·Printed and Published by Shah Harakhchand Bhurabhai
at the Dharmabhyudaya Press,
Angrezi Kothi, Benares.
(Registered according to act XXV of 1867.)
(All rights reserved by the Publisher.)
5

·अर्पणपत्रिका. परमपूज्य, परमोपकारी, अद्वितीयगुरुभक्त, ज्येष्ठवन्धु श्रीमान् हर्पचन्द्रभाई! ( ऑ-मेनेजर श्रीयशोविजय जैन वनारस पाठशाला.) आप एक उदार, श्रीवीरशासन प्रेमी अने पूर्ण शांतिवाळा नररत्न छो. आपे मने विद्यामाप्तिमा घणी उमदा सहायता आपीने आपनो ऋणी वनाव्योछे, से आपनी निष्कारण परोपकारितानी श्रृंखलाथी आकृष्ट धयेलो हूं, फक्त मारी कृतज्ञताने माटे, आ नानकडं पुस्तक आ- पना विमल करकमलमां सहर्ष समर्पुछु. प्रार्थी-भवदीय चरणोपासक- सेवक बेचरना अभिवंदन. wum --

·No text on this page.

·प्रस्तावना। साक्षरो! जेम संस्कृतभाषा पवित्र अने सनातन मानवामां आवे छे, तेवीज रोते प्राकृतभाषा पण पवित्र अने प्राचीन छे, जो के सांप्रत संस्कृत- भाषा सरलताथी शीखवा माटे घणां ओक साधनो नजर पर आवेछे, परंतु प्राकृतभाषा शीखवा माटे सिवाय हैमव्याकरण बाजूं संपूर्ण सुन्दर साधन मळतुं नथी, अने आ युगना युवानो 'गोखवू ते मगजमारी छे' अम मानी ते व्याकरण सांगोपांग जोइ शकता नथी, तेथीज दिन प्रतिदिन आ प्राकृतभाषा लुप्तप्राय थयेली जोवामां आवछे, परन्तु हवेथी अम न थवा पामे अने केवल गुजराती शीखेला विद्यार्थिओ पण प्राकृतभाषा सरलताथी शीखे ते माटे आ लघु पुस्तक तैयार करवामां आव्युं छे. आ पुस्तकने तैयार करवामां, तेनी भाषा सुधारा माटे अने प्रेसकॉपी तैयार करवा माटे श्रीमान् मास्तर रायचन्दभाई कसलचन्द भाइ तथा प्रुफ विगेरे जोवामां बीजा साक्षरो) पण मने घणी सारी सहायता आपेली छे, ते माटे तेओ पूज्योनो आस्थले हुं सान्तः- करण उपकार मानुछु. यद्यपि पुस्तक लखतां सावचेती राखेली होवा छतां पण 'सहभान्तिर्दुर्वारा' से वाक्य मूजब कोई पण स्थले साक्षरोनी नजरे हुं भूलेलो देखाउं तो तेओ मने क्षमा करशे अने मने फरीथी भूल न थवा माटे सूचना करशे तो तेओनो हुँ आभार मानीश. प्राकृतभाषोपासक- कार्तिक कृष्ण अष्टमी. बेचर जीवराज. श्रीजैनयशोविजयसंस्कृतपाठशाला. वाराणसी. ( काठीयावाड.) वीरवर्ष २४३८ वला. -

·No text on this page.

·अनुक्रमणिका. ३ २ ५ ७ ११ विषय.. पानु मंगलादि तथा साधारण सूचना अने वर्णमाला. वर्तमान काळना नणे पुरुपना एकवचन, धातुओ, तेने लगता नियमो, प्राकृत, गूजराती वाक्यो. वर्तमानकाळना त्रणे पुरुषना वहुवचन- वीजु पूर्ववत्. धातुमो अने वाक्यो स्वरान्त धातुओ, तेने लगता नियमो, संधिना नियमो अने वाक्यो. प्रश्नो अने उपसर्गो. प्रथमा विभक्ति, अकारांत, इकारांत, उकारांत, पुंलिंग तथा नपुंसक; अव्यय अने वाक्यो. १३ चालु शब्दो, बीजी विभक्ति अने वाक्यो. चालु शब्दो, विशेपणो, तृतीय विभक्ति अने वाक्यो. २३ चालु शब्दो, चतुर्थी, पंचमी, पष्टी, अने वाक्यो. २८ चालु शब्दो, सप्तमी, संवोधन अने वाक्यो. ३३ सारांश (पूर्वोक्त शब्दना सर्वविभक्तिनां रूपो) तथा प्रश्नो. संख्यावाचक शब्दो, अव्ययो, आकारांत पुलिंग संपूर्ण आज्ञार्थ, विध्यर्थ, शब्दो, धातुओ, तत्संबन्धि नियमो अने वाक्यो ४५ धातु, शब्दो अने वाक्यो स्त्रीलिंग, आकारांत, इकारांत, उकारांत, ऊकारांत शब्दो, प्रथमा, तथा द्वितीया विभक्ति, परचुरण शब्दो, धातुओ अने वाक्यो. ५३ तृतीया, चतुर्थी, पंचमी, षष्ठी, सप्तमी, संबोधन, चालु शब्दो, धातुओ अने वाक्यो सारांश (पूर्वोक्त शब्दना बर्धा रूपो) तथा सवाल. भूतकालना सघळा प्रत्ययो, धातुओ, शब्दो अने वाक्यो. ६५ धातु, मकारान्त शब्दोमां रूपाख्यान अने वाक्यो भविष्यत्काल, क्रियातिपत्तिना सघळा प्रत्ययो, धातुओ, शब्दो अने वाक्यो. ७३ धातुओ, शब्दो अने वाक्यो. ४९ -- ·( २ ) १०० १०१ . विषय. पान. सवालो कर्मणि, भावे प्रयोग, अपवादि धातुओ, शब्दो अने वाक्यो ८२ हेत्वर्थ कृदन्त, सवन्धक भूत कृदन्त, वर्तमान कृदन्त, कर्मणि भूत कृदन्त, अनियमित कृदन्त, शब्दो, धातुओ अने वाक्यो. ८६ सपालो प्रेरकभेद, तेने लगता सामान्य विशेष नियमो, धातुओ, शब्दो अने वाक्यो चालु-प्रेरक भेद, तेथी थता कृदन्तो, धातुओ, शब्दो भने वाक्यो. सवाल. केटलाएक कृदन्तो तथा तद्धितना प्रत्ययो, शब्दो, धातुओ अने वाक्यो नकारांत शब्दो, तेने लगता प्रत्ययो, अने तेनां रूपो, बीजा शब्दो, धातुओ अने वाक्यो. १०६ सवाल सर्वादिशब्दो, वीजाशब्दो, धातुओ, सर्वादिना त्रणे लिगनां रूपो अने वाक्यो किं शब्द, तेने लगता व्रणे लिंगना नियमो, तेनां रूपो, शब्दो, धातुओ अने वाक्यो. यद्, तद्- शब्द, तेने लगता सर्वलिंगी नियमो, तेनां रूपो, वीजा शब्दो, धातुओ अने वाक्यो. अदस् शब्द, तेने लगता व्रणे लिंगना नियमो, तेनां रूपो, बीजा शब्दो, धातुओ अने वाक्यो १२३ इदम्-शब्द, तेना नियमो, रूपो; वीजा शब्दो धातुओ अने वाक्यो एतद्, युष्मद्, अस्मद्नां वां रूपो, तेना नियमो, बीजा शब्दो, धातुओ अने वाक्यो सस्कृत शब्दोथी प्राकृत शब्दो बनाववाना नियमो. १३७ समासाख्यान अने शब्दो. उपदेशजनक प्राकृत श्लोको ( गाथाओ) एक प्राकृत अधूरी कथा, लेखकना पूज्योनुं नामोल्लेखन तथा ग्रन्थसमाप्तिनी प्रार्थना १४६ शब्दकोश. ११२ ११५ १२० १४१, J १४४ १-२८ ·अहम् श्रीविजयधर्मसूरिगुरुम्यो नमः । A प्राकृतमार्गोपदेशिका। । सिद्धत्थं सिद्धत्यांगयं गमिअमोहकोहसन्दोहं । भासासमूहविबुई विबुहबुहनयं जिणं वीरं ॥१॥ सेवण्णुं कलिकाले आयरिअं हेमचन्दभगवन्तं । सत्थविसारदजइणायरिअं गुरुं धम्मसूरिन्दं ॥२॥ कुणन्ति विग्धनासं जिणमुहसुहमंडवनडीसमाणं । सुअदेवअं अ सुद्धं अमञ्चमहणिजपयजुगलं ॥ ३ ॥ सैंड्ढाजुत्तं धम्मे पिअरं जीवरायमुत्तमं माअं । वन्धवं हरिसचन्दं मह विन्नाणदाणनिआणं ॥४॥ सोयरं वन्दिऊणं वुच्छं पाययमग्गोवदेसि । वालाणं वोहत्थं गुरुसुकिवाए मन्दपवरी ॥ ५ ॥ (कुलयं) 5 १ वीतराग श्रीवीरभगवानने नमस्कार. २ कलिकालसर्वज्ञ प्रभुश्रीहेमचन्द्राचार्यने तथा पूज्यपादगुरुश्रीशास्त्रविशारद जैनाचार्य श्रीविनयधर्मसूरिने वंदना. ३ श्रीश्रुतदेवताने प्रणमन. ४ पूज्य श्रीपिता तथा माताने तथा परमपूज्य उपकारी ज्येष्ठवंधु हर्ष- चन्द्रभाइन प्रणाम. ५ लेखक पोतानी लघुतापूर्वक अधिकारी, प्रयोजन तथा आभधेयनुं सूचन करेछे. -- ·साधारण सूचना. । १ अहिं लखाता दरेक नियमो श्रीहेमचन्द्राचार्यविरचित सिद्धहेम व्याकरणने अनुसारेज जाणवा. २ प्राकृतमां (संस्कृतमां जेम थाय छे तेम ) द्विवचननो प्रयोग थतो नथी, परंतु तेने बदले 'बे' संख्यानो वाचक 'द्वि' शब्द जोडी बहुवचनमा प्रयोग थायछे. । प्राकृतमां चतुर्थी विभक्तिने बदले षष्ठी विभक्ति वपराय छे, परंतु कोइ ठेकाणे चोथी विभक्तिर्नु एकवचम संस्कृतनी तुल्य पण थायछे. संस्कृत शब्द माहेला जोडाक्षरो प्राकृतमा विशेष नियमोथी फारफेर कर्या सिवाय वपराता नथी. अस् ( थर्बु )' धातुने छोडीने प्राकृतमा दरेक धातुओनी सरखी प्रक्रिया होवाथी अहीं गण, आत्मनेपद तथा परस्मैपद संबंधी विभाग करवामां आवशे नहि. ५ वर्णमाला. प्राकृतमां वपराता मूलाक्षर नीचे प्रमाणे:- स्वर- अ, आ, इ, ई, उ, ऊ, ए, ओ. - , व्यञ्जन- क्, ख, ग, घ, ङ्, च्, छ्, ज् , झ, ञ्; ट्, , , ह, ण, त्, थ्, द्, ध, न्; फ, ब, भ्, म्; य, र, ल, वू, स् , ह.

·) + पाठ १ लो. वर्तमान काळ; . एकवचनना प्रत्ययो- १ पुरुष, मि. सि, से. इ, ए, २ . ३ बोल्लू-बोलq. सोल्लू-रांधवं. जाण-जाणवु. हण-मारवु. पुच्छ्-पूछवं. गरिह-निंदा करवी. जेम्-जमवं. धातु- तोड्-तोडq. बी-बीव. पिज्ज्–श्री. पड्-पडवु. देख-देखg. छज्ज्-शोभवु. १ दरेक व्यञ्जनान्त धातुओने दरेक काळना पुरुषबोधक प्रत्ययो लगाडतां पहेलो विकरण प्रत्यय 'अ' उमेरवामां आवेछे, जे- मके-बोल्ल्+अ+इ-बोल्लइ. २ पहेला पुरुषना 'मि' प्रत्ययनी पूर्वना 'अ'नो 'आ' विकल्पे थायछे. जेमके-नारिह+मि-गरिहामि, गरिहमि. ३ ज्यारे धातु विकरण द्वारा अकारांत थयो होय अथवा मूलथीज अकारान्त होय त्यारेज बीजा तथा त्रीजा पुरुषना 'से' तथा 'ए' प्रत्ययो लगाडवामां आवेछे. प्रत्युदाहरण- वा+सिवासि, वा+इन्वाइ. ४ वर्तमान काळ, भविष्यकाळ, आज्ञार्थ तथा विध्यर्थना प्रत्ययो ·(४) अने वर्तमान कृदन्तमां- आवता दरेक प्रत्ययोनी पूर्वना विक रणना 'अ' नो 'ए' विकल्पे थायछे. जेमके- बोल्लेइ, बोल्लइ. ५ धातुओ पछी आवेला वर्तमानकाळ, भविष्यकाळ, आज्ञार्थ तथा विध्यर्थना तमाम प्रत्ययोने ठेकाणे 'ज' अने 'जा' एवा वे आदेशो विकल्पे थायछे. जेमके-बोलेन्ज, बोल्लेज्जा, बोल्लइ. ६ 'ज' अने 'जा' नी पूर्वना 'अ' नो 'ए' नित्य थाय छे. 'वोल्ल' धातुना त्रणे पुरुषनां एकवचननां रूपो- १ पु० बोल्लेमि, वोल्लामि, बोल्लेज्ज, बोलेज्जा, बोल्लमि. २ पु० वोल्लेसि, बोल्लास; बोल्लेसे, बोल्लसे; बोल्लेज्ज, बोल्लेज्जा. ३ पु० बोल्लेइ, वोल्लइ; बोल्लेए; बोल्लए, बोल्लेज्ज, बोल्लेज्जा. वाक्यो- जाणेमि। झि। वीहसि। जेमेसि। हणमि । नवेमि। अस्थि । चलइ। सोल्लेज्ज। देखे। डहामि । तोडेइ । पुच्छेज्जा । छज्जामि । सि । गरिहामि । पिज्जसे। जीवसि। चयसे। , हो। '. पडइ। धातु- जिव् , जीव-जीववं. चय-छोड. चल-चालवू. डह-बाळ. *अस्-थq. नव-नमवं. । , * भूतकाळना प्रत्ययोने छोडीने दरेक काळना प्रत्ययोनी साथे अस् धातुन 'अस्थि' रूप थायछे, पण 'सि' प्रत्यय साथे 'अस्' नुं रूप 'सि' ज थायछे, तथा 'मि' प्रत्यय साथै 'अस्' नुं रूप 'सि' विकल्पे थायछे, तेमज वहुवचनना 'मो' भने 'म' प्रत्ययनी साथे 'अस्' नुं रूप 'हो' तया 'झ' विकल्पे थायछे 1 ·- गुजराती वाक्यो- . t (हुं) बीउँछु. (ते) मारेछे. (ते) जमेछे. (ते) चालेछे. (हुं) चालुंछु. (ते) बीएछे. (तुं) पूछेछे. (ते) पडेछे. (हुं) बळुछ. (ते) छोडेछे. (९) बोलुंछं. (ते) छे. (तुं) जाणछे. (ते) जाणछे. (तुं) नमेछे. (तुं) जीवछे. (ते) देखछे. (हु) जाणुर्छ. (ते) धेिछे. (तुं) छे. (हुं) छं. (ते) बळेछे. (तुं) शोभेछे. (अमे) छीए, (तुं) वीएछे. पाठ २ जो. क . - - , । है द्विवचनवाळा वाक्यर्नु प्राकृत करवा माटे प्रथमा तथा द्वितीया विभकिना 'द्वि' शब्दनां रूपो आपीए छीए- दुण्णि, विण्णि, दोण्णि, वेणि दुवे, दो, वे, जेमके-दुवे नविमो-अमे बे नमीए छीए. वर्तमान काळ (चालु) बहुवचनना प्रत्ययो- १ पु० मो, मु, म. २ पु० इत्था, ह. ३ पु० न्ति, न्ते, इरे. . - - - -- ·( ६ ). धातु- . -- गच्छं-जवं. नस्स्-नाश थवो. सिज्झ्-सिद्ध थq. गेण्ह -ग्रहण करवू, लेवू. मुज्म्-मुंझावु, घेला थq. जुज्म्-लडQ. नच्च-नाचवू. बुज्झ्-जाणवू. पूस्-पोषण करवू. वेद-वींटq. फास्-स्पर्श करबो, अडकवू. : वन्द्-नमवू. . वाक्यो- नच्चिमो । वेढन्ते । । नच्चिरे । पूसिम । वीहामो । चयित्था । नच्चेह । गेण्हेह । डहेज्जा । नस्सामो। सोल्लिरे ! जुज्झिमो। नविमो। जाणाम । वे पुच्छिमो । मुज्झित्था । गच्छन्ति । वुज्झेज्जा । दो बोल्लामो ।। सिज्झेज । जीवेज्ज । प्रथम पु० ना वहुवचनना प्रत्ययो पर छनां पूर्वना 'अ' नो 'आ' तथा 'इ' विकल्पे थायछे. जेमके नचामो, नश्चिमो, नच्चमो. २ ज्यारे स्वर पर होय त्यारे पूर्वनो स्वर लोपायछे नच+इरे- नश्चिरे. आ नियम अमुक स्थळेज वपराय छे. माटे वापरनारे प्रयोग उपर ध्यान आपq.

·( ७ ) धातु- कहकहेवं. निन्द्-निंदवं. कुण, कर-करवू. सूस्-सूकावं. रूस्-रोष करवो. तर-तर. सुण्-सांभळवू. जिण्-जितवं. चिण्-एकटुं कर. वाक्यो- . ] ( अमे ) पालीए छीए. (तमे) लो छो. ( अमे) जाणीए छीए. (तेओ) पडेछे. (तमे) वीटोछो. ( तमे ) देखोछो. ( तमे ) एकटुं करोछो. ( तेओ ) सांभळेछे. ( अमे ) मुंझाइए छीए. / ( तेओ) जीतेछे. ( अमे ) लडीए छीए, (तेओ) नमेछे. ( अमे) निंदीए छीए, ( तेओ ) लेछे. (तमे) चे मुंशाओछो. (तेओ] सूकायछे. ( तेओ) बे नाचेछे. ( अमे ) कहीए छीए. (तमे ) तोडोछो. ( तेओ ) स्पर्श करेछे. ( तेओ ) जविछे. ( अमे ) करीए छीए.. (तमे) छो. (तेओ) पीएछे. ( तमे ) बे शोभोछो. ( तेओ) बे सांभळेछे.. तेओ) तरेछे. ( तेओ) रांधेछे. ( अमे ) रोष करीए छीए. । - - . 1 ·( ८ ) सुमर-याद करवू. छिन्द्-छेदवं. पुण-पवित्र करवं. थुण्-स्तुति करवी. वच्च्-जवं. लह-साफ कर. कुज्झ्-क्रोध करवो. पाठ ३ जो. धातु- लण्-कापवू, लणवं. गण्ठ्-गुंथq. गज्ज्-गाजवं. भिन्द्-भेदवू, तोडवू. सिञ्च्-सिंचवू. मच्च-मद करवो, हर्ष करवो. थुणिमो। लुणह । पुणिमो। वाक्यो- कुज्झन्ते । गण्ठन्ति । लुहाम । दुवे सिञ्चन्ति । गज्जामु। सुमरिमु । वे नवह । वच्चामु। पडिमो। दो देक्खिरे । पुच्छन्ति । वोल्लह । बीहन्ते । जाणिरे । हणन्ति । ' मचिम । छिन्दिमु ।। भिन्दिरे । । .. [ अमे ] गुंथीए छीए. [ तेओ ] शुद्ध करेछे. [ अमे] सिंचीए. छीए. [ तेओ ] स्तुति करेछे. [अमे ] कोपीए छीए. [ अमे] नमीए छीए. [ तेओ ] स्मरण करेछे. [ तेओ ] जायछे. [ तमे ] हर्ष करोछो. [ हु ] कापुंछु. [ ते ] सांभळेछे. [हुं] थाउंछु. [ अमे] जीवीए छींए. [ तेओ ] बळेछे.

·] ( ९ ) [ तमे पडोछो. [ अमे ] निंदा करीए छीए. [अमे] मारीए छीए. [तुं] तरेछे. [हुं] वॉटुंछु. [हु] बीउँछु. [तमे ] बे तरोछो. [तमे] क्रोध करोछो. [ तमे ] पवित्र करोछो. [अमे] देखीए छीए. [अमे] पूछीए छीए. [हु] शुद्ध करुंछु. [तेओ] गाजेछे. ते ] बे नमेछे. [ तमे ] रांधोछो. [हुं] पीउँछु. [तेओ ] शोभेछे. [ ते] वांदेछे. पाठ ४ थो. १ झा-ध्यान करवू. जा -जq. मिला--म्लान थq, करमा. हो--थवं. दा-देवु, आपवु. धा-दोडवू. खा-खावं. वा--वा. चिइच्छ--चिकित्सा करवी. गा--गावं. अकारान्त सिवायना स्वरान्त धातुओने विकरण प्रत्यय 'अ' विकल्पे लागेछे, उदाहरण-होअइ, होइ. स्वरान्त धातुओ पछी आवेला वर्तमानकाळ, भविष्यकाळ, आज्ञार्थ तथा विध्यर्थना सघळा प्रत्ययोनी पूर्वे, 'ज' तथा 'जा' एवा आगमो विकल्पे मूकवामां आवेछे. जेमके-होज्जइ, होजाइ, “होज, होज्जा ३ 'खा' तथा 'धा' धातुओने वधा काळना बहुवचनना प्रत्ययो लागतां तेओने बदले अनुक्रमे 'खाद्' तथा 'धाव् ' वापरवामां आवेछे. (जुओ पाठ १ नियम ५ मो) 1 २ २ - ·(१०) संधिना नियमो. १ प्राकृतमां अंतरंग (एटलेके एकज पदनी अंदर वे स्वरो साथे आव्या होय तोपण) सधि थतो नथी, किंतु बहिरग ( एटलेके वे पदोनी वच्चे ) संधि विकल्पे थायछे उदाहरण-वि- सम+आयवो विसमायवो, विसमआयवो २ भिन्न पदमां पण इ, ई, उ, ऊ पछी विजातीय स्वर आवे तो संधि थतो नथी. जेमके-हरी+ उंघए ३ भिन्नपदमां पण ए, ओ पछी कोइ पण स्वर आव्यो होय तो तेनो संधि थतो नथी. जेमके-रामो अच्चइ ४ क्रियापद पछी कोइ पण स्वर आव्यो होय तो तेनो संधि थतो नथी. जेम-होइ + इह, होइ इह धातु- वड्ढ-बधq. रु-रोवं. अच्-पूजवं. जग्ग-जागवं. उंघ्–उंघवं. वीसर-भूल. जम्म-जन्मकुं. तोल्-तोळवं. भमड्-भम. वाक्यो- झाइ । चिइच्छसे । वान्ते । होज्जह । खाआसि । गाइत्था। जासे। उंघिरे । मिलामि । जम्गन्ते । सिश्चिमो। वीसरामि । वामु। रुवह ।

·मा -- 1-~ ( ११ ) वे स्वरो कंतु वहिण हरम-वि- देन्ति । वड्ढन्ते। झाअन्ति । जम्मसि । जन्ति । भमडेज्ज । होज्जा । होज्जह । अच्चसे। जग्गह। र आवे तो संयुक्तव्यञ्जननी पूर्वना दीर्घस्वरनो प्रायः हस्व थायछे जा+न्ति जन्ति, दा+अ+न्ति= दा+ओ+न्ति देन्ति-दिन्ति. य तो तेनो होधि धतो ( अमे ) बे ध्यान करीए छीए. (तेओ) बे गायछे. ( तमे ) बे जाओछो. (तेओ) वधेछे. ( अमे ) बे करमाइए छीए: (अमे) उंघिए छीए. (तेओ) बे पूजेछे. ( तुं ) सींचछे. ( तमे ) बे जीतोछो. ( ते ) नमेछे. (तेओ) याद करेछे. ( तेओ) वे रांधेछे. (तमे ) बे दोडोछो. (अमे ) जीवीए छीए. (हुँ ) पीउंछु. (तु) भूलेछे. ( तेओ) भमेछे. (तमे) बे पूछोछो. ( तेओ ) पेदा थायछे. ( अमे ) बे जाणीए छीए. ( तेओ ) छोडेछे. ( हुँ ) बढुंछं (तेओ) बे मुंझायछे. ( अमे ) बे बीइए छीए. (सेओ) वे ग्रहण करेछे. ( हुं ) आपुंछं. (तेओ) गरजेछे. उपरना चार पाठमांथी केटलाएक प्रश्नोः १ प्राकृतभाषामां वपराता खरो तथा व्यंजनो गणी बतावो, तथा वचनो केटलां छे, ते कहो.

·( १२ ) ३ , २ होअइ, बोल्लेइ, खाअए, ते रूपोनी अंदर बे स्वर साथे होवा छतां संधि केम न थयो ? क्या धातुओने विकरणप्रत्यय नित्य लागेछे, तथा क्या धातु- ओने विकल्पे लागेछे, ते बतावो. ४ होइ + अच्चेइ, बोल्लन्ते + उंघन्ति, अहीं भिन्न पदोमां स्वर- सधि केम् न थयो ? प्रथम पुरुषना एकवचनना 'मि,' तथा बहुवचनना 'मो,' 'मु,' 'म,' प्रत्ययोनी पूर्वना अकारनुं शुं थायछे ? ६ 'ज्ज' तथा 'ज्जा' आ बे, आदेशरूपे तथा आगमरूपे क्यां वपरायछे ?. अम् , खा, दा, हो, लुण आ धातुओना केटलांक रूपो लाखो. धा ( दोडq ) धातुनुं इरे प्रत्यय पर छतां केQ रूप थाय ?. ५ ७ ८ उवसग्ग उपसर्ग धातुनी पूर्व आवी घणुं करीने धातुना असल अर्थमा न्यूनाधिक्य करी विशेष अर्थ वतावेछे. मुख्य उपसर्ग नीचे मुजवः- १ अइ- हद बहार; अइबोल्लेइ-ते हद वहार बोलेछे. २ अणु- पाछळ, सरखं; अणुगच्छइ-ते पाछळ जायछे, अणुकरइ- ते अनुकरण करेछे. ३ अहि- उपर, अहिगच्छइ-ते उपर जायछे, ते मेळवेछे, एटले जाणी जायछे. ४ अहि- तरफ, पासे, अहिंगच्छिज्जा-तेओ तरफ जायछे, तेओ पासे जायछे. आ-सुधी, उलटुं, आगच्छइ-ते आवेछे. ६ अव, ओ- नीचे, दूर, अवतरइ, ओतरइ, नीचे जायछे, उतरेछे;

·( १३ ) ७ । उ- उंचे; “उग्गच्छइ-उंचे जायछे, उगेछे. ८ उव, ओ, ऊ-- पासे, उवपडइ, ओपडइ, ऊपडइ-पासे पडेछ. ९ णि, नि- नीचे, हमेशां; निपडइ-नीचे पडेछे. णिथुणइ-निरंतर स्तुति करेछे १० प-- आगळ; पजाइ-आगळ जायछ ११ पडि-- सामुं, पडिबोल्लइ-सामुं बोलेछ १२ परा- सामुं, उलटुं; पराहोइ-सामो थायछे, पराभवकरछे (हरावेछे) पराजिणइ-- पराजय करेछे. १३ वि-- विशेष, नहि; विपुणइ-विशेष पवित्र करेछे वियुजइ-वि- योग करेछे. १४ सं-- एकठा, साथे; संचलइ-साथे चालेछे. पाठ ५ मो. प्रथमा विभक्ति. १ अकारान्त नाम. प्रत्ययो- एकवचन. पुंलिंग. ओ नपुंसकलिंग. म् अरिहंतो. वणं. अनेकवचन. आ. ई, इँ, णि. अरिहंता. वणाई, वणाइँ, वणाणि. , * ( पाठ ३० नियम वारमो (अ) जुओ) + (जुओ पाठ २ नियम २ ) ·१. पूज्य, . समुद्द- दरियो. सग्ग---स्वर्ग. नाम (पुंलिंग') अरिहंत हरिस- हर्ष. राग- अरुहंत द्वेषरहित देव. *नयण-आंख अरहंत निव-राजा, नृप. आयरिअ आचार्य,गणनो स्वामी. चन्द- चंद्रमा. आइरिअ अज्ज- वैश्य, वाणीओ. बुह-डाह्यो माणस. उवज्झाय हत्थ- हाथ. ओज्झाय उपाध्याय, पाठक. पवण-वायरो, पवन. ऊज्झाय आइञ्च- सूर्य, आदित्य. लोअ- लोक. खमासमण- साधु. नर जीव- जीव. णर काउसग्ग-शरीरनो त्याग,कायोत्सर्ग. विबुह-देव. इन्द-इन्द्र. १ नपुंसकलिंग नामोनी पहेली तथा बीजी विभक्तिना बहुवचननी पूर्वना इस्व स्वरनो दीर्घ थायछे जेमके-- वणाई, वारीई, महूई, म- हूइ, महूणि. (नपुंसकलिंग) मत्थय-माथु. राईव-कमल, राजीव. पाव-पाप. मंगल-पवित्र क्रिया नाण ज्ञानं. वण-जंगल, वन. णाण धण-धन, दोलत. दसण-श्रद्धा, सम्यक्त्व. मित्त-मित्र. पुरुष. धम्म- धर्म. -- * प्राकृतमा ' आख' वाची दरेक शब्दो विकल्पे पुंलिंगमां वापरी शकायछे ·( १५ ) -- चरण-चारित्र. वेयावच्च-सेवा. खित्त-क्षेत्र, खेतर. सुह-सुख. मुह- मुख, मोढुं. फल-फळ. नयण-आंख. वत्थ-वन. २ पदने अन्ते मकारनो अनुस्वार नित्य थायछे परन्तु तेनी पछी कोइ स्वर आव्यो होय तो तेनो अनुस्वार विकल्पे थायछे जेमके-- धणम् धणं. वणम्+अस्थि वणं अस्थि, वणमस्थि वाक्यो- अरिहंतो पुणइ। धम्मा पूसन्ति । बुहो बुज्झइ । लोओ लुणइ। “दुवे वणाई डहन्ति । नरो धाइ। ऊज्झायो बोलइ। निवो खाअइ । नयणाई देवखन्ति । पावं सूसइ । नाणं अस्थि । राईवाइँ छज्जन्ति । वत्थं पडइ । मत्थयं नवइ । मंगलं होइ। खित्तं नस्सइ। हरिसा होन्ति । पवणो वाइ । दुण्णि हत्था चिणन्ते । समुद्दो गज्जिज्जा । गरा जीविरे । - इन्दो जिणइ । चांदो शोभेछे. राजाओ वांदेछे. आचार्य पूछेछे. कमलो करमायछे. वाणिओ तोळेछे. 'शरीरनो त्याग' थायछे. सूर्य उगेछे. ने मित्रो स्मरण करछे.

·( १६ ) बे माणसो रांधेछे. डाह्या माणसो जीतेछे. माथु सूकायछे. . शरीर वधेछे. साधुओ जाणेछे. माणसो निंदेछे. धर्म पवित्रकरेछे. बे कमलो पडेछे. देवो तजेछे. हाथ देछे. पाठक जमेछे. २. इकारान्त तथा उकारान्त नाम. प्रत्ययो- एकवचन बहुवचन पुंलिंग. णो, अओ, अउ, ई. नपुंसकलिंग. म् इं, इँ, णि. जलही जलहिणो, जिलहओ, जलहउ, जलही. भाणू भाणुणो, भिाणओ, भाणउ, - , भाणवो भाणू. दहिं महु दहीइं, दही, दहीणि. महूई, मह, महूणि. पुंलिंग तथा स्त्रीलिंगना इकारान्त, उकारान्त, शब्दोनो अन्त्य- स्वर प्रथमाना एकवचनमा दीर्घ थायछे पुं० सुविही, भाणू, स्त्री० बुद्धी, धेणू. इकारान्त तथा उकारान्त नामोनां रूपो, प्रत्ययो विगैरेनी बाब- तोमा मळतां होवाथी उकारान्तनां रूपो पण साथेज आपवामा आवेछे, पुंलिंगमां तफावत मात्र एटलोज के प्रथमाना बहुवचनमा 1 (जुओ पाठ २ नियम २) tu ·'. ( १७ ) - --- रिसि 'अवो' प्रत्यय वधारे लागेछे. तेमज प्रथमा तथा द्वितीयाना बहुव- चनना 'ई' प्रत्ययने बदले 'अ' लागेछे- भाणवो (-प्र० नुं ), भाणू (प्र० द्वि० नुं ) बहुवचन. नाम [ पुंलिंग] सुविहि-नवमा तीर्थकरनुं नाम. विमाणवासि-वैमानिक देव. सरयरवि-शरदऋतुनो सूर्य. सरयससि-शरदऋतुनो चन्द्र. धरणीधरवइ-मेरुपर्वत, चक्रवर्ती. सत्तु-शत्रु. तिअसगणवइ-इन्द्र. नरवइ-राजा. हरि-इंद्र, सिंह. धणवइ-शेठ, धनवान. जलहि-समुद्र. मुणिवइ-मुनिराज. निवइ--राजा. दुंदुहि-देवताइ वाजूं. अच्छि-आंख. जोइसवासि-ज्योतिष्क देव तरणि--सूर्य. (सूर्यविगेरे). इसि | साधु. असि-तलवार. माणु-सूर्य. भुअगवइ-शेषनाग. - . (नपुंसकलिंग) अच्छि-आंख. महु--मध. वारि-पाणी. . ( अव्यय) न--नहि. -- छ-नकी. ३ ·( १८ ) दुवे रिसिणो नवन्ति । सत्तुणो कुज्झन्ति । वारिं डहइ। वाक्यो- सरयससी छज्जा। धरणीधरवउ जुज्झन्ति । नरवइणो वंदिरे । तिअसगणवई जिणइ । धणवई कहेज्ज। दुंदुही गज्जन्ति । भुअगवई चलइ। तरणी भमडेइ । महूइँ पडन्ति । दहिमस्थि । दुण्णि अच्छीइंच देक्सन्ति। सुविही न कुज्झइ । तलवार कापेछे. ये इंद्रो जायछे. समुद्र-वधेछे. सूर्य पूजेछे. शरदऋतुनो चंद्र दोडछे. वैमानिक देवो नाचेछे. ऋषिओ जमेछे. धनवानो उघता नथी. मुनिराजो ध्यान करेछे. मध सुकातुं नथी. अरिहंतो क्रोध करताज नथी. डाह्या माणसो याद करेछे. राजा जीवेछे. ज्योतिप्क देवो गायछे. पाठ ६ ट्ठो. द्वितीया विभक्ति. १. अकारान्त नाम. एकवचन. बहुवचन. पुंलिंग म् ए, आ. अरिहंतं. अरिहंते, अरिहंता. नपुंसकलिंग-- प्रथमा प्रमाणे.

·( १९ ) , नाम (पुंलिंग) वीर-चोवीसमा तीर्थकर, योद्धो. विणय-विनय, नम्रता. दुक्खक्खय-दुःखनो क्षय. सावअ-श्रावक. लोगविरुद्धच्चाअ -लोकथी पण्ण-बुद्धिमान माणस. विरुद्धनो त्यांग. मुक्ख-मोक्ष. मुत्त-मोक्षनो जीव. सीस-चेलो, शिष्य. जलण-अग्नि. सिंघ-सिंह. पाहाण-पत्थर. संख-शंखें. थेण पुत्त-दीकरो. भगवन्त-ज्ञानवान, पूज्य. जणय-बाप, पिता. भवसायर-संसाररूप समुद्र. अंब-आंबो. नमोक्कार सीह--सिंह. नमस्कार. नमुक्कार । भिच्च-नोकर. सावगधम्म-श्रावकनो धर्म (बौरव्रत). पाय--पग. मणुअ-माणस. थूणं] चोर. इंगाल-अंगारो. . पुरिस--पुरुष. (नपुंसकलिंग) तत-तत्त्व, स्वरूप. सिव--कल्याण, मोक्ष, तण-घास. चेइअ-देव मन्दिर कम्म-कर्म, कार्य. मंस ] पायच्छित्त-पापर्नु शोधन. मांस. दोगच्च--दुर्गति. सरीर-शरीर. नयर-शहेर. - मास रुक्खं--वृक्ष, झाड. - 1 1 ·( २० ) - वाक्यो- संखा गज्जन्ति । पवणा वाअन्ति । वीरो तत्तं कहेइ । पाहाणा पडेज्जा। पुत्तो जणयं थुणइ । भिच्चा कम्मं वीसरन्ति । चन्दो पविसइ । पुरिसा तत्तं सुमरेज्ज । भगवन्ता भवसायरं तरन्ति । रिसी नयरं पुणइ । सीसा विणयं कुणन्ति । सीहा तणं न भक्खन्ति । सावओ सावगधम्म रक्खइ । वीरा दुक्खक्खयं करन्ति । पण्णो भगवन्तं अच्चेइ । मुणिवइणो चेइअं गच्छन्ति । जलणो रुक्खं डहइ। नरवई सिव गेण्हइ । थेणा अम्बं तोडन्ति । वुहा मुक्खं जन्ति । जणो मुहं देखा। मणुआ पायच्छित्तं करन्ति । इसिणो फलाइं जेमन्ति । सिंघा मंसं खादन्ति । महूई पिज्जन्ति । । मुत्ता जग्गन्ति च ।। हरी सगं न चयइ । धणाणि वड्ढन्ति। वारिं सूसइ। लोको पापने निन्देछे. ऋषिओ चारित्रने पाळेछे. चोरो दुर्गतिने ग्रहण करेछे. वे शिप्यो पगने शुद्ध करेछे. दीकराओ रडेछे. पिता अमेछे.. बे सिंह मांस खायछे. (तमे) वे फळ खाओछो. नोकरो मध पीछे. वीरो कल्याण करेछे. पवनो झाडने स्पर्गेछे. डाह्या पुरुषो पापने छेदेछे. वाणिआओ धननुं ध्यान करछे. (अमे ) झाडोने सींचीए छीए. माणसो कमलोने कापेछे. (तेओ) वे नमस्कार करेछे. शत्रुओ मुंझायछे. चोर दोडेछे. (अमे) ज्ञानने एकटुं करीए छीए. (तमे) बे वस्त्रोने वीटोछो. ---- ·( २१ ) वृक्षो वधेछे. बे नोकरो रांधेछे. सिंह गरजेछे. (तमे) बे गुंथोछो. उपाध्याय बे शिष्यने धर्म कहेछे. मुनिराजो धनने तजेछे. (ते) बे वे क्षेत्रने शुद्ध करेछे. (अमे) पापने जाणताज नथी. २. इकारान्त, उकारान्त नाम. पुंलिंग प्रत्यय- एकवचन बहुवचन म्. णो, ई. जलहिं. जलहिणो, जलही. भाj. नपुंसकलिंग-प्रथमा प्रमाणे. भाणुणो, भाणू . - नाम (पुंलिंग) सन्ति--शान्तिनाथ तीर्थकरनुं नाम. अलि- भ्रमर, मधमाखी. मुणि- साधु. अगणि- अग्नि. हत्थि - हस्ती, हाथी. दवग्गि-दावानल. वाहि - रोग. विहि - विधि, नसीब. गुरु - धर्मोपदेशक. कलि - कजीओ. असणि - वज्र. मणि - मणि. मेह - मेघ, वरसाद. अहिवइ ~ स्वामी, उपरी. फलिह- स्फटिक.. सारहि - सारथी, रथ हांकनार. अन्धु - कूवो. जन्तु - जीव. थाणु - महादेव. r , - निसंस- क्रूर.

·( २२ ) (नपुंसकलिंग) अररि--कपट. जउ-जतु, लाख. जाणु--साथळ. खाणु-स्थाणु, खीलो. ( अव्यय) * अपि- पण इच्छ् - इच्छवं. प+ विम् – प्रवेश करवो. सलह - श्लाघा करवी, प्रशंसा करवी. अणु + कुण् – अनुकरण कर. वि+हर् - विहार करवो, फरवू. आ+ गच्छ् ~ आवq. सन्नाम्-आदर करवो. रक्स् – पाळq. अच्छ् – बेसबुं. वाक्यो- हरिणो हणन्ति हत्थि । दुवे आइच्चं नविमु । मुणिणो अगणिपि न फासन्ति । भिच्चा अहिवइं अणुकुणन्ति । अली विहरन्ति । दुवे अच्छेह । चारि सिञ्चन्ति मेहा । मुणिवइणो सिवं च्च इच्छन्ति । सारहिणो अहिवई सन्नामंते । निसंसा पावं गेण्हन्ति । निसंसो हणिज्ज हरिणो। दो सन्तिमच्चिम । सन्ति सलहेज्जा हरउ । निवइ नरा नवन्ति । विही वाहिणो न भिन्दइ। जंतुणो अररिं करन्ति । हत्थिणोवि सीहं जिणेन्ति । विहरन्ति सिंघा। वारी अन्धुं पविसन्ति । जउं डहइ । . * आ अव्यय कोइ पण पदथी पर आव्यो होय, तो तेनी आदिनो अकार विकल्पे लोपायछे, तथा तेनी अंदरनो पकार ज्यारे स्वरथी पर होय त्यारे 'प' नो. 'ब' यायछे हरी+अपि-हरीवि, हरीभवि जलं + अपि-जलंपि, जलमवि.

·( २३ ) --- - मुणिणो कालें नेच्छन्ति ।। खाणुं पडइ । असणी आगच्छद। थाणुं सावआ फासन्ति विन। धणवइणो फलिहे चिणन्ति । १ । 'अ' के 'आ' पछी स्व अथवा दीर्घ 'इ', 'उ' आवे तो तेओने बदले अनुक्रमे 'ए' अथवा 'ओ' विकल्पे मूकायछे. भमराओ मधु खायछे. (अमे) नगरमा प्रवेश करीए छीए*. (१) सिंहोने मारुंछु. व्याधिओने इन्द्रो जीतेछे. सारथि रथने अडकेले. (तेओ) बे सांभलछे. क्रूर माणसो तरवारोने इच्छेछे. सिंहो गुस्से थायछे. मुनिओ चारित्रने पाळेछ. हाथीओ गर्जना करेछे. पाणी अग्निने हणेछे. दावानल वनने बाळेछे. मेघ वृक्षोनुं पोषण करछे. स्फटिक शोमेछे. वीरपुरुषो नसीवनो आदर- भमराओ बेसेछे. करता नथी. बे दीकरा वस्त्रने गुंथेछे. हुं प्रवेश करुंछु. बाप साथलने साफ करेछे. (तमे) वे बेसोको शांतिनाथ कर्मोने छेदेछे. ऋषिओ मन्दिरे जायछे. * (अमे) कल्याणने इच्छीए छीए. पाठ ७मो. तृतीया विभक्ति. अकारान्त, इकारान्त तथा उकारान्त नाम. प्रत्ययो- एकवचन. बहुवचन. पुंलिंग एण हिं, हि", हि. अकारान्त नपुंसकलिंग-" * धातु सकर्मक होवाथी द्वितीया वापरवी ·( २४ ) , + . अरिहंतेण. अरिहंतेहिं, अरिहंतेहि", अरिहतेहि. वणेण. वणेहिं, वणेहि, वहि. इकारान्त तथा पुलिंग- णा हिं, हि", हि.. उकारान्त नपुंसकलिंग-" जलहिणा. जलहीहिं, जलहीहि, जलहीहि. भाणुणा. भाणूहि, भाणूहि. वारिणा. वारीहिं, वारीहि", वारीहि. महुणा. महाह, महि, महि. . भाणूहि, १ तृतीया तथा सप्तमीना बहुवचनना प्रत्ययो लगाउतां पहेला अन्त्य 'अ' नो 'ए' थायछे. अरिहंतेहि; इत्यादि. २ तृतीयाना, पञ्चमीना 'तो' प्रत्यय सिवायना, पष्ठीना तेमज सप्तमीना बहुवचनना प्रत्ययो लगाडतां पहेलो अन्त्य इकार तथा उकार दीर्घ थायछे, जेमके-जलहीहिं, भाणूहि, वारीहिं, महूहि, जलहीओ, जलहीउ, जलहीहितो, जलहीसुतो,जलहीण, जलही- सु; विगेरे. ३ विभक्त्यन्त कोइ पण नाम (नाम, सर्वनाम, विशेषण ) ने छेडे अथवा 'सु' होय तो विकल्पे तेने बदले 'णं' तथा 'सुं' थायछे. अरिहंतेणं, अरिहंतेसुं, अरिहंतेण, अरिहंतेसु. ण' नाम (पुंलिंग) भरहेसर--भरतेश्वर, चक्रवर्ती नाम. पाइक्क-पदाति, पाको, पगेचालनार. कोह-क्रोध. उवहार--भेट, इनाम. सिलोग--श्लोक. जत्त-यल.

·( २५ ) दभ । दसण दोहल | मनोरथ, दोहद. दह-द्रह, कुंड. डंभ कपट. आतव-तडको. जिणद-तीर्थकर. कंदप्प-कामदेव. बाहुबलि-भरत राजानो भाइ. बाण-तीर. पयावइ-प्रजापति, ब्रह्मा. सहसागार-सहसाकार. जक्ख-यक्ष. डसण दांत. जई-यति, साधु. सिहरि-पर्वत,शिखरी. डंड) करेणु-हाथी. दंड लाकडी. महु-दारु, मदिरा. डोहल भाणु-किरण. साणु-शिखर. मत्थु-साथवो. बळवं. जीवाउ-जीवातु,जीवाडनाएं औषध. दाह कमडल-कमडळ. (नपुंसकलिंग) धन्न-धान्य, अनाज. जन्त-संचो, यंत्र. इंधण-बळतण. वयण-वचन. पाणिअ-पाणी. सुअ-श्रुत, आगम, सिद्धान्त. बल-लश्कर. निलंछण-चिह्न रहित करवं. रुप्प----रुपुं. चक्क-चक्र, पैडु. मज्ज-मद्य, दारु. रयण-रत्न. सुवण्ण-सोनू. मण-मन. पुप्फ-पुष्प, फूल. जीविअ-जीवित, जिंदगी. कम्बु-ख दारुकाष्ठ, लाकडं. पुण्ण-पुण्य. पीलु-पीलु. डाह) भूसण-घरेणु सत्तु-साथवो.

·व्रतथी युक्त. * (विशेषण) सामाइअवयजुत्त-सामायिक विअट्टछउम-कपट वगरनो. वीअराय-रागरहित. उज्जोअगर-उद्योतकर, प्रकाश समत्त-समस्त, सघळ. करनार. समथिअ-समर्थन करेल. ( अव्यय) सइ-सदा, हमेगां. व-अथवा. विना-वगर, सिवाय. सह-साथे. धातु- प+हर्-प्रहार करवो, मारवं. हर-हरण करवं. मेल्ल्-मेलवु, मूक. धुण-कपवू, धूणq. घड्-घडवू, चेष्टा करवी, बनाव. विढव्–उपार्जन करवू. थिप्प्-तृप्त थर्बु, धरावं. भ-भांगवु. खिव-फेंक. चुलचुल्-फरक. . वाक्यो- सावया निल्छणं न कुणन्ति । चक्केहिं रहो चलह । निवो दडेण थेणे हणइ । शरीर छज्जइ भूसणेणं । जणा धन्नमिंधणेहिं सोल्लन्ति । निवा वाणेहिं सत्तवो जिणन्ति । मुणिणो मुअ सुणन्ति । कदप्पं खिवइ वीअरायो वीरो। वुहा वीरं रयणेहिं अच्चन्ति । पवणेण रुक्खाणि चुलचुलन्ति । पयावई जन्तेण जीवे घडेइ। जइणो रयणाई न गेण्हन्ति । साहुणो जत्तेण नाणं विढवन्ति । भमडेइ उज्जोअगरो भाणू। निससा वाणेहिं सीहे पहरन्ति ।। वुहा मज्जं पिज्जन्ति न । विशेषणन विशेष्यनी जाति, विभक्ति तथा वचन लागेछे.

·( २७ ) 1 *" + सावया पुप्फेहि सन्तिमञ्चन्ति । विअट्टछउमो बाहुबली समत्तं खादन्ति डसणेहिं हत्थिणो सिघा ।। देखिइ । दुवे न कुणिमो डम्भ । धणवइणो न थिप्पन्ति सुवण्णेहि वयणं न सुणन्ति । थुणन्ति सिलोगेहि साहवो वीर । पवणो रुक्खाइ भञ्जइ । अहिवइणो रक्खन्ति धणेण भिच्चे । मल्लइ भरहेसरो कोहं । रुप्पेण व । हाथीओ मुर्खवडे गरजेछे. जीवोने ब्रह्मा बनावतो नथी. सघळा जीवो अनाजवडे शरीरने (तेओ) पगवडे नाचेछे. पाळेछे. ( अमे ) रथ वडे जइए छीए. रथो यंत्रो वडे चालेछे. * जीवनी साथे पुण्य चालेछे. राजा लश्कर वडे शत्रुओने मारेछे. साधु पुण्ये करीने भव समुद्रने कुंडो तडका वडे सूकायछे. तरेछे. मेघवडे अनाज वधेछे. सिंहो पाणी पीएछे. (अमे) पापवडे कंपीएछीए. द्रहो कमलोवडे शोभेछे. माणसो हाथे खायछे. । (तेओ) बे वनने वृक्षोवडे शिप्यो गुरुने माथावडे नमेछे. जाणेछे.. डाह्यामाणसे वचनवडे बधा माण- पुत्रोनी साथे पिता ऋषिओने सोनो आदर करछे. सामायिक व्रतयुक्त श्रावक मनवडे (तमे) वे लाकडा वडे घरोने पण जीवोने मारतो नथी. चाळोछो. (अमे) तपवडे कामदेवने जीतीए ज्ञानवडे पुरुषो तत्त्वोने जाणेछे. छीए. (तेओ) चे धर्म वडे जीतेछे. वादेछे. * सह तया तेना अर्थवाळा शब्दोनी साये जोडाएला नामो तृतीया विभक्ति ले छ ·( २८ ) . छीए. तेओ) बलात्कारे पण मांस (अमे) बे मनवडे ध्यान करीए खाता नथी. माणसो मदिरा वडे मुंझायछे. साधुओ हमेशां पगवडेज वि- * जीव धान्य विना शरीरने छोडेछ. ( अमे ) हर्ष वडे पूछीए छीए. हार करेछे. पाठ ८ मो. ण - चतुर्थी । षष्ठी तथा पंचमी विभक्ति. प्रत्ययो- एकवचन बहुवनच अकारान्त पुंलिंग तथा नपुंसकलिंग । स्स तो, ओ, उ, तो. ओ, उ, हि हि, हितो,०(लुक् ). हितो, सुंतो. अरिहतस्स अरिहंताण. अरिहतत्तो, अरिहंताओ, अरिहंतत्तो, अरिहंताओ, अरिहंताउ, अरिहंताहि, अरिहंताउ, अरिहंताहि, अरिहंताहितो, अरिहंता. अरिहतेहि, अरिहंताहितो, अरिहंताहतो, अरिहंतासुंतो, अरिहंतेसुंतो. शव्दना रूपो पण उपर प्रमाणे जाणी लेवा. १ पञ्चमीना वहुवचनना 'ओ,' 'उ' प्रत्यय पर छतां अकारान्त ना- मोनो अंत्य 'अ' नो 'आ' थायछे तेमज 'हि, हितो' तथा 'संतो' प्रत्य- , वण 'विना'नी साये जोडाएला नामो, द्वितीया, तृतीया अथवा पश्चर्मामा वपरायछे. साधारण सूचना नियम : जुओ. ।

·( २९ ) य पर छतां अन्त्य 'अ'नो 'आ' तथा 'ए' थायछे पष्ठीना बहुवचनना 'ण' प्रत्ययनी पूर्वे 'अ' ना 'आ' थायछे. अकारान्त तथा इकारान्त, उकारान्त नामोना ५ञ्चमीना एक- वचनना 'णो, सो' ए वे प्रत्ययो सिवायना प्रत्यया (तथालुक्- प्रत्यय) पर छता अन्य स्वर दीर्घ थायछे. णो, स्स ण उ, हितो. एकवचन, बहुवचन उकारान्त इकारान्त पुलिंग तथा नपुंसकलिंग. णो, चो, ओ, तो, ओ, उ, हितो, सुंतो. जलहिणो, जलहिस्स. जलहीण. जलहिणो, जलहितो, जलहित्तो,जलहीओ,*जलहींउ, जलहीओ, जलहीउ, जलहीहितो. जलहीहिता, जलहीसुंतो, 'वारि' शहना रूपो उपरप्रमाणे. भाणूण. भाणुणो, भाणुत्तो, भाणूओ, माणुत्तो, भाणूओ, भाणूड, भाणूउ, भाणूहितो. भाणूहितो, भाणूमुंतो- 'महुना' पण तेज प्रमाणे जाणवा. , भाणुणो, भाणुस्स. नाम (पुंलिङ्ग) नातपुक्त - महावीर तीर्थकर. कुलिंगि~मिथ्यात्वी. बह्मण ब्राह्मण. विहु ~ चंद्रमा, विधु. हिम्म ~ बालक. मयारि- मृगारि, सिह. तरु-झाड, वृक्ष. सूरि - आचार्य, पंडित. 2 जुओ नियम २ पाट ७.

·( ३० ) मणुअ मन्नु - मन्यु, क्रोध. जलहर - मेघ. पाणि - हाथ. मउलि - मुकुट. दीव - दीप, दीवो. माणस. धीर - धीरजवान. घोडअ-घोटक, घोडो. बिहस्सइ - बृहस्पति, देवनो गुरु. पाणाइवाय - प्राणातिपात, हिंसा. * वह – वध, घात. पावपबंध - पापनी रचना. ससि -चंद्र. उवएस - उपदेश. सिंधु - समुद्र. झुणि- ध्वनि, शब्द. भत्त -भात, भक्त. साहम्मिअ - सरखा धर्मवाको. बाहु-हथि. भारवह - मजूर. उरु -साथळ. संभु - तीर्थकर, शंकर. संत्त - जीव, प्राणी. मणिलाल -विशेषनाम छे. दिअह --दिवस. विज्जस्थि -विद्यार्थी. अइआर - अतिचार, दोष. मयरन्द - मकरद. मुसावाय मुरुक्स्व - मुर्ख माणस. मूसावाय मृपावाद, जूठ असत्य. विजयधम्मसूरि-'विजयधर्म' मोसावाय नपुंसकलिग. विज्जालय - पाठशाला. भोजन, खावा. सिंघासण - सिंहासन. रज्ज राज्य. दुक्कड- दुप्कृत, खराब काम. आसण - आसन, वेठक. सिंग - शींगडुं, शिखर. उज्जाण - उद्यान, वाडी. थाम - वळ, स्थाम. कल्लाण - कल्याण, लोअग्ग- लोकाग्र, लोकाग्र, मोक्ष. नामना जैनाचार्य. भोअण धण - पैसो. कल्याण, सारूं. " वधने माटे" एम चतुर्थी एकवचनमा वोलवु होय लारे 'वह' धकी 'आइ' प्रत्यय विकल्पे लागेछ, वहाइ, वहस्स ·( ३१ ) (आर्य वीर छोर (आप) खीर दूध. सर - सरोवर. जोअण - चार गाउ. अदिन्नादाण - अदत्तादान, नहिं अपायेलं लेबु ते. ओहरिअभर--अवहृतभर, विशेषण. उवगय – पासे गएलं, पहोंचेलं. तइअ - जि. चउत्थ - चोथु. जेणे भार नीचे उतार्यो छे एवं. गुरु ~~ भारे, मोटुं. पढम - पहेलं. साउ - स्वादिष्ठ, स्वादु. दुइअ - बीजुं. सुइ - शुचि, शुद्ध. * णमो नमो a (अव्यय) थू-निंदा वाचक. नमस्कार. अम्मो - आश्चर्य द्योतक. उवरि- उपर. अ अने. किर - निश्चय, नक्की. धातु- पडि + कम् – पार्छ हठवू. ताड् - मारवं. हरिस् - हर्ष पामवो. परिसाम् - शांतथq. उव+दिस् – उपदेश करचो. खिर - खरवु, झर. धर - धारण कर. खेड्ड् - रमवं, खेलq. पक्यास् ~ प्रकाश करवो. सिर – सरजवं, बनायq. चोर - चोर. वो+सिर् - त्याग करवो. प+मज्ज-प्रमाद करवो,चूक,भूलq. " आ अन्ययना योगमा आवनार नामने पष्ठी विभक्ति वापरवी.

·( ३२ ) उवरि । वाक्यो- बह्मणा हरिसेण*भोअणाय धावन्ति। पुप्फेहिं अच्चेसि मुक्खाय पढमै पाइको गच्छति नयराय । वीयरायं। हरिसइ निवो उवहारत्तो । दीवो चुलुचुलइ पवणेण । णमो अरिहताण । साहू पुण्णाय सरीरं वोसिरइ । धम्मं विणा दोगचं गेहति समत्ता सुहेणं उंघति नरवइणो तइओ पुत्तो। जणा। हत्थिणो खेड्डन्ति सिहरीणं सिंगाण सीहेहिंतो वहिन्ति किर पुरिसा । जला अगणिणो परिसामन्ति । भाणुणो सिंगं पयासन्ति । चीरो हत्येणं वाणेण च जिणइ साहुणो सावया च मुक्वं नहि । सत्तुणो । गच्छन्ति विणा दंसणं विणा नाणेण हत्थिणो पडन्ति सिंगेसुंतो। विणा चरणा च। थूणा निवाण सुवण्ण रुप्पं च विज्जास्यस्स मणिलालो वि- चोरन्ति । ज्जत्थी अस्थि । पावा रक्खेइ जणे नायपुत्तो । सिंधुत्तो जलाइं मेहा चोरन्ति । खीरं पिज्जन्ति ओहरिअभरा गुरुणो मुहत्तो मूसावायं न भारवहा । बोल्लन्ति । ससिणो किरणाउ उज्जाणं पयासन्ति । चउत्थस्स जिणंदस्स नमो । कुलिंगिणो वीर न अच्चन्ति मणे- घोडआ पायेहिं उज्जाणाय वच्चन्ति । धीरा हत्थेहि तरति सिंधुं । समत्ता पावपबंधा पायच्छित्तण अदिन्नादाणं न गेण्हिमो दुण्णि । परिसामन्ति । विहम्सई तिअसगणवइणो गुरू रज्ज विढवन्ति थामाउ अज्जा । अस्थि । "ने माटे, ने वास्ते' एवा अर्थमा अकरान्त नामो 'आय' प्रत्यय चतुर्थीना एकवचनमा विकरे लेछे तेमज इकारान्त पुंलिंग 'अये', उकारान्त पुंलिंग 'अवे' अन इकागन्त उकारान्त नपुंसक नामो 'जे' प्रत्यय विकरपे चतुर्थी एकवचनमा लेछे-जिणाय, जिणस्स हरये हरिस्स गुरवे, गुरुस्म. वारिणे वारिस्म इत्यादि. णवि ।

·३.३ ) सूकाय छे. उद्यानना फूलो तडकाथी करमाय छे: राजाओ राज्योनुं शत्रु थकी रक्षण (तेओ)वे चन्द्रमाथी हर्ष पामे छे. करेछे. सूर्यना ताप वडे द्रहोना पाणी ( हुं ) धर्मने माटे जीवनो त्याग करूंछु. वन समुद्रथी चार गाउ छे. छोकरो बाप पासेथी धन एकटुं वरसादथी मजूरो मुंझाय छे. करेछे. बे मिथ्यात्वीओ पुत्रने माटे यक्षने (ते) वाडीमाथी फूलो चोरछे. पूजेछे. वरसादथी धान्य थायछे. ब्राह्मणोना बाळको हर्षथी दूधनी राजा सिंहासननी उपर बेसेछे. साथे भात जमेछे. चन्द्रथकी नेत्रो हर्षने ग्रहण करछे. क्रोधथी पुण्य नाश पामेछे. भमराओ फूलो मांथी शुद्ध मक- (तेओ) बे दंडवडे पर्वतना रन्द पीएछे. शिखरोने तोडेछे. (अमे) ज्ञानने माटे गुरुओनो आश्चर्य ! वे हाथीओ दात वडे विनय करीए छीए. सिंहने हणछे. लोकाग्रे पहोंचेला सिद्धोने नम- वीरपुरुषो खराब काम करता नथी. स्कार. (अमे) उपाध्याय पासेथी सिद्धा- मूर्खाओ धर्मथी चूकेछे. न्तोने सांभळीए छीए. 1/ पापथी चोथा तीर्थकरने मोक्षने माटे विजयधर्मसूरि तत्त्वोने उप- चित्तवडे सेवीए छीए. देशेछे. राजानो.दीकरो वळवडे आनन्दने । (अमे) पापथी पाछा हठीए छीए. सारु सिंहने मारेछे. पर्वतथी अग्नि झरेछे. (तेओ) वे वृक्षो थकी स्वादिष्ठ फलोने धर्म दुर्गतिमांथी-जीवने धारण सुखने माटे तोडेछे. करछे. सिंहो तळावमाथी पाणी पीएछे. दु.ख थायछे. ( । - -- ·( ३४ ) पाठ. ९ मो. सप्तमी. प्रत्यय- बहुवचन सु. - * अरिहंतेसु. वणेमु. एकवचन अकारान्त पुंलिंग [ए, म्मि. तथा नपुंसकलिंग अरिहंते, अरिहंतम्मि. वणे, वणम्मि. इकारान्त, उकारान्त {म्मि. पुं० तथा नपुं० जलहिम्मि, माणुम्मि. वारिम्म. महुम्मि. संबोधन. सु. जलहीसु भाणसु. वारीसु. महसु. एकवचन पुं- ओ, आ, अ. बहुवचन प्रथमाप्रमाणे. अकारान्त " नपुं- हे अरिहंतो, हे अरिहंता, हे अरिहंत. हे अरिहंता. हे वण, है वणाई, हे वाइँ, हे वणाणि. * पाठ. ७ नियम 1 जुओ. पाठ ७. नियम २ जुओ.

·( ३५ ) इकारान्त (पुं- ई, इ. प्रथमाप्रमाणे. तथा ऊ, उ. उकारान्त । नपुं- प्रथमाप्रमाणे. हे जलही, हे जलहि. हे जलहिणो, हे जलहओ, हे जलहउ, हे जलही. भाणु. हे भाणुणो, हे भाणवो, हे भाणओ, हे भाणउ, हे भाणू. हे वारि. हे वारीई, हे वारी, हे वारीणि. हे महूई, हे महूइँ, हे महूणि. हे भाणू, हे हे महु. सवण्णु-सर्वज्ञ. दइच्च-दैत्य. नाम (पुंलिङ्ग) वाणर-वांदरो. रसच्चाय-रसनो त्याग. सढ--शठ, लुचो. विहव-विभव, संपत्ति. विवाह- लग्न, परण. लोह-लोभ. किसाणु-कृशानु, अमि. वन्धु-भाइ, सगो. किविण-कृपण. उसह-वृषभ, बलद. रिवु-रिपु, शत्र. जोगि-योगी. मुइंग-मृदंग नामर्नु वाजूं. कवि-कावे, कपि. संघार-संहार. निहि-संडार. सिमिण आयर-आदर. सिविण स्वम. हरगोविन्द-विशेष नाम. (आप) सुमिण छाव-शाव, बालक. पणाम-नमस्कार. सिद्धसेण-सिद्धसेन, एक जैन मतु-अपराध. महाकवि. पद- पति. मग्ग-मार्ग.

·( ३६ ) -- गरल-झेर. नपुंसकलिंग. कमल-कमल. परत्थकरण-परोपकार. घय-घृत, पी. लांगूल-पूछडुं. कव्व-काव्य. पण्ण-पर्ण, पादहूं, पार्नु.. छीअ-क्षुत, छींक. अमय-अमृत, मोक्ष. घर-गृह, घर. हिम-बरफ. जिणहर-जिनगृह, मंदिर. मुदेर-सौंदर्य, सुंदरता. गहवइ-गृहपति. वइर-वैर, शत्रुता. तितउ-चालणी. जूद-यूथ, जथ्थो. बिंदु-बिंदु, टी. जढर-जठर, पेट. गयण-आकाग, गगन. अंमु-आसु, अश्रु. दुस्सउण-अपशुकन. वमु-पैसो. विशेषण- गेझ-----ग्राह्य, ग्रहणकरवा लायक. कम्मट्ठविणासण-आठ कर्मों नायव्व-ज्ञातव्य, जाणवायोग्य, नाग करना असुद्ध-अशुद्ध. अप्पडिह्यसासण-जेनी आः जगभावविअक्खण-दुनियाना पदा- स्खलना नथी पामती थॉन जाणनार. मणहर--मनोहर. दायय-दायक, -दायक, आपनार. जिट्ठ-मोटु, ज्येष्ठ. सच्च----साचु, सत्य, जुट्ट-जुष्ट, सेवाएलं. अट्ठावयसंविअरूव-जेनी प्रतिमा । संथुअ--संस्तुत, स्तुति कराए अष्टापद पर्वतमा चुड्ढ घरड. स्थपाएली छे तं. पुट्ट-पुष्ट. सार-~~-आर. ग्वार, ·( ३७ ) अव्यय- सया-सदा. अहो-अधः, नीचे. सणिअं-शनै., धीमे धीमे. निच्चं-नित्य. अज्ज- आजे. चड्-चडवू. रम्प् - पातलं कर. पद् - भणवु. करिस् – खेंच. धातु- वह् - वहन करवं. मरिस्--विचारवु. सम्+अव+सर--समवसरवं, आववु. - वाक्यो- दहम्मि कमलाइं उग्गच्छन्ति । किविणा बह्मणा भोअणम्मि वि उज्जाणम्मि गुणेहिं जिट्ठो सव्व- घयं न खादन्ति । ण्णू जिणो समवसरइ । दइच्चेहिंतो जणा वीहन्ति । जणे तत्तमुवदिसइ नयरे रिसीहि रितुणो मणुआण कुज्झन्ति । जुठो हरीहि संथुओ अ वीरो। विवाहे सुह न जाणिमो दो। आसणम्मि अच्छइ तिअसगणवई। मुणीणं वयणं सच्चं । मुणी जग्गइ दिअहे। दइच्चा सत्ताणं संघारं कुणन्ति । भारवहा नयरम्मि घय वहन्ति । अगणित्तो करिसइ जणओ पुत्तस्स विज्जत्थिणो घरे पढन्ति । हत्थं । वणेसु धावन्ति सिंघा। सिहरिम्मि हिमाणि पडन्ति । मयारीणां जूहं वणम्मि विहरइ । वाहुबली भरहेसरेण सह जुज्झइ कम्मठ्ठविणासणो नायपुत्तो रम्पइ रज्जाय। णिच्च जीवाण पाव । कविणो कव्वेहिं थुणन्ति जिणे मग्गम्मि छावा अहो पडन्ति । मुक्खाय ।। पुरिसो घोडअं चडड। इसिणो करन्ति रसच्चायं । :- + - ·( ३८ ) जणा न पिज्जन्ति सिंधुणो खारं वारिं पुरिसा पडिक्कमन्ति पावाउ । * धम्मो च्चिअ गेज्झो । पडन्ति पण्णाई तरुणो। मणुएहिं मणम्मि पुण्णं तत्तं नायपुत्तो जणाणं मत्थयम्मि नायव्वं । हत्थं मेल्लइ। जलाणं निही जलहरो। विजयधम्मसूरीणं मुहत्तो उसहा उंघन्ति । हरगोविंदो मणिलालो च बंधुणो वसुणे मरिसन्ति । लोहो दुक्ख देइ जोगीणं पि। हे पुरिसा ! विजयधम्मसूरी अज्ज वुड्ढो सणि सणिअंचलइ दंडेणं । नयरं पविसइ। उवदेसं सुणइ। . घरमां पवन वडे सुख थायछे. वांदराओना पूछडाओने बाळको.-- मुनियो स्वप्नमां पण विवाह करता अडकछे. नथी. | मृदंगनी साथे कवि गायछे. ब्रह्मा दंड वडे धीमे धीमे चाले छे. छींक वडे अपशुकन थायछ. (अमे) समुद्रमा विष देखता नथी. पुत्रो पिताने प्रणमेछ. मनोहर वनमां पुरुषो रमेछे. भाइओ युद्ध करेछे. खेतरमा धान्य थायछे. सघळा कविओमां सिद्धसेन सूर्य वडे दिवस शोभेछे. कामदेव महादेवने पण दुःख देछे. योगी तडकाने ग्रहण करछे. हाथीओनुं टोकुं मार्गमा दोडेछे. समुद्रमां झेरछे. इंद्रना कल्याण माटे वृहस्पनि चोरो धन माटे राजाना घर विचार करेछे. वाळकोनी आंखमां आंसु आवेछे. तेओ लोभथी पीलु चोरे छे. प्रथमछ. उपर चडेछे. । जे वाक्यमा कोइपण क्रियापद न होय त्या 'अस्' धातुनो प्रयोग करवो. आवा स्थलमा सप्तमी अथवा पप्टी विभक्ति वपरायछे. जेमके कवीसु, + 1 कीण , ·( ३९ ) मणिलाल फूलो तथा फळोने ब्राह्मणो पैसा माटे भमेछे. झाडथकी फेंकेछ. सिंह अग्निथी नासेछे. हे जगना पदार्थने जाणनार वीर! सूर्य वडे दिवस शोभेछे. अमे नमीए छीए. आकाशमां मेघ गर्जना करेछे. लुच्चाओ पापथी बीता नथी. देवो अरिहंतोने नमस्कार करछे. बळदीआओ रथोने वहन करछे.. J. (तमे) बे अरिहंतने पूजो छो. सारांश पुंलिंगम्मि अयन्तो जिणसद्दो. एकवचन बहुवचन १. जिणो. जिणा. २. जिणं. जिणे, जिणा. ३. जिणेण, जिणेणं. जिणेहि, जिणेहि, जिणेहिं. ४. जिणाय, जिणस्स. जिणाणं, जिणाण. ५. जिणत्तो, जिणाओ, जिणत्तो, जिणाउ, जिणाउ, जिणाहि, जिणाओ, जिणेहि, जिणाहिंतो, जिणा. जिणाहि, जिणेहिंतो, जिणाहिंतो, जिणासुंतो, जिणेमुतो. ६. जिणस्स. जिणाण, जिणाणं. ७. जिणे, जिणम्मि. जिणेसु. जिणेसुं. सं०-हे जिणो, जिणा, जिण. जिणा. , , नपुंसए अयन्तो वणसहो. १. वर्ण वणाई, वणा, वणाणि २.

·४० ) संवोधन हे वण. वणाई, वणाइँ, वणाणि शेष रूपाख्यान पुंलिङ्ग प्रमाणे. , सुविहि-पुंलिंग १. सुविही. सुविहउ, मुविहओ, सुविहिणो, मुविही. २. सुविहिं. सुविहिणो, सुविही. ३. सुविहिणा. मुविहीहि, मुविहीहिं, मुविहीहि. ४. सुविहये, सुविहिस्स सुविहीणं, सुविहीण. ५. सुविहिणो, सुविहित्तो, सुविहिणो, सुविहित्तो, सुविहीओ, सुविहीउ, सुविहीओ, सुविहीउ, सुविहीहितो. सुविहीहितो, सुविहीसुतो. ६. सुविहिस्स. सुविहीणं, सुविहीण. ७. सुविहिम्मि. सुविहीसु, सुविहीसु. सं--सुविहि, सुविही. सुविहउ, सुविहओ, सुविहिणो, सुविही. - " वारि-नपुंसक. १. वारि वारीई, वारी, वारीणि २. ४. वारिणे वारिस्स वारीण. सं-हे वारि वारीई, वारी, वारीणि शेष रूप पुंलिङ्ग प्रमाणे. वारीणं, . भाणु-पुंलिङ्ग- १. भाणू भाणवो, भाणओ, भाणउ, भाणुणो, भाणू, २. भाणु ३. भाणुणा भाणूहि, भाणूहि", भाणूहि. , ४. भाणवे भागुम्स भाणूणं, भाणूण. भाणुणो, भाणू. , ·(४१ ) भाणूउ, भागृहितो. ५. भाणुणो, भाणुत्तो, माणूओ, भाणुणो, भाणुत्तो, भाणूओ, भाणूउ, भाणहितो, भाणसंतो. ६. भाणुस. भाणूणं, भाणूण. ७. भाणुम्मि. भाणूसु, भाणूसु. सं--हे भाणू, भाणु. हे भाणुणो, भाणओ, भाणवो, भाणउ, भोणू . है मधु-नपुंसक. १. महुं. २. महूई, महूइँ, मणि. सं--हे महु. " ४. महुणे महुस्स शेष रूप पुंलिंग प्रमाणे. विद्यार्थिओने पूछवा माटे सामान्य प्रश्नो. १. पदने अन्ते आवेला 'म्' नुं शुं थायछे ? २. पदान्त 'म्' पछी कोइ पण स्वर आवे तो शुं थाय ?. ३. 'अ' तथा 'इ' मळीने शु संधि थाय ? तेनुं उदाहरण पण आपो. ४. दंडेणं, भाणूणं, हरीसुं; आ रूपोनी अन्दर अनुसार क्या नियमथी थयो ?. "विना" ना योगमां नामने कइ विभक्तिओ आवे . ६. वणाई, महूइँ, दहीणि, आ त्रणे रूपो साधी आपो. ७. "वध" शब्दनु (तादर्थ्य) चतुर्थी- एकवचन आपो. ८. थू, अम्मो, च, आ अव्ययो क्या अर्थमां वषराय छे ? ९. तितउं, ए रूपमा अ, अने उ नो सधि केम न थयो ? १०. पातळ करवू, भूलवू, मूकवू, घडवू, पाछा हठवू, खेलधु, आवा अर्थ वाळा धातुओनां रूपो लखो. ११. दुंदुहि, सिद्धसेण, खुि, महु, तथा वारि शब्दोनां रूपोलखी लावो. . .

·१ -- क " . , (४२) ! संख्यावाचक विशेषणो- + एग छ--छ. एक. इ सत्त-सात. । दु-बे. अट्ठ-आठ. । ति--त्रण. नव-नव. इचउ--चार. दह-दश. || पच--पांच. १ दरेक संख्यावाचक शब्दो थकी षष्ठीना बहुवचनमां 'ण' ने वदले 'रह, 'हं,' प्रत्ययो आवे छे. जेमके चउण्हं कसायाणं. अव्ययो (केटलाएक उपयोगी) अत्तो-अहिंथी, आथी. अहुणा-हमणां. अत्थ पिव-पेठे, जेम, जाणे. } अहिं. एत्थ केम, शीरीते. अज्ज-आज. कहं + एग, इक्क शव्दना रूपो, (हवे पछी चोवीशमा पाठमा वताव्या प्रमाणे) "सव्व" शब्दनी माफक थाय छे. आ शव्दना रुपो एकवचनमा थाय छे परंतु ज्यारे तेनो अर्थ 'अन्य" एवो होय छे त्यारे तेना रूपो दरेक वचनमा थाय छे | "दु" शब्द ना प्रथमा, तथा द्वितीयामा 'दोणि, 'वेण्णि, ''दो, 'वे,' 'दुवे' आ पाच रूपोयाय छे, तथा वाकीनी विभक्तिओमा 'दो, 'वे' एवा वे आदेशो थायो अने तेनी पछी (पूर्वोक्त इकारान्त शब्दोने लगाडवामा आवता बहुवचनना प्रत्ययों, लगाडवाथी तेना रूपो सिद्ध थाय छे + 'ति' शब्द- प्रथमा तथा द्वितीयामा “तिण्णि" रूप थाय छे, तथा वाकीनी विभक्तिओ मां इकारान्त गब्दोनी माफक तेना रूपो जाणवा ६ "चउ" शब्दना रूपो प्रथमा तथा द्वितीयामा, 'चउरो, 'चत्तारो,' 'चत्तार आवा त्रण रूपो याय छे, तथा वाकीनी विभक्तिओमा उकारान्त शब्दोनां प्रलयो लागेछे, तथा पष्ठी सिवायनी विभक्तिओमा पाठ सातमा माहेलो बाजो नियम विकल्पे लागे छे || 'पच' थी लइने 'दह' पर्यन्त शब्दोना रूपों " जिण " शब्द नी माफक तेमज बहुवचनमाज थाय छ , कह] , धाय छे, ·( ४३ ) + कया-क्यारे. कत्तो-क्यांथी. कहि-क्यां. चिरं-लाबा वखत सुधी. तहि-त्या. तया-त्यारे. पुण} फरीने. तह तहा तेम. एवं-एवी रीते. सव्वत्थ-सर्वत्र, सर्व स्थळे. किणो-प्रश्न पूछवामां पराय छे. मोरउल्ला-मुधा, फोकट. किर-किल, निश्चय. पाडिक पत्तयं एक एक, प्रत्येक. पाडिएक्कं एक्कसरिअं-संप्रति, चालु काळमां. माइं-निषेध अर्थमां वपराय. णवर-केबल, एकलं. इहरा-इतरथा, तेम न होय तो. * इअ) इइए प्रमाणे, इति. +ति एगहुत्तं-एकवार. सयहु-सोवार. अण्णहा-अन्यथा, अप्पणो-पोतानी मेळे. मिच्छा-खोटुं, मिथ्या. जहा } जहि-ज्यां. जह जेम. जहा } वा व } अथवा. जइ-यदि, जो. सइ-हमेशां. सुटु-सारी रीते. मुसा मूसा मृपा, जूटुं. मोसा १ दरेक संख्या वाचक शब्दथकी "वार" एवा अर्थमां" "हुत्तं प्रत्यय जोडवामां आवेछे. जेमके एगहुत्तं. 'अ ' अव्यय कोइ पण वाक्यनी आदिमाज चपरायचं. + ‘ति ' पद थकी परज चपरायछे, तथा पद जो त्वगत होय तो 'ति' ने बदले 'त्ति' थायरे जेम, तहा+ति = तत्ति ·। ४४ ) आकारान्त पुंलिंग नामोनां रूपो. आकारान्त नामो जेवां के गोवा, हाहा इत्यादि शब्दोनां रूपो अकारान्त नामोनी माफक थायछे; परंतु आ नियममां अपवाद नीचे प्रमाणे छे:- आकारान्त नाम थकी सप्तमीमां केवल 'म्मि' प्रत्यय लागेछे, चतुर्थी एकवचनमां 'ए' प्रत्यय लागेछे, पंचमीना एकवचन तथा वहुवचनमा 'हि' प्रत्यय नथी लागतो, तेमज द्वितीयाना बहुवचनमा आ' प्रत्ययज लागेछे. तथा वळी तृतीयाना एकवचनमा 'ण' , प्रत्यय लागेछे. गोवा-पुंलिङ्ग- वहुवचन गोवा. एकवचन १. गांवो. २. गोवां. ३. गोवाण, गोवाणं. ४. गोवे गोवस्स. ५. गोवत्तो, गोवाओ, गोवाउ, गोवाहितो. ६. गोवस्स. ७. गोवम्मि. सं-हे गोवो, गोवा. , गोवाहि, गोवाहि", गोवाहि. गोवाणं, गोवाण. गोवत्तो, गोवाओ, गोवाउ, गोवाहितो, गोवासुतो. गोवाणं, गोवाण. गोवासु, गोवामुं. हे गोवा.

·( ४५ ) पाठ. १० मो. आज्ञार्थ तथा विध्यर्थ * प्रत्ययो:- एकवचन बहुवचन १. पु० मु. मो. २. पु० सु, हि. ह. ३. पु० न्तु. आ सामान्य प्रत्ययो उपरान्त ज्यारे धातुने छेडे अकार आवेलो होय छे त्यारे बीजा पुरुषना एकवचनमां 'एजहि,' 'एजसु,' 'एजे' आटला प्रत्ययो वधारे जोडायचे. तेमज कोइ पण पुरुषबोधक प्रत्यय लाग्या वगरनुं पण रूप बनेछे. सामान्य रूपो-( वा धातु) (ज्यारे विकरण प्रत्यय नथी लागतो त्यारे) एकवचन बहुवचन १ पु० वामु. वामो. २ पु० वासु, वाहि. वाह. ३ पु० वाउ. वान्तु. " वोल्ल् " धातु (विकरण 'अ' वालाधातुनां रूपो) एकवचन बहुवचन वोल्लमो. १ पु० बोल्लमु. -- * पूर्वोक्त पाठोनी अंदर आज्ञार्थ तथा विध्यर्थ संबंधमां जे काइ नियमो चतावेला होय ते ध्यानमा राखीने विद्यार्थिओए रूपो बनाववा. + आशीरर्थमां पण आ प्रत्ययो वपराय छे.

·( ४६ ) -- ३ पु० बोल्लउ. । - २ पु० वोल्लमु, बोल्लेजहि, बोल्लेज्जसु, बोल्लह. बोल्लेज्जे, बोल्ल. वोल्लन्तु. (१) आज्ञार्थ करतां विध्यर्थमां विशेष एटलोज छे के ज्यारे आज्ञार्थमां विकल्पे 'ज' प्रत्यय लागेछे, त्यारे विध्यर्थमां तेने बदले 'जई' लागेछे. जेमके आज्ञार्थ-होज्ज; विध्यर्थ-होज्जइ. (२) पहेला पुरुषना सघळा प्रत्ययो पर छतां पूर्वना 'अ' नो आ, तथा इ विकल्पे थायछे. जेमके-बोल्लामु, बोल्लिमु, वोल्लमु. बोल्लामो, वोल्लिमो, वोल्लमो. धातु सं + पज्ज्-उत्पन्न थq. पूर-पूरुं करवू. सिव्व्-सीबवू. पाम्-देखq. उम्मिल्-विकसवू. ढंढोल-ढंढोळवू, गवेषणा करवी. वरिस्-वरसवु. भुक्क्-भस. आलुख-बळवं. भमड्-भम. पंग-ग्रहणकरवं. आयंब-कंप. झंख-निसासो नाखवो. हक्क्-निषेध करवो. घुम्म्-कंपq. सिलेस्-आलिंगन करवं. सं+दिस्-कहे. गुंज-हसवं. मुसुमुर्-तोडg. ऊसल्-उल्लास पामवो. बुड्ड्-बूडवं. मल्-मर्दन करवू. कम्भव--वापर. लोटू-सू. पउल्--रांधवं. खंड्-तोडवू. जूर्-झूर, खेद करवो. णिन्या-पोरो खावो. विरल्ल्--विस्तार करवो. खुन्भ-खळभळ. महमह-गंधर्नु फेलावू. समाण--पूरुं श्रवु. । उल्लूर्-कापवं. डर-वी.

·- -- (४७ ) ससहर - चांदो. . हय - घोडो. शब्दो-पुंलिंग. सारमेय - कूतरो. विलय - नाश. दुरायार - दुराचार. सहोअर ~~ भाइ. तिहुअण-त्रिभुवन (विशेषनाम छे). सलिलरासि - समुद्र पड-वस्त्र, पट. सुमेरु - मेरु पर्वत. कड - सादडी, कट. ईसर ~ ईश्वर. वित्थर - विस्तार घड -- घडो, घट. राहु - राहु नामनो ग्रह. कुंभार ~ कुभकार, कुंभार, विसहर - सर्प. विसाय - खेद. धम्मसारहि धर्मरथने हांकनार. सरदहतलायसोस -- सरोवर, तुसार ~ बरफ. द्रह, तलावनु सूकाववं. वण्ण ~ रंग. पुग्गलक्खेव--पुद्गल क्षेप, कांक- राविगेरेनुं फेंकबु. उवसाम - शान्ति. नपुंसक लिंग. कुन्द-चंपार्नु फूल. गोखीर--गायनुं दूध, गोक्षीर. धणु धनुप. मेहुण--मैथुन. धणुह विरमण--अटकवू. गीअ--गीत. पणिहाण-प्रणिधान, ध्यान. भय-बीक. इन्दु ~~ चंद्र. पारितोसिअ--इनाम. . h - जस-यश. विशेषण- राइअ - रात्रि संबंधी. वट्टमाण - वर्तमान.

·(४८ ) सुरविंदवंद - सुरना समूह वडे वांदवा योग्य. महायस - मोटा यश वाळा. जावय - जीतावनारा. देवसिअ-दिवस संबंधी. वईक्त - गएलो, व्यतिक्रान्त. संतिगर - शांतिना करनार. निव्विस - विष वगरनु.. पुव्वुप्पन्ना--पहेला उत्पन्न थएला. वाक्यो the cho ho L हे हे वीरो ! पावं छिन्दसु । भिच्चा ! पउलन्तु भत्तं । हे साहू ! पणिहाणं कुण। मित्त ! मित्तं सिलेसेहि। हे ससहरा ! दिअहो वइक्कन्तौ । जणय ! पारितोसि देसु । असचं न बोल्लेज्जहि । थूणो ! समुद्दम्मि बुड्ड। हयस्सोवरि कह चडेमो । इन्दू ! गुंजसु । कमलाणि ऊसलन्तु । हे मेहो ! नयरम्मि वरिसेज्जे । हे धम्मसारहि ! दुरायारे भनेज्जसु। भारवह ! णिव्वाउ । पुत्त ! जणयं वंद। देव ! संकप्पं पूरउ । हे सीसा ! विणयं माइं चयह । ईसर ! भिच्चं पावा हक्कउ । हे मित्ताई ! फुल्लाई पासन्तु । कुम्भार ! घडं घड । पाणि चय, घयं पिज्ज । किविण ! धणं जणेण न आगच्छइ, हे भिच्च ! अहिवइं मलउ । अत्तो धम्मम्मि कम्मवेज्जे। हे हरी ! दोण्णि लोट्टामु । नायपुत्त ! दुक्खाई उल्लर । हे तिहुअण ! कव्वं सुणेज्जे । मुणी ! माइं जूर । वट्टमाणं आयरिअं अच्चसु । कल्लाणं होउ निचं । हे सहोअर ! तत्तं ढंढोल । जइ गोखीरं होज्जइ तया पिज्जामि। - ·(४९) सुख आपो. -- हे " (तमे) लांबा काळ सुधी जीवो.' शान्ति करनार नरो मनुष्योने (तुं) कपहुं सीव. (अमे) ग्रहण करीए. हे माणस ! तु कविओनु अनु-. यक्ष राजाओगें शत्रुओथी रक्षण- करण कर. करो. , शांतिनाथने मोक्षने माटे पूजो. (तुं )झाडी फको तथा फूलोने काप. पंडितो तत्त्वोने विचारो. हे भाइ ! तुं भव समुद्रथी उर. त्रिभुवन ! सुखथी भण. कूतरा ! तुं भस नहि. (तमे) नगरमा प्रवेश करो. ब्राह्मणो सुखथी जमो. हुँ) पितानो आदर करूं ?. (तु) निसांसो नहि नांख. (तेओ) बे शत्रुने जीतो. समुद्र ! तु शामाटे खलभलेछ: भगवान् ! मानवना मनने पवित्र ! कविओ ! तमे विजयधर्मसूरिना कर.. यशने विस्तारो. (९) शान्त थाउं. लोकोने सुख उत्पन्न थाओ. (तुं) वनमा रम. पिता ! हुं जमु.. (तमे) गुंथो. (तुं) त्यां नाच. (९) क्यारे चोरने मारूं?. पाप नाश थाओ. हवे मैथुनथी विराम कर. हे ब्राह्मण ! तुं तृप्त था. हे श्रावक ! वीरना ध्यानथी वाणिआओ! तमे मुनिओने पूजो. भव समुद्रने तुं तर. हुं गायनुं दूध पीउं ? चेलाओ, तमे प्रायश्चित्त लो. भमराओ आवो, अने चपाना फूल मनमा शान्ति ग्रहण कर. चधा जीवोनुं हे गुरु ! तुं हमेशां हे शूर ! तुं धनुषोने फेंक. कल्याण कर.. मणिलाल! तुं सादडी उपर आव चाळको गीत गाओ. अने सूइजा. तुं विष रहित औषधने खा. जीवो संसारमा मा भमो. . पुण्य वधो. - । . उपर बेसो. - - ·( ५० ) " पाठ. ११ मो. धातु- भमाड्-भमाडq. णीर-खावाने इच्छq. अणु+ह-अनुभवq. अब्भुत्त्-नहावं. परि+इक्ख्=परिक्ख्-परीक्षा करवी, आइग्-सूंघवं. पारखवं. हा-नहावं, स्नान करवू. व-वर्तवं. वस्-रहेवं. अणु+रुन्ध्-मानवू, ताबे थq. उ+ठ्ठ-उठवु. अविक्ख् । आशा राखवी, कम्म्-हजामत करवी. अव+इल अवेक्ख् । अपेक्षा करवी. वग्गोल् । चागोळवू. पेक्ख् ओग्गाल् प+इक्ख- पिक्ख् } जो. प+सर-फेला. भम्-भमवं. पडिक्ख-राह जोवी. संक्-शंका करवी. | वावर-वापर. नाम-पुंलिङ्ग- भवनिव्वेअ-भवनिर्वेद, वैराग्य, | अवराह -अपराध. कम्मक्खय-कर्मनो क्षय. विज वैद्य. चरण । दिणमणि -सूर्य. पग. चलण सुहि-पंडित. वइल्ल-बळद. सयंभु-ब्रह्मा. मंजर-मार्जार, बिलाडो. सिहि-अमि. जिणवरवसह—तीर्थकरोमां उत्तम. अणंग-कामदेव. वद्धमाण-विशेष नाम छे. शरीरवाळो. पमाय--प्रमाद. भग ज्ञान. महिस-पाडो. विसारय-पण्डित. सिआवाअ-स्याद्वाद. दीण-दीन,गरीब. अनि ·-- 1 ५१ ) नपुंसकलिङ्ग 'निआणबंधण-नियाj बांधवं. पूअण-पूजन. बम्हचेर-ब्रह्मचर्य. लक्ख-लाख [संख्या]. पहाणलान. सामाइअ-सामायिक (वतनुं नाम). असदहण-अश्रद्धा. अप्प - अल्प, विशेषण- काइअ-कायिक, शरीर संबंधी. दुहिअ - दुःखी. वाइअ-वाचिक, वचन संबंधी. अल्प, थोडं. माणसिअ-मानसिक. खलपु - खळु साफ करनार. बारसविह-बार प्रकारचें. गामणि - गामनो नेता. बहारनु. कयपाव - जेणे पापकर्यु छे ते. बीअ - बीजें, द्वितीय, हलुअ, लहुअ- हलकु. .. सुहिअ - सुखी. सुह ~ शुभ, सारं. बज्झ-बाह्य, । अव्ययः हेढे- हेठळ, नीचे. खिप्पं जलदी, क्षिप्र. बाहिरं-बहार. वाक्यो- साहुणो भवनिव्वेअं अणुहवन्तु । निवइ ! जणे अणुरुन्ध । गुरु ! कम्मक्खयं करमु। विज्जा दीणाणं वाहिणो धणं निआणबंधणं माई कर। विणावि उल्लूरन्तु ।। जिणवरवसहस्स बद्धमाणस्स इक्को- कुन्दं आइग्धन्तु सेट्टियो । वि नमुक्कारो जणाणं दुक्खं भंजेउ । बम्हणा सइ णीरवन्तु अविन कुत्तो पुत्त! धम्मम्मि पमायं नहि करसु। भोअणं आगच्छद। .

·( ५२ ) १ به ما می अम्मो! अणंगो वि वम्महो अंगि गामणी विज्जत्थिणो परिक्खउ । संभु कह दुक्खं देउ । जणय ! मित्त तिहुअणं पडिक्खेमु । समत्थाण लोआण विवज्झं तवं विणा साहूण चलणाणं पूअणम्मि जुंजहः। कहं कल्लाण होउ । साहु! मुक्खाय उट्ट,पमायं नहि कर। सहोअर ! तिहुअण! घरम्मि वस, | भिच्च ! सेठिणो मत्थय कम्मसु । बाहिरं न गच्छेज्जे । विसारय ! जिणाणं वयणम्मि अस- जिणाणं पूअणाय जलेहिं न्हाणं दहणं माई कर. करेजहि । सिआवाओ कह सकेमो ?. सुहिआ माणवा दुहिआण पुरिसाणं. सुहिणो परत्थकरणाय जीविरं भोअण दिन्तु । दिन्तु । सावय! बारसविहं सावगधम्मं रक्खे- खलपु ! खित्तं लहसु । ज्जसु, जत्तो खिप्पं मुक्खो होउ। " , पूजवा माटे मणिलाल साथे (तुं) बहार आव अने भगवानने | विजयधर्मसूरि विद्यार्थिओना सुख- ने माटे जीवित'आपो. मन्दिरमा जा. हे पिता ! अमे कल्याणने माटे जी- (तमे) वे जणा स्नान करो. वितनो त्याग करीए. मणिलाल तुं गुरुने पूज, जेथी हरगोविन्द ! तुं गुरुना चरणने पूजे. कल्याण जलदी थाय. हुँ) जिन मन्दिरमा जाउं. (ते) नोकर हजामत करे ? हे राजन् ! तु शत्रुओ साथे लड, बलदीआओ तथा पाडाओ घासने डरे छे शामाटे. सारी रीते वागोलो. छोकराओ तमे भणो. हे गुरु ! हुं स्याद्वादने भगु?. हे शंभु ! तुं कामदेवने तावे 'कर. (तमे) गरीबोने धन आपो. हे चोरो ! तमे सत्य बोलो जेथी तमे सूर्य तुं शामाटे भमे छे ? भाई! धर्ममा काया सबंधि टोपोने (अमे) श्लोक बोलीए. ; शामाटे करेछे ?. गुरु वधार्नु कल्याण करो. सुख पामो.

·( ५३ ) H हे वीर ! लोभथी शुकदापि लाभ | भाइ ! बिलाडाने दूध आप ने तेने थाय ?. पाळ. हे त्रिभुवन ! तुं पंडितनुं अनुकरण (९) सादडीमा सूउं. कर. (ते) नीचे बेसे. हे इन्द्रो ! तमे वरसादने मोकलो, (तुं) जीवोने न मार. . जेथी लोको मुखी थाय. न . पाठ १२ मो. स्त्रीलिंग. [ आकारान्त, इकारान्त, ईकारान्त, उकारान्त, ऊकारान्त.] प्रथमा तथा द्वितीया. प्रत्ययो - एकवचन बहुवचन उ, ओ, ०. १. आकारान्त, इकारान्त, उकारान्त तथा अकारान्त. २. म. १. आ, ०. उ, ओ, आ,.. दीर्घ दीर्घ ईकारान्तने माटे. २. म्. रमाउ, रमाओ, रमा. " मईउ, मईओ, मई. रमा आकारान्त रम 1 मई इकारान्त मई घेणू. उकारान्त घेणु. धेणूउ, घेणूओ, घेणू.

·( ५४ ) ऊकारान्त वहू. वहुउ, वहूओ, वहू. वहुं. सही, सहीआ. सहीउ, सहीओ, सहीआ, सही. सहिं ईकारान्त १ ज्यारे 'म्' प्रत्यय पर होय त्यारे पूर्वनो स्वर हस्व थायछे. जेमा, रमं इत्यादि. २ 'उ, 'ओ' प्रत्यय तथा तृतीया, चतुर्थी, पंचमी, षष्ठी तथा सप्तमी ना प्रत्ययो स्त्रीलिंग नामो थकी पर होय त्यारे पूर्वनो स्वर दीर्घ थायछे. जेम. 'धेणूउ,' 'घेणूओ.' ३ आ स्त्रीलिंग नामोनी अंदर जे स्थळे कोइ प्रत्यय नथी लागतो त्यां नामनो अन्त्य स्वर हस्व होय तो ते दीर्घ थायछे. जेमके प्रथमाना एकवचन तथा बहुवचन तथा द्वितीयाना बहुवचनमा धेणू , मई " एवां रूपो थायछे. , “ नाम (स्त्रीलिंग). मह' - बुद्धि. धूलि-धूळ. मरुदेवा- पहेला जिननी मातार्नु नाम. गंगा - गंगा. तिसला - वीरनी मातानुं नाम. रमा- लक्ष्मी. अम्बा माता. माला -माला. सोहा- शोभा. भूमि - जमीन. पुढवि-पृथ्वी. दित्ति - तेज, दीप्ति. सत्ति-शक्ति. पति - हार, पंक्ति. साडी - साडी, पहेरवानुं वस्त्र- ·( ५५ ) पमया- स्त्री, प्रमदा. नई - नदी. लज्जा -लाज. रयणी-रात. अप्पविज्जा - आत्मविद्या, अध्यात्म. मणंसिणी - पंडिता. घेणु - गाय. सही-मित्र. सरस्सई -सरस्वती. चंचु - चांच. भिउडी - भ्रकुटी. नारी-स्त्री. वहू - स्त्री, वधू. नलिणी - कमलिनी. अज्जू-सासु. बहिणी - बहेन. अलाऊ, लाऊ-तुंबडी. रज्जु - दोरी. तणु - शरीर. अयल, , साधारण शब्दो. वंछिअ, वि०-इच्छेलं. वि०-अचल. ,समण, पुं०-साधु. अरुअ, वि०-रोग वगरनु. विहंग, पुं०--पक्षी. चाइ, वि०-त्यागी. पक्ख, पुं०--पांख. अपुणरावित्ति, न०-जेमां फरीने अणुराग, अणुराय पुं०-प्रीति. आवq नथी ते स्थाननुं नाम. सज्झाय, पुं०--स्वाध्याय. कप्पपायव, पुं०-कल्पवृक्ष. हिअ, न०-सारं. सिआल, पुं०-शियाल. दढव्वय, वि०-दृढ छे व्रत जे. | गिम्ह, पुं०-ग्रीष्म ऋतु. अलिअ, न०--जूठ. सिणेह, पुं०--स्नेह. सुहुम (आर्ष); वि०-नानु, सूक्ष्म. भारह, न०-भरतक्षेत्र. प+संस्-प्रशंसा करवी. अणु+जाण-आज्ञा आपवी. धातु- खम्-क्षमा करवी. अल्लिव--आप, अर्पण करवं.

·( ५६ ) 1 प+दा-देवं. सह-सहे. लह-लाभ पामवो, मेळवे. तर्-शक. साह्-साधवं, कहे. .- हर-हरवू, लइ जवु. " , अव्यय- संपइ - संप्रति, आजकाल. पससेइ । वाक्यों- अम्बा पुत्तं खीरेण रक्खेइ । अलाउं न भेजेज्जा। समणो अप्पविजां पढइ । रयणी गच्छइ, दिअहो आगच्छइ। पुरिसा नारिं सिणेहा देक्खन्ति । धूलीउ पडन्ति घरम्मि । विहंगो पक्खेण चलइ । दृढव्वयो महावीरो तिसलमंवं भाणू दित्तिं पदेइ । संपइ वट्टमाणे जिणे जणा पसंसन्ति। माणवाणं मई तत्तं ढंढोलइ । अज्जू वहुं साडि अल्लिवइ । नई वहइ । दहम्मि कमलेहिं सह नलिणी असुद्धो अणुरागो दुक्खं देइ । छज्जइ । साडि छिन्दइ अजो। मणसिणी सामाइअम्मि सज्झायं साहुणो अणुरागेणं वि अलिअं न वोल्लन्ति । घेणू खित्तम्मि तणाई खाइ । अज्जा डंभेण धणाणि लहन्ति । मुणी तणुं तवेहिं रम्पइ । साहु ! अवराह खम। वहिणी सहोअरस्स मालं देइ । घेणू जणाणं दुद्धेण रक्खेइ । वीरस्स सत्तिं न जाणामि । कप्पपायवो समत्ताणं विवुहाणं गुरुणो अणुजाणह जत्तो उजा जणाण च वछिअ देइ । णम्मि गच्छेमु संपइ कप्पपायवो जिणाणं धम्मो पमया सुहं देइ । अत्थि। गुरुणो जणाणं हि करह। भारहम्मि खित्ते धणेणं समत्ता रिमिणो मुक्खं साहन्ति । लोआ सुहिआ अस्थि । करइ ।।

·( ५७ ) नथी. - " (९) लक्ष्मी महेनतवडे मेळवू छं. पहेला जिननी माता नाम मरु- स्त्री वहु दुःख आपछे. देवी छे. तेथी सासु लाकडी वडे वहुने हणछे. पंखीओ झाड उपर बेसे छे. सरस्वी विद्यार्थीओने सुख आपेछे. गंगा माता भलं करो. पानाचन्द जिन मन्दिरमा नाचे छे. भरत क्षेत्रमा आज काल कल्पवृक्ष पंखीनी चांच शोभेछे. स्त्रीओ शरीरने आभूषण सहित धूळ पाणीमां पडे छे. करेछे. त्रिशला माता सौ जीवोनुं कल्याण पृथ्वी धान्य आपछे जेथी अमे करो. सुखी छीए. लोको लक्ष्मीने पूजे छे. वहू सासुने विनयथी नमे छे. शङ्कर गङ्गाने तथा चन्द्रने माथामा पण्डित स्त्री पाप करती नथी. राखे छे. (अमे) सरखतीने देखता नथी. तेओ वे रत्न माटे समुद्रमां डूबे छे.. स्त्री घरमांथी राजाओना मुखने हाथी नदो तरेछे. जुले छे. नदी समुद्रमा जाय छे. पण्डितो गङ्गाने पूजेछे. लक्ष्मी लोकोना नेत्रोने शान्त करेछ. बुद्धि घणां सारों कामो करे छे. योगीओ रात्रिने इच्छेछे. मदनथी पीडाओला लोको रात्रिने पंखीओनी पक्तिने ब्राह्मण पाळे छे. वखाणे छे. अरे ब्राह्मण ! महादेव शा सारु जन्मे छे. पूज- पुत्र तो नथी? कामदेव वधा जीवोने वश करेछे. आत्मविद्या लोकोने सुख आपेछे. गङ्गा अहीं वहें छे.

·( ५८ ) . पाठ १३ में स्त्रीलिंग -चालु प्रत्ययो. तृतीया, चतुर्थी, पञ्चमी, षष्ट -- , *एकवचन (इस अ, आ, इ, ए. रमाअ, रमाइ, रमाए. रमा रमन " आकारांत " R - " रमा रमा + - । ~ म इकारान्त-मई, मईआ, मईइ, मईए. ईकारान्त-सहीअ, सहीआ, सहीइ, सहीए उकारान्त-घेणूअ, घेणूआ, घेणूइ, घेणूए. ऊकारान्त-बहू, वहूआ, वहूइ, वहूए. इकारान्त, ईकारान्त, उकारान्त तथा ना बहुवचनना रूपो विद्यार्थिओए उप बनाववा. * आ स्त्रीलिङ्ग नामोथकी पूर्वोक्त इकारान्त "णो" सिवायना वाकीना प्रत्ययो पण पञ्चमीमा ·१ ५९ ) ; नाम- - वावी-वाव. अच्छरसा-~-अप्सरा. सिद्धि-सिद्धि. कउहा- दिशा. पिवासा-पीवानी इच्छा. * छुहा ] भूख. कित्ति -कीर्ति. (आप) खुहा घंटिआ~~-झालर. आसिसा-आशीष. आणा-आज्ञा. नणंदा -नणंद. कहा-कथा. नावा---नाव. चिरसंचिअपावपणासणी- बाहा-हाथ, बाहु. पडंसुआ-पडघो. लांबा काळथी एकहुं करेल पापने नाश करनारी. वाया---वाचा. पडिवआ पडवो. पाडिवआ लज्जा-लाज. माउसिआ~मासी. कला-कळा. सरिआ-सरित् , नदी. चउवीसजिणविणिग्गयकहा किरिया क्रिया. चोवीश तीर्थंकरो ए कहेली वात. किरिआ भवसयसहस्समहणी-लाख भवनो आराहणा-आराधना. नाश करनारी. विराहणा-विराधना. विवरीअपरूवणा-उलटुं कहे. सिक्खा-शिक्षा, शीखामण. मित्ती-मैत्री. नडी-सूत्रधारनी बहू, नटी- इत्थी-स्त्री. संझा-संध्या. संति-शांति. थुइ-स्तुति . है - अहिंथी बार शब्दो (सरिआ पर्यन्त ) आकारान्त ज थे, पण आवन्त नधी, ·(६०) अप्पकर, दिवह। साधारण शब्दो. वि०-आपणुं. नह, पुं०-नख. पारक, वि०-पारकुं. केवलि, पुं०-सर्वज्ञ. गमण, न०-जq. पन्नत्त, वि०-कहेलं. आगमण, न०-आवq. पुं०-दिवस. ठाण, न०-स्थान. नाडय, न०-नाटक. आयर, पु०-आदर. खासिअ, न०-उधरस, खांसी. । भुवण, न०-जगत् . अन्भुद्विअ, वि०-ऊठेलु. विहल, वि०-विफल, फोकट. विरअ, वि०-विरमेलु, बंध पडेलु, पुर, नए-नगर. सद, पु०-श्राद्ध, श्रावक. पायाल, न०--पाताल. किच्च, न०-कर्तव्य, कृत्य. नरय, पुं०--नरक. सम्म, न०-सुख, शर्म. तल, न०--तलीयु. अंतरिक्ख, न०-आकाश. पास, न:-पार्श्व, पड. सह, न-आकाश, तभ. झवेर, पुं०--विशेष नाम. , धातु सेव - सेवq. पहुप्प – समर्थ थवं. णिव्वर - दुःख कहे. सद्द - श्रद्धा करवी. दुगुछ - निन्दा करवी, जुगुप्सा- करवी. वव (वि+अव) हर - व्यवहार करवो. अहिपच्चुअ- आवq. पल्लोठ्ठ -- पार्छ आववु. गुम्म् – मोह पामवो, मुग्ध थq. । - संख्यावाचक विशेषण. एआरह-अगीआर. पण्णरह पदर. बारह -बार. सोलस - सोळ.

·( ६१ ) तरह - तेर. चउदह - चौद. सत्तरह-सत्तर. अट्ठारह - अढार. - वाक्यो- अच्छरसाउ जिणाण चेइअम्मि झवरो आयरेण विजयधम्मसूरीणा- नचन्ति । माणं रक्खइ । गामम्मि संझाए घंटिआ बोल्लइ । नडी पुरंम्मि नच्चइ । चिरसंचिअपावपणासणीइ भवसय कउहासु चउसु चंदो रयणीए सहस्स महणीए चउवीसजिण- भुवणं पयासेइ । विणिग्गयकहाइ बुहाणं जणाणं दि- जीवेसु मित्तिं रक्ख, जत्तो सुहं. अहा रयणीओ अ गच्छन्तु । अणुहव । केवलिणा पन्नत्तम्स धम्मस्स आ- नाणं विणा किरियाए विणा च राहणाए अन्मुट्ठिओ म्हि, विराह- सिविणे वि मुक्खो नत्थिा। णाए विरओ म्हि । सड्ढ ! विवरीअपरूवणं माइं कुण। सड्ढा अप्परं किच्चं लेजाए संतिं रक्खन्तु साहुणो । कुणन्ति । नडी नाडयं कुणइ । गुरुणो सीसाणं सिक्खं दिन्ति । सरस्सई साह नाणाय । जिणाणमाणा भुवणम्मि पसरइ । नहत्तो भूमीए मेहो पडइ । बम्हणो कहं कहेइ। कलाहिं चिय पुरिसा नारीओ-च खासिएण दुहिओ अस्थि । छज्जन्ति । सरिआए ण्हाणाय जणा गच्छन्ति सीस! वीरम्स थुई बोल्ल । 'गमणेण इत्थीणं पायम्मि दुहं होइ। मुक्खस्स अरुअं अपुणरावित्ति पीरस्स कित्ती सम्वत्थ पसरउ । अयलं सम्मं लह। साहुणो खुहं सिणेहेण सहन्ति । पारकं किच्च सम्माय कर । भिच्चो नरवईणं मालमल्लिवइ । वीरं मालाहिं अच्च । * जुओ पाठ वीजानो नियम वीज़ो..

·( ६२' ) 1 .N तेओ वे वावर्नु खारं पाणी पीता माला वडे हरिनुं शरीर मनो- नथी. हर छे.. नदीओमां गंगा पहेली छे. हे महावीर ! तुं सिद्धि आप. केवली समुद्रना तळने देखेछे. योगी स्त्रीओने इच्छतो नथी. पितानी शरमने लीधे ते चोरी “पक्षी स्त्रीनी पासे वेसेछे, अने चांच करतो नथी. वडे फल खायछे. क्रिया विनानुं ज्ञान फोकट छे. राजा स्त्रीओनी साथे वनमा फरेछे. माणसो नाटक जुओछे. कल्याणने माटे गुरुनी पासे रहे. स्त्रीओ धीमे धीमे चालेछे. शामाटे मासीनी पासे जतो नथी. सज्जनो आदरथी ज्ञान ग्रहण करेछे. | देवो जमीनने अडकता नथी. - आभूषणनी शोभावडे स्त्रीओनुं बृहस्पति बुद्धिनो दरियो छे. शरीर शोभेछे. पुत्रो माताने नमे छे. आकाशमां दुंदुभि बोलेछे. राजा नगरनी परीक्षा करछे. ज्ञान विनयथी वधेछे. हे भाइ, तुं उठ अने यत्नकर दूध पीवानी इच्छाने लीधे ते गा रात्री गइ हवे प्रमाद शासारु करेछे? यने इच्छेछे. पुत्रो पितानो विनय करेछे. स्त्रीओनुं स्नान कुंडमां थायछे. विद्यार्थीओने तेओ बे इनाम आपेछे. . स्त्रीलिङ्ग-संवोधन. आवन्त शब्दानासंवोधनना एकवचनमां अन्य स्वरनो'ए' विकल्पे थायछे, तथा बहुवचन प्रथमानी जेबुंज थायछे. तथा मूळ आकारान्त नामोनां संवोधननां रूपो तमाम प्रथमानी जेमज जाणवा. इकारान्त तथा उकारान्त नामोना संबोधन- एकवचन 'हरि तथा भाणु' नी माफक थायछे तेमज बहुवचन प्रथमानी जेवुज छे. ईकारान्त तथा ऊकारान्त नामोना सवोधन एकवचनमां कोई पण प्रत्यय नहि जोडतां अन्य स्वर इस्त्र थायछे. वहुवचन प्रथमा. जेवुज छे.

·( ६३ ) , एकवचन बहुवचन आवन्त - हे रमे, रमा. हे रमाउ, रमाओ, रमा. आकारान्त - हे माउसिआ. हे माउसिआउ, माउसिआओ, माउसिआ. इकारान्त -हे मइ, मई. हे मईड, मईओ, मई. उकारान्त - हे घेणु, धेणू. हे घेणूउ, घेणूओ, घेणू. ईकारान्त - हे सहि. हे सहीउ, सहीओ, सहीआ, सही. ऊकारान्त -हे. वहु. हे वहूउ, वहूओ, वहू. , सारांश तथा सवाल. तिसला. एकवचन बहुवचन १ तिसला. तिसलाओ, तिसलाउ, तिसला. २ तिसलं. ३ तिसलाए, तिसलाअ, तिसलाहिं, तिसलाहि , तिसलाहि. तिसंलाइ. तिसलाण, तिसहाणं. तिसलत्तो, तिसलाउ, तिसलाओ, तिसलत्तो, तिसलाउ, तिसलाहितो, तिसलासुंतो. तिसलाओ, तिसलाहिंतो. ६ तिसलाए, तिसलाम, तिसलाणं. तिसलाइ. तिसलासु, तिसलासुं. सं० हे तिसले, तिसला. हे तिसलाओ, तिसलाउ, तिसला. . तिसलाण, " K, RAT ·मइ. मईओ, मईड, मई. । - १ मई २ मई ३ मईआ, मईए, मईअ मईइ. ४ मइत्तो, मईओ, मईड, मईहितो. ६ मईआ, मईए, मईअ, मईइ. मईहिं, मईहि, मईहि. मईण, मईणं. महत्तो, मईओ, मईउ, मईहितो, मईसंतो. मईण, मईणं. मईसु, मईसु. हे मईओ, मईड, मई. सं०-हे मई, मइ. १ सही, सहीआ. सही. सहीउ, सहीओ, सहीआ, सही. इत्यादि. २ । १ आज्ञार्थ तथा विध्यर्थमां धातुना रूपोनी अंदर शो भेद छे . अकारान्त धातुओनां आज्ञार्थ बीजा पुरुष एकवचनमा केटलां रूपो थायछे ? ३ इकारान्त पुंलिंग तथा उकारान्त पुंलिंगना शब्दना रूपोमा शो तफावत छ? " गोवा" (आकारान्त पुंलिंग) शब्दना पञ्चमी, सप्तमी, तृतीया, तथा द्वितीयामां रूपो लखो. ५ गयेला पाठोमां आकारान्त स्त्रीलिंग नामो केटला छे. ६ माउसिआ तथा रमा' शब्दन संबोधनमा रूप लखो. सहिं, रम; अहिं हख क्या नियमथी थयो ? 'सहिं विणा दुहिओ होमि' आवाक्य, गुजराती करो, तथा 'वि- ४ . ७ ८ ·( ६५ ) ना' ना योगमां 'सहि' शब्दने द्वितीया विभक्ति कया नियमथी आवी, ते नियम लखो. "मणिलाल एक दिवसमां त्रण वार महावीरने पूजेछे, हरगोविन्द एक दिवसमां चार वार जमेछे, जयचंद रातमां पांच वार उठेछ" आ वाक्यो, शुद्ध प्राकृत करो. १० मोरउल्ला, इहरा, अप्पणो, पाडिएक, सह, अपि आटला अ- व्ययो लगाडीने जुदा जुदा वाक्यो प्राकृतमा बनावो. ११ हासेण व, कोहेण व, लोहेण व, भयेण व, मोसा माई बोल्ल । इत्थो सामि, पुत्तं, जणयं, अम्बं च दुक्खं देइ । अरीहन्तं विणा दुइओ धम्मसारही नस्थि । दिवसे दिवसे लक्खं देइ सुवण्णस्स माणवो एगो। एगो पुण सामोइस करेइ न पहुप्पए तस्स (तस्य) ॥१॥ आ वाक्योनो अर्थ गुजरातीमां, तथा आ वाक्योमांथी जे कोई रूपो महेताजी तमने साधवा आपे ते साधी आपो. १२ कोइ पण दश क्रियापदो मोढे बोली जाओ. पाठ १४ मो. भूतकाल. भूतकाल त्रण प्रकारनो छे-अद्यतन, ह्यस्तन अने परोक्ष. सामान्य रीते गइ रातना वार वाग्याथी मांडीने तेनी पछीनी रातना वार वाग्या सुधीनो काळ " अद्यतन" कहेवाय छे, तेटला काळनी अंदर गयेल काळमां कोइ क्रिया थइ गइ' एम कहे, होय तो अद्यतन भूतकाळ वपरायछे, परंतु तेटला काळनी अगाउना कोइ पण वीती गयेला -- ·( ६६ ) काळमा हस्तनी वपरायछे; ज्यारे परोक्ष काळ, घस्तन कालमांज जे क्रिया न देखेली होय तेमां वापरी शकाय छे. - मत्ययो- खरान्त धातुओने लगाडवाना १ पु० सी, ही, हीअ. २ पु० एकवचन अने बहुवचन ३ पु० उदाहरण-(धातु) "का"-कासी, काही, काहीअ. व्यंजनान्त धातुओने माटे. १ पु० ई. २ पु० एकवचन अने बहुवचन ३ पु० उदाहरण-(धातु) 'हुव्'-हुवीअ. त्रणे भूतकालनी अंदर दरेक पुरुष तथा वचनमां सरखांज रूप थायले. * का-करवं. हुव-थएँ. ठा-रहेवं. अल्ली-आलिंगन करवं. भा-बीवं. कोक्क्-बोलवं. परिवस्-रहेQ. प+आव्=पाव-पामवं. धातु- अगुम्-पूर. ओह-अवतरवू, जन्म. घिस्-खावं. भिम्-शोभq. गिज्झ्-ललचा. बोज्ज्-डर. कड्ढ-खंचवू, काढq निव्वल्-नीपजवं. * आ धातु केवल भूतकाल अने भविष्यकालमा ज वपराय छे. तथा 'वि- ·( ६७ ) अव+लंब्-आश्रय लेवो. आ+राह्-आराधq. मुण्-जाणवू. लज्ज-लाजवं. जीह-लाजवं. णीहर-नीकलवु. पयल्ल्-शिथिल थ. वावम्फ-परिश्रम करवो. कम्मव्-उपभोग करवो. परी-फेंक, भम. आ+रंभ-आरंभ, शरु करवं. रिअ-प्रवेश करचो. किलिकिञ्च-रमवू. अल्लिट्-संगम करवो, मळ. समणु+जाण-सम्मति आपवी. णिव्वड्-जूदं थ. उधुमा-संताप, खुब धम. वय्-बोलवु, वद. निज्झा-देखq. पडिसा-शांत कर. उत्थल्ल्-उछळg. फरिसू-स्पर्श करवो. चोप्पड्-चोपडवू. उ+विव-उदास थq. तूस्-तुष्ट थq. चिइच्छ-रोगनो प्रतीकार करवो, चिकित्सा करवी. छुन्द्-आक्रमण करवं. हुण्-हवन करवो, होम. . नाम- देवत्तण, न०-देवपणुं. विड्डा, स्त्री० लज्जा. आणा, स्त्री० - आज्ञा, हूकम. दाढा, स्त्री० दाढ. खन्ति, स्त्री० क्षमा. दिण, न० -दिवस. महाविज्जा, स्त्री०- मोटी विद्या. सलाहा, स्त्री० - प्रशंसा. दुरिअ, न० पाप, रयण, न० -रल. भू- पुं० - लींवडो. निहि, पुं० - भंडार. रोते गइ रवि० - काळो. उअर, न० - उदर, पेट. सुधीनो क पुं० -दडो. नयरी, स्त्री०-नगरी. काळमां 10-गील. जहुट्ठिल, पुं० - युधिष्ठिर, वपरायछे रण, न० - कुलनु भूषण. धर्मराजा.

·(६८) - - असिविण, पु० अस्वग्न, देव. - , गय, वि० - गयो. दुट्ठ, वि० - दुष्ट. अज्जा, स्त्री० - साध्वी. थोर, वि० - जाडो. थेर, वि० - स्थविर, वृद्ध. सुण्हा, स्त्री-भाभी. कोसम्बी, स्त्री० - नगरीनुं नाम, छुहा, स्त्री० - सुधा, अमृत. गयदसण, वि० दांत- वगरनो. बोर, न० - बोर. मच्चु, पुं० - मृत्यु, मरण. सणिच्छर, पु० - शनैश्चर. भाण, न०-भाजन, भाणु. लोहसिला, स्त्री० - लोढानी शिला. दलिद्द, वि० - दरिद्र, आळसु. लहुवी, स्त्री०, नानी. विसम घय, न९ - घी.. विसढ मुरुक्ख, पुं० - मूर्ख. ओसह, ओसढ, न०-दवा, औषध. चंडाल, पुं० - चंडाळ. केली, स्त्री० - केळ. कण्ह, पुं० - कृष्ण, वासुदेव. केल, न० - केकु. मण्डुक्क, पु०-देडको. बहिर, वि० -- बधिर, बहरो. बुहप्फइ, पु० - बृहस्पति. } वि० – वांकुं. वाक्य- वीरो दुक्खम्मि खन्ति काही । ' चंडालो बम्हणं फरिसी। वद्धमाणो कोसम्बीए समवसरीअ। सरियाए जलम्मि लोहसिला वम्हणस्स घरम्मि दलिदो पुत्तो बुड्डीअ। हुवीअ । सुविही समत्तं निज्झाही। पुरिसो रयणीए इत्थी अल्लीसी । पुत्तो नणयाण पायम्मि घयं जहुट्ठिलो वणे परिवसीअ । चोप्पडी। असिविणा समुद्दाओ छुह पावी. अन्धुणो जणं जणो कड्ढीअ । गयम्मि दिवहे कसणो विसहरो सहोअराउ सहोअरो णिवडी ! गीहरी। डिम्भा गामम्मि किलिकिञ्ची। .

·( ६९ ) 1 नईए मंडुक्का बोल्लीअ । माणवो सुहं पावी जणाणां कुलआहरणं सीलं। विड्डाए धम्म कुणी । वीरो कंदप्पाओ न डरीअ । उयरं धन्नेहि अगुमीअ जणो। मणीलालो गुणाण निहीं विजय कण्हो भूमि रक्खी। धम्मसूरी अच्चीअ भाणं लुहीअ भिच्चो । जयचन्दो दुरिएसुन्तो भाही । मुरुक्खो न पढी। सरिआए जलं उत्थल्ली । हरगोविन्दो रयणं गेण्ही। मुरुक्खो रयणं परीही। तिहुअणो सामाइयम्मि अच्छीअ । खन्ती दुरिअं डहीअ । सुहं हवी। भारवहो दिणम्मि वावंफीअ । - (तुं) गुरुनी पासे जूटुं वोल्यो. (ते) क्रियामा शिथिल थयो. (तमे) बेए भोजनमां घी खाधुं. (ते) पाडो नदीमां पड्यो. (तेओ) सघळा सिंहथी बीधा. (तेणे) नगरमा प्रवेश कों. (तेणे) आकाशमां ढडो फेंक्यो. (तमे) वे घरमा रम्या. ब्राह्मणना घरे चंडाल अवतो. (तेणे) कूवामांथी पाणी खेच्यु. (तेणे) ज्ञानमाटे श्रम कर्यो, पण फोकट गयो. महादेवे विपने ग्रहण कर्यु. खेतर मां धान्य नीपज्यु. मणीलाले स्त्रीने छोडी. तिहुअण जयचन्दनी भाभीने नम्यो. हरगोविन्दे आज अमृत पीधुं. (तेणे) बे बोर खाधां. सिंहे बे माणसने हण्या. (ते) तुष्ट माणस पापी लाज्यो नहि. हुँ] संसारथी उदास थयो. ते] गाममा रहयो. [तेणे] स्याद्वादने जाण्यो. गंगाए समुद्रनो संगम कर्यो. ते] वैद्य गरीबोने औषध आपतो हतो. .

·( ७० ) हेमचन्द देवपणाने पाम्यो. तेओ बेए पाणीनो उपभोग कयों. इन्द्रे भगवानने पूज्या. माणसो दुःखने लीधे मरणने गीतथी राजा तुष्ट थयो. इच्छता हता. (तेओ) बे स्त्रीथी ललचाया. बे साध्वीओ विजयधर्म सूरिने नमी. (तमे) आरंभ कर्यो. मावजिए केळां खाधां. वनमां बे सिंह अवता. तेओ बेए मोक्षने माटे आत्मवि- (तेओ) बेएं बे केरी खाधी. द्यानो आश्रय कर्यो. समुद्रनुं पाणी पवनथी उछळ्यु. युधिष्ठिर कोइ वखत पण जूटुं (ते) पगमां घी चोपड्यु. बोलतो नहोतो. राजानुं घर शोभ्यु. में महावीरनी आज्ञा हमेशां पाळी. तिणे] औषध माटे लींबडो काप्यो. सुविधि भगवाने लोकोनुं सारं कयु. पाठ, १५ मो. धातु- नि+वड्-पडवू. कंव-इच्छ. सं+मिल्ल्-मळवू, मेळाप करयो. लग्ग-लागवं. हर-हरवू, चोरवं. नटू-नाचवू. चुम्ब्-चुम्बन करवं. जा-उत्पन्न थq. उव+सम्—-शांत थर्बु, वेल्ल्रम. धुण्-कंपवु, धूण. संभाव्लोभावु. . चुण्-एकटुं करवं. पच्चार–ठपको आपवो, उपालंम | ले-लेवू, ग्रहण करवं. देवो. नि+हर--हंग. घुसल्-मथ. भूतकालमां" अस्" धातुना वे रूपो थायछे; १ आसि, २ अहसि. आ रूपो वधा पुरुषोमां तथा बधा वचनोमां वपरायछे.

·( ७१ ) ऋकारान्त तथा साधारण *भाया xभायर :भाउ नाम- *पिआ । पुं० -भाइ, भ्रातृ. -पिउ भाइ, भ्रातृ. xपिअर पुं० - बाप, पित. . *जामाआ *भत्ता पुं०-जमाइ, Xजामाअर भत्तार पुं० - स्वामी, भर्तृ. जामात. -जामाउ भत्तु *कत्ता माअरा कत्तार वि०-करनार, कर्तृ, -माउ कत्तु *माआ *दाया ससा, स्त्री० बहेन. दायार वि०-देनार, दातृ. दुहिआ, स्त्री०-दीकरी. दाउ छाही, स्त्री०- छाया. माआ -माता, मातृ. हलद्दी, स्त्री० - हलदर. माउ दसरह, पुं०-दशरथ, रामनो पिता. रुण्ण, न० - रोवू. सर, पुं० - वाण. मुइंग, पुं० - मृदंग. मय, पुं० - हरिण,मृग. ६ आ नामोमा आकारान्त, अकारान्त, उकारान्तना रूपो पूर्वोक्त आका- रान्त, अकारान्त, उकारान्तनी माफकज जाणवा. अपवाद माटे नीचेनी नोटो उपर ध्यानदेवु + आ चिह्नवाळा शब्दो प्रथमाना एकवचन माज वपरायछे, तेमज वळी- सवोधनमा तेज रूपोनो अन्त्य स्वर ह्रस्व करीने वोलायछे x आवा चिह्नवाळा शब्दोना संवोधनमा एकवचनमा अन्त अनुस्वार लगाडीने } स्त्री० रुप थायछे -- आ चिह्नवाळा शब्दोना रूपो प्रथमा तथा द्वितीया विभक्तिना एक- वचनमा तथा ज्या द्विवचनने वदले बहुवचन बोलातुं होय त्या पण वपरात नथी. + आ चिह्नवाळा शब्दो मूलथीज आकारान्त छे. ।

·( ७२ ) मरण, दसमुह, पुं० -रावण. सक्काल, पुं० - सत्कार, सन्मान. मय, न० - मुडदु. । डोला, स्त्री० - हिंडोळो. दिअर, पुं० - देर. सिन्न, न० - सैन्य. विअण, न० - बीजणो, पंखो. राम, पुं० -राम. न० मरण. पारेवअ, न० - पारे. तुसखंडण, न०-फोफांनु खांड. सुन्नरन्न, न०-निर्जन वन. अणुट्ठाण, न०- विधि. मयमंडण, न०-मुडदानुं आभूषण. आणारहिअ, वि०-आज्ञा वगरनुं. मयं डहइ । वाक्यो- जह तुसखंडणं मयमंडणाई सुन्नरन्नम्मि । विहलाणि, तह जाणसु आणारहियं अणुट्ठाणं ।। १ ।। पारेवओ हेर्यु निवडीअ । राम ! दसरहं संमिल्ल । भत्ता इत्थं लेइ। दसमुहस्स मत्थयम्मि सरो लग्गी | भाया ससं कहेइ । जामाअरं दुहिअं देमु । मुइंगो बोल्लइ। दाऊणं सक्कालं कुरु । सुन्नरन्नम्मि पुरिसा जलं विणा - दिअरो डोलाए अच्छी। मच्चु पावन्ति । पिअरस्स पायेसु वन्दीअ । माआ कल्लाणं होउ, एवं बोल्लेइ। विअणं पवणं देइ । [तु] शान्त था. माणसो रामने सेवेछे. ते] आंबानी छाया नीचे नाच्यो. हु सघळा कार्यमां समर्थ छु. [तमे] वेए हलदर खाधी. रामर्नु पण मरण थयु, तेथी तुं [तेणे] सत्कारने एकठो कयों. [तुं] शत्रुना सैन्यने हण. तेणे] दही मथ्यु. तेओ] सर्वज्ञे कहेल विधिने करेछे. ति] उत्पन्न थयो. धर्म कर. - ·( ७३ ) दशरथ मोशने इच्छतो हतो. [ते] देवीने नम्यो. पिताए पुत्रने चुम्बन कर्यु. तेओ] व देवीनी पासे धूण्या. [ते] सिंहे बे हरणने हण्या. पारेवा ! तुं नांच. ते] हर्ष आपेछ. मणिलाले ठपको आप्यो. ते] गाममां गयो. सौनुं सारं थयु. पाठ, १६ मो. भविष्यकाळ. भविष्यकाऊना वे प्रकार छे-श्वस्तन भचिप्य तथा अद्यतन मवि यं, पूर्वे कहेला अद्यतन कौल (गइ सतना बोर वाग्याथी आवती रातना बार बाया सुधीनो २४ कलाकन वखत) नी. अन्दर 'हवे पछी क्रिया थानी छे' एम कहेवू होय अद्यतन भविप्य वपराय छेतेमज त्यार पर्छ ना काळमदं 'अमुक किया थशे' एम कहेवु होय तो श्वम्तन वपराय छे. प्रत्ययो- एकवचन बहुवचन १ पु० मि, स्सं. मो, मु, म, हिस्सा, हित्या. २ पु० हिसे, हिसि. हित्था, हिह. ३ पु० हिइ, हिए. हिन्ति, हिन्ते, हिरे. २ पहेला पुरुपना 'म' थी शरु थता प्रत्ययो लग.डतां पहेलां धातु ओने 'हि, 'स्सा,' अथवा 'हा' माथी गमे ते काई लगाडवामा आवेछ. २ वळी पाठ पहेलाना चोथा नियममां कह्या प्रमाणे 'अकार' दो r ·( ७६ ) अन्नारिच्छ-बीजानी जेबो, अन्याहश. जारिच्छ-जेबो. जिण्हु-जीतनार. t * क्रियातिपत्ति. ज्यारे शरत वाळां बे वाक्योनु एक संयुक्त वाक्य बनेलं होय, अने तेमा देखाती बन्ने क्रियाओनो कोइ पण प्रतिकूल सामग्रीथी नाश थतो जणाय त्यारेज आ "क्रियातिपत्ति" वपरायछे:- प्रत्यपो- ज, जा, । अन्त, माण. एकवचन अने बहुवचन २ पु० ३ पु० हणेजा। वाक्या जइ मेहो होज, तया तणं होजा। जइ पुत्तो न पढेज, तया जणयो जइ साहू होन्तो, तया मुक्खो होमाणो । जई मणीलालो दिक्खं गेण्हिज्ज चक्रवट्टिणो वि मरणं अस्थि ।। तया तिहुअणो वि दिवख गेण्हिज्जा। सिद्धसेणो मुक्ख गच्छिहिइ । साहुणो मायं न कुणिहिन्ति । विण्हू जग्गिहिइ । भिच्चा निवइणो आणाभंग न मणीलालो वुहो होहिइ । काहिन्ति । पाउसम्मि मेहो करिसेहिइ । घोडयं वलग्गिहिए। आ काळो अमुक गेनो 'संकेत भूतकाळ' गुजराती व्याकरण मुजव वहीं शफाय छे. धातुने क्रियातिपत्तिना आ 'अन्न अने माण' ए वे प्रत्ययो लाग्या पछी तैयार थएला रूपY नामनी माफक कार्य थायछे.

·( ७७ ) . दिवसम्मि भाणु पलीविहिइ । गुरुमुवसप्पिहिइ । भूमीए परोवयारं कुणिस्सामो । उवलखंडं भंजिहि । रुक्खस्स कुम्पलं अहिपच्चुएहिइ निवई थूणस्स निग्गहं काहिए। तिहुअणो पुत्थयं अबहेहिए। छणे इत्थीओ सहिहिन्ति । तवेहिं मुक्खो वि वुहो होहिए । हसिहित्था विज्जत्थिणो। अप्पविज विम्हरिहिस्सा | / पुत्थयं पासिस्सं । रयणीए लोहेहित्था । रयणीए ओहरिस्सं। कसणो विसहरो डसिहिए । चविहिमि जणो। नयरम्मि पडहो बोल्लिहिए । पुत्थयं समावेहिए। अप्पाहेहिन्ति पुरिसा । लोहं माणं च न कुणिहिइ । णाणणं पावाइं विणहिहिति । पाविणो नरयं गच्छिहिन्ति । छप्पओ उजाणम्मि परिअट्टेहिए। . (ते) प्रतिक्रमण करत तो पुण्य (तमे) जशो तो तेओ जीवशे. मेळवत. (तेओ) नमशे तो तुं साधु थइश- (ते) दीवो करो तो अंधकार जशे. देवताओ आवशे तो श्रावको (हुं, भणीश तो ते गाम जशे. जागशे. (ते) घोडाओ खाडामां पडगे. (ते) ऊंट उपर चडशे. तेओ) बे भोजनमा वाल प्रमाण हु] हरगोविदनी साथे कोशाम्बी घी खाशे. साधुओनी जीभ सारूं बोलगे. ति] मोढावडे हसशे. धनथी उत्साह थशे. स्त्रीओ पुरुषोने सुखमाटे जोशे. राजाओ माणसोने आज्ञा वडे कूतरो हाडकाने खागे. तावे करगे. (ते) कल्याण माटे तीर्थमां आवशे. ते] नगर माणसोथी शोभो. (ते) अमारा जवो पंडित थगे. हाथी नदीचं पाणी पशि. नगरीमा जइश. वारणु नीचे पडगे.

·( ७८ ) (अमे) तमारा जेवा साधु थY. तेओ] वे भाइ वस्त्रोनो उपभोग वैशाख मासमां ताप पडशे. करशे. (तमे) वे नगरथी बहार नीकळशो. [अमे] ज्ञानवडे अने क्रियावडे भव (ते) वाणीओ, पैसामाटे कपट करशे. समुद्रने तरीशुं. (ते) राजा तलवार खेचशे. ते] रात्रीए शय्यामां सूशे. मोटी पृथ्वीमां साधु पुरुषो जीतशे. दुष्ट माणसो पापना ढगलाने (हुं, महावीरने पूजीश. लीधे नरकमां जशे. रात्रीमा चन्द्रमा आवशे. तेओ] वे नहावा माटे नदीमा (ते) दासपणाने ग्रहण करशे. पडशे. (ते) मूर्ख चक्रवत्तींनी ऋद्धिनो ति] सौनुं कल्याण करशे. Lin त्याग करशे. पाठ. १७ मो. x सोच्छ् – सांभळवू. ४ गच्छ् - जq. x रोच्छ् ~ रोवू. ४ वेच्छ् --- जाणवू. ४ दच्छ् - जोबु. धातु- x मोच्छ् – मूक. ४.वोच्छ् - बोलवू. ४ छेच्छ - छेदवु. x भेच्छ ~ भेदवु. ४ भोच्छ् – जमवं. x आ चिह्नवाळा धातुओ फक्त भविष्यकाळमा ज वपरायछे, वळी ते धातु. ओने वीजा तथा त्रीजा पुरुषमा भविष्यकाळना प्रत्ययो लागेछे,तेमज वर्तमान काळ. ना पण प्रत्यया लागेछे. तेमज आ धातुओनु प्रथम पुरुपना एकवचनमा अन्तमा कोइ पण प्रत्यय लगाड्या विना केवल अनुसार लगाडीने पण रूप थायछे. जेमके सोच्छिद, साच्छिहिइ सोच्छ ·( ७९ ) उपो Fa हण् – सांभळवं. फुट् - स्फुट थq. चल्ल् – चालवू. निमिल्ल - वींचावू. पंग - ग्रहण करवू. निसेह - निषेध करवो. ढंस् - वर्तवं. विवटू - वर्तवू. निम्मत् - करवू, सरज. विहीर - वाट जोवी. घोम् – गोखg. आढव् - आरंभ करवो. गुलल् – सारी रीते कर. णीलुञ्छ् - नीचे पडवू. सार - प्रहार करवो, मार. रम् - रमवू. गुम्म् - मोह पामवो, गुम्म थq. परिसाम् – शांत थq. संतप्प - तपी जवू, संताप पामवो. वि+किम् - विक्रय करवो. , नाम- पच्चअ, पुं० - विश्वास. पया, स्त्री० प्रजा. पहा, स्त्री० - कान्ति. हिरी, स्त्री० शरम लज्जा. वारण, न० व्याकरण. पलक्ख, पुं० - पीपलो. साला, स्त्री० --निशाळ. गरिहा, स्त्री० -निन्दा. आचारंग, न० - सूत्रनुं नाम. संसार, पुं० - संसार. पडिमा, स्त्री० प्रतिमा, छबी. दीह, वि० ~ लांबु, लांबुं, मोटुं. गोवाल, पुं० - गोपाळ, भीरु, वि० - बीकण. लच्छी, स्त्री० धन. चिन्ध,न० -चिह्न. लेह. इट्टा, स्त्री० - इंट. छम्मुह, पुं० -- एक यक्षनु नाम. हिट्ठ, वि० - हृष्ट, हरखेलु, नाअ, पुं० -न्याय. कडुअ, वि० - कडवू. विञ्छिअ, पुं० - विछी. कुमर, पु० - कुमार. चञ्चर, न० - चोक. विज्जु, स्त्री० - विजळी. थम्भ, पुं० - थांभलो. चन्दिमा, स्त्री० - चन्द्रिका, लोअपिय, वि० - लोको ने वहालो. नेह, पुं० चंद्रनी कळा.

·(८०) | संकेला, - , दयालु, वि० - दयाकु. - अलीअ, न० - जूटुं. स्त्री० सांकक. दाण, न० - दान. कारण, न० कारण. दिक्खा, स्त्री० - दीक्षा. भामिणी, स्त्री० - स्त्री. वंचण, न० - ठगq. मग्ग, पुं० - मार्ग. गम, पुं० - गर्भ. छोल, पु० - बकरो तिअस, पुं० -- देव. छाली, स्त्री० - बकरी. पुच्छ, न० - पूछडुं. वाक्यो- महावीरस्स पडिमा मुकरवं दाहिइ । तवं काहं* गुरूणमाणाए । इट्टाहिं घराई होहिन्ति । सिआलो वञ्चणं काहिह। विञ्छिओ रयणीए डसिहिइ अविज्जाए दुन्नि जणा गुम्मिहिन्ति। आचारंग सोच्छं। विज्जत्यिगो घोसिहिन्ति रत्ताए। सियावायं वोच्छं। तिहुअणस्त झवेरो विहीरेहिइ । थम्भो णीलञ्छिहिह । डिम्भो कारणं विणा रोच्छिइ। जणयो पुत्वं संकलाहिं सारेहिइ । पयावई भूमि न निम्मवेहिइ । चच्चरम्मि विज्जत्थिणो गुरूहिं सह | भीरुणो जणा गुललन्ति । गच्छिहिन्ति । जणा साहूणं गरिहं संसारे का- इत्थीओ नेत्ताई निमिल्लेहिन्ति । हिन्ति । लोअपियो सड्ढो सोच्छिङ् । महिसो मग्गम्मि चल्लिहिइ । तिअसो मच्चुओ संतप्पिहिइ । ससा सहोअराय आसिसं दाहिइ । साहुं चिन्धेणं वेच्छिन्ति । छम्मुहो जणे रविवहिइ । वाणरो दीहं पुच्छं णीलुछेहिइ । भूमीए विज्जू पडिहिइ। साहुणो दिक्खं दाहिन्ति । नणंदा नेहं पंगेहिइ । दाणं दाहं* धणाणं । जक्खो कुमरम्स कल्लाणं काहिइ । . / (जुओ पाठ १४ नी -- टीप) वळी 'का' तथा 'दा' धातुने प्रथम पुरुष एकवच- नमा 'हं' प्रत्यय पण लागेछे. जेमके काहं, दाह, पक्षमा काहिमि, दाहिमि इत्यादि ·(८१) क. . । ए । गोवाळनो छोकरो वकरां तथा दीवो धीवडे धरने प्रकाशशे. बकरीओने पाळशे. शुद्ध वचन व्याकरण विना : राजानो कुमार बे स्त्रीओने ग्रहण 'नहिं. करशे. (ते) घरमां बे पुस्तकोने मूक मूर्ख माणस साधुना बोलवा (हं) गाममां लक्ष्मीने सूकीश (वचन) थकी हसशे. (हुं) ब्राह्मणोनी साथे खीर जर बे घडाओ फूटशे. योगी स्वीनुं मोढुं जोशे नहि. (ते) गामना चोकमां छोकराओ साथे वाणीओ आजे घी वेचशे. रमशे. त्रिभुवन शरम विना भगवान राजाओन्यायथी प्रजाने वश करशे. नाचशे (ते) भगवानने देखशे. मणिलाल गुरुना पूजन विना हे भाइ ! तमे आसन उपर बेसशो?. खाशे नहि. साधुओ देवपणानो अनुभव करशे. सूर्यना तापथी वृक्षो सूकाशे. (ते) निशाळमां व्याकरण भणशे. चन्द्रनी चन्द्रिकाथी लोको सुर्ख (१) साधुओना उपदेशने सांभळीश. लोको सांकळोथी पाडाओ (अमे) बे पिताना मृत्युथी रोइशं. (हणशे) मारशे (तेओ) बे साधुना पूजन माटे गाममा सिंहो भोजनने माटे हरणोने म जशे. . माणसो हरगोविन्दनो विश्व इंधणाओथी अमि संतप्त थशे. करशे. राजा बे चोरोने तलवारथी केरीओ अने केळां वैशाख मा मारशे. मळशे. महिन्नि रचाए। इ। छइ। इ। का- हिदी . . केटलाएक सवालो. १ पस्तन, अद्यतन तथा परोक्षमा भेद बतायो । २ श्वस्तन भविष्य तथा अद्यतन भविष्यमां शो तफावत ?. ३ वर्तमान काळना बीजा अने त्रीजा पुरुपना प्रत्ययोमा अने भ बन ११ ·( ८२ ) . प्यकाळना तेज प्रत्ययोमा शो भेद छे ? ४ हुं आपीश, हुं करीश, तेओ बे ऊंघशे, ते जमशे, अमे बे जम्या, आ वाक्यो, प्राकृत करो, ५ अत्यार सुधीमां तमे भणी गयेला आर्ष शब्दो लखो ? ६ 'पितृ' शब्दना प्राकृतमां बधी विभक्तिओनां रूपो लखो, 'नणन्दा' अने 'रमा' आ बे शब्दोना रूपमां भेद बतावो ? हर् , जा, वेल्ल् , दच्छ् , वेच्छ , आटला धातुओना 'भूत' मां तथा 'भविष्य'मां रूपो लखो. ७ ८ पाठ १८ मो. * कर्मणि प्रयोग तथा भावे प्रयोग (सह्यभेद). कोइ पण धातुनो ज्यारे अमुक काळमां कर्मणि अथवा भावे प्र. योग बनाववो होय त्यारे पुरुषबोधक प्रत्ययो लगाडतां पहेलां धातु थकी 'ईअ', अथवा 'इज्ज' सामान्य रीते लगाडवामां आवेछे, अने त्यार बाद जे काळसां सह्यभेद बनाववो होय ते काळना पूर्वे (कर्तरि प्रयोगमा कहेवाह गयेला प्रत्ययो लगाडवाथी आ रूपो सिद्ध थायछे, जेमके-बो- ल्लिन्नइ, बोल्लीअइ. धातु- दीस्-देखq. हम्म्-हणवू. खम्म्-खण. * सकर्मक धातुओनो कर्मणि प्रयोग करवामा आवेछे. तथा मूल अकर्मक अथवा भाववक्षितकर्मक धातुओनो भावे प्रयोग थायछे. 1 आ धातुओ थकी 'ईअ अने इन' (कर्मणि अथवा भावेना) प्रत्ययो लागता नथी, कारणके आ धातुओ मूळ धातुओ उपरथी आदेश थइने कर्मणिमां अथवा भावेमा उपर प्रमाणे वनेला छे, तेथी तेने परमारथा विकरण तथा अमुक अमुक कालना प्रत्ययो लगाडी सह्यभेदना रूपो चनाववा, एटलेके आ धातुओ क- तरि प्रयोगमा तो वपरायज नहि - वुच्च्-कहेवू. है ·( ८३ ) चिव्व् } अकटुं कर. चिम्म् दुभ -दोवू. लिब्भ-चाट. जिन्व्-जीतq. वुब्भ-वहन करवं. सुव्व्-सांभळq. रुभ-रोक. हुन्व्-होमवं. गम्म्-जवं. पुव्व-पवित्र करवं. हस्स्-हसवू. थुव्व्-स्तुति करवी. भण्ण-भण. धुव्व्-कंप. छुप्प-स्पर्श करवो. कत्थ्-कहे. रुव्व्-रोवू. हीर-ह. लन्भ-लाभ थवो. कीर-करवं. तीर्-तखु. जाणवु. जीर-जीर्ण थq. वाहिप्प-बोलवू. विढप्प्-पेदा करवू, अर्जन कर. आढप्प्-आरंभq. सिप्प-सिंचवू, स्नेह करवो. स+रुज्झ्-ताबे थq. घेप्प-ग्रहण करवं. अणु+रुज्झ्-मानवं, तावे थq. छिप्प-स्पर्श करवो. उव+रुज्झ्-आग्रह करवो. डज्झ्-वळवू. भुज्ज-जमवु. बज्म्-वांधवं. णन्व् णज्ज् नाम (पुंलिंग). कण्ण-कान. भार-भार. सद्द-शब्द. बुंदारय-देव. वुत्तन्त-वृत्तान्त, चरित्र. कयण्णु-कृतज्ञपुरुप एरावण-इन्द्रनो हाथी. उच्छव-उत्सव.

·( ८४ ) + उसह-ऋषभदेव. धअ-ध्वज. साव-शाप. सुद्धोअणि-शौद्धोदनि, बुद्ध. कुढार-कुहाडो, कुठार. , भुइ-नोकरी, भृति. भज्जा-भार्या, स्त्री. स्त्रीलिंग. निण्णया-नदी, निम्नगा. मजाया-मर्यादा. वलहि-वलभीपुर. पडाया-पताका. गउरव गारव मोटाइ. नपुंसक. बुन्द-समूह. पायाल-पाताल. ओसह औषध. ओसढ मुसल-सांबेलं. पट्टण-नगर. विशेषण- निण्ण-नीचुं, निम्न. दच्छ-डायं. ठड्ढ-स्तब्ध, ठंडु. - वाक्यो- धणं चुलुचुलिजइ । जणाणं वुन्द्रेण तत्तं जाणिज्जेहिइ। पुरिसेहिं घराई बधन्ति । बम्हणेहिं भोअणं जेमिएहिए । गोवालेण घेणू दुब्मइ । जोगिणा संसारो तीरेहिइ । भारवहहिं भारो चिन्वइ । जणेण दोहिं कण्णेहिं सुव्बए । रुक्खेहिं धुणिज्जइ पवणेणं ।" वेहिं थूणेहिं धणाई हीरन्ति ।/ भिच्चेहि कुढारेण भूमी खम्मइ महिसो संकलाहि वन्धिज्जइ । मित्तण नयरं दीसए। इन्देण एरावणो चडीअए ।

·( ८५ ) तिहुअणेण सिआवायों पढिज्जइ । भिच्चेण भुई कीरए । सारमेयेणं दुन्नि अत्थीइं लिभन्ति। विजेण दीणाणं जणाणमोसहं मुरुक्खेण महिसो दुहिज्जइ । दाईअए। मणीलालेण मुहत्तो वयणाई वुच्ची। उसहो वुन्दारयाण बुन्देण महावीरेणं वम्महो जिव्वीअV वन्दिजइ ।। कयण्णुणा जयचन्देण विजयधम्म- पिउणा पुत्तो हम्मए । सूरी थुन्वीअ। माअराए दुहिआ लट्टीए हणिज्जइ ।। पुरिसेण बम्हणो हम्मी। इत्थीए भत्ता नविज्जइ । जणेहिं रयणाई चिम्मी। नणंदाए कुसलाय हुन्वए। तिहुअणेण लच्छी चिव्वेहिइ । रिसिणा सावो दाइजइ। हरगोविन्देणं कत्थिहिए। भवाय छे. (तनावडे) रोज महावीरनुं मुख सांबेला वडे धान्य शुद्ध थायछे. देखाय छे. भरतथी राज्य एकळु करायु. माणसोना कपडा वडे जीर्ण थवाय छे. (तेनाथी) स्याद्वाद भूलायो. कुंभारना घडा वडे फूटाय छे. त्रिभुवनथी हसाशे, तेथी (तुं) न बालको बडे घरमा रोवाय छे. बोल. बौद्ध वडे अशुद्ध तत्त्व बोलायु. मणिलालथी सुखनो समूह अनु- वहाण वडे समुद्र पण तराय पापी वडे नरकमां पडाय छे. विजयधर्मसूरिथी निशाळना वि- माणसोथी मोटाइ इच्छाय छे. धार्थीओ (नी परीक्षा लेवामां श्रावको वडे वीरनुं चरित्र वोलागे.. आवी) परखाया, अने (तेओने) योगीओथी मर्यादा मूकाती नथी। इनाम आपवामां आन्यां. मणीलालथी गाम जवाशे. माताथी आशीष अपाय छे. लोको बड़े वलभी नगरी प्रशंसाइ./ जयचन्द वडे व्याकरण भणाय छे. शेठ वडे धन पेक्षा कराय छे. (ते) वे बडे चे घरमा रहेवायु. पुरुषोथी रातमां पथारीने विपे, (तेनाथी) आसनथी उठाय छे.

·( ८६ ) ។ सूवाय छे. मुनिओ वडे क्षमा रखाय छे. मेघ वडे वरसायु. सुख वडे थवाय छे. । . लगाड- पाठ १९ मो. केटलाएक खास उपयोगी कृदन्त. (हेत्वर्थकृदन्त, संवन्धकभूतकृदन्त, वर्तमानकृदन्त तथा कर्मणि भूतकृदन्त विषे) १ कोइपण धातुने उ (अथवा जवलेज तुं) प्रत्यय लगाडवाथी हेत्वर्थ कृदन्त थाय छे. जेमके, बोल्लेउ, बोल्लिउं, बोलवाने, बोलवामाटे. २ कोइपण धातुने उं, अ, ऊण, ऊणं, उआण, उआणं (अथवा जवलेज तुं, तूण, तुआण, तूणं अने तुआणं) प्रत्ययो . वाथी संबन्धकभूतकृदन्त थाय छे. जेम, रमेउ, रमिअ, रमि- ऊण, रमिऊणं, रमिउआण, रमिउआणं; रमीने. ३ कोइपण धातुने ‘न्त, माण' प्रत्ययो लगाडवाथी पुंलिंग तथा नपुंसकमां वर्तमान कृदन्तना रूपो थाय छे; तथा स्त्रीलिंगमां ई, न्ता, न्ती, माणा अने माणी प्रत्ययो लगाडवाथी स्त्रीलिंग वर्तमान कृदन्त थायछे; जेम, *कहेन्तो, कहन्तो, कहमाणो, कहन्तं, कहमाणं, हसेई, हसन्ती, हसन्ता, हसेमाणा, हसेमाणी इत्यादि. •४ दरेक धातुओ थकी पुंलिंग तथा नपुंसकमां 'इअ' तथा. स्त्रीलिंगमां 'इआ' तथा इई प्रत्ययो लगाडवाथी कर्मणिभूतकृदन्त थाय छे जेम, उंघिओ, उंघिअं, उंधिआ, उंघिई. ५ चालु पाठमां कहेला दरेक प्रत्ययो लगाडता पहेलां-धातुथी विकरण 'अ पण जोडायछे अने हेत्वर्थकृदन्त तथा सवन्धकभूतकृदन्तना पूर्वना विकरणना 'अ' नो 'ए' अथवा 'इ' थायछे. जुओ पाठ पहेलो नियम चौथो , - ·( ८७ ) अप्फुण्ण-घेराएलो. केटलाएक अनियमित कृदन्तोनी यादी. विढन्त-पेदा करेल. उक्कोस-उत्कृष्ट. निमिअ-स्थापेलं. फुड-स्पष्ट. चक्खिअ-चाखेखें. बोलीण-गयेल. वोसट्ट-फूलेल, निसुट्ट-नीचे पाडेल. निच्छूढ-उंचे फेकेल. लुग्ग-रोगी, भांगेल. ज्झोसिअ) पल्हत्थ फेंकेल. ल्हिक्क पलोट्ट । नासेल, पम्हुट्ठ हीसमण-घोडार्नु हणहणवू. लुअ-कापेलं. जढ-छोडेल. रुण्ण-रोएलं लकम रोत्-रोवू. मोत्-मुकवू. भोत्-भोजन करवं. *धातु- वोत्-बोलq. घेत्-ग्रहण कर. + दट्ट-देखवु. , नाम. आरंभ, पुं०-आरंभ. गुज्झ, न०-गुह्य, गुप्त. पल्लाण, न०-पलाण. मुत्ताहल, न०-मुक्ताफल. पायार, पुं०-किल्लो. पिउसिआ, स्त्री०-फइ. * आटला धातुओनो प्रयोग हेत्वर्थकृदन्तना तथा सवन्धकभूतकृदन्तना केवळ व्यञ्जनादि प्रत्लयोमा ज थाय छे (बीजे स्थले प्रयोग थाय ज नहि) वळी तेने विकरण पण लागतो नती. + आ धातुनो हेत्वर्थकृदन्तना तथा संवन्धकभूत कृदन्तना स्वरादि प्रत्ययो माज प्रयोग थाय छ (पीजे नहि) आ शब्द आकारान्त छे. - + ·( ८८ ) डक, उम्बर, पुं०-झाडर्नु नाम, उंबरो. | लोण, न०-मीढुं. विग्घ, पुं०-विघ्न. सोमाल, वि०-सुंवाल. वि०-डसायेल. पोप्फल, न०-सोपारी. माह, पुं०-माघ मास. चिलाय, पुं०-मिल्ल. दुवालसंग, (आर्ष) न०-बार अंग रवि, पुं०-सूर्य. छिहा, स्त्री०-स्पृहा, इच्छा. चविडा, स्त्री०-लापोट. निप्पिह, वि०-निःस्पृह. विअणा, स्त्री०-दुःख, वेदना. कत्तिअ, पुं०-कार्तिक मास. अम्ब, न०-केरी. मच्छर, पुं०-अहंकार, मत्सर. आढिअ, वि०-आदर पामेलं. वत्ता, स्त्री०-वार्ता. विहूण, वि०-रहित. रोगिल्ल, वि०-रोगवाळो. सणिच्छर, पुं०-शनैश्चर. विम्हय, पुं०-विस्मय. हरडई, स्त्री०-हरडे. मसाण, न०-मसाण. मेरा, स्त्री०-मर्यादा. , Naresh धातु- |- लिङ्-चाट. बंध-बान्धवं. भण-भण. गम्-जवू. "खण्-खोदवं. "दुइ-दोवू. वह-वहन करवु. जर-जीर्ण थq. । छुव्-स्पर्श करवो. -- वाक्य- मणीलालो हसन्तो गुरुं वन्दइ । जम्मन्तो डिम्भो विअणं सहए। हरगोविन्दो व्हाउं चेइअम्मि गच्छइ। सेट्टी जेमेऊणं पोप्फलाइ भुञ्जइ । उंघिओ तिहुअणो सिविणं देक्खइ। पयासन्तो रवी समुद्दम्मि पडए । कत्तिए मासम्मि वड्ढन्ताइ रुक्खाई । हसेई पिउसिआ पुत्तं चुम्बइ ।

·( ८९ ) अणो अच्छिऊणं बोल्लइ । घरम्मि निमिअं धन्नं दिन्तो चि- वइसाहम्मि मासे पसरन्तो अम्बो लायो पुण्ण बन्धइ । जणाणं अम्बं देइ । । सुवन्नं चोरिअ गच्छन्ता थूणा दुवालसंगं पढमाणो जणो मच्छरं निवेण हणिआ*। न कुणइ । गोवालो धेणुं दुब्भन्तो खीरं पिज्जइ। सोमालो कुमरो दुक्खमणुहवन्तो आरंभम्मि सणिच्छरो विग्धं देइ । रोवइ । लोणं विणा भोअणं साउं न होइ। इन्दहिं वि आढिअं वीरं जणाणं पडिओ पुरिसो उट्टइ । वुन्दं नवए। निवई पयं रक्खन्तो पायारं बन्धइ । विम्यो होइ। रोगिल्लो जणो हरडई खाइ । मसाणम्मि आगच्छन्तो जणो डरइ। घोडयस्सोवरि पल्लाणं खिवइ । निप्पिहो विजयधम्मसूरी गामे गामे गुज्झमत्थि । विहरेण तत्तमुवदिसइ । पावं कुणिऊण नरयम्मि पडन्तं वणम्मि जलं पिज्जेमाणो उंबरो जीवं रक्खिउं तित्थयरो वि वड्ढए। समत्थो नत्थि । बम्हणो धणस्स छिहाए वत्तं कहेइ। तवं काउं मुक्खं पावी । . हवो. (ते) पाणी पीवा माटे बूबाने खोदतो (तेनाथी) गुरुनी दयाथी तत्त्व जणाय छे. (ते) जमीने नगरमा गयो. देवनी पूजाने लीधे पापोथी जीर्ण (हुं) न्हावा माटे नदीमां पहुंछं. थवायछे. (ते) मीठे लेवा माटे समुद्नी पासे राजानी आज्ञाथी समुद्रमां पडीने रत्नोनो समूह ग्रहण करायछे. वनमां पडेलो साप मुनिनी पासे मजूरोथी पेटने पूरवामाटे हमेशा आवीने नमेछे. भार वहेवामां आवेछे. जुओ पाठ नवमानी टीप १ जुओ पाठ. ६ नियम-1 जायछे. - १२ ·( ९० ) (तेनाथी) निशाळमां जइने भणायछे. (तेनाथी) कार्य आरंभायु. पुरुषना मुखने देखीने हसती स्त्री | गामथकी नीकळेलो माणस खाडामां पडी. भोजन करेछे. वाडीमा रमतो पुरुष फूलो लइने संसारथी डरेल आदमी पाप नथी घरे जायछे. करतो. नीचे पडेलं दूध बिलाडो चाटेछे. वीरनी प्रतिमाने पूजतो माणस सुंघेल फूलने माणसो सुंघता नथी. | मोक्षने पामेछे तथा पामशे. कूतरो भसतो भसतो जायछे. राजाने मर्दनकरीने नोकरो खावा (ते) राजानी हजामत करीने घेर माटे आवेछे. गयो. उलसेलो माणस धनने पेदाकरीने दुःखने अनुभवतो माणस संसारथी धर्ममां वापरशे. खळभळेलो समुद्र मर्यादाने मूकशे. वागोळतो पाडो भारने वहेछे. महावीरने वंदीनेजमवाथी सुख थयु. (तेनाथी) बेसीने रोवायछे. परीक्षित (पारखेल) बाळको महा- (तेनाथी) दीवाने अडकीने दझार्यु.| मासमां दडावडे रोज रमे छे. उदास, रहेछे. सवालो. २. १. जे धातुओने 'ईअ अने 'इज्ज' नथी लागता ते धातुओना थोडा एक रूपो लखो. कर्मणिभूतकृदन्तनुं स्त्रीलिंगमां रूप केवी रीते थाय ते उदाहरण पूर्वक वतावो ?. ३. कर्मणि रूप तथा भावे रूपने गुजरातीमां शुं कहेछे ?. १. कर्मणिभूतकृदन्त, हेत्वर्थकृदन्त तथा संबंधकभूतकृदन्त करवामाटे शो ५. संबंधकभूतकृदन्त तथा हेत्वर्थकृदन्तना प्रत्ययोनी पूर्वे विकरण 'अ' नुं शुं थायछे ? उपाय छ १. .

·( ९१ ) ६. दीस् , भण्ण , वुच्च् , हम्म् , खम्म् आटला धातुओना कर्मणि अथवा भावे रूप कोइ पण पुरुषनी अंदर बोलो ?. ७. तुं, तुआण, तूण, तथा हेत्वर्थ तुं, लागे एवा क्या धातुओ छे ते दाखला साथे लखो १. ८. चाखेलं, छोडेलं, स्थापेलं, नीचे पाडेलं, गएलं तेनुं प्राकृत करो?. -- पाठ २० मो. प्रेरक भेद. कोइ पण धातुने ' अ, ए, आव तथा आवे' प्रत्ययो जोडवाथी ते धातुनुं अंग प्रेरकमां तैयार थायछे, वळी जे धातुनो आद्यक्षर गुरु होय तेओर्नु प्रेरक अंग बनाववामां एक 'अवि' प्रत्यय पण विशेष लागेछे. वळी ज्यारे कर्मणि अथवा भावे प्रयोगमां प्रेरक रूप कर, होय त्यारे फक्त 'आवि' प्रत्यय विकल्पे जोडवो; त्यार बाद विवक्षित काळना पुरुषबोधक प्रत्ययो लगाटवाथी दरेक काळना रूपो तैयार थायछे. उदाहरणो- कारइ, कारेइ, करावइ, करावेइ. आद्यक्षर गुरु होय त्यारे, बोल्लविइ, बोलइ, बोल्लेइ, बोल्लावइ, इत्यादि. (कर्मणि तथा आवे ) हसावीअइ, हासीअइ, हसाविजइ, हासिजइ इत्यादि, खम्माविइ, खम्मइ. १ 'अ' तथा 'ए' प्रत्यय पर छतां, तथा 'आवि' प्रत्यय ना विकल्प पक्षमां कोइ पण प्रत्यय नहि लगाडता धातुना उपान्त्य 'अ'नो 'आ' था- यछे. जेम, कारइ, कारेइ हासीअइ, हासिज्जड़; (कर्मणि तथा भावेमां) हसावि-इजइ-साविज्जइ, हसावि-ईअइ-हसावीअइ, तथा कराव- इअं (भूतकृदन्त) = कराविश्र, कराव-अन्तो (वर्तमान कृदन्त) कराव- न्तो.आ रूपो बनाववामां पाठ वीजानो बीजो नियम ध्यानमा राखतो.

·( ९२ ) सामान्य सूचना. मूळभेदमां क्रियापदनी अंदर जो कर्म न वोलायुं होय तो प्रेरकरूपवाळा क्रियापदनी अंदर मूळभेदना क्रियापदनो कर्ता, कर्म तरीके पण गणायछे, अथवा त्रीजी विभक्तिमां वपरायछे. जेम, मणीलालो वावरइ (मूळ) (वावरन्तं मणीलालं तिहुअणो पेरणं कुणइ- त्ति) तिहुअणो मणीलालं मणीलालेण वा वावरावेइ (प्रेरक) त्रिभुवन मणीलालने वापरवानी प्रेरणा करेछे अर्थात् त्रिभुवन मणीलाल पासे वपरावेछे. अपवाद. (१) गत्यर्थक, आहारार्थक, ज्ञानार्थक, वोलवाना अर्थवाळा तथा जे धातुओर्नु शब्दरूप कर्म होय एवा तथा नित्य अकर्मक धातुओनो मूळभेदनो कर्ता, प्रेरक रूपनी अंदर मात्र कर्मज थायछे. उदाहरण- १. हरगोविन्दो जयचन्दं नयरं गच्छावइ. २. झवेरो माअरं खीरं भुजविइ. ३. तिहुअणो मणीलालं गीअं सुणावेइ. ४. पिआ पुत्तं पूअणाय बोलावेइ. ५. विजयधम्मसूरी सीसे आचारंग सिक्खावेइ. ६. अम्बा डिम्भं उंघावेइ, (२) 'भक्ख्', धातुनो अर्थ हिंसायुक्त भोजनार्थक होय सारे तथा 'वह , धातुनो मूळ कर्ता, जेने वारंवार प्रेरणा करवी पडती होय तेवो होय त्यारेज तेओनो प्रेरक रूपमा मूळभेदनो कर्ता कर्म थायछे, अन्यथा नहि. जेम-भिचो महीसं तणं भक्खाइ, भिश्चा वइल्लं भारं वहावन्ति; जणयो पुत्तेण खीरंभक्खावेइ. अहिवई भिहिं भारं वहावेइ.

·. ( ९३) (३) 'हर् तथा कर्' धातुओनो मूळभेदनो कर्त्ता प्रेरक रूपमा कर्म गणाय छे, अथवा त्रीजी विभक्तिमा वपरायछे. रिवू थूणं (थूणे- ण वा) सुवणं हारेइ. अज्जो मित्तं (मित्तेण वा) कडं करावेद. (४) 'अहि-वय , देवख्' आ बेधातुओनी अंदर मूळ भेदतुं कर्म पोते ज्यारे प्रेरकमां कर्ता थइ जाय त्यारे अथवा गमे ते कर्ता प्रेरक भेदमां होय परंतु ज्यारे ते कर्ताने कांइ लाभ जणातो होय त्यारे मूळभेदनो कर्ता कर्म थायछे, अथवा त्रीजी विभक्तिमा आवेळे. उदाहरण-सीसो गुरुं अभिवयइ. (मूळ) (१) गुरू सीसं (सीसैण वा) अभिवयावेइ... (प्रेरक), (२) भिच्चो निवई देक्खइ. (मूळ) निवई भिच्चं (भिच्चेण वा ) देवखावेइ. (प्रेरक), सुही गुरु सीस (सीसेण वा) अभिवयावेइ, सही भिच्चं (भिच्चेण वा) निवई देक्खविइ. धातु- सिक्व-शीखवू. नि=णु+मज्ज-वेस. रुण्ट्-रो. अ+क्खि-आक्षेप करवो. उवेल्ल्-फेलावं. निरप्प-ऊमा रहे. फल-फळवू. फंस्-स्पर्श करवो. सिम्प-सींचq. भक्ख्-खावं. निप्पज्ज्-नीपजq. रुम्भ-रोक. नाम. संझा, स्त्री०-संध्या. नह, न०-आकाश. वेरग्ग, न०-वैराग्य, रसायल, न०--रसातल. दास, पुं०-नोकर. सई, स्त्री०-इंद्राणी, शची. पउर, वि०-घj, प्रचुर. सुई, स्त्री०-सोय, सूचि. पउर, पुं०-नगरना लोको, पौर. नय, पुं०-पहाड, नग, ·( ९४ ) वार, पुं०-बिलाडो. सत्तुञ्जय, पुं०-शत्रुजय नामे मुक्क, वि०-मुंगो. पहाडनुं नाम. थुल्ल, वि०-जाडो, स्थूल. कलाव, पुं०-समूह, कलाप. जीविअ, न०-जीवित, आयुष्य. सवह, पुं०-सोगन, शपथ. आअ, वि०-आवेलो. उवमा, स्त्री०-उपमा. हरिअन्द, पुं०-हरिश्चन्द्र, विशे- महिवाल, पुं०-राजा, महिपाल. पनाम. वहुत्त, वि०-घj, प्रभूत. अम्बादास, पुं०-विशेषनाम. दिवायर, पुं०-सूर्य. पवाह, पुं०-प्रवाह तेअ, पुं०-तेज. विझ, पुं०-विन्ध्य पर्वत. जस, पुं०-यश, कीर्ति. पुंछ, न०-पूंछडं जम, पुं०-यम, जम. देव, न०-दैव, भाग्य. विज्जु, पु०-वीजळी. किसाणु, पुं०-अग्नि. मम्म, पुं०-मर्म. पुट्ठ, वि०-अडकेलं. उर, पुं०-छाती, हैयु. परिवार, पुं०-परिवार. सिर, न०-माथु. कड, पुं०-सादडी, कट. वाक्य- गुरुणो सीसं सिआवायं सिक्खा- | नायपुत्तो बलेहिं मेरुं कम्पावीही। दीणाणं जणाणं दाणं दावसि । सेट्टी मिच्चे भोअणाय सोल्लविह सेट्टी वत्थाणि सिव्वाविहिइ । सामी गोवालेण घेणुं दुहावेइ । नडो नडि गामम्मि नट्टावेइ । समुद्दो मज्जायं मोत्तूण घराई तवेहिं पावाई णिवहावेमि | V, वुड्डावेइ। गुरुणो किवाए अवहावेह । निवई महीसे तहा वइल्ले तणाई हे पहो! मुक्खस्स मग्गं देखाव। भक्खावे। पउरा पउरा नरवई भिच्चेण हरगोविन्दं विवुहो अम्बादासो मरावेइ। इत्थी मुणिपि हासेइ । वन्ति । नायं मणावइ ।

·ने ( ९५ ) जणा पुण्णेहिं सुहाई अणुहवन्ति ।। हेमचन्दस्स वारणं देक्खिऊणं रिवू भिच्चेण निवई हणावेइ । विबुहा मत्थयं धुणावन्ति। मणीलालो जयचन्दं गुरुणा सह हे जणय! पुत्तं सालाए ठविऊणं संमिल्लावेइ । समत्तं कलं पढावसु अम्बा पुत्तं जलेहिं व्हावेइ । पुरिसो जलेहिं रुक्खाई दासेणं माहम्मि मासे अक्को रुक्खं फालेइ। सिम्पावेई । मुणिं धम्म कारोमि। मणीलालो मायराए दिक्खं पयासन्तो भाणू लोए जग्गविइ । गिण्हावेइ। माणवा धन्नाइं निप्पज्जावन्ति। अन्तरिक्खाओ देवा पुप्फाई संझाए जणे वत्तं कहावेमु । वरिसावन्ति । पुत्तो जणयमासणम्मि णुमज्जावेइ 4 पमाडेछे. भाइ बेनने दडावडे रमाडेछे. हुं पुछावीश. (१) क्रोधथी तेने करडावुछु. (ते) सघळ मुलावशे. (ते) शास्त्र संभळावे. (तेओ) घरमा पाडाओने तथा (हुं) शब्द गोखावुछु. गायोने बंधावेछे. ब्रह्मचर्य सर्व लोकोने स्वर्ग (ते ) वस्तुओने वेचावेछे. (तुं) स्नेह बडे स्त्रीने शोभावेछे. (अमे बे) राजाने तुष्ट करावीओ- (अमे) शरीरे धी चोपडावीशु. छीए (संतोषीएछीए) राजाओ पाणीमाटे कूवा खोदा- बे स्त्रीओ केलनी छायामां बेसीने पतिने फूल सुंघाडेछे. (त) विद्यार्थीओनी परीक्षा जीवित लेवाने आवेला यमने लेवडावशे. हणवामाटे योगीओ प्रयत्न करावेछे. माता बालकोने दूध पीवडावेछे.V (तमे) वे सोगन अपावोछो. / (ते) लापोट सहन करतो छतो (ते) माणसोने घोडा उपर चडावतो पण सारं काम करावशे. (त) सोयवडे दुःख देवरावेछे. बेछे. हतो. / .

·माता पुत्रने भणवामाटे जगाडेछ. | शूराओ यशने माटे माथां कपावेछे, (ते) क्षेत्रमा वधता धान्यने कपावशे. हरिश्चंद्रनी उपमा नथी. / (तमे) कूतराना बच्चाने पळावोछो. (ते) छाती उपर हाथ मूकावेछे. महावीरना चरणमां देवो माथु साधुओना खोटा मर्मने बोलावशो नहिं. नमावेछे. , पाठ, २१ मो. प्रेरक भेद, (चाल) अगाउ वीशमा पाठमां कहेल प्रेरकना ‘ए, अ, आव, आवे, अवि, आवि' प्रत्ययो धातुओने लगाड्या पछी पाठ १९मामां कहेला वर्तमानकृदन्त, संबंधकभूतकृदन्त, हेत्वर्थकृदन्त तथा कर्मणि भूतकृदन्त पण तेना तेना प्रत्ययो लगाडवाथी थइ शकेले. जेम- करावन्तो, करावमाणो, कराविऊण, कराविउ, कारिअं, कराविअं, करावीअन्तो, करावीअमाणो, इत्यादि. (१) शब्दार्थक धातुओ (बोलवारूप अर्थवाळा तथा जेनुं कर्म शब्दखरूप होय एवा), ज्ञानार्थक धातुओ, आहारार्थक धातुओ ज्यारे कर्म सहित होय अने तेओनो मूळ भेदनो कर्ता प्रेरकमां कर्म थायछे त्यारे तेओ द्विकर्मक थइ जायछे तो ते वखते तेनां कर्मणिरूप करवामां बे कर्ममाथी गमे ते एक कर्म प्रथमामां मूकाय छे; जेमके- १-मणीलालेण धणं सही बोलज्जइ, (अथवा) मणीलालेण धणं सहि बोलिज्जइ । २-तिहुअणेण पुत्तो नमुक्कारं भाणीअइ, (अथवा) तिहुअणेण पुत्तं नमुक्कारो भाणीअइ । ३-गुरुणा सीसं सिआवायो नोहाविज्जइ, ( अथवा ) गुरुणा सीसो सिआवायं बोहाविज्जइ । ४-पुत्तेण जणयो भोयणं जेमावीअइ. ( अथवा ) पुत्तेण जणयं भोयण जेमावीअइ । . --- ·, ( ९७ ) (२) गमनार्थक धातुओ ज्यारे प्रेरकमां द्विकर्मक होयछे त्यारे जो तेनुं कर्मणि रूप बनाव होय तो मूळभेद माहेनो जे कर्ता कर्म थयो होयछे तेज कर्म प्रथमामां आवेछे जेम-जयचन्देण हरगोविन्दो नयरं गच्छाविज्जइ । नाम-(पुंलिंग). मावण बजार. आयरिस-कोच, आरीसो. आस-घोडो. आयंक-रोग; आतंक. इन्भ-पैसादार, इभ्य. रमण-स्वामी, वर. विग्गह-शरीर. कीणास-जम. तरुण-जुवान पुरुष. अक्खंडल-इन्द्र. आमोम-हर्ष, सुगंध. गवक्स-गोखलो. आयार-आकार. तन्तुवाय-कपड़ा वणनार अणुअर-दास, अनुचर. अब्मास-अभ्यास. मायंद-आंबो. अंश. वेणु-बांसडो. मग्गण-बाण, याचक, मांगण. डोच-चंडाळ.. - मऊह-किरण. T -- अंस-भाग, , कना-कन्या. + ईहा-इच्छा. स्त्रीलिङ्ग बिराली-बिलाडी. जुवा-युवान स्त्री. अग्गला-भोगळ, अर्गला. * गिरा-वाणी. धुरा-धोसरी. धरा-पृथ्वी . पुरा-नगरी. घरिणी-स्त्री. अम्बिलिआ-आंबली. बोरी-बोरडी. हरिणी-हरणी. ! - * अहिंथी त्रण शब्दो आबन्त नथी, पण आकारान्त छे.

·उत्तिमंग-माथु. ( ९८ ) नपुंसकलिङ्ग- चाव-धनुष्य. आहरण-घरेणुं, आभरण. अंगण-आंगणुं. धंत-अंधकार, ध्वान्त. । चेल-वस्त्र. रिक्ख-तारो, चांदरj. केऊर-बाजूबन्ध. नेउर-झांझर. भव-थएलं. अल्ल-भीनु. अहम-नीच विशेषणो. अवदाय-घोळं, अवदात. अगाह-अगाध. धातु- सोह-शोभ. अ+कन्द-राडो पाडवी, पोकार. मेलव-मेळवद्, मिश्रण करवू. लिम्प-लेपाव, लेपकरवो. ढव-ढांक. विर्-व्याकुल थq. उ+वर्-ऊतर. अइच्छ्-जवू. झि-क्षीण थq. आलुख-बळवं. नि+हा-ऊंघ. उ+ग्घड्-उधेड. आदर-सम्मान करवं. वेव्-कंपवू. मज्ज्-शुद्ध करवु. लक्ख्-जोवू. वाक्य- • पुरिसा केऊरेहिं विग्गहं सोहावन्ति। आयंकेण 'जणा विराविजन्ति । इत्थीओ नेउरोहिं पाये छज्जावेन्ति। दुण्णि आयारेण अम्बं पुत्तं भिच्चेणं भाणाई मज्जावेमि । सुमरावेमु ।

·वा न समणुजाणइ जई। पई देवाणं गिरं बोल्लिउं घरिणिं सड्ढेण कन्ना न गेण्हावीअए। ईहं कारेइ । जुवई तरुणं न बोलाविहिइ । आवणम्मि गमिऊणं अज्जो दारस्स पासम्मि अन्गला अणुअरेणं आयरिसे विक्किणावेइ । वाविजइ । भाणू नहम्मि भमन्तो जणे अक्क अदिन्नादाणं गेण्हन्तं गेहावन्तं न्दावेइ । वीरो चावं गवक्खम्मि मेल्लिऊण बुहं बोल्लाविलं आओ अस्थि । ओसहेण सरीरं लिम्पावेइ । अगणम्मि डिम्भासारमेयं भमाडसी। रमणा रत्तीए आगच्छिअ इत्थीहिं जणहिँ अगाहम्मि संसारसमुद्दम्मि दाराइ उघडावन्ति । जीवो पावेहिं बुड्डाविजइ । इब्भो अल्लाई चेलाणि खिवावेइ । भिच्चो अहिवइं निद्दावेइ । निवइणो बइल्लाणं सरीरं लेहि गयणम्मि रिक्वाइं भसडन्ति । ढक्कावन्ति । जणो लोहा खितं आलंखावेइ । नहत्तो उत्तरन्तं अक्खंडलं गवक्खम्मि अच्छिआ इत्थी लक्खिऊण सारमेयो मुकइ । पुरिसं आदरइ ।। निसंसा वि जणा मुणीण पासे विक्षणाए झिज्जेमि । उत्तमंगं निपान्ति । विज्जो लोसहं भिच्चेण मेलवावेइ । अहमेण डोम्बेण चिराठी हणावीआइ हे वीरजिण भन्समुदं साहुं जयचन्देण मणीलालगम्नितिजा उत्तराव। भुञ्जाविज्जइ। ! (ते) रात्रिए खातो नथी पने हे पिता ! दिलयपर्मतूरिने घर माणसोने खवरावतो थी. पवित्र करपामाटे घरमां बोलावू !. साधु पुरुषो विनोनो नाश करेछे. पवन आकाशमां तृणना समूहने लोकोने हसावतो नट आत्माने रामाडतो छतो सांगणामां सूतेलाने नरकमां पाडेछे. हर्ष करावेछे. शाळामां निमाएल (स्थपाएल हे प्रभु ! देवपणामां अनुभवेल पंडित अंबादास घर बंधावेछे. सुखने तमे एकवार देखाडो.

·* -- -- पकावशे. - - - (१..) कन्याने अपावती माशी दुःखो (तमे) शय्यामां सुवाडेला छोकराने नीपजावेछे. नवरावो. (९) आरिसामां मोढुं जोतो लोकोने अधम माणस खावामाटे मांस हसाबुछु. ( अमे ) चे बाजूबन्धवडे बाह्य (९)दूध पीवामाटे गाय दोवरावीश. शरीर शोभावीए छीए. कविना काव्योने देखीने राजा (तमे ) ये वजारमा जइने वात - नोकरवडे इनाम अपावशे. जणाबोछो. (तमे) बे 'पुस्तको लखीने जीवितने (अमारा वडे) बे बिलाडीओने दूध चलावा हता. पीवरावायछे. घरमा 'जमतो जमतो मित्रने (तेओ)बेवडे शरीर लेवामाटे आवतो जमवामाटे प्रवेश करावेछे. जम मरावातो नथी. (ते) साप तथा वींछीने रमाडतो (१) जूटुं बोलतो, नथी; तथा भाइने (छतो) लोकोने पाछा हठावेछे. बोलावतो नथी अने जूटुं बोलता । (ते) दोडता माणसोने खाडामां मित्रने अनुमति आपतो नथी. महावीरने पूजावतो माणस इंद्रोथी काष्ठोने पातळा करतो सुतार पण पूजायछे. कुतराने पाणी पीवरावेछे. दंभने करतो माणस लोको वडे (ते) भाईने जमाडीने जमेछे. नीचे पाडवामां आवेछे. पवन झाडोने कंपाक्छे. शिवनी भक्ति धनने अपावेछे. (ते) गुरुना हाथने माथा उपर प्रमुनी प्रतिमाना पूजनवडे माणस सूकावे. लोकोना दुःख समूहने फ्रेंकावेछे.. योगीओ अभिलाषोने सिद्ध करावो, पाडेछे. ४ " १ H -n सवाल. १. मूलभेदनो कर्ता प्रेरक भेदमा कर्म थाय तेनो उदाहरण साये एक सर्व साधारण नियम आपो.

·--- (१०१) २. केटलाएक प्रेरक अर्थवाळा वर्तमानकृदन्त, भूतकृदन्त, हेत्वर्थ- कृदन्त तथा संबन्धकभूतकृदन्त लखो. ३. कर्मणि प्रयोगमा कर्तामा कइ विभक्ति तथा कर्ममा कइ विभक्ति आवे ?. ४. ज्ञानार्थक तथा गत्यर्थक धातुओना प्रेरकमां कर्मणि प्रयोगो लखो. - पाठ २२ मो. थोडा एक परचुरण नियमो. (कृदन्त) (१) कोइपण धातुने कर्तरि प्रयोगमा 'इर' प्रत्यय लगाडवाथी अमुक कृदन्त नाम बनेछे; जेमके, 'बोलिरो, बोल्लिरं, * बोल्लिरी तथा * बोल्लिरा,' आवा कृदन्तोनों अर्थ " (बोलवा ) ना स्वभाव वाळो, सारं (बोलवा) वाळो, अथवा (बोलवा) ना धर्मवाळो थाय छ". . , तद्धित. (१) हरकोई नामने ' केर' प्रत्यय लगाडवाथी " फलाणानुं आ" एवो अर्थ थायछे, जेमके, भाणुकेरो तेओ-भानु, तेज, + पारकर-पारकुं, रायकेरो करो राजानो कर. (२) हरकोइ नामथकी 'तेमां थएल' एवा अर्थमां' इल्ल अने उल्ल' प्रत्ययो लागीशकेछे.जेम-(नयरे भवो), नयरिलो, नयरिलं, नयरिल्ला; नयरुल्लो- इत्यादि-नगरमां थएल. (३) हरकोई नामथकी " पणुं" अर्थमां 'त्तण' प्रत्यय आवे. छे, जेम, जिणत्तणं, दासत्तणं, (दासपणुं) विगेरे. * ज्यारे अकारान्त विशेषणोनुं स्त्रीलिङ्ग करवू होय त्यारे अन्तना अकारने पदले 'ई' अथवा 'आ' थायछे + 'केर' प्रत्यय पर छता 'पर' शन्दनो पार' यायचे ·( १०२ ) . (४) दरेक नाम थकी ( पोतानाज अर्थमां) 'अ' प्रत्यय लागेछे, जेम, घडओ= घडो, चन्दओ = चंद्रमा. (५) हरकोइ नाम थकी ' वाळु ' अर्थमा 'आलु, इल्ल, उल्ल, आल, वन्त, मन्त, इत्त, इर अने मण' प्रत्ययो जोडायछे, जेम, दयालू ( दयावाळो, दयावाळी ), सोहिल्लो (शोभावाळो), दप्पुलं ( अहंकार वाळु), जडालो (जटावाळो) धणवन्तो (धनवाळो), पुण्णमन्तो (पुण्यवाळो), माणइत्ती (मानवाळी ), गव्विरा (गर्व- वाळी) धणमणो (धनवाळो). महादेव, हर. म नाम, (पुंलिंग). पहिअ-वटेमार्ग, पथिक. हीर कंकोड-कंकोडा नामर्नु शाक. हर वयंस-मित्र, वयस्य. छन्द-छन्द. मणंसि-मनस्वी. कररुह-नख. आवणिअ-सोदागर, आपणिक. पण्ह-प्रश्न. कंटय-कांटो, कंटक. कासव-एक ऋषिर्नु नाम. सास-श्वास. वीसास-विश्वास. ऊस-किरण. दाहिण डाहो. पावासु मुसाफर, प्रेवासी. दक्षिण आगमण्णु-आगमनो जाणकार. पवासु मणूस-मानवी पत्तल-पांदडं, पतरावली. पीवल पीअल) नपुंसक- वय-उमर. सम्म-सुख, श. चम्म-चामडु. ल} पीतळ.

·(१०३ ) अंसु-आंसु. गुंछ-गुच्छो. किंसुअ-केसुडानुं फूल. - छन्द-छन्द. कररुह--नख. चाउरन्त-चारगतिनुं नाश करनार. पउम-कमळ, पद्म. समरंगण-रणस्थळ, रणभूमि. अन्तेउर-अन्तःपुर. सेय-कल्याण, श्रेय. स्त्रीलिंग- । विज्जुला-वीजळी. मणंसिणी-सारा मनवाली. वीसा-वीश. पण्हा-प्रश्न. पइट्ठा परिहा सामिद्धि-समृद्धि. प्रतिष्ठा. विशेषण- राइक-राजानुं. नवल्ल-नवं. पारक दीहर-लांबुं, दीर्घ. पारकुं. परक । वंक-वांकुं. तुम्हेच्चय-तमारु. तंस-त्रांसु, सीधुं नहि. अम्हेच्चय-अमारु. पड-चतुर, पटु. अप्पणय-पोतानु, आपणु. एत्तिल-एटलं. केतिल-केटलं. जेत्तिल-जेटलं. पक्क तेत्तिल-तेटलं. पिक एकल उत्तिम उत्तम. एकलं. एकल्ल कइम-केटलंक. मंसल-पुष्ट. संमुह-सामु. मज्झिम-मध्यम. पक } पाकुं.

·( १०४ ) सो धातु- अप्प-आपq. सिह-इच्छq. वद्वा-वधावq. मण-मान. अवह-कृपा करवी. सू. सुन्। तेअव्-दीपq. पुन्छ-शुद्ध करवं. ढुण्डुल्ल्-गवेष, शोध. दुहाव-दुभवq, दुःख दे. तस्-बीवं. उत्थर-रोध करवो, अटकावq. रेह-शोभq. वडवड्-विलाप करवो. मुर्-हसवाथी विकसg. -- T , L वाक्य- भावणिओ पीवलं पुञ्छइ । अन्तरिक्खाओ पडन्ती विज्जुला मणंसिणी अज्जू पइ8 अप्पावेइ । नवल्ले एकल्ले अ जणे दुहा- कवी छन्दाणि करेइ । वावेइ । पहिओ मग्गम्मि चलन्तो पउमाई मग्गमलम्बिअ रमिउं चलन्ताणं आइग्यावेइ । जणाणं सम्मं होहिए। कासवो रिसी पण्हं पुच्छावेइ । दक्खिणो मणूसो लहुत्तो वयतो मणंसी मणंसिणिं मणावउ । चिय सेयाय धम्मं, मणए । चिलाया किंसुएहिं अप्पाणं रेहावड़। गुरुणा अप्पणयं कल्लाणं समत्ता दाहिणा मणूसा तत्तं सिक्खावन्तु । लोआ कारन्ति ।, गुरो ! परिह्र इच्छसु । सूरा लोअम्मि अवहुआण दीहरो कंटयो दुहावउ । जीवं दिन्ति । V सासो गेण्हेज्जइ । समरगणम्मि तसन्ताजणा लोएहिं अहमा वुञ्चन्ते । तोडिज्जइ। समरगणे रेहन्ता पुरिसा भूमीए निवो अन्तेउरं रक्खावेइ । मज्झिमा वुच्चन्ति । . 6 मज्झिमो जणो पुप्फेणं वद्धाविजह ।। ऊसे खिवन्तं भाणुमचाम् । - - आगमण्णुणा उत्तिमो कररुहो ·। ( १०५ ) अम्हकैरं संमुहं दीवो तेअवइ । मुक्खमहिलसमाणा जणा उत्ति- जसस्स बोल्लिरा पडुणो पुरिसा मा बोल्लिज्जन्ति । हरिसं करावही । वीसासं दाऊण थूणा देक्खन्ताणं । केत्तिलं जलं पिज्जाविहिइ । जणाणं, घण धणं चोरन्ति । एत्तिलं घयं अस्थि । चक्कवट्टी चाउरन्तं धम्मं सुणिऊणं जेत्तिलं धणं सिहइ तेत्तिलं दाहं । तसम्मि भाणम्मि भुञ्जाविमु । बम्हणा परोप्परं पत्तलम्मि वयसं ककोडं जेमावही । मुंजावंति। रजं चयइ । A जाय छे. उपर चडावे छे. (तेओ) बे घोडा उपर चडीने गाम काश्यप ऋषिए लोको वडे धर्म पळाव्यो. (हुं) तमारी चोपडी जोवामाटे लउ?. शिव शरीरने चामडावडे ढांकेछे. चोरोए राजानुं धन हयु. V पतिने नहि देखीने ते स्त्री वि- कूतराना पूछडानो गुच्छो लांबो लाप करती हती. हतो. सिंहथी डरीने हुं घरमा पेसुंछु. (ते) श्वास लेता माणसने हाथी एक समयमा स्त्रीनु रोवू सांभळी राजाए नोकरोवडे पूछाव्यु. घर उपर रमती दीकरीने साप धनवाळा माणसो धननेमाटे अधम डस्यो. कामों करावेछे. राजा पोताना परिवार सहित मुनिने (तणे) कपटथी राजाने मराल्यो. वांदवामाटे गयो. राजाना शरीरमां तेणे अमृत अ- भाइओ ! लेह दुःखD कारण छे. डाड्यु. विजयधर्मसूरिने लोको मुक्ताफ हे माता ! भाइने दीक्षा ग्रहण ळथी वधावेछे. करावो, जेथी तमे अने भाइ स्त्रीए पोताना पतिने विष भरखाव्युं. सुखने अनुभवशो. पारकी स्वीने इच्छता माणसो पो- सामायिक करावतो श्रावक पुण्य ताना आत्माने नरकमां पाडेछे. एकटुं करेछे. । L १४ ·(१०६) -- पंडितोवडे मोहमां मुंशाता पुरुषो । वीरचन्द शेठ शाळामां भणनार बाळको कहेवामां आवेछे. विद्यार्थीओने रोज जमाउछे. (तमे) तमारा शरीरने वैद्यो वडे संसारमा पडता प्राणीनुं रक्षण करवामाटे मुनिओ उपदेश आपी, पोषावो. दीक्षा ग्रहण करावेछे. (हुं) मरीने पुण्यवडे देवपणाने अभिमानथी ज्ञान दूर नासेछे. पामीश. (ते) क्रोधवडे नरकनुं बार| (हुं) तमारु कल्याण कराववा- उघाडेछे. लाम लोभने वधारेछे. माटे ईश्वरने पूजीश. पाठ २३ मो. संस्कृतमा जेने अन्ते ' अन् ' होयछे एवा केटला एक पुंलिंग नामोनां प्राकृतमा रूपाख्यान. आवां नामो प्राकृतमां अकारान्त लेखायछे, जेमके (सं० राजन्) राय अथवा रायाण; (पूषन्) पूस अथवा पूसाण; (श्वन्) स अथवा - - साण विगेरे. . आ (अकारान्त तथा आणान्त) नामोनां रूपो अकारान्त नामोनी माफकज छे,परंतु अकारान्त नामोमां ते उपरान्त नीचे मुजब प्रत्ययो वधारे लागेछे, तेथीज फक्त ते विशेषरूपो नीचे प्रमाणे . जणावीए छीए.. . विशेष प्रत्ययो- एकवचन १. आ बहुवचन आणो, इणो. 1 सं. " २. इणं.

·. फ (१०७ ) स ३. इणा, पणा ४, ६. ण्णो, आणो, इणो - ५. इंहि, ईहि, ईहि. इणं, ईणं. इत्तो, ईओ, ईउ, ईहिंतो, ईसुंतो. ईसु. ७. इम्मि राय. बहुवचन रायाणो, राइणो.* एकवचन १. राया सं. " २. राइणं ३. राइणा, रण्णा ४, ६. रण्णो, रायाणो राइणो . राईहिं, राईहि, राईहि. राईणं, राइणं. राइतो, राईउ, राईओ, राईहितो, राईसुतो. राईसु. है. ७-राइम्मि पूस. १. पूसा पूसाणों, पूसिणो. सं. " २. पूर्सिणं ३. पूसिणा, पूसण्णा. पूसीहि, पूसीहि, पूसीहि. ४, ६. पूसण्णो, पूसाणो, पूसिणो पूसीणं, पूसिणं. ५. पूसित्तो, पूसीउ, पूसीओ, * मा उपर कहेला प्रत्ययो मांहेला सघळा इकारादि तथा ईकारादि, तेमज 'या' तथा 'पणो' प्रत्ययो पर हाय सारे फक राय' शब्दनो 'य' लोपायछे. .

·(१०८) ७ पूसिम्मि पूसीहितो, पूसीसुतो. पूसीसु. -- . 7 नाम-(पुंलिंग). अद्ध, अद्धाण ( स०-अध्यन् )-रस्तो. राय, रायाण (सं०-राजन् )-राजा. पूस, पूसाण ( सं०-पूषन् )-सूर्य. बम्ह, बम्हाण ( सं०-ब्रह्मन् )--ब्रह्मा. जुव, जुवाण ( सं०-युवन् )-जुवान. तक्ख, तक्खाण ( सं०-तक्षन् )-सुतार. उच्छ, उच्छाण ( सं०-उक्षन् )-बळद. स, साण (सं०-श्वन् )-कूतरो. महव, महवाण ( स०-मघवन् )-इन्द्र. . अप्प, अप्पाण ( सं०-आत्मन् )-आत्मा, जीव. : सुकम्म, सुकम्माण ( सं०-सुकर्मन् )-सोरां कर्मवाळो. गाव, गावाण (स०-ग्रावन )-पत्थर. मुद्ध, मुद्धाण (सं०-मूर्धन् )-माथु. P J + L कूव-कूवो. क । d - ५० १ पंडव-पांडव. इंगाल-अंगारो.. नेरइअ-नारकीनो जीव. अबुह-अज्ञानी माणस. विदुम-परवाळु. बोह-ज्ञान. वणस्सई-वनस्पति. खुग--पक्षी, हरिआल-हडताल. नारइअ-नारकीनो जीव. रासेन्द-पारो. नीसास-नीसासो. खल्लिड-टालवाळो. + आ शब्दना पण रूपो पूर्वोक्त रीते छे, परंतु ते उपरान्त तृतीयानी एक वचुनमा 'अप्प, शब्दना ‘पणिआ, अप्पणइआ' ए वे रूपो विशेष थायछे. १ - .. - .

·( १०९) तस-चालवानी शक्तिवाळो जीव. निण्णय -निश्चय, निर्णय. थावर-चालवानी शक्तिरहित जीव. दुआइ-ब्राह्मण. 3 नपुंसक-~ थीण-थीj. 3 । खइर-खेरनुं लाकडं. हिंगुल-हिंगळोक, हिंगुल. बार-बारj. अंगुअ-फलविशेष. अन्मय-अबरख. वेरुलिअ-वैडूर्य रत्ननुं नाम. -- स्त्रीलिङ्ग उक्का-उल्का. थी-स्त्री. दिहि-धैर्यः सतोष. उच्छु-शेलडी. सुण्हा-गलकंबल. - 171 -- खुडिअ-तोडेलु. सन्त-थतो, होतो. । थुवअ-स्तुति करनार. विशेषणो. विउण-बमणुं, द्विगुण. नेअ-ज्ञेय, जाणवा लायक. , - संबंधक भूतकृदन्त. णचा (सं० ज्ञात्वा) जाणीने. सोच्चा (सं०-श्रुत्वा) सांभळीने. मोच्चा (सं० भुक्त्वा ) खाइने. बुज्झा (सं०-बुद्ध्वा ) जाणीने. 1 . “धातु- अणुप्प+विस्-प्रवेश करवो. सज्ज-तैयार थq. उव, आ-उवा+गच्छ्-आवq. पडि+हा-प्रतिभान थq. लिह--लखq. झर-झर_,टपक. +4- 4 ·(११०) णि+गच्छ्-नीकळवू. कप्प-कल्पवं. आ+हर-खावं. उ+प्पड्-ऊडवू. जअड्-झट करवं, त्वरा करवी. अहिरेम्-पूरुं कर. सम्+आव-समाप्त थq. वाक्य- ( तित्थयराणं जम्मं णचा महवा एत्थ नयरमहसित्ति कप्पेमु । उवागच्छइ । अज्जा भोअणेण बम्हणे थिप्पा- गुरूणं आणं सोचा सीसा नय- वन्ति । राओ णिग्गच्छन्ति । साहुणो परोप्परं न जुज्झेहिन्ति बम्हणा अन्नं भोच्चा सिज्जाए पडन्तिा नवि जुज्झविहिन्ति । वुहो तत्तं बुज्झा अबुहे जणे तत्तं । अंगणम्मि आहारमु । जाणावेइ। खगा गयणम्मि उप्पडन्ति । तसे जीवे सावगो न मारेइ, मारतं धणं अहिरेमावही । पुण न समणुजाणेइ । रायाणो आउहाइं सज्जावेइ । धम्मम्मि जअडन्ता जणा ससारं । पूसाणो सूसाविइ जलाणं । झत्ति तरन्ति ।।। कूवत्तो वारीणि करिसावेइ इत्थीहिं । थीणं धयं पूसस्स तावओ हेर्से झरइ ।। पुत्थयं समावइ । थी विद्रुमे पासिअ नीसासे मेल्लई। घडं घडावेइ । उच्छाणा सइ भारं वहन्ति। इह सन्तो तत्थ सन्ताई जिणाण विज्जो रसिन्दं पिज्जावेइ । बिम्बाई बन्दामि। वीरं अच्छरसाओ खुब्मावन्ति ।। हेमचन्दस्स कव्वम्मि पडिहाइ सिन्नं समरगणम्मि जिणावेइ । घणं तत्त / गायनी गलकबल जमीनने अडकछे.. जुवान सुतार लाकडांने पातळां करेछे.

·( १११ ) L . . (तेओ) चोकमा जइने नाचती (तेओ) दडो गंठावेछे. स्त्रीने जोवा माटे ऊमा छे. (तमे) बेए वीरनुं स्मरण हिंगुलमां अने हडतालमां जीव छे. कराव्यु. पृथ्वी उपर पडेली उल्काए (तेओ) वेए स्त्रीने हसावी. कूतराने बाळ्यो.. रस्तामां जतो छतो ते पडी गयो. राजाना मुकुटमां वैडूर्य रत्न छे. प्रभुनी मूर्तिने जोइने तमारु नारकीनो जीव बहु रोवेछे. मन उलस्यु.. स्तुति करनार धन मेळवेछे. (तेवडे) घडो माथामां मूकायो. पंडितो तत्त्वनों निर्णय करेछे. वधा लोको सारा कर्मवाळाने शेत्रुजाना दर्शनथी बमणु पुण्य जुएछे. थायछे. (है) अज्ञानीने पूजावीश नहि. अबरख अने पत्थरमाटे लोकोवडे हु मणीलालने घोडा उपर जमीन खोदायछे. चडावीश. पांडवो पण वनमां गया हता. घोडा उपरथी उतरीने नीचे ब्राह्मणो शेलडी खायछे. पडेलो माणस नसासो मूकछे.. (ते) गुरुनी सामे जवा माटे घरथी फूलनो गंध फेलायछे. एक वणकरे पट कर्यो. (तेणे) रस्तामा प्रशंसा करावी. कल्याण थाओ. . 1 बहार नीकळ्यो. सवाल. १. 'इअ, अने केर' आ वे प्रत्यय मांहेलो क्यो प्रत्यय नामने लागेछे अने क्यो धातुने लागेछे ?, वळी तेना अर्थ सहित उदाहरण आपो. 'घटपणु' तेनुं प्राकृत शुं थाय १. ३. 'जुव' शब्दनां रूपो लखो. राय अथवा रायाण (राजन् शन्दनुं प्राकृत) शब्दोनां रूपो लखो. २ । ४.

·(११२) 'अप्प' शब्दना तृतीयाना एकवचनमा रूपो लखो. - A . T पाठ २४ मो. . केटलाएक सर्वनाम (पुंलिङ्ग). सव्व (सर्व), अण्ण (अन्य), अण्णयर (अन्यतर), इअर ( इतर ), कइम ( कतम ), नेम ( अर्ध), इक्क, एग ( एक ), सम ( सघळु ) सिम ( सघळु ), पुव्व ( पूर्व ), उत्तर (उत्तर ), अवर ( अपर ), दाहिण, दक्खिण ( दक्षिण ), अहर ( अधर ), अन्तर ( अन्तर ),, आ सर्वादि शब्दोनां रूप अकारान्त पुंलिंग नामोनी माफक करवां, परन्तु जे स्थले विशेषता छे ते विभक्तिना प्रत्ययो बतावीए छीए- प्रथमा-बहुवचन, जेमके- सव्वे चतुर्थी तथा षष्ठी बहुव०, एसिं, ण. जेमके-सव्वेसिं, सव्वाण. सप्तमी एकवचन, स्सि, म्मि, त्थ, हिं, जेमके-सव्वस्सि, सव्वम्मि, सव्वत्थ, सव्वहिं. वाकीनी विभक्तिओनां रूपो जिनशब्दनी जेम जाणवां. ए. . स्त्रीलिंग- आ उपर कहेला सर्वनामोना आकारान्त तथा ईकारान्त स्त्रीलिं- गता सघळां रूपो आकारान्त स्त्रीलिंग तिसला' तथा ईकारान्त स्त्री- लिंग 'सही' नी जेवां थायछे. -- नपुंसक- वळी उपर कहेला सर्वनामोनां नपुंसक लिंगनां प्रथमा, संबोधन तथा द्वितीया विभक्तिनी रूपो अकारान्त नपुंसकलिंग 'वण' नामनी जेम बनाववा, तथा बाकीनां रूपो 'सव्व' पुंलिंगनी माफक जाणी लेवा.

·(११३ ) - - नाम-पुंलिङ्ग. निसिअर-चंद्रमा. सिरिस-एकजातनुं फूल. मिलिच्छ-म्लेच्छ, यवन. वम्मिअ-राफडो. नरिन्द-राजा. ईसर-ईश्वर. यहेडअ-बहेडं. ठम्म-स्तम्भ. तित्तिर-तेतर. छुर-छुरो, अस्तरो. जहिट्ठिल- युधिष्ठिर. ओज्झर-झरो. करीस-छाj. मोग्गर-मुद्गर. कोन्त-भालं. पोत्थय--पुस्तक. मूसअ-उंदर. छार-खारो. दच्छ-डाह्यो. . सिन्दूर-सिंदूर. दोवयण-द्विवचन. नेड-माळो. तोंड-मोद. मोड-मुंडो. पोक्खर-पाणी. पोग्गल-शरीर. नपुंसक- कोहल कोउहल्ल कुतूहल. कुऊहल दुऊल वस्त्र, दुकूल. दुअल दुगुल्ल (आर्ष) वच्छ-छाती. नाम-नाम- स्त्रीलिङ्ग. मच्छिआ-माखी. गलोई-गळो. मोत्था-मोथ. - कच्छा-काख. १५ ·(११४ ) जिण्ण-जीर्ण. विशेषणो. सण्ह सूक्ष्म. सुण्ह छय-तूटेल कोद-कुंठ. , अव्यय- किंचि-काइ पण. आअड्-वापर. वोल्-जवं. आ+ यर-आचर. धातु- णिल्लस्-उल्लसवु. विरमाल्-वाटजोवी. वाक्य- सव्वे मिलिच्छा मंसं आअड्डन्ति । ईसरस्स नामं गेण्हिमो । नरिन्दा कोन्ताई खिवन्ति । मूसआ बहेडसे आहरिस्सन्ति । आयंकवन्ता जणा गलोइं पिज्जन्ति तित्तिरा खित्तम्मि धावन्ति । सव्वेसि निसिअगणं तेहि समुद्दो पोक्खराउ ओज्झरो झरइ । णिल्लसइ । V मोग्गरेहिन्तो तसा तसन्ति । एगा मच्छिा छुरस्सावरि चिट्टइ। करीसाणमग्गिणा मोत्था डहह । सव्वाइं पोग्गलाई जिण्णाई अस्थि । वच्छम्मि सिरिसस्साहारो छज्जइ । अण्णे मुणिणो अद्धाणम्मि वोलन्ति। दच्छा किंचि वि कोऊहलं न रयणीए सव्वहिं नेडम्मि पक्खिणो देक्सन्ति । उंघन्ति । इत्थीओ सुण्हेहिं दुअल्लेहि तोण्डं इअरे अहिणो वृम्मिहिन्तो ढक्कन्ति । णिग्गच्छन्ति । बहुणो बाला कच्छाए पोत्थयं: कोंढो जणो ठम्भस्स सम्मुहं परीइ। खिविअ सालाअ जन्ति ।

·( ११५ ) दुण्णि असिविणा जहिट्ठिलं वन्दन्ति ।। दुहिआणं नराणं छयम्मि सरीरे हत्थीणं मत्थयम्मि सिन्दूरसमूहो। भिसी। सुहायारं आयरन्तु । छारो पडइ केटलाएक उंदरो रात्रिए घरमां ब्राह्मणो मुद्गरोवडे बहेडाने भांगेछे. दोडेछे अने नाचेछे... थांभला उपर राखेलि पुतलिओ भाइ भाइनी वाट जोशे. गीत गायछे. बाणोवडे राजाए पोताना जीवि- संसारनां सुख भोगवीने राजा तनुं रक्षण कयु: । युधिष्ठिरे साधुपणुं लीधुं. गरीब माणसो जाडा वस्त्रोवडे सिन्दूरवडे उंदरोनां मोढा लाल शरीर ढांकछे. थायछे. ईश्वरना गुणोने सांभळीने भक्तोनुं माणसो नदीमां पडीने तरेछे. मन आनंदवाळु थायछे. वालको खावामाटे रोज सवारे वैद्यो गलोने पाणी पायछे. रोवेछे. माणसो तेतरने लडावेछे. : सारा पुत्रो पिता अने मातानी लोको झरामांथी निर्मळ पाणीने सेवा करेछे. घरे लइ जायछे.. -ऋषिओ द्विवचनने वापरता न म्लेच्छो झाडो कापवामाटे वनमा।। हता. गया. पाठ २५ मो. - सर्वनाम-चालु. 1 'क' (पुंलिंग) 'क' (किं ) कोण, शु. आ शब्दना तमाम रूप 'सव्व' शव्दनी माफक छे फाइ विशेषछे ते बतावीए छीए: परन्तु जे ·पञ्चमी " , f , (११६ ) तृतीया एकवचन-इणा, एण. जेम- किणा, केण. - म्हा, इणो, ईस; (बीजा प्रत्ययो 'सच' शब्द माफक) जेम- कम्हा, किणो, कीस ( बीना 'सव्व' माफक ) षष्ठी एकवचन-आस, स्स, जेम-कास, कस्स, बहुवचन-आस, एसिं, ण, जेम- कास, केसि, काण, सप्तमी एकवचन-आहे, आला, इआ; (बीजा 'सव्व' माफक ) जेम- काहे, काला, कइआ;( बीजा 'सव्व' माफक ) स्त्रीलिंग- 'का, की' आ सर्वनामनां रूप — भाकारान्त तथा ईकारान्त स्त्रीलिंग नामोनी जेवांज छे, पण विशेषछे ते कहीए छीए-- 'की' शब्दनां प्रथमा तभा द्वितीयाना एकवचनमां तथा पष्ठीना बहुवचनमा रूपो थतांज नथी वळी 'की' शब्द थकी षष्ठीना एकवचनमां 'स्सा, से, आस' आ'त्रण प्रत्ययो वधारे लागेछे जेम- किस्सा, कीसे, कास (बीजां 'सही' प्रमाणे ) नपुंसक- नपुंसकमां 'क' शब्दनु रूप प्रथमाना तथा द्वितीयाना एक वचनमा ‘किं' थाय छे. अने वाकीनां बघां रूपो 'सव्व' नपुंसक लिंगनी माफक समजवां.... . , . , + -- एकवचन 'क' (नपुंसकलिंग) बहुवचन. काई, काइँ, काणि. १-कि २-" " भ ३-किणा, केण केहि, केहि, कहि.

·(११७ ) , ४-६-कास, कस्स कास, काण. ५-कम्हा, किणो, कीस, कत्तो, काउ, काओ, कत्तो, काओ, काउ, काहि, काहि, केहि, काहिंतो, केहितो, काहिंतो, का कासुंतो, केसुंतो. ७-कस्सि, कम्मि, कत्थ, कहि केसु. थव-स्तुति. सिलिम्ह-श्लेष्म. हणूमन्त-हनूमान. वाऊल-पवननो समूह. सिंगार-शृंगार. कोट्टवाल-कोटवाल. नाम-(पुंलिंग). मिच्चु-मृत्यु. जामाउअ-जमाई. वुन्दारय-देव. भइरव-देवविशेष, मैरव. मंगलविजय विशेषनाम मयिन्दविजय A तूर-वाजीत्र. नपुंसक-- तम्ब-तांबु. मोल्ल-किंमत. कलत्त-स्त्री. तोणार-माथु. माउक्क-नरमाश. तम्बोल-तंबोल, पान. घुसिण-चन्दन. बुन्दावण-वृन्दावन. मुणाल-हंसने खावानो तंतु. केसर-केशर. वज्ज सिन्धव-सैन्धव, माटुं. वन. वइर दइन्न-दैन्य, गरीवाइ. इन्दिअ-इन्द्रिय. . सइन्न-सैन्य. दइअव-दैवत. पम्ह-पांख. } 1 . A. u ·( ११८ ) सण्णा-संज्ञा. जरा-घडपण. किसरा-खीचडी. ऋद्धि. कइ-क्रिया, कृति. स्त्रीलिंग- पउत्ति-प्रवृत्ति. पुत्चलिआ-पुतळी. सड्दा } श्रद्धा. सद्धा दिडिआ-आनंद. रिद्धि-धन, ठड्ढ-स्तब्ध. दिण्ण-दीधेलं. . उब्म ऊंचं. उद्ध घट्ट-घसेलं. तत्त विशेषण. वाहित्त-बोलेल. पर-बीजुं. उक्किट्ठ-उत्कृष्ट, ऊंचुं. धिट्ठ-धीटुं, धृष्ट. भविअ-भव्य, सुंदर. वन्दणिज-वांदवायोग्य. ताव तपेलु, गरम थएवं. कास कृश. मउ-नरम. किस धातु- सामग्ग-चोटq. कोआस्-विकसवं. वि+बह-विवाह करवो. तच्छ्-पातळ करवं. घो--पीवु. । वाक्य- मट्टिआए वि बहुं मोल्लमहोसि । भविआ सड्ढा ! जिणधम्मे उकिटा किस्सा इत्थीए मणम्मि माउक्क- रिद्धी अस्थि । मस्थि । हणूमन्तो वइरेण पव्वयं तोडी।

·(११९) ? किणा मिच्चू जिणिज्जइ । जह सिलिम्हम्मि मच्छिआ साम- सइन्न काला गच्छिहिइ। ग्गइ, तहेव संसारे जणो सामग्गइ ।। समणो पिव सावयो हवइ जम्हा । किसराए सिन्धवं खिवन्ति । घुसिणं वि अम्गिणा तविअं होइ । वुन्दारया छुहं घोदृन्ति । विइण्हा जणा सव्वे मणुस्से संसा- | भविआइ कईइ पउत्ती करणिज्जा। राओ तारेन्ति । को विनरो मऊ नत्थि, अवि सव्वे किसरा सोल्लिजइ। धिट्टा अस्थि । जामाउआ तम्बोलं दिन्ति । न विवहिहिमि । उब्भो कोट्टवालो भइरवस्स पासे तोणीरा बाणे करिसिअ, भूमीए थवं बोल्लइ । खिविऊण, काउसग्गम्मि अच्छइ।'। जणा जराए जिण्णा तहवि आसाए इन्दिआई जिणि वन्दणिज्जो । न जुष्णा । वीरो समत्थो आसि । वाजांओना शब्दो कानमां भराया. मंगलविजयमुनि अने मयिंद गरीब माणसो सांजे खीचडीने जमशे. (मृगेन्द्र) विजयमुनि विजयधर्म- मुखनो श्रृंगार तंबोल छे. सूरिगुरु पासेथी पच्चक्खाण लेछे. पर्वतमाथी तांबु निकळेछे. घडपण मृत्यु- पहेलं चिहछे. हनूमान वांदरा न हता पण साधु । खेतमां केसरना झाडो विकसशे. पुरुष हता. पवनना समूहो वायछे. जेम मुखथी कहेलं तेम करनारा जीवनी कोइ पण संज्ञा कर्मथीज माणसो जगतमां थोडा छे. थायछे. स्तब्ध माणसो काई पण काम करी स्त्रीओ जगतने दुःख देवा जन्मेछे. शकता नथी. धिठो माणस गरीबाईथी पीडायो. सोनुं माटीमाथीज नीकळ्यु. खारा पाणीथी मीठं थायछे. साधु पुरुषो पोतानीस्तुति करता वे पांखोवडे पृथिवी उपर चालतो नथी. हंस मृणालने खायछे. दिधेल दाननुं बमणुं फळ थशे. जिनेश्वरे धर्मने संभळाल्यो. ऋपिओओ पापने पातलं कयु. سس 11.

·( १२०) पाठ, २६ मो. सर्वनाम-चालु. ज. त. पुंलिंग. ज ( यत् )=जे, स, त, + ण (तद्)= ते, आ बेउ शब्दना रूपो पुंलिंग मां 'क' सर्वनामनी माफक थायछे. परंतु विशेष एटलुज के'क'ने लागता इणो तथा ईस, प्रत्यय आ बन्ने शब्दोने लागता नथी. (तद् ) शब्दना षष्ठीना एकवचनमा 'से' तथा बहुव- चनमां 'सिं' तथा पञ्चमीना एकवचनमां'तो' एटलां रूपो वधारे वपरायछे. --- ( स्त्रीलिंग. जा, जी ( यत् ) सा, ता, ती णा (तत्) आ शब्दनां बधा रूपो 'का 'तथा' की' नी माफक यथा योग्य जाणी लेवां. नपुंसक. 'ज तथा त' शब्दनां तमाम रूपो नपुंसक 'सव्व' शब्दनी माफक थायछे. 1 - वइदब्म-वैदर्भ. नाम-पुंलिंग. निहस-कसोटी. जडिल-जटावाळो. चइत्त, चेत्त-चैत्रनामनो मास. लिम्च-लींबडो. केलास पहाडनु नाम. उवसग्ग-उपसर्ग, भातुनी पूर्वमा कइलास -- जोडातो शब्द. - * आ शब्द केवळ प्रथमाना एकवचनमां पुलिंगमा जवपरायछे. + आ शन्दना रूपो क्वचित् ज वपरायछे + 'सा' शब्द केवल प्रथमाना एकवचनमांज तथा 'णा' जवलेज वपरायछे.

·( १२.१) कोच-पक्षीनी जाति विशेष. सीभरा बिंदु. पईव-दीवो. फणस-फणस. कमन्ध-धडवगरनुं शरीर इन्दविजय-विशेषनाम. . सीहर नाह-नाथ. पिसल्ल-पिशाच. 1. परिसह-दुःख. अइसरिअ-ऐश्वर्य. कइअव-कपट. वेर-बैर. सररुह-कमल. आवज-वाजु. जोव्वण-यौवन. सह-घर. मउण-मौन. नपुंसक. पउरिस-पौरुष. सयढ--गाडं, शकट. मरगय-मरकत, रत्ननुं नाम. जहण-साथळ. मडय-मुडदूं. रयय-रूपुं. कवाल-कपाल. -- पुलोमी-इन्द्राणी. स्त्रीलिंग. सहा-समा. कंथा-गोदडी. - जउणा-यमुना. पइण्णा-प्रतिज्ञा. विशेषण. समागय उवगय फाहल-वीकण, कातर. } पासे गए. पेज-पीवा योग्य. कइवाह-केटलं.

·(१२२ ): . अन्नुन्नं ,, . 'अव्यय. पुधं पिधं परस्पर.' पिहं जूदं. पुहं । अन्नन्नं कलि-रमवं. लिहू-लखq. . . धातु. बंच्-ठगवं. सं+मिल्ल-मळवू. समा+चर्-आचरण करवं. उव+इ-पामवं. पाल्-पालवं. तव-तपq. हा-हीन थq. पीड्-पीड. 4 1 ४ 7 तम्मि केलासे जडिलो संभू तवं अइसरिअवन्तो नाहो पोत्ययं तवीअ । .", लिहावइ । तलायम्मि सररुहहिं पुलोमीओ फणसस्स फलं संमिल्ली । कीलन्ति । रययम्मि मरगयं छज्जा । पुत्तलिआ पईवं हत्थम्मि धरइ । नाहो निइसेणं सुवण्णं परिक्खइ। चेत्ते मासे लिम्बो थाणू पिव दीसइ । | परिसहा साहुणो सरीरं पीडन्ति । उवसग्गरस बहुणो अत्था होन्ति । जहणे जलस्स सीहरं समागयं । कवालं कमन्धो च पिहं हवीअ । सयढं जणे गामं गमावेइ । काहलो पुरिसो सउहम्मि वि भयंः | कथाए सा सव्वा सभा लोट्टिहिंई। पावइ । अन्नुन्नं केण वि वेरं न करणिज्जं । जउणाए सरिआअ मडयं तरइ । तेण जा पइण्णा चित्ते कया तं ' जोन्वणे वि सो' मउणं पालेइ। तहेव सो पालीम पउरिसवन्ता जणा कइअवेण - : पावं हाहिइ। सव्वे वञ्चन्ति । - - ·( १२३ ) पण उगेछे. चीर त्रिशलाना उदरथी अवतो. ते गाडाने माणसोओ यमुनामांथी कपालमा नानु तिलक शोभशे. खेंच्यु. पूर्वकालमां बधा माणसोए अन्योऽ- लींबडो गाममा अने जगलमा न्य प्रीति राखी हती. नदी पीवा योग्य छे. पौरुष विना कर्म काइ पण करतुं क्रौचने बचाववामाटे ते माणस नथी. दोड्यो. इन्द्राणीने घरे वाजां वाग्यां. माथा विनाना धडथी लोही नीकळेछ. मौन धरिने बेठेला विजयधर्मसूरि रात्रीए भमता पिशाचो माणसोने राजा साथे पण बोल्या नहिं. पीडेछे. स्त्रीना साथळ केळी सरखा ते पुरुष सभामां गोदडीवडे शरीर होयछे. ढांकीने सारं बोलशे. वैदर्भ दमयन्तीने बोलावी. केटलाएक बीकण माणसो कोइनुं इन्द्रविजयमुनि घणी विद्या पां- पण भलु करता नथी. मीने पण अभिमान नथी करता. वाणिआनुं पहेलु काम कपट छे. कोण मरणने नथी पामतो!. जे जीव साधु पुरुषोने ठगशे तलावथी पाणिना बिन्दु निक- 1. तेज जीव दुःख अनुभवशे. ळेछे. पाठ २७ मो. सर्वनाम-चालु. 'जेवां थायछे; परन्तु ते अमु ( अदस् )%Dआ, पेलं. आ शब्दनां रूप पुलिंगमां 'भाणु ' जेवां, स्त्रीलिंगमां 'धेणु जेवां, तथा नपुंसक लिंगमा महु उपरान्त प्रथमाना एकवचनमा 'अह ' एवं एक रूप त्रणे लिंगमा विशेष थायछे, तथा सप्तमीनो एक वचनमा 'अयम्मि तथा इअमि' एवां वे रूप त्रणे लिंगनी अंदर विशेष थाय छे. ..

·(१२४) --- 1 एकवचन. १ अमू, अह. ७ अयम्मि, इअम्मि, अमुम्मि. "अमु-पुंलिंग. बहुवचन. अमुणो, अमवो, अमओ, अमउ, अमू. अमूसु, अमूसुं. इत्यादि. - E नाम-पुंलिङ्ग वंस-वैश. मज्झन्न-मध्याह. दहमुह-रावणे, वग्घ--वाघ. पार-किल्लो. परामरिस-विचार. कम-परिश्रम. अन्तप्पाय-मध्यमां पडq. मग्गसिर-मासनुं नाम. चारण-चारण. मेल-मेळो, सभा. गिम्ह-ग्रीष्म ऋतु. पिलोस-दाह. राउल-राजकुल. उण्हीस-पाघडी. कम्मस-पाप. नपुंसक. आणवण-जणावq. बरिह-पीछं. कोडिअ-कोडीयु, दीपक राखवा- नु पात्र. - स्त्रीलिंग- मेइणी-जमीन, मेदिनी सासू-सासू कुल्ला-धोरीयो, नीक, + आणत्ति-जणाव. .

·(१२५) । - हेरी-लज्जा. सेप्पी-छीप, मामी-मामी. सलाहा-श्लाघा. A निचल-निश्चळ. सेर-विकसित. तिक्ख-ती. मणोज्ज-सुंदर. अप्पज्ज-आत्मज्ञ. विशेषणो. अम्बिल-खाटुं. किलिट्ट-कठण. पुरिम-पूर्व. रम्म-सुंदर. दइवज-दैवने जाणनारो. इंगिअज्ज-इंगितने जाणनार.. . 1 एण्हि एचाहे हमणां. अव्यय- एक्कसि एक्कसि एकइआ कोइ दिवस. अव+लम्बु-अवलंबवू, आशरो धातु- वि+रम्-अटक. लेवो. अव+मण्-तिरस्कार,. अलं+कुण-शणगार. कील-रम. वाक्य- गिम्हे उउम्मि मज्झन्ने वि साहुणो बहुणा कमेण सिप्पीए मोत्तिआई उण्हीसं न घरन्ति । पाविज्जन्ति । एक्कासि राउलं मग्गसिरे मेले दइवज्जा णरा कज्जं समावन्ति, फीलिहिइ। अवि अन्तप्पायं ण कुणन्ति । । 1 , ·( १२६ ) - - । चारणा पुरिमस्स वंसस्स मणोज्जे | मामी सेराई रम्माई पुप्फाई मेइ- गुणे गाअन्ति। णीअ चिणिहिइ । दहमुहो पारमवलम्बीअ । पिलोसो सव्वमालुखइ। सासू कोडिअसु दीवे काऊणं घरं विज्जत्थीहिं बहुं तिक्खं तह अ- अलंकुणइ । म्बिलं वत्थु न. जेमीअइ। अप्पज्जा किलिट्टाणि कम्मसाई मोरो बरिहाइ चान्नन्न छज्जन्ति। न करन्ति । साहुणो सलाह पि अवमणन्ति । आयरिसम्मि सासूए मुहं देक्खि- | दहमुहस्स वि दहाई मुहाई समरे ज्जइ । रामस्स वन्धू छिन्दीअ । कुल्लाए जलं नीहरिऊण रुक्खाण चारणा हिरीए रहिआ हवन्ति । मूलम्मि गच्छइ । वग्यो सव्वे जीवे डरावेइ । इंगिअज्जा एहि थोक्का अस्थि । कम्मसाउ विरम । सो तं परामरिसं करावेइ। । J । उत्तम छे. । रावणना मुकुटमां पीछां देखातां पोतानी प्रतिज्ञामां निश्चल माणसो हतां. कार्यमां जय पामेछे. निश्चल माणसो एकज काम पुरु चारण शरम विना जेम तेम करे छे. बोल्यो. 'धर्मर्नु जणावतुं' से काम पृथ्वीमां ज्यारे त्यारे माणसोज भूलेछे. विजयधर्मसूरिए मुनि इन्द्रविजय वाघभी शूरा माणसो थोडं पण नामना इंगितज्ञ शिष्यने भ- डरता नथी.. णावी पोतानी पासे राख्या- सारा माणसो पापने तिरस्कारे छे. मागशर मासमां पर्वतो उपर। (१) कोइनी साथे रमीश नहि. तेणे मने शणगार्यो. मध्याहमां पण साधुओ नदी- ते माथेथी पाघडी फेंकतो हवो. बरफ होयछे. ।। काठे सूता हता.

·( १२७ ) जे पाणिनुं टीपुं छीपमां मोती कोइ दिवस महावीरदेव आ देश थाय छे, तेज पाणिनुं टीपू सर्पनां पवित्र कर्यो हतो. मुखमा विष थायछे. आ मेलामा घणां माणसो मळ्या गुण अने दोषोनुं कारण पात्र छे. हता. ते विचार विना काम करीने रोयो. तेनी मामी धर्मने आराधीने खर्गे गइ. . पाठ, २८ मो. सर्वनाम-चालु. . - 1 *अ, fण, इम (इदम् )= आ. पुंलिंग. इम' शब्दनां रूपो सामान्य रीते 'सव्व' नी जेवां छे, परन्तु विशेष ए छे के प्रथमाना एकवचनमा 'अयं', द्वितीयाना एकवचनमां 'इणं', सप्तमीना एकवचनमा 'इह', षष्ठीना एकवचनमा 'से', तथा बहुवचनमा 'सिं' आटला रूपो वधारे थायछे तेमज सप्तमीना एकव- चन माहेना " स्थ, हिं." आ वे प्रत्ययो लागता नथी. स्त्रीलिङ्ग-इमा, इमी. आ शब्दोनां रूप आकारान्त तथा ईकारान्त स्त्रीलिंग जेवांज छ परंतु विशेष ए के प्रथमाना एकवचनमां इमिआ, तथा तृतीयाना बहुवचनना 'हि' प्रत्ययमा 'आहि' आ वे रूपो वधारे थायछे. जेमके- प्रथमा एकवचन-इमिआ, इमा, इमी, इमीआ. तृतीया बहुवचन- आहि, इमाहि, इमीहि, इमाहिं विगेरे. अ' शब्द पुलिंग तथा नपुंसकलिंगमा तृतीयाना बहुवचननो "हि' प्रत्यय पर उतां, सप्तमीना एकवचननो 'स्सिं' प्रत्यय पर छता; तथा 'पष्ठीना एक- वचननो 'स्स' प्रत्यय पर छतांज फक्त वपरायछे, जेम- एहि, अस्सि, अस्स. 'ण' शब्दनां रूप फक्त द्वितीया तथा तृतीयामांज त्रणे लिंगमां थायछे.

·( १२८ ) . । 1 नपुंसक- - । . एकवचन १. इणं, इदं, इणमो. बहुवचन इमाई, इमा, इमाणि. २. "। " . " शेष रूपो पुलिंग प्रमाणे. नाम-पुंलिंग.. विवाह-विवाह. उवल-पाणो, पत्थर. आमय-रोग. सेअ-परसेवो. , मत्तंड-सूर्य. कुक्कुड-कूकडो.. वासर-वार. सत्त-जीव. वसन्त-वसन्त. कप्पूर-कपूर. पंक-गारो, कचरो. थण-स्तन. दन्त-दांत. केस-वाळ. न खल-लुच्चो. दुम-झाड. हंस-हंस. दाणव-राक्षस. . उअन्त-समाचार. मूढ-मूर्ख. अवसर-समय. अमच्च-अमात्य, मंत्री. अहीसर-तीर्थङ्कर. अन्तेवासि-शिष्य. aod . - नपुंसक. तवणिज्ज-सोनु, सुवर्ण, गोउल-गोकुल. तिमिर-अंधकार. छत्त-छत्र. . वित्त-धन. 3 ·( १२९ ) - स्त्रीलिंग. कत्थूरी-कस्तूरी. तणया-छोकरी, पुत्री. वसहि-घर. करिणी-हाथणी.. वीणा-वीणा. गोआवरी-गोदावरी. तिसा-तरस, तृषा. छल्ली-छाल. तुलसी-तुलसीन झाड. गुहा-गुफा. लीला-क्रीडा. चूला-चोटली. सिहा-चोटली, शिखा. बाला-बालकी. इच्छा-इच्छा. तरंगिणी-नदी. घोर-भयंकर. दुट्ठ-दुष्ट. काढण-कठण. विशेषण. चउर-चतुर, होशियार. जडिअ-जडेल, संबद्ध. सिअ-धोळु. , नि+वट्ट-पार्छ फरवं. प+दा-देवू. परि+णे-परणवू. धातु- णे-लइ जवं. सं+वड्-वध. पार्-शकवं. वाक्य- कुक्कुडो इमं जणाण समूहं जग्गावेइ ॥ चउरो इमो हंसो समाचारं पदेह । गोआवरीए सेअवन्ता सत्ता ण्हा तवणिज्जं पीअं सिआ। अन्ति। पंकाउ नीहरि अपारन्तं-हत्थि तुलसीए छल्ली बम्हणेहिं पवित्ता हत्थिणी आकरिसइ। फहीअइ। इणं गोउलं तेण पालिजइ । ८ ·तवं तवन्ता इसिणो गुहाअ चिअ / जहोवलो जले बुड्डइ, तह धम्मेण निवसन्ति । रहिओ जणो संसारम्मि बुड्डइ । मत्तण्डस्स पडमाणे तावम्मि अयं । इमे मूढा अन्तेवासउ तिमिराउ दीणो जणो तिसाए पीडीअइ । निवट्टी। इमाए वसहीए वसन्तो इमो पु गीवाए थणाणं दन्ताणं चोवरि रिसो वीणं वयावेइ । इत्थीहि अलंकारा जडिआ। वसन्तम्मि उउम्भि इमिआ तणया | खलो अवसरं चुक्किहिह । परिणेइ । अमञ्चो रण्णो धणं णेइ । दुट्ठो मणुओ वासरे वि अलंकारे केण वि सुहमहिलसन्तेण विवाहो चोरेइ। न करणिज्जो। कत्थूरीए कप्पूरस्स च गंधो भु चउरा णिचं जिणन्तु । वणम्मि वित्थरइ। - जोता नथी. - कस्तूरी मृगनी नाभिमां उत्पन्न धनने माटे माणसो दुःखने पण थायछे. ब्रामणो माथामां मोटी चोटली काळी कस्तूरी पण गुणवाळी छे. राखछे. आंबानुं झाड ग्रीष्म ऋतुमां धोढुं छत्र हाथमां धरिने आ फल आपशे. नगरनो राजा वनमां जायछे. सघळा हंसो दुधमांथी पाणी 'झाडमां जीव छे' ए प्रमाणे ब्राह्मणो जुदुं करी (जुएं करवामाटे) शकेले. आ बालकीए स्तनमांथी आवता रोगवाळो पुरुष शान्तिनेमाटे कु- दुधने पीg. देवने पण पूजे. | कपूर पाणिमां पण वळेछे. राक्षसो पण देवनी-जातिमां कहेवायछे. ते झाडनी छाल उतरावेछे.. झवेर अने बेचर बन्ने सहोदरो छे. | आ मुनिनुं नाम वल्लभ (वल्लह) गोदावरी नदीमां न्हाएला माणसोनुं पण पाप जतुं नथी. आ छोकराओनी चोटली वधी छे. पण मानेछे. विजय छे. -- .

·(१३१ ) उंटनी ढोक लांबी छे. हाथणीना दांत धोळा अने नाना होयछे. पानाचन्द ! आ संसारमा एक पण सुख कोइ पण जीवे अनु- भव्युं नथी. इइ, वह परमि नउ जिलि दी। गाणं चन बहिन पाठ, २९ मो. सर्वनाम-चालु. है। मावि , जो ने पर एअ ( एतद् )= आ. पुंलिंग. आ शब्दनां सघळां रूप ' सव्व ' शब्दनी जेम थायछे. परंतु आटलां नीचेनां रूपो वधारे थायछे:- प्रथमा एकवचन: एस, इणं, इणमो, एसो. तृतीया एदिणा, एदेण. एत्तो, एत्ताहे. सप्तमी एत्य, अयम्मि, ईअम्मि. षष्ठी से. बहुवचन सिं. वळी आ ' एअ' शब्दने सप्तमीना एकवचन माहेना 'स्थ', तथा 'हि' प्रत्ययो लागता नथी, तेमज प्रथमाना एकवचनना 'ओ' प्रत्ययनुं रूप पण थतुं नथी. पञ्चमी , طمنية स्त्रीलिंग. एआ, एई. आ शव्दनां रूपो आकारान्त तथा ईकारान्त स्त्रीलिंग नामो जेवां छे, परन्तु प्रथमाना एकवचनमा ‘एसा, एस, इणं, इणमो' आ चार रूपज थायछे. ...

·( १३२ ) . नपुंसक. एअ ' शब्दनां नपुंसक लिंगनां प्रथमानां रूपो 'ए' चालु पुंलिंगनी माफक अने पूर्वोक्त अकारान्त नपुंसकनी माफक थायछे, तथा द्वितीयानां रूपो अकारान्त नपुंसकलिंग नामोनीज माफक थायछे. तथा वाकीनां रूपो चालु पुंलिंगनी माफक जाणवां. वय, भे. , अम्ह ( अस्मद् )- हुं. (त्रणे लिंगमां सरखां) एकवचन बहुवचन १. हं, अहं, अहयं, म्मि अम्ह, अम्हे, अम्हो, मो, अम्हि, अम्मि. २. णे, णं, मि, अम्मि, अम्ह, अम्हे, अम्हो, अम्ह, णे. मम्ह, मं, ममं, मिमं, अहं. ३. मि, मे, ममं, ममए, ममाइ, अम्हेहि, अम्हाहि, अम्ह, मइ, मए, मयाइ, अम्हे, णे. ४-६. मे, मइ, मम, मह, महं, णे, णो, मज्झ, अम्ह, अम्हं, मज्झ, मज्झं, अम्ह, अम्हं. अम्हे, अम्हो, अम्हाण, अम्हाणं, ममाण, ममाणं, महाण, महाणं मज्झाण, मज्झाणं. *मम, * मह, * मज्झ, *मह. * मम, * अम्ह. ७ * अम्ह, * मम,* मह, * मज्झ, * अम्ह,*मम, मह,#मज्झ. मि, मइ, ममाइ, मए, मे. * पंचमी तथा सप्तमीमा । अम्ह' शब्दना आ प्रमाणे आदेशो थायछे ते लख्याछे तथा तेना रूपो दरेकने अकारान्त पुंलिंगना प्रत्ययो लगाडवाथी थायछे जेम, ममत्तो, ममाउ, ममाहि, ममाओ, ममाहितो, ममा, मइत्तो, विगेरे. ममम्मि, ममेसु विगेरे.

·( १३३ ) तुम्ह (युष्मद् ) तुं, (त्रणे लिंगमां सरखां) , १. तं, तुं, तुवं, तुहं, तुमं. भे, तुम्मे, तुम्हे, तुझे, तुज्झ तुम्ह, तुय्हे, उव्हे. २. तं, तुं, तुम, तुवं, तुह, वो, तुज्झ, तुब्भे, तुम्हे, तुझे, तुमे, तुए. तुम्हे, उव्हे, भे. ३. भे, दि, दे, ते, तइ, तए, भे, तुन्भेहिं, तुज्झेहि, तुम्हेहिं, तुम, तुमइ, तुमऐ, तुमे, उज्झेहिं, उम्हेहिं, तुम्हेहिं, तुमाइ. उव्हहिं. ४-६. तइ, तु, ते, तुम्हं, तुह, तु, वो, भे, तुज्झ, तुम्ह, तुब्भ, तुहं, तुव, तुम, तुमे, तुज्झं, तुम्हं, तुमं, तुन्माण, तुमो, तुमाइ, दि, दे, इ, तुवाण, तुज्झाण, तुम्हाण, तुमाण, ए, तुब्भ, तुज्झ, तुम्ह, तुहाण, उम्हाण, तुम्भाणं, तुवाणं, उन्म, उज्झ, उन्ह, उय्ह. तुज्झाणं, तुम्हाणं, तुमाणं, तुहाणं, उम्हाणं. * तइ, * तुव, * तुम, * तुह * तुम्भ,#तुज्झ,* तुम्ह, * तुरह, * तुम्भ, * तुज्झ, * तुम्ह, * उदह, *उम्ह. तुम्ह, तुम, तुज्झ, तुम्ह, तहिंतो. तु, * तुव, * तुम,* तुह,* तु,*तुव,* तुम, *तुह, तुभ, तुज्झ,* तुम्ह,* * तुम, * तुज्झ,*तुम्ह.* तुमे, तुमए, तुमाइ, तइ, तए. , , ७ * पञ्चमी तथा सप्तमीमां ' तुम्ह' शब्दना आ प्रमाणे आदेशो थायछे, तेने अकारान्त पुंलिंगना ते ते विभक्तिना प्रत्ययो लगाडवाधी तेनों रूपो धनेछे, जेम, तइत्तो, तईओ, तईउ, तईहि, तईहितो, तई, तुक्त्तो विगेरे, तुम्मि, तुवे, तुवम्मि विगेरे, तृसु, नुवेसु विगेरे. है।

·( १३४ ) भूअ-जीव. संदोह-समूह. हाविअ-हजाम. नाम-पुंलिङ्ग उविन्द-उपेन्द्र. गहत्थि-किरण. पास-पासो. चउमुह-ब्रह्मा. मोर-मोर. सरअ-शरद ऋतु. वित्थर-विस्तार. महीरुह-झाड, वृक्ष. तड-कांठो. मंथण-रवैयो. पयर-समूह. फलस-कलश्यो, लोटो. कडक्ख-कटाक्ष. बप्पीह-बपैयो, चातक. वच्छ-वत्स, छोकरो, वृक्ष,झाड. फग्गुण-फाल्गुन (मासनुं नाम) लउड-लाकडी. तुरंगम-घोडो. वेअ-वेग. वड-वड. संदण-रथ. सलह-शलभ, पतंग. सवण-कान. , उअर-पेट. वयण-मों, वदन. रहस्स-रहस्य. नपुंसक. सप्पि-धी. नवणीअ-माखण. नंदण-इन्द्रनुं वन. तप्प-शय्या. जूअ-धूत. पडिबिम्ब-पडछायो. विआण-चंदरवो. वास-क्षेत्र, माणस-मन. कुंडल-कुंडल. पाहिज-भातुं. रंध-काणु.

·( १३५ ) - रमणी-स्त्री. गंती-गाडूं. चिल्ला-चकली. सव्वरी-रात्री. सारिआ-मेना. वंछा-वांछा. सिवा-दुर्गादेवी. कुमरी-कुमारी. स्त्रीलिंग- सेणा-सेना. विवणी-बजार. वसुंधरा-पृथ्वी. तडिआ-विजळी. निसा-रात्रि. अवस्था-अवस्था. पुप्फिआ-फुइ. सोण-लाल. विशेषण. रुहर-सुंदर. संकिण्ण-संकडाएल, सांकडं. थरहरिअ-कंपेल, थरथरेल. साम-काळु. विअड-विकट. अव्यय- दिआ-दिवस. मिच्छा-खोटुं. सहसा-वगर विचार्ये. धातु- प+अत्य्-पत्थ्-प्र प्रार्थना करवी. उवसम्-शांतथq. थक्क्-नीचे जq. उड्डे-उडवू. पडिसा-शांत थq. कुप्प-कोपवं. वेल्ल्-रम. अग्घाड्-पूर. खम्-खमवं. निअ-जोg. सलह-प्रशंस. फंस्-अडकवू. नस्स्-नाश थवो. . , ·( १३६ ) वाक्य. * तो हुँ तुं च जिणं नविमो । सारिआ गीअंगासी। हियो तुं हं च इन्दविजयं मुणिन्दं मइ रमणीए सवणेसु कुंडलाई वन्दिस्सामो। सलहीअन्ति संदणाओ उत्तरि सो हं च तुं मंथणेण नवणीअं कड्ढ । संकिण्णे मग्गे चलिमो। इमस्सि महीरुहे रंधाइं अस्थि । सो तुं च जलेण घडमग्घाडित्था । फग्गुणचउद्दसीए तिहीए मुरुक्खा . तुहोअरं सोणमत्थि। माणवा अन्नुन्नं गालिं दिन्ति । पाहिजेण सहिओ जणो इमिआअ इन्दस्स नंदणं वणमत्थि । गन्तीए गामं गच्छद। दिआ चिल्ला सदं कुणेइ । उविन्दस्स सेणा समरम्मि वेल्लइ । मत्तंडस्स गहत्थओ निसाए तुह पुप्फिआ ममं खमावेइ । नस्सी। तुं विवणी रमिउं गच्छ । सरओ उउम्मि तडिआ सरिआए मे मोरो वेअण उड्डेइ । तडे पडइ । . सबरीए सव्वत्थ सामं तमं निआमि।। पहाविआ कम्मवन्ति । मारा मोटा भाइ भगवान मने ब्रह्माए अमने कर्या नथी पण सारां कामो करावशे. अमे अमारा कर्मथी थया छीए. कारीगरो लाकडानो घोडो अने | पृथिवीमां वसता शान्त पुरुषोने लोटो बनावछे. पण स्त्रीओनां कटाक्षो संसारमा बपैये मेघनी साथे प्रीति करी. आ कुमारी पथारीमां कंपेछे. स्त्रीओ पासे हुं रहस्य नहि कहीश. भमावेछे. * जे वाक्यमा त्रणे पुरुष साथे वपरायेला होय यातो पेला पुरुषनी साथे बाकीना कोइ पण पुरुष प्रयोजायेल होय तो ते वाक्यना क्रियापदथी पेला पुरुष, बहुवचन ज आवेछे, वळी जे वाक्यमा पेला पुरुष सिवायना बाकीना घे पुरुषो आवेला होय तो ते वाक्यना क्रियापदथी बोजा पुरुष बहुवचन ज वपरायचे. उदाहरणो उपरना पाक्यो ज छे.

·AM. ( १३७ ) ५ जीवोना रक्षणमाटे घरमां माणसो | पाठशालामा रहेता सधळा छात्रो. चंदरवा वांधेछे. ने हु भाइ तुल्य मानुछु. कुतरानो पडछायो पाणिमां पडेछे | जीवराज नामना मारा पिताए मने अने तेथी ते भसेछे. केटलीएक सारी क्रियाओ कर- स्नेहथी पतंग दीवामां पडीने वामाटे बालपणमां शिखव्यु. मरेछे. उत्तमा नामनी मारी माताएमने हुँ संसारना पासथी क्यारे छूटीश. घणा स्नेहथी पोते कष्ट सहीने हुं हर्षचन्द्र अने भगवान नामना पण मोटो को. मारा बे मोटा बन्धुओने सदा जगजीवन (ण) नामना शिक्षके मने प्रणमीश. भाषानुं ज्ञान आप्यु. मारो नानो सहोदर झवेर आज- विजयधर्म सुरिनामना गुरु मने काल अभ्यास करेछे. सर्वत्र सुखने आपनार धर्मने हरगोविन्द-त्रिभुवन-मणिलाल शिखडाव्यो. जयचंद अने पानाचंद नामना ) हुं तेओ सघळानो उपकार कदी मारा सघळा मित्रो मने प्रत्येक पण भूलीश नहि. धर्मकार्यमां यादकरशे तथा हुँ सघळाने प्रार्दुछु के आ पुस्तक प्रेरशे. भणवाना समये सौए हंस मारा उपर दलीचन्द प्रीतिवाळो तुल्य थर्बु जोइए. विद्यार्थी छे. सज्जनो मारा उपर प्रसन्न थाओ. स पाठ ३० मो. संस्कृत (शब्दो) उपरथी प्राकृत (शब्दो) बनाववाना सामान्य नियमो. . - (१) वे स्वरोनी वचे आवेला 'क्, ग्, च, ज्, त्, द्, प्, य, व् ', १८ -- ·' (१३८ ) व्यञ्जनोनो लोप थायछे. जेम-सं०- प्रा० सं०- प्रा०. लोकः- लोओ. गदा- गया. अपवाद-अ अथवा आ थकी नगरम्- नयरं. रिपु.-रिज(रिवू). पर.'' नो लोप थतो नथी कचः- कयो. प्रियः- पिओ. जेम- गज:- गयो. / लावण्य-लायण्णं, सं०-शाप:- सावो. वितानं-विआणं. (२) पूर्वना नियम प्रमाणे क् विगेरे व्यञ्जनोनो लोप कर्या बाद तेना पछीनो 'अ अथवा आ' जो 'अ अथवा आ' थकी पर आवतो होय तो तेने ठेकाणे अनुक्रमे 'य के या ' मूकाय छे. जेम-- गजः- गयो; पादः- पायो; गदा- गया; वाचा- वाया. (३) बे स्वरनी वच्चे आवेला 'ख् , घ्, थ्,ध्, भ् 'नो 'ह्' थाय छे. जेम- मुखं- मुहं; मेघः- मेहो; नाथ:- नाहो, बधिरः-बहिरो, क्षोभ:- खोहो. (४) बे स्वर वच्चे आवेला द्, त्, ड्, न्, प्, फ्, ब् , नो अनुक्रमे ड्, द्, ल्, ण, व, भ्, * ( अथवा ह्), तथा व थाय छे. जेम- घट:- घडो; पीठं- पीढं; गरुडः- गरुलो; मदन:- मयणो; कूप:- कूवो; रेफ:- रेभो, मुक्ताफलं- मुत्ताहलं; अलावू:- अलावू. (५) शब्दनी आदिमां आवेला 'न्' नो 'ण' विकल्पे थायछे. जेम- नरः- णरो, नरो. (६) शब्दनी आदिमां आवेला 'य' नो 'ज् ', अनुस्वारथी पर आवेला 'ह' नो घ् अने इस्ख स्वर थकी पर आवेला थ्य् , प्स् , रच् , त्स् नो 'छ' थायछे. जेम-- यमः- जमो; संहार:- संघारो; पथ्यं- पच्छं; अप्सरा:- अच्छरा; पश्चात्-पच्छा; उत्साहः--उच्छाहो. * 'फ्' नो कोइ कोइ प्रयोगोमा ‘भ् ' थायछे, अमुकमा 'इ' थायछे. अने अमुक अमुक प्रयोगोमा भ् अथवा इ बन्ने थायछे. माटे आ कार्य करती वखते प्रयोगो उपर ध्यान राखq.

·रिपु भी प्रिय वास्ता . - - , ( १३९ ) सं०- (७) प्राकृतमा क्ष्नो ख् ; स् , प्नो स् ; , , य्य्नो ज्; स्त् नो थ् ; प् , स्पनो फ्; म्न् , नो ण् ; न्मनो म् ; ड्म्, क्म्नो प् अने ष्ट्नो त् थायछे. जेम--क्षयः-खयो; शब्दः- सद्दो, कपाय:- कसायो; मद्यं - मज्ज; भार्याः-भजा; जय्यः-जजो; स्तुाते-थुई; निष्पावः-निप्फावो, बृहस्पतिः- बुहप्फई; निम्नं- निणं ; ज्ञानं-- णाणं ; मन्मथ:- वम्महो; रा कुड्मलं-कुंपलं, रुक्मिणी- रुप्पिणी; कष्ट-कटुं. पी अपवाद :- का (१) समस्त, तथा स्तम्ब शब्दनी अन्दर स्तुनो थ् थतो नथी; जेम- समत्तो, तम्बो. धाव (२) उष्ट्र , इष्टा तथा संदिष्ट; फक्त आ त्रण शब्दोनी अन्दर बहिर प्टनो ठ थतो नथी. जेम- उट्टो, इट्टा, संदिट्टो. (८) ग्मनो म् तथा ढ्नो भ् विकल्पे थायछे; जेम- युग्मं-जुम्म, जुग्ग; विह्वलः-विभलो, विहलो. (९) इन् , प्ण, स्न्, ह , ह्, क्ष्ण्नो ण्ड् थायछे; जेम-- प्रश्न:- पण्हो; विष्णु :-विण्हू ; स्नातः-हाओ; वह्निः- वही; पूर्वा- ह्नः-पुव्वण्हो; तीक्ष्ण- तिण्ह. (१०) ३म्, प्य्, स्म्, झ्नो म्ह् थायछे, तेमज छनो ल्ह् थायछे. जेम-कुश्मान:- कुम्हाणो; ग्रीष्मः- गिम्हो; विस्मय:- विम्ह- यो; ब्रा - वम्हा, आह्लाद - आल्हायो. (११) (अ) कोइपण व्यञ्जननी पूर्वमा जोडायेला, क्, ग् , द्, ड्, त्, द्, प् , श् , ५, स् , जिह्वामूलीय (5), तथा उपध्मानीय (४) नो लोप थायछे. जेम-- भुक्तं- भुत्त ; दुग्धं- दुद्धं; कद- फलं- कप्फल ; खगः- खग्गो; उत्पलं- उप्पलं ; मुद्गरः- मु- ग्गरो; सुप्तः- सुत्तो ; निश्चल:- निच्चलो ; निष्ठुर:- निट्ठ- * आहे चाल पाठनो नियम : हो लागतो नथी, कर ले । B ·(१४० ) . । 1 - . रो; स्खलितः - खलिओ; दु:खं - दुक्खं; अन्त) पात:- अन्तप्पाओ. (ब) कोइपण व्यञ्जन थकी पर जोडायेला म्, न, य् लोपायछे. जेम-- युग्मं- जुग्गं; नमः- नग्गो; श्यामा- सामा. (क) जोडाक्षर मांहेला 'ल , व् , (व् ) तथा र्' सर्वत्र लो- पायछे. जेम- उल्का- उक्का, श्लक्ष्णं- सण्हं, शब्दः- सदो; उल्बणं- उल्लणं, पक्कं- पकं, वर्ग:-- वग्गो. चक्रं-- चक्कं. (ड)'द्र' मा रहेलो ''विकल्पे लोपायछे समुद्रः-समुद्दो, समुद्रो. तेमज 'ज्ञ' (ज्ञ् )नी अंदर ब्नो लोप विकल्पे थायछे, जेम- जाणं, णाणं. (१२) (अ) दीर्घ स्वर तथा अनुस्वार सिवाय बाकीना स्वर तथा व्यजन पछी आवेला र् तथा इ सिवायना शेष ( संयुक्त व्यंजन मांहेना एकनो लोप थइ जवाथी जे एक व्यंजन वाकी रहे ते) व्यंजननो तथा आदेश ( अमुक एक व्यंजन- ना स्थानमा कोइ बीजो व्यंजन थाय ते ) व्यंजननो द्विर्भाव, थायछे. उदाहरण- शब्द - सहो; पुष्पं- पुप्फं. प्रत्युदाह- रण- स्पर्श:- फासो; सिंहः- सिंघो. ब्रह्मचर्य- वम्हचेरं; विह्वल - विहलो. (ब) आ नियम समासनी अंदर विकल्पे लागे छे, जेम-कुसुम प्रकरः- कुसुमप्पयरो, कुसुमपयरो, देवस्तुतिः- देवत्थुई, देवथुई. (क) (अ) नियम प्रमाणे द्विर्भावथीथएला “ख्ख, च्छ्, ठू, थ्थ्, फ्फ्, घ्यू, झ्झ, ढ्द्, ध्ध्, भ्भूना स्थानमां अनुक्रमे क्ख् , च्छ्, ठ्, त्थ्, 'फ, ग्घ् , ज्झ्, ड्ड् , द्ध् तथा ब्म्, थायछे. जेम- व्याख्यानं वक्खाणं, मूर्छा-मुच्छा, कष्ट-कट्ठः तीर्थ- तित्थं पुष्पं-पुप्फं, व्याघः-वग्यो, निर्झरः-निज्झरो; वृद्धः-वुड्ढोः निर्धनः-निद्धणो, निर्भरः-निभरो.

·(१४१) १ आ , (१३) दरेक (संस्कृत) शव्दना अन्तनो व्यंजन (प्राकृतमा) लो- पायछे जेम-- यशस्-जसो. अपवाद- व्यंजनान्तस्त्रीलिङ्ग नामोना अन्तनो । अथवा 'या' तथा रकारान्त स्त्रीलिग नामोना अन्सनो रा' थायछे. अने त्यार बाद तैयार थयेलो शब्द आवन्त नहि पण आकारान्त गणाय छे.जेम--सरित्-सरिआ, सरिया; गिर-गिरा. (१४) दामन, शर्मन्, चर्मन् , शिरस्, नभस्, श्रेयस् , वचस्, सुमनस्, सिवायना नकारान्त तथा सकारान्त नामो पुंलिंगमां थायछे. जन्मन्-जम्मो मर्मन्-मम्मो; तमस्-तमो. (१५) शं, पनी अंदर, 'श्' तथा पनी पूर्वे 'इ' आवेछे. जेम परामर्श.-परामरिसोः वर्ष-बरिसं. (१६) ई, तथा संयुक्तल् (ल्नी पूर्वमा व्यंजन होय त्यारे) नी अंदर ह, तथा ल्नी पूर्वमा 'इ' मूकायछे गर्दा-गरिहाः प्लोष.- पिलोसो. पाठ ३१ मो. समास. समास एटले संक्षेप अर्थात् घणां पदोनुं जे एकपद करते. बहुवीही (बहुव्रीहि). जे समासमां समास करातां पदोना वाच्य सिवाय अन्य कोई अर्थ प्रधान होय तेनुं नाम बहुम्बीहि समास कहेवामां आवेछे. जेमके- चडिओ आसो जेण सो चडिआसो. चडिओ सुंदरो आसो जेण सो चडिअसुंदरासो. पावेण सह जो सो सपायो*. * पहुचीहि समासमा आवेला ' सह ' शब्दनो 'स' आदेश पण थायरे - . 4.

·(१४२ ) -- - - तप्पुरिसो ( तत्पुरुष). जे समासमां समास करातां बे पदमांनुं पाठलं पद प्रायः करीने प्रधान होय तेनुं नाम तप्पुरिस समास कहेवाय छे जेमके- रायस्स नयरं-रायनयर, * न धम्मो अधम्मो, न इसी अनिसी; विगेरे. वळी आ तत्पुरुष समास दरेक विभक्ति साथे थायछे. कम्मधारय ( कर्मधारय ). आ समासमां समास करातां बे पदो विशेष्य अने विशेषण होवां जोइओ. जेमके- गुरू च विजयधम्मसूरी च गुरुविजयधम्मसूरी, मित्तं च पानाचन्दो च मित्तपानाचन्दो. दंद ( द्वन्द्व). आ समासमां समास करातां पदोनी सहोक्ति होवि जोइओ, वळी आज समासमां चकार वधारे वपरायछे. जेमके- वडा अ लिम्बा अ वडलिम्बा इत्यादि. आ समासो माटे वधारे वधारे वातो ( पूर्वनिपात-एकशेषादि ) श्रीहैमसंस्कृतशब्दानुशासनथी जाणवा जिज्ञासुओने भलामण छे. शब्दो. पंगुल-वि-पांगळो. भागि-वि-भागवाळो. सीलड्ढ-वि-शीलाढ्य, शीलयुक्त. खर-पु-गधेडो. पाणिवह-पुं-प्राणिवध. सुग्गइ-स्त्री-सारी गति. सेअम्बर-पुं-श्वेताम्बर. दारिद्द-न-दारिद्रय. आसंबर-पुं-दिगम्बर. निम्ब-पुं-लींबडो. बुद्ध-पुं-बुद्ध. अगंतसुहावह-वि-एकलं समभावभाविअप्प-वि-शांतात्मा. संदेह-पु-शंका. + आ 'न' पछी जो व्यंजनादि नाम आवे तो न 'नो 'अ'करवो अने. खरादि नाम आवे तो 'न' नो 'अनू' करवो. सुख देनार. पहुअत्तण-न-ऐश्वर्य.

·(१४३ ) भगवई-स्त्री-भगवती. नवरि-अ-किन्तु. अहिंसा-स्त्री-अहिंसा. परयण-पुं-पर माणस. पंथ-पुं-रस्तो. पलालपूल-पुं-घासनो पूळो. पराभव-पुं-पराजय. निग्गह-पुं-दंड. जणणी-स्त्री-माता. भव-पु-संसार. जइधम्म-पुं-साधुनो धर्म. कणअकोडि-स्त्री-सोनानी क्रोड. रक्खण-न-रक्षण. बंभव्वय-न--ब्रह्मचर्य. पवेस-पुं-प्रवेश. फलविवाअ-पुं-फल परिणाम. सम्मदिट्ठि-पुं-सारी दृष्टिवालो. सया-अ-हमेशा. गहिअन्वयभंग-पुं-लीधेल व्रतनो भंग. पंडित्त-न-पांडित्य. खन्ति-स्त्री-क्षमा. निमित्तमित्त-अ-निमित्तमात्र. महाविज्जा-स्त्री-मोटी विद्या. धाराहय-वि-धाराथी हणायेल. दुरिअ-न-पाप. पलोअन्त-(वर्त-कृ) वि-जोतो. विकहा-स्त्री-विकथा. विहिकय-वि-कर्मथी करेल. पञ्चमी-स्त्री-पांचमी. सयण-पुं-खजन. किया-स्त्री-क्रिया. मच्छ-पुं-माछलं. चन्दणभारवाहि-वि-चंदननो उच्छलिअ-(भूत-कृ)वि-उच्छले©. भार वहनार. आरत्त-वि-खूब लाल. परोवयारकरणिकतलिच्छ-वि- समर-न-युद्ध स्थळ. परोपकारमाज तत्पर. उसभदत्त-पुं-विशेषनाम. जम्बूदीव-पु-जम्बूद्वीप, सिरीकन्ता-स्त्री-विशेपनाम. दीव-पुं-बेट. निरुवम-वि-अनुपमेय. विदेह-पुं-क्षेत्रनुं नाम. चन्दाणणविमाण-न-चन्द्रानन खेत्त-न-क्षेत्र. नामनुं देवघर. अपरिमिअ-(भूत-क)वि-नहि मापेल. आउअ-न-आवरदा. निहाण-न-निधान. चुअ-(भूत--कृ)वि-च्युत, चवेल. अणुगारि-वि-अनुकरण करनार. मुद्द-पुं--शुद्र.

·(१४४ ) - भूअ-(भूत-कृ) वि-भूत, थयेलं. | केसर--पुं--केसराः जयउर-न-ते नामर्नु नगर. सडा--स्त्री-सटा. भाअ-पुं-भाग. आपिंगल-वि--थोडं पीळं. सुरूव-वि-सारा रूपवाळु. लेहा-स्त्री-रेखा. नेवत्थ-न-नेपथ्य. पिहुल--वि-पृथुल, पहोलं. दार-पुं-स्त्री. (बहुवचनांत). महिलायण-पुं-स्त्रीसमूह. किलीव-पु-क्लीव, नपुंसक. सुवट्टिअ-(भूत-कृ)वि-सुवृत्त. अववाय-पुं-अपवाद, निन्दा. कटिअड-पुं-कटितट,कडनो भाग. भासण-न-बोलवू. | आवलिअ--(भूत-कृ)वि-वळेलं. अवहरण-न-चोर. सुपइटिअ-(मूत-कृ) वि-सुप्रतिष्ठित. संकुचिअ-(भूत-कृ)वि-संकोच वालं. संठाण-न-संस्थान. वग्ग-पुं-समूह. किसोरग-पुं-बच्चुं. निसिअ-(भूत-कृ) वि-तीक्ष्ण, अहिराम-पुं--सुन्दर. निद्दलिअ-(भूत-कृ)वि-तोडी नांखेल. बोहि-न--सम्यक्त्व. दरिअ-(भूत-कृ) वि-मानी. - । पाठ ३२ मो. - अलसो होइ अकज्जे पाणिवहे पंगुलो सया होइ । परनिन्दासु य बहिरो जं चान्धो परकलत्तेसु ॥ १ ॥ ते कहं न वंदणिज्जा एवं दखूण परकलत्ताणं । धाराहयव्व वसहा वच्चन्ति मही पलोअन्ता ॥२॥ सेअंबरो य आसंबरो य बुद्धो अ अहव अन्नो वा । समभावभाविअप्पा लहेइ मुक्खं न संदेहो ॥ ३ ॥ सव्वाओ वि नईओ कमेण जह सायरम्म निवडन्ति । तह भगवई अहिंसं सव्वे धम्मा संमिल्लन्ति ॥ ४॥ जाव जरा न पीडइ वाही जाव न वड्ढइ ।

·(१४५) . । जाव इंदिआ न हाअन्ति ताव धम्म समाचर ॥ ५ ॥ पंथसमा नत्थि जरा खुहासमा वेअणा नत्थि । मरणसमं नत्थि भयं दारिद्दसमो पराभवो नत्थि ॥ ६ ॥ मूलं धम्मस्स दयाऽसेसजीवाणं सा होइ जणणी। जं तसथावरजीवाणं रक्खणं जइधम्मो होइ ॥ ७ ॥ वरमग्गिम्मि पवेसो वरं विसुद्धेण कम्मणा मरणं । मा गहिअन्वयभंगो मा जीविसं खलिअसीलस्स ॥ ८॥ को चक्कवट्टिरिद्धि चयिउं दासत्तणं समभिलसइ । को व रयणाई मोर्चे परिगेण्हइ उवलखंडाइं ?।।९।। लभइ सुरसामित्तं लभइ पहुअत्तणं न संदेहो । एगं नवरि न लब्भइ दुल्लहरयणं च सम्मत्तं ॥१०॥ ort निन्दपसंसासु समो समो अ माणावमाणकारीसु । समसयणपरयणमणो सामाइअसंगओ जीवो ॥११॥ आणाइ तवो आणाइ संजमो तह य दाणमाणाए। आणारहिओ धम्मो पलालपूलुच्च पडिहाइ ।। १२ ।। रण्णो आणाभंगे इक्कुच्चिय होइ निग्गहो लोओ। सवण्णुआणाभंगे अणंतसो निग्गहो होइ ॥१३॥ जह भोयणमविहिकयं विणासए विहिकयं जिवावेइ । तह अविहिकओ धम्मो देइ भवं विहिकओ मुक्खं ॥ १४ ॥ जो देइ कणयकोडिं अह्वा कारेइ कणयजिणभवणं । तस्स न तत्तिअपुण्णं जत्ति वंभव्वये धरिले ॥ १५ ॥ सीलं कुलआहरणं सीलं रूपं च उत्तिमं होइ। सीलं चिअ पडित्तं सीलं चिअ निरुवमो धम्मो ॥१६॥ बरं वाही पर मच्चू वरं दारिद्दसंगमो । यरमरणवासो अ मा कुमित्ताण सगमो ।। १७ ॥ अम्बम्स य निम्बस्स य दुण्हं पि समागयाई मूलाई । संसग्गेण विणट्टो अन्त्री निम्बत्तण पतो ॥ १८ ॥ 141 - .

·. उत्तिमजणसंसग्गो सीलदरिदं पि कुणइ.सीलड्ढं । जह मेरुगिरिविलग्गं तणं पि कणगत्तणमुवेइ ॥ १९ ॥ जयणा अ धम्मजणणी जयणा धम्मस्स पालणी चेव । तववुढिकरी जयणा एगन्तसुहावहा जयणा ॥ २० ॥ कोहो पीई पणासेइ माणो विणयनासणो । माया मित्ताणि नासेइ लोहो सबविणासणो ॥ २१ ॥ खन्ती सुहाण मूलं मूलं धम्मस्स उत्तिमा खन्ती । हरइ महाविजा इव खन्ती दुरिआई सव्वाइं ॥ २२ ॥ मजं विसयकसाया निद्दा विकहा पंचमी भणिआ। एए पंच पमाया जीवं पाडन्ति संसारे ॥ २३ ॥ हय नाणं कियाहीणं हया अन्नाणओ किया। पासंतो पंगुलो डड्ढो धावमाणो अ अन्धओ ॥ २४ ॥ सन्वो पुवकयाणं कम्माणं पावले फलविवायं । अवराहसु गुणेसु अनिमित्तमित्तं परो होइ ॥२५॥ जहा खरो चंदणभारवाही भारस्स भागी न हु चन्दणस्स । एवं खु नाणी चरणेण हीणो भारस्स भागी न हु सुग्गईए ॥ २६॥ , का कस्स इत्थ सयणो को वा परो भवसमुद्दममणम्मि ! मच्छुव्व भमन्ति जीवा मिलान्त पुण जन्ति अइदूरं ।। २७ ॥

·. (१४७) पाठ ३३ मो. कहा* अस्थि इहेव जम्बूदीवे दीवे, अवरविदेहे खेत्ते, अपरिमिअगुण- निहाण, तिअसपुरवराणुगारि उज्जाणारामभूसिअं, समत्तमइणितिलय- भूअं, जयउरं नाम नगरं ति । जत्थ सुरूवो, उज्जलनेवत्थो, कला- विअक्खणो, लज्जालुओ महिलायणो। जत्थ य परदारपरिभोअम्मि किलीवो, परच्छिद्दावलोअणम्मि अन्धो, पराववायभासणम्मि मूओ, परदवावहरणम्मि संकुचिअहत्थो. परोवयारकरणिक्कतल्लिच्छो पुरिस- वग्गो । तत्थ य निसिनिकड्ढिआऽसिनिद्दलिअदरिअरिवुहत्थिमत्थ- उच्छलिअबहलरुहिराऽऽरत्तसमरभूमिभाओ राया नामेण पुरिसदत्तोत्ति। देवी य से सयलन्तेउरप्पहाणा सिरीकन्ता नाम । सो इमाए सह निरुवमे भोए भुञ्जीअ । इओ अ सो चन्दाण- णविमाणाहिवई देवो अह आउसं पालिऊणं तओ चुओ सिरीकन्ताए गन्मे उववत्नोति । दिट्ठो य णाए सुविणयम्मि तीए चेव रयणीए निघूमसिहिसिहाजालसरिसकेसरसडाभारभासुरो, विमलफलिहमणिसि- लानिहसहसहारधवलो, आपिंगलसुपसन्नलोअणो, मिअंकसरिसनिग्गय दाढो, पिहुलमणहरवच्छत्थलो, अइतणुअमज्झमाओ, सुवट्टिअकढि- णकडिअडो, आवलिअदीहलंगूलो, सुपट्ठिओसंठाणो, किं बहुणा ! सव्वंगसुदराहिरामो सीहकिसोरगो वयणेण उअरं पविसमाणोत्ति । इअ बुद्धीए बुहप्फईणं पिव समत्तसत्यविसारद-जइणायरिआणं गुरुसिरीविजयवस्मसुरीणं सावगसीसेण, तहय नाणाऽऽदाणनिआ णाणं अमयसाहुवरणाण पूअणिजपायपउमजुगलाणं सिरीहरिसचन्द- भगवन्तबन्धुणं लहुसहोअरेण, तह य वलहीनयरनिवासिसयलसेडिसे- द्वजीवरायपुत्तेण, तह य सीलालंफारधारिणीए उत्तमाए उत्तमामायाए उयरजायेण वेचरेण कासीए पुरीए विक्कममुणि-रस निहि-भूमि-१९६७ तित्वयरका पेण भगवया गुग्गुरुणा मिरीहरिभद्दमूरिणा विग्हआए समग. समग आदि ।

·(१४८ ) वासे जिट्ठमासम्मि पुणिमादिणे सुकवासरे अप्पपरोवयारत्थमिणं पुत्थर्य समत्थि। सिद्धाणं बुद्धाणं पारगयाणं परंपरगयाणं । लोअग्गमुवगयाणं नमो सया सव्वसिद्धाणं ॥ १ ॥ मम मंगलमरिहन्ता सिद्धा साहू सुअंच धम्मो य । सम्मदिट्ठी देवा दिन्तु समाहिं च बोहिं च ॥ २ ॥ खामेमि सव्वजीवे सव्वे जीवा खमन्तु मे । मित्ती मे सव्वभूसु वेरं मज्झं न केणइ ॥ ३ ॥ अजिअं मइ पुण्णं जं गंथस्सेमस्स किईए । ' जिणाणं गयदोसाणं तेण होत्थु सासणे ॥ ४ ॥ इअ पत्थेइ- वेचरो। 4 . - ·कोशः। अ अ- अ- अने. अइआर-पुं- अतीचार. अइच्छ- ज. अइसरिज-न- ऐश्वर्य. अंगण-न- आंगणुं. अंगि-पुं- शरीरवाळो. अंगुअ-न- फलविशेप. अंगुम्- पूर. अतप्पाय-पुं- अन्तःपात. अतर-वि- वीजु. अंतेउर-न- अंत.पुर. अंतेवासि- पुं- शिप्य. अंधु-पुं- कूवो. अंब- पुं- आंबो. अंव-न-केरी अंबा-खी-माता अयादास-पुं-विशेपनाम. अंबिल-वि-खाटुं. अंबिलिआ-स्त्री-आंचली. अंस-पु-भाग अंसु-न- आंसु. अ+ एंद- रोवू. अ+क्विन्- फेंकg. अपसोड्- तलवार खेचची. अस्पंदल- पुं- इन्द्र अगणि-पुं- अग्नि अगाए-पि-रंदु. अग्गला-मी-अगला. अग्बाद पूर. अच्च्- पूजq. अच्छ्-वेस. अच्छरसा-स्त्री- अप्सरा. अच्छि-न- आंख. अज- पुं- वैश्य, आर्य. अज-अ-आजे. अजा-स्त्री-साध्वी. अज्जू- स्त्री- सासू. अट्ठ-वि-आठ. अट्ठारह-वि- भढार. अहावयसंठविअरूव-वि- अष्टा- पदमा छे मूर्ति जेनी. अहि-न- हाडकुं. अणग- पुं- कामदेव. अणुअर-पुं-सेवक अणु+ कुण्- अनुकरण कर, अणुगारि-वि- अनुकरण करनारं. अणु+ जाण- आज्ञा आपवी. अणुहाण-न-विधि. अणु+ प्प+ विम्-प्रवेश करवो. अणुराग-पुं-प्रीति. अणुराय- पुं-स्नेह. अणु+ रंध्- तारे थ. अणु+ हव्- अनुभवg. अण्ण-वि-वीजुं. अण्णपणं-फियावि-- परम्पर. अण्णर-वि-बेमांची एक. अपगहा-अ-अन्यथा. अपगारिच्छ-नि-बीजा जे. गुणं- नियादि- परस्पर.

·( २ ) -- अत्तो- अ- अहिंथी. अत्थ- पुं- पैसो. अस्थ- अ- अहिं. अदिनादाण-न- अदत्तादान. अद्ध-पुं- मार्ग अद्धाण-पु- मार्ग. अपरिमिअ-वि- माप वगरनुं. अपुणरावित्ति- न- ज्यांथी फरीथी न अवाय ते. अप्प- पुं- आत्मा अप्प-त्रि-अल्प अप्पर-वि- आपणुं. अप्पज्ज-वि- आत्मज्ञ. अप्पव्हियसासण- वि- अनुल्लंघ्य छे शासन-जेनुं अप्पणय- वि- आपणुं अप्पणो-अ-पोतानी मेळे अप्पविजा- स्त्री- आत्मविद्या. अप्प- आप अप्पाह-सदेशो आपवो. अप्फुण्ण- वि- (भू-कृ) घेरायेलं. अबुह- पुं-मूर्ख. अब्भय- पुं- अबरख. अव्भास-पु. अभ्यास. अभुडिअ- वि- उठलं. अमुत्त- न्हावू. अमञ्च-पुं-मन्त्री. अमय-न-मोक्ष, अमृत. अम्मो-अ- आश्चर्य अम्हारिच्छ-वि-अमारा जे. अम्हेच्चय-वि-अमारं. अयल-वि-अचल. अरिहन्त- पुं-जिनदेव. अरुअ-वि- रोगवगरनु. अरुहन्त- पुं-जिनदेव. अलं+ कुण्- शणगार. अलाऊ- स्त्री-तुंबडी अलि-पु-भ्रमर अलिअ- न- जूटु, मृपा. अल्ल- वि-भीनु. अल्लिड्-मेळव. अल्लिव्- आपq. अल्ली- आलिंग. अव+इक्ख्- अपेक्षq. अवत्था- स्त्री- अवस्था. अवदाय- वि-धोळं अव+ मण- अपमान करवू. अवर- वि-बीजु अवराह- पुं- अपराध अव+लंब्-आश्रय लेवो. अववाय- पुं. अपवाद. अवसर- पुं- समय अवह- कृपा करवी. अवड्- रचर्बु अवहरण- न-हरवू. अस्-थएँ, होवू असणि-पुं- वज्र असहहण- न- अश्रद्धा. आसि-पुं- तरवार असिविण- पुं- देव असुद्ध- वि- अशुद्ध अहम-वि- नीच अहर- वि-बीजु अहिपच्चुअ- आव अहिराम-वि- सुंदर. अहिरेम्- पूर. अररि-न-कपाट अरहन्त- पु. जिनदेव.

·( ३ ) अहिवइ- पुं- अधिपति. अहिंसा- स्त्री- अहिसा. अहीसर- पुं-तीर्थकर अहणा-अ-हमणां. अहो- अ-नीचे आ आम-वि- (भू-कृ) आवेलो. आअड्ड्- वापर. आइग्बू- सूंघg. आइच्च-पुं-सूर्य आइरिस- पुं- आचार्य. आउअ-न- आवरदा. आ+गच्छ्- आवq आगमण-न- आवद्यु आगमण्णु-पु- आगमनोजाणनार आचारंग-न- सूत्रनुं नाम. आढव- आरंभ आढिअ- वि- (भू-कृ)आदरेलं. आणत्ति- स्त्री- जणावq. आणवण- न-जणावq. आणा- स्त्री- आज्ञा आणाभंग- पुं- आज्ञाभंग आणारहिम- वि- आज्ञारहित. आणाल- पुं-हाथीने दांधवानो खीलो, आतव- पुं- तडको आ+ दर्- सम्मान आपq आपिगल- वि- पीढुं. आमय-पुं-रोग आमोअ- पुं- हर्ष. आयंब-कपq आयक- पुं-रोग आ+ यर्- आचरखं आयर-पुं- आदर आयरिअ- पुं-आचार्य. आयरिस- पुं- आरिसो मायार-पु- आचार, आकार आ+रंभ- शरू कर आरंभ- पुं- आरंभ. आरत्त- वि- लाल. आ+ राष्ट्र- आराधg आराहणा-स्त्री-आराधना. आलुख- वळg आवज्ज- न- वाडं आवण-पुं-वजार आवणिअ- पुं-सोदागर आवालिअ- वि- वळेखें. आस- पुं-घोडो आसण-न- आसन आसम्बर- पुं-दिगंवर, नागो. आसिसा-स्त्री- आशिप मा हर- आहार करवो. आहरण-न- आमरण, घरेणुं hary इज- अ-ए प्रमाणे. इअर-वि-वीजु. इह-अ-ए प्रमाणे. इंगाल- पुं- अंगारो इंगिमज्ज-वि-इंगित जाणन र. इंद-पुं- इन्द्र इंदविजय-पु- विशेप नाम, इंदिभ- न- इन्द्रिय. इंदु- पुं- चन्द्र इक-वि-एक. ----- --------- ·(४ इच्छ्- इच्छ. इच्छा- स्त्री-इच्छा. इट्टा- स्त्री-इंट. इत्थी- स्त्री- स्त्री इन्भ- पुं- पैसादार. इसि- पुं- ऋषि. इहरा- अ- इतरथा. -xx- ई ईसर- पुं- ईश्वर ईहा- स्त्री- इच्छा. उ उभर- न-पेट उभंत- पुं- समाचार. उउ- पुं- ऋतु उक्का-स्त्री- उल्का. उक्किछ- वि- उत्कृष्ट उक्कोस-वि- उत्कृष्ट. उघड्- उघाडवू, उण्हीस-न- पाघडी. उत्तर- उतर. उत्तर- वि. उत्तर. उत्थंघ-अटकाव,. उत्थल्ल्- उछळवू. उत्तिम- वि- उत्तम. उत्तिमंग-न- माथु. उद्ध-वि- उंचुं. उ+दुमा- खूब धम. उ+प्पड्- उडवु. उन्भ- वि- उंचुं. उम्बर-पुं- उंबरानुं झाड. उम्मत्थ्- सामे आवq. उम्मिल्- विकसवु. वर-न-छाती. उरु-न-साथळ. उल्लूर्- कापq. उव+इ-पाम उवएस-पुं- उपदेश. उव+ गच्छ्- पासे ज. उवज्झाय- पुं- उपाध्याय उव+दिस्- उपदेश देवो. उवमा-स्त्री- उपमा उवरि-अ- उपर. उवल-पुं-पाषाण उवलखंड-न-पापाणनो टुकडो. उव+सप्प- पासे जq. उव+सम्-शांत थवू. उवसाम-पुं-उपशम. उवहार-पु-भेट. उविंद-पुं. उपेन्द्र. उवेल्ल्- फेलावू. उ+ विव्- उदास थर्बु उसमदत्त- पुं-विरोप नाम. उड्ड्- उघवं. उच्छ- पुं- बळद. उच्छलिअ-वि- उछळेलु उच्छ्व-पुं-उत्सव उच्छाण- पुं- बळद. उच्छाह-पुं- उत्साह. उच्छु- पुं-शेरढी. उज्जाण-न-वाढी. - उज्जोअगर- वि- प्रकाशक. - उट्ट-पुं-उंट, उ+ट्ठा-उठवू. बडे- उडवु उण- अ- फरीने.

·( ५ ) उसह-पु-वृपभ. ओहरिमभर- वि- भार वगरनु. ओहीर- उघवं. - अज्झाय- पुं-उपाध्याय. ऊस- पुं-किरण. असल- उल्लास. ए एआरह-वि-भगीआर. एमआरिच्छ- वि- एवो एकइआ- अ- कोइ दिवस. एकल्ल- वि- एकलुं. एकल- वि- एकलु. एक्कसरिभं- चालु कालमा एक्कसि- कोई दिवस. एक्कसि- कोई दिवस, एग-वि- एक. एगंत- पुं- एकान्त. एगहुत्तं-भ- एकवार. एर्णिह-अ-हमणां. एत्ताहे-अ-हमणां एत्तिल- वि- एटलुं. एत्थ- अ- अहिं. एरावण-पुं. ऐरावण हाथी. एवं-अ-एवी रीते. क- वि. शुं कइ-स्त्री-क्रिया कइअव-न-कपट. कइम- वि- केटलामुं कइलास-पुं- एक पहाडनुं नाम कइवाह - वि-केटलं. कउहा- स्त्री- दिशा. कंकोढ- पुं- कंकोडानु झाड. कंख्- इच्छq. कंटय-पु-कांटो. कंथा-स्त्री- गोदडी. कंदप्प-पुं-कामदेव. कंबु-पुं-शंख. कच्छा. स्त्री. काख. क- काढवू, खेंच. कड- पु. सादढी. कडक्ख- . कटाक्ष. कडिअड- पुं-केडनो भाग. कटुम-वि- कडवू. कणअकोडि- स्त्री-क्रोडसोनया. कण्ण-पु. कान. कण्ह-पु-कृष्ण. कत्ता- पुं- करनार. कत्तार• करनार. कत्तिम- पुं-कार्तिकमास. कत्तु- पुं- करनार. कत्तो- अ. क्याथी. कत्यूरी- स्त्री- कस्तूरी. कता. सी. कन्या. ओ ओग्गाल्- पागोळवं. ओझर- पुं-झरो. ओज्झाय-पुं. उपाध्याय. ओ+वाह-अवगाह. ओसढ-न-औषध. ओसह-न- औपध, ·कप्प- कल्पवू कप्पपायव- पुं- कल्पवृक्ष. कप्पूर- पुं- कपूर. कम- पुं- परिश्रम. कमंडलु- पुं- मंडल. क्मन्ध- पुं- धड रहित शरीर. कमल-न-कमल कम्मू- हजामत करवी. कम्म-न-कर्म. कम्मक्खय पुं- कर्मनो क्षय. कम्म- उपभोग करवो. कम्मस-न-पाप. कयण्णु- पुं- कृतज्ञ कयपाव- वि- कर्यु छे पाप जेणे कया-अ-क्यारे. कर- कर. कररुह- पुं- नख. करिणी- स्त्री- हाथणी. करिस्-खेच. करीस-न- छाणु. करेणु- पुं- हाथी. कलत्त-न-स्त्री. कलस- पुं-घडो, कलश्यो. कला-स्त्री- कळा. कलाव- पुं- समूह. कलि- पुं- क्लेश. कल्लाण- न- कल्याण. कवाल-न- कपाल. कवि- पुं- कवि कन्व-न-काव्य. कसण-वि-काळो. कड्- कहेg. कह- अ- केम. कहं. अ-केम. कहा- स्त्री- कथा. कहि- अ- क्या. काइअ--वि- शरीर संबंधी. काउसग्ग- घु-कायोत्सर्ग. कारण-न-कारण. कास- वि. कृश कासव- पुं- एक ऋपिनुं नाम. काहल- बीकण. किचि. अ- कांइपण. किच्च-न- कृत्य. किणो- अ. प्रश्नसूचक अव्यय कित्ति- स्त्री- कीर्ति. किया- स्त्री- क्रिया. किर-अ-निश्चय किरिआ- स्त्री- क्रिया. किरिया- स्त्री-क्रिया. किलिकिच्- रमवू. किलिट्ठ-वि- क्लिष्ट. किलीव- पुं- क्लीब, नपुंसक. किस- वि- दुर्वळ. किसरा-स्त्री- खीचडी. किसाणु- पुं- अग्नि किसोरग- पुं- बच्चुं. कीणास-पुं-जम कील- रम. कुउहल-न-कुतूहल. कुंडल-न-कुंडल कुंपल-न- कमंडल कुंभार- पुं- कुंभार. कुक्कुड-पुं- कुकडो कुज्झ्- क्रोध करवो. कुढार-पुं. कुठार. कुण्- करवू. कुप्प-क्रोध करवो.

·( ७ ) कुमर- पं. कुमार. कुमरी-स्त्री- कुमारी. कुलआभरण-न- कुळनुं आभूपण. कुलिंगि-पुं- मिथ्यात्वी. कुल्ला- स्त्री-धोरीयो. कूव- पुं- कुवो केजर-न- वाजूबंध. केत्तिल-वि- केटलु केरिच्छ- वि- केर्बु केल-न- केलं केलास- पुं- कैलास पर्वत. केलि. स्त्री-क्रीडा. केवलि- पुं- सर्वज्ञ केस- पुं- वाळ. केसर- पुं- केशर केसरा-स्त्री- केसरा(सिंहनो गुच्छो) कोआस् विकसवु कोउहल्ल-न- कुतूहल कोहल-न- कुतूहल कोंच- पुं- क्रौंच पक्षी कोंढ- वि- कुंठ, लंगडो. त- पुं-भालो कोक्क्- बोलवु कोवाल- पुं-कोटवाल कोडिअ-न-कोडियु. कोसंबी- स्त्री- कौशाम्बी नगरी. कोह- पुं- क्रोध खम्- खमवू खमासमण- पुं- साधु खल. पुं लुच्चो. खलपु- वि. खळु साफ करनार. खलिभसील- वि. स्खलितशील. खल्लिड- पुं- टालवालो. खा- खाएं खाणु-न-खीलो. खार- घु-क्षार. खासिअ-न-उधरस. खित्त-न- खेतर,शरीर. खिप्पं- अ-जलदी. खिर्- खरवु, झर. खिव- फेंकबुं. खीर. न- दूध. खुडिअ- वि-खंडित. खुब्भ्- खळभळवं. खुहा- (आप) स्त्री- भूख. खेड्ड्- रमवं. ग गउरव-न-गौरव. गंगा-स्त्री- गंगा. गंती- स्त्री-शकट, गाडं गच्छ्- जq. गज्ज- गाजवू. गण्ठ- गुथएँ गड्डा-स्त्री-खाडो. गदह- पुं-गधेडो. गभ- न- गर्भ. गम्- जर्बु गमण- न- जर्बु गय- वि- (भू-कृ) गयेलुं. गयण-न- आकाश ख खहर-न-खेरनुं लाकडं खड्- तोडवु खग- पुं-पक्षी. खग्ग- पुं- तरवार. खन्ति-स्त्री-क्षमा. ar ·( ८ ) घड्- घडयु. घड- पुं- घढो. घय-न- घी. घर-न- घर. घरिणी- स्त्री-स्त्री. घुम्म्- कंपq. घुसल्- मथर्बु घुसिण- न- चंदन. घोट- पी. घोडअ- (य) पु- घोडो. घोर- वि- भयंकर. घोस्- गोखवु. गयदसण-वि- दोतवगरनो. गरल-न-विप. गरिड्- निंदवं. गरिहा- स्त्री- निंदा. गरुवी- स्त्री-मोटी. गलोई-स्त्री-गलो. गवस्ख- पुं-गोखलो गहवइ- पुं- गृहपति. गा- गावं. गामणि- वि- गामनो नायक. गारव-न- मोटाइ गाव-पुं-पत्थर. गावाण- पुं-पत्थर. गिज्झ्- ललचायूँ गिम्ह- पुं- ग्रीष्म ऋतु. गिरा-स्त्री- वाणी. गीभ-न-गीत. गुंछ- पुं- गुच्छो. गुंज- हसवू. गुज्झ-न-गुह्य. गुम्म्- मुंझावं. गुरु- वि-भारे,मोटुं. मुलल्- सारं करवं. गेंदुअ- पुं- दडो. गेज्म-न-ग्राह्य गेह- ग्रहण करवू गोउल-न-गोकुल. गोखीर-न- गायनुं दूध. गोवा- पुं- गोवाल. गोवाल- पुं- गोवाल. च च- अ- अने. च्च-अ-निश्चय. चइत्त- पुं- चैत्रमास. चउ-वि-चार. चउत्थ- वि- चो, चउद्दह-वि- चौद चउवीस- वि. चोवीस, चंचु- पुं- चाच. चंडाल- पुं. चंडाल. चंद- पु- चंद्र. चक्क- न- चक्र, पैडं. चक्कवट्टि-पु. चक्रवर्ती. चक्खिभ- वि- चाखेलं. चच्चर- न. चोक. चड्- चडq. चन्दिमा- स्त्री- चंद्रिका. चम्म-न- चामडं घ चय्- छोडवू घंटिआ- स्त्री- झालर मह-वि-घसेल. चरण- पु. पग. चरण- न-चारित्र.

·(९) छाल- - बकरो. छाली- स्त्री-बकरी. छाव-पुं- बाळक- छाही- स्त्री-कांत्रि. छिंद- कापवू, छेदवू. छिअ- न- छोंक छिहा- स्त्री- स्पृहा. छीर-न- दूध चल्- चालवू. चलन- पुं- पग. चल्ल्- चालवू. चव् - चवq. चविडा-स्त्री-लापोट. चाइ-पुं- त्यागी चाउरन्त-न- चारगतिनुं नाशक चारण- पुं- चारण, भाट. चाव- पुं- धतुष. चिइच्छ्- रोगनो प्रतीकार करवो. चिण्- एकळं करवू. चिन्ध-न- चिह्न. चिरं- अ-लांबो वखत. चिलाय- पुं- भिल्ल. चुण- एकहुं करवं. चुम्ब्- चुंबवू चुलचुल्- फरक. चेइअ- न- चैत्य, मंदिर. छंद्- आक्रमण करवू. छुर- पुं- अस्तरो, छरो छुव्- स्पर्श करवो. छुहा- स्त्री- मूख. छुहा- स्त्री- अमृत, सुधा. चेल-न- वस्त्र चोप्पड्- चोपडg. चोर- चोर छ-वि-छ छउम-न-कपट छंद- पुं- छंद. छज्ज्- शोभ- छाजवं छण- पुं- उत्सव. छत्त-न- छत्र छप्पय- पुं- भमरो. छम्मुह- पुं- यक्षनु नाम. छय- वि- तूटेल. छल्ली- स्त्री- छाल. छार-वि- खार.. ३ ज ज-वि-जे. जअद्- उतावळ करवी. जइ- पुं- साधु.. जन-न-लाख. जंत-न- यंत्र. जंतु- पु. जीव जंबूदीव- पुं- जम्बूद्वीप. जउणा- स्त्री- यमुना नदी, जक्ख- पुं- यक्ष. जग-न- जगत्. जग्ग- जागवू. जडिअ वि- संबद्ध. जडिल- वि. जटावाळो जढ- वि- (भू-कृ) छोडेल. जढर-न-पेट. जणय- पुं- पिता- जत्त- पुं- यत्न. जम- पु. यम. जम्मू. जन्म Mant- ------- ·( ८ ) घड्- घडवु. घड- - घडो. घय-न-धी. घर-न- घर. घरिणी- स्त्री- स्त्री. घुम्म्- कंपq. घुसल्- मथर्बु घुसिण-न- चंदन घोट- पी. घोडअ- (य) पुं- घोडो. घोर-वि. भयंकर घोस्- गोखq. च गयदसण-वि- दोतवगरनो. गरल-न-विप. गरिह- निंदवू. गरिहा- स्त्री-निंदा. गरुवी-स्त्री-मोटी. गलोई-स्त्री-गलो. गवरख-पुं-गोखलो गहवइ-पुं-गृहपति. गा- गावं. गामणि- वि. गामनो नायक. गारव-न-मोटाइ. गाव- पुं- पत्थर. गावाण- पुं-पत्थर. गिज्म् ललचा, गिम्ह- पुं- ग्रीष्म ससु. गिरा-स्त्री- वाणी. गीअ-न-गीत. गुछ- - गुच्छो. गुंज- हसवू. गुज्झ-न-गुद्य. गुम्म्-मुंझावं. गुरु- वि-भारे,मोटुं. मुलल्- सारं करवू गेंदुअ- पुं- दडो. गेज्म-न-ग्राह्य गेण्ट- ग्रहण करवं. गोउल-न-गोकुल. गोखीर-न- गायतुं दूध. गोवा- पुं. गोवाल. गोवाल- पुं- गोवाल. च- अ- अने. च-अ-निश्चय. चइत्त- पुं- चैत्रमास. चउ. वि-चार. चउत्थ- वि- चो, चउद्दह-वि-चौद चउवीस- वि. चोवीस, चंच- पुं- चांच. चंडाल- पुं- चंडाल. चद-पु. चंद्र चक्क- न- चक्र, पैढुं. चक्कवहि- पुं- चक्रवर्ती. चक्खिअ- वि- चाखेलं. चच्चर-न- चोक चड्- चडवू. घ घंटिआ-स्त्री- झालर. चन्दिमा- स्त्री. चंद्रिका. चम्म- न- चामडं चय- छोडयुं. चरण- पुं- पग. चरण- न- चारित्र. घट्ट- वि- घसेलु.

·(९) छाल- पुं- बकरो. छाली- स्त्री-बकरी. छाव-पुं- बाळक. छाही- स्त्री-कांति छिंद्- कापवू, छेदq. छिअ- न-छीक छिहा- स्त्री- स्पृहा. छीर- न- दूध चल्- चालवू. चलन- पुं- पग. चल्ल्- चालवू. च - चव. चविहा- स्त्री-लापोट. चाइ-पुं- त्यागी चाउरन्त न- चारगतिर्नु नाशक चारण-- चारण, भाट. चाव- पुं- धनुष. चिइच्छ- रोगनो प्रतीकार करवो. चिण्- एकळु करवं. चिन्ध-न- चिह्न चिरं-अ-लांबो वखत. चिलाय- पुं- भिल्ल चुण्- एकहुं कर चुम्ब्- चुंब. चुलुचुल्- फरक. चेइअ- न-चैत्य, मंदिर. छुद्- आक्रमण करवू. छुर- पुं- अस्तरो, छरो. छुव्- स्पर्श करवो. छुहा- स्वी- भूख. छुहा- स्त्री- अमृत, सुधा. चेल-न- वस्त्र चोप्पड्- चोपडवू. चोर-चोर, छ-वि-छ छउम-न- कपट छंद- पुं- छद छज्ज- शोभवू- छाजवू छण- पुं- उत्सव. छत्त-न-छन्न. छप्पय- पुं. भमरो. छम्मुह- पुं- यक्षनु नाम. छय- वि. तूटेल छल्ली- स्त्री-छाल. छार-वि-खार... ज ज- वि.जे. जअङ्- उतावळ करवी. जइ- - साधु.. जर.न-लाख जंत-न-यंत्र. जंतु- '. जीव. जंवूदीव- पुं-जम्बूद्वीप. जउणा- स्त्री- यमुना नदी, जक्ख. पुं. यक्ष. जग-न- जगत् . जग्ग- जागवू. जडिम वि-संबद्ध. जडिल-वि-जटावाळो जढ- वि. ( भू-कृ) छोडेल. जढर-न- पेट. जणय- पुं- पिता- जत्त- पुं- यत्न जम-पु. यम. जम्म्- जन्म ३ ·((१०) जयउर- न-नगरनुं नाम, जयपुर. जयणा- पुं- यतना. जर्- जीर्ण थq. जरा- स्त्री-घडपण. जल- न- पाणी. जलण- - अग्नि. जलहर- पुं- वरसाद जलहि- - समुद्र जव- पुं- यव. जस- पुं- यश. जिम्मा- स्त्री- जिह्वा. जिव- जीवq. जीमा- स्त्री-दोरी जीव- जीवg जीव- पुं- जीव जीवाउ-न-जीवनौषध. जीविभ-न- जीवित. जीह- लाजवू जीहा- स्त्री-जिह्वा जुज्झ्- लडवू जह- अ-जेम. जुट्ठ- वि- सेवित. जहण- न- साथळ, जहा-अ-जेम जहि- अ-ज्यां जहिट्ठिल-पुं- युधिष्टिर. जहुठ्ठिल- पुं-युधिष्टिर. जा- ज. जा- पेदा थq. जाण- जाणवू. जाणु-न- साथळ जामाभर- पुं- जमाइ. जामामा- पुं- जमाइ. जामाउ-पुं- जमाइ जामाउभ-पु. जमाइ. जावय- पुं-जीतावनार. जारिच्छ-वि. जेवो. जिह-वि- मोटुं- जिण- जीत. जिण- पुं. जिन. जिणंद-पुं- जिनेन्द्र जिणवरवसह. पुं- जिनोमां उत्तम जिणहर- न-जिनमन्दिर. जिण्ण-वि-जीर्ण. जिण्हु- - जितनार. जुव-पु-युवान जुवइ- स्त्री- युवति जुवाण- पुं- युवान. जूअ• न- धूत जूर- जूर. जूह- न- यूथ, जथ्यो. जेत्तिल-वि- जेटलु. जेम् - जमवू. जोअण-न- योजन, चारगाठ. जोइसवासि- ज्योतिष्कदेव (सूर्यादि) जोगि-योगी. जोवण-न- यौवन ज्झोसिअ- वि-(भू- कृ) फेकेल झ झंख- नीसासो नाखवो. झर्- टपकवू. झवेर- पुं-विशेषनाम. झा- ध्यान करवू. झि-क्षीण थर्बु. झुणि- पुं- ध्वनि, शब्द.

·( ११ ) .. ठ ठंभ- पुं-स्तम्भ. ठड्ढ- वि- ( भू-कृ) स्तब्ध. ठा- रहेवू ठाण- न- स्थान, ठेकाj. णिन्वड्- जुईं थर्बु णिव्वर- दुःख कहे. णिवड्- नाश थवो. णिव्वा- थाक खावो. णीरव्- खावाने इच्छq णीलुन्छ- नीचे पडवू. णीहर- नीकळवू. णु+मज्ज- बेसबुं णे- लइ जवू. ण्हा- स्नान करवू. पहाण- न. स्नान, पहाविअ- पुं- हजाम. ड डंड- पुं- दंड, लाकढी. डंभ- पुं- कपट. डक्क- वि- ( भू- कृ ) डसेल. डर- वीवू, भय पामवो. डस्- डस. डसण- पुं. दांत. इह- बळवू डाह- पुं- दाह, बळवं. डिंभ- पुं- बालक डोंब. पुं. चांडाल. डोला- स्त्री- हिंडोळो. डोहल- पुं- दोहद, मनोरथ. , ढ ढंढोल- गवेपणा करवी. ढंस्- वर्तवू. ढक्क- ढांक. ईदुल्ल-गोतवू त. त-वि-ते. सइअ. वि श्रीजु. तंतुवाय- पुं. वणकर तंब-न- तांबुं. तंबोल-न- नागरवेलर्नु पान. संस-वि-वांकुं, तांसु. तक्ख- पुं- बळद. तक्खाण- पुं- बळद. तच्छ्- पातळ कर. तड- पुं- तट. तडिआ- स्त्री- विजळी. तण-न- घास. तणया- स्त्री-छोडी. तणु-न-शरीर तत्त-न-तत्व. तत्त-न- तप्त तत्थ- अ- त्यां. तत्तिल-वि- तेटलुं. तप्प- पुं- पथारी. तया- अ. त्यारे, णमो-अ- नमस्कार करवो. णर-पु. पुरुष. णवर- अ- केवल. णाण-न-ज्ञान णि+ गच्छ: निकळवू. जिल्लस्- उलसg ·( १२ ) तुसखंडण- न- फोफां खोडवा. तुसार- पुं. बरफ. तूर- न- वाजूं. तूस- वि- तुष्ट थq. तूह-न-तीर्थ. सेम-न-तेज. तेभव- दीपq. तेरह- वि- तेर, संख्या. तोड्- तोडg. तोणीर- न भा) तोण्ड- मुख. तर- तर. तर्-शक. तरंगिणी- स्त्री- नदी. तरणि- पुं- सूर्य. तरु- पुं- झाड. तरुण- पुं- युवान तल-म- तळीयु. तव- तपq तव-न-तप. तवणिज-न- सोनुं तविअ- वि- तपेलु, गरम थयेलु तस्- बी. तस- पुं-सजीव सह-अ-तेम. तहा- अ.तेम तहि- अ- त्यां. ताड्-मार ति-अ- ए प्रमाणे. ति-वि-व्रण. तिअस- पुं. देव. तिमसगणवइ- पुं- इंद्र. तिक्ख- वि. तीखें तितउ- पुं- चालणी. तित्तिर-पु-तेतर. तित्य, न- तीर्थ. तिमिर-न- अंधकार. तिसला-स्त्री-श्रीवीरनी माता तिसा-स्त्री- तृपा - तिहुअण- पुं- त्रिभुवन,विशेपनाम: तुम्ह- त्रि- तमे. तुम्हारिच्छ- वि. तमारा जेवू तुम्हेचय- वि- तमारु. तुरंगम- पुं- घोडो. तुलसी- स्त्री तुळसी.- तोल् तोळवू. थ थंभ- पुं- थांभलो. थक्क्- नीचे जq. थण- पुं-स्तन. थरहरिम-वि- कम्पेलु थव- पुं- स्तव, स्तवन थाणु-पुं- महादेव. थाम-न-घल. थावर-पु- स्थावर थिप्प- तृप्त थवु थी- स्त्री-स्त्री थीण वि- थी'. थुइ- स्त्री-स्तुति थुण- स्तुति करवी थुल्ल- वि- स्थुल. थुवअ- पुं- स्तुति करनार थू- अ- निंदावाचक. थूण- पुं- चोर. थेण- पुं. चोर. भेर-वि- स्थविर, वृद्ध थोर-वि- जाडं.

·( १३ ) द दइअव-न- दैवत. दइच्च- पुं- दैत्य दइन्न- न- गरीबपj. दइवज्ज- वि- दैवज्ञ दंढ- पुं- दंड, लाकडी. दंत- पुं- दंत. दभ- पुं- कपट. दसण-न- दर्शन. दक्षिण- पुं- डायो. दच्छ- वि- डाह्यो. दढव्वय- वि. दृढ छे व्रत जेर्नु. दया- स्त्री. दया. दयालु- पुं- दयाळु. दरिम- वि- मत्त. दवग्गि- पुं- अग्नि. दसण- पुं- दांत. दसमुह- पु. रावण. दसरह- पुं- दशरथ. दह- वि. दश. दह- पुं- कुंड. दहमुह- पुं. रावण. दा- दे. दाउ- पुं- देनार. दाढा- स्त्री- दाढ दाण-न-दान. दाणव- पु. दैत्य. दायय- वि-देनार. दाया- पुं- देनार. दायार- पुं- देनार. दार- पुं- स्त्री दारिह-न- आळस दारु• न• लाकड. दास- पुं- नोकर. दासत्तण-न- दासपj. दाह- पुं- दाह, बळवं. दाहिण- पुं- डाह्यो. दिभर- पुं- देवर. दिअह- पुं- दिवस. दिआ- अ-दिवस. दिक्खा- स्त्री-दिक्षा. दिठिआ- अ- हर्पसूचक. दिण- पुं- दिवस. दिणमणि- - सूर्य. दिण्ण- वि- [भू- कृ] दत्त, आपेलं. दित्त- वि- [मू-कृ] दीप्त. दित्ति- स्त्री- दीप्ति. दिवस- पुं- दिवस, दिवह- पुं-दिवस. दिवायर- पुं- सूर्य. दिहि- स्त्री- धृति, धैर्य. दीण-वि- क्षीण. दीव- पुं-बेट. दीह- वि- लांQ. दीहर- वि- लांबु. दु-वि-बे. दुअल्ल-न- वस्त्र दुआइ- पु- ग्राह्मण. दुइअ- वि. वीजो. दुजल- न- वस्त्र. दुंदुहि-पुं- दुंदुमि, दिव्य वार्जु. दुक्कड- न. पाप, दुप्कृत. दुक्ख• न-दुःख. दुक्खक्खय- पुं- दुःखनो क्षेय. दुगुल्ल- न. वस्त्र. दुगुंछ्- घृणा करवी दुट्ठ- वि- दुष्ट दुमा पु- आड. - - ·(१४ ) दुरायार- पुं- दुराचार. दुरिअ- न- पाप. दुवार- न- वारj. दुवालसंग-न- द्वादशांग. दुस्सउण- न-अपशुकन. धाराहय- वि-धाराधी हणायल घिठ्ठ- वि- सृष्ट. धीर-वि- धीरजवान. धुण- कंपQ, धुणवू धुरा- स्त्री-घोसरी. धूलि- स्त्री- धूळ. घेणु- स्त्री- गाय दुइ- दोवं. दुह• न-दुःख दुहाव्- दुभाव. दुहिअ- वि- दुःस्त्रित दुहिआ- स्त्री. दीकरी. देख- देखवू. देव- - देव. देवत्तण-न- देवपणुं. देवसिअ-वि-दिवस संबंधी. दोगच्च-न- दुर्गतिपणुं. दोवयण-न- द्विवचन. दोहल- पुं- मनोरथ. दह- पुं- कुंड. ध धअ- पुं. ध्वज. धंत-न- ध्वांत, अंधकार घण-न- धन, पैसो. घणवइ- पुं- धनपति, शेठ. घणु. न- धनुष्य. धणुह- न- घनुप्य. धन्न-न- धान्य. धम्म- पुं- धर्म. धम्मसारहि- पुं-धर्मसारथि. धर- धारण- करवू. धरणिधरवइ- पुं- चक्रवर्ती, मेरु. धरा- स्त्री- पृथ्वी. धा- दोडवु. घाइ- स्त्री- धात्री. न न- अ-निपेध, नहि. नई-स्त्री- नदी. नंदण- पुं-दीकरो. नच्च- नाचवू. नट्- नाचवू. नडी- स्त्री- नटी, सूत्रधारनी स्त नणंदा- स्त्री- नणंद. नमुक्कार- पुं- नमस्कारः नमो- अ-नमस्कार. नमोक्कार- पुं- नमस्कार. नय-पुं- नग, पर्वत. नयण- पु- आंख. नयर-न- नगर, शहेर. नयरी- स्त्री- नगरी नर- पुं-पुरुष नरय-पु-नरक. नरवइ-पुं- राजा. नरिद- पुं- राजा. नलिणी- स्त्री कमलिनी. नव- नमवं. नव-वि. नव नवणीअ-न-माखण. नवरि- अ- किन्तु. नव्वल्ल- वि- नवं. नस्सू- नाश थवो.

·१५ ) नह-पु-नख. नह-न-आकाश. नाम- पुं-न्याय. नाडय-न-नाटक. नाण. न.ज्ञान. नातपुत्त-पु- महावीरदेव. नाम-न- नाम. नायव्व-वि-जाणवा योग्य. नारइअ-पु. नारवानो जीव. नारी- स्त्री- स्त्री नावा- स्त्री- नाव नाह-पु-नाथ. निअ- जोवं. निआणबंधन-न-निआणु बांधवू निंद्- निंदवं. निव- पुंलिवडो. निग्गह- पुं-निग्रह. निच्च-अ- हमेशां. निच्चल-पुं- निश्चल. निच्छूट- वि- फेंकेल. नि+ज्झा- जोवु. निण्ण-वि-नीचुं. निण्णय- पुं- निर्णय. निण्णया- स्त्री- नदी. निहलिअ-वि-खंडित. नि+हा- निद्रा करवी. निद्दा- स्त्री-निद्रा. नि+प्पज्-निपजवु. निप्पिह- वि- निस्पृह. निप्फाच-पुं- वाल (मानविशेप). निमित्तमित्त-वि-निमित्तमात्र नि+मिल्ल- मींचावं. निम्म- करवं. निम्मिअ- वि-करेलु. निरप्प- उभा रहेवु. निरुवम-वि- अनुपम. निव-पु-राजा. निवइ- पु- राजा. नि+वट्- निवर्त. नि+वड्- पडवू नि+व्वल्- निपजबु. निलंछण-न-निल छन. निसंस- पुं- क्रूर. निसा- स्त्री- रात. निसिम-वि- तीक्ष्ण, निसिमर-पु- चद्र. निसुट्ट- वि- नीचे पाडेल. नि + हर- झाडे फरवू निहाण-न-भंडार. निहि- पुं- समुद्र. निहस-पु-कसोटी. नीसास- पुं- निश्वास नेअ- वि-ज्ञेय. नेउर-न- झांझर. नेड- पुं- मालो नेम-नि- अडधु. नेरइअ- पुं- नारकीनो जीव. नेवत्थ-न- नेपथ्य. नेह- पुं- स्नेह प प+ आव्- पामवं. पइ- पुं- स्वामी. प+ इक्व- जोg. पइहा- स्त्री प्रतिष्टा. पइण्णा- स्त्री- प्रतिज्ञा. पईव- पुं- दीवो. पउत्ति- स्त्री- प्रवृत्ति.

·( १६ ) . पउम-न-कमळ. पउर-वि-नगर संबंधि पउर-वि-वणं. पउरिस-न- पुरुषार्थ. पउल्- रांधवू पंक- पुं- कीचड. पंग-ग्रहण कर. पंगुल- वि-पांगलो. पंच-वि- पांच. पंचमी- स्त्री-पांचमी. पंडव- पुं- पांडव. पंडित्त-न-पांडित्य. पंति-स्त्री-श्रेणी. पंथ- पुं- रस्तो. पक्क-वि-पाकेल. पक्ख- पुं- पक्ष. पञ्चप-पुं- विश्वास. पचार- ठपको देवो. पच्छा- अ. पाछळ. . पण्ण-न- पांदई. पण्णरह- वि- पंदर. पण्ह- पुं. प्रश्न. पण्हा- स्त्री-प्रश्न. पणाम- पुं- नमस्कार. पणिहाण- न- ध्यान पत्तल-न- पतरावल. पत्तेयं-अ-प्रत्येक. परथ्- प्रार्थq. प+ दा- देवू. पनत्त- वि-प्रज्ञप्त. पम्ह-न- पांपण. पम्हुछ- वि- नाशेल. प+ मज्ज- साफ करवु. पमया- स्त्री-स्त्री. पमाय- पुं-प्रमाद. पयर- पुं-समूह. पयल्ल्- शिथिल थq. पया-स्त्री. प्रजा. पयावइ-पु- ग्रह्मा. प + यास्- प्रकाशवं. पर-वि-बीजु. परक- वि. पारकुं. परत्थकरण- न- परोपकार परयण- पुं-परजन. पराभव- पुं-पराजय. परामरिस- पुं- विचार. परि + अट्- भमकुं परिक्व- पारखg. परि + गेण्ड्- परिग्रह करवो. परिहा- स्त्री-प्रतिष्ठा. परि + णे. परणq. परिवस्- रहेg परिवार पुं- परिवार, पट्टण-न- नगर. पड्- पडवू. । पड- पुं- पट, वस्त्र. पडसुआ- स्त्री- पडघो. पडह- पुं- पटह, ढोल. पढाया-स्त्री-धजा.. पडि+कम्- पार्छ हठq. पडिक्ख्- वाटजोवी. पडिबिंब- पुं- मूर्ति. पडिमा- स्त्री- प्रतिमा. पढिवआ- स्त्री- पडवो. पडिसा- शांत थq. पडि+हा प्रतिभान थ. पढम- वि- पहेलं. पण्ण- पुं- डाहो. ) .

·( १७ ) है परिसह- पुं- परिपह परिसास्- शांत करवू परी- फेंक परोवयार-पुं परोपकार पलक्ख- पु. पीपळो पलालपूल- पुं- घासनो पूळो. पालीव्- दीपवृं पलोमन्त-वि-जोतो. पल्लाण-न- पलाण पल्लोट्ट-वि- फेंकेल. पल्लोड्ड्- पाछा आवg. पल्हत्थ- वि- फेंकेल. पवण- पुं- पवन पवासु- पुं- मुसाफर. पवाह पुं-प्रवाह. प+विस्. प्रवेश, पेसवं. पवेस- पुं-प्रवेश करवो. प+संस्- प्रसंश पसंसा-स्त्री-प्रशंसा. प+सर्- फेलावू. पसर पुं- फेलाव. पह- पुं- मार्ग. प+हर् मारवं. पहा- स्त्री- कांति. पहिभ- - वटेमागे. पहुअत्तण- न- सामर्थ्य पहुप्प- समर्थ थवु. पाइक्क- पु- पळो पाउस- पुं. वर्षा ऋतु. पाढिएक- अ. प्रत्येक पाडिक्क. अ. प्रत्येक. पाडिवआ. स्त्री. पडवो. पाडिवया. स्त्री-पढवो. पाणाइवाय- पु-हिमा. पाणि- पुं-हाथ. पाणिअ-न- पाणी. पामिवाह- पु-हिंसा. पाय- पुं- पग. पायच्छित्त-न-प्रायश्चित्त. पायार- पुं- किल्लो. पार- पुं- किल्लो पारक- वि-पारकुं. पारितोसिअ- न- इनाम. पारेवभ- पुं- पाने. पाल्- रक्षण करवु. पाव-म-पाप. पावपबंध-डे-पापनी रचना. पावा- पुं- मुसाफर- पास्- देसवू. पास-न- पड. पास-पुं- पासो पाहाण-हुं-पापाण, पाहिज्ज-न- भातुं. पिअर-गु- पिता. पिभा- पुं-पिता. पिस- पुं-पिता पितसिआ-स्त्री- फह. पिक्क-वि- पाकेल. पिज्ज- पी. पिधं- अ- जूढुं- पिलोस- मु- बलबुं. पिव- अ- पेठे. पिवासा-स्त्री-पीवानी इच्छा. पिलल्ल-पु- पिशाच पिह-स- जूहूं. पिहुल- वि- पहोळं. पीभल. न. पीतल. पीह- स्त्री- प्रीति. ----------- ·पोप्फल-न- सोपारी. फ फंस्- अडकवू. फग्गुण- पुं- फाल्गुन, फागण मास. फणस- पुं- फणस. फरिस- स्पर्श करवो. फल्- फळ, फल-न- फळ फलविवाअ- पुं- परिणाम. फलिह- पुं- स्फटिक. फास- स्पश करवो फुट्- स्फट थq. फुड- वि- स्फुट. पीड्- पीढq. पीलु- पुं-पील. पुंछ-न- पूछई. पुच्छ्- पुछ, पुच्छ-न- पुछडं. पुन्छ- साफ कर. पुट्ठ- वि-पुष्ट. पुढवि-स्त्री- जमीन. पुण- पवित्र कर. पुण-अ- फरीने पुण्ण- न-पुण्य. पुत्तलिआ- स्त्री-पुतळी. पुत्त- पुं- पुत्र. पुत्थय- न. पुस्तक. पुधं- अ- जुदूं. पुप्फ. न. पुप्प, फूल पुफ्फिआ- स्त्री- फइ. पुर- न. नगर. पुरा- अ- पहेला. पुरिम- वि. पूर्व. पुरिस- पु. पुरुष पुलोमी- स्त्री- इंद्राणी. पुन्ध- वि-पूर्व. पुवुपण्ण- वि- पूर्वे थयेलं. पूअण- न- पूजा. पूर- पूर. पूस्- पुष्ट थq. पूस- पुं-सूर्य. पूसाण- पुं- सूर्य. पेज्ज- वि.पीवा योग्य. व घइल्ल- पुं. घळद. बध्- बांधवं. पंधु- पुं- भाइ. भव्वय-न- ब्रह्मचर्य. घजस-वि- वाह. वप्पीह- पुं- चातक. घम्ह- पुं- ब्रह्मा. घम्हचेर-न- ब्रह्मचर्य. यम्हण- पुं- ब्राह्मण. बम्हाण- पुं-ब्रह्मा. वरिह-न- पीछु. बल-न-लश्कर घहिणी- स्त्री- बहेन. घहिर- पुं- वहेरो. वहेढअ- न- बहेडु. वाण- पुं- बाण. बार-न-द्वार. पोक्खर- न- तलाव. पोग्गल-न- पुल पोग्गलक्खेव-पु-कांकरानुं फेकबुं पोत्यय-न- पुस्तक.

·( १९ ) यारसविह- वि. बारजातनो. वारह-वि- बार. वाला- स्त्री- बालकी. घाहा-स्त्री- हाथ. बाहिरं- अ- बहार. बाहु- पुं- हाथ बाहुबलि- पुं- विशेषनाम. बिठण- वि- बम'. बिन्दु- पुं- बिन्दु. बिराली- स्त्री-बिलाडी विहस्सइ- पुं- बृहस्पति. बीभ-वि-बीजु बाह- बी. बुज्झ्- जाण. बुड्ड्- डूबg. बुद्ध- पुं- वुद्धदेव. वुह- - पंडित. बुहप्फइ- पु- बृहस्पति. बोज्ज्- डर. बोर- न- बोर बोरी- स्त्री-बोरडी. घोल्ल्- बोलवू. बोलीण- वि- गयेखें. बोह- -ज्ञान. वोहि-न- सम्यक्त्व भत्त- पुं- ओदन. भत्ता- पुं- स्वामी भत्तार- पुं- स्वामी. भत्तु- पुं- स्वामी. भम्- मम. भमड्- भम. भमाड्- भमाढवं. भय-न- भय, वीक. भरहेसर- पुं- भरतेश्वर चक्रवर्ती. भव-पु- संसार. भवनिव्वेभ- पु. भवथी वैराग्य. भवसायर- पुं- भवसमुद्. भविम- वि- सुंदर. भा- दीपवं. भाअ- पुं- भाग. भाउ- पुं- भाइ. भागि-वि- भागवाळो. भाण- न- भाणु, भाजन. भाणु- पुं- सूर्य भाणु- पुं- किरण. भामिणी- स्त्री-स्त्री. भायर- पुं- भाइ. भाया- पुं- भाइ. भार- पुं- भार भारवह- पुं- मजूर. ..भारह- न. भरतखंड. भासण-न- भापण. भिउडी- स्त्री-भ्रकुटी. भिंद्-भेद,. भिच- पुं- नोकर. भिस्- शोभq. भीरु-वि-बीकण. भुअगवइ-पुं-शेपनाग भुइ- स्त्री-नोकरी. भ भइरव- पुं- भैरव. भक्ख्- भक्षण करवं. भग- पुं-ज्ञान. भगवई- स्त्री- भगवती. भगवंत- पु- परमात्मा. मज्जा- स्त्री. भार्या. भम्ज- भांगवं Amit:-- -------- ------ ·( २० ) मुक्क- भसधुं. भुवण- न- जगत् भूअ- वि- थयेटु. भूमि- स्त्री- पृथ्वी. भूसण- न- घरेणु. भोअण- न. भोजन. म मह- स्त्री-बुद्धि. मल-वि. नरम मवण-न-मौन. मउलि- पु- मुकुट, मऊह- पुं- किरण. मंगल-न-मंगल. मगलविजय- पुं- विशेषनाम मंजर-बिलाढो. मंदुक्छ- पुं- देडको. मंतु- पुं- अपराधः मंथण- पु- रवायो.. मल-न-मांस. मसल- वि- पुष्टः मग-पु- मार्ग मग्मण- पुं-मागण, पाण. सग्गसिर-पुं- मागशर मास, सच्च- उन्माद करबो. मच्च-पुं-मृत्यु. मण्छ- पुं-माछलु- मच्छर-पुं- मत्सर. मष्टिा-स्त्री-माखी. मात-साफ कर मनाया- स्त्री-मर्यादा सज्झ-वि. मध्य मज्झन-न- मध्याह्न मनिझम-वि. मध्यम मणंसि-पु. मनस्वी. मणंसिणी- स्त्री-मनस्विनी. मण्- मान. मण- न-मन मणहर-वि- सारं. मणि- पुं- मणि. मगिलाल- पुं-विशेष नाम. मणुअ-पुं-माणस मणूस- पुं-माणस. मणोज-वि- सुदर मत्तंड- पुं- सूर्य. मत्थय-न-माथु. मत्थु-न-साथवो. मन्नु- पुं-क्रोध. मम्म. न- मर्म. मय- पुं- मृग मय- वि-मरेलु. मयमंडण-न- मुडदाने घरेणु. मयरंद- पुं- मकरंद. मयारि- पुं- सिंह मयिंदविजय-पु विशेष नाम. मरगय-न- सरकतमणि, मरिस्- सहवं मरुदेवा- स्त्री-पेला जिननीमाता मल्- मर्दन करवु. मसाण-ल-मसाण. महमद- गंधनु फेला. महायस- वि. मोटायशवालु. महाविज्जा- स्त्री-मोटीविद्या. महिलायण- पु. स्त्रीलोक. महिवाल- पुं- राजा. महिस-पु. पाडो. महीरुह- पु- झाढ. महू-न- मध, सथः ·( २१ ) ! मर- हासथी विकस. मुरुक्ख- पुं- मूर्ख. मुसा- अ- जूडं. 'मुसावाय-पु- जूठं बोलयु. मुसुमुर्- छेदबुं. मुह-न- मुख. मूसअ- पुं- उंदर. मूसा- अ- जूछ. मूसावाय- पुं- जूडं बोलq. मेइणी- स्त्री- पृथ्वी मेरा- स्त्री- मर्यादा. मेल- पुं- मेळो. मेल्ल्- मेळवतुं मेलव- मेळवq. मेह- पुं- वरसाद. मेहुण-न- मैथुन. मायंद-पु. माअरा- स्त्री- देवी. माआ- स्त्री- देवी. माआ- स्त्री-माता माइं- अ- निषेध सूचक. माउ- स्त्री- माता माउ- स्त्री- देवी माउक-न-कोमळता माउसिआ- स्त्री- माशी. माण- पु- अहंकार. माणस-न-मन. मामी- स्त्री. मामी. आंबो. माया- स्त्री-कपट. माला स्त्री. माळा. मास- पुं- महिनो. मास- न- मांस. माह- पुं- माघ मास. मिच्छा- अ- खोटुं. मित्त-न-मित्र. मित्ती- स्त्री- मैत्री. मिला- करमा मिलिच्छ- पु. म्लेच्छ. मुइग- पुं- मृदग. मुक्क- वि-मुक्त. मुक्ख-पु-मोक्ष. मुख- पुं- मूर्ख. मुज्म्- मुझाबु मुणाल- पुं- कमलना नाळनो तंतु. मुणि- पुं- मुनि मुणिवइ- पुं- मुनिराज. मुत्त- वि- मुक्त मुत्ताहल- न- मुक्ताफल. मुद्ध-न- माधुं. मुद्धाण- न. माधु, मोड-पुं- मुण्ड मोग्गर- पुं- मुद्र. मा मोत्था-स्त्री-मोथ. मोर- पुं- मोर मोरउल्ला- अ-व्यर्थ मोल्ल-न-किमत मोसा- अ- जूढुं. मोसावाय- पु- जूठं बोलj. रंध-न- काj. रक्ख्- पाळवु. रक्खण- न- पाळवू रज्ज-न- राज्य. रज्ज-न-दोरी. रत्ती-स्त्री. रात्री. रम्प- पातलं करवं. रमण- पुं-पति.

·( २२ ) रमणी- स्त्री-स्त्री. रमा- स्त्री-स्त्री. रम्म- वि-सुंदर. रयण-न- रतन. रयणी. स्त्री- रात्री. रयय-न-रूपु रवि-पु- सूर्य. रसच्चाय- पुं. रसत्याग. रासिंद- पुं- पारो राइअ. वि. रात्रिसंबंधी. राइक- वि- राजान. राइव-न-कमळ. राउल- न. राजकुल. राणी. स्त्री-राणी. राया- पुं- राजा. रायाण- पुं. राजा. राहु- पुं- राहु. रिम-प्रवेश करवो. रिक्ख-न- नक्षत्र. रिद्धि- स्त्री- धन. ल लउड- न. लाकडी. लक्ख् जोवू. लक्ख- न-लाख (संख्या). लग्ग- लागचुं. लच्छी- स्त्री- लक्ष्मी. लज्ज्- लाजवू लज्जा-स्त्री- लाज. लड्- मेलवq. लहुअ- वि- नानु. लहुवी- स्त्री-नानी. लाज- स्त्री-तुंबडी. लांगूल- न- पूछडं. लाह- पुं-लाभ. लिम्प-लेपq. लिला- स्त्री-क्रीडा. लिङ्- लखवू लिङ्- चाटर्बु लुअ- वि- कापलं. लुग्ग- वि- रोगी. लण्- कापवू लुइ- साफ कर, ले- ग्रहण करवू लेहा- स्त्री- रेखा. लोभ- पुं-लोक. लोअग्ग-न- मोक्ष लोअप्पिय वि. लोकप्रिय. लोट- सू. लोण-न- मीठं. लोह- पुं- लोभ. लोहसिला- स्त्री- लोढानी शिला. ल्हिक- वि- नासेलु रिवु- पुं- शत्रु रिसि- पुं- ऋपि. रुइर-वि- सारं. रुट्-रोवं रुभ-रोक. रुक्ख- पुं- झाड रुण्ण-न- रुदन. रुप्प- न- रूपु. रुप्पिणी- स्त्री- कृष्णनी स्त्री. रुव- रोवु रोष करवो. रेह- शोभ रोगिल्ल- वि. रोगवाळ.

·( २३ ) व व-अ- अथवा. वन्द्वमाण- पुं- विशेषनाम. वद्धाव- वधावq. वम्मिअ- न-राफडो. वय्- बोलवू वय-न- उमर. वयंस- पुं मित्र. वयण-न- मुख. वयण.न-वचन. वरिस्- वरसवं वलग्ग- चडवू. वलहि- स्त्री- नगरीनुं नाम, (वळा) वसंत पुं- वसंत वस्- रहेवं. वअ- न व्रत. वइक्कंत- वि- व्यतिक्रांत. वइदम- पुं- वैदर्भ. वहर-न-वज्र. वहर-न-वैर. वइसाह- पुं- वैशाख. वंक- वि- वांकु वंच्- ठग वंचण- न- उगवू वंछा- स्त्री- इच्छा छिम- न इच्छेखें. वंजर- पुं. विलाडो वंद्-वांदवु वंदणिज- वि- वंदनीय. वंस- पुं- वंश. वग्घ- पु- व्याघ्र. वग्गोल- वागोलQ. वच्च- जq. वच्छ- पुं- वत्स. वच्छ- न-छाती. वज्ज- वर्जQ वज-न-वज्र. वटू- वर्तवं. चट्टमाण- वि- वर्तमान. चढ- पुं- वढ वडवड्- विलपवू वढ्- वध वण-न-वन. वणस्सइ- पुं-झाड वण्ण- पुं-वर्ण. वत्य-न-वस्त्र, वत्ता- स्त्री. वार्ता. वसहि स्त्री- घर. वसुधरा- स्त्री पृथ्वी. वसु-न-धन. वह्- वहन कर. वह- पुं- पीठ. वहुत्त- वि-घj. वहू- स्त्री- वहू. वा- वायूँ वा. अ. अथवा. वाइम-वि- वचनसंबंधी. वाऊल- पुं- पवनसमूह. वाणर- पुं. वानरो वाया. स्त्री- चाचा. वारण- पुं- हाथी. वारि-न- पाणी, वावम्फ्- इच्छq. वावर- वापर. वाची- स्त्री- चाव. वास- पुं- वास. वासर- पुं-दिवस. वाहि- पु- व्याधि. .

·( २४ । चाहित्त- वि. वोलेटु. विभट्टछउम- वि निष्कपट विअनु- वि.विकट. विअण- न-पंखो. विभणा- स्त्री- वेदना. विआण- न- चंदरवो वि+आन्- व्यापवू विछिअ- पुं- विछि वि+क्किण- विक्रय करवो. विग्गह- पुं- शरीर. विग्घ- पुं. विन. विजयधम्मसूरि- पुं- विशेषनाम. विज- पुं- वैद्य. विजथि- पुं- विद्यार्थी. विज्जालय- ज-विधालय. विजु-स्त्री-विजली विज्जुला- स्त्री- विजली. विज्म- - विंध्याचल विड्डा- स्त्री- लजा. विढन्त- वि- पेदा करतुं. विढ- पेदा करवू. विणय- पुं- विनय. विणा- अ-विना. विण्दु- - विष्णु. वित्त-न-धन. वित्थर- पुं- विस्तार. विदेह- - महाविदेहक्षेत्र. विदुम- पु- परवाळ. विदुह- पु. देव विमाणवालि-पुं- चैमानिकदेव. विम्हय- पुं- विस्मय विम्हर- पुं- भूलवू विर्- व्याकुल थर्बु विरमण- म- अटकवू विरमाल्- वाटजोवी. विराहणा- स्त्री-विराधना. विलय- पुं- नाश विव? वि- वर्तवं विवणी- स्त्री- बजार. विवरीअपरूवणा- स्त्री- खोटुं कहे, वि+वड्- परणq विवाह पुं- विवाह विसढ-वि-विषम. विसस-वि-विपम. विसहर- पु- सर्प विसाय- पुं- खेद. विसारय- पुं- विद्वान. विहंग- पुं- पक्षी वि+हर- विहर विहल-वि-विफल. विहिकय-वि- भाग्य करेलु विहीर- वाट जोवी विहु- पुं- चंद्र. विहूण- वि- विहीन. वीणा- स्त्री- वीणा. वीर- पुं- वीर वीसर- भूलवु वीसा- स्त्री-वीश. वीसास- पु- विश्वास. चुद-न- समूह. बुड्ढ- वि- वृद्ध. बुड्ढि- स्त्री- वृद्धि वृत्तत-पु- समाचार. वुन्दारय-पु- देव. वेभ- पुं- वेग. येल्- वींटर्बु वि+रम् - अटकवु.

·( २५ ) वेणु-पुं- वसिढो वैयावच्च-न- वैयावृत्य वेर-न-वैर वेरग्ग-न-वैराग्य. वेरुलिस-न- रत्नविशेष. वेल्ल्- रमवू. वेव- कंपq. वोल्- जq. वोसट्ट- वि- फूलेलं. वो+सिर्- छोढीदेवु सं+दिस्- संदेशो कहेवो. संदेस- पुं- सदेशो. सदेह- पुं- शंका. संदोह- पुं- समूह. संपइ- अ-संप्रति. सं+पज्ज्- थर्बु संभाव-संभावना करवी. संभु-पुं-शिव. सं+मिल्ल्- मळवू संमुह-वि-सामुं. सं+वढ्द्- वध. संसार- पुं- संसार. सक- पुं- इन्द्र सक्कार- पुं-संस्कार, सत्कार. सग्ग- पुं-सर्ग. सच्च-वि- सत्य. स स- पुं-ते सज्ज्- तैयार थ. । स- पुं- कृतरो सह-अ-सदा. सइन्न-न- सैन्य. सई- स्त्री- इन्द्राणी. सउह-न- महेल. संक्- शंका करवी. संकली- स्त्री- सांकळ. संकिपण- वि- सांकडु. संख-पु-शंख. संग- पुं- संग. संघार पुं. संहार. सझा- स्त्री-संध्या. संठाण- न- संस्थान, आकार संढ- पुं- नपुंसक. संत-वि. विद्यमान सत-वि-शांत स+तप्प्- संतपq. संति-स्त्री-शांति संतिगर-वि-शांतिकरनार. संथुभ- वि-संस्तुत सज्झाय- पुं- स्वाध्याय. सडा- स्त्री. सटा. सढ़- पुं- श्राद्ध, श्रावक. सड्ढा- स्त्री- श्रद्धा. सढ- पुं- लुच्चो. सणिभं- अ-धीमे. सणिच्छर- पुं- शनैश्चर. सण्णा- स्त्री-संज्ञा, सण्ह- वि-सूक्ष्म. सत्त-पुं-जीव. सत्त. वि-सात. सत्तरह वि. सत्तर सत्ता- स्त्री-सत्ता. सत्ति- स्त्री शक्ति. सत्तु- - शत्रु. सत्तुंजय- वि- शत्रुजय. सह- पुं- शब्द. संदण- पु. रथ.

·२६) . सलह-इलाधा करवी. सलाहा- स्त्री-श्लाघा. सलिलरासि- पुं- समुद्र. - - सव्व- वि-सर्व सवण-न-कान.. सवह- पुं- सोगन. सव्वत्थ-अ- सर्वत्र, वधे. सव्वरी- स्त्री-रात्री. सम्वविणासण- वि- सर्वनो नाश करनार. ससहर- पुं- चन्द्र. ससा- स्त्री- बहेन. ससि- पुं- चन्द्र सदह- श्रद्धा करवी. सद्धा- स्त्री- श्रद्धा सनाम्- आदर. सप्प- पुं-सर्प. सप्पि-न-धी.. सम-वि- सर्व. समण- पुं- साधु. समणु+जाण्- आज्ञा,देवी.. समत्त- वि-समस्त. समथिअ. वि. करेलुं. समरंगण- न. रणक्षेत्र. समर- न-युद्ध.. समव+सर्- आवर्गा समागय- वि- समागत, आवेलुं. समा+चर्- आचर समाण- समाप्त कर समाव- समाप्त कर समुद-पु- समुद्र. सम्म• न- सुख. सम्मदिहि- पुं- सम्यग्दृष्टि. सयंभु-पुं- शिव. सयढ- न- शकट, गाडं. सयण- पु. स्वजन सयडुत्तं- अ- सोवार. सया- अ- हमेशा सर- पुं- कामदेव. सर- पु. बाण. सरस- - शरद ऋतु सरयरवि- पुं- शरदऋतुनो सूर्य सरयससि-पु. शरदनो चन्द्र सररह-न- कमळ. सरस्लाई- स्त्री-सरस्वती देवी सरिआ स्त्री- नदी सरीर-न- शरीर. - . सह- शोभवं सह- सहन कर.. सह- अ. साथे. सहसागार-- सहसाकार. सहा- स्त्री- सभा. सही- स्त्री- मित्र सहोभर- पुं- भाइ. साउ- वि- स्वादु. साडी- स्त्री- साडी. साण- पुं-फूतरो. साणु-न- शिखर. साम- वि- श्याम. सामग्ग- चौटवू. सामाइअ- न- सामायिक. सामिद्धि- स्त्री- समृद्धि. सार्- प्रहार करवो. सारमेय- पु- कृतरो. सारहि-पुं-सारथि. सारिआ- स्त्री मेना. साला- स्त्री- शाला, सालि- पुं- चोखा 1 ·( २७ ) साव- पुं- शाप- सावअ- पुं- श्रावक. सावगधम्म- पुं-श्रावकधर्म, सास-पुं- श्वास. सासू-स्त्री-सासू साह्- कहेवू, साधq सिम- वि- श्वेत, धोडं सिआवाय- पुं- स्याद्वाद. सिआल- पुं- शृगाल सिग-न-शिखर, शिंगटुं. सिंगार- पु. शृगार. सिंघ- पु- सिह सिघासण पुं. सिंहासन. सिच् सिंच, सिदूर-न- सिदोर. सिंधव- वि- सैंधव, सिन्धमा थयेल. सिधु-पु. समुद्र सिंप्- सिंचवु. सिक्ख- शीखवू सिक्खा- स्त्री- शिक्षा सिज्झ्- सिद्धथवु. सिणिद्ध- वि-स्निग्ध. सिणेह- पु- स्नेह. मिद्धसेण- पुं- एक जैन महाकवि. सिद्धि- स्त्री- सिद्धि सिन्न-न-सैन्य. सिप्पि- पुं- कारीगर. सिम-वि- सर्व. सिमिण- पुं-स्वम. सिर्- धनावq. सिर- न- माधुं. मिरिस-न- शिरीप. सिरी- स्त्री- श्री, लक्ष्मी. सिरीकना- स्त्री- नाम, (श्रीकांता) सिलिम्ह- पु- श्लेप्मा. सिलेस्- चोटवू सिलोग-पु- श्लोक सिवि-न-कल्याण. सिवा- स्त्री-पार्वती. सिविण-पु- स्वप्न. सिन्व्- सिववं. सिह- स्पृहा करवी सिहरि- पुं- पहाड. सिहा- स्त्री-शिखा सिहि- पुं- अग्नि. सिहु-न- दारु सीभर-न- जलबिन्दु. सीलाड्ढ- वि- शीलयुक्त. सीस-पु-शिष्य सीह- पुं-सिंह सीहर-न- जलविन्दु सुअ-न- सिद्धांत. सुइ-वि-पवित्र. सुई. स्त्री- सोय. सुंदेर- न- सौन्दर्य सुकम्म- पुं- सारां कर्म वालो. सुकम्माण- पुं- सारा कर्म वालो. सुग्गइ- स्त्री. सुगति. सुट्ट- अ- सारीरीते सण- सांभळवु. सुण्ह- वि- सूक्ष्म. सुण्हा- स्त्री-पुत्रवधू. सुण्डा- स्वी- गलकवल. सुदृ- - शूद्र. सुद्ध- वि- शुद्ध. सुन्दोमणि- पुं- युद्ध. सुन्न- वि- शून्य सुन्नरपण-न-निर्जन रण .

·( २८ ) ह. हंस- पुं- हंस. हक्क- निषेध. हण्- हणवू हण- सांभळवू हणुमंत- पुं- हनूमान् हत्थ- पुं हाथ. हत्थि- पु. हाथी. हय-पु- घोडो. हर- महादेव. सुपइटिअ- न- नगरनु नाम. ( सुप्रतिष्ठित ) सुमर- यादकरवू.. सुमिण- पु- स्वप्न. समेरु-पु- मेरुपर्वत. सुर-पु- देव. सुरविंदवद- वि- देवपूज्य सुरूव- वि- सारा रूप वाळो. सुव्- सुइ जq. सुवट्टिअ- वि- सारं. सवण्ण- न- सोनुं. सुविहि- पुं- नर्वमा जिननुं नाम. सुह-न-सुख सुह- वि- शुभ सुहि- वि- सुधी. सुहिम- वि- सुखी. सुहुम- वि- सूक्ष्म. सूरि- पुं- आचार्य. सूस्- सूका. सेअ-पु-परसेवो. सेम-वि- श्वेत. सेअवर-पु- श्वेताम्बर. सेजा- स्त्री- शय्या. सेणा- स्त्री- सेना सेय-न-कल्याण सेर- वि- विकस्वर सेव्- सेवबु सोण-वि- लाल. सोमाल वि- सुवालु. सोलस- वि- सोळ. (सख्या) सोलु- रांधवं. सोन्- सूर्बु. सोहा- स्त्री- शोभा. +- हरगोविंद- पु- विशेष नाम. हरडई- स्त्री- हरडे. हरि- पुं- चोर. हरिअद-पु-हरिश्चन्द्र. हरिआल- पुं- हडताल. हरिणी- स्त्री- हरणी हरिस्- हरखवू हलही- स्त्री- हळदर. हलुअ- वि-हळवं. हा- तजवं. हार- पुं- हार हिंगुल-न-हिंगळो. हिअ-न-हित हिट्ठ- वि- हृष्ट. हिम-न- बरफ. हिरी- स्त्री- लज्जा. हीर-पु-शकर. हीसमण-न- घोडार्नु हणहणवू. - हुण्- होम हुव्- थQ हेतु- वि- नीचे. हो- थर्बु ·शुद्धिपत्रकम् । पृ प ४ २५ ज़ि 4 2 ३ खेतर पृ. पं. अशुद. शुद्ध. अशुद्ध शुद्ध २ ८ वचम वचन ५६ २२ गरुणो गुरुणो ३ १० वीवं पी. ६० १० विर विरअ, विरय- ४ १२ मि देक्खेमि ६१ २ चउदह चरहह, चउदह- ४ १४ अत्यि पडसि १ नाना णा ' ना ४ १६ झो छज्ज ६५ १० अरीहन्तं अरिहन्तं ४ १७ सि जमामि ३ बोलवु, बोलवू, म्हि ६७ १४ अल्लिड् अभिड् ४ २६ झो म्हो ३ भाभी. पुत्रवधू ह्म ६९ ११ भाभीने माताने शरीर ७ वींजणो, वींजणो, १९ २३ रुक्ख रुक्ख २ वाल वाल - ૨ २ कपट कपाट ( प्रमाणनु नाम) २२ २१ आव्यो आव्यु ७७ ११ विणहिहिति। णिवहिहिति। गेह-घर. १८ वाल प्रमाण वाल अने २६ विणा ७९ १२ पच्चों पच्चय, पच्चअ- २९ २० बह्मण बम्हण ८० २० मच्चुओ मच्चुओ घोडा,घोडय ८५ १७ बौद्धवढे मूर्खवढे ३१ २० चोर- चोर- ८७ ५ वोलीण वोलीण ३२ २ बाणा चम्हणा ८८ २४ रुक्खाई रुक्खाइ जणे- गच्छह हि देक्खिजन्ति । ३२ ३ वीयरायं वीभराय ३ सुवन्नं सुवणं उघह. १०२ १५ कंटय कटअ, कंटय. २४ अकरात अकारांत २ सिरिस- सिरीस- ९ वह्मणा बम्हणा ११३ ६ बहेढअ- वहेढअ,बहेडय. ३ सूर्य वढे दिवस ५१४ १७ सिरिमस्साहारो सिरी- शोभेछे. सस्स हारो बोल, योल्लेहि ११९ १७ खेतमा खेतरमा ४७ १७ चपार्नु मोगरान १२१ ५ दु स्व. दु.व. १९ २१ चंपाना मोगराना १२६ धन्यू ७ न्हाण पहाणं ८ विना ३ घोडा " on m mm ३ गच्छति ६ संघति " m m २ वोह ९ वन्धू ·कोशशुद्धिः। तणु- स्त्री- १५ पृ- अशुद्ध शुद्ध २ अल्लिड्- मेळवq. अभिड्- मळवू. ६ कुपल- न- कमंडल कुंपळ- न- कली गव्म-न- गव्भ- पुं- ९ छाही- स्त्री- कान्ति. छाही- स्त्री- छाया. तणु- न- नारइअ- पु-नारवानोजीव नारइअ- पुं- नारकीनोजीव. निआणवंधन- न- निआणबंधण-न- १५ निम्ब-पुं-लिंवडो. निम्ब- पुं-लिंवडो १५ निप्फाव-पु-वाल[मानविशेप] निप्फाव- पुं- वाल १८ फरिस- फरिस्- फास- स्पश करवो. २२ रुट्- रुंट- २२ रुभ- रंभ- २७ सिवि-न- सिव- न. २७ सीलाड्ढ-वि- २७ सिरिस-न- सिरीस-न- फास्- स्पर्श करवो. सीलड्ढ- वि. J ·श्रीयशोविजयजैनग्रन्थमाला मां आजसुधी छपाइने प्रकाशित थएला ग्रन्थो नुं सूचीपत्र । - ०-८-० १. प्रमाणनयतत्वालोकालङ्कार-मूल श्रीवादिदेवसूरि ०-८-० २. हैमलिङ्गानुशासन-श्रीहेमचन्द्रसूरि ०-५-० ३. सिद्धहेमशब्दानुशासन-लघुवृत्तिसहित ३-०-० ४. गुर्वावलि-मुनिसुन्दरसूरिरचित वीजी आवृत्ति ०-४-० ५. रत्नाकरावतारिका-वे परिच्छेद टि. पं. सहित .१-०-० ६. सिद्धहेमशब्दानुशासन-मूलमात्र ०-५-० ७. स्तोत्रसंग्रह-भाग-१ सीलीक मां नथी ०-६-० ८. मुद्रितकुमुदचन्द्रप्रकरण-श्रावक यशश्चन्द्रकृत ९. स्तोत्रसंग्रह-भाग-२ सीलीक मां नथी १-०-० १०. क्रियारत्नसमुच्चय-श्रीगुणरत्नसूरिविरचित २-०-० ११. श्रीसिद्धहेमशब्दानुशासनसूची अकारादि अनुक्रम ०-४-० १२. कविकल्पद्रुम-श्रीहर्षकुलगणिरचित श्लोकबद्धधातुपाठ ०-४-० १३. सम्मतितकाख्यप्रकरण-प्रथमखण्ड न्यायनोअलौकिक ग्रन्थ. श्रीसिद्धसेनदिवाकर विरचित ३-०.० १४. श्रीजगद्गुरुकाव्य-श्रीहीरविजयसूरि नुं चरित्र ०-४-० १५. श्रीशालिभद्रचरित्र-टिप्पणसहित पत्राकार १-४-० १६. श्रीपर्वकथासंग्रह-प्रथमभाग पत्राकार ०.४.० १७. पड्दर्शनसमुच्चय-राजशेखरसूरिकृत ०-४-० १८. शीलदतकाव्य-चारित्रसुन्दरगणिकृत १९. निर्भयभीमन्यायोग-श्रीरामचन्द्रसूरिकृत ०-४-० २०. श्रीशान्तिनाथचरित्र-श्रीमुनिभद्रसूरिविरचित ३-०-० २१. रत्नाकरावतारिका-रत्तप्रभाचार्यकृत परिच्छेद ३थी८ १-८-० २२. १-२ १-०.० संपर्ण पाकु पुंटुं. ३.०० " ·( २ ) -- 1 - । 7 उपदेशतरङ्गिणी-पत्राकार-उपदेशतथारसीककथाओ ३-०-० न्यायार्थमञ्जूषा-सिद्धहैमनीपरिभाषाओनी व्याख्या ३-०.. २३. गुरुगुणरत्नाकरकाव्य-लक्ष्मीसागरसूरिनो इतिहास ०-८-० २४. विजयप्रशस्तिमहाकाव्य-सटीक-हेमविजयगणी ५-०-० २६. गद्यपाण्डवचरित्र-पण्डित देवविजयजीगणीए बनावेलु, घणु सरल अने बोधदार्यक छे. सामान्य संस्कृत जाणनाराओ पण वाचननो सारो लाभ मेलवी शके छे. वधारे खात्री अनुभवथी करो किमत मात्र रु. ४-०-० २९. मल्लिनाथमहाकाव्य-(पुस्तकाकारे तेमज पत्राकारे)आ महाकाव्य श्रीविनयचन्द्रसूरिए बनावेलं छे. जेमां मल्लिनाथस्वामीना चरित्र उपरान्त प्रासङ्गिक केटलीक रसिक कथाओ सरल संस्कृतमा आपवामां आवीछे. साधारण संस्कृत जाणनाराओ,पण तेनो लाभ । लई शके छे. किमत.. ३-०-० ३०., स्याद्वादमञ्जरी- (पत्राकारे) आ पुस्तक केटलेक स्थळे मुद्रित छे, तो पण अमे शुद्धता तेमज अल्प मूल्यथी ते प्राप्त थई शके तेटला सारू छपाव्यु छे किमत मात्र १.००० ३२.: पार्श्वनाथ चरित्र-भावदेवसूरिविरचित-घणुज रसिक तथा सरल छे, पुस्तकाकारे तथा पत्राकारे श्लोकबद्ध कीमत रु. ३-०-० 7 . ०-२-० - शास्त्रविशारद जैनाचार्य-श्रीविजयधर्मसूरिजी विरचित पुस्तको। १. जैनतत्त्वदिग्दर्शन (हिन्दी भाषा) ०-२-० २. जैनशिक्षादिग्दर्शन ३. (गुजराती) ०-२-० ४. पुरुषार्थदिग्दर्शन (हिन्दी भाषा) ५. आत्मोन्नतिदिग्दर्शन (गुजराती) पोस्टेज, ०-०-६ ६. अहिंसादिग्दर्शन (हिन्दी भाषा) (बंगला) " ०-४-० - । ०-४-० ·( ३ ) एशीयाटीक सोसायटी ओफ बंगालमां छपाएला जैन ग्रन्थो. । १. योगशास्त्र-त्रण अंको प्रत्येकना १-४-० २. शान्तिनाथचरित्र-त्रण अंक दरेकना ०-१०-० ३. पड्दर्शनसमुच्चय-वे अंक, प्रत्येकना ०-१०-० ४. समराइचकहा-चार अक, प्रत्येकना ०-१०-० ५. प्रबन्धचिन्तामणि-(इंग्रेजीभाषामां) त्रण अंक प्रत्येकना १-४-० ६. परीक्षामुख-लघुवृत्तिसहित, न्यायनो ग्रन्थ. १-०-० ७. न्यायसार-सटीक. २-०-० ८. तत्त्वार्थाधिगमसूत्र-भाष्य सहित, त्रण अंक, प्रत्येकना ०-१०-० ९. उपमितिभवप्रपञ्चाकथा-(त्रीजो तथा चोथो अंक छोडी) १३ अक संपूर्ण. प्रत्येक अंकना ०-१०-० १० उपासकदशाङ्गसूत्र-मूल तथा टीका. प्राकृत शब्दोनो कोश पण साथे छे. ६-०-०- ११. प्राकृतलक्षण-चण्डकृत-प्राकृतव्याकरण १-८-० १२. वौद्धप्रकरणसंग्रह- बौद्ध न्यायशास्त्रनां न्हानां न्हानां छ प्रकरणोनो समावेश छे. ०-१०-० १. श्रीधर्ममहोदय-(संस्कृत) श्रीरत्नविजयजी विरचित २. श्रीविजयधर्मसूरिचरित्र-(गूजराती) पोस्टेज ०-१-० ३. सुजनसम्मेलनम्-(हिन्दी) महामहोपाध्याय श्रीरा- ममिश्रशास्त्रीजीनुं व्याख्यान तेमां जैनधर्मनी प्राचीनता- सिद्ध करी छे. ०-१-० 'जैन-शासन' आ पत्र दरेक पूर्णिमा तथा अमावास्याए प्रगट थाय छे. पो;

·( ४ )
-
-
स्टेज सहित वार्षिक लवाजम रु. २) ग्राहक थवा इच्छनारे पोतान
नाम, गाम, ठाम शुद्ध अक्षरे लखी मोकलq ।
श्रीयशोविजयजैनग्रन्थमाला.
( संस्कृत मासिक पुस्तक )
श्रीयशोविजय जैन ग्रन्थमाळा मासिकमां एक सो पृष्ठ संस्कृत
सने प्राकृत साहित्यने माटे रोकवामां आवेछे, जेनी अंदर न्याय, कोश,
तथा महाकाव्यना ग्रंथो प्रसिद्ध करवामां आवेळे. पोस्टखर्च साये वार्षिक
लवाजम 'रु-८) प्रथमथी लेवामां आवे छे. नमूना दाखल काइने
अंक मोकलवामां आवतो नथी.
विशेषावश्यकभाष्य.
.
बृहद्वृत्तिसहित.
पहेलो बीजोत्रीजो अने चोथो भाग दरेक २०० पानानां.
जलदी मंगावी ल्यो, व्हेलो ते पहेलो, ग्राहक थनारने दर त्रण
त्रण मासे बसो बसो पानानो एक एक भाग मोकलवामां आवशे.
संपूर्ण ग्रन्थनी कि० रु. २५) अगाउथीज लेवामां आवे छे. पाछळथी
ग्राहक थनार पासेथी रु. ३२) लेवामां आवशे.
प्राकृत मार्गोपदेशिका.
आ पुस्तक मी० भाण्डारकरनी रीतीने अनुसरि तैयार करवामां
आव्युं छे. संस्कृत शिख्या वगर मात्र गुजराती भाषा जाणनाराओ पण
आ पुस्तक द्वारा प्राकृत भाषा सारी रीते शिखी शकछे. की. ०-१२-०
मलवानुं ठेका'-शाह हर्षचन्द्र भूराभाई,
पीर सं-२४३८ दीवाली।
अंग्रेजी कोठी, बनारस सिटी.
Dharmabhyudaya Press, Benares City.