·Shree Jaid Prachin Sabityoddhar Granthavals Serial no. 13
श्री जैन प्राचीन साहित्योद्धार ग्रन्थावलि पुष्प १३
श्रीपद्मावतीदेवी कथित
महामहोपाध्याय श्रीमेघविजयजी विरचित
महाचमत्कारीक विशायंत्रकल्प
तथा
दादासाहेब श्रीजिनदत्तसूरीश्वरजी विरचित
श्रीहेमकल्प भाषांतर सहित
भकाशक
साराभाई मणिलाल नयाष
अमदावाद
विक्रम सं १९९७]
[.स. १९१०
मूल्य पांच रुपिया

·प्राप्तिस्थान'-
साराभाई मणिलाल नपाय
नागजीभूदरनी पोल
अमदावाद
ग्रंथ स्वामित्वना सर्व हक प्रकाशकने स्वाधिन छे.
-
मुद्रक
धी सूर्यप्रकाश मिन्टौंग प्रेसमा
मणीलाल कल्याणदासे छापी,
हे पानकोर नाका-ममदावाद.

·નિવેદન મારી ગ્રંથાવલિના તેરમા પુષ્પ તરીકે જનતા સમક્ષ આ પુસ્તક મૂકતાં મને અનહદ આનદ થઈ રહ્યો છે, ઈચ્છું છું મારા દરેક પ્રકાશનની માફક જનતા આ સાહસને પણ વધાવી લેશે. આ ગ્રંથ મૂળ સ્વ૦ મુનિ મહારાજશ્રી વિચક્ષણવિજયજીએ તેયાર કરેલ હત અને શ્રી મહાવીર ગ્રથમાલાના નામથી ધુલીયામાં પ્રસિદ્ધ કર્યો હતો. સજોગવશાત્ ઉપરોક્ત મુનિશ્રી કાલધર્મ પામવાથી, શ્રી મહાવીર ગ્રંથમાલાના માનદ મંત્રી મી એસ કે કેટેચાએ મુનિશ્રીની ઈચ્છા પ્રમાણે શ્રી મહાવીર ગ્રંથમાલાના બધાં પ્રકાશને એક કરછી ગૃહસ્થને સુપ્રત કરી દીધાં હતાં અને તે કચછી ગૃહસ્થ પાસેથી વેચાણ લઈને આ ગ્રંથનુ ફરીથી પાકુ ખાઈ- ડો ગ કરાવી તથા જેકેટ વગેરે ચડાવીને આ ઉપયોગી થ થ વધારે સારી રીતે સચવાશે તેમ ધારીને, મારી પ્રથાવલિના તેરમા પુષ્પ તરીકે જોડી દેવામાં આવ્યો છે, આ પુસ્તકમાં રહી ગએલ મુદ્રણદેષ તથા પ્રફ સાધનાદિ માટે તેના મુળ પ્રસિદ્ધ કરનાર તરફથી જોઈએ તેવી કાળજી રાખવામાં આવી હોય તેમ લાગતી નથી, તેથી તેમાં રહી ગએલી ક્ષતિઓ આ વિષયના અભ્યાસીઓ તરફથી સૂચવવામાં આવશે તો તેને યથાસમયે સુધારો કરવામાં આવશે આ ગ્રંથમાં કુલ છ કૃતિઓ છે, તેમાંની મુખ્ય કૃતિ “મહા ચમત્કારીક વિશા ક૯૫”ના નામ ઉપરથી આ ગ્રંથનું નામ રાખવામાં આવ્યું છે ક૯૫ના રચનાર મહામહોપાધ્યાય શ્રી મેઘવિજયજી સત્તરમી સદીમાં થઈ ગએલા પ્રસિદ્ધ વિદ્વાન છે તેઓશ્રીએ રચેલા મેઘમહોદય (વર્ષ બાધ), હસ્ત સજી- વની, અહંદૂગીતા વગેરે ગ્રંથો પ્રસિદ્ધ થઈ ચૂકેલા છે. તેઓશ્રીના જણાવવા મુજબ દેવી પદ્માવતીએ ય ત્રનું વિવેચન તેઓશ્રીને સ્વપ્નમાં કહ્યું હતું, આ બાબતને સ્પષ્ટ ઉલેખ આ ગ્રથનાં પાન ૭૨ ઉપર નીચે પ્રમાણે છે देन्या पद्मावस्या भगवत्या स्वप्नकथित यंत्रस्य । सवादार्थ विवृतं वाचक मेघादिविजयेन ॥ १० ॥ ભગવતી પદ્માવતી દેવીએ સ્વપ્નમાં કહેલા આ વિશા યંત્રના સ વાદના માટે (ગણિતી રીતે પ્રગટ કરવાને માટે) શ્રીમેઘવિજયજી ઉપાધ્યાયે આ વિવેચન કર્યું વળી મૂખોએ તરફથી થતા આક્ષેપોને દૂર કરવા માટે પણ આ યત્રની તેઓએ રચના કરી હોવાને ઉલેખ તેઓશ્રીએ આ પ્રમાણે કરેલ છે - સ્મા ·૪ भवंति नानायंत्राणां गतय स्तेन विशतेः यंत्रे शठकृताक्षेप विक्षेपायोधमोप्यसौ ॥ ११ ॥ વિશા ચ ત્રથી બીજા પણ અનેક પ્રકારના યત્રેની રીતિઓ પ્રાપ્ત થાય છે. તે કારણથી, તેમ જ આ વિશા યત્ર માટે મુખ પુરુષ તરફથી થતા આક્ષેપને દૂર કરવા માટે મારે આ ઉદ્યમ છે એમ જાણવું. વળી આ ગ્રંથમાં ઉપાધ્યાયજીએ પદરી યંત્ર, સોલાને યંત્ર, સત્ત- રીયે યત્ર, ઓગણીશને યત્ર વગેરે યંત્ર કેવી રીતે થાય છે તે, નવ ખાનાને વિશે યત્ર, પાકાર વિશો યત્ર વગેરે કેવી રીતે થાય છે તે તથા વિજય- યંત્રની રચના પણ સુંદર રીતે સિદ્ધ કરી બતાવી છેવળી “અહ” શબ્દથી વિશે યંત્ર કેવી રીતે બની શકે છે તે, વિહરમાન વીશ તીર્થકરોને યંત્ર જૈન મતે પણ સિદ્ધ કરી બતાવ્યો છે, યવન મતે પણ વિશે યત્ર સિદ્ધ કરી બતાવ્યું છે, વિશા યંત્રની જુદી જુદી ગતિઓ પણ બતાવી છે સાથે સાથે આગ્રામાં આવેલી જુમા મરજીદના જમણા હાથની ઇર્ગો પર, સુરતના શ્રી શીતલનાથજીના મંદિરમા, બગદાદ શરીફના મહબુબમિયાના રાજા મથેને વગેરે જુદા જુદા સ્થળોના વિશા યંત્રની આકૃતિઓ વગેરે લગભગ ચારસે ઉપરાત યત્રની જુદી જુદી આકૃતિઓ પણ આપેલી છે. વિશા યંત્ર માટે કહેવત છે કે “જિસકે ઘર વિશા, ઉસકા કક્યા કરે જગદીશામાં આવે ચમત્કારીક ચત્ર બહુ જ ઉપયોગી હોવાથી તે સંગ્રહ કરવા લાયક છે વળી આ યવથી વ્યાપારાદિકમાં લાભ, રાજદરબારમાં સન્માન, આરે- ગ્યાદિ પ્રાપ્તિ, કેદખાનામાંથી મુકિત, લક્ષ્મી પ્રાપ્તિ વગેરે પ્રાપ્ત થાય છે વળી પરિશિષ્ટ રમાં શ્રીપાદલિપ્તસૂરિકૃત સુવર્ણસિદ્ધિ ગર્ભિત શ્રીવીર- સ્તુતિની શ્રી પુણ્યસાગર વાચક કૃત ટીકા તથા સ્વપન વૃતિ, પરિશિષ્ટ ૩માં પૂર્વાચાર્ય વિરચિત ઉગ્ર વીર ક૫ તથા દાદા સાહેબ શ્રીજિનદત્તસૂરીશ્વરજી વિરચિત હેમક૫ અને અંતમાં જગત્ શેઠના પુસ્તકમાંથી ચદ્ર કપ પણું આપેલ છે આ પુસ્તકમાં આપવામાં આવેલા યાત્રાનો લાભ વાચકો મેળવીને લક્ષ્મી આરોગ્યાદિની પ્રાપ્તિ કરનારા થાઓ એ જ એક મગલ કામના સાથે મારું નિવેદન સમાપ્ત કરૂ છું. નિવેદક આ સુદી ૧૦ મારાભાઈ મણિલાલ નવાબ (વિજયાદશમી) પામીની ચાલ રૂમ નંબર ૪ ગુરૂવાર સાબરમતી સ વત ૧૯૯૬ ·॥ श्रीरावण पार्श्वनाथस्तवाम् पाठः ॥ श्रीपार्श्वः प्रकटः प्रभाकर इव प्राज्यप्रभावैभवा. तेजोनन्ततया जगतत्रयमपिप्रोद्भासयनंजसा ॥ श्रीमद्रावणनामतीर्थविषये ख्यातस्तमोनाशकः । स्तुत्यादर्शन निर्मलश्रियमयं पुष्णातु मे नित्यशः ॥ १ ॥ अर्थ:-विशाळ प्रभावना वैभवथी अनन्त तेजवडे त्रणे जगतने पण शीघ्र उद्भासन करता (प्रगट करता) अवा, तथा श्रीमद्रावण नामना तीर्थना विषयमां (संबंधमां अथवा ते क्षेत्रथी) प्रसिद्ध थयेला, तथा स्तुतिवडे अज्ञान- रुपी अंधकारनो नाश करनारा सेवा प्रगट सूर्यसरखा श्री पार्श्वनाथ प्रभु (अटले श्रीरावण पार्श्वनाथ ), ते हमेशा मारी सम्यक्त्वरुपी निर्मळ लक्ष्मीने पुष्ट करो [ वृद्धि पमाडो]॥१॥ श्रीमद्धावणमासवत् त्रिजगतीसन्तापविच्छित्तये । प्रोन्नीताम्बुद्गर्भ ( वत्स्व ) देहविमलज्योतिर्जलैर्विस्तृतैः ॥ यो वै रावण मेघवत्सितरुचिश्चिन्तामणी वागणी । प लोकालोक नमो ददान विधिना जागर्तिमूर्त्याविधुः ॥ २ ॥ अर्थ:-आकाशमां चढेला मेघना गर्भ सरखा पोताना शरीरनी विस्तार पामेली निर्मल कांति वडे [अर्थात् मेघ सरकी कृष्ण कान्ति वडे ] श्रीमद् (मेघ जळनी लक्ष्मी वाला) श्रावण मास सरखा जे पार्श्वपमु ऋण जंगतना संतापने नाश करनारा छे, तथा जे प्रभु वैरावण मेघसरखी कृष्ण कान्तिवाला छे, अथवा जे प्रभु मुख्य चिंतामणी रत्न सरखा छे, तथा लोकना [लोकालोकना] आलोकनधी [ ज्ञानथी ] हर्ष आपवा वडे मूर्तिमान् [ साक्षात् ] चन्द्र सरखा जागृत छे-प्रगट छे[संबंध अग्रे]॥२॥ - .

·॥ श्रीरावण पार्श्वनाथस्तवम् ॥
यस्यश्रावणगोचरेपि विचरन्नामापिनिर्मापितः ।
त्रैलोक्याद्भुतवैभवान्भवभृतां प्रोद्भावयेद्भावतः ॥
स श्रीरावणनामधेय
भगवान्
पार्श्वः
सदा सम्पदे।
भूयादमंगलमालिकाकमलिनी प्रोल्लासभानूदयः ॥३॥
अर्थः-तथा जे प्रभुनुं नाम पण श्रावणना विषयमां वर्ततुं निर्माण थयेलं
छे. [ श् रहित करतां रावण पार्श्वनाथ नाम थयेलु छे], तथा त्रणे लोकना
अद्भुत वैभवथी प्राणीओने भावथी जे प्रभु ज्ञानादि बडे प्रगट करनारा
[ अर्थात् जीवोनी ज्ञानादिलक्ष्मीनो वैभव प्रगट करनारा] छे, ते मंगलीकनी
माळा [मंगळना समुह ] रुपी कमलिनीने विकश्वर [प्रगट] करवामां सूर्योदय
सरखा श्रीरावण पार्श्वनाथ नामना प्रभु हमेशां संपदानेमाटे थाओ॥३॥
स्पष्टश्चाष्टम एव यः प्रतिहरि नाम्नातिघानाहरिः ।
पूर्वरावण एष ते चलनयोः भक्ति प्रसक्तोभवत् ॥
ते न त्वत् प्रतिमासमान महिमा कैलाशशैलाशयात् ।
निन्येऽर्चारचनैः स्तवादि वचनैः स्वीयं पुरं पावितुम् ॥ ४ ॥
अर्थः-स्पष्ट (प्रगट थयेला ) अवो जे आठमोज प्रतिवासुदेव के जे पोताना
नाम वडे अने अत्यंत तेज वडे हरि-इन्द्र सरखोथयो ते रावण प्रति वासुदेवज
प्रथम तारा वे चरण कमळनी भक्तीमां अत्यंत लीन थयो, अने ते रावणेज
तारी समान महिमावाळी [ उत्तम महिमावाळी ] प्रतिमा कैलाशपर्वतना
स्थान उपरथी ( अष्टापद पर्वत उपरथी ) पुजा रचवा पुर्वक अने स्तुति विगेरेनां
वचनो सहीत (अर्थात् पुजा स्तुती करीने) पोतानुं नगर पवित्र करवाने माटे
लइ गयो [अर्थात रावण पोताना नगरमां श्रीपार्श्व प्रभुनी प्रतिमा लाव्यो]॥४॥
जानेतज्जनकात्मजाव्यतिकर प्रोद्भुयमानानया.
न्मत्वा त्वं ननुभङ्गमेवभगवन्नैतत्स्थले तस्थिवान् ॥
सेवार्थ भुविरावणाख्यनगरं तत्तेन संवासितम् ।
पाश्वे चेन्द्रपथं सुतेन विहितं तेनेन्द्रजिच्छर्मणा ॥५॥

·॥ श्रीरावण पार्श्वनाथस्तवम् ॥
अर्थ:-जाणे ते सीताना वृत्तान्तथी प्रगट थयेला अन्यायथी हे भगवन् ।
निश्चय आ नगरनो भंगज थशे अम जाणीने तमो ते स्थळे न रह्या, तेथी तेणे
सेवाने मादे पृथ्वीमां रावण नामर्नु नगर वसाव्यु, अने तेनी पासे इन्द्रजीत
नामना पुत्रे पोताना कर्म वडे (पोतानी इच्छा वडे ) इन्द्रप्रस्थ नाममुं नगर
वसाव्युं ॥५॥
तत्तीर्थं प्रथितं पुराणकथितं वत्संज्ञयैव प्रभो ।
लोकाभ्यर्थनयार्थसार्थयुगपद्दानेन देवार्चितम् ।।
श्रीवामेयममेयमेवभवताहुद्धिर्भवेत्सेवने ।
यस्याश्चक्रिरमा रसेन परमा वश्याभवेदाभवम् ॥ ६ ॥
अर्थ:~ तेथी लोकनी प्रार्थना वडे लोकना वांछितार्थना समूहने सम-
काळे-शीघ्र पूर्ण करवाथी हे प्रभु! देवोने पण पूजनीक अर्बु ते नगर तारा
नामवडेज तीर्थ रूपे प्रसिद्ध थयु, अने पुराणमां शास्त्रमा पण तेनुं वर्णन
लवायुं. ओवा तीर्थमा रहेला ते श्री वामेय-पार्च प्रभु के जे अमेय अपार
महिमा वाळा छे तेमने सेववाथी बुद्धि-ज्ञान लक्ष्मी प्रगट थाय छे, तेमज
जे सेवा थी चक्रवर्तिनी पण उत्कृष्ट लक्ष्मी, हर्ष सहित संपूर्ण भवपर्यन्त
पोताने वशव थाय छे. ॥ ६॥
त्वजन्मन्यमृतं जगत्समभवःखोपशान्तेर्जने ।
साकल्याणमयी तदामृतरसैः वृष्टिःसुर्निमिता ॥
विस्तीर्ण जिनशाशनं तवगिरा यत्रामृतस्थापना ।
लोकेनामृतमस्ति तेनसुलभं देवप्रमादोदयात् ॥ ७ ॥
अर्थः-जे वखते हे प्रभु ! तमारो जन्म थयो त्यारे लोकमां दुःखनी शान्ति
थवाथी आ जगत अमृत ( मरणादि दुःख रहित) थयं ते वखते देवोओ
पण कल्याणकारी अची ते अमृत रसनी वृष्टि करी, सेमज तारं विस्तीर्ण अg
जिनशासन के जेमा त्हारी वाणी वहे अमृतनी स्थापना थयेली छे ( अर्थात्
जिनशासनमा तारी वाणी रुप अमृत सदा विद्यमान छे), तेथी लोकमा
हे देव ! प्रमादना उदयथी अमृत मळवू सुलभ नथी. (कारण के अमृत तो
संघलु श्री जीनेन्द्रनी वाणीमांज क्सेलुं छे [तो लोकमां बीजे क्या मळे ! ॥७॥

·४ ॥ श्रीरावण पार्श्वनाथस्तवम् ॥ इन्द्रास्त्वज्जनने जिनेन्दुसहसा सर्वेसमायुर्भुवि । वैरस्यापि विहाय सर्वमसुरा वैरस्यमभ्यैयरुः ॥ इन्द्रेरग्निकुमारकासुरगणैः सत्राभवत्सोह्रदम् । नक्षत्रस्यततोजनेऽजनिकथा देवद्धिदैवाख्यया ॥ ८॥ अर्थ:-हे श्री जिनचंद्र ! त्हारा जन्म वखते सर्वे इन्द्रो आ पृथ्वीपर सहसा-शीघ्र आव्या, तेलज पोतानी वैरी देवोनी साथेना बैरनो त्याग करीने सर्वे असुरा-असुरेन्द्रो पण आव्या. (सुर अने असुरनो वैर लोक प्रसिध्ध छे तेथी ओम कॉ.) तेमज [ लोक प्रसिद्ध वैरवाळा अवा ] इन्द्रोने अने अग्नि कुमारादि असुर देवोने पण ओक बीजा साथे परस्पर मित्राई थई, तेथी देवाधिदेवना नामथी लोकमां नक्षत्रनी कथा प्रसिद्ध थई [ आ कथा श्री बहुश्रुतथी जाणवी ] ॥ ८॥ द्रागविद्रावणमेतिमोहचरट स्तेवीक्षणात्तत्क्षणात् । नामश्रावणभावसौख्यकरणं विश्वेशितस्तावकम् ॥ श्रीमद्रावणपार्श्वमेघविजयाजोतिर्भवन्मूर्तिजां । नित्यानन्दपदं ददातु विशदं शैवं च देवं शुभम् ॥ ९॥ अर्थ:-हे प्रभु ! त्हारा दर्शनी तत्क्षण-शीघ्र मोह रुपी चरट :-चोर तुर्त विनाश पामे छे, हे विश्वना ईश ! ल्हारं नाम सांभळg (त्हारा नानवें श्रवण ते) पण भावसुखने (मोक्षसुखने ) करनालं छे. हे श्रीमद् रावणपार्श्व प्रभु ! मेघना विजयथी उत्पन्न थयेली त्हारी मूर्तिनी ज्योतिः [ मेघने जितनारी त्हारा शरीरनी कान्ति अथवा श्री मेघविजयजी उपाध्याय जे आ स्तोत्रना का तेमनाथी स्तुति करायली त्हारा शरीरनी कान्ति] ते निर्मळ, उपद्रव रहित, अने शुभदेवरुप अq नित्यानंदपद अटले मोक्षपद आपो॥९॥ । इति श्रीरावणपार्श्वनाथ स्तोत्रम् ॥

·॥श्रीअर्जुनपताका ॥ श्रीअर्जुनपताकारव्ये, विजयापर नामनि । स्यादर्ध ५ भू १ मितेयंत्रम्, मध्ये पंचप्रतिष्टया ॥१॥ अर्थ:-जेनुं बीजं नाम विजययन्त्र छे, अवा अर्जुनपताका नामना यन्त्र- मां [अर्ष-५ अने भू-१, अंकोनां वामतो गतिः ओ प्रमाणे] १५ प्रमाणनो अटले पंदरीयो यन्त्र मध्यखानामा ५ नो अंक स्थापवाथी थाय छे ॥१॥ एवं यत्र त्रिभागाति -- यन्त्राणि पूर्वसूरिभिः । सर्वाणि तानि फलदा-न्युक्तानि नव वेश्मसु ॥२॥ अर्थ:-अ प्रमाणे ज्यां पूर्वाचार्यो) ब्रीजा भागनी प्राप्तिवाळां यन्त्रो दर्शाच्या छे, ते सर्वे यंत्रो नव गृहमां-खानामां स्थपाय छे, अने ते सर्वे छ ॥२॥ पूर्वनैऋतिकोदीची - वायु मध्यामिदक्षिणः ! ऐशानी पश्चिमा तासु, क्रमादंकनिवेशनम् ॥३॥ अर्थ:-प्रथम पूर्वदिशामां, त्यारवाद नैऋत्यकोणमां उत्तरदिशामां वाय- व्यकोणमां मध्यमां अग्निकोणमां दक्षिणदिशामां ईशानकोणमां अने पश्चिमदिशामा अप्रमाणे क्रमपूर्वक कहेली दिशाओमां अनुक्रमे अंक- स्थापन करवू॥३॥ आ ९ खानावाळा कोठामा पंवरीयो यन्त्र करवानो छे, तेथी उपर कह्या प्रमाणे पंदरनो बीजो भाग ५, तेने प्रथम मध्य खानामां स्थापवो. त्यारबाद मे ५ जतां वधेला दशमांधी अक अंक न्यून करीने त्यारबाद अकेक न्यून न्यून अंक ब्रीजा श्लोकमां कहेला अनुक्रम प्रमाणे स्थापतां पूर्वखानामां ९, नैऋत्य • खानामां ८, उत्तर फळदाता कह्या - १ दो अहेहिं न दीइ दीजइ छक्केण तह चउकण । सत्तमिवइएवत्ता नव पंचक्केणआगमण।। =५ जे मध्यमां स्थापेल छे तेनी साथे २-८ स्थापतां ६-४ स्थापतां ७-३ स्थापता, अने ९-१ स्थापतां पंदरीयो यंत्र थाय छे. उपरनो पदरीयो यंत्र से प्रमाणेज रन्यो छे ते अनुक्रमे इशान नैऋत्य २-८, वायु अग्नि ६-४, उत्तर दक्षिण ७--३, पश्चिम ९-१ अ क्रमथी मध्यगत ५ पूर्वकज बन्यो छे. - पूर्व ·६ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ईशान पूर्व अग्नि २ ४ र च में ९ २ उ ८ मध्य५] ३ द वु, वृ शु ३ १ ८ के . १ ६ वायु पश्चिम १५ यन्त्रमिदम् वैश्ये मध्यमगति विजययंत्र खानामां ७, वायव्य खानामां ६ मध्य खानामां ५ (नो अंक तो प्रथमथी स्थापेलोज छे), अग्नि खानामा ४, दक्षिणखानामां ३, इशान खानामां २, अने पश्चिम खानामां १, पुनः दिशिना फेरद्वारथी [जे खानामां जे अंक आ यंत्रमा आवेल छे ते प्रमाणे नहिं आवतां बीजी बीजी रीते ] पण पंदरीया यंत्र अनेक बने छे. जेम के-उपरना यंत्रमा पूर्वदिशिने उर्ध्व स्थापी छे, तेने बदले जमणी वाजूमां स्थापीओ तो वीजी रीते पण पंदरीयो यन्त्र थाय ते आप्रमाणे- वा उ ७ २ प -- ९ पू ओ रीते दिशिस्थापनना फेरफारथी जेम आ वीजो पंदरीयो यंत्र बने तेवी रीते मध्यखानुं वर्जीने शेष ८ खानामां९ना अंकने फेरुवतां आठ प्रका- रना पंदरीया यंत्र बनी शके छे, परन्तु मध्य- खानामां नवनो अंक राखीने पंदरीयो यंत्र धनी शके नहिं. ८ ३ ४ ने अ क्रमाङ्कोलंघनेऽपाच्या - मेकेऽधिके धृते भवेत् । रस ६ भू १ यंत्रनिष्पत्तिः, एवमेकोनविंशतिः ॥ ४ ॥ अर्थः-पंदरीयामां जे अनुक्रमे अंक स्थाप्या छे तेनुं उल्लंघन [ ते कामर्नु उल्लंघन ] करीने जो दक्षिणदिशाधी प्रारंभीने तेज क्रमथी अकेक अंक अधिक स्थापता जईओ तो (रस = ६ भू = १) रसभू ओटले * १६ ना ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ७ यंत्रनी उत्पत्ति धाय छे, अने अज प्रमाणे १९ नो यंत्र पण बने छे. ॥४॥ वायावेकेधिकेतद्वत् , मुनिभू १७ यंत्र निर्मितिः । एवंद्वयधिके विंश -- त्यादि यंत्रं प्रसाध्यते ॥ ५॥ अर्थ:-तेनी पेठे [१६ ना यंत्रनी पेठे] वायुकोणमां [ वायु- मध्य- अग्निमां] १ अधिक कर्याथी [मुनि ७ भू १ अटले ] १७ ना अंकनो यंत्र थाय छे, अने जे प्रमाणे वे अधिक [तथा अक] कर्याथी २० विगरेनो यंत्रो बने छे ॥५॥ दश१० घर ष्ट८ चतु४ सप्त७- नव९ षड्वेद षवः५ शिवा:११ । त्रयंचेत्यंक राजीस्यात् , साकस्माद्विंशयंत्रके ॥ ६ ॥ अर्थः-१०-२-८-४-७-९-६५-५-११ ओ अंकश्रेणि जे २०' ना यंत्रमा आवे छे ते शा माटे ? -इति प्रश्न:-॥६॥ तत्रोत्तरं नवस्थान्यां, शकुनाथगृहस्थितौ । भानुर्दशशतार्चिष्मान् , आदाबुच्चोदिगं १० शतः ॥ ७ ॥ ओ प्रमाणे दक्षिण पश्चिम इशानमां अकेक अंक अधिक करवाथी १६ नो यंत्र थयो. अमां वायुथी आगे कोणनी श्रेणिमा १६ थता नथी, तेमजनो अंक चे वार आव्यो तेतो विरोध विचारखो नहि. पुनः अज१६ ना यंत्रमा वायुकोणथी वायु-मध्य १६ यन्त्रम् १७ यन्त्रम् अनि अत्रणस्थाने अकेक अंक वधा- रतां १७ नो यंत्र अ प्रमाणे थयो. १९-२० नो यंत्र आगळ कहेवाशे. ४ ७ ६ २ ८ ७ २ १० र सो में ६ १० *३ नो अंक पण आवे छे. २० नो यंत्र- अहिं यत्रमा ५-६ अंक छे तेनुं कारण वु आगळ कहवाशे. ५-६ ४ २० ११ ८ शु २ /२० गु ११ . के. ३ ३ ९ ·८ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ अर्थः-उत्तर-ओ प्रश्ननो उत्तर आ प्रमाणे छे के ग्रहस्थानोमां रहेला अर्थात् नव स्थानोमा रहेला नव ग्रहो उपरथी शकुन (शुभाशुभफळ ) देखवाने अर्थ-जाणवाने अर्थे नव स्थानोमां नव अंक स्थपाय छे. त्यां प्रथम १० नो अंक स्थापवानुं कारणके-सूर्यग्रह हजार किरणवाळो छे, अने पहेली राशिमां [ मेष राशिमां ] दिग्=१० अंश जेटलो होय त्यांसुधी अति उच्च गणाय छे, माटे ९ खानावाळा यंत्रमा प्रथम १० नो अंक स्थपाय छे. ॥ ७॥ उत्तरायणतः पूर्वो - त्तरयोरंतरेस्थितः। श्रेष्टोदिगर्क योगोस्मात् , एकोने नवमोपिच ॥ ८॥ अर्थः-वळी ते सूर्य उत्तरायणथी (उत्तरायणमां वर्ततो होय त्यारे) पूर्व अने उत्तर दिशाना आंतरामां (इशानकोणमां) रहेलो [ उगतो] होय छे तेथी (दिग्=१० अर्क-सूर्य अटले) सूर्यनो १० अंशवाळो योग श्रेष्ठ कयो छे, अने तेथी १० नो अंक ईशान कोणमां स्थपाय छे. अने तेमाथी १ न्यून करतां नवमो सूर्ययोग पण श्रेष्ठ गण्यो छे ॥ ८ ॥ चंद्रःप्राच्यां वृषेप्युच्चौ, द्विकेवारो द्वितीयेकः । अंशेऽत्युच्चः कृष्णपक्ष -- हान्या चैकोन भावतः ॥ ९॥ अर्थः-चंद्र पूर्व दिशामां उदय पामे छे, अने बीजी वृषभराशिमां ते अति उच्च गणाय छे, ते त्रण अंश सुधी अति उच्च गणाय छे, जेथी वे अंशमां वर्ततो पण उच्च गणाय, तेमज चंद्रनो वार (सोमवार) पण सूर्यवारथी [ रवीवारथी ] वीजो छे, पुनः त्रण अंशनी उच्चतामांथी अहिं अंशनी उच्चतागणी ते कृष्णपक्षमा हानि पामवाथी अहिं अंशमां पण ओकनी न्यूनता गणीने वे अंशनो उच्च गण्यो, जेथी दशना अंक पछी वीजो २ नो अंक स्थापवो. ॥९॥ अंगारकस्तथाग्नेय्यां, नवार्चिष्मान् स चक्ररुक् । तदेकोनेस्थितोऽष्टांके, दशातोऽस्याष्टवार्षिका ॥ १० ॥ अर्थ:-अंगारक-मंगल ग्रह अग्निकोणमां रहे छे, अने नव आर्चि [ नव , ,

·॥ श्रीअर्जुनपताका ||
जीव्हा ] वाळो तथा मुखरोग वाळो गणाय छे, अथवा वक्री होय त्यारे
रोग फळने आपनारो छे, ते नवमाथी अक न्यून करता ८ अंकमा रहेलो
गणाय, अने ते कारणथी ओ मंगळनी दशा पण ८ वर्षनी छे. ॥ १० ॥
पतिरष्टमराशेश्च, सिद्धकोनांक ९. पावान् ।
आगामिराशिफलदो, भवेदष्ट दिनांतरे ॥ ११ ॥
अर्थः-चळी जे मंगळ ग्रहं आठमी राशिनो (वृश्चिक राशिनो) पति
छे, तेथी (ओक न्यून अंक जेटले ) ८ पादवाळो सिध्धिने अर्थे छे, तेमज
८ दिवसने आंतरे (८ दिवस बाद) आगामी' राशिनुं (वृश्चिक राशि
पछी आवती धनराशिनुं ) फळ आपवा वाळो छे. [माटे वीसना यंत्रमा
बे पछी ८ नो अंक स्थपाय छे. ॥११॥
पंचार्चिष्मान् बुधोवक्र - भावादेकोनतः कृते ।
दशासप्तदशाद्वास्याऽ - कभागे शेषमाशुगाः ॥ १२ ॥
अर्थः-पांच अर्चिवाळो [ पांच जीभवाळो ] छे, अने ते वक्रभाव वाळो
[वक्री होवाथी ४ प्राप्त थया. वळी अनी १७ वर्षनी दशा छ, तेने [अर्क-
वडे= ] बार वडे भागतां शेष [ आशुग-बाण अटले ] पांच रह्या. ॥१२॥
तत्राप्यकोनतायां स्यात्, द्विगुणंश्चन्द्रतो बुधः ।
अष्टस्थानाक्षरास्यागीः – पतिस्तस्या वृहस्पतिः ॥ १३ ॥
अर्थ:-ते पांचमांथी पर्ण अ न्यून करतां ४ रह्या, जेथी चंद्रथी बुध
द्विगुण थयो. [ कारणके पूर्व चंद्रमाटे २ नो अंक छे अने अहिं वुध माटे
४ नो अंक थयो तेथी द्विगुणथयो], माटे विंशतियंत्रमा ४ नो अंक
स्थपाय छे तथा गीः वाणी-सरस्वती आठ स्थानना अक्षरवाळी ( कंठ्य-
स्थानादि आठ स्थानथी अक्षरोचार गण्या के माटे आठ स्थान वाळी)
कही छे, अने ते गी [-वाणी पति गिष्पति बृहस्पति छे. ] ॥ १३ ॥
अष्टबुद्धेर्गुणस्तद्वान् , सप्तांगे मध्यगो गुरुः ।
वक्रत्वादेकहीनत्वे, सिद्धछायाप्रसप्तपात् ॥ १४ ॥

·१० ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ते अर्थः-बुद्धिना ८ गुण वाळो गुरु छे, परंतु वक्रपणाथी [गुरुवक्री होवाथी] ओक न्यून करतां ७ रह्या, साथ अंशमां वर्ततो गुरु मध्यम गणाय छे, [ अर्थात् गुरु कर्कराशिनो ५ अंश सुधी वर्ततो होय त्यारे अति उच्च गणाय छे, अने ते उपरान्त छ सात आदि अंशमां वर्ततो मध्यम गणाय छे], तेमज सिद्ध छायावडे प्राप्त थयेला ७ ना अंकथी गुरुस्वामी विंशतियंत्रमा कह्यो छे ॥ १४ ॥ दशास्यैकोनविंशाद्वाऽ- १२ भागेशेषसप्तकात् । वागिन्द्रियंसप्तमंत-त्स्वामी सप्तांकवान् गुरुः ॥ १५ ॥ अर्थः-वळी ओ गुरुनी दशा १९ वर्षनी छे, तेने अर्क-सूर्य अटले पार बडे भागतां शेष ७ रहेवाथी, तेमज वचनेन्द्रिय [१० कर्मेन्द्रिय ज्ञाने- न्द्रियमां] वचनेन्द्रिय सातमो छे, तेनो स्वामी गुरु छे, माटे गुरु विंश- तियंत्रमा ७ ना अंकवाळो छे. ॥ १५ ॥ अश्विन्यांदशमंपैत्रं, तज्जातत्वात्कवेर्दश । नववक्रेकहीनत्वे, नवाहं पश्चिमास्ततः ॥ १६ ॥ अर्थ:-अश्विनी नक्षत्री दशमुं पैत्र [ मघा ] नक्षत्र छे, ते दशमा पैन नक्षत्रमा जन्म थवाथी अने वक्रीहोवाथी अक अंक न्यून करतां शुक्रनो विंशतियंत्रमा ९ नो अंक छे. तेमज पश्चिम दिशामां नव दिवस वर्ततो होवाथी नव अंक शुक्रना स्थापना करेला छे ॥ १६ ॥ दशैकविंशत्यब्दा - स्यादोंने नवशेषतः। सिद्धसार्धाष्टपादेषु, राशिमध्यफलावमू ॥ १७ ॥ अर्थः तथा शुक्रनी दशा अकवीस वर्पनी छे, तेने सूर्यना चार अंकवडे बाद करता (अथवा भागतां)९ शेप रहेवाथी, तथा पोतानी राशिमा ८॥ पादोमां वर्ततो शुक्र मध्यफळवाळो होवाथी (साढा आठ ते नवमानो अर्ध अंक छे माटे) शुक्रनो ९ नो अंक विंशतियंत्रमा स्थपाय छे॥१७॥ ,

·11 श्रीअर्जुनपताका॥
११
कविसार्धाष्टमासानप्राग, प्रतीच्यां नवमासभुक् ।
सप्तार्चिष्मान्शनिक - भावारषट्चैकहानितः ॥ १८ ॥
अर्थ:-शुम पूर्व दिशामां साढा आठ मास अने पश्चिम दिशामां ९ मास
भुक्त होय छे, ( भोगी होय छे), ते कारणथी शुक्रनो ९ नो अंक विंश-
तियंत्रमा होय छे. तथा शनि सात अर्चि [७ जिव्हा ] वाळो छे, अने
ते वक्री होवाथी अक बाद करतां ६ ना अंकवाळो गणाय छे ।। १८ ॥
षन्मासानातिचरेत , फलदद्यात्ताथमिम ।
वक्रत्वेपंचमास्यस्य, युगाग्निभूदिनो१३४क्तितः ॥ १९ ॥
अर्थ:-तथा शनि ६ मास अतिचार गतिवाळो छे, तथा ६ मासे
अग्रिम [ पछीनी राशिनुं ] फळ आपनारो होय छे, अने वक्र होवाधी
ते बन्ने छमाथी १-१ बाद करतां पांचनो अंक आवे छे, तेमज वक्री-
पणाना १३४ दिवस कहेला होवाथी चार मास उपरान्त पांचमो मास
पण १४ दिवस सुधी वकी छे ते कारणथी शनिनो ५ नो अंक विंशति-
यंत्रमा स्थपाय छे ॥ १९॥
राहुकेतुर्वक्रगती, त्रिभीवरुदै११स्तयोर्गतिः ।
स्थानद्वये वैपरीत्यात् , प्रतिष्टाऽत्र द्वयोरिह ॥ २० ॥
अर्थः तथा राहुनी अने केतुनी गति अनुक्रमे ३ मास तथा ११ मासनी
छे. माटे विंशतियंत्रना स्थानमा विपरीतपणे ते पन्ने अंकनी स्थापना
करकी, अर्थात् प्रथम केतु संबंधि ११ नो अंक स्थापीने त्यारबाद राहु
संबंधि ३ नो अंक स्थापवो ॥२०॥
एवं शकुनखेटानां, स्थानाविंशतियंत्रकम् ।
निश्चितं मेघविजय-श्रिया विभववृद्धिदम् ॥ २१ ॥
अर्थः- प्रमाणे शकुन निमित्तवाळा ग्रहोना स्थानोथी [ नव स्थानोथी]
श्री मेघविजयजी उपाध्याये लक्ष्मीवडे वैभवनी वृद्धि-आपनारो करनारो
२० मा अंकनो यंत्र विंशति यंत्र ] नो निश्चय कहो ॥ २१॥

·१२ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ दशावतारादाशार्हे, चंद्राकों दृशि जन्मना । अष्टमीदोश्चतुडूंच, नगभृत्त्वं७च नंदजे९ ॥ २२ ॥ अर्थ:-दाशाहना-कृष्णना १० अवतार थया, चंद्र अने सूर्य बे छे [अथवा जम्बूद्वीपमा २ सूर्य २ चंद्र छे ], तेनो जन्म-उदय ८ दिशिमां थाय छे [आठे दिशिमां भिन्न भिन्न क्षेत्रनी अपेक्षाओ उदय प्रकाश करनार हो वाथी ८ दिशिमां उदय गणाय ], अथवा दिशाओ ८ होवाथी केवळ दिशाओ तथा अष्टमी तिथि, तथा [ दोश्चतुषं- ] चार भुजाओ कृष्ण- नी छे ते, तथा नगभृत्पणुं अटले [कृष्णे पर्वतने धारण कर्यो छे माटे कृष्णनुं गिरिधर पणें, अने नंद नव थया छे माटे नंदपणुं ॥ २२ ॥ विदुषटुं पंचहृषी केशत्वं च त्रिविक्रमे । एकादशीव्रतेष्टत्वं, ध्येयं विंशतियंत्रतः ॥ २३ ॥ अर्थ:-विंदु छ छे, तेथी बिंदु पणुं, तथा इन्द्रियो पांच छे, तेथी इन्द्रिय- पणुं, [ अथवा कृष्ण हृषीक-पांच इन्द्रियोनो इश-पति होवाथी कृष्ण पोतेज हृषीकेश कहेवाय छे माटे हृषीकेशपणुं अटले पांच इन्द्रियोनुं स्वामीपणुं], अने त्रिविक्रम [ ३ पराक्रमवाळा ] पणे कृष्णनूंज नाम छे, तेथी त्रिविक्रमपणुं, अने अकादशी व्रतनुं ईष्टपणुं ओ सर्व विंशतियंत्रथी ध्येय-भावना योग्य छे ॥ २३ ॥ पार्श्वेदशभवाअष्ट - गणागणभृतस्तथा । युग्मंजयस्यविजय - स्तुर्यांवोधेश्नगा७फलः॥ २४ ॥ विशति यंत्रमा कृष्णनी भावना आ प्रमाणे- १० ना अंकथी दश अवतार ९ ना अंकथी नवनंदपणं २ ना अंकथी चंद्र सूर्य ६ ना अंकथी बिंदुपणुं ८ ना अंकथी आठ दिर्शि ५ ना अंकथी पांच इन्द्रिय अथवा अष्टमी तिथि स्वामीपणुं ४ ना अंकथी चार भुजा ३ ना अंकथी त्रिविक्रमपणुं ७ ना अंकथी गिरिधारणता ११ ना अंकथी अकादशी व्रतेष्टपणुं - - १ ·।। श्रीअर्जुनपताका ॥ १३ अर्थः-(हवे श्री पार्श्वनाथ प्रभुनी भावना विंशति यंत्रथी थाय छे ते आ प्रमाणे-). श्री पार्श्वनाथना दशभव थया छे माटे १० नो अंक भाववो, अर्थात् विंशतियंत्रमा स्थापेला १० ना अंकथी श्रीपार्श्वभुना १० भव विचारवा. ८ ना अंकी श्रीपार्श्वनाथना आठ गणअने आठ गणधर थया छे ते विचारवा, जय अने विजय [कर्मोपर जय विजय प्राप्त करवा] थी २ नो अंक विचारवो. ४ ना अंकथी चार प्रकारना महानत वा बोध उपदेश विचारवो, ७ ना अंकथी सात फणा विचारवी ॥ २४ ॥ नवहस्ततनूरल त्रयमेकादशीव्रते। शतानिपंच५सांगादनि, वैक्रियर्धिभृतः प्रभोः ॥ २५॥ अर्थः-९ ना अंकथी नव हाथनुं शरीर, ३ ना अंकथी रत्नत्रयीपणुं [दर्शन ज्ञान चारित्र ], ११ ना अंकथी अकादशी व्रतपणुं, तथा ५ ना अंकथी पांच भूत अने ते सहित ओक शरीर मळीने ६ नो अंक विचा- रवो. ओ प्रमाणे वैक्रियऋद्धि वाळा प्रमुना ९ प्रकारना स्थानथी ९ प्रका- रना अंक विंशतियंत्रथी विचारवा ॥ २५॥ आयुर्विशाब्धयः पूर्व, भांव्यन्ते भव्यजन्तुभिः । घारिविजयात् सर्व-सिध्ये विंशति यंत्रके ॥ २६ ॥ अर्थ:-विंशति यंत्रमां-यंत्रथी भव्य जिवोओ श्रीपार्श्वनाथ विगैरे प्रभुनु पूर्व भवतुं २० सागरोपमनुं आयुष्य विचारवं, तथा वे प्रकारना शत्रुना राग द्वेष रुप शत्रुना] विजयथी सिद्धि पण विंशतियंत्रथी विचारवी२६॥ ॥ इति श्रीविजययंत्र प्रभावः ।। वे चार गति-रीतिवडे २० नो यंत्र बने छे, तेनी रचना कहेचाय छे ते आ प्रमाणे- ·॥ श्रीअर्जुनपताका ।। पूर्व अनि ४ २ २० by ४ मध्य२ ६ ८ ३ ३ ६ ६ , वायु पश्चिम आयालिंगाः पक्षे २ हया ७ व्धयों ४ काः । द्वितीयपंक्तौ रस ६ दृक् २ समुद्रा॥ अधोंग ६ रामा ३ वसवः ८ प्रसिद्ध । सिद्धं बुधा विंशति यत्रमाहु ॥ १ ॥ अर्थः-विंशति यंत्रमा पहेली पंक्तिने विषे पक्ष२ हय-७ अने अधि४ ভুয়াল [ =अंकगति प्रतिलोम होवाथी अनुलोम-क्रमशः स्थापतां ४-७-२] ओ त्रण अंक छे, त्यारवाद बीजी पंक्तिमां रस ६ दृक-२ अने समुद्र-४, जेथी क्रमशः स्थापतां४-२-६ अत्रण अंक छे, तथा नै त्रीजी पंक्तिमां अंग-दराम =३ अने वसु-८प्रसिद्ध छे, जेथी क्रमशः स्थापतां ८-३-६ ओ त्रण अंक छे. ओ प्रमाणे बुध- पंडित जनोओ सिध्ध थयेलो आ २० नो यंत्र कह्यो छे. ॥१॥ निधानमानैरिहशिष्टकोष्टैः। वेष्टमये यंत्र सुसूत्रणेयं ॥ मध्यस्थितांकैः ७.६.३-४ द्विगुणैः १४-१२.६-८ स्वपार्यो- भयांक ४.२-२-६-६.८.८.४ युक्तैर्गतय चतस्त्रः ॥ २ ॥ सातदू १४ तत्र ४-२ मेलने २० इत्येकागतिः ६ छदू १२ तत्र २-६ मेलने २० द्वितीया तीन दू तत्र ६-८ मेलने २० तृतीया चार दू ८ तत्र ४-८ मेलने २० चतुर्थी अर्थ:-अमां निधान-नव संख्यावाला कहेला उत्तम कोठाओ-खानां वडे पोतानी ईटा-इच्छाप्रमाणे आ यंत्रनी उत्तम सूत्रणा गुंथणी-रचना कहेली- करेली छे. ते आ प्रमाणे-मध्यवती अंकोने ७-६-३-४ ने द्विगुण करतां १४-१२-६-८ थाय, ते दरेकने पोतानी पडग्बे रहेला वे वे अंकोनी साथे [४-२।२-६-१६-८ । ८-४ नी साथे ] युक्त करतां चार गतिये (चारे रीतिये) २० नो अंक आवे छे॥२॥ ते आ प्रमाणे-सात दू १४ ·॥ श्रीअजुनपताका ॥ मां ४-२ मेळवतां २० थया ॥ इत्येका गतिः ॥ छ दू १२ मां २-६ मेळ- वता २० थया ॥ इति द्वितीया गतिः ।। त्रण दू ६ मां ६-८ मेळवतां २० थया ॥ इति तृतीया गतिः॥ चार दू आठमा ४-८ मेळवतां २० थया ॥ इति चतुर्थी गतिः ओ प्रमाणे चार रीते २० नो अंक प्राप्त थाय छे. हये ७ गुणे ३ चद्विगुणे १४-६ पिविंशा । कृते ४ रसे ६ पि द्विगुण ८ १२ तथा सा २० ॥ कोणेप्यथांगे ६ जलधौ ४ द्विनिघ्ने १२-८ । गजे ८ भुजे २ चद्विगुणे १६.४ तथान्या ॥३॥ अर्थ:-हय-७ ने गुण-३ ओ बेने द्विगुण करतां १४-६ थाय ते बेने मेळ- वतां पण २० थाय छे, ॥ इति पंचमी गतिः ॥ पुनः कृत-४ तथा रस-६ ने द्विगुण करतां ८-१२ थाय, ते बेने मेळवता २० थाय ।।इति षष्ठी गति॥ (ओ बे गति मध्योर्वपंक्ति तथा मध्यतिर्यक्पंक्तिनी अटले दिशिअंकनी थई, ओ प्रमाणे विदिशिपंक्तिनी पण बे गति आ प्रमाणे-] विदिशियां पण अंग-६ तथा जलधि-४ मे घेने द्विगुण करतां १२-८ थाय, ते वेने मेळवतां २० थाय ॥ इति सप्तमि गतिः॥ पुनः गज-८ तथा भुज-२ ने द्विगुण करतां १६-४ थाय, ते वेने मेळवतां बीजा २० थाय, ॥ अष्टमी गति॥३॥ १ उपर स्थापेला यंत्रमा मध्यवर्ती अटले पूर्व दिशानो ७ नो अंक छे तेने वमणा कर- वाथी १४ थया तेमां पडखे रहेला वे अंक अटले ईशाननो ४ अने अमिनो २ मेळ- वत्ता २० थया. ओ क रीति थई. पुनः दक्षिणनो ६ अंक मध्यवर्ती छे, तेने द्विगुण करवाथी १२ थया तेमां अज छनी वे पडखेना वे अंक अटले अमिनो २ अने नैऋत्यनो ६ मे वे अंक मेळवतां २० थया-से बिजी रीति. पुनः पश्चिमनो ३ अंक मध्यवर्ती छे तेने द्विगुण करतां ६ थया, वेमा क्षेत्रणनी पडखेना ८ तथा ६ ने मेळवतां २० थया-मे त्रीजी रीति. पुनः उत्तरनो अंक ४ मध्यवर्ती छ, तेने द्विगुण करतां ८ थया, तेमा से चारनी पडखेना वे अंक ८-४ मेळवतां २० थया-अ चोथी रीति. २ ७-२-३ से त्रण अंकबाळी मध्योध्यपंक्ति अटले पूर्व पश्चिम पंक्ति. अने ४-२६ मे त्रण अकवाळी मध्यतिर्यकपंक्ति अटले उत्तरदक्षिण पंक्ति.

·१६ ॥ श्रीअर्जुनपताका॥ दिगंक ७-६.३.४ योगे नवमीगतिःस्या- द्विदिग्गतांक ४.२-६-८ दशमी स्फुटैव ।। आद्यालिकोष्टद्वितये ४.७ पिचाये । युक्तेतृतीयालिमकोष्टयुग्मे ३-६ ॥ ४ ॥ अर्थः-तथा यंत्रमां दिशिने विषे स्थापेला ७-६-३-४ अंकोने मेळवतां पण २० थाय ते नवमी गति-रीति छे ॥ इति नवमी गति ॥ तेमज विदिशिमा रहेला अंको ४-२-६-८ ने मेळवतां पण २० थाय, ओदशमी गति तो स्पष्टज छे ।। इति दशमी गति ॥ तेमज पहेली पंक्तिना पहेला बे कोठामां-खानामां रहेला ४-७ ओ बे ओकसां ब्रीजी पंक्तिना छेहेला वे कोठामा रहेला ३-६ ओ बे अंक मेळवीओ तो पण २० थाय. ॥ इति एकादशी गति ॥४॥ एकादशीयं गतिरित्थमुक्ता। तथाद्य पंक्तावचले ७ भुजे २ च ॥ युक्ते तृतीयालिमुखाष्ट ८ रामैः ३। स्याद्वादशीयंगतिरकै १२ तुल्या ॥५॥ अर्थः-ओ प्रमाणे ओ अगिआरमी गति कही, तथा पहेली पंक्तिमा छेल्ला वे अंक अचल=७ तथा भुज-२ छे, ते बेने त्रीजी पंक्तिना पहेला अष्ट-८ अने राम-३ वे अंकमां युक्त करीये तो ते २० ना अंकती [अर्क तुल्य सूर्य जेटली अटले ] बारमी गति थई इति द्वादशी गतिः॥५॥ द्विकेन २ तर्केण ६ कृतेन ४ सिध्या ८॥ त्रयोदशी सांग ६ रसैः ६ समुद्रः ४ ॥ प्रमाण ४ युक्तैश्च चतुर्दशीसा । जातागति विशतिसंख्ययैव ॥ ६ ॥ अर्थ:-तथा द्वि+२ तर्क-६ कृत-४ सिद्धि-८ [अर्थात् अग्नि दक्षिणना २-६ मां उत्तर वायव्यना ४-८ ] मेळवतां जे २० थाय ते तेरभी गति ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ १७ गति जाणवी ॥ इति त्रयोदशी गतिः॥ तथा अंग-६ रस-६ समुद्र-४ अने प्रमाण-४ [अर्थात् दक्षिण नैऋत्यना ६-६ मां उत्तर ईशानना ४-४] मेळवतां पण २० थाय ते विंशति संख्या संबंधि ज चौदमी गति थई इति चतुर्दशी गति ॥ ६॥ अधःस्थिताष्ट ८ द्विगुणस्त मध्य- स्थितद्वयेनेत्यपि षोडशामीः । मुख्यैश्चतुर्भिः सहिताहिविंश- संख्याततः पंचदशीयमत्र ॥ ७॥ अर्थः-पुनः यंत्रमां नीचे रहेला ८ ने द्विगुण करी १६ थाय तेमां मध्य कोठामा रहेला २ ने पण द्विगुण करतां थयेला मुख्य अंक ४ ने मेळवीओ तो ओ रीते पण [ ८x२=१६ २४२-४ १६+४=२०] वसिनो अंक प्राप्त थाय, तेथी विंशतियंत्रमां से पंदरमी गति थई॥इति पंचमदशागतिः॥७॥ कोणस्थषड्मध्यगतद्वयेन, द्विघ्नाततोद्वादशतेऽष्टयुक्ता । स्यात्षोडशीयंगणनातथैव, साविंशते स्तोरणसंज्ञयह ॥८॥ अर्थः तथा खुणामां रहेला ६ ने मध्यमां रहेला २ वडे द्विगुण करीओ, तो १२ थाय, तेमां खूणामां रहेला ८ ने युक्त करीओ तो २० थाय, ओ सोलमी गणत्री (गति) छे, मे प्रमाणे करेली वीसनी गणत्री ते आ यंत्रमा तोरण गति नामनी छे. ॥ इति षोडशी तोरणगतिः॥ ८॥ सिध्या ८ऽथमध्याऽब्धि ४ भुजां २ ग ६ भाजा. त्पष्टि १२ प्रमाण गणानापताका ॥ धृति १८ प्रमाष्ट ८ त्रि ३ भुजा २ चलां ७ कैः । पिपीलिका शंकुगति प्रवृत्त्या ॥९॥ अर्थ:-सिध्धि ८ तथा मध्यवर्ती अधि= ४ भुजा-२ अंग-६ मे (८-४-२-६) वडे सत्तर प्रमाणवाळी (अटले सत्तरमी) गणत्रीथी पण ·१८ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ , २० थाय छे, ते सत्तरमी पताकागति जाणवी ॥ इति सप्तदशी पंताका गतिः ।। तथा अष्ट-८ त्रि-३ भुजा-२ अने अचल [ पर्वत -७ ओ (८-३-२-७ ) अंकवडे शंकुगतिनी प्रवृत्ति गणत्रीथी २० ना अंकनी पिपीलिका गति जाणवी धृतिप्रमा ( =वृति-१८ प्रमाणनी अटले ] १८ मी गति छे ॥ इति अष्टादशी पिप्रालिका शंकुगतिः॥९॥ मध्यस्थ षड् ६ द्वि १२ कृत ४ सागरां ४ कैः । एकोनविंश प्रमितापि संख्या- द्विने १४ नगां ७ के पिचकोणषड् ६ भिः । युक्तेच सा विंशतिरेवगण्या ॥ १० ॥ अर्थः-तथा मध्यवर्ती ६ ने द्वि-गुण करतां १२ थया तेमां कृत-४ सागर =४ मेळवतां [६४२=१२+४+४= ] २० थाय छे. ओ ओगणीसमी-प्रमा- णवाली संख्यागति (अटले ओगनीसमी गति थई)॥इति एकोनविंशती गतिः॥ तथा नग-७ ना अंकमां पण तेवी रीते अटले द्विगुण करीने तेमां विदिशिमा रहेलो ६ नो अंक मेळ्वतां (७४२-१४+६= )२० थाय छे, ओ वीसवी गति गणवी ॥ १०॥ अस्मिन् दशत्रिंशदथाभ्रवेदा ४०। पंचाशता ५० षष्टिरपिप्रवोध्या। सप्त ७ त्रि ३ योगेंग ६ चतुष ४ संगे- ऽष्ट ८ द्वि २ प्रयोगे प्रकटादशापि ॥ ११ ॥ अर्थः-वळी ओ विंशतियंत्रमां दश-१० त्रिस=३० अभ्रवेद [ अभ्र-0, वेद-४= ] ४०, तेमज ५० अने ६० नी अंकगणत्री पण थाय छे अम जाणवू. ते आ प्रमाणे-सात अने त्रणना योगे १०, अंग-६अने ४ ना १ अहिं ८-४-२-६ मे अंक वायव्य-उत्तर-मध्य-अने दक्षिण स्थानीय होवाथी ओ रीते पताका आकार थयो, अने शंकुगतिनो अ आकार थयो. इत्यादि रीते वीस गति- ओना वीस आकार दर्शावाशे.

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥
१९
योगे पण १०, तेनज आठ अने बेना योगे पण प्रकट रीते १० थाय छे
[ ओ प्रमाणे ७f३=१०, ६+४=१०, ८+२=१० ओ ऋण रीते १०
थाय छे ॥ ११॥
तथान्धयः ४ सप्रगुणा २८ द्वयाढ्या २।
त्रिंश ३० तथाऽष्टौ त्रिगुण २४ स षट्का ६ ॥
३० चतुर्गुणा अष्ट ३२ मुखेऽव्धयो ४ द्विः ८ ।
खवाद्धि संख्येति ४० बुधै विबोध्या ॥ १२ ॥
अर्थ:-तथा अब्धि-४ ने ७ गुणा करतां २८ थाय तेमां २ उमेरता ३०
थाय छे. तथा आठने व्रण गुणाकरी छ उमेरतां पण ३० थाय छे ओ
प्रमाणे घे रीते (४-७-२८+२=३० । ८४३-२४+६-३०) त्रीसनो अंक
प्राप्त थाय छे तथा आठने चार गुणाकरी प्रथमना [ ईशान गत ] चार
ने द्विगुण मध्यगत चे वडे तेमां उमेरतां [ख-०, वार्धि=४= ] ४० नो
अंक [ ८x४-३२, ४४२८८ ३२+८४०] प्राप्त थाय छे, ओ प्रमाणे वुध्धि-
मानोओ जाणवू ॥१२॥
चतुर्गुणा अष्ट ३२ चतुर्गुणत्वे ।
कृते ४ कृते १६ मध्यगतद्वि २ योगे॥
पंचाशदेवं फलितास्तिषष्टिः ।
षड्वर्ग ३६ मध्ये त्रिगुणाष्ट २४ युक्तेः॥१३॥
अर्थः-आठने चार गुणाकरी तेमां चारने चारगुणाकरी मेळवी तेमां
मध्यगत वेने मेळवतां ५० जवाब (८-४-२ ओ त्रण अंकथी) प्राप्त थयो
तथा ओ प्रमाणे पहेला [ दक्षिणगत ] छनो नीचेना छ साथे वर्ग-गुणा-
कार करी तेमांत्रण अने आठनो गुणाकार उमेरवो अथी ६० नो जवाब
(६-६-३-८ अ चार अंकथी) प्राप्त थाय छे (८४४=३२, ४४४-१६
३२+१+२=५० तथा ६x६-३६ ३४८-२४ ३६+२४-६०)॥१३॥

·२० ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ६ कोणस्थषण्णां ६ त्रिगुणेतरस्थ द्वयेनयुक्विंशतिकाप्युपैति । कोणद्वयेसप्तगुणेचमध्य । षट्संगतौ सा नविवक्षणीया ॥ १४ ॥ अर्थः-खूणामां रहेला छ ने व्रण गुणा करी मध्यगत वे ने उमेरतां [६-२ ना अंकथीज ६४३-१८+२= ]२० पण थाय छे. तथा खूणामां रहेला बे वडे सातने गुणतां चौद थाय तेमां मध्यगत ६ [ दक्षिणना ६] उमेरतां पण २० थाय परन्तु मे वे गतिनी अहिं विवक्षा करी नथी।१४॥ । प्राच्यांसुरेन्द्रः सहसोमराजो-पाच्यांयमस्तीव्ररुचातिचारुः ।। पाशीप्रतीच्यांसहशेषनागो। ब्रह्मान्वितः श्रीदइहास्त्युदीच्याम् ॥१५॥ अर्थ:-पूर्व दिशामां सुरेन्द्र सोमराज [ सोम लोकपाल ] सहित जाणवो. दक्षिण दिशिमां कान्तिवडे अति मनोहर यम लोकपाल छ, पश्चिम दिशामां शेपनाग सहित वरुण नामनो लोकपाल देव छे, अने उत्तर दिशामां ब्रह्मा सहित कुवेर नासे लोकपाल छे ॥ १५ ॥ श्रीयंत्रमेतद्विहरजिनानां । नाम्नाधियास्तापरितः परीतम् ।। सर्वार्थसिध्यादिगुणैः प्रततिं । चिंतामणीव त्रिदशाग्रणीनाम् ॥१६॥ अर्थ:-वीस विहरमान जिननो आ विंशतियंत्र नाम वडे तथा बुध्धिवडे सर्वत्र व्याप्त छे. सर्व अर्थनी सिध्धि आदि गुणोवडे प्रसिद्ध छे, अने देवता ईन्द्रोने पण चिंतामणि रत्न सरखो छे. ॥ १६ ॥ ॥ इति विंशति यंत्राम्नायः॥ A 2-2 ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ २१ A म 7 + X१० M > ११ १३ १५ १४ १८ १९ hel १० २० १ ६ १ ६ १ ७ ३ ३ ३ ६ لی १० ५ १० २ ។ १० ३ १५ १६ ૧૮ १७ १८ १० २ १० ८ १० -- س ८ ९ २ ८ ११ ३ ६ ११ ३ ६ ११ ६ १० ३ १८ १९ २१ ३० २१ ·२२ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ २ २ । २ २ ur २ ३ १ली २जी ३ जी ४ थी ४ ६ ३ ८ ६ ४ २ દ ३ ८ ६ ३ ६ ८ १० ११ १२ ६ २ २ ६ ८ ६ १३ १४ ७ ४ २ 1२ ४ ८ ३ १७ पताका १८ शकु १९ २० मी ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ २३ पक्षारहि९सिंधु ४ नग ७ वाणगुणतुदचंद्र १ । नागैः ८ क्रमांक धरणे विजयार्जुनस्य ॥ अस्यांगतो क्रमिक पंचक लंघनेन । षट्स्थापने भवति विंशति यंत्र मंत्र ॥ १ ॥ अर्थ:-पक्ष-२, अहि-९, सिंधु-४, नग-७, पाण-५, गुण-३, ऋतु-६, चंद्र-१ [परन्तु अहिं बिंदु सहित १०], नाग ८ ओ (२-९-४-७-५-३- ६-१०-८) अंकोने अनुक्रम प्रमाणे स्थापतां [अटले २-३-४-५-६-७ ८-९-१० ने अनुक्रमे त्रीजा श्लोकमां दर्शाव्या प्रमाणे स्थापतां] अर्जुननो विजय यंत्र नामनो बने छ । वळि ओ विंशति यंत्रनी गतिमां (अंक- स्थापन पद्धतिमां)५ नो अंक उल्लंधीने ६ थी स्थापन करतां अहिं विंशतियंत्र बने छे[जेथी १० ने स्थाने ११ नो अंक प्राप्त थाय छे]. ॥१॥ तत्रैक कोण गणने खल्ल विंशति स्यात् । सैकाथ तत्रतु षडंक पदेपि पंच ॥ भाव्याततो भवति कोपिन दोषलेशः । क्लेशोन्यथा न किलयंत्र गते निवेशः ॥ २॥ अर्थः त्यां ओ विंशति विजय यंत्रमा विशिणि तो वीस वीसनी थाय छे, परन्तु ) विदिशिश्रेणि गणतां अक विदिशिश्रेणिमां निश्चय २० गणाय छे, परन्तु विजी विदिशिणि गणतां २१ थाय छे, माटे ते अक श्रेणिमां ते कोठाने विष[६ ना कोठामा ] ६ ना अंकने स्थाने ५ नो अंक पण स्थापवो, अने ते रीते ते पिजी विदिशिश्रेणि विचारवी, गणवी, तेथी कोई लेशमात्र पण दोष नथी, अने जो तेमन गये तो (६ स्थाने ५ न गणीये तो ) क्लेशरूप गणाय, तेमज यंत्र गतिनो [यंत्रनी रीतिनो] निवेश पण थाय नहिं (यंत्र रचना पण सम्यक् गणाय नहिं ). ॥२॥ १५ ना अंकनु उल्लंघ करीने (पांचने वदले ) ६ नो अंक स्थापता अन्ते ११ नो अंक आवे छे, जेथी यंत्रमा स्थपातां अंक अनुक्रमे २-३-४- (५)६-७-८-९- १०-११ से प्रमाणे पू०-३०-उ०-वा०-म० अ०-३०-३०-१० दिशामा स्थपाय छे.

·२४ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ स्याद्भावनातिशयतः शकुनेऽ शुभेपि । सम्यक् फलं तदितर तुशुभे विहंगे । स्वप्नेप्युपश्रुतिषु धर्म विघौ तथात्र । मंत्रेपि चिंत्य फलदा किलभाव नैव ॥३॥ अर्थ: :-भावनाना अतिशयथी अशुभ शकुनमां पण सम्यक् शुभ फलनी प्राप्ति थाय छे, अने शुभ [ विहंगमां = ] शकुनमां अशुभ फलनी प्राप्ति थाय छ, ओ प्रमाणे स्वप्नमां उपश्रुतिओमां अने धर्मविधिओमां पण जेम शुभाशुभ फळनी प्राप्ति भावना विशेपथी छे, तेवी रीते अहिं मंत्रमा (यंत्रना) पण निश्चय भावनाज अचिंत्य फळ आपनारी छे. ॥३॥ ते तैवसा यवन विंशति यंत्र मध्ये- ऽौके १२ द्वयस्यश्वत षड् गणने कलांके १६ ॥ प्राज्ञैःफलाय कथिता हदि भावनैव । नैवान्यथी भवति विंशति यंत्रसिद्धि ॥४॥ अर्थ:-ते कारणथीज यवनना विंशति यंत्रमा अर्क-१२ ना अंकमां २ नी गणत्री अने कला=१६ ना अंकमां ६ नी गणत्री थाय छे. बुद्धिमानोओ हृदयनी भावनाज फळ आपनारी कही छे, नहितर विंशति यंत्रनी सिद्धी थती नथी. ॥४॥ [ यवननो विंशतियंत्र आगळ दर्शावशे]. तत्रायं केषां चिदभिनिवेशः क्लेशः कृमपाप्ताकं लोपे पुनस्तत्कार्यं । नधार्य प्रसक्ता दर्शनं लोपः तस्मिन् जाते यदि तेन कार्यस्या त्तर्हि कानि संतीत्यादौ यकारः स्यात् धातोरकार लोपेपि तत्कार्य प्रसंगात् मृतो ज्जीवन प्रायत्वादशुद्धमिदं यत्रं लोपस्य ध्वंस रूपस्य नित्यत्वात् नचभावनैव सवत्र फलदा 'गुडोय' मिति मुग्ध भावनया ग्वाद्यमानेन विषेन मरणात् अशुद्ध नाणकादी शुद्ध धिया गृह्यमाणेपि न तत्फलं तस्मान्नैकोंकः कार्यद्वये गम्य इति अन्रोच्यते नायमेकान्तःकान्तः अचकथ दित्यादी लताकारस्य वृध्यभाव प्रयोजकत्वात् अंकविद्यायामपि केवलस्य विदोरनंकत्वेपि अंक संनिधानेकत्वाच नचेदकगणना नपांत , ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ २५ वदशमांकः कतमः अंक शद्वेन नव संख्यानात् अतएव अंक संकलने बिंदुः प्रसक्तोपि तल्लघने संकलना अंक गणने एकः दश इत्यादौ तद पेक्षा च दृष्यते अंकप्रधान ज्योतिशास्त्रेपि उभयीगतिः उदया पेक्षया तिथिलोपेपि प्राच्यतिथौ घटिकापेक्षया तिथिच्छेदादि दोष प्रयोजकत्वात् अतएव प्रत्यय लोपे प्रत्यय लक्षणं न याति १ स्थानिवदादेशो ऽनलविधा विति परिभाषाद्वयं युक्तं अलंकारशास्त्रेपि एकस्मात् शद्वात् यथायोगं नानार्थलाभः यथा अनुदराकन्या अलोमाएडका इत्यादी विशिष्टार्थे शक्तेश्च वैद्याअपि लंघनस्यायोग लघु भोजने तदेव व्यवहरंति उत्सर्गोप वादयोरेकार्थविषयात् नचैवं षडंकस्थाने पंचकभावेनेइति प्रसंगः साव- र्णस्य नियोजकत्वात् तथाहि प्रथमेकद्विकयो सावर्ण्य संख्यादिरा धात् द्विकस्यसंख्यादित्वं लहूसंखिज्जंदुच्चियइति सिद्धान्तात् तत्रापि एकस्य वक्त रूपत्वाभिप्रायात् आद्यद्वितीययोरघोषत्वमपि एव मेव नवक- दशकयोः सावण्यं संख्यांत साधादेव विषम समभावेपि एकदिकयोः संबधः यथा पूर्व दिनं तदनुगारात्रिरित्यनयोः संबधः अतएव द्वाभ्यां केवलाणुभ्यां द्वणुकं न तथा तार्किक मते अणुकं तस्य षडणूमानातू यद्यपि सिद्धांतमध्ये ब्रिभिरणुकैस्न्यणुकं तथापिनद्विकत्रिकयोः सार्धका नक विरोधात् यद्यपि एकोऽनर्धकोऽणुस्तथापि न त्रिकेण सावर्ण्यभाक् द्विकेनव्यवधानात् एकस्मिन्ननर्धकत्वेपि अव्यवधानात्सावयं एकं हि वस्त सदपिनसत् द्वयोभावेतु आस्तिक्यं संयोगादेव सिद्धेः संयोगादिद्वयं । ततएव सम्यग्ज्ञान क्रियाभ्यांमोक्षः इतिसूत्रं शाद्विक मते सर्वादिपाठोपि एकद्वि शद्वयोर्न त्रिशब्दस्य अतएव एक संमुखोद्विकः शाब्दिका अपि प्रयमा द्वितीयपो : सावर्ण्य माहुः मुने रित्यादौ षष्टी पंचम्योश्च एकत्व रूपस्य एकस्य वाचकत्व एककेयथा द्विकेपि तथा द्विरूप एकार्थ वाचकत्वं न पुनः त्रिके वहुत्वस्य त्रित्वसंख्या पर्यवसानात् । एवंत्रिक चतुष्कयोरपि सावण्यं स्थान विशेषे ऽभिधानात् यद्यपि कचित् द्विमार्गादौ द्विकाभिधान मपि तथापि तियचउक्कचच्चर चउम्मुहे त्यादि सूत्रेत्रिक चतुष्कयोः एव- साहचर्य न द्विकस्य शब्दशास्नेपि त्रिचतुरोरेव सूत्रणात् ज्योतिर्मतेपि चतुर्थ्या भद्रा कृष्णपक्षेतृतीमायां पर्यवसन्ना वेदेष्वपि त्रित्वं चतुष्टमपि 'त्रयीवनीतांगगुणेन विस्तरं, इतिश्रीहर्षः 'चउण्हं वेयाणं सारए, इतिसुत्रं वर्णेषु त्रित्वं चतुष्टमपि त्रिब्रह्मवर्णा स्त्रियः इतित्रिपुरास्तवे चातुर्वण्यं ·२६ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ प्रसिद्धं 'त्रिवर्गो धर्मकामार्थश्चतुवर्गः समोक्षकाः इति कोषवचनात् एवं पंचक षडंकयोः सावर्ण्यमुदाहरणीयं रसानां क्वचित् पंचत्वे लवण रसस्यभेद विवक्षया षोढा भणनात् एवमिंद्रियाणां तद्विषयाणांच पंचधाषोढा इति उभयी संख्या पंचद्रियाणि त्रिविधंवलंच,इति षडिंद्रियाणि षविषया, इति केशवः ततएव हिंदुकमते पंचकः यवन मते षडंका उभयोस्तुल्याकृतिः वक्राः पंचम षष्टेके इत्यपि सप्ताष्टकयोः सावण्ये सत्तह- पयाइ अणुगच्छइ तथा सत्तभवजहणाइ तथा सत्तपुढवीओ पण्णत्ता-- ओझापि अपुढवीओ इत्यादि सूत्राणि गमकानि ज्योतिर्मतेऽष्टमी भद्रा कृष्णपक्षे सप्तम्यां तथा अतिवका नगा ७ ष्टमे ८ ॥ नवकदशकयो सावर्ये 'नवमे दशमे भाना जायते सरलागतिः, ॥ एवं पंचक पडंकयोः सावय॑मस्तु परसुमथार्थत्वं कथमितिचेत् एकोपिलकारः अनिलइतिवायु नाग्निसहजरीत्या उच्चार्यते अनलइति अग्निनाम्नि प्रयत्नांतरेण यथवा य- कारः योगी योधः इत्यादी स्पष्टोचारणेन नियोगी नियम इत्यादौ अस्पष्ट तया ध्येयः एवं वकारेपि भंतव्यं संवृतोप्यकारः प्रक्रियानियोगा द्विवृतः प्रतिज्ञायते उच्चारणार्थोपि प्रत्याहारार्थं सानुनाशिकश्च ततोर्थवशाद्विभक्ति परिणामवत् अंकस्यापि गणना नियोगात् सैक निरेकत्वे यथार्ह परिणामः कार्यः बारादिवत् यथावा विवक्षातः कारकाणि तथात्रापि षडंके पंचक विवक्षा कार्या स्वरसंज्ञाप्पनुस्वारे सिद्धांत कौमुदीमता व्यंजनत्व हैममते कस्यादे व्यंजना श्रयात् यथाहि 'भुवणानि निवनियात् । त्रीणि सप्त चतुर्दश॥ चतस्रः कीर्तयेद्वाष्टौ । दशवाककुभः क्वचित् ॥ १॥ तथा चतुरा सप्तवांवुधीम् इति स्वरास्त्रयः ३ पंच ५ सप्त ७ चतुर्दश १४ नव ९ काचित् एवं यथा संभवयाख्या सर्व पंडितसंमता सार्वत्रिकी तथात्रापि सैक निरेक करणात् सावर्येन सर्वयंत्र निर्वाहः यथा वा छंदःशास्त्रे लघुरपि पादांते गुरुर्भावनीयः अर्हादिगणे संयोग परत्वेन गुरुरपि लघुर्भाव्यः नोऽनिष्टाऽयो शास्त्रप्रवृत्तिरिति न्यायात् तथात्रापि अंकानां तत्तत्सवर्णभावनयैव नियूंढव्यं सतो गति चिंतनीया इतिन्यायात् नचभावनया नकार्य सिद्धि- रियेकांतः 'पानीय मप्यमृत मित्यन्युचित्यमानं किनामनो विपविकार मपाकरोति, इति प्राचीन वचनात् विषादनात् विषादना शुद्धना णकादौ तुमौख्य दोषात्सहकारि वैरूप्यान्त भावनामात्रतः तत्तत्कार्य किंच यंत्राणां विचित्रागति रित्यनेन संतोष्टव्यं यथाकमलाकृति विशतियंत्रे चतनोगत- .

·॥ श्रीअर्जुनपताका ।। २७ यस्त्रिस्थानिका दिग् १ विदिग्२ परिधिसव्य ३तदितर ४ गतया श्चतुस्थाने काद्वादशकयंत्रे काचिद्गति स्त्रिभिहै काचिद्वाभ्या मेवगृहाभ्या मित्यादि विस्तरो गंगाप्रवाह ग्रंथाद्वेद्यः एवं दश समानानामिव दशांकानामपि सावण्यं । ज्ञेयं तत एव चूडामाणि शास्त्रे अक्षरेषु अंकन्यासः लिपि भेटे अंकै रेव वर्णभावणात् वक्त तस्क्त यंत्राणां गति वैचित्र्य भेवमत्त्वा संतोष्टव्य न शास्त्र विरोध योधैर्भाव्यं अनन्यगतिकत्वात् ॥ इति नवग्रह यंत्रं विंशतवर्तमाना- ऽभयद् जयद सेवा सक्तदेवानुषक्तम् ॥ विजयविधिनिधानं तर्जनं दुर्जनानाम् । भवतु विभवहेतुः केतु रेवार्जुनस्य ॥१॥ प्राचीनानूचान-स्त्रिभागदाना दिहक शेषेपि॥ कृत ४ गुण ३ यंत्रं रचितं । ख वाणह यंत्रं द्वयेशेषे ॥२॥ तन्मार्गानुगतधियो-पाध्यायपदस्थ मेघविजयेन ॥ विहरज्जिनयंत्रमिह । स्फुटीकृतं विजयकरं ॥३॥ अर्थः-अहिं [५ नो लोप करी ६ स्थापवामां] केटलाकनो अवो आग्रहरुप कलेश छे के अनुक्रमे प्राप्त थयेला अंकनो लोप कर्याथी पुनः कार्यसद्धि थाय ओम न जाणवू, केमके-प्रसक्तादर्शनं लोपः प्राप्त थयेलान अदर्शन-अदृश्यपणुं ते लोप, अने ते लोप थये छते पण जो ते लोप थयेला वडे अर्थ थतुं होय [ अटले लोप थयेलो अक्षर पण जो पोतार्नु कार्य करी शकतो होय ] तो कानि सन्ति इत्यादि वाक्योमा * य * सन्ति मां अस् धातु छे परन्तु अस् धातुने अन्ति प्रत्यय लागतां असूना अकार नो लोप थवाथी कानि सान्त वाक्य थयुं, जो असना अ नो लोप न थात तो कानि+ असन्ति मे वेनी साधे थात, अने संधि थती वखते नि मां रहेला इकारनो अग्रे आवेला अकार थी ) यकार थात, जेथी कानि+असन्ति कान्यसान्त अवु वाक्य थात, परन्तु अमना अ नो लोप थवाथी इनो य कार थयो नहि.-इति तात्पर्यः- ·२८ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ कारथवो जोईये, कारणके धातुना [ अस् धातुना ] अकारनो लोप थवा छतां पण तेना कार्यनो प्रसंग प्राप्त थवाथी, माटे मरण पामेलाने पुनः जीवतो करवा सरखो [ ५ नो लोप कर्या छतां पण पुनः ५ नी गणत्री करवाथी] आ विंशति यंत्र अशुद्ध गणाय, कारणके विनष्ट स्वरूप वाळो लोप नित्यभावी छे, (जेथी कदाचित् दृश्य थाय अने कदाचित् दृश्य न थाय अवो नथी, माटे लोप कृत ५ नो अंक कोई वखत गणत्रीमा लेवो ने कोई वखत गणत्रीमां न लेवो अम न थाय, जो ५ नो लोप कर्यो छे तो ते लोप नित्यभावी होवाथी कदी पण गणत्रीमा लई शकाय नहिं ). वळी कहो छो के भावनाज सर्वत्र फळ आपनारी छे, तेम पण नथी कारणके आ गोळ छे. ओवी मुग्ध भावनाथी खवातुं विष मरण माटेज थाय छे, तथा खोटा नाणाने (खोटा रुपियाने ) खरानी बुद्धि से ग्रहण करतां पण तेनुं कई फळ थतुं नथी, माटे अक अंक बे कार्यमां (गणत्रीमा अने अगणत्रीमां अम बे रीते) उपयोगी थई शके नहिं. [अथवा लोपमां अने अलोपमा ओ बन्नेमां उपयोगी५ नो अंक थाय नहिं ].॥ इति प्रश्नः।। अर्थः-हवे अहिं ओनो उत्तर दर्शावाय छे के- वात अकान्त इष्ट नथी, ( अर्थात् लुप्त अक्षर कई पण कार्य न ज करे ओम अकान्त नथी), कारणके-कान्तः अचकथत् इत्यादि पदोमां लुप्त अकार पण वृद्धिना अभावमा प्रयोजनवाळो थयो छे. तेमज अंकविद्यामां [ अंकगणितमां] पण केवळ बिंदुने अंकरहितपणुं छे [अर्थात् विंदुने अंकमां गण्यो नथी] तो पण अंकनी पासे रहेलं होय त्यारे अंक तरीकेज गणाय छे, अने जो तेम न होय तो अंकनी गणत्री९ सुधीज थाय, परंतु १० मो अंक क्यांथी प्राप्त थाय? कारणके अंक ओ शब्द वडे नवनीज संख्या गणाय छे. ते कारणथीज अंक संकलनामां विन्दु प्राप्त होवा छतां पण ते बिन्दुनुं उल्लंघन करीनेज अंक संकलना थाय छे, अने तेथीज अंकगणत्रीनो क्रम ( ० थी नहिं पण ) १ थी प्रारंभीने १० इत्यादि सुधी गणाय छे, अने ओज अपेक्षा अहिं (लुप्त थयेला ५ ना अंकमां) पण जाणवी. , अर्थः-तथा अंकगणितनी मुख्यतावाळा ज्योतिषशास्त्रमा पण उभयगति [लुप्तनो कोई वखते उपयोग अने अनुपयोग] दर्शावेला छे ते आ प्रमाणे-उदयनी अपेक्षा तिथिनो लोप थवा छतां पण ते लुप्त तिथि ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ २९ पूर्व तिथिमा घटिकाओनी (घडीओनी) अपेक्षाये तिथिच्छेदादि दोपना प्रयोजनवाळी छे [ अर्थात् क्षय तिथि जे तिथिमा आवी चे ते तिथिमा पण क्षयतिथिलो दोष उपजावनारी छे, अने तेथी यात्रादिने अंगे ते उदयतिथि पण क्षयतिथि तरीके मानीने ते ते कार्य धतुं नयी .ते कारणथीज प्रत्ययनो लोप थवा छतां पण प्रत्ययतुं लक्षण सर्वथा जतुं नथी. तेथी अकस्थानमांज वदा देशोऽनलविधौ जे प्रमाणे बे परिभाषा युक्त छे. तथा अलंकारशास्त्रमा पण अकज शब्दथीज अनेक प्रकारना अर्थनो लाभ कह्यो छे, जेमके अनुदरा कन्या [ कन्या उदर रहित छे ], अलोमा एडका (घेशां लोम रहित छे), इत्यादि वचनोमां विशिष्ट अर्थवाळी शक्ति होवाथी ते वचनो नो जूदो जूदो अर्थ थाय छे. तथा वैदकशास्त्रीओ पण लंधन प्रसंगे लघु भोजनमां (अल्प अने हलका आहारमा) लंघन शब्दनोज व्यवहार करे छे, कारणके उत्सर्ग अने अपवाद ओ बन्ने अकज प्रयोजनवाळा छे. अने ओ प्रमाणे होवाथी ६ ना अंकस्थानमां ५ नो अंक स्थापचो ते अतिमसंग दोषवाळो नथी, कारण सशपणानो नियोगक-प्रयोजक होवाथी. ते ओप्रमाणे प्रथमें एक अने थे संख्या सरग्वाणुं छे, ते सहश पणुं संख्याना अदिपणाथी जाणवू. [ त्यां१ नो अंक तो संख्यानी आदि सूप स्पष्ट छेज, अने] २ नो अंक संख्यानी आदिसूप केवी रीते , १ कन्या उर्दवाळी स्पष्ट देखावा छतां पण "उदर रहित वचन केहवाय छे ते विशिष्ट शक्तिबाट उदर अटले गर्मधारण शक्तिवाळ उदर नयाँ ओ विशिष्ट शक्तिरूप अर्थथीज. • २ घेटां सर्वे वाळ युक्त [ लोम युक्त होवा छतां विशिष्ट लोम अटले वन बनवा योग्य उनवाळा वाळनॉ अमावे" घेटा लोम रहित केहवाय छे. ओ रीते असे वाक्योना दरकेना ये चे अर्थ थया. ३ जे साध्यसिध्धिने अर्थे उत्सर्ग छे, तेम अपवाद पण तेज साध्यासिध्धिने अर्थ होय छे, अने जो तेम न होय तो तेवो अपवाद वास्तविक रीते अपवाद न गणाय, ६ नो अंक जे कार्यसाधक (२० ना गणिवनो) छे, तेम ५.नो अंक पण तेज कार्य साधक होवाथी ६ अने ५ ओ बन्ने अंक सश गण्या छे.

·३० ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ १ छे ? ते दर्शावाय छे-लहुसंखिजं दुच्चिय [ अर्थात् २ अज लघुसंख्यात छे ], ओ प्रमाणे सिद्धान्तमां कहेलुं छे. अमां पण ओक [१ नी संख्या ] तो वस्तुसूप पणाना अभिप्रायथी संख्या रुप छे, अने अमां तो आ पहेलं अने आ वीजु ओ रीते पहेला बीज पणानी गणत्रीथी घोषपर्नु [संख्यानुं स्पष्ट बोलवा पणुं] पण छे. आ माटे सहश पणुं छे अ प्रमाणे नव अने दशमां पण संख्यातपणाना साधर्म्यथी सराखापणुं छे, [ अर्थात् ९ जेम संख्यात कहेवाय छे, तेम १० पण संख्यातज छे माटे सरखा छे. ] वळी विषम सम भावमां पण १ ने अने २ ने संबंध छे, जेम प्रथम दिवस अने त्यारवाद (बीजी ) रात्री, अ प्रमाणे ओ बेनो (१-२ नो अथवा पहेला बीजानो) संबंध (विषमभाव संबंध ) छे, अने अधीज केवळ बे परमाणुनो स्कंध ते द्वयणुक, वळी ओ रीते तार्किक मतमां अणु [ ओक भावी अणु ] मान्यो नथी, कारण के तेना मते [ अक अणु पण छ अणुना मानवाळो होवाथी. वळी जो के सिद्धान्तोमा त्रण अणु वडे त्र्यणुक कह्यो छे, तोपण द्विक त्रिकमां साधेक अनर्धकनो (द्वयणुकादि स्कंधो अर्ध युक्त होवाथी सार्धक अने केवळ अणु वा प्रदेश ते निर्विभाज्य होवाथी अनर्धक ओ रीते भाज्याभाज्यो) विरोध नहीं गणी गणीनेज कयो छे. वळी जोके अक अने अनर्ध| निर्विभाज्य ] होय तेज अणु कहे वाय, तो पण ते त्रिकनी साथे सदृशता वालो नथी, कारणके द्विकना व्यवधानवालो आंतरावालो छे. अने अकमां अनर्धकता होवा छतां पण अव्यवधान होवाथी सदृश पणुं छे. ओक वस्तु सत् छे तोपण असत् सरखी छे, परन्तु वे वस्तुना सहभावे आस्तिक्य-सत् पणुं सार्थक छे. कारण संयोगादेव सिद्धिः [ संयोगथीज सिद्धि ] कही छे, अने संयोग ये वस्तुना सद्भावेज होय छे. अने ते कारणधीज सम्यग्ज्ञान क्रियाभ्यां मोक्षः[सम्यग्ज्ञान अने क्रिया अ वेथीज मोक्ष कयो छे.] अबुं वचन छे. वळी शब्दिकमतमा [वैयाकरणमां ] पण सर्वादि पाठ पण ओक द्वि शब्द ने विषे छे, परंतु त्रण शब्दने नथी, अने अथीज ओक सन्मुख द्विक [१ नी तुल्य २] कहेवाय छे. वळी शाब्दिको (वैयाकरणीओ) प्रथमा अने द्वितीया विभक्ति ओ वेने' पण सदृश कहे छे, मुनेः इत्यादि १ फलं फले फलानि [प्रथमा ], फलं फले फलानि, द्वितीया, बहुवचने करिणः करिणः इत्यादिवत्.

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ३१ शब्दोमां छही अने पांचमी विभक्तिनुं अक स्वरूप छे. माटे ओ बन्ने विभक्तिओ पण अकत्व वाचक छे, [अर्थात् बे विभक्तिओ ओक स्वरूप- वाळी होवाथी अक छ ], ओ प्रमाणे अकमां जेम अक पणानो व्यपदेश छे, तेम द्विकमां-बे मां पण द्वि-बे रूप ओक पणानो व्यपदेश छे (अर्थात् द्विक कहेवाथी अंक जोड समजाय छे), परन्तु तेवी रीते त्रिकमां (अणने योगमां) तेवो अकपणानो पपदेश नथी. कारणके बहुपणाने अणनी संख्या छे, अने ते बहुपणु पर्यवसानवालु [अन्ते रहेतु वा बालातुं होवाथी पर्यन्तस्थानीय ] छे, वळी ओ प्रमाणे (जम ओक वेने सदृशता छ तेम) त्रण अने चारने पण सदृशता छे अने ते सदृशता स्थान विशेषमां कहेली छे [-नगर विगेरेमा मार्गने अंगे सिद्धान्तोमा कहेली छे ], जो के कोई स्थाने नगरमां ये मार्गादिक होय छे, अने तेथी द्विमार्गादिकनो पाठ कहेवो जोईये छतां पण तियचउक्कचच्चरचउम्मेह इत्यादि सूत्रपाठमां त्रिक अने चतुष्टयूँज सहचारी पणुं देखाय छे, परन्त चेनुं सहचारीपणुं देखातुं नथी. शब्दशास्त्रमा पण त्रिचतुरोः ओज सूत्र कहेलं होवाथी, तेमज ज्योतिष शास्त्रमा पण चतुर्थनी [चोथ तिथियी] भद्रा कृष्णपक्षनी त्रीजमां अन्त पामती कही छे, वेदोमां पण त्रणपणुं तथा चारपणुं (सहचारी) का छे, त्यां त्रयीव नतिांग गुणेन विस्तर इति श्री हर्षः, चउण्हवेयाणं सारऐ-इतिसूत्र. तथा वर्णोमां पण त्रणपणुं १ विभक्ति विगेरेमांत्रण वस्तु माटे बहु वचनना प्रत्ययो लागे छे. २ वण मार्ग ते त्रिक, चार मार्गवालं स्थान चतुष्क, चत्वर आंगणुं विगेरे अने चतुर्मुख पण चार मार्गनुं स्थान विशेष छे. ३ अंगना गुणवहे पामेला गुणविस्तारने जाणे त्रिरुपतानेज पामी होय अवी, अर्थात् गुणत्रण छे सत्वगुण-रजोगुण-तमोगुण. जेथी शरीर पण जे त्रणे गुणने पामेल छ, अवी कोई स्त्री अंगे ओ वाक्य संभवे छे. अथवा चाल विषयने अनुसारे " वेदत्रयीने पामेला शरीरवाळी " अ अर्थ पण संभवे. - ४ चार वेदोनो स्मारक-संभारीने रक्षण करनार. ५ से प्राकृतसूत्र बैन सिध्धान्तोमा उत्तम विप्रना वर्णन प्रसंगे आवे छे.

·३२ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ अने चारपणुं सहचारी छे, निब्रह्मवर्णस्नयः-इति त्रिपुरास्तवमा (त्रिपुरा देवीना स्तोत्रमा) कयुं छे. अने चार वर्ण [क्षत्रियादि] तो प्रसिद्धज छे. तथा [ पुरुषार्थमां पण त्रण तथा चारनुं सहचारीपणुं छे तेमां ] धर्म अर्थ काम मे त्रिवर्ग रूप ऋण पुरुषार्थ, अने मोक्षसहित चार पुरुषार्थ इति कोश वचनात. ओ प्रमाणे ५ तथा ६ ना अंकनुं अकपणुं पण द्रष्टान्त सहित जाणवू, ते आ प्रमाणे-कंईकस्थाने रस पांच कहेवाय छे, तेमां लवणरस मेदनी विवक्षाये छ रस पण कहेला छे, ओ प्रमाणे इन्द्रियो पांच छे, पण ते साथे तेना विषयोनो १ भेद गणतां छ इन्द्रियो पण गणाय छे, अ प्रमाणे वे संख्या छ. का छे के~पंचेन्द्रियाणि त्रिविधं बलंच [ पांच इन्द्रियो अने मन वचन काय बल ओत्रण बल], षडिन्द्रियाणि षड्विषया-[छ इन्द्रियो ते छ प्रकारना विषय, अर्थात् पांच इन्द्रिय अने छट्टो विषय , इति केशवः अने जे कारणथीज हिन्दुमतमां [हिन्दी लिपीमां] पांचना अंकनी अने छ ना अंकनी बन्नेनी आकृति लंगभग ओक सरखी छे. वळी वक्रा पंचम षष्ठेके [ = पांचमां अने छहा अंकमां वक्र आकृति छे ] अम कयुं पण छे. माटे ५ अने ६ ओ बे अंकने सदृशपणुं छे- इति तात्पर्यः] हवे ७ अने ८ ओ वे अंकलं अकत्व-सादृश्य दर्शावाय छे-सत्त पयाई अणुगच्छई तथा सत्तट्ट भवग्गहोई तथा सत्तपुढवाओ पन्नात्ताओ १ अ पाठमां त्रिविधं बलंच अटलो पाठ गाथाना संबंध मात्रथी कह्यो छे, बेथी अहिं अत्रण वलनी गणत्री करवी नहीं. २ हिंदी लीपिमा ६ छगडानी आकृति ६ जेवी छे, अने यवनलीपिमा ५ अथवा ६ अवी छे. ३ [गुरुजता होय ते वखते शिष्य ] ७-८ पगला गुरुनी पाछळ जाय. ४ (पंचेन्द्रिय संज्ञि तिथंच तथा संज्ञि मनुष्य वारंवार पोताना भवमा उत्पन्न थाय तो उकृष्टी ) सात अथवा आठ भव सुधी उत्पन्न थाय, त्यारवाढ अवश्य अन्य भवमांज उत्पन्न थाय. ५ रत्नप्रभा विगेरे सात पृथ्वीओ ( अनुक्रमे नीचे नीचे ) कहली छे.

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ३३ " अने कोईस्थाले अह पुढवीओ इत्यादि गमक सूत्रो [ सूत्रना आलापक ] कथा छ तथा ज्योतिषमते अष्टमीनी भद्रा कृष्णपक्षनी सप्तमीमां अन्त पामे छे. तथा अतिवका नगाष्टमे प्रमाणे ७-८ अंकनुं अकत्व छे, अम जाणवू. हवे ९ तथा १० अंकन अकत्व दर्शावाय छे ते आ प्रमाणे-नवमे दशमे भानौ, जायते सरला गतिः [ सूर्य नवमे अने दशने ( लग्न- कुंडलीमां) होय तो तेनी (जन्मेला लनुष्यनी) सरलगति थाय छे ] प्रश्नः-- प्रमाणे ५ अने ६ ना अंकनी सदृशता भले होय, परन्तु उभयार्थ पणं [५ मां पांचनो अने छनो अर्थ तथा ६ मां पांचनो अने छनो अर्थ ओम बन्ने अर्थ ] केवी रीते होय? उत्तरः-जो तमो अम पूछता हो के उभयार्थ केवी रीते होय ? तो दर्शावाय छे के अंक लकार पण जेम "अनिल" शब्दमां वायुना नामथी सहज रीते उच्चराय छे तेम तेज ओक लकार अनल" शब्दमां अग्निना नामथी अन्य प्रयत्न वडे पण उच्चाराय छे. अथवा योगी योद्ध इत्यादि शब्दोमां जेम स्पष्ट उच्चार वडे य कार उच्चराय छे तेम नियोगी नियम इत्यादि शब्दोमां अस्पष्टपणे उच्चाराय छे अम जाणवू, तथा अ प्रमाणे व कारपां पण जाणवू. तथा संवृत्त अवो पण अंकार प्रक्रिया- नियोगथी [ प्रक्रिया वशथी ] विवृत गणाय छे, अने प्रत्याहारने अर्थे उच्चारण अर्थवाळो होवा छतां पण सानुनासिक गणाय छे, तेथी अर्थना वशथी विभक्ति परिणामनी पेठे अंकनी पण गणत्री नियोगथी [ अर्थ- ., वशथी ] ओकत्व वाली अथवा अकत्व रहित (चे अंकनी सदृशता अथवा असहशता) विचारवी, जेम वार आदिकनी पेठे. अथवा कारको [छ कारक ] जेम विवक्षाथी [ सदृश असदृश अर्थ दर्शावनारा ] होय १ प्रत्याहारमा ग्रहण करता अक्षेरानो वाचक होवा छता पण. २ सदृशस्वरूपवाळी होवा छतां पण तेज पहली विमक्ति अने वीजी विमति ना अर्थमां अथवा पंचमी तथा पष्टीना पण अथमां जूदी जूदी जणाय छे. ३ अहि विप मक्षणा दि वाह्य अर्थ ग्रहण न करतां वैरुप्यनी अतर्भावनाथी तो ते विरुप कार्य थाय छेज अवो भावार्थ समवे छे.

·३४ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ " क छे, तेम अहिं पण ६ ना अंकमां ५ नी विवक्षा करवी. वळी अनुस्वारमा सिद्धान्तकौमुदिये स्वरसंज्ञा मानी छे, अने हेमव्याकरणना मते " आदि व्यंजनना अश्रयथी व्यंजनपणुं मानेलं छे. जेमके- भुवणानि निबध्नीयात् , त्रीणि सप्त चतुर्दश । चतस्त्रः कीर्तयेद्वाष्टौ, दशवा ककुभः क्वचित् ॥१॥ अर्थः-भुवनो कोई स्थाने व्रण (=त्रण भुवन ) कह्यां छे, कोई स्थाने सात भुवन कह्यां छे. अने कोई स्थाने ( कोई शास्त्रमा ) चौद भुवन पण कह्यां छे. तेमज दिशाओना संबंधमां पण कोई ग्रंथमां चार दिशाओ गणी छे, कोई ग्रंथमां ६ दिशाओ गणी छे, अने कोई ग्रंथमां दशदिशाओ पण गणी छे ॥१॥ तथा समुद्र संज्ञाथी समुद्रोने कोई ग्रथमां चार गण्या छे, अने कोई ग्रंथमां सात समुद्र पण गण्या छे. तेमज स्वरोना संबंधमां पण कोई स्थाने त्रण अथवा पांच अथवा सात अथवा चौद अथवा नव पण स्वरो पण गण्या छे, ओ प्रमाणे सर्वस्थाने सर्व ग्रंथोमा जे स्थाने जेवी व्याख्या घटे ते स्थाने तेवी व्याख्या सर्व पंडितोने सम्मत होय छे, तेम अहिं पण सदृश असदृशना करणथी (५ तथा ६ ना अंकमां अकत्व अनेकत्वनी भावनाथी) सदृश पणा वडे [ पांचनो अंक पण ६ सदृश छ, अथवा ६ नो अंक पण ५ सदृश छे अथवा लुप्त थयेलो ५ नो अंक पण कोई वखते स्वकार्य कर्ता छे अम विचारीने ] आ विंशति आदि सर्वे यंत्रो विसंवाद रहित जाणवा. अथवा जेम छंदः शास्त्रमा लघु अक्षर पण पादने चरणने (श्लोकना पहेला चरणने ) पर्यन्ते होय तो गुरु गणाय छे, अने अहीदि गणमां संयोगपर वडे [ अग्रे आवेला संयुक्ताक्षर-जोडाक्षर वडे गुरु अक्षर पण लघु गणाय छे, कारण के शास्त्र प्रवृत्ति अनिष्ट अर्थवाळी होती नथी ओ न्याय छे, माटे तेवी रीते अहिं यंत्रमां पण ते ते अंकोनी सदृशता विचारीनेज निर्वाह करवो [=अविसंवाद पणुं जाणवू, कारण के सतोगतिश्चिंतनीया [जे सत् छे तेनीज गति विचारवी]. ओ न्याय छे.

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ३५ वळी भावना वडे कार्यसिद्धि नथी अम अकान्त नथी. कारणके- पानीयमप्यमृतमित्यनुचिन्त्यमानं, किं नाम नो विषविकारमपाकरोति?। ओ प्रमाणे प्राचीन मुनीओन वचन छे. तथा विष भक्षण तथा अशुद्ध नाणा विगेरेमां तो मूढपणानो दोष छे ( अने अहिं तो) सहकारी वैरुप्यंनी अन्तर्भावना मात्रथी ते ते कार्य थाय छे, ओम जाणवू. वळी बिजी वात ओछे के-यंत्रोनी विचित्रगति छे माटे अदलं जाणीने पण संतोष मानवो, जेम कमलाआकृतिवाळा विंशति यंत्रमा चार गति छे [ अटले चार रीतिओ २० नो अंक प्राप्त थाय छे, अ आ प्रमाणे-] त्रिस्थानिका दिग्गति-विदिग्गति परिधिसव्य-परिधिसंव्येतर. तथा चार स्थानवाळा बारना यंत्रमां कोई गति त्रण गृहबडे अने कोई गति बेज गृहवडे थाय छे, इत्यादि विस्तार गंगाप्रवाह ग्रंथथी जाणवो. ओ प्रमाणे दशनी सावर्ण्यतावाळा दशे अंकनुं पण सावर्ण्य [सदृशपणुं] जाणवू, अने ते कारणथीज चूडामणि शास्त्रमा अक्षरो मां पण अंकन्यास कहेलो छे, कारण के लिपिभेदवाळा अंकोवडेज वर्ण अक्षरोनी भावना करेली होवाथी. अने वस्तुतः तो यंत्रोनी गतिज विचित्र १ दिशिपंक्तिगत ३ खानां गणवाथी विस्थानिकागति उधिः रीते ये प्रकारनी छे, ते पहेली दिग्गति, वे विदिशिपक्ति गणवाथी चे प्रकारनी विदिग्गति. घेरावामां पूर्वथी चार अंकोनो सर्वाळो करवो ते सव्यपरिधिगति, अने ईशानांकथी चार अंक सुधीनो सर्वाळो करवो ते सव्येतर परिधिगति ( अर्थात् जमणो घेरावो अने डावो घेरावो गणवाथी वे परिधिगति थई ). आ कमलाकृतिमां ३-१०-७ तथा ६-१०-४ ओ दिग्गतिक्ष २० थाय छे. ९-१०-१ तथा २-१०-८ ओ बे विदिग्गतिथी २० थाय छे. ४-१---७-८ अ जमणा परिधिमा २० थाय छे अने २-३-९-६ मे डावा परिधिमा २० थाय छे. २ जे १-२ तथा ३-४ वे वे अकोनी सदृशता कही ते रीते १ थी १० सुधीना दशे अकनो पण परस्पर सदृशता दशपणानी समानता वडे जाणवी. ३ जेम अर्हन्मां अकारथी ८ र कारथी २ ह् कारथी १० ( इति २०). इत्यादि रीते. ४ १ AN ६ ८ ·२४ ॥ श्रीअजुनपताका ॥ " " क छे, तेम अहिं पण ६ ना अंकमां ५ नी विवक्षा करवी. वळी अनुस्वारमा सिद्धान्तकौमुदिये स्वरसंज्ञा मानी छे, अने हेमव्याकरणना मते आदि व्यंजनना अश्रयथी व्यंजनपणुं मानलं छे. जेमके- भुवणानि निबध्नीयात् , त्रीणि सप्त चतुर्दश । चतस्रः कीर्तयेद्वाष्टौ, दशवा ककुभः क्वचित् ॥१॥ अर्थः-भुवनो कोई स्थाने व्रण (त्रण भुवन ) कयां छे, कोई स्थाने सात भुवन कह्यां छे. अने कोई स्थाने ( कोई शास्त्रमां) चौद भुवन पण कयां छे. तेमज दिशाओना संबंधमां पण कोई ग्रंथमां चार दिशाओ गणी छे, कोई ग्रंथमां ६ दिशाओ गणी छे, अने कोई ग्रंथमां दशदिशाओ पण गणी छे ॥१॥ तथा समुद्र संज्ञाथी समुद्रोने कोई ग्रथमां चार गण्या छे, अने कोई ग्रंथमां सात समुद्र पण गण्या छे. तेमज स्वरोना संबंधमां पण कोई स्थाने त्रण अथवा पांच अथवा सात अथवा चौद अथवा नव पण स्वरो पण गण्या छे, ओ प्रमाणे सर्वस्थाने सर्व ग्रंथोमां जे स्थाने जेवी व्याख्या घटे ते स्थाने तेवी व्याख्या सर्व पंडितोने सम्मत होय छे, तेम अहिं पण सदृश असदृशना करणथी (५ तथा ६ ना अंकमां ओकत्व अनेकत्वनी भावनाथी) सदृश पणा वडे [पांचनो अंक पण ६ सदृश छे, अथवा ६ नो अंक पण ५ सदृश छे अथवा लुप्त थयेलो ५ नो अंक पण कोई वखते स्वकार्य कर्ता छे अम विचारीने ] आ विंशति आदि सर्वे यंत्रो विसंवाद रहित जाणवा. अथवा जेम छंदः शास्त्रमा लघु अक्षर पण पादने चरणने (श्लोकना पहेला चरणने ) पर्यन्ते होय तो गुरु गणाय छे, अने अहीदि गणमां संयोगपर वडे [ अग्रे आवेला संयुक्ताक्षर-जोडाक्षर वडे गुरु अक्षर पण लघु गणाय छे, कारण के शास्त्र प्रवृत्ति अनिष्ट अर्थवाळी होती नथी ओ न्याय छे, माटे तेवी रीते अहिं यंत्रमा पण ते ते अंकोनी सदृशता विचारीनेज निर्वाह करवो [=अविसंवाद पणुं जाणवू, कारण के सतोगतिश्चिंतनीया [जे सत् छे तेनीज गति विचारवी ]. ओ न्याय छे.

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ રૂપ वळी भावना वडे कार्यसिद्धि नथी अम अकान्त नथी. कारण के- पानीयमप्यमृतमित्यनुचिन्त्यमानं, फैि नाम नो विपविकारमपाकरोति? अ प्रमाणे प्राचीन मुनीओन वचन छे. तथा विप भक्षण तथा अशुद्ध नाणा विगेरेमां तो मूढपणानो दोष छे ( अने अहिं तो) सहकारी वैरुप्यनी अन्तर्भावना मात्रथी ते ते कार्य धाय छे, अम जाणवू वळी बिजी वात ओछे के-यंत्रोनी विचित्रगति छे माटे अटलं जाणीने पण संतोष मानवो, जेभ कमलाआकृतिवाळा विंशति यंत्रमा चार गति छे [ अटले चार रीतिओ २० नो अंक प्राप्त थाय छे, अ आ प्रमाणे-] त्रिस्थानिका दिग्गति-विदिग्गति परिधिसव्य-परिधिसैव्येतर, तथा चार स्थानवाळा बारना यंत्रमां कोई गति त्रण गृहवडे अने कोई गति बेज गृहवडे थाय छे, इत्यादि विस्तार गंगाप्रवाह ग्रंथथी जाणवो. अ प्रमाणे दशनी सावर्ण्यतावाळा दशे अकर्नु पण सावर्ण्य [सदृशपणुं] जाणवू, अने ते कारणथीज चूडामणि शास्त्रमा अक्षरो मां पण अंकन्यास कहेलो छे, कारण के लिपिभेदवाळा अंकोवडेज वर्ण अक्षरोनी भावना करेली होवाथी. अने वस्तुतः तो यंत्रोनी गतिज विचित्र १ दिशिपंक्तिगत ३ खानां गणवाथी त्रिस्थानिकागति उर्ध्वाधः रीते चे प्रकारनी छे. ते पहेली दिग्गति, वे विदिशिपंक्ति गणवाथी चे प्रकारनी विदिग्गति. घेरावामा पूर्वथी चार अंकोनो सर्वाळो करवो ते सव्यपरिधिगति, अने ईशानांकथी चार अंक सुधीनो सर्वाळो करवो ते सव्येतर परिधिगति ( अर्थात् जमणो घेरावो अने डावो घेरावो गणवाथी वे परिधिगति थई ). आ कमलाकृतिमा ३-१०- ७ तथा ६-१०-४ दिग्गतिक्ष २० थाय छे. ९-१०-१ तथा २-१०-८ से वे विदिग्गतिथी २० थाय छे. ४-१-७-८ मे जमणा परिधिमा २० थाय छे अने २-३-९-६ अ डावा परिधिमा २० थाय छे. २ जे १-२ तथा ३-४ से वे चे अकोनी सदृशता कही ते रीते १ थी १० सुधीना दशे अकनो पण परस्पर सदृशता दशपणानी समानता बडे जाणवी. ३ जेम अर्हन्मा अ कारथी ८ र कारथी २ ह कारथी १० ( इतेि २० ). इत्यादि रीते ४ १ ३ 1 ६ ८ १

·३६
॥ श्रीअर्जुनपताका ॥
छे ओम मानीलेज संतोष करको, परंतु शास्त्र विरोधना विवादो बडे
अकोली भावना ल करबी. कारणके यंत्रोनां अंकन्यासनी पीजी
कोई गतीज नथी.
ओ प्रमाणे विंशतिनो [ २० अंकनो] नव पृह नर ग्वानां] वाळो,
पन्न वर्तमानकाळ पण जेली सेवा अजयने आपनारी अने जयने
आपनारी छे, तेनी सेवामां आलत रस्त थयेला अवा देव वडे अनुपक्त
(देवाधिधिल ) छे, तथा विजय विधि निधान छे, दुर्जनोने तर्जना रुप
थे, अबो आ अर्जुन पनाका नामलो विंशति यंत्र वैभवनो हेतु थाओ॥१॥
प्राचीन पंडितो आ पंत्रोमां (नज न्यानावाला यंत्रोमां) बीजो
भाग करवाथी शेप अक रह्ये छते पण [कृत= ४ गुण=३ अटले ]
चोत्रीसनो यंत्र करेलो छ, अने थे शेष रहेतां पण (ख० बाण=५ ओटले)
पचासनो यंत्र करेलो छे, नाटेते पंडितोमा नागने अनुसरनारी बुद्धिवाळा
अने उपाध्याय पद प्रतिष्ठित अवा श्री मेघ विजयजी उपाध्याये आ
विहरमान जिननो विजयकारी अथवा विजय नाम नो विंशति यंत्र
स्पष्ट को छ-प्रगट कर्यो छे. ।।
॥ इति श्री विजययन्त्रे विंशति यन्त्रन्यासः ॥
११
११
३
११
४
९
१२
४
५
५
१०
८
१०
६
१०
८
११
६
१२
१२
१२
। १३
१
॥२२॥
२४
॥२३॥
॥२४॥
॥२५॥
१२
१२
१०
१३
१०
११
१३
४ । १०
९ ११
११
| १
९ | १२
| १४ |
१०
६
१२
१३
१४
६
८
॥२७॥
२७
॥२६॥
॥२८॥
३०
॥२९॥

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ३७ ७ १४ ११ १४ १४ ६ ६ १२ ६ १० ११ १३ १३ १२ ८ १० ९ १० १५ १० | १५ १५ ॥३१॥ ३३ ॥३२॥ ॥३३॥ १ १५ १२ १५ १३ १२ १४ ११ १२ १७ १४ ६ ८ ११ १६ २१ १३ ។ ३३ ॥३४॥ ॥५०॥ ॥१२॥ कमलाकृति १० १ ३ ८ १ ३॥ १ १॥ २॥ २ દ ५ ३ ३ १० ८॥ नाम ६ नाम ८॥ ६ नाम ६॥ ॥१२॥ ॥१५॥ ॥२०॥ दशगतिका १२ २ १४ २॥ १॥ ३ ६ ९ ४ ८ १०॥ १०॥ नाम नाम ११॥। नाम९॥ १२ नाम ८॥ ॥१८॥ ॥१८॥ ॥२१॥ ॥२१॥ १-२ अहिं मे ३४ तथा ५० नो यंत्र प्रधान छे. चोत्रीसना यंत्रमा त्रिभागे ११ प्राप्त थया तेमाथी चार न्यून करता ७ वीजा गृहमा स्थाप्या छे. तथा पर्चाशनो यंत्रमा त्रीजे भागे १६ प्राप्त थया तेमाथी चार न्यून करतां १२ वीजी ग्रहमा थाप्या छे.

·३८ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ १ पुष्पाकृति २ १६ ૬ ५ १६ ३ १ १२ त्रु १२ ८ ४ ६ ८ १० २ १ ५ १० नाम १४ १३ नाम ११ ३ १० २ ८ ॥२४॥ ॥२४॥ १२ ॥१३॥ २० पक्षाहिगत्या पक्षाहिगत्या प्रथम करणे ६ G कि दि ज ३॥॥ १० १॥ २ ५ રિ ४ि दी ४ीही २॥ ५ ४ ९ १ (३ ही ટી ૧ ८॥ नाम ६॥ १५ ॥१४॥ १२ १२ १५ द्विताय करण शुद्रे उत्तम ब्राह्मणे उत्तम १० १॥ ។ ६ १३ १७ २ १ ३ २ १० ८ ४ १० ur ८॥ नाम | ६॥ १७ ८ १३ १५ यत्रमिद २० २० १ पुष्पाकृतिमां ५ ना द्विगुण १० मां १० मेळव्ये [५-२-१० थी ] २० थया. पुनः ६४२-बार मां ८ मेळव्ये २० थया. अ वे गति, अने उर्ध्व ३ गति तथा आयत दीर्घ त्रण गति (१०-९-१।२-६-१२। ८-५-७ । ९-६-५ । १०-२-८) ओ ६ गति प्रसिद्ध छ पुनः ६४२ वारमा ७-१ भेळवता २० । अथवा १२-८ मेळवता २० । अथवा ८-५-६-१ मेळवतां २० । अथवा १०-२-७-१ मेळवतां २० । ओ प्रमाणे १२ गति थाय छे.

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ३९ अथ इष्ट यन्त्रे अंकन्यास रीति ॥ ८ ग्रहात्मिका ॥ इष्टस्यराशेः क्रियते त्रिभाग-- स्त त्र्यंशकस्यापि तुरीयभागः । गुणा ३ ब्धि ४ भू १ मध्य ५ नवां ९ ग ६ सप्त ७ । भुजे २ षुधार्यः कृत ४ भागवध्या ॥१॥ अर्थः-इष्ट राशिनो (जेटला अंकनो यंत्र बनाववो होय ते अंकनो) त्रीजो भाग करदो. [ अने मध्यमां स्थापवो ] . ते त्रीजा अंशनो पुनः चौथो भाग गुण=३, आधि-४, भू-१, मध्य ५, नव-९, अंग-६, सप्त-७, अने भुज-२ नंवरवाळा आठ गृहोमा क्रमशः (बारना) चोथा भागनी वृध्दि सहित मध्यांकना चोथा भागनी वृध्दि सहित अंकस्थापना करवी. (ओ आठ गृहवाळा यंत्रमा अंकस्थापना दावी छे ) ॥१॥इति प्रथमारीतिः।। इष्टस्यराशेः क्रियते त्रिभागः। समध्यगस्त द्विगुणे द्वितीये। व्यंशाविहान्या जलघौ ४ द्विवध्या । षष्ठे तदर्धं पुनराय कोष्टे ॥२॥ ३ २४ ३ १८ ६ १ धारो के इष्ट राशि ३६ नो यंत्र आठ कोठामा बनावांनो होय त्यारे स्थापना आ प्रमाणे अहिं ३६ नो त्रीजो भाग १२ मध्यमां अटले पांचमां गृहमा, ते बारनो चोथो भाग ३ त्रीजा गृहमां, तेमा पुनः वारनो चोथो माग त्रण अधिक करवाथी ६ चोथा गृहमा, ६ १२ तेमा पुनः वारनो चोथो भाग त्रण उमेरतां ९ पहेला गृहमा, तेमा पुनः पारंना चोथा माग त्रण उमेरतां १२ मध्यमां स्थापेलाज छे. पुनः तेमां पारनो चोथो माग प्रण उमेरता १५ नवमां गृहमां, पुनः तेमा वारनो चोथो भाग त्रण उमरेता १८ छट्टा गृहमां, पुनः तेमा वारनो चोथो भाग ऋण उमेरतां २१ सातमा गृहमां, पुनः तेमा चारनो चोथो भाग त्रण उमेरतां २४ वीजा गृहमां से प्रमाणे ३६ नो यंत्र स्थापनो.

·४० ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ तुरीय कोष्टार्ध मधो त्तीये । शेषेच शेषं प्रविचार्य धार्यम् ॥ समेंक साम्यं विषसेर्धपाद पादोनरीत्याष्ट सुकोष्टकेषु ॥ ३ ॥ अर्थः-इष्ट राशिनो बीजो भाग करचो, ते मध्यगृहमां स्थापनो, अने तेथी [ मध्यगृहना अंकथी ] द्विगुण अंक बीजा गृहमां स्थापयो. ते त्रीजा भागथी द्विहानि (द्विगुणहीन अटले अर्थ ) अंक | जलधि ४ अटले ] चोथा गृहमा स्थापदो अने द्विवृद्धि (चोथा गृहना अंकथी द्विगुण अधिक अर्थात् चतुर्थ गृहांकने द्विगुण करी तेज गृहांकमां अधिक उमेरो तेटलो अंक छहा गृहमा स्थापवो, अने ओज छट्ठा गृहना अंकथी अर्ध अंक पहेला गृहमा स्थापयो, तथा चोथा गृहना अंकथी अर्ध अंक ब्रीजा गृहमां स्थापनो, अने शेष गृहोमां [शेष ये गृहमां] चाकीना अंक गणत्री विचारीने [ इष्ट राशि प्राप्त थाय तेवी रीते तेटला अंक ] स्थापवा. तेमां जो सम अंक आवे तो गृहोमां सम अंक स्थापयो, अने जो विषम अंक होय ते तेमां अर्ध चोथो भाग अथवा पोणो भाग स्थापवो, ओ रीते आठे गृहोमां अंक स्थापवा. ॥२॥३॥ इति द्वितीया रीतिः॥ इष्टस्यराशे क्रियते त्रिभागः । समध्यगस्त द्विगुणो द्वितीये ॥ त्र्यंशार्ध मध्वोस रसे ६ च सार्यो । रसा ६ ई माये च १ गुणे ३ कृता ४ धः ॥४॥ यथा त्र्यंशे इष्टस्य षट् त्रिंशद्राशे ३६ द्वादश १२ तदर्ध षट् चतुर्थ कोप्टे ल एवत्र्यंशः १२ सार्घ गुण १८ षष्ट कोष्टेदेयः, षष्टकोष्टाधू प्रथमेदेयं, तुर्यकोष्टार्ध त्तीयकोष्टे धार्यमित्यादि गंगाप्रवाहे ॥ अर्थ:-इष्ट राशिनो ब्रीजो भाग करबो, अने ते मध्यगृहमा स्थापवो, वीजा गृहमा तेथी [ मध्य गृहथी ] द्विगुण अंक स्थापवो, [ आन्धि-४ १ जो जी रीति पण आ स्थापला ३६ ना यंत्र उपरथी विचारवी सुगम छे. २ प्रथम स्थपाई गयेला वे प्रकारना पंदरीया अने अक अढारना यंत्रमा जे रीते पा अर्धा ने पोणा भाग यथायोग्य स्थाप्या छे. तद्वत्.

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥
४१
अटले ] चोथा गृहमा ते श्रीजा भागनो अर्ध अंक स्थापवो, बळी तेज
जीजा सागलो दोड गुणो संक [रसे-६] छटा गृहमा स्थापवो. (रसार्ध)
छहा गृहपी अर्ध अंक आद्य-पहेला गृहमां स्थापयो, अने [गुणे-३ अटले
श्री खामा कृत-चोथा गृहथी अर्ध अंक स्थापवो ॥ ४ ॥
इति तृतीया रीतिः॥
अर्थः जेम इष्ट राशि छत्रीस होय तो तेनो त्रीजो भाग १२ अने तेनुं
अर्ध ६ ते चोथा गृहमां, अने तेज बीजो भाग जे बार तेनो दोढ गुणो
अंक जेटले १८, तेने छहा गृहमा स्थापनो, अने छह ग्रहनो ( १८ नो)
अर्थ भाग ९, तेने पहेला गृहमा स्थापनो, अने चोथा गृहद् [छर्नु] अर्थ
३, तेने ब्रीजा गृहमा स्थापनो, इत्यादि रीति गंगापवाह ग्रंथमां कही छे.॥
श्रीमत्प्रभेश्वर ग्रंथा-दकारेष्ट ध्वःस्मृतः ।
रेफेद्वौ समरसारात् । हे दिशो नष्टचक्रतः ॥ ५॥
अर्थ:-श्री प्रश्नेश्वर ग्रंथथी अकारने ८ ने ध्रुवांक गण्यो छे, समरसार
ग्रंथथी अहिं रेफने २ नो 5वांक गणयो, अने नष्ट चक्र ग्रंथथी ह कारने
दिशः १० नो भूयशंक गणो [ जेथी अहं पदधी ८-२-१०-२०
विहरमाल थाय छे. ॥५॥
तच्चक्र ज्ञानसंजयां । ते ना भूविंशयंत्रकम् ।
स्याद् ज्ञापकं चास्यसानु-स्वाराकारानुयोजनम् ॥६॥
अर:-ते चक ज्ञानमंजरी ग्रंथनां कत्यु छे, तेथी ते चक्रवडे पण २० नो
यन्त्र थयो अने ते [ २० नो अंक ] अनुस्वार सहित अकारनो संबंध
जणाचनारो छ ॥६॥ ते आ रीते-
दोतिन्नीत्यादि गाथायां । अकारे पिद्विकांकतः ।
विदोः स्पष्ट तयैवोक्ते । विंशसंख्या प्रबोधनम् ॥ ७॥
अर्थ:-दो तिन्नि [चे व्रण ] इत्यादि पदवाळी गाथामां अकारमा पण
२ नो घृषांक मल्यो छे, अने बिन्दु तो स्पष्टज कहेलं छे, जेथी अल् शब्द
पण २० नी संख्याने जणावनारा छे [ २-०-२० ॥ ७ ॥

·४२ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ - अ पुनरप्यष्टतेऽकारे । मात्रांकैकस्य मेलने । जातः सनवकोसाये । रेफेऽष्टौनष्ट चक्रतः ॥ ८॥ व्यंजनेत्वात्तदैकोन- भावेमध्यग सप्तकः । हकारेऽग्रे कृत४ सितां-प्रश्नेश्वर धृतधूवात ॥ ९ ॥ शेषप्रागवदिहापिस्यात् । त्तीयालिस्थितौपुनः । समात्रांका वकारे द्वौ । जज्ञेतेन त्रिकोग्रिमः ॥ १० ॥ अर्थः-वळी बीजी रीते पण विचारीओ तो अकारमा ८ नो धूवांक छे, तेमां "अ" कार मात्रावाळो छ माटे मात्रानो ओक अंक मेळवत ९थया ते नीचे स्थापवा, ते " " नी आगळ पुनः रेफ छे. ते रेफनो धूवांक नष्ट चक्रमां ८ नो कह्यो छे, परन्तु रेफ पोते व्यंजन होवाथी अक बाट करतां नो अक प्राप्त थयो तेने [विंशति यंत्रना] मध्यगृहमां स्थापवो. ते रेफेनी पछी ह् कार आव्यो तेनो ४ धूवांक प्रश्नेश्वर ग्रंथमां कयो छे माटे ते चारने ७ नी पछी [ पश्चात् ] स्थापवा. शेष गृहो वाकी रह्यां तेने दीसनो मेळ मले अवा अंकोथी पूरवा ओम पूर्वे का छे तेम अहिं पण जाणवू, वळी ब्रीजी पंक्तिमा रहेला मात्रा सहित अंकवाळा वे अकार छे माटे तेने पछीनो-नीचेनो अंक [१ अधि+करवाथी ] ३ नो प्राप्त थाय छे. ॥८-९-१०॥ १ अहिं अहम् पदथी विंशति यंत्र करवानो छे, त्या अर्हम् पदमां अह अ अ अहिं अंकस्थापन गतिनो क्रम प्रथम i ओआकारे थई ने पुन:- अ आकार थयो. ओ बन्ने क्रम जमणी वाजुथी प्रारंभाईने डावी वाजू पूर्ण थाय छे. अमां त्रीजी पक्तिनों त्रण गृह जूदा जूदा अ कारवाळां छे, अने शेप गृहमां रकार विगेरे दर्शाव्या छ, ८ ह ५/ ते प्रमाणे श्लोकार्थने अनुसारे २० नो मेळ विचारवो. २ अर्थात् पहेलो उपरनो अ मात्रा सहित होवा छतां मात्रानो अंक गयो नथी अने नीचेना अ पण मात्रा सहित छे तेनो मात्रानो अंक गणायेलो छे, जेथी १ मात्रा अने २ अ मळीने ३ नो अंक सर्वथी नीचे आव्यो. पति १ २ ३ १० २ अ८ ८ ९ ८५११३

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥
४३
अंइत्यस्यर होऽत्यागा देकादशततो निमा ।
रेफेद्वौहे कृत ४ मिता-स्तद्वोगे
पट
निवेशिताः ॥ ११॥
रेफेस्य व्यंजनवे नै कोनत्वे पंचवा स्थिताः।
अहं पदातिशयंत्रं । मेघादि विजयोदितं ॥ १२ ॥
तथा अं[ अंह मांनो अं] र-७ तथा ए-४ ने नहिं छोडीनो रह्यां छे
माटे ते [७+४= ११ नो अंक अग्रे [ अटले ३ नी ] पश्चात् स्थापवो
तथा रेफनो २ अने ह नो ४ धृवांक छे, ते ले मळीने ६ धाय माटे ६ ले
अंक अगिआरनी पश्चात् स्थापवो. वळी रेफ अ व्यंजन छ, माटे ओक
न्यून करवाथी ५ नो अंक आवे छे, माटे त पण ६ नी साथे स्थापयो मे
प्रमाणे श्रीमेधविजयजी उपाध्याये कहेलो २० नो यंत्र अंहे पदथी सिद्ध
को. ॥ इति अंहं पदेन विंशति यंत्रम् ॥ ११ ॥ १२ ॥
-
॥ इत्यहं पदेन विशयंत्र व्यवस्था ॥
--
२४
AW
१२
१८
एकादयःस्यु नव यावदंकाः ।
यंत्रे यतः पंच दश प्रतिद्धे ॥
द्वाद्या दशांता धृति यंत्रकेऽकाः ।
व्यक्तोऽधिके स्मादाणतेर्थ भेदः ॥१३॥
घारक
नाम
१५!
॥ अथ विंशतियंत्रे ३ तः ११ अंकहेतुः ।।
अर्थ:-जे कारगी १५ ना अंकथी प्रसिद् अवा यंत्रमा ( पंदरीया
यंत्रमां) १ थी प्रारंभीने ९ सुधीना अंक होय छे, अने धृति=१८ ना
यनमां वेथी दश सुधीना नव अंक होय छे ते पंदरियाथी अधिक अंक
होबाथी जे गणितनो अर्थ भेद युक्त छे ॥ १३ ॥

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥
लागतांके नबिलोपनंचे।
कथं तदेका दश चांकतःस्युः ॥
द्वयाधिक ला नवसुस्थलेषु ।
अंकेतदेकत्र कृतार्थ भेदः ॥ १४ ॥
ओ १५- तथा १८ यंत्रसां (आवेला ९-० अंको) अनुक्रमे आरेला
होबाथी क्रम प्राप्त थयेला कोई पण अंकलो लोप थयो नथी, परन्तु २० ना
यंत्रमा क्रमे आवता अंकोमाथी ओक अंकनी लोप करबो पडे छे, अने
जो ते कसे सावता अंकोमाथी ओक ऊंकोलो लोप न करीओ तो आदि
अंक २ नो होवायी अथवा थे अंग होबाथी ( अटले पंदरीयानो पर्यत
अंक ९ त्यारे विंशतिनो पर्यन्तक ११ (ओटले २ थी ११ सुधीला १० अंक)
होवाथी ते १० अंको नव गृहोमां केसी रीते स्थपाय ? ते कारणयी अंक
अंकमा अर्थ भेद करयो पडे छे, [ अर्थात् नव खानामा दश अंको न
गोठयाई शकवाना कारणथी ओक अंकनो अक लोप करबो पडे छे. ] ॥१४॥
यंत्रेतदेकाधिक विंशविद्धे ।
एकादशांता स्त्रिसुखाहितेंकाः ।
एकोनतायामपि विंशयंत्रे ।
विनार्थभेदं गतिरस्तिनान्या ॥ १५॥
अर्थ:-अने ते कारणथीज अक अधिक वीस [२१] ना यंत्रमा व्रणथी
प्रारभीने अगिआर सुधीना नव अंक छे, जेथी तेमां अंक लोए करवो
पड्यो नथी, अने कीसनो यंत्र ओकदीसनी अपेक्षाओ अफ न्यून होवा
छतां पण अंकलोप थाप छ, माटे विंशति यंत्रमा अर्थ भेद विना
[ अंक लोप विना ] बीजी कोई गति नयी ॥ १५ ।।
जघन्यभावेनजिनादशस्युः। जिनद्वयंरवर्णभिदाऽष्टतेपि ॥
नित्याजलेशाष्टपुनरत्रसिद्धा२४ गत्वात उच्चै गरज्जुदेशस् ॥१६॥

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ४५ अर्थ:- ( हवे विशति यंत्रमा दश आदि अंको तथा तेनो क्रम स्थापवामां २४ तीर्थकरनी गणत्री दर्शावाय छे ते आ प्रमाणे-) जघन्यथी १० तीर्थकरोनो समकाळे जन्म थाय छे, माटे प्रथम दशनी स्थापना, त्यार बाद बे आठ तीर्थ करो-सोल तीर्थ करो] वर्ण भेदथी छे [ सुवर्ण वर्णना छ ] माटे २ तथा ८ नो अंक स्थापवो. त्यार याद जलेशाः= ४ तीर्थकर गणतां सिद्ध ते चोवीसे तीर्थं करो उर्ध्वलोकमां नग ७= रज्जु उंचे जईने सिद्ध थया माटे ७ नो अंक स्थापवो. ॥ १६॥ ध्येया इतोऽमी नवभेद मुक्त्या । मूर्भित्रिलोक्याः शिव ११ शर्मभाजः॥ षट् ६ पंचवा ५ केवल बोध दृष्टया । द्रव्याणि नित्यं परिभाषयंतः ॥ १७ ॥ अर्थ:-त्यारबाद ओ चोवीसे सिद्धन स्वरुप मोक्षना नव भेद वडे (सत्प- दादि नव अनुयोगद्वारवडे ) ध्येय-भाववा योग्य छ, माटे ९ नो अंक स्थापवो. तथा त्रण लोकने मस्तके शिवशर्म-शिवसुखने भजनारा थया, माटे (शिव) ११ नो अंक स्थापवो, (परन्तु मोक्षे जवा पहेलां) ते तीर्थंकरो केवल ज्ञान अने केवल दर्शन वडे नित्य छ अथवा पांच द्रव्यनी परिभावनावाळा (ध्यान वा उपदेशवाळा) हता तेथी [ अगि- आरना अंक पहेलो] ६ अने ५ नो अंक स्थापवो. (जेथी प्रथम ६ नो मुख्य अंक स्थापीने गौणपणे लुप्त करेलो ५ नो अंक पण स्थापवो. त्यार बाद ११ नो अंक स्थापवो. ॥ १७ ॥ अप्रदेशतयाऽस्कंध-भावाद्व्याविवक्षया ॥ कालः स्याद्रव्यपर्यायो । द्रव्यपंचकमेवतत् ॥ १८ ॥ अर्थ:-[छ तथा पांच द्रव्यनुं कारण आ प्रमाणे-]- काळ द्रव्य प्रदेश रहित होवाथी स्कंध रहित पण छे ( अर्थात् काळ द्रव्यनो स्कंध नधी तेम प्रदेश पण नथी) माटे तेमां द्रव्यनी विवक्षा न करवाथी काळ द्रव्य पर्याय रहित [ द्रव्य अवा नामथी रहित ] छे. जेथी द्रव्य पांचज ·।। श्रीअर्जुनपताका ।। गणाय छे [त्यारबाद ३ ना अंकनी स्थापनानुं कारण स्पष्ट कयुं नथी ते यथा संभव स्वतः विचारवं]. ॥ १८ ॥ चत्वारो ४ दश १० च द्वौ २ ता-चष्टे ति स्फुटिकाचले ॥ तीर्थे जिनाःस्थिता बिब-स्तदंक विशयंत्रकम् ॥ १९॥ अर्थः-अथवा बीजी रीते विचारता (स्फुटिकाचले तीर्थे =) अष्टापद तीर्थ उपर ४-१०-२-८ तीर्थंकरोनी प्रतिमाओ रहेली छे, माटे ते चोवीस प्रतिमाओना अंक सहित आ विंशतियंत्र थाय छे. ॥ १९ ॥ प्राच्यां जैनं द्वयं तत्र । दक्षिणस्यां चतुष्टयम् ।। उदगासन्न इशान-दशे दश जिनाःस्थिताः ॥२०॥ अर्थः त्यां अष्टापद पर्वत उपर पूर्वदिशामा २ तीर्थकर, दक्षिणमा ४ अने उत्तर दिशा पासे ईशान दिशामा १० जिनेश्वरो रयां छे.॥ २० ॥ प्रतिच्यामष्ट चाग्नेय्या-मिहतेपि प्रसंगतः ॥ पूर्व देश जनुर्मुक्त्यो-र्थदिवाऽभ्युदयश्रियाः॥ २१ ॥ अर्थः-तथा पश्चिममा ८ जिनेश्वरो कह्या छे, ते' अहिं प्रसंगने 'अनुसरे अग्निकोणमां गणवा. कारणके " पूर्वदेशमां जन्म अने मोक्ष थवा बडे " ओ अर्थीज अभ्युदित लक्ष्मीवाला [ ८ जिनेश्वरीने पूर्व तरफना अग्निकोणमां गण्या छे. ] ॥ २१ ॥ षट् ६ सप्ता ७ दिगतो वाष्टं ८ । त्रि ३ वार्ष्या 'दिगतीततः॥ अष्टाप्राचीप्रतीच्योस्ते- प्यंतराले प्रतिष्टिताः" ॥ २२ ॥ -- - - * यंत्रमा ४ नो अंक उत्तरमा आवेछे, ·॥श्रीअर्जुनपताका ॥ अर्थः-तथा छही सातमी आदि गतिमांथी ८ नो अंक छे, तथा त्रीजी चोथी विगेरे गतिमां पण आठनो अंक छे तेथी अ आठनो अंक वा जिनेश्वरो दक्षिण अने पश्चिम दिशिने वच्चे पण रहेला गणवा. ॥ २२ ॥ उत्तमा क्षत्रिय गतिः । षट् सप्ताद्या ततःस्मृता ॥ पद्माकृतौ विंशयंत्रे । तथैवाष्ट निवेशिताः ॥ २३ ॥ अर्थ:-क्षत्रिय गति उत्तम छे, तेथी छ अथवा सातथी प्रारंभीने (पूर्वमा ६ अथवा ७ नो अंक स्थापीने ) विंशति यंत्र होय छे, अने ते कारणथीज पद्माकृतिवाळा विंशति यंत्रमां पण ८ नो अंक तेवी रीतेज [ अटले ६-७ नी वच्चेज ] रहेलो छे-स्थापेलो छे।।। २३ ॥ यद्ययंक परावृत्ति । गतिभेदेन दृश्यते । नास्तिदिग् निश्चयःप्रोक्त । स्तथाप्येषा व्यवस्थितिः॥२४॥ अर्थ:-जो के गतिभेदोथी अंकपरावृत्ति देखाय छे तेथी [ अटले भिन्नभिन्न गति वडे स्थपाता विंशति यंत्रोमां अमुक अंक अमुक गृहमांज रही शके अवो] दिशिनो निश्चय कह्यो नथी, तो पण विशेषतः आ आगळ कहेवाथी व्यवस्था निश्चित कहे छे. ॥ २४॥ पक्षा २ हि ९ सिंधु ४ शैला ७ दि-रुत्तमा ब्राह्मणेगतिः ॥ अनुरोधादियंतस्या । प्रतिष्टांकेषुनिश्चिता ॥२५॥ अर्थः-पक्ष-२ अहि-९-सिंधु-४ शैल-७ इत्यादि क्रमवाळी ब्राह्मणगतिज उत्तम छे, माटेते अनुरोधथी [ते ब्राह्मणगतिने अनुसरीने ] अंकोने विषे ओज प्रतिष्ठा-स्थापनक्रम (पूर्वमा २ दाक्षणमा ९ उत्तरमा ४ मध्यमा ७ इत्यादि घणीवार वर्णवायेलो क्रम ] निश्चित थयो छे. ॥ २५ ॥ इति विजययंत्रे विंशति यंत्रांकप्रतिष्ठा ॥ इति अंक हेतुः॥ १ प्रथम वीस प्रकारनी गतिओ दर्शावी छे तेमांनी गति अथवा (इशानमा ६ वा ७ थी प्रारंभाती क्षत्रियगति. तेवीज रीते वैश्य गति. इत्यादि.

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ इति विजययंत्रे विंशति यंत्रांक प्रतिष्टा १० ६ ५ ४ १० ६ ११ ३ म ११ ७ २ ९ १० बु शु गु ११ لس ९ ८ १० ૨ ८ उक्ष.२० वैम २० - ईशानेशदिगी १० श्वर स्थितिरपि स्वांगेपिपंचानन- द्वैगुण्याद्वय द्वयमर्ध तोद्रितनया रोधे न हंसद्वयात् ॥ अष्टौसिद्धय एव मूर्यइवांभोराशिनिर्मथनं । सप्रांबा नवनेत्र षट् भुजधरस्यास्मात् ज्वरस्योद्भवः ॥१॥ अर्थः-ईशान दिशामां १० नो अंक ते ईश्वरनी-महादेवनी शरीरसंबंधि दशस्थितीने सूचव नारो छे, कारण के महादेवनुं पंचानन नाम होवाथी पंच मुख छे, अने अर्धागमां पार्वती होवाथी बे शरीर महादेवनां थयां तेथी पांचने बमणाकरतां १० स्थिति थई. तथा अर्धांगे पार्वती होवाथी महादेव द्विरुप थवाथी दश पछी २ नो अंक आवे छे. तथा आठ सिद्धि आज जेनी आठ मूर्ति जेवी छे, तेथी ८ नो अंक आवे छे, तथा अंभोराशि समुद्रनुं मंथन क्युं तेथी समुद्र साथनी संख्याले गणाता होवाथी ७ नो अंक आवे छे, तथा अनाथी नवनेत्र अने छ भुजा वाळा ज्वर ( नी उत्पत्ति होवाथी ( त्रिमूर्ति होवाथी ) नव नेत्र अने छ भुजानी अपेक्षा ९ तथा ६ नो अंक आवे छे, ॥१॥ संख्यैकादशहत्रयी विजयकृद्दानंजयस्यार्जुनेऽ- प्यैश्वर्यार्थिषु विंशयंत्र करणे ध्येयानि वस्तून्यतः ॥ यावदूर गता रमापिपरमाांगीभवंती स्थिरा। गेहेतबहुघा भवेच्चवसुधाधीशोपिवश्यः स्वयं ॥ २ ॥ )

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥
४९
अर्थः-महादेव अगिआर होवाथी ११ नो अंक, विजयकारी अवां त्रण
नेत्रवाळा होवाथी ३ नो अंक आवे छे. ओ प्रमाणे अर्जुनने पण अश्वर्या
दिकमां जय आपनार आ यंत्र छे, माटे विंशतियंत्र करणमां से मे
वस्तुओ ध्येय-ध्यान करवा योग्य छ, तथा गमे तेटली गयेली उकृष्ट
लक्ष्मी स्त्री तुल्य अर्धांगना थाय छे, अने घरमां स्थिर थई रहे छे. वळी
ओ यंत्रथी बहुधा (विशेषे करीने ) वसुधाधीश-राजा पण पोताने वश
थाय छ ।॥ २॥ इति विंशति यंत्रे महादेवावतरणम् ॥
वीरेवतारो दशमधुलोकात् । व्रतं दशम्यां वरकेवलाप्तिः ।
द्वैमातुरे धर्मयुग तथाष्ट-वर्षे महावीर पद प्रतिष्टा ॥३॥
अर्थ:-श्री वीरप्रभुनु अवतरण [च्यवन | दशमा देवलोकथी थयु
छे, वळी दशमीने दिवसे व्रतप्राप्ति तथा केवळ ज्ञाननी प्राप्ति थई छे,
ते ध्येयथी १० नो अंक विचारवो. श्री वीरप्रभुनी [ देवानंदा अने त्रिशला
ओ] बे माता छे, अने [ साधु धर्म तथा आवकधर्म ओ] बे धर्म उप-
देश्य छे ते ध्येयधी २ नो अंक विचारवो. आठ वर्षनी वय थये [पाल-
क्रीडा प्रसंगे वळणी परीक्षा करनारा देवे] " महावीर" अर्बु नाम
स्थाप्युं ते ध्येयथी ८ नो अंक विचारवो ॥ ३ ॥
चतुर्मुखांगत्वमृषि प्रमाण-करांगता साधुगणाः नवापि ॥
पाण्मासिकी पंचदिनोनतप्ति-व्रते शराषट् त्रितयं चरित्रे ॥ ४ ॥
अर्थ:-देशना समये समवसरणमां चार मुख थाय छे, [ ऋषिप्रमाण3]
७ हाथर्नु शरीर प्रमाण छ, सायुना नवगण छे, पांच दिवस न्यून छ
मासनो तप कर्यो छे, पांच अथवा छ महाव्रतवाळा छे. अने दर्शनज्ञान
चरित्ररूप त्रण रत्नवाला छे, कारणथी यंत्रमां४-७-९-६वा ५-३ अ
अंको ते ते स्वरूपे ध्येय छे.॥ ४ ॥
पष्ठे भवे पोटिलता पि पंचमे । जाता स्तथैकादशतद्गणेश्वराः ।
विशांबुराश्यायुपिपुर्वजन्मनि । श्रीविंशयंत्रो दितिभावनश्रियम् ॥५॥

·५०
॥ श्रीअर्जुनपताका ॥
अर्थ:-पांचमे अथवा छठे भवे पोटिलता अटले पोहिलमुनि हता, जेथी
ओ रीते पण ५-६ नो अंक विचारवो. तथा श्रीवीरप्रभुना अगियार
गणधर हता, अने पूर्वभवमां वीस सागरोपमनुं आयुष्यहतुंतेथी से रीते
११ ना अंक सहित आ २० नो यंत्र विचारवो, रीते उपर कहेला
भावोनो निश्चय आ विंशति यंत्रथी विचारवो ॥५॥ इति विंशतियंत्रे
श्रीमहावीरावतरणम् ॥
दशासुराद्या युसदोद्विधाखेड-
टोव्यंतराः ज्योतिषिकाश्चतुर्धा ॥
ते नारका सप्त नरात्र तिर्यग्-
जात्याश्च पंचेंद्रिय देहभाजः ॥ ६ ॥
अर्थः-१० ना अंकथी असुरकुमारादि दश भवनपतिदेवो, २ ना अकयी
ते भवनपति [ उत्तर निकाय अने दक्षिण निकायना ओम 7 बे प्रकारना
८ ना अंकथी आठ प्रकारना व्यंन्तरदेवो ४ ना अंकथी चार प्रकारना
ज्योतिषी, ७ ना अंकथी सात प्रकारना नारक, ९ ना अंकथी नव प्रकारना
तिथंच [त्रण वेद वाळा जलचरादि त्रण गणतां नव तिर्यंच], ५ ना
अंकथी ते तिथंचो विगेरे पंचेन्द्रियजाति, ना जीवो छे अम विचारवं ॥६॥
स्युःस्थावराः पंचवका पृथक्त्वात् । प्रत्येक वृक्षेविकलत्रयंच ॥
नरास्तथैका दशधेतिविंश-यंत्रे प्रसिद्धिः समयेपिसिद्धा॥ ७॥
अर्थ: :-अथवा प्रत्येक वनस्पतीने जूदी गणवाथी स्थावरो पांच [ साधारण
वनस्पति सहित ] छे, तथा ३ ना अंकथी त्रण प्रकारना विकलेन्द्रिय,
११ ना अंकथी अगिआर प्रकारना मनुष्य [ अहिं आगळ कहेवाशो ते
प्रमाणे ] विचारवा. ओ प्रमाणे आ विंशति यंत्रमा जे अंक प्रसिद्ध छे, ते
अंकनो भाव समयमां-सिद्धान्तमा सिद्ध-प्रसिद्ध छे ॥७॥
जलचर १ स्थलचर २ खेचरा ३ त्रिवेदाः ९ नरा सप्ते क्षेत्रजाः
अंतरद्वीपजाः। एवं ११ ज्योतिष्कानिक्षत्रताराणामभेदात् ॥८॥

·॥ श्रीअर्जुनपताका
५१
अर्थ:-उपरना श्लोकमां-(६-ट्ठामा तिर्यंचना नवभेद कह्या ते जलचर
स्थलचर अने खेचर ओ व्रणे त्रण त्रण वेदवाळा होवाथी जाणवा. अने
मनुष्यना अगिआर भेद ते भरतादि ७ क्षेत्रना अने ४ अंतीपना
जाणवा, तथा ज्योतिषीओ चार कह्या ते नक्षत्र अने ताराना ओ भेदी
[बेने ओक गणीने कश्या छे. ] ॥ ८॥
इतिकतिपययुक्ति व्यक्तिभिः विंशयंत्रं ।
दृढतरमपिभावात् सुत्रितं सद्गुणोंधैः ।
हठमतिशठचित्ते नैतितत्त्वा-कथंचित्
सह्दयसुहृदांतु-स्तादतः शाश्वतश्रीः ॥९॥
अर्थः- प्रमाणे आ विंशति यंत्रने सद्गुणना समुहवाळी केटलीक
युक्तिओवडे भावी अतिद्रहपणे सूत्रित कों [ वर्णव्यो ], हठ-
कदाग्रहनी बुद्धिवाळा अवा षठ पुरुषना चित्तमां तत्वथी कंईपण प्राप्त
थतुं नथी [ अर्थात् शठना चित्तमां कई तत्त्व प्राप्त थतुं नथी ] , परन्तु
सहृदय-विचारशील सेवा बुद्धिमानोना हृदयमां तो तत्व प्राप्त थाय छे,
जेधी शाश्वतलक्ष्मी सिद्धी थाय छे ॥९॥
॥ पद्मावती स्तोत्रान्तर्गत विंशतियंत्र पद्धतिः॥
TAK
2
श्रीपार्श्वदेववीराद्यं । नत्वानागामरार्चितम् ॥
नव स्थान्यां विंशतःस्यात् । यंत्रमत्र तदुच्यते ॥ १॥
अर्थ:-श्रीपार्श्वनाथ अने श्रीवीरभगवान विगेरेने नमस्कार करीने नाग-
देवो वडे पण पूजित अवो नव कोठानो जे विंशति यंत्र ते अहिं कहेवाय
छे (अथवा नाग अटले नागकुमारादि भवनपतिदेवो वडे तथा अमर
अटले वैमानिक देवो वडे पूजित अवा श्री पार्श्वनाथ तथा श्रीवीरमभुने
नमस्कार करीने नवकोठानो विंशत्ति यंत्र कहेवाय छे ॥१॥

·५२ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ भूपविश्वक्षणचंद्रश्चंद्रश्पृथिवीश्युग्मैक१२संख्याक्रमात् । चंद्रांभोनिधिध्वाणपृषण्नवश्वसून ८ दिखेऽचराश्यादिषु॥ ऐश्वर्याटरिपुमारी विश्वभयहृत् क्षोभांतरायात् विषात् । लक्ष्मी १ रक्षण २ भारती ३ गुरुमुखात् मंत्रान् इमान् देवते ॥१॥ इति पद्मावती स्तोत्रे अर्थ:-भू-१, विश्व-३, क्षण-६, चन्द्र-१, चंद्र-१, पृथ्वी १, युग्मैक-१२, ओ संख्याना अनुक्रमथी चंद्र-१, अम्भोनिधि-४, बाण=५, षट्-६, नव-९ वसु-८, अने दिग्-१० अने तेथी खे उर्व आकाशमां [ अटले १० नी उपर राशि-१२ विगेरे अंको स्थापवामां जे यंत्र घने छे] ते अश्वर्यवाळा यंत्र लक्ष्मी प्राप्त थाय छे, तथा शत्रु अने मरकी विगेरे तथा सर्व भयोथी रक्षण थाय छे, तथा हृदयक्षोभथी अन्तरायथी अने विषथी पण रक्षण थाय छे. तथा गुरुमुखथी [ बृहस्पतिना मुखथी ] वाणी थाय छे, ओ प्रमाणे लक्ष्मी रक्षण भारती प्राप्त थाय छे, तेथी हे पद्मावती देवि! माता ! ओ ओ मंत्रोने-रहस्योने गुरुमुखथी निश्चय करीने ध्यान करे ॥१॥ तद्री १ राक्षसो २ दीची ३-वायु४मध्याग्निदक्षिणा७॥ ऐशानी ८ पश्चिमे तासु ९ । क्रमादंक निवेशनम् ॥ २ ॥ अर्थः त्या अनुक्रमे पूर्व दिशिमां-राक्षसी (नैऋत्य) दिशिमा, उत्तर दिशिमां वायव्य-मध्य-अग्निकोण-दक्षिण-ईशान-अने पश्चिम ओ नव स्थानोमां[कोठाओमां] अनुक्रमे अंकस्थापना करवी ॥२॥ राशेरिष्टस्यांशकोयस्तृतीयो- दिग्भि ४ हीनः सद्वितीये निवेश्यः ॥ रूपा १ धिक्यान्नंद ९ वेदा ४ द्रि १ वाण ५ रामांग६क्ष्मा १ सिद्धि८ कोष्टेषुदध्यात्॥३॥ १ आ श्लोकमां लखेला अंकोनी विशेष स्पष्टता आ श्लोकनी अहिं चालु टीकाना भावार्थ थीज समजी शकाशे. के अंकोथी २० केवी रीते वने छे. Home- ·॥ श्रीअर्जुनपताका,॥ ५३ अर्थ:-इष्ट राशिनो जे बीजो भाग, तेमांथी चार बाद करतां जे अंक प्राप्त थाय तेने बीजा कोठामा स्थापवो, अने तेनाथी अकेक अधिक अंक ने अनुक्रमे ९ मा चोथा सातमा पांचमा त्रीजा छटा पहेला अने आठमा [=९-४-७:५-३-६-१-८ नंबरवाळा आठ ] कोठाओमां स्थापवो. ॥३॥ विशतेन त्रयोभागा-स्तेनाष्टादशयंत्रवत् ॥ द्वितीयगेहे द्वितीयं । दत्वामार्ग समाश्रयेत् ॥ ४॥ अर्थः-परन्तु अहिं वी,शना यंत्रमांत्रण भाग पूर्ण थता-नथी, ते कारणथी अढारना यंत्रनी पेठे बीजा गृहमा २ ना अंक स्थापीने त्यारवाद आगळनो मार्ग लेवो [ अटले ३-४-५-६-७-८-इत्यादि अंकोनी स्थापना ९-४७५-३ इत्यादि गृहोमां करवी. ॥४॥ सर्वस्थानेषु चैकांकः । परमश्वरवाचकः ॥ मंत्रपाठे प्रणववत् । धार्य कार्यस्य सिद्धिदः ॥५॥ अर्थ:-पुनः मंत्र पाठमां जेम प्रणव (ॐ) नी स्थापना अवश्य थाय छे, तेम आविंशतियंत्रना अंकोमां पण परमेश्वरनो, वाचक अने सर्व कार्यनी सिद्धि करनारो अवो १ नो, अंक सर्व गृहोमां स्थापवो ॥५॥ १० २ १ अप्रमाणे स्थापवाथी आ अंक स्थापना थई ११ १० १२ १८ ६ ११ سم २ सर्व गृहोमा १ नो अंक स्थापवाथी आ स्थापना थाय, परंतु ११ १६ १३ १ ३ ४-३-८ इत्यादि गतिले यवनपद्धति प्रमाणे स्थापना १२ १० ओ ७ M प्रमाणे अंक स्थापना थई. जेमा २ व्या ६ नी साथेज आव्यो छे, परन्तु सर्व गृहोमां १ नो अंक आवे तेवा यंत्रो हवी आगळ अन्य पम्पति निराशे.

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ यथायवनयंत्रस्याऽ-धिष्ठत्रिशसिध्याचदिकागतिः॥ श्रीमद्विजययंत्रोकाऽष्टमीशुद्रेषु सोत्तमा ॥६॥ अर्थः-जेम यवनोना विंशतियंत्रमा ४-३-८ इत्यादि गति गृहोनो अनुक्रम कयो छे, तेम विजय यंत्रमा कहेली आठमी गति शुद्रोमां [शुद्रो माटे] उत्तम छे. ॥६॥ स्थाने द्वयेऽत्र यवन-रेक दानं विनिर्मितम् । तेनाद्वके द्वादशाप्तिः । षढ़े षोडश संभवः ॥७॥ अर्थः-यवन विंशति यंत्रमा यवनोबे स्थानोमां[बे कोठांमां ] १ नो अंक [ अधित ] स्थापन कर्यो छे, ते कारण २ ना कोठामा ११ अने ६ ना कोठामा १६ नो अंक स्थपाय छे ॥७॥ मध्ये तत्र दश स्थानं । यथा त्रांतस्तथा दश । कमलाकृति यंत्रेपि । तत्क्रमादग्निगाः शिवाः ११ ॥ ८॥ अर्थः त्यां मध्य कोठामा १० नुं अंकस्थान जे आ विंशति यंत्रमा छे, तेम कमलाकृति यंत्रमा पण मध्य कोठामा १० नो अंक छे, त्यारवाद अनुक्रमे आगळ चालतां [ शिव-] ११ नो अंक स्थपाय छे. ॥८॥ क्रमाप्त पंचकात्पंचा-धिक वेदश १० मध्यगा। तदेका दशतः पंचा-धिकत्वेऽधस्त षोडशः ॥९॥ १ ६ ३ आठमी गति बनेलो यंत्र आ प्रमाणे आ यंत्रोमां २० नी २ १० ८ ९ गणत्री केवी रीते करवी ते चालु टीकाना मावार्थमांज कहेवाशे.

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ अर्थः-त्यारषाद जेम पांचमां कोठामां प्राप्त थयेला कोठा संबंधि ५ ना अंकमां ५ मेळवतां १० नो अंक मध्यगत पांचमां कोठामां आव्यो छे, तेम ११ मां ५ मेळवतां १६ नो अंक ११ ना अंकनी नीचे छट्ठा कोठामां आवे छे. ॥९॥ 'अथ काव्यार्थ:-भूः १ विश्वानि ३ क्षणाः ६ क्षणैः षड्भिस्तगामिका इति वचनात् चंद्र १ पृथिवी २ पुनः पुनश्चंद्र कथनादेककः सर्वत्र देयः इत्याभ प्रायः एवं १३-१६-१२ इति स्थान त्रय सिद्धिः अनुलोम विलोमे नांक सूत्रणमुभयांकेभ्योपि योजना ज्ञापकात् चंद्रांभोनिधि इति पद्मावत्या व्याख्येयं समुद्र शद्वे न चत्वारः सप्तवा इति गणनात् ततः १७-१४ इति स्थान द्वय सिद्धिः वाणति चतुर्दशाऽधः वाणाः ५ यद्वा षट् पंचशा इति सावण्यात् एतद्विस्तर प्रागुक्त एव पांडव शद्वेन पंच प्रसिद्धाः वक्ततः षट् कर्णस्य पांडवत्वात् तथा पंचमिः काम्यते कुंता तद्वधूः पंच- काम्यतीत्यत्र धर्म १ वायु २ इंद्राः ३ अश्विनीकुमार २ द्वयं एवं ५ षष्ठः पांडरिति पंच कथने षडपि ग्राह्याः एवं वाणाः ५ कामस्य प्रसिद्धाः षष्टोवसरः 'रहोनास्तिक्षणोनास्ति' इति वचनात् एव मिंद्रिय रसादि संख्यायामपि पंच षत्वं भाव्यं तेन ॥ अर्थः-उपर कहेला भु विश्व क्षण इत्यादि पदवाला काव्यनो [पद्मावती काव्यनोभावार्थ आप्रमाणे भूएटले १ विश्वअटले ३,क्षण अशब्द छना अंकने दर्शावनारो होवाथी क्षण अटले ३, अत्रणे अंक साथे चंद्र शब्द वारंवार कहेवाथी चंद्र एटले १ नो अंक सर्वत्र जोडतां तथा पृथ्वी अटले १ नो अंक पण जोडतां, ( अर्थात् १, ३, ६ नी पश्चात् १, १, १ जोडतां ११-२३-१६'थाय ) ओ प्रमाणे १ नो अंक सर्वत्र ( सर्वस्थाने) स्थापवो, जेथी १३-१६-११ त्रण स्थान [ अंकस्थान ] सिध्ध थाय छे, अहिं फ्रमपूर्वक अथवा क्रम रहित पण अंक स्थापना थाय छे, तेथी यन्ने भकारना अंकोवरे पण योजना जणावेली छे. तथा चंद्रांभोनिधि इत्यादि पदोनी व्याख्या आ प्रमाणे-अंभोनिधि अटले समुद्र शब्दधी ४ अथवा ७ नो अंक गणाय छे. तेथी ७ अने ४, अने उपर कह्याप्रमाणे १ नो अंक अहिंपण जोडतां १७ अने १४ अप्रमाणे ये अंकस्थान सिध्ध थाय छे. तथा वाण अटले ५ नो खंड ते चौदनी ·५६ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ते - नीचे स्थापवो, अथवा छ अने पांच अबे अंकने सदृशपणुं छे, सविस्तर प्रथमज कहेवाई गयुं छे, जेमके “ पांडव” अशब्द वडे पांचनो अंक प्रसिद्ध छे, अने वस्तुतः कर्णने पण पांडव पणुं होवाथी " पांडव" शब्द थी छनो अंक पण गणाय. तथा पांच वडे जे काम्यते इच्छायते पंचकामी अटले कुंता माता तेमनी वधू [ पुत्रवधू द्रौपदी ], अमां धर्म-वायु-इन्द्र-आश्विनीकुमार बे, अप्रमाणे पांच अने छठा पांडू अप्रमाणे पांच कहेवाथी छर्नु पण ग्रहण थाय छे. मेरीते बाण शब्दथी पण कामदेवनां ५ बाण प्रसिद्ध छे, अने छठ्ठो अकसर ( अ पण कामनुं छुटुं वाण तुल्य छै ], कहयूं छे के रहो नास्ति ओकान्त नथी, क्षणो नास्ति अवसर नथी. इतिवचनात् . अप्रमाणे इद्रिय अने रस पांच पांच संख्यावाळा छे तो पण ६ नी गणत्री कराय छे, अम जाणवू. जेथी बाण ओ शब्दथी ५ अथवा : नो पण अंक जाणवो, ते कारणथी. प्राच्यांगिंदू १२ नैऋत्यां-गुणेन्दू १३ उत्तराश्रितौ ॥ कृतेंदू १४ तदधोवाणेंदू १५ कला.१६ वैकवृद्धितः ॥ १० ॥ अर्थः-पूर्वदिशमां दृर्गिदू=१२, नैऋत्यकोणमां गुणेन्दू-१३, उत्तरादि शामां कृतेन्दू-१४, तेनी नीचे बाणेन्दु-१५ अथवा अमां ओक अधिक करवाथी चंद्रनी कळा १६पण गणाय ते वायव्य कोणामां स्थापाय छे]॥१०॥ पंचाधिकत्वादत्रैव । स्थापनीयां नवेंदवः १९ ॥ ततो दशांतो मौरुद्रा ११-अघः पंचाधिकानृपा १६.॥ ११॥ इ. पूर्व १२ -दक्षिण १० अर्थः-अथवा उत्तरदिशिमा जे १४ स्थाप्या छे, तेमां पांच अधिक करवाथी १९ थाय ते पण त्यांज १५ ना स्थाने स्थपाय छे. त्यारषाद अंत मध्यमा १४ १० अने तेनी अग्रे [ अटले अग्निकोणमां]११ नो अंक स्थपाय छे अने तेनी [११ नी] नीचे पांच अधिक अटले १६ नो अंक स्थापवो. ॥११॥ १६ १५ 14 पश्चिम ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ५७ ग १ ऐशान्यात्यष्टि १९ रप्टेंदू १८ । वारुण्या मघवादिीश ॥ क्रमप्राप्तोष्टादशांक-स्तत्रभाव्या नवापिते ॥ १२ ॥ १-१०-९ इतियोजनायां नवक गणनात् यद्वा वाणेति सूत्रे चतुर्दशेभ्यो याणाधिकत्वे १९ गौ ९ धूवेत्वन्यथा रुचिरित्युपदेशात् यद्वा वाणोनत्वे ९ यद्वा क्रम प्राप्त १५ मध्ये षडूनत्वे ९ अग्रे विवृत्यनवकथनात् दशशर कला इति सौंदर्यलहरी तेन १० वाणा एकोना ९ इत्यपि यद्वा वाणाः ३ रामस्य १ अर्जुनस्य २ कामस्य ३ तत्र ६ मेलने ९ वाण तद्वतो रभेदोप चारात् अत्र १-७-१ वाण षट् इति ११ एवं २० आयतत्वपि १-८-११ इति २० तथा १७-१-१-१ एवं २० कोणगणने दशस्थाने शून्यवात् एकोनत्वे ९-११ 1. एवं स्थानद्वयादपि २० योजना भावात् वाण ५ षट् ६ v वचनेन एकादशांक इति केचित् तन्नपूर्व एकादशांक भावेन पुनरुक्तदोषात् तेन वाण कथनात् पंच ५ त्रयोवा चतुर्दश' स्थाने अंक पार्थक्ये १-४-१५ एवं २० तथा १-७-१-४-१-६ एवं २० तथा १७ पुनर्वाण ३ एवं २० तथा १४-१-५ एवं २० ततो यथा योगं वाणेत्यादि सूत्रं विवरणीयं एव मन्यत्रापि १-७-१२ अथवा १७-१-२ तथा १-३-१६ अथवा १३-१-६ तथा १७ एकोन ४ तदा ३ एवं २० कोणे एकोन ९-१-११ द्वितीय कोणे एकोन ७ तदा ६-१-१३ एवं २० तथा ११ एकोन ६ तथा ५ अधः १-३ एवं २० अनयारीत्या कोष्टांक भेदे अभेदे वा ऊन करणे अधिक करणेवा ज्ञापकं वाणषडिति सूत्रं मंतव्यं ततः एकोन ८ तदा ७ अग्ने १३ एव २० तथा एकोन २ तदा १-१० एकोन एकाधिक ८ तदा'९ इत्यादिना सर्वत्र समाधिः एवं बद्द्धा यंत्र भावना सर्व कार्य सिद्धि करत्वात् षोडश कोष्ट चतुस्त्रिंशत् यंत्रवत् एवं १५-१८ इतिस्थानद्वयं सिद्धिः तत एव वाण रूप वसु दिक् दिक् खेच राश्यादिषु इतिकचित्पाठः तेन नववरक्त नित्यमपि व्याख्यातं ततोमध्ये दिक् दश देयाः ततोप्युचैः खे आकाशे दशांकस्थानादुपरि राश्यादिषु द्वादश प्रतिषु अंकेषु धृतेषु यंत्रात् अस्मात् ऐश्वर्यात् लक्ष्मी भवति रिपु प्रमुखा निष्टेभ्यो रक्षणं भवति रिपवो वैरिणः मारि युगपल्लोकमृत्युः विश्वानि सर्वाणि भयानि ·५८ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ अर्थ:- हृत्क्षोभः चित्तभ्रमः उपलक्षणात् सर्वे रोगा ततो द्वंद्वः तस्मात् विषात् सर्पादेः अत्राप्युप लक्षणात् सिंह गजादेरिति तथा गुरुमुखात् वृहस्पति मुखात् भारति वाणी भवति द्वंद्वाल्लक्ष्मी रक्षण भारती ( वाण १५ एश्वर्य रक्षायां १६ विधार्थे १९ सप्तम स्थाने लेख्याः) प्राप्नोति हे देवते मातः पद्मावति इमान् मंत्रान रहस्यानि गुरुमुखादित्यावृत्या व्याख्यानानिश्चित्य ध्यायामिति अध्याहारः इति काव्यार्थः यद्वाखेचरा ग्रहाः यथानवसुस्थानेषु स्थापिताः व्याशादिषु पूर्वादि दिशासु एतानंकान तथासंस्थाप्य ध्यायामि -इशान कोणमां त्वष्टि=१७, वारुणी दिशामां [ पश्चिममा ] अष्टेंदू-१८, ओ प्रमाणे मघवा दिशीथी (पूर्व दिशाथी) दिशाओना क्रम प्रमाणे अढारनो अंक आव्यो, ते विंशति यंत्रमा नवे गृहोमां अध नवे अंकस्थानो विचारवां ते आ प्रमाणे- अर्थः-१-१०-९ * योजनामां ९ नी गणत्री करवाथी, (२० थाय छे ) अथवा काव्यमां बाण शब्द कह्यो छे ते बाण ओटले ५ ना अंकोनो चौदमां अधिक करवाथी १९ थाय छे तेमां [जे १९ मां ] गौ ओटले ९ नो अंक ध्रुव होवाथी यथा रुचि प्रमाणे गणितमा जोडवो, अम कहेलं होवाथी (१-१०-९ मां ९ नो अंक गणाय छे,) अथवा बीजी रीते विचारतां वाण अटले ५ नो अंक न्यून करवाथी [ अटले चौदा माथी ५ बाद करवाथी ] पण ९ आवे, अथवा पांच अने छ सहश होवाथी १५ माथी ६ न्यून करीओ तो पण ९ आवे, अने ते नवनो अंक पूर्वे विवरीने कहेवाई गयो छे, अथवा दश सर कला (ओटले १०-१-३-१६ अमां सर-वाण अटले १ ने १० मां थी बाद करतां पण ९ आवे, अथवा वाण अटले ३ नो अंक - * विंशतियंत्रमा पूर्वे दर्शाच्या प्रमाणे त्रीजा पांचमा अने सातमा कोठामाना ११-१०-१९ मांथी यथारुचि अंको लईने २० गणवानी पद्धति अहिं दर्शवाय छे त्या ११ मांनो १, १० मांना १० अने १९ मांथी ९ नो अंक लई १-१०. अत्रणे मेळवीने २० गण्या. वळी अहिं सातमा कोठामा १५ ना स्थाने अटले वास्तविक रीते ५ ना स्थानमा १९ अटले ९ नो अंक कवी रीते गणवो ? तेनी जूदी जूदी रीव दर्शावी. जे कोणपक्तिथी २० गण्या छे.

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ पण गणाय, कारण के रामनुं अर्जुननुं अने कामदेवनुं त्रण वाण प्रसिद्ध छे, माटे ३ मां (१६ मांना) ६ ने मेळवतां पण ९ थाय, अथवा बाण अने बाणधारी ओ बेमां अभेदोपचारथी ६ गणतां ५ मां मेळवी ११ करी १-७-१-११=२० थाय. अर्थ:-हवे १७-१२-११ त्रण अंकनी पंक्तिमा १, [७+१ = ] ८, ११ ओ त्रण मळीने २० थाय छे, अथवा १७-१-१-१ मळीने २० थाय छे, अथवा खूणाथी खूणे गणतां १० मां शून्य होवाथी १ न्यून करवाथी ९ थाय, जेथी ११-९ अटले २० थाय ओ रीते घे स्थानथी [त्रीजा पांचमा कोठाना ११-१० थी पण २० नी गणत्री थई. वळी योजना भावथी संयुक्त भावथी सातमा कोठाना ५-६ नी सादृशतावाळा बे अंकोने मेळवी ११ करी मध्य कोठामां रहेला १० ने अक न्यून पणाथी ९ गणीने ११-९ अटले २० केटलाक आचार्यो गणे छे, ते योग्य नथी, कारणके प्रथम ११ ना अंक साथे ९ मेळवी अकवार २० गणाई गया छ, तेथी अहिं पुनरुक्त दोष [ पुनर्गणना दोष ] प्राप्त थाय छे, ते माटे अहिं बाण कहेवाथी ५ अथवा ३ गणीने १४ ना अंकने छटो पाडतां १-४-१५ अटले २० थाय छे, तथा [१७-१४-१५ ने बदले १६ नी पंक्तिमांधी अंक छुटा पाडी ] १-७-१-४-१-६ अटले २० गणाय छे. तथा सत्तर अने सातमा कोष्टकमां पाणने ५ गण्या छे, तेने बदले ३ गणतां १७-३ अटले २०थाय छे. तथा [१४-१५ मां] १४-१-५ अटले २० थाय छे, माटे आ काव्यमां बाण शब्दनो अर्थ ५-६-३ इत्यादिरीते यथा योग्य विचारवो, अने ते प्रमाणे अन्यस्थाने पण बाण शब्दना ओ अर्थोथीज यथायोग्य २० नो अंक प्राप्त करवो. तया १-७-१२ अटले पण २० थाय छे. १७-१-२ थी पण २० थाय छे. - अथवा तथा [ ११-१६-१३ नी पंक्तिमा अंकोने यथा रुचि छुटा पाहतां ] १-३-१६ थी २० थाय छे, अथवा १३-१-६ थी २० थाय छे. तथा [ १७-१४-१५ नी पक्तिमां] १७ मां १४ ना अंकने (१ न्यून ४ ओटले) ३ गणीने उमेरतां २० थाय छे, ओ रीते खूणामां रहेला १९ अटले १ न्यून ९ अर्थात् ८ गणीने ८-१-११ थी पण २० थाय छे [ ओ १९-१०-११ नी ·६० ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ पंक्तिमाथी २० गण्या.] तथा वीजे खूणे १७-१०-१३ नी पंक्तिमांधी १७ अटले १ न्यून ७ अर्थात् ६ गणीने ६-१-१३ मेळवता २० थाय छे. ओ प्रमाणे [ ११-१६-१३ नी पंक्तिमां] ११- [१ न्यून ६ अर्थात् ] ५-१-३ थी पण २० थाय छे. अर्थः- रीते कोठामा रहेला अंकोने छूटा पाड्या विना अथवा छूटा पाडीने तथा अकादि अंक न्यून करीने अथवा अधिक करीने पण अॅ यंत्र २० संख्या नो जणावनार छे, तथा वाण अटले ६ नो अंक अर्बु पण सूत्र जाणवू. अथवा त्यारवाद [ १९-१३ नी पंक्तिमां अक न्यून आठ करवाथी अढार अटले सात गणीने ते ७ नी आगळनो १३ अंक उमेरता ७-१३ थी २० थाय छे. तथा [१२-१०-१८ नी पंक्तिमा ] १ न्यून २ अटले १ गणी तेमज अढारमा १ अधिक ८ ओटले ९ गणीने १-१०-९ स्थापवाथी पण २० थाय. इत्यादिरीते सर्व स्थाने २० नी गणत्री सम्यक्रीते विचारवी. अने ओ रीते घणी घणी रीते करेली यंत्रना गणितनी भावना सर्व कार्यनी सिद्धि करनारी होवाथी सोल कोठामा करेला चोत्रीसना यंत्रनी पेठे विंशतियंत्रनी भावना पण जाणवी ओ प्रमाणे आ विंशतियंत्रमा ५ ना स्थाने १५ अने १९ नी भावना अंक स्थाननी सिद्धि सातमा कोठामा गणेली छे. अर्थः ते कारणथीज वाण रूप वसु दिक् दिक् खेंच राश्यादिषु मे वो पण पाठ कोई कोई ग्रंथमा छे. तेथी नव वस्तुओ ओम पण [ नव गृहोमां नव अंकस्थानरूप ९ ओम पणं ] कां छे, माटे ते नव कोठाओमां मध्य कोठाना विषे दिक् ओटले १० नो अंक स्थापवो, ते अंकथी पण उंचे खे=आकाशमां अर्थात् १० नी अंकनी उपर राश्यादिषु अटले १२ विगेरे अंको स्थाप्ये छते ये यंत्ररूप ऐश्वर्यथी लक्ष्मी प्राप्त थार्य छे, अने शंतु विगेरे अनिष्ट पदार्थोथी रक्षण थाय छे, अहिं रिपु अटले शत्रुओ, मारि अटले समकाळे घणा लोकनुं मृत्यू, तथा विश्व सर्वे जातना भय अटले भय अने हृत्क्षोभ अटले चित्तनो भ्रम, तथा उपलक्षणथी सर्वे प्रकारना रोग, ओ सर्वनो द्वन्द्वसमास करतां रिपुमारिविश्वत्र्यहृत्क्षोभ, त्यारवाद तेवा प्रकारना विषयी अटले सर्प विगेरेना विषथी. अहिं पण उपलक्षण वडे सिंह हस्ति विगेरेथी (रक्षण थाय छे-इति अध्याहार्य) ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ६१ - तथा गुरुमुखात् अटले वृहस्पतिना मुखथी भारती अटले वाणी थाय छे. अत्रणेनो द्वन्द्वसमास करतां लक्ष्मीरक्षणभारती अq वाक्य थाय छे. [अहिं सातमा गृहमां बाण अटले औश्वर्यार्थे १५, रक्षार्थे १०, अने विद्यार्थे १९ नो अंक स्थापवो, ते लक्ष्मीरक्षण अने वाणी प्राप्त थाय छे. तथा हे देवते अटले हे पद्मावती माता ! आ मंत्रोने रहस्योने गुरुमुखथी जाणीने यावत् व्याख्याथी निश्चय करीने ध्यायामि अटले हुं ध्यान करूं छु मे ध्यायामि ५६ श्लोकमां का नथी तो पण अध्याहारथी ग्रहण करवू ॥ इति काव्यार्थः ॥ ॥ विंशतियंत्रे नवग्रहादि स्थापना ॥ अथवा खेचराः अटले नव गृहोने जेम यंत्रना नव कोठामा पूर्वादि दिशाओमा स्थापेला होय छे, तेवी रीते अंकस्थानोने पण स्थापीने हे पद्मावती देवी ! हुं ध्यान करू छं. ते ग्रहोनी स्थापना आ प्रमाणेः- मध्ये रविःशशी प्राच्यां । प्रतीच्यां मंगल:स्थितः ॥ गुरुरीशे कविर्याम्ये । कौवेयाँ निश्रितो बुधः ॥ १॥ अर्थ-मध्यमा सूर्य, पूर्वमां चंद्र, पश्चिममां मंगल, ईशानमां गुरु, दक्षिणमा शुक्र, अने उत्तर दिशामां [विंशति यंत्रने विषे] बुध रहेलो छे. ॥१॥ मंदोवायौतमोवन्हौ । नैरुत्यांकेतुराश्रितः ॥ ग्रहाणामितिदिग् भागा । न्यस्यंतेमुद्रिकादिषु ॥२॥ अर्थः-वायुकोणमां शनि, अग्निकोणमां राहु, अने नैऋत्यमां केतु रह्यो छे. ओप्रमाणे मुद्रिका विगेरेमां ग्रहोने ते ते दिशीभागमा स्थपाय छे ॥२॥ अधः स्थलात् उपर्युपरि अंकधरणं कुंडलिन्यागत्यानागाधिष्टितत्वात् नीचेना स्थानथी उपर उपर कुंडलिनी गति प्रमाणे [प्रदक्षिणा वर्तक्रमथी ] अंकस्थापन करवातुं कारणके ओ यंत्र नागाधिष्ठित ·६२ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ (पद्मावती ते धरणान्द्रनी इंद्राणी छे, अने धरणेन्द्र ते नागकुमार देवोनो इन्द्र छे, माटे नागाधिधित) छे. [ ते नागराजनी साथकता आ प्रमाणे-] इतःपंचफणोनाग-राजपद्माफणत्रयात् ॥ मध्येदशावतारोहन् । भानुतेजाः कविज्ञेयुक् ॥३॥ अर्थ-हवे अहिं नागराज पांच फणावाळो ले, तेथा दक्षिण दिशामा खुणे ५ नो अंक स्थपाय छे, अने पद्मा [ पद्मावती ] –ण फणावाळी होवाथी ३ नो अंक पण दक्षिणमां बीजे खूणे [ जमणे खूणे ] स्थपाय छे. अने ते बने फणाओनी उपर मध्ये दश अवतारवाळा श्रीपार्श्वनाथ प्रभु रह्या छे, तेथी ते वे अंकोनी उपर मध्यमा १० नो अंक स्थपाय छे. सूर्यना तेज वाळो [उपर १२ वाळो ] अने तेनी जमणी बाजुओ तथा डावी बाजुओ कवि-शुक्र १६ जिव्हावाळो होवाथी १६ नो अने ज्ञबुध १+४= जिव्हावाळो होवाथी १४ नो अंक स्थपाय छ, अर्थात् जमणो वुध अने डाबो शुक्रनो अंक स्थपाय छे. ॥ ३ ॥ नागकुलानां नवसंख्या सिद्धव यद्वा हे देवते तव गोप्यानि यंत्रस्थापना अत्रयोजना यथा १७-२-१ प्रथमा ७-१२-१ द्वितीया ७-२-११ तृतीया एवं ३ उपरि पंक्तौ १४-०-६ चतुर्थी ४-१०६ पंचमी ४-०-१६ षष्टी एवं ३ मध्यपंक्तौ १५-१-१-३ सप्तमी १-०८-१ अष्टमी १-५-१-१३ नवमी एवं३ अध:पंक्तौ अत्र ६-८-३-१०-१-१ एका ५-१३-१-१-१ द्वितीया १९-१ इति स्थान द्वयादपि जायमाना विंशतिका ज्ञेया यथा षड्नाः ( षड्नवपंचभ्या ऊना इति षडून वचनादेक कदानं सिद्धं तेन १५ मध्ये षड्नता) १५ तदा ९ तत्र एकांक धरणे १९ १ पट्सुएकोनत्वे पंचयाभ्यां २ चतुर्पएकोनत्वेत्रयः उदीच्या ३ कक्पिोडशादिः १-४-इति बुधः पंचार्वि १ छमांथी १ न्यून करतां ५ नो अंक दक्षिणमा. २ चारमाथी १ न्यूनकरतां ३ नो अंक उत्तरमा ३ कवि १६ अर्चि-जिव्हावाळो छ, ४ ज्ञ अटले बुध ५ अटले १-४ जिव्हावाळो छ माटे १४. । ११ १४ १० १५ ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ६३ ततः त्रयोदशस्थान गतः १ मेलने २० एतान् गण्यते विंशति वार विंशते रुपरि प्रयोजनाभावात् एवं आयतत्वे ८ योजना अथ उद्भटरीत्या प्रथम पंक्ती योजना ७-४ षडून १५ शेष ९ एवं २० प्रथमा १-१४-५ द्वितीया १-४-१५ तृतीया एवं ३ ततः १२-०-८- चतुर्थी २-१०-८ पंचमी १-१-१८ षष्टी एवं ३ मध्यपंक्तौ ११-६-३ सप्तमी १-१६-३ अष्टमी १-६-१३ नवमी एता ८ नवउद्धरीत्या सर्वा १८ कोणे ३-१०-9 द्वितीय कोणे १-१० षडून पंचदशशेष ९ एवं विंशतिवार विंशतिकाः ।। अत्र १२-८ तथा ४-१६ तथा १७-३ तथा ९-११ यद्वा १९-१ तथा ७-१३ दशस्थानेपि शून्यत्वात् एको- नत्वे ९-११ तथा पंचसु एकोनत्ये ४ षट्सुएकोनत्वे५एवं ९-१०-१ यद्वा५-६ दशस्थाने ९ एवं स्थानद्वयजा अन्यापि विंशतिका ज्ञेया गंभीरार्थविषयात् यंत्रेस्य एवमेव गंगाप्रवाह ग्रंथ कथिते १७ १२ ११ १४ १० १३ १५ नागकुलनी संख्या नव प्रसिद्ध छे. अथवा हे पद्मावती देवि! ते नव गृहमा [विंशति १६ अहिं २० नी यंत्रमा ] नव अंक स्थानो गोप्यानि-रक्षण करवा योग्य अर्थात् स्थापव योग्य छे. ते यंत्रनी स्थापना आ प्रमाणे- गणत्रीनी योजना आ प्रमाणे- अर्थ -अहिं २० नी गणत्री वीस रीति थाय छे ते आ प्रमाणे- [१७-१२-११ नी पंक्तिमाथी ] १७-२-१ अंदले २०, ७-१२-१ अटले २०, अने ७-२-११ अटले २० ओ प्रमाणे पहेली बीजी अने त्रीजी ओ त्रण रीति थई. तथा [१४-१०-१६ नी पंक्तिमा ] १४-०-६ मे चोथी रीति २०, ४-१०-६ अटले २० पांचमी रीति, ४-०-१६ अटले २० ओ छट्ठी रीति, ओ प्रमाणे त्रण रीति मध्य पंक्तिनी थई. तथा [१५-१८-१३ नी पंक्तिमा ] १५-१-१-३ अटले २० ओ सातमी रीति, १-१८-१ अटले २० मे आठमी रीति. १-५-१-१३ अटले २० ओ नवमी रीति, प्रमाणे व्रण रीति नीचेनी पंक्तिमां जाणवी.1 अथवा सातमा गृहमा १५ ना स्थाने १६ पण विचारी जे कारण के ५-६ नी सहशता होवाथी ६ विचारी अ तो ] ६-८-३-१-१-१ अटले २० ओ पहेली रीति अने १५-१९ विचारी ओ तो ५-९-३-१-१-१ अटले २० ओ वीजी रीति. तेमज १९-१ अटले ·६४ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ २० ओ त्रीजी रीति. ओ प्रमाणे वीजी रीते पण अधः [नीचेनी] पंक्तिमा त्रण रीति जाणवी. अहिं छेल्ली रीतिमां वे स्थानथी पण २० नी गणत्री जाणवी. तथा अहिं छ न्यून अटले छ नो अंक पांच वडे न्यून गणी तो षट् उन कहेवाथी १ नो अंक स्थापवो सिद्ध थाय छे, वळी ते कारणथी १५ मांथी छ न्यून करतां ९ नो अंक आवे ते नव साथे पश्चात् अकनो अंक स्थापतां १९ थाय छे. त्यारवाद १३ अंकस्थानमांनो १ मेळवतां २० थाय छे ते वीस अहिं न गणवा, कारणके विंशति यंत्रमा वीस वार २० नी गणत्री करवानी होवाथी ते उपरान्त अधिक रीतिनुं प्रयोजन नथी. ओ प्रमाणे दीर्घ पंक्तिथी नव रीति २० नी गणत्री थई. [ हवे १७-१४-१९ नी पंक्तिमा ] उर्ध्व पंक्ति गणतां पहेली उर्ध्व' पंक्तिमा छ न्यून १५ ओटले ९ गणीने ७-४-९ अटले २० थाय ते प्रथम रीति, १-१४-५ ओटले २० ओ वीजी रीति, १-४-१५ ओटले ओ त्रीजी रीति. ओ व्रण रीति जाणवी. त्यारबाद बीजी मध्य उर्ध्व पंक्तिमा [अटले १२-१०-१८ मां] १२-०-८ अटले २० ओ चोथी रीति, २-१०-८ अटले २० ओ पांचमी रीति, १-१-१८ अटले २० ओ छही रीति, अ प्रमाणे मध्यनी उर्ध्व पंक्तिमां पण त्रण रीति थई. [त्यारवाद ११-१६-१३ जे त्रीजी उर्ध्व पंक्तिमां] ११-६--३ अटले २० ओ सातमी रीति, १-१६-३ अटले २० से. आठमी रीति, अने १-६-१३ अटले २० ओ नवमी रीति, ओ नव रीति उर्ध्व पंक्तिने अनुसारे जाणवी. अने से प्रमाणे नव आयत रीति अने नव उर्ध्व रीति सर्व मळीने १८ रीति थई. तथा अक खूणाथी वीजा खूणानी पंक्तिमां [ विदिशि पंक्तिमां अटले १३-१०-१७ नी पंक्तिमां ] ३-१०-७ ओटले २० ओ ओगणीसमी रीति, तथा [ १५-१०-११ नी पंक्तिमां] छ न्यून पंदर अटले ९ गणीने १-१०-९ अटले २० अ वीसमी रीति, अ प्रमाणे २० वार २० नी गणत्री जाणवी.

·अपूर्व चमत्कार ? पूर्वगत गुप्त महाविद्याओं का भंडार ११ विद्यारत्न महानिवि [ दशपूर्वधर भगवान श्री भद्रगुप्ताचार्यकृत भाषातर ओर १० यत्र सहित ] इस प्रथकी तारीफके विपयमें क्या लिखा जाय, जबकि इसकीमहिमा म्वय इसके नामसेही प्रकट हो रही है ! न्योछावर २५ रुपये. इसमें अनेक प्रकारकी पूर्वगत गुप्त विद्याऍहै जो थोडासा श्रम करनेपरही अपने चमत्कारोंको बताती है कितनीक विद्या एसी है जो पढनेसे सिद्ध होजातीहै मैं पाठक महानुभावोंको सादर निवेदन करताहु कि इस प्रथकी एक एक प्रति अवश्य खरीदें और इसके चमत्कारोंको देखें, यह कहना कोई अतिशयोक्ति नहीं होगी कि यह इसजगती तलपर अपनी शानी नहीं रखता बडेही सौभाग्याकी वात है की शासन देवकी कृपासे तृ आवृत्ती भी खलास होने आई है - ज्योतिष शास्त्रका अद्भुत नमुना । जिस ग्रथके लिये जनता विचार करतीथी वही ज्योतीषशास्त्रका खजाना अर्हद् चुडामणी सारसटीक आज तिसरी आवृत्ती छपके तयार है मूल कीमत रु ३ व भेटकी कीमत रु.१।। ईस प्रथमें आपको क्या मिलेगा ज्योतिपका सार ' पुछे हुये प्रश्नोके उत्तर ? ? भुत भविष्य वर्तमान की बाते जाननेकी चाबी ? ? ? यह प्रथ सग्रह करनेसे आपको सब कुछ जाननेको मिलेगा आप स्वय इस प्रथके द्वारा तमाम ज्योपिका सार जान लेंगे उपसर्गहरस्तोत्र यंत्र. इस यंत्रको आप जरूर अपने पासमे रखो इसी यत्रको पास रखनेसे सर्व प्रकारको सिद्धी कोरट, कचेरीमे जीत धनप्राप्ति वगैरे व्यापार मे लाभ, दुश्मनका पराजय इत्यादि वस्तुओंकी प्राप्ति होती है इस यत्रकी साधना परमपूज्य श्रीन्यायविशारद न्यायाचार्य श्रीयशोविजयजीने करीथी वही विवकि साथ भेजा जाता है न्योछावर मुल किमत रु. ११ मेट किमत -11- ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ६५ वळी अहिं बीजी रीते पण १२-८ अटले २०, ४-१६ अटले २०, १७-३ अटले २०, ९-११ अटले २०, अथवा १९--१ अटले २०, तथा. ७-१३ अटले २०, तथा दशमां शून्य होवाथी अक न्यून करतां ९थाय ते ९-११ अटले २०, तथा पांचमाथी अक बाद कर्ये ४, अने छ माथी ओक बाद कर्ये ५ आवे, जेथी [५+४=९ ] गणी ९-१०-१ अटले २०, तथा दशना स्थाने [ शून्य होवाथी ओक बाद करतां नव गणीने ५-६-९ ओटले २०, ओ प्रमाणे बेबे अंकस्थान मेळवीने गणाती बीजा प्रकारनी २० नी गणत्रीओ पण थाय छे ते यथा योग्य जाणवी. गंभीर अर्थना विषयवाळी होवाथी गंगाप्रवाह ग्रंथमां कहेला आ वीसना यंत्रमा मे प्रमाणेज गणत्री गणवी. राजन्महेभे ८ निधिभि ९ स्त्रिलोक्यां । राज्यंभुजाभ्यां २ लभतेश्व ७ चकैः॥ शिवं ११ दिशा १० मधि ४ जयारसत्यां । ६-५ नरोत्रयंत्राद्विहरजिनानां । अर्थ:-विराजत। अवा महान हस्ति ओ वडे [ अहिं हस्ति अटले यंत्रपक्षे ८ वडे ] तथा निधि वडे (९ वडे ) त्रण=३ लोकने विषे भुजाओ घडे [ २ वडे ] अने अश्व [ अटले ७ ना] समूहवडे शिव-११ दिशा-१० अने अब्धि-४ ना विजयवाडं रस-६ सहित अथवा रस-५ सहित अवा राज्यने वीसविहरमान जिनेश्वरोना आ विंशति यंत्रथी अहिं आलोकमां मनुष्य प्राप्त करे छे. [ अर्थात् ८-९-३ । २-७-११ । अने १०-४-६ अथवा ५ त्रण पंक्तिगत अंकस्थानो रूप वीस विहरमानना विंशति यंत्र वडे मनुष्य आ लोकमां राज्य माप्त करे छे. ] इति यंत्रे सर्वत्र एकक लेखने योजना शेया॥ अ प्रमाणे यंत्रमा सर्वत्र १ नो अंक स्थापवाथी से विंशति यंत्रनी योजना जाणवी.

·॥ श्रीअर्जुनपताका॥ आग्रेमे जुम्मा मस्जीदके प्रवेश करते जमना हायके दर्गापर ४ ६ १०] १ ३ १० ३ ८ २ २ ३ ६ १ 10 . । ४ । २ - २ ३ १ १० ९ ३ ८ १ ४ ४

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥
६७
श्रीशीतलनाथजीका मदिर सुरत
सिध्यचक्र
२
२
१०
२
७
६
६
५
३
३
१
७
बगदाद परीफ महबुबमियाके
रोजेका है
१
३
२
U
७
५
२
१०
८
,

·६८ ॥श्रीअर्जुनपताका ॥ १ - ८ ७ १० २ ३ ६ ९ 의 क्वचितस्थानद्वैतात् क्वचिदपिच कोष्टत्रितयतः । समस्ताव्यस्ताद्वा कचिदधिकतो वोन करणात् ।। अभूत संख्या विंशत्यत्पनुगममयी विंशतिमिता। ततस्तस्याः पद्मोदितमपिचयंत्रं विजयतात् ॥ १॥ अर्थ- प्रमाणे कोई वखत वे स्थानथी (बे गृहोमा रहेला वे अंक- स्थानोथी, ) कोई वखत त्रण गृहमा रहेला त्रण अंकस्थानोथी, कोई वखत संपूर्ण अंकस्थानोथी, कोई वखत व्यस्त (अपूर्ण) अकस्थानोथी कोई वखत ओ आदि अधिक करीने, अने कोई वखत छ आदि न्यून करी पण मेळवतां विंशति यंत्रने अनुसरनारी २० नी संख्या प्राप्त थाय छे, ते कारणथी ते विंशति संख्यानो पद्मावती देवीओ कहेलो यंत्र पण विजयवंत वर्ते छे ॥ १ ॥ वाचकैौघविजय- विशत्यंत्रसुसूत्रितम् ॥ श्री वीरपार्श्वयत्पद्मा-नुभावादस्त सिद्धिदम् ॥ २ ॥ अर्थः- प्रमाणे श्री वीरप्रभु अने पार्श्वप्रभुना तथा पद्मावती देवीना प्रभावथी श्रीमेघविजयजी उपाध्याये जे आ विंशति यंत्री सूत्रणा [ रचना] रची ते विंशति यंत्र सर्व सिध्धिने आपनारो थाओ॥२॥ इतिश्री पद्मावती स्तवन कथित विंशति यंत्र प्रतिष्ठा ॥ श्रीरस्त 1 ·॥ श्रीअर्जुनपताका || ६९ ॥विंशतियंत्र प्रतिष्ठा॥ ओ प्रमाणे पद्मावती देवी ना स्तोत्रमा कहेला विंशति यंत्रनी प्रतिष्ठा [अंक स्थापना अथवा अंक गणत्री ] समाप्त थई. ॥ अथ शुद्रोत्तमा अष्टमी गतिः ॥ विंशतियंत्रस्य ॥ अधिरात्रि ३ सिद्धि ८ नव ९ वाणएकुदृग् रनगां ७६ । प्यकं क्रमेण विलिखेत्खलु शुद्र लक्ष्ये ॥ एषैव यावनिक यंत्रकृताप्रतिष्ठा । स्यादष्टमी विजययंत्रवरेविशिष्टा ॥१॥ अर्थ:-अब्धि-४, त्रि-३, सिद्धि-८, नव-९, वाण-५, कु-१, दृग्=२, नग-७, अंग-६, अ [ ४-३-८-९-५-१--२-७-६ नंबरवाळा] कोठाओना क्रमथी २ आदि अंक निश्चय शुद्रनी लक्ष्मीने अर्थे लेखवा, अने अज क्रमवाळी यवनना विंशति यंत्रनी स्थापना पण करी तो ते आ आठमी गति आ श्रेष्ठ विजय यंत्रमा अति उत्तम कहेली छे. (शद्रोने माटे अति उत्तम छे.)॥१॥ अत्रापि विंशतिमिता ननु योजनाःस्यु- स्तामुग्धबोधविधये परिशीलनीया ॥ रुद्रा ११ रसा ६ स्त्रय ३ इति प्रथमाकु १ भूपा १६ । रामा ३ पराकु १ रस ६ विश्व १३ पदैस्तृतीया ॥२॥ १ आ शुद्रोत्तम विंशति यंत्रमा पण यथास्थाने १-१ ना अंक २ ७ स्थापतां यवननो विशतियंत्र बने छ. ६ ।

·७० ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ अर्थ:- आठमी गतिवाळा यंत्रमा पण वीसनी योजना [गणत्री] जे रीते थाय छे, ते रीति मुग्ध जनना बोधने अर्थे कहेवा योग्य छे, त्यां प्रथम ११-६-३ ओ प्रथम रीति, त्यारबाद कु-१, भूप-१६, अने राम-३ ओ रीते १-१६-३ नी बीजी रीति, त्यारबाद कु-१, रस-६ अने विश्व-१३ ओ रीते १-६-१३ ओ बीजी रीति जाणवी. ( त्रणे रीते २० थाय छे.)॥२॥ अर्का १२ भू • वसुभिः ८ पक्ष २- दशे १० भै ८ भू १ कु १ धृत्यतैः १८॥ भू १ शैल ७ भू १ कृतें ४ द्वं १ गै ६-- रिंदु १ शक्र १४ रसैः ६ पुनः ॥ ३ ॥ अर्थः तथा १२-०-८ अटले २० ओ चोथी रीति, २-१०-८ ओटले २० ओ पांचमी रीति, १-१-१८ * अटले २० ओ छट्टी रीति, [जे त्रण रीति, १२-१०-१८ नी बीजी पंक्तिमां थाय छे. ] तथा [ १७-१४-१८ नी बीजी पंक्तिमा] १-७-१-४-१-६ अटले २० ओ सातमी रीति, १४-६ अटले २० ओ आठमी रीति, ॥३॥ भू १ सिंधु ४ दिवसः १५ पंक्ता-वायतत्वेनवाप्यम् ॥ उद्भत्वशिव११दृक् २ शैले७-रेकार्क१२मुनिभिस्तथा ॥४॥ अर्थः-तथा १-४-१५ ओटले २० ओ नवमी रीति, प्रमाणे आयत [आडी-दीर्घ ] पंक्तिओमां नव रीतिले २० थाय छे. हवे, उर्ध्व पंक्तिनी रीते (११-१२-१७ नी पहिली पंक्तिमा) ११-२-७ अटले २० ओ पहेली रीति, अने १-१२-७ अटले २० ओ वीजी रीति.॥४॥ , १ ११ १६ १३ १४ १० १६ ओ चालु गणावी रितीओ आ यंत्रमाथी गणवी. * कुधृत्युतैः अ पदमां कु-१ ते धृति-१८ उतैः सहित अवो. अर्थ छे जेथी भू कु धृत्युतैः अटले १-१-१८, १३ ३ १५ २ अहिं ६ अने ५ नी सदृशता गणीने २० नों अंक गणवो, ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ७१ भृमी १ दु १ धृति १९ भिश्वात्र-सावात्सप्तकेऽष्टतः ॥ यद्वैककत्रयेभेद त्वष्टासौ १७ परिपूर्यते ॥५॥ व अर्थ:- :-तथा १-१-१८ अटले २० ओ त्रीजी रीति. अहिं १७ ने बदले १८ गण्या ते ७ अने ८ नी सहशता विचारीने गण्या छे. अथवा तो ओ पंक्तिमा १ अकना व्रण भेद [ ओटले व्रण अकडा ने सत्तर साथे परिपूर्ण करवा, अटले १-१-१-१७ अग्ले २० ओम पण गणवा. ॥५॥ कला १६ भू • वार्धि ४ भिश्वांग ६- दश १० सिंधु ४ निमीलनैः ॥ षटू ६ व्योम ० मनुभि १४ विश्व १३ भू १ म्यंगे ६ ५ १ धृती १८ दु १ भिः ॥ ६ ॥ अर्थः-तथा (१६-१०-१४ ओ पीजी उर्ध्व पंक्तिमा) १६-०-४ अटले २० ओ चोथी रीति, ६-१०-४ अटले २० ओ पांचमी 'रीति, अने ६.०-१४ ओ छट्टी रीतिले २० गणवा. [ पुनः १३-१८-२ई से त्रीजी उर्ध्व पंक्तिमा ] १३-१-६ अटले २० ओ सातमी रीति, तथा १-१८-१ अटले २० ओ आठमी रीति ।।६॥ भू १ राम ३ भू १ दिनै १५ स्त्रे ३ क १-कला१६भिर्वाथ कोणके।। त्रि ३ दशां १० गै ७ रेक १ दश १०-नवभि ९ श्वेहते नव ॥७॥ षड्न पंचदशतः-शेषे नवयतोमताः॥ यद्वैकोनाःषट् ६ च पंचे-कोनाः पंच ५ चतुर्मिताः ४॥ ८॥ अर्थः तथा १-३-१-१५ अटले २० ओ नवमी रीति. अथवा ३-१-१६ अटले २० अ पण नवमी रीति छे. हवे विदिशिनी [१३-१०-१७ नी] पंक्तिमा ३-१०-७ अटले २० ओ पहेली रीति अने [ ११-१०-१९ नी पंक्तिमा ] १-१०-९ अटल २० ओ बीजी रीति. अहिं ९ गण्या ते पंदरमांथी छ न्यून ·૯૨ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ करतां ९ आवे ते गणवा. अथवा अक न्यून छ अटले ५ अने अक न्यून पांच अटले ४ प्रमाणनो अंक आवो, ॥७॥ ८॥ योगे चतुर्णा पंचानां-नववागो ९ ब्ज १ धारणात् ॥ एवं विंशतयोविंश-प्रमाणाइह जज्ञिरे ॥ ९॥ अर्थ:- ओ रीते पण ४ अने ५ ना योगे ९ नो अंक जाणचो. ते साथे अकनो अंक स्थापवाथी १९ थाय, ओ रीते वीस प्रकारनी वीसनी गणत्री अहिं थई. ॥९॥ देव्या पद्मावत्या भगवत्या स्वप्नकथित यंत्रस्य ॥ संवादार्थ विवृतं वाचक मेघादिविजयेन ॥ १० ॥ अर्थः-भगवती पद्मावती देवी स्वानमां कहेला आ विंशति यंत्रना संवादने अर्थे [गणिती रीति प्रगट करवाने अर्थे ] श्रीमेघविजयजी उपाध्याये आ यंत्रनु विवरण कयु. ॥ १० ॥ भवंति नानायंत्राणां गतय स्तेन विंशतः ॥ यंत्रे शठकृताक्षेप विक्षेपायोद्यमोप्यसौ ॥११॥ अर्थः-वळी विंशति यंत्रथी वीजा पण अनेक प्रकारना यंत्रोनी गतिओ [ रीतिओ ] प्राप्त थाय छे. ते कारणथी, तेमज आ विंशति यंत्रमा मूर्खज नोबडे करता आक्षेपोने दूर करवा माटे पण मारो आ उद्यम छे अम जाणवू. ॥११॥ इति विजययंत्राष्टम गत्यायवनमत विंशति यंत्रप्रतिष्टा ॥ ओ प्रमाणे विजययंत्रनी आठमी गतिवडे यवनना मते विशति यंत्रनी स्थापना दर्शावी. ॥ इति ।।

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ७३ अर्थ:-बुध ॥ अथ ग्रहोपरिशकुनम् ॥ आइच्छेनथिलाहो । सोमे रिद्धीय मंगलेमरणम् ॥ बुध गुरु सुक्के लाहो । सनिराहूरोरवं मरणम् ॥ १॥ अर्थ:-विंशति यंत्रमा सूर्य होय तो लाभ न थाय, चंद्र होय तो ऋद्धि प्राप्त थाय, मंगल होय तो मरण प्राप्त थाय, बुध गुरु शुक मे त्रण होय तो लाभ थाय, अने शनि तथा राहू होय तो रौरव [भयंकर | मरण थाय ॥१॥ बुधे चंद्रोतरे मार्गे-समीपे गुरुशुक्रयोः ॥ भौमे रखो तथा दूरे । आपदाहु शनैश्चरे ॥२॥ अने चंद्र होय तो अनरे- समुद्रमा प्रयाण थाय, गुरु अने शुक्र समीप होय तो मार्गमां प्रयाण थाय, मंगळ अने सूर्य होय तो दूर देशमां गमन थाय, अने राहु तथा शनि होय तो आपदा प्राप्त थाय. ॥२॥ आदित्ये दृष्टि दोषःस्यात् । सौमे शरीरसंभवः ॥ भौमेच डाकिनीदोषः । गोत्रदेव्याबुधेपनः ॥ ३ ॥ अर्थ:-पुन: सूर्य होयतो द्रष्टि दोष थाय, चंद्रहोय तो शरीरसंबंधि दोष प्राप्त थाय, मंगल होयतो डाकिनी दोषथाय, अने वुध होयतो गोत्र देवीनो दोष प्राप्त थाय ॥ ३ ॥ गुरौचक्षेत्रपालस्य । शुक्रेचजलमातरः ॥ शनैश्चरे भूतदोषः । पितृदोषश्चराहुजः ॥४॥ अर्थ:-गुरु होयतो क्षेत्रपालनो दोष प्राप्त थाय, शुक्र होय तो जलदेवी नो दोष गणाय, शनिहोयतो भूतदोष, अने राहुथी पितृदोष प्राप्त थाय छे॥४॥ ॥ इति ग्रहोपरिशकुनम् ॥

·॥ श्रीअर्जुनपताका ||
-----
१२ / ११
१३
६९
१७ १०
०
१२
१४
१८
१३
१६ | ११
१७
११ | १२
वैय्ये उत्तम
ब्राह्मण उत्तम
सनिये उत्तम
२.
१४
१३
११
१२
१७
१
१०
१८
१४
१८
१०
१५
१७
१४
१७
१५
१.
१८
१९
शुढे उनम
ब्राह्मणे मध्यम
मंत्रिय मध्यम
१५
१८
१३
१७
१८
२
1.
१८
११
T
बाये मयम
शुढे मध्यम
अथकेचिदिदं यंत्रं । विंशतेर्गतिभेदतः ।।
प्राहुः श्रीवाहुबल्याद्या-मुनयोनयकोविदाः ॥ १ ॥
अर्थः-हवे नय ना जानीआ अवा बाहुवली आदि केटलाक मुनीआ आ
विंशति यंत्रने गतिभेदी (पीजी कोई जूदीज गणत्रीथी) कहे छे. ॥१॥
युक्तं तदुक्तमास्थाप्य । तदत्रेवप्रपंच्यते ।
यतः स्यात्सुदृशालक्ष्मी-जैनानामविनश्वरा ॥२॥

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥
७५
अर्थी ते पण तेमनु कहेवू युक्त छे, माटे तेमना कहेवा प्रमाणे ते
गतिभेदी पण विंशति यंत्रने हुं विस्तारपूर्वक कहुं छु के जथी साम्यग्-
मष्टी अवा जैनोने अविनश्वर अवी मोक्ष लक्ष्मी प्राप्त थाय छे. ॥२॥
वांछात्रिभक्त फलपंचम् ५ वन्हि ३ षट्क ६-
आया १ष्ट ८ कोशगतिरत्रसुधांशुवृध्या ॥
रूपोनितंगुण ३ फलं मुनि ७ वेद ४ नंद ९-
नेत्रे २ पुतल्लिखिततो नवकोष्टयंत्रम् ॥ ३ ॥
अर्थ:-इष्ट राशिन व्रणो भागतां जे जवाव आव ते अंकन पंचम अटले
पंचमा गृहमा [ मध्यगृहां ] स्थापवो, अने त्यारवाद ब्रीजा छहा पहेला
अने आठमा गृहमां अनुक्रमे अकेक वृद्धिथी अंक स्थापतां जवू, अने
अने सातमा चोथा नवमा अने वीजा चार गृहोमां अनुक्रमे [ मध्य-
स्थापित अंकथी ] अकेक न्यून करवाथी जे त्रण जवाव अंकथी आवे ते
अनुक्रमे स्थापना अने चोयो जवाव अंकधी न आवे तो ० शून्य स्थापची
ओ प्रमाणे नव कोठानो यंत्र लग्ववो. ॥३॥
षोडशादिके विशेषः
परन्तु १६ आदिना यंत्रमा जे विशेषता छे ते दीवाय छे.-
इष्टसशेस्तृतीयोशः । पंचोनः ५ स्याद्वितीयके ।
रूपा १ धिकोऽश्वे ७ षष्टे ६ च । क्रमाप्तादेकवर्धनम् ॥ ४॥
अर्थ:-इष्ट राशिना बीजा भागमांथी पांच वाद करता जे आवे ते वीजा
कोठामां स्थापचो त्यारवाद सातमा कोठामा [ वीजा कोठाना अंकथी ]
१ अधिक स्थापवो, तेमज छट्टा कोठामा पण अनुक्रमे प्राप्त थयेला
अंक [सानमा कोठाना अंकथी] १ अधिक अंक स्थापवो. ॥ ४ ॥
त्रिभागेचैकवृद्धौस्या-द्वयेऽधिके त्रयाधिकः ।।
कमान्मध्येतथेशाने । कोवेसियाधिकः ॥ ५॥

·७६ ॥ श्रीअर्जुनपताका ।। अर्थः ओक वृद्धिवाळो त्रिभाग होय अथवा तो बे वृद्धिवाळो त्रिभाग होय तो ते अनुक्रमथी मध्यनां तथा इशान कोणमां वे अधिक सहित अंक स्थापवो. ॥५॥ क्रमेणग्रौचवारुण्या-मंकवृद्धिर्विधीयते ॥ एवंयथेष्टयंत्राणि । जायंतेनवकोशके ॥ ६॥ अर्थ:-त्यारवाद अनुक्रमे अग्निकाण नां अने पश्चिम दिशामा अंकवृद्धि करवी, ओ प्रमाणे नव कोठाओमा इष्टराशिवाळो कोहेपण यंत्र बने छे ॥१॥ अत्राप्येकाधिकोसत्वे । स्वत्वात्पंचषडंकयोः ॥ समाधानं नशंकात्र । सारूप्याद्यावनेमते ॥ ७ ॥ अर्थः-अहिं पण ओक अधिक अथवा ओक न्यून अंकथी यंत्र बेसतो होय तो पांच अने छ ना अंकमां सरखाप गु गतीने समाधान करवू [ अटले गणित वरावर मेळवबुं] अने ओ बावतमा शंका न करवी, कारणके यवनोना मतमां [ पण] पांच अने छ नुं सरखापणुं स्पष्ट रीते कहेलुंज छे. ॥ ७॥ . ५ ८ ० . * ४ ७ ३ ८ १ १ ४ S १ १२ १३ १४ ७ ६ १ ९ . २ ३ ८ ३ ४ १० १० . २ ४ १ 19 १५ १६ ·७७ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ १० १ ८ ។ 3 ० ७ १ 1 --- ६ ३ ७ ३ am ६ २ ।।११ २ ११ . १८ १९ ११. १ १ १ ||११ ० - ३ १० ६ my २ १२ २ २ २ १२ ५ १९ २० २० ३ १३ १२ | ५ १५ १२ . ६ २ १४ ११ ७ १४ ११ ४ ६ १० १० २६ ३२ ३३ ५ १२ ६ १६. १३ ३ ६ १४ २ ८ ८ ១។ १२.८ १६ १७ १० १७ ११ + ३४ ३४ ३५ १२ १८ %3D २१ २१ १३ १७ १७ १८ २० २२ २० १२ १८१ २२ १६ १९ २० १७ ·७८ ॥ श्रीअर्जुनपताका ।। अथाष्टें ८दु १ षड् ६ वन्हि ३ वाणा ५ द्रि ७ वार्धि ४- गृह ९ द्वी २ तिरीतिर्विशामुत्तमासौ ॥ तयास्थाप्पते विंशतेयंत्रमत्र । यथादेविपद्मावती संस्तवादौ ॥ १ ॥ अर्थ:-हवे आठमुं पहेलं छटुं त्रीजु पांचमु सातमुं चोथु नवमुं अने चीजें ओ अनुक्रमथी नव गृहमा [कोठाओमां] अंकस्थापना करवाथी विंशति यंत्र वैश्योने माटे अति उत्तम कह्यो छे, अने ते जेवी रीते पद्मावती देवीना स्तोत्रादिकमां विंशतिनो यंत्र [वैश्योमाटे ] दाव्यो छे तेवी रीते अहिं पण ते यंत्र स्थापवो. ॥ १ ॥ ते आ प्रमाणे- २ २ ४ ३ ११ ३ ६ १ २ १. २० - वारुणी ८ श १ यमा ६ ग्न्या ३ शा- मध्य ५ वायु ७ त्तरा ४ दिशि ॥ पलाद ९ शक दिक्कोशैः । स्यात्पंचदशयंत्रकं ॥२॥ १ कोठाओमां अनुक्रमे १-२-३-४-५-६-७-८-९ अंको स्थापन करवाथी १५ नो यंत्र बने छे, अने २-३-४-६-७-८-९-१०-११ स्थापवाथी २० नो यंत्र बने छे. २ ओ पंदरना यंत्रमा विचारी तो श्लोकमा जे गृहोनो क्रम ८-१-६-३-५-७-४.९-२. अज कोठाओना नंबर प्रमाणेनाज अंक पचानु पूर्वी उलटा क्रमे आवेला छे.

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ७९ अर्थः-अहिं आठमा पहेला छटा त्रीजा पांचमा सातमा चोथा नवमा अने बीजा ओ गृहोमां अनुक्रमे [१-२-३-४-५-६-७-८-१] अंको स्थापवाथी १५ ना अंकवाळो यंत्र बने छे. ॥२॥ यंत्रे पंचदशानांत न्मध्ये पंचकलेखनं ॥ अष्टादशानांयंत्रांतः । ततः षटः प्रतिष्ठितः ॥ ३॥ अर्थ:-ते कारणथी १५ ना यंत्रमां मध्यकोठामा ५ नो अंक लखवो, अने तेथी [ अथवा त्यारवाद ] १८ ना यंत्रमा मध्यकोठामां ६ नो अंक लखाय छे ॥३॥ एक विंशतियंत्रस्य । मध्यसप्तक एवतत् ॥ अंकास्तत्रैकादशांतः । द्वादशान्तः मृषाततः ॥ ४ ॥ अर्थः-अने ते कारणथी २१ ना यंत्रमा मध्यकोठामां७ नोज अंक स्थपाय छे, अने त्यारबाद अंकस्थापना [त्रणथी] ११ ना अंक सुधीनीज स्थपाय छे, परन्तु जेओ १२ना अंक सुधीनी स्थापना कहेछे ते मृषा-मिथ्या छे ॥४॥ विशतेनत्रिभिर्भाग-स्तेनाष्टदशयंत्रवत् ।। सिद्धिकोशेद्विकंदत्वा-यंत्रमार्गसमाश्रयेत् ॥ ५॥ अर्थः-वळी २० ना अंकनो बीजो भाग थतो नथी [ कारणके शेष वधे छे, ] माटे १८ ना यंत्रवत् आठमा कोठामा २ नो अंक स्थापीने त्यारयाद यंघना मार्गनो (यंत्र गतिनो) आश्रय करी अंक स्थापतां जq ॥५॥ चंद्रकोशेत्रिकः षष्टे । कोशेपि चतुरोधरेत् ॥ षट् पंचवाग्निकोशस्था । ऐक्यान्मध्येतुसप्तकः ॥ ६ ॥ अर्थः- ते यंत्र मार्गनो आश्रय आ प्रमाणे-] पहेला कोठामा : स्थापवा, छटा कोठामा ४ स्थापवा, अग्निकोणमा रहेला कोठामा ५ ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ अथवा ६ ओ बन्ने अंक सदृश गणीने स्थापवा, अने मध्य कोठामा ७ स्थापवा ॥६॥ वायावष्टनवोदीच्यं । निधौदशद्वितीयके । कोशेएकादशस्थाप्या । एतयंत्रहि विंशते ॥ ७ ॥ अर्थः वायुकोणमां ८, उत्तरमा ९, नवमा कोठामा १०, अने वीजा कोठामा ११ स्थापवा, ओ प्रमाणे विंशति यंत्र [वैश्योमाटे ]थयो ॥७॥ यद्येक विंशयंत्रपि । आदिरेकादशांतकः॥ अंकन्यासो विंशतेस्तत् । यंत्रेके द्वादशांतता ॥ ८॥ अर्थः-जो २१ यंत्रमा पण त्रणथी अगिआर सुधीनाज़ नव अंक स्थापना आवेछे, ते तो विंशति यंत्रमा तो वारसुधीना अंके आवेज केवी रीते.? [ कारणके २१ थी तो २० नो यंत्र १ न्यून अंकवाळो छ.]॥८॥ ततः पंचदशादियंत्राणि १० १ २ 10 ४ ។ २ ३ ६. ॐ ६ १ १ ६ १५ ३ १० ५ ११ ६ ६ ३ . ६ २ ७ N८ १० १ २ ८ १९, ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ २१ ३ ८ १७ २ ३ १ ६ १० ४ २ ९ ८ २ १३ ८ ब्राह्मणोत्तम २० २० २० वैश्योत्तमा * ३-११-५ इत्यादि विंशति यत्र पेश्यमा उत्तम छ, १३ ११ १८ १९ २ १० ८ ९ १६ १४ ७ ३ १० द शुद्धोत्तम आ पद्मावती यंत्र छे. सप्तको विशतेयंत्रे । मध्यभागे प्रतिष्टितः॥ तषोडशनवस्थाने । दशस्थानेश्वयुम् ७ दश ॥ ९ ॥ एकादशककोशस्था । अष्टादशततोधृताः। सप्तवृध्यैतिकोशानां । त्रयंयंत्रेऽत्र सूत्रितम् ॥ १० ॥ अर्थ:-विंशति यंत्रमा ७ नो अंक मध्यभागमा रहेलो छे, तेथी नवना स्थाने,१६ अने दशना स्थाने १७, अने कोटामां अगिआर आवेला होय तो तेने स्थाने १८ स्थापवा, प्रमाणे आ यंत्रमा ऋण कोटा सात सातनी वृध्धिो स्थापवा कह्या छे.॥९॥१०॥ १ पूर्वे कहेवायला विंशति यंत्रमा जे ७ आदि अंको स्थाप्या छे, ते अंकोने स्थाने अटले ते अकोने बदले कहेवाता अंको स्थापना, परंतु " ते अंक जे कोठामा आव्यो छे ते कोठामां" अम नहीं.

·८२ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ सप्तार्धेनत्रिकेणापि । योजने स्थानकत्रयी ॥ सप्तस्थानेदशन्यासा-देकादशतदष्टके ॥ ११ ॥ अर्थः तथा साततुं अर्ध त्रण [साडात्रण तो पण पूर्ण अंकनी आपेक्षाओ त्रण ] छे, ते नणनी योजना पण त्रण स्थानोमां-त्रण कोठामां करवी. जेथी सातना स्थाने १० स्थापवा, अने आठना स्थाने ११ स्थापवा.॥११॥ वाणषट्पदेन्यस्ते । नवकेशेषमप्यतः ॥ द्वित्रिचारुचतुषानां । स्थानेप्यंकास्तएवहि ॥ १२ ॥ अर्थः तथा पांच अथवा छ ना स्थाने ९ स्थापवा, अने बे प्रण तथा मनोहर अंक जे चार ओ व्रण अंक ना स्थाने तो अना अज अंक रहेवा देवाः ॥ १२॥ सर्वत्रप्येककोधार्यः। परमेश्वरवाचकः॥ इतिपद्मावती यंत्रे । नवकोशाइमेऽभवन् ॥ १३॥ अर्थः-चळी ओ सर्व कोठाओमां परमेश्वरना अर्थवाळो १ नो अंक स्थापन करवो, अ प्रमाणे पद्मावती' यंत्रमा [ पद्मावती देवाना वीसवा चालीसना यंत्रमां] नवा कोठा थयाः ॥ १३॥ मध्यात्सप्ताष्टचंद्रांगे-घकाधिक्यंचतुष्टये ॥ कोणांटकरभुजरामें ३ षु । पुनरेकाधिकाक्रमः ॥ १४ ॥ १८ १९ २ ओ पद्मावती यंत्रनी स्थापना प्रमामे | १६, १०/१४ १२ ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ८३ छट्ठा अर्थ:-[ ओ उपर कहेली अंकस्थापना आ प्रमाणे-] सातमो आठमो पहेलो अने छहो ओ क्रमवाळा चार कोठाओमां मध्य अंकथी अनुक्रमे अकेकनी वृध्धिो अंक स्थापना करवी (१०-११-१२-१३ अंको स्थापवा,) अने त्यारवाद चोथा नवमा बाजा अने त्रीजा ओ चार कोठाओमां पण त्यांथी आगळ [ १३ थी आगळ ] अकेक अधिक वृध्धिले अंको स्थापवा [अर्थात् १४-१५-१६-१७ अंको स्थापवा. ॥ १४ ॥ आद्यानयेऽधिकेतुर्यः । षष्टात्रयेधिकेनिधिः । मध्यात्रयेधिकप्याद्यः । इत्थंकोशात्रयाधिकाः ॥१५॥ अर्थ:-) प्रमाणे अंक स्थापना करवाथी पदिला कोठामा जे अंक आव्यो छे, तेथी त्रण अधिक वृध्धिवाळी अंक चोथा कोठामां आवे छे, अने कोठाना अंकथी त्रण अधिक नवमा कोठानो अंक आवे छे, मध्य कोठाना अंकथी त्रण अधिक पहेला कोठानो अंक आवे छे, जे प्रमाणे व्रण कोठा श्रण त्रण अधिक अंकवाला छे. ॥१५॥ आद्यात्पंचाधिका:द्विष्टा-मुने ७ पंचाधिकाःकृते ४॥ सिद्धे ८ पंचाधिकानंदे ९ इतिपंचाधिकात्रयी ॥ १६ ॥ अर्थः तथा पहेला कोठाना अंकथी पांच अधिक अंक वीजा कोठामां रयो छ; अने सातमा कोठाना अंकथीं पांच अधिक अंक चोथा कोठामां आवे छे, अने आठमांथी पांच अधिक अंक नवमा कोठामां आवे छे, ओ प्रमाणे त्रण कोठाले पांच पांच अधिक अंकवाळा छे. ॥१६॥ भूविश्वांकाआद्यकोशे । तद्धाक्षणचंद्रभाकू ॥ तद्धश्चंद्रपृथिवी-त्यकै कोशत्रयीभृता ।। १७ ।। अर्थ: त्यां पहेला कोठामा भू-१ अने विश्व-३ अटले १३ नो अंक स्थपाय १ पंचदशयंत्रात् २० यंत्रे पंचाधिकत्वात् . * आधा। अटले पदरना यंत्रयी इतिटिप्पनिकायां.

·८४
॥ श्रीअर्जुनपताका ॥
छे, अने तेनी नीचे क्षण-६ अने चंद्र=१ अटले १६ नो स्थपाय छे, तेनी
नीचे चंद्र-१ पृथ्वी १ अटले ११ नो अंक स्थपाय छे, जे प्रमाणे त्रण
जातना अंक स्थानो वडे [ १३-१६-१७ वडे ] त्रण कोठा (पहेली अधः
पंक्तिक्षेत्रण कोठा) भरायला-स्थपायला छे. ॥ १७ ॥
युग्मैकधरणंसिद्धौ । व्यस्ताःसंख्याकमात्परे ॥
एकादशेभ्यःपरतो । यथायुग्मैकमाहितम् ॥ १८ ॥
अर्थ:-तथा [ सिध्धमां ] आठमा कोठामां युग्मैक अटले १२ नो अंक
स्थापवो, त्यारवाद आगळ आगळना [वामावर्तना] क्रमथी अकेक
वृद्धिवाळा अंको स्थापवा. जेम ११ पछी अक अधिक १२ नो अंक स्थाप्यो
[संबंध अग्रगाथामां] ॥ १८ ॥
तथा षोडशतोवृद्धौ । निधौसप्तदशस्थिताः ।।
पूर्वेषोडशतोभूमी-विश्वांकस्यात्तदुत्तराः ॥ १९ ॥
अर्थः-तेम १६ थी ओक अधिक १७ नो अंक निधिमां अटले नवमा
कोठामा स्थापवो. तथा १६ थी पूर्वे १३ नो अंक छे, तेथी ते तेरना अंक
थी अंक अधिक अंक [ संबंध अग्र गाथामां ] ॥ १९ ॥
चंद्राभोनिधयः१४षष्ट-स्थानस्थाःर वे निधेः ९ पदात् ।।
पूर्व पूर्वाकवृद्धत्वा-दधोपिचंद्रवार्धयः ॥ २० ॥
अर्थः चंद्रांभोनिधि=१४ थाय ते नवमा कोठाधी उपरना छटा कोठामा
स्थापवो. वळी पूर्व पूर्वना [१६ आदि] अंकोथी ओकेक अधिक वृद्धिवाळा
[ १७ आदि ] अंको होवाथी जेम छटा कोठामां चंद्रवाधि अटले १४ नो
अंक आव्यो छे, तेम छहाथी नीचेना नवमा कोठामां पण १७ नो अंक छे
ते पण चंद्रवर्धिसज्ञा वाळोज आवेलो छे.॥२०॥[तेनुकारण कहेवाय छे ।
तत्रांभोनिधिशद्वेन । सप्तसंख्याक्रमान्मताः॥
निवप्नंतियतःप्राच्या-श्चतुरः सप्तवांवुधीन् ॥ २१ ॥

·॥ श्रीअर्जुनपतोका ॥ ८५ - अर्थ:-अंभोनिधि अथवा वार्धि आदि जे समुद्रवाचक शबो छ, ते समुद्र वाचक शब्दोनी संज्ञा वडे सातनो अंक पण क्रमथी कहेला छे, जे रणधी प्राचीन विद्वानो समुद्र शब्दथी ४ अथवानो अंक कहे छे.॥२१॥ सूत्रमेकं यथाकार्य-द्वये प्राहुः प्रसाधनम् ॥ तथांभोनिधिशद्वोयं । कोशद्वितयसाधकः ॥ २२ ॥ अर्थ:-जेम अकज सूत्र बे कार्यमां साधन रूप कडुं छे, तेम आ समुद्र- वाचक शब्द पण अहिं वे कोठाओना बे अंकनो १४-१७ नो साधक छे. ॥ २२॥ षष्टात्खेवाणवृध्या । स्यादंक एकोनविंशते ॥ चतुर्दशांकेवाणोने । यद्वानवकलेखनम् ॥ २३ ॥ । अर्थ:-छटा कोठाथी उपर [छद्दा कोठाना १४ थी ] पांच अधिक अंकवाळो १९ नो अंक आवे छे, अथवा अज १४ मांथी पांच * न्यून करतां जे ९ नो अंक आवे छे, छद्दा कोठा उपर त्रीजा कोठामा लखवो. ॥ २३ ॥ चतुर्दशांकदपि । यद्वापंचदशांककः ॥ प्राप्तस्तमात् षडूनवे । लेख्याअग्नि पदेश्नव ॥ २४ ॥ अर्थः अथवा चौदनी आगळ पंदरनो अंक आवे छे, ते पंवरमांथी छ बाद करतां [ कोठानो छ नो अंक बाद करतां] ९ प्राप्त थाय छे, माटे पण पण त्रीजा कोठामा ९ अंक लखवो. ॥ २४ ॥ पड़नत्वेमनो१४रके । वसव ८ स्तिथिसंमिते १५॥ पंचोनत्वेदिशोमध्ये१० । षड्वसूनदिक्चसूत्रितं ॥२५॥ २ वाणोनत्वे पटसु एक शेपात् अग्रे नवाकात् पाणोनत्वे ण्ट्स एक शपात् अग्रे नवांकान-कोठानो ६ नो अक तेमांथी ५ बाद करता १ आवे तेनी अग्रे, छटा कोठामा रहेला १४ अंकमाथी ५ बाद करता ९ आवे ते स्थापना १९ नो अंक बीजी कोठामा स्थपाय.-इति टिप्पनिका भावार्थ. - ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ अर्थ:-मनु-१४ ना अंकमांथी [ छहा कोठाना १४ मांधी ] छ न्यून करतां वसु-८ आवे, अने [१४ ने बदले अग्रांक ] १५ माथी पांच बाद करतां दिशी-१० आवे, ते मध्यमां स्थापवो ओ प्रमाणे ६-८-१० अत्रण अंकनी सूत्रणा रचना दर्शावी छे. ॥ २५ ॥ यद्वाद्यतुर्यकोशस्थ-त्रिकषणमेलनान्नव ॥ सिध्यंटकरकोशयोधर श्व७-योगादपियथानव ॥ २६ ॥ अर्थः-अथवा पहेला अने चोथा कोठामा रहेला ३ अने ६ ने मेळवतां ९ थाय, अथवा आठमा अने नवमा कोठामांना २ तथा ७ अ [ १२ मांना २ तथा १७ मांना ७ ओ वे ने मेळवतां पण जेम ९ थाय छे. ॥ २६ ॥ तथाषष्टपदस्थायि । चतु:केणक्रमागतः ॥ पंचकोयोज्यतेजातं । निश्चयान्नवधारणम् ॥ २७ ॥ अर्थ:-अथवा छटा कोठामा रहेला [ १४ मांना] ४ अंकनी पछी अनुक्रमे आवतो [अंकगणितना अनुक्रममा आवतो] ५ नो अंक, ते वे ने मेळवतां पण निश्चयथी ९ नुं अंकस्थापन त्रीजा कोठामा थाय छे. ॥ २७ ।। नवकेपिचपंचाख्या । तस्यस्थानेतदासनात् ॥ यद्वामध्यस्थपंचाके । पूर्वाकमेलनान्नव ॥ २८ ॥ अर्थ:-[ओ चार अने पांचनो अंक मेळववानुं कारण के ] नव कमां पण पांचवें नाम छे, (अर्थात् 'नव' कहेवाथी पांच नो अर्थ थाय छे,) कारण के पांचना स्थाने नवनो अंक पण [विंशति यंत्रमा जेम १५ वा १६ वा १९ अकज कोठामां आवे छे तेम] आवे छे. माटे अथवा नवनी १ पद्मावती स्तोत्रना आ ग्रंथमाज दर्शवेला पहेला मूळ काव्यमां, वीजा चरणामां कहयुं छे. .

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ८७ संख्यामां पांचनो अंक सर्वथी मध्यमां आव्यो छे माटे ते पांचना अंकमां पूर्वनो चारनो अंक मेळवतां पण ९ थाय छे. ॥ २८ ॥ षट्रपंचकयोरंतर्भावात्सर्वांकसंगृहः ॥ व्याख्यायांनवतत्साक्षात् । वाणषणनवसूत्रतः ॥ २९ ॥ 1 अर्थः--अथवा सर्व अंकनो अटले नव अंकनो अंतर्भाव पांच अने छ मे बे अंकमां छे, ते कारणथी व्याख्यामां [ आ विंशति यंत्रनी वृत्तिमा ] जे नवनो अंक छे ते ने साक्षात् ५-६-९ जे त्रणे अंकनी सूत्रणाथी [त्रणे अंक रचनामां सहशपणाथी ] कह्यो छे. ॥ २९ ॥ वसवोऽष्टौ भुजरस्थाने । तेऽष्टदशसचद्रतः ॥ चंद्रांमोनिधिसूत्रस्य । चंद्र शब्दस्यसंगहात् ॥ ३० ॥ अर्थ:-त्यां वसु अटले ८ नो अंक ते[भुजस्थाने बीजा कोठामा लखवो अने तेने चंद्र-१ सहित करतां १८ नो अंक थाय, कारणके चंद्रामोनिधि ओ सूत्रथी अहिं चंद्र-१ नं ग्रहण [अनुवृत्तिथी ] ग्रहण करेवानुं छे.॥३०॥ वाणवृद्धा जवेत्यर्थात् । षड्वृद्धा सवोथवा ॥ चतुर्दशपदे षष्टे । तेसप्तदशतोहिखे ॥ ३१ ॥ अर्थः-पांचनी वृद्धिथी [ आठमा कोठानो १२ मांनो २ नो अंक जेम] जव-७ थाय छे, अने छ नी वृद्धियी ८ थाय छे, तेथी छटा कोठामा १४ ते सत्तरनी उपर रहेला ले (६+६=१४ तथा ९+८=१७ अ प्रमाणे वने अक १४ अने १७ ते पोताना कोठाथी आठ आठ अधिक छ, ) ॥ ३१ ॥ १ संख्याया पंचको मध्यस्थ तसिन सर्वाका मिति सर्व मुखस्थानमवर्णीमत्यादिवत्- जेम सर्व अक्षरोमां अ वर्ण मुख्य छे, कारणके तेमां सर्व अक्षरोनो समावेश थाय छे, तेम सर्व (नव ) अंकोमा ५ नो अक मध्यस्थ छे, तेमा सर्व अक मळे छे. २ पंचकात् पूर्वाकः ४ तेन मेरने नव-स्पष्टार्थ:- RE

·८८
॥ श्रीअर्जुनपताका
वाण५षड् योगतेश्चेका-दशतत्संमुखेनव ॥
मध्य१०नवधिकं चाग्नौ । प्राच्यांवस्वधिकंततः ॥ ३२ ॥
अर्थः-तथा पांच अने छ मळीने ११ नो अंक जेम (१६ मांना ६ वा ५ः
नीचे) सन्मुख रह्यो छे, तेम [ १४ ना] ४ अने ५ मळीने बनेलो ९:
अंक पण १४ नी उपर १९ ना रूपमा सन्मुख रह्यो छे, अने विदिशिमांथ
११ नी पण सन्मुख रह्यो छे ॥ तथा मध्यगत १० थी ९ अधिक अवो १
नो अंक अग्निकोणमां आव्यो छे, त्यारे अज १० थी ८ अधिक १८ नं
अंक पूर्व दिशामां आव्यो छे ते योग्यज छ ॥ ३२ ॥
पाठांतरे वाणरूप । वसुदिग्दिगीतोरणात् ॥
स्युःपंचदशवद्वाण-रूपाभ्यामिह रामगाः ॥ ३३ ॥
अर्थ-पाठान्तरथी ( अन्य ग्रंथना पाठमां) वाण रूपा वसु दिग् दिग्
प्रमाणे कहेवाथी ते बाण-५ रूप-१ मळीने १५ थाय छे ते जीजा कोठाम
स्थपाय छे. ॥ ३३ ॥ (अहिं १९ वाळा त्रीजा कोठामांज १५-१९
वे लखाय छे.)
वसुयुक्तादिशस्तेष्टा-दशद्वितीय कोशगाः ।।
दिशोमध्यगताएवं । सिद्धं विंशतियंत्रकं ॥ ३४ ॥
अर्थः--अने वसु-८ सहित दिशा=१० अटले १८ नो अंक वीजा कोठामा
स्थपाय छे. अने दिशा-१० नो अंक तो मध्यमां होय छेज, ओ रीते पण
विंशतियंत्र सिद्ध थाय छे ॥ ३४ ॥
खेचराभास्करायाये । ईशदिषुदिशास्वमी ॥
भूविश्वाद्यास्तथैवांका-न्यसनीयायथागम् ॥ ३५॥
अर्थः-तथा इशान कोण विगेरे दिशाओमां अनुक्रमे सूर्य विगेरे ग्रहो
स्थापवा, अने अनुक्रमे [भू विश्व= ] १३ विगेरे अंको पण आगमने
अनुसारे स्थापवा. ॥ ३५॥

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ८९ अत्रैवमंका एकाद्या । यावदेकोनविंशतिः॥ एक वेश्मनि सावर्णात् । चितायां पंचषट्योः ॥ ३६ ॥ अर्थ:- प्रमाणे ओ विंशति यंत्रमा १ थी मांडीने १९ सुधीना अंक यथा योग्य [ १०-११-१२ इत्यादि रीते आवे, परन्तु १-२-३ इत्यादि रीते नहिं. ओ रीते ] आवे. कारणके अंक कोठामां ५ अने ६ नो अंक सहश होवाथी अक अकठो आवे छे ( अर्थात् १५-१६ ओ बे अंक अकज कोठामां आवे छे.) ॥ ३६ ॥ पुनःपुनश्चंद्रपदा-दमृतांशोःप्रधानता ॥ पद्मावत्या.साधनेषु । चक्रेश्वर्यारवेरिव ॥ ३७॥ अर्थ:-पुनः पुनः चंद्र=१ नो शब्द [ पद्मावती काव्यमां] आववाथी पद्मावतीना विंशति यंत्रमा चंद्रनी प्रधानता छे, जेम चक्रेश्वरी देवीना यंत्रमा सूर्यनी प्रधानता छे तेनी पेठे. ॥ ३७॥ ततःपंचदशांकस्यां-तर्भावः क्रियतेबुधैः ।। कलावाचि षोडशांके । सर्वत्र पंचकाश्रयात् ॥ ३८ ॥ अर्थः ते कारणथी विद्वानो कळावाचक ('कला' शब्दथी) १६ ना अंकमां सर्वत्र ५ ना अंकनो आश्रय होवाथी १५ ना अंकनो अंतर्भाव करे छे [ अर्थात् १६ अने १५ बे चंद्रनी कळा अने तिथिवाचक होवाथी सदृश गणीने गणितमां तुल्य गणे छे. ] ॥ ३८॥ यथैकादशतः पंच-धिकत्वे षोडशोपरि ॥ चतुर्दशोपरितथा । युक्तैवैकोन विंशतिः ॥ ३९ ॥ अर्थ:-जेम सातमां कोठाना*११ ना अंकथी चोथा कोठानो १६ नो अंक 8 एकादशादिषु १-२-३-४-६ पंच पट्रकयोरेकत्वात् ७-८-९-१० इति तत ११-१२- १३-१४-१५-१६-१७-१८-१९ इत्येकसीकाः अर्थात् ११ थी १९ सुधीनानव अंक ते १ सहित सवे अफगण 4.

·९० ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ पांच अधिक छे, अने उपर आवेलो छे, तेम ब्रीजा कोठानो १९ नो अंकपण छटा कोठाना १४ ना अंकथी पांच अधिक होई ने उपर आव्यो छे ते युक्तज छे. ॥ ३९॥ यंत्रेस्याद्विशतेः सके । चत्वारिंशत्सु संग्रहात् ॥ एकोनविंशतौतत्र । केवलं नवकं ग्रहः ॥ ४०॥ अर्थः-वळी सर्व कोठामा १ सहित होवाथी मे विंशति यंत्रमा ४० नो संग्रह [ सर्व बाजुथी ४० नी गणत्री ] थवाथी अज विंशति यंत्र ४० नो यंत्रपण गणाय. परंतु तफावत अज के ओमा १९ ना स्थाने केवळ नो अंक गणत्रीमा लेवो परंतु १ नो अंक न गणवो ॥ ४० ॥ एकोनविंशतिःपूर्णा । संख्येयाकोण योजने ॥ नान्यथासंगतियंत्रे । वैषम्यात्त्रिविभाजने ॥ ४१ ॥ -परन्तु खूणाथी खूणानी [ विदिशिनी] पंक्ति गणतां ओ १९ नो अंक संपूर्ण गणवो. नहितर व्रण विभागमां विषमता आववाथी यंत्रने विषे यंत्र पद्धति-गणितरीति मळती आवे नहिं. ॥ ४१ ॥ सैक विश्वसुटखटाएकै-श्चत्वारिंशच्च विंशतः ॥ यंत्रे तदस्य द्विगुण । फलदानस्य सूचनम् ॥ ४२ ॥ अर्थः- अर्थः-१ ना अंक सहित ३, अटले १३ अंक सहित वसु-८ अटले १८ अने अंक सहित खेट ९=अटले १९ मांथी ९ ओ त्रण मळीने विंशति यंत्रमा ४० थाय छे. तेथी ओ यंत्र द्विगुण फळ आपे अवी सूचना वाळो छे. कारणके ४० ते वीसथी द्विगुण छे, माटे फळ द्विगुण छे. ॥ ४२ ॥ १त्रणे मळीने ४० नी गणत्री न थवाथी अहिं त्रण विमागनी विपमता जाणवी.

·॥ श्रीअर्जुनपताका॥ १ अनकेचिदूचुर्न भुविश्वेत्यादिकाव्ये यंत्रन्यासः किन्तु भु इत्येकाक्षरोमंत्रा विश्वति त्रयोदशाक्षरः ईक्षण इति बक्षर इत्यादि अक्षरगणनया संत्र भेदान् व्याख्याति तदल्पं यंत्राधिकारात् तथा १-१३-२-११-१२-१- इति पुनरेकाक्षर मंत्र गणनापत्तेश्च यदि विश्व शब्देल ज्यंतदापि १-३-२११-१२-१ तथैव यदि सख्या शब्देन एक संख्या पदेन १९ तदा तावत्संख्याक्षर मंत्रस्य दोषः प्रतीतः एवं षम् नव वसू नित्यत्र नवाक्षरे प्रोक्त पुनः खेचर पदेन तदुक्तिज्ञेया आशा पदेन दिक् पदे नच पौनरुत्त्यं । तथा भू विश्व १३ ईक्षण चंद्र १२ चंद्र पृथिवी ११ युग्मैक २इत्यत्रापि तद् भावनीयमीति अत्रापि विंशति २० योजना तत्र प्रथमं निरेकत्वे योजना ३-८-९॥६-१०-४ ॥११-२-७ ॥३-६-११ ।। ८-१०-२।९-४-७ । ३-१०-७। ९-१०-१ । इत्यष्टधा योजना. अत्र एकादशस्थाने कोणगत्यां एक गणनं ' एक एक एक' इति लोके एकेन गुणने तदेव इति शाख्ने संख्यायां अविवक्षातः अविवक्षापि एकस्य वस्तखरूपात् स्वात्मलाभे परानपेक्षणात् 'लहु संखिज्जं दुचिय' इति सिद्धान्त वचनात् चैके भू विश्वेत्यादि यंत्रे । विंशतिर्गति मेलने ॥ गतीनां विंशति ज्ञेया। गुरुणामुपदेशतः॥४३॥ ३-८-९ । १-१८-१ । ३ एकोना अष्ट ७-१-९ यद्वा कोशद्वयेन विंशतिः १३-७ एवं २० ततः १-१९ एकोन करण ज्ञापक वाण षण् नव सूत्रं वाणोनाः षट् तदा एक एव । एव मेकाधिकत्वेपि सैक निरेक विधे ज्योति शास्त्रादौ प्रसिद्धेः नवस्थाने पंचकं भावने १३-१-१-५ । १-१८-१ । १-३-१-१५ अत्रांक व्यस्त करणे ज्ञापकं वाणरूप वसुदिक् दिगितिपाटः अथ वाण पण नव इति पाठात् पंचक स्थाने षड् भावने १३-१-६ । १-३-१ ८-१-६ । ३-१-१६ एव मुपरितनं पंक्तौ विंशति योजना एकादशधा ऐश्वर्ये तृतीये कोशे १५ रक्षायां १६ विद्यार्थे १९ अग्निकोणे लेग्वन १६-०-४ । ६-१०-४ । ६-०-१४ । इति मध्यपंक्तौ तिसो योजना ११-२-७ ॥१-१२-७ । १-२-१७ । इत्यधः पंक्ती त्रेधायोजना एवमायतरीत्या ९ योजना शेप माधिकं तत्रांक वैम्प्यात 13-६-१ । २.०६-१। ३-६-११ । इति प्रथम पंक्ती ·९० ॥ श्रीअर्जुनपताका . पांच अधिक छे, अने उपर आवेलो छे, तेम ब्रीजा कोठानो १९ नो अंकपण छट्ठा कोठाना १४ ना अंकथी पांच अधिक होई ने उपर आव्यो छ ते युक्तज छे. ॥ ३९॥ यंत्रेस्याद्विशतेः सके । चत्वारिंशत्सु संग्रहात् ॥ एकोनविंशतीतत्र । केवलं नवकं ग्रहः ॥४०॥ अर्थः-वळी सर्व कोठामा १ सहित होवाथी ओ विंशति यंत्रमा ४० नो संग्रह [ सर्व बाजुथी ४० नी गणत्री ] थवाथी अज विंशति यंत्र ४० नो यंत्रपण गणाय. परंतु तफावत अज के ओमा १९ ना स्थाने केवळ ९ नो अंक गणत्रीमां लेवो परंतु १ नो अंक न गणवो ॥ ४० ॥ एकोनविंशतिःपूर्णा । संख्येयाकोण योजने ॥ नान्यथासंगतियंत्रे । वैषम्यात्रिविभाजने ॥४१॥ अर्थः- -परन्तु खूणाथी खुणानी [विदिशिनी ] पंक्ति गणतां मे १९ नो अंक संपूर्ण गणवो. नहितर व्रण विभागमां विषमता आववाथी यंत्रने विषे यंत्र पद्धति-गणितरीति मळती आवे नहिं. ॥४१॥ सैक विश्वसुटखटाएकै-श्चत्वारिंशच्च विंशतेः ॥ यंत्रे तदस्य द्विगुण । फलदानस्य सूचनम् ॥ ४२ ॥ अर्थः-१ ना अंक सहित ३, अटले १३ अंक सहित वसु-८ अटले १८ अने अंक सहित खेट ९=अटले १९ मांथी ९ ओ त्रण मळीने ओ विंशति यंत्रमा ४० थाय छे. तेथी अ यंत्र द्विगुण फळ आपे अवी सूचना वाळो छे. कारणके ४० ते वीसथी द्विगुण छे, माटे फळ द्विगुण छे. ॥ ४२ ॥ १ त्रणे मळीने ४० नी गणत्री न थवाथी अहिं त्रण विमागनी विषमता जाणवी.

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ अत्रकेचिदूचुर्न भुविश्वेत्याविकाव्ये यंत्रन्यासः किन्तु भु इत्येकाक्षरोमंत्रः विश्वेति त्रयोदशाक्षरः ईक्षण इत्ति यक्षर इत्यादि अक्षरगणनया मंत्र भेदान् व्याख्याति तदल्पं यंत्राधिकारात् तथा १-१३-२-११-१२-१- इति पुनरेकाक्षर मंत्र गणनापत्तेश्च यदि विश्व शब्देन यंतदापि १-३-२ ११-१२-१ तथैव यदि सख्या शब्देन एक संख्या पदेन १९ तदा तावत्संख्याक्षर मंत्रस्य दोषः प्रतीतः एवं ष नव वसू नित्यत्र नवाक्षर प्रोक्ते पुनः खेचर पदेन तदुक्तिज्ञेया आशा पदेन दिक् पदे नच पौनरुत्त्यं । तथा भू विश्व १३ ईक्षण चंद्र १२ चंद्र प्रथिवी ११ युग्मैक २इत्यत्रापि तद् भावनीयमीति अत्रापि विंशति २० योजना तत्र प्रथमं निरेकत्वे योजना ३-८-९॥६-१०-४ ॥११-२-७॥ ३-६-११ ।। ८-१०-२।९-४-७ । ३-१०-७ । ९-१०-१ । इत्यष्टधा योजना. अत्र एकादशस्थाने कोणगत्यां एक गणनं एक एक एक' इति लोके एकेन गुणने तदेव इति शास्त्रे संख्यायां अविवक्षातः अविवक्षापि एकस्य वस्क्तस्वरूपात् स्वात्मलाभे परानपेक्षणात् 'लहु संखिजं दुचिय' इति सिद्धान्त वचनात् चैके सू विश्वेत्यादि यंत्रे । विंशतिर्गति मेलने ॥ गतीनां विंशति ज्ञेया। गुरुणामुपदेशतः ॥ ४३ ॥ ३-८-९ । १-१८-१ । ३ एकोना अष्ट ७-१-९ यद्वा कोशद्वयेन विंशतिः १३-७ एवं २० ततः १-१९ एकोन करण ज्ञापक वाण् षण् नव सूत्रं वाणोनाः षट् तदा एक एव । एव मेकाधिकदेपि सैक निरेक विधे ज्योति शास्त्रादौ प्रसिद्धेः नवस्थाने पंचकं भावने १३-१-१-५। १-१८-१ । १-३-१-१५ अत्रांक व्यस्त करणे ज्ञापक 'वाणरूप वसुदिक् दिगितिपाट: अथ वाण षण् नव इति पाठात् पंचक स्थाने षड् भावने १३-१-६ । १-३-१ ८-१-६ । ३-१-१६ एव मुपरितनं पंक्तौ विंशति योजना एकादशधा ऐश्वर्ये तृतीये कोशे १५ रक्षायां १६ विद्यार्थे १९ अग्निकोणे लेग्वनं १६-०-४ । ६-१०-४ । ६-०-२४ । इति मध्यपंक्तौ तिसो योजना ११-२-७ ११-१२-७ । १-२-१७ । इत्यघः पंक्ती त्रेधायोजना एवमायतरीत्या ९ योजना शंप माधिकं तत्रांक दैरूप्यान् ।३-६-१ । ३-१६-१।३-६-११ । इति प्रथम पंक्ती ·९२ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ विंशतित्रयं १८-०-२ । ८-१०-२ । ८-०-१२ । इति मध्य पंक्तौ विंशतित्रयं ९-४-७ एकाधिक ४ तदा ५ तदधः एकोन ७ तदा ६ एवं ९-५-६ । ततः एकोन ४ तदा ३ एकाधिकाः सप्त ७ तदा ८ एवं ९-३-८ अथ नव ९ स्थाने पंचभावने १५-४-१ । ५-१४-१ । १-१-१-१७ । अत्रैक कोप्यधिकः १५-१९ इति द्वेधा एकस्मिन् कोशे स्थापनात् पंचकस्थाने पकभावने १६-३-१ एकोन ६ तदा ५-१४-१ एकाधिकाः ६ तदा ७ पुनः एकाधिकथं ४ तदा ५ पुन: एकाधिकाः सप्त ७ तदा ८ एवं ७-५-८ । इति तृतीय पंक्तौ उद्त्वे विंशतित्रयं ३-१०-७ । कोणे ९-१०-१ द्वितीय कोणे अत्रापि ११ स्थाने एकगणने समाधिः प्राग्वत् मूलमेकं एव तत्र मध्यस्थ दशानुरोधा- देकादश भावात् एवं ९ योजना आयतत्वे ९ योजना उद्भत्वे गतिद्वयं कोणयोः एवं सर्वाविंशतिवारं विशतय अत्र १३-७ एवं २० इयं योजना अदोलन सिंहासन यंत्रादिषु मध्य पंक्तौ कोशद्वय मीलनात्तावदक साधनात् तदनुसारेण तथा १-३-१-१५ इत्यादि योजना कोश चतुरंक मीलनात् जायते सा कमलाकार विंशति यंत्रे कोशचतुष्टय मेलनानुसारा द्वेघा शेषा योजना अपि सूत्रस्य गंभीरार्थत्वात् यंत्रेषु गतीनां वैचित्र्या- चावगम्याः ' भू विश्व १३ क्षण चंद्र १६ चंद्र पृथिवी ११ युग्मै क १२ संख्याक्रमात् चन्द्रांभोनिधि १७-१४ वाण षण् नव १५-१६-१९ वसू न ८ १८ दिक् १० खेचरादिषु ॥ अर्थ:-अहिं केटलाक ओम कहे छे के-भू विश्व इत्यादि पदोवाळा प्रथम कहेवायला विंशति यंत्र संबंधी पद्मावती काव्यमां यन्त्रन्यास अटले अंक सूचना वा अंकस्थापना कही नथी, परंतु भू जे अकाक्षरी मन्त्र छे, अने विश्व मे पदथी १३ अक्षरवाळो मन्त्र, अने इक्षण* ओ पदथी वे अक्षरवाळो मंत्र [ ईक्षण अटले नेत्र अर्थ होवाथी वे अक्षरवाळो मंत्र] छे, इत्यादि रीते अक्षरोनी गणत्री वडे मंत्रना भेदोनी व्याख्या करी छे, पण ते अहिं अल्प अटले गौण छे, कारणके अहिं तो यंत्रनो अधिकार चाले छे. काव्यमा क्षण अटले ६ ना अर्थ वाळो शद्ध कह्यो छे. अने अहिं ईक्षण शद वेना अर्थवाळो कह्यो ते पश्चात्नो शद्र विश्व छे तेनो वदले विश्वे होय तो तेभ थाय.

·॥ श्रीअर्जुनपताका॥ ९३ तथा १-१३-२। ११-१२-१ ले प्रमाणे पुनः अकाक्षर मंत्र गणनानी प्राप्ति होवाथी जो विश्व शब्दथी ३ विचाराओ तो पण १-३-२॥ ११-१२-१ थाय अने ते प्रमाणे 'संख्या' ओ शब्द वडे अक शब्द सहित १९ थाय, त्यारे तो तेटली संख्यावाळा अक्षरोनो ओटले १९ अक्षरोनो मन्त्र [विंशति मंत्र ] दोष वाळोज समजाय छे, अने ओ प्रमाणे तो षण नव चसुनी-६-९-८ से पदोमां नव अक्षर कया छे, अने पुनः खेचराशादिषु ओ पदोमा खेचर ओ पदवडे पण ९ अक्षर कह्या छे, तेथी द्विरुक्ति कथन दोष जाणवो, अने आशा अटले १० तेमज दिक् अटले पण १० अ पण द्विरुकि-पुनरुक्ति दोष प्राप्त थाय छे. तथा भू विश्व=१३ ईक्षण चंद्र-१२ चंद्र पृथिवी-११ अने युग्मैक १२ से पदोथी अमां पण विंशतिनी अज भावना विचारवी ( अटले सदोष विचारवी) इति तर्क विचार समाप्तः हवे द्विगुण गणत्रीवाळा विंशति यंत्रना गतिभेद कहेवाय छे. अत्रापि विंशति २० योजना--तत्र प्रथमं निरेकत्वे योजना अर्थः-अहिं [४० नी गणनीवाळा] विंशति यंत्रमा २० नी योजना आप्रमाणे त्यां प्रथम १ ना अंक रहित ३ आदि अंकोथी २० नी गणत्री थाय छे ते आ प्रमाणे- पहेली तीी पंक्तिमां [१३-१८-१९ मां ] ३-८-९ अटले २० ॥ वीजी तीस पंक्तिमां [१६-१०-१४ मां ] ६-१०-४ ओटले २० ॥ श्रीजी तीछी पंक्तिमा [११-१२-१७ मां] ११-२-७ अटले २०॥ १ भू-१ विश्व-१३ इक्षण-२ चंन्द्रचंन्द्र =११ पृथ्वीयुग्म=१२ एक-१ [अथवा एक-१ ४० ४० ४० ४० rol १३. १८ १९ अने संख्या-९-१९) १५ ४० १० १४ ४० 7 एक-१ संख्या-९ अटले १९ इति द्विगुणांक विंशतियंत्रे १० " १२ . . ४० ४.

·९४ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ पुनः अ प्रमाणे अध:पंक्तिमां [ अटले १३-१६-११ इत्यादिरीते ] ३-६-११ अटले २०॥८- ०-२ अटले २०॥९-४-७ अटले २०॥ पुनः वेविदिशि पंक्तिओमां ३-१०७ अटले २०॥९-१०-१-२० ॥ओ प्रमाणे आठ प्रकारे अकना अंक रहित * गणत्री करी अहिं विदिशानी पंक्तिमा ११ ना स्थाने जे वे अकडा छे तेनो गुणाकार करतां' अक अके एक ' ओ प्रमाणे लोकमां अक बडे [कोईपण रकमने ] गुणवाथी जवाब तेनो तेज आवे छे, माटे शास्त्रमा १ ना अंकने संख्यानी विवक्षा नथी अटले १ ने संख्यामां गण्यो नथी, कारणके ओक छे ते पोते वस्तु स्वरूप अटले स्वाभाविक छे, कारण के स्वात्मलाभमां (अटले ओकना ज्ञानमां) परनी [बीजी] वस्तुनी अपेक्षा नथी होती. ते कारणथी सिद्धान्तनुं पण वचन छे के लहु सखिजं दुचिय' लघु संख्यात [ अटले ओछामां ओछी संख्या ] निश्चय बेज छे. ॥ भू विश्वादि विंशति यंत्रनी २० गति. ॥ अर्थ:-हवे भू विश्व इत्यादि पदोवाळा पद्मावती यंत्रनी वीशनी गणत्री २० रीते थाय छे, ते वीस गतिओ श्रीगुरुना उपदेशथी आ प्रमाणे जाणवी. ॥४३॥ अर्थ:- अहिं १३-१८-१९ ओ पहेली पंक्तिमां ११ रीति आ प्रमाणे- ३-८-९ अटले २०–ओ त्रण अंकथी १-०८-१ २०-- ३-७-१-९ २०-- चार अंकथी (अहिं १ न्यून ८ अटले ७ छे.) १३-१७ २०--अमां १ न्यून करवानी रीति वाण षण नव से १-१९ २०--सूत्रथी बाण=५ न्यून ६ अटले १४ ओ प्रमाणे अकाधिकपणामां पण अज सूत्र जाणवू अने १ उमेरवानी तथा १ वाद करवानी विधी ज्योतिष शास्त्रादिकमां प्रसिद्ध छे. " १ " " " अहिं १० अने ११ ना अंकनो अकठो प्रक्षिप्त नथी पण स्वाभाविक छे माटे ते गणत्रीमां लीधो छे. अने १२-१३ इत्यादिमांना अकडो प्रक्षिप्त होवाथी ते गणत्रीमा लीधा नथी. कारणके २ थी १ सुधीना स्वाभाविक अंक गणवा.

·/ ॥ श्रीअर्जुनपताका॥ ९५ . हवे नवा स्थाने [ १९ ने बदले ] ५ नो [१५ नो] अंक विचारतां १३-१-१-५ अटले २० ॥ १-१८-१ अटले २० ॥ १-३-१-१५ ओटले २० थाय छे. अहिं अंकोने छूटा पाहवानी रीतिने जणावनार वाणरूप वसु दिग् दिग् अज पाठ [ पद्मावती काव्यमां कह्यो छे ते ] जाणवो. हवे वाण षम् नव अ पाठथी पांचना स्थाने ६ विचारी तो १३-१-६ अटले २० तथा १-३-१-८-१-६ अटले २० तथा ३-१-१६ ओटले २० ओ प्रमाणे उपरनी पहेली २० नी योजना अगिआर प्रकारे थई. अने काव्यमां कहेला जैश्वर्य रक्षण लक्ष्मी अने भारती से चार मांथी अग्मिखूणामां ब्रीजा कोठामा १५ नो अंक जैश्वर्य माटे १६ नो अंक रक्षा माटे अने १९ नो अंक विद्यानो माटे स्थापवो. अर्थ:-मध्य पंक्ति १०-१०-१४ मा २० नी गतिओ आ प्रमाणे-१६-०-४ अटले २० ।। ६-१०-४ ओटले २०॥ ६-०-१४ अटले २० ओ त्रण रीति मध्य पंक्तिमां थई. तथा ११-१२-१७ मे निचेनी पंक्तिमा ११-२-७ अटले २० ॥१-१२-७ अटले २० ॥ १-२-१७ अटले २० ॥ जे प्रमाणे नीचेनी ओ पंक्तिमां पण अण योजना दर्शाची. प्रमाणे आयत गति। तीच्छी दीर्घ पंक्तिनी पद्धति ] नव गति मे २० नी योजना दर्शावी, अने शेष [ आठ] रीतिओ अंकना विषमपणाची अधिक जाणवी. (हवे उर्ध्व गतिले २० नी योजना विचारतां) पहेली १३-१६-११ नी पंक्तिमा १३-६-१ अटले २० ॥३-१६-१ अटले २०॥३-६-११ अटले २०॥ मे प्रमाणे पहेली उर्ध्व पंक्तिमा त्रण गतिले २० थाय छे. यीजी १८-१०-१२ नी उर्ध्व पंक्तिमा १८-०-२ अटले २० ॥ ८-१०-२ अटले २० ।। ८-०-१२ अटले २० ॥ ओ रीते मध्य पंक्तिमांत्रण रीति थई. मीजी १९-१४-१७ नी उर्ध्व पंक्तिमां ९-४-७ अटले २०॥ तथा १४ मांना ४ ने अक अधिक गणतां ५ गणी अने तेनी नीचे १७ ना ७ ने १ न्यून करी ६ गांजे तो ९-५-६ अटले २० थाय. त्यारयाद अ चारने ओक न्यून करी ३ गणी अने ओ सातने अक अधिक करी ८ गणी त्यारे ९-३-८ अटले २० घाय. वळी ओगणीसना नवने स्थाने ·९६ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ५ विचारी ओ तो १५-४-१ अटले २० थाय ॥५-१४-१ अटले २० ॥थाय. अने १-१-१-१७ अटले पण २० थाय, अमांत्रण अकडाने बदले चार अकठा गणवाथी ओक अकडो अधिक गण्यो तेनुं कारणके ओगणीसना कोठामा १९ अने १५ ओ बन्ने अंक स्थापना थाय छे ते कारणथी ओ अकज कोठाना ये अकडा गण्या. वळी ओगणीसना कोठामा १९ अने १५ नी अंकस्थापना कराय छे ते पंदरमा ५ ने अंकने ६ सदृश्य गणी त्यारे १६ नो पण अंक आवे तेथी १६-३-१ अटले २० [ अहि चौदमांना चार ने अक न्यून करी त्रण गणेला छे ] पुनः ओ६ ने अक न्यून करी५ गणी तो ५-१४-१ अटले २० थाय. तथा ओ छ ने अक अधिक करी ७ गणीओ [सत्तरमांना] सातने अंक अधिक करी ८ गणी त्यारे ७-५-८ अटले २० थाय ओ प्रमाणे त्रीजी उर्ध्व पंक्तिमा व्रण रीते [अने न्यूनाधिक पद्धति सहित ९ रीते ] वीसनी योजना दावी. विदिशिपंक्तिमा ३-१०-७ अटले २०, अने पीजी विदिशिमां ९-१०-१ अटले २० थाय छे. अहिं पण ११ ना स्थाने १ गणवाना कारणहूँ सम्प्रधान पूर्वे कहेली रीते विचारवं. अमा मूळ अंक १ ज छे ते १ मां मध्य कोठामा रहेला १० ना अनुरोधथी [अनुसरणथी] ११ थयेला छे. ओ प्रमाणे जे विंशति यंत्रमा नव योजना (नवगति) आयतगति- वाळी, नव योजना उर्ध्वगतिवाळी अने वे योजना विदिशिगतिवाळी थवाथी वीस रीते २०-२० थाय छे ॥ इति विंशति गति भेदाः॥ अमां १३-७ अटले २० ओ योजना गति अदोलान सिंहासन यंत्रादि मध्य पंक्तिमां घे कोठाना अंक मेळववाथी तेटलो अंक [२० नो अंक] सिद्ध थाय छे, अने ते अनुसारे तेवी रीते १-३-१-१५ इत्यादि योजनाओ कोठाना [त्रण कोठाना ] चार अंक मेळववाथी थाय छे, अने ते कमळाकृतिवाळा विंशति यंत्रमा चार कोठाना चार अंक मेळववाथी अनुस्वारे शेष योजनाओ पण जाणवी. कारणके सूत्र [भू विश्व क्षण इत्यादि पदवाळु काव्य ] गंभीर अर्थवाळु होवाथी अने यंत्रोनी गतिओ १ १ अदोलन अने सिंहासन अ यंत्रना भेद विशेष संभवे छे. .

·॥श्रीअर्जुनपताका ॥ ९७ १ विचित्र होवाथी प्रमाणे शेष योजनाओ ( २० योजनाओथी उपरान्तनी योजनाओ) जाणवी [ परन्तु गणत्रीमा २० योजनाओनुंज ग्रहण कराय छे.] एतत्काव्यनिबद्ध शुद्धचरणा-यंत्रं स्फुटं विंशतेः । संसूत्यार्जितपुण्यतो विजयतां श्री तीर्थकृच्छाशनं ॥४४॥ अर्थः-भूविश्व-१३, क्षणचंद्र=१६ चंद्रपृथ्वी=११ युग्मैक १२ ओ संख्याना क्रमथी तथा चंद्रांभोनिधि-१७ अथवा १४ बाण=१५ षण्=१६ नव-१९ वसु-१८ से चार अंकमां चंद्र पदनी अनुवृत्ति होवाथी १ नो अंकयुक्त कराय छे. ] दिक्=१० तथा खेचराशादिषु' से पद अनेक अर्थवावं पूर्वे कहेवाई गयुं छे तेथी अहिं अनो अर्थ कह्यो नथी. ] पदोवाळा पूर्वे कहेवाई गयेला काव्यमां रचायेला शुद्ध चार चरणोथी २० नो यंत्र जे रीते प्रगट थाय छे ते रीते २० नो यंत्र प्रगट दर्शावीने उपार्जन करेला पुण्यथी श्री तीर्थंकर भगवंतनुं शासन विजयवंत वर्तो. ॥४४॥ तद्वाणरूप वसुदिक् । दिक् पाठोपिसमार्थितः ॥ वाण षणू मुनि वस्वाशे-त्येव पाठो विसाध्यतां ॥४५॥ वळी ते पाठमांथी बाण-५ रूप=१ वसु-८ अने दिक्-१० ओ पाठ पण समर्थित कर्यो [प्रगट कर्यो ] तथा बाण षण्=६ मुनि-७ वसु-८ अने आशा ४ अ पाठ पण सिद्ध कर्यो ते जाणयो. ॥ ४५ ॥ वाण दक् श्रुतयो दिग् दिग् । एवं पाठोपि चिंत्यताम्॥ दृग दर्शनानि षड् धातुः । श्रुतयोष्टेतिभावनात् ॥१६॥ तथा वाण=५ दृक्-६ श्रुति-८ दिग् दिग्-१०-१० अ पाठ पण विचारवो. अमां दृक अटले दर्शन ६ छे, अथवा छ धातु छे, तेमज श्रुतिओ ८ छे से भावनाथी अहिं दृक् अने श्रुति शब्द जाणवा. ॥ ४६॥ T .

·९८ ॥ श्रीअजुनपताका ॥ . गति वैचित्र्यमन्यत्र । यंत्रे पंचदशात्मके ॥ दृश्यते लोक बोधाय । तदिहापि निदीत ॥४७॥ अर्थः-वळी वीजा प्रकारना पंदरीया यंत्रमा गतिने जे विचित्रता देखाय छे ते विचित्रगति अहिं पण लोकमां ज्ञान थवाने अर्थ दर्शावाय छे ॥४७॥ अत्रषड् द्विसप्तयंत्रे कोणगतिः ७-३-५ द्वितीय कोणगती ६-३ मेलने नव व्यावृत्त्य पुनः षड् गणने १५ भवंति द्वितीये ४-१०-१ अस्मिन् यंत्रे सिंहासनादि यंत्रवत् मध्य पंक्तिकोश द्वयादपि पंचदश पूरणात् यंत्राणां गति वैचित्र्यदर्शनादेव विंशतियंत्रं श्रद्धेय मिति भावः एकत्र कोण गतौ न्यूनाधिकत्वे प्यदोषात अर्थः-अहिं ६-२-७ ओ अंक स्थापनावाळा पंदरीया यंत्रमा विदिशागति ७-३-५ अटले १५ अने बीजी विदिशागतिमां ६-३ अटले ९, अने पुन: पाछावाळीने ६ गणतां [६-३-६ अटले । १५ थाय छे. वळी वीजा प्रकारना पंदरीया यंत्रमा ४-१०-१ अटले १५ ओ पंदरीया यंत्रमा सिंहासनादि यंत्रनी पेठे मध्य- पंक्तिमा [ अटले वीजी उर्ध्व पंक्तिमां] बे कोठाना अंकथी [१०-५ थी] पण १५ नो अंक पूर्ण थाय छे, तेथी प्रमाणे यंत्रोनी गति विचित्र देखीने २० नो यंत्र पण विचित्र गतिवाळो होय अवी श्रद्धा करवी. तात्पर्य ६ २ १० १ ३ २ ५ १० Sor १५ १५ ܩ ८ ३ ५ २ १५ ४ २ १ ६ ८ ९ १ ३ ६ १ ६ २ २ १५ १५ १५ ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ९९ छे. [ अर्थात् जेम १५ ना यंत्रो विचित्रगति वाळा दर्शाव्या तेम २० ना यंत्रो पण विचित्र गतिवाळा होय अम जाणवू] जेथी अक विदिशिग- तिमा अंक न्यून होय (१९ वा १६ ना बदले जेम १५ होय) अथवा अधिक होय [१५ ना बदला १६ होय अथवा १९ होय ] तो पण तेमां कोई प्रकारे दोष नथी ओम जाणवू. चंद्रांभोनिधिवाणाः षण्-मुनयो वसवो दिशः ॥ एवं पाठेपिसूत्रार्थः । साधनीयोनया दिशा ॥४८॥ अर्थ:-तथा चंद्र=१ अंभानिधि-४ [वा ७] बाण ५ षण्=६ मुनि-७ यसु-८ दिक्-९ ओवा पाठथी पण सूत्रनो अर्थ [ पद्मा काव्यनो अर्थ ] आ रीति सिद्ध करवो [ ते कहेवाय छे] ॥४८॥ भू विश्व १३ क्षण चंद्र १६ चंद्र पृथिवी११ युग्मैक १२ इति इश १ उदग् २ वायु ३ वरुण ४ स्थान चतुष्टये अंकैः पुरित संख्या क्रमादिति ११-१२- १३-१६ इत्यंककमात् शेषाः १४-१७-१८-१९ एतेका यथायोगं स्थानेषु धार्याः तत्रापि वाणषण् इति संज्ञया ११ तत्संमुखे १९ पुनः १२ संमुख कोशे १८ पुनः १३ संमुखकोशे १७ पुनः १६ संमुखा १४ इत्यत्क्रमादक न्यासः अत्रपंचदशांक: पंचकषकयोः सावत्षिोडशांतर्भाव्यः एवं अष्टषुस्थानेषु पूरितेषु मध्य दिशोदशइत्यतोयंसूत्रार्थः संपन्नः चंद्रेनयुक्ताः अंभः जलंकूप १ नदी २ तटाक ३ आकाश ४ स्थानभेदाच्चतुर्धा यद्वा अंभः शद्वेन जलं तस्यस्थानं समुद्राश्चत्वारः निधयो नव बाण ५षमुनय सप्त वसवोष्ट तान्मध्ये दशग्वेचरा गृहास्तेपां इशानादिदिक्षु इमान्मंत्रान् रहस्यानि ध्यायामीति ' मंत्ररहस्य वार्तायाभित्यमरः' नतु मंत्रान् पाठ- रूपाक्षर मंत्रान् इतिअत्रध्यानाधिकारेण यंत्र लक्षणरूपध्यानाव लंवनात् पदस्थध्यानात् रूपध्यानस्याधिक्यात् एतेन 'चंद्राभोनिधि पाणषणमुनि वसून्' इतिपाठसिद्धिः एवंअन्यत्रापि भावनीयं अर्थः-भू विश्व=१३, क्षणचंद्र १६, चंद्रपृथ्वी ११, युग्मैक १२ मे चार अकस्थानोने अनुक्रमे ईशानकोण-उत्तरदिशा-वायव्यकोण-अने पश्चिम दिगा चार दिशाना कोठामा स्थापवा. संख्याना क्रमधी अे अंक-

·॥ श्रीअर्जुनपताका ।।
"
१३
१८
१६
។
१६
१०
१४
११
१२
२०
स्थानो ११-१२-१३-१६ थाय छे. जेथी मे क्रमथी रोष रहेलां अंकस्थानो
१४-१७-१८-१९ जे अंकस्थानोने यथायोग्य कोठाओमां स्थापवा.
वाणषण् ” ओ संज्ञावडे [५+६= ] ११ स्थापवा, अने तेनी सन्मुख
१९ नो अंक स्थापवो, [ अर्थात् विदिशिपंक्तिमां
सन्मुख स्थापवो ]. पुनः ज्यां १२ स्थाप्या छे तेनी
सन्मुख १८ स्थापवा, ज्यां १३ स्थाप्या छे, तेनी
सन्मुख कोठामा १७ स्थापवा. पुनः ज्यां१६ स्थाप्या
छे, तेनी सन्मुख कोठामा १४ स्थापवा, ओ प्रमाणे
अनुक्रमे अंक स्थापना जाणवी. अमां १५ नो अंक ते पांच अने छनी
सदृशता गणवाथी १६ ना अंकमां अंतर्गत जाणवो. ओ प्रमाणे आठ
कोठा पूर्ण थयाबाद मध्यकोठामां दिशः=१० स्थापवा, ते कारणथी
सूत्रार्थ से प्राप्त थयो के चंद्रांभोनिधि-चन्द्र ओटले १ सहित अंभ-जळ
ने कूवा-नदी-तलाव-अने आकाशना भेदथी ४५ कारनुं छे. अथवा अंभ
अटले
जळ,
जे
समुद्र
ते ४ छे ( अर्थात् समुद्र संज्ञाथी ४ नो
अंक गणाय छे ), त्यारवाद निधि अटले ९, वाण अटले ५, अथवा ६.
मुनि अटले ७, वसु अटले ८ ते सर्व अंकोनी मध्ये दश [१०] तथा
वेचर अटले गृहो ते ओने ईशानादि दिशाओमां स्थापवा. अप्रमाणे जे
मंत्रान् रहस्योने ध्यायामि हुं ध्यान कर छु. “ मंत्र" ओ शब्दनो अर्थ
रहस्यवार्तामा [ गोप्यवातोमां] प्रवर्ते छे अम अमरकोशमां कहयुं छे.
परंतु अहिं मंत्र अटले पाठरूप अक्षरवाळा मंत्र नहिं, अ प्रमाणे अहिं
ध्याननो अधिकार होवाथी मंत्रणा लक्षणवाळा रुपध्याननुं आलंबन छे,
कारणके पदस्थध्यानथी पण रूपध्यान [ रुपस्थध्यान । अधिक छे,
व्याख्याथी " चंद्रांभोनिधि वाणषण् मुलिवसुन् ” पाठनी सिद्धि धई
ओ प्रमाणे अन्यत्र [ रोष सर्व प्रकारना विशतियंत्रोमां] पण अ पाठना
मन्त्र अटले रहस्यो यथायोग्य विचारवां.
तेनुं स्थान
7
तपागच्छेशसूरीश । विजयप्रभसेवकः ॥
कृपाविजयधीराणां । शिष्योर्हच्छासनश्रिये ॥ ४९ ॥

·आत्मज्ञानका खजाना. प्रियविज्ञ पाठकवृन्द- आपको वह जानकर हर्ष होगा की, आपने जैन समाजमे आज तक गीता जैसे पका अवश्यही अभाव था. सौभाग्यकी बात है की जिसकी पूर्ति आप महानुभावाके ममक्ष • “ अहंद्गीता" प्रथकी चतुर्थ आवृत्ति के साथ प्रकाशित हो रही है, वैष्णव धर्ममें भगवद्गीताको कितना मान है अर्ह होता भी मानव समुदायके लिये वैष्णव गवद्गीतासे कहीं अधिक उपयोगी सिद्ध हो सकती है यदि विज्ञ पाठकोनें इसे आपनायाना। कि यह अहङ्गीता जिस अध्यात्मज्ञानरूपी सुधा रतसे ओतप्रोत है वह अद्वितीय है श्रीगौतमस्वामी प्रथमही प्रश्न कहते है कि भगवान योगियोंका और गृहस्थोका मन वशमें ो जाता है तो क्या कोई इसकी विवि है उत्तरमे विश्व वंदनीय प्रभु महावीर भगनान विधि तलाने हुये क्या कहते है, यह प्रयकी आदिमे आपके दृष्टीगोचर होगा 14 विशेशमें आपको ईस अथकी प्रशसा लेखणीहारा क्या करू पाठक आप इसको खरीदकर एक वक्त ईसका जरूर मनन करें मुल कीमत रू. ७ भेट कीमत रु २ - . प्यारे भाईयों ? क्या ? आपको आकाशकी सैर करनी है ? सो फीर आप क्यों बिचार करते हों. श्रीमहावीर प्रथमालासे आकाशगमीनी औषधी कल्प मगावो ताकी आपकी मनकी मुराद पुरी होगी अगर आपको वशीकरण चहीये तो इसी कल्पके साथ गोपीचक्र नामका कल्प दिया है ईस कल्पके द्वारा पत्थर हृदयभीमोम हो जाता है. ओरईसोमे लिखी हुई औपचाओमे जलस्र्थभन अग्नि स्थभन आदि कार्य सिद्ध होते है. यह ग्रंथ मुश्रावक नागार्जुन का बनाया हुवा है तब इसके बारेमे विशेष क्या लिखे. मुल कीमत रुपीया १५ व भंट कीमत रुपीया ७॥ मिल्नेका ठिकाना.-एस्. के. कोटेचा, धुलीया, -- ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ १०१ . अर्थः-श्रीतपागच्छना अधिपति आचार्य श्री विजयप्रभसुरिना सेवक कृपाविजय धैर्यगुणवाळा तेमनो हुँ शिष्य ते श्री अहत् शासननी शोभ अथवा लक्ष्मी माटे थाओ. ॥ ४९ ॥ श्रीमेघविजयप्राप्तो-पाध्यायपदविश्रुतः ॥ भू विश्वेत्यादि काव्यस्य । व्याख्यानं चकृवानिदम् ॥५०॥ अर्थ:-प्राप्त धयेला उपाध्याय पदवडे विश्वत-प्रसिद्ध अवो हुँ श्रीमेघ विजय उपाध्याय तेणे आ भू विश्व” इत्यादि पदवाळा पद्मावत विंशतियंत्रना काव्यनी विशेषव्याख्या करी ॥५०॥ इति श्री पद्मावतीस्तवन मध्यस्थ भू विश्वेत्यादिकाव्यस्य विवरणं समाप्तम्.

·१०२ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ परिशिष्ट नं. नं.१ २ ९ ६ ९ २ १० ३ ३ . १० २ १० ५ ४ ० ६ . १ | ६ ५ . १० . १५ १५ १ १० ५ -- ० ५ ६ ६ ४ १० २ २ ३ . १५ १५ १५ २ १ ४ १० १ २ १० १० . ३ ३ ८ १५ २ ९ २ १० १ १० १ १५ १५ १५ १ ७ १ १ ૬ १ ८ ३ ८ ३ ९ ९५ १५ १५ १५ ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ । ११ २ २ १२ १४ १२ ३ १० ६ १० १४ ११ १३ -- १२ ८ ३ १८ १० ८ १८ २१ १३ १ १ ८ १ ४ २ ७ २ ३ ६ १ १ ३ . ७ ४ ८ ५ द ८ १ ५ २ ८ १ ६ १० २ १- ३ ६ سم १ ४ १० - 4 ८ ६ ८ न १ 10 ८ २ ७ २ ८ १२ AA १२ ३ " २६ ·१०२ ॥श्रीअर्जुनपताका ।। परिशिष्ट नं.१ ० ९ २ १० ३ ३ १० १० ८ २ ६ ५ ४ १ १ १ . . १० N १५ १५ १५ १५ १ १ ६ ० २ ५ ६ o १० २ १० २ २ ३ १५ १५ १५ ८ १ १ २ ६ ६ १० २ ६ २ ४ ८ १५ ६ ३ १० . १० ५ १ ४ १ ६ १५ २ ६ ७ २ ६ १ ८ २ ६ ८ P १ ३ ९ १ . ३ ८ ८ ६ १५ १५ १५ १५ ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ १०३ ८ ११ २ १६ २ १२ १४ १२ १० १४ ११ १३ ८ ६ १२ ३ १८ १० ३ ។ ३ १ ८ ३] १ ७ ४ २ ७ ८ ~~ ३ ३ ६ १ ९ -- ३ २ | ५ ४ ८ ३ ५ ८ १ ९ ८ २ ८ १ २ ६ 4 २ 1. ३ " ३ ४ ४ १० २२ १ 10 ६ ८ न 10 ८ , ७ ८ २ ८ २ " १२ ३ ६ १२ ३ ४ १ ६ २६ ·१०४ ॥ श्रीअर्जुनपताका १ ११ ११ --- १ १२ १० १० २ २ - १३ ३ १३ ३ ६ १४ ३ ६ ४ १२ २८ १ १२ १ १३ १ १० १३ १० २ ११ २ १० १२ २ ११, १२ १४ ३ ६ १५। ३ ३ ८ ५ १३ ९ ३२ ३० १४ १० न १३ १९ १५ -- ११ । १३ २ '१० | १२ १४ ९ १७ १६ ३ १६ . ११ ९ ४ १५ २३ १२ १० ૧૨ ४. २८ ३ २२ ८ ११ १२ ६ १४ .३ २० १४. ५ १३ १२ ६ ·॥ श्रीअर्जुनपताको॥ १०५ २५ ४ १९ ५ २३ २२ ३६ ३० 10 २२ ३० १८ २६ سم २५ ७ १४ २९ १४ ३४ ६ १८ , Ah ११ ८ २ २४ १ १२ ३ . २ १२ २८ १३ १४ سع ६ - ३६ ३ १४ . ३४ " १ १० १५ १ १४ १५ ५ , २ ११ " ६ " M १२ % । १२ ६ 10 , १० १२ ॥ १५ ८ ७ १४ ११ । १२ ३ " १३ ४ ३ १२ ६ १५ ३ ३४ ·॥श्रीअर्जुनपताको । १ १५ . १५ 1 द १४ २ १४ ४ २ १३ ६ १२ ३ ६ ३ १२ १३ 1 १६ १६ ३४ १४ 1 १० १५ ८ ६ १ १२ AL १६ سم ३ १४ ५ १३ १२ १२ २ १५ ११ १४ ३४ ३४ १ ? १४ १२ १३ १३ १२ १० ३ ६ १५ १ । १४ १५ १३ १२ १६ ३४ न १ ८ प . ८ ३ १४ , १२ १३ ३ १३ १२ ." १३ ७ १ 4 १५ १५ ५ २ १२ " ३४ ३४ ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ १ १ ८ २ १ १४ १ ८ ३ १३ ६ ३ ११ १६ १४ ११ १२ ६ १६ १० १५ १० १५ १४ ४ १ १ १२ ११ १ १३ १३ १४ ८ १६ १ * | १४ ११ १६ ३ ८ ३ १५ ७ १६ ४ १० ។ ६ १० ११ : २ १२ १५ ३ १४ ३ ३१ १ ८ १० १५ १ १ १३ ८ १२ १३ ३ ६ १६ ४ . ११ १४ २ १५ २ ११ १४ ६ १० ४ १४ ६ १० ३ १५ । १२ १ १६ १ १४ ८ १२ ८ १२ । ७ . ७ ११ १० ३ . १५ २ ३४ ·१०८ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ १३ १ ८ १ १२ ८ १४ । ११ १६ २ ३ १५ १० ३ १५ ४ १० ३ ६ ९ - ७ ११ २ १४ २ ११ ४ ७ १६ / १० १२ १ १५ १२ ६ १५ - १ ९ १०।८ ४ ६ ११ १० १५ ३ २ ११ १५ १४ २ -D ७ १४ A or ७ } १६ १ १६ ११ १ १ ६ २ ८ १५ ७ ४ १३ १० ८ १२ ३ ११ १३ ८ ३ ४ ४ १३ ६ ११ १२ ४ ३ ३ १५ १२॥ ७ ० १ १५ ४ १ १ १६ ११ ६ १४ " ५ ८ १० ४ ४ ११ १३ ३ २ १६ । २ ह V ९ ८ ३ स ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ १०० १ १६ ११ ४ ११ ६ १ १३ ३ . १४ ११ ३ १० ५ १५ १२ २ १२ १३ ८ १५ २ १० १३ १२ १५ ३ २ १४ ३ ३ ३ १ १६ ११ ६ १ १४ १२ १६ १३ . १० १२ ११ १५ ૬ १३ ११ ८ २ ८ १५ १४ ३ ३ १० ३ १४ ८ ३ ९ ३४ १४ . ७ १ १३ १० १६ १६ १ १० ८ १५ १२ ९ ६ १ ११ ११ ८ १५ १४ ३ १० १२ 2 ३ १४ ३ १२ १३ ६ ११ १४ ४ १५ १ ६ -- ११ १३ ४ ११ 3 ८ 10 ५ १२ - ३ ३ २ १० र - १२ ८ १४ ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ १६ १ १३ ४ १ ។ ११ १६ १ ६ ५ १२ १४ १० १ ११ ३ ६ १५ ३ ८ ३ १० ७ ९ ७ १० ११ ६ १५ १२ ३ २ १५ १४ ३४ ३४ ३४ १ १२ ६ १५ १ १ १३ १६ १२ १४ ५ १०.३ ११ ६ १० ११ ६ १३ ११ २ ५ १४ ३ १५ २ ९ १५ ८ १४ १२ । ३४ ३४ ३ ६ ११ १६ १ ११ १ ६ १ १३ | १६ १६ ४ ८ १४ १० १३ १२ ९ ३ १५ ३ २ १४- १२ १० ८ ७ ११ ur لیے ७ १० १५ ८ १५ १२ १४] ३४ ३४ १४ १ १० १ १२ १६ १४ २ १२ ३ ११ १३ ११ ६ ११ ३ ૬ १६ १० ३ ३ ८ . ९ ૬ १५ ८ ·॥ श्रीअर्जुनपवाफा ॥ .१११ १ १० १६ १ १६ १० १५ २ ११ ८ १२ १३ । ६ ८ १५ १४ ३ १५ १० १२ ३ १४ १२. ३ ११ ६ ३४ ३४ ३४ १६ ६ ११ १ १४ १२ १ १० १५ ८ १३ ११ २ १३ १६ १२ ५ २ ६ १२ ३ ६ १३ ८ १४ १६ ३ १४ ११ ३४ ३४ १ ८ १० १ १० १ १४ ११ ८ ११ ४ १४ ११ १२ ७ २ १३ १२ ६ ३ ८ २ १६ J १६ ૨ ४ १२ १३ १५ ३ १४ १ १० ८ १४ ११ १३ ८ ११ १६ १ ६ १४ ११ १२ १३ ७ ९ ३॥ १२ ३ ६ ·“११२ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ ។ १२ १३ १ ८ १ १२ १३ ११ ८ २ १४ ५ ४ १० १५ ११ १४ १ ५ १५ ३ ६ ६ ६ १० १५ ३ १६ १२ २ १३ ३४ १ १२ १३ १ १५ १ ११ ६ 이 २ ९ ३ १४ ११ ३ १३ १५ १० ६ ९ १४ ७ १६ १३ २ ११ १२ ३४ ३ १५ १० १ 10 १५ 1 ८ १० १५ ६ } १३ १३ ३ १२ ६ ३ १२ १६ २ १६ ९ १४ १४ ४ १६ १४ ११ ३ ३४ - ११ १४ १ ८ १४ ८ १२ . १६ ३ ६ १३ ३ १० १३ १४ १२ १६ २ १५ ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ १ ८ १२ १५ ६ १० ३ १५ ३ -/-/ -/-/-/- 1-31 1-1- 19 . " १६ . ३४ १ १४ १५ 10 ८ ११ ८ 10 १६ २ ( 10 1:/5 -- १२ १४ ३ २ १३ १२ ३ १३ -- ३४ " १४ ११ १ ८ १४ १५ १५ १० १२ ३ १४ ११ १२ २ ؟ १६ ७ १६ २ ६ १६ १. १२ ३ १३ ३४ ३ ४ . १५ ८ १० १० ८ 19 ७ ८ स १० १२ १४ ६ १२ ३ ११ ४ | १३ १६ श ·११६ ॥ श्रीअर्जुनपताका ।। ५ १५ ६ १५ 6 १५ १४ १२ ८ १० ५ १२ " १० ११ ५ १३ ३ ६ १३ ३ १ ३ २ १२ ७ ८ ५ ។ ११ ६ ६ १६ १४ १ १५ १४ ४ १४ ८ ९ ३ I ३ ८ 10 ११ ५ १५ ५ १२ ९ १२ द १. १३ N ११ १३ । १३ ३ २१६ ३४ १ ९५ १२ ur १ १२ ६ ६ १५ १ १२ ४ ८ १३ ३ ५ ८ ० १३ سه २ १६ ५ १६ है ११ २ द १४ ४ ८ ११ २ १३ १ १ ८ ८ १ १४ १ १२ ६५ ८ ६ १० १ ३ ६ १३ ८ - १२ ३ ३ १५ ६ - ४ 8 ६ १३ ८ १३ १५ ३ १ १ ·।। श्रीअर्जुनर्पताकी ॥ ११७ १ १४ १२ १ १४ १५ १ १५ ६ | १२ ११ ८ ११ ५ १४ ९ ७ २ २ १६ ३ ११ ३ १६ १२] ६ ८ १० ३ १३ ३४ ५८ ४० ४० ४२ ६० ४८ ४४ ६० ४२ ४२ ६० ४८ ५८ ४० १५० १५० १५० ५९ ५२ १८ ४० ६० ४४ ५६ ४२ ५६ । ५२ १५० १५० १५० १५० १ ५२ ३२ . ३० - ४८ ३४ १५० १५० १५० ७० १८ ४८ ४८ ६८ १२ ५२ १५० ·१२० ॥ श्रीअर्जुनपवाका ॥ ५५ - ३५ ६५ ४५ ६५ ६० १५० १५० १५० ३५ ४५ ६५ ६० ४५ ४५ ३५ ६० ६५ ६० ३० ६० ३० ४० ३५ ३५ ४० ५५ १५. १५. १५० १५० २० ६० . १०. ६० . . १०.५० ८. १० १०० ४० ४० १५. १५० १५० १० ४० १०० १०० ८. २० ० ८. २० ४० ८० to १५० १५० ९५० १५. देडसो यंत्रोका भेद दोसो होता है उसका नमुना दाखल ७२ यंत्र दिया है. बाकी सब गुरुमुससे समज लेना. -- ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ १२१ परिशिष्ट नं. २ ॥ अथ श्रीमहावीर जिनस्तोत्रं प्रारभ्यते ॥ ( मूलकर्ता-श्रीपादलिप्तसूरिः. टीकाकार-श्रीपुण्यसागरवाचकः) प्रणतसुरनरालिव्रातपादारावदं । विदितसकललोकालोकसद्ज्ञेयवृंदम् ॥ सविनयमथ नत्वा वर्धनानं जिनेशं । किमपि विरचयेऽहं तत्स्तवस्यार्थलेशम् ॥१॥ पूर्व तावत् श्रीपादलिप्तसूरयोऽनेकयोगसिद्धा महांतः प्रभावकपुरुषा आसन् , तदन्वये सकलज्ञानविज्ञानविज्ञाः श्रीपुण्यतिलकसूरयो विह- रंतोऽवंतीपुर्या समेताः. तत्र च श्रीविधिपक्षगछाधिराजसरखतीलब्ध प्रसादश्रीमन्महेंद्रसिंहसूरयः संति, तेषां महिमानं सकलनागरिकजन निकरवदनकमलालंकारायमानं श्रुत्वा विद्यामदध्मातचित्ता श्रीपुण्यतिलक सूरयो बादलिप्सया श्रीगुरुसमीपमागताः तैरुक्तं च भो मया सह चादो विधेयः. तदा श्रीगुरुभिरुक्तं ? किं वृथायासेन वादेन ? प्रयोजनमनुद्दिश्य मंदधियोऽपि न प्रवर्तते. तदा श्रीपुण्यतिलकसूरिभिरुक्तं किं वृथायासः ? यो यं जयति स तं शिष्यीकरोतीत्यावयोः संधा, तदा गुरुभिरंगीकृतं, प्रारब्धश्च वादः, श्रीगुरुभिर्मुहूर्तादेव ते जिताः. ततः श्रीपुण्यतिलक- सूरयः स्वं धन्यं मन्यमानाः श्रीगुरून् प्रणम्य संस्तूय च शिष्या जाताः. श्रीगुरुभिरपि तेषां महत्त्वरक्षणार्थ दीक्षां दत्वा शाखाचार्यत्वे स्थापिताः. तत्पूर्वजानां च श्रीपादलिप्तसूरिणां विरचितमिदं वीरजिनस्तोत्रं सप्रभावं पहुयोगसिद्धिसंपन्नं दृष्टा श्रीसप्तस्मरणमहास्तोत्रेषु तृतीयमहास्तोत्रं स्थापितं, महत्त्वं चास्य स्तोत्रस्यानेकयोगसिद्धिमहत्वेन समहिमत्वेन च ज्ञेयं, श्रीउपसर्गहरस्तोत्रवत्, तदन्वये चाद्यापि नवीनशिष्यस्य दीक्षा दत्वा प्रथममिदं स्तोत्रं पाठयंतीति. अस्य प्रथमगाथा- मूलम्-जयई नवनलिणकुवलय-वियसियसयवत्तपत्तलदलच्छो॥ वीरोगइंदमयगल-सुललिअगइविक्कमो भयवं ॥१॥ - ·૨૨૨ ॥ श्रीअर्जुनपताका । , व्याख्या-वीरो जयतीत्यन्चयः विशेषेण ईरयति गच्छति कर्मशत्रुजयाय सन्मुखतया, कंपयति वा कर्मशवनिति वीर, ईरगतिकंपनयो पचाद्यचू कर्मशत्रुसमूहजेतृत्वाद्दर्शितपराकमत्वेन वीरयते इति वा चीर:. वीर- विक्रांती, पचाद्यच् पदैकदेशे पदसमुदायोपचारात् श्रीमहावीरश्चतुर्विन्श तितमो जिनो जयति उत्कर्ष प्राप्नोति, जि जयेऽकर्मकोऽयं धातुः, पंच- मारकपर्यंत यावद्विद्यमानशासनत्वेन वर्तमाने लट्, मंगलार्थ च प्रथम जयतीति पदप्रयोगः, नमस्कारश्चाक्षिप्तः, यथा जयतींद्रियकवायकर्मपरीष होपसर्गादिशत्रुगणपराजयात्सर्वानप्यतिशेते उत्कर्ष प्रामोति, इत्थं सर्वा- तिशायी च भगवान् प्रेक्षावतामेवश्यं प्रणामाहः, ततो जयतीति. किमुक्तं भवति ? तंप्रति प्रणतोऽमीत्यर्थः, किंविशिष्टो वीरः? नवनलिनकुवलय विकसितशतपत्रपत्तलदलाक्षः, नवं नवीनं, यत्नलिनं सूर्यविकासिकमल, पुनः कुवलयं चद्रविकासीकमलं, पुनः विकसितं च तत्शतपत्रं, शत- शब्दोऽव बहुत्वोपलक्षकस्तेन सहनपत्रादेरपि परिग्रहः. अथ समास:- नलिनं च कुवलयं च नलिनकुवलये, नवे च ते नलिन कुवलये च नवनलिनकुवलये, विकसितं तत्शनपत्र च विकसितशतपत्रं, नवनलिन- कुवलये च विकसितशतपत्रं व नवनलिनकुवलयविकासितशतपत्राणि, तेषां पत्तलं तीक्ष्णं यदलं पत्रं तद्वदक्षिणी नेत्रे यस्य स नवनलिनकुवलय- विकसितशतपनपत्तलदक्षः. बहुव्रीही सक्थ्यको स्थांगात्यजिती षच , पत्तलशब्दोऽत्र तीक्ष्णवाचका. यदुक्त देशीनाममालायां प्रीहेमसरिभिः- पत्तलपडुवइआ तह । पत्तसमिद्धं च तिरूग्वामि ॥' तथा च तवृत्तिः- पत्तलं पडुवइयं पत्तसमिद्धं एत त्रयोऽपि तीक्ष्णार्थाः, पत्तलं पत्रबहुलमिति तु पत्रलशब्दभवमिति. भगवचक्षुषोरहोरात्रविकासित्वादु भयोः सूर्य- विकासिचंद्रविकासिकपलयोरुपमानत्वमुक्त. पुनः फिविशिष्टो वीरः? प्राकृतत्वाद्विशेषणस्य परनिपातत्वान्मदकलगजेंद्रसुललितविक्रमः, मदेन कलो मनोहरो मदकलो मदोत्कट इत्यर्थः, मदोत्कटो मदकल इति श्रीहेमसूरिः. एवंविधो यो गजेंद्रः सकलगजलक्षणोपेतत्वेन गजेषु इंदति परमैश्वर्यं भजतीति गजेंद्रः सकलगजश्रेष्टः, तद्वत् सुअतिशयेन ललिता मनोहरा या गतिस्तया विशिष्ट कामति गछतोति मदकलगजेंद्रसुललित- गतिविक्रमा. पुनः किंविशिष्टो वीर: १ भगवान् , भगो ज्ञानाद्यर्थः, स' निलमस्यातिती भगवान् , भगोऽकेज्ञान माहात्म्य-यशोवैराग्यमुक्तिषु ॥

·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ १२३ , रूपवुद्धिप्रयत्नेछा-श्रीधश्चर्ययोनिषु ॥ १॥ इति श्रीहेमसूरिः. तत्रार्क- योनिवर्ज द्वादशभगशब्दार्थयुक्त इत्यर्थः.॥१॥ अथ श्रीवीर कविराशिपति- मूलम्-अज्जवि वहई सुतीत्थं।अखंडियं जस्स भरहवासंमि॥ सो वद्धमाणसामी । तेलुकदिवायरो जयउ ।। २ ॥ व्याख्या-स वर्धमानस्वामी श्रीवीरजिनो जयतु सर्वोतकर्षण प्रवर्ततां. किंविशिष्टो वर्धमानस्वामी ? त्रैलोक्यदिवाकरः, त्रय एव लोकास्त्रैलोक्यं, चतुर्वर्णानां खार्थे ष्यन् वाच्य इति व्यञ् स्वर्गमर्त्यपातालरूपं, तत्र दिवाकर इव दिवाकरः सूर्यः केवलज्ञानेन तस्य प्रकाशकत्वात् , त्रैलोक्य- दिवाकरः स कः ? यस्य वर्धमानस्वामिनः सुतीर्थ तीर्यते संसारार्णवोऽने- निति तीर्थ चतुर्विधः संघः. सकलशुभगुणोपेतत्वेन शोभनं तीर्थ सुतीर्थ अद्यापि दुःषमकालेऽपि अखंडितमविछिन्नं परतीथ्योदिखंडनारहितं भरत- वर्षे मरतक्षेत्रे वहति,धातुनामनेकार्थत्वात्प्रवर्तत इत्यर्थः अथाभिधेयं वक्ति- मूलम् -गाहाजुअलेण जिणं । मयमोहविवज्जियं जियाणगं ॥ थोसामि तिसंघाएण । तिण्णसंगं महावीरं ॥३॥ व्याख्या-अहं पादलिप्तसूरिर्महावीरं जिनं त्रिसंघातेन, त्रयाणां मनो- वाकायानां संघातः समुदायस्त्रिसंघातस्तेन त्रिकरणशुद्धया स्तोष्यामि स्तुतिगोचरं करिष्यामित्यर्थः . केन ? गाथायुगलेन, विपुलाचपलाधार्या- लक्षणलक्षिता प्राकृते बहुलं गाथेत्यभिधीयते, तयोर्युगलं युग्मं तेन. किंविशिष्टं जिनं ? मदमोहविवर्जितं, आनंद संमोहयोः संगमोत्था मत्तता मदा, मदोमुन्मोहसंभेद इति श्रीहेमसूरिः. स च जात्यायष्टप्रकारो मोहो मौट्यमज्ञानमिति यावत, मदश्च मोहश्च मदमोहौ, ताभ्यां विवर्जितो रहितस्तं, पुनः किंविशिष्टं जिनं? जितानंगं, जितः स्ववशीकृतोऽनंगः कामो येन 'जियकसाय' मित्याधुनिकः पादः, तत्र जिताः कषायाः फ्रोधाद्या येन तं, पुनः किंविशिष्टं जिनं ? तीणसंगं, तीर्णः पारं प्राप्तः संगः संसारानुवंध्यभिष्वंगो याद्यांतरभेदमिन्नो येन तं, तत्र पाह्यः पुत्रकलत्रादिरूपः, आंतरश्च कर्मपुद्गलरूपः, तीर्णसंसारसमुद्रमित्यर्थः तिसमागं तं निसंगमित्याधुनिकः पाठः, तत्र तमिती प्रसिद्ध, महावीर ·१२४ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ जिनमिती योज्यं प्रसिद्धानुभूतार्थ तच्छब्दो यच्छब्दोपादानं नापेक्षाते, तिसंझ्झागमिति तिस्रः संध्याः समाहता इति त्रिसंध्यं, गोत्रियोरिति हस्वत्वं त्रिसध्यं तूपवैणवमिति श्रीहेमसूरयः, त्रिसंध्यमेव त्रिसंध्यकं, स्वार्थे कन्, क्रियाविशेषणमिदं दीर्घत्वं प्राकृतलज्ञणात्, निस्संगमिति, निर्गतः संगानिस्संगस्तमित्यक्षरार्थः, अथास्यां गाथायां रूपसिद्धिसुवर्ण- सिद्धयादयो भूयस्यः सिद्धय उक्ताःसंति, परं किंचिदिग्दर्शनमात्रमुच्यते- गाहाजुअलेणति' गा इति गगनं अनकं अभ्रक मेघाख्यं स्वच्छपत्रं गिरिजामलमिति हेमसूरयः, दीर्घत्व च बहुत्वख्यापकं, बहुत्वं च शुभ्रादिगुणोपेतत्वेन प्राधान्यख्यापकं, तेन सिताम्रकं न तु कृष्णमित्यर्थः. हा इति हरितालं, दीर्घत्वं पूर्ववत्, जुअलमिति तारं, एतनिभिर्युक्तं जिनं पारदं, कथंभूतं ? 'मयमोहविवज्जियं जियाणगं' मलशिखिविष- दोषत्रयापेतं, 'थोसामित्ति' स्तंभयिष्यामि, केन कृत्वा ? त्रिसंघातेन सिताभ्रकताललारत्रयाणां योगेन, तथौषधसमवायेन जारणस्वदनविधि करोमि. पुनः कीदृशं जिनं ? तीर्णसंग, मृतसप्तगुणसंगोत्तीर्ण महावीर- मिति रूप्यं, इत्यक्षरयोजनामात्रमुक्तं, विशेषाम्नायस्तु सद्गुरोरवसेयः॥३॥ अथ प्रतिज्ञातमेव गाथाद्वयमाह- मूलम्-सुकुमालधीरसोमा । रत्तकिसणपंडुरा सिरिनिकेया ॥ सीयं कुसगहभीरू । जलथलनहमंडणा तिन्नि ॥ ४ ॥ न चयंति वीरलीलं । हाउं जइसुरहिमत्तपडिपुण्णा ॥ पंकयगइदचंदा । लोयणचंकमियमुहाणं ॥ ५॥ युग्मं ॥ व्याख्या-तवेत्यध्याहार्य. हे वीर ! पंकजगजेंद्रचंद्राः 'तिन्नत्ति' एते त्रयस्तव लोचनचंक्रमितमुखानां लीलां हातुं न चयंतीत्यन्वया. पंकजं कमलं, गजेंद्रो द्विपश्रेष्टः, चंद्रश्चंद्रमाः, एषां द्वंद्वः, पंकजगजेंद्रचं- द्रास्ते तव संबंधि लोचने नेत्रे, चंक्रमितं गगनं, मुखं च वदनं, एषां द्वंद्वः लोचनचंक्रमितमुखानि तेषां. ननु द्वंद्वश्च प्राणितूर्यसेनांगानामित्येकवदेव स्यात्तत्कथं बहुत्वं ? सत्यं, अधिकरणेतावत्त्वे चेति, एते त्रयः, एतेषां त्रयाणामित्येवंरूपे द्रव्यपरिमाणवगमे नैकवद्धावः, यथा दशदंतोप्टा इति. लीलांविलासं, हातुं अंतर्भावितण्यर्थत्वात्याजितुं न चयंति न शक्नुवंति, ·॥ श्रीअजुनपताफा ॥ १२५ शक्ती , प्राकृतसूत्रेण शक्त इत्यस्य धातोः चय इत्यादेशः, न समर्था भवंतीत्ययः. ते कीदृशाः ? यदि सुरभिमत्तप्रतिपूर्णाः, यदीति संभाव- नायां, सुरभि घ्राणतर्पणं पंकजं, मत्तो गर्जितो हस्ती. प्रतिपूर्णः षोडश- कलावांश्चंद्रः, एषां द्वंद्वः, अहं सभावयामि, यद्यते पंकजादित्रयः सुरभि- मत्तप्रतिपूर्णा भवंति, तथापि भवतो लोचनचंक्रमितमुग्वानां लीला हातुं न शक्नुवंतीत्यर्थः, तव लोचनं पकजादप्यधिकसुदरं, तव गमनं गजेंद्र- गमनादप्यधिकतरं सुंदरं, तव मुखं सपूर्णचंद्रादप्याधिकसुंदरमित्यर्थः, एवं सर्वत्र विशेष्यविशेषणशब्दा यथासंख्य योज्याः, पुनः कीदृशास्त्रयः ? सुकुमारधीरसौम्याः, सुकुमार कोमलं पंकज, धीरो धैर्यवान् गजः, 'धीरो ज्ञे धैर्यसंयुते इति श्रीहेमसूरिः, सौम्यः कमनीयश्चंद्रः, ततो द्वदः पुनः कीदृशास्त्रयः १ रक्तकृष्णपांडुराः, रक्तं कमलं, कृष्णो गजा, पांडरः श्वेतश्चंद्रः, एषां द्वंद्वा, पुनः कीरशाः ! श्रीनिकेताः, श्रियः लक्ष्म्याः शोभाया वा निकेताः, निकेतति वसत्येष्विति निकेता गृहाणि, कितनि- वासे, निपूर्वः, अधिकरणे घञ, श्रीनिवासस्थानानीत्यर्थः. पुनः कीदृशाः? शीतांकुशग्रहभीरवः शीतं हिमं, अंकुशः सृणिः, ग्रहो राहुरुपरागो वा. ततो द्वंद्वः तेभ्यो भीरवो भीताः, पुनः कीदृशा ? जलस्थलनभोमंडनाः. जलं पानीयं, स्थल स्वभावोन्नतभूमिः, रूच्या भूमिमानं वा, नभो व्योम, ततो द्वंद्वः, तेषां मंडनाः, अलंकरिष्णव स्यादित्यनेकार्थसंग्रहः. एवंविधा अपि पंकजगजेंद्रचंद्रास्त्रयस्तव लोचनचंक्रमणमुखानां शोभां न प्राप्नु- वंतीति तात्पर्यार्थः. अस्मिन् गाथाद्वये पादलेपजलज्वलनशस्त्रादिस्तंभ- नगगनगमनाऽदृष्टीकरणदयोऽनेके आन्नायाः संति, ते तु सद्गुरुगम्या इति ॥ ४ ॥५॥ अथोपसंहारमाह- मूलम्-एवं वीरजिणिदो । अच्छरगणसंघसंथुउ भयवं ॥ पालित्तयमयमहिउ । दिसउ खयं सव्वदुरियाणं ॥ ६ ॥ व्याख्या-वीरजिनेंद्रः श्रीवर्धमानस्वामी, ममेत्यध्याहार्य, मम सर्व- दुरितानां सकलपातकानां क्षयं नाशं दिशतु, धातूनामनेकार्थत्वात्करो- त्वियर्थः. किंविशिष्टो वीरजिनेंद्रः ? अप्सरोगणसंघसंस्तुतः, अप्सरसा सुरवधूनां गणः समुदायः, तस्य संधैः समूहै। संस्तुनः स्तुतिविषयीकृतः ·१२६ ॥ श्रीअर्जुनपताका ।। यद्वा अप्सरोगणः सुरवधूसमूहः, संघश्चतुर्विधस्ताभ्यां संस्तुतः. यद्वा अप्सरस उपलक्षणत्वात्समग्रदेवदेव्या, गणः, साधुसमुदायः, सोऽस्त्येषां, अर्शआदिभ्यअच् . गणाः गणधरा इद्रभूत्यादयः, संघः अमणदिश्चतु- विधः, तैः संस्तुतः. पुनः कीदृशो वीरजिनेंद्रः ? भगवान् , ज्ञानादि- गुणयुक्तः, प्रथमगाथायामुक्तविशेषणत्वात्पुनरुक्तिदोषो नाशंकनीयः उक्तं च-सज्ञायज्ञाण तवो-सहेसु उवएसथुइपयाणेसु ॥ संतगुणकित्त- णासु य । न हुंति पुणरुत्तदोसाउ ।। १ ।। पुनः किंविशिषो वीरजिनेंद्रः ? एवं पूर्वोक्तप्रकारेण पादलिप्तकमतिमहितः, लिप्तौ पादौ यस्य स पादलिप्तः, वाहिताग्न्यादिष्विति निष्टांतस्य परनिपातः, स्वार्थे कनि, पादलिप्तकः प्राकृते तु कगचजतदपयवांप्रायोलगिति सूत्रेण दकारलोपेऽकारस्य सव- दीचे पालित्तय इति भवति, तस्य या मतिर्बुद्धिस्तया महितः स्तुति- रूपपूजया पूजितः, अर्थात् कासद्रहगच्छीयपादलिप्तसूरिकृतमेतत्स्तोत्र- मित्यर्थः ॥ ६॥ विधिपक्षगणाधीशाः । सूरयो भूरिसद्गुणाः ॥ श्रीअमर- सागराख्या । विचरंति महीतले ॥१॥ तत्पक्षद्योतकाः श्रीम-दयासागर- वाचकाः ॥ सच्चारित्रगुणोपेता । ज्ञानविज्ञानपेशलाः ॥२॥ तेषां प्रसाद- मासाद्य । पुण्यसागरवाचकैः ॥ महावीरस्तवस्येयं । टीका विरचिता शुभा ॥३॥ नंदाग्निमुनिभूसंख्ये । वर्षे मास्याश्चिने सित ॥ दशम्यां रविवारे च । बुरहानपुरे पुरे ॥ ४॥ इति श्रीमहावीरस्तवस्यावरिः संपूर्णा ॥ श्रीरस्तु॥ गाहा जुअल स्तुतिः आनायः पादलिप्तसूरी विरचित स्वोपज्ञस्तोत्रामायः गाहा जूअलेणजिणं । मयमोह विवजिअं जिअ कसायं ॥ थोसामि तिसंघाएणं । तिषणसंग महावीरं ॥ १ ॥ आम्नाय गा० गाऽभ्रकं ॥ हाहारितालो ।। जूअलेणतार मुच्यते॥ जिन गरदं कथं भूतं मयमोह विवर्जितं जिआणंगमल शिग्विविष दोपत्रय- ·॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ १२७ चर्जितं थोसामिति स्तंभयामिकेन कृत्वा त्रिसंघातेन सिताऽभ्रक हरि- तालंकतारत्रयाणां योगेन तथौषध समवायेन जारणा स्वेदन विधि विधास्यामि । कथंभूतं जिनं तीर्णसंगं मृतसप्तगुणवंगोत्तीर्ण । एतावता- श्वेते दर्शिता अधुनापीतविधिमाह महावीरंमहे ममक्षा हा हारकंवी कृष्नाऽनकरसमित्यर्थः शेषा औषध्या समाना ॥१॥ सुकुमाल धीरसोम । रत्तकसिपंडुरानिकेया ॥ सीअंकुस गहभीरु । जलथलमंडणातिणि ॥ २॥ आन्नाय ॥ सुकु. नाइणिधार नाइ सोमासोमवल्ली त्रयं रत्तरत्त दुग्धिका बहुफलि कचनिका 'पांडुरी देवदाल' सिशृंगवेरकं पंचकरि लघुरिंगणी लांगलिका कुसग्रह अहिखरबीजानि भीरुसंकोइणि 'लजल जलमडिका' जलच तादशी नभमंडपिका थल अंगवती ॥२॥ नचयंतिवीरलीलं । हाउंजे सुरहिमत्त पडिपुण्णा ।। पंकयगईंगचंदा । लोअणंचंकम्मिमुहाणं ॥ ३ ॥ आम्नाय इदानी रोचनक्रमेण उद्घात विधिमाहा पंकयगगनं । गयंदं मत्तनागं चदूतारं हेमं वा त्रयमपि रोचनमित्यर्थः तथाक्रामणं । तथोद- घाटनमित्यर्थः॥३॥ एवंवीरजिणिदो । अच्छर गणसंघसंथुओभयवं ॥ पालित्तयमइमहिओ। दिसउ खयं सव्वदुरिआणं ॥४॥ आम्नायः यदुक तारहितारु सुवर्णदस्स सुवणिसूओ रेव नहू घाई अनि कामणु वेदुग्घाड एडनाई दवि करणहोई सराइ एवं कृत्वा जिर्णिदो अच्छरगण इति अम्ल वर्ग: वरगणइति क्षारवर्गः गणःसंवाति समुदा- येन एभिः सथुओ सस्तुत्य स्तंभितेत्यर्थः भगवान् सेंद्र पुज्योभवति कमकृद् भवति । पालियमयमहिओ महितः परिकर्मितः दिशतु क्षयं सर्व दुरितानामित्यर्थः असणे इअ नतलोननिम्मलोहो इ सद्दणा रहिओं सारण रहिओ पसर अकामिओ नेअ कमइ लोहेस्तु ॥ ४॥ स्तोत्रार्थः ॥ इति श्रीपालित्तयकृत स्तोत्रः हेमकल्प स्वोपज्ञावचूरी समाप्तो॥ संवत १९०३ परसे नकल किया. ।

·१.२८ ॥ श्रीअर्जुनपताका || परिशिष्ट नंबर ३ -: उग्रवीर कल्प : १७१८१९ २०२१२२२३२४ २५२६ २७२८ २९३०३१३२ उग्रवीरं महाविष्नु । ज्वलंतं सर्वतोमुखम् । नृसिंह भीषणंभद्रं । मृत्यु मृत्युं नमाम्यहम् ॥१ ९द. भुजा १० वा. भुजा २९ गर्दन ३० दंत ३१ जिव्हा १ शिर १७ द. जंघ २५ गुदा १८ वा. जंघ २० इंद्रिय ३ द. नेत्र ११ द. पाच १९६. जानु २७ पृष्ट ४ वा. नेत्र १२ वा. पाव २० वा. जानु २८ गला ५ द. कर्ण १३ उदर २१ द. टांग ६ वा. कर्ण १४ नाभि २२ वा. टांग ७ द. स्कंध १५ द. कटि २३ द. पग ८ वा. स्कंध १३ वा. कटि २४ वा. पग ३२ दाढ इस मंत्रका जप १२५००० सवालाख कम अधिक नहिं जपना प्रथ सूर्य ग्रहणके दिन जपना जितना जपा जावे उतना जाप करे फिर सर लक्ष पुरा करे बीचमे नागा[अंतर] न करे नहि तोमंत्र चला जायगा पुरा सिद्ध हुया. जवतक सवालक्ष न होवे तबतक लोहकीखीली मंत्रके अक्षर उपर ३२ अक्षरका एक नंबर निकालकर खीली ठोकदे दरद नाश का काले दरदवालको २१ वार पढकर पानी देवे दरद नास हो जायग प्रयोगमे सदा जाप करना सवालक्ष पुरा न होय तवतक.१००० हजार जा वशीकरणमें मंत्रनाम मंत्र संपूट करना सम्मोहन [सामने ] करना नार मंत्रनाम, लक्ष्मीप्राप्ति श्रीमंत्र श्री, उबाटन नामनाममंत्र राजवश्ये क्ली मंत्र विद्वेषण मंत्र मंत्रनाम शत्रुदमन ही मंत्र आकर्षण मंत्रनाम मंत्रनाममंत्र भूतोत्साधन ॐ मंत्र ॐ स्तंभण नाममंत्रनाममंत्र घाघानिवारण क्षों मंत्रो व ·१२९ ॥ श्रीअर्जुनपताका ॥ जब मंत्रका जाप प्रारंभ करने पेठे पहिलें इस मंत्रको पढकर फिर मंत्र सुरु करें इसमें विधि लिखीहैं वेसे करलेवे आसन बिछाकर हाथमुह धोकर स्नानकर धोती सफेद धारणकरे अस्यमंत्रस्य व्रमापी गायत्री छंदः महानसिंहो देवता क्षौ चीजं श्रीशक्तिः ही कीलकं नृसिंह- प्रीत्यर्थे जपे विनियोगः क्षा अंगुष्ठाभ्यांनमः क्षी तर्जनीभ्यांनमः मध्यमाभ्यांनमः सै अनामिकाभ्यांनमः क्षा कनिष्टभ्यांनमः क्षः करतलपृष्टाभ्यांनमः क्षा हृदयाय नमः क्षी शिरसे स्वाहा क्षु शिखावौषट् * कवचाय हूं नेत्राय वौषट क्षः अस्त्रायफट् ध्यानं रक्त वर्ण महाकायं सहस्त्रादित्यवर्चसम् । अष्ट बाहुं शस्त्रधरं सिंहाननं हरिभजे ॥ लं पृथवीतत्वंगंधसमर्थयामिनमः हं आकाशतत्वंपुष्पंः यं वायुतत्वंधूपं रं अग्नितत्वंदीपं वं जलतत्वं नैवेद्य फिर मत्र ३२ अक्षरका उग्रवीरका जपना प्रारंभ करदेना चाहिए। मंघ (चंदनलाल) पुष्प (लालकनेर ) धूप (गगल ) दीप (तिलका- तेल) नैवेद्य (गुडगेहु) किसी जगापर मंत्र प्रारंभ करना होये तव तीन मंत्रपढकर फिर मंत्र पदना दिग् पंधनं ® सहस्त्रारे हँफु तीनवार पढकर अपने चारोतर्फ अक्षत या सफेद सरसों छाडके, स्थानशुद्धि ॐ पवित्र वज्रमूर्ति ॐ फट् तीन वार पदके चारोतर्फ जल छांटना, आसन शुद्धि ॐ आसू रेखे वज्ररेखे ई कद यामे हातसे पकडकर आसनपर १० वारपडे अनुभुतं. दादाजी श्री जिनदत्त सूरीश्वर आम्राय ~वाचन तोला पावरती. हेम कल्प हरताल मारण वि. प्रथम हरताल सोधन वि. हरताल बगदादी पत्र पईसा दो भार आणिजे, कली चुनो असिल सेर ८ आणीजे, कोरा कुंडा माहि चूनो राखिजे, हरताल यासनारा कपडा रा तेरा पुह मांहि बांधी ·१३० ।। श्रीअर्जुनपताका ॥ गठडी कीजे चुनाका कुंडासांहि गठडी हरतालकी मेलीजे उपर दररोज पाणी सिंचीजे.चुनो पाणीखें नीलो राखीजे, इम मास २सिंचीजे आपरी किसीकी छाया उपर पडन न दीजे. एकांत राखीजे, किनही रो पग फेरो राखीजे नहीं. मास दो पीछे काहीजे, पिछे दीन३घीकुआर रा रसमें खरल, कीजे. दिन ३ काला भांगरा रा रसमें खरल कीजे, दिन ३ अर्क दुधमें खरल कीजे, दिन ३ थोहर कांटाली रा रसमें खरल कीजे. सर्व दीन १२ खरल किजे पछे टिकडी बांधिजे, पछे सेर पांच पिपली राख हांडीमे घाल विचमे टिकडी मेल पचाईजे अग्नी प्रहर ३२ दिजे, आपरी छाया उपर पडन न दीजे अग्नी शीतल होय, तव काढीजे, सफेद बर्फ होय. असल हरताल निपजे. निसंदेह वात छे. इस्ट देवतारी पुजा किजे, पछे हरताल परीक्षा:-बावन तोलाने पाच रती बावन तोला तांबो गालने पाव रती माहे मेलीजे, कंचन होचे सही सत्य छई. पिछे खानेकी परीक्षा नामर्दनुं दिजे, तीन दिन तीन चावल दिजे सेर ३५ दुध तोलने खीर कर उपर पाईजे. अस्त्री २१ बरोबर सुवाणीजे पण अनी हार छुटे, पण आप धापे नहीं, खलास मोडो हुवई मीसरी पईसा ११ भार उपर खवाडीजे तरा सितल हुवे. अनाज सेर७पको वाय, नामर्द होय सो पको मर्द हुवई. अस्त्री विना वालाने दीजे नहीं, दीजे तो इंद्री मांही संचीत उठे लोही पडे. निपट' मदमी हुवे तिनने चावल एक दीजे महाकामी होवे. । कोढवालेको चावल तीन दीजे, उपर रोटी चिणारी खिलावे कोढ जावे खाटो खारो न खावे । घोला"चाठा वालाने चावल तीन दीजे, उपर चावल मुंगानी खीचडी चाठा सफेद जाय। पांडरोग वालको चावल तीन दीजे चावल साठी जीमाईजे. पांडुरोग जाय । पेट भार वालाको चाधल तीन दीजे उपर थुली गहुंरी दीजे, दुध न दीजे. पतासा दीजे पेटमार जाय. झोलो लागो होय तिनने चार दिन चार दीजे उपर उडदारी ने चावलारी खीचडी दीजे. सीतांग भोलो सर्व समाध हुवे । अस्त्री सुहागनको नहीं दीजे, जो रोगरे वास्ते देवे तो रोग जावे. पिण तिनरे संतान हुवे नहीं तिनसु अन्नीले नहीं दीजे । उनने काम घणो व्यापे। जीणने मिरगी वालाने दिजे दीन तीन नागरवेलके पत्र में दिज मिरगी जाय. खारा खाटो टालीजे गहुरो लपटोने दुध दीजे मिरगी वयन वालाने दोश्ती चार दिन दिजे उपर चिणारी सेटी लखी बीलाई ·॥ श्रीचंद्रकल्प ॥ १३१ वानारारा डलका पडे नितंदेह । गुघतावालाने रती १ दिन तीन दीजे उपर नलुणी रोटी गवारी खवाडीजे गुधतो जाय. रती ३ दीजे तो कीडीनगरी जाय एव रोग ३५ जाय. रोग छत्तीसमारो औषध लागे नहीं जिणरे रोग वे तिणरे रोग पहेला गमायने पछे उन पुरुषने चावल तीन दिन तीन भले दीजे खीचडी सेर ५ री कराईने खवाडीजे दुध सेर ३५ पाईजे क्षुधा घणी होवे, महाकामी होवे, स्नी भोगववा घणी जोईए. निसंदेह बात सही छे. रोगवालानो रोग पहेलो गमाईने पछी बली दीजे नामर्द होवे सोभी महा- कामी होवे आ वस्तु सत्य जाणवी, लेखकनी प्रशस्तिः संवत १९०९ रा वरसे शाके प्रवर्त्तमाने आषाड मासे कृष्ण पक्षे ११ तिथौ अर्कबारे लि. ५० हुकमविजये धेनावसनगरे प्रमाणविजयजी दत्त आम्नाय छ जगतसेठके पुस्तकके उपरसे चंद्रकल्प. श्रीचंद्रमूर्तयेनमः। ॐ ऐं श्रीं क्लीं को को कलंकरहिताय सर्व- जनवल्लभाय क्षीरदर्णाय ॐ हाँ श्रीचंद्रमूर्तये नमः ॥ मूलमंत्र साधनविधिः-प्रथम चंद्रमाकी मूर्ति रुपेकी घडाइये ससलका वाहनमी रुपेका घडाइये. चंद्रमाके एक हाथमें शंख, दुसरे हाथमें कलम, तीसरे हाथमें फुलकी माला चोथे हाथमे झारी (कलश), ससला उपर असवारी जे पूर्णिमाना दिवसे सोमवार आवे ते दिवसे मत्रनो जाप गर कीजे, जाप शरु करता पहेला गुरुकी पुजा कीजे, पीछे गुरुकी आज्ञा लेकरके मन्त्रको १२५००० सवा लाख जाप छ मासमें पूरो कीजे, मंत्र जपती वखते सफेत वस्त्र पहेरनु अने श्वेत मोतीनी मालाथी जापकीजे श्वेतभोजन (दूध भात दगरेनुं) कीजे, जाप करवावालाए पोतानी पासे जीवतुं ससल राखवू जोडए अने पोते भोजन गर्या पहेला लसलाने भोजन करावयु जोहए, पन्छे पोते भोजन करदुं, आ प्रमाणे ६माल करबु, पूर्वदिशा सन्मुख वेसी जाप करवो, सत्य बोलचु, अल्पनिद्रा लेची, ब्रह्मचर्य पालनु, जमीन पर संथारे सई रहेj, आ प्रमाणे करवाथी चद्रमाका दर्शन होये, जिस- कार्यका वरदान मागीए वो देवे, राजद्रवारमा जय होवे, सर्वजनवल्लभ होय. स्त्रीने पण वलन होय. ॥ इति चद्रकल्प सपूर्ण ॥