·No text on this page.

·TRIVANDRUM SANSKRIT SERIES. No. CXXXI.KURPUSWAMI SASTA sri Citrodayamanjari WADRAS- No. XXII. AUTOEARCH INSTITUTE. wwwwwww THE UDAYAVARMACARITA Kyle EDITED BY K. SAMBAŠIVA SASTRI, Curator of the Department for the Iublication of Oriontal Januscripts, Trivandrum. PUBLISHED UNDER TIE AUTHORITY OF TIE GOVERNMENT OF US HIGHNESS THE MAHARAJA OF TRAVANCORE. WRIVANDRUM: PRINTED NY THE SØPERINTENDENT, GOVERNMENT PRESS, 1988.

3438No text on this page.

·अनन्तशयनसंस्तग्रन्थावलिः। OF NUPPUISWAMI SAS, RESEARCH INSTITUTE. ग्रन्थाङ्क: १३३. WA ORAS-4 श्रीचित्रो.यमअरी। प्रन्थाः २२. TA Pric" Fic २ दपवर्मकरितम्। पौरस्त्यग्रन्थप्रकाशनकार्याध्यक्षेण के. साम्बशिवशाक्षिणा संशोषितम् । तच अनन्तशयने महोन्नतमहामहिमश्रीचित्रावता महाराजशासनेन राजकोयमुद्रणान्त्रालये तदध्यक्षेण मुद्रयित्वा प्रकाशितः ।

·No text on this page.

·حياك ॥श्रीः॥ श्री: लावनिपालमौलिमणिना सङ्कल्पितश्रीरिव श्रीमूलात्मजनिस्तथा सहजया लक्ष्म्या च सम्भावितः । स्वातिज्योतिरिवादितः समुदितश्चित्रावतारः स्वयं मार्ताण्डाग्रसरो विराजति महाराजः स रामाभिधः ।। मास्वदूर्णमणिः प्रवालमृदुला श्रुत्यावलङ्कारिणी श्रीमद्वञ्चिवसुन्धरानवयशोराशिप्रकाशात्मिका । उत्फुलत्सुकृतिप्रसाधनधृतामोदोन्नदहिण्डिमा श्रीचित्रोदयमञ्जरी सुमनसां सर्वस्वमुज्जृम्भताम् ।। के. साम्बशिवशास्त्री.

·No text on this page.

·PREFACE. Udayavarmacaritam, occurring in Kolarāştravarnana, an episode in Keraļamāhātmya, the context being the con secration of several divinities and Brahmins in the land of keraļa, is dialogued as one between a Dvija and a Sūta, to pass for a legend. The King Udayavarman invised Brahming from afar, bestowed on them rich presents to the chagrin of the indigenous Brahmins who turned hostile towards him, to abaclve himself of the sin of the slaughter of Brahming in battle and thus caused the land of Kerala to overflow with Brahmin community. The succeeding verses, "कोळम्बाब्दे क्षमाखने (g....) ततो बहुतिथे काले गते कोळम्बवत्सरे । वचोरने कुम्भमासे सौरेऽहि सुरगायक!॥" (पृ. . लो. ७५.) "कोळम्याग्दे भातिरले कुम्भमासे सुरेऽहनि । विद्यारण्ययतीन्द्रश्च षोडशग्रामिणो द्विजाः॥" ( S. * 1.) disclose the date of that event is the latter half of the 11th century thereby bringing the time of a certain Vidyāraṇyayati close to that period. The lines below: 'तदा त्रिग्रामिणो विप्राः प्राप्य माधवपण्डितम् । (9.4.. ) "सद् दृष्ट्या महदाश्रय स्तुस्वा माधवपण्डितम् । माधवाचार्य इत्यासीद् ब्योति बागरीरिणी ।" (q... *4.) betoken that Vidyaraṇya must have been a different appellation of Mādhavācārya. Be that as it may, a doubt may crop up as to whether he was the same Madhavācārya of the 14th century A. D., to whom Sarvadarśanasangraha, Dhātuvptti and Rgbhāøya owe their origin, or another individual of that denomination who must have flourished earlier than the former. Mahakavi Rao Sahib Ullar S. Paramesvara Aiyar holds the view that another Udayavarmacarita, a Sanskrit composition consisting of 11 chap. ters originated from the pen of one Ravi Varms, the celebrated King of Kola Kingdom in the 8th centary gama' in the text determines the date of Udayavarmd as the latter ·half of the 8th century. Again the term 'get ret lends support to the belief that this land was blessed by the universal preceptor - the great Sankarārārya of world-wide repute. But others do not see any connection between Vidyāraṇya. yatīndra alias Madhavapaņdita who showered his choicest blessings on Udayavarmnā and hence the conjecture, in con. sonance with the chronogram Vacoratna suggestive of the Malabar Era, that Udaya Varmā of the latter half of 11th century, the hero of this production, could never be contemporaneous with Madhavācārya, otherwise known as Vidyaranya of the 14th century. Thus both the views are illogical. The eminent research workers on ancient history have made startling discoveries towards this end. Some shreds of evidence are plausible in this work to fix the date of one Madhavācārya, in or ab.ut the 8th century A. D. A discussion has been attempted in the following verse : "स्कन्दस्वामी नारायण उदीय इति ते क्रमात् । चक्रुः सहैकमृग्भाध्यं पदवाक्यार्थगोचरम् ॥" One Madhavapaņạita, son of Nārāyaṇa, the commentator on Samaveda is proved to have been devoutly attached to the King Udayavarmā, from the facts that Nārāyaṇa, the contemporary of Skandasvärin was his father and that he was a compatriot of Hariharasvāmili of the 8th century, a disciple of Skandasvāmin and a commentator on Satapatha Brāhmaṇa. However, this theory is acceptable till it is refuted by contrary evidence. Somehow he must have won the title of Vidyāraṇya since one's period of existence is not a criterion for one's celebrity. Notwithstanding these contradictions, an ancient historical treatise of this stamp should never pass unnoticed. A clear evidence furnished by the following lines: "वल्लभेशाचनाद् प्राम- त्यागाचते हि देशिन:।" (पृ. ११. शो. १२४.) may be advanced from the text to show that Brahmins styl. ing themselves Embrāntiris made this place their permanent habitation, Several eminent poets basing their arguments on similar facts adduced from this work ascribe its author ship to a Brahmin of Tiruvalladesa as is evident from the following stanza : "श्रीमस्कोलक्षितीशोदयनृपचरितं देशिकानीतिरूपं तइंश्येनात्र केनाप्यभिहितमतिविस्तीर्णमध्यावयुग्मम् ।"

·iü MADRAS-a Again the closing Khanda and the introductory verse: "मीराघवं प्रणम्याहं कृशाध:क्षेत्रवासिनम् । कोलभूपोदयोदन्तं ब्राह्मणस्थापनं ब्रुवे ॥" (g. 9. 9. 9.) bear out that he was a poet belonging to Me (Cerutalattu). The Mahakavi also subscribes to this view. Some believe that he might be another Brahmin hailing from Tiruvalla. References to many places and individuals are noticed in the course of the work. The unique original manuscript used for this publication belongs to the revered Kabava Valiattān, a native of Tiruvalla in Travancore, to whom I extend my heartfelt thanks. I have great pleasure in presenting this work to the enlightened public. Trivandruyn, } K. SĂ NBAŚIVA ŚĀSTRİ.

·No text on this page.

·... JAJIND RESERCH !" TIT'UTF AMADRAS-4 ॥ श्रीः॥ निवेदना। - इदम् उदयवर्मचरितं किमप्यन्यतममङ्गं श्रीकेरलमाहास्यस्य, यत् कोलराष्ट्रवर्णन प्रकृतं देवब्रह्मप्रतिष्ठाधिष्ठितं पुराणच्छायामापादारितु द्विजमूत- संवादम्यादया संगुम्फितम् । अयमत्र चरितसंग्रहः परिसमाप्तौ दशश्लोक्या सचितः । युद्धे ब्रह्महत्यया प्रस्तस्य उदयवर्मणो राज्ञस्तत्परिहाराय विदेशाद् ब्राह्मणानानाय्य स्वदेशाचारेण तानभ्युपगत्य स्वदेशीयब्राह्मणैरनभ्युपेतस्य तत्तदानस्य प्रतिग्राहणं, ततो मुक्तस्य शुद्धस्य च चिरायुषावस्थानं, कालेन प्रवहता तेषां विदेशीयानां ब्रामणानामिह केरलक्षेत्रेषु पूजकतया प्रतिष्ठापनं चेत्यसौ तस्यापि सहस्य कोऽपि सङ्कहः समर्प्यते । 'कोळम्बाब्दे क्षमाखने (१० ७. लो०६९) "तो बहुतिथे काले गते कोळम्बवत्सरे । बचोरले कुम्भमासे सौरेऽहि सुरगायक ! ॥" (पृ. ६. ० ७५.) कोळम्बाब्दे भाविरत्ने कुम्भमासे सुरेऽहनि । विद्यारण्ययतीन्द्रश्च षोडशग्रामिणो द्विजाः ॥ (पृ० ९. लो० ९१) इंन्यादिभिः सम्भवोऽयं, किस्त्वब्दीयैकादशशतकस्योत्तरार्धे सम्पन्न इलाक भवति । कमन विद्यारण्यग्रवीन्द्रश्च तदात्वे प्रतिपत्तव्यो भवति । "तदा त्रिग्रामिणो विप्राः प्राप्य माधवपण्डितम् । (पृ. ५, ० १३.) 'तद् दृष्ट्वा महदाश्चर्य स्तुत्वा माधवपण्डितम् । माधवाचार्य इत्यासीद् व्योम्नि वागशरीरिणी ॥ (३० ५. लो० १९) ·इत्यादिभिः स च विद्यारण्यो माधवाचार्यापरपर्यायः' सम्पयते । सत्येवं सोऽयं माधवाचार्यः सर्वदर्शनसहधातुवृत्तिऋग्भाष्यादि बहुनिबन्धकर्ता श्री. सायणमाधवाचार्यो वान्यो वेति शङ्कायां क्रिस्त्वब्दीयचतुर्दशशतकजीविनः सायणमाधवाचार्यादन्य एव सम्भाव्यः, कल्प्यो वा कश्चिदन्योऽपि विद्या- रण्यनामा माधवपाण्डितस्ततः प्राक् । अत्र विषये महाकवि-रावुसाहिन् श्रीपरमेश्वरार्या एवं मन्यन्ते - अस्ति किमपि संस्कृतकाव्यम् उदयवर्ग- चरिताभिधमेकादशाध्यायीसम्मितं केनापि रविवर्मनाम्ना की लभूपतिना क्रिस्त्वब्दीयाष्टमशतकोत्तरार्धजीविना विरचितम् । 'वृद्धिदाम्बे'ति कलि रत्सरा- नुगुण्येन उदयवर्मणो जीवितविजयः क्रिस्त्वब्दीयाष्टमशतकोत्तरार्धं भवति । 'तुको धूली'ति कलिसङ्ख्यामर्यादया तदात्वे श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकजगद्गुरु- श्रीशङ्करभगवत्पादाचार्येण तदनुग्रहश्च सुतरां सम्भाव्यते । परन्तु विद्यारण्य. यतीन्द्रः कोऽपि माधवपण्डित इहोदयवर्मानुग्राहकः प्रतिपाद्यमानो न घटते । अतो 'वचोरत्न' इत्यादिकोळम्बवत्सरक्रमेण प्रस्तुतकृतिनायक उद. यवर्मा क्रिस्त्वब्दीयैकादशशतकोत्तरार्घजीवी क्रिस्त्वब्दीयचतुर्दशशतकवर्तिना माधवाचार्येण विद्यारण्येन कथङ्कारं घटताम् । तस्मादुभयमिदमसङ्गतीम- त्यादि । मन्ये प्राक्तनचरित्रविज्ञानदृशा सम्यगुपकृतं महाभागैः । परन्तु क्रिस्त्वब्दीयाष्टमशतके कस्यचन माधवपण्डितस्य लगन्ती काचिदुपपत्तिस्त- दशे ग्रन्थमिमं प्रमाणं कर्तुमलमिति तत्रेदं विचार्यते - "स्कन्दस्वामी नारायण उद्गीथ इति ते क्रमात् । चक्रुः सहैकमृग्भाष्यं पदवाक्यार्थगोचरम् ॥" इति सहजीविषु भाष्यकर्तृषु अन्यतमस्य नारायणस्य सूनुः कोऽपि माधव- पण्डितः सामवेदभाष्यकारः स्कन्दस्वामिसहचरनारायणपुत्रतया शतपथ- ब्राह्मणभाष्यकर्तुर्हरिस्वामिनः स्कन्दस्वामिशिष्यस्य लिवन्दीयाटमशतक- जीविनः सहचरतया च महानुभावः काममस्य उदयवर्मणः प्रसादानुग्रह. कारी सम्पद्यमानो न विना प्रमाणान्तरोपमर्दै निषेधमर्हति । विद्यारण्य- ख्यातिश्च सम्भवदार्हन्तीप्रयुक्ता न समयविशेषजीवितामन्वयव्यतिरेकाभ्याम. - पेक्षते इति । सर्वथा प्रतियोगिमर्यादयापि प्राचीनचरितगुम्फनमेताहशमविरलप्र- शंसामर्हति ।

·"वल्लभेशार्चनाद् शामत्यागाच्चैते हि देशिनः ।" (पृ० १२. श्लो० १२४.) इस्यादिभिः तिरुवल्लादेशिनः एम्मातिरिसंज्ञिता ब्रामणा इह प्रतिष्ठापिता इत्यादिभागेषु नैकेषु महाकविसम्मतिरेतद्ग्रन्थप्रामाण्यमुपोद्दलयाती सुतरा. मनुग्राहिका विजयते । अस्य च खण्डकाव्यस्य कर्ता कश्चित् निरुवल्ला. देशीयो द्विजः श्रीमत्कोलक्षितीशोदयनृपचरितं देशिकानीतिरूपं तद्वंश्येनात्र केनाप्यभिहितमतिविस्तीर्णमध्याययुग्मम् । (पृ० १६. श्लो० १०.) इति संग्रहोपान्त्यपद्यखण्डेन, "श्रीराघवं प्रणम्याहं कृशाधःक्षेत्रवासिनम् । कोलभूपोदयोदन्तं ब्राह्मणस्थापनं ब्रुवे ॥" (पृ० १. श्लो० १.) इति प्रतिज्ञापद्येन च कृशाधःक्षेत्र (2) a18009_13) देशवासी कोऽपि कवि- रित ज्ञायते । अत्र च महाकवीनामुद्देशोऽनुकूलः । विशिष्य ते तं कवि कमप्यन्यतमं कृशाधःक्षेत्रवासिनं द्विजं च तिरुवल्लादेशीयं मन्यन्ते । अत्र च बहवो देशाः दोशनश्च नाममाहं गृहीताः । भस्य चैतादृशस्य प्रसिद्धीकरणस्याधारभूत आदर्शोऽद्वितीयः श्रीव- विराज्यान्तर्गततिरुवल्लाप्रदेशवास्तव्यमहामहिमश्रीकेशववल्यत्तान्ग्रन्थाल- यादधिगत इति तेषु बहुमानमसमानमाकलयन् कृतज्ञतामनुस्मरंश्चरितमिदं महाजनसमक्षमवतारयामि कृतकृत्यः ॥ अनन्तशयनम्, ४-२-११३. के. साम्बशिवशास्त्री.

·No text on this page.

·JMERFPTPSUTRASTRI RESEARCH INSTITUTE, ॥ श्रीः॥ दयवर्मचरितम्। श्रीराघवं प्रणम्याहं कृशाधक्षेत्रवासिनम् । कोलभूपोदयोदन्तं ब्राह्मणस्थापनं ब्रुवे ॥१॥ साधु निर्मत्सराः सन्तु शोधयन्तु वचो हि नः । दूषयन्तु हसन्त्वन्ये सासूयान् नाद्रियामहे ॥ २ ॥ ऋषभाद्रौ महाक्षेत्रे स्वाधीनं सूतमागतम् । सत्कथां श्रोतुमिच्छन्तः पर्यपृच्छन्त तं द्विजाः ॥ ३ ॥ द्विजा ऊचुः - साधु सूत ! महाभाग! सर्वज्ञोऽस्मि ? सि) महामते!। सत्कथा श्रोतुमिच्छामो वद नो वदतां वर! ॥ ४ ॥ सूत उवाच- साधु पृष्टं द्विजश्रेष्ठाः! सत्कथां श्रोतुमिच्छुभिः । देवब्रह्मप्रतिष्ठा वो वक्ष्ये शृणुत सादरम् ॥५॥ गन्धर्वाय पुरा प्रोक्तं सुप्रभाय सुरर्षिणा। तदहं साम्प्रतं वक्ष्ये पुण्यं सच्चरितं द्विजाः!॥६॥ कदाचित् केरली सर्वी व्योमयानेन पर्यटन् । यदृच्छया कोलराष्ट्र प्राप्तस्तत्र नवान् द्विजान् ॥ ७ ॥ सुप्रभो नाम गन्धर्वः समालोक्य महामुनिम्। गत्वा संशयमापनो नारदं पर्यपृच्छत ॥ ८॥ G.P.T.840. 609. 16.4-1112. B

·२
उदयवर्मचरिते
सुप्रभः
क इमे ब्राह्मणश्रेष्ठा नात्र पूर्व विलोकिताः ।
केन नीताः कोलराज्यं कस्माद् देशात् कुतो मुने!॥९॥
सुप्रभेणैवमादिष्टो नारदः स महामुनिः।
तत्कथामादितो वक्तुमारेभे तं मुदा हसन् ॥ १० ॥
नारद उवाच-
चेरपादमहाराजः पूर्व शास्त्रपरीक्षणे।
बौद्धशास्त्रेऽतिविश्वस्तो मकं गन्तुमियेष सः॥ ११ ॥
गमिष्यन् चेरपादोऽयं विभज्यादात् स केरलम् ।
स्वतीयेभ्यश्च पुत्रेभ्यः प्रभुभ्योऽपि दशाष्टधा ॥ १२ ॥
माटेशः कोटिलिङ्गेशः पशः पुरलीपतिः ।
निम्बेशवेति पञ्चासन् स्वस्त्रीयास्तस्य भूपतेः ॥ १३ ॥
कोलेशः कूपकेशश्च पोरलेशेरलेश्वरौ
महोदयः कुरुम्बेशो वेणेशोऽद्यन्धि(व? पः) सुताः ॥१४॥
प्रभवः पञ्च शूद्राश्त्यासन्नष्टादशाधिपाः।
सर्वेषामेव कोलेशः करग्राह्यभवद् बली ॥ १५ ॥
एवं चिरगते काले कोलभूपस्य सुप्रभ! ।
शत्रुभिः कलहस्त्वासीद् दुर्बलस्य महाबलैः ॥ १६ ॥
तस्मिन् युद्धे ब्रह्महत्यापापस्तस्य ह्यजायत ।
शत्रुभियुध्यमानस्य कोलेन्द्रस्य विधेर्बलात् ॥ १७ ॥
निवृत्ते समरे तत्र ब्रह्महत्याघशान्तये ।
देवब्रह्मप्रतिष्ठार्थदाने चित्तमकल्पयत् ॥ १८ ॥

·असमतिष्ठा ।
ब्रह्म त्यानिवृत्त्यर्थ क्षेत्रदानादि कल्पितम् ।
लक्ष्मीप्रामादिनिन्द्रा नागृहन् पापभीरवः ॥ १९ ॥
ततो विषण्णः कोलेशो ब्रह्महत्यार्तधीश्विरम् ।
उवासोदयवर्मासौ विप्रानन्विष्य सुप्रभ! ॥ २० ॥
श्रीवल्लीग्रामिणो विप्रा गण्डक्या उद्धृतं तदा ।
प्रवाः श्रीवल्लभे बिम्बं दिव्यं स्थापयितुं हरेः ॥ २१ ॥
गोकर्णनद्यां तन्मग्नं मध्येमार्ग विधेबलात्।
नोतुं तेऽशकन् साह्यं कर्णाटास्तावदार्थताः॥ २२ ॥
कर्णाटास्तौलवाश्चैते बिम्बमुद्धृत्य तं क्षणात् ।
श्रीवल्लभे स्थापयित्वा समं सम्पूज्य च स्थिताः ॥ २३ ॥
पाञ्चरात्रं च का(वा ? पा)लं विधिमादृश्य नित्यशः ।
गन्धर्व! वल्लभेशं तं पूजयन्ति स्म चोभये ॥ २४ ॥
इडकुञ्चिविलक्कूरगुणवत्याख्यग्रामिणः ।
श्रीवल्लीग्रामिणश्चैव पूजकाश्चोभये हरेः ॥२५॥
दूतैरानाय्य तान् विप्रान् ब्रह्महत्यैनसा समम् ।
ददौ क्षेत्रद्वयं राजा तेभ्योऽसौ बहुदक्षिणम् ॥ २६ ॥
कृशाधक्षेत्रमत्रैकमर्हस्थं नाम चेतरत् ।
तेभ्योऽदाद् बहुदेवस्वं प्रामाण्यं चोदयो नृपः ॥ २७ ॥
नररत्नसमायां प्राक् कोलम्बे सागरान् द्विजान् ।
मानाय्य तेभ्यो ददिवान् क्षेत्राण्युदयभूपतिः ॥ २८ ॥
पाञ्चरात्राघागमोक्तविधिना पूजनाद्धरेः ।
प्रहलाद ब्राह्महत्यादेबाह्मणैस्ते बहिष्कृताः ॥ २९ ॥

·उदयनर्मचरिते
बहिष्काराद् द्विजेन्द्राणां कर्णाटा दीनमानसाः ।
ब्रह्महत्याभिभूताच कोलराज्ये चिरं स्थिताः ॥१०॥
नित्यानन्दमहायोगी बदर्याश्रमतस्तदा ।
शिष्यैश्चतुर्भिः सहितः कृशाधक्षेत्रमाययौ ॥ ३१ ॥
क्षेत्रान्तरे स्थितो योगी देवकापालि सोऽकरोत् ।
तदा निष्कासितो. दुष्टैबहिः शिष्यैः स चाशपत ॥३२॥
यूयं सर्वेऽपि दुर्वृत्ता देवब्राह्मणवैरिणः ।
दुर्ब्राह्मणाः कलहिनो मिथः सन्तु बहिष्कृताः ॥ ३३ ॥
एवं शप्त्वा गते तस्मिन् वृद्धाः केचन तद्विदः।
तं नत्वा समनुज्ञाप्य शापमोक्षं ययाचिरे ॥ ३४ ॥
तेभ्यस्तुष्टः स योगीन्द्रः शापमोक्षं ददौ तदा ।
वर्षादर्वाग् दिव्ययोगी कश्चिदत्रागमिष्यति ॥ ३५॥
तं प्रणम्य प्रसाद्यैतद् यूयं प्रार्थयत द्विजाः!।
मोक्षयिष्यति वः शापात् सह संयोज्य स द्विजान् ॥३६॥
इत्येषां शापमोक्षं च दत्त्वा शिष्यैः स निर्ययौ ।
दृष्ट्वा माधवभट्टस्तं सशिष्यं गृहमानयत् ॥ ३७ ॥
विधिवत सत्कृतात् तस्मात् प्रसन्नात् स तु माधवः ।
दिव्यं स भगवद्ध्यानं मन्त्रतन्त्रादि चाग्रहीत् ॥ ३८ ॥
गतेऽस्मिन्नुत्तरामाशां तदुक्तविधिना ततः ।
भक्त्या गुणवतीनाथं सिषेवे परमेश्वरम् ॥ ३९ ॥
प्रीते गुणवतीनाथे सर्वज्ञे परमेश्वरे ।
अष्टैश्वर्य च तस्यासीद् विद्याश्चाष्टादश स्वयम् ॥ ४ ॥

·ब्रमप्रतिष्ठा ततो वाक्कूरकक्षेत्रसभायोगं स(सा? मा)गतः। मानितस्तत्र विद्वद्भिरासीन्माधवपण्डितः ॥ ११ ॥ भूताप्रवाहां शिबिकामारुह्यामलकस्थलीम् । संच्छन् पितृपिण्डार्थी स चोदयपुरं ययौ ॥ ४२ ॥ तदा त्रिग्रामिणो विप्राः प्राप्य माधवपण्डितम् । न्यवेदयन् स्ववृत्तान्तं शापदानुग्रहादिकम् ॥ ४३ ॥ क्षेत्रदानं च भूयोऽपि ब्रह्महत्याप्रतिग्रहम् । आदातुं भूपनिर्बन्धं विशिष्यावेदयन्त ते ॥ ४४ ॥ यूयं तु ब्रमहत्यायाः क्षेत्रस्यापि प्रतिग्रहम् । न गृहीत पुनर्विप्रा यावदागमनं मम ॥ ४५ ॥ श्रीधात्रीक्षेत्रतो गत्वा पित्र्यपिण्डार्पणात् परम् । मोक्षयिष्यामि वः शापाद् मा खिद्यत महीसुराः॥ ४६॥ इत्युक्त्वामलकक्षेत्रं प्राप्य पिण्डशिलान्तरे दृष्ट्वा श्वानं मृतं योगाज्जीवयन पिण्डन्यदात् ॥४७॥ प्राधान्यमप्यमूल्यत्वं कर्णाटानामकल्पयत् । तदादि तत्र हैकानां पिण्डे तदधिकारिणः ॥ १८ ॥ तद् दृष्ट्वा महदाश्चयं स्तुत्वा माधवपण्डितम् । माधवाचार्य इत्यासीद् व्योम्नि वागशरीरिणी ॥ १९ ॥ ततोऽस्मिन् माधवाचार्ये गते श्रीसम्बरालयम् । शिविकांग्रवहौ भूतौ त्यक्त्वा तं जग्मतुर्दुतम् ॥ ५० ॥ पतिते शिविकाग्रे तत्कारणं विमृशन्नसौ। चक्षुषा तब दिव्येन व्यजानात् तद्विचेष्टितम् ॥ ५१ ।। -

·उदयबर
तत्रत्यस्वकुलोद्भूतदुष्प्रतिग्रहणादिकम् ।
पुनश्च ब्रह्महत्यायाः क्षेत्रस्यापि प्रतिग्रहम् ।। ५२ .
स्वकुलीनकृतं पापं स्वात्मन्यपि विबाधितम् ।
बुद्ध्वा तान् माधवाचार्यः शशापानाश्रवान् कुधा ५३॥
न राज्ञः प्रतिगृह्णीयादिति स्मृतिवचो विदन् ।
यो दुअतिग्रही मूढः स सद्यः पतति ध्रुवम् ॥ ५० ॥
दुर्वृत्ताः सागसः सर्वे लोकोपद्रवकारिणः ।
अनुष्ठानवतां नित्यमन्तराया भवन्ति ते ॥ ५५ ॥
एतत् सर्व समालोच्य सगरः सर्ववित् प्रभुः ।
देवेन नाशिता दुष्टा इत्युवाचातिहर्षितः ॥ ५६ ॥
माता वा जनको वापि भ्राता वा तनयोऽपि वा।
अधर्म कुरुते यस्तु स एव परिशुष्यते ॥ ५७ ।
यस्त्वधर्मेषु निरतः सर्वधर्मविरोधकृत् ।
रिपुं परमं विद्याछास्त्राणामेष निश्चयः । ५८ ॥
सगरः पुत्रनाशेऽपि न कदाचिच्छुशोच सः ।
दुर्वृत्तशमनं यस्मात् सतामुत्साहकारणम् ॥ ५९ ॥
इति शप्त्वा महायोगी तत्र श्रीशम्बरालयात् ।
कुन्दर श्रीमाधवाचार्यः कृशाधक्षेत्रमाययौ ॥१०॥
तावत् स कोलभूपोऽपि तत्रत्या ब्राह्मणाश्च ते।
भनुगम्य महात्मानं माधवाय ववन्दिरे ॥११॥
बहुधा तमनुज्ञाप्य परिक्रम्य प्रणम्य च ।
द्रौर्जामण्यं शापमोक्षं चासकृत् ते ययाचिरे ॥३१॥

·संप्रतिमा
हे राजन्! कोलभूपाल! साधुब्राह्मणक्यानात् ।
दुर्दानात् ते नातिचिराद् राज्यभ्रंशो भविष्यति ॥१५॥
योगीश्वरापमानाच तदनुष्ठानरोधतः ।
ब्रह्महत्यादिकापानी दुर्दानानां प्रतिग्रहात् ॥ ४॥
दुर्ब्राह्मणा भविष्यन्ति भवन्तः सर्वनिन्दिताः ।
इत्युक्त्वा तान् द्विजान योगी निर्गन्तुमुपचक्रमे ॥६५॥
रखनुगम्य राजा च विप्राश्च बहुशोऽपि ते ।
शापमोक्षमयाचन्त खिन्नाः सन्तोष्य सुप्रभ! ॥ ६६ ॥
गोकर्णे सत्सभायोगे समागच्छत हे द्विजाः!।
तावत् त्वच्छपमोक्षादि समालोच्य करोम्यहम् ॥१७॥
इत्युक्त्वा तान् समाश्वास्य राजानं च स सुप्रम!।
गोकर्ण प्राप्य संन्यासी विद्यारण्यमुनिर्बभौ ॥ १८ ॥
ततश्विरगते काले कोलम्बाब्दे क्षमाखने ।
बाक्कूराख्ये महाक्षेत्रे सत्समा मिलिनाभवत् ॥ ६९ ॥
चतुष्पष्टितमग्रामब्राह्मणानां च योगिनाम् ।
राज्ञामपि महायोगः संबभूव महात्मनाम् ।।..॥
विद्यारण्ययतीन्द्रस्तु संसद्यग्रासनस्थितः ।
तत्र तावन्नृपो विप्राः शापमोक्षं जिघृक्षवः ॥ १ ॥
महाजनैः सम्मिलितां सभा सम्प्राप्य सादरम् ।
पूर्ववत् प्रणिपत्यैतान शापमोक्षं ययाचिरे ॥ ७२ ॥
श्रुत्वा तद्वचनं + + समालोच्य सभासदः ।
गोकर्णाख्ये महाक्षेत्रे सभायां प्राप्तुमादिशन् ॥ ७३ ॥

·८
उजयवर्मक्षरिते
सभायां निर्गतायां तु कोलभूपश्च ते डिजाः ।
खिन्नाः सुप्रभ! सर्वेऽपि प्रतिजग्मुर्यथागतम् ॥ ४॥
ततो बहुतिथे काले गते कोलम्बवत्सरे ।
वचोरत्ने कुम्भमासे सौरेऽह्नि सुरगायक! ॥ ७५ ॥
गोकर्णाख्ये महाक्षेत्रे सङ्गतासीन्महासभा ।
तत्र पूर्वोक्तवद् राजा विप्रास्ते च समाययुः ॥ ७६ ॥
चतुष्षष्टितमग्रामब्राह्मणाश्च यतीश्वराः ।
राजानश्च महात्मानस्तत्राभूवन् सभासदः ॥ ७७ ॥
महासभान्तरं प्राप्य प्रणिपत्य सभासदः ।
शापमोक्षाधयाचन्त पुनःपुनरपि द्विजाः ॥ ७८ ॥
राज्ञश्च शापदुष्टानां विप्राणां च निवेदनम् ।
श्रुत्वा सभासदः सर्वे समालोच्यैवमब्रुवन् ॥ ७९ ॥
ख्यापनेनानुतापेन प्रशस्ताध्ययनेन च ।
पापकृन्मुच्यते पापात् तथा दानेन चापदि ॥ ८ ॥
इति स्मृतिवचो विप्रान् श्रावयित्वा यथाविधि ।
परिषत्ख्यापनं सानुतापं चित्तमकारयन् ॥ ८१ ॥
चतुर्वेद(:?)स्वाध्ययनं सभ्या(सै साध्य ? स्तैः साध्व)कार-
[यन् ।
दानानि शास्त्रदृष्टानि पापनिर्मोचनानि च ॥ ८२ ॥
इत्थं निकृतिनिर्दोषैाह्मणैस्तैरयोजयन् ।
शुद्धान विप्रोत्तमानन्यान् सकुटुम्बान सभासदः ॥३॥
सप्तत्रिंशाधिकशतहयसङ्ख्यैश्च सागरैः।
॥28॥

·THE KUPPUS Y AMI unuir
RESEARCH INSTITUTE
MADRAS-A
श्रमप्रतिष्ठा।
संयोज्य नवरत्नाख्या सकुटुम्बान सभासदः ।
कृतार्थयित्वा राजानं विप्रांश्वाप्रीणयन्नन् ॥ ८५ ॥
सप्तसप्तत्यधिकया चतुःशत्या द्विजोत्तमैः ।
पूर्वस्माच्छुशुभे राजा कोलेशः सत्सभाख्यया ॥८६॥
विशेषविद्भिस्तत्त्वज्ञैः सर्वमालोच्य तत्त्वतः ।
सागरे नवरत्नं च योजनीया च सत्सभा ॥ ८७ ॥
त्रिग्रामिणः सागरास्ते चतुर्दशगृहा द्विजाः ।
त्रयोदशग्रामिणोऽन्ये नवरत्ना दशौकसः ॥ ८८ ॥
यजुर्वेदविदः सर्वे बौधायनिकसूत्रिणः ।
षोडशग्रामिणोऽप्येते कर्णाटा हैकका मताः ॥ ८९ ॥
महाबलस्य गोकर्णमहाक्षेत्राधिवासिनः।
सन्निधौ सत्यमकरोत् सत्सभेयं सभान्तरे ॥ ९० ॥
कोलम्बाब्दे भातिरत्ने कुम्भमासे सुरेऽहनि ।
विद्यारण्ययतीन्द्रश्च षोडशग्रामिणो द्विजाः ।। ९१ ॥
कोलभूपोऽन्यभूपाय नानादेशमहाजनाः।
गोकर्णाख्ये महाक्षेत्रे तत्र सम्मिलिता सभा ॥ ९२ ॥
सर्वे वयममी नित्यं श्रौतस्मादिकर्मसु ।
विवाहोपनयायेषु भवाम सहकारिणः ॥ ९३ ॥
परस्परं हि कुर्वाणा विवाहाद्यात्तबान्धवाः ।
निर्मत्सरा भविष्यामः श्राद्धे पिच्यादिकर्मणि ॥ ९४ ॥
पूर्ववत् प्रतिवत्स्यामो दौर्बाह्मण्यादिपातकम् ।
वयमुल्लङ्घयिष्यामो यावत्सत्यमिदं कृतम् ॥ ९५ ॥

·१०
उदयवर्मचरिते
सतां समक्षं सर्वेषां महाबलपुरःस्थिताः ।
घण्टां स्पृशन्तः प्रत्येकं सत्यं ते सागरा व्यधुः ॥ १५ ॥
देवदुन्दुभयो नेदुरासीद् वागशरीरिणी ।
कोलेशं प्रति विप्रांश्च सर्वेषां तत्र शृण्वताम् ॥ ९७ ।।
साधूदयमहाराज ! साधु हे ब्राह्मणाश्चिरम् ।
समं तिष्ठत नोचेद् वः पूर्वपापं भवेदिति ॥ ९८ ॥
तावत् प्रमुदिताः सन्तः सत्सभा स च पार्थिवः ।
विस्मिताश्च प्रशंसन्तो जग्मुः सर्वे यथागतम् ॥ ९९ ॥
स राजोदयवर्माथ महाबलपुरो बहु ।
उपहृत्य धनं भक्त्या तुष्टावेत्थं तमीश्वरम् ॥१०॥
नमस्ते पार्वतीनाथ! नमस्ते करुणानिधे!।
नमस्ते त्रिजगन्नाथ! नमस्ते परमेश्वर! ॥ ११ ॥
नमस्तुभ्यं भगवते ब्रह्मणे परमात्मने।
सच्चिदानन्दरूपाय प्रत्यग्रूपाय ते नमः ॥ १०२॥
नमस्ते त्रिदशेशाय नमस्ते विश्वयोनये।
ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तजगज्जीवात्मने नमः ॥ १०३ ॥
ओङ्कारार्थाय ते विश्वतैजसे प्राज्ञरूपिणे ।
ब्रह्मविष्ण्वीशरूपाय बिन्दुनादात्मने नमः ॥ १०४ ॥
विश्वात्मने विश्वसृजे विराडपाय साक्षिणे ।
प्रणवाद्याक्षरार्थाय तेऽकाराय नमो नमः ॥ १०५ ॥
विष्णवे सूत्ररूपाय साक्षिणे तैजसात्मने ।
ते द्वितीयाक्षरार्थाय झुकाराय नमो नमः ॥ १०६ ॥

·ब्रमप्रतिष्ठा
१२
रुद्राय प्राज्ञरूपाय साक्षिणे तेऽन्तरात्मने ।
तृतीयाक्षरकाच्याय मकाराय नमो नमः ॥ १०७ ॥
सार्धमन्तिकया शक्त्या सर्गस्थित्यन्तकारिणे ।
ममरते बिन्दुरूपिण्या शिवायाखण्डमूर्तये ॥ १८ ॥
निर्मायो निर्गुणो नित्यो निष्कलो यो निरञ्जनः ।
तुरीयाय परस्मै ते तस्मै नादात्मने नमः॥ १०९ ॥
सत्यं ज्ञानमनन्तं यद् गुहायां निहितं परम् ।
सर्वज्ञं देवमीशानं प्रपद्येऽहं सदाशिवम् ॥ ११० ॥
सपुत्रं सगणं साम्बं त्वां शिवं परमेश्वरम् ।
सर्वात्मनापि शरणं प्रपद्येऽहं कपर्दिनम् ॥ १११ ॥
दीनबन्धो ! दयासिन्धो! देव! शम्भो! नमोऽस्तु ते ।
जानताजानताप्यागः क्षमस्वात्र मया कृतम् ॥ ११२ ॥
इति स्तुल्वा प्रसाधेशमुदयोऽथ महाबलम् ।
उपहृत्य यतेश्वार्थ सर्वानप्रीणयज्जनान् ॥ ११३ ॥
सागरैर्नवरत्नैश्च तया सत्सभया समम् ।
ययौ सर्वाननुज्ञाप्य कोलराज्यं मुदा नृपः ॥ ११४ ॥
छायः प्राप्य राष्ट्र स्वं हृष्टपौरं स्ववार्तया ।
भ्रातरं रविवर्माणं मन्त्रिणोऽष्टाप्यतोषयत् ॥ ११५ ॥
चतुरी मवरत्मामा सागराणां तु पञ्च च ।
देशान् गृहादिक्षेत्रादीन् ब्रह्मस्वं च ददौ नृपः॥ ११६ ॥
नीलेश्वराद् दक्षिणतो बालशैलात् तथोत्तरे ।
लक्ष्मीग्रामात् पश्चिमतः पय्यन्नूरांच पूर्वतः ॥ ७ ॥

·१२ उन्यवमचरित तद्देशनवकस्येयं सीमा विप्राः सुरोपमाः । सम्पद्भिः स्वर्गतुल्यासीत् कोलभूः शृणु सुप्रभ! ॥ ११८॥ भाषावेषादिकं सर्वमाचारं चोदयो नृपः । लक्ष्मीग्रामद्विजश्रेष्ठस्तुल्यं तेषामकल्पयः ॥ ११९ ॥ स्मार्ताश्च वैदिकांश्चैषां स्वानीतानां द्विजन्मनाम् । कल्पयामास भूपोऽयं लक्ष्मीग्रामद्विजोत्तमान् ॥ १२० ॥ यज्ञं हैरण्यगर्भ च महादानानि धर्मवित् । यथाविधि वितन्वानो बहुधर्मसमार्जनात् ॥ १२१ ॥ लक्ष्मीग्रामद्विजश्रेष्ठैः स्वानीतैस्तैर्द्विजैरपि। भुक्त्वा भोगांश्विरं राजा चोदयोऽपि दिवं ययौ ॥ १२२ ॥ ततः कोलद्विजास्त्वेते स्वर्गते चोदये नृपे । सर्वतः केरले व्याप्ता उपजीवन्ति देवलाः ॥१२३ ॥ वल्लभेशार्चनाद् ग्रामत्यागाच्चैते हि देशिनः। स्वग्रामेषु न गृह्यन्ते शिष्टग्रामद्विजोत्तमैः ॥ १२४ ॥ कोलभूपोदयकृतं विप्रस्थापनमुत्तमम् । मयोक्तं सुप्रभाशेषं यत् पृष्टोऽहमिह त्वया ॥ १२५ ॥ इत्युक्त्वा नारदोऽगच्छत् सत्यलोकं महामुनिः । सुप्रभो विस्मितः सोऽपि ययौ चित्ररथालयम् ॥ १२६ ॥ एवं सूतवचः श्रुत्वा विप्रा वेदपरायणाः । विस्मितास्तं प्रशंसन्तो जग्मुस्तेऽपि यथागतम् ॥ १२७ ॥ इति श्रीकेरलमाहात्म्ये कोहराष्ट्रवर्णने उदयवर्मचरिते ब्रमप्रतिष्ठा नाम प्रकरणं सम्पूर्णम् ॥

·उदयवर्मचरितसङ्कहः । पूर्व कोलक्षितीशो नयविदुदयव. माभिधः श्रीमदान्धो लक्ष्मीग्रामहिजेन्द्रानपि तदधिपति राजराजेश्वरं च । प्राज्ञोऽवज्ञाय तावद् विहितसकलस- कर्मलोपोऽनपत्यो दूनात्मा मन्त्रिवर्यैरपि रविसहन- नाथ सम्मन्त्र्य कार्यम् ॥१॥ गत्वा काशी स गाङ्गे पयसि मलहरे स्नानकृद् गण्डकायाः सालग्रामाष्टसाहस्रकमपि परिगृ- ह्याप्य गोकर्णमत्र । कृत्वा नव्यं मयूराभिधनृपतिगिरा कोटितीर्थ प्रतोष्य क्रीत्वा कर्णाटविप्रांश्चतुरधिकदशौ- कास्थितान् प्राप राज्यम् ॥२॥ सप्तत्रिंशातिरिक्तद्विशतकसकुटु- म्बद्विजास्तान कृशाध- क्षेत्रे देशेषु पश्चस्वथ रचितगृ. हेषु प्रतिष्ठाप्य राजा ।

·१५ उदयपर्मचारीतामहः । भाषावेषादि सर्व भृगुपतिविहितं त्याजयन् कैरलीक कृत्वा वृत्यर्थमेषामुचितवनमदात् स्थानमानादिकं च ॥ ३॥ सालप्रामाष्टसाहस्रकमपि रघुना- थालये स्थापयित्वा भट्टाध्वर्याध्यसामाहितिकमुखसस- केतकैाह्मणैस्तैः । नित्यं तत् पूजयित्वा पुनरपि सुबहून् क्षेत्रवान् विधाय स्कन्देशादीन् प्रतिष्ठाप्य च विधिवदयं दत्तवान् ब्राह्मणेभ्यः ॥ ४ ॥ श्रीरामेशार्कदुर्गागुहपवनसुता- चालयाध्यक्षकांस्तान् सर्वातिथ्या(स्य ? य) विप्रानुदयनृपतिरा• कल्प्य (हे ? गो)ब्राह्मणा(?)न् । या हैरण्यगर्भ तदुदितविधिना- धाय भूयोऽप्युपेतान तद्वन्धून् स्थापयामास च तदबमत- स्तच्चतुर्देशवासान् ॥ ५॥ देशेष्वेतान् द्विजातीनिति नक्सु समा- स्थाप्य दत्त्वालयादीन् भाषावेषादिभिन्नान् पुनरपि सुखमा- ·उदयवमच १५ ब्रहः। प्राप्तान् कर्णाटविप्रान् स्वयमथ निजरा. ज्येऽखिले स्थापयित्वा प्राग्वत् तैरेव विप्रैः कृतसकलविधि- स्तस्थिवान् कोलभूपः ॥ ६ ॥ विप्राये स्थापितेऽपीश्वरधरणिसु- रावज्ञयासन्ततिः सन् वेषे तुल्ये स्वनीते क्षितिसुरविततेः केरलाचारहान्या । खिन्नोऽयं प्राप्य लक्ष्मीपुरमथ विधि. वन्निष्कृतिं सत्समक्षं कृत्वा सन्तोष्य विप्रानलभत शिवम- प्याशिर्ष सन्ततिं च ॥ ७ ॥ लक्ष्मीग्रामद्विजेन्द्रानयमुदयनृपः स्मातकान् वैदिकांश्च स्वानीतानां द्विजानामतनुत परिक- ल्प्यैतदाचारमेषाम् । विप्रेन्ट्रैस्तैः स्वविप्रैरथ सुकृतनिधिः स्वार्जयन् सर्वधर्मान् भुक्त्वा भोगांश्चिरायुः स्वरगमदवनी साधु संरक्ष्य सोऽन्ते ॥८॥ कालेन प्रस्थितास्ते धुतनिजविषयाः सर्वतः केरलेऽस्मिन् व्याप्ताः क्षेत्रेषु विप्रादिभिरिह विहिताः पनका लागे।

·सर्मचरितमाह गोकर्णात तत्सुजात्या वयसिंह पुन- प्यागतासामदत्त तत्कन्यारे द्वहन्तो विदांत हि तदा. चारमयापि तेऽन्ये ॥18 श्रीमत्कोलक्षितीशो(न. दयनपचरितं देशिकानीतिरूपं तहश्येनात्र केनाप्यभिहितमतिवि- स्तीर्णमध्याययुग्मम् । देवब्रह्मप्रतिष्ठार्थकमिदमुदितं सम्यगालोच्य केना- प्युवीदेवेन संक्षेपत इह बुधमो- ६. दाय पद्याष्टकं स्यात् ॥ १० ॥ शुभं भूयात् ।

·No text on this page.