·GOVERENT
ON
MADRAS
GOVERNMENT ORIENTAL SERIES
No. CXXIX
औमापतम्
AUMAPATAM

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·OA
ANMIŞ
GEMADRAS
MADRAS
GOVERNMENT ORIENTAL SERIES
Published under the authority
of
The Government
Madras
7. (IIANDRASIKTIARAN, 1.A.. Lid
No CXXIX
॥औमापतम्॥

·No text on this page.

·AUMAPATAM
Edited by
K VASUDEVA SASTRI, B.A., B.L.,
Tanjore Saraswati Mahal Library, Tanjore.
GOVERNMENT ORIENTAL MANUSCRIPTS LIBRARY,
MADRAS.
1957

·Printed at the
BHARATI VIJAYAM PRESS,
MADRAS-S.

·INTRODUCTION The Government of Madras took up for consideration the question of publication of the various manuscripts in different languages on subjects like Philosophy, Medicine. Science, etc. early in May 1948. Important Manuscripts' Libraries in the Madras Presidency Avere requested to send a list of unpublished ihanuscripts with them for favour of being con by the Government for publication. The Honorary Secretary of the Tanjore Maharaja Serfoji's Sarasvathi Mahal Library, Tanjore, alone complied with this request. This list as well as a similar list of unpublished manuscripts in the Government Oriental Manuscripts Library, Madras, were carefully examined and a ientaive sclection of manuscripts suitable for publication was made. The Government in their Memorandum No. 34913;48-10, Education, dated 4th April 1949, constituted an Expert Committee with the Curator of the Government Oriental Manuscripts' Library, Madras, as the Secretary for the final sclection of manuscripts suitable for printing and for estimating the cost of publication. The following were the members of the Committee: 1. Sri. 1. M. Narayanaswami Pillai, M.A., ..... R. P. Sethu l'illai, B A., B. 3. C. M. Ramachandran Chettiar, H.A., B.L. 4. R. Krishamoorthy (Kalki). 5. Dr. N. Venkataramanayya, M.A, Ph.D. 0. Sri M. Ramanuja Rao Naidu, M.A. 7. V. Prabhakara Sastri. N. Venkata Rao, M.A. 9. H. Sesha Ayyangar. Masti Venkatesa Ayyangan. 11. M. Mariappa Bhat, M.A.L.T. 12. Dr. C. Achyuta Menon, 1.A., Ph.D. 13. .: C. Kunhan Raja, M. A.,b), Phil. 14. A. Sankaran, M.A., Ph.D., L.T. 15. Sri Polakam Rama Sastri. 16. S. K. Ramanatha Sastri. 17. Dr M. Abdul Huq, M.A., D. Phil. (Oxon.) 18. Sri Arzul-ul-Ulama Hakim Khader Ahamed. 19. P. D. Joshi. 20. S. Gopalan, B.A., B.I.. 21. T. Chandrasekhaian, . dom., Cuatur, 1 8. JI 1 !! > > .)

·11 With the exception of Sri Masti Venkatesa. Ayyangar, and Dr. C. Kunhan Rajah, the above members continued to be members of the Expert Committee for 1950-51 also to which the following gentlemen were added in Government Memos. Nos. 7297-E/50-3, Education dated 19th May 1950, and 15875.E/50-4, Education, dated 7th September 1950 :- 1. Dr. A. Chidambaranatha Chettiar, M.A., Ph. D. 2. Sri S. Govindarajulu, 1.A., B.L., LL.B., Bar-at-Law. 3. Capt. G. Srinivasamoorthy, B.A., B.L., M.B., & C.M. 4. Dr. Muhammad Hussain Nainar, M.A., Ph. D. 5. Sri T. V. Subba Rao, B.A., B.L. 6. Principal, College of Indigenous Medicine, Madras. In Government Memorandum No. 18947-E/22-2. Education, dated 7th August 1952, a few changes were made in the personnel of the Expert Committee. The names of the following members were deleted :- 1. Sri V. Prabhakara Sastri. 2. C. Achyuta Menon. 3. M. Abdul Huq. ) The following gentlemen were included as members of the Expert Committee :- Ph. D. 1. Sri, M. Somasekhara Sarma. 2. Dr. V. Raghavan, M.A., 3. R. Nagaraja Sarma, M.A., S. Krishnan Nayar, M.A., Ph. D. 5. Prof. S. A, Bukhari, M.A. Ph. D. 44 'In G. O. Ms. No. 1819 Edn., dated 8-11-1955, the Government reconstituted the Expert Committee with the following members :- SANSKRIT 1. Dr. A. Sankaran, M,A., Ph.D., L.T. 2. Sri P. S. Rama Sastri. 3. Dr. V. Raghavan, MA., Ph. D. 4. R. Nagaraja Sarma, MA., Ph. D., L.T. 5. Sri K. Balasubramania Iyer, B.A., B.L., M.L.O.

·iii TAMIL 6. Sri T. M. Narayanaswami Pillai, M.A.B.I., M.J.S. 7. R. P. Sethu Pillai, B.A., B.L. 8. C. M. Ramachandran Chettiar,, R.A.. BL. 9. T. P. Meenakshi Sundaram Pillai, M.A., M.O.L. 10. •Dr. A Chidambaranatha Chettiar, M.A. Ph.p. 11. Sri N. T. Viswanathan, B.A., 1.L. 1. KANNADA 12. Captain G. Srinivasamurthi, B.A., B.T., M.1. & C.M. 13. Sri M. Mariappa Bhat, M.A., L.T. 14. H. Sesha Iyengar. > MALAYĪLAM 15. Dr. S. Krishnan Nayar, M.A., Ph. D. MARITHI 16. Sri P. D. Joshi. ISLAMIC LANGUAGES 17. Professor S. A. W. Bukhari Sahib, M.A., L.T. 18. Dr. Mohammed Abdul Huq, M.A., 1). Phil (Oxon). 19. Sri S. M. Fazlullah, M. A., 1. T. OTHERS )) 20. Sri S. K. Ramanatha Sastri, Sanskrit & Malayalam. 21. T. V. Subba Rao, B. A., B. 1. Music in all languages. 22. The Principal, College of Indigenous Medicice, Madras-10. Medicine in all languages. 23. Sri S. Gopalan, B.A., 1 L. Sanskrit, Tamil and Telugu. 24. T. Chandrasekharan, M.A., LT. In all languages (Secretary of all the Committees). The members of the Committee met at Madras® and at Tanjore to examine the manuscripts and make a selection. The recommendations of the Committee were accepted by the Government and they decided to call these publications as the MADRAS GOVERNMENT ORIENTAL SERIES” and appointed the Curator, Government Oriental Manuscripts Library Madras, as the General Editor of the publications under this series.

·1V The following manuscripts were taken up for publication till now: "A" FROM THE GOVERNMENT ORIENTAL MANUSCRIPTS LIBRARY, MADRAS. TAMIL 1. Kappal Þáttiram. 2. Anubhava Vaiddiya Murai. Vols, I and II. 3. Āttānakölähalam. 4. Upadīs'a Kāņdam. 5. Colan Pūrva Pattayam. 6. Sivajñāna Dipam. 7. Daţcanāyanir Vaiddiya Ațțavaņai, 8. Vaiddiya-k-Kaļañciyam. 9. Anubhava Vaiddiya Murai. Vol. III. 10. Saptarişinīdi, Vol, I, Mēşa Lagna. 11. Karņātakarājākkaļ Savistāra Carittiram. 12. Bharata Siddhāntam. 13. Pillai-p-piņivākațam (on infantile diseases) Vol. I. 14. Anubhava Vaiddiyamurai Vol. IV. 15. Māțțuvākațam. 16. Saptarisinādi, Vol. II-Vruṣabha Lagna. 17. Temple Inscriptions of South India, Vol. I. 18. Saptarişināļi, Vol. III, Mithuna Lagna. 19. Temple Inscriptions of South India, Vol. II. 20. Pilibai-p-pini vākațam (on infantile diseases) Vol. II. 21. Saptațşinādi, Vol. IV, Kațaka Lagna. 22. Pērūr-k-kövai. 23. Siddhāntavilakkam. 24. Samudrikālakṣaṇam. 25. Anandaranga-k-Kovai. 26. South Indian Temple Inscriptions, Vol. III, part I. 27. . Saptarişināļi, Vol. V (Simha Lagna). 28. Mäghasnānapurāņa Ammanaj. 29. Kolácala Stala Purāņam. 30. Dina Kavitai. 31. South Indian Temple Inscriptions Vol. III, Part II.

·V SANSKRIT 1. Vişanārāyaṇiyam (Tantrasārasangraha). 2. Bhārgava Nāļikā. 3. Hariharacaturangam. 4. Brahmasītrayrtti-Mitākşarīī. 5. Nyāyasiddhānta Tattvāmſtam. 6. Arogyacintāmaņi 7. Tattvasāra with Ratnasāriņi. 8. Sūtrārthūmrta Lahari. 9. (a) Ratnadipikā. (b) Ratnas'ästra. 10. Devakeraļam.Candrakalā Nādi, Vol. I. 11. Pätañjalayogasutrabhāşyavivaraņa by Sri Sankaräcärya. 12. Nyāyaratnam with the commentary Dyutimalikit. 13. Cikitsätilakam. 14. Nịttaratnāvali. 15. Daivajñābharaṇa. 16. Ābhoga-Kalpatāru-vyakhya. 17. Auinipatam. 18. Mahābhāskariyam. 19. Devakeralam-Candrakala Nādi, Vol. II. 20. Nayadylimaņi. 21. Bhavabodhāḥ-Tattvaprakāśika-vyakhyā. TELUGU 1. Ausadhayógamulu. 2. Vaidyanighantuvu. 3. Dhanurvidyāvilasamu. 4. Yogadars'anavişayamu. 5. Khadgalaksaņasiromaņi. 6. Saivācārasangrahamu. 7. Anubhavavaidyamu. 8. Abhinayadarpaņamu. 9. Brahmavidyasudhärnavamu. 10. Rāgatāļacintāmaņi, ·11. Vaidyacintamani. 12. Kumārarāmunikathi. 13. Kātamarājukathā. 14. Säriramu. 15. Bharatasirasangraha. 16. Bobbiliyuddhakatha. 17. Haidarcaritramu. 16. Āryahhațiya Siddhāntam. MALAYĪLAM 1. Garbha Cikitsa. 2. (a) Vāstulakṣaṇam. (b) S'ilpavi ayam. 3. Mahāsāram. 4. Kanakkusāram. 5. Kriyakramam. 6. Kanakkusāram (Balaprabodham). 7. As'vacikitsa. 8. Phalasārasamuccayam. 9. Kilivandusanvādam. 10. Advaita Vedāntam. 11. Bärhaspatyasītra with Malayalam commentary. 12. Karaṇapaddhati. 13. Vidyämiidhaviyan. 14. Sarvasädhira na Cikitsii. 15. Viņacikitsă aud Visappāțţusāram. 16. Jñānapiyūṣam: 17. Vötāļapaſcavirs'ati. 18. Yudhisthira vijayam. 19. Kathakalimanjari. 20. Vaidyagrantham. KANNADA 1. Lokopakāram. 2. Rattamatam. 3. As'yas'ästram, ·111 4. Vividhavaidyaviņayagalu. 5. Sangitaratnākara. 6. Sūpas'āstra. 7. Vaidyasārasangraham, Vol. I. 3. Sadgururahasyam. 9. Vaidyasärasangrahain, Vol. II. 10. Manmathavijayam. 11. Abhidhānaratnamāli. 12. Vyavaharagamitan. 13. Jivasambodhanam. 14. Kūmandakanitisaira. ISLAMIC LANGUAGES : PERSIAN 1. Jami-Al-Ashya. 2, Tibb-E. Faridi. 3. Tahqiq-Al-Buhran. 4. Safinat-Al-Najal. 3. Baharistan-i-Sukhan. 6. Nuskha-E-Shajahani. 7. Tu-fa-E. Khani. 8. Ruqa'at-e-Walajahi. ARABIC Shawakil-Ul-Hur. ( · B" FROM THE TANJORE MAHARAJA SERFOJI'S SARASWATHI MAHAL LIBRARY, TANJOR E TAMIL 1. Sarabhendra Vaiddiya Murai (Diabetes). 2. do. (Eyes). 3. do. (Anacmia). 4. do. (S'vasaksam). 5. Agastiyar 2000. 6. Konkaņars'arkku Vaippu. 7. Tiruccirrambalakkovaiyar with Padavu rai. .

·vili 8. Tāļasamudram. 9. Bharatanāļyam. 10.' (a) Pāņdikēļi Vilāsa Nāțakam. (b) Purūrava Cakravarti Nățakam. (c) Madanasundara Vilāsa Nāțakam. 11. Percy Macqueen's Collection of Folklore in th: Madras University Library. 22. Ramaiyan Ammanai. TELUGU 1. Kāmandakanitisäramu. 2. Tāladasāprāņapradipikä. 3. Raghunatha Nayakäbhyudayamu. 4. Rājagopäla Vilāsamu. 5. Rimāyaṇamu by Katța Varadarāju. MAHRITHI 1. Natyas'astra Sangraha. 2. (a) Book of Knowledge. (b) Folk Songs. (c) Dora Dārun Viņi Paddhati. (d) As'vāsa Cațula Dumāņi. 3. (a) Pratāpasimhendra Vijaya Prabandha. (b) Sarabhendra Tirthāvali. (c) Lāvaņi. 4. Devendra Kuravanji. 5. Bhakta Vilása. 6. śloka Baddha Rāmüyaņa. SANSKRIT 1: Asvas'ästra with Tricolour Illustrations. 2. Rājamrgänka 3. Anandakandam. 4. Ayurvedamahodadhi. 5. Gita Govinda Abhinaya. 6. (a) Colacampū. (b) Sahendra Vilasa.

·ix 7. Dharmākūtam-Sundra Kāņda. 8. Jātakasāra. 9. Vişnutattvanirnaya Vyākhyā. 10. Sangita Darpana. The Government in their G. O. Ms. No. 1820, Education, dated 4wh August 1952, sanctioned a grant of Rs. 9,000 to the Dr: V. Swaminatha Aiyar's Tamil Library, Adyar, towards the publication of the following manuscripts as part of the "Madras. Government Oriental Series":- 1. Tiruvācaka Vyākhyānam. 2. Mahābhārata Cūļāmaņi. It is hoped that the publication of most of the important manuscripts will be completed within the next few years. Some of the manuscripts taken up for publication are krepresented by single copies in the library and consequently the mistakes that are found in them could not be corrected by comparing them with other copies. The editors have, however, tried their best to suggest correct readings. The wrong readings are given in round brackets. When different readings are found, they have been given in the foot-notes except in the case of a few books in which the correct readings have been given in the foot-note or incorporated in the text itself. The Government of Madras have to be thanked for financing the entire scheme of publication although there is a drive for economy in all the departments. My thanks are due to the members of the Expert Committee who spared no pains in selecting the manuscripts for publication. I have also to thank the various editors, who are experts in their own field, for readily consenting to edit the manuscripts and see them through the Press. The various Presses that have co-operated in printing the manuscripts in the best manner possible also deserve my thanks for the patience exhibited by them in carrying out the corrections made in the proofs. The present edition of Aumapatam is based on the following manuscript. A paper manuscript preserved in the Govt. Oriental Manuscript's Library under R. No. 2498, 102 94 inches in size ü ·consisting of 42 folios having 20 lines on a page. It is in good condition, complete and in Devanagari script. It is a transcribed copy of, a manuscript of Sri Ampalakot Karunakara Menon, Chalapuram, Calicut. The press copy was collated with a manuscript preserved in the Bandarkar Oriental Institute, Poona under No. 78. The authorities of the Bandarkar Oriental Institute deserve my thanks for getting the press copy collated with their manuscript. 28–104.66.} T. CHANDRASEKHARAN, General Editor, Madras Govt. Oriental Series .

·INTRODUCTION Aumāpatam' is a work on Music and Dance purporting to have been addressed by Lord Paramasiva to S'ri Parvati Dēvi. On the face of it, it has unmistakcable marks of having had its origin in saiva Agamas. In every branch of our technical literature, we have, threr kinds of texts. The first kind consists of professed treatiscs by Maharşis. The second is the treatment of the subject in Āgamas. The third consists of references to the subjects in the Puranas. This work belongs to the second category. There is in this work an abundance of the mystical element in describing the origin of Nāda, of Śruti and of Svaras. Here and there these mystical portions help us to understand the basic concepts of our scientific literature, namely the Pañca Bhūtas. The connection between Ākās'a and other Bhūtas as Āsritāýraya (supporting itself by that which it supports) and the explanation of the manifestation of sound from Ākās'a by the impact of the other Bhūtas are valuable hiņts for understanding the idea of S'abda Gunakam Ākās'am. The equating of Tála and Nāda is understandable by the modern student of Science as both consist of rhythmic movements or virbrations. When you come to S'rutis and Svaras however, we hear of the Svaras in the heavenly regions and those of the mundanc variety, the number of Svaras reaching more than a hundred ; and the formation of Svaras from Mārcchanas are all too etherial to be calily understood except by a life-long research on Agamic texts. We come to tangible carth in the chapter of Ragas. But many of the Rägas belong to an aqcient period and their use wille be in trying to understand the obsolete Rāgas in the Sangitaratnākara and carlier texts. But there is an order in the way the Ragas are classified and treated. 36 Áuddha Rāgas are mentioned and from them are derived the Sālaga Rāgas numbering 63. The main Sañcāras of the S'uddha Rägas are given, but their identification with corresponding Rāgas either in modern or medieval practice is not at all an easy matter. One morç Rāga namely Vasanta is added as a derivation of S'uddha and Sālaga. From these thc Rāgānga, Bhāšānga and ·XIV Vinās with four and five strings. Dēvatās presiding over the several parts of the Viņă are then mentioned as in the other texts. The next chapter deals with Tālas. Tālas are said to be innumerable, and of these 101 are said to be of special importance as they are used in compositions involving instrumental sounds generally employed in Dance. The three units of time 'Laghu', Guru' and Pluta' are mentioned but 'the portion relating to other general features of Tālas is missing in the texts. Next we are given the names of the Tálas used in compositions of instrumental sounds. Some of them are found in other texts, but we have a number of other names not found elsewhere. The origin of these Tālas is said to be the five, namely 'Mātņkā', Krauñcai', 'Karaña', 'Sriranga', 'Vardhana' and Ādi Ratya', said to have been born out of the five faces of Lord Paramasiva., These names are not found in other texts. The 101 Tūlas beginning from the Caccatputa' onwards are said to be derived from the Matrkādi Tālas described already. The names and their description agree tolerably with those in other texts. The next chapter begins by saying that the expansion of musical pieces in flute is to be dealt with therein. But it actually deals with the classification of 102 Tālas into 29 groups. But the principle of classification is not capable of being ascertained. The numeration and notation of numbers one, to one followed by twenty ciphors is then given. After S'ataköți we get the names · Arbuda', Nyarbuda', etc., upto . Mahă Sankha' and 'kşiti'. The derivation of Caccatpuţa and Căcapuța from Şațpitaputraka, and of five new Tālas bearing the name of the five weapops of Mahāvişnu are then dealt with under the name of Tālaprasāda. This is also not found in other texts. The last five Tålas are then described. The next chapter deals with Maddala' or 'Mşdanga'. The four primary sounds Tat, dhik, to, thē are first described. A curious origin of these four sounds are then given. •Ta' is said to be produced by the beating of the hands of Bala-Makşika (a young bee). 'Dhik' is produced by the forcible contact of ·XV Badabāgni (or the fire at the bottom of the ocean). To is said to have been produced by the hooves of the female deer first created by Brahma when it ran away from him. The is said to have been produced by the impact of clouds in the sky. Another classification of the four sounds is also given. To is S'aktirūpa, Ta, Dhi and The are Sivarūpa. From these are said to be born the other inftrumental sounds > 2 ट, ठ, ड, ढ, ण, त, थ, द, ध, न, क, ख, ग, घ, हल. Next is described the instrument called 'Āvuja' which is smaller in the middle and bigger at the ends. The circumference of the middle portion is said to be 28 Angulas and at the end 56 Angulas. A jiva or reverberating appliance made of the hair of horse's tail is also mentioned. Its principal sound is jhēm'. It may be mentioned in passing that the instrument Āvuja' is described as a necessary accompaniment of Dance in 'Ādi Bharata' a compilation of ancient texts. Next we come to the chapter of Dance. Dance is classified into 8 kinds. Of these four are kinds of Tāndava (male dance) and four of Lāsya (female dance). The names are somewhat mutilated and they appear to be (1) Pēruņi (Vēraṇam in the text) (2) Dandarāsaka (Räkasa in the text) (3) Kholaka and (4) Kundali in the Lāsya variety and (1) Sthiti Tāndava (2) Ānanda Tändava (3) Manohara Tandava and (4) Samhāra Tändava of the Tāndava variety. Then the four types of the art, of Dance are mentioned, namely, (1) Bhārati (containing more words than action) Sättvati (dignified activity) (3) Kaisiki (highly artistic) and (4) Arabhati or full of tumultuous scenes (Vārāyaṇi in the text). Śabda Prabandhas or compositions with syllables of ins etu-' mental sounds are mentioned as 102. Their importance is indicated as being the basis of movements of the hands, of looks steps. The movements of the Angas, Pratyangas and Upāngas are then taken up. The names of the movements of the head found here differ entirely from those in other texts. They'are more expressive of the purpose. They are:- . (1) Aparam (making a survey) (2) Lalita (bright) (3) Urdhva (looking up) (4) Druta (quick) (5) Sthāpana (steady) ·XVI (6) Apidhālāpa (silent) (7) Bhiti (affected by fear) (8) Ātura (sick) (9) Kșipra (hasty) (10) Akranda (angry) (11) Sattva ,(forward). (12) Snigdha (loving) (13) Mugdha (ignorant) (14) Vismitam (wondering) (15) Savigñānā (discriminating) (16) Aviveka (want of it) (17) Komaļa (tender) (18) Sulalāma (pacifying) (19) Surāga (coloured) (20) Durghața (inscrutable) (21) S'ubhą (beautiful) (22) Suprabodha (wakeful) (23) Kamuka (passionate) (24) Mohana (captivating) (25) Rajahamsa (accompanied by swan-like gait) (26) Ravitēja (bright as sun) (27) Ārādhya (engaged in worship). We find new names for looks (Drştis) also. They are :- (1) Karuna (pitiful) (2) Komala (tender) (3) Kinta (loving) (4) Kandarpa (passionate) (5) Prasanna (pleasant) (6) Häsyaka (humorous) (7) Krūra (cruel) (8) Kuntala (rounded) (9) Sarvada (acqiescing) (10) S'ubha (auspicious) (11) Kāma tāpa (burning with passion) (12) Subhāşārka (significant) (13) Yuddha (fighting) (14) Nipuna (clever) (15) Kațākṣa (side-long) (16) Smarana (recollecting) (17) Lalāța (looking up at the forehead) (18) Läsya Rūpaja (look pertaining to a dancing pose) (19) Gita Sāra (enjoying music) (20) Sumöha (highly fascinating) (21) Parinama manoharam (changing to attractiveness) (22) Karparūpa (listening) (23) Viśāläkşa (wide-open) (24) Vimukha (turning away) (25) Ankura (preparatory) (26) Santāpa (afflicted) (27) Smaraköpa (indignant in love) (28) Kës'ägra (looking through the eye-lashes) (29) Kirana (scintillating) (30) Bhrūyuddha (with raised eye-brows) (31) Vivara (looking through small aperture) (32) Vis'va (looking on all sides) (33) Bindu (looking at a point) (34) Stomakarāśrayam (35) Akāśa (vacant look) (36) Rūpa Sampat (handsome) (37) Kākākşam (looking awry) (38) Nētrabhēdana (just open) > The names of the looks called Sañcâra Drşțis are also given. They are:- (i) Bhrānta (perplexed) (2) Śūnya (vacaút) (3) Anirbhēda (not 'well-opened) (4) Anſta (pretending) (5) Madhura (sweet) (6) Vikyta (artificial) (7) Glānita (fatigued) (8) Krānta (looking far away) (9) lajjārasa (shy) (10) Mukula (closed) (11) Dalita (just open) (12) Kēkara (looking through the end) (13) Todana (wounding) (14) Vatsala (affectionate) (15) Sañcala (unsettled) (16) Saundarya (handsome) (17) Vinodavat (sportful) ·xvii Eight other names called Pramāna Dratis are also given :- (1) Cakita (startled) (2) Sumukha (in good humour) (3) Shanya (vacant) (4) Puştānga (well-nourished) (5) Māruta flooking against strong wind) (6) Muhuh (looking again and again) (7) Mēgha (cloud-like) (8) Mārdhnikara (looking with the hand over the head). The faovements of the arms are also mostly different from those in other texts. They are :- (1) Trdhvakēša (touching the locks) (2) Rathānga (wheel-like) (3) Madhyama (at a middle height) (4) Vilambaka (slow) (5) Nalina (moving gracefully) (6) Bhāvaka (expressive) (7) Sakala (attached to an object) (8) śānta Rūpa (gentle) Alingana (embracing) (10) Cakrapāda (wheel-like ?) (11) Hama sākhya (swan-like.) The formations of the chest as given in this text are again ew. They are :- (1) Kakudyam (with prominent back of thc neck) (2) Kudu. ram (mis-shapen chest) (3) Moham (in unconscious state ) (4) Mșhādam (?) (5) Mukha Dēs'akam (with face resting on chest) (6) Bhāvakam (full of feeling) (7) Kalahamsa (chest forward like the swan). · Kati Bhēda'or the formations of the hip as stated here are :- (1) Kumbhāsya (like the mouth of a pot) (2) Pārnaka (well-filled) (3) Lāsya (moving gracefully) (4) Ardha kumbha (half-way like Kumbhäsya) (5) Vivādika (in the of altercation) (6) Hamsodara (forward chest and belly like a swan (7) Hayā. nanda Morse-like hip) (8) Kari kumbha (chest forward) (9) Sumohanam (fascinating) (10) Sarvavyāpakam (moving in all directions) (11) Sañcāra (moving about). The movements of the hands are then taken up, and of these the double-hands are first described. A number of new names and new combinations along with a few of the usual ones find place here and they are described in detail in the text and are easily understood. They are:-(1) Avākcandam (2) Svastikam (3) Kēšabandhanam (4) Dantipakşa (5) Mukula (6) Arghya basta (7) Puşpāñjali (8) Pradhyānam (9) Takşă am (10F Galabandham (11) Añjali. Then single hands are described :-(1) Prakirnakam (2) Bhramaru hasta (3) Latā basta (4) Lalita hasta (5) Abhaya. coursc ·xviii hasta (6) Stabdha hasta (7) Vardhamāna hasta (8) Rocipakşa hast& (9) Amala hasta (10) Mēkhalā hasta (11) Kațaka hasta (12) Sudhākaram (13) Karatāla hasta (14) Nalina hasta (15) Muşți hasta (16) Virala hasta (17) Ardhacandra hasta 148) Mürdhaka hasta (19) Kațivaktra hasta (20) Patāka hasta (21) Dhvaja hasta (22) S'ikhara hasta (23) Tripatāka (24) Kapittha hasta (25) Khataka hasta (26) Mrgas'irşa hasta (27) Sluka- (28) Karnaspars'am (29) Nägendra hasta (30) Uraga hasta (31) Dhyāna hasta (32) Yoga hasta (33) Pātra hasta (34) Kösa hasta (35) S'ukąpāda hasta (36) Simhāsya hasta (37) S'ūla hasta (38) Ēkas'ira hasta (39) Kartari hasta (40) Hamsapaksa hasta (41) Sandańs'a hasta (42) Naya hasta (43) Veda hasta. tuņda hasta The movements and poses of the foot are then described. Even here the names are new and more expressive than in other texts :-(1) Druta (2) Calita (3) Maitra (4) Vimukh. (5) Angulādhāra (6) Bahula (7) Pada Dvandva (8) Cakrapa- (9) Vipädi (10) Antarikșamukha (11) Virala (12) Dēha mohanam (13) Alanghya (14) Kākapāt (15) Hamsagati (16) Samam (17) Ācālayam. Standing poses are then described. Here we find some of the names as in other texts and some are new. The latter are as usual more expressive. They are : (1) Sama (2) Pārsva (3) Ubhaya (4) Saprāņa (5) Tribhangi (6) Samabhanga (7) lşadbhanga (8) Alidha (9) Pratyāliļha (10) Ēkapāda (11) Vais'ākha (12) Vaişņava (13) Sarala (14) Samasūci (15) Ardha Sūci (16) Vişama Sūci and (17) Khạnda Sūci. Then there is a mention of the rotatory movement called Bhramari but they are not described in detail. Five names are mentioned by way of illustration. They are (1) Citra (2) Vicitra (3) Sthāna (4) Vimukha, and (5) Ekapāda.. .general features of Abhinaya and Nartana are then mentioned in a few words. The Mudrās and the other movements of the features, it is pointed out, are to be improvised to explain the meaning of words as well as to express tác emotional changes that result in the aesthetic pleasure. The nine Rasas are the mentioned by name and then the necessity for the pertinent visual representations of Anubhāva, Vibhāva, Sāttvika Bhāva and ·XIX Vyabhicări bhāva, the agencies that bring about the acstheic enjoyment. A subtle distinction between Nịtta and Nộtya with reference to their connection with Rasa, is next pointed out. Nộtya fulfils its purpose with Bhāvas. But Nịtta or Nartana yields acsthetic enjoyment by its total effect. Lastly the importance of śabda Prabandhas or compositions of syllables of instrumental sounds subserving the elements of Tāla for pure dance, is pointed out and the purifying influence of witnessing a Nartana is then acclaimed. The next chapter gives a number of Śabda Prabandhas or compositions in syllables of instrumental sounds intended for Kundali Nāțya, one of the seven varieties of ancient dance. The position of the accompaniments for the Dance and of the presi. dent are described in the next chapter. Musical compostions proper, in several Tālas and different Rāgas, each consisting of several parts in different Tālas, and the Rāgas that are usually employed in Prabandhas and described in the Prabandhādhyāya of Sangitaratnākara, are next dealt with in less detail, The Lakşanas of some Rāgas are attempted with reference to the Mūrcchanās and Sañcāras. But the description is too obscure. And lastly the eight Gaņas used in Tāla and Prosody are des. cribed. The work closes with a salutary verse to Nāda-Jyotir-Brahma in the Yogic centre of Sahasrāra. This work contains valuable material for research in ancient texts on music, musicology in the Tantras, and Dance Literature, But it requires patient correction and filling up of the numerous multilated passages with the help of rare texts which may take a long time before it can be fully utilized. The work from its internal evidence contains a very old tradit. ion. Ăumapatam and Ümapati' are referred to by Kallinátha in his commentary on Sangitaratnākara when dealing with the classification of Rāgas. The work is co-eval with the gaiva Āgamas and must be assigned the early centuries of the Christian Era. Saraswati Mahal, Tanjore. K. VASUDEVA SASTRI. 6-11-56.

·No text on this page.

·३ ४ ९ विषयसूची पुटाहाः पुटाहाः १. नावदेहोत्पतिः १ २३. मातृकादि प्रम(१) २. प्रामप्रस्तार लक्षणम् [षताळ]: १११, ३. जीवजातिप्रस्तारः २४. चचत्पुटादितालकोत्तर- ४. बातिप्रस्तारः ६ शतप्रस्तारकमाणम् ५. स्वरनामप्रस्तारः २५. मेरुपस्तारलक्षणम् ६. स्वराधिकारः २६. षोडशकोष्ठमेरुमस्तारः ५१ ७ श्रुतिप्रस्तारः २७. मार्गप्रसादशुद्धप्रसाद- ८. मून क्रिमः ११ लक्षणम् ५३ ९. मूर्च्छनागेयप्रकरणम् १२ २८. चक्रादिपंचतालपस्तारः ५४ १०. मूर्च्छनामण्डललक्षणस् १२ २९. ताललक्षणम् ११. शुद्धरागलक्षणम् १३ ३०. मद्दललक्षणम् १२. रागप्रस्तारः ३१. आवुना दिलक्षणम् ५७ १३. रूपलक्षणम् २५ ३२. अष्टविधनृत्यकथन ५८ १४. मठ्य लक्षणम् १५. कूर्मरूपादिध्रुवालक्षणम् २७ ३३. शिरोमेदलक्षणम् ३४. अङ्गाभिनयलक्षणम् १६. देवलोकधुवालक्षणम् ३५. नृत्यलक्षणम् १७. ध्रुवालक्षणम् ३६. कुण्डलीशब्दप्रबन्धः १८. त्रिपदालक्षणम् ३७. गीतवाद्यनृत्यसमाम्नाय- १९. अडतालीलक्षणम् ३६ शोमिते रसभावलक्षणम् ६९ २०. सूडादिगीतलक्षणम् २१. वेणुलक्षणम् ३८ ३८. प्रबन्धमेदाः-ताळ, ग्रीत, २२. वीणालक्षणम् शब्दप्रबन्धाः १८ , " ३ ·शुद्धि पत्रम् पुटम् पंकिः स्खलितम् शुद्धम् " ६ 'श्री देव्युवाच' इति योज्यम् पञ्चा षड्मेदः सागगगगगा दवि पनि सारि " . " [रागो] धातु ४. १५ ५ ११ पञ्च १३ पढ़ेदः १३ १४ सागगगगा १५ (दवि) [ऽन्दाळी] १४ ८ पति २१ रारि १५ १ धातु [रागो १९ मथोच्यते २१ रिंगनोत्पुल्लिका १६ २३ रागस्तु ४ सौराष्ट्रव गुप्तौ १५ लिय १६ समुद्भता १७ मेषरुज्यां २० सालो १८ ३ वीथी: ८ वसन्तोल्लुण्ठिकायां २० देशीय १९ .९ .देशाग्री १४ [५] थ २० २ नृवलावल्ली जो " तथोच्यते रिंगमोत्पुल्लिका (रागस्तु) सौराष्ट्ररेवगुप्तौ त्रय समुद्भूतः मेघरन्ज्याम् सालगो दीवी वसन्तोत्कुल्लिकायां देशीच देशाक्षी [स] वेलावल्ली गो " C . " ६ रागा रागः " ·पुटम् तिः स्खलितम् २१ AN दे " २२ " २६ रागससा ८ हलमञ्जरि ११ [साकां] बोधी १४ (मुक्तो) [गुप्तो] १६ देशाखा १३ पवनों १९ किव १४ विलांवितम् १६ रङ्गवक्त १० पश्च ११ पञ्चपञ्च रागस्ससा फलमञ्जरि [কামি] मुक्तो देशाख्या पवनो शिव विलंबितम् रङ्गवक्त्रम् पश्च पध पश्च यति [बी] उ [द्] ग्रहे रंगणा २८ २९ इति घी [णी] " ३ १ " भात " ३१ चारु ध्रवे " उ [द] ग्रहे र (ग) णा ११ मा (व) [?] २२ कृन्तळा ३ मेमा ६ ९ चर्वन्त २ दो [द] ग्रह १ (कृष्णस्य) [कृष्टस्य] १४ पुर्ण fot १८ तुरङ्गलोला " ३२ कुन्तळा मोमा चारु ध्रुवे चावन्त दो [द] ग्रह कृष्णन पूर्ण for तुरङ्गलीला ३९ ४३ ४५

·iv
पुटम् पंकि
स्खलितम्
शुद्धम्
नामचतु
विशन्मतं
ताळविद्भिः
पथविंशतिमात्रको
"
X
• •४६ २१ चतु
• ५०
२ विश् (न्मतं) शेिश्य]
५३
१० तालविद्धिः
२० वयं विशतिमाति
५४. . ५ व
५६ २० थिकार
१९ ममल
६४ २२ मुखं
६६ १० तकिन्से
६७ ८ दित्य र
"धिकार
ममलं
मुखं प्राहुः
तकिटे
[दुत्प] रं

·॥ श्रीः ॥
॥ श्रीगुरुभ्यो नमः॥
॥ श्रीगणपतये नमः ॥
॥ औमापतम् ॥
॥ अथ प्रथमोऽध्यायः॥
प्रणिपत्य महेशानी शम्भुमासीनमन्तिके ।
पप्रच्छ तत्त्वतो ब्रूहि नादांस्त्वदूपसंभवान् ॥ १ ॥
ईश्वर उवाच-
भूतोत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि देहोत्पतिं च पार्वति ।
विना तयोः परिज्ञान सम्यग्ज्ञानं न बुध्यते ॥ २ ॥
महाप्रलयकालेऽपि सर्वभूतापहारिणि ।
आकाशनादयोर्नास्ति सूक्ष्मयोः क्षयसङ्गमः ॥ ३ ॥
तावेव भुवनस्यास्य कारणं सकलस्य च ।
बाधाभ्यन्तरयोदेवि नाद उत्पत्तिकारणम् ॥ ४ ॥
यत्र नादस्य संमतिस्तत्र तालो विजृम्भते ।
नादात्मकमिदं देवि सर्व तालमयं जगत् ॥ ५ ॥
आश्रित[:]श्रितमाकाशस्तत्सट्ट(न)समुद्भवः ।
सषटितस्तालस्तस्मादाकाशमूतजः ॥ ६ ॥
ईश्वरं संश्रितो वायुस्तसंयोगसमुद्भवः ।
हरिनामा समुत्पनस्तालोऽयं वायुभूतनः ॥ ७॥

·औमापतम् •अग्निं समाश्रितो रुद्रस्तत्सङ्गात् पावकेश्वरः । तालस्तद्भूतनाम्नासौ (जा)[ज्योतिरित्यभिधीयते ॥ ८ ॥ अम्भो नारायणं प्राप्तं तयोः संसर्गसंभवः । महोद्भव इति ख्यातस्तालो यज्जलदैवतः ॥ ९ ॥ धातारमाश्रिता धात्री तन्मे(द्याव)[दिन्याः] समुद्भवः । प्रख्यातनामा भुवने तालोऽयं कमलोदरः॥ १० ॥ महच्छरीरमापन्नमेतैस्तालश्च पञ्चभिः । मूलादूर्व तरुर्व्यस्तो द्विसप्ततिसहस्रधा ।। ११ ॥ अत ऊवं च संबद्धो देवदेवेन शम्भुना। पञ्च भूतानि बद्धानि तरोरेतस्य पर्वसु ॥ १२ ॥ धातुभिः सह तत्सर्वं व्याप्त शक्त्या शिवेन च । सद्यस्तयाप्तितो जातं सद्योजातमुखं ततः ॥ १३ ॥ वामदेव तत्पुरुषमीशाधोरे ततः क्रमात् । स्थानेष्वष्टादशस्वस्य तालान्यष्टादशाभवन् ॥ १४ ॥ तस्य मूलदलं मुलाधारो जाम्बूनदप्रभः । त्रिकोणरूपस्तन्मध्ये न्योम्नि पावकमारुतौ ॥ १५ ॥ ज्यश्रकोटिद्वयारूढं चन्द्रार्काध्वगमागमात् । कुण्डलीमथनात्तस्मिन् संजातः पावकस्त्वणु(म्) ॥ १६ ॥ पवनस्यामिसंयोगान्नादोत्पत्तिरिति स्थितिः । पवनाहतकोणामिज्वालापूरितकन्दरः ॥ १७ ॥ ध्वनिः पल्लव(तो) ते हृत्स्थपद्मं द्वादशपत्रिकम् । तद्वादशभिरागच्छन्नैक्य घनस्वरोदयम् ।। १८ ।। नाडी सरस्वतीं प्राप्य शब्दसंज्ञां समभुते । उदातादिदशाभेदैर्हासवृद्धी स्पृशन् क्रमात् ॥ १९ ॥ उपैति प्रामतामेष भिदाष्टादशकोज्ज्वलम् । प्रामाजातिः स्वरस्तस्याः स्वरेभ्यः श्रुतिसंभवः ॥ २० ॥ ..

·द्वितीयोऽध्यायः श्रुतिभ्यो मुर्च्छनास्ताभ्यस्तानो रागोदयस्ततः । शब्दकालाश्रयस्तालः स्वरतालाश्रया श्रुतिः ॥ २१ ॥ ग्रामस्य जातिस्वरयोः श्रुतिमूर्छनयोरपि । तथा तानस्य रागस्य देवि मूलं स्वरः स्मृतः ॥ २२ ॥ प्रसूने गन्धवल्लमा[:] श्रुतयः स्वरमण्डले। विवेक्तुं नैव शक्यन्ते देवैः किमुत मानुषैः ॥ २३ ॥ स्वरश्रुतिविवेकं तु को जानाति मया विना । देवि दुर्बोध एवायं पदार्थरसयोरिव ॥ २४ ॥ शरीरं स्वैरवयवैर्यथा संपूर्तिमश्नुते । तथा स्वरोऽयं श्रुतिभिर्दृश्यते देव्यलकृतः ॥ २५ ॥ तत्र शम्भुः स्वरः साक्षाच्छ्रुतिरूपा महेश्वरी । तयोविवकं को वेति विना व्याप्तेन शम्भुना ॥ २६ ॥ पञ्चभूतोत्पत्तिपश्चश्लोकपूर्वार्धसंभवाः । (सङ्ख्यायास्तु)[सङ्ख्ययातु] शतं 'मात्राः सप्तत्रिंशदुदीरिताः ।। २७ ॥ द्विसप्ततिसहस्राणि मात्रा एताः स्वरेषु हि । एतत्संख्याः स्वराः प्रोक्ताः सूरिभिर्देवि पार्वति ॥ २८ ॥ पा इत्यौमापते गीतशास्त्रे नाददेहोत्पत्तिर्नाम प्रथमोऽध्यायः॥ ॥ अथ द्वितीयोऽध्यायः॥ उदात्तादिषु वेदस्य यथारूपं प्रतिष्ठितम् । तथा ग्रामेषु सद्भावः स्वरजात्योः प्रतिष्ठितः ॥ २९॥ प्रामः स्वराख्यवर्णान्त उदात्तादिन्यवस्थितिः । उदानादिस्वराणी स्यांदावृत्तिदशको द्विधा ॥ ३०॥ 1. B. भावा:

·औमापतम् षड्जस्तेषां स्वराणेषु' द्विव्युचारातु षोडश । ग्रामस्त्वष्टादशैवं स्याच्छिवशक्तिसमन्वयात् ।। ३१ ॥ सकारादिमकारान्तमुदात्तादिप्रभेदनम् । सकारादिमकारान्तवर्णेष्वावृतितो द्विधा ॥ ३२ ॥ हस्वदीर्घाः समुच्चार्या उदातादिस्वराः प्रिये । आधारः सर्वगा श्रीश्च षड्जश्वेलाहयस्तथा ॥ ३३ ॥ गान्धारो मध्यमश्चैव पिङ्गल: कैशिकस्तथा । स्यन्दनं पूर्णहृद्मामः क्रौञ्चं वैखरि चापरम् ॥ ३४ ।। पश्चाग्रामश्च मूर्धा च सौन्दर्यश्चेत्यनुक्रमात् । ससाममागगारीरीससापापनिनीददा ॥ ३५॥ उदात्तादिभिदा प्रामा इति प्रोक्तं च शम्भुना। प्रामास्त्वष्टादश प्रोक्ता नातीनां जनका अमी ॥ ३६॥ ॥इत्यौमापते गीतशास्त्रे प्रामप्रस्तारलक्षणं नाम द्वितीयोऽध्यायः॥ ॥ अथ तृतीयोऽध्यायः॥ (चतुस्लिर्द्विः)[चतुस्लिद्विस्वरादीनां सजीवत्वं कथं शिव । ईश्वर उवाच- भूतादिजीवसभूतैरुदात्तादिषु भामिनि । जीवाङ्गीकरणान्मन्दमध्यतारादिमेदतः ॥ ३७ ॥ जीवनातिरिति प्रोक्ता रागसंभूतिकारणम् । जीवनात्या मन्दपूर्वा जाताः षड्बादिजातयः ॥ ३८ ॥ भाषन्तद्विगुणा देवि समाख्यास्ताः समीरिताः । द्वाभ्यां त्रिभिश्चतुर्भिर्वा स्वरै तिस्तु जायते ॥ १९ ॥ 1. B. 'स्वराथेषु' for स्वराणेषु ·तृतीयोऽध्यायः 1 .. त्रयविंशत्स्वरैर्जातः फणिरित्यभिधीयते । पञ्चत्रिंशत्स्वरैर्नातः : शश इत्यवगम्यताम् ॥ ४० ॥ सप्तत्रिंशत्स्वरैर्जातो मार्जारः परिकीर्तितः । एकोनचत्वारिंशद्भिः स्वरैर्वानर उच्यते ॥ ४१ ॥ चत्वारिंशत्स्वरैरेकाधिकः : श्वा भवति ध्रुवम् । स्वरैत्रिचत्वारिंशद्भिः शिवा संकीर्त्यते बुधः ॥ ४२ ॥ स्वरैत्रिचत्वारिंश द्भिः सानुकारस्तु कोकिलः । उक्ता सप्तभिरेतैस्तु जातिद्विस्वरसंमिता ॥ ४३ ।। द्वयोस्तु स्वरयोः पूर्वद्वैगुण्येन समीर्यते । एकपञ्चाशता प्रोक्तः स्वरेणाज उदीयते ॥४४॥ पञ्चशद्भिश्चतुर्मिश्च स्वरैः सूकर उच्यते । सप्ताधिकः स्वरैः पञ्चाशद्भिवृषभ उच्यते ॥ ४५ ॥ पष्टिसङ्ख्यैः स्वरैः प्रोक्तो हरिणः पूर्वसूरिभिः । त्रिषष्टिसङ्खयैः संप्रोक्तो रुरुरित्येवमूचितः ॥ ४६ ॥ त्रिषष्टिभिः सानुकारैः स्वरैरश्वः प्रकीर्तितः । एतैः षड्भिः समाख्याता नातिस्त्रिस्वरसंमिता ॥ ४७ ।। स्वराणामथ सप्तत्या मयूरः परिकीर्तितः । स तुर्यया तु सप्तत्या व्याघ्र इत्यभिधीयते ॥ १८ ॥ अष्टसप्ततिसङ्ख्याभिः स्वरैर्मातङ्ग उच्यते । यशीतिभिः स्वरैः प्रोक्तो मानुषः पूर्वसूरिभिः । यशीतिभिः सानुकारैः स्वरैः पश्चास्य उच्यते ॥ ४९ ।। अश्वरनशशाकादिसङ्ख्यास्तु स्वरनातयः । अष्टादशभिरेतामि तिमिय॑ज्यते स्फुटम् ॥ ५० ॥ मया सहुचितो देवि मानुषाणां हिताय तु । सप्तस्वेव स्वरेष्वेष विखरो बातिरप्यसौ ॥ ५१ ।। ..

·औमापतम्
0
'षड्जो मयूरनादश्च ऋषभो गोवृषध्वनिः ।
अंजध्वनिस्तु गान्धारो मध्यमं सिंहनादवत् ।। ५२ ।।
पश्चम कोकिलानादं धैवतं वाजिशब्दवत् ।
निषदं गजनादं च इत्य(प)[पि]स्वरसंभवः ॥ ५३ ॥
एताः स्युमिसंभूता जात्यः शिवसमीरिताः ।
चतुस्मिद्विःस्वरादीनां जातीनां स्वरवर्धनात् ।। ५४ ॥
द्विपञ्चाशत्तु षट्त्रिंशदनुकारत्रयं भवेत् ।
आमृगेन्द्राप्यशीतिः स्यात् सर्वे सप्ततियुक्शतम् ॥ ५५ ॥
अस्मिन् फणिस्वरं हत्वा ससप्तत्रिंशतं शतम् ।
आरोहादवरोहाच स्वरजातिरुदीरिता ॥ ५६ ॥
रागोत्पत्त्या रागजातिरिति जातित्रयं विदुः ।
चतुर्थपञ्चभेदं स्याञ्चत्वारिंशद्भवेत्ततः ॥ ५७ ।।
चत्वारिंशाधिकाष्टौ च षढ़ेदस्त्रिस्वरस्ततः । ड़
चत्वारिंशद्वयं चैव द्विस्वरं सप्तभेदकम् ।। ५८ ॥
सरीगमामगारीससरीगगागगारि सा।
ससरी रिससा प्रोक्तो जातीनां स्वरसंभवः ॥ ५९ ॥
इति जानिः समाख्याता गीतविद्याविशारदैः ।
•.
॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे जीवजातिप्रस्तारो नाम तृतीयोऽध्यायः॥
॥ अथ चतुर्थोऽध्यायः ॥
पाड्जी चाप्यर्षिभी चैव गान्धारी मध्यमी तथा ॥ ६० ॥
पञ्चमी धैवती चैव नैषादी चेति सप्तमी ।
शिवेन कथिता जातिरादि द्विगुणसंज्ञया ॥ ६१ ॥

·पञ्चमोऽध्यायः पाड्जी चाप्यामी चैव गान्धारी मध्यमी तथा । पञ्चमी धैवतीत्येता अन्तद्विगुणसंज्ञकाः ।। ६२ ।। पाड्जी चाप्यार्षभी चैव गान्धारी मध्यमी तथा । पञ्चमी चेति सङ्खयाताः पञ्चैताः स्वरसंज्ञकाः ॥ ६३ ॥ शृणु चावहिता देवि जातीरष्टादशकमात् । भुजङ्गशशमारिवानराश्च शिवाविकाः ॥ ६४ ॥ अनपोत्री वृषणाश्वरुरुकेकिमृगादनाः । गजमानवसिंहाश्च स्वरसंभवहेतवः ॥ ६५ ॥ अष्टादश शिवेनैषां जातयः समुदीरिताः । अयुतादिस्वरं वक्ष्ये ससप्तत्रिंशतं शतम् ॥ ६६ ॥ एतद्गुप्ततरं देवि त्वयि स्नेहान्मयोदितम् । । इत्यौमापते गीतशास्त्रे जातीनां प्रस्तारो नाम चतुर्थोऽध्यायः॥ .. ॥ अथ पञ्चमोऽध्यायः॥ अयुतं मोहन मध्यजनमोहं विवादिनम् ॥ ६७ ॥ आन्तश्चक्षुः स्वयंधैर्य बाहुभेदं भवात्मकम् । अगुल्यचेष्टितं सख्यं नखं नारायणस्वरम् ॥ ६८ ॥ कक्ष परं प्रमादं च कुण्डली मिव षड्जकम् । पायुसोमसुगत्राणभावरूपकरत्रयम् ॥ ६९ ।। विश्वकालमहाक्षायकायश्रीकण्ठंज समम् । सत्त्वसत्यर्षभिी पूर्णमों सत्यं भूर्भुवःस्वरम् ।। ७० ॥ रक्तचित्रयम कालं कार्यभेद हरस्य रम् । बीजक न्दं फलं पूरं देहापूर्णा(ध)[ध्व] र भरम् ॥ ७१ ।। 1. B. 'भा' for 'क्षा' 2. B. 'स्प' for 'स्य 3. B. 'म' for 'क' 4. B. 'ष' for 'थ' , ·औमाषतम् प्रहधं सदा शैवं बंधं मायास्वरूपकम् । की श्री श्री ही विकन्युं क्षमा क्ष्मी क्ष्मू क्ष्मों ब्र मुं जूस्वम् ।। ७२ ।। मांर ऊ ह इह द्वन्द्वयत्री श्रीं श्रीं श्रीं बुमुंबुभुम् । गान्धारं सर्वदं काम नामनाशक तथम् ।। ७३ ।। मायुःप्रदमदं मध्यमक्षं लोके()[7] पन्चमम् । भसंज्ञा ही ज्ञे झै | भ्रलेन चैवतं चारुभूषणम् ॥ ७४ ।। निषाद कण्ठ हास्य रजनिश्वं भवं शिवम् । आयासं गंगराजेन्द्र जीवरूपं हरीश्वरि ॥ ७५ ॥ स्थानपूज्यं सुपूज्यं च सससत्रिंशतं शतम् । इति देवि समाख्याता स्वरनाम प्रकीर्तिताः ॥ ७६ ॥ ॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे स्वरनामप्रस्तारो नाम पञ्चमोऽध्यायः॥ ॥ अथ षष्ठोऽध्यायः॥ अश्वरलशशाच स्वराणां कीर्तितं कथम् । प्रत्येक बर्तनं लोके समाचक्ष्व महेश्वर ॥ ७७ ॥ ईश्वर उवाच- एतेषां स्वरभेदं हि जानीते गानबान्धवः । कतिस्परेण जानन्ति गन्धर्वाः पन्नगाः किल ॥ ७८ ॥ सर्वस्वरमविज्ञाय मनुष्याः स्वरसप्तके । वर्तन्ते सांप्रतं देवि दुर्बोध स्वरभेदनम् ॥ ७९ ॥ स्वरत्रिपञ्चकं षड्जे षोडशं वृषमस्वरे । दशसप्तोत्तरं गान्धे त्रिषट्कं मध्यमस्वरे ॥ ८० ॥ . 1...B. for '' 2. B. '' for 'g' 3. B.'माई for 'भो रे। 4. B. • for 'यस्की 5. B. 'प्रभदं' for 'प्रदमदम्' 6. B. 'न् । for 5. 7. B. ' for 's .

·सप्तमोऽध्यायः एकोनविंशतिश्चेति पञ्चमे विशतिस्तथा । धैवते च निषादे च स्वराणामेकविंशतिः ॥ ८१ ॥ एक शतं त्रयस्त्रिंशत्सहितं च चतुष्टयम् । अयुतं (च) नाहतं प्रोक्तं शेषत्रितयनिर्णये ॥ ८२ ।। मार्गमानन्दहास्यं च संभाष्य च कलध्वनिः । शोकश्च कलहश्चैव हीत्येते सप्तभेदनम् ।। ८३ ।। एकविंशतिभेदेन स्वराणां तत्त्रयं भवेत् । मन्द्रं मध्यं च तारं च ह्यनुतारं चतुर्विधम् ॥ ८४ ॥ मन्द्राच्च त्रिगुणं मध्यं मध्यात्तारं तु षड्गुम् । तारतो द्वादशगुणमनुतारं प्रकीर्तितम् ।। ८५ ॥ इत्येवं वर्तते लोके मध्ये चोर्चे रसातले । कला स्वरः श्रुतिश्चेति समानार्थाः प्रकीर्तिताः ॥ ८६ ।। अनाहतायुतं देहे मन्द्रमध्यादिभेदतः । त्रिधा भिन्नं चतुर्धेति चोदात्तादिप्रभेदतः ।। ८७ ।। तत्सप्तधा प्रभेद्येति षड्जादिस्वरसप्ततः । तत्सप्तत्रिंशदधिकशतं चेति प्रकीर्तितम् ॥ ८८ ॥ द्विसप्ततिसहस्राणि स्वराणामित्यनेकधा । इति देवि समाख्याता गीतविद्याविशारदैः ।। ८९ ॥ ॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे स्वराधिकारी नाम षष्ठोऽध्यायः॥ ॥ अथ सप्तमोऽध्यायः ॥ इच्छामि श्रुति संमूर्ति श्रोतुं तत्त्वेन शहर । ईश्वर उवाच- तालमात्रा यथोत्पन्ना श्रुतीनां तु तथा स्वरैः ॥ ९० ॥ 1. B 'स्वर' for 'श्रुति' ·त्रयः कालाः समुत्पन्ना द्रुतमध्यविलम्बितैः । तेषां विलम्बिते यतु संभूतं कथयामि तत् ॥ ९१ ।। चत्वारिंशतथाष्टौ च श्रुतयः संभवन्ति ताः । षड्जग्रामं समारभ्य मध्यमान्तं त्रयं 'त्रयः ।। १२ ।। मध्यातितारपर्यन्तं प्रत्येकमृतुसङ्ख्यया । गान्धारे द्वादशगुणमिति प्रोक्तं च शम्भुना ॥ ९३ ॥ स्वरानन्ताः प्रनायन्त ईश्वरस्य महात्मनः । पन्चवक्त्रायथा शुद्धा द्वाविंशतिरतः श्रुतिः ॥ ९४ ।। षड्जे ऋषभगान्धारे मध्यमे पञ्चमे ततः । धैवते च निषादे च ह्यनुताराष्टकं भवेत् ।। ९५ ॥ षड्जादिमध्यपर्यन्तमेकैका तु कला भवेत् । पञ्चमस्वरमारभ्य निषादान्तं कलाद्वयम् ॥ ९६ ॥ अनुषड्जानुतारं वा मात्रा द्वादशतो भवेत् । - इति देवि समाख्यातं श्रुतिद्वाविंशकं पुरा ।। ९७ ।। कला सरीगमे चैव द्विकला च पदानि च । अनुषड्जे द्वादश कला अवर्णसहितास्ततः ॥ ९८ ।। तालस्य हस्ताभिनयं श्रुतीनां गणना तथा । एतद्रहम्यं प्रेम्णा ते मया कथितमंम्बिके ।। ९९ ॥ एवं क्रमाच्छ्रुतीनां तु ज्ञात्वा सङ्ख्यां महेश्वरि । गीतानुसारिणामेवं तालानां गणयेत् कलाम् ।। १०० ।। ॥ इत्यौमापते गीतशाले श्रुतिप्रस्तारो नाम सप्तमोऽध्यायः॥ 1. B 'मध्यमान्तत्रय युतं' for 'मध्यमान्तं त्रयं त्रयः ·अष्टमोऽध्यायः ॥ अथाष्टमोऽध्यायः॥ मूर्छनां श्रोतुमिच्छामि विस्तरेण महेश्वर । ईश्वरः- सप्तस्वराणां नामादि वर्गारोहावरोहतः ॥ १०१ ॥ सप्तधा द्विगुणाख्यानात्संभूता देवि पार्वति । अष्टाधिका(थ)मूर्छनानां नवतिर्देवि जायते ॥ १०२ ।। जातमेकोनपञ्चाशत् आरोहात्तानमीरितम् । अवरोहेण यज्जातमवत्तानं तु तद्भवेत् ॥ १०३ ।। स्वरवर्णम् सरिंगमपधनि : -१. रिंगमपधनि २. सगमपधनि ३. सरिमपनि ४. सरिंगपनि ५. सरिंगमधनि ६. सरिगमप(ध)नि ७. सरिगमपधे (निना) [त्या] रोही च तद्वत् क्रीम)[मात्]-१. धप(ग)मगरिस २. निपमगरिस ३. निधमगरिस ४. निध(स)[प]गरिस ५. निधप(ग)[म]रिस ६. निधप[म]ग(रि)स ७. निधपमग(स)[रि]] (निधपमंगरिस। निधपमगरिस)-अवरोही च 1. These are Shādava Krama Tänas.

·१२
औमापतम्
स्वराणां सप्तधारोहावरोहः स तु मूर्छना ।
एषां स्वराणां प्रत्येकम् आरोहात्तान उच्यते ॥ १०४ ॥ .
इत्येकोनपञ्चाशज्ज्ञातव्यं स्वरमण्डले ।
॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे मूर्छनाक्रमो नामाष्टमोऽध्यायः॥
॥ अथ नवमोऽध्यायः॥
चतुर्दशैव कोष्ठानि क्रमाद्वीथीषु सप्तसु ।
साध्यादयः स्वरास्तेषु स्वराः षण्णवतिस्त्विह ॥ १०५ ।।
एकैकं श्रुतिविद्धाः स्युः साध्याः कोष्ठेषु वक्रतः ।
कोष्ठमष्टममारभ्य साध्येषु श्रुतिसप्ततः ।। १०६ ॥
वीथ्यन्ते षट्श्रुतिस्थाः स्युयूंनास्ते रिंगमाः पधौ ।
कोणावसानभावात्तु
निषादो नैव विद्यते ॥ १०७ ।।
तस्मात् षण्णवतिस्तन्व्यां चोदितास्तानमण्डले ।
इत्थं मिते मण्डलेऽस्मिन् स्वरश्रुति विभेदनम् ॥ १०८ ॥
इत्येतद्देवि ते प्रोक्तं तानमण्डलमुत्तमम् ॥
॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे मूर्छना गेयप्रकरणं नाम नवमोऽध्यायः॥
॥ अथ दशमोऽध्यायः॥
वीथीषु सप्तसु चतुर्दश कोष्ठक्लप्त्या
कोष्ठानि चाष्टनवतिस्वरसंभवानि ।
आरभ्य मध्यम मिहाधिपतिः स्वरः स्या-
द्वीथीशिरस्सु सकलेष्वपि तत्र तत्र ॥ १०९॥
ब्रह्माणी मण्डलं चेति तन्व्यः पञ्चोत्तरं शतम् ।
न्यूनपश्चाशदायामविस्तारं चतुरश्रकम् ॥ ११० ॥

·एकादशोऽध्यायः अनुतारमपेक्ष्यैव कोष्ठान्ते तत्पुरस्सरम् । मध्यमतं(त्रि)[त्री श्रुतयो नीचायाः प्रथमतन्ध्याः स्युः ।। १११ ॥ मध्यमतस्त्रीणि स्युः सरिंगमपधतः क्रमादेवम् । पधनिस रिंगे क्रमोऽयं नीत्वा पश्चोत्तरे शतके ॥ ११२ ॥ तुल्ये कलाश्रुतिरिति चित्रमिदं मण्डलं कलितम् । ॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे 'मूर्छनामण्डललक्षणं नाम दशमोऽध्यायः॥ ॥अथैकादशोऽध्यायः॥ प्रणिपत्य महेशानी शम्भुमासीनमन्तिके । पप्रच्छ ब्रूहि शुद्धान् वै रागान् त्वन्मुखसंभवान् ॥ ११३ ॥ ईश्वर उवाच- शृणु देवि मया पूर्व सप्त सोचिताः स्वराः । प्रातिलोम्यानुलोम्येन स्वरजा वर्ण्यते ततः ॥ ११४ ॥ ममापगममा गागा पममा पगरीगम । सागगगगामापा गपापाधधनीनिनि ॥ ११५॥ धधाधा इत्ययं कामो (दवि)[ऽन्धोळि]नामा समीरितः । ससगामा सरीसासा पपारिरि ततोन्धला ॥ ११६ ॥ धधागगारिसा मध्यगान्धारसंज्ञितः परः] । दिसनीपापमापम्मा गगमा शाह(य)[1]'ततः ॥ ११७ ।। गामगारिरिरीसासा ससानिनिनिसाधधा। 'काबातिरेवमुक्तोऽयं नागध्वनिस्थोच्यते ॥ ११८ ।। 1. This raga is talled 'शाहरी' or 'शकरो' in the description of Janya Ragas in sl. 158. 2. This raga is called garant in sl. 159.

·औमापतम् । परमगारिरिमागागा मगरीरिरिगारि सा। गगाधधपपा गाप पपपा धधपम्मदाम् ॥ ११९ ।। एवं दिव्यावती प्रोक्ता प्रोच्यतेऽथ तरङ्गिणी । साससारिंगमागारीरिसरीमाससा ततः ॥ १२० ॥ सारिमापमगारी स साससेति(रु)[कु]रुञ्चि(ता)[का] । सानिनीधधपापारा पापपानिधपारगाः ॥ १२१ ।। नेतिभल्ला ततः प्रोक्तो मेघरजी समीयते सरीगमामपापापापपापा सिभिरीमिताः ॥ १२२ ॥ वृषगन्धामार्ग(व) पद्म]पुलिन्दी काम[दान्धला । गन्धाराहेरितं वार्ति सपिदिव्या तरङ्गिणी ।। १२३ ।। कुरु(ण्ठी)[ञ्ची] भल्लमेघाख्यो धातुपश्चम आहिरः । तुरगी मधु पौराणी दिवी सैन्धवगान्धिके ॥ १२४ ।। स्वभावनयचोगारी तांकस्योत्कुल्लिका ततः । अम्बिका वेदसत्यं च कामं धूमं च पिङ्गलम् ।। १२५ ॥ एते षटत्रिंशदाख्याताः शुद्धा रागास्तु पार्वति । उत्पत्तिमेषां वक्ष्यामि स्वरजातिमनन्तरम् ।। १२६ ॥ ससनीरिंगरीपापमपामवृषभायः । ससनीधममागागमपपासरिसा ततः ॥ १२७ ।। रक्तगान्धाररागोऽयं मार्गरागस्तु कथ्यते । धधापपधपागाग सगगा मम इत्यसौ ॥ १२८ ॥ गगमारिरिरी गरिमपगा गग इत्यपि । 'पद्मरागस्त्वयं देवि पुलिन्दी मगारिसारिस ॥ १२९ ।। 1. This raga is called 'कुरुची' in sl. 162 and in 'C' 2. The ten Ragas from कामोद to मेघ have already been described and they are repeated in the list.

·एकादशोऽध्यायः इत्येवं कथिता (धातुरागो] गोडस्ततो भवेत् । धधनीसाधधापापा पमारीरिंग इत्यपि ॥ १३० ॥ धातुगौडस्त्वयं देवि पञ्चमं तु ततः शृणु । सासासरिरिगागांममापपापपधापमा ॥ १३१ ॥ गसा पञ्चमरागोऽयमाहिरश्वोच्यते क्रमात् । रिगारिरिरिगारीरि गारिरीगा रिरी ततः ॥ १३२ ।। पाममारिगरीरी स रिगमैस्तुरंगी भवेत् । गमगा सरिंगा माध पामगारिग इत्यपि ॥ १३३ ।। एषा मधुकरी प्रोक्ता पौराणी सम्यगुच्यते । ससरीरिरिरी गाग गगारि गगमामग ॥ १३४ ।। पसासससरीरीरि दीवीरागस्ततो भवेत् । रिरीगमागमापापगगगासारिरिभवेत् ॥ १३५॥ सानीधपा धधनिसा रिंगमा सैन्धवी ततः । पपामगममागागरिरिरीरिससाससः ॥ १३६ ॥ गन्तिका(रो)मोदमुक्तोऽयं स्वभावक्रीरथोच्यते । रिरीगारिरिमामामगारिरीगारिरीस्ततः ॥ १३७ ।। मापपामगरीरीरिगरिसा नयन(की)[क्रिया । पपाधधपपामागगरिरीगगरी ततः ।। १३८ ।। चौहार्तिरेवमुक्तोऽयं ताङ्गश्यायामेथोच्यते । त मपामगरिंगारीगमापमामगरी गरी ॥ १३९ ॥ सरीगरिधमापामारिगमोत्कुलिका ततः । पपपामापमा गागगगमागरिरीममा ॥ १४०॥ एवमेवाम्बिका प्रोक्ता धेकत्रिंशदनुक्रमात् । उपदिष्टैर्मया पूर्वमृषिनिः समुदीरिताः ॥ १४१ ॥ मयैव तुभ्यं कथिता रागाः पञ्च महेश्वरि । अप्रसिद्धा मिधानांस्तान् शृणुष्व गदतो मम ॥ १४२ ।।

·औमापतम् वेदः सत्यं च कामं च धूमं पिङ्गलमेव च । मयैव पञ्चभिर्वक्त्रैः सृष्टाः पूर्व कुतूहलात् ॥ १४३ ॥ एतेषां वक्ष्यते देवि पञ्चानां लक्षणं मया । उच्चारणादुदात्तादिस्वरै रागस्य संभवात् ॥ १४४ ॥ 'तस्माद्वेद इति ख्यातः प्रणवद्वयसंयुतः । उदात्तेनानुदातेन स्वरितेन च येन च ॥ १४५ ॥ गीयमानतया वेदमित्याहुः प्रथमं जनाः । सत्यस्य भेदाः सप्त स्युरेकोदप्रगतिः स्मृता ॥ १४६ ॥ चतुष्पाधष्टपादी च द्विधारोहावरोहतः । एकपादी द्विपादी च प्रोक्तमेकैकमम्बिके ॥ १४७ ॥ कामस्य पञ्चधा भेदाः कथ्यन्ते गिरिकन्यके। स्पर्शद्विगुणके द्वे च तस्यारोहावरोहतः ।। १४८ ॥ अर्धमध्यावरोहेण भवेदेकैकमम्बिके । अञ्जसा त्वेकमुद्भूतमेभिः पार्वति पञ्चधा ॥ १४९ ।। धूमरागो भवेदेको द्विविधं पिङ्गलं तथा । पञ्च रागा इति प्रोक्ता झेकत्रिंशदथोच्यते ॥ १५०॥ सप्तस्वराणां ज्ञातव्यं प्रातिलोम्यानुलोम्यतः । अतः संभूय शुद्धास्ते षट्त्रिंशत्सङ्ख्ययो दिताः ॥ १५१ ॥ सालगस्य भवेदेकमुत्पत्तिः कमलानने । कामे मालवकेदारश्रीच्छायाङ्गयः समुस्थिताः ॥ १५२ ॥ अष्टभेदा वराटी स्याद्ध्मे देशादिकाः क्रमात् । वृषे तु ललिता काली नीचमङ्गलकैशिका ।। १५३ ॥ रक्तगन्धाररागस्तु रागा] मध्यमादिः समुत्थितः । मार्गरागो बन्ध्य एव तत्र जन्म न कस्यचित् ॥ १५४ ॥ ..

·एकादशोऽध्यायः १७ •. पद्मे कन्नटवंकालदाक्षिणात्ये समुत्थिते । मञ्जरी' द्रावणी श्रीकण्ठो नादान्तरिता ततः ॥ १५५ ॥ पुलिन्दी स्वरसंभूताश्चत्वार इति कथ्यते । सौराष्ट्ररेव गुप्तौ गौरिः पूर्वयुतरीति गौडाः स्युः ॥ १५६ ॥ कामोदधिस्वरभवाः पञ्चैते वारिधाविवा- अमृतला । अन्धाड्यामत्र संजातो. हिन्दोल इति कथ्यते ॥ १५७ ॥ माध्यगान्धाररागस्तु वन्ध्य इत्यभिधीयते । शाहर्यास्तु समुद्भता मल्हरी चाहितापि च ॥ १५८ ॥ कम्बावतीभवा नाट्टा मालवश्रीर्मुखारिका । नागध्वनौ तु वकाल सोमरागोऽथ तुण्डिका ॥ १५९ ।। दीव्यावत्यास्तगलगो घण्डिकाराग इत्यसौ । देशा भूपालदेवक्या वेला शाखाम्बुधिस्ततः ॥ १६० ।। तरङ्गिण्यास्समुद्भूताः पञ्चैते रागपुङ्गवैः । छायालककुरुञ्ची च सुद्वाहिन्यथ देशिका ॥ १६१ ॥ कुरुञ्ची स्वरसंभूताः स्मिय इत्यभिधीयते । । भल्लातके समुद्भूतः श्रीकण्ठ इति च स्मृतम् ॥ १६२ ॥ मेघडज्यां वसन्तस्तु धम्माली च समुत्थिताः । गौडकण्ठ्या गौडाभ्यां दीपपूर्णादिके क्रमात् ।। १६३ ॥ धातोः शौण्डः समुद्भूतो पञ्चमेन तु कश्चन । छायागौडश्च गौरी च सालगे। भैरवस्ततः ॥ १६४ ।। गुण्डकी चैव चत्वार एवमाहिरसंभवाः । तुरगी स्वरसंभूताच्छल्लिका राग इत्यसौ ॥ १६५ ॥ 1. C. पधिनी. 2. A. half-sloka appears to be missing here. 3. B. 'शक्कर्यास्तु' 4. C. बाहितापि 3

·औमापतम्
पन्ध्या मधुकरी च्छाया पौराणी स्वरसंभवा ।
मंगधेन ससौराष्ट्रा हिनामा(?)इति च क्रमात् ॥ १६६ ॥
बीथीस्वरसुसंभूतः कोलाहल इति स्मृतिः ।
गौधः सैन्धवसंभूत एहान्धरणगौडकौ ॥ १६७ ॥
गन्धीकामोदरागे तु नीलोत्पल इति स्मृतः ।
नेत्रक्रीस्वरसंभूता रामक्रीरिति कथ्यते ॥ १६८ ॥
चौहारिरेव ताङ्गेशी स्वभावक्री च बन्ध्यका ।
वसन्तोल्लण्टिकायां तु महुटीरागसंभवः ॥ १६९ ।।
अम्बिका स्वरसंभूता सन्नाशी शुद्धभैरवौ।
वेदः सत्यं विना रागाश्चतुर्विंशदिहेरिताः ॥ १७० ॥
शुद्धास्तेभ्यः समुद्भूताः सरागा अष्टषष्टिका ।
शुद्धसालगयो तो वसन्तो नवषष्टिकः ॥ १७१ ॥
द्वात्रिंशदवशिष्टास्तु रागे वेदे समुत्थिताः ।
.
इत्यौमापते गीतशास्त्रे शुद्धरागलक्षणं नाम एकादशोऽध्यायः॥
॥ अथ द्वादशोऽध्यायः॥
एतेषां छायया जाताश्छायालकसमाहयाः ।
असङ्ख्यातास्तु ते तेषु शतमेकोत्तरं कमात् ॥ १७२ ।।
रागागरागा भाषाङ्गक्रियाङ्गादिभिरीरिताः ।
तानहं संप्रवक्ष्यामि यथावदनुपूर्वशः ॥ १७३ ॥
मध्यमादिश्च देशीबहिन्दोल(तुलितोडि]नामकः ।
बराटी मालवश्रीव श्रीव(का) [गा]लक(गो)[गुर्जिरी ॥ १७४ ॥
शहराभरणाख्यश्च धन्याशी देवशाखिका ।
गौडध भैरवी चैव सोमो घण्टावती ततः ॥ १७५ ॥

·द्वादशोऽध्यायः ९ पण्टिका गुण्डकी चैव केशी शुद्धवराटिका । रागागान्येवमुक्तानि विंशतिस्तदनन्तरम् ।। १७६ ॥ भाषाङ्गानि २० ललिताख्या ततो वेलावल्ली द्रावणिनामकाः । नट्टनारायणा पश्चादाक्षिण्याश्च ततः परम् ॥ १७७ ॥ वृहती तदनुमोक्ता श्रीकण्ठः पलमारी। मम्माली च तथा सुद्वा फनी शाखाम्बुधिस्ततः ॥ १७८ ॥ सालवाहिनिसौराष्टौ कालिन्दीसुरसैन्धवी। देशात्री चैव कर्णाट व(का)[गा]लो भाषितैष च ॥ १७९ ॥ गोल्लीति भाषांगान्येवं विंशतिः कथितान्यथ । क्रियानानि २० छायाङ्गी कैशिकी चैव नादान्ताच्छलिकेति च ॥ १८० ॥ नीलोत्पलीच गान्धारी मगधाख्यस्ततः परम् । कोलाह(लो)[ल] एल्लहश्च गलरलकनामकः ॥ १८१ ।। कुरुन्दो ललिता चैव भैरवाख्योऽथ मल्हरी । छायागौऽश्च गोडश्च गौरी पूर्णादिका ततः ॥ १८२ ।। माडिकाख्या मुहुरिका महाराष्ट्री ततः परम् । उपाङ्गानि ४१ क्रियाङ्गा विंशतिः प्रोक्ता उपाङ्गो (अ)ोथ वक्ष्यते ॥ १८३ ॥ दक्षिणाख्यश्च सौराष्ट्रस्तथा मालवगौडकः । तलाख्यो रामकृतिरवसानं च नाङ्गली ।। १८४ ॥ 1. B. 'फीनी• for 'फनी। 2. B. 'हायाजी' for 'छायानी' 3. C नगलाख्यो' for 'तलाख्यो।

·२४ औमापतम् 'प्रतापाक्षी वेशरश्च प्रतापश्शृङ्गिन्नामका । नर्वेला वल्ली भैरवश्व सिंहाली देवबालकः ॥ १८५ ।। वङ्गाली मालवी'पा(दि) [डी] वकालो धूर्जटीरीततः । छायन्दरिनामा च सुभगी गद्यरागकः ॥ १८६॥ तथा ध्वनिविलासश्च स्वरां(गान्मग्रि) जो भृङ्गि नामकः । उन्मत्तरागा इत्व चत्वारिंशदुपाङ्गजाः ॥ १८७ ॥ सम्भूयैकोत्तरशतं जन्मसंबन्धना स्मृताः । रागच्छायानुकारित्वाद्रागाङ्गानि विदुर्बुधाः ॥ १८८ ।। रागे मनोगते चापि शनैर्य उपलभ्यते । स तु भाषाङ्ग इत्युक्तः क्रियाङ्गस्त्वथ कथ्यते ॥ १८९ ॥ रागे जातेऽपि शनकैतागतिविधानतः । क्रियाङ्गस्योपलब्धिः स्यादुपाङ्गस्त्वथ वक्ष्यते ।। १९० ।। उपसामीप्यतो वृत्ते रागानामप्युपाङ्गता । सम्भूयैकोत्तरशतं शुद्धछाया समीरिताः ॥ १९१ ।। येषां तु जननी तावत्स्वरजातिस्दीयते । शुद्धं च शिवरूपेण शक्तिरूपेण सालगम् ॥ १९२ ।। द्वयोर्मिश्रं तु सङ्कीर्णमतस्ते त्रिविधा मताः । वराटीललिताभ्यां च शुद्धावृषभरागतः ॥ १९३ ॥ उत्पन्नोऽयं वसन्तश्च संकीर्णत्वेन लक्ष्यते । सरीगमपधन्नीस सगसा सा तु मध्यमः ॥ १९४ ॥ ससमागगमा पापा मगादेशीति कथ्यते । संगसागरिगा चैव हिन्दोल]स्तु भवेत्ततः ॥ १९५ ॥ 1. C. 'चाद्री' for 'पादि। 2. C. 'स्वरामो मृति' for 'स्वराजान्मनि' ·द्वादशोऽध्यायः २१ 'सनिन्धपगरिंकाग सा तु (स्त्री) [श्रीति निगद्यते । रिंगमूनं यथामार्ग पदाये जायते ततः ॥ १९६ ॥ सनिंदपं मगरिसा गसा (तुण्डी) [तोडी] निगद्यते । रिंगमूनं यथामार्ग मालवश्रीरिसादिभिः ॥ १९७ ।। सनिन्धपं मापाधैश्रीरागस्त्वभिधीयते । पपाममगरीसासर्वकाल: कथितो बुधैः ॥ १९८ ॥ धनीधसनिपापम्म गरी भिश्शुद्धगुर्जरी । सनिन्धपा भ[ग]सरिगदैश्शङ्करभूषणम् ॥ १९९ ॥ सगं सम पुनः कुर्याद्धन्नासी जायते ततः । सनिन्धर्मगरिकैः देशाखी[क्षी] मिश्रमम्मपैः ॥ २०० सरिसा गरिसा पापा स गौडे जायते ततः । मगगा मौमपा धैसा प्रोक्तोऽयं भैरवी ततः ॥ २०१ सनिन्धपं मगरिमं सोमरागस्ततः परम् । सगमा मपगाधैसा घण्टारागससा ततः ॥ २०२ ।। सरिगागमगा पापा स देशीरागसंज्ञकः । गगाममरिगामागाधमगुण्डक्रिया ततः ।। २०३ ।। सगम्मपगमा पापा कैशिकारागमामगः । ततः परं वराटी च सनि-धमपगारिसा ॥ २०४ ॥ संपूर्णस्वरसम्भूति नाटे ग निसनीगमाः । सगम निगमं पादा रिरिसा ललिता ततः ।। २०५॥ 1. This line is not found in B and C. 2. B and C. 'वराटी' for 'पदाग्रे' 3. C. 'मगसरीगसै: for 'मसरिगर्द:' 4. B. 'पामा' and C. 'पागा' for 'पापा'. 5. C. 'धपम' for 'धमप' . 6. C. 'रि' for 'नि, ·२२ औमापतम् सैनिन्धपं मगरिमं वेलावल्ली ततः परम् । समगा पम गा(सा)मा सा प्रोक्तेयं द्रावणी ततः ॥ २०६ ॥ नट्टनारायणी रागो गरिसा पमसामपाः । समगं पमगं सारिरिरिसा (दि)[दक्षिणा ततः ॥ २०७ ॥ सनिन्धपं सरिंगपा वृहती राग उच्यते । (गि)[ग]रिसम्मरिसा धैसा श्रीकण्ठः प्रोच्यते ततः ॥ २०८ ॥ सरिगापमगा सासा निधपा मगगा ससा । श्रीकण्ठ(स्ये)[स्त्वे]व मु(को)[क्तोऽयं प्रयुक्ते)क्तो] हलमञ्जरी।।२०९॥ सनीमगरि(का)गापा पा(द)[भ]म्माली गगमास्त(कम्)[तः । सससा मममा गारिधपं सुदाहिनी ततः ॥ २१० ॥ (शाक)[साकांबोधी समा गापा मपाधैसा ततः परम् । धनिसा सनिपा माप सालवाहिनि सासगा ॥ २११ ॥ सगमा (प्रिव)[निम]मापापा सौराष्ट्रा हि ततः परम् । कालिन्दीरेव(मुक्तो)[गुप्तोऽयं सनिन्धापा सरीगमा ।। २१२ ।। सौराष्ट्रसैन्धवी पामा गमा पागा ततः परम् । सनिन्धपम्मगरिंग देशाखा विश्रमम्म पम् ॥ २१३ ॥ मगारिरि गमापाधै कर्णाटो वंगलस्ततः । गगसाममरी पामा गोल्ली रागस्ततः परम् ॥ २१४ ॥ . 1. C. 'गामासा' for 'गासामासा' 2. C. 'द' for 'दि'. 3. C. 'श्रीकण्ठस्त्वेवमुक्तोऽयं प्रयुक्तो for 'श्रीकण्ठस्येवमुष्कोऽयं प्रयुक्त 4. C. 'गमगा: ' for 'गगमाः। 5. C. कांबोजी' for 'कांबोधी। 6. C.'निममापासो' for 'प्रिवमापापा' 7. B. 'पमम् ' and C. 'परम् । for 'मपम् । - .

·द्वादशोऽध्यायः :२३ : सगमा गममा पामा 'पमच्छायाङ्गितस्ततः।। धनिसा गरिसा पापा (स)सगसा कैशिकेति च ॥ २१५ ॥ मसाधपागमापामा नादान्तरि ततः परम् । गरिसाधनिसामापासरिगाच्छलिकस्ततः ॥२१६ ॥ गरिमासरिमापामा नीलोत्पल्लिगसा ततः । सगसामपगान्धारी मगधात्यस्ततः परम् ॥ २१७॥ पमानिगारिसागापा सगसानिगसा ततः । धनिसागरिमाधेससंग कोलाहलस्ततः ॥ २१८ ॥ गरिमं प(त)[4]नी सानी दमपं गमपं(थ)[प]नि । अपमगमगं रीस्यात् बोडितध्यस्तगुप्तयोः ॥ २१९ ॥ रिंगमून सि(मि)निन्धं च पगंपमगरीसयोः । सनिन्धपम्मगरिकं रामक्रीपगरीसकम् ।। २२० ॥ पवर्गे ललिता जाताश्शुद्ध सनि(द)[4]पामगाः । सनिन्ध ममपाधैस सगंरिपसमंकृतः ॥ २२१ ॥ गौडीमालवनातस्य तद्यस्त मालवी ततः । सगंसमपुनः कुर्या(त् )धन्नाशी जायते ततः ॥ २२२ ॥ क्षीयन्ते च कलामष्टस्वरं कर्णाट (नील)[गौड]कम् । ससारिरीगरीपाप एल्हारागस्ततः परम् ॥ २२३ ॥ धपमंगमधसानिगतुरञ्जकनामकः । ससानिनीगामापा गरिसा'प कुरुञ्जिका ॥ २२४ ॥ 1. B. 'मप' for 'पम'. 2. C. 'तद्वयस्त ' for 'तयस्त 3. C. 'सनिदं for ' सिमिनिन्छ। 4. C. 'पम' for 'मम' 5. B. 'गोलकम् ' and C. 'गौडकम् ' for 'नीलकम् 6. C. 'मपंसानि गलरजक' for 'मधसानिगतुरजक' 7. C. 'च' for 'प' ·२१ औमापतम् ('न)[ग]मापधनि(द)[]पम भैरवाख्यस्ततः परम् । सनिन्धपं मगरि (क)[ग]रिप गरिसमल्हरी ॥ २२५ ।। गनिसा धनिसा पापा सगौपूर्णादिराग(गः)[काः । ससांनिनी गरीमापा नाडिकाख्या स सारिमाः ॥ २२६ ।। सनिगपरिगापपा मुहरी पगसापमा । महाराष्ट्री (स)गपम मा सरिसा गरिसापम ॥ २२७ ॥ धनीससनिगापामा दाक्षिणाख्यं ततः परम् । सरिगं पमगं साधास्त'लाख्योनिपाधमः ॥ २२८ ॥ H अवसानं निमपमं सरिसं समगं मपः । नाङ्गुलीनिधपाधेसै प्रतापाक्षी च कथ्यते ॥ २२९ ॥ सगरीगमपानीस विपरीतं च वेसरः । गगमा पगमाङ्कस प्रतापपगसानि स ॥ २३० ॥ गरीगमरि सानीस गिरिसरशृङ्गिनामकः । निधनी सधनी पामा सिंहावल्लीमपारिसः ॥ २३१ ॥ पमपापं गलोधैव समपानी ततः परम् । गिरिसा मपधाधैस धूर्जटी सगरीमपः ।। २३२ ॥ 1. C. 'गमापधनिसापम' for ' नमापधानदपम' 2. C. 'पा' for 'क' 3. B. 'का:' for 'गा। 4. C. 'गा' for 'सा . 5. Bomits 'स' 6. C. 'मापादाक्षिणाख्यः for 'पामादाक्षिणाख्य। 7. । C. 'सक' for 'तश्र' 8. C. 'म' for •पम' 9. C. 'गरिस' for 'गिरिस' ·त्रयोदशोऽध्यायः २ ससमा रिरि पाबैस निपमा च्छायसुन्दरी । स]सरीगमपास निधनी सुभगी ततः ॥ २३३ ॥ गमपामपमाघेस गरिसा (गत्यरागतः) [गधरागकः । धनीससनिधामापा सरीध्वनिविलासकः ।। २३४ ।। सगरीरिगपामाप स्वरांगस्समपा (ति)[नि च । मपधागपधामोमो गनिसा मृगिनामकः ॥ २३५॥ सरिपानिसधामागा उन्मत्तस्सरिगामप । शृणुष्वावहिता देवि स (गगां) शशां]काधिकं शतम् ॥ २३६ ।। ॥ इत्यौमापते गीतशास्ने रागप्रस्ता(र)[रो]नाम द्वादशोऽध्यायः ॥ ॥ अथ त्रयोदशोऽध्यायः॥ रागप्रकाशनायैव रागजा(ती)[ति रुदीरिता(:)। एतेन प्रथम जातं रूपकत्वेन लक्ष्यते ॥ २३७ ॥ त्रिंशसंख्यानि (का)[ता]नि स्युः एतेषां लक्षणं ब्रुवे । शान्तं शूलिकरं प्रान्तशशिप- हयान्वितम् ॥ २३८ ॥ दीप्तं शास्त्रं गुरुं हंसं कान्तं सूर्यकर प्रभुम् । धेनु व्योमधृतं नाटयं बालं वृद्धं शुकं भृगुम् ॥ २३९ ।। हरिज चरितं कामश्रीविलम्ब स्वरूपकम् । एतानि (क) तेषां नामानि लक्षणं त्वथ वक्ष्यते ॥ २४० ॥ स्वरैश्च षड्जगान्धारपञ्चमैः प्रथमं भवेत् । उद्ग्राहा........न्तर्या(दो) भो]गस्तु अष्टौ षोडश चाष्टधा ॥ २४१ । 1. C. भा'.for 'पा' 2. C. 'सस' for 'स' 3. C. 'गवरागक:' for 'गद्यरागतः' 4. C. 'नि' for 'ति' 5. C. 'शशाहाधिक' for 'गगाइथिक' 6. C. 'छायालगराग' for 'राग' ·२६ औमापतम् ' मात्रा संख्या रसाश्वास्य हास्यशृङ्गारवीरकाः । पश्चसप्ताष्टमात्रासु यतिरत्र प्रचोदिता ॥ २४२॥ त्रिंशत्प्रकारभिन्नेन रूपकेन विधीयते । ॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे रूपलक्षणं नाम त्रयोदशोऽध्यायः॥ ॥ अथ चतुर्दशोऽध्यायः॥ (म)[त]दीयस्य स्वरूपं तु ततः परमिहोच्यते । हरिणापि प्रसंज्ञातं माधिकं तु ततः प्रियम् ॥ २४३ ।। कैलास कोमलं पथ्यसमाख्य साधनं प्रिया । बारुणं सर्वतोज्योतिः सिंहध्वानं भयं श्रियम् ।। २४४ ॥ रक्षणं वालनं व्योम वरदं कारणं प्रभुम् । मङ्गलं भद्रनाकौ च सर्वव्यापी हयस्य यः ॥ २४५ ।। कुशलः कु(ट)[ह?]र: कुम्भविरलव्यस्तविस्तको पन्नगः पवनों भोगी नीलमेघश्शुको भृगुः ॥ २४६ ॥ निर्विकारः स्वयं भाव्यशकः शुक्रः श्रुतिः कृतिः । तालजं शब्दकं वाचं स्वररत्नं लयं स्वयम् ॥ २४७ ॥ मुग्ध[ञ्च]निपुणं हैमं मौक्तिकण्डेकिजम्बुकम् । म(दि)[व्यस्य पडिम(टि)[व्यस्य तालभेदस्तु दृश्यते ॥ २४८ उद्]प्राहान्तर्याभोगेषु दश(घाको)[पञ्चैको!]नभिन्नताम् । किवनारदसंवादे शिवेनोक्तो भयं क्रमः ॥ २४९ ॥ सरिभ्यांमनिषाभिश्च उद्]िप्राहारम्भ इष्यते । शशाकान्यकपर्यन्त यदनमप्रकीर्तितम् ॥ २५० ॥ . 1. B. उभयस्य ' for 'मदीयस्य 2. B. 'विप्रसंजात' for 'पि प्रसंशातं' 3. B. 'दु' for 'ट' 4. B. 'प' for 'य' .

·पञ्चदशोऽध्यायः २७ अत्र तावद्विशेषोऽस्ति नृत्ये पर्तिकरणक्रमात् । द्]िमहान्तर्यभोगेषु(त्वत) त्वन्तर्याद्विगुणं भवेत् ॥ २५ ॥ मन शान्तं परित्यज्य व्यतिरिक्ता रसा मताः । म....येस्या विमुलेन त्रिंशत्ताभिष इष्यते ॥ २५२ ।। अयमेव क्रमः कार्य पडिम(टिरा)[ट्यस्य] [षा अपि । ॥ इत्यौमापते गीतशाले म(टि)[य] लक्षणं नामचतुर्दशोऽध्यायः ॥ ॥ अथ पञ्चदशोऽध्यायः॥ देवं देवी सुखासीन कैलासे पर्यपृच्छत् । भगवन् कथ्यतामष्टचत्वारिंशद्धवाः क्रमात् ॥ २५३ ॥ ईश्वर उवाच- शृणु देवि त्वया पृष्टं ध्रुवालक्षणमुत्तमम् । ध्रुवाविज्ञानमात्रेण फलमिष्टमवामुयात् ॥ २५४ ॥ ध्रुवाः षोडश पाताले कम्बलाश्वतरेरिताः । कूर्मरूपं जलबिन्दुवायुमेदं विलाम्बितम् ॥ २५५ ॥ रक्तकार्य महाश्वेत हेम वैरि सुभाषितम् । जयरूपं महाकालं पञ्चमं सोमभूषणम् ॥ २५६ ॥ रङ्गवक्तं जगन्नाथं गरलं षोडश ध्रुवाः । त्रयस्त्रिंशाक्षरारम्भन्यूनपञ्चाशदन्तिकम् ॥ २५७ ।। कूर्मरूपादिवृद्धिः स्यात् स्वरनाम च कथ्यते । अयुत मोहन मध्यं जनमोहं च षड्नकम् ॥ २५८ ॥ अन्तश्चक्षुश्च सर्वज्ञ ऋषमोऽष्टस्वराः स्मृताः । शृङ्गारहास्यकरुणावीररौद्रमयानकाः ॥ २५९ ।।

·२८ औमापतम् क्रोधबीभत्समित्येते स्वराणां क्रमशो रसाः । इत्थं पाताललोकेषु विशेषः परिकीर्तितः ॥ २६ ॥ एकस्वरे त्वेकरसे ध्रुवे विद्धि क्रमात्मिके । ॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे कूर्मरूपादि ध्रुवालक्षण नाम पञ्चदशोऽध्यायः ।। . ॥ अथ षोडशोऽध्यायः॥ ध्रुवः कौस्तुभलोकेशौ गिरीशो लोचनामयः यौ] । लयरूपमहं शान्तं अखण्डमद्वयं द्वयम् ॥ २६१ ॥ अन्यत्र चेष्टितं भीम सर्वनाम सुमन्दिरम् । स्वर्गे प्रवृत्ता इत्येता ध्रुवा षोडश तुम्बुरु ।। २६२ ॥ षष्टयक्षरं समारभ्य पञ्चविवर्धिताः । स्वर्गलोके ध्रुवा मान पञ्चपञ्चत्रिंशद्युतं मतम् ।। २६३ ॥ गान्धारं सर्वदं कामनाश-खगं तथम् । भूतेश्वरं जम्बुरूपं शुद्धं क्रौञ्चं सुवैश्यजम् ॥ २६४ ॥ रौद्रं हास्यरसं क्षात्रं विभवं षोडश स्वराः । क्रमाद्विद्धि ध्रुवायुक्ता रसा बीभत्सवार्जिताः ॥ २६५ ॥ ॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे देवलोकभुवालक्षणं नाम षोडशोऽध्यायः ।। ॥ अथ सप्तदशोऽध्यायः॥ अतः परं प्रवक्ष्यामि भूमिलोके ध्रुवाः क्रमात् । नयन्तश्शेखरोत्साहो निमलो मधुरस्तथा ॥ २६६ ॥ .. कुन्तल: कोलकश्चारुनन्दनश्चन्द्रशेखरः । कामदो विजयाख्यश्च कन्दर्पो जयमङ्गलः ॥ २६७ ॥ तिलको ललितश्चेति भवेत्वोडशधा भ्रवाः । एकैकाक्षरवृद्धिः स्यात् ध्रुवे तु पदनिर्मिताः ।। २६८ ॥ .

·सप्तदशोऽध्यायः २९ अष्टपादाश्च षट्पादा ध्रुवा- संपरिकीर्तिताः । उद्याहस्तु द्विपादः स्याद(न्तु)न्त]री त्वेकपादिका ॥ २६९ ।। आभोगस्तु द्विपादो वा पञ्चपादोऽथवा भवेत् । उ[]प्राहपादयुगलं प्रोक्तं सप्तदशाक्षरम् ॥ २७० ।। अन्तर्याः स्वरभेदश्च इति भेदश्च जायते । आभोगे षोडशकला ध्रुवेति' पदनिर्मिताः ॥ २७१ ॥ जयन्तनाम्नस्तु परं ध्रुवायां ऋषिर्भवेन्नारदनामधेयः ब्रा(मणी)[सी]णी च देवी फलमर्थसिद्धिः शृङ्गारनामा रस इत्युदीरणम् ॥ २७२ ॥ जयन्तध्रुवायां मगौ मोनयुग्म स युग्मं च पादद्व रे तुल्यमेतत् । दगौ गोनगौ गोरगौ गोमगौ स- म्ससौ गोन्तरीचिहमेवं प्रणीतम् ।। २७३ ॥ नयन्ताख्यध्रुवायां तु पार्वतीलोचनोभवेत् । ॥ इति जयन्तध्रुवा॥ शेखराख्यध्रुवायां तु परं ब्रह्म भवेदृषिः । गायत्री देवता ताल: सिंहनादः फलं सुखम् ॥ २७४ ॥ शेखराख्यध्रुवायां तु भगौ गौलनसाभगौ ॥ २७५ ॥ भगौगोजरसाभौगः शेखराख्यध्रुवान्तरी । आभोगे षोडशकला शेखराख्यस्य लक्षणम् ॥ २७६ ॥ ॥ इति शेखर वा ॥ उत्साहारुगध्रवायां तु स्यादृषिर्भव उदाहृतः । देवता त्वं हि विरहो रसः (सप्तिः) [सूतिः] फलं भवेत् ॥ २७७ ।। 1. B. 'द्वि' for 'ति:

·३० औमाफ्तम् नजमातयजा गा............ पत्युगमुत्साह उदग्रहे । मनभातरसालोकस्ससनाललमास्सलः ॥ २७८ ॥ लघुश्च पादयुगलमुत्साहाख्यध्रुवान्तरी । उत्साहाख्यध्रुवाभोगमुदिमाहान्तरिलक्षणः ॥ २७९ ॥ उत्साहारव्यध्रुवा ताल उद्धट)[ट्टस्साष्टपादिका । ॥ इत्युत्साहध्रुवा ॥ निर्मलाख्यधुवायां स्यात्कपिलो ऋषिरीरितः ।। २८० ॥ हयलीलाफलं वस्त्रं लक्ष्मीर्देव्यद्भुतो रसः । नयसारसमालोगो निर्मलो ग्रहवत्पुरा ।। २८१ ॥ निर्मलो ग्रहवत्पादो न्यासाः पञ्चर(ग)णा इति । कथ्यन्ते निर्मलान्तर्योः नयनाजगमा(ब)[घ ? ]गाः ॥ २८२ ।। जगसा रगलानोनो ननौ पादाः परं ततः । उद्ग्रिहान्तारिमानं स्यादाभोगे निर्मला ध्रुवे ॥ २८३ ॥ ॥ इति निर्मलध्रुवा ॥ माण्डव्योऽस्य ऋषिर्देवि मङ्गलाप्यद्भुतो रसः । एकतालं फलं श्रेष्ठं षट्पादे मधुरध्रुवे ॥ २८४ ॥ ममगातगगंमोगो मगगा मधुरादिवत् । मगामोगोगमौ मोमो मगणो मधुरान्यवत् ॥ २८५ ॥ मयजा गगया मोमो गान्तर्या मधुरध्रुवे । आदो गवादो मधुर उद्माहान्तरिलक्षणे ॥ २८६ ॥ मधुरध्रुवा कृन्तलाख्यध्वे देवी कौमारी काश्यपो ऋषिः । भयानक: फलं लक्ष्मी रतिलीलश्व तालकः ।। २८७ ॥ कुन्तलस्योद्ग्रहद्वन्द्वे तधनातमतारगाः । अन्तयां कुन्तलस्सैव तयनातममानगौ ॥ २८८ ॥ लब्धा(भीप्रभूये)[भोग भुवो]मानमुद्]िप्रा[हा]न्तरिलक्षणम् । इति कुन्तलभूषा ॥ इति ॥

·सप्तदशोऽध्यायः ३१ कोमलाख्यध्रुवे देवी लक्ष्मीर्जहु ऋषिर्भवेत् ।। २८९ ॥ ....लश्च ताल: स्यात् [फीलमायूरसोद्भुतः । कोमलाख्यध्रुवे मेमा मोताररजमाल(ब)[ग]म् ॥ २९० ॥ उद्ग्रहौ चान्तरी तुल्यमाभोगत्रितयं तथा । ॥ इति कोमलाख्यध्रुवा ॥ चारुधवे ऋषी रुद्रस्तालश्च हरिनन्दनः ॥ २९१ ।। रसो बीभत्स एव स्यात् फलं राज्यं त्वमीश्वरि । चारुमहद्वये मो मो गनजाननजालगौ ॥ २९२ ।। चन्तर्याम्तनौ नो गो नसलानमलानला । नतलागयथा पूर्व आभोगत्रितयं भवेत् ॥ २९३ ।। उ[द् प्रहान्तरि यावत्स्यात्तावदाभोगसंहतिः । ॥ इति चारुधुवा॥ नन्दनाख्यध्रुवे देवी मालिनी गौतमो ऋषिः ॥ २९४ ॥ ताल:स्यान् नन्दनश्शान्तो रसश्च फलमुत्तमम् । नन्दनाख्यध्रुवे सौलो लताल[-]गमागमाः ॥ २९५ ।। गुरुश्चाथ भमौ लो(ण)[न?] सजवाननमाललः । भनगावन्तरी प्रोक्तमाभोगत्रितयं समम ॥ २९६ ॥ ॥ इति नन्दनध्रुवा ॥ चन्द्रशेखरसंज्ञायां ऋषिः स्याचन्द्रशेखरः । देवी त्वं स्या रसो हास्य कौन्चतालः फलं सुखम ॥ २९७॥ चन्द्रशेखरसंज्ञायां नयभानमनौ नमः । लौग्रही सननसा जलसा सजजालनः ॥ २९८॥ न(स)सा सानसजा प्रोकं अन्तर्याभोगवत्त्रयत् । ॥ इति चन्द्रशेखरधुवा॥ कामदात्यभुवे देवी वैष्णवी रक्ष्यतालकः ॥ २९९ ॥ .

·औमाफ्तम् .4 ऋषिर्वसिष्ठो हास्यं च शान्तश्च विजयः फलम् । कामदो[द]प्रहयुग्मे तु मममा तनगाश्चनः ॥ ३०० ॥ ततगाश्चान्तरी रोयो नजरा जरगास्सरः । ॥ इति कामदध्रुवा॥ विजयाख्यध्रुवे देवी वाराही नारदो ऋषिः ॥ ३०१ ॥ वीभत्सशान्तौ तालश्च सलीलास्संपदः फलम् । विजयो ग्रहयुम्मे सममनान सलारयः ॥ ३०२ ॥ अन्तरी च तथा प्रोक्तं स्वरमेदोऽत्र जायते । ॥ इति विजयध्रुवा ॥ कन्दर्पाख्यध्रुवे देवी काली च हरितो ऋषिः ॥ ३०३ ॥ भयं हास्यं च तालं तु श्रीरङ्गः फलमुर्वराः । कन्दो ग्रहयुम्मे तु न भरागनभानतः ।। ३०४ ।। कोन्तर्यातनभारोगो नभनाततताततः । लघुर्गुरुःस्यादाभोग'(नि)[त्रितयं] पूर्ववत्स्मृतम् ॥ ३०५ ।। ॥ इति कन्दर्पध्रुषा ॥ जयमङ्गलदेवी स्याचामुण्डीतु शिवो ऋषिः । तालश्चञ्चत्पुटरशान्तो रसो रत्नं (रसो)[फलो भवेत् ।। ३०६ ।। जयमङ्गलसंज्ञायां ननयातललासभः । न यभाप्रथमे पादे द्वितीये न समातनः ।। ३०७ ।। मोनयस्सलला प्रोक्तमेवमुदि]ग्रहलक्षणम् । जायते त्वन्तरीयुम्मे नयमाभमनायरः ॥ ३०८ ।। रजराम भरानारौ कोलो लततराललः । नेय गागस्तथा भोगे तुल्यं पादचतुष्टयम् ।। ३०९ ॥ ॥ इति जयमालध्रुवा॥ . 1. B. 'त्रि' for नि: 2. B. 'प. for '' ·अष्टादशोऽध्यायः तिलकाल्यध्रुवे देवी रतिः कामऋषिर्भवेत् । शृङ्गाल्यं करुणाख्यं च ताला खासगमः फलम् ॥ ३१३ ॥ तिलकाख्यो ग्रहे पादाश्चत्वारो भिन्नवृत्तयः । न मगा सतजालोसस्समनालगमूलवत् ।। ३१४ ॥ सममा भजनाभो स जसलाः पद्]िद्वितीयवत् । गनसा मनसा तो तनभलाः पत्तृतीयवत् ॥ ३१५ ॥ नमरायन भाभोभरजलाः पञ्चतुर्थकः । नसता भगलाभोभ जमगागमनालमः ॥ ३१६ ॥ लघुर्द्वयमिति प्रोक्ता तिलकाख्यध्रुवान्तरी । उद्ग्रहान्तरिमानं स्यादाभोगत्रितयं ततः ३१७ ॥ ॥ इति तिलकध्रुषा॥ ललिताख्यध्रुवे देवी काली स्यान्माण्डको ऋषिः । बीभत्सहास्यकरुणाः फलं श्रीः सिंहनन्दनः ॥ ३१८ ॥ ललितो ग्रहयुग्मेन भनराजयतावभः । जलगास्त्वथ मोनो स जमरा रममारजः ॥ ३१९ ॥ सगणश्चान्तरी प्रोक्ता आभोगत्रितयं समम् । ॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे धुवालक्षणं नाम सप्तदशोऽध्यायः ॥ ॥ अथाष्टादशोऽध्यायः॥ देव्युवाच- भगवन्भवता प्रोक्ताः शुभाः प्रीतिफला ध्रुवाः ॥ ३२० ॥ त्रिपदा लक्षणं हि सर्वकामफलपदम् । ईश्वर उवाच- त्रिपदं त्रिपुरं हसं गौरीनन्दनकारणे ॥ ३२१ ॥ 1. B. 'ती' for 'तो' 2. B. 'नय' for 'यन। 5 ·औमापतम् कामांगं सुमुखं चेति पर्वतं करणं भवेत् । त्रिपदा नवधा प्रोक्ता स्वरा वोः पृथक् पृथक् ॥ ३२२ ॥ नवत्रिपदा तालो विरामान्तलघुत्रयम् । विलम्बत्रिपदा तालो जोम्बलः परिकीर्तितः ॥ ३२३ ।। उद्ग्रहाः स्युश्चतुर्मात्रास्साष्टमात्रान्तरीभवेत् । 'आभोगः स्याच्चतुर्मात्रः तत्तल्लक्षणमुच्यते ॥ ३२४ ॥ उनहे त्रिपदा या स्यात् रलभागलराललः । भनान्तर्या द्वयं रोसरतारतजभारभः ॥ ३२५ ॥ नश्चेत्याभोगकेनोजनलरासन(हा) इत्यपि । ॥ इति त्रिपदा॥ उद्ग्रहे त्रिपुरश्(0) चैव मलरालगजारसः ॥ ३२६ ।। अन्तयाँ यसगालोन भनजाजनलालजः । भभलाः पुनराभोगे नभयागनतालगः ।। ३२७॥ नतसा त्रिपुरं प्रोक्तं हंसलक्षणमुच्यते । ॥ इति त्रिपुरम् ॥ हंसे तनरसा नोरगौ ग इत्युद्ग्रिहे भवेत् ॥ ३२८ ।। अन्तयां मयभायोगगतलालभलालभः । समस, रलनानोन यगणश्चैवमन्तरी ॥ ३२९ ॥ आभोगे सनजाभोभनभलालः प्रकीर्तितः । ॥ इति हसः॥ गौरीनन्दनगीते स्युः सप्त नाभनगाः पुनः ॥ ३३० ॥ 'अन्तर्याअनजानोभसनाः पंचसलालनः । नग़जाजभगारोस जजानोगोन्तरिर्भवेत् ॥ ३३१ ॥ आभोगो रसयाभोयगलपूगौरिनन्दनः । ॥इति गौरिनन्दनः॥

·अष्टादशोऽध्यायः ३५ उद्अिहे कारणाख्यस्य ससरा मसराम्मभी' ॥ ३३२ ।। लश्चान्तयां रसौ जौ गरललानगणो रसः । लघुर्गुरुः स्यादाभोगे ससनाभभनाश्च षट् ॥ ३३३ ।। ललसा जजभा रोस जसलामन पापकाः । लघुद्वयमिति प्रोक्तं कारणं विजयप्रदम् ॥ ३३४ ॥ ॥ इति कारणम् ॥ कामाङ्गगीते भनराज भनाभो ग्रहो भवेत् । अन्तयाँ यरभा योजमभनालतरा गुरुः ।। ३३५ ।। आभोगे हयजालोयसभकामांगमीरितम् । ॥ इति कामागम् ॥ सुमुखी त्रिपदा गीतध्रुवलक्षणमुच्यते ॥ ३३६ ॥ ममगा जतगारोजगभयालो ग्रहद्वये। अन्तयों मम भारोभलरना ससनातच ॥ ३३७ ।। आभोगे तरमा सोल तरमाजगलासज । जमना सलगुश्चैवं सुमुखं राज्यलाभदम् ॥ ३३८ ॥ ॥ इति सुमुखम् ॥ पर्वतत्रिपदा गीते भनभानभराजलः । अन्तर्याम्भजसालोय तननामजलाभनः ॥ ३३९ ॥ ननलाः पुनराभोगे भनतालय सा भज । ॥ इति पर्वतः॥ करुणे यरमामोघ गुरुश्चातान्तरी समः ॥ ३४० ॥ 1. मभी = मगणमगणवान् 2. B. 'गा' for 'मा' 3. B. 'अ' for 'य' ·औमापतम् मतमाननगायोरगुरुश्चाभोगके चरः। ररजाभक्रमाप्रोक्तं करुणं व्याधिनाशनम् ॥ ३४१॥ नवसूत्रिपदाख्येषु रसःस्वेष्टो विधीयते । ॥इति जौमापते गीतशास्त्रे त्रिपदालक्षणं नाम अष्टादशोऽध्यायः॥ . ॥ अथ एकोनविंशोऽध्यायः॥ अहुताली वितालश्च सुभगं सोमभूषणम् ॥ ३४२ ॥ सुललामं करालश्च बुभुकं चेति सप्तधा। अड्डताल्यान्तमौ व्योम यो ग्रहे तान्तरी भवेत् ॥ ३४३ ॥ मास्सप्त रलगा पश्चात् र'भभाग ममाय च। अडताली विताले सौ लगौ सौ ज्ञभनरान्तरी ।। ३४४ ॥ तोयसः भौनभौ सक्तभागोरलघुरित्यन्तरिर्भवेत् । आभोगे नतरासौभ वितालं विजयप्रदम् ।। ३४५ ।। ॥ इत्यतालीवितालो॥ सुभगे यनतालोज भललावुद्गृहे पुनः । अन्तर्यान्नौतनतजास्तनजा ननसाललः ॥ ३४६ ॥ आभोगो नतनानोजजयलाल: क्रमात्सुखम् । ॥ इति सुभगम्॥ सोमभूषणगीते स्यात् भजजालरनाभगौ ॥ ३४७ ।। अन्तर्यान्तरसानोस भतलागोऽथ कथ्यते । आभोगे सभनालोन जनगागः फलं सुखम् ॥ ३४८ ॥ ॥ इति सोमभूषणम् ॥ 1. B. 'ममा' for 'भभा' 2. B. 'र' for 'म' 3. B. 'ल' for 'क' ·विंशोऽध्यायः सुलला(मि) मे]गगौ तोमततावनगढन्तरी। लभयासररानोसयनराः पुनरन्तिमे ।। ३४९ ॥ रनजाससभाः प्रोक्तं सुललाम जयप्रदम् । ॥ इति सुललामम् ॥ कराले भचतुष्कं च सोलकोद्ग्रह अन्तरी ॥ ३५० ॥ रजलातजलाभोनजयनासल पश्चिमे । नौत'लास सजालश्च कराल शत्रुनाशनम् ॥ ३५१ ।। ॥ इति करालम् ॥ बुभुक्के नयनालोभ ननलालस्तथोद्ग्रहे । अन्तर्या भजसाभोगनसनानलमा भसः ॥ ३५२ ॥ आभोग उद्ग्रहसमः प्रोक्तं बुभुकवर्धनम् । ॥ इति बुभुकम् ॥ उर्व्यालोलावड्ताल्यां स्वर्गे त्वाभिलघुभवेत् ॥ ३५३ ॥ ॥ इति सप्तविधा भइताली॥ ॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे अइतालीलक्षणं नाम एकोनविंशोऽध्यायः ॥ ॥ अथ विंशोऽध्यायः॥ एकताल्युग्रहाभोगौ चतुर्मात्रौ प्रकीर्तितौ । अन्तरी स्यादष्टमात्रा बहुभेदैकतालिका ॥ ३५४ ।। एकमात्रैकताली स्यात्स्वेष्टारसगणास्त्विह। ध्रुवताले लगौ सोऽयं लम्बु स्याद्गीतमानगम् ॥ ३५५ ॥ अड्ताल्यां सरिगमप(त)[धानीवर्तना भवेत् । रत्याताले सरिगर्मप(त)[ध? ]नी करुणं भवेत् ॥ ३५६ ॥ 1. B. 'नोकला for 'नौतला' 2. B. 'य' for 'ग' ·औमापतम् C अविरोधं च करणं वर्तनं च सुखप्रदम् । एवं क्रमाद्गीतजातं ऊहनीयं महेश्व(री)[रि] ॥ ३५७ ॥ एतेभ्यो गीतजातानि बहुसंख्यानि जज्ञिरे । मयूरवृषभौ मेषः सिंहकोकिलवाजिनः ॥ ३५८ ॥ गजश्चेति स्वराःप्रोक्ताः तत्तन्मैत्रीसुखप्रदाः। ( ॥ इत्यौमापते गीतशास्त्र सूडादिगीतलक्षणं नाम विंशोऽध्यायः॥ ॥ अथ एकविंशोऽध्यायः॥ देवी- भगवन् श्रोतुमिच्छामि वेणुवीणादिलक्षणम् ॥ ३५९ ॥ ईश्वरः सजीवश्चैव मिश्रश्च निर्जीव इति च त्रिधा । रागो भवति तत्रादौ सजीवो नरकण्ठजः ॥ ३६० ॥ मिश्रः स्याद्वेणुसंजातो निर्जीवो वैणिको भवेत् । मुलशक्त्या (ढु)[रु]ता प्रोक्ता वेणुदेशकृताया ॥ ३६१ ॥ शिरस्येकाङ्गुलं त्यक्त्वा मुखद्वारं विधीयते । मुखद्वारादधस्ताञ्च चतुष्षष्टयङ्गुला (परम् ) [वधि] ॥ ३६२ अष्टरन्ध्राणि वेणौ स्युः चतुष्षष्ट यमुलान्तरे । यवमानमधस्त्याज्यं सर्वरन्ध्रविधिस्त्वयम् ।। ३६३ ।। देशः षष्ट्यङ्गलो ज्ञेयः धृतो न्यू द्व्यू ]नशतार्धकः ।' कृष्णस्य वंशः षत्रिंशो मोह इत्यभिधीयते ॥ ३६४ ।। । 1. B. 'R' for 'ए 2. B. This line is omitted. 3. B. 'दु' for .

·द्वाविंशोऽध्यायः त्रिंशदगुलको वंशः (कृष्णस्य) [कृष्टस्य] स्यान्महोदरः । चतुर्विंशाङ्गुलो मुक्तो वैरिकोऽष्टादशाङ्गुलः ॥ ३६५ ॥ इति सप्तविधाः प्रोक्ताः यथावद्देवि वेणवः । मनुष्यवेणवस्त्वष्यै कथ्यन्ते गिरिकन्यके ॥ ३६६ ॥ मुखरन्धान्तरोरन्ध्रात् मध्यनामा विधीयते । नवा दहाग्यारहा (वरा)[बार)हा तेरहा तथा ॥ ३६७ ॥ स्याच्चौदहापान्धः षोढहा नरवेणवः ।। वेणुरन्ध्रेषु नवसु स्फुटाः सामस्वरास्सदा ॥ ३६८ ॥ आरोहश्वावरोहश्च क्रमाद्विक्रमतः स्वराः । अष्टरन्ध्राणि चाक्रम्य वादनं फुकमुद्धरेत् ॥ ३६९ ॥ अष्टरन्ध्रेष्वङ्गुलीभिर्मुक्तामुक्तेषु हेल्लणा। अङ्गुलीभिर्दुतं मुग्धे मुक्तिरन्ध्राष्टकेक्षणात् ॥ ३७० ॥ भवेद्बहुलिका नाम नद्य स्यात्तविलम्बनः । मौषी स्यात् क्रमभङ्गेन मुर्छा पुर्णखरक्रमात् ॥ ३७१ ॥ गत्या स्वराणां छाये' स्यात् अनुजाये निवृत्तिकः । (ष) [व]हनीप्रमुखा मार्गाः शोभना वेणुवादने ।। ३७२ ॥ वेणुदानात्पुण्यवृद्धिः : आयु:श्रीजयकीर्तयः । ॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे वेणुलक्षणं नाम एकविंशोऽध्यायः ॥ अथ द्वाविंशोऽध्यायः॥ अथ वीणां प्रवक्ष्यामि शृणुष्वायतलोचने ॥ ३७३ ॥ करण्डकाकृतिर्दण्डो निम्नोन्नतविवर्जितः । पञ्चमुष्टिश्च षण्मुष्टिः त्रिपुरी सप्तमुष्टिका ॥ ३७४ ॥ 1. B. 'य' for 'ध' 2. B. 'मी' for 'बी' 3. B. 'जाये for 'छाये। 4. B. '' for 'ष'

·औमापतम्
अष्टमुष्टयधिका वीणा प्रौढी स्यादाचतुर्दश ।
दरी पञ्चदशारम्भं यावदष्टादशाङ्गुलम् ।। ३७५ ॥
खदिरो राजवृक्षश्च वीणा स्याद्रक्तचन्दनः ।
करमे चाम्रपनसौ सुन्दरी च तथा भवेत् ॥ ३७६ ॥
एणशृङ्गादि]दन्तिदन्ताद्वैशिका नवकल्पना ।
सुवर्णकांस्यरजतैः छत्रं च कटकं तथा ।। ३७७ ॥
एकतन्त्री तु भारी स्यात् प्रौढी स्याद्वित्रितन्त्रिका ।
अनाविधा ब्रह्मवीणा चतुः पंचादितन्त्रिका ॥ ३७८ ॥
दण्डं जीवस्वरूपः स्यात् करभः (कु) कर्म एव च ।
नाभिब्रह्मा वैशिके तु सरस्वत्यभिधीयते ॥ ३७९ ॥
सरस्वत्यासनं पद्मं अलाबुरिति कथ्यते ।
तन्त्री स्याद्वासुकिश्चैव जीवा शाक्तिः परं भवेत् ॥ ३८० ॥
दक्षिणाऽनामिका मध्ये वामे मध्यादिवार्जिता।
अङ्गुल्या पश्चवक्त्राणि मम देवि महेश्वरि ॥ ३८१ ॥
वीणावादनमायुष्यं श्रीकर मोक्षदं तथा ।
नादो गीतावसानस्तु वहिः स्यात्स्वरमण्डले ॥ ३८२ ॥
प्रामजातिस्वराश्चैव श्रुतयो मुर्छनास्तथा ।
ताना रागाश्च ते सर्वे जायन्ते स्वरमण्मडले ॥ ३८३ ॥ ।
स्वरमण्डलमाख्यातं सप्तत्रिंशद्युतं शतम् ।
ध्रुवा मण्डलमाख्यातं चतुः षष्टिप्रमाणकम् ॥ ३८४ ॥
तानमण्डलमाख्यातमूनपंचाशदेव च ।
द्वात्रिंशन्मण्डले स्वा]रौ श्रौतं द्वाविंशतिर्भवेत् ।। ३८५ ।।
त्रिसप्तमूर्च्छनाबिम्बं चान्द्रिकं पोडशोदितम् ।
वारुणेन्द्रं द्वादशैव विपंची नवधा भवेत् ।। ३८६ ॥
सप्तभिः परिवादिन्यां वीणाभेदाश्शतं शतम् ।
अष्टादशाङ्गुला प्रोक्ता वीणा स्यात्परिवादिनी ॥ ३८७ ॥

·त्रयोविंशोऽध्यायः विपंचिका त्रिशाखामिः कथिता परिवादिनी। ऊनविंशाङ्गुलं दीर्घा विपंची पंचविस्तृता ॥ ३८८ ॥ द्वाविंशत्यङ्गुलायामा वारणा सप्तविस्तृता । चान्द्रिका दशक्तिीर्णा वारुणेन्द्रवदायता ॥ ३८९ ।। मूर्च्छनां श्रुतिमेरूणां दीर्घ षट्त्रिंशदङ्गुलम् । अष्टादशाङ्गुलास्तेषां विस्तारः परिकीर्तितः ॥ ३९० ॥ चत्वारिंशामुलायामं चतुर्विंशतिविस्तृतम् । तानमण्डलमाख्यातं तथैव ध्रुवमण्डलम् ॥ ३९१ ॥ आयतं षष्टिरमुल्यः षट्त्रिंशद्विस्तृतं तथा । स्वरमण्डलमाख्यातं देवीदमवधारय ।। ३९२ ॥ तन्त्रीसंख्यककीलाः : स्युः देवो वीणा महेश्वरी। । इति औमापते गीतशास्त्रे वीणालक्षणं नाम द्वाविंशोऽध्यायः॥ ॥ अथ त्रयोविंशोऽध्यायः॥ देवी- तालानां तत्त्वतो भेदान् ज्ञातुमिच्छामि शङ्कर ॥ ३९३ ।। : असंख्याकास्तु तालानां भेदाः सहोचतः शृणु । गीतप्रबन्धसंजाताः ताळा एकशतं मताः ॥ ३९४ ॥ तद्वच्छब्दप्रबन्धे स्यादादिमेरौ तु दृश्यताम् । तालशब्दस्य वक्ष्यामि देवि निर्वहणं शृणु ॥ ३९५ ॥ खस्मिन्नेव वरारोहे नाम्नि तालो विलीयते । तस्मादेतद्रहस्यं तु न ज्ञातं देवमानुषैः ॥ ३९६ ॥ देहाक्षरं समारभ्य सप्तविंशमथाक्षरम् । येनाक्षरेण संमिश्र संयुक्तं तत्तु कथ्यते ॥ ३९७ ।।

·४२ औमापतम् C हस्वं तद्विगुणं देवि दीर्घ तद्वीप्सितं भवेत् । मनागनुखराः प्रोक्ताः अनुस्वाराश्च पार्वति ॥ ३९८ ॥ एतस्य नाम विज्ञेयं त्रिमात्रेति प्रकीर्तितम् । मया विना लया चैतत् नैव जानाति कश्चन ।। ३९९ ।। संयोगादि द्रुतं वर्ण हखदीर्घ लघुर्गुरुः । प्लुतभेदादिसंज्ञायामनुखारमनुस्वराः ॥ ४०० ॥ देव्युवाच-]] गीतप्रबन्धताळानां श्रोतुं कौतुकमस्ति मे । ईश्वर उवाच- मातृक्यां गददलाः। (i) [नं?] दे(व)[प]लौ। आर्यांगल। कलहंसे लोपौ। चक्रवाळे गदौ गपः । चतुष्पद्यां लगलौ। वृत्ते दौंप। हयलीलायां दौ गलः । गेन्या पलौ। (रि)[वि]जये लोपः। ताळार्णवे ग(व)[पालपः । वस्तुताळे गलौ। षट्पद्यां गललाः। गद्ये गपः। हरिपूर्वके लौगलपौ। ध्वनिविलासे लयत्रिगौ ॥ पंचताले पलगपः । स्वरांके लपौ। अंकध्वनौ पगलाः। दण्डके पलल पः। शरभलीलायां लत्रिगलः ॥ आमण्डने गपलपः । नन्दने पलपः। द्विपदे लोपः। क्रौंचपदे दौपलौ। वत्सलीलायां गलाः हयमालापध्वनौ लौगत्रिलौ । हंसपदे दपलौप । द्राविणे दोलत्रि । ढे[ङ्क्यां पला। चर्चायां) [चर्या] गलौ। जये लपौ। श्रील........। बौदौ गपलाः । कैवाटे गौप । सिंहपदे पलौप । द्विनेमे लगलाः। वर्धन्यांगलौ जयश्रियां गदी ल। वर्धमाने गलगपाः। रथ्यपादे गलौपः । चित्रे गदौपः । दाहटे गलपः। पंचभंगे पलपौ। ललिता लत्रिः। श्रीनन्दे दौगपौ। श्रीखण्डे नेदौ गपलपः। करणाख्ये लौगपः । गळबन्धे लोपौ। बाटे गपः। पदकाने लौगपौ। मिश्रके ददौ च । चित्रके यदौ पः। खरमे लोपः । पाटमे । । । (1. B. 'लो' for 'लो' 2. B. 'वर्या' for'चायो' 3. B.'यौ fort

·त्रयोविंशोऽध्यायः
गलपः । अंकवारियां पलगलौ। त्रिपद्यां दौ'लौ। हंसलीलांयां पलंगल।
अंकवारिण्यां पलगलौ लत्रि धवळे लोप । त्रिभन्यां दौपल । रणरंगे लौपौ।
सिंहविक्रान्तके पलग दौपलप । खरपूर्वके लौगवः । शुभेलप चंचुपाते
पलगपः' । आभिनन्दे लौप। श्रीविलासांकिते दौगल गपलपः । श्रीरंगवर्धने
दौगे पलंगलप: । शुकशारिकायां लौगलौ । संधाने पगपः । आकदम्बिन्यां
गलपलो"। उन्मत्तरागे पगलगप12 । रागकदम्बाख्ये गलौ पगप । मनोरमे
लगलप । चतुर्मुखे लपलप: । चतुरंगे लोपौ । रथ्येग लम्बौ सगणः ।
अडताळे यकदौली। रूपके गलौ ममे । पटिमरे गौग । एकताळे लखर ।
प्रबन्धाख्ये ललगदे पगप” । अनेकताळे लग लगपः । स्तवमंजर्या लोपलौ।
सिंहलीलायां पलगल । विस्र स्वरार्धे गदौलगप। शुद्धस्वरार्धे लगोलप
1. C. ललौ fot 'लौर
2. C. 'दोलहरौ गलपा' for अंकवारिण्यां पलगलौ
3 C. 'चरिते लत्रय' for लत्रि
4. C. 'पललपा:' for 'लोपौर
5. C. 'ला:' for 'लप'
6. C. 'लौपौ' for 'लौगवः
7. C. 'दलौगपौ' for पलागप:
8. C. 'लोपलौ' for लोप
9. C. 'दौलीगललपा:' 'दौगलगपलप:'
10. C. 'लपलगलपा:' for 'गेपलगलपः'
11. C. 'लपलपा' for 'गलपलो।
12. C. 'पगलगला:' for 'पगलगप'
13. C. 'लपगपा:' for 'गलौपगप।
14.:. C.'लोपो' for लोपो
15. C. 'नलीमगम' for 'गलौममें
16. C. 'मांगौमगौ' for 'मरेगीग'
17. C. 'गददपगपा:' for 'ललगदेपगप'
18. C. 'मिश्र' for 'विन'
19. C. गललगपा: for 'लगोलप'

·मौमापतम् दाहडेय गलौ क्रमजे दो लप। द्विगुणे लौप' । प्रमोदे दी गप । स्वरसदोहे लौपगप । प्रतापमंगले । दौगलपल । जयमङ्गलाचारे लोपलगौप । सममात्रेषु तालेषु द्विक्रमा शुभ लौ गपौ ॥ ४०१॥ ॥ इत्यौमापते गीतशास्त्र मातृकादिप्रबन्(धो) [धताळो] नाम प्रयोविंशोऽध्यायः॥ : ॥ अथ चतुर्विशोऽध्यायः॥ देव्युवाच- किमेतेभ्यः प्रसूतास्ते तालाश्च(च)च्चत्पुटादयः । ईश्वरः सद्योजातान्मातृकाख्याः क्रौञ्चोऽभूद्वामदेवतः ॥ ४०२ ॥ पुरुषात्करणाख्यश्च ई(श्वरा) [शाना]ल्छीरङ्गवर्धनः । आदिरथ्यस्त्वघोराख्यादुक्तास्तालास्तु जज्ञिरे ॥ ४०३ ॥ एतेभ्यः पञ्चलक्षाणि देवि तालास्तु जज्ञिरे तालस्यानन्तरं गीते वाद्ये चाव्यक्त तोऽभवत् ।। ४०४ ॥ (तु)त्रुिटिदुलगपाकाकुरिति तालास्तु षड्डिधाः । त्रसरेणुमुखस्तालः (कात) करता]लेन मीयते ॥ ४०५ ॥ सर्षपांकारिणी मुक्ता जित्वोच्छिष्टगतां पुनः । सूचीमुखे संघटय्य घाते नादंकराविधेत् ॥ ४०६ ॥ पमिनीपत्रसंह त्यां सूक्ष्मसूच्यमिवेधने । पत्रे पत्रे च यः कालस्तस्य कालम्समुच्यते ॥ १७ ॥ 1. C. 'लोप:' for 'लौप' 2. C. 'पलपा:' for 'पल' 3. C.'द' for 'भ' 4. B. 'न्यत्त' for 'व्यक्त' 5. B, 'तानलिस' for 'कातलेन' ·चतुर्विशोऽध्यायः १५ दशकाकणिकाताले कालः कण्डूयतो भवे । निष्कद्वयकिते ताले स्यादोमामलता कृतौ ॥ ४०८ ॥ चतुर्विंशतिरोकारो विनाडी परिकथ्यते । षष्टिविनाड्यो नांडी स्याद्धटिकादियुगान्तिकः ॥ ४०९ ॥ उभावुच्छ्रासनिश्वासौ प्रणवौ द्वौ प्रकीर्तितौ । मयूराण्डार्धरूपेण पलाष्टकमितेन च ॥ ४१० ॥ तालद्वयेन संजातो नादः स्यात्पापनाशनः । द्रुतं च यस्(या)[मा] दोकारास्तालानान्दलगप्लुता(न् )[त् ] ॥ ४११ ।। मातृकादिप्रबन्धाच्च संजाताश्शब्दतालकाः । चच्चत्पुटादयो देवि प्रसिद्धास्ते ततः क्रमात् ॥ ४१२ ॥ चच्चत्पुटे गगलपाः। त्रिभीणायान्दागलाः। मकरन्दे ललौपौ। मलिकामोदे गलगाल। चच्चांगलौ । गङ्गारमणे पगलौप । त्रिभंग्यान्दो पलौ । सम(रा) [कदा] लेलौगपौ। नन्दने पलप। मातृके गदौपौ। हरिताले लौपौ जयमङ्गले लौपलपौ। विषमकंकाले लौलपगपौ। मुकुन्दे लपौ। जये लप । करणे लोप । चाचपुटे गलौ(प)[ग] । वसन्ते लपौ। अभिनन्दे लौपौ पार्वतीलोचने गलौ गपौ। रतिककालिकायां लौपगलौ। नादिमाध्विकायां पलगलौ । मतंगे लपौ । षपितापुत्रिके गलगौ दौप । प्रतिनिस्साले दौल गौंप । तुरंगलोलायां लपलगलौ । विजये लौप । तुरङ्गप्रदीपे । पगदौगप । विलोकिते लगलप। आनन्दे गपौ । अक्षिपेटे गलौप। सम्पद्वेष्टके पगौलप । कन्तुके पलप । त्रितये दौलप । पांजुलयां पलौ। राज(स)[स) म्पायां गग लपल । ललिते लोप । श्रीनन्दे दौलपौ। श्रीखण्डने दौलपलप रङ्गे पौ। कीर्तिचतुर्मुखे गलौ पलप। प्रथमवति लग। तद्वर्णे गौपौ । । । । . 1. B. 'ग' for 'रा' 2. C. 'लल' for 'ल' 3. C. 'पु' for 'पे' 4. C. 'ग' for 'गग' ·औमापतम् नवो'सवे पर गलप। रङ्गोंद्योतिकायां पौगौलौ । सिंहलीलायां ललगल' । विजये लौगलौ । श्रीकी- दौलगल। सत्ताले गौप । तुङ्गाङ्गारकि पौगपौ ससौलपौ। राजनारायणे लगलौप । अङ्गाक्षे पगप । शेखरे गल्प। शरभ- लीलायां पौगलौ। सिंहविक्रीडिते पलगदौलौप । शीलाकर्णने गौपलप । विद्रुमादौ गंदी गल । गजलीलायां लौगल । आकन्दचूडामणौ गपलगौ । कोकिलपांसुलीलायां गलौ पलगलौ । रतिलीलायां पलगलपौ। तालांके गौपौ। चग(स)[झ)म्यायां लौपल । जूत्से गल। प्रथमे लोप । क्रीडक्ष्यां दोलगल । विद्याधरीताले गौलौगप। एकताले गलगप । - जसके लौप । प्रत्यंगे दौलपौ। विद्वेक्षणे गौलपः। उद्धट्टे गौग। मध्यान्तं सिंहनादः । जगणान्तं जयानन्तं । जगणानन्तरं गुरुत्रयं राजि विद्याधरं । द्रुतमिश्र बिन्दुतालं । आसरमालिकागलौ गलौ । लक्ष्मीशे गौप । भूतिलकि ताल- विध्वंसे गलगपौ वा । भूषणे गौलप । इत्येकोत्तरशतम् ।। एकस्थाने गवा चैव क्रमाद्वित्रिषु लिख्यते । दलावेकार्धमात्रे(वासु) षु] दशस्थानं च कथ्यते ॥ ४१३ ॥ दशमेदन्दलगपा ग स्थानं शतभेदनम् । पस्थानन्दे) द्वेसहस्र च अयुतं च महेश्वरि ॥ ४१४ ॥ दुर्घटं तालसंख्यानां कोटिकोटिविजृम्भणम् । प्सूतंगलभेन्यञ्च गुरोर्लद यथाक्रमम् ॥ ४१५ ।। सहसंशतसंख्यानां दलादीर्घ प्लुतं भवेत् । '. इत्यौमापते गीतशास्त्रे चञ्चत्पुटादिशब्दतालमेकोत्तरशतप्रस्तारलक्षणं चतुर्विशोऽध्यायः॥

·पञ्चविंशोऽध्यायः
A
॥ अथ पञ्चविंशोऽध्यायः॥
..
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि मेरुपस्तारमद्भुतम् ॥ ४१६ ॥
द्रुतादिविंशतिकला वर्धयेदेकशः क्रमात् ।
ततश्चतुश्चतुर्मात्राः क्रमादाषष्टि वर्धयेत् ॥ ४१७ ॥
पंच पंच कलाः पश्चादानवत्यभिवर्धयेत् ।
ततः कलानां दशकं वर्धयेदीरिताः शतम् ॥ ४१८ ॥
शतं त्रयोदशयुतं ततः षष्टिश्च पञ्चभिः ।
मातृकादिषु मात्रायां षट्शताष्टादशाधिकम् ॥ ४१९ ॥
शुद्धसालग सुन्धा[सूडा ?]श्च पञ्चाशत्परमेश्वरि ।
अष्टषष्टयधिका मात्राः आधारशतकं क्रमात् ॥ ४२० ॥
शब्दतालादिमात्रासु द्वादशाधिकऋक्शतम् ।
दुर्घटं पश्चतालस्य षष्टिर्नव कला भवेत् ॥ ४२१ ॥
प्रथमे मेरुकोष्ठान्ते द्रुतं लघुरनन्तरम् ।
तृतीये गुरुमालिख्य चतुर्थे प्लुतमिष्यते ॥ ४२२ ॥
पञ्चमे मातृके षष्ठे चतुष्पदिरुदाहृतः ।
सप्तमे शरभा लीला स्वरांगाद्यष्टमे मतम् ॥ ४२३ ॥
नवमे कलहंसं च दशमे च हयध्वनिः ।
रुद्रेति वर्धमानादि अर्के कीर्ति चतुर्मुखम् ॥ ४२४ ॥
श्रीरंगस्तु त्रयोदश्यां सिंह बिक्रान्तचतुर्दशी ।
वृत्तं तालार्णवश्चैव पक्षे स्यात्वोडशे पुनः ॥ ४२५ ॥
कन्दा च कलहंसश्च सार्यातालत्रयं विदुः ।
चक्रवालकवस्तुभ्यां हयलीलेति कथ्यते ॥ ४२६ ॥

·औमाफ्तम् 'कोष्ठे सप्तदशे द्वीपे गोन्या' विजयचर्चरी। भयोदीचा अतिद्रुत्यां गर्व च हरिपूर्वकम् ॥ ४२७ ॥ त्रिभंग्यां च पुनर्विशे द्विपादः शरभध्वनिः । चञ्चत्पुटश्च विजयो ललितावर्धमानकः ।। ४२६ ॥ एकविंशतिकोष्ठे च द्वाविंशे तु पुनलिखेत् । कैवाट दाहदं श्रीखण्डनं गद्यपदानुकम् ॥ ४२९ ॥ गळबन्धकसंयुक्तं करणाख्यं च पाटवत् । रतिकहाणिका चैव त्रयोविंशतिकोष्ठका ॥ ४३० ॥ वदकानकनादा ख्यं षट्पतापुत्रि दोल्हरी । चतुर्विंशतिकोष्ठे तु पञ्चविंशे ततः परम् ॥ ४३१ ॥ वृत्तकं चित्रकं चैव पादकं च मतङ्गकम् । अवारिणि संमिश्रं षडविंशति ततः परम् ।। ४३२ ।। त्रिपादी रणरंगाख्यं प्रतिनिस्सालकं ततः । तुंगप्रदीपक्रमजौ सप्तविंशे ततः परम् ॥ ४३३ ॥ शिलाकर्णसलीलाभ्यां दण्डकं नन्दमण्डनम् । लैंकिहंस पदं चैव अष्टाविंशत्पुनलिखेत् ॥ ४३४ ॥ आश्रित्या न्यार्थषडविंशत् प्रवणैकादश ध्रुवम् । त्रिपदा(त्स)[ज्झ !]म्पया रुद्रा ध्रुवा वारिधिसंमिता ॥ ४३५ ।। द्विपञ्चाशन्मिता मात्रा पुनरेकोनविंशके । ईश्वराद्यर्थ युम्मेन षट्पञ्चाशन्मनालिखेत् ।। ४३६ ॥ 1. C. 'गोण्डा' for 'गोन्या' 2. C. 'हयोदीपा' for 'भयोदीचा' 3. C. 'नन्दा' for 'नादा' 4. This verse has been supplied from .C. 5. 'Cs fort ·पञ्चविंशोऽध्यायः अम्भोधाधारमित्यर्थ युम्मे षट च शुतार्द्धकम् । मङ्गलं च चतुर्मात्रा विंशकोष्ठेषु षष्टिकः ॥ ४३७ ॥ जयहंसपदं चैवं द्विनेमं वर्धनी त्वधः । जयश्रीपञ्चभङ्गं च श्रीनन्दं चर्यया शतम् ॥ ४३८॥ सिंहविक्रान्तकं चैव विलिखेदेकविंशके । खमपूर्व शुभं मन्दं श्रीविलासाङ्कितं श्रुतिः ॥ ४३९ ॥ कदम्बिनी च सोन्मत्ता कदम्बाख्यमनोरमम् । लिखेवाविंशके कोष्ठे योविंशे तु कथ्यते ॥ ४४० ॥ चतुर्मुखं चातुरङ्ग लम्बमठ्यद्वयं च तत् । खरप्रबन्धानेका च सिंहलीला तु मञ्जरी ॥ ४४१ ॥ शुद्धस्वरार्धश्चैतेषां कलास्सप्ततिपञ्चकम् । ताविधा द्विगुणं पादक्रमौ तद्विपटिस्तथा ॥ ४४२ ।। सहजो विक्रमश्चैव स्वरसन्दोहमोटितः । प्रतापजयमङ्गल्यौ त्रिभी'णा मकरन्दकः ॥ ४४३ ।। मल्लिकामोदचच्चयौँ गङ्गाभर्ता त्रिभंग्यपि । समरालं नन्दनं च मातृकं हरितालकम् ॥ ४४४ ॥ जयमङ्गलसंयुक्तो विषमककालकन्दकः । जयश्च पञ्चविंशाख्ये कला साशीतिपञ्चकम् ॥ ४४५॥ करणं च वसन्तं चाभिनन्दनं च पार्वति । तुरङ्गलीलाविजयमानन्दन विलोकिते ।। ४४६ ॥ आभङ्गाक्षिपुटौ चैव कन्तुकत्रितयं तथा । षड्विंशत्कोष्ठबन्धे तु न्यसेन्नवतिमात्रिका ॥ ४४७ ॥ वाज्जुली राज(सं)[]पा च ललिता श्रीसनन्दनः । श्रीखण्डनं च रङ्गं च तद्वर्ण प्रथमोत्सवौ ।। ४४८ ॥ 1. C. 'ही' for 'भी' ·औमापतम् C रङ्गोद्योतितया सिंहलीला श्रीकीर्तिता लसत् । तुङ्गागारुगिरित्येवं सप्तविंश(मतं) [शेश्यं] कलाः ॥ ४४९॥ गीतमद्राससौम्यं च राजनारायणांगदृक् । शेखरं विद्रुमादिश्च गजलीला च कोकिलम् ॥ ४५० ॥ (कन्दपूला मणिश्चैव रतिलीला च रङ्गवत् । चौताललग(सं)[झं]पा च क्रियाजूत्सा पदं पुनः ॥ ४५१ ॥ त्रयो दशादधिकशतमष्टाविंशतिकोष्ठके । विद्याधरी वर्धनी च जडकेनैकतालिका ॥ ४५२ ॥ विद्वेषणं च प्रत्यङ्गं लक्ष्मीशामरमालिके । भूतिलो कालविध्वंसवाग्भूषाभाषया समः ॥ ४५३ ।। विभूषा नाल उद्घट्टः सिंहनादं जयानकम् । सबिन्दुकं राजविद्यादेकोनत्रिंशके कला ॥ ४५४ ॥ इत्येवं शतयुग्मे तु द्वयाधिक्येन मेरुके । प्रस्तारे तालसंख्यातं मात्रारूपेण लक्ष्यते ॥ ४५५ ॥ शतं सहस्रमयुतं लक्षं कोटि यथाक्रमम् । तावद्वा संख्यया द्वन्द्वं वर्धयेदपरं पुनः ॥ ४५६ ॥ भूखण्डम तमित्याहुः प्रासादं मध्यखण्डनम् । आकाशखण्डे शिखरं त्रिलोके त्रिविधार्यका ॥ ४५७ ।। प्रथममेकस्थानं द्वितीयं दशसंयुतम् । तृतीयं शतमित्याहुश्चतुर्थ तु सहस्रकम् ॥ ४५८ ॥ . 1. C. 'गतमुद्रा' for 'गीतमद्रा। 2. C. 'क्रीडाजूसा' for "क्रियाजूस्सा 3. B. 'च' for 'ज' 4. C. 'दु' for 'भू' 5. C. 'मवा: • for 'र्यका' .

·पड्रिंशोऽध्यायः ५१ पञ्चमं दशसाहस्रं षष्ठं लक्षं तथैव च । सप्तमं दशलक्षं च अष्टमं कोटिरुच्यते ॥ ४५९ ॥ नवमं दशकोट्यस्तु दशमं शतकोटयः । अर्बुद रुद्रसंयुक्तं न्यर्बुद द्वादशं भवेत् ॥ ४६० ।। खर्व त्रयोदशस्थानं महाखवं चतुर्दशम् । पद्म त्रिपञ्चकं चैव महापद्मं तु षोडशम् ॥ ४६१ ॥ क्षोणी सप्तदशा चैव महाक्षोणी दशाष्टकम् । शङ्ख नवदशा चैव महाशङ्ख च विंशतिः ॥ ४६२ ॥ क्षितिरेकविंशतिस्थानं प्रमाणस्थाननिर्णयम् । मेरोरुपर्यधस्तातु द्रुतौ तालौ प्रकीर्तितौ ॥ ४६३ ॥ त्रिमात्रान्तं प्लुतं ज्ञेयं तुरीयं तालमात्रिका । एकतालात्समारभ्य जृम्भिता मेरुविस्तरे ॥ ४६४ ॥ ॥ इत्यौमापते गीतशास्त्र मेरुप्रस्तारलक्षणं नाम पञ्चविंशोऽध्यायः॥ ॥ अथ षड्रिंशोऽध्यायः॥ मेरो षोडश कोष्ठानि मूलादेकान्तिमानि वै द्रुतं लघुश्च गुरुपौ लगपागपदा लगौ ॥ ४६५ ।। पलगा द्रुतमित्येवं मूलपंक्तौ विधीयते । द्वितीयपंक्तौ लगपा गपो दलगपालगौ ॥ ४६६ ॥ पगपालो(न) [ग]इत्येवं यथाक्रममुदीरितम् । तृतीयपङ्क्तौँ गपदा लगौपल गपागपौ ॥ ४६७ ।। दलगा(नन) [गग] इत्येवं यथाक्रममुदीरितम् । चतुर्थपङ्क्तौ पदला गपौलगपलागपौ ॥ ४६८ ।। 1. C. 'लौग' for 'न' 2. C. 'पागग' for 'गानन' ·५२ भीमापतम् गप(नोनन) भगोगग]इत्येवं यथाक्रममुदीरितम् । पञ्चमपङ्क्तौ दलगाः पलगाः पदलागपौ ।। ४६९ ॥ द(नोनोन)[पगो गग] इत्येवं क्रमेणैव विधीयते । षष्ठे गलप गाः पोदलगपादल इत्यपि ॥ ४७० ।। (सप्तमे गपषा दोलदपला गग इत्यपि । अष्टमे पदलागोल गपगाप इति क्रमात् ॥ ४७१ ॥ नवमे दलगापौल गपदा इति हि क्रमात् । दशमे लगपागोप लल इत्यनुपूर्वशः ॥ ४७२ ॥ एकादशे गपौ पोद लगाविति हि तैः क्रमात् । द्वादशे पदला गोप लगपाद त्रयोदशी ॥ ४७३ ।। चतुर्दशे तु दल्दाः पौर्णायां तु द्रुतं लघु । षोडशे द्रुतमेकं स्यान्मेरुप्रस्तार ईरितः ॥ ४७४ ॥ भन्यो मेरुविशेष:- षोडश प्रभृति कोष्ठवीथिका- मूलकोष्ठविलिखितेदपादिके। कोष्ठमत्र शिवतत्वगं शतं साष्टविंशतिपदामवर्ज(येत्)[यन् ? ॥ ४७५ ॥ मष्टाविंशतिकोष्ठेषु वर्जिते प्लुततो भवेत् । द्वयं शतं पुनस्सप्त तालाः प्रस्तारसंमताः ॥ ४७६ ॥ लवक्षराणां पञ्चानां पठनाद्घटिका भवेत् । सहसेण चतुश्शत्या त्रयस्त्रिंशत्समेतया ॥ ४७७ ।। -- 1. C. 'गागग' for 'गगोग 2. C. ललप' for 'गलप' 3. C. 'गा:' for 'दाः' ·सप्तविंशोऽध्यायः ५३ अष्टाविंशतिसंयुक्तसहसद्वयकीर्तनात् । एकनाडी परिज्ञानं शुद्धद्रमिडभाषया ॥ ४७८ ॥ ॥इत्यौमापते गीताशास्र षोडशकोष्ठमेरुप्रस्तारं नाम षड्विंशोऽध्यायः॥ ॥ अथ सप्तविंशोऽध्यायः॥ स्यात्वपितापुत्रिमूकलदेशे चञ्चत्पुटाश्चाचपुटादितालौ । दु(तौ)[तोद्रुताध दमदे च तालप्रसाद उक्तस्सकलार्कमात्रः॥ ४७९ ॥ इति मार्गप्रसादतालः। स्यात्वपितापुत्रिकतश्चतुर्भिः चञ्चत्पुटाच त्रिभिरेव मेदैः । द्वाभ्यां तदा चाचपुटालदाभ्यां प्रसादयुक्तो द्रुतवादयुग्मा ॥ ४८० ॥ शुद्धप्रसाद एष स्यात्तालविद्भिः प्रकीर्तितः । चक्रकौमोदकीशाईपाञ्चजन्यनलादिमान् ।। ४८१ ॥ नारायणो नादमूर्तिस्तालप्रासादमास्थितः । ताल्पासादतत्त्वज्ञो भुक्तिमुक्तिं च विन्दति ॥ ४८२॥ सोमसूर्यात्मकास्तालाः सर्वे देवि समीरिताः । मुक्ताफलं सर्षपतुल्यरूपं जिल्ला मधूच्छिष्टगतं विधाय ॥ ४८३ ॥ सूचीगताभ्यां परिघट्टनायां तन्नादवित्केवलमेब पाणिः। प्रासादौ शुद्ध(भूभार्गपाख्यौ मूलाख्यावविंशतिमातिमात्रको] संशुद्धगलदौसप्तमरालादौमहेश्वरि ॥ ४८४ ॥ इत्यौमापतेगीत शास्त्रमार्गप्रसाद शुद्धप्रसादलक्षणं नामसप्तविंशोऽध्यायः। 1. B. 'न' for 'द' 2. C. 'मूलाख्यावयविंशतिमात्रको' for 'भूमागपाख्यौ' 3. C. This half line appears in 'C' only ·५४ औमापतम् ॥अथाष्टाविंशोऽध्यायः॥ श्रीपञ्चरात्रजांस्तालान् शृणु देवि समाहिता । स्याञ्चकताले गुरुयुग्ममध्ये द्रुतोऽष्टमात्रा विजयप्रदोऽयम् । द्रुतोदरश्चोर्ध्वमधश्च ताल': प्लुतस्सुखार्थाय सशंखतालः ।। ४८५ ।। दलौ द्रुतश्चाऽथ लघुत्रयं च जयप्रदो नन्दकताल एषः। लघ्वाकृतिस्सर्वमनोरथाप्त्यै कौमोदकी ताल इति प्रणीतः ॥ ४८६ ॥ एको गुरुश्चाथ लघुद्वयं स्यात् अभीष्टसिध्यै खलु शाईसालः । तस्साचालायुधः श्रीमान् विष्णुः शृङ्गारदेवता । गीतं वाद्यं च नृतं च तालमूलं यतस्ततः ॥ ४८७ ।। सङ्गीतविद्धोगमोक्षौ याति विष्णुप्रसादतः । चक्रादितालध्वनिना पूर्णमाराधनं भवेत् ॥ ४८८ ॥ यज्ञा भवन्ति देवानां पञ्चादिध्वनयस्सदा । ॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे चक्रादिपंचतालप्रस्तारं नामाष्टाविंशोऽध्यायः॥ ॥ अथैकोनत्रिंशोऽध्यायः॥ शृणु देवि प्रवक्ष्यामि ताललक्षणमद्भुतम् ॥ ४८९ ।। ऊर्ध्वाधः पृष्ठमुखा द्रुतलघुगुरवः प्लुतं चैव । 'एतेषु पाणिचारस्तत्तन्नामानुकूलगतिः ॥ ४९० ॥ 1. B. 'लाप्त: for 'ताल ·एकोनत्रिंशोऽध्यायः ५५ द्रुतलघुगुरुप्लुतानां युगलं मिथुनं प्रकीर्त्यते देवि । मिथुनेषु पाणिचरणः पाणिद्वितयेन कर्तव्यम् ॥ ४९१ ।। द्रुतलघुगुरुप्लुतानां विरामयोगे करोति कः किञ्चित् । लघुराहनीयवेश्मरेखा द्रुत उन्मीलितगार्हपत्यमूर्तिः । गुरुमूर्तिमुशन्ति दक्षिणामि त्रिपदामूलमिहाक्षरं तकारः ॥ ४९२ ॥ द्रुतस्य लक्षणं ब्रुहि' बिन्दुषोडशता ध्रुवम् । लघुद्रुते द्वये न स्याल्लघुयुग्मं गुरुर्भवेत् ॥ ४९३ ॥ गुरुमूर्ध्नि लघुस्थित्या प्लुतस्संपरिकीर्तितः । एतद्विकारतालानां कोटिकोटिविजृम्भणम् ॥ ४९४ ॥ प्रतिकोष्ठं लिखेत् बिन्दुं मेरुमूलादितः क्रमात् । पूर्णे षोडशके बिन्दौ द्रुतं तस्मिन्प्रजायते ॥ ४९५ ।। कोष्ठाः ब्लुतान्तास्सर्वे च न प्लुताद्याः कदाचन । एवं मेरुश्च लघ्वादिः गुरुमेरुस्तथैव च ॥ ४९६ ॥ लि(खि) खेत् ] तालेषु रूपेण भवेन्मात्रानिरूपणम् । द्रुतःस्या(द्रेहथ)[दिह]संयोगे सानुस्वारादिके प्लुतः ॥ ४९७ ॥ इति प्रोक्तं मया देवि नष्टतालनिरूपणम् । मात्रष्टा सर्वतालेषु (नि)[न] "रूपनियमः कचित् ॥ ४९८ ॥ एतं तालमनन्तं हि द्रष्टुमिच्छति चेत्तदा । क्रमाद्विक्रमतश्चैव मध्यादि च विभेदयेत् ॥ ४९९ ।। इति मात्रा सन्धिना स्यात् लयस्तालान्तरालजः । सहस्रेण चतुश्शत्या त्रयस्त्रिंशत्समेतया ॥ ५०० ॥ लघ्वक्षराणां पञ्चानामावृत्त्या घटिका भवेत् । 1. C. 'ब्रमो' for 'भूहि' 2. C. 'न' for 'नि' ·५६ औमापतम् स्रोतोवहा द्रुतमुखाः पूलतगाश्च ताला: गोपुच्छनाम दधते तदधःक्रमेण । मध्ये कृशश्च गुरुरा(पु)[]जमहलामा तालो भवेदथ समाप्त यथार्थसंज्ञाः ।। ५०१॥ ॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे ताललक्षणं नाम एकोनत्रिशोऽध्यायः॥ ॥ अथ त्रिंशोऽध्यायः॥ ईश्वरः - शुद्धसालगसंकीर्णैः महलास्त्रिविधा मताः । शुद्धमद्दलविस्तारप्षण्णवत्यङ्गुलो भवेत् ॥ ५०२ ।। शुद्धमद्दलदीर्घ स्यादुनपञ्चाशदङ्गुलम् । शुद्धे तु मद्दलमुखं षोडशाङ्गुलमिष्यते ॥ ५०३ ॥ अपामार्गात् तथाश्वत्थामाञ्जनाभस्म कल्पना । गोचर्मबन्धन कार्य मुखयोवलये तथा ॥ ५०४ ॥ द्वयाशीत्यङ्गुलाभोगस्सालगे मद्दलो भवेत् । आयामस्तु तदध स्यात् सालगे महली तथा ॥ ५०५ ।। चतुरङ्गुलहीनः स्यात्संकीर्णो मद्दलः पुनः । सालगेऽपि च संकीर्णे कर्तव्यं दृढबन्धनम् ॥ ५०६ ।। तद्धिक्थोटे शिवश्चाजो रुद्रो विष्णुश्च देवताः । तकारो जायते बालमक्षिकाहस्तताडनात् ॥ ५०७ ॥ बाडबज्वालघातोऽप्सु थिकारस्यैव लक्षणम् । स्वसृष्टशक्तौ रुरुविग्रहायां ब्रमा रुरुस्तामनुधावति स्म । तथाऽम्बुकायां भुवि तत्खुरोत्था नादस्तु(लो)योकार इति प्रणीतः ॥ ५०८ ॥ । .. 1. C. 'स्तु' for '' ·एकत्रिंशोऽध्यायः ठेकारः खेमरुपाता (न्यो) घो] नादस्स तु तत्समः । चत्वारि तद्धिकथोटे स्युर्मूलं वाद्याक्षरस्य वै ॥ ५०९॥ थोकारशक्तिरूपः स्यात्तपिठे स्युः शिवांशकाः । शाखाक्षराणि चैतेषां चतुर्णा द्वादशैव तु ।। ५१० ॥ टवर्गश्च तवर्गश्च कवर्गश्च ङवर्जिताः । इकारश्च लकारश्च नानाशब्दप्रसूतयः ।। ५११॥ अलकाकर्तरि शब्दः त्रिंशत्कोव्यभिवर्धयेत ॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे महललक्षणं नाम त्रिंशोऽध्यायः॥ । ॥अथैकत्रिंशोऽध्यायः॥ ईश्वरः- द्वात्रिंशवगुलायाममौजं वाद्यं विधीयते ॥ ५१२ ॥ अष्टाविंशाङ्गुलं मध्यं षट्पंचाशन्मुखाडलम् । पाण्मासिकस्य वत्सस्य स्वयमेव मृतस्य च ॥ ५१३ ॥ चर्मणा मुखबन्धोऽस्य जीवा स्यादवबालना । सेकारमुख्यास्तत्र स्युः शब्दाः पूर्वोदिताः स्वयम् ॥ ५१४ ॥ एतन्मुखानि वाद्यानि बहूनि कमलेक्षणे । पदिश्च कुण्डली चैव तथापहरणानि च ॥ ५१५ ॥ गति|का व मधुरो मूदुश्चैव धरामरः । खणिविटंको बोट्टाल इति शब्दप्रमेदकाः ॥ ५१६ ॥ ॥ इत्यौमापते गीतशास्र आवुजाविलक्षणे नाम एकत्रिंशोऽध्यायः॥ . 1. B. 'गतिजोका' for 'गति|का' 2. B. 'कणिबिटो for 'कपिबिटको' and C.विडेको for 'विटंका' 8 ·५८ औमापतम् . ॥अथ द्वात्रिंशोऽध्यायः॥ ईश्वरः शृणु देवि प्रवक्ष्यामि नृत्यमष्टविधं पुनः । ताण्डवं चैव नृत्यं च (वे)प्रेरणं दण्डरा (कस)[सक]:.॥ ५१७ ।। स्थित्यानन्दमनोहारि संहार इति ताण्डवम् । लास्यं तु नर्तनं चैव खेलक'कुण्डली तथा ॥ ५१८ ॥ भारती सात्वती चैव कैशिकी च वरायणी । शतमेकोत्तरं नृत्ये प्रबन्धाः परिकल्पिताः ॥ ५१९ ॥ हस्तदृष्टिगतीनां तु मूलं शब्दो यतस्ततः । ॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे अष्टविधनृत्यकथनं नाम द्वात्रिंशोऽध्यायः॥ ॥ अथ त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः॥ ईश्वरः लास्यताण्डवयोभदं कथयामि तवाम्बिके ।। ५२० ॥ हस्तदृष्टयाप्यामिनयं लास्य रसनिरन्तरम् । उद्भटं तत्तु विज्ञेयं ताण्डवं ताम्रलोचने ।। ५२१ ॥ शिरोभदं प्रवक्ष्यामि सावधानाम्बिके शृणु। समा लोके न.सजातमपरं प्रथम भवेत् ॥ ५२२ ॥ ललितं कान्तिसंयुक्तमूर्ध्वमूचे विलोकनम् । द्रुतं वेगयुतं प्रोक्तं स्थापनं स्थितिभासुरम् ।। ५२३ ॥ 'समौनमपिघालापं भीतिस्तु भयदर्शनम् । आतुरं पीडितं भावमन्यरिक्षप्रं लघुक्रिया ॥ ५२४ ॥ 1. C. 'पत्तलं' for 'खेलक' 2. C. 'पद्मलोचने' for 'ताम्रलोचने ·चतुलिंशोऽध्यायः आक्रन्दं रोषसंयुक्तं सति सत्वं प्रगल्भता । स्निग्धं स्नेहयुतं मुग्धं अज्ञान(पिप्पिक) [विस्मितं) ततः ।। ५२५ ॥ आश्चर्यसहितं देवि सविज्ञानं विवेकिता अवि(द्याना) [चारात्मकं जातमविवेकं वरानने ॥ ५२६ ॥ कोमलं सौकुमार्य तु सुललाम प्रसादनम् । सुराग वर्णसंयुक्तं तन्मुखं दुर्घटं किल ॥ ५२७ ।। शुभं सौन्दर्यकं देवि सुप्रबोधं तु पार्वति । कामुकं वांछया युक्तं मोहनं मोहनं तथा ।। ५२८ ॥ राजहंस प्रिये देवि हंसक्रीडागतिः परम् । रवितेज इति ख्यातं भास्करस्य समप्रभम् ॥ ५२९॥ आराध्यमर्चनोद्युक्तं शिरोभेदाः प्रकीर्तिताः । अष्टाविंशतिरुत्पन्ना शिरोभेदा मयोदिताः ॥ ५३० ॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे शिोभेदलक्षण नाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः ॥ ॥अथ चतुस्त्रिंशोऽध्यायः॥ करुणं कोमलं कान्तं कन्दपं चैवमन्वितम् । प्रसन्नं हास्यकं क्रूर कुन्तलं सर्वदं शुभम् ॥ ५३१ ।। कामतापं स्वभाषाकं युद्धं च निपुणं भवेत् । कटाक्ष स्मरणं कान्तललाट लास्यरूपजम् ॥ ५३२ ॥ गीतसारं सुमोहाख्यं परिणाममनोहरम् । कर्णरूपं विशालाक्षं विमुखं चाकुरं तथा ।। ५३३ ॥ सन्ताप स्मरकालं च केशानं किरणं तथा । भूयुद्धं विवरं विश्व विन्दुस्तीमकराश्रयम् ॥ ४३४ ॥ 1. C. 'विस्मित' for 'पिप्पिकम् '. 2. C. 'चारा' for 'द्याना" 3. C. 'सु' for 'स्व'.

·६० औमापतम् माकाशरूपसंपति काकाक्षं नेत्रभेदनम् । दृष्टिमेदास्तु तुल्यार्थाः स्वनाम्ना करुणादिकाः ।। ५३५ ।। ॥इति दृष्टिभेदः॥ प्रान्तं शून्यमनिर्भेदमनृतं मधुरं तथा । विकृतं म्लानितं चैवं कान्तं लज्जारसं भवेत् ॥ ५३६ ॥ मुकुलं दलितं चैव केकरतोदरं तथा । वत्सलं चञ्चलं चैव सौन्दर्य च विनोदवत् ।। ५३७ ।। सञ्चारदृष्टिमेदाः स्युरेवभूता महेश्वरि । ॥ इति सञ्चारदृष्टिः॥ चकितं सुमुखं शून्यं पुष्टाङ्गं मरुतं मुहुः ॥ ५३८ ॥ मेघमूर्ति कर चैव प्रमाणं परमं कलाः । ॥ इति प्रमाणभेदः॥ ऊर्ध्वकेशं स्थाङ्गं च मध्यमं च विलम्बकम् ॥ ५३९ ॥ नलिनं भावकं चैव सकलं शान्तरूपकम् । आलिङ्गनं चक्रपादं हंसाख्यं तत्परं भवेत् ॥ ५४० ॥ ॥ इति बाहुभेदाः॥ ककुछ कुदुरं मोहं महादं मुख देशकम् । भावकं कलहंसं च उरोमेदं च सप्तधा ॥ ५४१ ॥ कुम्भाय पूर्णकं लास्यमर्धकुम्भं विवादिकम् । हंसोदरं हयानन्दं करिकुम्भं सुमोहनम् ॥ ५४२ ॥ सर्वव्यापकसंचारकटिमेदं चतुर्दश । ॥ इति कटिमेदाः॥ उरोबाहुकटिपाणभेदा एवंविधा मताः । ५४३ ।। ॥ इत्यौमापते गीतशास्त्र अङ्गाभिनयलक्षणं नाम चतुर्विंशोऽध्यायः ॥ . 1. C. भ्रांत for क्रांत 2. C. 'उप' for मुख ·पञ्चत्रिंशोऽध्यायः - ॥अथ पञ्चत्रिंशोऽध्यायः॥ हस्तमेदं प्रवक्ष्यामि शृणु तत्त्वेन पार्वति उत्तानितमधोवामहस्तमङ्गुष्ठजृम्भितम् ॥ ५४४ ॥ दक्षिण- तन्मुखं चोर्ध्वमवारचण्डं तदिष्यते अन्योन्य पाणिना बाहुरन्योन्यं यत्तु गृह्यते ॥ ५४५ ॥ तत्स्वस्तिकमिति प्रोक्तं रम्यमेतद्वरानने । शिरोदेशं समारभ्य पाणिभ्यां केशबन्धनम् ॥ ५४६ ॥ अन्योन्याभिमुखं यत्तु वरणं केशबन्धनम् । पाणिभ्यामवर्ट प्राप्य दन्तिदन्तसमा स्थितिः ।। ५४७॥ दन्तिपक्षमिति प्रोक्तमेतच्चित्रं महेश्वरि । अन्तर्वक्रतरं पाणिद्वन्द्वं तु मुकुलाकृतिः ॥ ५४८ ।। श्लिष्टाङ्गुष्टद्वयं प्रोक्तं ऋजुतन्मुकुलं भवेत् । उत्तानितौ (च)[व] क्रतलौ श्लिष्टौ हस्तौ वरानने ।। ५४९ ॥ बहिरङ्गुष्ठसंयुक्तौ अर्ध्वहस्तं प्रकीर्त्यते । प्रणतोन्मुखकोदण्डसमानमुकुलाकृतिः ॥ ५५० ॥ श्लिष्टाङ्गुलिकरद्वन्द्वं पुष्पाञ्जलिरिति स्मृतः । हस्तेनास्फालनं बध्यादुत्तानिततले करे ।। ५५१ ॥ वामे वा दक्षिणे वापि तत्प्रध्यानं प्रिये मतम् । पाणिद्वन्द्व समाश्लिष्य ऋजुपार्श्वद्वयेऽपि च ॥ ५५२ ॥ यत्तु प्रहर्तुमुद्योगस्तत्क्षणं परिकीर्तितम् ।। पश्चात्कण्ठं समाश्लिष्य पाणिभ्यां द्विगुणाकृतिः ॥ ५५३ ॥ 1. C. 'बद्ध' for 'चण्डं' 2. C. 'श' for t" 3. C.'वक' for 'चक्र' 4. C. 'ध्वा' for 'ध्या' ·६२ औमापतम् गलबन्धमिति प्रोक्तं बाहुसन्धिरधोमुखम् । वक्ष्यमाणपताकायुक् हस्तद्वितयबन्धनात् ॥ ५५४ ॥ हृदयासक्तितस्तज्ज्ञरनलिस्समुदाहृतः । पाणिद्वन्द्वभवा भेदा इत्येकादश वर्णिताः ॥ ५५५॥ पाणे दोस्तु वक्ष्यामि बहुशो वरवर्णिनि । अङ्गुष्ठमृजुवकाने तर्जनी च सुसङ्गता ॥ ५५६ ।। मध्यानामिकयोः पृष्ठे कनिष्ठा वक्रतां गता। प्रकोणमिति विख्यातं भ्रामरं कथ्यते परम् ॥ ५५७ ॥ अङ्गुष्ठमध्ययोरूवं स्थितयोरन्तरे स्थिता । तर्जनी यत्र तत्प्रोक्तं भ्रमरं वक्रितेतरम् ॥ ५५८ ॥ क्रमेणोपरि विन्यस्तवक्रिताङ्गुलिसंचयः । लतेति कथ्यते हस्तं नाट्यशास्त्रार्थवेदिभिः ॥ ५५९ ।। ईषद्वकपरिन्यस्ततर्जन्याद्यङ्गुलीदलम् । ललितं कथ्यते सद्भिः अभयं तु समोन्नतम् ॥ ५६० ॥ तदेवाप्रसृतं स्तब्धं शृणुष्व गिरिकन्यके । तदेवो कृतं हस्तं वर्धमानं प्रकीर्तितम् ।। ५६१ ।। दूरपसारिताङ्गुष्ठतर्जनी यत्र वक्रिता । तित्रस्त्वन्याश्च संस्रष्टा रोवि(च)[प]क्षं तदीरितम् ।। ५६२ ।। तदेवोहीकृतं हस्तममल परिकीर्तितम् । मेखलावत्परिभ्रान्तं मेखलेति प्रकीर्तितम् ॥ ५६३ ॥ अधोविसृष्टविन्यस्तसर्वाङ्गुलिमनोहरम् । किञ्चिदुन्नतमध्यं च कटकं समुदाहृतम् ॥ ५६४ ॥ 'अङ्गुष्ठतर्जनीवक्री समेतौ द्वौ पराहताः । वृत्ताकारेण संलक्ष्य हस्तं प्राहुस्सुधाकरम् ॥ ५६५ ॥ B Char 'रोचिपक्षं' '1.. B. 'रोविपक्ष' for 'रोवि चक्ष 2. C. 'कर्कट' for 'कटक' 3. C. 'न' for l ·पश्चत्रिंशोऽध्यायः ६३. कुञ्जिताः : पराः। पताकाचलनं यत्तु करतालमुदाहृतम् । विवृतौ वक्रता प्राप्तौ'समस्ताङ्गुलिपल्लवौ' ॥ ५६६ ॥ उत्तानितोन्नततलौ नलिनं तदिहोच्यते । यथार्थनामा मुष्टिस्तु तदेव विरलं श्लथम् ॥ ५६७ ।। तर्जन्यङ्गुष्ठको द्वौ तु प्रसृतौ अर्धचन्द्रकमाहुस्तमूर्ध्व तन्मूर्ध्नि मूर्धकम् ॥ ५६८ ॥ बहिर्मुखकटीदेशे कृतस्सकटिवक्रकः । दीर्घाङ्गुष्ठौ च युक्तोऽसौ श्लिष्टा दीर्घा पराङ्गुलिः ॥ ५६९ ।। विस्तारायामवान् हस्तः पताका स उदाहृतः । तर्जन्यूर्ध्वमुखे यत्र श्लिष्टाङ्गुष्ठानताः पराः ॥ ५७० ॥ तदेव ध्वजमित्याहुः शिखरं तर्जनीं विना । पताकाव्यत्ययश्चात्र कनिष्ठाङ्गुष्ठमेलनात् ॥ ५७१ ॥ शेषप्रसरणात्त्वेब त्रिपताकं करं विदुः । ईषद्विगुणिता यत्र तर्जनीमुष्टिबन्धकः ॥ ५७२ ॥ कपित्थं तु कनिष्ठायां गणनात् कटकं भवेत् । कनिष्ठाङ्गुष्ठके दीर्घप्रसृते मध्यमानता ॥ ५७३ ।। मृगशीर्षवदाभाति तथैव मृगशीर्षकः । अधः कृतपताकायां तर्जनी कुञ्चिका भवेत् ॥ ५७४ ॥ शुकतुण्डः प्रसायनां कर्णस्पर्शश्रवः कृतम् । अङ्गुल्यो वलितालिष्टा सर्वा यत्र फणाकृतिः ॥ ५७५ ॥ नागेन्द्रहस्तसरणात्तदेवोरगसंज्ञकः । मध्यमादिकनिष्ठान्ताः प्रसृतास्तास्सुधाकरे ।। ५७६ ॥ यदा सा हृदये लमा ध्यानं नाभौ च योगभाक् । पताकोक्ताश्च ता नम्राः पात्रं कोशं दरलथा ॥ ५७७ ।। 1. C. plural for dual.

·६५ औमापतम् तर्जन्यङ्गुष्ठमध्याः स्युर्दरमिश्राप्रसंयुताः ।। अनामिकाकनिष्ठे च विनते शुकपादके ॥ ५७८ ।। शुकपादे कनिष्ठा स्यात्पमृतानामिकानता । दरबन्धच्युतास्सर्वाः सिंहास्यं तदुदाहृतम् ।। ५७९ ।। त्रिपताकालथा यत्र शूलं श्लिष्टामसमता । त्रिशिरस्तर्जनीनत्या बद्धान्येकशिरः स्मृता ॥ ५८० ॥ स यदेकशिरोमूर्त्या सूचीद्वयविमोचना । कर्तरी तज्जया युक्ता हंसपक्षाः प्रकीर्तिताः ॥ ५८१ ॥ पताका तर्जनीवका यदरालकनिष्ठिका । प्रसृता च तदङ्गुष्ठानामिकामूलमालिखेत् ॥ ५८२ ॥ यथा प्रसारणादेव सन्दंशकमुदाहृतम् । तर्जनीमूलमध्यानांगुष्ठयुक्त्या तर्दशकौ ॥ ५८३ ॥ भवभावरतिप्रायमोल्हणासम्पदन्विता। नयवेदाभिधाश्शेषाः ऊहनीयं महेश्वरि ॥ ५८४ ॥ ॥ इति हस्तभेदाः॥ द्रुतं द्रुतगतिः पादः परितश्चलितश्चलन् । मैत्रमन्योन्यसंबन्धो विमुखं प्रत्ययाननः ॥ ५८५ ।। नाङ्गुष्ठाभ्यां स्थितिः प्रोक्त अङ्गलाधारनामकः । बहुलं बहुसंचारः पदद्वन्द्वस्समुच्चलन् ॥ ६८६ ।। सीरणभ्रमतुल्यैकपादांगं चक्रपादिति । स्पर्धया गतिरन्योन्यं विपादी पादयोर्द्वयोः ॥ ५८७ ।। अन्तरिक्ष मुखं पादोत्तानतलस्थितिः । बिरलं विश्वथायास माध्यपाइहमोहनम् ॥ ५८८ ॥ ८॥ पदद्वन्द्वे च सोलंध्यः समयानं तु काकपात् । हँसयोः पार्श्वसंगत्या गतिहंसगतिः क्रमात् ।। ५८९ ॥ सममाननमंघीय गतिचाचालयं स्मृतम् । ॥ इति पादाः॥

·पञ्चत्रिंशोऽध्यायः समं समस्थितिः पार्श्व पार्थेन स्थितिरिष्यते ॥ ५९० ॥ उभयं पार्श्वयोस्साम्यात् सप्राणं द्विविधा स्थितिः । त्रिभङ्गयां व्यश्रयवनतं समभङ्गं समा स्थितिः ॥ ५९१ ॥ भंगमीषद्गाप्रमालीढं पादयोर्द्वयोः। पाणिसंमेलितं स्थान प्रत्यालीढं विपर्ययात् ॥ ५९२ ॥ पादेनैकेन संस्थानमेकपादं प्रचोदितम् । बैशाख वैष्णवं स्थानं गोपवेषस्य शाङ्गिणः ॥ ५९३ ॥ पार्श्वयोः पुरतो वापि प्रसूतौ सरलः पदौ । स(म्माद)[माघ] विषमाखण्डयुतेः सूची बहूच्यते ॥ ५९४ ॥ ॥ इति स्थायी॥ चित्र विचित्रं स्थानं च विमुखं चैकपादकम् । भ्रमरी बहुधा प्रोक्ता नाट्यविद्याविशारदैः ।। ५९५ ॥ नाटके तत्तदङ्गाङ्गिरसभावसमाश्रयः । कल्पनीयः साभिनयः तच्छब्दार्थप्रबोधकम् ॥ ५९६ ॥ शृङ्गारहास्यौ वीरश्च करुणाद्भुतरौद्रकाः। सभयानकबीभत्साः शान्तिरित्यादिभावजाः ।। ५९७ ॥ अनुभावविभावाभ्यां सात्विकव्यभिचारिणः । प्रस्तुतोचितमेवात्र कल्पनीयाः पृथक् पृथक् ॥ ५९८ ॥ भावावसानं नृत्यं तु नृतं तु रसपोषकम् । शब्दप्रबन्ध एव स्यात् प्रधानं नृत्तकर्मसु ॥ ५९९ ॥ यत्किञ्चिन्नृतमालोक्य सर्वपापैः प्रमुच्यते । इत्यौमापते गीतशास्त्र (हस्तभेद)[नृत्तलक्षणं नाम पञ्चत्रिंशोऽध्यायः॥

·६१ औमापतम् .. अथ षट्त्रिंशोऽध्यायः॥ नृत्तं पादचतुष्केण गीतं पादचतुष्कतः ॥ ६००॥ यथा तथा चतुष्पादश्शब्द एकः प्रजायते।। त(ण्डि)[दि]त्थोठेन सारेण सर्ववाद्ये करक्रमः ॥ ६०१ ॥ जगद्धरि कुपरि कुपादः प्रथमः परिकीयते देवि । धरिधरिगुणककिणिजगजगगुणककि 'तथा ॥ ६०२ ।। इति पादो द्वितीयः स्याच्छन्दबन्धे महेश्वरि । जगजगकुतकितकिणकिणतकणिकः ॥ ६०३ ॥ इति पादस्तृतीयः स्याच्छब्दबन्धे महेश्वरि । तकिन्सेकिणकणककिणकधैगुम ॥ ६०४ ॥ शब्दे पादश्चतुर्थोऽयं यथावत्परिकीर्तितः । भूचालीनृत्यशब्दोऽयं भवेज्जवनिकापदम् ॥ ६०५ ।। तघतिदृषिधिकत्तोंग। एवं च प्रथमे पादे शब्दबन्धे महेश्वरि । विकधिषिततोषिः इति पादो द्वितीयः स्याच्छब्दबन्धो महेश्वरि ॥ ६०६ ।। धेकिण्णधेगकिण्ण किण्णाः इति पावस्तृतीयः स्याच्छब्दबन्धो महेश्वरि । दिगिदोगाजककिण्णझेझैगुझेककिण्ण ॥ ६०७ ।। शब्दपादश्चतुर्थोऽयं यथावत्परिकीर्तितः । 'पुष्पाञ्जलिप्रयोगे च नाना(च)[क]रणरेचकाः ॥ ६०८ ॥ दीर्षद्विपदिशब्देन पुष्पाञलिविमोक्षणम् । तारिग्गिणं किकिटितकिटितकतकतारिटिकतरिक ॥ ६०९॥ 1. C. 'क' for 'त' 2. B. 'किणतः' for 'कणिकः' ·पतिशोऽध्यायः : तरिककिटिकतरिकतहकतरिकतोहकतरिकडैकि इति द्विपदिशब्दोऽयं चोदितस्तव पार्वति ॥ ६१० ॥ पुष्पाञ्जलिकरे शब्द:पूर्ववत्स्याच्चतुष्पदः । करकोझे कुकुंदकुकुदटटकिननटकिनतेटकिननं, त्यात्मेसैन्धनक जगतोकजेगनगजझेनकिटननकिट तकिण्णक ।। ॥ इति चतुष्पदा॥ पताकप्रमुखा हस्ताः पादाः स्यू रेचकादयः ॥ ६११ ॥ ततःस्या(दुल्ल)]दत्प]रजतिस्तत्र शब्दः प्रचोदितः । थोकतोटकिन थे कि धिन्धिग्गिधिगितोकधैकिंधो किटधे किटकिटि- कटतरि कटतोट कि ननट किनधलांकतकधिः । ॥ इति उत्परजतिः॥ तथैकतालमानेन भ्रमरीभिस्समापनम् ॥ ६१२ ॥ भूचालिरेचकी चैव हस्तविक्षेपकर्मसु । त्रिष्वेतेषु पदेषु स्यात्स्वेच्छया तालकल्पना ॥ ६१३ ॥ अडताल्युत्परजतावेकताली समापने । अलकाराय चैतेषां तु(र्यकाप)[डुकाच]रि घोण्यपि ।। ६१४ ।। झेकारःस्यात्खण्ड(ज) [य] तिश्चमत्कारस्तथैव च । 'समवाद्यमिहाङ्गानि प्रबन्धे कीर्तितानि वै ॥ ६१५ ॥ (कटु)[तुडु]कादिषु षट्स्वेव द्विपदी त्रिपदी तथा । चतुष्पदी पञ्चपदी षट्पदी नियमो नहि ॥ ६१६ ॥ 1. B. 'सन' for 'सेवन' and C. has 'तोटकिननांकत्योझेझे for स्थानोसैंध। 2. C. 'गदगजदामे' for 'गनगजा' 3. B. 'तुटुकाचरिघोण्य पि' for 'तुर्यकापरिघोण्यपि' 4. C. 'यति' for 'जति' C. has 'तुटिका' for 'तुयंका' 5. B. 'तुटुकादिषु' for 'कटुकादिषु' .

·मौमापन C (ब्बे)[शन्दे तु लहरी नाम विपदी परिकीर्तिता । जेननगणकिणदिगिदिगिपाः पुनरुक्तम् ॥ ६१७ ॥ जगनगणक्तकिणधा त्रिगुणं पुनरुक्तम् । इत्येषा लहरी प्रोक्ता द्विपदी प्रथमोदिता ।। ६१८ ॥ (म)[ओ]डारो द्विपदः पश्चात्कीर्तनीयः पुनः पुनः । तट्टकः गदोगदिगिधोगधिट्टगधन्धोन्धिमिकटतट्टकः गदोगदिणिदोगधाः पुनरुक्ताः॥ (भ)[ओडारपाद इत्येष पुनरुक्तः प्रचोदितः ॥ ६१९ ॥ पंच(वा)[पा]धामुग्रहोद्वावन्तर्यान्द्वितयं पुनः । एकपादा समाप्तिश्च स्वेच्छया तालकल्पना ॥ ६२० ॥ घिग्गिन्धिधिकटघोघकिटतकननतकधिक् । कटनन्ध किन्नन्धों किनधि मिकटधाः । समाप्तादुग्रहेत्येवं द्विगुणोद्घट्टना भवेत् ।। ६२१ ॥ झेंकिणझेगकिणकिणझें झेंकिण किण किट्टकितरिकिटझें किरिकिटतट्टतन्धा समाप्तावन्तरी द्वन्द्वे द्विगुणोद्घट्टना भवेत् । तरिकिट किरिकिटकहकह झेन्दकिट्टदकदक दुगुदुगु गिरिगुणझेझेन्धा। आभोगोघट्टनेत्युक्ता समाप्तौ तु सकृद्भवेत् ।। ६२२ ॥ भारणाष्टपदी प्रोक्ता पूर्वोड्डारक्रमेण वै । शब्दप्रबन्धनृत्यान्ते गीतस्तालादिनर्तनम् ॥ ६२३ ॥ रागस्तवः स्वेच्छया स्यात् समाप्तिपरिगीतकम् । ॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे नृत्यशास्ले कुण्डलिशब्दप्रबन्धो नाम पत्रिंशोऽध्यायः॥ - . . 1. C. "शन्दे' for लन्दे; B has 'लन्दे' 2. C. 'जेग जेगणकिण्णधा' for जगजगणत्यक्षिणमा

·अष्टत्रिंशोऽध्यायः
॥अथ सप्तत्रिंशोऽध्यायः॥
उत्तमं प्राङ्मुखं प्रोक्तं सिंहासननिवेशनम् ॥ ६२४ ॥
उदीच्य मध्यमं चैव पश्चिम त्वधर्म भवेत् ।
देवी तु दक्षिणे पार्थे ब्राह्मणाद्यास्त्रयोऽपि च ॥ ६२५ ॥
नायकाभिमुखं पात्रं शेषा वामे प्रतिष्ठिताः ।
पात्रस्य दक्षिणे पार्थे मद्दलस्स्यात्प्रतिष्ठितः ॥ ६२३ ।।
वामपार्श्व आवुजस्य वंशश्शंखस्तु दक्षिणे।
तद्दक्षिणे तरडिका पृष्ठतो गायकाः स्थिताः ॥ ६२७ ।।
गायकानां पृष्ठतः स्यात् काहलं कांस्यतालकः ।
पात्रस्य वामपाधै स्युर्वाद्याङ्गा झेल्लिकादयः ॥ ६२८ ॥
नृत्यानुसारी तिष्ठेतु नटो दक्षिणवामयोः ।
आशीर्वादस्तु (नकादी) [नान्यादौ] ततो नृत्यक्रिया भवेत् ॥ ६२९ ॥
अङ्गानि च चतुष्षष्टी रसभावयुतानि च ।
धींशब्दवान्मदलस्स्यात्झंकारी त्वावुजो भवेत् ॥ ६३० ॥
एतत्तु कुण्डली नृत्यं पापकोटिविनाशनम् ।
आयुष्यं च यशस्यं च स्वयं कुलविवर्धनम् ॥ ६३१ ॥
॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे गीतवाद्यनृत्यलमानायशोभिते रसभावलक्षणं
नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः॥
॥ अथाष्टत्रिंशोऽध्यायः॥
प्रबन्धमेदं दुर्बोधमेकोत्तरशतानि च ।
प्रत्येक वर्तते लोके समाचक्ष्व महेश्वर ॥ ६३२ ॥
ईश्वर उवाच-
मातृकीप्रमुखैस्तालैः मध्यमाद्यादिरागकैः ।
क्रमात्प्रबन्ध एव स्यादेकोत्तरशतात्मकः ॥ ६३३ ॥

·७० औमापतम् । . . एवं क्रमाश्चतुष्षष्टितालकः स्यात्प्रबन्धकः ॥ ६३४ ॥ सद्योजाते च वक्त्रे निगमनुतियुते वामदेवे प्रसिद्ध तत्पुरुषाघोररूपे प्रणवगुणनिधीशान्यवक्त्रे विचित्रे । सनातं तत्र ताल क्रमजनितलयं मातृकं क्रौञ्चमेक श्रीमन्माहेशवक्त्रे करणममलदं रंगराजाश्रितोऽभूत् ॥ ६३५ ॥ नामान्येतानि मुख्यानि प्रसिद्धमिति पंचकम् । श्रीरङ्गादिप्रबन्धोऽपि सप्तधा परिकीर्तितः ।। ६३६ ॥ ऋतुपर्यायनाम च सुभगं च मनोरमम् । प्रबन्धतिलकत्वेन ख्यातं लक्षणसंयुतम् ॥ ६३७ ।। द्वात्रिंशद्रागसंमिश्र द्वात्रिंशत्ताललालितम् । शुद्धसालगसंकीर्णेत्रिविधं चापि कथ्यते ॥ ६३८ ॥ स्थूलत्रयं 'मूलताले दुष्करं पञ्चकं भवेत् । चञ्चत्सुटादिभूतं च पर्यायेण प्रकीर्तितम् ।। ६३९ ॥ एकत्रिंशद्यथातालमेकतालीसमापनम् । ध्रुवं लम्बूवर्तनी च करणं खारिका तथा ॥ ६४० ॥ एला च झोपदा चैव शुद्धसूलादि सप्तकम् । ध्रुवं मठिं च निस्सारं पडिमडिं त्रिपादि च ॥ ६४१ ॥ वक्रं च एकतालं च इति छायालगं भवेत् । कन्दं वृत्तं चक्रवालं दण्डकं द्राविणं तथा ।। ६४२ ॥ द्विनेम जयमाङ्गल्य संकीर्ण सप्तकं भवेत् । मातृकीकरणाख्यं च क्रौञ्चं श्रीरङ्गवर्धनम् ॥ ६४३ ॥ आदिस्थ्या पंचताल इत्येतन्मूलपञ्चकम् । 'चञ्चत्पुटं चाचपुटं विभिन्नमकरन्दकम् ।। ७४४ ।। वसन्तमिति तालस्य पञ्चताले प्रकीर्तितम् । ॥ एते तालाः॥ 1. B, 'लयं for 'प्रयं'

·अष्टत्रिंशोऽध्यायः
:
७१
मध्यमादि मालवश्री दीपराटी च मल्हरी ॥ ६४५ ॥
कर्णाटवंकलं चैव वेलावल्ली तथैव च ।
रामक्रीभैरवश्चैव वराटी क्रियदेशिका ॥ ६४६ ॥
कर्णाटगौडगौजारी भूपालं (चञ्च)[धन्न ?]शी तथा ।
(थण)[फलमंजरि कुण्डक्रि मालवं कौमुदी तथा ॥ ६४७ ॥
नारायणं च सौराष्ट्र वहीं पूर्वगौडकम् ।
छायागौंड च देशी च केदारं रेवगुप्तकम् ॥ ६४८ ।।
(मौ)[पा ?]डीराग वसन्तं च आन्धाली रागनाडिका ।
पुलिन्दी ललिता चैव रागनाम प्रकीर्तितम् ॥ ६४९ ॥
गजाश्वधनलाभश्च पुत्रलाभ महासुखम् ।
योजनादिप्रबन्धोऽपि तस्य वा जृम्भते तदा ॥ ७५० ।।
उत्तममर्धगीतं स्यान्मध्यमं पादमेव च ।
अधर्म शब्दमात्रेण प्रबन्धादिक्रम भवेत् ॥ ६५१ ।।
प्रबन्धानां पश्च सप्त नवतालात्मनां क्रमात् ।
लक्षणं गीतशास्त्रज्ञैः यथापूर्व प्रकल्प्यते ॥ ६५२ ॥
॥ इति द्वात्रिंशत्तालप्रबन्धः॥
भगवन्भवता प्रोक्ताः श्रुताः प्रीतिफलप्रदाः ।
'प्रबन्धलक्षणं ब्रूहि सर्वकामफलप्रदम् ॥ ६५३ ॥
मातृकादिप्रबन्धेषु षोडशः परिकीर्तितः ।
सोऽयं ध्वनिविलासाख्यस्तथाऽमृतकलेति च ॥ ६५४ ।।
प्रबन्धोऽयं भुवि ख्यातस्सर्वसिद्धिफलपदः ।
प्रबन्धस्यास्य महतो नारदो ऋषिरी रितः ।। ६५५ ।।
छन्दांस्यस्य बहून्येव वाराहीदेवताश्रिताः ।
वीरशृङ्गारयोर्नित्यं गातव्योऽयं मनीषिभिः ॥ ६५६ ॥
भवन्ति षोडशाश्चैव रागास्सकलरजकाः ।
मालवधीवराटी व शौक्षी शौचयतस्ततः ॥ ६५७ ॥

·७२ औमापतम् O रामक्रीरथ कम्बार्थिछायाख्यश्शुद्धभैरवः । पुलिन्दी मालवो गौडस्तथा मङ्गलकौशिकः ॥ ६५८ ॥ कर्णाटगौडो गौडी च तथा पृषमसंज्ञकः । नाट्टा ततश्च मल्हारी षोडशेति प्रकीर्तिताः ॥ ६५९ ।। इति चन्द्रकलामिख्ये प्रबन्धे पूर्वसंमुदे । अनुक्रमास्तु तालानां इदानीं कथ्यते मया ॥ ६६० ॥ चच्चत्पुटश्चाचपुटः षपितापुत्रिकस्ततः । चतुर्थनामतालस्य सिंहलीलस्तथैव च ॥ ६६१ ॥ ध्रुवश्च मट्टितालश्च त्रिपदाख्यस्ततः परम् । लम्बूब्ध करणाख्यश्च निस्सारारथ्य एव च ॥ ६६२ ॥ विलम्बितादिकोमट्ठि आदितालस्ततो परः । जोक्डाख्योऽहुताली च एकताली प्रकीर्तिता ।। ६६३ ।। इति षोडश तालास्ते प्रबन्धे परिकल्पिताः । इति चन्द्रकलाभिख्ये प्रबन्धे कथिताः पुरा ॥ ६६४ ॥ एतत्पबन्धश्रवणं सर्वसिद्धिफलपदम् । भोगदं मोक्षदं चैव एतच्चित्रं महेश्वरि ॥ ६६५ ॥ ॥ इति षोडशतालप्रबन्धः॥ मातृतिः, कन्दं, आर्य, कलहंसः, चक्रवालं, चतुष्पदि, वृत्त, वृत्तं, हयलील, गोन्धि, विजयः, तालार्णवं, वस्तुषट्पदि, गध, हरिपूर्वकं, ध्वनिविलासं, पञ्चतालं, स्वराई, अवध्वनि, दण्डकं, शरभलील, आमण्डनं, नन्दनं, द्विपदं, क्रौञ्चपदं, सलील, हयमाला च ध्वनि, द्राविणं ढेंकि, चचरि, जयं, श्रीलम्बु, कैवाट, सिंहपदं, श्रीखण्डनं, करणाख्यं, गलबन्धनं, पाट, पदकानं, मिश्रकं, चित्रकं, स्वरमं, पाटम, अकवारिणि, त्रिपदि, हंसलील, दोहरि, चरिज, धवलं, त्रिभङ्गि, रणरंगि, सिंहविक्रान्तकं, स्वरपूर्व, शुनं, पञ्चपातं, अभिनन्दनं, श्रीविलासाहितं, श्रीरङ्गवर्षनं, शुकसारिक, सन्धानं, माकन्द, दुरम्बितीयं, उन्मतरागं, रागकदम्बाख्यं, मनोरम, चतुर्मुखं, चतुरङ्ग, स्वरप्रबन्धाख्य, बनेकतालं, स्तवमबरि, सिंहसील मित्र साराध - . " . .

·अष्टत्रिंशोऽध्यायः शुद्धस्वरार्ध, ताहढेयं, क्रमजं, द्विगुणं, द्विपदि, प्रमोद, स्वरसन्दोह, प्रतापमङ्गलं, जयमङ्गलाचारं, सूलादितालं, रच्छ, गुरुलघुध्रुवतालं, (२) द्रुतं (२) लघुपुमं, अडतालि, गुरुलघु, रूपकं, त्रिगुरु, मटियं. द्विगुरुद्रुता, त्रिगुरुपडिमटियं, लघु, एकतालि, त्रिपदएकं, शुद्ध, सूलादि, (७) पट्टणयुकरणमुमोद्रिय अन्चुशुद्धसूलादि इति ॥ ॥ इति गीतप्रबन्धमेकोत्तरशतम् ॥ " " . - शब्दप्रबन्धतालं-चञ्चत्पुटं, त्रि(मिण)[भिन्न मकरन्द, मल्लिकामोदि, चच्चरि, गङ्गारमणं, त्रिभङ्गि, समराल, नन्दनं, द्विपदं, कौञ्चपदं, सलील, मातृकं, परितालं, जयमंगलं, विषमकहालं, मर्दनं, जयं, करणं, चाचपुटं, वसन्तं, अभिनन्दः, पार्वतिलोचनं, रितिकंकाणिक, सान्दिमाध्विकं, मतङ्गं, पिता पुत्रिकं, प्रतिनिस्सालं, तुरङ्गलील, विनयं, तुङ्गप्रदीप, विलोकितं, आनन्द, अभंग, अक्षिपुटः, संपद्वेष्टाकं, कन्तुकं, त्रितयं, पांजुलि, राजझम्प, ललितं, श्रीनन्द, श्रीखण्डनं, रङ्गं, कीर्तिचतुर्मुखं, प्रथमपत् , त्वद्वर्ण, भिन्नोत्सवं, रंगोद्योतिक, सिंहलील, विजय, विजयश्री, श्रीकीर्ति, सत्तालं, तुङ्गागारु(रिकि) [गि]गीतमुद्रिकं, ससौम्य, राजनारायणं, अंगाक्षरं, शेखरं, शरभलील, सिंहकी- डितं, शीलाकर्णनं, विद्रुमादिगजलील, आकन्दचूडामणि, चूडामणितालं, कोकि- लपांसुनील, रतिलील, चौतालं, चौतालाई, गजा(त्स)[झ]म्प, वेधकीडाक्षि विधापरितालं, विद्याधरवर्धनं, एकतालं, जसकं, प्रत्यङ्गं, विद्वेषणं, आसारमा- लिक, लक्ष्मीशं, भूतिलकि, तालविध्वंसं, वाग्भूषणं, भाषालक्ष्मि, लक्ष्मीविभूषणं, भूषणं, दुर्घटपञ्चकं, त्रिगुरु, उद्घट्टतालं, आदिमध्यान्तद्रुतमिश्र, सिंहनादं, नग- णान्तं, त्रिगुरुमिश्र, राजविद्याधरं, सर्वत्र द्रुतमिश्र, बिन्दुतालं, संकीर्णधूलादि, मंगलमोन्मुकुटशब्दतालोकोत्तरशतम् । गान, गीतम् ।। ससाममागगारीरी ससाचपानिनीददाः । उदात्तादिभिदि ग्रामा इति प्रोक्तं च शम्भुना ॥ ६६६ ॥ द्विस्वरनादि ससरीरि ससारीरि गागरीरि गमामगगा ममपापममापपदा दपपा अपनी निषधानिनिसा सनिनी, त्रिस्वर....दिः सरिगगगागरि सारिंगम- माममगरीगमपपापपमगामपधाधधपमापपनिनीनिनिषपाधनिससाससनिधा । - . . 10 ·७४ औमाफ्तम् - -- - चतुः स्वरादिः सरिगमामगरिसारिंगणापमगरिंगमपधावपमगागमपधनी- निधपमापधनिसासनिसासनिधपा। स्वरसहोचः- त्रिपञ्चकं, षड्जे षोडशऋषभस्वरे ॥ ६६७ ॥ दश सप्तोत्तरं गायन्त्रिषटकं मध्यमस्वरे एकोनविंशतिश्चेति पञ्चमे विंशतिस्तथा ॥ ६६८ ॥ धैवते च निषादे च स्वराणामेकविंशतिः । एतच्छतं त्रयस्त्रिंशत् हितन्तुचतुष्टयम् ॥ ६६९ ॥ अयुतं चाहतं प्रोक्तं शेषत्रितयनिर्णयम् । एकविंशतिमेदेन स्वराणां तत्त्रयं भवेत् ॥ ६७० ॥ मन्द्रं मध्य च तारं च अनुतारं चतुर्विधम् । मन्द्राच्च त्रिगुणं मध्य मध्यात्तारं तु षड्गुणम् ॥ ६७१ ।। तारकाद्धादशगुणमनुतारं प्रकीर्तितम् । षड्जे ऋषभगान्धारे मध्यमे पश्चमे ततः ॥ ६७२ ॥ धैवते च निषादे च अनुताराष्टकं भवेत् । इत्यष्टस्वयः॥ द्वाविंशतिः श्रुतिः । कसरिगमे चैव द्विकला च पदानि च । अनुषड्जानुतारं वा मात्राद्वादशकं भवेत् ॥ ६७३ ॥ मुर्छना, आरोहः, सरिगमपधनि, रिगमपधनिस, गमपधनिसरि, मपञ्चनिस सरिंग, पधनिसरिगम, घनिसरि, गमप, निसरिगमपध । मूर्छनावरोहम् । निघपमगरिस। धपमगरिसनि । पमगरिसनिध। मगरि सनिधप गरिस निधपम । रिसनिषपमगा। सनिधपमगरि । इत्यवरोहः । तानम् । वीथीषु सप्तम् चतुर्दशकोष्ठक्लप्त्या कोष्ठानि चाटनवतीस्वरसंभवानि । भारभ्य मध्यम इहाधिपतिः स्वरः स्यात् वीथीशिरस्सु सकलेष्वपि तत्र तत्र ॥ ६७४ ।। . :

·অর্মিীয় गौडः। शुद्धरागं, वृषभरागं, अनिपादा संनिधानिनीनसपनीसनिषपमगरिस । गागारी। रक्तगान्धारं, • ससानिनीधधापापा मगागा। सरिममाममापामामा गरिसा। मार्गरागम् । धधनिनिसानिधपागमागरिसनिधपमगरिसा इति कमात् । शुद्धरागाः । सालगरागम् । मध्यमादि । सनिधपमगरिमा गरिसा । रिगमूनं यथामार्ग वराटी रामकी। सनिधपमगरिमापागरिसासरिमपधनिसा। बवजे ललिता । वयुक्त फलमंजरी । धनाशी । समसनिघपमगरिसा। शुद्धभैरवम् । सरि........पमगामागारी। मल्हरी। सानीधपमपामासनिषपमगारिपामगारी- निरी। (कुञ्जरी) [कुरजी] पानीसाधनिसापम्मपधानिधपमंगामपाषा निधपम गामागरिंगमपधनिसा। मालवगौडः। सनिधपमपासैसासगरिमसमा। कर्णाट- धानीसानीसासनिधपमघानिसासनिधप मगरिसा। छायागौडः । सनिधपामगारिनिसरिसा। नाट सनिधपमंगारीसा नीसारी। देशाक्षि । निसाधनिसानिधमदनिसासानिधपमगरिसा। सौराष्ट्रम् । पपासापासनिषपपप- पापधपमनिधपगा। नारायणगौड । सससरिंगसामपामगारिधधधपपमामसासारी। पूर्वगौडम् । सनिधपमगरिसानिनीसारी। भूपालकि । निनिनिनीधपामगरिरी- मगापामा । गुण्डक्री । पपधधनीपानीधप मापधसानिधपमगारी। रेवगुप्तः । पपपपानिधपमंगममम पामगारीमममपपपपम्मा पाक्रीगणप्रस्तारमितिलक्षणम् । मयरसतजभनचन्नर । त्रिगुरुमगणं । त्रिलघुनगणं मध्यलघुरगणम् । अन्त गुरुसगणं। अन्तलघु तगणम् । मध्यमगुरुजगणम् । आदिगुरुभगणम् । आदि यगणम् । इति.........गणप्रस्तारः॥ मङ्गलकौशिकी-पपापमापपासारीगापागापाधासा ससनीनिधापमागरि- माममगारी। वेलवल्ली-रिरिससरिरिंगमगरीरिंगमगरीरिमामपपनगारिषसससरिमपा- धमपधामागमा। मालवश्री-सानीधा पासानीधानी सनिधपमगरिसारी॥ इत्यौमापते गीतशास्त्रे प्रबन्धमेदो नामाष्टत्रिंशोऽध्यायः। उमापतीयं समाप्तम् ॥

·७६
.
औमापतम्
एका खड्गनिकृत्तवैरिरुधिरैरन्या तदीयाना
बाष्पासारपरंपराभिरपरा सत्पात्रदानोन्बुभिः ।
एकामेव भगीरथो भूवि नदीं गङ्गामवातीतरत्
लोकेऽस्मिन्भुवनैकवीर भवता नद्यश्चतस्रः कृताः ।।
आधारेलिङ्गनादौ हृदयसरसिजे तालमूले ललाटे
द्वे पत्रे षोडशारे द्विदशदशदले द्वादशा चतुष्के ।
वासान्ते फालमध्ये डथखरसहिते सारस क्षहान्ते
मध्ये हंसः सुसूक्ष्मं सकलदलयुतं वर्णरूपं नमामि ॥
श्रीवेदव्यासाय नमः ॥ श्रीसरस्वत्यै नमः॥
श्री गुरुभ्यो नमः ॥ हरिहराभ्यां नमः ॥

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.