·No text on this page.

·પ્રાકથન આ વર્ષે ગુજરાત યુનિવર્સિટીના પ્રાકૃતના પ્રથમ વર્ષને અભ્યાસ- ક્રમમાં અભયખાણયં રાખવામાં આવ્યુ છે આ કથાનક આખ્યાનક મણિકેશ–વૃત્તિમાંથી લેવાયુ છે કથાનકની કેટલીક ગાથાઓ અભ્યાસ ક્રમમાં નથી છતા મૂળ કથાનક પછી ખાસ હેતુથી આપવામાં આવી છે. અભયકુમારની કથા બિબલની કથા જેવી હોઈ વિદ્યાર્થીઓને ગમશે. પ્રાકૃત ભાવાને સહેલાઈથી સમજવા માટે ભાષાપરિચયમાં સારી એવી સામગ્રી આપવામાં આવી છે ટિપ્પણે પણ સારી માત્રામાં જોડવામાં આવ્યાં છે સુગમતા માટે શબ્દાર્થ અને અનુવાદ મૂળ પ્રાકૃત ગાથાઓ સાથે જ રાખવામાં આવ્યા છે કથાનકની સપાદનમાં પ્રાકૃત ગ્રંથ-પરિપ દ્વારા પ્રકાશિત આખ્યાનક- મણિકેશ (વજ્યાસમલ કૃત)ને ઉગ કરવામાં આવ્યો છે. તે માટે મૂળ રચના સંપાદક સ્વ. પૂ શ્રી પુણ્યવિજયજી મહારાજ સાહેબને તથા પરિપ૬ના મત્રી શ્રી દલસુખભાઈ માલવણિયાને હુ આભારી છું આ કામમાં જે ભાઈઓએ મને સહકાર આપે છે તેમને હુ આભાર માનું છું. આ કામમાં અનેક ગ્રથને ઉપયોગ કર્યો છે, તે માટે હું તે તે થેના લેખકને પણ આભાર માનું છું. આ પુસ્તકમાં જે કઈ ભૂલ ધ્યાનમાં આવે છે તે પ્રત્યે મારું ધ્યાન દેરવા વિદ્વાન મિત્રોને વિનતી છે. આ ગ્રંથને પ્રકાશિત કરવા માટે સરસ્વતી પ્રકાશનના ભાગીદાર ૫. શ્રી ભૂરાલાલભાઈને ખાસ આભારી છુ. પુસ્તકનું મુદ્રણ સારી રીતે ઝડપથી કરી આપનાર અમર સેટિગ એન્ડ પ્રિન્ટિગ વર્કસના માલિક શ્રી શ કરસિહ એન. સેલ કરીને પણ ખાસ ધન્યવાદ ઘટે છે. મહાવીર જય તી ૨૪-૪-૭૫ ૨૫૦૦ મે નિર્વાણ મહત્સવ કે, આ૨, ચંદ્ર

·લેખકશ્રીનાં પુસ્તક
1. Literary Evaluation of Paumacarıyam, Jain:
Cultural Research Society, Varanası, 1966
2. A Critical Study of Paumacarıyam, Research
Institute of Parhrit & Jainology, Vaishalı, 1970
3-4 Prakrit Proper Names, Part I and II. By Dr.
M L Mchta and K R Chandra, L D Institute
of Indology, Ahmedabad 1970, 1972
5 1077-FF17127, 141784 4812111, 24*1*1917, 7203
6 મgunj, રાવતી પ્રકાશન, અમદાવાદ, ૧૯૭૫
અન્ય પ્રકાશનો
1 Proportion of Prahrit in our Ancient Classical
Dramas ( JOI Baroda, 1974)
2 रयमा काम या और अचार कथाएँ (श्रमण, बनारस,
3 गागरी सहर का हिंदी अनुवाद (श्रमण, यनारम, १९.७२ -
-945:)
420 7797715 ( t'rfst in 112117775 FETE
57
1711, 713 986)
Giorg 16 (311, J7,8777 243 )
“; 9 57 791-761-11 7177711 (17111717
.t م ۲
S:
! Juin Saint (The Union for the
0 Gent Relig1075, Madras, Dec 1956)

·૧-૪૦ ૧ અ નું કેમ સમર્પણ લેખકનાં પ્રકાશન પ્રાફિકથન અનુક્રમ શુદ્ધિ-પત્રક (અ) પ્રસ્તાવના ૧. કથાસાર ૨. 2 થકાર આમૃદેવસૂરિ ૩ આખ્યાનકમણિકેશ-મૂળ ૪. આખ્યાનકણિકાશ-વૃત્તિ ૫. પ્રાકૃત કથા–સાહિત્યમાં ગ્રંથનું સ્થાન ૬. ઉપદેશાત્મક કથા-સાહિત્યના અન્ય ગ્રથ (પ્રાકૃત) ૭ (અ) અભયકુમારની કથાના આધાર સ્ત્રોત (બ) અભયના અન્ય ચમકારો કથા-સરિત્સાગરની ઉદયન-વાસવદત્તા-કથા ૯ શિલી અને ભાષા ૬ ૭ ૮ ૧૦ ૧૪ ૨૬-૨૮ ૨૯-૩૫ (1) શૈલી ૨ ૩૫ ૩૫-૪૦ ૩૫ ૩૮ ૧-૫૪ (11) ગાથા છ દ (iii) ભાષા ૧૦. સાસ્કૃતિક-સામગ્રી (અ) રાજ્ય, સમાજ અને ધર્મ (બ) આપણી ભાષાઓને પ્રાકૃતને ફાળે (બ) અભયખાણાં (1) મૂળ પ્રાકૃત, શબ્દાર્થ અને ભાષાંતર (1) વર્ણન-પ્રસંગ (વાળાકાળ 3) (ક) ભાષા-પરિચય ૧. વિદ્યાર્થીઓ માટે ૨ અધ્યાપકો માટે (ડ) દિપણું 1 ૪૭-૫૪ ૫-૬૬ ૫૫ ૬૭-૮૭ ·શપિત્રક પૃષ્ઠ લીટી અશુદ્ધ શુદ્ધ ૧ ૬, ૮ ૧૨ ૨ ૪ ૧૩ ૨૦ ૫ ૫ ૨૧ ૬ ૧૮ ૧૧ સમરથી સમયે હતિ ચડપ્રોત જતા જતા માણસાએ કળા ગુરૂ નેમિચદ્રસૂરિ એકાધ ૮ મા ક્ષાને પદ્યમય કહી તેરે અને ખાત્રી માતણ સમસ્યા સમય સુધી હસ્તી ચંડપ્રદ્યોત જતાં જતા. માણસોએ કળાગુરુ નેમિચકમરિ એકાદ ૮ માં ક્ષેત્રોને ૫ઘમય કહેવામાં આવી છે, તેને હત ખાતરી માતંગ ગુર ૧૧ ૨૧ ૧૩ 14 ૧૫ 19 ૧૮ ૧૯ ૧૮ ૨૬ ૧ શુ? ૨ ૮ ભગવાન ૧૮ 2૪ ભગગા- જુર કાર નીરને ૮ કદિયારા નીયને તેમ કયા 1 ૮ ·મe ક ૨૨ ૨e ૩૧ ૩૧ ૨૪ પ્રસેનજિત सिक्खि પદાવલીના - રુન્મ – ઉદ્ભવતા ગીથા સ્ફટિકના ૩૧ ૨૮ ૩૨ પ્રસેનસિત सक्खिउ પદાવલીને - - ઉદવતા ચાથી સ્કટિકના કૂતૂહલ નિમણુક ખેડામાં હતી ૨ ૩૨ ૨ ૩૩ ૧૨ કુતુહલ ૩૩ ૧૭ ૩૫ ૨૯ ૨૮ નિમણૂક ખેાળામાં છે હતી. ૩૮ ૨૩ अभय क्खाण यं શું દર ૧ ૭ ૧ ૧૦ ૧ ૧૨ ૧૪ સુંદર લોળો - - मुहच्छाओ खोणी क्षोणी અભિલાષા ક્રાતિ ઉપર ૧ ૧ ૨૩ ૧ ૨૪ ૫ ૧૪ હનું ૧૫ ૧૯ खोणि -मुहछाओ खोणि = क्षोणि અભિલાષા કાંતિ a હતુ तो સાડા पुच्छिए अवगयतत्तो જુએ લેનવાળા સીધી નયન ૧૭ ૧૮ ૨૩ ૨૨ ૧૯ ૨૦ સાલા पुंच्छिए अवगययत्तो જેએ લોચન વડે વિશાળ, કમળ ન ૨૨ ૪ ૨૨ ૨૮ ર૫ ૨૨ ·૨૫ ૨૩ ૩૧ ૨૭ ૩૧ તેણે सचित પિતાનું મન પિતાન...રાખી ૨૭ ૩૧ ૨૭ ૩૩ ૮ જે ૩૩ ૧૦ ૧૭ તેને सचित्त સચેતન સોતન (જીવ)થી મુક્ત (9()=૫હીંથી સુધી અહી થી ચડપ્રોત सविलास દિયા;૪) = ક્ષધિ બુધ ત્રના વિવિધ ખંડિયા ૪૪ સુધી ચદમોત सविलास (વા) ૩ ૪૪ ૨૧૭ ૧૮ તુ ! ૨ ૬ ૫૪ 5 ૬ ખાંડિયા वि (વશે પણ પ્રકારનું वि (વિશેષણ ૧ ૧ પ્રકારને ૧૦ 'FI W સ છી મિત્ર सारण સબ ધી મિથ ૯ ૧ દેવું ર) કારી બારને નિકા ' 14 ચેમ્િ) દોરી બરારને દીપિકા કાના t ટ S 'પ મને --1 રામ ગર ·૧૫ ૨૩, ૨૪ الر ૩૯ ટ બે ભેદ પ્રાયશ્ચિત -શુપા તેવુ (ઉઠવા निससिहिया દહેરવા वस्त्रं शुश्रुपा ગુરૂઓની સુકૃપા s ૩૧ બીજી રીતે એ ભેદ પ્રાયશ્ચિત્ત –શુપા તેવુ (ઉઠવા निस्सिहिया રહેવા वस्त्र ધ્રુવ ગુરુઓની સુશ્રષા કર્યું મૂહ-કથા ૮. ૮૧ ૨ ૮૧ ૮૧ - ૮૧ ૮ ૮૨ ૨૯ બકથા ૮ ૩ ૯ છુપી 5 ૮૪ ૧૧ ૮૪ ૨૯ જોડે ઋપિયાના પૃવિને कथासरित्सागर ઋષિઓના પૃથ્વીને ૮૫ ૮૭ ૩ કે K ·કુમારને તે તેડ્યા વગર જમવાનું કહ્યું બીજા ભાઈ એ કશુ જ કરી. ૨ अभयक्वाणयं ઉપર બહુ ખુશ થયે. એક વાર રાજાએ પરાક્રમ અને ત્યાગની પરીક્ષા કરવા માટે કુમારોને ખીર પિરસી અને કૂતરાઓને પણ ત્યાં છેડી દીધા બીકથી બીજાઓ થાળી લઈને ઊભા થઈ ગયા ત્યારે શ્રેણિક કૂતરા- એને ખાવાનુ નાખી પોતે પણ આનદ સાથે જમતો હવે બીજી વાર લાડુઓના કડિયાઓ અને પાણીના કળશે સીલબધ કરી રાજાએ શકયા નથી જ્યારે શ્રેણિકે કરડિયાઓને હલાવી તેમાંથી બહાર પડેલ ચાથી અને કળશોમાથી ઝમતા પાણીથી બધાને જમાડ્યા શ્રેણિકને કુશાગ્ર બુદ્ધિથી રાજા બહુ આશ્રય પામ્યા. એને રાજ્ય આપવાનું મનમાં નકકી કર્યું પણ વિચાર્યું કે જે એના ઉપર અત્યારે વિશેષ કૃપા દાખવુ તે બીજા કુમારે એને મારી નાખશે એટલે રાજએ દેખાવ ખાતર બીજા કુમારનું સન્માન કર્યું અને મેગ્ય સમયે શ્રેણિકને રાજ્ય આપવાનું મુલતવી રાખ્યું. આ બનાવથી પિતાનું અપમાન થયુ એમ સમજી શ્રેણિક કથન છેડી ભમ ભમ વેનાતટનગર પહેઓ ત્યા રેઠ ભદની દુકાનમાં જઈ બેઠે, તેથી તેને તે દિવસે બહુ લાભ થયો કે રાત્રી દરમ્યાન આવેલા સપનાને અનુસરી અને કુમારના ઉત્તમ સામુદ્રિક વટાણા તે પિતાની પુત્રી સુન દાને એની સાથે પરણાવી દીધી સમય જતા નદાને ગર્ભ ર. એક દિવસ પિતાવીને મત્રીઓ વડે સ દેશ પામી ક - થી રાજગુર ગયે પાછળ પત્નીની જાગ માટે ત ઉપર આવું ૧૮ ખા ગયા-રાજગૃહનગરી, ત મકાન અને ગોપાળ (ગાજ- નારીને વેત કરી તેના દિલોના પાળક એટ નગરીની મરિમાના - :) . પછી અનુકુળ સમયે પ્રજને લોની પસદ છે મારો ને દાના રાજ બને. ૨ ' , અ ાએ એક પુત્રને જન્મ આપ્યો અને પોતાના કર - દિને ન તેનું નામ અજર રાખલ “ આર. '". ધ : રામ ના અભરે ની મતાને પિતાના જ. તે ઉપર લખેલ પર બત - વચન તે જ છે કે તે ફિલ્મ તે જ છે પછી અન્ય I રને અને મન ને મારી ·પ્રસ્તાવના ૩ પરણાવશે અને પાચને મંત્રીઓ સાથે અડધા રાજ્યને સ્વામી બનાવશે. અભયે પિતાની બુદ્ધિને ચમત્કાર બતાવ્યો કૂવામાં વી ટી ઉપર ગેબર નાખી એને સુકાવી દીધું. પછી કૂવાને પાણીથી ભરાવી દીધો. પેલુ છીણ ઉપર તરવા માડયુ ત્યારે પોતાના હાથ વડે ઊ ચકી લીધું અને તેમાંથી વી ટી કાઢીને રાજાની આગળ ધરી દીધી રાજાએ તેનું સન્માન કર્યું. પછી તેને પૂછવામાં આવતાં અભયકુમારે વેન્નાતટ વિષેની બધી હકીકત કહી સંભળાવી રાજાએ એને પોતાના પુત્ર તરીકે ઓળખી લઈ સુનાને પણ પિતાના રાજમહેલમાં સન્માન સાથે આણી અને તેને મુખ્ય રાણીનું પદ આપ્યુ પિતાની ઘેપણ પ્રમાણે રાજાએ પોતાની સુમેના નામે બહેનની પુત્રી મદનસેનાને અભયકુમાર સાથે પરણાવી અને અડધુ રાજ્ય આપી તેને પાચ ભત્રીઓને પ્રમુખ બનાવ્યો. એક વાર ભગવાન મહાવીર રાજગૃહમાં પધાર્યા તેમને ધર્મ–ઉપદેશ સાંભળી અભયકુમારે શ્રાવક ધમ અ ગીકાર કર્યો અવતિને રાજા ચડપ્રદ્યોત રાજગૃહ ઉપર આક્રમણ કરી સતામણી કરતા હતા, રાજા શ્રેણિકના કહેવાથી અભયકુમારે નગરીની સુરક્ષાને માર્ગ શોધી કાઢ્યો તેણે નગરીની બહાર જમીનમાં શસ્ત્રો અને સેનાના કળશો દાટી દીધા ચડપ્રદ્યોતે કરી આક્રમણ કર્યું ત્યારે અભયકુમારે તેને સચેત કર્યો કે ગજા શ્રેણિકે તમારા સામ તેને ધનનું દાન કરી ફેડી દીધા છે. તે જે જાણવું હોય તે જમીન ખોદી તપાસ કરો. જમીનમાં શસ્ત્રો અને સોનુ છુપાવેલુ જોઈ રાજા ચડપ્રદ્યોતને થયું કે આ તો પિતાના સામતની જ છૂટ ચાલ છે એટલે તે પોતે ત્યાંથી નાસી ગયો. નાસતા સૈન્યને શ્રેણિકે પિતાની પૂર્વ યોજના પ્રમાણે લુટી લીધુ ઉજજૈન ગયા પછી ચડપ્રદ્યોતને તેના સૈનિકોએ સાચે ખ્યાલ આપ્યો કે તમને હરાવવા માટે અભયે આ જાલ રચી હતી. રોષે ભરાયેલા ચડપ્રદ્યોતે અભયને પકડી લાવવા માટે પોતાના સભાસદોને કહ્યું. એક નવજોબના ગણિકાએ આ કાર્ય ઉપાડ્યું. તેની સાથે સાત બીજી ગણિકાઓ જૈન ઉપાસિકાઓના વેષમાં તીર્થયાત્રા કરતી રાજગૃહ આવી તેઓએ ગૃહમદિરની પ્રતિમાઓનું દર્શન કરવાને બહાને અભય સાથે પરિચય વધારી તેને વિશ્વાસમાં લઈ લીધો. બીજા દિવસે ઉપવાસનું પારણુ કરાવવા માટે અભય તેમની પાસે ગયો ત્યારે ·अभयक्खाणयं તેઓએ તેને કપટપૂર્વક માદક દ્રવ્ય પીવડાવી દીધું. તે બેભાન થઈ ગયો અને આવી અવસ્થામાં તેને ઉર્જન લઈ જઈ રાજા ચડપ્રદ્યોત સામે હાજર કરવામાં આવ્યો. રાજાએ તેને વચનરૂપી બેડીથી બદી બનાવી દીધા. ચડપ્રદ્યોતને ત્યાં ચાર રત્નો હતાં. શિવારાની, નલગિરિ હાથી, અગ્નિ- ભીર રથ અને લેહજ ઘનામે લેખવાહક, લેહધ પિતાની તીવ્રચાલ (૯તગતિ) માટે પ્રસિદ્ધ હતો. બીજા રાજાઓ એનાથી તગ આવી ગયા હના એક વાર બીજા રાજાએ એને મારવા માટે એનાં ભાતામાં પ્રાણ- ઘાતક દો ભેળવી દીધાં. રસ્તામાં જ્યારે એ જમવા બેઠે ત્યારે ત્રણ વાર અપશુકન થયા. અભયકુમારની સહાયથી રહસ્ય જણાઈ આવ્યું ને લેહ- જઘને ભાતામાં છુપાવેલ દૃષ્ટિવિધ મહાસથી બચાવી લેવામાં આવ્યો. એવી ખુશ થઈ ચ પ્રદ્યોતે અભયકુમારને એક વરદાન આપ્યું જેમાં બધનની મુક્તિ સિવાય કોઈ પણ વસ્તુ માગવાની છૂટ હતી. એકવાર લગિરિ હસ્તિ ગાડે થઈ ગયે તેને વશ કરવા માટે અબવકમાં ક સ ગીતન વદેશના રાજા ઉદયનનું અપહરણ કરાવ્યું. કૃત્રિમવાથી બનાવી તેમાં પિતાના છઘ માણો ગોઠવી વત્સરેશના ગામડે તેને છેડી દીધા. બાવીને વશ કરવાના શોખીન રાસન ઉદમન તેની પાસે આવ્યો કે તરત છુપાવવા માગોએ તેને પકડી લીધે અને ચંબોનની અા ઉપનિયત કરવામાં આવ્યું. પ્રદ્યોતે તેને પોતાની કુમાર વાસવદત્તાને . ' શીખવવા માટે નિયુક્ત કર્યો ત્યારે ઉદયનને એમ કહેવામાં આવ્યું કે દાદરા કાબી છે અને તે તમને જોઈને લજજન પામે મટે નના ": "ાળ હી એને બવવાનું કામ કરવુ વળી વાસવદત્તાને એમ ક. • આવ્યું કે મનને અધ્યાપક કરી છે એટલે પાદરા પાછળ * - - - બીમારી તમને આ જ પણ એક ખત જન્મ ઇને બને વચ્ચે પ્રેમ વધને ગરમ કરવા નવનિ ૧. ક. - • ઉને ૧ મ દ ધ ગાવાને; - . --1 - તિથી ભવની ૬ પર ' ને ' અને . ક . ર 'કાને ૬ ' ને ' : - જો - - - - * . . . - - - f ·પ્રસ્તાવના ૫ ત્યારે ઉદયન મૂત્રનો એક કળશિયો રસ્તામા ઢાળી દેતે નલગિરિ મૂત્રની સુગ ધમાં હાથણ વિષેને મોહ પામી ત્યાં રોકાઈ જતો અને ઉદયન ભટ- વતીને આગળ હાયે જ. એમ કરતાં ઉદયન કૌશાબી નગરી પહોચી ગયો અને વાસવદત્તાને પોતાની મુખ્ય રાણું બનાવી આ બાજુ અવંતિમા એકવાર ભીષણ આગ લાગી, અભયકુમારે પોતાની બુદ્ધિથી બીજી આગ પ્રગટાવી એના ઉપર નાખી અને તે ભીષણ આગ બુઝાઈ ગઈ ચંડપ્રદ્યોતે ખુશ થઈને અભયને ત્રીજું વરદાન આપ્યું. એક વાર અવતિમા દેવતાને એક વિનાશકારી ઉપદ્રવ ઊભે થયે ત્યારે અભયે રાજાને કહ્યું કે તમારી બધી રાણીઓ શુગાર કરીને તમારી સામે ઉપસ્થિત થાય અને જે રાણી તમને પિતાની દૃષ્ટિથી જીતી લે તેના વિષે મને કહેજો. શિવાદેવી સિવાય બધી રાણીઓ નીચે મુખ કરીને બેસી ગઈ ત્યારે અભયે કહ્યું શિવાદેવી રાત્રે વસ્ત્રરહિત થઈ પિશાચદેવને બલિ ચઢાવે આમ કરવામાં આવ્યું અને ઉપદ્રવ શમી ગયો રાજાએ ખુશ થઈને અભયને ચોથું વરદાન આપ્યું. ઉપયુકત અવસર આવતા અભયે ચડપ્રદ્યોત પાસે ચારે વરદાનોની આ રીતે માગણી કરી–પ્રથમ વરદાન વડે એ પોતે નલગિરિ હાથી ઉપર ચડશે, બીજા વડે રાજા પ્રદ્યોત મહાવત બનશે, ત્રીજા વડે તે પોતે રાણી શિવાના ખોળામાં બેસશે અને ચોથા વડે અગ્નિભીરુ રથના લાકડાઓથી ચિતા રચી તેમાં પ્રવેશ કરશે. અભયની રાણી શિવા સાથે ચિતામાં પ્રવેશ કરવાની વાત સાભળી ચડપ્રદ્યોતે ના છૂટકે એને છોડી મૂક્યો. અભય જતા જતા કહી ગયો કે મને જે ધમ છળથી બદી બનાવવામાં આવ્યો હતો તેને બદલે હું તમારા લેકની સમલ ઘોળે દિવસે જ લઈશ થોડા દિવસો વીત્યા પછી બે અત્યત સુદર ગણિકાઓને સાથે લઈ તે વ્યાપારીને વેશમાં ઉજજૈનમાં આવ્યો અને ત્યાં રાજમહેલની સામે જ એક દુકાન શરૂ કરી વજા ચડપ્રદ્યોત તેઓનુ રૂપ જોઈને મોહિત થઈ ગયો અને તેમની સાથે સમાગમ કરવા માટે દૂતી સાથે સ દેશે મોકલાવ્યો. તેઓએ કહેવડાવ્યું કે અત્યારે તે ભાઈ (અભય)ની બીક લાગે છે સાતમા દિવસે દેવયાત્રાને ઉત્સવ છે અને એ વખતે તે ઉન્મત્ત બની જશે ત્યારે તમે બપોરે એકલા આવજો. આ બાજુ અર્ભય કુમારે એક યુક્તિ ઘડી.

·૬ अभयक्खाणयं એક માણસનું બનાવટી ચડપ્રઘાત નામ રાખ્યું અને તેને પિતાને ત્યાં નોકર રાખ્યો. વાત રોગથી પીડાતો હોય તેમ કરી તેને દરરોજ વૈદ પાસે સારવાર માટે લઈ જવાનું શરૂ કર્યું. પેલે બનાવટી ગાંડ એમ મેટે અવાજે બકવાટ કરતા કે જુઓ, તમાશ નાયક (રાજા) ચડપ્રદ્યોતને અભય બાંધીને લઈ જાય છે લેકમા એમ જાણીતુ થઈ ગયું કે એક પાગલ આવો બકવાટ કરે છે. સાતમે દિવસે રાજા જ્યારે અભયના ઘરમાં પ્રવેશે ત્યારે છુપાવેલા માણસાએ એને ખાટલા ઉપર બાધી લીધો અને રાજમગ ઉપરથી આગળ લઈ જવામાં આવ્યો ચડપ્રદ્યોતે બહુ મા- બૂમ કરી પર તુ લેકેએ એની તરફ ધ્યાન આપ્યું નથી કેમ કે આ બકવાટ તે દરરોજ થતું જ હતું. અભય પ્રદ્યોતને રાજગૃહ લઈ ગયા અને રાજા શ્રેણિક સામે ઉપસ્થિત કર્યો. શ્રેણિકે એને મારવા માટે તલવાર ઉગામી પરંતુ અમે એને ગયો. એક મહારાજાની જેમ એની જોડ વર્તાવ કરવામાં આવ્યો. તેનું સન્માન કરી તેને ઉર્જિનમાં છેડી દેવામાં આવ્યા ત્યાર પછી બંને રાજાઓ અરસપરસની મૈત્રી સાથે રહેવા લાગ્યા ૨. થકારે આગ્રદેવસૂરિ આવિગૃનિ સમ ૧૨ મા સૈકાનો છે જ્યારે ગુર્જરેશ્વર સિદ્ધરાજ જસિવનું રાજ્ય હતુ તે પિતે આચાર્ય હેમચંદના સમકાલીન હતા. ગુજરાતના ઈતિહાસને આ વર્ણયુગ હતો જયારે અનેક ગીરવી, ગજનીતિ, મરાજને અને કળાઓએ વિવિધ ક્ષેત્રોમાં પિતાની સિદ્ધિઓ દાંત કરી દની. આખ્યાનકમમિકાશવૃત્તિની રચના પણ એક શ્રેષ્ઠીની બિનનિવો જ કરવામાં આવી હતી સવા નવ માસમાં ૧૪૦૦૦ ગ્ર (૧) પ્રમાણે આ પુસ્તક લખાયું હતું 2 થવાની અસાધારણ પ્રતિભા = ને ૧ ૧ કાછે જ આવુ બન્યુ . જે દિ બુરગરીબ દેવમુનિ ૫ર પરાએ થયા હતા તેને • કરે ? નામ કદ ના ગુરબા- જિનગદરિના શિના. - તે . અરબ દ. આમિરના વન વિશે ચિત્ર, - રે પારેવે તેમને પ્રસ્તૃત રચનાના લેખનકાર્યમાં જ કરી - , ' બ છે . “વર અને વિજયન િતા. : - અ. લિ. પ્રધાન હતા અને મુખ્ય પ્રધાન પર : - + 1 = ૨૮ મિ જિન આપવામાં આવ્યું ૪ ·પ્રસ્તાવના હતું, જે એમની ઉદારતા અને વિવેકબુદ્ધિ સાબિત કરે છે એમના ત્રણ શિષ્ય વિજયસેનસૂરિ, મિચકયુરિ અને યશદેવસૂરિને પટ્ટધર બનાવવામાં આવ્યા હતા. મિચકભૂરિ પિતે બહુ વિદ્વાન હતા છતા તેઓએ પિતાના ગુરુના નિર્ણયને માન્ય રાખી તેમના પ્રત્યે વિનય અને ભકિત દાખવી હતી. આ કૃતિ સિવાય આમ્રદેવસૂરિની બીજી કઈ રચના મળતી નથી. આ ગ્રંથ ઉપરથી જ જણાઈ આવે છે કે આમ્રદેવસૂરિ માત્ર કુશળ કથાકાર જ નહોતા પર તુ એક સારા કવિ હતા. એમની શૈલી પષ્ટ, સરળ અને મનોહારી છે સ્થળ સ્થળ ઉપર સદર સુભાષિત જોવા મળે છે. તેમનું પ્રાચીન ગ્રંથોનું અધ્યયન સારુ હતુ. તેઓ બહુપતિ અને સુવિજ્ઞ કવિ હતા નગર, અટવી, ઋતુ, રાજા, રાણી, સાર્થવાહ, ઉત્સવ વગેરેના સુ દર વર્ણને તેમની કવિની પ્રતિભાને પ્રગટ કરે છે ૩. આખ્યાનકમણિકાશ મૂળ જે ગ્રથમાથી અભયકુમારની કથા લેવામાં આવી છે તેનું નામ આખ્યાનકમણિ કેશવૃત્તિ આવું છે. વૃત્તિકારનું નામ છે આમ્રદેવસૂરિ જેઓએ મૂળ પ્રાકૃતગ્રથ આખ્યાનકમણિકાશ ઉપર પ્રાકૃત ભાષામાં ટીકા લખી છે મૂળ આખ્યાનકણિકાશ નેમિચ દ્રસૂરિની રચના છે જેઓએ ઉત્તધ્યયનસૂત્ર ઉપર અખબધા નામે ટીકા લખી છે. આખ્યાનકમણિશ માત્ર બાવન ગાથાઓને ગ્રંથ છે આખ્યાનકમણિકાશ એટલે કથારૂપી રનનો ખજીને. એની રચના ઈ. સ. ૧૯૭૩ અને ૧૦૮૩ વચ્ચે કરવામાં આવી હતી. એની દરેક ગાથામાં કથાનાયક અથવા કથાનાયિકાના નામોને માત્ર નિર્દેશ કરવામાં આવ્યો છે. એમા બધી મળીને ૧૪૬ કથા- ઓનો ઉલ્લેખ છે જેઓ જુદા જુદા વિષયો સાથે સબંધ ધરાવે છે, આ ગ્રંથમાં કુલ ૪૧ વિષયો (અધિકારી છે અને દરેક વિષય હેઠળ ઓછી વસ્તી સ ખ્યામાં કથાઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યું છે. દાખલા તરીકે પ્રારભમા દેવહુતિ કર્યા પછી ત્રીજી ગાથામાં બુદ્ધિને વિષય (અધિકાર) આવે છે તેમાં ચાર કથાઓને નિર્દેશ કરવામાં આવ્યો છે, જે આ પ્રમાણે છે : उपपत्तिय वेणइया कम्मय परिणामिया चउह बुद्धी । भरह-निमित्तिय-करिसग-अभयाईनायओ નિચા મા એટલે આમાં ચાર નાયકના નામો છે-નટ ભરત, એક મિત્તિક, ·૨૦ अभयक्खाणयं ૫. પ્રાકૃત કથા-સાહિત્યમાં આ ગ્રંથનું સ્થાન કથાઓની પરંપરા પ્રાચીનતમ સાહિત્યથી ચાલતી આવી છે. વૈદિક સંસ્કૃત સાહિત્ય, બૌદ્ધ પાલિ-સાહિત્ય અને જેને અદ્ધમાગધી સાહિત્યમાં આ પર પણ ઓછા વત્તા રૂપે આપણને મળે છે. તે પછી સ્વતંત્ર કથા- સાહિત્યની રચના થવા માંડી અને પ્રાકૃત ભાષામાં પણ સ્વતંત્ર કથા- સાહિત્યની રચના થઈ પ્રાકૃત કથા-સાહિત્યના પાચ પ્રકાર છે પુરાણ-મહાપુરાણ, ચરિત, રોમાંટિક, પ્રબંધ અને ઉપદેશાત્મક કથાસાહિત્ય. આ પાંચે પ્રકારને પરિચય “મુણિચંદ-કહાણયંમાં આપ- વામાં આવ્યું છે ઉપદેશાત્મક કથાસાહિત્યની બધી વિશેષતાઓ આખ્યા- નકમણિકાશવૃત્તિમાં મળે છે, જેમકે, જ્ઞાન, નીતિ, સદાચાર, તપ, ત્યાગ, સયમ, વ્રત, પૂજા, ધન, શીલ, કર્મકાંડ વગેરે વિષે ઉપદેશ આપી તેનું કળ કથાઓ દ્વારા સિદ્ધ કરવાની પદ્ધતિ અને એ વિષેની બધી કથાઓને એકસ ગ્રહરૂપે આપવી એને લીધે આપણે એ ગ્રથને ઉપદેશાત્મક કથાસાહિત્ય માં મુકીએ છીએ અને એમા પણ કથાકેષ પ્રકારમાં, કારણકે એ ગ્રંથમાં અનેક કથાઓને સ ગ્રહ છે “કથાકેપ સાથે બીજું નામ “માળા” મળે છે જે ધ કનાં પ્રાચીન નામ છે ઉપદેશાત્મક કથાકેપ, માળા કે પ્રકરણોમાં સાહિયિક આસ્વાદ આપવો એ ઉદેશ્ય રહેતો નથી છતાં જેમ જેમ એવી રચનાઓ પાછળના કાળમાં લખાતી ગઈ તેમ તેમ ભારતીય લલિત સાહિત્યની વચનાઓનો પ્રભાવ પડ્યા વગર રહ્યો નહીં અને આ ગ્રંથમાં પણ અનેક ને એવા મળે છે જ્યારે મહાકાયકરાની રોલીનાં દર્શન થાય છે. ૬. ઉપદેશાત્મક કથાસાહિત્યના અન્ય ગ્રંથ જૈન આગમ માહિત્ય એટલે પ્રાકૃતના પ્રાચીનતમ સાહિત્યમાં માયાધમ્મકા' (ાના ધર્મ cથા), “વિવાગય” (વિપાકમુત્ર) જેવા ગ્ર કથાએ 2 પિ મળે છે, જેમાં ધાર્મિક વિષે સમજાવવા માટે કથાઓ કરવામાં આવી છે નાતાધર્મકથામાં સાધુઓએ કેવું જીવન જીવવું જોઈએ એને લગતી અને દાન કથાઓ મળે છે ત્યારે વિપાકમાં પુણ્ય અને પાપ કર્મનું શુ કળ મળે છે એ કથાઓ દારા સમજાવવામાં આવ્યું 1 વિઝન અબકારી માટે એ માનીય અભેિ નામકા ગદાન, છે ૧૨ ૧-૧૫, પ્રાન આદિત્ય- નિરામ, અધ્યાય -૯, બાર-થાપની કાવના, કે આને “પયા, બ્રિટરિક કથામાદિ ય આચામ પર ૯, રો નીચ વી, પૃ ૮ ૧૧૯ ·પ્રસ્તાવના 1 છે. એને એ જ ઉદ્દેશ્ય આગળ કરી નાની નાની કથાઓ વડે ગૃહસ્થને ઉપદેશ આપવા માટે આગમ સાહિત્ય પછી ઉપદેશાત્મક કથાપની પ્રાકૃતમાં રચના થવા માંડી એકાધ ગાથામાં કોઈ ઉપદેશાત્મક વસ્તુ કહી પછી એના ઉપર દૃષ્ટાંત રૂપે ગદ્ય અથવા પદ્યમાં વિસ્તાર સાથે કોઈ એક કથા કહી દેવી આ પદ્ધતિ પાલિની જાતક કથાઓ, સંસ્કૃતના હિતોપદેશ, પચ- તે ત્રાદિ ગ્રામાં મળે છે. આપણા કથાકેપ પ્રકારના ગ્રંથોની પણ આ જ પદ્ધતિ છે કેટલાક આવા ગ્રને સતિપ્ત પરિચય આ પ્રમાણે છે उपदेशमाला: ઉપદેશાત્મક કથા-કેવા પ્રકારમાં આ સૌથી પહેલી રચના છે. એની ગ્યના શ્રી ધર્મદાસગણિએ કરી છે. તેમને સમય ૫ મી સદીને ગણાય છે. એમાં કુળ ૫૪૪ ગાથાઓ છે એના ઉપર અનેક ટીકા-વૃત્તિઓ મળે છે. આ રચના વૈરાગ્ય પ્રધાન કહેવાય છે. એમાં ચાર વિશ્રામ (વિભાગ) છે વિનય, શળ, વ્રત, સયમ, દયા, જ્ઞાન, ધ્યાન વગેરે વિષયના અનુ- સંધાનમાં દૃષ્ટાંત રૂપે અનેક સ્ત્રી-પુરુષે, સાધુ-ગૃહસ્થ, શેઠરાજપુત્ર, વેગ્યા વગેરેની કથાઓ આપવામાં આવી છે સાધુ-સમાજમાં ધમદાસ ગણિતુ એટલું બધુ સન્માન છે કે એમને તીર્થકર મહાવીર સ્વામીને સમકાલીન માનવામાં આવ્યા છે. પાલિ ધમ્મપદ અને એના ઉપર લખેલી બુદાણની ટીકાની જે પદ્ધતિ છે તેનું અનુસરણ ધર્મદાસગણિએ કર્યું હોય એવું લાગ્યા વગર રહેતું નથી उपदेशपद : ઉપદેશમાળાની જેમ આચાર્ય હરિભદરિએ ૮ મા સૈકામા ઉપદેશ- પદની રચના કરી હતી, જે કથાઓને અનુપમ ભડાર ગણાય છે. મદ બુદ્ધિવાલા લોકોને ધમધ આપવા માટે અનેક સરળ લોકકથાઓને સ ગ્રહ આ ચ થમાં મળે છે. એમાં ૧૦૩૮ ગાથાઓ છે એના ઉપર મુનિચન્દ્રસૂરિની ૧૨ મા સૈકાની સુખધિની ટીકા પ્રાકૃત અને સંસ્કૃતમાં નદ્ય અને પદ્યમાં મળે છેબીજી વૃત્તિ વર્ધમાનની ૧૩ મા સૈકાની મળે છે. બુદ્ધિના ચાર ભેદ વિષેની દૃષ્ટાંત કથાઓ આ ગ્રંથમાં પણ મળે છે. धर्मोपदेशमालाविवरण કૃષ્ણમુનિના દિવ્ય જયસિંહસૂરિએ આ ગ્રંથની રચના નવમા સૈકામા કરી હતી આમ ૯૮ ગાથાઓ છે અને પોતે જ એના ઉપર મુખ્યત્વે ગદ્ય- ·अभयग्वाणयं પિપાતી ગઈ અને જ્યારે આધુનિક આર્ય ભાષાઓને ઉદય થયો ત્યારે તે તે ભાષાઓમાં કથા થેના સર્જનની પર પણ અબાધ ગતિએ ચાલતી આવી છે આમ્રવરિ પછીના કથાકા પ્રકારના મુખ્ય પ્રાકૃત ગ્રંથ આ રીતે ગણાવી શકાય–સ વેગરંગશાળા (જિનચંદ્રસૂરિ), કુમારપાલ પ્રતિબોધ (મપ્રભ), વિવેકમ જરી અને ઉપદેશક દલી (આષાઢ), જય તી- પ્રકરણ (મલયપ્રભ), પ્રાકૃતિકથાસંગ્રહ (કર્તા અજ્ઞાત), ઉપદેશનાકર (મુનિસુરા), વધમાનદેશના (ગુભવધનગણિ) વગેરે વગેરે. પ્રકૃતિની જેમ અપભ્રંશ ભાષામાં ૧૧મા સાથી અને સંસ્કૃત ભાષામાં ૧૦મા અાથી કથાની રચનાઓ મળે છે, એટલે કથાઓ રચવાની પર પગ ત્રણેય રિલષ્ટ ભાષાઓમાં સમાન રૂપે જોવા મળે છે ધર્મના પ્રચાર માટે કથાને એક પ્રમુખ સાધન ગણવામાં આવ્યું એટલે જ જેન પર પરામાં સાહિત્યના જે ચાર અનુગો (પ્રકાર, ક્ષેત્ર) પ્રથમાનુગ, ગણિતાનુંયોગ, દિવ્યાનુગ અને અગ્નિાગ ગણાવવામાં આવ્યા છે તેમાં પ્રથમાનુયોગ અથત, કથાનુયાગ સૌથી મોખરે રહેલે. ૭ (અ) અભયકુમારની કથાના આધાર–સ્રોત આગમાહિત્ય અભયકુમારનો ઉલ્લેખ છેક આગમ 2 માં મળે છે. તેના વિષે જાણવા, અનુત્તાનિયા અને નિરાવવામાં જે માહિતી મળે છે તે આ પ્રમાણે છે. અભય રાજા શ્રેણિક અને નાને નાટમાં જન્મેલો પુત્ર હતા તે બધા નાસ્ત્રો અને રાજનીતિમાં નિણાત ઇને રાજાના બધા કાર્યો પતે જાતે ક. તેણે બીચલ્લણ જે પિતાની સાવકી મા હતી તેનું ગજા શ્રેણિક એટલે પિતાના પતિનાં હદયનું માંગ ખાવાનું પૂરું કર્યું હતું બીજુ માંસ લાવી તેને શાની છાતી ઉપર બાંધી રાખીને ખબર ન પડે અને સાચુ હોય તે રીતે પિતાની ચતુરાઈથી તેણીને તે માંસ ખવડાવ્યું હતુ. પિતાની બીજી સાવકી મા ધાખિીનું પબ નેખુ તે પૂર્ણ કર્યું હતુ વર્ષાઋતુ ન હોવા છતાં દરતાની વ્યથી ધીમે વાદ વસાવી તેમાં હાથી ઉપર બેસાડી તેને નગરીમાં કેવી હતી અભયકુમાર લે ભગવાન મહાવીર પામે દીક્ષા ગ્રહણ કરી હતી અને એમ મનાય છે કે તે મહાવિદ ક્ષેત્રમ જન્મી મૂન વગે. અપની કથામાં અભયકુમાર વિના જે પ્રમાણે છે તે ઉપર જણાવેલ આગમ મંદિરમાં જોવા મળતા નથી સિવાય કે તે ન બને પુ- ક અને તેને બહુ દિશી અને ·પ્રસ્તાવના ૧૫ सारामासहित्य : आवश्यकसूत्रना 'नमार' ५३२९एमा पापती नियुक्ति (आवश्यकनियुक्ति) गाथामामा भुक्षिपिणे भने तेने संगती અનેક કથાઓનો ઉલ્લેખ આ પ્રમાણે છેઃ उत्पत्तिआ वेणइआ कमिआ पारिणामिया । बुद्धी चउव्विहा वुत्ता पंचमा नोक्ल भए । [नियुक्ति गाथा न ९३८] भरह-सिल-पणिअ-रुक्खे खुडुग-पड-सरङ-काग-उच्चारे। गयघयणगोलखंमे खुड्डग मग्गित्थि पइ पुत्ते ॥ ९४० નિર્યુતિ ગાથાઓમાં માત્ર કથાનક અથવા તેના નાયકને ઉલ્લેખ કરેલ હોય છે જ્યારે કથા મૌખિક પર પરાથી કહેવામાં આવતી હતી નિયુક્તિ પછી ચૂર્ણઓ રચવામાં આવી અને તેમાં કથાઓનું વર્ણન કરવામાં આવ્યુ खुडग એટલે મુદ્રિકા, વીંટી અને તેના દષ્ટાંત રૂપે समयनी ५था आवश्यकर्णिमा भने छ. आवश्यकचूर्णि नी : आवश्यकर्णि मानो सक्षिप्त अथवा भूत्र शैलीमा ४था आवे તેને નમૂને આ પ્રમાણે છે पसेणती राया, पुत्तो से सेणिओ, रायलक्खण सपण्णो, तम्स किंचि ण देति-'मा मारिस्जिहि' त्ति सो अदिइए णिग्गतो, वेण्णातड आगतो, वणिय- सालाए ठितो, तस्स [सेहिस्स] लाभो तप्पभावेण सेणिअप्पभावेण], सो भत्त देति, धूताए सपक्को, दिण्णा, रायाए [पसेणइए] लेहो विसज्जितो, सो आपु. च्छति, सा [सुनदा] भणति-तुम्भेहिं कहिं ? सो भणति-अम्हे पंडरकुडगा रायगिहे गोवाला पसिद्धा, गतो य.. । (भा १५ ५४६) ઉપરની જ કથા ફરી આવ ચૂર્ણિના બીજા ભાગમાં ઉદ્દત ગાથાઓ વડે સક્ષેપમાં કહી તેથી આગળની કથા જે રીતે વર્ણવવામાં આવી છે તેને નમૂને “ सेणिको ते दट्टण अद्धितिं करेति, सो ततो निफिडितो विण्णा- तड गतो, जथा नमोक्कारे- अचियत्त भोगऽदाण निग्गम वेण्णातडे य कासवए । लाभ घर नयण नेम्वग धूता सुरसूसिगा दिण्णा ॥१॥ - ·૧૪ अभयवखाणय પિલાતી ગઈ અને જ્યારે આધુનિક આય ભાષાઓને ઉદય થયો ત્યારે તે તે ભાષાઓમાં કથાચ ના સર્જનની પર પરા અબાધ ગતિએ ચાલતી આવી છે. આમદેવસૂરિ પછીના કથાવ પ્રકારના મુખ્ય પ્રાન થે આ રીતે ગણાવી શકાય–સ વેગસેંગશાળા (જિનચરિ), કુમારપાલ પ્રતિબોધ (મપ્રભ), વિવેકમ જરી અને ઉપદેશક દલી (આવાઢ), જયતી- પ્રકરણ (મલયપ્રભ), પ્રાકૃતકથાસંગ્રહ (કર્તા અનાત), ઉપદેશરનાકર (મુનિસુદર), વર્ધમાનદેશના (ગુભવર્ધનગણિ) વગેરે વગેરે (પ્રાકૃનની જેમ અપભ્રંશ ભાષામાં ૧૧ મા સૈકાથી અને સંસ્કૃત ભાષામાં ૧૦ મા સૈકાથી કથાકાની રચનાઓ મળે છે, એટલે કથાઓ રચવાની પર પરા ત્રણેય લિસ્ટ ભાષાઓમાં સમાન રૂપે જોવા મળે છે. ધર્મના પ્રચાર માટે કથાને એક પ્રમુખ સાધન ગણવામાં આવ્યું એટલે જ જૈન પર પરામાં સાહિત્યના જે ચાર અનુયોગો (પ્રકાર, ક્ષેત્ર) પ્રથમાનુયોગ, ગણિતાનુયોગ, વ્યાનુયોગ અને ચરિતાનુગ ગણાવવામાં આવ્યા છે તેમાં પ્રથમાનુગ અર્થાત કથાનુયોગ સૌથી ખરે રહલે. ૭ (અ) અભયકુમારની કથાના આધાર–સ્રોત આગમ સાહિત્ય • અભયકુમારનો ઉલ્લેખ છેક આગમ ગ્રામાં મળે છે, તેના વિષે નાથધામા, અનુત્તquતા અને નિરાઘઢિવામાં જે માહિતી મળે છે તે આ પ્રમાણે છે. અભય રાજા શ્રેણિક અને નદાને વેનારમાં જન્મેલો પુત્ર હતો. તે બધા શાસ્ત્રો અને રાજનીતિમાં નિષ્ણાત હત રાજાના બધાં કાર્યો પિોતે જાતે કરતે. તેણે બીચેલ જે પિતાની સાવકી મા હતી તેનુ રાજા શ્રેણિક એટલે પોતાના પતિનાં હથનું માસ ખાવાનું દેહદ પુરુ કર્યું હતું બીજુ માસ લાવી તેને રાજાની છાતી ઉપર બાંધી રાખીને ખબર ન પડે અને સાચું હોય તે રીતે પિતાની ચતુરાઈથી તેણીને તે માંસ ખવડાવ્યું હતું. પોતાની બીજી સાવકી મા ધારિણીનુ પણ નોખું તે પૂર્ણ કર્યું હતું. વર્ષાઋતુ ન હોવા છતાં દેવતાની સાથથી ધીમે વસ્સાદ વાવી તેમા હાથી ઉપર બેસાડી તેને નરીમાં ફરવી હતી અભયકુમારે હવે ભગવાન મહાવીર પામે દીલા ગ્રહણ કરી હતી અને એમ મનાય છે કે તે મહાવિદેટ ક્ષેત્રમાં જન્મી મુક્ત થશે. અપની કથામાં અભયકુમાર વિના જે પ્રસગો છે તે ઉપર જણાવેલ - તિવમાં જોવા મળતા થી સિવાય કે તે ન ઘને પુત્ર અને અને તે જ દિવાળી અને ·પ્રસ્તાવના ૧૫ मारामासहित्य : आवश्यकसूत्रनानभार' ५२९भा भारती नियुति (आवश्यकनियुक्ति) गायाममा युधिपि मने तेने सती અનેક કથાઓનો ઉલ્લેખ આ પ્રમાણે છે. उप्पत्तिा वेणइआ कंमिआ पारिणामिया । वुद्धी चउविवहा वुत्ता पंचमा नोवल भए ॥ [नियुक्ति गाथा न ९३८ ] भरह-सिल-पणिअ-रुक्खे खुड्डुग-पड-सरड-काग-उच्चारे। गयघयणगोलखमे खुड्ग मग्गित्थि पइ पुत्ते ॥ ९४० નિર્યુક્તિ ગાથાઓમાં માત્ર કથાનક અથવા તેને નાયકનો ઉલલેખ કરેલો હોય છે. જ્યારે કથા મૌખિક પર પરાથી કહેવામાં આવતી હતી. નિયુક્તિ પછી ગૂણીએ રચવામાં આવી અને તેમાં કથાઓનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે રજુહુ એટલે મુદ્રિકા, વીંટી અને તેના દષ્ટાંત રૂપે समयनी ४था आवश्यकर्णिमा भणे छे. आवश्यकचूर्णि नी था: आवश्यकर्णि मा रे सक्षिप्त अथवा भूत्र शशीमा ४था आवे छ તેને નમૂને આ પ્રમાણે છે. पसेणती राया, पुत्तो से सेणिओ, रायलक्खण सपण्णो, तम्स किंचि ण देति-'मा मारिस्जिहि' त्ति सो अद्धिइए णिग्गतो, वेण्णातड आगतो, वणिय- सालाए ठितो, तस्स [सेहिस्स] लाभो तप्पभावेण [मेणिअप्पभावेण], सो भत्त देति, धूताए संपक्को, दिण्णा, रायाए [पसेणइए] लेहो विसज्जितो, सो आपु- च्छति, सा [सुनदा] भणति-तुम्भेहिं कहिं ? सो भणति-अम्हे पडरकुडगा रायगिहे गोबोला पसिद्धा, गतो य ... । (भा १ ५ ५४६) ઉપરની જ કથા ફરી આવ. ચૂર્ણિના બીજા ભાગમાં ઉદ્દત ગાથાઓ વડે સક્ષેપમાં કહી તેથી આગળની કથા જે રીતે વર્ણવવામાં આવી છે તેને નમૂનો : सेणिको ते दट्टण अद्धिति करेति, सो ततो निम्फिडितो विण्णा- तड गतो, जथा नमोक्कारे- अचियत्त भोगादाण निग्गम वेण्णातडे य कासवए । लाभ घर नयण नेवग धूता मुस्ससिगा दिण्णा ||१|| ·१८ अभयवाणय છુપાઈને વસ તક સાથે ત્યાં આવેલું હત) વેશ બદલીને ઉન્મત્તકની જેમ એકવાટ કરવા લાગ્યો કે જે મારા રાજા માટે તા(વાસવદત્તાનુ) અપહરણ ન કરુ તો હુ યૌગ ધરાપણ નહિ, રાજ પ્રદ્યોતે એને જોઈ લીધે ત્યારે યગ ધરાયણ પિશાચની જેમ અથવા ભૂત વળગ્યું હોય તેવું વર્તન કરવા લાગે રાજાએ આવુ જેઈને તેના તરફથી પિતાનુ ધ્યાન હટાવી લીધુ. ઉદયન અને વાસવદત્તા એવા સમયે નાસી ગયા દતી કાંચનમાળા આ રહસ્યને જાણતી હતી વસ તકને મહાવત બનાવવામાં આવ્યો હતોચાર મૂત્રના કળશિયા સાથે લઈ લીધા હતા ઘોષવતી વીણું પણ સાથે હતી ભરવતી હાથણીને જ્યારે સજજ કરવામાં આવી ત્યારે એક અધ મંત્રીએ ઉપણું કરી કે પલાણ ગોઠવતી વખતે હાથણી ચીસ પાડે છે એટલે મો જન જઈને એ મરણ પામશે. જતી વખતે ઉલ્યને બધા લેકની વચ્ચે એક સમૃત લેકનું ઉચ્ચારણ કર્યું હતુ જે આપણી કથામાં આવે છે તે જ છે. एपः प्रयाति सार्थ काञ्चनमाला बसन्तकरचेति । भद्रानी घोपवती वासदत्ता उदयनश्च ॥ ત્યાર પછી નગરીમાં આગ બુઝાવવી, દેવના ઉપદ્રવને શાન કરે, ચાર વદાન વડે શિવારાણીના ખોળામાં બેગી અગ્નિપ્રવેશ કરવા માટેની માંગણી કરવી, પ્રદ્યોત દ્વારા અભયકુમારની મુક્તિ વગેરેના પ્રસગો એમના એમ વહેલા છે. ઉજજયિનીથી જતી વખતે અભયે જ પ્રદ્યોતને ચેતવણી આપી હતી કે તમારુ જે સૂર્યના પ્રકાશમાં અપહરણ ન કરુ તો હું અગ્નિમાં પ્રવેશ કરી, આવું કરીને પોતાની પત્નીને સાથે લઈ રાથ, આવી ગયા. અભય થોડા દિવસ પછી એ જુવાન ગણિકાપત્રીઓને સાચે લઈ એક વણિકના ઉજજયિની ગયા અને એજ વાતને બધી ચાટ મર્યના પ્રકાશમાં તેનું અપહરણ કર્યું. વળી અને *નાથી રાજા કે પ્રતનું સન્માન કરી તેને કી દીવા ચીની કથા ઉપરથી પર કનેક્ટ માટે ચૂરિને પૂર ઉપયોગ - એમ તેમાથી પિતાના હવ છે - એર એમ આપણ પ્રક Gર જ આવે છે. 18 ·પ્રસ્તાવના ૭. (બ) અભયના અન્ય ચમત્કારે અભયની ચમત્કારી બુદ્ધિથી પ્રસન્ન થઈ રાજા શ્રેણિકે તેને બધે રાજ્યભાર સોંપી દીધા હતા અને અભય બધુ રાજ્યકાર્ય ચલાવતા હત આખ્યાનકમણિકાશવૃત્તિમાજ આ કથાનક સિવાયના બીજા સ્થળોએ અભયના ચમત્કારના વખાણ કરવામાં આવ્યાં છેલગભગ આ બધા પ્રસ ગે આવશ્યક-ચૂર્ણિ, સૂત્રકૃતાગચૂર્ણિ, નદીચૂર્ણિ, દશવૈકાલિક-ચૂર્ણિ, હરિભદ્રકૃત આવાયક-વૃત્તિ, વ્યવહારસૂત્રની મલયગિરિકૃત ટીકા વગેરેમાં મળે છે. અભયના ચમત્કારે એવા લોકપ્રિય હતા કે પછીનાં કથાસાહિત્યમાં પણ તેમને સ્થાન મળતું રહ્યું છે આચાર્ય હેમચ કકૃત ત્રિષષ્ટિશલાકા- પુચરિત્રમા પણ અભયની કથા આવે છે. નીચે અભયકુમારના અનેક ચમત્કારે આપવામાં આવ્યા છે. વિશેષ વિગતો માટે મૂળ ગ્રંથો જેવા જોઈએ૩ અને લેક–પ્રચલિત આવી જ અન્ય કથાઓ સાથે તેમની સરખામણી કરવી ઘટે ચેલણાનું અપહરણ : અભયે શ્રેણિક માટે વૈશાલીના રાજા ચેટકની પુત્રીનું અપહરણ કર્યું હતુ ચેટકની પુત્રી સુહાનું ચિત્ર જોઈને શ્રેણિકે ચેટક પામે તેની માગણી કરી ચેટકે ના પાડી દીધી. ત્યાર પછી અભય વાણિયાનું રૂપ કરીને વૈશાલીમા આવ્યો ત્યાં કન્યાઓના અન્તઃપુર પાસે હાટ છે અને તેમાં શ્રેણિકનુ ચિત્ર ટાગી રાખ્યું. શ્રેણિકનું ચિત્ર જોઈ સુધ્ધા શ્રેણિક ઉપર મોહિત થઈ ગઈ. સુજ્યેષ્ઠાએ પિતાની ઈચ્છા પ્રગટ કરી ત્યારે અભયે પોતાનાં પરથી મહેલ સુધી એક સુરગ ખેદાવી અને શ્રેણિકને ત્યાં બોલાવી લીધો. શ્રેણિક સુર ગના રસ્તે સુજ્યેષ્ઠાને લેવા ગયો. સુજયેષ્ઠાએ પિતાની નાની બહેન ચેલણાને જવા માટેની ખબર આપી ત્યારે તે પણ તેની સાથે જવા નીકળી સુષ્મા દાગીના લેવા ગઈ એટલામાં ચેટકના માણસો આવી ૩ ૧. જુઓ આખ્યાન ન ૬, ૮, ૨૭, ૨૮, ૩૩, ૩૮, ૮૩, ૮૭ અને ૧૧૬ ૨. સગ, ૧૦.૬-૭, ૧૧–૧૨ see Abhaa in Praknt Proper Nomes, Part I, વિસ્તાર માટે જુઓઃ (૧) અભયકુમાર ચરિત્રમ- તિલક ઉપાધ્યાય (સકૃત), (૨) ગુજરાતી અનુવાદ-અભયકુમાર મંત્રી સ્વરનું જીવનચરિત્ર, ભાગ ૧-૪, મોતીચદ ઓધવજી શાહ, (૩) અભયકુમાર મત્રી ખ્વરને રાસ-મીવિનય ન ·२० अभयक्खाणय પહેચ્યા. જલદીમાં શ્રેણિકને ખબર ન પડી અને તે ચેલ્લણાને જ લઈ ભાગ્યો. ચલ્લણાનું દેહદ પૂરું કરવું? શ્રેણિકની ગણી ચેમ્બણાને જ્યારે કણિક–અજાતશત્રુને ગર્ભ રહ્યો ત્યારે તેને પિતાના પતિના ઉનું ભાસ ખાવાની ઇચ્છા થઈ એ જાણી શ્રેણિક રાજાને બહુ ચિતા થઈ અભયે શ્રેણિકને સાંત્વના આપી આ કાર્ય કરવાનું ઉપાડી લીધું. તેણે ખગેશનું માસ મગાવ્યું અને શ્રેણિકનાં પેટ ઉપર બાધી દીધું. પછી તને શ્રેણિકને પલગ ઉપર સુવાડી દીધા ચલ્લણને બીજા કઢામાં બેસાડી તેની નજર સમતા પણ તેને ખબર ન પડે તેવી રીતે માસના કકડા કરવામાં આવ્યા. શ્રેણિકે પણ એ વખતે બહુ પીડા થતી હોય એવો દેખાવ કર્યો ચલ્લણાએ એ માસ ખાઈદેહદ પૂર કર્યું . ચેલણાને આગથી બચાવવી : શિયાળાની કડકડતી ઠંડીમાં એક મુનિ ઊભા રહીને કઠણ તપશ્ચર્યા કરતા હતા. એક વાર ચેલ્લાએ તેમને જોયા ગ જ ઘરમાં તેમને વિશે ચેલણથી બોલાઈ ગયું કે, એ આવી કડી કેવી રીતે સહન કરી શકશે. રાજા શ્રેણિકે એ સાંભળી લીધું અને તેના મનમાં ચેલણ વિષે શ ક ઊભી થઈ કે આ કોઈ અન્ય પુરુષ સાથે પ્રેમ કરે છે અને તેના વિશે અત્યારે બેલી ડી છે તેથી તેણે અભયને કમ કર્યો કે ચેલાનું મહેલ સળગાવી મૂકો. અભયને પૂરી ખાત્રી હતી કે ચેવાળા નિગ કપ પવિત્ર છે એટલે તેણે ચેલણાના મહેલને બદલે જેની અતિશાળા સળગાવી દીધી અને એવી હો હા કરી છે, જાણે મહેલ બળોને ભમ થઈ ગયે હાય શ્રેણિકે મહાવીર પાસેથી જ્યારે જાણ્યું કે ચેલા સ્તી છે ત્યારે તને બહુ પસ્તાવો થયો અને અભયને તેનાં વિચાર વગરની કાં માટે ઠપ આપે ત્યારે અમે પણ કહ્યું કે, પિતાશ્રી, ચણાને તો તે બચાવી લીધી છે શ્રેણિક તેની બુદ્ધિ ઉપર બહુ ખુશ થયા એક દંતીઓ માટેલ શ્રેણિકે ચેધ્ય પ્રત્યે પિતાને ગાઢ પ્રેમ દર્શાવવા ન :- દદીઓ મળેલ બનાવવા સારુ અભયને સચના આપી ભગે - મ ર બ કાર્ય આવે તે વનમાં ગયા અને એ કાર પસંદ કશું જયારે વિવિઃ પન કરી તેને કાપવાનું નક્કી કર્યું ત્યારે તે મ? " ય તર દેવતાઓએ પ્રગટ થઈને અમાને કરી કે તમે આ માર દન : માં . . તારા માટે એક સુંદર મર બનાવી આપીશ, ·પ્રસ્તાવના ૨૧. અભયે સુથારને બોલાવી લીધો અને તે દેવતાએ એક સરસ ઉદ્યાન જે બધી ઋતુઓમાં ફલનો ફૂલ હતા તેની વચ્ચે એક દડીઓ મહેલ તૈયાર કર્યો રાણી ચેલણ પછી તેમાં રહેવા લાગી. કેરીના ચેરને પકડે અને શ્રેણિક દ્વારા મંત્ર શીખવું: એક માત - પિતાની પત્નીનુ દેહદ પૂરુ કરવા માટે ચેતલણાના બગીચામાંથી પિતાની વિદ્યાવડે (માત્રથી) આમ્રફળ તોડી લાવતા હતા, ફલરહિત ઝાડ જોઈને ચેલણાને બહુ દુખ થયુ. ચોરની તલાશ માટે અભયને કાર્ય સોપવામાં આવ્યું. અભય નાગરિકજનના એક સ ગીતક મેળાવડામાં ગયો અને ત્યાં બેઠેલા જાત જાતના બધા માણસે વચ્ચે એક કથાનક કહી સંભળાવ્યું. એક શેઠની પુત્રી મનપસ દ વર પ્રાપ્ત કરવા માટે એક દેવતાની આરાધના કરતી અને તેની પૂજા માટે એક બગીચા- માથી ચોરીથી કુલ તેડી લાવતી હતી એક વાર બાગવાનના હાથે તે પકડાઈ ગઈ અતિ સુંદર હોવાને કારણે બાગવાને તેની સાથે કામક્રીડાનો પ્રસ્તાવ કર્યો પેલી છોકરીએ કહ્યું કે, હું કુંવારી છું, મને છોડી દો. બાગવાને વિવાહ પછી આવવાની તેની પાસે પ્રતિજ્ઞા કરાવી તેને મુક્ત કરી દીધી લગન પછી પહેલી રાત્રિએ પિતાના પતિની આજ્ઞા લઈને તે બગવાન પાસે જાય છે રસ્તામાં લુટારાઓ અને રાક્ષસ તેને લુટવાને અને લઈ જવાનો પ્રયત્ન કરે છે પણ તે સત્ય હકીક્ત કહી સંભળાવે છે અને પાછી ફરતી તેમની પાસે આવશે એમ કહેવાથી બધા તેને છોડી દે છે બાગવાન પાસે જ્યારે તે પહેચે છે ત્યારે તે તેના સત્ય આચરણથી આશ્ચર્ય પામે છે અને તેને છોડી દે છે. આવું જ રાક્ષસ અને લુ ટારાઓ સાથે થાય છે અને તે પતિવ્રતા પવિત્ર રહીને પોતાના પતિ પામે પાછી ફરે છે. પતિ એની પવિત્રતાથી બહુ ખુશ થાય છે અભયે પછી લેકેને પૂછ્યું કે, આ કથામાં કાણે સહુથી દુષ્કર કાર્ય કર્યું ઈર્ષાળુ, ભૂખથી પીડાતા અને પ્રેમીઓએ પોતપોતાની રીતે ઉત્તર આપ્યો પણ પેલા માતગ રે કહ્યું કે, લુંટારાઓએ છોકરીને છોડી દીધી એ બહુ દુકર કહેવાય, અભયે તરત જાણી લીધું કે એ જ કરીને ચાર છે અને તેને પકડી લીધે. તેને નજા આપવાને બદલે અભયની સલાહથી રાજા શ્રેણિકે તે માતગ પાસેથી મંત્રવિદ્યા શીખી લીધી જ્યાં સુધી રાજા સિહાસન ઉપર બેમીને મને પાઠ કરતા ત્યા સુધી તે શીખી ન શક્યા. અભયની સલાહથી ·ખોવાયેલ છે. બહુ ગોધ કરી પણ હાર જળ્યો નહી. અભયકુમારને ૨૨ अभयक्वाणयं માત મને જે ગુરૂ સમાન હતો સિહાસન ઉપર બેસાડવામાં આવ્યો અને રાજા નીચે જમીન ઉપર છે ત્યારે તે માત્ર પાઠ પામી શક્યો. ચેલણાનો હાર શોધી કાઢવા રાજા શ્રેણિકે રાણી ચેલણાને એક બહુમૂલ્ય હાર આપ્યો હતો, તે એક વાર તૂટી ગયો. કેઈએને સાંધી શકો નહી કારણ કે એને સાંધનાર મૃત્યુ પામશે એવુ હતુ રાજાએ ટેગ પીટાવીને ઘોષણા કરાવી કે જે એને સાધશે તેને લયદવ્ય આપવામાં આવશે એક જ મણિકા એને સાંધ્યો તે ખરે પણ એ તરત જ મૃત્યુ પામ્યા. ગામે એના પુત્રને પૂર્વાધિત દ્રવ્ય આપ્યું નથી. પેલો મણિયાર મરીને વાન થયે હતો. તે કરતે કરે તેને જોતાં ઘરમાં આવ્યો. તેના પુત્રોને જોઈને તેને જાતિસ્મરણ થયું. તેણે પુત્રો પાસેથી જાણ્યું કે રાજાએ વ્ય આપ્યું નથી, એટલે એ વાનર છે ભરાઈ ગયો અને હાર ચોરવા માટે ોિ ધવા લાગ્યો. એક વાર ચેલ્લા બગીચામા કરતી હતી અને વાવમાં ન્હાવા ઉતરી ત્યારે પોતાના દાગીના ઉતારીને દાસીને આપી દીધા, ગીએ તેનુ પટળું કરીને માથા ઉપર મૂકી દીધુ. તે વાનર ત્યાં આવી પહેઓ પેલાં પોટલામાથી છનેમાને હાર લઈને તે ચક થઈ ગયે અને પોતાના પુત્રને આપી આવ્યો રાણી સ્નાન કરીને આવી ત્યારે હાર વાર શોધી કાઢવા માટે કામ મેંપવામાં આવ્યું. અભયે સાત દિવસમાં તપાસ દરવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી છે. દિવસ પૂરા થઈ ગયા પણ હાર ગધા નહી એ તમાં સાતમા દિવસે એક ઉપાશ્રયમાં આવી ધ્યાને કરવા લાગે તેની બહાર એક આચાર્ય કાન્સગ મુદ્રામાં બેઠા હતા. આ બાજુએ પેલા મણિયાના પુત્રને થયું આ વાર મારી પાસે છે તે દી હુ પકઈ જઈશ એટલે તેણે આ હાર વાનને જ પાછો આપી દીધે વાન ને હાર બીજાઓને ન આપતા કારણ કે તિથી બીજાઓને જાન જોખમા એટલે પેલા સાધુના માં નાખી દીધે અને ત્યાંથી જ કવો. સવારમાં અમે તે હારને જે પોતાને ભાગ્ય વાન માની તે કાર લઈ ગયા અને રાણી લગાને આપી દીધો ધારિણીનું દેહદઃ કિની રાખી અને અભયની સાવકી માં ધરીને જ્યારે વિકુમારના જીવનો ગર્ભ રવો ત્યારે તેને વધતું - ર બ - ગામ થી ઉપર બેસીને મારા સાથે ·પ્રસ્તાવના ૨૩ શહેરમાં ફરવાનું દેહદ ઉત્પન્ન થયુ. મહારાજ શ્રેણિક માટે આ એક સમરયા હતી. અભયે એ કામ કરવાનું ઉપાડ્યું. તેણે પિતાના ઈષ્ટ દેવની વિધિપૂર્વક સાધના કરી અને તેમની સહાયતાથી વરસાદ વરસવા માટે. ધારિણીને શ્રેણિક સાથે હાથી ઉપર બેસાડી ફેરવવામા આવી અને તેની ઈચ્છા પૂરવામાં આવી ૌહિણેય ચોરને પકડઃ વૈભારગિરિની ગુફામાં લોહખુર નામને એક જબરજસ્ત ચોર વસતો હતો. મરતી વખતે તેણે પોતાના પુત્ર ૌહિણેયને આજ્ઞા કરી કે ભૂલે ચૂકે ભગગાન મહાવીરનાં વચને ન સાભ- બતે નહિણેય પણ પોતાના પિતાની જેમ ચેરીઓ કરતે. રાજગૃહીના લેક એથી ત ગ આવી ગયા બહુ પ્રયત્ન કર્યો પણ નગરરક્ષકે ચોરને પકડી શકયા નહી. એક વાર તે ચોરી કરવા જતો હતો ત્યારે મહાવીર ઉપદેશ આપી રહ્યા હતા એટલે તેને પોતાના કાનમાં આગળીઓ પૂરી દીધી જેથી ભગવાનને ઉપદેશ કાનમાં ન પડે આગળ ચાલતાં પગને કાટ વાગ્યે તેને કાઢવા માટે કાનમાંથી આંગળી કાઢી કે તરત મહાવીરના મુખેથી દેવતાઓની ઋદ્ધિ અને તેમના સુખ વિષે રોહિણેયે સાંભળ્યું. પછી ફરી કાનમાં આગળી મૂકી તે ચાલતો થયો. અભયકુમારે એક વાર જ્યારે તેને રોહિણેયના પ્રવેશની ખબર મળી ત્યારે નગરીના બધા દારે બધ કરાવી તેને સૈન્ય વડે પકડાવી લીધે પર તુ તેની પાસે ચોરીને કઈ માલ મળે નહી. રૌહિણેયે રાજા સમક્ષ જુદુ કહી દીધુ કે હુ તે પડેશન ગામને રહેવાસી છુ. પાડોશના ગામમાં તપાસ કરવામાં આવી તે લેકેએ પહેલા નકકી કર્યા પ્રમાણે જણાવ્યું કે, પેલે અમારા ગામને જ માણસ છે હવે રહિણેયને સાબિત કરવા માટે અભયે એક યુક્તિ ઘડી તેણે એક મેરે સુવર્ણ મહેલ તૈયાર કરાવી દેવલોની બધી આનંદ પ્રમેદની સામગ્રીથી તેને સજજ કર્યો. અભયે રોહિણેયને શરાબ પિવડાવી ત્યાં મહેલમાં સુવડાવી દીધા. ત્યાંની સમૃદ્ધિ, સુદરીઓ અને એશઆરામની વસ્તુઓ જોઈ એને બહુ આશ્ચર્ય થયું. ત્યાના સેવકે પિતે બધા દેવ હોય એમ આચરણ કરતા અને નૈહિણેયનુ દેવાધિપતિની જેમ સન્માન કરતા. તેઓએ એને પૂછ્યું કે આપે કયા કયાં સારા પુણ્યશાળી કામ કર્યા એટલે દેવ- લેટમાં આવ્યા રહિયે ખોટું ખરું કહી સંભળાવ્યું. પછી ખરાબ કાર્યો વિષે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે રોહિણેએ ચતુરાઈથી કહ્યું કે, જે પુણ્યનાં કાર્યો કરતો હોય તે ખોટાં કામ કઈ રીતે કરતો હશે? અભયને બધું ·રહેવાનું પણ સુખ થશે અને સતત દુખમાથી છુટયો. અપમાનથી - તેને એક પત્ર : કાવી મેચનઃ એક વાર પાણી પીવા નદીમાં अभयवाणयं જણાવવામાં આવ્યું. ત્યારે એને થયું કે આ તે ખરે ચાલાક નીકળે રહિણેયને પણ વિચાર આવ્યો કે પ્રભુ મહાવીરનાં એક જ વાર વચન સાંભળીને હું અહી બતાવી શક્યો કે, સારા કામ કરવાથી સ્વર્ગ મળે છે અને તેથી મારી જાન બચી ગયા છે, તે પછી ભગવાનના બધા ઉપ- દેશે સાંભળ્યા હતા તે મારો કેવો ઉદ્ધાર થયા હતા. એણે મનમાં નક્કી કહ્યું કે, જે હુ અહી થી મુક્ત થઈ જાઉ તે પછી ભગવાનને શિષ્ય બનીશ. અભયકુમાર પિતે ભગવાન પાસે ગયો અને એ માણસ વિષે પૂછ્યું કે, એ (હિણેય) ચેર છે કે નહીં ત્યારે ભગવાને કહ્યું કે, પહેલા હ, હવે એ નહી રહ્યો અને મારો શિષ્ય છે. ત્યારે અભયે એને છોડી મૂકો અને તેણે મહાવીર પાસે દીક્ષા સ્વીકારી લીધી. કઠિયારા મુનિને લોકનિંદામાંથી મુક્તિ અપાવવી? એક વાર ભગવાન મહાવીરના પ્રમુખ શિષ્ય અને ગણધર સુધમાં સ્વામી પાસે એક કારીગરે (કઠિયારાએ) દીક્ષા ગ્રહણ કરી લે એને જોઈને ઉપહાસ કરવા લાગ્યા કે, ચાલે, બિચારાને ઉદરપૂરણની ચિતા તે આળી ' ક ટાળીને મુનિએ રાજગૃહ છોડી જવાનો વિચાર કર્યો ત્યારે અભયે એને રત કાવ્યો તેણે મને ભરેલી ત્રણ પેટીઓ ચોટાં વચ્ચે મુકાવી અને ઉપણા કરાવી કે મત્રી રને વહેચે છે. જોકે ભેગા થયા ત્યારે અભયકુમારે કહ્યું કે, જેણે સ્ત્રી, અગ્નિ અને જલનો ત્યાગ કર્યો હોય તે રત્નમ જ લઈ જાય. લેકે વિનયપૂર્વક કહેવા લાગ્યા કે એટલા વાને ત્યજી દીધા છે તે પછી આ રનોનુ પ્રજન જ શુ અભય- મારે કહ્યું કે, આ મુનિ (કઠિયા) એવા છે એટલે એને એ આપી . નને બવા પંડિત બનો એમને ઉપહાસ તગે છે જ્યારે ખરેખર તો દુર કા એ મુનિ કરે છે કે એણે અમૂલ્ય રત્નોને પણ ત્યાગ કર્યો છે નાગથિએ પાતાપ કર્યો અને તે પછી મુનિનું બહુમાન કરવા લાગ્યા લકાંત મણિની શોધ (સેચનક હાથીને છોડાવ) ગળ 2 ઉત- કે તેને ત તુ નામને જલચર પકડી લીધા તેને છોડાવવા માટે બહુ કથન કરવામાં આવ્યા પરંતુ કઈ થયું નથી. રાજાએ અભયમને = પ્યું. અને કહ્યું કે, જલકાતામણિ પાણીમાં નાખવામાં આવે તે જ હાથીને છાવી શકાય. રાજાએ દ્રઢ પિટા કે જે કોઈ ·પ્રસ્તાવના ૨૫ જલકાંત મણિથી હાથીને છોડાવશે તેને પિતાની પુત્રી પરણાવશે અને અડધું રાજ્ય આપશે. પેલા કોઈને ખબર પડી જેણે કૃતપુણ્ય શેઠનાં અણસમજુ બાલક ત્યારે તે મિઠાઈ ખરીદવા આવ્યા ત્યારે તેની પાસેથી જયકાંત મણિ પડાવી લીધો હતો તે બહુ ખુશ થયો અને તેણે જલકાત મણિ નદીમાં નાંખી દીધો. તેથી પાણીના બે ભાગ થઈ ગયા અને પાણીની જગ્યાએ જમીન ખુલી થઈ ગઈ. ત તુ ત્યાંથી નાસી ગયો અને હાથી મુક્ત થઈ ગયે, રાજાને ચિંતા થઈ કે એકક દેહને મારી પુત્રી કેવી રીતે પરણાવવી? અભયે કહ્યું કે, હે રાજન, નીરાને ત્યાં જલકાત મણિ કેવી રીતે એટલે તેણે તપાસ હાથ ધરી, કદઈને પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે બીકને લીધે બધુ સત્ય કહી સંભળાવ્યુ. કઈને ઉચિત ઇનામ આપી છોડી દેવામાં આવ્યું અને જલકાતામણિના સ્વામી કૃતપુણ્યને રાજાએ પોતાની કુમારી પરણાવી દીધી. કૃતપુણ્ય તેની સાથે સુખપૂર્વક રહેવા લાગ્યો શેઠપુત્ર કૃતપુણ્યને પોતાની પ્રિયા સાથે સ ગ કરાવવું? • જલકાત મણિ વિષેને બનાવ જાણી કૃતપુણે પિતાની પત્નીને તેના વિષે પૂછ્યું. તેણીએ જણાવ્યું કે આપ પરદેશથી આવ્યા ત્યારે ભાતાના મેદ- કેમ રતન સ તાડેલા હતા, તેમાંથી એક મોદક મે આપણા બાળકને આપ્યું હતું. એ જાણું કૃતપુષ્યને થયું કે પેલી વિધવા બેઠાણું મહિમાની ચારે પુત્રવધુઓને મારા પ્રત્યે બહુ પ્રેમ છે નહી તર ભાતામાં બહુમૂલ્ય રત્ન સ તાડીને કોણ આપે. તેણે મહિમાએ કરેલી ઠગાઈ વિશેની વાત અભયને જણાવી– વેશ્યાના સગથી સાવ પાયમાલ થઈને એક વાર પ્રદેશ જવા માટે હું બહાર નીકળે ત્યારે એક વિધવા બેઠાણી છળકપટથી મને સૂતેલાને ઊઠાવીને પોતાના ઘેર લઈ ગઈ. તેણે સ તાન રહિત ચાર પુત્ર- વધૂઓ હતી જેમને પતિ વહાણ ડૂબી જતા મરી ગયા હતા સપત્તિ રાજાના કબજામાં ન જાય એટલે તે કઈક બનાવટી પનિની ધમાં હતી અને જૂઠો પુત્ર બનાવી તેણે પુત્રવધુઓ સાથે મારા પતિ જેવો સ બધ કરાવી દીધો. તેમના સૌ દર્ય અને વૈભવથી મુગ્ધ થઈ હુ પણ ત્યાં બાર વર્ષ સુધી રહ્યો એ દરમિયાન પુત્રવધૂઓને એક એક પુત્ર પેલી શેઠાણીએ પિતાનું કાર્ય થઈ જતાં મને દગો કરીને કાઢી મૂકો તે વખતે ચારે પત્નીઓએ મારા પ્રત્યે તેમને પ્રેમ વ્યક્ત કરવા માટે મને બહુમૂલ્ય ર સ તાડી ભાતાના મેદ આપ્યા હતા. હવે હુ તેમને પામવા ઇચ્છું છું એટલે મને તમે સહાય કરે અભથે એક યુક્તિ અઢળક જ ·૨૬ अभयक्खाणय પત્તિ ઘડી કાઢી. તેણે એક મદિર તૈયાર કરાવ્યું અને તેમાં દબદ કૃતપુ હોય તેવી એક મૂર્તિની સ્થાપના કરાવી. નગરીમાં ઢટે પિટાવ્યો કે પુત્રવતી સ્ત્રીઓએ તેમની પૂજા કરવી અને જે કોઈ તેથી વચિન રહેશે તેને ત્યાં ઉપસર્ગ થવાની શકયતા છે અને તે કોઈ પણ રીતે ટાળી શકાય નદી પેલી શેઠાણીની ચારે પુત્રવધુઓ પિતાનાં બાળકો સાથે પ્રજા માટે ત્યા આવી બાળકે યક્ષને પોતાના પિતા છે એમ જાણી તેમના મેળામાં બેસી બાપા, બાપા, એમ કરવા લાગ્યાં અભય અને કૃતપુષ્ય તરત જ ત્યાં હાજર થયા. પેલી વધુ લજજાથી શરમાઈ ગઈ અને પુત્રને પગે પડી. અભયે તેમની સાસુને સ્પષ્ટ કરવા માટે બહુ કટકારી અને ત્યાંથી કાઢી મૂકી પછી કૃતપુણ્ય ચારે પ્રિયાઓ અને તેમની અઢળક સ સાથે સુખપૂર્વક રહેવા લાગ્યા. ધોબીની બદમાશી પકડવી : એક વાર રાજા શ્રેણિક રેશમી વસ્ત્ર ધોવા માટે બેબીને આમાં કૌમુદીને મહત્સવ હતો એટલે બીએ પિતાની પત્નીઓને પહેરવા માટે તે વસ્ત્રો આપી દીધા. શ્રેણિક અને અભય પણ પિશાક બદલીને ગુપ્ત રીતે ઉત્સવમાં ભાગ લેવા ગયા. તેઓએ તે વસ્ત્ર પહેરેલી બને ત્યાં જોઈ ત્યારે વસ્ત્રો ઉપર પાન ચૂકી દીધું. ધોબીએ ગઇ વસ્ત્ર જોઈને ઘેબણને ઠપકો આપ્યો અને કાર વડે વસ્ત્રો સાફ કરી દીધાં સવારમાં બી વસ્ત્રો લઈને આવ્યા ત્યારે અભયે તેને પ્રશ્ન કર્યા ગભરાયેલા બીએ સાચી વાત કરી દીધી અને પિતાના ગુનાથી મુક્ત થયા. ૮. કથાસરિતસાગરની ઉદયન-વાસવદત્તા-કથા: ઉચ્ચન વભદેરાને રાજા હતો તે મદિરા, મૃયા અને વીણાને બ, ગોખીન હતું અને તેથી રાજ્ય સ ચાલનમાં પૂરતું નતિ તેમને યોગ ધાયબ મુખ્ય મંત્રી હતા, મહવાન એનાધિપતિ હને અને વચનક વિદ-ભત્રી (નર્મસચિવ) હ. રાજા વીણના મધુ ખથી વશ થયેલા વનને ઉન્મત્ત હાથીઓને બાધી દરબારમાં રાખવા લા-જા અને. એક વાર ઉથનને એમ થયું કે મારા કુળ અને રૂપને લાયક કોઈ ની પાય નથી. એક માત્ર વાસવદત્તા નામની કથા સાંભળવામાં આવે છે થાર સાગર, નર | 11-13 દયાન આપતો t ·પ્રસ્તાવના ૨૭ પણ તેને પ્રાપ્ત કઈ રીતે કરવી ? આ બાજુ અવતિપતિ ચમહામેન પણ પિતાની પુત્રી વાસવદત્તા માટે એગ્ય વરની તપાસ કરતે હતે ઉદયન સિવાય કોઈ બીજે યોગ્ય વર જણાતું નહોતું, પણ ઉદઘન એમને સદાને દુશ્મન હતો ચમહાસને ઉદયનને પિતાને તાબે કરવાની યુક્તિ વિચારી “ઉદયન હમેશ જ ગલમાં એકલે ભટકે છે અને હાથીઓને બાધે છે, એ દરમિયાન તેને અહી બાધી મંગાવુ. એ સંગીતવિદ્યામાં બહુ કુશળ છે. મારી પુત્રી તેની શિષ્યા બની સગીતકળા શીખે. વાસવદત્તાના સો થી તે મહિત થઈ જશે અને પછી તે એને જરૂર પરણશે” ચડ- મહાને ચડિકાદેવીની આરાધના કરી પોતાની ઇચ્છા પૂરી કરવા માટે વરદાન પ્રાપ્ત કર્યું રાજાએ પિતાને દૂત ઉદયન પાસે મેક અને કહેવડાવ્યું કે, મારી પુત્રીને સંગીત શીખવવા માટે તમે અહીં આવો ઉદયને મત્રીની સલાહ લઈ વળતો સદેશો મોકો કે તમે તમારી પુત્રીને અહી યા મોકલે તે શીખવી શકુ. આ બાજુ ઉદયને મંત્રી રામક્ષ પ્રસ્તાવ કર્યો કે હું ત્યાં જઈ ચડપ્રદ્યોતને બાધી અહી પકડી લાવું પણ મત્રી યૌગધેરાયણે ના પાડી દીધી કે આ કાર્ય બહુ મુશ્કેલ છે ચમહાસેને જ્યારે જાણ્યું કે વત્સરાજ અહી આવવાની ના પાડે છે ત્યારે તેણે પોતાના નડાગિરિ હતિ જેવો એક યંત્રમય હાથી તૈયાર કરાવી તેમા બહાદુર પુરુષોને છુપાવી વિધ્યાટવીમાં છોડી દીધું ગુપ્તચરોએ એ અદ્ભુત હાથી જોઈ રાજા ઉદયનને સમાચાર આપ્યા ભત્રીઓએ ના પાડી અને જ્યોતિષિઓએ બદી બનવાની શક્યતાની પણ કરી છતાં ઉદયન તે હાથીને વશ કરવા પોતાની સેના સાથે અટવીમાં પ્રવેશ્યો. આ પછીની કથા લગભગ અભયકુમારની કથામાં આવેલા પ્રસંગ પ્રમાણે જ મળે છે ઉદયનને બાધી ઉજન લાવવામાં આવ્યું ચડ- મહામેને એમને સત્કાર્ય કર્યો અને વાસવદત્તાને સ ગીત શીખવવાનું કાર્ય સયુ બનેની વચ્ચે પડદો રાખવાને, કાણી અને કાઢી બતાવવાને કથા પ્રસ ગ અહી મળતો નથી. ઉદયન વાસવદત્તાને પોતાની સામે બેસાડી સ ગીત શીખવ. વાસવદત્તાના સૌ દયથી રાજા ઉદયન એના ઉપર મોહિત થઈ ગ. આ બાજુ વત્સદેશનું રાજ્ય મંત્રી રૂમવાનના હાથમાં સોંપી, થૌગ-ધરાયણ વસ તકને સાથે લઈ ઉજજૈન આવ્યો. ત્યાં મહાકાલ–સ્મશાનમાં ·સાથે ભદવતી હાથણી ઉપર બેસીને રાત્રી દરમિયાન નાસી જવું. ભરતીને કઈ પહેચી શકે તેમ નથી રસ્તામાં એમની સુરક્ષા માટે બંદોબસ્ત કરવા યોગ-ધરાયાનું ત્યાંથી નીકળી ગયે. સાજે વાસવદત્તાની અનુમતિ સાથે ઉદયન ભાવતી વાવણી ઉપર બેસી દેવપૂજાના બહાને કરવા નીકળ્યો તે એને પાની લીધે એમના ભાઈ ગેપાલકે પાછળથી આવી એને લડવાની २८ अभयक्खाणयं ગેશ્વર નામે એક બ્રભાસ પામે પરાવર્તનની યુતિ જાણી તેઓએ પિતાનું રૂપ બદલ્યુ. વિકૃત આકૃતિવાળુ બહાનુ રૂપ ધારણ કરી ઉન્મત્ત બનેલા બને જણ ઉજજૈનમાં પ્રવેશ્યા અને નાચતા ગાતા લોકોમાં પ્રસિદ્ધ થઈ ગયા વાસવદત્તાએ તુકવશ થીગધેરાયણને પિતાના મહેલમા બેલાવ્યો. તેણે વત્સરાજને સાન કરી સમજાવી દીધુ. યોગશ્વરાયણ અદશ્ય થઈ ત્યાં રહેવા લાગ્યો અને વત્સરાજને બેટી તોડવાના અને વશીકરણના ઉપાયો શીખવ્યા. રાગી બ્રાહ્મણના વેશમાં વસંતકે પણ ત્યાં પ્રવેશ પામ્યો. એના ગગના નિવારણ માટે એને ત્યાં જ રાખવામા આવ્યો તે બ્રાહ્મણ નેટ કથાઓ કહી વાસવદત્તાનુ મનોર ન કરતા ત્યાં રહેવા લાગ્યો વાવ દત્તાને અનુરાગ ઉદયન ઉપર વધતો ગયો. થરાધાયણે એક વાર ઉદયનને ચેતવ્યો કે ચમહામેન તમને વાસવદત્તા પરણાવો અને પછી અહી થી મુક્ત કરશે એનાથી તમારી કાયરતા અને હાર પ્રગટ થશે, એટલે આ જીત થાય એ રીતે કરવું જોઈએ. એ માટે પગધેરાયણે એક યુકિત ગોધી કાઢી. તેણે રાજા ઉદયનને એક ગુખ યોજના બતાવી કેતમારે વાસવદત્તા દાગીને મહાવત અષાઢ હતો જેને પહેલાથી જ ધન આપી કેડી દેવામાં આવ્યો તે વાસવદત્તાએ આપેલા શસ્ત્રો, તેની એકાતની સખી કાચન- માળા અને વન તક સાથે ઉદયન પલાયન કરી ગયો. ઉધ્યને યોગધાય પામેથી મળેલા ઉપાયથી બેડીનાં બધો કાપી લીધા હતા નામી જવાની વાત સાભળી ચમહાને પુત્ર પાલક નાગિરિ થી ઉપર સવાર થઈ વત્સરાજની પાછળ પડે વત્સરાજે બાબુ ફકી મનાઈ કરી એ વત્સરાજ બેધક ચાલે ગયો પછીથી એમને સમાચાર + વા કે ચમકાબેન ઉથન જેવા જમાઈ પામીને બહુ ખુશ હતો, તે પાન લાંબી એકલી વાસવદત્તાનુ ઉદયન સાથે વિધિમર લગ્ન દય :

·પ્રસ્તાવના ૨૯ ] , લા અને ભાષા શેલી ઃ આખ્યાનકમણિકાશવૃત્તિ લઘુ કથાઓનો સંગ્રહ છે. કથાકારને ઉદેશ દાતસ્થાઓ દ્વારા લોક સમુદાયને નીતિ, સદાચાર અને ધર્માચરણ તષ્ક વાળવાને છે. તે માટે કથાકારે સાધારણ રીલીને આશ્રય લીધે છે પરિન અને શિષ્ટ લેકને પોતાની વિદ્વત્તા વડે માત્ર કાવ્યાસ્વાદ આપવાને તેમને ઉદ્દેશ રહ્યો નથી એટલે એમા કિલષ્ટ સમાસ, અલ કારને આડબર વગેરેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે થયું નથી. રેલીની સાદાઈ હોવા છતા ચૂણિગ્રની જેમ એમા એ ક્ષિપ્તતા કે શુષ્કતા નથી કથાને સારી રીતે વિકસાવી વર્ણવીને તેમાં સામાન્ય અલ કાર અને સુભાષિતોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યું છે. વિશેષ કરીને વર્ણન પ્રસ ગેમાં મહાકવિઓની પર પરાનું અનુસરણ કર્યું હોય એમ લાગે છે. કથાનકની સિદ્ધિ તેની ઘટનાઓના આયોજનમાં રહેલી હોય છે. કઈ પણ વિક્ષેપ વગર એક પછી એક ધટના રાબાધ ગતિએ આગળ વધવી જોઈએ અભયના કથાનકમાં આવું જ થયું છે. કથાકાર ગતિશીલ રિલીમ કથાનકને આગળ ધપાવે છે. રાજકુમારોની પરીક્ષા, શ્રેણિક દ્વારા ગૃહત્યાગ, વેન્નાતટ જવું, ગુન દા સાથે લગ્ન, તેમને રાજગૃહ બેલાવે, મુન દાને પુત્રજન્મ, પિતા વિષે પૃચ્છા, રાજગૃહમાં પોતાની બુદ્ધિને ચમત્કાર બતાવ, ચડપ્રદ્યોતને ભગાડી મૂકે, ગણિકા દ્વારા અભયનુ અપહરણ, ઉજ્જૈનીમાં તેના અભુત કાર્યો, વરદાન પ્રાપ્તિ, પોતાની મુકિત અને છેલ્લે ચંપ્રદ્યોતનું અપહરણ કરીને પોતાની શ્રેષ્ઠતા સાબિત કરવી. આમ ઘટના પ્રધાન કથાનક હોવા છતા કોઈ કઈ જગ્યાએ જેમ કે રાજગૃહ નગર, પ્રસેનસિત રાજા, શાળાને સળગાવીને બનાવ, રાજ્યાભિષેકને ઉત્સવ, આસ્થાનમ ડ૫, મહાવીરનુ સસરણ વગેરેનાં વર્ણને સક્ષેપમાં અથવા વિસ્તારમાં કરવામાં આવ્યા છે પરંતુ તેઓથી કથામાં કઈ વિક્ષેપ ઉભે તે નથી એમ જુઓ તે અભયના કથાનકમાં ત્રણ સ્થાનકો ભેગા થઈ જાય છે શ્રેણિકનું કથાનક, અભયનું કથાનક અને ઉદયન-વાસવદત્તાનુ કથાન. કથાકારે બુદ્ધિના દાન રૂપે ચૂર્ણિ ગ્રથમાથી આ કથાનક લીધું છે અને ત્યા એ આવી રીતે જ મળે છે. ત્રણ કથાનકે હોવા છતાં એમ નથી લાગતું કે સબ ધ વગરનાં ત્રણ કથાનકે પ્રોજન વગર એક સાથે ·તૈયાર કરાવ્યો, જંગલમા છેડવામાં આવ્ય, વનચરે જે, ઉદયનને ३० अभयवनाणयं કથાનક પૂર્વભૂમિકા રૂપે જોડી દેવામાં આવ્યાં છે. અભય એક બુદ્ધિશાળી, આત્મસન્માની વીર રાજને પુત્ર હતો એ જણવવા માટે શ્રેણિકનુ આપવામાં આવ્યું છે. ઉદયન-વાસવદત્તાની કથા અભયની બુદ્ધિનાં વખાણ કરવા માટે જોડી દેવામાં આવી છે જો કે આ કથા સાથે અને સબ ધ હોય એવું અન્ય સાહિત્યમાં કાઈ મળતુ નથી આ બધુ હવા છતા કથાકાર કથાને નિર્વાહ સારી રીતે કર્યો છે ગતિશીલ રાલીના ડાક દાખલાઓઃ શેઠને પ્રણામ કરી, પ્રિયાનું સન્માન કરી, ઘોડી પર ચડી, મત્રીઓ સાથે શ્રેણિક રવાના થયો. અનુક્રમે ગઝલ પહોંચ્યા અને સભાગૃહમાં પ્રવેશ કર્યો, (૯૮, ૯૯).શેઠને કહેવામાં આવ્યું, તેણે સામગ્રી તૈયાર કરી અને અભયને સુન દા સાથે રાજગૃહ મોકળ્યો. રાજગૃહ પહેચી માતાને બહાર રાખી પિતે રાજાના દર્શન માટે પિતાના માણો સાથે આગળ ચાલ્યા. (૧ર૬, ૧૨૭) ઉદયનને કેવી રીતે પકડી લાવો ? અભયે કહ્યું. તે હાથીને જોઈને ગીતથી એને વશ કરશે બનાવટી હાથી સમાચાર અપાયા તે હાથીને પકડવા આવ્યો, હાથીની પાસે ગયો વગેરે (૨૨૪-૨૨૬) સાતમા દિવસે રાજા ગવાક્ષના માગથી અદર આવ્યો કે તરત જ છુપાવેલા માણસોએ તેને બાધી લીધે, તેને ખાટલા ઉપર મુવાડીને ગમાથી લઈ ગયા, રાજગુહ લાવી શ્રેણિક સમક્ષ હાજર કરાયો (૨૨,૨૭૩) એવી જ રીતે જુઓ (૧૨-૧૩૪, ૧૫૯-૧૬૧, ૨૨૮-૨૯) વગેરે માત્ર કથા કહેવા પૂરતી કથા લખાઈ નથી, તેને સરસ રીતે પાકે મમત મવી એ પણ કથાકારને ઉદ્દેશ હતો આ કથા આવશ્યકM માં મળે છે અને તેની બધી પૃ ૧૫ ઉપર આપવામાં આવી છે. ત્યાં કથામાં દિના છે, માત્ર પરેખા આપવામાં આવી છે, ખાસ ખાસ મૃદાઓ અપાયા છે અને સાદિત્યિક થતાનાં દર્શન થાય છે ત્યારે અહીયા કયાને પુરા વિનાર છે, અને લેકે અમલ સાધારણ ચલીમાં જુઆત કરવાની સાથે તેમા આગવી સાહિત્યિક ગુણવત્તા અને કાવ્યમય ૨.લીનાં ન પ થાય છે જે નીચે પ્રમાણે છે. અલંકાર : થાકાર અનુપ્રાસના બહુ શોખીન જણાય છે કે કે તેના દન થાય છે?

·પ્રસ્તાવના ૩ . खणावए खोणिं, जाय वणणी, जाव वाइ, ताय तुह, तो तीए तणय, दलियकमलदलनयण, धरधुराधरणधीरो, धवल पि धवलयंतो धवलहर, पउरेहि पुहडवडणो पयासिओ, पमोयपसरपरिपूरिओ, पमोयपरिपूरिओ पुहडपालो, परिवण- पायाओ पेसियाओ, पायपउमप्पसायओ, पुरपरिसरपुहईए, भूवडणा मणि भद्द, मझिमवयाण मन्झाओ, मणार पिय मणम्मि मा मुणसु, समणिसवासम्मि सिक्खिउ सब्वमेव साधे साथे या ४ यमनाम पुन्नलायन्नधारिणी घारिणी त्ति विस्खाया ६५मा : रमणीवयणे विसेसयसमाण सिरिरायगिह, सारयरयणियरनरि- समुहछाओ, सो.. . कुसुमबाणो व्व, अजसपसरो ब्व तिमिरपन्भारो. ३५३ : रसारमणी, समरसरवर, जयसिरिरमणी, सिरक्मल, पाणिपउम, ससिवयणि, हरिणच्छि ઉપ્રેક્ષા : જુઓ ગાથા ન. ૫૭, શલેષ જુએ ગાથા ન પ૪, ૯૭, લેપમાં જુએ ગાયા ન. ૫૫. વર્ણન કરતી વખતે પ્રકૃતિને જાણે કે કુમારના મુખદુ ખમ સાલી બનાવી હોય તેવું દશ્ય ગાથા ન. ૫૪ થી ૫૭ મા મળે છે એક વાર ચન્દ્રમા કુમારની સહાય કરવા ઉદય પામે છે (૫૭) તો બીજી વાર એનાથી દુખ સહન થતું નથી એટલે સજનની જેમ અદશ્ય થઈ જાય છે (૧). સૂર્ય પણ કુમારનુ અપમાન જોઈને અસ્ત થાય છે (૫૪) ત્યારે બીજી વાર કુમારને જોવા માટે ઉદય પામે છે (૨) કુમારના માર્ગમાં ખલેલ ન પહોચે એટલા માટે રાત્રી પણ અદશ્ય થઈ જાય છે (૭૦). કથામાં વર્ણોનું પ્રસંગોચિત ચયન થયુ છે આગ લાગવાથી તેમાં समता पासमान। सपा-तडयडफुट्टतवससंदोहे, मधुरता भाटे मृदु पनि भयो। यो मणारं पि य मणम्मि मा मुणनु अवमाण (८५) धरणियलनिहियनयणा परिहरियसचित्तसरणिसचरणा (२०४). सस्ति पाहीना उपयोग मारे भुमी. सारयरयणियरसरिसमुहछाओ, रहरमणयहरकायो, विम्याहरह- सियपउमरायाए, अहिणवजोव्वणमणोहरावयव, तरुणवणनयणमोहणअहिणवजीव्यण- मणोहरगीओ, नरवइकमल्फमलावलोषणस्थ, मयनीत सपश्या वणवती पक्षी जुमे। . अतुच्छउन्छल्यिकंपपरिगलियसेयसल्लिोहो, अने अयान यिति भाटे बद्धभीमभिउहिभांकरो, शौर्य भाटे परकुबरकुम्मत्थलखोणिखणणसीरसमो मेरे कोरे.

·अभयक्खाणयं કઈક સ્થળે ભાવપ્રધાન વર્ણન કરવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવ્યો છે શ્રેણિકનુ માન ઘવાયુ ત્યારે એના મનમાં ઉદ્ભવતા ભાવ (જુઓ ચોથા ન ૫૯, ૬૦ અને પછીની ગાથા ૧ થી ૬૪, જુઓ પૃષ્ઠ ન. પ૦) ત્યાર પછી એને વરચિત દરવેશ (ગાથા ન. ૬૭, પૃ. પ૦). પ્રસગને અનુસરીને ઉપયુક્ત વચનોના ઉપયોગ માટે જુઓ ઃ અભયને જ્યારે એક સ્ત્રી પકડી લાવે છે ત્યારે રાજા ચડપ્રદ્યોત તેની મજાક ઉડાવે છે: रे! कत्थ गया बुद्धी महिलामेत्तेण जं इहाणीओ । (२०९) અભય મુક્ત થઈને જાય છે ત્યારે ચશ્રદ્યોતે ઉપર કરેલી મજાકના બદલામાં પડકાર છે તે જાય છે ? धम्मच्छलेण छलिओ तप अहं तं पुणो मण नियमा । रविणा दीवेण अचंतिपुरवरीलोयपच्चक्खं (२५९) वंधेर नेयचो। વચ્ચે વચ્ચે સૂક્તિઓ અને સુભાષિતોને પ્રયોગ પણ થયું છે: ઉત્તમત્તા માળમુય મોસ–પ૯, उत्तममन्नेज्झमावओ किं न करलाण-७१, વળી જુએ ગાથા ન ૬૦ અને ઉપર આપેલી ૬૧ થી ૬૪, પૃષ્ઠ ન પ૦). સમાને ઉપયોગમાં ઠેર ઠેર મળે છે? ઉપર ટકેલા ઉદાહો પરથી જણાઈ આવશે કે સમાસ સાદા છે અને તરત સમજાય તેવા છે. પણ જ્યારે નગરી, રાજા, શિબિર, આસ્થાન, ઉત્સવ જેવા વિશેષ પ્રસંગોનાં વર્ણન કરવામાં આવ્યાં છે ત્યારે લાંબા અને દિવ્ય ભાગોનો ઉપગ પણ કરવામાં આવ્યો છે અને મહાકવિ બાળને પ્રભાવ હોય તેવી પદ–ના આપણને જોવા મળે છે. મૂળ ગ્રંથમાં વ પ્રસગે ઠેર ઠેર મળે છે તે ખાસ નોંધવા યોગ્ય છે. આપણા કથાનક ૧, દાખલાઓ માટે તેઓ ગાય ન ૧૪, ૧૬, ૧૦૮, ૧૧૦ અને ૧૩’ -1/2 માત્ર કમની વિ' ના હોય એવું જ નથી કવિએ પોતાની થી ઉપમાઓ અને ઉલાઓ વિશે અદભૂત વર્ણન કર્યું છે અને ·પ્રસ્તાવના ૩૩ કાવ્યનું અર્થ-ગૌરવ વધાર્યું છે. કવિની ઉપજ અને તર ગના એવા નમૂના- ઓનો આસ્વાદ લેવા માટે સ બ ધિત ગાથાઓ મૂળ કથા પછી આ ગ્રંથમાં આપવામાં આવી છે તેમાં ઉપમા, રૂપક, ઉલ્ટેક્ષા, લેપમા, વિરોધાભાસ વગેરે અલકાને મળે છે કવિની પ્રતિભાશક્તિનું દર્શન કરાવવા માટે નીચેના પ્રસગે જુઓ પ્લેપમા વડે વિલાસવતી સ્ત્રીઓની વર્ષાઋતુ અને નગરજનેની સમુદ્ર સાથે સરખામણી (૬–૭), ઉન્મેલા વડે પાતાલમા વિચરતી સુંદરીઓ (૮), અપમાનના કારણને લીધે ગતિનું દિશાઓમાં વિચરવુ (૧૨) શ્રી દ્વારા રાજાના મસ્તક ઉપર છત્ર ધારણ કરવુ (૧૪૦), રાજાના ખભા ઉપર કુતૂરીથી દરેલી પત્રાવલી (૧૪૧), ઉપમા વડે ખાઈમાં પ્રતિબિંબિત થતા તારાઓની વિખરેલા મોતીઓ સાથે સરખામણી (૩), મરકત મણિ- વાળી ભી ત અને કટિકના થાંભલાઓની રાત્રીમાં હમણું જ ઉદય પામેલ ચંદ્રના કિરણે સાથે (૧૩૭), ચ દરવામાથી લટકતા હોગની મેધની ધારાઓ સાથે સરખામણી (૧૩૮), અને ભગવાન મહાવીરની સ્તુતિમા ઉપમા, રૂપક અને અનુપ્રાસની રમઝટ (૧૭૧-૧૭૪). આ બધા સાથે ત્યાં આપેલ અન્ય ગાથાઓમાં જે વર્ણન સમૃદ્ધિ મળે છે તેને વિચાર કરીએ તે આપણી શ્લિષ્ટ ભાષાના મહાન કવિઓ દંડી, બાણ, પ્રવચ્ચેન, હિલ વગેરેની યાદ આવ્યા વગર રહે નહી ગાથા છંદ: અભયકખાણય સળગ પઘમય છે માત્ર ત્રણ જગ્યાએ ટ્રક સાતિક ગદ્યપાઠ મળે છે–તથા દિ (ગા. ૨૦-૨૧), રૂમ જ (ગા ૧૧૪-૧૧૫) અને અજિત જ તેનું પ્રાકૃત સાહિત્યની પ્રાચીન પર પણ પ્રમાણે પદ્યોની ચેન ગાથા-ઈદમાં થઈ છે ગાયા એક એવો માત્રા હદ છે કે જેની રચના સ્વત ત્રતા પૂર્વક સહેલાઈથી થઈ શકે છે અને એ માત્ર પ્રધાન હોવાને કારણે સભાસદને આનંદ આપે એવી રીતે તેમની સમલ ગાઈ શકાય ગાથામાં બે પાદ (કડીઓ) હેાય છેપ્રથમ પાદમા ૩૦ અને બીજા પદમાં ૨૭ માત્રા હોય છે. દરેક પાદમાં ૧૨ મી માત્રા પર યતિ (વિમ) આવે છેદરેક પાદમાં ૮ માત્રા-ગણે નીચે પ્રમાણે હોય છે. ૪+૪+૪, ૪+૪+ જગણ (IST) અથવા ચાર લધુ માત્રાઓ (!!) + ૨ - ૨ ૨ ૪+૪+૪, ૪+૪+ એક લધુમાત્રા (1) +૨+૨+૨ ”. પ્ર.-૩ ·७ ६ १ ८ me विसेस यस मा - ण - रमणी ।।5 ISI S S व नयर य - आ सि ॥ - S ||S, 115 S S ५ वयणे IS जियजण ।।।। थलखो ।।5 गहणेक TIS णिखणण- सी रस - SS 5 S रमणी- क ल ओ ॥ - २ दाहिण भरहद् घरसा 5।। 15 सिरिस यगिह नयर ।।5 ।।5 तम्मि पु- रे पर कुजर - / s10 ।। 5।। समरस यवर जयसिरि-/ sil अह अन नया क याई ISI ss, सुहस बुद्धो चिंतिउ- । 15 SS SI उन्धू द जोव्व णाए 55 |ऽ। 55, उवमु जइ विस- यमुह 15 115, - S छिमम्मि ए प- PIS रयणी- 115 - जा -E. - - मि । SS 151 S - धो नर व - - ई एन २ ॥ मारद् - SS विम्बा- S S S - S ।। हर हसि- - य पउम- - या ।।। 5 S SS कुमरो 115 সমকায় सद्धि सु न दा -- - U ॥ S SS " 5 ·પ્રસ્તાવના ૩૫ મા અભયકખાણય ની ભાષા મહારાષ્ટ્ર પ્રાકૃત છે જેમાં મધ્યવતી છે જેને લોપ થયો છે અને સયુકત વ્ય જનનું સમીકરણ થયું છે એમાં વળી શબ્દના પ્રાર ભ = પ્રાયઃ માં બદલાયો નથી અને ૨ કૃતિને ઉપયોગ થયે છે એટલે વિદ્વાને એને જૈન મહારાષ્ટ્ર પ્રાકૃતનાં નામથી પણ ઓળખાવે છે પ્રાકૃત સાહિત્યના સર્જકની એક પર પર રહી છે કે તેઓ પ્રાય જનસાધારણ માટે રચનાઓ કરતા હતા તેથી તેમની કૃતિઓ ઉપર તે સમય દરમ્યાન ચાલતી બોલચાલની ભાષાને પ્રભાવ પડયા વગર રહ્યો નથી આપણી રચનામાં પણ આવું જ બન્યું છે વચ્ચે વચ્ચે અનેક દેશ્ય શબ્દોને પ્રયોગ જોવા મળે છે અને કેટલીક જગ્યાએ અપજિશ ભાષાના પ્રયોગ પણ થયા છે. જુઓ (ભાષા–પરિચય પૃષ્ઠ ન. ૬૩, ૬૬ ) મૂળ ગ્રંથમાં તે અનેક સ્થળે ઉપર અપભ્રશ અને સસ્કૃતને પણ ઉપયોગ થયો છે. આપણી કથામાં પણ એક સત લોક આવે છે બોલાતી ભાષાનાં જે શબ્દ અને રૂપે વપરાય છે તેઓ આગળ જઈને આપણી આધુનિક ભાષાનાં મુખ્ય અંગ બની ગયાં છે. આપણી ભાષા સાથે તે કેવું સામ્ય ધરાવે છે તે જોવા માટે મૂળ ગ્રંથનો એક દાખલે જુઓ : ગરવા ન તુ માવે ટિન ઉત્તમ વઘુ (મૂળ ગ્રંથ ૮ ૪૭ પૃ ૩૧) એને આપણી ભાષામાં લખીએ અથવા મને ઉત્તમ વસ્તુ દેતાં તમને ભાવતું નથી. આવા અનેક દાખલાઓ ટાંકી શકાય તેવા મૂળ ગ્રંથમાં મળે છે. આપણાં કથાનકમાં મહારાષ્ટ્ર ભાષા સાદી અને સરળ છે એમ તે ભાષા મધુર, પ્રસાદગુણવાળી અને પ્રવાહી છે, પર તુ વર્ણના પ્રસ ગ ઉપર ભાષા કઈક કિલદ સમાસબહલ થઈ ગઈ છે જે વિષે ચર્ચા થઈ ગઈ છે ૧૦. સાંસ્કૃતિક સામગ્રી (૫) રાજ્ય, સમાજ અને ધર્મ દરેક રાજા પિતાના રાજ્યનું શાસન એક કરતા વધારે મ ત્રિીઓ નિયુક્ત કરીને ચલાવતો હતો તેમાં એક પ્રમુખ-પ્રધાન મંત્રી તરીકે જણાતા ગજા શ્રેણિકને ત્યાં ૫૦૦ મત્રીઓને અતિશયોક્તિ ભર્યો ઉલ્લેખ છે જેમા અને મુખ્ય સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું બુદ્ધિ અને કાર્યકુશળતાની પરીક્ષા કરીને મત્રીઓની નિમણુક કરવામાં આવતી હતી તેમાં રાજકુમારને પણ સ્થાન મળતું હતું. શાસન ચલાવવા માટે રાજકુમારની પણ સહાય લેવામાં આવતી હતી રાજપાટ આપતી વખતે રાજકુમારની બુદ્ધિની ·अभयपगाणगं ન થતાં તે રાજમે છેડીને બહાર પગ રાતો જતો હ. અતિ વિશાળી ३६ પરીક્ષા કરવામાં આવતી હતી ઘણી વખત રાજપાટ માટે રાજકુમારમાં દેપને લીધે મારામારી પણ થતી હતી. માવા વખતે રાજા વિધી કામ લેવું પડતું હતું. નગરજનોની સલાહ લઈને ગુણયુક્ત રાજકુમારને રાજપાટ આપવાનું પણ બનતુ હતુ. ગોગ્ય રાજકારનું ઉચિત ન્માન અને કુશળ (ક્ષત્રિય) પુરુષને રાજા પિતાનાં રાજ્યને ભાગ, પિતાની પુરી અથવા મોટુ ઇનામ પણ આપતો અન્ય રાજ્યોમાં દેશ મોકા માટે વિશે લેખવાહક રાખવામાં આવે . તેની દશા થઈક વાર બહુ લાગણી થઈ જતી હતી. અન્ય રાજાએ તેના પ્રતિકળ શાથી છોઈને તેને મારી નાખવાની યુકિત ઘડતા. રાજાઓ એક કરતાં વધારે ગણી કરતા હતા તેમાં એકને એમ મટિરીનું સ્થાન અપાતુ. રાજકુમારોની જેમ રાજકુમારી અનેક કળાઓ અધ્યયન કરતી અને સંગીતનું તે સવિશેષ. રાજકુમારી માટે જુદી ગી- ઘરી રાખવામાં આવતી. રાજકુમાર અને રાજકુમારીનાં પાને પિયણ માટે જુદી જુદી ધાત્રીઓ રાખવામાં આવતી હતી. રાજા આસ્થાનમડપમાં બેસી રાજીનું કાર્ય કરે . પાશામ માં આજ્ઞા લીધા વગર પ્રવેશ કરવાને નિધિ હતો. તેના દ્વાર ઉપર તીકાર જ છે જેની રજા સિવાય સ્થાન મેપમાં પ્રવેશ કરી શકે તો રાજાનાં ખાનગી કામ માટે અનેક દલીઓ રાખવામાં આવતી હતી રજાનો દરજેશ ખારા પ્રકારને રહેતો હતો અનેક ગણી તેને ખા ટાળતી ત્યાં ઊભી રહેતી હતી. રાજા જ્યારે બહાર નીકળતે ત્યાંર બહ વિલય રા બાર તે તેના માટે અગઢ ખાના હતા જા અને મને એ સારી શાખ રાખીને તે અનેક કોઓ અને વિનોદ ચાર રખ ને. બુકની સામગ્રી, શાક, હાથી, , , વગેરે માટે અલાયક બાળાઓ રાખવામાં આવતી વિજયની ઉદોગા કરનાર એવું એક તિ” નગારુ અથવા જયટકા પણ ખાની જે બહુ મારા ગાત (1• રામ દુબજ કામ પર આગ કા તો પાતાના બાપને રાખવાની કેશિશ કરો કાળ પિતાના સામ સાથે બીજી રાજ - આ િક. આક્રમને વિકી બનાવવા માટેની નીતિને ઉપગ મીનને ·પ્રસ્તાવના ૩૭ કગતે હ. લડાઈનાં શસ્ત્રોમાં મુટિ, મગર, મર, અને ઝસને ઉલ્લેખ કરવામા આવ્યો છે. સેનાનો પડાવ ધાવાર-છાવણીનાં નામે ઓળખાતા હ. રાજાનું અપહરણ કરવા માટે જુવાન ગણિકાઓને ઉપયોગ કરતે હતે કઈક વાર ગણિકાઓ ધમછળથી પ્રમુખ પુનું અપહરણ કવ્વામાં રાજાની સહાય કરતી ગણિકાના સંદર્ય ઉપર મોહિત થવાથી રાજાઓ કસાઈ જતા હતા માદક દ્રવ્ય પિવડાવીને પણ અપહરણ કરાતું હતુ. સારાં કાર્યો માટે રાજદ્વારા વરદાન અપાતા રાજપુત્ર અને વણિકપુત્રી વચ્ચેના લગનનું વર્ણન આવે છે. સામાન્ય રીતે કુળ, બળ, આચરણ અને સ્વભાવના મુદ્દાઓ ધ્યાનમાં રાખી લગન ગોઠવાતા હતાં ક્ષત્રિયવ શની ઉત્તમતા ગણાતી હતી ભાઈ- બહેનના પુત્ર-પુત્રીઓ વચ્ચે વિવાહ-સબ ધ કરતે હતો. ક્ષત્રિય કુળમાં પ્રેમ વિવાહ થતા હતા લગ્ન કર્યા પછી પત્નીને પાછળ મૂકી વિદેશ જવુ દુ:ખદ ગણાતું હતું ગર્ભાવસ્થામાં દેહદ પ્રેમ કરવું એ કર્તવ્ય ગણાતુ હતુ, પુત્રજન્મના પ્રસંગ ઉપર શ્રીમ તેને ત્યાં ઉત્સવ મનાવવામાં આવી હતી જેમાં સંગીત, નૃત્ય અને વાજિંત્રોને કાર્યક્રમ રખાતા હતા અને દાન કરવામાં આવતુ હતુ ધાઈ બાલનું પાલનપોષણ કરતી આઠમા વર્ષમાં બાલકને શિક્ષણ આપવા માટે ઉપાધ્યાયને ત્યાં મોકલવામાં આવતુ હતુ. છેકરાઓ એકબીજા સાથે બાઝતા પણ હતા અને તેના પિતા વિશે શ કા રહેતી તેને ચિડવવા બારમા દિવસે નામકરણની વિધિ કરાતી હતી નગર ગોપુર, મહેલ, પલાગૃહ, અટારીઓ, ગવાક્ષ, મદિર, ચાચર, ચોક, રાજપથ, દ્વાર, હાટ અને ઉદ્યાનથી શોભતુ હતુ. રાજમહેલની પાસે વિશેપ બજારની વ્યવસ્થા કરવામાં આવતી થી અન્નપુરની સ્ત્રીઓ ત્યા ખરીદી કરી શક્તી વેદ, વાણિયા, ગોળક મને ગણિકાઓના ધધાઓનો ઉલ્લેખ છે ગણિકાઓ રૂા ગાર અને હાવભાવથી લેકને આકર્ષતી હતી મહેમાનોનું સારું સ્વાગત કરાતું હતું તેમને સ્નાન કરાવાતુ હન, આસન આપવામાં આવતું અને જમવા માટે ભોજન આપવામાં આg. ઘા વખત પછી મિલન થતાં પુત્રને ખેડામાં બેસાડી તેનું માથુ સુધી વાત્સલ્યભાવ પ્રગટ કરતો હતો ખાવા માટેની વસ્તુઓમાં લાડુ , મોદક, ખીર, દૂર-ભાત વગેરેનો ઉલ્લેખ છે. બહારગામ જતી વખતે લેકો પોતાની સાથે ભાત લઈને જતા. પાણી માટે કળશ, બીજી વસ્તુઓ રાખવા ·अभयखाणय મા છે વ્યિા મને બલીને ઉલ્લેખ છે દાગીનામાં વી ટી. સેવા માટે પલ ગ, બા' જ, કળાઓમાં ગાંધર્વ કળા વગેરેને ઉલ્લેખ છે. તે વખતે ઇને ન નહાનિને કળાકારો હશે કે તેઓએ એક મુત્રમય હાથી બનાવેલ જ વાળા થી જે હતો. પશુઓમાં ઘોડા અને હાથીને સવારી માં વાળ કાને હતું. હાથી પાગલ થઈ જતું ત્યારે ભયનું વાતા- ન નન'd' હતુ. હાથી ચલાવનાર મહાવતના નામે ઓળખાતા ગોગોમાં Mા ને ખાપણમાં કાણનો ઉલ્લેખ છે. નગરીમાં આગ પણ કરી નાની હતી. ભૂતપિશાચના ઉપદ્રો પણ થતા હતા તેનુ શમન કરવા માટે "અકિન શ્રી દ્વારા રાત્રી દરમિયાન ભોગ ચઢાવવામાં આવતો લેકે ૧ વિધાસ રાખતા ગર્ભાધાન વખતે માતાને જે સપનું આવતું તેના ઉપર સંતાનનું ભવિષ્ય નક્કી થતુ લોકોને કમ ઉપર વિશ્વાસ હતો, 'ન બોલી એ અપશુકન ગણાતુ હતુ. શરીર ઉપરના સામુહિક લક્ષણોનું મરતન નું. રૂપ બદલવાની વિદ્યામાં લોકોને વિશ્વાસ હતો ધાનિક શોત્રમાં તે વખતે ધર્મોપદેશ માટે તીર્થ કરનું આગમન બહુ મહત્વપૂર્ણ ગણાતુ હતુ લેકે ઉત્સવ મનાવતા શુંગાર કરીને ધર્મ બાબી ગાંવાળવા નગર બહાર ઉઘાનમાં જતા રાજપરિવાર પણ એમા લાગ . ઈસાધુ બનતા તો કોઈક ગૃહસ્થધમ સ્વીકારતા તો કોઈ ભાન ધર્મ પ્રત્યે પોતાની શ્રદ્ધા દઢ બનાવતા ઉદ્યાન-ય, નગર–મ દિર અને ગૃહ-પ્રતિમાઓનો ઉલ્લેખ છે. સ્વાધ્યાય, ઉપવાસ, પારણું કરવા, રાધા માટે રાત્માન, તપથી કરવી, તીર્થ જાત્રા કરવી વગેરેને ઉધમ મળે છે લેકપર પરામાં દેવજાત્રાના ઉત્સવમાં શરાબ પીઈને ઉન્મત્ત થવાને ઉલેખ છે. સેડાપા પછી કેટલીક સ્ત્રીએ દીક્ષા ગ્રહણ કરી ની તકતી. (બ) આપણી ભાષાને પ્રાકૃત કુળ - ૧ણી આધુનિક આર્ય ભાષાઓ મધ્યયુગની વિઇ આય ભાવ - અપશ ભાષામાંથી વિકસિત થઈ છે. ઉદાહરણ છે હિંદી તેમની ને, તેના નામ અને થ કે સમજવા માટે આપણા [, tv 0 શકાય 1 ·પ્રસ્તાવના ३८ %3D . શબ્દ ભડાળ : असु = आस् , मांस; अज्ज = आज, भार, अह = आठ, 41; अ = आया, २७धु ; अम्हे = 24भे, अवर (अउर) = और, सार, इह = ईट, इट्टाल =ी, उच्छंग= 8२७ ग, उह उठना, पु. क्ज्ज = Ir, कह % काठ, 16, कड् = १८, कलस = फ्ल्स, कहिं = कहाँ, फायर = कायर, आय२, कुमर D१२, कुसल = कुसल; कूव वे, केत्तिय = कितना, तु, कोइ = कोई, 6, कोह = कोट, ८, कोढी = कोही, घाटी, खण = म; गभीर = गभीर, गली२, गवरख = गवास, गोम, गोवाल्य = बाल, गावाण चउक्क = यो४, चउत्थो= चौथा, याचा, चच्चर = याय, चमर = यभर, ची = चर, चूरा, न्यूरी, छगण (छअण) = छाण, जण = ४, जस = जस, स, जाण = एषु, जाम = जाम, जगम, जिन्न = जीन, जुत्त = जुत, जुन्न = जून; जेह = जेठ, रे, जेम = भयु, जो = जो, न, जोग = जोग, लेग, जोवण = जोवन, नमन, पहाण = न्हाना, नहान, नहाना, ना, नहा() तुम = तुम, तमे; तो तो, ता, थाल = थाल, थाण; दाहिण = दाहिना दुबल = दुक्ला, मणु, दुवार = दुवार, दोस = दोस, धाई = धाई, घाई, नच्च-नाच, नाय, पच = पाँच, पाय, पच्छिम = पच्छिम, ५२७भ, पड़ = ५३, परिक्स परिखना, परसना, परी, ५२५, पल्लक = पल्ग, ५३, पास = पास, पामे, पाहुणया = पाहुना, पुक्खर = पोसर, पोभर, पुच्छ = पूछना, ५७५ फुह = फूटना, ३, वार = १२, चारस = पारस, मच्छर = भ२७२, मुस्क = भूवु, मुह - मुंह. रक्त रखना, समयु, खज = राज, २००४: रत्त % २२तु, रुट्ट%३७ ल्क्सण = (4), लच्छी = लच्छी, लड्डु = लड़इ, साधु, वच्छ = १२७, चणियो = पाyिो, वयण = (वइण) = वेष, विहूण = विहा. सझा - सास, साम(or), सताव = सतापधु; समाल सभालना, ससाण, सलाण; सह = सा; सप्प - साप, साप; सरीर = सरीर, सरी२; सा = साहु, साह (कार), साह (२), सिंगार - सिंगार, सिक्स सीसना, सिर तिर, सिर, सेटि = मे; हक्क = 613, हत्थी = हाथी. हाथी, हथिणी = दाथिए।, खायी, हियय = हेयु . .

·अभयक्वाणय રૂપ - જેણે, તે = તેણે, પ્રથમા . દેવીમો = દેવીઓ, તે = જે; નો = નાં, તૃતીયા: * મુનાઈ = સુન દાએ, અgi = આપણે; તે મg = મે, સપ્તમીઃ તગ્નિ = તેમાં, સમરિન = સામે, સમયમાં વર્તમાનકાળ • ૪ = કરે (છે), = = કરે (છે), વ = કહે (છે), સારૂ = જાય (ઈ) નથિ = નથી, મારું = ભણે છે, વિવેક = વિનવે (છ). વર્તમાન કૃદંત નગ્ન = નાચત, નિરિતો = નીરખત, ભૂત કૃદંત મણિય = આપ્યું, સાબો = આયો, ૩દિમો = ઊઠયો, દિય = કહ્યું, જમો = ગા, યા= ગયા, મણિવ = ગયું, ચિત્રો = ચાલ્યો, વિદો = દીઠ, પારિવા = પાડ્યા, મળિયો ભ, વોલ્યવિમો બોલાવ્યો, નિોિમો, સ્ટોલો, हसिय = લખ્યુ સંબ ધક ભૂત કૃદંતઃ મરિકા = ભરીને વિધ્યર્થ : માળિદન૩ = આણજે, કિન્નર = દેજો. પ્રેરણાથક #ાવે =કરાવે છે), જાવિદ = કરાવ્યું, વળrag=ણાવે (છે), વરિણાવિમો = પરણાવ્યો [ આખ્યાનકમણિકાશ-વૃત્તિમાં મળતા શબ્દો અને આપણી ભાષાને એને શબ્દ ભડાળ] – મા = આયુ, આવરી = આબલી, ૩ કિ = ઉકરડે, ઉકરડી, હાવજ = ઉતાવળ, મોર = યોર, જીરું = કછોટો વોટ = કેથળી, કોય, મ = યર, ખળભળ, વી = રૂારી, ખાલી, વળખાંપણ, યુવા = અપવું, ર=ાર, ગોબર, કર==, છેલ, gટ = જુર , , , ટિક= ટીલુ; સ્ત્રિ = ળ્યું, ચીયર = દીવડે, વરિયા વા, દિવાળી, ફેવસિા = દેવળિયુ, કેર, નકર =ળી નિરિક ની દાન, વિવ71 = પિયર, પુરા =પટલ, વાર, qઆપ, રિવા=બેટી, , મ7ના = ભગ, મોરા, મંત્ર =ભળ. રોઝ = મોકળું, ર = ય વારિવા. વિજma = વગાવવું. વિરત્તિ = ટલે, 11 = માવ, મન = TH, 27 = હલકલ, = દાલવું, ક્ઝિર=હિલાળા ઉપર આપેવ ખલાઓથી સ્પષ્ટ જણાઈ આવે છે કે આ પ્રાથની પ્રાકૃત ભાષા હિદી કરતા ગુજરાતની સાથે વધારે સબધ ધરાવે છે એટલે ગુજરાતી ભાષાના વિકાસમાં એનો ફાળો મહત્વપૂર્ણ છે. -- ·FOR REVIEW अभयक्खाणयं दाहिणभरहद्धरसारमणीवयणे विसेसयसमाणं। सिरिरायगि नयरं नयरंजियजणवयं आसि ॥१॥ (1) दाहिण (दक्षिण) = हलिए, भरहद्ध (भरतार्ध) = माया मारत देश; विसेसर (विशेषक) = ति; सिरिरायगिह (श्रीराजगृह) = मे नगर नय = न्याय, नीति, जणवय (जनपद) = श, देशना सो1; आसि (आसीन्) संतु દક્ષિણ ભતાધુની ધરતી ઉપર સુંદર સ્ત્રીના ચહેરા ઉપર તિલક કે ન હોય તેવુ નીતિ-ન્યાય–સદાચારના આચરણથી આનદ પામતા લોકો વાળું શ્રી રાજગૃત નામે નગર હતુ . तम्मि पुरे परकुंजरकुंभत्थलखोणीखणणसीरसमो। समरसयवरजयसिरिरमणीगहणेकदुल्ललिओ॥ सुकुमालपाणि-पाओ सारयरयणियरसरिसमहच्छाओ। रहरमणरुडरकाओ नरराओ सिरिपसेणइयो ||२-१०॥ () तम्मि (तरिमन्) = तेभा, पर मन; कुजर (कुञ्जर)-दायी, सोणी (सोणी) = पृथ्वी, प्रश सीर = 1. सरवर (स्वरम्पर) %42 पद ५२पानी समा म: दुल्ललिअ (दुर्ललिन) = ६४२ माशा गमनाग. (10) सुकुमाल(मकुमार) = Sण, सारम(शारद) = 28: ग्यणियर (ग्जनीचर) = य-भा; सरिस(मग) = म२४, छाआ(छाया) = नि, सोय,गइरमण(रनिग्मण)= अभय सिरिसी. पमेणाअमरननित એ નગરીમાં દુરુપી હાથીઓના ક ભથ્થળરપી ધરતીને ખેડવા અથવા ખોદવા માટે ફળ કે ન હોય તે, યુપી સ્વથ વરમાં મુશ્કેલીથી પામી શકાય તેવી જયશ્રી પી સર ચીને મેળવવાની મોટી દિકર) અમિલા રાખનારે, કોમળ હાથ અને ચગુવાળે, શરદ ઋતુના ચંદમ જેવી મુખની (કાંતિ) ભાવાળો, કામદેવ સમાન અને દેવાળે એ નરાજ શ્રી પ્રસેનજિત હતો. (८-10)

·No text on this page.

·अभयक्खाणयं ३ इय चितिऊण सिंधुर-तुरंगमा-ऽऽउज्ज-रहवराइन्न । पजालावा सयलं चउद्दिसि जिन्नसालगिह ॥ २५ ॥ (२५) इय (इति) मे शत; सिंधुर (सिन्धुर) = साथी, आउन (आनोद्य): वालिन, आइन्न (आकीर्ण) = लगये, पज्जालाइ (प्रज्यागपति) = भाग यापीछे, जिन्न (जीर्ण) = जून , सालगिह (बालगृह) = યુદ્ધસામગ્રી રાખવાનું મકાન આવું વિચારીને તેણે હાથી, ઘેડા, વાજિત્રો અને ઉત્તમ રથી ભરેલ સંપૂર્ણ જના શાળાગૃહને ચારે બાજુથી આગ લગાડી દીધી (૨૫) तं नियचि जलणजालाकरालियं भणड भूवर्ड कुमरे । रे रे ! जो जं गिण्हड दिन्नं तं तस्स सव्यं पि ॥ २६ ॥ (२९) नियवि (दृष्ट्या) = न, (मपत्र प्रत्यय वि., तम्स (तस्म) = तेने, बाला (माला) = artml; गिण्हह (गृहाति) = थे. અગ્નિની જવાળાઓથી સળગી ઉઠેલી એને જોઈને રાજાએ કુમારોને કહ્યું અરે, જે કુમાર જે જે વસ્તુઓ લઈ બચાવી લેશે તે બધી વસ્તુઓ તેને આપેલી ગણાગે (२१) रायापसं निसुणित तडयडफुटुंतवंससंदोहे। कइति पलित्ते पविसिऊण कुमरा गईदाई ॥२७॥ (२७) निमुणिउ (निक्षुत्य) = Reणाने, तहयड (तडतड) = अपार, नदोह = ०४८या, कद (क) = महा२ १४; पलित्त (प्रदीप्त) = गईदाइ (गजेन्द्रादि) = हाथा पोरे. રાજાનો આદેશ સાંભળી સળગતા અને તતડ અવાજ કરતા વાંસડા- એના સમૂહમાં પ્રવેશ કરીને રાજકુમારે હાથી વગેરેને બહાર કાઢવા લાગ્યા.(૨૭) सेणियकुमरेण पुणो पविसिय पजलंतमंदिरस्संतो। गहिया भिमऽभिहाणा दम्पेण झडत्ति जयढका ॥ ३ ॥ (31) पविसिय (प्रविश्य) = प्रवेश शन. भिंभमेर, मेरी; अंतो (अन्नर) १२; अत्ति (सरिति) = reीयी, जस्ता वियनी पापा કરવા માટેનુ નગારુ કે ડકે કે બેરી, એણિકુમાર વળી સળગતા મકાનની અંદર પ્રવેશ કરીને કુશળતા સાથે જલદીથી ભિભ નામની જયટક્કા (વિજયનું નગારું કે છે) લઈ बीधी. (21) ·प्राकृत - (३२) जयढका ॥३३॥ है तं मच्छरेण फरकलियभिभमवलोडउं इयरकुमरा उपहासेण पयंपंति सेणियं भिभसारो त्ति ॥ ३२ ॥ (१२) इयर (इतर) = मन्य, करफलिय (करकलिन) = साथमा ५४ હાથમાં પકડેલા ભિ ભથી શોભતા શ્રેણિકને જોઈને પબુદ્ધિથી ઉપવાસ કરતા બીજ કુમાર એને ભિ ભસાર નામથી બોલાવવા લાગ્યા तं दह्ळूण नरिंदेण चिंतियं सेणिण्ण साहु कयं । पढममिणं रज्जंगं संगहिया जेण (33) दट्टण (दृष्टवा) = न, इण (एनाम्) - मेने, रज्जग (राज्याग) રાજ્યનું એક અગ. એ જોઈને રાજાએ વિચાર કર્યો છે કે સારુ કર્યું કારણ જયદ્રક જે રાજ્યનું પ્રથમ અગ ગણાય તે એણે બચાવી લીધુ. (૩૩) अह अन्नया परकम-चायपरिक्षणका कुमाराण । फाराविय परमन्नं भोपइ निवो नियकुमारे ॥ ३४॥ (३४) चार (त्याग), परक्कम (पराक्रम), परमन्न = पीठ, परिक्षणकए (परीक्षणकृते) = ५२N1 भाटे, भोएइ (भोजयति) = भाउ छ તે એકવાર કુમારના પરાક્રમ અને ત્યાગની પરીક્ષા કરવા માટે ખીર તૈયાર કરાવીને રાજા પોતાના રાજકુમારોને જમાવા લાગ્યા. (३४) परमन्नं परिवेसिय निवेण लिरिलकिओ सुणयवग्गो। सम्गहमागच्छंतं तं नियवि (१५) पग्वेिमित्र (परिवेष्य) = पिसीन, लिल्लिक्किओ (लयलयकृत )ता. એને બોલાવ્યા. ખીર પિમીને રાજાએ કતાઓના સમૂહને નોતર્યો તેઓને સામા આવતા જઈને બીજ મારે નામી ગયા मेणियकुमगे इयराणमुभयपासट्टिए गयिथाले । मुण्याण ग्विवद जेमेइ अपणा भयविमुकमणो ॥ ३६॥ (2 ) अपणा (आमना) = भुपाने, सिड (विपति) = नां. train (41) यात्री न सन २४ मा ८ता, ન્ય કિકુમાર કતરાઓને ખાવાનું ના હતા અને પોતે ભય ગતિ ચેરા માથે જેમને . पलाइया इयरे ॥ ३५॥ (34) (३१) ·अभयवखाणयं - तन्यइयरमवलोइय चिंतेइ पमोइओ पुहइपालो। सो उदार-वीरो ति कायरा इयरकुमरा मे ॥ ३७॥ (३७) अवलोहय (अवन्तोक्य) न, तपइयर (तद् + व्यतिम्) ने प्रस गने. આ પ્રસ ગ જોઈને હપિત થયેલા પૃવીપાલે વિચાર્યું કે આ કુમાર ઉદાર અને વીર છે જ્યારે મારા બીજા પુત્રો બીકણુ . (૭) अवरसमम्मि राया बुद्धिपरिक्सणकए कुमाराण । मुद्देइ गणियलयकरंडप सलिलकलसे य ॥ ३८ ॥ (3८) मुद्देइ (मुद्रयति) = मोराडे, गणिध (गणित) = , लड्ड्य Bा એકવાર કુવાની બુદ્ધિની પરીવા કરવા માટે રાજાએ ગણેલા લાડવાઓથી ભરેલા કર ડિયાઓ અને પાણીના ઘાએ સીલબધ કરાવ્યા. (૩૮) हकारि नयो ते भणेइ वच्छा! सबुद्धिविहवेण । मुद्दमभंजिय भुंजेह मोयगे पियह सलिलं पि ॥ ३९ ।। (३८) हक्कारिज (आकार्य) = मोडापीने, अभजिय (अभय) - तोय! ५१२. કુવને લાવીને રાજાએ કહ્યું, હે પુત્રે, પોતાની બુદ્ધિની કુશળતાથી ખીલ તેડવા વગર લાડવા જમે અને પાણી પણ પીઓ (૩૯) पचं वुत्ता नियबुद्धिगन्निया वि य उवायमलभता । ते छह-पिवाससोसियगत्ता दीणत्तमणुपत्ता ॥ ४० ॥ (४०) हपिस (क्षुधा + पिपासा) = भूम अने तस, सोलिय (टोपिन): जापाये. दोणत्त (दीनत्य) हीनता એવુ કહેવાતા પિતાની બુદ્ધિનો અભિમાન કરતા પણ કાઈ તરકીબ ન પામતાં ભૂખ અને તરસથી શરીરના અંગે સૂકાતા તેઓ લાચાર થઈ ગયા (४०) सेणियकुमरेण पुणो घेत्तुं पगलंतकलसबिंदुजलें। धुणिउं करंडए मोयगाण चूरी भोयविया ॥ ४ ॥ (४1) घेत्तु (गृहोत्या) = न, धुणिउ (धूत्वा) = थापा, रोए (चुगन) यून ५३, भोयविग (मोयिता) भाऽय! શ્રેણિક કુમારે તે વળી કળશમાથી ઝમતા પાણીનાં ટીપાં લઈને અને કર ડિયાઓને હલાવીને લાડુઓના ચૂરાથી બધાને જમાડ્યા (૪૧) ·६ प्राकृत %3D (४२) (४) (४५) नवन (यथावृत्त)-भय- युसयतमा युरात (प्रत्तान्त) % Dीत. तयणंतरं कुमारे विविहविणोयप्पसंगवक्रित्ते। पासित्तु नरवरिंदो बाहरि पुच्छई एवं ॥ ४२ ॥ (४२) तयणतरं (तद् + अनन्तरम् ) तात२. विणोयप्पराग नोदप्रसा): भ२४ीना मना५, वकिरवत्त (व्याक्षिप्त) = 4-d. पाशित्तु (दा) = पश्य् ५२थी, न्नेईन, वाहर (ति + आह.) = पु. ત્યાર પછી કુમારોને અનેક પ્રકારના વિનોદ પ્રસંગોમાં પરત જોઈને રાજાએ એમને બેલાવીને એમ પૃ. मुद्दाभंग काऊण मोयगा भक्खिया कइ ? कहेह । एवं वुत्ता राएण ते पुणो विन्नवंति अओ ॥ ४३ ।। (४३) काऊण (कृत्वा) =शन, कइ (कदा) = ४ार, अओ (अत) સીલ (મુદ્રા)ને તેડ્યા વગર લાવાઓ કઈ રીતે (મારે) ખાધા તે સમજાવો. રાજાએ એમ કહ્યું ત્યારે તે ફરી કહેવા લાગ્યા. ताय! नियगणिय-मुद्दियमोयगसंखं समुहकलसे य । परिभाविऊण कइ भक्खिय? त्ति दोसं पयासेह ॥ ४४ ॥ (४४) समुद्द (समुद्रा) = २|| सहित, परिभात = विया२यु , पयागः (प्रकाश यथ) = पार्डी, समाजवा. डे તાન, પિતાની ગણતરી પ્રમાણે ગીલ સિક્કા" ધ કલા મેદો અને મુદાયુક્ત કળશની સંખ્યા જોઈને હું વિચારીને) કહે કે, કયારે (पा शत) मा ८२. विरेप सप तो मतावा. (४४) इय भणि भूवालो संभालइ जा तहेच तं सव्यं । पुच्छद य पुणो कुमरे कहेह जहवत्त वुत्ततं ।। ४५ ॥ આમ કહેવાતાં રાજાએ તપાસ કરી અને બધું જેવું હતું તેવું જ પામીને કરી કુમારને પૂછયુ, જે ઘટના બની તે સમજે. (૪૫) नो अग्रिमो समग्गो वि वझ्यरो तेगियपायाणं । भिभमाग्कुमरेण भोइया निययबुद्धीग ।। ४६ }} (१) अधि (आग्यान) = 6, वायर (ध्यतिर) = 11, (यया) 37 शते ત્યાર પછી તેઓએ મળ વૃત્તાંત રાજાના ગામ પ્રસ્તુત કરતા જાવ્યું કે ભિભસાર (બિબિમાર ) કુમાર નાની નથી કરીને (तो) यु तु. जह - ·अमयक्वाणय घगवे. इय निसुणिऊण सेणियमइविहवं विम्हिओ महाराओ। चिते जहा जुत्तो पसो पसो रजाहिसेयस्स ।। ४७ ।। (४७) मइविहव (मतिविभव) = मुधिनी यभार, विम्हि (विम्मित): सायं ययु, जुत्त (युक्त) = योग्य, रज्जाहिसेय (राज्याभिषेक). શ્રેણિકના આવા બુદ્ધિવૈભવ વિષે સાંભળીને મહારાજ આશ્ચર્ય પામ્યા અને વિચાર કરવા લાગ્યા કે એ જ રાજ્યાભિષેકની લાયકાત (४७) नवरं जइ सपसायं पयं पेक्खामि ता न संदेहो। सव्वे वि य मिलिऊणं वावाइस्संति कुमरमिमं ।। ४८ ॥ (४८) नवरं = ५२ तु, सपसा (तप्रसादम् ) %DBा साथ; पेच्छ (प्रेक्ष) = नयु, वावाइम्सति (व्यापादयिष्यन्ति)भारी नामो, हम (इमम्) આને પર તુ એમને જે મારી વિશેષ કૃપાથી જેઉ તે એમાં કોઈ શકો નથી કે બધા રાજકુમારને મળીને આ રાજકુમારને મારી નાંખશે (૪૮) संपड अलीढभावो पयस्स पराभवं पयासेमि । रजसमयम्मि नियमा इमस्म काहामि अहिसेयं ।। ४९ ॥ (४८) गपड (मप्रति) = हासभा, अलीद = सनासत, काहामि (करिष्यामि) -शश. હાલમાં તે અનાસક્ત ભાવે એની હાર જ પ્રગટ કરું. રાજ્ય આપવાના સમયે એનો નિયમપૂર્વક અભિષેક કરીશ. (४८) तो तस्स रक्खणकप करेइ राया पसायमियराण । कुमराण तुरय-रहवर-चारण-आभरणनियरेण ॥५०॥ (५०) तुरय (तुरग) = 131, आभरण = २५४५२५५, नियर (निकर) माय તે એમની સા ખાતર રાજાએ બીજા રાજકુમારીનું ઘોડા, રથ, હાથી અને અલ કણોના સમુદાયથી સન્માન કર્યું. (५०) नियअंगरक्खपुरिसे बाहरिऊणं नरेसरो भणइ । रम्सेययो फुमरो अलक्सिहिं अवायाण ॥ ५१ ॥ (५१) अगरस (अगरक्षक), अन्तरिया (अलक्षित) साभा, अाय (अगय) = अनि પિનાના અગરક્ષક પુરોને બોલાવીને રાજાએ આજ્ઞા કરી કે એચિ તા એવા અનિટથી કુમારને બચાવજે. (1) ·૮: प्राकृत इयराण गुरुपसायं निवि चितेइ नियमणे कुमरो। पेच्छ अहं ताण्ण वि जेट्टो वि जहा पराभूओ ॥५२॥ (૫૨) નિવિ (દલ્લા) = જોઈને (અપબિગ પ્રત્યય ) વેજી (44) = જે, તાળ (તાતેન) = પિતાએ. બીજાઓ પ્રત્યે વકીલ (પિતા)ની મહેરબાની જોઈને કુમાર પિતાનાં મનમાં વિચાર કરવા લાગે છે, જે, મોટો હોવા છના પિતાએ પણ મારે જ પરાભવ કર્યો (પર) अवमाणमहादुहदुहियमाणमो माणगुणगरिट्टो वि । गुरुसोयजलणजालाकरालिओ गमइ નચિરું દર ! (૫૩) ટુહિક ( વિવ) = દુભાયેલુ, ગરિ (gિ) = ગુમાન, રિવર (દિવસ). અપમાનના મહાદુખથી દુભાયેલા મનવાળો અને આત્મસાનના ગુણનું ગુમાન રાખનાર એ તે ભારી શોકરૂપી અગ્નિની જ્વાળાઓથી જકડાયેલો દિવસ પસાર કરવા લાગ્યા (૫૩) मज्झ नियंतस्स कहं कुमरो अवमाणिओ? त्ति रत्ततणू । पगलंतअंसुजालो मित्तो असणीहओ ॥ ५४॥ (૫૪) મગ્ન (H) = મારું, રતાળુ ( રતનુ.) = રાતા શરીશ્વાળા, અને (મg, મ) = કિરણ, આસુ, મિત્ત (મિત્ર) = સૂર્ય, દેન મા દેખતા કુમારને કેમ અપમાનિત કર્યો એમ વિચારીને (ઉપથી લાલ બનેલા શરીરવાળો અને આખમાથી આસુઓનાં ટીપા ટપકાવતો દોસ્ત) લાલર ગવાળો સૂર્ય પિતાનાં કિને નિસ્તેજ કરતે અદશ્ય થઈ ગયો એટલે આથમી ગયો जामुयणरायरत्ता सिणिद्धतारा कुमारअवमाणं । पेच्छिय सुरसरणिटिया सद व्च विलयं गया संझा ॥ ५५ ॥ (૫૫) રાવળ (વાસુમનનું) જાસુદનું ફળ, સિળિદ્ર (નિ), નરમાળા (ામગિથિત) = આકાશમાર્ગમાં વિન, દેવલોકના માર્ગે જતું. જાસુદના રે ગ જેવી રાતી, ફી નારાવાળી અને સ્વર્ગના ભાગે (આકાશમાં) સ્થિત મ ય (પ્રેમના ગથી ગુલાબી બનેલી અને ને યુન આંખની કીકીઓવાળી નાયિકા) કુમારનુ (નાયરન ) અપમાન ઈને સતીની જેમ ( પતિ સાથે ચિનામાં બળી રોકના તે જતી હોય તેમ) વિનાશ પામી (૫૫) (૫૪) ·यभयक्वाणय राण्ण कामजुत्तं सेणियकुमरोऽवमाणिओ जमिह । अजसपसरो व्य भुवणे विश्थरिओ तिमिरपञ्भारो ॥ १६ ॥ (૫૬) જમત્ત (યન = ઉતમ્ - અવૃત્ત) = અનુચિત કર્યું, મા (૨) = વિસ્તાર, 9માર (રમા) = જથ્થો, સમુદાય રાજાએ અગ્ય કર્યું કે શ્રેણિકકુમારનું અહી અપમાન કરવામાં આવ્યું. આનાથી અપકીતિના વિસ્તારની જેમ આ ધરાને સમૂહ જગતમાં ફેલાઈ ગયો (૫૬) अवमाणजलणजालाकरालियं सेणियं नियकरे। निव्यवि व विचितिय समुग्गओ सिसिरकिरिणो वि॥ १७ ॥ (૫૭) નિવૃષિ નિવિનુમ) = 6-શાત કરવા માટે, રિતિક (વિવિ) = વિચારીને અપમાનરુપી આગની ભય કર જવાળાઓમા બળતા શ્રેણિકકુમારને પિતાના કિરણ વડે શાંત કરવાનું વિચારીને ચદમાં પણ ઉગે. (૫૭) तम्मि समयम्मि कुमरो महंतअवमाणपूरियसरीरो। चितेइ पेच्छ ताण न गणिओ तिणसमो वि अहं ।। ५८॥ (૫૮) સમAિ () = સમયમા, તિરસમ (મ) = વણસશ્મન. તેવા સમયે બહુ =માનવી ભરાયેલા શરીરવાળો (બહુ અપ- માનિત થયેલો) એવો તે કુમાર વિચાર કરવા લાગ્યો કે જે, પિતાએ મને તણખલાની જેમ ગળ્યો જ નથી (૫૮) ता कि करेमि संपड ? माणं चइ किमित्थ चिट्ठामि ? | अहवा उत्तमसत्ताण माणमुयणं महादोलो ॥ ५२ ।। (૫૯) ૩ (વા) = છોડીને, રૂથ (મક) = અહી, અપજશે અવ્યયઃ વિદાન (વિટાHિ) =હુ. તે અત્યારે શું કરું? શું માન ત્યજી અહી યા =હુ અથવા (નહી, કારણ કે) છેપ્રાણીઓ-પુ) માટે માનનો ત્યાગ કરે તે મહાદેવ છે (૫૯) जम्हा गुणाण मूलं माणो पुरिमाण वीरचित्ताण । परदेसे विन पाचति परिभवं जेण मंजुत्ता ॥ १० ॥ (ક) ) (૪) = જેથી, કેમકે, તેઝ () = જેણે કારણ કે વિચિત (સાહસિક મનવાળા) પુઓ માટે માન છે એમના ગુણોનું મૂળ ગણાય છે અને એનાથી સમવિત થયેલા પુ પરદેશમાં પણ અપમાન પામતા નથી ·विन्नायर्ड नयरं ॥ ७ ॥ (७४) गंतुमुवट्ठो ॥ ७॥ (७५) નગર, શહેર, નદી, પર્વત બાલ વગેરે અને આસપાસના વિસ્તાર જેતે અને ભમતો ભમને શ્રેણિકકુમાર અનુક્રમે નાતટ નામે 14, १ सामेनु यश गावानु न्य, आवण (आपण)%D 611, यहवा उत्तमसन्नेझभावओ किन्न कल्लाणं? ॥ ७ ॥ (७१) पुन्न (पुण्य), अणुभावओ (अनुभावत ) = पायी, सिटिणा (अष्टिना) તે તેના (શ્રેણિકના) પૂર્વભવના પુરયની કૃપાને લીધે શેઠે (તે દિવસે). બ કમાવું. અથવા ઉત્તમ (શ્રેષ્ઠ) નો સંગાથ થવાથી કેમ કથા रयणायगे व्य पुरिमो मह धृयं किर समुन्बूढो ॥७७-७८॥ (७८) करि (रिन्) = दायी, मयर (मकर) = भरभ२७, कुलिस (कुलिश) १० प्राकृत नयर-पुर-सरिय-गिरिवर-कंदर-घरपरिसरे पलोयंतो। गच्छंतो संपत्तो कमेण (७४) परिसर = आसपासना प्रस, मग्यि (सरित्)% नही નગરમાં આવ્યું. तम्मि मणोहरगोउर-चच्चर-रत्थामुहे निरिक्वंतो। भद्दामिहाणसेहिस्स यावणे (७५) चच्चर (चत्वर) = याय, क्या यार अथवा धारे २४ता। माता आन, गतु (गत्वा) = ; उवह (उपविष्ट) = सी आयु . ભાગેડુ ત્યાના સુદર મુખ્યદ્વાર, ચાચર અને રાજમાર્ગના મુખ્ય અવલોકન કર ભટ નામના શેઠના હાટમાં જઈને બેઠે. तो तस्स पुव्यपुन्नाणुभावओ सिट्ठिणा बहु विढत्त । = 3, विद्वत्त (अर्जित) = भावे, सन्नेज्झ (सानि व्य) = स गाय, चिन्न (किं न)% भनटी. न याय? दण नं कुमारं मिट्टी तुट्टो मणम्मि चिंतेड । जं अज मण मुविणो दिट्टो रयणीए विरमम्मि ।। करि-मयर-कुलिन-विहुम-राजीव-पवित्तचकपवरपत्रो। = ५१, पिडुन (विद्रुम) = ५.या, य, रयणायर (गन्ना) .. (टुरित) = 'पुत्री, समुपद (समुदयूट) = ५२५यो (७१) पन्या, गजीव = ५५; पअ (पद)- मह (मम) = भा3, धूया ·જમાર્ગ, કુમારને જોઈ મનમાં સતપ માનીને શેઠ વિચાર કરવા લાગે કે, આજે રાત્રિ સમાપ્ત થતાં મેં જે સ્વપ્ન જોયું હતું તે પ્રમાણે હાથી, મગરમ, વજ, વિદુમ (પરવાળુ), ૫ઘ અને પવિત્ર ચક્ર વગેરે સામુદિ- લગેથી યુક્ત ઉત્તમ પગવાળા પુ (સમુદની પેઠે ઉત્તમ પાણે વાલે જેમાં આ બધી વસ્તુઓ હોય છે) મારી દીકરી સાથે લગ્ન કર્યા હતા. (૭-૭૮) सव्यंगलक्षणधरो स पव यसो त्ति चितिर सेट्टी। पभणइ सुपुरिस! तुम्मे इह नयरे कस्स पाहुणया? ॥ ७२ ॥ (૯) સાબર (રક્ષTધર) = શરીર ઉપર બધા સામુદ્રિક ચિહ્નો ધારણ કરનાર, તુમે () = તમે, વાદુગર (15) મહેમાન તે બધા અંગસ બધી (સામુદ્રિક) લમણે ધારણ કરનાર આ જ પુરુષ છે એમ વિચારીને રોડે પૂછવું કે, આ નગરીમાં તમે કેના મહેમાન છે ? (૯) તો તે તાજ! તુજ મણિ લેાિ નિયમો नेऊ पहाण-आसणपुरस्सरं भोइओ विहिणा ॥ ८० ॥ (૮૦) તાવ (તત) = પિતા વહાલનું સંબોધન, () આપનુ, દિના (બટિના) =ગડે, વાળ (ાન); પુનત્તર = પૂર્વક, મોમ (મો) = જમાડે, વિહિના (વિધિના) =વિધિપૂર્વક તે તેને હું તાત, તમાર, એમ કહેતા ગેટે પિતાના મકાનમાં લઈ જઈને નાન અને આસન સાથે સન્માન કરીને એને વિધિપૂર્વક જમાડ્યો. સાવિ મજકુમાર વિશ્વાસુકુના ? वणियदुहिय त्ति तह बिटु सुविणयफहियं विवाहेमु ॥ ८१॥ (૮૧) રા (ા) = કઈ એક સમયે; અશુવિ (મતિ) = અગ્ય; મુવિ (B) = સપનું. થઇ એક દિવસ કહ્યું, છે કુમાર, જો કે સુન દા વાણિયાની દીકરી હોઈ તમારા માટે યોગ્ય નથી છતાં પ સપનાથી ગુચવેલું છે એટલે એમની સાથે લગ્ન કરે.

·प्राकृत . तं निमुणिऊण कुमरो जलगभगभीरजलहरसरेण । दसणकिरिणोहपृग्यिासेलदिसिनको ॥ ८२ ॥ (८२.) गभीर (गम्भीर), जलहर (नलवर) = मेय; मर (म्बर) = PRIN, वजर (कथय) = ४.यु, दमण (दान) = हात, किरिण (किरण), ओह (ओव) = समय, दिमिचक्क (दियाचक) = भान दिशाक्षेत्र એ સાંભળીને પાણીથી ભરેલ મધના ગભીર અવાજ વંડ દાનના કિરણોના સમુદાયથી સકળ દિશા સેવને પૂરતો આને કહેવા લાગ્યા. (૮૨) अमुणियकुलकमाणं अपरिस्त्रियमील-नय-सहावाणं । तायऽम्हाणं कन्न वियरंतो मुणसि तं चेव ॥ ८३ ।। (८३) मुण (मुण, जा) = आयु , कुलस्क्म (कुलस्म) = 'मानाननी ५२ . ५०१, नय = सनाया२, नीति, सहाव (म्भाव), अन्हाण (अम्माकम् ) मान, विर (वितृ) % माप ખાનદાનની પર પર જાણ્યા વગર, શીલ, આચરણ અને સ્વભાવની પરીક્ષા કર્યા વગર અને કન્યાનું દાન કરતા તો હે તાત, આપ જ oryामेछ।। (८) तो भणट भहसेट्टी कुमार तुह लक्ग्वणाणि अक्वंति। पुहई पसिद्ध उत्तमकुलझम खत्तसरल।। ८४॥ (८४) अश्य (आ + ग्या) = मात ४७, खत्त (क्षत्र) = त्रिय તે ભર છીએ કહ્યું, હે કુમાર, તમારા લલો પૃથ્વી પર પ્રસિદ્ધ ક્ષત્રિય વંશની ઉત્તમ ખાનદાની પર પરા સાબિત કરે છે. (८४) एवं भणिऊण पमोयपसरपरिपूरिओ तयो सेट्टी। कारावेड मुनंदा पाणिगहणं (८५) पमोर (प्रमोद) = ६, पमर (प्रमर) = विता, कागड (काग- पनि) = ४, पाणिगण (पाणिग्रहण) - ना५. આ રીતે કરીને આનદ મ ચારના નિરકથી રોકે ત્યાર પછી સનદાનું પાણિગ્રહણ કુમાર સાથે કરાવ્યું उबृढजोधणा विवादग्दमियपउमगया। उय जद विमयमुहं कुमरा सहि मुनंदाप ॥ ८॥ (८१) उन्ट जोयगा (उदयोग्ना) = योयन पानी, सिंबाहर (विम्वार) = [at it, उमगर (पद्मगग) = ना ति, 441 भाले, महिं (मार्यम्) = माय कुमारस्स ।। ८५॥ (८५) ·अभयक्खाणय ૩ વિન ધારણ કરતી અને જેના ધિલોડા જેવા દેટ કમળની ક્રાંતિનું અથવા પારાગમણિ (ભાણે) નું ઉપહાસ કરતા હતા તેવી સુન દા સાથે કુમાર વિષય-સુખ ભોગવવા લાગ્યો अह अन्नया सुनंदा सुविणं दहण कह कुमरन्स । जह अज्जउत्त' एसो अज्ज मण सुविणयो दिहो।। रेहंतपुपवरकरो सियदसणो दाणसंजुओ भद्दो । पियवारणो पविठ्ठो तुम व मह ययणकुहरम्मि ॥ ८७-८८ ॥ (૭) અન્ના (ગ્રા) = એક વાર; મકર (કાર્યપુત્ર) = સન્માનનું સાધન, રાગ (ક) = આજ. (૮૮) a (મા) = શોભતુ ; પુરવર (પુર) = કમળ; જ = ; શિવ (સિન) = સફેદ, સાન (કાન) = મદ, વાળ = હાથી; વચન (વન) =મુખ, હર = ૬૦ ત્યાર પછી એક વાર સપનું જોઈને સુન દાએ કુમાને કહ્યું, હું આર્યપુત્ર, મે આજે આવું સ્વપ્ન જોયું કે, ભદ્ર જાતિને, મદ ઝરતા, સફેદ દાંતવાળે, કમળથી શોભતા મૂકવાળો એવો એક તમારા જેવો પ્રિય દક્તિ મારા મુખના વિવર (દર) મા પ્રવે (૮૭-૮૮) तं सोऊण कुमारोपभणद हरिणच्छि! तुन्द वरकुमरो। संभविही तो हरिसियहियया सा गन्भमुबह ॥ ८९ ॥ (૯) મ૪િ (Hિ) =ાખ, તું (ત) = તારુ, તને, સમવિ = ૫- રિણિ (વિવતિ) = થશે; હિય (૪) = યુ. ૩ ૪ - ઇતિ) = ધારણ કરે છે. એ સાંભળીને કુમારે કહેવા લાગ્યો, મૃગાકી, નારે ઉત્તમ કુમાર (પુત્ર) ઉન્ન થશે તે તે પિંત હદય સાથે ગર્ભ ધારણ કરવા લાગી (૮૯) अह अन्नया कुमारो ती सम जान कीलइ जहिन्छ । ता नियद निययजणयस्स मंतिणो तत्थ संपत्ते ॥ २० ॥ (૯) તg સન (ત ) = તેની સાપ : () = રમે છે, જિર (તિ) = જુએ છે, નિનો ગરિક)=મ કરીએ; (૪) =પતા તિવા (1) = લું. ત્યાર પછી એક દિવસ જ્યારે કમર એની પિતાની દા પ્રમા કમળ કરતા હતા ત્યારે પિતાના પિતાના મશીઓને ત્યાં વેલા થા. (૯૦) ·प्राकृत अवि- ग (८1-८२) सुनंदं॥ घरविलुलियसिरकमला कमजुयलं पणमिऊण कुमरस्स। आवद्धपाणिपउमा सप्पणयं ते भणति इम ॥ हकारणाय तुम्हाण पेसिया पुहरसामिणा अम्हे । ता रायपायपंकयमल्लियह कुमार! अवियप्पं ॥ ९१-९२ ॥ (८१) धरविलुलिय (धराविलुलिन) = 01 भान 6५२ २५0 ४२, क्मायन (क्रमयुगल) = य२९युभ; सपणय (सप्रणयम्) = विनय साथ. (२) हक्कारणाय (आकरणाय) - मोसावा भाटे, (यतुथी मे. प.), तुम्हाण (युष्माकम् ) = तभाने; अल्लिय (उपस ) पामे यु , यप्प (अविकल्पम् ) -४ि४५ र ધરતી ઉપર શિર કમળ ટેકવી કુમારના ચરણયુગલને પ્રણામ પિતાના વત કમળ નો પ્રાર્થનાપૂર્વક તેઓએ કહ્યું કે, તમોને બોલાવવા માટે રાજાએ અમને મોકલ્યા છે એટલે વિકલ્પ કર્યા વગર છે કુમાર, રાજાને ચરણકમળમાં પધારો. बहुमन्निऊण मंतीण विणयवयणाणि तक्खणं कुमरो। जणयचरणावलोयणसमुस्सुओ पभणइ सुयणु मह जणयलेहो समुस्सुओ ता अहं गमिस्सामि । तुमए पुण ससरीरं पालेयवं पयत्तणं ॥९३-९४॥ (५३) बहुमन्निऊण (बहुमन्य) = ५ भान श; अवलोयण (अवलोक्न) - नेपु, समुम्मुअ (समुत्सुक) = भगवाए. (५४) गमिम्सामि (गमिष्यामि) = श, तुमए (त्वया) ताराथी, तमः ससरीर (स्वशरीर) = पोतानु शरीर; पयत्तेण (प्रयत्नेन) = प्रयापू. ભત્રીએના વિનતિ ભરેલાં વચનનું બહુમાન કરી અને પિતાના ચોનું દર્શન કવ્વા માટે ઉતાવળો થઈ કુમારે સુન દાને કહ્યું , ૯ સુતનું, પિતાને સંદેશો મારા માટે બહુ આતુર છે, એટલે હું જઈશ. વળી તમે કાળજીપૂર્વક પોતાના શરીરનું જતન કરજો. परिणावितओ चटण निग्गओ गुब्बिणी पमोत्तुण। ममिवयणि ' मणाय पि य मणम्मि मा मुणनु अवमाणं ॥ २५ ॥ 12५) पाणिपितर) = ५२वी (वय ५५4), च." (माया) =जारीन, गुडगी (गमिणीम् ) = तीन (३५॥ विगे. ५), मगार (मना)= था. (८३-८४) ·अभयक्खाणयं હે શશિવદને! મનમાં કંઈક પણ આવું અપમાન રાખતી નહિ કે પરણાવેલે પિતાની સ્ત્રીને મૂકી દઈ અને સગર્ભા અવસ્થામાં અને જતો રહ્યો. विन्नवइ तो कुमरं अंसुजलोल्लियकवोलफलया सा। किह मंदभाइणी तुह नयरमहं नाह | जाणिस्सं ॥ ९६ ॥ (૯૬) વિનવ ( વિથતિ) = વિનતી કરે છે; તો (૧) = ત્યાર પછી એ (મથુ), મોત્રિ (મારિત) = ભજેલું, ને (પ) કપાળ પ્રદેશ, જિ (થ) = કેવી રીતે, તુ (નવ) = તમાર; ગાળિva (મિ) = જાણીશ ત્યારે અશ્રુજળથી ભીંજાયેલા કપોળપ્રદેશવાળી એવી તે કુમારને વિનતિ કવ્વા લાગી, હે નાથ, મદભાગિની હુ, તમારા નગવિષે કેવી રીતે જાણ (૯) तो तीए जाणणत्यं लिहेइ धवलहरमित्तिभायम्मि । रायगिहनयरपंडरकुडा गोवालय त्ति ૧૭ || (૭) ઘવાર (૫) = ભવન, મકાન, પરા () ૫ડરકુડડ નામનુ, શ્વેત બી ત, ન = કિરણ, નીરવ (F) ગોવાળિયો, કિરણેને રદ, વય (૬) = ગાથાંશ તે તેના જાણુ માટે માનની ભીત ઉપર-રાજગૃહનગરના ૫ કુફ નામના ગોવાળિયા-જેનું રહસય હનુ નગરની રેત ભીંતના કિરણોને પાલક એટલે રાજગૃહની મહિમાનેનો ક્ષક)-આવું પદ લખી (૯૭) तो पणमिऊण सेटि सम्माणेऊण पणणि कुमगे। आरोहिउँ परियाप चिणिग्गयो मंतिपरियरिओ ॥ १८ ॥ (૯૮) મ = ઉપર ચડવુ, ર1 (1) = ડી. Fir = ળ ટામેલ ત્યાર પછી શેઠને પ્રણામ કરી અને દિવાન સા કરી માર ઘડી ઉપર ચડીને મત્રી અધે રવાના શો. (૯૮) ·१८ प्राकृत इओ य- (११५) (118) गम्भाणुमावदोहलयदुचलं नियवि दुहियरं सेट्ठी । पुच्छड वच्छे ! अदुव्वलंगिया कीस तं? कहसु ॥११॥ (११५) नियवि (पश्य) = लेने (२१५२ . भू. वि .५५), कीस (कस्मात्) = ५॥ १२णे, भ. આ બાજુ વળી– ગર્ભવતી હેવાને કારણે દોહદની અભિલાષાથી દુર્બળ થતી પોતાની પુત્રીને જોઈને શેઠે પૂછયુ, હે લાડલી, તું બહુ કમજોર શરીરવાળી કેમ થઈ ગઈ છે એ બતાવ. सा आह ताय ! मह अस्थि दोहलो तेण दुबलसरीरा। जाणामि अभयदाणं वारणमारुहिय चियरेमि ॥११६॥ (११६) आह = ४धु; दोहल (दोहद) = समानी अलिशा, जाणामि (जानामि) = 1 छु, ४२ छु ; वारण = सरित. તેણીએ કહ્યું, હે તાત, મારે દેહદ છે એટલે શરીર કપાઈ ગયુ છે અને ઈચ્છું છું કે હુ હાથી ઉપર ચડીને અભયદાન ક૨. त निसुणिऊण सेट्ठी दोहलयं तीए पूरिय पहिहो । उव्यहइ तयणु गम्भं पमोयपरिपूरिया सा वि ।।११७॥ (११७) पहि (प्रहृष्ट) = श, तयणु (तद-अनु) = तात. તે સાંભળી શેઠે તેનું દેહદ પૂરું કર્યું અને સ તેષ પામ્યો એ પછી તે આનંદ સાથે ગર્ભનું ધારણ (વિણ) કરવા લાગી. परिपालिऊण गम्भं नवमासऽद्धट्ठमेहि दिवसेहिं । पसबइ तओ सुनंदा देवकुमारोवम कुमरं ॥१८॥ (११८) अहम (अर्धाष्टम ) = भु साधु मेले सादा सात, (प्रसवति) = 01- आपेले. નવ માસ સાડા સાત દિવસ સુધી ગર્ભનું રક્ષણ કરીને ત્યારે દેવકુમાર સમા એક પુત્રને જન્મ આપો. नच्चतकामिणिजणं वज्जिरवरतपूरियदियंतं । वियरिज़माणदाणं वद्धावणयं कुणड सेट्टी ।।११९॥ (11) कमिमी (कामिनी) = 10त्री, यज्जिर (वदित) - पा वहार गय (वर्गना) = ५५. "ાઓને સાથે, વાજિંત્રો વગાડીને દિશાઓને પૂરી દેતા અને દાન ાિર કરતા કે વધભ:. ત્યાર પછી. (११७) पसवा મુન દાએ (११८) । (110) ·अमयक्खाणयं अह वारसम्मि दिवसे पसस्थतिहि-फरण-जोगसंजुत्ते । कारइ दोहलयसमं नाम कुमरस्स अभो ति ॥१२०॥ (१२०) पमत्थ (प्रगत) = शुभ; कारइ (फारयति) = ४२० . બામા દિવસે ઉત્તમ તિથિ, કરણ અને યોગ સધાતા પુત્રનું અભય એવુ દેહદ સમુ નામ રાખવામાં આવ્યું. (12) धाईहिं लालियंगो कमेण मो अट्टयारिसो जायो। उल्झायममुवणीओ सुविणीओ विज्जगहणत्थं ॥१२॥ (१२३) उज्लाय (उपाध्याय), उवणीअ (उपनीत) = Artयु ; विज्जगह गरय (विद्याग्रहार्थम्) = [पा भाटे. ધાત્રીઓ વડે ગરીનુ પાલન પણ થતા અનુક્રમે તે આઠ વર્ષને થશે. વિદ્યાગ્રહ કરવા માટે વિનયશીલ એવો તેને ઉપાધ્યાય પાસે લઈ જવામાં આવ્યો. (१२१) यह अन्नदिणे केणावि कलयंतेण पमणिमो अभओ। तुद जणओ वि न नज्जह किं कलहसि तं मप सद्धि ।।१२।। (१२२) पाय = यि ५०३, नज्म (ज्ञायते) = राय छ, मर सद्धि (मया रार्धम् ) - भारी साधे. તે એક દિવસ કોઈની સાથે ક કાસ થના અભયને કહેવામાં આવ્યું કે તારા પિતાની જ ખબર નથી તે મારી સાથે શા માટે લાઈ -- तो तव्ययणायन्नणफुरंतअवमाणपूरिओ कुमरो। रयमाणो नियभवणे गंतूणं पुच्छप जणणि ।। अंध! कहिं महजणओ?त्ति पुच्छिप पगलियंसुया भणद । पुत्तय पवसंतेणं तुद जणपणं लिदियमेयं ॥१२३-१२४॥ (१२३) आपणन (आफ्र्णन) = Ring'; फुरत (पुरस्)% D८ यतु: गग (गया) =18न, पुन्छए (पृन्छते) = 4 है. (१२४) कहिं (सुय) या: परमतेण (प्ररसता) = प्रशसभा rdi. ને આવુ વચન માળાને પ્રગટ થતાં અપમાનથી પાઈને મારે રડતા રડતા પિતાના ઘરે જઈને મને પૂછે, તે મા, પિના કપ જે લાવું પુછાતા આંસુ ઝરતાં અને ક. , રવા જના ता पिता ! १५ . (१२४-१२४) ·. शु. (१२५) सह सुनंदाए ॥१२॥ (१२) આ વાત શેઠને કહેવામાં આવી. તેણે સામગ્રી તૈયાર કરાવીને કુમારને નગર પહાચી માતાને બહાર રાખી કુમાર પોતાના માણસે સાથે ત્યાં જતા એક જૂના કુવા પાસે લેકને સ ઘર્ષ (જુવાળ) જોઈને કહી એક માણસને પૂછવામાં આવ્યું કે, અદી લેકોની ભીડ શામાટે છે ? (૧૨૮). २० परिभाविरं तओ सो अवगययत्तो पयंप जणणी। अंब! पुहईसरो मे जणओ ना नत्थ बच्चामो ॥१२५॥ (१२५) परिभाविउ (परिभाव्य) = पियारीने, अवगयतत्त (अवगततत्त्र) = ४१. ४ oneी, पयप (प्रजल्य्) = यु ; जणणी (जननीम् ) = भाताने (A५श, हि. मे. ५), बच्चामो (बजामः) = (તે પદની) સમીક્ષા કરી તેનું રહસ્ય જાણી તેણે માતાને કહ્યું મા, મારા પિતા રાજા છે. તો ત્યાં જઈએ. सेहिस्स वि कहियमिणं तेण वि पउणीकरेविसामग्गि । पट्ठाविमओ कुमारो रायगिहे (१२६) पउणीकरेवि (प्रगुणीकृत्वा) = मे शन (अप प्रत्यय एवि), हण (एतम् ) 3D मे. સુનંદા સાથે રાજગૃહ મોકલ્યો आसाइऊण नयरं कुमरो जणि वहिं पमोत्तूण | नरनाहदसणकप चलिओ नियपुरिसपरियरिओ ॥१२७।। (१२७) आसाय (आसादय् ) = ४२ दसणकए (दर्शनकृते) = ४fन भाटे. રાજાના દર્શન માટે ચાલે. तो बच्चंतो जुन्नायडम्मि ठूण लोयसम्म । पुच्छद पुरिसं कं पि हु किमेत्थ बहुलोयसम्महो ? ॥१२८।। (१२८) जुन्नायट (जीर्ण-अवर) = तूना यो; लोय-सम्मद (लोक-समर्द) = सोनी नुवाण, सय, क- ने सो जंपट युद्विपरिकवणथमिह जुन्नकूवमज्मम्मि। मुद्दारयणं पविगविय पभणिय नरवरिदेण ।। तीरनिस्सन्नो गिण्डद जो ग्यं तस्स देमि नियध्यं । पंचमयमंनिनाई करेमि सह अद्धरजण ॥१२९-१३०॥ (१२५) म सम्म (मन्ये) = 1, 4-ये, महरा (मुद्रा) - पीटी, परिवरित (प्रवेन्य) = नाभीन (१७) ·यभयरवाणयं ૨૪. (૧૦) નિન (નિન)=બેઠેલુ વય (વાત) = પાચ ; એને (૩) = અડધા રાજ્ય સાથે. તે માટે કહ્યું, જેના કુવામાં કીમતી વીટી (યુવાને) કે કીને પછી બુદિની પરીવા કરવા સારુ રાજાએ એવી પણ કરી છે કે, કિનારે બેસીને જે એને બહાર કાઢશે તેને પોતાની કુમારી પરણાવશે અને પાંચ મિત્રોએ સાથે અડધાં રાજ્યને વામી બનાવવામાં આવી (૧૨૯-૧૩૦) पभणट पुणो कुमागे लहइ किमागंतुमो ऽयं पुरिसो। વડિર? ન જ થઇ पावण યાદ ult (૧૩૧) રર (૪) = મળે છે, કા (૧) = આ, મા૩િ ( તુમ્) = બહાર કાઢવા માટે, 17 () = પ્રાપ્ત કરાય છે, પર: મારે ફરી પૂછયુ, શુ નવાગ તુક યુગમાં એને કાઢવાનું કાર્ય ઉપાડી (પ્રાપ્ત કરી શકે છે? ત્યારે તે માણસે જવાબ આઓ, હા, કરી મેળવી) (૧૧) तो अयडतडे उपविसिय विवह तस्मुवरि गोमयं कुमरो। तरस परिसोपणथं पलालपूलं पि जलमाणं ।।१३२।। (૧૩૨) સાવિનર (૩૫) = બેસીને, પામર = ગોબર, 2 = 1, પૂરું = પૂળો ત્યાર પછી માના કિનારા ઉપર બેસીને કુમાર વિ ટી ઉપર ગોબર નાખવું અને એને મૂકાવવા માટે એના ઉપર સળગતા વાસને પૂછે નાખ્યો. (૧૩૨) पूरेऊणं सारणिजलेण ने अंधवयं कुमगे। तो नीरे तरमाणं छगणं छगणं घेत्तुं नहत्थेणं ॥ आयडिऊण मुहारयणं नियभंगुलीर पक्पिविडं । तो नरबहकमकमलाक्लोयणत्यं गो कुमरो॥१३३-१३॥ (૧૩) જાનિ = નીર, 11 (7) = બાબુ (૧૩૪) () = ચ; વિર (2) = મૂળને, પહેરીને. બધા ફાને નીકનાં પાણીથી પી અને તેથી પાણી ઉપર તરતા જાને પોતાને હાથ વડે પ્રહ કરી, તેમાંથી કીમતી વી કાઢી તેને પિતાની આંગળીમાં પરી પછી રાજના ચરણકમના દર્શન કુમાર ચાલો થશે (૧૩-૧૪) ·प्राकृत विक्ष, सरिस (134) શિર કમળને ધરતી સાથે પતિ આન દથી ચરણકમળમાં નમ્યા આ આગ તું જે રીતે વી ટી કવામાંથી કાઢી હતી તે બધી હકીકત (1४७) हरिमरसापुरलोयण(हप-बम-उपुरल-लांचन),तए(त्वया)-भा-या पडिहारकयपवेसो विसिट्टजणसरिसविहियसियवेसो। नयरजणजणियतोसो अस्थाणं पेच्छा तओ सो ॥१३५॥ (१३५) पडिहार (प्रतिहार) = ६२न, विस्टि (विशिष्ट) (सदृग) समु, पेन्छड (प्रेक्षते) जय. દારપાળ વડે પ્રવેશ પામેલે, વિલક્ષણ ની જેમ વેત પિશાક પહેરેલે અને નાગરિકોને સત પમાડે ત્યાર પછી તે સભાગૃહને જોવા લાગે दोपासपरिट्टियतरुणरमणिदोधुबमाणसियचमरो। दिट्टो अभयकुमारेण तत्थ सिरिसेणियनरिंदो ॥१४॥ (१४४) पास (पाच) = पाणु, टोधुव्बमाण (दोधूयमान) = 2niतु બને બાજુ ઊભેલી જુવાન લલનાઓ વડે વેત ચામરો ટોળાતાં હતા તેવી સ્થિતિમાં ત્યાં શ્રી શ્રેણિક રાજાને અભયકુમારે જે. (૧૪૪) हरिसेण चरणकमलेसु निवडियो महिमिलतसिरकमलो। तत्तो नरिंदचलणारविंदपुरमओ (१४५) निवडिय (निपतित) = ५५५ , पुग्यो (पुरतस् ) = मागण; मुयर (मुञ्चति) भूटे थे. પછી તેણે રાજાના ચરણકમળની આગળ વી ટી મૂકી દીધી पउरेहिं पुहबहणो पयासियो वदयरो असेसो वि। जहा आगंतुण्ण आयढियं (१४) पउरेहिं (पौर ) = [२०/नामे, वइयर (व्यतिकर) = वृत्तांत. एएण (एतेन) मे. નગરજનોએ રન સ્પષ્ટ કહી દીધી. नं निमुणिर्ड नरिंदो हरिसवसाफुरललोयणो सुपुरिम ! निययागमणेण विरहिये कि त नयरं? ॥१४॥ मुयइ मुदं ॥१४॥ (१४५) पण ण्यं ॥१४॥ (१४६) भण। આ સાંભળીને આન દથી વિકસિત થયેલા લોચન વડે રાજાએ કહ્યું - મુપુર, (અત્યાર સુધી) તમારા (આગમન) થી વિહુ ની भ । (१४७)

·अभयफ्याणय
२३
ततो अभयकुमारो चिन्नवइ नरेसरं फयपणामो।
विन्नायडनयराओ समागओ हं तुह समीवे ॥१८॥
(१४८) नयराओ (नगरात् ) = नगाथा, समागम (समागत) = Pा-यु, यावे'.
ત્યારે પ્રણામ કરીને અભયકુમારે રાજાને વિનંતિ કરી છે, જેનાતટ
નગરથી હું તમારી પાસે આવ્યો છું .
(1४८)
तो भुवाणा भणियं भद्द! तुम भद्दसेट्टिणो धूयं ।
परियाणेसि सुनदं? तो अभओ भणइ यामं ति ॥१४९।।
(1४९) भूवाणा (भूतिना) = सय मेट्टिगो (अधिन.) =शनु, आम = .
તો રાજાએ પૂછ્યું, હે ભઇ, તુ ભા નામે ગાની પુત્રી અનાને
ઓળખે છે? ત્યારે અભયકુમારે જવાબ આપે, હા (1४९)
तो सायरं नरिंदेण पुच्छियं ती बच्छ! गम्भम्मि ।
कि जाय ? ति सपणयं पुत्तो ति पयंपए अभओ ॥१५०॥
(१५०) सारर (सादरम्) = E२ माथे, मरणय (सप्रणयम्) - विनय आधे
તે રાજાએ સન્માન સાથે પૂછયું, હે પ્રિય, તેના ગર્ભથી જગ્યુ?
વિનય સાથે અભયકુમારે જણાવ્યું કે, તેને પુત્ર થ છે. (१५०)
सो केरिसगुणफलिओ? ति सहरितं पुच्छिर पुतइवरणा
अभमो पमणर में पिच देव! परियाणसु कुमारं ॥२५॥
(१५१) केन्नि (फीहा), (गुणपलिन) = भुयुत; म (माम् ) - भने.
હર્ષ સાથે રાજાએ પૂછ્યું કે, ને કેવા ગુણોવાળી છે અમારે
જવાબ છે, હે દેવ, તે કમરને ભાગ જેવો જ સમજે (૧૫)
प्रलेव मज्न पुत्तो त्ति फलिय पुरईसरेण सप्पणयं ।
पुरपरिसरलसुललियभुहि आलिंगियो
गाई।१५२॥
(१५२) दलिय (पल्लवित) = सनसन, विशन, परि (पनि) मा
ललिय (परित)
આ જ મારા પુત્ર છે એમ વિચારી રાજએ પ્રેમ આંચ નગીની
wલાની જેમ વિશાળ, કમળ અને દર બુથી તેનુ ગાઢ
આલિંગન કર્યું.
(12)
नियउच्छंगे चिणिवेसिऊण घाण निरफमले।
भणियो य जाय! जणणी समागया? अद्वय नो तुम्स॥१५॥

·२४ प्राकृत है (143) (१५३) उच्छग (उत्सङ्ग) = गौर, अग्या (आधा) = भुपयु, जाय (जात) पुत्र, नोनी , तुज्य (तव) = ता. પિતાના ખોળામાં બેસાડી શિર કમળ સુઘી રાજાએ પૂછ્યું, પુત્ર, તારી માતા આવી છે કે નહિ ? आवद्धपाणिपउमो विन्नवह नरेसरं तो अभयो । ताय! तुह नयरपरिसर उज्जाणं मागवा अम्बा ॥१५४।। (1५४) परिसर = पा६२, पशिना प्रश, अम्बा = मा ત્યારે અભયે હસ્તકમળ જોડી રાજાને વિન તી કરી, હે તાત, તમારા નગરના પાદરે ઉદ્યાનમાં મારી માતા આવી (ઊભી) છે. (૧૫) ता तव्ययणायन्नणफुरंतपरिओसपूरिओ राया। आइसह मंतिनियरं पवेसणत्थं सुनंदा ॥१५५।। (१५५) आइसह (आदिशति) = माहेश २ छ, परिओस (परितोष) = याने , नियर (निकर) % समुदाय. તે તેનાં વચન સાંભળી ઉમળકાથી સંતોષ પામીને રાજાએ સુન દી- ના પ્રવેશ માટે મ ત્રીજનાને આદેશ આપે तो सिग्घयरतुरंगमवेगेणं जाव जाइ उज्जाणे । कुमरो ता संपेच्छद नियजणणि जणियसिंगारं ॥१५६।। (१५६) सिग्घयर (गीघ्रतर) = शीघ्रगामी; सपेच्छइ (सप्रेक्षते) = लु) छ; जणियसिंगार (जनितशृङ्गार) रायगार ४३९ . ત્યારપછી શીગામી અવના વેગથી કુમાર જ્યારે બાગમાં ગમે તે પિતાની માતાને શણગાર કરેલી જોઈ. पभणद पउत्थवइयाण अंब! न कयाह जुजइ विहसा । ना अत्ति अणुभडवेसविरयणं वियरसु इयाणि ।।१५७॥ (145) पउत्सवइया (प्रोपितपतिका) = तो पति ५२१२ गयो य ते, कयाइ (कदापि) = २५, जुञ्जद (युयते) = १२५ छ, बिहसा (विभूषा) = ५४९५५०५, अशुभड (अनुत्भट) = साई म५४ नु , इयाणि (इदानीम् ) = भाना ત્યારે કુમારે કહ્યું, હે મ, પિપનિકાને કોઈ દિવસ શણગાર ને જે એટલે હગ તન દવે ચુનાનું (સાદા પોશાકનું આગણુ. (१५५) (148) (१५७) ·अमयस्खाणयं : तो तीए तणयवयणायो चिरइओजा पसत्यमो वेसो। आगंतुं नयरे पनेसिया मंतिनियरेण ॥५॥ । (1५८) तणयारणाओ (तनय-बचनात्) = पुत्रना क्यनयी, आग्तु (आगन्य) = બાવીને તે તેણીએ પુત્રના આદેશથી જ પ્રાન વેશભૂષા હતી તે પી. ત્યારપછી મત્રીજાએ આવીને એને નગરીમાં પ્રવેશ કરશે. (142) राया वि अणुभडवेसभूमियं पणडणि पलोपडं । नो तीण अग्गमहिमीपयं पयच्छद पहिमणो ॥१५॥ (१५४) पगएउ (प्रलोक्य) - न पन्छ (प्रयम् ) = [५; परिट (प्रहष्ट) पित. પોતાની સ્ત્રીને સાદે પોષાક પહેલી જોઈ એ પણ દતિ મન સાથે તેને અમરાપીનું સ્થાન (પદ) અર્પણ કર્યું (१५८) नियरज्जसिरीअर दाऊण पसन्धवासरे राया। तो पंचसयामशाण नायगं कुणः तं कुमरं ॥१०॥ (180) रज्जतिरी (सन्यत्री) = Pricsी, वासर = दिवस गन्च (अमाय) = मी. नारंग (नायफ) = प्रभूम, मुगद (परोति). રાજાએ શુભ દિવસે પોતાની રાજ્યની અડધે ભાગ કુમારને આપી તેને પાંચમો અમને પ્રમુખ બનાવવામાં આવ્યું. (110) नियभरणीप सुसेणा दुहियरं दलियकमलदलनयणं । वियरड अभयकुमारस्स मयणलेणाभिद्रं तत्तो ॥१६॥ (111) भाणी (भगिनी)= ऐन, दुहिपर (हितग्म् ) = पुत्रीन. ત્યાર પછી પોતાની બહેનની મદનસેના નામે પુત્રી જેને ન મળ- ળના સને પણ મહાત કરતા હતા તેવી તે મારા ५२५वी. (111) भुंताणं पंचप्पयारविमण नरिंद-फुमराण। निवलच्छिकजाउजमपराण फालो थाभामरा (१९०) पनपार (पत्रकार) = पांय . बार १५. उमर (उसमर) = Gघमील. પાચ તલના વિપોને બેગ કરતા અને રાજ્યના કાર્યમાં ઉઘમશીલ રહેતા (બધા) રાજકુમારને સમય પસાર થવા લા. (૧૨) ·चिन्नवइ तओ सो देव! जाइ सधन्नुनमणत्थं ॥१६४-१६५।। रेहिर (राजित) = शामतु, द? (दृष्ट्वा) मेधने, पडीहार (प्रतीहार) (184) मणहर (मनोहर)% मुह, सन्चन्नु (सर्वज्ञ)%3Dvिalनी, नमणत्थ ત્યારે વિલાસયુક્ત ગાથી શોભતા શરીરવાળા નગરજનેને ઉદ્યાન છે ભઇ, મને કર શગાર કરીને નગરજને કયાં જાય છે ત્યારે તેણે इयं चितिर नरिंदो महरिहरिद्धीग नीहरिओ ॥१६६|| અમે પ સર્વનના પદકમળને કૌતુક સાથે જોઈશુ આવું વિચારીને प्राकृत अह अन्नया जयत्तयसामी सिरिवद्धमाणजयनाहो। रायगिहनयरपरिसरउजाणम्मी समोसरिओ ॥१३॥ (१९३) जयत्तय (जगत्रय) = त्रास त, सिरिवद्रमाण = श्रीव भान, ला पान मसापीर, समोसरिओ (समवसत.) = ५थायी. તે એક દિવસ ત્રણ જગતના સ્વામી અને જગન્નાથ શ્રી વર્ધમાન સ્વામી (ભગવાન મહાવીર) રાજગૃહ નગરીના પાર ઉદ્યાનમાં સમેમર્યા (पधायां). तो राया नयरजणं विलसिरसंगाररेहिरसरीरं। उजाणे वच्चंतं दट्ठ पुच्छइ पडीहारं॥ कयमणहरसिंगारो नयरजणो भह ! वञ्चप कत्थ? । (११४) विलसिर (विलसितृ) = विक्षास तु, सगार (श्रङ्गार) = et, -२मान. (नमनार्थम्) वहन भाटे. ભણી જતા જોઈને રાજાએ દરબાનને પૂછયું કે, વિનતી કરી કે, હે દેવ, સર્વને નમવા જાય છે. अम्हे चि सन्चविउपायपंकयं कोडपण पेच्छामो । (१९९) सन्चविउ (मविद् ) = सन, कोउएण (कौतुकेन) = तुरसथी, नीहरिम (निम्मत) = १६२ नीज्यु . રાજ મહા મુલ્યવાન સાથે નીકળે. ग्हरयण-तुरय-कुंजर-अंतेउर-पत्तिनियरपरियरिओ । मंपत्तो गुणमिलयम्मि चेहप मणहरुजाणे ॥१६॥ (१७) पनि = ५१५६४१, चेदा (चत्य) = २पग्यिरिअ = (परिकरित) पारा; उजाण (उद्यान). (१९४-१६५) (181) ·अभयवाणय २७ ઉત્તમ રથ, ઘોર, હાથી, એનપુર અને પાયાથી વીટળાયેલો રાજા મનેઃ ઉદ્યાનમા ગુનશીલ નામના વ્યાલયમાં પહોંચ્યો. (11) इय निसुणिण तित्ययरटेमणं तयणु सेणियनरिंदो। सायगदंग्नणरयणं पावर हयपायपन्भारो ॥१८॥ (1८1) निथपरदेसणा (तीर्थकरदेशना) =तीय ने धमापन, सामानण (क्षाविपदान) यथा प्रमट 47 श... एप हत) % नर. તીર્થકરની ધરાનાનું શ્રવણ કશ્વાથી તરત જ પાપ સમુદાયને નાશ થતા રાજાએ દાયિક દર્શનન પ્રાપ્ત કર્યું. (111) अभयकुमारो गिण्ट सावगधम्म दुवालमविहं पि। नो पणमिड जिणिदं मन्ये चि गया सठाणेग्नु ।।१८२॥ (१८२) गिप्त (गृहानि) = अदर, गवगधन्न (शायरी) - 26-4- भ, दुवारसनिह (दादराविध) मा जानु અભયકુમાર બાર પ્રકારનું શ્રાવકધર્મ સ્વીકાર્યું. બધા જિનેન્દ્રને નમી પપતાના સ્થાને ગયા (१८२) पत्तो वि र अणुवरिसं रोड रोखण रायगिहनयम् । नियवलगवियचित्तो मुपयंडो चंडपजोओ ॥१८॥ (१८९) भगुगन्नि (अनुपम् ) -१२ वर्षे, ह () = ५१५३. नापन्नो मन) = 6-जनन गल. એ પછી જે લાલ અને બહુ ભયાનક એવા કાન ચડપ્રોત પિનાના લશ્ક કા અભિમાની પેટા સાથે દર વર્ષે રાજગાનીને અવરોધ કરવા લાગે (163) तो सणिण भणिोऽभयमंती फिपि चिंतन उचाय । नयरल्स जण गेम संजाया नयणु बमण्य ॥ पुरपरिसरपुत तेण निदाणीच्या फणयफलसा । समयं मुमंढि-मोग्गर-नोमर-समनिसियसन्धे ॥३.८४-१८५।। (१८४) र (हम).wति. 1 (सावे) - TV--- ५.५ (1८५) निहानीकार निभानीयन) = NAYAfm)ी. > मारने भयमु, ५. या નગરીમાં રાખશાનિ થાય. ત્યારે ભયકુમાર ·माकन તે એમના ગુણેના રાગથી રજિત થયેલ અભયકુમાર બીજે દિવસે - तशीयामे; कुण (कुरु) = ४२, अम्हे (वयम् ): सभे, काहामो (करिष्याम) = श, पारणय (पारणक) = Pl પછી તમારે ઘેર પારણુ કરીશુ તરત એને ત્યાં) જોજન કરાવવામાં तयणु परमुत्तो संतो अवहरियो रहवरेण इमो ॥२०॥ (२०७) सम्मोहकरि (समोहकारिन् ) = लान २ना, वत्थु (वस्तु), मय (मद) તેઓએ બેશુદ્ધિ અપાવનાર અને દિવ્ય ભેળવેલે શરાબ તેને પિવડાવ્યો તેથી ઢળી પડેલાનું તેનું સુદ તર 4 વડે અપહરણ કરવામાં (२०८) नीओ (नीन) = a यायो, तीए (तया) = सीमे, गान 1 ગણિઃ એને ઉન લઈ ગઈ અને પોતાના રાજના ચર धम्मच्छलेण छलिओ पावाण इमाण सो भणड ॥२०९|| -३२ तो बीयदिणे अभओ नासिं गुणरायगंजिओ संतो। तुरयारूढो गंतृण नाओ यामंत सगिहे ॥२०॥ (२०५) गुणराय (गुणराग) = गुती प्रत्ये मनु11, बीय (द्वितीय) = ?, ताओ (ताः) = तीमान ઘેડેસવાર થઈ ત્યાં જઈને એમને પિતાના ઘેર (ભિલા) માટે આમ याप्यु . (२०५) भणिओ य ताहिं तं पत्थ ताव कुण भोयणं तओ अम्हे । तुह भवणे काहामो पारणयं तयणु सो भुत्तो ॥२०६ અપવાસ કે વ્રત પછીનું ભોજન તેઓએ કહ્યું કે તમે અત્યારે અહીં જ ભોજન કરો અને અમે ને भाव्यु. सम्मोहकारिबहुविहवत्थुजुयं पाइओ , मयं ताहि । माव्यु (२०७) नीओ उज्जेणी ती नियरायपायपासम्मि । परिश्वत्तो य नरिदेण नयणु बोल्लाविओ एवं ॥२०८।। (सनसद) = आना या આગળ ધરી દીધો અને ત્યાર પછી એને આ રીતે બાવા (१) (२०८) रे! कन्थ गया बुद्धी महिलामेत्तण जं इहाणीओ। (२०) %D१२।२५; अवहर (अपह) =(१२५ ४२यु ·अभयस्वाणयं ३३ (२०४) पथ (कुत्र) = 41; मेला (मात्रा)= मात्रधी, छन्त्रि (6) यु, गोडाधो. मरे ! नारी भुक्षि यां, भरियामा नने २0 કુમારે કહ્યું કે, મા પાખિીએ ધર્મના બહાને છળકપટથી મને બે દી છે. उय भणि नरनाहेण नियलियोतह स वयणनिया। जह न अपमो सका. नियनयरे गन्तुमेत्तो य ॥२१॥ (२.१०) नियन्निध (ति) = ५. नियल (निगड) = 20, भाकर (अमुफ्त) = छ। पाः; सका (मस्यते) = नसे આવું કરવા પછી રાજાએ એને પોતાના વચન પણ ટીવી બધી લીધે કે, જ્યાં સૂધી છપ્પામાં ન આવે ત્યાં સુધી પોતાની નગરી ન જઈ શકે (10) चत्तारि संति रयणाणि चंदपजोयपुटपालम्ल । देवी सिवा नलगिरी करी नहा अग्गिभीर रहो।। लेहानियो य ना लोधनामो दिग्नि पणवीनं। अाफमड जोयणे महत्थो जाड राईण -२|| (11) गरि (चापारि) = ग. नि (नि) = तेगे। (भान ? १. ५ . कमान ४५) (21) हारिन (लेपाना) भने पारिस (mr) = २३८५ भइकन (अनिकानि) :- पान (ना પૃથ્વીપાળ ઘનને પરાર ન હતાં શિવા રાજી, ગરિ नि, ५२५५ दाद (En) 2.7 એક દિવસમાં પીસ બેજન પાર કરીને રાજા પાસે અને ૪ गवार पि मनाविण तो निम्न चरणय। मुख्यमोयगरलय अपियां नतो॥३॥ (13) ani) = मा मो. ३-१, क) = ... 11 He an unit मोना 2 ·(કૃત્રિમ) = બનાવટી, રિમવિર (ત્રિમવિર) = ય ત્રિમય બનાવટી ઉત્તમ હાથી જોઈને સંગીતથી એને વશમાં કરશે. ત્યાર પછી એક નકલી ३६ प्राशन પ્રશ્ન કર્યો, એ કેવી રીતે બને ? (અભયે જવાબ આપો) ગજા પ્રદ્યોતની (તમારી) પુત્રી વાસવદત્તા કળાકુળ છે અને અત્યારે ઉધન સિવાય અન્ય કેઈ ગધર્વશાસ્ત્રમાં પ્રવીણ નથી એટલે એને શીખવવા માટે તેને અહીં લાવે જોઈએ. सो कह आणेयव्यो ? अभपणुत्तं स गयवरं दद्लु। गीण्ण कुणा मवसं तो कारिमकरिवरो विहिओ ॥२२४|| (૨૪) વર (પથમ્) = કેવી રીતે, સાચવે (માનચિત) = લવાય, હતિ, જળ (તેન) = ગીતથી. (ાજાએ પ્રશ્ન કર્યો, એને કઈ રીતે લાવીએ ? અભયે કહ્યું કે, તે (૨૨૧-૨૩) काग्मि (૨૪) (૨૫) (ય ત્રય) હાથી બનાવવામાં આવ્યા मुक्को य तस्स विसपचरमाणो वणयरेण केणावि । दिट्टो कहिओ य तओ गंतुं उदयणनरिंदस्स ||२२५।। (૨૫) વિસય (વિષય) = દેશ, વાયર (વનાર) = જગલમાં વમતું તેને તેમના દેશમાં છેડી દેવામાં આવ્યો કઈ વનચરે તેને ભમતે જે અને ઉદયન રાજા પાસે જઈને સમાચાર આપ્યા तत्तो वलसहिओ सो समागओ गयवरस्स पासम्मि | मोत्तुं बधावारं अल्लीणो વત્તવનિ પરદા (રર) વરામિ (વરાણિa) = સાથે, જાવા (વા) = શિબિરુ અરાઇ (થાન) = આબુ. ત્યાર પછી રાજા પિતાના અન્ય સાથે હાથી પાસે આવ્યો શિબિર ઇટી પિને એકલે હાથીની નજીક ગયે अदमटररावरियादियंतरी जाव गायद नरिंदो। नाव गदंदो जाओ अविचलगत्तो पत्तो व्व ॥२२॥ (રર) ર૩ = અવાજ, વિનર (1િ7) = દિશા પ્રદેશ, રાવ (વાવ) જ્યાં, જ્યા સુધી, નવ (તાવ) = ત્યારે ત્યા સુધી; (117) = આ ગ, ઘન (g) = ઘેલું બ માગ વ સકળ દિશાત્રને પૂરતો જ્યારે રાજા ગી લાગે ત્યાર થી મુ ગમે છે અને પિતાનો અગો સ્થિર કરી દીધી દલ તે નિચવ બની ગયે (૨૬) (૨૨૭) ·अभयस्याणयं -- पञ्चासन्ना जाओ राया पच्छन्नसव्यिनरेहि । घरिऊण चंडपज्जोयगणो तेहि उवणीयो । २२८॥ (२०८ पच्चान्न (प्रत्यारन्ल) = ७ , पन्न (अन्न) = ५५. सु, सिस्थिता , नहिं (1) मे રાજ બહુ નજીક આવ્યા (કરિ હાવી) છુપાઈને મને ઉદયનને ધરી દીધા અને તેઓ તેને રાજ ચ :પ્રઘાન પાસે લઈ ગય. भणियो य मन्स धृयं काणं सिकपवन सुंदर गेयं । न ना निरिविवयव्या ना इमा पनि अहियं ॥२५॥ (२२८) गैर % जात, नितिन (निर्गमित) = -14141-27 = लजप्पन) = Tran પ્રદ્યતે તેને કહ્યું કે, મારી કોણી દીકરીને ૨, ૩ ' નીત . તાર ને જોવા ન જોઈએ કેમકે તારાથી તે બહુ તો મને. (૨૮) करिय तीय वि बच्छे! पणे कोढाभिभूयसम्बंग । मा पेच्छम ने तुज्य विमा संचरिही मो चाही ॥२३०।। (020) नीर (4)%D नेले (झिमा ममा। 'प्रत्य५), या कार) નાની પુત્રીને વળી કહુ છે, તે વાવી, તારા પિકનું ગીર રાગથી સડેલુ છે એને ના લેતી નહી ને એ પાધિ ન પગ પાવી જશે मो जयणियंतरठियं कुमार सिफ्पया नस्स सहेण । अयाग्यिमणा ना तं पलोई को बा२३३॥ (221) कोउम (g) = 6.1 मिना (शनिशाना) = ५:१ . ते पानाना ४५॥ (All) ५ ५, 1 2 + all गरिन ", मन ना ना भाटे ६110 परमगलोयर न टु रोगसंगमीया पाऽन्नया यमर्ग। मम्म सरसंगां न फुगा नछेण तो तेण ।। मणिय फाणेपिडमिय? नोमगेलमेनावि। जपा किन चियामायाणं कोदिय! निहीण! 120-२५३॥ (२:२१ सम्मान कारी (कम (23) सप दा) पार्टी (दीन) = IT.1-७.

·गम એ નથી જાણતા. પિતે (२३२-223) सो सपिवासं तीय वि सञ्चविओ कुरनुमवाणो व्य ।।२३४-२३५॥ S, तारिसा (तागा)% तेवी, नृण (नूनम्)%D013२, उस्सिविउ જે હું કદી તેવી જ તે કાણી એમ વિચારી પડો ઉપાડીને જ્યારે જુએ છે ત્યારે તે એ કુમારીને નવ જુવાનીમાં અને સુ દર અવયવી. યુક્ત દેખે છે તેણીએ પણ એને તૃણ સાથે સાત કામદેવ જે જેવો पभणड गामि अहं वासवदत्ता संजतो ॥२३६-२३७॥ (२३) वगेपर (परम्पर)%3D २५२२५२स, मुणड (जानाति) 3. क्नण આ વાત તળગતું ન હતું નલગિરિ હાવીને કાબુમાં લાવવા માટે રાજી પ્રદ્યાને ઉદયનને જ દર મીન ગાવા માટે કહ્યુ (ત્યારે) ઉને વાસવદt प्राकृत પણ રોગને ચેપ ન લાગી જણ એ બીકથી તે તેને જોતી નહોતી. એક દિવસ કુમારી વિનુ સંગ્રહણ સારી રીતે ન કરી શકી. તો તેને રિસાઈને પૂછ્યું કે, તે રાણી, કેમ આ પાઠ કર છે ને તેણીએ " રેપ સાથે જવાબ આપ્યો કે, હું પામર, શુ બોલે છે, जारिसवो हं कोढी नृणं काणा वि तारिसा एसा । इय चिंतिऊण जवणियमुविखबिउं जाव सो नियह ।। ता पेच्छड तं कुमरि अहिणवजोधणमणोहरावय। (२३४) जारिसव (यादृशक) =यु, (अपनी 'ब' श्रुति), ह (अ) = (उत्क्षेप्य) = 8 यु शने, नियह (पव्यति) = मे छे. (२३५) सच्चविध (सत्यापित = दृष्ट) = व्यु, अहिणाब (अभिनव) = न, अवयव = 24 1, कुसुमयाण = भटेव, सपिवास (सपिपामम्) = साये, तीय (तया) = तामे अवरो पराणुरायो संजाओ ताण मुणड न टु कोइ । मोत्त कंचणमालं नलगिरिकरिवंधणनिमित्तं ।। भणिओ पज्जोयनिवेण उदयणो वुणमु सुंदर गीयं । माला (काचनमाग) = पासवताना विश्वासु हासी અપરા અનુગા વ ગ ી કાંચનમાળાને ઝાડી કે સાથે સ યુન કપ ટુ ગાઈશ એમ જણાવ્યુ. याम्ढो भदवई करेणुयं तो तहा कयं तेहिं । अंतरदिन्नपटेहि गहिभो इत्थी तो राया । (२३४-२३५) (२३१-२२७) ·यभयक्रवाणय वियरर वरं हज्ज अभयस्स तहेव तं पि निफ्यिवा। तो उदयणे घडिया चउरो मुत्तस्स भरिऊण ॥ यागेवियाओ सद्धि वासवदत्ताप नियपुराभिमुस्। लिग्ध पलायो सो सन्नन्सर नलगिरि जाव ||२३८-२२४०॥ (२३८) आम्द = ययु, रेणुवा = दायाय, अंतरदिन्नपद (अन्नादन) = વચમાં પડે કરેલુ. (२.३४) दुआन (द्वितीय) = Ag, तहेच (तर)-पागले. पिया (घन्किा) = शिया; मुत्त (मूत्र), चउर (चतुर) = AL: (२४०) आगेविन (आगेपिन) = 6५२ मयु, सर्दि (सार्थम् ) हाय, अभ रह (अभिमुम्) = साभु, ली, मिग्य (m) = तन रनमः (सना पने = પલાણ માંડી તૈયાર કરાય છે ઉદયન ભવતી હાથણી ઉપર સવાર થ વચ્ચે પદો ગોઠવીને તેઓએ (વાસવા માટે તેવું ( ગીત) કર્યું. હાથી વશ થશો ત્યારે ગામને ભયને બીજે વર (વરદાન આપો, પહેલાની જેમ એ ૫ રાજા પામે જ રાખવામાં આવ્યો. ત્યાર પછી ઉથને મૃના ચાર શિષ ભરીને ઉપર મૂકી દીધા. અને વાસવદત્તા સાથે પોતાની નગરી તરફ જલદીથી પલાયન થઈ ગયે, જ્યારે શ્રઘોત નગિરિ હાથીને તે જ (२:८-१०) भणितं च तेन-- पप. प्रयाति सार्थः काञ्चनमाला वसन्तराट्चति । भदवनी घोपवती वासवदना (२४.१ मे, प्रा. दा. सनर giri inा मनी - गुलशने ना; पोवन मनना (५५ या. ने- HARI (1) an, ar 44-1 minी..... १३.11211344 (४१) गणवीरजीपणा भरवः यिणी गरा बनो। निलियो गलगिन्धिी मुाव पारियाणा २४० {-५ म (i) = ५in Eम () ) २८० १५

·૨૮
ચળકતા ભાલાઓના ચમકારાથી પ્રકાશિત દિશાઓ અને હાથીઓની
प्राकृत
મકટિકમણિના કશમાં પ્રતિબિંબિત થતી રમણીઓ જાણે કે પાતાળ
લેમાં રહેતી લલનાઓ કે ન હોય (32)
फलिहसिलामलकुट्टिमनलेसु पडिमागयाओ रमणीभो ।
पायालपुरंधीओ व्य जम्मि दीसंति लोपण |८||
સૈન્યવર્ણન :
શત્રુ સ્ત્રીઓના હૃદયમાં સળગતો રાજાનો પ્રતાપપી વાવ
તેમનાં લાબા ગરમ શ્વાસરૂપી ધુમાડા વડે દેખાતું હતું (અનુમાન, ૫૩)
जस्स रिउरमणिमाणसमझे पजलियपयावदचजलणो ।
लक्खिज्जड दीहर-उण्हसासधूमप्पवाहेहिं ॥११॥
રાજાના લક્ષ્મી સાથેના ગાઢ પ્રેમને કારણે અપમાનિત થયેલી
કીતિન દર દર દિશાઓમાં વિચરવુ (ઉલા.
जस्स जयलच्छिलालसमणस्स अवमाणमसहमाण व्य ।
घोयकलहोयकता कित्ती बच्चइ दिसिमुहेसु ॥१२॥
પ્રયાણશીલ ઘોડાઓના પગથી જડેલી વૃળ વડે આખા બ્રહ્માંડમાં
અ ધકાર છવાઈ જ.
तुरंगमयुरखणियखोणिउट्टीणरेणुपूरेण ।
અંધાતો રિતિદત્તમૈવમંડપંચું 1
जसस
ધનના
ગ બી. ગજેનાથી પૃપાલુ ભુવન.
झलकंनकुंतविग्यविज्जुज्जोयप्पयासियदिनोहो ।
गंभीरर्मिधुरघडागलगजियभरियभुवणयलो ॥१४॥
ચવાયમાન ન જપતાકાઓ પી બગલાઓથી ગાભિત દિશા
અને ગામ નાના મની મણિઓના કિરણોથી કુરિત થતા
આ બરવાળા (પ)
चलवलचलघयवबलायतिप्पहामियादियंतो।
मामंतमरमणिकिरणफुरणकोदंडडवरिओ ॥१५॥
તાઓની ના પાત ભાગમા જટાનું પાણી અને તેમના
વનું ઘટના બાપ મર જ કરતુ ચાતકોનું ટોળુ (પ)
दोनयतुंटापतपमुसिकारासारो ।
गयफणयडियघंटारगंनवापीदयकु,यो ॥१६॥

·अभयवस्वाणयं ४२ સકળ રાજાઓના પ્રદેશમાં પિતાની આણ વર્તાવ અને વાદળાં- એની માફક મુક્ત રીતે ફરતું પોતાનું બળ () कारावितो आणं नीसेसनरेसराण विसपसु । गंधावारी वियरत जलहरलील विडंयंती ॥१७॥ રાજની ફ્રીડા અને વિાદ : મત્રીઓને કાર્યભાર આપી છે અને વિનામ જ रजपमुई समप्पिय भारं मीण नुनबुजीण । केलीविणोयवसियो गमेड कालं पुश्यालो ॥२०॥ હાથીઓ સાથેની રમત અનુકાર) कझ्या वि फुणट कुंजरकेलि सामंतमंतिमनुत्तो। अप्फालंनो कामिणिपीणत्यणधलकुंभयः ॥२३॥ અને સાથે રમત, તેઓનું નૃત્ય અને નૂરી પના ની. करय वि तरलतुरंगमवग्गणवसमात्तियफलाया । पगलंतधम्मसलिलो व्य फुणा जयवारियालीगी । આગમાંથી સન્યસામગ્રી બચાવવી . આગ બુઝાવવા માટે ઉકાળેલી માંથી છટાતાં પાના ના અને તેના હાથીને બચાવો उल्लालियफरपरंतमुसिक्करमाफटप्पैति । जलणं विडावेतो व्य कडिडओ येणनि काग्दिो - 21 માણેકથી ભતાં ચશ્વાળા ને બચાવે अवरेण पयरमाणिपकचरककिरिणोतरजिवदिगंतो। मंगतिलो पयलंतोष रायगे गयउमरेण ॥२०॥ ने । (नुमान) मालामालजलणं पविलोप्य नगलनारको दुन्ग । पजटिवजन्दगाभीयो पारिओ कण चिनुगो ॥३०॥ વિકનો વિરચિત ગર્વ : ..रि. मा ..... ना () ·प्रारुत अवमाणिया वि जे नियगिहं वि न चयति हीणमाणघणा । अभिमाणगुणविहणा माणसमाण व्य ते नियमा ॥११॥ રણમાં જોશ અને પ્રચંડતાથી લડતા યોદ્ધાઓનું માન ભાગ થયા વગર રહ્યું હોય તે એ શુ પર્યાપ્ત નથી ? (અનુપ્રસ) विदुम्मडभिउडिभिडंतमुहडकोदंडडंवरे वि रणे । जह अपरिमलियमाणा मुयणा ना किं न पजतं ॥१२|| પૃથ્વી ભલે ચલાયમાન થાય પણ વીર પુને ગર્વન નમે (અનુપ્રાસ) अवि चलइ धरणिढिं रइकेलिविसंटुलस्ल फणिवरणो । अमिमाणं माणधणा मणयं वि मुयंति न तहा वि ॥३॥ રાગમાં શરીર કપાઈ જાય પણું વજનથી કરાયેલ પરાભવ નહી શકાય अनि करवालकरालियरणंगणे कप्परिनि नसरीरं । न सहति सयणविरउयपराभवं पोरिसेक्करसा ॥६॥ પિતાના વૈભવને નાશ કરવા માટેનો કાપ અને વળી પિતાના કુળને વિચાર કરી શાન થવું ता उद्दालेमि सिरि करवालवलेण अक्कमिय तायं । हा हा! न जुत्तमेयं उत्तमवंसप्पसूयाणं ॥६५॥ अशिनु प्रया: વિટશ જવા તૈયારી ना बच्चामि विसं ति चिति माणसादसणाहो । गमणेकवद्धबुद्धी समुट्टिो सेणियकुमारो ॥६६|| વગચિત પાક અને દ્વારા શત્રુઓનો ધિથી લાલ બનેલી तसया (मनुप्रास) रेहंतग्यणहागे विरइयवरवोरपुरिससिंगारो । करकलियरिउवियारणहिरारुणकरकरवालो ||७|| ઈને દેખાયાવગર ગરીના એવા પામ બહાર નીકળવું (અનુપ્રામ) वंचिय नियपग्विारो दृरं परिहरियपुरिससंचारो । नीहरिओ नयगओ ग्यणी नुरियपहरम्मि ||६८11 ઉપ ડાળ પરવા નગર થી દુર પહોચી જવું जाब न दिदाट श्रमणोनकिरणपम्भारपेरिया ग्यणी । मननयग्पग्मिग्धपीढो ता कुमारी वि ||६९|| ·अभयक्वाणयं આ ધારાનાં વિદને કુમારના રસ્તામાવી હટાવવા માટે રાત્રી अपसान पान (HI) मा होउ मगादोगो तमनगपरिरियम्मि मग्गस्मि । कुमरस नमणविन्यं नि चितिउं अगवा रयी !!50|| .' या मा २५ ५ ! साथमा र (41) गुरुसारचरणालं पवचारेणं नहीगन्ने । कमर कमललो नुगणो व्य पनी अनमनी ।। पानी म Ban H... (341 किा बच्चा ? कि वलु निर्णनमो अयगिनिको। जग्णयानमाणहमारपूरिय लेणियनुमार ७२|| ગજ દાગ નકલ પુરાને દેખા ગ- કજ in (2) मो पुरपालपेपियपन्छन्नपयरिसनियहि । बच्चए अलक्षिण अणुगम्मतोऽभिमाणधणा । ७३ રાજ્યાભિષેત્ર : વાગને સગાન અને ચાર દાગ જયકાર (ન. गारविलानिणिविरपननीयरितगनियन। येदियमानयजयजयरवाहिन्यिनायलविभागे : " (मनुप्रा.). नन्वंतीनु चिटुलधम्मेलगलंतकुमुममालाग्नु । दरउपपिरावस्थणहररमणीरमणीट १३.२६ गिनी 10 (4) यम्झनागडिग्यपपिनियनियरयांदगिदि । निकजसमाइममउकोजिनुसंधाण ॥१०॥ माया - ( fri মনিলিয়ানমাতাল। मंनितिमा गरिदा अदिग्नि सेणियमार ॥

·प्राकृत
રાજમુકુટ-આરોહણ.
तयणु मणिकिरणरंजियदियंतरं तस्स कणयमयमउडं।
बंधित्तु उत्तमंगे पणमड धरलुलियसिरकमलो ॥२१२||
પ્રજાપાલન માટે વિનતી (અનુપ્રાસ).
उपविसिय खोणिवीढे विन्नवद नरेसरो नरवरिदं ।
नियछाय व्च नरेसर परिहरियव्या पया न त ॥१३॥
આસ્થાનમંડપ અને રાજાનું વર્ણન
આકાશમાં ચળકતા તારાઓની જેમ ચોક પૂરાયેલી કઈ (ઉપમા).
जस्थिदनीलकुट्टिमतलविरइयविमलमोत्तियचउको ।
सहइ करवालसामलनहंगणे तारयगणो व्ब ॥१३६॥
નીલમ જડેલી ભ ત અને સ્ફટિકના થાંભલા જાણે કે ચમાની
शिवाणी रात्री, (64भा)
जत्थ य मरगयभित्ती संवसिया फलिहथंभदित्ती ।
अदरुग्गयससहरकरकरंविया सहा रयणि ब्व ॥१३७||
ચંદરવામાં લટકતી માળાઓ મેઘની ધારાઓની જેમ (ઉપમા)
जन्थ नवमेहडंवरचंदोययतलपलंवहारोहो ।
नवजलहरधारासारडंबरं लहु विडंबेइ ॥१३८॥
પ્રત રાજાઓના મુન ચૂડામણિઓના કિરણોથી ભિત શરીર
વાળે રાજા નવોદિત સૂર્યના કિરણોથી શોભતા મેર પર્વતની સમાન. (ઉપમા)
नमिग्नरेसरनिम्बमचूडामणिकिरणरंजियसरीरो।
अरुणारुणकिरिणावलिसंचलिरो सुरगिरिंदो व्य ॥१३९॥
નીલમના ચૂકામના કિરણથી ગોભતાં માથાને અગ્રભાગ જાણે કે
લક્ષ્મીએ ધારણ કરવા છત્રથી અલ કૃત થયેલું શરીર (ઉàa)
नवदनीलचूदाग्यणकाक्ररंजियसिरग्गो ।
मिग्धिरियमेहदम्बरछत्तसमालंकियतणुब्य ॥१४०॥
મરકતમભિયન કળાની પ્રભાવી ચળ ના ખભા જાણે કે કરી
કે ચિત્રિત પત્રાવળીએથી ગોભાયમાન (ઉદ્મા)
परियिमरगयमणिमयकुंडलकिरिणोहरदग्भुयनिहरो ।
घणहरिणनाहिकयपत्तवलिनुयलो व्य सोहंतो ॥१४॥

·अमययवाणयं ચળતાં મોતીઓના હારથી ભતું વાળ અને ગાદનના તિલકથી Pitcी भुमिमी. (अनुप्रास) नास्ललमुत्ताहलहारावलिकिरिणछुरियवच्छपलो । सच्छलिरिचंडभूहरिभासुरभुयमसभाओ च शशा જમણા ઘૂં ટણ ઉપર મુકેલ સુદ ૨ નળિયાવાળા બે પગ અને ખાષિા રાજાઓ તરફથી સ ભવિત વિરોધ વિની વાંમા બન બનેલો. (Mre). मंडलियमंडलुहमरसमरसंदोहसंफारिवत्तो । दाहिणजाणुनिवेसियसुललियतलवामकमकमलो ॥१४॥ જિન ભગવાનનું સમોસરણ અને તેમના ધર્મોપદેશ મગરમાં રાજ દિને પ્રવેશ. दद्रष्टुं फलहोयतिरन्नरयणपायारनियसमोसरणं । परिदग्विगंधसिंधुग्गंधुरगंधो विसर नत्य ॥२६८॥ દેવતાઓ દ્વારા વન અને આદિ પ્રાનિકાય, पैच्छा य चउहिसिधमरनियरपणमिज्जमाणकमकमलं । मुरविसम्मत्तिविरहयनहमहापाडिहेर जय ॥१६॥ રાળ દારા વિના અને સ્તુતિ अपलोडऊण तियणमरणं सिग्विसमाणझिणनाई । संरण फयपणामो गया रोमंचियलरीरो ॥१७॥ 3. गाने ७५मासमर ति. (541 :, मास) ষ মানানমিতিলায়। নয়মালনেনা। मटरफरेणुदारणदारुणकंटोरवफिनार! ॥१७॥ जय युरियनियरलायरतारण! गवतषिसगणकर चरण । गरपिनानिवारण! करनामनिवार नमो ने 123 मानस २. (...) उप शिपयरिंटचरणारविन्नजुगलं. शुणिनु नग्ना। उरिमा उच्चरोमंचनिया उचिसमि5211

·प्राकृत
सभृत समान पहेश. (यभा, ३५५, मनुप्रास)
भयचं वि दसणकिरणच्छलेण अमयं व विसयविसहरणं ।
वियरंतो नवजलहरसरेण सहेसणं कुणट ||१७||
સંસારચક્રમાં લેશમાત્ર પણ સુખને અભાવ.
भो भव्यपाणिविसरा! बयणं निसुणंतु वह भवावट्टे ।
परियटुंता सत्ता मणयं पि सुहं न पावति ॥१७५।।
नयाभासानु हुम. (अनुप्रास)
पेच्छह परमाहम्मियनिठुरकरवत्तकप्परिज्जंता ।
नेरडया नयणनिमेसमित्तमवि न वि लहंति सुहं ॥१६॥
બીજા પ્રાણીઓનુ દુખ (અનુપ્રાસ)
तिरिया वि बंध-बह-छेय-मेय-उक्कत्तणाइदुक्खत्ता ।
विरसं रसमाणा वि हु छुट्टति न पुबपावायो ॥१७॥
કુકમનાં ફળસ્વરૂપે પીડાતા માન. (અનુપ્રાસ)
गुरुरोय-सोय-पियविप्पओग-दारिहदूमिया दुहिया ।
पेच्छह पुरिसा वि कुकम्मपरिणईपासपडिबद्धा ॥१७८||
રે પણ અન્ય દેવીઓમાં આસક્ત અને તેથી તેમનું દુઃખ
(मनुप्रास)
अमरा वि अवरसुरवररमणीअणुरायरंजियसरीरा ।
ईसा-विसायविसहरविसविवसा अणुवहति दुहं ॥१७९॥
ચતુગંતિજમણનું દુ ખ અને સ સારથી વિધિ (અનુપ્રાસ)
न य चउगहसंसारे सुहलेसस्सावि संभयो सुलहो ।
इय परिभाविय भव्या ! भवंतु सब्बे भयविरत्ता ॥१८॥

·3
ભાષા-પરિચય–૧.
[પાઠ્યક્રમાનુસાર મહારાણી પ્રાકૃતિને વિદ્યાર્થી માટે)
સામાન્ય ભાષા-પરીચય
૧. સ્વર વિકાર . ઝ, છે અને બનો.
2. બંજન વિકાર : મણવની અને સંયુક્ત.
૩. કા કાગન પુલિંગ અને શ કરાત તેમ જ જે કાન
જલિનાં રૂપે
જ વર્તમાન અને ભવિષ્ય કાળ
ભૂત, વિધ્યર્થ, સબંધક ભૂત અને દેવદિન
અ. નિ સંબંધી પરિવર્તન
૧. સ્વર વિકાર
પ્રાકૃભાષામાં હિંસગે વપરાતું નથી.
ક, o અને ના ફેરફાર નીચે પ્રમાણે છે.
*= જ. જમ (ન), (ર), =R (), ()
=. શનિ (૨er), મિન (), જિન (, Fre
(R)
=૩. પુજન (77), S; (ત્રી. પુe (5)
= જિ. ઉિજિ રિ)
= . તો s)
= . કમ (F), શરીર ટી, ન )
૨, વ્યંજન વિક્ષર
= = = = (), (ન, " (જ.
(i).
( પ્રજને "" " બદલાગે અને પી. , ,
રિ, તિ, ,
મિ)

·अभयक्खाणयं
श = स, ससि (गटिय), सत्तु (शत्रु) आएस (आदेश), कलस (कलश),
सोय (गोक), सिर (शिर)
प = स. दोस (दोप), विसय (विषय), गेस (गेप), तोम (तोप),
भीसण (भीपण).
प्रारमि य = ज. जाम (याम), जहा (यथा), जुत्त (युक्त), जइ (यदि),
जवणिया (यवनिका)
(4) स युस्त मध्यरती व्यन:
(1) मध्यपता (मे २५२१ ५२-ये मावता) क, ग, च, ज, त,
द, प य मने व नो सोप थाय छे सने शे५ २९सी अ अथवा आ
સ્વર ૨ અથવા માં બદલાઈ જાય છે એ જ કૃતિ છે.
क. मेणिय (श्रेणिक), सयल (सकल), नियर (निकर), कोउअ (कौतुक)
ग. नयर (नगर), तुरय (तुरग), जुयल (युगल), सायर (सागर)
च. रुइर (रुचिर), पयड (प्रचड), वयण (वचन), सुइर (सुचिर).
ज. रायगिह (राजरह), निय (निज), राया (राजा), पक्य (पाज).
त. रजिय (रजित), रड (रति), ताय (तात), समागअ (समागत).
द. वयण (वदन), जणवय (जनपद), आएस (आदेश).
प. गोउर (गोपुर), अज्जउत्त (आर्यपुत्र), रिउ (रिपु). कयाड (क्दापि),
य. काम (काय), पोग (प्रयोग), पच्चय (प्रत्यय), निउत्त (नियुक्त).
व. दियह (दिवस), अयड (अवट).
(11) भध्यक्ती महामा] व्यन ख, घ, थ, ध, फ भने भने।
ह याय
म. मुह (मुस), लेह (लेख), मुह (सुख)
घ. ओह (ओर), परिह (परिघ), लहु (लघुम् ).
थ. रह (ग्य), पुइ (पृथ्वि), कह (कथ), नाह (नाथ)
घ. माह (सापु), पिपिद (विविध), अमिहाण (अभिधान), जलहर
(अटपर), अहर अपर), महुर (मपुर).
.
भ. विश्व (विभा), अहिमेय (अभिषेक), मुह (शुभ), विहसा (विभूपा)

·भाषा परिचय ૧૭ ને ૨ પણ થાય છે. તે (ગન), ૨૩ (ત્ર), (નવ), (), ra (Gre), ૨ (ર) કવર (T). (બ) મયુક્ત વ્યંજન “ (i) પ્રારંભિક શબ્દના પ્રારંભમાં સંયુક્ત રાજન વાના નથી એટલે તેમાથી એકનો લેપ થઈ જાય છે, વારા (ગા), વૃત્ત (ત્તિ), પિન (ર) (), રાર (ઘર), 7 (વા), દિવ (વિ) (ii) મધ્યવતી સમીકરણઃ પ્રાકૃત ભાષામાં કામ ન જ અને સયુક્ત બે જ વપરાતા નથી. બને જેને એક - અને જાય છે. આ સમીકરણ બે રીતે થાય છે. पुरोगामी મm (II),, ( (), નેપ (અai), વિ (), કાન (વા), રાવ (નવ), 7 ( 3, 1 (ા) પરામ ઃ ગવ (કિd), ૪ (f), વરિ (m), T (37, પોn (મુ), કુરા (ન), ધા (), • 2. એક અજબ જે મહામાનું ય ન બને અલ્પપ્રા થઈ . ) (1) થિ (m), લિપ (), fi (1) (ii) ૨ મા સલુન ફરીને આવતા દત્ય નો જ છે દ, જય છે. જે = " મિ (TF). નિત (નિ) = (, - (નાર) પ = ર રા (ર) જ = 1 - (a), (). બrs (7), , P = = = (૧). ક7 (), (' (iv) સ્વરાગમ: કઈક વાર બંને વચ્ચે ને . * જે --- , ; ;) - (), (), za (F), a i. R ·अभयफ्लाणयं ५. ५६ २यना 3. नाम-विलास પ્રાકૃતમાં ચતુથી વિભકિતને ઘડીમાં સમાવેશ છે.] (A) अ ५२-त पुस्लिम (પ્રથમ અને દિનીયા સિવાય નપુસક લિંગના રૂપે પુલિગ જેવ) एकवचन बहुवचन प्र. यो-नायगो, जणो, कुमारो, भिभसारो, आ-कुमरा, विणयपरा, सामता' नियो, यमओ, सप्पो, उदयणो दि. 2-मेणिय, आएस, रज्ज, पुरिस, अभवं। प-कुमारे, करदए पुरिमे, विसए, कलमे मोयगे तृ ण्ण-निवेण, कुमरेण, उपहासेण, मेणिएण, | हिं-करेहि,किरणेहि, दिवमेहि, उदयणेण पउरेहि, सत्येहि, नरेहि, पणं-अभएण, पयत्तेण, जणएण, मरण, नेत्तेहि, भुए हिं नियमेण प. आओ-नयराओ, वयणाओ हितो- था-कम्मवसा प.स्स-अभयम्स, कामम्स, कुमारम्स, णरायायाण जण्यम्स ण-कुमराण, मोयगाण, गुणाण, पुरिसाण -परदेमे, आवणे, भुषणे, नयरे, दिवमे, सु-ठाणेनु, चरणकमलेमु नीरे, उजाणे, मुहे रिम-दिवसम्मि, जामम्मि,समयम्मि,मणम्मि, कुहरम्मि, मग्गम्मि भयडम्मि -देव, ताय, मुपुरिस, अन्नउत्त, पुत्तय, बच्छ (1) अगस्त नसलिग प्र. -नयर, रायगिह थाई- आणि-नायाणि, लमपणागि, रयणाणि याई-बोयणाई, कहा द्वि-मुसि, अयाण, वयण, छगा आणि-ययणाणि, नियानि दाराणि स्स- म. -नयरजणा, बच्छा , ·भाषा परिचय ५९ પદ રચના (स) या भने ई मत मागि घ. -नदा, अम्बा, गणिया, भारिया, मित्रा "यो-गनियाग अपरानो, रामदत्ता, काणा उपपिट्टा, रुविधाओ -जगणी, मंदभारणी, रजनिगे, देवी, धारिणी, हरियणी दि. धूर, पन, मुनद, मुर, पन्चन, -देनोयो -दीड, मोती जो-विधताओ. गापा३' पचमा, दृश्य -हगि, गयलन्छि, सामग्गि, रमणि. -मोहरमीश्री जगणि, देवि, उग्जेणि प-नदाए, पागए, वासवदत्तार, सकाए, हिं- n- -चूगए -घाम द्वितो- प-मनटार,सनेणार, भरविरनार, सिधारण- नयीए, भरणीए प-मिनार, निपाए -अंगुर्गप, पुरीए. अगए, उरे. जीर, नरोए, अधीर ए-गिपति (), पच्छे, पाने जाओ - ४. -विभाग (4) नभान n एकरचन दनुवचन प्र.पु मि-मि, पा, नि.मो.मा. [-] fo.. मिनपरिणाम 5. .r-मद, धार, मिरविनि-Trian [प-पुमार FIR) ·----- ६० अभयवसायं (બ) ભવિષ્ય કાળ प्र. पु स्सामि-गमिस्सामि, वरिम्सामि स्सामो- द्वि. पु. स्ससि- स्सह- तु. पु. स्सइ- स्संति-वावाइन्संति (५) त (A) भूतd (तग १५२१५ छ) अ (य)-कय (कृत), पराभूअ (पराभूत), गय (गत), जाअ (जात) छलिअ (छलित) अ = इअ (इय)-विहिय, रजिय, गहिय, पलोइय, आलिंगिअ, पभणि (५) विध्यय-त (विशेष तरी १५२१य छे.) यव्य (इयच)-होयच, निरिक्खियव्य, रक्खेयन्य, पालेयन, आणेयव्य, नेयब (સ) સબધક ભૂત કૃત (અવ્યય તરીકે વપરાય છે) ऊण, ऊणं (इऊण)=(तूण)-चिंतिऊण, पविसिऊण, मिलिऊण, बाहरिऊण -काऊग, नेऊण -गतृण, पमोत्तण दण, गण (६) हेल्प -1 सच्य५ तरी १५२।५ छ.) उं (इ)-चिंतिउ, नियघिउ, पलोइउ, चवहरिउ - .

·3, 5, 1 , , , , ,
FOR REVIEW
ભાષા-પરિચય-૨
[અધ્યાપ માટે ઉપયોગી છે
વિશેષ ભાષા-પરિચય
પ્રાન ભાષા એટલે મયકાળમાં બોલાતી વિવિધ ભાષાઓને
કામ આ પાલિ, માગધી, અર્ધમાગધી, શમેની, પિશાચી, લિકા-
પિચી, મદાર, અપજશ વગેરે સમાવેશ થાય છેપ્રસ્તુત કથા
માગણી પ્રાકૃત ભાષા છે જેનું સામાન્ય નામ પ્રાપ્ત પણ છે. મરી
મમમા કાલી તેની વિશેષતાઓને ખ્યાલ આપવામાં આવે છે
પ્રાકૃત ભાષામાં સામાન્ય રીતે ત્રાગુ પ્રકારનું જ ભોળ રાય -
”, તદ્દભવ અને દે
તત્સમ એટલે સંસ્કૃત સમાન છે. , , , , , ,
, જિમ, અને, ર, રિત, , , 1, , , બાક
ન, એટલે સ્વર અને વ્ય જનમાં વિકાર ને ધ. ૧, ૪
(), (ન), 17 (77), જા (f), rr (T).
(), મગ (ii, સન (ન), gો (), R (),
(૯, (1, વીમો (ટેવ) વગેરે
કે એટલે બને રીતે સમૃત અર્થે ન ખાવો શાબ છે ને,
અ. નિ સંબંધી પરિવર્તન :
૧. સ્વર વિકાર
• પાર રામ નામ અને
સુકા ,
- hi (Gીઝ =)
* * (E), (n), કફ (3), 137
()

·६२ अभयखाणयं ई = ई कामिणि (कामिनी), रमणि (रमणी), समणि (श्रमणी), कोमवि (कौशाम्बी), स्वणि (रजनी) इ = ई पडीहार (प्रतिहार), पुच्छई (पुच्छड), दिट्टीविन (दृष्टिविष) भिउडी (मृकुटि), ऊ = उ बाउल (वातूल) (11) गुणात्मक = इ किरिण (किरण) अ = उ पणुवीस (पणवीस = पञ्चविंगति) आए मेत्त (मात्र) 3 = उ जुन्न (जीर्ण) उ%= अ मुसद्धि (मुमुदि) उ= यो मोग्गर (मुद्गर) एह विन्नायड (वेन्नातट), मिय (श्वेत), मिट्ठि (प्रेष्ठिन् ) मिंट (मठ) ओ= उ महसव (महोसव = महोत्सव), मुयण (मोचन) ओ= उ = य हरिमवसाफुललोयणो (हर्पवगोत्फुल्डलोचनः) (બ) બીજ ફેરફારો કાઈક વાર નીચે પ્રમાણે મળે છે अव ओ-समोसरिय (समवस्त) अय = ए-मुद्देड (मुद्रयति), कारावेइ (कारापयति), पयामेह (प्रकाशपथ), कारेइ (कारयति) इ = य-इय (इइ = इति), य = इ-कड (क्य = कृत) (સ) કેઈક વાર શબ્દના પ્રારંભમાં આવેલા વરને લોપ થાય છે ह (अहम्) (૬) સ યુકતપે આવેલા બે ય જનોમાંથી એકનો લેપ થાય ત્યારે પૂર્વ સ્વ વર દીધે થાય છે दाहिण (दक्षिण) (8) સ યુક્ત વ્ય જન પહેલા આવો દી વર કે તે હવ થાય છે. અથવા બનેમાંથી એક વ્ય જનને લેપ થાય છે. परिक्षण (परीक्षण), परक्कम (पराम्म), रउन्न (ग), पभार (प्रारभार), वेन (वय), निग्य (गीत) 17 (पाच), पुमर (पृथ्वीवर), मदनव : (महम्मय = महोस) भागीय (मानीत), मीम (गीप)

·મા વિજ
૨, વ્યંજન-વિકાર
અસંયુક્ત વ્યંજન
(૫) મચવતી
i) વિર ટેઈક વાર ૧ ના બેવડાય છે
ri (ન), gr (દ). ૪: (:) : (
(ii) વા કે વાટ ની પછીના • ન , ” *.
v=T-(ર), ર હજાર), ના "
=-= (-), : ( ), (-) :-: },
કે? (), 17 (ર, fir: ? :)
ર=-1 ( . -(ર)
(ii)
ગ (), દિર (૧, ૨ (
w) કૃપા અને ત્રીજા
દરર બ : બદ - એ છે કે ,
ra (Fr), ; (E), ૨ ( -- :),
T (T)
{} হল পশ্বিন
૪ = - (i), … (૪)
= = (૧). ૨-૩ ()

·६४ अभयवसाणा થઈ થઈ સંયુક્ત વ્યંજન (24) प्रारमि કોઈકવાર પ્રાર ભના સયુકત વ્ય જનમાંથી એકને લેપ કર્યા વગ સ્વરને ઉમેરો થાય છે. सिरि (श्री), सिणिढ (म्निग्ध), दुवालम (द्वादश) (બ) મધ્યવતી (1) ઉષ્મ વ્ય જન સાથે આવેલે અટપ પ્રાણ વ્ય જન મહાપ્રાણ જાય છે અને બીજો ય જન એ જ વર્ગને અલ્પ પ્રાણ नयछे. पच्छिम (पश्चिम), जेट (ज्येष्ट), उवह (उपविष्ट), हत्थ (हम्त), पुक्सर (पुष्कर), अस्थि (अस्ति), अह (अष्ट), पसत्थ (प्रशस्त), विसिट (विशिष्ट), सत्थ (शस्त्र) (1) સંયુક્ત જનમાં એક વ્ય જન મહાપ્રાણ હેય તો બીજે એ જ વર્ગને અલ્પ પ્રાણ થઈ જાય છે विक्साय (विरयात), आरड (आरब्ध), सब्भाव (सद्भाव), गम्भ (गर्भ), (ii) કેઈક વાર સ યુકત વ્ય જનમાંથી એકનુ याय छे दसण (दर्शन), अमु (अश्रु), जप (जल्प) (iv) अन्य। क्ष = कग्य पेपग्य (प्रेक्ष), लम्पण (लक्षण), | त्व = च्च चच्चर (चपर) दस (दक्ष), लखिम (लक्षित) क्ष% च्छ पेच्छ (प्रेक्ष), (लघमी), अच्छि (अक्षि) f=न्न आयन्नण (आT. = न्न सबन्नु (मगा, चिन्नत्त (विज्ञप्त) ण्य =न्न पुन (पु"प), लायन्न (लारण्य) (आकीर्ण) पल निधिन्न (निर्षिण) र्य =उज भजा (भार्या) न्म-प अप (आमानम् ) અનુસ્વારમાં પરિવર્તન लच्ची त्स:च्छ वच्छ (वरस), उन्ग (उत्सग) र्णन) आइन्न स्न- पह प्हाण (ग्नान) स्म% म्ह चिन्हिय (पिरिमन)

·No text on this page.

·६६ अभयक्साणयं ते x . ... ... ... x ... x x ... X x x x x x x x x न्तु-कुणतु, तु, दिव्न्तु व.च.-- तद ते , तेहिं तेसि, ताण ताओ ताओ ताहिं ..तासि, तासिं, ताण .. युष्मद् - तुन्मे तुम्भे तुम्ह, तुम्हाण अम्मद् - अम्हे, वय... x अम्ह एतट एएसि सर्वम् सब्वे सवाओ ४. -विलास (અ) આજ્ઞાથ द्वि. पु.०-कुण ह-हेह, पयालेह, नुयह सु-कहसु, विवाहेसु, मुणमु, उवभुजमु, पग्यिाणमु तृ. पु. उ-एउ, चिहउ, दिज्जउ (4) विध्यय (ज्ज) तृ पु. होज्ज (સ) ભવિષ્ય કાળનાં અન્ય રૂપ प्र. पु. हामि-काहामि स्सं-जाणिस्स हामो-काहामो तृ. पु हिइ-होही (होहिइ), समविही (समविहिइ), लज्जिही (लजिदिइ) ૫. કૃદન્ત () पतमान (विशेषाय तरी १५राय थे). न्त-पयपत, फुटत, आगच्छत, पलीयंत, भुजत माण-क्ष्यमाण, जलमाण, तरमाण, चरमाण, बाहरमाण (4) १ . आव-काराविय, पज्जालावद, खणायए, बोलाविय (स) भनि. ज्ज (इज्ज)-दिनउ, नजद, आणिज्जउ, दिनु (6) माययाय : त्त-(त्व)-दीणत्त, विद्वत्त () यार्थ' : अ, य, (क) = ग-करउय (करण्टक), मुविण (म्वप्ना), विमेमय (विशेषक), नियय (नित्रक), मुविणय (स्वप्नक) नामग(नामा), (ખ) અબ ધર ભૂત કૃદનના અન્ય પ્રત્યે उं, इउं, तुंभाउ, बवेउ, अपलोडउ, धुणिउ, चाउ, घेत्तु, गतु, ददन्छ 3, तु-निमुणिउ, पामिनु, निमुणित्तु दय-विमित्र, परिवोमय, पेच्छिय, पविग्यविर मग वि अने पविन! प्रयास : निति, निएपि, पउरी ran

·ટિપ્પણ
આજદિની (m) રાજાની અનેક રાણીઓમાં જેમને
પ્રમુખ જ મા ય તે. એ રાજની પ્રમુખ ભર્યા હતા જેમને
" વિશે વિકાર પ્રાપ્ત હતા એમને પુત્ર જ રાજ્યને રાજ
ને અમેરિકી રાજા સાથે સિંહાસન ઉપર અભિષેક કરવામાં
જા. છ ગણીઓ પ્રજવતી હેવાતી જ્યારે પ્રમુખ રાણી પાણી
નામ, માદેવી તરીકે ઓળખાતી
દર (3ખારી, મને ઉપરી ભાગ, ઝ. , બારી
I કાર કબૂમનું બાંધકામ અથવા પર રાખવા માટે બિના
ન મુર એર મિનારાની રચના કરવામા આવી હતી જેથી પદાર
થિી ના શકે છે તો એની ગાઈ લઈ ને ડાઈ
કરના ધાર ૧ {નામાં ,
*r (ાન) -- ડ, ભાર :૫, સભા, કે
વીમા ના બે યાર હતા ? બાર સ્થાન છે ! અને મને
* - ન - ૧ માન ટી ને , આમ દર ,
K, કે જે આવી છે. જે મા, મામા
8. 1- અ ફન - સને. માન-3 માં
- ૧ ૧ ૩ ૪ અને ૩ - નીતિન
ઉપર કર =1 અબાકસ હ - - , તે
૨ ) [ ૧
s
છે
At tr: : : : બે ન કર
છે
છે
“બ - - - -
ક, * * *
f

·૬૮ અમચાવાળવું પર તુ ભયભીતને અભયનું જે દાન કરેલું હોય છે તેને ક્ષય થતા નથી. તપ, તીર્થસેવા, ધનનું દાન, નાન-દાન એ બધાં કરતા અભયદાન ચઢિયાતુ દાન ગણવામાં આવ્યુ છે. अवंतिपुरी (अवन्तिपुरी) અવ તી દેશની રાજધાનીનું પ્રાચીન નામ. હિણપથનું એ મહત્વપૂર્ણ નગર હતુ. ચડપ્રઘાત અહી નો રાજા હત જુએ છે, વતા (વક્ત) . માલવ દેશનું પ્રાચીન નામ. વિક્રમાદિત્ય અહીં રાજ હતો અવતિપુરી એ દેશની રાજધાની હતી ત્તિ (દ્રિ) ઃ ઋદ્ધિ ત્રણ પ્રકારની છે: દેવતાની, રાજાની અને આચાર્યની. ૧. દેવતાની ઋદ્ધિના ત્રણ ભેદ છે (1) વિમાનની (રહેઠાણના વાહન) ઋદ્ધિ, (ii) વિક્રિયા (રૂપ બદલવા) ની ઋદ્ધિ, અને (ii) પશ્ચિારણ (કામસેવન કરવાની) દ્ધિ અથવા બીજા ત્રણ ભેદ એ રીતે છે : (1) સચિત્ત ઋદ્ધિ-અઝમહિલી વગેરે (1) અચિત્ત ઋદ્ધિ-વસ્ત્રાભૂષણ વગેર (iii) મિશ્ર ઋદ્ધિ-વસ્ત્રાભૂષણોથી સજેલી રાણીઓ વગેરેની ઋદ્ધિ. ૨ રાજની ઋદ્ધિના ત્રણ ભેદ . (1) અતિયાન ઋદ્ધિ એટલે નગર પ્રવેશના તેરણ, બજાર આદિની શોભા, લેકની ભીડ વગેરે એટલે નગર-બ્રશ મહોત્સવની શાભા. (11) નિર્માણ અહિ . નગરથી બહાર જતા હાથીઓની સજાવટ, મામ ત વગેરે (iii) રાજનાં સત્ય, વાહન, રોષ, કોઠાર આદિની , અથવા સચિત્ત ઋરિમાં પટણી, અનપુર વગેરે, અચિત ઋદ્ધિમાં વસ્ત્ર, આભૂષણ વગેર અને મિત્ર અદ્ધિમાં વસ્ત્રાભૂષણોથી સજાવેલી રાણીઓ વગેરે. ૩. આચાર્યની દિના ત્રણ ભેદ . (1) જ્ઞાન દ્ધિ, (ii) દર્શન ઋદ્ધિ અને (iiા ચારિત્ર વ્યક્તિ અથવા સચિત્તમાં શિ, વગેર, ચિત્તમાં વસ્ત્ર વગેરે અને મિથમા વ પરવા ફિ વગેરે. (37જિન) પ્રાચીન ગ્વની અથવા માધવ રાની રાજધાની રાજકુમાર અરોક અને ત્યાર પછી કુનાલે રિ, કે બેદાર ·૬૯ તા. ગભિાવ ગજાની ઉડતાના કારણે કાલિકાચાર્યે એને * પરથી હટાવી દીધું હતુંરાજા વિક્રમાદિત્યે શકને હરાવીને પિતાનું વાવ્યું હતું. શાસ, અમરસિહ, વરાહમિહિર, વરચિ, ધવંતરિ ઝાંસમાં વેતનભ, ઘટસ્પર વગેરે વિમાદિત્યના સમયમાં થયેલા. નું પ્રસિદ્ધ મંદિર ઉજ્જૈનમાં આવેલું છે. ડર (ન) વત્સ દેશના રાજા સહસ્ત્રાની અને મહારાણી તને મ. વાવસ્થામાં રાજા સહસ્ત્રાની કુવર ઉદયનની રેગ્યતા છે એને યુવાન બનાવી દીધે સલાહ માટે પિતાના મંત્રીઓના ફે વનક. માવાન અને પગ ધરાયણ તેને સુપરત કીધા. રાજા જ ત્યજીને દિમગિરિ ભણી ચાલ્યા ગયા અને બધે રાય કારભાર ને ચાંપી દીધા, ઉદયન કોસાંબી નગરીમા સારી રીતે પ્રજાનું લાલન- ''ને કર દિ. પણ પછી સગીત, શરાબ અને સ્ત્રીઓને બહુ ખીન થઈ શકે તે. ઉદયન અને વાસવદત્તાને પ્રેમની કથા બહુ > છે અને સાહિત્યમાં એને સારુ એવુ થાન પ્રાપ્ત થયું છે. Tw (વરરાજો–શરીરના લક્ષણો તે જોઈને ભાગ્ય જિ . એ એક વિવા કરી. અને એ અગવિદ્યાના નામે મે 1 ની. ગંધિવા એક વ્યતિ શાસ્ત્ર હતું. પ્રાકૃત સાહિત્યમાં જિન નામનો એક છે પણ છે. જેમાં અગોનાં લાગે, -કન અને બહારના આધારે ભવિષ્યવાણી કરવામાં વે છે એ નિન ગાયનું એક પગ ગાયું છે. બિન સારાં લેતા મા છે વિસ ક. આ શાકને * નિ નહિ . તેલિબિન ન કરી ને - i | જા૬િ ખઃખ, લાભ-નિ, રિદ્ધિ-સિદ્ધિ, ૬ – ', જી . ને બિન શાસ્ત્રનો ઉપગ કરી બ ? કરવાની મનાઈ છે. , , , , , , : =ાન - ·૬૮ अभययखाणयं પર તુ ભયભીતને અભયનુ જે દાન કરેલું હોય છે તેને ક્ષય થતું નથી તપ, તીર્થગેવા, ધનનુ દાન, નાન-દાન એ બધા કરતા અભયદાન ચઢિયાતુ દાન ગણવામાં આવ્યુ છે. अवंतिपुरी (अवन्तिपुरी) અવ તી દેશની રાજધાનીનું પ્રાચીન નામ. ઈક્ષિણાપથનુ એ મહત્વપૂર્ણ નગર હતુ. ચડપ્રઘાત અહી નો રાજા હતો જુઓ . વતી (વર્ત) . માલવ દેશનું પ્રાચીન નામ. વિક્રમાદિત્ય અહીને રાજા હતે અવતિપુરી એ દેશની રાજધાની હતી શુદ્ધિ (દ્ધિ) : ઋદ્ધિ ત્રણ પ્રકારની છે. દેવતાની, રાજાની અને આચાર્યની ૧ દેવતાની ઋદ્ધિના ત્રણ ભેદ છે (1) વિમાનોની (રહેઠાણના વાહન) ઋદ્ધિ, (ii) વિક્રિયા (રૂપ બદલવા) ની ઋદ્ધિ, અને (ii) પશ્ચિારણ (કામસેવન કરવાની) અદ્ધિ અથવા બીજા ત્રણ ભેદ એ રીતે છે (i) સચિત્ત ઋદ્ધિ-અમહિલી વગેરે (ii) અચિત ઋદ્ધિવસ્ત્રાભૂષણ વગેરે (iii) મિશ્ર ઋદ્ધિ-વસ્ત્રાભૂષણથી સજેલી રાણીઓ વગેરેની અદ્ધિ. ૨ રાજાની ઋદ્ધિના ત્રણ ભેદ : (1) અનિયાન ઋદ્ધિ એટલે નગર પ્રવેશના તોરણ, બર આદિની ભા, લોકોની ભીડ વગેરે એટલે નગર-પ્રવેશ મહત્સવની શોભા. (ii) નિમણ ઋદ્ધિ . નગરથી બહાર જતા હાથીઓની સજાવટ, સામ ત વગેરે. (iii) રાનનાં સંય, વાહન, કેપ, કોઠાર આદિની ઋદ્ધિ અથવા નચિત્ત ઢિમાં પટરાણી, અન્તપુર વગેર, અચિત્ત ઋદ્ધિમાં વસ્ત્ર, આભૂષણ વગેરે અને મિત્ર વૃદ્ધિમાં વસ્ત્રાભૂષાથી સજાયેલી રાણીઓ વગે. ૩. આચાર્યની દિને ત્રણ ભેદ (1) કાન અદ્ધિ, (ii) દશન અદ્ધિ અને (1) ચા િદિ અથવા સચિત્તમ શિબ વગેર, ચિત્તમાં વવ વગેર અને મિશ્રમ પા રિપો વગેરે ૩ (૪: ચિન) પ્રાચીન વ તી અથવા રાજધાની રાજકુમાર અશોક અને ત્યાર પછી કુણા અભિા - માં દેશની

·uિ
મરદ કરવા. ગહિલ મજાની ૬૬ તાના કારણે કાલિદાચ એને
જ ઉપથી હરાવી દીધા હતા. રાજા વિક્રમાદિ. રને હરાવીને પિતાનું
ન ચવાણું હતું. મા અમરસ , વરાહરિ, .િ નરિ
ગાગા, વેતનભ, ઘટર્ષ વેર ધિમહિના સક્ષમ થયા.
કાકાનું પ્રસિદ્ધ મંદિર ઉજજૈનમાં આવેલું છે.
1 (૩)-વસ દેશના રાજા રાની અને કર
આવતી . 7 શ્વમાં ન હસન : કુલે ઉમાની માતા
- મને ખવરાજ બની છે. કાઇ માટે પિતા . નીના
પગ મનક, મઝવાન ને યોગ છે, તેને ગુપન . રાન
રકમ ને દિગિરિ થી ચાલે છે અને " - બાગ
ફરજનને પણ દાંધ, geન શાંથી સરીમાં રીટી : :
પાલન ક , પ પછી મીન, t • ને રેપોને “
ધન હા, દાન અને કાન મ , જ
મરિડ છે ને તેમાં એને સાફ એનું મન ન કબ છે
ri (રાજા – છે જેને "
વિ તું, જે જ! એક વિ. ના ન કરે ૧ : ૧, ૨,
છે. તેની વિરા ૧ : ", ૨, કેન : -
5
૨ “ને જ આ 6 1 + = •
ન , , , ઇ - ૪ -
ti , , , , * - ખ, ' -- . -
૧
b.
૬
0
.

·अभयात्राणयं વ્યંજન—શરીર ઉપર તલ, મસા, લગન વગેરના ચિહ્નો જોઈ શુભાશુભને વિચાર કરો. અંગ–હાથ, પગ, લલાટ, નાક, આંખ, દાંત, નખ, કેશ, મસ્તક, વાસ્થલ, ભ, કમર વિગેરે શરીરનાં વિવિધ અગેની બનાવટ અને આકાર ઉપથી ભવિષ્યવાણી કરવી. એમાં આ ગોનું રિકવું પણ આવી જાય છે. સ્વર–ચેતન પ્રાણીઓ અને અચેતન વસ્તુઓની અવાજ ઉથ્વી ભવિષ્ય ભાખવું. વ્યંજન, અગ સ્વર, અને લક્ષણોને સમાવેશ કરતુ સામુદ્રિક શાસ્ત્રનાં નામે ઓળખાય છે ભોમ–ભૂમિ સબંધી નિમિત્ત ભૂમિનાં ગ, ગુણ, ગધ, બનાવટ વગેરેના આધાર ઉપર ત્યાં ગૃહનિર્માણ, દેવાલય નિર્માણ વિષેની યોગ્યતા અને ભૂમિમાં રહેલાં ધન, ધાન્ય, અસ્થિ, પાણી વિષે ભવિષ્યવાણી કરવી ભૂપ વગેરેને પણ એમાં સમાવેશ થાય છે. ઉત્પાત–અને ભવિત બનાવે, લેહી, ચરબી, માંસ, હાડવાની વૃષ્ટિ દેવમૂતિનું હસવુ, ટટવું, અગ્નિ વગર ઘુમાડો થવો વગેરે. એની જગ્યાએ છિનને પણ ઉલ્લેખ છે. વસ્ત્ર, શત્ર, આસન, છત્ર વગેરેને કાટેલા જોઈને શુભાશુભ ફળ કહેવું તે છિન્ન નિમિત્ત છે. અંતરિક્ષ-મક અને નક્ષત્રોને ઉલ્ય અને અસ્ત, આકાશ અને દિશાઓના વિવિધ ગ, સુર્ય અને ચકની ચારે બાજુ જુદા જુદા રાગને પરિષ વગેરેને આધારે ભવિષ્યવાણી કરવી લક્ષણ–શરીર અને અ ગો ઉપર આવેલા વિવિધ લક્ષ ઉપરથી શુભાશુભ ફળને આદેશ કરવો સ્વનિ., કલશ, શંખ, ચક્ર અને -તલ, પદ-નલ અને પાળ ઉપરની ખાઓ ઉપરથી શુભાશુભ ફળાદેશ કો હતખાશાને સમાવેશ પણ એમાં થાય છે વન–શ્વાનગા એક વ્યવસ્થિત શાસ્ત્ર હતુ વ્યાખ્યાન પ્રમાણે શ્વાન પાંચ પ્રકારના કેવા છે ની કરની માતા ચોર વીને, વાને માના આન, બળદેવની મના ચાર અને માંડલિક રાજનની માતા એક 'ન જુએ છે. વન જદી જુદી વસ્તુઓ જેવાથી જુદા જુદા કળ માને છે અન્ય મહાન પુના જન્મ માં પણ તેમની ગતિ સ્વપ્ન એ છે સ્વપ્ન શુભ અથવા અશુભ પ(ાઈ શકે તેના ઉપથી ·રિપત્ર મીવાળી જવામાં આવે છે. સામાન્ય છે પણ જુએ છે અને તિન કા કક્ષાની ટકી બનાવે છે. જમના પાંચ બે કર્યો છે ત્યાધાતથ્ય એટલે કે જ ના " તેવુ ફળરૂપે પ્રાપ્ત કરવું, પ્રતાન એટલે નાર નું મન છે. યથાને યથાશે જી રે, ચિંતા છે ભાર ખ્યામાં જના વિ રિએના કરી હોય તે રૂખમાં જે, વિપરીત અટલે “નમાં જે વિવુ જોઈએ તેના કરતા વિપરીત વન્ક ન કર જન અવ્યા એટલે વનની વસ્તુ વિશે નવ-પટ વી ' જ (–કાર્ડ ના એક બે ની ગર' હતી છે. ૨ મ મ પ - * - ખી ~:, દારિકા ને ? વશમાં નામ બ મંગે ની માં ને ત્યાં , મારા ને વાળ છે અને તેનું પ્રમાણ કરી છે. કિસ છે . " છે. કોને બનાવ્યું કે કાન માં જે મમ ખ4, * ૨ - બ, એના બી : મારી નાખે , ve ૧ના કે રદ કરી છે. જે મને ખવડા ... , કેન્દ્ર કે ન મરે ને ન મળે' - 6 ના ર - ૧ ૨ પ રિ પ ક ન ક + ૮, ૯, હw { • - 1 - 1 . 2 ર , ' , ૧૬. ” “ના”, , , ', - “ " નું ? - + ૬ કે 1; t ન 4 * ર છે. કે આ K * * ·अभयवाणयं મ-કર્મવશ જેમાં પ્રાણીઓ થાય તે ભવ. ભવ ચાર છેઃ નરક મનુષ્ય, નિયંક (પશુ, પક્ષી, કીટ વગેરે) અને દેવ ભવ. નકામા દુ ખ મળે છે. વગમાં સુખની પ્રાપ્તિ થાય છે, મનુષ્ય ભવમાં જ મુક્ત પ્રાપ્ત કરી શકાય છે એમ જૈન પર પરાની માન્યતા છે એટલે બધા ભેમાં મનુષ્ય ભવ ઉત્તમ ગણવામાં આવ્યું છે. પાપી નરકમા જન્મે છે. પુણય- શાળી વર્ગમાં જન્મે છે અને માયાવી તિર્થક નિમાં જન્મે છે. પુરૂષાર્થ મનુષ્ય ભવમાં જ સંભવ છે એટલે મનુષ્ય ભવ ઉત્તમ છે fસમાજ (મિસર)–ભિ ભા એટલે ભેરી એ જ જેનો સાર છે તે ભિંભાસાર. શ્રેણિકકુમારે જયઢકા ભેરીને આગમાંથી બચાવી લીધી હતી એટલે તે ભિભસારના નામે પ્રસિદ્ધ થયેલ હતું. ભિ ભાચાર અને ભિ બીસાર નામો પણ મળે છે પાલિ સાહિત્યમાં બિ બિસાર નામ છે. જુઓ સેળિય. मार मे। कामदेव रतिरमण मे। कामदेव રાશિ (ન)–રાજા પ્રસેનજિતનાં કાળમાં કુશાગ્રપુર નામની તેની રાજધાનીમાં અકસર આગ લાગી જતી હતી. રાજાએ સખત હુકમ કર્યો છે, જેના ઘરમાં આગ લાગશે તેને દેશવટો અપાવો. એક વાર ઇયાની બેદરકારીથી રાજાના રસોઈગૃહમાં જ આગ લાગી ગઈ. પોતાની આજ્ઞાનું ઉલઘન ન થાય એટલે રાજા પોતે નગરી છેડીને બહાર રહેવા લાગ્યો રાજ-કાર્ય માટે અફસરો ત્યાં જતા આવતા લેકે પૂછતા કે તમે કયા જુઓ છે ત્યારે કહેતા કે રાજગૃહ એટલે રાજાને ઘેર ત્યાથી તે જગ્યાનું નામ રાજગૃહ પડી ગયું અને ત્યાં વસાવેલું નગર રાજગૃહ નામે પ્રસિદ્ધ થયું. એ પ્રાચીન મગધ દેશની રાજધાની હતી. ચારે બાજુ પાંચ ગિરિ- એના ઘેરાવાને લીધે એનું નામ ગિરિવજપુર પણ હતુ. જામિધુ અને રાજા દિને અત્યારે એનું નામ રાજગિર છે જે બિબિતામાં આવેલું છે ત્યાં ઉષ્ણ પાણીનાં સાત કુડ છે અને પાચ કરાયું છે. બુદ્દભગવાન અને મહાવીર અહિંયા ઘણી વાર આવેલા અને ધર્મોપદેશ આપવા રાજ પિક મિનિસાર પબ્દ તેમ્ના ઉપદેગોનું શ્રવણ કર્યું હતું પ્રસિદ્ધ ગખિકા આમ્રપાલીને દિયા આમવન હતો. તેનું પણ જે છે મનાવી અહી અનેક વઘાવામ કર્યો હતો. સી.થી ·રિખ ૮૩ ;િ () : એ કિ નિરિ : ખદીપની મામા કે—મંદ પર્વત પર છે. દચાર ઉધન છે : ભવન, ન નન, ગૌવન અને કન અલવા ન માં છે કે બીજા એક પછી એક ઉપરના ભણ કાકા નગિરિ ચાલનમા લે છે અને મને » ગઇટ (ભૂ પીક) અર પ ગરખાવવામાં આવે એ જ પ્રયાગની કાર જુ નદીની માં ? “ બાળી ભમાં આવેલું એક પ્રાચીન રાજય. એની ગજ" છે ઉદી ૧ ૮ =અને કે- TAT (T)--૦૮' જે ન મળે. જે "ભ ક. એમના જ છે પદમા હિ થા ૨,ી છે ન પડે'ને રા' વામાં ન . - ભવાન . - - • ના છે કે તે બધું તું ની પર ૧.૫ થી : ") માં ફા ફિ .… , , - - - - અને દિવ્ય , ના , જિ - ( ઈ., ૧૦ - , ન માને 18 ; , , , ។ 1 . . * -- ત . ** ને ક * ક 111 , , છે ·૮૨ अभयखाणयं આપ્યા હતા. તેમના ઉપદેશ જૈન આગમમાં સ ગ્રહીત છે. ત્રણ વર્ષ સુધી ધર્મ પ્રચાનું કાર્ય કર્યું અને હર વર્ષની ઉમરમાં પાવાપુરીમાં તેઓએ મુકિત પ્રાપ્ત કરી. વર્ધમાનના અનુયાયીઓ પહેલાં નિગ્રંથ અને શ્રમણ તરીકે ઓળખાતા હતા પણ હવે જેનેના નામે ઓળખાય છે. ગયા વર્ષે ભગવાન મહાવીરનાં નિર્વાણનાં ૨૫૦૦ વર્ષ પૂર્ણ થયા છે અને સ પૂર્ણ જગત એમના અહિંસાના સિદ્ધાંતની કદર કરી એમને નિવગુ મત્સવ મનાવી રહ્યું છે, વસંત-રાજ ઉદયનને એક નમ_સચિવ એ કથા કહેવામાં પટુ હ. એ અનેક કથાઓ કહીને વાસવદત્તા અને રાજકુળનું મનોરા જન કરતે રહેતા. કથાસરિત્સાગરની કથા પ્રમાણે વસ તક પણ ઉજજેની આવેલ અને ઉદયનની મુકિત માટે તેણે પણ છુપી રીતે કાર્ય કરવું. વાવવત્તા-ઉજયિનીના રાજા ગ મહામેનની પુત્રી. જૈન સાહિત્યમાં રાજાનું નામ ચડપ્રદ્યોત પણ છે. ચમહાને ચડી દેવીએ આપેલાં વરદાન પ્રમાણે અગા નામના અસુરની અત્યત સુદર ક અ ગાવતી સાથે લગ્ન કર્યું હતું તેથી તેને બે પગે પાલક અને પાલક રાજાએ દાભવ કર્યો, તેથી પ્રસન્ન થઈને ઈ વગદાન આપ્યું અને એને એક અન્ય ન સુર પુત્રી જન્મી વાસ (ઈ.) આપવી એટલે એનું નામ વાવના રાખવામાં આવ્યું. sara (વાવ)-સ્વાધ્યાય આભ્ય તર તપને એક ભેદ છે મર્યાદાપૂર્વક શુ રીતિથી યોગ્ય સમયનો પરિહાર કરી ઉચિત રાજ્યમાં શાસ્ત્રનું અધ્યયન કરવું એ વાધ્યાય વાદયાના પાંચ વિભાગ તરવામાં આવ્યા છે વાચના–શિવને મુત્ર અને અર્ય ભગાવવુ, પૃષના—ા કા થાય ત્યારે પુન તે વિય પવું, પવિતા—ભવન કરી પાક : થી બધી ન જવાય, અનુપ્રેર–અર્થન વિભાગ ના થાય એટલે મનન દેવુ અને ધર્મકથા-ભવ્ય જીવોને નાવનું વ્યાખ્યાન આપવું - થાવવી માતાને ''2 વાવ, કુતને ગ ગ્રત થાય, એવમ અવાય કર્મની, નિરા બે અને શા નટ ન થાય તથા તેની પર પરા ગાના દરે થયા दत्ता में वागवेनेवा तुष्टेनेति म भवति । નાની વારિ a તનતરા ૨.૩.૭૯ ·[ ટિક જન (–ાની છે પ્રકાર છે: બાજ અને જ. મા જેલમાં રહેના, અકળ ઝાડી ક કરીને જપમાં વિવાર ના ને જ સાપના કોના પગ પ્રકાર બનાવી છે ન હન), શાપ (ભો, નારા.કને આવક મિ-પર- નક છે. એ કેમ પંદિ કાને મનને ૨ માં કરે છે અને મનમ, રસ અને મિડ થે સમના ય રાખે છે રામ - કે ક ક ાએ જાવ રાખે. કોઈને ન કરે ને ન દવે ૨. બ મન થાય અને પાપ મનકા ન કેમ ન શકે. જાગને જે દમ છે તેમ છે. જેને મધ પાંચ દાના ન કરે છે, નવ પ્રશથી ગિત ત્રણ પાલન કરે છે, ચાર કે -- ક, પાન, માવા ને લેભી મન ય છે, પગ માત્રનું પડ કે ય પ્રારા આગાનું પાલન કરે છે, પાચ સતિ ને અને ન પ . એ જ મથી કtr: (ાન મિકા મત નકા, ન ફ્રાજ , ૧૫૫ મિ?િ, કવિ નિના, ૧૨, નિમ, શ ને અને પ્રસ્થાન કરે, RM (M)–ભી એટલે સારી. જે જ, જુ (W : િ ને નિલેટ ની માં અન છે : ધ અs , , , ન પ મ જ ' ' ને બિ 1 = = 1 કપ છે ને તી ક , ને - 4 , , કાન અભિ જાતે જ બરફ ” છે , : ઇન, અનઃ ર , ના તો કો', ' '', મા દર 3. .. ' ન. : " છે : ન - જ જcr: રિસ ને જ જાજમ) : 15 - 1, * * * * * * * ૪.૬ ૨૧. - " રનન : + + ". મારા ૧ ", - ભ - ૧ ,, ,, =ાન ન ક છે ? -, *, મન અને માને છે કે, જજ ને જ મને ' 3 - છે જે નાનાં ·अभयक्वाणय શાસન હેઠળની ભૂમિમાંથી લાગો વસુલ કરતા અને રાજાને દર વર્ષે કર ભરતા. તેઓ દર વર્ષે પોતાના અધિકાર પત્રે નવા કરાવતા. તેઓ રાજાને પિતાની સેવાઓ અર્પિત કરતા, રાજસભામાં અનેક ક્રીયાઓ અને વિનોદમાં ભાગ લઈ રાજાનો મનોવિદ કરતા. સામતના કેટલાક ભેદ હતા? સામ ત, મહાસામ ત, આપ્તસામત, પ્રધાન સામંત, શત્રુ મહાસામત અને પ્રનિસામત. એમના અધિકાર જુદા જુદા હતા. સાવધામ (વધર્મ): પરલોકના હિત માટે જિન વચનનું શ્રવણ કે એ શ્રાવક તે સમ્યકત્વ પ્રાપ્ત કરીને આશુતોનું પાલન કરે છે. અણુવ્રત પાંચ છે : અહિ સા, સત્ય, અચૌર્ય, સ્વછી–સ તેષ અને અપરિગ્રહ એમની સાથે સાત બીજા વ્રત પાલવા પડે છે: દિગ્વિતિ પિતાના કાર્ય– વ્યાપાર માટે દિશાઓનું પરિમાણ કરવું, દેશવિતિ-દરેક દિશામાં ક્ષેત્રનું પરિમાણ-મર્યાદા બાધવી, અનર્થદ વિરતિ-નિરર્થક પ્રવૃત્તિના કરી, સામાયિક-અમુક સમય માટે અધર્મ પ્રવૃત્તિને સંપૂર્ણ ત્યાગ કરે, પોપવાસ-અષ્ટમી, ચતુર્દશી અને પૂર્ણિમાના દિવસે માં ઉપવાસ કરે અને ધર્મ જાગરણ કરવુ, ભોગપભોગ પરિમાણ-દૈનિક વપરાશની વસ્તુ- એની મર્યાદા બાંધવી અને અતિથિસ વિભાગ-ન્યાયપાર્જિત વસ્તુનું સુપાત્રને ઘન કરવુ. આ બાર વાળ બાદશવિધ ગૃહધર્મ (दुवालसविह જિન્મિ) કહેવાય છે સુવિr (7) या अंगलसण સેર () ભભસાર, ભિભિસાર, બિ બિસાર (પાલિ)નાં નામે જાગીને રાજગુદને રાજા જેન પર પણ પ્રમાણે તે મહાવીરના ભક્ત હત નિ મહાવીરને પૂછેલા અનેક પ્રશ્ન આગમાહિત્યમાં સુરક્ષિત છે. રુણિકને વેવીશ રાણીઓ હતી. સુન , ધારિણી, ચેક્ષા વગે. તેમને અનેક પુરો હતા જેમાં અધ્યકુમાર, મેઘકુમાર, નદિન અને કક (અજાતશત્રુ) જાણીતા છે. અજાતશત્રુ શ્રેણિકને ઉત્તરાધિકારી બને. એ ચલને પુત્ર ને પાધિ સારા પ્રમાણે શ્રેણિક ભગવાન બુદને બિન હિતે सममहाभोग (ोपमहाभोग) ને નાગ કાને પેટ ઉપથી જન્મેલા નામાને પ્રમુખ નાગ છે એને મસ છે. એ નિર તર તા. ર છે. એ પાનાળને રાજા છે વિષ્ણુ ભગવાન એને .

·{Qxq; ܚܙ ܃ ܃ ܃ ܕ܀ ;, fr ! ܃ ܃܇ i' ; - .; 311 ܐ .- ";; ; :13 4 : 4 3:: } ;1;:: ?ttit - f,; -, : ,' qvi ܀ ܕ݂: ܀ !: ܢD:-; ;; ;; ;;;;; ;; ܪܶܗ 34 ܐ ܀ ܀ ܀ ܝ ܙܪܶ ، : : ܕ̄ ،،، ،،، ;. ?," ;}; :; , ;q % q ;;،܀ ܀ ܀ | ܀. ܕ - ! ܆ y : « ixq - fi܆ : iܪܺܪܶ-1' ܨ::: .]:::qq-,; ܂ ، ܕ . ܂ܝܕ ܀ ܀ ܀;: !: iܪܨܝ:: ;: .i qqܟܨܕܪ q1- ܐܢܟ݂ ܪ ܗ 6 : ܀. ,; :; ; qk13f } q-- : 4 : -- f ' ; z4,3 ܂ ܙ܃ ܃ ܃ ܂ ܃܇܆܇܆ 1--a g Q ; : - : [ - , f} ܀ -11 ܐܶܕ݂ ·FOR REVIEW

·No text on this page.