·No text on this page.

·पमोत्यु ण समणरस मगषमो महावीरस्स
શ્રી જૈન પ્રવચનના ગ્રાહકેને વર્ષ ૨૨ માના અને ૪૦ થી ૪૮ બદલ
શ્રીપર્યુષણસંદેશલેખમાળા
[આઠ લેખોને સહ!
લેખક
૫. સારામરહસ્યદી, પરમ ગીતાર્થ, સર. આચાર્યદેવ
શ્રીમદ વિજયદાનભરીશ્વરજી-૫મભાર, ૫ સિદ્ધાન
મહેદપિ આચાર્યદેવ શ્રીમદ્ વિજયમસરીશ્વરજી
મહારાજના પટ્ટાલ કાર-૫. પરમ શાસનપ્રભાવક, મહારાષ્ટ્ર,
'રહાર, વ્યાખ્યાન-વાચસ્પતિ આચાર્યદેવ મીમદ
વિજયરામચન્દ્રસૂરીશ્વરજી મહારાજ
છાક નશ્વનું મૂલ્ય-એક રૂપી
5 શ્રી વીરસવતર૪૭૮ સને ૧૯૫૧ વિક્રમ સવંત ૨૦૦૮

·શ્રી જૈન પ્રવચન
નવાબ વદુલાલ મોતીલા, રસ
શ્રી જેને પ્રવચન કાર્યાલય, ટાશાળની પળ, અમનવા
નિવેદન
આ લેખસંગ્રહને પુસ્તકાકારે છપાવવાની
વિચારણા ચાલુ હતી, તે દરમ્યાનમા શેઠ અમૃતલાલ
દલસુખભાઈ હાજી અને શેઠ હીરાલાલ છોટાલાલ
ઝવેરીએ જણાવ્યું કે-આવા સાહિત્યના પ્રકાશન
અને પ્રચારમાં વાપરી શકાય તેવી રૂપીઆ દર
સની રકમ અમારા હસ્તક છે? અને આ પ્રકાશન
માટે મજકુર રકમ શ્રી જૈન પ્રવચન કાર્યાલયને
સુપ્રત કરવાની તેમણે સહર્ષ ઈરછા વ્યક્ત કરી
આથી મજકુર રકમમાંથી આ નાનકડું પુસ્તક પ્રગટ
કરવામાં આવ્યું છે
અમારા દષ્ટિદેષ આદિ કેઈ કારણે આ
પુસ્તકમાં જે કાઈ પણ ભૂલ રહી જવા પામી હૈય,
તે તે બદલ મિચ્છા મિ દુક્કડ દઈએ છીએ
-પ્રકાશક
ગાવિંદલાલ બેહનલાલ જાની
મીાિ પ્રિન્ટરી, રતનપળ, અમદાવાદ
.

·પ્રાસંગિક વાતે
આ લેખમાળા અસ્તિત્વમાં આવી, તેને સુયશ અમ
દાવાદના “સંદેશ” નામના સુપ્રસિદ્ધ દૈનિકના અધિપતિ શ્રીયુત
બાકીવાળાને ફાળે જાય છે “સંદેશ” કાર્યાલયના વૃતાન્ત
નિવેદક શ્રીયુત ચન્દ્રકાન્ત વ્યાસ દ્વારા જે તેઓ માગણી
કરત નહિ અને શ્રીયુત પ્યાસ વારવાર આ વિષેને આગ્રહ
સેવન નહિ, તે આ લેખમાળા અસ્તિત્વમાં આવવા પામત
નહિ કારણ કે આવી કઈ લેખમાળાને તૈયાર કરવાની
પૂ પરમ શાસનપ્રભાવક, વ્યાખ્યાનવાચસ્પતિ, આચાર્યદેવ
શ્રીમદ્દ વિજયરામચન્દ્રસૂરીશ્વરજી મહારાજે વિચારણા કરેલી
નહિ તેમજ શાસનની આરાધના, પ્રચાર અને પ્રભાવના
આદિને લગતી વિવિધ પ્રવૃત્તિઓમાં તેઓશ્રી ખૂબ જ
કાએલા હતા
આ લેખમ ળા તૈયાર થયા બાદ, તેઓશ્રીએ, આ
આખી ય લેખમાળા શ્રી જૈન પ્રવચન કાર્યાલયને આપી
અને શ્રી જન પ્રવચન કાર્યાલય તરફથી ભાઈ શ્રીકાન્ત
સંદેશ” કાર્યાલયના વૃત્તાન્તનિવેદક શ્રીયુત વ્યાસને તેની
નકલ સુપ્રત કરી તે પછી, “મદેશ' પત્રમાં તેમજ “વિક
પત્રમાં આ લેખમાળાના પ્રકાશનને લગતી જાહેરાત, શ્રીયુત
બડીવાળા તરફથી પિતાની સહી સાથે કરવામાં આવી, જેની
નકલ આ પુસ્તકમાં અન્યત્ર આપવામા આવી છે તે પછી
બીજા જ દિવસથી આ લેખમાળાના આઠ લેખો કમશ
સ' દૈનિકમાં પ્રગટ થવા શરૂ થયા
નેધપાત્ર બીના એ પણ છે કે–દેનિક પત્રોમાં પ્રગટ
ઘતા લેખના મુદ્રણમા જેવી અશુદ્ધિઓ આવવી એ બે

·સ્વાભાવિક મનાય છે, તેવી અશુદ્ધિઓ પણ આવી જવા
પામે નહિ, તેની બનતી કાળજી “સંદેશ” કાર્યાલય તરફથી
રાખવામાં આવી હતી આ લેખેને વાચવાને માટે આ
ર્ષણ વધે એવી ગોઠવણ કરવા પ્રત્યે પણ સદેશ કાર્યાલયે
લય આપ્યું હતું વળી દરેકે દરેક લેખમા, “સંદેશ' કાર્યા
લયે પિતાના તરફથી બનાવેલ પૂ આચાર્યદેવશ્રીને બ્લેક
પણ પ્રગટ કર્યો હતે
આ લેખમાળાના આઠ લેખે ઉપર જે તિથિ, તારીખ
અને વાર છાપવામાં આવેલ છે, તે એટલું જ સૂચવે છે કે તે
તે લેખ તે તે દિવસના “સંદેશ” દૈનિકમાં પ્રગટ થયે હતો
વળી, આ લેખમાળા શ્રી પર્યુષણ પર્વને જ આશ્રયીને લખવામાં
આવી નહતી, પરંતુ આ લેખમાળા શ્રી પર્યુષણ અઈના
જ દિવસોમાં “સંદેશ' પત્રમાં પ્રગટ થવાની હેવાથી,
સાતમા અને આઠમા લેખાકમાં શ્રી પર્યુષણ પર્વને આશ્રયીને
વિચારણા રજૂ કરાવી છેઆથી જ, આ લેખમાળા સાથે
શી પર્યુષણ' અને “સંદેશ' એ બે શબ્દો જવામા
આખ્યા છે
આ લેખે ક્રમશ શ્રી જેને પ્રવચન સાપ્તાહિકમાં
પ્રગટ કરવાના હતા, પરંતુ આ લેખમાળા પુસ્તકાકારે
છપાવીને શ્રી જૈન પ્રવચનના ગ્રાહકોને મોકલવી એ વધારે
ઠીક થઈ પડશે એમ લાગવાથી, શ્રી જેમ પ્રવચનના ચાલુ
વર્ષ ૨૨ માના અ& ૪૩ થી એક ૪૮-એમ છ અકેના
બદલામા, આ પુસ્તક શ્રી જેન પ્રવચનના ગ્રાહકેને મેકવી
આપવાનો નિર્ણય કરવામાં આવ્યે છે – પ્રકાશક

·પૂ સજાગ રહસ્યવેદી, પરમ ગીતા સ્વર્ગસ્થ
આચાઉદેવ શ્રીમ,
*
વિજ્યદાનસૂરીશ્વરજી મહારાજ
-

·Integrining Ille=LattimliEfixil[TI[LI[LIII in III/III, in
સકલાકમરહસ્યવેદી, પરમ ગીતાર્થ,સ્વ આચાદેવ થીમદ્
વિજયદાનસૂરીશ્વરજી મહારાજાના
- પટ્ટાલકાર
*
છે,
પૂજ્યપાદ સિદા તમહોદધિ આચાદેવ શ્રીમ,
વિજયપ્રેમસૂરીશ્વરજી મહારાજ

·મ કોmine lugal=fail: //littl Fixill cluit IIily said Institle= intell jui=ull, પૂજ્યપાદ સિદ્ધાતમહેધિ, આચાર્ય શ્રીમ, વિજયપ્રેમસૂરીશ્વરજી મહારાજના પટ્ટપ્રભાકર ૫, પરમ શાસનપ્રભાવક, વ્યાખ્યાનવાચસ્પતિ, આચાર્યદેવ શ્રીમદ્ વિજયરામચન્દ્રસુરીશ્વરજી મહારાજ TEILLExit Hill riggle ૨ . Intelliitilexipal Saltitala = willinnap=all Lollipsitivitr IHI || alisatilizerluધા જાચાis sital ill lites in

·No text on this page.

·ખાસ વિનતિ છે કારણ કે “જૈનાચાર્યો દ્વારા શહેર ની વાત
માત્ર સેનાના હિતને માટે હતી નથી પરંતુ જરાતના જીવમાં
નના હિતને માટે હોય છે પછી તેને છે જેને ઉદ્દેશીને
અમદાવાદ અને સારાયે મહાગુજરાતની
જૈન આલમને તથા અન્ય જૈનેતર
જનતાને પ્રાપ્ત થના સુવર્ણ અવસર
અમદાવાદ અને સારાયે મહાગુજરાતની જૈન આતમને તથા
અને જૈનેતર જનતાને જણાવતાં અને અત્યંત આનદ થાય
છે કે કેટલાં અગીયાર અઠવાડીયાથી અમદાવાદમાં પ્રેમાભાઈ
હેલમાં દર રવિવારે સવારમાં જેમનું વ્યાખ્યાન સાંભળવા
માટે હજારો જેન ભાઈ–બહેને તેમજ જૈનેતર તલપાપડ થઈ
રહ્યા હોય છે તે પ્રખર વિદ્વાન આચાર્ય મુનિ શ્રી વિજય
રામચન્દ્રસુરીશ્વરજી મહારાજને આગામી પવિત્ર પર્યુષણ પર્વ
પ્રસંગે દરરોજ “સંદેશ'ના લાખે વચને તેમને સંશ
વાંચીને મનન કરી શકે તેવી રીતે દરરોજ જુન જુદા વિષ
ઉપર પિતાના વહતે લખેલા લેખો આપવા અમે વિનતિ
કરી હતીમુનિશ્રીએ અમારી આ વિનતિને સહર્ષ સ્વીકાર
કર્યો છે અને અમને તેમજ અમારા લાખ વાયોને ખુબજ
આભારી કર્યા છે મુનિશ્રીના સ્વહસ્તે લખાયેલ આ લેખો
પર્યુષણ પર્વના દિવસે માં બુધવારના દિવસથી જ એક
એક પ્રગટ કરીશુ
જૈનેતર ભાઈઓને પણ આ લેખમાળા જંચવાની અમારા
--
કહે રેલી ય”
(પાછા)

·અમે અમર વયને યાદ આપવા માગીએ છીએ કે
મુનિશ્રીનાં વ્યાખ્યાને તેમજ લેખો કાંતિકારી અને આધુનિક
વિચારણિ ધરાવતા ઈ માનવદયના તાર અબ્રુવી કે
તેજ હોય છે, પછી તે માનવી અમે તેમને દે. “
પ્રગટ થતા આ લેખ વાય છે અને તેને સમય કરજો અને
અમે આપને ખાત્રી આપીએ છીએ કે તમારા જીવનમાં ચમકા
રિક દેરો જણાશે અને તમને ખુબ શરત મળશે.
X
X
*
tો
પર્યુષણ પર્વના આડે વિસ પ્રખર વિદ્વાન મુનિશ્રી
વિજયરામચન્દ્રસૂરીશ્વરજી મહારાજના મનનીય લેખ
“સંદર્ભમાં જ આવવાના છે અને મભવ છેએ દિવસથી
કેપીઓ મેળવવામાં મુકેલી પડે તે પહેલેથી જ તમારી પી
મેળવવાને પાકે બદાભરત કરી લેશો અને ગોરખધંધા કર
નારા એજ અને ફરીયાઓની જાળમાં ફસાશે નહિ.
નદલાલ બોડીવાળા
ઉપરની જાહેરાત, વિ. ૪ ૨ આપણું વદી ૧૧ના ૮
૧૫ માર વાર જ રાખે અને તે જ સાજે
રોક”માં પ્રગટ થઈ હતી આ નહેરતો સાપ ૫ આયાય
દેવને બ્લોક પ્રગટ કરાયા હતા
—kh

·શ્રી પર્યુષણ સંદેશ લેખમાળા
[આઠ તેને સઘ1
છે.

·અનુક્રમણિકા
રામ ,
૧
૨
લેખક પહેલો
લેખક બીજે
લેખક ત્રીજો
લેખ છે.
લેખાંક પાંચમ
લેખક શબ્દો
લેખાંક સાતમે
લેખ આદમે
૮
૧૫
૧૨૫

·ખિાક પહેલો
માણસ મા સેવવાગ્ય ધર્મ છે
અને મેળવવાગ્યમેક્ષ જ છે”
--આ વાતને યામા પ થી હાથ,
તે તમે જિનામુભાવપૂર્વકના મણ
રથભાવે છે, તમારા પિતાના અવ
રૂપને અને જાતના વર્ષને
પણ, સૂક્ષ્મ બુદ્ધિથી વિચાર કરી
આ દેશમાંથી સૂક્ષ્મ બુદ્ધિવાળાએ ખરી ગયા
નથી, છતા જડતા શાથી આવી ગઈ છે
સાચા હારા કહેવાની વાતો માત્ર તેના તને
માટે જ દેતી નથી, પરંતુ જમના જીવ માત્રના
હિનને માટે હોય છે, પછી તે ભલે ને તેને
દેને કહેવામાં હોય
રમશાસનપ્રભાવક બનવાચતિ,
શ્રીમદ વિરામચન્દી

·No text on this page.

·લેખક પહે
(૫
આપે બીજી તરફ સંદેશ'ના પહેલા વાચકવર્ગમાનો
બહોળો વર્ગ શ્રી જૈન ધર્મને અનુયાયી નથી, એ વાત પણ
એમના ખ્યાલ બહાર નહિ કેય વળી શ્રીયુત બડીવાળા
પતે પણ શ્રી જૈન ધર્મના અનુયાયી નથી આટલુ છતા
પણ શ્રીયુત બડવાળાએ આ સ દેશ મેળવવાનો નિર્ણય
કર્યો, એની પાછળ એક ગુણ મહત્વનો ભાગ ભજવતો
હેય, એવી કપનાને ઘણો મોટો અવકાશ છે જે ગુણની
કપનાને અહી અવકાશ છે, તે ગુણની અપેક્ષા અને
વાવનાર માત્ર તરફથી પણ રાખવામાં આવે છે “જિજ્ઞાસુ
ભાવપૂર્વકને મધ્યરથભાવ” એ એક એવે ગુણ છે કે-માસને
સાચી દિશાની શોધમાં ખૂબ મદદગારનિવડે આ ગુણવા,
કેઈની પણ વાતને નિર્દોષપણે વિચાર કરી શકે અને એથી
એ વાતના વાસ્તવિક મર્મને પામવામાં એ વિચારણા એને
ઘણું જ સહાયક નિવડે એક વાતમાં વિચારબદ્ધ બની જઈને
જે બીજી વાતને વિચારવામાં આવે, તે એ વિચારબદ્ધત ના
ગે બીજી વાતની વિચારણા દેષિત બન્યા વિના રહે નહિ
એટલા માટે તે, ન્યાયાધીશોએ જયા સુધી મુકદમો ચાલે
ત્યા સુધી માત્ર મધ્યસ્થભાવે ગુણદોષને જોયા કરવાના
હોય છે અને તે પછી જ એ ગુણ-દેણના આધારે નિર્ણય
કરવાના હોય છે સ્વરછ માનસની વિચારણાને આ પગ
એક નમુન છે એટલે આ દેશના વાચકે, અહીં કહેવ ની
વાતે વિચાર, “આ તે એક જનાચાર્યે કહેવી વાત
-એ રીતિએ નહિ કરતા, કહેવાતી વાતેના મને પાન
પ્રયત્ન કરશે એવી આશા રાખવામાં આવે છે ?

·થી પણ મને લેખમાળા
૪]
જમે છે, વિવેક જન્મે છે અને એમાથી કમે કરીને સફળ
ગુણોનું પ્રગટીકરણ પણ થઈ શકે છે જે આત્માએ કૃતજ્ઞ
નથી હોતા, તેઓ પરોપકારી પણ બની શક્તા નથી પિતાના
ઉપર કરાયેલા બીજાના ઉપકારને જે જાણે નહિ અને ગણે
નહિ, તેને હૈયામાં બીજાના ઉપર ઉપકાર કરવાને સાચે
ભાવ પ્રગટેજ નહિ એટલે આ “સ દેશ'ના વાચકોને માટે,
સૌથી પહેલું સ દેશ તે કૃતજ્ઞ બનવાના સુચન રૂપ
જે આત્માઓ કૃતજ્ઞ હશે અગર કૃતજ્ઞ બનશે, તે આત્માઓને
એમ પણ લાગશે કે-આ વાત પણ આપણા ઉપરના ઉપ
કારના ભાવથી જ આપણી સમક્ષ મૂકાઈ છે, અને હૈયામાં
એ જાતિને ભાવ પ્રગટવાના ગે, તેઓ આ વાતને મધ્યસ્થપણે
વિચારવાની સાથે, આ વાતને આચારમાં ઉતારવા જેવી લાગશે
તે, આ વાતને આચારમાં ઉતારવાને યથાશય પ્રયત્ન
ક્યા વિના પણ રહી શકશે નહિ
જિજ્ઞાસુભાવપૂર્વક મધ્યસ્થભાવ જોઈએ
શ્રીયુત ડીવાળાએ જ્યારે મારી પાસેથી “સંદેશ”ના
વાચકોને માટે “સંદેશ” મેળવવાની ઈચ્છા કરી હશે,
ત્યારે એ વાતનો એમને ઘ રીતિએ પણ ખ્યાલ તે
હશે જ કે-એક માણસ જ્યારે શ્રી જૈન ધર્મના આચાર્યપદેથી
સંદેશ” આપશે, ત્યારે તે “સંદેશ” કેવા પ્રકારને હશે
કઈ પણ માણસ, પિતાની સામાન્ય બુદ્ધિથી પણ સમજી
શકે એવી આ વાત છે કે-કેઇ પણ જૈનાચાર્યું છે તે દેશ
આપે, તે તે મ દેશથી જૈનધમને ફરમાનેને અનુસરીને જ
આપે અને તે સદેશ શ્રી જૈનધર્મના ફરમાનેને અનુસરતાજ

·લેખાં પહે
[૭
હોય છેઆ કારણે, જે કઈ આત્માએ “જિજ્ઞાસુભાવ
પૂર્વકના મધ્યસ્થભાવે' જેનાચાર્યોની વાતને, જેનાચાર્યો
દ્વારા રજૂ કરતી તેનો વિચાર કરે છે, તેઓ જે સૂફમ
બુદ્ધિને ધરનારા હોય છે, તે તેઓ જગતમાં વિમાન એવા
સદના અને અસના વિવેકને પામી શકે છે અને એ રીતિએ
વિવેકને પામેલા આત્માઓ, ક્રમશ અમદવર્તનથી સર્વથા મુક્ત
બની જઈને, સંપૂર્ણ કૅટિના સદવર્તનવાળા બની જાય
સુક્ષ્મ બુદ્ધિથી વિચાર કનાન બને
કઈ પણ વસ્તુના પરમાર્થને પામવાને માટે, જેમ
જિજ્ઞાસુભાવપૂર્વકના મધ્યભાવની જરૂર છે, તેમ સૂકમ
બુદ્ધિપૂર્વકના પ્રયત્નની પણ જરૂર છે એકની એક ક્રિયાને
જેઈને પૂલ બુદ્ધિવાળાએ જે વિચાર કરે છે અને સૂક્ષમ
બુદ્ધિવાળાઓ જે વિચાર કરે છે, તેમા મેટુ અન્તર રહે
છે રથલ બુદ્ધિવાળાઓને ત્યાગી અને તપસ્વી જને દુખમાં
પડેલા લાગે છે, જ્યારે સૂરમ બુદ્ધિવાળાઓને ત્યાગ અને
તપવી જન સુખને સાધી રહેલા લાગે છે મા અગર શિક્ષક,
પુત્ર અગર વિદ્યાર્થિને વિવેકપૂર્વક શિક્ષા કરે, ત્યારે ભૂલ
બુદ્ધિવાળાઓને એમા નિર્દયતા લાગે છે, જયારે સૂકમ બુદ્ધિ
વાળાઓને એમા દયા લાગે છે નેગી માણસને અપગ્ય
નહિ આપનાર અને પરાણે કડવી અગર બેસ્વાદ દવા પાનાર
માટે સ્થળ બુદ્ધિવાળાઓ એવું માની લે છે કે આ રીતિએ
રોગી માણસને હેરાન કરાય છે, જ્યારે સૂક્ષમ બુદ્ધિવાળાએ
કહેશે ઠે-રોગી માણસને રોગમુક્ત બનાવવા ઉપાય જાય
છે “કેઈ આપણું બગાડે તે આપણે એનું બગાડવું જ –

·થી પણ સદેશ લેખમાળા
જૈનાચાર્યો જીવ માત્રના ભવાની જ વાત કરે છે
જૈનાચાર્યોની કઈ પણ વાત, માત્ર જેના જ હિતને
અનુલક્ષીને હેય છે, એવું કદી પણ હેતું નથી જેનાચાર્યોની
અમુક અમુક વાતે માત્ર જેનોને ઉદેશીને જ કહેવાયલી હોય
અગર તે કહેવાતી હેય એ બને, પરંતુ એ વાતે ય માત્ર
જેનોના જ હિતને અનુલક્ષીને હતી જ નથી જેનાચાર્યો દ્વારા
કહેવાતી પ્રત્યેક વાત પાછળ, માત્ર જેના જ નહિ, પરંતુ
જગત આખાના-જીવ માત્રના હિતની દષ્ટિ રહેલી હોય છે
જેના હૈયામાં જગતના જીવ માત્રના ભલાની ભાવનાને સ્થાન
નથી, તે નથી તે જેનાચાર્ય ને નથી તે જૈનાચાર્ય બન
વાને લાયક જૈનાચાર્ય જે કાઈ વાત કરે, તે શ્રી જન શાસનને
સતી જ વાત કરે, પરંતુ શ્રી જૈન શાસનની એક પશુ
વાત એવી છે જ નહિ અગ- હેઈ શકે પણ નહિ, કે જે વાતમા
પ્રત્યક્ષ રીતિકે પતિ રીતિએ પણ જાતના જીવ માત્રના
ભલાને હેતુ હેય નહિ જે વાતમાં જગતના જીવ માત્રના
ભલાને હેતુ નહિ, માત્ર અમુક જ જેના ભલાને હેતુ,
તે વાત શ્રી જૈન શાસનની છે-એવું જે કઈ કહે, તે અમે
કહીએ કે-એને શ્રી જૈન શાસનના વાસ્તવિક સ્વરૂપનું ભાન જ
નથી જીવ માત્રનુ ભલુ, એ જ શ્રી જૈન શાસનનું મૂળ છે અને
શ્રી જન શાસન તે સૌને જગતના દવ માત્રને ભલાની
ભાવનાવાળા બનાવવાની જ મહેશ ધરાવે છે એટલે જેના
ચાર્યો દ્વારા કહેવાતી વાતે, માત્ર જેના જ હિતની દષ્ટિવાળી
કદી પણ હતી નથી, પરંતુ જેનાચાર્યો દ્વારા કહેવાતી વાત,
સદાને માટે જગતના સઘળા ય ના હિતની દષ્ટિવાળી જ

·લેખક પહેરે
[ ૯
ધર્મ તે કહેવાય, જે જીવને દુર્ગતિમાં પડતા બચાવનાર
હેતુ હેય જેના ગેઈવની દુર્ગતિ થાય નહિ અગરતે દુર્ગતિ
થતી અટકે, તેને ધર્મ કહેવાય ધર્મને વિષે જેઓના હૈયામાં
આવા પ્રકારની શ્રદ્ધા હોય, તેવા માનએ ધર્મને સદાને
માટે નિપુણ મતિથી જ જાણ જોઈએ અને જે નિપુણ
બુદ્ધિથી જાણવા પ્રયત્ન કરવામા આવે નહિ, તો રશૂલ બુદ્ધિના
જેને પરિણામ એ આવે કે-હૈયામા અભિપ્રાય હેય ધર્મને
અને ખરી રીતિએ એ જ ધમાભિપ્રાય દ્વારા ધર્મને વિઘાત
સતે હેય આ વસ્તુને સમજાવવાને માટે, એક સુન્દર
ઉદાહરણ પણ આપવામાં આવ્યું છે તમારા હૈયામ સાધુ
સેવાને સુન્દરભાવ પ્રગટયો તમને લાગ્યું કે-“હાલ
બીજી કઈ રીતિએ તે સાધુની સેવા કરી શકું તેમ
નથી, પરંતુ જે જે સાધુજને રેગાદિકના કારણે અશક્ત
બની જવા પામ્યા હોય અગર ગાદિકના કારણે અશક્ત
બની જવા પામે, તેઓને મારે તેઓને જરૂરી એવી ઔષ
ધિઓ પૂરી પાડવી' આ વિચાર કરીને, તમે તમારી શક્તિ
અને સામગ્રી મુજબ નિર્ણય કર્યો કે આ ઔષધિવિતરણનું
શુભ કાર્ય હું એક વર્ષ તે જરૂર કરીશ” તમે આવી
પ્રતિજ્ઞા કરીને, સાધુઓને સસર્ગ સાધવા લાગ્યા જ્યા
સાધુ હેય ત્યાં જવું અને કેઈને ય ઔષધની આવશ્યકતા
છે કે નહિ, તેની તપાસ કરવી-આવું તમે બારેય મહિના
સુધી, એક પ દિવસને ખાલી જવા દીધા વિના કર્યું
પરતુ ભાગ્યચગે બન્યું એવું કે કઈ પણ સાધુજન રેગા
દિકમા સપડાયા નહિ અને એથી તમે આખા ય વર્ષમાં

·૮]
શ્રી પર્યુષણ સદે નેખમાળા
આ વિચાર સ્થલ બુદ્ધિવાળાઓને આવશે, જ્યારે સલમ
બુદ્ધિવાળાને એ વિચાર આવશે કે-જે બગાડે, તેનું બગડયા
વિના રહે જ નહિ, માટે મારે મારા ભલા ખાતર પણ એનું
નહિ જ બગાડવું જોઈએ’ આમ તમે વિચાર કરશે, તે
તમને લાગશે કે નાનામાં નાની બાબત અથવા તે સામાન્ય
મા સામાન્ય પ્રસગવિષે પણ પૂલ બુદ્ધિવાળાને અભિપ્રાય અને
સૂમ બુદ્ધિવાળાને અભિપ્રાય ભિન્ન ભિન્ન હશે એટલે જે
ખરેખર સુખનું જ કારણ છે, તેને સૂથમ બુદ્ધિવાળે જ સુખના.
કારણ તરીકે સ્વીકારી શકશે, જયારે સ્થલ બુદ્ધિવાળા એ જ
કારને દુખના કારણ તરીકે સ્વીકારવાની ભૂલ કરશે સારી કેક
ટે, કોઈ પણ ક્રિયા, કોઈ પણ પ્રરૂપણા કેઈ પણ માન્યતાના
અન્તિમ પરિણામ સુધી નજર તે, સુમબુદ્ધિવાળાઓની જ
પહેચી શકે છે, એટલે જે આત્માના હિતના થિએ
હેય, તેઓએ તે તેમની સમક્ષ આવી કેઇ પણ વાતને,
માત્ર ઉપલક દૃષ્ટિએ વિચાર કરવાનું માંડી વાળવું જોઈએ
અને એના મર્મ સુધી પહેચાય એ પ્રયત્ન કરવો જોઈએ
એ વિના મારું તત્ત્વ પાસે હેવા છતા ચ પિતાનું બની શકે નહિ
ધર્મબુદ્ધિથી પણ ધમને વિઘાત થવે એ સંભવિત છે!
એટલા માટે તે, શ્રી જૈન શાસનમા, ધર્મને સફ
બુદ્ધિથી જાણવા પ્રયત્ન કરવાનું, ખાસ ઉપાય છે શ્રી
જૈન શાસનમાં થઈ ગએલા અનેક મહાન આચાર્યોમાના એક્ટ
સમર્થ આચાર્યદેવ શ્રીમદ હરિભસૂરીશ્વરજી મહારાજાએ
આ સ ષ ધમ ફરમાવ્યું છે કે-
सूक्ष्मयुद्ध्या सग यो धर्मों धर्माथिभिनर ।
नयमा धर्मबुद्ध्यव तद्विधात प्रसस्यते ॥ १॥

·(૧૧
લેખક પહેલો
માણસની-કેઈ પણ માણસની તે શું, પણ કેઈ પણ જીવની
માગીને ઈચ્છવી, એ ખબ-અધાર્મિક-પાપ રૂપ અભિપ્રાય
છે આપણને સેવાને લાભ મળે એ હેતુથી પણ કેઈથી કોઈની
માગીને ઈછી શકાય નહિ માદશી આવી જાય તે સેવા
કી એ ધર્મ, પણ સેવા કરવાના હેતુથી થ કોઈની પણ
માંદગીને ઈકવી એ અધર્મજ સ્કૂલ બુદ્ધિવાળાએ આવુ
પૃથક્કરણ કરી શકતા નથી એવાઓની નજર સેવા તરફ
હેય છે, પણ “આ સેવા એવા પ્રકારની છે કે-એવી સેવાને
સમય ઉપસ્થિત ન થાય તે એથી શેક નહિ કર જોઈએ,
કારણ કે-એમ શેક કગ્યાથી સાધુજનેની અગર તે અન્ય
ની માદગીને ઈરછવા રૂપ પાપ લાગે છે-આ વાતને ભૂલ
બુદ્ધિવાળા માણસે વિચારી અને સમજી શક્તા નથી સૂક્ષમ
બુદ્ધિવાળાઓને રગવાન સાધુજને આદિની સેવા કરવાને
લાભ લેવાની ઈચ્છા હેય ખરી, પરંતુ એ આત્માઓ જે
કેઈ પણ સાધુજન આદિ માદા ન પડે, તે એથી શાકની
લાગણી એનુભવે નહિ, પણ અનનની લાગણી અનુભવે
તેમ જ એ પોગ્ય છે ને મેક્ષ જ મેળવવા યોગ્ય છે !
આમ, સ્થલ બુદ્ધિના કારણે, ધર્મના અભિપ્રાયથી
પણ ધર્મને વિઘાત થવાને મેરો ભય રહે છે, તે પછી
જેઓએ પિતાના હૈયામાં ધર્મની વૃત્તિને પેદા કરવી હોય,
તેઓએ તે દરેક વાતને કેટલી બધી સૂરમ બુદ્ધિથી વિચાર
કરવું જોઈએ? જે સક્ષમ બુદ્ધિ હેય અને સૂમ બુદ્ધિથી
દરેક વાતને વિચારીને નિર્ણય કરવાનો પ્રયત્ન હય, તે

·૧૦)
શ્રી પર્યુષણ સદે લેખમાળા
એક પણ માધુજનને ઔષધ પુરૂ પાડવાની તક મેળવી શક્યા
નહિ એવા સગોમાં તમને કે વિચાર આવે? આખુ
ય વર્ષ ખાવી જાય, પ્રતિજ્ઞાને અમલ કરવાને એક પણ
અવસર હાથ લાગે નહિ, તે એથી તમારા મનને દુખ
થાય ને ? એટલે તમને એ વિચાર આવે ને કેમે કેવી
પ્રશસનીય પ્રતિજ્ઞા કરી, પણ કઈ સાધુજન આખા વર્ષમા
માદા જ પડયા નહિ! હું કેટલે બધો કમનસિબ માણસ,
કે જેથી કઈ પણ સાધુજન, આખા વર્ષમા ય માદા પડયા
નહિ અને એથી મારૂ જે મને વાછિત, તે સિદ્ધ થયું નહિ!'
જે એવા સગોમા તમારા હૈયામાં આવા પ્રકારની શાકની
લાગણી પ્રગટે, તે એ સૂચવે છે કે-તમારે એ વિચાર
સૂમ બુદ્ધિને નથી, પણ રજૂ બુદ્ધિને જ એ વિચાર છે તમે
જે પ્રતિજ્ઞા ગ્રહણ કરી હતી, તે અતિ પ્રશસનીય હતી-
એમાં શ કાને સ્થાન હેઈ શકે નહિ સાધુજનની સેવાને
અભિપ્રાય, એ ધમાંભિપ્રાય છે અને રેગવાન બનેલા સાધુ
જનને ઔષધ આપવાને અભિપ્રાય, એ તો વિશેષે કરીને
ધર્માભિપ્રાય છે આટલે સુન્દર અભિપ્રાય હોવા છતા પણ,
શેક એ વાતને થયો કે--કઈ સાધુજન માદા પડયા નહિ!
જે સાધુજન માદા પડવા હેત, તે મારૂ મને વાછિત સિદ્ધ
થાત' તમે જ વિચાર કરો કે-સેવા કરવાની વૃત્તિથી પણ
સાધુજનની માદગીને ઈરછી શકાય ખરી? ક્યારે કોઈ
સાધુજન માદા પડે અને ક્યારે મને સેવાની તક મળે–
આવા અભિપ્રાથમા દેખાય છે ધમ, પણ વસ્તુ આવા
અભિપ્રાયમા ધર્મને વિદ્યાતા સાધુજનની તો શું, કેઈ પણ
--

·લેખક પહેરે
[૧૩
ત્યા સુધી એને જ ૫ વળે નહિ એની નજર મોક્ષ સામે ને
મોક્ષ સામે જ હ્યા કરે અને એથી એ પિતે મોક્ષસાધક
ધર્મને સેવતો હોય તે પણ, પિતાથી સેવા ધર્મ મેક્ષ
સાધક બને તેવા પ્રકારે સેવાય છે કે નહિ–એનું પણ એ
કાળજીમ અવકન કર્યા કરે
મતિજ્ઞાનાવીય કર્મનો પ્રભાવ
સૂરમ બુદ્ધિના સપાદનનું, જે વાસ્તવિક પ્રકારનું અને
સર્વોત્તમ કેટિ કોઈ ફલ હોય, તે તે આ જ છે સૂક્ષમ
બુદ્ધિની પ્રાપ્તિ કાઈ સૌને થતી નથી માણસ જેમ અતિ
સક્ષમ બુદ્ધિવાળે હેઈ શકે છે, તેમ અતિ સ્થૂલ બુદ્ધિવાળો
પણ હોઈ શકે છે. માત્ર માણસે માણસે જ નહિ, પણ જીવે
જીવે બુદ્ધિની તમતમતા હોય છે અતિ વિચક્ષણ મતિવાળા
અને અતિ કુઠિત મતિવાળા, સામાન્ય વિચક્ષણ મતિવાળા
અને સામાન્ય કુઠિત મતિવાળા-એમ કેટલા ય ભેદ હોય
છે અને તે ભેદને કેટલેક અનુભવ તે તમને પણ હશે
બુદ્ધિને વિકાસ પણ સૌને સરખી રીતિએ સધાતે નથી
તેમા ય, માત્ર સામગ્રીભેદ એ જ કા ણ નથી બેને સમાન
સામગ્રીને ગ મ હેય, તે છતા પણ એક જડભરત
જે રહે છે બીજો મહા વિચક્ષણ નિવડે છે, આવું પણ
બને છે વર્ગમાં વિદ્યાર્થિઓને સમાન શિક્ષક અને સમાન
પુસ્તકેને વેગ હોય છે, છતા દરેકના ભણતરમા અને
ભતર દ્વારા થતા બુદ્ધિવિકાસમાં તરતમતા રહે છે આવું
બધુ શાથી બને છે? જ્ઞાન એ આત્માને ગુણ છે, પણ

·૧૨]
શ્રી પણ સંદેશ લેખમાળા
માણસ ધર્મથી પર રહી શકે નહિ અને ધર્મની રૂચિવાળે
બનીને પણ તે, ધર્મના નામે કોઈ પણ પ્રકારના અધર્મને
ઉપાસક બન્યું રહે નહિ માજુમ જે સૂકમ બુદ્ધિથી જગ
તના સ્વરૂપ અને પિતાના સ્વરૂપને વિચાર કરનાર
બને, તે એને “સેવવા ૫ એક માત્ર ધર્મ જ છે અને
મેળવવા ૫ એક માત્ર મિક્ષ જ છે' એમ લાગ્યા વિના
રહે નહિં એને “એક માત્ર મોક્ષ જ મેળવવા ગ્ય
છે”-એમ લાગે, એટલે એ એવા જ ધર્મ છે, કે જે
ધર્મને સેવવાથી પિતે મોક્ષને પામી શકો, એવી પિતાને
ખાત્રી થાય ધર્મના નામ માત્રથી એ મુઝાય નહિ,
પણ જે જે ધર્મો એના છવામાં આવે, તો તે ધર્મો પછી
કયા ધર્મમાં મોસાપકપણું રહેલું છે, તેને શોધવાને એ
પ્રયત્ન કરે એની દષ્ટ એ જ હોય કે-“મારે તે એક જ
જોઇએ છે, એટલે મિલના હેતુ રૂપ બની શકે એવા ૨વરૂપ
વાળ ધર્મ મને ખપે એ સિવાય કંઈ પણ ધર્મ મને
ખપે નહિ” કેમ કે-એને સેવે છે ધમ, નહિ કે ધર્મના
નામે પણ્ અધર્મ ! આ રીતિએ શોધ કરતા, એને જ્યારે
મિક્ષસાધક ધર્મને વેગ મળી જાય, ત્યારે તે એ ખૂબ જ
પુરૂષાર્થશીલ બને એને લાગે કે- પુરૂષાર્થને ફેરવવાની
હવે જ ખરેખરી તક આવી લાગી છે હવે હું જેટલું
પુરૂષાર્થ કરીશ, તે બધે લેખે લાગવાને હવે હું જેટલું
વધુ અને એટલે ઝડપી પુરૂષાર્થશીલ બની શકુ, તેટલે
જ હુ મારા અતિમ ધ્યેયની નિકટમાં પહેરી શકે ” આથી,
એ જ્યા સુધી ધર્મના પરિપૂર્ણ ફળને-મેષને પામે નહિ,

·લેખક પહેલો
[૧૫
વાતને સૂકમ બુદ્ધિથી વિચારવાને અને સૂકમ બુદ્ધિથી દરેક
વાતને વિચાર કરીને તેને નિર્ણય કરવાને માટે પ્રયત્ન
શીલ બને છે, તેઓને જ આ ઉપરેશ યથાર્થ સ્વરૂપે ફાયદા
કારક નિવડી શકે તેમ છે જે પ્રયત્ન કરવા છતા પણ
સહમ બુદ્ધિવાળા બની શકે તેવી સ્થિતિમાં જ નથી, તેઓને
તે તેઓની પિતાની ભવિતવ્યતાના આધારે છેડવા સિવા
ચન કેઈ ઉપાય નથી એવી જ રીતિએ, જેઓ સૂરમ
બુદ્ધિને પરના હેવા છતા પણ, પિતાના વરૂપને અને
જગતના સ્વરૂપને પારદશાં વિચાર કરવાનો પ્રયત્ન કરવાને
જ તૈયાર નથી, તેઓને માટે તેઓનું “મિથ્યાત્વમોહનીય
કર્મ ગાઢ છે, એવી કલ્પના ઉપર આવીને ઉભા રહેવું પડશે
મિથ્યાત્વ મોહનીય’ કર્મ તે એક એવું ભયકર ઠેટિનું
કર્યું છે કે-સૂમ બુદ્ધિવાળો આત્મા કદાચ પિતાના અને
જગતના સ્વરૂપ વિષે વિચાર કરવા માટે, તે ય એ કર્મ
જે ગાઢ હોય તે એ એના સ્વામી આત્માની બુદ્ધિને ઉષા
ચકાવે જ ચઢાવી દે છે એ કર્મ જ્યારે અતિશય મન્દ
કેટિનું બને છે, ત્યારે જ જીવમાં એવી વૃત્તિ પ્રગટી શકે
છે કે-“સેવવા લાયક એક માત્ર ધર્મ જ છે અને મેળવવા
ગ્ય એક માત્ર મોક્ષ જ છે' જીવ આટલી ઉથી હદ
સુધીને ઉત્તમ પ્રકારને નિર્ણય કરી શકે, તે છક્તા પણ તે
મિથ્યાત્વ મોહનીય કર્મની અસર નીચે હોઈ શકે છે જે
ધર્મ ખરેખર સાધક છે, જે ધર્મમા મેલનું વાસ્તવિક
પ્રકારનું સાધકપ છે, તે ધર્મ જ સધર્મ છે-આવા પ્રકારને
નિર્ણય કરી શકવા જોગી આત્મદશાને જે જીવ પામે

·કરવો જોઈએ,
૧૪]
શ્રી પર્યુષણ સદિશ લેખમાળા
તેના ઉપર કમનું આવરણ છે આત્મા કર્મથી બદ્ધ હેઈને,
આત્માને જે જ્ઞાનાદિ ગુણમય સ્વભાવ, તે આવાએલે છે
આત્માના જ્ઞાનગુણને આવરનારા કમને, જેના પરિણામ
'જ્ઞાનાવરણીય કર્મ” તરીકે ઓળખાવાય છે એના પણ
અનેક પેટાલે છે, જેમાં “મતિજ્ઞાનાવરણીય' નામને
પણ એક ભેદ છે બુદ્ધિને અધિક વિકાસ, આ કર્મના
ક્ષપશમની અપાયિકતા ઉપર આધાર રાખે છે એટલે
દરેક માણસ સૂક્ષમ બુદ્ધિવાળે હે જ જોઈએ અગર તે
દરેક માસ સૂકમ બુદ્ધિવાળે હેય જ, એવું કાઈ કહી
શકાય નહિ, પરંતુ દરેકે સૂમ બુદ્ધિવાળા બનવાનો પ્રયાસ
એમ તે
જરૂર
કહી
શકાય
મિથ્યાત્વ-મેહનીય કામ
બુદ્ધિને આવરનાર જેમ કર્મ છે, તેમ બુદ્ધિના વલણ
ઉપર અસર કરનાર પણ કર્મ છે જેના પરિભાષામાં મિથ્યા
ત્વ મેહનીય'ના નામથી ઓળખાતે “મેહનીય કર્મને
પેટભેદ, એ એક એવી વસ્તુ છે કે-એ જે જોરદાર હાય,
તે સૂક્ષ્મ બુદ્ધિવાળાઓની પણ બુદ્ધિનુ વલણ ઉન્માર્ગ તરફ,
એટલે કે-જે માળે કરાતે બુદ્ધિને ઉપગ આત્માને માટે
હિતકારક નિવડે નહિ, પણ હાનિકારક જ નિવડે, એવા માર્ગ
તરફ હોય છેઆમ છતાં પણ, એની પાસે બુદ્ધિનું જે
બળ છે, તે બળનો લાભ Cડાવવાની તેને શું કરી શકાય
એના ઉપર મિયાત્રાહુનીયનાં અરાર નથી!
વાત એ છે કે-જેઓ સૂમ બુદ્ધિવાળા બનીને, દરેક

·લેખાંક પહેલો
૧૫
વાતને સૂક્ષ્મ બુદ્ધિથી વિચારવાને અને સૂક્ષ્મ બુદ્ધિથી દરેક
વાતને વિચાર કરીને તેને નિર્ણય કરવાને માટે પ્રયત્ન
શીલ બને છે, તેને જ આ ઉપદેશ યથાર્થ સ્વરૂપે ફાયદા
કારક નિવડી શકે તેમ છે જેઓ પ્રયત્ન કરવા છતા પણ
સૂક્ષમ બુદ્ધિવાળા બની શકે તેવી સ્થિતિમા જ નથી, તેઓને
તે તેઓની પોતાની ભવિતવ્યતાના આધારે કડવા સિવા
ચને કેઈ ઉપાય નથી એવી જ રીતિએ, જેએ સૂમ
બુદ્ધિને ધરનારા હોવા છતા પણ, પિતાના રવરૂપને અને
જગતના સ્વરૂપને પારદશ વિચાર કરવા પ્રયત્ન કરવાને
જ તૈયાર નથી, તેઓને માટે તેઓનું “મિથ્યા મોહનીય
કર્મ ગાઢ છે, એવી કલ્પના ઉપર આવીને Cભા રહેવું પડશે
મિથ્યાત્વ મેહનીય કર્મ તે એક એવું ભયકર કેટિનું
કર્મ છે કે--સૂમ બુદ્ધિવાળો આત્મા કદાચ પિતાના અને
જગતના સ્વરૂપ વિષે વિચાર કરવા માટે, તે ય એ કર્મ
જે ગાઢ હોય તે, એ એના સવામી આત્માની બુદ્ધિને ઉધા
ચકાવે જ ચઢાવી દે છે એ કર્મ જ્યારે અતિશય મન્દ
કેટિનું બને છે, ત્યારે જ જીવમાં એવી વૃત્તિ પ્રગટી શકે
છે કે-સેવવા લાયક એક માત્ર ધર્મ જ છે અને મેળવવા
યોગ્ય એક માત્ર મેક્ષ જ છે' જીવ આટલી ઉચી હદ
સુધીને ઉત્તમ પ્રકારને નિર્ણય કરી શકે, તે છતા પણ તે
મિથ્યાત્વ મેહનીય કર્મની અસર નીચે હોઈ શકે છે જે
ધર્મ ખરેખર મોક્ષસાધક છે, જે ધર્મમા મેલનું વાસ્તવિક
પ્રકારનું સાધકપણુ છે, તે ધર્મ જ સધર્મ છે-આવા પ્રકારને
નિર્ણય કરી શકવા જોગી આમદશાને જે જીવ પામ્યો

·૧૬]
થી પર્યુષણ સંદેશ લેખમાળા
હોય, તે જીવ જ “મિથ્યાત્વ મેહનીય” નામના કર્મની
અમર નીચે નથી-એમ કહી શકાય
સુક્ષ્મ બુદ્ધિથી વિચાર કરવાનું સૂચન પણ
શ્રદ્ધાભાવ જન્માવી શકે!
આવી આત્મદશાને સૂક્ષમ બુદ્ધિવાળા આત્માઓ જરૂર
પામી શકે છે, જે તેઓ પોતાના સ્વરૂપનો અને જગતના
રવરૂપને જિજ્ઞાસુભાવપૂર્વકના મધ્યસ્થભાવને અવલ બને,
સૂમ બુદ્ધિથી વિચાર કરવા માડે! એવા આત્માઓને પિતાના
પ્રયનના પરિણામે જરૂર એમ લાગે કે- જીવને ભેળ
વવા ગ્ય જે કઈ પણ વસ્તુ હેય, તે તે એક મેક્ષ જ
છે, મોક્ષને મેળવવાને માટે માધવા ગ્ય જે કઈ પણ
વતુ હોય, તે તે એક માત્ર ધર્મજ છે, અને મને યોગ
કરાવવાને માટે જે ધર્મ વાસ્તવિક રીતિએ સમર્થ હોય,
તે જ ધર્મ પણ મારા માટે એક્ષસાધક બને એવા પ્રકારે જ
સાધવા એગ્ય છે' જે આત્માઓ ખરેખર સૂરમ બુદ્ધિવાળા
હોય અને સૂક્ષમ બુદ્ધિવાળા હોવા ઉપરાત પિતાની ભૂલમ
બુદ્ધિથી પિતાના સ્વરૂપને અને જગતના ૨વરૂપને જિજ્ઞાસુ
ભાવપૂર્વકના મધ્યસ્થભાવને અવલ બીને વિચાર કર્યા
કરનારા બને, તેઓ આવી આત્મદશાથી વચિત રહે જ નહિ
એમને તે, એ વિચાર પણ આવે છે-આપણને આવી
રીતિએ ધર્મના સ બ ધમા પણ ધમધર્મને વિચાર કરવાનું
કહે કેશુ? “બજારમાં ઠગાઈ જવાની ઘણી ધાસ્તી છે,
નકની માવ સાચા માલ તરીક તમારી સામે ધરવામાં આવશે,
-

·લેખો પહેરે
(૧૭
માટે તમે માલના પરીક્ષક બનીને અને ભાવના જાણકાર
બનીને માલ લેવાને આવજે, નહિ તે તમે ઠગાઈ જશો
અને ઠગાઈ જશો તેની તમને ખબરે ય નહિ પડે.”-
આવું ક વહેપારી કહે? કે તે પ્રમાણિક વહેપારી કહે,
કા તે અપ્રમાણિકપણામ પાવર બને વહેપારી કહે
પણ અપ્રમાણિક વહેપારી કેવા સવરૂપવાળા માલને નશ્વી
કહેવાય અને કેવા સ્વરૂપવાળા માલને સાચું કહેવાય એ
ન બતાવે માલના વરૂપની બાબતમાં તે, ઉઠ ભણા
વવા જ પ્રયત્ન કરે એ તમને જોઈને લેવાનું અને ખાત્રી
કરીને ખરીદવાનું કહે ખરે, પરંતુ જેવાય કયી રીતિએ
અને ખાત્રી કરાય કયી રીતિએ-એ વાતનું રહસ્ય એ ખૂલ્લુ
કર નહિ, જ્યારે પ્રમાણિક વહેપારી તે એ રહસ્યને ખૂલ
કરે વેપારીને તો પિતાને સ્વાર્થ છે, તેમ છતા પણ તે જે
પ્રમાણિક હોય છે તે ગ્રાહકને તે માલના સાચા-ખેટાપણાના
વરૂપનું ભાન કરાવે છે અને તેની પરીક્ષાને ઉપાય પણ
બતાવે છે, તો પછી, જેઓ કેવળ પરેપારની બુદ્ધિથી જ
ધર્મને ઉપદેશ આપતા હોય, તેઓ ધમધર્મના સ્વરૂપને
અને ધમધર્મની પરીક્ષાના ઉપાયને બતાવે નહિ, એ બને જ
કેમ? શ્રી જેન શાસનમાં જેમ ધર્મનું સ્વરૂપ બતાવવામાં
આવ્યું છે, તેમ અધમનું સ્વરૂપ પત્ર બરાબર બતાવવામા
આવ્યું છે વળી જેમ સોનાને કમી, કમ્યા પછી પણ
છેદીને અને દેધા પછે પણ અમિા નાખીને, તે શું છે
કે નહિ અગર તે શુદ્ધ સેનું છે કે નહિ તેની ખાત્રી કરી
શકાય છે તેમ ક, છે અને તાપ દ્વારા આ ધર્મ છે કે

·૧૮]
શ્રી ૫ર્યું શબ સંદેશ લખમાળા
નહિ અગર તે આ શુદ્ધ ધર્મ છે કે નહિ તેની પરીક્ષાકર
વાને ઉપાય દર્શાવવામાં આવ્યા છે આ બધું દર્શાવીને,
ધર્મના અથ આત્માઓએ ધર્મને નિપુણ મતિથી જાણ
જોઈએ, નહિ તે ધર્મબુદ્ધિથી જ ધમનો વિઘાત થવાને
પ્રસંગ આવે છે–આવું ફરમાવ્યું છે એટલે આ વાતને
વાચતા પણ, સહમ બુદ્ધિવાળા આત્માઓના હૈયામાં “આ
કાઈક સુદર એ શ્રદ્ધાભાવ પહેલી જ તકે પેદા થાય છે
માણસે પોતે પિતાને જ ખા રૂપમાં ઓળખતા નથી!
પરંતુ આજે તે આ આર્ય દેશમાં પણ સામાન્ય
રીતિએ થતી ધર્મની વાતને ય ઝીલનારાઓનો મે તેટો
પડી ગયેલ છે ધર્મ એ ધી કોઈ પણ વાત આવી, એટલે
એના તરક ઉપેક્ષા સેવનારાઓ વધી ગયા છે ધર્મ સબધી
વાતને વાચનારાઓ અને સાભળનારાઓ પણ, બહું જ ઉપલક
રીતિએ ધર્મ સબધી વાતને વાગે છે અને સાભળે છે
કાઈ પણ વિશેષ જાણયા કે સમજ્યા વિના તેઓ માની લે
છે કે-આ બધી કાઈ વિશેષ વિચાર કરવાની જરૂર નથી,
અને એમ કરીને તેઓ પોતાની બુદ્ધિને એ વિષય પૂરતું તાળું જ
લગાવી દે છે આ આર્ય દેશ, કે કયા ધર્મના નાદે ઠેરઠેર
ને વા વાર ગુજયા કરતા હતા, જયા ત્યા આત્માની ને
પકની વાતે થયા કે તી હતી, ત્યાં આજે આવી વિષમ
સ્થિતિ શાથી ઉપસિથત થઈ જવા પામી છે? શું આર્ય
દેશમાથી સલમ બુદ્ધિવાળા માણસે જ ખૂટી ગયા છે? આ
દેશમાં શું બધા બુદ્ધિહીને ને જડભરત જેવા ભેગા થઈ

·લેખક પહેરે
[૧૯
ગયા છે? ના, એવું માની લેવાને કારણ નથી આજે પણ
આર્ય દેશમા સૂકમ બુદ્ધિવાળા માણસો એદા નથી, એવું
અનેક પ્રસંગોથી જાણી શકાય છે ધર્મની સાચી દિશાને
રઘુલ બુદ્ધિવાળા આત્માઓ ભાગ્યે જ પામી શકે, પરંતુ જેઓ
ઘર્મની દિશાને કે ધર્મની સાચી દિશાને પામ્યા નથી, તેઓ
બધા સ્કૂલ બુદ્ધિવાળા આત્માઓ જ છે-એવું કહી શકાય નહિ
સૂરમ બુદ્ધિવાળા આત્માઓ છે, તે તેઓ પિતાની બુદ્ધિને
કશે જ ઉપયોગ નથી કરતા? ના, એમ પણ નહિ કહી શકાય
તે પછી સૂક્ષ્મ બુદ્ધિવાળા આત્માઓ ધર્મની દિશાથી વિચિત
કેમ છે? માણસ જે ખરેખર સૂક્ષ્મ બુદ્ધિવાળો હોય અને
તે જે પિતાની સુકમ બુદ્ધિનો ઉપયોગ કરીને પિતાના સ્વરૂપનો
અને જગતના સ્વરૂપનો વિચાર કર્યા કરે, તે એક એવા નિર્ણય
ઉપર આવ્યા વિના રહે જ નહિ કે-મિક્ષ એ જ એક મેળ
વવા ગ્ય છે અને મોક્ષને મેળવવાને માટે ધર્મ એ જ એક
સાધવા ગ્ય છે ” આમ છતા પણ, આજે સૂક્ષ્મ બુદ્ધિવાળા
માણસ પણ, થલ બુદ્ધિવાળા મા ની જેમ, પાપમાં જ
સુખ માની બેઠા હોય, એવી સ્થિતિ સર્જાઈ જવા પામી
છે રાહમ બુદ્ધિવાળા મામા પણ, એક એવી ગજબની
જતા આવી જવા પામી છે તેઓ પિને પોતાને જ
ખરા રૂપમાં ઓળખતા નથી
જડતાને ખંખેરી નાખે !
આ બધી બહિરાત્મન્દશા છે બહિર્મુખ આત્મા ગમે
તેટલે બુદ્ધિશાળી હોય, પણ તેની બુદ્ધિ બહારને બહાર જ
એ

·તન નિ સ્પૃહભાવે અને
૨૦]
ની પર્યુષણ એ લેખમાળા
અટવાયા કરતી હોય એનામાં બુદ્ધિબળ જરૂર છે અને એ
બુદ્ધિબળને ને એ સદુપયોગ કરે, તે તે જરૂર અન્તર્મુખ
બની શકે એ માટે તે બુદ્ધિશાળી આત્માને પણ સુગ
મળે જોઈએ કેટલાક બુદ્ધિશાળી આત્માઓને, આ વાતને
વિચારવાની પ્રેરણા કરે એવા માણને, સુગ જ મળતું
નથી આ વાતને વિચારવાની,
એકાને પોપકારી ભાવે પ્રેરણા કરે તેવા સાધુપુરૂને
એગ તદન વિકટમાં હોય, પણ સાધુજના સબ ધમાં જે
એ પૂર્વગ્રહ બધાઈ ગયો હોય કે-એ તે બધા ધર્મના
ટાયલા કર્યા કરે એમને જગતની શી ગમ છે?” તે પણ
એ માઝુસ પિતાની બુદ્ધિને સદુપયોગ કરવાના આ માર્ગે
વિચાર જ કરે નહિ એ જે જરાક ડાહ્યો બને અને એ
વિચાર કરે કે- આટલે ત્યાગ અને આટલે તપ કરનારાઓ
કાઈ સાવ મૂર્ખ હોય નહિ તે તો એને સાધુજનેને સુગ
સાધવાનું મન થાય એમાં જે એને સદગુરૂની વાતોને
સૂમ બુદ્ધિથી વિચારવાનું મન થાય, તે તે ક્રમશ પ્રગતિ
સાધી શકે પણ આજે આ દિશામાં વિચાર કરવાનું જ
બુદ્ધિશાળી માણસોએ માડી વાળ્યું હોય, એવી દશા માટે
ભાગે પ્રવર્તી રહી છે અને એથી બીજી રીતિએ ઘણા
બુદ્ધિશાળી, ઘણું ભણેલા, ઘણું વિચારી શકનારા અને સારી
રીતિએ સાચા-ખોટાની પરીક્ષા કરવાને સમર્થ_એવા પણ
માણસ આજે વસ્તુત જડતાભર્યું ગાનગતિક જીવન જ ગુજળ
રહ્યા છે પિતાના બુદ્ધિબળથી પોતાની આ જડતાને સૌ ખ ખેરી
નાખે, એવી શુભાભિાષા સાપે, આજે અત્રે વિરામ કરાય છે

·રાત;
લેખાક બીજે
.: ૯. અજીબદાર જ
તમને પિતાને જ ઓળખવાને
તમે પ્રયત્ન કરે !
માણસ પોતે જ પોતાના ભાવીને સજે છે!
કઈ કઈના ભાવીને સઈ શકતું નથી!
આ જન્મમાં મુખ્યત્વે પૂર્વજોના પુન
ને પાપનુ ફળ ભેગવાય છે
એવુ માનવાની ભૂલ કરે નહિ કે- તમે જે કાઈ પણ
પ્રવૃત્તિઓ કરે છે, તેનું જે તકાજ પ્રત્યક્ષ પરિણામ
આવે છે, તે સિવાયનું તેનું પરિભ્રામ છે જ નહિ!'
પાપ કરવું નહિ અને પુણ્ય કર્યા વિના રહેવુ નહિ”
-એટલે ય નિર્ણય નહિ કરતા, માણસે મેરે
ભાગે તાનગતિક૫ણે જ જીવે છે !
લેખક
પરમ શાસનપ્રભાવક, વ્યાખ્યાનવાચસ્પતિ આચાર્યદેવ
શ્રીમદ્ વિજયરામચન્દ્રસૂરીશ્વરજી મહારાજ

·No text on this page.

·-
વિ સ ૨૦૦૭ શ્રાવણ વદી ૧૫
૧૫ ગુરૂવાર
એવા જ ઘણા છે જે પોતે પોતાને જ ઓળખે નહિ!
આજે તમારી સમક્ષ જે એ કઈ પ્રશ્ન ઉપસ્થિત
કરવામા આવે કે “તમે તમને પિતાને ઓળખે છે ?”
તે તમે પહેલી તકે તે આશ્ચર્ય અનુભવશે તમને લાગશે
કે-“આ ક વિચિત્ર પ્રશ્ન છે? જ મને ઓળખું છું
કે નહિ?'—એમ પૂછે છે?” એમાં ય, આ પ્રશ્ન જે કોઈ
સામા ય અને તમને પૂછયો હોય, તે તમે જરા પણ લાગે
વિચાર કર્યા વિના, આ પ્રશ્ન પૂછનારને મુખ માની લેવાને
અગર તે એને મુખે કહી દેવાને પણ તૈયાર થઈ જાઓ,
એ કઈ નહિ બનવાજોગ વસ્તુ નથી આજ સુધીમા,
તમારી પાસે ઓળખવા વિગેરેના તો અનેક પ્રશ્નો અનેક વાર
આવ્યા હશે “તમે અમુક માણસને ઓળખે છે કે નહિ '
તમે અમુક વસ્તુને ઓળખે છે કે નહિ—-એવા પ્રશ્નો
તે તમે અનેક પાસેથી અનેક વાર સાંભળ્યા હશે એ વખતે
તમને પ્રાય આશ્ચર્ય પણ નહિ થયું હોય કદાચ તમે એ
બધા પ્રશ્નોના તમારી જાણ મુજબના જવાબ પણ દીધા હશે
એટલે એાળખાણ સબ ધી પ્રશ્ન, એ કંઈ આશ્ચર્યકા
વસ્તુ નથી, પણ તે પ્રશ્ન પારકાની કે ૫ વસ્તુની ઓળખને
લગતે હોય તે પિતાની ઓળખને લગતે હેય તો નહિ
પિતાની ઓળખને લગતો પ્રશ્ન આવે, તો તે આશ્ચર્ય પણ
થાય અને કદાચ આવેશ પણ આવે આનું કારણ શું?
આમ તે, માણસને પોતાની વાત કરવી જેટલી ગમે છે,
તેટલી બીજાની સારી વાત કરવી ગમતી નથી મારી વાત

·No text on this page.

·વિ સ ૨૦૦૭ શ્રાવણ વી 10
તા ૩
ગુરૂવાર
એવા ઇનો ઘા છે જે પોતે પોતાને જ ઓળખે નહિ?
આજે તમારી સમક્ષ જે એ કેઈ પ્રશ્ન ઉપસ્થિત
કરવામાં આવે કે “તમે તમને પિતાને ઓળખે છે ?”
તે તમે પહેલી તકે તે આશ્ચર્ય અનુભવશે તમને લાગશે
કે “આ કે વિચિત્ર પ્રશ્ન છે “હુ જ મને ઓળખું છું
કે નહિ?'-એમ પૂછે છે?” એમાં ય, આ પ્રશ્ન જે કોઈ
સામાન્ય જને તમને પૂછો હોય, તે તમે જરા પણ લા
વિચાર ર્યા વિના, આ પ્રશ્ન પૂછનાને મૂર્ખ માની લેવાને
અગર તે એને મુખ કહી દેવાને પણ તયાર થઈ જાઓ,
તે એ કેઈ નહિ બનવાજોગ વસ્તુ નથી આજ સુધીમા,
તમારી પાસે ઓળખવા વિગેરેના તે અનેક પ્રશ્નો અનેક વાર
આવ્યા હશે “તમે અમુક માણસને ઓળખે છે કે નહિ ?
તમે અમુક વસ્તુને ઓળખે છે કે નહિ એવા પ્રશ્નો
તે તમે અનેકે પાસેથી અનેક વાર સાભળ્યા હશે એ વખતે
તમને પ્રાય આશ્ચર્ય પણ નહિ થયુ હેય કદાચ તમે એ
બધા પ્રશ્નોના તમારી જાણ મુજબના જવાબ પણ દીધા હશે
એટલે ઓળખાણ સબ ધી પ્રશ્ન, એ કેઈ આશ્ચર્યકાશ્ક
વરતું નથી, પણ તે પ્રશ્ન પારકાની કે પ વસ્તુની ઓળખને
લગતે હોય તો પોતાની ઓળખને લગતે હેય તે નહિ !
પિતાની ઓળખને લગતા પ્રશ્ન આવે, તે તે આશ્ચર્ય પણ
થાય અને કદાચ આવેશ પણ આવે
આમ તે, માણસને પોતાની વાત કરવી જેટલી ગમે છે,
તેટની બીજની સારી વાત કરવી ગમતી નથી સારી વાત
આનું કારણ શું?

·૨૪]
શ્રી પણ મદદ લેખમાળા
પિતાની કરવી ગમે અને ખરાબ વાત બીજાની કરવી ગમે,
આવું મોટે ભાગે હોય છે પણ અહીં આપણી વાત જૂદી જ
છે “તમે તમને પિતાને ઓળખો છે?” આવું જે કંઈ
પૂછે, તે તેથી આશ્ચર્યમાં ઉત્પન્ન થવાને અને એમાથી
આવેશને પણ ઉત્પન્ન થવાને શું કારણ છે? તમે માની બેઠા
છે કે-“હું તે મને પિતાને ઓળખુ જ છે અને તમને
જે મળ્યા, તેમણે તમને “અમુકને ઓળખો છે કે નહિ?”
-એમ પૂછયુ છે, પણ પ્રાય કેઇએ તમને “તમે તમને પિતાને
ઓળખે છે કે નહિ ?' એવું પૂછવું નથી માટે ભાગે સૌ એ
માન્યતામાં રૂઢ થઈ ગએલા છે કે-“અમે અમને પિતાને
તે બરાબર ઓળખીએ જ છીએ ” લગભગ બધાના હૈયામાં
રૂઢ થઈ ગએવી આ માન્યતા, વડુત સારી છે કે નહિ?
-એ વાતને વિચારવાની જરૂર છે જગતના અને જગતના
જીવોના સ્વરૂપને વારતવિક રૂપમાં જાણી શકનારા અનન્ત
જ્ઞાની પુચ પુરૂએ કહેવી આ પણ એક તારવણી છે
કે-“જગતમાં જે જ વિદ્યમાન છે, જે જીવોમાના કેટ
લાકે મનુષ્ય-જીવનને પણ પામેલા છે અને જે મનુષ્યમાં
પણ કેટલાક એવા મનુષ્યો છે કે-બહુ ઉડી વિચારશક્તિ
ધરાવે છે, તેવા માને પણ ઘણે મેટો ભાગ પોતાને જ
ઓળખતે નથી” સૂક્ષ્મ બુદ્ધિથી વિચાર કરવાની શક્તિ
ધરાવનારા માણસે, જો અને તજ્ઞાનિઓએ કાઢવી આ તાર
વણીના રહસ્યને ઉકેલવા મથે છે, તે પરિણામે તેઓને
પણ એમ જ લાગે છે કે-જગતના મા ઘણે મેટો
ભાગ એ છે કે-જે પિતાને જ ઓળખતું નથી અને હું

·લેખક બીજે
૨૫
પણ અત્યાર સુધી મને પોતાને ઓળખતે નહેતો” તમારામાં
જો સૂક્ષમ બુદ્ધિથી વિચારવાની શક્તિ છે, અને તમે જે
અનન્તજ્ઞાનિઓએ કહેલી આ વાતના રહસ્યને ઉકેલવાને
મથે, તે તમને પણ લાગે કે- હું અત્યાર સુધી મને
પિતાને ઓળખતે જ નહે” આવું પરિણામ લાવી શકાય,
એ માટે જ આ પ્રશ્ન છે કે-“તમે તમને પોતાને ઓળખે છે”
જીવનનુ લક્ષ્ય નક્કી કર્યું છે?
તમે જે તમને પિતાને ઓળખતા છે, તે તમારા
સારા ય જીવન ઉપર એની અસર હોય. તમે તમારા જીવ
નની સાધનનું લલચ નક્કી કરી લીધેલું હેય તમે તમારા
એ લયને પહોચવાને માટેના ઉપાયને નિર્ણય કરી લીધે
હાય તમે તમારા જીવનમાં એ ઉપાયને સેવવાની જ
મથામણમાં હે માનસિક, વાચિક ને કાયિક-એ ત્રણેય
પ્રકારની અથવા તે એ ત્રણમાંથી બે પ્રકારની કે એક પ્રકા
રની પણ નબળાઈના થે, તમે કદાચ એ ઉપાયને ન સેવા
શકતા હો, તે એનું તમને દુ ખ લાગતું હોય એ ઉપને
સેવવામાં તમે ઉઘત હો તે છતાં ય, એ સેવનમા જે ઘડી
પણ કચાશ રહેતી હોય, તે તમને એમ થયા કરતું હોય
કે-“મારી આ ઉણપ જ્યારે ટળે?” જે કઈ એમ કહે કે-
મને પિતાને તે ઓળખુ જ છુ”તેની પાસેથી આવી જ
આશા રાખી શકાય તમે તમને પિતાને ઓળખે છે કે
નહિ?–એનો નિર્ણયતમારે
કોઈએ બીજાઓએ સબંધી

·૨૬]
શ્રી પર્યુષણ સંદેશ લેખમાળા
કદાચ સાચે નિર્ણય કરી શકે, તે ચ તેમણે તમારા ઉપર
ઉપકાર કરવો હોય, તે તમને જ તમારી સાચી ઓળખ
થાય, એવે પ્રયત્ન કરે પડે માટે તમે જ એ વાતને
નિર્ણય કરે કે-ખરેખર, હું મને પિતાને ઓળખી શક્યો
છું કે નહિ?” તમે તમારી મેળે નિર્ણય કરી શકે, એ
માટે જ તમારી સમક્ષ જીવનસાધનાના લયને લગતી વાત
મૂકવામાં આવી છે
Cળ ભાવિન ગો છો ?
તમે તમારી જીવનસાધનાનું લક્ષ્ય નકકી કરી લીધું
છે? તમે તમારા ઉજવળ ભાવીના રસ્તે છે, એવી તમારી
ખાત્રી છે? જેમ જેમ સમયની પળે વિતતી જાય છે, તેમ
તેમ તમે તમારા ઉજવળ ભાવીની નિકટમા જઈ રહ્યા છે, એ
વિશ્વાસ તમારા હૈયામાં પેદા થવા પામ્યું છે? તમે જે કાઈ
પ્રયત્ન કરે છે, તે તમારા ઉજવળ ભાવીને લક્ષ્યમાં રાખીને
કરે છે અને તમારા એકે એક પ્રયત્નથી તમારૂ ઉજવળ
ભાવી જ સર્જાય એવી રીતિએ કરે છે? તમારા ઉજવળ
ભાવીના સર્જનમાં બાધા ઉપજાવે, અન્તરાય કરે, એવી પણ
પ્રવૃત્તિઓ તમારે કરવી પડતી હશે, તે પણ એ પ્રવૃત્તિઓમાં
પ્રવૃત્ત થવાનું તમને ગમતું તે નહિ હોય ને? એવી પ્રક.
એને આચરતા, એવી પ્રવૃત્તિઓથી ક્યારે હુ છયુ-કયારે
એવો સુ દર અવસર આવી લાગે કે મારે આવી કે
પ્રવૃત્તિમાં પ્રવૃત્ત થવું જ પડે નહિ, આવું તમને થયા જ
કરતું હશે ને ? તમે નક્કી કરેલા તમારા ઉજવળ ભાવના

·વિના, એના ઉપાયે સ બ ધી નિય પકયાંથી ચા
એટલે પિતે જે કંઈ પ્રવૃત્તિ કરે, તે પોતાના
સજે છે કે પોતાના ખરાબ લાવી સજ્જ છે,
વિચારણું પણ હોય જ નહિ ? આપણી પ્રવૃત્તિને જ
લેખાંક બીજે
[૨૭
સર્જક ઉપાયને નેવવામા તમને તેને અને તમે નક્કી
કરેલા તમાને ઉજ્વળ લાવીના મનમા વિM રૂપ પ્રવૃત્તિ
એમા તમને પરિતાપને અનુભવ થતો હશે ને? એટલે
તમે મનની, વચનની કે કાયાની કોઈ પણ પ્રવૃત્તિ કપ્તા,
એ પ્રવૃત્તિ તમારા ઉજ્વળ ભાવીની સાધક છે કે નહિ, એને
વિ પાર કરીને નિર્ણય કરી લેતા હશે ને?
તમારી પ્રવૃત્તિઓથી તમારા ભાવી સર્જાય !
અત્યારે તને વાચકા તરીકે મારી સમક્ષ છે તમે
જે શ્રોતાઓ તરીકે મારી સમક્ષ હેત, તે અહી હુ તમને
તમારે અત કરણમા જે વાત કેય, તેને જવાબ દેવાને
માટે તે શું કરી શકત અત્યારે તે, શાસકથનના અને
અનુભવના બલે, તમારા વિષે નિર્ણય ક પશે ને એ
નિર્ણય કહેવો પડશે વિદ્વાન અને બુદ્ધિશાળી ગણાતા
માણસમાં પ, મેટે ભાગે એવા માણસો હોય છે, કે
જેમણે પિતાના ભાવી વિષે વિચાર કરીને નિર્ણય કરે
હેતે જ નથી જેઓએ પિતાના ભાવી વિરે નિર્ણય કર્યો
નથી, તેમને વળી ઉજવલ લાવી શુ અને અનુજવવ ભાવી
શુ, એની કલ્પના કયાથી હાય ભાવને નમક
સ મા
તે સ બ ધી
બા: 1
સર્જાય છે. એ વાત તે સૌને માન્ય

·૨૮].
શ્રી પણ શ લેખમાળા
કેઈ કેઈના ભાવીને સજતું નથી બીજાએ બીજાના ભાવીને
જાણી શકે એ બને, પણ બીજાઓ બીજાના ભાવીને મ
શકે નહિ. કઈ પણ પ્રવૃત્તિ માટે, કરે એક અને એનું ફળ
ભોગવે બીજે, એવું બનતું નથી તમને આ વાત માન્ય
છે, માટે જ તમે પ્રવૃત્તિ કરે તમને જે ચીજની જરૂર
હેય, તે ચીજને મેળવવાને માટે તમે પ્રવૃત્તિ કર્યા કરે
અને તમારી એ પ્રવૃત્તિનું ફળ બીજાઓને મળ્યા કરે, તે
તમે એવી પ્રવૃત્તિ કરે ખરા? તમને તમારી પ્રવૃત્તિનું ફળ
મળવા સાથે, તમારી પ્રવૃત્તિના ગે બીજાઓને પણ ફળ
મળતું હોય, તે તમે વા ન લે, પણ તમારી પ્રવૃત્તિનું
તમને ફળ મળે જ નહિ અને બીજાઓને જ ફળ મળે, તે
તમે એ ચલાવી લે ખરા ? તમારી પ્રવૃત્તિના ગે પણ
બીજાઓને જે ફળ મળે, તે તેમાં એ બીજાઓની પ્રવૃત્તિ
પણુ કારણ રૂપ હોય જ છે એટલે તમને એ વાતની તે
ખાની જ છે કે-આપણી પ્રવૃત્તિઓથી જ આપણું ભાવી સજાવ
છે આવી ખાત્રી હોવા છતા પણ, તમારી પ્રવૃત્તિઓથી
તમારું કેવું ભાવી સજય છે-એને જે તમે વિચાર જ કરે
નહિ અથવા તો એને વિચાર કરીને નિર્ણય કરી શકે
નહિ, તે તમે ભણેલા છતા ય અભgની અને બુદ્ધિશાળી
છતા બેવકુફની કક્ષામાં ગણાઈ જાવ, એમ તમને લાગે છે
ખરૂ? તમે આ વાતને વિચારવાને માટે બીજાની કલ્પનાને
આશ્રય લે અને તમે ન્યાયાધીશ બને કેઈ માણસ તમને
એમ કહે કે-“મારી પ્રવૃત્તિથી જ મારૂ ભવિષ્ય સજાય છે,
એ વિષે મારી પૂરેપૂરી ખાત્રી છે, પરંતુ કે પલ્સ પ્રવૃત્તિ

·રેખાંક બીજો
[૨૯
કરતા હુ એ વિચાર કરતે જ નથી કે-આનાથી મારૂ
ભાવી કેવુ સર્જાશે !” તે તમે એના માટે કે અભિપ્રાય
ઉચ્ચાર? એ માણસ તમને ઉચી કેરિને વિશ્વન અને
મહા બુદ્ધિશાળી લાગે ? કે પછી એવુ કાઈ કહેવાનું તમને
મન થાય કે- તાગ ભણતરમાં ધૂળ પડી ! તારી બુદ્ધિ
બહેર મારી ગઈ લાગે છેતમે જે વિચાર બીજાને
માટે કરે, તે જ વિચાર તમે તમારા પિતાને માટે કરે,
એટલે તમને તમાને સ્થિતિને ખ્યાલ આવશે
પ્રવૃત્તિઓના પરિબામને વિચાર
માણસ, સામાન્ય રીતિએ, પોતાની પ્રવૃત્તિના પરિ
મને વિવાર તે કરે જ છે કેઈ પણ પ્રવૃત્તિ કરતા,
સામાન્ય રીતિએ, માણસની નજર ફળ સામે તે હેય જ છે
વેપાર કરનારની નજર, વળતર સામે હોય છે નેકરી કરનારની
નજર, પગાર સામે હોય છે મજુરી કરનારની નજર,મહેનતાણું
સામે હોય છે મીઠું બોલનારની નજર, બીજાને ખુશ કરવા
તરફ હોય છે ખોટુ બોલનારની નજર, બેટુ બેવીને પિતે
મેળવવા ધારેલા લાભ તરફ હોય છે ગાળ દેનારની નજર,
સામાના હૈયાને પરિતાપ ઉપજાવવા તરફ હોય છે. ખાના
રની નજ૨, જીભના સ્વાદ કે પેટની ભૂખ તરફ હોય છે
કામેજક પ્રવૃત્તિઓ અગર તો કામે જનાના ગે થતી
પ્રવૃત્તિઓ કરનારની નજર, લેગસુખ તરફ હોય છે અનીતિ,
રી, લૂટફાટ કરનારની નજર પણ એના દ્વારે એને જે
મેળવવું હોય છે, તેના તરફ તે હેય જ છે એટલે જે કે,

·No text on this page.

·લેખક બીજો
વ વધારે દોહ્યલું છે એ અતિ દેાલુ છે-એ વાત જેમનાવી
છે, તેમ એ વાત પણ સાચી છે કે-આપને આ જીવનમાં
જે કાઈ બુદ્ધિ, વિદ્વત્તા, શક્તિ અને સામગ્રી મળી છે, તેને
જે કંઈ પણ સાચો સદુપયોગ હોય, તેતેએ જ છે કે આપણા
જીવનથી આપણુ cવળ ભાવ જ સર્જાય-એવા પ્રકારના
જીવનને આપણે જીવવા માહવુ ! આ દષ્ટિબિન્દુને લક્ષ્યમાં
રાખીને જ માણસે પ્રવૃત્તિ કરવી જોઈએ તે તમારા લક્ષ્યમાં
“આ દષ્ટિબિન્દુ આવ્યું છે ખરું ?
પ્રવૃત્તિઓનું પરિણામ ભયમાં ન મળવાનું
Rય તો ? થાય ?
તમે જે કાઈ પણ પ્રવૃત્તિ કરે છે, તે પ્રવૃત્તિનું તમારી
આખ માટે જે પરિણામ રહે છે, તે સિવાયનું અગર તે
તમે જે પ્રવૃત્તિ કરે છે, તેનું જે પરિમ તત્કાલ પ્રત્યક્ષ
પણે અવેવુ તમે જોઈ અગર સમજી શકે છે, તે સિવાયનું
તમારી તે પ્રવૃત્તિનું કોઈ પરિણામ છે અગર તે હેઈ શકે,
એ વાત તમારા ખ્યાલમાં છે? અત્યારે તમારી પ્રવૃત્તિનું
જે કઈ પણ પરિણામ આવ્યું, તે તે તમે જોયું અને જાણ્ય
એમ માની લઈએ, તે પણ એ જ પ્રવૃત્તિનું કોઈ પરિણામ
ભવિષ્યમાં આવશે અને તે પરિણામ તમારે જ ભેગવવું
પશે, એ વાતને તમે માને છે ખરા? જે આ વાતને
માનવામાં આવે નહિ, તે તેથી કેવું પરિણામ આવે, એની
કલ્પના તે કરી જૂઓ આપણે જે
આપણે જે કાઈ પ્રવૃત્તિ કરીએ,
હું જે કાઈ પણ તકાલ પ્રત્યક્ષ પરિણામ આવે. તે ડિલ.

·૩૨]
શ્રી પણ સંદેશ લેખમાળા
યનું કઈ પરિણામ તે પ્રવૃત્તિનું જે સભવી શકે જ નહિ,
તે જગતમાં કેટકેટલા અનાચારે પ્રવર્તવા માટે ? કોઈ
પણ પ્રવૃત્તિનું તત્કાલ જે પરિણામ આવે, તે સિવાયનું
પરિણામ એ આવતું જ નહિ હોય, તે પછી કેઈએ પણ
કોઈ પણ પ્રકારને અનાચાર કે અત્યાચાર કરતા કેટલીક
સાવધગીરી રાખવી જોઈએ અગર તે કેટલા પૂરતું તે તે
અનાચાર કે અત્યાચારને આચરતા અટકવું જોઈએ? સાવ
ધગીરી એટલી જ રાખવી જોઈએ કે-ગમે તેવી પ્રવૃત્તિ
કરવા છતા પણ કથા ય પકડાઈ જવાય નહિ અને કદાચ
પકડાઈ જવાય તે ય એ ગુન્હામાથી છટકી શકાય એટલે
દરેક માણસે એ માટે જ ભણવું જોઈએ, એ માટે જ
બુદ્ધિવિકાસ સાધવે જોઈએ અને એ માટે જ હુશીયારી
મેળવવી જોઈએ કે-છૂપી રીતિએ ગૂન્હાહિત કૃત્યને કરી
શકાય અને એમાં પકડાઈ જવાય તો સામાની આખમા
ધૂળ નાખવા જેવો બચાવ કરીને પણ એ ગૂન્હાઓને છૂપાવી
શકાય અનીતિ કરવી-એ ટુ નહિ, ચેરી કવી-એ ખોટુ
નહિ, ગમે તે પ્રકારે ભામટા બનીને બેગ ભેગવવા-એ
ટુ નહિ, ગમે તેનું ખૂન કરી નાખવું-એ ટુ નહિ,
ગમે તેનું ગમે તેટલુ ભડ કરવાનો પ્રયાસ કર-એ બેટુ
નહિ અને ગમે તેટલુ ને ગમે તેવું ખોટું બોલવું-એ ટુ
નહિ, એમ જગતમાં અથવા આ આર્ય દેશમાં જેટલા જેટલા
ખરાબ અને અતિ ખરાબ કૃત્ય ગણાય છે, તે ફૂલ્યોને
જરા પણ ખચકાયા વિના કરવા-એ ટુ નહિ પણ ખોટુ
એ કે-તે તે કૃત્યને કરતા પકડાઈ જવું અને તે તેને

·પોતે ગમે તેવા અત્યાચારને આશ્રય છે, પણ એ તાચાર
લેખક બીજે
કતા પકડાયા પછીથી પણ તે તે કૃત્યને બચાવ કરતા
નહિ આવડે! અનાચાર કે અત્યાચારનું ફળ તે સુખ જ,
કેમ કે-જો એ કરતા પકડાઈએ નહિ, તો તે એ અનાચાર
ને અત્યાચાર કરવાથી આપણે જે ફળને નજર સામે રાખ્યું
હેય, તે ફળ આપણને મળી જાય છે. એટલે અનાચાર
કે અત્યાચારનું ફળ તે સુખ જ ને? ત્યારે દુખ કેનું
ફળ અનાચાર કે અત્યાચાર કરતા ન આવડે તેની અના
ચારને અત્યાચાર દુખદાયી કયારે અને તેનાથી ધાર્યું
પરિણામ ન આવે ત્યારે! તે કરતા પકડાઈ જઈએ અને
બચાવ કરતા પણ છૂટી શકીએ નહિ ત્યારે એ સિવાય
તે, અનાચારમને અત્યાચારમાં દુખ આપવાની શક્તિ
નહિ જ ને? કદાચ એમ કહે કે-અનાચાર ને અત્યાચા
૧ના ગે મન, વચન કે કાયાની કેઈ શક્તિને હાનિ
પહે, તે એ દુખદાયક ગણાય પણ અનાચાર ને અત્યા
ચાલમાં તે આપણું કાઈ પણ ભૂડ કરવાની શક્તિ નહિ
ને અનાચાર કે અત્યાચારથી જે કાઈ પણું ભૂફ થાય,
તે તે આપણી બનઆવડતથી થાય, એમ જ માનવું પડે
ને એટલે દરેક માણસે અનાચાર કે અત્યાચાર કરવામાં
એ કુશળ બની જવું જોઈએ, એવી આવડત કેળવી લેવી
જોઈએ, કે જેથી તે ગમે તેવા અનાચારને સેવે અગર
કે એ અત્યાચાર વર્તમાનમાં દુખદાયક નિવડે નહિ એ
આ જીવનમાં ઉંચામાં ઉજવી કરિની સિદ્ધિ તે જ
કહેવાય, કે જે ભારેમ ભારે ગુન્હાહિત કોને

·૩૪]
થી પણ અદેશ લેખમાળ
છતા પણ, એ કૃત્યને એ એવી આફતથી આચરી શકે કે-
એને કઈ પણ ગૂન્હાહિત કૃત્યને કોઈ જ પકડી શકે નહિ,
અને એથી ઉતરતે તે ગણાય, કે જે પકડાઈ જાય તે
ખરે, પણ પિતાના મૃત્યુને બચાવ અથવા તે પિતાને
બચાવ એવી રીતિએ કરે કે-એને ગુન્હેગાર ઠરાવનારા બધા
પુરાવાઓ નાકામીયાબ નિવડે અને ન્યાયની અદાલતમાં
એ બીનતમીવાર ઠરે જે તમે તમારી કંઈ પણ પ્રવૃત્તિના
પરિણામને એટવુ બધુ મીમિત માની લે કે-એનું જે
તત્કાલ પ્રત્યક્ષ પરિણામ આવ્યું, એથી અધિક એનું કઈ
પરિણામ હેઈ શકે જ નહિ-આવું જો તમે માની લે,
તે તમારે તમારા જીવનની ઉંચામાં ઉંચી સિદ્ધિને આટલી
બધી ભય કરકેટિની કપ્યા વિના ચાલે જ નહિ એમાં ય,
જે કઈ પિતાની બુદ્ધિને આગળ દેડાવે, તે કદાચ એ
વિચાર કરે કે-આપણે એવી રીતિએ અનાચાર કે અત્યાચાર
નહિ કરવા, કે જેથી બીજાઓ એ રાતિએ અનાચા- કે
અત્યાચાર કરનારા બની જાય અને એથી આપણે જ ભયમાં
મૂકાઈ જઈએ આ માણસ ગિન્તને નામે, સૌના સામુ
દાચિક ભલાના નામે, અમુક અમુક પ્રકારે નીતિનું પાલન
કરવું જોઈએ, ઈન્દ્રિો ઉપર કાબૂ રાખ જોઈએ અને
અમુક અમુક સદાચાનુ બેવન કરવું જોઈએ એવું પ્રતિ
પાદન કરે ખરે, પણ એના ઉડાણમાં તો તે તમને
જણાય કે-એના હૈયામાં અનીતિ પ્રત્યે નફરત નથી, અના
ચાર પ્રત્યે અણગમે નથી અને સદાચારે પ્રત્યે સદ્દભાવ
નથી, પરન્ત જગત એવું બની જાય તે હું પણ સુરક્ષિત

·લાવાળા માને ઈશ્વરને માનના દાતા ની, પે
રહેવાનું તથા તમારાથી સાવધ રહેવાનું પસ૬ કદ આ
લેખક બાજે
[૫
બની ૯ અને જગત જે અનીતિખેર આદિ બની જાય
કેઈક દિવસ હુ પણ ભયમાં મુકાઈ જાઉ-એ પ્રકારની
પાર્થ અને ભયથી મિશ્રિત લાગણી, તેવા પ્રતિપાદનના
મળમાં હોય છેતમે જે, તમારી દરેકે દરેક પ્રવૃત્તિનું
પરિણામ ભવિષ્યમાં પણ આવશે અને તે તમારે જ ભેગ
પવું પડશે-આ વાતને ન માનતા છે, તે તમે તમારા
જીવનનું લક્ષ્ય ઉપર જણાવ્યું તેવું જ નક્કી કરેલું હોવું
જોઈએ જે તમે આવું લક્ષ્ય નક્કી ન , તો તમે
શા માટે આવુ લક્ષ્ય નકકી કર્યું નથી ? એ વાત સાચી છે
-જે મારે આવું લય નક્કી કરી લીધુ હોય અગર તે.
સામાન્ય રીતિએ પણ જે માણસ આવા લયથી પિતાના
જીવનને જીવનો હેય, તેનાથી પોતાના આ લયની વાત
હે મા છેવી શકાય એવી નથી આ લય, એ એક એવી
ભયારે કોટિનું લક્ષ્ય છે કેઈ પણ માણને ચાર માણી
વચ્ચે એમ કહી શકે નહિ કે મારા જીવનનુ આ લય
છે … તમારા જીવનનું તમે જો આવું લક્ષ્ય નકકી કરી લીધું
હોય, તે તે તમે એવી શકે તેમ તે નથી જ, પણ જે
તમારા સાથીને, તમામ મિત્રોને, તમારા સબપિને
અને તમારા આશ્રિતો આદિને ખબર પડી જાય કે તમારૂ
લય આવુ છે, તે એ મારા ઉપર ટેઈ પત્ર અને
વિશ્વાસ રાખી શકે નહિ જેને જેને ખબર પડે, તે તો તમને
મહા ભયકર માણસ માને અને તે છે તેમા થી આ

·]
શ્રી પર્યુષણ પ્રદેશ કેળા
આમાં છે-એ રીતિએ પિતાના અસ્તિત્વને માનનારા હતા
નથી અને પુરય તથા પાપને માનનારા દેતા નથી તેઓ
તે, માન, આ લેકના સુખ રૂપ સ્વાર્થમાં જ ક્ત હોય છે
પૃપ ને પાપનું અસ્તિત્વ
જે માણસ પોતે પિતાને ખરા વરૂપમાં ઓળખતે
હેય, તેના જીવનનું લય આવુ હોઈ શકે જ નહિ,
પરતુ મારા પોતે પિતાને ખરા સ્વરૂપમાં ન ઓળખી
શકયો હોય, તે માણસ પા! જરાક ઉડે વિચાર કરે
હોય, તે તેના જીવનનું લય પણ આવુ હોઈ શકે નહિ
માણસ જો જરા ઉડે વિચાર કરે, તે તેને પુય ને પાપનું
અસ્તિત્વ સ્વીકારવું પડે અને પુણ્યનું ને પાપનું અસ્તિત્વ
સ્વીકાર્યું, એટલે પોતાની પ્રવૃત્તિનું પરિણામ ભવિષ્યમાં પણ
આવશે અને તે પરિણામ પિતાને જ ભોગવવું પડશે-એ
વાતને એણે સ્વીકાર કરી લીધે એમ ગણાય પહેલે વિચાર
જન્મસમયની અવરથાનો અથવા તે પૂર્વેની ગર્ભાવસ્થાને પણ
કરો કેટલાક બાળકોને ગર્ભમાં સારામાં સારૂ પિષણ મળે છે
અને કેટલાક બાળકને ગબ મા પૂરતું પોષણ મળતું નથી અથવા
તે નહિવત પિષણ મળે છે, તે તે તેમની કયી પ્રકૃતિનું પરિ
જામ માનશે ? કેટલાક બાળકો ગભ માં જ મૃત્યુને પામે
છે, તે તે તેમની કવી પ્રવૃત્તિનું પરિણામ માનશે? કેટલાક
બાળકો જન્મે છે ત્યારે સુ-પુષ્ટ, દેખાવડા, તેજસ્વી
પાચે ય ઈદ્રએ પૂરા અને શરીર ઉપર શુભ ચિહુવાળા
હોય છે, જ્યારે કેટલાક બાળકે જમે છે ત્યારે માયકાગલા,

·લેખક બીજે
૧૭
કાપ, તેજહીન, ઈદ્રની ઉણપવાળા અને શરીર ઉપર
અશુભ ચિનોવાળા હોય છે ત્યા તમે તેમની પી પ્રવૃત્તિનું
પરિણામ માનશે? નાજા જન્મલા એક બાળકને મુલાયમ
લાદી, લાલન-પાલન કરનારા અનેક માણસો અને દરેક
પ્રકારની અનુકુળ મમગ્રી મળે છે, જ્યારે બીજા બાળકને
ફાટી-ટી કથા પણ માઠ-માઠ મળે છે, એની મા પણ
એની પી દેખરેખ રાખી શકે તેવું હોતું નથી અને તેને
દરેક પ્રકારની પ્રતિ ળ નાની મળે છે, ત્યા તમે તેની
કયી પ્રવૃત્તિનું પરિણામ માનશો? જ મળી છે, જે જ
બાળકોમાં બુદ્ધિની તરમતા હોય છે, તે કોનું ફળ છે?
બુદ્ધિવિકમને સરખા સાધનેને યે હોય, એ જ શિક્ષકો
હોય, એ જ પુસ્તકો હોય ને એકી સાથે સૌને શીખવાનું
હોય, તે છતા પણ એ બાળકોના ભણુતરમા તેમ જ
વિમમાં લઈ તન્મ ત રહે છે, તે તે તેમની કય પ્રવૃત્તિનું
પીણામ છે? આવુ અવકન તમે તમા! અને
એ ના સમઝ વનપ્રસંગોનું કે તમને કે-
બર્ભ માં આવતા પહેલા જે પ્રવૃત્તિઓ કરે, તે
s
બ-પુદય અથવા પ.પના રાવલુ-પણને
છે પિ જેઓએ સારી પ્રવૃત્તિઓ કરવું, જેને .
તે જ કુલ ૧૩૫ મળતા રદ છે અને પૂર્વે
જેઓએ ખરાબ પ્રવૃત્તિઓ કરવી, તેને અહીં તેના જ
રિવરૂપ પ્રતિફળતા આદિ માને છે
બને તમારે પુન:
અરિતત્વને પણ આવી જવું અને પાપના અસ્તિકને
સ્વીકારવું પડે.'
છે.

·૧૮)
શ્રી પણ સંદેશ લેખમાળા
પુષ્યને પાપ પ્રતાપ
આ જીવનમા, મોટે ભાગે, પૂર્વના જન્મ-જનમાન્તરોના
પુણ્યકર્મો અને પાપકર્મોનું ફલ ભેગવાય છે અનાચાર અને
અત્યાચાર કરવામાં તમે ગમે તેટલા હુશીયાર હે, પણ
અનાચાર ને અત્યાચાર કરતા તમને કઈ પકડી શકે નહિ, તે
-તેમા તમારી ખુશીયારી એ કારણ નથી, પણ તમારા ઉપર
આવતી આપત્તિને રોકી શકે અને તમને અનુકૃળના આપે
એવું તમે પૂર્વે જે પુણ્ય ઉપાર્જે તેને એ પ્રતાપ છે
ઘણા હુંશીયાર, બહુ કાબેલ અને બધી રીતિએ પાવરધા
પણ માણસે, એવી રીતિએ કઈ કઈ વાર સપડાઈ જાય
છે કે–બીન આવડતવાળાઓ પણ એવી રીતિએ સપડાય નહિ.
જગતમાં ગૂન્હેગાર તરીકે જેટલા પકડાય છે, તે બધા જ
ગુન્હેગારે હોતા નથી અને જેટલા પકડાય છે તે સિવાયના
ન્હેગાર હેતા નથી એવું પણું નથી કેટલીક વાર, નિર્દોષ
માણસે પણ બીજાઓને દોષિત લાગે છે ને માર્યા જાય છે,
જયારે દોષિત માણસે પણ બીજાઓને નિર્દોષ લાગે છે
અને ટૂટી જાય છે એ પ્રતાપ, એકના પાપના ઉદયને છે અને
બીજાના પુણ્યના ઉદયને છે આ સંસારમાં તે સંખ્યાબંધ
ચરે શાહુકાર તરીકેની ખ્યાતિ પામે છે અને કેટલા ય
શાહુકારે તરીકેની કુનામાના ભંગ બને છે મહા
અનાચારી સાચા સદાચારી તરીકે પૂજાય અને સાચા સદા
ચરિને માથે કલક આવે, એવું પણ બને એટલે આ ભવમા
જે રક્ષણ થાય છે, અનુકૂળ સામગ્રીનો યોગ થાય છે,

·લેખક બીજો
fe
દિતિ મળે છે અને મને વાછિનોની જે કાઈ નિતિ થાય
છે, તે મુખ્યત્વે પૂર્વમાં ઉપજેલા પુરયના મેગે જ
થાય છે એ જ રીતિએ, જે કઈ પ્રતિફળ સામગ્રી, અપયશ
આદિને એગ થાય, તે મુખ્ય પર્વભોમા ઉપલા
પાપના યોગે જ
ગતાનગતિ પણે ચાલતા છે.
જે માણસ આવી વાતને પણ સમજી જાય તે માણ
નું જીવન કયુ બની જાય? “પાપ કરવુ નહિ ને
પુણ્ય કર્યા વિના રહેવું નહિ'-એ જ એના વલ્ડ રદ્દ
બની જાય ને? તમે તમારા જીવનનું આવુ પડ્યું હક્કો
કર્યું છે ખરૂ? જે તમે તમારા જીવનનું અટ૨ ૪
નક્કી કર્યું હોય, તે તમે કમી કરી મતી
પ્રવૃત્તિઓથી પાપ બધાય અને કી કમી
પ્રવૃત્તિઓથી પુય બધામ, એ વાને તે ન
કર્યો હોવા જોઈએ ને? કયી પ્રક્રિય છે અને
કયી પ્રવૃત્તિ પુણ્યનું કારણ કે જજ , કઠ
પણ માણસ, પાપથી બચવા કે જે વાદ
પ્રયત્ન કરે શી રીતિએ એ . - સ ધી દેવ
વિચાર કરતા નથી દુ%િC3..
ચાલે છે આજે કેટલાક અન્ય 295
નિર્ણય અમારી બુટ કજ
અમારે ભલાભ -
અમેકેઈને દેરખ્યારેખાવા
-

·૪]
થી પર્યુષણ દર લેખમાળા
પણ સમજીએ છીએ' પડ્યું આવું બોલનારા માણસનું જીન
નેય મોટે ભાગે ગતાનગતિક્તાથી પૂર્ણ હેવ છે સુખના
સાધનની માન્યતાના અને સુખના ઉપાયોની માન્યતાના
સબ ધમા, એ ગતાનુગતિકપણે જ ચાલે છે
આ અંધાનું
મૂળ કારણ એ છે કે-એ પિતાને જ ઓળખતે નથી પોતે
આત્મા છે, ભવાતરમાથી અહીં આવે છે અને અહીંથી
મરીને પણ પિતે બીજે ઉત્પન્ન થવાનો-એ વાતને તેમ જ
આ સંસારમા તે મુખ્યત્વે પુછય-પાપની લીલા જ
ચાલે
છે એ વાતને એ વિચાર કરનથી વાસ્તવિક રીતિએ તે,
પાપને તજીને પુણ્યને ઉપાર્જવાની દષ્ટિ, એ પણ ચૂલ
દષ્ટિ છે અને એ વાત માણસ ત્યારે પિતાને બરાબર
એળખી શકે છે, ત્યારે જ પ્રાય સમજી શકે છે

·લેખાંક ત્રિીને
મ
આતમા શરીરમાં સર્વત્ર વ્યાપેલ
છે, પરંતુ તે શરીરથી ભિન્ન છે!
મહાપુરૂએ આ આર્ય દેશની જે
પ્રધાનતા ગાઈ છે, તે આ આર્ય દેવની
અધ્યાત્મમધાનતાને જ આભારી છે !
મહાપુએ આર્યનની મહત્તા મમત્વને વશ બનીને
ગાઈ છે એવું કહીને, આપણે આપણી તુછતાનું
બારેપણ, કદી પણ, મહાપુરમા નહિ કરવું જોઈએ !'
આત્માના હિતને ઉદ્દેશીને જે વિચાર
કરાય, વાત કરય અગર ને વર્તન ગાય.
તે સર્વને મનાશ અધ્યાત્મમાં જાય!
ને
લેખ
૧. અ.નવક, વ્યાખ્યાવાચસ્પતિ, આચાર
ત્રિી વિપરામચન્દ્રસૂરીશ્વરજી મહારાજ

·No text on this page.

·કિ સ હ ક લે ૧૪
૧૫, શાર
અધાભવનાથી જ આ દશની મસ્ત છે.
અર્ધ , એ એક અધ્યાત્મપ્રધાન દેશ છે આ
આ દેશની મહત્તા મહાપુરૂએ પણ વર્ણવી છે, તેનું
કા 9 બીજું કોઈ નથી, પણ આ આયે દેશની અધ્યાત્મ
પ્રધાનતા, એ જ એનું વાસ્તવિક કારણ છે અનાર્ય કરતા
આદેશ સાથે, એ વાત જ્યારે કહેવી હોય, ત્યારે આપણે
કંઈ એવી વસ્તુ જોધી કાઢવી જોઈએ, કે જે વસ્તુ અનાર્ય
દેશોમાં અલભ્ય હોય અને જે વરંતુ આ દેશમાં જ લખ્ય
હોય રમના દેશોમાં અલભ્ય અને આય રેશમા જ લભ્ય
-એવી પણ વસ્તુ જે બહુ કિમતી હેય, અત્યન્ત જીવને-
પગ હોય, દન્નત જીવનની સ હય, તે જ આપણે
એ વધુને આગળ ધરીને, એમ કહી શકીએ કે-એ વસ્તુના
ગે, આ દેહ કરતા સધળા ય અ ર હેક એવો
} વસ્તુને ધ કાવાને છે. તમે જે મારી બુદ્ધિને
હપના કરો, તે તમને લાગશે કે-અધ્યાત્મપ્રધાને,
એ જ એક વસ્તુ એ છે, કે જે અનર્ષિ દેશમાં શોધી
જડે તેમ નથી અને આથી દશમ જેને સંગ ઠામ ઠામ
મળી શકે છે. આ વાતને જે તમે વિચાર અને સમા
શકે, તો તમને લાગે કે તમને આ દેશમાં માનવજન્મ
મળે છે, જે તમને અસાધા-કેટિની ભાગ્યશાલિત
છે' તમને અને નવજન્મ મળે છે, એ તમારી
સુધી માત્ર મહાપુરૂની ત્યાં સુધી અને
તથા કોટિની છેલ્પશાલિત છે, પરંતુ એ વાત તેમાં

·૪૪]
શ્રી પણ સદે લેખમાળખ
કાઈ વિશેષ અર્થ નથી એ વાતની સાચી સાર્થકતા તે
ત્યારે જ છે, કે જ્યારે તમને પિતાને એમ લાગે કે-
બહુ ભાગ્યશાળી છે, કેમ કે મને આ આર્ય દેશમા માનવ
જન્મ મળે છે” એ વિના, તમારે માટે તે, એ વાતની
સાર્થકતા નહિ જ ને ? આજે આ આર્ય દશમા માનવજન્મને
પામેલાઓમા, કેટલાક માણસે આ દેશમાં માનવજન્મને
પામ્યાનું ગૌરવ અનુભવતા હશે? એવા પણ માણસે ઓછા
નથી, કે જેઓ આ દેશમાં મનુષ્યજન્મને પામ્યાનું ગૌરવ
તે અનુભવતા નથી, પરંતુ એ વિષે જેમણે કદી પણ
વિચારે ય કર્યો નથી અને જેઓ એ વિશે વિચાર જ કરતા
નથી આયે દેશમાં માનવજન્મને પામ્યાનું ગૌરવ અનુભવ
નાઓમાં પણ કેટલાક એવા છે, કે જે અમુક પ્રકારના
મમત્વથી ગૌરવ અનુભવતા હોય અગર તે ભૌતિક અતિ
સિદ્ધિની દષ્ટિએ ગૌરવ અનુભવતા હોય “આ દેશ મારે
છે, માટે સારે છે'- એવા પ્રકારના મમત્વથી ગૌરવને
અનુભવ કરે, એમાં વરતુત દેશની મહત્તાને અગેન .
ગૌરવ નથી આજે કેટલાક એવા પણ માણસો છે, કે જે એક
એવી એવી વાત કરીને ગૌરવ અનુભવ કરે છે કે વિમા
નેની બનાવટ, એ તે આપણા દેશની વાત છે પરદેશીએ
આપણે ત્યાથી પ્રાચીન અને લઈ ગયા, એ પ્રથાને વાવી ને
શોધખોળ કરી અને એ શોધખોળને અતે વિમાન બન્યા
આવી કઈ રીતિએ ગૌરવને અનુભવ કરાવે, એ પણ સાચે.
ગૌરવાનુભવ નથી હજુ એ ગતિએ આપણે ગૌરવને અનુ
વ કરવો હોય તે કરી શકીએ કે વર્ષો સુધીની શોધL

·દાને છે
પ્રયત્નશીe 44
એને મેળવવાને, નવરવાને,
* ને માટે તેને ઉગ કરવાને
ગે છેતમે જેને સુખનું કાજુ
જેવા સુખને કે છે, તેવા
- ર ક - એ જ નહિ, પણ એ બધું
૩ ચાર વાની જ છે,
એટલી જ ૧૪ કે કે-થી
ડ-આ છે કે નું લાગે,
* , જે એ
ક - દર 2 %િ
ใน
Cate
-૪ *
%, કર -
દિક .
* સી.કે ,
મકાન જ " , " ,
S
અતી
નિ શતિમાજ રે
પડતાન કી પ્રત્યેક
ટ જાતે જય છે આ

·No text on this page.

·f
રેખાંક ત્રીજો
પિગ ન થાય, તે તેથી જે નુકશાન નથી, તે નુકશાન તે
પગ થાય તે છતા પણ, આપણે તેની ઉપેક્ષા અગર આ
'ગણના કરીએ, તેમ છે પેલામાં ગુન્હ C તે ન
જ્યારે આમા ગૂન્હ ઉભો થાય છે કમથી કમ તેનું એ
ખરાબ પરિણામ તે આવે જ છે કે એને પુનગ દુલ
બની જાય છે તમને આવું કોઈ નુકશાન થઈ જવા ૫
નહિ અને તમે તમને મળેલી કિંમતી વસ્તુથી લાભ ઉઠ
શકો એ હેતુથી જ આ બધી વાતે તમારી સમક્ષ મુકાય
આર્ય દરાની મહત્તા મહાપુરૂએ મમતાથી ગાઈ નથી
તમે એટલે વિચાર તે કરે કે-મહાપુરૂ,
જેએને કઈ પણ દેશ સાથે, દેશ પ્રત્યેના મમત્વના
કાઈ પણ નિસબત નહતી, તે મહાપુરૂષોએ આર્ય દેશ
મહત્તા કેમ વણવી? શુ તમે એ મહાપુરૂષને એટ
છીછરા અને અજ્ઞાનપણું અન્ત કરણવાળા માને છે
એ મહાપુરૂષો આ દેશમાં જન્મ્યા હતા માટે એ મહાપુરૂ
આર્ય દેશની મહત્તા ગાઈ છે? તેઓ આ દેશમા જન
હતા, માટે તેમને તમારી માફક આ દેશનુ મમત્વ
ગયુ? અને એથી જ તેમણે આ ફેશની મહત્તા ગઇ
અનાર્ય દેશોને હણા દેખાડવા પ્રયત્ન કર્યો? તમે તમ
મહાપુરૂને જે એટલા બધા તુછ બુદ્ધિવાળા માનતા
તે તમે મહાપુરૂષતા કોને કહેવાય એ જ સમજતા
અને તમારા મહાપુરૂષોના હૈયા કેટલા ઉદાર તથા નિ
હતા, એ પણ તમે જાણતા નથી એ મહાપુરૂષના હેય
ઓ

·t
૪ ]
શ્રી પણ સંદેશ લેખમાળા
તમારા હૈયાને સ્પર્શે જ શી રીતિએ જે કારણસર મહા
પુરૂએ આર્ય દેશની મહત્તા વર્ણવી છે, તે કારને આપ
હૈયામાં જેટલું વધારે રસ પેદા થાય, તેટલે જ વધારે
આનન્દ, આપણે આર્ય દેશમાં આપણને આપણા પુદયના
યેગે જે મનુષ્યજન્મ મળે છે, તેથી અનુભવી શકીએ
બાકી તે મહાપુરૂષે ભલે કહે કે-આપણે મહા ભાગ્યશાવી
છીએ પણ આપણને પિતાને તે કદી પણ એમ લાગે જ
નહિ કે- “આપણે ખરેખર મહા ભાગ્યશાળી છીએ !'
કિંમત નહિ સમજનારાઓને થતુ નુક્શાન
આપણે ખરેખર મહા ભાગ્યશાળી છીએ –એવું જે
આપણને, આપણે આ અધ્યાત્મપ્રધાન આય દેશમાં માનવ
જન્મને પામ્યા છીએ, એથી લાગે નહિ, તે આપણું એ
મહા ભાગ્ય પણ આપણે માટે વાસ્તુત કિમતી રહેતું નથી,
કારણ કે-આપણે એ મહા ભાગ્યના યોગે જે લાભ ઉઠાવ
જોઈએ, તે લાભ ઉઠાવી શકતા નથી પછી તે, અનાર્ય
દેશમાં જન્મેલાઓને મનુષ્યજન્મ જેમ અકિંમતી ઠરે
છે, તેમ આપણે મનુષ્યજન્મ પણ આપણે માટે અમિતી
જ કરે જેને કિંમતી વસ્તુ મળી નથી તે રવડી મરે, તે
એ એટલુ દુખદ નથી, કે જેટલુ દુ ખદ જેને કિંમતી વસ્તુ
મળી છે તે રવડી મરે એ છે, ઉપરાન્ત, સારી ચીજ ન
મળવામાં જે નુકશાન છે, તે કરતા સારી ચીજ મળવા
છતા પણ તેની ઉપેક્ષા કરીએ અગર અવગણના કરીએ, તે
વધારે નુકશાન છે જેમ રાજા અગર સત્તાશીલ માણસને

·લેખ ત્રીજે
ગ ન થાય, તે તેથી જે નુકશાન નથી, તે નુકશાન
રોગ થાય તે છતા પણ, આપણે તેની ઉપેક્ષા અગર
ગણના કરીએ, તેમા છે પેલામા ગૃહ ઉભો થત
જ્યારે આમાં ગુન્હ ઉભો થાય છે કમથી કમ તેનું એ
ખરાબ પરિણામ તે આવે જ છે કે એને પુનગ ૬
બની જાય છે તમને આવું કઈ નુકશાન થઈ જવા =
નહિ અને તમે તમને મળેલી કિંમતી વરતુથી લાભ ઉ.
શકા, એ હેતુથી જ આ બધી વાતે તમારી સમક્ષ મૂકાયા
આર્ય દેશની મહત્તા મહાપુરૂષોએ મમતાથી ગાઈ નક
તમે એટલે વિચાર તે કરે કે--મહાપુરૂ,
જેઓને કોઈ પણ દેશ સાથે, ૨શ પ્રત્યેના મમત્વના
કાઈ પણ નિસ્બત નહતી, તે મહાપુરૂએ આર્ય દે.
મહત્તા કેમ વણવી? શુ તમે એ મહાપુરૂષને એ
છછરા અને અજ્ઞાનપૂર્ણ અઃ કરણવાળા માને છે
એ મહાપુરૂ આ દેશમાં જન્મ્યા હતા માટે એ મહાપુર
આ આર્ય દેશની મહત્તા ગાઈ છે? તેઓ આ દેશમાં જ
હતા, માટે તેમને તમારી માફક આ દેશનુ મમત્વ
ગયુ? અને એથી જ તેમણે આ દેશની મહત્તા ગઈ
અનાર્ય દેશને હીલ્સા દેખાડવાનો પ્રયત્ન કર્યો? તમે ત=
મહાપુરૂને જે એટલા બધા તુછ બુદ્ધિવાળા માનતા
તે તમે મહાપુરૂષતા કેને કહેવાય એ જ સમજતા
અને તમારા મહાપુરૂના હૈયા કેટલા ઉદાર તથા નિ
હતા એ પણ તમે જાણતા નથી એ મહાપુરૂષના હક

·૫૦
થી પણ સસલેખમાળા
, જેમ અન્ય કોઈ પણ દેશ પ્રત્યે મમત્વ નહિ હતું,
તેમ આ દેશમાં માનવજન્મ પામવા છતા પણ, આ
પ્રત્યે ય મમત્વ નહિં હતું એ મહાપુરૂના હૈયામાં એ વાત
બેડી જ હની કે-“આ પૃથ્વી ઉપર પ્રાય એ કોઈ
નથી, કે જે દેરામાં હું કદી પણું નહિ જ હે ! અનન્ત
કાળ થયા હું આ સમાજમાં પરિભ્રમણ કરી રહ્યો છે, એટલે
લેકમાં આવેલા કેઈ દેશમાં હું ઉત્પન્ન નહિ થયે હે, એવું
તે પ્રાય બનવાજોગ નથી. અત્યાર સુધીમા, જ્યાં જ
હું જન્મ્યા હોઈશ, ત્યાં ત્યાં મે અજ્ઞાનવશ “મારે દેશ”
મારો દેશ આવા પ્રકારનુ મમત્વ પણ કર્યું હશે, પણ ન
તે એ દેશ મારે કહ્યું કે ન તે હુ એ દેશને રહ્યો !
એવી એવી મમતા આદિના વેગે તે અત્યાર સુધી મારે
આ સંસારમા ભટકવું પડયું છે. વસ્તુત
વસ્તુત હું એક જ
છુ બીજુ કંઈ મારું નથી અને બીજા કેઈને હું નથી”
જેઓના આત કરણમાં આવા પ્રકારને, મહા સુન્દર કેટિને
નિર્મળ નિમમભાવ વતંતે તે તવા મહાપુરૂને માટે,
એવી ક૮૫ના કેમ જ આવી શકે કે તેઓ આ દેશમાં
જગ્યા હતા, માટે એમના હૈયામાં આ દેશ પ્રત્યે મમત્વ
હતું અને એ મહાપુરૂએ પિતાના એ મમત્વના વધી જ
આ દેશની મહત્તા ગાઈ છે?” સાચી વાત તો એ છે કે
સાચા મહાપુરૂષના હૈયામાં આવા પ્રકારનુ મમત્વ હેઈ
શકે જ નહિ અને જેને હૈયામાં આવા પ્રકારનું મમત્વ
હેય, તઓ સાચા રૂપમાં મહાપુરૂષ જ હોઈ શકે નહિ
આપણે આપણી તુચ્છતાનું આરોપણ, કદી પણ, મહા

·લેખાંક ત્રીજે
T૫૧
પુરૂમા નહિ કવુ જોઈએ એ આ દેશમાં જન્મ્યા હતા,
માટે જ મમત્વથી તેમણે આ દેશની મહત્તા ગાઈ છે એમ
પણ માનીએ અને એમને મહાપુરૂષ પણ માનીએ? મમતા
એ દે છે અને નિર્માતા એ ગુજુ છે નિર્મમ પ્રત્યેની
મમતાથી ગુણ આવે, પણ તે ય એમના નિર્મમ ગુણને અનુ
લક્ષીને અને આપણામા નિમમતા ગુણને પેદા કરવાને
માટે કરીએ તો! જે આપણામાં આટલી ગુણદષ્ટિ હોઈ
શકે, તે સાવ મહાપુરમાં આનાથી પણ વધારે સુ દર
અને વધારે નિર્મળ ગુણદષ્ટિ જોઈ શકે નહિ? માટે, તમે
એ દષ્ટિએ વિચાર કરો કે-નિર્મલ નિર્મમતાના સ્વામી એવા
મહાપુરૂષોએ કયા કા, આ આર્ય દેશની મહત્તા ગાઈ
છે ૧ મહાપુરૂએ પોતે જ એ વાતને ખૂવા આપે છે
કે-અપ્ય ત્મપ્રધાનતાના કારણે જ આર્ય દેશની મહત્તા છે
અધ્યાત્મજીવી કાન કહેવાય?
અધ્યાત્મ એટલે શું ? સામાન્ય રીતિએ અધ્યાત્મ
શદને અર્ધ કરવામા આવે તે આત્માને ઉદેશીને જે વિચાર
કરાય, વાત કરાય અગર તે વર્તન કરાય, તેને અધ્યાત્મ
કહેવાય, એટલે જે વિચારથી, જે વાતથી અને જે વર્તનથી
આત્માનું હિત સધાય, તે વિચારને, તે વાતને અને તે
વર્તનને અધ્યાત્મમાં સમાવેશ થઈ શકે આથી, જે
પિતાના જીવનમાં અધ્યાત્મને જીવવું હોય, જેણે પોતે અધ્યા
ભજીની બનવુ છે, તે કોઈ પણ પ્રકાને વિચાર કરતા
પહેલા કોઈ પણ પ્રકારની વાત કરતા પહેલાં અગર તે
r

·૧૨]
થી પણ સંદેશ લેખમાળા
કેઈ પણ પ્રકારની કાયિક પ્રવૃત્તિ કરતા પહેલા, એ વાતને
વિચાર કરવું પડે કે-હુ જે વિચાર કરવાને ઈચ્છે છે,
હું જે વાત કરવાને ઈચ્છું છું અગર તે હું જે કાયિક
પ્રવૃત્તિ કરવાને ઇચ્છું છું, તેનાથી મારા આત્માનું હિત
સધાય તેમ છે કે નહિ?” આવો વિચાર કરતા, જે એવી
ખાત્રી થાય કે- આ વિચાર કરવાથી, આવી વાત
કરવાથી અગર તે આવું વર્તન કરવાથી મારા આત્માનું
હિત જ સધાશે, પણ મારા આત્માનું અહિત નહિ મધાય
-તો જ એ એ વિચાર કરે, એવી વાત કરે અગર તે
એવી પ્રવૃત્તિ કરે આવી રીતિએ જીવનાર માણસ, એ
અધ્યાત્મજીવી માણસ છે, એમ કહી શકાય
આતમાને ઓળખવાની જરૂર
આ રીતિએ જીવવાને માટે પ્રયત્નશીલ બનેલો માણસ
પણ, નહિ કરવા ગ્ય વિચારોને કરનારે, નહિ કરવા
એ વાતને કરનારે અગર તે નહિ કરવા ગ્ય પ્રવૃત્તિ
એને કરનારે બને-એ શક્ય છે કર કે-એ પૂર્વ જન્મ
--જન્માક્તરામાં જે કમેને ઉપજ્યા હોય છે, તે તેની
બુદ્ધિના વલણને ખેટે રસ્તે દેરી જાય, એ પણ શકાય છે,
અને બુદ્ધિ માગનુમારિણી હોય તે પણ, એ કર્મોની પ્રબ
કળતાથી અનેકવિધ નબળાઈઓને ભેગ બને છે મામ
છતા ૫, બુદ્ધિ જે માર્ગનુસારિણી હોય છે, તે નહિ કરવા
ગ્ય પ્રવૃત્તિઓને કરવા છતા પણ તથા એને લગતી વાત
અને એને લગતા વિચારો કરવા છતા પણ, તે તે પ્રવૃતિઓ

·તેખક ત્રીજો
[૫૩
આદિ દ્વારા પણુ, તે શુદ્ધ આધ્યાત્મિક જીવનની નિકટમાં
પહોચતે જાય છે. આથી, સૌથી પહેલા પ્રયત્ન તે બુદ્ધિને
માગનુસાણિી બનાવવા માટે જ કરવો જોઈએ અધ્યા
ન્મ તરફ લય દેરવાયા પછી, અધ્યાત્મ પ્રત્યે હૈયામાં
અભિરૂચિ પ્રગટયા પછી, અધ્યાત્મજીવી બનવાના પ્રયત્નમાં
લાગ્યા પછી પણ, આપણને જે આપણા આત્માના સાચા
વરૂપને ખ્યાલ ન હોય, આત્માના સાચા સ્વરૂપને ખ્યાલ
નહિ હેવાથી આત્માનું સાચુ હિત કર્યું તથા આત્માનું
સાચુ અહિત કર્યા–તેને સાચો ખ્યાલ ન હોય અને એથી
આપણો કયે વિચાર, આપણી કયી વાત અને આપણું
કયું વર્તન હિતસાધક છે તથા આપણ કર્યો વિચાર, આપણી
કયી વાત અને આપણું કર્યું વર્તન અહિતસાવક છે તેનો
પણ જે સાચે ખ્યાલ ન હોય, તે આપણે આપણા અદયા
ન્મના ગે જે સુદર ફલને પ્રાપ્ત કરવું જોઈએ, તે સુન્દર
ફલને આપણે પ્રાપ્ત કરી શકીએ નહિ આથી, આપણે
સાચા અધ્યાત્મજીવી બનવાને માટે અને એના પરમ ફલને
પામવાને માટે, આત્માના સ્વરૂપને જાણી લેવું જોઈએ, કે
જેથી આત્માનું વાસ્તવિક હિત કર્યું છે તેને આપણે સમજી
શકીએ, તેમ જ, આપણે તે હિતને સાધવાના ઉપાયને પણ
જાણું લેવા જોઈએ
જે સ્પળદિ કરે છે ને તે દ્વાન જાણે છે તે આત્મા છે.
શરીર એ આત્મા નથી કોઈ પણ શરીર, સ્વતંત્રપણે
તે જડ જ છેશરીરમાં જે ચેતન તત્વ રહેલું છે, તે આત્મા
.

·૫૪) થી પણ સંદેશ લેખમાળા છે અને તે જ આપણે છીએ મન દ્વારા જે વિચારણા થાય છે, તે વિચારણા કરના આત્મા છે વાણી દ્વારા જે બેલાય છે, તે બોલનારે આત્મા છે શરીર દ્વારા જે કાઈ પ્રવૃત્તિ થાય છે, તે કરના આત્મા છે પાચ ઈન્દ્રિમા, સ્પર્શને ન્દ્રિય દ્વારા કોઈ પણ વસ્તુને ન્યશીને, તે કર્કશ છે કે સુવાળી છે, મૃદુ છે કે કઠિન છે-એ વિગેરે જાણી શકાય છે પણ શરીરની સ્પર્શનેન્દ્રિય દ્વારા ૨૫શું કરે છે કોણ અને ૨૫ દ્વારા કરાપણાને કે સુવાળાપણાને અગર તે મુદુપણાને કે કઠિનપણને જાણે છે કોર એ શું કરનારે અને એ જાણનારો આત્મા છે સક્રિય દ્વારા કોઈ પણ વસ્તુને રસ ખા-ખાટે છે કે તીખેમેળો છે, તે વિગેરે જાણી શકાય છે, પણ એ રસાનુભવ કરે છે કોણ અને રસનુભવ કરીને તે ખરે-ખટો છે કે તીરે-મેળે છે, એ નિર્ણય ક- નારો કોણ છે ? એ રસાનુભવ કરનાને અને રસના રવાદના પ્રકારને જાણુના આત્મા છે ધ્રાણેન્દ્રિય દ્વાજે ગધને ગ્રહણ કરીને, એ સુગધ છે કે દુર્ગધ છે- એ વિશે જાણી શકાય છે, પણ એ ગધને ગ્રહણ કરનાર અને તે ગધ સારી છે કે બેટી છે અગર તે કી વસ્તુની આ ગધ છે અને કયી વાતુની આ ગધ નથી-એને જણનારો કોણ છે? ગધને ગ્રહણ કરનારો અને ગધના સ્વરૂપના પ્રકારને જાણુનારો આત્મા છે ચક્ષુરિન્દ્રિય દ્વારા જે કોઈ પણ પદાર્થને જોઈ શકાય છે અને એમ જોઈને તે કોણ છે તથા કેવા રૂપ-રગ આદિવાળે છે તે જાણી શકાય છે, પણ તે પદાર્થને જોનારો અને તે પદાર્થ કર્યો છે તેમજ કેવા રૂપરંગ આદિવાળો છે-તેને

·લેખક ત્રીજો
[ ૫૫
જાણનારો કોણ છે એ જેના ને જાણનારો જે છે, તે આત્મા
છે એવી જ રીતિએ, શ્રક્રિયા દ્વા નુ કવ થઈ શકે
છે અને તે શબ્દા મધુર છે કે કટુ આદિ છે-તે વિગેરે જાણી
રાકાય છે, પણ એ શરદન શ્રવણ કરનારને અને એ શબ્દના
મધુરપણાને ક કટુપણા આદિને જાણનાર કોણ છે? એ
સાભળનારો અને એ જાણનાને જે છે, તે આમાં છે શરી
રમ, સ્વતન્યપણે તે, આમાની કોઈ જ શનિ નથી કેમ કે-
શરીર તે જડ જ છે આજે શરીમાં આત્મા છે, માટે
અગ્નિને એક ઝ તાપે શરીરને અડે, તે પણ બળન
રાનો અનુભવ થાય છે અને જ્યારે આ શરીરમાં આત્મા
હેતે નથી, ત્યારે આ શરીરને ભડ-ભડ બળતી ચિંતામાં
સળગાવી નાખવામા આવે છે, તે પણ તેનાથી કોઈ પણ
પ્રકારની વેદના કે બળતરા આદિનો અનુભવ થતો નથી
મન અને ઈજિ કામ જ ત્યારે આપી શકે છે, કે જ્યારે
શરીરમાં આત્મા રહે હોય છે મુડદુ નથી વિચારી શકતું,
નથી છેવી શકતું નથી પિતે સ્પર્શ કરી શક્ત, સાનુભવ
કરી શકતુ, સુધી શકg,
સુધી શકતુ, જોઈ શકતુ કે સાભળી શકતુ.
મુડદુ જેમ કાઈ પશાદિ કરી શકતું નથી, તેમ કાઈ જાણી
પાકતું પણ નથી પૂર્ણાદિ કરનારે પણ આત્મા છે અને
સ્પશદિ દ્વારા જાણનારે પણ આત્મા છે શરીરની કિંમત
ત્યા સુધી જ ગણાય છે, કે જ્યા સુધી શરીરમાં આત્માનો
વાસ છે જે શરીરમાથી વેતન તત્વ ઉડી જાય છે, આત્મા
ચાલ્યો જાય છે, તે શરીરને અતિ મૃખ માઘ પણ દાટી
દે છે કે બાળી મુકે છે જે અતિ મુખ મા પણું આ

·૫૬].
શ્રી પણ મ શ લેખમાળા
રીતિએ, ભલે અકળપણે, શરીરને અને આત્માને ભિન્ન ભિન્ન
માનતા હોય, તે આપણે શું એથી પણ વધારે મૂર્ખ
છીએ કે જે આપણે શરીરને અને આત્માને ભિન્ન માનીએ
નહિ? ત્યારે આપણે કોણ? આપણે તે આ શરીર નહિ,
પણ આપણે તે આત્મા !
આમાં ન હોય તે તેને નિવ પણ ન હોઈ શકે
આ આઈ દેશ અધ્યાત્મપ્રધાન હોવા છતા પણ, આ
દેશમાં આત્માના અસ્તિત્વના સ બ ધમા અને આત્માના સ્વ
રૂપના સ બ ધમા તન પેટે મત ધરાવનારાઓ પણ હતા, છે
અને રહેવાના પણ ખરા શરીરથી ભિન્ન એ કોઈ આત્મા જ
નથી-એવું માનનારાઓ તે, અધ્યાત્મની વાત જ કરી શકે
નહિ શરીરથી ભિન્ન એ આત્મા ન હોય, તે જન્માન્ત
ના શુભાશુભ કર્મોનો યોગ જ ઘટી શકે નહિજે માણસે
આત્માના અસ્તિત્વનો જ ઈન્કાર કરે છે, તેઓ જ્ઞાનગુણુ એ
કેને ગુણ છે, તે ય સમજી શકતા નથી જેનામાં જ્ઞાનગુણ
છે, તે આત્મા છે અને જેનામાં જ્ઞાનગુણ નથી, તે આત્મા
નથી પણ જડ છે આસ્તિક દર્શનકારોએ આત્માના અસ્તિ-
ત્વના સ બ ધમાં ઘણી વિશદ ચર્ચાઓ કરી છે અને એ દ્વારા
આત્માનું અસ્તિત્વ છે'-એમ સાબીત કર્યું છે તમે વધારે
સમજી શકે નહિ, તે પણ તમે એટલું તે સમજી શકો ને
કે-જે વસ્તુનું અસ્તિત્વ જ હેતુ નથી, તેનો નિષેધ જ કરી
શકાતું નથી જે વસ્તુ કોઈને કોઈ રૂપમાં હયાત હોય છે,
તે જ વસતુને ક્ષેત્ર વિશે અને કાવવિશેષે-એમ અનેકાનેક

·તેખક ની
વિશેષતાઓને અનુલક્ષીને નિષેધ કરી શકાય તમે તમારી
બુદ્ધિને બરાબર કસીને વિચાર કરી જૂઓ કે-એક જ શબ્દ,
કે જે વ્યુત્પત્તિપન્ન હોય, તેવા શબ્દથી સુચિત એવી કોઈ
વસ્તુ છે ખરી, કે જે વસ્તુ કોઈ ક્ષેત્રે ને કોઈ કાલે બીલકુલ
હયાત જ ન હોય? તમે તમારી બુદ્ધિને ગમે તેટલી કસશો,
તે પણ તમે એવી કોઈ વસ્તુને શોધી શકશો જ નહિ જેનું ક્યાય
કદી પણ અસ્તિત્વ જ ન હોય, એવી વસ્તુનું જ્ઞાન જ અસભ
વિત છે તમે કહો કે માણસનથી, ઢોર નથી, પુય નથી, પાપ
નથી' વિગેરે વિગેરે, પણ એ નથી એમ જે બેલાય છે, તે જ
એનું કયાંક ને ક્યારેક પણ અવશય અસ્તિત્વ છે, એમ
સાબિત કરે છે. એવી જ રીતિએ, કઈ પણ માણસ એમ
બેલે કે-આત્મા નથી' તે એનું એ વચન, “મારી મા
વાઝણી છે” એવું બોલવા સમાન છે જેમ એવુ બેલનારને
કહેવાય કેતુ પિતે જ તારી મા વાઝણી નથી એના
પૂરાવા સમાન છે તેમ જેઓ એમ કહે કે “આત્મા નથી”
તેઓને કહી શકાય કે- તમે જે નિધ કરી શકે છે,
એ જ સૂચવે છે કે-આતમાં છે જે આત્માનું અસ્તિત્વ જ
ન હેત, તે આત્મા એ શબ્દ અસ્તિત્વમાં આવી શકત
નહિ એટલે આત્માનું અસ્તિત્વ પડ્યું છે અને આત્મા એ
શરીરથી ભિન્ન એવું જ સ્વતન્ત દ્રવ્ય છે એવું નક્કી કરવા
સાથે, “આપણે આત્મા છીએ –એમ નકી આપણે કર્યું
જડ-ચેતન પિગ
આપણે પિતે શરીર નથી, પણ આત્મા જ છીએ તેમ.

·૫૮]
શ્રી પણ સદેશ વેખમાળા
છતા પણ, આપણે શરીરમાં જ રહેલા છીએને? આપણું શરીર,
એ ચેતનને ને જહને વેગ છે ને ? શરીર સાથે અત્યારે
આપણે કે યોગ છે? રોમ, વાળ અને નખ આદિ સિવાય
શરીરમાં એવું કાઈ સૂક્ષ્મમાં સલમ સ્થલ પણ છે ખરૂ, કે જે
થલમા આપણે વ્યાપક ન હોઈએ? તમે એક ટાકણી
લઈને શરીરના કેઈ પણ ભાગમા જરા મારી જૂએ, તે
તમને સર્વત્ર વેદનાને અનુભવ થશે, અને એથી તમે સમજી
શકશો કે આપણા શરીરના સર્વ ભાગમાં છીએ આત્મા
સમગ્ર લેકના સમધ્ય આકાશમાં પણ વ્યાપ્ત બની શકે છે
અને જે શરીર ચર્મચક્ષુથી જેવાઈ શકે નહિ જ તેવુ સુખ
હેય તમાં પણ વ્યાપ્ત બનીને આત્મા રહી શકે છે આ
વાતને ખ્યાલ આવી શકે, એ માટે કીડીનું ને કુકરનું
દષ્ટાન્ત પણ અપાય છે કીડીનું શરીર કેવું? ઘણુ નાનું
છતા પણ તેમાં આત્માને વાચ હેય છે, અને કુજન
એટલે હાથીનું ગીર કેવું ડીંડી કરતા ઘણું જ મે, છતા
પણ તેમ આત્માને વાસ હોય છે કીડી કરતા ઘણુ ઘણા
પ્રમાણમાં નાના અને ગુજર કરતા ઘણા ઘણા પ્રમાણમાં
મોટા શરીર પણ હોઈ શકે છે, પરંતુ જે આત્મા અતિ
નાના શરીમા જેમ સર્વ વ્યાપક રહી શકે છે, તે જ આત્મા
અતિ મોટા શરીરમાં પણ તેમ જ સર્વ વ્યાપક રહી શકે
છે આત્મા એ એવું દ ય છે કે-તે અતિશય સંકુચિતપણે
પણ કહી શકે છે અને અતિશય વ્યાપકપણે પણ રહી
શકે છેએ વખતે, આત્માનુ પિતાનું જે પ્રમાણ છે,
પ્રમાણમાં કશી જ જૂનાધિકતા નથી થતી મૂળભૂત

·પાણી ઉમેરવામાં આવે છે, ત્યારે એ પાણીવાળા દૂધમાના
નાનામાં નાના બિમાં પણ દૂધ અને પાણી
જ આવે છે. આ રીતિએ એકમેકતા
પણ લે અને અગ્નિ તથા દૂધ અને પાણી મિનુ
છે- એ વાતને તમારાથી ઈન્કાર કરી શકાશે નર ને આગ
એકમેઠ જેવાં બની જવા છત્તા પણ, પરસ્પરના
રહિત છની મુકે છે, એ વાતને પણ તમારાથી
નખ વીને
[૫૯
પ્રમાણ, તેમા જૂનાધિકતા થવી-એ અસભવિત વસ્તુ છે
તમને જિજ્ઞાસા થશે કે-આત્માનું પ્રમાણ કેટલુ? આત્મા
છે એવું કે દ્રવ્ય છે જ નહિ, કે જેને ચર્મચક્ષુથો જોઈ
શમય એને શવતત્રપણે રૂપ-રગ આદિ કાઈ હતું જ
નથી જ્ઞાની જ જાણી શકાય એવું એ દ્રવ્ય છે અને જ્ઞાન
ગુણ પિતે જ એના અસ્તિત્વને જણાવનાર છે જેમ આપણે
જ્ઞાન છે કે નહિ તેને જાણી શકીએ છીએ ખરા, પણ જ્ઞાનને
જોઈ શકતા નથી, તેમ આપણે આત્માને જાણી શકીએ છીએ
ખા, પનું આત્માને નેશક્તા નથી આમ એવા આપણે,
જિજે, શરીરમાં રહેલા છીએ શરીરમાં કેવી રીતિએ રહેલા
છીએ ? શરીરમાં સર્વત્ર વ્યાપીને રહેવા છીએ શરીર જડ છે.
અને અભાતન છે, છના પડને અને ચેતનને આવે
એકમેક જેવોઈ શકે છે, એ વાત આપણે આપઝા અનુ
ભવથી જાણી શીએ છીએ તેઢાને જે ખૂબ ખૂબ તપાવવામાં
આવે, તે એ લેઢાના સમગ્ર ભાગમાં અગ્નિ વ્યાપી જાય
છે, છતા પણ હાથી ભિન્ન એવા એ અગ્નિને ઈલેટાથી
ભિન્ન તરીકે બતાવવાને સમર્થ બની શકતું નથી દૂધમાં
ના
જ
યોજી

·શ્રી પર્યુષણ સંદેહ લેખમ છા
કરી શકાશે નહિ એવી જ રીતિએ શરીરમા, સર્વ વ્યાપ્ત
એ આત્મા, શરીરથી ભિન્ન છે અને શરીરના વેગથી
રહિત બની શકે છે, એ વાતને પશું તમારાથી ઈન્કાર
કરી શકાશે નહિ. આત્માનો અને જડને એકમેક જે
ચિગ-એ જેમ સંભવિત છે, તેમ આત્મા અને જડ એ
બન્ને ય પરસ્પરના વેગથી સર્વથા મુકત બની જાય, એ
પણ સુસ ભવિત છે આપણે પણ જડના યોગથી સર્વથા
મુક્ત બની જઈએ, એ માટે જ પ્રયત્ન કરવાને છે અને
એ જ સાચે હિતસાધક પ્રયત્ન છે આત્માને કર્મ રૂપ જડને
ગ છે અને માટે જ પૂલ શરીરને વેગ થયા કરે છે
એટલે મૃત્યુ માત્રથી કાઈ આત્મા ને જડને જે વેગ છે,
તેને અન્ન આવી શકે તેમ નથી ત્યારે એ માટે શું કરવું
જોઈએ- એ વિચારવું જોઈએ
ના

·લેખાક ચોથો
- TIMAT
આપણે અત્યારે એક જ શરીરમાં
નથી, પણ ત્રણ શરીરેમાં છીએ!
જગતમાં જીવ અને જs સિવાય કઈ જ નથી અને જે
સંસાર છે તથા સંસારની ઉપાધિઓ છે, તે જીવન
સાથેના જ ના એકમેક જેવા ધામને જ આભારી છે
તમે ઇચ્છો તો તમને મળ્યા વિના
રહે જ નહિ એવી જે કઈ પણ વસ્તુ
હોય, તે તે એક મેસ જ છે!
તમારા પિતાની પરંપરા અનાદિકાલીન છે, પણ પિતા
ન બનવું એ તમારા કાબૂની વાત છે, તેમ આત્માની
નાઘેના અનાદિકાલીન એવા પણ કમ ના વેગને જ તમે
ધારા અને મહેનત કરે, તે જરૂર અન લાવી શકે છે
લેખક
પરમ શાસનપ્રભાવક, વ્યાખ્યાનવાચસ્પતિ, આચાર્યદેવ
શ્રીમદ વિજયરામચન્દ્રસૂરીશ્વરજી મહારાજ

·No text on this page.

·માનીએ છીએ, તેમ આપણે આગામી ભવને સૈન્ત પર્ણ,
સદાને માટે કમનિ બાજે વખતે જ કાર પાસ વાવી છે.
મા ના પિન્ન કમિનિ જે વધાજ કરે છે?
છે એ આ રશમા માનવજન્મને પાગ્યા તે
- દેવીપ૬ વિશ્વના બાપ હયાતી હતી અને આપણે
- આ નવદમાધી વિનાયરે પામીશ, તે પછીથી
9 બ હમ પિત્રી દયાની ને રહેવાની જ છે
પ ન જન્મ-જનનારમાં જે જે શુભ મેને
- તે જે જે શુભ કમેને બાધા, ન મે પકીના
પ્રહ કમને પણ બ મ ન જન્મમાં જોગવીએ છીએ
એક પતિએ, આપ આ લવમાં જે શુભ કાને અગર
તે શુ મે ને બાધીએ છીએ તે કમેન ટa આપણે
૨ પછીના આપણા જન્મમાં જોગવવું પડશે, જે નિર્વિ
૧, વાત છે જેમ આ ભવમાં આપણે આપણા પૂર્વભવના
ચિવ સધળાય ન જોગવી લઈને અ ર ના તપશ્ચ
છે સવિત કરેલા કર્મોએ સહિત રહેતા નથી, પરંતુ પૂર્વ
વે ન સંચિત કરેલાં પણ ઘણા કર્મોથી સહિત મૃત્યુને
પણ સાવિત કરેલા અને એ આગામી બવમા ભા.
કેમેએ સહિત, તેની પછીના ભવમાં જઈએ, જે શક છે.
ઇ
તે તે કમર પર દઈને માત આ ભવમા
આ કેક
આ ભવમા સચિત કરેલા તથા આ ભવની પૂર્વેના ભલા
તમે કહેશો કે- આમ જ ચાલે, તે પછી આભા ઉપર
એમ બને છે, પરંતુ કેટલીક વાર આત્મા
સામાન્ય રે

·શ્રી પણ એ લેખમાળા
ને બધે બહુ જ ઘેટા પ્રમાણમાં અને કમેને પિતાથી
વિખૂટા પાડે ઘણા મોટા પ્રમાણમાં, એવું પણ બની શકે
છે તેમને આવવાના જે દ્વારે છે, તેને બંધ કરી શકાય
અને કમેને આત્માથી વિખુટા પાડી દેવાની ક્રિયાને ખૂબ
જોરદાર બનાવી શકાય એ પણ શક્ય છે આત્મા જો વિવે
પૂર્વકના જ્ઞાનને સ્વામી બનીને મથ્યાન્નિશીલ બની જાય
અગર તો આત્મા છે વિવેકપૂર્વકના જ્ઞાનને ધરના સચ્ચા
ન્નિશીલ મહાપુરૂની નિશ્રાને રવીકાર કરીને સચ્ચારિત્ર
શીવ બની જાય, તે એ આત્મા, પિતાના આત્માને પૂર્વ
લાગેલા ઘણું ઘણું કમાની પણ, ઘણા જ અપ સમયમાં,
નિર્જરા સાધી શકે છે નિર્જરા એટલે આત્માને વળગેલાં
જે કર્મો, તેને આત્માથી વિખૂટા પાડવા એ વખતે આત્માને
જે કર્મબંધ થાય છે, તે ઘણે જ આ હેય છે, ઘડ્યું
બલહીન હોય છે, અ૫ સમયમાં અ૮૫ પ્રયત્ન જાય તે
હોય છે અને પૂર્વે સચિત કરેલા કર્મોની નિરાત શૈક
બંધ થયું કરે છે આમ કરતા કરતા, એક સમય એવો
પણ આવી લાગે છે કે-આત્મા કર્મના વેગથી રસર્વથા રહિત
બની જાય છે જેમ દુનિયામાં આજે ઘણા જ એવા છે,
કે જે જીવના શરીર નથી આપણ જે શરીરમાં છીએ, તે
શરીર વતુત જડ છે ખરૂ, પણ તેમાં અત્યારે આપણે
વાસ છે આપણે જ્યારે આ શરીરમાથી અન્યત્ર ચાડયા
જઈશુ, ત્યારે અત્યારે આપણે જે શરીરમાં છીએ, તે કેવુ
બની જવાનું? એકલું જડ એવી જ રીતિએ, આપણે જ્યારે
જડના વેગથી સવથા મુક્ત બની જઈએ, ત્યારે આપણે

·બનવું જોઈએ
વિશ્વ છે, ત્યારથી આપણું આ વિશ્વમાં અસ્તિત્વ છે' વાત
તદ્દન સાચી છે જેટલું વિશ્વનું અસ્તિત્વ પ્રાચીન છે, તેટલું
જ પ્રાચીન આપણું અસ્તિત્વ પડ્યું છે આ વિશ્વનું અસ્તિત્વ
અસ્તિતવ વિશ્વનું છે અને વિશ્વ જેવું પ્રાચીન અસ્તિત્વ
આપશું છે કાળ કોઈ પણ સમયે ન એમ નહિ, તેમ
વિશ્વ પર્ણ ટંઈ પણ સમયે નહેતું એમ નહિ અને કાળની
તથા વિશ્વની જેમ આપણે પણ કે પન્ન કાળે નહતા એમ
નહિ એવી જ રીતિએ, એ કે સમય સ વિત છે અને
અસ્તિત્વ ન જ હોય-એ સમય સભવિત નથી, તેમ
જ જેમ જ
લખાંક ચોથે
[૬૫
કેવા બની જવાના ? એકલા જ આત્મા આપણે એકલા જ
બની જઈએ, કર્મ રૂપ જડન પેગથી સર્વથા મુક્ત બની
જઈએ, એનું નામ છે મેક્ષ પ્રપેક આત્માએ આ લક્ષયને
જ નજર સમક્ષ રાખીને વિચાર, વાત ને વર્તન કરનારા
કાળ જેટલું પ્રાચીન વિશ્વ અને તેવા પ્રાચીન આપણે
આવા મેલને મેળવવાથી ફાયદે છે? ત્યા સુધી
આપણને એમ લાગે નહિ કે-એક્ષને મેળવવામાં ખરેખર
ફાયદો છે, ત્યાં સુધી આપણે મેલને માટે પ્રયત્નશીલ બનીએ
જ શી રીતિએ આ બાબતને સમજવાને માટે આપણે પણ
વિચાર કો પડશે આપણે આત્મા તે છીએ, પણ આપણે
આ વિશ્વમાં કયારના છીએ? તમે કહેશે કે જ્યા થી આ
કયાર? કહેવું પડશે કે-અનાદિકાળનુ કાળ જેટલું પ્રાચીન
કે ત્યારે કાળનું જ અસ્તિત્વ ન હો નહિ

·શ્રી પર્યુષણ પ્રદેશ લેખન
પણ સર્વથા અસ્તિત્વ ન હોય-એ સમય સભવિત ન
અને કાળ અને વિશ્વનું અસ્તિત્વ ન જ હેય-એ સમય
સભવિત નથી, નમ આપણુ પણ અસ્તિત્વ ન જ હેય-=
સમય સભવિત નથી એટલે કાળે ય આદિ વગરને ને આ
વગરને વિધેય આદિ વગરનું અતિ વગરનું અને આપણે
આદિ વગરના ને અન્ત વયના! આપણું જીવન કેલ
લાખુ? આપણે એવા જીનવાળા છીએ કે આપણા જીવ
કેઈ આદિકાળ પણ નથી અને આપણા જીવનનો
અન્તકાળ પણ નથી આપણે આવા નિત્ય છીએ, આ
આવા સર્વકાલીન જીવનવાળા છીએ, માટે આપણે એ
બિન્દુથી વિચાર કરવું જોઈએ કે-આપણે એવું સ્થાન
લેવું જોઈએ, કે જે સ્થાનમાં આપણે એકસરખી સ્થિ
સદા કાળને માટે રહી શકીએ નિત્યજવી એવા આ
અત્યારે તે, જન્મ-મરણાદિ દ્વારા રખડપટ્ટી કર્યા કરીએ
પણ આપણી આ ખડપટ્ટીનું કારણ કર્મ છે અને તે
કેઈએ પણ બાધેલુ નહિ, પણ આપણે જ બાધેલુ કમ
જે આત્માઓ પિતાપિતાના કર્મથી પરિપૂર્ણપણે મુક્ત
જાય, તે આત્માઓ જ એકસરખી સ્થિતિમાં સદા
માટે રહી શકે, માટે મને પ્રયત્ન જરૂરી છે
આજે આપને અણુ શરીરવાળે છીએ
એ પણ એક સનાતન નિયમ છે કે જે ક્યાય
પણ ન હોય, તે કયા ય કદી પણ ઉત્પત થતુ નથી અ_
હેય તેને કદી પણ વિનાશ થતો નથી ન હોય તેવું

·લેખક છે
[ ૬૭
પણ ઉત્પન્ન થાય નહિ અને જે હેય તેને કદી પણ સર્વથા
વિનાશ થાય નહિ જે હોય તેના રૂપમાં ફેરફાર થયા
કરે, પણ તે ય જે ફેરફાર સભવિત હોય તે જ ફેરફાર
થા કરે છવ કરી પણ જડ બની જાય નહિ અને જડ
કરી પણ જીવ બની જાય નહિ જીવ જડવત બની જાય-એ
બને, પણ જીવ જડ જે બની જાય એમ બને નહિ એ જ
રીતિએ, જઠ કેઈ પણ જીવનું શરીર બનવાના ગે સજીવ
જેવું લાગે ખરૂ, પણ જડ કરી પણ જીવ બની જાય નહિ
જીવ સદાને માટે જીવ જ રહે અને જડ સદાને માટે જડજ
રહે તમે કહેશો કે તમે માત્ર જીવન ને જડની જ વાત કેમ
કરે છે?' પણ આ અસારમાં જીવ અને જડ-એ સિવાય
કઈ પદાર્થ જ નથી જીવ પણ મુખ્ય બે પ્રકારના છે અને
જહ પણ મુખ્યત્વે બે પ્રકારના છે જ એવા દેહમાં રહેવા
આવે અને જડ એવા દેહના યોગ વિના જ રહેલા છ-એમ
જીવના મુખ્ય બે પ્રકારે છે એવી જ રીતિએ જડના પણ
મુખ્ય બે પ્રકાર એ છે કે-કેટલાક જડ પદાર્થો જીવન
રહસ્વરૂપ બનેલા પણ છે અને કેટલાક જઠ પદાર્થો આ
રાતિના જીવના પગથી સર્વથા રહિત પણ છે. આ વિશ્વમાં
જે માત્ર જીવનું અને માત્ર જ, વતત્વ, એટલે કે-એક
બીજાના વેગથી રહિત એવું અસ્તિત્વ હોત, તે આ સંસાર
અને આ તસની ઉપાધિ આદિનું અસ્તિત્વ જ નહોતા
સસારનું સંચાલન અને સંસારની ઉપાધિએનું અસ્તિત્વ, જીવન
અને જડના વેગે જ થયા કર્યું છે, થયા કરે છે અને કયા
આપણે જે જ દરમા ન દેત, તે આપણે

·થી પણ એક વખમાળા
ઉપાધિ હેત જ નહિ આયણ આ બાહ્ય દેખાતા જ
શરીરમાં અત્યારે વ્યાપ્ત છો, પણ આપણે અત્યારે એક
શરીરવાળા નથી, પણ ત્રણ શરીવાળા છીએ આ જે બહા
થી દેખાય છે, તે શરીર ઉપરાન,
આપણે કામ અને
તેજ નામના બીજા પણ બે શરીરવાળા છીએ જે આપણે
કામણ અને તેને બે પ્રકારના શરીરવાળ ન હેત, તે
આપણુ આ શરીરમાં પણ હેત નહિ આ બાહા શરીર અને
તેજન નામનું આતર શરીર પણ કામણ શરીરને અગે જ છે
આ બાહા અને સ્થવ શરીરને આપણે જે સમયે છેડીએ,
તે સમયે જે આપણે સાથે સાથે તેજમ અને કામ પણ શરીરથી
પણ ટીએ, તે જ આપણે એકલા જીવ તરીકેના આપણા
વરૂપમા પરિપૂર્ષે પણ આવી જઈએ આથી જ, આપણે આજે
આત્મઘાત કરવા માત્રથી મુક્ત બની શકીએ તેમ નથી આ
બાહ્ય અને સ્થલ શરીરથી છટવું, એ તે બહુ સહેલુ છે
ઘેડા જ કાળમાં આપણે આ શરીરને છેડી દેવાનું છે અને
જે આપણે આજે આત્મઘાત કરીએ તે આજે જ આપણે આ
શરી થી તે હટી જ જઈએ, પણ એમ થતા શરીરના યોગ
માથી મુક્ત બનાતુ નથી આત્મઘાત કરવાથી તે કામણ
શરીરને વેગ ઊલટે મજબૂત બને છે એટલે, આપણે જે પ્રયત્ન
કરવાનો છે, તે ને આપણે આપણને વળગેલા કાર્મસુ શરી
રથી મુક્ત બનાય, એ જ પ્રયત્ન કરવાનો છે જે આ
શરીરી આત્મા, તે મુફતાત્મા, પણ અશરીરી બનવાને માટે
કામણ શરીરથી જ મુન બનવાની જરૂર છે જે આત્માએ
મણ શરીરથી સર્વથા મુક્ત બને છે, તે જ આત્માઓ

·પથરમય બની જાય છે એટલે પૃથ્વી અને પાણી આદિ
લેખાંક ચોથો
અશીરાવસ્થાને પામી શકે છે કાર્ય શરીર, એ પણ જ૮
જ છે, એટલે સસારનું અસ્તિત્વ અને સમાની ઉપાધિઓનું
અસ્તિતવ જીવના ને જડના ગે જ છે
જીને કે એ ઉત્પન્ન કર્યો નથી
આ વિશ્વમાં જીવ નહતો અને જીવને કેઈએ cત્પન્ન
કરી દીધે, એવું છે જ નહિ જીવને જે કેઈએ તત્પન્ન કર્યો
હોય, તે તે આટલે બધે દુખી કેમ થઈ ગયે? ખરાબ
કામ કરવાથી જીવ દુખી થયે તે જીવમાં ખરાબ કાને
ક વાની બુદ્ધિ આવી કયાથી ? અમુક ને સામે કામ
કરવાની બુદ્ધિ અને અમુક જેને ખરાબ કામ કરવાની
બુદ્ધિ, એ ભેદ શાથી પડયો ? જેણે જીવને ઉત્પન્ન કર્યો,
તે જાણી જોઇને આવી બુદ્ધિ આપી? પણ એવું છે જ નહિ
જે જીવને કોઈએ ત્પન્ન કર્યાનું માનીએ, તે જેણે જીવને
૫ ન કર્યો, તેના અસ્તિત્વને તો આપણે સ્વીકાલેજ લઈએ
છીએ પછી આપણે એ વિચારમાં જવું પડશે કે-એ ન
કરનારને cત્પન્ન કરનાર કે પછી તો, આપણે જેને વિશ્વને
ઉત્પન્ન કરનાર માનીએ, તેને અતિ નિદ્રય માનવાની કે જ
પડશે જયારે જીવ નહોતે, તે સમયે શું હતું? પૃથ્વી, પાણી
આદિ હતું, તે શું પૃથ્વી, પણ આ જીવજહિત છે? તમને
એ વાતની ખબ છે ખરી કે-પર્વ પત્ર વિસ્તારને પામે
છે? પર્વતની ખીણમાં લગેવળ કચરો ને બરાબર એને
પ સાથે મેળવી દેવામાં આવે, તે જ દિવસે એ ખa

·s
શ્રી પયુષ મંદસ લેખમાળા
મૂળ તે સજીવ જ હોય છે, પણ તે નિર્ણય બની શકે
છે, કારણ કે એ વસ્તુત તે જીવના દેહ રૂપ જ હોય છે આથી
તમે પૃથ્વી, પાણી આદિ જ અરિતત્વ હતું-એમ જે કહો તે
જીવ ને જડનું અસ્તિત્વ હતું જ-એમ સાબિત થાય છે ગેટલા
માથી આ ઉત્પન્ન થાય છે, તેમાં આબાને ઉત્પન્ન કરનારની
જરૂર પડતી નથી માણસે આબાના વૃક્ષને માટે ગેટલે જમી
નમાં દાટે છે બીજુ કાઈ દાટે તો આ ઉત્પન્ન થાય નહિ
માણસોએ ગોટે ન દાટો હેય, એવી જગ્યાએ પણ
આંબાનું વૃક્ષ ઉત્પન્ન થઈ જાય છે, એટલે એમાં માણસની
જરૂર છે એવું પણ નથીઅહીં તમે જરા આગળ વિચાર
કરે પહેલે આબે કે પહેલે ગટર ગેટલા વાર આ
સભવી શકે જ નહિ–એ જેટલી સુનિશ્ચિત વસ્તુ છે, તેટલી
જ સુનિશ્ચિત વરતુ એ પણ છે કે-આબા વગર ગોટલે
સ ભવી શકે નહિ આબાથી ગોટલો અને ગોટલાથી આબે,
એ એવી સ્થિતિ છે કે-એને કેઈથી પણ ઈન્કાર કરી શકાય
નહિ ગોટલાને ઉત્પન્ન થવાને માટે આવ્યા સિવાય કોઈ
પણ વ્યક્તિની જરૂર પડતી નથી અને આબાને ઉત્પન્ન થવાને
માટે ગોટલા સિવાય કોઈ પશુ વ્યક્તિની જરૂર પડતી નથી
આબાને જરૂરી હવા પાણી, પૃથ્વી આદિને ગ મળી જાય,
એટલે તેના ઉપર જેમા ગેટલો હોય જ છે-એવુ કેરીનું
ફળ ઉત્પ ન થવા પામે છે અને ગોટવાને જરૂરી હવા, પાણી,
પૃથ્વી આદિને વેગ મળી જાય, એટલે તેમાથી આબાનું
વૃક્ષ ઉત્પન્ન થવા પામે છેહવે તમે કઈ ગોટલાને અનુ
લક્ષીને વિચાર ડગે કે- એનું મૂળ કેટલું પ્ર વીની એ ગોટ

·લખાક થે
જે આબે ઉત્પન્ન થયે, તે આબાને ઉત્પન્ન કરનાર ગોટલો
હતે જ અને એ ગેટલાને દત્પન્ન કરનાર પણ આ હતો
જ-એમ તમે વિચાર કરતા જાવ, તે તમારે એવા જ નિર્ણય
ઉપર આવવું પડે કે-એવા પ્રકારની સ્થિતિ અનાદિકાળની છે
આપણું અસ્તિત્વ પણ, એ જ રીતિએ, અનાદિકાલીન કરે છે
ઇનો જડ સાથેને પગ અનાદિકાળથી
જીવ અને જડ સિવાય, આ જગતમાં કાઈ છે જ
નહિ જીવનું અસ્તિત્વ પણ અનાદિકાળથી અને જમ્બુ અતિ
ત્વ પણ અનાદિબળથી, એટલે આ જાતનું અસ્તિત્વ પણ
અનાદિકાળથી જીવને ને જડને જે યોગ છે, તે પણ અને
દિકાળથી છે એમાં રૂપાન્તરે થયા જ કરે છે જીવ વસ્તુત
જન્મ નથી, જીવ વસ્તુત જુવાન કે ઘરડે બનતું નથી
અને છ વરતુત મૃત્યુને પણ પામતા નથી એ બધી
અવસ્થાઓ, જડના રૂપાન્તરેની જ છે જડનું રૂપાન્ત થાય
છે ને જીવને પાછળ ઘસડાવું પડે છે આમ આપણે અનન્ત
વાળ થવા ઘસડાતા આવ્યા છીએ આપણે જે જડથી બદ્ધ
ન હેત, તે આપણ આમ ઘસડાવું પડત નહિ જે જીવે
જડથી બદ્ધ ન રહ્યા, જે જીએ જડના બન્ધનને સર્વથા
તોડી નાખ્યું, તે જીવે પછી કદી પણ જડથી બદ્ધ બન્યા
નથી, જડથી બદ્ધ બનતા નથી અને જડથી બદ્ધ બનવાના
પણ નથી જડમાં છવને ઘસડવાની તાકાત છે, પછી તે
જડથી બદ્ધ એવા જીવને જ ઘસડવાની તાકાત છે બદ્ધ
જીવ જડથી વધારે બધાયને બની શકે છે, પણ મા

·૭૨]
શ્રી પર્યુષણ દેશ લેખમાળા
મુખ જીવ જડથી બધાય-એ બની શકતું નથી એટલે
આપણુ ઠર્મબદ્ધ છીએ, તે કયારના છીએ ત્યા પણ આપણે
કહેવું જ પડશે -આપણે અનાદિકાળથી કર્મબદ્ધ છીએ જે
મુક્તામાં પણ કમબદ્ધ બની શકતા હોય, તે પછી મુનામા
બનવાના પ્રયત્નને વિશેષ અર્થ રહેતો નથી અને પછી તે
આપણે એમ જ માનવું પડે કે-આપણે આ રખડપટ્ટીમાથી કદી
પણ કારો થવાને નથી પરન્તુ સાચી હકીકત એ છે કે-
અનાદિકાળથી બદ્ધ એવા આપણે મુક્ત પણ બની શકીએ છીએ
કર્મ છે. અનાદિનવાન હોય તો ય,
તનાધી મિક્ષ શસ્થ છે!
જે અનાદિકાલીન છે, તેને પણ અન્ત આવી રાકે
ખરે? આ જ લેખમાં, આપણે એ વાત વિચારી આ યા
છીએ કે-જીવવરૂપ કે જડત્વરૂપ એવા જે કાઈ પણ પદાથે
છે, તે નથી તા કદી પણ દત્ય ન કરાએલા અને નથી તે તે
કદી પણ વિનાશને પામવાના! ન હોય તે કોઈ પણ પદાર્થ
ઉત્પન્ન પણ થાય નહિ અને જે પદાર્થ હોય તે કદી પણ
સર્વથા નષ્ટ થાય નહિ નું અસ્તિત્વ જેમ અનાદિકાલીન
છે અને અનન્તકાલીન છે,
તેમ
જડનું અસ્તિત્વ
પણું અનાદિ
કાલીન છે અને અને નિકાલીન છે આ વાતને લઈને, કોઈ
એમ પણ કહે કે- જીવ ને જડ જેમ અનાદિકાલીન છે,
તેમ છવની સાથે જડને જે પેગ છે, જીવની જ કર્મ
બદ્ધતા છે, તે પડ્યું અનાજિકાલીન જ છે, માટે જાની એ
કર્મબદ્ધતા પણ, જીવની અને જડની જેમ અનન્તકાલીન

·નહિ એટલે, જીવ સાથેને જડેને વેગ અનાદિકાળથી ટકેલો
લેખાય છે
(૭૭
છે. પણ આ તર્ક કર, એ બરાબર નથી જીવની ને
જડની જેમ જીવને ને જડને પેગ અનાદિકાલીન છે-એ
સાચુ છે, પણ જીવ એ જેમ પદાર્થ છે અને જડ એ જેમ
પાર્થ છે, તેને જીવને ને જડને વેગ-એ કઈ પદાર્થ
વિશેષ નથી જ જીવની ને જડની માફક, એ કઈ દ્રવ્ય
નથી બે ભિન્ન ભિન્ન સ્વભાવની વસ્તુઓનું જોડાણ, એ કઈ
ત્રીજી જ સાત વતુ નથી બીજી વાત એ છે કે-આ જે
જીવને ને જઈને ગ છે, તે અનાદિકાચીન તે, પ્રવાહા
રમક રીતિએ જ છે અત્યારે જીવની સાથે જે જે જન
યેગ છે, તે બધા જ જાને ભેગ અનાદિકાળથી નથી
જીવની સાથેના પેશવાળા જડેમાં ફેરફાર થયા જ કરે છે
પુણ્ય ભેગવાય છે અગર પાપ ગવાય છે, એટલે શું થાય
છે? આત્માની સાથે તેવા પ્રકારના પુરય રૂપે અગર તે તેવા
પ્રકારના પાપ રૂપે જે જડને વેગ હતો, તે વિખરાને જાય
છે-આત્માથી તે વિખુટો પડતો જાય છે એવી જ રીતિએ
પુણ્ય બધાય છે અગર પાપ બધાય છે, એટલે શું થાય
છે? તેવા તેવા પ્રકારના જડેને આત્મા સાથે ગ થાય
છે મૂળ વાત એ છે કે-જડેને યોગ ઉસે ને હલે છે
છે, પણ જો બદલાયા જ કરે છે જે દિવસે જોને પગ
સર્વથા નહિ રહે, તે દિવસે તે જડનો વેગ જ થઈ શકશે
જ છે, પણ તેમાં અનાદિકાળથી સમયે સમયે પરિવર્તન પણ
થયા જ કર્યું છે, માટે જઇને એગ છૂટી શકે છે તે
જ સંસારમાં પણ, એવી તે ઘણી ય અનાદિકાલીન પર
૫

·શ્રી પલ દેશ નખમાળા
રાઓને અંત આવી શકે છે. આપણે ગેટલાની ને આબાના
વૃક્ષની વાત વિચાર આવ્યા કેઈપ ગોટલાની પૂર્વકાલીન
પરપને જાઓ, તે આબેને ગેટ-એમ અનાદિકાળની એ
પર પગ છે એમ લાગશે, પણ અનાદિકાલીન એવી એ પર
પરાનો અન્ત અસભવિત છે એમ માનશે ખરા? નહિ જ.
કાણુ કે--બધા જ ગોટલાએ આબાના વૃક્ષ રૂપે પશુમતા
નથી કેટલાય ગેરલાઓને આબાને વૃક્ષ રૂપે પશ્વિમવાની
સામગ્રી જ મળતી નથીકેટલાકે ગોટલાને બાળી મૂકે છે,
શેકી નાખે છે, તે એથી એ ગેટવાની જે ભાવી પર પરા
તે ત્યાં જ અટી જવા પામે છે તમે તમારા જ વિચાર
કરે તમારા પિતા હતા? હા તમારા પિતાને પણ પિતા
હતા ? હા એમ તમારે નક્કી કરવું પડશે કે-અહી તમે
અનાદિકાલીન પર પરાવાળા છે, પણ હવે તેને નિર્ણય કરશે
કે—મારે પિતા નથી બનવું, તે તમારા પિતાની અને
તેમના ય પિતાની-એમ પિતાની અનાદિમીન પર પરાને
તમે ઈન્કાર કરી શકે એવું છે જ નહિ, પરંતુ તમને જે
મન થાય અને તમે જે બરાબર કાળજીવાળા બની જાવ,
તે તમે તમારાથી એ તમારી પિતાની પર પગને અત
અવશ્ય લાવી શકે આવી જ રીતિએ, જીવની સાથે
કમને એગ અનાદિકાલીન હેવા છતા પણ, આપણે, આપણે
માટે તેને અન્ત અવશ્ય લાવી શકીએ છીએ, અને જીવની
સાથેના જડના અનાદિકાલીન રોગથી સર્વથા મુક્ત બનવું,
એનું જ નામ એક્ષપ્રાપ્તિ છે આમ તે, પ્રત્યેક જીવ પ્રતિ
જડએવા કર્મોની બાધ-છોડ કર્યા જ કરે છે, પણ આપણે

·બા [ew આપણા અને જગતના આવા સ્વરૂપને સમજી લઈને, કર્મને નથી સર્વથા મુક્ત બનવાનો જ પ્રયતન કરવાને છે બની મને પામે તે શું થાય? આવી રીતિએ, જ્યારે આત્માના સ્વરૂપની વિચાણ ચાલતી હોય, ત્યારે કે એવો પણ તર્ક કરે કે આમ છે બધા આત્માએ મુન બનવાને પ્રયત્ન કરવા માટે, તે જતે દહેહે આ વિશ્વમાં કે શું પતુ એ ર દિવસ આવે, એ સભવિત જ નથી આ મણની વાત કાઈ જાજ- કાલથી થાતી નથી, પણ મોક્ષની વાતે ય અનાદિકાળથી ચાલે છે અને મોક્ષને પામવાને પ્રયત્ન પણ ભિન્ન ભિન્ન છની અપેક્ષાએ અનાદિકાળથી ચાલે છે અત્યાર સુધીમાં અનન્તા કાળગ અને અનન્તા કાળમા અનન્તા આતમાઓ સુત્નિને પામ્યા, તેમ છતા પણ જડ કર્મના ગવી ખદ્ધ એવા અનન્તાના આત્માઓ આજે આ વિશ્વમાં વિદ્યમાન છે કાળ કેટલો છે-એની તે કેઈથી પણું કપના થઈ શકે તેમ નથી, છતા પણ છે અને તે કાળ, તેને જે સમય નામને સુમમા સૂમ વિભાગ, તે સમયેની જે ગણુના થઈ શકે તે એ સખ્યાથી પણ અનન્તગુણી મખ્યા ની છે એટલે કેઈ નમય એવે આવવાને જ નથી, કે જે સમયે અનનનનન છે,ી ઓછા છ જડ કમથી બદ્ધ એવી અવરથામા હેય આમ છતાં પણ, કેવળ કલ્પના કરવી ખાતર જ એવી કલ્પના કરો કે વિશ્વમાં જેટલું જ છે, તે બધાય કદાચ એક્ષને પામી , ર જ છું

·શ્રી પણ સંદેશ લેખમાળ
નુકશાન શુ થઈ જવાનું છે? બધા ય કર્મના બન્ય
નથી મુક્ત બને અને એથી દુખથી પણ મુકત બને, તે
તેમ આપણે તે ખૂશ થવાનું જ છે ને ? આપણે તે
જેમ આપણી મુક્તિને ઈચ્છીએ, તેમ સૌની પણ મુક્તિને જ
ઈચ્છીએ ને? આપણને મુક્તિ ગમતી હોય, મેળવવા જેવી
લાગતી હવ, એથી જ આપણું દુખ ટળે અને આપણે
સુખ મળે-એવું આપણને લાગતું હોય અને દુખ કાનE
આપણે જીવ કર્મ થી બદ્ધ છે એ છે-એ આપણો નિશ્ચય
હૈય, તે આપણે કેવી ઈચ્છા કરીએ? સૌ બન્ધનમુક્ત બને
એવી? કે હું બધુનમુન બનું અને બીજા બધમા પથ
રહે, એવી છે કે-સર્વ જી કોઈ પણ કાળે સર્વ
મુક્ત બની જાય એ શક્ય જ નથી, પરંતુ આપણી ભાવન
તે એ જ હેવી જોઈએ કે-સૌ બન્ધનમુક્ત બને! “પછી
આ વિશ્વનું શું થશે?કરીને, આપણે આપણું
હૈયામા એવી ભાવના તે ન જ ભાવીએ કે-“હુ બધનમુક્ત
બનું અને બીજા બધનમુક્ત બને નહિ!”
જીવ એક નથી પણ તે અનન્તાનન્ત છે
આથી તમે એ વાત પણ સમજી શકયા હશો કે-
આ વિશ્વમાં છવ એક જ નથી, પણ અનન્તાનન જીવે
આ વિશ્વમાં છેઆ વિશ્વમાં જે અનન્તાનન્ત જીવે છે,
તેઓમાના આપણે પશુ એક છીએ આ વિશ્વમાં જીવ તે એક જ
અને બધા એ એક જીવના અશરૂપ છે એમ જે માનવામાં
આવે, તે જે સમયે એક જીવ મહા યાતનાને ભોગવી રહ્યો.

·જ મુક્તાત્માઓના જ્ઞાનાદિ ગુમાં કશી જ તમતમતા હતી
નથી આ વિશ્વમાં, જેમાં જે કાઇ જ્ઞાનાદિ ગુણામાં ર
તમતા દેખાય છે, તે તે, તે તે જીની તથા પ્રકારની છે.
કર્મબદ્ધતા છે, તેને આભારી છે કમેના વેગથી જીવને સ્વભાવ
આવરાએલે છે એ કમેના કોપશમાના જૂનાધિક
[ss
હે છે અને મહા દુખથી રીબાઈ રહ્યો છે, તે જ વખતે
બીજે જીવમહા સુખ ભોગવી રહ્યો હોય છે અને મહા સુખના
આનન્દમા નિમગ્ન બની ગએલો હોય છે, તેને શે ખૂલાસે
કશે? જે સમયે એક જીવ મહા પાપ કરી રહ્યો છે છે,
તે જ સમયે બીજે જીવ મહાપુય કરી રહ્યો હોય છે જે
સમયે એક ઇવ મહા બેગને જોગવી રહ્યો હોય છે, તે જ
સમયે બીજે જીવ ઘેર તપશ્ચર્યાને આચરી રહ્યો હોય છે
અરે, જે સમયે એક જવ જેવું મહા ભૂડ ચિન્તવી રહ્યો
હેય છે, તે જ સમયે બીજે જીવ તે જ જીવનું મહા ભવું
ચિન્તવી રહ્યો હોય છે જે આત્માઓ જાદા જૂદા હાય
નહિ, તે આ બધુ ઘટી શકે ખરૂ જીવ એક અને એના
અશો સ્વર્ગમા ય ખરા ને નરકમા ય ખરા, મનુષ્યમાં ય
ખરા ને પશુ-પક્ષી આદિ તિમિા ય ખરા, આ તે કાઈ
બની શકે તેવી ચીજ છે? નહિ જ એટલે દરેકે દરેક જીવ
સ્વતંત્ર છેઆમ છતા પણ, આપણે સાપેક્ષ રીતિએ સર્વ
જીની સમાનતાને પણ જરૂર વર્ણવી શકીએ છીએ જીવનું
લસ જે ચેતના છે, તે લક્ષ સર્વ મા ઘટી શકે છે
આથી એમ પણ કહી શકાય કે- જે મૂળભૂત
ભાવ છે, તે સર્વ જેમાં એક સરખે જ છે અને મણ

·છ૮ શ્રી પપશુ સંદેશ લેખમાળા પ્રમાણે, છના જે સ્વભાવિક ગુણે, તેના પ્રગટીકરણમાં ન્યુના ધિકતા જણાય છેસર્વ જી સ્વભાવે સરખા હોવા છતા, કર્મના ચગે જ, જામા પરસ્પર અસમાનતાને ઉભી કરેલી છે જ્ઞાન કેલુ છે અને આપણે કેવા જ્ઞાની છીએ? જીવ સદા જીવવાના સ્વભાવવાળો અને સ્વભાવે અને ન્તજ્ઞાનાદિ ગુણોથી યુક્ત છે આવા પણ જીવ ઉપર, આજે, કર્મસત્તાનું સામ્રાજ્ય પ્રવત રહ્યું છે નિત્ય જીવવાના સ્વભાવ- વાળ આપણે જન્મીએ છીએ, અમુક કાળ જીવીએ છીએ અને મરીએ છીએ ફરી પાછા જન્મીએ છીએ અને અમુક કાળ જીવીને મરીએ છીએ અનન્તજ્ઞાનાદિ ગુણોના સવામી આપણે, કેટલા બધા અજ્ઞાન આદિ છીએ? તમે ગમે તેટલુ ભણેલા છે, ગમે તેવા મેટા વિદ્વાન છે, પણ તમારૂ જ્ઞાન કેટલું જ્ઞાન કેટલું હેઈ શકે-એ વિચારે અને તમને જ્ઞાન કેટલું છે-એ વિચારે જગતના કોઈ પણ પદાર્થના, કેઈ પણ સૂકમમાં સૂકમ પર્યાયનું પણ જ્ઞાન જેને ન હોય, તેને સર્વજ્ઞ કહી શકાય નહિ હવે અનન્તાનન્ત છે અને અન તાનઃ જડે, એ સર્વનું એવું જ્ઞાન કે-એ સર્વમા જે એક એકના અનન્તાનન્ત પર્યા તેમાના એક પયયનું જ્ઞાન નહિ એવું નહિ આટલા બધા જ્ઞાનની પાસે, આપણું જ્ઞાન કેટલુ? સાગરમાં બિન્દુ જેટલુ પણું નહિ! આમ છતાં ય, કેટલાકને પિતાના જ્ઞાનને ઘમડ કેટલો મોટે એટલે, આ બધુ એ સૂચવે છે કે- જીવ જેમ નિત્ય છે, તેમ પરિમી પણ છે જીવનુ સ્વભાવ સિદ્ધ કવરૂપ સર્વથા નષ્ટ થઈ જતું નથી, પણ જીવનું સ્વ ૧ ·લેખક થી [૭૯ રૂપ લગભગ નષ્ટ થઈ યુિ હોય, એવી અવસ્થાવાળો પણ જીવ બને ખરે એ પ્રતાપ જીવની કર્મબદ્ધતાને છે એટલે આપણે માટે જે કઈ પણ વસ્તુ નિવારવાને ગ્ય હેય, તે તે આપણી કર્મબદ્ધતા જ છે કારણ કે આપણા સાચા સ્વરૂપને કર્મબદ્વતાએ દાબી દીધુ છે સી જીવતા રહેવાના સ્વભાવવાળા આપણને મરણ પામવું પડે છે, મા સુખી રહેવાના સ્વભાવવાળા આપણને દુખી થવું પડે છે અને સદા સ્થિર નહેવાના સ્વભાવવાળા આપણને દેવ-મનુષ્ય-તિર્યંચ- નરગતિમાં રખડવું પડે છે, આ બધું આપણી કર્મબદ્ધતાને જ આભારી છે ક્ષની ઇજા ભાવમાં પણ મોટો ગુણ છે! આવી ભય કર કેટિની કર્મબદ્ધતાથી આપણે સર્વથા મુક્ત બની જઈએ, એનું નામ મેક્ષ છે મોક્ષને તે જ જવા પામી શકે છે, કે જે જીવ પિતાને ઓળખી શકે છે જવ પિતાને ઓળખી શકે, તે જીવ જગતને પણ ઓળખી શકે આમ પિતાને અને જગતને પણ બરાબર ઓળખી લઈને, જે જીવને પિતાની કર્મબદ્ધાવસ્થા ખટકે છે તે છવ, કર્મ બદ્ધ એવી જે પિતાની વર્તમાન પર્યાય રૂપ અવસ્થા, તેનાથી મુનિને મેળવવાના ઉપાયને શેપે છે આ રીતિએ, મુક્તિને માટે મુનિના ઉપાયને શોધનારે બનેલે આત્મા, શેલતે શોધતે મુનિને એક માત્ર જે સારો ઉપાય છે, તે ઉપાયને જાણે છે અને તે જ એક મુનિને સારો ઉપાય એમ સહ છે આ પ્રમાણે જે જીવ મુનિના ઉપાયને જાણીને

·૮૦]
શ્રી પણ મહેશ લેખમાળા
સહે છે, તે જીવ પિતાની શયતાના પ્રમાણમા મુતિના
એ ઉપાયને સેવનારે બને છે મુક્તિના એ ઉપાયને મેવતે
સેવતે એ જીવ વીતરાગ બને છે, અનન્તજ્ઞાની બને છે અને
અન્ત સર્વથા કર્મ મુક્ત અવસ્થાને પામે છે. આ રીતિએ
જીવ મુક્તિને તે પામે છે, પણ બધા જ જીવે મુક્તિને
પામવાની લાયકાતવાળા દેતા નથી મુક્તિને પામવાને
માટે, સૌથી પહેલી જ મેહના અભિલાષની છે જે જીવ
મોક્ષના અભિલાષને પામે છે, તે જીવ નિયમાં જતે દિવસે
મુનિને પામી શકે છે પરંતુ જીવને સસારનો અભિવાષ
ભૂ લાગવે અને મોક્ષને અભિલાષ જાગ,એ અતિશય
મુશ્કેલ છે ઈન્દ્રિયજન્ય સુખ અને ક્રોધ, માન, માયા ને
ભ-એ ચાર કષાથી જન્ય સુખ, એ સુખે વસ્તુત
સુખે જ નથી-એમ લાગવું અને આત્માના સ્વતન્ન સુખની
અભિલાષા જાગવી, એ કંઈ સહેવી વસ્તુ નથી આથી જ,
જે જમા મોક્ષનો અભિલાષ જાગવાની લાયકાત હોય
છે, તે જેને શ્રી જૈન શાસનની પરિભાષામાં “ભવ્ય છે”
તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને જે જેમાં મેલને
અભિલાષ જાગવાની લાયકાત હોતી નથી, તે જીવને શ્રી
જૈન શાસનની પરિભાષામાં અભવ્ય જી” તરીકે ઓળખ
વામાં આવે છે મુક્તિને તે જ જીવે પામી શકે છે, કે જે
જ ભગ્ય હોય છે--આવી વાતને વાચીને અગર તે સાભ
ળીને, જે જીને એ વિચાર માત્ર પણ આવે કે-
ભવ્ય હાઇશ કે અભવ્ય હોઈશ?' તે છે નિયમ બન્ય
છે કારણ કે-એને ઉડે ઉડે પણ જે મક્ષ રૂચે, તે જ

·લખાક થે
[૮૧
એવો વિચાર એના અતરમાં ઉદ્દભવે અભવ્ય જીને તે
કદી પણ એ વિચાર ઉદભવે જ નહિ, કારણ કે-જીવ
મને પામી શકે છે, એ વાતને માનવા જેગુ લાયક
અ ત કરણ જ, તે જેને હેતું નથી મોક્ષ રૂએ, એ પણ
એક મને ગુણ છે દુનિયામાં કંઈ વસ્તુ એવી છે ખરી, કે
જેને માટે તમે ખાત્રીપૂર્વક એમ કહી શકે કે- જેને એ
વસ્તુની ઈછા થાય, તેને એ વસ્તુ મળ્યા વિના રહે જ
નહિ? દુનીયાની તુચ્છમાં તુરછ વસ્તુ વિષે પણ તમે
આવું નહિ કહી શકે, જ્યારે મેલ એ કિમતીમાં કિંમતી
વસ્તુ છેવા છતા પણ, એને માટે મહા જ્ઞાની મહાપુરૂ
ફરમાવે છે કે-જે જેમાં માત્ર એટલે વિચાર આવવા
જગી પણ મેની રૂચિ પ્રગટે કે- હું ભવ્ય હઈશ કે
અજય હઈશ તે જ નિયમ છેડા કાળમા મુક્તિને
પામવાના1 શ્રી જૈન શાસનમાં કાળના પરિમાણુના સૂચનમાં
“પુદગલપરાવર'' એવું પણ એક કાલના પ્રમાણુનું સુચન
આવે છે. એક પુછવપરાવર્તાકાલની અંદર અદરના સમયમાં
જ મોક્ષની રૂચિવાળે જીવ મેક્ષને પામી શકે છે સ સા
રથી ચલચિત્ત બન્યા વિના, મેક્ષની રૂચિ પ્રગટી શકતી
નથી અને મોક્ષની રૂચિ પ્રગટયા બાદ, જીવ એટલા અલ્પ
કાળમાં અવશ્ય મુકિતને પામી શકે છે તમે તો મુકિતની
અભિલાષાવાળ બને, એ જ એક શુભેર

·જૈન પ્રવચન -આ નામથી એક સાપ્તાહિક પ્રગટ થાય છે ૧ ૧૯૫૨ થી આ સાપ્તાહિકનું તેવીસમુ વર્ષ શરુ થશે -આ સાપ્તાહિકમાં " પરમ શા મનપ્રભાવક, વ્યાખ્યાન વાચસ્પતિ, આચાર્યદેવ શ્રીમદ્દ વિજયરામચદ્ર- સૂરીશ્વરજી મહા જાના પ્રવચનનું સારભૂત અવતરણ પ્રગટ કરવામાં આવે છે –આ માસ્તાહિકનુ વાર્ષિક લવાજમ છ પીઆ છે, પરનું વર્ષ શરે થયા બાદ ગ્રાહક થનારાઓ પાસેથી પ્રવેશ ફી રૂ ૧-૮-૦ વધુ લેવાય છે –વાર્ષિક લવાજમ ભરનાર ગ્રાહકને એક ભેટ પુસ્તક આપવાનું શરૂ કવામાં આ યુ છે આ પુસ્તષ્પ અપાએ લેખે જે હિમા આપને મ હેય તો આપ જરૂર ગ્રાહક બને! શ્રી જૈન પ્રવચન કાર્યાલય ટકશાળની પોળ અમદાવાદ –

·લેખાંક પાંચમો
સાચા સુખને માટે શ્રી વીતરાગ
અને સર્વજ્ઞના શરણને સ્વીકારે !
આપણે જે જે સાધનને સુખના તાપને માન્ય છે,
તેમાનું એક ૫૯ સાપન એવું નથી કે જે સાધનના ,
આપણે જેવા મુખને ઇચછીએ છીએ તેવા સુખને પામીએ
--એ વાતને તમે બરાબર સમજી !
જીવને દુખ મમતુ નથી અને સુખ જ
ગમે છે, માટે ઇચ્છાઓ થયા કરે છે !
ઇચ્છાઓને કેઈ માપ પણ નથી અને
ઇચ્છાઓની કે એકસરખી સ્થિતિ પણ નથી!
લેખક
પરમ શાસનપ્રભાવક, વ્યાખ્યાવાચસ્પતિ આચાર્યદેવ
શ્રીમદ્ વિજયરામચન્દ્રસૂરીશ્વરજી મહારાજ

·No text on this page.

·વિ. સ ૧૮૭, ભાદરવા સુદી ૧
૧૯૫૧ રવિવાર
નહિ જ
આપણુ પત્ર જીવન
આજે તમને એ વિચારમાં મૂકવાની ભાવના છે કે-
તમે શું હવે છે, જે ઈચ્છે છે તે બરાબર છે કે નહિ
અને એ જે ઈચ્છવા લાયક ન હોય, તે શું ઈ-છવા લાયક
છે? તમે વિચાર કરે કે તમારી ઈવાઓ કેટલી છે? કઈ
પણ માણ”, પિતાની ઈચ્છાઓને ગણાવી શકે તેમ છે ?
પણ કે-ઈ-ઓને કોઈ માપ જ નથી જેમ
ઇરછાઓને કેઈ માપ નથી, તેમ ઈરછાઓની કઈ એકધારી
રિથતિ પણ નથી સમય, ઘાન ને નાગ આદિ બદલાતા,
- એમાં પ પટે આવે છે
બાળપણમાં પૂળના ઘર
બનાવવાની ઇચ્છા થએલી આજે એવી ઈચ્છા થાય ખરી?
આજે આપણને એવી ઈચ્છામ મૂર્ખતા લાગે, પણ તે સમયે
તે એમા આનન્દને અનુભવ થતો હતો આમ, આપણે
જીવનમાં કેટકેટલી ય ઈ-એની અથડામણ અનુભવી છે
હવે તમને લાગતું હશે કે અમે ડાઘા થઈ ગયા છીએ
અમે જ્ઞાનથી ને અનુભવથી ઘડાઈ ગયા છીએ.” તે તમારે
એ વાત કહેવી પડશે અત્યારે તમારી જે કઈ ઈ ધાએ
છે, તે દ-છાઓમાં તમારી મૂર્ખતા છે,એવું તમને ભવિષ્યમાં
લાગે તેમ નથી ” તમે આવી વાત કરી શકશે ખર તને
ગમે તેટલા ડાહ્યા છે, તમે મે તેટલા અનુભવથી એવા
છે, પરંતુ તમે આ વાત નહિ જ કરી શકે, કારણ કે-
ઈ ઓ સમય, ધ ન બને તેમ દિને આધીન છે
ક
આજે કે માણસ તુટ થઈ જલ અને તમને કહે કે-

·છો પણ સંદેશ લેખમાળા
માગી લે, તારે જે ચીજોની જરૂર હોય તે ” તે તમે માગી
માગીને કેટલુક માગે અને ગમે તેટલું માગે તે ય કાઈને
કઈ બાકી રહી જ જાય આપણી આટલી બધી ઈચ્છાઓ
શું સૂચવે છે? આપણું પરવશતાને એ સ્પષ્ટ ચીતાર છે
કોઈ પણ ઈચ્છા શાથી ઉદભવે છેઆપણને જરૂર લાગે છે,
આપણા હૈયે જરૂરીયાત ઉભી થાય છે, માટે ને? જરૂરીયાત
પણ બે પ્રકારની હોય છે જેમ અમુક ચીજને મેળવવાની
ઈચ્છા થાય છે, તેમ અમુક ચીજને કાઢવાની પણ ઈચ્છા થાય
છે ગમે તેના સાગની ઈછા અને ન ગમે તેના વિશેની
ઈચ્છા ઈછાના ઉદભવ અને તેના કાવ આદિમા, આમ રાગ
અને દેષ કામ કરે છે હવે જે આપણે જરૂરીઆત વગરના જીવન
વાળા બની જઈએ તે? તે કેઈ પણ વસ્તુની ઇરછાને અવ
કાશ જ રહે નહિ ઈછા, એ કાઇ સુખનું કારણ નથી ઈચ્છા
માત્ર દુ ખનું કારણ છે ઈછા પોતે જ દુ ખ રૂપ છે ઈચ્છા
થઈ એટલે જે વસ્તુની ઈચ્છા, તેને માટે પરિશ્રમ કરવાની
રિથતિ ઉભી થાય ઈછાનું દુખ, પછી પરિશ્રમનુ દુખ અને
એટલુ દુ ખ વેઠવા છતા પણ ઈરછા ફળે નહિ, તે વળી
૬ ખને પાર નહિ એટલે, જે આપણે એવા જીવનને પામી
શકતા હોઈએ, કે જે જીવનમા ઈચ્છને પા થવાને કઈ કારણ
જ ન હોય, તે આપણે એવા જીવનને પામવાને માટે પ્રયત્ન
શીવ બનવું જોઈએ ને? એ માટે જ, સર્વથા બધનરહિત,
એકાન્ત મુક્ત એવા જીવનની આપણે વાત કરી રહ્યા છીએ
આપણું જીવન આજે તે પરતન્ન છે, માટે આપણને ઈચ્છાની,
ઈચ્છાને પૂરી કરવાના હેતુથી થતા પરિશ્રમની અને એ પરિ

·શ્રમ નિષ્ફળ નિવડે તે તેની પણ પીડાને ભોગવવી પડે છે,
આપણું જીવન સર્વથા સ્વત– હેય, કઈ પણ વસ્તુને
ખપ જ પડેનહિ-એવું આપણું જીવન હોય, તે આપણે કઈ
જ પડ ભેગવવી પડે નહિ સાચુ આઝાદ જીવન જ આ
છે “અમને રવતન્નતા ગમે છે અને પતિવ્રતા ગમતી નથી–
એવું તમે બેલો છે તે ખરા, પરંતુ તમે તમારા જીવનની
પ્રત્યેક ક્ષણે પરસન્નતાને જે અનુભવ કરી રહ્યા છે, તેને
તે તમને ખ્યાલ જ આવતું નથી
સને પસદ તે એકનિક અને આયન્તિક સુખ છે.
તમારી સઘળી ચ ઈન છાઓની પાછળ લલય માત્ર એક જ
છે તમને દુખ ગમતું નથી અને સુખ ગમે છે માટે જ
તમે છે છાઓ કર્યા કરે છે તમારી કઈ પણ ઈવીને
તપાએ તેમા લક્ષ્ય સુખ વિનાનું કેઈ હશે જ નહિ
દુખ પ્રત્યેને અશુગમે પણ તમારી સુખની ઈચ્છાને જ
આધીન છે તમારા હૈયામાં સુખને રાગ છે, માટે જ દુખને
છેષ છે જીવ માત્રને સુખ જ ગમે છે જીવ માત્રને સુખ
જ ગમે છે, પણ તે કેવું સુખ ગમે છે? ઘણા પણ સુખમાં
દુખનો જે શેડો પણ અશ હેય, તે એ દુખના ડા,
પણ અશ પ્રત્યે અણગમે ઉભો જ રહે છેઆપણને જે
સુખ મળ્યું હોય,
તે સુખથી પણ અધિક
સુખ
છે-એમ જે આપણને લાગે, તે આપણને આપણું સુખ
કશુપવાનું લાગે છે અને તે પણ દુખનું કારણ બને છે
એટલે આપણે ઈચ્છીએ છીએ.
જ સુખને, કે જે
હોઈ શકે
f
અને

·૮૮ ]
જો પબુ મેરે બંખમાભ
સુખ દુખના અશ માત્રથી હિત ઠેય અને પરિ
પૂર્ણ પણ છેય આવુ પડ્યું સુખ જે અમુક કાળે ચાટવું
જવાની સંભાવના છે, તે તેથી પત્ર આપને દુખને
અનુભવ થાય છે, એટલે આપણે શાશ્વનકાવીને મુખના
અભિવાણી એ ખરેખર, તમે તમારી સુખની અભિવા
પાનો કયાસ કાજે, તે તમારે આવા જ નિર્ણય ઉપર આવવું
પડે કે-“મને મારું સુખ દુખવાળુ હોય તે તે ગમતું
નથી, તે અધુર હોય તે ય તે ગમતું નથી અને તે નાશ
પાકે તેમ હોય તે તે મિતું નથી” તમે સમજુ અને
તેવી બનીને, સુખમાં આવતા દુખના અનુ દુ ખ હેડ
ધરે નહિ એ વાત જુદી છે અથવા તે મુખની લારસા
તમારી એવી જે દાર હોય કે-ડુ પણ સુખ જે ઘણું કરે
મળતું હોય, તે તમે એ ઘણા કષ્ટને પણ ગણકારે નહિ
એ વાત જાણે છે, એવી જ રીતિએ, તમે માતષથી કે નિરૂ
પાયે રમાતે મને પણ બીજાઓને ઘણું સુખ હોય તે છતા
તમારા થોડા સુખથી ચલાવી લે એ વાત પણ બને છે,
અને મળવું મુખ જેટલા હાડા ગવાય તેટવું ખરૂ,
પછી જે થવું હશે તે થશે, એમ કરીને નાશવત એવા
પણ સુખથી નિભાવી છે, એ વાતે ય જૂદી છે, પરંતુ
તમને સુખ ગમે છે તે એકનિક અને આત્યંતક જ
એકનિક મુખ તે જ કહેવાય, કે જે સુખ દુખના અશ
માત્રથી પણ રહિત હેય સપર્ક સુખ જ, એકાન્તિક
સુખ હોઈ શકે આત્યંતિક સુખ તે જ કહેવાય, કે જે સુખ
કદી પણ નાશ પામનારૂ ન હોય જેને દુ અને અyગમે

·પરાવલ ની સુખ છે, પરની અળતા પહેલી માગે મુખ
સુખની કલ્પના કરી છે, પણે એમા મૂળમાથી જ તમે એ ભૂલ
લેખાં: પીએમ
[૮૯
હેય, તેને આવું એકાનિક અને આતિક સુખ જ
પસદ હેય અને જીવ માત્રને દુખ વિવું પડે છે, પણ
દુ અને અણગમે તે છે જે તમે તમાસઘળી ય ઈચ્છા
એની પાછળ, આવા એકાન્તિક અને આત્યંતિક સુખને
આશય, તરવરી રહેલ જોઈ શકશે એ વાતમાં કોઈ જ
વિશેષના કે નવીનતા નથી, ઊલટુ, આ વાત તે રેજના
અનુભવની છે, આમ છતા પણ, તમને અથવા તમારામાંના
કેટલાકે ને, આ પણ એક નવી વાત લાગશે કારણ કે-
માણમાને ઘણે મોટે ભાગે આ રીતિએ વિચા ણા જ
કર નથી અને ગતાનુગતિકપણે જ જીવનનિર્વાહ કરે છે
સાનુ સુખ એ વખત નૃખ જ નથી
જો તમે વિચાર કર્યો છે અને વિચાર કરીને આ
રીતિએ નિર્ણય કર્યો હોત કે મને તે એકાન્તિક અને
આયનિક મુખ જ પસંદ છે તે તમે જે સાધનેને સુખના
સાધન માન્યા છે, તે સાધનેને કી પ સુખના સાધન
માન્યા જ ન હેત આજે તમે બહાન્ના સાધનો દ્વારા જ
કરી છે કે તમે તમા ! સુખને પોષવી બનાવી દીધું!
ગવવું તમારે અને તમારૂ સુખ અવલબે પાને-એ
દશામા તમે, કી પણ, સર્વ દુ ખરહિત સુખને અને કદી
પણ નષ્ટ ન થાય એવા સુખના ના બની શકે ખરા?
તમે ભાગમાં ને મનમાં સુખ માર્યું છે, પળમુખ તે

·થી પણ સંદેશ લેખમાળા
પ્રિયના સાગથી અને જીવનના પેગ આદિથી જ ભગવી
શકાય ને ? પ્રિયને સગ કે છે? બીજાના સારા પ્રિય
સગને જેવાના યોગે ઈર્ષ્યા ઉત્પન્ન કરે એને મારે
પ્રિયસોગ જશે, એવી ભીતિથી શેક ઉત્પન્ન કરે એ
ગની ક્રિીડા પણ માણસ આવેગને આધીન બનીને કરી
શકે છે. બાકી તે, એ, તિરસ્કાર ઉપજાવે એવું સ્મિત આચ
રણ છે પ્રિયને સગ પણ અન્તવાળે જ હોય છે સાથે
ગની સાથે વિયેગડાએ જ હોય છે. એક તરફ ૬ ખને
અણગમે છે અને બીજી તરફ સુખનું સાધન જ એવું શોધવું
કે-૬ અને પેદા કર્યા વિના રહે જ નહિ, એમાં કયી બુદ્ધિ
મત્તા છે? ભેગસુખ દુખ વગર ગવાતુ નથી અને
દુખને પેદા કર્યા વિના પણ રહેતું નથી, ત્યારે ધનના યોગમાં
કેટલું દુખ છે, એ તમને સમજાવવું પડે તેમ છે? ધનને
મેળવવાને માટે માણને કેટકેટલા ક વેડવા પડે છે?
ધન આવ્યા પછી ધન લૂંટાઈ જાય નહિ, ચાલ્યું જાય નહિ,
એ માટે કેટકેટલી ચિન્તાઓ થાય છે? અને એ ધનને
યેગ સદા તે બન્યું રહેતું નથી, એટલે વિયેગનું દુખ
તે ઉભુ જ છે આવી વસ્તુઓને તમે સુખના સાધન તરીકે
માને, એમા ડહાપણ જેવું શું છે? તમે કહેશો કે-“પણ
બીજુ કાઈ સુખનું સાધન દેખાતું નથી, એટલે આને અમે ન
વળગીએ તે કરીએ શુ ?” એ એક જુદી વાત છે, પણ તમે
પહેલા એ વાતમાં તે સમત થાઓ છો ને કે-જેવું સુખ
તમારે જોઈએ છે, તેવું એકાતિક અને આત્યંતિક સુખ તે,
આ સાધનેથી મળી શકે તેમ નથી જ? શ્રી જન શાસનના

·લેખક પાંચમો
[ળ
મહાપુરૂએ, ધર્મદેશનાની આદિમા મુખ્યત્વે એ જ વાત
કરી છે કે આ સંસાર અસાર છે” સમાર અસાર છે, એને
અર્થ એ નથી કે સસારનું દુ ખ જ અસાર છે સંસાર ખ
મય છે, દુ ખલિક છે અને દુખપર પશ્ક છે સસારનું જે
સુખ છે તે પણ દુખય છે, દુ ખફલક છે અને દુખપર પરક
છે સંસાનું એકે એક સુખ દુખ મિશ્રિત જ છે સસારનું
કેઈ સુખ એવું નથી જ, કે જેમાં દુ અને અભાવ હોય
એવી જ રીતિએ, તમે સંસારના સુખને ઈછે, મળ ને
ગ, તે એના ફલ તરીકે પણ દુ ખ જ મળે, કેમ
કે-પાપ સેવાય છે અને એવા પાપના ગે જે દુખ આવે
પપરાવા આવે સસારનું સુખ, એ રસ્તુત સુખ જ
નથી-આ વાત જે તમારા ધ્યાનમાં આવે, તે તમારા
હેપમાં આનાથી પ્રતિપક્ષી એવા સુખની વાતને ઠસાવી
રાકાય, એ માટે આ વાત છે
ગુખ ભેગવવા દુખને અનુભવ કરે પડે
સસારનું કેઈ પણ સુખ, તમને એ સુખરૂપે ત્યારે
જ લાગે છે, કે જયારે તે પહેલા તમે દુખનો અનુભવ કરે
તમારે જે ખાવાનું સુખ ભોગવવું હોય, તો એ માટે તમારે
એ પહેલા ભૂખને દુખને અનુભવ કરવો જ પડે ભૂખનું
દુખપદા થયા વિના, જિનના સુખને જોગવી શકાય નહિ
પીવાનું સુખ, તરસના દુ અને અનુભવ કર્યા વિના ભેગવી
શકાય નહિ જોગનું સુખ, કામાવેગના દુખને અનુભવ કર્યો
વિના નહી શકાય નહિ ખાવાને ગે, પીવાના છે ને

·૯૨]
શ્રી પર્યુષણ સંદેશ લેખમાળા
ભાગના યોગે જા ભૂખનું દુ ખ ટળી જીય, તૃષાનું દુખ ટળી
જાય ને કામાવેગનું દુ ખ ટળી જાય, પછી એ સુખને છેડી
દીધા વિના છટકે થાય નહિ, એટલે એ બધા સુખે એવા પણ
નથી કે–સત્ એ સુખેને ભેગવી શકાય વળી એ સુખે
જીવને આરામ આપી શકે છે, તે પણ તે અલ્પ સમયને
માટે જ ! શેડોક વખત જાય છે ને પાછા ભૂ આદિ રૂપ
છે ઉત્પન્ન થઈ જાય છે એટલે તમે માનેલા મુખના
સાધને એવા નથી જ, કે જે માધનાયેગે તમે એક
નિરાક ને આત્યંતિક એવા સુખને ભેગવી શકે
સુખ માટે મેળવેલા સાપને જ બાળનાગ નિવડે છે.
આ ઉપરાન્ત, તમે જેને
મુખના સાધને માનેલા છે,
તે સૌને મળી શકે એવા છે એ સાધનને જે છે, તેને
એ મળે એ સાધનેને જે ઈ છે અને એને મેળવવાને
માટેની જે મહેનત કરે, તેને એ મળે નહિ જ, એ રથને
તે એવા છે કે-જેનુ તેવા પ્રકારનું પુણ્ય ઉદયવતી બને,
તેને એ મળે સાધને મળવા જે પુય ઉદયવર્તી છે,
પણુ એ સાધને જોગવવા જોગુ પુય જે ઉદયવર્તી હેય નહિ,
તે શું થાય? માણસને જ્યારે ગમતા સાધને મળ્યા હોય
છે અને એ માધનોના ગોપભેગની તીવ્ર ઈચ્છા હોય
છે, એવા વખતે જે એવા સાધનેને ભેગે પગ કરી
શકાય નહિ-એવું શરીર હોય છે અગર તે એવા જ કે
બીજા વિષમ સાથે ઉપસ્થિત થઈ જાય છે, તે એણે

·લેખક પાંચમો
[૯
માનેલા સુખના સાધને, એને જ બાળનારા નિવડે છે
બહુ હશે હશે એ સાધને મેળવ્યા છે, પણ એ માધ
મને ભોગવી શકાય તેવી કા તે તે માધનોની સ્થિતિ ન
હોય ને કા તે પિતાની તેવી સ્થિતિ ન હોય, તે પછી એ
સુખના માનેલા સાધને જે વેદના ઉપજાવે છે, અન્ત કણમા
દુ અને જે આતશ પ્રગટાવે છે, તેની કેઈ સીમા રહેતી
નથી એટલે એ સાધન સુખ જ આપે-એ ય નિયમ નહિ
અને એ સાધને મળવાનું પુણ્ય ઉદયવતી હોય પણ જે એ
સાપનેને જોગવવાનું પુરવ ઉદયવલી ન હોય તે એ ભોગ
વાય નહિ એ પણ શક્ય આ સાધન મળ્યા પછી અને
એ ભોગવાતા હોય તે પણ, આ સાધને ઉપર કોઈની
કુદણિ થાય નહિ, એની કેટલી ચિતા ને કેટલી કાળજી રહે
છે? એ પણ દુ ખ જ છે ને? આ સાધનને ટકાવવાને
માટે, આ સાધનેને તમારી પાસે સાચવી રાખવાને માટે,
તમે ગમે તેટલી ચિન્તા કરે અને ગમે તેટલી કાળજી રાખે,
તે છતા પણ એ સાધનો વિગતે સુનિશ્ચિત છે રાજા
૨ક બની જાય, ધનપતિ ભિખારી બની જાય, પ્રિય વ્યક્તિ
મરી જાય, પ્રિય મૅકિતને છેડીને ઘર ચાલ્યા જવું પડે,
પ્રિય વ્યક્તિને ફરજીઆત દર ધકેલી દેવી પડે -આ બધી
શક્યતાઓ પણ ઉભી જ છે ને એટલે તમે જે સાધનોને
સુખના સાધને માન્યાં છે, તે સાધને તે સુખના સાધને
છે જ નહિ જ્ઞાતિઓ તે કહે છે કે-બુખ બીજા કેઈ સાધનામા
નથી સુખ આત્મામાં જ છે આત્મા બ ધનમાં પડે છે,
માટે જ એ સુખને અનુભવ દુર્લભ બની ગયો છે”

·હ૪]
શ્રી પર્યુષણ સદિશ લેખમાળા
જીદગીભર મહેનત કરીને મેળવેલા રાધને ય છોડવા પડે
તમે માનેલા સુખના સાધને આવા વ્યભિચારી ૨૧
ભાવના હેવા છતા પણ, તમને કદાચ એમ થશે કે- તે ય
એ સાધનાથી થોડુ પણ સુખ તો મળે છે તે તમારી એ
વાત કબૂલ રાખીએ, તે પણ આપણે આપણું અત્યારની
કમબદ્ધ રિથતિ પસંદ કરવા લાયક છે જ નહિ માને કે-
તમારું પુણ્ય એવુ ઉદયવત છે કે તમે જે ઈરછે તે તમને
મળી જાય છે, તમે જેને જેને જ્યારે જ્યારે ભગવાને
ઇ છે, તેને તેને ત્યારે ત્યારે તમે ભોગવી શકે છે, તે પણ
તેનું પરિણામ શુ ? સાસારિક સુખ ભોગવટે હિંસાદિ પાપ
વિના થઈ શકતું જ નથી સાંસારિક સુખના રસથી પણ પપ
બધાય છે અને સાંસારિક સુખના ભોગવટાથી પણ પાપ
બધાય છે, એટલે થોડા કાળના સુખને પરિણામે ઘણો કાળ
દુ ખ ભોગવવાનો વખત આવી લાગે છે આ વાતને હમચ્છા
જરાક બાજુએ રાખીએ, તે પણ અહી થી આપણે મરવાનું,
એ તે નક્કી છે ને? આ સંસારમા, કયા ય, જીવને કરીને
ઠામ બેસવાની જગ્યા છે ખરી? જે જ તે નિયમો
મરવાને જન્મની સાથે મરણ સકળાએલુ જ છે એવું મરણ
સંભવિત છે, કે જે મરણને પામ્યા પછીથી જન્મ પામવા
પણું ન હોય, પરંતુ એ જન્મ તે અસભવિત જ છે
કે-જે જન્મને પામ્યા પછીથી મરણને પામવાપણું ન હોય
અહીં તમે ગણત્રીના વ જીવવાના એટલા વ તમે એવા
સુખના સાધને મેળવવામાં, ભોગવવામાં અને સ ઘરવામાં
ગાળે છે, કે જે સાધને વસ્તુત સુખનાં સાધન નથી, પણ

·લેખક પાંચમ
પાપના સાપને છે અને એથી પણ દુ ખના જ સાધન છે.
પર તુ ધારે છે–પાપની અને એથી આવનારા દુ બની જા
કર્યા વિના, તમે જીવનભર એ સાધનની પૂઠે જ લાની,
પણું અને તે તમારે એ સાધનેને છેડવા જ પડશે
એ સાધનેને છેડીને બીજા જન્મમા ચાલ્યા જવુ ... -
મેળવેલા ને સ ઘરેલા સાધનેમાથી એક પણ વાહન સાથે
આઘે આવુ આપણા અનન્તકાલીન જીવનના કેટીક ૪
બન્યું હશે? કદાચ અન તી વાર પણ! સુખના જે તેને
માટે ન જોઈએ રાત્રિ કેન જોઈએ દિવસ, ન જે વને
કે ન જોઈએ પાપને, ન જોઈએ સગપણને ક જે
ધને, ન જોઈએ ભૂખને કે ન જોઈએ છે અને, ચાવી ને
વિધ યાતનાઓને વેઠી વેઠીને પણ જે કરે છે છે, તે
ગાધનને પણું મૂકીને જવું પડે નવા જન્મમાં પાછી ન
સરથી મહેનત કરવાની રહે આવી દશા તો બાગમi
પેદા ન થાય? વિચાર કરનારને જરૂર લાગી અને કી
આ વાત છે, પણ આજે તે આત્માને માન કે
નારાઓ પણ મેટે ભાગે આત્માને નહિ માનો કે
વર્તી રહ્યા છે “હુક્યાકથી આવ્યું છે, પણ કહે
યાક જવાનું છે અને અહી જે ૨૪
સામગ્રીને ભેગી કરી છે, તેમાની જે ૧૪ -
મારી સાથે આવવાની નથી ૪
આજે બાહ્ય સુખરામ - 1 -
છે, તે કાઈક ડહાપણ - ૨

·શ્રી પણ અદેશ લેખમાળ
કયું શુ ?” પણ, આજે તે, અજ્ઞાનથી કારમી વિચારજડતા
આવી જવા પામી છે
પુણ્ય પણ આખરે તે કર્મ જ છે
પરોકના હિતને વિચાર આવે, એટલે માણસ કરે
શુ ? પહેલા તે જેમ બને તેમ પાપને નહિ સેવવાને અને
પુને આચરવાનો વિચાર કરે, પરંતુ એ વિચાર પણ
બુદ્ધિની સ્કૂલતાને સૂચક છે સૂક્ષ્મ બુદ્ધિવાળે તે આગળ
વિચાર કરે છે એ વિચાર કરે કે-“આપણે પુય ઉપ
ર્યું, પણ પછી શું? જે કેવળ દુન્યવી સુખને માટે પુ
પાર્જન કર્યું, તે એ પુણ્ય જ્યારે ઉદયમાં આવશે, ત્યાર
સુખની સામગ્રી તે મળશે, પણ એ સુખની સામગ્રીના
ભોગવટાથી પાપ બધાશે તેનું શું? જે પાપને હુ ઈરછને
નથી, તે પાપ તે પાછુ મારે પલે જ પડી જશે વળી, પુણ્ય
એ પણ આખર તે એક પ્રકારનું કર્મ જ છે શુભ કર્મ
છે-એ વાત ખરી, પણ બેડી તે સેનાની હોય કે લેવાની
હોય, પણ બેડી એટલે બેડી, માટે મારે પુરયની પણ ઈચ્છા
જ કરવી નહિ ઈચ્છા તે મારે એક જ રાખવી કે હું
પતિ હાલ જે કર્મબદ્ધ છે, તેમાથી મુકત કયારે બની જાઉં
એટલે મારે પાર્જનને માટે મહેનત નહિ કરવી, પણ
એક માત્ર મુક્તિ મેળવવાને માટે જ મહેનત કરવી ?
મુકિતની સાધના કરવાને માટે કહ્યું આ દેશદિ સામગ્રી
સહિત મનુષ્યભવ આદિ ઘણી સામગ્રીને યોગ આવશ્યક
છે અને જે આત્માએ મહા પુરૂયશાળી હોય છે, તેને

·આપણે જે એકાનિક અને આદિ અને છીએ.
લેખાંક :
જ એ બધી માનો નું માની શકે છે, એટલે ૫૬૦
સર્વથા અનાવશ્યક જ ચીજ છે એવું નથી, પરંતુ જેને
એક માત્ર મુક્તિની જ અભિલાષાથી મુક્તિના નાયક સાધન
નેને સેવવા માટે છે, તેઓને જ્યા સુધી મુક્તિ મળતી નથી,
ત્યાં સુધી સુ દર પુરયને એમ થયા જ કરે છે શ્રી રમ
શાસનમાં પુય પણ બે પ્રકારનું હોય છે એમ જણાવેલ છે.
એક પાપાનુબ ધી પુય અને બીજુ પુણ્યાનુબંધી પુછય
પુરપાનુમ ધી પુય દુન્યવી સામગ્રી ઉચ્ચ પ્રકારની આપે
છે, પરંતુ એવા પુણ્યના ઉદયકાળમા જીવને વિગગ હારિને
પામતું નથી પણ વૃદ્ધિને પામે છે કેટલાક માણસ જેવા
નબળા હોય છે કે-હૈયામાં એક માત્ર મુક્તિની રાધનાના
જ અભિલાષા હોય, પરંતુ પિતાની નબળાઈના કરૂ છે
માણસને એમ થયા જ કરે કે- આપણે અમુક અમુક
પ્રકારની અનુકૂળતા વિના તે મને સાધી શક
નથી” આથી તેઓ મુક્તિની સાધના ના રતિ કી
માટે પુણ્યની ઈચ્છા કરે, એ પણ બનવાજે, દ. પણ,
તેઓ એમ તે સમજે જ કે-પુય એ ન જ
જ છે અને મારે તે કમળ કમરહિત અવર જ મળે
છે એટલે પુણ્યની ઈચ્છા પણ દુન્યવી 2 કી,
એ તે એક પ્રકારનું પાપ જ છે
મેલ એશ્લેખને અન્ત અને ખનન પ્રી
છીએ, તે સુખપુરથી પણ મળશે. આ
*

·૮૮]
શ્રી પર્યુષણ સંદેશ લેખમાળા
નિરૂપાધિક સુખ જ જોઈએ નિરૂપકિ સુખ, આપણે જપા
સુધી નિરૂપાધિક બનીએ નહિ, ત્યા સુધી મળી શકે એવું
નથી આજે આપણને સુખનો વિચાર આવે છે ને તેની
સાથે જ ઉપાધિને વિચાર પણ આવે છે. આ હેય, આમ
હેય, અમુક ન હોય, તે જ સુખ ભગવાય-એમ આપ
ને થાય છે, જ્યારે અનન્તજ્ઞાનિઓ ફરમાવે છે કે-જયા
સુધી કેઈ પણ વસ્તુના કે કોઈ પણ વ્યક્તિના વેગમાં
સુખ માને છે, ત્યાં સુધી તમે સુખને ઓળખી શક્યા
જ નથી તેથી માણસ સુખને અનુભવ કરે છે, તે સુખ
કેવું છે? પાસે કોઈ પણ સાધન નથી અને તેનું સુખ
અનુભવી શકાય છે ક્ષમાશીલતાનુ સુખ પણ કેઈના ય યોગ
વિના અનુભવી શકાય છે જીવ કર્મબદ્ધ દિશામાં હોય, ત્યારે
પણ
એ જે વિવેકી અને જ્ઞાની બનીને,કશા પણ પરના યોગ
વિના સુખ અનુભવી શકે છે તે પછી જયારે તે પરિપૂર્ણ
પણે કર્મમુક્ત બની જાય, ત્યારે તે સુખનો અનુભવ ન
કરી શકે એ શક્ય જ નથી આત્મા સ્વભાવે જ જેમ સદા
જીવનાર છે અને અનન્તજ્ઞાની આદિ છે, તેમ આમાં
સ્વભાવે જ અનન્ત સુખવાળો છે દુ ખ ગ કર્મના
ગે છે કર્મબદ્ધતાના ગે જે દુખ છે, તે મુકતાવસ્થા
મળતાની સાથે જ નષ્ટ થઈ જાય છે મુક્ત બનવું એટલે
દુખાભાવને પેદા કરે અને મુક્તાવસ્થા એટલે અનન્ત
મુખમય અવસ્થા આત્માની જે સ્વાભાવિક એવી અનન્ત
સુખમય અવસ્થા છે, તે કર્મથી જ આવરાએલી છે અને
તે કમનું આવરણ જ્યારે સર્વથા ટળી જાય છે, ત્યારે તે

·લેખક પાંચમે
ke
કમેં જન્માવેલા દુખને સર્વથા અન્ત આવી જાય છે
તેમ જ આત્માની પોતાની અનન્ત સુખમય અવસ્થા પરિ-
પૂર્ણપણે પ્રગટ થઈ જાય છે. એ વખતે આત્મા એકાને
નિરૂપધિક સુખ ભોગવે છે
શણુનીમવાની જરૂર
આપણને નિરૂપાધિક સુખને પામવાની ઈચ્છા થઈ
અને એ માટે આપણે નિર્ણય પણ કર્યો કે-“આપણે મેક્ષને
મેળવે છે… પરંતુ મોક્ષ મળે શી રીતિએ? મેક્ષને મળ
વવાને ઉપાય કયો? સામા ય રીતિએ વિચાર કરતા, આપણે
એટલું તે સમજી શકીએ કે-મક્ષ મેળવે, એટલે આપણે
આપણી વર્તમાન કમબદ્ધ દશાથી સર્વથા મુકત બની જવું!
માટે આપણે જે મેક્ષને ખપ હેય, તે આપણે બે પ્રકા
ના પ્રયત્નો કરવા જોઈએ એક પ્રકારનો પ્રયત્ન છે કે-
આત્માને કમનો યોગ થવા પામે નહિ તેવી રીતિએ પ્રહ
તેવું અને બીજા પ્રકારનો પ્રયત્ન એ કે-આત્માને જે કર્મો
વળગેલા છે, તેને આત્માથી વિખૂટા પાડી દેવા આ બે
પ્રકારને પ્રપતન એકી સાથે જ આર જે જોઈએ અહીં
આપણને માર્ગદર્શકને ખપ પડ્યા વિના નહિ રહે અત્યાર
સુધી તે આપણે ગમે તેમ આડયા આપણે આથડી
રહ્યા છીએ તેને પણું આપણને અત્યાર સુધી તે ખ્યાલ
મહેતે પણ હવે આપણે સમજ્યા કે-આપણે આ વિશ્વમાં
અનન્ત કાળ થયા આથડી રહ્યા છીએ અને આપણને આ
રીતિએ વિશ્વમાં અથડાવનાર કર્મને પેગ જ છે આટલી

·૧૦૦] શ્રી પયુંષણ સંદેશ લેખમાળા ખબર પડી, માટે આપણે હવે એવાનું શરણ સ્વીકારવું જોઈએ, કે જે આપણને કર્મથી કેમ ટાય, તેને સારો ઉપાય બતાવી શકે સામાન્યરીતિએ આપણને એમ લાગે કે-કર્મથી છૂટવાને માટે આપણે અધર્મને ત્યાગ કરે જોઈએ અને ધર્મને રવીકાર કરે જોઈએ હિંસાદિ એ અધર્મ છે અને અહિંસાદિ એ ધર્મ છે-એમ પણ જે આપણે વિચારીએ તે લાગે પરંતુ ધર્મના નામે ય અધર્મના ઉપાસક બની જવાય એ જ શક્ય છે અને અજ્ઞાનના ગે આપણે ધર્મને જ અધમ માની લેવાની ભૂલ કરીએ, એ પણ આપણે માટે શક્ય છે આથી આપણે એવાના શરણને સ્વીકારવું જોઈએ, કે જેના શરણને સ્વીકારવાનાયેગે આપણે કદી પણ ભૂલાવામાં પડીએ નહિ અને ક્ષમા જ ગતિમાન બનીએ સવાનું શરણ સ્વીકાવું પડે આવી રીતિએ જ નિશ્ચિન્તપણે અને શ્રદ્ધાપૂર્વક કેના શરણને સ્વીકારી શકે ? આપણે એવા જ્ઞાનીના શરણને સ્વી કારવું પડે, કે જે જ્ઞાની જેમ રૂપી પરાર્થોને પિતાના જ્ઞાન બબે જુવાને સમર્થ હોય, તેમ અરૂપી પદાર્થોને પણ પિતાના શાનબળે જાણવાને સમર્થ હોય કેઈ પણ પદાર્થને પરિ પૂર્ણપણે જાયે ત્યારે કહેવાય, કે જ્યારે તેના વર્તમાન- કાલીન પર્યાયની જેમ જ તેના ભૂતકાલના સર્વ પાપાને અને તેના ભવિષ્યકાળના સર્વ પર્યાને પણ જાણી શકાય ભૂતકાળ પણ અનન્ત છે અને ભવિષ્યકાળ પણ અનન્ત છે, એટલે એક પણ પદાર્થના સર્વ પર્યાને તે જ જણી

·.
લેખક પાચ
શકે, કે જેનું જ્ઞાન અનન્ત હોય આ પણ એક નિયમ છે કે-
જે એકને જાણે તે સર્વને જાણ અને જે સર્વને જાણે તે જ
એકને જાણે એકનું પરિપૂર્ણ જ્ઞાન, સર્વના પરિપૂર્ણ જ્ઞાનની
અપેક્ષા રાખે છે જ્ઞાન એ આત્માને રવાભાવિક ગુણ છે
આત્માને આ સવાભાવિક એ ગુણ, જ્ઞાનાવરણીય કર્મથી
આવએ છે જ્યારે એ જ્ઞાનાવરણીય કર્મ સર્વથા ક્ષીણ
થઈ જાય છે, ત્યારે આત્માને રવાભાવિક એ જ્ઞાનગુણ
પરિપૂર્ણપણે પ્રગટે છે એ જ્ઞાનમાં કોઈ પણ ઉગ્રુપ હતી જ
નથી આથી જ, એવા આત્માઓને સર્વજ્ઞ કહેવામાં આવે
છે આપણે જે હેતુને બર લાવવાને ઈચ્છીએ છીએ, તે
હેતુને બર લાવવાને માટે આપણે સર્વજ્ઞ બનેલા પરમ
આત્માના શણને જ સ્વીકારવું પડે તેમ છે, કારણ કે-
અમર્વ આત્માઓ સ્વતન્નપણે મુક્તિને માર્ગ યથાસ્થિતપણે
બતાવી શકે એ શકય જ નથી
પમામા વીતરાગ અને સર્વજ્ઞ જ હોય
જ્યા સુધી આત્મા રાગી અને હેપી હોય છે, ત્યાં સુધી
આત્મા સર્વજ્ઞ બની શકતો જ નથી સર્વ પદાર્થોને સર્વ
પ્રકારે યથાસ્થિતપણે જાણવામાં, રાગ અને દેષ અનતરાય
કરે છે રાગ અને દ્વેષવાળા પણ આત્માઓ, ઘણી ઘણી ચોગ્ય
એને મેળવીને, સર્વસની વાણીના પ્રતાપે સર્વ પદાર્થોને
સર્વ પ્રકારે યથાસ્થિતપણે જાણી શકે છે, પરન્તુ સર્વાપણાન
પ્રાપ્તિ તે રાગ અને દેષને સર્વથા ક્ષય થયા પછીથી જ
થાય છે ષ તો રાગની અનુગામી વસ્તુ છે રાગના અરિત્ર

·૧૨ ]
થી પણ સંદેશ લેખમાળા
ત્વમા જ, રાગના અસ્તિત્વના ગે જય સભવે છે અમુક
રાગ, એના પ્રતિપક્ષી પ્રત્યેના દ્વેષનું કારણ બને છે એટલે
જેનો રાગ નાશ પામે છે, તેને દૈષ તે આપોઆપ નાશ
પામે છે એટલે જેણે સર્વજ્ઞ બનવુ હોય, તેણે વીતરાગ દશાને
પ્રાપ્ત કવી પડે છે આપણે માટે શરણ 5 સર્વજ્ઞ જ
છે, એટલે આપણે વીતરાગને તે શરણાગ્ય માની જ લીધા
કહેવાય રાગી અને દેવીથી જેમ ભૂલ થઈ જવાને સંભવ
છે, તેમ અજ્ઞાનીથી પણ ભૂલ થઈ જવાને સંભવ છે આથી,
આપણે તે વિતરાગ અને સર્વજ્ઞના શરણને સવીકારવુ, એ જ
હિતાવહ છે. સામાન્ય રીતિએ એમ કહેવાય કે-માણસે મોક્ષને
માટે પરમાત્માનું શરણ સ્વીકારવું જોઈએ, પરંતુ પરમ
આત્મા કેવો હોય, તે પણ આપણે જાણવું જોઈએ પરમ
આત્મામા રાગ-દ્વેષને અશ પ સ ભવે નહિ અને અજ્ઞા
નનો અ શ પ સ ભવે નહિ આપણે જેમને પરમાત્મા
તરીકે સ્વીકારીએ, તેમનામાં વીતરાગતાની અને માતાની
અપેક્ષા જરૂર રાખીએ
આપણે મોક્ષ આપણે જ સામાને છે
આજે આ ક્ષેત્રમાં શ્રી વીતરાગ અને સર્વજ્ઞ એવા
પરમ આત્માઓને સુગ મળી શકે તેમ નથી ક્ષેત્રાન્તરમાં
શ્રી વીતરાગ અને સર્વ એવા આત્માઓ હાલ સદેહે વિહાર
માન છે, પરંતુ આ ક્ષેત્રમાં આ કાળમાં એવા આત્માઓને
ચોગ મળી શકે, એ શકય નથી આમ છતા ચ, શ્રી વીતરાગ
અને સર્વ એવા પરમ આત્માઓની વાણીને સંગ્રહ તે,

·લેખાંક પાંચમે
૧૦૩
આજે પણ, આ દેશમાં ઉપલબ્ધ છેઆ ક્ષેત્રમાં કેટલાક
સકાઓ પૂર્વે શ્રી વીતરાગ અને સર્વ એવા પરમ આત્માઓ
સદેહે વિહરમાન હતા અને હાલ એ તારકે મુક્તાવસ્થામાં
છે એ તારકે જે મેલનો ઉપાય બતાવે છે, તે શાસ્ત્રોમાં
લખાએલો છે એ ઉપાયનુ અવલબન લેવાને માટે ઉત્સાહિત
બનીને, જે પુણ્યાત્માઓ એ ઉપાયને જાણવાન અને સેવવાને
પ્રયત્ન કરે છે, તે પુણયાત્માઓ આ કાળમાં અને આ ક્ષેત્રમાં
પણ મુકિતમાર્ગને આરાધકે બની શકે છે અહીં આપણે
એ વાત પણ સમજી જ લેવી જોઈએ કે મોક્ષ, એ કઈ
હાથમાં લઈ શકાય કે હાથમાં દઈ શકાય-એવી વસ્તુ નથી
તેમ જ કેઈ કેઈના પુરૂષાર્થથી મેક્ષને પામી શકે-એ પણ
શક્ય નથી પરમાત્માના શરણને સ્વીકારીને પણ, આપણે તે
એ તારએ મુક્તિને જે ઉપાય બતાવ્યો છે, તે ઉપાયને
સેવવાને માટે જ પુરૂષાર્યશીલ બનવું પડશે પરમાત્મા જે
કેઈને ય ઉચકીને મોક્ષે પહોચાડી શકતા હતા, તે આપણે
અથવા તે કઈ પણ છવ સંસારમાં હેત જ નહિ, પરન્તુ
મેક્ષ એ પણું આત્માને પિતાને એક પર્યાય જ છે ને
આત્માએ પિતે જ એ પર્યાયને પ્રગટ કરવાનું છે અને
મોક્ષ આપણે જ સાધવાને છે આપણે ન જશ્ન
સ્વીકારવાનું છે, તે તે એ તાકેએ રેટ
જાણુવાને માટે અને એ મોક્ષયત્ન દરમિક
બનવાને માટે જ !

·આપને જે આ પુસ્તકમાં અપાએલા લેખોમા જે જે
વાતનું પ્રતિપાદન કરવામાં આવ્યું છે તે ગમી ગયું હોય
અને એથી આપને જો આવા સાહિત્યને વાચવાની ઈચ્છા
હેય, તે અમે આપને ભલામણ કરીએ છીએ કે-
જૈન પ્રવચન
નામના સાપ્તાહિકના આપે ગ્રાહક બની જવું આ સાપ્તા
હિક બાવીસ વોથી પ્રગટ થાય છે તા ૧-૧-પર થી
તેવીસમું વર્ષ શરૂ થશે વર્ષ શરૂ થતા પહેલા વાર્ષિક
લવાજમ છે રૂપીઆ ભશે તે આપને પ્રવેશફીને
રૂા ૧-૮-૦ નહિ ભર પડે તા ૧-૧-૫ર પછી પ્રવેશ
ફી સાથે વાર્ષિક લવાજમના રૂા૭-૮-૦ ભરવા પડશે
વાર્ષિક લવાજમ ભરનાર ગ્રાહકેને એક પુસ્તક ભેટ મળશે
શ્રા જેન પ્રવચન કાર્યાલય
ટકશાળની પિછી અમદાવાદ

·રેખાંક ક્રે GR પરમાત્માની મૂર્તિનું દર્શન, સ્પર્શન અને સેવન મન ઉપર કેવી અસર નિપજાવે છે? સાપુજનેની સદાને માટે અનુમાનપૂર્વકની સેજ, માણી મા પ્રત્યે બદલાની આશા વમરના પ્રતિwવ અને બાઘ સમાને ત્યામ -આ જ ગુણેના ઉપાસક બને મુમુક્ષ બનેવા આત્માઓએ પણ શુદ્ધ મેક્ષ- મામને સેવવાની લાયકાત પહેલા કેળવવી જોઇએ જેઓ મુજ પરેસને આપનાર નથી, ધમ ધારી ની ૫ પાપથારી છે, અને વિજયલા 5 પાને વિનય કરનાર નથી તેને મારામાં કોષ તો ય કુwા છે લેખક ૫ પરમશા પર ૧૪, ભાખાનાવાચસ્પતિ, આચાર્યદેવ શ્રીમદ વિરામચન્દ્રસૂરીશ્વરજી મહારાજ

·No text on this page.

·No text on this page.

·૧૯૮)
થી પણ સરસ લેખનાના
એવું લોકોને લાગે, એવી રીતિએ વર્તવામાં એ પિતાના
જ્ઞાનને ઉપયોગ કરે આજે દુનિયામાં જે માઘ ઉપાત
મચાવી રહ્યા છે, અને કોના સહારને અઈ રહ્યા છે, અને
કોના સહારના સાધનોને ઉત્પન્ન કરી રહ્યા છે, સત્તાના બળે
અનેકેને જાડી રહ્યા છે, ધનના બળે અગ્રહરી કરી
રહ્યા છે, અનીતિથી લૂંટ ચલાવી રહ્યા છે અને ગરીબ
અથવા જરૂરવાળા વર્ગની સામાન્ય સ્થિતિને ગેરલાભ ઉઘવી
રહ્યા છે, એવા બધા માણસે કાઈ અભણ નથી ઘણુ ભણેલા
છે અને ઘણા સુશીઆર છે, પણ એ જ્ઞાન કુપાને પડી ગયું
છે જ્ઞાનને એવો ગુણ છે કે જેને જ્ઞાન મળે, તેનું પણ
ઢવાણ થાય અને તેને ગે અનેકેનું પણ કલ્યાણ થાય
કાયદે જાણનારે તે કહેવાય, કે જે તે કાયદા વિરૂદ્ધ વત
નહિ અને બીજાઓને ભૂલથી પણ કાયદા વિરૂદ્ધ વર્તતાં
બચાવી લે એને બદલે, કાયદાના જ્ઞાનને ઉપગ કાયદાને
હેતુ મરી જાય એવી રીતિએ એ કરે ? આવી તે ઘણું
વાતે છે, કે જે આજે માત્ર કુપાવતાના રોગે જ કેટલું
બધુ નુકશાન થાય છે, તેને જણાવે છે તમે પિતે તમારા
જીવન ઉપર દષ્ટિપાત કરશે, તો એમાંથી પણ તમને કદાચ
આ વિષયમાં ઘણું જાણવાનું મળશે આથી જ, ક્ષમાગને
દર્શાવીને મોક્ષમાર્ગ ને સેવવાની ભલામણ કરનાગ મહાપુરૂએ,
મોક્ષમાર્ગને બેવવાને માટે લાયક બનવાની સૌથી પહેલી
ભલામણ કરી છે
મોક્ષમાર્ગની સાધનાને લય બનાવનારા ત્રણ ગુણ
દુ ખ પાપથી અને સુખ ધમ થી-એ વાત આ દેશમાં

·[
સુપ્રસિદ્ધ છે દુખ અને તે તે પાપથી જ આવે અને
સુખ મળે તે તે ધર્મથી જ મા--આવી વાત, એ તે
પતિના જગતમાં સર્વમાન્ય વાત છે આથી, ૧
બી એ પાપથી બચવું જોઈએ અને ધર્મને સેવા
એ અહંદ, કે જે ધર્મના હેતુ છે, તે હેતુઓને
સેવા કરવાને માટે, જે લાયકાત મેળવવી આવશયક છે,
તે લાવાવને અને મહાપુએ અનેક ગુણોનું વર્ણન કરેલું
છે એ હાયપવનો ગ્રહ, એક સ્થળે ત્રણે ગુણમાં કરવામાં
આવ્યું છેપહેલા ગુણ એકે-બ્રનિપૂર્વક સાધુની સેવા
કી, બીજો ગુણ એ કે--કાફિ માત્ર પ્રત્યે ભાવથી મિત્રોને
પન. બનવું અને ત્રીજો ગુણ એ કે-દુન્યવી સઘળા ય
પાના મમત્વ ત્યાગ કર આ ત્રણ રો એવા છે,
કે જે હિંસાદિ ધારિતુએને મારા વિના રહે જ નહિ
દિશા, અત્ય, ધારી, અશ્વત અને ધન-ધાન્યાદિ પરિવહ,
, અછવ આદિ પ જેવા કવરૂપવા છે, તેવા
જ જરૂપવા તે દર, અવ આદિ પાને નહિ માનવા
છે, તેમ જ શોધ, માન, મા અને લોભઆ બધા પાપના
હેતુઓ છે એટલે અહિંસા, સત્ય, અસ્તેય, ચ, અપરિ
૨૩ ભૂત કવાદિ અને તેના સાચા સ્વરૂપ
માનવા તે, ક્ષમા, મૃદતા, સરઘતા અને સ્થાહિરૂએ
અષા પર્મના છે એ અભિલાષા અ.ભાએ,
અને હેનનો ત્યા કાપક, ધા હેતુઓને નિ
ઘર પિપૂર્વક વવા જોઈએ પાના હેતુને સર્વ
હા કશાય ને પર્મહતુઓને સનમ રે

·૧૧]
શ્રી પર્યુષણ સંદેશ લેખમાળા
સેવી શકાય, એ માટે મુમુક્ષુ આત્માઓએ ત્રણ સાધનોનો
યેગ સાધ, એ જરૂરી છે એ ત્રણ સાધનો, તે જ આ
સાધુસેવા આદિ ત્રણ ગુણે છે આપણું લક્ષ્ય પાપના હેતુ
એના ત્યાગનું અને ધર્મના હેતુઓના સેવનનું છે, પરંતુ એ
લક્ષ્યને સફલ કરવાને માટે, સાધુસેવા આદિ આ ત્રણ ગુણેથી
સમ્પન્ન બનવાની પરમ આવશ્યકતા છે જે આત્માઓ આ
ત્રણ ગુણને પામતા નથી, તે આત્માઓને મોક્ષ રૂઓ પણ
હોય અને તે આત્માઓને મોક્ષના માર્ગનું જ્ઞાન પણ હોય,
તે પણ તેઓ મુક્તિમાર્ગના સાચા સાધક બની શકતા નથી
અને એથી તેઓ મિક્ષને પામી શકતા નથી આ ત્રણ ગુણે
તે એવા છે કે-એક્ષની રૂચિને નિર્મળ અને પ્રબળ બનાવે
છે, પાપના હેતુઓ કયા છે તથા ધર્મના હેતુઓ કયા છે-
તેનું ભાન કરાવે છે, પાપના હેતુઓને તજવાને માટે તથા ધર્મના
હેતુઓને સેવવાને માટે આત્માને ઉત્સાહિત બનાવે છે, પાપના
હેતુઓને ત્યાગમાં તથા ધર્મના હેતુઓના સેવનમાં આવતી
વિખપર૫રાઓને વટાવી જવાની બુદ્ધિ તથા શક્તિ આપે
છે અને અત્તે આત્માને અનેક આત્માઓને તારક બનાવીને
ક્ષને મેળવનાર બનાવે છે આથી, મુમુક્ષુ આત્માઓએ
તે અવશ્ય આ ત્રણ ગુણોને પામવાને માટે પ્રયત્નશીલ
બનવું જોઈએ જેઓના હૈયામા મોક્ષની અભિરૂચિ ન પણ
પ્રગટી હોય, પરંતુ જેઓ મેક્ષની અભિરૂચિને પામવાની
ઈચ્છાવાળા પણ બ યા હોય તેઓને ય આ ત્રણ ગુણો
ખૂબ જ ઉપકારક નિવડે છે. આ ત્રણ ગુણો, એ તે આ
ભાના બીજા સર્વ ગુણની જનેતા સમાન છે જે આત્માએ

·લેખક છો
1111
દેથી મુક્ત બનવાને ઈચ્છતા હોય, તે આમાઓ ભલે
વર્તમાનમા થી ભરેલા હોય અને ગુણોથી રહિત હોય,
પરતુ તેઓ ને આ ત્રણ ગુણેને સેવાને માટે પ્રયત્નશીલ
બને છે, તે તેને પરિણામે સર્વ થી મુક્ત અને સર્વ
ગુણથી સમ્પન્ન અવશ્ય બની શકે છે સસા સુખના અતિ
લેભી અને મોક્ષના દેશી આત્માઓમા તે, આ ત્રણ ગુણ
આવી શકતા જ નથી સસારના કહેવાતા સુખને લેભ એ
ખરાબ છે-એમ લાગ્યું હોય અને દેશની વાત સાંભળવામાં
આવે ત્યારે, કમથી કમ, હૈયામાએ વાત પ્રત્યે અણગમો પેદાન
થતું હોય, તે તેઓ ક્રમે કરીને મેક્ષના અભિલાષી,ક્ષમાર્ગના
ઉપાસક અને મેક્ષને પામનારા બન્યા વિના રહેતા જ ન્હી
સાધુસેવા વાને માટે રાધુ પ્રત્યે બહુમાન જોઈએ
અહીં આપણે આ ત્રણ ગુણથી નિષ્પન્ન થતા સીધાં
પરિણામે અને પારંપરિક પરિણામોને અને હેક વિચાર
કરીએ પહેલે ગુણ છે-સાધુજનની સદાને માટે હૈયાના
બહુમાનપૂર્વક સેવા કરવી સેવા જે હેવાના બહુમાનપૂર્વક
ન કરાય, તો તે
વરસ્તુત
સેવા જ નથી, એટલે સૌથી પહેલા
તે આપણા હેયામ સાધુજની પ્રત્યે બહુમાનનો ભાવ પેદા
થ જોઈએ માણસે તે ઘણા છે, પરંતુ ખરેખર સેવવા લાયક
તે આ જ માણસ છે-એમ લાગવુ જોઈએ સાધુતા પામવા
લાયક -એમ લાગ્યા વિના, સાધુજનો પ્રત્યે માનનો સાચા
ભાવ જાગે નહિ, એટલે સાધુજનો પ્રત્યે જે હેવામાં બહુ
માનના ભાવ પ કરે છે, તે સાધુતા પ્રત્યે હેમામાં
બહુમાનનો ભાવ પેદા કરે માધુતા પ્રત્યે હેયાનું

·૧૧૪]
શ્રી પણ લેખમાળા
સભવ છે ' આવું જે બહુ નહિ ભણેલા એવા પણ બુદ્ધિ.
શાલી મુમુક્ષુ આત્માઓ સમજી શકે, તે સાચા સાધુજને
આ વાતને સમજી શકે નહિ, એ બને જ શી રીતિએ?
સાચા સાધુજને તે સમજે કે-“કહેવા લાયક, સાભળવા લાયક
સમજવા લાયક, જીવનમાં આચરવા લાયક અને સદા રટણ
કરવા લાયક જે કોઈના પણ વચને લેઈ શકે, તો તે શ્રી
વીતરાગ અને સર્વજ્ઞ બનેલા પરમ આત્માઓએ કહેવા
ઉત્તમ વચને જ હોઈ શકે? આવું સમજનારા સાધુજને
જ્યારે જ્યારે ઉપદેશ આપે, ત્યારે ત્યારે પ્રતિપાદન તે શ્રી
વીતરાગ અને સર્વજ્ઞ બનેલા પરમ આત્માઓએ કહેલા ઉત્તમ
વચનેનું જ કરે સાધુસેવાના ને જીવને નિરન્તર આ
જ ઉપદેશ સાભળવાને માટે મળે જેટલો સમય આપણે
સાચા સાધુજનેની સેવામાં રહીએ, તેટલો સમય આપણને જે
સાભળવાને મળે છે તે આવા જ વચને સાભળવાને મળે
અને નુકશાનકારક એવું એક પણ વચન સાભળવાને મળેનહિ
શુભ પશથી શાન અને ચારિત્ર મળે
આ ઉપદેશ સાંભળવા મળે, એનું પરિણામ શુ
આવે જ્ઞાન પણ મળે અને ચારિત્ર પણ મળે શુ જવા
લાયક છે–તેનું પણ જ્ઞાન થાય,શુ આચરવા લાયક છે તેનું
પણું જ્ઞાન થાય અને શું માત્ર જાણવા લાયક છે તેનું પણ
જ્ઞાન થાય તજવા લાયક શુ છે અને ગ્રહણ કરવા લાયક
શુ છે-એનું જ્ઞાન થવાથી, તજવા લાયકને તજવાને માટે
અને ગ્રહણ કરવા લાયકને ગ્રહણ કરવાને માટે પણ ઉત્સા
હિત બનાય આમ, મોક્ષમાર્ગના સ્વરૂપનું જ્ઞાન પણ થાય

·લેખક દ્ધો
[૧૧૫
અને ક્ષમાર્ગને સેવનારા પણ બની શકાય મોક્ષમાર્ગના
રવરૂપનું જ્ઞાન થાય અને મોક્ષમાર્ગને સેવવાનું મન થાય,
પરન્તુ એવા બધા જ આત્માઓ, તત્કાલ, મોક્ષમાર્ગના
એકાન્ત આરાધકે બની શકતા નથી મેલ જ મેળવવા
લાયક છે-એમ લાગે અને મોક્ષને મેળવવાનો જે સાચે
માર્ગ છે, તે માર્ગ ઉપર પણ એવી શ્રદ્ધા થઈ જાય કે મારે
માટે સેવવા લાયક તે આ જ માર્ગ છે તેમ છતા પણ, એવા
બધા જ આત્માઓ, તત્કાલ ચારિત્રધર્મને સેવનાશ બની
પાકતા નથી જે કાઈ નુકશાનકારક લાગે, તેને બધા તરત જ
તજનારા બની શકે અને જે કાઈ હિતકારક લાગે, તેને બધા
તરત જ સેવનારા બની શકે-આવું બની શકતું નથી જવા
લાયક શુ અને ગ્રહણ કરવા લાયક શુઓની સાચી સમજ
હોય અને એ તજવા લાયકને તજવાની તથા ગ્રહણ કરવા
લાયકને ગ્રહણ કરવાની વૃત્તિ પણ હય, તે છતાં પણ એ
વસ્તુને અમલી બનતા અટકાવનાર કર્મ હોઈ શકે છે એવા
કર્મને શ્રી સંત શાસનની પરિભાષામા “ચારિત્રહનીપ”
કર્મ કહેવાય છે એ ચારિત્રમેહનીય કર્મના સોપશમાં
દિના યોગે જ, મુમુક્ષ અને શ્રદ્ધાળુ આત્મા, તજવા ગ્યને
તકનારે અને ગ્રહણ કરવા યોગ્યને ગ્રહણ કરનારે બની
શકે છે મુમુક્ષુ અને શ્રદ્ધાળુ એવા પણ આત્માઓ, જપા
સુધી એ ચરિમેહનીય કર્મ જેરદા હેાય છે, ત્યા સુધી
મુમુક્ષુ અને શ્રદ્ધાળુ એવા પણ આત્માઓ, પિતાની તજવા
ગ્યને તજવાની અને ગ્રહણ કરવા ગ્યને ગ્રહણ કરવાની,
એટલે કે–પાપના હેતુઓને તજી જ દેવાની અને ધર્મના હેતુ

·૧૧૬]
શ્રી પર્યુષણ સંદેશ લેખમાળા
ઓને જ સેવવાની અભિલાષાને અમલી બનાવી શકતા નથી
મેક્ષની ઈચ્છા છે અને મોક્ષને માટે ખરેખર જે ઉપાય
સેવવા લાયક છે, તેની શ્રદ્ધા પણ છે, પરંતુ ચારિત્રમેહનીય
કમ એ શ્રદ્ધાને અમલી બનાવામાં અન્તરાય કરે છે આ
ચારિત્રમેહનીયકર્મ પણ, સાચા સાધુજનોની નિરતર હૈયાના
બહુમાનપૂર્વક સેવા કરવાના ગે, પશમદિને પામી
શકે છે અને એથી જીવન ચરિત્રધર્મની પ્રાપ્તિ થાય છે.
આથી જ, સાચા સાધુજનો દ્વારા દેવાતા ઉપદેશને “શુભ કહે
વામાં આવે છે જે ઉપદેશ મોક્ષનું કારણ બને અને જવા
સુધી મિક્ષ ન મળે ત્યાં સુધી પણ આત્માના અભ્યદયનું કા
બને, તે જ ઉપદેશ એ વસ્તુત શુભ ઉપદેશ છે
ધર્મચારી આત્માનું દર્શન
નિરન્તર શુભ ઉપદેશની પ્રાપ્તિ-એ જેમ સાધુસેવાનું
તાત્કાલિક ફળ છે, તેમ ધર્મચારી આત્માનું દર્શન એ પણ
સાધુ સેવાનું તાત્કાલિક છે જે આત્માએ હિ સાદિ પાપના
હેતુઓને સદાને માટે સર્વ પ્રકારે તજી ચૂકયા છેષ અને
અહિંસાદિ ધર્મને હેતુઓને સેવવામાં જ મન, વચન અને
કાયા-એ ત્રણે ય પગને ઉપયોગ કરતા હોય એવા જે
આત્માઓ-એ જ વસ્તુત ધર્મચારી આત્માઓ છે સાચા
સાધુજને સિવાય કોઈ જ આ ધર્મચારી હોઈ શકે નહિ
ઉત્તમમાં ઉત્તમ ગૃહસ્થ પણ, એક ધર્મચારી હોઈ શકો
નથી એ પાપચારી તે હોય જ છે એવા પાપચારી ગૃહસ્થ
પણ જ્યારે સાધુજનોની પાસે આવ્યા હોય, ત્યારે તે સામાન્ય
તયા ધર્મચારી જ હોય એટલે જે અરયામાએ સાધવામાં

·લેખક કરો
રન બન્યા હોય તેયાત્માને પ્રગટ કર્યો
અને ધર્મચારી માનું શુભ ન ર જ કરે છે
તમે કહે છે કે-ચારી આત્માઓના દર્શન દી
એની સામે, તમે પોતે જ એટલે વિકાસ કરે છે
કઈ પણ વસ્તુ કે કંઈ પણ વ્યક્તિને અને દર્શન છે,
છે તેથી તમારે મન પર કોઈ અસર થાય છે કે
આપ આનો અથવા દુ ખ અનુસરે, એથી મન જ મનદ
અથવા દુ ખ અનુભવે અને આગળ વધીને કહી તો બીજી
ઈનિ પણ કંઈક ને કઈ પ્રકારનું એર કરે, અને
છે કે નહિ? જા તે તમને પિતાના અનુજને વિજય
છે મનને ગમતી થી ૬ ઈન, પ અને મેવા દો
મને નહિ ગમવા બીજનું , ૨પર્શન અને તન, મને
ભાવની શત-અતિ અહિ ઉ૫ર કેટલી બધી અમર કરે
છે આથી તે, પરમાત્માની મૂર્તિના દર્શન અને
પણું વિધાન છે, ત્યારે હવેને માટે તે પરમાત્માની
મૂર્તિને ઘન, પર્ણન અને સેવાનું વિધાન છે. અને
અશુદ્ધ ભાવે મુન બનાવીને પેટે અને મનને શુદ્ધ
શા જવાને મને, એ પણ એક પરમ માને છે
તે વખતે જીવ પરમાતમાન અને પિતાના કવરૂપને વિન
નમાં ઉતરીને પરમાત્મ-સ્વરૂપને પામવાને પ્રહનશીલ
બનવાની પ્રેરણા મેળવી શકે છેઆવી જ રતિ, ધમધારી
આત્માનું દર્શન પશુ, પાના હેતુઓને તજવાનો અને
ધન એને સેવવાનો વિચારણામા નિમિત્ત બને છે
ઉન્ડ,એ દર્શને આભાને પિતાને પથારી

·૧૧૮]
શ્રી પવણ મણિ લેખમાળા
માટે ઉત્સાહિત બનાવે છે “આ જો આવા ધર્મચારી બની
શકયા છે, તે હું પણ આ ધર્મચારી કેમ બની
શકુ નહિ'-એવો વિચાર પણ, ધર્મચારી આત્માઓના
દર્શન ચંગે તત્પન્ન થવા પામે છે ધમચારી આત્માઓના
દર્શન ગે, સાચે જે મોક્ષમાર્ગ છે, તેના ઉપર મુમુક્ષુ
આત્માઓને શ્રદ્ધા પ્રગટે છે અને જે આત્માએ શ્રદ્ધાળુ
હોય છે, તેઓની શ્રદ્ધા નિર્મલ બન્યા કરે છે
વિનય ગ્ય સ્થાને વિનય
આ ઉપરાત, મોક્ષમાર્ગના પ્રરૂપક શાસ્ત્રોએ જે
૨થાએ વિનયને આચરવાની જરૂર દર્શાવી છે, તે તે સ્થા
નોએ વિનયને આચરવા રૂપ ફલ પણ સાધુસેવાના
પ્રાપ્ત થાય છે વિનય એટલે હૈયામાં બહુમાન સાથે હાથ
જેડીને માથું નમાવવું, એ વિગેરે રૂપ ક્રિયા વિનય જે જે
રથાને જે જે રીતિએ કરવા જેવો હોય, તે તે રીતિએ તે તે
સ્થાને સાધુઓ વિનય કરતા જ હોય સાધુજને તે વિનયની
મૃર્ત સમા હોય સાચા સાધુએ પરમાત્માને, શરૂ, વકિલ
સાધુજને, જ્ઞાન તથા ચારિત્રનો અને જ્ઞાન તથા ચાત્રિના
સાધનો આદિને વિનય આચરનારા હોય અને એને જોઈને,
સાધુસેવા કરનારને, કયા કયા છે કે વિનય કરે
જોઈએ, એને ખ્યાલ આવે છે તેમ જ તે તે સ્થાને વિનય
કરાવે એવો તે તે રથાને પ્રત્યે હૈયાને બહુમાનભાવ
પ્રગટે છે. આ વિનય પણ જ્ઞાન, ચારિત્ર અને કેમ કરીને
પરમાત્મ-પદને પ્રાપક બની શકે છે અને તે સાધુસેવાના
ચેગે સહેલાઈથી પામી શકાય છે

·લેખક બ્રો [૧૧૯ સુગુરૂ અને ફ ગુરૂ નિરન્તર શુભ ઉપદેશ, ધર્મચારી આત્માનું દર્શન અને રથાને વિનય, એ સાધુસેવાનું મોટું ફળ છે આ વાત જે તમને ગમી જાય, તે તમે એવા સાધુજનેની સેવા કરવાને જ ઈછે, કે જે સાધુજનોની સેવાના ગે આ ત્રણ પ્રકારના ફળની પ્રાપ્તિ થાય જે સાધુજન, શ્રી વિતરાગ અને સર્વિસ એવા પરમ આત્માઓએ દશાવેલ મેક્ષમાર્ગથી વિપરીત માર્ગને ઉપદેશ આપતે હોય, એ પરમ આત્માઓએ કહેલા વચનનું પ્રતિપાદન કરવાને બદલે, એ પમ આતમ- એએ નિષેપેલા વચનોનું જ પ્રતિપાદન કરતે હોય, એ સાધુજન વરતુત સુસાધુ નથી, પણ મુસાફ છે એ જ રીતિએ, જે સાધુ એકાતે ધર્મચારી બનેલા હોય નહિ અને પાપ ચારી પણ હોય, તે સાધુ પણ વસ્તુત સુસાધુ નથી, પણ કુમધુ છે સાધુ જેમ મૌનીજ પ્રવચનના પ્રતિપાદક હોવા જોઈએ, તેમ ધર્મચારી પણ હોવા જ જોઈએ અને સાથે સાથે સાચા મુક્તિમાર્ગના દર્શક ધર્મશાસ્ત્રોએ જે રથાને જે જે પ્રકારના વિનયને આચરવાનો કહ્યો છે, તે તે સ્થાનોએ તે તે પ્રકારના વિનયને યથાશક્તિ આચરનાર પશુ જોઈએ જ તે તે સ્થાનોએ વિનયનો અભાવ, એ સાધુપણાને માટે કલ ક રૂપ છે તેમા ય, તે તે સ્થાનો પ્રત્યે હૈયામા સાચે બહુમાનભાવ જ ન હોય, તે તે એ સાધુ સાધુવેષને ધરનાર હોવા છતા પણ સુસાધુ નથી, પણ કુસાધુ જ છે સમ્યજન. આ વાતમાં પણ, મુમુક્ષુ અને શ્રદ્ધાળુ આત્માઓએ

·૧૨૦]
થી પણ સંદેશ લેખમાળા
બહુ જ ચકર બનવું પડશે મુમુક્ષુ આત્માઓએ તે, શ્રદ્ધાળુ
બનવાને માટે, આ વાતમાં ખાસ સુનિશ્ચિત મતિવાળા બનવું
જોઈએ દેવતવ, ગુરૂતત્ત્વ અને ધર્મતત્વ-એ તત્વત્રયીમા
ગુરૂતત્વનું સ્થાન, અમુક અપેક્ષાએ, બહુ જ મહત્વનું છે દેવ
તરવની અને ધમતરવની પિછાન, સદગુરૂઓ દ્વારા થાય છે
શ્રી વીતરાગ અને સર્વજ્ઞ એવા પરમ આત્માઓના વિરહ
કાળમાં, મેટે આધાર, ગુરૂતત્વ ઉપર છે ગુરૂતાવ બગડે,
તે દેવતત્વ પ્રત્યેની અને ધર્મતત્ત્વ પ્રત્યેની બુદ્ધિ વિપર્યાસને
પામે, એમાં નવાઈ પામવા જેવું કાઈ નથી સાચી શ્રદ્ધાળુ
એટલે કે-સમ્યગ્દષ્ટિ આત્મા તે જ કહેવાય છે, કે જે
આત્માએ મેક્ષના આશયથી કુદેવનો, કુગુરૂનો તથા કુધમનો
ત્યાગ કરવાપૂર્વક સુદેવનો, સુગુરૂનો અને સુધર્મનો સ્વીકાર
કર્યો હાથ દેરમા વસ્તુત કુદેવ હતા જ નથી, પરંતુ
દેવ તરીકે પકાનારા અને પૂજનારાઓમાં કહે પણ હોઈ
શકે છે ગુરૂમાં વસ્તુત કુગુરૂ હતા જ નથી, પરંતુ ગુરૂ
તરીકે પકાનારા અને પૂજનારાઓમાં કુરૂએ પણ હાઈ
શકે છેએ જ રીતિએ, ધર્મમા વરતુત કુધર્મ છે તે જ
નથી, પરતુ ધર્મ તરીકે ઓળખાતા અને સેવાના મામા
કુધર્મો પણ હોઈ શકે છે આથી, મુમુક્ષુ બનેલા આત્મા
એએ ખૂબ જ પરીક્ષક બની જવું જોઈએ કોઈ પણ દેવને
દેવ તરીકે સ્વીકારતા એ જેવુ કે-એ વીતરાગ અને સર્વિસ
છે કે નહિ? જે વીતરાગ અને સર્વશ નહિ તે સુદેવ નહિ
સુગુરૂ અને કુરૂની વાત તે હમણા છે કે આની
ઉપરના ફકરામાં 1 આવ્યા
માં તે

·પણ પ્રાપ્ય થી પોતાના એ પૌતિભવન બદલાની અર
લેખક દ્દો
[૧૨E
ટૂંકમાં એમ કહી શકાય કે-શ્રી વીતરાગ અને સર્વજ્ઞ એવા
પરમ આત્માઓની આજ્ઞા એ જ સુધર્મ છે અને જે ધર્મ
શ્રી વીતરાગ અને સર્વ એવા પરમ આત્માઓએ કહેલે
ન હોય તે ધર્મ છે આ રાતિએ વિચાર કરીને, મેક્ષના
આશયથી કુદેવાદિનો ત્યાગ કરવો અને સુવાદિને સ્વીકાર
કવિ, એ જીવનુ સમ્યમ્ દર્શન છે અને દેવતત્વના સબ
ધમાં થોડાક વધુ ખુલાસાની આવશ્યકતા છે દેવ વીતરાગ
અને સર્વજ્ઞ હોવા જ જોઈએ-એમાં બે મત નથી, પરંતુ
સઘળા ય વીતરાગ અને સર્વજ્ઞ બનેલા આત્માઓનો સમાવેશ
દેવતત્વમાં થતો નથી દેવતત્વમા સઘળા જ મુતાત્માઓનો
સમાવેશ થાય છે, પરંતુ જે આત્માઓ વીતરાગતાને અને
સર્વજ્ઞયાને પામ્યા બાદ ત્યા સુધી સદેહે વિચરતા હોય,
ત્યાં સુધી તે આત્માઓ પૈકી જે ક્ષમાર્ગના વતત્વમરૂપક
અને ધર્મતીર્થના સ્થાપક આત્માઓ હોય છે, તે આત્મા
દેવતત્વમ ગણાય છે, ત્યારે બાકીના શ્રી વીતરાગ અને સર્વજ્ઞ
બનેલા આત્માઓનો સમાવેશ ગુરૂતત્ત્વમાં થાય છે
પ્રાણી માત્ર પ્રત્યે મનીભાવવાળા બનવું જોઈએ
શુદ્ધ મોક્ષમાર્ગના સાચા આરાધક, એટલે કે-ધમ
ચારી બનવાને માટે મુમુક્ષુ આત્માઓએ જેમ સદા સાધુ
જનોની બહુમાનપૂર્વક સેવા કરનારા બનવાની જરૂર છે,
તેમ ત્રિીભાવના અભ્યાસવાળા પણ બનવાની જરૂર છે
મિત્રીભાવ એટલે પ્રત્યુપકાથી નિરપેક્ષ એ પ્રતિભાવ
પ્રાણી માત્ર પ્રત્યે પ્રતિભાવવાળા બનવું જોઈએ અને કઈ
ની

·૧૨૨]
શ્રી પણ સંદેસ લેખમાળા
નહિ રાખવી જોઈએ એટલે, જે આપણા પ્રત્યે પ્રતિભાવ
વાળો હોય, તેના પ્રત્યે આપણે પ્રીતિભાવવાળા બનવું-એમ
નહિ, પરતુ આપણા પ્રત્યે જે અપ્રીતિભાવવાળ હોય, તેના
પ્રત્યે પણ આપણે તે પ્રીતિભાવવાળા જ બનવું આ મત્રી
ભાવમાં “આ મારે અને આ મારે નહિ”-એવો પણ કેઈ
ભેદ પાડવાને નહિ, તેમ જ આ તે પશુ છે, આ તે પછી
છે, એ એ પણ કેઈભેદ પાડવાને નહિ સૂક્ષ્મમાં સલમ
દેહને ધરનાર છવ હોય, તે પણ તેના પ્રત્યે પ્રતિભાવને
ધારણ કરવાનો આ મૈત્રીભાવ કાઈ સહેલાઈથી આવી
શકતું નથી, એટલે જ આ મિત્રીભાવને ભાવવાને અભ્યાસ
કરવાનો આ રીતિએ જ મૈત્રીભાવને ભાવવાનો અભ્યાસ
કરતે કરતે આત્માને ઠેષ રૂપ અગ્નિ શમી જવા પામે છે,
કારણ કે મિત્રીભાવને ભાવતે ભાવતે આત્મામા સમાન ભાવ પેદા
થવા પામે છે વૈરભાવવાળા આત્માઓ મોક્ષમાર્ગની સાચી
આરાધના કરી શકતા નથી કેઈના પણ અકલ્યાણની ભાવના
રહે નહિ અને સૌના યાણની ભાવના આવે, ત્યારે જ
સાચા ધર્મચારી બની શકાય છે કેષભાવ ઉપશમી જાય
અને મનીભાવ પ્રગટવા પામે, ત્યારે જ શુદ્ધ અહિ સામય
ધર્મનું સુન્દર પ્રકારે પાલન થઈ શકે છે, માટે મુમુક્ષુઓએ
આ ગુણ કેળવે એ પણ જરૂરી છે
બાહ્ય સ ના ત્યાગ ણ પરમ ઉપકારક
મુમુક્ષુઓએ ત્રિી ગુણ જે કેળવવા લાયક છે તે
મમત્વના ત્યાગ છે ધન-ધાન્યાદિ જે પરિગ્રહ છે તેનો
સમાજને જે જે પદાર્થો ઉપર અને જે જે વ્યક્તિઓ

·[૧૪૪ ઉપર મમત્વનો ભાવ છે તે પણ ત્યાગ કર, એ મેક્ષ- માર્ગની આરાધના કરવાને માટે જરૂરી છે આ ગુણને માટે આત્માએ બાલ સગાને ત્યાગ કશ્વાનો છે “અનુકુળ એવા પણ આશ સગે, સરવાળે તે, દુખના જ કારણ રૂપ છે એ વાત આપણે વિચારી આવ્યા છીએ મુમુક્ષુ બનેલા આત્માને બાહ્ય સંગે દ્વારા ગવાતા સુખાભાસમાં રસ રહેતું નથી અને તે આમિક સુખનો અનુભવ કરે છે મુમુક્ષુને, ઉપાધિજન્ય નહિ, પણ ઉપાધિરહિત સુખ ખપે છે બાહ્ય સ, એ પિને જ ઉપાધિ રૂપ છે અને અનેકવિધ ઉપાધિઓના જનક છે બાહા ગેને યોગ, મંત્રીભાવમાં પણ વિશેષ ઉપજાવનારે બને છે અને સાધુસેવામાં પણ વિક્ષેપ ઉપજાવનાર નિવડે છે. હવે તે મુમુક્ષુ આત્માએ, આતરિક અંગો ઉપર પસાર કરવાનું છે એ માટે, એણે, પહેલા રાજ્ય એટલે બાહ્ય સંગને ત્યાગ કર જોઈએ. બાહ્ય સંગને ત્યાગ કરવાથી, સૌથી પેટે લાભ તે એ ય છે કે આમાન જે તૃષ્ણા છે એટલે કે ભવાસના છે, તે કર્મ કરને નાશ પામે છે વિષયને સગ, એ જીવની શવાસનાને દબોધક છે વિષયને સગ ન હોય, તે તેથી ભવાનનાને જોર કરવાની જ યા મળતી નથી અને મુમુક્ષુ આત્મા સંગ માત્રથી રહિત બનવાની ભાવનામા રમ હાથ છે, એટલે પહેલા ભવાસના કાબૂમાં આવી જાય છે, તેને ઉધક સામણી ન મળવાથી તે નિર્બલ બની જાય છે અને છની સગઠિત બનવાની ભાવનાના રથી તે અને સર્વથા ના પ થઈ જાય છેઆમ, બાહ્ય સંગને ત્યાગ ·} ૧૨૪] શ્રી ૫ર્ષણ સંદેશ પણ મુમુક્ષુ આત્માઓને માટે ખૂબ જ ઉપકાઋનિવ તૃષ્ણા એ એવી ભયકર વરતુ છે કે-એને ઉપકારી સઘળા ની જનની તરીકે અને સઘળા ગુણેની તરીકે ઓળખાવે છે તૃષ્ણાને આધીન બને મળતા, કયા દેષને સેવે નહિતે કહી શકાય - એથી જે પહેલા તેનામાં કાઈ પણ ગુણ આવ્યા છે તે નાશ પામી જાય અને જે ગુણ ન આવ્યા છે તૃષ્ણા કેઈ પણ ગુણને આવવા દે નહિ આથી, સેલવાને માટે, મુમુક્ષુ આત્માઓએ, મમત્વ ત્યાગ સઘળા ય બાહ્ય સગાને ત્યાગ કરવાને માટે ઉધત : જોઈએ બહુ સાવધ આત્માઓને પણ, દાદા સગના કેઈ કોઈ વાર બહુ ભયકર રીતિએ તૃષ્ણાના આવર્તમાં જાય છે, એટલે જેઓથી શક્ય હોય, તેઓએ તે બને તેમ બાહ્ય સ ગેને સર્વથા ત્યાગ કરવો જોઈએ જ્યા સુધી એવા ત્યાગી ન બની શકાય, જેટલા બા સગાને જાય તેટલા બાહા અને અને શેષ બાદાસ ગેને તજવાના પ્રયત્નમાં રહીને, ખાદ્ય સગો હોય તેના પ્રત્યેના મમત્વભાવથી મુક્ત રહેવાને પ્રયત્ન કરે જોઈએ મુમુક્ષુ બનેલા જે માએ આ ત્રણ ગુણોને સારી રીતિએ સેવનારા બ- તેઓમાણમાના પાવક બનીને અનેક આત્માઓને એ મા દેરનારા બનવા સાથે, પિતાના મોક્ષને મેળવ બને છે અને સદાકાળને માટે સંપૂર્ણ સુખી બની ·લેખાક સાતમો શ્રી જૈન શાસનમાં સઘળા ય પાનુ વિધાન એ માટે જ કરાયું છે કે એના આરાધન દ્વારા આત્મા કર્મથી મુકત બને. Aી પશુપ એ એક પર્વ છે, કારણ કે-કમના મને એવા જેવુ સાથે શ્રી પરણમા છે, તેલ સામ અન્ય કોઈ પણ પર્વમા ના મગલની ઇચ્છા સૌને છે, પણ સાચું મગલ આત્મશુદ્ધિ ઉપર આધાર રાખે છે. વર્ષના આઠ દિવસે ગણાય છે, તે તે શ્રી પવા જાઇને અષ્ટ ગણાય છે. બાકી તે, ભાદરવા સુદ થિના દિવસે શ્રી પપપ છે શ્રી પર્યુષણ અટામાં ગોઠવાતી ભાષણ- શ્રેણિ અગે પણ કેટલીક વિચારણા લેખક પરમ શાસનપ્રભાવક, વ્યાખ્યાવાચસ્પતિ, આચાયરલ શ્રીમદ વિજયરામચન્દ્રસૂરીશ્વરજી મહારાજ

·No text on this page.

·વિ. સ૨૦૦૭, ભાદાના દી !
૧૯પ મ ળવાર
રામ્યન વિનાનું ગમે તેનું જ્ઞાન પણ અજ્ઞાન
શ્રી વીતરાગ અને સર્વજ્ઞ બનીને ધર્મતીર્થ ની સ્થાપના
કરનારા પરમ આત્માઓએ, જગતના અવાજવાદિ સઘળા ય
પદાર્થોના રવરૂપનું વર્ણન કર્યું છે, પરંતુ પ્રતિપાદન તે એક
માત્ર ક્ષમાર્ગનું જ કર્યું છે સુખ ક્યા ક્યા છે, જ્યાં સુખ છે
ત્યા કેટલા પ્રમાણમાં સુખ છે, તે સુખ પણ કેવા કેવા પ્રકારનું
છે અને તે તે સુખ કોને કયા કયા ઉપાયે મળી શકે
છે તેનું તેમ જ દુખ ક્યા ક્યા છે, જ્યાં દુ ખ છે ત્યા કેટલા
પ્રમાણુમાં દુ ખ છે, તે દુ ખ પણ કેવા પ્રકારનું છે અને તે
તે દુખ કેને કયા કયા કારણે મળે છે-તેનું પણ એ તાર
કેને, એ તારકે સર્વજ્ઞ હેવાથી, પરિપૂર્ણ જ્ઞાન હતું આથી
જ, દુખના હેપી અને સુખના અધ એવા જગતના જીને,
એ તારકેએ, એક માત્ર એક્ષમાર્ગની સાધના કરવાને જ
ઉપદેશ આપે છે દુખનો સર્વથા અભાવ અને તે સાથે
સુખની પરિપૂર્ણતા, એવિના મોક્ષ સભવી શકે, એવી વસ્તુ જ
નથી જગતમાં કે જીવ એવું નથી, કે જેને દુ ખ ખરે
ખર ગમતું હોય, અને સુખની અભિલાષા પણ કોને નથી ?
અભિલાષા હોય અને સુખની અભિલાષા ન હોય, એ પણ
શક્ય જ નથી જગતના છ દુખથી રીબાય છે અને
સુખને માટે તરફડી માર્યો કરે છે આ રીબામણની અને
તફડી મારવાની દુખમય હાલતને અ ત આવે, એ
મોક્ષ વિના અસભવિત રહેવાના કારણે જ, એ પરમ આત્મા
એએ મોક્ષમાર્ગનું પ્રતિપાદન કર્યું છે એ તારકેએ જગ
૮

·૧૨૮ ]
થી ૫ ૧ સૈદશ લેખમાળા
તના સ્વરૂપનું જે વર્ણન કર્યું છે, તે વર્ણન પણ એ માટે જ
કર્યું છે કે-જે કેઈ જગતના સ્વરૂપનો સાચે જ્ઞાતા બને,
તેને પિતાના મેલને સાધવાની ઈચ્છા થયા વિના પણ રહે
નહિ અને જગતના સઘળા ય જીવ મેક્ષને જ પામો-એ
ઈરછા થયા વિના પણ રહે નહિ જેના હયામાં આ પ્રકા
રની ઈચ્છા જન્મતી નથી, તે ગમે તેટલું ભણેલે હેય તે
પણ તે વસ્તુત અજ્ઞાન છે તે તત્વજ્ઞાની પણ સાચે તાવ
જ્ઞાની નથી જ, કે જેના હૈયામાં પિતાના મોક્ષની ઈચ્છા
નથી તેમજ સર્વ છે મોક્ષને પામે–એવી ઈચ્છા નથી
ભષ્ણતર એ જ ચીજ છે અને જ્ઞાનનું હૈયામાં પરિણમન
એ જૂદી ચીજ છે જ્ઞાનનું હૈયામાં પરિણુમન થવું જોઈએ
અને તે પણ સમ્યફ પ્રકારે પરિણમન થવું જોઈએ આજે
તત્વના જ્ઞાતાઓ ઘણા ઓછા છે, પરન્તુ તવના જ્ઞાતા
ઓમાં પણ એવા આત્માઓ બહુ જ શેડ છે, કે જેઓના
હૈયામાં તત્ત્વભૂત પદાર્થોનું જ્ઞાન સમ્યક્ પ્રકારે પરિણમ્ય
હાય જીવ, અજીવ આદિ તના કવરૂપનું યથાસ્થિત
જ્ઞાન, હૈયામાં જ્યારે સમ્યફ પ્રકારે પરિણમનને પામે છે,
ત્યારે જ તે જ્ઞાન જ્ઞાનની ટિમ ગણાય છે. એ વિના
તે, તેના સ્વરૂપનું જ્ઞાન પણ અજ્ઞાન અગર તો મિથ્યા
જ્ઞાનની કેટિમાં ગણાય છે. જ્ઞાન પણ જ્ઞાનની કેરિમા
ગણાય તેવું છે કે નહિ, એની પરીક્ષાનો આ જ ઉપાય
છે કે-“મોક્ષની ઇરછા છે કે નહિ ” મોક્ષની ઈચ્છા
હેવા છતા પણ, જ્ઞાન અગાન કેટિનું હોઈ શકે છે અને તેનું
કા ણ, જીવાજીવાદિ પદાર્થોનું જે સાચુ સ્વરૂપ તેને સાચે

·લેખા સાતમે
ખ્યાલ નહિ હે અને તેના સ્વરૂપના ઊલટે ખ્યાલ હાવા,
એ છે એટલે જીવાજીવાદિ પદાર્થોના સાચા જ્ઞાનની પણ
આવશ્યકતા છે અને તે જ્ઞાન હૈયામા સમ્યક પ્રકાર પર
હ્યુમન પામે, તેની પણ આવશ્યકતા છે. આ જ્ઞાન સાથે
જયારે તેને અનુરૂપ વર્તનને સુયોગ થાય ત્યારે જ મોક્ષની
પ્રાપ્તિ થઈ શકે છે આથી જ, ઉપકારિઓએ મોક્ષમાર્ગના
સ્વરૂપને વર્ણવતા ફરમાવ્યું છે કે ના જન-જ્ઞાન-શાત્રા
બૂમ |
એવી જ રીતિએ શાન-વિખ્યા મોલ -એમ
પણ કહેવામાં આવ્યુ છે સમ્યગ્દર્શન
સગ્યદર્શન વિનાનું જ્ઞાન પણ
અજ્ઞાન અને સમ્યગ્દર્શન વિનાનું ચારિત્ર પણ કાયકષ્ટ !
કેમ? સાચું જ્ઞાન જ તે કહેવાય, કે જે જ્ઞાન દ્વારા જે
જેવું હોય તેવું જ જણાય અને સાચું ચારિત્ર પણ તે જ
કહેવાય, કે જે સમ્યજ્ઞાન પૂર્વકનું હોય! “સમ્યગદર્શન,
સગ્યજ્ઞાન અને સમ્યફચારિત્ર-એ ત્રણેનો એ મોક્ષમાર્ગ
છે–એમ કહેવા પાછળ પણ આ જ આશય છે અને જ્ઞાન તથા
ક્રિયાથી મિક્ષ'-એમ કહેનારા ઉપકારિઓએ પણ સમ્યમ્
દર્શનવાળા જ્ઞાનને જ જ્ઞાન કહીને, તેવા જ્ઞાનથી અને તે જ્ઞાનને
અનુરૂપવર્તનથી મેક્ષ છે-એમ ફરમાવ્યું છે મોક્ષની પ્રાપ્તિ નથી
એકલા જ્ઞાનથી કે નથી એકલા ચારિત્રથી જ્ઞાન અને ચારિત્રનો
સુ રોગ થાય, તે જ એના દ્વારા જીવ મેક્ષને મેળવી શકે
આથી, મુમુક્ષુ આત્માઓએ જીવાજીવાદિ પદાર્થોના ૨૧ પને
યથાસ્થિતપણે જાણવાનો પ્રયત્ન પણ કર જેઈઅ અને એ
જ્ઞાનને પિતાના મન-વચન-કાયાના પેગમા અમલી બના
વવાને માટે પણ પ્રયત્નશીલ બનવું જોઈએ આ જ્ઞાન અને

·- ૩૨ ]
શ્રી પર્યુષણ સ, ટ, કાળ
પર્વોમા પણ, શ્રી પર્યુષણ પર્વને સર્વ પમા શિરેમણિ
ભાવને ભજનારૂ જે કહેવાયું છે, તે કયા હેતુથી કહેવાયું
છે-એ વાત પણ આ ઉપરથી ઘણું જ સુન્દર રીતિએ સ્પષ્ટ
થઈ જવા પામે છે મુમુક્ષુ આત્માઓ, પર્વોનું આરાધન કરવા
દ્વારા, પિતાના આત્માને વળગેલા કર્મસમૂહને વિદારી શકે,
એ માટે જ શ્રી જૈન શાસનમા પર્વોનું વિધાન કરવામાં આવ્યું
છે અને મુમુક્ષુ આત્માઓનો પિતાને વળગેલા કર્મસમૂહને
વિધારવાને જે આશય, તે આશય સુન્દરમ સુન્દર રીતિએ
બર આવી શકે એવું સામર્થ્ય, શ્રી પર્યુષણ પર્વના યથા
થિત આગધનમાં રહેલું છે, એ માટે જ શ્રી પર્યુષણ પર્વને
પર્વાધિરાજ કહેવાય છે. આથી એ જ ફલિત થાય છે કે-
જે આત્માઓ પિતાને વળગેલા કર્મસમૂહને વિચારવાને
ઈચ્છતા હોય, તે આત્માઓથી હમેશને માટે શુદ્ધ મેક્ષ
માર્ગની આરાધના કદાચ ન થઈ શકે તે પણ અને શ્રી
જિનામે કરમાવેલા સકલ પર્વોમાંથી અમુક પવૅની કે એ
પ પૈકીના બીજા એક પણ પર્વની આરાધના કરવા દ્વારા
મેક્ષમાર્ગની આરાધના કદાચ ન થઈ શકે તે પણ, દરેક
મુમુક્ષુ આત્માઓએ, શ્રી પર્યુષણ પર્વની તે અવશ્ય આરા
ધના કરવી જોઈએ આરાધના કરવાને ભાવ તે, સદાને
માટે અને સકલ પર્વોને માટે જોઈએ, પરંતુ આ એક એવું
પર્વ છે કે-આ પર્વની તો અવશ્ય આરાધના કરવી જોઈએ
આથી જ, જૈન સમાજમાં વર્ષભરમાં આવતા સખ્યાબંધ
પર પિકી બીજા પર્વોમાં જે ઉત્સાહ અને ઉલાસ નથી
જણાતે, તે ઉત્સાહ અને લાસ આ શ્રી પર્યુષણ પર્વમાં

·લેખાંક સાતમે
[ ૧૩૩
જણાય છે રૂઢ એવા પશુ ધાર્મિક કુળાચારમા, હમણા
હમણામાં, ઘણી મદતા આવી જવા પામી છે અને પર્વાધિરા
જનું આરાધન પણ એ અસરથી મુક્ત રહેવા પામ્યું નથી, તેમ
છતા પણ, હજુ ય જૈન સમાજમાં અ ય સર્વ પ કરતા
આ પર્વાધિરાજ તરફ વધુ લય દરવાએલુ રહે છે આ
રીતિએ જેઓ કુળાચારને અગે પણ આરાધના કરે છે,
તેઓ જે આ પર્વાધિરાજની મહત્તાને સમજીને યથાયોગ્ય
રીતિએ આરાધના કરવા માટે, તે આ પર્વાધિરાજની,
આરાધનામાથી, કમશ, સર્વ પર્વોની અને સર્વ દિવસોએ
આગધના કરનારા બની શકાય એ શકય છે
કત્તાના હારને લક્ષ્યમાં લો
અન્ય સર્વ પર્વોના કરતા, શ્રી પર્યુષણ પર્વમાં કર્મોના
મને ભેદ કરવાનું સામર્થ્ય વિશેષ છે, તે કયા કારણે
વિશેષ છે-એ વાત વિચારવા જેવી છે એ વાતને સમજવાને
માટે, શ્રી પર્યુષણ પર્વને અને જ્ઞાનિઓએ અવશ્વકરણીય
એવા જે કર્તવ્યે કહ્યા છે, તેને વિચાર કરે જોઈએ
થી પર્યુષણ પર્વ અને, અવશ્યકરણીય એવા કોના
હાર્દને જો બરાબર લાયમાં લેવામાં આવે, તે જરૂર સમ
જાય કે-આ પવાધિરાજમાં કર્મોના મર્મને ભેદ કરવાનું
અદ્ભુત સામર્થ્ય છે વાત એ છે કે-મારા કુળાચારને અવલ
બને ગતાનુગતિકપણે જ એ કર્તવ્યને કરાય,
ચગે આત્માને જે વાસ્તવિક કોટિને લાભ થવો જોઈએ તે
થાય નહિ, બાકી,વિધિપૂર્વક અને ભાવપૂર્વક જે આ કd
તો એના

·૧ ૪) શ્રી પધ” સંદેશ લેખમાળા બેને કરાય તે એના ગે આત્માને અપૂર્વ કોટિને લાભ થયા વિના રહે નહિ શ્રી પર્યુષણાપના દિવસ તે એ-જ છે પર્યુષણ, એ પણ એક આચા- છે આગેલક્ય આદિ દશ પ્રકારના આચારે છે સાધુઓને માટેના દસ પ્રકારના એ આચારેપકી “પર્યુષણા' નામને જે આચારું છે, તેમાં સાધુઓને લગતા વાસ સાધી આચારને પણ સમાવેશ થાય છે અને વાર્ષિક પર્વને પણ સમાવેશ થાય છે આ વાર્ષિક પર્વ, પહેલા, ભાદરવા સુદ પાંચમે નિયત હતું, પરંતુ યુગપ્રધાન આચાર્યશગવાન શ્રીમત્ કાલિકસૂરીશ્વરજી મહા રાજાએ, સગવશાત ભાદરવા સુ ચેાથે આ વાર્ષિક પર્વને નિયત કર્યું અને ત્યારથી માંડીને ભદ વા સુદ ચોથે વાર્ષિક પર્વ મનાય છેઆ એક અતિ મહત્વને કાર છે, પરંતુ આ ફેરફાર પાછળ ઘણું રહસ્ય કહેવું છે એક રાજા, કે જે થાવ. હતું અને વાર્ષિક પર્વનું આરાધન કરવાને છ-છ હતે, તેણે પિતાની મુશ્કેલીના કારણે યુગપ્રધાન આચાર્ય ભગવાન શ્રીમત્ કાલિકસૂરીશ્વરજી મહારાજાને વિનતિ કરી કે-ભાદરવા સુદ પાંચમના બદલે ભાદરવા સુદ છઠના દિવસે પર્યુષણા કરવાની કૃપા કરે એ વિનતિન ઉત્તમ, આચાર્યું ભગવાને ફરમાવ્યું કે-પર્યુષણા કરવામાં ભાદરવા સુદ પાંચ- મની રાત્રિને ઉદલ ધી શકાય જ નહિ આથી રાજાએ વિનતિ કરી કે-અનાગત ચતુથીએ પર્યુષણા કરવાની કૃપા કરે ભારદવા સુદ પાંચમની અપેક્ષાએ ભાદરવા સુદ છઠ અતિક

·તેખાંક સાતમે
[ ૧૩૫
મિત કહેવાય અને ભાદરવા સુદ ચોથ ખ્વાગત કહેવાય
યુગપ્રધાન આચાર્યભગવાનને રાજાની વિનતિને સ્વીકાર કરે
વ્યાજબી લાગ્યો, અને એથી, તેઓશ્રીએ, રાજાની વિનતિને
વીકારેને, પયુષણ પર્વના દિવસ તરીકે ભાદરવા સુદ ચોથને
પ્રવર્તાવી તત્કાલીન સર્વ સાધુઓએ પણ તેને અનુમતિ આપી
આ ફેરફાગ્ના છે, માસી, કે જે પહેલા પૂનમની હતી, તે
રીતશે ફેરવવી પડી આજે ઘણા એવા ભ્રમમાં છે કે-
“વાર્ષિક પર્વ ગમે તે દિવસે થઈ શકે જ્યારે કરીએ ત્યારે
લાભ જ છે ખરેખર એમ જ હોત, તો યુગપ્રધાન આચાર્ય
ભગવાન શ્રીમત કાલિકસુરીશ્વરજી મહારાજા તે વર્ષે ભાદરવા
છે છેઠે પર્યુષણ કરી લેતા અને પછી પાછા ભાદરવા સુદ
પાચમે સંવત્સરીપર્વ કરવાનુ જારી રાખત પરતુ ભાદરવા
સુદ પાંચમે આગલે વર્ષે સવારી કરેલી, તેથી જેમ તે
વર્ષે ભાદરવા સુદ છઠ સંવત્સરી થઈ શકે તેમ નહોતું, તેમ
ભાદરવા સુદ ચોથે સ વત્સરી કર્યા પછી, ભાદરવા સુદ ચોથની
-રિને લઘી શકાય તેમ પણ નહોતું ત્યા શાસ્ત્રની આજ્ઞાને
સવાલ હતો આથી, ત્યારથી પર્યુષણ પર્વ ભાદરવા સુદ
ચોથે જ નિયત થયુ અને ચોમાસી ચૌદશે નિયત થઈ આ
ઉપરથી તમે સમજી શક્યા હશે કે-પર્યુષણાપવું તે માત્ર
એક જ દિવસે છે પર્યુષણ પર્વને ભાદરવા સુદ ચોથને
દિવસ, એ આઠમો દિવસ આવે, એ રીતિએ પહેલાના સાત
દિવસેને લઈને શ્રી પર્યુષણ અદાઈ ગણાય છેશ્રી પષણા
પર્વની અદાઈ આઠ દિવસની છે, પણ શ્રી પયુષણ તો એક જ
દિવસે અને તે પણ યુગપ્રધાન આચાર્ય ભગવાન શ્રીમત

·૧૩૬)
છે પણ મને લેખમાળ
કાલિકસૂરીશ્વરજી મહારાજાએ જ્યારથી ફેરફાર કર્યો ત્યારથી
ભાદરવા સુદ ચોથે જ છે
શ્રી કપસૂત્ર
શ્રી પયુ ઘણાપવું આવ્યું તે, મગલ નિમિત્તે, શ્રી
ક-પત્ર વચાતુ અને સંભળાવાતું શ્રી સાંવત્સરિક પ્રતિક્રમણ
કર્યા બાદ, ગાએ શ્રી કલ્પસૂત્રનું વાચન અને શ્રાવણ માત્ર
સાધુઓ પૂતું જ થતું હતું શ્રી કતપસૂત્ર સાધ્વીઓને પણ તે જ
દિવસે દિવસના ભાગમાં વિધિ અનુસાર સભળાવાતું હતું તે
કાળમાં શ્રાવક-શ્રાવિકા સઘને શ્રી કલ્પસૂત્ર સ ભળાવાતું પણ
નહિ ભગવાન શ્રી મહાવીર પરમાત્માને નિર્વાણ પામે, એક
મતે ૮૮૦ વ વ્યતીત થયે છતે અને મતાન્તરે ૯૯૩
વર્ષે વ્યતીત થયે છતે, શ્રી કલ્પસૂત્ર રસભા સમક્ષ મહોત્સવ
પૂર્વક આન દપુર નામના નગરમાં વિચાર્યું અને ત્યારથી આર
ભીને સાધુ-સાધ્વી-શ્રાવક-શ્રાવિકા ૩૫ ચતુર્વિધ શ્રીસ ઘ
શ્રી કલ્પસૂત્રના શ્રવણને અધિકારી બને છે આ રીતિએ
સભા સમક્ષ શ્રી કલ્પસૂત્ર પાચ દિવસેમાં નવ વિભાગે રૂપ
નવ વ્યાખ્યાનો દ્વાન વવાય છે એ પાચ દિવસોમાં ૫ ચમે
દિવસ ભાદરવા સુદ ચોથને જ આવા જોઈએ ભાદરવા
સુદ ચને દિવસ, એ જ શી પર્યુષણનો દિવસ છે અને તે
દિવને ચતુર્વિધ શ્રીસ ઘને માત્ર નવમું
વ્યાખ્યાન જ નહિ
સ ભળાવતા, આખુ ય શ્રી કરસન મૂળ સ ભળાવાય છે આ
શ્રી કલ્પસરની રચના, ચૌદ પૂર્વેના જ્ઞાનને ધરનારા યુગ
પ્રધાન આચાર્ય ભગવાન શ્રીમદ ભદ્રબાહુસ્વામિજીએ કરેલી

·સુગપ્રધાન મહું પુરૂષ અને એમાં વર્ણન દેવ-ગુરુ-~-
લેખક સામે
એને ઉધૃત કરીને એની સૂત્ર રૂપે ના કરનારા શૌદપૂર્વ
૧૩
છે પ્રત્યાખ્યાનપ્રવાહ નામનું જે નવમુ પૂર્વ, તેમાથી અમુક
અમુક વસ્તુઓને ઉદઘન કરીને, તેના દ્વારા એ મહાપુરૂષે
આ શ્રી કલ્પસૂત્રની શ્ચના કરેલો છેઆથી, આ શ્રી કલ્પ
સનું માહામ્ય અસાધા બુકેટિનું છે મહાપુરૂએ શ્રી કલ્પ
સત્રનું માહાઓ પૂબ ખુબ વર્ણવ્યું છે અને ફરમાવ્યું છે
કે-જેમ શ્રી અહંનથી પરમ કે દેવ નથી, મુક્તિથી પરમ
કોઈ પદ નથી અને શ્રી શત્રુ જયથી પરમ કેઈતીર્થ નથી,
તેમ શ્રી કલ્પસૂત્રથી પરમ કાઈ થુત નથી ” શ્રી કપસૂત્રને
સાક્ષાત્ કાપવૃક્ષની ઉપમા આપીને, મહાપુરૂએ ફરમાવ્યું
છે કે-આ થી ક૫ત્ર રૂપ કહાવૃક્ષનું બીજ ભગવાન શ્રી
મહાવીર પરમાત્માનું ચરિત્ર અકુર શ્રી પાર્શ્વનાથ ભગવાનનું
ચરિત છે, સ્કન્ધ શ્રી નેમિનાથ ભગવાનનું ચરિત્ર છે, શાખા
સમૂહ તરીકે ભગવાન શ્રી કષભદેવ આદિ ભાગવન્તના ચરિત્ર
છે, પુષ્પ તરીકે વીર એવા મહાપુરૂનું વર્ણન છે, સુધ
તરીકે માધુ-સાધ્વીઓએ જીવવાની જે સામાચારી-તેનું જ્ઞાન
છે અને મોક્ષની પ્રાપ્તિ એ ફલ છે” આથી જ સર્વોત્તમ
પર્વમાં સામ સૂત્ર વચાય છે
ભાવમગલથી તત્કાલ પણ લાભ અને પરિણામે પ લાભ
શ્રી કપસૂત્રની આટલી બધી મહત્તા શાથી એટલા
જ માટે કે-શી કપસૂતમા દેવ, ગુરૂ અને ધમ-એ ત્રણેયનું
વર્ણન છે એક તે નવમા પૂર્વાથી જ કરાએલી વસ્તુ

·૧૮]
શ્રી પણ અદેશ લેખમાળા
આના જેવું મગલમય અને મગલકારી વાચન અને શ્રવણ
બીજી કઈ હોઈ શકે જ નહિ સામાન્ય રીતિએ “મગલ
શબ્દને પ્રવેગ કયાસૂચક અર્થમા થાય છે, પરંતુ અત્તમ
મગલ તો તે જ કહેવાય, કે જેના યોગે સર્વોત્તમકેટિનું મગલ
સધાય જેઓને કોઈ પણ પ્રકારની અભિલાષા છે, તેઓને મગ
લની અભિલાષા તે છે, છે ને છે જ અભિલાષા હોય અને
મગલની અભિલાષા ન હોય, એ બનવાજોગ નથી જગતના
જીવે મગલના તે એવા અભિવાપી છે કે-વાત વાતમાં શકુન
શોધે છે, જ્યાંક જવું હોય તે દહી, ગોળ વિગેરે ખાઈને
નીકળે છે એ બધા દ્રવ્ય મગલે છે ભાવમગળ તે
આમાની પિતાની સાચી શુદ્ધિ ઉપર આધાર રાખે છે
આત્માની પોતાની સાચી શુદ્ધિ, એ જ સાચુ મગલ છે અને
એ જ કદી પણ નિષ્ફળ નિવડે નહિ એવું મગળ છે આત્માની
અશુદ્ધિ, એ પોતે જ અપમાગળ રૂપ છે પિતે અપમાળા
સ્વરૂપ હોવા છતા પણ, બહારના મગધને શોધાય, એ એક
પ્રકારની ઘેલછા જ છે, પરંતુ અજ્ઞાન છે પાએથી ઘેલછા
સિવાયની આશા પણ શી રખાય? પોતે અપમ ગળસ્વરૂપ
હેવા છતા પણ, બહારના મગલને શોધે અને બહારના
મગલના ગે સફળતા મળી-એવું પણ કેટલીક વાર લાગે,
પરન્તુ, એ સફળતા ય વતુત તે પૂર્વકૃત ભાવમગલને
જ આભારી હોય છે પણ વિના સફળતા મળતી જ
નથી અને પુરૂય બધાય છે કાઈક ને કાઈક ધર્મ કર્યો હોય
તે જ! એટલે જે સૂક્ષ્મબુદ્ધિથી વિચારણા કરી શકે છે,
-- તે સમજી જ શકે છે કે-બહારના મગળને પણ

·લેક સ તમે
[૧૩૯
જયારે આભ્યન્તર મ ગલ એટલે કે લાવામ ગલ સહાયક
બને છે, ત્યારે જ તે બાહ્ય મગલ મગલનું કારણ બની
શકે છે એવી જ રીતિએ, ભાવમગલને અગે પણ સમજ
વનું છે પૂર્વકાળમાં મહા અપમ ગલ રૂપ બહુ પાપકર્મોને
સચય કરેલું હોય, તે ભાવમગલ તાલ ધાર્યું ફળ
આપનાર ન પણ બની શકે વર્તમાનમાં પતે આત્માની
સાચી વૃદ્ધિના ભાવમાં મતે હેય, પરંતુ પૂર્વે સચિત
કરેલા -દાર પાપ મેં દયમાં વર્તતા હેય, તે એ પરમ
મગલને આચરના પુણ્યાત્માને પણ મહા આપત્તિઓમાં
મૂકાયા કે વુ પડે એ સહજ છે આમ હોવા છતા પણ,
ભાવમગલ પિતાનું ફળ તે આપે જ છે આત્માની સાચી
શુદ્ધિના ભાવમાં રમતા આત્માઓ એ મહા વિપત્તિઓના
કાળમાં પણ, અદભુત એવા સમાધિસુખમાં મહાલતા હોય
છે બહારના એટલે બીજ જાણે કે-“આમને માથે
આપત્તિએને પાર નથી… અને તે માને કે-હુ સંપત્તિ
એથી વિટળાઈ રહ્યો છું !” કારણ કે એ આત્માઓને
દુખે દુ ખ ઉપજાવી શકતા નથી, પરંતુ દુ એના કારણ
રૂપ પિતાના જે પાપકર્મો, તે એ રીતિએ આત્માથી વિખૂટ
પડતા જાય છે, તેનાથી એ આત્માઓ સુખને અનુભવે છે
એ આત્માઓ એ રીતિએ પણ સુખને અનુભવ કરે છે
કે-“આ બધા દુખે બહુ સારા કાલમાં આવ્યા મારા આ.
પાપકર્મો જે મારા અજ્ઞાન આદિના કાલમા ઉદયમાં આવ્યા
હત, તે હું આટલે પીર રહી શકત નહિ, દુખને સુખે
સહી શકત નહિ, દુનિના દાવાનળમાં સળગ્યા કરવાના

·૧૪૦]
શ્રી પર્યુષણ સંદેશ લેખમાળા
વધારાના દુ અને હું જાતે ઉભુ કરત અને દુખથી રાખીને
મન-વચન-કાયા દ્વારા એવી એવી પ્રવૃત્તિઓ કરત કે-
ભવિષ્યમાં મને આના કરતા પણ ઈ ગુણા વધુ પ્રમાણ
વાળા અને કેઈ કાલ પર્યન્ત ટકે તેવા દુખેને આપે એવા
પાપકમેને ઉપાર્જતા આજે હુ સાવધ અને સાચી
શુદ્ધિમાં રહી શકુ છુ, તેથી આ દુખે મને મુઝવી શકતા
નથી અને આ નિમિત્તે મારા બીજા પણ પૂર્વકાલીન થક
બધ કમે, મારા સારા ભાવના કારણે, મારા આત્માથી
વિખૂટા પડી જાય છે ” ભાવમગલના ગે, તત્કાળ, આવા
સુન્દર સમાધિસુખની પ્રાપ્તિ થઈ શકે છે અને પરિણામે
મુક્તિસુખની પ્રાપ્તિ થઈ શકે છે મ ગલને અભિલાષી
આત્માઓએ, આવા જ મગલના અભિલાષી બનવું જોઈએ
મગલના વારતવિક સ્વરૂપને વર્ણવતા, ઉપકારી મહાપુરૂ
ફરમાવે છે કે- મવા જાતિ ને મારા ભાવ એટલે
સસાર, એનાથી આત્માને જે ગાળે, તેને મગલ કહેવાય
મગલ જે સાચી રીતિએ મગલ જ હોય, તે એ મ ગલથી
જીવને પરમ્પરાએ પણ આ પરમ ફળ મળ્યા વિના રહે જ
નહિ શ્રી કતપસૂત્રનું વાચન અને શ્રવણ, ખરેખર આ કોટિનું
મગલ છે, પરંતુ શ્રી કલ્પસૂત્રનું વાચન અને શ્રવણ કર
નારાઓએ, પિતાના આત્માને આ મગલને રેગ્ય બનાવ
વાને પુરૂષાર્થ પિતે જ કરવા જોઈએ જડની જેમ કે વિપરીત
ભાવથી અથવા તો આદરરહિતપણે જે શી કપસૂત્રનું વાચન
અને શ્રવણ કરાય, તે તેથી પરમ ફળ આપવાને સમર્થ
એવી પશુ એ ક્રિયા, પરમફળદાયિની બની શકે નહિ.

·લેખા સાતમ [ ૧૪૧ આગવન થી આઠ ભવની અદ- મુક્તિ. શ્રી ક પસૂત્રની મગવખ્યતા દેવ-ગુરૂ-ધર્મને વર્ણ નને જ આભારી છે, અને જ્યાં દેવતવન, ગુરુતત્વને અને ધર્મતતવને કશુ જ સ્થાન હેતું નથી, ત્યા સાચુ મગલ હઈ શકતું પણ નથી “મોક્ષને પમાડે એનું નામ મગલ, એટલે કે-એ જ સાચુ માલ'-આ વાત ને બરાબર સમ જવામાં આવી જાય, તે મગળભૂત કણ છે, તે પણ સમજાઈ જાય મ ગલ માટે સાચા મગલભૂતનું સેવન આવશ્યક છે સાચા દેવ અને સાચા ગુરુ, એ મગલ- મૂર્તિઓ છે દેવ તે કહેવાય છે, કે જે મેક્ષને પામેલા હેઈને આત્માની પમ શુદ્ધાવસ્થાને પામેલા હોય અથવા તે જે શ્રી વીતરાગ અને સર્વજ્ઞ બનીને ધર્મતીર્થના સ્થાપક બ યા હેય ગુરૂ તે કહેવાય છે, કે જેઓએ બાદા સગાને ત્યાગ કર્યો હોય, જેઓ અહિંસાદિના પાલક હેય અને જેઓ શુદ્ધ એવા મોક્ષમાર્ગની જ આરાધનામાં મન-વચન- કાયાને છ ચૂકયા હેય આવા દેવ અને આવા ગુરૂ મગલમૂર્તિ ગણાય, તે સ્વાભાવિક છે શુદ્ધ ધર્મ તે પોતે જ મગલરવરૂપ છે શ્રી ક પસવમાં આવા શુદ્ધ દેના ચરિત્રનું વર્ણન છે આવા શુદ્ધ ગુરૂઓનું વર્ણન છે અને શ્રદ્ધદેએ પાળને અને ધર્મતીર્થને સ્થાપીને દર્શાવેલા તથા શુદ્ર ગુરૂ ઓએ પાળેલા અને મુમુક્ષુ આત્માઓએ પાવા વક ધમાંચારોનું વર્ણન છે એ વર્ણન પણ છ મા અનાજુક માથી કરેલું એટલે એ વનના સઘન પદે અને પાર મગલમય હેય તે સ્વાભાવિક છે કાથી તે મહાપુર

·૧૪૨]
થી પધણું સંદેશ લેખમાળા
કહ્યું છે કે-“આ શ્રી કલ્પસૂત્રને વાચવા દ્વારા, આ શ્રી
કલ્પસૂત્રના વાચન આદિમા સાહેશ્ય આપા દ્વારા અને
આ શ્રી કપસૂત્રના સર્વ અક્ષરને સાભળવા દ્વારા પણ જે
આ શ્રી કપર્વની વિધિપૂર્વક આરાધના કરવામાં આવે,
તે તેથી આરાધક આત્માને એ આરાધના માત્ર આઠ
ભની અદર જ મુક્તિને આપનારી નિવડે છે … અને આ
વાતમાં પણ જગ ય શકા લાવવા જેવું નથી
શ્રી પર્યુષણમા ગાઠનાતી ભાષણએણિ
આજે આવા મગલમય અને મત્રાક્ષરોથી પરિપૂર્ણ
એવા શ્રી કાપસૂત્રના શ્રવણથી જેને વચિત રહી જાય,
એવી જાતિને પ્રચાર અને એવી જાતિની પ્રવૃત્તિઓ પણ
ચાલી રહી છે અને યુવક સઘ આદિના નામે જવામાં
આવતી ભાણુણિઓ, એ એના જ એક પ્રતીક રૂપ છે.
પહેલા તે, આ શ્રી કસન, શ્રાવક-શ્રાવિકાઓને સાભળ
વાને પણ મળતું નહિ. જયારે આજે મહાભાગ્યે એ શકય
બનેલ છે, ત્યારે આના શ્રવણથી વંચિત રહેવું એ કમન
શિબી છે કેટલાકે કહેશે કે-વર્ષે વર્ષે એની એ વાત
સાભળવી કેમ ગમે? આ પ્રશ્ન જ, મૂળ વસ્તુની પ્રીતિને
અભાવ છે, એમ સૂચવે છે પરમ તારક અને પરમ શુદ્ધ
રેવના ચરિત્ર બારે મહિને સાભળવાનો અવસર મળે, તેમા
કટાળો કેને આ સર્વ પાપવૃત્તિઓથી સુક્ત અને કેવળ
ધર્મચારી એવા મહાપુરૂનાં ચ ત્રિો અને ગુરૂવર્ગની પરપરા
આદિને સાભળવાને બારે મહિને અવસર આવે, ત્યારે એ

·લેખમ સાતમો
[૧૪૦
ત અણગમે કોને થાય? દેવના સ્વરૂપનું અને ગુરૂના
સ્વરૂપનું ચિન્તન તે આત્માએ જ કરવું જોઈએ એના
એને પણ આત્માની ઘણી શુદ્ધિ બધાય છે અને સદ્ધર્મના
સુન્દર આચારને પોતાના જીવનમાં જીવવાની પ્રેરણા મળે
છે શુદ્ધ દેવતવ ઉપર, શુદ્ધ ગુરૂતર ઉપર અને શુદ્ધ ધર્મ
તરૂ cપર શ્રદ્ધાને કેળવવાને તેમજ આત્મામાં શ્રદ્ધા પ્રગટી
હોય, તે તેને નિર્મલ બનાવવાનો એ સુન્દર ઉપાય છે
આવા સુર સગોથી કેઈ પણ આત્મા વચિત રહે અગર
તે વચિત બને, એવી પ્રવૃત્તિને તે તે જ આત્માઓ આચરી
શકે, કે જે આત્માઓને મોક્ષની અભિલાષા ન હેય અને
એથી શુદ્ધ એવા મેણાની સાચી રૂચિ ન હોય છે
આજે એકની એક વાતથી હટાળ્યાની વાત કરે છે, તેઓ
એમ કહી શકશે ખરા કે તેમને શ્રી કલ્પસૂત્રમાં આવતી
વિગતોની સાચી અને શક્ય એટલી પૂર્ણ માહિતી છે અને એથી
હવે તેઓ નવી વિગતેની શોધમાં નીકળ્યા છે? જે કેને
એમ લાગતું હોય કે શ્રી પગના વાચન દ્વારા જે વાત
દેવ સબ ધી, શુરૂ સબધી અને ધર્મ સબધી કહેવાય છે, તેમા
કાઈ કમ નથી, અમે તેના કરતા સારૂ કહી શકીએ છીએ ?
–આવી મને વૃત્તિવાળા માણસને માટે તે કહેવું જ શું?
એવા માણએ શ્રી પર્યુષણ પર્વમાં માનનારા પણ શાના હૈય?
ત્યારે તેમણે તેમનું નવું કઈ પર્વ ધી કાઢવાને બદલે, શ્રી
પર્યુષણ પર્વમા જ અને શ્રી પર્યુષણ પર્વના નામે જ ભાષણ કેણિ
ગોઠવવાનુ કેમ પસર કયુ? આ તે પ્રસંગ પૂરતી સૂચના
આપી દીધી, બાકી છે અને અને ઘણું જ કહેવા જેવું
૯

·૧૪૪]
શ્રી પર્યુષણ એશ લેખમાળા
છે અહીં તે વાત એટલી જ છે કે-શ્રી પર્યુષણમા શ્રી
કપસૂત્રનું શ્રવણ, એ ય અવશ્યકર્તવ્ય છે આવતી કાલે
ભાદરવા સુદ ચોથ છે અને શ્રી પર્યુષણ પર્વનો દિવસ
ભાદરવા સુદ ચોથનો જ છે, એટલે આવતી કાલે જ્યાં જવા
સાધુ મહાત્માઓ હશે, ત્યાં ત્યાં આખું ય થી કપસૂત્ર મૂળ
વચાશે, માટે જેઓએ આગલા વ્યાખ્યાનો ન સાભળ્યા
હેય, તેઓએ પણ શ્રી ક પસૂત્રના શ્રવણને,સકળ સામગ્રીએ
સહિત શ્રી કતપસૂત્રના શ્રવણનો લાભ લેવાને ચૂકવું જોઈએ નહિ
શ્રી પધUાના ખાસ કર્તવ્ય
મહાપુરુષે ફરમાવે છે કે-શ્રી કલ્પસૂત્રનું શ્રવણ સકળ
સામગ્રીઓ સહિત કરવાથી જ, તે શ્રવણ વાછિત ફળને પમાડ
નારૂ બને છે એ કારણે, શ્રી કપસૂનના શ્રવણના મહિમાને
સાભળીને તપ, પૂજા અને પ્રભાવના આદિ ધર્મકા, કે
જે કષ્ટસાધ્ય છે અને ધનવ્યયથી સાધ્ય છે, તેમાં આળસ
કરવી જોઈએ નહિ. જેમ બીજ પણ વૃષ્ટિ અને વાયુ વિગેરે
રૂપ સામગ્રીના સદભાવથી જ ફળ નિષ્પન્ન કરવામાં સમર્થ
નિવડે છે અને તે સામગ્રી વિના કુળ નિષ્પન કરવામાં
સમર્થ નિવડતું નથી, તેમ આ શ્રી કલ્પસૂત્રનું શ્રવણ પણું
દેવપૂજા, ગુરૂપૂજા, પ્રભાવના અને સાધર્મિકભક્તિ આદિ
સામગ્રીના સદ્દભાવ ગે જ યક્ત ફળની પ્રાપ્તિનું કારણ
બની શકે છે આથી, મુમુક્ષુ આત્માઓએ પોતાની શારીર
રાબ ધી શક્તિને અને ધન સબધી શક્તિને ગેપડ્યા વિના
દેવપૂજા, ગુરૂપૂજા, પ્રભાવના, સાધર્મિકભક્તિ અને તપ

·લેખાંક સાતમે
[ ૧૪૫
કરવા પૂર્વક શ્રી ક પસૂત્રનું કવણ કરવું જોઈએ શ્રી ક૫
સૂત્રની સુબાધિકા'નામની ટીકામા ફરમાવ્યુ છે કે- “દિર
જ િવન વે ઉત્તરાશિ કાના જાજ
तयथा । चैत्यररिपाटी, समस्तसाधुव इन લાય રિઝમ, જિ-
साधर्मिकक्षामग आग्म तपश्च । एषां अपि कल्य नववाञ्छितदायका
અવાજ નિત જ વ૬ ચૈત્યપરિપાટી, સર્વ
સાધુઓને વદન, સંવત્સરી પ્રતિક્રમણ, પરસ્પર સાધર્મિક
સાથે ક્ષમાપના અને અમને તપ-આ પાચ કાર્યો પણ શ્રી
પર્યુષણ પર્વમાં શ્રી કલ્પસૂત્રનું શ્રવણ કરવાની માફક અવા
ય કરવા લાયક છેઆ કાર્યોનું પણ કપશ્રવણની માફક
વાછિત ફળવાયકપણું અને અવશ્યકપણું ભગવાન શ્રી
જિનેશ્વરએ કહેવું છે

·બાવીસ વર્ષોથી પ્રગટ થતુ સાપ્તાહિક શ્રી જૈન પ્રવચન આ સાપ્તાહિકમાં પ પરમ શાસનપ્રભાવક, વ્યાખ્યા નવાચસ્પતિ, આચાર્યદેવ શ્રીમદ વિજયરામચન્દ્રસૂરીશ્વરજી મહારાજાના શી જિનાજ્ઞાસારગર્ભિત પ્રભાવક પ્રવચનનું સારભૂત અવતરણ પ્રગટ કરવામાં આવે છે ૧ ૧લ્પરથી, આ સાપ્તાહિક તેવીસમુ વર્ષ શરૂ થશે વર્ષમાં નિયમ મુજબ ૪૮ અ કે અપાય છે વાર્ષિક લવાજમ છ રૂપીઆ છે વાર્ષિક લવાજમ ભ- નાર ગ્રાહકેને એક પુસ્તક ભેટ અપાય છે દરેક વાર્ષિક લવાજમ તે વર્ષના ડિસેમ્બરની ૩૧ મી તારીખે પુરૂ થયેલું ગણાય છે તા ૧ ૧ ૧૫ર પછી વાર્ષિક લવા જમ ભરનાર પાસેથી રૂા૧-૮-૦ પ્રવેશ ફી લેવામા આવશે તેવીસમા વર્ષમા, શક્ય હોય ત્યાં સુધી જાહેર પ્રવ ચને સારભૂત અવતરણું આપવાનું છે, એટલે જૈનેતર ભાઈઓને પણ તે વાચવું ઘણુ સરળ થઈ પડશે આપ ગ્રાહક ન તે ગ્રાહક બને અને બીજાઓને પણ લાભ થાય એ માટે ગ્રાહક બનાવે શ્રી જૈન પ્રવચન કાર્યાલય ઠે ટકશાળની પળ અમદાવાદ

·લેખાંક આઠમ
ભગવાન શ્રી જિનેશ્વરદેવના જે
અન્ય કેઈ ઉપકરી છે જ નહિ !
જેઓ આપણા મના વિરોધને તજે નહિ,
તેઓ પ્રત્યેના વેરવિરોધને પણ આપણે તે તજી
જ ૨ ઈએ, કારણ કે-આપણે આપણા
ભલાને માટે જ ઉપલાન બનવાનું છે, નહિ કે માત્ર
બીજા કોઈનાજ ભવાને માટે ઉપશાન બનવાનું છે
શ્રી પર્યુષણ પર્વ, એ વર્ષભરમાં લાગેલા
દાથી અને થએલા કલેશોથી આત્માને
મુક્ત બનાવનારૂ વાર્ષિક પર્વ છે!
ધવલથી કાપ કો પતા નથી અને નુકnન અવશ્ય
થાય છે, છતા પશુ એવી મૂખઈને આચરનારા ઘણા છે
અને એવી મૂર્ખાઇને આચરવામાં કદાપણ છે-એવુ સમર્થન
કરના આત્માઓને પણ આ જગતમા તેટો નથી!
પૂ પરમ શાસનપ્રભાવક, વ્યાખ્યાનવાચસ્પતિ, આચારવા
શ્રીમદ્ વિજયરામચન્દ્રસૂરીશ્વરજી મહારાજ
- -

·No text on this page.

·રિ સ ૨૦૦૩ ભા ૨વા શુને ૪
૧૯૫૧
લાગેલા રેષાની શુદ્ધિ માટેના પ્રતિક્રમણ
શ્રી પર્યુષણ નામન્નુ વાર્ષિક પર્વ, વર્ષભરમાં લાગેલા
નાના-મોટા દેથી મુક્ત બનવા માટેનું પર્વ છે મોક્ષના
સાધક બનવાના માર્ગે ચડેલે આત્મા, જ્યા સુધી અમુક
વિશિષ્ટ અવરથાને પામતે નથી, ત્યાં સુધી તે દેલવાન બની
વાને સંભવ રહે છે, પરંતુ જે આત્માઓ કેવળ મેક્ષ
માર્ગની જ આરાધનામાં પિતાના મન-વચન-કાયાના યોગોને
સમર્પી ચૂકયા હેય તે આત્માઓ દેષથી બચવાની
કાળજી રાખ્યા જ કરે છે દેષથી બચવાની કાળજી રાખવા
છતા પણ, દેષ લાગી જ એ સભવિત હોવાના કારણે,
લાગેલા દેનું નિવારણ થઈ જાય, એ માટે પ્રતિક્રમનું
વિધાન કરવામાં આવ્યું છે રોજ સૂર્યોદય પહેલા પ્રતિક્રમણ
એ માટે કરવાનું છે કે-રાત્રિમાં લાગેલા દેનું નિવારણ
થઈ જવા પામે અને રેજ સૂર્યાસ્ત સમયે પ્રતિક્રમણ એ
માટે કરવાનું છે કે-દિવસમાં લાગેલા દેનું નિવારણ થઈ
જવા પામે આ રીતિએ, રોજ સવારે રાત્રિના દોરથી
અને રોજ સાંજે દિવસના થી મુક્ત બનવાની પ્રવૃત્તિ
ચાલુ રાખવા છતા પણ, સર્વથા નિર્દોષ ન બનાવું છે
એ સભવિત છે આથી દરેક મહિનાના દરેક પક્ષની ચતુ
દશીના દિવસે પાક્ષિક પ્રતિક્રમણૂ, કતિક મહિનાની સુદ
ચૌદશે, ફાગણ મહિનાની સુદ ચૌદશે અને સાત મહિનાની
સુ ચૌદશે-એમ એક વર્ષમાં ત્રણ ચૌએ ચતુર્માસી
પ્રતિકમણનું અને ભાદરવા સુદ ચેયે સાત્યકિ પ્રતિકમણુક

·૧૫૦]
શ્રી ૫ણ સંદેશ લેખમાળા
વિધાન કરવામાં આવ્યું છે ચાલ અવસર્પિણી કાળમાં થએવા
ભગવાન શ્રી ઋષભદેવસ્વામિજી આદિ ચોવીસ તીર્થપતિ
ભગવન્તમા, પહેલા તીર્થપતિ શ્રી ઋષભદેવામિજી ભગ
વાનના સાધુઓમાં “મજુતા અને જડતા હોવાના કારણે
અને વીસમા તીર્થપતિ શ્રી મહાવીરસવામિજી ભગવાનના
સાધુઓમાં વક્રતા અને જડતા હોવાના કારણે, તેઓને દેશ
લા હોય કે ન લાગે છે તે પણ, ઉપર જણાવ્યા
મુજબના ત્રિક, દેવસિક, પાલિક, ચાતુર્માસિક અને સાવ
ત્સરિક પ્રતિક્રમ અવશ્ય કરવાના હોય છે, જ્યારે બીજા
તીર્થપતિ શ્રી અજિતનાથ ભગવાનથી માડીને તેવીસમાં
તીર્થપતિ શ્રી પાર્શ્વનાથ ભગવાન સુધીના બાવીસ તીર્થપતિ
ભગવન્તના સાધુઓ ઋજુ અને પ્રાજ્ઞ હોય છે, એટલે
તેઓને તે જયારે દેષ લાગે ત્યારે જ પ્રતિક્રમણ કરવાનું
હેય છે, તેથી એ કાળમાં પાક્ષિક, ચાતુર્માસિક અને સાવ
સરિ-એ ત્રણ પ્રતિક્રમણે પ્રાય હતા જ નથી
સરળ અને સમજુ બને
આથી તમે સમજી શકશો કે-થી જેન શાસનમાં
દેષશુદ્ધિને માટે કેટલી બધી કાળજી રાખવામાં આવી છે
જે દેષ લાગે, કે તરત જ તેનું નિવારણ થવું જોઈએ,
એ દષ્ટિ જ આમા પ્રધાનતા જોગવી રહી છે દોષથી બચ
વાને ઈરછનારાઓએ જેમ વક્રતાથી અને જડતાથી સદાને
માટે બચવાનો પ્રયત્ન કરે જોઈએ, તેમ અજુ અને પ્રાણ
બનવાને પણ સદાને માટે પ્રયત્ન કર્યા કરવું જોઈએ
1

·દેવાના છે. અરે હિદદુ સ્ત્ર -
વને અને જે તે ટ ફરે જે -
નાવવાનો પ્રર ક. એ. ક. ૪૪
થવામાં સન્ત ૫ -1 : દે - - -
પાલન કરવા વિજ
કરે -
ભાવે કૃઢ ગિફાર
ભાએ, જી રે. “ક જ ર :
ત્રા-કિ કara 2 કે જે તે
સમજીને કે હું કહ્યું કે હું
છે એ ના વાર્ષિક ની મા આ ધના કરવાને
મા, અધિક આતનાએ, વાર્ષિક પર્વના દિવસે તે ૧
માં લાગેલા થી અવશ્ય મુન ઇન જ કર્મ
અને જેની જેને સાથે ૧ . ***

·૧૫૨]
થી ૫ છું સ દેશ રેખમાળા
તેની સાથે સમજપૂર્વક સરળતાથી ક્ષમાપના કરી લેવી જોઈએ
વાર્ષિક પર્વ” વહી જાય અને કેઈની પણ સાથે જે કંઈ
પણ પ્રકારને વૈરવિધ રહી જાય, તે તે વાર્ષિક પર્વની
આપણી આરાધનાની ખામીને સૂચવે છે વાર્ષિક પર્વની
ઉત્તમ પ્રકારે આરાધના કરવાના અભિલાષી આત્માઓએ તે,
જેમ વર્ષભરમાં લાગેલા કે લાગી જવા પામેલા દોષોને યાદ
કરી કરીને તેનાથી બુદ્ધિને પામવાના ભાવે થી સાવત્સરિક
પ્રતિક્રમણ કરવું જોઈએ, તેમ જેની જેની સાથે વૈવિધ
થયે હેય અથવા થઈ જવા પામ્યો છે, તેની તેની
સાથે ક્ષમાપન કરી લઈને, તે તે વૈરવિરાધના ભાવને મદ
તર ત્યાગ કરી દેવો જોઈએ વૈવિરોધને અગે કેઈની
સાથે બોલવા વિગેરેનું બંધ કર્યું હોય, તે વિરેને
તજી દઈને, તેની સાથે પૂર્વવત્ બલવા વિગેરેનું શરૂ કરી
દેવું જોઈએ વાર્ષિક પર્વ, એ સર્વ પ્રકારે અત્ત કણની
શુદ્ધિને માટેનું પર્વ છે અને એથી જ આ શ્રી પર્યુષણ
પર્વને અને મહાપુરૂષોએ ફરમાવ્યું છે કે-“શ્રી જિનાગમમાં
ઘણા પર કહેવાયેલા છે, પરંતુ આત્માના કર્મના મને
ભેટ કરનારૂં જેવું શ્રી પયુ ષણપર્વ છે, તેવું અન્ય કઈ
પર્વ નથી” આ વરતુને સમજનારા આત્માઓ, શ્રી સાવ
સરિક પ્રતિક્રમણ કેવી રીતિએ કરે? આજે શ્રી સાવત્સરિક
પ્રતિક્રમણમાં કેટલીક વાર કઈ કઈ ઠેકાણે જે નહિ ઈચ્છવા
જેગ ગરબડ થઈ જવા પામે છે, તે આ વસ્તુની અણસમજને
આભારી છેતમે ભલે સૂના અને ન જાણતા હે, પર
તુ તમારે શ્રી સાવત્સરિક પ્રતિક્રમણ તે એટલા બધા

·લેખાંક આઠમે.
[૧૫૩
આરાધકમાવે અને ઉપશાન્તભાવે કરવું જોઈએ કે એના
ગે તમને સારામાં સારો લાભ થવા પામે શ્રી સાંવત્સરિક
પ્રતિક્રમણ વખતે જેઓ નહિ ઈરવાજોગ વર્તાવ કરે છે,
તેઓ પિતે તરવાની ક્રિયાને પિતાને માટે ડૂબવાની ક્રિયા રૂપ
બનાવે છે અને અનેક આરાધક આત્માઓની આરાધનામાં
વિગ્ન કરવાના ઘેર પાપને પણ ઉપાર્જે છે જે થોડા
પણ સમજુ હય, તેઓ આવી મૂર્ખતા તે ન જ આચરે
બીજાએ ખરાબ કરે તે ય તમે સારૂ કરો
રવિરોધને ત્યાગ કરવાના સબ ધમા, એ પ્રશ્ન
ઉઠવાને સંભવ છે કે-આપણે તે વૈરવિરોધને ત્યાગ
કરીને સામાને ખમાવવાને માટે પણ જઈએ અને તેને
ખમાવીને તેની સાથે પૂર્વવત્ બલવા આદિને પ્રયત્ન પણ
કરીએ, પરંતુ સામે આત્મા આપણા પ્રત્યેના વિરોધને
તજે નહિ, ખમાવવા છતા ખમે નહિ અને બોલાવવા છતા
બેલે નહિ, તે તેવા સમયે શું કરવું જોઈએ તેવા પ્રસંગને
માટે પણ ઉપકાને મહાપુરૂ ફરમાવે છે કે આપણે તે
ઉપશમવું જ સામો વૈરવિરોધને ત્યાગ ન પણ કરે, તે
પણ આપણે તે વૈરવિધ ત્યાગ અવશ્ય કરે. આપણે
કાઈ કેઈને માટે ઉપશાન્ત બનવાનું નથી, પણ આપણા
પિોતાના જ ભવાને માટે ઉપશાન બનવાનું છે સામે
રવિધિને ન તજે, એટલા જ ખાતર પણ જો આપણે
આપણા વિરોધના ભાવને તજીએ નહિ, તે પણ આપણને
આપણા વૈરવિરોધના ભાવથી નુકશાન જ થાય ખી

·૧૫૪]
શ્રી પર્યુષણ સંદેશ લેખમાળા
ગમે તેમ કરે, તે પણ આપણે તે સારું જ કરવું જોઈએ
અને એમાં જ આપણું હિત છે વિરોધને તજવાને
માટે, આપણા પ્રત્યે સામાએ શું કર્યું અને તે હજુ શુ કરે
છે-એ જેવાને બદલે, આપણે તે એ જ એવું કે કોઈના
પણ પ્રત્યે હુ જે વિરોધ રાખું, તે તેથી મને તે અવ
ય નુકશાન થાય, માટે મારે તે કોઈના પણ પ્રત્યે વર
વિરોધ કરે અઝાર ખવો જોઈએ નહિ એવી જ રીતિએ,
સામે જે પિતાના વિવિધ તજીને ક્ષમાપના કરતે હેય
અને આપણે વિરોધને ભાવ જ ન હોય, તે સામાને
અને વિચાર કરે કે-આ, કે જે તને દુશ્મન રૂપ લાગે
છે, તે શુદ્ધ બની જાય છે અને તારી મૂર્ખાઈથી તૂ પિતે
તારી અશુદ્ધિમા ઉમેરે કરે છે ! જો તુ ડાહ્યો છે, તે
એનાથી પણ વધુ શુદ્ધ બનવા પ્રયત્ન તૂ કર.”
તમે તમાન વે વિવિધી કેને ય નુકશાન કરી શકે નહિ
કેઈના ય પ્રત્યે તમે તમારા મનમાં વિવિધ ભાવ
રાખે, એથી તમને ફાયદો છે થાય? સામે તમારા પ્રત્યે
વિરોધનો ભાવ લખે છે, એટલા જ ખાતર તમે સામા
પ્રત્યે વેરવિરોધને ભાવ રાખે છે, બાકી તે તમે વેરવિરો
ધ ભાવ રાખવાને ઈરછતા જ નથી-આવુ જે તમે કહેતા
છે, તે પડ્ઝ એ પ્રશ્ન છે કે તમે તેના પ્રત્યે વૈરવિરોધને
ભાવ છે, તેથી તમને શું ફાયદો થાયતમે એમ માને
છે કે-તમે કેઈના ય પ્રત્યે વૈવિધને ભાવ રાખે, એટલા
માત્રથી એનું ભૂડ થઈ જાય?તમારામાં શું ખરેખર બીજાનું

·No text on this page.

·1 ૧૫૬ ! શ્રી પર્ય એક લેખ પ્રત્યે જે તમને રેષ આવે નહિ અને રો આવે તે ત- તમારા પિતાના પાપકર્મ ઉપર જ રણ આવે બીજા ઉપર રાષ આવવાને બદલે પોતાના પાપકર્મ ઉપર આવે, એ તે સારૂ છે ને ? પિતાના પાપકર્મ પ્રત્યે કેવા ફલમાં પરિણમે સામાન્ય શતિએ રેષએ પાપકર જ કારણ છે એમ કહેવાય, પરંતુ પોતાના પાપકર્મ પ્રત્યે ષ એ પાપનું કારણ નથી બનતે, પરંતુ આ માને છે કર્મ તરફ જતા અટકાવવાનું કારણ બને છે જ્યારે એ વાતને કબૂલ રાખે છે કે-તમારા પિતાના પૂર્વક પાપક દય જ્યા સુધી સહાયક બને નહિ, ત્યારુ ગમે તેટલા માસે તમારૂ ભૂડ ચિતવે અગર તે ત= ભડ કરવાને મથે, પરંતુ તેમને કે તમારે એક = પલ્સ પાર્ક કરી શકે નહિ, તે પછી, તમે એ જ વિચ જેના પ્રત્યે તમારા હૈયામાં વિવિધ ભાવ છે, તેને સ્ત્ર કેમ કરતા નથી ? તમને એમ થવું જ જોઈએ કે- પૂર્વ સચિત પાપકર્મને ઉદય જ્યા સુધી સહાયક નહિ , ત્યાં સુધી તે હું કઈ પણ રીતિએ તેનું ભૂડુ કરી શકવા- જ નથી તેનુ મૂડ થશે તે તેના પાપકર્મના ઉદય ગે. થશે, પણ મારું કર્યું જ એનું ભૂડ નહિ થાય જે વિચાર તમને આવે, તો તમને લાગે કે-- બઈના ય વૈરવિરોધ રાખવામાં વરતુત મને ફાયદે તે કાઈ જ નથી તમારા વેરવિખવી તમને તે અવશ્ય નુકશાન થાય કેઈના ય પ્રત્યે વૈવિરોધ રાખવામાં ફાયદે તે કશે

·આપણે હિન્દુ ?
જયારે સામાને --
તેના પિતાના જ છે,
લેખક :
નથી, પરતુ જ છે તો હૈયામા જે હાથી
કેના ૪ સે રે ૧ કટો, તે હાથી
એ નિમિતે તી . એક
વાત છે કે ખરુ જીવ જ રિકન ર, રે
અને કડવ એ કેર. કt :-
અg : % ૪ઢ, કરાર
જ સૂર - ૪ :... જે
છે, - - ઉક્ત સૂત્ર કન્ડ **
ભકિત- ક છે . 80
વૈરવિહા જ
“આપણે સામાને
=
શકે, જયારે તેના કે,
$કાને

·૧૫૮ ]
થી પણ એશ લેખમાળા
છતા પણ, કેવું એ મૃખ હેય, કે જે કેઈને ય પ્રત્યેના
વૈરવિધિના ભાવને પિતામાં પેદા થવા દે અગર તે પેદા થઈ
ગયેલાએ વેરવિરોધના ભાવને બનતી પહેલી તકે કાઢી નાખવાને
માટે પ્રયત્નશીલ બન્યા વિના રહે ? પતુ આ જગતમાં
આવી મૂર્ખાઈને આચન્નારા આત્માઓ જ મોટા પ્રમાણમાં છે
મૂખ બનાવવાનો પંપ
જગતમાં આવી મૃMઈને આચના આત્માઓ તે
ઘણા છે, પરંતુ આવી મૂર્ખાઈને આચરવી એ ડહાપણ
છે–એવું સમર્થન કરનારા આત્માઓને પણ આ જગતમાં
તે નથી ગાળ દેનારને ગાળ દેવી જ જોઈએ, ભૂડ કર
નાનુ ભૂરું કરવું જ જોઈએ, ભૂપ્ત કરવાને ઈછનાનું પણ
મૂહ કરવું જ જોઈએ, રેગની જેમ દુશમનને ઉગતા જ ડામી
દેવે જોઈએ –આવી આવી તે ઘણી વાતે, જ્યારે ને ત્યારે
બેલાતી અને શિખામણ રૂપે સભળાવાતી પણ સાભળવાને
મળે છે તમે પણ કદાચ આવી વાત સાભળી હશે અગર
તે તમને પણ કેટલાકએ આવી શિખામણ આપી હશે
એવા વખતે તમને શું થયું હશે, તે તે તમે જાણે કાચ
તમને એ વખતે એવી શિખામણ વ્યાજબી પણ લાગી હવ,
કારણ કે–તમારા હૈયામાં વૈવિરોધને ભાવ પ્રગટો હેય,
તે એવી શિખામણ વ્યાજબી લાગે દુનિયાએ તે, એટવા
માટે, કહેવત બનાવી દીધી છે કે- થાય તેવા થઈએ, તે
ગામ વચ્ચે રહીએ ” આથી તમે સમજી શકશે કે ચારેય
તરફ આસમાને મૂર્ખ બનાવવાનો છે તે ચાવી જ રહ્યો છે

·તથા તેને નિર્મલ બનાવનારા પર છે અને અહીદ
ગુ, અહિંસાદિ રૂપ સંપત્તિને પમાડના ૫ કર્યું છે. પ્રાપ્ત
લખા આ મે
એમાં તમે જે જરા પs નાફ્ટ બની જા, તને પત્ર
મૂર્ખ બની જાવ આ માટે જ, મહાપુર, જગતના અને
અશ્વામિત્રો સગ તજવાની જવામરૂ કરી છે
કરે તે કલ્યાણમિત્રને જ ક, પનું શાક
મિત્રોને ગ્રગ તે કરે જ નહિ, એ બાબતની નો
કાળજી રાખવાની જરૂર છે જનતમા દયાણમિત્રો મ
કામ છે, જયારે વ્યાણમિત્રો તે બજટાડે કહ્યા
કૃમિને સગવાર શોધે થઈ જાય છે, જ્યારે કા
મિત્રોના સગને તે પુરૂષાર્વ દ્વારા મેળવવો પડે છે એ
મારે, કયાણ કેને કહેવાય અને અક યાણ કેને કહેવાય
તથા કલ્યાણને ઉપાય કર્યો અને અકયા ઉપાય કર્યો,
એ વિગેરે બાબતેને સુક્ષમ બુદ્ધિથી જાવાનો પ્રયત્ન કરે
જોઈએ એ માટે બહિર્મુખ મટીને અન્તર્મુખ બનવું જોઈએ
ણ ની ખાસ જરૂર
આ કારણે જ મુમુક્ષુ આત્માઓએ ત્રણ ગુણ મેળવવા
જોઈએ, એ વાત આગળ કહેવાઈ ગઈ છે સદાને માટે
સાધુજની બહુમાનપૂર્વકની નિ કરનાર બનવું, સર્વ
છ પ્રત્યે ત્રિીભાવને ધાત્ર દવે અને મમત્વને પરિ
ત્યાગ કરવાપૂર્વક બાહ્ય અને ત્યાગ કર -આ ત્રણ
એવી અહિંસાદિ રૂપમપત્તિને ટાવતા I તથા વધા નારા
રૂપ
સપત્તિના પરમ ફળને પામવામાં સુન્દર પ્રકારની મા

·૧૬] શ્રી પર્યુષણ એક લેખમાળા કરનાગ પણ આ ત્રણ ગુણે છે જેનામાં આ ત્રણ ગુ. આવે છે, તે સહેલાઈથી કલ્યાણના અને અકદયાણના સ્વરૂપને સમજી શકે છે, અકલ્યાણથી બચવાના તથા કયા જુને પામવાના ઉપાયને પણ સહેલાઈ થી સારી રીતિએ જાણી શકે છે અને તે ઉપાયને સારી રીતિએ તે આચરી પણ શકે છે. વિવિધ ભાવ આત્માને ર૫શે નહિ અને રવિરોધને ભાવ આત્માને પર્યો હોય તે પણ તેવા મલિનભાવને ટકવા ન દે, એવુ પણ આ ત્રણ ગુણેના પેગે સુશકય બની જાય છે જે આત્માઓને નિરતર શુભ ઉપ દેશ સાભળવાને મળે, જ ધર્મચારી આત્માઓના દ- નને લાભ મળે અને વિનયને યોગ્ય સ્થાને યથાગ્ય વિનયને આચરતા આવડે, આ ઉપરાંત જે આત્માઓ પિતામાં નિર તર પ્રત્યુપકારની ભાવનાથી તદ્દન નિરપેક્ષ એ પ્રતિભાવ સર્વ જી પ્રત્યે પ્રગટે એવા પ્રયત્નમાં હોય અને મમત્વના ત્યાગપૂર્વક બાહ્ય સગાને તજીને તૃષ્ણને છેદવાના લયમા જે આત્માએ રમતા હોય, તેઓને માટે ભાગે તે વૈવિધનો ભાવ ૫શે નહિ અને કદાચ કઈ જીવ પ્રત્યે વૈરવિરોધનો ભાવ સ્પર્શી જાય, તે પણ એ કલુષિત ભાવને કાઢવા તરફ જ તેઓનું લય હોય ક્ષમાપના માત્ર મોખિ- નથી કરવાની આ વૈવિરોધના ભાવને, છેવટમાં છેવટ વાર્ષિક પર્વ રૂપ શ્રી પયુ પણાના દિવસે તે અવશ્ય તજે જોઈએ એને અર્થ એ નથી જ કે-આજના દિવસ પર જવર

·દિવસેએ ઉપવાસ કરવા, એને અમને
લેખક આઠમો
[ 11
વિધિના ભાવને ત્યાગ કરવાને છે આજે તે, એ વૈર
વિરોધને ભાવ સદાને માટે જ જ જોઈએ જે નિમિત્ત
એ વિરોધને ભાવ પેદા થયે હેય, તે નિમિત્ત ભવિ-
જમા કદી પણ એવી રીતિએ યાદ આવવું જોઈએ નહિ,
કે જે યાદના પગે વિવિધ ભાવ પ્રગટે વૈરવિધતુ
એ નિમિત્ત, સદાને માટે, વિસરાઈ જવું જોઈએ, રવિ
ધના ભાવને જવા દ્વારા ઉપશાન બનીને, જેની સાથે
વિરવિરોધ થવા પામ્યો હોય તેની સાથે સમાપના કરી લેવી.
જોઈએ, અને ભવિષ્યમાં કોઈના પ્રત્યે વૈરવિરાધને ભાવ
પ્રગટે નહિ, તે રીતિએ વર્તવાની કાળજીવાળા જાનવું
જોઈએ જે આ રીતિએ ઉપશાન બનાય અને ભવિષ્યમાં
ઉપશાન્ત બ યા રહેવાની કાળજીવાળા બનાવે, તે જ શ્રી
સાવત્સરિક પ્રતિક્રમણ દ્વારા અને ક્ષમાપના કરવા રૂપ
કૃત્યને આચરવા દ્વારા, વાર્ષિક પર્વના સાચા આરક બની
શકાય માત્ર મઢ “માફ કરજે” એમ કહેવાથી અગર તે
કેવળ મૌખિક રીતિએ “મિચ્છામિ દુક્કડ “દેવાથી આત્માની
સાચી શુદ્ધિ થાય નહિ વાર્ષિક પર્વ એ અમાને શુદ્ધ
બનાવવાને માટે છે, નહિ કે-આત્માની શુદ્ધિની વાચાળતાને
સેવવાને માટે છે
અમને તપ
આ વાર્ષિક પર્વને અને અમને
પણ એક અવશ્ય કન્યા અને એક
તપ કર છે
તમ

·૧૬૨]
શ્રી પર્યુષણ સંદેશ લેખમાળા
આવે છે ઉપવાસ દરમ્યાન, કેઈ પણ પ્રકારને ખોરાક
અથવા તે મુખવાસનું પણ કઈ દ્રવ્ય મેઢામાં મૂકી શકાય
નહિ આમ આહારને સર્વથા ત્યાગ કરવા સાથે, કેટલાકે
ઉપવાસ દરમ્યાન પાણીને પણ સર્વથા ત્યાગ કરે છે જે
પાણીને સર્વ ત્યાગ કરી શકતા નથી, તેઓ પણ અચિત્ત
એટલે જીવરહિત પાણીને, માત્ર દિવસના જ ભાગમા અને
તે પણ શાસ્ત્રોએ સૂચવેલા વિધિપૂર્વક જ ઉપયોગ કરી શકે
છે આ રીતિએ ત્રણ દિવસ સુધી લાગટે આહારના રાધા
ત્યાગપૂર્વક અને બહુલતયા પાણીના પણ ત્યાગપૂર્વક કરતે
અમને ત૫, મન-વચન-કાયાના દેને શેષ બનવા
દ્વારા, પરમામદશાને પમાડનારે બને છે આત્માને વળ
ગેલા કને આત્માથી વિખૂટા પાડવાને માટે, તપ અદભુત
સામધ્ય ધરાવે છે તપથી શરીર નિર્બળ બને છે, પણ
આત્મા ઘણે શુદ્ધ બને છે શ્રી જૈન શાસનમાં બાહ્ય તપ
અને આભ્યન્તર તપ છ છ પ્રકારોએ વણ વાયે છે તેમા
બાહા તપના છ પ્રકારમાં પહેલો અનશન નામને જે પાર
છે, તેમ આ અમ તપને પણ સમાવેશ થાય છેશ્રી
પર્યુષણાપર્વને અને અવશ્ય કરવા ચોગ્ય તરીકે વિહિત
કરાએ આ અમને તપ, જેઓ આ રીતિએ લાગટ
ત્રણ દિવસો સુધી ઉપવાસેને કરવા દ્વારા કરી શકે તેમ ન
હેય, તેઓએ ઘટક તૂટક ત્રણ દિવસોએ ત્રણે ઉપવાસ
કવા દ્વારા પણ અમને તપ કરવાની શી જિનાજ્ઞાનું પાલન
કરવું જોઈએ કેટલાક છે એટલા બધા અસમર્થ હોય
છે ...એક ઉપવાસ પણ કરી શકે નહિ, તેઓએ છ આય

·ચિત્યપરિપાટી અને ગુને
લખાંક આડમાં
[૧૬૩
બિલે, તે ય ન બની શકે તેમ હોય, તે નવ નીમી, તે ય
ન બની શકે તેમ હોય તે બાર એકાસણા, અને તે ય ન બની
શકે તેમ હોય, તે વીસ બેસણા કરવા દ્વારા પણ અમના
તપની પૂર્તિ કરવી જોઈએ જેઓને માટે બેસણા કરવા
એ પણ શકય ન હોય, તેવા અસમર્થ આત્માઓએ છ
હજાર જેટલી ધાર્મિક ગાથાઓને સ્વાધ્યાય કર જોઈએ
અથવા તે એક મેને આઠ નવકાર ગણવા રૂપ એક નવકા
શવલિ-એવી કુલ સાઈઠ નવકારાવલિઓ ગણીને પણ અ૬
મન તપની પૂર્તિ કરવી જોઈએ અસમર્થમા અસમર્થ
એ પણ આત્મા, જે આરાધક બની રહેવાને ઈ છતે
હૈય, તે તે આરાધક બન્યા રહી શકે અને એમના તપ
દ્વારા જે આત્મશુદ્ધિને સાધવાની છે, તે આત્મશુદ્ધિને સાથ
ના બની શકે એ માટે જગતના જીવ માત્રના કલ્યાણની જ
ભાવનામા રમતા મહાપુરૂએ, આ બધા ઉપાયોને શ થા
છે આ ઉપાયે તમે વિચાર કરે, તે પણ તમને લાગે
છે-એ મહાપુરૂના હેયામા ના કન્યાણ માટે કેટલી
બધી કાળજી હતી આપણા કાણને માટે જેએના હશે
આટલી બધી કાળજી હતી, તેઓના ઉપકારને આપણે કેમ જ
વિસરી શકીએ ?
ભગવાન શ્રી વિશ્વના અને સદગુરૂઓના જીવ
મામ પ્રત્યેના ઉપકારના ભાવની આપણને સ્મૃતિ થા
વિનય કવાયેગ્ય સ્થાને વિનયને અચરનારા આપ

·૧૬૪
શ્રી પક્ષ સંદેશ લેખમાળા
શકીએ અને આપણે વર્તમાનમાં કેવા છીએ તથા આપણ
જે આપણા કલ્યાણને ચાહતા હેઈએ, તે આપણે કેવા
બનવું જોઈએ-એને પણ આપણને ખ્યાલ આવે, એ માટે
શ્રી પર્યુષણ પર્વને અને શ્રી કપસૂત્રના શ્રવણની જેમ
જે અવશ્ય કરવા ચોગ્ય પાચ કા દર્શાવવામાં આવ્યા છે,
તેમા સૌથી પહેલું કાર્ય “ત્યપરિપાટી” દર્શાવ્યું છે અને
બીજુ કાર્ય સમસ્ત સાધુઓને વન્દન કરવાનું દર્શાવ્યું છે
આપણે જે નગરમાં અગર જે ગામમાં હોઈએ, તે નગર
અગર તે ગામમાં જેટલા ય શી જિનમનિ હોય, તે સર્વ
મનિરોએ જઈને, તે સર્વ મા દરોમાં રહેલી સર્વ શ્રી જિન
પ્રતિમાઓને દર્શન અને વન્દન આદિથી વિનય કર, એ
ચિત્યપરિપાટી છે ભગવાન શ્રી જિનેશ્વરદેવે આ જગ
તાના જીવ માત્ર ઉપર એ મેટો ઉપકાર છે કે-બીજે
કઈ પણ ઉપકારી, એ ઉપકારિઓની હરોળમાં આવી શકે
જ નહિ ભગવાન શ્રી જિનેશ્વરએ ધર્મતીર્થને પ્રવર્તાવટ
અને એ દ્વારા શુદ્ધ એવા મેક્ષમાર્ગને રવત–પણ દર્શા
વ્ય, એ જ એ તારકને પરમ ઉપકાર છે એ તારકોન
આત્માઓમા, મૂળથી જ, એવી યોગ્યતા હોય છે કે-
તારકેના આત્માઓ પિતે જે ભવમાં મુક્તિને પામવાન
હેય છે, તે ભવથી પૂર્વના ત્રીજા ભવે અવશ્ય એ આત્માએ
શ્રી તીર્થંકર-નામકર્મની નિકાચના કરે છે શ્રી તીર્થકરનાર
કમની નિકાચના ઉત્કટ કોટિની ભાવદયાના ગે જ થા
છે ઉત્કટ કાટિની ભાવદયા, જીવમાત્ર પ્રત્યેના દયાભાવમાં
જન્મે છે જીવમાત્ર પ્રત્યે દયાભાવ હૈયામા પ્રગટે છે આ

·નથી મહા વિરાગી એવા પણ એ આત્માઓ, જે પિતાના
જ'તે જ એ તારકે લગ્નાદિ પ્રવૃત્તિને આચરે છે પોતાના
જ્ઞાનબળે પિતાની દીક્ષાના સમયને જાણીને, એ તારકે
દીક્ષા ગ્રહણ કરે છે અને જ્યાં સુધી એ તારકે પિતાના
વીતરાગતા ગુણને તથા અનન્તજ્ઞાનાદિ ગુણોને પ્રગટાવી શકતા
નથી, ત્યાં સુધી જ પીને બેસતા નથી, પરંતુ જરૂરી એવી
લેખાક નામો
૧૬૫
જીવમાત્રનું ભલુ કેવી રીતિએ થઈ શકે તેમ છે, તેનું
તેઓને જ્ઞાન પણ છેઆથી એ તારકે એ દયામય
વિચાર કરે છે કે- જગતના જી પરમ શુદ્ધ એવા મેક્ષ
માને પામ્યા નથી, માટે જ તેઓ દુખના હેપી અને
સુખના અભિલાષી હેવા છતા પણ, દુખથી રહિત અને
સુખથી સહિત બની શક્તા નથી ને મારામાં શક્તિ હોય,
તે હું એક જ કામ કરૂ કે-જગતના સઘળાય ને પરમ
શુદ્ધ એ મોક્ષમાર્ગ પમાડી દઉં” આ જાતિની દયામય
વિચારસરણીમાં એપ્લાન બની જતા એ આત્માઓ, એ
એક્તાનતાના ગે જે પુણ્યકર્મને ગાઢ અંધ ઉપાર્જે છે, તેને
શ્રી તીર્થંકર-નામકર્મની નિકાચના કહેવાય છે. આ રીલિએ
ગ્રી ભવે શ્રી તીક-નામકર્મને નિકાચનાથ યાત્મા,
પિતાના અતિમ ભાવમાં માતાના ગર્ભમાં આવે છે ત્યારથી જ
જ્ઞાનપ્રધાન જીવનને જીવનારા હેય છે અને એથી જ એ
તારના જીવનમાં એક પણ અનુચિત પ્રવૃત્તિને સ્થાન હેતુ
જ્ઞાનબળે એમ જાણે છે કે અમુક કર્મ પાયા વિના અગર
તે ભાગ ભગવ્યા વિના આત્માથી વિખૂટું પડે તેવું નથી
ક સાધનાઓમાં પણ ઇચિત્ત બન્યા કે આ એક

·શ્રી પર્યુષણ સંદેશ લેખમાળા
શ્રી વીતરાગ અને સર્વિસ બન્યા બાદ, ઓ તા જે ધર્મ
તીર્થને પ્રવર્તાવે છે, તે જ શ્રી જૈન શાસન છે હાલ આ શ્રી
ભરત ક્ષેત્રમાં જે શ્રી જૈન શાસન વિદ્યમાન છે, તે ભગવાન
શ્રી મહાવીર પરમાત્માએ પ્રવર્તાવેલ છે ભગવાન શ્રી મહાવીર
પરમાત્માએ ફરમાવેવા પરમ શુદ્ધ એવા મોક્ષમાર્ગને અનન્ત
લધિવિધાન એવા શ્રી ગૌતમસ્વામિજી આદિ ગણધર
ભગવાનોએ સૂત્ર રૂપે જુઓ અને શ્રી જૈન શાસનમાં થએલા
સઘળા ય મહાપુરૂએ જે કાઈ કોયાણકારી ઉપદેશ જગતને
આપે છે, તે પણ એને જ અવલ બીને આપે છે આથી,
જગતના જીવ માત્રને કયાણનું મૂળ ભગવાન શ્રી જિને
શ્વરદે છે અને એ તારાએ, આપણે જ્યારે કાઈ જાણુતા
પણ નહેતા, તે વખતે ય આપણા પ્રત્યેની દયાને ચિવીને
આપણા ઉપર પરમ ઉપકાર કર્યો છે. આથી, આપણે જે
કૃતજ્ઞ હેઈએ, તે ભગવાન શ્રી જિનેવિના તેમજ શ્રી
જૈન શાસનમાં થએલા સઘળા ય મહાપુરૂષોના ઉપકારને કદી
પણ વિસરી શકીએ નહિ આ કારણે, આ લેખમાળાના
પ્રારંભમાં જ કૃતજ્ઞતા ગુને પામવાની સૌથી પહેલી ભલામણ
કરવામા આવી હતી આ લેખમાળામા જે કયાણકારી વસ્તુ
આપી શકાઈ છે, તે શું ભગવાન શ્રી જિનેશ્વરને
અને એ તારકેના શાસનમાં થએવા મહાપુરૂષોને જ
આભારી છે કે તે એ તારકેએ કહેલી વાતોની કાઈક
વાનકી આપકાને જ પ્રયાસ કર્યો છે ભગવાન શ્રી જિનેશ્વર
ને અને સદ્દગુરૂઓનો આવો ઉપકાર છે, એ વાતને સમજી
શકનારા આત્માઓ, ચિત્યપરિપાટી રૂપ કાર્ય અને સમસ્ત

·[૧૬૭
લેખક આમ
માધુઓને વન્દન કરવા રૂપ કાર્યને પણ સુન્દર પ્રકારે આચરી
શકે છે ધર્મતીર્થને પ્રવર્તક પુણયાત્માઓની પ્રતિમાઓના
અને એકાન્ત ધર્મચારી એવા સદગુરૂઓના સુગ્ય વિનયથી,
આત્મા સઘળા ય મને વાછિને સિદ્ધ કરી શકે છે આ
રીતિએ શે મોક્ષમાર્ગને આરાધે અને તે મોક્ષસુખને
પામે, એ જ એક અભિલાષા

·આભાર દર્શન
આજે આ લેખમાળાનો છેદ લેખા
થાય છે બસ' વિનતિને માન આપી
- આપાપ પ્રી વિપરામય કચરીયર
એ “ગર માં એક અઠવાડિપા તેમની
આ મસિક લેખમાળા આપ અમને અને
અમારા લાખે ને આભારી કર્યા છે એ
| માટે અમે ૧ આચાઈ થી તેમજ તેને મન
ચન કર્ધાજપ જેને તાકથી આ દેખે નિષ
મિત મા કર્યા છે તેમને અનાજ કે
આભાર મા એ છીએ અને બબામા પત્ર
આધાપ થી સોરાના લાખા લાપાને આ
લાભ આપતા રહે એમ ન વિનંતિ
કરીએ છીએ
[ સંશ' તા ૫ ૬ ૧૦૫૧ કુપવામ0)