·TRIANDRUT SANSKRIT SWŘIES
No. LXX.
THE
RYAMANJUSRÎMÜLAKALPA
EDITED BY
MAHA MAHOPADHYAYA
T. GANAPATI SÂSTRI
Curator of the Departinant for the publication of
Sanskrit Manuscripts, Trivandrum.
F4393
PART-1.
SHED UNDER THE AUTHORITY OF THE GOVERNMENT ON
IS HIGHNESS THE MAHARAJAH OF TRAVANCORE.
TRIVANDRUM:
RE THE AUPERINTENDENT COVERNMENT PRESS;
1920

·CENTRAL ARCHAEOLOGICAI.
LIBRARY, NEW DELHI.
aco: Na 19.3.13.
Data......
Cal X.. Sa IT
Ary. Gan

·TR
आर्यमन्जुश्रीमूलकल्प :-
DIRECTOR GERAL SEARCHES
अनान्तशयनसंस्कृतग्रन्थावलिः ।
ग्रन्थाङ्कः ७०.
संस्कृतग्रन्थप्रकाशनकार्याध्यक्षण
महामहोपाध्यायेन
त. गणपतिशास्त्रिणा
परिशोधितः।
प्रथमो भागः।
441
bary Regy
INE
अनन्तशयने
हेमश्रीमूलकरामवर्मकुलशेखरमहाराजशासनेन
राजकीयमुद्रणयन्त्रालये तदध्यक्षेण
मुद्रयित्वा प्रकाशितः।

·No text on this page.

·PREFACE. Among the collection of manuscripts acquired in 1909 from the Manalikkara Mathom near Padmanabhapuram, was found a volume of a Bunddhist work called Bodhisattva-Pítakavatamsaka or Manjusri-Mülakalpa. It is a pretty large palm-leaf manuscript containing about 13,000 granthas. The palm-leaves are long, light and soft and the manuscript is written in Devanagari characters with ink. Though the leaves have an appearance of being from 300 to 400 years old, the characters (except in the first and the last leaf) look clear and legible as if they were just written down). The copyist of the manuscript is one Pandita Ravichandra the head of the Mülaghosha-vihāra who went out from Madhyadesa* as is evidenced from the colophon at the end of the manuscript "श्रीमूलघोषविहाराधिपतिना श्रीबो + + + + + + + + + मध्यदेशाद् विनिर्गतेन पण्डितरविचन्द्रेण लिखितम्"। The copyist also tells us at the end of the manuscript, "परिसमाशं च यथा- Sotariaagfarre Freyl", which means, ‘here ends the Kalpa of Árya Manjusri as is available'. It can be inferred from this that the manuscript from which the present manuscript was copied was itself an incomplete one. The subjects here dealt with are the Mantric texts of Kumāra-Manjusri Bodhisattva Mahāsattva, which bestow on all humanity long life, health, wealth, happiness and other desired objects; the ways and means of attaining the Mantric powers; the science of astrology, omens and other similar matters. The sermons given here are found in the form of a conversation between Bhagavat-Sākya-Muni and Kumāra-Manjusri; between Bhagavat-Sākya-Muni and Para shan-Mandala (ES) and between Kumāra-Manjusri and Parshan Mandala (997705). Most of the words and sent. ences used in this work pay little or no attention to the rules of Vyākarana. Having learnt from ine the discovery of the manuscript, a few years ago, Prof. Sylvain Levi, Professor au College de France wrote to me to say that he had seen only a Chinese translation of the Manjusrimnāla-Kalpa in China, but nowhere its Sanskrit original and that this rare "हिमवद्विन्ध्ययोर्मध्यं यत् प्राश्विनशनादपि । प्रत्यगेव प्रयागाच मध्यदेशः प्रकीर्तितः ॥" (मनः) ·2 work should be published without delay. I have now undertaken to publish this work with the hope that it will be found useful by all who are interested in Mantric literature especially by the Buddhists and most of all by the students of Indian antiquities. The work being a voluminous one, it is intended to publish it in parts; and the first part is now given to the public. This is a holy work of the Buddhists and deserves to be placed along with the Vedas. As the non-observance of tie rules of V'yākarana in regard to gender, number and case, found throughout this work is be. coming its sacred character, and as no second manuscript has been obtained, the text in this edition is adopted exactly as it is found in the original manuscript. Trivandrum, 7th August 1920.} T. GANAPATI SÂSTRÍ ·उपोद्धातः। । १९०९ तमे ऊस्ताब्दे वृत्तायां ग्रन्थगवेषणयात्रायां पद्मनाभपुरसनी- इसन्निविष्टाद् मणलिक्करमठादुपात्तेषु ग्रन्थेषु बोधिसत्त्वपिटकावतंसक इति मञ्जुश्रीमूलकल्प इति च व्यपदेश्यः कश्चिद् बुद्धसमयग्रन्थोऽन्तर्गत आ- सीत् । स खलु त्रयोदशसहस्रग्रन्थपरिमितो दीर्घश्लक्ष्णलधुषु तालपत्रेषु मषी- द्रवलिखितनागरलिपिविन्यासः त्रिचतुरशतवर्षपुराणतावभासकेऽपि पनजाते सद्योमषीलिखितनिर्विशेषस्फुटभास्वरवर्णलिपिर्निकामं दर्शनीयाकारः । अस्यो- पलब्धादर्शग्रन्थस्य लेखकः श्रीमूलघोषविहाराधिपतिमध्यदेशाद् विनिर्गतः पण्डितरविचन्द्रो नाम, यस्माद् ग्रन्थान्ते 'श्रीमूलघोषविहाराधिपतिना श्रीबो- + + + + + + + + + + मध्यदेशाद् विनिर्गतेन पण्डितरविचन्द्रेण लिखितम् इत्युपन्यस्तम् । 'परिसमाप्तं च यथालब्धमार्यमश्रियस्य कल्पम्' इति ग्रन्थान्ते लेखदर्शनाच्च ग्रन्थस्य सावशेषत्वं सम्भावयितुं शक्यम् । मञ्जुश्रीनानः कुमारभूतस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य सर्वसत्त्वायु- रारोग्यैश्वर्यमनोरथपुण्यपरिपूरकाणि मन्त्रपदानि, तत्साधनानुष्ठानविधयः, ज्यो- तिषनिमित्तादिविज्ञानानि चात्र प्रतिपाद्यन्ते । इह तत्त्वोपदेशाः सर्वे भगव- च्छाक्यमुनि -कुमारभूतम श्रियोः संवादभङ्गया, भगवच्छाक्य- मुनि-पर्षन्मण्डलयोः संवादभनया, मञ्जुश्री- पर्षन्मण्डलयोः संवादभङ्गया च संघटिताः । इह व्याकरणातिगा एव भूयिष्ठाः पदवाक्यप्रयोगाः । अन्थमिमं मयोपलब्धं विज्ञाय विद्वद्वरिष्ठः प्रान्सदेशीयविश्वविद्यापीठमहाप्र- वक्ता श्रीमान् सिल्वैन्लेविमहाशयो मामाह 'मञ्जुश्रीमूलकल्पस्य चीन- भाषानुवादं चीनदेशेऽद्राक्षं, मूलग्रन्थं तु न क्वचिदुपलभामह' इति, 'अपूर्व- त्वादविलम्ब प्रकाशनीय' इति च । सर्वथा मन्त्रभक्तानां विशिष्य ताथाग- तानां विशिष्यतरां तु भारतपुरावृत्तविमर्शकाणामुपकाराय प्रभविष्णुरिति कृत्वा मन्त्रविद्याकोशोऽयमस्माभिः प्रकाशयितुमारब्धः। अतिविपलत्वादेष ROHIVAH ·२ । भागशः प्रकाशनमर्हतीत्येतस्य प्रथमो भाग इदानीं प्रकाश्यते । वेदवन्मा- ननीयस्यास्य बोधिसत्त्वमन्त्ररहस्यग्रन्थस्य पदेषु लिङ्गवचनविभक्त्यादीनां व्य- त्ययकरणमकरणं च बहुलमादर्श दृश्यमानं भूषणमिति बुद्धया द्वितीयादर्शा- नुपलब्ध्या च तत्तथैवास्माभिरादृतं, न तु तत्र बिन्दुमात्रकमपि परिवर्तयितुं व्यवसितम् । अनन्तशयनम्, २५-७-१९२०. . } त. गणपतिशास्त्री. 5 ·॥श्रीः॥ आर्यमञ्जुश्रीमूलकल्पम्। नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्यः । एवं मया श्रुतम् । एकस्मिन् समये भगवां शुद्धावासोपरि गगनतलप्रतिष्ठितेऽचिन्त्याश्चर्याद्भुतम- विभक्तबोधिसत्त्वसन्निपातमण्डलमाडे विहरति स्म । तत्र भगवां शुद्धा- वासकायिकान् देवपुत्रानामन्त्रयते स्म । शृण्वन्नु देवपुत्राः! मजु- श्रियस्य कुमारभूतस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्याचिन्त्याद्भुतप्रातिहा- र्यचर्यासमाधिशुद्धिविशेषविमोक्षमण्डलबोधिसत्त्वविकुंर्वणं सर्वसत्वो- पजीव्यमायुरारोग्यैश्वर्यमनोरथपापारिपूरकाणि मन्त्रपदानि सर्वस- त्वानां हिताय भाषिष्ये । तं शृणु, साधु च सुष्टु च मनसि कुरु, भाषिष्येऽहं ते । अथ शुद्धावासकायिका देवपुत्राः साञ्जलयो भूत्वा*+++++ +++++++++++++++ विशेष भूमिप्रतिलाभवज्रासनाक्रमणमारध- पणधर्मचक्रमवर्तनसर्वश्रावकप्रत्येकबुद्धनिर्याणदेवमनुष्योपपत्तिसर्वदु:- खप्रशमनदरिद्रव्याधितआढ्यरोगोपकर्षणतां सर्वलौकिकलोकोत्तरम- त्रचर्यानभिभवनतां सर्वाशापरिपूरणतः सर्वतथागतानामवश्यवच- नधारणम् । तद् वदतु भगवान् मैत्रचित्तो हितचित्तोऽस्माकमनुकम्पा- मुपादाय सर्वसत्त्वानां च। अथ भगवान् शाक्यमुनिः सर्वावन्तं शुद्धावासभवनं बुद्धचक्षु- पावलोक्य विशुद्धविषयज्योतिर्विकरणविध्वंसिनी नाम समाधि स- मापद्यते स्म । समनन्तरसमापन्नस्य भगवत + + + + + सङ्घ- सुमितबोधिसत्त्वसञ्चोदनी नाम रश्मि + + + सितरश्म्यवभासं दृष्ट्वा, ईषत - +a+ N ARTHANA कावकानपदा ·२ Hemati मञ्जुश्रीमूलकल्पे प्रहसितबदनो भूत्वा तं बोधिसत्त्वगमामन्त्रयते स्म । इयं भो! जिनपु- त्राः! अस्माकं. रश्मिसञ्चोदनी । इहायात । सज्जीभवन्तु भवन्तः ।। अथ खलु मञ्जुश्रीः कुमारभूतो बोधिसत्त्वो महासत्त्व उत्फुल्ल- नयनोऽनिमिषनयनो येनासौ रश्भ्यवभासः, तेनाभिमुखस्तस्थौ ।। अथ सा रश्मिः सञ्चोदनी कुसुमावती लोकधातुं महतावभासे- नावभास्य भगवतः सङ्कुसुमितराजेन्द्रस्य तथागतस्य त्रिः प्रदक्षिणी- कृत्य मश्रियस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्वस्य मूर्धन्यन्तर्षीयते स्म ॥ अथ मञ्जुश्रीः कुमारभूत उत्थायासनाद् भगवन्तं सङ्कुसुमि- तराजेन्द्र तथागतं त्रिः प्रदक्षिणीकृत्य, शिरसा प्रणम्य, दक्षिणं जानु. मण्डलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य, भगवन्तं सङ्कुसुमितराजेन्द्रमेतदवोचत् ।। समन्वाहृतास्य भगवता शाक्यमुनिना तथागतेनार्हता सम्यक सम्बुद्धेन । गच्छामो वयं भगवनितो सहां लोकधातुं भगवन्तं शा- क्यमुनि द्रष्टुं वन्दितुमुपासितुं सर्वमन्त्रचर्यासाधनौपयिकमण्डलविधानं कल्परहस्यपटविधानरूपसर्वतथागतहृदयगुह्यमुद्राभिषेकं निर्देषु सर्वस स्वानां सर्वाशां परिपूरयितुम् ।। एवमुक्ते भगवान् सकुसुमितराजेन्द्रस्तथागतो मज़ुश्रियं कुमारभूतमेतदवोचत् -'गच्छ त्वं मञ्जुश्रीः! कुमार! यस्येदानीं कालं मन्यसे । अपि त्वस्मद्वचनेन भगवान् शाक्यमुनिरल्पाबाधताम- ल्पातङ्कतां लघूत्थानतां सन्यासविहारतां प्रष्टव्यः ॥ अथ भगवान् सङ्कुसुमितराजेन्द्रस्तथागतो मञ्जुश्रियं कुमा- रभूतमेतदवोचत्-अपि तु कुमार! शतसहस्रगङ्गानदीसिकतनख्यैस्त- थागतैरर्हद्भिः सम्यक् सम्बुद्धस्त्वदीयं मन्त्रचर्यामण्डलकल्परहस्याभि- षेकमुद्राषटलविधानहोमजपनियमसर्वाशापारिपूरकसर्वेसत्त्वसन्तोषण - ज्योतिरनपटलविसरातीतानागतवर्तमानज्ञानराज्यैश्चर्यव्याकरणमन्त्रा- वर्तनदेशनिष्ठावसानान्तर्धानकालसमयविसरपटलसमस्ताशेषलौकिक - लोकोचरसर्वयुद्धबोधिसत्त्वार्यश्रावकमत्येकबुद्धबोधिसत्त्वभूमाक्रमणत - अर्यानिष्ठं भाषितवन्तः, भाषिष्यन्ते च मयाप्येतहि । अनुमोदितुमेव .

·प्रथमः परिवर्तः । ३ snakoummaNP । गच्छ स्वं मजुश्री कुमारभूत! यस्येदानी कालं मन्यसे । शाक्यमु. निसमीपं सम्मुखम् । इयं धर्मपर्याय श्रोष्यसि । त्वमपि भाषिष्यसे । भवति चात्र मन्त्रः नमः सर्वतथागतानामचिन्त्याप्रतिहतशासना- नां औं र र स्मर । अप्रतिहतशासनकुमाररूपधारिण हूम् हुम् फट् फट् स्वाहा ॥ अयं स कुमार! मञ्जुश्रीः मूलमन्त्रः । सर्वेषां तथाग- तानां हृदयः, सर्वैश्च तथागतै पितः, भाषिष्यन्ते । स त्वमपीदानी भाषिष्यसे । सहां लोकधातुं गत्वा विस्तर विभागशः सर्वकर्मकरम् । शाक्यमुनिना तथागतेनाभ्यनुज्ञातः । परमहृदयं भवति चात्र ओं वा- क्ये द नमः । उपहृदयं चात्र वाक्ये हुम् ॥ अथ खलु मञ्जुश्रीः कुमारभूतो भगवान सकुसुमितराजेन तथागतेनाभ्यनुज्ञातः सर्वव्यूहालङ्कारो बोधिसत्त्वचर्यानिष्यन्दबोधिम- ण्डलसमनुमापणं नाम समाधि समापद्यते । समनन्तरसमापन्नस्य मञ्जश्रियः कुमारभूतस्य चतुर्दिग्न्यापन्नान अन्तोमधस्तिर्यक् सर्व सर्वावन्तं दिशं बुद्धैर्भगवद्भिः संपूर्ण तं लोकधातुमभवत् । साधु साधु भो! जिनपुत्र ! यत् त्वमिमं समाधिविशेष समापद्यसे । न शक्यं सर्व- श्रावकप्रत्येकबुदैवोधिसत्वेश्च चामविष्टैर्दशभूमिपतिष्ठितैरपि++सङ्क- सुमितराजेन्द्रस्तथागतस्तैश्च बुद्धभगवद्भिः सार्ध सम्मन्त्र्य इदं मञ्जु- श्रियः कुमारभूतस्य परमहृदयं परमगुह्यं सर्वार्थसाधनं मन्त्रं भाषते स्म । एकाक्षरं नाम परमगुह्यं सर्वसत्यानामर्थकरं दिव्यमन्यैरपि म- न्त्रचाविशेषैः साधनीयम् ॥ अथ भगवान् सङ्कुसुमितराजेन्द्रस्तथागतो मुहूर्त तूष्णीमभूत् । सर्व सर्वावन्तं लोकधातुं बुद्धचषावलोक्य ताश्व बुद्धान् भगवतः समन्वाहृतं वा मैत्रात्मकेन चतसा मन्त्रमुदीरयते स्म । नमः सर्वबुद्धा- नाम् । मन्त्रः । एष मञ्जुश्रीः परमहृदयः सर्वकर्मकरः ।। अथ मञ्जुश्रीः कुमारभूतस्तस्मात् समाधेर्युत्थाय संयथापि नाम बलवान् पुरुषः सम्मिञ्जितं वाहुं प्रसारयेत् , प्रसारित वा स- म्मिञ्जयेदच्छटासङ्घातमात्रो निमेषोन्मेपक्षणमात्रशुद्विवलबलजबुद्धि- नामनीतसमाधिविशेषविकुर्वणं नाम समापद्यत सहां लोकधातुं प्रत्य- ·४ मम्जुश्रीमूलकल्ये आगत्य चोपरि गगनतलमहामणिरत्नप्रतिष्ठिते शुद्धावासदेव- निकाये प्रत्यष्ठात् । सर्वं च तं शुद्धावासभवनं महता रश्म्यवभासेनाव- भास्य ज्योतिरत्नप्रतिमण्डनोयोतनीं नाम समापद्यते स्म । समनन्तरस- मापन्नस्य मञ्जुश्रियः कुमारभूतस्यानेकरत्नप्रविभक्तकूटागाररत्नच्छत्रा- नेकयोजनशतसहस्र विस्तीर्णदिव्यदृश्यमहापट्टकलापोपशोभितविरचित- दिव्यपुष्पध्वजपताकमालाकुलरत्नकिङ्किणीजालोपनद्धमधुरसर्वनिर्घोष- वैवर्तिकत्वबोधिसत्त्वप्रतिष्ठापनदिव्यं च गन्धमाल्यविलेपनस्रक्चूर्ण- प्रवर्षे चाभिनिर्ममे भगवतः शाक्यमुनेः पूजाकर्मणे तमाश्चर्याद्भुतमा- तिहार्य बोधिसत्वविकुर्वणं दृष्ट्वा ।। अथ ते शुद्धावासकायिका देवपुत्रा संदृष्टरोमकूपजाता भवनं प्रकम्पमानं दृष्ट्वा, उत्तप्तभिन्नहृदया आहोस्वित् किं ऋद्धेः परिही याम इति सत्वरमाणरूपाः उच्चैः क्रोशितुमारब्धाः एवं चाहुः-प. रित्रायस्व भगवन् ! परित्रायस्व शाक्यमुन! ॥ अथ भगवान् सर्वावन्तं शुद्धावासपर्षदमामन्त्रयते स्म । मा भैष्टतु मार्षा मा भैष्टथ । एष स मञ्जुश्रीः कुमारभूतो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः सङ्कुसुमिते बुद्धक्षेत्रे सङकुसुमितराजस्य तथागतस्य सका- शाद् द्रष्टुं वन्दितुं पधुपासितुं महतार्थचर्यामन्त्रपदवैपुल्याद्भुतधर्मपदं च निर्दिष्टुमागतः ।। अथ खलु मञ्जुश्रीः कुमारभूतो भगवतः शाक्यमुनेस्त्रिः प्रद- क्षिणीकृत्यानिमिषनयनो भगवन्तमवलोक्य चरणयोर्निपत्य इमेभिर- क्षरषदप्रत्याहारैभगवन्तमभ्यष्टावीत् ।। "नमस्ते मुक्तायाजन्य नमस्ते पुरुषोत्तमः । नमस्ते पुरुषश्रेष्ठ! सर्वचर्यार्थसाधकः । नमस्ते पुरुषसिंह ! सर्वानर्थनिवारक!। नमस्तेऽस्तु महावीर ! सर्वदुर्गविनाशकः । नमस्ते पुरुष! पुण्डरीकपुण्यगन्धमनन्तक ! नमस्ते पुरुषपद्म! त्रिभवपङ्कविशोधक! । नमस्ते मुक्ताय सर्वदुःखविमोचक ! ।। शान्ताय सोदान्तसुदान्सक।

·प्रथमः परिवर्तः। नमस्ते सिद्धाय सर्वमन्त्रचर्यार्थसाधक ! नमस्ते मङ्गल्याय सर्वमङ्गलमङ्गल!। नमस्ते बुद्धाय सर्वधर्मावबोधने ! । नमस्ते तथागताय सर्वधर्मतथागत !! निःमपञ्चाकारसमनुप्रविष्टदेशिक ! । नमस्ते सर्वज्ञाय सर्वज्ञ ज्ञेयवस्तुसंस्कृतासंस्कृतत्रियानमार्गनिर्वाणप्रति ष्ठापनप्रतिष्ठिताय" इति । एभिरक्षरपदप्रत्याहारास्तोत्रपदैर्भगवन्तं संमुखम ....लोकघातूनतिक्रम्य पूर्वोत्तरे दिग्भागे सङ्कसुमित नाम बुद्धक्षेत्रमभूत् । तत्र कुसुमावती नाम लोकधातु यत्र स भगवान् सङ्कुसुमितराजेन्द्रस्तथागतो विहरत्यहं सम्यक् सम्बुद्धो विद्याचरण + + + वोदशयत्यादौ कल्याणं, मध्ये कल्याण, पर्यवसाने कल्याणं स्वार्थ सर्व जन केवलं परिपूर्ण परिशुद्ध पर्यवदातं बुद्धचर्य सम्प्रकाशयति स्म॥ स एतर्हि तिष्ठति ध्रियते यापयति धर्म च दो + + + + त्राणं लयनं शरणं परायणं क्षेममत्यन्तनिष्ठमत्यन्तपर्यवसानं सर्वस- त्वानां च भाषते स्म । तेनैव भगवता कृताभ्यनुज्ञात इहागतो भग- वतः समीपपादमूलम् स च भगवान् सङ्कुसुमितराजेन्द्रस्तथागतो भगः बत अल्पाबाधतां लघूत्थानलोवभास्यत्वविहारतां पर्यपृच्छत् । एवं चाह-'आचर्यम् ! यत्र हि नाम एवंविध पञ्चकषाये काले बुद्धो भगवान् शाक्यमुनिरुत्पन्नः सर्वधर्म देशयति । अनूनपदव्यञ्जनं स्प- थापवर्गदेवमनुष्योपपत्तिप्रतिलोभनता । आश्चर्य तस्य भगवतः शाक्य- मुनेवीर्यम् । यत्र हि नाम अभव्ये सत्त्वनिकाये त्रिभवसमुद्यानानुत्तिते मार्गेऽत्यन्तयोगक्षेमानुगमे निर्वाण प्रतिष्ठापयति । अपि तु भगवान् बुद्धानां भगवतां चित्तं उदा एव भगवन्त ज्ञास्यन्ति । किं मया ।

·! मञ्जुश्रीमूलकल्पे शक्यमचिन्त्याद्भुतैश्वर्यविकुर्वितानां भगवतां बुद्धविकुर्वितुं ज्ञातुम् । चित्तचरितचर्यानुप्रवेशनिहर्हारचेष्टितं ज्ञातुं वा समासनिर्देशतो वा क. ल्पकोटीनयुतशतसहस्ररपि वक्तुम् । योऽयं तथागतानां तथागतनि- हरिसमस्तव्यस्ताशेषमूर्त्या संस्कृतधर्मतो द्रष्टव्यः । दर्शनहेयपुराणाव- लम्बिनां चर्या वक्तुं गुणान् वा कथयितुं तथागत एवात्र भगवान् जानीते; न वयम् ॥ अथ खलु मञ्जुश्रीः कुमारभूतः स्वरिद्धिविकुर्वितनिर्मिते महा- रत्नपने निषण्णः, भगवन्तं शाक्यमुनि निरीक्ष्यमाणः ॥ अथ भगवाञ्छाक्यमुनिर्म श्रियं कुमारभूतं बोधिसत्त्वं महा. सत्त्वं विविधकथानुसारे तथागतभूतान् पूर्वप्रश्नपूर्वङ्गमपुरःसरधर्मदेश- नानुकूलबोधिसत्त्वचयानिारार्थोपसंहितेन ब्राह्मण स्वरेण कलविङ्क- रुतरचितगर्जितदुन्दुभिस्वरनिनादितनिर्घोषेण स्वरेण मञ्जश्रियं कु- मारभूतमामत्रयते स्म ॥ स्वागतं ते मञ्जुश्रीः ! महासत्त्व चर्यासर्व- बुद्धयविष्ठितनिरिसर्वबोधिसत्त्वार्थसम्मापकसर्वमन्त्रपदसरहस्याभि- षेकमुद्रामण्डलकल्यभिषेक आयुरारोग्यैश्वर्यसर्वाशापारिपूरकः सर्वसा- धनौपयिकतन्त्रज्ञानज्ञेयकालान्तराधानराज्यक्षेत्र अतीतानागतवर्तमा- नसंक्षेपतः सर्वसत्त्वानां सर्वाशापारिपूरक स्वगुणोद्धोधनमन्त्रचर्या- नुवर्तितपरसवप्रीतिकरण अन्तर्दानाकाशगमन पादपचारिक मेधा- वीकरण आकर्षण पातालप्रवेशन आभिचारिक सर्वकामावाप्तिस- कुल यक्षयक्षिणी किङ्करपिशाचसर्वभूताकर्षण बालवृद्धतरुणयथा- स्थितिस्थापकसंक्षेपतः सर्वकर्मकर सर्वमनोरथपरिपूरक आभिचा- रक शान्तिकपौष्टिकेषु प्रकुर्वाणः, यथा यथा प्रयुज्यमानस्तथा तथा श्राव्यमानबोधिसत्त्वपिटकावतंसकं महाकल्परत्नपटलविसरं अस्माभि- रनुज्ञातः सर्वबुद्धैश्च भाषन्तं शुद्धसत्त्वे + + + + यधर्मकोशं बहुज- नहिताय बहुजनकामाय देवानां च मनुष्याणां च सर्वसत्त्वानु- दिश्य ॥ अथ खलु मञ्जुश्रीः कुमारभूतः सर्वबुद्धाधिष्ठानज्योतिरश्मि- ब्यूहालङ्कारसञ्चोदनी नाम बोधिसत्त्वसमाधि समापद्यते । समनन्तर- ·+ + + + प्रथमः परिवर्तः। समापन्नस्यानेकगङ्गान + यावद् भुवनं यावत्र अवी- चिमहानरकं ये कचित् सत्त्वा सुदुःखिताः, सर्वे ते दुःखपशमन- शान्ति च जग्मुः । सर्वश्रावकमत्येकबुद्धबोधिसत्त्वान् बुद्धांध भगवतां सञ्चोय पुनरेवं सा रश्मिर्म श्रियस्य बोधिसत्त्वस्य मूर्धन्यन्ती- यते स्म ॥ अत्रान्तरे पूर्वस्यां दिशि ये व्यवस्थिता बुद्धक्षेत्राः, तत्र बुद्धा भगवन्तः सञ्चोदिताः, तेन रश्मिधातुमण्डलीसमुधोतितनिहारेण । तद्यथा- ज्योतिस्सौम्यगन्धावभासश्री म तथागतः, भैषज्यगुरु- वैदूर्यप्रभराजस्तथागतः, समन्तावभासश्रीर्नाम तथागतः, समुद्गतरा- जो नाम तथागतः, शालेन्द्रराजो नाम तथागतः, लोकेन्द्रराजो नाम तथागतः, अमितायुर्ज्ञानविनिश्चयराजो नाम तथागतः, अनन्तावभा- सराजेन्द्रो नाम तथागतः, ज्योतिरश्मिराजेन्द्रो नाम तथागतः, एवं. प्रमुखा बुद्धा भगवन्तो बोधिसत्त्वगणपरिवृताः अनन्तानन्तेषु च लो- कधातुषु तथागतार्हन्तः सम्यक् सम्बुद्धीः सहां लोकधातुं शुद्धावास- भवनस्थं च शाक्यमुनि तथागतामहन्तं सम्यक् सम्बुद्धं मश्रिया सार्ध कुमारभूतेन बोधिसत्त्वचर्यानिर्देशमन्त्रपदार्थपटलविसरं भाषन्तं ते बुद्धा भगवन्तः सन्निपतेयुः । एवं दक्षिणस्यां पश्चिमस्यागुत्तरस्या दिक्षु विदिक्षु । इत्यूर्ध्वमधस्तिर्यक् सर्वावन्तं बुद्धक्षेत्रानवभास्य सर्वेषु च बुद्धक्षेत्रेषु सर्वमारभवनानि जिहीकृत्य सबोधिसत्त्वगणपरिवृताः स- श्रावकसङ्घपुरस्कृताश्च तं शुद्धावासभवनं बुद्धविकुर्वणबोधिसत्त्वम- हात्म्यं च दर्शयितुकामा मन्त्रचर्यानिरिसमाधिविशेषपटल विसरत- थागतशासनमप्रतिहतं चोद्योतयितुकामाः प्रत्यस्थात् ॥ तद्यथा- सुबाहु, सुरत्न, सुव्रत, सुनेत्र, सूरत, सुधर्म, सर्वार्थसिद्धि, सर्वोद्गत, धर्मोद्गत, रनोद्गत, रत्नश्रीः, मेरुश्रीः, अचिन्त्यश्रीः, प्रभा- करश्रीः, प्रभश्रीः, ज्योतिश्रीः, सर्वार्थश्रीः, सर्वरत्नपाणिः, चूडामणिः, मेरुध्वजपाणिः, वैरोचनगर्भः, रत्नगर्भः, ज्ञानगर्भः, सचिन्त्यार्थगर्भः, अचिन्त्यार्थगर्भः, धर्मोद्गतगर्भः, ध्वजकेतुः, मुकेतुः, अनन्तकते, ।

·R मम्जुश्रीमुखको विमलकेतुः, गगनकेतुः, रनकेतुः, गर्जितघोषदुन्दुभिस्वरराजाः, अ- नन्तावभासज्ञानराजः, सर्वतमोऽन्धकारविधमनराजः, सर्वविकरण- बोधिविध्वंसनराजः, सर्वचर्यातिशयज्ञानराजः, लोकेन्द्रराज, अतिशये- न्द्रराज, विधमनराज, निधूतराज, आदित्यराज, अभावसमुद्तराज, स्वभावसमुद्गतराज, अभावस्वभावसमुद्भगतराज, अविवक्षितराज, स्व- भावपुण्याभः, लोकाभः, अमिताभः, मिताभः, अनन्तामः, सुने- त्राभः, सुसम्भवामः, अर्थभावाभः, अधृष्यः, अमृष्यः, अकृपा, अ- कनिष्ठः, अमलः, अनलः, द्युति पति मति मुख मुख नेमि निमि के- तु ऋक्ष दिविदेव दिव्य नाभि रवन लोकशान्ति उपारिष्ट दुन्दुभिसिद्ध शिव आख्यदिव्य दुमसह दुर्धर्ष दुरालभ दूरङ्गम दुरालभ दूरस्थित ऊर्ध्वद्रव्यतम खद्योत समहद्योत अद्योत ऋपभ आम सुमनाय सुमन महादेव मुनिर्मल मलान्त दान्त समि सुचिह्न श्वेतध्वज इमि किमि कनिष्ट निकर्प जीव मुजात धूमकेतु ध्वजकेतु श्वेतकेतु सुकेतु वसुकेतु वसव पितामह पितरनिष्ककुरुलोकाख्य समन्ताख्य महाख्य श्रेयसि तेजसि ज्योतिकिरण समन्तकर लोकङ्कर दिवङ्कर दीपङ्कर भूतान्त- कर सर्वार्थङ्कर सिद्धङ्कर द्योतिङ्कर अवभासङ्कर दुन्दुभिस्वर रुतस्वर मुस्वर अनन्तस्वर केतुस्वर भूतमुनि कनकमुनि ऋक्च्छन्दः काश्य- पशिखि विश्वभुक विपश्चि शाक्यमुनिश्चेति । एतैश्चान्यैश्च बहुभिर्बुदै- भगवद्भिस्तं शुद्धवासभवनमवभास्य, पद्मासनेषु च स्थित्वा, भूदेवं बोधिसत्त्वगणाश्चाजहारं एवंख्याः । तद्यथा- रत्नपाणिः, वज्रपाणिः, सुपाणि, अनन्तपाणि क्षितिपाणि आ- लोकपाणि सुनिर्मल सुकूप प्रभूतकूट मणिकूट रत्नकूट रत्नहस्ति समन्त- हस्ति गन्धहस्ति सुगति विमलगति लोकगति चारुगति अनन्तगति अनन्तकीर्ति विमलकीर्ति गतिकीर्ति अमलकीर्ति कीर्तिकीर्ति नाथ अनाथ नाथभूय लोकनाथ समन्तनाथ आत्रेय अनन्तत्रेय समन्तत्रेय मैत्रेय सुनेत्रेय नमन्तत्रेय त्वद्धत्रेय सरूलाय त्रिरन्तात्रेय त्रिशर- णात्रेय त्रियानात्रेय विस्फूर्ज सुमनोद्भवर्णवां धर्माश्वरः, अभावे- श्वरः, सम्मतेश्वरः, लोकेश्वरः, अवलोकितेश्वरः, सुलोकितेश्वर वि- लोकितेश्वर लोकमह सुमह गजितेश्वर दुन्दुभिस्वर विततेश्वर विध्व- ·प्रभमः परिवर्तः । स्तेश्वर सुवक्ष मुमूर्ति सुमहद् यशोवत आदित्यप्रभाव प्रभविष्णुः सो- मेश्वर सोम सौम्य अनन्तश्री लोकश्री गगन गगनाव्य गगनगं+क्षि- तेश्वर महेश्वर क्षितिक्षितिगर्भ नीचरण सर्वावरण सर्वावरण विष्कम्भि सर्वनीवरणविष्कम्भिः समन्तनिर्मथनः समन्तभद्रः भद्रपाणिः मृधनः सुसंहतः रसुपुष्य सुनथ आकाश आकाशगर्भः सवार्थगर्भः सर्वोद्भव अनिवर्ती अनिवर्तित अपायजह अविवर्तित अवैवत्तिकसर्वधर्मोपश्चेति । एतैश्चान्यैश्च वोधिसत्वैर्महासत्वैः सार्ध भगवान् शाक्यमुनिः शुद्धावा- सभवने विहरीत स्म ।। अन्यैरपि बोधिसत्त्वैमहासत्वैः स्त्रीरूपधारिभिः अनन्तचर्यार्थ- लोकनिरहारसकलसत्त्वाशय अनिवर्तनमार्गप्रतिष्ठापनतयाचिन्त्या- विद्यापदमन्त्रधारणी ओषधवेपरूपधारिभिर्नानाविधपक्षिगणयक्षराक्ष- समणिमन्त्ररत्नराजसत्त्व असत्त्वसङ्ख्यातसमनुप्रवेशसञ्चचर्यानुवर्तिभिः यथासयसत्त्वचिनयनयानुकारिभिः तत्पतिविशिष्टरूषानुवतिभिर्विद्या- गजोपदेशयथावबोधधर्मनिर्याततथागताब्जकुलिशसर्वलौकिकलोकोत्त- रसमनुमवेशसमयानतिक्रमणीयवचनपथप्रतिष्ठापनतरत्नवंशानुपच्छेद- कर्तृभिः तद्यथा- उष्णीप अत्यद्भुत अत्युन्नत सितातपत्र अनन्तपत्र शतपत्र जयोष्णीप लोकोत्तर विजयोष्णीप अभ्युद्गतोष्णीष कमलरश्मि कनकरश्मि सितरश्मि व्यूढोष्णीष कनकराशि सितराशि तेजोराशि मणिराशि समनन्तराशि विख्यातराशि भूतराशि सत्यराशि अभा. वस्वभावराशि अवितथराशि एतैश्वान्यैश्चोष्णीपराजैरनन्तधर्मधातुम- विष्टैर्यथाशयसत्याभिप्रायपारिपूरकैः सर्वजिनहृदयसमन्तागर्न शाक्य कल्पकोटीनियुतशतसहस्रैरपि उष्णीपराज्ञां गणनापर्यन्तं वक्तुम् , अचिन्त्यबलपराक्रमाणां माहात्म्यं वा कथयितुम् । समासनिर्देशतः संक्षेपतश्च कथ्यते । विद्याराज्ञीनां समागमं वक्ष्यते । तद्यथा- ऊर्णा भ्रलोचना पड़ा श्रवणः ग्रीवा अभया करुणा मैत्री कृपा प्रज्ञा रश्मि चेतना प्रभा निर्मला धीवरा तथान्याश्व विद्याराज्ञी- भिरनन्तापर्यन्ततथागतमूर्वनिसृष्टाभिः । तद्यथा- - O ·emama मञ्जुश्रीमूल कल्पे तथागतपात्र धर्मचक्र तथागतशयन तथागतावभास तथागतवच- न तथागतोष्ठ तथागतोरु तथागतामल तथागतध्वज तथागतकेतु तथा- गतचिह्नश्चेति । एतैश्चान्यैश्च तथागतमत्रभाषितैर्विद्याराज्ञराज्ञीकिङ्कर- चेटचेटी दूतदूती यक्षयक्षी सत्त्वासत्त्वैश्च प्रतिविशिष्टव्यूहालङ्कारधर्ममे- पानिःसृतः समाधिविशेषनिष्यन्दिरपरिमितकोटीशतसहस्रपरिवारितैः सर्वविद्यागण उपर्युपरि प्रवर्तमानविद्याराज्ञैः । तेऽपि तत्र शुद्धावासभ- वनमधिष्ठितवानभूवम् । अब्जकुले च विद्याराज्ञः। तद्यथा भगवान द्वादशभुजः पड्भुजः चतुर्भुजः हालाहलः अमोघपाशः श्वेतहयग्रीवः सुग्रीव अनन्तग्रीव नीलग्रीव सुग्रीव सुकर्णः श्वेतकर्णः नीलकण्ठः लोककण्ठ विलोकित अवलोकित ईश्वरसहस्ररश्मि मनः मनसः विख्यातमनसः कमल: कमलपाणिः मनोरथः आश्वासकः प्रहसित सुकेश केशान्त नक्षत्र नक्षत्रराज सौम्य सुगत दमकश्चेति । एतैश्चान्यैश्च विद्याराजैः । अब्जोष्णीषप्रमुखैरनन्तनिरिधर्ममेघनिष्य- न्दसमाधिभूतैरनेकशतसहस्रकोटीनियुतविदीपपरिवारितैरनेकैश्च विद्या- राज्ञीभिर्लोकेश्वरमूर्तिसमाधिविस्तैः। तद्यथा- तारा मुतारा नटी भृकुटी अनन्तटी लोकटी भूमिप्रापटी विम- लटी सिता श्वेता महाश्वेता पाण्डरवासिनी लोकवासिनी विमलवा- सिनी अब्जवासिनी दशबलवासिनी यशोवती भोगवती महाभोग- वती उलूका अलोका अमलान्तकरी समन्तान्तकरी दुःखान्तकरी भूतान्तकरी श्रिया महाश्रिया भूपश्रिया अनन्तश्रिया लोकश्रिया विख्यातश्रिया लोकमाता समन्तमाता बुद्धमाता भगिनी भागीरथी सुरथी रथवती नागदन्ता दमनी भूतवती अमिता आवली भोगवली आकर्षणी अद्भुता रश्मी सुरसा सुरवती प्रमोदा द्युतिवती तटी सम- न्ततटी ज्योत्स्ना सोमा सोमावती मायूरी महामायूरी धनवती धन- न्ददा सुरवती लोकवती अर्चिष्मती बृहन्नला बृहन्ता सुघोषा सुनन्दा वसुदा लक्ष्मी लक्ष्मीवती रोगान्तिका सर्वव्याधिचिकित्सनी असमा देवी ख्यातिकरी वशकरी शिमकरी क्षेमदा मङ्गला मङ्गलावहा चन्द्रा सुचन्द्रा चन्द्रावती चेति । एतैश्चान्यैश्च विद्याराज्ञिभिः पर्णासवरिजा- ।

·प्रथमः परिवर्तः। मुलिमानसीपमुखैरनन्तनिरिधर्मधातुगगनस्वभावैः सत्वचाविकुर्वि ताधिष्ठानसञ्जनितमान सैः दूतती चेटचेटी किङ्करकिरी यक्षयक्षी राक्षसराक्षसी पिशाचपिशाची अन्जकुलसमयानुप्रवेशमन्त्रविचारिभिः येन तं शुद्धावासं देवभवनं शुद्धसत्वनिश्वस्तं, तेन प्रत्यष्टात् । प्रतिष्ठि- ताश्च भगवतः शाक्यमुनेः पूजाकर्मणोयुक्तमानसो अभूवस्थितवन्तः ॥ तस्मिन् भगवतः शाक्यमुनेः समीपं वज्रपाणिः बोधिसत्त्वः स्वकं विद्यागणमामन्त्रयते स्म । सन्निपातं ह भवन्तोऽस्मद्विद्यागण- परिवृताः, सक्रोधराजः विद्याराजराज्ञिभिर्महादूतिभिः स्मरणमात्रेणैव सर्वा विद्यागणाः सन्निपतिताः । तथा विद्योत्तमः सुविद्य सुविद्ध मुवाहु सुषेण सुरान्तक सुरद सुपूर्ण वज्रसेन वज्रकर वज्रबाहु वज्रहस्त वज्रध्वज बज्रपताक वज्रशिखर वज्रशिख वज्रदंष्ट्र शुद्धवज्र वज्ररोम वनसंहत वज्रानन वज्रकवच वज्रग्रीव वचनाभि वज्रान्त वज्रपन्चर वज्रपाकार वज्रासु वज्रधनुः वज्रशरः वज्रनाराच वन्त्राङ्क वज्रस्फोट वज्रपाताल वज्र- भैरव +++ नेत्र वनक्रोध जलान्तश्चर भूतान्तश्चर गन्धनान्तश्चर महाक्रोधान्तश्वर महेश्वरान्तश्वर सर्वविद्यान्तश्चर घोरः सुघोरः क्षेप उपक्षेपः पदनिक्षेपः विनायकान्तक्षेपः सविन्यासक्षेपः उत्कृष्टक्षेप बल महावल मुम्भ भ्रमर भृङ्गिरिटि क्रोध महाक्रोध सर्वक्रोध अजर अजगर ज्वर शोप नागान्त दण्ड नीलदण्ड अङ्गद रक्ताङ्ग वज्रदण्ड मेध्य महामेध्य काल कालकूट श्वित्र रोम सर्वभूतसंक्षय शूल महाशूल अति महाति यम वैवस्वत युगान्तकर कृष्णपक्ष घोरः घोररूपी पट्टि- स तोमर गद प्रमथन प्रसन संसार अरह युगान्तार्क प्राणहर शक्रघ्न देष आमर्ष कुण्डलि सुकुण्डलि अमृतकुण्डलि अनन्तकुण्डलि रत्नकुण्डलि बाहु महाबाहु महारोग दुष्टसर्प वसर्प कुष्ठ उपद्रव भक्षक अतृप्त उच्छु- ध्यश्चेति । एतैश्चान्यैश्च विद्याराज्ञैर्महाक्रोधैश्च समस्ताशेषसत्त्वदमक उच्चाटनोध्वंसन स्फोटन मारण विनाशयितारः, भक्तानां दातारः, शान्तिक पौष्टिक आभिचारककर्मेषु प्रयोक्तारः, अनेकैश्च विद्याराज- कोटीनयुतशतसहस्रपरिवारिताः शाक्यमुनि भगवन्तं मञ्जश्रियं कुमा- ·१२ मञ्जुश्रीमुलकल्प रभूतं निध्यायन्तं स्वकं विद्याराज कुलिशपाणिं नमस्यतामाज्ञामुदीक्ष- यमाणाश्च कुलस्थानं स्थिताः । स्वकस्वकेषु चासनेषु च निषण्णा अभू- वन् । भगवतो वज्रपाणेयों अपिता महादूत्यो विद्याराज्ञीनियुतसहस्रप- रिवाराच अपि स्वकं धर्मधातुं गमनस्वभावं निःमपं चावलम्व्य तस्मिन् स्थाने सनिपतिताः । तद्यथा wanthamama मेखला सुमेखला सिङ्कला वज्रार्णा वज्रजिहा वज्रभू वन- लोचना वनांसा वज्रचुकुटी वनश्रवणा वज्रलेखा वज्रसूची वज- मुस्ती वजाङ्कुशी वजशाटी बजासनी वज्रश्रिङ्खला सालवती साला विरटी कामिनी वज्रकामिनी कामवजिणी पश्यिका पश्यिनी महा- पश्यिनी शिखरवासिनी महिला द्वारवासिनी कामवत्रिणी मनोजवा अतिजवा शीघ्रजवा सुलोचना सुरसवती भ्रमरी भ्रामरी यात्रा सिद्धा अनिला पूरा केशिनी सुकेशा हिण्डिनी तर्जिनी दूती सुदूती मामकी वामनी रूपिणी रूपवती जया विजया अजिता अपराजिता श्रेयांस हासिनी हासर्वाजणी लोकवती यसवती कुलिशवती अदान्ता त्रैलोक्यवशङ्करी दण्डा महादण्डा प्रियवादिनी सौभाग्यवती अर्थवती महाना तित्तिरी धवलतित्तिरी धवला सुनिर्मिता सुनिर्मला घण्टा खड्गपटिसा मूची जयती अवरा निर्मिता नायिका गुह्यकी विस्रम्भि• का मुसला सर्वभूतवशङ्करी चेति । एताश्चान्याश्च महादूत्यः अनेक- दूतीगणपरिवारिवारिता अत्रैव महापर्षन्मण्डले सन्निपतेयुः अनेकाश्च धारण्यः समाधिनिप्पन्दपरिभावितमानसोद्भवा दुष्टसत्त्वनिग्रहदण्डमा- यादयिताः तद्यथा wante वज्रानलममोहनी धारणी मेरुशिखरकूटागारधारिणी रत्नशि- खरकूटागारधरणिन्धरा सुकूटा बहुकूटा पुष्पकूटा दण्डधारिणी निग्र- हधारणी आकर्षणधारिणी केयूरा केयूरवती ध्वजायकेयूरा रत्नाग्र- केयूरा लोकानकेयूरा पताम्रकेयूरा विपरिवर्ता लोकावर्ता सहस्रावर्ता विवस्वावर्ता सर्वभूतावा केतुवती रत्नवती मणिरत्नचूडा बोद्धयगा बलवती. अनन्तकेतु समन्तकेतु रबकेतु विख्यातकेतु सर्वभूतकेतु ·प्रथमः परिवर्तः । १३ NELHIAR अजिरवती अस्वरा सुनिर्मला पण्मुखा विमला लोकाख्या चेति । एताश्चान्याश्चानेकधारणीशतसहस्रकोटीपरिवारिता तत्रैव महापर्षन्म- ण्डले सन्निपतेयुः । अनन्तबुद्धाधिष्ठानमहाबोधिसत्यसमाध्याधिष्ठान च । अथ बुद्धक्षेत्रविवर्जितप्रत्येकबुद्धा भगवन्तो खड्गविषाणकल्पा वनचारिणश्च ससत्त्वानामर्थ कुर्वन्तस्तूष्णीम्भावानधिवासनधर्मनेत्री- सम्प्रकाशयन्तः संसारानुवर्तिन सदा खिन्नमानसा महाकरुणाव- र्जितसन्तानः केवलचित्तवासनापरिभावितबोधिचित्तपूर्वोद्भावितपरि- भावितचेतना एकभूमि द्विभूमि त्रिभूगिर्याचदष्टमी बोधिसच्चभूमिनि- वर्तितमानसः खिन्नमानसो संसारभयभीरवः, तेऽपि तं महापर्षन्म. ण्डलं सन्निपतेयुः । तद्यथा गन्धमादनः सिमन्तायतन समन्तप्रभ चन्दन काल उपकाल नेमि उपनेमि रिष्ट उपरिष्ट उपारिष्ट पार्च सुपार्श्व दुन्दुभि उपदुन्दुभि लोकाख्य लोकप्रभ जयन्त अरेणु रेणु उपरेणु अंश उपांश चिह्न सुचिह्न दिनकर सुकर प्रभावन्त प्रभाकर लोककर विश्रुत सुश्रुत सुकान्त सुधान्त सुदान्त अदन्तान्त भवान्त सितकेतु जिह्मकेतु केतु उपकेतु तथ्य पद्महर पद्मसम्भव स्वयम्भु अद्भुत मनोज मनस महेन्दुकूटाख्य कुम्भसकलाख्य मकर उपकर शान्त शान्तमानस वर्म उपवर्म वैरोचन कुसुम सुलील श्रेयस बद्यहरान्तक दुम्मसह कनक विमलकेतु सोम सुसोम सुषेण सुचीर्ण शुक्र ऋतु इष्ट उपेन्द्र वसुश्चेति । एतैश्चान्यैः प्रत्येकबुद्धकोटीनियुतशतसहस्राचिन्त्यातुल्या प्रणिहितधर्मधातुगगन- स्वभावनिःमपंचसंस्कृतमध्ययानप्रविष्टनिर्दिष्टप्रतिष्ठितैः सार्ध भगवान् शाक्यमुनिः प्रतिष्ठातुननयप्रतिघापगतैर्विहरति स्म। महाश्रावकसङ्ग्रेन च सार्धमनेकश्रावक शतसहस्रकोटीपरिवारैः । तद्यथा महाकाश्यप नदीकाश्यप गयाकाश्यप दुरविक्षोकाश्यप भर- द्वाज विण्डोल मौद्गल्यायन महामौद्गल्यायन शारिपुत्र महासारि- पुत्र मुभूति महासुभूति गवांम्पति कात्यायन महाकात्यायन उपालि भद्रिक कफिणनन्द आनन्द सुन्दरनन्द लोकभूत अनन्तभूत वर्णक उपवर्णक नन्दिक उपनन्दिक अनिरुद्ध पूर्ण सुपूर्ण उपपूर्ण wmailwaumata ·मञ्जुश्रीमूलकल्पे तिष्य पुनर्वसु रूह रौद्र रौरव कुरु पञ्चिक उपपञ्चिक काल सुकाल देवल राहुल हरित उपहरित ध्याथि नन्दि ध्यायिक उपायि उप- यायिक श्रेयसक द्रव्यो मल्लपुनः उपद्व्यः उपेतः खण्डः तिघ्य महातिष्य समन्ततिध्य आहयनयसोद यसिक धनिक धनवर्ण उपधनिक पिलि. न्दवश पिप्पल किन्फल उपफल अनन्तफल सफल कुमार कुमारकाश्यप महोद पोडशवर्तिका नन्द उपनन्द जिह जिल्ल जितपाश महेष्वास वासीक कुरुकुल्ल उपकुरुकुल्ल कोटीकर्ण श्रमण श्रोणीपरान्तक गाङ्गेयक गिरिकणिक कोटिकर्णिक वार्षिक जेत सुजेत श्रीगुप्त लोकगुप्त गुरुगुप्त गुरुक द्योतीरस सनक डिम्भक उपडिम्भि विसकोटिक अनाथद उपर्तन विवर्तन उन्मत्तक यात समन्त भइलि सुभबुद्ध स्वागत उपागत लोहागत दुःखान्त भद्रकल्पिक महाभद्रिक अर्थचर पितामह गतिक पुष्पमाल पुष्पकाशिख उपकाशिक महोषध महोजस्क महोज अनुराधमहौजस्क महोज अनुराध राषक रासिक सुब्रह्म सुशोभन मुलोक समागम मितवेति । एतधान्यैश्च मनन्तधर्मधातुविमुक्तिरस- रसज्ञः त्रियानसमवसरणकरणीयसयानसमनुप्राप्तैः संसारपलायिभिः त्रिमोक्षध्यानध्यायिभिः चतुर्बाहुविहार ईर्ष्यापथसम्पन्नैः सुसमाहितैः मूपसम्पन्नैः अनयप्रविष्ट्रनिर्वाणधातुसमवशरणसमतानिःप्रपंचभिः सार्ध तन्महापर्पन्मण्डलं तं च भगवन्तं शाक्यमुनि निरन्तस्थानवस्थित । दशभूम्यानन्तरं तेऽपि तत्र निषण्णभूवम् । अनेकैश्च महाश्राविका- समवशरणनिर्वाणधातुसमनुभविष्टाभिः असंस्कृतयावमानयानावल- म्विभिः शुद्धाभिर्वीतरागाभिः समन्तद्योतिसमनुमाप्ताभिः, दक्षिणीय- क्षेत्रगुणाधानविशोधिभिः सत्त्वसारमण्डभूताभिः लोकायाधिपतीभिः पूज्यदेवमनुष्यपुण्यक्षेत्रद्विपदचतुष्पदबहुपद अपद सर्वसत्त्वाग्राधिप- तीभिः तद्यथा- NOHAR यशोधरा यशोदा महाप्रजापती प्रजापती सुजाता नन्दा स्थूलनन्दा सुनन्दा ध्यायिनी सुन्दरी अनन्ता विशाखा मनोरथा जयवती बीरा उपवीरा देवता सुदेवता आश्रिता श्रिया प्रवरा प्रमुदिता प्रियंवदा रोहिणी धृतराष्ट्रा धृता स्वामिका सम्पदा वपुषा ·+ + -- + + + वसुदा धर्म- प्रथगः परिवर्तः । शुद्धा प्रेमा जटा उपजटा समन्तजटा भवान्तिका भावती मनोजवा केशवा विष्णुला विष्णुवती सुमना बहुमता शेयसी दुःखान्ता कर्मदा क दा नर्मदा ताम्रा सुताम्रा कीर्तिबती मनोवती प्रहसिता त्रिभवान्ता त्रिमलान्ता दुःखशायिका निर्वीणा त्रिपर्णा पनवर्णा पद्मावती पद्म प्रभा पद्मा पद्मावती त्रिपणी सप्तवर्णी उत्पलवर्णा चेति । एताया- न्याश्च महास्थविष्ठा महाश्राविका भगवतः पादमूलं वन्दनाय उपस शान्ताः । एता एव महापर्षन्मण्डलं महाबोधिसत्त्वविकुर्वणं प्रभावयितु- कामाः सनिपतिताः सन्निषण्णा अभूवम् । धर्मश्रवणाय मन्त्रचर्या थनिरिमुद्योतयितुकामा भूवम् ।। अथ भगवान् शाक्यमुनिस्तं सर्वावन्तं पपन्मण्डलमवलोक्य शुदाध्यासयः अभावस्वभावगगनस्वभावत्रिपर्वसमतिक्रमणं सत्त्वधातुं विदित्वा मश्रियं कुमारभूतमामन्त्रयते स्म । समन्वाहर त्वं म- जुश्रीः! सत्त्वार्थचर्य प्रति यथाशयाभिननन्दनेप्सितकर्मफलश्रद्धा- समन्वागममन्त्रचर्यार्थसम्पापणं नामामधर्मपदकर्मपदं शान्तिपदं मोक्ष- पदं कल्पनिहार निर्विकल्पसमताप्रापणं दशतथागतबलसमन्तबलस. बलं मारवलाभिवर्द्धनं नाम घोधिसत्त्वसमाधि भावयथ ।। अथ मञ्जुश्रीः कुमारभूतः समनन्तरभावितं भगवता समापद्यते स्म । समनन्तरसमापन्नस्य मञ्जश्रियः कुमारभूतस्य यथेयं त्रिसाहस्र- महासाहस्रो लोकधातुरनेकलोकधातुशतसहस्रपरमाणुरजासमा त्रि- साहलमहासाहस्रां लोकधातुं सम्प्रकम्प्य महताबमासनावभास्य च स्वकं शुद्धिवलाधानं दर्शयते स्म । स्वानि च पन्त्रपदानि भाषते स्म । 'नमः समन्तबुद्धानाम् । अभावस्वभावसमुद्गतानाम् । नमः प्रत्येकबु- द्धार्यश्रावकाणाम् । नमो बोधिसत्त्वानां दशभूमिप्रतिष्ठितेश्वराणां बो- धिसत्वानां महासत्त्वानाम् । तद्यथा--उँ खख खाहिखाहि दुष्ट सत्त्वदमक! असिमुसलपर- शुपाशइस्त! चतुर्भुज ! चतुर्मुख ! पदचरण! गच्छ गच्छ महाविघ्नघा- वक! विकृतानन ! सर्वभूतभयङ्कर ! अट्टहासनादिने व्याघ्रचर्मनिव- ·- मञ्जुश्रीमलकरपे सन! कुरु कुरु सर्वकर्मा । छिन्द छिन्द सर्वमन्त्रान् । भिन्द भिन्द परमुद्राम् । आकर्षय आकर्षय सर्वशुद्राम् । निर्मथ निर्मथ सर्वदुष्टान् । प्रवेशय प्रवेशय मण्डलमध्ये । वैवस्वतान्तकर ! कुरु कुरु मम कार्यम् । दहदह पचपच मा विलम्ब मा विलम्ब समयमनुस्मर हूँ हूँ फट् फट् । स्फोटय स्फोटय सर्वाशापारिपूरक ! हे हे भगवन् ! किं चिरायसि मम सर्वार्थान साधय स्वाहा ॥ एष भगवती मश्रियस्य महाक्रोधराजा यमान्तको नाम यम- राजामपि घातयति । आनयति । किं पुनरन्यसत्त्वम् । समनन्तरभा- पिते महाक्रोधराजे भगवतः समीपं सर्वसत्त्वा उपसङ्क्रमन्ते आता भीताखस्ता उद्विग्नमनसो भिन्नहृदयाः । नान्यच्छरणम् । नान्यत् त्राणम् । नान्यत् परायणम् । वर्जयित्वा तु बुद्धं भगवन्तं मज़ुश्रियं च कुमारभूतम् ॥ अथ ये केचित् पृथिवीचरा जलेचराः खगचराः स्थावरजा- माश्च जरायुजाण्डजसंस्वेदज उपपादुकसत्त्वसङ्ख्याताः; तेऽपि तत्क्ष- णतन्मुहूर्तेनानन्तापर्यन्तेषु लोकधातुषु स्थिता इत्यूर्ध्वमस्तिर्यग् दिक्ष विदिक्षु निलीनास्तक्षणं महाक्रोधराजेन स्वयमपोह्य नीताः । अयं च क्रोधराजा, अवीतरागस्य पुरतो न जप्तव्यः । यत् कारणं सोऽपि म्रियते शुष्यते वा । समयमधिष्ठाय बुद्धमतिमायाग्रतः + + + वा मञ्जुश्रियो वा कुमारभूतस्याग्रतो जप्तव्यः । अन्यकर्मनिमित्तं वा यत्र वा तत्र वा न पठितव्यः। कारणं महोत्पादमहो- स्सन्न आत्मोपघाताय भवतीति । परमकारुणिका हि बुद्धा भगवन्तो बो- घिसत्त्वाश्च महासत्त्वाश्च केवलं नु सर्वज्ञज्ञान + + + + + + + सम्पतिष्ठापन-अशेषसत्त्वधातुनिर्वाणाभिसम्मापणा अशासितशासन: त्रिगात्रसंयोजनः त्रिरत्नवंशानुपच्छेदमन्त्रचर्यादीपनः महाकरुणाम- भावनिष्यन्देन चेतसा मारबलाभिभवन महाविघ्ननाशन दुष्टराज्ञा नि- वारण आत्मबलाभिभवन परबलनिवारणस्तोभन पातन नाशन शा. सन उच्छोषण तोषण स्वमन्त्रचर्यामकाशन आयुरारोग्यैश्वर्याभिव- दनतः क्षिपकार्यान साधयतः, महामैन्या महाकरुणा महोपेक्षा महामु- दितासांगता तनिमित्तहेतुं सर्वतर्कवितर्कापगतेन चेतसा भाषते स्म ॥ + + ·मारुता महामन्दता कूष्माण्डामहाकुष्माण्डामाका - प्रथमः परिवतः । অখ গালা শ্না মাথা ব্যান: पिशाचा महापिशाचाः पूतना महापूतना कटपूतना महाकटपूराना डा महाबेताडा कम्बोजा महाकम्बोजा भगिन्यो महाभनिन्यो डाक्षि- न्यो महाडाकिन्यः चूपका महाचूपका उत्सारका महोत्सारमा डि- म्फिका महाडिस्फिकाः किम्पका महाकिम्पका रोगा महारोगाः महा- रोगा अपस्मारा महाअपस्माराः ग्रहा महानता आकाशमातरा महा- काशमातरः रूपिण्यो महारूपिण्यः क्रन्दना महाक्रन्दनाः छाया महा- च्छाया प्रेपका महामेषकाः किङ्करा महाकिकरा यक्षिण्या महायक्षिण्यः पिशाच्यो महापिशाच्यो ज्यरा महाज्वराः चातुर्थका महाचातुर्थकाः नित्यज्वरा विषमज्वरा साततिका मौहर्तिका वालिकाः पैत्तिकाः श्ले- मिकाः सान्निपातिका विद्या महाविद्या सिद्धा महासिदा योगिनी महायोगिनः ऋपयो महाऋपयः किङ्करा महाकिङ्करा महोरगा महाम- होरगा गन्धर्वा महागन्धर्वा देवा महादेवा मनुष्या महामनुष्या जन- पदयो महाजनपदयः सागरा महासागराः नद्यो महानद्यः पर्वता म. हापर्वताः निधयो महानिधयः पृथिव्या महापृथिव्या वृक्षा महावृक्षाः पक्षिण्यो महापक्षिण्यो राज्ञा महाराज्ञा शका महेन्द्रा वासवा क्रतयो भूता वियति ईशान यमः ब्रह्मा महाब्रह्मा वैवस्वत धनद धृतराष्ट्रः विरूपाक्षः कुवेरः पूर्णभद्रः पश्चिकः जम्भल सम्भल कमल हारीति हरिकेश हरिहारीति पिङ्गला प्रियङ्कर अर्थङ्कर जालेन्द्र लोकेन्द्र उपेन्द्र गुह्यक महागुह्यक चल चपल जलचर सातत गिरि हेमगिरि महागिरि कूटाक्ष त्रियसिरथेति । एतैश्वान्यैश्च महायक्षसेनापतिभिः अनेकयक्ष- कोटीनियुतशतसहस्रपरिवारितैस्तत्रैव महापर्षन्मण्डले शुद्धावासभवने बोधिसत्वाधिष्ठानेन ऋद्धिवलाधानेन च सनिपतिता अभूवं, सत्रिय- ण्णाश्च धर्मश्रवणाय ॥ येऽपि ते महाराक्षसराजानः, अनेकराक्षसकोटीनियुतशत- सहस्रपरिवाराः आनीता महाक्रोधराजेन । तद्यथा रावण प्रविण विदारण शडकर्ण कुम्भ कुम्भकर्ण समन्तकर्ण यम विभीषण Animalsina D ·मजुश्रीमूलकल्ये घोर सुघोर यक्ष यम घण्ट इन्द्रजित् लोकजिः योधनः सुयोधनः शूल: त्रिशूल: त्रिशिरः अनन्तशिरश्चेति सन्निपतिता भूवं धर्म- श्रवणाय॥ PHUNemayan येऽपि ते महापिशाचा अनेककोटीनियुतशतसहस्रपरिवाराः । पीलु उपपीलु सुपीलु अनन्तपीलु मनोरथ अमनोरथ सुताय असन सुधाम घोर घोररूपश्चेिति सन्निपतिता अभूवं धर्मश्रवणाय ॥ येऽपि ते महानागराजानः, अनेकनागकोटीनियुतशतसहस्त्र- परिवारा आनीताः क्रोधराजेन, बोधिसत्त्वऋद्धिवलाधानेन च । तद्य- था-नन्द उपनन्द कम्बल उपकम्बल वासुकि अनन्त तक्षक पद्म महापद्म सङ्खपाल सङ्घ सङ्खपाल कर्कोटक कुलिक अकुलिक माण कल- शोद कुलिशिक चांपेय मणिनाग मानभञ्ज दुकुर उपदुकुर लकुट महालकुट श्वेत श्वेतभद्र नील नीलाम्बुद क्षीरोद अपलाल सागर उपसागरश्चेति । एतश्चान्यैश्च महानागराजनैः, अनेकशतसहस्रमहा- नागपरिवारितैस्तन्महापर्पन्मण्डलं सन्निपतिताः सनिषण्णा अभूवं धर्मश्रवणाय ।। येऽपि ते ऋषयो महाऋपयः । तद्यथा-आत्रेय वसिष्ठः गौ. तम भगीरथः जद्दनु अङ्गिरसः अगस्ति पुलस्तिः व्यास कृष्ण कृष्ण गौतम आग्नि अङ्गिरस जामदग्नि आस्तीक मुनिः मुनिवर अश्वरः वैश- म्पायन पराशरः परशुः योगेश्वरः पिप्पलः पिप्पलाद वाल्मीका मार्क- ण्डश्चेति । एतैश्वान्यैर्महाऋषये अनेकमहाऋषिशतसहस्रपरिवारास्तत्पर्ष- न्मण्डलमुपजग्मुः। भगवन्तं शाक्यमुनि वन्दित्वा सन्निपण्णा भूवं मन्त्रचर्यार्थवोधिसत्त्वापिटकं श्रोतुमनुमोदितुं च ॥ येऽपि ते महोरगराजानः, तेऽपि तत् पर्षन्मण्डलं सम्पविष्टा अभूवं सन्निषण्णाः । तद्यथा भेरुण्ड भूरुण्ड मरुण्ड मारीच दीप प्रदीपाश्चेति ॥ येऽपि ते गरुडराज्ञास्तेऽपि तत् पर्षन्मण्डलं सनिपतिता अने- कशतसहस्रपरिवाराः । तद्यथा सुपर्ण वेतपर्ण पन्नग पर्णग सु. Maalama Busin ·40meaninetite प्रथमः परिवर्तः । १९ जातपक्ष अजातपक्षः मनोजव पन्नगनाशन वैनतेय वैनतेय भरद्वाज शकुन महाशकुन पक्षिराजाश्चेति । तेऽपि सत् पर्षन्मण्डलं सन्निपतेयुः॥ येऽपि ते किन्नरराज्ञः अनेककिन्नरशतसहस्रपरिवाराः तेऽपि तं पर्षमण्डलं सनिपतेयुः । तद्यथा हुम उपटुम सुगुम अनन्तद्रुम लो. कहुम लेदुम धनोरस्क महोरक महोजक महोज महर्दिक विस्त सुस्वर मनोज्ञ चित्तोन्मादकर उजत पेशक करुण अरुणायते । एते चान्ये च महाशिवराजाना अनेकवितार शतसहपरिवार सन्निप- तिता अभूवं धर्मश्रवणाय ॥ एवं ब्रह्मा सहाम्पति महाब्रह्मा आमास्वरः प्रभास्वरः शुद्धाभ: पुण्याभः अट्टह अतपाः अकनिष्ठा मुकनिष्ठा लोकनिष्ठा आकि- ञ्चन्या नैवकिञ्चन्या आकाशानन्त्या नैवाकाशानन्त्या सुदशा मुदा शना मुनिर्मिता परनिर्मिता शुद्धावासा तुपिता यामा वृदशा चातु- महाराजिका सदामत्ता मालाधारा करोटपाणयः वीणातृतीयकाः पर्वतवासिनः कूटवासिनः शिखरवासिनः अलकवासिनः पुरवासिनः विमानवासिनः अन्तरिक्षचराः भूमिवासिनः वृक्षवासिनः गृहवा- सिनः । एवं दानवेन्द्राः-प्रलाद बलि राहु वेमचित्ति सुचित्ति क्षेमचित्ति देवाचत्ति राहु बाहुप्रमुखाः अनेकदानवकोटीशतसहसपरि- वाराः विचित्रगतयो विचित्रार्थाः सुरयोधिनोऽसुराः, तेऽपि तत् पर्षन्मण्डलं सन्निपतेयुः । बुद्धाधिष्ठानेन वोधिसत्वचिकुर्वणं | वन्दि- तुं पर्युपासितुम् ॥ येऽपि ते ग्रहा महाग्रहा लोकार्थकरा अन्तरिक्षचराः । त- आदित्य सोम अङ्गारक बुध बृहस्पति शुक्र शनिथर राहु कम्प केतु अशनि निर्घात तार ध्वज घोर धून धूम वज ऋक्ष वष्टि उप- दृष्टि नष्टार्क निर्नष्ट हशान्त माष्टि ऋष्टि तुष्टि लोकान्त क्षय विनिपात आपात तर्क मस्तक युगान्त श्मशान पिशित रौद्र श्वेत अभिज अ- भिजत मैत्र शकु त्रिशङ्कु लूथ रौद्रकः ऋतुनाशन बलवां घोर अरुण विहसित मार्टि स्कन्द सनत् उपसनत् कुमारक्रीडन हसन प्र- हसन नर्तपफ नर्तक खज विरूपश्चेवि । इत्येते महाग्रहाः तेऽपि तत् mona ·MMENarea मन्जुश्रीमुलकल्ये पर्यन्मण्डलमनकशतसहसपरिता बुद्धाधिष्ठानेन तस्मि शुद्धावासभवने सन्निपतिता अभवं सन्निपण्णा॥ अथ ये नक्षत्राः खगानुचारिणः अनेकनक्षत्रशवसहस्रपरिवा- रिताः । तयश अधिनी भरणी कृत्तिका रोहिणी मृगशिरा आई पुनर्यम् पुष्प आश्लेषा मया उभे फल्गुनी हस्ता चित्रा स्वाति विशाखा अनुराधा ज्येष्ठा मूला उभौ आषाढौ श्ररणा धनिष्ठा शत- भिषा उभौ भद्रपदी रेवती देवती मभिजा पुनर्णवा ज्योती अङ्गि- रसा नक्षत्रिका उभौ फल्गुफल्गुक्ती लोकप्रवरा प्रवराणिका श्रेयसी लोकमाता ईरा हा वहा अर्थवती असार्था चेति । इत्येते नक्षत्र- राज्ञः तस्मि शुद्धावासभवने अनेकनक्षत्रशतसहस्रपरिवारिताः तास्त- स्मिन् महापर्षन्मण्डलसन्निपाते बुद्धाधिष्ठानेन सनिपतिताः सनिषण्णा अभूवम् ॥ पत्रंशद् राशयः तद्यथा--- मेष वृषभ मिथुन कर्कटक सिंह कन्य तुल वृश्चिक धनु मकर कुम्भ मीन वानर उपकुम्भ भृक्षार खड्ग कुञ्जर महिष देव मनुष्य शकुन गन्धर्व लोकसत्वजित उग्र- तेज ज्योत्स्न छाय पृथिवी तम रज उपरज दुःख सुख मोक्ष बोधि प्रत्येक श्रावक नरक विद्याधर महोज महोजस्क तिर्यक्षेत असुर- पिशित पिशाच यक्षराक्षस सर्वभूमित भूतिक निम्नग ऊर्ध्वग तिर्यग विकसित ध्यानग योगप्रतिष्ठ उत्तम मध्यम . अधमश्चेति । इत्येते महाराश्यः अनेकराशिशतसहस्रराशिपरिबारिताः, येन शुद्धावासभ- वनं, येन च महापर्षत्सन्निपातमण्डलं, तेनोपजग्मुः। उपेत्य भग- बतचरणयोर्निपत्य स्वकस्वकेषु च स्थानेषु सन्निषण्णा भूवम् ।। येऽपि ते महायक्षिण्यः, अनेकयक्षिणीशतसहस्रपरिवृताः । त- यथा---मुलोचना मुभ्रू सुकेशा सुस्वरा मुमती वसुमती चित्राक्षी पूरांशा गुह्यका सुगुह्यका मेखला सुमेखला पोचा अभया जया कि- जया रेवतिका केशिनी केशान्ता अनिला मनोहरा मनोवती कुसु- मावती कुसुमपुरवासिनी पिङ्गला हारीती बीरमती वारा सुवीरा सु- घोरा घोरवती सुर सन्दरी सुरसा गुह्योचमारी वटवासिनी अशोका अन्धारसुन्दरी आलोकसुन्दरी प्रभावती अतिशयवती रूपवती सुरूपा ·प्रथमः परिवतः असिता सौम्या काणा मेना नन्दिनी जपनन्दिनी लोकान्तरा चेति । इत्येते महायक्षिण्यो अनेकयक्षिणीशतसहस्रपरिवाराः तन्महापर्षन्म - ण्डलं दूरत एव भगवन्तं शाक्यमुनि नमस्यन्त्यः स्थिता भूवम् ।। येऽपि ते महापिशाच्यः, अनेकपिशाचिनीशतसहस्त्रपरिहताः, तेऽपि तं भगवन्तं शाक्यमुनि नमस्यन्त्यः सन्निएलेयुः । तद्यथा मण्डितिका पांसपिशाची उल्कापिशाची ज्वालापिशाची भस्मोदिरा पिशिताशिनी दुर्धरा भ्रामरी मोहनी तर्जनी रोहिणिका गोवाहि- णिका लोकान्तिका भस्मान्तिका पीलुवती बहुलवती बहुल दुर्दान्ता धणा चिहितिका मान्तिका घूमा मुधूमा चेति । इत्येता महापि- शाच्यः, अनेकांपशाचीशतसहस्रपरिचारिताः, तेऽपि तन्महापर्षत्सन्नि- पातमण्डलं सम्पविष्टा भूवम् । येऽपि ते मातरा महामातराः लोकमनुचरन्ति ; सत्वविहेठिका बलिमाल्योपहारिश्च । तद्यथा--ब्रह्माणी माहेश्वरी वैष्णवी को- मारी चामुण्डा वाराही ऐन्द्री याम्या आग्नेया वैवस्वती लोकान्तकरी वारुणी ऐशानी वायव्या परमाणहरा सुखमण्डितिका शकुनी महा- शकुनी पूतना कटपूतना स्कन्दा चेति । इत्येते महामातरा अनेकमा- तरशतसहस्रपरिवाराः; तेऽपि तं महापर्पन्मण्डलं नमो बुद्धायेति वा- चमुदीरयन्त्यः स्थिता अभूवम् ।। एवमनेकशतसहस्रमनुष्या मनुष्यसत्वासत्त्वपावदीदेवीचिमहा- नरकं, यावच्च भगवाग्रं, अत्रान्तरे सर्वगगनतलं स्फुटमभूत् । सत्वनिकाये न च कस्यचित् प्राणिनो विरोधोऽभूत् । बुद्धाधिष्टानेन च बोधिसत्वसवालङ्कारेण च सर्व एव सत्वा मूर्धापस्थितं बुद्धं भग- चन्तं मञ्जश्रियं कुमारभूतं सम्पश्यते स्म ।। अथ भगवान् शाक्यमुनिः सर्वावन्तं लोकधातुं बुद्धचक्षुषा समवलोक्य मञ्जश्रियं कुमारभूतमामन्त्रयते स्म । भाप भाष वं शुद्धसत्व! मन्त्रचर्यार्थविनिश्चयसमाधिपटल विसरं बोधिसत्वपिटकं, यस्येदानीं कालं मन्यसे ।।

·भन्नुश्रीमूलकल्पे । अथ मञ्जुश्रीः छमारभूतः भगवता शाक्यमुनिना कृताभ्यनु- ज्ञातः गगनस्वभावव्यूहालङ्कारं वनसंहतकठिनसन्तानव्यूहालङ्कारं नाम समाधि समापश्चले । समनन्तरसमापनस्य मञ्जश्रियः कुमारभूतस्य तं शृद्धावासभवनं अनेकयोजनशतसहसविस्तीर्ण वज्रमयमधितिष्ठते स्म । यत्र ते अनेकयक्षराशसगन्धर्वमतपिशाचः संक्षेपतः सर्वसत्व- धातुबोधिसत्याधिष्ठानेन तस्मिन् विभाने वजमणिरत्नमख्ये सम्मतिष्ठि- ताः सन्निपण्णा भूवं अन्योन्यमविठकाः । अथ अजुश्रीः कुमा- रभूतस्तन्महापर्षत्सन्निपातं विदित्वा यमान्तकं क्रोधराजमामन्त्रयते स्म । भो भो महाक्रोधराज! सर्वबुद्धवोधिसत्वनिर्धातः एवं महा- पर्यत्सन्निपातमण्डलं सर्वसत्त्वानां च रक्ष रक्ष वशमानय । दुष्टान् दम । सौम्यान बोधय । अप्रसन्नां प्रसादय । यावदहं स्वमन्त्रचर्या- नुवर्तनं बोधिसत्वपिटकं वैपुल्यमत्रचर्यामण्डलविधानं भाषिष्ये । तावदेतां वहिर्गत्या रक्षय ॥ एवमुक्तस्तु महामोधराजा आज्ञां प्रतीक्ष्य महाविकृतरूपी निर्ययुः सर्वसत्वान् रक्षणाय शासनाय समन्तात् पर्षन्मण्डलं यमान्तकः क्रोधराजा अनेकक्रोधशतसहसपरिवारितो समन्तात्तं चतुर्दिक्षु इत्यू- मस्तिर्यग् घोरं च नादं प्रमुञ्चमानः स्थितोऽभूत् ।। अथ ते सर्वाः सौम्याः सुमनस्काः संवृत्ताः आज्ञां नोल्लङ्घय- न्ति । एवं च शब्दं शृण्वन्ति । यो ह्येतं समयमतिक्रमेत् । स तवास्य स्फुटो मूर्धा अजकस्येव मञ्जरीति । बोधिसत्वाधिष्ठानं च तत् ॥ अथ मञ्चुश्रीः कुमारभूतः स्वमन्त्रचर्यार्थधर्मपदं भापते स्म । एकेन धर्मेण समन्वागतस्य बोधिसत्वस्य महासत्त्वस्य मन्त्राः सिद्धिं गच्छेयुः । कतमेनेकेन, यदुत सर्वधर्माणां निःप्रपञ्चो कारतः समनु- पश्यता । द्वाभ्यां धर्माभ्यां प्रतिष्ठितस्य बोधिसत्त्वस्य मन्त्राः सिद्धिं गच्छेयुः । कलमाभ्यां द्वाभ्यां, बोधिचित्तापरित्यागिता सर्वसत्त्वसमता च । त्रयाभ्यां धर्माभ्यां स्वमन्त्रचर्यार्थनिर्देशपारिपूरि गच्छन्ति । क- तमाभ्यां याभ्यां, सर्वसत्वापरित्यागिता बोधिसत्त्वशीलसंवरारक्षण- तया स्वमन्त्रापरित्यागिता च । चतुर्भिः धर्मः समन्वागतस्य प्रथम- ·प्रथमः परिक्तः। - चित्तोत्पादिकस्य बोधिसत्त्वस्य मन्त्राः सिद्धिं गच्छधुः । कतमैश्च- तुर्भिः, स्वमन्त्रापरित्यागिता परमन्त्रानुपच्छेदनता सर्वस स्वमव्योपसंह- रणता महाकरुणाभावितचेतनता च । इमैचतुर्भिः धर्मः समन्वागतस्य प्रथमचित्तोत्पादकस्य बोधिसत्वस्य मन्त्राः सिद्धि गच्छेयुः । यं- धर्मा बोधिसत्त्वस्य पिटकसमवशरणता मन्त्रचर्याभिनिहारं बोधिपूर्ति गच्छेयुः । कतमे पञ्च । विविक्तदेशसेवनता, परसत्वाद्वेषणता, लौकि- कमन्त्रानिरीक्षणता, शीलश्रुतचारित्रस्थापनता च । इमे पञ्च धर्माः मन्त्रचर्यार्थपारिपूरि गच्छेयुः । षट् धर्मा मन्त्रचर्यार्थपारिपूर्ति ग- च्छेयुः । कतमे पट् । त्रिरत्नप्रसादानुपच्छेदनता, बोधिसत्त्वप्रसादानु- पच्छेदनता, लौकिकलोकोत्तरमन्त्रानिन्दनता, निःप्रपञ्चधर्मधातुदम्भ नता, गम्भीरपदार्थमहायानसूत्रान्त अप्रतिक्षेपणता, अखिन्नमानसता, मन्त्रचर्यापर्येष्टिः कुशलपक्षे अपरिहानता । इमे पद धर्मा विद्याचर्याम- त्रसिद्धि समवशरणतां गच्छन्ति । सप्त धर्मा विद्यासाधनकालौपाय- कमन्त्रचर्यानुभवेशनतां गच्छन्ति । कतमे सप्त । गम्भीरनयः, प्रज्ञापा- रमिता भावना पठनदेशनस्वाध्यायनलिखनबोधिसत्वचर्याविमुक्तिः कालदेशनियमजपहोममौनतपअविलम्बित गतिमतिस्मृतिप्रज्ञाधृति अ. धिवासवतः वोधिसत्त्वसम्भारमहायानधर्मनयसम्प्रवेशनतः स्वमन्त्रम- न्त्राकर्षणरक्षणसाधनक्रियाकौशलतः महाकरुणा महामैत्री महोपेक्षा महामुदिता पारमिताभाववतः निःप्रपञ्चसत्त्वधातुधर्मधातृतथतासमव- सरणतः द्वयाकारसर्वज्ञज्ञानपरिगवेपणतः सर्वसत्वापरित्यागः हीनया- नास्पृहणतश्च । इमे सप्त धर्मा विद्याविद्यामन्द्रसिद्धि पारिपूरतां ग- च्छन्ति । कतमे अदृष्टदृष्टादृष्टफलश्रद्धा कौतुकजिज्ञासत अपिचिकि- त्सा अष्टधर्मविद्यामन्त्रचर्यार्थसिद्धिं समवसरणतां गच्छन्ति । बोधि- सत्त्वप्रसादसफलशुद्धिविकुर्वणतः अविपरीतमन्त्रग्रहणगुरुगौरवतः बु- बोधिसत्त्वमन्त्रतन्त्र आचार्योपदेशग्रहण अविसंवादनसर्वस्वपरित्या- गतः सिद्धक्षेत्रस्थानास्थानस्वमदर्शनकौशलप्रकाशनतः विगतमात्स- यमलमखिलस्त्यानमिद्धवीर्यारम्भसततबुदबोधिसत्वात्माननिर्यातनतः संक्षेपतः अतृप्तकुशलमूलमहासभाहस नदः सर्वविघ्नान् प्रहर्तुकामः ·मजुश्रीमूलकल्प बोधिमण्डक्रमणमहाभोगप्रतिकांक्षणमहेशाख्ययात्मभावतः महेशाख्यपु- द्गलसमवधानाविरहितकल्याणमित्रमञ्जुश्रीकुमारभूतबोधिसत्त्वसमव धानतश्च । इमे अष्ट धर्मा मन्त्रचर्यार्थसिद्धि समवशरणतां च गच्छन्ति । संक्षेपतः मार्षा अविरहितबोधिचित्तस्य रत्नत्रयाविमुक्तस्य परमदु:- शीलस्यापि अखिन्नमानमानसः सतताभियुक्तस्य मदीयमन्त्रपटलवि- सर अनन्ताद्भुतबोधिसत्त्वचर्यानिष्यन्दितमानसोद्गतं सिध्यतेति । ना. न्यथा च गन्तव्यम् । अविकल्पमानसो भूत्वा जिज्ञासनहेतोरपि साध- नीयमिति ॥ अथ सा सर्वावती पर्षत् सबुद्धबोधिसत्त्वप्रत्येकबुद्धार्यश्रावका- धिष्ठिता एवं वाचमुदीरयन्तः, साधु साधु भो जिनपुत्र! विचित्र- मन्त्रचर्यार्थक्रियाधर्मनयप्रवेशानुवर्तिनी धर्मदेशनासुदेशिता सर्वसत्त्वा- नामय अहो कुमारभूत ! मञ्जुश्रीः! विचित्रधर्मदेशनानुवर्तिनी मन्त्रचर्यानुकूला सुभाषिता । यो हि कश्चित् महाराज्ञः इमं सन्निपात- परिवर्त वाचयिष्यति, धारयिष्यति, मनसि करिष्यति, सङ्ग्रामे वाग्रतः हस्तिमारोप्य स्थापयिष्यति, विविधैर्चा पुष्पधूपगन्धविलेपनैः पूजयिष्यति, प्रत्यर्थिकानां प्रत्यमित्राणां वशमानयिष्यामः । परवल. सेनाभङ्गं करिष्यामः । पुस्तकलिखितं वा कृत्वा स्वगृहे स्थापयिष्य- ति, तस्य कुलपुत्रस्य वा कुलदुहितुर्वा महाराज्ञस्य वा महाराज्ञीय वा भिक्षुर्वा भिक्षण्या वा, उपासिकस्य वा उपासिकाया वा, महारक्षा महाभोगतां, दीर्घायुष्मता, आयुरारोग्यता, सततभोगाभिवर्धनतां, करिष्यामीति ॥ एवमुक्तस्तु सा सर्वावती पर्पत् तूष्णीमभूत् ॥ महायानमन्त्रचर्यानिर्देश्यमहाकल्पात् मञ्जुश्रीकुमारभूतबोधिसत्त्व. विकुर्वणपटलविसरात् मूलकल्पात् प्रथमः सन्निपातपरिवर्तः ॥

·अथ दितीय: परिवतः। + + + + अथ खलु मञ्जुश्री कुमारभूतः सर्वावन्तं पर्षन्मण्डलमवलोक्य सर्वसत्वमयानुभवेशावलोकिनी नाम समाधि समापद्यते स्म । समन- न्तरसमापनस्य च मञ्जुश्रयः कुमारभूतस्य नाभिमण्डलप्रदेशाद् रश्मिनिश्चरन्ति स्म । अनेकरश्मिकोटीनियुतशतसहस्रपरिवारिता स- मन्तात् सर्वसत्वधानुमवभास्य पुनरेव तं शुद्धावास भवनं अवभास्य स्थिताभूत् ॥ अथ खलु बज्रपाणिवाधिसत्वो महासत्वः मजश्रियं कुमार- भूतमामन्त्रयते स्म । भाष भाप त्वं भो जिनपुत्र! सर्वसत्वसमयानु- प्रवेशनं नाम + + + समनुभविश्य त्वदीयं मत्रगणं सर्वलौकिकलोकोत्तर च मन्त्रसिद्धि समनुमाप्नुवन्ति । एवमुक्त आगुह्यकाधिपतिना यक्षेन्द्रेण मञ्जुश्रीः कुमारभूतः परमगुह्यमण्डलतन्त्रं भाषते स्म । सर्वविद्यसञ्चो- दनं नाम स + + विकुर्वणं चिदन्तयति । दक्षिणं च पाणिमुद्यम्य अङ्गल्याग्रेण पर्पन्मण्डलमाकारयति स्म । तस्मिन्नङ्गल्यग्रे अनेकविद्या- राजकोटीनयुतशतसहस्राणि निश्शेरुः । निश्चरित्वा च सर्वावन्तं शुद्धा- वासभवनं महतावभासेनावभास्य च स्थिता अभूवम् ।। अथ मञ्जुश्री कुमारभूतः, यमान्तकस्य क्रोधराजस्य हृदयं सर्वकर्मिकं एकवीरं आवाहनविसर्जनशान्तिकपौष्टिक आभिचारुक अ- न्तर्धानाकाशगमनपातालप्रवेशपादप्रचारिकाकर्षणविद्वेषणवशीकरणस- वेगन्धमाल्यविलेपनमदीपस्वमन्त्रतन्त्रेषुपदानः संक्षेपतः यथा यथा प्रपद्यते, तथा तथा साध्यमानः अमरं नाम महावीर्य सर्वार्थसाधनं महाक्रोधराजम् । कतमं च तत् । ॐ । आः । हूँ । इदं तन्महाक्रोधस्य हृदयम् । सर्वकर्मिकं सर्वमण्डलेषु सर्वमन्त्रचर्यासु च निर्दिष्टं महास- त्वेन मजुघोषेण सर्वविघ्नविनाशनम् ॥ अथ मञ्जुश्रीः कुमारभूतः दक्षिणं पाणिमुद्यम्य क्रोधस्य मूर्ध्नि स्थापयामास । एवञ्चाह-"नमस्ते सर्वबुद्धानाम्।" समन्वाइरन्त ·२६ मन्जुश्रीमूलकल्ले बुद्धा भगवन्तः । ये केचिद् दशदिग्लोकधातुव्यवस्थिता अनन्ताप- योन्ताच बोधिसत्वा महद्धिकाः समयमधितिष्ठन्त।" इत्येवमुक्त्वा तं जोधराजानं भ्रामयित्वा लिपति स्म । समनन्तरनिक्षिप्ते महाक्रोध- राजे सर्वावन्तं लोकधा सत्या क्षणमात्रेणा ये दुष्टाशयाः सत्वा मह- द्धिकाः तो लिगृहानयति स्म । महापर्वन्मण्डलं शुद्धावासभवनं प्रवेशयति स्म । व्यवस्थायाच स्थापयित्वा समन्तज्वालामालाकुलो भूत्वा दुष्टसत्त्वेषु च मूर्ति तिष्ठते स्म ।। अथ मञ्जुश्रीः कुमारभूतः पुनरपि तं पपन्मण्डलमवलोक्य 'शृण्वन्तु भवन्तः सर्वसञ्चाः यो वेनं मदीयं समयमतिकमेत् तस्या- यं क्रोधराजा निग्रहमापादयिष्यति । यत् कारणमनतिक्रमणीया बुद्धा- नां भगवतां समयरहस्यमन्त्रार्थवचनपथाः बोधिसत्त्वानां च मह- दिकानां समासनिर्देशतः कथयिष्यामि । तं श्रुणुत साधु च सुष्छु न मनसि कुरुत भापिध्येऽहम् । नमः समन्तद्धानाम् । ॐर र स्मर अप्रतिहतशासनकुमाररूपधारिण हूँ हूँ फट् फट् स्वाहा । अयं स- मार्या:! मदीयमूलयन्त्रः। आर्यमश्रियं नाम मुद्रा पञ्चशिखा महा- मुद्रेति विख्याता तं प्रयोजये अस्मिन् मूलमन्त्रे सर्वकर्मिकं भवति हृदयम् । बुद्धो सर्वकर्यकरं शिवम् । ॐ धान्यद नमः । मुद्रा पात्र भवति त्रिशिखेति विख्याता सर्वभोगाभिवर्द्धनी । उपहदयं चात्र भ- वति । बाह्ये हूँ । मुद्रा चात्र भवति त्रिशिखेति विख्याता सर्वसत्त्वा- कर्षणी । परमहृदयं चात्र भवति । मुं। मुद्रा भवति चात्र मयूरास- नेति विख्याता सर्वसत्ववशङ्करी। सर्वबुद्धानां हृदयम् । अपरमपि महा- वीरं नाम अष्टाक्षरं परमश्रेयसं महापवित्रं त्रिभववीयच्छेदं सर्वदुर्ग- तिनिवारणं सर्वशान्तिकरं सर्वकर्मकरं क्षेमं निर्वाणप्रापणं बुद्धमिव सं- मुखदर्शनोपस्थितम् । स्वयमेव मञ्जुश्रीरयं बोधिसत्त्वः सर्वसत्त्वानाम- र्थाय परमहृदयं मन्त्ररूपेणोपस्थितः सर्वाशापारिपूरकं यत्र स्मरितमा- त्रेण पश्चानन्तर्याणि परिशोधयति । कः पुनर्वादो जायेत । कतमं च ॐ आः धीर हूँ खचरः । एष सः मार्षा यूयमेवाहं अष्टा- क्षरं महाबीरं परमगुह्यहृदयं बुद्धत्वमिव प्रत्ययस्थितम् । सर्वकार्येषु - । । तत् ।

·द्वितीयः परितः । संक्षेपतो महाग तनिष्टादमिति। मुद्रा चात्र भवति महावीरेति विख्याता बनर्वाशापारिपूरकी । आक्षा- ननमन्त्रा चात्र भवति । कुमाररूपिस्वरूपिणे सर्ववा- लभापितमबोधने आयाहि भगवं भायाहि । कुमारक्रीडोत्पल- धारिणे मण्डलमध्ये तिष्ठतिष्ट । समयमनुस्मर । अप्रतिहतशासन हूँ। मा विलम्ब । रुरु फट् स्वाहा । एष भगवं मझुश्रियः आह्वाननमन्त्रा। सर्वसत्वानां सर्वबोधिसत्त्वानां सर्वप्रत्येकवुद्धार्यश्रा- वकदेवनागयक्षगन्धर्वगरुडकिन्नरमहोरगपिशाचराक्षससर्वभूतानां चेति सप्ताभिमन्त्रितं चन्दनोदकं कृत्वा चतुर्दिशभित्यूर्ध्वमवस्तियसर्वतः क्षिपेत् । सर्वबुद्धबोधिसत्वाः मञ्जुधियः स्वयं तस्य परिवारः सर्व- लौकिकलोकोत्तराश्च मन्त्राः सर्वे च भूतगणाः सर्वसत्त्वाच आगता भवेयुः । नमः सर्वबुद्धानामप्रतिहतशासनानाम् । ॐ धु धुर धुर धू- पवासिनि धूपार्चिपि हूँ तिष्ठ समयमनुस्मर स्वाहा । धूपमन्त्रः । चन्दनं कपूर कुङ्कुमं चैकीकृत्य धूपं दापयेत्ततः । आगतानां तथाग- तानां सर्वबोधिसत्त्वानां च धूपाप्यायितमनसः आकृष्टा भवन्ति । भ- वति चात्र मुद्रा यस्य मालेति विख्याता सर्वसत्त्वाकर्षणी शिवा। आ- ह्वाननमन्त्रायाश्च अयमेव मुद्रा पद्यमाला शुभा । आगतानां च सर्व- बुद्धबोधिसत्त्वानां सर्वसत्त्वानां चागतानां अव्यों देयः। कर्पूरचन्द- नकुङ्कुमैरुदकमालोड्य जातीकुसुमनवमालिकवार्षिकपुन्नागनागवकु- लपिण्डितगराभ्यां एतेषामन्यतमेन पुष्पेण यथार्नुकेन वा सुगन्धपु- प्पेण मिश्रीकृत्य अनेन मन्त्रेण अर्यो देयः। नमः सर्वबुद्धानामप्र- तिहतशासनानां तद्यथा --हे हे महाकारुणिक! विश्वरूपधा- रिणि! अयं प्रतीच्छ प्रतीच्छापय समयमनुस्मर तिष्ठ तिष्ठ मण्डल- मध्ये प्रवेशय प्रविश सर्वभूतानुकम्पक! गृह गृह हूँ । अम्परवि- चारिणे स्वाहा । मुद्रा चात्र पूर्णेति विख्याता सर्वबुद्धानुवर्तिनी । ध्रुवा । गन्धमन्त्रा चात्र भवति । नमः सर्वबुदानां नमः समन्तग- धावभासश्रियाय तथागताय । तद्यथा-गन्धे गन्धे गन्धाढ्ये ग- न्धमनोरमे प्रतीच्छ प्रतीच्छेयं गन्धं समतानुसारिणे स्वाहा । भवति ·२८ Maya antinagar है গাঙ্গুল चात्र मुद्रा पल्लवा नाम सर्वाशापारिपूरिका । पुष्पमन्त्रा चात्र भवति । नमः सर्वबुद्धानाममतिहतशासनानाम् । नमः सङ्कुसुमितराजस्य तथा- गतस्य । तद्यथा--- कुसुमे कुसुमे कुसुमाव्ये कुसुमपुरवासिनि कुसु- मावति स्वाहा । तेनैव धूपमन्त्रेण पूर्वोक्तेनैव धूपेन धूपयेत् । सर्वबुद्धां नमस्कृत्य अचिन्त्याद्भतरूपिणाम् । वलिमन्त्र प्रवक्ष्यामि सम्यक् सम्बुद्धभाषिताम् ॥ नमः सर्वबुद्धबोधिसत्त्चानामभतिहतशासनानां तद्यथा हे भगवं! महासत्त्व. बुद्धावलोकिता मा विलम्ब । इदं बलि गृह्णापय गृह हूँ हूँ सर्वविश्व र र ट द फट् स्वाहा । निवेधं चानेन दापयेत् । बलिं च सर्वभौतिकम् । भवति चात्र मुद्रा शक्तिः सर्वदुष्टनिवारिणी । नमः सर्वबुद्धानामप्रतिहतशासनानां सर्वतमो- ऽन्धकारविध्वंसिनां नमः समन्तज्योतिगन्धावभासश्रियाय तथा- हे हे भगवं! ज्योतिरश्मिशतसहस्रप्रतिम- ण्डितशरीर! विकुर्व विकुर्व महाबोधिसत्वसमन्तज्वालोद्योतितमूर्ति खुर्द खुर्द अवलोकय अवलोकय सर्वसत्त्वानां स्वाहा ॥ प्रदीपमन्त्रा। प्रदीपं चानेन दापयेत् । मुद्रा विकासिनी नाम सर्वसत्वावलोकिनी । नमः समन्तबुद्धानामपतिहतशासनानाम् । तद्यथा ज्वालय ज्वालय । हुँ । विबोधक हरिकृष्णपिङ्गल स्वाहा । अग्नि- कारिका मन्त्रा । भवति चात्र मुद्रा सम्पुटनाम लोकविश्रुता । सर्व- सत्चमभोद्योतनी भापिता मुनिवरैः पूर्व बोधिसत्त्वस्य धीमतः ।। अथ खलु मञ्जुश्रीः कुमारभूतः वज्रपाणि बोधिसत्त्वमामन्त्रयते स्म । इमानि गुह्यकाधिपते मन्त्रपदानि सरहस्यानि परमगुह्यकानि त्वदीयं कुलविख्यातः सुतं घोरं सदारुणं । य एव सर्वमन्त्राणां साध्यमानानां विचक्षणैः ।। मूटक इति विख्यात + + + जकुलयोरपि । तस्य निर्वाशनार्थाय विधेयं सम्प्रवक्ष्यते ॥ गताय । तद्यथा RANI VOHORI -ज्वल ज्वल ·द्वितीय पारवतः। २१ । । नमा सर्वबुद्धबोधिसत्वानामपतिहतशासनानाम् । कर कर कुरु कुरु सम कार्यम् । भञ्ज भन्न सकिन। दह दह सर्ववनविनायकम् । मूर्ध- टकजीनितान्तकर महाविकृतरूपिणे पच पच सर्वदुष्टां । सागणापत्तिजी- वितान्तकर बन्ध बन्ध सर्वग्रहां । षण्मुख पदमुज! पदचरण! रुद्रमा नय । विष्णुमानय । ब्रह्माया देवानानय । मा विलम्ब मा विलम्व। झल् झल मण्डलमध्ये प्रवेशय । समयमनुस्मर । हूँ हूँ हूँ हूँ हूँ हूँ फट् फट् स्वाहा । एप सः परमगुहाकाधिपते परमगुरः महावीयः मञ्जुश्रीः पण्मुखो नाम महाक्रोधराजा सर्वविघ्नविनाशकः । अनेन पठितमात्रण दशभूमिमतिष्ठापितबोधिसत्वा विद्रवन्ते । किं पुनष्टविनाः । अनेन पठितमात्रेण महारक्षा कृता भवति । मुद्रा चात्र भवति महाशूलेति विख्याता सर्वविन्नविनाशिका । अस्यैव क्रोधराजस्य हृदयम् । ॐ ह्रीः जीः विकृतानन हुम् । सर्वशचं नाशय स्तम्भय फट फट् स्वाहा । अनेन मन्त्रेण सर्वश महाशूलरोगेण चतुर्थकन वा गृहापयति । शततजपेन वा यावद् रोचते, मैत्रतां वा न प्रतिपद्यते । अथ करुणा- चित्तं लभते । जापान्ते मुक्तिन स्यात् । मृयत इति रत्नत्रयापकारिणां कर्तव्यं नाशेषं सौम्यचित्तानां मुद्रा महाशुलैव प्रयोजनीया । उपहृदयं चात्र भवति । ॐ ही: कालरूप हुँ खं स्वाहा । मुद्रा महाशूलयैव प्रयोजनीया । सर्वदुष्टां यमिच्छति तं कारयति । परमहृदयम् । सर्वबुद्धाधिष्ठित एकाक्षरं नाम । हूँ। एप सर्वकर्मकरः। मुद्रा महाशूल- येव प्रयोजनीया । सर्वानर्थनिवारणम् । सर्वभूतवशङ्करः संक्षेपतः । एष क्रोधराज सर्वकर्मेषु प्रयोक्तव्यः मण्डलमध्ये जापः सिद्धिकाले च विशिष्यते । विसर्जनमन्त्रा भवन्ति । नमः सर्वबुद्धानामप्रतिहतशास- नानाम् । तद्यथा-जय जय मुजय महाकारुणिक विश्वरूपिणे गच्छ गच्छ स्वभवनं सर्वबुद्धांच विसर्जय । सपरिवारां स्वभवनं चानु- मवेशय । समयमनुस्मर । सर्वार्थाश्च में सिद्धयन्तु मन्त्रपदाः मनोरथं च मे परिपूरय स्वाहा ।। अयं विसर्जनमन्त्रः सर्वकर्मेषु प्रयोक्तव्यः। मुद्रा भद्रपीठेति विख्याता । आसनं चानेन दापयेत् । मनसा सप्तज- सेन विसर्जनं सर्वेभ्यः लौकिकलोकोत्तरेभ्यो मण्डलेभ्यः मन्त्रेभ्यथैव मन्त्रसिद्धिः । समरजपकाळनियमेषु च प्रयोक्तव्येति ॥ । । - ·३० मन्जुश्रीमूलकरूपे अथ खलु मञ्जुश्रीः कुमारभूतः पुनरपि तं शुद्धावासभवनय- वलोक्य तं महापर्षन्मण्डल स्वकं च विद्यागणमन्त्रपटलविसरं भाषते स्म । नमः सर्वबुद्धानाम् अप्रतिहतशासनानाम् । ॐ रिटि स्वाहा ॥ मञ्जुश्रियस्येदम् अनुचरी केशिनी नाम विद्या सर्वकर्मिका । महामु. द्राया पश्चशिखाया योज्यसर्वविषकर्मसु । नमः समन्तबुद्धानामप्रति- हतशासनानाम् । ॐ निटि । उपकेशिनी नाम विधेयं सर्वकार्मका मुद्रया विकासिन्या च योजयेत् । सर्वग्रहकर्मेषु । नमः समन्तबुद्धाना- मप्रतिहतगतीनाम् । ॐ निः। विद्येयं बलिनी नाम सवर्कमकरा शुभा । मुद्रया भद्रपीठया संयुक्ता यक्षिणी आनयेद् ध्रुवम् ॥ नमः समन्तबुद्धानां अचिन्त्याद्भुतरूपिणाम् । मुद्रया शक्तिना युक्ता सर्वडाकिनीघातिनी ॥ ॐ झैः स्वाहा। विद्या कापतलिनी नाम मजुघोषेण भाषिता । समन्तासर्वबुद्धैश्च प्रशस्ता दिव्यरूपिणी ॥ नमः समन्तबुद्धानाम् अप्रतिहतगतिप्रचारिणाम् । ॐ वरदे स्वाहा। मुद्रा विशिखेनैव प्रयोजयेत् । श्रेयसात्मकः । बहुरूपधरा देवी क्षिपभोगप्रसाधिका ॥ नमः समन्तबुद्धानां अचिन्त्याद्भुतरूपिणाम् । ॐ भूरि स्वाहा। मुद्रया शूलसंयुक्ता सर्वज्वरविनाशिनी । नमः समन्तबुद्धानामचिन्त्याद्भुतरूपिणाम् ।। ॐ नुरे स्वाहा । विद्या तारावती नाम प्रशस्ता सर्वकर्मसु । मुद्रया शक्तियष्टया तु योजिता विघ्नघातिनी ॥ नमः समन्तबुद्धानामचिन्त्याद्भुतरूपिणाम् । SanamuMAA तद्यया ।

·BHAURAT तद्यथा द्वितीयः परिवर्तः । तद्यथा ॐ विलोकिनि स्वाहा। विद्या लोकवती नाम सर्वकोशवशङ्करी। योजिता वजमुद्रेण सर्वसौख्यप्रदायिका ।। नमः समन्तबुद्धानामचिन्त्याद्भुतरूपिणाम् । ॐ विश्वे विश्वसम्भव विश्वरूपिणि कह कह आविशा- विश । समयमनुस्मर । रुरु तिष्ठ स्वाहा । एषा विद्या महावीर्या दर्शिता लोकनायकैः। दंष्ट्रमुद्रासमेतास्त्रसर्वसत्त्वा + वेशिनी ॥ शुभा वरदा सर्वभूतानां विश्वेति सम्प्रकाशिता । नमः समन्तबुद्धानामचिन्त्याद्भुररूपिणाम् ।। ॐ श्वेतश्री वपुः स्वाहा। मयूरासनेन मुद्रेण विन्यस्ता सर्वकर्मिका। महाश्वेतेति विख्याता अचिन्त्याद्भुतरूपिणी ॥ सौभाग्यकरणं लोके नरनारीवशङ्करी । नमः समन्तबुद्धानामचिन्त्यालुतरूपिणाम् ।। - ॐ । खिखिरिखिरि भङ्गुरि सर्वशत्रु स्तम्भय जम्भय मो- हय वशमानय स्वाहा । एषा विद्या महाविद्या योगिनीति प्रकथ्यते । योजिता वक्रमद्रेण दुष्टसत्त्वप्रसादिनी ॥ नमः समन्तबुद्धानामप्रतिहतगतिपचारिणाम् । ॐ श्रीः। एषा विद्या महालक्ष्मी लोकनाथैस्तु देशिता । मुद्रा सम्पुटया युक्ता महाराज्यमदायिका ॥ नमः समन्तबुद्धानां सर्वसत्वाभयप्रदायिनाम् । ॐ । अजिते ! कुमाररूपिणि! एहि आगच्छ मम कार्य कुरु तघथा 100NSAAN । तद्यथा Mastamindia wribe स्वाहा।

·"240MINARRAN मन्जुश्रीमूलकलो भजितेति विख्याता कुमारी अमृतोद्भवा । मुद्रया पूर्णचा युक्ता सर्वशत्रुनिवारणी ।। नमः मन्तबुहानामचिन्लाद्भुतरूपिणाम् । जय स्वाहा । विजये स्वाहा । अजिते स्वाहा । अपरा- जिते स्वाहा। चतुभगिन्य इति दिल्याता शोधिसत्वानुचारिका । पर्यटन्ति महीं कुत्ता सत्वानुग्रहकारिकाः ।। भ्राता तुम्बुरुविख्याता एतासामनुचारकः । नौयानसमारूढा अन्दुर्धेतुः निवासिनः ।। अष्टिमुद्रण विन्यस्ता सर्वाशापारिपूरिका । नमः समन्तबुद्धानां लोकायाधिपतीनाम् ।। -ॐ । कुमार! महाकुमार! क्रीड क्रीड पण्मुखबोधि- सच्चानुमात! मयूरासनसोबतपाणि रक्ताङ्ग ! रक्तगन्धानुलेप- नप्रिय ! ख ख खाटि खाहि खाहि । हुं नृत्य नृत्य । रक्तापुष्पार्चि. तमूर्ति समयमनुस्मर । भ्रम भ्रम भ्रामय भ्रामय भ्रामय । लहु लहु माविलम्ब सर्वकार्याणि मे कुरु कुरु चित्ररूपधारिणे सिष्ठ तिष्ठ हुं सर्वबुद्धानुज्ञात स्वाहा। भाषिता बोधिसत्त्वेन मजुघोषेण नायिना । पट्टिकारा पही कृत्स्ना प्रचचाल समन्ततः । हितार्थ सर्वसत्त्वानां दुएसचनिवारणम् । महेश्वरस्य सुतो घोरो वैनेयार्थमिहागतः ।। स्कन्दमझारकचैव ग्रहचिह्नः सुचिहितः । मजुभाषिणी ततो भाषे करुणाविष्टन चेतसा ।। महात्मा बोधिसत्वोऽयं बालानां हितकारिणः । सत्त्वचर्या यतः प्रोक्तो विचेरुः सर्वतो जगत् ॥ मुद्राशक्तियष्टयानुसंयुक्तो स महात्मनः । आवर्तयति ब्रह्मायो किं पुनर्मानुषं फलम् ॥

·ॐ द्वितीयः परिकले। कौमारभित्तमखिल कल्यमस्य समासतः । कार्तिकेयमञ्जुश्रीः मन्त्रोऽयं समुद्राहतः ।। सत्त्वानुग्रहकाम्यर्थ बोधिसत्त्व इहागतः । त्र्यक्षरं नाम हृदयं मन्त्रस्यास्य उदाहृतम् ।। सर्वसत्त्वहितार्थाय भोगाकर्षणतत्परः । मुद्रया शक्तियष्टया तु विन्यस्तः सर्वकार्मिकः ॥ हूँ जः। एष मन्त्रः समासेन कुर्यान्मानुपकं फलम् । नमः समन्तबुद्धानां समन्तोद्योलितमूर्तिनाम् ।। ॐ विकृतग्रह हुं फट् स्वाहा ।। उपहृदयं चास्य संयुक्तो मुद्राशक्तिना तथा । आवर्तयति भूतानि सग्रहां मातरां तथा ।। सर्वमुद्रितमुद्रेषु विन्यस्ता सफला भवेत् । वित्रासयति भूतानां दुष्टाविष्टविमोचनी ।। एष मञ्जुश्रियस्य कुमारभूतस्य कात्तिकेयमञ्जुश्रीनाम कुमारः अनुचरः सर्वकर्मिकः जपमात्रेणैव सर्वकर्माणि करोति, सर्वभूतानि त्रासयति, आकर्षयति, वशमानयति, शोषयति, घातयति, यथेप्सितं वा विद्याधरस्य तत् सर्व सम्पादयति । नमः समन्तबुद्धानामप्रतिह- तशासनानाम् । तद्यथा ब्रह्म सुब्रह्म ब्रह्मवर्चसे शान्ति कुरु स्वाहा। एष मन्त्रो महाब्रह्मा बोधिसत्त्वेन भाषितः । शान्ति प्रजग्मुर्भूतानि तत्क्षणादेव शीतला ॥ मुद्रा पश्चशिखायुक्ता क्षिप्रं स्वस्त्ययनं भवेत् । आभिचारुकेषु सर्वेषु अथवो चेदपठ्यते ॥ एप संक्षेपत उक्तो कल्पमस्य समासतः । नमः समन्तबुद्धानामप्रतिहतशासनानाम् ॥ ॐ गरुडवाहन! वक्रपाणिं! चतुर्भुज! हुँ हुँ समयमनु- स्मर । बोधिसत्त्वो ज्ञापयति स्वाहा || तद्यथा meational

·sang salinate
मन्जुश्रीभूलकल्पे
आजप्ता मजुघोषण क्षिप्रमर्थकरः शिवः ।
विद्रापयति भूतानि विष्णुरूपेण देहिनाम् ।।
मुद्रा विशिने युक्तः लिमनकरः स्थिरः ।
य एव वैष्णवे त
कथिता कल्पविस्तराः ॥
उपायवैनेयसवाना मन्जुघोपेण भाषिताः ।
नमः समन्तबुद्धा तहतशासनानाम् ॥
तद्यथा-ॐ महामह पर भूताधिपनिषध्वजा प्रलम्बजटामकुटधारिणे
सितभस्मधूसरितमूर्ति हुँ फट् फट् । बोधिसत्वो ज्ञापयति स्वाहा ।।
एष मन्त्री गगा मोक्तः सत्वानां हितकाम्यया ।
शूलमुद्रासमायुक्ताः सवभूतविनाशकः॥
यन्मया कथितं पूर्व कल्पमस्य पुरातनम् ।
सैवमिति वक्ष्यन्ते सत्वा भूतलवासिनः ।।
विविधा गुणविस्ताराः शैवतन्त्र गयोदिताः।
नमः समन्तबुदानामप्रतिहत शासनानाम् ।।
ॐ शकुन महाशकन पद्मविततपक्ष सर्वपनगनाशक व व
खाहि खाहि समयमनुस्मर । हु । तिष्ठ । बोधिसत्यो ज्ञापयति स्वाहा ।।
एप मन्त्री महावीर्यः वैनतेयेति विश्रुतः ।
दुर्दान्तदमको श्रेष्ठः भोगिनां विषनाशनम् ॥
महामुद्रया समायुक्तः हन्यनर्थ सुदारुणाम् ।
विचिकित्सयति न सन्देहो विपं स्थावरजङ्गमम् ।।
सत्त्वानुपायवैनेया बोधिसत्त्वसमाजया ।
विचेरुर्गरुडरूपेण पक्षिराट् स महाद्युतिः ॥
यावन्तः गारुडे तन्ने कथिताः कल्पविस्तराः ।
ते मयैवोदिताः सर्वे सत्त्वानां हितकारणात् ॥
गरुत्मा बोधिसत्त्वस्तु वैनतेयार्थमिहागतः ।
भोगिनां विषनाशाय विचेरुः पक्षिरूपिणः ।।
तद्यथा

·द्वितीयः परिवतः। यावन्तो लौकिका मन्त्राः तेऽस्मि कल्प उदाहताः। वैनेयार्थ हि सत्त्वानां विचरामि तथा तथा ॥ ये तु ताथागतीमन्त्राः कुलिशाकुलयोरपि । तेऽस्मिन् कल्पविस्तरे भाषिता पूर्वमेव तु ॥ यथा हि धात्री बहुधा बालानां लालति यत्नतः । तथा बालिशबुद्धीनां सान्त्ररूपी चराम्यहम् ।। दशबले कथितं पूर्व अधुना च मयोदितम् । सकलं मन्त्रतन्त्रार्थ कुमारोऽप्याह महाद्युतिः ।। जिनवरैश्च ये गीता गीता दशवलात्मजः। मञ्जुस्वरेण ते गीता अचिन्त्याद्भुतरूपिणाम् ।। अथ खलु मञ्जुश्रीः कुमारभूतः सावन्तं शुद्धावासभवनं तं च महा- पर्षन्मण्डलमवलोक्य सर्वसमयसचोदनी नाम समाधि समापद्यते स्म । यत्र समाधेः प्रतिष्ठितस्य अशेषसत्त्वनिहारचयांमनसः सर्वसत्त्वा प्रति- ष्ठिताः भवेयुः, समनन्तरसमापन्नस्य मञ्जश्रियः कुमारभूतस्य सर्वा- वन्तं शुद्धावासभवनं विचित्रमणिरत्रव्युहालङ्कारमण्डलं अचिन्त्या- द्भुतबोधिसत्त्वविकुर्वणं सर्वप्रत्येकबुद्धार्यभावकचर्याप्रविष्टैरपि बीीध- सत्वैः दशभूमिप्रतिष्ठितेश्वरैरपि न शक्यते मण्डल लिखितुं वा, कः पुनर्वादो पृथगजनभूतैः सत्त्यै त दिव्यमार्यमण्डलसमयनिहार- वस्थानावस्थितं मञ्जुश्रियं कुमारभूतं दृष्ट्वा सर्वे बुद्धा भगवन्तः सर्व- प्रत्येकबुद्धाः, सर्वे आयश्रावकाः, सर्वे बोधिसत्त्वाः, दशभाममति- ष्ठिताः, यौवराज्याभिषेकसमनुप्राप्ता आर्या प्रतिपन्नाश्च सर्व सत्त्वा साश्रवा अनावाश्च मश्रियः कुमारभूतस्याधिष्ठानेनाचिन्त्यं बुद- बोधिसत्वाचार्यानिष्यन्दितं समाधिविशेषमानसोद्भवं मण्डलं प्रविष्टमा- त्मानं सञ्जानन्ते स्म । न शक्यते तत् पृथग्जनैः सत्त्वैः समनसाप्यां- लम्बयितुम् , कः पुनर्वादो लिखितुं लेखयितुं वा ॥ अथ मञ्जुश्रीः कुमारभूतः, तां महापर्षन्मण्डलसमयमनुप्रविष्टः सत्त्वानामन्त्रयते स्म । शृण्वन्तु माषा:! अनतिक्रमणीयमेतत् तथा- ·मञ्जुश्रीमूलफल्पे गतानां बोधिसत्वानां च समयः, कः पुनर्वादोऽन्येषां सत्वानाम् आर्यानार्याणाम् । अथ मञ्जुश्रीः कुमारभूतः वज्रपाणिं गुह्यकाधि- पतिमामन्त्रयते स्म । निर्दिष्टं भो जिनपुत्रातिक्रान्तमानुष्यकं स. मयं मानसोद्भवं मानुष्यकं तु वक्ष्ये परिनितानां च तथागतानाम् , यत्र सत्वा समनुपविश्य सर्वमहालौकिकलोकोत्तरा सिद्धिं गच्छेयुः।। अथ खलु वज्रपाणिगुयाधिपतिः मञ्जश्रियं कुमारभूतमामन्त्र- यते स्म । भाष भाष त्वं भो जिनपुत्र! यस्येदानीं कालं मन्यसे। परिनिर्वते लोकनाये शाक्यसिंहे अनुतरे । बुद्धत्व इव सत्वानां त्वदीयं मण्डलं भुवि ॥ दृष्टमात्रो हि लोकेस्मिन् मन्त्रा सिद्धि प्रजग्मिरे । अज्ञानविधिहीनं तु शयानविकृतेन वा ।। मन्त्रा सिद्धिं न गच्छेयुः ब्रह्मस्यापि महात्मनः । अनभियुक्ता तन्त्रेऽस्मिन् अदृष्टसमयोदिते ।। मन्त्रा सिद्धिं न गच्छन्ति यत्नेनाप्यनेकदा। समयप्रयोगहीनं शक्रस्यापि प्रयत्नतः ॥ मन्त्राः सिद्धिं न गच्छन्ति किं पुनर्भुवि मानुषे । समयशास्त्रतत्त्वज्ञे चर्याकर्मसु साधने । पठितमात्रा हि सिध्यन्ते मात्रा आर्या च लौकिकाः ॥ मण्डलं मजुघोषस्य प्रविष्टः सर्वकर्मकृत् । मन्त्रसिद्धिधुवं तस्य कुमारस्यैव शासने ॥ अथ खलु बजपाणिगुह्यधिपतिः तं महासत्व मध्ये भाषते स्म। संक्षेपतः भो भो महाबोधिसत्व ! सत्वानामर्थाय मण्डलविधानं भा- षस्वेति ।। एवमुक्तस्तु गुह्यकाधिपतिना मञ्जुश्रीः कुमारभूतः सर्वसत्वा नामर्थाय मण्डलविधानं भाषते स्म । आदौ तावत् प्रतिहारकपक्षे चैत्रवैशाखे च मासे सितपक्षे प्रशस्तदिवसे शुद्धग्रहनिरीक्षिते शुभन- भत्रसंयुक्त शुलपतिपदि पूर्णमास्यां वा अन्ये या काले प्रावृण्मासवि- पर्जिते पूर्वाडे भूमिमाधिष्ठातव्यं महानगरमामृत्य यत्र वा खयं विष्ठे- ।

·द्वितीमा परिव ३७ मण्डलाचार्यः व सगुनगामिनी का नौगानिला, समुद्रतटसमीपं वा महानगरस्य पूर्वोत्तरे दिमागे नारे नावासने मण्डलाचार्येण सन्चाना सप्ताह पक्षमा का काय हरका प्रतिनस्तव्यम् । यः तस्मिन् स्थाने सुचौ शतापशमलाचतुर गोडशहस्तं द्वादशाहत का अपात कहानुपकपालास्थिवर्जितं सु- चौक्ष सुमरिकाशित मितीमदेव विधायक नोदकेन पञ्चगव्यस- न्मिाश्रितेन चन्दनकपुरमादान वा कमान्तोन कोधराजेनाष्टस- हस्वाभिमन्त्रितेन पशिद महासागुरून प्रथिवी पदे अभ्युक्ष- येचतुर्दिक्षु इत्यूब विविशु च सर्वतः क्षिपेत् । ततो तं पृ- थिवीमदेश समान्त चतुर मोडसमस्त वा अष्टहस्तं वा, तत्र पोडशहस्तं ज्ये, च बादशाहत का अहस्तम् । एतत् त्रिविध मोक्तं मण्डलं सर्वदशियः शुश्यका सच तो ज्या मध्यस सम्भोगव- धनं कन्यस समयमा तु सर्वकमकर शिवम् । ततोऽन्यतमं मनसेप्सितं मण्डलमालिखेत् । तत्र तं पृथिवोपदेय दिलमान खनेत् । तत्र पापाणा- कारभस्मास्थिकेयादयो विविधा वा प्राणकजातयः यदि दृश्यन्ते, अन्य पृथिवीप्रदेश खनेत् । निरुपाय निरुपद्रव भन् । न चेत् पर्वताग्रन- दीपुलिनसमुद्रोत्सङ्गमहानदीयालेनरिकतादेच महता प्रयत्नतः स प्रत्यवेक्षितं सूचौक्षं निमाणकं कृत्वा लिवेन । तं पृथिवीप्रदेशं भूयो निःप्राणेनोटकेन पञ्चगव्यसन्मश्रेण नदीकूलमृत्तिकया मेध्यया बल्मी- कमृत्तिकया वा यत्र भाणका न मन्ति, तया मृत्तिकया पूरयितव्यम् । पूरयित्वा च स्वाकोटिल समतलं समन्तात् त्रिविधं मण्डलं यथेप्सितं कारयेत् । चतुर्दिशु चत्वारः खदिरकीलकां निखनेत् । क्रोधराजे- नैन सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा, पञ्चरङ्गिकण सूत्रेण सप्ताभिमन्त्रितेन क्रो- धहृदयेन कृत्वा समन्ता तन्मण्डलं चतुरश्राकारेण वेष्टयेत् । एवं म ध्यमे स्थाने एवमभ्यन्तरे चतुरश्राकारं कारयेत् । मध्यस्थानस्थितेन मण्डलाचार्येण विद्या अष्टसहलं मूलमन्त्रा उच्चारयितव्या महामुद्रा प- चशिखां बध्वा मूलमन्त्रेण ससखायरक्षा आत्मरक्षा च कार्या । ज- पतश्च निष्कसर्वहिमण्डलं प्रदक्षिणीकृत्य माङ्मुखः कुशविण्डकोपविष्टः ·३८ - SAROHARRAIN । मञ्जुश्रीमूलकस्से सर्वबुद्धबोधिसत्त्वानां मनसि कुर्वाणः । समन्ताच्च तन्मण्डलं चतुर- श्राकारेण वेष्टयेत् । बहिनाधः एकरात्रोषितां कृत्वा प्रवासयेत् ।। तत्र मण्डलाचार्येण कृतपुरश्चरणेन स्वतन्त्रमन्त्रकुशलेन उपा- यसत्त्वार्थमहायानाधिमुक्तेन एकरात्रोषितेन सुसखायसमेतेन विधिशा- स्त्रदृष्टन कर्मणा पञ्चरनिकेन चूर्णेन लक्ष्णोज्ज्वालेन सुपरिकर्मक- तेन षडक्षराभिमन्त्रिते हृदयेनाभिमन्त्यं तं चूर्ण मण्डलमध्ये स्थाप- येत् । बहिश्वोच्छ्रितध्वजपताकतोरणे चतुष्पथालङ्कृतं कदलीस्तस्भ- रोपितफलभरितपिण्डीभिः प्रलम्बमानमाहतभेरीमृदङ्गशङ्खतन्त्रीनिषों- पनिनादितं पृथिवीप्रदेशं कुर्यात् । प्रशस्तशब्दधर्मश्रवणचतुष्पर्षानुकू- लमहायानसूत्रां चतुर्दिक्षु पुस्तकां वाचयन् ।। भगवती प्रज्ञापारमिता दक्षिणां दिशि वाचयेत् । आर्यचन्द्रमदीपसमाधिः पश्चिमायां दिशि । आर्यगण्डव्यूह उत्तरायां दिशि । आर्यसुवर्णप्रभासोत्तमसूत्र पूर्वायां दिशि । एवमधीतचतुःसू- त्रान्तिकं पुद्गळां धर्मभाणकं पुस्तकाभावादद्धयेपयेत् । धर्मश्रवणाय ततो मण्डलाचार्येणोत्थाय चन्दनकर्पूरकुङ्कुमव्यामिश्रकेण श्वेतसुगन्ध- पुष्पैः मूलमन्त्र जपता सर्वतस्तं मण्डलमभिकिरेत् । अभिकार्य च बहिर्निगच्छेत् । सप्ताहाद्धविष्याहारोपितां द्वौ त्रयो वा उत्पादि- तबोधिचित्तं उपोषध उपवासोचितां चित्रकरा निपुणतरां प्रवेशयेत् । मूलमन्त्रेणैव शिखावन्धं कृत्वा, ततः सुवर्णरूप्यविविधरत्नपञ्चवि- चित्रोज्ज्वलचारुमुक्ष्मचूर्णताम्ब्रां प्रतिगृह्य , महाभोगैः सत्त्वैः महारा- जानैश्च धार्मिकैः लिखापनीयम् । बोधिपरायणीयं बोधिपरायणं नियतं ॥ मण्डलं दर्शनादेव किं पुनर्मन्त्रसाधने । सत्त्वानामल्पपुण्यानां निवृते शाक्यपुङ्गवे ॥ कुत एवंविधा भोगा विधिरेपा तु कल्प्यते । दरिद्रजनतां दृष्ट्वा मञ्जुघोषो महाद्युतिः ॥ उदीरयेत् कल्पसंक्षेपं मण्डलं तु समासतः । शालितण्डुलचूर्णैस्तु सूक्ष्मः पञ्चरङ्गोज्ज्वलैः ॥

·द्वितीयः परिवर्तः । शुक्लपीतरक्तकृष्णहरितवर्णवर्णयेत् । पूर्वस्थापितकं चूर्ण मण्डलाचार्येण स्वयं गृह्य , महामुद्रां पञ्च- शिखां बद्ध्वा मूलमन्त्र जपता तं चूर्ण मुद्रयेत् । अपरेण तु साधका- चार्येण मण्डलबहिर्दक्षिणपूर्वायां दिशि विधिदृष्टेन कर्मणा अग्नि- कुण्डं कारयेत् । द्विहस्तप्रमाणं हस्तमात्रनिम्नं समन्तात् पद्मपुष्करा- कारं बहिः पद्मपुष्कराकारा पलाशकाष्ठसमिद्भिः अग्नि प्रज्वाल्य श्रीफलकाष्टसमिधानां वितस्तिमात्रप्रमाणानां सादां दधिमधुघृताक्ता मूलमन्त्र षडक्षरहृदयेन वा मुद्रामुष्टिं वध्वा आह्वयेत् । आहूय च पूर्वोक्तैनैव एकाक्षरमूलमन्त्रहृदयेन भूयो अष्टशतं जुहुयात् ।। ततो मण्डलाचायण बद्धोष्णपिकृतपरिकरः आत्मना चित्रक- रांश्च निपुणतरानात्मना कारयेत् । ततो मण्डलाचार्येण बुद्धबोधि- सत्त्वां मनसि कुर्वता पूर्वोक्तेनैव धूपमन्त्रेण धूपं दहता अञ्जलिं कृत्वा सर्वबुडबोधिसत्त्वां प्रणम्य , मञ्जश्रियं कुमारभूतं नमस्कृत्य चूर्ण गृहीत्वा, आकारयेत् । रूपं चित्रकरैश्च पूरयितव्यम् । एतेन विधिना प्रथमत एव बुद्ध भगवन्तं शाक्यमुनि सकारवरोपेतं रत्न- सिंहासनोपविष्टं शुदावासवभनस्थं धर्म देशयमानमालिखेत् । लिखि- तश्च मण्डलाचार्यस्यानुसाधकेन आत्मरक्षाविधानं मूलमन्त्रेण कृत्वा सर्वभूतिका बलिर्देया चतुर्दिशूर्ध्वमधः बहिर्मण्डलस्य क्षिपेत् ॥ ततो स्नात्वा अग्निकुण्डसमीपं गत्वा शुचिवस्त्रप्रावृतेन श्रुचिना कृता रक्षाविधानेन घृताहुतीनां कुङ्कुममिश्राणामष्टसहस्रं जुहुयान्मूल- मन्त्रेण । ततः कुशविण्डकोपविष्टेन जपं कुर्वतः तत्रैव स्थातव्यम् । श्वेतसर्षपाणामष्टाभिमन्त्रितं कृत्वा यमान्तकक्रोधराजेनाभिमन्य शरा- वसम्पुटे स्थापयेत् । अनेकाकारविकृतरूपघोरस्वरवातवर्षदुर्दिनयन्य- तयान्यतमं वा विघ्नमागतं दृष्ट्वा हुतेन सर्वपाहुतयः सप्त होतव्याः । वतो विघ्नाः प्रणश्यन्ति । मनुष्यविघ्नैर्वा पञ्चाहुतयो होतब्या । स्तम्भिता भवन्ति अशक्तिवन्तः पुरुषा मृयन्ति वा । अमानुष्यैर्वा गृह्णन्ते तत्क्षणादेव न सन्देहोस्ति । कथञ्चन शक्रोऽपि म्रियते क्षि- प्रम् । किं पुनर्दुष्टचेतसा मनुष्याः, इतरे वा विघ्ना यमान्तकक्रोध- भया निर्नष्टा विद्रवन्ति इतो इत इति ।।

·ভালুক ततोऽनुसाधन तन मण्डकोपचिन यमान्तकक्रोधरा- जानं जपं कुर्वाण स्वातव्यम् । सलो बगडला नार्यण भगवतः शाक्य- मुनेः प्रतिमाया दक्षिणे पायौ बनोपविष्टौ पर्यड्रेनो- पविष्टी कायौं, सयोर जस्ता हो महाभाबको बर्य शृण्वन्तः कायौं। तेषामपि दक्षिण भावादापविलोकितेवर सवालङ्कारविभूषितः श- रत्काण्डगौरा पमाल बोपनि रामहस्तेल एवं गृहीत्वा दक्षिणहस्तेन बरदः । तस्यापि दक्षिणतः भगवती पुण्डरवासिनी पवहस्ता दक्षिणेन हस्तेन भगवन्तं शाक्य वन्माना पडासनोपनिषा जामकुटधा- रिणी श्वेतपढपलनिवस्ता पटांशको रसलाहिनी कुष्णभस्ममुण्डी- कृता । एवं तारा, भृकुटी स्वकस्वकासने यथे सुस्थिता कार्या । उपरिष्टाक्ष भगवती तेषां प्रज्ञापारमिता, तथागतलोचना, उष्णीप. राजा स्वकार्याः । एवं बोधिसत्वाः पोडश कार्याः । तद्यथा समन्तभद्रः, क्षितिगर्भः, गगनगजः सर्वनीवरविष्कम्भी, अपाय- जह मैत्रेयः, चमरसस्ता, मुद्धं भगवन्त निरीक्षमाणः, विमल- गतिः, विमलकेतुः, सुधन, चन्द्रमम, निपलकीर्ति, सर्वव्या- धिचिकित्सकः सर्वधनराजा, लोकगतिः, महामतिः, पतिवर- थेति । एते पोडश महायाधिसत्त्वाः पसलमूर्तयः सर्वालङ्कारभूषिता लेख्याः । प्रधानविद्याराना, विचाराशी भजकले रूपकसुद्रा । स च यथास्मरतः अगम यथारयानेषु वा शेषा लेख्याः। अन्ते च स्थाने चतुराकार पाने स्थापये ५ प संस्कृतम् । येन स्म- रिता विद्या देवता तेऽस्मिन् स्थाने तिष्ठन्विति ॥ एवं दक्षिणे पाच भगवतः शाक्यमुनेः द्वौ प्रत्येकबुद्धौ गन्धमा- दनः, उपारिष्टश्चेति । एवं प्राङ्मुख मण्डलं सर्वतः प्रवेशद्वारं का- यम् । भगवतः शाक्यमुनेः पार्थे अपरौ द्वौ अलेकबुद्धौ चन्दनसिद्ध- श्रोति आलेख्यौ । तेषामधस्ताद् द्वौ महाश्रावको महाकाश्यपमहाका- त्यायनचालेख्यौ । तेषामपि वामतः आर्यवज्रपाणिकुवलयश्यामा- भः प्रसन्नमूर्तिः सर्वालङ्कारभूषितः दक्षिणे चामरव्यग्रहस्तः वामेन क्रोधमा हस्तः बमुष्टिः बजाइकुशि बज्रशृङ्खला सुबाहु वज्रसेन ·। । द्वितीयः परिवर्तः। यथावेषचिवस्थानासनसर्व विद्याराज्ञाराज्ञीसपरिवारः रूपमुद्रादिषु य. थास्मरणा लेख्याः । तेषामपि वामतः चतुरश्राकारमुभययजमुद्रा लि- खेत् । लिख्य च वक्तव्यम् , येऽत्र स्थाने न स्मरिता विद्यागणाः, तेऽत्र स्थानेन स्मरिता विद्यागणाः, तेऽत्र स्थाने तिष्ठन्त्विति ।। तेषामुपरिष्टात् वेद्यारमिताः भगवती मामकी आलेख्याः सर्वा- लङ्कारविभूपिताश्च ताः प्रसन्नमूर्तयः ।। तेषामप्युपरिष्टा अष्टौ उष्णीपराजानः समन्तज्वालमाला- कुलाः । मुद्रा च स्वकस्वकानि महाराजचक्रवर्तीरूपाणि आलेख्यानि। कनकवर्णसुप्रसन्नेन्द्रियाणि सर्वालङ्कारविभूषितानि । ईपत् तथागतः प्रतिमदृष्टिजातानि । तद्यथा चक्रवर्ती, उष्णीपः, अभ्युद्गतोष्णी- ष, सितातपत्र , जयोष्णीष, कमलोष्णीष, तेजोराशि, उन्नतोष्णीष इति ॥ एते अतः उष्णीपराजानः प्रत्येकबुद्धानां वामतः आलेख्य, द्वारे बुद्धो बोधिसत्त्वो कार्यप्रवेशतदक्षिणतो लोकातिक्रान्तगामी नाम जटामकुटधारी सौम्यमूर्तिः दक्षिणहस्तेन अक्षसूत्रं गृहीत्वा वामहस्तेन कमण्डलुं द्वाराभिमुखः ईषद्भुकुटीवदनः वामतः प्रवेशे महाबोधिसत्व अजितञ्जयो नाम आलेख्यः । प्रसन्नमूर्तिः जटामकुटधारी दण्डकम- ण्डलुवामकरावसक्तः दक्षिणहस्तेन अक्षसूत्रं गृहीत्वा वरप्रदानकरः ई- पद्धृकुटीवदनः द्वाराभिमुख आलेख्यः ॥ सिंहासनस्याधस्ताद् धर्मचक्रः समन्तज्वालमालाकुलः, तस्या- प्यधस्तात् रत्नविमानः, तत्रस्थो भगवां महाबोधिसत्त्वः मञ्जुश्रीः कुमारभूतः कुमाररूपी कुङ्कुमगौराकारः प्रसन्नमूर्तिः चारुरूपी ईषित्- महसितवदनः वामहस्ते नीलोत्पलावसक्तः दक्षिणहस्तेन श्रीफलाव- सकवरदः सर्ववालालङ्कारभूषितपञ्चचीरकोपशोभितः मुक्तावलीय- ज्ञोपवीतः पट्टांशुकोत्तरीयः पट्टवस्त्रनिवस्तः समन्तप्रभः समन्तज्वाल- मालाकुलः पद्मासनोपनिषण्णः यमान्तकक्रोधराजगतदृष्टिः मण्डलप्रवे- शद्वाराभिमुखः चारुदर्शनो सर्वतः आलेख्यः ॥

·४२ मञ्जुश्रीमूलकल्पे तस्य दक्षिणे पाचँ पद्मस्याधस्ताद् यमान्तकः क्रोधराजा आ- लेख्यः महाधिकृतरूपी समन्तज्वालमालाकुलः आज्ञां प्रतीच्छमान: महाबोधिसत्वगतदृष्टिः सर्वत आलेख्यः । वामपार्थे पद्मस्याधस्ताच्छु- द्धावासकायिकाः देवपुत्ररूपिणः बोधिसत्त्वाः पञ्च आलेख्याः । त- द्यथा-सुनिर्मलः, सुदान्तः, सुशान्तः, संशुद्धः, तमोद्घातनः, स- मन्तावलोकश्चेति । सर्वे च ते शुद्धावासभवनोपनिषण्णः अनेकरत्नोज्व- लशिलातलाकारः समन्तज्वालविचित्रपुष्पावकीर्णश्चारुरूपी आलेख्यः।। बहिः समन्ताच्चतुरश्राकारं चतुस्तोरणाकारं चतुर्दिशं विचि- त्रपञ्चरङ्गोज्ज्वलं सुप्रगुणरेखावनद्धं अभ्यन्तरमण्डलं कार्यम् । पू. वायां दिशि भगवतः शाक्यमुनेः उपरिष्टाद् रेखाभिः मध्ये सकुसु- मितराजेन्द्रः पद्मासनोपनिषण्णः तथागतविग्रहः स्वल्पमात्रः कार्य- समन्तज्वालमालाकुलः वरदप्रदानहस्तः पर्यकोपनिषण्णः॥ तस्य दक्षिणत: उष्णीपचक्रवर्तिमुद्रा लेख्या । वामतस्तेजोरा- शिमुद्रा लेख्या । तथागतलोचनाया उपरिष्टात् प्रज्ञापारमितामुद्रा लेख्या । भगवतः आर्यावलोकितेश्वरस्योपरिष्टात् प्रज्ञापारमितामुद्राया दक्षिणतः भगवानमिताभः तथागतविग्रहः कार्यः वरमदानहस्तः प- प्रासनोपनिषण्णः समन्तज्वालमालाकुलः ॥ तस्यापि दक्षिणतः पात्रचीवरमुद्रे कार्यों । एवमनुपूर्वतः प्रवेश- स्थाने पद्ममुद्रा कार्याः। भगवतो सङ्कुसुमितराजस्य तथागतस्य वा मतो उष्णीषतेजोराशिमुद्रा लेख्या समन्तज्वालमालाकुलाः । तस्यापि वामतः रत्नकेतुस्तथागतः कार्यः, रत्नपर्वतोपनिषण्णः धर्म देशयमानः नीलवैडूर्यमरकतपद्मरागविचित्रज्वालार्चिपि निर्गत- समन्तात्समन्तप्रभ आलेख्यः ॥ तस्यापि चामतः जयोष्णीषमुद्रा समन्तज्वालमालाकुला आ- लेख्या । तस्यापि वामतः धर्मचक्रमुद्रा आलेख्या समन्तज्वाला- बती । तस्यापि. वामतः खखरककमण्डलुमक्षसूत्रकमण्डलु भद्रपीठमुद्रा भालेख्या । अनुपूर्वतः द्वारस्थाने वज्रसूच्योभयतः समन्तज्वाल ·द्वितीयः परिवर्तः । आलेख्यः । भगवतो मज़ुश्रियस्याधस्तान्महामुद्रा पञ्चशिखा नाम उत्पलमुद्रा वा लेख्या। समन्तज्वालिनी एतौ अन्योन्यासक्तं समन्त- मण्डलाकारमालेख्यम् । दारतः पश्चान्मुखभवेशतः प्राङ्मुखश्च कार्यः । सर्वेष्वपि बहिर्मण्डलं भवति पञ्चवर्णरजोज्ज्वलं विचित्रचारुदर्शनं, चतुःकोणविभक्तं, चतुस्तोरणाकारं चतुर्दिशं द्विहस्तमात्राभ्यन्तरमण्ड- लतो बहिरालेख्यम् । पूर्वस्यां दिशि महाब्रह्मा चतुर्मुखः शुक्लवनानि- वस्तः श्वेतवस्त्रोत्तरासाङ्गिनः श्वेतयज्ञोपवीतः कनकवर्णः जटामकुटधारी दण्डकमण्डलुं वामावसक्तपाणिः ॥ तस्य दक्षिणतः आभास्वरो देवपुत्रः कार्यः कनकवर्णः ध्या- नान्तरगतमूर्तिः पट्टवस्त्रनिवस्तः पट्टांशुकोत्तरीयः सुप्रसन्नवदनः जटा- मकुटधारी श्वेतयज्ञोपवीतः पर्योपनिषण्णः दक्षिणहस्तेन वरदः॥ तस्य दक्षिणत अकनिष्टो देवपुत्रः कार्यः सर्वालङ्कारभूषितः प्र- सन्नमूर्तिः ध्यानगतचेतसः पट्टवस्त्रनिवसननिवस्तः पट्टांशुकोत्तरीयः ॥ तस्य दक्षिणतः पर्योपविष्टः दक्षिणहस्तेन वरदः तयज्ञोप पीतः ॥ एवमनुपूर्वतः, सन्तुषितः सुनिर्मितः, परनिर्मितः, सुयामशक्रम- भृतयो देवपुत्रा आलेख्याः यथानुपूर्वतः यथावेषसंस्कृताः ॥ शक्रस्याधस्ताचातुर्महाराजकायिकाः सदामत्ताः मालाधारिणो करोटपाणयः वीणाद्वितीयका लेख्याः । भौमाश्च देवपुत्रा यथानुपूर्वतः यथावेषेनालेख्याः ॥ एवं दक्षिणायां दिशि अवह अनय सुदृश सुदशन परीत्ताभ पुण्यप्रसवप्रभृतयो देवपुत्रा आलेख्या यथावेपस्थानाः ॥ एवं पश्चिमायां दिशि चोत्तरायां दिशि तेषामधस्ताद् द्विप- क्ति आश्रिता आलेख्याः । द्वितीयमण्डलाद् बहिस्तृतीयमण्डलं भवति । चतुर्दिशं चत्वारो महाराजानः अनुपूर्वत आलेख्याः । उत्तरायां दिशि प्रविशतो दक्षिणः धनदः, निधिसमीपस्थः सर्वालङ्कारभूषितः ईषद्भग्नकिरीटः यक्षरूपी । तस्य दक्षिणतः मणिभद्र- पूर्णभद्रौ यक्षसेनापती आलेख्यौ ।

·। मञ्जुश्रीमूलकरणे एवमनुपूर्वतः हारीती यहायक्षिणी आलेख्या । प्रियङ्करः कु- मार उत्सङ्गोपविष्टो मण्डलं निरीक्षमाणः आलेख्याः। पंञ्चिकः पि- जाल: भीषणश्च आलेख्यः॥ तेषां च समीपे यक्षाणां मुद्रा आलेख्याः। एवमनुपूर्वतः वरु- णो पाशहस्त पश्चिमायां दिशि आलेख्यः । नागौ नन्दोपनन्दौ त- क्षकवासुकिमभृतयोऽष्टौ महानागराजानः आलेख्याः॥ एवं द्विपक्लयाश्रिताः अनुपूर्वतः यक्षराक्षसकिन्नरमहोरगऋषयः सिद्धप्रेतपिशाचगरुडकिन्नरमनुष्या मनुष्याचा ओषधयश्च मणिरत्नवि- शेषाः पर्वताः सरितः द्वीपाश्च अनुपूर्वतः सर्वे प्रधाना लेख्याः ।। दक्षिणायां दिशि यम आलेख्यः सपरिवारः । मातराः सप्त पूर्वदक्षिणस्यां दिशि । अग्निः समन्तज्वालमालाकुलः दण्डकमण्डलु- अक्षत्रव्यग्रपाणिः जटामकुटधारी श्वेतवस्त्रनिवस्तः पट्टांशुकोत्तरास- शिकः श्वेतयज्ञोपवीत कनकवर्णः भस्मत्रिपुण्डरीकृतः ॥ एवं नानाकरणप्रहरणवेषसंस्थानवर्णतत्त्वद्विपक्षी आश्रिता आ- लेर याः। सर्वतः प्रविशतो बहिर्मण्डले उमापतिवृषवाहनस्त्रिशूलपाणिः, उमा च देवी कनकवर्णा सर्वालङ्कारभूषिता, कार्तिकेयश्च मयूरासनः शक्त्युद्यतहस्तः कुमाररूपी षण्मुखः रक्ताभासमूर्तिः पीतवस्त्रनिवस्तः । पीतवस्त्रोत्तरासङ्गः वामहस्तेन घण्टां गृहीत्वा रक्तपताकां च अनुपू- र्वतः भृङ्गिरिटि अत्यन्तकृशाकारः महागणपतिनन्दिकेश्वरमहाकालौ मातराः सप्त यथाभरणप्रहरणवेषसंस्थानाभिलेख्याः। अष्टौ वसवः सप्त ऋषयः, विष्णुश्चक्रपाणिश्चतुर्भुजो गदाशङ्कासिहस्तो गरुडासनः सर्वालङ्कारभूषितश्च । अष्टौ ग्रहाः, सप्तविंशतिनक्षत्राः, येषु चरन्ति भुवि मण्डले उपग्रहाश्चाष्टा देवा लेख्याः अनुपूर्वशः पञ्चदश तिथयः सितकृष्णा, द्वादश राशयो षद् ऋतवो, द्वादश मासाः संवत्सरश्च । चतुर्भगिन्यः नाबाभिरूढाः भ्रातृपञ्चमाः सलिलवासिनश्चेति संक्षे- पतो मुद्रासु व्यवस्थाप्या हि देवता अनुपूर्वतश्च द्विपङ्क्तथा श्रिताश्च कार्या संक्षेपतो मण्डलत्रये पितृमण्डलाश्रयः । अभिलेख्यः चतुरश्रश्च । त्रिमण्डलेवपि व्यवस्था सैषा भवति । संक्षेपतः बुदो भगवान .

·द्वितीयः परिवर्तः ४५ । । तव्यः । सर्वसत्त्वानाभग्र अवश्यमभिलेख्यः। अजकुले आर्यावलोकितेश्वरो दक्षिणतः अवश्यमभिलेख्यः। वामत बजकुले वज्रपाणिरवश्यमभि- लेख्यः । बोधिसत्त्वानामग्र आर्यसमन्तभद्रोऽवश्यमभिलेख्यः। मञ्ज- श्रीः कुमारभूतोऽवश्यमभिलेख्यः । सैषा मुद्रासु यथाव्यवस्थायामभि- लेख्याः। एतदभ्यन्तरमण्डलं मध्यमण्डलेऽपि ब्रह्मा सहाम्पतिः पूर्वायां दिश्यवश्यमभिलिखितव्यः। एवमाभास्वरो दक्षिणायां दिशि, अकनिष्ठ अरूपिणश्च देवा मण्डलाकारा अव्यक्ताः नैव संज्ञानासंज्ञायतना देवाः, उत्तरायां दिशि शक्रो देवराजा सयामः सन्तुपितः सुनिर्मितः पर- निर्मितः परीत्ताभप्रभृतयो देवपुत्रा अवश्यमेकैकः देवराजोऽभिलिरिख- सैषा मुद्रासुव्यवस्थाप्याः ॥ एवं तृतीयमण्डलेऽपि उत्तरायां दिशि ईशानो भूताधिपतिः सहोमयावश्यमभिलिखितव्यः । द्वितीयद्वारसमीपे कार्तिकेयमञ्जुश्रीः मयूरासनः शक्तिपाणिः रक्तावभासमूर्तिः पीतवस्त्रनिवस्तोत्तरासङ्गिनः दक्षिणहस्ते घण्टापताकावसक्तः कुमाररूपी मण्डलं निरीक्षमाणः । पूर्वायां दिशि वैनतेयः पक्षिरूपी । ऋषिर्मार्कण्डः अवश्यमभिलिखि. तव्यः । सैषा मुद्रासु च व्यवस्थाप्याः ॥ दक्षिणपूर्वतः चतुःकुमार्याः कुमारभ्रातृसहिता नौयानसंस्थिता महोदधेः परिभ्रमन्त्यः । अग्निश्च देवराट् अवश्यलिखितव्यः । एवं दक्षिणस्यां दिशि लङ्कापुरी विभीषणश्च राक्षसाधिपतिः, तत्रास्थितः पिचुमन्दवृक्षाश्रितः जम्भलजलेन्द्रनामा यक्षरूपी बोधिसत्त्वोऽवश्यम- भिलिखितव्यः॥ एवमनुपूर्वतो यमो राजो प्रेतमहर्द्धिकोऽवश्यमभिलिखितन्यः । एवं पिशाचराजा विकरालो नामावश्यमभिलिखितव्यः । सैषा मुद्रासु व्यवस्थाप्या ।। एवं दक्षिणपश्चिमायां दिशि नन्दोपनन्दौ नागमुख्यौ अवश्य- मभिलिखितव्यौ । ग्रहमुख्यश्चादित्यः पश्चिमायां दिशि कपिलमुनि- नाम ऋषिवरो निन्धतीर्थकरऋषभः निग्रन्धरूपी अनुपूर्वतः । सैषा मुद्रासु व्यवस्थाप्याः । उत्तरपश्चिमासु च दिशामु यक्षराइ धनदा, ·तद्यथा मन्जुश्रीमूलकल्पे गन्धर्वराट् पश्चशिखः, किन्नरराजा द्रुमः, एतेऽवश्यमभिलिखितव्याः। सैषा मुद्रामु च अनुपूर्वतः यथास्थानं संस्थिता अभिलिखितव्याः इति ॥ चतुर्थमण्डलं वहिः पञ्च रेखाः चितं मुद्रमालाभिश्वोपशोभित चतुरथ चतुस्तोरणाकारं चतुर्महाराजविभूषितं यथानुपूर्वस्थिता । मुद्रा भवन्ति पुरःप्रदेशे नीलोत्पलमभिलेख्यम् । दक्षिणतो वामतः पद्मं वज्र परशुखड्गशूलत्रिशूलगदाचक्रस्वस्तिककलशमीनशङ्खकु- ण्डलध्वजपताकं पाशघण्टाकद्वारकधनुनाराचमुद्गर एतैर्विविधाकारमहर- णोद्रः समन्ताच्चतुरश्रमालाकुलं कुर्यादित्यतः बहिश्चतुर्दिशं चत्वारो म- हासमुद्राः स्थापनीयाः॥ उत्तरायां दिशि चतुरश्राकारं मण्डलकं कृत्वा उभयवज्रं त्रिमू- च्याकारं समन्तज्वालं त्रिकोणाकारं मण्डलकं कृत्वा स्थापयेत् ॥ दक्षिणायां दिशि धन्वाकारं मण्डलकं कृत्वा पात्रं समन्तज्वालं स्थापयेत् । पश्चिमायां दिशि समन्तप्रभाकारं मण्डलकं कृत्वा नीलो- त्पलं सनालपत्रोपेतं समन्तज्वालं विदिक्षु च चत्वारो मुद्रा भवन्ति । उत्तरपश्चिमायां दिशि पाशं वर्तुलाकारं मण्डलं कृत्वा समन्तज्वालं दक्षिणपश्चिमायां दिशि दीघाकारमण्डलकं कृत्वा दण्डं समन्तज्वालं दक्षिणपश्चिमायां दिशि परशुं समन्तज्वालं त्रिकोणाकारं मण्डलकं कृत्वा पूर्वोत्तरायां दिशि खड्गं समन्तज्वालं स्थापयेत् ॥ आलिख्य सर्वत इत्यूलमधस्तिर्यक् त्रीणि मुद्राद्वारसमये बहि- मण्डलस्यालेख्याः चूर्णैरेव । तद्यथा वज्रव्यजनोपानहौ च समन्त- ज्वालिनस्त्वेते अभिलेख्या इति ॥ एतन्मण्डलविधानं कथितं त्विह समासतः । सत्त्वानां हितकाम्याथै मञ्जुघोषेण धीमता ।। सतो मण्डलाचार्येण शिष्याः पूर्वमेवानुगृहीतव्याः अविकले- न्द्रियाः सर्वाङ्गशोभनाः ब्राह्मणक्षत्रियविदशूद्राः उत्पादितबोधिचित्ताः महायानयायिनः इतरयानास्पृहणशीला महासत्त्वाः श्रद्धा कल्याणध- मिणः महाराज्याभिकांक्षिणः अल्पभोगजुगुप्सनाः महाभोगाभिरुचि- Sauranteen ·द्वितीयः परिवर्तः। । तवन्तः भद्रा विनीताः शीलवन्तः भिक्षुभिक्षण्युपासकोपासिका निय- यस्था उपोषवोपवाससंवरस्थाः महाबोधिसत्त्वाद्वेषिणो महायक्षःकुली- नाः प्रकृत्यैव धर्मचारिणः अहोरात्रोषिता शुचिवस्त्रप्रावृताः सुगन्ध- केशाः त्रिस्नायिनः मौनिनश्च । तदहो कर्पूरकुङ्कुमलवङ्गसुगन्धमुखग- न्धिनः नित्यं चोपस्पृशितवन्तः कुशपिण्डकोपविष्टाः कृतरक्षाविधानाः ब्रह्मचारिणः सत्यवन्तः + + + + + + न्मण्डल + + + + + नात्यासन्ने स्थापनीयाः। शुचिनः सुचौक्षाः अष्टानां प्रभृति यावदेकं नान्येषाम् । ते च परस्परासंसक्तिनः क्षत्रिया मूर्दाभिषिक्ताश्च महा- राजानः । तेषां च सुताः कुमारकुमारिकाश्च अविदितग्राम्यधर्माणः कारणं भगवान् कुमाररूपी महाबोधिसत्त्वो मञ्जुश्रीः बालजनप्रबो- धकः कुमारक्रीडनपरश्च । अतः प्रथमतर एव कुमारः प्रवेशयितव्यः। महाराज्ञाभिवर्द्धन आयुरारोग्यैश्वर्यकामः भोगाभिवर्दनं च विशेषतः बालानां मन्त्रसिद्धिः ध्रुवं स्थिता इति ।। एतां पूर्वस्थापितां कृत्वा सुसखायोपेता अप्रमत्ताः ततो मण्ड- लाचार्येण कर्पूरधूपं दहता पृष्ठतो बहिर्निगन्तव्यम् । निर्गत्य च य- थामुखर्नुकोदकेनाष्टशताभिमन्त्रितेन मूलमन्त्रेण महामुद्रा पञ्चशिख- मुद्रितेनोदकेन स्नात्वा उपस्पृश्य च शुचिर्वस्त्रप्रावृतेन शुचिना अग्नि- कुण्डं गत्वा कुशविण्डकोपविष्टः उत्तरपूर्वाभिमुखः आहुतीनां कर्पूरकु- मचन्दनमिश्राणामष्टसहस्रं जुहुयात् ॥ क्तेन विधिना आहूय विसृज्य च भूयो मण्डलं प्रवेष्ट- ज्यम् । प्रविश्य चाष्टौ पूर्णकलशाः शुचिवस्त्रोपेताः सहकारपल्लवविभू- षिताः सुवर्णरजतरत्नधान्यव्रीहिमक्षिप्तगर्भः एकं भगवतः शाक्यमुनेः प्रतिपादयेत् । द्वितीयः सर्वबुद्धानाम् । तृतीयः सर्वप्रत्येकवुद्धार्यश्राव- कसङ्घस्य । चतुर्थः सर्वमहाबोधिसत्त्वानाम् । पञ्चमो महावोधिसत्त्वस्य आर्यमश्रियस्य । षष्ठः सर्वदेवानाम् । सप्तमाष्टमौ द्वितीयमण्डले द्वारकोष्ठके स्थापयितव्यौ । शुचिवस्त्रोपेताः । एकः सर्वभूतानाम् । द्वितीयः पूर्वसत्त्वपरिणामितः साधारणभूतं स्थापयितव्येति ॥ ततः पूर्वोक्तेनैव विधिना धूपं दहता महामुद्रापञ्चशिखां ·४८८ मजुश्रीमूलकल्पे बङ्घा भूयश्चावाहनं कुर्यात् । सर्वबुद्धानां, सर्वप्रत्येकबुद्धानां, आर्य- श्रावकमहाबोधिसत्त्वानां, सर्वभूतानां, सर्वसत्वांश्च म श्रियं कुमार- भूतं च पूर्वोक्तेन विधिना आह्वानयेत् ।। एवं पुष्पधूपरान्धमदीपैः निवांश्च पूर्वनिर्दिष्टेनैव कर्मणा नि- वेद्यः । सर्वेषां सर्वतः अनुपूर्वेणैव कुर्यात् । प्रदीपग्रहणेनैव घृतदीप दद्यात् । सर्वेभ्यः आयर्यानार्येभ्यः निवेद्यग्रहणेन शाल्योदनं दध्नोपेतं मधुपायसविशेपविशेष्योपरचितघृतपक्कपूपान् अशोकवीखण्डखाद्य- कायां सर्व तथागतेभ्यो निर्यातयेत् । हवि पूर्ण श्रीवेष्टमधुशिरपयो- पक्कभक्षाद्यां सर्वप्रत्येकबुद्धार्यश्रावकमहाबोधिसत्वानार्यदेवतानां च निर्यातयेत् । एवं लड्डुकागर्भाक्तारकविशेषान् पूपोपकारणान् सर्व- देवभूतगणान् सर्वसत्वांश्च मन्त्रोपेतान् विधिना निर्यातयेत् । एवं सु- गन्धपुष्पान् मातीतगरनागपुष्पपुन्नागप्रभृति पूर्वनिर्दिष्टान् सर्वबुद्ध- प्रत्येकबुद्धार्यश्रावकमहाबोधिसत्वेभ्य आर्यानार्येभ्यो निर्यातयेत् । विशेषतः तथागतकुले जातीकुसुमं पद्मं पद्माकुले तथा कुवलयं कुलि- शपाणे अन्यमन्त्रेभ्यो इतरमिति कर्पूरधूपं तथागतकुले चन्दनं पद्म- कुले तथा गुग्गुलुं गुह्यकेन्द्रस्य वन्त्रिणस्यैव शस्यते । अन्यमन्त्रेभ्यः सर्वेभ्यः धूपं दद्यात् इतरघृतप्रदीपानार्येभ्यः सर्वेभ्यश्चैव दापयेत् । अनार्येभ्य मन्त्रेभ्यः सुगन्धतैलन्तु दापयेत् । अनुपूर्वेण विधिना पूर्वदृष्टेन हेतुना । गन्ध + + त्तथैवोक्तं सर्वमन्त्रेभ्यो नित्यश ॥ अवलोकितेन यत् प्रोक्तं यत् प्रोक्तं कुलिशपाणिना। स्वकस्वकेषु तन्त्रेषु मन्त्रचर्यार्थसाधने । तेप्येह कल्पे द्रष्टव्याः अनुवाश्च सर्वदा । इति ॥ ततो मण्डलाचार्येण पूर्वदृष्टेन विधिना आवाहनपूजनधूपना- दिनिवेद्यपदानानुषर्तनकियां कृत्वा, ततोऽनुसाधकेन कुशलेन त्वर- माणेन सार्वभौतिकं बाल निरामिषां सर्वतश्च पटहशङ्खध्वनिनन्दीश- ब्दपोषनिनादितेन धूपपुष्पदीपमालभिरचितः चतुर्दिक्षु चिदिक्षु च ·द्वितीयः परिवत: + इत्यूलमधस्तिर्यक् सर्वतो बहिर्मण्डलं प्रदक्षिणी + +4 भौतिकांक्षि + + र्यो दधिमधुघृताक्तानां शा- लितन्दुलाहूतीनामष्टसहस्र जुहुयात् । पडक्षरमूलमन्त्रहृदयेन जुतः पूर्वस्थापितको भण्डलानुप्रवेशमहासत्वां कृतरक्षाविधानानां मण्डला- चार्यशिष्यत्वाभ्युपगतानामुत्पादितबोधिचित्तानामुपोषधिकानां सर्वबु बोधिसत्वात्मानिर्यातितमूर्तीनां सिद्धयर्थसत्योपभोगसाधारणभूता- नामनुत्तरबोधिमण्डानमणकुशलानां सर्वज्ञज्ञानबुद्धलिप्सकामानां म- ण्डलदर्शनादेव मुच्यते सर्वकिल्मिषान् । आनन्तर्यहारिणोऽपि ये मु- च्यन्ते तत्क्षणाज्जनाः इति ।। ततो मण्डलाचार्येण अनाहतेन वस्त्रेण तन्त्रोदृतेनापगतकेशेन मूलमन्त्रसप्ताभिमन्त्रितेन सुगन्धचन्दनकुमाभ्यक्तेन पटेन मण्डलं प्रवेष्टुकानां मुखं वेष्टयित्वा प्रथमतः बालषोडशमभूति यावत्रीणि वर्षजन्मिकं पञ्चचीरकोपशोभितं एकचीरकोपशोभितं शिखोपशोभित अशिरस्कं वा राजपुत्रं मूर्धाभिषिक्तं क्षत्रियपुत्रं वा, अन्यं वा महो- रसाहमहाराज्यकामं वा मवेशयेत् ॥ द्वितीयमण्डलस्थितं मुखं वेष्टयित्वा, उत्पलमुद्रां बद्धवा, मञ्जु श्रियः कुमारभूतस्य मूलमन्त्रं सज्जया, कारापयित्वा सुगन्धपुष्पं दत्त्वा, चन्दनकुङ्कुमाभ्यां मिश्रं सचौक्षाभ्यां हस्ताभ्यां पुष्पाणि क्षिपापयितव्याः । यत्रास्य पुष्पमधितिष्ठति तमस्य मन्त्रं दद्यात् । स्वमन्त्रेति कीयते । सैवास्यानुबद्धा जन्मपरम्परामु सैवास्य कल्याण मित्रो बोधिमण्डक्रमणमहाबोधिसत्त्वज्ञानपरिपूरणार्थमभिनिहरति । सैवास्य साधनीयम् । महाभोगमहाराज्यमहेशाख्यपुद्गलसमवधान ता चास्यमभिनिर्हरति । इहैव जन्मनि अविचारतः साधनीयं सिध्यते सर्वकर्मेषु च । एवमनुपूर्वतः एक प्रति तावद् यावदष्टानां नान्येषा- मिति सिद्धिकामैः । अन्येषां यथेप्सतः पापक्षपणार्थ समयमात्रं स्या- दिति अभिषेकं ददता मण्डलाचार्येण आदौ तावन्मण्डले वहिर्नातिदूरे नात्यासन्ने पूर्वोत्तरे दिग्भागे भूमदेशे अधिष्ठाय मन्त्रपूतं कृत्वा मूल मन्त्रेण ततः राज्याभिषेकमिव मन्यमानमात्मानं एकान्तबुद्धधर्मसङ्घा- भिमस श्रादं महोत्साहिन अविरहित्तबोधिचित्तं महायानयायिनं H ·soriagprammarAtaka Timmympura AR समजुनीमलकरणे रनत्रयोपकारिणं अनिन्दिय अमितमिडवा जन्मनि मन्त्रा साधयिकामः ! भद्रावर मर्याधुहमान कौतुकालातीय जिज्ञा- सनहेतोरपि गि यावत्यथे अ- भिपेच्या सेट्यारज्या इति: माझा अबूढ शरिता इति । शेषतो आभि- ऐच्याः मान्येषामपि । जना राज्याभिषेकमियोपकरणं सम्भृत्य आचावायेह तुमक्षेत । ततः शितलचितानोचित वाजपताकवे- तच्छन नि वार्षायाः सिचामरे निजीज्वमानाई महता सत्कारेण नन्दीशन्दनियर्योपशोरीनुदा जयशब्द मालगायाभिः प्रशस्तस्वस्ति- कगाथाभिश्च जिनातिशिदूधमा प्रदक्षिणी कुल तन्मण्डलं सर्वबुद्धबोधिसत्वां गणल्य आचार्य शिरसामणस्य, एवं च वक्तव्यम् + ध्याचार्यसबुद्धको धिसत्वमन्त्रचर्यानिहारे समनुप्रवेष्टु सर्वलौकिकातिकान्तरहस्यविमोक्षमण्डल प्रवेष्टुं सर्वधर्मराज्यस- मनुप्रवेशबुद्धत्वमधिरन्तु क्षेमतो वक्तव्य बुख भूयामिति ।। ततः कुशविण्डकोपविष्टः पूर्वाभिमुखः । यस्य रोचते न्तरस्थ पश्चशिखां बद्धापयितव्यः । ततो स्वेस्थित भूर्जपत्रे गोरोचनपा लिखितमम् । लिखित्वा चन्दन कुमाभ्यां हस्तौ प्रभायित्वा शराबलम चलता राजपनं शराबलम्पुटाभ्य. पोधिसपा पादमूले स्थापनीयम् ॥ ततस्तत्रोपविटन विधायूलान्या मलकारानुन्धारामितव्यः । पूर्वमेव तु ततः शाहिलोपविष्टमारपेचनीयम् । यहिर्मपाले या सर्वसत्त्वसाधारणभूतं पूर्णकला पूर्वस्वास्तिक वारसमीपे तं गृहीत्वा आचार्येण मूलमन्त्रं पठता सूनि आभपेक्तव्यः । शेषाः यथेष्टमुद- केनेति ॥ ततस्तं शरावसम्पुटं तस्यैव दातव्यम् । प्रदीपेन च पाठयित- व्यः । यदि सा एव भवति मन्त्रा क्रमात सिध्यति यत्नतः । अथ अन्यो मन्त्रपठनादेव सिद्धयति । अथ मन्त्राक्षरहीनातिरिक्ता वा ·द्वितीय परिवर्तः । दत्ता भवति, भयमलापन एक सिध्यतीत्यविकल्पतः । सा एवं पूर्व- लिखिला आचार्यण त्रिभिः साधने झुदै सिद्धयतीत्ययत्नतः ।। एवं प्रथमतः विद्याभिषेक दद्यात् । द्वितीयमण्डलाभिषेक दिली- यमण्डले सर्वदेवानी प्रतिपादितक पूर्णकलश, तेनाभ्यषिश्वेत् । मूर्धनि यथैव वा पूर्वकं तेनैव विधिना मुच्यते सर्वकिल्विषात् । अनु. ज्ञातश्च भवति सर्वबुद्धः सर्वलौकिकलोकोत्तरसमयमण्डलं सर्वमन्त्र- मुद्रासाधनेषु च अव्यष्टो अवति । सर्वचोधिसत्त्वैरिति आचार्याभिषेक Birava हवीयमण्डले सर्वभावकमत्येकयुद्धेभ्यः पूर्णकलशं निर्यातितकं तेनैव विधिना भूर्षन्धभिपेचयेत् । वक्तव्यं अनुज्ञातस्त्वं सर्वयुद्धैः बोधिसत्दैव महजिकैः सर्वलौकिकलोकोत्तराणां मन्त्राणां लिखनपट- नमण्डलोपदेशमन्नतन्त्रशुद्राचर्यानिर्देश स्वयं चरितुं निर्देष्टुं वा । इहैव जन्मनि परम्परासु च यावत्पश्चिमकं नियतं बुद्धत्वं प्राप्तव्यमिति ।। एवं जयविजयाभिषेकेऽपि पूर्वनिर्दिष्टेन विधिना भगवतो बुद्ध- नियोतितकपूर्णकलशेन बोधिसत्वनिति तेन च पूर्णकलशेन तथैवा. भ्यपियर । एवं च वक्तव्यमातस्त्वं सर्वबुदैर्भगवद्भिर्महाबोधि. सच्चैश्च श्रावक, अधृष्यः सर्वभूतानामनितः सर्वदेहिनाम् । विजयत्व सर्वमन्त्राणां साधयमत्वं यथेष्ठतः ।। ततो अण्डलाचायण एकैकस्य यथेसतः । पञ्चाभिषेका दातव्या सर्वेभ्यो पञ्च एव तु । ततस्तामनुपूर्वेण मण्डलं प्रवेश्य सर्ववुद्धबोधिसत्त्वानां निर्यात- यित्वा मण्डलं त्रिः प्रदक्षिणीकृत्य विलयितव्यः । तदहो परेण अनु- पूर्वेण शिक्षायितव्याः मन्त्रचर्यानु नियोक्तव्या । तत्क्षणादेव भगवतो मश्रियस्थ महाबोधिसत्त्वस्य यः पूर्वनिर्यातितकं पूर्णकलशं गृही- स्वा तेषां मण्डलपविष्टानामुदकचुलुकत्रयं पूर्वाभिमुखं कृत्वा पाययेत् । वक्तव्याच---'इयं भो! महाबोधिसत्वस्व मञ्जश्रियः कुमारभूतस्य ·मन्जुश्रीमूलकल्प समयरहस्यं मातिक्रमिष्यथेति मा बहु अपुण्यं प्रसविष्यथेति । सर्व- मन्त्राश्च न प्रतिक्षेतव्याः । सर्वयुद्धबोधिसत्त्वाश्च न विसंवादनीयाः। गुरुराराधनीयश्चेति । अन्यथा समयातिक्रमः स्यात् । मन्त्राश्च सिद्धि न गच्छेयुः । बहपुण्यं स्यादिति । एवं विसर्जयितव्याः॥ ततो मण्डलाचार्येण भूयो दधिमधुघृताभ्यक्ताः शालितण्डु- लाहुतयोऽष्टाक्षरहृदयेन होतच्याः । ततोत्थाय मण्डलमध्यं प्रविश्य पूर्वनिर्दिष्टः पुष्पैः पूर्वोक्तन विधिना अर्घ्य देयः सर्वेभ्यः मनसा चिन्तयेत् । पूर्वोक्तेनैव धूपेन सर्वयुद्धबोधिसत्त्वां प्रत्येकवुद्धार्यश्राव- कां सर्वदेवनागयक्षगरुडगन्धर्वकिन्नरमहोरगयक्षराक्षसपिशाचभूतयो- गिनसिद्धऋषयः सर्वसत्त्वां सन्धुष्य पुष्पैरवकीर्य चन्दनकुङ्कुमो- दकेनाभ्यपिञ्चेत् । पूर्वोक्तेनैव विधिना विसर्जयेत् । मनसा मोक्षः सर्वेभ्य इति ॥ ततो मण्डलाचार्येण निवेधं बलि चूर्ण सर्वे नद्यां प्लावयित- व्याः । दुःखितेभ्यो वा प्राणिभ्यो दातव्यम् । सुपरासृष्टं सुकेलायितं सुशोभितं पृथिवीप्रदेशं कृत्वा गोमयेन लेसव्यः । उदकेन वा लाव- यितव्यम् । मुचौक्षमृत्तिकया वाभ्यलिम्प्य सिकताया वा अस्यैव कार्य यथेष्टतो गन्तव्यम् । तैमण्डलप्रविष्टैरात्मनः क्षीरोदनाहारेण इविष्याहारेण वा भवितव्यमिति ॥ बोधिसत्त्वपिटकावतंसकान्महाकल्पराजेन्द्रान्मञ्जुश्रीकुमारभूतविकुर्वणात् बोधिसत्त्वपटलविसराद् द्वितीयः मण्डलविधिनिर्देश- परिवर्तः समाप्त इति ।

·अथ तृतीयः परिवः। । अथ खलु मञ्जश्री कुमारभूतः पुनरपि तं शुद्धावासभवनमव- लोक्य तो महापर्षमण्डलसन्निपतितां सर्वबुद्धबोधिलत्या प्रणम्य, एकाक्षरं परमगुवं सर्व विषयासर्वकार्मिक च मन्त्र स्थाण्डललाधनौप- यिकं सर्वक्षुद्रकर्मेषु चोपयोज्यं भागते म । कतवं च तत् । नमः सम- न्तबुद्धानाम् । तद्यथा भः । एष समापी सार्वभूतगणाच अस्यैव मन्त्रमेकाक्षरस्य द्वितीयं मण्डलाविधान संक्षिपनो योज्यम् । अष्टहस्तं चतुर्हस्तं वा भूमदेश संमोध्य पञ्चरतिकैरेव चूर्णः स्वयं लिखितव्यम् । न परैः । यत्र वा तत्र वा न चात्र दोषः । लमं चतुर त्रिमण्डलो- पशोभितं पञ्चशिखां महामुद्रा प्रथमं च तावल्लिखेत् । भगवतो मजु- श्रियः उत्पलमुद्रा दंशामुद्रा वऋमुद्रा यष्टिमुद्रां च । एते मुद्रा अभ्यन्त- रमण्डलपूर्वदिग्भागे आलिखितव्याः । ततः पनवन्न उत्पलध्वजपताक- छत्रतोरणरथकुञ्जर अश्वा लीवर्दन हिपस्वस्तिकमयूर अजमेपपुरुषक- माररूपी बहिरमूले आलिखितव्यः । यथानुपूर्वत पङ्क्ति आश्रिता आलेख्याः त्रिमण्डलाश्रिता एवं कार्याः स्युरिति ।। ततो एकाक्षरेणैव मन्त्रेण पूर्वदक्षिणे दिग्भागे अग्निकार्य का- यम् । अपामार्गसमिधानां दधिमधुधृताक्तानां अष्टशतं होतव्यम् । ततः पुष्पैरों देयः । एकाक्षरेणैव मन्त्रेण बलिनिवेद्यपदीप यथेप्सितं दातव्यम् । धूपं वा, आवाननविसर्जनं कुर्यादिति ॥ ततः प्रवेशयेद् राज्यकामं नगरमध्ये आलिखेत् । भोगकामं व- टवृक्षसमीपे, पुत्रकामं पुत्रजीवकक्षसमीपे, अनपनीकं हस्त्यश्वकाम कुञ्जरशालायां वाजिशालायां वा, दंष्टकं महाहूदे नागायतने वा, चा- तुर्थकनित्यज्वरसर्वज्वरेषु च एकलिङ्गे ग्रामदक्षिणादिशे वा, राक्ष- सगृहीतं श्मशाने शून्यग्रहे वा, पिशाचगृहीतं विभीतकक्षसमीपे एरण्ड- वृक्षसमीपे वा, मातरसर्वगृहीतेषु चतुःपथेषु मृतकमूतकगृहसमीपे वा, ब्रह्मराक्षसगृहीतं तालवृक्षे श्लेष्मातकले वा, गरदत्तकं एकाक्षरेणैव मन्त्रेणैव उदकं सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा तत्रैव मण्डलमध्ये पातयितव्यः मुच्यते ॥

·मजुभौमुलकल्ये एवं खियाया पुरुषत्य वा यशोथिनं च चत्वरे ब्रह्मस्थले या आलिखितव्यम् । मृतवत्सायाः सफले वृक्षे क्षीरवृक्षे वा, शालिधा- न्यपककेदारमध्ये अनपत्याया लिखितव्यम् । विविधरोगस्त्रीकृतान्य- दुष्टतः प्रतरादिपु महारोगस्पृष्टासु, रक्षोन्नं नदीलिने कूले वा पर्वताग्ने चाभिलेख्यम् । सर्वरोगेषु सर्वतः । डाकिनीकृतान्यपि महापालिकायां शून्यवेश्म एकान्तस्थान निममदेशो वा । एवं सर्वकर्मधु अर्धरात्रे मध्याह्ने वा सर्वकालमभिलिखितव्यम् । तेनैवैकाक्षरगन्त्रेण पुष्पध्य दत्त्वा विसणं च मण्डल उदकेन प्लावयितव्यम् । सर्वग्लानानां महती रक्षा कृता भवति ॥ मुच्यते सर्वरोगेभ्यो इप्सितमर्थ च सम्पधन्ते । अपुत्रो लभते पुत्रं दुर्भगः सुभगो भवेत् ।। दरिद्रो लभते अर्थी दर्शनादेव मण्डलम् । स्त्रियस्य पुरुषस्यापि श्राद्धस्यापि शल्पतः ।। यथेष्टविविधाकारां प्राप्नुयात् सम्पदा सदा। इति बोधिसत्त्वपटलविलरा मञ्जुश्रीकुमारभूतमूलकल्पात तृतीयो मण्डलविधानपरिवर्तः । NOTaran ·অনু: হালিম। नमो बुद्धाय सर्वबुद्धबोधिसत्वेभ्यः । अथ खलु भञ्जुश्रीः सर्वावन्तं शुद्धावासभवनमवलोक्य, पुनरपि तन्महापर्पनमण्डलसनिपा- तमवलोक्य, शाक्यमुनेश्वरणयोनिपत्य, प्रहसितवदनो भूत्वा, भगव- न्तमेतदवोचत् ॥ तत् साधु भगवा सर्वसत्याना हिताय मन्त्रचर्यासाधनविधा- ननिहारनिष्यन्दधर्ममेघवा थेपिसतफलनिष्पादनपटलविसरः एट- विधानं, अनुत्तरपुण्यप्रसवः, सम्यक् सम्बोधिवीजमभिनिर्वतकं सर्वज्ञ ज्ञानाशेष अभिनिवर्तक संक्षेपतः सर्वाशापारिपूरक सर्वमन्त्रफलसम्यक् सम्पयुक्तः सफलीकरण अवन्ध्यसाधितसाधकं सर्ववोधिसत्वचर्या पारिपूरक महाबोधिसत्त्वसभाहसमद्धः सर्वमारवल अभिभवनपरा- ठीकरणं तद्वदतु भगवानस्पाकमनुकम्पामुपादाय सर्वसत्यानां च ।। एवमुक्ते मञ्जुत्रिया कुमारभूतेन, अथ भगवांयाक्यमुनि- मश्रियं कुमारभूतमेतदवोचत् ।। साधु साधु मञ्जुश्री ! यस्त्वं बहुजनहिताय प्रतिपन्नो लोका- नुकम्पायै यस्त्वं तथागतमेनमर्थ परिभष्टव्यं मन्यसे । तच्छृणु साधु च सुष्टु च मनसि कुरु, भाषिष्येहं ने त्वदीयं पटविधानविसरसर्वसत्व- चर्यासाधनमनुप्रवेशमनुपूर्वकः वक्ष्येऽहं पूर्वनिर्दिष्टं सर्वतयागतः । अह- मध्येदानी भाषिष्ये ॥ आदौ तावच्छुचौ पृथिवीप्रदेशे रजोविगते पिचुं गृह्य समय- प्रविष्टैः सत्त्वैः तत् पिचुं संशोधयितव्यम् । संशोध्य च अनेन मन्त्रेण मण्डलाचार्येणाभिमन्त्रितव्यम् अदृशतबारां । 'नमः सर्वबुद्धबोधि- सत्त्वानामप्रतिहतमतिगतिप्रतिचारिणाम् । नमः संशोधनदुःखप्रश- मनराजेन्द्रराजाय तथागतायाहते सम्यक्सम्बुद्धाय । तद्यथा शोधय शोधय सर्वविघ्नघातक ! महाकारुणिक! विकुर्व विकुर्व । समयमनुस्मर । तिष्ठ तिष्ठ । हुम् हुम् फट् फट्. स्वाहा।। Awesome कुमाररूपधारिणे।

·पूर्व दापयत् । स्वयं वा दद्यात वा ५६ मजुश्रमूिलकत्ये ततः अवितथनाम्यधर्मकुमारीब्राह्मणकुलक्षत्रियकुलप्रसूतं वैश्य- कुले प्रसृतं नातिकृष्णवर्णयोनिवर्णयोनिवर्जितां अविकलं सर्वाङ्गशोभनां मातापितृअनुष्कृतां उपोषधपारगृहीता उत्पादितवोधिचित्तां कारुणिकां अवदातवाँ अन्धवर्णविवर्जितां संक्षेपतः स्त्रीलक्षणसुप्रशस्तचिह्नां स- शोभनेऽहनि शुक्लपक्षे शुरुशुभग्रहनिरीक्षिते विगतधूपनिहारबदलापगते विगतवाते शुचौ प्रदेश पूर्वनिर्दिष्टी कुमारी स्नापयित्वा, शुचिव- स्त्रप्रावृतेन सुनिवस्ता कृत्वा, अननैव मन्त्रेण महापुद्रोपेतरशांकृत्वा, श्वेतचन्दनकुङ्कुमं निष्णाणकेनोदकेनालोड्य तत् पिबन्तां च कन्या तेनैव मन्त्रेण संशोधनेनाभ्युश्येत् । चतुर्दिशं च क्षिपेत् श्वेतचन्दनं कुङ्कुमोदकं , इत्यूर्वमधश्च विदिक्षु श्वेतचन्दनकुकुमकपूर चैकीकृत्य भाषितव्यं त्रीन् बारां-- 'अधितिष्ठन्तु बुद्धा भगवन्तो इदं पटसूत्रं दशभूमिमतिष्ठिताच महाबोधिसत्वाः । ततस्ते बुद्धा भगवन्तो सम- न्वाहरन्ति । महाबोधिसत्त्वाश्च । धूपं दहता तस्सिं समये मयूरक्रो- ञ्चहंससारसचक्रवाकविविधा शुभशकुनया जलस्थलचारिणोऽन्तरिक्षी गच्छेयुः । शुभं वा कूजयेयुः । तत् साधकेन ज्ञातव्यम् । सफलं मे एतत् कर्म अधिष्ठितं मे बुद्धैर्भगवद्भिमहाबोधिसत्वैव मे । तत् पटसूत्रं सुर्जावितं मह जन्मनि अवन्ध्या मे मन्त्रसिद्धिः । परहभेरीमृदङ्गशङ्ख वीणवणुपणवमुरवशब्द वा भवेयुः। एवं वदेयुरक- ल्पस्मात् तस्मि समये जयसिद्धि सिद्ध दत्त दिन्न गृह श्रेयसः सफलक- शक्रप्रभूत एवमादयो अन्ये वा शुभां शब्दां अव्याहरन्ति । घण्टा- निःस्वनं वा भवेयुः नन्दीशब्दं वा । ततो विद्याधरेण ज्ञातव्यम् । बुदानां भगवतां महाबोधिसत्वानां चापिष्ठानमेतत् । नान्यत्र अव- ध्यसिद्धिरिति ॥ अथ ते तस्मि समये क्रूरं प्रन्याहरन्ते गृह्ण खाद खादापय नष्ट विनष्ट कष्ट दूर सुदूर नास्तीत्येवमादयः शब्दा निश्वरन्ति वान- रमहिपक्रोएकगर्दभमाजोरकृत्सितनिर्यगद्विपदचतुःपदानां शब्दा नि श्वरेयुः । ततो साधकेन ज्ञातव्यं नास्ति मे सिद्धिरिति । इह जन्मनि + + + + ·चतुर्थः पटलविसरः । संहर्तव्यः। भूयो वा पूर्वसेवां कृत्वा प्रारब्धव्यम् । एवं यावत् सप्तवारान् । पञ्चानन्तर्यकरिणस्यापि सप्तमे कर्मप्रयोगे सिध्य- तीति॥ ततः साधकेन ता कुमारी कुतरक्षां कृत्वा कुशविण्डकोपविष्टका कारयेत् । पूर्वाभिमुखामुत्तराभिमुखां वा संस्थाप्य आत्मनश्च हवि- व्याहारः तां च कन्यां हविष्याहार भोजयेत् । पूर्वमेव परिकल्पितं कुशविण्डकं तेनैव विधिना तं पिचुं कर्तापयेत् । तत् मूत्रं सुकर्तितं शुक्लं पूर्वशिक्षापितकन्यया संहृत्य, अष्ट पञ्च त्रीणि एक प्रभृती यावत् षोडशमात्रां पलां वा कर्षा वा मुमशस्तगणनमेतां कुर्यान्मध्यमे अष्ट- मां गाथा इतरे पञ्चैक वा क्षुद्रसाध्येषु कर्मसु यथाशक्तितः कुर्यात् स- कर्मिषु मत्रवित् ॥ ततः प्रभृति यत् किश्चित् पापं कर्म घुराकृतम् । नश्यते तत्क्षणादेव सूत्रार्थ वन चेतने । सगृह्यमिदं सूत्रं शुचौ भाण्डे निवेशयेत् । न हि तंतुगतो कृत्वा धूपयेत् कर्पूर धूपनैः ।। आपाण्याङ्गसमुत्थं वा कुङ्कुमचन्दनादिभिः । अर्चितं सुगन्धपुष्पैर्मल्लिकचम्पकादिभिः ।। शुचौ प्रदेशे संस्थाप्य कृतरक्षापिथानितम् । मन्त्रवित् सर्वकर्मज्ञो कृतजापः सुसमाहितः ।। तन्तुवायं ततो गत्वा मूल्यं दत्वा यथेप्सितम् । अव्यङ्गमकृशं चैव शुक्लधर्मसदारतम् ॥ अव्याध्यर्तमद्धं च कासश्वासाविनिर्मुक्तम् । कासश्वासविनिर्मुक्तं अषण्डं योनिसत्वजम् ।। अनवद्यमकुब्जं चैवापनुपतिवर्जितम् । समस्तलक्षणोपेतं प्रशस्तं चारुदर्शनम् ।। शुभबुद्धिसमाचारं लौकिकी वृत्तिमाश्रितम् । सिद्धिकामोऽत्र तं याचेदुत्तमे पटवायने । प्रशस्ता शुभवणे वा बुद्धिमन्तो सुशिक्षितः । अतोत्कृष्टतमैः श्रेष्ठैः पटवायनश्रेयसैः ।।

·५८ সঙ্গী उत्तमे उत्तमं कुर्यान्मध्यमे मध्यसाधनम् । इतरैः क्षुद्रकर्माणि निकृष्टान्येव सर्वतः ॥ यथामूल्यं ततो दत्वा यथा वदति शिल्पिनः । प्रथमे वाक्समुत्थाने शिल्पिनस्य स मन्त्रवित् ॥ दद्यात् पण्यं ततः क्षिप्रं वीरक्रयेति स उच्यते । प्रार्थनादेव चैतस्य पुण्यभावेन जापिने । क्षिप्रसिद्धिकरो ह्येष पटश्रेष्ठो निरुत्तरः। सर्वकर्मकरो पूज्यो दिव्यमानुष्यसौख्यदः ॥ श्रेयसः सर्वभूतानां सम्यक सम्बुद्धभाषितम् । इति ॥ ततो विद्याधरेण तन्तुवायस्य पोषधं दत्त्वा सशुभे नक्षत्रे प्रा. तिहारकपक्षे शुक्लेऽहनि शुभग्रहनिरीक्षितेऽन्ये वा शुक्लपक्षे सुकुमुमित- सहकारमञ्जरीवरतरुपुष्पाब्यवसन्तसमये ऋतुवरे तस्मिन् काले त- स्मिन् समये पूर्वाह्रोदिते सवितरि पूर्वनिर्दिष्टं तन्तुवायं हविष्याहारं शुचिवस्त्रप्राइतबद्धोष्णीषशिरस्कसुस्नातं मुविलिप्तं श्वेतचन्दनकुङ्कु- माभ्यामन्यतरेणानुलिप्ता कपूरवासितवदनं हृष्टमनसं क्षुत्पिपासाप- गतं कृत्वा सर्वत्र भाण्डं रज्ज्वाद्युपकरणानि च मृद्गोमयाभ्यां प्रक्षाल्य प्रत्यग्राणि च भूयो भूयो पञ्चगव्येन प्रक्षालयेत् । ततो निःमाणके- नोदकेन प्रक्षाल्य, श्वेतचन्दनकुङ्कुमाभ्यामभ्यषिञ्चेत् । शुचौ पृथि- वप्रिदेशे अपगतकोलाहले विगतजनपदे विविक्तासने प्रसने गुप्ते पुष्पार्चिते ॥ ततः साधकेन संशोधनमन्त्रेणैवाष्टशताभिमन्त्रितं कृत्वा श्वेत- सर्षपान् चतुर्दिक्षु इत्यूलमधः विदिक्षु च क्षिपेत् । ततो तन्तु- वायं सर्वपैः सन्ताड्य, महामुद्रां पञ्चशिखां वद्ध्वा, शिखाबन्धं कु- चीत । महारक्षा कृता भवति । यदि ज्येष्ठं पटं भवति चतुर्हस्तविस्ती- मिष्टहस्तसुदीर्घ एतत्ममाणं हि तन्तुवायोपचितं कुर्यात् । मध्यमं भ. बति द्विरस्तविस्तीर्ण पञ्चहस्तदीर्घत्वम् । कन्यसं सुगतवितस्तिप्रमाण ·५९ चतुर्थः पटलविसरः। अङ्गुष्ठहस्तदीर्घत्वम् । तत्र भगवतो बुद्धस्य वितस्तिमध्यदेशपुरुषभ- माणहस्तमेकं एषा सुगतस्य वितस्तिरिति कीलते । अनेन प्रमाणेन प्रामाण्यमाख्यातम् । उत्तिष्ठ सिद्धिज्येष्ठा तु कथिता लोकपुङ्गवैः । मध्यमे राज्यकामानामन्तर्धाने परे मुनौ । महाभोगार्थिनां पुंसां त्रिदेवासुरभोगिनाम् । कन्यसे सिद्धिमाख्याता मध्यमे सिद्धिमध्यमा । क्षुद्रकर्माणि सिध्यन्ते कन्यसे तु पटे सदा । सर्वकार्याणि सिध्यन्ते सर्वव्याणि वै सदा ॥ पटत्रयेऽपि निर्दिष्टा सिद्धिः श्रेयोर्थिनां नृणाम् । विधिभ्रष्टा न सिध्येयुः शक्रस्यापि शचीपतेः ।। सिध्यन्ते क्षिप्रमेवं तु सर्वकर्मा न यत्नतः । विधिना च समायुक्ता इतस्यापि तुजन्मिनः ॥ एष मार्गः समाख्यातो जिनः जिनवरात्मजः। श्रेयसः सर्वसत्त्वानां दरिद्रानाथदुःखिनाम् ।। बोधिमार्गो ह्यशेषस्तु दर्शितस्तत्त्वदर्शिभिः । बोधिहेतुरयं वर्त्म मन्त्रमार्गेण दर्शितः ॥ मन्त्राः सिध्यन्त्ययत्नेन सर्वौकिकमण्डलाः । लोकोत्तराश्चापि सिध्यन्ते मण्डला ये उदाहृताः ।। बोधिहेतुमतिर्येषां तेषां सिद्धिः सदा भवेत् । नान्येषां कथ्यते सिद्धिः अहिता ये जगे सदा ॥ बोधाय प्रस्थितां सत्त्वां सदा सिद्धिरुदाहृता । मश्रियस्य महात्मानो कुमारस्येह विशेषतः ॥ सिप्रकार्यानुसाध्यर्थं प्राप्नुयात् सकलादिह । अनुपूर्व ततो शिल्पी पटं वायेत यत्नतः ।। दिवसः पञ्चरष्टाभिः षोडशाद्विचतुष्कयोः । अहोरात्रेण वै सिमं समाप्तिः पटवायने ॥

·६०
मञ्जुश्रीमूलकल्प
अहोरात्रेण वै श्रेयो उत्तमा सिद्धिलिप्सुनाम् ।
शौचाचारसम्पन्नो शिल्पिनो नित्यधिष्ठितः ॥
दूरादावस्तथा गत्वा कुटिग्रस्तावमुत्सृजेत् ।
सचेलस्तु ततः स्नात्वा अन्यदातानिवास्य च ॥
शुक्लाम्बरधरः स्मी उपस्पृश्य पुनः पुनः ।
श्वेतचन्दनलिप्ताङ्गो हस्तौ उद्धप्य शिल्पिनः ।।
भूयो वयेत यत्नेन लक्ष्णं सन्धोतं सदा ।
एवमाद्यैः प्रयोगैस्तु अन्यैर्वा जिनभाषितैः ।।
विचारशीली यत्नेन पटस्याशेषवायना।
समाप्ते तु पटे प्रोक्त पूर्वकर्मसु निर्मिते ॥
प्रमाणस्थे अहीने च कुर्याद् भद्रेऽहनिः समम् ।
अवतारयेत् ततो तन्त्रा शुक्लपक्षे सुशोभने ।
परिस्फुटं तु पटं कृत्वा दशा बद्धानुशोभनम् ।
वेणुयष्टयावनद्धं तु पटं गृह्य ततो ब्रजेत् ॥
शिल्पिनं स्वस्त्ययित्वा तु संविभागार्थविस्तरैः।
गत्वा यथेष्टतो मन्त्री सुसमाचारसुव्रती ॥
सुगन्धपुष्पैरभ्यर्च्य शुचौ देशे तु तं न्यसेत् ।
अनेनैव तु मन्त्रेण कृतरक्षापिथानितम् ॥
येन तत् पिचुकं पूर्व संशोध्य बहुधा पुनः ।
तेनैव कारयेद् रक्षामात्मनश्च पटस्य वै ।।
मञ्जुश्रियो महावीरः मन्त्ररूपेण भाषितः ।
अतीतैर्बहुभिर्मन्त्रमयाप्येतहि पुनः पुनः॥
स एव सर्वमन्त्राणां विचेरुः मन्त्ररूपिणः।
महावीर्यो महातेजः सर्वमन्त्रार्थसाधकः ॥
करोति त्रिविधाकारां विचित्रा त्राणहेतवः ।
जम् द्वीपगताः सत्त्वाः मूढाचारचेतनाः ॥

·। चतुर्थः पटलविसरः । अश्राद्धविपरीतस्तु मिथ्याचारसलोलुपाः । न साधयन्ति मन्त्राणि सर्वव्याणि नै पुनः ॥ अत एव भ्रमन्ते ते संसारान्धारचारके। यस्तु शुद्धमनसो नियं श्राद्धो कोतुकमङ्गले सदा ॥ औत्सुको सर्वमन्त्रेषु नित्यं ग्रहणधारणे! सिद्धिकामा महात्मानो महोत्साहा महोजसाः ॥ तेषां सिद्धयन्त्ययत्नेन मन्त्रा ये जिनभाषिताः । अश्राद्धानां तु जन्तूनां शुक्लो धर्मेण रोहते ॥ बीजमूपरे क्षिप्तं अङ्करोऽफलो यथा । श्रद्धामूलं सदा वर्षे उक्तं सर्वार्थदर्शिभिः ।। मन्त्रसिद्धिः सदा मोक्ता तेषां धर्मार्थशीलिनाम् ।। इति ॥ ततो साधने शिल्पिनः, सुशिक्षितचित्रकरो वा आत्मनो वा कुशला लेख्याः । अश्लेशकैरङ्गैः सर्वोज्ज्वलं रणोपेतं वर्णकं गृह्य पूर्वे- णैव विधिना यथा तन्तुवाययायनेनैव लक्षणसमन्वागतेन चित्रकरण पेयालं विस्तरेण कर्तव्यं यथा पूर्व तन्तुवायविधिः, तेनैव तत्पटं चि- त्रापयितव्यम् ; स्वयं वा चित्रितव्यम् । कर्पूरकुङ्कमचन्दनादिभिरङ्ग वासयितव्यम् । धूपं दहता तेनैव मन्त्रेणाष्टशतवारं परिजप्य नामके- सरपुन्नागवकुलचम्पकवापीकधानुष्कारिकमालतीकुसुमादिभिः तं पट- मभ्यवकीय पूर्वाभिमुखः कुशविण्डकोपविष्टः स्वस्थबुद्धिः सर्वबुद्धबो- धिसत्त्वगतचित्तः सूक्ष्मवर्तिप्रतिगृहीतपाणिरनायासचित्तः तं पटमा- लिखेत् ॥ आदौ तावच्छाक्यमुनि तथागतमालिखेत् । सर्वाकारवरोपेतं द्वा- त्रिंशन्महापुरुषलक्षणलक्षित अशीत्यानुव्यञ्जनोपशोभितशरीरं रत्नप- मोपरिनिषण्णं समन्तज्वालं समन्तव्यामोपशोभितं मूर्ति धर्म देशय- मानं प्रसन्नमूर्ति साकारवरोपेतं मध्यस्थं वैदूर्यनालपमं अधश्च महा- सारं द्वौ नागराजानौ तं पद्मनालं धारययानौ तथागतदृष्टयों दक्षिण- ·६२ Kh মগাস্ট हस्तेन नमस्यमानौ शुक्लौ सालङ्कारभूषितौ मनुष्याकारार्द्धसर्पदेह नन्दोपनन्दी लेखनीयौ । समन्ताच तत् पाशरं पद्मपत्रपुष्पकुड्मल- विकसितजलजमाणिभिश्च बकुनमीनादिभिया अशेषविन्यस्तसुचि- रसुशोभनाकारमभिलेख्यम् । यत् भगवतो मूलपादण्डं विटपं, तत्रैव विनिसृतान्यनेकानि पढ्नष्पाणि अनुपूर्वोन्नतानि वामपार्वेऽष्टौ पद्मा- पाणि । तेषु च पोषु निषण्णानि अष्टौ महाबोधिसत्त्वविग्रहामाभि- लेख्याः। प्रथमं तावदार्यमञ्जुश्रीः , इषत्पअकिञ्जरकगौरः कुङ्कुमकन- कवर्णों वा कुमाराकारावालदारकरूपी पञ्चचीरकाशिरस्कः कुमाराल- झारालङ्कतः वामहस्तनीलोत्पलगृहीतः, दक्षिणहस्तेन तथागतं नमस्य- मानः चारुमूर्तिस्तथागतगतदृष्टिः सौम्याकारः ईषत्महसितवदनः सम- न्तज्वालायवुद्धमण्डलपर्येषः । अपरस्मि पो आर्यचन्द्रप्रभः कुमार- भूतः तथैवभभिलेख्यः । तृतीये सुधना, चतुर्थे सर्वनीवरणः, पञ्चमे गगनगञ्जः, षष्टे क्षितिगर्भः, सप्तमेऽनघः, अष्टमे सुलोचनमिति ॥ एते सर्वे कुमारदारकाकारा आभिलेख्याः । कुमारालङ्कारभू- पिताः दक्षिणपार्थे भगवत अष्टौ महाबोधिसत्याः सर्वालङ्कारभूषिताः वर्जयित्वा तु मैत्रेयं भगवतः समीपे आर्यमैत्रेयः ब्रह्मचारिवेषधारी जटामकुटाम्बद्धशिरस्कः कनकवर्णः रक्तकषायधारी रक्तपटांशुकात्त- रीयः तृपुण्डूककृतचिह्नः कायरूपी दण्डकपण्डलुवामविन्यस्तपाणिः कृष्णसारचम वामस्कन्धावक्षिप्तदक्षिणहस्तगृहीताक्षसूत्रः तथागतं न- मस्यमानः तद्गतदृष्टिः ध्यानालम्बनगतचित्तचरितः ॥ द्विरोयस्मि पद्मे समन्तभद्रः प्रियङ्गुवर्णश्यामः सर्वालङ्कार- शरीरः वामहस्ते चिन्तामणिरत्नविन्यस्तः दक्षिणहस्ते श्रीफलविन्य- स्तहस्तवरदः चारुरूपी तथैवमभिलिखितव्यम् ॥ तृतीये भार्यावलोकितेश्वरः शरत्काण्डगौरः सर्वालङ्कारभूषितः जटामकुटधारी श्वेतयज्ञोपवीतः सर्वज्ञशिरसीकृत आर्यामिताभ दश- बलजटान्तोपलग्नोपविष्टं चारुरूपं चामरहस्तारविन्दविन्यस्तं दक्षिण- इस्तेन वरदं ध्यानालम्बनगतचित्तचरितं समन्तद्योतितशरीरम् ॥ चतुर्थे आर्यवज्रपाणिः वामहस्तविन्यस्तवज्रं कनकवर्ण सर्वा- कङ्कारभूषितं दक्षिणहस्तोपरुद्धसफलं वरदं च चारुरूपिणं सौम्यद- ·चतुर्थः पटलबिरसः। र्शनं हाराहारोपगुण्ठितदेहं मुक्ताहारयज्ञोपवीत रत्नोज्ज्वलविच्छ- रितमकुटं पट्टचलननिवस्तं श्वेतपट्टाकोत्तरीयं तथैवार्यावलोकितेश्वर समन्तभद्रं तीर्थनिवासनोत्तरासदेई आकारतश्च यथापूर्वनिर्दिष्टम् ।। पञ्चमस्मि तथा पझे आर्यमहामतिः, षष्ठेशान्तमतिः, सप्तमे वैरोचनगर्भः, अष्टमे अपायजहश्शेति ।। इत्येते बोधिसत्वा अभिलेख्या: । फलपुस्तकरि न्यस्तकपा- णयः सर्वालङ्कारसुशोभनाः पट्टांशुकोत्तरीयाः सर्वालङ्कार पिताः प. दृचलनिकानिवस्ताः॥ तेषां चोपरिष्टा अष्टौ प्रत्येकबुद्धा अभिलेख्याः । भेक्षुवेषधा- रिणो महापुरुषलक्षणशरीराः रक्तकापायवाससा पर्योपविष्टाः र- लोपलनिषण्णाः शान्तवेषात्मकाः समन्तज्वालमालाकुलाः सुगन्धपु. पाणि कीर्णाः। तद्यथा--मालतीवार्षिकाधानुष्कारिकापुन्नागना- गकेसरादिभिः पुष्पैः समन्तात् पटमभ्यवकीर्यमाणं लिखितं भगवतः शाक्यमुनेः वामपार्थे आर्यमञ्जश्रियस्योपरिष्टाः अनेकरत्नोपरचितं मुदीर्घाकारं विमानमण्डलं शैलराजोपशोभितं रत्नोपलसञ्छन्नपर्वता- कारमभिलिखेत् ॥ तत्रस्थां बुद्धां भगवतां अष्टौ लिखेत् । तद्यथा-रत्नाशि- खिवैदूर्यप्रभारत्नविच्छुरितसमन्तव्यामप्रभं पद्मरागेन्द्रनीलमरकतादि- भिः वैदूर्याश्मगर्भादिभिः महामणिरत्नविशेषैः समन्ततो मज्वाल्यमाणं, ईषदादित्योदयवर्ण तथागतविग्रहं पीतचीवरोत्तरासङ्गिनं पर्योपविष्ट धर्म देशयमानं पीतनिवासितोपरिवस्तं महापुरुषलक्षणकवचितदेहं, अभीत्यानुव्यञ्जनोपशोभितमृति प्रशान्तदर्शनं सर्वाकारवरोपेतं रत्न- शिखिं तथागतमभिलिखेत् ॥ द्वितीयं सकुसुमितराजेन्द्र तथागतं कनकवर्ण अभिलिखेत् सु- तरां नागकेसरबकुलादिपुप्पैरभ्यवकीरितमभिलिखे । आर्यमभिनि- रीक्षमाणं समन्तप्रभ रत्नप्रभाविच्छरितद्योतिपर्येषम् ।। तृतीयं शालेन्द्रराजं तथागतमभिलिखेत् । पद्माकञ्जल्काम धर्म देशयमानम् ॥

·मञ्जुश्रीमूलकल्पे चतुर्थं मुनेत्रं तथागतमभिलिखेत् । यथेमं दुःप्रसहम् । षष्टं वैरोचनं जिनम् । सप्तमं भैषज्यवैदूर्यराजम् । अष्टमं सर्वदुःखम शमनं राजेन्द्र तथागतमभिलिखेदिति ॥ सर्व एव कनकवर्णाः तथागतविग्रहाः कार्याः अभयप्रदान- कराः। उपरिष्टाञ्च तथागतानां मेघान्तरालस्थाः पटकोणे उभयतः पुष्पवर्षमुत्सृजमानाः द्वौ शुद्धावासकायिकौ देवपुत्रौ मभिलेख्यौ । अन्त- रीक्षस्थितौ सर्वयुद्धबोधिसत्त्वमत्येकचुदार्यश्रावकानां नमस्यमानौ अ- भिलेख्यौ ॥ प्रत्येकबुद्धानां चोत्तरतः अष्टौ महाश्रावका अभिलेख्याः बोधिस- त्वशिरस्थानाववरजोपविष्टाः । तद्यथा-स्थविरशारिपुत्रः महामौद्ग- ल्यायनः महाकाश्यपः सुभूति: राहुल: नन्दःभद्रिका कफिणश्चेति ।। प्रत्येकबुद्धापि तद्यथा- गन्धमादनः चन्दनः उपरिष्ट- श्वेतसितकेतुनेमिसुनेमिश्चेति । सर्व एव सुशोभनाः शान्तवेषं आ त्मनो सुदान्ताकाराः । महाश्रावका अपि कृताञ्जलयो बुद्धं भ- गवन्तं शाक्यमुनि निरीक्षमाणाः । उपरिष्टाञ्च शुद्धावासादेव सन्नि- कृष्टौ अपरौ द्वौ देवपुत्रौ समन्तात्पट्टवितानदीर्घापायशसोभनागृहीती सर्वबुदबोधिसत्त्वप्रत्येकबुद्धार्यश्रावकाणामुपरिष्टाद्धारयमाणौ दिव्यमा- ल्याम्बरधरौ देवपुत्रो अभिलेख्यौ । भगवतः शाक्यमुनेः उपरिष्टान्मू- धनि मुक्ताहाररत्नपद्मरागेन्द्रनीलादिभिः प्रथितं रत्नसूत्रकलापं तस्मिंश्च पट्टवितानसुविन्यस्तं समन्ताच्च मुक्ताहारमलम्योपशोभितमभिलिखेत् । अधश्च बुद्धस्य भगवतः पद्मासनात् आर्यमश्रियस्य पादमूलसमीपे नागराजोपनन्दपार्थे महारत्नं पर्वतं पाशरादभ्युन्नतं रत्नाकुरगुहाक- न्दरप्रवाललतापरिवेष्टितं रत्नतरं महर्षयसिद्धसवितं तस्य पर्वतस्यो. तुझे यमान्तकं क्रोधराजानं महाघोररूपिणं पाशहस्तं वामहस्तगृहीत. दण्डं भृकुटिवदनमाज्ञां प्रतीच्छमानः आर्यम श्रियगतदृष्टिं वृकोदरं ऊर्ध्वकेशं भिन्नाञ्जनकृष्णमेघसङ्काशं कपिलश्मश्रुदीर्घकरालं दीर्घनखं रतलोचनकं सर्पमाण्डितकण्ठोद्देशं व्याघ्रचर्मनिवसनं सर्वविघ्नघातकः महादारुणतरं महाक्रोधराजानं समन्तज्वालं यमान्तकं क्रोधराजा अ- भिलिखेत् ॥

·चतुर्थः पटलविसरः। तस्य पर्वतस्याधस्ताच्छिलातलोपनिषण्णं पृथिव्यामवनतजानु- देहं धूपकटच्छुकव्यग्रहस्तं यथावेषसंस्थानगृहीतलिङ्ग यथानुवृत्तचरित- मार्यम श्रियगतदृष्टिं साधकमभिलिखे । नन्दनागेन्द्रराजसमीपं भगवतः शाक्यमुनेरवस्तात् , दक्षिणपाचें पद्मसराभ्युद्गतं महारत्न- शैलेन्द्रराजं कथितं तथागतमभिलिखेत् । यमान्तकक्रोधराजरहितं दि- व्यपुष्पावकीर्णमभिलिखेत् । आर्यावलोकितेश्वरः स्यात् तं पर्वतमभि- लिखेत् । तदुचतुङ्गपर्वतपारागोपलं तमेकाङ्करपैदूर्यमयशृङ्गाकारमभि- लिखेत् । तत्रापाश्रितां देवीमार्यावलोकितेश्वरकरुणां आर्यतारां सर्वाल- कारविभूषितां रत्नपट्टांशुकोत्तरीयां विचित्रपट्टनिवसनां स्त्र्यलङ्कारसा गविभूषितां वामहस्तनीलोत्पलविन्यस्ता कनकवर्णा कृशोदरी नातिक- शांनातिबालां नातिवृद्धां ध्यानगतचेतना आज्ञा प्रतीच्छयन्ती दक्षि- णहस्तेन वरदादीषिदवनतकायां पर्यकोपनिषण्णां आर्यावलोकितेश्वर ईषदपगतदृष्टिः समन्तज्वालामालपर्येषितां तत्रैव वैदूर्यरत्नशृङ्गे पुन्नाग- वृक्षपरिवेष्टितं सर्वतः शाखासु समन्तपुष्पोपरचितविकसितसुपुष्पितं भगवतीं तारामभिच्छादयमानां तेनैव चापगतशाखासुचित्रं भवालाङ्कु रावनद्धं विचित्ररूपरङ्गोज्ज्वलं तारादेवीमुखावलोकनमभिलेख्या ॥ सर्वविघ्नघातकी देवी उत्तमा भयनाशिनी। साधकस्य तु रक्षार्थं लिखेद् वरदां शुभाम् ।। स्त्रीरूपधारिणी देवी करुणादशवलात्मजा । श्रेयसः सर्वभूतानां लिखेत वरदायिकाम् ।। कुमारस्येह माता देवी मजुघोषस्य महायुतेः । सर्वविघ्नविनाशार्थ साधकस्य तु समन्ताद् ॥ रक्षार्थ मनुजेशानां श्रेयसार्थ पटे न्यसेत् । योऽसौ क्रोधराजेन्द्रः पर्वताग्रे समवस्थितः ॥ सर्वविघ्नविनाशाय कथितं जिनवरात्मजैः । महाघोरो महावन्धो महाचण्डो महाद्युतिः ॥

·सब्जुश्रीमूलकर
शासने द्विष्टसत्वानां निग्रहायैव प्रकल्पते ।
साधकस्य तु रक्षार्थ सर्वविघ्नविनाशकः ||
दारुणो रोषशीलच आकृष्टा मन्त्रदेवता।
सुघोरो घोररूपी च निषेद्धा सर्वनिर्धणाम् ।।
अवशानां च वशमानेता पापरौद्रमचारिणाम् ।
खचरे भूचरे वापि पाताले चापि समन्ततः ।।
नाशयति सर्वदुष्टानां विरुद्धा ये शासने मुने ।
चतुरनं समन्ताद्वै चतुकोण पटं लिखेत् ॥
अधश्चैव पटान्ते तु विस्तीर्णसरितालयम् ।
कुर्याभागभोगाङ्कमकैकं च समन्ततः ।।
शुक्लेन शुभाङ्कन मनुजाकारदेहजाः ।
उत्तराशिरसं स्थाप्य कृताञ्जलिपुटः सदाः॥
सप्तस्फुटो महावीर्यो महेशाख्यो अनन्तो नाम नामतः ।
तथागतं निरीक्षन्तो अणिरत्नोपशोभितः ।।
सुशोभनो चारुरूपी च रत्नाभरणभूषितः ।
आलिखेज्ज्यालमालिनं महानागेन्द्रविश्रुतम् ।।
सर्वलोकहितोयुक्तं प्रत्तो शासने मुने ।
सर्वविघ्नविनाशाय आलिखेत् सरितामृतम् ॥
एतत् पटविधानं तु उत्तमं जिनभाषितम् ।
संक्षिप्तविस्तराख्यातं पूर्वमुक्तं तथागतैः ।।
आलिखे यो हि विद्वां वै तस्य पुण्यमनन्तकम् ।
यत् कृतं कल्पकोटीभिः पापं कर्म सुदारुणम् ॥
नश्यते तत्क्षणादेव पटं दृष्ट्वा तु भूतले।
पञ्चानन्तर्यकारिणं दुःशीला जुगुप्सिताम् ।।
सर्वपापप्रवृत्तानां संसारान्धारचारिणाम् ।
गतियोनिनिकृष्टानां पटं तेषां न वारयेत् ॥

·चतुर्थः पटलविसरः ।
दर्शनं सफलं तेषां पटं मौनीन्द्रभापितम् ।
दृष्टमात्रं प्रमुच्यन्ते तस्मात् पापातु तत्क्षणात् ॥
किं पुनः शुद्धवृत्तित्वात् सुशुतोरूपिणः ।
मन्त्रसिद्धौ सदोधुको सिद्धि लप्सेयुर्मानवः ।।
यत् पुण्यं सर्वसत्त्वानां पूजयित्वा कल्पकोटि थे।
तत् पुण्यं प्राप्नुयान्मन्त्री पटमालिखना मुवि ।।
सिकता यानि गङ्गाया. प्रमाणे यानि कीरता।
तत्पमाणा भवेद् बुद्धाः प्रत्येकजिनवरात्मजाः ।।
खगिनः साधका लोके जित्वा बहुधा पुनः ।
तत् फलं प्राप्नुयान्मत्ये पटलिखनदर्शना ॥
वाचनादेव कायेस्य पूजना वाप्यनुमोदना ।
मन्त्रसिद्धिर्बुवा तस्य सर्वकर्मे प्रकल्पिताः ॥
यावन्ति लौकिका मन्त्राः भाषिता ये जिनपुङ्गवैः ।
तच्छिष्यखड्गिभिर्दिव्यैः बोधिसत्चमहात्मभिः ।।
सिद्धयन्ते सर्वमन्त्रा वै पटस्यान तु अग्रतमिति ।।
बोधिसत्त्वपिटकावतंसकान्महायानसूत्रा-
न्मन्जुश्रीमूलकल्पाच्चतुर्थः ।
प्रथमपटविधानविसरः परिसमाप्तः ।।

·New पञ्चमः पटलविसर। अथ खलु भगवांश्छाक्यमुनिः सर्व तत्पर्षन्मण्डलमवलोक्य मञ्जुश्रियं कुमारभूतमामन्त्रयेत स्म । अस्ति मञ्जुश्रीः अपरमपि त्वदीयं मध्यमं पटविधानम् । तद् भाषिष्येऽहम् । शृणु, साधु च मुष्ठु च मनसि कुरु आदौ तावत् पूर्वनिर्दिष्टेनैव सूत्रकेण पूर्वोक्तेनैव विधिना पूर्व- परिकल्पितैः शिल्पिभिः पूर्वप्रमाणैव मध्यमपटः सुशोभनेन शुक्लेन सुव्रतेन सदशेन अश्लेषकैरोरपगतकेशसङ्कारादिभिर्यथैव प्रथमं तथैव तत् कुर्यात् वर्जयित्वा तु प्रमाणरूपकात् तत्पटं पश्चादभिलिखापयि- तव्यम् ॥ आदौ तावत् शुद्धावासभवनं समन्तशोभनाकारं स्फुटितरत्न- मयाकारं सितमुक्ताहारभूषितं तमि मध्ये भगवांश्छाक्यमुनिः चित्रापयितव्यः रत्नसिंहासनोपनिषण्णः धर्म देशयमानः सर्वाकार- वरोपेतः, दक्षिणपाधै आर्यमञ्जुश्रीः पद्मकिञ्जल्काभः कुकुमादित्य वर्णो वा वामस्कन्धमदेशे नीलोत्पलावसक्तः कृताञ्जलिपुटः भगवन्तं शाक्यमुनि निरीक्षमाणः ईपत्महसितवदनः कुमाररूपी पञ्चचीरकोप- शोभितशिरस्कः बालदारकालङ्कारभूषितः दक्षिणजानुमण्डलावनत- शिरः भगवतश्च शाक्यमुनेामपार्थे आर्यावलोकितेश्वरः शरत्का- ण्डगौरो यथैव पूर्वं तथैवमभिलेख्यम् । किन्तु भगवतश्थामरमुय- मानं तस्य पार्थे आर्यमैत्रेयं समन्तभद्रः वज्रपाणिर्महामतिः शा- न्तमति गगनगञ्जः सर्वनीवरणविष्कम्भिनश्चेति । एतेऽनुपूर्वतोऽभि- लेख्याः । यथैव प्रथमं तथैव सर्वालङ्कारभूषिताः चित्रापयितव्याः ॥ तेषां चोपरिष्टा अष्टौ बुद्धा भगवन्तश्चित्रापयिन्याः स्थितका अ. भयप्रदानदक्षिणकराः पीतचीवरोत्तरासङ्गीकृतदेहाः वामहस्तेन चीवर- कर्गकावसक्ता ईपद्रक्तावभासकापायसुनिवस्ताः समन्तप्रभाः स- वीकारवरोपेताः । तद्यथा सङ्कुसुमितराजेन्द्रस्तथागतः रत्न- शिखि। शिखिः विश्वभुक् ऋकुत्सन्दकबकानिः काश्यपः सुनेत्र- बेति । इत्येते बुद्धा भगवन्तश्चित्रापयितव्याः ॥ Narendermane ·पञ्चमः पटलविसरः। दक्षिणे पार्थे भगवत आर्यमश्रियस्य समीपे महापर्षन्मण्डलं चित्रापयितव्यम् । अष्टौ महाश्रावकाः अष्टौ प्रत्येकबुद्धाः यथैव पूर्व तथैव ते चित्रापयितव्याः । किन्तु आर्यमहामौद्गल्यायनशारिपुत्रौ भगवतः शाक्यमुने चामरमुयमानौ स्थितकायमभिलेख्यौ । एवं शुद्धावासकायिका देवपुत्रा अभिलेख्याः । शक्रश्च देवानामिन्द्रः स- यामश्च सन्तुषितश्च सुनिर्मितश्च शुद्धश्च विमलश्च सुदृशश्च अतपश्च आभास्वरश्च ब्रह्मा च सहाम्पतिः अकनिष्ठश्च एवमादयो देवपुत्रा रूपावचराः कामावचराचानुपूर्वतोऽभिलेख्याः आर्यमश्रियसमी- पस्थाः पर्षन्मण्डलोपरिचितविन्यस्ताः स्वरूपवेषधारिणो चित्रापयि- तव्याः । भगवतः सिंहासनस्याधस्तासमन्तान्महापर्वतः महासमुद्रा. भ्युद्गतं यावत् पटान्ते चित्रापयितव्यः । एकस्मिन् पटान्तकोणे सा- धको यथावेषसंस्थानाकारः अवनतजानुकौपरशिरः धूपकटच्छुक- व्यग्रहस्तः चित्रापयितव्यः । तस्मिंश्च रत्नपर्वते आर्यमश्रियस्याध- स्तात् यमान्तकक्रोधराजा यथापूर्वनिर्दिष्टमभिलेख्यम् । वामपाधै भ- गवतः सिंहासनस्याधस्ताद् आर्यावलोकितेश्वरपादमूलसमीपे तस्मिंश्च रत्नपर्वतोपनिषण्णा तारादेवी अभिलेख्याः । यथा पूर्वनिर्दिष्टा तथा चित्रापयितव्याः । समन्ताश्च तत्पटं मुक्तपुष्पावकीर्ण चम्पकनीलोत्प- लसौगन्धिकमालतीवर्षिकषानुष्कारीकपुन्नागकेसरादिभिः पुष्पैरभ्य- वकीर्ण समन्तात् पटम् । उपरिष्टाच पटान्तकोणे उभयान्ते द्वौ देव- पुत्रौ महापुष्पौषमुत्सृजमानौ विचित्ररूपधारिणौ अन्तरीक्षस्थितौ वा- रिमेघान्तर्गतनिलीनी उत्पतमानौ सितवर्णी अभिलेख्याविति ॥ एतन्मध्यमकं प्रोक्तं पटः श्रेयार्थमुद्भवम् । मध्यसिद्धिस्तदायत्ता मनुजानां तु भूतले ॥ यत्किञ्चित् कृतं पापं संसारे संसरतो पुरा । नश्यते तत्क्षणादेव पटं दर्शनादिह ।। मूढसत्त्वा न जानन्ति भ्रमन्ता गतिपञ्चके । पटस्या दर्शना ये तु मजुघोषस्य मध्यमे ॥

·मन्जुश्रीमूलकल्पे
अपि किल्विषकारी स्यात् पञ्चानन्तर्यकारिणः ।
दुःशीलस्यापि सिध्येयुर्मन्त्रा विविधभाषिताः ॥
अपि क्षिमतरं सिद्धि प्राप्नुयात् कृतजापिनः ।
रोगी मुच्यते रोगाद् दरिद्रो लभते धनम् ।।
अपुत्रो लभते पुत्रं मध्यमे पटदर्शने ।
दृष्टमानं तदा पुण्यं प्राप्नुयाद् विपुलं महत् ।।
नियतं देवमनुष्याणं सौख्यभागी भवेन्नरः ।
बुद्धत्वं नियतं तस्य जन्मान्ते च भविष्यति ।।
लिखना वाचनाचैव पूजजलेखना तथा।
दर्शना स्पर्शनाचैव मुच्यते सर्व किल्विषात् ।।
प्रार्थनाध्येपणा होवं पटस्यास्य महाद्युतेः ।
लभते सफलं जन्मां क्षिप्रं चानुमोदना ॥
न शक्यं वाचया वक्तुमापि कल्पानकोटिभिः ।
यत् पुण्यं प्राप्नुया जन्तु सफलं पटदर्शनादिति ॥
बोधिसत्त्वपिटकावतंसकान्महायानवैपुल्यसूत्राद्
आर्यम श्रियमूलकल्पात् पञ्चमः
पटलविसरः।
द्वितीयः पटविधानविसरः समासः ।।
Rawatimamalni

·षष्ठः पटलविसरः। अथ खलु भगवां शाक्यमुनिः पुनरपि म श्रियं कुमारभूत- मामन्त्रयते स्म । अस्ति मञ्जुश्रीः अपरमपि पटविधानरहस्यं तृतीयं कन्यसं नाम । यः सर्वसत्त्वानामयत्नेनैव सिद्धि गच्छेयुः । पूर्वनिर्दि- नैव विधिना शिल्पिाभिः सुगतवितस्तिप्रमाणं तिर्यक् तथैव समं च- तुरनं पूर्ववत् पटश्चित्रापयितव्यः पूर्वनिर्दिष्टैरङ्गैः ।। आदौ तावदार्यमन्जुश्रीः सिंहासनोपनिषण्णः बालदारकरूपी पूर्ववत् धर्म देशयमानः समन्तप्रभा अर्चिषो निर्गच्छमानश्वारुरूपी चित्रापयितव्यः॥ वामपाचे आर्यसमन्तभद्रः रत्नोपलस्थितः चमरव्यग्रहस्तः चिन्तामणिबामविन्यस्तकरः प्रियङ्गुश्यामवर्णः पूर्ववच्चित्रापयितव्यः ॥ दक्षिणपाः आर्यमश्रियस्य रत्नोपलस्थितः आर्यावलोकि- तेश्वरः पूर्ववत् । चमरव्यग्रहस्तः वामहस्तारविन्दविन्यस्तः समन्तद्यो- तितमूर्तिरभिलेख्यः॥ अधश्च सिंहासनात् कनकवर्णः पर्वतो यावत् पटान्ते चित्राप- यितव्यः। पटान्तकोणस्य आर्यमश्रियस्य सिंहासनस्याधस्ताद् दक्षिणपार्थे यमान्तकः क्रोधराजा पूर्ववचित्रापयितव्यः । धूपकटच्छु- कव्यग्रहस्तः यथापूर्व तथैव साधकः । उपरिष्टादार्यमश्रियस्य स. कुमुमितराजेन्द्रस्तथागतचित्रापयितव्यः पोडशाङ्गुलप्रमाणः रत्नप- र्वतगुहालीनः। कूटागारसदृशाः प्राग्भारपर्वताः दश चित्रापयितव्याः। समन्ताच्च तत्पटं पर्वताकारवेष्टितं लिखेत् । उपरिष्टाच्च पटकोणाव- स्थितौ पर्वतप्राग्भारसंश्लिष्टौ उत्पतमानविमानपुष्पौधभुत्सृजमानौ शु. द्धावासकायिकौ देवपुत्रौ शुद्धच नाम विशुद्धच नाम पूर्ववचित्राप- यितव्यो॥ नानापुष्पाभिकीर्णं च तत् पटमभिलिखापयितव्यमिति ।। एतत् कथितं सर्व त्रिविधं पटलक्षणम् । कन्यसं नामतो ह्येतत् पटः श्रेयो क्षुद्रकर्मसु ॥ यत् कृतं कारितं चापि पापं कर्म सुदारुणम् । कल्पकोटिसहस्राणि दर्शनात् पदमुच्यते ॥

·७२
मन्जुश्रीमूलकल्पे
पटं तु दृष्टमात्रं वै तत्क्षणादेव मुच्यते ।
बुद्धकोटीसहस्राणि सत्कुर्याद् यो हि बुद्धिमा ।।
कन्यसं तु पटं दृष्ट्वा कला नायाति पोडशीम् ।
यत् पुण्यं सर्वबुद्धानां पूना कृत्वा तु तापिनाम् ।।
तत् पुण्यं प्राप्नुवाइ विद्वां कन्यो पटदर्शने ।
शोभनानि च कर्माणि भोगतोः इहाचरेत् ॥
यावन्ति केचन मन्त्रा
ब्रह्मेन्द्रऋषिभाषिताः ।
वैनतेयेन तु प्रोक्ताः वरुणादित्यकुबेरयोः॥
धनायैः राक्षसैः सर्वेदानवेन्द्रैर्महोरगैः।
सोमवायुयमाद्यैश्च भाषिता हरिहरादिभिः ॥
सर्वे मन्त्रा इदानीताः सिध्यन्ते पटमग्रतः ।
शान्तिकानि सदा कुर्यात् पौष्टिकानि तथा इह ।।
दारुणानि च वर्जीत गहिता जिनवस्त्विहेति ॥
बोधिसत्त्वपिटकावतंसकान्महायानवैपुल्यसूत्राद्
मञ्जुश्रीमूलकल्पात् पाठः पटलविसरः ।
तृतीयः कन्यसपटविधानः परिसमाप्त इति ।।

·सतमः पटलविसरः। HORAMA । अथ खलु मञ्जुश्रीः कुमारभूत उत्थायासनाद् भगवन्तं शाक्य- मुनि त्रिः प्रदक्षिणीकृत्य, भगवतश्चरणयोर्निपत्य, भगवन्तमेवमाह "साधु साधु भगवता यस्तथागतेनार्हता सम्यक् सम्बुद्धेन सुभाषि- तोऽयं धर्मपर्यायः सर्वविद्यावतचारिणामर्थाय हिताय सुखाय लोकानु- कम्पायै बोधिसत्त्वानामुपायकौशल्यता दर्शिता निर्वाणोपरिगामिनी वर्मोपविशेषा नियतं बोधिपरायणा सन्ततिबोधिसत्त्वानां सर्वमन्त्रा- थचर्यासाधनीयमेतन्मन्त्ररहस्यसर्वजनविस्तारणकरी भविष्यत्यनागते. ऽध्वनि निहते लोकगुरौ अस्तमिते तथागतादित्यं वंशे रिश्चिते सर्व- बुद्धक्षेत्रे सर्वबुद्धबोधिसत्त्वार्यश्रावकप्रत्येकबुद्धः अन्धकारीभूते लोकभा- जने, विच्छिन्ने आर्यमार्गे, सर्वविद्यामन्त्रोषधिमणिरत्नोपगते साधुजन- परिहीणे निरालोके सत्त्वधातौ सत्त्वा भविष्यन्ति कुसीदा नष्टस्पृहतया अश्राद्धाः खण्डका अकल्याणमित्रपरिगृहीताः शठाः मायाविनो धूर्तच. रिताः । ते इमं धर्मपर्यायं श्रुत्वा च सत्रासमापत्स्यन्ते । आलस्यको- सीधाभिरता न श्रद्धास्यन्ति कामगवेषिणो न पतीष्यन्ति मिथ्याह- ष्टिरताः । ते बहु अपुण्यं प्रसविष्यन्ति सद्धर्मप्रतिक्षेपकाः अवीचिपरा- यणाः घोराद् घोरतरं गताः । तेषां दुःखितानामर्थाय अवशानां वश- मानेता वश्यानां भयप्रदाय उपायकौशल्यसङग्रहया मन्त्रपटविधानं भाषतु भगवां । यस्येदानीं कालं मन्यसे ।। अथ भगवांच्छाक्यमुनिः मञ्जश्रियं कुमारभूतं साधुकारम- दात् । साधु साधु मञ्जुश्रीः! यस्त्वं तथागतमर्थ परिप्रष्टव्यं मन्यसे । अस्ति मञ्जुश्री:! त्वदीयं परमं गुह्यतमं विद्यावतसाधनचर्यापटलपट- विधानविसरं परमहृदयानामर्थं परमं गुह्यतमं महाथै निधानभूतं सर्व- मन्त्राणां, षडेते षडाक्षरपरमहृदयाः अविकल्पतो तस्मि काले सिद्धि गच्छन्ति । तेषां सत्त्वानां दमनाय उपायकौशल्यसम्भारसमन्त्रप्रवेश- नताय नियतं सम्बोधिप्रापणताया षट्सप्ततिबुद्धकोटिभिः पूर्वभाषितम- हमप्येतर्हि इदानीं भाषिष्ये । अनागतजनतापेक्षाय तं शृणु साधु च सुष्टु च मनसि कुरु । भाषिष्येऽहं ते । कतमं च तत् ।। ।

·७४ L मन्जुश्रीमूलकल्पे अथ खलु भगवां शाक्यमुनिमन्त्रं भापते स्म । " वाक्याथै जय । ॐ वास्यशेषे स्व । ॐ वाक्येयनयः । ॐ वाक्यनिष्ठेयः । ॐ वाक्ययनमः । ॐ वाक्येदनमः" । इत्येते मञ्जुश्री स्वीयपमन्त्राः पडक्षराः महापभावाः तुल्यसमवीर्याः परमहृदयाः परमासेता दामियोत्पन्नाः सर्वसत्त्वानामर्थाय सर्वबुद्धैः सम्ममाप्तिा लमय ला सम्म चलिताः सर्वकार्मिकाः बोधिमार्गानु देशकाः, त्यावर मन्त्रयवराः उत्तममध्यमेतरतृधासम्प्रयुक्ताः सुशोभनं कर्मफलचि कमवाः शासनान्तर्धानकालसमयसिद्धिं यास्य- न्नि । समवशरण र दोनत्रारक्षणार्थं ये साधयिष्यन्ति, तेषां मूल्यप्र- योगेणेव महाराज्यमहाभोगेन्वार्थ ते साधयिष्यन्ति । तेषां क्षिप्रतरं तम्मि काले तस्मि समये सिद्धि यास्यन्ति । अन्ततो जिज्ञासनहेतो- रपि सापनीमा खेते परमहृदयाः संक्षेपतः यथा यथा प्रयुज्यन्ते, तथा तथा सिद्धिं यास्यन्ति समासतः । एषां पटविधानं भवति तस्मि काले तस्मि समये यहाभैरवे पञ्चकषाये सच्चा अल्पपुण्या भवि- प्यन्ति । अल्पेशाख्याः अल्पजीविनः अल्पभोगाः मन्दवीर्या न शक्य- न्ते अतिविस्तरतरं पटाविधानादीनि कर्माणि प्रारभन्तुम् । तेषामर्थाय भाषिप्ये संक्षिप्ततरम् ॥ आदौ तावद् विक्रयेण सूत्रक क्रीत्वा, पलमात्रमर्धपलमात्रं वा, हस्तमात्र दीर्घत्वेन अर्धहस्तमात्र तिर्यकर्पटं सदशं तन्तुवायेन वाययितव्यम् । अपगतकेशमन्यं वा नवं कर्पटखण्डं प्रत्यग्रमत ऊर्च यथेप्सतः द्विहस्तचतुर्हस्तं वा पद पञ्च दश चाष्टं वा सुशुक्लं गृह्य यथेप्सतः चित्रकरण चित्रापयितव्यम् । अश्लेषकैरङ्गैः चन्दनकर्पूरकल्कुमसितैः पटं चन्दनकुङ्कुमकर्पूरं चैकीकृत्य, निष्पाणकेनोदके निकलुषेना- लोड्य नवे भाण्डे पटं प्लावयित्वा, दिवसत्रयं सुपिधानं पथितं स्थापयेत् । कृतरक्षा शुचौ देशे आत्मनः शुचिर्भूत्वा, शुक्लपक्षे पूर्णमास्यां पटभा- ण्डस्याग्रतः पूर्वाभिमुखः कुशविण्डकोपविष्टः इमे मन्त्रपदाः अष्टशत- वारमुञ्चारयितव्याः। तद्यथा ॐ हे हे भगवं ! बहुरूपधरः दि- व्यचक्षुषे अवलोकय अवलोकय मां समयमनुस्मर कुमाररूप- 5000 ·महृदयाना अन्यतमं मन्त्र गृहत्विा, यथेष्टतः षडक्षराणां भूयो अक्षरलक्षं सप्तमः पटलविसरः । धारिणे महाबोधिसत्व! किं चिरायसि । हूँ हूँ फट् फट् स्वाहा । अनेन मन्त्रेण कृतजापः तत्रैव स्वपेत् । स्वमे कथयति सिद्धिर- सिद्धिं वा॥ ततोत्थाय अविलम्बितसिद्धिनिमित्तं स्वप्नं दृष्ट्वा तं पटं लि. खापयेत् , न चेदसिद्धिनिमित्तानि स्वभानि दृश्यन्ते । तत् पटत- स्माद् भाण्डादुद्धृत्य आतपे शोषयेत् । शोपयित्वा च भूयः अन्ये नवे भाण्डे न्यसेत् । सगुप्तं च कृतरक्षं च स्थापयेत् । ततो भूयो तेपां पर- जपेत् । ततो आशु तत्पटं सिध्यतीति ।। आदौ तावत् तं पटं गृह्य प्रातिहारकपले अन्ये वा शुक्केऽहनि शु. भनक्षत्रसंयुक्ते शुभायां तिथौ शुक्लपक्षदिवसे वा सुशोमनैः शकुनैः मङ्गलसम्मतायां रात्रौ अर्धरात्रकालसमये उपोषधिकेन चित्रकरण तं पट चित्रापयेत् शुचौ प्रदेशे कर्पूरधूपं दहता ।। आदौ तावदार्यमञ्जुश्रियं बालदारकाकारं पञ्चचीरकशिरस्क बालालङ्कारभूषितं कनकवर्ण नीलपट्टचलनिकानिवसितं नीलपट्टा शुकोत्तरीयं धर्म देशयमानं सिंहासने अर्थपर्योपविणदक्षिणचरणं रत्नपादपीठस्थं स्थापितसिंहासनोपविष्टं सर्वालङ्कारोपेतं चारुदर्शनं ई- घस्मितमुखं साधकगतदृष्टिं चित्रापयेत् ॥ दक्षिणे पार्थे आर्यसमन्तभद्र सितचामोरा मानं प्रेयगुश्याम वामहस्तचिन्तामणिविन्यस्तं सर्वाङ्गशोभनं समालङ्कारभूषितं नीलपट्ट- चलनिकानिवस्तं मुक्ताहारयज्ञोपवीतं सिकतं श्वेतपद्मासनस्थं चित्रा पयितव्यम् ॥ आर्यभञ्जश्रियस्य वामपार्थे आर्यावलोकितेश्वरः नीलपट्टच- लनिकानिवस्तः सर्वाङ्गशोभनः सर्वालङ्कारविभूषितः मुक्ताहारयज्ञो- पवीतः वामहस्ते श्वेतपद्मविन्यस्तः दक्षिणहस्ते सितोयमानचमरः हेमदण्डविन्यस्तः सौम्याकारः आर्यमश्रियगतदृष्टिः तथैवार्यसम- न्तभद्रः श्वेतपद्मासनस्थौ उभावप्येतो अभिलेख्यौ ।

·मञ्जुश्रीमूलकल्पे एकपद्मविटपोत्थितौ त्रीणि पद्मानि । मध्यपे मूलपनकर्णिका- यामार्यम श्रियस्य सिंहासनं रत्नपीठं च । अपरस्मि पद्मे आर्यस- मन्तभद्रः, तृतीय पझे आर्यावलोकितेश्वरः । शोभनं च तत् पद्मदण्ड मरकतपनाकारं अनेकपद्मपुष्पमुकुलितं पत्रोपेतं विकसितार्थविकसित- पुष्पमहासरानवतप्तोत्थितं द्वौ नागराजावष्टब्धनाभं नन्दोपनन्दस- धारितं तत् पनदण्डं सितवर्णा च तो नागराजानौ सप्तस्फटावभू- पितो सर्वालङ्कारशोभितशरीरौ मनुष्यार्धकायो अहिभोगाङ्कितमूर्तयः आर्यमश्रियं निरीक्षमाणौ जलान्तार्धनिलीनौ मणिरत्नोपशोभित- च्छदौ लिखापयितव्यौ । समन्ताच्च महासरं अधस्तात् साधकः दक्षिणपार्थे पटान्त- कोणे आयम श्रियस्य वक्रमण्डलं निरीक्षमाणो धूपकटच्छकव्यग्र- हस्तः अवनतशिरकोपरजानुकायः यथा वेषवर्णतः, तथामभिलेख्यम् ॥ उपरिष्टादार्यमश्रियस्य उभौ पटान्तकोणाभ्यां द्वौ देवपुत्रौ मालाधारिणौ पुष्पमालागृहीती उत्पतमानौ मेघान्तर्निलीनौ महापु- प्पोयमुत्सृजमानौ सुखीभनौ अभिलेख्यौ ।। समन्ताच्च तत्पदं नागकेसरादिभिः पुष्पैः प्रकिरितमभिलि- खेत् । यथेष्टतश्च त्रिरूपकाधिष्ठितं वा अभिलिखेत् । आर्यमञ्जुश्री धर्म देशयमानः आर्यसमन्तभद्रः आर्यावलोकितेश्वरश्चमरविन्य- स्तपाणयो लिखापयितव्याः। यथाभिरुचितकं वा साधकस्य त्रीणि रूपकाणि अवश्यं लिखापयितव्यानि । यथेष्टाकारा वा यथासंस्थान- संस्थिता वा साधकस्य यथा यथा रोचते तथा तथा लिखित- व्यानि ॥ मध्ये च आर्यमञ्जुश्रीः, उभयान्ते च आर्यावलोकितश्वरः, समन्तभद्रश्च यंथेप्सितः अन्य अवश्यं लिखापयितव्यानि । यथालब्धे वा कर्पटखण्डे वितस्तिहस्तमात्रे वा आत्मना वा परेण वा चित्र- करेण पोषधिकेन वा अपोषधिकेन वा श्राद्धेन वा अश्राद्धेन वा भुचिना वा अशुचिना वा शीलवतेन वा दुःशीलेन वा चित्रकरण लिखापयितव्यः॥

·सप्तमः पटलविसरः।
आत्मना साधकेन अवश्यं कृतपुरश्चरणेन श्राद्धेन उत्पादितनो-
धिचित्तन अवश्यं भवितव्यमिति ॥
एवं सिध्यन्ति मन्त्रा वै नान्येषां पापकारिणाम् ।
श्राद्धेन तथा भूत्वा साधनीया मन्त्रदेवताः ॥
सिध्यन्ते मन्त्रराट् तस्य श्राद्धस्यैवेह नान्यथा ।
श्रद्धा हि परमं यानं येन यान्ति विनायकाः ॥
अश्राद्धस्य मनुष्यस्य शुक्लो धर्मो न रोहते।
बीजानामग्निदग्धानामङ्करो हरितो यथा ॥
श्राद्धे स्थितस्य मर्त्यस्य बोद्धारं हि कर्मणा ।
सिध्यन्ते देवतास्तस्य अश्राद्धस्य न सिध्यति ॥
+ + + + + + + सर्वमन्त्रा विशेषतः ।
लौकिका देवता येऽपि येऽपि लोकोत्तरा तथा ।।
सर्वे वै श्रद्दधानस्य सिध्यते विगतकल्मषः ।
आशु सिद्धिर्बुवा तेषां बोधिस्तद्गतमानसाम् ।।
नान्येषां कथ्यते सिद्धिः शासनेऽस्मिन् निवारिताः।
पटः स्वल्पो विशेषो वा मध्यमो परिकीर्तितः ॥
अधुना तु प्रवक्ष्यामि सर्वकर्मसु साधनमिति ।।
बोधिसत्त्वपिटकान्महायानवैपुल्यसूत्रादायमञ्जु.
श्रियमूलकल्पात् सप्तमः पटलविसरात्
चतुर्थः पटविधानपटलविसरः
परिसमाप्त इति ॥

·अष्टमः पदलविसरः अथ खलु भगवांच्छाश्यनियश्रियं कुमारभूतमामन्त्रय- ते स्म । ये ते मञ्जुश्री त्वया निर्दिष्टा सत्या पामर्थाय इदं पटवि- धानं विसरमाख्यातम् । ते स्वल्पनैवोपायेन साधयिष्यन्ते । तेषाम- र्थाय साधनोपारिक गुणविस्तारमविभागसो कर्मविभाग समनुभा- पियामि । संशृणु साधु च सुचामनसि अरु भाषिष्ये । सर्वस- चानामर्थाय ।। अथ खलु मञ्जुश्रीः कुमारभूतो भगवन्तमेतदवोचत् । साधु साधु भगवं ! सुभाषिता तेऽस्माद्विभावनोबोतनकरी मन्त्रचर्यागुणनि- प्पत्तिप्रभावनकरी वाणीम् । तद्वदतुल भगवां । यस्येदानी कालं मन्यसे । अस्माकमनुकम्पार्थम् ।। अथ भगवांश्छाश्यमुनिः सर्वावन्तं पर्षन्मण्डलमवलोक्य स्मि- तमकापीत् । अथ भगवतः शाक्यमुनेमुखद्वारा नीलपीतस्फटिकव- दियो रश्मयो लिश्चरन्ति स्म । समनन्तरनिश्चरिता च रश्मयो सर्वा- वन्तं पर्षमण्डलं अबभास्य निसाहसमहासाहस्रं लोकधातुं सर्वमार- भवनं जिमीकुल सर्वनक्षत्रयोतिशैलगणप्रयां यत्रेमौ चन्द्रस्यौ मह- धिको महानुभावों तया प्रभया तेऽपि जिह्मीकृतौ नाव भास्यन्ते, नि- प्रभाणि च भवन्ति । न विरोचन्ते जिह्मीकतानि च सन्दृश्यन्ते सर्व- मणिमन्त्रीपधिरत्नप्रभा निःप्रभीकृत्य पुनरेव भगवतः शाक्यमुनेः मुखद्वारान्तर्षीयते स्म । अथ खलु वज्रपाणिवाधिसत्वो महासत्वः तत्रैव पर्पन्मण्डले सन्निपतितोऽभूत् । सन्निपण्णः स उत्थायासनात् सत्वरमाणरूपो भ- गवतश्चरणयोनिपत्य भगवन्तमेतदवोचत् । नाहेतुकं नाप्रत्ययं बुद्धा भगवन्तः स्मितं माविष्कुर्वन्ति को भगवं हेतुः, कः प्रत्ययो स्मि- तस्य प्राविष्करणाय ॥ एवमुक्ते, भगवां वज्रपाणि बोधिसत्वमामन्त्रयते स्म । एव- मेतद् वज्रपाणे! एवमेतत् । यथा बदसि तत् तथा । नाहेत्वमत्ययं तथागतानां विद्यते स्मितम् । अस्ति हेतुः, अस्ति प्रत्ययः । यो इदं ·अष्टमः पटलविसरः । १७९ সুগাল অস্ত্রী শিক্ষাখানাখলাম- মুয়ামালীগি নুসনুবা হিলি অবিশ্বাস वाचयिष्यन्ति श्रद्धास्यन्ति पुस्तकलिखित कृत्वा: पूजयिष्यन्ति चन्दनचूर्णाजुलेपनधूपमाल्यै छन्नध्वजपताकै निविश्री प्रकारचाद्यवि- शेषैर्वा नानापूर्यताडावचरैः अन्तशः अनुमोदनासहगत का चित्तसन्त - तिर्वा प्रतिलप्स्यन्ते रोमहर्षण सञ्जन वा करिष्यन्ति विद्याभभावशक्ति वा श्रुत्वा संहध्यन्ते अनुमोदिष्यन्ते चर्या वा प्रतिपत्स्यन्ते । व्याकृतास्ते मया अनुत्तरायां सम्यक् सम्बोयो स ते भविष्यन्ति । बुद्धा भगवन्तः । अत एव जिनाः स्मितं कुर्वन्ति नान्यथा इति । आदौ तावद् दृष्टसमयः कृतपुरश्चरणः लब्याभिषेकः अस्मिन् कल्पराजमूलमन्त्रहृदयं उपहृदयं वा अन्यतरं वा मन्त्रं गृहीत्वा एका क्षरं वा अन्य वा यथेप्सितं महारण्यं गत्वा त्रिशलभाणि जये फ- लोदकाहारः मूलपर्णभक्षो वा कृतपुरश्चरणो भवति ।। ततो पर्वतायमभिरुह्य ज्येष्ठं पटं पश्चान्मुखं प्रतिष्ठाप्य, आत्म- ना पूर्वाभिमुखो कुशविण्डकोपविष्टः श्वेतपद्मानां श्वेतकुखुमाभ्यक्तानां लक्षमेकं भगवतः शाक्यमुनेः सर्वबुद्धयोधिसत्त्वप्रत्येकचुद्धार्यश्राव- काणां पटस्याधस्तानिवेदयेत् । करधूपं च यथाविभवतः दहेत् । देवपुत्रनागानां च पूनां कुर्यात् । यथालब्धः पुष्पैः ॥ ततोऽर्थरात्र- कालसमये शुक्लपूर्णमास्यां प्रातिहारकप्रतिपूर्णायां पटस्याग्रतः अग्नि- कुण्डं कृत्वा पद्माकारं श्वेतचन्दनकाष्टैरग्निं प्रज्वाल्य कुकुमकपूर चैकीकृत्य, अष्टसहस्त्राहुतिं जुहुयात् । यथाविभवतः कृतरक्षः ततः भगवतः शाक्यमुनेः रश्मयो निश्चरन्ति समन्ताच पटः ए- कज्वालीभूतो भवति । ततः साधकेन सत्त्वरमाणरूपेण पटं त्रिः प्रदाक्षिणीकृत्य सर्वयुद्धबोधिसत्चमत्येकयुद्धार्यश्रावकाणां प्रणम्य पर्ट आहेतव्यम् ॥ अतीतेन पूर्वलिखितसाधकपटान्तदेशे ततो गृहीतमात्रोत्पतति । अच्छटामात्रेण ब्रह्मलोकमतिकामति । कुसुमावती लोकयातुं सम्पति- ष्ठति । यत्रासौ भगवां सङ्कुसुमितराजेन्द्रस्तथागतः तिष्ठति घिराने ।

·८० मञ्जुश्रीमूलकल्पे यापयति धर्म च देशयति आर्यम श्रियं च साक्षात् पश्यति धर्म शृणोति अनेकान्यपि बोधिसत्वशतसहस्रा पश्यति तांश्च पर्युपा- स्ते महाकल्पसहस्रं अजरामरलीली भवति । पटस्तत्रैव तिष्ठति सर्व- बुद्धबोधिसत्त्वाधिष्ठितो भवति तेषां चाधिष्ठानं सञ्जानीते क्षेत्र- शतसहसं चाक्रामति कायशतसहस्रं वा दर्शयति अनेकऋदिप्रभाव- समुद्गतो भवति आर्यमञ्जुश्रियश्च कल्याणमित्रो भवति नियतं बोधिपरायणो भवतीति ॥ बोधिसत्त्वपिटकावतंसकान्महायानवैपुल्यसूत्राद् अष्टम उत्तमसाधनौपयिककर्मपटल- विसरात् प्रथमः समाप्त इति ॥

·अथ नवमः पटलविसरः। अथ खलु भगवांश्छाक्यमुनिः सर्वावती पर्पन्मण्डलोपनिष- ण्णां देवसङ्घानामन्त्रयते स्म । शृण्वन्तु भवन्तो मापा मज़ुश्रियस्य कुमारभूतस्य चर्यामण्डलमन्त्रसाधकमोपयिक रक्षार्थ साधकस्य परम- गुह्यतमं परमगुह्यहदयं सर्वतथागतभाषितं महाविद्याराजम् । येन जप्तेन सर्वमन्त्रा जप्ता भवन्ति । अनतिक्रमणीयोऽयं भो देवसङ्काः! अयं विद्याराजा । मञ्जुश्रियोऽपि कुमारभूतोऽनेन विद्याराज्ञा आक- टो वशमानीतो सम्मतीभूतः । कः पुनर्वादः तदन्ये बोधिसत्वाः, लौकिकलोकोत्तराश्च मन्त्राः। सर्वविघ्नांश्च नाशयत्येप महावीर्यः प्रभावः एकवीर्यः एक एव सर्वमन्त्राणाम् अग्रमाख्यायते । एक एव एका क्षराणामक्षरमाख्यायते । कतमं च तत् । एकाक्षरं सर्वार्थसाधक, सर्वकार्यकरणं सर्वमन्त्रच्छेदनं दुष्टकर्मिणां सर्वपापमनाशनं सर्व- मन्त्रप्रतिपूरणं शुभकारिणं सर्वलौकिकलोकोत्तरमन्त्राणामुपयुपरि वर्तते अप्रतिहतसर्वतथागतहृदयसर्वाशापारिपूरक कतमं च तत् । तद्यथा--कळ्ळ्हीं। एप स मार्पा परमगुह्यतमं सर्वकामकं एकाक्षरं नाम विद्याराजा अनतिक्रमणीयः सर्वसचानाम् । अधृष्यः सर्वभूता- नां मङ्गलं सर्वबुद्धानां साधकः सर्वमन्त्राणां प्रभुः सर्वलो- कानाम् ईश्वरो सर्ववितेशानां मैत्रात्मको सर्वविद्विष्टानां का- रुणिको सर्वजन्तूनां नाशकः सर्वविघ्नानां संक्षेपतः यथा यथा प्रयुज्यते तथा तथा करोति असाधितोऽपि कर्माणि करो- ति । मन्त्रजपता यं स्पृशति स वश्यो भवति वस्त्राण्यभिमन्त्र्य मा. वरेत् सुभगो भवति । दन्तकाष्ठमभिमन्त्र्य भक्षये दन्तशूलमपनयति । श्वेतकरवीरदन्तकाष्टमभिमन्व्य भक्षयेत् अप्रार्थितमन्नमुपद्यते। अक्षिशू- ले सैन्धवं चूर्णयित्वा सप्तवारानभिमन्त्र्य अक्षि पूरयेत् अक्षिशूलमप नयति । कर्णशूले गजविष्टोत्थितांगानसम्भवां छत्रिकां केधुकपत्रा. वनद्धां मृद्वग्निना पचेत् । मुकेलायितां सुखोष्णं सैन्धवचूर्णपूतां कृत्वा सप्ताभिमन्त्रितेन कर्णा पूरयेत् , तत्क्षणादुपशमयति । प्रसवनकाले स्त्रिया- या वा मूढगर्भायाः शूलाभिभूतायाः आटरुपकमलं निष्पाणकेनोदकेन पीपयित्वा नाभिदेशं लेपयेत् । सुखेनैव प्रसवति नष्टशल्यो वा पुरुषः ।

·। मन्जुश्रीमूलकल्पे पुराणघृतं अष्टशतवारानभिमन्य पाययेल्लेपयेद् वा तत्पदेशं तत्क्षणा- देव निःशल्यो भवति । अजीर्णविशूचिकायातिसारे मूलेषु सौवर्चलं सैन्धवं वा अन्यं वा लवणं सप्तवारानभिमन्व्य भक्षये तस्माद्याधेर्मु- च्यते तदह एवं स्वस्थो भवति । उभयातिसारे सद्यातिसारे वा मातुलुङ्गफलं पीपयित्वा निष्पाणकेनोदकेन तस्मादावाधान्मुच्यते । सकृजप्लेन तु जप्तेन वा वन्ध्यायाः स्त्रिया वा अप्रसवधर्मिण्याः प्रस- वमाकांक्षता अश्वगन्धमूलं गव्यघृतेन सह पाचयित्वा गव्यक्षीरेण सह पीपयित्वा गव्यक्षीरेणैवाद्वाल्य पञ्चविंशत्परिजप्तं ऋतुकाले पाय- ये स्नानान्ते च परदारवी गृही कममिथ्याचारवर्जितः स्वदारम- भिगच्छे । स्वपतिं वा जनयते सुतं त्रिपञ्चवर्षप्रसवनकालातिरेक वा अनेकवर्पविष्टब्धो वा परमन्त्रतन्त्रोषधपरमुद्रितपरदुष्टकृतं वा गर्भधारणविधृतं वा व्याधिसमुत्थितं वा अन्यं वा यत्किञ्चि व्याधि परविधृतस्थावरजङ्गमकृत्रिमाकृत्रिमगरादिप्रदत्तं वा सर्वमूल- मन्त्रौषधिमित्रामित्रप्रयोगकृतं वा सप्तविंशतिवारां पुराणघृतमयूरच- न्द्रकं चेकीकृत्य पीपयेत् । ततः सुपिष्टं कृत्वा शर्करेण सह योज्य ह- रीतकीमात्रं भक्षयेत् । सप्तदिवसानि च शर्करोपेतं शृतं क्षीरं पाययेद् अभिमन्य पुनः पुनः । मस्तकशूले काकपक्षेण सप्ताभिमत्रितेन उ- मार्जायेत् खस्थो भवति । स्त्रीमदरादिषु रोगेषु आलम्बुपमूलं क्षीरेण सह पापयित्वा नीलिकामूलसंयुक्तमष्टशताभिमन्त्रितं क्षीरेणालोड्य पाययेत् । एवं चातुर्थकएकाहिकद्वयाहिकच्याहिकसाततिकं नित्य- ज्वरविषमज्वरादिपु पायसं घृतसंयुक्तं अष्टशताभिमन्त्रितं भक्षापयेत् । स्वस्थो भवति ॥ एवं डाकिनीग्रहगृहीतेषु आत्मनो मुखमष्टशतवारानभिमन्त्र्य निरीक्षयेत् । स्वस्थो भवति । एवं मातरवालपूतनवेतालकुमारग्रहादिषु सर्वामानुषदुष्टदारुणगृहीतेषु आत्मनो हस्तमष्टशताभिमन्त्रितं कृत्वा गृहीतकं मस्तके स्पृशेत् । स्वस्थो भवति । एकजनात्मरक्षा द्विजप्तेन सहायरक्षा तृजप्तेन गृहरक्षा च- तुजेलेन ग्रामरक्षा पञ्चजप्तेन यामगोचरगतरक्षा भवति । एवं ·नवमः पटलविसरः । ८३ । यावत्सहस्रजप्तेन कटकचक्ररक्षा कृता भवति । एतानि चापराणि अ- न्यानि च क्षुद्रकर्माणि सर्वाणि करोति असाधितेऽपि । अथ साध- यितुमिच्छति क्षुद्रकर्माणि कार्याणि । एकान्तं गत्वा विविक्तदेशे समु- द्रगामिनी सरित्समुद्भवे समुद्रकले गङ्गानदीकूले वा अथवा महा- नदीकूलमाश्रित्य शुचौ प्रदेशे उडयं कृत्वा त्रिस्नायी त्रिचैलपरि- वर्ती मौनी भिक्षभेक्षाहारसाधकयावकपयो फलाहारो वा त्रिंशल्लक्षा- णि जपेत् सिद्धिनिमित्तं ततो दृष्ट्वा ततो साधनमारभेत् । ज्येष्ठं पटं तत्रैव देशे तस्मिं स्थाने पटस्य महतीं पूजां कृत्वा सुवर्णरूप्यमयी तानमृत्तिकमयैर्वा प्रदीपकैः तुरुष्कतैलपूर्णः गव्यघृतपूर्णा प्रदीपकैः प्रत्यग्रवस्त्रखण्डाभिः खण्डाभिः कृतवर्तिभिः लक्षमेकं पटस्य प्रदीपानि निवेदयेत् । सर्वाणि समं समन्तात् समनन्तरप्रदीपितैः प्रदीपमा- लाभिः पटस्य रश्मयो निश्चरन्ति । समनन्तरनिश्चरितै रश्मिभिः पटः समन्तज्वालमालाकुलो भवति । उपरिष्टाचान्तरिक्षे दुन्दुभयो नद- न्ति । साधुकारश्च श्रूयते ॥ ततो विद्याधरेण सत्त्वरमाणरूपेण साधकपटान्तकोणं पूर्वलि- खितपटः निःसृतं अर्घ दत्त्वा प्रदक्षिणीकृत्य सर्वबुद्धां प्रणम्य आहे- तव्यम् । ततो गृहीतमात्रेण सर्वप्रदीपगृहीतैः सत्त्वैः सार्धं समुत्पतति एकाधिकविमानलक्षणं वा गच्छन्ति । दिव्यतूर्यप्रतिसंयुक्ते मधुरध्व- निगीतवादितनृत्योपेतैः विद्याधरीभिः समन्तादाकीर्ण तं साधकं वि- द्याधरचक्रवर्तिराज्ये अभिषेचयन्ति । सह तैः प्रदीपधारिभिः अजरा- मरलीली भवति । महाकल्पस्थायी भवति । उदितादित्यसङ्काशः दि- व्याङ्गशोभी विचित्राम्बरभूषितः । त एवास्य भवन्ति किङ्कराः। तैः सार्धं विचरति । सर्वविद्याधरराजास्य दासत्वेनोपतिष्ठन्ते । विद्याधर- चक्रवर्ती भवति । चिरञ्जीवी अधृष्यो भवति । सर्वसिद्धानां परमसु- भगो भवति । विद्याधरकन्यानां वशेता भवति । सर्वद्रव्यानां बुदबो- धिसत्त्वांश्च पूजयति । ततो भवति क्षणमात्रेण ब्रह्मलोकमपि गच्छति। शक्रस्यापि न गणयति । किं पुनस्तदन्यविद्याधराणाम् । अन्ते चास्य बुद्धत्वं भवति । आर्यमश्रियश्चास्य + + + + साधनं भवति । उत्तप्ततरम् । तत एकान्ते । - - + ++ ·मञ्जुश्रीमूलकल्ये गत्वा विवेक विगतजने निःसङ्गसङ्गरहिते महारण्यमनुभविश्य यत्र स्थाने पद्मसर सरितोपेतं एकपर्वताश्रितं पर्वताग्रमभिरुह एकाक्षरं वि- द्याराजं मञ्जुश्रीकल्पभाषितं वा तथागतान्यवोधिसत्त्वभाषितं वा अ. न्यतरं मन्त्रं गृह्य तेषां यथेप्सतः पनमूलफलाहारो पयोपयोगाहारो वा विद्या पत्रिंशल्लक्षाणि जपेत् । जपान्ते च तेनैव विधिना पूर्वनिर्दि- ऐन ज्येष्ठं पटं प्रतिष्ठाप्य पद्मपुष्पाणां श्वेतचन्दनकुङ्कमाभ्यक्तानां ख- दिरकाष्टैरग्निं प्रज्वाल्य पूर्वपरिकल्पितां पहाां पत्रिंशत् सहस्राणि जुहु- यात् ॥ ततो होमावसाने भगवतः शाक्यमुनेः पटस्य रश्मयो निश्च- रन्ति । ततो साधकमवभास्य मूर्धान्तर्षीयन्ते । समनन्तरस्पृष्टश्च सा- धकः पञ्चाभिज्ञो भवति । बोधिसत्वलब्धभूमिः दिव्यरूपी यथेष्ट वि- चरते । पत्रिंशत्कल्पां जीवति । पत्रिंशबुद्धक्षेत्रानतिकामति । तेषां च प्रभावं समनुपश्यति । पत्रिंशद्बुद्धानां प्रवचनं धारयति । तेषां च पूजोपस्थानाभिरतो भवति । अन्ते च बोधिपरायणो भवति । आर्यमञ्जुश्रीकल्याणमित्रपरिगृहीतो भवति । यावद् वोधिनिष्ठं निर्वा- णपर्यवसानम् इति ॥ बोधिसत्त्वपिटकावतंसकाद् महायानवैपुल्यसूत्राद् आर्य- मञ्जुश्रीमूलकल्पान्नवमः पटलविसराद् द्वितीयः उत्तमसाधनोपथिककर्मपटलविसरः परिसमाप्त इति ॥

·अथ दशमः अटलविसरः। अथ खलु भगवांछाक्यमुनिः पुनरपि कर्मसाधनोत्तम भाषते स्म । इह कल्पराजे अन्यतम मन्त्रं गृहीत्वा गङ्गामहानदीमवतीय नौ- यानसंस्थितः गङ्गायाः मध्ये क्षीरोदनाहारः त्रिंशल्लक्षाणि जपेत् यथे- टदिवसः ॥ ततो जपान्त. सर्वान नागा पश्यति । ततः साधनमारभे तत्रैव नौमध्ये अग्निकुण्ठं कारयेत् प्राकारम् । ततो नागकेसरपुष्पैः पटस्य महतीं पूनां कृत्वा ज्येष्ठं पटं पश्चान्मुखं प्रतिष्ठाप्य आत्मनश्च पूर्वाभिमुखं कुशविण्डकोपवित्र नागकेसरपुष्णं एकैकं सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा खदिरकाप्टेन्धनाग्निमज्यालिने जुहुयात् । यावत् त्रिंशसहस्राणि क्षेतचन्दनकुङ्कुमपूतानां नागकेसरपुष्यां नान्येषां नागानां दर्शनम- वेक्ष्यं सिद्धद्रव्यैश्च प्रलोभयन्ति । न ग्रहीतच्यानि ।। ततो होमान्ते नौयानेन सार्द्धमुत्पतनि । विद्याधरचक्रवर्ती भ- वति । सर्वनागेन्द्रराजावास्यानुचरा भवन्ति । भृत्या इव तिचन्ते । त्रिंशत्यन्तरकल्पां जीवति । स्वच्छन्दचारी चास्य भवति । अप्रति- हतगतिः आर्यमश्रियं साक्षात् पश्यति । स मूर्ति स्पृशति स्पृ- टमात्रश्च पश्चाभिज्ञो भवति । नियतं बुद्धत्वमाधिगच्छति । अपरमपि उत्तमकाँपयिकसाधनं भवति । गङ्गामहानदीमवतीर्य एककाष्ठेनैव विल्ववृक्षमयेन नौयानं कृत्वा मुद्दष्टं मुकृतं तत्र समाभिरुह्य विल्वका- ठकमयं वाहनं तेनैव तां नौ अनुसाधकेनैव व्यक्तेन निपुणतरेण वाहये गङ्गामहानदीमपरित्यज्य वाहयेत समन्तात् । तिर्यग् दीर्घ वा । अतोऽन्यतरं मन्त्रं गृहीत्वा मूलमन्त्रपडक्षरसकृत् अष्टाक्षर एकाक्षरं वा कोषदूतीदूत अपरा वा अन्यतरं वा मन्त्रं गृहीत्वा ज्येष्ठं पटं तत्रैव पश्चान्सुखं प्रतिष्ठाप्य आत्मनश्च पूर्वामुखं प्रथमतः पश्चाद् यथेष्टं भ- वति भीरयावकफलाहारो वा उदककन्दमूलफलाहारो वा मौनी त्रिः काललायी विचेलपरिवती शुक्लकर्मसमाचारी सुशुक्लबुद्धिः। प्रथम तावत् पटस्याग्रतः यथोपदिष्टपूर्वदृष्टविधिः विद्यां षष्टिलक्षाणि जपेत् । ततो जपान्ते नौमहासमुद्राभिगामिनी भवति ।। ।

·। मञ्जुश्रीमूलकल्ये ततो साधकेनोपकरणानि समृछ पूर्वस्थापितकानि कुर्यात् तत्रैव नौयाने । ततो महासमुद्रं गच्छता न भेतव्यम् । नापि निवार- यितव्या । न च शक्यन्ते निवतापयितुं वर्जयित्वा साधकवशात् ।। ततो मुहूर्तमात्रेणैव महासमुद्रं प्रविशति योजनसहस्रस्थितापि, किं पुनः स्वल्पमध्यानम् । तत्र प्रविष्टः सरितालये साधनकर्ममार- भेत् । खदिरकाष्ठैरग्निं प्रज्वाल्य पूर्वकारिताभिकुण्डे कुम्भकारकारिते वा सद्भाण्डे नागकेसरकिंजल्काहुतीनां वेतचन्दनकपुरच्यामिश्राणां स्वल्पतराणां प्रभूततरप्रयागानां वा पष्टिलक्षाणि जुहुयात् ।। जुततश्च लङ्कापुरिवासिनो राक्षसा बहुरूपधारिणः हाहाकारं कुर्वन्ताः नागपुरिभोगवतीवासिनाथ नागराजानः उत्तिष्ठन्ते विविधरू- पधारिणो क्रूरतराः सौम्यतराश्च । सौम्यतराश्च । ते नागराक्षसाश्च एवमाहुः त्तिष्ठतु भगवानुनिष्टतु भगवानिति । अस्माकं स्वामी भवत् । एवं अ- मुराः यक्षाः देवाः महोरगाः सिद्धाः सर्वमानुपाश्च प्रलोभयन्ति । नोत्थातव्यं न भेतव्यं च ।। ततो विद्याधरेण मत्रं जपता वामहस्ते तर्जन्या तर्जयितव्या । ततो विद्रवन्ति इतथामुत्तथ प्रपलायन्ते नश्यन्ति च । ततो होमाव- साने सा नौतं साधकं गृहीत्वा क्षणेनाकनिष्टभवनं गच्छन्ति । अप- राण्यपि लोकधातुं गच्छत्यागच्छति च बोधिसत्त्वचित्तविदो भवति पश्चाभिज्ञः महद्धिको भवति महानुभावः । आर्यमश्रियं चास्य स- ततं पश्यति । सर्वनागाः सर्वराक्षसाः सर्वदेवाः सर्वासुराः सर्वसत्त्वा चास्य वश्या भवन्ति । आज्ञाकराः स्थापयित्वा सर्वबुद्धवोधिसत्त्व- प्रत्येकबुद्धार्यश्रावकानामिह मन्त्रसिद्धानां च । ते चास्य मैत्रात्मका भवन्ति अनुमन्तारः यावत्सर्वसत्त्वानामधृष्यो भवति । अपरमपि कर्मोपयिकोत्तमसाधनं भवति । विल्वकाष्टैर्महता नौ- यानं कारापये । एककाष्ठदारुसङ्घातैर्वा महतावस्थानं च कुर्यात् । गङ्गामध्यस्थे द्वीपकं तत्रस्थं नौयानं कुर्या । तस्मिंश्च नौयाने विंशो- चरचतं पुष्पाणां प्रदीपव्यग्रहस्तानां नौयानमभिरूढानां शुक्लाम्बरव- सनानां कृतरक्षाणां ज्येष्ठपटपूर्वविधिसंस्थापितकस्याग्रतः संस्थाप- ·दशमः पटलविवरः । येत् । ततो पटस्य महती पूजा कृत्वा नागकेसरचूर्णानां कुकुमश्वेत- चन्दनकर्पूरच्यामिश्राणां खदिरानले आहुतीसहस्राणि पत्रिंश जुहु- यात् ॥ ततो होमावसाने सानो क्षणमात्रेण ब्रह्मलोकं गच्छति । आगच्छति च । यथेष्ट विचरते । आर्यमश्रियं साक्षात् पश्यति । दृष्टमात्रश्च भूमिप्राप्तो भवति पञ्चाभिज्ञः चिरकालजीवी महाकल्प- स्थायी महाविद्याधरचक्रवतिराजा भवति । ते चास्य प्रदीपधरा सिद्धविद्याधरा भवन्ति । सहायका तैः सार्द्ध यथेष्टं विचरते स्वच्छ- न्दगामी भवति । बुद्धानां भागवतां पूजाभिरतो भवति ! अन्ते च बुद्धत्वं नियतं भवति । अपरमपि कर्मोपविकसाधनोत्तमो भवति ॥ नदीकूले समुद्रले वा हिमवन्तगिरौ तथा । पर्वते विन्ध्यराजेऽस्मि साधयेत् कर्ममुदयम् ।। सो मलये चैव अर्बुदे गन्धमादने । तृकूटे पर्वतराजेऽस्मि साधयेत् कर्ममुत्तमम् ।। महासमुद्रे तथा शले वृक्षाड्ये पुष्पसम्भव । एते देशेषु सिध्यन्त मत्रा के जिनभापिता। विविक्तदेशे शुचौ प्रान्त ग्राम्यधर्मविवर्जिते ।। सिध्यन्ते मन्त्रराट् सर्वे तथैव गिरिंगहरे । प्रान्तशम्यासने रम्ये तथैव जिनवर्णिते ॥ दुष्टसत्त्वविनिर्मुक्त सिध्यन्ते सर्वपत्रराट् । धार्मिक नृप देशे शौचाचाररते जने ।। मातपितृभक्ते च द्विजवर्णाविवर्जिते । देवता सिद्धिमायान्ति तस्मि स्थाने तु नान्यथा ॥ भागीरथीतटे रम्ये यमुने चैव सुशोभने । सिन्धुनर्मदवले च चन्द्रभागे शुचौ तटे ॥

·मञ्जुश्रीमूलकले
कावेरी सरस्वती चैव सिता देवमहानदी।
सिद्धिक्षेत्राण्येतानि उका दशवलात्मजैः ।।
दशवलैः कथिताः क्षेत्राः उत्तरापथपर्वताः ।
कश्मीरे चीनदेशे बनेपाले काकि लथा ।
महाचीने तु वै सिद्धिसिदिनाण्यशेषतः ।
उत्तरां दिशिमाश्रित्य पर्वताः सरिताथा ये ।।
पुण्यदेशाश्च ये मोक्ता यत्रगोधूममोजिनः ।
सत्वा दयालवो यत्र सिद्धिस्ते श्रुना भवेत् ।।
श्रीपर्वते महाशैले दक्षिणापथसंज्ञिक ।
श्रीधान्यकटके चैत्ये जिनधातुबरें सुवि ।।
सिद्धयन्ते तत्र मन्त्रा वैक्षिमः सर्वार्थकर्मसु ।
वज्रासने महाचैत्ये धर्मचक्र तु शोभने ।।
शान्ति गतः मुनिः श्रेष्ठो तत्रापिः सिद्धि दृश्यते ।
देवावतारे महाचैत्ये सङ्कश्ये महाभातिहारिक ।।
कपिलाये महानगरे वरे बने लुम्बिनि पुङ्गन्ये ।
सिद्धयन्ते मन्त्रराट् तत्र प्रशस्तजिनवाणते ॥
गृध्रकूटे तथा शैले सदा सीतवने मुवि ।
कुसुमाये पुरघरे रम्ये तथा काशीपुरी सदा ।।
मधुरे कन्यकुब्जे तु उज्जयनी च पुरी भुवि ।
वैशाल्यां तथा चैत्ये मिथिलायां च सदा भुवि ॥
पुरीनगरमुख्यास्तु ये वान्ये जनसम्भवा ।
प्रशस्तपुण्यदेशे तु सिद्धिस्ते विधीयते ।।
एते चान्ये च देशा वै ग्रामजनपदकर्वदा ।
पत्तना पुरवरा श्रेष्टा पुण्या वा सरिताश्रिता ।।
तत्र भिक्षानुवर्ती च जपहोमरतो भवेत् ।
लपने चाभ्यवकाशे च शून्यमायतने सदा ॥

·दशमः पटलविसरः।
पूर्वसेषां तु कुर्वीत मन्त्राणां सर्वकर्मम् ।
मध्यदेशे सदा मन्त्री जन्मन्त्रं समन्ततः
जापप्रवृत्तो सदायुक्तः त्यागाभ्यासात् मन्त्रवित् ।
शीलाचारमुसत्यश्च सर्वभूतहिते रतः ॥
श्राद्धो मन्त्रचर्यायां पूर्वमेव जपे व्रती ।
शुचौ देशे सुक्षेत्रे म्लेच्छतस्करवर्जिते ।।
सरीसृपादिषु सर्वेषु वर्जितं च विरिप्यते ।
फलपुष्पसमोपेते प्रशस्ते निर्मलोदके ।
सर्वे मन्त्रविन्मन्त्रं नान्यदेशेषु कीयते ।
देवालये श्मशाने वा एकस्थावरलक्षिते ।।
एकलिङ्गे तथा प्रान्ते सर्वे मन्त्रं तु मन्त्रवित् ।
आत्मरक्षा सखायां तु कृत्वा वै स पुरश्चरी ।।
मन्त्रयुक्तो सदा मन्त्री सेवेन्मन्त्रमुत्तमम् ।
महारण्ये महावृक्षे कुसुमाढ्ये फलोद्भवे ।।
+ + + + + + + + पर्वताग्रे तु निम्नगे।
उदकस्थाने शुचौक्षे च महासरित्तटे वरे ।।
सेवेत मन्त्रं मन्त्रज्ञो स्थानेवेह + + + +
प्राग्देशे च लौहित्ये महानद्ये नदीशुभे॥
कामरूपे तथा देशे वर्धमाने पुरोत्तम ।
यत्रासौ निम्नगा श्लिष्टातिपुण्याग्रसरिद्वरा ॥
तस्मि स्थाने सदाजापी भजेत सुविगां शचिः ।
पूर्वसेवं तु तस्माद्वै कुर्यात्सर्वकर्मसु ॥
गङ्गाद्वारे तथा नित्यं गङ्गासागरसङ्गमे ।
शुचिर्जपेत मन्त्रं वै प्रयागे चैव सवतः ॥
महाश्मशानान्येतानि जापी तत्र सदा जपेत् ।
विमलोदकानि सरितानि कृमिभिर्वजितानि च ।।
।

·मन्जुश्रीमूलकल्पे अतएव जपी तत्र जपेन्मन्त्रं समाहितः । न पुण्यं तत्र वै किञ्चिद् दृश्यते लोकचेष्टितम् ।। किन्तु मत्रापदेशेन किञ्चित्कालं वसेत वै । अन्यत्र वा ततो गच्छे समये सोमनहे त्रवत् ।। समयमाप्तो वसत्तत्र किञ्चित्कालं तु नान्यथा । अन्यत्र वा ततो क्षिप्रं गच्छे शक्ता तु मन्त्रवित् ।। सुगतध्युपितचैत्येषु भूतलेषु सदा वसेत् । लोकतीर्थानि सर्वाणि कुदृष्टिपतितानि च ॥ अन्यानि तीर्थस्थानानि मन्त्रविद् वर्जये सदा । न वसेत् तत्र मन्त्रज्ञो कुहेतुगतिमुद्भवाम् ।। आक्रान्तं जिनवरैर्यस्तु भूतलं प्रत्येकखड्गिभिः । बोधिसत्चमहासत्वैः श्रावकैजिनवरात्मजैः ।। तानि सर्वाणि देशानि सेवेन्मन्त्रविन्मन्त्रजापी। पूर्वमेवं प्रयत्नेन तस्मि स्थाने सदाचरे ।। विधिदृष्टेन मन्त्रज्ञो जपेन्मन्त्रं पुनः पुनः । पापं ह्यशेष नाशयति जपहोमैश्च देहिनाम् ॥ तस्मात् सर्वप्रयत्नेन जपेन्मन्त्रं सुसमाहितमिति ॥ एतानि स्थानान्युक्तानि सर्वकर्मेषु च उत्तमकोपयिकसाधनेषु । एषामलाभेन यत्र वा तत्र वा स्थाने शुचौ पूर्वसेवाः कार्या श्रद्धा- विमुक्तेन साधनोपयिकोत्तमकर्म समाचरेत् ॥ आदौ तावज्ज्येष्ठं पटं पश्चान्मुख प्रतिष्ठाप्य आत्मनश्च पूर्वाभि- मुखं प्रतिष्ठाप्य वल्मीकाप्रमृत्तिको वा गङ्गानदीकूलमृत्तिका वा गृह्य उशीर श्वेतचन्दनकुङ्कुमं वा कर्पूरादिभिर्व्यतिमिश्रयित्वा मयूराकारं कुर्गात । तं पटस्याग्रतः स्थापयित्वा अच्छिन्नाप्रैः कुशैः शुचिदेशस- मुद्भवः चक्राकारं कृत्वा पटस्याग्रतः दक्षिणहस्तेन गृहीत्वा वामहस्तेन मयूर शुक्लपूर्णमास्यां रात्रौ पटस्य महतीं पूजां कृत्वा कर्पूरधूपं दहता नावजपेद् यावत्प्रभात इति ।। ।

·दशमः पटलविसरः ! ततः सूर्योदयकालसमये तन्मृन्मयं मयूरः महामयूरराजा भ- वति । चक्रवादीप्तः। आत्मनश्च दिव्यदेही दिव्यमाल्याम्बराभरणविभू- षितः उदितादित्यसङ्काशः कामरूपी । सर्वबुद्धबोधिसत्वानां प्रणम्य पटं प्रदक्षिणीकृत्य पटं गृहीत्वा तस्मि मयूरासने निषण्णः मुहू- तेन ब्रह्मलोकमतिक्रामति । अनेकविद्याधरकोटीनयुतशतसहस्रपरि वारितः विद्याधरचक्रवर्ती भवति । पष्टिमन्वन्तरकल्पां जीवति । य- थेष्टगतिप्रचारो भवति । अप्रतिहतगतिः दिव्यसम्पत्तिसमन्वागतो भवति । आर्यमञ्जश्रियं साक्षात् पश्यति साक्षात् पश्यति । स एवास्य कल्याणमित्रो भवति । अन्ते च बुद्धत्वं प्रामोतीति ।। एवं दण्डकमण्डलुयज्ञोपवीतमनशिलारोचनखड्गनाराचभिण्डि- पालपरशुनानाविधांश्च प्रहरणविशेषां मृन्मयां द्विपदचतुष्पदा पक्षि- वाहनविशेषां सिंहव्याघ्रतवादींश्च वल्मीकमृत्तिकमयां नदीम- तिकमयां वा सुगन्धगन्धाभितां आसनवाहनशयनवाहनसिता- तपत्रमकुटाभरणविशेषां सर्वाश्च रत्नविशेषां सर्वाथ प्रत्रजितोप- करणविशेषां अक्षमत्रोपानह काष्ठपादुकपात्रचीवरच खरकशूची शस्त्र- प्रभृतयो पुष्पलोहमयानि अन्ये वा यत्किञ्चित् सर्वोपकरणभाण्डप्र- भृतयो पुप्पलोहमयां वाल्मीकमृत्तिकनदाकूलमृत्तिकमयां वा तां सर्वा पञ्चगव्येन प्रक्षालयित्वा अभ्युक्षयित्वा वा अष्टशतेनाभि- मन्त्रितं कृत्वा संशोधनमन्त्रेणैव एकाक्षरेण मन्त्रेण वा अन्यतरेण वा मन्त्रेणेहकल्पराजोक्तेन वर्जयित्वानुसाधनोपयिकेन मन्त्रेण यथेष्टतः यथाभिरुचितं आत्मनो कृतरक्षः सहायकांच कृतपरित्राणः सगुप्त- मन्त्रतन्त्रज्ञः पूर्वनिर्दिष्टेषु स्थानेषु पश्चान्मुखं प्रतिष्ठाप्य आत्मनो पूर्व- वत् पटस्य महतीं पूजां कृत्वा ज्येष्ठस्य कर्पूरधूपं दहता तेषां पूर्वनि- दिष्टानां प्रहरणोपकरणसर्वविशेषां पूर्वनिर्दिकृत्रिमा शुक्लपूर्णमास्था रात्रौ अन्यतरं सफ़ेद्य तेषां रात्री तावजपेत् यावत्सूर्योदयकाल- समयम् ॥ अत्रान्तरे महाप्रभामाली पटो सन्दृश्यते । यदि वाहनविशेष साधकेन गृहीतो भवति तदाभिरुह्य यथेष्टुं गच्छति । यद्याभरण- विशेषो प्रहरणविशेषो वा तं गृहीत्वा बन्यो वा विद्याधरचक्रवर्ती ·९२ मन्जुश्रीमूलकल्पे भवति । यथेष्टं गच्छति दिव्यरूपी उदितादित्यसङ्काशः महापभामाली विद्युद्योतितमूर्तिः सर्वविद्याधरप्रभुः दीर्घजीवी महाकल्पस्थः अनेक- विद्याधरकोटीनयुतशतसहस्रपरिवारः दिव्यमहामणिरत्नचारी येन वा वाहनेन पूर्वपरिकल्पितेन दृष्ट येन सिद्धो स एवास्य महाप्रभावो भव- ति । तमेवास्य वाहनं स एवास्य सहायकः परमन्त्राणुसिद्धिः नि- वारयित्वा आत्ममन्त्रसिद्धिं सम्पयोजितमैत्रात्मको हितकामः सतता- नुबद्धः य एवास्य प्रहरणाभरणरत्नविशेषाः आसनशयनयानसत्त्व- प्रभृतयो त एवास्य महारक्षावरणगुप्तये नित्यानुबद्धा भवन्ति । महाप्रभावो महावीर्यों महाकायश्च भवति । आर्यमश्रियं साक्षात् पश्यति । साधुकारं च ददाति । मूर्ध्निरपरामृष्टेन कल्याणमित्रतां च प्रतिलभते । यावद् बोधिमण्डलमनुमाप्त इति दशवलतां नियतमवा- मोति । पूज्यश्च भवति । सर्वसत्वानामनभिभवनीयः अधृष्यो भवति सर्वभूतानां भूतकोटीवंशानुच्छेदकः भूमिप्राप्तश्च भवति । दशवलानां बोधिसत्त्वनियामतां च समनुगच्छतीति संक्षेपतो उत्तमकर्माणि सर्वा- णि उत्तमस्थानस्थिते उत्तमपटस्याग्रतः उत्तमपूजाभिरतः उत्तमान्येव कर्माणि कुर्यात् । विद्याधरत्वमाकाशगमनं बोधिसत्त्वमनुप्रवेशं पश्चा- भिज्ञतां भूमिमनुप्रापणतां अनेनैव देहेन लोकधातुसङ्क्रमणतां दश- बलवंशपरिगरितायै आर्यमश्रियं साक्षाद्दर्शनताये अवन्ध्यदर्शन- धर्मदेशनश्रवणतायै बुद्धवंशानुपच्छेदनतायै सर्वज्ञज्ञानानुक्रमणसमनु- प्रापणतायै धर्ममेघविमृतसमनुप्रवेशनतायै क्लेशानुच्छोषण अमृतवृष्टि- धारिभिः प्रशमनतायै लोकानुग्रहप्रवृत्तिरनुष्ठानतायै तथागतधर्मनेवार- क्षणतायै तथागतवचनावन्थ्यकरणतायै मन्त्रचर्यासाधनोपयिकविधि- प्रभावनतायै सर्वबुद्धबोधिसत्त्वप्रत्येकबुद्धार्यश्रावकमाहात्म्यधर्ममुद्भाव- नतायै साधनीयमिमं कल्पराजविसरं मन्त्रप्रतिभाषयुक्तज्येष्ठपटाग्रस- मीपस्थसर्वलौकिकलोकोत्तरमन्त्रकल्पसर्वतन्त्रेषु विधिमार्गेण संक्षेपतो इहान्यकल्पभाषितैरपि कर्मभिः साधनीयोऽयं पटराजा। आशुस्तेषां मन्त्राणां सिद्धिर्भवतीति यन्मया कथितं तदवश्यं सिध्यतीति ।। बोधिसत्त्वपिटकावतंसकाद् महायानवैपुल्यसूत्राद् आर्यमञ्जु- श्रियमूलकल्पाद् दशमः उत्तमपटविधान- पटलविसरः परिसमाप्तः ।।

·अथैकादशः पटलविसरः। . । अथ खलु भगवां शाक्यमुनिः पुनरपि शुद्धावासभवनमव- लोक्य मञ्जश्रियं कुमारभूतमामन्त्रयते स्म । अस्ति मञ्जुश्रीः! त्व- दीय मध्यमं पटविधानं मध्यमकर्मोपयिकसाधनविधिः समासतो तां भाषिष्ये । तं शृणु । साधु च सुष्टु च मनसि कुरु । भाषिष्ये ॥ अथ खलु मञ्जुश्रीः कुमारभूतो भगवन्तमेवमाहुः- 'तद् वदतु भगवां लोकानुकम्पको शास्ता सर्वसत्वहिते रतः । यस्येदानी कालं मन्यसे । अस्माकमनुकम्पार्थमनागतानां च जनतामवेक्ष्य ॥ एवमुक्ते भगवां मज़ुश्रिया कुमारभूतेन भगवानेतदवोचत् । शृणु मञ्जुश्रीः ! आदौ तावत् शीलवतशौचाचारनियमजपहोमध्या- नबिधि यत्र प्रतिष्टिता सर्वमत्रचर्यासाधनकर्माण्यवन्ध्यानि भवन्ति सफलानि । आशु च सर्वमन्त्रचर्यासाधनकर्मान्यवन्ध्यानि भवन्ति सफलानि । आशु च सर्वमन्त्रप्रयोगानि सिद्धिं गच्छन्ति । कतमं च तत् । भाषिष्येऽहं शृणु कुमार ! ॥ आदौ तावद् विद्यावतशीलचर्यासमादानं प्रथमत एव समाद- देत् । प्रथमं तावन्मण्डलाचार्योपदेशनसमयमनुपविशेत् । त्वदीयं फल्पराजोक्तं व्यक्तं मेधाविनं लब्ध्वाचार्याभिषेकत्वं शासनाभिझं कुशलं व्यक्तं धार्मिकं सत्यवादिनं महोत्साहं कृतज्ञं दृढसौहृदं नाति- वृदं नातिबालं निस्पृहं सर्वलाभसत्कारेषु ब्रह्मचारिणं कारुणिकं न लोभमात्रेण भोगहेतोर्वा अनुनयहेतोर्वा न मृषां बदते कः पुनर्वादो स्वल्पमात्रैणैव लोभमोहप्रकारैः दृढप्रतिज्ञा समता सर्वभूतेषु दयावां दानशीलः कृतपुरश्चरणः त्वदीयगुह्यमन्त्रानुजापी पूर्वसेवकृतविद्यः त्व- दीयमण्डलसमनुपूर्वप्रविष्टः लोकज्ञः विधिज्ञः समनुग्राहकः कार्या- वां विचक्षणः श्रेयसप्रवृत्तः अभीरु अच्छम्भिनममङ्कुभूतः दृढ- वीर्यः अव्याधितः येन व्याधिना अकर्मशीली महोचकुलप्रस्त- चेति । एभिर्गुणैर्युक्तो मण्डलाचार्यों भवति ॥ साधकश्च तत्समः न्यूनो वा किश्चिदङ्गः तादृशं मण्डलाचार्य- मभ्यर्थ्य प्रार्थयेत् । इच्छाम्याचार्येण महाबोधिसत्त्वस्य कुमारभूत- ·९४ मञ्जुश्रीमूलकल्पे स्यार्यमञ्जाश्रयस्य समयमनुपविष्टुम् । तद् वदत्वाचार्योऽस्माक- मनुकम्पार्थ हितचित्तो दयावां'। ततस्तेन मण्डलाचार्येण पूर्वनिर्दिष्टेन विधिना शिष्यां यथा- पूर्व परीक्ष्य प्रवेशयेत् । पूर्ववदभिषेकं दत्त्वा, मन्त्रं दद्यात् । यथावत् क्रमशो समयं दर्शयेत् । रहस्यतन्त्रमुद्रामनुकर्माणि च प्रभूतकालेनैव सुपरीक्ष्य आशयं ज्ञात्वा दर्शयेत् । सर्वतन्त्रमन्त्रादिषु कर्माणि ना- न्येषामिति विधिरेषा प्रकीर्तिता ।। ततः शिष्येण मण्डलाचार्यस्य यथाशक्तितः आचार्यों वा येन तुष्येत, आत्मानं भोगांश्च प्रतिपादयेत् ।। ततस्तेन मण्डलाचार्येण पुत्रसंज्ञा उपस्थापयितव्या । पुत्रवत् प्रतिपत्तव्यम् । मातुश्च भोगा उपसंहर्तव्या इति ।। ततस्तेन साधकेन अन्यतमं मन्त्रं गृहीत्वा एकान्तं गत्वा पूर्व- निर्दिष्टे स्थाने पेयालं तैरेव मन्त्रैः आह्वाननविसर्जनप्रदीपगन्धधूप- बलिनिवेद्यं मण्डलोक्तेन विधिना विस्तरेण कर्त्तव्यम् । आहूय अ- घमासनं दत्त्वा त्रिसन्ध्या त्रिस्नायी त्रिचैलपरिवी जापं कुर्यात् प्रत्यहं तत्र सल्ल्याकालं नाम राज्यन्तात् प्रभृति यावद् युगमात्रादि- त्योदयम् । अत्रान्तरे प्रथमं सन्ध्यमुच्यते । मध्यन्दिने च आदित्ये उभयान्ते युगमात्रं प्रमाणं व्योन्नि सनिश्रितं रविमण्डलं मध्य सन्थ्यमुच्यते । अस्तमनकाले च युगमात्रशेष त्रितीयं सन्थ्यमुच्यत इति ॥ शीलव्रतसमायुक्तमाचार्य दक्षपण्डितम् । महाकुलोचप्रसूतं च दृढवीर्य तु सर्वतः ।। मत्रतन्त्राभियुक्तं च सर्वकार्येषु दक्षधीः । सूक्ष्मो निपुणमन्त्रज्ञः धर्मधातुधरो सदा ॥ महोत्साही च तेजस्वी लोकधर्मानुपेक्षिणः । श्राद्धो मुनिवरधर्मोऽस्मि लौकिकानां तु वर्जिताः ॥ कृतजापी विवेकज्ञो पूर्वसेवानुसेविनः । मत्रज्ञो मञ्जुघोषस्य दृष्टमत्ययतत्परः ॥

·एकादशः पटलविसरः ।
२५
लौकिकानां प्रयोगज्ञो मत्राणां बुद्धभाषिताम् ।
कृतरक्षो दृढस्थामो शौचाचाररतः सदा ॥
बुद्धोपदेशितं मार्गमनुवर्ती च सर्वतः ।
उद्युक्तो मन्त्रजापेऽस्मि प्रशस्ते जिनवर्णिते ।।
दृष्टकर्मफले नित्यं परलोके तथैव च ॥
भीरुः स्यात् सर्वपापानामणुमात्र तथैव च ।।
शुचिर्दक्षोन्यनलसः मेधावी प्रियदर्शनः ।
दशवलैः कथिता मन्त्रास्तथैव जिनमूनुभिः ।।
लौकिका ये च मन्त्रा वै वज्रान्तकुलयोरपि ।
तेषां कृतश्रमो नित्यं ग्रन्थशास्त्रार्थधारकाः ॥
अव्याधितो नशक्तिष्ठो जराबाल्योविवर्जितः ।
सिद्धमन्त्री तथारक्षो आशुकारी तु सर्वतः ॥
अदीर्घसूत्री तथा मानी इङ्गितज्ञो विशेषतः ।
ब्रह्मचारि महाप्राज्ञो एकाकीचरसङ्गछन् ।।
लब्धाभिषेको शूरश्च तत्रेऽस्मिन् मञ्जुभाषिते ।
कृतजापान्तकृयुक्तो कृतविद्या तथैव च ।।
महानुभावो लोकज्ञो गतितत्वानुचिन्तकः ।
श्रेयसायैव प्रयुक्तश्च दाता भूतहिते रतः ।।
तथा विशिष्टो आचार्यों प्रार्थनीयो सदा तु वै ।
लिखितं तेन मन्त्राणां मण्डलं सिद्धिमर्छति ॥
अभिषेकं तु तेनैवं दत्तं भवति महत् फलम् ।
सिद्धिकामस्तु शिष्यैर्वा पूज्योऽसौ मुनिवत् सदा ॥
अलअन्यं तस्य वचनं शिष्यैः कर्तव्य यत्नतः।
भोगास्तस्य दातव्याः यथाविभवसम्भवाः ॥
स्वल्पमात्रा प्रभूता वा येन वा तुष्टि गच्छति ।
कायजीवितहेत्वर्थ चित्तं देहं यया पितुः ।।

·मन्जुश्रीमूलकल्पे
तथैव शिष्यो धर्मज्ञो आचार्याय ददे धनम् ।
प्राप्नुयाद् यशः सिद्धिं आयुरारोग्यमेव तु ॥
पुष्कलं गतिमाप्नोति शिष्यो पूज्यस्तु तं गुरुम् ।
मन्त्रास्तस्य च सिध्यन्ति विधिमार्गोपदर्शनात् ॥
सेवनाद् भजनाद् तेषां मानना पूजनादपि ।
तुष्यन्ते सर्वबुद्धास्तु तथैव जिनवरात्मजाः ॥
सर्वे देवास्तु तुष्यन्ते सत्क्रिया तु गुरौ सदा ।
एतत् कथितं सर्व गुरूणां मन्त्रदर्शिनाम् ॥
समयानुप्रवेशिनां पूर्व प्रथमं वा साधकेन तु ।
जनो वा तत्समो वापि उत्कृष्टो वा भवेद् यदि ॥
नावमन्यो गुरुर्नित्यं मेकाद्वा अधिकोऽपि वा।
तेनापि तस्य तन्त्रेऽस्मि उपदेशः सदा तु वै ।।
कर्तव्यो मन्त्रसिद्धस्मै यथासत्त्वानुदर्शिते ।
न मत्सरो भवेत् तत्र शिष्येऽस्मि पूर्वनिर्मिते ।।
स्नेहानुवर्तिनी चक्षुः सुप्रतिष्ठितदेहिनाम् ।
तमेव कुर्याच्छिष्यत्वं आचार्या शिष्यहेतवः ।।
अन्योन्यानुवर्तिनी यत्र स्नेहसन्ततिमानिनी ।
स्निग्धसन्तानानुधरा नु मन्त्रं दद्यात्तु तत्र वै ।।
आचार्यो शिष्यमेवं तु शिष्यो वा गुरुदर्शने ।
उत्सुकौ भवतः नित्या साध्वसयोगतः उभौ ॥
तेषां नित्यं तु मार्ग वै मन्त्रचर्यानुदर्शने ।
सफलानुवर्तनौ मन्त्रज्ञौ उभयो पितृपुतृणौ ।।
धृतिं तुष्टिं च लेभे तौ तथा शिष्य गुरुः सदा ।
रक्षणीयो प्रयत्नेन पुत्रो धर्मवत्सलः सदा ॥
अव्यवच्छेदबुद्धानां धर्मता भवति तेषु वै ।
तंदभावे ह्यनाथानां दद्यान्मन्त्रं यथोदितम् ॥

·९७
एकादशः पटलविसरः ।
दरिद्रेभ्यश्च सत्त्वेभ्यो क्लीवेभ्यो विशेषतः ।
सर्वेभ्योऽपि सत्त्वेभ्यो मन्त्रचर्या विशिष्यते ।।
सर्वकाले व कुर्वीत अधमोत्तममध्यमे ।
सदा सर्वस्मि धर्मेषु कुर्यानुग्रहहेतुतः ।।
ईप्सितेभ्योऽपि प्रदातव्यं गतियोनिर्विचेष्टिते।
शिष्येणैव तु तस्मै तु मन्त्रं गृह्य यथातमम् ।।
तेनैवोपदिष्टेन मार्गेणैव नान्यथा ।
सिद्धिकामो यतेत् तस्मिन्नितरेषां परायिके ।।
पितृवत् प्रणम्य शिरसा वैनतो गच्छे यथेष्टतः
एकान्तं.ततो गत्वा जपेन्मन्त्रं समासतः ॥
भिक्षभैलाशवृत्ती तु मौनी त्रिकालजापिनः ।
पूर्वनिर्दिष्टमेवं स्याद् यथामार्ग प्रवर्तकः ॥
तदानुवृत्ती सेवी च स्थानमायतनानि च ।
महारण्यं पर्वताग्रं तु नदीकूले शुचौ तथा ॥
गोष्ठे महापुरे चापि विविक्के जनवर्जिते ।
शून्यदेवकुले वृक्षे एकलिङ्गे शिलोच्चये ॥
महोदकतटे रम्ये पुलिने वापि दीपके ।
विविधैः पूर्वनिर्दिष्टैः देशैवापि मनोरमैः ।।
एतैश्वान्यैः प्रदेशैस्तु जपेन्मन्त्रं समाहितः ।
सखायैलक्षणोपेतैः मन्त्रार्थ नीलितार्किकः ।।
इङ्गिताकारतत्वज्ञैः आत्मसमसादृशैः ।
रैर्विजितसङ्ग्रामैः सात्त्विकैच सहिष्णुभिः ।।
श्राद्धैर्मन्त्रचर्यायां शासनेऽस्मि जिनोदिते ।
प्रशस्तैर्लक्षणोपेतैः क्षमिभिस्तु सहायकैः ।।
सिध्यन्ते सर्वकर्माणि अयत्नेनैव तस्य तु ।
मातरुत्थाय शयनात् स्नात्वा चैव शुचे जले ।।
0

·मन्जुश्रीमूलफश्प
निःमाणके जले चैव सरिन्महासरोद्भवे ।
उद्धृष्य गात्रं मन्त्रज्ञो मृदोमयचूर्णितः ।।
मन्त्रपूतं ततो कृत्वा जलं चौक्ष सनिर्मलम् ।
स्नायीत जपी युक्तात्मा नातिकालं विलये ॥
ततोत्थाय तटे स्थित्वा हस्तौ प्रक्षाल्य मृत्तिकैः।
सप्त सप्त पुनः सह वारान्येकविंशति ॥
उपविश्य ततस्तत्र दन्तकाष्ठं समाचरेत्।
विसर्जयित्वा दन्तधावनं ततो वन्देत तापिनम् ।।
वन्दित्वा लोकनाथं तु पूजां कुर्यान्मनोरमाम् ।
विविधैः स्तोत्रोपहारैस्तु संस्तुत्य पुनः पुनः ।।
सुगन्धपुष्पैस्तथा शास्तु অর্থ
दत्त्वा तु जापिनः।
प्रणम्य शिरसा बुद्धानां तदा तु शिष्यसम्भवां ।।
तेषां लोकनाथानां अग्रतो यापदेशना।
निवेद्य चाशनो तन पटस्याग्रत मध्यमे ।।
कुशविण्डकृतः तत्स्थः निषण्णोपसमाहितः ।
जपं कुर्यात् प्रयत्नेन अक्षमत्रेण तेन तु ।।
यथालब्धं तु मन्त्रं वै नान्यमन्त्रं तदा जपेत् ।
अतिहीनं च वर्जीत आतिउत्कृष्ट एव वा ॥
मध्यमं मध्यकर्मषु जपेन्मन्त्रं सदा व्रती ।
अत्युचं वर्जयेद् यत्नाद् वचनं चापि चेतरम् ॥
मध्यमं मध्यकर्मेषु प्रशस्तो जिनवर्णितः ।
नात्युच्चं नातिहीनं च मध्यमं तु सदा जपेत् ।।
वचनं श्रेयसायुक्तो सर्वबुद्धस्तु पूर्वकैः ।
न जपे परसामीप्ये परकर्मपथे सदा ॥
गुप्ते चात्मविदे देशे जपेन्मन्त्रं तु मध्यमम् ।
तथा जपे तु प्रयुक्तं स्यात् कश्चिन्मत्रार्थसुश्रुतः ।
भूयो जपेत तन्मन्त्रं मध्यमां सिद्धिमिच्छतः ।।

·एकादशः पटलविसदः ।
तस्मा जन्तुविगते मन्त्रसत्यार्थसुश्रुते ।
विवेके विगतसम्पाते जन्मन्नं तु जापिनः ।।
चतुर्थे रात्रिभागे तु तदर्थ अर्ध एव तु ।
ताम्रारुणे युगमात्रे च उदिते रविमण्डले ।।
प्रथम सन्ध्यमेवं तु कथितं मुनिपुङ्गवः ।
युगमात्रं चतुर्हस्तो मध्यमो परिकीर्तितः
अतो व्योम्ने दिते भानोः मन्त्रजापं तदा त्यजेत् ।
मन्त्रजापं तदा त्यक्त्वा विसावं ददौ व्रती ।।
शेषकालं तदाधुक्तो कुश्लेऽस्मिन् शासने घुनौ ।
सद्धर्मवाचनादीनि प्रज्ञापारमितादयः ।।
पुस्तका दशभूमाख्याः पूज्या बाच्यास्तु के सदा।
कालभागम्य तस्मा वै प्रणम्य जिनपुङ्गवां ।।
स्वमन्त्रं मन्त्रनाथं च ततो गच्छेन जीविकम् ।
कालचारी तथा युक्तो कालभोजी जितेन्द्रियः ।।
धार्मिको साधकोयुक्तो प्रसन्ने बुद्धशासने ।
प्रविशेद् ग्रामान्तरं मौनी शौचाचाररतो सदा ॥
गृहे तु धार्मिक सत्त्वे प्रविशे भिक्षां जपी सदा ।
निष्पाणोदकसंसिद्धे वाके चिसम्मते ॥
सम्यग् दृष्टिसपत्रीके प्रसन्ने बुद्धशासने ।
तथाविधे कुले नित्यं भिक्षार्थी भिक्षमाददेव ।।
यथा योधः सुसन्नद्धो भविशेद् रणसङ्कटम् ।
अरीन् मर्दयते नित्यं रिपुभिर्न च इन्यते ॥
एवं मन्त्री सदा ग्राम प्रविशेद् भिक्षानुजीविनः ।
रञ्जनीयं तथा दृष्ट्वा रूपं शब्दांस्तु वै शुभाम् ।।
रागप्रशमनार्थाय भावयदशुभा शुभा।
दृष्ट्वा कलेवरं स्त्रीषु यौवनाचारभूषिताम् ।।

·मम्जुश्रीमूलकल्पे
भावयेदशुचिदुर्गन्धां पूतिमूत्रादिकृत्सितम् ।
क्रिमिभिः क्लिनः श्मशानस्थं अनित्यं दुःखं कलेबरम् ।।
वालिशा यत्र मूढा वै भ्रमन्ति गतिपञ्चके ।
ग्रथिता कर्मसूत्रैस्तु चिरकालाभिशोभिनः ।।
अज्ञानावृतमूढास्तु जात्यन्धा दुःखहेतुकाः ।
विपरीतधियो यत्र सक्ताः सीदन्ति जन्तवः ॥
विविधैः कर्मनेपत्थैः अनेकाकाररञ्जिताः ।
दीर्घदोलाभिरूढास्तु गमनागमनेषु चेक्षिताः ॥
नृत्यतायेच युक्तस्तु चरणाकारचेष्टिताः ।
सीदन्ति चिरमध्वानं यत्र सत्त्वा शुचे रताः ॥
अरघघटाकारं भवार्णवजलोद्भवाः ।
न क्षयं जन्म तेषां वै दुःखवारिसमप्लुताम् ॥
दुःखमूलं तथा हुक्तो स्त्रिया बुदैस्तु केवलः ।
श्रावकैर्बोधिसत्त्वैस्तु प्रत्येकमुनिभिस्तथा ।
एतन्महार्णवं दुःशोषं अक्षोभ्यं भवसागरम् ।
यत्र सत्त्वानि मज्जन्ते स्त्रीषु चेतनवञ्चिताः ।।
नरकं तिर्यलोकं च प्रेतलोकं च सामुरम् ।
मानुष्यं लोकं वै दिव्यं दिव्यं चैव गतिः सदा ॥
पर्यटन्ति समन्ताद्वै अशक्ताः स्त्रीषु वञ्चिताः।
निमज्जन्ते महापात् संसारार्णरचारकात् ॥
स्त्रीषु सक्ता नरा मूढाः कुणमेणैव कोकाः
यत्र सत्त्वा रता नित्यं तीत्रां दुःखां सहन्ति वै ॥
निर्नष्टशुक्लधर्माणां प्रविष्टा बुद्धशासने
निवारयन्ति सर्वाणि दुःखा नैव भवार्णवे ।।
मन्त्रजापरतोयुक्ताः महेशाक्षा मनस्विनः।
तेजस्विनो जितमित्राः तेषां दुःखो न विद्यते ॥

·एकादशः पटलविसरः।
१०१
संयता ब्रह्मसत्यज्ञा गुरुदेवतपूजकाः ।
मातृपितृभक्तानां स्त्रीषु दुःखं न विद्यते ।।
अनित्यं दुःखतो शून्यं परमार्थानुसेविनाम् ।
गण्डशल्यं तथाभूतं जापिनां स्त्रीकलेवरम् ॥
रागी बालिगदुर्बुद्धिः संसारादपलायितः।
स्त्रीप्रसक्तो भवेन्नित्यं तस्य सिद्धिर्न विद्यते ।।
न तस्य गतिरुत्कृष्टा न चापि गतिमध्यमा ।
कन्यसा नापि सिद्धिश्च शीलस्यह जापिने ।।
दुःशीलस्य मुनीन्द्रेण मन्त्रसिद्धिन चोदिता।
न चापि मार्ग दिदेश वै निर्वाणपुरगामिनम् ॥
कुतः सिध्यन्ति मन्त्रा वै बालिशस्यह कुत्सिते ।
न चापि सुगतिस्तस्य दुःशीलस्येह जन्तुनः ।।
न चापि नाकपृष्ठं वै न च सोल्यपरायणः ।
कः पुनः सिद्धिमेवं स्थान्मन्त्राणो जिनभाषिताम् ।।
छिन्नो वा तालहक्षस्तु मस्तके तु यदा पुनः ।
अभव्ये हरितवाय अङ्कराय पुनः काया ।।
एवं मन्त्रसिद्धिस्तु मूढस्येह प्रकीर्तिता ।
दुःशीलो पापकर्मस्तु स्त्रीषु सङ्गी पुनः सदा ।
अकल्याणमित्रसम्पर्की कुतः सिध्यन्ति मन्त्रराट् ॥
तस्मा दान्तो सदा जापी स्त्रीदोषमविचारकः ।
सङ्गं तेषु वर्जीत सिद्धिस्तेषु विधीयते ।।
नान्येषां कथिता सिद्धिः वालिशां स्त्रीषु मूर्छिताम् ।
अव्यग्ररतो धीमां शुचिर्दक्षमसङ्गकृत् ।।
कुलीनो दृढशूरश्च सौहदो प्रियदर्शनः ।
धर्माधर्मविचारज्ञो सिद्धिस्तेषां न दुर्लभा ॥
एवं प्रवृत्तो मन्त्रज्ञो ग्राम भिक्षार्थमाविशे ।
यथाभिरुचितं गत्वात्र स्थानं पूर्वकल्पितम् ।।

·मञ्जुश्रीमूलकल्ये
भुञ्जीत गत्वा देशे तु कल्पिकं ।
शुचौ देशे तु संस्थाप्य भिक्षाभाजनशुद्धधीः ॥
पादौ प्रक्षाल्य बहिर्गत्वा तस्मादावसथात् पुनः ।
नि:पाणके तदा अम्भे प्रथमं जमेव तु॥
द्वितीय वामहस्तेन जङ्गं चाश्लिष्य चाघृषे ।
अपसव्यं पुनः कृत्वा हस्तं प्रक्षाल्य मृत्तिकैः ।।
पूर्वसंस्थापितैः शुद्धैः शुचिभिः सप्त एव तु ।
मन्त्रपूतं ततो चौक्षं शुचिनिर्मलभाजने ॥
गृह्य गोमयसुधं तु कपिलागौपरिश्रुते ।
निष्पाणकाम्भसंयुक्ते कुर्या शास्तुर्मण्डमण्डलम् ।।
प्रथमं मुनिवरे कुर्यात् हस्तमात्रं विशेषतः ।
द्वितीयं सुमन्त्रनाथस्य तृतीयं कुलदेवते ।।
य जापिनो यदा मन्त्री तत् कुर्यात्तु सदा पुनः ।
चतुर्थं सर्वसत्त्वानामुपभोगं तु कीयते ।।
दक्षिणे लोकनाथस्य मण्डले तु सदा इह ।
रत्नत्रयाय कुर्यात्तं मण्डलं चतुरश्रकम् ॥
द्वितीयं प्रत्येकबुद्धानां तृतीयं दशवलात्मनः ।
इत्येते मण्डलाः सप्त चतुरश्रा समन्ततः ।।
हस्तमात्रार्धहस्तं वा कुर्या चापि दिने दिने ।
गुप्ते देशे तदा जापी प्रत्यहं पापनाशना ।।
ततोत्थाय पुनमन्त्री हस्तौ प्रक्षाल्य यनतः ।
उपस्पृश्य जले चौक्षे शुद्ध माणकवाजिते ।
निर्मले शुचिने यत्नात् शुचिभाण्डे तदाहते।
महासरे प्रस्नवणे वापि औद्भवे सरितामृते ।।
शुचिदेशसमायाते शुचिसत्वकरोड़ते ।
उपस्पृश्य पुनमन्त्री द्वे त्रयो वा सदा पुनः॥
आमशेत ततो वक्त्रं कर्णश्रौत्री तथैव च ।
+ + + + + + + + अक्षणी नासापुटौ भुजों ।।

·मूर्टिन नाभिद्रशे च संस्पृशेत् शुभवारिणा
वारां पञ्चसप्तं वा कुर्यात् सर्व यथाविधिम् ।
शौचाचारसम्पन्नो शुचिर्भूत्वा तु जापिनः ।
भिक्षाभाजनमादाय गच्छेत् सलिलालयम् ।।
यत्र प्रतिष्ठिता वारि निम्नगा चोद्भवे तथा ।
नदीप्रस्रवणादिभ्यो भिक्षां प्रक्षालयत् सदा ॥
ततोत्थाय पुनर्गच्छे विहारमावसथं तु वै
पूर्वसनिश्रितो यत्र वशे तत्र तु तं ब्रजेत् ।।
गत्वा तं तु वै देशं न्यसेत् पात्रं तं जपी ।
उपस्पृश्य ततः क्षिप्रं गृह्य पात्र तथा पुनः ।।
पात्रे मृन्मये पणे राजते हेन्न एव वा ।
ताने वल्कले वापि दद्यात् शास्तुनिवेदनम् ॥
निवेद्यं शास्तुनो दद्यात् स्वमन्त्रं मन्चराट् पुनः।
एकं तिथिमागम्य दुःखितेभ्योऽपि शक्तितः ।।
नातिप्रभूतं दातव्यं निवेद्यं चैव सर्वतः ।
नात्मानुपाया मन्त्रज्ञो कुर्याद् युक्ता तु सर्वतः ।।
कुक्षिमात्रप्रमाणं तु स्थाप्यमानं ददौ सदा ।
न बुभुक्षापिपासार्ता शक्तो मन्त्रार्थसाधने ।
नात्याशी मल्पभोजी वा शक्तो मन्त्रानुवर्तने ।
अत एव जिनेन्द्रेण कथितं सर्वदहिनाम् ।।
आहारस्थितिसत्त्वानां येन जीवन्ति मानुपाः ।
देवासुरगन्धर्वनागयक्षाश्च किन्नराः ॥
राक्षसाः प्रेतपिशाचाश्च भूतोस्तारकसग्रहाः ।
नासौ संविधते कश्चिद् भाजने योऽवहितपेक्षिणः ॥
औदारिकमाकारकवडीकाहारश्च कीर्तिताः ।
सूक्ष्माहारिकसत्त्वा वै इत्युवाच तथागतः॥
ध्यानाहारिणो दिव्याः रूपावचरचेष्टिता।
आरूप्याश्च देवा वै समाधिफलभोजिनः ॥

·। १०४ मन्जुश्रीमूलकल्पे अन्तराभवसत्त्वाश्च गत्वाहाराः प्रकीर्तिताः। कामधातौ तथा सत्त्वा विचित्राहारभोजनाः ॥ कामिकोऽसुरमानां कवलिकाहारभोजनाः । अत एव जिनेन्द्रैस्तु कथितं धर्महेतुभिः ॥ आहारास्थिति सत्त्वानां सर्वेषां च प्रकीर्तिता। जापिनो नित्ययुक्तस्तु मात्रा एव भुजक्रिया ।। शक्तो हि सवितुं मन्त्रा भोजनेऽस्मि प्रतिष्ठितः । आचारपरिशुद्धस्तु कुशलो ब्रह्मचारिणः ।। मात्रज्ञता च भक्तेस्मि सिद्धिस्तस्य न दुर्लभा । यथैवाक्षपभ्यज्य शाकटी शकटस्य तु ॥ चिरकालाभिस्थित्ययं भारोदइनहेतवः । तथैव मन्त्री मन्त्रज्ञो आहारं स्थितये ददौ ॥ कळेवरस्य याप्ययाव्यर्थं पोपयेत सदा जपी । मन्त्राणां साधनार्थाय बोधिसम्भारकारणा ॥ जपेन्मन्त्र तथा मत्र्ये लोकानुग्रहकारणात् । अत एव मुनिः श्रेष्ठो इत्युवाच महाद्युतिः ॥ काश्यपो नाम नामेन पुरा तस्मि सदा भुवि । श्रेयसाथै हि भूतानां इदं मन्त्रं प्रभाषत ॥ दुःखिनां सर्वलोकानां दीनां दारिद्रयखेदिनाम् । आयासोपरतां क्लिष्टां तेषामर्थाय भाषितम् ।। श्रेयसायैव भूतानां संसृतानां तथा पुनः । आहारार्थ तु भूतानां इदं मन्त्रवरं वदेत् ॥ मृण्वन्तु श्रावकाः सर्वे बोधिसनिश्रिताश्च ये । मह्येदं वचनं मन्त्रं गृह त्वं व्याधिनाशनम् ।। क्षुद्व्याधिपीडिता ये तु ये तु सत्त्वा पिपासिताः । सर्वदुःखोपशान्त्यर्थं शृण्वध्वं भूमिकांक्षिणः ॥ इत्येवमुक्त्वा मुनिप्रख्ये काश्यपोऽसौ महाद्युतिः । श्रावका तुष्टमनसो प्रार्थयामास तं विभुम् ॥

·एकादशः पटलविसरः १०५ BHARAMInsar वदस्व मन्त्रं धर्मज्ञो धर्मराजा महामुनिः । सत्त्वानुकम्पकः अग्रो समयो प्रत्युपस्थितः ।। इत्युक्त्वा मुनिभिः अग्रो मन्त्रं भाषेत विस्तरम् । कलीवङ्करुताघोषा दुन्दुभीमेघनिस्वनः ॥ ब्रह्मस्वरो महावीर्यो ब्रह्मणो यग्रणी जिनः । शृण्वन्तु भूतसङ्घा वै ये केचिदिहागताः ॥ अपदा बहुपदा चापि द्विपदा चापि चतुष्पदाः । संक्षेपतो सर्वसत्त्वार्थ मन्त्रं भाषे मुखोदयम् ॥ अतीतानागता सत्त्वा वर्तमाना इहागताः। संक्षेपतो नु वक्ष्यामि भृण्वध्वं भूतकांक्षिणम् ॥ इति । नमः सर्वबुद्धानामप्रतिहतशासनानाम् ॥ तद्यथा गगने गगनगञ्जे आनय सर्व लहु लहु समयमनुस्मर आकर्षाण मा विलम्ब यथेप्सितं मे सम्पादय स्वाहा ।" इत्येवमुक्त्वा भगवं काश्यपः तूष्णी अभूत् ॥ अत्रान्तरे भगवता काश्यपेन सम्यक सम्बुद्धेन विद्यामन्त्रप- दानि सविस्तराणि सर्व तं गगनं महाभोजनपरिपूर्णमेघ सन्दृश्यते स्म । सर्व तं त्रिसाहसं महासाहस्रलोकधातुं भोजनमेघसञ्छन्नगग- नतलं सन्दृश्यते स्म । यथाशयसत्त्वभोजनमभिकाक्षिणं यथाभिरु- चितमाहारं तत्तस्मै प्रवर्तते स्म । यथाभिरुचितैश्वाहारैः भोजनकृत्यं क्षुद्दुःखप्रशमनार्थ पिपासितस्य पानं पानीयं चाष्टाङ्गोपेतं वारिधारं तत्रैव मनीषितं निपतति स्म । सर्वसत्त्वाच तस्मि समये तस्मि क्षणे सर्वक्षुयाधिप्रशमन- सर्वतृषापनयनं च कृतामभूत् । सा च सर्वावती पर्षत् आश्चर्यप्राप्तो औद्विल्यप्राप्तो भगवतो भाषितमभिनन्ध अनुमोद्य भगवतः पादौ शि- रसा वन्दित्वा तत्रैवान्तर्हिता । भगवां काश्यपश्च तथागतविहारैः विहारियुरिति मया च भगवता शाक्यमुनिनाप्येतर्हि भाषिता चा- भ्यनुमोदिता च ॥

·मजुश्रीमूलकल्प अस्मि कल्पराजोत्तमे सर्वसत्त्वानामर्थाय क्षुत्पिपासापनय- नार्थ सर्वमन्त्रजापिनां च विशेषतः पूर्व सावजापिना इमं मनं साध. यितव्यम् । यदि नोत्सहेद भिक्षामटित, पर्वताप्रमभिरुह्य पड् लक्षाणि जपेत् त्रिशुक्रभोजी क्षाराहारोवा। ततो तत्रैव पर्वताग्रे आर्यमश्रि- यस्य मध्यमं पदं प्रतिष्ठाप्य पूर्ववमहतीं पूनां कृत्वा उदारतरं च बलि निवेद्यम् । अनेनैव काश्यपसम्यक्सम्बुद्वैभाषितेन मन्त्रेण ख- दिरसमिद्भिरग्निं मवाल्य औदुम्बरसमिधानां दधिमधुधृताक्तानां सार्द्राणां वितस्तिमात्राणां श्रीफलसमिधानां वा अष्टसहस्त्रं जुहुयात् ।। ततोऽर्धरात्रकालसमये महाकृष्णमेघवातमण्डली आगच्छति । न भेतव्यम् । नाप्योन्याय पक्रमितव्यम् । आर्यमश्रियाष्टाक्षरहद- येन आत्मरक्षा कार्या मण्डलबन्धश्च सहायानां च पूर्ववत् । ततो सा क- ष्णवातमण्डली अन्तर्धीयते । स्त्रियश्च सर्वालङ्कारभूषिताः प्रभामालिनी दिशावावभास्यमाना साधास्याग्रतो कुर्वते । उत्तिष्ठ भो महासत्त्व! सिद्धास्मीति । गतः साधकेन गन्धोदकेन जातीकुसुमसन्मिश्रेण अर्को देयः । ततः सा तत्रैवान्तीयते । तदह एव आत्मपञ्चविंशतिमस्य सहायैर्वा यथाभिरुचितैः कामिक भोजनं प्रयच्छति । यथेष्टानि चोप- करणानि सन्दधाति । ततः साधकेन विसर्घि दत्त्वा पटं त्रिः पद- क्षिणीकृत्य पटमादाय सर्वबुद्धबोधिसत्त्वान् प्रणम्य यथेष्टं स्थानं साधनोपयिक पूर्वनिर्दिष्टं महारण्यं पर्वताभ या निर्मानुपं वा स्थानं गन्तव्यम् ॥ तत्रात्मनः सहायैर्वा उडयं कृत्वा प्रतिवस्तव्यम् । प्रतिवसता च तस्मि स्थाने आकाशगमनादिकर्माणि कुर्यात् । ततो साधकेन पूर्ववत् कुशविण्डकोपविष्टेन मध्यमं पटं प्रतिष्ठाप्य प्रतिष्ठाप्य पूर्ववत् खदिरकाष्टैरग्निं प्रज्वाल्य त्रिसन्ध्यं श्वेतपुष्पाणां दधिमधुघृताक्तानां अष्टसहस्र जुहुयात् दिवसान्यकविंशति ।। ततोऽर्धरात्रकालसमये होमान्ते आर्यम श्रियं साक्षात् प- श्यति । ईप्सितं वरं ददाति । आकाशगमनमन्तर्धानबोधिसत्त्वभूमि- ·। एकादशः पटलबिसरः । प्रत्येकबुद्धत्वं श्रावकत्वं पश्चाभिनत्वं वा दीर्घायुष्कत्वं वा महाराज्य- महाभोगतायैर्वा नृपनियत्वं वा । आर्यमश्रिया सार्थमन्त्रविचरता संक्षेपतो वा यन्मनीपितं तत् सर्व ददाति । यं वा याचते तमनुप्रय- च्छति । सिद्धयद्रव्याणि वा सर्वाणि लभते । आकर्षणं च महासत्त्वानां च करोति । संक्षेपतो यथा यथा उच्यते तत् सर्वं करोति । प्राक्तनं वा कर्मापराधं वा संशोधयतीत्याह भगवां शाक्यमुनिः ।। अपरमपि कर्मापयिकमध्यमसाधनं भवति । आदी तावत् तथा विशिष्टे स्थाने शुचौ देशे नद्याः पुलिनकूले वा पूर्ववत् सर्वं कृत्वा पश्चान्मुखं पटं प्रतिष्ठाप्य आत्मनश्च पूर्वाभिमुखो भूत्वा कुशविण्ड- कोपविष्टः पेयालं विस्तरेण कर्तव्यम् । त्रिसन्ध्यं पड् लक्षाणि जपेत् । जपपरिसमाप्ते च कर्णिकारपुष्पाणां शुलचन्दनमिश्राणां कुङ्कुमामि श्राणां वा शतसहस्राणि जुहुयात् । पूर्ववत् तथैवाग्निं प्रज्वाल्य होम- पर्यवसाने च पटप्रकम्पने मन्त्रित्वं पटरइम्यवभासे निश्चरित च रश्मी राज्यं पटसमन्तज्वालमालाकुले चतुर्महाराजकायिकराज्यत्वं वाक- निश्चरणे पटे त्रयः त्रिदशेश्वरत्वं शक्रत्वं पटधर्मदेशननिश्चरणे बोधि. सत्त्वत्रिभूमेश्वरत्वं पटबाहुमूर्वि स्पर्धने पञ्चाभिज्ञासप्तभूमिमनुपापण- दशवलनियतमनु पूर्वप्रापणमिति ।। अथ साधकेन भगवंकाश्यपभाषितने मन्त्र साधित क्षुत्पिपा- साप्रतिघातार्थमनुमाप्ते तेनैव विधिना तेनैवोपकरणेन मन्त्रार्थ- साधनोपयिके धर्मे समनुष्ठेयम् । नान्यथा सिद्धिरिति ।। एवमनुपूर्वमन्त्रचर्यामनुवृत्तिः समतोरनुष्ठेया नियतं सिद्धयति । दव्योपकरणोषध्यपि शेपाणि मणिरत्नानि यथापूर्वनिर्दिष्टानीति ।। मन्त्रज्ञो मन्त्रजापी च विधिराख्यातमानसः । तस्मि देशे तदा मन्त्री शुचिजश्वेतदोदनम् ।। भुक्त्वा तु तुष्टमनसो परिपुष्टेन्द्रियः सदा । गृह्य तं पानशेषं तु सरिद् गच्छे शुभोदके । एकान्ते स्योरयित्वा तु तिर्येभ्यो ददो व्रती । तिर्येभ्यो तु दत्वा वै पात्रं प्रक्षाल्य यनतः ।।

·१०८
मञ्जुश्रीमूलकल्पे
मृन्मयं तु पुनः पाकं ततः कुर्वत यत्नतः।
शेषपात्रं तु कुर्वीत निस्नेहं निरामिपम् ।।
गन्धं चैव सन्त्याज्य शेषपात्रं मुनिर्वरः।
यस्मिन् पात्रे अटे भिक्षां न जग्धे तत्र भोजनम् ।।
न भक्षे तत्र भक्षाणि फलद्रव्याणि तु सदा।
न भुञ्जत् पद्मपत्रेण न चापि कुवलयोद्भवैः ।।
सौगन्धिकेषु वर्जीत न भुते तत्र मन्त्रिणः।
कौमुदा ये च पत्रा वै प्लक्षोदुम्बरसम्भवा ॥
न चापि वटपत्रस्तु कर्णशाकोगौल्मिणाम् ।
न चापि आम्रपत्रेषु तथा पालाशमुद्भवैः ।।
शालपत्रैः शिरीषैश्च बोधिवृक्षसमुद्भवैः ।
यत्रासौ भगवां बुद्धः शाक्यसिंहो निषण्णवां ॥
तं वृक्षं वर्जयेद् यत्नात् तत्काष्ठं चापि न खनेत् ।
नागकेसरक्षेषु न कुर्यात्पत्रशातनम् ॥
नापि भुते कदा कस्मि सर्वे ते वर्जिता बुधैः।
नापि लवेत् कदा मोहा मुनीनां पर्णशालिनाम् ।।
समयाद् भ्रश्यते मन्त्री तेषां पर्णेषु भोजने ।
अन्यपणेन भुञ्जीत भोजनं तत्र मन्त्रिणः॥
मृन्मये ताम्रनिर्दिष्टैः तथा रूप्यः सातमुद्भवैः ।
स्फटिकैः शैलमयैर्नित्यं तथा भोजनमाददे ॥
न भुते पर्णपृष्ठैस्तु तथा हस्ततले तथा ।
निवेद्यसम्भवा ये पर्णा मारारेर्दशवलात्मजां ॥
प्रत्येकखड्गिणां ये च तथा श्रावकपुङ्गलाम् ।
वर्जये तं जपी पर्ण पद्भयां चैव न लग्येत् ।।
विविधां भक्षपूपां तु तथा पानं च भोजनम् ।
ने मन्त्री आददे यत्नात् सर्वं चैव निवेदितम् ।।
।

·एकादशः पटलविसरः । जिनानां जिनचाराणां च तथा श्रावकपुङ्गलाम् । रत्नत्रयेऽपि दत्तं वै तं जापी वर्जयेत् सदा ।। मन्त्रास्तस्य न सिद्धयन्ते स्वल्पमात्रापि देहिनाम् । कः पुनः श्रेयसा दिव्यं सर्वमङ्गलसम्मताम् ।। पौष्टिकं शान्तिकं चैव सर्वाशापरिपूरिणम् । न सिद्धयन्ति तदा तस्य निवेद्य बलिमोजिनः ।। शुचिनो दक्षशीलस्य घृणिनो धार्मिणस्तथा । सिद्धयन्ति मन्त्राः सर्वत्र शौचाचाररतस्य वै ॥ अन्न सर्वेषु दत्त्वाद्यं न मुझे तत्र जापिनः । अन्यमन्नं न भुञ्जीत भुञ्जीतान्येभ्यो प्रतिपादितम् ।। भोजनं स्वल्पमात्रं तु स्वदत्तं चापि आददे। य एव प्रवृत्तो मन्त्रज्ञो तस्य सिद्धि करे स्थिता ।। अनेन विधिना तं जापी भोजनं आददेद् व्रती। मुनिभिः सम्प्रशस्तं तु सर्वमन्त्रेषु साधने । विधिदृष्टां समासेन सर्वभोजनकर्मसु । अतः परं प्रवक्ष्यामि मन्त्रं सर्वशोधने ॥ उपस्पृश्य ततो जापी इदं मन्त्रं पठेत् सदा । सप्तवारां ततो मन्त्री जपित्वा कायशोधनम् ॥ शृणु तस्यार्थविस्तारं भूतसङ्कानुदेवता । सर्वकार्य परामृश्य इदं मन्त्रं वदेन्मुनी ॥ नमः सर्वबुद्धानामप्रतिहतशासनानाम् । तद्यथा "ॐ सर्वकिल्बिपनाशनि ! नाशय नाशय सर्वदुष्टप्रयुक्तां समय- मनुस्मर हूँ जः स्वाहा ।।' अनेन मन्त्रेण भिक्षोदनं यं वा अन्य परिभुङ्क्ते स मन्त्राभिमन्त्रितं कृत्वा परिभोक्तव्यः । भुक्त्वा चो. पस्पृश्य पूर्ववत् मूर्ध्नप्रति सर्व कार्य परामृज्य ततो विश्रान्तव्यम् । विश्राम्य च मुहूर्त अर्धाधैहयामं वा ततः पटमभिवन्ध सर्वबुद्धानां सद्धर्मपुस्तकां वाचयेत् । आर्थमज्ञापारमित आर्यचन्द्रप्रदीपसमाधि आर्यदशभूमकः आर्यसुवर्णप्रभासोत्तमः आर्यमहामायूरी आयरन- Wireishida ·aturerianp नश्च प्रत्यवेक्ष्य अनात्मशून्यदुःखोपरुद्धवेदनाभिनुन्नं रूर्णमिव मातृ- मञ्जुश्रीमूलकल्पे केतुधारिणीम् । एषामन्यतमान्यतमं वाचयेद् युगमात्रसूर्यप्रमाणता- लम् । ततो परिनाम्य यथापरिशक्तितश्च वाचयित्वा पुस्तकामुत्सार्य शुचिवस्त्रपच्छन्नां वा कृत्वा सद्धर्म प्रणम्य ततो स्नानायमवतेरे नदीकूलं महादं वा गत्वा निष्प्राणको मृत्तिकां गृह्य सप्तमन्त्रा- भिमन्त्रितां कृत्वा अनेन मन्त्रेण जलं क्षिपेत् । कतमेन ।। नमः समन्तबुद्धानामभतिहतशासनानाम् । तद्यथा र्वदुष्टां स्तम्भय हूँ इन्दीवरधारिणे कुमारक्रीडरूपधारिणे बन्ध बन्ध समयमनुस्पर स्फट् स्फट् स्वाहा ।" अनेन तु रक्षां कृत्वा दिशावन्धं च सहायानां च मण्डलबन्धं तुण्डवन्धं सर्वदुष्टमदुष्टानां सर्वाकर्षणं च शुक्रबन्ध सप्तजप्तेन सूत्रेण कटिप्रदेशावबद्धन सर्वतश्च पर्यटेत् । जपकाले च सर्वस्मि सर्वकालस्नानकाले च दुष्टविघ्नविनाशनमुपशमनार्थमस्य मन्त्रस्य लक्षमेकं जपेत् । ततः सर्वकर्माणि करोति । पञ्चशिखमहा- मुद्रोपेतं न्यसेत् सर्वकर्मेषु । सर्वां करोति नान्यथा भवतीति । ततः साधकेन मृद्गोमयचूर्णादीं गृह्य स्नायीत यथासुखम् । निष्पाणकेनोदकेन स्नातव्यम् । सर्वत्र च सर्वकर्मसु निष्पाणकेनैव कु- यात् । ततो स्नात्वा मृगोमयानुलेपनैरन्यैर्वा सुगन्धगन्धिभिवोपकर- णविशेषैः नापि सलिले खेटमूत्रपुरीषादीनुत्सृजेत् । सलिलपीक- धारां वा नोत्सृजे | नापि क्रीडेत् करुणायमानः सर्वसत्त्वानामात्म- । विप्रयोगदुःखितसत्त्वो । एवं साधनहितो मन्त्रज्ञो हि तथाविधं शत- नपतनविकिरणविध्वंसनादिभिः दुःखापधानरुपरुदयमानं संसारार्ण- वगहनस्थमात्मानं पश्येत् । अलयनमन्त्राणमशरण अदीनमनसमात्मा- नमवेक्ष्य । ध्यायीत कण्ठमात्रमुदकस्थो नाभिमानमुदकस्थितो वा सत्रैव तु जलमध्ये चित्तैकाग्रतामुपस्थाप्य ॥ प्रथमं तावन्महापयविटपं महापद्मपुष्पोपेतं महापद्मपत्रोपशोभित चारुदर्शनरत्नमयं वैदूर्यकृतगण्डं मरकतपत्रं पद्मकेसरं स्फटिकसह- स्वपत्रं अतिविकसितं तदा न जातस्फटिकपद्मरागपुष्पोपशोभित ·एकादशः पटलविसरः Purnmamrat - तत्रस्थं सिंहासनं रत्नमयमनेकरत्नोपशोभित दुष्पयुगप्रतिच्छन्नं तत्रस्थं बुद्धं भगवन्तं ध्यायीत धर्म देशयमानं कनकावदातं समन्तज्वालमा- लिनं ध्याय प्रभामण्डलमण्डितं महाप्रमाणं व्योन्निरिव उल्लिखमानं पर्यकोपनिषण्णम् । दक्षिणतश्च आर्यमञ्जुश्रीः सर्वालङ्कारवरोपेतं प- मासनस्थं चामरग्राही भगवतः स्थितको नो निपण्णः रक्तगौराङ्गः पि. टकुङ्कुमवर्णो वा वामतश्च आर्यावलोकितेश्वरः शरत्काण्डगौरः चम- ख्यग्रहस्तः । एवमष्टौ बोधिसत्त्वाः आर्यमैत्रेयः समन्तभद्रः क्षितिगर्भः गगनगञ्जः सर्वनीवरणविष्कम्भी अपायजह आर्यवज्रपाणि सुधन- श्वेत्येते दश बोधिसत्त्वाः दक्षिणतो प्रत्येकबुद्धाः अष्टौ ध्यायीत । चन्दनः गन्धमादनः केतुः सुकेतु सितकेतु ऋउपारिष्टनेमिश्चेति । अष्टौ महाश्रावकाः तत्रैव स्थाने । तद्यथा आर्यमहामौद्गल्यायन शारिपुत्र गवाम्पति पिण्डोल भरद्वाज पिलिन्दवत्सः आर्यराहुलः महाकाश्यप भार्यानन्दश्चेति । इत्येषां महाश्रावकाणां समीपे अनन्तं भिक्षुसङ्घ ध्यायीत । प्रत्येकबुद्धानां समीपे अनन्तां प्रत्येकबुद्धां ध्यापीत । महाबोधिसत्त्वानां चाष्टासु स्थानेषु अनन्तं बोधिसत्त्वसङ्घ ध्यायीत ॥ एवं शस्तं नभस्तलं महापर्षन्मण्डलोपेतं ध्यायीन । आत्मनश्च नाभिमात्रोदकस्थो नानाविधैः पुष्पैः दिव्यमानुष्यकैः मान्दारवमहा- मान्दारव पद्ममहापद्मधातु:कारिकइन्दीवरकुसुमैश्च नानाविधैः महा- प्रमाणैः महाकूटस्थैः पुष्पपुटैः भगवतः पूजां कुर्या । सर्वश्रावकप्रत्येक- बुद्धबोधिसत्त्वानां चूर्णच्छत्रध्वजपताकैः दिव्यमानुष्यकैः प्रभूतैः प्रदी- पकोटीनयुतशतसहश्च पूजां कुर्यान्मनोरमाम् ॥ एवं च बलिधूपनिवेद्यादिसर्वपूजोपस्थानान्युपकरणानि दिव्य- मानुष्यकान्युपहर्तव्यानि । भगवतश्च शाक्यमुने ऊर्णकोशाश्मि- मभिनिश्चरन्तं चात्मानमवभास्यमानं सर्वासां ध्यायीत । समन- न्तरध्यानगतस्य जापिनः ब्राह्मपुण्यफलावाप्तिः नियतं वोधिपरायणी भवतीति ॥ इत्येवमादयो ध्यानाः कथिता लोकपुङ्गवः । श्रेयसः सर्वभूतानां हितार्थ चैव मन्त्रिणाम् ।।

·मञ्जुश्रीभूलकल्पे
आदिमुख्यो तदा ध्यानो हितार्थं सर्वमन्त्रिणाम् ।
कथयामास सत्त्वेभ्यो मुनिः श्रेष्ठोऽथ सत्तमः ।।
मण्डलाकारतद्वेषप्रथमे मुनिभाषिते ।
द्वितीय मण्डलं चापि तृतीयं मन्त्रमतः परम् ।।
प्रथमे उत्तमा सिद्धिः मध्यमे तु तथा परम् ।
कन्यसे क्षुद्रसिद्धिस्तु निगम्य मुनिपुङ्गवः ॥
पटाकार तथा ध्यानं ज्येष्ठमध्यमकन्यसाम् ।
समासेन तु तद्ध्यानं सर्वकिल्बिपनाशनम् ॥
नातःपरं प्रपद्येत ध्यानाकारमनीषिणः ।
सिद्धयन्ति तस्य मन्त्रा वै ध्यानेऽस्मि सुप्रतिष्ठिताः॥
यथेष्ट विधिनाख्यातं ध्यानं ध्यात्वा तु जापिनः ।
विसर्य तत्र वै मन्त्रं अर्घ दत्वा यथामुखम् ।।
उत्तीर्य तस्माज्जलौघात्तु ततो गच्छेद् यथासुखम् ।
स्थानं पूर्वनिर्दिष्टं विधिदृष्टं मुसंयतम् ।।
जपेन्मन्त्रं तदा मन्त्री पूर्वकर्म यथोदिते ।
विसर्य मन्त्रं वै तत्र आहृता याच देवताः॥
ततो निकृत्वा रक्षा सहायानां वा तथैव च।
कुशलो कर्मतत्त्वज्ञो विधिकर्मरतो मतः ॥
विविधैः स्तोत्रोपहारैस्तु संस्तुत्वा अग्रपुङ्गलम् ।
स्वमन्त्रं मन्त्रनाथं च श्रावका प्रत्येकखड़गिणा ॥
बोधिसत्त्वां महासत्त्वां त्रैलोक्यानुग्रहक्षमां ।
ततोत्थाय पुनस्तस्मादासनान्मन्त्रजापिनः ।।
दूरादावसथाद् गत्वा बहिर्वातान्तवर्जिताम् ।
विसृजेच्छटसिङ्घाणं मूत्रप्रस्रवणं तथा ।
दिवा उदङ्मुखं चैव रात्रौ दक्षिणामुखम् ।
न तत्र चिन्तयेदर्थी मन्त्रजापी कदाचन ।।

·एकादशः पटलविसरः।
न जपेत्तत्र मन्त्रं वै स्वकर्मकुलभाषितम् ।
प्रयस्ता गतिचिहाचैः उपविष्टो तदा भुवि ।।
उपस्पृश्य जले शुद्धे शुचिवस्त्रान्तमालिते।
प्रक्षाल्य चरणौ जानोर्मत्तिकैः सप्त एव तु ।।
प्रश्रुतो सप्त गृहीयात् + ++ + + + + + ।
पुरीपसावणे त्रिंशत् उभयान्ते करे उभौ ।
खेटच्छोरणे चैव सिवाणे द्वयं तथा ॥
उपस्पृश्य ततो यना दूरादावसथा मुवि ।
शन्दमानं तथा गत्वा अध्यानादिपुक्षेपणा ।।
ततो परे यथेष्टं तु दक्षिणान्तां दिशा बहिः ।
अभ्रकेदारमौषर्ये सिकतास्तीण तथैव च ॥
नदीवर्जा तु पारं चैत्यजेदवस्करदाशचिम् ।
प्रच्छन्ने रहसि विश्रब्धो प्रान्ते जनविजिते ।
तदा भवे तु विन्मन्त्री कुर्यात् प्रतिच्छोरणम्
न मन्त्रजापी कालो कुर्याद् वेगविधारणम् ।।
ययेष्टं ततो गत्वा देशं वै शुचिं भान्ते यथाविधि ।
कुटिः प्रस्रवणं कृत्वा तस्मि देशे यथासुखम् ।।
ज्ये वा रहसिच्छन्ने गुप्ते वा चैव भूतले ।
मौनी सजवर्जीत कुर्यात् प्रस्त्रवणं सदा ।।
बिगते मत्रपुरीषे तु कुर्यात् शौचं सदा वती।
सुकुमारां मुस्पर्शपिष्टां तु मत्तिका प्राणवर्जिताम् ॥
गृह्य तिसं तथा चैकं गुदौ सदा उभयान्ते च करौ तथा ।
प्रद्य पूर्व तु निर्दिष्टमन्त्रिणा च सदा भुवि ।।
पादौ प्रक्षाल्य यवेन दक्षिणं तु ततः परम् ।
अन्योन्यनैवं संश्लिष्य पादा चैव सदा जपी ।।
विस्तरः कथितं पूर्व शौचं मन्त्रजापिनाम् ।
गन्धनिपशौचं तु कथितं शुचिभिः पुरा ।।
Poin

·१११
मञ्जुश्रीमूलकल्प
एतत् संक्षेपतो हुक्तं शौचं मन्त्रवातिनाम् ।
गन्धनिर्लेपतो शौचं शुचिरेव सदा भवेत् ॥
दृश्यते सर्वतन्त्रेऽस्मिन् इत्युवाच मुनिप्रभुः ।
उपस्पृश्य ततो जापी सिद्धकर्मरतो यतिः ॥
विधिना पूर्वमुक्तेन अन्तः शुद्धेन मानसा ।
शौचं पञ्चविधं भोक्तं सर्वतन्त्रेषु मन्त्रिणाम् ॥
कायचोचो तथा पा++ ध्यानश्चैव कीत्यते ।
चतुर्थ सत्यशौचं तु आपः पञ्चम उच्यते ॥
सत्यधर्मा जितक्रोधो तन्त्रज्ञः शास्त्रदर्शिनः ।
सूक्ष्मतत्वार्थकुशलाः मन्त्रज्ञः कर्मशालिनः ॥
हेतुदध्यात्मकुशलाः सिद्धिस्तेषु न दुर्लभा ।
न भाषेद्वितथा पूजा सत्यधर्मविवर्जिताम् ॥
रां क्रूरतरां चैव सर्वसत्यविवर्जिताम् ।
विद्वेषणी सरोषां कर्कशां मर्मघट्टनीम् ॥
सत्यधर्मविहीनां तु परसत्त्वानुपीडनीम् ।
पिशूनां क्लिष्टचित्तां च सर्वधर्मविवर्जिताम् ।।
हिंसात्मकी तथा नित्यं कुशीलां धर्मचारिणीम् ।
मन्त्रजापी सदावा ग्राम्यधर्म तथैव च ॥
मिथ्यासं वक्रोधं वै परलोकातिभीरुणा।
गर्हितं सर्वबुद्धेस्तु बोधिसत्त्वैस्तु धीमतः ॥
प्रत्येकखडिभिनित्यं श्रावकैश्च सदा पुनः ।
मृपावादं तथा लोके सिद्धिकामार्थिनां भुवि ।।
नरका घोरतरं याति मृपावादोपभाषिणः ।
पुनस्तियग्भ्यो तथा प्रेते यमलोके सदा पुनः ॥
वसते तत्रैव नित्यं मृपावादोपजीविनः।
सपने दुर्मतिघोरे कालमूत्रे प्रतापने ।
।

·सञ्जीवेऽसिपत्रे च तथैव शालपलीवले।
बहुकल्पां बसेत् तत्र मृपावादी तु जन्तुनः ।।
कुतस्तस्य तु सिद्धयन्ते मन्त्रानिध्यभाषिणः
उद्वेजयति भूतानि मिथ्यावाचेन मोहितः ।
ततोऽसौ मृहकर्मा वै मन्त्रसिद्धिमपश्ययम् ।।
एवंच वदते वाचां नास्ति सिद्धिस्तु मन्त्रिणाम् ।
कुतस्तस्य भवेत् सिद्धिः बहुकल्पा न कोटिभिः ।।
प्रतिक्षिप्त येन बुद्धानां शासनं तु महीतले ।
ततोऽसौ पद्यते घोरे अविद्यां तु महाभये !!
सञ्जीवे कालसूत्रे च नरके च प्रतापने ।
महाकल्पं वसेत् तत्र सद्धर्षों मे विलोपनाद् ।।
निरये घोरतमसे पच्यन्ते वालिशा जनाः।
सद्धर्मावमन्यं तु अन्धेन तमसा वृता ।।
अज्ञाना बालभावाद्वा मूहा मिथ्याभिमानिन:
पतन्ति नरके घोरे विद्याराजावमन्य 2 ॥
तस्मात् पापं न कुर्वीत मिथ्याकार्य च गर्हितम् ।
सद्धर्म चावमन्यं वै मिथ्याष्टिश्च गर्हिताः ।।
तस्मात् श्रादो सदा भूत्वा सेवेन्मन्त्रविधि सदा।
सत्यवादी च मन्त्रज्ञो सत्वानां च सदा हितः ।
भजेत मन्त्रं मन्त्रज्ञो ध्रुवं सिद्धिस्तु तस्य वै ॥
करोति विविधां कर्मा उत्कृष्टाधममध्यमाम् ।
क्रिया हि कुरुते कर्म नाक्रिया हि हितं सदा॥
क्रियाकर्मसमायुक्तो सिद्धिस्तस्य सदा भवेत् ।
क्रियार्थसर्वमर्थत्वात् कर्ममर्थसदाक्रिया ।।
अक्रियार्थ क्रियार्थ च क्रियाकर्म च युज्यते ।
सफलं चैव क्रिया यस्य क्रियां चैव सदा कुरु ।।

·।
मन्जुश्रीमूलकल्पे
कृत्यं कर्मफलं चैवं कृत्यकर्मफलं सदा ।
अफलं फलता यान्ति फलं चैव सदाफलम् ।।
अफला सफलाश्चैव सर्वे चैव फलोद्भवाः ।
संयोगात् साध्यते मन्त्रं संयोगो मन्त्रसाधकः।
असंयोगवियोगश्च वियोगो संयोगसाधकः ॥
साध्यसाधनभावस्तु सिद्धिस्तेषु न सिदयते ।
सिद्धिद्रव्यास्तु सर्वत्र विरुद्धाः सिद्धिहेतवः ।।
अमसिद्धा सिद्धमन्त्राणां मत्राः साधनकारणाः।
कर्तुरीप्सिततमं कर्म कर्मरिमु क्रियाभवः ।।
अकर्म सर्वकर्मेषु न कुर्यात कर्महेतवः ।
मन्त्रतन्त्रार्थयुक्तश्च सकलं कर्ममारभेत् ।।
आरब्धं आरभेत् कर्म अकर्मा चैव नारभेत् ।
अनारम्भक्रिया मन्त्रा न सिध्यन्ते सर्वदेहिनाम् ॥
पुरा गीतं मुनिभिः श्रेष्ठैः सर्वसद्धर्मभापिभिः ।
समयं जिनात्राणां मत्रवादे तु दर्शितम् ॥
साधकः सर्वमत्रो कल्पराजे इहापरे ।
देशितं मन्त्ररूपेण मार्ग बोधिकारणम् ।।
सिध्यन्ति मन्त्राः सर्वे मे यत्र युक्ति सदा भवेत् ।
सोऽचिरेणैव काळेन सिद्धिं गच्छेन्मनीषिताम् ।।
शिवार्थ सर्वभूतानां सम्बुद्धस्तु प्र + +
+ +1
+ + + + रूपेण निर्वाणपुरगामिनाम् ।।
बोधिमार्ग तथा नित्यं सर्वकर्मार्थपूरकम् ।
बुद्धत्वं प्रथमं स्थानं निष्ठं तस्य परायणम् ॥
अनाभोगे तथा सिद्धिः प्राप्नुयात् सफलानिह ।
विचित्रकर्मधर्मज्ञा मत्राणां करणं भवेत् ।।
शीलध्यानविमोक्षाणां प्राप्तिरेषा समासतः ।
कथिता जिनमुख्यैस्तु सिद्धिः सर्वार्थसाधना ॥

·एकादशः पटलविसर पुष्कलान् माप्नुयादाँ उत्तमा गनिनिभयाम् । यक्षाध्यक्ष तथा नित्यं अधमा राज्यकारणा।। नृसुरासुरलोकानां प्राप्नुयात् सर्वत्रिणः । आधिपत्यं तथा तेषां कुरुते सफलां क्रियाम् ।। शौचाचारसमायुक्तो शीलध्यानरतः सदा । जपेन्मन्त्रं ततो मन्त्री सर्वमन्त्रेषु भाषिताम् ॥ चित्रां कुरुते कर्मी तथा चोत्तममध्यमान् । कन्यसांश्चैव कुर्वीत भूतिमाकाय मन्त्रिणः ।। कन्यसे भोगद्धिस्तु मध्यमे रोर्वदेहिनाम् । उत्कृष्टं चोत्तमेनैव सम्प्राप्नोति जापिनः ।। जपान्ते विश्रमेन्मन्त्री यावत् कालमुदीक्षयेत् । साधनं तत्र कुर्वीत प्रातकाले तु जापिनः ।। सिध्यन्ति सर्वकर्माणि तथापि तत्र नित्यं जापी पापक्षयाच पुंसाम् । करोति मन्त्री विधिपूर्वकर्म यत्तत् कृतं कर्मपरम्परासु ॥ सिद्धिः स्थिता तस्य भवे कदाद्वा समग्रतां याव लभेत पुंसः। जपेत मन्त्रं पुन मन्त्रजापी पापक्षयाथ तत कर्मनाशना || सिध्यन्तु मन्त्रास्तु तथोत्तमानि ये मध्यमा कन्यसलोकपूजिता । जपेन पापं क्षपयन्त्यशेषं यत्तत् कृतं जन्मपरम्पराम ॥ नश्यन्ति पापा तथ सर्वदेहिनां करोति चित्रां विविधालभूषणाम् । मनोरमां सर्वगणानुशालिनां यक्षे समावासनृपत्वनित्यम् ॥ सर्वार्थसिदिं समवाप्नुवन्ति मन्त्र जपित्वा तु तथागतानामिति ।। बोधिसत्त्वपिटकावतंसकान्महायानवैपुल्यसूत्राद् आर्यमञ्जुश्रीमूलकल्पाद् एकादशमपटलविसराञ्चतुर्थः साधनोपयिककर्मस्थानजपनियम- होमध्यानशौचाचारसर्वकर्मविधिसाधनपटलविसरः समाप्त इति ।

·अथ द्वादशः पटलविसरः। अथ खलु भगवांश्छाक्यमुनिः पुनरपि सर्वावन्तं शुद्धावासभ- बनमवलोक्य मजश्रियं कुमारभूतमामन्त्रयते स्म । भृणु त्वं मञ्जुश्री! त्वदीयं विद्यामन्त्रानुसारिणां सकलसत्त्वार्थसम्प्रयुक्तानां सत्त्वानाम् । येन जाप्यन्ते मन्त्राः येन वा जाप्यन्ते अक्षसूत्राविर्षि सर्वतन्त्रेषु सा- मान्यसाधनोपयिकसर्वमन्त्राणाम् । तं शृणु साधु च सुष्टु च मनास कुरु । भाषिष्ये ॥ एवमुक्ते मञ्जुश्रीः कुमारभूतो भगवन्तमेतदवोचत् । साधु भ- गवां ! तद् बदतु अस्माकमनुकम्पार्थ सर्वमन्त्रचर्यानुसमयप्रविष्टानां सत्त्वानामर्थाय सर्वसत्त्वानां च ।। एवमुक्ते म श्रिया कुमारभूतेन भगवानस्यैतदवोचत् । शृणु त्वं मन्जुश्रीः भाषिष्ये विस्तरविभागो येन सर्वमन्त्रचर्याभियुक्ताः सत्त्वाः सर्वार्थी साधयन्ति । कतमं च तत् ।। आदौ तावन्मन्त्रं भवति । नमः समन्तबुद्धानामचिन्त्याद्भुतरू- पिणाम् । तद्यथा ॐ कुरु कुरु सर्वार्थी साधय साधय सर्वदुष्ट- विमोहनि! गगनावलम्बे! विशोधय स्वाहा । अनेन मन्त्रेण सर्वाक्षसूत्रेषु कर्माणि कुर्यात् । शोधनवेधनगृह्ण- नविरेचनादीनि कर्माणि कुर्यात् प्रथममक्षसूत्रेषु वृक्षं चाभिमन्त्रयेत् । सप्तत्रिंशतिवाराणि कृतरक्षो व्रती तदा । एकरात्रं स्वपे तत्र स्वमे चैव स पश्यति ॥ अमनुष्यं रूपसम्पन्नं विरूपं वा चिरकालयम् । क्रवते तस्य सौमित्री गृह्यमर्थयथावनः ।। ततोऽसौ साधको गच्छेत् प्रातरुत्थाय तं तरुम् । चापि पश्यते स्वमं विरूपं वा महोत्कटम् ।। पर्जयेत् तं तरं मन्त्री अन्यत्रं वाथ गच्छेय । प्रथमं रुद्रमतं तु इन्द्रमक्षमतः परम् ॥ Nawale ।

·द्वादशः पटलासरः ।
पुत्रजीवकमिष्टं वा अन्य वा फलसम्भवः ।
वृक्षारोहसुसम्पनैः सहायैश्चापि मारुहेत् ।।
सहायानामभावेन स्वयं वा आरुहेज्जपी।
ऊर्ध्वशाखाफलस्था + + + + + + + + + ॥
+ + + + + + तस्मि ऊर्ध्वशाखाविनिर्गतः ।
ऊर्ध्वशाखां फलं गृह्य ऊर्ध्वकर्म प्रयोजयेत् ।।
ऊर्चे उत्तमा सिद्धिः कथितं हानपुङ्गलैः ।
मध्यमे मध्यमा सिद्धिः कन्यसे हाधमेवतु ॥
फलं तेषु समादाय अकुप्सां प्राणिभिः सदा ।
पश्चिमे शाखिनां प्राप्य सिध्यन्ते द्रव्यहेतवः ।।
उत्तरे यक्षयोन्यादी भानयेदेवतां सह ।
कृत्यमाकर्षः ख्यातो सर्वभूतार्थशान्तये ।।
देवतासुरगन्धर्वा किन्नरामथ राक्षसा ।
विधे सुकुरुते कर्म सर्वभूतार्थपुष्टये ।।
सफलां कुरुते कर्मा अशेषां भुवि चेष्टिताम् ।
पूर्वायां दिशि ये शाखा तत्रस्था फलसम्भवा ।।
तेषु कुर्यात् सदा यत्नाद् दीर्घायुष्यार्थहेतवः ।
करोति विविधाकारां यत्र सिद्धिः फलैः सदा ॥
या तु दक्षिणतो गच्छेत् शाखा पर्णानुशालिनी ।
तं जपी वर्जयेद् यस्मात् सत्वानां प्राणहारिणी ।।
दक्षिणामृतशाखासु फला ये तु समुच्छ्रिता ।
अझैः तैः समं जप्याः शत्रूणां पापनाशनम् ॥
सं. जापी वर्जयेद् यत्नाद् बहुपुण्यानुहेतवः ।
अधाशाखावलम्बस्था फला ये तु प्रकीर्तिता ॥
गच्छेद् रसातलं तैस्तु दानवानां च योषिताम् ।
तैः फलैः अक्षसूत्रं तु गृहीता सम्पकीर्तिता ॥

·मन्जुश्रीमूककल्ये
अधो या यां तु निलयाः पातालं तेन तं व्रजेत् ।
प्रविश्य तत्र वै दिव्यं सौख्यमासाद्य जापिनः ।।
आसुरीभिः समासक्तो तिष्ठेत् कल्पं बसेचसौ।
गृह्य अक्षफलं सर्वी ततो अवतरजपी।
कृतरक्षो सहायैस्तु ततो गच्छेद् यथासुखम् ।
गत्वा तु दूरतः स्थानं शुचौ देशे तथा नित्यम् ॥
तिष्ठत्तत्र तु मन्त्री शोधयेमक्षमुद्भवाम् ।
गृह्य अक्षफलधुक्तो संशोध्यं वाथ सर्वतः ।।
संशोध्य सर्वतः अक्षां वेधयेन्मन्त्रशालिनः ।
सप्तरष्ट एक वा वारां ते एकविंशति ।
शोधयेन्मत्रसत्वज्ञो पूर्वमन्त्रेण तुः सदा ।
सप्लजलेथमष्टैर्वा ततो शुद्धिः समिष्यते ॥
कन्याकर्तितसूत्रेण पद्मनालासमुत्थितैः ।
त्रिगुणैः पञ्चभियुक्तो कुर्याद् वर्तितकं व्रती ।।
तं अन्येन्मन्नतत्त्वज्ञो फलां सूक्ष्मां सुवर्तुलाम् ।
अच्छिद्रां प्राणनित्यं अव्यङ्गां वाप्यकुत्सिताम् ।।
शोभनां चारुवर्णास्तु अच्छिद्रामस्फुटितां तथा ।
रुद्राक्षं सुतजीवं चा इन्द्राक्षफलमेव तु ॥
अरिष्टां शोभनां नित्यं अव्यङ्गां फलसम्मताम् ।
प्रयेन्मन्त्री सदा हुक्तो अक्षमाला तु यत्नतः ॥
सौवर्णमय रूप्यं वा माणिक्यं स्फाटिकं समम् ।
शवं सुसारं चैव मोक्तं वापि विधीयते ॥
प्रवालैर्विविधा माला कुर्यादक्षमालिकाम् ।
अन्यरत्नांश्च वै दिव्यान् कुर्यात् शुभमालिकाम् ।।
पार्थिवैवर्तुलैगुलिकैयेत् सूत्रे समाहितः ।
अन्य बा गुलिकां किञ्चित् फलैर्वा धातुसम्भवैः ।।

·PANTHANISM
Kitnineranga
ক্বয়ামাখা স্ব স্ব অবিল।
शताष्टं पञ्चविशेबा पचाशी मध्यमाम् ॥
एतत्ममाणलाला तु प्रथेनानी समाहितः ।
सहसं साष्टकं चैव कुर्यानमाला तु ज्येष्ठिकाम् ।।
एतच्चतुर्विधा माला प्रवित नियमन्त्रिभिः ।
ततो प्रथितुमाला वै त्रिमात्रां द्विक पत्र वा ।।
पुष्पलोहमयैः काटकः सौवर्णः रजतैस्तथा।
ततो तानमयापि ग्रथन्मालो समासतः ।।
ततोऽन्ते पाशकं कृत्वा न्यसेत् तदानुपूर्वतः ।
वेष्टयेत् तं तृसन्ध्यन्ताद् यथा बद्धोऽवतिष्ठते ।।
परिस्फुट तु ततो कृत्वा मण्डलाकारदर्शनम् ।
सर्वभोगतथाकारं परिवेष्टयाभिभूषितम् ।।
मुक्ताहारसमाकारो कण्ठिकाकारनिर्मितः ।
स्नात्वा शुभे अम्भे सरिते वापि निर्मले ।।
स्नात्वा च यथापूर्व उत्तिष्टे सलिलालयात ।
उपस्पृश्य यथायुक्त्या झमक्षाणुमत्रितम् ।।
प्रक्षाल्य पञ्चगव्यैस्तु तथा मृत्तिकणिकः ।
प्रक्षाल्य शुभे अम्भे सुगन्धैवानुलेपनैः ॥
प्रशस्तैवर्णकैश्चापि श्वेतचन्दनकुङ्कमैः ।
पक्षाल्य यत्नतो तस्मात् ततो गच्छेदुइयं तथा ।
यथास्थानं तु गत्वा वै यत्रासौ पटमध्यमः ।
जिनश्रेष्ठो मुनिर्मुख्यो शाक्यसिंहो नरोत्तमः ॥
शास्तुविम्बे तथा नित्यं भुवि धातुवरे जिने ।
स+++++++++++समीपतः॥
संस्थाप्य पटे तरिम अग्रते समुपस्थिते ।
सहस्साष्टशतं जसं शतं चैकत्र साष्टकम् ॥

·मन्जुश्रीमूलकल्से अहोरात्रोपितो भूत्वा ददौ मालां मुनिसत्त्मे । कृतजापी तथा पूर्व प्रमाणेनैव तत्समः॥ परिजप्य ततो माला रात्रौ तत्रैव संन्यसेत् । स्वपेत् तत्रैव मन्त्रज्ञः कुशसंस्तरणे अवि ॥ स्वमे यद्यसौ पश्य शोभनां खमदर्शनाम् । सफलां स्वमनिर्दिष्टां सिद्धिस्तस्य विधीयते ॥ बुद्धश्रावकखड्गीणां स्वमे यद्य दृश्यते । सफलं सिद्ध्यते मन्त्री ध्रुवं तस्य विधिक्रिया ॥ कुमाररूपिणं बालं विचित्रं चारुदर्शनम् । स्वमे यद्यसौ दृष्ट्वा मालां दद्या तथैव च ॥ अमोघं तस्य सिद्धयन्ते मन्त्रा सर्वार्थसाधका ॥ इति । बोधिसत्त्वपिटकावतंसकान्महायानवैपुल्यसूत्राद् आर्यमश्रियमूलकल्पाद्' मध्यम- पटविधानविसराद् द्वादशमः अक्षसूत्रविधिपटलविसरः परिसमाप्त इति ॥

·ANANIGRA अथ प्रयोदशः एटलविसरः। अथ खलु भगवां शाक्यमुनिः पुनरपि पुनरपि शृद्धावासभ- वनमवलोक्य मञ्जुश्रियं कुमारभूतमामन्त्रयतेस्म । अस्ति मजुश्री! त्वदीयं मन्त्रपटलसमस्तविन्यस्तविशेपविधिना होमकर्मणि प्रयुक्तस्य विद्यासाधकस्य अग्न्योपचर्याविशेपविधानतः । यत्र प्रतिष्ठिता सर्व- विद्याचर्यानियुक्ता सत्त्वा प्रयुज्यन्ते । कतमं च तत् ॥ रहस्यविद्यामन्त्रपदानि । तद्यथा "ॐ उत्तिष्ठ इरिपिङ्गल! लो- हिताक्ष! देहि ददापय । हूँ फट् फट् सर्वविनां विनाशय स्वा- हा।" एष सः मञ्जुश्रीः परमामिहृदयं सर्वकर्मकरं सर्वकामदम् ॥ आदौ तावत् साधकेन अनेनानिहृदयेन सकृजप्तं घृताहुतित्रयं अग्नौ होतव्यम् । अग्निराहानितो भवति । तथाप्रयुक्तस्य शान्तिकपौ. ष्टिकरौद्रकर्मेषु त्रिधा समिधाकाष्ठानि भवन्ति । अशोककाष्ट शान्त्यर्थ साद्र चैव विशिष्यते । वितस्तिहस्तमात्रं वा व्यङ्गुलं वापि चोच्छृतम् ।। स्निग्धाकारमशस्तं तु विधिरेपा विधीयते । अकोटरं असुपिरं वापि शुकपत्रनिभं तथा ॥ हरितं शुक्लवर्ण वा कृष्णवर्ण विवर्जयेत् । कृमिभिर्न च भक्षितं वयंमकोटरं वापि सन्दधेत् ।। अन्यवर्णो प्रष्टास्तु अधर्मश्चैव वर्जिता । नातिशुष्का न चाापि न च दग्धं समारभे ।। अपूर्ति अवक्रं चैव अत्युचं चापि वर्जयेत् । अग्निकुण्डं तथा कृत्वा चतुःकोणं समन्ततः ॥ अधश्चेव खनेद्यत्नाचतुर्हस्तं प्रमाणतः । त्रिहस्तं वे तु हस्तानि एकहस्तं तथैव च ।। प्राणिभिर्विवर्जितं नित्यं सिंहतासंस्थितं च तत् । पद्माकारं ततो वेदिः समन्तान्मण्डलांकतिः ॥

·मञ्जुश्रीमूलकल्प
चापि यत्नेन कुर्याचापाकृति तथा ।
रसङ्काशं उभगाय त्रिवाचिकम् ॥
ग्निकुण्डेऽस्मि द्विहस्ता तियश तत् ।
दशे परामटे नदीकूले तथा बरे॥
वरदेशे च शमशाने शून्यवेकमनि ।
रोमं सुसंरब्यो पर्वताग्रे तथैव च ॥
बकुले नित्यं महारण्ये तथैव च ।
साधनदेशानि कथितान्यग्रपुतलैः ।।
स्थानान्युक्तानि होमकर्मिति सर्वतः ।
गडकोपविष्टेन स्थित्वा हस्तमात्रं ततः॥
तत्र मन्त्रज्ञो होमकर्म विशेषतः ।
भः स्थितं सिद्धिः स्थानेष्वेव न संशयः ।।
वो उदङ्मुखो वापि कुर्यात् शान्तिकपौष्टिके ।
न तु रौद्राणि तानि मन्त्री तु वर्जयेत् ॥
वे शान्तिका सिद्धिः पौष्टिके चापि उदङ्मुखा ।
त्री सदाकालं मन्त्रजापं तु मारभेत् ॥
अप्लक्षन्यग्नोधैः कुर्यात् कर्मणि पौष्टिकम् ।
वारुककाष्ठानि शुष्ककटाम्लतीक्ष्णकाः ।।
सर्वाणि वर्जीत निपिद्धा मुनिभिः सदा ।
+ पौष्टिके कर्मे साकाष्ठा प्रशस्यते ॥
तथा कर्मा वर्जिता मुनिभिः सदा ।
वे समिधानां काष्ठं तेषां तु कल्पयेत् ।।
कुशसंस्तीर्ण उभयाग्रं तु कल्पयेत् ।
नग्धसङ्काशमयूरग्रीवसत्रिभैः॥
कुशैनित्यं कुर्यात् शान्तिकपौष्टिकम् ।
शसङ्काशैस्तथा शुष्कैः त्रिणैः सदा ॥
।

·त्रयोदशः घरलदिनमः
कुर्यात् पावककर्माणि निषिद्धा जिनवरैरिह ।
निर्मले चाम्भसो शुद्ध कुमिभिनिते सदा ।।
ततोऽभ्युक्ष्य समन्ता वै कुर्याचापि प्रदक्षिणम् ।
ज्वालये बहि युक्तात्मा उपस्पृश्य यथाविधि ।।
शुचिना तृणमूलेन कुर्यादुल्का प्रमाणतः ।
मुष्टिमात्रं ततो कृत्वा ज्वालयेद् वद्धि यनतः ।।
न चापि मुखवातेन वसान्तेन वा सदा ।
निवासनप्रावरणाभ्यां वर्जिता नान्यमम्बरे ॥
न चापि हस्तवातेन उपहन्याभिरतेन पा।
शुचिव्यजनेन तथा वस्त्रे पणे चापि भवातये ।।
समीरिते कृते वहौ एभिरुद्भूतमारुते ।
ज्वालयेदधिमन्त्रको होमार्थी मुसमाहितः ।।
त्रीन्वारां ततोऽभ्युक्षे कृत्वा वा अपसन्यकम् ।
आहुतित्रयं ततो दद्या आज्ये गव्ये तु तत्र वै ।।
तनो कुर्यात् प्रणाम वै सर्वबुद्धानतापिनाम् ।
स्वमत्रमत्रनाथं च ततो वन्दे यथेष्टतः ।।
अग्निहृदये ततो मत्रे जप्ते जप्तेन वै सदा ।
आह्वयेद् वहियुक्तात्मा पुष्पैरेव सुगन्धिभिः ।।
आह्वयति नित्यै मत्रज्ञो स्थानं दद्याद् विचक्षणः ।
आसनं स्थानं दत्वा तु तेन मन्त्रेण नान्यत्रै ।।
दधिष्ठतमाज्यमिश्रं तु मध्याक्तं समिधां त्रयम् ।
जुहुयादग्निपूजार्थ मन्त्रकर्मेण सर्वतः ॥
उभयस्थं तदा कुर्यात् समिधानां द्रव्यमिश्रितम् ।
आज्यमध्वक्तसंयुक्तां दध्यमिश्रे तथैव च ॥
सहस्र लक्षमात्रं वा शताष्टं चापि कल्पयेत् ।
गुह्यमन्त्री तथा मन्त्रं सकृज्जप्त्वा क्षिपेत् शिखौ ॥

·।
१२६
भब्जुश्रीमूलकले
ज्वालामालिने बतौ एकज्वाले तथैव च ।
शान्तिकर्मणि जुहीत निधूमे चापि पौष्टिकम् ॥
सधूमे रौद्रकर्माणि गहिते जिनवर्णिते।
होमकर्मप्रयुक्तस्तु अग्नौ वर्णो भवेद्यदि ।।
शान्तिके सितवर्णस्तु शस्तं जिनवरैः सदा
सिद्धयन्ति तत्र मन्त्रा वै सितेऽनौ जुहतो यदि ॥
रक्तवर्ण तथा नित्यं पौष्टिकात् सिद्धिमिध्यते ।
कृष्णे वा धूमवणे च कपिले चापि पायिकम् ।।
इत्येषा त्रिविधा सिद्धिः त्रिधा वर्णप्रवर्तिता।
अन्यवर्णाभ्रवर्णा या विविधाकारवर्णिता ॥
न सिद्धिस्तेषु मन्त्राणां पुनरस्तीह महीतले ।
तादृशं वर्णसङ्काशं विविधाकारवर्णितम् ।।
शिखि ज्वलन्तं दृष्ट्वा तु पुनः कर्म समारभेत् ।
भूयोऽपि कृतजापस्तु मन्त्रसिद्धिर्भवेद् यदि ॥
पुन:मं प्रवर्तीत विधिदृष्टेन कर्मणा ।
विसाहानना चैव वह्नि मन्त्रमुदीरयेत् ॥
पूर्वप्रकल्पितेनापि मण्डलेऽस्मि यथाविधि ।
तेनैव कुर्यादोमं वै विसर्जनाहाननकर्मणाम् ॥
सर्वकर्माणि तेनैव कुर्यात् तत्रैव कर्मणि ।
अग्निचर्या तथारूपं पटस्याप्रत मारभेत् ।।
सिद्धयन्ति तत्र मन्त्रा वै पूर्वमुक्तं तथागतैः ।
जिनवर्णितकर्माणि कुर्यान च तत्र वै सर्वतः ॥
नान्यकर्माणि कुर्वीत पापकानि विशेषतः।
गीता जिनवरैयद् विरुद्धां लोककुत्सिताम् ॥
उत्तिष्ठ चक्रवर्तिर्वा बोधिसत्त्वोऽथ भूमिपः ।
पञ्चाभिनं तथा लाभे देवत्वं वाथ सिद्धयति ॥

·त्रयोदशः पलविसरः ।
पटेऽस्मिन् नित्ययुक्त होमकमेनिमारदः ।
पातालांधिपत्यं वा अन्तरीक्षनरामय ।।
भौम्यदेवयक्षत्वं यक्षीमाकर्षणे सदा ।
राज्ये आधिपत्ये वा विषयेऽस्मि ग्राम एव वा ॥
विद्याधरमसुरत्वं सर्वसत्यवशानुगे ।
आकर्षणे च भूतानां महासत्वां महात्मनाम् ।।
वोधिसत्त्वां महासत्त्वां दशभमिसमाश्रिताम् ।
आनयेद्धोमकर्मण किं पुनर्मानुषं भुवि ॥ मि
सेनापत्यं तथा लोके एश्वर्य र विपतः।
सर्वभूतसमावश्यं नृपतत्वं तथापि च ॥
वश्यार्थं सर्वभूतानां नृपतेर्वाषि समं भुवि ।
सर्वकर्मान् तथा नित्यं कुर्यादामेन सर्वतः ॥
सर्वतो सर्वयुक्तात्मा सर्वकर्म समाश्रयेत्
नियतं सिद्ध्यते तस्य कर्य श्रेयोऽर्थमुत्तमम् ॥
मध्यमाश्चैव सिद्ध्यन्ते की कन्यस एव वा ।
सर्वदन्याणि तत्रैव सिद्धिमुक्ता त्रिधा पुनः ।।
दृश्यते सफला सिद्धिः होमको प्रवर्तिते ।
मुद्रा पञ्चशिखां बध्वा मन्त्रां चैव कशिनीम् ।।
कुर्यात् सर्वकर्माणि आत्मरक्षावानुधीः ।
होमकर्मे प्रवृत्तस्तु पठेन्मन्त्रमिमं ततः ।।
समजताष्टजसं वा कर्मऽस्मि इदं सदा ।
"नमः सर्वयुद्धबोधिसत्वानामप्रतिहतशासनानाम् । तद्यथा
ॐ ज्वल तिष्ठ हूँ रु रु विश्वसम्भव सम्भवे स्वाहा ।"
अनेन मन्त्रमयोगेण जप काष्ठं पुनः पुनः ।
द्विजप्तं सप्तजप्तं वा जुद्यादग्नौ स मन्त्रवित् ।।
पुष्पधूपगन्धं वा सर्व चैत्र समन्ततः ।
वारिणा मन्त्रजप्तेन अनेनैव तु प्रोक्षयेत् ॥

·१२८ मजुश्रीमूलको ततो सर्वकर्माणि आरभेद् विधिहेतुना । पूर्वप्रयोगेणच कर्तव्यो सर्वकर्मसु ।। पूर्वपञ्चशिखा वधवा महामुद्रा यशस्विनीम् । कृतरक्षो ततो भूत्या केशिन्या चैव सदा जपी ।। आरभेत् सर्वकागि सिद्भितो विशारदाः। शकुना यदि दृश्यन्ते शब्दा चैव शुभा सदा ॥ सफलास्तस्य मन्त्रा वै वरदाने यथेप्सतः। आदिकर्मेषु प्रयुक्तस्तु प्रत्ता मन्त्रहेतुना ॥ सफला सकला चैव सिद्धिस्ते विधीयते । जयशब्द पटहो वा दुन्दुभीनां च निखनम् ॥ सिद्धिः सर्वत्र चुक्ता होमकर्म समाश्रितः । अन्या वा शकुना श्रेष्ठा पक्षिणानां वा शुभा रुताः ॥ विविधाकारनिर्घोपा शब्दार्थी जिनवर्णिताः। प्रशस्ता दिव्या मङ्गल्या दिव्या मनोज्ञा विविधा रताः॥ छत्रध्वजपताकांश्च योषिताचायलङ्कताः । पूर्णकुम्भं तथा अर्थदर्शनं सिदिहेतवः ।। अनेकाकारवर्णा वा प्रशस्ता लोकपूजिता । तेषां दर्शन सिध्यन्ते मना विविधगोचरा ॥ इति । बोधिसत्वपिटकावतंसकान्महायानवैपुल्यसूत्राद् आर्यमञ्जुश्रीमूलकल्लात् त्रयोदशम- घटलविसरः परिसमाप्तमिति ।। traid ·अथ व ममतामयपति चुनाव सुनावासभवनमय- लोक्य मश्रिय कुमार सुमनबाद कथा नि मन्जुशीः । त्व- दीयविद्यामत मशः तवागतधर्मकोश- विस्तधर्ममेघानुमावानवशासकामी शिकलोकोत्तराणां प्रमुः ज्येष्ठतमः, यथा कुमार उर्बर माहामा तथागतो अत्र आल्यायते ज्येष्ठतमः श्रेष्ठो देवमनुयाणा बुरुजापान बुद्धोभमा । एवं हि कुमार! सर्वमन्त्राणामय विभागमा आगलापने अंतिमः पूर्वनि- दिष्टं तथागतैः अनामलायौ नानीलिकतामोदभगवजित रत्नके तोस्तथागतस्य परमवयं परम सर्वसम्मतवयुद्धसंस्तुतम- शस्तं सर्वयुद्धसत्वमाबासकी मियाभाव सर्वकामदं सर्वाशाप- रिपूरकम । कलम च ।। अत्रान्तर मनवतः शासन पाकासात सर्वबुद्धसत्रोदनी नाम रश्मिःनिधरतिस्मा ददशदिवलेकर सवावन्तं बुद्धतंत्राण्यव- भास्य सर्वसत्त्वां मनामनहाय पनि हारतः सात्यानः उष्णीपा अन्तायने स्म ।। उपणीपाच भगवतः समन्तवाचितगतः अनवलोकनीयो सर्वराचे दुषपः मतसाता बनाम लालकृनदहः विवि धाकाररूपी महाचक्रवादी विद्याराजा कासरो नाम निश्च- रति स्म । नियरियार नागनतलव नाव सविद्याराजपरिवृतः अनेकविद्याकोटीनयुतशतसहस्त्र पुरस्कृतः पूज्यभाना सर्वलोकोत्तरः वि- धाचक्रवर्तिराजानः अभियभानो सर्वमन्त्रैः प्रभायमानो सर्वबुद्धचो- धिसत्वैः दशभूमिप्रतिलब्धः महात्मभिः सर्वगगनतलमापूर्य दि व्यरत्नोपशोभितमहागणरयल उलंदनः नारन्थी प्रभास्वरतरः विविधरूपनिर्माणकोटीनयुतमात महत्वमुत्सृजमानः एकाक्षर शब्दमुदी- रयमानः महारविमजाले भमुनमानः अन्तारो स्थितोऽभूत् भगवतः शाक्यमुनेरुपरिष्टान सम्मुखमवलोक्यमानः सर्वावन्तं शुद्धावासभवनं महापर्षमण्डलञ्चावभास्यमानः ।।

·REE AMERICA मञ्जुश्रीमूलफल्म अथ भगवांराक्यमुनिः एकाक्षर विद्याचक्रवर्तिनं सर्वतथा. गतहृदयं रनकेतुर्नाम तथागतस्य एवमहदयपरमगुरुतम सर्वतथागते. भगवतः रत्नकेतोः समिनिट सालेन्द्रराज अभिलाम दुम्मसह सुनेत्र मुकेतु पुष्पेन्द्र मुपिलान्तलोकपनि उनकायस्तधागपितं चानुभ्य- मादितं च संचातीत सम्वक सम्बुद्धः लपितं चानुमन्यं च । कतम च तत् । तद्यथा एप स मञ्जुश्रीः परमहृदयः सर्वतथागताना असर्वगुणां विद्या- चक्रवर्तिनः एकाक्षरं नाम महापावित्रम् । अनेन साध्यमानः सर्वमन्त्रा सिद्धयन्ते । त्वदीयं ये कुमारकल्पराजबरे सर्वमन्त्रानुकूलं परमरहस्य अग्रः समनुज्ञः सर्वकर्मावरणविशोधकः अवश्यं तावत् साध कर्माणि सर्वमन्त्रेषु अस्मि कुमार! त्वदीयकल्पराजे सर्वलौकिकलोकोत्तराणि च मन्बतन्त्राणि साधयित- व्यानि ॥ अनेन कृतरक्षः, अधृष्यो भवति सर्वभूतानामिति । सर्वविनैश्च लौकिकलोकोत्तराभिभूया इति ।। समन्तरत्नभापिते च भगवता शाक्यमुनिना सवापि त्रिसाहन- महासाहस्रो लोकधातुः पविकार प्रकम्पिता अभूवं । सर्वाणि च बुद्धक्षेत्राणि अवभासितानि संश्च बुद्धा भगवन्तः सनिपतिता भवेयुः ।। ताभि पर्षमण्डले शुद्भावास भवनोपनिषण्ण सर्वे च बोधिस- चा दशभूमिप्रतिलब्धा अवैवर्तिका बनुत्तरायां सम्यक् सम्बोधौ सर्व- श्रावकमत्येकबुद्धाच सर्वसत्वा महर्टिका विद्याराजरश्मिसञ्चोदिता आगच्छेयुर्वशीभूताः। अन्ये च सत्चा बहवः अनन्तापर्यन्तलोकधातुव्य- वस्थिता नरकतिर्यकप्रेतदुःखगतिसनिश्रिताः तेन महता रश्म्यवभा- सेन स्पृष्टा अवभासिता दुःखप्रतिमबुद्धवेदनासन्नस्थः सुखहादितम- नसः नियतं विधायानसनिश्रिता भवेयुरिति ।। अथ भगवांश्छाक्यमुनिः तं महापर्षन्मण्डलमलोक्य मञ्जुश्रियं कमारभतमामन्त्रयते स्म ।

·नगाः पटलबिलः शृणु मा । इमविधामन महदिमकवार सर्वकामक सर्वविद्याराजचावपिन सर्वसदानापाशापारिपूरक सर्वकल्पवि- स्तरे त्वदीपमन्नतन्त्रकल्पाविस्तरलमनुभवि सर्वमन्त्राणां साधकः साधारणभूत पवाय महोन्याहतवसायाविशेषज्ञोपायकौशलस- बोधिमार्गसंशोधकनिर्वापानिष्ठापनायपाधिमण्डनिपदनाक्रमण- कुशलसम्भारभूत अश्येचं समासतः कल्पविस्तर पटविधानमण्डलं संसाधनोपचिकं पूर्वमन्त्रानुचरितं का प्रतिष्ठिताः सच्चाः साधयि- प्यन्ति महाचक्रवर्ति विचारानं महतं सर्वमन्नाणी परमेश्वरं प्रभ- करं सर्वाशापारिपूरक विगारक सर्वनादितं बुद्धखिच साक्षात प्रत्युप- स्थितं स्वयम्भुवं उत्तमोतिपय कमिकम् । क्षेमङ्गमं शिवं शान्तं सर्वपापनाशनम् । देवानामपि तं देवं मुनीनां मुनिपुङ्गवा ।। बुद्धमादित्यतं पद्धं विशुद्ध लोकविश्रुतम् । सर्वधर्मस्वभावज्ञं भूतकोटिरनाविलम् ।। वक्ष्ये कल्पवरं तस्य शृणुध्वं भृतिकाक्षिणाम् । आदौ तावत पटो दिव्य विकशे लेपवर्जिते ।। नवे शुक्ले विशेषण सदशे चैवमालिखेत् । द्विइस्तमात्रप्रमाणेन इस्तमात्रं च तिर्यक् ।। तथाविधे शुभे चैत्र निर्मले चारुदशने । सिते दौम्ये तथा शुक्के मुत्रते पिचिव जिते । शङ्कारापकरे शुक्ल पटे चैव दुकूलके । आतस्ये वाल्कलै चैत्र शुद्ध तन्तुविवजिते ।। क्रिमानिलअसम्भूते जन्तूनां चानुपापने । अकाशेये तथा चान्ये यत्किञ्चित् साधुवर्णिते । तादृशे च पटे श्रेष्ठ कुर्यादालेख्यपालयम् । शास्तुबिम्बमालिख्य प्रभामण्डलमालिनम् ॥

·समुखमूलक
हेमवर्ण तालि वालामालिनं जिहुद।
एकाकिन गुगली पर्वतमाला ।।
रत्नमालाबनाई व कुर्यात्म विवान कम्
उपरिश्रादुभा देवी पार्षमानो लु माविवेत् ।।
पर्वतस्योपरिष्टा कुर्याद मालपारम् ।
समन्ततम्य बितालस्य गुमाहाभारतम् ।
उपरिष्टाचबैलगजस्य समातिल यत्रतः !
अधश्चैव तथा शैले महोदधिसयतम् ।।
पटान्ते चैव पुष्पाणि समन्तादिन्यालखेत् ।
नागकेसरप्रभागरकुली चैव दूधिकाम् ।।
मालतीकुसुमं चैव प्रियजुरबाक सदा ।
इन्दीवरं च सौगन्धी पुण्डरीकमतःपरम् ॥
विविधानि पुष्पजातीनि तथान्यां गन्धमाश्रिताम्
एतेषामेव पुष्पाणि + + + + + +1
+ + चैत्र पूजार्थ दषुः शास्तुमनोरमा ।
पूर्वनिर्दिष्टविधिना पटे ज्येष्ठे तथा पटे ।।
सूत्रं तन्तुवायं च तथा चित्रकारं मतम् ।
प्रातिहारकपक्षे च आलिखेच्दनमेऽहानि ।।
तथामते च काले च जाये चैव विधीयते ।
सर्च सर्वमेवास्य पूर्वमत समाचरेत् ।।
रगोज्ज्वलं विचित्राढ्यं शास्तुनिच समालिखेत् ।
अनेकाकारसम्पन्न कर्णिकारसमभम् ।।
चम्पकामासमाभासं आलिरवद्रेमवर्णितम् ।
एभिराकारसम्पन्नं मुनिमालिख्य रत्नजम् ।।
रत्नकेतुं महामार्ग श्रेष्ठं वै युनिपुङ्गवम् ।
सर्वधर्मवाशिमा बुद्धरलं तमालिखेत् ॥

·चतुर्दशा पटकाविसः।
रत्नपर्वतमासीनं गुहारत्नोपशोभितम् ।
पर्यकोपरिविष्टं तु देवधर्मानुदेशनन् ।।
इपिस्मितमुखं वीर ध्यानालम्बनचेतसः ।
गुहावहिः समालिख्य अवथैव समन्ततः ।।
पटान्तकोणे सन्निविष्ट साधक जानुकरम् ।
धूपव्यग्रकरं चैव इपिस्कायादनावितम् ।।
उत्तरासङ्गिनं कुर्यात् यथावेषानुलिजिनम् ।
दक्षिणे भगवतस्थापः महोदांपताताप ।।
आलिखेन्नित्ययुक्तात्मा मन्त्रिण श्रेषसार्थिनम् ।
एतत् पटविधानं तु कथितं लोकपूजितः ।।
मण्डलं तस्य देवस्य साम्मतं तु प्रवल्यते ।
युक्तमन्त्रस्तदा मन्त्री तस्मिन् काले सुमन्त्रवित् ।।
कृतसेवः सदामने अभ्यस्ता जापसम्पदे।
अभिषिक्तस्तदा मन्त्रे कल्पेऽस्मिन् मजुभाणिते ॥
मण्डलाचारसम्पन्ने नित्यं चामिपचिते ।
अभिषिक्तः सर्वमन्त्राणां मण्डलेऽस्मि विशारदः ॥
युक्तिमन्तः सदा तत्रे मात्मरक्षे हिते पतः ।
सहायश्चैिव रक्षः सुपरीक्ष्य महाद्युतिः ।।
आचार्यः सुसंरब्धः आरब्धावतसेचिनः ।
महाप्रज्ञोऽथ सुस्निग्धः श्रीमान् कारुणिकः सदा ॥
सहायानां च सर्वेषां तथा लक्षणयादिशेत् ।
एकद्वौ त्रयो वापि तथाचाष्टमथापराम् ॥
कुर्याच्छिष्यां सुसम्पन्न प्रभूतांचापि वर्जयेत् ।
पूर्वदृष्टविधानं तु मण्डलेऽस्मि सदा चरेत् ।।
प्रथमा ये तु निर्दिष्टा मण्डला दशवलोदिता।
मञ्जुघोषस्य नान्यं तु आलिखे नान्यकर्मणा ।।
।

·।
-
मन्जुश्रीमूलकपे
प्रमाणं तु प्रवक्ष्यामि मण्डलस्य महायुतेः।
चतुर्हस्तं द्विहस्तं वा तथाचाष्टमतःपराम् ॥
शुचौ देशे नदीकूले पर्वताने विशेषतः ।
पश्चरङ्गिकचूर्णेन पूर्वदृष्टेन कर्मणा !
चतुरश्रं चतुर पस्तोरणभूषितम् ।
चतु:कोणं समं दिव्यं दिव्याचारसमप्रभम् ॥
रगोज्ज्वलं विचित्रं च चारुवर्ण सुशोभनम् ।
ससुगन्धं सुरूपं च सुसहायः समारभेत् ।।
मौनी व्रतसमाचारः अष्टाङ्गोपसेविनः ।
अक्लिष्टचित्तो मात्रज्ञः धार्मिकोऽथ जपी सदा ।।
अपापकर्मसमारब्धः शान्तिकपौष्टिक ।
मध्यस्था ते ततो विश्य आलिखेत् शास्तु वर्णिभिः ॥
प्रथमं सर्व तं लेख्यं नानारत्नविभूषितम् ।
गुहासीनं महातेज रत्नकेतुं तथागतम् ॥
पर्यकोपविष्टं तु धर्मचक्रानुवर्तकम् ।
पटे यथैव तत् सर्व आलिखेच्छास्तुपूजितम् ।।
त्रिपङ्क्तिभिस्तथा रेखैः मुद्रश्वाप्यलङ्कतम् ।
कुर्यात् सञ्छादितां सर्वा पतिश्चैव समन्ततः ॥
अव्यस्ता समस्तां च अनाकुलिततद्गताम् ।
तेषां तु मध्ये कुर्वीत चक्रवर्ती महाप्रभुम् ।।
उदितादित्यसङ्काशं कुमाराकारमर्चिपम् ।
आलिखेद् यत्नमास्थाय महाचक्रानुवर्तिनम्
महाराजसमाकारं मुकुटालङ्कारभूषितम् ।
किरीटिनं महासत्त्वं सर्वालङ्कारभूषितम् ॥
चारुपट्टाईसंवीतं चित्रपट्टनिवासिनम् ।
सग्मिणं सौम्यवर्णाभं माल्याम्बरविभूषितम् ।।

·चतुर्दशः पटलबिसरः।
जिघ्रन्तो दक्षिणेनैव करेण वकुलमालकम् ।
ईषिस्मितमुखं देवं महावीर्य प्रभविष्णुवम् ।।
सुरूपं चारुरूपं वै बालवृद्धविवर्जितम् ।
वामहस्तसदाचक्रं दीप्तमालिन परामृष्यन्तम् ।।
तदालेख्य अईपर्य मुनिविष्टमर्दैन भुजसनिश्रितम् ।
आलिखेद् दिव्यवर्णाभं सुरूपं रूपमाश्रितम् ।।
निषण्णं रत्नखण्डेऽस्मिन् सर्वतानो महायुतेः ।
श्रेयसः सर्वमन्त्राणां प्रवृत्तो वरदः सदा ॥
ज्वलन्तं वह्निराकारं । + मण्डलशोभिनम् ।
समन्तज्वालामालोपज्य ज्वलते वायुमीरितः ।।
एवं मन्त्रप्रयोगैस्तु ज्वाल्यन्ते मानुषं भुवि ।
तथाविधं महावीर्य सर्वमन्त्रप्रसाधकम् ।।
पश्येद् यो हि स धर्मात्मा मुच्यते सर्वकिल्विषात् ।
पश्चानन्तर्यकारीपि दुःशीलो मन्दमेधसः ॥
सर्वपापप्रशान्ता वै मुच्यते दर्शनाद् विभोः ।
मण्डलं दृष्टमात्रं तु देवदेवस्य चक्रिणे ।।
तत्क्षणा मुच्यते पापा येऽन्ये परिकीर्तिताः।
ततः पूर्वद्वारं संशोध्य मन्त्रेणैव समं विभोः॥
परिक्षितं तोरणैः सर्व कदल्याभिश्चोपशोभितम् ।
परिस्फुटं मण्डलं कृत्वा अशेषं चारुरूपिणम् ।।
बलिं धूपं प्रदीपं च गन्धमाल्यं सदाशुभम् ।
पूर्वेणैव विधानेन कुर्यात् सर्वमादरात् ॥
मध्यस्थं पूर्णकुम्भं तु चक्रिणस्याप्रतो न्यसेत् ।
तत्कुम्भ विजयेत्वाख्या मन्त्रज्ञस्तं न चालयेत् ।।
तथाग्निकुण्डं पूर्व तु विधिदृष्टेन कर्मणा
होयकर्मसमारम्भो विभमन्त्रेण नान्य बै॥
-

·मनुषीमूलकले
होम चाष्टसह तु सदिरेभनवकिना।
पालाशं चापि भीक चिरचोदुम्बरचासकम् ॥
अपामार्ग तथा उद्धार सर्वच यजतः ।
तिलं वा आसपूर सरधनासमतम् ।।
जुहुयात् सर्वकर्मधु सहसा रहा!
त्रिसन्ध्यं पूर्वनिर्दिष्ट खाने चलायकारणम् ।।
त्रिशूलं शुभनक्षत्र कपिल व मनीषिभिः ।
पूर्वनिर्दिष्टकर्माणि जापं होर्म तथापरम् ।।
कुर्यान्मन्त्रयुक्तेन चक्रवर्तिकलेन वा।
एकाक्षरेणेव सर्वाणि कुर्यात् सर्वकर्मसु ।।
महाप्रभावार्थयुक्तोऽसौ एकवीर सदापरम् ।
आचरेत् सर्वमन्त्राणां कल्प तेषु सदा जपी ॥
सिद्धयन्ते सर्वकल्पानि लौकिका लोकसम्मता।
लोकोत्तराय महावीर्या विद्याराजाश्च महातपाः ।।
सिद्धन्यन्ते सर्वमन्त्राचे अस्मिन् कल्पे तु तान्यतः ।
मुनिभिः कथितं ये दै मन्त्र तथा दशवलात्मजैः ।।
शक्रायैर्लोकपालैस्तु विष्णुशेशान ब्राह्मणैः ।
चन्द्रस्यैस्तथान्यैर्वा बहेन्द्ररास्तथा ।।
महोरगैः किम्मरैश्चापि तथा रिवर कि ।
गरुडैतिरैलोक तथान्यः सत्त्वसंज्ञिाभिः ॥
भापिता ये तु मन्त्रा वै सिद्धि गच्छन्ति ते इह ।
आकृष्टाः सर्वमन्त्राणां प्रणेता सर्वकर्मणाम् ॥
वशिता सर्वमन्त्राणां प्रणेता सर्वकर्मणाम् ।
वशिता सर्वभूतानां तन्त्रमन्त्रसविस्तराम् ।।
एष एकाक्षरो मन्त्रः करोति सर्वमन्त्रिणाम् ।
सफलं जप्तमात्रस्तु आकृष्टा सर्वदेवताम् ॥

·३
।
चतुर्दशः पटलविसरः।
वशिता सर्वकल्पानांश्चमी एकाक्षरो महाम् ।
करोति विविधाकारां विचित्रां साधुवर्णिताम् ।।
लौकिकां लोकमन्त्रा तु साधयेत्सम्यक् प्रयोजितः ।
रिस्फुटं तु पटं कृत्वा अशेषं चारुदर्शनम् ॥
शुचौ देशे नदीकूले पर्वताग्ने च तं न्यसेत् ।
पूर्वकर्मप्रयोगेण कुर्यात् पश्चान्मुखं सदा ।।
साधकः मामखो भूत्वा विधिदृष्टेन कर्मणा ।
दर्भविण्डोपविष्टस्तु कुर्याजपमनाकुलम् ।।
नोच्चशब्दो न मृदुः नापि चित्तपरस्य तु ।
दृषयं सर्वभूतानां लिपसिद्धिर्भवेदिह ।।
मैत्रचित्तः सदा लोके दुःखितां कृपणां सदा ।
अनाथां दीनमनसां व्यसना" सुदुर्वलाम् ॥
पतितां संसारपोरेऽस्मि कृपाविष्टोऽथ सिद्धयति ।
पटस्याग्रत यत्नेन महापूजां न्यसेत् सदा ॥
मानसी मानुषींश्चापि दिव्यां हृदयमुद्भवाम् ।
चिन्तयेत् कुर्यादापि जिनेन्द्रविश्वपटस्य तु ।।
तत्रैवाग्निकुण्डं कुर्या तत्वविधानतः ।
सुसमृद्ध साधको ह्यग्नि जुहुयात्तत्र माहुतिः ॥
श्वेतचन्दनकपूर कुङ्कम मिश्रपूजितः ।
शताष्टं आहुतिं जुई षड्भौ दीप्तितमन्त्रवितु ॥
खदिरे प्लक्ष्यन्यग्रोधे पालाशे चापि नित्यतः ।
एषा समुद्भवे काष्ठे ज्वालयेद् वहिमूर्जितः ।।
एषामभावे काष्ठानामन्यं काष्ठं समाहरेत् ।
पिचुमदं कद्वमम्लं च तथैव मदनोद्भवम् ।
सर्वकण्टकिनः वाः पापकर्मेषु कीर्तिताः ।
एकाक्षरेणैव मन्त्रेण कुर्याच्यान्तिकपौष्टिकम् ॥
T

·मन्जुश्रीमूलकल्से
आशु सिद्धिर्भवेत् तस्य पापं कर्म समाचरेत् ।
सर्वमन्त्रधरा ह्यत्र सकर्मा कल्पविस्तरा ॥
प्रयोक्तव्या निर्विकल्पेन सिद्धिं गच्छन्ति ते सदा ।
आकृष्यन्ते तदा मन्त्रा वरदा चैव भवन्ति ह ।।
पलाशोदुम्बरसमिधानां प्लान्यग्रोध एव वा।
घृताक्तानां दध्नसंयुक्तां मध्वोपेतां समाहिताम् ।।
जुहुयात् सर्वतो मन्त्री राज्यकामो महीतले ।
देवीं राज्यमाकांक्षं जुहुयात् कुङ्कुमचन्दनम् ।।
विद्याधराणां देवानां आधिपत्यमकांक्षयम् ।
जुहुयात् पद्मलक्षाणि पत्रिंशत् सकेसराम् ।।
होमान्ते वै तत्र कुर्वीत अर्घ्य शास्तुनिवेदनम् ।
समन्ता ज्वलते तत्र पटश्रेष्ठो जिनाङ्कितः ।।
तं च स्पृष्टमात्रं तु उत्पतेद् ब्रह्ममालयम् ।
अकनिष्ठा यावदेवास्तु यावाच्चापातालसञ्चयम् ॥
अत्रान्तरे सर्वसिद्धानां राजासौ भवते सदा ।
विद्रापयति भूतानि महावीर्यो दृढव्रतः ।।
क्रमः विद्याधराणां सदा राजा भविता कर्मसाधने ।
पुनश्च कल्पमात्रं तु स जीवेद् दीर्घमध्वनम् ।।
च्युतस्तस्मि महाकाले नियतो बोधिपरायणः ।
अपरं कर्मनित्येष कथितं संक्षेपविस्तरम् ॥
श्वेतपद्मां समाहत्य श्वेतचन्दनसंयुताम् ।
जुहुयाच्छतलक्षाणि रत्नकेतुं स पश्यति ।।
दृष्ट्वा तं जिनं श्रेष्ठं पश्चाभिज्ञो भवेत् तदा ।
महाकल्पं चिरं जीवेद् बुद्धस्यानुचरो भवेत् ।।
पश्यते च तदा बुद्धां अनन्तां दिशि संस्थिताम् ।
तेषां पूजयेनित्यं तयैरेव च संवसेत् ।।

·१३९
चतुर्दशः पटलविसरः।
रत्नावती नाम धात्वैक यत्रासौ भगवां वसेत् ।
मुनिः श्रेष्ठो वरः अग्रो रत्नकेतुस्तथागतः ।।
तत्रासौ वसते नित्यं मन्त्रपूतो न संशयः ।
अपरं कर्ममिष्टं च कथितं शग्रपुजलैः ।।
नागकेसरकर्पूरं चन्दनं कुङ्कुम समम् ।
एकीकृत्य तदा मन्त्री जुहुयाल्लक्षाष्टसप्तति ॥
होमावसाने तदा देव आयातीह सचक्रिणः ।
तुष्टो वरदो नित्यं मूर्धिन स्पृशति साधकम् ॥
स्पृष्टमात्रस्तदा मन्त्री सप्तभूम्याधिपो भवेत् ।
जिनानामौरसः पुत्रो बोधिसत्त्वः स उच्यते ।।
नियतं बोधिनिष्टस्तु व्याकृतोऽसौ भविष्यति ।
ततः प्रभृति यत्किञ्चिद् ज्ञानं ज्ञेयं जिनात्मजम् ॥
जानाति सर्वमन्त्राणां गतिमाहात्ममूर्जितम् ।
पञ्चाभिज्ञो भवेत् तस्मिन् दृष्टमात्रेण मन्त्रराद ॥
करोति विविधाकारामात्मभावं सदा यदा।
सर्वाकारवरोपेतां पूजाकर्मि सदा रतः ॥
भवते तत्क्षणादेव उद्युक्तो बोधिकर्मणि ।
क्षणमात्रे तदा लोकां बुद्धक्षेलां स गच्छति ।।
लोकधातुसहस्राणि अण्डा हिण्डन्ति सर्वतः ।
बुद्धानां बोधिसत्वानां पश्यन्ते चरितां तदा ।।
धर्म शृणोति तत्तेषां पूजां कर्मे समुद्यतः।
अपरं कर्ममस्तीह चक्रवर्तिजिनोद्भवे ॥
प्रदीपलक्षणं दद्याच्छुचिवर्तिवृतः समे ।
सौवर्णे भाजने रौप्ये ताने मृत्तिकमेऽपि वा।
ते तु प्रज्वलिते दीपे पुरुषैर्लक्षामाणिभिः ।
गणमात्रसंन्यस्ते शतसाहस्रनाविकैः ।।
।

·मन्जुश्रीमूलकल्पे
स्त्रीवजैः पुरुषैश्चापि प्रदीपहस्तैः समन्ततः ।
पर्ट शास्तु विम्बाख्ये दद्यात् पूजा च कर्मणि ॥
समं सर्वप्रवृत्तास्तु मन्त्रे कैकसमन्त्रिते।
दद्याच्छास्तुनो मन्त्रैस्तत्क्षणात् सिद्धिमादिशेत् ।।
समन्ताद् गजितनि?पं दुन्दुभीनां च निःस्वनम् ।
देवसङ्घा ह्यनेका दै साधुकारं प्रमुश्चयेत् ।।
बुद्धा बोधिसत्त्वाश्च गगनस्थं तस्थुरे तदा ।
साधु साधु त्वया प्राज्ञ ! मुकृतं कर्म कारितम् ॥
न पश्यसि पुनदुःखं संसारार्णवसंप्लुतम् ।
क्षेमे शिवे च निर्वाणे अभये बुद्धत्वमाश्रितः ॥
मार्गे शुभे च विमले अष्टाङ्गे साधुचेष्टिते।
प्रपन्नस्त्वं मन्त्ररूपेण चक्रिमेकाक्षराक्षिते ॥
अपरं कर्ममेवास्ति उत्तमां गतिनिश्रितः ।
महाप्रभावार्थविज्ञात सर्वबुद्धैः सम्पकाशितम् ।।
गृह्य निम्बमयं काष्ठं कुर्याद् वज्रं त्रिशूचिकम् ।
उभयानं मध्यपावं तु कुर्यात् कुलिशसम्भवम् ।।
मन्त्रपूतं ततः कृत्वा पटस्याग्रतः कन्यसे ।
परामृश्य ततो मन्त्री जपेन्मन्त्रां समाहितः ।।
लक्षषोडशकाष्ठं च समाप्ते सिद्धिरिष्यते ।
एकज्वाली ततो वज्रः समन्तात् प्रज्वलते हि सः॥
उज्जहार ततोऽचिन्त्यमूर्ध्वसंक्रमते हि सः।
ब्रह्मलोकं ततो याति अन्यां वा देवसम्मितिम् ।।
आकाशेन ततो गच्छे सर्वसिद्धेषु अग्रणीः ।
कुरुते आधिपत्यं वै सिद्धविद्याधरादिषु ॥
चक्रवर्तिस्ततो राजा भवते देवसन्निधौ ।
करोति विविधाकारं आत्मभावविचेष्टितम् ॥

·चतुर्दशः पालविसरः।
दश चान्तरकल्पानि चिरं तिष्ठन्न चालयेत् ।
सौख्यभागी सदा पूज्यः मुरूपो रूपयां सदा ।।
बोधिचित्तो समाचारो जन्मदुःखविवर्जितः ।
भवते सुरसिद्धस्तु सर्वपापविवर्जितः ।।
च्युतस्तस्माद् भवेन्मा बहुसौख्यपरायणः ।
गतिं सर्वां विचेरुस्थः भवते बोधिपरायणः ।।
अनन्ता विविधा कर्मा बहुलोकार्थपूजितम् ।
पठ्यन्ते मन्त्रराजेऽस्मि सकल्पाकल्पविस्तरात् ।।
भौम्याधिपत्यं शक्रत्वं चक्रवर्तित्वं च वा पुनः।
विद्यापराणां तथा देवां कुरुते चाघिचेष्टितम् ।।
अनेकाकाररूपं वा + ++ यदिहोच्यते ।
सर्वसिद्धिमवामोति सुप्रयुक्तस्तु मन्त्रिणा ॥
रात्रौ पर्यङ्कमारुह्य + + अचिन्धं जपतो व्रती।
प्रभाते सिद्धिमायाति पञ्चाभिज्ञो भवेज्जपी ।
श्मशाने शवमाक्रम्य निश्चलो तं जपेद् व्रती ।
एकाक्षरं महाथ तु प्रभाते सिद्धिमिष्यते ।।
श्मशानस्थो यदि यप्येत विद्याराजमहर्दिकः ।
षण्मासैः सिद्धिमायाति यथेष्टं कुरुते फलम् ।।
यत्र वा तत्र वा स्थाने जप्यमानो महर्द्धिकः ।
तत्रस्थः सिधिमायाति सुप्रयुक्तस्तु मन्त्रिभिः ॥
सितं छत्रं तथा खड्गं मणिपादुककुण्डलम् ।
हारकेयूर पटकं + + + चाङ्गुलीयकम् ।।
कटिसूत्रं तथा वस्त्रं दण्डकाष्टकमण्डलुम् ।
यज्ञोपवीतमुष्णीषं कवचं चापि चर्मिणम् ॥
अजिनं कमलं चैव अक्षसूत्रं च पादुके ।
सर्वे ते भूषणांश्रेष्ठा लोकेऽस्मि समतावुभौ ॥

·१४२
मञ्जुश्रीमूलकल्पे
।
मुरैर्मत्यैस्तथा चान्यैः + + + भूषणानि ह ।
सर्वे सिद्धिमायान्ति पटल्यानत जापिने ॥
सर्वद्रव्यं तथा धातुं भूषणं मणयोऽपि च ।
अनेकाहरणाः सर्वे विन्यस्ता पटमग्रते॥
सकृज्जप्ताथ संशृद्धा लक्षमष्टौ भिमन्त्रिता।
ज्वलते सर्वसंयुक्ता उत्तिष्ठे स्पृशनाऊजपी ।
सत्त्वप्रकृतयो वापि विविधाकाररूपिणः ।
भूषणाः प्रहरणाश्चापि मृन्मया वा स्वभाविका ॥
सुरूपचेष्टप्रकृतयः नानापक्षिगणादपि ।
सर्वभूतास्तु ये ख्याता कृत्रिमा वा ह्यकृत्रिमा ।
सत्वसंज्ञाथ निःसंज्ञा सिद्धयन्ते मन्त्रपूजिता ।
विविधद्रव्यविन्यस्ता विविधा धातुकारिता ।।
+ + + + + + वापि गतियोनिसुपूजिता ।
विन्यस्ता पटमग्रेऽस्मि पूर्वदृष्टविधानतः ॥
आमृष्य तं जपेन्मन्त्री षड् लक्षाणि च सप्त च ।
जपान्ते ज्वलिते तेषु सिद्धि प्रामोति पुष्कलाम् ।।
स्पृष्टमात्रेषु तत्तेषां उत्पतेत्तु चतुर्दिशम् ।
चिरं जीवेचिरं सौख्यं प्राप्नोतीह दिवौकसाम् ।।
यथा यथा प्रयुज्यते विद्याराजमहर्द्धिकः ।
तथा तथा च तुष्येत वरदो च भवेत् सदा ॥
अन्यकर्मप्रवृत्तास्तु कर्मभिः कल्पविस्तरैः ।
तैरेव सिद्धयन्ते क्षिप्रं विद्याराजमहर्द्धिकः ।।
शुचिना शुचिचित्तेन शुचिकर्मसदारतः ।
शुचौ देशेऽथ मन्त्रज्ञः शुचिसिद्धि समृच्छति ॥
तत्कर्म तत्फलं विन्द्यादधिकादधिकं भवेत् ।
मध्ये मध्यमकर्मे तु कन्यसं तु मतः परम् ।।

·चतुर्दशः पटलविसरः।
कर्मा प्रभूतमर्थ दत्वा करोति भूतचेष्टितम् ।
असाधितः कर्मसिद्धिस्तु फलं दद्याल्पमात्रकम् ॥
नित्यं च जापमात्रेण महाभोगोऽथ महाबलः ।
राज्ञा प्रियत्वमन्त्रित्वं करोति जपिनः सदा ॥
पापं प्रणश्यते तस्य सकृज्जप्तस्तु मन्त्रराट् ।
द्विजप्तः सप्तजप्तो वा आत्मरक्षा भवेन्महां ।।
सहायानां सर्वतो रक्षा अष्टजप्तः करोति सः।
वस्त्राणामभिमन्त्रीत उभौ मन्त्री तदा पुनः ।।
मुच्यते सर्वरोगाणां उभौ वस्त्राभिमन्त्रितौ ।
स्पर्शनं तेषु मन्त्रेषु ज्वरं नश्यति देहिनाम् ।।
सुखं चाभिमन्त्रितः अक्ष्णी वा चापि यत्नतः ।
क्रुद्धस्य नश्यते दो दृष्टमात्रस्तु मन्त्रिभिः ।।
ये च भूतगणा दुष्टा हिंसका पापकर्मिणः ।
मुखं तेषु निरीक्षेत त्रिंशजतेन मन्त्रराद ।।
हस्तं चाभिमन्त्रीत स्वकं चैव पुनः पुनः ।
तेषां प्रहारमावामुच्यते सर्वदेहिनाम् ।।
बालानां नित्यकुर्वीत स्वपनं पानभोजनम् ।
षष्टिजप्तवरे मन्त्रे उत्कृष्टे देवपूजिते ॥
त्यजन्ते सर्वदुष्टास्तु क्रव्यादा मातरा ग्रहाः।
मन्त्रभीतास्तु नश्यन्ते त्यजन्ते वालिशान् सदा ।।
एवम्प्रकारान्यनेकानि कां चैव महीतले ।
मानुषाणां तथा चक्रे क्षिप्रं चैव सदा न्यसेत् ॥
सरिस्ता ये तु भूता वै विविधा स्थावरजङ्गमाः।
सविषा निर्विषाश्चैव नश्यन्ते मन्त्रदीरिता ।।
ये केचिद् विविधा दुःखा या काचित् सत्ववेदना ।
विन्यस्ता मन्त्रराजेन शान्तिमाशु प्रयच्छति ॥

·मञ्जुश्रीभूलकल्ले विविधायासदुःखानि महानायर्योपुसर्गिगः । नश्यन्ते क्षिप्रमेवं तु मन्त्रजोन पछतम् ।। कुर्याद्धोमकर्माणि मध्वमध्वाज्यामिश्रितम् । नीलोत्पलं सुगन्धं वै सहवं चाष्ट पूजितम् ॥ शान्ति तिलेल भूतानि प्रजाः स्वस्थतां जनः । एवम्प्रकारान्यनेकानि बहुकल्पसमुद्भवाम् ।। सर्वां करोति शिमं वै सुप्रयुक्तस्तु मन्त्रिभिः । जपमात्रेण कुर्वीत अरीणां क्राधनाशनम् ॥ अनेकमन्त्रार्थयुक्तानां कल्पानां बहुविस्तराम् । विधिदृष्टा भवेत् तेषां तेषु सिद्धिरिहोच्यते । अवश्यं क्षुद्रकर्माणि मन्त्रजप्तो करौति ह । सर्वान्येव तु जप्तेन क्षिप्रमर्थकरः सदा ॥ वश्यार्थं सर्वभूतानां त्रिसन्ध्यं जपमिष्यते । होमकर्म च कुर्वीत मालत्याः कुसुमैः सदा ॥ श्वेतचन्दनकर्पूरकुहन्कुमाच्च विधीयते । वरजापिने मन्त्रः सफलां कुरुते सदा ।। मनीषितान्साधयेदर्था नित्यहोमेन जापिनम् । कर्पूरादिभि युक्तैस्तु नित्यहोमं प्रकल्पितम् ॥ साधयेद् विविधां कर्मा यथेष्टपरिकल्पिताम् । अल्पादल्पतरं कर्म प्रभूता भूतिमुद्भवम् ।। मध्ये मध्यकर्माणि सदा सिद्धिरुदाहृता । तस्मात् सर्वेषु कर्मेषु कुर्याद्धोमं विशेषतः ॥ इति । बोधिसत्त्वपिटकावतंसकान्महायानवैपुल्यसूत्रात् आर्यम श्रिय- मूलकल्पात् चतुर्दशमः चक्रवर्तिपटलविधानमण्डल- साधनोपयिकविसरः परिसमाप्त इति ।।

·ASSURE থ ঈশ্নঃ হবি। अथ खलु वज्रपाणिोधिसत्यो महासस्वस्तत्रैव पर्पमध्ये सनि- पतितोऽभूत् । सनिषण्ण पासनाद् भगवन्तं त्रिः प्रदक्षिणी- कुत्य, भगवतवरणयोर्निपत्य, भगवन्तमेतदवोचत् । “साधु साधु भगचं! सुदेशितं, सुप्रकाशितं परमसुभाषितं विद्यामन्त्रप्रयोगमहा- धर्ममेघविनिमृतं सर्वतथागतहृदयं महाविद्याराजचक्रवर्तिनमहाकल्प- विस्तरसर्वथापारिपूरकं सफलं सम्पादकबोधिमार्गनिरुत्तरं क्रियाभेद- संध्यजपहोगविद्यचर्यानुचिना मार्ग एफलकर्मप्रत्ययजानितहेतुनि- मित्तमहाद्भुतदशबलाक्रमणकुशलबोधिमण्डमाक्रमणनियतपरायणम् । तत् साधु भगवां वदतु शास्ता मन्त्र साधनानुकूलानि स्वमसन्दर्श- नकालनिमित्तम् । येन विद्यासाधकानुवर्तिनः सत्त्वाः सिद्धिनिमित्तं कर्म आरभेयुः, सफलाश्च सर्व विद्याः कर्मनिमित्तानि भवन्ति" रिति ॥ एवमुक्त भगवां शाक्यमुनिः वज्रपाणि बोधिसत्त्वमेतदवोचत् । साधु साधुस्त्वं यक्षेश ! बहुजनहिताय त्व प्रतिपन्नः बहुजनमुखाय लोकानुकम्पायै महतो जनकायस्यार्थाय हिताय सुखाय सर्वविद्या- साधकानामर्थाय । तं शृणु , साधु च सुष्टु च मनसि कुरु, भाषि- प्येऽहं ते॥ आदौ तावत् पूर्वकर्मारम्भं सर्वकर्मेषु निःसङ्ग स्थानं गत्वा, पर्वताने नदीकूले वा गुहा च वरकेषु वा, शुचौ देशे उडयं कृत्वा, पटे प्रतिष्ठाप्य महती पूजां कृत्वा, तेनैव विधिना पूर्ववत् सर्वकर्मेषु शुक्लपक्षे प्रातिहारपले वा अवश्यं शुभेऽहनि रात्रौ प्रथमे यामे श्वेत- चन्दनकर्पूरकुङ्कुमं चेकीकृत्य, खदिरकाष्टैरग्निं प्रज्याल्य, पटस्या- प्रतश्चतुर्हस्तप्रमाणमाग्रथितः आहुति सहस्राष्ट्र जुहुयानिधूमे विगत- ज्वाले चाङ्गारे तद होमान्ते पद्मपुष्पाष्टसहसं जुहुयात् । श्वेतचन्दना भ्यक्ताम् । होमान्ते च भद्रपीठं मुद्रा बध्वा आसनं दद्यात् स्वमन्त्रस्य स्वमन्त्रेणैव । अनेन मन्त्रेण तु होमं कुर्यात् । “नमः समन्तबुदानामप्रति- हतशासनानाम् । तद्यथा ॐ कुमाररूपिण दर्शय दर्शयमात्मनो भूति समुद्भावय स्वमं मे निवेद ययाभूतम् । हूँ हूँ फट् फट् स्वाहा ।"

·१४६ সখীপুক अनेन मन्त्रेण इतरलो होलकर्णणि सर्वान्यस्मि कर्म कुर्यात् । ततो भयानां कुशां संस्तीर्य कुश विण्डकशिरोषधानपूर्वशिरः पटस्याग्रतो नातिदूरे नात्यासने स्वपेत् मन या जागरिकायोगमनुयुक्तः सर्व- बुद्धबोधिसत्त्वानां प्रणम्या पार प अतिदेश्य आत्मानं निर्यातयेत् सर्वबुद्धानाम् । ततो निद्रा गहमागच्छेद पणा मुखमिति ॥ प्रथमे यामे तु ये स्वमा सवितुः लेष्मालम्भवाम् । द्वितीये पित्तास्थानाडू या तृतीये वातिक बिन्धादनुथै सल्लसम्भवाम् । श्शेष्मिके स्वममुख्य तु ईशां पश्य के सदा ॥ मणिकूटां शुक्ताहारांश्च संपन्ततः भभूताम् । अम्भराशि तहतं चात्मानं स पश्यति ।। समन्तात् सरिता कीर्ण महोदधिलागतम् । तत्रस्थो मात्यदेहस्थो पश्ये चैव यत्र वै॥ तत्र त देशमाकीर्ण पुष्करिण्यो समन्ततः । प्लवं चोद्पानं च पानागारं च वेश्मनम् ॥ उदकोषैरुह्यमानं तु पश्योश्चैव समन्ततः । हिमालयं तथादि वा पाटेकस्थं महानदम् ।। नगं शैलं च राजं च स्फटिकाभिः समं चितम् । मुक्ताजालसञ्छन्नं मुक्ताराशिं च पश्यति ॥ महावर्षे जलौघं च पश्यतेऽसौ कहावहः । श्वेतं सितं छत्रं पाण्डरं वापि भूषणम् ॥ कुञ्जरं शुक्लरूपं वा कफिने स्वभाध्यते । सितं चामरपुरुषं वा अन्बरं वापि दर्शनम् ॥ स्पर्शनं सैन्धवादीनां लवणानां च सर्वतः । कसं क्षौमपट्ट चा लोहरूप्यं तथागुरुम् ॥ स्पर्शने ग्रसने चैव श्लेष्मिके स्वामिष्यते । माषाध्मातकाश्चैव तिलपिष्टा गुडोदना ॥

·अञ्चदशः पटलकिलर
॥
विविधा मापभक्षालु फिन सहिष्यते ।
स्वस्तिकापूर्षिका बान्थे कसा पावला परे ।
तेषां भक्षणा स्व लडिलावधीयते।
शङ्कुल्या पर्पटा खाधा विविधा रजातयः ।।
स्पर्शनाद् भक्षणाव स्वमे लेजायणम् ।
অনাহফুশকি স্বাঘশাখা খুলনা ।
মঙ্গলবশ কজ মূখেছি।
आशन सयनं यान वाहन सच्चा सनम् !!
स्पर्शनारोहणाचैव मथने या हु दर्शनम् ।
स्वमा यदि दृश्य कहिले सर्व पते ।।
एवम्मकारा ये स्वखा जलसमावेष्टिता।
विविधा वा स्वायोज्यानी मकानां च दर्शनम् ।
तेषां स्वमेका वैलेविमानां तु चेष्टितम्
अचिन्त्यो धन्धेका कविता वान लोकनायकैः ।।
पैत्तिकस्य तु स्वमाने द्वितीय हि देहिनाम् ।
ज्वलन्तमशिरूप वा नानारनल भवान् ।।
अग्निदाह महोल्क वा ज्वलन्त सवैली दिशः।
स्वमे पश्यते जन्तुः पित्तसामूतितो खासी ।
पद्मराग तथा रत्नं अन्यं वा एन सम्भवम् ।
स्वमे दर्शनं विन्या पतिकात्मक देहिनः ।।
अग्निसंसेक्नादापा सोना मायादपि ।
विविधां पीतवर्णानां स्वमे पित्तच्छितः ।।
तपन्तं नित्यमादित्यं भातर्ष का सदा ।
स्वमे यानि पश्येत पित्तान्तदेहच्छितः ।।
हेमवर्ण तदाकाशं पीतवर्ण महीनतम् ।
स्वमे योऽभिपश्येत पित्तग्लान्यसम्भवा ।।

·मन्जुश्रीभूलकलो
समन्ताज्ज्वलित बहिं बोतमान नभस्तलम् ।
पश्यते स्पमकालेऽस्मि पिताक्रान्तो हि देहिनः ।।
हेमवर्ण तदा शूमि पर्वत वा शिलोच यम् ।
महानागं तथा यान सर्व हेममय सदा।।
पश्यते नित्यस्वास्थो पित्तचेष्टाभियूञ्छितः ।
सर्व हेममयं भाण्ड यानं भूषणवाहनम् ।।
आसनं शयनं चापि जातरूपसमुद्भवम् ।
स्पर्शनारोहणाचैव पैतिक स्वमदर्शनम् ॥
पीतमाल्याम्बरसंवीतः पीतवस्त्रोपशोभितः ।
पीतानि सगन्धाब्यो पीलयज्ञोपवीतिनः ।।
पीताकारं च आत्मानं स्वप्ने योऽभिपश्यति ।
पिचमूळसमुस्थानाद् द्वितीये पाये तु दर्शनात् ।।
एवम्मकारा विविधा वा येभ्यः स्वमानुवर्णिताः।
विविधा पीतनिर्भासा स्वमा पित्तसमुद्भवा ।।
मध्यमे यामनिर्दिष्टा पित्तकान्तानु देहिनाम् ।
अनेकाकाररूपास्तु पीतामाससमुद्भवाः ।।
कथिता लोकमग्रैस्तु स्वमाः पित्तसमुद्भवाः ।
वातिका ये तु स्वप्ना वै तृतीये यामे नु कथ्यते ।
प्रभास्वरा समन्ताद्वै दिशः सर्वा न दृश्यते ।
आकाशगमनं चापि तियं चापि नभस्तले ॥
समन्ता हटते नित्यं आकाशे च नभस्तलम् ।
वातिक स्वप्नमित्युक्तं ईदृशं तु विधीयते ॥
प्लवनं लवनं चैव तरूणां चाभिरोहणम् ।
पठनं सर्वशास्त्राणां मन्त्राणां च विशेषतः ।।
भाषणं जल्पनं चापि प्रभूतं चापि वातिके ।
रोहणं कण्टकक्षाणां भक्षणं वातितिक्तकम् ।।

·१५९
पञ्चदशः पटलवितरः
कदम्ल सर्वखाधानां भक्षण क्षाषि बातिक ।
वातसङ्कटमुख्यानां फलानां चातिकोपिताम् ॥
तेषां तु भक्षणे स्वप्ने निर्दिष्टा वातसम्भवा ।
भक्षाहारविशेषाणां द्रव्याणां च वातलम् ।।
क्षिसचित्ता तथा जन्तु स्पर्शनाइ भक्षणादपि ।
भृत्यता सर्वभूतानां दर्शनाचापि आत्मनाम् ॥
स्वप्ने यो हि पश्येत तादृशं वातिकं विदुः ।
विविधाकारचेष्टां तु विविधलिङ्गनभाषिता ।।
विविधाघोरभाषास्तु वातिके स्वप्नदर्शने ।
एवमादीनि स्वप्नानि कथिता लोकपुङ्गवैः ।।
विधा प्रयोगाद्य युक्तानि रागद्वेषमोहिनाम् ।
रागिणां विन्द्याच्छलेमा पैतिक द्वेपमुद्भवम् ।।
मोहजं वातिकं चापि व्यतिमिश्रं विमिश्रितः।
स्वप्नोपघातं रागाख्यं ग्राम्यधर्म तु दर्शनम् ।।
स्त्रीषु सङ्ख्या भवेत् तत्र स्वप्ने श्लेप्पसमुद्भवे ।
द्वेषिणां कलहशीलाख्यं स्वप्ने पित्तसमुद्भवे ।।
मोहजं स्तिमिताकारं स्मृतिनष्टोपदर्शने ।
व्यतिमिश्रेण संयुक्तोस्तु स्वप्ना दृश्यन्ति वै सदा ॥
तस्मात् सर्वप्रकारेण स्वप्नाख्यं सत्ववर्जितम् ।
क्रियाकालसमथैव निर्दिष्टस्तत्त्वदर्शिभिः ।।
श्लेष्मिकाणां कथिता सत्त्वा वर्णवन्तः प्रियंबदा ।
दीर्घायुषोऽथ दुर्मेधा स्निग्धवर्णा विशारदा ।।
गौराः प्रांशुवृत्ताश्च स्त्रीषु सङ्गे सदा रताः ।
धर्मिष्ठा नित्यशूराश्च बहुमानाभिरताः सदाः॥
नक्षत्रे जातिनिर्दिष्टः मत्सरास्यादचिहिते ।
महीपाला तथा चान्ये सेनापत्यार्थसंस्थिते ।।

·१५०
मन्जुश्रीमूलकाने
जायते भोगवत्याच यथाक्रमोपजीविनः ।
स्वकर्मफलनिर्दिष्ट न मन्त्र कनवर्जितम् ।।
न कर्म मन्त्रमुख्यं तु कथित लोकनायक।
तस्मात् श्लेषिके सच्चे सिद्धिता पहीतले ।।
भूम्याधिपत्यं महामोगे सिद्धिमायातु लक्ष्य तु ।
आहारा श्लोजिका सर्वानातिलवी भवेज्जपी ॥
अत्यर्थ सेविता होते एषया शुद्धयार्थसम्भवा ।
ता न सेवे तदा मन्त्री भिद्य तु वर्णितः॥
नापि स्वपे तदा काले युक्तियन्तो विचक्षणः ।
पैत्तिकस्या तु सत्त्वस्य कथ्यते चरितं सदा ।।
द्वेषाकारदं नु कृष्णवर्णोऽथ दुर्वलः ।
क्रूरः क्रूरकर्मा तु सदा वको विधीयते ।।
शूरः साहसिको नित्य बलबुद्धिलमन्वितः ।
वहभाष्ये बहुमित्रा बहुशानसमाधिगः ॥
धार्मिक स्थिरकर्मान्तः वेषात्यानातः ।
मनस्वी बहुशकय जायते द्वेष लक्षितः ।।
शूर द्वेषी च बढार्थी लोकज्ञो प्रियदर्शनः ।
निर्मुक्तो निःस्पृहवापि धीरो दुःसहः सदा ॥
मानी मत्सरः द्धः स्त्रीषु कान्तो सदा भवेत् ।
महोत्साही दृढमन्त्री च महागागोऽथ जायते ॥
आक्रम्य चरते सत्वां यथाकर्मानुलब्धिनाम् ।
नित्यं तस्य सिद्धयन्ते मन्त्राः मागोपरोधिनः ।।
क्षिप्रं साधयते हार्थी दारुणां युनिरूजिताम् ।
सत्त्वोपघाताः यः कर्माः सिद्धधन्ते तस्य देहिनः ।।
विविधप्रयोगास्तु ये कर्माः प्रयुक्ता सर्वमन्त्रिणाम् ।
आदरा ते सिद्भयन्ते नान्यसत्त्वेषु कर्मसु ।।

·प्रवदशः पटलविसरः
द्वेषिका ये लु बन्ना है परसास्वानुपीडिन ।
परमन्त्रा तथा च्छिन्दे सिद्धयति ॥
परद्रव्यापहारार्थ परमाणोपयोधिनः ।
सिद्धपन्ते क्रोधमन्त्रास्तु लान्यमन्त्रेषु योजयेत् ॥
कुरुते चाधिपत्यं वै एष सत्वोऽथ द्वेषजः ।
कृष्णवर्णोऽथ श्यामो वा गोरो नाथ मिश्रितः॥
जायते क्रोधनो भयों हेमवविवर्जितः ।
रूक्षवर्णोऽथ धूम्रो वा कपिलो वा जायते नरः ॥
शूरः क्रूरः तथा लुब्धः वृश्चिकाराशिमुद्भवः ।
अङ्गारग्रहक्षेत्रस्थः श्लेष्मणाय बृहस्पतेः ।।
जायते ह्यल्पभोजी स्यात् कटुंब्लरससेविनः ।
आयुष्यं तस्य दीर्घ तु स्मृतिमन्त्रोऽथ जायते ॥
वातिकस्य तु वक्ष्येऽहं चरितं सत्वचेष्टितम् ।
विवणों रूक्षवर्णस्तु प्रमाणो नातिदुर्बलः ।।
नष्टबुद्धिः सदा माज्ञो हस्थिरो धनवस्थितः ।
गात्रकम्प भ्रमिश्चापि छदि प्रश्रवनं बहुः ।।
बहासी नित्यभोजीच वहावाचो भवे हि सः ।
विरुद्धः सर्वलोकानां बहुमित्रोऽथ जायते ॥
दुःशीलो दुखितश्चापि जायतोऽसौ महीतले ।
अन्तर्द्धानिकमन्त्रा वै तस्य सिद्धिमुदाहृतम् ।।
वातप्रकोपना ये भक्षास्ते तस्यानुवर्तिनः ।
तं न सेवेत् सदा जापी कर्मसिद्धिमकांक्षयम् ॥
मोहामुद्भवमेषां तु सत्त्वानां वातकोपिनाम् ।
मोहजा कथिता होते मूढमन्त्रप्रसाधिता ।।
नित्यं तेषु मूढानां मोहानां सिदिरिष्यते ।
नक्षत्रे जलजाराशौ ग्रहसत्यार्थमाषिते ॥

·।
१५२
मञ्जुश्रीभूलकल्पे
नाचरेच्छुभकर्माणि बातिक सत्यमूर्षिछते ।
वश्याकर्षणभूतानां मोहनं जम्भनं तथा ॥
वातिकेष्वपि सत्त्वेषु मोहजैः पापमुद्भवैः ।
कथिता लक्षणा ह्येते स्वप्नानां सत्यदर्शना ।।
मुनिभिर्वर्णिता येते पुरा सर्वार्थसाधका ।
मेषो वृषो मिथुनश्च कर्कट: सिंह एव तु ।।
तुला कन्या तथा वृश्चीश्च धनुर्मकर एव तु ।
कुम्भमीना गजः दिव्यं वानरमसुर एव तु ॥
सिद्धगन्धर्वयक्षाद्या मनुजानां ये प्रकीर्तिता।
राशयो बहुसत्त्वानां कथिता ह्यापुङ्गवैः ॥
बहुमकारा विचित्रार्था विविधा कर्मवर्णिता।
तेषु सर्वेषु कर्मे च फलन्ति गुणविस्तराः ॥
न कर्मगुणनिर्मुक्तं पठ्यते खलु देहिनाम् ।
गुणे च कर्मसंयुक्तः करोति पुनरुद्भवम् ॥
गुणं धमार्थसंयुक्तं सिदिमन्त्रेषु जायते ।
जापी गुणतत्त्वज्ञः कर्मवन्धगुणागुणम् ॥
न हितां कुरुते कर्म यद् गुणेष्वपि सक्रियाम् ।
क्रिया हि कुरुते कर्म न क्रिया गुणवर्जिता ॥
क्रियाकर्मगुणां चैव संयुक्तः साधयिष्यति ।
विधिपूर्व क्रिया कर्म उक्तं दशवलैः पुरा ॥
क्रिया कर्मगुणा ह्येते द्रष्टा सत्योपचेष्टिता ।
विविधा स्वप्नरूपास्तु दृश्यन्ते कर्ममुद्भवाः ॥
तस्मात् स्वप्ननिमित्तेन प्रयोज्याः कर्मविस्तराः ।
विधाकारचित्राश्च मनोज्ञाः प्रियदर्शनाः ॥
विघ्नरूपाः अरूपाश्व दृश्यन्ते स्वप्नहेतवः ।।
महोत्साहा महावीर्या सिद्धिमाकांक्षिणो नराः ॥

·पञ्चदशः पटलवितरः। उत्तमाधममध्येपु सिद्धिस्तेषु प्रकल्प्यते । रौद्राः क्रूरकर्मास्तु स्वप्ना सद्यफला सदा ॥ उत्तमा ध्रुवकर्मामु चिरकालेप सिद्धये । लौकिका लोकमुख्यानां गुणोत्पादनसम्भवाः ।। दृश्यन्ते विविधाः स्वप्ना जापिनां मन्त्रसिद्धये । असिद्धयर्थ तु मन्त्राणां निद्रा तन्द्री प्रकल्प्यते ॥ विघ्नपातनमन्त्रं तु तस्मि काले प्रकल्प्यते । युक्तिरूपा तदा मन्त्रा जापिनां तं प्रयोजयेत् ॥ षड्भुजोऽथ महाक्रोधः षण्मुखश्चैव प्रकल्पिते । चतुरक्षरो महामन्त्रः कुमार मूर्तिनिलुतः ।। घोररूपा महाघोरो वराहाकारसम्भवः । सर्वविघ्नविनाशार्थ कालरात्रं तदेव राट् ॥ व्याघ्रचर्मनिवस्तस्तु सभोगविलम्बितः । असिहस्तो महासत्त्वः कृतान्तरूपी महौजसः ।। निघृणः सर्वविघ्नेपु विनायकानां प्रागहनछन् । मृण्वन्तु सर्वभूता वै मन्त्रं तन्त्र सुदारुणम् ॥ नाशको दुष्टसचानां सर्वविघ्नोपहारिकः । साधकः सर्वमन्त्राणां देवसङ्घा शृणोध मे ॥ नमः समन्तबुद्धानामप्रतिह शासनानात् । तद्यर्था---'हे हे महाक्रोध ! षण्मुख ! पदचरण! सर्वविघ्नघातक ! हूँ हूँ। किं चिराय- सि विनायक ! जीवितान्तकर! दुःस्वभं मे नाशय । लङ्ग लङ्गः । समयमनुस्मर फट् फट् स्वाहा ।। समनन्तरभापितोऽयं महाकोषराजा सर्वविघ्नविनायकाः - ताः भीताः भिन्नहृदयाः वस्तमनसो भगवन्तं शाक्यमुनि, मन्जुश्रियं कुमारभूतं नमस्कारं कुर्वते स्म । समये च तस्थुः ।।

·laddresetan मन्जुश्रीमूलकल्पे अथ भगवां शाक्यमुनिः सर्व तं शुद्धावासभवनमवलोक्य, त च महापर्पन्मण्डलं, एचमाह भो भो देवसङ्घाः! अयं क्रोध- राजा सर्वलौकिकलोकोत्तराणां मन्त्राणां साध्यमानानां यो हि दुष्ट- सत्त्वः जापिनं विहेठयेत् , तस्यायं क्रोधराजा सकुलं दमयिष्यति । शोषयिष्यति । न च पाणोपरोधं करिष्यति । परिताप्य परिशोष्य व्यवस्थायां स्थापयिष्यति । जापिनस्य रक्षाधरणगुप्तये स्थास्यति । अनुबृंहयिष्यति । यो ह्येवं समयमतिक्रमेत् क्रोधराजेन कृतरक्षं साधकं विहेठयेत् ॥ सप्तधास्य स्फुटेन्मूर्धा अर्जकस्येव मञ्जरी। इत्येवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठो मजुघोषं तदाब्रवीत् ॥ कुमार! त्वदीयमन्त्राणां सकलार्थार्थविस्तराम् । मन्त्रतन्त्रार्थ पुक्तानां साधकानां विशेषतः ।। क्रोधराट् कथितं तन्त्रे सर्वविघ्नप्रनाशनम् । लोकनाथै पुरा ह्येतत् तथैव सनियोजितम् ।। दुष्टविघ्नविनाशाय अरीणां क्रोधनाशनम् । जापिनां सततं ह्येतन्निशासु पठयेत्सदा ॥ एष रक्षार्थसत्त्वानां दुःस्वप्नानां च नाशनम् । कथितं लोकमुख्यैस्तु सर्वमन्त्रार्थसाधने ॥ अतः परं प्रवक्ष्यामि पुरुषाणां लक्षणं शुभम् । येषु मन्त्राणि सिद्धयन्ते उत्तमाधममध्यमा ॥ तेजस्वी च मनस्वी च कनकाभो महोदरः। विशालाक्षोऽथ सुस्निग्धो मन्दरागी क्रोधवर्जितः ॥ रक्तान्तनयन प्रियाभाषी उत्तमं तस्य सिद्धयति । तनुत्वचोऽथ श्यामाभो तन्वङ्गो नातिदीर्घकः ।। महोत्साही महोजस्कः सन्तुष्टो सर्वतः शुभः । उत्कृष्टो योनितः शुद्धः अल्पेच्छेथ दुर्वलः ॥ तस्य सिद्धिर्बुवा श्रेष्ठा दृश्यते सर्वकर्मसु । अहीनाङ्गोऽथ सर्वत्र पूर्वश्यामो महौजसः ॥

·पञ्चदशः पटलविसरः।
अक्लिष्टचित्तो मनस्वी च ब्रह्मचारी सदा शुचि।
+ वासाभिरतो नित्यं लोकज्ञो धर्मशीली च ।।
बहुमित्रो सदा त्यागी मात्रा च चरतो सदा ।
शुचिन: दक्षशीलश्च शौचाचाररतः सदा ।।
सत्यवादी घृणी चैव उत्तमा तस्य सिध्यति ।
अव्यङ्गगुणविस्तारः कुलीनो धार्मिकः सदा ।।
मातृपितृभक्तश्च ब्राह्मणातिथिपूजकः ।
अतिकारुणिको धीरस्तस्यापि सिद्धिरुत्तमा ।।
श्यामावदातः स्निग्धश्च अल्पभाषी सदा शुचिः।
मुष्टान्नभोजनाकांक्षी शुचिदाराभिगामिनः ।।
लोकज्ञो बहुमतः सत्त्वस्तस्यापि सिद्धिमुत्तमा ।
नातिहस्वो न चोत्कृष्टः भिन्नाञ्जनमूर्धजः ॥
स्निग्धलोचनवर्णश्च शुचिः स्नानाभिरतः सदा ।
रत्नत्रये च प्रसन्नोऽभूत् तस्यापि सिद्धिमुत्तमा ।।
उत्कृष्टकर्मप्रयुक्ता च सत्त्वानामाशयतद्विदः ।
सहिष्णुः प्रियवाक्यश्च प्रसन्नो जिनमूनुना ॥
लोकोत्तरी तदा सिद्धिः सफला तस्य शिष्यते ।
महासत्त्वो महावीर्यः महौजस्को महाव्रती ॥
महाभोगी च मन्त्रज्ञः सर्वतन्त्रेषु तत्त्ववित् ।
वर्णतः क्षत्रियो ह्यग्रो ब्राह्मणो वा मनस्विनः ।।
स्त्रीषु सेवी सदा रागी कनकामोऽथ वर्णतः ।
दृश्यते प्रांशुगौरश्च तुङ्गनासो महाभुज ॥
मलम्बबाहु शूरश्च महाराज्याभिकांक्षिणः ।
प्रसनो जिनपुत्राणां स्न्याख्यादेविपूजकः ॥
रत्नत्रये च भक्तश्च बोधिचित्तविभूषितः।
अतिकारुणिको धीरः कचिद् रोषो महोजः कचित् ॥

·मन्जुश्रीमूलकल्प
महाभोगी महात्यागी महोजस्को दुरासदः ।
स्त्री वल्लभशूरश्च तस्यापि सिद्धिरुत्तमा ।
अतिमानरतः शूरः स्त्रीषु सङ्गी सदा पुनः।
कनकामः स्वल्पभोजश्व विस्तीर्णः कठिनः शुचिः ।।
घृणी कारुणिकः दक्षो लोकज्ञः बहुमतो गुणैः ।
मन्त्रजापी सदा भक्तः जिनेन्द्राणां प्रभङ्करम् ।।
तेषु श्रावकपुत्राणां खड़िनां च सदा पुनः ।
प्रभविष्णुलोकाख्यश्च वर्णतः द्वितीये शुभे ।
अव्यङ्गः सर्वतः औः क्रूरः साहसिकः सदा ।
त्यागशीली जितामित्रो धर्माधर्मविचारकः ।।
नातिस्थूलो नातिकृशो नातिदी? न ह्रस्वकः ।
मध्यमो मनुजः श्रेष्ठः सिद्धिस्तस्यापि उत्तमा ।।
आताम्बनखसुस्निग्धः रक्तपाणितलः शुचिः।
चरणान्तं रक्ततः सिग्धश्चक्रस्वस्तिकभूषितः ।।
ध्वजतोरणमत्स्याश्च पताका पद्ममुत्पलाः।
दृश्यन्ते पाणिचरणयोः मनुजो लक्षलक्षणैः ।।
तादृशः पुरुषः श्रेष्ठः अग्रसिद्धिस्तु कल्प्यते ।
शुक्लदंष्ट्रो असुपिरस्तुङ्गः शिखरिणः समाः ॥
तुङ्गनासो विशालाख्यः संहतभूचिबुके शुभाः।
गोपक्ष्मलोकचिह्नस्तु कृष्णदृक् तारकाश्चितः ।।
ललाटं यस्य विस्तीर्ण छत्राकारशिरः शुभः ।
उष्णीपाकारशिरश्चैव कौँ शोभनतः शुभौ ।।
सिंहाकारहनुः सदा अधरौ पकविम्भसमप्रभौ।
पद्मपत्ररक्तामा जिहा यस्य दृश्यते तालुकाचाभिरक्तिका।।
ग्रीवा कम्बुसदृशा पीनस्कन्धा समुद्भवा ।
कक्षवक्षः शुभः श्रेष्ठः विस्तीर्णोरस्तथैव च ।।

·॥
पंञ्चदशः पटलविसरः।
स्वल्पतो नाभिदेशश्च विस्तीर्णकठिनः शुभः ।
गम्भीरप्रदक्षिणा नाभी सिराजाल अकुर्वता ॥
प्रलम्बबाहुमहाभुजः कटिसिंहोरचिहितः ।
ऊरू चास्य वर्तुलकौ कौपरी खर्तवर्जितौ ॥
एणेयजल सुसम्पन्नवर्तुलाश्च प्रकीर्तिताः ।
चरणौ मांसलोपेतौ अङ्गुलीभिः समुन्नतौ ॥
रक्तौ रक्तनखौ स्निग्धौ उन्नतौ मांसशोभितौ ।
अथ शिरो महीतलावौँ शोभनौ प्रियदर्शनौ ।।
अश्लिष्टौ वर्णतः शुद्धौ प्रशस्तौ लोकचिह्नितौ ।
उपरिष्टात्तु तेषां वै शिराजाल अनुन्नतौ ।।
पुरीषप्रस्रवणौ मार्गों गम्भीराव दक्षिणौ।
प्रशस्तौ स्वल्पतरौ नित्यं वृषणौ वर्तुलौ शुभौ ॥
अवधौ अखण्डौ च अनेकश्चैव कीर्त्यते ।
अङ्गजाते यदा शुद्धया रागान्ते च समाश्रितः ॥
स्वमकाले चाहारे वृष्याणां खाद्यभोजनैः ।
प्रश्रुतो वर्णतो नीलो रक्तो वा यदि दृश्यते ॥
प्रभूतस्रावी स्निग्धश्च शुभलक्षणलक्षितैः ।
तथाविधेये सत्त्वाख्ये उत्तमा सिद्धिरिष्यते ।।
तृपुरीपी षण्मूत्री च शौचाचाररतः शुचिः ।
शयते यो हि यामान्ते प्रातरुत्वाति जन्तवः ।।
तस्य शुद्धि सदा श्रेष्ठा दृश्यते सर्वकार्मका ।
फलां विविधाकारां सम्पदा बहु वा पुनः ।।
अनुभोक्ता भवेन्मध्यलक्षणैरभिलक्षितः ।
नक्षत्रैश्च तथा जातः पुष्य रेवतिफल्गुनैः ॥
मघासु अनुराधायां चित्रारोहिणिकृत्तिकैः ।
जनकः तेषु दृश्यस्थः समर्थों ग्रहचिह्नितः ।।

·मन्जुश्रीमूलकल्ले
प्रभातकाले यो जातः सिद्भिस्तेषु प्रदृश्यते ।
मध्याह्न प्रातरथापि अत्रान्ते च शुचिग्रहाः ।।
शुक्ला सोमलाच पीतको बुधः बृहस्पति।
सामर्थ्य कार्यसिद्धचर्य निरीक्ष्यन्ते सर्वजन्तूनाम् ।।
अत्रान्तरे च ये जाता मनुजः शुभकर्मिणः ।
तेषां सिद्धचन्त्ययलेन मन्त्राः सर्वार्थसाधने ॥
मध्याह्नापरतेनैव रवावास्तमने सदा ।
अत्रान्तरे सदा क्रूराः ग्रहाः पश्यन्ति देहिनाम् ।।
आदिलाङ्गारकः ऋराः केतुराहुरानिश्वरः।
ये च ग्रहमुख्यास्तु कम्मनिर्यातउरिकनः ।।
तारा घोरतमश्चैव कृष्णारिष्टसमस्तथा ।
कालमारकुरुः रोद्रो दृश्यते तस्मि कालतः ॥
आदिल्योदयकाले च बुधः पश्यति मेदिनीम् ।
युगमात्रे रथत्युचे पश्यतेऽसौ बृहस्पतिः ।।
शुक्रः परेण धनाध्यक्षो पश्यतेऽसौ युगे रवौ ।
मध्याहादापूर्यते चन्द्रः दर्शनं चन्द्रदेहिनाम् ।।
बुधकाले भवेद् राज्यं बृहस्पतो अर्थभोगकृत ।
शुक्रे धननिप्पत्तिः महाराज्यं भोगसम्पदम् ।।
दीर्घायुष्मं तथा चन्द्र ऐश्वर्य चापि साफलम् ।
मध्यन्दिने तथा भानो मध्यदृष्टिसमोदिता ॥
मध्याहे विगते नित्यं आदित्यो दिशमीक्षते ।
युगमात्रे द्वासिता नोचे केतुरेवमुदाहृताः ॥
राहुः शनैश्वरश्चैव तमकालयुगान्तकः ।
ततः परेण हस्यायां निष्टरिष्टोल्ककम्पकः ॥
आतान्नेऽस्तं गते भानौ सिन्दूरपुञ्जवर्णिते ।
योऽसौ ग्रहमुख्यस्तु बालदारकवणिनः रूपिणः ॥

·पञ्चदशः पटलविसरः।
शक्तिहस्तो महाक्रूरः अङ्गारस्येव दर्शने
ततो युगान्तार्पिते भानो शुभानां प्रयोनयः॥
आदित्यदर्शनाज्जातः क्रूरः साहसिको भवे।।
सत्यकाङ्गारके जातः शुद्धलुब्धोऽभिमानिनः ।।
केतुरिष्टातिधूम्राणां जनयन्ते व्याधिसम्भवा ।
दरिद्रा व्याधिनो लुब्धा मूर्वाश्चैव जना सहा ।।
कालस्तमकम्पानां उल्किका ग्रहकुत्सिताम् ।
कम्पनिर्घातताराणामशनिक्षेत्र प्रतापिन ।
वज्रोरिष्टतथाचान्यां ऋक्षादीनां प्रकरपते ।
राहुदर्शनघोरस्तु दृश्यते सर्वजन्तुनाम् ।।
दरिद्रानाथदुःशीला पापचौरनरा सदा।
जायन्ते दुःखिता मा जना व्याधिमाणया ।
कुष्ठिनो बहुरोगाश्च काणखञ्जसदजुला ।।
पण्डपण्डेऽनपत्याश्च दुर्भगाः स्त्रीषु कुत्सिता ।
नरा नार्यस्तथा चान्ये दर्शनाग्रह कुत्सिताम् ॥
जायन्ते बहुधा लोकां जातकेष्वेव जातका ।
शुक्लपीतग्रहाः श्रेष्ठा तेषु जातिशुभोदयाः ॥
वर्णतः शुक्लपीताभाः प्रशस्ता जिनवर्णिताः ।
चत्वारो ग्रहमुख्यास्तु शुक्रचन्द्रगुरुर्बुधः ।।
तेषां दर्शनसिद्धयर्थं जापिना सर्वकर्मसु ।
बालिशानां च सत्त्वानां जातिरेव सदा शुभा ।।
सर्वसम्पत्सदा मिष्टाः कथिता लोकपुङ्गवैः ।
क्षणमात्र तथोन्मेषनिमेषं चापि अच्छटम् ॥
एषां संक्षेपते जाति कथिता लोकपुङ्गवैः ।
एतन्मात्रं प्रमाणं तु ग्रहाणां लोकचिन्तिनाम् ।।
उदयन्ते तथा नित्यं एतत्कालं तु तच्चतः ।
श्रेयसा पापका घेते भ्रमन्ते चक्ररत् सदा ।।

·१६.
मन्जुश्रीमूलकल्ले
शुभाशुभकरा तेऽत्र मन्त्रं एकवत् सदा।
ते देवलोकसमासृता नु + + + + + +॥
एतेषां कचित् किश्चित् पापबुद्धिस्तु जायते ।
शुभाशुभफलासवान्जायन्ते बहुधा पुनः ॥
स एषां दर्शनमित्याहुग्रहाणां कर्मभोनिनाम् ।
सत्त्वानां सत्वरमायान्ति शीघ्रगामित्वसत्वराः ।।
दृश्यादृश्यं क्षणान्मेपमच्छटां त्वरिता गतिः।
ततः काल प्रकल्प्येते + + + + + + + + ||
एतत्कालप्रमाणं तु दर्शितमग्रबुद्धिभिः।
अतः परं प्रवक्ष्यामि नियते जातके सदा।।
मुहूर्ता द्वादशाचैव कालं कालं यानुहेतवः ।
अपात्रं चैव वक्ष्यन्ते सिद्धिहेतुर्न वा पुनः ।।
शकुनं चैत्र लोकानां दृष्ट्यादृष्टय पुनः पुनः ।
राष्ट्रभङ्ग च दुर्भिक्ष + + + नृपतेः शुभम् ।।
कालाकालं तदा मार्यः शिवं चक्रे सदा जन !
केतुकम्पोऽथ निर्घातमुल्कं चैव सधूमिनन् ।।
नक्षत्रवारताराणां चरितं च शुभाशुभम् ।
चरितं सर्वभूतानां शिवाशिवविचेष्टितम् ॥
ऋज्यादा मातरांश्चैव रौद्रसत्त्वोपघातिनाम् ।
दुष्टसत्त्वां तथा वक्ष्ये चरितं पिशिताशिनाम् ।।
प्रसन्नाना देवता यत्र रत्नधर्माप्रबुद्धिनाम् ।
शुभकर्मसदायुक्तां मैत्रचित्तदयालवाम् ॥
साधुचेष्टार्थबुद्धीनां परपूर्तिसमाश्रिताम् ।
आकृष्टा मन्त्रमुक्तीभिः ओषध्याहारहेतुनाम् ।
विस्तरं चरितं वक्ष्ये लक्षणं यत्र आश्रिताः ।
परदेह समाश्रित्य तिष्ठन्ते मानुषा सूता ।।

·पञ्चदशः पटलविसरः
देवा पुनस्तमित्याहुरसुरा मानहेतुना।
द्विविधा तेऽपि तत्रस्था पार्षया सुरासुरा ॥
तेऽपि तत्र द्विधा यान्ति क्रूर साधारणा पुनः ।
तेऽपि तत्र द्विधा यान्ति शुभाशुभगतिपञ्चकम् ।।
तत्रस्था त्रिविधा यान्ति विंशत्रिंशदसङ्ख्यकम् ।
अकनिष्ठा यावदेवेन्द्रा यामासङ्ख्यमभूपकाः ॥
अपर्यन्तं याव धातूनां लोकानां च शुभाशुभम् ।
या वां संसारिका सत्त्वा यावां चार्यश्रावकाः ॥
बुद्धप्रत्येकबुद्धानां तदौरसां च सूनुनाम् ।
बोधिसत्त्वां महासत्वां दशभूमिप्रतिष्ठिताम् ।।
सर्वसत्वा तथा नित्यं सत्वयोनिसमाश्रिताम् ।
सर्वचालिसजन्तूनां गतियोनिसमाश्रिताम् ॥
विनिर्मुक्तानां संसाराहे बुद्धानां सर्वार्याम् ।
सर्वतो नित्यं लक्षणं चरितं सदा ।।
वाचामिङ्गिततत्वं तु तेषां वक्ष्ये सविस्तर ।
आकृष्टा सर्वभूतास्तु मन्त्रतन्त्रसयुक्तिभिः ।।
आविष्टाकृष्टमन्त्रज्ञो परदेहसमाश्रिताम् ।
कुशलैः कुशलकर्मज्ञैरप्रमत्तैः सजापिभिः ।।
अमूहचरितैः सर्वैर्निग्रहानुग्रहक्षमैः ।
आकृष्टा भूतला ले के मानुष्ये मन्त्रजापिभिः ।।
तेषां सिद्धिनिमित्तं तु सर्व वक्ष्ये तु तत्त्वतः ।
तेषां देहानुरोधार्थ मानुपाणां सदारुजाम् ।।
नित्यमत्यन्तधर्मार्थ मोक्षार्थं तु प्रकल्प्यते ।
निग्रहं तेषु दुष्टानां विशुद्धानां तु पूजना ॥
निग्रहानुग्रहं चैव मन्त्रतन्त्रं प्रकल्प्यते ।
वातः श्लेष्मपित्तानां त्रिविधात्र त्रिधा क्रिया॥
HA

·१६२
मञ्जुश्रीमूलकल्पे
तेषां तु प्रकल्पयेच्छान्ति त्रिविधैव क्रमो मतः ।
तत्र मन्त्रैः सदा कुर्यान्मानुषाणां चिकित्सितम् ॥
महाभूतविकल्पस्तु भूतो भूताधिकः स्मृतः।
अभिभूतं तथाभूतैरधिभूतः स उच्यते ॥
अधिभूतो यदा जन्तुरस्वास्थ्यं जनयेत् तदा ।
भूतं भूतप्रकारं तु द्विविधं तु प्रकल्प्यते ॥
सत्वभूतस्तथा नित्यमसत्वश्चैव प्रकल्प्यते ।
पित्तश्लेष्म तथा चायुर्ये चान्ये + + + + +॥
चत्वारश्च महाभूताः पञ्चममाकाशमिष्यते ।
आपस्तेजो समायुक्तं पृथिवी वायुसमायुता ॥
असत्वसङ्ख्यमित्याहुर्बुद्धिमन्तः सदा पुनः ।
लोकानाधिपति ह्यग्रः इत्युवाच महाद्युतिः ॥
असत्वसङ्ख्यं ह्यमानुष्यं + + + + + + + ।
मानुषं सत्त्वमित्याहुरअधीर्वदतां वरः ।।
अमानुषं मानुषं वापि सत्वसङ्ख्यं सदैवतम् ।
सत्वानां श्रेयसार्थ तु सार्वज्ञ वचनं पुनः ॥
अतीतानागतैबुदैः प्रत्युत्पन्नैस्तथैव च ।
भाषितं कर्ममेवं तु शुभाशुभफलोदयम् ॥
केवलं वचनं बुद्धानामवश्यं कर्म करोति ।
तन्निमित्तं गोत्रसामान्यात् सिद्धिरेव प्रदृश्यते ।।
सार्वज्ञं ज्ञानमित्याहुः क्षेमं शान्तं सदा शुचिम् ।
निष्ठं शुदनैरात्म्यं परमार्थ मोक्षमिष्यते ॥
तदेव वर्त्म सत्त्वेषु इदं सूत्रमुदाहृतम् ।
तत्र मन्त्रसदोषध्या अशेषं वचनं जगे॥
भूतं भविष्यमत्यन्तं सर्वशास्त्रसुपूजितम् ।
लोकायं धर्मनैरात्म्यं सदाशान्तशिवं पदम ।।

·१६३
पञ्चदशः पटलविसरः।
एतत् सार्वज्ञवचनं निष्ठं तस्य परं पदम् ।
केवलं तु प्रकल्प्येते सर्वज्ञज्ञानमुद्भवम् ।।
प्रभावं सर्वबुद्धानां बोधिसत्त्वानां च धीमताम् ।
मन्त्राणां सर्वकर्मेषु सिद्धिः सर्वत्र दर्शिता ॥
अत एव मुनीन्द्रेण कल्पराजः प्रभापितः ।
अनेन वर्मना गच्छन्मन्त्ररूपेण देहिनाम् ।।
निर्वाणपुरमाप्नोति शान्तनिर्जरसम्पदम् ।
अशोकं विरजं क्षेमं बोधिनिष्ठं सदाशिवम् ॥
य एष सर्वबुद्धानां शासनं मन्त्रजापिनाम् ।
कथिते भूतले तन्त्रमशेष मन्त्रजापिनाम् ।।
सर्व ज्ञानज्ञेयं च कर्महेतुनिवन्धनम् ।
सर्वमेतं तु मन्त्रार्थ त्रिविधा बोधिनिन्नगा।
अशेषज्ञानं तु बुद्धानामिह कल्पे प्रदर्शितम् ।
सत्त्वानां च हितार्थाय सर्वलोकेषु प्रवर्तितम् ।।
ये हास्ति कल्पराजेऽस्मिन्नान्यकल्पेषु दृश्यते ।
योऽन्यकल्पेषु कथितं मुनिपुत्रैस्तु मुनिवरैः ।।
ते हास्ति सर्वमन्त्राणां कल्पं विस्तरमेव तु ।
अत एव जिनेन्द्रेण कथितं सर्वदेहिनाम् ॥
महीतले च त्रिलोकेऽस्मि न सौ वि + + + + ।
योऽस्मिन् कल्पराजेन्द्रे नानीतो न वशीकृतः ॥
अस्तंगते मुनिचन्द्रे शून्ये भूतलमण्डले ।
इह कल्पे स्थिते लोके शासनार्थ करिष्यति ॥
कुमारः सर्वभूतानां मजुघोषः सदा शुभः ।
बुद्धकृत्यं तथा लोके शासनेऽस्मिन् करिष्यति ।
मभावं कल्पराजस्य चिरकालाभिलाषिणाम् ।
श्रुत्वा सकदधिमुच्यन्ते तेषु सिद्धिः सदा भवेत् ।।

·मञ्जुश्रीमूलकल्पे
अवन्ध्यं सर्वभूतानां वचनेदं सदा शुभम् ।
मन्त्रिणां सर्वभूतेषु जापहोम सदा रताम् ।
त्र्यद्विकेषु ज्ञानेषु ज्ञानं यत्र प्रवर्तते ।
स एव प्रवर्तते अस्मि कल्पराजे वरोत्तमे ॥
मन्त्रप्रतिष्ठा बुद्धानां शासनं स इहोदितम् ।
निर्विकल्पस्तु तं मन्त्र विकल्पेऽस्मि तदिहोच्यते ॥
करोति सर्वसत्त्वानामर्थानर्थं शुभाशुभम् ।
गतिबुद्धिस्तथा सत्त्वं लोकानां च शिवाशिवम् ॥
स एष प्रपञ्च्यते कल्पे निःमपञ्चास्तथागता ।
लोकातीता स्वसम्बुद्धा लोकहेतोरिहोच्यते ।
अधिकं सर्वधर्माणां लोकधर्मा ह्यतिक्रमा ।
करोति विविधां कर्मी विचित्रां लोकपूजिताम् ।।
मन्त्रराद् कर्मसूद्युक्तः सत्त्वराशेस्तथा हितः ।
कुमारो मजुघोषस्तु बुद्धकृत्यं करोति सः ॥
सस्यार्थ गुणनिष्पत्तिलोकाधानं शुभाशुभम् ।
अध्येष्टाहं प्रवक्ता वै नाध्येष्टा धर्ममुच्यते ॥
केवलं सर्वसत्वानां हितार्थ बुद्धभाषितम् ।
अतीतैः सर्वबुद्धस्तु भाषितं तु प्रवक्ष्यते ॥
बुद्धवंशमविच्छिन्नं भविष्यत्यधिमुच्यते।
ते सर्वज्ञज्ञानमुद्भवमन्त्रिणां. सर्वकर्मसु ।।
सर्वज्ञज्ञानप्रवृत्तं तु कर्ममेकं प्रशस्यते ।
पूर्वकर्म स्वकं लोके तदधुना परिभुज्यते ॥
तस्मात् कर्म प्रकुर्वीत इह जन्मसु दुःकरम् ।
मन्त्राः सिद्ध्यन्त्ययत्नेन कर्मबन्ध इहापि तम् ।।
जन्मे सिद्धिः स्यादिह कर्मेऽपि दृश्यते ।
तस्मात् सर्वबुद्धैस्तु कर्ममेकं प्रशंसितम् ।।

·पञ्चदशः पटलविसरः। १६५ विधियुक्तं तु तत् कर्म क्षिप्रं सिद्धि इहापि तत् । भ्रमन्ति सत्त्वा विधिहीना बालिशास्तु प्रमोहिताः॥ तस्मात् सर्वप्रकारेण कर्म एकं प्रशंसितम् । विधि कर्मसमायुक्तं संयुक्तः साधयिष्यति ॥ विधिहीनं तथा कर्म सुचिरेणापि न सिद्धयति । न हि ध्यानैर्विना मोक्षं न मोक्षं ध्यानवर्जितम् ।। तस्माद्ध्यानं च मोक्षं च संयुक्ते बोधिमुच्यते ॥ इति । आर्यमश्रियमूलकल्पाद् बोधिसत्त्वपिटकावतंसका- न्महायानवैपुल्यसूत्रात् त्रयोदशमः सर्वकर्मक्रियार्थः पटलविसरः परिसमाप्त इति । FAN त्रयोदशस्य चतुर्दशस्य च पूर्व संख्यातत्वाद् , इह त्रयोदश इति अनन्तरप- टलविसरे चतुर्दश इति तदनुसारि उत्तरोत्तरसंख्यानं चादर्शग्रन्थे दृश्यमानं लेखकप्रमादाग- तमिति प्रतिभाति ।

·तु अथ षोडशः पटलविसरः। अथ खलु भगवां शाक्यमुनिः पुनरपि शुद्धावासभवनम- लोक्य, मञ्जश्रियं कुमारभूतमामन्त्रयते स्म । शृणु मञ्जुश्रीः! त्वदीये सर्वार्थक्रियाकर्मपटलविसरं पूर्वनिर्दिष्टं पर्पन्मण्डलमध्ये सविस्तर वक्ष्येऽहम् । पृष्टोऽयं यक्षराजेन वज्रहस्तेन धीमता। सर्वमन्त्रार्थयुक्तानां स्वप्नानां च शुभाशुभम् ॥ अत प्रसङ्गेन सर्वेदं कथितं मन्त्रजापिनाम् । यक्षराद् तुष्टमनसो मूर्ध्नि कृत्वा तु अञ्जलिम् ॥ प्रणम्य शिरसा शास्तुरभ्युवाच गिरां मुदा । अनुग्रहार्थ लोकानां कथितं मग्रबुद्धिना ॥ ममैवमनुकम्पार्थ सत्त्वानां च सुखोदया। जापिनां सर्वमन्त्राणां स्वप्नानां च शुभाशुभम् ॥ चरितं गुणविस्तारं सत्त्वाधिष्टनिकृष्टिनाम् । उत्तमा गति योनिभ्यो हेतुज्ञानविचेष्टितम् ।। अतीतानागतं ज्ञानं वर्तमानं शुभाशुभम् । सर्व सर्वगतं ज्ञानं सर्वज्ञज्ञानचेष्टितम् ॥ अनाभास्यमनालम्ब्यं नि:प्रपञ्चं प्रपञ्चितम् । मन्त्राकारवरोपेतं शिवं शान्तिमुदीरितम् ॥ प्रभावं सर्वबुद्धानां वर्णित ह्यग्रबुद्धिना । सर्वमन्त्रार्थयुक्तानां जापिनां च विशेषतः ।। कर्म कर्मफलं सर्व क्रियाकालं तथैव च । पात्रं स्थानं तथा वेषं स्वप्नमसङ्गे प्रचोदितम् ।। यक्षराण्मुनिवरं श्रेष्ठं सप्तमन्त्रतथागतम् । भद्रकल्पे तु ये बुद्धाः सप्तमोऽयं शाक्यपुङ्गवः ।। शाक्यसिंहो जितामित्रः सप्तमोऽयं प्रकल्पितः । युगाधमेऽभिसम्बुद्धो लोकनाथो प्रभङ्करः॥ महावीर्यो महामाज्ञो महास्थामोदितो मुनिः । वज्रपाणिस्तु तं यक्षो बोधिसत्त्वो नमस्य तम् ॥

·षोडशः पटलविसरः ।
१६७
स्वकेषु आसने तस्थुस्तूष्णीम्भूतोऽथ बुद्धिमान् ।
म श्रियोऽथ महाप्राज्ञः पृष्टोऽसौ मुनिना तदा ॥
अध्येषयति तं बुद्धं कन्यसं मुनिसत्तमम् ।
साधु भगवां सम्बुद्धः कर्मज्ञान सविस्तरम् ।।
जातकं+ + + + + + + + + सदा शुभम् ।
चरितं बहुसत्त्वानां कर्मज्ञानसहेतुकम् ।।
निविष्टाविष्टचेष्टानां श्रेयसार्थार्थयुक्तिनाम् ।
जापिनां सिद्धिनिमित्तानि साध्यसाध्यविकल्पिताम् ।।
भूतिकामा तथा लोके ऐश्वर्याभोगकाशिणाम् ।
राज्यहेतुप्रकृष्टानां सिद्धिधारणकामिनाम् ।।
सर्व सर्वगतं ज्ञानं संक्षेपेण प्रकाशतु ।
इत्युवाच मुनिः श्रेष्ठो अध्येष्टो जिनमूनुना ।।
कलविङ्करुतो धीमान् दिव्यदुन्दुभिनादिनः ।
ब्रह्मस्वरो महावीर्यपर्जन्यो घोपनिःस्वनः ।।
बुद्धवाचोदितः शुद्धो वाचे गायां सप्तमो मुनिः ।
एष कुमार! परार्थगतानां सिद्धिमजायत लोकहितानाम् ।
श्रेयसि सर्वहिते जगति प्रणितारो शुदयतु तिष्ठतु मोक्षविहूनाम् ॥
सत्ययाक्षयवीर्यवां हि तच्चित्ता मदमैत्ररता स तदानरता ये।
सिद्धिभवे सद तेषु जनेषु नान्य कथञ्चन सिद्धिमुपेष्ये ॥
मन्त्रवरे सद तुष्टिरता ये शासनि चक्रधरे तथा मञ्जुधरे वा
धर्षयिमार प्रवर्तयि चक्रं सोऽपि ह चक्रधरो इह युक्तः ॥
वाचा दिव्यमनोरम यस्या बालिशजन्तु विवर्जितनित्या।
दिव्यमनोरमकर्णसुखा च प्रेमणीया मधुरा अनुकूला ॥
चित्तमहादनसौख्यप्रदा च मञ्जुरिति समुदीरय बुद्धा ।
यस्य न शक्यमभावमजानं तेऽपि तथागतज्ञानविशेषैः ।।
तेषु सुताथ च भूमिप्रविष्टा दिव्यप्रकृष्टदशतथागतसङ्ख्या ।
तेऽपि सुरेश्वरलोकविशिष्टा दिव्यप्रभावमजानमशक्या ।।

·मञ्जुश्रीमूलकल्पे रूप्य अरूप्या तथा अभूमा कामिकदिव्यं नृजा मनुजा वा। योगिन सिद्धिं गता अथ लोके सर्वविशिष्ट तथा नरमुख्या । सत्त्वमसौ न स विद्यति कश्चिद् यो प्रतिजानि तु तस्य श्रिया मे। एष सिरिपरिकल्पिततुल्यं मञ्जुसिरीति प्रतिजानि तु बुद्धाः ॥ मञ्जश्रियं परिकल्पिततुल्यं नाममियं तथ पूर्वजिनोभिः । एष कृता तव संज्ञितकल्पे दिव्य अनागतबुद्धमतीतैः ।। नामश्रुणि पर्यस्तव शुद्धो नास्य मनो भवि एकमनो वा । तस्य मिमं शिवशान्ति भवेयं बोधिवरा भवि अग्रविशिष्टा ।। मन्त्र अशेष तु सिद्ध भवेयों उत्तमयोनि गति लेभे । उत्तमिधर्मि समाश्रयि नित्य विघ्नविवर्जित सिद्धि भवेया ॥ ईप्सितमन्त्र प्रसाधयि सर्वां क्षिप स गच्छति बोधि ह मञ्जम् । लप्स्यति बोधिगतो मुनिमुख्यः गत्व निषीदति सत्त्वहितार्थम् ॥ बुद्धयि वोधिप्रवर्तयि चक्र एष गुणो कथितो जिनमुख्यैः । मञ्जुरिति शिरीं त्वाय संस्मरि नामं अचिन्त्यगुणाः कविता जिन- [मुख्यैः ।। दशेतु नित्यमभाव त्वदीयं पूर्वकसर्वगतैर्जिनमुख्यैः । कल्पभणे या न शक्यमसङ्ख्यैः मन्त्रशता तव शुद्धकुमार! ॥ मज़ुश्रियं तव मन्त्रचर्य भाषित सर्वमशेषकबुद्धैः । एष कुमार थ सर्वगता वै शासन तुभ्य रतोत्तम वीराः ॥ शुद्धावासनिषण्णजना वै सत्त्वमशेषत ईहय सत्ता । न ऋमिमन्त्र त्मदीय कदाचिं नापि कथञ्चिह ये तव मन्त्रम् ।। इति । आर्यमन्जुश्रीमूलकल्पान्महायानबैपुल्यसूत्रात् चतुर्दशमः गाथापटलनिर्देशविसरः रिसमाप्तमिति । S ·अथ सप्तदशः पटलविसरः। अथ खलु भगवांश्छाक्यमुनिः सर्वतथागतविकुर्वितं नाम स- माधि समापद्यते स्म । समनन्तरसमापनस्य भगवतः शाक्यमुनेः ऊर्णाकोशाद् रश्मयो निश्वरति स्म । नीलपीतावदातमाजिष्टस्फटिक- वर्णः । सर्व चेदं बुधक्षेत्रमवभास्य, सर्वलोकधात्वन्तराणि चालोक- यित्वा, सर्वग्रहनक्षत्रांश्च मुहूर्तमात्रेण जिह्मीकृत्याकृष्टवा । आकृष्टा च स्वकस्वका स्थानानि सनियोज्य तत् पर्षन्मण्डलं बुद्धाधिष्टानेनाकृष्य च, तत्रैव भगवतः शाक्यमुनेरूकोशान्तर्षीयते स्म । सर्वं च ग्रहन- क्षत्रतारकाः ज्योतिपोरुपरुध्यमाना आर्ता भीता भगवन्तं शाक्य- मुनि प्रजग्मुः । कृताञ्जलयश्च तस्थुरे प्रकम्पयमाना मुहुर्मुहुश्च धर- णितले प्रपतनमानाः॥ अथ भगवांश्छाक्यमुनिः सर्वेषां ग्रहनक्षत्रतारकाज्योतिषाणां च बालिशोपजानितबुद्धीनां च देहिनामनुग्रहार्थं वाचमुदीरयते स्म । शृण्वन्तु भवन्तो मार्पाः ! देवसङ्घा समानुषाः! कर्म एव सत्वानां विभजते लोकवैचित्र्यम् । यश्च बुधानां भगवतां वज्रकायशरीरताम- भिनिष्पत्तिर्यश्च ससुरासुरस्य लोकस्य भ्रमत्संसाराटवीकान्तारप्रवि- ष्टस्य लोकस्य विचित्रशरीरतामभिनिष्पत्तिः सर्वेदं कर्मजं शुभाशुभं निबन्धनम् । न तत्र कर्ता कारकः ईश्वरः प्रधानो वा पुरुषा सा- यापसृष्टो वा प्रवर्तते किञ्चिद् वर्जयित्वा तु कर्मजं सर्वकर्मप्रत्य- यजनितो हेतुमपेक्षते । स च हेतुप्रत्ययमपेक्षते । एवं प्रतीत्यसमुत्पत्ति- प्रत्ययान्तोऽन्यमुपश्लिष्यते श्लेष्माणां च भूताभिनिष्पत्तिमहाभूतां जनयते । ते च महाभूता स्कन्धान्तरमनादिगतिकात् प्रतिपद्यन्ते । मपन्नाश्च गतिदेशान्तरं विस्तरविभागशोऽभ्युपपद्यन्ते । कालान्तरोप- रोधविलोमताज्ञानवनिमीरिता कर्मोपरचितवासना अशेषमपि निर्द- हन्ते। विधायानसमता निःप्रपञ्चतां समतिनिहरन्ते । महायानदीर्घ- कालोपरचितकर्म स्वकं मध्यकालप्रत्येकखड्गिनां स्वयम्भु ज्ञानं मवर्तते । परघोषानुप्रवृत्तिश्रवश्रावकानां ह्रस्वकालाचिराधिराज्यं ते- नात्यमवृत्तिधर्मान्तर बुद्धिरेव प्रवर्तते बालिशानां विमोहिताम् ॥ । X OPAN ·१७० मञ्जुश्रीमूलकल्पे अथ च पुनर्विचित्रकर्मजनितोऽयं लोकसन्निवेशदेशवेषोपरतः शिवं निर्जरसम्पदमशोकविरजकर्मलोकसिद्धिमपेक्षते । विमलं मार्ग- विनिर्मुक्तमष्टाङ्गोपेतसुशीतलं कर्म एव कुरुते कर्म नान्यं कर्मापेक्षते ॥ कर्माकर्मविनिर्मुक्तो निःप्रपञ्चः स तिष्ठति । त्रिधा यानप्रवृत्तस्तु नान्यं शान्तिमजायते ॥ त्रिविधैव भवेन्मन्त्रं त्रिधा कर्म प्रकीर्तिता। त्रिविधः फलनिष्पत्तिस्त्रिविधैव विचारणा ॥ विपरीतं त्रिधा कर्म त्रिविधैव प्रदृश्यते । कुशलं तत् त्रिविधं प्रोक्तं पुनस्तत्रे प्रदृश्यते ॥ पुनरेव विधं गोत्रं मन्त्राणामास्पदं शान्तम् । शान्तं निर्वाणगोत्रं तु बुद्धानां शुद्धमानसाम् ॥ तदेव कर्म प्रत्यंशं मन्त्राङ्गे प्रकीर्तितः । ज्योतिषाङ्गं तथा लोके सिधिहेतोः प्रकल्पितम् ।। तदेव अंशं कर्म वै प्रत्ययांशे प्रवर्तते । यथा हि शाली वीहीणामकुरेण विभाव्यते ॥ तथा हि सिद्धद्रव्याणां लक्षणेन विभाव्यते । यथा हि शुक्लो वर्णस्तु व्यवहारेण प्रकल्प्यते ॥ तथाहि ज्योतिषयुक्तीनां व्यवहार्थ प्रकल्प्यते । सर्वतः सर्वयुक्तीनां कर्म एवं प्रशंसितम् ।। न तत् कर्म विना चिकैः कचिद् देहः संस्थितः । चिरैश्च चरितैवापि जातकैर्गोत्रमाभृतः ॥ विविधैः शकुनैनित्यं तत् कर्म चोपलभ्यते । न कचिद् विग्रही कर्म अन्तलीनोऽन्यलक्ष्यते ॥ ज्वरितः सर्वतो जन्तुर्विकारैश्चोपलक्ष्यते । एवं देहे समासृत्य कर्म दृश्यति देहिनाम् ॥ शुभाशुभफलाचिह्नजातकास्तु प्रकीर्तिताः । विविधा शकुनयः सत्त्वा विविधा कर्ममुद्भवा ।। । SARAMMINEERNORTHEATRE

·सप्तदशः पटलविसरः।
बलकाल तथा यात्रा विविधा प्राणिनां रुता।
शुभाशुभफला + + + ++ + + + सदा॥
सिद्धयसिद्धिनिमित्तं तु प्रत्ययार्थमवेक्षते ।
निमित्तं चरितं चिह्न प्रत्ययेति प्रकल्पितम् ॥
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन प्रत्ययं तु अपेक्षते ।
यज्जापिना सता मन्त्रे सिधिहेतोरपेक्षयेत् ।।
कर्मस्वकान्यतानि अव्यङ्गानि लक्षयेत् ।
अलक्षितं तु सर्व वै विघ्नकर्मैः सुदारुणैः ।।
तस्मात् सर्वाण्येतानि अङ्गानीति मुनेर्वचः ।
सालेन्द्रराजः सर्वज्ञो बोधिमण्डे समाविशेत् ।।
मन्त्रं उदीरयामास सर्वविघ्नमनाशनम् ।
दुःस्वमं दुनिमित्तं तु दुःसहं च विनाशनम् ।।
तस्य बोधिगतं चित्तं सर्वज्ञस्य महात्मने।
मारेण दुष्टचित्तेन कृतो विघ्नो महाभयोः ।
अनिमित्तं तेन दृष्टं वै तरोर्मूले महाभयम् ।
अनिमित्तात् तस्य जायन्ते अनेकाकारभीषणाः ॥
तस्य पुण्यवलाधाना चिरकालाभिलाषिणा ।
तेन मन्त्रवर्ण तस्य वलासौ भग्नाशौ नमुचिस्तदा ।।
ऋदिमन्तो महावीर्या संवृतोऽसौ महाद्युतिः ।
तस्य मन्त्रप्रभावेन लिप्से बोधिमुत्तमाम् ॥
स एव वक्ष्यते मन्त्रः दुनिमित्तोपघातनम् ।
दुःस्वमं दुःसहं चैव दुष्टसत्त्वनिवारणम् ॥
शृण्वन्तु देवसङ्घा वै ग्रहनक्षत्रज्योतिषाम् ।
मन्त्रराट् भाषितः पूर्वं शालेन्द्रेण जिनेन वै ।
निग्रहार्थं च दुष्टानां ग्रहनक्षत्रतारकाम् ।
भूतां चैव सर्वेषां सौम्यचिचां प्रबोधनाम् ॥

·१७२
मञ्जुश्रीमूलकल्पे
शृण्वन्तु भूतगणाः सर्वे ये केचित् पृथिवीचराः।
अपदा बहुपदा वापि द्विपदा वापि चतुःपदा ॥
सर्वे संक्षेपतः सत्त्वा ये केचित् त्रिषु स्थावराः ।
नमः समन्तबुद्धानामप्रतिहतशासनानम् ॥
"ॐ ख ख खाहि खाहि । हुम् हुम् । ज्वल ज्वल । प्रज्वल
प्रज्वल | तिष्ठ तिष्ठ । ष्णीः फट फट् स्वाहा ।"
एप बुद्धाद्धयुषितो मन्त्रः ज्वालोष्णीषेति प्रकीर्तितः ।
यानि कर्मसहस्राणि अशीति नव पञ्च च ।।
करोति विविधां कर्मा सर्वमङ्गलसम्मतः ।
दुःस्वमान् दुनिमित्तांस्तु सकृज्जापेन नाशयेत् ॥
करोति अपरां कर्मा सर्वमन्त्रेषु स्वामिनः ।
वशिता सर्वसत्त्वानां बुद्धोऽयं प्रभवो गुरुः ।।
स्मरणादस्य मन्त्रस्य सर्वे विघ्नाः प्रणश्यिरे।
देवातिदेवसम्बुद्ध इत्युक्त्वा मुनिसत्तमः ।।
मुहूर्त तस्थुरे तूष्णीं यावत् कालमुदीक्षयेत् ।
तस्थुरे देवसङ्घाश्च शुद्धावासोपरिस्तदा ।
सर्वेषां देवमुख्यानां नक्षत्रग्रहतारकाम् ।
समयं जग्मु ते भीता उष्णीपो मन्त्रभाषिताः ॥
तुल्यवीर्यो महावीर्य उष्णीषाख्यो महाप्रभाः ।
शतपश्चचतुष्कां वा सप्ताष्टा नवतिस्तथा ॥
द्विषष्टि पञ्चसप्तान्या उष्णीषेन्द्राः प्रकीर्तिताः।
एतत् सङ्ख्यमसङ्ख्येया राजानो मूर्धजा शुभा ॥
तेष तुल्यो अयं मन्त्रः जिनमूर्धजजा इति ।
आर्यमश्रियमूलकल्पाद् बोधिसत्त्वपिटकावतंसकात्
महायानवैपुल्यसूत्रात् पञ्चदशमः
कर्मस्वकप्रत्ययपटलविसरः परिसमाप्त इति ।

·। अथाष्टादशः पटलविसरः। अथ भगवां शाक्यमुनिः पुनरपि शुद्धावासभवनमवलोक्य तं च पर्षन्मण्डलं मश्रियं कुमारभूतमामन्त्रयते स्म । अस्ति मञ्जु- श्रीः! त्वदीयमन्त्रचर्याभियुक्तस्य चोधिसत्त्वचर्यापरिपूरणार्थाभिमा- यस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य क्रियाकालक्रमणयोगानुकूलयोग- चर्यानुकूलनक्षत्रव्यवहारानुवर्तनक्रमं सर्वमन्त्रचर्यार्थसाधनोपयिकपट- लविसरम् । भाषिष्ये, तं शृणु, साधु च सुषु च मनसि कुरु ।। एवमुक्ते भगवता मञ्जुश्रीः कुमारभूतो भगवन्तमेतदवोचत् । आश्चर्य भगवं! यावद् भापितं परमेणानुग्रहेणानुगृहीता बोधिसत्त्वा महासत्त्वा सर्ववोधिसत्त्वचर्यानुवर्तिनां सर्वमन्त्रचर्यार्थपरिपूरकाणां सत्त्वानाम् । तद्वदतु भगवानस्माकमनुकम्पार्थम् ।। एवमुक्तो मञ्जुश्रीः कुमारभूतः कृताञ्जलिपुटो भगवन्तमवलो- कयमानः ताः तूष्णीमेवमवस्थितोऽभूत् ।। अथ खलु भगवां शाक्यमुनिलोकानुग्रहकाम्यया । वजेन्द्रवचनं श्रेष्ठं हितार्थ सर्वदेहिनाम् ।। इदं भोः! भद्रमुखाः! श्रेष्ठं नक्षत्रं हिताहितं । सर्वमन्त्रार्थचर्यायां युक्तायुक्ताः समाहिताः ।। सिद्धमर्थं तथापूर्णमनुकूलं चापि कथ्यते । सिद्धिहेतोस्तथा मन्त्री मन्त्रं तन्त्रोपलक्षयेत् ॥ शुचेऽहनि शुचौ देशे शौचाचाररते सदा । प्रशस्ते तिथिनक्षत्रे शुक्लपक्षे सदा शुचिः ॥ स्नातो ध्यायी व्रती मन्त्री मन्त्रतन्त्रार्थकोविदः । होम जाप तथा सिदि कुर्यात् कर्म सविस्तरम् ।। रेवती फल्गुनी चित्रा मघा पुष्यार्थसाधिका । अनुराधा तथा ज्येष्ठा मूला चापि वर्णिता ॥ आषाढावुभौ भाद्रपदौ सदा सिद्धयर्थ श्रवणा सिद्धयर्थ श्रवणा श्रेष्ठा धनिष्ठा चापि वर्णिता ।।। PHOTOHI CHEMIKARAN ·१७६ सुरङ्गेषु ततः परेण पावशे य-" से विद्यासाधनतत्परा आरुरुक्ष पुस में चन्द्रे चापि गर्हितम् ॥ आरुरोह सवा दे कुर्यात् कर्माभिचारुकम् । सर्वथा श्री रोहिण्या मृगशिरास्तथा। बजेत् परिहग विधिरेवमुदाहृतम् ॥ उत्तिष्ठन्तं स्Hकाले ततो विद्यापुष्टयर्थ चापि तत्परम् । सिद्धन्ते नि पुष्टिहेतोः समारभेत् ॥ EM भोगहेतोस्तदा नृषु । दिशे गमने यात् सर्वकर्मेषु युक्तितः ॥ न्जुश्रीमूलकल्पे के नक्षत्रों स्वातिरेवतौ ॥ नोः कुर्यात् कर्माभिचारुकम् । यात् पूर्वाह्ने रविमण्डले ॥ नित्यं कुयाच्छान्तिककर्मणि । प्रमाणे चैव गभस्तिने ॥ णि शान्तिकेष्वपि योजिते । अश्विनी भी नाग्रकुलसम्भवैः ॥ एतेष्वेव डिजी से कुर्यादाभिचारुकम् । शान्तिकं का वश्यार्थं च योजितम् ।। रोहिण्यां स अपराहोपगते तथा। आर्द्रायां का शुद्रार्थे च योजिताः ।। पुनर्वस्वो aff मूर्य धानमते तदा । विचित्राभर कुर्यात् कर्माणि धीमतः ॥ रोचनां गैति नौ रक्ताकारसमप्रमे। ग रक्ताभाससमोदिताम् ॥ र्यात कर्मैश्वापि रागिभिः। मघासुकुया कथितं कर्म निन्दितम् ॥ मन्त्रसिद्धि अमन्त्री मम ईप्सितां स PM काला निर मसवेत् सर्व वश्याकर्षण आश्लेषाया ·अष्टादशः पटलविसरः १७५ कन्यार्थी कारयेत् क्षिप्रं कर्मकालसमोदितम् । प्रथमे यामे तदा कर्म साधयेत् सत्त्वयोजितः ॥ अतः परेण सर्वत्र सर्वकर्माणि कारयेत् अर्धरात्रे तदा चन्द्रा ग्रहः पश्येद् वसुन्धराम् ॥ प्रविशेत् पश्चिमा देशां तस्मिन् काले समोदिताम् । ततः परेण ग्रहः पश्ये सूर्यो सनराधिपाम् ।। प्रसवे दक्षिणां देशां सिद्धयर्थी मन्त्रयोजितः। मत्येऽपि लभते क्षिप्रं कार्यसिद्धिं तु पुष्कलाम् ॥ अजापी जापिनश्चापि + + + लभते फलम् । यथेष्टां कुरुते सिद्धिं जापिनस्यापि धीमते ।। तृतीये यामे सदा गच्छेद् दिशं चापि यत्नतः। दक्षिणपश्चिमान्मध्ये व्रजेत् तत्र फलोद्भवी ॥ उदयन्ते तथा भानौ प्रभवोदुत्तरां दिशम् । ततः परेण कालान्ते युगमात्रोत्थिते रचौ ।। गच्छद् विदिशं तन्त्रज्ञः सिदिकामफलोद्भवाम् । पश्चिमोत्तरयोर्मध्यं स देशः परिकीर्तितः ॥ अजापी जापिनस्यापि युक्तिरुक्ता तथागतैः । निर्दिष्टां कार्यनिष्पत्तौ सिद्धमन्त्रस्य वा तदा ।। मध्याह्ने पूर्वतो गच्छेत् दिशांश्चैव सर्वतः । ततः परेण कर्माणि + कारयेत् ॥ अर्धरात्रे तदा चन्द्रो ग्रहः पश्येद् वसुन्धराम् । कालान्ते विदिशान्ते मुनि + + + + बोधिना ॥ पूर्वमुत्तरयोर्मध्ये सदृशः सिद्धि लिप्सताम् । ततः परेण दिशः प्रोक्ताः पूर्वदक्षिणयोः सदा ।। कथितः कालभेदश्च दिशश्चैव विदिक्षु वा । अपराह्ने तथा भानोः प्रविशे दैत्यमालयम् ।। + +++

·मन्जुश्रीमूलकल्प
सुरङ्गेषु च सर्वेषु सत्त्वेषु कूपवासिषु ।
सर्वथा श्रीमुखेष्वेव सर्वत्र पातालोद्भववासिनाम् ॥
ततः परेण यामान्ते रक्ताङ्गे ग्रहमण्डले ।
प्रविशेद् यक्षयोनीनां निलयांश्चैव मुकश्मलाम् ।।
व्रजेत् परिगृहां क्षिपकालेष्वेव नियोजितम् ।
उत्तिष्ठन्तं साधयेन्मन्त्रं प्रसादाश्रयसम्भवाम् ॥
आरुरुक्ष पुराग्रं वै असिद्धिः सिद्धिरेव वा ।
आरुरोह स्वकावासं प्रासादाग्रं तु मानवी ॥
सिद्धन्ते चिन्तिता तस्य कालेष्वेव सुयोजिताः।
मन्त्रसिद्धिः सदा तस्य मन्त्रतन्त्रविशारदैः ।।
दिशे गमनेनैव सिद्धिमात्रां समुच्यते ।
अमन्त्री मानवः क्षिप्रं लभते फलसम्भवाम् ॥
ईप्सितां साधयेदर्थी ग्राम्यांश्चैव च मानुषाम् ।
काला निगमतः प्रोक्तं दिशांश्चैव समन्ततः ।।
प्रसवेत् सर्वतो मन्त्री कालेवेह देशेषु च ।
अश्विनी भरणिसंयुक्ता कृत्तिका मृगशिरास्तथा ॥
एतेष्वेव हि सर्वत्र नक्षत्रेष्वेव योजिता ।
शान्तिकं कर्म निर्दिष्टं फलहेतुसमोदयम् ॥
रोहिण्यां साधयेदर्थी पुष्टिकामः सदा जापी ।
आायां कारयेत् कर्म वश्याकर्षणहेतुभिः ।।
पुनर्वस्वो तथा पुष्ये साधयेद्धनसम्पदाम् ।
विचित्राभरणवस्त्रांश्च अञ्जनं समनःशिलाम् ॥
रोचनां गैरिकश्चैिव आज्यं चैव सुपूजितम् ।
वश्याकर्षणमेषां च पुष्येषु च नियोजयेत् ॥
आश्लेषायां तथा कर्मा आकृष्टापहरणादयम् ।
मघासु कुर्यात् तथा कर्म राज्यमाभिवार्धनम् ॥

·अष्टादशः पटलविसरः ।
फल्गुन्यावुभौ श्रेष्ठौ आरुरोह स्ववाहनम् ।
विचित्राणि कर्माणि हस्तेनैव विधीयते ॥
स्वात्यां विशाखयोः कुर्याद् द्रव्यकर्मसमुद्भवम् ।
अनुराधा तथा ज्येष्ठा उभौ नक्षत्रयोजितौ ॥
सिद्धिकामः सदा कुर्याद् राज्यकामस्तथा सदा ।
भौम्यार्थसम्पदांश्चापि विविधां योनिजां पराम् ।।
साधयेद् धननिष्पत्तिं नक्षत्रेष्वेव योजिताः ।
उभौ ह्यषाढी तथा प्रोक्तौ जन्तुकर्मसु योजयेत् ॥
धातुजेष्वपि सर्वत्र दृश्यते सिद्धिमानवे ।
मूले मूलकर्माणि ओषध्यां विविधोद्भवाम् ॥
साधयेन्मन्त्रतन्त्रज्ञो मूलनक्षत्रयोजिताम् ।
श्रवणेष्वेव सर्वत्र कुर्याच्छ्रावण्यवर्णिताम् ॥
निर्वाणप्रापकं धर्म प्रव्रज्यां चापि योजयेत् ।
धनिष्ठेषु सदा कुर्याद् धूपपुष्करिसाधनाम् ॥
वृक्षां वाहनां चैव वस्त्रांश्चैव विधानवित् ।
कुर्यात् शतभिषक् कर्म हिंसामाणिषु निर्दयाम् ।।
प्राणांपरोधसत्त्वेषु कुत्सितां तां विवर्जयेत् ।
उभौ भद्रपदौ श्रेष्ठौ भूम्यामनिवारको ।।
सम्पदा कुरुते क्षिप्रं कर्मेष्वेव हि योजितौ।
सेनापत्यार्थसाधने + + + + + + + ||
राज्ये धननिष्पत्तिभूपणाभरणादिषु ।
नानाधातुगणांश्चैव + + + + यथेप्सिताम् ।।
साधयेन्मन्त्रतन्त्रज्ञ उभौ नक्षत्रयोजितौ ।
रेवत्यां साधयेद् द्रव्यं नानाधातुसमुद्भवाम् ॥
साधयेन्मन्त्रकर्माणि नानारत्नसमुद्भवम् ।
सर्वोदकानि सर्वाणि साधयेन्मन्त्रवितं सदा ॥
Y

·मजुश्रीमूलकल्पे
अश्विन्यश्च भरण्यश्च कृत्तिकानां तथांशकम् ।
एतदङ्गारके प्रोक्तं क्षेत्रं चैव नभस्तले ॥
तस्या वार तथा कीर्ति सौम्यां साधये च तदा महीम् ।
कृत्तिकं त्र्यंशकं विन्द्याद् रोहिणीमृगशिरो परौ ॥
एतद् भार्गवे विन्द्यात् क्षेत्रं चैव नभस्तले।
मृगशिरांशं तथा चैवं आद्रायां च सुयोजिताः ॥
पुनर्वसुश्च तदा विन्द्याच्छान्त्यर्थ क्षेत्रमुद्भवम् ।
पुष्याङ्गं तथाश्लेष मघं चैव निवोधितम् ।।
एतद् भानोः सदा क्षेत्रं कुर्यादाभिचारुकम्
फल्गुन्या तु उभौ साङ्गौ ग्रहचिह्नितचिह्नितौ ॥
इन्दुवारं तथा विन्द्यात् क्षेत्रं तस्य निशाकरे ।
हस्तचित्रौ तथा सांशी कुर्यात् कर्मातिमानितम् ।।
बुधस्थाने तु उद्दिष्टः सर्वकर्मप्रसाधकः ।
स्वात्या विशाखसंयुक्ता सांशा वापि कीर्तिता ॥
द्वितीय क्षेत्रनिर्दिष्टं दिवाकरस्य न संशयः ।
अनुराधाज्येष्ठसांचौ तौ निर्दिष्टौ पृथिवीसुतौ ।।
द्वितीयमङ्गारकक्षेत्रं वृश्चिकातसमुद्भवः ।
सर्वधर्मार्थसंयुक्तः कर्मयुक्तार्थसाधयेत् ॥
वर्जयेद् धीमतो हिंसां प्राणहिंसाभिचारुकाम् ।
साधयेद् विविधानर्थी कश्चैिव सुपुष्कलाम् ।।
मूलाषाढौ तथा प्रोक्तौ उभौ सांशत्रिकोद्भवौ ।
एतद् बृहस्पतेः क्षेत्रं नभःस्थं दृश्यते भुवि ।।
साधयेत् कर्म युक्तात्मा विधानाच निवारकाम् ।
महाभोगार्थसम्पत्ती सफलांश्चैव फलोद्भवाम् ।।
धन्विनि राशिनिर्दिष्टो कुर्यात् सर्वसम्पदाम् ।
श्रवणा धनिष्ठनिर्दिष्टा शतभिषां सममोदिता ।।
HINA

·अष्टादशः पटलविसरः।
१७९
एतत् शनिश्चरक्षेत्रं द्वितीयं कथितं पुरा।
राश्यमकरनिर्दिष्टा सर्वानर्थनिवारकः ।।
तत्रस्थो यदि कर्माणि आरभेत विचक्षण ।
सिद्धयत्ययत्नान्मन्त्रज्ञस्तस्मि काले प्रयोजिता ।।
राश्यः कुम्भनिर्दिष्टा प्रोक्ता मुनिभिः पुरा ।
उभौ भद्रपदौ प्रख्यौ रेवती च यशस्विनी॥
अङ्गहीना तथा पूर्वा शुभेन्द्रग्रहचिह्निताः ।
प्रशस्ताः शोभनाः सर्वे तत् क्षेत्रं गुरवे + दा ।।
मीनराशिसमासेन कथितं लोकचिह्नितैः ।
ग्रहः प्रधान सर्वत्र तिर्यङ् मुक्ता सर्वकर्मसु ॥
सप्तते कथिता ह्यग्रमानुषाणां गणागमे ।
अनन्ता ग्रहमुख्यास्तु अनन्ता ग्रहकुत्सिताः ॥
मध्यस्था कथिता ह्येते मानुषाणां हिताहिता । इति ।
तेषां सत्त्वप्रयोगेषु निर्दिष्टा मन्त्रजापिनाम् ।।
सत्त्वासत्त्वं तथा कालं नियमं चैव कीर्तितम् ।
नाग्रहो धर्मसंयुक्तं न कर्मों ग्रहचिहितम् ॥
संयोगग्रहनक्षत्रो मन्त्रसिदिमुदाहृता ।
न सिद्धिः कालमिति ज्ञेया नासिद्धिः कालमुच्यते ॥
सिद्धयसिद्धावुभावेतौ सङ्गाकालतः क्रमा ।
विपरीतरता धर्मा न धर्मा धर्मचारिणः ॥
धर्मकर्मसमायोगा संयुक्तः साधयिष्यति ।
न दैवात् कर्ममुक्तस्तु सिद्धिर्न सिद्धिदेवमुद्भवा ।।
तत्कर्मश्च सिद्धिश्च दैवमेव नियोजयेत् ।
न दैवात् कर्ममुक्तस्तु दैवं कर्ममितःपरम् ।।
कर्मकं तु मतः प्रोक्तं विधिनिर्दिष्टहेतुना ।
ग्रहा कर्ममुक्तास्तु नक्षत्राश्च सुपूजिताः ॥

·१८० मञ्जुश्रीमूलकल्पे तस्मात् कर्म समं तेषां कर्मार्थ सिद्धिरिष्यते । कथिता गणना ह्येते कर्म एव सदैवतम् ॥ न ग्रहा राशयो योनिरक्षताश्च सुपूजिताः ! कर्म एष सदा विन्द्याद् विधिमुक्ता समोदिता ॥ फलोद्भवं च सदा कर्म युक्तिमन्त्रेषु भाषिता । तस्माद् युक्तितः कर्म न ग्रहो नापि राश्यजा॥ नक्षत्राणां तिथीनां च गतियोनि समासतः। कालप्रमाणनियमश्च न परं कर्मयोः सदा ॥ तस्मात् तन्त्रविद् सैव धर्म एव नियोजयेत् । अनन्तग्रहाणां लोके राशयो विविधा परे । तिथयो गणिता सङ्खये क्षेत्रश्चैव नियोत्तृभिः । तस्मात् संक्षेपतो वक्ष्ये कथ्यमानं निबोधताम् ।। मेषो वृषो मिथुनश्च कर्कटश्च सुयोजितः। सिंहकन्यतुलं चैव वृश्चिकधन्विनौ परौ । मकरः कुम्भ इति ज्ञेयौ मीनवानरयोऽपरे । मानुषो देवराशिश्च अपरो गरुडापरौ ॥ यक्षराक्षसाराश्यो तिर्यक्प्रेतशुभौ परे । नरका राशिनिर्दिष्टा अनन्ता गतियोनिजा॥ निर्दिष्टा राशयः सर्वे नानाधातुसमुद्भवाः । असङ्ख्येया मुनिभिः प्रोक्ता राशयो बहुधा परे ।। तेषां गतिचिह्नानि सत्त्वयोनिसमाश्रयम् । कथितं कथयिष्येऽह अनन्तां नक्षत्रां ग्रहाम् ।। क्षेत्रा च बहुधा प्रोक्ता नानाग्रहनिषेविता । इति । बोधिसत्त्वपिटकावतंसकान्महायानवैपुल्यसूत्रा- दार्यम श्रियमूलकल्पात् षोडशपटल. विसराद् द्वितीयो ग्रहनक्षत्रलक्षण- क्षेत्रज्योतिषज्ञानपरिवर्त- पटलविसरः । ।

·। খ লিবিয়া বহুবিবৃহঃ। अथ खलु भगवांश्छाक्यमुनिः पुनरपि शुद्धावासभवनमव- लोक्य मञ्जश्रियं कुमारभूतमामन्त्रयते स्म । अस्ति मजुश्रीः तृतीयमपि ज्योतिषज्ञाननियमपरिवर्त भाषि- ष्ये पूर्वकैः सम्यक् सम्बुद्धैर्भाषितं चाभ्यनुमोदितं च त्वदीयमन्त्रत- न्त्रार्थकल्पितम् । शृणु साधु च सुष्टु च मनसि कुरु ।। एवमुक्ते भगवता शाक्यमुनिना मजुश्रीः कुमारभूतो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः उत्थायासनादेकांशमुत्तरासङ्गं कृत्वा, दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य, येन भगवां, तेनाञ्जलिं प्रगृह्य, भगवन्तमेतदवो- चत् । तत् साधु भगवां भापतु ज्योतिषज्ञानपटलविसरम् । तद् भविष्यति सत्त्वानामर्थाय हिताय सुखाय । देवमनुष्याणां सर्वमन्त्र- चर्यानुपाविष्टानां च सत्वानामनुत्तरायां सम्यक् सम्बोधो, अभिप्र- स्थितानां च, उपायकौशल्यमन्त्रचर्या मुखेन साधयिष्यन्ति । सर्वस- खानुकूलं योगविधानकर्मानुकूल कालनियमनिष्यन्दितकर्मस्वकता नक्षत्रवारग्रहयोनिक्षेत्रराशिसमोदयाम् । तद् भविष्यति सुखसाधनो. पायं मन्त्रानुवर्तनं सुखविपाकं तद् भविष्यति ते बोधिसत्त्वानां विष्प- न्दितविकुर्वण ऋद्धयधिष्ठानम् ॥ एवमुक्ते मजश्रिया कुमारभूतेन अथ भगवां मञ्जश्रियं कु. मारभूतमेतदवोचत् । साधु साधु मञ्जुश्रीः! यस्तथागतमेतमर्थ परि- पृच्छसे । तेन हि शृणु साधु च सुष्टु च मनास कुरु । भाषिष्ये सर्व सत्त्वानामर्थाय ॥ एवमुक्ते मञ्जुश्रीः कुमारभूतो भगवतश्चरणयोर्निपत्य, निषण्णो धर्मश्रवणाय ॥ अथ भगवां सर्वावन्तं शुद्धावासभवनमाभया स्फुरित्वा, सर्व- बुद्धावलोकनद्योतनी नाम समाधि समापद्यते स्म । समनन्तरसमाप- नस्य भगवतः कायान्नीलपीतावदातमाञ्जिष्ठस्फटिकवर्णादयो रश्मयो निश्चरन्ति स्म । निर्गत्य च सत्त्वानां बुद्धक्षेत्रां अवभास्य, सर्वाणि च ·१८२ ! मन्जुश्रीमूलकल्ये ग्रहनक्षत्रयोनि समाश्रयराशितारां भवनान्यवभास्य, गगनतलगतां नरकतिर्यक्षेतदेवभवनमनुष्यसर्वसत्त्वभवनानि चावभास्य सर्वदुःखा. नि च प्रतिप्रश्रभ्य सर्वसत्त्वानां पुनरेव भगवतः शाक्यमुनेः काये- ऽन्तीयते स्म ॥ अथ भगवांश्छाक्यमुनिस्तस्मात् समाधेर्युत्थाय सर्वा तां न- क्षत्रग्रहराशिदेवसङ्घानामन्त्रयते स्म । शृण्वन्तु भवन्तः सर्वनक्षत्रदेव- सङ्घाः! यो ह्यस्मिन् धर्मविनये मत्रचर्यायां समनुपविष्ट इह कल्पवि- सरे तत् साधयेत् सर्वमन्त्राणां सर्वद्रव्यकर्मविधानादिषु, न भवद्भि- स्तत्र विघ्नं कर्तव्यं सर्वैरेव सन्निपतितैः रक्षाविधानसान्निध्यं कथयि- तव्यम् । यो ह्येनं समयमतिक्रमेत, तस्य यमान्तकः क्रोधराजा सर्वन- क्षत्रग्रहाणां तत्क्षणादेवमपर्यन्तलोकधातुस्थितानां ससुतानां सबान्धवां सपार्षदानानयति स्म, दमयति स्म, समनुशासयति स्म, भगवतः स. मीपमुपनामयति स्म, सर्वेषां च मूर्धनि स्थित्वा पादेनाक्रम्य विवि- धानि क्रूरकर्मऋद्धिप्रातिहार्याणि दर्शयति स्म, बुद्धाधिष्ठानेन प्राणैर्वि- योजयति स्म, समये च स्थापयति स्म, विकृतरूपमात्मानं दर्शयति स्म, अन्ते सर्वभूतयक्षराक्षसनक्षत्रग्रहराशयो निसत्त्वगरुडमरुतमहोरग- गणा सर्वैर्भीतास्त्रस्ताः, थरथरायमानाः, महाविक्रोशं कुर्वाणः भगवतः पादयोर्निपत्य प्रकम्प्यमाना एवमाहुः "परित्रायस्व भगवं! परित्रायस्व । सुगत अनाथाः स्म, अत्राणाः स्म, महाक्रोधराज भय- भीता जीवितं नो भगवां समनुप्रयच्छास्माकम्" इत्येवमुक्त्वा तूष्णी- म्भूताः प्रवेपमानगात्राः॥ अथ भगवांश्छाक्यमुनिः । तां नक्षत्रग्रहसङ्घातांश्च यक्षराक्ष- सप्रेतपिशाचमातरगणानामन्त्रयते स्म । मा भैष्टय मार्षाः! मा भैष्टथ मार्पाः ! नास्ति तथागतानामन्तिक उपसङ्क्रान्तानां भयं वा मरणं वा । सर्वदुःखा निवार्यों हि मार्षाः ! बुद्धं शरणं गच्छेद् , विपदाना- मयं धर्म शरणं गच्छेद्, विरागाणामय्यं सङ्घः शरणं गच्छेद् , गणा- नामय्यं न तस्य भवति लोमहर्षम् । वाञ्छन्ति तत्त्वो वाकः पुनर्वादो मृत्युभयं सर्वभयदुःखेभ्यो मुक्त एव द्रष्टव्यः । सर्वसांसारिकं भयं न ·एकोनविंशः पटलविसरः। १८३ कदाचिद् विद्यते । दुःखोपशमं शान्ति निज्वरं सन्नियतं बोधिपरायणं पदमवाप्नुयादिति ॥ अथ तत्क्षणादेव भगवता तेषां सर्वदुःखानि ऋद्धथा प्रतिप्रमु- ग्धानीति यमान्तकश्च क्रोधराजा भगवतश्चरणयोर्निपत्य, मान- यस्य कुमारभूतस्य समीपे सनिषण्णो धर्मश्रवणाय ॥ सर्वे च ते ग्रहनक्षत्रगणाः सर्वदुःखानि च प्रतिप्रश्रभ्यन्ते स्म । सर्वश्व केतवो प्रशान्ता निषण्णाश्च धर्मश्रवणाय स्वस्थीभूता एकाग्र- मनसो भगवन्तं व्यवलोकमाना विस्मयोत्फुल्लनयना + द्विल्पमनसश्च संवत्ता अभूवं ॥ अथ भगवता लोकानुकम्पार्थ तथा तथा धर्मदेशना कृता च- तुरार्यसत्त्वसम्पयुक्ता यथा यथा तैः सत्त्वैः कैश्चित् सत्यानि दृष्टानि कैश्चिदहत्वं कृतम् , कैश्चित् प्रत्येकबोधः, कैश्विदनुत्तरायां सम्यक् स- म्बोधोचितान्युत्पादितानि, सर्वच नियताव्याकृतानुत्तरायां सम्यक्स- म्बोधो, सर्वैश्च पिथितान्यपापदुर्गतिविनिपातानि देवमनुष्योपपत्चौ द्वा- राण्युत्पादितानि, स्वर्गार्गलमपावृतम् । सर्वे च समयमधितिष्ठन्ति ॥ अथ भगवांश्छाक्यमुनिस्तेषामनुशयं झात्वा, विनयकालस- मयमनन्तरमेव तेषां विनीतां सत्त्वां ज्ञात्वा, धर्म भापते स्म ।। अरिदुःखसमाक्रान्तं दोषजं विनिधाश्रयम् । अभावो देवगणाः सर्वे पूज्यन्ते शासने इह ॥ आरभध्वं परं वीर्य बोधिसोपानहेतुकम् । प्राप्नुयादेव सङ्घाताः शान्तनिज्वरमालयम् ।। अशोकं विरजं क्षेमं निर्वाणं वापि नैष्ठिकम् । निर्मलं गगनतुल्याख्यं अभावं तु स्वभाविकम् ॥ परं प्राप्स्यथानिन्दितं दिव्यं सुजुष्टमनामृतम् अनित्यदुःखशून्यार्थमनात्मं तु समोदितम् ॥ भावयन्तो दिवा सर्व प्राप्स्यन्ते च नैष्ठिकमिति । मन्त्रतन्त्राभिधानेन चर्या चैव सुखोदया ॥ कथिता जिनवरैः श्रेष्ठा मन्त्रसिद्धिरुदाहृता । ज्या मवानां अग्रे नियोगेनैव धीमतः ॥ । ।

·१८४
मञ्जुश्रीमूलकल्पे
कथिता मन्त्रसिद्धिस्तु फलकाले समोदये।
विचित्रं कर्मणां जाति विचित्रेव योजिता ॥
विचित्रा कर्मतः सिद्धिर्विचित्रं कर्मयोनिजम् ।
विचित्रा चित्ररूपेण मन्त्रैरेभिनियोजिता ॥
विचित्रार्थाः कर्मविस्तरा विचित्रं कर्म उच्यते ।
कर्म चिन्त्या तथा चित्रं अचिन्त्यं चापि चिन्तितम् ।।
तस्मात् प्रारम्भन्मन्त्री मन्त्रचित्रेषु पुष्कलाम् ।
राशयः कथिताश्चित्रा तेषु जाता नरा सदा॥
सदेवासुरमुख्यास्तु विविधा प्राणिविहङ्गमा ।
तेषां च यानि चिह्नानि तानि सिद्धिषु योजयेत् ।।
मेषराशौ तथा जातः मनुजा वा दिवौकसा।
बहपत्यो बहुभाष्यो सुरूपश्चापि जायते ।।
वणिक् शीली तथा शूरः मनुजः स्त्रीषु वर्णितः ।
वक्रो लुब्धचित्तश्च भूपतिहसेविनः ।।
तत्रस्थश्चन्द्रमा प्रोक्तः सर्वकर्मे प्रयोजयेत् ।
आदित्यो यदि दृश्येत मेपराशिसमाश्रितः ।।
तत्र कर्म सदा सिद्धि क्रूरकर्मसुयोजिताम् ।
यानं गमनं चैव आसनं शयनं सदा ।।
न भजेत् तन्त्रमन्त्रज्ञो विरुद्धा सर्वयोगिभिः ।
तत्र जातः सदा मर्को मन्त्रं देयाभिचारुकम् ॥
वृषराशौ तदा जातो मनुजो भोगवान्सदा ।
स्त्रीषु कान्तः सदा लुब्धः धर्माधर्मविचारकः ।।
ग्राम्यसेवी सदाध्यक्षो देवराङ्गानि बोधताम् ।
तत्रस्थश्चन्द्रमा जातो धार्मिकोऽसौ मुरेश्वरः ।।
भवेत् तस्य चित्तं वै राज्यमाश्रयता सदा ।
तस्य मन्त्रा सदा देया चैत्या जिनभाषितः ॥

·।
एकोनविंशः पटलविसरः।
तेन चन्द्रार्थयुक्तेनराश्रयोऽर्थनिबोधिताः ।
गमनागमनं कर्म स्मश्रुकर्म च युक्तिमाम् ।।
आचरेद् ग्रहकर्माणि न कुर्याद्याभिचारुकम् ।
सर्वकर्मसमुद्योग मन्त्रसिद्धिसुखोदयम् ॥
आलिखेन्मण्डलादीनां बुद्धविम्वांश्च कारयेत् ।
सिद्धद्रव्यसुराश्रेष्टा साध्यमाना दिवौकसा ॥
सिध्यन्ते मन्त्रिभियुक्ता नक्षत्रेष्वेव रिसिषु ।
मिथुनायां यदा जातो मानुषोऽथ दिवौकसः ।।
तेषां च गतिचिह्नानि सिद्धिकालं निवोधताम् ।
आन्यो उद्युक्तचित्तश्च शठो मूर्योऽथ जायते ॥
तत्रस्थो यदि विख्यातः नक्षत्रा निशि भूषणम् ।
ततः कान्तो कवेन्मयो बन्धूनां वल्लभः सदा ॥
धनाढ्यो युक्तिमन्तश्च महेशाख्योऽथ जायते ।
शेषै ग्रहैः क्रूरैस्तु विविधैश्चापि कुत्सितैः ।।
जायते धूर्तरागातः व्याधिभिश्च समाकुलः ।
नेदयुस्तस्य मन्त्रा वै शान्तिकं पौष्टिकं परम् ।।
क्षुद्रां कश्मलांश्चैव क्रव्यादा पिशिताशिनाम् ।
रै ग्रहमुख्यैस्तु दर्शनाश्च भवेत् सदा ॥
एतेषां मन्त्रसिध्यर्थ क्रूरकर्मेषु योजये ।
निषिदं गमनं तत्र अग्रपञ्चविवर्जितम् ।।
गमनागमनयोस्तत्र न सिद्धिः सर्वकर्मसु ।
क्षुद्रकर्म तथा तेषां दद्यः सर्वतो जाना ॥
सिताख्यौ ग्रहमुख्यौ तौ पातको द्वे परेऽपरौ ।
चतुर्था ग्रहमुख्यानां दर्शनं श्रेयसोद्भवम् ॥
उभौ रक्तौ उभौ कृष्णौ दर्शनं क्रूरकर्मिणाम् ।
सितौ शुक्लेन्दुमुख्यौ तौ पीतको बुधबृहस्पतौ ॥

·१८६
मन्जुश्रीमूलकरूपे
अर्काङ्गारकश्चैव रक्तौ तौ दिशि भूमिजौ ।
पण्डो राहो तथा कृष्णौ विचित्रा शेषका ग्रहाः ।।
नानाग्रहगृहा प्रोक्ता विचित्रा धातुसुभूषिताः।
विचित्राकृतयः केचिद् विचित्रप्रहरणोधता ॥
नानाधातुगणाध्यक्षा नानाऋषिपुरातनै ।
शेष्यन्ते ग्रहाणां सर्व अप्सराभिश्व किन्नरैः ।।
गगनस्था वर्णतो याता गतियोनिविदिता ।
अन्तरीक्षचराः सर्वे नक्षत्रैः सहचारिणः ॥
व्योन्नि धानसमायाता विचित्रा गतिचेष्टिता।
महर्दिका प्रभावतः गत्या रूपवेषसमाश्रयात् ॥
कथिता मुनिवरैः सर्वैः कर्मतत्त्वार्थयोजिताः।
चतुर्थेऽहनि संयुक्ताश्चतुःसत्त्वनियोजिताः ॥
चत्वारो ग्रहवरा प्रोक्ता सितो पीतोऽर्थसाधकाः ।
शेषाः क्रूरकर्मसु रक्तौ कृष्णौ च योजितौ ॥
नाचरेत् सर्वकर्माणि शान्तिकानि विशेषतः ।
कृष्णरक्तौ ग्रहो होतो तिथौ चापि चतुर्दशी ।
नाचरेत् सर्वकार्याणि क्षुद्रकर्माणि साधयेत् ।
मानुषे साधयेदर्थी गणनाये शुभोदयाम् ॥
तैरेव कारयेत् क्षिप्रं आसनं शयनं सदा ।
मन्दिरं च विशेद्धीमां सर्वदुर्गाणि कारयेत् ।।
कर्कटराशिजातस्थो दृश्यते मनुजाः शुभः ।
शास्ता च भवेत् क्षिप्रं राजानश्चक्रवर्तिनः ॥
भवन्ते जन्मिनो बोधो पूर्वकर्मसमुद्भवैः ।
शुक्रेन्द्रग्रहमुख्यानां दर्शनं चैव जायताम् ।।
शुभेज्दनि शुभे देशे बोधिसत्त्व अजायत ।
पुष्यनक्षत्रयोगेन जायन्ते मरुपूजिता ॥

·१८७
एकोनविंशः पटलविसरः।
बुद्धास्त्रैलोक्यगुरखोन्येऽपि महर्दिकाः।
राज्यकर्त्ता निकुन्ता च बहुप्राणिनराधिपाः ।।
जायन्ते विविधा लोके शन्यांङ्गारचिहिताः ।
केचिज्जनभूयिष्ठा मा कर्मपरायणा ।।
जायन्ते विविधाचारा पुष्ये जातापि ते सदा ।
तस्मात् कर्मफलं विद्धि गतिमात्मानचेष्टिता ॥
केवलं तु सदाचारा ग्रहकर्मनियोजिता।
लोकधर्मानपेक्षेह निर्दिशन्ति तथा जिनाः॥
कर्म लोकवैचित्र्यं लोकधातुसमाधिजम् ।
भाजनं सर्वलोकानामाश्रयोद्भवसम्भवम् ॥
विचित्रं कथितं लोके सुराः! श्रेष्ठां निबोधताम् ।
कर्मजं हि पुरा प्यासी कथयामास वत्सलः ॥
सत्त्वसाधारणा धीमां बोधिसत्त्वो महर्दिकः ।
मञ्जुघोषस्तदा व सत्त्वानां हितकाम्यया ।।
कर्मजं कथितं सर्व मन्त्रतन्त्रसविस्तरम् ।
एषो वः सुराः सर्वे धर्मो धेकेन यः सदा ॥
कर्कटो राशिजातस्य दद्यान्मन्त्रं तु पौष्टिकम् ।
ततः परेण सिंहस्य राशिद्देश्यति मानवाम् ॥
सिंहजातो भवेन्मर्त्य अशून् लुब्ध एव तु ।
स्त्रीशठो मांसभोजी स्याद् गिरिकन्दरवासिनः ।।
सेनापत्य तथा नित्यं कारयेच्च वसुन्धराम् ।
महीपालो महाध्यक्षः क्रूरकर्मा सदा शुचिः॥
कृतघ्नः कृतमन्त्रश्च पापकर्मसदारतः ।
मित्रद्रोही सदा लुब्धः शठश्चैवमजायत ॥
ग्रहैश्चापि सदा दृष्टा सितैः पीतैश्च धीमतः ।
जायते धार्मिकस्तत्र कृष्णैश्चापि शठः स्मृतः ॥

·।
१८८
मञ्जुश्रीमूलकल्पे
तत्र कर्म समुद्दिष्टं पौष्टिकं सिद्धिलिप्सिताम् ।
उत्तिष्ठं खेचरं चापि अतिमानसमोगतम् ॥
नान्यं कर्म समुद्रुतं समानं चापि वर्जयेत् ।
ततः परेण सिंहस्य कन्यराशिरिति स्मृतः ।।
तत्र जातो भवेद्भूर्तस्तस्करः कृपणः शठः ।
स्त्रीषु कान्तः सदा लुब्धः क्रूरः साहसिकः सदा ॥
मूर्खः परदारी च स्तब्धो मानोन्नतः सदा।
शुभनक्षत्रवारेण शुभदृष्टिग्रहोदितैः ॥
पीतशुक्लैग्रहेष्टा जायन्ते च महाधनाः ।
शुद्धमन्त्रः सदा धीमान् शुचित्तिसमाश्रये ॥
सम्भूता मन्त्रतन्त्राश्व साधयेत महीतले ।
क्षिप्रमर्थकरा ये तु पुष्टया ये तु कीर्तिता ।।
साधयेन्मन्त्रविद् सर्वां जिनाङ्गीकुलयोरपि ।
जिनेन्द्रमुख्या ये मन्त्रा बहुधा चापि कीर्तिता ।।
साधयेन्मन्त्रवित् सर्वा राश्यर्थेष्वेव जातिषु।
ततः परेण भवेद् राशिः तुलानामनि कीर्तिता ।।
प्रसिद्धां कर्मभूयिष्ठां तन्नासेवेत् तदाश्रिताम् ।
तुलायां जायते धीमान्मन्त्रसिद्धिषु योजितः ॥
न कारयेत् साधनां सर्वां उत्तिष्ठं भूनिवन्धनाम् ।
सर्वमन्त्रपसिद्ध्यर्थं गतियोनिषु आचरेत् ।।
धूर्तः कृपणो लुब्धः मत्सरी चैव जायते ।
तुलायां राशिजातस्थो दृश्यते च सदा रतः ॥
तं कुर्यात् सदा मन्त्री तस्मि राशौ समासृतः ।
यं न चाचक्षते लोके भूमिरार्थसम्पदाम् ।।
ग्रहमुख्ये तदा जातो पीतैः शुक्लैश्च सर्वतः ।
न भजेन्मन्त्रसिद्धिं च यत्नरक्षार्थसम्पदे ॥

·एकोनविंशः पटलविसरः ।
१८९
क्षणमात्रे तथा सर्व साधयन्तं नियोजितैः ।
शुभैहैर्यदा दृष्टः पीतैः शुक्लैश्च सर्वतः ॥
महात्मा जायते शूरः धार्मिकोऽथ नराधिपः ।
ऋतरैहैदृष्टः शन्यांङ्गारसिंहजैः ॥
तुलाया जातराश्यर्थः मत्सरो भवते पुमां ।
बहुरोगो दरिद्रश्च व्याधिरोगार्तसमुद्भवम् ।
प्रचण्डः सर्वकर्मेषु क्रूरः साहसिकः सदा ।
न भजेच्छान्तिकर्माणि जिनतत्त्वाङ्गभाषितम् ॥
रौद्रं कुरुते कर्मा वज्रिणे समुदयोदिताम् ।
आभिचारुककर्माणि नानायुद्धकृतानि तु ।।
तस्मि राशौ सदा तत्र कुले तत्र समुद्भवे ।
कुत्सिता जिनवरैः कर्म सिद्धिमायाति तत्र तु ॥
प्रधानगुणविस्तारं प्रभावं चापि वर्जयेत् ।
प्रवासगमनं चैव नाचरेदिशि माशुजम् ।।
मन्दरं वाहनं चापि सत्त्वधातुकृताकृतम् ।
नाचरेत् सर्वकर्माणि तस्मिं राशौ दिवाकरे ॥
वृश्चिकात्तु समुत्पादे सत्त्वयोनि समाश्रयेत् ।
भवते लिङ्गवैचित्र्यं कथ्यमानं निबोधताम् ।।
तीव्रः साहसिकः क्रूरो दुर्धर्षो मानदर्पितः ।
वक्रो लुब्धस्तथा मत्यों जायते वसुधातले ॥
प्राज्ञो धार्मिको विद्वान् वक्रश्चैव दुरासदः ।
स्त्रीषु कान्तो भवेन्मर्त्यः कृतज्ञो दृढपराक्रमः ॥
तत्रमन्त्रसदोद्युक्तः सेवायां गुरुपूजकः ।
दर्शनं ग्रहमुख्यानां शुक्रचन्द्रबुधो गुरुः ।।
मशस्तं श्रेयसं लक्ष्यं आयुरारोग्यवर्द्धनम् ।
तेषां दर्शनसिद्धयर्थं मन्त्रिणामूर्ध्वसाधने ।
।

·१९०
मञ्जुश्रीमूलकल्पे
शन्यांङ्गारको राहुः पश्यति तं नरं यदा ।
क्रूरः साहसिको वक्रो जायते रौद्रकर्मकृत् ।।
तेषां च वज्रिणे मन्त्राः सिद्धयन्ते क्रूरकर्मिणाम् ।
नागच्छेत् सर्वतो मत्यो दिनेष्वेव सुकुत्सितैः ।।
ततः परेण धन्वाख्यं राशिमुक्तं तथागतैः ।
जायन्ते बहुधा मां गतिदेशसमाश्रयात् ।।
अन्ते च शोभनाः सर्वे बाल्या दुःखभागिनः ।
यथाविभागनिर्देशा आयुषः परिकीर्तिताः ॥
तथा धनार्थनिष्पत्तिं वाचिष्ये अर्थसंम्पदाम् ।
स्वयोनि नाशयेन्नित्यं परयोनि विवर्द्धयेत् ॥
बहपत्यो बहुभाष्य बहुरागरतिप्रियः ।
असंयतो भवेन्मर्त्यः धनराशिसमाश्रयात् ॥
प्रभुः श्रीमां सदा दक्षो धार्मिको वापि जायते ।
दर्शनं यदि मुख्यानां ग्रहाणां सितपीतकाम् ॥
तेषामाचरेन्मन्त्रा नानामहरणोद्भवाम् ।
नानाशस्त्रफला वापि वस्त्रभूषणवाहना ।।
नानाधातुकृतांश्चैव नानाधातुफलोद्भवाम् ।
सिद्धयन्ते तस्य मन्त्रं वै मुनिजुष्टाङ्गसम्भवा ।।
ततः परेण कर्माणि सर्वद्रव्यैस्तु कारयेत् ।
प्रसवेत् सर्वतो मन्त्री गतिदेशनिरत्ययाम् ।।
स्वालयं वाहनं चापि स्वसुतां च निवेशनम् ।
भेषजं सर्वमिष्टं तु महार्थं चोर्ध्वगामिनम् ॥
सिद्धये तस्य मुक्तात्मा क्षिप्रमेव करे स्थिता ।
ततः परेण राश्यायां मकरस्थो दृश्यते सम ।
तेषु जातः सदा मर्त्यः लिङ्गैरेतैहि लक्षयेत् ।
मातृभक्तो पितृभक्तश्च ख्यातो व हुमतः प्रभुः ॥
।

·१
एकोनविंशः पटलविसरः ।
दुःसहः सर्वदुःखानामान्योऽपि धनसञ्चकः ।
कृपणो लुब्धचित्तश्च शठश्चैवमजायत ।
शुक्रेन्द्रग्रहदृष्टानां सर्वसम्पत्ति जायते ।
कृष्णरक्तग्रहा ये तु क्रूरकर्मा तु पूर्ववत् ॥
नागच्छेत् तत्र मन्त्रज्ञः विदिशां चैव सर्वतः ।
दुष्टां साधयेत् कर्मा अनिष्टं चैव वर्जयेत् ॥
वमनगमनं चैव उत्तरां दिशिमाश्रयेत् ।
महासमुद्रार्थगतां द्रव्यां नौयानमाविशेत् ॥
प्राप्नुयात् सम्पदां तत्र निम्नमाध्यक्षदेशजम् ।
ततः परेण कुम्भति मकरात् समुदितात् परः ।।
कुम्भराशिसमाख्येया सत्त्वजाताश्रया सदा ।
बहुधा बहुलिङ्गास्तु कथिता ते नरोत्तमैः ।।
विचित्रा चित्ररूपास्तु वर्णजातिसमाश्रयात् ।
श्यामवर्णो विशालाक्षो जायन्ते बहुमता नराः ॥
मैथुनाशक्तवस्ते तु ग्राम्यधर्मायचिन्तकाः ।
कृतज्ञा धार्मिका प्रोक्ता मन्त्रजाः कुम्भराशयः॥
शुक्लपीता ग्रहा दृष्टा लोकेऽस्मिन् सम्प्रपूजिताः ।
कृष्णरक्का ग्रहा ये तु दृष्टजातिसमोदया ।
व्यङ्गा कृपणयो मूर्खा चपलाः तस्करावहा ।
बहुरोगा दरिद्राच जायन्ते मानवा सदा ॥
तेषां न कारयेत् कर्म उत्तमं मुनिपूजितम् ।
अङ्गार्थसम्भवा येन दद्युः सर्वकर्मसु ॥
न गच्छेत् प्राप्य तीरान्तं अतो नैवापि वर्णितम् ।
कुर्यात् वजकुले कर्म मन्त्रासद्धिलिलिप्सया ॥
क्रूरं क्रूरकर्मान्तं स्फट्हुङ्कारभूषितम् ।
मन्त्रं साधयेचात्र क्रोधराजमुयोजितम् ।।

·१९२
मञ्जुश्रीमूलकल्पे
सिद्धयन्ते पापकर्मास्तु रौद्रकर्मासु योजिता ।
ततः परेण मीनेति राशिरुक्ता तथागतैः॥
तत्रस्था मानवाः सर्वे दृश्यन्ते बहुलिङ्गिनः।
मीनराशिसमाजाता रूपाण्येतानि समुद्भवैः ।।
प्रभुर्मानधीः श्रीमां भोगसम्पच्छतान्वितः ।
प्रभवः सर्वलोकानां जायतेऽसौ महीतले ॥
क्षिप्रमर्थकरो धीमां नराधिपोऽथ अजायत ।
शुक्रन्दुदर्शनाज्जातः भवेल्लोके नरोत्तमः ।।
दर्शनाद् बुधजीवानां धनाढ्योऽथमजायत ।
प्रांशुमूर्तिर्विशालाक्षः स्त्रीषु कान्तो भवेत् सदा ।।
बहमित्रो नराध्यक्षः कुटिलश्चैवमजायत ।
बहुमित्रोऽथ शुक्रश्च जायते मित्रवत्सलः ॥
ततः परेण करो वै ग्रहमुख्यो दिवाकरः।
पश्यते यद्यसौ मां शनिराहुसु भूमिजा ॥
तदा कष्टमिति ध्वजः क्रूरश्चैव जायते ।
पूर्ववत् कथिता ह्येते ग्रहाः कृष्णान्तशुक्लयोः ।
कुर्यात् सर्वकर्माणि मीनराशिसमाश्रयाः।
तत्रस्थश्चन्द्रमां पश्येत् सर्वांश्चैव साधयेत् ।।
अतः परेण राशीनां गजमानुषमानुषाम् ।
गन्धर्वा राक्षसा गरुडाश्चापि पनगाः ॥
तेषां स्वरूपतो जातिगतिदेशमचिह्नितः।
मना उद्भवस्तेषां लिङ्गैरेवैस्तु लक्षयेत् ।।
यथा सत्त्वप्रकृतिश्च तथा लिङ्ग विभाष्यते ।
स्वमन्त्रा भाषिता ह्येतैः तेषां चैव नियोजयेत् ॥
राशयः कथिता लोके द्वादशैव गणोद्भवाः ।
गणिता ग्रहमुख्यैस्तु नक्षत्रैस्तु नियोजिताः ।।

·एकोनविंशः पटलविसरः ।
।
संक्षेपात् कथिता येते कथ्यमानातिविस्तरा।
मानुषाणां तदा चक्रे नक्षत्रे ग्रहमण्डलैः ।।
अत ऊर्ध्वं तु देवानां ऋषीणां च महर्दिकम्
ज्ञानं प्रवर्तते तत्र एतन्मानुषचेष्टितम् ॥
अचिन्त्या बुद्धधर्माणां ज्ञानदृष्टि नरोत्तमाम् ।
साधयेत् सर्वमन्त्रज्ञः राशिजाती समुद्भवा ।।
+ रनक्षत्रां तिथयो नित्यं शुक्लपक्ष समाचरेत् ।
सिद्धिस्तेषु सदा प्रोक्ता कृष्ण कृष्णकर्मिणाम् ।।
ग्रहैः सितैः पीतैः दिनैश्चैव समाचरेत् ।
शुक्लपूर्णगता चन्द्रे पौर्णमास्येषु योजयेत् ।।
प्रतिपच्छुक्लपक्षे तु तृतीये चैव रोचयेत् ।
पञ्चमी सप्तमी चैत्र दशम्येकादशोद्भवाम् ।।
त्रयोदश्यां तथा शुक्ले सर्वकर्माणि आचरेत् ।
पुष्टयर्थ शान्तियोगं च गमनागमनं शुभाशुभम् ।।
आलेख्या मन्त्रतन्त्रस्थं नृत्यगीतरतिः सदा ।
भूषणं यानमावासं क्षुरकर्म च धीमता ।।
प्रयोक्ताः सर्वतो विद्वां मत्यैश्चापि श्रीमतैः ।
भोगसम्पत्सदासिद्धिरिष्टसत्वसमागमम् ।।
निर्दिष्टं मुनिमुख्यैस्तु अन्य अन्यकर्माणि अन्यतः ।
धनार्थिभिः श्रीमतैः सिमं कुर्यान्मन्त्रार्थसाधनम् ।।
+ + + + + + + + चन्द्रशुक्रगुरुर्बुधैः ।
वारैर्ग्रहवरैर्दिव्यैः सुपूजितैः शुचिमङ्गलैः ॥
तिथियुक्तैः समासेन निर्दिष्टैश्चापि भावयेत् ।
घोरैघोररूपैस्तु अहेमन्त्रैस्तिथिभिः सदा ॥
AA

·१९४
मम्जुश्रीमूलफल्ये
आचरेद् रौद्रकर्माणि कृष्णे कृष्णकर्मिणाम् ।
गतिदेशसमासं च युक्तिमन्त्रार्थसाधने ॥
ग्रहा राश्यर्थनक्षत्रा तिथयश्च समोदिता।
कर्मसिद्धिप्रभावं च नियम सर्वकर्मसु ।। इति ।
बोधिसत्त्वपिटकावतसंकान्महायानवैपुल्यसूत्राद् आर्यमञ्जु-
श्रियमूलकल्पात् सप्तदशमः पटलविसरात्
तृतीयो ज्योतिषज्ञानपटलविसरः
परिसमाप्त इति ।
MARITERMAN

·अथ विंशः पटलविसरः। अथ खलु भगवां शाक्यमुनिः पुनरपि शुद्धावासभवनमवलो- क्य मञ्जुश्रियं कुमारभूतमामन्त्रयते स्म । अस्ति मञ्जुश्रीस्त्वदी- यकल्पविसरे सर्वभयोत्पादनिमित्तनिर्घातगतानि आश्चर्यनिमित्तलि- झानि कथयन्ति शुभाशुभं सुभिक्षदुर्भिक्षपरराष्ट्रगमनं अनावृष्टिमतिदृष्टिं सत्त्वानां सूचयन्ति महासाधनादिषु यो विघ्नं कारयन्ति ततो साधकेन च मन्तव्यं साध्यासाध्यानि च तस्मि देशे कर्तव्यमकर्तव्यति ज्ञात- व्यम् । ततो यदि न शोभनानि निमित्तानि भवन्ति तस्माद् देशा. दपक्रम्य अन्यत्र गत्वा साधयितव्यानि ।। अथ चेच्छोभनानि निमित्तानि भवन्ति । तस्मिन्नेव देशे सा- धयितव्यानि । तत्रैव च स्थातव्यम् । एवं ज्ञात्वा साधकेन मन्त्रचर्या- भियुक्तेन कर्तव्यमकर्तव्यमिति मन्त्रचर्यायां निमित्तानि ज्ञात्वा शु- भाशुभं बोद्धव्यमिति ॥ अथ खलु मञ्जुश्रीः कुमारभूतो भगवतः पादयोर्निपत्य पुन- रप्येवमाह - तत् साधु भगवां देशयतु निमित्तज्ञानपरिवर्तविस- रम् । तद् भविष्यति सर्वसत्त्वानां हिताय सुखाय सर्वमन्त्रचर्याभियु- क्तानां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां शुभाशुभफलोदयनिमित्तलिङ्गानि । यस्ते सर्वसत्वा मन्त्रचर्यानुप्रविष्टा साध्यासाध्यं कालनिमित्तं ज्ञात्वा स्थातव्यं, प्रक्रमितव्यमिति पश्यन्ते ।। एवमुक्ते भगवां शाक्यमुनिः मञ्जुश्रियं कुमारभूतमामन्त्रयते स्म । तेन हि मञ्जुश्रीः! शृणु साधु च सुष्टु च मनसि कुरु भाषि- ष्येऽहं ते ॥ आदौ तावद् भवेल्लिङ्गमुत्पातानां समोदयम् । महद् भयमनादिस्थममानुषाणां तु चेष्टितम् ॥ सर्वे च ग्रहनक्षत्राः कूश्माण्डा ग्रहराक्षसाः । मातरा देवताचैव सर्वे प्रेता महर्टिकाः॥ दर्शयन्ति तदा लिङ्ग महोत्पातानां च सम्भवे । आदिमन्तं ततो मध्यं अशुभं चैव ते तदा ॥

·मन्जुश्रीमूलकल्पे
भूमिस्थिति शकं च कथयन्ति विविधाश्रयात् ।
सर्वमानुपसत्त्वेषु भूतलेऽस्मिन्निबोधताम् ।।
कबन्धा विविधाश्चापि पक्षिणश्च समाकुलाः।
दृश्यन्ते सर्वतो लोके तस्माद् देशादपक्रमेत् ॥
रात्रौ शक्रायुधं दृष्ट्वा धनुश्चापि विशेषतः ।
शरनाराचपाशाश्च विविधा प्रहरणोद्भवाः ॥
दृश्यन्ते गगनाद् रात्रौ तस्माद् देशादपक्रमेत् ।
चन्द्रबिम्बे यदाकाशे दृश्यन्ते विकृतरूपिणः ॥
कबन्धा पुत्तलाश्चैव नृत्यन्ता गगनालये।
सुषिरं छिद्रमित्याहुद्देश्यते शशिमण्डले ॥
पुरुषा उच्चनीचाच युध्यन्तां शशिमण्डले ।
दृश्येयुर्मानुषे लोके तस्माद् देशादपक्रमेत् ।।
विविधा प्राणहराश्चापि नानाभूतगणास्तथा।
नृत्यमानाश्च युद्धयेयुस्तस्माद् देशादपक्रमेत् ।।
मण्डलाकारसङ्काशं दृश्यस्थः शशिमण्डलम् ।
तादृशं तु ततो दृष्ट्वा तस्माद् देशादपक्रमेत् ॥
युद्धयन्तां सर्वसङ्ख्यांश्च दृश्यन्ते शशिषण्डले ।
एकस्तत्र पतेत् क्षिप्रं यस्य यो दिशियाश्रितः ॥
तं देवदिशिमित्याहुः भूपतिर्मयते ध्रुवम् ।
तादृशं दृष्ट्वा सत्त्वाख्यं विविधाकारसम्भवम् ।।
अचिरात् तत्र भयात् क्षिप्रं तस्माद् देशादपक्रमेत् ।
शरनाराचशक्तिश्च दृष्ट्वा तत्र निशाकरे ।।
तस्करोपद्रवं शिमं शस्त्रसम्पातजं भयम् ।
दृष्ट्वा विकृतरूपास्तु नानासत्वसमाश्रयाम् ।।
रात्रौ भूतले चन्द्रे तस्माद् देशादपक्रमेत् ।
कृष्णवर्णा विहङ्गास्तु शुक्ला चैव सपीतलाः ॥

·विशः पटलविसरः ।
रक्ताश्चैव तथा धूम्रा स्वभावनिकृताश्रया ।
ते वै विवर्णवर्गास्तु श्यन्ते भूतले यदा ॥
तादृशं लक्षणं दृष्ट्वा तस्मादेशादपक्रयेत् ।
शुक्ला पक्षा भवेत् हा कृष्णा पक्षा तथा सिता॥
दृश्यन्ते विकृतरूपातु विहादेव महीतले ।
तादृशं लक्षणं वा तस्माद् देशादपक्रमेत् ।।
भृगक्रोष्ठकगणाः सः भविशेषनाममालयम् ।
श्वापदा व्यालिनी
धूर्ता उल्लेच्छोपद्रवतस्कराः॥
भवेयुर्भयकृतं तेषां दुनिल वापि वर्णितम् ।
विविधा भूतगणाथापि ध्यन्ते तु महीतले ।।
विकृताविकृतरूपिण्यः यक्षराक्षसकिन्नराः ।
दिवा रात्रौ तथा नित्यं नृत्यन्ते च महीतले ॥
तादृशं लक्षणं दृष्ट्वा तस्माद् देशादपक्रमेत् ।
नरनारीकुमारांश्च क्रन्देयुभ्रंश भूतले ।।
रात्रौ दिवा तथा निलं व्याधिस्तत्र मिहागमः ।
उरगा विकृतबीभत्सा दृश्यन्ते वसुधातले ॥
गृहे रथ्ये तथा भिन्ध्या मन्दिरे राक्षसन्निधौ ।
सर्वतो व्याप्य तिष्टन्ते भवेत् तत्र महाभयम् ॥
महामार्योपसमै च विषविस्फोटमूर्छनम् ।
दुर्भिक्षं राष्ट्रभङ्गं च भवेत् तत्र जनागमे ।।
विकृताविकृतबीभत्सा पक्षिणवानकोटुका ।
ऊर्ध्वतुण्डा यदाकाशे रवन्ते विकृतानना ॥
अर्धरात्रौ तु मध्याह्ने उभे मत्यै च कुत्सिता ।
भवेन्महाभयं शिमं परचक्रसमागमम् ॥
दुर्भिक्षमातिदृष्टिश्च भवेत् तत्र समासतः ।
मासमेकेन सप्ताहान्महादुःखोपपीडिताः ।।
।

·मन्जुश्रीमूलकप्पे
अन्योन्यं भूतले वासा मानुषा तस्कराग्निना।
महाशस्त्रभयं तत्र तस्माद् देशादपक्रयेत् ।।
गगनस्था सर्वतो मेघा हमने च सम्भवा ।
स्फुटाकाराथ रौद्राश्च तीवगर्जननादिनः ।।
सप्तस्फुटा द्विश्चतुर्वा च दृश्यन्ते उरगाश्रयाः ।
सुघोरा घोरवनाथ श्यन्ते गगनाश्रया ।।
तादृशं लक्षणं दृष्ट्वा अचिरात् तन महामयम् ।
महामार्योपद्रवं च ज्वरो व्याधिः रोगाथैव महाभयाः ।।
सद्यः प्राणहराः क्षिप्रं विषाः स्थावरजङ्गमाः ।
उत्सृजन्ति तदा मेघां तदा वृष्टिं च दारुणम् ॥
नश्यते भूतयस्तत्र अन्योन्या निरपेक्षिणः ।
तादृशं लक्षणं दृष्ट्वा तस्माद् देशादपक्रमेत् ।।
महाप्रपातदुर्भिक्षमुल्कापातां समन्ततः ।
धूमकेतोश्च निर्घातां दिशादाहां कथयिष्यामि ते ॥
शृणु प्रपातं दृश्यस्थं उल्किनां चैव जायते ।
रात्रौ दिवा समन्ता वै उल्कापातो भवेद् यदि ॥
महाभयमनारोग्यं ज्ञात्वा मन्त्री ब्रजेत् ततः ।
महोल्काज्वलमानाया दिशं गच्छेत वै सदा ॥
तादृशं नृपतीनां भङ्गः यतो वकं ततो भयम् ।
विदिशां पतते उल्कां समन्तादै निशि सर्वदा ॥
तत्र देशे महान्याधिः दुर्भिक्षनृपघातनम् ।
दिवारात्रौ यदा उल्का पतते वै समन्ततः ।
ताशं च भवेन्मृत्युनृपतीनां च मन्त्रिणाम् ।
तं बुद्ध्वा मन्त्रजापी स्याद् ज्ञात्वा तस्मादेशादपक्रमेत् ।।
उल्किनः प्रपते युद्धाद् यतो पुच्छस्ततो भयम् ।
अन्या वा दृश्यते भङ्गो नृपतीनां रणसङ्कटे ।

·विशः पटलविसरः ।
१९९
महाक्षोभं तदा चक्रे महोल्का ग्रहचिहिते।
समन्तात् पतते शिमं तस्माद् देशादपक्रमेत् ॥
यादृशं उल्कमावेश्य आश्रयात् पतते सदा।
तां दिशं व्याधिदुर्भिक्ष राष्ट्रभक्षं च जायते
गमनागमनयोर्मुत्युस्तारकाणां तदाश्रयात् ।
योऽयं नक्षत्रजातस्थः तस्य मृत्युभयं भवेत् ।।
द्विरात्रानश्यते जननक्षत्रा पतते अपि ।
नराधिपानां च सर्वेषामेष एव विधिर्भवेत् ॥
योऽयं पश्यते देवः इष्ट + प्वेदमाकुलम् ।
रात्रौ दर्शनेऽवश्यं प्रतिमायां दिवा तदा ॥
तस्य मृत्युभयं विन्द्यान्मासैः पट्भिस्तदा स्मृतः ।
प्रतिमा चलिता यस्य देवतेष्टस्य जन्तुनः ।।
हसते रुदते चैव तं देशं वर्जयेत् सदा ।
प्रतिमा पतते चैव विशीर्यते वा स्वकात्मना ।।
तस्य भङ्गं भवेत् क्षिप्रं गृहाश्चैव नराधिपे ।
कुर्वन्ति विविधाकारा लिङ्गां विविधरूपिणाम् ॥
प्रतिमा यदि दृश्यस्था देवायतनमन्दिरे।
तादृशं तु ततो दृष्ट्वा तस्माद् देशादपक्रमेत् ।।
समन्तात् सर्वतो मन्त्री पश्येयुः प्रतिमां सदा ।
विकृतरूपबीभत्सां नानाविकृतमाश्रिताम् ।।
स्वयं वा पश्यते मन्त्री अन्यैर्वा दृश्यते भुवि ।
तादृशं लक्षणं दृष्ट्वा तस्माद् देशादपक्रमेत् ॥
अर्धरात्रे तथा यामे तृतीयेऽर्थे यदि दृश्यते ।
तारकाणां महावृष्टिं तस्माद् देशादपक्रमेत् ॥
चतुर्थभागे तथा रात्रौ तारका क्षिप्रगामिनः ।
खद्योत इव गच्छन्ति तं देशं सर्वतो न भजेत् ॥

·२००
मजुश्रीभूलकरले
वसुधातलेन गच्छन्ति लाम देशे ततो जत् ।
यत्र संशयते कृषि यन्त्र गच्छतितारकाः।
तं देश मा विशेत् ति पत्र बुष्टि महत् भयम् ।
तं देशं नश्यते क्षिप्रं पश्चासमागमम् ।।
दुर्भिक्षं शस्त्रसम्पात तं विन्द्या समाकुलम् ।
चोरोरगव्यालानां म्लेच्छतसमागमम् ।।
तं देशं नराधिपा निलं भवसेन सर्वतो विशम् ।
विलुप्तराज्यो विभ्रष्परचक्रसमाश्रितः ।।
वर्षा अष्ट एक च तं देशं तत्र लोभिरे पुनः ।
प्राप्नुयात् तदा राज्यं देशादागमनं पुनः ॥
ज्ञात्वा दुपक्रमात् सर्वां विक्रियां क्रिययोजिताम् ।
क्रियाकालं समासेन तं जापी आरभेत् सदा॥
उल्कापात महान्तो चै दृश्यते यदि मिश्रितम् ।
समन्तानित्यकालं च तस्माद् देशादपक्रमेत् ।।
उल्किनो बहुधाकारा दृश्यन्ते विविधाश्रया।
विचित्रा चित्ररूपिण्यः यक्षिण्यश्च महर्द्धिकाः ॥
ज्वलन्तां वक्रदेशाभ्यां क्रव्यादांश्च पिशाचिकाः ।
तस्मात् परीक्षयेदुल्का लिङ्गैरेभिः समोदिताम् ।।
अतिदीर्घ तथा हस्वो मध्यार्थव प्रकीर्तिता।
चतुर्हस्ता द्विहस्ता वा हस्तमात्रममाणतः ॥
दृश्यन्ते भूतले मत्यैराश्रयन्ते महोदया।
महामाणा स्वरूपाश्च देवतैषा महाका ॥
विचित्राकाररूपास्तु हृतास्ते च दिवौकसाम् ।
देवासुरेऽथ सङ्ग्रामे वर्तमाने महद्भये ।।
शक्रमाज्ञामिह क्षिप्रं गच्छन्तेऽथ भूतले ।
जम्बूद्वीपगता मा नराध्यक्षां नराधिपाम् ॥

·विध टलदिसः ।
२०१
पश्यन्ते सर्वलोकांथ धर्माधवनारमा
मातृज्ञा पितृभक्ताम्य कुले ज्वारचायका !
महामन्त्रधरा सर्वे जापिलो यबजाम्बद्वीपगता नराः ।
वदा देवा महोत्सवापि जायन्ते सदा दैत्यां अर्वन्ते च पराभवम् ।।
धर्मिष्ठा भूतले मा जान्भूद्वीपनिवासिनः ।
महोत्साहं तदा काले दनाध्यक्षोऽय वासवः॥
तदा भग्नवतोत्साहा अमुरा भिशमानसा ।
अभिमानं लभेतों येन पाताले तेन ताः ॥
प्रविशन्ते स्वपुरं तत्र लिनमाना कृतव्ययाः ।
महाप्रमोदं तदा देवा लेभिरे हदशेधराः ।।
तदा जम्बूद्वीपेऽय सर्वत्र सुमित मारोग्यते जनाः।
स्वस्था च सर्वतो जग्मुः नरनारी गतव्यथा ॥
तस्मात् सर्वप्रकारेण बुद्धेः भक्तिः कृथे जनाः ।
धर्मसङ्के च भूयिष्ठे गतद्वन्दे निरामये ।।
पूजां कुरुथ मातो लालिलिप्सः सर्वसम्पदाम् ।
मन्त्रचर्या तदा चक्रे बन्ने वाचर्चा शुभोदया ।।
दशकर्म यथालोकां सम्प्रतिष्ठा निरोपगाम् ।
कुरुध्वं जनसम्पातां निधा शुद्धेन मानसाः ।।
विरतिः प्राणिवधे नित्यं अदत्तं वापि नाचरेत् ।
न भजेदङ्गनादन्या अगन्यापरिवर्जिताम् । जपेत् ।।
सन्तुष्टिः स्वेन धर्मेण सड्कुरुथ्व जनसत्तमाः ।
मृषावादं न भाषेत विपाक यद्यदुःखदम् ॥
नाभाषेत्र कर्कश वाणी सर्वसच्चार्थदुःखदाम् ।
यत्किश्चित् केशसंयुक्तां वाचादर्थविवर्जिताम् ।।
शून्या धर्मार्थसंयुक्तामभिन्नां नाचरेत् सदा ।
पैशुन्यं वर्जयेन्नित्यं वचनं परभेदने ।
BB

·मञ्जुश्रीमूलकल्ये
क्लिष्टचित्तस्य सर्वत्र निषिद्धं मुनिपुङ्गवैः ।
अभिध्यं नाचरेत् कर्म परसत्त्वोपकारिणः ॥
यो यस्य सदा मृतं न कुर्याद् द्वेषसमुत्थितम्
व्यापादं वर्जयेत् कर्म सत्त्वद्वेषमनास्पदम् ॥
उपघातं परसत्त्वस्य न कुर्यात् सर्वतो जनाः।
मिथ्याष्टिं न कुर्यान्तां सर्वधर्मविनाशिनीम् ॥
नास्ति दत्तं हुतं चैव न चेष्टमन्त्रसाधने ।
न सिध्यन्ते तथा मन्त्राः सर्वतन्त्रार्थकल्पिताः॥
न बुद्धानां मुखोत्पत्तिः न शान्तं निर्वाणमिष्यते ।
न चापि चर्या तथा बोधो प्रत्येकार्थसम्भवाम् ॥
न चाईत्वं भुवि लोकेऽस्मि नापि धर्मेषु जायते ।
स्वभावैषा विविधा लोके अर्थादर्थतथातथा ॥
एवमाद्यां अनेकांश्च विविधाकारचिह्निता ।
न तां भजेत् सदा मन्त्री पापदृष्टिसमुद्भवाम् ।।
दशकर्म यथा प्रोक्ता विरत्या स्वर्गोपगा स्मृताः।
भावना चैव फलं तेषां निर्वाणामर्थसम्भवाम् ।।
अनिष्टा तु भवे लोके तदा सुराणां पराजयम् ।
दैत्यानां वर्धते मानः अतिदर्थसम्भवाम् ।।
जनालये तदा सर्व जम्बूद्वीपनिवासिनः ।
बाध्यन्ते व्याधिभिः क्षिमं अन्योन्यां तेऽपि मूर्छिता ॥
जनाध्यक्षास्तदा सर्वे अन्योन्यापराधिनः ।
क्षिप्रं नश्यन्ति ते सर्वे मुनिधर्मार्थवर्जिताः ॥
समरे क्रुद्धचित्तानां शस्त्रसम्पातमृत्यवः ।
न ते भेजे देवमुख्यानां तर्जन्यापद्यनालये ॥
बुद्ध धर्म तथा सङ्घ न पूजेदशुभा नृपा ।
न मन्त्रां जतु ते क्षिप्रं ते नृपा तस्थुरे सदा ॥
Ramaya
।

·विशः पटलविसरः।
विनश्यन्ते तदा लोका विविधायासमूछिताः ।
ततस्ते दैत्यवराः क्षिप्रं सुसंरब्धा रुरोह तम् ।।
सुमेरुपर्वतमूर्धानमाविशन्ते जनसत्तमाः ।
परिषण्डो तदा मेरो विभजेन्मन्दिरा शुभौ ॥
समन्ताद्वनविध्वस्तं दिवौकसां कारयन्ति ते ।
विविधा रथवरै रूढा नानाभरणभूषिता ।।
नानामहरणा दधुः पुरः श्रेष्ठां पराजयाम् ।
ततस्ते खरं भेजे अप्सराणां भज जग्रहे ।।
ईश्वराः प्रभवः सर्वे असुरास्ते वलदयिता।
जग्राह सुरकन्यां वै सुधा चैव च भोजनम् ॥
ततस्ते सुरवराः श्रेष्ठाः प्रविष्टाः नगरोत्तमम् ।
मेरुमूर्ति ततो गत्वा नगरं दर्शनाश्रयम् ॥
शक्तानुयाता सर्वे वै पिशिता द्वारपुरोत्तमे ।
न तु माया पुरी भीतिः उपजग्मु मुदाश्रयम् ।'
निवर्त्य तत्र वै सर्वे स्वालयं जग्मु ते सुरा'
यदेका मन्त्रसिद्धिस्तु निवशेर्जन्युमाश्रयम् ।।
जप्तमन्त्रोऽपि वा मर्त्यः निवसं तत्र आलये ।
तत्र देशे न चानि न दुर्भिक्षं न शत्रवः ॥
न रोगा नापि भयं विन्द्याज्जप्तमन्त्रे स्थिते भुवि ।
न चास्या दस्यवः सर्वे शक्नुवन्तीह हिंसितुम् ॥
न चार्तिमृत्यवस्तत्र अमर्यादा प्रवर्तते ।
न रुजा व्याधिसम्मूर्छा ज्वररोगापहारिणः ।।
बिभ्यन्ते भूतले तस्मि जप्तमन्त्रो यदाश्रयः ।
येऽत्र मन्त्रवरा झुक्ता जिनेन्द्रकुल + द्भवा ॥
अब्जाके तु तथा मन्त्रा मन्त्रिणं मन्त्रपूजिताः
बत्र मन्त्रवरां मन्त्री जहुजोपमहादिकाम् ॥

·मजुरीनहरुले
तदा ते सुरवरा या असुराणा पराजयः।
एवमुक्ता गुणा हान दृश्यते सूतले कदा!!
तार्किका विविधाकारा कथयन्तीह महीतले ।
ग्रहमेषो इति श्रुत्या अवतारार्थविस्तरा ॥
गीतं ऋपिवनिमुलिकना प्रविहिताम् ।
निर्दिष्टं तत्र निर्देश विधातस्य अवश्यते ॥
उल्कापाते यदा लोका निर्धातो भुवि भण्डले !
प्रद्युम्नगर्जना कस्माच्छ्रयते च महीतले ।।
भृशं चुचुक्षुत्र नदेनं तिथिरेभि समायुतैः ।
अतुल्यशब्दनिर्घोष रौद्रां वापि तमाहयाम् ॥
श्रूयते गर्न च क्षिप्रं महामेघवचः श्रूयते
षष्ठयचमथमष्टम्यां त्रयोदश्यामथ श्रूयते ॥
कृष्णपक्षे तथा नित्यं द्वादश्यां तु चतुर्दशी ।
नक्षत्रैरेभि संयुक्ता वारैश्चापि ग्रहोत्तमैः ।।
अश्विन्यां कृत्तिकानां च भरण्यां यातं निबोधताम् ।
पूर्वभद्रपदे चैव आर्द्रामवाश्लेपसंयुक्ते ॥
+ + + + + + + + ग्रहैवापि सुपूजिते ।
शन्याकारकैः करैः भूम्या निपतते यदा ।।
अवर्षोदकर्मा क्रूरं शब्दो निघात उच्यते ।
महद् भयं तत्र देशे वै दुर्भिक्षं राष्ट्रमर्दनम् ॥
परचक्रभयं विन्द्यान्नानाव्याधिमहद्भयम् ।
निर्घातं पतते चो- नक्षत्ररेभि कीर्तितः ॥
चारैरशुभैश्चापि ग्रहैः कृष्णरक्तकैः ।
तत्र देशे नृपो भृशं हन्यते शस्त्रिभिः सदा ॥
तस्मि काले रौद्रे च कर्माणि तत्र देशे तदा जपेत् ।
विविधा न्याघयस्तत्र अर्थनाशश्च दृश्यते ॥
।

·१०५
गुप्ता पुरवरा तन-पोत्तमा।
मृत्युस्तत्र भने विभिचापि निन्दितः।
अनावृष्टि सदाकाले द्वादशान्दानि निर्दिवोत् ।।
पश्चिमां दिशमाभिल अफ्ते भूतले नभात् ।
निर्घातं मृत्युसझीर्ण दृश्यते मृत्युतस्करैः ।।
मध्याह्ने तु तदा काले युवाप्यस्तमितेऽपि वा।
उदयन्तं भास्करं रक्ते सुशब्दैः पावकरेवम् ।।
त्रिःसन्ध्यात् कुलितः शब्दः शेषकाले नु तुष्टये ।
अर्धरात्रे यदा शब्दः निर्धातस्य महदू भयम् ॥
नानाम्लेच्छगणा धूर्ता तस्कराधिष्ठितापि ते ॥
परद्रव्योपकारार्थ कुर्वन्तीह महीतले ।
शेषकाले भवेच्छब्दः निर्घातस्य सुपुष्कलम् ॥
मत्रिमुख्यो भवेत् तत्र बहुव्याधिसमाकुलम् ।
बहुव्याधितत्वं च नृपास्तस्य विधीयते ॥
पत्नी वा हन्यते तस्य मन्त्रिमुख्यस्य हन्यतः ।
सर्वे सौल्किकास्तत्र नानाजातिसमाश्रिताः ॥
हन्यन्ते मृत्युना तेऽपि तथा जीवकसेवका।
प्रकृष्टा वणिजा मुख्या नियुक्ता सर्वतो नृपाः ॥
मध्याह्नपरिमित्याहुः ऋषिभूतो रवे तदा ।
निर्घातमतुले शब्दं यदा शुश्रावते जनाः ॥
व्याधिभिय॑स्तसर्वत्र भवतीह महीतले ।
अन्यथा तुमुलं शब्दो यदि शुश्राव मानवा ।।
अकस्मात् सर्वतो नित्यं नृपस्तत्र न जीवते ।
दक्षिणां दिशमाभृत्य निर्घातो पततेच्छुभः ॥
विद्युच्चोर्ध्व तथा दृष्टिरचिरात् तं विनिर्दिशेत् ।
पूर्वायां दिशिमाश्रित्य शुभ्रवः यदि नादिते ॥

·२०६
मन्जुश्रीमूलकल्पे
निर्घातस्य भवेत् तत्र प्राच्याध्यक्षो विनश्यति ।
हिमाद्रिकुक्षिसनिविष्टा जनास्तत्र निवासिनः
शुश्राव शब्दं महाभैरवे ग्रहे चिह्निते ।
तस्मि देशे जनाध्यक्षो विनश्यन्ते म्लेच्छतस्कराः॥
वत्से वत्साश्च ये मुख्या नेपालोधिपतिस्तदा ।
हन्यन्ते शत्रुभिः क्षिप्रं नानाद्वीपनिवासिनः ॥
विदिक्षु भैरवं नादे ऊर्ध्वमुत्तरतो भवेत् ।
कामरूपेश्वरो हन्या गौडाध्यक्षेण सर्वदा ॥
लौहित्यात् परतो ये वै जराध्यक्षाथ जीविना।
कलशाह्वा चर्मरङ्गाश्च समोतद्याश्च वङ्गकाः ॥
नृपांश्च विविधां हन्या सशब्दे भैरवा ग्रहे ।
पूर्वदक्षिणतो भागे यदि शब्दो महद् भयम् ॥
कलिङ्गा कोसलाश्चैव सामुद्रा म्लेच्छवासिनः।
इन्यन्ते शस्त्रिभिः क्रूरैः तदाध्यक्षाच नृपा चराः ॥
पूर्वपश्चिमतो भागे यदा शब्दो महान् भवेत् ।
मेघगर्जनवत् क्रूरो दिवारात्रौ महाम्बुदे ।
तं निर्घातमिति वोमि देवसङ्घा निबोधताम् ।
शुभाशुभं तदा चक्रे मानुषाणां जनोत्तमाः ।।
यदा शुभे च नक्षत्रे लग्ने चापि शुभोत्तमे ।
तिथिश्रेष्ठे सिते चापि शब्दो शुश्राव मेदिनीम् ॥
शुभो सुभिक्षमारोग्यं सम्पत् क्रीडाय साधनम् ।
सिद्धमन्त्रस्तु जायेत वरदा जापिनां सदा ॥
तदा काले भवेत् सिद्धिः सर्वकर्मसु योजिता ।
क्रूरैर्ग्रहैश्थापि विन्द्यात् शुभैश्चापि फलोदया ।
कर्मसिद्धिर्भवेत् तत्र सर्वकर्मसु योजिता ।
निर्घाता बहुधा प्रोक्ता क्ष्मातलेऽस्मिन् निबोधता ।।
।

·विशः पटलविसरः।
केचित् माणहराः सधः केचित् सत्यफलोदया ।
सर्वार्थसाधना केचिच्छब्दा गम्भीरनादिनः ।।
तं च शब्दं श्रुयात् क्षिप्रं देवसङ्घा निबोधताम् ।
धीरो गम्भीरयुक्तश्च स्तनितं चापि गर्जिते ।
दीर्घदुन्दुभयो यद्वत् तच्छब्दसम्मुखावहम् ।
स शब्दो भैरवः क्रूरो यथानिर्दिष्टकारकः ।।
उल्कापातसमे काले भूमिकम्पान जायते ।
शब्दं करनिर्घोषं निर्दिशं चापि योजयेत् ॥
महद् भयं तदा विन्यात् सर्वनिर्देशभामिमाम् ।
सवाघातं ततो विन्द्याद् दुर्भिक्ष व्यधिसम्भवम् ॥
अमानुषं च तदा चक्रे मायोपद्रवादिकम् ।
भूपालां तदा मृत्युदिवसैत्रिंशविंशतिः ॥
यथोद्दिष्टकराः सर्वे शब्दा रौद्रनिनादिते ।
भूमिकम्पं तु निर्दिक्ष्ये कथ्यमानं निबोधत ॥
नक्षत्रेष्वेव कम्पा ये + + + + + + + + |
तिथिभिः सर्वत्र योज्यं स्यान्नक्षत्रं चापि युक्तवाम् ॥
निर्घाते यथा सर्व कर्मेष्वेव योजयेत् ।
अश्विन्यां चलिता भूमिर्दुर्भिक्षं चापि निर्दिशेत् ॥
भरण्यां कृत्तिकां चैव उभौ कम्पो मुखौदयौ।
रोहिण्यां मृगशिरः कम्पो जायते अर्थसम्पदः ॥
आईः पुनर्वसुधैव नक्षत्रा परिचिह्नितौ ।
एषु कम्पेद् यथा पृथ्वी तत्र देशे महद्भयम् ॥
मध्यदेशा विनश्यन्ते तद्देशाश्च नराधिपाः ।
पुष्ये यदि कम्प्येत मूर्वी भूतलवासिनीम् ॥
तत्र देशे शिवं शान्ति सुभिक्षमारोग्यं विनिर्दिशेत् ।
आश्लेषायां चलते क्षिप्रं कृत्वा चैव वसुन्धरा ॥
।

·१०८
मन्जुश्रीलकर
तत्र देशे समाकीर्ण ऐच्छतस्करोद्रिभिः
मघासु चलिता भूमिः सर्वदेव न लवतः ॥
अङ्गदेशे विनश्यन्ते मागयो नृपतिस्तथा ।
मागधा जनपदाः स पीज्यन्ते व्याधितस्करैः ।।
उभौ फल्गुननाचे स्माकम्पो चदि जायते ।
हिमाद्रिकुक्षिसन्निविटा गजातस्तस्तदा !!
हन्यन्ते व्याधिभिः विमं निमथिलवासिना।
वैशाल्यामधिपाः सर्वे हन्यन्ते मतिभिस्तदा ॥
विविधा म्लेच्छमुख्यास्तु हिमाद्रेः सानुसम्भवाः ।
निवस्ताः कुक्षिमध्ये वै नितम्वेवेव द्रोणयः॥
म्लेच्छाध्यक्षवरा मुख्या हन्यन्तेऽखिभिः सदा।
हस्तचित्रौ यदा भूमिश्चलते सध्ययोर्यदा॥
म्लेच्छतस्करनराध्यक्षा हन्यन्ते शस्त्रिभिः सदा।
स्वात्या विशाखयुक्त्या वै नक्षत्रेष्वेव पोजिता ॥
चलते मेदिनी कृत्स्ना दृश्यन्ते वणिजा परे।
वणिजाध्यक्षवराः श्रेष्टा मुख्याश्चैव शुक्लिनः ॥
व्याधिभिः शस्त्रसम्पातैविनश्यन्ते जलचारिणः ।
अनुराधे ज्येष्टविख्याते नक्षत्रेवेव सर्वदा ।।
चमते वसुमती कृत्स्ना नमते चापि दारुणम् ।
यदा उन्नतनिन्नस्था पर्वता निन्नगा वरा ॥
मावलं कम्पते क्रूर उभौ सङ्खये तदा परे।
भवेत् तत्र भयं क्षिप्रं दुर्भिक्षं चापि निन्दितम् ।।
मरणं दिवसैः षद्भिर्महानृपस्य भवेत् तदा ।
नश्यन्ते पुरवरा क्षिप्रं मध्यदेशेषु ते जनाः ॥
ईपञ्च चलिता भूमिरनुराधायां शुभोदया।
सस्यनिष्पत्ति सर्वत्र मध्या यदि जायते ॥

·२०१
विंशः पटलविसरः।
मूलाषाढामति ज्ञेयं नक्षत्रेष्वेव कम्पते
पूर्व उत्तराषाढे तृधा दुःखसमोदये ॥
व्याधिदुर्भिक्ष सर्वत्र तस्करादिभि पीडयते ।
मेदिनी सर्वतो ज्ञेया यदि कम्पो भवेद् दिवा॥
श्रवणासु चलिता भूमिर्धनिष्ठेष्वेव सर्वतः ।
सुभिक्षमायुरारोग्यं दुभिश्चापि वर्जिता ॥
मेदिनी सस्यसम्पन्ना यदि कम्पो भवेभित्रम् ।
शतभिषे भद्रपदे चापि यदि कम्पेत मेदिनी ।।
दुर्भिक्षं राष्ट्रभङ्गं वै दृश्यते तत्र आस्पदे ।
हन्यते तस्करे मां दुर्भिक्षं चापि कुत्सितम् ।।
भवन्ति भूतले मा अर्धरात्रे निशि कम्पते ।
उत्तरासु च सर्वासु रेवत्यासु च कीर्तिता ।।
उभौ नक्षत्रौ सर्वत्र रेवती भद्रपदस्तथा।
एतेष्वेव हि सर्वत्र यदा कम्प अजायत ।
नक्षत्रेष्वेव पूर्वोक्तकम्पो दृष्टः सुखावहः ।
एते कम्पा समाख्याता निर्घाता वरचिह्निता ॥
उल्कापातसमे काले त्रिदोषा जन्तुपीडना ।
निर्याते च यदा पूर्वि निर्दिष्टं विस्तरान्वितम् ॥
गुहास्तत्रैव कर्तव्या सर्व चैव दिशाहये ।
सरवः कम्पनिर्दिष्टः सालोकश्चापि सुखान्वितम् ।।
सिद्धिकाले तदा सर्वे दृश्यन्ते मन्त्रजापिनाम् ।
योगिनां च तथा सिद्धि अभिक्षां तु सम्भवे ॥
बोधिसत्त्वानां तथा जाते बुद्धबोधिं च प्राप्तये ।
प्रभावा ऋषिमुख्यानां ऋद्ध्या वर्जितचेतसाम् ।।
सुरश्रेष्ठस्तदा काले आगमं चापि कार्तयेत् ।
सालोका सरवा मूर्वी घोषनिःस्वनगर्जनम् ।।

·॥
मञ्जुश्रीमूलकल्पे
कम्पमुत्पद्यते क्षिप्रं एतेष्वेव च कारणैः ।
निःशब्दा च निरालोका यदा कम्पेत मेदिनी ॥
नारकाणां तु सत्त्वानां चलितानां तु निर्दिशेत् ।
दुःखं वहुविधैः खिन्ना मया कायाति भीषणा ॥
तेषां च कर्मजं दुःखं पश्यमावृत्ति दृश्यते ।
कथितां कर्मनिर्घोषां तं जनानृषिसत्तमा ॥
निबोध्यमखिलं सर्व धारयध्व सुखेच्छया ।
केतुना दृश्यते सर्व गगनस्थं तु कीर्तयेत्
रात्री दिवा च कथ्येते दृश्यन्ते चोत्तरा नभे।
मध्याह्नि सर्वत्र दृश्यते दीर्घतो ध्रुवा ॥
धूम्रवर्णा महारश्मा धूमायन्तं महद् भयम् ।
यदेव देशमाभृत्य धूमयेत नभस्तलम् ॥
तदेव देशे नृपो ह्यग्रो हन्यते व्याधिभिर्धवम् ।
यदेव ग्रहमाशृत्य वारं नक्षत्रमुज्ज्वला ॥
दृश्यते धूम्ररेखायाः गगने चापि उज्ज्वलम् ।
तदेव राशिनक्षत्रं ग्रहं चैव सुलक्षयेत् ॥
तदेव हन्यते जन्तुः शस्त्रिभिर्व्याधिभिस्तदा ।
यस्मात् तु दृश्यते रेखा धूम्रवर्णा महद्भया ।
तं देशं नाशयेत् क्षिपं ग्रहः क्रूरो न संशयः ।
स्निग्धा च नीलसङ्काशा धूम्ररेखामजायत ।
तच्छिवं शान्तिकं विन्द्यादायुरारोग्यवर्धनम् ।
रूक्षवा विवर्णा वा धूम्रवर्णा तु निन्दिता ॥
प्रशस्ता शुक्लसङ्काशा चतुरश्मिसमुद्भवा ।
सौम्या कीर्तिता नित्यं शुभवर्णफलप्रदा ॥
कीर्तिता पुष्पलक्ष्मीकं तं विन्द्याद् यत्र मा तिथाः।
हिमपुञ्जनिभा शुभ्रा स्निग्धस्फटिकसनिभा ॥
।

·विंशः पटलविसरः।
२११
सोमसौम्य विज्ञेया रूक्षवर्णसमप्रभा।
कल्याणं चार्थनिष्पत्ति दुःखनिर्वाणते दृशम् ।।
+ + + + + + + यस्मिन् देशे समोदिता।
नक्षत्रे वापि युक्ते ग्रे तले तारकमण्डले ।।
निर्गते नभसि विख्याते दृश्यते यं महीतले ।
सर्वा समन्तादायुरारोग्यं जाता ये तारकाश्रयाः॥
प्रभविष्णु भवेत् तत्र सुखी धर्मचरः प्रभुः।
श्रेष्ठो जायते मर्त्यः तस्मै नक्षत्रमाश्रयेत् ॥
ग्रहे वा शुचिते प्रोक्ता सर्वदुःख निवारणी ।
रेखा च दृश्यते यत्र तं विन्द्यात् मुखसमर्पितम् ॥
प्रहृष्टरूपसम्पन्न स्निग्धाकारभूषितम् ।
रेखा नभस्तले याता धूमायन्ती महद्भया॥
ततोऽन्यश्रेयसि युक्ता प्रशस्ता वापि नभस्तले।
शिवं सुभिक्षमारोग्यं तं देशं विदुर्बुधाः ।।
धार्मिक तत्र भूयिष्ठं धूमकेतोरजायते ।
सिता स्फटिकसङ्काशा प्रभाः सञ्चेयु सर्वतः ॥
एकशः श्रीमतो ख्याताः तारकेऽस्मि नभस्तले।
ततः स्फटिकसङ्काशा रश्म्या चापि मूर्तिजः ।।
प्रभवः श्रीमतः ख्यातः तस्मिन् नक्षत्रमाश्रयेत् ।
केतवो बहुधा [क्ता सहस्रौ द्वौ त्रयोऽथ वा ॥
त्रिंशमेकं च बहुधा नानाकर्मफलोदया।
केचिच्छेष्ठा तथा मध्या केचिद्धर्मपरान्मुखाः ॥
उदयन्तं तदा केचिन्महद्भयमुदारुणा ।
स्निग्धाकारसमा ज्ञेया स्फटिकाकारसमप्रभा ।
स्निग्धा शोभना क्षेया स्फटिकाकारसमप्रभा।
सिधा शोभना ज्ञेया चारुवर्णाल्पभोगता ॥

·।
-
२१२
मञ्जुश्रीमूलकल्ये
केचित् तिर्यगः क्रूरा उत्तरा दक्षिणा परा ।
श्रेयसा चैव भूतानां उदयन्ते शशिसमप्रभा ।
महापाणा विकृतास्तु अतिदीर्घा नृपनाशना ।
मध्ये उदिता ह्येते प्राच्यावस्थितरश्मिजाः ॥
पूर्वपश्चिमतो याता पूर्वदेशाधिपति हनेत् ।
पूर्वपश्चिमतो याता पश्चाद् देशा नृपतिं हनेत् ॥
समन्ताद् रश्मिजातायाः समन्ताद् दुर्भिक्षमादिशेत् ।
विदिक्षा ह्युदिता ह्येते म्लेच्छप्रत्यन्तगणाधिका ॥
निहनेत् सर्वतो याता तस्मि स्थाने समादिशेत् ।
धूम्रवर्णा विवर्णास्तु रूक्षवर्णा महाभयाः ॥
प्रभवः सर्वतो याता सर्वप्राणिषु आदिशेत् ।
दिवा सर्वतो नित्यं मध्याह्ने यदि दृश्यते यदा ॥
महद् दुःखं महोत्पातं नृपतीनां तदा विशेत् ।
यत्र तिर्यग्गता रेखा यत्र स्थिते समोदिता ॥
तत्रस्था नृपति हन्ति यस्मि देशे समागता ।
दिवा विदिक्षु निर्दिष्टा महान्याधिसमागमम् ।।
तस्करोपद्रवां मृत्युं तस्मि स्थाने समादिशेत् ।
नीलवर्णं यदाकाशे दिवा पश्येत केतवम् ॥
विविधायासदुःखैस्तु विविधोपद्रवभूमिपा ।
समन्तात् कथिता ह्येते महादुःखभयानकाः ॥
यातिरौद्रा दिवायुक्ता रात्रौ केचित् शुभोदया।
रक्तवर्ण यदा पश्येत् केतुश्चन्द्रसमाश्रितम् ॥
रुधिराक्तां महीं क्षिप्रं शस्त्रसम्पातितं तदा ।
पृथिव्यां क्षिप्रमसूक्र + + राव्यवसुन्धराम् ॥
बहुसत्त्वोपघाताय बहुदुःखनिराश्रयम् ।
जायन्ते जनपदास्तत्र यस्मि स्थाने समादिशेत् ॥

·।
विंशः पटलविसरः ।
पीता च पीतनिर्भासा दृश्यते व्योम्नि मूर्तिना ।
हरिद्राकारसङ्काशा हरितालसमप्रभा ।
हेमवर्णी यदाकाशे केतवो उदयन्ति वै ।
तत्र विद्यान्महद् दुःखं सर्वसत्त्वेषु लक्षणम् ॥
महामारिंगताध्यक्षो जनास्वेव निवोधिता।
द्वादशान्दं तथा हन्ति अनादृष्टयोपद्रवादिषु ।।
अतिकृष्णा रौद्रमित्याहुरतिधूम्रास्तु वर्जिता ।
अतसीपुष्पसङ्काशा पावकोच्छिष्टवर्जिता ॥
महामेघसमाकारा नीलकज्जलवर्णिता ।
वराहाकार तथा केचित् परपुष्टसमप्रभा ॥
दृश्यन्ते गगना घोरा तस्माद् देशादपक्रमेत् ।
महाङ्करा तथा रौद्रा दृश्यन्ते क्रूरकर्मिणः ॥
महादुःखं महाघोरं मार्योपसृष्टिरेव वा ।
महादुर्भिक्षमित्याहुस्तस्मि देशे भयानकम् ॥
ओड्रपुष्पसमाकारं रक्तभास्करविद्विषम् ।
अमृग्वर्ण यदा पश्येदुदितं केतुनभस्तलम् ॥
सर्वत्र व्याधितदेग बहुसत्त्वोपरोधिनम् ।
नृपतीनां तदा मृत्युस्तत्क्षणादेवमादिशेत् ।।
अकस्मात् पश्यते यो हि नरो वा यदि वा स्त्रियः।
तस्य मृत्यु समादिष्टं सप्ताहाभ्यन्तरेण तु ।।
द्विरात्रैस्त्रिभिर्वापि दिवसैः शस्त्रिभिर्हन्यते ।
तदा दिवा वा यदि वा पश्येदकस्मानिशिरेव वा ॥
तस्य मृत्यु समादिष्टा तत्क्षणादेव भूतले ।
विषेण हन्यते जन्तुः शस्तिभिर्वा न संशयः ॥
शुक्ला स्निग्धवर्णाश्च निशिरेव सुखोदया ।
अन्यथा दर्शन नेष्टं विविधाकारलपणाम् ॥

·मन्जुश्रीमूलकल्पे
स्वकायपरकाये वा यदि केतुसमाश्रिता।
रात्रौ चापि दिवा चापि सद्यः प्राणहराः स्मृता ॥
शुक्लवर्णा यदा पश्ये शशिगोक्षीरसमप्रभाम् ।
हिमकुन्दसमाकारां नानारनसमप्रभाम् ॥
तस्य राज्यं समाख्यातं सिद्धिर्वा मन्त्रजापिने ।
एते केतवो इष्टा शरीरे मन्दिरेऽपि वा ।।
स्वसैन्यपरसैन्ये वा यत्रस्थं तत्र फलप्रदम् ।
तमाहुः कीर्तितां श्रेष्ठां नानाचित्रसमप्रभाम् ।।
दृश्यन्ते सर्वतो मत्यैः बढार्थावहाः स्मृताः ।
सर्वतः कथिता मत्यैर्विग्रहे मन्दिरेऽपि वा ।।
केतवः सिद्धकायानां सर्वेष्टाः सफलाः स्मृताः।
अन्यथा कुत्सिताः सर्वे बहुदुःखभयप्रदाः ॥
सर्वे वै कथिता ह्येते केतवो ग्रहचिहिताः ।
पूर्ववत् कथितं सर्व तिथिनक्षत्रराशिजाः ॥
विविधैर्वारयोगैस्तु ग्रहैश्चापि महर्दिकाः।
पूर्ववत् सर्वमित्येषां कथिताः सर्वतः लोके ॥
तदा सर्वे ते संज्ञिनो केचिच्चारुसमप्रभा ।
चित्रा कचित्ततः शुभ्रः स्निग्धो वर्णतः शुभः॥
सुनेत्रो नेत्रनामः शशिकुन्दसमप्रभः ।
सुभ्रू सुनयनचैव रुग्मवर्णः सहेमजः ॥
सर्वे सिता विचित्राश्च नानानामसमोदिताः।
षड्वर्णानामपि तेषां केतूनां निबोधिता ।।
नानावर्णरूपाणां तत्संज्ञाश्च प्रयोजयेत् ।
नानाविकृतिनो येऽपि येऽपि घोराः सुदारुणाः॥
ये मया कथिता पूर्व तत्संज्ञाश्च सर्वतः ।
एवमायाधिका मोक्का केववो बहुरूपिणः ॥
।

·विशः पटलविसरः।
मानुषाणां तदा चक्रे शुभाशुभफलोदयाः।
विग्रहा ग्रहमुख्यानां दृश्यते च समन्ततः ।
देवासुरे च युद्धे वै दर्शयन्ति तदात्मनाम् ।
महाप्रभावा महेशाख्या दिव्या दिव्ययोनयः ।।
सिताः शुभोदयाः सर्वे देवपर्पत्समाश्रिताः ।
विकृताविकृतरूपास्तु कुत्सिता विकृतवार्णनः॥
सर्वे वै असुरपक्षे तु क्रूरकर्मान्तचारिणा ।
यदा देवासुरे युद्धे वर्तमाने महद्भये ॥
असुराः पराजिता देवैः केतवः सूचयन्ति ते।
दर्शने भू(त)ले मयं प्रदद्युः सर्वतो नमः ॥
सिताः शुभफला नित्यमिष्टाश्चैव सुरप्रिया ।
दर्शयन्ति तदात्मानं देवपक्षसमाश्रिताः।।
मानां तदा क्षिमं सुभिक्षमारोग्यविनिर्दिशेत् ।
असुरैनिर्जिता देवा यदा काले भवन्ति वै ॥
तदा विकृवर्णस्तु क्रूरकर्मनियोजिता ।
असुराणां तदा पक्षे केतव उदयन्ति वै ॥
तदा
सर्वतः
क्रूरा वाता वायन्ति जन्तुनाम् ।
महावृष्टिमनादृष्टिनागाश्चैव कृरिणः ।।
मुमोच विषजां तोयं बहुव्याधिसमाकुलम् ।
मानुषाणां तदा चक्रे विषविस्फोटमूर्द्धनम् ।।
विविधा राक्षसा चैव दैत्ययक्षसमाश्रिता।
कुर्वन्ति मानुषां हिंसामतिदारुणविघ्नकाम् ॥
प्राणापरोधिनं दुःखं कुर्वन्तीह महीतले ।
अश्मदृष्टिं तदाकाशे प्रपतेद् भूतले तदा ॥
महावाताः प्रवायन्ति तस्मि काले तु भीषणाः ।
प्रचण्डा वायवो वान्ति बहुसत्त्वापकारिणः ।।

·२१६
मञ्जुश्रीमूलकरपे
नानातिर्यगता प्राणा सस्यनाशं प्रचक्रिरे ।
बहुभूतगणाः क्रूरा कुर्वन्तीह च भूतले ॥
मानुषाणां तदा विघ्नं चक्रिरे प्राणोपरोधिनाम् ।
एवम्मकारा ह्यनेकाश्च बहुविघ्नसमाश्रया ॥
नानातिर्यग्गताश्चैव चण्डाः श्वापदमौरगाः।
विविधा नागयोनिस्था सत्त्वानामपकारका ॥
माणोपरोधिनं कुर्वन्ति विविधा म्लेच्छतस्करा ।
कपिला भासतो वर्णा वाता क्रूराश्च अग्निजाः ॥
वायन्ति विविधा लोके यदा देवपराजयेत् ।
अधर्मिष्ठा तदा मा जाम्बूद्वीपगता सदा ॥
तदा ते देवपक्षास्तु हीयन्ते दैत्ययोनिभिः ।
यदा धर्मवतः सत्त्वा भूतलेऽस्मि समागता ।।
बुद्धधर्मरताः श्रेष्ठा सङ्ग्रे चैव सदा वरा ।
मातृपितृभक्ताश्च सत्यसत्त्वा जपे रता ।
तदा
ते सर्वतो देवा निर्जिजे दैत्ययोनिजम् ।
तदा सस्यफलसम्पन्ना बहुपूर्णा वसुन्धरा ।।
दीर्घकालायुषो मा बहुसङ्ख्यपरायणा ।
धार्मिका नृपतयः सर्वे सुखदाः सौख्यपरायणाः ।।
तदा तासु सुखा सैत्या हादिनो व्याधिनाशकाः ।
भवेयुः सर्वे ते लोके सुखकारणशीतलाः ॥
गतिशीता न चोष्णा वै ऋतवः सुखदा सदा ।
नानापक्षिगणाश्चैव कूजयेन्मधुरं सदा ।।
बहुपुष्पफलाढ्या तु तरवः सर्वतो शुभा।
सर्वे व्याधिविनिर्मुक्ता जन्तवो भूनिवासिनः ।।
न चोद्वेगं तदा चक्रे नृपतिर्धार्मिको भवेत ।
बहुधान्यसुखाचैव नानारत्रथमन्दिराम् ॥
।

·विंशः पटलविसरः।
पश्यते सर्वयोन्यांस्तु जम्बूद्वीपगता नराः ।
फलान्या तरवो नित्यं बहुक्षीराव धेनवः ।।
धर्मायतनशत्राश्च कूपवाप्य समन्ततः ।
कुर्वन्ते च जनाः सर्वे जम्बूद्वीपगता नराः ॥
बहुधा बहुविधाश्चैव प्राणिधर्मरतः स्थिताः ।
समन्तात् सर्वतो तेषां यस्य पूर्णा वसुन्धरा ॥
विपरीता तदन्यथा तेषां भ्रष्टमर्यादचेष्टिताम् ।
कर्मे युगाधमे काले अन्यथा फलमादिशेत् ॥
निःफलं सफलं चैव + + + + + + + + |
विकृतं हेतुजं कर्म अशुभा चैव कामयेत् ।। इति ।
बोधिसत्त्वपिटकावतसंकान्महायानवैपुल्मसूत्राद्
आर्यमश्रियमूलकल्पाच्चतुर्थो
निमित्तज्ञानमहोत्पादपटलपरिवर्तः
परिसमाप्त इति ।
तु

·अथ एकविंशः पटलविसरः। अथ खलु भगवांश्चाक्यमुनिः पुनरपि शुद्धावासभवनमवलोक्य मजश्रियं कुमारभूतमामन्त्रयते स्म । अस्ति मञ्जुश्री! त्वदीये कल्प- विसरे सर्वसाधनोपयिके मन्त्रचर्याभियुक्तस्य साधनकाले सर्वमन्त्रा- णां सर्वकल्पविस्तरेषु राहुरागमनमुराणामधिपतेः सर्वग्रहानायकस्य ग्रहसंज्ञा चन्द्रदिवाकरादिषु नक्षत्रयोगेन दृश्यन्ते । तं शृणु साधु च सुष्टु च मनसि कुरु ते भाषिष्ये ॥ एवमुक्ते भगवता शाक्यमुनिना सम्यक् सम्बुद्धेन मञ्जुश्री: कुमारभूतः उत्तरासङ्गं कृत्वा भगवतस्त्रि प्रदाक्षिणीकृत्य दक्षिणं जा- नुमण्डलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येन भगवां तेनाञ्जलि प्रगृह्य भगवत- श्चरणयोर्निपत्य पुनरेवोत्थाय भगवन्तमनिमिषं व्यवलोकयमानः उत्फुल्लनयनो भूत्वा हृष्टतुष्टो भगवन्तमेवमाह -- तत् साधु भगवां निर्दिशतु राहोरागमनम् । यत्र सत्त्वानां मन्त्रचर्याभियुक्तानां सिद्धि- कालं भवेयुरिति सर्वसत्त्वानां च सुखोदयं शुभाशुभनिमित्तं वा; तं निर्दिशतु भगवां । यस्येदानीं कालं मन्यसे । अथ खल्ल भगवांश्छाक्यमुनिः मश्रियस्य कुमारभूतस्य साधुकारमदात् । साधु मञ्जुश्रीः ! यस्त्वं तथागतमेतमर्थ परिप्रश्नसे सर्वसत्त्वानां च हितायोद्युक्तः । तेन हि मञ्जुश्रीः! शृणु भाषिष्ये । सर्वसत्त्वानां निर्दिशश्चेति ॥ आदौ ताव ग्रहः क्रूरैः राहोश्चन्द्रमण्डले । आगमोदिते काले यथावन्तं निबोधिता ।। यदा देवासुरं युद्धं वर्तते च महद् भयम् । तदासौ दैत्यराजा वै दानवेन्द्रो महर्दिकः ॥ महाभयः प्रमाणा वै समन्तादुच्छ्रितो महां। + + + + + + + + सुमेरोरधिको भवेत् ॥ महाममाणः क्रोऽसौ अतिदीतिदर्पितः । प्रभविष्णुग्रहो मुख्यो यदा भेजे सुरालयम् ॥

·एकविंशः पटलविसरः।
२१९
--
ततः पाणिना परामृश्य सुमेरु देवसम्मितिम् ।
अप्सरां प्रेक्षते दैत्यः यदा काले नभस्तलम् ॥
तदा चन्द्रमसपूर्णः करे वामे स दैत्यराट् ।
नानामणयस्तस्य करे कङ्कनतां गता ।।
तदा भुवि लोकेऽस्मि ग्रहभूतेति कथ्यते ।
यदा पद्मरागेऽस्मि अचिर्भवति रक्तका ॥
तदा तार्किका मानवा आहुः आग्नेयं मण्डलं विभोः।
यदा तु नीलरक्तेऽस्मि प्रभा नीलतां व्रजेत् ॥
तदा नीलमिति बेयं शशिने भास्करेऽपि वा।
माहेन्द्रमिति कथ्यते तार्किका भुवि मानवा ।।
वायव्यमण्डलमित्याहुस्तार्किका एव ते तदा।
विविधा रत्नमालेभ्यो विविधा रत्नसम्भवा ।
विविधं तार्किके शास्त्रे विविधा गतियोनिजाः।
विविधैव क्रिया तेषां बिविधा फलसम्पदा ॥
सम्यग् ज्ञानविहीनानां बालिशानामियं क्रिया।
तस्मात् तथागतं ज्ञानं सम्यक् तेन नियोजयेत् ॥
असुरस्य तदा दृष्टिः अज्ञानेष्वेव दिवौकसाम् ।
रथं सम्पूर्णयामास शशिनस्य महात्मने ।
यदा काले भुवि मानां राहोरागमनं भुवि ।
शशिमण्डलमाक्रम्य यदा तिष्ठति स ग्रहः ॥
तदा महद् भयं विन्द्यामसत्रेष्वेव निबोधताम् ।
अश्विन्येव यदा युक्तः शशिने भास्करमण्डलो॥
उभौ तौ युग्मतः ग्रासं दिवा रात्रौ च कथ्यते ।
अश्विन्यागमनं नित्यं दुर्भिक्षं तं विदुधाः॥
भरण्यां तु यदा चन्द्रं रवेर्वा मण्डलाश्रयेत् ।
विविधा सस्यनिष्पत्तिः सुभिक्षं चापि निर्दिशेत् ।।

·२२०
मन्जुश्रीमूलकस्से
कृतिकासु यदा चन्द्रः राडना ग्रस्यते ध्रुवम् ।
रात्रौ वा यदि प्रभाते वा यामान्ते निन्दितं हितम् ।।
तदा विन्द्या महद् दुःखं व्याधिसम्भवमेव वा।
मध्यदेशेषु नान्यत्र भवेनक्षत्रमादिभिः॥
जनपदेष्वेव वक्तव्यो नृपैर्बोधिविधोद्भवैः।
मृगशिरासु यदा चन्द्रः भास्करो वा नभस्तले ॥
राहुणा प्रस्तपूर्वी तौ अस्वं यातौ महर्द्धिकौ।
पूर्वदेशे नरा यातु व्याधिभिर्हन्यते तदा ॥
नृपाध्यक्षा गतायुष्या तत्र देशे विनिर्दिशेत् ।
आर्द्रायां पुनर्वसुश्चैव प्रस्तौ च शशिभास्करौ ।
रुधिराक्ता महीं सर्वां म्लेच्छदेशेषु कीर्तयेत् ।
अन्योन्यहतविध्वस्ता हतमाणा गतायुषा ।
निर्दिष्टा तत्र देशेऽस्मिन् पूर्वमुत्तरयोस्तदा ।
निकृष्टा पापकर्माणः म्लेच्छतस्करतां गताः॥
पुष्याश्लेषौ यदा चन्द्रे भास्करे वा नभस्तले ।
राहुणा प्रस्तबिम्बा तो मध्याह्न वार्द्धरात्रतः॥
तदा विन्द्यान्महादोष पश्चादन्यां नृपेश्वराम् ।
मघासु यदि ग्रस्येतौ शशिभास्करमण्डलौ ॥
राहुणा सह मुद्यन्तो अस्तं यातौ ग्रहोत्तमौ ।
तदा महाय तं विन्द्याज्जम्बूद्वीपेषु सर्वतः ।।
दुर्भिक्षराष्ट्रभङ्गं च महामारिं च निर्दिशेत् ।
उभौ फल्गुनिसंयुक्तौ राहुरागमनं भवेत् ॥
मध्याऽथवा रात्रे च मुच्यते च पुनः क्षणात् ।
सुभिक्षं ततो विन्द्याज्जम्बुद्वीपेषु दृश्यते ॥
हस्तचित्रे यदा राहुः प्रसते चन्द्रभास्करों।
अस्तौ सह मुच्येतो अस्तं यातौ च दुःखदा ।।

·एकविंशः पटकविसरः।
१२१
महामारिभयं तत्र तस्कराणां समन्ततः ।
नृपाश्च नृपवरा श्रेष्टा हन्यन्ते व्याधिभिस्तदा ॥
दिशः सर्वे समन्तादै दुर्भिक्षं चापि निर्दिशेत् ।
विशाखस्वातिनौ युक्तौ नक्षत्रवरपूजितौ ॥
राहोरागमनं विन्द्यात् पशूनां पीडसम्भवाम् ।
विविधा कुलमुख्यास्तु इन्यन्ते शस्त्रिभिस्तदा ॥
ज्येष्ठानुराधसंयुक्तौ नक्षत्रौ वरवर्णितौ ।
राहोरागमनं तत्र मुभिक्षं वा विनिर्दिशेत् ॥
मूलेन यदि चन्द्रस्थः राहुद्देश्यति भूतले ।
उदयन्तं तदा प्रस्तं उदितं वापि सर्वतः ॥
अस्तं यातेन तेनैव शशिनो राहुणा सदा।
पाच्याध्यक्षो विनश्येयुः पूर्वदेशजनालया।
महान्तं शस्त्रसम्पातं दुर्भिक्षं चापि निदिशेत् ।
परचक्रभयाद् भिन्ना त्रस्ता गौडजना जना ॥
राजा वै नश्यते तत्र व्याधिना सह मूर्छितः ।
उभौ अषाढौ तदाकाले राहुद्देश्यति मेदिनीम् ॥
तत्र दुःखं महाव्याधि तत्र दृश्यति भूतले ।
नृपमुख्यास्तदा सर्वे दुष्टचित्ता परस्परम् ।।
धनिष्ठे श्रवणे चैव निर्दिष्टं लोकनिन्दितम् ।
नाना गणमुख्या वै विश्लिष्टान्योन्यतगुवा ।।
पूर्वभद्रपदे चैव नक्षत्रे शतभिषे तथा ।
राहुरागमनं दृश्येत सुभिक्षं चैव निर्दिशेत् ॥
उत्तरायां यदा युक्तः नक्षत्र भद्रपदे तथा ।
राहुरागमनं श्रेष्ठं दिवा रात्रौ तु निन्दितम् ।।
रेवत्यां तु यदा चन्द्रः राहणा ग्रस्त सर्वतः ।
उदयन्तं तथा भानोनिशियों चन्द्रमण्डले ॥

·।
२२२
मञ्जुश्रीमूलकल्पे
अस्तं यातो यदा राहुग्रहमुख्यैः सहोत्तमैः ।
मध्यदेशाच पीड्यन्ते मागधो नृपतेर्वधः ॥
एतद् गणितं ज्ञानं मानुषाणां महीतले ।
नक्षत्राणामेतत् प्रमाणं चैव कीर्तितम् ।।
अशक्यं मानुषैरन्यैः प्रमाणं ग्रहयोनितम् ।
नक्षत्रमाला विचित्रा वै भ्रमते वै नभस्तले ॥
एतन्मानुषां सङ्ग्यात्ततोऽन्यद् देवयोनिजाम् ।
यो यस्य ग्रहमुख्यो वा क्षेत्रराशिसमोदिता ॥
नक्षत्रं कथितं पूर्व तस्य तं कुरुतेऽन्यथा ।
ईषत् प्रमाणं न दोषोऽस्ति बहुवाचास्ति निन्दितम् ।।
एतत् प्रमाणकाले वै ग्रहमुख्योऽर्थकृत् स्मृतः ।
कालं कथितं ज्ञेयं नियमं चैव कीर्त्यते ॥
नक्षत्रराशिसंयुक्तः कम्पो निर्घात उल्किनः ।
सग्रहौ यदि तत्रस्थौ रविचन्द्रौ तु दृश्यते ॥
उभयान्तं तदा तस्य नक्षत्रां जातिभूषिताम् ।
अन्यथा निष्फलं विन्द्यात् प्रभावं वापि निन्दिते ।।
तस्माज्जपे तदा काले मत्रसिद्धिसमोदिता ।
धूम्रवर्ण यदाकाचं दृश्यते सर्वतः सदा ॥
तदा महद् भयं विन्द्यात् परचक्रभयेत् तदा ।
शशिने भास्करे चापि धूम्रवर्णो यदा भवेत् ॥
पर्येषा द्वित्रयो वा वा तत्र विन्द्यान्महद् भयम् ।
धूमिकायां भवेद् वृष्टिः सर्वकाले भयानके ॥
कुत्सितं सर्वतो विन्द्या व्याधिसमागमम् ।
ग्रीष्मे शरदे चैव धूमिका यदि जायते ॥
समन्तात् सप्तरात्रं तु तत्र विन्द्यान्महद् भयम् ।
दिवा वा यदि वा रात्रौ धूमिका यदि जायते ॥

·एकविंशः पटलविसरः।
२२३
नक्षत्रैग्रहचिद्वैस्तु तिथिवारान्तरेण वा ।
पूर्ववत् कथितं सर्वं यथा निर्घात उल्किनाम् ।।
तैरेव दिवसैः पूर्व धूमिकाया नियोजयेत् ।
अर्धरात्रेऽथ मध्याहे धूमिका जायते सदा ॥
तत्र विन्द्यान्महोद्वेगं नृपतीनां पुरोत्तमाम् ।
शरदे यदि हेमन्ते ग्रीष्मे प्रावषेऽपि वा ॥
धूमिका सर्वतो ज्ञेया नक्षत्रैश्चैव कीर्तितः ।
शुभाशुभं तथा ज्ञेयं दिवा वा यदि वा निशा ।।
निःफलं चापि विन्द्या वै सफलां चापि कीर्तिताम् ।
सर्वतः भूमिकम्पे वापि तथोल्कचैकतो राहुसमागमम् ॥
तत्र धूमो भवेद् यद्यत् समन्ताश्चैव नभस्तले ।
अचिरात् तत्र तद् राज्यं पात्यते शस्त्रिभिः सदा ॥
प्रभवः सर्वतो देवे मृत्युश्चैव प्रकीर्त्यते ।
सप्ताहाद्विजयमुख्या भुवि वाता सत्त्वयोनयः ।।
घात्यन्ते सर्वतो नित्यं शस्त्रिभिमृत्युवशानुगा ।
अन्योन्यापरतो राज्यं कृपावर्जितचेतसः ॥
विभिन्ना शत्रिभिः क्षिप्रं वणिजा नृपयानयः ।
ग्रीष्मे सितवर्णस्तु नभो यत्र प्रदृश्यते ॥
महान्याधिभयं तत्र नीले चैव शिवोदयम् ।
पतिनिर्भासमुद्यन्तं सविता दृश्यते यदा ॥
ग्रीष्मे च कथिता मृत्युः परत्काले 7 निन्दितम् ।
हेमन्ते च वसन्ते च ताम्रवर्णः मदृश्यते ॥
अन्यथा पीतनिर्भासौ निन्दितो लोकवर्जितः ।
शरदे ग्रीष्मतो ज्ञेयः पितिवर्णः प्रशस्यते ॥
प्रावृड्काले तथा शुभ्रे पीतो वा न च + + + ।
महाप्रभावसङ्काशं महानीलसमप्रभः ।।

·२२४
मन्जुश्रीमूलकरुपे
नभो ज्ञेयं सदाकालं सर्वसौख्यफलप्रदम् ।
विपरीतं ततो विन्द्या देशमावासपीडनम् ॥
सस्योपघातमारिं च दुर्भिक्षं चापि मुच्यते ।
अतिकष्टं सुरा होतं भयं वा रसदूषितम् ।।
महामणादं घोरं च शुक्रे वै च नभस्तले ।
तत्क्षणादेव सर्वेषां नृपतीनां प्राणोपरोधिनम् ।।
ततोऽन्यच्छुभसंयुक्तं श्रेयसा चैव कल्पयेत् ।
सग्रहे भास्करे चन्द्रे यदा राहो महद्भये ॥
नश्यन्ते जनपदास्तत्र विविधा कर्मयोनिजा।
ततोऽन्यच्छुभसंयुक्तं शब्दं लोकपूजितम् ॥
श्रेयसाथै नियोक्तासौ सुरश्रेष्ठा ग्रहोत्तमा ।
विविधा मन्त्र सिद्धयन्ते विविधा मूलफलप्रदा ॥
विविधा वा न वा सर्वे विविधा प्राणसम्भवाः ।
अनेकाकारसम्पन्ना स्वरूपा विकृतास्तदा ॥
नानामहरणाश्चैव नानाशस्त्रसमुद्भवा ।
सर्वमतयो ह्यग्रा मूलमन्त्रसुभूषणा ।
सर्वे ते साध्यमाने नै सिद्धिं गच्छेयु सग्रहा।
ग्रहे चन्द्रे यदा भानो राहुणार्थोऽपि सग्रहे ॥
तस्मि काले तदा जापी मन्त्रमावर्तयेत् सदा ।
सर्वे ते वरदाश्चैव + + + + भवन्ति ते ॥
सत्त्वोपकारं फलं ह्येतत् प्रतिष्ठा तत्र दृश्यते ।
सिध्यन्ते मन्त्रराट् क्षिमं ग्रहे जसा सराहुके ।
सप्तभिर्दिवसमासैः पक्षैवापि सुपूजिताः।
मन्त्राणां सिद्धिनिर्दिष्टा सग्रहे चन्द्रभास्करौ ।
यामान्ते अर्धरात्रे व सिद्धिरक्ता तथागतैः ।
विधियुक्तास्तु वै मन्त्रा विहीनां नेप्यते ध्रुवम् ॥

·एकविंशः पटलविसरः।
२२५
ब्रह्मस्यापि महात्मानः किं पुनर्भुवि मानुषाम् ।
शक्रस्यापि च देवस्य रुद्रस्यापि त्रिशूलिने ।
विष्णोश्चक्रगदाहस्ते ताक्षस्यापि महात्मने ।
नेष्यते सिद्धिरेतेषां विधिहीनेन कर्मणाम् ।।
मन्त्रे सुजप्से युक्ते च तन्त्रयुक्तेन हेतुना ।
सिध्यन्ते इतरस्यापि + + + + + + + + ||
विधिना मानुषैर्मुक्ता विद्यातत्त्वसुभूषिता ।
सिध्यन्ते सग्रहा क्षिप्ता जप्ता कालेषु योजिता ॥
ददाति फलसंयुक्तं विद्या सर्वत्र योजिता ।
हेतुकर्मफला विद्या + + + हेतुदूषणी ॥
कर्म सहेतुकं विन्या विद्यादेतुफलोदया।
विद्या कर्मफलं चैव हेतु चान्य नियोजयेत् ।।
चतुम्मकारात्तथा विद्या चतुर्था कर्मसु योजिता ।
दद्यात्
कर्मफलं क्षिप्रं सा विद्या हेतुयोजिता ।।
सा विद्या फलतो ज्ञेया बुदैश्वापि सुपूजिता ।
विद्या सर्वार्थसंयुक्ता प्रवरा सर्वकर्मिका ॥
प्रदधुः कर्मतो सिद्धि सा विद्या कर्मसु योजिता ।
श्रेयसा चैव योजयेत् न मन्त्राणां गतिगोचरम् ॥
प्रभावं मन्त्रसिद्धिं च लोकतत्त्वं निबोधताम् ।
निःफलं कर्मतो वा वा फलं कर्म च तत्र च ॥
+ ++ ++ ++ + लोकतत्त्वनियोजिताम् ।
दृश्यते फलहेतुर्वा मन्त्रा बुद्धैश्च वर्णिता ॥
न फलं कर्म क्रमं हन्ति नाफलं कर्म क्रिया परा ।
फलं कर्मसमारम्भात् सिद्धि मन्त्रेषु जायते ॥
गुणं द्रव्यक्रमायोगा क्रमं द्रव्यक्रियाक्रमा ।
मन्त्रराड़ सिद्धयते तत्र फला कर्मेषु योजिता ।।

·२२६
मञ्जुश्रीमूलकल्पे
विधिद्रव्यसमायुक्तः वृत्तस्थो कर्मयोजितः ।
न योनिः कर्मतो ज्ञेयं यो नियुक्तः सदा फले ॥
न बृहत्कर्मतां यान्ति सिद्धिमन्त्राक्षरं सदा ।
तदा मन्त्री जपेन्मन्त्रं विधियोनिसमाश्रया ।।
कालक्रमा गुणाश्चैव विधियोनिगतिसौगतः।
सिद्धयन्ते मन्त्रराट् सर्वे विधिकालार्थसाधिका ॥
न गुणं द्रव्यतो ज्ञेयं नाद्रव्यं गुणमुच्यते ।
गुणद्रव्यसमायोगात् संयोगान्मन्त्रमर्चयेत् ॥
अर्चिता देवताः सर्वे आमुखेनैव योजयेत् ।
तत्प्रमाणं गुणं द्रव्यं क्षिप्रमन्त्रेषु साधयेत् ।।
क्रमः कालगुणोपेतः गुणकालक्रमक्रिया।
चतुर्षा दृश्यते सिद्धिः मन्त्रेष्वेव सुयोजिता ।।
प्रभावं गुणविस्तारं सत्त्वनीतिसुखोदयम् ।
प्रदद्युः सर्वतो मन्त्रा गुणेष्वेव नियोजिताः ॥
प्रभवं सर्वतः कर्म गुणद्रव्यं च सिद्धयते ।
नापि द्रव्या गुणामेता द्रव्यकर्माच्च वर्जिता ॥
न सिद्धिं दद्यु तरिक्षप्रं यथेष्टमनसोद्भवात् ।
मानसा मन्त्रनिर्दिष्टा न वाचा मनसा विना ॥
वान्यतो मन्त्रविज्ञेया न वान्या मनसे विना ।
नान्यकर्मा मनश्चैव संयोगात् सिद्धिरिष्यते ॥
न दृष्टिकर्मतो हीना नेष्टं कर्मविवर्जितम् ।
सम्यग् दृष्टि तथा कर्म वाक् चित्तं च योजितम् ।।
सिद्धयन्ते देवताः क्षिप्रं मन्त्रतन्त्राक्षरोदितम् ।
सम्यग्दृष्टिसमायोगा सम्यक् कर्मान्तयोजयोः ॥
+ + + + + + मत्रा सिद्धयन्ति सर्वदा सम्यक् ।
कर्मान्तवाक्सुयोपेतं सम्यग्दृष्टिसुयोजितम् ।।

·२२७
एकविंशः पटलविसरः।
सिद्धयन्ते सर्वतो मन्त्राः सम्यक् कर्मान्तयोजिताः ।
न चितेन विना मन्त्रं न स्मृत्या सह चित्तयोः ॥
सम्यक् स्मृत्वा च चित्ते च दृश्यते मन्त्रसिद्धये ।
न स्मृल्या च विनिर्मुक्ता मन्त्र उक्तस्तथागतः ॥
स्मृत्या समाधिभावेन सम्यक् तेन नियोजिताः ।
दृश्यन्ते ऊर्जितं मन्त्रैः सिध्यन्ते च समाधिना ।।
सम्यक्समाधिनो भावो मन्त्रा लोकसुपूजिताम् ।
तत्प्रयोगा इमा मन्त्राः समाध्या परिभाविता ॥
सिध्यन्ते मत्रराट् तत्र योगं चापि सुपुष्कलम् ।
सम्यक् समाधिभिध्येयं मन्त्र ध्यानादिकं परम् ।।
सिध्यन्ते योगिनो मन्त्रा नायोगात् सिद्धिमुच्यते ।
यो मया कथितं पूर्व सम्यगुक्तसुयोजितम् ॥
नान्यथा सिद्धिमित्याहुर्मुनयः सत्ववत्सलाः ।
नासङ्कल्पाद् भवेन्मन्त्रः सम्यक् तत्त्वार्थयोजिताः॥
सङ्कल्पा मन्त्र सिध्यन्ते सम्यक् ते विधियोजिता ।
न पूज्य मन्त्रराट् सर्वे सम्यक् सङ्कल्पवर्जिताः ।।
सिध्यन्ते सर्वतो मन्त्राः सम्यगाजीवयोजिता ।
सम्यक् सङ्कल्पतो ज्ञेयं मन्त्रेष्वेव सुखोदयम् ॥
आजीवे शुद्धितां याति मन्त्रा सम्यक् प्रयोजिता ।
सिध्यन्ते भुवि निर्दिष्टा मन्त्रमुख्या सुयोजिता ॥
आजी हि फलं युक्तो सम्यगेव सुयोजयेत् ।
सम्यक् सञ्जीवरतो मन्त्री शुदचित्तः सदा शुचौ ॥
शुचिनः शुचिकर्मस्य शुचिकर्मान्तचारिणः ।
सिध्यन्ते शुचिनो मन्त्रा कश्मलाकश्मले सदा ।।
क्रव्यादा येतरा मन्त्रा ये चान्ये परिकीर्तिता।
सिध्यन्ते मन्त्रिणां मन्त्राः ऋव्यादेष्वेव भाषिताः ।।

·२२८
मञ्जुश्रीमूलकरूपे
रुद्रविष्णुर्ग्रहा चोरै गरुडैश्चापि महर्दिकैः ।
यक्षराक्षसगीतास्तु सिध्यन्ते मन्त्रकश्मलाः ॥
विविधैर्भूतगणैश्चापि पिशाचैर्मन्त्रभाषिताः।
स्वयं न सिध्यते विधिना हीना अशौचाचाररतेष्वपि ॥
विधिना योजिता मिमं अशौचेष्वेव सिद्धिदा ।
तस्मान्मन्त्रं न कुर्वीत विधिहीनं तु कर्मयोः ॥
सिध्यन्ते साश्रवा मन्त्रा विधिकर्मसुयोजिताः ।
साध्यास्तु तथा मन्त्रा आर्या बुद्धस्तु भाषिता ।।
तेषां सिद्धि विनिर्दिष्टा मार्गेष्वेव सुयोजिता ।
आर्याष्टाङ्गिक मार्ग चतुःसत्यसुयोजितम् ।
चतुर्ध्यान सदाचेयं चत्वारश्चरणाश्रिताः ।
भिद्यन्ते मन्त्रमुख्यास्तु प्रवरा बुद्धापदेशिता ॥
अनाख्येयस्वभावं चै गगनाभावस्वभावताम् ।
मन्त्राणां विधिनिर्दिष्टां आर्याणां च महौजसाम् ।।
भूम्यानां विधिनिर्दिष्टा सिद्धिमार्गविवर्जितम् ।
विद्यानां कथयिष्येऽहं तनिबोध्य दिवौकसाः ॥
दशकर्मपथे मार्गे कुशले चैव सुभाषिते ।
सिध्यन्ते दिव्यमन्त्रास्तु विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ इति ।
बोधिसत्त्वपिटकावतंसकान्महायानवैपुल्यसूत्रादार्यमञ्जुश्रीमूलकल्पा-
देकुनविंशतिपटलविसरात् पञ्चमः
ग्रहोत्पादनियमनिमित्तमन्त्रक्रिया-
निर्देशपरिवर्तपटलविसरः
परिसमाप्त इति ॥

·। - अथ द्वाविंशः पटलविसरः। अथ भगवांश्छाक्यमुनिः पुनरपि शुद्धावासभवनमवलोक्य मञ्जुश्रियं कुमारभूतमामन्त्रयते स्म । अस्ति मञ्जुश्रीः त्वदीये मूल- कल्पपटलविसरे सर्वभूतरुतनिमित्तज्ञानपरिवर्त्तनिर्देशं नाम । तं भाषि- ध्येऽहम् । यं ज्ञात्वा सर्वमन्त्रचर्यानियोगयुक्ताः सर्वसत्त्वा सर्वमन्त्राणां कालाकालं ज्ञास्यन्ते । तं शृणु । साधु च सुष्टु च मनसि कुरु । भाषि- ष्येऽहम् ॥ अथ मञ्जुश्रीः कुमारभूतो उत्थायासनादेकांशमुत्तरासङ्गं कृत्वा दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येन भगवतः शाक्यमुनेः सिं- हासनं तेनाञ्जलिमुपनाम्य त्रिरपि प्रदक्षिणीकृत्य भगवतः पादौ शिरसा वन्दित्वा भगवन्तमेतदवोचत् । तत् साधु भगवां निर्दिशतु । तं भूतरुतज्ञाननिर्देशं सर्वसत्वानामर्थाय । तद् भविष्यति सर्वमन्त्र- चर्यानुपविष्टानां सर्वकालनियमोपकरणं सिद्धिनिमित्तये । यस्येदानी भगवां कालं मन्यसे ॥ अथ खलु भगवां शाक्यमुनिः मञ्जुश्रियस्य कुमारभूतस्य साधुकारमदात् । साधु साधु मञ्जुश्रीः! यस्त्वं तथागतमेतमर्थ परि- प्रनितव्यं मन्यसे । तेन हि मञ्जुश्रीः ! शृणुष्व निर्देक्ष्यामि ।। एवमुक्ते मन्जुश्रीभगवतश्चरणयोनिपत्योत्थाय निषण्णोऽभूद् धर्मश्रवणाय ॥ अथ भगवां सर्वावती पर्षदमवलोक्य सर्वभूतरुतमचोदनी नाम समाधि समापद्यते स्म । समनन्तरसमापन्नस्य भगवतः ये केचित् सत्त्वानन्तापर्यन्तेषु लोकधातुषु स्थिता सर्वे ते बुद्धरश्म्यावभासिता सर्वांश्च तां बुद्धां भगवतां शिरसा प्रणम्य अनन्तापर्यन्तलोकधातु- स्थितां अभ्यर्चयेन भगवतः शाक्यमुनेःशुद्धावासभवनोपरिस्थितं सिं हासनं तेनोपजग्मुः । येन च सहा लोकधातुः तेन च प्रत्यष्ठात् । तत्र च स्थिता सर्वभूतगणा बुद्धानुभावेन स्वकं स्वकं स्तं विदर्शयन्तः भग- वतः पादमूलसमीपोपगता धर्मश्रवणाय । भगवन्तं प्रणम्य मभ्यर्च्य च यथास्थानेषु च सन्निषण्णा अभूवं धर्मश्रवणाय ।। । । ! E ·मम्जुश्रीमूलकल्पे अथ भगवांश्छाक्यमुनिः शाक्यसिंहो शाक्यराजाधितनयः तेषां सर्वसत्त्वाना धाया कथाया सन्दर्शयति समुचेजयति सम्महर्षयति तेषां सर्वभूतमुरेश्वराणां तथा तथा धर्मदेशना कृतवां यथा तैः सर्वैः कैश्चिदनुत्तरायां सम्यक्सम्बोधौचित्यान्युत्पादितानि । कैश्चित् प्रत्ये- कायां वोको कैश्चिच्छ्रावकत्वे कैश्चित्कश्चित् सत्यानि दृष्टानि कैश्चिदर्हत्वं साक्षात्कृतं कैश्चिद् दशकुशले कर्मपथे स्थित्वा प्रणिधानं कृतम् । अनन्तां बुद्धां भगवतः अनन्तां कल्पकोटीष्वजोपस्थानग्लानप्रत्यय- भैषज्यपदानं चीवरपिण्डपातशयनासनपरिष्कारं प्रदद्याप इति नियता च भविष्यामो बुद्धबोधेरिति । अथ भगवां शाक्यमुनिः तेषां सत्त्वानामाशयं ज्ञात्वा मन्त्रं भाषते स्म सर्वभूतरुताभिज्ञा नाम । यं साधयित्वा सर्वबोधिसत्त्वाः सर्वसत्त्वाश्च रुतं विजानेयुः एकक्षणेन सर्वेषां सर्वसत्त्वानां यथागो. चरमस्थितानाम् । कतमं च तत् ॥ नमः समन्तबुद्धानामप्रतिहतशासनानां समन्तापर्यन्तावस्थितानां महाकारुणिकानाम् । ॐ नमः सर्वविदे स्वाहा ॥ कल्पमस्य भवति । आदौ तावन्महारण्यं गत्वा शीरयावका- हारः मूलफलशाकाहारो वा अक्षरलक्षं जपेत् । त्रिःकालनायिना वल्कलवाससा पूर्ववत् सर्व विधिना कर्तव्यम् । यथा मन्त्रतन्त्रेषु त- थागतकुलोद्भवेषु । ततः पूर्वसेवां कृत्वा अक्षरलक्षस्यान्ते तत्रैव सा- धनमारभेत् । विनापि पटेन । अग्निकुण्डं कृत्वा द्विहस्तप्रमाणं चतुई- स्तविस्तीर्ण समन्ताच्चतुरश्रं सर्वपुष्पफलैरयं दत्वा प्राङ्मुखः कुश- विण्डकोपविष्टः नवमग्निमुत्पाद्य क्षीरक्षकाष्ठेरनिं प्रज्वाल्य श्रीफल- फलानां दधिमधुधृताक्तानामष्टसहस्रं जुहुयात् । त्रिसन्ध्यं दिवसान्ये- कविंशति ॥ ततो पूर्वायां दिशि महावभासं कृत्वा बुद्धो भगवानागच्छति । ततो साधके मूर्ति परामृशति । अपरामृष्टे साधके तत्क्षणादेव भ- गवतो याचा निश्वरते-'सिद्धस्त्वं गच्छ, यथेष्टम्, इति कृत्वान्त- डीयते ॥

·- द्वाविंशः पटलविसरः । २३१ ततःप्रभृति साधकः पञ्चाभिज्ञो भवति महाप्रभावदिव्यमूर्तिः बोधिसत्त्वाचारः द्विरष्टवर्षाकृतिः यथेष्टगतिः सर्वभूतरुतज्ञः, एकक्षण- मात्रेण सर्वभूतानां रुतं विजानीते प्रभवश्च भवति यथेष्टगामी । प- ऽचवर्षसहस्राणि जीवते । अवैवर्त्तिको भवति बोधिसत्त्वः । विंश- तिभिः साधनप्रवेशैनियतं सिध्यतीति नात्र विचिकित्सा कार्या - साधितस्यापि न मन्त्रं जपता पूर्वमादितथैव मध्ये चैव निबोधताम् ।। रुतज्ञानं प्रभावं च स्वभावं चैव कीर्त्यते । मध्ये आदितश्चैव अन्ते चैव दिवौकसाम् ।। भाषितं कथ्यते लोके मध्यदेशे च कीर्तिता। मागधा मङ्गदेशेषु काशिपुर्या नरोत्तमा ।। वृजिकोसलमध्येषु नरेष्वेव यथावच । तथा ते देवराट् सर्वे मन्त्रां वने स्वभावतः ।। त्रिदशो मध्यदेशे च वत्स पश्य दशार्णवा । अमन्ते यथा वाचा तथा देशेषु जायते ॥ त्रिदशेष्वेव सर्वत्र तथा वाणीमुदाहृता। यामा देवमुख्याश्च निर्माणश्च सनिर्मिता ।। तदा वाचकृतां वाचा मध्यदेशार्थचारिणी। तथारूपिण सर्वे वै अकनिष्ठाश्च महर्द्धिका ।। सर्वे ते सुरः श्रेष्ठा रूपधातुसमाता । ध्यानाहारगता सौम्या कदाचिद्वाचामभाषिरे ।। ब्राह्मीश्वरमतेला च कलविङ्करुतस्वना । मधुराक्षरनिर्घोषा मत्तकोकिलनिःस्वना ।। यद्यदार्था भवेद् वाचा धीरगम्भीरसंयुता। तथा सर्वतो वका दृष्टया चैव सुपूजिता ।। भवन्ते ते सदा देवा मध्यदेशे सवाचका । मधुराक्षरसम्पन्नाः स्निग्धगम्भीरनादिनः ॥

·।
२३२
मञ्जुश्रीमूलकल्पे
मेघगर्जना तेषां वाचैषा तांतु लक्षयेत् ।
मध्यदेशा यथा मा अवन्त्येष्वेव पूजिता ॥
वाचा शब्दसम्पन्ना तथा ज्ञेयां सुरेश्वराम् ।
अरूपिणां कृतो वाचा असंज्ञायतनसम्भवाम् ।।
अभावादाश्रयात् तेषां न वाचां जग्मिरे सुराः ।
अधः श्रेष्ठाः सुराः सर्वे मध्यदेशेषु वाचका॥
मध्यदेशार्थचिहानां वाचैषा सम्प्रवर्तते ।
अथ देवामथ भूम्या वै यक्षाश्चैव महर्दिकाः ॥
देवयोनिसमाविष्टा बहुसत्त्वगणास्तथा।
करोटपाणयो देवा सदा मत्ताश्च वीणकाः ॥
चत्वारोऽपि महाराजा चतुर्योंनिसमाश्रिता ।
त्रिदशा देवमुख्यास्तु शक्रेण सह समाश्रिता ।
सुयामामथ सर्वत्र ऊर्च जापि सुरूपिणः ।
सर्वदेवगणा श्रेष्ठा वाचा ह्येषा तु कीयते ॥
मध्यदेशे यथा मां हीनोत्कृष्टमध्यमाम् ।
तथा देववती चाचा हीनोत्कृष्टमध्यमाम् ।।
वाचा तृविधा ज्ञेया हीनोत्कृष्टमध्यमा।
त्रिविधात् कर्मतो ज्ञेया हीनोत्कृष्टमध्यमा ।।
तथा देवालये वाणी मधुरं चापि सूक्तजिता ।
रुतं मतं तथा ज्ञेयं कर्मेष्वेव नियोजयेत् ॥
असुराणां भवेद् वाचा गौडपौण्ड्रोद्भचा सदा ।
यथा गौडजनश्रेष्ठं रुतं शब्दविभूषितम् ।।
तथा दैत्यगणा श्रेष्ठं रुतं चापि नियोजयेत् ।
तेषां पर्यटन्तानां समन्तानां च पुरोजवाम् ।।
यक्षराक्षसप्रेतानां नागांश्चापि सपूतनाम् ।
सर्वेषाममुरपक्षाणा वङ्गसामतटाश्रयात् ।।

·द्वाविंशतितमः पटलविसरः ।
२३३
हरिकेले कलशमुख्ये च चर्मर) ह्यशेषतः।
सर्वेषां जनपदां वा तथा तेषां तु कल्पयेत् ।।
त्रिप्रकारा यथोद्दिष्टा तेषां नैव वियोजयेत् ।
देवानां च तथा नित्यं पुरोगानां परिकीर्तयेत् ।।
प्रेतयक्षगणाध्यक्षा स्कन्दमातरकिन्नरा ।
नागांश्चैव सदा काले यथा वाचा निबोधताम् ।।
लाडोद्रेषु तथा सिन्धौ यथा मुत्तरतो तथा ।
जनेष्वेव हि सर्वत्र तां तु तेषां नियोजयेत् ॥
नागानां च यथा लाडी वाचा युक्ता मनीषिणी।
यक्षाणां तु तथा वाचा उत्तरां दिशि ये नराः ॥
गरुडानां यथा हो। किन्नराणां तु कीर्यते ।
नेपाले सर्वतो वाचा यथा सा तां निबोधताम् ।।
पूतनानां तथा नार्या विन्ध्यकुक्षिनिवासिनाम् ।
विन्ध्यजाता मनुष्याणां म्लेच्छानां च या वाचा ।।
पूतनानां तु सा ज्ञेया वाचैषां परिकीर्तिता।
राक्षसानां यथा वाचा तां वत्रे सुरोत्तमा ॥
ससृज्यदक्षिणा देशा अन्ध्रलादेषु कीर्तिता।
द्रविडानां तु सर्वेषां डकारबहुला सदा ॥ V
तां तु वाचा समालक्ष्ये राक्षसेष्वेव नियोजयेत् ।
त्रिःमकारा तथा ज्ञेया राक्षसानां कुलयोनयः ।।
त्रि:प्रकारैव वाचैषा त्रिधा चैव नियोजयेत् ।
सर्वतो त्रिविधा ज्ञेया देशभाषाश्च ते त्रिधा ।।
त्रिःप्रकार तथा कर्म त्रिदेशं चैव योजयेत् ।
त्रिविधः सर्वतो ज्ञेयः त्रिविधं कर्म रुतं स्मृतम् ।।
समं सर्वेषु तत्रैव विधातान्यं नियोजयेत्
नानाभूतगणा मोक्ता नानाभूतलवासिनः ।।

·मञ्जुश्रीमूलकल्पे
नाना च बहुभाषज्ञा नानाशास्त्रविभूषिता ।
मानुषा मानुषां विन्द्या नानावाचविभाषिताम् ।।
नानाशास्त्रमता ज्ञेया नानामन्त्रार्थशालिनः ।
नानाकर्मसमोदेशा नानासिद्धिस्तु मुच्यते ।।
आविष्टानां यदा मां पात्रस्थानसमागता ।
तेषां च विधियुक्तेन मन्त्रैश्चापि सुयोजिता ॥
आगता भूतले देवां वाचेनैव विभावयेत्
लिङ्गमर्थं तथा पात्रं देवं चैव नियोजयेत् ॥
श्रेयसा श्रेयसे चैव आवेशानां तु लक्षयेत् ।
नानादेशसमाचारा नानाभाषसमोदया ।।
नानाकर्मार्थसंयोगा नानालिङ्गैस्तु लक्षयेत् ।
मध्यदेशाबहिर्येषां वाचा भवति चञ्चला ।।
ते तु व्यक्तं नरा ज्ञेया म्लेच्छभाषारता हि ते ।
क्रूरा राक्षसा घोरा रौद्रकान्तचारिणः ॥
डकारबहुला वाचा लकाराव्यक्त मार्षों ।
दक्षिणात्या यथा वाचा चञ्चला भवति निन्दिता ॥
तथा च राक्षसस्त्वेषु वाचैषा परिकीर्तिता।
बहुधा रुतया ज्येष्ठा आविष्टानां तु विजापराम् ।।
आकृष्टा मन्त्रिभिः क्षिप्रं स्वयं वा इह मागता ।
बहुधा गृह्णन्ति सत्त्वानां मातरा सग्रहा सुरा ॥
गरुडा यक्षगन्धर्वा किन्नरा + +
पिशाचा चोरगराक्षसानां यक्षपूतनाम् ॥
आबिष्टानां तथा लिङ्गा कथ्यमाना निबोधताम्
म्लेच्छभाषिण क्रव्यादा पिशाचाव्यक्तलापिनाम् ।।
लकारबहुला वाचा डकारान्तास्तु पूतना ।
तेषां ने+गता दृष्टि कर्मेष्वेतेषु योजिता ॥
ये
++ +1

·द्वाविंशतितमः पटलविसरः ।
मात्सर्या क्रूरसत्त्वानां मृषावादादसुचे रता ।
तेषा नोवं गता दृष्टि अर्थो दृक् नोर्ध्वगता हि ते ।।
मातराणां तथा वाचा शुभार्थोपसंहिता ।
ग्रहाणां कुमारमुख्यानां वाचा भवति केवला ॥
शुभाङ्गसम्पदा वाचा बालभाव्यर्थयोजिता ।
प्रभावसर्वतः श्रेयां सर्वतश्च दिवौकसाम् ॥
गरुडानां तथा वाचा आविष्टानां तु लक्षयेत् ।
गकारसमता ज्ञेया म्लेच्छभाषेव लक्ष्यते ॥
अव्यक्तं स्फुटाभासं कीर्तियुक्तं शुभोदयम् ।
सुपर्णिने पायवदित्येषा विषदर्पनिवारणी ।।
नानागतयो ह्येषां नानाभूतसमागमाम् ।
नानावर्णतो ज्ञेयां नानालिङ्गैस्तु लक्षयेत् ।।
शुभाकरमभाकर मभासन्तं भक्षतो नागराट् पदे ।
वासुकीप्रभृतयो नागा धार्मिका वसुंधातले ॥
क्षिप्रवाचा समायुक्ताश्च वसन्तो उरगाधिपा।
स्वेन स्वेन तु कायेन यो लिङ्गेन तु लक्षयेत् ॥
तेन तेन तु लिङ्गेन तं तं सत्त्वं विनिर्दिशेत् ।
कश्मला कथिता सर्वे अधो दृष्टिगता हि ते ॥
नानालिङ्गिनां ज्ञेया नानासत्त्वनिकायताम् ।
नानाकायगतैः कमैः नानाकायं निबोधताम् ।।
एवम्मकाराबनेका बहुलिङ्गाभिभाषिणा |
नानावुद्धिकृतैः कमैंः नानायोनिसमाश्रितैः ।।
आविष्टानां भुवि मानां कथिता लिङ्गानि वै सदा ।
सुराणामसुराणां च यथा वाचार्थलिङ्गिनी ।।
तथैव तद् योजयेत् क्षिप्रं भूमिर्मानुषतां गताः ।
देवानां तदा विन्यात् सुप्रसन्नेन चेतसा।।

·मन्जुश्रीमूलकल्पे
निरीक्षन्ते तथा चोर्ध्व दिशां चैव समन्ततः ।
अविक्लवा मनसौद्विल्या हृष्टा रूपसमन्विता ।।
शुद्धाक्षा अनिमिषाक्षाश्च स्निग्धा च स्निग्धवक्रयः।
प्रसन्नग्लत्या तथा सर्वे सुरश्रेष्ठा नु लक्षयेत् ॥
पर्यकोपहिता ज्ञेया निषण्णा भूतले शुचौ ।
केचिदम्बरं निःसृत्य निषण्णा खेचरा परे ।
ब्रह्माद्या कथिता देवा ध्यानप्रीतिसमाहिताः।
तदूर्ध्व श्रेयसां स्थाने रूपिणा बहुरूपिणा ॥
आकृष्टा मन्त्रिभिमन्त्रै त्यैः मन्त्रजानां सनिश्रिता ।
तेषां रूपधरा कान्तिः आश्रया ते परिवर्तये ॥
ध्यानप्रीतिसमापन्नाः इपिस्मितमुखा सदा ।
शुद्धाक्षा विशालाक्षा बुहुरूपसमाश्रिता ।।
बमन्त्यो तदा कान्त्या श्रिया रूपसमन्विता ।
परज्ञानविदो देवा तेषां तं निबोधयेत् ॥
पर्यकोपरिविष्टा वै ध्यायन्ता ऋषिवत् सदा ।
तदावेशं विदुर्बुद्धया इष्टमर्थप्रसाधकम् ।।
श्रेयसा सर्वमन्त्राणां हितायैवोपयोजयेत् ।
कथितं सर्वमेवं तु निबोधत सुरेश्वराः ॥
ऋषिणा कथिता ह्येते संयता ते ऋषवस्थिता ।
आविष्टानां तदा लिङ्गा ऋषीणां कथिता मया ॥
ऊर्ध्वदृष्टिगता देवा ऊर्ध्वपादाथ कश्मला ।
विकृता रौद्ररूपाश्च ऊर्ध्वकेशास्तु राक्षसाः ।।
मातराणां तदेवं तु केषां चेव तु दृश्यते ।
कन्यादा नग्नका तिष्ठे सचेला निश्चलतां गता।
ऊर्ध्वपादा विकृताख्या ऊर्ध्वकेशा ग्रहा परे ।
विचेस्र्मेदिनी कृत्स्नां समन्तात् सरितातटाम् ।।

·द्वाविंशतितमः पटलविसरः ।
एकवृक्षा श्मशानां च एकलिङ्गा पुलिनोद्भवाम् ।
देवावसथरथ्यासु विन्ध्यकुक्षिशिलोचयाम् ।।
हिमाद्रे सानुमांश्चैव म्लेच्छतस्करमन्दिराम् ।
तत्रस्था विकृतरूपास्तु मन्त्राकृष्टाश्च मागता ॥
गृह्णन्ति प्राणिनां क्षिप्रं शौचाचारपराङ्मुखाम्
सर्वमेदिनीं गच्छेद् भयादाहारमोहिताम् ॥
गृह्णन्ति बहुधा लोके बहुव्याधिसमाश्रिताम् ।
नानाविकृतरूपास्ते नानावेषधरा परा ॥
गृहन्ति प्राणिनां क्षिप्रं मृतकं मूत्रसुप्तकाम् ।
तेषां च कथित लिङ्ग चरितं तु विभावितम् ॥
वाचमालक्षितं पूर्व कथितं तु महीतले ।
आविष्टानां तथा चिह्न मानुषेष्वेव लक्षितम् ॥
स्थिरप्रकाराः सर्वत्र सुरश्रेष्ठा निबोधता ।
आविष्टानां तथा लिङ्गा कथिता भूतले नृणाम् ।।
स्निग्धं प्रेक्षते नित्यं अनिमिषश्चापि दृष्टितः ।
मानुषे सत्त्वसक्लिष्ट सुरश्रेष्ठे तु महीतले ॥
वत्रे वसुधरां वाचां शब्दसङ्घार्थभूषिताम् ।
युक्ते श्रेयसे धर्मे मानुष्ये वाश्रयोगतो ।।
सुरश्रेष्ठो गतो मुख्यो ज्ञेयो सर्वार्थसाधको ।
चिन्तितं जापिने तेन गतबुद्धिदिवालये ।।
तत् सर्व बोधयेत् सिमं मन्त्रिणे चिन्तितं तु यत् ।
एतत् सम्यगाख्यातमावेशं भुवि दैवतम् ॥
असंज्ञिनोऽपि सदा मन्त्रैराकृष्यन्ते तु भूतले ।
नभाष मधुरं वाचं न यज्ञो सत्वरा सुराः ॥
निःश्रेष्ठा विवशा चैव स्थिता ते मौनमाश्रिताः ।
न वाचा किञ्चनस्तेषां न चित्ता नापि मानिता ।।

·मञ्जुश्रीमूलकल्पे
तस्मात् तं न चाकृष्ये तं जापी परिवर्तयेत् ।
असाध्यं नापि तत्तेषां मन्त्राणां जिनसौद्भवाम् ।।
नाकृष्यं विद्यते किञ्चिद् दुष्करं तेषां जप्तमन्त्रार्थतापिनाम् ।
आकृष्यन्ते तथा आर्या आर्यमन्त्रैस्तु युक्तिताः ॥
आर्याणां यानि चिह्नानि खड्गिश्रावकसम्भवाम् ।
बोधिसत्वा महात्मानो दशभूमिसमाश्रिता ।।
आकृष्यन्ते तथा मन्त्रैः समयैश्चापि सुभूषिताः ।
महादृत्यैस्तथोष्णीषैर्मनिवर्णसुयोजितैः ।।
बुद्धपुत्रैस्तु धीमद्भिरब्जकेतुकुलोदितैः ।
कुलिशाहमन्त्रमुख्यैस्तु क्रोधराजमहर्द्धिकैः ।।
नान्ये मन्त्रराद शक्ता लौकिका ये महर्द्धिका ।
नापि समयवित्तेषां न चोत्कृष्टो मन्त्रमीश्वरः ॥
वर्णितुं गणयितुं गन्तुं तं स्थानं यत्र ते सदा ।
समया सञ्चाल्यने तेषां हेतुः कर्मसमाहिताम् ।।
ननु चाकृष्यते तेषां हेतुः कर्मसमाहितम् ।
तन्त्रं चाकृष्यते तेषां समये वुद्धभाषितैः ।।
तस्मात् तं न चालये यत्ना न वृथामर्थेन योजयेत् ।
महर्द्धिका ते महात्मानो दशभूमिसमाश्रिताम् ।।
अशक्ता सर्वमन्त्रा वै गन्तुं यत्र ने तदा ।
तथागतानां तथा माज्ञा संस्मृत्यामरपूजिता ।।
आगच्छेयु तदा सर्वे मन्त्रजप्तार्थमन्त्रवित् ।
आकृष्टानां भवेल्लिङ्गा मानुष्योकायमानुषाम् ॥
धीरतः स्निग्धवर्णश्च गम्भीरार्थसुदेशकः ।
धीरो गम्भीरतां यातो अल्पबाष्पो भवेत् तदा ।
अस्विन्नमनसोत्कृष्टो पृष्टश्च मन्त्रवित् ।
स्वमुद्रो बन्धयामास सुविदिशे चैव नभस्तले ॥

·द्वाविंशतितमः पटलविसरः ।
परसत्वविदो ह्यग्रो धर्मतत्त्वार्थदेशकः ।
नीतिः प्रीतिसुखाविष्टो कृपाविष्टस्य चेतसा ।।
महोत्साहो दृढारम्भो बुद्धधर्मार्थदेशकः ।
मुहूर्त क्षणमात्रं वा प्रविशेन्मानुषाश्रयम् ॥
बहुरूपो सुरूपश्च अर्ध्वं तिष्ठे नभस्तलम् ।
बुद्धधर्मगता दृष्टिः संघे चैव सगौरवा ।।
क्षणमात्रं तदा तिष्ठेन्मानुषीं तनुमाश्ता ।
सत्यसन्धो महात्मानो जितक्रोधो त्रिदोपहा ॥
प्रथमं तावतो विन्द्या पश्चाच्चैव नियोजिता ।
मानुषैस्तदा कृष्टा पुनर्मुक्ताश्च यथेष्टगाः॥
स्तब्धो निश्चलाक्षश्च सितवर्णस्तथैव च ।
अङ्गकेतुस्तदाविष्टो धीरगम्भीरसुश्वरः ।।
सुप्रसन्नो महाकायो तिष्ठते च महीतले ।
पर्यङ्कमासनाविष्टो कृपाविष्टोऽथ चेतसा ।।
स मुद्रा पनरोपेतो महासत्त्वो समाविशे
अवलोकितो मुनिः श्रेष्ठो बोधिसत्त्वो महर्दिको ।
स्वेच्छया आगतो लोकां सत्त्ववत्सलकारणो।
अभयाग्रा कारणो+++++++++॥
अभयाग्रा करोपेतौ ऊर्ध्वदृष्टिसमस्थितौ ।
साधकं पश्यते दृष्टया करुणाविष्टचेतसा ।।
ईपिस्मितमुखा देवा केचिद् भूलतभूषितो ।
महासत्त्वो महात्मानो सत्त्वानां हितकारकः ॥
प्रसन्ना सर्वत मूर्त्या तं विन्द्यादवलोकितुम् ।
क्रूरः वज्रधरो मुख्यो बोधिसत्त्वो महर्दिकः ।।
आविष्टो ऋरिणो सर्वो रक्तान्तायतलोचना ।
इन्दीवरत्विषाकार ईपत् काये तु लक्षयेत् ॥
परामृश्यन्तं तदा वज्रं मुद्रां बध्नाति मात्मनाम् ।
तुष्टो वरदो मां भोगां दापयते सदा ॥
---

·मञ्जुश्रीमूलकल्ये
महात्मा कृष्णवर्णों वै ईपि दृश्यति तत्क्षणात् ।
स्निग्धं गम्भीरमुक्तोऽसौ वाचां भापते तदा ।।
तृणां किमर्थमेतं वो कर्मवरं दास्याम वो भुवे ।
अमोघ दर्शनमित्याहुर्वनिणेऽब्जिजिने जिने ॥
वरदा सप्रभा मन्त्रा फलं दद्युस्तदा तदा ।
जिनेरागमनं तत्र निर्माणो भुवि मानुपाम् ।।
समयात् कथिता ह्येते वर्णाश्चैव विवोधिता।
सथागतादाश्रयाद्धि वा फलहेतुसमुद्भवा ।।
निर्माणा कथ्यते विम्ब न बिम्ब निर्माणमाभृतम् ।
विम्बनिर्माणयो यद्वत् प्रतिबिम्ब न विद्यते ।।
पद्मकिञ्जल्कवर्णोऽसौ हेमवर्ण महाद्युतिः।
निर्भिनरोचनाभासो कुङ्कुमाराभिविद्विषः ॥
उधन्तमिवार्क वै कर्णिकारसमप्रभः ।
तादृशं विद्यते विम्बे बुद्धविम्बसमामृते ॥
ब्राह्मश्च रनिघोषो कलविङ्करतध्वनिः ।
श्रेयसः सर्वभूतानां युक्तियोगान्नियुज्यते ।।
तादृशं लक्षणं दृष्ट्वा बुद्धमित्याहु जन्तवः ।
तद्वोत्रा च विधिस्तेषां वज्राजकुलयो तदा ॥
लौकिकानां तु मन्त्राणां मन्त्रनाथं तु योजयेत् ।
यत् पूर्व कथितं सर्वं बहुप्रस्तावभूषितम् ।।
तं नियुञ्ज्य तदा मन्त्री मन्त्रेष्वेव च सर्वतः।
ऋषीणामेकसंस्थानं गरुडानां च निबोधितम् ॥
स्वलिङ्गा वाचया चैव तं नियुज्यथ मन्त्रिणाम् ।
वहुलिङ्गा तदा चैषा स्वलिङ्गा चैव साधये ॥
स्वमुद्रामुद्रिता ोते इतरा व्यन्तरा स्मृताः ।
कथितं सर्वमावेशं स्वमुखं दुःखदं पराम् ॥

·द्वाविंशतितमः पटलविसरः।
एवं कालक्रमो योगे आवेशे चैव योजयेत् ।
महाप्रभावमुद्रैस्तु मन्त्रैवापि निवारयेत् ।।
नियुङ्ग्यात् सर्वतो मन्त्री जप्तमात्रां च चेतराम् !
अन्यथामाचेरद् यस्तु इतरैमन्त्रिभिः सदा ।।
परिरक्ष्य तदा पात्र मन्त्रैश्वापि महद्धिकैः।
दूतिदूतगणैश्चापि चेटचेटिगणैः सदा ॥
इतरां लौकिका देवां आये चैव महर्द्धिकाम् ।
यक्षराइ विविधा सर्वा यक्षिण्यश्च महर्दिकम् ॥
आहयेत् तत्क्षणान्मन्त्री मनसः यद्यपीप्सितम् ।
अन्यमन्त्रा न चाहृया नान्ये देवगणा सदा ॥
स्वयमेवागता ये तु समये तां नियोजयेत् ।
सर्वे सम्पदका ह्येते मन्त्रा सर्वार्थसाधकाः ।।
तं तस्मा नेतरां कर्म आवेशां चापि वर्जयेत् ।
आकृष्टा महर्द्धिका देवा दिव्या आर्याश्च भूमिजा ।
अल्पकार्येऽथ युञ्जाना समयभ्रंशोऽथ जायते ॥
तक्षकः प्रेक्षते स्तब्धं वासुकिश्चापि नृत्यते ।
कर्कोटकश्च महानागो मुचिलिन्दयशश्विनः ॥
शङ्कपालदुर्लक्षो नृत्यन्ते उरगाधिपा ।
शङ्खपालोऽथ शसश्च मणिनागोऽथ कृष्णिलः ॥
सागरा भ्रमते क्षिप्रं पतते च मुहुर्मुहुः ।
सर्पवनिःश्वसन्ते ते विषदर्पसमुच्छ्रिताः ॥
विविधा नागवरे ोते अन्तान्ता तेषु निबोधताम् ।
केचिद् भावयतो हृष्टो केचित् तिष्ठन्ति निश्चलम् ।
केचित् पते + + क्षिमं स्वस्थाङ्गा ऊर्ध्वमृद्धजा ।
पतन्ति विविधाकारं प्लुतं चापि करोति वै ।।
अनन्ता भ्रमते क्षिप्रं पद्मवचले जले।
अनन्ता नागयोन्यास्तु सङ्ख्याता लिङ्गवेषयो।
GG

·मञ्जुश्रीमूलकर
ते
पूर्ववत् कथिता वाचा दष्टाविष्टमहोदितम् ।
मोचयेत् कुलिशाहेन मन्त्रेण क्रोधराजेन युक्तिमांश्च ।।
मन्त्रेणैव कुर्यान्तं तेषां मन्त्रेण योजयेत् ।
मन्त्रास्तु पणिना येऽत्र निर्दिष्टा विषनाशका ॥
तु मन्त्रा सदा योज्या दष्टाविष्टेषु सर्वतः ।
शेषा विना तथा कुर्या ग्रहमावरयोजिता ॥
तेनैव कारयेत् कर्म ग्रहमातरपूतनाम् ।
असङ्ख्या लक्षणा होते दष्टाविष्टेषु जन्तुषु ।।
तैरेव लौकिकैर्मन्त्रैस्तत्तत् कर्म नियोजयेत् ।
अशेष कथितं ह्येतं दष्टाविष्टं च लक्षणम् ।।
अधुना बोधयिष्यामि तिर्यग्भाषां समानुषाम् ।
नारकानां तु भाषां वा कथ्यमानां निबोधताम् ।।
यदा पक्षिगणा सर्वे सन्निपत्य समन्ततः ।
ग्रामवासं तदा चक्रुः मध्याहे जनमालये ।।
तदा ते कथये वाचां रेफंयुक्तां सभैरवाम् ।
क्रकः ककारमित्याहुः काका ये क्रूरभाषिणो॥
कथयन्ति भयं तत्र क्षुधा चैव च दर्शयेत् ।
मयूरा कोकिलाश्चैव सन्निपत्य अगे तदा ।
क्रूरां दर्शयेद् वाचां भयं तत्र निवेदयेत् ।
बुभुक्षां कथयामास आहारं चैव योजयेत् ।।
सदाहं सर्वकायाता ग्रामस्थानेषु दृश्यते ।
तदा ते कथयन्त्येते तां वाचां भयभैरवाम् ॥
षण्मासां नश्यते देशे ग्राम्यतां भोजनोत्तमाम् ।
तेषां क्षीरसमं देयं तोयं चैव सुखोदयम् ॥
शारिकाशुकमुख्यांस्तु कपोता हरितास्तथा ।
चक्रवाका भासस्वकीका सर्वे आगत्य मीलये ॥

·द्वाविंशतितमः पटलविसरः ।
ग्राममध्यगता येते यदा कुर्वन्ति मालयम् ।
तदा ते कथयन्त्येवं महादुर्भिक्षकारणम् ॥
अनावृष्टिं तथा व्याधि बहुरोगसमागमम् ।
लूता विस्फोटकाचैव महावस्करतानपाम् ।।
अवगच्छन्तु भवन्तो वै षड्भिर्मासैभविष्यते ।
यदा सर्वपक्षिगणा र चक्रतुर्भुशदारुणम् ॥
रोदमाने तदा सर्वे सत्त्वानां च निवेदिता ।
यथास्थिता पयाकालं तदैवत्तत्र योजयेत् ।।
दकारबहुलं वाचं मनुष्यभाषिणो यदा।
आगत्य ग्रामवासेऽस्मि कथयन्ति यथा हि तम् ।।
रात्रौ स्वस्त्ययनं कृत्वा तस्माद् देशादपक्रमेत् ।
मधुराक्षरसंयुक्तं यदा नेदु सपक्षिजा ॥
तस्मात् सुभिक्षमारोग्यमेवं चाहुनिवेदयेत् ।
यदा दक्षिणतो गच्छे मृगा गच्छेथ मग्रतम् ॥
सिद्धिं च निर्दिशन्ते ताः मृगाश्चैव सुपुष्कलाम् ।
श्वानजम्बूकनित्यस्थाः ते मृत्यु दर्शयन्ति ते ॥
न गच्छेत् तत्र सेधावी जम्बूकैश्च निवारितः।
भविशेत् स्वालयं सिमं कथयामास ते तदा ॥
अतिक्रूरा निनेदुस्ताः अग्रतश्चापि प्रधावयेत् ।
गच्छेत तत्क्षणान्मन्त्री यदिच्छेत् सिद्धिमात्मनः॥
वामतो दक्षिणं गच्छेज्जम्बूको यदि गच्छतः ।
सिद्धियात्रं विजानीयाज्जम्बूकेन निवेदिताम् ॥
चाषा च पक्षिणा सर्वे मृगाश्चैव सजम्बुका ।
हरिणा शशकाश्चैव विविधा लियजातयाः ॥
प्रदक्षिणं च यदा चक्रुर्महासिद्धिं सुपुष्कलाम् ।
कथयामास ते सर्व गच्छ पूज्यो भविष्यसि ।।

·।
मञ्जुश्रीमूलकल्ये
सर्वमशोभना येते उरगा श्वापदादयो ।
मार्गे यदि दृश्यते स्थानगच्छेत् कुत्र वा कचित् ॥
सर्वे ते कथयन्स्येवं नास्ति सिद्धिनिवर्तताम् ।
गच्छतां स्वकमावासं स्वस्थो तिष्ठति स्वे गृहे ।।
न गच्छेत् तत्र मन्त्रज्ञो उरगैस्तु निवेदितम् ।
यदि गच्छेत् तदा कालं उद्वेगो मृत्यु वा भवेत् ।।
नानातिर्यगता प्राणा जलावासा स्थलेचरा।
स्थावरा जङ्गमाश्चैव कथयन्ति शुभाशुभम् ।।
विपरीतैर्भयं विद्यात् स्वस्थैः स्वस्थतां गताः ।
केचित् तिर्यगताः दिव्याः मानुषा भाषिणो तदा ॥
योऽयं निवेदये वाचां तं तथैव नियोजयेत् ।
स्वलिङ्गैः सदा स्वास्थ्य क्रूरैश्चापि सुभैरवम् ।।
तत् तथैवावधारणाथै बुद्धिं दद्याथ मन्त्रवित् ।
लिङ्गावनेकधां लक्ष्ये नानायोनिसमाश्रिताम् ।।
मानुषाणां तथा वाचा युक्ता मध्यार्थभाषिणौ।
मध्यदेशे तु या वाचा शब्दपदार्थावभाषिता ।।
स मानुषी वाचमित्याहुः ततोऽन्यं म्लेच्छवाचिनी।
वाणी सर्वततो ज्ञेया मध्यदेशे निबोधिता ॥
मधुराक्षरसंयुक्ता हृद्या कर्णसुखावहा ।
अनेला मानसोद्भूता अविक्षिप्तार्थभापिणी ।।
स ज्ञेया मानुषी वाचा रुतं चैव स्वभावतः ।
ततोऽन्ये सर्वतोऽनों सा वाचा म्लेच्छवर्णिनी ॥
कथितं मानुषं वान्यं पशूनां तावदिहोच्यते ।
सिंहोऽपि देशमाक्रम्य गच्छेत् पुरवरं सदा ॥
भृशं तत्र हरेत् शिमं तरं तस्य सुदारुणम् ।
रुद्यते पशुराजा वै करुणं दीन निवेदयेत् ।।

·२१५ A द्वाविंशतितमः पटलविसरः । महद् भयं तदा विद्यात् सर्वदेशोपसंप्लवम् । महापुरे यदा रावं पशुराज्ञेति श्रूयते ॥ पश्चिमे महद् भय विन्द्याद् दक्षिणे शान्तिकामताम् । पूर्वेण तु भवेचक्र परराष्ट्रागर्म विदुः ॥ उत्तरेण भवेद् घोरा अतिवृष्टयाहु संप्लवम् । विदिक्षेष्वेव सर्वत्र भयं चैव निवेदयेत् ॥ रावैर्द्विस्त्रिभियं त्रिभिर्दिक्षु महद् भयम् । क्षेमदक्षिणतो सर्व सिंहेनैव निवेदितम् ॥ चत्वारो मथ पञ्चा वा सप्त षष्ठ निवोषिता । अष्टात् परेणमित्याहुः निःफलं चैव नियोजयेत् ।। दक्षिणावस्थिता श्रेया अध अवार्थसम्पदा । क्षेमं + कसामीप्ये देवायतनचत्वरे । सदारावं तदा वज्यं तस्माद् देशादपक्रमेत् । यथा सिंहे तथा सर्व सर्वप्राणिषु योजयेत् ।। शरभैः शार्दूलाख्यैर्वं यथा तत् सर्व निबोधताम् अभावा मानुषावासं हिंसः शरभया सदा ।। किन्तु प्रासादिकं ज्ञानं कत्थ्यते तां सुरोत्तमाम् । क्रोष्टुकेषु च सर्वत्र तां तथैव नियोजयेत् ॥ पूर्वपश्चिमतो भागे यदा हस्ती रुदेद् भृशम् । तस्मान्महद् भयं विन्द्यात् तत्र देशेषु जन्तुनाम् ।। श्मशाना वायसाश्चैव उर्वतुण्डा रुदन्ति वै । तत्र विन्द्यान्महोद्वेगं वायसैश्च निवेदितम् ।। मस्थितो मन्त्रिणे कालं यद्यदेशाभिकांक्षिणम् । गच्छतो वामतः काको भृशं रौति सुदारुणम् ॥ न गच्छेत् तत्र मेधावी वायसेन निवेदितम् । रौति दक्षिणतो श्रेयं अग्रतस्तु निवारयेत् ।। न गच्छेत् तत्र मन्त्रज्ञो गच्छन् मृत्युवशो भवेत् । गोमयं भक्षयेत् पक्षी यदा रौति सुखोदयम् ।।

·। मन्जुश्रीमूलकल्ले मृष्टान्नभोजनं विन्या गोलाभ चैव निर्दिशेत् मन्दिरारूढनित्यस्थो यदा रौति स वायसः । अर्धरात्रे तथा काले गृहभेदं समादिशेत् । धान्यपुञ्जधरारूहो यदा रौति स वायसः ।। मुशुभं कूजते क्षिप्रं मधुरं चापि भाषितम् अचिरात् तं फलं विन्या बहुधान्यधनागमम् ॥ गृहद्वारं यदा पश्यं वायसो रचतो भृशम् । तत्र रात्रौ भवेत् तस्य शस्त्रसम्पात चौरिभिः ।। क्षीरवृक्षे यदा श्रेष्ठो कण्टके कलहप्रियः । हस्तिस्कन्धसमारूढं अश्वपृष्ठे च शोभनम् ॥ भोगिनां मस्तके राज्यं पनपुष्पेषु सम्पदा । नानाविविधसम्पत्यो मधुराक्षरकूजिता ।। सर्वतोलिङ्गमानां तत् पूर्व कथितं हितम् । +++कूजनं क्रूरं समं सर्वेषु योजयेत् ।। शिवाय सर्वतो ज्ञेया दक्षिणेन फलमदा। तत् सर्व सिंहतो ज्ञेयं शिवानु सर्वदा ।। कुरा अशोभनारावा दीना मृत्युपरायणा । सर्वतो सुखनिष्पत्तिं फलं सस्यसमुद्भवम् ।। सर्वे शिवगणा प्रोक्ता शायम्पाते च शोभना । एकारवेति यद्येता दक्षिणां दिशमाश्रिताः।। शिवा शिवतमा मोक्ता द्वितीया रावे तु कीर्त्यते । तृतीये रावे तथा ज्ञेया राज्ञे अावहा भवेत् ।। चतुत्र्ये तु महालाभं पञ्चमे पुत्रदा स्मृता । षष्ठे च धननिष्पत्तिः सप्तमे न भवे शुभा ॥ अष्टमं निःफलं विन्द्या तवं भयपीडिता | एवं करोति शिवा तत्र असङ्ख्येया तेऽप्यनिष्टदा ॥ पश्चिमेन शिवा ज्ञेया परचक्रभयं तदा । द्वितीये दुर्भिक्षकान्तारे क्रूररावा यदा भवेत् ॥ ।

·द्वाविंशतितमः पटलविसरः ।
२४७
तृतीये अर्थनाशं तु चतुर्थे पाणरोधिनम् ।
पञ्चमे कथिते रावे अमात्यानां व्याधिपीडकाः ।।
षष्ठे चोरागमं विन्या सर्वतस्तु शिवा तु सा ।
सप्तमेन महाव्याधि अष्टमे चापि निन्दिता ।।
तदूर्ध्वं भयभीतार्ता क्षुधिता वा प्रभाषते ।
उतरेण तु यो रावो शिवायाः श्रूयते सदा ॥
महाघोरतमं व्याधि तत्र स्थाने विनिर्दिशेत् ।
द्वितीये क्रूररावे तु दुःखदा सा भवेत् तदा ॥
तृतीये अर्थनाशं तु चतुत्र्थे अग्निसम्भवम् ।
पञ्चमेन महावृष्टिं षष्ठे राजापरुद्धयते ॥
सप्तमेन महायुद्धं शस्त्रसम्पातमादिशेत् ।
अष्टमे निःफलं विन्द्या तदूर्ध्वं यः किञ्चि रोदिति ॥
पूर्वेण च यदा रौति शिवा यामे तु मन्तिमे ।
तदा राजागमं विन्द्या द्वितीयारावे तु प्रेषिणाम् ॥
तृतीयं राजतो मृत्युः बद्धो वा यदि श्रूयते ।
चतुर्थे चोरतो दुःखं पञ्चमे प्राणरोधिकम् ॥
षष्ठे च भवते व्याधिः सप्तमे अग्मितो भयम् ।
अष्टमे निःफलं विन्द्या शेषं पूर्ववत् सदा ॥
यदा दक्षिणपूर्वेण विदिशे व्याहरे शिवा ।
प्रथमेन भवेत् सौख्यं द्वितीये सर्वतो जनाम् ॥
तृतीये धननिःपत्तिश्चतुर्थे सस्यसम्पदा ।
पञ्चमे सुभिक्षनिर्दिष्टं षष्ठे क्षेमं समादिशे ॥
सप्तमे सर्वतो ज्ञेयमष्टमे निःफलं सदा ।
यदा दक्षिणभागेन पश्चिमामध्यतो सदा ॥
निर्दिशे च ध्रुवा ज्ञेया शिवा क्रूरतमा स्मृता ।
प्रथमेन भवेन्मृत्युः हन्यते ब्राह्मणा विके ।

·॥
भजुश्रीमूलकल्ये
तृतीये क्षत्रियं हन्या चतुर्थे वैश्यमित्याहुः ।
पञ्चमे शूद्रयोनयः ।।
षष्टे म्लेच्छिनां हन्ति सप्तमे तस्करा तदा ।
अष्टमे निःफलं बिन्या अतिदुःखं क्रूरराविणाम्
असवयेयानां तु दृश्यते।
उत्तरापश्चिमाभागे यदा तीव्र विरोति सा ।।
अतिक्षिप्रं महाव्याधिः राज्ञे वा व्याधिमादिशेत् ।
द्वितीयेन हन्यते हस्ती राज्ञो मुख्यो गजोत्तमम् ।।
तृतीयेन भवेन्मृत्युः मादिष्टः तत्र वै ।
चतुर्थेन भवेन्यूयुः मुख्यानां च धनेश्वराम् ।।
पञ्चमे धननाशं तु षष्ठे व्याधि सम्भवेत् ।
सप्तमेन भवे दुःखं सर्वतो च भयावहम् ।।
अष्टमे निःफलं विन्द्या पूर्व वै सर्वतो तदा ।
उत्तरे पूर्वयोर्मध्ये विदिक्षु चैव लक्षयेत् ॥
अतिक्रूरा यदा क्षिप्रं शिवा व्याहरते तदा।
उत्तरे पूर्वतो मध्ये विदिक्षुथैव लक्षयेत् ।।
अतिकरा यदा शिमं शिवा व्याहरते तदा ।
मृत्युना हन्यते जन्तुः पौरमुख्यो धनेश्वरः ।।
द्वितीयेन हनेन्मन्त्री तृतीये गजमादिशे।
चतुर्थे विविधयोन्यास्तु म्लेच्छतस्करजीविनः ।।
चतुर्थेन भवेद् व्याधिः सर्वेषां च तदा जने ।
पञ्चमे हन्यते पुत्रो अमात्यो वा नृपतेध्रुवम् ।।
षष्ठे मृत्युमादिष्टा महादेव्या तु नराधिपे ।
सप्तमेन हनेद् राष्ट्र मुक्तं चापि विनिर्दिशेत् ॥
अष्टमे निःफलं विन्द्या पूर्ववत् कथिता सदा।
अतः ऊर्ध्व तथा रावो शिवानां च भवे यदा ॥

·२१९
द्वाविंशतितमः पटलविसरः ।
अमानुषं तं विदुर्मयों महोपद्रवकारकम् ।
अपक्रम्य ततो गच्छे मन्त्रैर्वा रक्षमादिशेत् ॥
महाप्रभावैविख्यातैजिनाब्जकुलयोद्भवैः
होमकर्माणि कुर्वीत शान्ति तत्र समादिशेत् ।।
एवम्पकारा ह्यनेकानि बछुभाच्या पशुयोनयः ।
नानापक्षिगणांश्चापि रुतं चैव निबोधये ॥
बहुधा तिर्यगता केचिच्चापसुमूर्तिजा ।
केचिद् विकृतरूपास्तु रौद्रा सत्त्वविहेठका ।।
केचित् प्राणापरोधिका सत्त्वां हिण्ड्यन्तेऽथ महीतले
असृक्पानरता केचिद् अन्वाहिण्डान्ति मेदिनी ॥
केचिद् रुधिरगन्धेन भ्रमन्ते मेदिनीतलम् ।
विविधा मातरा ह्येते ग्रहमुख्यास्तु बालिशा ॥
कुमारकुमारिकारूपाः प्रहाः प्रोक्ताः विविधा परा।
भ्रमन्ते मेदिनीं कृत्स्ना क्षणमात्रेण सर्वतः ।।
सहस्रं योजनं केचिद् वायुवद् भ्रमतापराः ।
पशुवेषकृता केचिद् दृष्टया नष्टा च जन्तुषु ।।
विविधं करोति सर्वे ते सर्वत्र वसुधातले ।
मृतपूतकसत्त्वेषु सुप्त उपहते तथा ।।
गृह्णते मानुषां केचिद् बलिमाल्यार्थकारणात् ।
सर्वेषां मानुषां लोके क्रमन्ते केचिन्नभस्तलात् ।।
सर्वाकारविदो ज्ञेया बहुरूपा विकारिणः ।
शुभा अशुभरावाच लेया लिङ्गैस्तु सर्वतः॥
शुभाशुभफलं सर्व विकृतं सुकृतं तथा ।
आगमैर्बहुविधै या लोकतत्त्वार्थचिहितैः ॥
ऋषिभिर्जिनसुतैश्चैव खड्गिभिर्जिनवरैः सदा ।
श्रावकैर्महर्द्धिकैः सर्व नानायोनिसमाश्रितम् ।।

·Riya
मन्जुश्रीमूलक
प्रग्रहवरैः ख्यातः मकटेलोकचिहितः ।
ज्ञेयं शास्त्रतो तचं आगमाधिगमापि वा ।।
नानालिङ्गविधानेन गलियोनिविभावतः।
ज्ञेयं शुभाशुभ सर्व कसैः सौम्यैश्च लिङ्गिभिः ।।
छत्रं रिती पवाक च मल्ल मांसंच साईयोः ।
उक्षिसा च मेदिनी पभयन्त्र गोमयं तदा ॥
दधि पुष्पं फलं चैव स्त्रियं वाम्बरभूषिताम् ।
शुक्लवस्त्रं तथा ज्ञेयं द्विज श्रेयार्थभाषिणम् ।।
वृषं गर्ज तथा ज्ञेयं अवं चामरभूषितम् ।
प्रदीपं भाजने न्यस्तै पूर्णधान्यफलोदयम् ।।
देवद्विजपतिमा वा पूज्यमाना सदा नृपैः ।
अभिषेकार्थयुक्तं वा नृपत्रिकाय मन्त्रिणाम् ।।
शस्वनं भेरींश्च पटई चापि सुदुन्दुभिम् ।
घण्टाशब्दं मदृष्टं च जपशब्दं प्रघोषितम् ॥
मानुष्योदीरितां वाचां जयसिद्धिफलभदम् ।
एता निमित्ता मावेद्य इष्टां चत्र निवेदिताम् ।।
सर्वसम्पत्करं क्षेमं दृष्टं चैव सुपूजितम् ।
सर्वां प्राप्नुयादा सफलां मनसोद्भवाम् ॥
मन्त्रजापं ततो गच्छेन सिद्धयों सिद्धिमादिशेत् ।
सर्वेषां सर्वसत्वानां पस्थितानां तु निर्दिशेत् ॥
योऽयं देवताध्यक्ष इष्टो गोत्रजो परो ।
आध्येष्टयो भवेनित्यं तं लिङ्गी पश्यतो फलम् ।।
विविधाकारचिवास्तु देवाः प्रोक्तास्तु सर्वदा ।
तल्लिङ्गिना तथा मोक्ता विविधा वेषचिह्नयः ॥
यो यमिष्टतरं पश्येत् सो तस्यैच फलोदयम् ।
वाचां बहुविधां बने यदा मानुषा भुवि ।।

·द्वाविंशतितमः पटलविसरः ।
कथयन्ति शुभां वाचां अन्योन्यालापमामृताः ।
परेषां च यदा वत्रे विश्वस्ताश्च समन्ततः ।।
एवं च वाचिरे मृचुः शुभं श्रेयं जपं सदा ।
क्षेममारोग्यसर्व वै स्वस्तिशान्तिसुखोदयः ॥
धनिनः देवतो मुख्य मुरो धर्मराजास्तथा ।
सर्वतो भास्करश्चैव छत्रध्वजपताकयोः ।।
बुद्धधर्मतदा सङ्घ मत्रं तारमितिः सदा ।
कुमारं काञ्चनं शुभ्रं अग्निस्कन्धं महोत्सवम् ।।
जिनं पद्म तथा वज्रं लोकेशं बोधिमुत्तमम् ।
बोधिसत्त्वा तथा लोकां ब्रह्मश्चैव सुरोत्तमाम् ।।
बहुमकारा ह्यनेकानि प्रशस्तां साधुवर्णिताम् ।
शुश्राव शब्दां यथा यन्ता सर्वासां प्राप्नुया हि सौ ॥
ततोऽन्ये लोकविद्विष्टं स शब्दं चापि निन्दितम् ।
मशस्ता शकुनयो ह्येता प्रस्थितानां जपे रताम् ॥
सर्वेषां च मयं योगो उद्योगार्थससम्पदाम् ।
ततोऽन्य निन्दितं सर्व न लेभे कायितं फलम् ।।
प्रशस्तैव सर्वतो गच्छे अप्रशस्तैश्च न ब्रजेत् ।
प्रणम्य सर्वतो बुद्धांस्वयं कृत्वा प्रदक्षिणम् ॥
स्वमन्त्रं मननाथं च मातापित्रौ थ दुस्कराम् ।
भणम्य सर्वतो गच्छे शिवं तत्र विनिर्दिशेत् ।।
आचार्यगुरुमुख्यानामुपाध्यायं चैव यत्नतः ।
प्रशस्तधामकाथिक प्रशस्तं चैव व्रते रतम् ॥
यथाई तदाभ्यर्च्य इष्टदेवमनेहितम् ।
स्नातभुक्तोऽथ विश्वस्तः प्रत्यूषे वा जितेन्द्रियः ।।
शौचाचाररतो मत्री गच्छेत् सर्वतो दिशाम् ।
यथाशाफलसंयोगं प्राप्नुयात् सर्वतो शुभाम् ।।