकान्यनितोऽप्यपात् ॥ ७३७ ॥ तऊलैरप्यशांतायां तृष्णायामग्नितैलवत् । वापीकूपतडागानि पायंपायमशोषयत् ॥ ३० ॥ तथैव तृषितोऽथापात्सरितः सरितां पतीन् । न च तस्य तृषात्रुट्यन्नारकस्येव वेदना ॥ ७३ए । मरुत्कूपे ततो यातः कुशपूलं स रज्जुनिः । बध्वा चिदेप पयसे किमातः कुरुते नहि ॥ ४०॥ दूरांबुत्वेन कूपस्य मध्येपि गलितांवुकम् । निश्चोत्य पूलं दमकः स्नेहपोतमिवापिवत् ॥ १ ॥ न लिन्ना यार्णवाद्यैस्तृट् उद्या पूलांजसा न सा । तपः स्वःसुखाचिन्ना बेद्या राज्यश्रिया किमु ॥४॥ १ आयसी लोहमयी । २ नरकवासनिवासस्य प्रतिभूः प्रतिनिधिः । ३ पणो ग्लहः । ४ नित्यानन्दमय । ५ दृति चर्ममयपात्र । ६ शुष्कजले । ७ आलूकादयः जलपात्रभेदाः । ८ कुशपूल दर्भपूल । ९ स्वर्गसुखाच्छिन्ना

·अमंदानंदनिःस्यंदनिर्वाणप्राप्तिकारणम् । वत्साः संयमराज्यं तयुज्यते वो विवेकिनाम् ॥ ३ ॥
तत्कालोत्पन्नसंवेगवेगा लगवदंतिके । तेऽष्टानवतिरप्याशु प्रव्रज्यां जगृहुस्ततः ॥ ७ ॥
अहो धैर्यमहो सत्त्वमहो वैराग्यधीरिति । चिंतयंतस्तत्स्वरूपं दूता राज्ञे न्यवेदयन् ॥ ॥
ज्योतीपीव ज्योतिपां ज्योतिरीशस्तेजांसीवाहपतिः पावकानाम् ।
वारीणीव स्रोतसां वारिराशिस्तेषां राज्यान्याददे चक्रवर्ती ॥ ४६॥
इत्याचार्यश्रीहेमचंद्रविरचिते त्रिपष्ठिशलाकापुरुषचरिते महाकाव्ये प्रथमपर्वणि भरतचक्रोत्पत्तिदिग्विजय-
राज्याभिषेकसुंदर्यादिव्रतग्रहणकीर्त्तनो नाम चतुर्थः सर्गः ॥ ४ ॥

·पंचमः सर्गः ततश्च जरताधीशः सदासदनमीयिवान् । सुपेणसेनापतिना नमस्कृत्येत्यनापत ॥ १ ॥ कृत्वापि दिग्जयमिदं तव चक्रं पुरीमिमाम् । अद्यापि न प्रविशति स्तं व्योल व द्विपः ॥ २ ॥ बनापे नरतोप्येवं पर्खमजरतांतरे । अद्यापि वीरः को नाम ममाझा न प्रतीचति ॥ ३ ॥ तदेव सचिवोऽबोचजाने देवेन निर्जितम् । एतहि जरतदेत्रमाकुहिमवजिरि ॥ ४ ॥ जयः किमवशिष्टोऽस्ति दिग्यात्राकृत्यपि त्वयि । ब्रमद्घरट्टपतितास्तिष्ठति चणकाः किमु ॥ ५ ॥ पुर्यामप्रविशच्चैतच्चक्र सूचयति प्रनो । किमायद्यापि जेतव्यं त्वदाझालंघनोन्मदम् ॥ ६ ॥ देवेष्वपि न पश्यामि जेतव्यं उर्जयं च ते । आ ज्ञातमश्रवास्त्येको जेतव्यो विश्वपुर्जयः ॥ ७॥ पलस्वामिनः सूनुः स्वामिन्नवरजस्तव । महाबलो वाहुवलिबलिनां बलसूदनः ॥ ७ ॥ सर्वास्त्राण्येकतो वज्रमेकतश्च यथा तथा । एकतो राजंक सर्व स बाहुबलिरेकतः ॥ ए॥ लोकोत्तरो यथासि त्वमृपलस्वामिनंदनः । तथा सोपि तदेतस्मिन्नजिते किं जितं त्वया ॥ १० ॥ पट्खंमलरते दृष्टो न कोपि स्वामिनः समः । तऊये पलागोऽस्तु को नाम चरतेशितुः ॥ ११ ॥ अयं खलु जगन्मान्यां नवदाझा न मन्यते । तदसाधनतश्चक्रमेति हीणमिवेह न ॥ १२ ॥ १ सदःसदन सभामडप । २ व्यालो मत्तगज. (३ घरट्टो धान्यकणचूग्णयच । ४ अवरजोऽनुजभ्राता । ५गजा समूहो गनक । ६ परमागोऽत्यन्तोत्कर्षः । ७ ह्रीण लज्जा गत । --- ·उपेक्षितव्यो न परः स्वल्पोप्यामयवद्यतः। तदद्यालं विलंबेन यतध्वं तऊयं प्रति ॥ १३ ॥ दावाग्निमेघवृष्टिच्यामिवानिर्जरतेश्वरः । सद्यः कोपोपशांतिज्यामाश्लिष्टोऽयानवी दिदम् ॥ १५ ॥ नानुजोपि करोत्याज्ञामिति लज़ाकृदेकतः । सार्थ कनीयसा युमिति चैकत्र बाधते ॥ १५ ॥ स्वगृहेपि न यस्याज्ञा तस्याझा हासकृतहिः । प्रवादश्च कनिष्ठस्याविनयासहने मम ॥ १६ ॥ एकतो राजधर्मोऽयं दृप्तानां दर्पशातनः । इतो ज्रातरि सौज्रानं संकटे पतितोऽस्मि हा ॥ १७ ॥ अमात्योप्यन्यधादेवं स्वमहत्वेन संकटम् । यद्देवस्य कनीयांस्तत्स एव ापनेष्यति ॥ १७ ॥ आज्ञा हि ज्यायसा देया कर्त्तव्या च कनीयसा। आचारो रूढ एवायं सामान्यगृहिणामपि ॥ १५ ॥ ज्रातरं तत्कनीयांसं लोकरूढेन वर्मना । आज्ञापयतु देनोपि प्रेग्य संदेशहारकम् ॥ २० ॥ आझां सर्वजगन्मान्यां वीरमानी तवानुजः । सहिण्यते न चेदेव पर्याणमिव केशरी ।। २१ ॥ प्रशास्यास्त्वं तदा पाकशासनोमाढशासनः । न चापवादस्ते लोके लोकाचारानतिक्रमात् ॥ २२ ॥ तथेति प्रतिपेदे तवचनं मेदिनीपतिः । उपादेया शास्त्रलोकव्यवहारानुगा हि गीः॥ २३ ॥ अनुशिष्य ततो दूतं नयझं वाग्मिनं दृढम् । सुवेगं नाम नृपतिः प्रैपीद्वाहुबलि प्रति ॥ २५ ॥ स्वामिशिक्षा दौत्यदीक्षामिवादाय ससौष्ठवाम् । सुवेगो रथमारुह्याचलत्तक्षशिला प्रति ॥ २५॥ सारसैन्यपरीवारो रथेनासह्यरंहसा । निर्ययौ स विनीताया राजाज्ञेव वपुग्मती ॥ २६ ॥ १ परः शत्रुः । २ गर्वनाशकः । ३ ज्येष्ठेन । ४ आत्मान वीर गन्यते इति नीग्मानी। ५ गागलोकव्याहारगोग्नुगा । ६ वा ग्मिन वाचाल । ७ असावेगेन ·कार्यारंजाविधौ वामं देवं पश्यदिवासकृत् । परपंदे लोचनं वामं गतस्तस्य वर्मनि ॥ २७ ॥ नामी नामींधमस्येव वहिमंमलमध्यतः । उवाद दक्षिणा तस्य रोगाजावेप्यनारतम् ॥ २० ॥ समेष्वपि हि मार्गेषु रथस्तस्याऽस्खलन्मुहुः । अप्यसंयुक्तवर्णेषु जिह्वा लगिरामिव ॥ ए॥ सादिनिर्वार्यमाणोऽपि प्रेर्यमाण श्वासकृत् । कृष्णसारः पुरस्तस्य दक्षिणाघामतो ययौ ॥ ३० ॥ तस्याग्रे कैरटः शुष्क निविष्टः कंटकद्रुमे । असत्कटुकं घर्षश्चंचूशस्त्रमियोपैले ॥ ३१॥ उत्ततार पुरस्तस्य प्रलंबः कृष्णपन्नगः । क्षिप्तागलेव दैवेन तद्याननिरुरुत्सया ॥३२॥ प्रतिकूलो ववौ वायुश्चक्षुषः प्रदिपन रजः । पर्यस्यन्निव तं पश्चाविचारकविपश्चितम् ॥ ३३ ॥ तस्य दक्षिणतो जूत्वा विररास च सिनः। अनोजितेप्रस्फुटितमृदंगविरसस्यरः ॥ ३४ ॥ सुवेगोऽगादनिमित्तान्येतानि प्रविदन्नपि । सद्नृत्याः स्वामिनः कापि कामवत्प्रस्खलंति न ॥ ३५॥ सखंघे स बहून् ग्रामनगराकरकर्बटान् । तघासिनिदृश्यमानो वौत्यावर्त इव क्षणम् ॥ ३६ ॥ तरुखंडसरःसिंधुपुलिनप्रतिष्वपि । विशश्राम न स स्वामिकार्यतोत्रप्रवर्तितः ॥ ३५ ॥ किरातैः सजकोदंमः शेरब्यीकृतकुंजरैः । चमूरुचर्मसंव्यानर्यातुधानैरिवाकुलाम् ॥ ३० ॥ १ वाम प्रतिकूलम् । २ नाडी धमतीति नाडीन्धमः | ३ लल्लगिरा स्खलगिरा । ४ मृगविशेषः । ५ करटः काकः । ६ शब्दम- करोत् । ७ उपले पापाणे । ८ कृष्णसर्पः । ९ तत्प्रयाणरोधनेच्छया । १० पश्चाद्विचारैकपण्डितम् । ११ रासभो गर्द्धभ. । १२ अभो. जितः पिष्टपिण्डलेपरहितस्तथा यो प्रस्फुटितो मृदङ्गस्तद्वद्विरसः स्वरो यस्य सः । १३ काण्डवत् वाणवत् । १४ वात्यावर्तश्च वातः । १५ स्वामिकार्यमेव तोत्र ताडनदण्डस्तेन प्रवर्तितः । १६ लक्ष्यीकृत कुञ्जरैः । १७ चमूरुर्मगविशेपः ।

·चमूरुचित्रकव्याघ्रहरिनिः शरभैरपि । सगोत्रैरंतकस्येव क्रूरसत्वैनिरंतराम् ॥ ३ए॥ युज्यमानाहिनकुलवामैसूरविनीपणाम् । नकीकेशधरणव्यग्रवालकिरातिकाम् ॥ ४०॥ मियो महिषसंग्रामजज्यमानजरत्तरुम् । नाहेलोत्थापितझौजमक्षिकाजिरसंचराम् ॥ १ ॥ अखिहतरुस्तोमतिरोहितदिवाकराम् । रहोरतनुवं मृत्योरिवाप स महाटवीम् ॥ ४२ ॥ पंचन्तिः कुलकम् ॥ घोरा तामटवीं वेगात्सुवेगो वेगवश्थः। सलील संघयामास विपदं पुण्यवानिव ॥ ३ ॥ मार्गाततरुविश्रांतैरखकरणधारितिः । संलक्ष्यमाणसौराज्यं सुस्थैः पाश्रवधूजनैः ॥ ४ ॥ गोकुले गोकुले वृक्षतलासीनैः प्रमोदिनिः। गीयमानर्पजस्वामिचरितं गोपदारकैः॥ ४५ ॥ नशालादिवाहत्यारोपितैः फलमालिनिः । अलंकृताखिलग्राम बहलैर्बहुनि मैः ॥ ६ ॥ पत्तने पत्तने ग्रामे ग्रामे वेश्मनि वेश्मनि । दानकदीक्षितरित्यैः शोय॑मानवनीपकम् ॥ ७ ॥ आगतैर्नरतात्रस्तैरिवोदग्जरतार्थतः। प्रायेणाध्यासितग्रामं म्लेच्चैरक्षीणऋधिनिः ॥ ४ ॥ पडून्यो जरतखमेन्यः खंमांतरमिव स्थितम् । जरताज्ञाननिझं स बदलीदेशमासदत् ॥ ए॥ पनिः कुलकम् ॥ १ शरभैरष्टापदैः । २ वामलूरा वल्मीकाः। ३ भल्ल्क्यो जन्तुविशेषा ऋक्षाख्यया प्रसिद्धाः । ४ नाहला माक्षिकोपजीविनः । ५ भद्रशाल मेरुपर्वतोद्यान । ६ बहलैः घनै.। ७ इभ्यर्धनाढ्यैः । ८ शोध्यमाना अन्विष्यमाणा वनीपका याचका यस्मिन् स त । ९ म्लेच्छैर्यवने ।

·S 1 शते श्रीबाहुबलिन राजांतरमजानतः । जनान् जानपदान् मार्गेवनातन वार्तयन्मुहुः ॥ ५० ॥ वनेचरान् गिरिचरान् धर्मदान् श्वापदानपि । प्राक् खंजीनवतः पश्यन सुनंदानंदनाझया ॥ ५१ ॥ प्रजानामनुरागोत्या महतीनिश्च शहिनिः। अबैतमनुमिमानः श्रीबाहुबलिनो नयम् ॥ ५५ ॥ नरतावरजोत्कर्षाकर्णनाविस्मृतं मुहुः । अनुस्मरन्वाचिकं स पाप तदशिलापुरीम् ॥ ५३ ।। चतुर्तिः कुलकम् ॥ किंचितोचनपातेन पुरीपरिसरोपितैः । प्रेक्ष्यमाणः क्षणं लोकैरेकपांथावलीलया ॥ ५४॥ लीलोद्यानेषु संजूय खेलेन खुरलीजुपाम् । सुन्नटानां नुजास्फोटैस्त्रस्यजयतुरंगमः ॥ ५५ ॥ इतस्ततः पौरझधिप्रेक्षणव्यग्रताजुषा । दक्षिणस्थेनानिषिद्धोत्पथगामिस्खलप्रथः ॥५६॥ एकत्रैवेलरत्नानि समस्तपीपचक्रिणाम् । बझान वरगजान् पश्यन् बहिरुद्यानशाखिषु ॥ ५७ ।। प्रेक्ष्यमाणो मंडुराश्च बंधुरास्तुरगोत्तमैः । ज्योतिष्काणां विमानानि विहायेव समागतैः ॥ १७ ॥ जरतावरजैश्वर्याश्चर्यालोकनजन्मना । शिरोयैव शिरो धुन्वन प्रविवेश स तां पुरीम् ॥ ५० ॥ पतिः कुलकम् ॥ स्वछंदवृत्तीनत्याख्यानापणेषु वणिग्जनान् । अहमिंञानिव पश्यन् राजघारं जगाम सः ॥ ६० ।। १ अनार्तान् अपीडितान् । २ श्वापदान् हिस्रप्राणिन' | ३ पादविकलीभवतः । ४ अनुमान कुर्वन । ५ नय नीतिम् । ६ वा- चिक सन्देशं । ७ एकपान्थसभावनया । ८ खुरलीजुषा शराभ्यासजुपा । ९ दक्षिणस्थेन सारथिना। १० मन्दुरा अश्वशाला । ११ हट्टेपु । १२ देवविशेषान् ।

·सहस्ररोचिषो रोचीयोछिद्येव विनिर्मितान् । कुंतान् दधानः कुत्रापि पत्त्यनीकैरधिष्ठितम् ॥ ६१ ॥ बित्राणैरिक्कुपत्रास्यान्ययम्शट्यानि पत्तितिः । शोजितं कुत्रचिन्छौर्यमैः पतवितैरिव ॥ ६ ॥ अनंगानश्मनंगेपि विननिर्मोहमुजरान् । सनाथं कापि सुनटैरेकदंतैरिव पिः॥ ६३ ॥ फलकासिधरैः कापि चंकेतुधरैरिव । शोनितं वीरपुरुषप्रकांडैश्चमशक्तितिः ॥ ६ ॥ शानदत्रगणं दूरात्पातिनिः शब्दवेधिनिः । तूणपृष्ठैः कालपृष्ठपाणिनिः क्वाप्यधिष्ठितम् ॥ ६५ ॥ उद्दामशुंडादंडाच्यां स्थिताच्या पार्श्वयोर्पयोः । नान्यां कारपालाच्यामिव दूराजयंकरम् ॥ ६६ ॥ सिंहकारं नृसिंहस्य पश्यन् विस्मितमानसः । दाःस्थप्रतीदितस्तस्थौ स्थितिरेषा नृपौकसाम् ॥ ६७ ॥ सप्ततिः कुलकम् ॥ गत्वा च बाहुबलये घास्थेनेति निवेदितः । त्वद्रातुायसो दूतः सुवेगो पारि तिष्ठति ॥ ६ ॥ वेत्रिणायाज्ञया राझोनुमतो धीमतां वरः । बुधोऽर्कमंझलमिव सुवेगः माविशत्सदः ॥ ६ए॥ आबद्धरत्नमुकुटैस्तेजस्विनिरिलोधवैः। दिवाकरैरिव दिवो नुवं प्राप्तैरुपासितम् ॥ ७० ॥ स्वामिविश्वाससर्वस्ववाहीसंतानमंडपैः। सचिवरुपंधाशुबैधीमभिः परिवारितम् ॥ ७१ ॥ प्रदीप्तचूलामणिजिरधृष्यैर्जगतोपि हि । कुमारप्रवरैर्नागकुमारैरिव वासितम् ॥ ७ ॥ सहस्रशश्चात्मरक्षनिष्कोशायुधपाणिनिः । नजिरिव फणिजिीपणं मलयाभिवत् ॥ १३ ॥ १ सूर्यस्य । २ रोचींषि कान्तीः । ३ नक्षत्रगणपर्यन्त । ४ कालपृष्ठपाणिभिः धनुःपाणिभिः । ५ भूपतिभिः । ६ उपधा धर्मार्था धुपन्यासेन मनिणा परीक्षणं तया शुद्वैः । RSS २ ·म वारस्त्रीनिवर्वीज्यमानं चामरैरतिचारुतिः । शैलं हिमालयमिव चमरीनिर्निरंतरम् ॥ ७ ॥ स्वर्णदंगधरेणोपशुचिवेपेण वेत्रिणा । सविद्युता शरकारिधरेणेवोपशोजितः ॥ १५ ॥ रलसिंहासनासीनं तेजसामिव दैवतम् । ददर्श बाहुबलिनं स तत्रोद्भूतविस्मयः ॥ ६ ॥ सप्ततिः कुलकम् । नरनाथं ननामाथ ललाटस्पृष्टभूतलः । स करीव रणदीर्घतरकांचनशृंखलः ॥ ७ ॥ ततो चूसंज्ञया राज्ञा तत्कालमुपनायिते । प्रदर्शिते प्रतीहारेणासांचक्रे स आसने ॥ ७० ॥ तं. प्रसादसुधाधौतदृशा पश्यन् नृपोऽब्रवीत् । सुवेग कुशलं कच्चिदार्यस्य नरतेशितुः ॥ ७ए ॥ तातपादैालितायां पालितायां च सुंदर । तस्यां पुरि विनीतायां कच्चित्कुशलिनी प्रजा ॥ ७० ॥ पएणां लरतखंमानां कामादीनामिव दिषाम् । निरंतरायं विजयं कच्चिद् व्यधित नूपतिः ॥ १ ॥ पष्टिवर्षसहस्राणि कृत्वा कटकमुत्कटम् । सेनान्यादिपरीवारः कच्चित्कुशलमागतः ॥ २ ॥ सिंदूरारुणितैः कुंनी संध्याघ्रमयीमिव । वितन्वती करिघटा राज्ञः कच्चिन्निरामया ॥ ३ ॥ श्राहिमाभिमहीमेतां समाक्रम्य समेषाम् । राज्ञो वरतुरंगाणां वर्तते कच्चिदक्कमः ॥ ४ ॥ अखंमाझस्य सर्वत्र सेव्यमानस्य पार्थिवैः । सुखेनैवातिगति कच्चिदार्यस्य वासराः ॥ ५ ॥ एवमापृच्छय तूष्णीके स्थिते वृषजनंदने । कृतांजलिरनावेगः सुवेग श्दमन्यधात् ॥ ६ ॥ १ अस्मिन् श्लोके स्वर्णदण्डस्य विद्युता सह सादृश्य शुचिवेषस्य च शरन्मेघेन सह सादृश्य तेन पूर्णापमा भवति । २ अक्लमः कुमराहित्यं कुशलमिति यावत् । ३ मौनं प्राप्ते । ४ अनावेगो नम्रः।

·I-K-4 श्वायाः सकलाया यः करोति कुशलं स्वयम् । अस्ति तस्य स्वतःसिहं कुशलं नरतेशितुः ॥ ॥ पुर्याः सुषेणादीनां च हस्त्यश्वस्य च किं क्षमः । देवोप्यकुशलं कर्तुं येषां नेता तवाग्रजः ॥ ७ ॥ तुझ्योऽधिको वा किं कोपि काप्यस्ति जरतेशितुः । परणां जरतखंडानां जये यो विघ्नकृनवेत् ॥ ए॥ अखंमिताज्ञः सर्वत्र सेव्यते च नरेश्वरैः । तथापि जरताधीशो जातु नांतः प्रमोदते ॥ ए॥ दरिजोपि कुटुंवेन सेव्यते यः स ईश्वरः । न सेव्यते तु यस्तेन तस्यैश्वर्यसुखं कुतः ॥ ए१ ॥ पष्टिवर्षसहस्रांतादेयुपा ज्यायसा तव । उत्कंठया कनिष्ठानामागमाध्वा निरीक्षितः॥ ए२ ॥ सर्वे तत्राययुर्वधुसंबंधिसुहृदादयः । विदधुश्च महाराज्याभिषेकं जरतेशितुः ॥ ए३ ॥ आसनांते समायातैः सुरैरपि सवासवैः । न हृष्यति महीनायोऽपश्यन्पार्थे निजानुजान् ॥ एच ॥ पादशस्वपि वर्षेषु ज्ञात्वा नातुननागतान् । तानाह्वातुं नरं प्रैपीउत्कंग हि बलीयसी ॥ ए५ ॥ किंचिदिकट्पं संकटप्य जरतं न समाययुः । ययुस्तु तातपादांतं दीदामाददिरे च ते॥ ए६ ॥ तेषां संप्रत्यरागाणां न कोपि स्वो न वा परः । तैः कथं पूर्यते राझो भ्रातृवात्सट्यकौतुकम् ॥ ए७ ॥ तदेहि देहि हृदयप्रमोदं मेदिनीपतेः । तवापि यदि तत्रास्ति स्नेहः सौन्रात्रसंनवः ॥ ए॥ कुलिशादप्यधिकं वः कोरांस्तर्कयाम्यहम् । चिरादिगंतादायाते ज्येष्ठेप्येवं यदास्यते ॥ एए॥ शंके वो गुर्ववज्ञानान्निर्नयेन्योपि निर्नयान् । शूरैरपि वर्तितव्यं गुरौ हि सत्नयैरिव ॥ १० ॥ एकत्र विश्वविजयी विनयी चान्यतो गुरौ । पारिपद्यैर्विचार्यालं वैतीयीकः प्रशस्यते ॥ ११ ॥ १ इलायाः पृथव्याः । २ नेता नायकः । ३ अन्तः अन्त करणे । ४ आगतेन । ५ आगमनमार्गः ।

·र तवाविनयमप्येवं सोढा सर्वसहो नृपः । कर्णेजपानां किं त्वेवमवकाशो निरंकुशः ॥१०॥ पिशुनानां गिरस्तत्र त्वदनक्तिप्रकाशिकाः । दूषयिष्यति तच्चेतः क्षीरं शुक्लटा इव ॥ १०३ ॥ अत्यरूपमपि तपदयमात्मनि निजे प्रत्नौ । विप्रेण लघुनाप्यंनः सेतुमुन्मूलयत्यहो ॥ १० ॥ श्यत्कालं नागतोस्मीत्याशंकां हृदि माकृथाः । अधुनाप्येहि सुस्वामी गृह्णाति स्खलितं नहि ॥ १०५ ॥ त्वयि तत्र गते सद्यः पिशुनानां मनोरथाः। विलीयंतां हिमानीव ननोलाजि ननोमणौ ॥ १६॥ तेजोनिश्चिरमेधस्व स्वामिना तेन संगमात् । अवैव पर्वणि दिवाकरेणेव निशाकरः॥१७॥ स्वामीयंतस्तमन्येपि बहवो बाहुशालिनः । सेवाशालीनतां हित्वा सेवंते प्रतिवासरम् ॥ १० ॥ अवश्यं सेवनीयो हि चक्रवर्ती महीधवैः । निग्रहानुग्रहसहः सहस्राँद श्वामरैः ॥१०॥ चक्रवर्तित्वपक्षेपि तस्य सेवा त्वया कृता । अद्वैतत्रातृसौहार्दपदमुद्योतयिष्यति ॥ ११ ॥ नातेति यदि निर्जीको नायास्ये तन्न सांप्रतम् । आज्ञासारा निगृह्यते ज्ञातेयेन महीनुजः ॥ १११॥ अयस्कांतरिवायांसि देवदानवमानवाः । कृष्टाः प्रकृष्टैस्तेजोनिरायांति जरतेश्वरम् ॥ ११ ॥ यमोसनदानेन वासवोपि सखीयति । तमागमनमात्रेणानुकूलयसि किं नहि ॥ ११३ ॥ वीरमानितया चेत्तं राजानमवमन्यसे । तर्हि तस्मिन् ससैन्योपि त्वमन्धौ सक्तुमुष्टिवत् ॥ ११ ॥ - १ कर्णेजपाना सूचकाना । २ पिशुनाना सूचकाना । ३ शुक्लच्छटाः नवनीतच्छटाः । ४ स्खलित दोष । ५ महद्धिमं हिमानी । ६ नभोमणौ सूर्ये । ७ स्वामीयन्तः स्वामिवदाचरन्तः। ८ सहस्राक्ष इन्द्रः। ९ अद्वैतभ्रातृवात्सल्यपक्षं । १० ज्ञातेयेन ज्ञातिभावेन । २१ अयासि लोहानि । १२ सखिवदाचरति । १३ सक्तुः भ्रष्टयवादिचूर्ण तस्य मुष्टिवत् ।

·-RRECENE लक्षाश्चतुरशीतिस्तगजाः शक्रेलसन्निनाः । सह्याः केनानिसर्पतः पर्वता श्व जंगमाः ॥ ११५ ॥ तावतोऽश्वान् रथांश्चास्य विष्वक् प्लावयतो महीम् । कबोलानिव कट्पांतोदधेः कःस्खलयिष्यति॥११६॥ तस्य पएणवतिग्रामकोटिलर्तुः पदातयः। कोट्यः पएणवतिः सिंहा श्व त्रासाय कस्य न ॥ ११७ ॥ एकः सुषेणः सेनानीदंडपाणिः समापतन् । कृतांत श्व किं शक्यः सोढुं देवासुरैरपि ॥ ११ ॥ अमोघं बिज्रतश्चक्रं चक्रिणो जरतस्य तु । सूर्यस्येव तमस्तोमः स्तोकिकव त्रिलोक्यपि ॥ ११ ॥ तेजसा वयसा ज्येष्ठो नृपः श्रेष्ठः स सर्वथा । राज्यजीवितकामेन सेव्यो बाहुवले त्वया ॥ १२० ॥ अथ वाहुबलिर्बादुबलापास्तजगद्वतः । इत्यत्नापिष्ट गंजीरध्वानोऽर्णव श्वापरः ॥ ११ ॥ साधु दूत त्वमेवैको वाग्मिनामग्रणीरसि । ममापि पुरतो वाचं य एवं वक्तुमीशिपे ॥ १२ ॥ ताततुट्यो हि मे नाता ज्यायान् सोपि यदिवसि । समागमं बांधवानां युक्तमेव तदप्यहो ॥ १२३ ।। सुरासुरनृपश्रीनिवः सोऽस्मानिरागतैः । लङ्गिण्यतेऽपविनवैरागमामेति वो वयम् ॥ १२४ ॥ षष्टिं वर्षसहस्राणि परराज्यानि गृह्णतः । कनिष्ठराज्यग्रहणे व्यग्रता तत्र कारणम् ॥ १२५ ॥ सौन्रात्रं कारणं तस्य यदि तत्प्राहिणोत्कथम् । व्रातृणामेको दूतान् राज्यसंग्रामकाम्यया ॥ १२६ ॥ को त्राता ज्यायसा साध लुब्धेनापि हि योत्स्यते । इति वुझ्या महासत्वाः कनिष्ठास्तातमन्वगुः॥१२॥ तेषां च राज्यग्रहणेनापि त्वत्स्वामिनो ध्रुवम् । उलमन्वीक्ष्यमाणस्य प्रकटं वकचेष्टितम् ॥ १२ ॥ असावस्मास्वपि स्नेहं तादृशं दर्शयन्नहो । प्रजिंघाय विशिष्टं त्वां वाक्प्रपंचविचदाणम् ॥ १२ए । १ स्तोकिका अल्पमात्रा । २ अग्रेसरः । ३ राज्यसग्रामेच्छया । ४ प्रजिघाय प्रेरयामास ।

·प्रव्रज्य भ्रातृत्ती राज्यदानाद्याकारि तस्य मुत् । आगतेन मया राज्यगृनोः किं सा करिष्यते ॥ १३० ॥ वज्रादपि कगेरोदं यत्स्वट्पविनवोपि सन् । तस्य झहिं न गृह्णामि ज्रातृन्यकारकातरः॥ १३१ ॥ स तु पुष्पादपि मृर्मायावी योऽनुजन्मनाम् । अवर्णवादनीरूणां राज्यानि स्वयमाददे ॥ १३ ॥ निर्नया निर्जयेन्योपि कथं दूत वयं नतु । ज्रातृराज्यानि गृहंतं यउपेक्षामहे स्म तम् ॥ १३३ ॥ गुरौ प्रशस्यो विनयो गुरुयदि गुरुज़वेत् । गुरौ गुरुगुणैहींने विनयोपि त्रपास्पदम् ॥ १३४ ॥ गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः । उत्पथप्रतिपन्नस्य परित्यागो विधीयते ॥ १३५॥ तस्याबिन्नं किमश्वादि नग्नं वा नगरादिकम् । येनाविनयमस्माकं सोढा सर्वसहो नृपः॥ १३६ ॥ उर्जनप्रतिकाराय न तत्र प्रयतामहे । विमृश्यकारिणः संतः किं दुष्यंते खलोक्तिन्निः ॥ १३७ ॥ श्यत्कालं नागताः स्मो यतो हेतोः स किं ययौ । अनीहालक्षणः क्वापि यामो येनाद्य चक्रिणम्॥१३॥ सर्वत्राप्यप्रमत्तानामलुब्धानां च नः सदा । स्खलितं किं स गृह्णीयाबलान्वेष्यपि नृतवत् ॥ १३ए । किमप्यनाददानानां तदीयं नीवृंदादिकम् । स्वाम्येव नः कथं नाम स भवेन्नरतेश्वरः ॥ १० ॥ जगवानृषनस्वामी स्वाम्येको मम तस्य च । मिथः स्वस्वामिसंबंधो घटते कथमावयोः ॥ १४१॥ तेजोहेतोर्मयि गते तत्र स्यात्तस्य कीदृशम् । तेजोऽज्युदितवत्यर्के तेजस्वी नहि पावकः ॥ १५ ॥ स्वामीयंतोऽक्षमास्ते तु निषेवंतां क्षमानुजः । एष येषु वैराकेषु निग्रहानुग्रहदमः ॥ १५३ ॥ १ या मुत् । २ राज्यलुब्धस्य । ३ सा मुत् । ४ भ्रातृतिरस्कारकातरः। ५ लजास्थान । ६ गर्वितस्य । ७ निःस्पृहालक्षणः । अनाददानानामग्रहण कुर्वाणाना । ९ नीवृदादिक देशादिक । १० स्वामिवदाचरन्तः । ११ वराकेषु दीनेषु ।

·सेवाऽस्मिन् नातृसौहार्दपक्षणापि मया कृता । चक्रवर्तित्वपः स्याद्यदबघमुखो जनः ॥ १४ ॥ नातास्म्यंजीः सचाज्ञेश आज्ञापयतु यद्यलम् । शातिस्नेहेन किं वनं वज्रेण न विदार्यते ॥ १५ ॥ सुरासुरनरोपारत्या प्रीतोस्त्वेष मयास्य किम् । मार्ग एव क्षमः स्तंबे रथः सजोपि नज्यते ॥ १४६ ॥ तातजक्तो महेंञश्च ज्येष्ठं तं तातनंदनम् । आसयत्यासनस्याः स किं तेनापि दृप्यति ॥ १४ ॥ ते त्वन्येऽस्मिन् समुझे ये ससैन्याः सत्तुमुष्टिवत् । तेजोनिसहोऽहं तु हंत स्यां वमवानलः ॥१४॥ पत्तयोऽश्वा रथा नागाः सेनानीरतोपि च । मयि सर्वे प्रलीयंतां तेजांसीवातेजसि ॥ १४ ॥ करिणेव करेणोच्चैर्यः समादाय पादयोः । पयोदलालि गगने बालत्वे लोप्टलीलया ॥ १५० ॥ गगने दूरमध्वानं गत्वा यश्च पतन नुवि । मात्परासुरित्येष मया प्रत्यैषि पुष्पवत् ॥ १५१ ।। चाटुनिश्चाटुकाराणां निर्जितानां झमानुजाम् । व्यस्मापत्तिदसौ प्राप्तो जन्मांतरमिवाधुना ॥ १५२ ॥ चाटुकाराः प्रनंदयंति ते सर्वेऽपि स्वयं त्वसौ । एकः सहिष्यते बाहुबलिबाहुबलादू व्यथाम् ॥ १५३ ॥ याहि दूत स एवैतु राज्यजीवितकाम्यया । तातदत्तांशतुष्टेन मयैवोपेदितस्य जूः ॥ १५ ॥ चित्रकायैरिव दृढस्वाम्याज्ञापाशयंत्रितैः । प्रकोपताम्रनयनैः प्रेक्ष्यमाणो नरेश्वरैः ॥ १५५ ।। रोपाद्धतहतेऽत्यंतणन्निः स्फुरिताधरैः । कटादामाणो विकटं कुमारैश्च मुदुर्मुहुः ॥ १५६ ॥ जिय॑त्सुनिरिवोकैः किंचिच्चलितहेतितिः । दृढाबपरिकरैरीक्ष्यमापोंगरदकैः ॥ १५७ ॥ १ निर्भीकः । २ आज्ञेश आज्ञाकारकः । ३ सुरासुरनरोपासनया । ४ स्तम्बे काण्डरहिते वृक्षादौ । ५ लोष्ट मृत्पिण्ड तस्य लीलया। ६ प्रत्यैषि प्रतिजग्रहे । ७ अत्तुमिच्छुभिः । ८ ऊडूकैरूर्वीकृतभ्रूकुटिभिः ॥ ९ चलितखड्गैः ।

·हनिष्यते वराकोऽयं केनापि रजसौजुषा । नः स्वामिपंदिकेनेति चिंत्यमानश्च मंत्रिनिः ॥ १५ ॥ सजीकृतेन हस्तेन पादमुक्षिप्य तस्थुषा । कंठे धर्तुमिवोत्केनोत्थापितो वेत्रपाणिना ॥ १५ए । सुवेगो धैर्यमालंब्य मनसि कुनितोपि सन् । निर्जगाम समुत्थाय सदः सदनतस्ततः ॥ १६० ॥ षड्लिः कुलकम् ॥ क्रुशतक्षशिलाधीशतारशब्दानुमानतः । पारस्थया पर्तिचम्वा रोषनुनितया नृशम् ॥ १६१॥ श्रास्फाल्यमानैः फलकैर्नर्त्यमानैर्महासिनिः । उदस्यमानैश्चक्रैश्च गृह्यमाणैश्च मुजरैः ॥ १६ ॥ स्फाव्यमानै स्त्रिर्शट्यैश्च पीड्यमानैश्च तूणकैः । श्रादीयमानैदँडैश्चोद्यम्यमानैश्च पशुनिः ॥ १६३ ॥ सर्वतोप्यात्मनो मृत्युमिव पश्यन् पदे पदे । स्खलत्पदो नृसिंहस्य सिंहधारात्स निर्ययौ ॥ १६ ॥ चतुर्निः कुलकम् ॥ क एष नूतनो राजघारान्निरगमत्पुमान् । आगतः खट्वयं दूतो नरतस्य महीपतेः ॥ १६५ ॥ राजा किमपरः कश्चिदप्यस्तीह महीतले । नाता बाहुबलेज्येष्ठोऽयोध्यायां जरतेश्वरः ॥ १६६ ॥ अत्र च प्रजिघायेमं स दूतं केन हेतुना । श्राकारणाय स्वातुः श्रीबाहुबलिनूपतेः ॥ १६७ ॥ श्यत्कालं गतः कासीद्धातास्मत्स्वामिनो ननु । पट्खमनरतदेवजयाय स गतो ह्यजूत् ॥ १६ ॥ उत्कंठितः कनिष्ठं स किं समाह्वयतेऽधुना । अन्यराजन्यसामान्यां सेवां कारयितुं ननु ॥ १६ए॥ १ साहसजुषा । २ स्वामिपत्तिना । ३ उत्केन उत्कण्ठितेन । ४ पदातिसेनया । ५ फलकैश्चर्ममयैरस्त्रप्रतिघातनिवारकैः पदार्थैः । शस्त्रविशेषैः । ७ तूणकैर्निषङ्गै । ८ नृसिहस्य पुरुषसिंहस्य ।

·तस्यासारान् नृपान् जित्वा किं कीक्षेत्राधिरोहणम् । अखंमश्चक्रवर्तित्वानिमानस्तत्र कारणम् ॥ १७०॥ कनिष्ठेन जितो राजा स्वं कथं दर्शयिष्यति । न वेत्ति जितकोशीस जाविनं स्वपरानवम् ॥ ११ ॥ मंत्रिणे नाखुरप्यस्ति पतेर्जरतस्य किम् । नूयांसो मंत्रिणः संति मतिमंतः क्रमागताः ॥ १२ ॥ स कंडूयियिपुस्तु.महेः किं तैर्न वारितः । न वारितः प्रेरितः किं त्वीदशी जवितव्यता ॥ १७३ ॥ नागराणामिति मियो जपतामुच्चकैर्गिरम् । श्राकर्णयन् रथारूढो नगर्या निर्जगाम सः ॥ १७ ॥ दशनिः कुलकम् ॥ देवतानिरिव प्रामुष्कृतां मारे ब्रजन्नसौ । शार्पयोर्विग्रहकयामितिहासमिवाणोत् ॥ १७५ ॥ कोधात्वरितमप्यस्य गलतः स्पर्धयेव सा। वर्त्मनि त्वरिततरं तदिग्रहकथा ययौ ॥ १७६ ॥ वार्तयापि तया राजादेशेनेव क्षणाटाः । प्रतिग्राम प्रतिपुरं कटंकाय ससझिरे ॥ १७ ॥ रथान् सांग्रामिकान् कृष्णा शालान्योऽक्षादिनिर्नवैः । केचिदृढतरीचः शरीराणीव योगिनः ॥१७॥ आरुह्यारुह्य वाद्याच्यां धारीनिरपि पंचनिः । कर्तु रणसहानश्वान् केचिच्छ्रममजापयन् ॥ १७ए ॥ अयस्कारगृहेष्वेत्य कृपाणादिकमायुधम् । अपरे तेजयामासुस्तेजोमूर्तिमिव प्रजोः॥ १० ॥ संयोज्य शृंगसाराणि वध्वाजिनवतंत्रिनिः। यमधूसोदराव्यन्ये शाधन्वान्यसूत्रयन् ॥ ११॥ १ कीले लोहस्तम्भे शशौ । २ जितेन जयेन काशते रा गितकाशी जगी । ३ भाखुर्मूषकः । ४ कथितुमिन्दुः । ५ तुण्डं गुरां। ६ उपभपुनयोः । ७ तयुरकथा । ८ कटकाय सैन्याय । ९ अधादिभिः रथावरावादिभिः । १० अ पाटिकायां । ११ धाराभिः अभग- तिमिः । १२ लोहकारगृहेषु । १३ यमसदृशानि ।

·. वर्मादिवहनायोष्ट्रानरल्यान्केचिदानयन् । तूर्याणि प्राणवंतीव प्रयाणेषु प्रणादिनः ॥ १७ ॥ स बाणान बाणधीन केचित् सशिरस्कांश्च कंटकान् । दृढानपि दृढीचक्रुः सिद्धांतानिव तार्किकाः १७३ केपि गुप्यशुरून् कांडपटान्पटकुटीरपि । गंधर्वनवनानीव वितत्यालोकयन् क्षणात् ॥ १७ ॥ स्पर्धयेव मिथः सर्वे जक्ता बाहुबली नृपे । युझे सजीनवंति स्म जना जानपदा अपि ॥१०५ ॥ प्राप्तेन तत्र यः कोपि न्यवार्यत रणोन्मुखः । अनाप्तायेव तस्मै सोऽकुप्यनक्तिचिकीपे ॥ १६॥ प्राणैरपि प्रियं राजेऽनुरागेण चिकीर्षताम् । जनानामेवमारंनं स ददर्श पथि व्रजन् ॥ १७ ॥ श्रुत्वा दृष्ट्वा च तमोके पार्वतीयनृपा अपि । प्रतिराजानमपैतनक्तमानितयामिलन् ॥ १७ ॥ गावो गोपस्वरेणेव निकुंजेच्यः सहस्रशः । तेषां गोशंगनादेन किराताः प्रदधाविरे ॥ १ए॥ दीपिपुल्चत्वचा केचित्केकिपिञ्चैश्च केचन । लतानिः केपि वेगेन बबंधुः कुंतलान् जटाः ॥ १० ॥ दंदशूकत्वचा केपि तारव्या केचन त्वचा । केचिजोधात्वचाऽबध्नन् परिधानं मृगत्वचम् ॥ ११ ॥ यावहस्ता धनुर्हस्ताः प्लवमानाः प्लवंगवत् । स्वपतीन्परिवत्रुस्ते पतिनत्तान् श्ववनृशम् ॥ १५ ॥ अद्य दझो बाहुबलिप्रसादावयं चिरात् । जरतादौहिणीदोदौदिति तेषां गिरोऽजवन् ॥ १३ ॥ तेषामप्येवमारंजं ससरंनं निरूपयन् । सुवेगश्चिंतयामास मनसैवं विविक्तधीः॥ १४ ॥ १ निषड्गान् । २ कण्टकान् वर्माणि । ३ काण्डपटान् “कानात” इति प्रसिद्धान् पटभेदान् । ४ पर्वतसबन्धिनो नृपाः। ५ लता- गृहेभ्यः । ६ व्याघ्रपुच्छत्वचा । ७ मयूरपिच्छैः । ८ सर्पत्वचा। ९ तरुसम्बन्धिन्या । १० चदनघो इति प्रसिद्धः । ११ प्लवङ्गवत् वानरवत् । १२ बाहुबलिप्रसादस्य अवक्रयं ग्राह्यस्य प्रतिरूपत्वेन देय धनं । १३ क्षोदो नाशः ।

·पैतृकेणेव वैरेण त्वरते रणकर्मणि । अहो श्रमी बाहुबलिगृह्या विषयवासिनः ॥ १९५॥ किराता अप्यमी हंतोत्सहते हंतुमागतम् । अस्मद्दलं बाहुबलिबलाने समरेलवः ॥ १६ ॥ तं कंचन न पश्यामि यः सऊति युधे नहि । विद्यते स न कोपीह रक्तो बाहुवलौ-न-यः-॥-१ए-॥- शूराश्च स्वामिनक्ताश्च बयां हलिनोप्यहो । तत्किं देशस्वजावोऽयमुत बाहुबलेगुणः ॥ १७ ॥ जवंतु वेतनक्रीताः सामंताद्याः पदातयः। अहो अस्य गुणक्रीती पत्नीजूताखिलापि नूः ॥ १एए । बह्रीमपि चक्रिच मन्ये लध्वी लघीयसः । श्रीबाहुबलिसैन्यस्य तेण्यां वह्नेरिवाग्रतः ॥ २० ॥ महावीरस्य किं चास्य न्यूनं बाहुबलेः पुरः । कलनं शरजस्येव शंके चक्रिणमप्यहो ॥ २०१॥ उजस्वी नुवि चत्रयेव बज्येव वि विश्रुतः । तयोरंतरववर्ती वा लधुरार्षभिः ॥ २० ॥ अपि तच्चक्रिणश्चक्रमपि. वज्रं च वनिणः । मन्ये विफलमेवास्य चपेदाघातमात्रतः॥२०३ ॥ ऋजुः कर्णे तदात्तोयं महादिमुष्टिना धृतः । विरोधितो यदस्मानिरहो बाहुबलिर्बली ॥ २०४॥ मृगमेकमिव छीपी गृहीत्वा नूमिममलम् । संतुष्टोऽयं मुधाऽस्मानिस्तयित्वा खलीकृतः ॥ २०५॥ अनेकनृपसेवालिः किमपूर्ण नृपस्य यत् । अयमारंनि सेवायै वाहनायेव केशरी ॥ २०६॥ धिग्मंत्रिणः स्वामिहितमानिनोऽस्मानपीह धिक् । यैषिन्निरिवोपेक्षां चक्रेस्वाम्यत्र कर्मणि ॥२७॥ गत्वैकेन सुवेगेन विग्रहश्चलितः प्रनो नणिष्यतीति लोकस्तु धिगू दौत्यं गुणदूषणम् ॥ २० ॥ एवं विचिंतयन्नित्यं दिनैः कतिपयैरपि । सुवेगो नगरी प्राप विनीता नीतिकोविदः॥२०ए॥ १. हलिनः कृषीवलाः । २ तृण्या तृणसमूहं । ३ करतलाघातमात्रतः ।

·नीतः सनायां धाःस्थेन प्रणामरचितांजलिः। न्यषीदत्सोपि पाने सादरं चक्रवर्त्तिना ॥१०॥ किं नाम कुशलं बाहुबलेर्मदनुजन्मनः । यत्त्वं सुवेग वेगेनागतोसि कुनितोऽस्मि तत् ॥ ११ ॥ अथवा तेन पर्यस्तस्ततस्त्वरितमागतः। वीरवृत्तिरियं युक्ता मज्जातुस्तस्य दोष्मतः॥२१॥ सुवेगोपि जगादैवं देव देवोपि न क्षमः । तस्याकुशलमाधातुं तवेवानवेमौजसः ॥ १३ ॥ स उक्त स्वामिसेवार्थ पूर्व विनयपूर्वकम् । मया तवानुजन्मेति नितांतहितकांक्षिणा ॥ १४ ॥ नेषजेनेव तीव्रण परिणामोपकारिणा । सोवाच्यवचनीयेन वचसा तदनंतरम् ॥ २१५ ॥ न साम्ना न खरेणापि देवसेवां स मन्यते । किं नाम नेषजं कुर्यादिकारे सांनिपातिके ॥ २१६॥ मानसारस्तृणायैतत्रैलोक्यमपि मन्यते । स सिंह श्व जानीते प्रतिम न कंचन ॥ १७ ॥ अस्मिन् सुषेणे सेनान्यां सैन्ये च तव वर्णिते। किमेतदिति मुर्गधादिवानांदीत् स नासिकाम् ॥१०॥ प्रजोर्नरतपखंगविजये प्रस्तुते च सः । अनाकर्णितकं कुर्वन् स्वंदोर्दमो निरीक्षते ॥ २१ए । तातदत्तांशतुष्टस्य ममैवोपेक्ष्याग्रहीत् । जरतो जरतक्षेत्रषखंडमिति चाह सः ॥ २० ॥ पर्याप्त सेवया तस्य प्रत्युतायतेऽधुना । रणाय देवं स व्याघ्रीमिव दोहाय निर्नयः ॥ २१ ॥ ईदृक् तावत्तव नातौजस्वी मानी महानुजः । गंधदिप श्वासह्यः सहते नान्यविक्रमम् ॥ २२॥ सनायां तस्य सामंता हरेः सामानिका श्व । प्रचंमनुजसौंडीर्या न हीयते तदाशयात् ॥ २३ ॥ १ दोष्मतः बलवतः । २ अनवमौजसः अकुत्सितपराक्रमस्य । ३ अवाचि उक्तः । ४ खरेण तीक्ष्णेन । ५ सान्निपातिके सन्निपातजनिते ६ प्रतिमलं प्रतियोद्वार । ७ स्वभुजदण्डौ। ८ मदगन्धिगज इव । ९ सामानिका इद्रसदृशाः देवविशेषाः । १० प्रचण्डभुजपराक्रमाः ।

·कुमारा अपि तस्योचैराजतेजोनिमानिनः । रेणकंडूसदोर्दडास्ततो दशगुणा श्व ॥ २२ ॥ तन्मंत्रमनुमन्यते मंत्रिणोप्यस्य मानिनः । यादृशो नवति स्वामी परिवारोऽपि तादृशः॥ २२५॥ तस्यानुरागिणः पौरा अप्यन्यं पार्थिव न हि । जानंति न सहते च सत्योऽपरपतीनिव ॥ २२६ ॥ जना जानपदा ये च तस्याब्दकरविष्टयः। नृत्या श्वानुरागेण तेपि प्राणैः प्रियैषिणः ॥ २२७ ॥ वनेचरा गिरिचराः सिंहा श्व जटाश्च ये । मानसिदि चिकीर्षति तेपि तस्य वशंवदाः ॥ २२ ॥ असमुक्त्वा बलथवा स वीरो वर्ततेऽधुना । युयुत्सया दिदृकुस्त्वां स्वामिशुत्कंठया ननु ॥ २२ ॥ यदात्मने रोचतेऽतः परं स्वामी करोतु तत् । दूता न मंत्रिणः किंतु सत्यवाचिकवाचिनः ॥ २३० ॥ युगपस्मियामर्षमपहर्षादि तत्क्षणम् । नाटयित्वा जरतवरतोऽथानवी दिति ॥ २३१ ॥ सुरासुरमनुष्येषु तुझ्यो नामुष्य कश्चन । अर्थानुजूत एवायं शिशुक्रीडास्वपि स्फुटम् ॥ २३ ॥ जगत्रयस्वामिसूनोस्तस्यास्मदनुजन्मनः । त्रिलोक्यपि तृणाति वास्तवं न पुनः स्तवः ॥ २३३ ॥ सर्वथा श्लाघ्य एवाहमनेनावरजन्मना । जाति नैको गुरुर्बादुर्वितीयस्मिन्वघीयसि ॥ २३ ॥ सिंहः सहेतालानं चेत् शरजो वा वरां व्रजेत् । वश्यो बाहुबलिश्च स्यात्किं हि न्यूनं तदा नवेत् ॥२३५॥ तत्सहिष्यामहे तस्य वयं उर्विनयानपि । यदि लोका शाशक्तं मां वदिष्यंति वदंतु तत् ॥ २३६ ॥ सर्वमप्याप्यते वस्तु पौरुषेण धनेन वा। न जाता प्राप्यते क्वापि तादृशस्तु विशेषतः ॥ २३७ ॥ १ रणकण्डूयुक्तभुजदण्डाः । २ सत्यः पतिव्रताः सियः । ३ अब्दे वर्षे करा राजदेयभागाः विष्टय. वेतन विना भारादिवहनजन्याः लेशाः येषां ते । ४ गोसुमिच्छया । ५ सत्यसन्देशवाचिनः । ६ भरतवत् सूत्रधारवत् । ७ तृणसघशी । ८ आलान बन्धनं ।

·HESAREERESERKARY किमेवं युज्यते नो वा तूष्णीमास्थाय किं स्थिताः । उदासीना श्व यूयं यथार्थ ब्रूत मंत्रिणः ॥ २३ ॥ क्षमया स्वामिनो बाहुबलेरविनयेन च । प्रहारेणेव दूनोऽथ सेनानीरित्यवोचत ॥ २३ए । ऋषजस्वामिनः सूनोः सुप्रनोरतेशितुः । नचितैव क्षमा किंतु करुणाजाजने जने ॥ २० ॥ वसेद्रामेपि यो यस्य तस्याधीनः स जायते । स देशमपि मुंजानो वाचापि न वशस्तव ॥२१॥ प्राणापहार्यपि वरं वैरी तेजः प्रवर्षयन् । न तु बंधुरपि चातुस्तेजोवधविधायकः ॥ २४२ ॥ कोशैः सैन्यैः सुहृनिश्च तनयैर्वपुषापि च । तेजो रक्षति राजानस्तेषां तेजो हि जीवितम् ।। २४३ ॥ किमपूर्ण स्वराज्येनाप्यनुन्नर्तुः कृतस्तु यः। षट्वंकलरतत्रविजयस्तेजसे स तु ॥ २५ ॥ एकत्रापि क्षतं तेजः सर्वत्र क्षतमेव हि । एकदापि सती लुप्तशीला स्यादसती सदा ॥ २४॥ संविनागो धनेष्वेव गृहिणामपि बांधवैः । गृह्यमाणं तेपि तेजो नापेदंते मनागपि ॥ २४६ ॥ सकलं जरतं जिष्णोर्यदिहाविजयः प्रत्नोः। उत्तीर्णस्य पयोरोशिं गोष्पदे तन्निमज्ञानम् ॥ २४ ॥ किं च श्रुतमिदं क्वापि दृष्टं वा क्वापि यत्रुवि । चक्रिणोपि प्रतिस्पर्षी राजा राज्यं नुनक्ति च ॥ २० ॥ तत्राविनीते यः स्नेहो त्रातृसंबंधमात्रजः । तदेतदेकहस्तेन तालिकावादनं विनोः ॥ वए॥ वेश्याजन श्वास्नेहे तत्रापि स्नेहलः प्रनुः । एवं निगदतो नश्चेन्निषेधति निषेधतु ॥ २५० ॥ शत्रून सर्वान्विजित्यांतः प्रवेक्ष्यामीति संभवात् । निपेधिता कथं चक्रं देवोऽद्यापि बहिःस्थितम् ॥२५१॥ ज्रातृव्याजाविषन्नेष युज्यते नत्वुपेक्षितुम् । अमुमर्थ प्रनुः पृञ्चत्वपरानपि मंत्रिणः ॥ २५॥ १ करुणाभाजने दयापाने । २ पयोगशि समुद्र । ३ द्विपन् शत्रुः ।

·संमुखालोकनेनानुयुक्तो वसुमतीनुजा । वाचस्पतिसमोऽवोचदथैवं सचिवाग्रणीः ॥ २५३ ॥ सेनानीरुक्तवान् युक्तं कोऽन्यो वक्तुमिदं क्षमः । स्वामितेजो छुपेदंते विक्रमायासजीरवः ॥ २५४ ॥ तेजसे स्वामिनादिष्टा अपि प्रायो नियोगिनः । रचयंत्युत्तरं स्वार्थे व्यसनं वयंति वा ॥ २५५ ॥ अयं तु सेनाधिपतिर्देवकीयस्य तेजसः । पवनः पावकस्येव केवलं वृधिहेतवे ॥ २५६ ॥ चक्ररत्नमिव स्वामिन् सेनाधिपतिरप्यसौ । अपि स्तोकं विपञ्चेपमविजित्य न तुष्यति ॥ २५७ ॥ पर्याप्तं तपिलंबेन दंमहस्तैस्त्वदाझया । प्रयाणनातोऽद्यैव ताड्यतां प्रतिपक्षवत् ॥ २५७ ॥ सर्पता तन्निदानेन सवाहनपरिचदाः । मिखंतु सैन्याः सुघोपाघोपेणेव दिवौकसः ॥ २५ ॥ विदधातु प्रयाणं च देवस्तक्षशिलां प्रति । उत्तरानिमुखं तेजोवृष्ये नानुमानिव ॥ २६० ॥ गत्वा स्वयमपि स्वामी चातुः सौन्रात्रमीक्षताम् । वेत्तु सत्यमसत्यं वा सुवेगमुखवाचिकम् ॥ २६१ ॥ तवचो नरताधीशस्तयेति प्रत्यपद्यत । युक्तं वचोऽपरस्यापि मन्यते हि मनीपिणः ॥ २६५ ॥ ततः शुनेह्नि नूपालः कृतयात्रिकमंगलः । थारुरोह प्रयाणाय नागं नगमिवोन्नतम् ॥ २६३ ॥ स्पंदनाश्वरथारूढैः पत्तिनिश्च सहस्रशः । यानातूर्याण्यवाद्यतान्यराजैकचमूनिनैः ॥ २६ ॥ नादैः प्रयाणतूर्याणां सर्वसैन्यान्यामिलन् । समहस्तकनिपैरिव संगीतकारिणः ॥ २६५ ॥ नरेंजमंत्रिसामंतचमूपैः परिवारितः । अनेकमूर्तित्वेव नगर्या निर्ययौ नृपः ॥ २६६ ॥ अथ यसहस्रेणाधिष्ठितं जरतेशितुः । अजूत्सेनापतिरिव चक्ररत्नं पुरस्सरम् ॥ २६७ ॥ १ अनुयुक्तः पृष्टः । २ देवसम्बन्धिनः । ३ प्रतिपक्षवत् शत्रुवत् । R ·राज्ञः प्रेयाणपिशुनाः पाशुपूराश्च मूर्जिताः । दूरमाशु प्रससृपुरपसर्पा श्व दिषाम् ॥ २६ ॥ तदा प्रचलितैस्तस्य लदसंख्यैर्मतंगजैः । असदयंत गजोत्पत्तिजूमयो निर्गजा श्व ॥ २६॥ चलनिस्तस्य तुरगैः स्पंदनवसरमैयैः । निर्वाहनमन्मध्ये सर्वमन्यन्महीतलम् ॥ २० ॥ पादातं पश्यतां तस्य बलौ नरमयं जगत् । अंलोधि वीक्ष्यमाणानामनोमयमिवाखिलम् ॥ २७१ ॥ साधितं जरतक्षेत्र क्षेत्रमेकमिवामुना । पूर्वाणीव मुनिः प्राप रत्नान्यपि चतुर्दश ॥ २२ ॥ आयुधा श्व निधयोऽस्यानुवन् वशगा नव । एवं संति कुतो हेतोः व वा प्रास्थित पार्थिवः ॥ १३ ॥ यदृच्छया गति वा स्वदेशान्वैप वीदितुम् । विपत्साधनहेतुस्तच्चक्रमो प्रयाति किम् ॥ २७ ॥ ध्रुवं दिगनुमानेन याति बाहुबलिं प्रति । अहो अखंडप्रसराः कपाया महतामपि ॥ २७॥ स तावच्यते देवासुरैरपि सर्जयः । तं जिगीपुरसौ मेरुमंगुड्योचर्तुमिचति ॥ २७६ ॥ जितोऽनुजोनुजेनापि जित इत्ययशो महत् । महीपतेरुलययाप्यत्र नूनं नविष्यति ॥ २७ ॥ प्रतिप्रवादा लोकानां ग्रामे ग्रामे पुरे पुरे । मार्गे मार्गे च नूपस्य गन्नतो जझिरे चिरम् ॥ २७ ॥ सप्ततिः कुलकम् ॥ वर्धिष्णुमिव विध्याधिमंधकारमिवोबलत् । उत्पतत्पांशुपूरेण सर्वतोपि प्रदर्शयन् ॥ २७ए॥ हेषाबंहितचीत्कारकरास्फोटरवैर्दिशः । नादयन् पृतनांगानां चतुर्णामानकैरिव ॥ २० ॥ १ प्रयाणसूचकाः । २ अपसर्पा गुप्तचराः । ३ वेसरैः अश्वतरैः । ४ मयैरुष्टैः । ५ पदातीना समूह । ६ आनकैः वाद्यविशेषैः ।

·शोषयन्मार्गसरितो ग्रीष्मा श्व सर्वतः । पवमान इवोदामः पातयन्नध्वपादपान् ॥ २१ ॥ बैसाकिनीमिव दिवं कुर्वन्सैन्यध्वजांशुकैः । सैन्यार्दितामिजमदर्जुवं निर्वापयन्निव ॥ २५ ॥ दिने दिने नरपतिर्गश्चक्रपदानुगः । श्यंतरमिवादित्यो बहलीदेशमासदत् ॥ २३ ॥ पंचतिः कुलकम् ॥ प्रवेशे तस्य देशस्य निवेश्य शिबिरं नृपः । श्रवतस्थे समर्यादो मर्यादायामिवार्णवः ॥ २० ॥ अज्ञासीदागतं तत्र सुनंदानंदनोपि तम् । राजनीतिगृहस्तंनैः सद्यः प्रणिधिपूरुषैः ।। २७५ ॥ अथ बाहुबलिर्यात्राहेतोर्नजामवीवदत् । प्रतिनादैर्निनदती द्यां नंजीकुर्वतीमिव ॥ २६ ॥ कृतप्रस्थानकट्याणः कट्याणमिव मूर्तिमत् । आरुरोहोत्साहमिव ने बाहुबलिपिम् ॥२७॥ नृपैः कुमारैः सचिवैः प्रवीरैरैपरैरपि । सद्योपि परिवत्रे स सुरैरिव पुरंदरः॥ २ ॥ महाबलैर्मदोत्साहैरेककार्यप्रवर्तिनिः । अनेद्यैस्तैरात्मनोंऽशैरिव बाहुबलिर्बनौ ॥ २५ ॥ निषादिनः सादिनश्च रथिनोऽथ पदातयः । तस्येयुर्खक्षशः सद्यस्तन्मनोधिष्ठिता इव ॥ ए० ॥ ओजस्विनिरुदनैः स्वैरेकवीरमयीमिव । स वीरैरचयन्नुर्वी चचालाचलनिश्चयः ॥ २१ ॥ अहमेकोपि जेष्यामि परानपि परस्परम् । तदीरा व्यवदन्निःसंविनागजयगृनवः ॥ श्ए ॥ तत्र सैन्ये वीरमानी काहलावादकोप्यभूत् । सर्वेपि मणितानाजः कर्करा अपि रोहणे ॥ २ए३ ॥ १ पवमानः पवनः । २ बलाकिनी बलाकायुता। ३ मेपादिराश्यन्तर । ४ प्रणिधिपूरुषैश्चरपूरुषैः। ५ भद्राख्यं मङ्गलमय वा। काहलो वाद्यविशेषः । ७ रोहणे रोहणाचले ।

·महामांमलिकचत्रमंडलैरिंकुपांमुनिः । पुमरीकमयीवद्यौस्तदानीं समजायत ॥ २४ ॥ ययौ बाहुबलिः पश्यन् प्रत्येकमपि जुजः । जुजानिव निजानुच्चैर्मन्यमानो महौजसः ॥ २५ ॥ नुवं जारैरनीकानां जयतूर्यरवैर्दिवम् । श्रास्फोटयदिवोदामैत्रजन् बाहुवलिः पथि ॥ २ए६ ॥ स्वदेशसीम्नि दूरेपि शीघ्र बाहुबलिर्ययो । वायुतोपि नृशायंते समरोत्कंचिताः खलु ॥ २ए । गंगातटे बाहुबलिः स्कंधावारं न्यवेशयत् । नात्यासने नातिदूरे शिबिरातरतेशितुः ॥ २ए ॥ प्रातर्युषोत्सवायाय मागधैपनात्मजौ । निमंत्रयामासतुस्तावन्योन्यमतिथी श्व ॥ २एए॥ श्रथ बाहुबलिनक्तं राजकानुमतं सुतम् । चके सेनापति सिंहरथं सिंहसमौजसम् ॥ ३०० ॥ मूर्ध्नि पक्षिपस्येव रणपट्टोऽस्य नूनुजा । स्वयं न्यवेशि सौवर्णः प्रताप श्व लासुरः ॥ ३०१ ॥ स राजानं नमस्कृत्य लब्धया रणशिक्षया । नुवेव प्राप्तया हृष्टो ययावावासमात्मनः ॥ ३०२ ॥ राजा युघार्थमादिश्यान्यानपि व्यसृजन्नृपान् । स्वयंवरार्थिनां तेषां सत्कारः स्वामिशासनम् ॥ ३०३ ॥ कुमारनृपसामंतसंमतां जरतोपि हि । रणदीक्षां सुपेणस्य ददावाचार्यवर्यवत् ॥ ३०॥ सिधिमंत्रमिवादाय सुपेणः स्वामिशासनम् । चक्रवाक श्व प्रातः काम्यन् निजगृहं ययौ ॥ ३०५ ॥ कुमारान् बाघमुकुटान् सामंतानितरानपि । श्राहूय नरताधीशः समरायैवमन्वशात् ॥ ३०६ ॥ सेनापतिः सुपेणोऽयं रणे मदनुजन्मनः । छाप्रमत्तैरहमिवानुगम्यो हे महौजसः ॥ ३०॥ जो लो नवनियांसो नूनुजो नुजउर्मदाः । महामात्रैरिव व्याला व्यधीयंत वशंवदाः ॥ ३०७ ।। १ मागधैश्चारणैः । २ न्याला दुष्टगजाः ।

·वैताढ्यानिमतिक्रम्य किराताश्च उराक्रमाः। विक्रांतर्गाढमाकांता हंत देवैरिवासुराः ॥३०॥ जीयंतां हंत ते सर्वे यतस्तेषु न कोयनूत् । अपि तक्षशिलाधीशपत्तिमात्रस्य संनिनः ॥ ३१० ॥ एकोपि सोमः सैन्यानि तूलानीव समीरणः । दिशो दिशि केतुमदं ज्येष्ठो बाहुबलेः सुतः ॥ ३११ ॥ कनिष्ठो वयसा तस्याकनिष्ठो विक्रमेण तु । महारथः सिंहरयः शत्रुसैन्यदवानलः ॥ ३१ ॥ किं च बाहुबलेः पुत्रपौत्रादिष्वपरेषु च । एकैकोऽदौहिणीमसः कृतांतस्यापि जीतये ॥ ३१३ ॥ सामंताद्याश्च ये तस्य स्वामिनक्ता बलेन च । तोल्यंते तेपि तैः साई प्रतिमानस्थिता इव ॥ ३१ ॥ अन्यसैन्येऽग्रणीयदृग्नवत्येको महाबलः । सर्वेपि तादृशाः सैन्याः सैन्ये तस्य महौजसः ॥ ३१५ ॥ दूरे बाहुबलिस्तावत्स महाबाहुराहवे । एतस्यैकोपि हि व्यूहो कुःस्फोटो हंत वज्रवत् ॥ ३१६ ॥ ताधायानिगचंतं सुषेणमनुगचत । प्रावृषेण्यं पयोवाहं पौरस्त्यपवना इव ॥ ३१७ ॥ सुधोपमगिरा चतुरंतस्ते पूरिता श्व । स्फारीबनवुर्वपुपः पुलकेन समंततः ॥ ३१ ॥ विसृष्टास्ते नरेंजेण जयश्रीणामिव स्वयम् । वरणं प्रतिवीराणां कुर्वाणाः स्वं गृहं ययुः ॥ ३१ ॥ प्योरपि तदार्पयोः प्रसादार्णमहार्णवम् । तितीवो वीरवरास्ससज्जूरणकर्मणे ॥ ३२० ॥ कृपाणचापतूणीरगदाशत्त्यादिकानि च । आनचुर्दैवतानीव स्वानि स्वान्यायुधानि ते ॥ ३२१ ॥ शस्त्राग्रे वादयामासुस्तूर्याण्युच्चैर्महाजटाः । तालं पूरयितुमिवोत्साहाच्चित्तस्य नृत्यतः ॥ ३२२ ॥ १ विक्रमेण पराक्रमेण अकनिष्ठः श्रेष्ठः । २ प्रतिमानस्थिता इव प्रतिनिम्बस्थिता इव । ३ आहवे युद्धे । ४ व्यूहः सैन्यरचना- विशेषः । ५ पयोवाह मेघ । ६ पौरस्त्यपवनाः पूर्वदिक्पवनाः । ७ तर्तुमिच्छवः ।

·श्रात्मानं मार्जयंति स्म चंदनोपर्त्तनैनवैः । महानटाः सुरनिनिः स्वयशोजिरिवामलैः ॥ ३२३ ॥ चकुलटा मार्गमदीललाटेषु ललाटिकाः। श्राबधमेचैकपटवीरपट्टविझबिनीः ॥ ३२४ ॥ शस्त्राणि जाग्रतां नावि शस्त्राशस्त्रिकथाकृताम् । सैन्ययेपि वीराणां निजा जीतेव नाययौ ॥ ३२५॥ सैन्यक्तियवीराणां प्रातयुद्धानिकांक्षिणाम् । त्रियामा शतयामेव कथंचिदपि सा ययौ ॥ ३२६ ॥ आपन्यो/दितुमिव रणक्रीडाकुतूहलम् । अथारुरोह चंडांशुरुदयाचलचूलिकाम् ॥ ३२७ ॥ मंदरकुब्धसंकुल्यत्पयोधिपयसामिव । पुष्करावर्त्तमेघानामिव प्रलयजन्मनाम् ॥ ३२ ॥ दलोलिताड्यमानानामिव सानुमतां महान् । प्रणादो रणतूर्याणां सैन्ययोरुजयोरजूत् ॥ ३२ए। ॥ युग्मम् ॥ उत्कर्णतालास्तत्कालं वित्रेसुर्दिग्मतंगजाः । सन्लेयन्त्रांतयादस्कानुकुन्नुश्च पयोधयः ॥ ३३० ॥ गुहासु विविशुः क्रूराण्यपि सत्वानि सर्वतः । रंध्रादपि हि रंधेषु न्यलीयंत महोरगाः ॥ ३३१ ॥ गमशैलीजवबुंगाः शैलाश्च प्रचकंपिरे । बिनाय संकुचत्पादकंवं कमरामपि ॥ ३३२ ॥ बाढमध्वंसतेव द्यौर्विदन श्व मेदिनी । रणातोद्यप्रणादेन तदा तेन प्रसर्पता ॥ ३३३ ॥ चतुर्निः कलापकं ॥ १ ललाटालङ्कारान् । २ मेचकपटशब्देन कृष्णवस बोध्यम् । ३ शस्त्राशस्त्रिकथाकृताम् शसाशस्रियुद्धकथा. कुर्वाणानाम् । ४ दम्भोलिर्वज्र तेन ताड्यमानाना । ५ समय भ्रान्तानि यादांसि जलजन्तवो येपु ते । ६ सत्वानि जन्तवः । ७ शिलीभवच्छिखराः । ८ बिमाय भयं प्राप्तः ।

·राजदौवारिकेणेव रणतूर्येण चालिताः । उत्नयोः सैन्ययोः सैन्याः ससज्जुरथ संयते ॥ ३३४ ॥ रणोत्साहोच्चसदेहात्त्रुट्यंतीर्वमजालिकाः । यो नूयो नवनवास्ताः केपि समचारयन् ॥ ३३५॥ आरोचकितयाश्वान् केप्यात्मना समनाहयन् । स्वतोपि ह्यधिकां रक्षा नटाः कुर्वति वाहने ॥ ३३६ ॥ सन्नाह्यारुह्य केप्यश्वान्परीदितुमवाहयन् । अशिक्षितो जमश्चाश्वः शत्रवत्येव सादिनि ॥ ३३७ ॥ सन्नाहग्राहणे केपि हेषमाणांस्तुरंगमान् । आनर्देववद्युम्ने हेपा हि जयसूचिनी ॥ ३३७ ॥ लब्ध्वाश्वान् केप्यसन्नाहान सन्नाहान् विजहुर्निजान् । शौएंडीरदोषणां समरेष्विदं हि पुरुषव्रतम् ॥३३ए। अस्खलन् संचरै|रे रणे मत्स्य श्वार्णवे । दर्शयेः कौशलमिति शशासुः केपि सारथिम् ॥ ३४० ॥ पथिका श्व पाथेयैरस्त्रैः केपि निजान् रयान् । समंतात्पूरयामासुः पश्यतः समरं चिरम् ॥ ३१ ॥ दूरादात्मख्यापनाय केपि वैतालिकानिव । उत्तंनितस्वस्वचिह्नान ध्वजस्तंजान दृढान् व्यधुः ॥ ३२ ॥ रथेवायोजयन्केपि सुश्लिष्टयुगशालिषु । परसैन्यपयोराशिजलकांतांस्तुरंगमान् ॥ ३५३॥ सारथिन्यो दृढीयांसि तनुत्राणानि केयः। संरथ्या अपि हि रथा निःफलाः सारथिं विना॥ ३४ ॥ उद्दामलोहवलयश्रेणिसंपर्ककर्कशान् । आनचुर्दतिनां दंतान्केचिन्निजनुजानिव ॥ ३३५॥ करिवारोपयन् शारीः पताकामालजारिणी । केचिद्वासगृहाणीव समेष्यंत्या जयश्रियः॥ ३४६ ॥ सद्यः स्फुटजगजमदैमृगमदैरिव । जपंतः शकुनमिति तिलकान् केपि चक्रिरे ॥ ३४ ॥ १ संयते युद्धाय । २ कवचजालिकाः । ३ शत्रुवदाचरति । ४ हेपा अश्वशब्दः । ५ पराक्रमिभुजाना । ६ चारणान् । ७ सुश्लिष्टैर्युगः धूभिः शालन्ते तेषु । ८ दृढतराणि । ९ कवचानि । १० अश्वसहिताः । ११ शारीः युद्धे गजपर्याणानि । १२ मृगमदैः कस्तुरीभिः ।

·परेलमदगंधाढ्यं वायुमप्यसहिष्णवः । कैश्चिदप्यारुरुहिरे मनोवहुर्धरा गजाः ॥ ३४ ॥ सौवर्णान् ग्राहयामासुः सर्वैः सर्वेपि सिंधुरैः । समरोत्सव,गारचोलकानिव कंटकान् ॥ ३४ए ।। उन्नालनीलनलिनीलीलया लोहमुजरान् । कुंजरैाहयामासुः कराग्रेषु निषादिनः ॥ ३५० ॥ कालायसमयान् कोशानाशु हस्तिपकाः शितान् । यमस्येवाहृतान् दंतान दंतिदंतेषु विन्यधुः ॥ ३५१ ॥ वेशराः शकटाश्चास्त्रपूर्णास्तूर्ण प्रयांत्वनु । अन्यथा लघुहंस्तानामस्त्रं पूरिष्यते कथम् ॥ ३५२ ॥ वर्मपूर्णाश्च यांतूष्ट्रा वाण्यग्रे धृतानि यत् । त्रुटिष्यंति हि वीराणामत्रुटणकर्मणाम् ॥ ३५३ ॥ रथांतराणि गवंतु सजानि रश्रिनामनु । लज्यंते हि रथाः शस्त्राशनिपातान्नगा श्व ॥ ३५४ ॥ श्रांतेषु प्रथनाश्वेषु यविघ्नो मास्मनूदिति । सादिनां पृष्ठतो यांतु शतशोऽश्वांतराण्यपि ॥ ३५५ ॥ एकैकं बलमुकुटं नूयांसोप्यनुयांत्विनाः। न निर्वहति यत्तेषामिन्नेनैकेन संगरः ॥ ३५६ ॥ गवंतु महिषाश्चानुसैनिकं वारिवाहिनः । रणायासनिदाघ तप्तानां जंगमप्रपाः ॥ ३५७ ॥ कोश श्वौषधीशस्य सारं हिमगिरेरिव । नत्पाट्यंतां च गौणीनी रोहणौषधयो नवाः ॥ ३५ ॥ रणे राजनियुक्तानामित्याज्ञापनजन्मनिः । कोलाहलैरताविष्ट रणतूर्यमहार्णवः ॥ ३५ए । ॥ अष्टनिः कुलकम् ॥ विश्वं शब्दमयमिव तुमुलैर्विष्वगुत्थितैः । अयोमयमिव चासीत् सर्वतः प्रेखदायुधैः ॥ ३६० ॥ १ कृष्णलोहमयान् । २ हस्तलाघववतां । ३ अविच्छिन्नरणकर्मणाम् । ४ अन्ये रथाः । ५ अन्ये अश्वाः । ६ रणप्रयासग्रीष्मर्तुत- साना । ७ जगमजलसत्राणि । ८ व्रणशमन्यः औषधयः । ९ लोहमयमिव ।

·स्मारयंतश्चरित्राणि पूर्वेषां दृष्टपूर्विवत् । शंसंतो रणनिर्वाहफलं व्यासवउच्चकैः ॥ ३६१ ।। उद्दीपनाय वीराणां कीर्तयंतो मुहुर्मुहुः । उपस्थितान् प्रतिनटान् सादरान्नारदर्पिवत् ॥ ३६५ ॥ प्रतिनागं प्रतिरयं प्रत्यश्वं पर्ववन्मुदा । वैतालिका रणोत्तालास्तत्र नेमुरनाकुलम् ॥ ३६३ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ श्रथ बाहुबलिः स्नात्वा प्रययौ देवमर्चितुम् । देवागारे गरीयांसः कार्ये मुह्यन्ति न क्वचित् ॥ ३६४ ॥ झपनस्वामिनस्तत्र प्रतिमा गंधवारित्तिः । नक्त्या सोऽस्नपयजन्मानिपेक श्व वासवः ॥ ३६५ ॥ दिव्यया गंधकाषाय्या निःकपायस्ततः स ताम् । ममार्ज परमश्राधः श्रयेव निजं मनः ॥ ३६६ ।। प्रतिमायास्ततो यश्कर्दमेन विलेपनम् । चक्रे दिव्यांशुकमयं रचयन्निव चोलकम् ॥ ३६७ ॥ राजा जिनार्चामानर्च विचित्रैः पुष्पदामनिः । सुरईसुमनोदामसोदरैरिव सौरत्नात् ॥ ३६० ।। सौवणे धूपदहने दिव्यं धूपं ददाद च । तद्धमैरचयन्पूजां नीलोत्पलमयीमिव ॥ ३६ए । ततः कृतोत्तरासंगो मकरस्थ इवार्यमा । प्रतापमिव जग्राहारात्रिकं दीप्रदीपकम् ॥ ३७० ॥ तदारात्रिकमुत्तार्य प्रणम्य च कृतांजलिः । आदिनाथ बाहुबलिनक्तिमानेवमस्तवीत् ॥ ३७१ ॥ अवज्ञायाज्ञतां स्वस्य सर्वज्ञ त्वां स्तवीम्यहम् । यन्मां मुखरयत्येषा उर्वारा नक्तिमानिता ॥ ३७॥ १ व्यासाः पुराणकथावाचकास्तद्वत् । २ गरीयासः महान्तः ३ कुङ्कुमागुरुकस्तूरी कर्पूर चन्दन तथा । महासुगन्धमित्युक्तं नाम- तो यक्षकर्दम इत्युक्तेन विलेपनविशेषेण ।४ कल्पवृक्षपुप्पमालासहोदरैरिव । ५ कृतः उत्तरासगो येन सः मूर्यपक्षे कृतः उत्तरदिशः सगो येन सः । ६ मकरस्थ.मकरराशिस्थितः । मकरराशिस्थः सूर्य उत्तरासगं करोति तदैवोत्तरायणं भवति । ७ अर्यमा सूर्यः । SORE ·न जयंत्यादिमतीर्थेश त्वत्पादनखदीप्तयः । वज्रपंजरतां यांत्यो नारित्रस्तदेहिनाम् ॥ ३७३ ।। देव त्वच्चरणांनोजमीदितुं राजहंसवत् । धन्याः प्रतिदिनं दूरादपि धावंति देहिनः ॥ ३७४ ॥ घोरसंसारफुःखात्तैः शीतातॆरिव नास्करः । शरणी क्रियसे देव त्वमेवैको विवेकिनिः ॥ ३७५ ॥ ये त्वां पश्यंति लगवन्नेत्रैरनिमिषैर्मुदा । परलोकेप्यनिमिषीनावस्तेषां न उर्सनः ॥ ३७६॥ देव त्वद्देशनावाग्जिाति कर्ममलो नृणाम् । दीरेण दौमवस्त्राणामिव मालिन्यमांजैनम् ॥ ३७७ ॥ स्वामिन्नषजनाथेति जप्यमाना तवानिधा। आलंबते सर्वसिधिसमाकर्षणमंत्रताम् ॥ ३७॥ वज्रमपि चेदाय न शूलमपि हि बिदे । तेषां शरीरिणां नाथ येधित्वज्ञक्तिवर्मिताः ॥ ३७ए । जगवंतमिति स्तुत्वा नत्वा च पुलकांचितः । निरगाद्देवतागारान्नरेश्वर शिरोमणिः ॥ ३० ॥ जग्राह वैजसन्नाहं हेममाणिक्यमंमितम् । विजयश्रीविवाहाय सकुंचकमिवोच्चकैः ॥ ३०१ ।। शुशुने वर्मणा तेन नासुरेण नरेश्वरः । घनविद्रुमसंहत्याधिपतिर्यादसामिव ॥ ३७२ ॥ शिरस्त्राणं च शिरसि न्यधत्त धरणीधवः । शैलशृंगनिविष्टानमंझपश्रीविभवकम् ॥ ३३ ॥ पृष्टेऽवनाच्च तूणीरौ लोहनाराचपूरितौ । महाफणिगणाकीर्णपातालविवरोपमौ ॥ ३० ॥ युगांतसमयोदस्तयमदंडसहोदरम् । कोदंम वामदोर्दमे धारयामास नूपतिः ॥ ३५ ॥ आशास्यमानः स्वस्तीति सौवस्तिकवरैः पुरः । जीव जीवेत्युच्यमानस्वगोत्रजरतीजनैः ॥ ३५६ ॥ १ ससाररिपुत्रस्तप्राणिना । २ निमेषराहित्य देवत्व च । ३ कज्जलसम्बन्धि । ४ वजकवच । ५ घनप्रवालसमूहेन । ६ यादसा अधिपतिः समुद्रः । ७ लोहबाणपूरिती । ८ स्वस्तिवाचकवरैः । ९ जरतीजनैः वृद्धाजनैः ।

·नंद नंदेत्युद्यमानो जरदाप्तजनैः पुनः । चिरं जय जयेत्युच्चैर्गद्यमानश्च बंदितिः ॥ ३७७ ॥ मेरुशंगमिव स्वाराएमहेनं स महानुजः । आरुरोहारोहकेण दत्तहस्तावलंबनः॥ ३० ॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ इतस्तदानीमेव श्रीलरतेशोपि पुण्यधीः । जगाम देवतागारं कोशागारं शुजश्रियः॥ ३५ ॥ प्रतिमामादिनाथस्य स्मपयामास तत्र सः। दिग्जयानीतपझादितीर्थतोयैर्महामनाः ॥ ३ ॥ ममार्ज राजशार्दूलो देवदूष्येण वाससा । प्रतिमा तामप्रतिमा शिल्पिवर्यो मणिमिव ॥ ३५१ ॥ हिमाचलकुमारादिदत्तैर्गोशीपचंदनैः । विलिलेप प्रतिमां तां स्वयशोतिरिवावनीम् ॥ ३७५ ॥ पौर्विकस्वरैः पद्मासझपझसहोदरैः । रचयामास पूजायां नयनस्तंजनौषधीम् ॥ ३५३ ॥ प्रतिमायाः पुरो धूपं निर्ददाह महीपतिः । आलिखन्निव कस्तूरीपत्राली धूमवलिनिः ॥ ३ए ।। निःशेषकर्मसमिधामग्निकुंडमिबोवणम् । आदत्तारात्रिक दीप्रदीपकं राजदीपकः ॥ ३एए । तउत्तार्यादिनाथस्य नमस्कृत्य च जूपतिः । विरचय्यांजलिं मूनि स्तोतुमित्युपचक्रमे ॥ ३५६ ॥ त्वां जमोपि जगन्नाथ युक्तमानी स्तवीम्यहम् । लेखा अपि हि बालानां युक्ता एव गिरो गुरौ ।। ३५॥ देव त्वामाश्रयन् जंतुर्गुरुकर्मापि सिध्यति । अयोपि हमीनवति स्पर्शासिघरसस्य हि ॥ ३ए७ ॥ त्वां ध्यायंतः स्तुवंतश्च पूजयंतश्च देहिनः । धन्याः स्वामिन्नाददते मनोवाग्वपुषां फलम् ॥ ३एए॥ १ खाराट् इन्द्रः । २ पद्मासद्मानि लक्ष्मीगृहाणि यानि पद्मानि तैः सहोदरैः सदृशै । ३ समग्रफर्मकाष्ठाना । ४ लल्ला अव्यक्ता गिरः । ५ सुवर्णीभवति । R- ·पृथ्व्यां विहरतः स्वामिन्नपि ते पादरेणवः । महामतंगजायते पापद्व्न्मूलने नृणाम् ॥ ४ ॥ नैसर्गिकेण मोहेन जन्मांधानां शरीरिणाम् । विवेकलोचनं नाथ त्वमेको दातुमीशिषे ॥४०१॥ सुचिरं चंचरीकंति ये नवत्पादपद्मयोः । तेषां न दूरे लोकाग्रं मेर्वादि मनसामिव ॥४०॥ देव त्वद्देशनावाग्निर्गलंत्याशु शरीरिणाम् । कर्मपाशा जंबूफलानीव वारिदवारिनिः॥४०३ ॥ इदं याचे जगन्नाथ त्वां प्रणम्य मुहुर्मुहुः । त्वयि नक्तिस्त्वत्प्रसादाददयास्त्वन्धिवारिवत् ॥ ४० ॥ आदिनाथमिति स्तुत्वा नमस्कृत्य च नक्तिमान् । निर्ययौ देवतागारान्नरदेवदिवाकरः ॥ ०५॥ नयो नूयोपि शिपिलीकृत्य माने विनिर्मितम् । अंगेन हर्षोलसितेनाददे कवचं नृपः ॥६॥ रेजे तेनांगलग्नेन दिव्येन मणिवर्मणा । माणिक्यपूजया देवप्रतिमेव महीपतिः ॥ ४० ॥ स्वर्णरत्नशिरस्त्राणं मध्योच्च स्त्रवर्तुलम् । द्वितीयीकमिवोष्णीषं बनार जरतेश्वरः ॥ ५० ॥ नागराजाविवात्यंततीदणनाराचदंतुरौ । पृष्ठे निषंगौ बिजरांचक्रे विश्वनराधवः ॥ ४०ए । नपाददे ततो वैरिचामं वामेन पाणिना । कालपृष्ठं महाचापं वज्रीव उजुरोहितम् ॥ १० ॥ अन्यतेजस्विनां तेजो असमानो दिनेत्रवत् । लीलास्थिरपदन्यासं क्रामन् नजगजेंवत् ॥ ११ ॥ तृणवजणयन्नने प्रतिवीरान् मृगेंवत् । दृष्ट्यापि मुर्विषहया नीपणः पन्नगेंजवत् ॥४१॥ बंदिवृंदारकैरुच्चैः स्तूयमानो महेंऽवत् । नरेंजोऽथ स निस्तंजमारुरोह मतंगजम् ॥ १३ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ १ चञ्चरीकन्ति भ्रमरायन्ते । २ उणीप शिरोवेष्टन । ३ पृथ्वीपतिः । ४ शत्रुपु विपरीत ।

·मागधेन्यः प्रयवंती कविणं कट्पशाखिवत् । पश्यंतावागतान सैन्यान् सहस्रेक्षणवन्निजान् ॥ १४ ॥ बिज्राणो बाणमेकं च मृणालं राजहंसवत् । कुर्वाणौ रणवार्ता च रतवार्ता विलासिवत् ॥ ४१५ ॥ महोत्साहौ महौजस्को ननोमध्यं दिनेशवत् । उन्नावप्यार्षनी स्वस्वसैन्यमध्यमथेयतुः ॥ ४१६ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् । जरतो बाहुबलिश्च निजसैन्यांतरस्थितः । बजार जंवूधीपांतर्वतिमेरुगिरिश्रियम् ॥ १७ ॥ तयोश्च सेनयोरंतर्वर्तिनी नूरलक्ष्यत । विदेहक्षेत्रन्नूमीव मध्ये निषेधनीलयोः ॥ १७ ॥ जन्ने अपि तयोः सेने पंक्तीच्याच्यसर्पताम् । कपांतसमये पूर्वापरवारिनिधी श्व ॥ १५ ॥ बहिर्विस्फुट्य गतो न्यवार्यत पदातयः । राजदौवारिकैर्वारिप्रवाहा श्व सेतुन्निः ॥ २० ॥ मिथः समपदन्यासं चेलू राजाज्ञया नटाः । ते तालेनैकसंगीतवर्तिनो नर्तका श्व ॥ ॥२१॥ अलंधितनिजस्थानं चलनिः सर्वसैनिकैः । पताकिन्यौ तयोरेकतनू श्व विरेजतुः ॥ ४२२ ॥ दारयंतः शतांगानां रथांगैरायसाननैः । अयःकुद्दालकटपैश्व खनंतो वाजिनां खुरैः ॥ २३ ॥ निंदाना वेसरखुरैरचं रिवायसैः । कुदंतश्च पदातीनां चरणैर्वज्रपाणिनिः ॥ ४५ ॥ खंडयंतः कुरप्रामहिषोखुरैः खरैः । मुजरानैः करिपादैश्चूर्णयंतश्च मेदिनीम् ॥ ४२५ ॥ गदयंतो रजोनिर्यामंधकारसहोदरैः । द्योतयंतश्च शस्त्रास्त्रैजानुमन्नानुबंधुनिः ॥ २६ ॥ १ कल्पवृक्षवत् । २ निषधनील वतयोः पर्वतयोः । ३ पूर्वपश्चिमसमुद्रौ । ४ राजद्वारपालै. । ५ कुद्दालाख्यखननशस्त्रविशेषतुल्यैः। ६ भुर केशच्छेदशस्त्र तस्य प्रा धारा सा इव आभातीति तैः । ७ महिपषखुरैः । ८ सूर्यकिरणसदृशैः ।

·नूयसा निजलारेण विनंतः कूर्मकपरम् । दंष्ट्रां महावराहस्य नामयंतः समुन्नताम् ॥ २७ ॥ गाढं शिथिलयंतश्च फणाटोपं फणीशितुः । दिग्गजानपि खर्वांगीकुर्वतो निखिलानपि ॥ ४२ ॥ ब्रह्मामला वेडा निर्वादयंत श्वोच्चकैः । करास्फोटप्रणादैश्च स्फोटयंत श्वोत्कटैः ॥ २॥ उपलक्ष्योपलक्ष्योच्चैर्विश्रुतैः केतुलाउनैः । नामग्राहं च शृण्वंतः प्रतिवीरान् महौजसः ॥ ५३०॥ अन्योन्यमाह्वयमाना मानशौंडीर्यशालिनः । अन्यसैन्यैरग्रसैन्या आमिलन् सैन्ययोर्पयोः ॥ ३१ ॥ नवनिः कुलकम् । गजिनो गजिनां यावद्यादांसि यादसामिव । सादिनां सादिनो यावत्रीचीनामिव वीचयः॥ ३२ ॥ रथिनां रथिनो यावशायूनामिव वायवः । पत्तीनां पत्तयो यावज्रंगिणामिव शृंगिणः ॥ ३३ ॥ प्रास प्रासस्यासिमसेर्मुजरं मुजरस्य च । दंड दमस्य चामोन्मेलयंतो कुढौकिरे ॥ ४३५ ॥ तावन्ननसि सत्रांतास्त्रैलोक्योन्माणशंकया। उपर्युपरि गीर्वाणं गीर्वाणाः समुपागमन् ॥ ४३५॥ चतुर्तिः कलापकम् । संधर्षः कोयमार्षन्योः स्वकयोरिव हस्तयोः । इत्यामृशंतस्ते प्रोचुरुलयोः सैनिकानिति ॥ ३६॥ सपनस्वामिनोऽत्राज्ञा योधव्यं केनचिन्न हि । युष्माकं स्वामिनी यावद्बोधयामो मनस्विनौ ॥ ४३७ ॥ आज्ञया त्रिजगन्नारुलयोरपि सैनिकाः । तथैव तस्थुस्ते सर्वेप्यालेख्यलिखिता इव ॥ ५३७ ॥ किममी बाहुबलिनः किंवा जरततः सुराः । एवं तु चिंतयामासुः सैनिकारते तयास्थिताः ॥ ५३ए ॥ १ कूर्मपृष्ठ ।२ महावराहस्य दष्ट्राया भूगेः स्थितिरिति अन्यमताभिप्रायेणोक्त । ३ कुब्जीकुर्वन्तः । ४ सिहनादै.।५चित्रलिखिता इव ।

·56- न व्यनश्यदहो कार्य भङ्गं लोकाय संप्रति । इति ब्रुवाणा गीर्वाणाश्चक्रिणं ययुरादितः ॥ ४० ॥ दत्वा जयजयेत्याशीर्वाद देवाः प्रियंवदाः । युक्तियुक्तेन वचसा तं मंत्रिण वावदन ॥ १ ॥ साधु षट्खंडजरतक्षेत्रपास्त्वया जिताः । नृदेव देवराजेन पूर्वदेवा श्वाजितः ॥ ४२ ॥ तवौजसा तेजसा च तेषु राजेंड राजसु । मृगेषु शरजस्येव प्रतिमहो न कोप्यनूत् ।। ४४३ ।। अपूर्यत रणनघा तैनूनं नवतो नहि । हैयंगवीनश्रध्व वारिकुंतविलोडितैः ॥ ॥ वितीयेनात्मनो जात्रा सहारेले त्वया ततः । युघमेतत्स्वहस्तेन स्वहस्तस्येव ताडनम् ॥ ५ ॥ दो कंडूरेव ते राजस्तषणे कारणं ध्रुवम् । गंडकंडूरिवेजस्य महातरुनिघर्षणे ॥ ६ ॥ जुजक्रीडापि युवयोर्जगतां प्रलयाय हि । वनजंगाय संफेडो मत्तयोहि वनेनयोः ॥ ४ ॥ विश्वं संहर्तुमारब्धं कीडामात्रकृते कुतः । कृणिकप्रीतये मांसादिना खगकुलं यथा ॥ ७ ॥ जगन्नातुः कृपांजोधेपन्नादाप्तजन्मनः । अग्निवृष्टिः सुधासूतेरिवेदं किं तवोचितम् ॥ धपए ॥ तद्घोरात्संगरादस्मात्संगेन्य इव संयमी। विरम दोणिरमण निजं ब्रज निकेतनम् ॥ ५० ॥ त्वय्यायाते समायातो याते यास्यत्यसावपि । तवानुजो बाहुबलिः कार्य हि खलु कारणात् ॥ ४५१ ॥ शुनं नवतु वां विश्वदयांहः परिहारतः । नत्जयेन्योपि सैन्येच्यश्चास्तु क्षेमं रणोऊनात् ॥ ४५ ॥ त्वत्सैन्यनारसंनूतमिन्नंगविरामतः । नूगर्जवासिनः संतु नवर्नेजादयः सुखम् ॥ २३ ॥ १ पूर्वदेवा भुवनवासिनो देवा दैत्या वा । २ प्रतिमल्लः प्रतिस्पर्धी । ३ नवनीतश्रद्धा । ४ सफेडः क्रीडाविशेषः । ५ सुधासू- तेश्चन्द्रस्य । ६ विश्वक्षयपापपरिहारतः । ७ रणत्यागात् ।

·जूमिः शैलाः समुजाश्च प्रजाः सत्वानि सर्वतः । दोनं त्यजंतु त्वत्सैन्यविमर्दविरहादिह ॥ ५५ ॥ युष्मत्समरसंजाविविश्वसंहारशंकया। विना जूताः सुखं तिष्ठत्वपि सर्वे दिवौकसः॥ ४५५ ॥ श्त्युदित्वा कार्यवादं विरतेषु सुपर्वसु । बत्तासे लरताधीशो गिरा स्तनितधीरया ॥ ४५६ ॥ श्मा विश्वहितां वाचं के बयुलवतो विना । जनो ह्युदास्ते प्रायेण परकौतुकमीदितुम् ॥ ४५७ ॥ किं त्वत्र समरोत्थानकारणं वस्तुतोऽन्यथा । युक्त्याऽन्यथा तु युष्मानिरूहितं हितकांदितिः॥४५॥ कार्यमूलमविज्ञाय स्वयमन्युह्य किचन । शासितुः शासनं मोघं लवेत्सुरगुरोरपि ॥ ४एए॥ दोष्मानस्मीति सहसा संग्रामेबुर्न खट्वहम् । सति नूयसि किं तैले शैलाच्यंगो विधीयते ॥ ४६० ॥ षदखंडनरतदेने नृपतीन जयतो मम । प्रतिमहो यथा नासीत् तथाऽद्यापि न विद्यते ॥ ४६१ ॥ प्रतिमसो विषन्नेव जयाजयनिबंधनम् । बाहुबलिस्त्वहमेव जातिभेदो विधेर्वशात् ॥ ४६२ ॥ निर्वादनीरुलजावान् विवेकी विनयी सुधीः । पुरा तातमिवामस्त मां हि बाहुबलिः खलु ॥ ४६३ ॥ षष्टिं वर्षसहस्राणि कृत्वा दिग्जयमागतः । तं वीक्ष्येऽन्यादृशमिव नूयान् कालोऽत्र कारणम् ॥ ४६५ ॥ ततोऽनिषेकवर्षेषु कादशस्वपि मां नहि । आगाद्वाहुबलिस्तत्र प्रमादस्तर्कितो मया ॥ ४६५ ।। आह्वानाय मया दूते प्रहितेप्येष नैति यत् । तय॑ते मंत्रिणां मंत्रं दोषस्तत्रापि कारणम् ॥ ४६६ ॥ अहमप्याह्वयाम्येनं न लोलान्न च कोपतः। किंत्वंतन विशेच्चक्रमेकस्मिन्नप्यनानते ॥ ४६७ ॥ १ सुपर्वसु देवेषु । २ मेघगर्जनगभीरया । ३ उदासीनो भवति । ४ वितl । ५ मोघ निष्फल । ६ बलवान् अस्मि । ७ पर्व- ताभ्यङ्गः । ८ अनानते अनम्रीभूते ।

·न चक्ररत्न नगरी प्रविशत्येप मां न च । परस्परस्पध्येवेत्यनयोः संकटेऽपतं ॥ ६ ॥ स एकवारमायातु मम चाता मनस्व्यपि । अन्योवीमपि गृह्णातु मत्तः पूजामिवातिथिः ॥ ४६ए ॥ विना चक्रप्रवेशं मे नान्यत्संग्रामकारणम् । न तेनाप्यनतेनापि न मे मानोऽनुजन्मना ॥ ७० ॥ अथोचिरे सुरा राजन् महत्संग्रामकारणम् । अटपेन कारणेनेदृक्प्रवृत्तिने लवादृशाम् ॥ १ ॥ उपेत्य बाहुबतिनं बोधयामोऽधुना वयम् । युगक्षय वागवन् रक्षणीयो जनक्षयः ॥ १२ ॥ जवानिव युधः सोपि याच्चैः कारणांतरैः । वदेत्तथापि युद्धेन योघव्यमधमेन न ॥ ३ ॥ दृष्टिवाग्वाहुदंमाद्यैर्युर्योधव्यमुत्तमैः । वधो निरपराधानां गजादीनां यथा नदि ॥ ॥ तथेति प्रतिपेदाने चक्रवत्तिनि नाकिनः । वितीयस्मिन् बले बाहुबलिराजानमन्ययुः ॥ ५॥ अहो अधृष्यो मूल्सौ दृढावष्टंलगर्जया । इत्यंतर्विस्मयजुपस्ते तमेवं वनापिरे ॥ ६ ॥ चिरं जय चिरं नंद वृपलस्वामिनंदन । जगन्नेत्रचकोराणामानंदेकनिशाकर ॥ ७ ॥ अंतोधिरिव मर्यादां नोखंघयसि जातुचित् । विजेण्यवर्णवादाच्च समरादिव कातरः ॥ १० ॥ निजसंपत्स्वनुत्सेकी परसंपत्स्वमत्सरी । विनेता विनीतानां विनीतश्च गुरुबपि ॥ ४ ॥ विश्वालयकृतो देवस्यानुरूपस्त्वमात्मजः । उन्जेदायापरस्यापि नान्ययुक्या मनागपि ॥ ७० ॥ १ मनस्वी प्रशस्तमानस• साभिमान इति यावत् । २ कल्पान्तकाल इव । ३ प्रतिपादन कुर्वाणे | ४ बले सैन्ये । ५ घ- पितुमशक्यः । ६ दृढः अवष्टम्भो गर्भ यस्या इति मूर्विशेषण । ७ लोकापवादात् । ८ युद्वात् । ९ गवरहित. । १० नाभि- योगमकुरुथाः। Rig ·अजरकरका जांतेनायमियत्कालं दृयो गुरुधिया गया। स्वर्णबुवा पिराखवन्मणिबुनया च कानात् ॥ ४५ ॥ पित्रा वश्येन वाऽन्यस्याप्युवी दत्तां निरागराः । न हरेदन्यराज्योपि किं पुनर्जरतेपरः ॥ ॥६॥ हत्वानुजाना राज्यानि नूनमेष न दाजितः । जितकासी राज्यकृते मामायाहूयते यतः ॥ ४ ॥ जित्दासौ जरत सर्व रयादास्फालितो मयि । तीत्वचिोधि पोत इव दत्ते तटमहीनृतः ॥ धए ॥ झात्या लुब्धमगद तव्यादमिव निर्धणम् । अमुंभमानुजन्मानोप्याजन लाया नहि ॥ ४॥ तस्य केन गुणेनाएं जवाम्यरा वसंवदः। भूत माध्यस्थ्यमास्थाय सभासद श्वामराः ॥ १० ॥ अथ स्वविक्रमेणायं मां करोति वशंवदम् । तत्करोत्येष पंगा हि क्षत्रियाणां वशंवदः ॥५॥१॥ एवं स्थितेपि ह्यालोच्य वलिला हंत याति चेत् । एप क्षेमेण तद्यातु लुब्धोऽहं न ह्यसाविन ॥ ५०२॥ तहत्तं भारतं सर्व गुंजेहमिति किं भवेत् । केशरी केनचिहत्तं किमश्नाति कदाचन ॥ ५०३ ॥ जरतं गृङ्गतस्तस्य वर्षपष्टिसहरुयगात् । इदं याजिघृक्षिष्यमगृहीप्यं तदापि हि ॥ ५॥५॥ कालेनैतावता तस्य जातं चरतवैचवम् । तहनस्य धनमिव कणं नाता हराम्यहम् ॥ ५०५ ॥ करीव जातीकवसेनामुना वैजवेन चेत् । अंधविष्णुर्जरतः सुखं न स्थातुमीधरः ॥ ५०६॥ तदेतज्ञरतक्षेत्रवैचवं जरतेशितुः । हृतमेव मया वेत्योपेक्षितं ह्यनपेक्ष्या ॥ १० ॥ मह्यमर्पयितुं कोशं रुस्त्यश्वादि यशोऽपि न । प्रतिमिरिवानीतोऽमात्यैः स्वसहरीरसौ ॥ ५० ॥ १ धातुविशेषवत् । २ तटमहीभुतः तटभूपस्य तटपर्वतस्य च । ३ कगार राक्षस । ४ निर्पण निर्दय । ४ निघृण निर्दय । ५ वेत्थ जानीय । ६ प्रतिभूमिः प्रतिनिधिः । ميلاد وروحه ·वालयित्वा रथानश्वान् कुंजरांश्च महौजसः । अपकामत तयूयं वकीचूता ग्रहा इव ॥ ५२५ ॥ खड्गान् विपत कोशेषु करमेष्विव पन्नगान् । कुंतान्केतूनिवोदस्तान्मोचकांतर्विमुंचत ॥ ५२५ ॥ मुद्गारान्यंचतोदस्तान हस्तानिव महाधिपाः । उत्तारयत कोदमान्मौर्वी जालादिव नुवम् ॥ ५२५ ॥ योपि बाणधौ बाएं न्यधत्तार्थ निधानवत् । शट्यानि संवृणुत च विद्युतो वारिदा इव ॥ १२ ॥ प्रतीहारगिरा वज्रनि|पेणेव घूर्णिताः । सैनिका बाहुबलिनश्चेतस्येवं व्यचिंतयन् ॥ ५२० ॥ अहो रणानाविनोपि नीतैर्वाणिजकैरिव । जरतेश्वरसैन्येच्यो लब्धोत्कोचैरिवोच्चकैः ॥ ५२५ ॥ प्राग्जन्मवैरितिरिवाकस्मादस्माकमागतैः । हा प्रतुं प्रार्थ्य विबुधैरुषो युखोत्सवोऽधुना ॥ ५३० ॥ युग्मम् ॥ अग्रतो नाजनमिव जोजनाय निषेषाम् । पर्यंकतः सूनुरिव लालनायोपसर्पताम् ॥ ५३१ ॥ आकर्षणी रज्जुरिव कूपान्निर्गतामहो । अहारि दैवेनास्माकमागतोपि रणोत्सवः ॥ ५३२ ॥ युग्मम् । अन्यो जरततुल्यः कः प्रतिपदो लविष्यति । स्वामिनो येन संग्रामे नविष्यामोऽनृणा वयम् ॥ ५३३ ॥ मुधोपादायि दायादैरिव स्तेयंकरैरिव । सौवासिनेयैरिव चास्मानिर्बाहुबलेधनम् ॥ ५३५ ॥ नूनं मुधा गतं बाहुदमवीर्यमिदं च नः । अरण्यनववृक्षाणामिव प्रसवसौरजम् ॥ ५३५ ॥ क्लीवैः स्त्रीणामिवास्त्राणामस्मानिः संग्रहो मुधा। व्यधायि शस्त्राच्यासश्च शास्त्राच्यासः शुकैरिव ॥३६॥ १ वक्रीभूता व रुगतियुक्ता. । २ मोचकान्त कुन्तकोशान्तः । ३ न्यश्चत नम्रीकुरुत । ४ भालात् ललाटात् । ५ लब्धः गृहीतः उत्कोचः अन्यायकर्मकरणार्थ वादिप्रतिवादिभ्योऽर्थग्रहण यैस्ते तैः । ६ अनृणाः अरुणरहिताः ।७ चौरैः । ८ चिरपितृगृह्वासिनीसीपुनः।

·SKRE चागृह्यतास्मानिः पादातमपि निष्फलम् । कामशास्त्रपरिज्ञानमिव तापसदारकैः ॥ ५३७ ॥ मुधैव कारिता मारांच्यासमेते मतंगजाः । वाजिनश्च श्रमजयमस्मानिहतबुद्धिजिः ॥ ५३७ ॥ मुधा गर्जितमस्मानिर्वारिदैरिव शारदैः । महिषीनिरिबास्मानिर्विकटं च कटाक्षितम् ॥ ५३ए । मुधा सन्नघमस्मानिः सामग्रीदर्शकैरिव । तच्चाहंकारगर्जत्वमपूर्णे युदोहदे ॥ ५० ॥ एवं विचिंतयंतस्ते विपाद विपगर्जिताः । ससूत्काराः सफूत्कारा श्व सर्पा अपासूपन् ॥ ५॥१॥ तत्कालं जरतेशोपि क्षत्रव्रतमहाधनः । स्वामपासारयत्सेनां वेलामिव महार्णवः ॥ ५५ ॥ चक्रिणा सैनिकाः स्वेऽपसार्यमाणा महौजसा । एवमालोचयामासुर्वेदीय पदे पदे ॥ ५४३ ॥ स्वामिना कस्य मंत्रेण मंत्रिव्याजेन वैरिणः । विबाहुमात्रकेणेव पंयुद्धममन्यत ॥ ५५ ॥ स्वामिना यो हि संग्रामो यद्भोजनमुदश्विता । पर्याप्तमेव तदहो किं कृत्यं नस्ततः परम् ॥ ५४॥ पट्खंगजरतत्रनुजां रणकर्मसु । कोपि नः किमपक्रांतो यन्निपिध्यामहे रणात् ॥ ५४६ ॥ युक्तं नृत्येषु नष्टेषु जितेषु च हतेषु वा । युद्ध नर्तुर्नान्यथा तु विचित्रा हि रणे गतिः ॥ ५४७ ॥ स्वामिनः संशयं युद्धे जातु शंकामहे नहि । विनैकं बाहुबलिनं प्रतिपदो नवेद्यदि ॥ ५५ ॥ उदग्रवाहुना बाहुबलिना सममाहवे । विजये संशयः पाकशासनस्यापि केपरे ॥ ५४ए । महाकलोलिनीपूरस्येव दुसहरहसः । तस्य प्रथमतोप्याजौ स्थातुं चतुर्न युज्यते ॥ ५५० ॥ १ माराभ्यास सग्रामाभ्यास । २ युद्धमनोरथे । ३ उदश्चिता तकेण । ४ प्रतिपक्ष शत्रः । ५ पाकशासनस्य इन्द्रस्य । ६ दुस्सहवेगस्य । ७ आजौ युद्धे ।

·n अस्मानिर्योधिते पूर्व जर्तुस्तत्रोचितो रणः । पूर्वमश्वदमैर्दीते वाजिनीवाधिरोहणम् ॥ ५५१ ॥ अन्योन्यं सैनिकानेवं गृणतः प्रेष्य चक्रनृत् । जावज्ञ इंगिताकारैः समाहूयेत्यनापत ॥ ५५ ॥ तमोनिर्दलने जानोर्यपदग्रेसराः कराः। विपदायोधने तक्ष्यूयमग्रेसरा मम ॥ ५५३ ॥ युष्मासु सत्सु योधेषु न मां कोप्याययौ रिपुः । परिखायामगाधायामिव वप्रतट दिपः ॥ ५५ ॥ अदृष्टपूर्विणो युद्धं ततो मे यूयमीदृशम् । आशंकध्वे मुधा नक्तिमुपदेपीक्ष्यते जयम् ॥ ५५५ ॥ सर्वे कुरुवं संभूय दोर्बलालोकनं मम । शंका नश्यति वो येनागदेनेव गदः क्षणात् ॥ ५५६॥ इत्युदित्वा दाणेनापि चक्री खनकपूरुषैः। अतिविस्तीर्णगंजीरं गर्तमेकमखानयत् ॥ ५५७॥ तीरे दक्षिणपायोधेरिव सह्यमहीधरः । अवटस्य तटे तस्योपाविशनरतेश्वरः ॥ ५५ ॥ वामे स दोणि निविमाः शृंखलाः प्रतिशृंखलाः । अबंधयवंबमाना वटवृक्ष जटा इव ॥ ५२ए॥ तानिः सहस्रसंख्याजिः सहस्रांशुरिवाशुनिः। महागुरिव वहीनिश्चकासामास चक्रनृत् ॥ ५६० ॥ सोऽथ राज उवाचैवं यूयं सवलवाहनाः । महाशकटवेजावो मामाकर्पत निर्जयम् ॥ ५६१ ॥ सर्वे सवौजसा कृष्ट्वा मां गर्ने पातयंत्विह । मद्दोर्बलपरीक्षार्थ स्वाम्यवझाउलं न वः ॥ २६ ॥ मुःस्वप्नोऽप्ययमस्मानिदृष्टस्तत्प्रतिहन्यताम् । स हि मोघीनवेदेव चरितार्थी कृतः स्वयम् ॥ ५६३ ॥ भूयोजूयश्चक्रिणेवमादिष्टास्ते ससैनिकाः । कथंचित्प्रत्यपद्यंत स्वाम्याझा हि बलीयसी ॥ २६ ॥ RESS कर १ चेष्टिताकारैः । २ सह्याख्यः पर्वतः । ३ अवटस्य गर्तस्य । ४ दोष्णि भुजे । ५ गावो वृषाः ।

·चकृषुः शृंखलाजालं सैन्याश्चक्रिनुजस्य ते । नेत्रीतमहिं मधेगिरेरिव सुरासुराः॥ ५६५ ॥ गाढलग्नाः प्रलंबासु चक्रिदोःशृंखलासु ते । उत्तुंगशाखिशाखाग्रेष्विव शाखामृगा बन्नुः॥ ५६६ ॥ इनानिवाजि निंदानान् कर्षतः स्वं च सैनिकान् । कौतुकप्रेक्षणायोपेक्षांचके चक्रनृत् स्वयम् ॥ ५६७ ॥ हृद्यंगरागं चक्रेऽथ चक्री तेनैव पाणिना । मालाबख्घटीमालान्यायात्ते तु सहापतन् ॥ ५६७ ॥ निरंतरं लंबमानैः सैनिकैश्चक्रिणो नुजा । रराज खजूरतरुशाखा खजूंरकैरिव ॥ ५६ए ॥ हृष्यंतः स्वामिनः स्थाम्ना सैन्यास्तद्वादृशृंखलाः । प्राकृतामिव :शंकामुज्जांचक्रुः कणादपि ॥ ५७० ॥ चक्रनृत्कुंजरारूढस्तदैव समराजिरम् । जग्राह प्राक्तनं नूयोप्युदोहमिव गायनः ॥५७१ ॥ उन्नयोः सैन्ययोर्मध्ये विपुलं विपुलातलम् । गंगायमुनयोरंतर्वेदिदेश श्वाबनौ ॥ २७॥ जगत्संहाररदातो मुदिता मरुतस्ततः । आयुक्ता श्व शनकैस्तत्रोामहरन् रजः ॥ ५७३ ॥ गंधांबुवृष्ट्या समवसरणोर्वीमिवाजितः । तां मेदिनीमन्यर्षिचन्नुचितज्ञा दिवौकसः ॥ ५७४ ॥ मांत्रिका मंगलावन्यामिव तत्र रणावनौ । उन्मेषवंत्यनिमिषाः कुसुमानि विचिदिपुः ॥ ५७५॥ कुंजरादवतीर्याथ तावुनौ राजकुंजरौ । कुंजराविव गर्जतौ प्रविष्टौ समरावनिम् ॥ ५७६ ॥ उन्नावपि महौजस्कौ सर्पतौ लीलयापि हि । पदे पदेऽरोपयतां कूमै प्राणसंशये ॥ ५७७ ॥ दृष्टियुधेन योद्धव्यं प्रतिज्ञायेति तस्थतुः । सन्मुखावनिमेषाक्षौ शक्रेशानाविवापरौ ॥ १७ ॥ १ नेत्रीभूत मन्थनरज्जुभूत । २ मन्थगिरेमन्दरपर्वतस्य । ३ शाखामृगाः कपयः । ४ स्थामा बलेन । ५ उदाह प्रथमारंभख- रविशेष । ६ विपुलातलं पृथ्वीतल । ७ मन्त्रज्ञाः। ८ उन्मेपवन्ति विकाशवन्ति । ९ अनिमिषाः देवा ।

·संमुखौ मुखमन्योन्यमैदेतामरुणेक्षणी । उन्नयत्रस्थितासायाहगगनश्रियौ ॥ ५७ए। उलौ मिथो निध्यायंतौ ध्यायंताविव योगिनौ । चिरकालं वितष्टाते तो निश्चलविलोचनौ ॥ ५० ॥ दिवाकरकराक्रांतनीलोत्पलवदीक्षणे । ज्येष्ठस्य झपनस्वामिनंदनस्य न्यमीलताम् ॥ ५७१ ॥ कीर्तेर्महत्या नरतषट्खंजयजन्मनः । वारीवाश्रुजलव्याजाददातां चक्रिणोऽक्षिणी ॥ ५५॥ तदा शिरांसि धुन्वाना प्रत्यूषे पादपा श्व । विदधुर्बाहुबलिनि पुष्पवृष्टिं दिवौकसः ॥ ५७३ ॥ विजये बाहुबलिनो वीरैः सोमप्रनादिनिः । हर्षकोलाहलश्चक्रे सूर्यस्येवोदये खगैः ॥ ५ ॥ जयतूर्याण्यवाद्यंत राज्ञो बाहुबलेबलैः । तत्कालं कीर्तिनर्तक्या नृत्तारंज इवोद्यतैः ॥ ५७५ ॥ अनूवन् नरतस्यापि सैन्या मंदायितौजसः । मूर्षिता श्व संसुप्ता श्व रोगातुरा इव ॥ ५०६ ॥ ते विषादप्रमोदाच्यामयुज्येतामुन्ने बले । अंधकारप्रकाशान्यां मेरुपार्थाविवाधिकम् ॥ १७ ॥ विजितं काकतालीयन्यायेनेति स्म मावद । वाग्युचेनापि युवस्वेत्यवोचच्चक्रिणं नृपः ॥ ५० ॥ फणीव चरणस्पृष्टः सामर्षश्चक्रवर्त्यपि । जितकासी नवत्वेवमित्यनापत नूपतिम् ॥ एन्ए । ज्ञानोदेव निनदं शक्रेन श्व बृंहितम् । स्तनितं वारिद श्वोच्चैः श्वेडां जरतोऽकरोत् ॥ ५० ॥ रणेदकाणां देवानां विमानान्यापतन्निव । ननस्तो ग्रहनदत्रतारका बंशयन्निव ॥ एए१ ॥ कुलाचलानामित्युच्चैः शृंगाणि चालयन्निव । समंताजलराशीनां जलान्युबालयन्निव ॥ एए॥ - १ काकागमने तालपतनमिव इति न्यायेन । २ ईशानइद्रस्य वृषभ इव । ३ ऐरावत इव ।

·व्यानशे प्रसरंस्तस्य श्वेमानादः स रोदेसी। महास्रवत्याः परितः पूरवारीव रोधसी ॥ एए३ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् । रश्मीन्नाजीगणन् रेथ्या गुर्वाज्ञामिव उर्धियः । संणीन्नामानयन्नागाः पिशुना श्व समिरम् ॥ एए॥ अश्वा नाझासिषुर्वडगां कटुकं श्लेष्मणा इव । मयाँ नागणयन्नासारज्जु लजां विटो इव ॥ एएए ॥ न केशरीः कशापातं जूताविष्टा श्वाविदन् । त्रस्यंतस्तेन नादेन न केपि स्थैर्यमादधुः ॥ ५५६ ॥ अश्रापतत्पक्षिराजपदनिर्घोषबुद्धितः । पातालतोपि पातालं विविकुलिरिवोरगैः ॥ एए७ ॥ अंतःप्रविष्टमंयाधिमंथनध्वानशंकया । मध्येजलधियादोनिस्त्रस्यन्तिः सर्वतोपि च ॥ एए॥ भूयोजनौरिनिर्मुक्तदंलोलिध्वनितन्त्रमात् । क्यं स्वस्याशंकमानैः कंपमानैः कुलाचलैः ॥ एएए ॥ कटपांतपुष्करावर्तमुक्तविद्युद्ध्वनिन्रमात् । लुठगिरवनीपीठे मध्यलोकनिवासिन्निः ॥ ६०० ॥ अकांमागतदैत्यावस्कंदकोलाहलन्त्रमात् । आकुलैश्चामरकुलैः श्रूयमाणोऽतिपुःश्रवः ॥ ६०१ ॥ लोकनालिस्पर्खयेव वर्धमानोऽधरोत्तरम् । विदधे बाहुबलिना सिंहनादोऽतिनैरवः ॥ ६०५ ॥ षनिः कुलकम् । नूयो व्यधत्त नरतः सिंहनादं महाबलः। वैमानिकानां वनितास्त्रासयंतं मृगीरिव ॥ ६०३ ॥ १ रोदसी द्यावाभूमी । २ महानद्याः । ३ रोधसी तटे। ४ रश्मीन् प्रग्रहान् । ५ रथ्या रथयोजिताश्वाः । ६ सृणीन् अङ्कुशान् । ७ श्लेष्मरोगिणः । ८ मया उष्ट्राः। ९ विटा मूर्खा जाराश्च । १० वेशरा अश्वतराः । ११ पक्षिराजो गरुडः । १२ जम्भारिरिन्द्र. । १३ अवस्कन्द उपद्रवः।

·एवं क्रमेण चक्राते चक्रिपौ महावनिम् । जगतो मध्यमस्यास्य क्रीडया नीषकाविव ॥ ६०५ ॥ हस्तो मतंगजस्येव शरीरं हश्रुतेरिव । अहीयततमां शब्दः क्रमेण जरतेशितुः ॥ ६०५॥ सिंहनादो महाबलेर्ववृधे त्वधिकाधिकम् । प्रवाहः सरित श्व सझानस्येव सौहृदम् ॥ ६०६॥ शाखीयवाग्युक्षेप्येवंवादिना प्रतिवाद्यसौ । वीरेण बाहुबलिना विजिग्ये चरतेश्वरः ॥ ६०७ ॥ अथ तौ बालुयुधार्थमुजावपि हि बांधवौ । बबंधतुः परिकरं बछकदादिपोपमौ ॥ ६०० ॥ 'अथ बाहुबोर्गजन्नुस इव वारिधिः । स्वर्णदंडधरः स्मात् प्रतीहारामणी रिति ॥ ६०५॥ वज्रकीलानिव शैतानवष्टन्य विरोपतः। आस्थाय स्थाम चाशेषमपि पृश्चि स्थिरीनव ॥६१० ॥ परितः पूरयित्वा च कुंयित्वा च मारुतम् । हेनागराज नगवत् दृढीनूय धरां धर ॥ ६११ ॥ बुठित्वा वारिधेः पंके बिहायागेतनं श्रमम् । पुनर्नवीय महो कोड क्रोडीकुरु दितिम् ॥ ६१२ ॥ वज्रमानिशिजांगानि संकोच्य परितोपि हि । स्वपृष्ठं कर्मठपष्ठ दृढयित्वा महीं वह ॥ ६१३ ॥ प्रमादतो मदतो वा निजां मा धत्त पूर्ववत् । सर्वात्मना सावधाना वसुधां धत्त दिग्गजाः ॥ ६१५ ॥ वनसारो बाहुबलिर्वजसारेण बाहुना। यदसौ मक्षयुषेन योमुतिष्ठतेऽधुना ॥ ६१५॥ महामझौ तमिदंडतामितापिरवोपमम् । विधानौ करास्फोटमाह्यासातां मिथोऽय तौ ॥ ६१६॥ तौ सतीसपदन्यासं चेखतुश्चलकुंमलौ । सार्केदू धातकीर्खमात् कुमेरू स्वागतौ ॥ ६१७ ॥ १ दक्षतेः सर्पस्य ।२ गतिशयेन हीनोऽभवत् । ३ स्थाग बल । ४ तभयित्वा । ५ हे गहावराह । ६ कोडीकुरु मध्येकुरु । ७ हे कगठभेछ।

·अयुज्येतां क्षणेनापि व्ययुज्येतां क्षणेन च । तावासन्नमहावृदाविवोदंझानिलेरितौ ॥ ६१ए ॥ उत्पेततुः क्षणेनापि क्षणेनापि निपेततुः। वीरौ तौ पुर्दिनोन्मत्तमहांलोधितरंगवत् ॥ ६२० । अथ स्नेहादिवामर्षाघावित्वा तावुनावपि । अंगेनांगं पीमयंतौ सस्वजाते महानुजौ ॥ ६२१ क्षणादधः क्षणादूर्व कदाचित्कश्चिदप्यनूत् । नियुविज्ञानवशात्प्राणी कर्मवशादिव ॥ ६२२ ठपर्यसावधोसावित्यझायेतां जनै तौ । जलांतर्मत्स्यवोगान्मुहुर्विपरिवर्तिनौ ॥ ६२३ ॥ चक्रतुबंधविज्ञानं महाही श्व तौ मिथः । निरासतुश्च सद्योपि चपलौ प्लवंगाविव ॥ ६ ॥ मुहुर्महीलुग्नतस्तावुनी धूलिधूसरौ । बनासाते प्राप्तधूलीमदौ मदकैलाविव ॥ ६२५ ॥ असहिष्णुस्तयो रं शैलयोरिव सर्पतोः । पादनिर्घातनिर्घोपादारैराटेव मेदिनी ॥ ६२६ ॥ अथ बाहुबलिः क्रुधः करेणैकेन चक्रिणम् । शरलः कुंजरमिवोदग्रहीऽग्रविक्रमः ॥ ६२७ ॥ व्योमन्युयालयामास स तं रूपंमिव विपः । अहो निरवधिः सर्गो बलिनो बलिनामपि ॥ ६श चापादिषुरिवोन्मुक्तः पाषाण श्व यंत्रितः। ताराँपथपथे दूरं जगाम जरतेश्वरः ॥ ६शए॥ नरतेशादापततः शक्रमुक्तापैवेरिव । पलायांचक्रिरे सर्वे खेचराः समरेक्षणः ॥ ६३० ॥ हाहारवो महान् जज्ञे सेनयोरुनयोरपि । कस्य पुःखाकरो न स्यान्महतां ह्यापदागमः ॥ ६३१ १ सखजाते आलिशितवन्तौ । २ प्लवगौ कपी । ३ मदकलौ हस्तिनौ । ४ आरराट आचुक्रोश । ५ अष्टापदः । ६ ७ गगनमार्गे । ८ पवेः वज्रात् । ASA ·धिग्मे बलमिदं बाहोधिगधिग् रानसिकं च मां । एतत्कर्मोपेदकांश्च धिर राज्यषयमंत्रिणः ॥ ६३२ ॥ किं वा विगर्हितैरेजिर्यावदद्यापि मेऽग्रजः । पतित्वा मेदिनीपृष्ठे कणशो न विशीर्यते ॥ ६३३ ॥ तावत्पतंतं गगनात्प्रतीच्छामीति चिंतयन् । तेटपकटपौ नुजौ तस्याधो दधौ बाहुबट्यपि ॥ ६३४ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् । ऊर्ध्वबाहुर्वतीवोर्ववाहु,दुवलिः क्षणम् । तस्थौ दिनकरालोकव्रतीव च तदोन्मुखः ॥ ६३५ ॥ पादायप्राणतस्तिष्ठन्नुत्पित्सुरिव स क्षणात् । निपतंतं प्रतीयोग्रजं गेंडेकसीलया ॥ ६३६ ॥ जरतोत्देपणोद्भूतं विषादं जागवाधत । चम्वोस्तपक्षणार्प उत्सर्गमपवादवत् ॥ ६३७ ॥ लघ्वार्षविवेकेन जातरक्षणजन्मना । विद्याशीलगुणेनेव पौरुपं तुष्टुवे जनैः॥ ६३७ ॥ उपरिष्टाद्वाहुबलेः पुष्पवृष्टिं व्यधुः सुराः । तादृग्वीरव्रतजुपस्तस्येदमथवा कियत् ॥ ६३ए ॥ तदा वैलक्ष्यकोपाच्या युगपद्भरतेश्वरः । धूमज श्व धूपज्वालान्यां समयुज्यत ॥ ६४० ॥ अथ बाहुबलिलकानमदनपंकजः । वैलक्ष्यं ज्यायसो हर्तुमित्युवाच स गजदम् ॥ ६३१ ॥ मा विपीद जगन्नाथ महावीर्य महानुज । दैवात्कदाचित्केनापि विजय्यपि विजीयते ॥ ६५२ ॥ एतावता नासि जितो विजयी चास्मि नेयता । घुणाक्षरन्यायनवं मन्येद्याप्यात्मनो जयम् ॥ ६५३ ॥ इयत्यपि त्वमेवैको वीरोसि नुवनेश्वर । अमरैर्मथितोप्यन्धिरधिरेव न दीपिका ॥ ६ ॥ १ राभसिक साहसिक । २ शय्यातुल्यौ । ३ उत्पतितुमिच्छुः । ४ प्रतीयेप जग्राह । ५ गेन्दुकलीलया कदुकलीलया । ६ धूम- ध्वजोऽमिः । ७ ज्येष्ठस्य । ८ घुणो जंतुः काठे अनिच्छन्नपि अक्षर करोति तद्वन्यायेन । ९ दीर्घिका वापिका । RS ·फालच्युत श्व बीपी षट्वंकलरतेश्वर । किं तिष्ठसि समुत्तिष्ठोत्तिष्ठ स्वरणकर्मणे ॥ ६४५ ॥ बलाषे नरतोप्येवं निजदोषस्य मार्जनम् । करिष्यत्येव दोर्दमो मुष्टिं प्रगुणयन्नयम् ॥ ६५६ ॥ ततो मुष्टिं समुद्यम्य फणामिव फणीश्वरः। प्रकोपात्ताम्रनयनोऽपेत्याऽधावत चक्रनृत् ॥ ६ ॥ जरतो मुष्टिना तेनाजधान नृपतेरुरः । कपाटं गोपुरस्येव दशनेन मतंगजः ॥ ६ ॥ प्रदानवदसत्पात्रे बधिरे कर्णजापवत् । सत्कारवच्च पिशुने जलवृष्टिंवदूषरे ॥ ६४ए । संगीतवदरल्यान्यां हिमान्यां वह्निपातवत् । मुधाजूच्चक्रिणो मुष्टिप्रहारः पार्थिवोरसि ॥ ६५० ॥ युग्मम् ॥ अस्मन्यमपि किं कुछ इत्याशंक्येदितोऽमरैः । नच्चिदेपोच्चकैर्मुष्टिं सुनंदानंदनोप्यथ ॥ ६५१ ॥ मुष्टिनातामयत्तेन सचक्रिणमुरस्थले । कुंनस्थले महामात्रोऽयोगोलेनेव कुंजिनम् ॥ ६५२ ॥ घातेन तेन दंनोलिनिपातेनेव पर्वतः। पपात मू विधुरो नूतले जरतेश्वरः ॥ ६५३ ॥ चकंपे पतता तेन नूः पत्येव कुलांगना । पर्वता अप्यवेपंत बांधवेनेव बांधवाः ॥ ६५४ ॥ क्षत्रियाणां कुहेवाकः कोऽयं वीरव्रताग्रहे । विग्रहो निग्रहांतोऽयं यत्र ज्रातर्यपीदृशः ॥ ६५५ ॥ न जीवेदग्रजश्चेत्तजीवितेन ममाप्यलम् । एवं मनसि कुर्वाणः सिंचन्नयनवारिनिः॥ ६५६ ॥ १ द्वीपी व्याघ्रः । २ पिशुने मूर्खे । ३ ऊपरे क्षारभूमौ । ४ महति अरण्ये । ५ महति हिमे । ६ अयोगोलेन लोहगोलेन अङ्कुशे- नेति यावत् । ७ कुखभावः ।

·-- स्वमुत्तरीयं व्यजनीकृत्य बाहुबलिस्ततः । जरतं वीजयामास यो बंधुर्वधुरेव सः ॥ ६५७ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ चक्री सुप्त श्वोत्तस्थौ लब्धसंज्ञः कणादथ । ददर्श च पुरोनृत्यमिव बाहुबलिं स्थितम् ॥ ६५७ ॥ अधोमुखौ वितष्टाते बांधवौ तावुनावपि । पराजयो जयश्चापि लजायै महतामहो ॥ ६५ए । किंचित्पश्चात्पदन्यासमपचक्राम चक्रनृत् । पुंसामोजायमानानां युयुत्सालक्षणं ह्यदः ॥ ६६० ॥ युयुत्सुः पुनरप्यायः शंके युवेन केनचित् । नोज्जति मानिनो मानं यावजीवं मनागपि ॥ ६६१ ॥ अवर्णवादो बलवान् नावी बाहुबलेः खलु । भ्रातृहत्याजवो मन्ये नैवांतेऽपि विरयति ॥ ६६२ ॥ इति संचिंतयामास यावद्वाहुबलिः क्षणम् । तावच्चक्रधरो दम दमपाणिरिवाददे ॥ ६६३ ॥ तेनोदस्तेन दंमेन चकासामास चक्रनृत् । चूलयेवाचलश्गयापथेनेव मरुत्पथः ॥ ६६५ ॥ अथ तं दंगमुत्पातकेतुत्रमविधायिनम् । ननसि नामयामास कणं जरतनूपतिः ॥ ६६५ ॥ पंचाननयुवा पुचदंझेनेव महीतलम् । शिरस्यतामयच्चक्री तेन दंझेन नूपतिम् ॥ ६६६ ॥ समास्फलंत्या सह्याजौ वेलयेव महोदधेः। तन्मूर्ध्नि चक्रिणो दमघातेनानून्महाध्वनिः ॥ ६६७ ॥ दमनाचूर्णयच्चक्री किरीट मूर्ध्नि नूपतेः । अयोधनेनायें श्वाधिकरण्यामवस्थितम् ॥ ६६० ॥ किरीटरत्नखमानि निपेतुर्नुपमूर्धतः । वातांदोलितवृक्षाग्रादिव पुष्पाणि जूतले ॥ ६६ ॥ १ तालवृतकीकृत्य । २ युद्धेच्छालक्षण । ३ लोकापवादः । ४ दण्डपाणिः यमराजः । ५ सिहयुवा । ६ लोहघनेन । ७ अयः लोह । ८ अधिकरण्या तदाधारभूताया लोहशिलाया ।

·नूपतिस्तेन घातेन कणं मुकुलितेदणः । तन्निघोषेण घोरेण लोकश्च समजायत ॥ ६७० ॥ उन्मीस्य नयने हस्तेनाददे बाहुबल्यपि । उदंझमायसं दंम सांग्रामिक श्व विपः ॥ ६७१ ॥ पाटयिष्यत्यसौ किं मां किं मामुत्पाटयिष्यति । इत्याशशंके स द्यावापृथिवीच्यां यथाक्रमम् ॥ ६७२ ॥ रेजे बाहुबलेर्मुष्टौ लोहदंमः स आयतः। पर्वतस्यांग्रजागस्थवामसूर श्वोरगः ॥ ६७३ ॥ दूरतोप्यंतकाह्वानसंझावस्त्रमिवाथ तम् । नृशमुञ्जमयामास दंम तक्षशिलापतिः ॥ ६७४ ॥ निर्दयं हृदये तेन चक्रिणं वृहलीपतिः । तामयामास लकुंटेनेव बीजान्नमूढकम् ॥ ६७५ ॥ तेन घातेन घटवदृढीयानपि खंमशः। विशीयते स्म सहसा सन्नाहश्चक्रवर्तिनः ॥ ६७६ ॥ निरā श्व मातमो निधूम श्व पावकः । शीर्णवर्मा चक्रवर्ती दिद्युते मर्षतोऽधिकम् ॥ ६७७ ॥ क्षणार्ध विह्वलीनूतो नाचिंतयत किंचन । लरतः सप्तममदावस्थाप्राप्त श्व विपः ॥ ६७७ ॥ प्रिय मित्रमिवालंब्याविलंबाद्वाहुपौरुषम् । चक्रनृदंगमुद्यम्य नूयो राझेऽज्यधावत ॥ ६७ए ॥ पीमयन्नधरं दंतैर्नृकुटीजंगलीषणः । जरतोऽज्रमयममौर्वावर्तविलंबनम् ॥ ६७० ॥ मूर्ध्नि बाहुबलिं तेन चक्रपाणिरताडयत् । तमिदंन कट्पतिजीमूत इव पर्वतम् ॥ ६१ ॥ ममजाजानु घातेन तेन बाहुबलिर्जुवि । लोहाधिकरणीमध्ये वज्रोल वाहतः॥ ६ ॥ आस्फाट्य बाहुबलिनि वज्रसारे व्यशीर्यत । स्वेन तेनागसा नीत इव दंमः स भारतः॥ ६७३ ॥ १ अग्रभागस्थवल्मीके । २ दण्डेन । ३ बीजरूपान्नमूढक । ४ निर्मेघः। ५ वाडवाग्न्यावर्तविडम्बनम् । ६ कल्पातमेघ । 9 वज्रोपल. वज्रमणिः।

·RESS श्राजानुमन्नो मेदिन्यामवगाढ श्वाचलः । निष्क्रांतशेषः शेषाहिरिव बाहुबसिर्बलौ ॥ ६४ ॥ अधूनयत्स मूर्धानं घातवेदनया तया । अंतश्चमत्कृत इव ज्यायसो त्रातुरोजसा ॥ ६८५ ॥ श्रआत्माराम इव योगी न किंचिदशृणोत्क्षणम् । तदा बाहुबलिस्तेन घातेन प्राप्तवेदनः ॥ ६॥६॥ निर्ययौ मेदिनीमध्यात्सुनंदानंदनस्ततः । श्राश्यानकूलिनीकूलपंकमध्यादिव विपः॥ ६ ॥ लाक्षारसारुणैदृष्टिपातैरातर्जयन्निव । स्वौ दोर्दैमौ च दं चापश्यत्सोऽमर्पणाग्रणीः ॥ ६ ॥ कुप्रेदं तदैकमिवानीक्षणं तक्षशिलापतिः । ततस्तं भ्रमयामास दंममेकेन पाणिना ॥ ६७ए ॥ सुनंदासूनुना दंमो चम्यमाणोऽतिवेगतः । राधावेधपरिज्राम्यच्चक्रलदमीमुवाह सः ॥ ६ ॥ कटपांतसागरावर्तगर्तन्त्रांतादिमत्स्यवत् । स ब्राम्यन् प्रेक्ष्यमाणोपि चमि व्यधित चकुषाम् ॥ ६ए१ ॥ उत्पतस्तपनं कांस्यपात्रवत्स्फोटयिष्यति । लारंगांमवदेशममलं चूर्णयिष्यति ॥ ६ए ॥ तारागणानार्मलकीफलवनंशयिष्यति । वैमानिकविमानानि नीमवत्पातयिष्यति ॥ ६ए३ ॥ पतत्पर्वतशृंगाणि नाकुवद्दलयिष्यति । महातरुनिकुंजानि निष्पेदयति तृणौघवत् ॥ ६ए। ॥ अपक्वमृत्तिकागोलवच्च नेत्स्यति मेदिनीम् । हस्तादमुष्य दैवाच्च दंग एप पतिष्यति ॥ ६ए५ ॥ इत्याशंकाकुलैः सैन्यैः प्रेक्ष्यमाणोऽमरैरपि । पतिश्चक्रिणं तेन दंमेन शिरसि त्यहन् ॥ ६९६ ॥ SAGAR पंचनिः कुलकम् ॥ १ शेषनागः । २ शुष्कनदीतटपकमध्यात् । ३ तक्षक नागविशेष । ४ कल्पातकालेयः सागरावर्तः स एव गर्तस्तस्मिन् भ्रांतो भ्रमणं कुर्वन् आदिमत्स्यः मत्स्यावतारी विष्णुस्तद्वत् । ५ सूर्य । ६ भारुण्डपक्षिणः अण्डवत् । ७ ऋक्षेशः चन्द्रस्तस्य मण्डल । ८ आमल- कीफलवत् तदाख्यवृक्षफलवत् । ९ नीडवत् पक्षिगृहवत् । १० नाकुवत् वल्मीकवत् । SAGARSE ·Sky तेन दंडानिघातेन चक्रवर्ती महीयसा । आकंठं प्रविवेशो| मुजराहतकीलवत् ॥ ६ए । यथास्मत्स्वामिनो दत्तं विवरं देहिनरतथा । इतीव पेतुर्मेदिन्यां विषण्णाः स्वामिसेवकाः ॥ ६ए । राहग्रस्त इवादित्ये चूमने चक्रवर्तिनि । तुमुलोऽ[वि महान् नृणां दिवि दिवौकसां ॥ ६एए॥ निमीलितादः श्यामास्यः षट्खमनरतेश्वरः । लजायेव महीमध्ये क्षणमेकमवास्थित ॥ ७० ॥ अथैकस्य क्षणस्यांते तेजसा सोतिनासुरः। निर्ययाववनीमध्यान्निशांत व नास्करः॥ १०१ ॥ सोऽथैवं चिंतयामास युधेषु निखिलेष्वपि । जितोहममुना द्यूतेष्विवांधद्यूतकारकः ॥ ७० ॥ किं स्यादस्योपयोगाय साधितं नरतं मया । गोदोहकस्येव गवा जग्धं दूतृणादिकम् ॥ ७०३ ॥ एकस्मिन् लरतक्षेत्रे युगपच्चक्रवर्तिनौ । उन्नावसी कोश श्व न च दृष्टौ नवा श्रुतौ ॥ ७० ॥ इंस्रो विजीयते देवैश्चक्रवर्तीव पार्थिवैः । अनाकर्णितपूर्व नश्चेदं खरविषाणवत् ॥ ७०५ ॥ अमुना विजितश्चक्री नूमौ किं न नवाम्यहम् । मयाप्यविजितो विश्वाजय्यस्तच्चक्रवर्त्यसौ ॥ ७०६ ॥ एवं चिंतयतस्तस्य चिंतामणिविम्बकैः । यक्षराजैः समानीय चक्रमारोपितं करे ॥ ७०७ ॥ तत्प्रत्ययाचकिमानी चक्रं व्रमयति स्म सः । वात्यावर्त श्वांनोजरजोमंझलमंबरे ॥ ७० ॥ कालानल श्वाकालेप्यौनिल श्वापरः । वज्रानल इवाकस्माउटकापुंज श्वौच्चकैः ॥ ७०ए॥ रविबिंबमिव त्रस्यविद्यगोल श्वन्रमत् । ज्वालाजालकरालं तचक्रं व्योमन्यलयत ॥ ७१० ॥ युग्मम् ॥ १ तुमुलः कोलाहल. । २ निशाते रात्र्यते । ३ जग्ध भुक्त । ४ आत्मान चक्रिण मन्यते इति चक्रिमानी।

·चम्यमाणं प्रहाराय तच्चक्र चक्रवर्तिना। निध्याय दध्यौ मनसि मनस्वी बहलीपतिः ॥ ७११॥ धिक्तातपुत्रमानित्वमस्य क्षत्रव्रतं च धिक् । मयि दंमायुधे चक्रादानं यजरतेशितुः ॥ १२ ॥ समक्षे गुसदामस्योत्तमयु प्रतिश्श्रुतम् । धिगहो बालकस्येव संव्यानादानमीदृशम् ॥ ७१३ ॥ तेजोलेश्यां तपस्वीव रुष्टश्चकं प्रदर्शयन् । यथैपोऽनापयविश्वं मां बिजाययिपुस्तथा ॥ १५ ॥ निजदोर्दडदमानां सारं विज्ञातवान् यथा । असौ तथा रथांगेस्याप्यस्य जानातु विक्रमम् ॥ १५ ॥ एवं चिंतयतो बाहुबलेर्दोर्बलशालिनः। प्रेर्य सौंजसा चक्र मुमोच जरतेश्वरः ॥ ७१६ ॥ दंडेन दलयाम्याशु किमिदं जीर्णजांमवत् । किं वा कंडकवत्पश्चारिपाम्याहत्य लीलया ॥ १७ ॥ शंकुलोवत्किमथवा लीलयोहालयामि खे । यदि वा मेदिनीमध्ये न्यस्यामि शिशुनालवत् ॥ ११ ॥ गृह्णामि पाणिना किं वोहलचटैकपोतवत् । अथापहस्तयाम्यारावधानहोपराधिवत् ॥ १५ ॥ अथाधिष्ठायकानस्य सहस्रं यक्षकानमून् । दलयाम्याशु दंमेन घरटेन कणा निव ॥ ७२० ॥ विधेयमथवा सर्वमिदं पश्चादमुण्य हि । जानामि प्रथमं तावदलंकीणतावधिम् ॥ ७२१ ॥ एवं विमृश्यतस्तक्षशिलानर्तरुपेत्य तत् । चक्रे प्रदक्षिणां चक्रमतेवासी गुरोरिव ॥ ७२२ ॥ पतिः कुलकम् ॥ न चकं चक्रिणः शक्तं सामान्येपि सगोत्रजे । विशेषतस्तु चरमशरीरे नरि तादृशे ॥ ७२३ ॥ १ रथाङ्गस्य च कस्य । २ शडलावत् उत्पलपतिकावत् । ३ चटकः पक्षिविशेषः । ४ घरटेन कणपेषणयन्त्रेण । ५ पराकमावधिम् । ६ अन्तेवासी शिष्यः । SHAROSAHESABHIRUSKHESABHA ·रई महानवहदेऽमुष्मिस्तंतुपाशसहोदरैः । नातृपुत्रकलत्राद्यै राज्येन च कृतं मम ॥ ३० ॥ त्रिजगत्स्वामिनो विश्वानयदानैकसत्रिणः । एष पांथीनविष्यामि पथि तातस्य संप्रति ॥ ७३ए॥ श्त्युदित्वा महासत्वः सोऽग्रणीः शीघ्रकारिणाम् । तेनैव मुष्टिना मूल उद्दधे तृणवत्कचान् ॥ ४० ॥ साधुसाध्विति सानंदं निगदंतो दिवौकसः । बाहुबलेरुपरिष्टात्पुष्पवृष्टिं वितेनिरे ॥ ११ ॥ सोप्येवं चिंतयामास प्रतिपन्नमहाव्रतः । किं तातपादपद्मांतमहं गच्छामि संप्रति ॥ ५ ॥ नो वा यास्यामि पूर्वात्तव्रतानां ज्ञानशालिनाम् । मध्येऽनुजानामपि मे यलघुत्वं नविष्यति ॥ ३ ॥ इहैव दग्ध्वा घातीनि कर्माणि ध्यानवह्निना । अवाप्तकेवलज्ञानो यास्यामि स्वामिपर्षदि ॥ ४ ॥ मनस्वी चिंतयन्नेवं प्रलंबितनुजयः । कायोत्सर्गेण तत्रैवास्थापत्नप्रतिमेव सः ॥ ४५ ॥ जरतस्तं तथा दृष्ट्वा विचार्य स्वं कुकर्म च । बनूव न्यंचितग्रीवो विविकुरिव मेदिनीम् ॥ १६ ॥ शांत रसं मूर्तमिव चातरं प्रणनाम सः । नेत्रजैरथुनिः कोणैः कोपशेषमिवोत्सृजन् ॥ ७ ॥ नरतः प्रणमस्तस्याधिकोपास्तिविधित्सया । नखादशॆषु संक्रांत्या नानारूप वानवत् ॥ ७ ॥ सुनंदानंदनमुनेगुणस्तवनपूर्विकाम् । स्वनिंदामित्यथाकापीत्स्वापवादगदौषधीम् ॥ उधए । धन्यस्त्वं तत्यजे येन राज्यं मदनुकंपया । पापोहं यदसंतुष्टो उर्मदस्त्वामुपाऽवम् ॥ ७५० ॥ स्वशक्तिं ये न जानति ये चान्यायं प्रकुर्वते । जीयंते ये च लोनेन तेषामस्मि धुरंधरः ॥ ७५१ ॥ राज्यं नवतरोबीजं ये न जानंति तेऽधमाः । तेन्योऽप्यहं विशिष्ये तदजहानो विदन्नपि ॥ ५ ॥ तन्तुपाशसदृशैः । २ कचान् केशान् । ३ वलितग्रीवः । ४ प्रवेष्टुमिच्छुरिव । ५ अधिकोपासना विधातुमिच्छया । kA २-R-RS १ ·45 ASNARI त्वमेव पुत्रस्तातस्य यस्तातपथमन्वगाः । पुत्रोऽहमपि तस्य स्यां चेन्नवामि नवादृशः ॥ ७५३ ॥ विषादपंकमुन्मूट्य पश्चात्तापजलैरिति । तत्पुत्रं सोमयशसं ताज्ये स न्यवीविशत् ॥ ७५५ ॥ तदादि सोमवंशोऽनूत् शाखाशतसमाकुलः । तत्तत्पुरुषरत्नानामेकमुत्पत्तिकारणम् ॥ ७५५॥ ततो बाहुबलिं नत्वा जरतः सपरिचदः । पुरीमयोध्यामगमत्स्वाराज्यश्रीसहोदराम् ॥ ७५६ ॥ जगवानपि तत्रैकस्तस्थौ बाहुबलिमुनिः। जूमेरिव समुद्भूतोऽवतीपों गगनादिव ॥ १७ ॥ ध्यानकतानो नासांतविश्रांतनयनष्यः। नि:कंपः स मुनिः शंकुरिव दिक्साधनो बन्नौ ॥ १५ ॥ विकिरती वह्निकणानिवोष्णान वालुकाकणान् । जण वात्यां देहेन स सेहे वनवृतवत् ॥ ७ए ॥ अग्निकुंडमिव ग्रीष्ममध्यंदिनरविं च सः । शुजध्यानसुधामग्नो नाज्ञासीन्मूयपि स्थितम् ॥ ७६० ॥ आशिरःप्रपदं ग्रीष्मतापात्स स्वेदवारिनिः । रजःपंकीकृतैः क्रोम श्वानात्पकनिर्गतः ॥ ७६१ ॥ स प्रावृषि महाऊंजानिलघूर्णितपादपैः । धारासारैर्गिरिरिव नाभिद्यत मनागपि ॥ ७६२ ॥ विद्युत्पातेषु निर्घातकंपिताजिशिरःस्वपि । न कायोत्सर्गतो नापि ध्यानतः प्रचचाल सः॥ ७६३ ॥ अधोवहारिनवैः शैवलैश्चरणयम् । तस्योपसग्रामवापीसोपानवदलिप्यत ॥ ७६४ ॥ हिमत्तौं हिमसद्भतविपदनसरित्यपि । सोऽस्थात्कमधनप्लोषोयुक्तध्यानाग्निना सुखम् ॥ ७६५॥ हेमनीषु हिमप्लुटपुषु रात्रिषु कुंदवत् । धर्म्य ध्यानं बाहुबलेरुजाजूंने विशेषतः ॥ ७६६ ॥ १ सपरिच्छद. सपरीवारः । २ शकुना दिक्साधन भवति । ३ ग्रीष्मर्तुवातसमूह । ४ आमस्तकप्रपदं । ५ कोडोवराह. । ६ म- हासवृष्टिकवातपूर्णितवृक्षैः । ७ निर्जनग्रामवापीसोपानवत् । ८ हिमसद्भूतगजप्रमाणसरिति । ९ हेमन्तसबन्धिनीघु। १० हिमदग्धवृ- क्षासु। ११ माघ्यकुसुमवत् । -- ·र- मानात्स मोहनीयांशाज्ञानं नाप्नोति केवलम् । तिरोहितः कांझपटेनाप्यों न हि दृश्यते ॥ १ ॥ युवयोर्वचसा मानं सद्यस्त्यदयति सोद्य तत् । यातं तस्योपदेशाय समयः खलु वर्तते ॥ २ ॥ तामाज्ञां शिरसादाय नत्वा च चरणौ प्रजोः । प्रति बाहुबलिं ब्राह्मीसुंदयौँ चेलतुस्ततः ॥ ३ ॥ ज्ञात्वापि तन्मानमुपेक्षांचक्रे वत्सरं प्रनुः । अमूढलदया अर्हतः समये ह्युपदेशकाः ॥ ७० ॥ ते आर्ये जग्मतुस्तत्र देशे वल्लीतिरोहितम् । रत्नं रजश्उन्नमिवालदयेतां न तं मुनिम् ॥ १५ ॥ मुहुरन्वेषयंतीच्यां तान्यामथ तथास्थितः । उपालदि कथंचित्स वृदेच्योस्य विशेषत्नाक् ॥ ६॥ निपुणं लक्ष्यित्वा तं कृत्वा त्रिश्च प्रदक्षिणाम् । महामुनिं बाहुबलिं ते वंदित्वैवमूचतुः ॥ १० ॥ आज्ञापयति तातस्त्वां ज्येष्ठार्य नगवानिदम् । हस्तिस्कंधाधिरूढानामुत्पद्येत न केवलम् ॥ ७ ॥ इत्युदित्वा जगवत्यौ जग्मतुस्ते यथागतम् । सोपि विस्मयमानोंतर्महात्मैवमचिंतयत् ॥ ए॥ त्यक्तसावद्ययोगस्य कायोत्सर्गजुषस्ततः । अस्मिन्तरोरिवारण्ये ममेनारोहणं कुतः ॥ पुए ॥ श्मे जगवतः शिष्ये नाते न मृषा क्वचित् । तत्किमेतदहो यहा हुं ज्ञातं हि चिरान्मया ॥ ए१ ॥ को हि व्रतगरिष्ठानां कनिष्ठानां नमस्क्रियाम् । कति मान एवेजस्तमारूढोस्मि निर्जरम् ॥ ए॥ जगत्रयगुरोस्तस्य चिर सेवाजुषोपि मे । नाधिवेकस्तरणं कुलीरस्येव वारिणि ॥ ए३ ॥ प्रतिपन्नव्रतेष्वादौ स्वन्त्रातृषु महात्मसु । कनिष्ठा इति यत्तेषु नाजून्मम विवंदिषा ॥ ए। ॥ १ काण्डपटेन पटखण्डेन । २ हस्यारोहणं । ३ तैर्गग्ठिाना गुरुतमाना। ४ कुलीरस्य कर्कटस्य जलजन्तोवी । ५ विवन्दिपा वन्दितुमिच्छा। HARGREERINGRECORRORE ·तस्मिन्नरण्यमदिपा विषाणाचोटपूर्वकम् । महातरुस्कंध श्व स्कंधकंडूयनं व्यधुः ॥ ७६७ ॥ वपुपा तपपुरवष्टन्य शैलतटीमिव । वार्धाणसकुलान्यन्ववन्निासुखं निशि ॥ ७६७ ॥ सल्लकीपल्लवज्रांत्या तत्पाणिचरणं मुहुः । कर्पतः कटुमसहा वैलदयं करिणो ययुः ॥ ७६ए । उत्कंटककरालानिर्जिह्वानिः करपत्रवत् । विश्वस्तास्तं लिहंति स्मोदाननाश्चमरीगणाः ॥ ७ ॥ लतानिः शतशाखानिः प्रसरंतीनिरुच्चकैः । मुरैजश्चर्मवधीनिरिव सोऽवेष्टयताजितः ॥ ७७१ ॥ परितस्तं शरस्तंबाः प्ररोहंति स्म संतताः । पूर्वोहवशायातशराढ्यशरधिश्रियः ॥ ७ ॥ उद्ययुः पादयोस्तस्य प्रावृट्पकनिमग्नयोः । चलचंतपदीगर्ला अदज्रा दर्लसूचयः ॥ ७७३ ।। प्रचक्रिरे कुलायांश्च तदेहे वल्लिसंकुले । परस्पराविरोधेन ते श्येनचटकादयः ॥ ७ ॥ अरण्यकेकिकेकातस्त्रस्तास्तत्र महोरगाः । वल्लीवितानगहने समारोहन सहस्रशः ॥ ७७५॥ शरीरमधिरूढस्तैर्लबमानैर्नुजंगमैः । बनौ बाहुबलिर्बाडुसहस्रमिव धारयन् ॥ ७७६ ॥ पादपर्यंतवटमीकविनिर्यातैर्महोरगैः । पादयोर्वेष्टयांचक्रे स पादकटकैरिव ॥ ७ ॥ इत्थं स्थितस्य ध्यानेन तस्यैको वत्सरो ययौ । विनादारं विहरतो वृषलस्वामिनो यथा ॥ ७ ॥ पूणे तु वत्सरे विश्ववत्सलो वृपत्नध्वजः । आहूय लगवान् ब्राह्मीसुंदर्यावेवमादिशत् ॥ ७७ए । स इदानीं बाहुबलिः क्षीणप्रचुरकर्मकः । शुक्ला चतुर्दशीरात्रिरिव प्रायेण निस्तमाः ॥ १० ॥ १ शृङ्गाच्छोटनपूर्वक । २ वाणिसाः गण्डकाख्याः पशुविशेषाः । ३ उदानना उन्मुखाः । ४ मुरजो मृदङ्गः ।५ शतपदी कर्णखजूर इति ख्यातः कीटविशेषः ।६पक्षिगृहाणि। ७ अरण्यमयूरवाणीत. । ८ बाहुबलिपक्षे निस्तमा अज्ञानरहितः रात्रिपक्षे निस्तमा अन्धकाररहिता।

·षष्ठः सर्गः श्तश्च स्वामिनः शिष्यो मरिचिरतात्मजः । एकादशानामंगानामध्येता निजनामवत् ॥ १ ॥ सहितः श्रमणगुणैः सुकुमारो निसर्गतः । कलनो यूथपेनेव विहरन् स्वामिना समम् ॥३॥ ग्रीष्मे मध्यंदिने नीष्मदिवाकरकरोत्करैः । नामींधमैरिव ध्मातेष्वजितो मार्गपांशुषु ॥ ३॥ अदृश्यानिडुतवहज्वालानिरिव सर्वतः । महावात्याविरुष्णानिः खिलीनूतेषु वर्त्मसु ॥ ४ ॥ आपादमस्तकोभूतस्वेदधारा निरंतरे । अग्नितप्तेपदाधःसध्रीचि निजवर्मणि ॥५॥ पयःसंसिक्तसंशुष्कचर्मगंधवदुयते । प्रस्वेद क्विन्नवस्त्रांगमलगंधे च सहे ॥ ६॥ पादयोर्दह्यमानश्चावतप्तेनकुलस्थितम् । नाटयंस्तृष्णयाक्रांतश्चेतसैवमचिंतयत् ॥ ७ ॥ सप्ततिः कुलकम् ॥ केवलज्ञानदर्शनार्केउमेरुमहीनृतः । झपनस्वामिनस्तावदस्मि पौत्रो जगजुरोः ॥७॥ अखंषट्खंगमहीमंमलाखमलस्यच । विवेकैकनिधेस्तस्य पुत्रोऽस्मि भरतेशितुः॥ ए॥ चतुर्विधस्य संघस्यान्वदं च स्वामिनोंऽतिके । प्राब्राजिपं पंचमहाव्रतोच्चारणपूर्वकम् ॥ १० ॥ एवं सति स्थानतोऽस्माल्लऊया गलितस्य मे । न युज्यते गृहे गंतुं वीरस्येव रणाजिरात् ॥ ११ ॥ १ मृदुः । २ निसर्गतः स्वभावात् । ३ मार्गरजःसु ! ४ अग्नितप्तेपदाकाष्ठसमाने । ५ केवलज्ञानदर्शने एव अर्केन्द तयोरुम हीभृतः । ६ अन्वक्ष प्रत्यक्ष । RS

·इदानीमपि गत्वा तान् वंदिप्येऽहं महामुनीन् । चिंतयित्वेति स महासत्वः पादमुदक्षिपत् ।। पए५ ॥
लतावलीवत्रुटितेष्वनितो घातिकर्मसु । तस्मिन्नेव पदे ज्ञानमुत्पेदे तस्य केवलम् ॥ ६ ॥
उत्पन्न केवलज्ञानदर्शनः सौम्यदर्शनः । रवेरिव शशी सोऽथ जगाम स्वामिनोंतिकम् ॥ १७ ॥
प्रदक्षिणं तीर्थकृतो विधाय तीर्थाय नत्वा च जगन्नमस्यः।
महामुनिः केवलिपर्षदंतस्तीर्णप्रतिझो निषसाद सोऽथ ॥ ए॥
इत्याचार्यश्रीहेमचंद्रविरचिते त्रिषष्टिशलाकापुरुषचरिते महाकाव्ये
प्रथमपर्वणि बाहुबलिसंग्रामदीक्षाकेवलज्ञानसंकीर्तनो
नाम पचमः सर्ग संपूर्ण. ॥ ५ ॥

·श्रामण्यं गुणनारं च महानिमिव उर्वहम् । मुहूर्त्तमपि चोघोदुमलमस्मि न सांप्रतम् ॥ १२ ॥ श्तः कुलायमलिनमितश्चासुकरं व्रतम् । इतस्तटीतः शार्दूलः संकटे पतितोऽस्मि हा ॥ १३ ॥ श्रा ज्ञातमथवास्तीह सुषमे विषमेपि हि । पर्वते दमकपथ श्व पंथा अयं खलु ॥ १५ ॥ मनोवाकायदंझानां जयिनः श्रमणा ह्यमी । तैरहं विजितोऽस्मीति नविष्यामि त्रिदंडिकः ॥ १५ ॥ अमी मुंमाः शिरःकेशढुंचनेंजियनिर्जयः। अहं पुनर्जविष्यामि कुरमुंडशिखाधरः ॥ १६॥ स्थूलसूक्ष्मप्राणिवधादिन्योऽमी विरताः सदा । स्थूलप्राणातिपातादिविरतिर्नवतान्मम ॥ १७ ॥ एते ह्यकिंचना मेऽस्तु स्वर्णमुजादि किंचन । एतेऽनुपानहोऽहं तु परिधास्याम्युपानहौ ॥ १७ ॥ एतेऽष्टादशशीलांगसहस्यातिसुगंधयः । शीलेनाहं तु मुर्गधि आदास्ये चंदनादिकम् ॥ १५॥ अपमोहाः साधवोऽमी मोहचन्नोस्म्यहं ततः । तच्चिह्न धारयिष्यामि उत्रक मस्तकोपरि ॥ २० ॥ श्वेतवस्त्रधरा एते कषायकलुपस्त्वहम् । तत्स्मृत्यै परिधास्यामि कापायाण्यं कान्यहम् ॥२१॥ पापनीताः प्राज्यजीवजलारंनं त्यजंत्यमी । अस्तु स्नानं च पानं च पानीयेन मितेन मे ॥ २२ ॥ स्वबुद्ध्या कट्पयित्वैवं मरिचिलिगमात्मनः । बजार तादृशश्चाथ विजहे स्वामिना सह ॥ २३ ॥ नाश्वो न च खरः किंतूनयांशोऽश्वतरो यथा । न संयतो न च गृही मरीचिरलवत्तदा ॥२५॥ महर्षिषु विजातीयं मरालेष्विव वायसम् । तं निरीक्ष्य जनो नूयान् धर्म पप्रच कौतुकात् ॥ २५ ॥ १ काञ्चनादिरहिताः । २ चर्मपादुकारहिताः ३ मोहरहिताः । ४ अशुकानि वस्राणि । ५ विजातीय पृथक्जातीय। ६ मरालेषु हसेषु । ७ वायसं काक । ALS ·विश्वोपकारकरणप्रावृषेण्यपयोमुचम् । कुर्वतो देशनां धर्मस्तेन च शुश्रुवे ॥ ४० ॥ ज्योत्स्नेव चक्रवाकायोलूकायेव दिवामुखम् । प्रक्षीपनागधेयाय रोगितायेव नेषजम् ॥ १ ॥ शीतलं वातलायेव गगायेव धनागमः । स धर्मः स्वामिगदितो रुरुचे कपिलाय न ॥ ४२ ॥ युग्मम् । धर्मातरं तु शुश्रूषुः पिन् दृष्टिमितस्ततः । प्रेक्षांचके मरीचिं स स्वामिशिष्य विलक्षणम् ॥ ४३ ॥ मरीचिं स्वामिनः सोऽगामांतरजिघृक्षया । महेन्याट्टाद रिजामिव क्रायकवालकः ॥ ४ ॥ धर्म तेनानुयुक्तस्तु मरीचिरिदमच्यधात् । नेहास्ति धर्मो धर्मार्थी यदि तत्स्वामिनं श्रय ॥ ४५ ॥ पलस्वामिनः पादान्यर्ण नूयो जगाम सः। पुनराकर्णयामास धर्म तत्र तथैव तम् ॥ ४६॥ स्वकर्मदूपितायास्मै स्वामिधर्मोऽरुचन्न हि । चातकस्य वराकस्य संपूर्णसरसापि किम् ॥ ४ ॥ मरीचिमाययौ नूयः स इत्यूचे च किं तव । योपि सोपि न धर्मोस्ति निर्धर्म किं व्रतं लवेत् ॥ ४ ॥ मरीचिश्चिंतयामासानुरूपः कोप्ययं मम । अहो देवादयं जज्ञे योगः सदृशयोश्चिरात् ॥ ए॥ सहायो निःसहायस्य ममास्त्विति विचित्य सः । तत्रापि धर्मोस्त्यत्रापि धर्मोस्त्येवमनापत ॥ ५० ॥ उ पितेन तेनैकेनाप्युपार्जयजुटवणम् । अन्धिकोटीकोटिमानं मरीचिर्नवमात्मनः ॥ ५१॥ अदीक्ष्यत्सकपिलं स्वसहायं चकार च । परिव्राजकपाखएमं ततः प्रति चालवत् ॥ २२ ॥ अथ सायं योजनानां शतं लोकान् रुजः च्यात् । अनुगृहस्तापशांत्या प्रावृपेण्य इवाम्बुदः ॥ १३ ॥ पतंगमूपकशुकमायैस्तैरप्रवर्तितः। अनीतेरिव नूपालः सुखयन्नखिलाः प्रजाः ॥ ५५ ॥ १ वातरोगिणे । २ छागाय मेपाय । ३ महेभ्यहट्टात् । ४ अनुयुक्तः पृष्टः । ५ पादसमीप ।

·नैमित्तिकानां वैराणां शाश्वतानां च सर्वतः । प्रशमन् प्रीणयन् जंतून रवि/तक्ष्यादिव ॥ ५५ ॥ व्यवहारप्रवृत्याने सर्वसौस्थ्यकृता यया । आनंदयन्नमर्यादं परितोपि प्रजास्तथा ॥ ५६ ॥ अत्यंतवृष्टयनावृष्टी अजीर्णातिकुधाविव । प्रजावेनागदेनेव जगतोप्यपसारयन् ॥ २७ ॥ स्वान्यचक्रनवेनांतःशट्येनेवापगडता । सद्यः प्रीतैर्जनपदैः क्रियमाणागमोत्सवः ॥ १७ ॥ सर्वसंहारघोराच्च रदन उनिहतो जगत् । रक्सो मांत्रिक श्व स्तूयमानो नृशं जनैः॥ ५५ ॥ नामंडलं दधानश्च जितमार्तडमंगलम् । बहिनूतमिवानंतं ज्योतिरंतरसंमितम् ॥ ६ ॥ चक्रवर्तीव चक्रेण निःसाधारणतेजसा । प्रसर्पता पुरो व्योन्नि धर्मचक्रेण राजितः॥६१॥ लघुध्वजसहस्रेण पुरो धर्मध्वजेन च । सर्वकर्मजयस्तंनेनेव तुंगेन शोजितः ॥ ६२ ।। स्वयं शब्दायमानेन दिव्यांजिना दिवि । क्रियमाणप्रयाणाहकल्याण श्व निर्जरम् ॥ ६३ ।। ननःस्थितेन स्फटिकरत्नसिंहासनेन च । पादपीठसमेतेन यशसेवोपशोजितः ॥ ६ ॥ सुरैः संचार्यमाणेषु सौवर्णेष्वंबुर्जन्मसु । कुर्वाणश्चरणन्यासं सलीलं राजहंसवत् ॥ ६५ ॥ लिया रसातलमिव विविकुनिरधोमुखैः । तीक्ष्णदंमैः कंटकैरप्यनाश्लिष्टपरिबदः ॥६६॥ उपास्यमानो युगपतुनिनिखिलैरपि । कर्तुं प्रायश्चित्तमिवानंगसाहाय्यपाप्मनः ॥ ६७ ॥ मार्गावनीरुहैरुचैर्दूरान्नमितमूनि । असंज्ञैरपि नमस्क्रियमाण श्वानितः ॥ ६ ॥ १ अगदेन औषधेन । २ स्वचक्रपरचक्रभवेन । ३ तेजोमण्डलं । ४ कमलेषु । ५ कामसाहाय्यपापस्य ६ मार्गवृक्षः ७ अपसंज्ञैः निश्चेष्टैः । GER ·तालवृतानिलेनेव मृउना शीतलेन च । अनिलेनानुकूलेन सेव्यमानो निरंतरम् ॥ ६ए । न शुलं स्वामिवामानामिति झात्वेव पक्षिनिः। प्रदक्षिणं प्रोत्तरनिर्लध्यमानाप्रवर्मकः ॥ ७० ॥ जघन्यतः कोटिसंख्य राजमानः सुरासुरैः । यातायातपरैर्वेलातरंगेरिव सागरः ॥ १॥ जक्तिप्रनाववशतः सप्रनेण दिवापि हि । इंउनेव ननःस्थेनातपत्रेण विराजितः ॥ ७ ॥ इंदोर्मरीचिसर्वस्वकोशैरिव पृयकृतैः । गंगातरंगधवलैर्वीज्यमानश्च चामरैः ॥ ३ ॥ तपसा दीप्यमानैश्च सौम्यैश्च श्रमणोत्तमैः । लाशः परिकरितः जमुनाथ श्वोमुनिः ॥ ४ ॥ प्रतिग्रामं प्रतिपुरं जव्यजंतून प्रबोधयन् । प्रतिसिंधु प्रतिसरः पंकजानीव नास्करः ॥ १५ ॥ ग्रामाकरपुरकोणमुखकर्वपित्तनैः । मंझपाश्रमखेटायैश्वाऽपूर्णी विहरन् महीम् ॥ १६ ॥ विश्वोपकारप्रवणो जगवान्वृषनध्वजः । अपरेयुः क्रमात्प्रापदष्टापदमहाचलम् ॥ ॥ ॥ पंचविंशत्या कुलकम् ॥ शारदानामिवान्राणां राशिमेकन कहिपतम् । संस्त्यानीजूतम्बुग्धाब्धिवेलाकूटमिवाहृतम् ॥ ७० ॥ जन्मानिपेकविकृतपुरंदरककुमताम् । एक ककुंझंतमिवोत्तुंग,गमिव स्थितम् ॥ ७ ॥ नंदीश्वरमहादीपवर्तिपुष्करिणी सदाम् । मध्यादधिमुखाजीणामिवैकतममागतम् ॥ ७० ॥ जंवूषीपारविन्दस्य बिशखंडमिवो वृतम् । उनटं मुकुटमिव श्वेतरत्नमयं नुवः ॥ १ ॥ १ व्यजनपवनेन । २ स्वामिप्रतिकूलाना । ३ साधूत्तमैः । ४ उडुनाथश्चन्द्र. । ५ उडभिर्नक्षत्रैः । ६ घनीभूतदुग्धसमुद्रवेलाकूट । ७ ककुद्मन्त वृषभं । ८ पुष्करिणी वापी सरसी च । ९ विशखण्ड नालखण्ड । SONS ·पक्काक्षाफलोन्मत्तशुकैः क्वापि कृतारवम् । क्वापि चूतांकुरोन्मत्तपिकोदाहितपंचमम् ॥ ए६ ॥ क्वचिन्नवबिसास्वादमत्तहंसस्वरोरं । सरित्सदमदकोंचक्रंकारमुखरं क्वचित् ॥ ए॥ काप्यासन्नघनोन्माद्यत्केकिकेकारवाकुलम् । क्वचित्सरःपरिसरत्सारसस्वरसुंदरम् ॥ ए॥ कौसुनवाससमिव रक्ताशोकदलैः क्वचित् । तमालतीलहितालैनीलांबरमिव कचित् ॥ एए॥ पीतांशुकमिव वापि किंशुकैः कुसुमांचितैः । श्वेतवस्त्रमिव कापि मालतीमतिकावनैः ॥ १० ॥ अष्टयोजनमानेनोबायेणालिहं ततः । गिरि गिरिगरिष्ठस्तमारुरोह जगजुरुः ॥ १०१ चतुर्विशत्या कुलकम् ॥ मरुत्कीरेंद्रुकुसुमैस्तथा निरवारिनिः । त्रिजगत्स्वामिनः सोधिरयंपाद्ये व्यधादिव ॥ १० ॥ आष्टापदगिरिः सोऽथ स्वामिपादैः पवित्रितः । न हीनमान्यजून्मेरोस्तजन्मस्नानपावितात् ॥ १०३ ॥ प्रहृष्टपरपुष्टॉदिकूजितव्याजतो मुहुः । जगाविव जगन्नाथगुणानप्टापदाचलः ॥ १० ॥ क्षेत्रे योजनमात्रेऽथ तृणकाष्ठादिकं क्षणात् । वर्षनीजीविन श्व जहुर्वायुकुमारकाः ॥ १०५ ॥ विकृत्य सद्योप्यत्राणि पानीयमहिषानिव । गंधांबुनिस्तां सिपिचुः दिति मेघकुमारकाः ॥ १०६॥ स्वर्णरत्नशिलान्निश्च विशालानिर्दिवौकसः । सममादर्शतलवद्वबंधुर्धरणीतलम् ॥ १० ॥ पंचवर्णाः शक्रधनुःखमोत्करविडंबिनीः । जानुदनी: सुमनसो ववृपुर्यंतरामराः ॥ १० ॥ १ आम्राडुरोन्मत्तकोकिलोद्राहितपञ्चमस्वर । २ तमालतालहिन्ताला वृक्षविशेषा. । ३ गगनपर्यन्तोन्नत । ४ अर्घ्यपाद्योदके । ५ प्रहर्षितकोफिलादिकूजितमिषात् । ६ वर्द्धनीजीविनः मार्जनीजीविनः । ७ जानुप्रमाणाः । ८ पुष्पाणि ।

·PROG घारे घारे न्यधीयंत व्यंतरधूपचारिकाः । चकूरेखांजनलेखायितधूपोर्मिधारिणः ॥ १२॥ मध्यवप्रांतरे पूर्वोदीच्यां विश्नांतये विनोः । देवचंदं व्यधुर्देवा देवालयमिवौकसि ॥ १२३ ॥ त्रिकोशमानश्चैत्यगुर्विचके व्यंतरामरैः । अंतःसमवसरणं पोतांतरिव कूपंकः ॥ १२ ॥ पीवं रत्नमयं चकुस्तेऽथ चैत्यतरोरधः । तं मूलतः पवितमिव कुर्वाणमंशुभिः ॥ १२५॥ मृज्यमानं मुहुश्चैत्यशाखिशाखांतपसवैः । तस्योपरिष्टात्पीठस्य ते रत्नचंदकं व्यधुः ॥ १२६ ॥ तस्यांतः प्राक्सांघ्रिपी रत्नसिंहासनं व्यधुः । कर्णिकामिव विकवांनोजकोशस्य मध्यतः ॥ १७ ॥ बंदकस्योपरि बत्रत्रितयं ते विचक्रिरे । आवर्तितं त्रिपथगास्रोतस्त्रयमिवानितः ॥ १२ ॥ कुतोपि हि समाहृत्य पूर्वसिघमिव क्षणात् । इत्यं समवसरणमस्थाप्यत सुरासुरैः ॥ १२ ॥ ततश्च पूर्वधारेण मोक्षघारं जगत्पतिः । जव्यानां हृदयमिव प्रविवेश तऽच्चकैः ॥ १३० ॥ तत्कालं श्रवणोत्तंसीलवजाखांतपसवम् । ततः प्रदक्षिणीचके तमशोकतरुं प्रतुः ॥ १३१ ॥ नमस्तीर्यायेति वदन् पूर्वाशानिमुखोऽय तत् । राजहंस श्वांनोज जे सिंहासनं विनुः ॥ १३ ॥ दिवन्यास्वपि तिसृषु रूपाणि परमेष्ठिनः। रत्नसिंहासनस्थानि विचकुव्यतरामराः ॥ १३३ ॥ पूर्वधाराविशन्साधुसाध्वीवैमानिकस्त्रियः। प्रदक्षिणीकृत्य नेमुर्जिनं तीर्थ च नक्तितः ॥ १३ ॥ प्राकारे प्रथमे तत्र धाराममहामाः । पूर्वदक्षिण दिश्यासांचक्रिरे सर्वसाधवः ॥ १३५ ॥ K १ कूपकः नौकाया “डोल" इति ख्यातो गुणाधारो दण्डः । २ गङ्गाप्रवाहत्रय । ३ पूर्वदिशाभिमुखः । ४ धर्माद्यानमहावृक्षाः । 56 ·तेषां च पृष्ठतस्तस्थुरू; वैमानिकस्त्रियः । तासां च पृष्ठतस्तस्थुस्तथैव व्रतिनीगणाः॥ १३६ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ प्रविश्य दक्षिणपारा प्राविधानेन नैर्शते । तस्थुर्जुवनेशज्योतिर्यंतराणां स्त्रियः क्रमात् ॥ १३७ ॥ प्रविश्य पश्चिमघारा तमन्नत्वाऽवतस्थिरे । मरुद्दिशि नुवनेशज्योतिष्कव्यंतराः क्रमात् ॥ १३ ॥ तदा च नाथं समवसृतं विज्ञाय वासवः । गदयन्द्यां विमानौधैस्तत्र सत्वरमाययौ ॥ १३॥ प्रविश्योदीच्यघारेण स्वामिनस्त्रिः प्रदक्षिणम् । कृत्वा नत्वा च सुत्रोमा नक्तिमानेवमस्तवीत् ॥ १० ॥ अपि सर्वात्मना ज्ञातुमशक्या योगिपुंगवैः । स्तुत्याः व ते गुणाः स्तोता काहं नित्यप्रमद्वरः ॥ ११ ॥ तथापि नाथ स्तोष्यामि यथाशक्ति नवजुणान् । दीर्घावनि व्रजन खंजः किं केनापि निवार्यते ॥१५॥ लवकुःखातपक्वेश विवशानां शरीरिणाम् । उत्रन्चायायमानांघ्रिचाय त्रायस्व नः प्रनो ॥ १५३ ॥ कृतार्थस्त्वं स्वयं नाय कृते लोकस्य केवलम् । एवं विहरसे स्वार्थायोद्याति किमहस्करः ॥ १४ ॥ मध्यंदिनादित्य इव त्वयि प्रजवति प्रनो । संकुचत्यनितः कर्म देहबायेव देहिनाम् ॥ १५५ ॥ तिर्यंचोऽपि हि धन्यास्ते ये त्वां पश्यंति सर्वदा । नवदर्शनवंध्यास्तु निविष्टपसदोपि न ॥ १५६ ॥ प्रकृप्टेच्यः प्रकृष्टास्ते नविकास्त्रिजगत्पते । एको हृदयचैत्येषु येषां त्वमधिदेवता ॥ १५ ॥ एकं याचे जवत्पादान् ग्रामारामं पुरात्पुरम् । विहरन्नपि मा जातु विहासीहृदयं मम ॥ १७ ॥ १ साध्वीगणाः । २ सुत्रामा इन्द्रः। ३ खञ्ज. पादविफल. । ४ हे छत्रच्छायायमानचरणच्छाय इति सम्बोधन । ५ अहस्करः सूर्यः । ६ देवा । -२ ·R प्रतुं स्तुत्वेति पंचांगस्पृष्टनमिः प्रणम्य च । पूर्वोत्तरस्यां दिश्यासांचके दिविपदां पतिः ॥ १४ए । तथा च समवसृतं स्वामिनं शैलपालकाः । शशंसुश्चक्रिणे तत्र तदर्थ स्थापिता हि ते ॥ १५० ॥ स वदान्यो ददौ स्वर्णकोटीर्वादश सार्थिकाः। तेच्यो जिनं झपयद्भ्यः सर्व स्तोकं हि तादृशम् ।। १५१ ॥ सिंहासनादयोत्थायानिमुखं जगवदिशः । गत्वा पदानि सप्ताप्टान्यनमधिनयात्प्रतम् ॥ १५२ ॥ स्थित्वा सिंहासने नूयो नूयः सैन्यानजूहवत् । स्वामिपादांतयानाय पुरंदर वामरान् ॥ १५३ ॥ आययुः सर्वतो नूपाः क्षणेन सरताज्ञया । वेलयेव पयोराशेरुच्चैवी चिपरंपराः ॥ १५ ॥ जगणुर्द तिनस्तारं वाजिनश्च जिहेपिरे । त्वरयंत व स्वामियानाय स्वाधिरोहकान् ॥ १५५ ॥ रथिनः पत्तयश्चेयुः प्रमोदपुलकांकिताः । राजाझा जगवद्याने सुगंधिस्वर्णसन्निना ॥ १५६ ॥ सैन्यान्याप्टापदायोध्यं न मांति स्म स्थितान्यपि । महानिरिणीपूरपयांसीव तदप्यम् ॥ १५७ ॥ श्वेतातपत्रैर्मायूरातपत्रैश्च वियत्यपि । मंदाकिनीयमुनयोर्वेणीसंग श्वाऽनवत् ॥ १५ ॥ सौदिवीरकराग्रस्थाः स्फुरङ्गिः स्वमरीचिनिः । कुंता अपि समुक्षिप्तकुंता इव चकाशिरे ॥ १५ ॥ गर्जतिरूर्जितं हर्षादारूदैवीरकुंजरैः । कुंजरा अपि चोदूढ कुंजरा इव रेजिरे ॥ १६० ॥ चक्रितोप्यौत्सुकायंत सैन्या नंतुं जगत्पतिम् । असिकोशस्तदसितो नितांतं निशिंतोऽनवत् ॥ १६१ ॥ सर्वतो मिलिताः सैन्या महाकोलाहलेन ते । दाःस्थेनेव न्यवेद्यंत मध्यस्थस्यापि चक्रिणः ॥ १६ ॥ अथागशौचं स्नानेन प्रचके चक्रवर्त्यपि । रागपजयेनेव मनःशौचं मुनीश्वरः ॥ १६३ ॥ १ वदान्यो दाता । २ महानदीपूरपयासीव । ३ अश्वारोहबीरहस्ताग्रस्थाः । ४ उत्सुका अभवन् । ५ निगितस्तीक्ष्णः ।

·जरतेशकृतप्रायश्चित्तकौतुकमंगलः । पर्यधाघखनेपथ्यान्युज्वलानि स्ववृत्तवत् ॥ १६ ॥ मूर्ध्नि श्वेतातपत्रेण चामराज्यां च पार्श्वयोः । ब्राजमानः स शुज्राच्यां ययौ वेश्मांतवेदिकाम् ॥ १६५ ॥ पूर्वाचलमिवादित्यस्तामारुह्य महीपतिः । ननोमध्यमिवोदग्रमारुरोह महागजम् ॥ १६६ ॥ रीशंखानकप्रायवर्यतूर्यमहारवैः । अनुवानोंऽबराजोगं यंत्रधाराजलैरिव ॥ १६७ ॥ दिशो गजैनिरुंधानोंऽबुदैरिव महांबुनिः। तुरंगैश्गदयन्नुर्वी तरंगेरिव सागरः ॥ १६ ॥ हर्पत्वराभ्यां युग्मिन्यामिव कल्पद्रन्वितः । सांतःपुरपरीवारः सोऽगादष्टापदं क्षणात् ॥ १६ए । त्रिनिर्विशेषकम् ॥ सोऽवरुह्य गजात्तस्मादारुरोह महागिरिम् । गृहस्थधर्मापुत्तुंगं चारित्रमिव संयमी ॥ १७ ॥ उदग्यारेण समवसरणं प्रविवेश सः । प्रनुं ददर्श चानंदकंदलोजमवारिदम् ॥ ११ ॥ त्रिश्च प्रदक्षिणां कृत्वा नत्वा च चरणौ प्रत्नोः । बझांजलिः शिरस्येवमारेले नरतः स्तुतिम् ॥ १७ ॥ कुंर्मानमिवांनोधेः स्तवनं मादृशैस्तव । स्तोष्यामि तदपि स्वामिन् लत्या ह्यस्मि निरंकुशः ॥ १७३ ॥ त्वदाश्रितास्तु त्वत्तुट्या जति नविनः प्रनो । यांति दीपस्य संपर्कापर्तयोऽपि हि दीपताम् ॥ १७ ॥ माद्यदिजियदंतींजामदीकरणनेषजम् । तव स्वामिन् विजयते शासनं मार्गशासनम् ॥ १७ ॥ हत्वा घातीनि कर्माणि शेषकर्माण्युपेदसे । नुवनानुग्रहायैव मन्ये त्रिजुवनेश्वर ॥ १७६॥ पादलग्नास्तव विनो लंघते नविनो नवम् । उदन्वंतं पदिराजपमध्यगता इव ॥ १७ ॥ १ अश्नुवानो व्याप्नुवानः ।

·१ जयत्यनंतकट्याणमोबासनदोहदम् । विश्वमोहमहानिशाप्रत्यूषं दर्शनं तव ॥ १७ ॥ त्वत्पदानोजसंस्पर्शादीयते कर्म देहिनाम् । इंदोम॑उन्निरप्यौर्दतिदंताः स्फुटंति हि ॥ १७ए । वृष्टिर्वारिधरस्येव मृगांकस्येव चंडिका । जगन्नाथ प्रसादस्ते सर्वसाधारणः खलु ॥ १० ॥ एवं जगत्पतिं स्तुत्वा नत्वा च नरतेश्वरः । निषसाद हरेः पृष्ठे सामानिक श्वामरः ॥ ११ ॥ दिवौकसां पृष्ठतश्च निषेधरपरे नराः। नराणां पृष्ठतो नार्य ऊर्ध्वा एवावतस्थिरे ॥ १५ ॥ इत्थं प्रथमवप्रांतस्तस्थौ संघश्चतुर्विधः । चतुर्विधो धर्म श्वानवद्ये स्वाभिशासने ॥ १३ ॥ प्राकारे च वितीयस्मिंस्तिर्यंचस्तस्युरुन्मदाः । विरोधिनोऽपि हि मियः सस्नेहाः सोदरा इव ॥ १४ ॥ तारीयीके पुनर्वप्रे नृपादीनामुपेयुपाम् । देशनाकर्णनोत्कशास्तस्थुनिपरंपराः ॥ १५॥ सर्वजापानुगामिन्या मेघनि|पधीरया। गिरा त्रिन्नुवनस्वामी विदधे धर्मदेशनाम् ॥ १५६ ॥ आसक्तनारनिर्मुक्ता श्वाप्तेप्टपदा श्य । कृतानिपेककल्याणा इव ध्यानस्थिता श्व ॥ १७ ॥ प्राप्ता वाहमिंजत्वं परं ब्रह्म गता न । शृण्वंतो देशनां हर्षात्तस्थुस्तियनरामराः ॥ १७ ॥ युग्मम् । देशनांते च नरतो चात्तृनात्तमहाव्रतान् । निरीक्ष्य सेमनस्तापो मनस्येवमचिंतयत् ॥ १५ ॥ बंधूनां गृह्णता राज्यमेतेपों किं कृतं मया । अनारतमतृप्तेन जस्मकामयितेव हा ॥ १० ॥ अन्येन्योपि ददानोऽस्मि लक्ष्मी लोगफलामिमाम् । तच्च मे नस्मनि दुतमिव मूढस्य निष्फलम् ॥११॥ १ विश्वमोहमहानिद्राया प्रत्यूप प्रातःकालरूप । २ अझै रश्मिभिः । ३ अनवद्ये निर्दोपे । ४ वाहनपरम्पराः । ५ मनस्ता- पसहित.। ६ भरमकामयिता अग्निना। I/ ·काकोप्याहूय काकेन्यो दत्वान्नाद्युपजीवति । ततोपि हीनस्तदहं लोगान् लुजे विना ह्यमून् ॥ १५ ॥ दीयमानान् यदि पुनर्लोगान् योपि मबुन्नैः । आददीरन्नमी जिदा मासदंपणिका इव ॥ १५३ ॥ एवमालोच्य नरतः पादमूले जगद्गुरोः । ज्रात्तृन्निमंत्रयामास नोगाय रचितांजलिः ॥ १४ ॥ प्रनुरप्यादिदेशैवज्वाशय विशांपते । भ्रातरस्ते महासत्वाः प्रतिज्ञातमहाव्रताः ॥ १५ ॥ संसारासारतां झात्वा परितस्त्यतपूर्विणः । न खलु प्रतिगृहंति नोगान् नूयोपि वांतवत् ॥ १६ ॥ युग्मम्। एवं निपिछो नोगेषु स्वामिना जरतेश्वरः । यो विचिंतयामास सानुतापेन चेतसा ॥ १७ ॥ यदि तावदमी त्यक्तसंगा जोगान्न ढुंजते । तथापि तावदाहारं नोक्ष्यंते प्राणधारणम् ॥ १७ ॥ एवं विचिंत्य शकटशतैः पंचत्निरुच्चकैः । आनाय्याहारमनुजान्यमंत्रयत पूर्ववत् ॥ १एए ॥ स्वामी नूयोप्युवाचैवमन्नादि लरतेश्वर । आधाकर्माहतं जातु यतीनां नहि कल्पते ॥ २० ॥ एवं निराकृतो भूयोऽप्यकृताकारितेन सः। अन्नेनामंत्रयांचक्रे शोजते सर्वमार्जवे ॥ २०१॥ राजे राजपिंडोऽपि महर्षीणां न कल्पते । एवं नूयो निराचके चक्रधर्मचक्रिणा ॥ २० ॥ स्वामिना प्रतिषियोऽस्मि सर्वथेति महीयसा । अदूयतानुतापेन राहणेव निशाकरः ॥ २३ ॥ उपलक्ष्य बिलात्वं सहस्राक्षः क्षमापतेः । पप्रच स्वामिनमिति कतिधा स्यादवग्रहः ॥ २०४॥ १ मासोपवासिनो मुनयः । २ वमनवत् । ३ सानुतापेन पश्चात्तापगहितेन। ४ सरलत्वे । ५ श्रीतीर्थङ्करेण । ६ सहस्राक्ष इन्द्रः ।

·स्वाम्यपि व्याजहारेवं पंचधा स्यादवग्रहः । इंजचेकिनृपागारिसाधुसंबंधिनेदतः ॥ २०५ ॥ उत्तरेणोत्तरेणैषां पूर्वः पूर्वः प्रवाध्यते । विधिः परोक्तो बलवान् यत्पूर्वोक्तपरोक्तयोः ।। २०६ ॥ शकोऽप्यूचेऽवग्रहे मे साधयो विति ये । तदमीषा मया देवानुजशेऽवग्रहो निजः ॥ २० ॥ इत्युदित्वा स्वामिपादान बंदित्वाऽवस्थिते हौ । एवं संचिंतयामास नूयोऽपि चरतेश्वरः ॥ २० ॥ एनिर्मदीयमुनिभिर्यद्यप्यन्नादि नाहतम् । अवग्रहानुशयाऽद्य कृतार्थः स्यां तयाग्यहम् ॥ २०॥ ॥ संप्रधार्येति हृदये हृदयालुर्महीपतिः । शक्रवत्स्वामिपादाग्रे त्वज्ञासीत्स्वमनग्रहम् ।। २१० ॥ सबहाचारिणमिवेत्यपृचद्वासव च सः । मया कि कार्यममुना जक्तपानादिनाऽधुना ॥ २११ ॥ गुणोत्तरेन्यो दातव्यमिति शक्रेण नापिते । एवं स दध्यौ मम के विना साधून गुणोत्तराः ॥ २१२ ॥ आ झातमथवा संति विरताविरताः खलु । गुणोत्तराः श्रावका मे तेन्यो देय मिदं मया ॥ २१३ ॥ कर्तव्यं तच्च निश्चित्य चक्रवती दिवस्पतेः । नास्वदाकृतिक रूपं दृष्टा पप्रच विस्मितः॥ २१ ॥ किमीदृशेन रूपेण यूयं स्वर्गेऽपि तिष्ठथ । रूपांतरेण यदि वा कामरूपा हि नाकिनः ॥ २१५ ॥ देवराजोऽब्रवीजाजन्निदं रूपं न तत्र नः । यत्तत्र रूपं तन्मत्यर्न इष्टुमपि पार्यते ॥ २१६ ॥ जरतः पुनरप्यूचे सहस्राक्ष ममोच्चकैः । यौ'माकीणस्य रूपस्य दर्शने तस्य कौतुकम् ॥ २१ ॥ तस्या दिव्याकृतेः स्वस्या दर्शनेन दिवस्पते । परिग्रीषय मे चक्षुश्चकोरमिन चंमाः ॥ २१ ॥ त्वं पुमानुत्तमोसीति मातेऽनूतु प्रणयो मुधा । तदेकमंगावयवं दर्शयिग्यामि नूपते ॥ २१ए । १ इन्द्र-चकी नृप आगारी माधुसम्बधी इति पञ्चगेदाः । २ हरी इन्ने । ३ एकगुरुततेन समान । ४ प्रणगः पार्थना । -८२ ·R R इत्युदीर्य शुनासीरो योग्यालंकारशालिनीम् । स्वांगुली दर्शयामास जगश्मैकदीपिकाम् ॥ २० ॥ पार्वणेऽमिवोदन्यान विकसनासुरशुतिम् । तां महांगुदी दृष्ट्या मुमुदे मेदिनीपतिः ॥ २२१ ॥ जगवंत प्रणम्याथ राजानमनुमान्य च । शतमन्युस्तिरोधत्त संध्याघ्रमिव तत्दाणात् ॥ २२ ॥ स्वामिनं प्रणिपत्याय चक्रवर्त्यपि शक्रवत् । कृत्यानि चिंतयंश्चित्ते विनीता नगरी ययौ ॥ २२३ ॥ शक्रांगुली न्यस्य रात्रौ चरतोऽष्टाहिकां व्यधात् । जक्तौ स्नेदे च सतां कर्त्तव्यं तुल्यमेव हि ॥ २२ ॥ इंजस्तंनं समुत्तन्य ततःप्रनृति सर्वतः । इंसोत्सवः समारब्धो लोकैरद्यापि वर्तते ॥ २२५ विजहार ततोऽन्यत्राप्टापदानगवानपि । नव्यान्जबोधकृत्क्षेत्रात क्षेत्रांतरमिवार्यमा ॥ २६ ॥ जरतोऽथ समाहूय श्रावकानन्यधादिदम् । गृहे मदीये नोक्तव्यं युष्मानिः प्रतिवासरम् ॥ २२७ ॥ कृष्यादि न विधातव्यं किंतु स्वाध्यायतत्परैः । अपूर्वज्ञानग्रहणं कुर्वाणैः स्थेयमन्वहम् ॥ २२ ॥ नुक्त्वा च मेऽतिकगतैः पठनीयमिदं सदा । जितो नवान् वते जीस्तस्मान्माहन माहन ॥ २२ ॥ प्रतिपद्य तथा ते तु मुंजते स्म तदौकसि । तथा च तचः पेतुः स्वाध्यायमिव तत्पराः ॥ २३० ॥ रतिमन्नो देव श्व नृदेवोऽपि प्रमघरः । तचन्दाकर्णनादेव किंचिदेवं व्यचिंतयत् ॥ २३१ ॥ जितोऽस्मि केन दुं ज्ञातं कपायैर्वछते च नीः । कुतो मे तेत्य एवेति मा हन्यां प्राणिनस्ततः ॥ २३२॥ एवं च स्मारयंत्येते नित्यमेव विवेकिनः । अहो मम प्रमादित्वमहो विषयलुब्धता ॥ २३३ ॥ औदासीन्यमहो धर्मेऽप्यहो संसाररागिता । अहो महापुरुषतोचिताचारविपर्ययः ॥ २३ ॥ १ शुनासीर इन्द्रः । २ इद विशेषण चन्द्रागुल्योः पक्षे योज्यम् । ३ उत्तमपुरुपत्वोचिताचारनैपरीत्यम् । स ·१ अनया चिंतया धमध्यानं प्रावर्त्तत क्षणम् । गंगाप्रवाहः क्षाराब्धाविय तस्मिन् प्रमादिनि ॥ २३५ ॥ योपि नूपः शब्दादिविडियार्थेष्वसज्यत । कर्मनोगफलं कोऽपि नान्यथा कर्तुमीश्वरः ॥ १३६ ॥ सूाध्यक्षैरथान्येयुरेवं व्यज्ञपि नूपतिः । श्रावकोऽश्नावको वापि नूयस्त्वान्नोपलक्ष्यते ॥ २३७ ॥ आदिशनरतः सूदान् श्राचा यूयमपि स्थ यत् । परीक्षापूर्वकं देयमतःप्रजृति जोजनम् ।। २३७ ।। को जवान् श्रावकोऽहं तद्रूतानि कति शंस नः । तानि नः श्रावकाणां स्युः किं त्वस्माकं सदापि हिश्३ए अणुव्रतानि पंचाथ सप्त शिक्षाव्रतानि च । एवं परीक्षानियूँढास्तैस्तेऽदृश्यंत नृपतेः ॥ २० ॥ ज्ञानदर्शनचारित्रलिंगं रेखात्रयं ततः । वैकैक्षमिव काकिण्या विदधे शुधिलक्षणम् ॥ २४१ ॥ अधिवर्षेऽवर्षे च परीक्षां चक्रिरे नवाः । श्रावकाः काकिणीरत्नेनालंव्यन्त तथैव हि ॥ २५२ ।। तांचनादोजनं ते लेनिरेऽयापन्निदम् । जितो जवानित्याधुच्चैाहनास्ते ततोऽजवन् ॥ २५३ ॥ निजान्यपत्यरूपाणि साधुन्यो ददिरे च ते । तन्मध्यात्स्वेचया कैश्चिविरक्तैर्वतमाददे ॥ २४ ॥ परीपहाऽसहैः कैश्चित् श्रावकत्वमुपाददे । तथैव बुजुजे तैश्च काकिणीरललांचितैः ॥ २५॥ चूनुजा दत्तमेतेन्यो लोकोपि श्रघ्या ददौ । पूजितैः पूजितो यस्मात्केन केन न पूज्यते ॥ २५६ ॥ अर्हत्स्तुतिमुनिश्राघसामाचारीपविनितान् । आर्यान्वेदान् व्यधाच्चक्री तेषां स्वाध्यायहेतवे ॥ २ ॥ क्रमेण माहनास्ते तु ब्राह्मणा इति विश्रुताः। काकिणीरत्नरेखास्तु प्रापुर्यज्ञोपवीतताम् ॥ २४ ॥ श्यं जरतराज्येऽस्थितिरकयशाः पुनः । स्वर्णयज्ञोपवीतानि चक्रे काकिएयत्नावतः ॥ २१ ॥ १ पाचकाधिपतिभिः । २ तिर्यकक्षावलम्बी हारमेदः । ३ माहना इदानीं ग्राह्मणनामा प्रसिद्धि प्राप्ताः । PEOS ·महायशःप्रनृतयः केचिसोप्याणि चक्रिरे । पट्टसूत्रमयान्यन्ये परे सूत्रमयानि तु ॥ २५० ॥ युग्मम् जरतादादित्ययशास्ततश्चासीन्महायशाः। श्रतिबलो बलजस्रो बलवीर्यस्ततोऽपि च ॥ २५१ ॥. कीर्तिवीर्यो जलवीर्यो दंडवीर्यस्ततोऽष्टमः । इत्यष्टौ पुरुषान् यावदाचारोऽयं प्रवृत्तवान् ॥ २५ ॥ एनिपैश्च बुनुजे जरतार्ध समंततः । जगवन्मुकुटः शक्रोपनीतो मून्यधारि च ॥ २५३ ॥ शेषैर्महाप्रमाणत्वान्न स वोढुमपार्यत । हस्तिनिहस्तिजारो हि वोढुं शक्येत नापरैः ॥ २५४ ॥ जझे साधुविछेदोऽन्तर्नवमदशमाईतोः । एवं सप्तस्वंतरेषु जिनानामेष वृत्तवान् ॥ २५५ ॥ वेदाश्चार्हत्स्तुतियतिश्राद्धधर्ममयास्तदा । पश्चादनार्याः सुलनायाज्ञवल्क्यादिनिः कृताः ॥ २५६ ॥ श्तश्च नरतस्तस्यौ दिवसानतिवादयन् । श्रावदानैः कामकेट्या विनोदैरपरैरपि ॥ २५७ ॥ अवनिं पावयन्पोदैर्गगनं चंमा इव । अन्येचुर्नगवानागादष्टापदमहागिरिम् ॥ २५७ ॥ सद्यश्च तत्र समवसरणे निर्मिते सुरैः । श्रासांचके जगन्नाथो विदधे धर्मदेशनाम् ॥ २५ ॥ तथा स्थितो जगत्स्वामी समेत्यायुक्तपूरुषैः । शशंसे नरतेशाय त्वरितैरनिलैरिव ॥ २६० ॥ पूर्व प्रमाणं तेन्योऽदातरतः पारितोषिकम् । दिने दिने कटपतरुर्ददानो न हि हीयते ॥ २६१ ॥ अष्टापदे च समवसृतं स्वामिनमेत्य सः । प्रदक्षिणीकृत्य नमस्कृत्य चक्रीति तुष्टुवे ॥ २६ ॥ त्वत्पन्नावात्स्तवीमि त्वामप्राज्ञोपि जगत्पते । शशिनं पश्यतां दृष्टिमंदापि हि पटूयति ॥ २६३ ॥ मोहांधकारनिर्मग्नजगदालोकदीपकम् । श्राकाशवदनंतं ते स्वामिन् जयति केवलम् ॥ २६ ॥ १ सुविधिशीतलाख्यतीर्थकृतो. । २ पादैश्चरणैः, चन्द्रपक्षे पादैः किरणैः । ३ आयुक्तपूरुषैः नियुक्तपूरुपैः । ४ ममर्था भवति ।

·प्रमादनिजामग्नानां नाथ कार्येण मादृशाम् । एवं गतागतानि त्वं करोष्यकै श्वासकृत् ॥ २६५ ॥ जन्मतक्षार्जितं कर्म त्वदालोकापिलीयते । कालेन दृपदीजूतमप्याज्यं वह्निना प्रवेत् ॥ २६६ ॥ एकांतसुखमातोपि साध्वी च सुखदुःखमा । यत्र कटपमेन्यस्त्वं विशिष्टफलदो जव ॥ २६७ ॥ समस्तन्नुवनेशेदं नुवनं जूषितं त्वया । राज्ञा पुरीव ग्रामेच्यो नुवनेच्यः प्रकृष्यते ॥ २६ ॥ पिता माता गुरुः स्वामी यत्सर्वेपि न कुर्वते । एकोऽप्यनेकीजूयेव त्वं हितं विदधासि तत् ॥ २६ ॥ निशा निशाकरेणेव हंसेनेव महासरः । वदनं तिलकेनेव शोजते नुवनं त्वया ॥ २० ॥ इति स्तुत्वा नमस्कृत्य लगवंतं यथाविधि । निपसाद यथास्थानं विनयी लरतेश्वरः ॥ २७१ ॥ आयोजनविसर्पिण्या सर्वनापानुयातया । लारत्या जगवान् विश्वोपकृत्यै देशनां व्यधात् ॥ २७ ॥ देशनाविरतौ नत्वा स्वामिनं जरतेश्वरः । रोमांचितवपुर्वधांजलिरेवं व्यजिज्ञपत् ॥ २७३ ॥ नाह भरते यूयं यथा विश्वहितास्तथा । कत्यन्ये नाविनो धर्मचक्रिणश्चक्रिणः कति ॥ १४ ॥ तेषां च नगरं गोत्रं पितरावनिधायुपी । वर्ण मानांतरे दीदागती विज्ञापय प्रनो ॥ २७५ ॥ अथाचचरे नगवान् जरते नाविनोऽपरे । त्रयोविंशतिरईत एकादश च चक्रिणः ॥ २७६ ॥ जिनौ च विंशवाविंशौ तत्र गोतमवंशजौ । कश्यपान्वयजास्त्वन्ये सर्वे निर्वाणगामिनः ॥ २७ ॥ अयोध्यायां जितशत्रुविजयातनयोऽजितः । पासप्ततिपूर्वलक्षायुष्को निष्कसमद्युतिः ॥ २७॥ १ प्रस्तरीभूत । २ आज्य घृतम् । ३ सर्वभाषानुगामिन्या । ४ धर्मचक्रिणस्तीर्थङ्कराः । ५ अभिधा नाम । ६ निष्फसमद्युतिः सुवर्ण- समद्युतिः ।

·धर्मपंचमकोदंडशतान्युत्तुंगविग्रहः । पूर्वीगोनपूर्ववक्षपर्यायोऽसौ नविष्यति ॥ २ ॥ तथा मदीयनिर्वाणाजितनिर्वाणकालयोः । सागरोपमकोटीनां लक्षाः पंचाशदंतरम् ॥ २० ॥ श्रावस्त्यां जितारिसेनानूः स्वर्णालश्च संजवः । षष्टिपूर्वलक्षायुकश्चतुर्धन्वशतोच्छ्रयः ॥ २१ ॥ चतुःपूर्वांगहीना च पूर्वसदाऽस्य तु व्रते । सागरोपमकोटीनां लक्षाणि त्रिंशदंतरम् ॥ २७ ॥ विनीतापुर्या संवरसिधार्थाजोऽजिनंदनः । पंचाशत्पूर्वलक्षायुः सार्धधन्वशतत्रयः ॥ २७३ ॥ स्वर्णानः पूर्वलक्षाष्टपूर्वीगोनास्य तु व्रते । सागरोपमकोटीनां दशलक्षाणि चांतरम् ॥ २ ॥ तत्पुर्या सुमतिर्मेघमंगलानः सुवर्णरुक् । चत्वारिंशत्पूर्वलक्षायुर्धनुस्त्रिशतीमितः ॥ २५ ॥ घादशपूर्वांगहीना पूर्वलक्षास्य तु व्रते । सागरोपमकोटीनां नवलक्षाणि चांतरम् ॥ २७६ ॥ कौशांब्यां धरसुसीमासूनुः पद्मप्रनोऽरुणः । त्रिंशत्पूर्वलक्षायुष्कः सार्पधन्वशतक्ष्यः ॥ २० ॥ पोडशपूर्वागन्यूना पूर्वलक्षास्य तु ते । अन्धिकोटिसहस्राणां नवतिः पुनरंतरम् ॥ २० ॥ वाराणस्यां तु प्रतिष्टपृथ्वीसूनुः सुवर्णरुक् । सुपार्थो विंशतिपूर्वलदायुर्विधनुः शतः ॥ २० ॥ विंशत्यंगविहीनास्य पूर्वलक्षा व्रते पुनः । सागरोपमकोटीनां सहस्राणि नवांतरम् ॥ २० ॥ चंजानने महासेनलमणाजूः शशिप्रत्नः । दशपूर्वलक्षायुष्कः शुज्रः साधनुःशतः ॥ २॥१॥ चतुर्विंशत्यंगहीना पूर्वलदास्य तु व्रते । सागरोपमकोटीनां शतानि नव चांतरम् ॥ २ए । काकंद्यां सुग्रीवरामातनयः सुविधिः सितः । पूर्वलक्षघ्यायुष्क एकधन्वशतोलूयः ॥ २३ ॥ १ विग्रहः कायः। २ सवरः पिता सिद्धार्था माता ताभ्या जातः । ३ तदाख्ये नगरे।

·अष्टाविंशत्यंगहीना पूर्वलकास्य तु प्रते । सागरोपमकोटीनां नवतिः पुनरंतरम् ॥ २ ॥ शीतलो जजिलपुरे नंदादृढरथात्मजः । स्वर्णाजः पूर्वलक्षायुर्धनुर्नवतिमुचूितः ॥ २ए५ ॥ अमुष्य तु व्रते पूर्वसहस्राः पंचविंशतिः । अंतरं तु सरिनायोपमानां कोटयो नव ॥ ए६ ॥ सिंहपुरे विष्णुराजविष्णोः सूनुः सुवर्णरुक् । श्रेयांसस्तु जिनोऽशीतिशरासनसमुन्नतिः ॥ ए॥ वर्षाणां चतुरशीत्या लक्षैः प्रमितजीवितः । अमुष्य तु व्रते वर्पलक्षाणामेकविंशतिः ॥ ए७ ॥ पत्रिंशत्याव्दसहस्रः पट्पष्ठया वर्पलादकैः । तथाणेवरातेनोनार्णवकोटिजिनांतरम् ।। एए॥ चंपापुर्यां वासुपूज्यो वसुपूज्यजयात्मजः । पासप्तत्यदलक्षायुर्धनुःसप्ततिमुन्नतः ॥ ३० ॥ रक्तोऽस्य चतुःपंचाशपर्पलक्षाणि तु व्रतम् । तथा सागरोपमानां चतुःपंचाशदंतरम् ॥ ३०१॥ कांपिट्ये च कृतवर्मश्यामाविमलो जिनः । पटिवत्सरलदायुः पष्टिधन्वा सुवर्णरुक् ॥ ३०५ ॥ अमुष्य च पंचदशवर्पलक्षाणि तु व्रतम् । वासुपूज्यांततन्मोक्षांतरे च त्रिंशदर्षवाः ॥ ३०३ ॥ अयोध्यायां सिंहसेनसुयशानूः सुवर्णरुक् । शनंतसिंशतकाव्दायुः पंचाशवनूनतिः ॥ ३० ॥ सा नि वर्षलक्षाणि सप्त तस्य पुनव्रतम् । विमलमोफतन्मोक्षांतरे च नवसागराः ॥ ३०५॥ धर्मो रत्नपुरे नानुसुव्रताः सुवर्णरुक् । दशाब्दवर्षायुः पंचचत्वारिंशम्पनून्नतः ॥ ३०६ ॥ पर्यायस्तस्य वर्षाणां साई लक्षष्यं खलु । अनंतमोशतन्मोक्षांतरेऽर्णवचतुष्टयं ॥ ३०७ ॥ पुरे गजपुरे शांतिर्विश्वसेनाचिरासुतः । सुवर्णवर्णोऽन्दलदायुश्चत्वारिंशम्पनून्नतिः ॥ ३०७ ॥ १ काम्पिल्ये नगरे। ॥

·पंचविंशतिरब्दानां सहस्राएयस्य तु व्रते । अन्धित्रयं पल्यचतुर्जागत्रिकोनमंतरम् ॥ ३० ॥ कुंथुर्गजपुरे स्वर्णवर्णः शूरश्रियोः सुतः। पंचनवत्यव्दसहस्रायुः पट्याकांतरः ॥ ३१ ॥ पंचत्रिंशधनुस्तुंगः पर्यायेऽस्य तु वत्सराः । त्रयोविंशतिसहस्राः सार्थसप्तशतानि च ॥ ३११ ।। स्वर्णाजोऽरो गजपुरे देवीसुदर्शनात्मजः । चतुरशीत्यब्दसहस्रायुस्त्रिंशबनून्नतिः॥ ३१ ॥ पर्याये तस्य वर्षाणां सहस्राएयेकविंशतिः । पल्यतुर्याशोऽब्दकोटिसहस्रोनो जिनांतरं ॥ ३१३ ।। महिनायो मिथिलायां कुंनप्रनावतीप्रसूः । पंचविंशतिधन्वाब्दकोटीसहस्रकांतरः ॥ ३१ ॥ नीलोऽस्याव्दसहस्राणि पंचपंचाशदायुपि । एकवर्षशतोनानि पूर्वोक्ताब्दानि तु व्रते ॥ ३१५ ॥ पद्मासुमित्रसूराजगृहे कृष्णस्तु सुव्रतः । त्रिंशपर्पसहस्रायुर्धनुर्विशतिमुन्नतः ॥ ३१६ ॥ सप्तवर्षसहस्राणि सान्येितस्य तु व्रतम् । चतुःपंचाशदब्दानां लक्षाणि तु जिनांतरम् ॥ ३१७ ॥ मिथिलायां स्वर्णवों वप्राविजयजूनमिः । दशवर्पसहन्नायुः पंचदशधनून्नतिः ॥ ३१ ॥ समासहस्रपितयं साहमेतस्य तु व्रतम् । मोक्षांतरं नमिनेम्योपलदाः षडेव हि ॥ ३१ए । शिवासमुविजयात्मज शौर्यपुरे शितिः । नेमिर्दशधनुस्तुंगः समासहस्रजीवितः ॥ ३२० ॥ शतानि सप्तवर्षाणां प्रव्रज्यायाममुष्य तु । मुत्यंतरे नमिनेम्योर्वपलक्षाणि पंच तु ॥ ३१॥ वामाश्वसेनः पार्थो वाराणस्यां विनीलरुक् । नवहस्तप्रमाणांगः शतवत्सरजीवितः ॥ ३२ ॥ वर्षाणां सप्ततिस्तस्य दीक्षायामंतरे पुनः । सहस्राणि व्यशीतिः सा नि सप्तशतानि च ॥ ३२३ ॥ १ अराख्यस्तीर्थहरः । २ शितिः नीलवर्णः ।

·कुंमग्रामे महावीरः सिम्झार्थत्रिशलासुतः । स्वर्णाजः सप्तहस्तांगो पासप्तत्यब्दजीवितः ॥ ३२४ ॥ घाचत्वारिंशदव्दानि प्रव्रज्यायाममुष्य च । पार्श्ववीरांतरालं तु सार्थ वर्षशतक्ष्यम् ॥ ३२५ ॥ काश्यपाश्चक्रिणो हेमवर्णा अप्टैपु मोक्षगाः । त्वं मयीवा जिते तत्रायोध्यायां सगरः खलु ॥ ३२६ ॥ तुक् सुमित्रयशोमत्योः सार्धधन्वचतुःशतः । पासप्तत्या पूर्वलदैः स तु प्रमितजीवितः ॥ ३२७ ॥ श्रावस्त्यां मघवा नसासमुजविजयात्मजः। पंचान्दलदायुः साहविचत्वारिंशधन्वकः ॥ ३२ ॥ सनत्कुमारोऽब्दखत्रयायुर्हस्तिनापुरे । प्राग्मानादेकधन्वोनः सहदेव्यश्वसेननूः ॥ ३२॥ धर्मशात्यंतरे चैतौ तृतीयस्वर्गगामिनौ । शांतिः कुंथुररश्चैतेऽर्हतश्चकनृतोऽपि च ॥ ३३० ॥ ताराकृतवीर्यसुतः सुजूमो हस्तिनापुरे । पष्टिवर्पसहस्रायुरष्टाविंशधनून्नतिः ॥ ३३१॥ अरमध्यंतरे जावी सप्तमं नरकं गमी। वाराणस्यां पुनः पँझो ज्वालापद्मोत्तरात्मजः ॥ ३३२ ॥ त्रिंशवर्षसहस्रायुर्धनुर्विशतिमुक्तिः । कांपिट्ये हरिषेणस्तु मेरामहाहरिप्रसूः ॥ ३३३ ॥ दशवर्षसहस्रायुः पंचदशधनून्नतिः । मुनिनम्योविहरतो वयेतौ नविष्यतः ॥ ३३ ॥ वप्राविजयनूराजगृहे घादशकार्मुकः । जयस्यव्दसहस्रायुर्नमिनेमिजिनांतरे ॥ ३३५ ॥ कांपीध्ये ब्रह्मदत्तस्तु चुलनीब्रह्मनंदनः । सप्तवर्षशतायुष्कः सप्तधन्वसमुन्नतिः॥ ३३६ ॥ श्रीनेमिनाथश्रीपार्श्वनाथतीर्थातरे त्वसौ । रौषध्यानपरो गामी सप्तमी नरकावनीम् ॥ ३३७ ॥ १ काश्यपाः कश्यपगोत्रिणः । २ अजिते तीर्थकरे । ३ सगरनामा चकी। ४ पद्माख्यश्चक्री । ५ जयाख्यश्चक्री ।

·तत्र अनुरपृष्टोऽपीत्याख्यच्चयर्षविक्रमाः। निखंभावनिनोक्तारो वासुदेवा नवासिताः ॥ ३३ ॥ अष्टमः काश्यपकुलस्तेषु शेषास्तु गौतमाः । सापत्ना ज्रातरस्तेषां बलदेवाः सिता नव ॥ ३३ए । त्रिपृष्टः केशवस्तत्र नगरे पोतनाह्वये । प्रजापतिमृगावत्योः सुतोऽशीतिधनून्नतिः ॥ ३५० ॥ महीं विहरमाणे तु श्रेयांसजिनपुंगवे । चतुरशीत्यन्दलक्षायुरत्यनरकं गमी ॥ ३५१ ॥ द्वारावत्यां विपृष्टस्तु धनुःसप्ततिमुन्नतः । नुवं विहरमाणे तु वासुपूज्यजिनेश्वरे ॥ ३४॥ पासप्ततिवर्षलदायुः पद्माब्रह्मनंदनः । गमिष्यति च सोऽवश्यं पटीं नरकमेदिनीम् ॥ ३४३ ॥ पारावत्यां स्वयंनूस्तु धनुःषष्टिसमुन्नतः । षष्टिवत्सरलदायुर्विमलस्वामिवंदकः ॥ ३४ ॥ जनरांजस्य पृथिवीदेव्याश्चैप तनूरुहः । गमिष्यति च पूर्णायुः षष्टिकां नरकावनीम् ॥ ३४५ ॥ तस्यामेव नगर्यां च पुरुषोत्तम आख्यया। पंचाशत्कार्मुकोत्तुंगः सोमसीतातनूरुहः ॥ ३॥६॥ वर्तमाने जिनेऽनंते त्रिंशल्लक्षाब्दजीवितः । समाप्तायुरसौ षष्टी नरकोर्वी गमिष्यति ॥ ३४७ ॥ अश्वपुरे तु पुरुषसिंहो नान्ना नविष्यति । धर्मनाथ जिने पंचचत्वारिंशघनून्नतिः॥ ३४ ॥ शिवराजामृतासूनुर्वर्पलदाण्यसौ दश । आयुरनुपाट्य षष्टी नरकोर्वी गमिष्यति ॥ ३वए॥ चक्रपुर्या तु पुरुषपुमरीकोऽनिधानतः । अरमह्यंतरे लदमीवतीमहाशिरःसुतः ॥ ३५० ॥ एकोनत्रिंशतं चापानंयमुन्नतविग्रहः । पंचपष्टिसहस्राब्दायुः पठं नरकं गमी ॥ ३५१ ॥ १ प्रभुः ऋषभः । २ असिताः कृष्णवर्णाः । ३ गौतमा गौतमकुलाः । ४ पोतनाख्ये पुरे। ५ द्वारावत्या द्वारिकाया। ६ तदा- ख्यस्य पितुः । ७ नाना । ८ अरमल्लीनाथान्तरे । ९ एकोनत्रिंशद्धनूनतकायः ।

·दत्तो वाराणसीपुर्या पड्रिंशतिधनून्नतिः । जिनांतरे तु तत्रैव शेपवत्यग्निसिंहनूः ॥ ३५ ॥ पट्पंचाशत्सहस्राणि वर्षाणामस्य जीवितम् । गमिष्यति च पूर्णायुः पंचमी नरकावनीम् ॥ ३५३ ॥ नारायण इति ख्यातः पुरे राजगृहाहये । बादशाब्दसहस्रायुमुनिनम्यंतरे त्वसौ ॥ ३५५ ॥ कैकेयीदशरथजूधनुःपोडशकोन्नतिः । गमिष्यति च पूर्णायुस्तुरीयां नरकावनीम् ॥ ३५५ ॥ कृष्णस्तु मथुरापुर्या देवकीवसुदेवः । वंदिता नेमिनाथस्य दशधन्वसमुन्यः ॥ ३५६ ।। सहस्रमेकं वर्षाणामायुरस्य नविष्यति । ततो नरकमेदिन्यां तृतीयायां गमिष्यति ॥ ३५७ ॥ प्रथमो बलदेवस्तु तत्र नजांसुतो बलः। पंचाशीतिवर्षलक्षाण्यायुरस्य नविष्यति ॥ ३५७ ॥ वितीयस्तु बलदेवो नावी विजय शाख्यया । सुजजाजू: पंचसप्तत्यव्दलदाणि जीविता ॥ ३५॥ तृतीयस्तु बलदेवो नज इत्यनिधानतः। सुप्रनानूः पंचपष्टिवर्पलक्षाणि जीविता ॥ ३६० ॥ चतुर्थस्तु वलदेवः सुप्रजो नामधेयतः । सौदर्शनेयोऽन्दपंचपंचाशरदजीवितः ॥ ३६१ ॥ पंचमो बलदेवस्तु लावी नाम्ना सुदर्शनः । सप्तदशवर्पलाजीवितो विजयासुतः ॥ ३६५ ॥ पष्ठो वलो वैजयंत्याः सूनुरानंद शाख्यया । पंचाशीतिसहस्राणि वर्षाणामस्य जीवितम् ॥ ३६३ ॥ सप्तमो बलदेवस्तु नंदनो नामधेयतः। पंचपप्टिसहस्राब्दायुर्जयंतीसमुन्नवः ॥ ३६५ ॥ अष्टमस्तु बलदेवः पझोऽपराजितासुतः । पंचदशसहस्राणि वर्षाणामत्य जीवितं ॥ ३६५ ॥ नवमस्तु बलदेवो राम इत्यनिधानतः। घादशाब्दशतायुष्को रोहिणीतनुसंजयः ॥ ३६६ ॥ १ दत्तारव्यः । २ भद्राख्याया मातुः सुतः। FRESS ·तत्राष्टौ मोक्षगा रामो ब्रह्माकट्पं गमिष्यति । उत्सर्पिण्यां स जरते कृष्णतीर्थे तु सेत्स्यति ॥ ३६७ ॥ अश्वग्रीवस्तारकश्च मेरुको मधुरेव च । निशुलबलिप्रटहादलंकेशमगधेश्वराः ॥ ३६७ ॥ वासुदेवप्रतिमलाः सर्वे चक्रप्रहारिणः । हनिष्यंति निजैश्चक्रैर्वासुदेवकरं गतैः ॥ ३६ए ॥ युग्मम् । श्रुत्वा तन्नरताधीशो नव्यसत्वैः समाकुलाम् । दृष्ट्वा च तां सत्नां हृष्टः पप्रच स्वामिनं प्रनुः ॥ ३७० ॥ जगत्रय श्वैकत्र सामस्त्येनापि तस्युपि । तिर्यग्नरामरमये सदसि त्रिजगत्पतेः ॥ ३७१ ॥ अत्र किं कश्चिदप्यस्ति जगवन् जगवानिव । तीर्थ प्रवर्त्य भरतक्षेत्रं यः पावयिष्यति ॥ ३७२ ॥ युग्मम् ॥ शशंस लगवानेवं य एष तव नंदनः । मरीचिर्नामधेयेन परिव्राजक आदिमः ॥ ३७३ ॥ श्रातरौषध्यानहीनः सम्यक्त्वेन च शोनितः । ध्यायंश्चतुर्विधं धर्म्य ध्यानं च रहसि स्थितः ॥ ३४॥ उकूलमिव पंकेन निःश्वासेनेव दर्पणः । कर्मणा मलिनोऽमुष्य जीवः संप्रति वर्त्तते ॥ ३७५ ॥ शुक्लध्यानाग्निसंयोगादग्निशौचमिवांशुकम् । जात्यं सुवर्णमिव च स क्रमाबुधिमेष्यति ॥ ३७६ ॥ इहैव जरतक्षेत्रे नगरे पोतनानिधे । त्रिपृष्टो नाम दाशार्हः प्रथमोऽसौ नविष्यति ॥ ३७७ ॥ क्रमात्प्रत्यविदेहेषु मूकायां पुरि चस्यसौ । तुधनंजयधारिण्योः प्रियमित्रो नविष्यति ॥ ३७॥ चिरं च संसृत्य नवे नविष्यत्यत्र जारते । अयं नाम्ना महावीरश्चतुर्विशस्तु तीर्थकृत् ॥ ३७॥ ॥ सप्ततिः कुलकम् ॥ १ सिद्धिं गमिष्यति । २ प्रतिवासुदेवाः । ३ परिव्राजकः बिडीक. । ४ आदिग. प्रथमः ।

·इति श्रुत्वा स्वाम्यनुज्ञामादाय लरतेश्वरः । मरीचिं वंदितुं लत्या जगवंतमिवान्यगात् ॥ ३० ॥ नाना त्रिपृष्टः प्रथमो दशार्हाणां नविष्यति। चक्रवर्ती विदेहेषु प्रियमित्रानिधश्च यत् ॥ ३७१ ॥ न तदे न ते वंदे पारिवाज्यं न जन्म च । किंतु वंदे चतुर्विशो यत्त्वमर्हन् नविष्यति ॥ ३० ॥ इति ब्रुवाणः शिरसि बद्धांजलिपुटस्ततः । तं त्रिः प्रदक्षिणीकृत्य ववंदे नरतेश्वरः ॥ ३३ ॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ अथ नत्वा जगन्नाथं जगाम जगतीपतिः। अयोध्या नगरी नागराजो लोगवतीमिव ॥ ३४॥ मरीचिस्तभिरा हृष्यस्त्रिः करास्फोटपूर्वकम् । जातप्रमोदोऽज्यधिकं वक्तुमेवं प्रचक्रमे ॥ ३५॥ यद्याद्यो वासुदेवानां विदेहेषु च चक्रभृत् । अंत्योऽर्हन् जवितास्मीति पूर्णमेतावता मम ॥ ३६॥ पितामहोऽर्हतामाद्यश्चक्रिणां च पिता मम । दशार्हाणामयं चेति श्रेष्ठं कुलमहो मम ॥ ३७॥ त्रैलोक्यमेकतः सर्वमेकतश्च कुलं मम । एकतोऽन्यद् गजकुलं यथैरावण एकतः ॥ ३ ॥ ग्रहेन्य श्व चंडांशुरुमुन्य श्व चंजमाः । सर्वेन्योऽपि कुलेन्यो मे कुलमेकं प्रकृष्यते ॥ ३०ए॥ एवमात्मकुलमदं कुर्वाणेन मरीचिना । लूतयेव पुटं नीचगोत्रं सूत्रितमात्मनः ॥ ३० ॥ पुंडरीकप्रतिनिवृतो गणधरैरथ । नाथोऽप्यचालीत् प्रैपुनन्विहारव्याजतो महीम् ॥ ३ए१ ॥ कृपया पुत्रवधर्मकौशलं कोशलान्नयत् । तपस्यमुग्धान् मगधान् कुर्वन्परिचितानिव ॥ ३ए३ ॥ १ परिव्राजकवेश । २ भोगवतीं नागपुरीं । ३ अन्त्यः अर्हन चग्मतीर्थकरः श्रीमहावीर । ४ इन्द्रहस्ती । ५ चण्डाशुः सूर्यः ६ उडुभ्यः नक्षत्रेभ्यः । ७ लूता कीटविशेषः । ८ पवित्रीकुर्वन । SHES ·- काशीन विकाशयन् पद्मकोशानिव दिवाकरः। श्रानंदयन् दशौश्चिार्णवानिव निशाकरः ॥ ३५३ ॥ देशनासुधया चैदींश्चेतयन्मूर्षितानिव । मालवैर्मालयन् धर्मधुरां वत्सतरैरिव ॥ ३ए। ॥ कुर्वन् पापविपन्नाशानिर्जरानिव गौर्जरान् । सौराष्ट्रान पटयन् वैद्य श्व शत्रुजयं ययौ ॥ ३ए५ ॥ चतुर्जिः कुलकम् ॥ विदेशमिव वैताव्यं कचित्रौप्यशिलाचयैः । स्वर्णग्रावोच्चयैः कापि मेरोस्तटमिवाहृतम् ॥ ३९६ ॥ क्वचिच्च रत्नखानीनी रत्नाचलमिवापरम् । काप्यौषधीनिहिमानिमिव स्थानांतरस्थितम् ॥ ३ ॥ आमुक्तचोलकमिवासक्तसंसक्तवारिदैः । स्कंधावलंबिसंव्यानमिव निर्धारवारिनिः॥ ३एन । शिरोऽज्यर्णजुषा सूर्येणोकिरीटमिवाहनि । नक्तं च चंदनरसतिलकांकमिवेंना ॥ ३एए ॥ सहस्रमूर्यानमिव शृंगैर्गगनरोधिनिः। अनेकदोर्दडमिव तुंगैस्तालमही रुहैः ॥ ४० ॥ नालिकेरीवनेषूचैः पाकपिंगासु लुंबिर्ष । निजापत्यचमावेगात्पतत्प्लवगसंकुलम् ॥ ४०१ ॥ चूतावचायसक्तानां सौराष्ट्रहरिणीदृशाम् । आकर्ण्यमानमधुरगीतिमुत्कीर्णकैर्मगैः॥ ४० ॥ उद्बुसूचिव्याजेन संजातपलितैरिव । जरभिः केतकीवृदरशून्याधित्यकानुवम् ॥ ४०३ ॥ स्थाने स्थाने सिंवारैः श्रीखंडअवपांमुनिः। कृतसर्वांगमंगल्यपुमावलिमिवोच्चकैः ॥ ४०४॥ शाखास्थितगोलांगूललांगूलजटिलैः कृतैः । चंचाजुमैरनुकृतप्लान्यग्रोधपादपम् ॥ ४०५ ॥ १ काशीन् देशविशेषान् । २ दशार्णान् तदाख्यदेशीयान् । ३ चेदीन् तदाख्यदेशीयान् । ४ निर्जरान् देवान् । ५ लुम्बिघु फल- गुच्छेषु । ६ आम्रावचयनासताना । ७ अशून्योर्द्धभूमि । ८ वृक्षविशेषः । ९ गोलागूलाः कपयः । १० आम्लवृक्षैः ।

·अजुतस्वपरीणाहसंपदामुदितैरिव । नित्यं कंटकितफलैः पनसैरुपशोनितम् ॥ ०६ ॥ श्लेष्मातकैरमौरात्रितमःसब्रह्मचारिनिः । अंजनाचलचूलानिराहृतानिरियांतिकम् ॥ ४० ॥ किंशुकैः शुकचंचूवदारक्तकुसुमर्जिलिः । शोजमानं महानागं कुंकुमस्थासकैरिव ॥ ४ ॥ कापि जादानवं वापि खाजूंरं क्वापि तालजम् । मध्वापिबनिराबगोष्ठीकं शबरीजनैः॥ ४० ॥ अलेबैरक किरणेषणामस्खलतामपि । सन्नाहमिव बिज्राणं तांबूलीनवमंझपैः ॥ १० ॥ आदूर्वांकुरास्वादमुदितैमूंगमंडलैः । आबध्यमानरोमंथं महाविटपिनां तले ॥११॥ सहकारफलास्वादमग्नचंचुपुटैश्चिरम् । शुकैर्निरंतरैर्जात्यवैडूर्यैरिव मंडितम् ॥ १५ ॥ केतकीचंपकाशोककदंबबकुलोनवैः । परागैः पवनोद्भूतै रजस्वलशिलातलम् ॥ १३ ॥ पांथसास्फिाट्यमाननालिकेरीफलांनसा । परितः पंकिलीजूतोपत्यकातटजूतलम् ॥ १४ ॥ नशालप्रनृतीनां मध्यावैशाँट्यशालिना । वनेनैकतमेनेव तरुखंडेन मंमितम् ॥ १५॥ पंचाशद्योजनं मूले शिखरे दशयोजनम् । तमष्टयोजनोत्सेधमारुरोह गिरिं प्रनुः ॥ १६॥ एकविंशत्या कुलकम् ॥ तत्र सद्योऽपि समवसरणे सुरनिर्मिते । सर्वीयो नगवानासांचके चक्रे च देशनाम् ॥ ॥१७॥ गंजीरया गिरा जर्नुर्विदधानस्य देशनाम् । अनुवाद्येव स गिरिर्गहरोत्थैः प्रतिस्वनैः ॥ १७ ॥ १ परिणाहो विशालता। २ अमावास्यारात्रितमःसमानैः । ३ महागज । ४ कुकुमतिलकैः। ५ आवध्यमानचर्वितचर्वण ६ उपत्यका आसन्नभूमिः । ७ विशालताशोभिना । ८ अष्टयोजनोन्नति । ९ सर्वहितकारी ।

·A M वृष्टेरिव पयोवाहः प्रावृषि त्रिजगत्पतिः । गतायामथ पौरुण्यां व्यरंसीद्देशनाविधेः ॥ १५ ॥ उत्थाय च ततः स्थानान्मध्यप्राकारमंझले । देवच्छंदे देवदेवो न्यपीदद्देवनिर्मिते ॥ २० ॥ ततश्च स्वामिनः पादपीठे गणधराग्रणीः । श्रीपुंझरीको न्यपदत्सम्रोजो युवरामिव ॥२१॥ तत्रैव हि निपेठष्यां सन्नायां गणनृघरः । जगवलीलया धर्मदेशनां विदधेतराम् ॥ २२ ॥ सोऽपि वितीयपौरुण्यां पारयामास देशनाम् । अवश्यायसुधासेकं समीरण श्व प्रंगे ॥ ४२३ ॥ एवं सत्वोपकाराय कुर्वाणो धर्मदेशनाम् । कंचित्कालं तत्र तस्थावष्टापद व प्रनुः ॥ २४ ॥ अन्यतश्च प्रतिष्ठासुरपरेयुर्जगजुरुः । गणनृत्पुंगरीकं तं पुमरीकं समादिशत् ॥ २५ ॥ महामुने प्रयास्यामो विहर्तु वयमन्यतः । गिरौ तिष्ठ त्वमत्रैव मुनिकोटिनिरावृतः॥ ४२६ ॥ अत्र क्षेत्रानुन्नावेन नवतोऽचिरकालतः । झानं सपरिवारस्योत्पत्स्यते केवलं खलु ॥ २७॥ इहैव शैले शैलेशीध्यानमासेउपस्तव । परिवारसमेतस्याचिरान्मोको नविष्यति ॥ ४२ ॥ तथेति स्वामिनो वाचं प्रतिपद्य प्रणम्य च । तत्रैव सोऽस्थाजणनृत्सहैव गणिकोटिनिः ॥ श्ए॥ तीरगर्तेपु रत्नौघमुघल व वारिधिः । मुक्त्वा तं तत्र नाथोऽगादन्यतः सपरिवदः ॥ ३० ॥ पुंकरीकः स्थितस्तत्र पर्वते मुनिभिः समम् । उदयाजितटे साईमृझैरिव निशाकरः ॥ ३१ ॥ ततः परमसंवेगात्प्रनोर्मधुरया गिरा । पुमरीको गणधरः श्रमणानित्यनापत ॥ ३५ ॥ १ विराम प्राप्तवान् । २ सम्राजः मण्डलेश्वरस्य । ३ हिमामृतसिञ्चन । ४ प्रगे प्रत.काले । ५ प्राण्युपकाराय । ६ प्रस्थातुमिच्छु । ७ ऋनिक्षत्रैः।

·गिरिः क्षेत्रप्रजावेण सोऽयं सिद्धिनिबंधनम् । जिगीषूणां मुर्गमिव सीमांतावनिसाधकम् ॥ ३३ ॥ कार्या संखेखना मुक्तेः साधनांतरमप्यहो । नवति दिविधा सा तु व्यत्नावविशेषतः ॥ ३४ ॥ सर्वोन्मादमहारोगनिदानानां समंततः । शोषणं सर्वसाधूनां व्यसलेखना मता ॥ ३५॥ यो रागषेपमोहानां कषायाणां च सर्वतः । नैसर्गिकदिषां वेदो नावसंलेखना तु सा ॥ ३६॥ श्त्युदित्वा पुंमरीकः समं श्रमणकोटिनिः । सर्वांनालोचयामासातीचारान् सूदाबादरान् ॥ ३ ॥ महाव्रतारोपणं च यश्चक्रेऽतिशुधये । क्षोमस्य क्षालितं निस्त्रियतिनैमट्यकारणम् ॥ ३ ॥ जीवाः दाम्यतु सर्वे मे तेषां च दांतवानहम् । मैत्री मे सर्वजूतेषु वैरं मम न केनचित् ॥ ५३ए । श्त्युक्त्वा नवचरिम निराकारं सुसुष्करम् । प्रतिपेदे सोऽनशनं समस्तश्रमणैः समम् ॥ ४ ॥ पकशेणिमारूढः स्यान्नुद्यन्नलितोऽपि हि । घातीनि कर्माणि तस्यौजस्विनो जीर्णरज्जुवत् ॥ १॥ साधूनां कोटिसंख्यानां तेषामपि हि तुत्रुटुः । सद्यो घातीनि कर्माणि सर्वसाधारणं तपः ॥ २ ॥ मासांते चैत्रराकायां पुंमरीकस्य केवलम् । ज्ञानं बनूव प्रथमं पश्चात्तेपां महात्मनाम् ॥ ३ ॥ शुक्लध्यानस्थितास्तूर्ये नियोंगे ते च योगिनः । प्रदीणाशेषकर्माणो निर्वाणपदवीं ययुः ॥ ४ ॥ समागत्य दिवो देवा मरुदेव्या श्व क्षणात् । नत्त्या विदधिरे तेषां निर्वाणगमनोत्सवम् ॥ ५ ॥ नगवानृपजस्वामी प्रथमस्तीर्थकृयथा । तथासूत्प्रथम तीर्थ शत्रुजयगिरिरतदा ॥ ६ ॥ १ सर्वोन्मादमहारोगमूलकारणाना । २ स्वाभाविकशत्रूणा । ३ क्षौमस्य दुकूलस्य । ४ " जीर्णपर्णवत् ” इत्यपि पाठ, कचित् रश्यते । ५ निर्योगे पादे।

·56-52-%AR तस्थिवांस तथा विश्वनाथं पर्वतपालकाः। आशु विज्ञापयामासुर्गत्वा जरतचक्रिणे ॥ ६ ॥ प्रनोश्चतुर्विधाहारप्रत्याख्यानं निशम्य सः । शोकेन शंकुनेवांतः प्रविष्टेन व्यवाध्यत ॥ ४६३ ॥ ततोऽकृशेन संस्पृष्टः सद्यः शोककृशानुना । तरुः सिमसिमाबिंदूनिवाथूणि मुमोच सः ॥ ४६५ ॥ सांतःपुरपरीवारो पुरासुखपीमितः । प्रतस्ये पादचारेण प्रत्यप्टापदमार्पतिः ॥६५॥ नाजीगणकर्करान् स कैकशानपि पादयोः । वेद्यते वेदना नैव हणेव शुचापि यत् ॥ ४६६ ॥ अक्षरन् रक्तधाराश्च पदोः कर्करदूनयोः । आसीचालतकांकेव तस्यांघ्रिन्यासपपतिः ॥ ४६७ ॥ अवाजगणींशो जनान्यानोपयायिनः । आरोहणक्षणेनापि मानिनो गतेरिति ॥ ४६॥ आतपत्रे शिरःस्थेऽपि तप्ततप्तो जगाम सः । न तापो मानसो जातु सुधावृष्ट्यापि शाम्यति ॥ ६ ॥ शुग्विहस्तो हस्तदातूनपहस्तयते स्म सः । मार्गे विलगतः शाखिशाखाप्रांतानिवोच्चकैः ॥ ७० ॥ अग्रेसरान्वेत्रधरानपि पश्चाच्चकार सः। रयातरीव तीरअन् सरिदायामगामिनी ॥१॥ पदे पदे स्खलंतीश्च वेगाच्चामरधारिणी । चक्री प्रतीक्षांचके न चित्तवतुमुत्सुकः ।। २ ।। उन्नट्योट्य वेगेनोरस्थलास्फालनैर्मुहुः । विशीर्पमपि नाज्ञासीन्मुक्तादारं महीपतिः ॥ ४७३ ॥ प्रचौ गतमनस्कत्वात्पार्श्वस्थानप्यजूहवत् । नूयः प्रष्टुं स्वामिवा" वेत्रिणा गिरिपालकान् ॥ ४ ॥ नापश्यत्किंचिदप्यन्यन्नाशृणोत्कस्यचिघचः । दध्यौ स प्रनुमेवैकं ध्यानस्थ श्व योगवित् ॥ ५ ॥ लघूकुर्वन्निवाध्वानं रंहसा जरतेश्वरः । समीरण श्व प्राप छणेनाष्टापदाचलम् ॥ ६॥ १ शकुना कीलेन । २ महता। ३ शोकामिना । ४ दुवीरदुःखपीडितः । ५ कठोरान् । ६ अतितप्तः। शोकेन विहलः। ८ तरी नाविका।

·। परिश्रममजानानो जनवत्पादचार्यपि । अध्यारुरोद जरतस्ततोऽष्टापदपर्वतम् ॥ ७ ॥ ईदांचके चक्रवर्ती शोकहर्पसमाकुलः । तत्र च त्रिजगन्नाथ पर्यकासनसंस्थितम् ॥ ७ ॥ तत्र प्रदक्षिणीकृत्य वंदित्वा च जगत्पतिम् । देहबायेव पार्श्वस्थः समुपास्ते स्म चक्रनृत् ॥ ए॥ इत्थं स्थिते प्रनावे तेऽप्यस्मासु कथमासते । इति हेतोरिवेंजाणामासनानि चकंपिरे ॥ 1 ॥ अवधिज्ञानतो ज्ञात्वासनकंपनकारणम् । इंसा जिनेजमन्येयुश्चतुःषष्टिरपि द्रुतम् ॥ ११ ॥ तेऽपि प्रदक्षिणीकृत्य जगन्नाथं प्रणम्य च । विपएणाश्च निपएणाश्च तस्थुरालिखिता श्व ॥ २ ॥ तथास्यामवसपिण्यां तृतीयस्यारकस्य तु । पदेवकोननवताववशिष्टेपु सत्सु च ॥ ३ ॥ माघानिधानमासस्य कृष्णत्रयोदशीतियौ। पूर्वाहेऽनीचि नक्षत्रे शशियोगमुपागते ॥ ७ ॥ तथा निपएणः पर्यकासने रिथत्वा च बादरे । काययोगे वादरौ वाक्चित्तयोगौ रुरोध च ॥ ५ ॥ सूमेण काययोगेन काययोगं च बादरम् । रुद्धवा रुरोध सूदमौ च योगौ वाक्चित्तलकणौ ॥ ६ ॥ इति सूक्ष्म क्रियं नाम शुक्लध्यानं तृतीयकम् । अस्तसूदमतनूयोगं क्रमात्मनुरसाधयत् ॥ ४ ॥ ततश्च ध्यानमुत्सन्नक्रियं नाम तुरीयकम् । पंचहस्वाक्षरोच्चारमितकालमशिश्रियत् ॥ ७ ॥ सर्वदुःखपरित्यक्तः केवलज्ञानदर्शनी । दीपकर्मा निहितार्थोऽनंतवीर्यसुखर्षिकः ॥ ए॥ बंधालावादूर्ध्वगतिरेरंगफलवीजवत् । प्रनुः स्वजावादृजुना पथा लोकाग्रमासदत् ॥ ४ ॥ अष्टनिः कुलकम् ॥ १ अस्तसूक्ष्मशरीरयोग । २ पञ्चतस्वाक्षरोचारे यावान् कालो जायते तानत्कालमित काल ।

·प्रपन्नानशनास्तेऽपि सहसा तिनां दश । पकश्रेणिमारूढाः सर्वेऽप्युत्पन्नकेवलाः ॥ १ ॥ मनोवचनकायानां योग रुन्हा च सर्वतः । क्षणादासादयामासुः स्वामिवत्परमं पदं ॥धए२॥ युग्मम् ॥ स्वामिनिर्वाणकल्याणानिर्वाणो दु:खपावकः । अदृष्टसुखलेशानां नारकाणामपि क्षणम् ॥ ४ए३ ॥ महाशोकसमाक्रांतश्चक्रवर्ती तु तत्दाणम् । पपात मूर्जितः पृथ्व्यां वजाहत श्वाचलः ॥ ४ए। ॥ महत्यप्यागते मुःखे मुखशैथित्यकारणम् । विदांचकार रुदितं न कश्चिदपि यत्तदा ॥ ४ए५ ॥ दुःखशैथिल्यहेतुं तच्चक्रिणो ज्ञापयन् स्वयम् । शक्रश्चकार रुदितं महापूत्कारपूर्वकम् ॥ ४ए६ ॥ अनुसंक्रंदनं चके कंदनं त्रिदशैरपि । समा हि समपुःखानां चेष्टा जवति देहिनाम् ॥ धए ॥ तेषां च रुदितं श्रुत्वा संज्ञामासाद्य चयपि । उच्चैःस्वरेण चक्रंद ब्रह्मांम स्फोटयन्निव ॥ ४ ॥ रुदितेनास्फुटमाझः शोकग्रंथिमहानपि । पालीबंधो महास्रोतोरंहसेव महीयसा ॥ एए ॥ सुरासुरमनुष्याणां रुदितैरुदितैस्ततः । त्रैलोक्यकरुणारस एकचत्र इवानवत् ॥ ५० ॥ ततः प्रभृति लोकेऽपि देहिनां शोकसंलवे । रोदेनाध्वा प्रववृते शोकैशट्यविशल्यकः ॥ ५०१॥ नैसर्गिकमपि त्यक्त्वा धैर्य जरतनूपतिः । मुखितो विललापैवं तिरश्चोपि हि मुःखयन् ॥ ५०५ ॥ हा तात हा जगबंधो हा कृपारससागर । अज्ञानिव नवारण्ये त्यक्तवानसि नः कथम् ॥५॥३॥ अम्लानकेवलझानप्रकाशेन विना त्वया । तमसीव कृते दीपं स्थास्यामोऽत्र कथं नवे ॥१०॥ उझस्थस्यैव ते मौनं किमेतत्परमेश्वर । कुरुष्व देशनां नानुगृह्णासि किममुं जनम् ॥ ५०५॥ १ महाप्रवाहवेगेन । २ रोदनमार्गः । ३ शोक एव शल्य तस्य विशल्यकः विशल्यकारकः।

·लोकायमणवायासी गवान् जापसे न यत् । आ जापंते सुःखितं मां तेऽपि मबंधवो न किम् ॥ ५०६॥ हुं ज्ञातमथवा ते हि सदा स्वाम्यनुगामिनः । स्वामिनोऽननुगो नास्ति मत्कुले मां विनापरः ॥ ५० ॥ ततो जगत्रयत्राता बाहुबट्यादयोऽनुजाः । स्वसारौ ब्राह्मीसुंदयौँ पुंडरीकादयः सुताः ॥ ५ ॥ श्रेयांसाद्याश्च नप्तारो हत्वा कर्मविषोऽखिलान् । ययुलोकाग्रमद्यापि जीवामि प्रियजीवितः॥५०एायुग्म।। शोकाजीवितनिर्विएणं मुमूर्षमिव चक्रिणम् । दृष्ट्वा बोधयितुमिति प्रारेने पार्कशासनः ॥ ५१० ॥ जरतेशमहासत्वस्वाम्यसौ तावदावयोः । संसारांनोधिमतरत्तारयामास चापरान् ॥ ५११॥ एतत्कृतेन तीन तीथेने महानदीम् । जत्तरिष्यति संसारं चिरं संसारिणोऽपरे ॥ ५१२॥ कृतकृत्यः स्वयं ह्येष नगवानपरानपि । कृतकृत्यान् जनान् कर्नु पूर्वलदमवास्थितः॥ ५१३ ॥ अनुगृह्याखिलं लोकं स्थानं तदपुनर्नवं । आसेषो जगन्नते॒ राजन् किं नाम शोचसि ॥ ५१४ ॥ प्रेत्य यो योनिलदेषु महापुःखैकवेश्मसु । अनेकशः संचरति पराँसुः स हि शोच्यते ॥ ५१५ ॥ तत्किं न लजसे शोचन् प्रजावन्यजनेष्विव । शोचितुः शोचनीयस्य चोजयोरपि नोचितम् ॥ ५१६ ॥ एकदापि हि योऽश्रौषीत्स्वामिनो धर्मदेशनाम् । न सोऽपि शोकहर्षाच्यां जीयते किं पुनर्नवान् ॥५१॥ महांनोधेरिव दोनः कंपो मेरुगिरेरिव । जवर्तनमिवावन्याः कुलिशस्येव कुंठता ॥ ५१७ ॥ पीयूषस्येव वैरैस्यमर्नुणांशोरिवोष्णता । असंजाव्यं महीनाथ तवेदं परिदेवनम् ॥ ५१ए ॥ युग्मम् ॥ १ नप्तारः पौत्रा । २ कर्मशत्रून् । ३ मर्तुमिच्छु । ४ इन्द्रः । ५ जलावतारेण । ६ अपुनर्भव मोक्षस्थान । ७ प्रेत्य मृत्वा । मृतः । ९ वैरस्य रसराहित्यं । १० चन्द्रस्य । ११ परिदेवनं विलापः ।

·धीरो नव धराधीश विद्ध्यात्मानं यदी शितुः । जगत्रयैकधीरस्य तनयस्तस्य नन्वसि ॥ ५२० ॥ गोत्रवृधेनेव वृद्धश्रवसैवं प्रबोधितः । आललंबे नृपो धैर्य साहजं शैत्यमंवुवत् ॥ ५२१ ॥ अथ स्वाम्यंगसंस्कारोपस्काराहरणे द्रुतम् । आदिदेश शुनासीर स्त्रिदशानानियोगिकान् ॥५२२॥ ततः संक्रंदनादेशानंदनोद्यानतः क्षणात् । गोशीपचंदनैधांसि समानिन्युर्दिवौकसः ॥ ५२३ ॥ इंशादेशादथैया ते स्वामिदेहस्य हेतवे । वृत्तामारचयामासुश्चितां गोशीपचंदनैः ॥ ५२५॥ कृते तथा महषीणामिक्ष्वाकुकुलजन्मिनाम् । दिशि व्यधुर्दविणस्यां व्यस्राकारां चितां सुराः ॥ ५२५ ॥ अन्येषामनगाराणां कृते च त्रिदिवौकसः । चतुरस्रां चितां चक्रुरपरस्यां पुनर्दिशि ॥ ५२६ ॥ अब क्षीरोदपायोधेः पुष्करावर्त्तकैरिव । देवैरानाययामास सुतं पायांसि वासवः ॥ ५२७ ॥ तेन च स्नपयामास पयसा जगवत्तनूम् । गोशीपचंदनरसैविलिलेप च वज्रनृत् ॥ ५२७ ॥ वासवो वासयामास वाससा हंसलक्ष्मणा । ततस्तं देवदूष्येण शरीरं परमेशितुः ॥ ५॥ सर्वतो जूषयामास दिव्यैर्माणिक्यपणैः । परमेष्टिशरीरं स त्रिविष्टपसदगुणीः॥ ५३० ॥ अन्ये तु देवा अन्येषां मुनीनामपि तत्क्षणात् । इंश्वविदधुनक्त्या तत्सर्वं स्नपनादिकम् ॥ ५३१ ॥ जगन्नय्या रत्नसारैः पृथक् पृथगिवाहतैः। सहस्रवाह्याः शिविकास्तिस्रश्चर्दिवौकसः॥ ५३२ ॥ प्रणम्य चरणौ चर्तुर्वपुश्वारोप्य मूनि । शिबिकायां निचिकेप स्वयमेव पुरंदरः ॥ ५३३ ॥ वपुषीदवाकुवंश्यानामपरस्यां दिवौकसः। शिबिकायां शिवपयातिथीनां परिचिक्षिपुः ॥ २३ ॥ १ इन्द्रेण । २ इन्द्रादेशात् । ३ ऐन्या पूर्वदिशि । ४ पाथासि जलानि । ५ हसचिहेन । ६ इन्द्रः । ७ मोक्षमार्गातिथीना ।

·शिबिकायां तृतीयस्यामन्येषामनंगारिणाम् । निदधुर्विबुधाः कायान्निजेष्वारोप्य मूर्यसु ॥ ५३५ ॥ अथ ता स्वामिशिबिकामुद्दधार स्वयं हरिः। मुनीनामपरेषां तु शिबिके अपरे सुराः ॥ ५३६ ॥ अप्सरःसु ददानासु तालरासकमेकतः । कुर्वाणासु च संगीतं मधुरध्वानमन्यतः ॥ ५३७ ॥ पुरःपुरो धूपघटीर्धारयत्सु सुपर्वसु । धूपधूमञ्चलाद्वाष्पं वमंतीरिव शोकतः ।। ५३७ ॥ विपत्सु पुष्पदामानि शिबिकोपरि केषुचित् । शेषातोश्च तान्येवोपददानेषु केषुचित् ॥ ५३ए । देवदूष्यस्तोरणानि पुरः कुर्वत्सु केपुचित् । ददत्सु केषुचिद्यदकर्दमैः सेकमग्रतः ॥ ५४० ॥ केषुचिब्लुिग्त्स्वग्रे यंत्रज्रष्टाश्मगोलवत् । धावत्सु पृष्ठतोऽन्येषु मोहचूर्णाहतेष्विव ॥ ५४१ ॥ उच्चैःशब्दायमानेषु नाथनाथेति केषुचित् । मंदनाग्या हताः स्मः स्वमिति निंदत्तु केषुचित् ॥ ५४२॥ शिक्षा नो देहि नाति मुहुर्नाकुत्सु केषुचित् । को धर्मसंशयं बेत्स्यत्येवं जल्पत्सु केषुचित् ॥ ५४३ ॥ वयं यामोंऽधवक्वेति सानुशय्येषु केचित् । ददातु नूनों विवरमित्याकांक्षत्सु केचित् ॥ ५५ ॥ वाद्यमानेषु तूर्येषु तां स्वामिशिबिकां हरिः । उपचित्यं निनायान्ये निन्युश्च शिबिके सुराः ॥ ५५५ ॥ नवनिः कुलकम् ॥ प्राचीनबर्हिः प्राचीनचितायां स्वामिनस्तनुम् । शनकैः स्थापयामास स्वपुत्र श्व कृत्यवित् ॥ ४६॥ चितायां दाक्षिणात्यायामिदवाकुकुलजन्मनाम् । वपूंषि स्थापयंति स्म सनोनय स्वामराः ॥ ५॥७॥ अन्येषामनगाराणां शरीराण्यपरे सुराः। प्रतीचीनचितायां तु समीचीनविदो न्यधुः ॥ ॥ १ साधूना । २ सुपर्वसु देवेषु । ३ नाथत्सु याचमानेषु । ४ प्राचीनवर्हि इन्द्रः । ५ सनाभय. सहोदरा ।

·अत्र गोत्रनिदादेशान्नाकिनोऽग्निकुमारिकाः । चितासु तासु तत्कालमनिकायान्विचक्रिरे ॥ ५४ए । शक्राज्ञया विचक्रुश्च वायून्वायुकुमारकाः । अनितो ज्वालयामासुर्वह्निमहाय ते ततः ॥ ५५० ॥ चितास्विजाज्ञया देवाः कर्पूरादीनि नारशः । निदधुः कुंलशश्चापि सीपि च मधूनि च ॥ ५५१ ॥ मुक्त्वा स्थि धातवो यावद्दग्धास्तावच्चितानलम् । व्यधापयन् सुराः कीरांनोनिर्मघकुमारकाः ॥ ५५५ ॥ प्रतिमावत्पूजयितुं स्वविमाने पुरंदरः । अग्रही परितनी दंष्ट्रां वामेतरां प्रनोः ॥ ५५३ ॥ ईशानोप्युपरितनी तदंष्ट्रां दक्षिणेतराम् । अधस्तनी दक्षिणां च चमरेज उपाददे ॥ ५५४ ॥ बलिर्वामामधोदंष्ट्रां जग्राहान्ये तु वासवाः । शेपदंतान्नाकिनोऽन्ये जगृहुः कीकसानि तु ॥ ५५५ ॥ मार्गतः श्रावका देवैर्दत्तकुंमत्रयाग्नयः । ततः प्रनृत्यनूवंस्ते ब्राह्मणा अग्निहोत्रिणः ॥ ५५६ ॥ ते हि स्वामिचितावहिं गृहे नित्यमपूजयन् । रदंति स्म च निर्वातं लक्षदीपमिवेश्वराः ॥ ५५७ ॥ श्वाकुवंश्यशेपानगाराणां ते चितानलौ । निर्वाणी जीवयंति स्म स्वामिचित्याकृशानुना ॥ ५५ ॥ इक्ष्वाकूणां महर्षीणामपि चित्याकृशानुना । अन्यानगारिचित्याग्निं ते निर्वाणमवोधयन् ॥ ५५॥ अन्यानगारिचित्याग्निं चित्यान्योरन्ययोः पुनः । न हि संक्रमयंति स्म विजेष्वद्याप्यसौ विधिः ॥५६॥ केचित्तु लन्धनस्मानो लत्या जस्म ववंदिरे । ततः प्रति जाताश्च तापसा नस्मनूषणाः ॥ २६१ ॥ चितास्थानत्रये देवा रत्नस्तूपत्रयं ततः । अष्टापदगिरे व्यं शंगत्रयमिव व्यधुः ॥ ५६५ ॥ ततो नंदीश्वरे वीपे शाश्वतप्रतिमोत्सवम् । कुर्वाणास्ते तु गीर्वाणाः संजाः स्वं स्वं पदं ययुः ॥५६३॥ १ अह्राय शीघ्र । २ सपीपि वृतानि । ३ कीकसानि अस्थीनि । ४ कृशानुना अग्निना । ५ गीर्वाणाः देवा । ACCE

·-R.OLNy.
इंज्ञाः स्वस्वविमानेषु सुधर्मायां च पर्षदि । अधिमाणवकस्तंन्नं वृत्तवज्रसमुनके ॥ ५६५ ॥
न्यवेशयन् स्वामिदंष्ट्रा आनर्चुश्च निरंतरम् । तासां प्रनावात्तेषां च सदा विजयमंगलम् ॥ ५६५ ॥
युग्मम् ॥
जरतस्तत्र च स्वामिसंस्कारासन्ननूतले । प्रासादं योजयामास त्रिगव्यूतिसमुच्छ्यम् ॥ ५६६ ॥
नामतः सिंहनिषद्यां पद्यां निर्वाणवेश्मनः । उच्चैर्वकिरत्नेन रत्नाश्मनिरकारयत् ॥ ५६७ ॥
युग्मम् ॥
तस्य धाराणि चत्वारि स्फटिकाश्ममयानि च । रम्याणि स्वामिसमवसरणस्यैव जज्ञिरे ॥ ५६७ ॥
प्रतिघारमुजयतो बनूवुस्तत्र षोडश । रत्नचंदनकलशाः कोशा श्व शिवश्रियाम् ॥ ५६ए।
घारे बारे रत्नमयास्तोरणाः षोकशाऽनवन् । सादादिव समुद्भूताः परितः पुण्यवरायः॥ ५७० ॥
घारे घारेऽष्टमंगत्यो मंगट्याः षोमशाजवन् । प्रासादघारविन्यस्तप्रशस्तिलिपिसन्निजाः ॥ ५७१॥
पारेषु तेषु चानूवन् विशाला मुखमंडपाः। दिक्पालानां चतुर्णामप्याहता इव पर्षदः ॥ ५७२ ॥
तेषां चतुर्णा च मुखमंझपानां पुरोऽनवन् । श्रीवल्लीनां मंझपांतः प्रेदासदनमपाः ॥ ५७३ ॥
तेषां प्रेक्षासमपानां मध्यनागेषु जज्ञिरे । अदवटा वज्रमयाः सूर्यबिंबोपहासिनः ॥ ५७४ ॥
अदवाटेऽदवाटे च मध्यन्नागे मनोहरम् । रत्नसिंहासनमनून्मध्येऽजमिव कर्णिका ॥ ५७५ ॥
प्रतिप्रेदाममपाग्रे बजूव मणिपीठिका । चैत्यस्तूपास्तउपरि चालवन रत्नशालिनः ॥ ५७६ ॥
तेषां च चैत्यस्तूपानां पुरतो द्योतितांबराः । प्रत्येकं च प्रतिदिशं महती मणिपीविका ॥ ५७७ ॥

·AM RSS प्रत्येकं तपरिष्टात्पंचधन्वशतप्रमाः। चैत्यस्तूपसन्मुखीनाः सर्वांगं रत्तनिर्मिताः ॥ ७ ॥ झपना वर्षमाना च ततश्चंजाननापि च । वारिषेणेति पर्यकासनासीना मनोहराः ॥ ए॥ शाश्वत्यः प्रतिमा जैन्यो नेत्रकैरवचंतिकाः । नंदीश्वरमहादीपचैत्यमध्य वाजवन् ॥ ५० ॥ त्रिनिर्विशेषकम् ॥ तेषां च चैत्यस्तूपानां प्रत्येकं पुरतोऽनवत् । अनर्यमाणिक्यमयी विशाला चारुपीठिका ॥ २०१॥ पीठकानां पुरस्तासां प्रत्येकं चैत्यपादपाः । चैत्यपूणां पुरस्तेषां प्रत्येकं मणिपीठिकाः ॥ १२ ॥ उपरीध्वजास्तासां प्रत्येकमपि चालवन् । जयस्तंनो दिशि दिशि धर्मेणेवाधिरोपितः॥ ५३॥ इंअध्वजानां च पुरः प्रत्येकमपि चालवत् । नाम्ना नंदा पुष्करिणी त्रिसोपाना सतोरणा ॥ ५४॥ स्वच्छशीतजलापूर्णा विचित्रांनोजशालिनी । मनोहरा दधिमुखाधारपुष्करिणीनिला ॥ ५५ ॥ युग्मम् ॥ आसीसिंहनिषद्याया महाचैत्यस्य तस्य तु । मध्यनागे सुमहति महती मणिपीठिका ॥ ५०६ ॥ तस्याश्चोपसमवसरणस्येव मध्यतः। चित्ररत्नमयो देवच्छंदकः समजायत ॥ ७ ॥ नानावर्णाशुकमय जसोचस्तउपर्यनूत् । उद्भावयन्नकालेपि संध्याघ्रपटसश्रियम् ॥ ५ ॥ उहोचस्यांतरे पार्श्वतश्च वज्रमयांकुशाः। आसन्नुवोचशोना तु तथाप्यासीन्निरंकुशा ॥ ५७ए ॥ सुधाधारोपमा हारा अंकुशेष्ववलंबिताः । कुंनमे मेयैरामलकस्थूलैर्मुक्ताफलैः कृताः॥ एए ॥ १ नेत्रकुमुदज्योत्लाः । २ आमलकफलवत् स्थूलैः । SEASES ·प्रत्येक पार्श्वयोस्तासामरिक्षप्तमणिचामरे । चामरधारप्रतिमे रत्नमय्यौ बनूवतुः॥ ६०५॥ नागयक्षनूतकुंरुधाराणां प्रतिमे उन्ने । प्रत्येकमग्रे नगवत्प्रतिमानां बनूवतुः ॥ ६०६॥ ताः कृतांजलयो रत्नमय्यः सर्वांग उज्ज्वलाः । निपेदिवांसः प्रत्यक्षा श्व नागादयो बन्नुः ।। ६०७ ॥ देवचंदे रलघंटाश्चतुर्विशतिरुज्ज्वलाः । संक्षिप्तादित्यबिंबाजास्तथा माणिक्यदर्पणाः ॥ ६०७ ॥ स्थानस्था दीपिका हैम्यस्तथा रत्नकरंमिकाः। पुष्पश्चंगेरिकाश्चंगाः सरिदावर्त्तवर्नुलाः ॥ ६०ए । लोमहस्तपटट्योऽथ विजूषणकरंमकाः । हैमानि धूपदहनकानि चारात्रिकाणि च ॥ ६१० ॥ रत्नमंगलदीपाश्च रत्ननुंगारका अपि । स्फाराणि रत्नस्थालानि तापनीयाः पतनहाः ॥ ६११ ॥ रत्नचंदनकलशा रत्नसिहासनानि च । रत्नमय्योऽष्टमंगल्यो हैमास्तैलसमुजकाः ॥ ६१५ ॥ धूपनाडानि हैमानि हैमाश्चोत्पलहस्तकाः । पुरो वनवुश्च चतुर्विंशतः श्रीमदईताम् ॥ ६१३ ॥ पडूनिः कुलकम् ॥ इति नानारत्नमयं त्रैलोक्येऽप्यतिसुंदरम् । मूर्तेन धर्मेणेवेंछुकांतवप्रेण शोजितम् ॥ ६१५ ।। इहामृगोलमकरतुरंगनरकिंनरैः । विहंगबालकरुरुशरनैश्चमरैपैिः ॥ ६१५ ॥ वनलताब्जलतानिर्विचित्रानुतनंगिकम् । बहुषुममिवोद्यानं रत्नस्तंजसमाकुलम् ॥ ६१६ ॥ व्योमगंगोमिनिरिव पताकानिमनोरमम् । जन्नतैर्दतुरमिव ध्वजदंगैश्च कांचनैः ॥ ६१७ ॥ ध्वजस्थकिंकिणीकाणैः प्रसरनिनिरंतरैः । खेचरस्त्रैणरसनादामध्वनिविडंबकम् ॥ ६१७ ॥ १ लोमहस्ताना पटल्य. समूहाः । २ पतबहाः पात्राणि । ३ ईहामृगो वृकः । ४ रुरुमंगविशेषः ।