·Asset
SUKHÂVATI-VYOHA
DESCRIPTION OF SUKHÅVATI
THE LAND OF BLISS
EDITED BY
F. MAX MÜLLER, M.A.
..688
AND
BUNYIV NANJIO
PRIEST OF THE EASTERN HONGWANZI IN JAPAN
LIBRARY
WITH TO APPENDICES
1 TEXT AND TRANSLATION OF SANGHAVARMAN'S CHINESE VERSION
OF THE POETICAL PORTIONS OF THE SUKHÅVATI VYUHA
2 SANSKRIT TEXT OF THE SMALLER SUKHÅVATI VYUHA
9.217
por MITXA
TO
MEA
Oxford
AT THE CLARENDON PRESS
1883
| All rights reserved )

·London
HENRY FROWDE
OXFORD UNIVERSITY PRESS WAREHOUSE
† PATERNOSTEL ROW

·TIPYA
BHA
Sms8
31
II.
SUKHÂVATI-VYÛHA,
DESCRIPTION OF SUKHÅVATI,
TIIT LAND OF BLISS.

·VIDYA 6.58 II. SUKHÅVATI-V YUHA AFTER publishing in 1880 the Sanskrit text of the Smaller Sukhåvativytha, I had hoped that the libraries of Japan or China, which had supplied the manuscripts of that shorter and probably earlier text, would furnish likewise materials for an edition of the Larger Sukhåvativyûha There can be no doubt that the MSS preserved in Japan, and which probably came to Japan through China, belong to an early age The evidence on which I claimed for some of the palm-leaves, more particularly for those formerly preserved in the temple of Hôriuzı !, the rank of the oldest among the Sanskrit MSS now known to exist in India or any other part of the world, has not been challenged That palm leaf came to Japan in A D 609%, and must therefore have been hept in China for some time before it was exported to Japan Now it is well known that the Larger Sukhavatı-vyäha was one of the most popular and most widely read books of the Buddhist Tripitaka, both in China and Japan While of the smaller text there were three Chinese translations only 4, the larger text is said to have been translated Catalogue of Japanese and Chinese Books and Manuscripts in the Bodleian Library, No 45b ? Selected Essays, vol 11 PP 368 370 * Selected Essays, vol 11 P 371 These translations are- (1) Fo shwo o mi tho kin, lit Buddhabhâshita amitêgus sätra.' 5 leaves Trans lated by Kumaragiva, of the Latter Tshin dynasty, AD 384-417 No 200 of the Chinese Tripilaha. It corresponds, with a few omissions to the Sanskrit text, which, together with an English translation and notes, was published by me, in the Journal b 2 ·BUDDHIST TEXTS FROM JAPAN 1V twelve times into Chinese The first, fifth, sixth, seventh, etghthe ninth, and tenth had been lost in China in A D 730, wlien the Khår-yuen-lu was compiled, so that there are now only five in existence in China and Japan It is true that none of these five Chinese translations agrees entirely with the Sanskrit text, as it was preserved in Nepal, and that they differ also considerably from each other The following facts, however, are the same in all the translations, and agree also with the Sanskrit text --vız the scene of the dialogue is always placed at Ragagriha, on the mountain Grudhrakůta and the principal speakers are Bhagavat or Buddha, Ananda, and Maitreya The subject is the description of Sukhâvati, together with the history of Amitâyus or Amitabha, beginning with his early stage when he was as yet a Bhikshu with the name of Dharmakara, at the time of the Tathagata Lokesvararaya According to the Thu-kı (No 1487), a catalogue of the Chinese Tripuaka, compiled about AD 664, and tlie k-yuen lu (No 1612), the following is a list of the twelve translations of the Larger Suklâvati vydha (1) Wu-hián sheu-kın, 'Amitäyus sutra' 2 lase Translated by An Sht kào, AD 148-170, of the Eastern Han dynasty, A D 25-220 (Thu ki façc 1, fol 5b) Last of the Royal Asiatic Society vol 11 part 1: (1880). PP 168-186, and afterwards in my Selected Essays vol pp 348 363 without the text A fragmentary English translation of this Chinese translation by the Rev S Beal, was given in his Catena of Buddhist Scriptures Pp 378 383 A French translation, by MM Ymarzoumi and Yamata, with the Sanskrit text, was published in the Annales du Musée Guimet, vol 1 (1881), PP 39-64 (2) Siao vu lian sheu kın, lit 'Small Amstiyus sutra' i fasciculus Cranslated by Gunabhadra, of the earlier Sun dynasty, A V 420-479 It was lost already in AD 730 when the Khir yuen tu (No 1485), a well known catalogue of the Chinese Tripitaka, was compiled See the hhii yuen lu fasc. 14 a, fl 17 b (3) khan tsin tsin thu fo sho sheu kin, ht 'Sotra on the Favour of all Buddhas and the Praise of the Pure Land (Sukhirat)' 11 leaves Translated by Hiouen thsang, of the This dynasty, A D 618-907 No 199 This translation is somewhat longer than humäragias, e g it gives the names of the Buddhas of the four corners, beside those of the four quarters and of the nadır and zenith According to the Kyuen ly (No 1612, fasc 2, fol zb), thus Chinese translation is said to agree with the Tibetan translation, for #hich latter, see the Asiatic Researches, vol 4 p 439 ·SUKH I'AT.ITOHA No 27 (2) Wu-lan-tshin-tsin-phin-tan-kiáo kin, 'Amita-suddha samyaksambuddha sutra 3 or 4 fasc By K Leu ka kiận (Lokaraksha ?), A D 147-186, of the same dynasty as before (Thu k fasc 1, foi 42, K' yuen lu, fasc 1, fol 31 a) First of the five translations still in existence No 25 of the Chinese Tripitaka (3) O mi tho kin 'Amita-satra' 2 fasc By K™ K'hten, A D 223-253, of the Wu dynasty, A D 222-280 (Thu ki, fasc 1, fol 19a, K-yuen lu, fasc 1, fol 31 b) Second of the five translations still in existence No 26 (4) Wu-lån sheu kin, 'Amitäyus satm 2 fast By Khân San khai (Sanghavarman), A D 252, of the Wei dynasty, A D 220-265 (Thu ki, fasc 1, fol 17b, X"'-yuen lu, fasc 1, fol 31b) Third of the five trans lations still in existence (5) Wu liin tshin tsin phın tan kião kin 'Amita suddha samyak sam buddha sutra' 2 fasc By Po Yen A D 257, of the same dynasty as before (Thu ki, fasc , fol 18 a) Lost (6) Wu lân sheu kin 'Amitäyus sätra' fasc By K’u Få hu (Dharmaraksha), A D 266–313, of the Western Tsın dynasty A D 265-36 (Thu ki fasc 3 fol 2 a) Lost (7) Sin wu lian sheu kın, 'New Amitâyus sutra 2 fasc By Buddha bhadra A D 398-421, of the Eastern Tsin dynasty, AD 317-420 (Thu ki, fasc 2, fol 23b) Lost (8) Wu lian sheu k kan tan kan kiáo kın 'Amitayur arhat samyahsambuddha stra' I fasc By K'u Fa li A D 419 of the same dynasty as before (Thu ki fasc 2, fol 26 a) Lost (9) Sın vu liần sheu kın 'New Amitåyus sutra 2 fasc By Pâo yun AD 424-453 of the earlier Sun dynasty, A D 420-479 (Thu ki fasc 3, fol 19 a) Lost (10) Sin wu liận sheu kın, 'New Amitäyus sätra' 2 fasc By Dharmamitra A D 424-441, of the same dynasty as before (Khâi zuen lu, fasc 14 fol 4 a) Lost (11) Wu lån sheu zu lâi hwui Amitäyus tathågata parshad,' 1 e the Sotra spolen by Buddha (Fo shwo kin understood) on the Tathagata Amitäyus, at an assembly 2 fasc By Bodhiruki AD 693-713 of the Than dynasty, A D 618-907 ( Kyuen lu fasc , fol 21b) Fourth of the five translations still in existence 7 No 23 (5) ·V1 BUDDHIST TEXTS FRON JAPAN C (12) Ta shan-wu-lån sheu kwan yen kın, "Mahảyânâmitäyur-vydhasutra 3 fasc By Få hhien A D 982–1001, of the later Sun dynasty, AD 960-1280 (K'yuen lu, fasc 4, fol 11 a) Fifth of the five translations still in existence No 863 None of these twelve Chinese titles reproduces the exact meaning of the title of Sukhavati vyûha or Amitabha vydha, but on the contrary, almost all of them agree with the title Amitâyur vydha, or Amitäyussatra. For the above seven missing translations, see the Khåı yuen lu, fasc 14, fol 3b seg Besides the five translations, there is a work entitled Ta o mi tho-kin lit 'Large Amitäyus sútra,' in two fasciculi, No 203 It was compiled by a Chinese minister Wan Zih hhu, in AD 1160–1162 under the Southern Sun dynasty, AD 1127–1280, and consists of extracts from four of the five translations Nos 25 26, 27, and 863 The compiler, however, did not compare those translations with the Sanskrit text, but trusted simply to his own judgment, or to the spiritual help of Avalokitesvara for which as he states in his preface, he had always prayed in the course of his compilation It is curious that he does not mention Bodhiruki s translation of the same Sútra (No 23 5) which was made more than four centuries before, and is much better at least than No 863, both in contents and composition In the K'yuen lu (fasc i fol 21 b) Bodhiruki s translation is said to agree with the Tibetan translation which is mentioned in the Asiatic Researches, vol xx P 408 If we examine carefully the five translations which are still in existence, we see that besides their disagreement in minor and unimportant points, there were at least three different texts or copies of the text, differing from each other considerably The first and second translations seem to have been made from nearly the same text, excepting that all the Githas arc left out in this second translation The third and fourth translations seem to have been taken from almost the same text excepting that the third translation has several additional chanters., winch are given in the first and second translations also The fifth translation stands by itself The exact relation of the Sanskrit text to the five translations may be scen from the following comparative table ·SUAN14741701A. vit 1st TMAXL fasc.2 D Taurt uc SD Traxsfasc. ) ITR TRAYS, a fauc. BTN TXAKS. 3 fasc. Turt D 147-18 ID 1145 40 697-713. ADOS3-1001 Dy lolarlsha. Ryt 171011 By Seoghararman Ily Rothiruit By Fĩ hài Adoration, 3 . Char (m 1-). (1.14-21:36 Sr. 1.19-1631574-1,14-46 31 $8.1.11-48:28 SA-1. ta-tb 31 St. takas, robik rakas Yakas 17 Boulbi. Valis, fodbi was las. shunis, 16 UN. uativas. with a 1attas, with . tskas, 7 Uplo briel account of briefccount Buldha's le as similar to that un attribute of in the 3rd trus the Bohist + JA SHTA . .. 81-83 1.76sa $a-5b » 5b-n. - 16-18 (IT :-) * 3(18->) 81.bib 37 Bud 31-16.34 Bloedb-54 Bud 56-55 41 Bud.. 21-42: 38 Bud- Buddhas dhas, Shas. dhar dhas dhas, 1697-9) to 4b-6b loreries. 46-5the rub 62-810 verses, 1.5b-b ro vers of & lincs, each ject of reyes us at 8 incs, cach 4-5 a greses. Terses, 01 liges, line consisting of lines, cach brefly fise in Jint Consung Hot luc con lupe consisting of scharacter prose of characten. sisting of 7 cha. of 7 characters ructen (pp. 9-10) Im 6b-7a (P 10). - 74-7b 31-61 [.8bnga . 81-86 (pp. 10-11) 8b 60 8 (pp 11-31) 75-112 34 pra. G1-11** 34 pra-. 95-15b 43p. 8b-15b Spra. 61-19b, 11, 12- 46 Framl. midnas. widbinas. pidhinas. mdhinas, 11' 36 prawie abanas. dhanas. + 9 (PP 11-14) ,,13 0-16: IT 156-16b 12 11, 12-31 13 12 Terses verses of lines, verses, of 4 lunes Verses, of 4 lines, cich line con each line con ench consisting sisting of scha sastung of 7 cha of 5 characters racters racters . 10 (Pp 35-38) 1, 312-11b. 178-19.. 32-52 11 (p 18). • 15b-162 196-19b 11 (PP 18-30)... 11d-151 N1b-14h 194-208 - ig -703 86-62 the 1,34b-15b like son of KingAga Ist trans tasatru, together with 900 tons of the Sreshehin or rich mercbant, dilarat(*),cara to hear Buddha's SCOTTIon on the 24 prawidbånts 13(PP 30-32) 202-18 1 202-20 b » 6a-7a. 14 (P 33) 20b-ara + 15 (PP 32-33) 16 a 18 a-188 * 21 a ► 16 (PF 33-36 1844 232-272, 273 40-50 77(PP 36-37) I, 160 161, DI, 16 a, 39 6-418 18b-198 II, 14-1b 1.8baga 18 (PP 37-40). 188-20, 11, 176-19b, 248 238-743 14b - 98-108 19 (PP 40-41) , 16-18 a, 10b, 164-170, 190146-15. II, 12 b-13b 201, 301-312 104-10b » 156 79 - $ 2-5 b 153-150 20 a 1156-16 a 172-76 4b » 34-36 ·Vui BUDDHIST TEITS FROM JAPAN. c 1st TRANS 4 fasc 2ND TRANS 7 fasc 3RD TRANS 7 fasc 4TH TRANG fasc BTA TRAYS 3 lase TEXT AD 147-186 AD 333-253 A D 25 AD 693-713 AD 082-1001 By Lokaraksha By Khen By Sanghavarman By Bodbiruki By Få hhten Chap 10 (p 43) I, 201-22 1, 11, 1, 202-22 a. 1, 25 a-z6a II, 36-41 II, 10 D-Ita Ia-Ib 21 (pp 43-4+) 11, 52-5b In 24b-2ga 762-27 a 41-4b On - 15 2-26 & like the comfortable Ist trans state of the Bo dhisattvas and Arbats after 12 + 56-61 II a ther bathing 58, ,118-II b Il ia * 52-5b It b 27 (P 44) 33 (P 44) » 24(PP 44-45) 25 (PP 45-46) 5 Verses 26 (PP 46-47) 27 (P 47) 28 (PP 47-48) ► 29 ( 48) + 30 (48) ** 31(PP 49-54) 19 Verses PE la 11-1b Ib-a 22- b 2b 2b-4a 5b. SL-6 a „68-6b + 11 -24 122-12b 12b III, 79-8 a 11, 12-12 & a-10b 18-20 to b-13b II, 18 a-16b I, 32 3-32b ► 13 b-19 a 21 verses, of 4 lines each line con sisting of cha racters 20 0-25 a - 32 b 36 a like dialogue be ist trans tween Buddha , 6b 20 verses of 4 lines, cach lap con sisting of 5 cha tacters ,,66-72. 7a-8 a: 12} verses of lines, each line consisting of 5 characters a , 12-13a. 1I1, 12-1b Ib-b 10 Yerses of 4 lines tach line con sisting of cha Tacters 2-3 b. a dia. logue between Bhagaval and Avalokitesvara 36-40 40 » 4-5 a and Agata I 22 a 23 a 11, 52 1, 321-23a 11, 8 a 5a ,,8a-8b, + 5b > Sb-6a ,8b ,,85 1,8b-9b 32 (PP 54-55) 1) 42-4b - 23 b 240 33 (PP 55-56) 34 (P 56) 36 a 366 ili 1 a 4a Bad , 36b 39 b like dha's speech to Ist trans Agita 35 (P $6) 36 (PP 56-57) 52-5b 37 (PP 57-58) 11, 6b-12b ,,261 30 a 13-15a a de » 311-37a ба-бъ scription of the scene of Ami lâ fus preaching the law 38 (PP 58-62) 6b-8b 111,136-138, IV, II 7b-38b like. 8b-22b 12-15a á full Ist trans Ist trans instruction morality given by Buddha to 39 (PP 62-64) IV, 132-15 2 40(PP 64-65) 28 b 30b ,216-232 + 4*(pp 65-69) 23 8-23b 236-25 a +1 9b 132 Ithe 5a-6b OD Maitreya ,,6b7b » 132-14b 146-15 a 152-17a .. 8a-9b ·SUXTAMTHILONA 157 TRANS 4 lase. 2- Trans fasc 3RD TRANI a last {TR TRANI 1 lasc GTN TEAN 3 fasc Terz # 147-186 *D 713 353 A 253 Artnr 723 D931-1001 By Lolaraksha Hy k Ahren By Sanghavanın Fly Bodhiruki By Fahh en Chap 42 (pp 69 N. 15 & 171 13 11 30 b na b 13 II ka 16b 13 11 17 a 13 III bina 13 701 15 Bu Buddhas Buddhas Buddhas Duddhas Buddhas dulhas 43 (PP 71 7?) 315 336 26 b-a7b 18 a 20 h IIa II b * 4(IP 73-75) ID 104-108 11 41 54 10 20 b-91b 10 b-I11 IO Verses Terses of Ines Yerses of 4 Ines Terses of 4 lines verses of 4 lines cachine con Cach Inc còn each line con each I ne con &lst og of 6 cha stog of 5 cha sisting of cha sting of 7 cha facters. tacters facters Mcters 4*(TP -5 -6) IV, 18% 373 2rb 171 128-138 40(IP 6-77) 212-22b 13a 471p 77) 18b 348 a7b-28 a 22b 132 17 & 180 330 342 Among the five slations 19 existence third translatic has always been considered the best in China and Japan There are numerous commentanes on it, compiled by Chinese and Japanese Buddhist priests who belonged to various schools There is a third Sotra on the description of Sukhåvati, which was translated into Chinese twice, with the same title as the Fo shwohuán-wu- lián-sheu-lo kin, lit 'Buddhabláshiita-amitayur buddhadhyana) sutra' Sometimes the seventh character 'fo' or 'Buddha'is amitted Both translations were made under the earlier Sun dynasty, A D 420-479, by two Indians, named Kalayasas and Dharmamitra respectively Dharmamitra's translation had been lost in A D 730 when the Khai yuen lu was compiled This translation by Kalayasas (A D 424, No 198) Sanghavarmans translation of the Larger Sukhavatı vytha (A D 252 No 27), and Kumaragiva s translation of the Smaller Sukhavati vydha (about A D 405 No 200) called the Three Satras of the Pure Land sect, in China and Japan Neither the Sanskrit text nor the Tibetan translation of the Satra on Sukhávatî, translated by Kalayasas is yet known But it is equally famous being commented on by several learned priests The Sanskrit title of this Satra may also liave been Sukhåvatı vyuha, as it contains a minute account of both the animate and inanimate objects in Sukhavatı, which are to be meditated on by the believers in Amitäyus The objects are divided into sixteen classes so that the Sätra 15 sometimes called Shu liu kwan-kın lit Sutra of the Sixteen Kinds of Meditation' The Three Sotras of the Pure-Land sect above mentioned are [III 2) с ·SUNNUNTAI DHA with the MISS now at hand There are five MSS in Europe onc at the Royal Asiatic Society in London (A), onc in thic Bodlarin Library (B), one at Cambridge (C) and two at l'arıs (P and p)' Tour of these, A, B, C, and P, have been copied and carefully cola Jated by Mr Bunyiu Nanjio and Mr, Kasanan, one, i), has been consulted in certun passages only. When I endeavoured with these materials to restorc a text, I soon ſound that the task was almost impossible All these MISS comc from onc and the sime country, from Nepal, and in all difficult passages they almost always share the same corruptions and omissions I pointed out on a former occasion that these corruptions must have crept into the Sanskrit texts of the Northern Buddhist literature at a very early time, even before the time when the Chinese translations were mide, for we find that some of these translations presuppose corruptions which we now find in our Nepalese MSS, but which we can casily prove to be corruptions Thus we read in the Lalita vistara (cd Cric p 543,1 8) Kakshur anityım adlıruvamı tatia srotaghranan givåpe, Kaya mana dubha anatma api riktasvabhävasonyah Here the metre shows that we must omit gihvapi in the fist, and Kayamina in the second line They are additions, and very natural add. tions, to the original text But when we tahe Divakara's translation, the Fan Luân tå Iwan yen kın, which was made about A D 685 we find both gihvapi, 'also the tongue,' and Kaya mana, body and mind,' reproduced, and we find exactly the same in the far later Tibctan version In the same chapter (P 527) after Upaka had asked Bhagavat how he could bear witness of himself, and claim for himself the names of Arhat and Gira Buddha answers - Gina hi madrısa geya ye prapta esravakshayam Gita me påpala dharmas tenopagino hy aham Here the last pada 's Tearly Yeng W Watre and matter There is no such word as upagina and the Pålt version of the same verse (Mahavagga, vol 1 p 8) shows that the Sanskrit text must have been 'tenopaka gino hy aham,' the sense being Those who, like me have reached the 1 Selected Essays, yol PP 343-345 C2 ·X11 BUDDHIST TEI TS FROM JAPAN P destruction of all frailties are to be known 1$ Ginas, all evil dispositions have been conquered by me, therefore, O Upaha, I am a Gina, a conqueror' Here, agun, there is no trace of the vocative Upaka, o Upahal in Divákara's translation, and, whatever the Chincse translator may have had before him, it could hardly have been tenopaka gino hy aham The fact is that it would be almost impossible to restore a correct and readable text of any single page of the Sukhávati vydha, if it were not for the great uniformity of Buddhist phraseology, and the constant repetitions of the same words and the same phrases Take such a passage as p 41,1 3 Herc the MSS read A C सौदारिजुकवतीकाराहारामाहरति । B सौदारियुकरतीकाराहारामाहरति । सौदारिजुकपतिकाराहरामाहरति । I have printed प्रौदारिकयूपफाणीकाराहारमाहरति, and I believe after reading the Lalita yistara p 331, 11 5-7, most scholars will agree that the emendation, though bold, is certain I had hoped at first that, more particularly for difficult passages the Chinese translations would have been of great assistance few exceptions, they have proved of very little use The Chinese trans lators, if they were Chinese, do not seem to me to have possessed as a rule such a knowledge of Sanskrit as would enable them to make out really difficult passages They therefore either pass them by or give the general meaning only, and in some cases a decidedly wrong meaning The impression left on my mind after reading some of those Chinese translations is that they often contain the result of a conversa tion between an Indian and a Chinese Buddhist, the former explaining rather than translating the words of the original the latter writing down something that should convey the meaning and be intelligible to Chinese readers In some cases the misunderstandings in the Chinese translations are due to the indistinctness of the Sanskrit MSS Thus in the Lalitavistara p 24 I 4 the Sanskrit text speaks of the king of Hastinapura, påndava kula prasůta 'born of the race of the Pândavas' Divakara, in his Chinese translation, gives at first the name of the Pandavas rightly, but when he comes to the reasons why the Bodhisattva should not be But, with ·SUKULAT'Art 10 X111 born in the family of the hing of Hastinipuri he sites "Because that hing is a cunuch Notlung is sud of this in the Sanskrit text and uc can only suppose that the Chinese translator or luis assistant misread पांडप for पडक I thercrore should liave preferred to give up the idea of publishing the Sanskrit text of the Suhhäviti vz ahazt least for the present hoping that better M$S might still be discovered But my two pupils were very anxious to carry bach with them to their own country a Sanskrit text of a work which is of the hughest importance to their coreligionists in China and Japan The two texts of the Suhhivatı vyúha the smaller and the larger and the Amitäyur buddha dhyana sútra form together the whole foundation of their religion while all the other canonical books of the Tripitaka possess in their eyes a secondary authority only That religion counts millions of followers in China and Japan It may be called a branch of Buddhism but on some of the most essential points of religion at differs so widely from what we are accustomed to understand by Buddhism that much confusion would be avoided by assigning to it a different name altogether Whereas the religion of Ceylon Burmah and Siam may well be called Buddhism as being founded on the personil teaching of Buddha Sákyr muni there is another relig on in China Japan and Corea in which the Buddha Såkyamuni plays a very subordinate part having only to pro claim the teaching of former Buddhas As the highest object of this teaching is the attainment of Bodhi or Samyak sambodhi Bodhism might be a useful name to distinguish that rel gion from Buddhism To this religion of Bodhism belongs the sect of the Pure Land and to this sect of the Pure Land belong the two priests who came to Oxford in 1879 to study Sanskrit with a special view of reading their sacred writings in the original Sanskrit and testing the correctness of the various and considerably varying Chinese translations to which the members of the Shin shiu sect have hitherto looked as their highest authorit es in matters of faith They and their corel gionists knew of course that the five Chinese translatrons of the Larger Sukhávatı vyûha could not all be correct but in order to know which of them was right in any particular place they felt that it was absolutely necessary to have re course to the Sanskrit original from which every one professes to be taken Under these circumstances I thought it right to do what could be ·YIV BUDDNIST* TCX7S FROM JAPAV done in order to publish a rcidable and, with the exception of a few corrupt passages, a correct text of the Larger Sukhavati-vyähr I trust that, even though far from perfect, this edition will be productive of some practical good in Japan and Chmn while I live no doubt that in Europe critical scholars will accord to it the same indulgence which cvery cdttio princeps has a right to claim, particularly in a branch of literature hitherto almost unexplored The first text composed in this peculiar Buddhist Sanskrit thc Lalita- Vistara, was publislıcd at Cricutti, in 1853-1877 by Rajendralni Mitra This was followed in 1873 by the Karanda-yaha, published at Calcutta by Satyavrata Samasramı In Europe the first attempt at a critical edition of a Sanskrit Buddhist text was made by myself in publishing, with the help of MISS from Japan, the text and translation with notes of the Smaller Sukhávati vyûhal This was followed by an abridgment of the Meghasátra, syith translation and notes, published by Mr Cecil Bendall, in the Journal of the Royal Asiatic Society, 1880 In 1881 appeared my edition of the text of the Vagrakklediha, the Diamond cutter, based upon MSS from Japan, in the Anecdota Oxoniensia, Aryan Series, vol 1 part i The last and most important contribution to this new branclı of Sanskrit scholarship is the edition of the Mihávastu, published in 1881, by M Senart These few texts with the addition of some shorter extracts published from time to time by Hodgson Burnouf, Foucaux, and Feer, are all that we possess as yet of Buddhist Sanskrit literature, and those who have worked in this recently opened mine, know best themselves how uncertain the ground still is on which they have to stand and to carry on their work There is however a great difference between the prose and the poetical portions of these Sanskrit texts The prose portion can be restored with greater certainty and tolerable accuracy, not so much with the help of MSS which with the exception of those coming from Japan, seem to be the very worst of Sanskrit MSS as by means of the constant repetitions and the almost stereotyped character of the general style of these Buddhist Sotras It will be seen that in the prose portions I have often Journal of the Royal As atic Society, 1880, Selected Essays, Yol 11 P 313 ·SUXHÅVATI.VIÚH1 ху taken very great liberties with the MSS, knowing with almost absolute certainty what was the only possible reading I had also for these prose portions the assistance of the grammar which, though by no means Pannean, is yet not without definite rules Another liberty I have taken was to add numbers to the long strings of names But in the metrical portions the difficulties are far greater The metrical dialects of the Buddhist Satras have never so far as we know, been studied grammatically by native scholars For Pali and for other Prakrit dialects we have native grammarlans who tell us, at all events, what they thought to be the correct forms But for the so called Gatha dialects we are left without any such help The MSS are written by scribes who, whether they were learned or unlearned, had nothing to guide them, whose great temptation, if they were scholars, was to discover Sanskrit forms ander Prakrit disguises, or who, 17 they knew what diplomatic accuracy meant, were left to decipher, as well as they could, the very peculiar and, in some cases, very uncertain letters of the ancient MSS before them? Burnouf ascribed the introduction, if not the invention of new words, such as the Pålı Katuranta, instead of the Sanskrit Katuranga, to the ambiguity of the letters of the ancient alphabets 3 See on this point the excellent remarks of A7 Senart, in the Introduction to his edition of the Mahåvastu, P X111 ? The following is a list of letters most I.Lely to be mistaken for each other, see Klatt, De Canakyae Sententiis, 1873. Senart, Mahavastu, vol 1 p x1 — मे 17 च च 2、 升“互zan we 可nam对“对对 up 五可 司r 可可可可可可可nh HR可可可可过ii FFtra & 하다 日母可乱司与计 可可 可免习习e日五母已 印对瓦nnews usw य 지 विश R 2 * Burnyaf Lotus P 582 ·IV $ BUDDHIST TEXTS FRONI JAPAN All I can pretend to have done in these so called Gathå portions is, for all difficult passages, to have put the reader in possession of the evidence supplied by the four MSS, and to have given the rest as the MSS, the metre, and the grammar, so far as they are known, seemed to require I mahe no secret of my own dissatisfaction with the little I have been able to do Still a beginning has to be made and the difficulties which we have to encounter in these editiones principes are after all the same which the classical scholars of the fifteenth century had to face, and which they faced manfully. Many a corrupt passage had to be allowed to stand, and was repeated again and again in subsequent editions till at last a wider knowledge of the literature and the greater critical ingenuity of later scholars have slowly purified our Greek and Latin texts It will be the same, I hope with these texts, and I have little doubt that the Sanskrit scholars of the future will make allowance for the difficulties which we, poor beginners, had to encounter, and be more sparing than certain classical scholars in their use of inepte and absurde, when hereafter they come to publish their critical editions of these Sanskrit texts If I have erred, it is I believe, in having often allowed the readings of the MSS to remain, when it would liave been easy to alter them Thus on p 8,1 17, I have on the strength of all the MSS, retained Arabhidhya, though it would have been easy to change it'into árablushya in a language which allows such gerunds as hritvana, sruntvà, srimuya, sunitva, sunity a prapuntvå gahitva gahya?, buddhitva, kartya, harijära sthihiya, dadıya, dadia, etc, I thought that a termination dhya, representing the Vedic dhyai might not be impossible, but I must confess that I have never met with an analogous form? On p 7,113 bhosishu is no doubt a very irregular form, but I left it because we have the PAli ahosi, which would presupposc a possible Gatha form abhosishuh instead of the more regular abhoshishu/The use of s for sh we have in such words as uposatha, upanıså (or upanısa) etc 'Onp 8, L 1, I have loſt gåhy, for gahya, sce [ Muller, Der Dialect der Gathås, P. 30 * Sec Vuir, Sanskrit Texts, ol u pp 119 121, C Muller, Der Dialect der Cathis, P. See Yu , Sanskrit Texts, sol. I p119 r Muller, Der Dialect der Gathis, p 29 • Scc Senart, 1 c p XY ·SUKHATATÍ VYŰHA XV11 girismi and On p 19, 1 4, I have left samanal, even in the prose portion, as corresponding to the Pali participle samano for sat As we have the Vedic forms in ebhih frequently used in the Gatha portions, I have hesitated to suppress the form ebhi apparently a singular (like Latin 1bı), in such passages as P 7,1 13, p 818 There can be no doubt that the Gatha dialect admits locatives in smi and smin, such as kshanasmi and kshanaşmın, also girismin Still'occasionally the MSS are so consistent in writing kshane 'smin that one fears to correct it, although we actually find such phrases as kshanasmi tasmin (Saddharmapundarika, v oo) The metre is often a great help in restoring the text of the Gatha portions but here again the license of lengthening short and shortening long vowels, is evidently very great, and it is by no means clear, whether fire should always write a long syllable short, because it counts as a short, and vice versa Thus on p 8,1 9, I have written bhavishyămı, but on the same page, 1 1%, I have retained gangå, though one MS writes gagå Again, on the same page 1 7, the last syllable of samadhitas is used short though followed by ka On all these points I can speak with great hesitation only We want a far larger number of texts before we can hope to arrive at safe conclusions But the more I see of this peculiar Sanskrit, the more I feel convinced that we have in it something really historical a language not bent and fashioned according to the rules of grammatical schools, but a language such as it was really spoken in different parts of India, before the Renaissance of Sanskrit Literature, about 400 A D I look upon the Gatha portions, though far less grammatical, as decidedly older than the prose portions and I think we can even now distinguish between at least two vaneties of Gathå language that of the story itself generally intro. duced by titredam ulyate and that of poetical portions interspersed in the prose story! There is also a marhed difference between the Gathå dialect of the Mahävistu and that of the Sukhavati vydha, and we shall probably not go far wrong if we ascribe these dialectic saneties to the different localities in which certain Buddhist schools took their origin In that case the dialect which we commonly call Páli, would Thesise hic to be considered as an ancient local dialect phonetically Sce E Vuller Der Dialect der Gathis, P 3 d [111 ) ·XV111 BUDDHIST TEXTS FROM JAPAN far more corrupt than the Gåthå dialects, but grammatically far more perfect, owing chiefly, I believe, to the scientific grammatical treatment which it received in India itself from a very carly time I have only to add that the credit, and likewise the responsibility, for the accurate collation of the four MSS of the Sukhåvatî-vydha belongs to my friend and pupil, Mr Bunyiu Nanjio To him is also due the translation of the Chinese version of the Gathâ portions occurring in the Sukhåvati vydha, printed with the Chinese text, at the end of this edition, pp 79-91 For the sake of students in Japan and China, and chiefly for the benefit of the members of the Shin-shiu sect, I have added the text of the Smaller Sukhavati-vyűha, which, though printed in the Journal of the Royal Asiatic Society, is difficult to obtain in those distant countries A short account of the Shin shiu Sect, or, as it is called in China, the Sect of the 'Pure Land,' ie Sukhåvati, from the pen of Mr Bunyiu Nanjio, will show the true importance of the texts here published in the history of religious thought, and prove, I hope, acceptable to European students of religion to whom hitherto this important branch of Buddhism or Bodhism has been but little known HISTORY OF THE PURE-LAND' SECT, IN CHINA AND JAPAN In China, this sect dates from the fourth century In AD 381 there was a priest named Hwui yuen, a disciple of Tào ân, who founded a monastery on the Lu-shan or the Lu hill Afterwards he had another monastery built on the east of the hill, where he had a pond dug, in which he planted a white lotus The twelve leaves of the lotus flower were made to turn according to the waves, and this was used for dividing the day and the night into portions of six hours each Here Hwutyuen. with his fellow-believers practised his religion, meditating on Amityus After a time there came together one hundred and twentythree men, who embraced the same belief Hwui yuen at once installed the images of the 'Three Holy Beings of the Western Quarter,' namely, Buddha Amitäyus or Amitabha, and the two Bodhisattvas Avalohitesvara ·SUKHÁVATI-VYUHA XIX and Mahästhåmaprapta Thus he established his school, which was called Po lien sho, or White-Lotus School One of his friends composed a prayer, and others wrote hymns on the Buddhânusmriti samadhi, or the 'meditation called intense thought on Buddla Amitäyus,' wishing to be born in his Pure Land after death Hwui yuen sent some of his disciples to India and collected some Sanskrit texts He also introduced many Satras and Vinaya works from other parts of China He invited Buddhabhadra and translated some Sanskrit texts with him These were not, however, the works containing the description of Sukhåvati He himself wrote a treatise on the nature of Dharma, in which he asserted the eternity of Nirvana This treatise is said to have been approved by Kumaragiva, who was his contemporary Hwur-yuen died in A D 4161 Besides the Smaller Sukhåvati-vyûha, Kumäragiva translated about AD 405 Någârguna's Dasabhůmi-vibhashå - sastra, No 1180 of the Chinese Tripitaka In the ninth of the 35 chapters of this Såstra, Nagarguna explains the doctrine of Amitâyus or Amitabha as taught by Buddha in both the large and small texts of the Sukhavati-vydha, Nos 23(5) 25 26, 27, 863 (Large), 199 200 (small) Någårguna (Lun-shu, or Riu 21u) is therefore looked upon as the first patriarch after Buddha in teaching this doctrine, though there was Asvaghosha before him in India, who quotes a Sutra which seems to be the Sukhâvati vyûha Asvaghosha s work—Mahayana-sraddhotpada- såstra,' Nos 1249, 1250-- was not translated into Chinese till A D 553 In his work above mentioned (chap 9 of No 1180) Någårguna introduces a famous simile, when he says "There are innumerable gates or forms of the Law of Buddha, just as there are paths in the world either difficult or easy To travel by land on foot is painful but to cross the water by ship is pleasant The way of the Bodhgsattvas is the same Some are practising (religious austerities) diligently with pain others are able to attain to the state of " not retuming agun' (Avaivattya) by means of the casy practice viz by faith (in Amitayus)?' In A D 529, Bodhiruki translated a short treatise on the Sukhávats- Kio sani kwban, No 1490, fasc 6, fol i a seq Tsin thu shan bbsen lu, fasc 2, fol i a seg For the life and works of Någårguna see the Tsin thu shan hhien lu, fase 1, fol 21. b seq, and No 3 in Appendix 1 of my Catalogue of the Buddhist Tripufaka d2 ·XY BUDDHIST TEXTS FRONI JAPAN vyúha, written by Vasubandhu (Thien-tsin, or Ten-2in)! It is entitled Aparımıtäyus-sútra sastra, or 'Amitäyus satra-upadesa,' No 1204 On account of the authorship of this treatise, Vasubandhu is looked upon as the second patriarch in teaching the doctrine of Amitâyus or Amitabha It was this Bodhiruki who blamed the Chinese priest Thân-lwân (Don-ran), when the latter asked him whether there was in the Law of Buddha a way of having a long life and even escaping from death Bodhirukt showed Thân lwân the Satra of the Sixteen Kinds of Meditatation (on Sukhavati),--No 198, translated A D 424 -and explained to him that a man who learns this Satra only, can be freed from all troubles and obtain a very long life a life of immeasurable or incomparable length Thân-lwân then wrote a commentary on Vasubandhu's treatise on the Sukhâvati vydha, in which he quotes Någârguna's work already alluded to He also composed many verses in praise of Amitäyus and his Sukhâvatî, and of Nâgârguna Thân-lwan (Don-ran) is the third of the seven patriarchs of the doctrine of Amitâyus, according to the Shin-shiu He died in A D 5422 In A D 628, Tao kho (Dô shaku), the fourth patriarch of the Shinshiu, died He left one work, which is a collection of accounts concerning the doctrine of Amitâyus He honestly followed the example of Thânlwân and deeply meditated on Amitayus, repeating the name of this Buddha 70,000 times every day His immediate disciple Shan tâo (Zen dô) the fifth patriarch of the Shin shiu, is very famous, as he wrote five works on this doctrine, and taught the people most diligently One of his five works is a commentary on the Satra of the Sixteen Kinds of Meditation He was the greatest teacher of this doctrine in China. Both before and after these three Chinese patriarchs, there were numerous priests and laymen in China, who are said to have followed this doctrine, though their views were not always the same as those of For the life and works of Vasubandha, see the Tsin thu shan bhien lu, fasc 1, fol 24 b seq, and No 6 in Appendıx I of my Catalogue * For the life of Thân lwån, see the Tsin thu wan, fasc. 5, fol 4 a seq, and Tsin thu shan hhien lu, fasc. 2, fol 10 b seq * For the lafe of Táo kho, see the Tsun thu shan thien lu, fasc 2, fol 28 a seq . For the life of Shin tio, see the Tsin thu wan, fasc 5, fol 5 a seq, and Tsin thu shan hhien lu, fasc 2, fol 34 a seg ·SUKUTATI-1'JONA XX the patriarche! The schools of Thien-thái and Shin continue to hold the doctrine of Anutyus in China, thouglı in a somewhat different way In Japan, thc prinapil scct of the doctrine of thic Purc Land' dates from the tu elfth century of the Christian cra But long before that dito this doctrine wis knokset therc INAD 640 tite thurd Chinese translation of the Large Sullivati-vyuha now in cxistence is lcctured on by a prest nimed Yc-on, in the presence of the Emperor Zið mcia In A D 774 a nun, who was called by the official title of Kiu--10, and who died in her thirty-ninth year, is said to haic been a believer in this doctrine In A D 972 a priest, Ku ja by name, who died in his seventieth year, and is said to barc been a son of the Emperos Dai go (reigned from AD 898 to 930) taught this doctrine to the people in Kloto, then the Impenal capital. There is still a certain number of his followers there, who from time to time assemble in a small temple, in which his statue is installed, within the large temple, Roku-haramitsu- 1 (Shat-páramitavihara), in kito In A D 1017 another teacher, Gen slun, also called Ye-shin, died in his scventy sixth year* He was a priest of the Ten dat sect, but truly followed the orthodox doctrine of Amitiyus agreeing with the opinions of the Chinese priest Shân tâo (Zen do) the fifth patriarch of the Shinshu In AD 984-985 he wrote a work entitled WÔ-C10-yo shiu, or Collection of Important information on the doctrine of going to be born in Sukhavati On account of the authorship of this useful booh he is considered to be the sixth patriarch of this doctrine according to the Shin shiu About a century later, there were two priests, Yo kwan and Rið niin the former died in AD 1111, and the latter in 1132. Vô-kwan left a work entitled WÔ 210 cu in, or Ten Causes for going to be born in Sukhåvati' R10 nin founded his sect in A D 1127 His sect is called after its principle, Yu-dzu nen-butsu, or 'Circulation of the Merit of Remembering Buddha Amitâyus or repeating his name,' that is to say, See the Tsin thu shan hbien lu, or Records of Memors of the Sages and Wise Men of the Pure Land Sect, compiled by Phan Tshai thsın, in A D 1783 and its continuations by two others, about A D 1850 ? See the Nihon sho kt and Koku shi taku fasc 1, fol 24 b Butsu zo dru i fasc g fol gb 4 15 d, fol 42 Iord, fol 90 ·XX11 BUDDHIST TEXTS FROM JAPAN when one repeats the name of Amitayus-(Na-mu a mi-da-butsu, i e Namo'mitayushe or 'mitâbhâya Buddhầya)—for another or others, both will equally receive the favour of Buddha This is one of the eleven different Buddhist sects in Japan at the present day The principal sect of the doctrine of the 'Pure Land' was first estab- Itshed in Japan by Gen hu, who had the other name Hô nen, in A D 1174, when he was forty-two years of age He was formerly a priest of the Tendai sect and discovered this doctrine in the works of the Chinese teacher Shan tâo (Zen do) after repeated and careful examinations, to which he is said to have been led by the work of Gen-shin, the sixth patriarch After his discovery, he left the Ten dai sect, and taught the people thus practical doctrine He had more than 380 disciples, among whom there were many distinguished priests He wrote a work at the request of his disciple Yen-shið, a retired prime minister In this work he quotes several authorities, and adds many important notes He also compiled a commentary on the Three Sutras of the Pure-Land sect His writings, both in Chinese and Japanese, are numerous His sect was so flourishing, that many priests of other powerful old sects uere very much afraid lest their own sects would perish They consequently accused him as a false teacher, and in his seventy fifth year, A D 1207, Gen hu was exiled to the province of To sa in the Shi Lohu or Four Province island But he was set free and called back to Kioto in A D 1211 In the following spring he died, being eighty years of age There are many works on the life of Gen hu He is the last of the seven patriarchs according to the Shinshiu sect established by his greatest disciple Shin ran, thirteen years after the death of Gen ku Soon after Gen kus death however, some of his other disciples founded their own sects, of which two are now in existence under the same name of Z10 do shlu, or ‘Sect of the Pure Land' The founders of these two sects are Ben a, of the K'ın zei ha, or Sect of the Western Island, where he lived, and Shið ku of the Ses zan ha, or Sect of the Western Hill near Kioto Ben a died in AD 1238, and Shið hu in 12471 Although Gen hu established the principal sect of the doctrine of the Pure Land his leading opinions were almost forgotten after his death But in A D 1224, 1 e the thirteenth year from his death, his 1 Butsu 26 dzu , fasc 5 fol. 9b ·SUKHATAT 1 ONA YILI He was grertest disciple, Shin ran, establishicd liis sect with the vicw of main. taining the principles of his teacher Gen-ku Sinn rn called his sect 210 dó shin shuu, or Truc Sect of the Pure Land, now shortened into Shin shuu or Truc Scct In the same year he compiled 1 work, collecting numerous mtxims and adding sliort but important notes Shin ran was born in the noble family of Hino in Kioto in A D 1173 In his ninth year, A D 1181, he became a priest of the Ten da: sect, which he Icſt in huis twenty-nintlı y car, A D 1201 Then lic became i disciple of Gen hu, and shared the misfortune of the latter in his thirty fifth year, AD 1207, when he was exiled to the province of Yelı gė Five years after he was sct free and he travelled through the north eastern provinces during twenty years preaching the doctrine of the Pure Land in his fifty-second year when le cstablıslıęd lus sect After that he wrote several books, both in Chinese and Japanese in which he firmly established his system of teaching faith and morality equally, while prohibiting strictly all kinds of superstitious practices In A D 1262, Slun ran died when he was ninety ycars of age Before and after his death his dis ciples and descendants (as he was a married priest) have constantly gone to different places and made the True Sect of the Pure Land known to the people There are many works on the life of Shin ran There is another and still later sect of this doctrine of the Pure Land called Z1 shiu or Sect which performs worship at fixed times—six times in a day and night It was founded by the Japanese priest Ippen in A D 1276, who died in 12897 Besides the above four sects viz Yu dzů nen butsu shiu 210 do shiu Shin shiu and 21 shiu there is another sect called Ten dai (Thien thai in Chinese sound) which also holds the doctrine of the Pure Land while in the six remaining Buddhist sects still existing in Japan this doctnne is generally not taught The following two tables will show the result of the religious census of 1880 with the dates of the establishment of the eleven Buddhist sects in Japan The number of the Shinto temples and of the preachers and students professing the Shinto fasth has been added for the sake of comparison The Shinto temples in Japan are numerous but the number of preachers and students is comparatively small Butsu zô dzu i fasc s fol to a ·xxiv RUDDHIST TEXTS FROM JAPAN. 1 SHINTOIST AND BUDDHIST TEMPLES (YASHIRO AND TERA RESPECTIVELY) IN JAPAN. SECT. DATE NUBBER TOTAL. Shintő 186,702 1. Hosso 39 First established about AD 660, but includedın the Shingon from AD 1872 to 1882. AD 805 816 1 1127 1174, or about 1220 » 1191 7224 > 1427 » 1253 1276 1624 4,785 12,928 362 8,314 7. Ten-dai? 3 Shin-gon Yu dzû nen butsu? Zio-do?, 6 Rin zai 7 Shin shiu? 8, Sô-tô 9 10 21-shu II. Wo-baku 6,155 72,158 3) Nıkı ren 19,208 147334 4,970 525 977 33 Nos 2, 4, 5, 7, 10 are the sects among which the doctrine of the Pure Land is wholly or partially taught. SHINTOIST AND BUDDHIST PREACHERS AND STUDENTS SECT PREACHERS STUDENTS Female Male 21,310 Male 1,493 Female 68 TOTAL. 1,561 I10 60 808 18 Shinto 1 Hossô 2. Ten da. 3 Shin-gon 4 Yu-dzi nen-butsu 5 Zio do 6 Rin-za1 7 Shin-shiu 8 Sô tô 9 Niki-ren IO 2i shiu. 11 Wê baku 18 8 418 157 4,694 9,335 296 10,427 5,919 24,699 16,093 5,370 497 471 13 209 135 2 620 78 8 17 III 2,188 1,256 5,194 3,098 1,203 IO3 99 826 1,975 119 2,600 1,413 5,194 3,790 1,232 103 99 692 30 99 zł2 11323 17,509 1,409 8,918 OXFORD, May 1883.

·॥ सुखावतीव्यूहः ॥ आँ नमो रत्नत्रयाय' । आँ नमः श्रीसर्वयुद्धबोधिसच्चेभ्यः । नमी दशदिगनंतापर्यंत लोकधातुप्रतिष्ठितेभ्यः सर्वबुद्धवोधिस- स्वार्यप्रावकप्रत्येकबुद्धेभ्योऽतीतानागतप्रत्युत्पन्नेभ्यः। नमोऽमि- ताभाय । नमोऽचिंत्यगुणांतरात्मने । 'नमोऽमिताभाय जिनाय ते मुने । सुखावती यामि ते चर्चानुकंपया ॥ सुखावती कनकविचित्रकाननां । मनोरमां सुगासुतैरलं कृतां ॥ तवाश्रयं प्रथितयशस्य धीमतः । प्रयामि तां बहुमगिरलसंचयां । एवं मया श्रुतं । एकस्मिन्समये भगवान राजगृहे विहरति स्म गृध्रकूटपर्यते महता भि[संघेन सार्धं शाशिना भिक्षु- सहनैः सर्वैरहद्भिः क्षीणाश्रवैनिलेशैरुपितवनिः सम्यगाना- सुविमुक्तचितैः परीक्षचिनैः परिक्षीणभवसंयोजनैरनुप्राप्तस्व- कार्विजितवद्भिस्तमदमर्थप्राप्नः सुविमुक्तचित्तः सुविमुक्तमleft out in A. + P adds नमोऽमिनायुमे. 'गुणारामने A C. गुणोत्तरात्मने D. गुणाकरात्मने P. तयानु? तथा वायोम. पाश्रयो । 1 In B only. 2 left out 10 A. ३ 6 ६ नगरे १७ परीक्षा ACP परिध B तमA,C. वन B. तयाथपा तथा पाश्रयाम्पC. दमममय P, दमशमय C. [IHI 2] B ·2 ॥ सुखावतीव्यूहः॥ महानागैः षडभिज्ञैर्वशीभूतैरष्टविमोक्षध्यायिभित्रलप्राप्तरभि- ज्ञानाभिः स्थविरमहाथावकैः । तद्यथा । आज्ञातकोंडिन्येन चाश्वजितारच वाप्पेण३च महानामाठेच भद्रजितापच यशोदे- वेन६च विमलेन च सुवाहुनाच पूर्णमैत्रायणीपुत्रेण ९चो- रुविल्वाकाश्यपेन १०च नदीकाश्यपेन११च गयाकाश्यपेन १२ च कुमारकाश्यपेन१३च महाकाश्यपेनं१४च शारिपुत्रेण१५च' महामौद्गल्यायनेन१६च महाकौष्ठिल्येनं१७ च महाकफिलेन १६ च महाचुंदेन१९ चानिरुद्धेन२० च नंदिकेन२१च कंपिले २२च सुभूतिना२३च रेवतेन२४च खदिरवनिकेन२५च वकुलेनरच स्वागतेन२७ चामोधराजेनर:च पारायणिकैनर९च पकेन३०च चुल्लपकेन३१च नंदेन३रच राहुलेन३३चायुप्मतानंदन च३४ । एतश्चान्यैश्चाभिज्ञानाभिज्ञः स्थविरमहाथावकरकं पुहलं स्थाप- यित्वा शैक्षप्रतिपद्युतरिकरणीयं यदिदमायुमंतमानंदं । मैत्रेय- पूर्वगमैश्च संबहुलैर्वोधिसत्वैर्महासत्वैः ॥१॥ अथ खवायुप्मानानंद उत्थायासनादेकांसमुत्तरासंगं कृत्वा दक्षिणजानुमंडलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाण येन भगवांस्तेनांजलिं प्रणम्य भगवंतमेतदवोचत्।"विप्रसन्नानि तव भगवत इंद्रियाणि 1 पूर्णमैत्रायणीपुत्रेण P. The other MSS read पूर्णेन च मे 2 महाकात्यायनेन 8 चP न • कौष्ठित्येन A B °लेन P C फिरेन A स्फिन । स्मिलेन कर्मिरेण c कम्पिलेन P कस्फिलेन? From Karimura to Ananda left out in A B See, however Pan VIII 4 5 पच्छेन, twice, P पापेन, meant for पन्धेन twice,c सायुमतेन 10 धानदेन घP See for these names the smaller Sukhåı atihydhast, Lal Vist p: 11 Cf Lal Vist p 526,17 7 ·3 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ परिशुद्धग्छविवर्णः पर्यवदातो मुखवर्णः पीतनिसः। तद्यथापि नाम शारदं वनदं पांडु परिशुद्ध पर्यवदातं पीतनिभीसं एवमेव भगवतो विप्रसन्नानींद्रियाणि परिशुद्धी मुखवर्णः पर्यवदातग्छ- विवर्णः पीतनिभीसः। तद्यथापि नाम भगवञ्जांबूनदसुवर्णनिष्को दक्षण कारेण कारांतवासिना वोल्कामुखेन संप्रवेश्य सुप- रिणिष्ठितः पांडुकंबल उपरिणिक्षिप्तोऽतीव परिशुद्धो भवति पर्यवदानः पीतनिभीसः एवमेव भगवतो विप्रसन्नानीद्रियाणि परिशुद्धो मुखवर्णः पर्यवदात छविवर्णः पीतनिभीसः । न खलु पुनरहं भगवन्नभिजानामीतः पूर्वतरमेवं विप्रसन्नानि तथागत- स्येंद्रियाण्येवं परिशुद्धं मुखवणे पर्यवदातं छविधर्ण पीतनिसं। तस्य मे भगवचेवं भवति बुद्धविहारेण वताद्य तथागतो विहरति जिनविहारेण सर्वज्ञताविहारेण महानागविहारेण वताद्य तथा- गतो विहरति अतीतानागतप्रत्युत्पन्नान्वा तथागतानहतः सम्य- क्संयुद्धासमनुस्मरतीति। एवमुक्तेभगवानायुमंतमानंदमेतदवो- चत्। साधु साध्वानंद किं पुनस्ले देवता एनमर्थमारीचयंत्युताहोवुद्धा भगवंतः अथ तेन प्रत्युत्पन्नमीमांसाज्ञानेनैवं प्रजानासीतिाएवमुक्त आयुष्मानानंदो भगवंतमेतदवोचत्। न मे भगवन्देवता एतमर्थ- मारोचयंति नापि बुद्धा भगवंतः अथ तहि मे भगवतेनैव प्रत्यात्ममीमांसाज्ञानेनैवं भवति बुद्धविहारेणाद्य तथागतो विह- बनदA 26 B deest in C चिरद P गरवासिनीवा Pan 18 करातवामिना A B C कमी- * निA PC See, bowever, मुखे ·4 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ रति जिनविहारेण सर्वज्ञताविहारेण वताद्य तथागतो विहरत्य- तीतानागतप्रत्युत्पन्नान्वा बुद्धान्भगवतः समनुस्मरतीति। एवमुक्ते भगवानायुप्मतमानंदमेतदवोचत् । साधु साध्वानंदोदारः खलु त उन्जिो भद्रिका मीमांसा कल्याणं प्रतिभानं बहुजनहिताय त्वमानंद प्रतिपन्नो बहुजनसुखाय लोकानुकंपायै महतो जनका- यस्यार्थीय हिताय सुखाय देवानां च मनुष्याणां च यस्त्वं तथा- गतमर्थ परिप्रष्टव्यं मन्यसे । एवमेव भगवत्स्वानंदस्तथागतेपहातु सम्यक्संबुद्धेशप्रमेयेवसंख्येयेषु ज्ञानदर्शनमुपसंहरेन्न तथागतस्य ज्ञानमुपहन्येत । तत्कस्य हेतोः । अप्रतिहतहेतुज्ञानदर्शनी ह्यानंद तथागतज्ञान आकांक्षन्नानंद तथागत एकपिंडपातेन कल्यं वा तिष्ठेत्कल्पशतं वा कल्पसहस्रं वा कल्पशतसहसं वा यावत्कल्प- कोटीनियुतशतसहसं' वा ततो वीतरि तिष्ठेत् न च तथागत- स्येंद्रियाण्युपनश्येयुर्न मुखवर्णस्यान्यथात्वं भवेन्नापि छविवर्ण उपहन्येत । ताकस्य हेतोः । तथा ह्यानंद तथागतः समाधिमुख- पारमिताप्राप्तासम्यक्संबुद्धानामानंद लोक सुदुर्लभः प्रादुभीवः। नद्यथौटुंवरपुप्पाणां लोके प्रादुर्भावः सुदुर्लभोभवति एवमेवानंद तथागतानामर्थकामानां हितैपिणामनुकंपकानां महाकरुणाप्र- तिपन्नानां सुदुर्लभः प्रादुर्भावः । अपि तु खत्वानंद तथागत- स्यैव सोऽनुभावो यस्त्वं सर्वलोकाचार्याणां सलानां लोके प्रादुर्भावाय बोधिसतानां महासत्वानामयीय तथागतमेतमर्थ उमरि- ' Frorn कल्पश महर्ष deest in C B, and कोटीनियुत stands in I only On A P' decat in C B सनुभाषCP निभाय. निभाय।

·5 ॥ सुखावतीभ्यूहः ।। परिप्रष्टव्यं मन्यसे । तेन ह्यानंद शृणु साधु च मुष्टु च मनसिकुरु । भाषियेऽहं ते । एवं भगवन्नित्यायुप्मानानंदो भगवतः प्रत्य- श्रौषीत् ॥२॥ भगवानानंदमेतदवोचत् । भूतपूर्वमानंदातीनेऽध्वनीतोऽसं- ख्येये कल्येऽसंख्येयतरे विपुलेऽप्रमेयेऽचिंत्ये यदासीतेन कालेन लेन समयेन दीपंकरो नाम तथागतोऽहन्सम्यक्संबुद्धो लोक उदपादि । दीपंकरस्यानंद परेण परतरं प्रतापवान्नाम तथा- गतोऽभूत् । तस्य परेण परतरं३प्रभाकरो नाम तथागतोऽभूत् । तस्य परेण परतरं४चंदनगंधो नाम तथागतोऽभूत् । तस्य परेण परतरंपसुमेरुकल्पो नाम तथागतोऽभूत् । एवं चंदनोईनाम विमलाननो नाम अनुपलिप्तो नामः विमलप्रभो नामए नागाभिभूनीम१०सूर्योदनो नाम११गिरिराजघोषो नामपरमेह- कूटो नाम१३ सुवर्णप्रभी नाम१४ज्योतिप्पभो नाम१५ वैडूर्य- निभीसो नाम१६ ब्रह्मघोपो नाम१७ चंदाभिभूनाम तूर्यघोपो' नाम१९मुक्तंकुसुमप्रतिमंडितप्रभो नाम२०ीकूटो नाम२१सा- गरवरवुद्धिविक्रीडिताभिज्ञो नाम२२ वरमभो नाम२३महागंध- राजनिभीसो नाम२४व्यपगतखिलमलप्रतियोपो नाम२५शूर- कूटो नाम६रणंजही नाम२७महागुणधरवुद्धिमाप्ताभिज्ञो नाम २.चंद्रसूर्यजिह्मीकरणो नाम२९ उत्तप्तवैदूर्यनिभीसोनाम३०चिन- धारावुद्धिसंकुसुमिताभ्युदतो नाम३१पुप्मावतीवनराजसंकुसुमि- क 1 नामाभिभू 13 सामिy c मागाभिभू Chin transl भूर्य . भूर्य । + मुकुट रखनहा AP : c inserts बैडूर्यप्रभ.

·6 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ नाभिज्ञो नाम३२ पुष्पाकरो नाम३३उदकचंद्रो नाम३४अविद्यां- धकारविध्वंसनकरो नाम३५लोकेंद्रो नाम३६ मुक्तच्छवप्रवातस- दृशो नाम३७तियो' नाम३धर्ममतिविनंदितराजो नाम३९सिं- हसागरकूटविनंदितराजो नाम४०सागरमेरुचंट्रो नाम४१ब्रह्म- स्वरनादाभिनंदितो नामष्ठेरकुसुमसंभवो नाम४३माप्तसेनो नाम ४४चंद्रभानुनीम४५मेरुकूटी नाम४६चंद्रप्रभो नाम४७विमल- नेत्रो नाम: गिरिराजघोषेश्वरो नाम४९कुसुमप्रभो नाम५० कुसु- मवृष्ट्यभिप्रकीर्णो नाम५१रत्नचंद्रो नामपर पद्मविब्युपशोभितो नामप३चंदनगंधो नामपठेरालाभिभासो नामपनिमिनीमप६ महाव्यूहो नाम५७व्यपगतखिलदोषो नामपर ब्रह्मघोषो नाम ५९सप्तरत्नाभिवृष्टो नाम६०महागुणधरो नाम६१महातमालप- बचंदनकर्दमो नाम६२कुसुमाभिज्ञो नाम६३अज्ञानविध्वंसनो नाम६४ केशरी नामईपमुक्तच्छनो नाम६६सुवर्णगर्भो नाम६७ वैदूर्यगर्भो नाममहाकेतुनीमईधर्मकेतुनीम रत्नकेतुनीम' ७१रत्नश्रीनीमरलोकेंद्रो नाम७३ नरेंद्रो नाम७४ कारुणिको नामपलोकसुंदरो नाम ब्रह्मकेनुनीम धर्ममतिनीम सिं- हो नाम७९सिंहमतिनीम० । सिंहमतेरानंद परेण परतरं। लोकेश्वरराजो नाम तथागतोऽर्हन्सम्यक्संवुद्धो लोक उदपादि 1 तिप्पो AD 1441 C, deest in l. ३ मेहकृतो A कृटोB PC मिमिनीमA मिमि नामा निर्मि नाम BP nserts तर? निमि नाम पत्रकेतुनाम in C only # For the names of the Buddhas see Lal Vist P S. and Childers & T buddho .

·॥ सुखावतीव्यूहः ॥ विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुचरर पुरुषदम्यसारथिः शा- स्ता देवानां च मनुयाणां च बुद्धो भगवान् । तस्य खलु पुनरानंद लोकेश्वरराजस्य तथागतस्याहतः सम्यक्संबुद्धस्य प्रवचने' धर्मा- करो नाम भिक्षुरभूदधिमात्र स्मृतिमान्मतिमान्गतिमान्प्रज्ञावा- नधिमा वीर्यवानुदाराधिमुक्तिकः ॥३॥' अथ खत्वानंद स धमाकरो भिक्षुरून्यायासनादेकांसमुत्तरासंगं कृत्वा दक्षिणजानुमंडलं पृधियां प्रतिष्ठाय येनासी भगवाँलोके- श्वरराजस्तथागतस्तेनांजलिं प्रणम्य भगवंतं नमस्कृत्य तस्मिन्नेव समये संमुखमाभिगाथाभिरभ्यष्टावीत् ॥ अमितप्रभ अनंत तुल्यबुद्धे । न च इह अन्य प्रभा विभाति काचित् । सूर्यमणिगिरीशचंद्राभा। न तपित भोसियु एभि सर्वलोके ॥१॥ रूपमपि अनंतु' सससारे। नथ अपि बुद्धस्वरो अनंतघोषः । शीलमपि समाधिमज्ञवीयः । सदृशु न तेऽस्तिह लोकि कश्चिदन्यः ॥२॥ गभिरु विपुल सुक्ष्मप्राप्तु धर्मों। ऽचिंतितु वुद्धवरो यथा समुद्रः । तेनोन्नमना न चास्ति शास्तुः। 3 1 प्रसरणे A B. तपित C. पिता पिन 2 rrom here to Lमानप्तमाधित (28, left out an. बनेंद्र पो: c योर्यः P. विय:A. .

·8 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ खिलदोषाञ्जाह्या अतोऽधिकालं ॥३॥ अथ बुद्धयला अनंतनेजा। प्रतपति सर्वदिशा नरेंद्रराजा। नथ अहु बुद्ध भवि धर्मस्वामी। जरामरणात्मजां प्रमोचयेयं ॥४॥ दानशमयशीलक्षांतिवीर्य । ध्यानसमाधितश्चैव अग्यश्रेष्ठां । एभि अहु व्रतां समाददामि। बुद्ध भविषमि सर्वसत्वनाता ॥५॥ वुद्धशतसहस्रकोट्यनेका। यथरिव वालिक गंगया अनंता सर्वत अहु पूजयिष्य नाथां । शिववरबोधिगवेषको अतुल्यां ॥६॥ गंगारजसमानलोकधातूं । तत्र भूयोऽतरि ये अनंतक्षेत्राः । सर्वत प्रभ मुंचयिष्य इति एतादृश वीर्यमारभिध्य ॥७॥ क्षेत्र मम उदारु अग्रश्रेष्ठो। यरमिह मली संस्कृतेऽस्मिं'। । तो धिकालं पतो दीपारं P. पतो प्निपारं C. मला P. अभिपारं? ममापितय CP. A.D C.P. पराA.C भयित्व A.C.P. गगIA गंगा B C P. 'मस्कृते म्मिं B C Several syllables are wantines We espect some reference to the Bodhimandula ·9 ॥ सुखावतीव्यूहः ।। असदृश निवाणधातुसौख्यं । सव' असत्ताया विशोधयिये ॥६॥ दशदिशत समागतानि सत्ताः । तब गता सुख मे दिशंति क्षिप्रं । वुद्ध मम प्रमाणु अब शिक्षी।. अवितथवीर्यवलं जनेमि छंदं ॥९॥ दशदिशलोकविदसंगज्ञानी। सद मम चित प्रजानयंति तेऽपि। अविचिगतु अहं सदा वसेयं । प्रणिधिवलं न पुनर्विवर्तयिष्ये ॥१०॥४॥ अथ खस्वानंद स धर्माकरो भिनुस्तं भगवंत लोकेश्वरराज तथागत संमुखमाभिगोयाभिरभिष्टुत्यैतदवोचत् । अहमस्मि भग- वननुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंवोडुकामः । पुनः पुनरनुत्तरायां सम्यक्संवोधौ चित्तमुत्पादयामि परिणामयामि । तस्य मे भग- वाञ्छास्ता तथा धर्म देशयतु यथाहं क्षिप्रमनुतरां सम्यक्संबो- धिमभिसंधुध्येयं। असमसमस्तथागतो लोके भवेयं। तांश्च भगवा- नाकारान्परिकीर्तयतु यैरहं वुद्धक्षेत्रस्य गुणव्यूहसंपदं परिगृह्मी- यां ॥ एवमुक्त आनंद भगवाँलोकेश्वरराजस्तथागतस्तं भिक्षुमे- तदवोचत् । तेन हि त्वं भिक्षो स्वयमेव बुद्धक्षेत्रगुणालंकारव्यूह- संपदं परिगृहोछ । सोऽवोचत् । नाहं भगवंस्तत्सहेयं । अपि भगवानेव भापस्वान्येषां तथागतानां बुद्धक्षेचगुणव्यूहालंकार- तु भाषख । पा AC भापख येमा । भाषस्व ॥पा B . [III 21 ·10 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ संपदं यां श्रुत्वा वयं सर्वाकारं परिपूरयिष्याम इति । अयानंद • स लोकेश्वरराजस्तथागतोऽर्हन्सम्यक्संबुद्धस्तस्य भिक्षोराशय ज्ञात्वा परिपूर्णी वर्षकोटीमेकाशीतिवुद्धकोटीनियुतशतसहस्राणां वुद्धक्षेत्रगुणालंकारव्यूहसंपदं साकारां सोद्देश सनिर्देशां संप्रका- शितवानर्थकामो हितप्यनुकंपकोऽनुकंपामुपादाय बुद्धक्षेत्रानु- पच्छेदाय सत्वेषु महाकरुणां संजनयित्वा । परिपूर्णाश्चत्वारिं- शकल्यास्तस्य भगवतस्तथागतस्यायुष्प्रमाणं ॥५॥ अथ खत्लानंद स धर्माकरो भिक्षुस्लेिषामेकाशीनियुद्धको- टीनियुत्तशतसहस्राणां वुद्धक्षेत्रगुणालंकारव्यूहसंपदस्ताः सर्वा एके बुद्धक्षेत्रे परिगृह्य भगवतो लोकेश्वरराजस्य तथागतस्य' पादौ शिरसा वंदित्वा प्रदक्षिणीकृत्य तस्य भगवतोऽतिकात्मा- कामत् । उत्तरि च पंचकल्पान्युद्धक्षेचगुणालंकारव्यूहसंपदमुदा- रतरां प्रणीततरां च सर्वलोके दशसु दिक्ष्वप्रचरितपूर्वी परि- गृहीतवानुदारतरं च प्रणिधानमकापीत् ॥६॥ इति ह्यानंद या तेन भगवता लोकेश्वरराजेन तथागतेन नेपामेकाशीतिवुद्धक्षेत्रकोटीनियुतशतसहस्राणां संपत्तिः कथिता ततो भिष्टुरेकाशोन्युदारप्रणीताप्रमेयतरां बुद्धदोघसंपतिं परिगृह्य येन स तथागतस्तेनोपसंक्रम्य भगवतः पादौ शिरसा वंदित्वैत- दवोचत्। परिगृहीता मे भगवन्बुद्धक्षेत्रगुणालंकारव्यूहसंपदिति ॥ एकास A B. एकाशत c एकसते P. Chinese translations put an or 84. दाय A. मुपोदाय मुपलेदाय P.c. मेवाधीत A. एकापीत १. एकाशीते P.C. रेया लोका-पु. 1. रेकाशीपु. *मुपधा *llere A and B insert. Prandhans which ought to coinc in later ·II ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ एवमुक्त आनंद स लोकेश्वरराजस्तथागतस्तं भिक्षुमेतदवोचत् । तेन हि भिक्षो भापस्वानुमोदते तथागतः । अयं कालो भिक्षो प्रमोदय पर्पदं हर्षे जनय सिंहनादं नद यं श्रुत्वा चोधिसता महासला एतर्झनागते ऽध्वन्येवंरूपाणि वुद्धक्षेत्रगुणसंपत्तिपरिण- धिस्थानानि परियहीयंति' ॥ अथानंद स धमाकरी भिक्षुस्तयां वेलायां भगवंतमेतदवोचत् । तेन हि शृणोतु मे भगवान्ये मम प्रणिधानविशेषाः । यथा मेऽनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंवुद्ध- स्याचिंत्यगुणालंकारव्यूहसमन्वागतं नबुद्धक्षेत्र भविष्यति ॥७॥ ॥१॥ सचेन्मे भगवंतस्मिन्बुद्धक्षेत्र निरयो वा तिर्यग्योनिया प्रेतविषयो वासुरो वा कायो भवेन्मा तावदहमनुतरां सम्यक्सं- योधिमभिसंध्येयं ॥ ॥२॥सचेन्मे भगवंस्तस्य तब बुद्धक्षेत्रे ये ससाः प्रत्याजाता भवे- युस्ते पुनस्तनश्युत्वा निरयं वा तिर्यग्योनि वा प्रेतविषयं वासुरं वा कायं प्रपतेयुमी तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्येयं ॥ ॥३॥ सचेन्मे भगवस्तत्र बुद्धक्षेने ये सत्ताः प्रत्याजातास्ते च सर्वेनैकवर्णाः स्युर्यदिदं सुवर्णवर्णा मा तावदहमनुतरां सम्यक्सं- बोधिमभिसंबुध्येयं ॥ ॥४॥ सचेन्मे भगवंस्तस्मिन्बुद्धक्षेत्रे देवानां च मनुष्याणां च and so generally धारणे 1 P and Cadd परिपूरयिष्यति A and B परिगृही. C परिगृयोति परिगृहि, वाग्मुरो बासुरकायो A B C वा अमुरो वासुरका । यामुरकाय A B या अमुरथा काय PC See chap 15 The reference to the Asuras 18 left out in three of the Chinese translat ons in both places Surag or Devas could hardly be mentioned here with Asuras See honever the 4th Pranidhana C2 ·IO - 4 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ संपदं यां श्रुत्वा वयं सकारं परिपूरयियाम इति । अथानंद स लोकेश्वरराजस्तथागतोऽर्हन्सम्यक्संबुद्धस्तस्य भिक्षोराशयं ज्ञात्वा परिपूर्ण वर्षकोटीमेकाशीलिवुद्धकोटीनियुत्तशतसहस्राणां वुद्धक्षेत्रगुणालंकारव्यूहसंपदं साकारां सोद्देशां सनिर्देशां संप्रका- शितवानर्थकामो हितष्यनुकंपकोऽनुकंपामुपादाय बुद्धक्षेवानु- पच्छेदाय सत्लेषु महाकरुणां संजनयित्वा । परिपूर्णश्चत्वारि- शाकल्यास्तस्य भगवतस्तथागतस्यायुष्प्रमाणं ॥५॥ अथ खत्वानंद स धर्माकरो भिक्षुर्यास्तेषामेकाशीतिबुद्धको- टीनियुतशतसहस्राणां बुद्धोचगुणालंकारव्यूहसंपदस्ताः सी एके बुद्धष्टोचे परिगृह्य भगवतो लोकेश्वरराजस्य तथागतस्य' पादौ शिरसा वंदित्वा प्रदक्षिणीकृत्य तस्य भगवतोऽतिकात्मा- क्रामत् । उत्तरि च पंचकल्पान्बुद्धक्षेत्रगुणालंकारव्यूहसंपदमुदा- रतरां प्रणीततरां च सर्वलोके दशसु दिक्षप्रचरितपूर्वी परि- गृहीतवानुदारतरं च प्रणिधानमकापीत् ॥६॥ इति यानंद या तेन भगवता लोकेश्वरराजेन तथागतेन नेपामेकाशीतिवुद्धक्षेत्रकोटीनियुतशतसहस्राणं संपत्तिः कथिता ततो भिष्टुरेकाशीत्युदारप्रणीताप्रमेयतरां बुद्धोवसंपतिं परिगृह्य येन स तथागतस्तेनोपसंक्रम्य भगवतः पादौ शिरसा वंदित्वत- चोया। परिणहीता मे भगवन्युदयगुणालंकारप्यूहसंपदिति एबास A D. एकाशत c एक्शते P Chinese translations putar or84 दाय. मुपधेदाप । मुपदाय r.c * मेकापीत A. एकापौत् ४. एकाशीते Pc 'रेकाभ्० । लोकायु रेकाशोमुत्र 'मुपध- Sllere A and B insert a Pramdhana which ought to come in later ·II ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ एवमुक्त आनंद स लोकेश्वरराजस्तथागतस्तं भिष्टुमेतदवोचत् । तेन हि भिक्षो भाषस्वानुमोदते तथागतः । अयं काली भिक्षो प्रमोदय पर्पदं हर्षे जनय सिंहनादं नद श्रुत्वा बोधिसत्ता महासस्वा एतीनागतेऽध्वन्येवरूपाणि बुद्धष्टचगुणसंपत्तिमरिण- धिस्थानानि परियहीयंति' ॥ अथानंद स धमाकरी भिष्टुस्तस्यां वेलायां भगवंतमेतदवोचत् । तेन हि शृणोतु मे भगवान्ये मम प्रणिधानविशेषाः । यथा मेऽनुश्नरां सम्यक्संबोधिमभिसंयुद्ध- स्याचिंत्यगुणालंकारयूहसमन्वागतं तबुद्धक्षेत्रं भविथति ॥७॥ ॥१॥ सचेन्मे भगवंस्तस्मिन्वुद्धक्षेने निरयो वा तिर्यग्योनिवा प्रेतविषयी वासुरी वा कायो भवेन्मा तावदहमनुतरां सम्यक्सं- बोधिमभिसंयुध्येयं । ॥२॥सचेन्मे भगवंस्तस्य तब बुद्धक्षेत्रे ये सत्वाः प्रत्याजाता भवे. युस्ते पुनस्ततश्युत्वा निरयं वा तिर्यग्योनि वा प्रेतविषयं वासुरं वा कायं प्रपतेयुमा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्येयं ॥ ॥३॥ सचेन्मे भगवंतब बुद्धक्षेत्रे ये सत्ताः प्रत्याजातास्ते च सर्वे नैकवणीः स्युर्यदिदं सुवर्णवर्णी मा तावदहमनुतरां सम्यक्सं- बोधिमभिसंबुध्येयं ॥ ॥४॥ सचेन्मे भगवंतस्मिन्बुद्धक्षेत्र देवानां च मनुष्याणां च न and 20 generally ३ वाऽमुरो P and Cadd परिपूरयिष्यति A and B परिगृही. C परिगृतीव्यति P परिगृहि, वासुरो पामुरकायो A BC धा असुरो वासुरका P वामुरकायं AB वा अमुरं वा काय PC See chap Is The reference to the Aguras 1 left out in three of the Chinese translations in both places Suras or Devas could hardly be mentioned here with Asuras See, horever, the 4th Prandhana C2 ·12 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ नानात्वं प्रज्ञायेतान्य नाम संवृतिव्यवहारमाचा देवमनुष्या इति संख्यागणतातोमा तावदहमनुतरांसम्यक्संबोधिमभिसंबुध्येयं॥ ॥५॥ सचेन्मे भगवंस्तस्मिन्बुद्धक्षेने ये सत्ताः प्रत्याजातास्ते च सर्व नर्द्धिवशितापरमपारमिताप्राप्ता भवेयुरंतश एकचिन- क्षणलवेन बुद्धक्षेत्रकोटीनियुतशतसहस्रातिक्रमणतयापि मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंवुध्येयं ॥ ॥६॥ सचेन्मे भगवंस्तस्मिन्बुद्धक्षेत्रे ये सलाः प्रत्याजाता भवेयुस्ते च सर्वे जातिस्मरा न स्युरंतशः कल्यकोटीनियुतशत- सहस्रानुस्मरणतयापि मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभि- संबुध्येयं ॥ ॥७॥ सचेन्मे भगवंस्तस्मिन्बुद्धक्षेत्रे ये सवाः प्रत्याजायेरंस्ते सर्वे न दिव्यस्य चक्षुषो लाभिनो भवेयुरंतशो लोकधातुकोटी- नियुतशतसहस्रदर्शनतयापि मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधि- मभिसंवुध्येयं ॥ utn सचेन्मे भगवंतस्मिन्बुद्धष्टोचे ये सवाः प्रत्याजायेरस्ते सर्वे न दिव्यस्य श्रोत्रस्य लामिनो भवेयुरंतशो बुद्धक्षेत्रकोटी- नियुतशतसहस्रादपि युगपासधर्मश्रवणतया मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्येयं ॥ 1 प्रज्ञापते P. प्रज्ञाये A प्रज्ञापयत् B प्रज्ञयेत् c * संत्रवृति A. सत्रवृति B मंत्रसंवृत्ति P.C. by A B in chan 6, between तथागतस्य and पादौ, beginning with the words स्मरणतयापि and going on to लाभिनो भवेयुः 3 The Praxıdhapa with regard to the divyam lakshuh is placed In C. and P the Pranıdhåna stand: here in its right place.

·13 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ ॥९॥ सचेन्मे भगवंस्तस्मिन्वुद्धक्षेचे ये सत्ताः प्रत्याजायरंस्ते सर्व न परचिनज्ञानकोविदा भवेयुरंतशो बुद्धक्षेत्रकोटीनियुत- शतसहसपर्यापन्नानामपि सत्यानां चित्तचरितपरिज्ञानतथा मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंध्येयं ॥ ॥१०॥ सचेन्मे भगवंतस्मिन्वुधक्षेचे ये सवाः प्रत्याजायेरंस्तेषां काचित्परियहसंज्ञोत्पद्येतांतशः स्वशरीरेऽपि मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंवुध्येयं ॥ ॥११॥ सचेन्मे भगवंस्तस्मिन्युद्धक्षेचे ये सवाः प्रत्याजायरेस्ले सर्वे न नियताः स्युर्यदिदं सम्यक्त्वे यावन्महापरिनिवाणे मा तावदहमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंध्येयं ॥ ॥१२॥ सचेन्मे भगवस्तस्मिन्युद्धक्षेचेऽनुतरां सम्यसंबोधिम- भिसंयुद्धस्य कश्चित्सवः श्रावकाणां गणनामधिगच्छेदंतशस्त्रि- साहस्रमहासाहसपर्यापन्ना अपि सर्वसत्ताः प्रत्येकबुद्धभूताः कल्पकोटीनियुत्तशतसहनमभिगणयंतो मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंवुध्येयं । ॥१३॥ सचेन्मे भगवंस्तस्मिन्वुधक्षेचेऽनुतरां सम्यक्संबोधि- मभिसंबुद्धस्य प्रमाणिकी मे प्रभा भवेदंतशो बुद्धक्षेत्रकोटीनियु- तशतसहस्रप्रमाणेनापि मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिम- भिसंध्येयं । ॥१४॥ सचेन्मे भगवन्ननुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंवुदस्य See Childers srå 91 प्रमानेनापि प्रमानापिAB प्रमाणनापिc ·14 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ तस्मिन्युद्धक्षेचे सत्खानां प्रमाणीकृतमायुप्प्रमाणं भवेदन्यव प्रणि. धानवशेन मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंध्येयं ॥ ॥१५॥ सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्यायुप्प्रमाणं' पर्यतीकृतं भवे. दंतशः कल्पकोटीनियुतशतसहस्रगणनयापि मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंयुध्येयं ॥ ॥१६॥ सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्य तस्मिन्वुद्धक्षेचे सत्वाना- मकुशलस्य नामधेयमपि भवेन्मा तावदहमनुतरां सम्यक्संवो- धिमभिसंवुध्येयं ॥ ॥१७॥ सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्य नाप्रमेयेषु बुद्धक्षेत्रेपप्रम- यासंख्येया बुद्धा भगवंतो नामधेयं परिकीर्तयेयुर्न वर्ण भापेरन्न प्रशंसामभ्युदीरयेरन्न समुदीरयेयुमी तावदहमनुतरां सम्यक्संवी- धिमभिसंवुध्येयं ॥ ॥१॥ सचेन्मे भगवन्बोधिप्राप्तस्य ये सत्ता अन्येषु लोकधा: तुपनुतरायां सम्यक्संबोधौ चित्तमुत्पाद्य मम नामधेयं श्रुत्वा प्रसन्नचित्ता मामनुस्मरेयुस्तेषां चेदहं मरणकालसमये प्रत्युम- स्थिते भिक्षुसंघपरिवृतः पुरस्कृतो न पुरतस्तिष्ठेयं यदिदं चिता- विठोपताय मा तावदहमनुतरां सम्यक्सवीधिमभिसंबुध्येयं । 1 A. and B insert after शायुम्प्रमाणं in $15, तत्र ससानां प्रमाणीकृतमामुम्प्रमाणं भवेदन्यत्र प्रणिधानवशेन मा तापद ध्येयं । सचेन्मे भगरन्योधिप्रामस्याप्रमाणं. न वर्ण भापेरन् । न वर्ण भावेरन् A B.C. न वर्ण भापरन् । न प्रशंसामभ्युदीरये युः । प्रशंसामन्मुदीरयेपन समुदीरयेयुः A. B (erc प्रसं) C. (exc रखसमु) न मसंसामभ्युदीरयेरन् ॥ समुदीरयेयुः P. ३ PC तो B. TA ·15 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ ॥१९॥ सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्याप्रमेयासंख्येयेषु बुद्धक्षेवेषु ये सत्ता मम नामधेयं श्रुत्वा तब बुद्धक्षेत्रे चितं प्रेरयेयुरुपपत्तये कुशलमूलानि च परिणामयेयुस्ते तत्र युद्धक्षेचे नोपपोरनंतशो दशभिश्चित्तोत्पादपरिवतः स्थापयित्वानंतर्यकारिणः सद्धर्मप्रति- क्षेपावरणकृतांश्च सल्लान्मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभि- संवुध्येयं । ॥२०॥ सचेन्मे भगवन्बोधिप्राप्तस्य तत्र वुद्धक्षेचे ये सत्ताः प्रत्याजाता भवेयुस्ते सर्वे नैकजातिप्रतिवद्धाः स्युरनुत्तरायां सम्यक्संवोधौ स्थापयित्वा प्रणिधानविशेषांस्तेषामेव बोधि- सवानां महासत्वानां महासंनाहं संनद्धानां सर्वलोकार्थसं- वुद्यानां सर्वलोकाभियुक्तानां सर्वलोकपरिनिर्वाणाभियुक्तानां सर्वलोकधानुपु वोधिसत्वचा चरितुकामानांसर्वबुद्धानां संवर्तु- कामानां गंगानदीवालुकासमान्सत्वाचनुतरायां सम्यक्संवोधौ प्रतिष्ठापकानां भूयश्चोत्तरिचर्याभिमुखानां समंतभद्रचर्यानिया- तानां मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंवुध्येयं । ॥२१॥ सचेन्मे भगवन्बोधिप्राप्तस्य तब बुद्धक्षेचे ये बोधिसताः प्रत्याजाना भवेयुस्ले सर्व एकपुरोभक्तनान्यानि बुद्धक्षेत्राणि गत्वा बहूनि बुद्धशतानि बहूनि वुद्धसहस्राणि बहूनि वुद्धशतसहस्राणि वहीवुद्धकोटीयावहूनि बुद्धकोटीनियुतशतसहस्राणि नोपनि- man. 1 Fron चिनं to बुद्धक्षेत्रे left out an P. ? See Childers 8 y paitinantarıyakan- A. and B repeat $ 19. कृतांध PC. कृतां च A. कृताञ्च B. संपम्प A, संवर्तु B C समतु ? 3 4 ·16 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ टेरन्सर्वसुखोपधानस्तदिदं बुद्धानुभावेन मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंवुध्येयं । ॥२२॥ सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्य तत्र वुद्धक्षेत्रे बोधिसत्ला यथारूपैराकारैराकांधोयुः कुशलमूलान्यवरोपयितुं यदिदं सुव- ऐन वा रजतेन वा मणिमुक्तावैडूर्यशंखशिलाप्रवाडस्फटिकमु- सारगललोहितमुक्ताश्मगीदिभिवीन्यतमान्यातमैः सर्वै रनवी सर्वगंधपुप्पमाल्यविलेपनधूपचूर्णचीवरच्छन्त्रध्वजपताकामदी- पैवी सर्वनृत्यगीतवाद्यैवा तेषां च तथारूपा आहाराः सह- चित्तोत्पादान्न प्रादुर्भवेयुमा तावदहमनुतरां सम्यक्संयोधिमभि- संयुध्येयं ॥ ॥२३॥ "सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्य तत्र वुद्धक्षेने ये सत्ताः प्रत्याजाता भवेयुस्ते सर्वे न सर्वज्ञतासहगतां धर्मकयां कथयेयुमी तावदहमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंध्येयं । ॥२४॥ सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्य तत्र बुद्धक्षेने ये वोधिसत्वा एवंचितमुत्पादयेयुर्यदिहव वयंलोकधातौ स्थित्वाप्रमेयासंख्येषु बुद्धधोत्रेषु युद्धाभगवतः सत्कुर्याम गुरुकुयाम मानयेम पूजयेम यदिदंचीवरपिंडपाचशयनासनग्लानप्रत्ययभपज्यपरिष्कारः पुष्प- धूपदीपगंधमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छन्त्रध्वजपताकाभिनीना- विधनृत्यगीतवाद्ये रनयरिति नेपां च बुद्धा भगवंतः सहचि. ITHeajrd After रायामः म I leare on गुमा मायापोfurtc Prau. Ihana is left out in उपप उत्पा: उत्पचे परिCA परिमार:- स aftrut:.

·1 पर्ण पिभूतिरिदं युद्धधमेति A. एवं वर्णाः एवं विभूतिरिदं मुबrn 17 ॥२९॥ सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्य नैवं प्रभास्वरं नबुद्धक्षेचं भवेद्यध समंतादप्रमेयासंख्याचिंत्यातुल्यापरिमाणानि बुद्धक्षे- ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ नोत्मादान्न प्रतिगृह्णीयुर्यदिदमनुकंपामुपादाय मा. तावदहम- नुन्नरां सम्यक्संबोधिमभिसंध्येयं ॥ ॥२५॥ सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्य तत्र बुद्धक्षेत्रे ये बोधि- सलाः प्रत्याजाता भवेयुस्ते सर्वे न नारायणवजसंहतात्मभा- वस्थामप्रतिलब्धा भवेयुमा तावदहमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभि- संयुध्येयं ॥ ॥२६॥ सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्य तत्र चुरोचे यः कश्चि- सलोऽलंकारस्य वर्णपर्यंतमुलीयादशशो दिव्येनापि चष्टुप- वंवर्णमेवंविभूतीदं बुद्धोत्रमिति: नानावर्णतां जानीयान्मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्येयं । ॥ २७॥ सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्य तत्र वुद्धक्षेचे यः सर्वप- रीत्रकुशलमूलो बोधिसल्लो सोऽतशो योजनशतोत्थितमुदारवर्ण बोधिवृष्टां न संजानीयान्मा तावदहमनुन्नरां सम्यक्सवीधिमभि- ॥ २६॥ सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्य तत्र वुद्धक्षेत्रे कस्यचित्सत्व- स्योद्देशो वा स्वाध्यायो वा कर्तव्यः स्यान ते सर्व प्रतिसंवित्प्राप्ता भवेयुमा तावदहमनुन्नरां सम्यक्संयोधिमभिसंबुध्येयं ॥ संवुध्येयं । राधा रवं विनिरिद युद्धोत्रेमिति C P. D ·18 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ वाणि संदृश्येरन' तद्यथापि नाम परिमृष्ट आदर्शमंडले मुख- मंडलं मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्येयं ।। ॥३०॥ सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्य तत्र बुद्धक्षेत्रे धरणीत- लमुपादाय यावदंतरीक्षाद्देवमनुथविषयातिक्रांतस्याभिजातस्य धूपस्य तथागत बोधिसत्वपूजाप्रत्यहस्य सर्वनिमयानि नानासु- रभिगंधघटिकाशतसहस्राणि सदा निधूपितान्येव न स्युमी ता- बदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंयुध्येयं । ॥३१॥ सचेन्मे भगवन्बोधिप्राप्तस्य तत्र वुद्धक्षेवे न सदाभिप्र- वृष्टान्येव सुगंधिनानारत्नपुष्पवर्षाणि सदा प्रवादिताश्च मनोज- स्वरा वाद्यमेघा न स्युमी तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभि- संवुध्येयं ॥ ॥३२॥ सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्य ये सवा अप्रमेयासंख्येया- चिंत्यातुल्येषु लोकधातुशाभया स्फुटा भवेयुस्ते सर्वे न देवमनु- प्यसमत्तिक्रांलेन सुखेन समन्वागता भवेयुभी तावदहमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंध्येयं । ॥३३॥ सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्य समंतादप्रमेयाचिंत्या- तुल्यापरिमाणेषु बुद्धक्षेत्रेषु बोधिसत्ता महासत्ता मम नामधेयं श्रुत्वा तच्छवणसहगतेन कुशलेन जातिव्यतिवृत्ता संतो न धार- णीप्रतिलब्या भवेयुयावरोधिमंडपर्यंतमिति मा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंवुध्येयं । । मंदृम्पते A संदृश्यते IB संदृश्पन c संदृम्यान २. सापित्यानुत्पपाभया स्फुता भरेपुः. Preads पप्रमेयामग्ये- ·19 ॥ सुखावतोव्यूहः॥ ॥३४॥ सचेन्मे भगवन्वीधिप्राप्नस्य समंतादप्रमेयासंख्येया- चिंच्यातल्यापरिमाणेषु बुद्धक्षेत्रेषु याः स्त्रियो मम नामधेयं श्रुत्वा प्रमाद संजनयेयुर्वोधिचित्तं नोत्मादयेयुः स्त्रीभावं च न विजु- गुप्सेरन् जातिव्यतिवृत्ताः समानाः सचेद्वितीयं स्त्रीभावं प्रति- लमेरमा तावदहमनुतरां सम्यक्संबोधिमनिसंचध्येयं । ॥३५॥ सचेन्में भगवन्बोधिमानस्य समतादशसु दिश्वप्रमेया- संख्येयाचित्यानुल्यापरिमाणेषु बुद्धक्षेत्रेषु ये बोधिसत्वा मम नामधेयं श्रुत्वा प्रणिपत्य पंचमंडलनमस्कारेण बंदियंते ते वोधिसत्वचयो चरंतो न सदेवकेन लोकेन सक्रियरन्मा ताव- दहमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्येयं ॥ ॥३६॥ सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्य कस्यचिद्योधिसत्वस्य ची- वरधाव शेषणसीवनरंजनकर्म कर्तव्यं भवेन्न वेब नवार्मिजा- तचीवररत्नैः प्रावृतमेवात्मानं संजानीयुः सहचिनोत्मादानथा- गतानुज्ञातमी तावदहमनुन्नरां सम्यक्संबोधिमभिसंयुध्येयं । ॥३७॥ सचेन्मे भगवन्वोधिप्राप्तस्य तब बुधक्षेत्रे सहोत्पन्नाः सत्ता नैवंविधं सुखं प्रतिलभेरस्तद्यथापि नाम निप्परिदाह- स्याहतो भिक्षोस्तृतीयध्यानसमापनस्य मा तावदहमनुभरा सम्यक्संबोधिमभिसंवुध्येयं ॥ ४३८॥ सचेन्मे भगवन्योधिप्राप्तस्य तब युवक्षेत्रे ये बोधिसत्वाः प्रत्याजाताले यथारूपं चुरोचे गुणालंफारव्यूहमाकांटोयुतपा- - । प्रसादं AP प्रामादं । न त्वेष नमामि । नप नभ. c नया नमामि । भोपन ATC धापन' नयनाभि 'जानीया?

·20 . ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ रूपं नानारलवृक्षोभ्यो न संजनयेयुमी तावदहमनुतरां सम्यक्स- बोधिमभिसंबुध्येयं ॥ ॥३९॥ सचेन्मे भगवन्बोधिप्राप्तस्य मम नामधेयं श्रुत्वान्य- बुद्धक्षेत्रोपपन्ना बोधिसत्वा इंद्रियवलवैकल्यं गच्छेयुमी तावद- हमनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्येयं । ॥४०॥ सचेन्मे भगवन्बोधिप्राप्तस्य तदन्यबुद्धक्षेत्रस्थाने बोधि- सस्वा मम नामधेयसहश्रवणान्न सुविभक्तवती नाम समाधि प्रतिलभेरन्यत्र समाधौ स्थित्वा बीधिसला एकक्षणयंतिहारेणा- प्रमेयासंख्येयाचिंत्यानुल्यापरिमाणान्वुद्धान्भगवतः पश्यंति स चैषां समाधिरंतरा विप्रणश्येन्मा तावदहमनुत्तरां सम्यक्संबोधि- मभिसंवुध्येयं ॥ ॥४१॥ सचेन्मे भगवन्बोधिप्राप्तस्य तदन्येषु बुद्धक्षेत्रेषु' मम नामधेयं श्रुत्वा तच्छ्रवणसहगतेन' कुशलमूलेन सत्ता नाभि- जातकुलोपपत्तिं प्रतिलभेरन्यावरोधिपर्यंत मा तावदहमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंवुध्येयं ॥ ॥४२॥ सचेन्मे भगवन्बोधिप्राप्तस्य तदन्येषु बुद्धक्षेचेषु ये वोधि- सत्वा मम नामधेयं श्रुत्वा तच्छुवर्णकुशलमलेन यावरोधिपर्यंत ने सर्वे बोधिसत्वचर्याप्रीतिप्रामोद्यकुशलमूलसमवधानगता न भवेयुमा तावदहमनुतरां सम्यक्संयोधिमभिसंबुध्येयं ।। . यमहADCP एकक्षणव्य°AI CP in CP दुषणमहगतेन BCP तूपन तनुयन P नातयन । सालय तदन्येषु पुछत्रेषु left out कुशलोB जरनेन ·22 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ धानविशेषानिर्दिश्य तस्यां वेलायां वुद्धानुभावनेमा गाथा अभापत ॥ सचि मि --विशिए नवरूपा। वरप्रणिधान सिया खु वोधिप्राप्नो। माह सिय गवेंद्र' सत्वसारो। दशवलधारि' अतुल्यदक्षिणीयः ॥१॥ सचि मि सिय न क्षेत्र एवरूपं । वह अध नानप्रभूतं दिव्यवितं'। सुखित नरक येय दुःखप्राप्ती। माह सिया रत्नान राजा ॥२॥ सचि मि उपगतस्य वोधिमंड। ददिशि प्रबजि नामधेयु क्षिप्रं । पृथु वह्व अनंतवुद्धक्षेचा। माह सिया बलप्राप्ठ लोकनाथः ॥३॥ सचि खु बहु रमेय कामभोगां। स्मृतिमतिया गतिया" विहीन संतः। 1 Afa Ta B After this two syllables are wanting in all the MSS, but one MS of the Bibliotheque Nationale at Paris tead: fa, which may be meant for FOR or Off, only that the first syllable ought to be short 2 "प्राप्नो A B P which may also be प्राप्त : wnttern too closely १ साह मियनचेन्द्र AC चन्द्र । साक सियतगवेन्द्र दशपलध्यान P बहुधनाना 0 7 18 left out in AB 1.चित B C P रकये य? सिय जान राजा A खोनगरराजा P मोह मियरखान राना B तीन राजा रत्नान, For रतनान 10 series to be wanted left out in AB, see Lal Tist p 84 ia . 9 गतिया ·23 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ अतुलशिव समेयमान' बोधि । माह सिया बलमान शास्त लोके ॥४॥ विपुलग्रम अतुल्यनंत' नाथ । दिशि विदिशि स्फुरि सर्वबुद्धक्षेत्रा। राग प्रशमि सर्वदोषमोहां। नरकगतिस्मि' प्रशामि धूमकेतुं ॥५॥ जनिय सुरुचिरं विशालनेत्र । विधुनिय सर्वनराण अंधकार । अपनिय सुन अक्षणानशेषां"। उपनयि स्वर्गगताननंतनेजां" ॥६॥ न तपति नभ चंद्रसूर्याभा। मणिगण अग्निप्रभा न देवतानां । अभिभवति नरेंद्र आम सवा । पुरिमचरि परिशुद्ध आचरित्या ॥७॥ पुरुषवरु निधान दुःखितानां । दिशि विदिशासु न अस्ति एवरूपः। 4 त्यानन 8 । माना A B C P of Pali sameto माह्म मिया बल मानु A B CP 3 लोको A B शास्त लोके P लोके C शास्त heing left out A B C P विदिशCP विदि AB शेश क्षेत्रा BP छात्रा 7 B1oserts i. धूम°CP भूम AB विशाr. 10 विधू° A B CP 11 is left out in A B २५ सपनय सुरक्षणानाशेषा A सपर B मुपलिय मुन पधानानशेषा P अपरिय मुन पक्षणानशेषां C_It may be apahya Woगतानन्त तेजा 14 नभव 14 A B गताननन्ततेना c P चद्रdeest inc भुन B एवरूप एवरूप B एवरूपा CP 70 17 ·24 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ कुशल शतसहस्रसर्वपूर्ण । पर्षगतो नदि बुद्धसिंहनादं ॥४॥ पुरिमजिनस्वयंभु सत्करित्वा । व्रततमकोटि चरित्व अप्रमेयां । प्रवरवरसमे स्मि ज्ञानस्कंध । प्रणिधिवलप्रतिपूर्णसवसारो॥९॥ पथ भगव असंगज्ञानदी। त्रिविध प्रजानति संस्कृते नरेंद्रः । अहमपि सिय तुल्यदक्षिणीयो। विदुप्रवरो नरनायको नराणां ॥१०॥ सचि मि अयु नरेंद्र एवरूपा । प्रविधि समृध्यति वोधि प्रापुरिणत्वा । चलतु अय सहस्रलोकधातु । कुसुमप्रवर्पण भातु देवसंधां ॥११॥ प्रचलित वसुधा प्रवपि पुष्पाः। तूर्यशता गगनेज्य संप्रणेदुः । दिव्यरुचिरचंदनस्य चूणी अवकिरि" चैव भविष लोकि बुद्ध" इति ॥१२॥९॥ . बुद्ध तयA तपCP 7 सकल°A BC ३ यभू A B C यभू मय BSee Lal Vist p 360 5fR A B C EAP AD भानु देवसया AC भादतु देवसधा B भानुदवसपा P ofta deest in C 10 रुचिल° A हभिर B C P Lal Vist P 317 6ज्ञात°A.B चातु प्रतिA BP 1 किलि 14 See ·25 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ एवंरूपयानंद प्रणिधानसंपदा स धर्माकरो भिवोधिसत्वी महासत्तः समन्वागतोऽभूत् । एवंरूपया चानंद प्रणिधानसंप- दाल्पका बोधिसत्वाः समन्वागताः । अल्पकानां चैवरूपाणां प्रणिधीनां लोके प्रादुर्भावो भवति । परीक्षानां न पुनः सर्वशी नास्ति ॥ स खलु पुनरानंद धर्माकरो भिक्षुस्तस्य भगवतो लोके- श्वरराजस्य तथागतस्य पुरतः सदेवकस्य लोकस्य समारकस्य सब्रह्मकस्य सश्रमणबामणिकायाः प्रजायाः सदेवमानुपासुरायाः पुरत मानेरुपान्प्रणिधानविशेषानिर्दिश्य यथाभूतप्रतिज्ञा- प्रतिपतिप्रतिष्ठितोऽभूत् । स इमामेवरूपां बुद्धक्षेत्रपरिशुद्धि वुद्धक्षेपमाहात्म्यं वुधक्षेत्रोदारतां समुदानयन्बोधिसत्वचा चर- चप्रमेयासंख्येयाचिंत्यातुल्यामायापरिमाणनभिलायानि वर्ष- कोटीनियुतशतसहस्राणि न जातु कामव्यापाविहिंसापितकीन वितर्कितवान्न जातु कामव्यापादविहिंसासंज्ञामुत्पादितवान जातु रूपशष्टगंधरसस्पष्टष्यसंझामुत्पादितवान् । स दहरमनोहर एव सुरतोऽभूत्सुखसंवासोऽधिवासनजातीयः सुभगःसुपोपोऽस्पेछः संतुष्टः मविविक्तोऽदुष्टोऽमूढोऽशकोऽजियोऽशटोऽमायाची सुखिलीमः प्रियालापी नित्याभियुक्तः शुलधर्मपर्येष्टी सुनि- क्षिप्तधुरः सर्वसत्वानामीय महामणिधानं समुदानिनवान . लोकम्य left out प्रणिधीमा A मणिधाना , प्रणिधिना मनिधिना प्रतिज्ञातिप्रप°AB in P माणिकाया' A B C वायनिकाया । प्रतिज्ञाप्रतिप. C प्रतिसातिप्रतिप. 'मुरतो B C P शुरतो. ७पको AD अपोल सपक P (सनौ ) 'नित्यामुBC F [III 21 ·26 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ बुद्धधर्मसंघाचार्योपाध्यायकल्याणमित्रसगौरवो नित्यसंनद्धो बो- धिसत्वचर्यायामार्जवो मार्दवोऽकुहकोऽनिलमको गुणवान्पूर्व- गमः सर्वकुशलधर्मसमादापनतायै शून्यनानिमित्ताप्रणिहितान- भिसंस्कारानुत्पादविहारैर्निर्माणः स्वारक्षितवाक्पश्चाभून । बोधि- सत्ता चरन्स यदाकर्मोत्सृष्टमात्मपरोभयव्यापादाय' संघर्तने तभाविधं त्यक्ता यच्चाकर्म स्वपरोभयहितसुखसंवर्तकं तदेवाभि- प्रयुक्तवान् । एवं च संप्रजानोऽभूद्रामनगरनिगमजनमद- राष्ट्रराजधानीपवारन्न जातु रूपशष्ट्गंधरसस्पष्टव्यधर्मेनुनी- तोऽभूत् ॥ अप्रतिहतः स बोधिसत्यचर्यायां चरस्वयं च दान- पारमितायामचरत्परांश्च तचैव समादापितवान स्वयं च शील- क्षांतिवीर्यध्यानप्रज्ञापारमितास्वचरंपरांश्च तत्रैव समादापित- वान् । नथारूपाणि च कुशलमूलानि समुदानीतवान् ?' समन्वागती यत्र यत्रोपपद्यते तब तबास्यानेकानि निधानको- टोनियुतशतसहस्राणि धरण्याः प्रादुर्भवति ॥ तेन बोधिसत्वचा चरता तावदप्रमेयासंख्येयानि सत्वकोटीनियुतशतसहस्राण्यनुत- रायां सम्यक्संवीधौ प्रतिघापितानि येषां न सुकरं वाकर्मणा । पर्यंतमधिगंतुं । तावदप्रमेयासंख्येमा बुद्धा भगवंतः सत्कृता In allMSS 3 1निलपको . मृष्ट सात्म° in all ISS च्यावाधाय A.B.C. पापाधाय * संमजानभूत P. संप्रमानतोऽभूत् A B C It probably was ongrnally एवं पसंमनानोभून see Pah samrajano न् inallus C. reads गोलपारमितादांतिपारमितापीपारमिताभ्यानपारमिताप्रज्ञा. घरत A. पात: B. परता. पत्र. 7 left out 19 C म:A.B 6 8 . c.

·॥ सुखावतीव्यूहः ॥ 27 गुरुकृता मानिताः पूजिताश्चीवरपिंडपात्रशयनासनगानप्रायय. भैषज्यपरिष्कारैः सर्वसुखोपधानस्पर्शविहारैः प्रतिपादिताः । यावंतः सत्याः थेष्ठिगृहपत्यमात्यक्षधियब्राह्मणमहाशालकुलेषु प्रतिष्ठापितास्तेषां न सुकरी वामनिर्देशेन पर्यतोऽधिगंतुं । एवं जांबूतीपेश्वराश्च प्रतिष्ठापिताश्चक्रवर्ति लोकपालवे शक्रत्वे सुयामत्वे सुतुषितावे सुनिर्मितत्वे वशवर्तिचे देवराजत्वे महाब्रह्मत्वे च प्रष्ठापिताः । तावदप्रमेयासंख्येया बुद्धा भगवंतः सत्कृता गुरुकृता मानिताः पूजिता धर्मचक्रप्रवर्तनार्थ चापीया येषां नं सुकरी वार्मनिर्देशेन पर्यतोऽधिगंतुं ॥ स एवंरूपं कुशलं समु- दानयद्यदस्य चोधिसत्वचयो चरतोऽप्रमेयासंख्येयाचिंन्यातुल्या- मायापरिमाणानभिलायानि कल्पकोटीनियुतशतसहस्राणि सुरभिर्दिव्यानिक्रांतचंदनगंधी मुखात्मवाति स्म। सर्वलोमकूपेभ्य उत्पलगंधी वात्ति स्म । सर्वलोकाभिरूपश्चाभूत्मासादिको दर्श- नीयः परमशुभवर्णपुष्करनया समन्वागतः। लक्षणव्यंजनसमलं- कृतेनात्मभावेन तस्य सर्वरनालंकाराः सर्ववस्वचीवराभिनिहीं- । राः सर्वपुप्पधूपगंधमाल्यविलेपनच्छत्रध्वजपताकाभिनिहाराः सर्ववाद्यसंगीत्यभिनिहींराश्च सर्वलोमकूपेभ्यः पाणितलाभ्यां च निश्वरंति स्म । सन्निपानखाद्यभोज्यलेह्यरसाभिनिहाराः सर्वो- पभोगपरिभोगाभिनिहाराश्च माणितलाभ्यां प्रस्यदंतः प्रादुर्भवंति . परिस्कार A. P. परिका:P Some words seem left out bere 10 all the ISS. मात्य left out in B परमशुभवर्ण A. C. परममुभपर्य । परमसुपर्ण .. । पीपराभिनिहारा रोABCP. L2 ·28 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ स्म । इति हि सर्वपरिष्कारवशिताप्राप्तः स आनंद धीकरी भिक्षुरभूत्पूर्व वोधिसत्वचा चरन ॥१०॥ एवमुक्त आयुष्मानानंदो भगवंतमेतदवोचत्। किं पुनर्भगवन्स धर्माकरो भिक्षुबोधिसत्लो महासत्तोऽनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभि- संवुध्यातीतः परिनिवृत उताहोऽनभिसंयुद्धोऽथ प्रत्युत्मन्नो ऽभिसंवुद्ध एतर्हि तिष्ठति प्रियते यापयति धर्म च देशयति । भगवानाह । न खलु पुनरानंद स तथागतोऽतीतो नानागतः । अपि त्वेव स तथागतोऽर्हन्सम्यक्संबोधिमभिसंयुद्ध एतहि ति- एति ध्रियते मापत्ति धर्म च देशयति पश्चिमायां दिशीतो कोटी- नियुतशतसहस्रतमे च बुद्धक्षेचे सुखावयां लोकधातावमिताभो नाम तथागतोऽहंन्सम्यक्संवुद्धोऽपरिमाणैर्वोधिसत्वैः परिवृतः पुरस्कृतोऽनंतः श्रावकैरनंतया वुद्धक्षेत्रसंपदा समन्वागतः ॥११॥ अमिता चास्य प्रभा यस्य न सुकरं प्रमाणपर्यंतमधिगंतु- मियंति वुद्धक्षेवशतानीयंत्ति वुद्धक्षेत्रसहस्राणीयंति वुद्धक्षेत्रशत- सहस्राणीयंति बुद्धक्षेनकोटीनीयंति' युद्धक्षेत्रकोटीशतानीयंति वुद्धक्षेत्रकोटीसहस्राणीयंति' बुद्धक्षेत्रकोटीशतसहस्राणीयंति वुद्ध- क्षेत्रकोटीनियुतशतसहस्राणि स्फुरित्वा तिष्ठतीति । अपि तु खलु पुनरानंद संक्षिप्तेन पूर्वस्यां दिशि गंगानदीवालुकोपमानि 10 विवं संभूतः संभून् । नीतानागतः P. जोतानागत: DC #left out in A. B प्रभा यम्य left out nB तानि । इति C.r युद्धधेरकोटोमहवाणि। इपति repeated in ! CP. 1° पालिकाममानि A B . नं 8 कोटोनियु. सत्यानंद ·29 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ बुद्धक्षेवकोटीनियुतशतसहस्राणि तया तस्य भगवतोऽमिताभस्य प्रभया सदा' स्फुटानि । एवं दक्षिणपश्चिमोत्तरास्वध ऊर्ध्व दिग्विदिषु चैकैकस्यां दिशि समंतागंगानदीवालुकोपमानि' 'यावबुद्धक्षेचकोटीनियुतशतसहस्राणि नस्य भगवतोऽमिताभस्य प्रभया सदा परिस्फुटानि 'स्थापयित्वा बुद्धान्भगवतः "पूर्वप्रणि- धानाधिष्ठानेन ये व्यामप्रभयैकहिचिंचतुःपंचदशविंशतिचिंश- त्वारिंशत्यंचाशद्योजनम्रभया योजनशतप्रभया योजनसहस्रप्रभया" योजनशतसहस्रप्रभया यांवदनेकयोजनकोटीनियुतशतसहस्रप्र- भया वा लोकं स्फुरित्वा तिष्ठति । नास्त्यानंदोपमोपन्यासो येन शक्यं तस्यामिताभस्य तथागतस्य प्रभायाः प्रमाणमुद्हीतुं । तदनेनानंद पयायेण स तथागतोऽमिताभ इत्युच्यतेऽमितप्रभो ऽभितप्रभासोऽसमाप्तप्रभोऽसंगतप्रभः प्रभाशिखोत्सृष्टमभः सदि- व्यमणिमभोऽप्रतिहतरश्मिरागमभो राजनीयमभः प्रेमणीयप्रभः प्रमोदनीयप्रभः संगमनीयमभ उपोषणीयप्रभो निबंधनीयम- भोऽतिवीर्यप्रभोऽतुल्यप्रभोऽभिभूयनरेंद्रामूनयेंद्रप्रभः श्रांतसंच- येंदुसूर्यजिलीकरणप्रभोऽभिभूयलोकपालशकब्रह्मशुद्धावासमहे- पश्चिमोनरोशोध अद्धमनुविदिशु A. पश्चिमोऽनुतरोध झर्द्ध दिग्यिदिशु । पश्चिमोभरामु दिवध कद्धमनुविदिशु c. पश्चिमोतरामु दिशु पथरूमनुवि- दिक्षुए वालिकाममानि A B CP याझुद्ध° A. बहुद्ध P. यित्वा बुद्धां A B C. स्थापपित्वा बुद्धा P. पूजा added in C P before पूर्व तृA B C P. 8 This passage 1s repeated in C. 9 T left out in A. 10 जावलो A. पावनो B घालो. या लो P I मून B C P. मुन A. Is it meant for नरेंद्राभूत्रमेंद्र ? For the serles of indras, see Lal, Vist P564 1 धातसचयेन्द्रन्सूजिमीकरणप्रभो A श्रान्तसमयेन्दूमूजिदीशानसंचयेन्दूत्सूर्यजियो c शांतसंचयेदूनसूर्यजियो । 1 सदा left out in A B 4 ह 12 या ·30 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ श्वरसर्वदेवजिह्मीकरणमभ इत्युच्यते ॥ सा चार्यप्रभा विमला विपुला कायसुखसंजननी चित्तौहिल्यं करणी देवासुरनागयक्षगं- धर्वगरुडमहोरगकिंनरमनुष्यामनुष्याणां प्रीतिमामोद्यसुखकरणी कुशलाशयानां सत्तानां कल्यकुशलमिमिणेवहिग्रामोद्यकरणी येऽन्येवणनतापर्यतेषु वुद्धक्षेत्रेषु। अनेन चानंद पयायेण तथागतः परिपूर्ण कल्पं भाष्येतस्यामिताभस्य तथागतस्य नाम कर्मोपादाय प्रभामारभ्य न च शक्नोति गुणपर्यंतमधिगंतुं तस्याः प्रभायाः तथागतस्य वैशारद्यानुपच्छेदो भवेत्। तत्कस्य हेतोः। उभयमप्ये- तदानंदाप्रमेयमसंख्येयमचिंत्यापर्यतं यदिदं तस्य भगवतोऽमि- ताभस्य तथागतस्य प्रभागुणविभूतिः तथागतस्य चानुतरं मज्ञाप्रतिभानं ॥१२॥ तस्य खलु पुनरानंदामिताभस्य तथागतस्याप्रमेयः० श्रा- वकसंघो" यस्य न सुकरं प्रमाणमुगृहीतुमियत्यः" थावककोग्य इयंति थावककोटीशतानीयंति श्रावककोटीसहस्राणीयंति था- वककोटीशतसहस्राणीयति कंकराणीयंति विवराणीयंत्ति नयु- O0 1देव left out in B लो । 37 left out in A मनुष्पमानुपाना A मP श्वानाC left out in B सत्वा P 7 घसकुशलमिमि- ऐयहि । कम्पकुशलमिभिनेहि P कल्पकुशरमिमिरोयहि प्रत्यकुशलमिमिनेवहि C Tot clear, could it be tmarad? वैशारद्योनोपलेटो c येशारद्यापच्चेदोर पित्यापर्यंत | BCP पिायमापति? 100मया ACP मया' B इसन्या A इपन्य CP इसाय धाराकोट्य left out ssx B 13 इमति धापककोटी- शतमहमाwि left out in P पिपराणि B शिवरापिc पिम्पलानि ? See Lal stP 169 "सपा 11 ·31 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ तानीयंत्ययुतानीयंत्यक्षोभ्याणीयंती विवाहा इयंति सोतांसीयं- योजांसीयंत्यप्रमेयाणीयंत्यसंख्येयानीयंत्य गण्यानीयंत्यतुल्यानी- यंत्यचिंत्यानीति। तद्यथानंद भिक्षुर्मीदत्यायन ऋद्धिवशिताप्राप्तः स आकांक्षन्त्रिसाहसमहासाहसलोकधाती यावंति तारारूपाणि तानि सवारयेकरापिदिने नागरेण गणयेत् एवंरूपाणांचर्द्धिमतां कोटीनियुतशतसहसं भवेत् ते च वर्षकोटीनियुतशतसहस्रमनन्य- कर्मणमिताभस्य तथागतस्य प्रथमश्रावकसंनिपातं गणयेयुः एभिर्गणयद्भिः शततमोऽपिभागोन गणितीभवेत्सहस्रतमोऽपि शतसहसतमोऽपि यावकलामप्युपमामप्युपनिशामयिन गणि- तो भवेत् ॥ तद्यथानंद महासमुद्राचतुराशीनियोजनसहस्राण्या- वेधेन तिर्यगप्रमेयाकश्चिदेव पुरुषः शतधा भिन्नया वालाम- कोट्येकमुदकबिंदुमभ्युक्षिपेत् तत्किं मन्यस आनंद कतमोऽत्र बहुतरः यो वा शतधा भिन्वया वालायकोट्याभ्युक्षिप्त' एक उदकविंदुर्यों वा महासमुद्रेऽप्स्कंधोऽवशिष्ट इति। आनंद आह। योजनसहसमपि तावद्भगवन्महासमुद्रस्य परीतं भवेकिमंग पुनः शतधा भिन्नया वालायकोट्योक्षिप्त एक उदकविंदुः।भगवानाह। 1 इयत्याजासा A BP, left out m c * इसायप्रमेयाणि left out in B ३ मोहत्यायनो मिथुः। नगरण गयोनगरेण गयो नगरेनगणो नगरे नगपो ? तेन ABCP कर्मयामिताभस्य Anc. कमेनामिनाभस्प P निशामपि A B CP Cf the Vayrakkhedika, p 30 1 10, p 42 17 (upanishadam) यथेन तिर्यगप्रमेयान् A B C घेधेन तिर्यग् प्रमेयात् । 'भूरिधान A B C भूत् ।। EिP 10 महासमुद्र पस्कन्धोऽपशिष्ट A महामुमुद्र पपस्कयो यशिष्ट B महासमुद्र इसन्धोग्यशिष्ट C. महासमुद्र उस्कन्दो पसिष्ट ।

·4 32 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ तद्यथा स एकविंदुरियंततः स प्रथमसन्निपातोऽभूत् । तैौद्गल्या- यनसदृशैर्भिक्षुभिर्गणयनिस्तेन वर्षकोटीनियुतशतसहस्रेण गणितं भवेत् यथा महासमुद्रेऽप्स्कंधोऽवशिष्ट एवमगणितं द्रष्टव्यं । कः पुनवर्वादो द्वितीयतृतीयादीनां श्रावकसंनिपातानां । एवम- नंतापयतस्तस्य भगवतः श्रावकसंघो योऽप्रमेयासंख्येय इत्येव संख्यां गच्छति ॥१३॥ अपरिमितं चानंद तस्य भगवतोऽमिताभस्य तथागतस्या- युःप्रमाणं यस्य न सुकरं प्रमाणमधिगंतुमियंति वा कल्पशता- नीयति वा कल्पसहस्राणीयंति वा कल्पशतसहस्राणीयत्यो वा कल्यकोच इयंति वा कल्पकोटीशतानीयंति वा कल्पकोटीसह- साणीयंति वा कल्यकोटीशतसहस्राणीयंति वा कल्यकोटीनियु- तशतसहस्राणीति । अथ तहानंदापरिमितमेव तस्य भगवत आयुःप्रमाणपर्यतं । तेन स तथागतोऽमितायुरित्युच्यते । यथा चानंदेह लोकधाती कल्पगणनाप्रज्ञप्तिसंकेतस्तथा' सांप्रतं दश- कल्पास्तस्य भगवतोऽमितायुपस्तथागतस्योत्पन्नस्यानुतरां सम्य- संबोधिमभिसंवुद्धस्य ॥१४॥ तस्य खलु पुनरानंद भगवतोऽमिताभस्य सुखावती नाम लोकधातु द्धा च स्फीता च क्षेमा च सुभिक्षा च रमणीया च 3 इयतत: A B CP इयतम. or इयान्तत. for इसांस्ततः। 20संख्येया AC संध्येय P, सस्य B न is given here in C only, it is put in between प्रमाणं and यस्य 1nb, and it is lett out in AP 4 p has HT before तथा ·33 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ बहुदेवमनुष्याकीर्णा च । तव खखानंद लोकधातौ न निरयाः संति न तिर्यग्योनिन प्रेतविषयो नासुराः काया नाक्षणोप- पत्तयाः । न च तानि रलानि लोके प्रचरंति यानि सुखावत्यां लोकधाती विद्यते ॥१५॥ सा खत्वानंद सुखावती लोकधातुः सुरभिनानागंधसमीरिता नानापुष्पफलसमृद्धा रत्नवृक्षसमलंकृता तथागताभिनिर्मित- मनोज्ञस्वरनानाद्विजसंघनिषेविता। ते चानंद रत्नवृक्षा नाना- वर्णी अनेकवर्णी अनेकशतसहस्रवर्णः । संति तत्र रनवृक्षाः सुवर्णवर्णाः सुवर्णमयाः । संति रूणवर्णी रूथमयाः । संति वैडूर्यवर्णी वैडूर्यमयाः । संति स्फटिकवणीः स्फटिकमयाः। संति मुसारगत्ववणी मुसारगत्वमयाः। संति लोहितमुक्तावर्ण लो- हितमुक्तामयाः। संत्यश्भगर्भवर्ण अश्मगर्भनयाः॥ संति केचिट्ठयो रत्नयोः सुवर्णस्य रूप्यस्य च । संति बयाणां रत्नानां सुवर्णस्य रूपस्य वडूर्यस्य च । संति चतुणी रत्नानां सुवर्णस्य रूप्यस्य वैडूर्यस्य स्फटिकस्य च । संति मंचानां रत्नानां सुवर्णस्य रूप्यस्य वैडूर्यस्य स्फटिकस्य मुसारगत्वस्य च । संनि घण्णां रानानां सुवर्णस्य रूप्यस्य वैडूर्यस्य स्फटिकस्य मुसारगखस्य लोहित- मुक्तायाश्च । संति सप्नानां रत्नानां सुवर्णस्य रूप्यस्य वैदूर्यस्य स्फटिकस्य मुसारगत्वस्य लोहितमुक्ताया अश्मगर्भस्य च । The MSS constantly rary between मुवर्ण and सौवर्ण, रुप्प and रोय, but on the whole सुवर्ण and रूप्प prepanderate 3 From सति पयाणा to रूपस्य left out in A BC TG left out in ABC [III 9 F ·34 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ सप्तमस्य ॥ तवानंद सुवर्णमयानां वृक्षाणां सुवर्णमयानि मूलस्कंधविटपशाखापत्रपुष्पाणि फलानि रूप्यमयाणि।रूपम- याणां वृक्षाणां रूप्यमयाण्येव मूलस्कंधविटपशाखापत्वपुप्पाणि फलानि वैडूर्यमयाणि । वैडूर्यमयाणां वृक्षाणां वैडूर्यमयाणि मूलस्कंधविटपशाखापत्रपुष्पाणि फलानि स्फटिकमयानि । स्फटिकमयानां वृक्षाणां स्फटिकमयान्येव मूलस्कंधविटपशाखा- पत्रपुष्पाणि फलानि च मुसारगलमयानि । मुसारगखमयानां वृक्षाणां मुसारगल्वमयान्येव मूलस्कंधविटपशाखापत्रपुष्पाणि फलानि च लोहितमुक्तामयानि। लोहितमुक्तामयानां' वृक्षाणां लोहितमुक्तामयान्येव मूलस्कंधविटपशाखापचपुष्पाणि फलानि 'चाश्मगर्भमयाणि।अश्मगर्भमयाणां वृक्षाणामश्मगर्भमयाण्येव मूलस्कंधविटपशाखापत्त्रपुष्पाणि फलानि च सुवर्णमयानि ॥ केपांचिदानंद वृक्षाणां सुवर्णमयानि मूलानि रूप्यमयाः स्कंधा वैडूर्यमया विटपाः स्फटिकमयाः शाखा मुसारगखमयानि पत्राणि लोहितमुक्तामयानि पुष्पाण्यश्मगर्भमयाणि फलानि। केषांचिदानंद वृक्षाणां रूप्यमयाणि मूलानि वैडूर्यमयाः स्कंधाः स्फटिकमया विटपा मुसारगल्वमयाः शाखा लोहितमुक्तामयानि पत्ताण्यश्मगर्भमयाणि पुष्पाणि सुवर्णमयानि फलानि । केपां- Instead of WHEY C. has afa Deest in ACP For the sake of uniformity it would have been easy to insert and throughout, but they have been printed only where some of the DISS gave them, 3 Deest in A BC चारमगर्भ° to फलानि left out m P. B P has सुवर्णमयानां between वृक्षाणां and मुवर्णमयानि. + From ·35 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ चिदानंद वृक्षाणां वैडूर्यमयाणि मूलानि स्फटिकमयाः स्कंधा मुसारगखमया विटपा लोहितमुक्तामयाः शाखा अश्मगर्भम- याणि पत्राणि सुवर्णमयानि पुष्पाणि रूप्यमयाणि फलानि । केपांचिदानंद वृक्षाणां स्फटिकमयानि मूलानि मुसारगत्वमयाः स्कंधा लोहितमुक्तामया विटपा अश्मगर्भमयाः शाखाः सुवर्ण- मयानि पन्त्राणि रूपमयाणि पुष्पाणि वैडूर्यमयाणि फलानि । केयांचिदानंद वृक्षाणां मुसारगलमयानि मूलानि लोहित- मुक्तामयाः स्कंधा अश्मगर्भमया विटपाः सुवर्णमयाः शाखा रूपमयाणि पत्राणि वैडूर्यमयाणि पुष्पाणि स्फटिकमयानि फलानि । केपांचिदानंद वृक्षाणां लीहितमुक्तामयानि मूला- न्यश्मगर्भमयाः स्कंधाः सुवर्णमया विटपा रूप्यमयाः शाखा वैडूर्यमयाणि पत्राणि स्फटिकमयानि पुष्पाणि मुसारगल्लम- यानि फलानि । केषांचिदानंद वृक्षाणामश्मगर्भमयाणि मूलानि सुवर्णमयाः स्कंधा रूपमया विटपा वैडूर्यमयाः शाखाः स्फटिकम- यानि पत्राणि मुसारगस्वमयानि पुष्पाणि लोहितमुक्तामयानि फलानि ॥ केषांचिदानंद वृक्षाणां सप्तरत्नमयानि मूलानि' सप्तरत्नमयाः स्कंधाः सप्तरत्नमया विटपाः सप्तरत्नमयाः शाखाः सप्तरानमयानि पत्त्राणि सप्तरलमयानि पुष्पाणि सप्तरत्नमयानि फलानि ॥ सर्वेषां चानंद नेपां वृक्षाणां मूलस्कंधविटपशाखा- पन्त्रपुष्पफलानि सुखसंस्पर्शनि सुगंधीनि । वातेन प्रेरितेन'च । साप्त- मूलानि deest in A B मयानि मूलानि deest in P From कंधा to सश्मगर्भमया deest in B पातेन रितेन A CP पातेन मेरितेन B.मेरिताना? F2 ·36 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ तेषां वल्गुमनोज्ञघोपी निश्वरत्यसेचनकोऽ प्रतिकूलः श्रवणाय । एवंरूपैरानंद 'सप्तरत्नमयैर्वदौः संततं तबुद्धक्षेचं समंताच्च कदलीस्कंधैः सप्तरत्नमयै रत्नतालपंक्तिभिश्चानुपरिक्षिप्तं सर्वतश्च हेमजालप्रतिच्छन्नं समंततश्च सर्वरत्नमयैः पन्नः संच्छन्नं ॥ संति तन पमान्ययोजनप्रमाणानि । संति योजनप्रमाणानि संति: द्वित्रिचतुःपंचयोजनप्रमाणानि संति यावद्दशयोजनप्रमाणानि । सर्वतश्च रत्नपद्मात्यदिशशिमकोटोशतसहस्राणि निश्चरति।सर्व- तश्च रश्मिमुखात्यष्ट्दिशबुद्धकोटीशतसहस्राणि निश्वरंति सुवर्णम- सवणेः कायाधिशद्महापुरुषलक्षणधरैयानि पूर्वस्यां दिश्यप्र- मेयासंख्येयासु लोकधातुपु गत्वा सत्वेभ्यो धर्म देशयति । एवं दक्षिणपश्चिमोतरासु दिवध अर्ध्वमनुविदि गतावरणे लोके ऽप्रमेयासंख्येयाँलोकधातून्गतिंगत्वा सलेभ्यो धर्म देशयंति ॥१६॥ तस्मिन्खलु मुनरानंद वुधक्षेचे सर्वशः कालपर्वता न संनि सर्वतो रानपर्वताः सर्वशः सुमेरवः पर्वतराजाः' सर्वशश्चक्रवाडा महाचकवाडाः पर्वतराजाः समंताच्च तदुद्धक्षेचं समं रमणीय पाणितलजातं नानाविधरत्नमणिचितभूमिभागं ॥ एवमुक्त 4 BC. 1 From सारन to पनापर्पयोजन deest in p योजनप्रमाणानि संति deest in A.B.P शत deest in C.P. शत deest in A. BCP. The Chinese translation presupposes शत, giving the numbers as 36---100--1000-1,000,000 Vagrakkhedıkå, p 21, 1 14 cr the smaller Sukharattrydha, sth paragraph: कोरिशतसहस्रं युद्धानां चंदंपन्याँलोकभातूनगावा। पवैतराजानःP महाचक्नवाडा deest in AB " पवैतरानान: A CP 1० मणियितभूमि A. विततभूमि B मणिचितभूमि C मतिभितभूमि P ·37 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ आयुष्मानानंदो भगवंतमेतदवोचत् । ये च पुनस्ते भगवंश्चातुर्म- हाराजकायिका देवाः सुमेरुपार्श्वनिवासिनस्त्रायस्त्रिंशा' वा' सुमेरुमूर्धि निवासिनस्ते कुत्र प्रतिष्ठिताः । भगवानाह । तत्किं मन्यस आनंद ये त इह सुमेरोः पर्वतराजस्योपरियामा देवा- स्लुपिता वा निमीणरतयो वा' परनिर्मितवशवर्तिनो वा' ब्रह्मकायिका वा ब्रह्मपुरोहिता वा महाबह्मणो वा' यावदक- निष्ठा वा कुन ते प्रतिष्ठिता इति । आनंद' आह । अचिंत्यो भगवकर्मणां विपाकः कर्माभिसंस्कारः। भगवानाह । लब्धस्त्व- यानंदेहाचिंत्यः कर्मणां' विपाकः कमीभिसंस्कारो न बुद्धानां भगवतामचिंत्यं युद्धाधिष्टानं कृतपुण्यानां च सत्वानामवरोपि- तकुशलमूलानां तथाचिंत्या पुण्या विभूतिः। आनंद" आह । न मेऽत्र भगवन्काचिकांक्षा वा विमतिवी विचिकित्सा वा। अपि तु खत्वहमनागतानां ससानां कांक्षाविमतिविचिकित्सानिर्या- नाय तथागतमेतमर्थ परिपृच्छामि।भगवानाह।साधु साध्वानंदैवं ते करणीयं ॥१७॥ तस्यां खल्वानंद सुखावत्यां लोकधाती नानाप्रकारा नद्यः प्रचरंति । संति तत्र महानद्यो योजनविस्ताराः। संति यावद्वि- शतिविंशञ्चत्वारिंशपंचाशद्योजनविस्तारा यावद्द्वादशयोजनावे- धाः" सर्वाश्च ता नद्यः सुखवाहिन्यो नानासुरभिगंधवारिवाहिन्यो त्रापचिंशा A B C पापस्त्रिंसा P देवाः । ३ देवा A BC देवा' BC 'देवा' A BC न ईधा: B नावधाः । देवा B कर्मना BP नोवेला? सानद deest in P कमैना A B P कर्मणा 19 19 deest in P 1 नोद्वेधा AC ·38 3 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ नानारललुडितपुष्पसंघातवाहिन्यो नानामधुरस्वरनि?पाः । तासां चानंद कोटीशतसहस्रांगसंप्रयुक्तस्य दिव्यसंगीतिसंमूर्छि- तस्य तूर्यस्य कुशलैः संग्रवादितस्य तावन्मनोज्ञयोपो निश्चरति' यथारूपस्तासां महानदीनां निघोंपो निश्चरति गंभीरोऽज्ञेयो ऽविज्ञेयोऽनेल' कर्णसुखो हृदयंगमः प्रेमणीयो वल्गुमनोज्ञो ऽसेचनकोऽप्रतिकूलः श्रवणायानित्यं शांतमनात्मेति सुखश्रव- णीयो यस्तेषां सत्यानां श्रोत्रंद्रियाभासमागच्छति ॥ तासां खलु पुनरानंद महानदीनामुभयतस्तीराणि नानागंधरलवृक्षः 'संत- तानि येभ्यो नानाशाखापत्रपुष्पमंजर्योऽवलंबते । तत्र ये सत्तास्तेपु नदीतीरेशाकांदांति दिव्याभिरामरमणीयां रतिक्रीडा चानुभवितुं नेपां तत्र नदीववतीणीनामाकांक्षतां गुल्फमा वारि संतिष्ठते । आकांक्षतां जानुमा कटिमा कक्षमात्रमाकांक्षतां कर्णमा वारि संतिष्ठले दिव्याश्च रतयः प्रादुर्भवति । तच ये सरला आकांक्षति शीतं वारिभवविति तेषां शीतं वारि भवति । य आकांदांत्युषणं भवविति तेषामुष्णं भवति । य आकांक्षति शीतोष्णं भवविति तेषां शीतोष्णमेव तद्वारि भवत्यनुसुखं । ताश्च महानद्यो दिव्यतमालपत्रांगरुकालानुसारितगरोरगसारचंदन- वरगंधवासिवारिपरिपूर्णः प्रवहति दियोत्पल पद्मकुमुदपुंडरीक- 1 समुतिस्प ACP समुचितम्य B, Paragraph, where we read. तद्यथापि नाम शारिपुत्र कोरिभातसहस्रागिकस्प दिव्यस्य तूर्यस्य पाप, समादितस्म पगुमनोज्ञः शब्दो निश्शरति । ? Cf the small Sukhåvativyaba, 7th Is it for पनेड परवन्ने B पलापले P सनिय B अचिंत्य P. पचा left out In A B नेलाAB नल: C. पनल P, समB पलंयन्ते AC. T deest in B 8 ·39 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ सौगंधिकादिपुष्पसंच्छन्ना हंससारसोंचचक्रवाककारंडकशुकशा- रिककोकिलकुणालकलविकमयूरादिमनोज्ञस्वरास्तथागताभि- निर्मितपक्षिसंघनिपेवितपुलिना धातुराष्ट्रोपशोभिताः सुपातीर्थी विकर्दमाः सुवर्णवालुकासंकीणीः। तत्र यदा ते सत्ता आकांदंति . कीदशा अस्माकमभिप्रायाः परिपूर्यतामिति तदा तेषां तादृशा एवाभिमाया' परिपूर्यते । यश्वासावानंद तस्य वारिणो निर्घायः स मनोज्ञो निश्चरति येन सवीवरक्षेत्रमभिज्ञाप्यते । ये च सस्वा नदीतीरपु स्थिता आकांदांति मासाकमयं शब्दः थोचेंद्रि- यावभासमागच्छतिति तेषां न दिव्यस्यापि श्रोत्रंद्रियस्यावभास- मागच्छति।' यश्च यथारूपं शब्दमाकांक्षति श्रोतुं स तथारूपमेव मनोनं शव्दं शृणोति । तद्यथा । बुद्धशब्दं धर्मशब्दं संघशब्दं ५ मुयती A. मुक्ति । मुपती C P. Cr. the small Sukha vatiryabs, 4th paragraph, where we read: षष्टांगोपेतपारिपरिपूर्णः समतोकाः काकपेया मुवर्णयालुकाः मंनृताः। 1 मुप, easy to drnkt धा.. * यातायातदस्य A.D पश्वासोपादास्स . यशासापानन्द नस्म P. नियामः स मनोजो A. C. °स मनोझे B. पारिनो निर्णोपः स मनोज्ञा P TAB.TC.P. After wf all the MSS add चारिणे मानत C. सावंत A. BP. A.मा स्यमयं शब्दं प्रोवेद्रियायभासमागच्छति। तेषां म दियं वालि प्रोत्रंद्रिया स्याभासमागति॥ B मास्थामयशब्द घोद्रियावभासमागधति ॥ नेपांम दिव्यं धारिशोचेंद्रियास्वभासमागति ॥ c.मा स्थामयं शब्दं श्रोद्रिपारभासमागब्बति । तेपाम दिय्यं वारि श्रोत्रंद्रिया स्पाभासमागति॥ P मा स्पमयं शरःश्रोतद्रियाभासमागवितिनेपांस दिव्यं वारि प्रोतद्रियस्या सभाममागति The vamous readings of the four MSS. as here put together, will give some idea of the difficulty of restoring the text We can gather from Bodhiruki's Chinese translation that what he discovered in the text before him was that those who did not wish to bear the sound of the nver, need not hear it, even if they were possessed of the so-called beavenly hearing which enables a man to hear everything With the help of this hunt the text has been restored conjecturally, though with sufficient certainty यथाक्रम P ·40 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ पारमिताशब्दं भूमिशब्दं बलशब्दं वैशारद्यशब्दमावेणिकबुद्ध- धर्मशब्दं मत्तिसंविच्छदं शून्यतानिमित्तामणिहितानभिसंस्का- राजातानुत्पादाभावनिरोधशब्दं शांतप्रशांतीपशांतं महामैत्री- महाकरुणामहामुदितामहोपेक्षाशब्दमनुत्पतिकधर्मक्षात्यभिपेक- भूमिप्रतिलंभशब्दं । श्रुत्वोदारप्रीतिग्रामोद्यं प्रतिलभते विवेक- सहगतं विरागसहगतं शांतसहगतं निरोधसहगतं धर्मसहगतं बो- धिपरिनिष्पतिकुशलमूलसहगतं च ॥ सर्वशश्चानंद सुखावत्यां लोकधातावकुशलशब्दो नास्ति सर्वगो नीवरणशष्ठी नास्ति सर्वशोऽपायदुर्गतिविनिपातशब्दो नास्ति सर्वशी दुःखशब्दो नास्ति । अदुःखासुखवेदनाशदोऽपि तापदानंद तर नास्ति कुतः पुनदुःखशब्दो भविष्यति । तदनेनानंद पर्यायेण सा लोकधातुः सुखावतीत्युच्यते संक्षिप्तेन न पुनर्विस्तरेण । कल्योऽयानंद परि- घायं गच्छेत्सुखावत्या लोकधातोः सुखकारणेषु परिकीर्यमानेषु न वेव शक्यं तेषां सुखकारणानां पर्यंतमधिगंतुं ॥१६॥ तस्यां खलु पुनरानंद सुखापत्यां लोकधाती ये सवाः प्रत्याजाताः प्रत्याजनियंते' सर्वे त एवंरूपेण वर्णन बलेन' स्थानारोहपरिणाहेनाधिपत्येन पुण्यसंचयेनातिष्णभिर्वस्त्रांभर- णोद्यानविमानकूटागारपरिभोगैरेवंरूपशब्दगंधरसस्पर्शपरिभो. 'भूमिगरं left out in A II C प्रशंतप्रशांतो A.C R. शांताप्रशांतो B. fan let out in B. 'शंदं शृणोति एवं . नीचरण, sce Childers, Palh Dict, p 293b पुन दुग दुःसशन्दो A. पुनः शो B. पुनः दुपारदो . पुनः गशदोर. A adds I, N. C. I. aut. परेण B. peest InP 'पिता ABC. पेन तिभिः पस्त्रा . नििभष?

·41 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ गैरेवंरूपैश्च सर्वेरमि भोगपरिभोगः समन्वागताः तद्यथापि' नाम देवाः परनिर्मितवशवर्तिनः॥ न खलु पुनरानंद सुखावत्यां लोकधाती सवा औदारिकयूपफाणीकाराहारमाहरंति अपि तु खलु पुनर्यथारूपमेवाहारमाकांदंति तथारूपमाहृतमेव संजा- नंति प्रीणितकायाश्च भवंति प्रीणितमानाः । न तेषां भूयः काये प्रदोपः करणीयः॥ प्रीणितकायास्तथारूपाणि गंधजातान्या- कांक्षति वेदृर्शरेष' गंधजातैर्दिव्यैस्तदुद्धक्षेत्र सर्वमेव निधूपित भवति । तब यस्तं गंधमाघ्रातुकामो भवति तस्य सर्वशी गंधर्वराज्ञो वासना नसमुदाचरति । एवं ये यथारूपाणि गंध- माल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजपताकातूhण्याकांक्षति तेषां तथारूपैश्च तैः सर्वं तदुक्षेत्र परिस्फुटं भवति । चीवराण्याका- छोति नानावणान्यनेकशतसहस्रवर्णानि तेषां तादृशैरेव चीवर- रत्नैः सर्व तयुद्धक्षेत्रं मरिस्फुटं भवति । प्रावृत्तमेव चात्मानं संजानंति । ते यथारूपाण्याभरणान्याकांक्षति तद्यथा शीषीभर- णानि वा कर्णाभरणानि वा ग्रीवाभरणनि वा हस्तपादाभर- णानि “वा यदिदं मुकुटानि कुंडलानि कटककेयूराणि वासहारा रुचकहारा कर्णिका मुद्रिकाः स्वर्णसूत्राणि मेखलाः "स्वर्णसूत्रा- 1 ruft deest in C सपि P. दारिजुकवती A.C. सौदारियुक्तपती B. सौदारिजुकति P. काराहारा A. B.C काराहरा P See Lal Vist, P 331, 11 5-7. संजानते A B.C. माना: A B C.P मनमः? घेदशैलेष P. वेदशैरेष A BC गंधर्वराजा A BP. गंथं च राज्ञा C. येन B 10 का यदिदं A.C वा यदिदं B या का यदिदं P. 11 खर्णसूत्राणि जालानि A. B C. वर्णमूत्रानो जालानि P. [III 2.] G ·42 ॥ ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ णि जालानि मुक्ताजालानि सर्वरत्नजालानि स्वर्णरत्नकिंकि- णीजालानि तयारूपैराभरणैरनेकरनशतसहस्रप्रत्युप्रैः स्फुटं तदुद्धक्षेत्रं पश्यंति यदिदमाभरणवृक्षावसक्तैस्तैश्चाभरणैरलंकृत- मात्मानं संजानंति ॥ ते यादृशं विमानमाकांक्षंति यन्वर्णलिंग- संस्थानं यावदारोहपरिणाहं नानारत्नमयनिहशतसहस्रसमलं- कृतं नानादिव्यपुष्पंसस्तीर्ण चित्रोपधानविन्यस्त पर्यंकं तादृशमेव विमानं तेषां पुरतः प्रादुर्भवति । तेषु मनोनितेषु विमानेषु सप्तसप्तासरसहसपरिवृताः' पुरस्कृता विहरंति क्रीडति रमते परिचारयति ॥१९॥ न च तत्र लोकधातौ देवानां वा मनुष्याणां वा नानात्व- मस्यन्यत्र संवृतिव्यवहारेण देवमनुष्याविति संख्यां गच्छति ॥ तद्य- थानंद राज्ञश्चक्रवर्तिनः पुरतो मनुष्यहीनो मनुष्यप्रेतको न भासते न तपते न विरोचते 'न च भवति विशारदो न प्रभास्वरः एवमेव देवानां परनिर्मितवशवर्तिनां पुरतः शक्रो देवानामिंद्रो नभासते न तपते न विरोचते यदिदमुद्यानविमानवस्वाभरणैरधिपत्येनद्या वा "मातिहार्मण पैश्वर्येण वानंद स खलु धर्माभिसमयेन . धर्मपरिभोगेण वा । तवानंद यथा देवाः परिनिर्मितवशवर्तिन एवं सुखावत्या लोकधातो मनुष्या द्रष्टव्याः ॥२०॥ 1 . यादृश A. P. यावहा B यादृशंक दुःप्प A, दुम्प B G. दुःय P. नि: A. B C ता:P *प्रेतको A B.C.P. Bodhuruki gures the transliterstion & in Pån-tho-kid, 1.6 73, shich would be better. From भपति to भामते left out ar प्रतिहाण A. P. प्रीतिभाण 1. प्रातिहा .

·43 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ तस्यां खलु पुनरानंद सुखावत्यां लोकघाती पूर्वाहकाल- समये प्रत्युपस्थिते समंताच्चतुर्दिशमाकुलाः समाकुला वायवो वांति । तेषां 'एनवृक्षाणां चित्रान्दर्शनीयानानावर्णननेक- वृतान्नानासुरभिदिव्यगंधपरिवासिताक्षोभयंति संक्षोभयंतीरयंति समीरयंति यतो वहुनि पुष्पशतानि तस्यां रत्नमय्यां महापृथिव्यां प्रपतंति मनोज्ञगंधानि दर्शनीयानि । तैश्च पुष्पैस्तबुद्धक्षेत्र समंतात्सप्तपौरुषं संस्कृतरूपं भवति । तद्यथापि नाम पुरुषः कुशलः पृथिव्यां पुष्पसंस्तरं संस्तृणुयादुभाभ्यां पाणिभ्यां समं रचयेत्सुचित्र दर्शनीयं एवमेव तबुद्धक्षेत्र तैः पुष्पैनीनागंधवणैः समंतात्सप्तपीरूपं स्फुटं भवति । तानि च पुष्पजातानि मृदूनि काचिलिंदिकसुखसंस्पान्यौपम्यमावेण यानि निक्षिप्ते मादे चतुरंगुलमवनमंति उक्षिप्ते पादे चतुरंगुलमेवोन्नमंति ॥ निर्गते पुनः पूर्वार्ककालसमये तानि पुष्पाणि निरवशेषमंतीयते । अथ नबुद्धक्षेत्रं विविक्तं रम्यं शुभं भवत्यपरिक्लिष्टैः पूर्वपुष्पैः । ततः पुनरपि समंताच्चतुर्दिशं वायवो वांति ये पूर्ववभिनवानि पुष्पाण्यभिप्रकिरति । यथा पूर्वाह' एवं मध्याहकालसमये संध्यायां राच्याः प्रथमे यामे मध्यमे यामे पश्चिमे यामे । तैश्च . 3 4 'पूर्वाहू A B.CP प्रत्युत्पस्थिते A P प्रत्युत्पष्ठिते । प्रत्युपत्युत्पस्थित C. रनवृधा चित्रां A C रनवृक्षाणां चित्रां B रत्नवृधानां चित्रां P. वृक्षान् A C P. कृवान B घृत, which has been substituted connecturally, is generally neuter. The text may have been originally ने घ रनवृधान and अनेकवणीन. न्योपम्य A BC. नोपम्य । पूवीर् A B CP पूर्वाहे A B C P राज्या: AC. राज्यां Bराची । 8 G2 ·44 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ वातैवायद्भिनीनागंधपरिवासितैस्ते सत्वाः स्पृष्टाः संत एवं सुख- समर्पिता भवंति नद्यथापि नाम निरोधसमापन्नो भिष्टुः ॥२१॥ तस्मिंश्चानंद बुद्धक्षेत्रे सर्वशोऽग्निसूर्यचंद्रयहनक्षवतारारू- पाणां तमोऽधकारस्य नामधेयप्रज्ञप्तिरपि नास्ति सर्वशोराचिं दिवं प्रज्ञप्तिरपि नात्यन्यत्र तथागतव्यवहारात सर्वशश्वाराम- परिपहसंज्ञा नास्ति ॥२२॥ तस्यां खलु पुनरानंद सुखावत्या लोकधातो काले दिव्य- गंधोदकमेघा अभिनवर्षयंति दिव्यानि सर्ववर्णिकानि कुसुमानि दिव्यानि सप्तरलानि दिव्यं चंदनचूर्ण' दिव्याशवध्वजपताका अभिप्रयपयति । दिव्यानि सर्ववर्णिकानि कुसुमानि दिव्यानि वितानानि प्रियंते दिव्यानि च्छचरनानि सामरणान्याकाशे' प्रियते दिव्यानि वाद्यानि प्रवाद्यते दिव्याश्चाप्सरसी नृत्यति ॥२३॥ तस्मिन्खलु पुनरानंद बुद्धक्षेत्रे ये सत्सा उपपन्ना उत्पद्यंत उत्पास्यते सर्व ते नियताः सम्यक्ते यावन्त्रिवाण' । तत्कस्य हेतोः। नास्ति तब इयो राश्योयवस्थानं प्रज्ञप्तिी यदिदमनि- यतस्य वा मिथ्यात्वनियतस्य वा । तदनेनाप्यानंद पर्यायेण सा लोकधातुः सुखावतीत्युच्यते संक्षिप्तेन न पुनर्विस्तरेण । कल्पो ऽयानंद परिक्षीयेत सुखावत्यां लोकधातौ सुखकारणेषु परि- रापिदिय . अभिपरपति P. अभिप्रवर्षिन्ति C, दिप्पपन्दनचूर्ण A. B. दियं चन्दनपूर्ण c. P. चित्ररत्नाणि A.C रत्नधानि P. । सयाभरणासाकाशे AC. मयोभरणनि पाकाशे B. सर्याभरजन्यकाशे र. उत्पस्य left out n B, P. घाणे A.DC. पानं.

·45 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ कीयमानेषु न च तेषां मुखकारणानां शक्यं पर्यंतमधि- गंतुं ॥२४॥ अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा' अभाषत । सर्वेऽपि सत्ताः सुखिता भवेयुर् । विशुद्धज्ञानाः परमार्थकोविदाः। ते कल्पकोटीमथ वापि चोत्तरि। सुखावतीवणे प्रकाशयेयुः ॥१॥ क्षये फस्यकोटी वजे सुराश्च । सुखावतीये न च वर्णसारूः। क्षयं न गच्छेत्प्रतिभा च तेषां'। प्रकाशयंतान तु वर्ण नानां ॥२॥ ये लोकधातू 'परमाणुसादृशं । छिद्येय भिद्येय रजश्च कुर्यात् । मुराधA. मा गाया AB मां गाया C. मागाया क्षयकत्सकोदोवो अपकल्पकोटीवन्ने सुराय 1. धपकल्पकोटोनगे मुराश ये कल्पकोटोत्रने मुपथ P. II we want to restore the metre, we might read इयं बनेकल्सकोटी सुराग, though the short o would be irregular; or, allowing still greater metrcal license, we might conjecture w कसकोटो पजरासनं पE.'Akalpakott may perush and the diamond seat, using ksheya for kshayet as one syllable, and TH as trisyllabic. मुरूAC.P. मारू: B. I. सा: meant for सारु, 1 e. साट, or as it meant for साहु: or अधुः? See Lalist तु deestan B. 'पर्ण नानां, ether पर्ण नाना or perhaps पर्णमालां. ' From परमाणु t० लोकधातु left out in r s For मादृशा, see Childers' Pali Dict p 411, col. 2, for parandnuragus, Lal Vist p 171, 113 ग्वाधA.B.T रज्जांचल 4 । P572,1.10. .

·46 4 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ अतो बहू उतरि लोकधातु। पूरेत दानं रतनाहि दद्यात् ॥३॥ नैता कलापि उपमापि तस्य । पुण्यस्य भोती' पृथुलोकधातवः । ये लोकधातूय सुखावतीये। श्रुत्वैव नामं भवातीह पुण्यं ॥४॥ ततो बहू पुण्य भवेत तेषां । ये श्रद्धते जिनवचनं सप्रज्ञाः । श्रद्धा हि मूलं जगतस्य प्राप्तये। तस्माधि" श्रुत्वा विचिति विनोदयेदिति ॥५॥ एवमप्रमेयगुणवर्णानंद सुखावती लोकधातुः ॥२५॥ तस्य खलु पुनरानंदभगवती"ऽमिताभस्य तथागतस्य" दशसु दिवेकैफस्यां दिशि गंगानदीवालुकासमेषु वुद्धक्षेनेषु गंगानदी- वालुकासमा बुद्धा भगवंतो नामधेयं परिकीर्तयते वर्ण भापते 4 पुण्य 'पुरनादानं रनोरं तदान प्ना B पूरेनदान न तनो पूरेलदानं रखनी ? कलापिA BP बस्यापि meant for कलापो. SET B , deest in P • भोन्ही AC भोन्ति BP धातुषः । धात A B CPone expects or यत् भवेत् नेपाA भवेत तेषां B P भवेत् । नेपाल भयेशी अपये A अडपे " CP. 10 मिनयपन A B जिनपन C जिनपल P. deest in P "प्राये A.C मामय 1. प्राप्त ॥ ये P तस्माधिA तस्मादि BC. तस्मादिर "यितिं.AC. पि.पिता पमा ABC पा. "लोकभABc "भगो left out in A D गारंप out nAPC 11 ·47 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ यशः प्रकाशयंति गुणमुदीरयति । तत्कस्य हेतोः। ये केचित्सवा- स्तस्य भगवतोऽमिताभस्य नामधेयं शृखंति श्रुत्वा चांतश एक- चित्तोत्मादमप्यध्याशयेन प्रसादसहगतेन चिन्नमुत्पादयंति'ले सर्वे विवर्तिकतायां संत्यनुत्तरायाः सम्यक्संवीधेः ॥२६॥ ये चानंद केचिसल्लास्तं तथागतं पुनः सत्कारमनसिकरिष्यति बहुपरिमितं कुशलमूलमवरोपयियंति वीधये चितं परिणाम्य तरच लोकधानावुममतये प्रणिधास्यति नेयांसोऽमिताभस्तथा- गतोऽर्हन्सम्यक्संबुद्धो मरणकालसमये प्रत्युपस्थिते ऽनेकभिक्षु. गणपरिवृतः पुरस्कृतः स्थास्यति । ततस्तं भगवंतं दृष्ट्वा प्रसन्न- चिन्नाश्युताः संतस्तचैव सुखावत्या लोकपातावुपपत्स्यते । यश्चा- नंदाकांक्षेत कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा किमित्यहं दृष्ट एव धर्मे तममिताभ तथागतं पश्येयमिति तेनानुत्तरायां सम्यक्संवोधौ चित्तमुत्माद्याध्याशयातिशयतया संतत्या तस्मिन्बुद्धक्षेचे चित्रं संप्रेयोपपत्तये कुशलमूलानि च परिणामयितष्यानि ॥२७॥ ये पुनस्तं तथागतं न भूमी मनसिकरियंति न च बहपरि- मितं कुशलमूलमभीक्ष्णमवरोपयियंति" तेषां तादृशेनैव" सो अमिताभस्तथागतोऽर्हन्सम्यक्संबुद्धो वर्णसंस्थानारोहपरिणाहेन 5 तो B . Гron ते १० सति left out inc मते P IP adds पुर before सत्कार. Could it be पुनः पुनः सलारं? बहपरिमिर्मितं A पहपरिनिर्मितं । पहपरिमि. पद्मपरिमिन 'One expect पुरतः, EEP I4,116,248,12. WA: P. ABC पागत ABCP घ सध्याशयत घामाशयति । अध्याशयत: B चाABC 1" भिद्युम A B, भोवुम C.P " ॥ तत्र प उम्प पिनं संप्रमयि (h - संमेच्य) नादशैनेय A तादृशेनेपE CP . 11 P adds ·48 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ भिसंघपरिवारेण च तादृश एव बुद्धिनिर्मिती मरणकाल- समये पुरतः स्थास्यति । ते तेनैव तथागतदर्शनप्रसादालंवनेन समाधिनाप्रमुषितया स्मृत्या च्युतास्तत्रैव वुद्धक्षेत्रे प्रत्याजनि- पंति ॥२८॥ ये पुनरानंद सस्वास्तं तथागतं दशचितोत्पादासमनुमरियंति स्मृहां च तस्मिन्बुद्धक्षेत्र उत्पादयिष्यंति गंभीरेषु च धर्मेयु भाय- माणेषु तुष्टिं प्रतिलप्यते न विपत्स्यते न विषादमापत्स्यते न संसदनमामत्स्यने उतश एकचित्तोत्मादेनापि तं तथागतं मनसि- करिपंति स्पृहां चोत्पादयिष्यति तस्मिन्युद्धक्षेत्रे नेऽपि स्वप्नांतर- गता अमिताभ तथागतं द्रक्ष्यति सुखावत्या लोकधातावुपपत्स्यो ऽवैवर्तिकाश्च भविष्यंत्यनुतरायाः सम्यक्संबोधेः ॥२९॥ इमं खत्वानंदार्थवशं संपश्य तथागता दशसु दिक्षप्रमेया- संख्येयासु लोकधातुपु तस्यामिताभस्य तथागतस्य नामधेयं परिकीर्तयंती वर्ण घोपर्यतः संप्रशंसामभ्युदीरयति । तस्मिन्खलु पुनरानंद बुद्धक्षेचे दशभ्यो दिग्य एकैकस्यां दिशि गंगानदीवा- लुकासमा योधिसत्तास्तममिताभ तभागतमुपसंक्रमति दर्शनाय वंदनाय पर्युपासनाय परिमनीकरणाय तं च पोधिसत्वगणं तांश्च वुद्धक्षेत्रगुणालंकारव्यूहसंपदिशेपान्द्रष्टुं ॥३०॥ 1 gfé A. TIE B.C. GET P. The Chinese translation suggests fafanyzº, 1.t. Buddha', nirmitakays, * मरवारे A.C. मरणकालममये B, मरनवाले P. नुमति स्मृह पिEि A.C. चिमम्मिं B. नुम्ममिति स्पृहां च Pि. पिपस्यो A.C. न पिपादमापाम्प let out in r. पश्यं A. M.C. P. 'संपदपि A. B C. P.

·49 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिममेवाथै भूयस्या माधया. परिदीपयन्निमा गाथा अभाषत । यथैव गंगानदीवालिकासमा। बुद्धान क्षेत्रा अमितायुनायकं ॥१॥ बहुपुष्पपूटी गृहीत्व। ते नानावणे सुरभी मनोरमां'। ओकिरति नरनायकोतम। अमितायु नरदेवपूजितं ॥२॥" तथ दक्षिणा पश्चिमोतरासु। बुद्धान क्षेत्रा दशतासु यांतकाः। यतो यतो आगमि बुद्ध वंदितुं । संबोधिसत्ला अमितायुनायकं ॥३॥ गगाA . 1घेलायामिमा A येलापामिमां Bc पेलापामिमा P कुमा B, deest in A CP This 19 all that remains of what seems to have been the first verse, consisting of four lines As the Chinese versions agree in mentioning the Eastern quarter in the first verse, we may conjecture something like यव गंगामदिवालिकासमा। युद्धान क्षेत्रा पुरिमा दिशाय। यतो पतो पागमि पुन पंदितुं । सयोधिसन्ता पमितायुनायक ॥१॥ The general outhne of the metre is +--01--100- 1 & giao, but see verse 4 समित बायु AD समितमितायु llere tbe metre Beemt very imperfect, and cannot be restored by a companion of versc 4 Possibly a shorter metre than that of terser may bare been intended 11 VABC 7 "था ARP. "संगो A.BP II [III.] BP भि BP. मामु 10 ·50 ॥ सुखावतीप्यूहः ॥ बहुगंधमूटी' गृहीत्वा । नानावणे सुरभी मनोरमां। ओकिरंति नरनायकोतम। अमितायु नरदेवपूजितं ॥४॥ पूजित्व वा ते बहुबोधिसत्ता। वंदित्व मादाममितमभस्य । प्रदक्षिणीकृत्य वदंति चैवं। अहोऽद्भुतं शोभति बुद्धक्षेत्रं ॥५॥ ते पुष्पपूटीहि पुनोकिरति । उदयचित्ता अतुलाय प्रीतिये। कामं प्रभापंति पुरस्सनायके'। अस्मामि क्षेत्र सिय एवरूपं ॥६॥ ये पुष्पपूटा इति क्षिप्त तत्र। छचतया संस्थिहि योजनाशतं । स्वलंकृतं शोभत्ति चिवखतो"। छादने वुद्धस्य समंतकायं ॥७॥ ते बोधिसत्ला तथ सत्करिला। कथं करोती इति तुष्ट तन । हो । हि नाय A ई * HABP दोन ATA BCP * From * to len out :a P A.DCP 'मिषरूप A, deest in P मि परुप - सिम एवम् 107A B CP चिमतो Irfarमतो. शिपिवित्रततो पितोc The letters are not qu terier, weepeet पित्र, गोति पिकतो ·51 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ सुलब्ध लाभाः खलु तेहि सत्वैः । येही युतं नाम नरोतमस्य ॥१॥ अस्मेहि पी लाभ सुलब्धपूर्वा। यदा गतास्य इम बुद्धक्षेत्र। पश्याथ स्वप्नोपम मैन कीदृशं । यत्कल्पितं कल्पसहस्रशास्तुः ॥९॥ पश्याथ बुद्धा वर पुण्यराशिः। परिवतो' शोभति वोधिसत्तैः । अमिताभस्य आभा अमिता च तेजा अमितं च आयूरंभितश्च संघः ॥१०॥ स्मितं करोती अमितायुनाथः । घट्विंशकोटीनयुतान अर्चिषां। ये निश्चरित्वा मुखमंडलातः। स्फुरंति क्षेत्राणि सहस्रकोटीः ॥११॥ नाः सर्वसूरी:" पुनरेत्य तत्र । मूर्धे च अस्तं गमि नायकस्य । 1ही B पिन 3 गतामा शास्तु A 8 9 *यकAC ये क B शास्तुना C.P पलAD परिनता P, scan परोवृतो. Scan vu-ul- पायूर. Long and short u are difficult to distinguishy the metre requires long 10 सस्मित A B खस्मिंत c. खस्मिता शत B 11 | A B C UP 13 A: P 2: B C , deest in A 18 A B C P. H2 656 * मुरी: A C.P. मुरा: B.

·52 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ देवा मनुष्या जनयंति प्रीति । अर्चिस्तदा अस्यमिदा विदित्वा ॥१२॥ उत्तिष्ठते वुद्धसुती महायशा। -नाथ सो हि अवलोकितेश्वरः। को हेतुरव भगवं कः प्रत्ययो। येन स्मितं कुर्वसि लोकनाथ ॥१३॥ तं व्याकरोही यत्र सोऽर्थकोविदो। हितानुकंपी बहुससमोचकः । श्रुत्वेति वाचं परमां मनोरमां। उदयचित्ता भविष्यंति सञ्चाः ॥१४॥ ये बोधिसत्ला बहुलोकधातुतः । सुखावतीं प्रस्थित वुद्धपश्यतां । ते श्रुत्वा प्रीति विपुलां जनेवा। . क्षिमिमं क्षेत्र विलोकयेयुः ॥१५॥ आगत्य च क्षेत्रमिदं उदारं। ऋद्धीवलं मापुणि क्षिप्रमेव । दिव्यं च चक्षुस्तथ थोव दिव्यं । आतिस्मरा: पारमिकोविदाश्च ॥१६॥ MP. + घP. 'पीपल A... पस्त ए. 'शुत्वाति A.P. शुवेति B. ग्रुत्वा C. 5 धातुब: A, B.C. धासंघः P. Both before and must be acanned long, परममियिदाय A. पलामपिदार परममिनिषिदाथ C. परमतकोयिदाश P. यिनि P.

·53 to ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ अमितायु बुद्धस्तद याकरोति। मम पयं प्रणिधि बभूव' पूर्व। कथं पि सवा श्रुणियानि नाम। बजेयु क्षेत्रं मम नित्यमेव ॥१७॥ स मे अयं प्रणिधि प्रपूर्ण शोभना। सत्वाश्च एभि बहुलोकधातुतः । आगत्य क्षिप्रं मम अंतिकस्मि। अवैवर्तिका भोंतिह एकजातिया ॥१८॥ तस्माद्य इच्छतिह बोधिसतः। ममापि क्षेत्र सिय एवरूप। अहं पि सत्वान्वहु मोचयेयं । नामेन घोषेण थ दर्शनेन ॥१९॥ स शीघ्रशीघ्रं त्वरमाणरूपः। सुखावती गच्छतु लोकधातु। गत्वा च पूर्वममितप्रभस्य। पूजेतु वुद्धान सहस्रकोटीः ॥२०॥ वुद्धान कोटी बहु पूजयित्वा। ऋद्धीवलेन बहु क्षेत्र गत्वा। 1 ष भूपि A.C. P. पभूष B. scanned as UV-V- शाभं च AB परि A. BC. ३ सवैषतिका A.B.C.P.. नामे B तथA B.C. 6 #deest in B.

·54 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ कृत्वान पूजां सुगतान' संतिके भत्या गर्मियंति सुखावती त इति ॥ २१॥३१॥ तस्य खलु पुनरानंदामितायुषस्तथागतस्याहंतः सम्यक्स- वुद्धस्य वीधिवृक्षाः । स दश योजनशतान्युच्चस्त्वेनाष्टौ योजनश- तान्यभिप्रलंबितशाखापत्रपलाशः पंचयोजनशतमूलारोहपरि- णाहः सदापत्रः सदापुष्पा सदाफलो नानावर्णोऽनेकशतसहस- वों नानापन्त्री' नानापुष्पो नानाफलो नानाविचित्रभूषण- समलंकृतश्चंद्रभासमणिरलपरिस्फुटः शक्राभिलपमणिरत्नवि- चिवितश्चिंतामणिरत्नाकीर्णः सागरवरमणिरत्नसुविचिवितो दिव्यसमतिक्रांतः स्वर्णसूत्राभिप्रलंवितो रूचकहाररलहारवास- हारकटकहारलोहितमुक्ताहारनीलमुक्ताहारसिंहलतामेखलाक- लापरत्नसूचसर्वरलवस्तुशताभिविचिचितः स्वर्णजालमुक्ताजा- लसर्वरलजालकिंकिणीजालततो' मकरस्वस्तिकतंद्यावर्तचंद्र- समलंकृतः किंकिणीमणिजालसौवर्णसर्वरत्नालंकारविभूपितो यथाशयसत्तविज्ञप्तिसमलंकृतश्च ॥ तस्य खलु पुनरानंद बोधि- वृक्षस्य वातसमीरितस्य यः शब्दो घोषो निश्चरति सोऽपरिमा- णॉलोकधानून्विज्ञापयति । तत्रानंद येषां सत्यानां स बोधिवृक्षः श्रोत्रावभासमागच्छति तेषां श्रोत्ररोगो न प्रतिकांक्षितव्यो 4 1 कारABP ग्रम A B ग्रमेल रमेश नानापको deest InC प्वमत्सहाररवहारपत्सहारdeestnp नीलमुक्ताहार . घरत्न deest . माला IAC नाल ITR B भालचरP नंद्याचद्रांद्रा पता drest inc .

·55 ॥ सुखावतीव्यूहः ।। यावदोधिपर्यंत । येषामप्रमेयासंख्येयाचिंत्यातुल्यामायापरिमा- णानभिलायानां सलानां स बोधिवृक्षश्चक्षुष आभासमागच्छति तेषां चरीगो न प्रतिकांक्षितव्यी यावदोधिपर्यंतं । ये खलु मुनरानंद सत्तास्ततो बोधिवृक्षाधं जिचंति तेषां यावञ्चोधिपर्यंत न जातु घाणरोगः प्रतिकांक्षितव्यः। ये सल्लास्ततो बोधिवृक्षाफ- लान्यास्वादयंति तेषां यावचोधिपर्यंतं न जातु जिहारोगः प्रति- कीक्षितष्यः। ये समासस्य बोधिवृक्षस्याभया स्फुटा भवंति तेषां यावदोधिपयेतं न जातु कायरोगः प्रतिकांक्षितव्यः । ये च खलु पुनरानंद सवास्तं बोधिवृक्षं धर्मतो निध्यायति तेषां तत उपादाय यावदोधिपर्यंत न जातु चित्तविक्षेपः प्रतिकांक्षितव्यः । सर्वे च ते सल्लाः सहदर्शनातस्य बोधिवृक्षस्यविवर्तिकाः संतिष्ठंते यदुतानुतरायाः सम्यक्संवोधेः। तिम्रश्च शांती प्रतिलभने यदिदं घोषानुगामनुलोमिकीमनुत्पत्तिकधर्मक्षांतिं च तस्यैवामितायु- पत्तथागतस्य पूर्वप्रणिधानाधिष्ठानेन पूर्वजिनकृताधिकारतया पूर्वप्रणिधानपरिचर्यया च सुसमायया सुभावितयानूनाविक- लतया ॥३२॥ नचैव खलु पुनरानंद ये बोधिसलाः प्रत्याजाताः प्रत्याजायते प्रत्याजनिते वा सर्वे त एकजातिप्रतिवद्धास्ता एवानुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंभोत्स्यते स्थापयित्वा प्रणिधानवशं ये ते 1 पोधिवृषफलान्या P. । पोपानुशामनुलो A. B C पोपानुमा पनुसो P. + A B C a P failer? see P 15,0 9.

·56 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ वोधिसला महासिंहनादनादिन उदारसंनाहंसनडाः सर्वसल- परिनिर्वाणाभियुक्ताश्च ॥३३॥ तस्मिन्खलु पुनरानंद बुद्धक्षेचे ये थावकारते व्यामप्रभा ये बोधिसत्लास्ते योजनकोटीशतसहस्रप्रभाः स्थापयित्वा सौ बोधि- सलौ ययोः प्रभया सा लोकधातुः सततसमितं नित्यावभास- स्फुटा॥ अथ खवायुप्मानानंदो भगवंतमेतदवोचता किनामधेयौ भगवस्तौ बोधिसत्तौ महासलौ।भगवानाह। एकस्तयोरानंदा- वलोकितेश्वरो बोधिससो महासलो द्वितीयो महास्थामप्राप्तों नाम । इत एवं चानंद वुद्धक्षेत्रास्युत्वा तो तत्रोपपन्नौ ॥३४॥ तत्र चानंद बुद्धक्षेत्रे ये बोधिसत्वाः प्रत्याजाताः सर्वे ते दाचिंशन्महापुरुषलक्षणसमन्यागताः परिपूर्णगावा ध्यानाभि- ज्ञाकोविदाः प्रज्ञाप्रभेदकुशलास्तीक्ष्णेंद्रियाः सुसंवृतेंद्रिया आज्ञा- नावौंट्रिया अदीना चलेंद्रियाः प्रतिलंभक्षांतिका अनंतापयेत- गुणाः ॥३५॥ तस्मिन्खलु पुनरानंद बुद्धीचे ये बोधिसत्वाः प्रत्याजाताः सर्वे तेऽविरहिता बुद्धदर्शनेनाविनिपातधर्माणो यावदोधिपर्यंत सर्वे ते नत' उपादाय न जातु जातिसरा भविष्यंति स्थापयित्वा तथारूपेषु कत्यसंक्षोभेपु ये पूर्वस्थानप्रणिहिताः मंचसु कपायेषु' . नादं . संनाह P संहार A. B.C. यया:A.C, यया B.P. ARRोष्ट्रिस... शालयोलेन्द्रिका . यानिन्द्रिमा Sic Childers, s.५. Indnyam. पादीना A C. दिना B. सादिना P. पिनियनीय विA. B.C. urina ft P.; deest in p. A.B. C. RIP. नA.B.C.P. For the pathtashays, see the amall Sukhápatirguha, $ 19. .

·57 I ॥ सुखावतीव्यूहः ॥. वर्तमानेषु यदा बुद्धानां भगवतां लोके प्रादुर्भावो भवति । तद्यथापि नाम ममैतहि ॥३६॥ तस्मिन्खलु पुनरानंद वुद्धक्षेत्रे ये वोधिसत्वाः' प्रत्याजाताः सर्वे त एकपुरोभक्तेनान्यालोकधातून्गत्वानेकानि बुद्धकोटीनियु- तशतसहस्राण्युपतिष्ठंति यावदाकांक्षति बुद्धानुभावेन । ते यथा- यथा चितमुत्पादयंति एवमेवंरूपैः पुष्पधूपदीपगंधमाल्यवि- लेपनचूर्णचीवरच्छचध्वजपताकावैजयंतीसूर्यसंगीतिवाद्यैः पूजा कृयाम इति तेषां सहचितोत्मादात्तयारूपाणि च सर्वपूजाविधा- नानि पाणौ प्रादुर्भवंति। ते तैः पुष्पैर्यावद्धाद्यैस्लेषु बुद्धेषु भगवासु पूजां कुर्वती पहपरिमाणासंख्येयं कुशलमुपचिन्वंति। सचेत्यु- नराकांशत्येवंरूपाः पुष्पपूटाः पाणौ प्रादुर्भवंचिति तेषां सह- चित्तोत्पादान्नानावर्ण,अनेकवर्ण नानागंधा दिव्याः पुष्पमूटाः पाणौ प्रादुर्भवंति । तेस्लथारूपैः पुष्पपूटैस्तान्बुद्धान्भगवतो ऽवकिरत्यभ्यवरित्यंभिप्रकिरंति । तेषां च यः सर्वपरीतः पुष्प- पूट उसृष्टः स दशयोजनविस्तरं पुष्पच्छचं प्रादुर्भवत्युपर्यतरीक्षे द्वितीये चानूसृष्टे न प्रथमो धरण्यां प्रमाति।संति तव पुप्पपूटा य उत्सृष्टाः संतो विंशतियोजनविस्ताराणि पुष्पच्छचाण्युपर्यंत- रीक्षे प्रादुर्भवति । संति विशञ्चत्वारिंशत्यंचाशयोजनविस्ताराणि 10 सत्ता:A B C पोधिसश्या: P एवंमेयंरूप: A एयमेव रूपेः Bc याACP, deest in B * From मपेन t० प्रादुर्भवति : left out in B भनि भरचितिर भरविति । सम्पकिरतिक मशयोजन AC शनयोजन । दशयोजन । [I] 1 ·58 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ संति यावद्योजनशतसहसविस्ताराणि पुष्पच्छनाण्युपर्यंतरीक्षे प्रादुर्भवंति । तव य उदारं प्रीतिप्रामोद्यं संजनयंति उदारं च चिनोदिल्यं प्रतिलभते ते वहपरिमितमसंख्येयं कुशलमूलम- वरोय बहूनि च वुद्धकोटीनियुतशतसहस्राण्युपस्थायैकपूर्वीहेन पुनरपि सुखावत्या लोकधानी प्रतिष्टते तस्यैवामितायुपस्तथाग- तस्य पूर्वप्रणिधानाधिष्ठानपरिग्रहेण पूर्वदतधर्मश्रवणेन पूर्वजि- मावरोपित्तकुशलमूलतया पूर्वप्रणिधानसमृद्धिपरिपूर्यात्मभूतया सुविभक्तभावितया' ॥३७॥ तस्मिन्खलु पुनरानंद वुद्धक्षेत्रे ये सवाः प्रत्याजाताः सर्वे ते सर्वज्ञतासहगतामेव धर्मकयां कथयति । न च तब बुद्धक्षेत्रे सचानां काचित्परियहसंज्ञास्ति ते सर्वच तबुद्धक्षेत्रमनुचंक्रमाणा अनुविचरंतो न रतिं नारतिमुत्पादयंति प्रक्रामंतश्चानपेक्षा न च प्रकामंति सापेक्षाः । सर्वसलेपामेव चित्तं नास्ति ॥ तच खलु पुनरानंद सुखावत्या लोकपाती ये सस्थाः प्रत्याजाना नास्ति तेपा- मन्यतमकसंज्ञा नास्ति स्वकसंज्ञा नास्त्यसमसंज्ञा नास्ति वियहो नास्ति विवादो नास्ति विरोधः समचिता मैनचिता मृदुचिताः स्निग्धचित्ताः कर्मण्यचिताः प्रसन्नचिताः स्थिरचित्ता विनीव- From Tiura to VTI left out in I पिपरिA भिधानापिएपरि. धिष्टानां पिताला मुभिनयाभयितया A सुधिभत्रया भारितया 1 C. मुधिभत्रभारिता, ' में मयं च हयानुर. मे म च ते पाण गुध : मे भ प तदुष्ट c मपंच दुद्ध प्रकाABC.P नो. प्रकामति न मापेक्षा:#fac.; Utest nP. नाम्नि नालिA नाति pr नाम्नि निc • In Chinese, Heard of the thought ofequsiness' 10 प्रसचिना: deest In A II ·59 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ रणचिता अशुभितचिना अलुडितचित्ताः प्रज्ञापारमिताची- चरणचिताश्चित्ताधारबुद्धिप्रविष्टाः सागरसमाः प्रज्ञया' मेरुसमा बुद्धानेकगुणसंनिचया बोम्यंगसंगीत्या विक्रीडिता बुद्धसंगीत्य- भियुक्ता मांसचक्षुः प्रविचिन्वंति दिव्यं चक्षुरभिनिहरंति प्रज्ञा- चक्षुर्गतिंगता धर्मचक्षुःपारगता' बुद्धचक्षुर्निष्पादयंती दर्शयंतो द्योतयंतो विस्तरेण प्रकाशयंतीऽसंगज्ञानमभिनिहरति । धातु- कसमतायामभियुक्ता दांतचित्ताः शांतचित्ताः सर्वधर्मधातूपल- ब्धिसमन्वागताः समुदयनिरुक्तिकुशला धर्मनिरुक्तिसमन्यागता हाराहारकुशला नयानयकुशलाः स्थानकुशला लोकिकीषु कयास्वनपेक्षा विहरति लोकोत्तराभिः कथाभिः सारं प्रत्ययति । सर्वधर्मपर्येष्टिकुशलाः सर्वधर्मप्रकृतिव्युपशमज्ञानविहारिणोऽनु- पलंभगोचरा निष्किंचना निरुपादाना निश्चिंता निरुपयो अनुपादाय सुविमुक्ता अनंगणा अपर्यस्थायिनोऽभिज्ञास्वमूल- स्थायिनीऽसंगाचारिका अनवलीना गंभीरेषु धर्मेशभियुक्ता न संसीदति दुरनुवोधवुद्धज्ञानप्रवेशोदता एकायनमार्गानुप्राप्ता निर्विचिकित्सास्तीर्णकथंकथा अपरप्रत्ययज्ञाना अनधिमानिनः। सुमेरुसमा ज्ञानाभ्युद्गताः।सागरसमा बुद्ध्यक्षोभ्याः'। चंद्रसूर्यप्र- भातिक्रांताः प्रज्ञाभया पांडरसुशुक्लगुद्धशुभचिततया च । उत्तप्त- 1 मञया । परांगता A B C परागताः P. A B C.r. नु deest m A. B. ससंगना । शो A. B C खP, For comparisons of the same kind, see Lal.vist p:5500 'युद्धाधोपा: A मुडा धोभ्या: B. पुया- क्षोभ्य: C युध्याचोभ्या: । I2 ·60 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ हेमवर्णसदृश अंवभासनिभासतया च। वसुंधरासदृशाः सर्वसत्व- शुभाशुभक्षमणतया। अप्सदृशाः सर्वक्लेशमूलनिधावनप्रवाहण- तया च । अग्निराजसदृशाः सर्वधर्ममन्यनांक्लेशनिर्दहनतया । वायुसदृशाः सर्वलोकासंनतया । आकाशसदृशाः सर्वधर्मनैर्वे- धिकतया सर्वशो निष्किंचनतया च । पद्मसदृशाः सर्वलोकानु- पलिप्ततया । कालानुसारिमहामेघसदृशा धीभिगर्जनतया । महावृष्टिसदृश धर्मसलिलाभिप्रवर्पणतया। ऋषभसदृश महा- गणाभिभवनतया। महानागसदृशाः परमसुदांतचित्रतया। भद्रा- श्वाजानेयसदृशाः सुविनीततया । सिंहमृगराजसदृशा विक्रमवै- शारद्यासंवस्ततया न्यग्रोधगुमराजसदृशाः सर्यसपरिपाणतया। पर्वतराजसदृशाः सर्वपरप्रवाधकंपनतया । गगणसदृशा अपरि- माणमैत्रीप्रभावनातया । महाब्रह्मसमाः सर्वकुशलमूलधर्माधि- पत्यपूर्वगमतया । पक्षिसदृशा असंनिचयस्यानतया । गरुडदि- जराजसदृशाः सर्वपरप्रवादिविध्वंसनतया । उदुंवरपुष्पसदृशा दुर्लभांप्रत्यर्थितयां नागवासुसमाहिता अविक्षिामांजिलेंट्रियतया। विनिश्चयकुशलाः शातिसौरभ्यबहुला अनीयुकाः परसंपत्त्य- प्रार्थनतया विशारदा धर्मकभास्वतृप्ता धर्मपर्येष्ट्या" चैडूर्यसदृशा . decat in all VSS ? faith deest ia 1 तपा मुमदृशा A B CP fanghanuman C nese translat on shows that he mutlase read tur मन्च काम HC कासा भए 'मोr Chould it be दुलभाया। प्रत्यति ? माdeest in all 31SS विधिमा स.c मुरिधिमोसा 10 लाA । पागलपला TBC ·61 5 ॥ सुखावतीप्यूहः ॥ शीलेन रानाकराः' श्रुतेन मंजुस्वरा महाधर्मदुंदुभिनि|पेण महाधर्मभेरौं पराभंतो महाधर्मशंखमापूरयंतो महाधर्मध्वज- मुच्छ्रापयंती धर्मोकां प्रज्वालयंतः प्रज्ञाविलोकिनोऽसंमूढा निर्दोषाः शांतखिलाः शुद्धा निरामगंधा अलुब्धाः संविभागरता मुक्तत्यागाः प्रसृतपाणयो दानसंविभागरता धर्मामिषाभ्यां दाने ऽमासरिणोऽसंसृष्टा उच्चस्तमानसा विरक्ता धीरा धौरेया धृति- मंतो हीमंतः सुव्यूढसल्ला निर्मादाः' प्राप्ताभिज्ञाः सुरताः सुख- संवासा अर्थकरा लोकप्रद्योता नापदागंतुं धीरा रागं तमः' प्रनेकस्वष्टाः शोकांपगता निर्मला निमेषमहीणा विक्रीडिताभिज्ञा हेतुपलिकाः प्रणिधानबलिका अजिह्या अकुटिला एने लक्ष- कोटीनियुतशतसहस्रावरोपितकुशलमूला उत्पाटिनमानशल्या अपगतरागद्वेषमोहाः शुद्धाः शुद्धाधिमुक्ता जिनबलप्रशस्ता लो- कपंडिता उत्तप्तज्ञानसमुदागता"जिनसुताश्चित्तोविल्यसमन्वागताः शूरा दृढा अममा अखिला अतुला अरजस्काः" सहिता उदारा ऋषभा हीमंतो धृतिमंतः स्मृतिमंतो मतिमंतो" गतिमंतः प्रज्ञाशस्त्रप्रहरणा पुण्यवंतो धुतिमंतो व्यपगत खिला मलप्र. हीणाः स्मृतियुक्ताः शांतज्ञानालंभाः। ईदृशा आनंद तस्मिन्बुद्ध- धर्म । श्रीकरा: added m Rafter स्त्राकरा: उस्त्रमानसाः P. पनुस. स्तमानमा:? निगाडा A. निवाडा . नगेडा:. निवडा: P. गर्नु A. B. गंतु C. P. धीरापागंतम: AB. धीरागंतम: धीराधागंत P 7 शोको A BC सका. The whole of this sentence suntelligible A.C.P. B जिन to गता: left out in P 10 761 deest in P ॥रजस्का: ABC. सरना संका.P. मतिमंतोdeest In C Trom ·62 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ क्षेने सखाः संक्षिप्लेन च। विस्तरेण पुनः सचेकिल्पकोटीनि- युतशतसहसस्थिति केनायायुष्प्रमाणेन तथागता निर्दिश्येरव शक्यं तेषां सत्पुरुषाणां गुणपर्यंतमधिगंतुं । न च तथागतस्य वैशारद्योपच्छेदो भवेत् । तत्कस्य हेतोः । उभयमप्येवानंदाचिंत्य- मतुल्यं यदिदं तेषां बोधिप्तत्यानां गुणास्तथागतस्य चानुतरं' प्रज्ञाप्रतिभानं ॥३॥ अपि चानंद उनिष्ठ पश्चान्मुखीभूत्वा पुष्पावकीणीजली प्रगृह्य प्रणिपत । एषा सा दिग्यत्र स भगवानमिताभस्तथागतो ऽहंन्सम्यक्संवुद्धस्तिष्ठति प्रियते यापयति धर्म च देशयति विरजो विशुदं मस्य तन्नामधेयमनावरण दशदिशि लोके विधुष्टमेक- कस्यां दिशि गंगानदीवालुकासमा वुद्धा भगवंतो वर्णयंति सुवंति प्रशंसंत्यसकृदसकृदसंगवाचामतिवाक्याः ॥ "एवमुक्त आयुप्मानानंदो भगवंतमेतदवोचत् । इच्छाम्यहं भगवंतममि- ताभममितप्रभममितामुपं तथागतमहतं सम्यक्संयुद्धं द्रष्टुं तांश्च चोधिसत्वान्महासलान्वहुवुद्धकोटीनियुतशतसहस्रावरोपितकुश- लमूलान् । समनंतरभापित्तायुप्मतानंदेनेयं वाक् अथ तावदेव सोऽमिताभस्तथागतोऽर्हन्सम्यक्संबुद्धः स्वपाणितलातथारूपं रश्मिं प्रामुंचद्यदिदं कोटीनियुतशतसहस्रतमं युद्धक्षेनं महता- ३ IACP मण्या Ilere the three marliest Chinese trans 149109s ynsett ten tong bections, while the iso laler Chinese translations follow the Sanskrit A. C. पता . एमाA.BC समकदमदमंगा पापोरा IA. IF, समदमंगा' अशक मंगा पायाः ।। एपमुक्ने सामु मानानन्दो ABC. स्थमुळे पापुमानानन्दो । .भममितप्रभामिहा let autar. .

·63 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ वभासेन स्फुटमभूत् ।। तेन खलु पुनः समयेन सर्वत्र कोटीशत- सहस्रबुद्धक्षेत्राणां ये केचित्कालयर्वता वा रलपर्वता वा मेरू- महामेरुमुचिलिंदमहामुचिलिंदचक्रवाइमहाचकवाडा वा' चि. नयो' वा स्तंभा वा वृक्षगहनोद्यानविमानानि दिव्यमनुयकाणि तानि सर्वाणि तस्य तथागतस्य तया प्रभयाभिनिर्भिन्नान्यभू- वन्समभिभूतानि ॥ तद्यथापि नाम पुरुषो व्याममायकेऽन्वितो द्वितीयं पुरुषं प्रत्यवेक्षेदादित्येऽभ्युद्गत एवमेवास्मिन्वुद्धक्षेत्रे भिक्षु- भिक्षुण्युपासकोपासिकादेवनागयक्षराक्षसगंधर्वासुरगरुडकिंनर- महोरगमनुष्यामनुष्याश्च तस्यां वेलायामद्रास्तमिताभ तथा- गतमहतं सम्यक्संवुद्ध सुमेरुमिव पर्वतराजं सर्वक्षेवाभ्युनत सी दिशोऽभिभूय भासमानं तपंतं विरोचमानं विभ्राजमानं तं च महानं बोधिसलगणं तं च भिक्षुसंघं यदिदं बुद्धानुभावेन तस्याः प्रभायाः परिशुद्धत्वात् । तद्यपेयं महापृथिव्येकोदकजाता भवेतत्र न वृक्षा न पर्वता" न दीपा न तृणगुल्मौषधिवनस्पतयो न नदीस्वभप्रपाताः प्रज्ञापयेरन अन्य कार्णवीभूता महापृथिव्येका स्यात् एवमेव तस्मिन्बुद्धक्षेत्रे नास्त्यन्यत्किंचिल्लिंग वा निमितं वान्यचैव व्यामप्रभाः पावकारते च योजनकोटीशतसहस्रप्रभा 2 4 जस्य •सिका 1 Trorm वभासेन to रत्तपर्वता and महामेरु left out in r पुन A B अपिल sgt deest in C 4T deest in P चितयोACP पिन्त यो । deest in B 7 u deest n ABC * fry deest in C 20 राधम deest In CP " From वो एकोदक to भूतमहाधि left out any deest in AB गुन्मो in all ISS "खा सत्र A B C सच or भ? 15 का deest in P 16 कोटी 12 3 ·64 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ बोधिसत्त्वाः । स च भगवानमिताभस्तथागतोऽर्हन्सम्यक्संबुद्धस्तं च श्रावकगणं तं च वोधिसत्वगणमभिभूय सवा दिशः प्रभा- सयन्संदृश्यते । तेन खल्वपि समयेन तस्यां सुखावत्या लोकधातौ बोधिसताः श्रावकदेवमनुष्याश्च सर्वे त इमां सहालोकधातुं शाक्यमुनिं च तथागतमहतं सम्यक्संबुद्धमहता भिक्षुसंघेन परि- वृतं पश्यति स्म धर्म देशयते ॥३९॥ तब खलु भगवानजितं बोधिसत्वं महासत्वमामंत्रयते स्म । पश्यसि त्वमजितामुग्मिन्बुद्धक्षेत्रे गुणालंकारव्यूहसंपदं । उपरि- टाच्चांनरीक्ष' आरामरमणीयान्युद्यानरमणीयानि नदीयुष्करि- गोरमणीयानि नानारनपद्रोत्पलकुमुदपुंडरीकाकीर्णनि।अध- स्ताच्च धरणीतलमुपादाय यावदकनिष्ठभवनागगणतलं पुष्पा- भिकीर्ण पुष्पावलिसमुपशोभित' नानारत्नस्तंवपंक्तिपरिस्फुटं तथागताभिनिमितनानादिजसंघनियेवितं । अजितो वोधिसत्व' आह । पश्यामि भगवन् । भगवानाह । पश्यसि पुनस्त्वमजित" स्तानमरान्द्विजसंघान्सर्वयुद्धक्षेत्रं वुधस्वरेणाभिविज्ञापयंत येते "बोधिसत्वा नित्यमविरहिता वुद्धानुस्मृत्या । "अजित आह । देशपनि। पुष्पयतोसमुशोभित A B C. पुपायतिसमुपवभितं । निहित A B C. निमृतं । पोधिमय deest ne 10 पश्यसि पुनस्त्वममित deest in A BC भन्दिनमा मर्षपुरमश पुरमणाभियिशापयनं A तानमरान्तिनसंधान संपुष्टोत्रान् पुरमा । रतानमरान्हिनसंपो मर्मयुद्धक्षेत्रे मुदपण° C. सता राजितराव मसंपा भांपुरत्र परमानाभिरापपन्न : It should Ire either संपं or पिसापही पोते, यो "नि महारान instead st afts साह . सस AC खसत्रा स्थपि. पीरमणीया deest in P जरं A BC A.D.Ci deest in अजितो वानमा- - 11 deest in A ·65 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ पश्यामि भगवन् । भगवानाह । पश्यसि पुनस्त्वमजितात्र बुद्धक्षेत्रेऽभून्सलान्योजनशतसहमिकेषु विमानेप्पभिरूढानंतरीक्षे ससाकारान्कामंतः। अजित आह । पश्यामि भगवन । भगवा- नाह । तति मन्यसेऽजित' अस्ति किंचिन्नानात्वं देवानां पर- निर्मितवशवर्तिनां सुखावत्यां लोकधातौ मनुष्याणां वा।अजित' आह । एकमयहं भगवनानात्वं न समनुपश्यामि यावद्महर्डिका अथ सुखावत्यां लोकधातो मनुष्याः । भगवानाह । पश्यसि पुनस्त्वमजित तच सुखावत्या लोकधानावनेषां मनुष्याणामुदारेषु पनेषु' गीवासं । आह । तद्यथापि नाम देवास्तायस्त्रिंशा देवा यामा वा पंचाशद्योजनिकेषु वा योजनशतिकेषु वा पंचयोज- नशतिकेषु वा विमानेषु प्रविष्टाः क्रीडति रमंतिपरिचारयति एवमेवाहं भगवन सुखावत्यां लोकधातावेतेषां मनुष्याणा- मुदारेषु पनेषु गर्भावास" पश्यामि ॥४०॥ संति खलु पुनरत्र भगवन्सला य औपपादुकाः पद्मेषु पर्येकैः प्रादुर्भवति । तत्कोऽत्र भगवन्हेतुः का प्रत्ययो यदन्ये गर्भावासं प्रतिवसंति अन्ये पुनरौपपादुकाः पद्मपु पर्यकः प्रादुर्भवति । साजरासत सरसका मत समझी ममता अनितो पोधिसत्या साह P. . Deest in P 4 wf deest in P. पु पपनेमु A. पूरपोपु B C. P. गर्भवास A.B गर्भावाम C. 'देवा B प्रषिष्टा: A.B.C. प्रतिष्टार 10 deest nB गावास A P. गर्भया B From Thirarki to Tag left out mc 12प्रयायोग: A. B. प्रत्ययोगःc. प्रयोग P. 13 सम्म पुनरोपपाटुकाः पर्येको पर्यकेपु A. भन्मापुनरीपपादुकाः पर्वको पर्वकषु B. सन्ये पुनरोपपादुकाः पयको पर्येक्रेपुल पन्येषु न सोपपादुका पर्यको पर्यकेनु . K III.] मते ।

·66 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ भगवानाह । ये तेऽजित बोधिसत्या अन्येषु वुद्धक्षेत्रेषु स्थिताः सुखावत्यां लोकधातावुपपत्तये 'विचिकित्सामुत्पादयंति तेन चित्तेन कुशलमूलान्यवरीपयंति 'तेषामत्र गर्भावासो भवति । ये पुनर्निर्विचिकित्सामुत्पाद्य छिन्नकांक्षाः सुखावत्या लोकधा- नावुपफ्तये कुशलमूलान्यवरोपयंति वुद्धानां भगवतामसंगज्ञा- नमेवाकल्पयंत्यभिष्यधत्यधिमुच्यते त औपपादुकाः पनेषु पर्यकैः प्रादुर्भवति । ये नेऽजित बोधिसत्वा महासत्ला अन्यत्र युद्धक्षे- धेपु स्थिताश्चितमुत्पादयंत्यमिताभस्य तथागतस्याहंतः सम्यक्सं. बुद्धस्य दर्शनाय न विचिकित्सामुत्मादयंति न कांदांत्यसंगं वुद्ध- ज्ञानं स्वकुशलमूलं चाभिश्रद्दधति तेषामौषपादुकानां पयकैः 'प्रादुर्भूतानां मुहूर्तमात्रेणैवंरूपः कायो भवति तद्यथान्येषां चि. रोपपन्नानां ससानां ॥ पश्याजित प्रज्ञाविशेषं प्रज्ञावैमाच्यं प्रज्ञापरिहाणिं प्रज्ञापरीततां यतु हिताय पंच वर्षशतानि परि- हीणा भवंति बुद्धदर्शनाचोधिसत्वदर्शनार्मिश्रवणाधर्मसंकथना- कुशलमूलचर्यायाः परिहीणा भवंति सर्वकुशलमूलसंपतिभिः । यदिदं विचिकित्सापतितःसंज्ञामनसिकार तद्यथापि नामाजित राज्ञः धात्रियस्य मूर्धाभिपिक्तस्य बंधनागारं भवेत्सर्वसौवर्णवैडूर्य- 2 0 प्रिस्थिताः . From fafarait to femra left out in C. * From that to कुशलमूलान्यपरोपति left out uc P + From घरोपयंति to महासत्ता प left out inA.B. पारोपपंजि.mponly पातरह .. सात स्त C.R. "प्रासुकानां मुही- भारणेपरपा: A. प्रादुर्भूतानामुहूत्रमाणेषरुपा: B. प्रादुर्भूतानामुहन्तमायणेवरूपाःc मानुभूतानां मुन्नमानेपरूपाः P. महाशेषां A. P. प्रज्ञापोपं C. महाविशेषं P. From नि परिहीणा to पिता left outsar संपत्तम A. संपतिभिः ॥ B. संपर्तभिC.

·67 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ प्रत्युतमवसक्तपट्टेमाल्यदामकलापं नानारंगविभववितानं दूष्य- पट्टसंच्छन्नं नानापुष्पकुसुमाभिकीर्णमुदारधूपनिषूपितं प्रासा- दहय॑निहंगवाक्षवेदिकातोरणविचित्रं सप्तरत्नंकिंकिणीजाल- संच्छन्नं चतुरसं चतुःस्थूणं चतुहारं चतुःसोपानं । तब तस्य स राज्ञः पुत्रः केनचिदेव कृत्येन प्रक्षिप्य जांबूनदसुवर्णमयैर्निगडैर्बद्धो भवति । तस्य च तत्र पर्यकः प्रज्ञप्तः स्यादनेकगोनिकास्तीर्ण- स्तूलिकापर्णकास्तीर्णः कालिंगमावरणप्रत्यास्तरणसोतरपदच्छद, उभयांतलोहितोपधानश्चिमी दर्शनीयः । स तव तदाभिषणो वाभिसंपन्नो वा भवेत् । बहु चास्यानेकविधं शुचि विनीतं मानभोजनं तत्रोयनाम्येत । तत्किं मन्यसेऽजितोदारस्तस्य राज- पुवस्य स परिभोगो भवेत् । अजित' आह । उदारो भगवन् । भगवानाह । तत्किं मन्यसेऽजितापि वास्वादयेतब निशामयेच्च" तेन वा तुष्टिं विद्यात् । आह । नो हीदं भगवन अपि तु खलु पुनर्यद्यपनीय" राजा तत्र बंधनागारे पक्षिप्तो भवेत्स ततो मोक्षमवाकांक्षेचा अभिजातान्कुमारानमात्यान्स्यागारान्वेष्ठिनो । 4 1 अवसत्यपत AB सवसनपट्ट C Cf Lal Vist p 186,1 10, सशक्तपद्यमापदामक- 19; also Burnouf, Lotus, p 369 डुप्पपट्टसंच A C डुप्पप्रशळवं । पपनसेच्छन्न । नियूह । After FG, P adds affih हेमरन 6 चतुस्था A चतुशाण B पतुस्पुणं चतुस्युन । BFram पर्यकta सतन left out in 13 परेन । & uf deest in P निगमयेच A CP. निगमेयश्च B 10 deest in CP ॥ पनपत्यपतीत्य A पुनर्पद्यपनीय । पनायपनी पुनर्यतथ्यापरिने । "रोतमायास्पंगा. रोनामासान्या । रोरमा- त्योम्यंगा. रोनयापास्यागारा P ·68 . ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ गृहपतीन्कोट्टराजांश्च पर्येषयेद्य एनं ततो बंधनागारात्परिमोच- येयुः। किंचापि भगवंस्तस्य राजकुमारस्य तब बंधनागारे नाभि- रतिनीच परिमुव्यते यावन्न राजा प्रसादमुपदर्शयति।भगवानाह। एवमेवाजित येते वोधिसला विचिकिासापतिताः कुशलमू- लान्यवरोपयंति कांक्षति वुद्धज्ञानं किंचापि तेन वुद्धनामश्रवणेन 'नेन च चित्तप्रसादमात्रेणात्र सुखावत्या लोकधातावुपपद्यते न तु खल्लीपपादुकाः पनेषु पर्यकैः प्रादुर्भवंति अपि तु पनेषु गीयासं प्रतिवति । किंचापि नेपांतचीद्यानविमानसंज्ञाः संतिष्ठते । नास्त्युचारप्रसावं नास्ति खेदसिंहाणक न प्रतिफूलं मनसः प्रवर्तते । अपि तु खलु पुनः पंच वर्षशतानि विरहिता भवंति वुद्धदर्शनेन धर्मश्रवणेन वोधिसत्वदर्शनेन' धर्मसांकय्य- विनिश्चयेन सर्वकुशलमूलेन धर्मचर्याभिश्च । किंचापि ते तत्र नाभिरमंते न तुष्टिं विजानंति' । अपि तु खलु पुनः पूर्वी- परान्क्षपयिासने भूयस्ततः पश्चानिष्कामंति । न चैषां ततो तेन च ज्ञान A BP नान समसमज्ञान c नमसमसमज्ञान ले किचापिp रिशमसामना शुखावयां कपातायूपद्य A तेन प चिनममादमारेणात्र मुखावत्या लोक- भातापपद्येन्ने B प ने घिसममादमवेनाथ मुगावत्या लोकपातावूपद्यने c तेन ष विज्ञ- प्रसादमानात्र मुखापापा लोकशातावूपपद्यले ? तेन ध चितममादमारेण पर मुसावत्यां लोकपातायूपपद्यते । • Here A and C repeat धर्मयषणेन योधिसखदर्शनेन Vers between ther and fa, C repeats ine following रहना भीत युद्धदर्शनेन पम्मै- थपसेन बोधिसत्वदर्शनेन धर्मनयन पोधिसलदर्शनेन धर्मसाकम्पपिनिश्चयेन सर्यकुशलमूलेन धर्मपप्याभिध किया नानि रमन्ते A.B CP पिना- नमिति ABC पियति । 4 $7 deest in ' ·69 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ निष्कामतां' निष्क्रमः प्रज्ञायन जईमधस्तिर्यग्वा । पश्याजित एतर्हि नाम पंचभिर्वर्षशतैर्चहूनि बुद्धकोटीनियुतशतसहस्रोप- स्थानानि स्युर्बहपरिमाणासंख्येयाप्रमेयाणि च कुशलमूलान्य- वरोपयितव्यानि तत्सर्व विचिकित्सादोषेण विनाशयंति। पश्या- जित कियन्महतेऽनीय बोधिसतानां विचिकित्सा संवर्तत इति। तस्मात_जित वोधिसत्लैनिर्विचिकित्सर्वोधये चितमुत्पाद्य क्षिप्रं सर्वसलहितसुखाधानाय सामर्थ्यप्रतिलंभार्थ सुखावत्यां लोकधातावुपपतये कुशलमूलानि परिणामयितव्यानि यत्र भगवानमिताभस्तथागतोऽहम्सम्यक्संबुद्धः ॥४१॥ एवमुक्तेऽजितो बोधिसत्तो भगवंतमेतदवोचत् । किं पुनर्भ- गवम्बोधिससाइतो बुद्धक्षेत्रात्परिणिपन्ना अन्येषां वा युद्धानां भगवतामंतिकात्सुखावत्या लोकधातावुत्पास्यते । भगवानाह । इतो ह्यजित बुद्धक्षेवादासप्ततिकोटीनियुतानि बोधिसत्वानां •परिनिप्पन्नानि यानि सुखावत्या लोकधातावुपपत्स्यते परि- निष्पन्नानामवैवर्तिकानां बहुबुद्धकोटीनियुतशतसहस्राण्यवरो- पितैः कुशलमूलैः कः पुनवादस्ततः परीततरैः कुशलमूलैः। निष्कामतां deest in B प्रज्ञायने। B प्रज्ञाने। प्रज्ञायते A B C मान्युप P 11 deest in A OP तया: in all MSS सर्व In aU MSS किसत्महते नपाय A कियात्महते नापास कियामहा नपाय C.p कियामते नाथाय P सांक सामध्ये A CP मामा १०था deest in B. il निP ABC The MS$ constantly vary between En and निपुन, alter कोटोr कोदि. I here preferred निमुन and कोटी throughout this tert ·70 ॥ सुखावतीव्यूहः । १दुष्प्रसहस्य तथागतस्यांतिकादष्टादशकोटीनियुतशतानि वोधि- सलानां सुखावत्या लोकधातावुपपत्स्यते । पूर्वीतरे दिग्भागे रत्नाकरी नाम तथागतो विहरति । तस्यांतिकानवतियोधि- सत्सकोट्यः सुखावत्या लोकधातावुपपत्स्यते । ३ज्योतिष्प्रभस्य तथागतस्यांतिकावाविंशत्तिवोधिसतकोच्चः सुखावत्या लोकधा- तापपत्स्यते । ४अमितप्रभस्य तथागतस्यांतिकात्पंचविंशति- बोधिसत्वकोट्यः सुखावत्या लोकधातावुपपत्स्यते । पलोकप्रदी- पस्य तथागतस्यांतिकात्यष्टिवोधिसत्सकोग्यः सुखावत्यां लोक- धातावुपपत्स्यते । ६नागाभिभुवस्तथागतस्यांतिकाच्चतुःषष्टिबो- धिसत्सकोच्या सुखावत्यां लोकधातावुपपत्स्यते । ७विरजःप्रभस्य तथागतस्थांतिकात्पंचविंशतिवीधिसलकोट्यः सुखायायां लोक- धातावुपपत्स्यते । सिंहस्य तथागतस्यांतिकात्योडशवोधिसत्व- कोच्या सुखावत्यां लीकधातावुपपास्यते । सिंहस्य तथागत- स्यांतिकादादशवोधिसत्वसहस्राणि मुखावत्यां लोकपालावुप-- पत्स्यते । १० श्रीकूटस्य तथागतस्यांतिकादेकाशीतियोधिसत्वको- टोनियुतानि सुखावत्या लोकधातावुपपात्यते । ११नरेंद्रराजस्य तथागतस्यांतिकाद्दशवोधिसत्वकोटीनियुतानि सुखावत्या लोक- धातावुपपास्यते । १२यलाभिज्ञस्य तथागतस्यांतिकाहादशवोधि- सत्तसहस्राणि सुखावत्या लोकपातावुपपास्यते । १३ पुप्पध्वजस्य दुपमहसम्पा A स्य II C. दुपमहम्य P. *सिहस्य deest In P पोधि- भारदरः महाल , probably wोधिमसकोम्बः or योधिमन्त्रकोटीनियुतमहाणि । Trobably the left out, from Eufu to 14 she left out in P.

·71 . ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ तथागतस्यांतिकात्यंचविंशतिवीर्यप्राप्ता बोधिसत्वकोट्य एकप्र- स्थानप्रस्थिता एकनाटाहेन नवर्तिकल्पकोटीनियुतशतसहस्राणि पश्चान्मुखीकृत्य सुखावत्या लोकधालावुपपत्स्यते । १४ज्वलना- धिपतेस्तथागतस्यांतिकाद्वादशवोधिसत्वकोट्य सुखावत्या लोक- धातावुपपत्स्यते । १५वैशारद्यप्राप्तस्य तथागतस्यांतिकादेकोन- सप्ततियोधिसत्वकोव्यः सुखावत्या लोकधातावुपपास्यतेऽमिता- भस्य तथागतस्य दर्शनाय वंदनाय पर्युपासनाय परिपृच्छनाय परिप्रश्नीकरणाया एतेनाजित पर्यायेण परिपूर्णकल्पकोटीनियुत नामधेयानि परिकीर्तयेयं तेषां तथागतानां येभ्यस्ते बोधिसत्ला' उपसंकामंति सुखावत्या लोकधातो तममिताभ तथागतं द्रष्टुं वंदितुं पर्युपासितुं न शक्यश्च पर्यंतोऽधिगंतुं ॥४२॥ पश्याजित कियासुलब्धलाभास्ते ससा येऽमिताभस्य तथा- गतस्याहंतः सम्यक्संबुद्धस्य नामधेयं श्रोति नापि ते सल्ला होनाधिमुक्तिका भवियंति येतश एकचित्तप्रसादमपि तस्मिंस्त- थागतेऽभिलप्स्यंत अस्मिंश्च धर्मपयाये। तस्मात_जित आरी- चयामि वः प्रतिवेदयामि सदेवकस्य लोकस्य पुरतोऽस्य धर्म- पर्यायस्य थावणाय। चिसाहनमहासाहलमपि लोकधातुमग्नि- 1 एनाटा नपनवति A, एमाधाहे नवनति B. एकनाधाहे नवनरति C. एवेनासाहे नयति । २ पशमुसोकृप येन A. IB पशामुखीकृाय येन C पशा मुखिकाय याः .. जलना A B.C. जलना P. fr deest in A B नसुन nail Mss. 'यस्पस्ने पोधिसत्वाना A. पले B. यस्पते पोधिमत्ता C. पखेस्ते सोधिममाः R. नया deest in A B C. 8 P. adds oft after for ·72 ॥ मुखावतीव्यूहः ॥ पूर्णमवगाह्यानिक्रमकचित्तोत्पादमपि प्रतिसारी न कर्तव्यः । तत्कस्य हेतोः। वोधिसत्वकोटयो यजिताश्रवणादेषामेवरूपाणां धर्मपयीया विवर्ततेऽनुतरायाः सम्यक्संवोधेः । तस्मादस्य धर्मपर्यायस्याध्याशयेन श्रवणोद्रहणधारणार्थ पर्यावाप्तये विस्त- रेण संप्रकाशाय भावनार्थ च सुमहदीर्यमारव्ययं । अंतश एकरावि दिनमप्येकगोदोहभावमयंतशः पुस्तकावरोपितं कृत्वा' सुलिखितो धारयितव्यः । शास्तुसंज्ञा व तत्रोपाध्याये कर्तव्ये- छति क्षिप्रमपरिमितान्ससानवैवर्तिकत्वेऽनुन्नरायाः सम्यक्सं- बोधेः प्रतिष्ठापयितुं तच्च तस्य भगवतोऽमिताभस्य तथागतस्य युद्धक्षेष 'द्रष्टुमात्मनश्च विशिष्ठां बुद्धक्षेत्रगुणालंकारव्यूहसंपदं परिपहीतुमिति ॥ अपि तु खत्वजितात्यर्थं सुलब्धलाभास्ते सत्वा अवरोपितकुशलमूलाः पूर्वजिनकृताधिकारा बुद्धाधिष्ठिताश्च भविष्यंति येषामनागतेऽध्वनि यावत्सद्धर्मविप्रलोपे वर्तमान इम एवंरूमा" उदारा" धर्मपर्यायाः सर्वयुद्धसंवर्णिताः सर्व- बुद्धप्रशस्ताः सर्वबुद्धानुज्ञाता महातः सर्वज्ञज्ञानस्य क्षिप्रमाहा- कर्तव्या 1 चिनो A.C प्रचितो B मैपितोर मप्रकाशये in all MSS , probably सप्रकाशनाप snp ३ मुमहट्टीपमारस्पषIA सुमहद्वीमैमालभव्य । B रभव्य मुमोपमारय । *ता कृत्वा A Cता कुल्पा । तपि कृत्वा deest in P • Fat A B C rafat Paay be meant for a locat ye referring to उपाध्याये, or for म इदति Y deest in C ते घAD तेन च ७ विमलापे A विप्रत्यपे B विमलाप विप्रलाप्य P But et laynitiedika g 301 14 भपित्यनागोऽध्यान महर्मपिरलोपे धर्तमाने मेपरपा A B C पा P 11 deest in C नामत AC ता । बहत 3 ताP lessng महत 11 ·73 ॥ सुखावंतीव्यूहः ॥ रकाः श्रोबांवभासमागमिति ये श्रुत्वा चोदारप्रीतिप्रामोद्यं प्रतिलप्स्यंत उनाहीयंति धारयियंति वाचयियंति पर्यवाप्स्यति परेभ्यो विस्तरेण संप्रकाशयिष्यंति भावनाभिरताच भविष्यंयंतशो लिखित्वां पूजयियंति बहु च ते पुण्यं प्रसवियंति यस्य न सुकरा संख्या कर्तु ॥ इति ह्यजित यत्तथागतेन कर्तव्यं कृतं मया। युष्माभिरिदानों निर्विचिकित्सायोगः करणीयः । मा संशयता- संगमनावरणं बुद्धज्ञानं मा भूत्सवीकारावरोपितरलमये बंध- नागारे प्रवेशः । दुर्लभी ह्यजित बुद्धोत्पादो दुर्लभा धर्मदेशना दुर्लभा क्षणसंपन् । आख्याता चाजित मया सर्वकुशलमूलपार- मिताप्राप्तिः । यूयमिदानीमभियुज्यत प्रतिपद्यध्वं । अस्य खलु पुनरजित धर्मपर्यायस्य महतीं परौंदनां करोमि। अविनाशाय बुद्धधर्माणामनंतीनाय' पराक्रमिष्यथ मा तथागताज्ञां क्षोभ- यिष्यथ ॥४३॥ अथ खलु पुनर्भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभापत"। न मे अकृतपुण्यानां श्रवा भेयंति" ईदृशाः । ये तु ते शूर सिद्धार्थाः श्रोति च इमां गिरं ॥१॥ . परी। 'थोता A B C श्रोश . A.BC P. पिपर.. । पहूनि B. याxc ॥ पडू P. 'यम्माभिरिदानों A यम्माभिरिदीनो दानी यस्याभिदानों ABC P युद्धसान A B.C पुशानं . कारपरोAB.C कारोवरो धर्माणमंजन AC of मंजीन B. धानामाधानाय P 10 95 deest in Cr मांगाधामभापतA.R. मा गाया सभापत C.P "प्रया ACP. पापा B. भविपति (11.2. मेषति A.B.C. ..

·74 ॥ सुखावतीच्यूहः ॥ दृष्टो यैश्च हि संबुद्धो लोकनाथ प्रभंकरः। सगौरवैः श्रुतो धर्मः प्रीतिं प्राप्यंति ते परां ॥२॥ न शक्त हीनेहि कुसीददृष्टिभिः । वुद्धान धर्मेषु प्रसाद विंदितुं ये बुद्धक्षेत्रेषु' अकार्पि पूजां। लोकनाथान चयासु शिक्षिषु ॥३॥ यघांधकारे पुरुषो यचक्षुः। मार्ग न जाने कुतु संप्रकाशयेत् । सर्व तथा धावक बुद्धज्ञाने। अजानकाः किं पुनरद्य सलाः ॥४॥ युद्धो' हि बुद्धस्य गुण प्रजानते। न देवनागासुरयक्षथायकाः। अनेकवुद्धान पि नो गती" यथो। वुद्धस्य ज्ञाने हि प्रकाश्यमाने ॥५॥ यदि सर्वसवाः समता" भवेयुः। विशुद्धज्ञाने" परमार्थकोविदाः । ते कल्पकोटीरथ वापि उत्तरे। नैकस्य युद्धस्य गुणान्कयेयुः ॥६॥ 1 4 1 शीद A. B.C. सिदं. पुYA C. बुद्ध . पु. पिपिदि . पुस्पूनेमु A.C. पुढेपु . पुस्पूने P. लो A. धाम. ते लोc. लोP. नापान 1.P. नापांन. कुशम . PFrom to भयंस len out in '. नाती॥ P, ना., Rechap.23 . १ 11 ममता ·75 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ अवांतरे निवृत ते भवेयुः। प्रकाशमाना बहुकल्पकोटीः। न च वुद्धज्ञानस्य प्रमाणु लभ्यते । तथा हि ज्ञानाश्चर्य जिनानां ॥७॥ तस्मान्नरः पंडित विद्वजातियः। यो मह्म वाक्यमभिश्रद्दधेय। कृत्स्ना स साक्षाजिनज्ञानमागीन'। वुद्धः प्रजानं ति गिरामुदीरयेत् ॥१॥ कदाचि लभ्यति मनुष्यलाभः । कदाचि "बुद्धान पि प्रादुर्भावः। श्रद्धार्थप्रज्ञा सुचिरेण लभ्यते। तस्यार्थप्रास जनयेत वीर्य ॥९॥ . य ईशा"धर्म श्रुणित्व श्रेष्ठां। लभ्यंति प्रीति सुगत स्मरंतः। ने मित्रमस्माकमतीनमध्यनि। ये चामि वोधाय जति छंदमिति ॥१०॥४४॥ अस्मिन्खलु पुनर्धर्मपाये भाषमाणे वादशानां सवनियु- . . 1ज्ञानाNA, ज्ञानात्याय B. ज्ञानापर्यज्ञानायP Sean v--------- B. LA. B. य.C.P. -खां म. वाप. *A C. : B. य:P. ज्योत्सोस B, कृपणाम P. साधि जिन P. 'मार्गान A. B. मागी न C. रासिं न P. युद्ध: A.BC, 'घुद्ध P. नानति A.C. मानति B. माति P. A.B. ल... भ्पेत? 1g A.C 1 याति 15 मेयोपाय A C. ये पापियोधाये है. ये सुद्धयाधाय P. L2 13 B. "HTP.

·76 ॥ सुखावतीव्यूहः ॥ नकोटीनां विरजो विगतमलं धर्मेधु' धर्मचक्षुर्विशुद्धं । चतुर्वि- शत्या कोटीनियुतशतफलं प्राप्त । अष्टानां भिक्षुशतानामनुपा- दायाथवेभ्यश्चितानि विमुक्तानि । पंचविंशत्या बोधिसत्वकोटी- भिरनुत्पत्तिकधर्मक्षांतिः प्रतिलब्धा । देवमानुषिकायाश्च प्रजा- याचं त्वारिंशत्कोटोनियुतशतसहसाणामनुत्पन्नपूर्वाण्यनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ चित्तान्युत्पन्नानि सुखावत्या लोकधातावुपपत्नये च कुशलमूलान्यवरोपितानि भगवतोऽमिताभस्य तथागतस्य 'दर्शनकामतया। सर्वे च ते तत्रोपपद्यानुपूर्वेण मंजुस्वरा नाम तथागता अन्येषु लोकधातुषूपमास्यते । अशीतिश्च नियुतकोट्यो दीपंकरे तथागते. लब्धधांतिका अवैवर्तिका अनुत्तरायाः" सम्यक्संवोधेरमितामुपैव" नथागतेन परिपाचिताः पूर्वयो- धिसनचर्या चरंतस्ताश्च सुखावत्या लोकधातावुपपद्य पूर्वप्र- णिधानचनाः परिपूरयिष्यति ॥४५॥ तस्यां वेलायामयं चिसाहनमहासानलोकधातुः पड्विकारं 3 4.This 1 väg deest in B यि B. Ta and left out in I. Passage seems to be imperfect, and, according to the fine Chinese translations, we expect. पतुपिंशया भत्त्वकोटोनियुतशामहसेरनागामिफलं प्राप्त। The number diurers in the ine traastations between 100 koths, nokotis, 2n kotis, 20 kotts, and in koti niyutas respec. क litly; but they all agree in the Anigami-phala प्रनापाथdeest in r. लोक- पाना drest in r. दर्शना AC. दर्शण D दर्शन P. * नुपूर्पण A नुपूर्पण नुप्रूप पं. दांपकर तथागत A . दपिकातपाते C. दीपकरे तपागते P. "या.deeat inc. "पेपपेप 1. पेट पर P. 12 C. adds 7 after ७ परिपापिEA.C.P परिपारिताः। A.CP. ताथ. यो A.PUBC ? n ·77 ॥ सुखापतीयूहः ॥ प्राकंपात् । विविधानि च प्रातिहार्याणि संदृश्यते स्म । पृथियां संस्कृतमभून दिप्यमानुयकानि च तूपाणि संप्रवादितान्यभू- वन् । अनुमोदनाशब्देन च यावदकनिष्ठभवनं विज्ञप्तम- भूत् ॥४६॥ इदमवोचद्भगवानासमना अजिती बोधिसतो महासत्व • आयुप्मांश्चानंद सा च सर्वावती पर्पसदेवमानुषासुरगरुडगंधर्वश्च लोको भगवतो भापितमभ्यनंदन्निति ॥४७॥ 'भगवतोऽमिताभस्य तथागतस्य सुखावतीगुणवर्णपरि- A C P From here the text is given from A . the reuous readings will be sken below भगवतो मिताभस्य तथागतस्य मुखावतोगुणवर्णपरिकीर्तन पोशिसमानामवैवायभूमिप्रवेश ॥ D श्रीभगवतो मिताभस्य तथागतस्य सुखावतोगुण्यर्ण परिको तन बोधिसमानामवैवर्यभूमिप्रदेश ।। भगवतोगमिताभस्य तपागतस्य गुण परिकीर्तनं बोधिसमानामवैवर्यभूमिप्रमेश । भगवतो मिताभस्य तथागतस्य गुन परिकीर्तन पोधिसत्यानामवार्यभूमिप्रदेश ॥ A अमिताभस्य परिवर्त सुखावतीव्यूह Bअमिताभस्य परिवर्त सुखावतीप्यूह Cअमिताभस्य परिपन सुखायनीयह सपूर्ण ॥ ॥ इति श्रीमदमिताभस्य तपागास्स मुखा P अमिताभस्प यहलिवर्त सुखावतोयह सपूर्णी ॥ ॥ इति श्री अमितभस्म सुसा महायानसूत्र समान ॥ ये धनी हेतुप्रभाषा हेतु तेगा तथागत । महायानसूत्र समान ॥ य पी हेतुप्रभाषा हेतु तेषा तथागत । महायानसूत्र सभात ॥ ॥ शुभंम् ॥ P पीव्ह नाम महायानसूत्र समाम ॥ A हवदनेपा च यो निरोध एष यादि महामरण ॥ सवत् ९३४ कार्तिकशुदि । । होवद तेमा च यो निरोध एव वादि महाप्रवण ॥ C सवत् १५५ मिति चैत्र शुक हु B C पतीव्यूह P

·78
॥ सुखावतीप्यूहः ॥
कीर्तनं बोधिसखानामवैवर्यभूमिप्रवेशः। अमिताभस्य परिवर्तः
सुखावतीव्यूहमहायानसूत्रं समाप्नं ॥
ये धर्मा हेतुप्रभावा हेतुं तेषां तथागतः ।
यवदत्तेषां च यो निरोध एवं वादि महाश्रमणः ॥
A. संपूर्णमभूत् ॥ श्रीमुपर्णपणारिमहानगरे मैत्रीपूरिमहाविहारे श्रीवाक्यवदासपत्राचार्यस्य
B
C.
P
ममैत्रिपूरमहाविहारया श्री
पत्राचार्य रा-
A. जयानंदस्य च सर्वार्थमिद्धेः ॥ ॥ संसारमोबाहेनौ सपापमुक्तये खेनैय लिखितं. शुभं ।
B.
C.
P. मधं मुनिन वो साजुलो
शुभ।
17.

·APPENDIX I. SANGHAVARMAN'S CHINESE VERSION OF THE FOUR GÅTHÅS IN THE SUKHÅVATIVYOHA (CHAPTERS 4, 9, 31, 41), WITH A LITERAL TRANSLATION. 1. SANSKRIT Text, Chapter 4, pages 7-9. 1, O thou of eminent and bright countenance, whose power is endless, such a brightness as this is incomparable (in the world)! The brightness of the sun, moon, jewels, and pearls is all to be covered (as it were) just as a heap of black powder, 2. The form of the Tathagata is without an equal in the world, and the great voice of thc fully-enlightened one reverberates in the ten quarters. His virtue, knowledge, strength, meditation, wisdom, power, and good qualities are matchless, most excellent and 戒聞精進、三非智慧威德無侶殊勝希有 如來容顏 超世無倫正覺大音響流十方 日月摩尼珠光耀皆悉隱蔽猶若聚醒 光頭魏魏威神無極如是該明無與等者 rate. **Black powder' looks as if the Chinese translator had read mashi or ması for bhosi, see Vagrałthediha, p 44,1 14 ·8a APPENDIX I. 3. Deeply and clearly, well and intensely, he thinks of the law of the Buddhas, (incomprehensible) like the sea, and understands its depth and greatest profoundness, and reaches its bottom. Bhagavat (i, e. honoured by the world) is ever free from ignorance, covetousness, and anger. Hero, like a lion, whose spiritual virtue is immeasurable! 4. His merit is great and wide, his wisdom is deep and wonderful, and his light and powerful form cause the universe to be shaken. May I be come a Buddha just as the holy king of the law, and deliver all beings from birth and death! 5. In generosity, equanimity, virtue, endurance, strength, also in meditation and wisdom, I shall become the best, Practising perfectly these vons I shal] become a Buddha, the great helper of all those who have fcar and anxiety, 如是三昧 智慧為上 吾誓得佛 普行此類·一切恐懼為作大安 願我作佛 齊聖法王避度生死难不解脱 布施調意 戒忍精过 人雄師子神德無量 功勸廣大智慧潔妙光明威相助大千 深諦善念諸佛法海窮深藍與究其汪底 無明欲怒世永無 This would point to prakampau for fratapat ·CHINESE VERSION. 881 6. There may be a hundred thousands of millions of Buddhas-immeasurably great sages, whose number is as that of the sand of the Gangi. To worship all these Buddhas does not equal thc sceking for the way firmly and rightly without returning. 7. There are the worlds of the Buddhas like the sand of the Ganga. These (Buddha -) countrics are innumerable and countless. My light will shine over all these countries; thus my strength and poier will be immeasurable. 8. Alay my country be the best (of all), when I become a Buddha, and the people, therein excellent, and the Bodhi - mandala surpassing others. May my country be just as (the state of) Nirvana, and without equal. I will pity and deliver all (beings). 9. May those who come to be born there from the ten quarters be pure and joyful, happy and at case, when they arrive in my country. May 而無等雙我當哀感度脱一切十方來生心悦清静已到我國快樂安穩 如是精進成神難令我作佛國土第一其泉奇妙道場超絕國如泥洹 欧正不邱曾如恒沙諸佛世界復不可計無數剎土光胡悉照福此諸國 假使有佛百千億萬無量大聖数如恒沙供養一切斯等諸佛不如求道引 AI [III 2.]

·8g APPENDIX / Buddha witness that this is my true realisation! I make prayer for that desire full of strength and vigour 10 May those Bhagavats of the ten quarters whose wisdom is unim peded know always my thought and practice! Even if I abide in the midst of poisons and pains I shall always practise strength (virya) and endurance (kshantly and be free from regret 諸苦毒中我行精進忍終不悔 常令此尊知我心行假令身止 力精所欲十方世尊智慧飯磁 幸佛信明是我真發願於彼 2 SANSKRIT Text Chapter 9 pages 22-24 1 If these prayers surpassing the world which I have made and by which I should certainly attain to the łughest path should not be fulfilled may I not accomplish the perfect knowledge . If I should not become a great giver so as to save all the poor, for immeasurable halpas may I not ac complish the perfect knowledge 普濟語貧苦誓不成正经 我於無量劫不為大施主 斯願不滿足 誓不成正玛 我建超世願必至狐上拉 ·CHINESE VERSION. 3. If my name should not be heard all over the ten quarters, when I attain to the path of Buddha, may I not accomplish the perfect knowledge. 4. May I become the teacher of gods and men, having sought for the highest path, by generosity, deep and right meditation, purc wisdom and practising the pure practice (Brahma- Karyaja 5. The great light produced by the spiritual power fof the Tathagata) shines over unlimited countries, and destroys the darkness of three (kinds of) deflements, and saves all beings from misfortune. 6. Opening his eye of wisdom, he (the, Tathagata) destroys that darkness of ignorance like a blind man Shutting up all the evil paths, he opens the gale of the good state. 四被智慧眼 神力強大光普照無際土 滅此昏官閉閉塞諸惡道 通達舊趣門 離欲梁正念净滋修梵行志求無上道為諸天人師 我至成佛道名聲起十方究竟嘱所聞誓不成正覺 消除三垢兵臨濟织厄難 & Bodhiruh translates this verse as follows "IF I should still seek for the object of desire, alter I left home in order to advance towards the highest path, and should not practise meditation and wisdom, may I not become the chanoteer (of men whose passions are to be tamed) and the teacher of gods and men." M2 ·84 APPENDII / 等願功” 施,希 7 Having accomplished his actions, his powerful light is brilliant over the ten quarters, so that the sun and moon do not shine, and the light of the sky becomes invisible 8 Opening the treasury of the law for the sake of a multitude he widely distributes the jewels of and in the midst of a large assembly, he constantly preaches the law as a lion 玩得 merit, 若三大助 越界, 果 雄中方 roars 9 Having worshipped all Buddhas he has made the stocks of merit perfect His prayers and wisdom having been perfect he has become the hero of the three worlds 10 Lihe Buddha who is possessed of unimpeded wisdom and understands and shines over everything may I also be possessed of the power of action and wisdom and equal this highest worthy 11 If this prayer should ever be fulfilled, the great-thousand (world) would be moved and the hervenly beings in the shy would shower down the wonderful and precious flowers 等此最嚇尊 斯願若赴果 大千應感動虛諸天人當雨珍妙華 廣施功德寶 常於大职中 說法師子吼供養一切佛具足职德本 功补成滿足 威躍朗十方日月最重暉 天光隱不現為魏明法藏 動智牌 合 颇具為 頁 我 ·CHINESC I'CRSION. 85 12 12, Buddha spoke to Ananda: When the Bhikshu Dharmakara spoke these verses, the whole carth was shaken in six different ways, and the heaven showered the wonderful flowers over it; and there was music spontaneously in the sky, in which this praise was produced: Thou wilt certainly accomplish the highest perfect knowledge 中說言決定必成無上正覺 妙華以故其上自然音樂公 已應時普地六種震動天下 佛告阿難法比丘說此頌 3. SANSKRIT TEXT, Chapter 3r, pages 49-54. 锁 南求 山西 土方 普 北菩 薩 四薩 佛 貌雜眾國 1. There are Buddha-countrics in the eastern quarter, the number of which equals the sand of the river Ganges. The company of Bodhisattvas of those countries goes to see Buddha Amitàyu. 2 Thus also in the south, west, north, zenith, and nadır, and in the four corners (there are the same) The company of Bodhisattvas of those countries goes to see Buddha Amitâyu. 往上往其 魏 魏 數 無亦無如 量復量 恒 党 势覺 沙 a In the fourth and fifth of the five Chinese translations which are still in eristence, thus part is translated as a verse, as it is in Stashrt, while in the first and second translations, these 12 verscs are altogsther left out.

·86 APPENDY 1. { 1 3. All the Bodhisattvas, each bringing with him wonderful heavenly flowers, precious scents, and invaluable cloaks, worship Buddha Amitäyu. 4. All of them play on the heavenly music, from which an agrccable sound proceeds, singing and praising the most excellent worthy; thus they worship Buddha Amitàyu. 5, 6. He has finally obtained his supernatural power and wisdom, and easily entered the deep gate of the law. He has made the treasury of merit perfect, and his wonderful wisdom is without equal. The sun of his wisdom shines over the world, and dispels the cloud of birth and death. (Thus praising him), they (the Bodhisattvas) turn round him three times respectfully, and salute the highest worthy, touching the ground with their heads 7. Having seen that pure and adorned country, which is excellent and inconceivable, they raise their thoughts, praying that their own country should also be like this. (See verse 6 in Sanskrit ) 將首無上尊见彼蹤淨土微妙難思識 因發無上心顾我國亦然 只足功德統 妙智無等倫悲日照世間消除生死雲恭敬 市 暢發和雅音歌就以除專供發無经魁究達神通慧 遊入潔法門 一切諸苦遊 各酶天妙華领否無似衣 供號無量覺 成然奏天樂 究 ·CHINESE YERSION. 從 綠頂量 笑 八尊 十1 唯 方然切容 來顯无發 正說人欢 8. Then the Lord Amitâyu changes his countenance and smiles, and shines over the countries of the ten quarters, producing innumerable (rays of) light from his mouth. (See verse 11.) 9. Turning back his light, he causes it to turn round his body three times and to enter into this person) from the top of his head. All the assembly. of gods and men are dancing with joy. (See verse 12.) 10. The noble-minded Avalokitesvara, making his cloak proper, touching the ground with his head, asks hiin, saying: 'Why dost thou smile? Pray, tell me thy thoughts.' 11. The Brahma - voice (of Buddha) is like thunder, and produces a wonderful ringing sound, with eight different kinds of sound (saying). 'I shall give prophecy to the Bodhisattvas, and tell thee now ;--do thou listen carefully! 12. 'I know thoroughly well the wishes of those noble-minded ones who come from the ten quarters, that they seek for a pure and adorned country, and that, having recciyed prophecy, they will become Buddha, 港丽 悉整 知猶 被雷 歡数 顯赛 客光 志八大"福 求音士照 凝略 视十 決投服光 當我帮助 佛說的身 ·CHINESE VERSION 89 飛普自 其 化致 度不 本 退願 剂 切轉力 18 'If beings, having heard his name, wish to be born in his country, they will arrive there through the power of the former prayers of that Buddha (Amitayu) and spontaneously attain to the state of “never returning again" (Avaivartya)' 19 The Bodhisattvas raise their prayers and pray that their own country should have no difference {from Sukhavati) They think in tensely of saving all beings and making their game to be heard in the ten quarters 20 Having worshipped a million of Tathagatas, and gone to their countries through their supernatural power and joyfully worshipped them there, they (the Bodhisattvas) return to the country of Sukhâvati 茶 名普聞 敬顯薩名 歡 與欲 喜十至往 法方願生 還奉願皆 到事之悉 安信国到 養 如雞 彼 國來只因 4 SANSKRIT TEXT Chapter 44, pages 73-75 日 men If have no stock of merit, they are not able to hear this Sätra Those who are pure and keep the moral precepts are able to hear the right law 乃孜聞正法 乃濟不差! 预得 有你 我此普 者本 (III ] N ·90 APPENDIA 1 4 唯 難會? 佛如 獨從 明生此世 了立法草 2. Those who have formerly seen Bhagavat, are able to believe in this matter They will hear and practise (this law) respectfully and without pride, and ship for great joy 3 Those who are either proud, Vicious, or neglectful, find it difficult to believe in this law Those who have seen Buddhas in former life, willingly hear such a teaching as this 4 Neither Sravakas nor Bodhi sattvas are able to understand the holy thought (of Buddha), because it is just as if a man, blind from his birth wishes to go to lead others 5 The sea of wisdom of the Tathagata is deep and wide unlı mited and bottomless so that neither Srâvakas nor Pratyekabuddhas can measure it but Buddha only under stands it clearly 67 Let even all men who may have perfectly attained to the Bodhi, and understood the sublime truth being possessed of pure wisdom, thinh of the wisdom of Buddha for a million 難以信此法 宿世見諸佛樂聽如是教聲聞或菩薩莫能究聖心 曾更見世尊則能信此事 謙敬聞奉行踊躍大歡喜 橋慢弊懈怠 得 道 慧 廣 無或大 本涯 普歡 底 薩 億二 莫 却乘 佛所 智測 ·CHINESE VERSION. gr - 設图”露露 命力 世能 甚極 界不難講 火点得說 必見佛畫 過 敬世壽 要得亦 聞大雜 不 法爱值 如 of kalpas, and use their utmost power in their speech and explanation, yet they will not know the unlimitedness of Buddha's wisdom till the end of their life. Thus it is perfectly pure. 8. This life is very difficult to be obtained, and the appearance of Buddha in the world is also difficult to be met with, and men who have faith and wisdom are difficult (to be found); so that if they hear (this law), they must diligently seek for it. 9. If they, having heard the law, do not forget it, and having perceived (its deep meaning) respect it, and having obtained (its essence) rejoice greatly, they are my good and intimate friends. Therefore they ought to raise their own thoughts (for obtaining the Bodhi). 10. Even if the world is full of fire, yet they ought certainly to pass through it, and seek to hear the law. They will then certainly attain to the path of Buddha, and widely save (tnose who are in; time Stream 64birth, and death. 我有慧 成 佛 道友難 廣是若如 湾 故聞 生當精致 死 發進 清 流意求 爭 F4 ·APPENDIX II. THE SMALLER SUKHÂVATI-VYÛHA! ॥ नमः सर्वज्ञाय॥ एवं मया श्रुतं । एकस्मिन्समये भगवाज्यावस्त्यां विहरति म जेतवनेऽनाथपिंडदस्यारामे महता भिक्षुसंधेन सार्धमर्धनयो- दशभिर्भिाशतैरभिज्ञानाभिज्ञातैः स्यविरैर्महाश्रावकैः सर्वैरहन्दिः। तद्यथा स्थविरेण च शारिपुत्रेण महामौद्गल्यायनेन च महाका- श्यपेन च महाकरिफणेन च महाकात्यायनेन च महाकौष्ठिलेन च रेवतेन च शुद्धिपंधकेन च नंदेन चानंदेन च राहुलेन च गवांपतिना च भरद्वाजेन च कालोदयिना च वक्कुलेन चानि- रुवेन च । एतैश्वान्यैश्च संबहुलैर्महाश्रावकैः संवहुलैश्य बोधि- सत्वैर्महासत्तैः । तद्यथा मंजुथिया च कुमारभूतेनाजितेन च वोधिसत्वेन गंधहस्तिना च वोधिसत्वेन नित्योद्युक्तेन च बोधि- सलेनानिक्षिप्तधुरेण च वोधिसत्लेन। एतैश्चान्यैश्च संबहुलैबोंधि- सत्तैमहासत्वैः । शक्रेण च देवानामिंट्रेण ब्रह्मणा च सहांपतिना। एतैश्चान्यैश्च संबहुलैर्देवपुत्रनयुतशतसहस्रैः ॥१॥ See Journal of the Royal Asiatic Society, 1880, pp 181-186, Selected Essays, sol lP348 ·THE SMALLER SUKHÂVATA-IPÚHA, 93 जन खलु भगवानायुमंतं शरिपुत्रमामंत्रयति स्म । अस्ति शारिपुत्र पश्चिमे दिग्भाग इनो वुद्धक्षेत्रं कोटिशतसहस्रं बुद्धक्षेत्रा- णामतिक्रम्य सुखावती नाम लोकधातुः । तत्रामितायुनीम तथा. गतोऽहंन्सम्यक्संधुद्ध एतहि तिष्ठति भियते यापयति धर्मं च देशयति । तत्किं मन्यसे शारिपुत्र केन कारणेन सा लोकधातुः सुखापतीत्युच्यते । तव खलु पुनः शारिपुत्र सुखावत्या लोकधाती नास्ति ससाना कायदुःखं न चिनदुःखं अप्रमाणान्येव सुखकार- णानि । तेन कारणेन सा लोकधातुः सुखावतीत्युच्यते ॥२॥ पुनरपरं शारिपुत्र सुखावती लोकधातुः सप्तभिर्वेदिकाभिः सप्तभिस्तालमंक्तिभिः किंकिणीजालैश्व समलंकृता समंततोऽनु- मरिक्षिप्ता चित्रा दर्शनीया चतुणी रलानां । तद्यथा सुवर्णस्य रूप्यस्य वैडूर्यस्य स्फटिकस्य। एवंरूपैः शारिपुत्र वुद्धक्षेत्रगुणव्यूहैः समलंकृतं तबुद्धये ॥३॥ पुनरपरं शारिपुत्र सुखावत्या लोकधातौ सप्तरत्नमय्यः पुष्क- रिण्यः । तद्यथा सुवर्णस्य रूपस्य वैडूर्यस्य स्फटिकस्य लोहित. मुक्तस्याश्मगर्भस्य मुसारगखस्य सप्तमस्य रत्नस्य । अष्टांगोपेत. वारिपरिपूर्णाः समतीर्थकाः काकपेया सुवर्णवालुकासंस्तृताः । नासु च पुष्करिणीपुसमंताञ्चतुर्दिशं चत्वारि सोपानानि चिचाणि दर्शनीयानि चतुणी रत्नानां । तद्यथा सुवर्णस्य रूप्यस्य वैडूर्यस्य स्फटिकस्य । तासां च पुष्करिणीनां समंनाइनवृक्षा जाताचित्रा दर्शनीया सप्तानां रत्नानां । तद्यथा सुवर्णस्य रूप्यस्य वैडूर्यस्य स्फटिकस्य लोहितमुक्तस्याश्मगर्भस्य मुसारगत्वस्य सप्तमस्य ..

·94 APPENDIXII. रत्नस्य । तासु च पुष्करिणीषु संति पद्मानि जातानि नीलानि नीलवर्णानि नीलनिभासानि नीलनिदर्शनानि । पीतानि पीतवर्णानि पीतनिसानि पीतनिदर्शनानि । लोहितानि लोहितवर्णानि लोहितनिभीसानि लोहितनिदर्शनानि । अव- दातान्यवदातवर्णान्यवदातनिभीसान्यवदातनिदर्शनानि । चिबा- णि चित्रवर्णानि चित्रनिभीसानि चिचनिदर्शनानि शकटचक्र- प्रमाणपरिणाहानि । एवंरूपैः शारिपुच बुद्धक्षेत्रगुणव्यूहैः सम- लंकृतं तबुद्धक्षेत्रं ॥४॥ पुनरपरं शारिपुत्र तब बुद्धक्षेत्रे नित्यप्रवादितानि दिव्यानि नूयाणि सुवर्णवर्ण च महापृथिवी रमणीया। तत्र च बुद्धक्षेत्रे विष्काचो रात्रौ विष्कृत्वो दिवसस्य पुष्पवर्ष प्रवर्षति दिव्यानां मांदारवपुष्पाणां । तब ये सल्ला उपपन्नास्त एकेन पुरोभक्तेन कोटिशतसहस्रं बुद्धानां चंदंत्यन्याँल्लोकधातूगवा । एकैकं च तथागतं कोटिशतसहसाभिः पुष्पवृष्टिभिरभ्यवकीर्य पुनरपि तामेव लोकधातुमागच्छंति दिवाविहाराय । एवंरूपैः शारिपुत्र बुद्धक्षेत्रगुणव्यू हैः समलंकृतं तदुधक्षेचं ॥५॥ पुनरपरं शारिपुत्र तत्र वुद्धक्षेचे संनि हंसाः क्रौंचा मयूराश्च । ते विष्कृत्वो रात्रौ निष्कृत्यो दिवसस्य संनिपत्य संगीतिं कुर्वति स्म स्वकस्वकानि च रुतानि प्रव्याहरंति । तेषां प्रव्याहरतामि- ट्रियबलबोध्यंगशब्दो निश्वरति । तत्र तेषां मनुयाणां तं शब्दं थुत्वा बुद्धमनसिकार उत्पद्यते धर्ममनसिकार उत्पद्यते संघमन- सिकार उत्पद्यते ॥ तति मन्यसे शारिपुत्र तिर्यग्योनिगतास्ते ·THE SMALLER SUKHÁVATI-VYŰHA. 95 . सस्त्राः । न पुनरेवं द्रष्टव्यं । तत्कस्माद्धेतोः । नामापि शारिपुत्र तब बुद्धक्षेवे निरयाणां नास्ति तिर्यग्योनीनां यमलोकस्य नास्ति । ते पुनः पक्षिसंघास्तेनामितायुषा तथागतेन निर्मिता धर्मशब्दं निश्वारयति । एवंरूपैः शारिपुत्र वुद्धक्षेत्रगुणव्यूहैः समलंकृतं तहुद्धक्षेत्रं ॥६॥ पुनरपरं शारिपुत्र तब वुद्धक्षेचे तासां च तालपंक्तीनां तेषां च किंकिणीजालानां वारितानां वल्गुमनोज्ञः शहो निश्वरति । नद्ययापि नाम शारिपुत्र कोटिशतसहसांगिकस्य दिव्यस्य तूर्यस्य चायः संप्रवादितस्य वल्गुमनोज्ञः शब्दो निश्चरति एवमेव शारिपुत्र तासां च तालपंक्तीनां तेषां च किंकिणीजालानां चातेरिताना वल्गुमनोज्ञः शब्दो निश्चरति । तत्र तेषां मनुष्याणां तं शब्दं श्रुत्वा बुद्धानुस्मृतिः काये संतिष्ठति धर्मानुस्मृतिः काये संतिष्ठति संघानुस्मृतिः काये संतिष्ठति । एवंरूपैः शारिपुत्र बुद्धक्षेत्रगुणव्यूहै: समलंकृतं तदुद्धक्षेत्रं ॥७॥ तत्किं मन्यसे शारिपुत्र केन कारणेन स तथागतोऽमिनायुनी- मोच्यते । तस्य खलु पुनः शारिपुत्र तथागतस्य तेषां च मनुथा- णामपरिमितमायुःप्रमाणं । तेन कारणेन स तथागतोऽमिता- युनीमोच्यते । तस्य च शारिपुत्र तथागतस्य दश कल्पा अनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धस्य ॥६॥ तत्ति मन्यसे शारिपुत्र केन कारणेन स तथागतोऽमिताभी नामोच्यते । तस्य खलु पुनः शारिपुत्र तथागतस्याभाप्रतिहता सर्वबुद्धक्षेत्रेषु। तेन कारणेन स तथागतोऽमिताभो नामोच्यते ॥ - ·96 APPENDIX II. तस्य च शारिपुत्र तथागतस्याप्रमेयः श्रावकसंघो येषां न सुकरं प्रमाणमाख्यातुं शुद्धानामहतां । एवंरूपैः शारिपुत्र युद्धक्षेत्रगुण- व्यूहः समलंकृतं तबुद्धक्षेत्रं ॥९॥ पुनरपरं शारिपुत्र येऽमितायुषस्तथागतस्य बुद्धक्षेत्रे सवा उपपन्नाः शुद्धा बोधिसत्वा अविनिवर्तनीया एकजातिप्रतिवद्धा- स्तेषां शारिपुत्र वोधिसत्वानां न सुकरं प्रमाणमाख्यातुमन्यवा- प्रमेयासंख्येया इति संख्यां गच्छंति ॥ तब खलु पुनः शारिपुत्र वुद्धक्षेचे सत्वैः प्रणिधानं कर्तव्यं । तत्कस्माद्धेतोः। यत्र हि नाम नथारूपैः सत्पुरुपैः सह समवधानं भवति । नावरमात्रकेण शरिपुत्र कुशलमूलेनामितायुपस्तथागतस्य वुद्धक्षेचे सल्ला उप. पाते । यः कश्चिच्छारिपुत्र कुलपुत्री वा कुलदुहिता वा तस्य भगवतोऽमितायुषस्तथागतस्य नामधेयं श्रोयति श्रुत्वा च मत- सिकरिष्यति एकरानं वा द्विराचं वा बिराचं वा चतूरावं वा पंचरावं वा षड्रानं वा सप्तरानं वाविक्षिप्तचित्तो मनसिकरिष्यति यदा स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा कालं करियति तस्य कालं कुर्वतः सोऽमितायुस्तथागतः श्रावकसंघपरिवृतो बोधिसत्वगण- पुरस्कृतः पुरतः स्थास्यति सोऽविपर्यस्तचित्तः कालं करिष्यति च । स कालं कृत्वा तस्यैवामितायुषस्तथागतस्य बुद्धक्षेचे सुखावत्यां लोकधातावुपपास्यते। तस्मातर्हि शारिपुत्र इदमर्थवशं संपश्यमान एवं वदामि सत्कृत्य कुलपुत्रेण वा कुलदुहित्रा वा तब बुद्धक्षेत्रे चितप्रणिधानं कर्तव्यं ॥१०॥ तद्यथापि नाम शारिपुत्र अहमेतहि तां परिकीर्तयामि एवमेव ·THE SMALLER SUKHÁVATİ VPÚHA. 97 शारिपुत्र पूर्वस्यां दिश्यक्षोभ्यो नाम तथागतो मेरुध्वजो नाम तथागतो महामेरुनीम तथागतो मेरुप्रभासो नाम पागतो मंजुध्यजी नाम तथागत एवंप्रमुखाः शारिपुत्र पूर्वस्यां दिशि गंगानदीवालु कोपमा वुद्धा भगवंतः स्वकस्वकानि बुद्धीचाणि जिडेंद्रियेण संच्छादयित्वा निर्वेठनं कुर्वति। प्रतीयथ यूयमिदम- चिंत्यगुणपरिकीर्तनं सर्ववुद्धपरिग्रहं नाम धर्मपर्यायं ॥११॥ एवं दक्षिणस्यां दिशि चंद्रसूर्यप्रदीपो नाम तथागती यशाप्रभो नाम तथागती महार्चिस्कंधी नाम तथागतो मेरुप्रदीपो नाम तथागतोऽनंतवीर्यो नाम तथागत एवंप्रमुखाः शारिपुच दक्षि- रणस्यां दिशि गंगानदीवालुकोपमा वुद्धा भगवंतः स्वकस्वकानि बुद्धक्षेत्राणि जिहेंद्रियेण संच्छादयिता निर्वेटनं कुर्षति । प्रती- यथ यूयमिदमचिंन्यगुण परिकीर्तनं सर्वबुइपरिग्रहं नाम धर्म- पर्यायं ॥१२॥ एवं पश्चिमायां दिश्यमितायुनीम तथागतोऽमितस्कंधो नाम तथागतोऽमितध्वजो नाम तथागतो महाप्रभो नाम तथागतो महारलकेतुनीम तथागतः शुद्धरश्मिप्रभो नाम तथागत एवंप्र. मुखाः शारिपुत्र पश्चिमायां दिशि गंगानदीवालुकोपमा बुद्धा भगवंतः स्वकस्वकानि बुद्धक्षेत्राणि जिन्हेंद्रियेण संच्छादयित्वा निर्वेठनं कुर्वति । प्रतीयथ यूयमिदमचिंत्यगुणपरिकीर्तनं सर्व. बुद्धपरियहं नाम धर्ममयीयं ॥१३॥ एवमुत्तरायां दिशि महार्चिस्कंधो नाम तथागतो वैश्वानर- निर्घोपो नाम तथागतो दुंदुभिस्वरनिघोंपो नाम तथागतो ० (III] ·96 APPENDIX II, तस्य च शारिपुत्र तथागतस्याप्रमेयः श्रावकसंघो येषां न सुकर' प्रमाणमाख्यातुं शुद्धानामहतां। एवरूपैः शारिपुत्र बुद्धक्षेत्रगुण- व्यूहैः समलंकृतं तबुद्धक्षेत्रं ॥९॥ पुनरपरं शारिपुत्र येऽमितायुषस्तथागतस्य बुद्धक्षेचे सला उपपन्नाः शुद्धा बोधिसत्सा अविनिवर्तनीया एकजातिप्रतिवद्धा- स्तेषां शारिपुत्र वोधिसत्वानां न सुकरं प्रमाणमाख्यातुमन्यत्रा- प्रमेयासंख्येया इति संख्यां गच्छंति ॥ तब खलु पुनः शारिपुत्र बुद्धक्षेचे सत्वैः प्रणिधानं कर्तव्यं । तत्कस्माद्धेतोः। यत्र हि नाम तयारूपैः सत्पुरुषैः सह समवधानं भवति । नावरमाबकेण शरिपुत्र कुशलमूलेनामितायुषस्तथागतस्य वुद्धक्षेत्रे सत्वा उप- पद्यते । यः कश्चिच्छारिपुत्र कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा तस्य भगवतोऽमितायुषस्तथागतस्य नामधेयं श्रोयति श्रुत्वा च मन- सिकरियति एकरावं वा हिरानं वा विरावं वा चतूरावं वा पंचरावं वा पट्टा वा सप्तरानं वाविक्षिप्तचिती मनसिकरियति यदा स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा कालं करियति तस्य कालं कुर्वतः सोऽमितायुस्तथागतः श्रावकसंघपरिवृतो बोधिसत्वगण- पुरस्कृतः पुरतः स्थास्यति सोऽविपर्यस्तचित्तः कालं करिणति च । स कालं कृत्वा तस्यैवामितायुषस्तथागतस्य वुद्धक्षेत्रे सुखावत्यां लोकधातावुपपास्यते। तस्मातर्हि शारिपुत्र इदमर्थवशं संपश्यमान एवं वदामि सत्कृत्य कुलपुत्रेण वा कुलदुहिना वा तत्र वुद्धक्षेत्रे चित्तप्रणिधानं कर्तव्यं ॥१॥ तद्यथापि नाम शारिपुत्र अहमेतहिं तां परिकीर्तयामि एवमेव ·97 THE SMALLER SUKMA SATI.TYÚHA. 'शारिपुत्र पूर्वस्या दिश्यशोभ्यो नाम तथागतो मेरुथ्वजो नाम तथागतो महामेरुतीम तथागतो मेरुप्रभासो नाम तथागतो मंजुध्वजो नाम नथागत एवंप्रमुखाः शारिपुत्र पूर्वस्यां दिशि गंगानदीवालुकोपमा बुद्धा भगवंतः स्वकखकानि युद्धक्षेत्राणि जिहंद्रियेण संचायित्वा निर्वेटनं कुर्वेति । प्रतीयथ यूयमिदम- चिंत्यगुणपरिकीर्तनं सर्वयुद्धपरियहं नाम धर्मपयीयं ॥१५॥ एवं दक्षिणस्यां दिशि चंद्रसूर्यमदीपो नाम तथागतो यशःप्रभी नाम तथागती महार्चिस्कंधी नाम तथागतो मेरुप्रदीपो नाम तथागतोऽनंतवीर्यो नाम नभागत एवंममुखाः शारिपुत्र दक्षि- रणस्यां दिशि गंगानदीवालुकीपमा धुधा भगवंतः स्वकस्व कानि बुद्धोनाणि जिहंट्रियेण संच्छादयित्वा निर्वेठनं कुर्वति । प्रती- यथ यूयमिदमचिंत्यगुणपरिकीर्तनं सर्वयुद्धपरियहं नाम धर्म- पर्यायं ॥१२॥ एवं पश्चिमायां दिश्य मितायुनीम तथागतोऽमितस्कंधो नाम तथागतोऽमितधजो नाम तथागतो महाप्रभो नाम तथागतो महारलकेतुनीम तथागतः शुद्धरश्मिप्रभो नाम तथागत एवंप्र- मुखाः शारिपुत्र पश्चिमामां दिशि गंगानदीवालुफोपमा वुद्धा भगवंतः स्वकस्वकानि बुशेषाणि जिहेट्रियेण संच्छादयित्वा निर्वेठनं कुपति । प्रतीयप यूयमिदमचिंत्यगुणपरिकीर्तनं सर्व- बुद्धपरिग्रहं नाम धर्मपर्यायं ॥१३॥ एवमुत्तरायां दिशि महार्चिस्कंधो नाम तथागतो वैश्वानर- निर्घायो नाम तथागतो दुंदुभिस्वरनिर्घोषो नाम तथागतो [III. 2.]

·98
APPENDIX II.
दुष्प्रर्यो नाम तथागत आदित्यसंभवो नाम तथागतो जलेनि-
प्रभो नाम तथागतः प्रभाकरो नाम तथागत एवंप्रमुखा शारि-
पुत्रोत्तरायां दिशि गंगानदीवालुकोपमा वुद्धा भगवंतः स्वकस्व-
कानि बुद्धोत्राणि जिहेंद्रियेण संच्छादयित्वा निर्वेठनं कुर्वति ।
प्रतीयथ यूयमिदमचिंत्यगुणपरिकीर्तनं सर्ववुद्धपरिग्रहं नाम
धर्मपर्यायं ॥१४॥
एवमधस्तायां दिशि सिंहो नाम तथागतो यशो नाम तथा-
गती यशःप्रभासो नाम तथागतो धर्मों नाम तथागतो धर्मधरी
नाम तथागती धर्मध्वजो नाम तथागत एवंप्रमुखाः शारिपुवा-
धस्तायां दिशि गंगानदीवालुकोपमा वुद्धा भगवंतः स्वकस्व-
कानि वुद्धक्षेत्राणि जिहेंद्रियेण संच्छादयित्वा निर्वेठनं कुर्वति।
प्रतीयथ यूयमिदमचिंत्यगुणपरिकीर्तनं सर्ववुद्धपरिग्रहं नाम
धर्मपर्यायं ॥१५॥
एवमुपरिष्ठायां दिशि ब्रह्मघोपी नाम तथागती नशाचराजी
नाम तथागत इंद्र केनुध्वजराजो नाम तथागतो गंधोत्तमो नाम
तथागती गंधप्रभासो नाम तथागतो महाचिस्कंधो नाम तथा-
गतो रनकुसुमसंपुष्पितगाचो नाम तथागतः सालेंद्रराजो नाम
तथागतो रत्नोत्पलथीनीम तथागतः सर्वार्थदर्शो नाम तथागतः
सुमेरुकल्पो नाम तथागत एवंप्रमुखाः शारिपुचोपरिठायां दिशि
गंगानदीवालुकोपमा घुया भगवंतः स्वकस्तकानि बुद्धोत्राणि
जिहद्रियेण संछादयित्वा निर्वेठनं कुर्वति । प्रतीयथ यूयमिदम-
चिंत्यगुणपरिकीर्तनं सर्वयुद्धपरियहं नाम धर्मपयायं ॥१६॥

·99
THE SMALLER SUKILVATI-VIÜHA.
तत्किं मन्यसे शारिपुत्र केन कारणेनायं धर्मपर्यायः सर्ववुद्ध-
परियही नामोच्यते। ये केचिच्छारिपुच कुलपुवा वा कुलदुहितरो
वास्य धर्मपयायस्य नामधेयं श्रोति तेषां च वुद्धानां भगवतां
नामधेयं धारयियंति सर्वे ते वुद्धपरिगृहीता भविष्यंत्यविनिवर्त-
नीयाश्च भविष्यंत्यनुत्तरायां सम्यक्संवोधौ । तस्मातर्हि शारिपुत्र
श्रद्दधाम्य प्रतीयथ माकांक्षयथ मम च तेषां च बुद्धानां भग-
वतां । ये केचिच्छारिपुत्र कुलपुवा वा कुलदुहितरी वा तस्य
भगवतोऽमितायुधस्तथागतस्य वुद्धक्षेने चित्तप्रणिधानं करिष्यति
कृतं वा कुर्वति वा सर्वे तेऽविनिवर्तनीया भवियंत्यनुत्तरायां
सम्यम्संवोधौ तच च वुद्धक्षेत्र उपपास्यत्युपपन्ना वोमपति वा।
तस्मातर्हि शारिपुत्र अद्धिः कुलपुत्रैः कुलदुहितृभिश्च तत्र वुद्धक्षेत्रे
चितप्रणिधिरुत्पादयितव्यः ॥१७॥
नद्यथापि नाम शारिपुत्राहमेतहि नेपां बुद्धानां भगवतामे-
वमचिंत्यगुणान्परिकीर्तयामि एवमेव शारिपुत्र ममापि ते बुद्धा
भगवंत एवमचिंत्यगुणान्परिकीर्तयति । सुदुष्करं भगवता शाक्य-
मुनिना शाक्याधिराजेन कृतं । सहायां लोकधातावनुत्तरां
सम्यक्संबोधिमभिसंवुध्य सर्वलोकविप्रत्ययनीयो धर्मो देगितः
कल्पकपाये सच कपाये दृष्टिकपाय आयुष्कपाये क्लेशकपाये॥१८॥
नन्ममापि शारिपुत्र परमदुष्करं यन्मया सहायां लोकधाता-
वनुतरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्य सर्वलोकविप्रत्ययनीयो धर्मों
देशितः सत्वकषाये दृष्टिकपाये क्लेशकषाय आयुष्कपाये कल्पक-
पाये ॥१॥

·100 APPENDIX II. इदमवीचभगवानतिमनाः। आयुष्माशारिपुत्रस्ते च भिक्षा- वस्ते च बोधिसत्वाः सदेवमानुषासुरगंधर्वश्व लोको भगवतो भापितमभ्यनंदन ॥२०॥ ॥ सुखावतीव्यूहो नाम महायानसूचं ॥ 30m VIPYA ATIYA అవు