Shri Abhaya Jain Granthalaya, Bikaner

Dharamsagargranthsangrah

Ramanlal · 2011/03

PDF Proofread

Front matter

No text on this page.

आगमोद्धारक ग्रयमालाया अष्टादश रत्नम् । ॐ नमो जिनाय। आगमोद्धारक आचार्यप्रवर श्री आनन्दसागरसूरीश्वरेभ्यो नम । मद्दोपाध्याय श्रीमद्धर्मसागरगणिवरविरचित श्रीमहावीरपिवप्तिद्वानिशिका पोडशश्लोकी महावीरजिन स्तोगरूप धर्मसागरग्रन्थसंग्रहः। ज संशोधक प० पू० गच्छाधिपति-आचार्य-श्रीमन्माणिक्यसागरसूरीश्वर- शिष्य' मुनिलामसागर। द्रव्यसहायक-कलकत्ता (गुजराती) खेताम्बरमूर्तिपूजक तपगच्छ जैन सघ।

प्रकाशिका
-
मीठामाई कल्याणचन्द पेढी
कपडवज ( जि० सेडा)
प्रतय ५०० मूल्यम् २-५०
वीर सवत् २४८८ वि० स० २०१८
मुद्रक
रेफिल आर्ट प्रेस
३१, यडतल्ला स्ट्रीट
कएकत्ता-७

किञ्चिद् वक्तव्य । आ 'घमसागर प्रथ सग्रह' नामन पुस्तक सत्य जिनमार्गना अवेपी एवा विद्वानोना क्रमलमा अर्पण करवामां आवेळे। आ पुस्तकमा तपागच्छ प्रासादना स्तभसमान पू० महोपा- ध्याय श्रीमद् धमसागर गणिवर चिरचित सोपज्ञ वृत्तिसहित प्रण कृतिओ छ। १ श्री महावीर - विज्ञप्ति-द्वात्रिंशिका-आनी रचना पू० उपाध्यायनी वि० स० १६१६ मा समतीय नगर (सभात) मा फ्री छे, अने अनु सशोधन एमना रघु पू० श्रीविमरसागरजी क्यु छ। आमा दिगनरादि (० कुपाक्षिकोना मत योनु आगम- युक्ति थी निरापरण क्यु छ । विशेष विषयानुक्मथी जाणयो। २ पोडशश्लोकी-आनु वीतु नाम 'गुरु तत्त्वप्रदीपदीपिका' छ। आमा जप य-मध्यम अने उत्कृष्ट उत्सूनिओनु निरूपण छे, तेमन दिगनर आदि उत्सूनिओना एकेर उत्सूदन आगम-युक्ति पूर्वक सडन करवामा आयु छ ।

[ घ ३ महावीर जिनस्तोत्र-आनी रचना पू० उपाध्यायभीर "शिवपुरी' मा परी छ । आ पृति मूल प्राकृतिमा छ, एना उपर सस्कृतमा एक अपरि छ। आर्मा एसदर ६ पद्यो छे, २८ पद्यो अनुप्रासादि शब्दालारालंकृत त्रोटक छेदमा अने छेल्लु पद्य वसन्ततिलकामा छ। आमा बत्तमान तीर्थाधिपति श्रीमन्महावीर भगरतनी स्तुति करवामां आवी छे। सशोधनमा महावीर विज्ञति द्वानिशिकानी हस्तलिखित प्रति छाणी ज्ञानमदिरनी चदुराल भाई द्वारा प्राप्त थइ छ । पोडशश्लोकीनी हस्तलिखित एक प्रति सुरत जैनानद पुस्तका- ल्यनी पानाचदभाइ मद्रासी द्वारा अने धीजी पर प्रति यडोदरा आत्मानदज्ञानमदिरनी सौभाग्यचदभाई द्वारा प्राप्त थइ छ। महावीर स्वोत्रनी प्रति कपडयज अभयदेवसूरि शामिदिग्नी मास्तर हरगोविंददास द्वारा प्राप्त थइ छ। ना आधारे साव- धानी थी सशोधन कयु छ, छता कोइ भर रही जणाय तो ते विद्वानोर सुधारी वाचव ए अभ्यथना । भारतकसुर लि. सशोधक

प्रकाशकीय निवेदन।
प० पूर गच्छाधिपति आ० श्री माणिस्यसागरसूरीश्वरजी महा-
रान आदि ठाणां वि० सं० २०१० ना वर्षे कपडवज शहेरमा
मीठाभाइ गुलालचना उपाश्रये चातुमास वीराज्या हता, आ
अवसर तेओश्रीना पनित आशीयाद आगमोद्धारक-ग्रंथमालानी
स्थापना थाली हती, आ प्रथमाला त्यारपट प्रसाशनोनी प्रगति
ठीर ठीकरी छे।
तेओश्रीनी पुण्यस्पाए आ 'धममागर प्रथ समहे' नामन
पुस्तर आगमोद्धारर प्रथमालाना १८ मा रजतरीरे प्रगट करता
अमोने बहु आन- थाय छ ।
आमा रण कृतिओ छे, तेमा पोडशश्लोपीनी प्रेसकोपी
स्वगम्थ गणियय श्री चटनमागरजी महाराजगीप करी छे अने
महावीरविज्ञप्ति द्वानिशिरा अने महावीर निनम्तोनी प्रेसरोपी
मुनिवय श्री लामसागरमहारानी परली छे, अन आ पुस्तफ्नु
संशोधन पू. गच्छाधिपति आ. श्री माणिक्यसागरसूरिजीनी
पवित्रदृष्टि नीचे तेओश्रीर फ्यु छ । ते बदल तेओश्रीने पदन
कर छु। अने जेओ द्रय तथा प्रतिओ आपवा विगेरे द्वारा
सहाय करी छे, तेओनो उपकार मानु छु ।
रमनलाल जयचन्द

श्री महावीर-विज्ञप्ति-द्वात्रिंशिकाथा: विषयानुक्रमण विषय पृष्ठम् विषय पृष्ठम् २ केवलज्ञानदर्शनयो विषय । ४ अञ्चलमनखण्डनम् । १. दिगम्बरादिदशमताना उत्पत्तिकाल श्रावकमुखरित्रकानिषेधस्य निरास । सथात मनाकर्षरनामानि । ४४ धावक प्रतिक्रमण दूधिमसामायिक- १७ दिगम्बरमसखण्डनम् । निषेधस्य निराश । २९ स्त्रीमुक्तिनिषेधनिराकरणम् । ५० रिस्तुतिकमतखण्डनम् । २६ केलिभुत्तिनिषेधनिराकरणम् । ५. श्रुतदेवतास्तुतिनिषेधस्य निरास । २८ पूर्णिमीयकमतखण्टनम् । ५१लम्पाकमतखण्डनम्। २८ पूर्णिमाया पाक्षिकत्वनिरसनम् । ५१ जिनपूजानिषेधस्य निरास । २८ योगोपचानवहन निघस्य निरसनम्। ५८ कटुकमतखण्डनम् । ३३ खरतरमलखण्डनम्। ५८ सम्पति साधुदशन निघस्य निरास । ५३ स्त्रीजिनपूजा पौषधिकभोजननिषेधस्य ५९ साधुप्रतिष्ठानिषेधस्य निरास । निराकरणम् । ६१व्यास्तवस्वरूपम् । ३६ श्रावण प्रथममारपदपयुषणाकरणस्य ६४ देवकृतप्रतिमाया प्रतिष्ठा विनापि निराकरणम् । पूज्यत्वम्। २७ अपवपौषधनिषेधस्य निराकरणम् । ६८ निहवकृते अस्वीकायत्वम् । ३९ सामायिके पश्चादायर्याया रानिपौष ७२ वध्यमतखण्डनम् । धिकस्य रात्रिपाश्चात्यप्रहरे सामा ७३ पाशवद्रमतखण्दनम्। यिककरणस्य च निराकरणम् । ७३ साधूपदिष्टजिनपूजानिषेध ।

पोडशश्लोक्या. विषयानुक्रम. |
पृष्ठम्
विपय पृष्ठम्
विपय
८३ भस्मप्रहस्य फलम्।
१.९निहवस्य प्रकारा।
८५ अनुमप्रहस्य गुमीकरणोपाय । १११ दिगम्बरमत स्तीर्णा मुक्त्यमावस्य
८६ उत्सूनस्य मेदा ।
निराकरणम् ।
८७ जघन्योत्सूनिण स्वरूपम् । ११४ पूर्णिमीयकमत पूर्णिमापाक्षिकस्य
८८ किंममे ति उपेक्षावचनस्यानुचित निराकरणम्।
खम् ।
११९ भौष्ट्रिकमते स्त्रीजिनपूजानिषेषस्य
८८ मध्यस्थस्य भेदौ।
निराकरणम् ।
२४ाधमध्यस्थस्य स्वरूप पाल च। १२. अचलमते श्रावकमुखरस्तिकादिनि
२५दिनीयमध्यस्थस्य स्वरूप पल च ।
षेधस्य निराकरणम् ।
२७ निर्विशेषमते प्राथनाया तात्सयम् । | १२१ त्रिस्तुतिकमते ध्रुतदेवतादिस्तुति
९९ मध्यमोत्सूनिण भेदो।
निषेधस्य निराकरणम्।
१० स्थिरोत्सूत्र्यपरपर्यायावस्थितकोत्सू / १२५ लम्पाकमते जिनप्रतिमानिषेधस्य
निण' मेदो।
निराकरणम् ।
१०० स्थिरोत्सनिदिगम्बरादिदशमताना १२८ कटुकमत सम्प्रति साधुनिषेधस्य
उत्पादकनामानि।
निराकरणम्।
१.१ दिगम्बरादिदशमतानामुत्पत्तिकाल | १३१ मध्यमोत्सूविणो द्वितीयभेद ।
१०२ भाद्यस्थिरोसूनिए स्वरूपम् । १३. उत्कृष्टोत्सूत्रि निरूपणम् ।
१.३ द्वितीय स्थिरोत्सूत्रिण स्वरूपम् । १२१ साम्प्रत सीयदशनम्।

'शुद्धिपत्रम् । पृ० प० अशु पृ० प० १ सूरि ४३ १० ३ १० श्रोत श्रोतृ २० शकाटि शकाली ४६ १६ ६ १० श्यामि ग्रामि ११ ११ तीथी तिथी १६ १७ नाक्ता नोक्ता ३ नागमो नमागमो " ६ णम णम ५८ ५ ग्रही ग्रही ३५ • प्टिक ष्ट्रिा २ पड़ता पता अशुभ त्वेव श्रेष द्वेरि दुधिया दुधिया क्मण क्रमण विश्वास्य विश्वास पगे पर- प्यन्न प्यन्न A चाप वाप वण्य वर्ण्य उद्धत्य उद्धृत्य तावन तावान् बदू यद्दद रूप रूप " " " ३७ १६ पौपघ पोपध १०६ ४. ११ ११ निवृत्ति निवृत्ति १६ मुनडू मुनग ६ श्रीजिने दो विजयदवराम महापाध्याय-श्रीधर्मसागरगणियरविरचिता स्योपत्तिसमलता श्रीमहावीरविज्ञप्ति द्वात्रिंशिका । प्रणम्य परमानद वन्द शनाचितवम, श्रीमद्वीरजिनाधीश, विनोधेममृगाधिपम् ॥शा श्रीमद्विजयदानात, नत्वा सूरिनतनम, स्वापो विवृणोमि श्रीवीरद्वात्रिंशिकामहम ॥२॥ युग्मम् अथ श्रीमहावीरविज्ञप्तिद्वात्रिंशिका चिक्पुि निविनसमा- निकामी मगलार्थ विज्ञाप्यस्यैयाहतो नमस्कृतिमाह-- श्रीमत्स्सगिजनाचितवमयुग मकान्त विश्वनय, रिनान पिलमद्वच प्रतिपच स्याद्वादमुद्राक्तिम् । निभाण यत बाधवन्ध्यरचन चापायालयस्थिति, श्रीमद्वीरजिनेसर ! स्तुतिपय नत्वा नये त्वामहम् ।।१।। व्याग्था हे श्रीमद्वीरनिनेश्वर । यतेति कोमलामणे । त्वां नत्वाह स्तुतिपथ नये इत्य वय । त्वां रिक्षण ? श्रीमत्वगि- जनाचितममयुग। श्रीमत्स्वर्गिजनो महद्धिकशनादिसुरवगस्तेना- चिंत-पूनित, मयुग-पादयुग्म यस्य स त । अनेन पूनातिशयो दर्शित । त्वा किंचमाण ? बिभ्राण धान, कि? विज्ञान- २ श्रीमहावीरविज्ञप्ति विशिष्ट सामान्यविशेषाद्यनन्तधमात्मकाशेषपनाथविषयक ज्ञान, केवलज्ञानमित्यय । ननु विशेपाववाधर ज्ञान सामा याववोधक घ दशन मिति प्रवचनवचनात् क्थ ज्ञानस्य सामायावनोध- सत्यमितिचेन् । मेव, ज्ञानदशनयो प्रमेण सामा यविशेपानव- बोधकत्वे समज्ञस्य सवज्ञत्वसवदर्शित्वयोयाघातापत्तेस्तया - "सभिन पासतो, लोगमलोग च सघओसव । त नत्थि ज न पामइ, भूअ भ व भविम्म च ।। इति मिद्धाताधा स्यान्। तस्मात् जानत्शनयोस्तुल्यविप यत्वेऽपि ज्ञाने मामान्यमुपसजनीभावेन विशेषस्तु प्रधानभावेन विपयीस्यात् दशने च सामा य प्रधानीभावेन विशेपस्तृपसज- जीभावेन चति विशेषो योध्य । उक्तञ्च- “य एव हि उपमजनीतममतार यधमा विपमताधमविशिष्टा ज्ञानेन गम्यते त एनोपसननीकृतविपमतारयधमा ममता धमविशिष्टा दशनेन गम्यते इति स्याद्वादमझयाम् । अन ममतायमा सामा या विपमताधमाश्च निशेपास्ते च घटापक्षया पदऽनता, पटापेक्षया च घटऽनता एप प्रति पदार्थमा यो य द्विकादिसयोगैश्चानता भा या । तपथा अन त- पुदल निप्पनत्यकालादिपञ्चरहेतुक्त्वादिहेतुसूचधर्मेंद्र यत्वमूत्त स्वरूपादिमत्त्वादिसत्तासूचधर्मविवभिनेप्सिताथसाधरत्वस्वस्व- माध्यकार्येन्कननमोहजनकत्वादिकायसूचकधर्मश्च घट समान एवेत्यतो घटे पटसामान्यानि, पटे च घटसामान्यान्य- नन्तानि। तथा मृत्पिण्डचाचीचरकुलालनयत्वादिकारणसूचक- पट- । द्वात्रिंशिका ३ वम पार्थिवत्यपृथुयुनोदरावाकारवत्त्वादिसत्तासूचक्धमै जला- धारत्वादिकायसूचकधर्मच घट पटादिभ्यो विपमम्तेन पूर्वोक्ता धर्मा विशेपाऽपरपयाया विपमताग्या आस्यायते । एष पटोऽपि ततुवेमायुवि दादिज यत्यादिहेतुमूचकधर्मवनस्पतिक्त्यतन्तुम- यत्वादिसत्तासूचधर्म शीतनायक्वादिकायमूचधर्मश्च घटादिभ्यो विपम इति तात्मयम् । भूित विज्ञान ? सडक्रात- विश्वनय, मकान्त प्रतिविम्बित विपयीभूत, विश्वनय-जगत्रयी यत्र तत्तथा । अनेन ज्ञानातिशयो दर्शित । च पुन किविभ्राण ? वाघवध्यवचन । वाध पूगापरविराधस्तेन वध्य शून्य, परैरवाध्य वा, तञ्च तद्वचन च वाधव ध्यरचनम् । क्लिपण ? विलमद्वच प्रतिपच स्याद्वादमुद्रादित, विलमन्ति-विनयाधु- पचारापेतानि, चित्रकारिप्रमेयवाचकत्वेन श्रोतृणा चित्ताहाद- कारीणि वा प्रचासि प्रश्नरूपण शिष्यवचनानि, सेपामनुवादी वा, प्रतिवचासि च प्रश्निताथनिवचनरूपाणि सिद्धातरूपेण गुरुवचनानि, स्याद्वादश्चानेकान्तवाद स एर मुद्रा, ततो द्वन्द्व , ताभिरट्विनम्-चिहीकृतमलतमित्यथ । तत्र चापेविकी हि प्रपचने स्याद्वादमुद्रतिवचनान् स्याद्वादापेक्षयाऽवगतव्य , अपेक्षा चैव-एकस्मिनेन विवक्षितघटादिवस्तुनि स्वरूपापेक्षया मत्त्व, परम्पापेथया चासत्त्वमित्यादि। तादृशाविबोधक- वचन तु स्याद्घटोऽस्त्येवेत्यादिरूपेण सक्लादेशरूपमवसात- व्यम् । तन्च युगपदन तधमात्मनस्तुवाचक। उक्त च प्रमाण- नयतत्त्वालोकारडकारे- ४ श्रीमहावीरयिनि- "प्रमाणप्रतिपनानन्तधमात्मक्यस्तुन पालादिभिरभेद वृत्तिमाया यादभेदोपचाराद्वा योगपोन प्रतिपादक यच गप- रादेश” इति । एतद्विाराथनिशामुना तु रखापरायतारिफाड- क्लोफ्नीया । अनेन वचनातिशयो दर्शित । पुन रिभूत त्या ? अपायवध्यस्थिति, अपायरुपद्रवन्ध्या शूया स्थिति स्यप्रति- मयादा यस्य म तमनेनापायापगमातिशयो दर्शित । तारानेन च दर्शिताश्चत्वारोऽपि मूलातिशयारतेषां माययता स्यावादम- अयादिमयानरतोऽयमातल्या। विशेपणा मायक्ताय- श्रीमदिति सगिननविगेपण देवेष्यपि महर्चिफतामूधनाथ । माघ शमादिनामवेति । समान्तविश्वप्रयमिति विगायिरोपण लोकप्रसिद्धप्रभूतत्वज्ञापनाथ । सोहि विश्यत्रयगोचर मान- मुष्टमुन्वते, लाकातर लोकालोपत्र सानमुहट, तदानां विश्वनयपदमलोकम्याप्युपलश्नकम् । थाधरध्यमिति विशेपण पचनस्यापादेयत्वमापाथ, याध्यवचनस्यानुसादे यत्नाद् । पाध्यत्व घार पूवापरविरोधित्वमित्यानि । अवाध्य- त्य पुत इति विशेषणद्वारा हेतुमाह किलक्षण यच ?, विल्मदि- त्यादि। तचैव-यद्वचन निर्दोपपूवपक्षसिद्धान्तात्मक भवति यच्य स्याद्वादमुद्राङ्कित भपति, तत्परर्याधयितु 7 शक्यत इत्यथ । श्रीमद्वीरतिपद वत्तमानतीर्थाधिपतिनामसापनाथ । श्रीमद्वीरेत्यादि सम्बाधनपदमनुक्तसयोधनसव्येऽपि सम्पय- नीयमितिकाव्याय ॥ अथ भगवद्गुणानामान त्याद्वाग्गोचरीक्तुमसामध्य इप्टा- द्वात्रिशिका न्तद्वारात्मनो दशय नेव शस्त्यनुसारेणावश्यवक्तव्यताविपयिणी चित्तस्थामेर प्रतिज्ञा सूचयन्नाह- ऐश्मयादिगुणकले शमपि ते वक्तु न योगीश्वर , कोटी कोटिनिजायुपापि निभवे जिह्वासहस्ररपि । तन्मेऽपि स्पृहयालुता हितवती तमाऽस्तु तद्वत्पुन, विनताविति नोचिता तव पुर प्रत्यय॑सौ नप्तये ।।२।। व्या०-यत्तदोनियाभिमरधात् यस्मा कारणात् हे श्री मवीरजिनेश्वर ? आस्ता जडमतिर्माशो जना, यागीश्वरोऽपि केवत्यपि, आस्ता समप्रभावेनका.पि गुण , एश्वयादिगुणेकलेश मपि प्रभुतादिगुणैक्देशमपि, वक्तु-वाग्गोचरीक्तु न विभवे चेन समर्थों भवेदित्य वय । क कृत्वा ? काटीकोटिनिजायु- पापि पितासहस्ररपि । कोटीकोटिशब्दो हि कोटीकोटिगुणि- तादिसरयानामुपलक्षक | तृतीया पात्र करणार्थे । करणत्व च भगवद्गुणवर्णने निहायुपोर्लोक्प्रतीतमेघ । एतावता भगवद्- गुणवणने सामर्थ्याभावेन योगीश्वरस्यापि स्पृहयालुता सूचिता, सन् तस्मात्-कारणात् तद्वत्तस्येव तद्वन् योगीश्वरम्येवेत्यथ । तन लद्गुणवणने मेऽपि ममापि, स्पृहयालुता कदाह त्वद्गुणान् वाग्गोचरीकरिष्ये इत्येवरूपेणेच्छुक्ता, हितयती हितकारिणी, अस्तु भवतु । अनेन सद्गुणवणने योगीश्वरद्वारा स्वस्य सुत रामसामध्य स्पृहयालुतायाश्चौचित्य सूचितम् । अथ न सव- प्रापि एवौचित्यमित्युपदशयन् प्रतिज्ञा सू

६
श्रीमहावीरयिमति-
'तद्वदित्यादि । हे श्रीमद्वीर पुनस्तद्वदमी तर प्रत्यर्थीति साये
शापनाय, तव पुरो विज्ञप्ती विज्ञापने, सहयाता नोचिता-न
हितवती स्यान् । तद्वन्धन्दरतु लाटाघण्टान्यायेनेहापि योग्य ,
पर भिनार्थभाग। भिन्नाथता च मवादेयुद्धिस्थापकत्वेन
पूर्व तद्वर योगीश्यग्यदिति व्यारयातम् । इह तु नस्मिन्निय
तदा त्वद्गुणपणा इत्यथ । अय भाय हे यामिन् । यथा
त्यद्गुणवणने स्पहयालुता हितवती, न तया तय पुरवरि-
ज्ञापनाय-विज्ञपने मा हितवती, वितु 'विपत्तये पैरिविश्वास'
इतिवचना नामगाहमागु स्वामिन पुरावरी यागोचरीमत्तव्य
एवेति । अनेन पिभुपुरस्ताद रिमापनविज्ञप्ति फरिप्यामीत्येय
रूपा हदयस्थामेव प्रतिज्ञा शापितवान । तर रिक्षापनविज्ञप्ति
श्वामिभक्ति सामिभक्तानां चानुग्रहहेतुरिति पाध्यम । अत
ग्यानतरका ये सक्तिनुन्नत्वमात्मनश्चतुर्थेकाव्ये घ 'नाम-
माहनिरूपिता हितममी तीथस्य ते स्यु'रित्यादि यक्ष्यतीति
काव्याथ ।
अथ यावद्यथा चितित वाग्गोचरीक्तुमशम्यमिति याया
चित्तस्थामपि प्रतिज्ञा सडकोच्य स्वशक्त्यनुसारेण वाग्गाचरी-
करणाहामेर प्रतिज्ञामाविष्कुचनाह-
तापीश ! पुरा पुरातनमीयाऽऽचार्यवयें पुर ,
प्रनप्ता यदमी द्विप करकरग्राह परित्यज्य यान् ।
वाचाऽऽना प्रतिपद्य ये लदस्यस्तानेर वाग्गोचरी
पुरे सर्पविदस्तापि पुरतस्त्वद्भक्तिनु नोन्नत ॥३॥

द्वानिशिका व्या०-हे ईश सयविदस्तयापि पुरत - सशस्य भरतोऽपि पुरस्तात्, त्वद्भत्तिनुनोनत - तय भक्त्या प्रेरित' सन्नु नतिं प्राप्त , एरविधोऽहं । तत्रापि त्वद्वरिष्वपि वाचा- ऽऽज्ञा-बचामात्रण स्वदाज्ञा, प्रतिपदा स्वीकृत्य, ये त्वदरयस्तव- वैरिणा वतन्ते, तानेर यागाचरीकुर्वे वचोगोचरान् पिदधे इति प्रतिज्ञाऽनय । तानेत्ययकारोऽन्ययोग यवच्छेदाथ । तेन वचोमानणापि त्वदाज्ञामनगीर्वाणा ये साइग्यादयस्वान्न वाग्गोचरी इत्यर्थ । तनिदान पूवार्द्धनोक्तमयगन्तव्य । तच सवपिदोऽपि पुरस्ताद्वाग्गोचरीकरण तत्कुत इति स्तुतिक्त- विशेपणद्वारा हेतुमाह- कीदृशोऽह त्वद्भक्नुि नानत । यो हि त्वद्भत्तिनुन्नो नत स त्वत्पुरस्ताद्वैरिज्ञापने विलम्ब न कुयात्, त्वद्भस्ते सदृशस्वभावत्वान् । अथ पूनार्द्धन सहकाच- माह-तानेन याग्गोचरीर्व, किं कृत्वा ?, परित्यज्य, कान् तान् ? यत्तदोनित्याभिमम्बधात् यान्, कुतस्तान् ? [कान] यद्-यस्माद्येऽमी प्रत्यक्षा साहयादयो दस्यव , परेण कर गृहीत्वेत्यथवलियाविशेषण, करफरमाह यथा स्यात्तथा पुरा- पूर्व, पुरातनमदीयाऽऽचायवर्य ! पुरातना -जीणा ये मदीया आराध्यत्वन ममतावुद्धिविपया ये आचायवया आचार्य- प्रधानास्तस्तय पुरस्तात् प्रज्ञप्ता प्रकाशिता | अय भावः- श्रीमम तभद्रश्रीहेमाचायादिप्राचीनाचार्यश्चतुविशतिजिनस्तवन- श्रीमहावीरद्वानिशिकादिपु करेण कर गृहीत्वा ये साडरयादयः प्रसिद्धद्वेपिणस्तव पुरस्तात्मज्ञप्तास्तान् परित्यज्य देवोऽहनु मुसाघु- ८ श्रीमावीरविज्ञान गुरुरित्यादिवचामानण नवासामगीयन्यापि मधुपिधान विपकुम्भसदृशा ये तय बरिणस्तानेय तब पुरस्ताद् याग्गोचर युर्वे इति का याय || अय प्रतिक्षारूढा फतिमहरयाका इति दरायन महतु प्रीतिसूचागर्मित काव्यमाह- स्वामिन् सम्प्रति तेऽपि पहुशस्तन प्रसिद्धा दश, शेपा फिश्चिदकिञ्चिदेतदितर त्योधनोध्याश्च ते । नामग्राहनिरूपिता हितममी तीर्थस्य ते स्युस्तव , प्रीविगाढतरेप्सिता च सतत म्यादाचयोम्तन् शृणु ॥४॥ व्या०-~-हे स्वामिन् । तेऽपि प्रतिशारूडा अपि, मप्रति प्रस्तुतस्तुतिक्त काले, बहुशा बहुप्रकारा, तत्र-तेपु द्विपत्सु, दश-दशसस्याका अनतरवक्ष्यमाणकाव्यद्वयोदितनामान प्रसिद्धा , शेपा द्विना विञ्चित्प्रसिद्धा, एतदितर एतव्यति- रित्ता अकिञ्चित्प्रसिद्धा अप्रसिद्धनामान | ये च विञ्चि- प्रसिद्धा अविचित्प्रसिद्धाश्च ते सर्वेऽपि वद्वोधयाध्या तवज्ञानगोचरा , अविञ्चित्वरत्वा नाह पाग्गाचरीकु इत्यथ । ये च दशसहयाका प्रसिद्धनामानरते नाममाहनिरूपिता स्तीथस्य साध्वयादिसमुदायस्य, हित पथ्य स्यु । यतस्तीथस्य हित, तत आवयो- त्व चाह चावा, तयोरावयोरिप्सिता वान्छिता, प्रीति सतत निरन्तर गाढतरा-अतिशयेन निबिडा, ६ । द्वानिशिका स्याद् भवेत् तीथस्य तवाभीष्टमात्, अभीप्रस्य हित प्रीति- हेतुरेय । सततमितिप्रियाविशेषणेन प्रीतेर ययत्य, गाढतरेति विशेषणेन प्रीतेदृढत्वममूचि । सम्प्रतिश दन प्रस्तुतस्तुतिक- कालाध्यक्षसिद्धाऽपत्याना द्विपता ग्रहण । तेनाऽनीताऽपत्याना उमाल्यादीनामप्रहण, भानिदत्तराज काले मर्वेपामपि सम्भावि- क्षयत्वेऽपि सदविवक्षण च बोध्यम् । ननु नाममाहनिरूपण तीयस्य क्य हितमिति चेत्। उच्यते स्वामिपरिणो हि पामिन प्रन्युपसगयितुमशक्तास्तत्सम्बधिजनानेवोपमगयतीत्यत स्वामि वैरिणस्त मनधितनस्याऽप्रश्य प्रतीतिविपयोक्त या भवति । सप्रतीति प प्रतिनन वाग्द्वारा क्तु मशस्ते स्वामिपुरसाद विज्ञप्तिद्वारा तनिरचने सर्वेषामपि तत्सम्भाधना युगपत्प्रतीति- विपयीकृता भवन्ति । तथा च 'शाता हि वैरिणा नेह प्रभवतीति लौकिकरसनात् स्वामिसम्बन्धिनम्नीयस्य ते वैरिण प्रतीति विपयीभूता उपद्रवयितुमशता भवति । एव च सति तीथस्य हितमेव यन्नामग्राहनिरूपण, तीथस्य हित तत् गणु श्रवण- गोचरीपुर्मिति काव्याथ ।। अय स्वस्वकमव्युत्पननामद्वारा नाममाह प्रसड गादुत्पत्ति- फार च काव्यद्वयेनाह- श्रीमद्विरमतोऽडक्रामरजनीट्वर्षे १३६ यशामुक्त्यमार राकाट्कोतिथीन्दुक ११५६ युगनभोः १२०४ स्त्रीजिनाचाद्विपन, श्रीमदायीरविशति- विश्वा१२१४पम्पहर पटनला१२३६गद्धरामाग्री श्रीमहागनदेवतास्तुतिरिषु साक्षचिन्हें१२५० पुन ||५|| अशा पानी १५०८निनप्रतिमया मी पुन माधुभि. ग्माइगेधरनी च १५६२ सहररमतियामामाणावनी १५७०॥ निम्माचाद्विमुपा द्विवानिशरभू १५७२ मभूमाधम , सवऽप्यमिमे दशापि गिदिश स्वीयाऽऽग्रहाद् दुग्रहाव।।६।। युग्मम् ॥ श्रीमद्वियमत श्रीविनमनरेन्द्रहालद् परामरतातीर- वर्षेऽमितेऽद यशामुक्त्या स्त्रीमुक्तिनिषेधका, पभूपनि क्रियापद मयत्रापि सम्बधनीयमित वय । परमप्य यययाजना पाया। नाइकगमरजनीशश प्रमेण यायेपमहन्या- याचरा । तथा च 'अइयाना यामतो गतिरिति' वचनात् प्रमेणाइपस्थापना १३६ ग्यविधाइप मित्त वर्षे, यशाना स्त्रीणा, मुक्ती मुत्तिनिरूपणे न विद्यते वाग याणी यस्य म यशामुक्त्य- वार। इस नाम स्त्रीणां मुक्तिनिषेधत्वन योटिकस्य स्वपमप्रभव याध्यम् । नग्न-ननाट दिगम्बरादिप्रसिद्धनाम्नय याटिए कथ नादिष्ट १, इति चा। उच्यने सपकालाध्ययनीय-स्मरणीयम- गभूतायामहत्स्तुती प्रातरनभिधेयेन प्रसिद्धाभिधान र मा- सरिपुत्रप्रमिद्धनाम्नेव तदुशारो न युस्त । श्रीहेमाचायत - 1 द्वानिशिका श्रीमहागीरद्वानिशियामपि तथैव प्रयोगदर्शनात्। एवमपि योध्यम् । अय भाव श्रीमहावीरनिर्वाणानयोत्तरपट्शतेप्यतीतेपु याटिक्टष्टि । उक्त च- 'छवाससयेहि नयुत्तरेहिं तइआ मिद्धि गयस्स वीररस । नो योडिआण दिट्ठी, रहवीरपुरे समुप्पन१३'त्ति । श्रीधीर- नियाणविक्रममवत्सरयोरन्तरकार सप्तत्यधिक्चतु शतमान । तस्य च प्रागुत्तसङ्ग्याया विश्लेपे शेषमेक शतमेकोनचत्वारिं- शदधिक स्थित, तस्माद्विनमतस्तावता कालेन योटिकोत्पत्ति । स च वोटिक प्रवचनलिड्गाभ्या सवथा निर । तमताकप यस्तु शिवभूति सझमलारयापरपयाय प्रतीत एव ॥१॥ तथाइकतीथी दुके नयपञ्चदशैक मितवर्षे, राकाडक पूणिमी- यर ममुत्पन । अथ तिथीचे इत्यन प्रत्ययो बहुनी हिसमास- यशाद् बोध्य । समासगतिस्त्वेव अड्काश्च तिथयश्चाकति- थयस्ताभियुगिश्चद्र महरयावाचको यत्र मवत्सरे साइड- पतिथोन्दुक्रतस्मिनिति । एपमप्रेपि समासरचना योध्या। पर क्प्रत्ययस्य चिद्वचनान् क्याऽप्यभावो वोध्य । तथा चाइकर चना ११५६ रबिधाइयमिते वर्षे, राका पूर्णिमा मा पाभिक त्वेनाद पश्चिह्न यस्य स राकाड्क प्रादुभत । अय भाव - श्रीविक्रमादेकोनपट्यविककादशशतेप्यतीतेषु पूर्णिमीयमतो त्पत्ति । त मतापक्स्तु चन्द्रप्रभाधान । त मतो पत्तिनिदान त्वेव जनपदप्रसिद्ध चारिपात्र श्रीमुनिचन्द्रसूरिक्रियमाणजिन जायाऽमर्पोत्पाटन श्रीमहावीरविज्ञपि- चन्द्रप्रभाचार्येण श्राद्धप्रतिष्ठा प्रापिता । कारान्तरे च मतभेद- करणाय पूर्णिमा प्रकाशिता। तत श्रीमुनिचन्द्रसूरिप्रभृतिसम- स्तस नाघ्नेम्युक्तिभिनोंधितोऽपि साभिनिवेशमत्यजन सङ्- घवाह्य कृतस्तत पूर्णिमीयक्मतप्रवृत्ति । एवमौष्ट्रिकादीनाम- प्युत्पत्तिवाच्या। सर्वेपामपि निमित्तान्तरसद्भावे.पि रागद्वेप- हेतुरस्याऽभिनिवेशस्यावश्यक्त्वात् शिवभूतेरिव अभिनिवेशम- तरेण परम्परायाततीथत्यागस्याशस्यत्वात्, पर दिगम्बर पूर्णि- मीयकोष्टिक पाशच द्रा अनन्तरसम्वनिगनत्वेन मड्यबाह्या । स्तनिर सादपूर्णिमीयको तु पूर्णिमीयमूलकत्वेन सड घबाह्यमा- ह्यो। आगमिक्स्तु पूर्णिमीयकाश्चलिक्मतद्वयमूलकत्वेन बाह्य चाय एव | क्टुबस्तु निस्तुतिम्मतगृहस्थत्वेन सड्ययाह्याति- थाहा । लुम्पास्तु लेखकमूल्यत्वेनाव्यक्तनामा बोध्य । वध्य- स्तु लुम्पाकनिगतत्वेना यतनाह्य इत्यादि स्वय बोध्यम् । ननु पूर्णिमीयक्मते कासाश्चिपूर्णिमानां पाक्षिक्त्वेन स्वीकार , कासान्चिच चतुमासीत्वेनेत्यतस्तम्य राकाइक इति नाम न म्व- रितु मवासामप्यमायासीना पाक्षिकत्वेन स्वीकारात् आमावासिक इति नाम स्वक्मप्रभव युक्तमिनि चेत् । सत्यम, यद्यप्येवमस्ति, तथापि रोक्प्रवृत्त्यनुसारेण प्रत्तेन दोप ॥ ॥ तथा युगनभो-चतु शूयद्वादशमिते वर्ष, स्त्री जिनाऽचाद्विपन् त्रीजिनपूजानिपेयकृत सामुण्डिकौष्ट्रिकापर पर्याय सरतर समुत्पन्न । अयभाव श्रीविक्रमतश्चतुरत्तरद्वा- दशशतेपु मरतरमतोत्पत्ति , त मतापक्रतु जिनदत्ताचाय । ये कमप्रभम द्वानिशिका फेचित् सरतराणामुत्पत्ति श्रीजिनेश्वरसूरितो वदन्ति, ते सरत- राणामपत्यान्येष, न पुन कश्चित् शास्त्रज्ञ , तथाविचारस्या- नुपपत्ते । तदनुपपत्तिजिज्ञासुना तु मतोष्ट्रिस्मतोत्सूनप्रदी- पिकालोक्नीया ॥३॥ तथा विधा चतुरशद्वादशमिते वर्षेऽम्नरपल्लमोऽञ्चल समुत्पन्न । अय भाव -श्रीविम्मतश्चतु दशाधिकद्वादशशतेपु अञ्चलमतात्पत्तिस्त मतापक्स्तु एकाक्षो नरमिहोपाध्याय ॥४॥ तथा पडनला-पटरिद्वादशमिते वर्षे दूधद्धराकाग्रही-साद्धपूर्णिमीयक समुत्पन । अय भाष -श्रीविक्रमत पत्रिंशनधिद्वादशशतेषु साद्धपूर्णिमीयक- मतात्पत्ति । तमताक्पमस्तु सुमतिसिंहाचाय |॥ ५ ॥ तथा पुन खाक्षद्विचन्द्र शूयपञ्चद्येक मिते धर्षे श्रीमशास- नदेवतास्तुतिरिषु आगमिक समुत्पन । अय भाव श्रीविक्रमत' पञ्चाश-धिनद्वादशशतेषु निस्तुतिकोत्पत्ति । तन्मताक्पको तु शीलगणदेवभद्राविति ।। ६ ।। तथाऽष्टाभ्रेप्ववनी अष्टशून्य- पञ्चमिते वर्षे, पुन जिनप्रतिमया स्पर्धी-जिनप्रतिमायरी लुम्पाक् ममुत्पन्न । अय भाव - श्रीविक्रमतोष्टोत्तरपञ्चदशश- ते 'टूका' इति लोकोक्त्या लुम्पाकमतोत्पत्ति । तमताक्पकस्तु मतसदृशनामा सकारयो लेखको बोध्य । वेपधारित्व चास्य विमत स० १५३३ वर्षे बोध्यम् ॥७॥ तथा युग्माङगेपवनी- द्विपटपञ्चैक मिते वर्षे, लालाघण्टान्यायेन पुन शब्दाद्वा स्पद्धि- शदस्योभयन सम्मघात् साधुभि स्पद्धी साधुरी यथाथ- नामा कटुक समुत्पन । साधुबैरिव चास्य सम्प्रति साघवो १४ श्रीमहावीरविज्ञप्ति- । न दृष्टिपथमायातीति क्टुकभाषया योध्यम् । तेन वस्तुत सवे- पामपि साधुपित्वे पि तथाविधक्टक्भापाया अभावात्तभ्य पाथक्या न नाम्ना साक्यमिति । अय भाव श्रीविग्मतो द्वापारयधिकपञ्चदशशतेषु कटुकमतोत्पत्ति । तमताक्पमस्तु कटुकनामा गृहस्थ ॥८तथा व्योमाश्वपाणायनी यसप्तप- व कमिते वर्पे, सहमति/नामती इति रोपन्या व ध्य- मति समुत्पन । अय भाव -सप्तत्यविषपञ्चदशशतेपु वीजामतो. त्पत्ति । तमताकपकन्तु लुम्पाक्मतानिगतो वीजुनामा वेषधर तथा द्विवानिशरभूमिते व द्विसप्तपश्चयमिते वर्षे, निम्बाचाद् विमुख -निम्माचादुजन । दुजनन चास्य निनप्रति- मापूनाड्गीकारेऽपि सापद्यत्वधिया साधूपदेशानहगीकारात् । अय भाव -श्रीविक्रमतो द्विसप्तत्यधिक्पञ्चदशशतेषु पाशमतो- त्पत्ति । तमताक्पमस्तु नागपुरीयतपागणानिर्गत पाशचन्द्र- नामोपाध्यायो बोध्य ॥१०॥ अथ प्रागुक्ता दशाप्यमी अयोन्य कीग स्वभावा इति दशयति सर्वेऽपीमे प्रागुक्ता दिगम्बरादि- पाशचदाता दशापि शमदयाका अपि, कीदृशा ? विदिश- प्रवृत्तिप्रापणाभ्यामन्योय विरद्वा दिशो गमनमागा येपा ते विदिश , परम्पर भिन्नमागप्रयत का अयोन्य विवादा-पन- मागप्रकाशरा अयोन्य स्पद्धिन इतियावत् । अत एनायोन्य विवादे सति यायप्रात्यभिलापेण मड्घ प्रत्यागता सघेन सर्वप्य यायिन एव क्तव्या । उक्त च- वादिनोऽपि मिथो यूय, कुपक्षा सङ्घमागता ।

१५ द्वानिशिका सर्वेप्य यायिन यूय, तस्करा इन भूपति" मिति । म्पर्द्धिन कम्मान् ?, स्वीयाऽऽग्रहान्, स्वकीयो य आग्रह क्दाग्रहोऽस- त्यमपि स्त्रोपात्त न त्य,यामीत्येवरूपेणाभिनिवेशमिथ्यात्व- रूपस्तस्मात् । किम्भूतात् । दुग्रहार ग्रह इन दुग्रस्तम्मात् । अयेऽपि ये दुग्रहप्रस्तान्ते यत्तत्पलापिनो भवति, तथाऽमी अपीतिभाय । नरमीपा सम्मप्रभवनामक्त्व तावत्तदपत्याना विद्यमानत्वेन प्रतीतमेन, पर मताऽऽक्पकालादि उता नात- मिति चेन् । उच्यते दिगम्बरमतारपक शिरभूतिम्तु श्रीआ- वश्यानिय क्त्यादेरवगत । उत्पत्तिकालोऽपि तत एव । पूर्णि- मीयमादिपञ्चरस्य तु चद्रप्रभ निमन्त नरसिंह-सुमतिसिंह- शीलगणनामान प्रमेण मनाऽऽपिका उत्सूनापुदालानि- भ्यो रगता । कालोप्युक्तलमणन्तत एव । लुम्पाकादिचतुष्क- स्य तु मतसदृशनामानो मतापका स्वस्वमतेभ्य एवावगता । कालस्तु आधुनिस्त्वेन सरसनप्रतीत एन । अल्पकारातरित- त्वेनम्मादपि पद्धान् श्रूयमाणत्नात् । आदिशानियत्व । तचागमविद्धप्रपणादर्शनेनाऽऽगमादेवाऽवगत | विरद्धप्ररूपणा तु अस्यामेव स्तुती भगवत्पुरो चिनप्तिद्वारा प्रादु- परिप्यते । बहुसम्मताऽऽगमशनप्रतीतिकनृ णा तु श्रीमल्य- गिरिविरचितश्रीआवश्यकनियुक्तिवृत्तिरन शरणम् । यतस्तनो- पधानादि तपोनिषेधका सर्वेऽपि निहवा एवोक्ता । उक्त च तव- "बहुरय पएस अन्यत्त समुच्छ-दुग तिग अबद्धिआ चेव । आगम- १६ ६ श्रीमहावीरविज्ञप्ति- उप- मत्तो निहगा सलु, तित्थमि उ बदमाणस्म"त्ति । आवश्यक नियुक्तिगाथावृत्त्येक्देशो, यथा सप्तैतेऽन तरोदिता । लक्षणमेतन्। तेनोपधानाद्यपलापिनोऽपि निहगा सलु'त्ति तीथवरभापितमथमभिनिवेशवशात् निहनुयतेऽपल्पतीति निहना । एते च मि यादृष्टय सूत्रोक्तापल्पनात् । उस्त च--सूत्रोक्तस्यैक्म्याप्यरोचनादक्षरस्य भवति नर । मिथ्यादृष्टि सून हि न प्रमाण निनाभिहितम ॥ १ ॥ सल्विनि विशेपणे। नि विशिनष्टि ? एते साक्षादुपात्ता उपल्यणमूचिताश्च देशविसवादिनो द्रव्यलिगेनामेदिनो निहवा । बोटिकास्तु वक्ष्यमाणा सवविसवादिनो भिन्ना निना इति, तीथ वधमानस्येति श्रीमलयगिरिवृत्ति पर २१२ द्वितीयग्मण्डे । उत्तनामानश्वामी अप्युपधानादितपोनिषेधका एर। तस्मानिह्नवा इति । यद्यपि सरतरस्योपधाननिषेधक- क्व नाममात्रेण नास्ति, तथाप्यादिश दसूचितविचतुरादि- द्रव्यापताऽऽचाम्लादितपोनिषेधक्त्वेन सोप्युपात्तो दृष्टय । एतेन प्रवचनाचा सप्तव निया भवति, नाधिका इति प्रल पतोऽपि परास्ता , अधिकानामप्यागमे श्रवणात् । तस्माजमा- ल्यादिनिवसप्तकनिदशन भाविनिह्रवाना दृष्टान्तायैव बोध्यम् । "मायरिअपरपरएण आगय जो उ आणुपुचीए। कोवे छेअवाइ, जमालिनास स नासिहि ॥१॥ त्ति सूय- प्रज्ञप्तिनियुक्ती। तथा नाममाहेणाप्यधिक निवचन यथा द्वानिशिरा ru दिगम्बरम्यावश्यकनियुक्ती, पूर्णिमीयकादिपञ्चपस्य तसूनकन्द- कुद्दालादी, शेपाणा तु ततोऽप्यधमत्वान् स्फुटमेन। उत्ताथ- ममाहाकाव्यद्वय लेव- "श्रीमद्विनमतोऽड्रामरजनीशाब्दे १३६ भवद् बोटिको भूतिनामशिवानवेपुगिरिशे ११५६ चन्द्रप्रभ पौर्णिम । वेदा- भारुण १२०४ औष्ट्रिको जिनपदाद् दत्तायाद्योऽभवत्, विश्वाः १२१४ नरसिंहतोऽञ्चलमत राकाविताग्निगतम् ॥ सिंहात्मा सुमते पडग्निफिरणे १२३६ ऽट सावकाङ्कित, जात निस्तुतिक च शीलगणतो व्यामेन्द्रिया १२५० क्ली। लुम्पाको यमुसेन्द्रिये दुपु १५०७ क्पष्टिविध्यादफे, १५६२ वन्ध्य सादिनियो १५७० तथा च दशम पाशोऽभिसता- क्षको १५७२ ॥२॥ शिवाद् भूति शिवभूति , जिनपदाद् दत्ताहयाद् जिनदत्त- नाम्न , प्राग-पूव सुमतियस्यैवयिधात् सिंहान् मुमतिसिंहा- दित्यथ ॥ अथ दशानामप्यमीपा कुविकल्पनाविवरणपुरस्मर तन्नि- राचिकी'यथादेश निर्देशमिति न्यायात् प्रथम काव्यद्वयन प्रथममुद्दिष्टस्य दिगम्बरस्याभिप्रायमाविष्कृत्य तनिराकुवनाह- स्मानिर्माणनिराकृतौ च मिचयावृत्यङ्गतारिडगता, द्वार तत्कलकालानुदयता चेति प्रतिवापत । तस्मादव मतिश्रुते मिति स्याता सवस्त्रस्य मे, प्रनाशून्यहृदस्ततस्तदरचेमानाल ते मान्यता ॥७|| - - २८ श्रीमहावीरविज्ञप्ति o-हे म्वामिन् । स्त्रीनिवाणनिरापती-स्त्रीमुस्त्यभावे, मिचयाऽऽत्यगनालिङगता-वस्त्रावृताङ्गत्वस्य लिड्गत्वमिति प्रतिक्षारतो दिगम्वरस्य तस्मादेव-उक्तहेतोरव मवस्त्रस्य मे मतिश्रले क्थ स्यातामिति प्रज्ञाशूयहरतत स्त्रीदृष्टा तत सदरचे येवलज्ञानाश्रद्वानस्य मानाद्-अनुमानात्ते-तव, मा यता नास्तीत्यय । तत्र मा यतास्वीकारस्तर नास्ति । कोऽथ, सत्येन व नम्शभिमतो नासि, स्वाऽऽज्ञावर्तित्वेन नमाटो था तवाभिमतो नास्तीत्यथ । अथ भार -यथाऽऽत्मप्रदेशा सम्बद्धपुद्गलात्मकरणाऽऽवृतस्नीषु धेरज्ञानाभाव , तथा पृथिव्यादि सम्पपत्रसु पुस्मपि तनभाव एक, उभयताप्यात्म प्रदेशाऽसम्पद्वत्वेऽऽरणे रिशेपाभावा। प्रकरणात् प्राप्तम्य दिगम्बरस्य । किम्भूतस्य ? प्रज्ञाशू याद , बुद्धिरहितल्यत्व चास्य तस्मादेव वस्त्रास्ताङ्गत्वादव ज्ञानलेन फेवलज्ञानसाम्यात् सवस्तस्य मे-मम मतिश्रुते मतिश्रतज्ञाने पथ स्यातामित्यादि- विचारशू यचित्तत्वात् । पुन स्टिक्षणस्य ? प्रतिज्ञापत प्रतिना च स्त्रीनिवाणनिराकृती मिचयाऽऽमृत्यगत्तारिड्गता, सिचयेन-वस्त्रेणावृतिरापरण यस्यैवविधमग यस्य तस्य-भाव- स्तत्ता तस्या लिगता हेतुब सिचयावृत्यहगत्यलिड्गमित्यथ । च पुनस्तन द्वारमवा तरज्यापार , कि, तत्करकेवलानुदयता, तेन पग्नेण, कलो-युक्तो परत्रेण या क्ला शोभा यस्य स तत्कर परिहितमस्त इत्यथ | तस्मिन् मनुष्ये विल्स्य- परज्ञानस्या- नुदयताऽसद्भावता । अय भाव घस्नाऽऽवृत्तानो पेनल्ज्ञाना- द्वानिशिका १६ नुत्पत्तिस्तदनुत्पत्तौ च कुतो माक्षाराप्तिरिति तात्पयम् । प्रथम- चकारस्तथाविधचित्तासामथ्यादि वन्तरसूचक इत्यवराय । भावायस्वर-दिगम्बरमते स्त्रीणा मुचिनिषेधरतन सवस्त्र- स्वादया हि हेतवोऽया तरव्यापारस्तु पेचरज्ञानाभाव एचत्यत स्त्रीनिर्वाणनिराकृती चत्यादि पृर्चाधम् । प्रयोगस्तु-स्त्रियो न मुक्तिभानो, वस्त्रावृतत्वात् देशविरतियदिति । तथा द्वारीभून फेवलज्ञानाभायोयनेनैव माय । प्रयागो यथा सीणा पेपर- ज्ञान न भवति, वरनावृतत्वादित्यादि । यद्वा घरमावृतत्वेन हेतुना क्वलज्ञानामाय प्रसाध्य सिद्धेनेन फेवरज्ञानाभावरूप- हेतुना मुक्यभाव साध्य । प्रयोगो यथा तन केवलज्ञानाभा- वसाधकमनुमान प्रागवन् । स्नियो न मुक्तिभाज, येवल शा- साभावात् सुरवदिति । अयात्तरार्द्धन दिगम्बरस्यातिप्रसङ्गा ऽज्ञानमाह 'तरमादेत्यादि । अन मतिश्रुतयोरपरभणत्वाद- अध्यादिपरिग्रह । प्रयागो यथा दिगम्यग्मते सबस्नस्य भत्यादि- ज्ञानान्यपि न भवेयु , सरस्वत्वात् सवस्त्रमिग्यात्विमनुष्यवदि- ति। यहा मत्यादि जानचतुष्टय सवस्त्रत्य न सम्मवत् ज्ञानत्वात् फेवलशानवनिति । विमुक्त भवति आत्मप्रदेशाऽसम्बद्धपुद्गला- स्मकमपि बस्न यात्मगुणरेवलज्ञानावरण भवितुमह ति, नहि मत्यादिज्ञानानामप्यावरण भवतु । उभयत्रापि विशेषाभावान् । लोफेऽपि यस्यावरण तत्तजातीय वा जातीयानामप्याचर- णमेव दृष्ट । यथा भित्त्यादिक सूर्यारोपस्यावरण तथाऽऽरोक- वेनसाम्यानिशारत्न रत्नप्रदीपाद्यालोक्स्याप्यावरणमेव । अत । । २० श्रीमहावीरविज्ञप्ति पात्मप्रदेशाऽसम्बद्धवस्त्रसम्पर्कवत्पृथि यादिसम्पर्कोऽपि वेयर बानावरण भरत्वित्यभिप्रायेणान तरमस्मि नेव काध्ये पुस्यपि कैलज्ञाताभाव साधयिष्यते। पिञ्च-यदि शरीरे वस्त्रसम्पर्क समुत्पयमातफेरल तानस्य प्रतिवधरतहि उत्पनस्यापि वलस्य विनाशको-पि भवन केन निवार्य । यथा मतिश्रुताद्यावरणोदय उत्पद्यमानस्य मत्यादिज्ञानस्य प्रतिवन्धकम्नथोत्पनस्यापि भत्या देविनाशको पि इष्ट । यच्च सवस्त्रत्वेन हेतुना फेवलज्ञाना भावे माध्ये हेतोगमित्यादिदोपाऽऽकुलत्वेऽपि प्रतिवन्धाऽति सडगोद्भावन तत्मायोऽत्पधियोऽपि प्रतीतिविषयीभवनाथ मितिबोध्यम् । ननु हेतोरसिद्धत्वोद्भावना क्यमिति चेन् । उन्यते तत्र दिप पर प्रत्येव वाच्य भो नमाट। पात्वेनाभिमता घिय क्मि- सयनिय मयतिन्यो वा'। आगे, सिद्धसाधन | अस्माक्मपि तथैवाभिमतत्वात्। नहि वयमप्यसयतस्त्रीणा मुक्तिसद्भाव वाम । द्वितीयेऽपि सयतस्त्रीणा वस्त्र कि क्यरज्ञानावरणत्वात् उत परिग्रहरूपत्वेनासयमहेतुत्वाद्वा मुक्तिप्रतिर धक दायोऽनवा , वस्नम्यात्मप्रदेशाऽसम्बद्धपुद्गलात्मक्त्वेनाऽऽत्म- गुणरेनरज्ञानावरण याऽमम्भवादित्यादियुक्त्युद्भावनेनानन्तरमेव निराकृतत्वात् । विश्व-सवस्त्रत्य तावत् स्त्रीपु कादाचित साव- दिक वा ? | प्रथमे तावत्युस्यपि कादाचित्क्सवस्नत्वेन हेतुना वलनानासाय साध्य , अयथा पुस्येव व्यभिचारात् । यद्वा कादाचित्क्सयानत्वा हेतुना पुट्टप्टान्तेन स्त्रीवपि केवलज्ञान- १ न ताव- द्वानिशिका सद्भाय साध्य । तथा च बाध एव, सत्प्रतिपक्षता वा। द्वितीये पुन स्वरूपासिद्ध एव हेतु, पक्षे तस्याऽवतनात् । नहि स्त्रीपु सवस्त्रत्व सावदिक, बाल्यावस्थादी स्नानाद्यवसरचिशेपे च स्त्रीषु वस्नराहित्य सवजनप्रतीतमेव । तस्माश्च वरनाभावरति मनुप्ये लक्षानोत्पत्तिस्वीकारेऽनस्थाविशेषादी स्त्रीप्यपि वस्त्रराहित्यात्वेवरोत्पत्ति पेन वारयितु शझ्या ? । अथ परि- ग्रहरूपत्वेनाऽमयमहेतुत्वानिति द्वितीयविक्ल्पे तु सयतस्त्रियो न सिद्धिमधिरोति, वस्त्रादिपरिग्रहोपेतत्वाद्देशविरतवदिति प्रयोग सम्पन । तथा च हेतु स्वरूपामिद्ध एव । नहि मयत- स्त्रीणा वस्त्रादि परिग्रह भयितुमहति, तासा वरनादे सयम- मारक्षाथमेव धारणात् । उक्त चागमे- 'जपि यत्थ च पाय वा, कपर पायपुद्रण । तपि सनमल जहा, धारिति परिहरति अ॥१॥ नमो परिग्गहो वुत्तो, नायपुत्तण ताणा । भुच्छा परिग्गही युत्तो, इअ वुत्त महेमिणा" 1010 इति । न च स्वनिश्रितत्वेन वस्त्रादी मूच्छी भवत्येवेति शयनीय। स्वशरीरशिप्यादावपि तथात्वेन मूप्रिसङ्गात् कस्यापि मोथावातिन स्यात् । किन्च-भा क्षपण अवलानामम्मरपरिभोग मितीथक्रो पदिष्ट ? तय मताऽऽकपकशिवभूतिप्ररूपितो वा? अशक्यपरि- त्यागतो वा । जाये तावदवश्य वस्त्राऽऽवृतानामव मुक्ति .. सिद्धा। यत ने प्रवृत्ति स्वाथकारुण्याभ्या ar । श्रीमहावीरविज्ञप्ति वचनात् परमप्रेमायत्त्वेन परमयारण्यभाजो हि भगवतो नाऽलाना मुक्त्युपधातकमुपदिशति । तथात्ये ह्यास्तो ताव दन्यहोकनि द्या जपि भगवन्तो भवेयु । उक्त च लोकिरे - "बास्त्रीतियातका स्युरधमाधीशा श्वपापा इवे"त्यादि । द्वितीये तु ताभि शिरभूते विमपराद्ध ?, येन पापात्मनाऽवला चश्मदानन मुस्त्युपधाता विहित । न शान्तरबैरम तरेण पश्चि- तथाविधारष्टाथसम्पदागमनिवारको भनति । ननु भो । शिवभूतिना वस्त्रदान स्त्रीणा ब्रह्मचयादिरभार्थमेव विहितमिति चत् । घिर जीव, येनाऽऽयाताऽसि स्वयमेव मदुतमार्गेण। यतो यद् ब्रह्मचयादिपालनहेतुरनत्सयम प्रति हेतुरेवेत्यत सिद्ध प्रत्युत निष्परिग्रहता हेतुपस्नपानादि, तत्युतो:- सयमहेतु , पुता वा मोक्षोपघातकमिति त्वयापि सवस्त्रम्य मुक्ति व्यवस्थापिता। एष तृतीयेप्यशश्यपरित्याग किं शरीरा- वयवसहात्पनत्वात् वणवधरधरीरसम्बद्धकृतनिकारत्वा | उभयथापि प्रत्यक्षबाध, बाल्यावस्थायामिचायानस्थास्वपि स्नानाद्यवमरविशेपे वरनराहित्यस्य सबजनप्रतीतत्वान् । अथ चकारमूधित हेतुप्रयोगो यथा स्त्रियो न मुक्तिभाज , तथाविध- चित्ताऽसामथ्यात् नपुसम्वदिति । तत्र ताशसामध्यामाध- स्तासा कि पतिस्वाभाव्यान् जातिस्वाभाव्यात् उत महननादि सामग्यभावात्पुरुषेभ्यो होनत्याद्वा । न तावदायो, मनुष्य- मावस्यापि माक्षानाप्तिप्रसक्ते । तच्च तवाप्यनिष्टमेव । द्वितीये, का जाति ? पञ्चेन्द्रिय व स्त्रीत्य वा। आद्येऽन तरोधात्तया- द्वानिशिका २३ प्यनिष्ट । द्वितीये, स्त्रीजातेस्तथाविधचित्तासामध्ये किं प्रमाण ? प्रत्यक्ष पराल वा । न तावत्प्रत्यक्ष, तदथाववोधरूपस्य प्रत्यक्षस्य तवामम्भवात । द्वितीये वनुमानागमो वा । न तायदनुमान, तथाविधमाध्यसाधहेतोरदशनात् । न च सप्तमनग्क्पृथिवी- गमनासामध्यमे तन हेतुरिति वाच्य, तस्य तीथकरवलदवादी व्यभिचारात्। नेपा तन गमनसामध्याभावेऽपि मुक्तिगमन- सामध्यसद्भावात् । किञ्च-नहि मुतिगमन प्रत्यधोगतिगमन- सामथ्य हेतु , मल्यादीनामपि मुतिगमनमामध्यप्रसक्ते । तेपामधागतिगमनमामध्यसद्भावात । नाप्यागम , प्रत्युत मुक्ते प्रतिपादनानिपधवचनस्याऽऽगमवाधितत्वात् । आगमो यथा- "समणस्स भगवओ महावीरस्स सत्त अतेवासीसयाइ सिद्धाइ जाव सव्वदुक्सप्पहीगाइ चउदस अजिस या: सिद्धाइ ति एव सहननादिसामग्र्यभावलवणोऽपि हेतुरागमधाधितत्वेन स्वसाध्य साधयितुमसमथ एव । आगमनाधितत्व च सिद्धि - सिद्धी सिद्धमेव। न हि महननादिसामग्र्यभाये मुक्तिमाप्ति । एव पुरुपेभ्यो हीनत्वादितिहेतुन समीचीन , यत पुस्पेभ्य इत्यत्र सवपुरुपेभ्य कतिचित्पुम्पेभ्यो वा । नाद्य , स्वम्पासिद्ध नहि त्वदीयमतनासितप्रति योऽपि चाण्डारादिपुरुभ्यो हीनतया व्या व्यपदिश्यते। द्वितीये, गणधरादीनामपि मुफ्त्यवातिन स्यात् । तेपा तीवकरपुस्पेभ्यो हीनत्वादित्यादि । अथाऽऽशाम्बरस्यातिप्रसट्गाऽजानमुद्भाव्य स्त्रीहप्टा तत एव पुस्वपि केचरज्ञानाऽश्रद्धानानुमानादिसनानुमानप्रयोगो यथा- W

२४
श्रीमहावीरविज्ञप्ति-
पुमासो न केवलज्ञानभाजो, याद्यपुद्गलसम्पकार वस्त्राकृत-
स्त्रीवदित्यनुमानेन पुस्वपि केवलज्ञानाऽश्रद्धानसिद्धौ मिद्धा सय
ज्ञत्वेन स्वभक्तत्वेन वा भगवदमा यता दिगम्बरस्य । अय
भाव सचज्ञत्वेन भगवान् दिगम्बरस्य नाभिमती, दिगम्बरो वा
स्वभक्तत्वेन भगवतो नाभिमत इति ।
ननु सयज्ञो भगवानित्येवरूपबचमा फेघरज्ञानाहगीकारे
सत्यपि क्थ तनश्रद्धानानुमानमिति चेत् । उच्यते-आस्ता
तायत्रज्ञान, प्रवचनापलापिना प्रवचनमानस्थापि वचोमारे-
वाङ्गीकारो, न श्रद्धानेन, तेपा स्यकल्पितमतानुसारेणैव प्रवचन-
प्रयतफ्त्वान् । तस्माद्वचोमारेण तदगीकारो न सत्यतयाऽड्गी-
क्त य । अन्यथा “चत्तारि क्भा प० त० महुकुभे नाममेगे
महुपिहाणे, महुकु. विसपिहाणे"इत्यादि । एवमेव 'चत्तारि
पुरिसजाया ५० त० मह० इत्यादिस्थानाड्गोक्तचतुभडगी-
रचनाया यध्यमापद्येत । अत एवाव प्रतिनाया 'वाचाज्ञा
प्रतिपद्य ये त्वदरयस्तानेव वाग्गोचरीतुर्वे' इत्युक्तमितिकाव्याथ ।।
अथ दिगम्नरम्य विरोधाद्यज्ञानमुद्भावयनय तच्चेति-
मुपहस नाह-
मन्यानोऽपि जिनगि तजमतनु नाहारहेतुस्थिति,
धमाराधनसाधनान्यपि मुधा बुट्टया परित्याजयन् ।
देह प्रत्युत पालयन्निति विममादायरित्सर्वचित् ।
निर्वाच्य च निदर्शयन् कुलपधूस्तेऽरिवर चेप्टत॥८॥

२५ প্লাবিধিাক্কা व्यार या~हे सवविा स्वामिन् । विसवासावित् ते- तवारिदिगम्बर । कुरवधू -कुलस्त्री प्रति निवाच्य जनप्रसिद्ध- नाम्ना वाग्गोचरीक्तुमशस्य लिडगोपस्थादिप निदशयन वर चेष्टते सुटरचप्टा परातीत्युपहास्यमूचक्रियापदमित्य वय । विसवादायित्व पूरापरविरोधायमानित्य, तत्यथमित्यमुना- प्रकारेणेनीति कि? जिनेशि करलिनि, तपसतनु तैनसशरीर, मचानाऽपि म्बीपुर्याणोऽपि, अपिशदा विरोधोदावनध्ये लोरिमविरोधोद्धारनेऽपि यो य । अतराऽपिश दस्तु आदि श दमुचिततिर या उद्भावको । नाहारहेतुस्थिति । आहाररूपा यो हेतुम्तै नमशरीर प्रति कारण तस्य स्थिति विधि न मयान । तथा मुधा यथाधवस्त्रविषयक वेनमितपलासाधर गाद्विपरा या बुद्धिस्नया धमाराधामाधनानि धममाधनानि रजोहरण- मुसस्त्रिकादीनि चतुःशापकरणानि, तानि परित्याजय नपि- परिहारय नपि देह मत्युन पारयन अर सत्यागापदेशेन देह- शरीर धमसाधनबुढ्या पालयन्नित्यक्षराथ । भावाथस्य कार्य हि परिणामिकारणमभिगृय याऽवतिम्ते। तन्च परिणामिकारण निवा-सचिरस्थायि, चिरस्थायि, सग स्थायि चेति। तनाऽचिरस्थायि परिणामिकारण तायत्तर- तपादी नीरानादिक, चिरस्थायि पुनघटपटादी मृपिण्ड- तन्वादिक, सदास्थायि तु मानाऽरकाशाटो आत्माऽऽRT- शादिक्म् उक्तच-काय तिष्ठेदभिगृह्य, निधोपादानशारणम ।

श्रीमहावीरविज्ञप्ति- तरी नीरमिवाडगेडन-मचिरस्थायि कारणम् ।।१।। मृस्पिण्टाद्य पदादौ यत्तचिरस्थायि कारणम् । आत्मादिक यज्ञानाटो, नत्मदास्थायि कारणमा गुप्तत्त्वप्रीपे। तथा च याद्याग्नेरिवाऽहाराविनामावि- नसशरीरस्याङ्गीकारे परिणामिकारणता-पनमनमवश्यमष्ट- गीक्त यमेव । तथ नग्नाटे नाट्गीकृतम्। अतो निराधाs ज्ञानमेन तस्य । न च पेरलज्ञानमाहात्म्यानिराहारित्व पेनलिन इति करपनीय । एवमपि कल्पेत, यदि मतिश्रुनानिज्ञानयताम- शानिभ्य क्षुधाया हीनल दृश्येत । तन्च न हन्यते, प्रत्युत कतिचिनानिभ्योऽपि शुाया प्रार यदशनात् । किन्च- लिलो निगहारित्वे कुमारावस्थोत्प नवलस्यानगारस्यऽऽ हाराभार शरीरवृद्वयभावेन पाल्यावस्थमेव शरीर भवेत्, न चैतत्सम्भवति। यत पञ्चपञ्चाशत्सास्रवपायुप्पस्य श्रीमल्लि- नायस्य वपशतेऽतिमाते परलोत्पत्तावपि शरीरमान तु तरकार सम्मवि धनुपां पञ्चविंशतिरेवोत्तम् । किच केलिनो वेदनी- योदयसद्भावासातोदयहेतुका हि क्षुधा क्थ न सम्भवती त्यप्यालोच्य । न चैत पक्तिमात्रेणेव देवलिन आहारसिद्धि । आगमेऽपि प्रतिपादनात् । यत च- "आहारगाण भते जीवा जहा सक्साई नवर फेवरणाणा- णपि" भग श०८,३०२ [३२१] तथा “एगविहधगस्स ण भते। सनोगिभवत्थक्वरिस्स कतिपरीसहा ५०१ गोअमा' एकाग्स परीसहा प०, णव पुण वेदेति । भगा०८, 3 ८[३४३ 7 ते - .

द्वार्निशिप चकाटश इमे क्षुत्पिपासा शीतोष्ण दश चया शग्या यध राग- तृणस्पश-मला इति । रक्त च- "पचेव आणुपु वी चरिआ सि ना यह य रोगे । तणफास हमेश्य इशारम अणि नमित्तिा तथा सम्भाषित- ममतावुद्धिकरपनया धमसाधनीभूता यपि रजोहरणमुखयरित्र- कादीनि चतु-शोपकरणानि याजितवान् । तथा तदनगत शरीरमपिन त्यानितयानित्येतायदय न, कितु प्रयुत धम- साधनमिद शरीरमिति युद्धयाउ नपानीयरमण्टलुसारिकाधने कोपगर पारयन् नग्नाट परित्यक्तवस्त्रपात्रादिस्थान घाय- म्युण्टिकादिस्वीकारण प्रतिज्ञापत्तप्रच्युताऽपि वराको द्विधा. राप्रतिवादीतरवारिस्तो हतस्यापि हननमिति यायमापनो वाध्य । प्रतिनदी यथा यदि शरीरवीकार , क्थ यस्पा- सादरपि, घमसाधनत्वेनाभयनाविशेषात् । रिच रेचल शरीर न घममाघन भरिनुमति, सहकारि- विम्लस्य कारणस्य पर प्रति यभ्यत्वेनाकारणत्वात् । ण्यमपि यदि वनपानादिन्याग , क्थन शरीरस्यापि शरीरोपप्टम्भ- कधिया यह यम्मुयुण्टिकानिस्वीकार-पि मुतरी प्रतियटी, सा तु सुनो। स्न्यि सरर नगन नुन्तिहेतु वेन निनोपरिप्टेभ्या रजोह- रणमुसारित्रकापरणे व्यस्त्ररतम्य नग्नाटस्य साधनेग्नन्त पघात निनपतिप्रतिषिद्धानां यत् यम्युण्डिमाछातृणपा- दीनामामेवने निभाग्यरय नितीविषो पीयूपपानपरित्यागाद्वि- , श्रीमहावीरविज्ञप्ति- पपानमितिन्याय सम्पन ! २ चव वरनादिवत् मुवणाद्यपि धारणीयमितिवाच्य, तस्य सवविरते सिद्धिसाधनत्वेन जिना नुपदिप्टत्वात् । न च तथा वस्त्रपानाटिक, तस्य सिद्धिमाधा- साधुशरीरोपप्टम्भकमात्रस्यानपानीयादिवजिनोपदिष्टत्वात् । उक्त चागमे "जपि यस्य च पाय चेत्यादि । तथा यावान्य लिगोपस्थादि, तन निदशना। यध निदशनाह हम्नपादादि, तनावान्यमिति माललोकप्रसिद्धोऽपि विरोधस्तस्याप्यक्षता । "निपाच्य च निदशयनिति विशेषणेन निर्दिष्ट । पिच म्ले- च्छादिकुल विशेपमासायाऽवाच्यमपि लिड्गादिक धान्य -प्ट, पर गिदशनीयाईतया सम्मत तु दिगम्वरस्येय दृष्टम् । अतो म्लेदादिभ्योप्यस्याविरक्तिमपि सूचित योध्यमिति काव्याथ । इति गत्तो दिगम्बर । अब मागतस्य पृर्णिमीयकस्य काव्यद्वयेनाभिप्रायाद्घाटन- पूर निराचिकीपुराद्यकायमाह- पक्ष पञ्चदशीमवाप्य सफलीस्यातत्र तत्पाक्षिक, युक्त चेति विम्ल्प्य करपनपर बुहादिपक्षानित। ही मारत्मरिसटिनन्निनपते । सटकतमुन्मूलयन, भूतष्टादिन र पाक्षिकरयस्यारातिरप स्फुटम् ॥६॥ व्या हे जिनपते! सांवत्सरिकादिवन्-युगप्रधाश्रीकालि- काचायात्परतोऽया क्रमेण भाद्रपर सितपञ्चम्यां चतुझ्या च तद्वाचस्मायत्सरिकश दवत्, आदिशदात क्रियाविशेषवाचका - द्वानिशिका २६ आवश्यकादय शना प्राहा । तद्वम भूतेष्टादिन एव-चतुदशी- दिन एरपाधिक्श दसडोन चतुदशीनिनपाभिरशन्योयात्य- वाचकभावरणमनानिसिद्ध यदुपदिष्ट चो मूरयन पाक्षिक- श देन चतुदशी न धान्येति दुवचसा निम्लीकुवनपल्पनिति- यावत् । ही खेद । एपोऽध्यक्षसिद्ध पूर्णिमीयकोऽरातिविज्ञप्ति- स्तुत्यधिकारात्तव चरी सुट यथा स्यात्तथा पतत इत्य वय । तत्र चतुदश्यां पाश्चिकशब्दस्य मा तमु मूल्यन कोहग जात इति विशेपणद्वारा उपहास्यमिश्रितपरमाह-तत एप रिक्षण ? बुहारिकश्याश्रित । फुहू अमायास्या, आदिश दात्पूर्णिमा तया कथा-पाधिस्त्वेन स्वीशरस्तां श्रित शरणीतरान । अग्रोप- हास्यसूचस्पद कुरितियोध्य । यतस्त्वदाज्ञाद्विपताममावास्या- श्रयणमेर श्रय । तथा च पाक्षिकत्वेन पूर्णिमाऽमावास्ययो श्रयणान, तस्य पूर्णिमीय आमावामिफरचेति सा था नाम- द्वयी सम्प ना। अन्य विप्र]था पूर्णिमीयफ्नाम्न एव सावर्थता- करणे पूर्णिमेव पावित्वेन स्वीक्तव्या म्यान् । तथा च मास- मध्ये पूर्णिमाया एकत्वेन पूर्णिमा मासिकमेव पवस्या न पाश्चिय मित्यप्यस्य वरारम्य दूपण सूचित पोध्यम् । यद्वा यचतुदश्यों पाश्विक्श दस्य सहयेतो मूल्न तयुत ? इति निशेषणद्वारा- हेतुमाह-यत स विलक्षण १, बुहारिकताश्रितस्ततश्चतु- दश्या पालिक्श दस्य सहकेता मूलर , ततश्च की जात 'पथ पञ्चदशीमवाप्य मालीस्यात्तत्र तत्पाक्षिम युक्त चेति विमरप्य कल्पनपर इति। पक्ष-पञ्चदशदिनात्मक , पच- । श्रीमहावीरविज्ञप्ति दशा यज्ञवाल, अवाप्य प्राप्य, सक्लीस्यात्-पूर्णीभवेत्तत्तस्मात् पोग नित्त पाक्षिर, तत्र पञ्चश्या युक्त, फार याथै, युक्तमेवेति विरल्याऽमनाशइस्य कल्पनपर विक पनाs.- सक्त इत्यथराथ। भावाथस्वय-यस्तु स्वामही स्याक्त परित्यक्तुमशत स युत्तिटवलेऽपि समतिकल्पिते माग युक्ति नतुमिन्ट ननस्श कुविकरपारपनाजालारितो भवत्येव । त प द्वितीया- गढीकाया- "आपही बत निनीपति युनि, तत्र या मतिरस्य निविष्टा । पक्षपातरहितस्य तु युक्ति या तन मतिरति निवेश" || मिति । क्दामही चाय सयजनप्रतीत एर। तनिदान तु प्रागुदेशा धिकारे किञ्चिदर्शित । विशेषतस्तु गुरतत्वमदीपादिप्रथेभ्यो- ऽवसातव्यम्। ननु पूर्णिमीयकस्य पञ्चदश्यामेव पाक्षिकस्वीकारात् पञ्च- दश्यामेव पाथिक मुक्तमिति प्रयोगो युक्ता, न तु पञ्चदश्यां पानिय युक्तमेवेतिरूपेण प्रयोग इति चेन् । मैव आचरणरूप- तया तस्य चतुदश्यामपि पाक्षिकस्वीकागत् । स च स्वीकारो विशेषणसयुक्तैवकारेण सूचित , पर वैपरीत्यश्रद्धानात्तदपि मिथ्यात्वमेव । वपरीत्यश्रद्धान तु आगमोक्त यशतु श्या पाक्षिक तदाचरितमितिमननात् । यच्चाऽनागमिक पूर्णिमा- पाभिक तदागमोक्तमिति श्रद्धानाच्च बोध्यम् । अथ तत्कल्प- नानिराधरण तु उत्तरार्धन द्रष्टव्यम् । - द्वात्रिंशिका ३१ अय भाय -यथा मारत्सरिकादिशदा पयुपणापयादिषु सहतितास्तथा पारिश दोऽपि चतुदश्यामेव । यच्च 'पञ्च दश्यो यनराली पक्षान्ती पवणी अपी ति नाममालायां पञ्च दश्या परत्वमुक्त, तद्धि यशाइगुलीप्रभूतानां अधिप्विय कालसन्धिविण्यादौ सहतपशाद योध्यम । अयथा 'वत्मग दिमागशीप'इति नाममालापस्नात् फातिरसितपचनश्यामेय पयूषणापर कनन्य स्यात् । लाया तु दीपालिकाऽऽपाढाटी टिपनानुमारतस्तु चोऽपि । तच्च तयापि नाभीष्टमिन्याय- नेक्युस्त्या तन्निराकरण मुधीमाध्यमिति । अग्तिा चानादि- सिद्धसिद्धा तोत्तमयतो मृल्नात् सुवति काव्याथ ॥ अथ द्वितीयकाव्यमाह- जानादीन्युपचारसाध्यशुचितानोष्टानिष्टहट भाषानीति तन प्रणीतसमये दृष्ट्यापि वापतग्ग। ज्ञानाचारहितोपचारमुपधानाढीप्मिताऽमाधन, विद्वानेतदिति प्रभो! प्रभुपुर कि नो प्रजेन्निग्रहम्।।१०॥ या०-हे प्रभो। तय प्रणीतममये त्वदुत्तमिद्धान्त, उपचार- माध्यगुचितानि । उपचारेण-कालपिनयरहमानोपधानादिना, साध्या-साधनाहा, गुचिता-पाविन्य येपा तानि उपचारमाध्य- गुचितानि । ज्ञानादीनि ज्ञानदशनचारित्राणि, पथम्भूतानि ?, इष्टप्रदाऽविषद्भायानि, इगनि सुमानि मुससाधनानि च तानि प्रददतीतीष्टप्रदा । अनिष्टानि दुखानि दुसमाध- श्रीमहावीरविज्ञप्ति नानि च तानि हरतीति अनिष्टान | एपनिया भाया - स्वभाषा येपा तानीप्टप्रदाऽनिहायानि । इन्यमुना प्रकारेण मल्वापि-वाहटोघनेन पुस्तकन्यस्ताऽपरोपवलोक्यापि, वा शदात्तथानुष्ठीयमानान्यप्यपेतहा। अपेता गता, दृग् भाव- लाधन यम्य मोऽपेतग पूर्णिमीयक , झानाचारदिनीपचार । ज्ञानाचारे हितश्चासायुपचारश्च समयधिधमेत प्रत्यक्षमिद्ध शुद्धपरम्परागततीर्थे श्राद्धश्राद्धीभि प्रियारूपणाऽनुष्ठीयमान मुपधानतप , आदिश दात्माधूनां योगानुष्ठानपरिग्रह । तदी- पिमताऽमाधन-सुसाद्यसाधन, विद्वान-पानान प्रभुपुरतयपुर- स्तानिग्रह-यथापराधदण्ड किं नो व्रजेत् प्राप्नुयात् ? । अपितु प्राप्नुयादेवत्य रयमुपेनेवाभराथ । भावाथस्त्वय जैनप्रवचने ज्ञानाऽऽराधन तावत्कारासुप चाररेव भवति। उक्त घ- "काले विणए बहुमाणे उपहाणे तह य अनिवणे। वजणअस्थतदुभये अविहो नाणमायारा" || ति। तत्रोपधान वानमुद्दिश्य तयोपिशेपस्तत्करण च ज्ञानाऽऽराधन- हेतुज्ञानमूलक्याच दशनचारित्रयोरपीति । तन्च माधू- नामावश्यकयोगाद्वहन, श्राद्धानो तूपधानोद्वहन । तच्च पूर्णि- मीयस्य नाभीप्ट । उपलक्षणात्तत्प्रतिपारक्श्रीमहानिशीथाति- शास्नमपि । तस्मात् हे प्रभा । तर पुरो निमहास्पद भवेदेय । ननु भा । अस्यामवसर्पिण्या प्रथमसया चन्द्रप्रभस्यैव- भावप्रतिष्ठाव्यवस्थापक्त्वेन प्रथमतस्तदुद्भावनेनैव विज्ञप्ति- द्वात्रिशिका ३ रुचितेतिचेत् । सत्य, यद्यप्येवमस्ति, तथापि सम्प्रति य मते यदुमूनस्य बाहुल्येन प्रसिद्धिस्त मते तदुद्भावनपुरस्कारेणैव विज्ञप्तिकरणाभिप्रायान् श्रावप्रतिष्ठाया कटुकमते एव प्रसिद्ध खेन तर किञ्चिताविपरिप्यते । अन्यथा पाशचन्द्र प्रतिष्ठाया एवापरापी, लुम्पारस्तु प्रतिष्ठाप्यप्रतिमाया अप्यपलापी। नमाटौष्ट्रिकव्यतिरिक्ता शेपास्तु श्राद्धप्रतिष्ठाभ्यवस्थापका इत्यादिव्यत्या वक्तव्ये विज्ञप्तेगरीयस्त्व स्यात, तस्मात्साक्य- विवेको प्रन्युन्मूनमम्भवेऽप्युपलक्षणमूचितावेव योध्या वितिका. व्याथ ॥ इति गत पूर्णिमीयक ॥ अथ काव्यपद्धेनौष्ट्रिकापरनाम्न सरतरस्य स्वरूप विवक्षु- राद्यकाव्येनातिप्रसङ्गमाह- पावित्र्येण निर्जितेति रमणी नाऽर्हन्सपयोचिता, मला ता प्रतिपिद्धवान्किमु न च ज्ञानादिसम्पद्ग्रहम् । कादाचित्कमशाचमन्यमश न ज्ञातनानज्ञराट्, दुनेयस्त्वरयाऽरिरप भगान् ! सम्प्रत्पमीपा नृणाम् ॥२१॥ व्यावह भगन्-है स्वामिन् । एप प्रत्यास नोऽध्यक्ष सरतरनामाऽज्ञगट मूखचक्रवर्ती सम्प्रतीदानीममीषा 'अदसस्तु विप्रकृष्ट' इति वचनात् त्वत्तो दूरवर्तिनां नृणा मनुष्याणा, त्वरया शीघ्र , दुयो दुलत्यो वतत इय वय !एप किं कृतवान् ? पावि येण गुचिना, वर्जिता रहिता रमणी योषित, नाऽहत्स. पर्योचिता जिनपूनाहान भवत्येवेत्यमुना प्रकारेण श्रीमहावीरविज्ञप्ति निहाधिकाराद् दुज्ञानविषयीयन्येतियायत् । ता यापित प्रति पिद्धवान स्त्रीणां निनपूनायामनधिकार इत्येवरूपण जिनपूनात पृथक् कृतवान् निनपूजा त्यानितवानिति याया। प पुनरथें। ज्ञानादिसम्पद्गद पुन किमु दिन निषिद्धया? तथा कादा- चित्वमशौचमिति । स्वीगत यत्कादाचित्कमशीच अपाविन्य, तन्न्यसदृश रमण्यशौचापेक्षया पुड्गतमशौचम यन् तन सदृश तुल्य न ज्ञातवानित्यवराय । मायावस्त्वय हे भगवन् । प परतरनामा तय घेरी साम्प्रतीनननाना दुप्पमानुभावाटनानवाहुल्येनापिदितसद्- गुरुपयनपरमाथाना क्दाग्रहप्रस्तचेतसा चेतिगम्य , सहसा दुर- विगम्य । दुरविगम्यत्व घ 'कुमत हि नियायरन वधते' इति वचनान् शेपामतापेथयाऽस्य स्नमतिकल्पितप्रियाया उप्रत्याss- भासतया मूदात्मनां नियाधिक्यस्य भ्रान्त्याऽऽपादक येन याध्यम् । तच्चैव अपारियेण हेतुना स्त्रीणां निनपूजायामन- धिकार विशेषजतित्वेन पौपधिकाना भोगाधिकार , मामा- यिकादौ साधुमताच्चारव नमस्कारयपूपिदण्डकोच्चार इन्यादिक तीयकराऽऽज्ञाया गत्वेनानुप्रमप्युप्रक्रियात्येनाऽऽभासत इति । तत्र सीपूपानिपेनिराकरण त्यस काव्येऽतिप्रसङ्गानिना वृतमेव । पौपविराना भोजननिषेधनिराम्रण तु चतुपया नियमेनोक्ते पौषधग्रते चतुलश्या नियमेन चतुथतप करणाशया च तीयकृतामनुव पूर्णिमायां पारण सिद्वे सिद्धमेव । अयथा चतुमास्यामिव पानिफेऽपि पप्ठतप एव प्रोक्त भवेत्तच्च नोक्त- द्वानिशिका ३५ मिति। पर निनमस्कारपूर्वकनिटण्डकामारादायुप्रत्याभासन निरापरण मत्तौष्टिकमतोत्सूनप्रदीपिकाता घोध्यम् । अशरा डिति विशेपणेन दिगम्पराद्यपेक्षयाऽतिप्रसङ्गाद्यज्ञानन मर्षया तत्यविचारबाह्यत्वमसूचि । अतिप्रमगारागान तस्यापायियण हेतुना स्त्रीणां निनपूनानिषेधक्रयेन सुटमेव । तथाहि स्त्रीणां यदपाविग्य, तत्सावननिक कादाचिल पा ? | आयेऽति- प्रसङ्गो यथा मावदिकादपावित्र्यात् स्नीणा यदि लिनपूनानिपे धस्तहि तेनैव हेतुना ज्ञानादिसम्पद्महस्यापि निषेध सम्पन्न । उभयनापि तत्कल्पितयुक्तेस्तोत्यात् । स चानेन मुसरोसरेण न ज्ञात । द्वितीयहेतौरप्यतिप्रसङ्गो, यथा कादाचित्वमपावित्र्य स्त्रीपु तथा पुरवपि प्रतीतमेव । अपि शन्दात्साध्यातिप्रसङ्गो बुद्धिगम्य ! तपाहि-तुल्येप्यपापिये यदि स्त्रीणा निनपा- निषेध पथ न नगामपि । एयमपि यदि पुसामगुप्ता क्थ न स्त्रीणामपीति पध(याचा) परनामा साध्याऽतिप्रसङ्ग सोप्यनेन न मात । एमागममाधोपि प्रभावत्यारिकृतनिनपूनादशनत , सोऽपि न ज्ञात इति काव्याथ । अथ तत्कल्पित तरवैयोभयपाशकरप विश्ल्पयन भगनाs- शापराङ्मुसत्वप्रसिद्धिं तद्धेतु च दिदशयिपुद्वितीयकाव्यमाह- पद्धी मामतिथी प्रमाणमा ते न प्रमाण विमु, Jहीत्येवमुदीरित प्रतिपचोऽशक्तः कुकमाउरिनिन् ! । वाचाऽऽजाविमुस प्रसिद्धिमगमत् श्रीगाषिके पर्पणि, प्रामानन्द इस स्मित च पुरते छत्वा हि तत् श्रावणे ॥१२॥ ।

३ ६ श्रीमहावीरविशति व्याoहेऽरिजित् जिन युद्धीमासतिथ्यौ धौसयामिति गम्य, मामतिथी प्रतीते तेत्तर, स्मुिकि प्रमाण, दिनगणनापड सायुपन्यसनीये बहीत्येवममुना प्रकारेणोदीरितो-नोदित , प्रतिवचाऽशक्त -प्रत्युत्तरयितुमसमथ , याचा-यपनेन, उकमान्य त्तत्प्रलापी मन आझारिमुसस्तीवदानासण्डनकारी श्रीगा पि पवणि पयुपगामहमि, प्रसिद्विमगमत्-अय जिनाशाया- कारीत्येवरूपेण लारे प्रसिद्धा जात । हि यस्मात्तवार्षिक पर्व श्रावणे श्रावणमासे घफारात् भाद्रपदवृद्धौ प्रथमभाद्रपदेष फुत्वा विधाय, प्राप्ताऽऽन द इव अवामभुदिव स्मित हास्य पुरते विद्धातीय नयनुसनेराक्षरा । भाराथन्त्वय मासतिभ्यो द्वी सत्या प्रथमो मासस्तिथि- नि नव प्रमाण ? सविंशतिरानिमासे यतिमाते पयुपित व्यमित्यादिदिनगणनापतागुपन्यसनीये उत नेत्येन हो- दीरिताऽपि उमयथापि पाशात् प्रत्युत्तरयितुमसमथ । तथाहि- प्रमाणे तावत् "चउण्द मामाण अहह य पम्पाण धीमुत्तरसय- राइदिआण मित्यादिक्षामणरालापक्रपाठमामाण्यात् श्रायण भाद्रपटाश्विनद्वायापाढसितचतुदशीता हाधिनसितचतुद- श्यामेय धतुमासकारणतामसागेन कार्तिकसितचतुदश्या चतुमासकरण 'पचण्ड मासाण दसह परसाण पचासु. तरसयराइडिजाणमित्यादिनधीनभामणकालरापक्कल्पनप्रसङ्गन च महति सडकट पननसेनम्य, तस्योभयोरप्यनिष्दत्वात् । किच श्रावणद्धौ धतुमासकात्पञ्चाशता दिनै पयुपणापरणे নিষিদ্ধ। कार्तिश्चनुमामफाल्वार शतदिया पयपणावरणताऽऽपत्त्या 'ममणे भगय महायोरे मामदराइमासे पदक ते सत्तरि राइ- दिपद ससेहि" ति प्रचाराचा प्रय। अप्रामाण्ये घ मयाऽऽ गायकल्पितयिधिषपादिप्रथाना दत्ताञ्जलिताऽऽपत्त्या परिटमेपेत्युभयपाशा प्रत्युत्तरयितुमश कटवभाषी भय मीनि। ननु सक्षप धावणे पयुषणापरणत स्मितं पुरन भगवद्वैरि- सफथ विग्यात ? इति । उच्यते-यथाऽयोऽपि पश्चि- याप्रिया विद्धाचरणत सहर्ष माय स्वरुप जनभ्यो शापयर तन्यमपारिवन पिस्यातो भयति, तथाऽयमपि निना- सुपदि प्रायऽपि पयुषणापय मा सहर्ष जनशाप्न पुरन्- निनामपिण्यारित्वा जनप्रमिद्धो भवनीति पाव्याध । अथाऽनबन प्रतियमाहान्न पुग्य चतुपया यतिरि सनिधिषु पोपर्य निषेधयनोऽहताशायाह्य र दशयन तृताय- कान्यमाह- प्रायश्चितप्रति प्रविरमगमत्कृत्य दिग प्रत्यह, प्रनत भगरम्यया तदधिर यतीत फ काम्पधी । नदृष्टान्तमुपेन मारमय मामायिकाढीप यत्, पर्पस्वैर नु पापध नियमपन्नस्ति त्वदासनहि ॥१३॥ ज्या- भगवन् । यधरमान् ३ श्रीमहावीरविज्ञप्ति प्रतिदिन द्विशो-द्वया सध्ययोद्विसार, प्रतिम्मण प्रतीतमेव तद्रूप यत्सत्यमुत्तमानुष्ठान लया-भगरता प्रज्ञप्त-प्ररूपित तर धिक नि प्रभृतिक काम्यधी सुयाभिरापी, कुर्वीत ? न फोड पीत्यय । नु वित प्रकरणात सरतरनामा दुरात्मा तद्प्टा त- मुसेन प्रतिममणदृष्टान्तपुररसारण, सामायिकादीव-सामायि- कोपवासालियर, मयरमय आश्रयनिरोधलक्षण पोप, पवस्वेन- अष्टम्यारिपथदिवसेप्येव नियमयन-अपर्व दियमेषु प्रतिपदा दिए न क्त यमित्येवरूपेण मयादीसन, अस्ति वियते यत्तदानिया भिमा यार तस्मालदाज्ञायहिनोंध्य इत्य पयमुसेवाक्षराथ । भागाथस्वय यथा सदनुमानमपि प्रतिनमण प्रतिनियतवेला या प्रत्य द्विरेव विधीयते, तथा पीपधोऽपि पथदिवसेपवेय युक्तो, न पुा प्रतिपदादिप्वपवदियसेप्वपीति तस्याऽज्ञशेसर- स्यान, अज्ञसरत्व चास्य प्रतिनमणपोपधयो स्वरूपस्यैवाऽ परिज्ञानात् । यत प्रतिक्रमण तावत् दिवारान्यो पापानुष्ठा- नस्य प्रायश्चित्त, तच्चोत्कृप्टारम्भिणोऽपि श्रीमहावीरतीर्थे पाण्मामिक्तपोवनाधिक्मुचित, पोपधस्तु सवरम्पत्वेन सामा- यियोपवासातिपदपथदिवसेपि युक्त एव । अन्यथा चतु- थादितपसामपि चतुदश्यादिपव दिवसेष्वेव पत यतापत्त ,चतु- दश्यादिप्वेर चतुथादितपमा नियमेनाऽऽगमे दश्यमानयात् । तस्मायथा चतुधादितपसोऽष्टम्यादिदिने नियमेनाक्तत्वेऽपि- मवररूपत्वेनाऽ यतिथियपि क्त्त यतयाऽनुज्ञात , तथा पीपध- स्यापि । उक्त च तस्यायभाग्यवृत्ती-"प्रतिपदादिप्पनियमेन काय" द्वानिशिका ३६ इति । पृतेरप्युपरम्भो विपाकश्रुताडगादौ सुगाहादिनिदशनतो चोध्य । किञ्च-(यथा) पडिकमे देवसिअ सन'मित्यादिसूनपाठो- प्यधिरप्रतिक्रमणनिषेधको दृश्यते, न च तथा 'जाय पन्वदिवम- पज्जुगासामीत्यादि' सूनपाठोऽपवसु पौपघनिषेधक , प्रत्युत जाय दिवस अहोरत्ति प जुवामामी' त्यादिपाठ । स च सय- दिनपोपधव्यवस्थापक इति। ये तु 'पीपधोपवासातिधिमविभा- गौ तु प्रतिनियतदिवसानुष्ठेयो न प्रतिनियसाधरणीया वित्याव- श्यावृत्त्यनुमारेण निपेषयति, ते तवृत्तेरभिप्रायानभिज्ञाएगाव- गन्त या । तदभिप्रायनिज्ञामुभिस्तु मत्कृततत्त्वतरह गिणीवृत्ति- रवलोकनीयेति का याथ ॥ अय सामायिक नियावपरीत्य पौपधे च क्रियाधिक निदश- यिपुश्चतुथ का यमाह- ईया मामयिक सुचित्तजननीमन्ते प्रतिकामयन, सद्वीनाडकुरितक्षमामिर हलेनोल्लेसय नल्पधी । दोपापापधिनोऽन्त्ययामसमये मामायिक शिक्षयन्, दक्षमन्पनन कथ क्थय मा स्वामिस्त्वदाज्ञापर ॥१४॥ o-हे स्वामिन् । त्व मा क्थय अय सामयिफे दोष- द्वयभाग सरतरो दलम यजन अदक्षमप्यपण्डितमप्यात्मान दक्ष मयते स दक्षमय , स चामो जनस्वदाज्ञापर -तवाज्ञावर्ती क्थ न क्थमपीत्य वय । स च विलक्षण ?, अल्पधी, अल्पा एकांशमाहित्येनातिकृशा धीवुद्धियस्य ।

श्रीमहावीरविज्ञप्ति सान भाववाची बुद्धिरहित इत्यथ । किं युवन् ?, मद्वीजाइरित क्षमा हलेनोलसयन्निन, सोने-शाल्यादिभिरकुरिता जातारा या क्षमा पृथ्वी, ता इलेनोवीरनिव, सुचित जननी धमानुप्मानयोग्यचित्तविधानीमीयामीयापधिकीमन्तेऽत्र- सामायिकलण्डकाचारानतरमित्यर्थ, प्रतिवामयन् चकाराऽ याहाय , च पुनपापीपचिनो रात्रिपोपधिवस्या न्त्ययामसमये रानिमाश्चात्यमहरे मामायिक शिक्षयन प्राहयनित्यक्षराथ । भानाथस्वय पृथियाधुपमहेतुगमनाऽऽगमनादिरियापरि. पताऽऽत्मनो हि धमानुष्ठान चियक्षिनफरवन्न भवतीत्यत पृथिव्याद्यारम्भपरिणामनि तिहेतुरीयाप्रतिक्रमण, तथ शेपानु- प्ठानेप्पिय मामायिके.पि प्रथममेन युक्त, उक्तहतायाधय विना मवनापि समानत्वात् । यच्च सामायिक महद्धिकस्य राजा-मारणकारणाद्युद्भाग्न तत्पोपवायनुष्ठानेऽपि ममा7- स्वादमिन्चित्करमेश् । यत्परस्तसामायिकम्येर्यापर्ववनि (१) कुधि करन तदप्यशेगनुष्ठानेप्रतिप्रसङ्गमुनड्मस्तत्वात्तथैव पाध्य । यच "मामाइअ फाउण मित्याचारश्यकचूण्यादिवचन नदापि मूढानामेर भ्रान्त्युत्पादक, न पुन सम्यग्वीधनाना । यत सेया जइ चेइआइ अस्थि तो पढम वरवित्ति भी आवश्यक्यूणिचना- देव तसामायिकस्य चैत्यगमनागमनविपयिणी स्फुटप, अ यथा श्रीमहानिशीथादिनर निरोध स्यात्, तर प चित्तगुद्धिनिमि- साया ईयाया प्रतिमान्ति विना चैत्यवदन-स्वाध्याय ध्यानादि- द्वानिशिका ४१ धमानुष्ठानस्य निपिद्धत्वात्। अत्र वह यो युक्तयो प्रथगौरव भयानोच्यते, दिग्मानदशन तु तत्वतरगिणीवत्तितो बोध्यम् । एव च सति यत्सामायिरे पश्चादीयानिरूपण तत्सा मायिफे विपरीतरियारूपो दोप । म च सद्वीजाइकुरिते- त्यादिलौकिकदृष्टा तन सवथा बुद्धिविकलस्यैव भवतीतिदर्शि- तम् । तथा 'जाय पोसह पज्जुवासामि'त्ति पाठाच्चारणेच पोप- धारविरे विद्यामानेऽपि सामायिके यात्रिपश्चिमप्रहर सामायि- कापदशन तदधिनियारोप पौपच वाध्य । सोप्यतिमूस- स्यैव भवति । यतोऽवध्यपूतावपि यति पुन पुन रति पर बता स्यात्तर्हि एफस्मिनमापनासे पुन पुन प्रत्यारयानररणेन शतशोप्युपयामा भवेयुरवधिकरणस्य च वैयध्यमापद्यत । तथा थ यावजीरावधिकचारिशेप्युक्त्युक्तिरीश्रणायति सामायिक- पौषधयारपि प्रसिद्धदापद्वयादाज्ञानाह्यत्वमिति काव्याथ ।। - अथ न केवर विपरीतक्रिययैव सामायिक टूपिन, किंतु मूटजनविप्रतारणाथमधिकोच्चारेणापि दूपितमिति प्रशनाय पन्चमका यमाह - आयु पर्यवसायिपञ्चयमपत् प्रिण्डकोच्चारण , सम्यर मामयिक बनेति मतिन्नो नन्दिपूर्ण तथा । प्रत्याख्यान विधायुमे इति विभो स्यात् सोऽनुकम्प्य कथ ? तद्य व ! दिनाकरद्युतितति कुर्वीत रि पचरम् ।। १५ ।।

श्रीमहावीरलिज्ञप्ति श दस्यापि (स्येहापि) सम्बन्धात् इव भूपाशापरिपन्यिनो-राना सामग्पियिनो राजासायरिणाऽलमत्य अटवीस्तेना राजवि राधिनी बननासिन चौरास्तेषामेका-अद्वितीया, निधा-शरण तस्य श्रम प्रयास तिरिति यावत्। स इवेत्यक्षराथ । भावाथस्त्वयम मरणामिलापुरस्य पीयूषद्विपतो रिषभक्षण मिर पन्चनदीसा पन रानाक्षारिणयोग्शरणरणमिव मिथ्याग्यन्तीविशेषचामुण्डिसाराधन तय परिणाम डिमाराधनाहोकरतचामुण्डिनाम सरतराऽपरपयायस्य युक्त मे भाति सेनाभावेष्ययन तथा शनात्म्यरूपयोग्यतया युक्तैर यदाकरणविज्ञप्तिरिति काव्याय ॥ इति गत र स्तर ॥ अथ काव्यप्रयेणाञ्चलमत दूषयितु प्रथमकाव्यनाऽसानो द्भावनामाह- किश्चिद्वमनशेन वस्तु निसिल साधर्म्यवधर्म्यभान, गन्योऽन्य प्रतिनम्तुविस्तरविमुनानिन्नजाननयम् । श्रद्धालुमरास्त्रिकाग्रहणत स्यात्याधुलिङ्गी तत्तो, नो युक्त तदिनि प्रकल्पनपर पापात्मराङ् श्रित १११७॥ व्या०-हे प्रतिवस्तुविस्तरविभुज्ञानिन । वस्तु २ प्रयनन्तपयायविषयक, रिभु लविषयत्वेन व्यापक तय द्वात्रिशिका घरतुविस्तरविभुज्ञानिन् ! विधिद्धमयशेना तधमात्मपे पनि विवक्षितकतरा धम मिचिदमनशन सत्पारतन्येणाऽयो न्य-परम्परेण साधम्यधम्यभाग। माधम्य प ममता, वैधम्य प विपमता-ते भरते आप्रयत इति साधम्ययधम्यभाग, पय- विध निरियर-मम्पूण, यस्तु आत्मादिपदायमार्थप जानना- यगन्धन, यत्तदोनित्याभिसम्यधात् यस्मा मुग्पयषिकामहणत प्रद्वाल प्रायर ,साधुलिड्गी म्यात्ततस्तस्मातामुपोतिरामहर्ण प्रद्धालना नो युस्त नोपितमित्यमुना प्रकारेण पपनपर कुविक पनाऽऽमचोऽयम योऽञ्चर पापात्मराट् अधमिगे- खरो, विश्रत प्राय सवनमतीन, इत्य ययमुपनयासराय । भायाधस्वयम् हे मया ममस्नयनूनामयाऽन्य माघम्य धम्य घ प्रतीवमेय। तथाहिल यत्याधिों घटपटयो साधम्य, धैधम्य च मृन्मय त तुमयत्यादिधम । ण्यगात्मा पाशादीनाममूर्तत्वादिधर्म माधम्य, घम्य प पंत यात- न्यादिधर्मरित्यार म्यधिया योध्यम (यपा) तन पपर न साधम्यमुचकधर्मरवोभयोरक्यमापद्यते, भिन्नत्वचामपि धमाणो विमागत्यात् । तथा मुसलिमहणमामेणापि न साधुलिहगता, श्रद्धाराभिन्नत्वसूचकानामपि धमाणा विमान- त्यान् श्रद्धालोमिनत्वसूरमविरुद्धनेपथ्याऽहारानिविधेलापप्र- तीतत्यान् । यदि माधूपातामात्रेण परित्यागो युक्तम्लाह धान्याहार-पादविहार नपान यसपरिधार-तत्वश्रद्धान-नम- स्कारादिजापादे परित्याग प्रसज्येत । तस्मादावश्यकादि-

श्रीमहावीरविज्ञप्ति-
मियासाधक्तमत्वेन श्रद्धाल्नामपि रजोहरण-मुमारित्रमाण
युक्तमेव । उक्त पागमे-
"से तिलोउत्तरिअभावाररसय १,२ ण ममणा या
ममणी था सापओ या साविआ या तथित्तेसम्मणे तरलेसे
तदग्मयसिए तदग्मयसाणे तदद्याप उत्ते तदप्पिअपरणे अण्णत्य
फत्थइ मण अयुगमाणो उभओ पाल आयस्मय फरेंति"न्ति ।
अनुयोगद्वारसूनम् । एतद्वत्येक्दशा यथा-'तदर्पितारण'
करणानि तत्साघक्तमानि दह-जोहरण मुसरम्निमादी,
तस्मिनावश्यफे यथोचित यापारनियागेनार्पितानि नियुक्तानि
तानि येन स, सवथा मम्यग् यथास्थान यम्नोपकरण इसाथ ।
तथा "तस्साहणे जाणि सरीररजोहरणमुहणतगादिआणि दाना-
णि ताणि रिरिआवरणतणआ अप्पिआणि"त्ति । अनुयाग-
चूर्णि । तपण चानेनाभिनवेशात्प्रतिपेक्यतोऽयेपामपि
स्वरिलेन मम्मत इति काव्याथ ॥
अथ साधूपात्तत्वेन श्रद्धालामुसास्त्रिकादित्याननेन न्यायस्य
समानत्वात् तवैपरीत्यस्यापि फल्पनाप्रसङ्गन स्वगरपाश
दिदशयिपुर्द्वितीयकाव्यमाह-
किञ्चारोपयता तुला निलयिन सात्मानमाप्तप्रभो !
तेनाऽऽनायि निने गले दृढतर पाश सय दुधिया ।
धान्याऽऽहारजलोपचारशुचिता स्त्रावृतायाच्यप
न्यामाईन्नति जनशासनमतिश्रद्धानसद्ध्यानत ॥१८॥

द्वानिशिका व्या०-हे आप्तप्रमो-निनपते । किञ्चेति दूपणाभ्युचये । स्वात्मान निलयिनो-गृहस्वस्य, तुला समतामारोपयता तन- स्तनिकेन दुधिया दुयुद्धिना, निजे गरे-स्वकीये फण्टे, स्वय स्वयमेव, दृढतरोऽतिनिविड, पाशा व वनमानायि आनीत इत्य य । तर गृहस्थतुरयता कुत १, धान्याऽऽहार-नाप- चारगुचिता वस्त्रास्तावाच्य पन्न्यासाह नति जनशासनमतिश्र धान सद्ध्यानत | धान्याहारश्च प्रतीत , जलापचारशुचिता च-चरस्थोपचारेण आहारनीहारादिरियाविधिलोकप्रमिद्ध या- पारण, शुचिता-पाविन्य, वस्त्रामृताऽवाच्य च वस्त्रणामृत- मान्दादितमान्य-रिडगापस्थादि, पन्न्यासश्च चरण यमन, अह नतिश्च-तीयरनमस्कार जैनशासनमतिश्रद्धान च। मतिश्च श्रद्वान च मतिश्रद्धाने, जनशासने मतिश्रद्धाने, मद्धयान च धमध्यानादिध्यानमिति समाहारद्वद्वस्तत इत्यक्षराथ । मागाथस्वय-यदि मुरापातिरामहणमानणापि द्धारो साधुसाम्य स्यान् तर्हि घान्याहारादिभि साधारपि श्रद्धा- साम्य भवा फेन वाय' यायस्योभयन समानत्वात् । तथा- चात्मनो गृहस्थतु यता मवानोऽञ्चल क्य (न) मूटानामपि गुरुरिति रगरपाशाऽऽनयनमित्ति याच्याथ ॥ अथ तस्य नियत्वमाविष्षुर्वनाह- हत्वाऽऽनश्यकभूपति जिनपते ! तत्कण्ठहारोपम, ! द्वि सङ्ख्यानियम समत्वनृपतेस्मत्सनरकात्मन ४८ श्रीमहापीरविशति- कण्ठं पाशमधीश ! पश्य पुरत पन्नुपालय , पडजीजघृणो घृणाम्मरममा स्पा कर मारट ! PM व्या-निमपसे । अधीरा' हे मयट मयरमा स्य पश्य अमापट आपश्यफगपति प्रतिममपनि, त्या- विवाश्य, सरयायश्यपस्य पण्ठस्तत्वण्टग्नस्मिन दारोपम मुमूत्र- गुणपोतमुतार अणिरचितगूपणाल्प द्वि सहग्यानियमगुपा- दाय गृहीत्वा मत्मपरकात्मन शाभागयरपस्यापरय मगत्य पते -सामायिकभूपते , फण्ठे पाश-गरपधा पुपन पदीयेपु- पृथिव्यादिपजीरियायेषु अघृणा रिदय , से तय पुरनामर्थ घृणास्पट फरणास्थान, 7 पथमपीय यमुगौयाक्षराध । भायाधस्यय प्रतिफमण तापदियाशनिसम्पधिप्रायश्चिता- गुष्ठान । तन प यथा 'यवापराध दण्डा याय'इति पचमार द्वि महरयानियमो युक्त , अयथा प्रायश्चित्तायत्ये प्रवचन- व्यवस्था विप्ल्य प्रम येत। सामायिफ पुन सपरस्पमिया, तनपसहरयानियमा न युक्त इति मम्यग् यरनुपापापरि- शाना- भिनिवेशानच श्रादाना प्रतिरमण न युक्छमियायश्यप भूपति विताश्य तत्वण्ठ हारापम सदीयमेय द्वि सहग्यानियम- श्राद्धे मामायिफमेर विधय, तदपि हियारमिति, सवररूपस्य सामायिम्भूपते पण्ठे पाश धुप समायचल्फि पडलीयेषु दियस्तम्मानच वधाविधयोग्यतासद्भायात्तय पुरस्तान फरणा स्पद, परभणात सवरर पस्य पौपधस्यापि चतुष्पव्या नियमयन् गरपाशिको बाध्य इति याव्याथ || इति गतोऽम्पल ॥

द्वात्रिशिका अय पूर्यादा मादपूर्णिमीयमनमुत्तराग वितुनिश्मत- मतिदेशेन दूपयितु भाष्यमाह- प्रापस्तुल्यग्दागदी शरमितश्पर्मितेन प्रभो। सम्यान्वस्तदय पुरस्तर तिरस्कायस्वनार्यप्रस । तस्तितिरापि कोपदान काम्प सुरमान्मना, फोप्यामानामृतसरसियामाविरामी यत ॥२०॥ व्या-प्रभो । 'यत्तदोनित्याभिसम्पपा' गामा शरमित -दिपु पधम भासपूर्णिमीयप , प्राया-यालये, पशुमितेन तटिनीया तिमीयपेन, तुयपदामही समानाभि- निवेशिट तसरमान् अप सापूर्णिमीयर आआयम, अनार्या- मामायिफर धमकारिणम्पा प्रमु यामी रुप पुरातात् सम्पा त मायमध्ये, शिरएकाप , तुरपाय, रिकार्य एपेय पय मुखनयाभराप । মাথাঘাষাঘূের্মিীযই মূর্গিন্নাঘষিকাসিমলা प्राय पूर्णिमीयपनुल्य । प्रायोमहणात् पगासपादि- पानिपधाग्निाऽधिपोऽपि । सप्तरमानव पुरनिसाय पति पूर्याद । इति गा मा पूर्णिमीयफ या प्रभो 'मामा- गिमीयस्यत् निम्नुनिफोप्यार्मिकाऽपि स्पद्वपना परमिय सवाशापरायणे काप्य अप्टिविषादिवन त्याग्य यषयः। तस्मात्पुता? यामार यायातिपाय । सघयासागवारपल ,tml पायाऽधानताऽव्यय पादाम्या पाहाविपास रिलमण 87, श्रीमहावीरविज्ञप्ति पुकमात्मनां-उत्सूत्रमापणादिना पुत्सित फम येपा ते एवविधा ये आत्मान प्राणिनस्तेषां काम्य -प्रीतिकारी। पुन विलक्षण ? कोपदहन -उत्सूरभापिणां हि मोधादयोऽन तानुधिन प्रयोद- यप्राप्ता भवन्ति, तस्मात् फोपोऽप्यनन्तानुसन्धी शोधस्तेन दहन इस अग्निरिव कोपदहनोस्त कोप्य इति का याथ । अथातिदेशेन तिरस्कृतस्याप्यागमिक्स्याऽस्य चिनकारिचरि- प्रमाविष्कुवन् काव्यमाह - सामिश्चित्रकृदश्रुत तव रिपोरक चरित्र घृणु, वत्तीर्थस्य नमस्कृति च वचमा स्वीकृत्य तन्मध्यगा । न स्तुत्या श्रुतदेवतेति वदति श्रुत्वापि तत्मन्निधे- रोन्नत्य जिनशासनस्य सतत श्रीहेमचन्द्रादित ॥२१॥ व्याक-हे स्वामिन् । तब रिपोरागमिास्यैकमश्रुत चित्र- आश्चयश्वरित श्रणु इत्यन्यय सुगम । तचरित्र कि ? 'नमो तित्थरस तिवचनात् त्वत्तीथस्य द्वादशाहगीरूपप्रवचनाधारस्य, साध्वादिसमुदायस्य, नमस्कृति प्रणाम, स्वीकृत्य चोऽप्यर्थे, अङ्गीकृत्यापि, तमध्यगा तीथान्तवर्तिनी श्रुतदेवता न स्तुत्या- स्तवनाहा न भवतीति वदति । किं कृत्वा ?, श्रुत्वापि, कि ?, जिन- शासनस्यौनत्य शासनप्रभाधना, कुत ?, श्रीहेमचद्रादित श्रीहेमचद्रसूरिस्त्रिकोष्टीपथकर्ता श्रीकुमारपालप्रतियोधकृत,स धादियस्य, आदिशब्दात् नवागीवृत्तिफारमनीअभयदेवसू- रिप्रभृतयो माहा । सतत किलक्षणात् ?, सत्सन्निधे , सा-ध्रुत द्वानिशिका देवता सन्निधौ ममीपे मानिध्यकारितया वियथितककाय- व्यापारवनया यम्यवभूतादित्यक्षरार्थ । भावाथस्त्यय अहदाद्यसाध्य काय क्थ श्रुतदेवतासाध्यमि- त्याधभिप्रायेण तेन श्रवदेवतास्तुतिनिपिद्धा । तच्च महाशान विलमित । नहि यो यदपेक्षया प्रबरबलवान स ततसाध्यकार्य- साधक इति नियम । अ ययाऽऽचार्योपाध्यायसाधुसाभ्यकार्यस्य तदपेक्षया प्रकल्पस्पदहत्साध्यत्वेन 'नमो अरिहताणमित्येक पदात्मस्यैव नमसारस्य जाप प्रसज्येत । तस्मात् यरवसा- ध्यकार्ये सर्वेषामपि प्रयल्पलवत्त्वा वैपरीत्ये च दुबलत्यमेव यथागम बोध्यम् । लोकेऽपि प्रदीपादिसाध्य सूर्येण साधयितु- मशक्य दृष्ट, उक्त च "विश्वाधारविभ्वस हेतु लिमहानपि । नालं प्रदीपवर्भूमि-गृहान्तस्तमसोऽपहत," ॥१॥ इत्यादि । युक्ति- विस्तरन्नु मस्तपोदशश्रोकोवृत्तितोऽसातव्य इति कान्याय । ॥ इति गतस्त्रिस्तुतिक ॥ अथ काव्यपश्चरेन मागत लुम्पाकमत दूपयितु ताव- त्तस्य विश्वासघातिन फेवलिगम्यमेवोन्पत्तिस्यानं दिदर्शयिपु काव्यमाह- विधार्यक्रम ! हे महानडजनम्यामोहागिरा, त्वबिम्पार्चनदोपदर्शनपराऽपुण्याक्षराक्षणया । पड्डीवेपनुकम्पपादयोऽस्मीति वाणी बहि- विधास्य प्रतिषावको हतघृणा किंयोनिमावीभवेत् ।।२२।।

No text on this page.

द्वात्रिशिका पूजाऽणुवतिनोऽर्हता न कुसुमैयुक्ता जिनेत्यावदन्, मद्याशीव तर द्विपन्नहह चै वैरूप्यभागीक्ष्यताम् ॥२३॥ व्या-हे अन् । हे प्रभो। हे चिन। अहह खेदे, वै निश्वित । तव द्विपन्-लुम्पाकनामा तर वैरी मद्याशीय मद्यपा- निवदित्यथ । वैरूप्यभाग-चैरूप्यमसगतजल्पनादिचेष्टया पैस दृश्य भनत इति वैरूप्यभाक्, इक्ष्यता-दृश्यतामित्य वय । मद्य- पानिचेष्टामाह कि कुवन् ?, अणुनतिन श्राद्धस्या ईता भगवर्ता कुसुमेरपल्क्षणाचन्दनादिपरिग्रह , पूजा न युक्तेत्यमुना प्रकारेणाऽऽयदन मूसजनेभ्यो झापनाय वचसा वाण , अपीति विरोधे। पुन किं कुवन् १, विरचयन् विकल्पयन्, किं १, पेश- लमुत्तर मनोहर प्रतियच , कथम् ?, इति-अमुना प्रकारेण, तत्प्रकारो यथा नद्युत्तारपुरोविहारकरण । नद्या उत्तार-उत्तरण पुरो यस्त्वेवरियो विहारो-प्रामानुप्रामविचरण वाचयमाना- सवपिरतीना, जिनादेशो जिनाज्ञत्यक्षरार्थ । भावाथस्त्वय प्रत्यारयातसवसायद्ययोगानो सयमाऽऽराध- नत्वेन नद्युत्ताराविनाभावी बिहारस्तावजिनाज्ञा, अनाज्ञा चाणुव्रतिनामपि सम्यक्त्वनेमल्यहेतु पुष्पायविनाभाविनी जिनपूजेतिविरोध , जीवविराधनासम्भवस्योभयत्र तौल्यात् । ननु नद्युत्तारादौ न पुन पुन करणस्पृहानुमोदनादि, पूजायां तु तद्वपरीत्यमिति कुतस्त्य तोल्यमिति चेत्, उच्यते नहि वय पूजायां पुष्पादिविराधनाऽनुमोदनीयेति बम, किन्तु पुष्पाद्यविना- भायिनी पूजाऽनुमोदनीया स्पृहणीया च।

श्रीमहावीरविज्ञप्ति राधननुमोदनेऽपि तदविनाभावी पिहारस्त्वनुमोदनीय स्पृहणी यश्च, अन्यथा जिनाज्ञा न स्यात् । यद्वा कार्यहना कारणच्यु स्वनियमादितिन्यायान् विहारहेतुनाचारायपि स्पृहादि स्वीक्तव्यमेवेत्यल प्रपन्चन । तथा च सति विहारो जिनामा न पुनर्जिनपृजेति जत्पन मापानिजल्पनमिय पूापरसहगति विकल सकलजनप्रतीतमेव । शेप मुगममिति काय्यार्थ ॥ अथ अथापत्त्या वेश्याजनपूनाप्रकाशवरयाऽस्य कलिकाल- तुलामाविमुरन् काव्यमाह- चार्वी चन्दनचम्पकादिकुमुमैनाएं मदच्यक्रम !, त्यागीशस्य दिशन्नहो ! जडसभागारभूत स्वयम् । अर्थानर्थविवेकविरहितो वेश्याजन पूजय, लथान्मूखनन घरातरदय काल कलिमूर्तिमान् ॥२४॥ व्या०-हे सदच्यक्रम | उत्तमजनपूयपाद !, अहो आश्य- ये। अय टम्पाकनामा अमूर्तोऽपि कविचिजनानां महापापक- मानुभावात् काल कलिदुप्पमाकालो मूर्तिमानऽवातरत्-अब- तीण इत्य वय । लिक्षण ?, अथानथविवेकविरहित - अथश्चानधश्च तयोवियेको विवेचन यस्या एवविधा या हा ज्ञानलोचन तया विरहित शून्य । पुन विलक्षण ?, जडस- माइगारभूत -मूसपपदरड्काररूप । किं फुवन ? दिशन- कथयन क्थ १, चदनचम्पकादिकुमुमैस्त्यागीशस्य अहतोऽर्चा- पूजा न चावी न शोभनेति, अतिरध्याहाय । अथान् अर्था द्वात्रिशिका पत्त्या, पुन किं फारयन् ?, मूसनन स्यप्रतिपद्धविश्वासिननं अत्यागिरवेन वेश्याजन प्रति पूजयन्-पूजा कारयन, भो लोक । त्यागित्वेन भायतोऽर्चा न चापीत्यर्यादत्यागित्वेन वेश्याजन पूजयतु भवानिन्युपदिशनित्यक्षराथ । भायाथस्थय यदि सागित्वेन भगवत पुसुमादिना पूजा न युक्ता, युक्ता तर्हि अत्यागित्वेन वेश्याननस्यय पूज्यता। यया दिवाऽभोजिना देवदत्तस्य पीनत्वा यमानुपपत्त्या रानिमुक्ति व्यतीभवति । फलिफारतुल्यता तु पूज्यस्य भगवतोऽपूज्यत्वम- पूयस्य च वेश्याननस्य पूज्यत्य दशयत सुटमेवेति काव्यायं ॥ अथ निगम्नायप्रवधनाथरणेनापमयोपहसन फाव्यमाह- पेटा वन्नमयी दरिव महामुद्राहिकता दुर्मते रुन्मुद्रीकरणाचतस्य दशनच्यापत्तिहेतुहित ! । गम्भीरार्थमिद तव प्राचन व्यारयोद्यतस्याऽऽत्मधी क्लुप्त्या वृतिपरम्पराद्यपमतेर्युक्त द्विपोऽध्यच्युते ॥२५॥ व्या-है हित । जगमित्र ! अध्यच्युते जैनमागभ्रष्टस्य द्विप , इद तव प्रवचन आचाराङ्गादिशास्त्र, दशनन्यापत्तिहेतु दतपातनिदान युक्तमेवेत्य वय । बिलमणस्य तस्य ?, आत्म- धीरलप्प्या-स्वनुद्धिक पनया, व्याख्योयतस्य- व्याया॑ फ्तुमुद्य- तस्य, दुमतेष्वधिय , वृत्तिष्टीका, परम्परा गुरुक्म , ते आदि- येपा भाष्यचूण्यादीना ते वृत्तिएरम्परादयस्तताऽपगता मति- यस्य तस्य बन्नणनिदान युक्तमेव । .

No text on this page.

द्वात्रिशिका धारित्वान् न जैनवेपी न वा शैववेपी, कितु नरशरीरावयव- शिर पाण्यादिमभूप्रदेशवविभत्सवेपधारित्वात् दुर्वेपी, जैन- प्रवचनपराइ मुसत्वात् विमुसी, लुम्पाक इति नामश्रवणादेव लोकानामप्रीतिसम्भवानाम्नापि निगश्रुति चेत् यदीहाइपे- व्यवहिनसम्मधात इहापि इहलोकेऽपि तर प्रचनादथादन्यथा प्ररूपणान् प्राय प्राकृतसरहताऽशनरति । प्रायो बाहुल्येन, प्राता -रतकादयस्तै सस्कृत निष्पादित राद्धमितियावन् । थदशनादिस्तत्र भोज्यत्वेन रतियस्य स, निद्यकुर भिक्षाटन- उम्पष्ट इत्यथ । तथा स्त्रीवस्त्रराप्पानकृन् । स्त्रीणा वस्त्राणि- शाटकनदान्तरपटकञ्चुकादीनि तेषा वा पानीय प्रक्षालनाल स्त्रीनरनमाविर मलमित्यथ | तस्य पान क्रोतीति पानरन् पापायथ । तथा व्युच्छिष्टा नविगानवान् । व्युच्छिप्ट मुत्ता- चशिष्ट अद्धभुक्तपरित्यक्तान वाऽनेन हेतुभूतेन बिगानमान्- लोकनिदनीयो ना भविष्यन्, कस्तहि फ्रेक्षणपरो ऐहिक्पार- त्रिकफ्लनिरोकनतत्परो, धर्माधमफ्लममुन-परलोकेऽद्राक्षी- दित्यन्ययमुसेनैवाक्षराय । भावाधस्त्वय हे अहन् । यद्ययमिहलोक एव निन्दितान- पानादिनैप क्लृप्नवृत्तिनाभविष्यत्तर्हि परलोकेऽपि धमाधर्म- फल कोऽद्राक्षीन्-दृष्टाऽभविप्यन्न योऽपीति काव्याथ । इदिगतो सुम्पार ॥ अथ काव्यद्वयेन कटुक्मतमाविश्विकीपुर्निगुरुत्यफलाप- दशक काव्यमाह- श्रीमहावीरविशति- ही हीनो गुरुणा गुरुप्रमुरणानपवास्सावा, माधुश्रेणिरिति प्रकल्पितमति सम्प्रत्यमावीक्ष्यते । दुर्लक्ष्या क्षितिमण्डले कटुफलकासक्तिसे प कटु- युक्तस्तीर्थमपार्द्धमक्षिविषय दुवापदन्नल्पधी ॥२७॥ व्या०-हीति खेदे । मम्प्रति वर्तमानकालेऽसावध्यक्षसिद्धो गूजरावनिप्रभृतिषु दृश्यमाना साधुश्रेणि साश्रवा साधुगुण- रहिता, ईदयते दृश्यते, इत्यमुना प्रकारेण प्रकल्पितमति कटु - फटुक इत्यनिप्टनामा युक्त इत्य वय । किंलक्षण १ मितिम- ण्डले कटुफ्रैमासक्तिसेव्य । क्टुफ्लानि नरकादिगतिवेद्यदु- क्मजयदु सानि, तेष्वेवैका अद्वितीया आप्तक्ति कारणानुमेया लुब्धता येषा ते कटकफकासत्यस्तै सेव्य सेवनाई , पुन किंरक्षण , १ दुरलमा दुप्दलवणधर, पुन क्रिमण १ अल्प धीवुद्धिविकल , किं कुर्वन् । दुर्वावदन्-भूपपपदि फुत्सित भूश यन्न् कि ? तीथं साधुसाध्वीश्रावकात्रिकालवण, कीदृशम् ? अपाद्ध-अपगत अद्ध साधुसाध्वीलक्षण यस्मात्तदेवविधमक्षि- विषय-इद्रियगोचरमिति एव दुर्वावदन, कुत इति विशेषणद्वारा हेतुमाह-यत स विलक्षण ? गुरुणा हीन -गुग्रहित अनुपा- सितगुरुकुलविज्ञान इत्यथ । गुरुहीनोऽपि कुत इति विशेषण- द्वाराहेतुमाह यत म किंलक्षण : १ गुरुप्रमुस्तीथयन् तस्य रण शदो द्वादशाडगीरूपप्रवचन तस्यानध्वा अपथ श्रवसी-श्रीने यस्य । यद्वा गुरौ-गुस्तत्त्वप्रसाधने प्रभव समस्तेि च ते रणा द्वात्रिंशिका ५६ श्च शब्दा गुरुप्रभुरणास्तेपामनध्वा श्रवसी यस्य । यद्वा गुरुप्रम- घो-गीतार्था गुरयन्तेषा रण -शब्दस्तस्याऽमाग कणों यस्य स, सद्गुरुषचनमूल्यविद्धकण इत्यथ । इत्यभराथ । भावाथस्त्वय-"भूए अस्थि भविरसति पेइ तेलुकान मिअकम- जुअल"त्ति वचनात् अस्मिन् भरतक्षेने दुप्पसह यावन् पैलोक्य- नमस्कृतमयुगलाना साधूनां सदैव सद्भावेऽपि नहीदानी साध- वोऽस्मद्गगोचरीभरतीति वदन् निगुरुत्वेन जात्य धपुरुषवत् म्वदृष्ठिविलग्नाना महासड्क्टपातहेतुत्वेन क्टुक इत्यनिष्टनामा युक्त एवेति काव्याथ ॥ अथोत्सूनमापिणस्तावत्प्रायोऽन तानुबधिमायोदयिन एव भवतीति द्वितीयकाव्येन मायित्वमाह- पापात्मा प्रतिमाहतामभिनमस्कार्याऽथ पूज्याच तत् प्रोव्याऽपि प्रतिपक्षतामभिदधन्मायाविमुरय क्षिती। यद्यद्धर्ममाप्यमुक्तिपदवीपीयो भवेत्पूजिता, त धर्म प्रतिषेधयत्यधिपते ! साधुप्रतिष्ठात्मकम् ॥२८॥ व्या०--हे अधिपते । तत्तस्मात्कारणात् पापात्मा कटुका क्षिती पृथिव्या मायाविमुरयो मायाशीलशेसरो मतव्य इत्य- ध्याहाय इत्य वय ! मायाविमुख्य किं कुवन् ? अहतो प्रतिमा नमस्कायाऽथ च पूया, इतिगम्य इत्यमुना प्रकारेण प्रोच्याऽपि- भापित्याऽपि, प्रतिपक्षता त_परीत्यमभिदधन्- वाण । अथ मायाचित्व दशयति-तस्मात क्त १ याम्मात यम-गचामो श्रीमहावीरविमान যাণে গরু, প্রধাপ দাগ, ধূলিবা প্রতিমা মুমি- { মা মাপামাল খা, ম নাবুদরিদ্বামঞ্চসনি- বা খৰি। কর্মবি গিঘিঘা প্রণিধঘৰীৰি কা। এnবা বাদিয়ানু রিবীয় ব্যাধিত্বেপ্ন। মাথাগং যা প্লিাৰিাথাব্যাথাৰ গা- मात्र APRIL धर्मपुरमान्य मा पताहा भति, म গুণগাথা ও হাসোল ম ন ধূলি গয়নাবাসি। যত্ন ছিনিলিঙ্গণায় গো fি fখয়ালু পথপনিটাযথ গুণাগরি রি- প্রাথ • সাপ যুগল প্লিখিসিয়া পাগৰ যা যাণপণশ্বাস থাইংখাশনুদানাক্ষি সাসিধা, যুগল। সামাথ বাধাগমনামি- যু fr#বিধ সিৰা বসায়। নানাধি িযিনি, তাই প্লিাবি- fro খাবাধ ধগণ যানবাধিবপ্ন দুনিয়া প্রামা ঘরাধিকাধাবিষেধি হয় না ধারাযা খধা নিয়মঃ, বিজ্ঞান- বিদযাপ । प्रतिष्ठा mufistiথা । । प प्रतिष्ठित । “য * MAN द्वार्निशिका सत्कुलम् ॥ १॥ विना जल सर इव, व्योमेव गतभास्करम् । अप्रतिष्ठ तथा बिम्ब, नवमहति चारताम् ॥२॥ इति श्रीशनुञ्ज यमाहात्म्ये। अनुमानप्रयोगोऽपि यथा अप्रतिष्ठितप्रतिमा न द्रव्यस्तवाहा, भावस्तवाऽनर्हत्वात्, अवये सुवर्णादि, व्यतिरेके च भगवानहन् सुसाधुर्वा । भावस्तवानहत्य तु प्रतिष्ठावैफल्य- प्रसङ्गमयेन तिलकाचार्येणापि स्वीकृतम्, पथम यथा स देवाना- प्रिय स्वकपोलकल्पितप्रतिष्ठापल्पेऽपि प्रतिष्ठाकरणक्रियाविधी पूर्वप्रतिष्ठितप्रतिमाया पुरस्तादेव देववनादिनियामुपदिष्ट- चान् । नच देवनिर्मितप्रतिमाया हेतोभागासिद्धिरशतो बाध- श्चेति शड्कनीय, ताइप्रतिमाया पक्षाऽनन्तर्भूतत्वात् तदा राध्यत्वगनिश्चाने वक्ष्यते । तस्मात् प्रतिष्ठिताया एव प्रति- माया पूनाभिप्रायपुरस्सरपुष्पादिहेतुकक्रियाविशेषो द्रव्यस्तवो, नान्यथा। अ यथा गौतमादिगणभृन्मस्तके वासनिक्षेप कुरतो भगवतो वीरस्यापि द्रव्यस्तवकृति प्रसज्येत । एर सत्प्रतिपक्षित- मपि जिनपिम्बप्रतिष्ठान श्राद्धकृत्य,यतिकृत्य वा, साध्वनुष्ठान- योग्यप्रतिष्ठाप्यनियाविशेषत्वान्, साधूनामेवागमे निर्दिष्टत्वाद्वा, स्थापनाचायप्रतिष्ठावदाचार्यादिपदप्रतिष्ठावद्वा। व्यतिरेके यन् श्राद्धस्यैव कृत्य तन साध्वनुष्ठानयोग्यप्रतिष्ठाप्यनिया- विशेष साधुस्तव्यतया जिनोपदिष्ट वा यथा द्रव्यस्तयः । विश्च साध्यच्यापक्साधनाव्यापकरूपरमण्याराध्यत्वमुपाधिरपि। किञ्च श्रायवेणवेति विशेष्यसंगतवकारेणाऽययोगव्यवच्छेदे सति श्रावकव्यतिरिकाक्तन्यतासाध्ये तन्मताभिप्रायेणाशतो महावीरविज्ञप्ति , घाधोऽपि । तेन हि देवानाप्रियेण स्त्रीणामपि प्रतिष्ठायामधि फारो दर्शित , कथम यथा 'पाण्डवमानेत्यादिना स्वकपोल्क रिपतप्रतिष्ठाक्ल्पे निदशनमकारि। किन्च मुग्धजनविप्रतारक- चतुरचेतस्कचामुण्डिक्चतुरताया अप्यस्य चतुरता तु वाग्गोच- रीक्तुमप्यशश्या । यत स्त्रीजिनपूजोज्छन्क्त्वेन तेन धामुण्टि- फबराफेनाबला एर बचिता , अनेन तु दुरात्मना जगदुत्तरसा हसमवलम्बमानेन त्रिजगत्पूज्याचार्यसपधिप्रभुताधन चित्वा दत्वा च स्त्रीभ्यस्ताश्चीयमाश्रित्य महापराधियश्चक्रिरे । किंचागमपाधोऽपि, आगमे साधूनामेव प्रतिष्ठाया दृष्टवान् । तथाहि श्रीसिद्धसेनदिवाकर श्रीग्मास्वातिवाचक श्रीहरिभद्रसूरि आयश्रीसमुद्राचाय श्रीप्रभाकरप्रभुतिप्रणीतप्रतिष्ठाक्ल्पारताबदा- चारप्रतिपादका अथास्तेषु सपनापि 'सरि प्रतिष्ठा कुर्यादि' त्याधथप्रतिपादक्वाक्यानामेव प्रयोगो, न पुन श्राद्ध प्रतिष्ठा फुयादिति प्रयोग । तथा पादलिप्ताचायविरचितनिवाणकलि- फायामपि प्रतिष्ठाधिकारे 'सूरि प्रतिष्ठा पुर्यादि'त्या व प्रयोग । एपमाचरितप्रतिपादकप्रथा यथा- "प्रतिष्ठामहतो यो हि, कारयेत्सूरिम नत । सोऽहत्प्रतिष्ठा लभते, यथा चापरतथा फल" ||१|| इति घृहति श्रीशनञ्जयमाहात्म्ये । तथा 'सवतीर्थोद सयौं-पधिभिर्देवताहत । शास्त्रोक्तविधिना भूप, प्रतिष्ठामप्यकारयत्' ॥१॥ वासाक्षता सूरिमन्त्रेणाभिमन्य पविनिता ।

A द्वानिशिका ६३ क्षिप्ता ध्वजेपु हण्डेपु, चैत्ययिम्येषु सूरिभि ||१|| इनि "सन- सप्तयतु ४७७ सहये, गते विश्मयत्सरे" इत्यादिप्रयोदशी मोपलक्षिते लघुनि श्रीशनुञ्जयमाहात्म्ये,। तथा तत्रैव- "एव सिंहनिपादाग्य, प्रासाद भरताधिप । कारयित्वा प्रतिष्ठाप्य, निनश्चिापूजयत्तत" ।।२।। इत्युक्त. स्बु श्री श० अप्टापदप्रासादप्रतिष्ठाधिकार तथा "वेवल्येप स्यय युद्ध , श्वेताम्बरशिरोमणि । क्ता प्रतिष्ठिा फोऽप्येषु, पुण्यानामुदयस्तय ॥१|| ततश्चायन्तिनाथन, प्रार्थित पपिला मुनि । प्रत्यष्ठात्प्रतिमा मनपूतचूणानिति क्षिपन्" ।।२।। इति श्री- हेमाचायकतश्रीमहावीरचरिने एकादशसर्गे। तथा "प्रतिष्ठाप्य पिने द्राणा, प्रतिमा निर्मिता नवा | विधिना सूरिमन्त्रेण, गुरणा प्रचारिणे ति सम्यक्त्वकौमुद्यो तृतीयप्रस्तावे मृनीयक- थायां । एय श्रीशपमधरिनादिप्यप्यनेयेषु प्रायपु भरतादीनो श्रीनाममूरिप्रभृतिभि प्रतिष्ठाकारयितृत्वेन प्रयागा दृश्यते, न पुन स्यय प्रतिष्ठाकरी त्वेन प्रयोग | विश्वादाचलादितीर्थ- पपि शिलापट्टफोत्कीणवणपत्तिपु नवाहगीवृत्तिकारक- श्रीअभयदयसूरिमन्ताने श्रीधमघोपसूरिमि श्रीशान्तिनायिभ्य प्रतिष्ठितमित्यादिश्रीनेमिनाथप्रासादे पश्चिमदिग्व्यवस्थित- श्रीशातिनाथदेवकुलिकाप्रशस्तौ। एय जीणप्रतिमारवपि अमु फरिभि' प्रतिष्ठितमिति लिसितं दृश्यते, न पुनरमुकश्रावके- ति दृश्यते । तस्मात् प्रतिष्ठाप्यप्रागभावावच्छिन्नसमययत्य- महावीरविज्ञप्ति- त्यनियारूपा प्रतिष्ठा साधुभिरेवानुष्ठेया, आगमे साधूनामे- वोपदिष्टत्वात्, प्रवज्यामदानवत् । व्यतिरेके च जिनस्तवव दिति। ननु कुमारनदिसुवर्णकारजीवेन विद्युमालिदेवेन निर्मिता श्रीमहावीरप्रतिमा साधुप्रतिष्ठाया असम्भवेन देवेनैव प्रतिष्ठिता कथ प्रभावत्यादिभि पूजिता ? इति चेत, मैव देवेनैव प्रतिष्ठितेत्यन मानाभावात् । ननु तर्हि साधुनैव प्रतिष्ठितेत्य- त्रापि कि प्रमाणम् ? इति चेन्, उच्यते चेत् प्रतिष्ठिता, तर्हि साधुनैव । नहि भरतादिक्षेनवर्तिसाधया देवानां दुलभा । अन्यथाऽऽगमबाधप्रसस्ते । ननु तर्हि गौरवाहाघच न्याय्यमि- ति याया तथाविधदेवनिर्मितप्रतिमाया प्रतिष्ठाया अभाव एव करप्यतामितिचेत् । सत्य, यदि क्वापि व्यत्तिनोंपलभ्यते तर्हि तथामभावनापि ज्यायस्येव, देवतार्पितरजोहरणमुपवस्त्रि- कादिवेपविशिष्टसाधारिव देवनिर्मितप्रतिमाया प्रतिष्ठामन्त- रेणापि पूजाहत्यसम्भवात्, दिव्यानुभावस्य तथास्वभावत्वात् शाश्वतस्वभावात् शाश्वतप्रतिमावदिति । पर साधुवेपार्पणमिव गृहस्थप्रतिष्ठा त्वनिप्टैय । विश्व-सम्यग्दृष्टिदेवानामवधिज्ञा- नित्वेनाऽऽगम यवहाय्य तर्भूतत्वादपि नान्यस्तदपेक्षा समीक्ष णीया। आगमव्यवहारिणो हि श्रुतव्यवहारप्रवर्तित प्रतिपद्यन्ते, न पुनस्तदनुसारेण प्रयत्तन्ते । श्रुतादिव्यवहारापेक्षयाऽऽगम- न्यवहारस्य बलीयस्त्यात् । न च व्यवहारपञ्चक साधना- मेवेतिशडक्नीय, यथासम्भवम येषामपि श्रवणात् । क्धम यथा भूगुपच्छवननिवासियक्षस्य धारणाव्यवहार उक्त | पवला- द्वानिशिका ६५ वधिज्ञाने तु गृहस्थावस्यायामपि धर्मापुत्रानन्दादीनां प्रतीवे एवेति। एर दिव्यानुभावविशेषादन्यास्वपि प्रतिमास्वायोय । एतेन सापद्यत्वादिहेतुरपि श्राद्धप्रतिष्ठाव्यवस्थापको भविष्यतीवि शृगालक्दाशाऽपि परास्ता, प्रतिष्ठाया सायद्यरूपत्वामावेन हेतो स्वरूपासिद्धत्वात्। सावद्यत्वाभावस्तु सुवणशलाकादिनेत्रो. न्मीलनरूपप्रतिष्ठाप्यान्त्यक्रियालक्षणाया प्रतिष्ठाया यतिकृत्य- स्वेन तीद्धि साधूनामेवोपदिष्टत्वेन च साध्य । प्रयोग- स्वव-उक्तरूपो निनप्रतिष्ठा न सावधरूपा, साधुत्यत्वात् साधूनामेर जिनोपदिष्टत्वाद्वा, आचारागादिसूनाध्ययनयत् । किञ्च सापद्यत्यहेतुमत्स्यय घादिक्मणि ध्यभिचायपि । एवं व्यतिरकव्याप्तिप्रदेऽपि यद्यत् प्रायकवृत्य न भवति तत्सावद्य न भवतीत्यपि नास्ति,श्राद्धप्रतिष्ठा प्रवचनोक्तेत्येयरूपेण तिल्काss- चार्यदत्तालीकप्रय चनक्लङ्कदानवन् । कलङ्कलेशावरक्तिस्यापि जैनप्रवचनस्य अलीक्कलदान तु श्राद्धरत्य न भवति, तथा तत्सावद्यमपि न भवतीति न, तस्य महासायद्यरूपत्वात् । ननु तिलकाऽऽचार्येणाऽरीककलहकदानमकारि तत्क्यमिति चेत्, उच्यत प्रायो लघुपैयाकरणानामपि भिनाथत्वेन प्रतीताना प्रतिष्टा १ स्थापन • प्रतिष्ठापन ३ स्थापना ४ श दानामेका- थता प्रकल्प्य कुरल्पनाचक्रवर्तिना तिलमाऽऽचार्येण पञ्चाशक- हग्विशादिप्रथाना सम्मतितया निदशन चके, तच्च भीष्मकाला. ऽऽतपोपतप्तपिपासिना पुसा जलाशयधावतां मृगतृष्णेय न समी- हिताथमम्पादक, विचायमाणस्य तस्य मेकलक यकाया फूले ६ ६ महावीरविज्ञप्ति सालहिताल्योर्मूले सुलभा पिण्डसरा सतीति यिप्रतारक पास्यवाप्रापकत्वेन विशीयमाणत्वात्, असत्यस्य च तारग स्वभावत्माना उस्तच "यथा यथा विचार्यत, विशीर्यंत तथा तथा । असत्योक्त यही रम्य, नात सरपुरीपवन ॥ १ ॥ इति तद्विचारणे च प्रतिष्ठाशब्दस्यापनश दयार योऽय पयाय भात्य किं व्युत्पत्त्या कविम्या या नागो, भिनाथाभिधा यिकाया व्युत्पत्ते सर्वेषामपि वैयाकरणाना प्रतीतत्यात् । नापि द्वितीय , प्रतिष्ठाशन्दस्थापनशब्दयोरेगाथयाचकत्वेन यिरूढेर भावात् । याप्येती फेवरायनेकार्थी तथापि नान्योऽन्य पयाय भाजिनौ। ननु तर्हि प्रकृतप्रकरणेऽनयो को भेद १ इति चैन्। उन्यते-प्रतिष्ठाशब्दस्तावत् प्रतिष्टाप्यहेतुभूतक्रियाविशेषयाचक , स्थापनशद पुनराधाराधेयभावसम्म धनिय धनप्रियाविशेष- पाचक , कमेण कविप्रयोगोऽपि "ततश्चापतिनाथेन, प्रार्थित कपिलो मुनि । प्रत्यक्षात् प्रतिमा मात्र प्रतचूणान यिनिक्षिप"। निति श्रीवीरचरिने । एव शगुन्जयमाहात्म्यादारपि । तथा स्थापनशब्दस्य कविप्रयोगो यथा- "तता नदीप्रमाहेण, पाटिताद्विक्टात्तटात् । युगादिदेवप्रतिमा, प्रक्टाऽभूत प्रभावयुम् ॥ १॥ ता प्रेक्ष्य हपयुस्ताऽसौ, स्नपयामास बारिणा । पीठ कृत्वा मृदोत्तुड्ग, स्थापयामाम तर तां ॥०॥ इति श्रीविमलनाथचरिने। .

द्वानिशिका तथा "उम्मग्गनिवारणय, सम्मग्गठायण च भव्वाण । एमाइ ज विहिअ, अणुमोए ह तमपहिअ ॥१॥"ति श्री. आराधनापताकाया। विञ्च स्थापनशत्प्रतिष्ठाश दयारयोs- “न्य पयायता कल्पयन् तिलकाऽऽचाय एव स्माभिमताथसिद्धये 'स्वरिपतप्रतिष्ठाक्ल्पस्य स्थापनक्ल्प इत्येवाभिधान क्थ न दत्तरान् ? । तस्मात् सावथाभिधायकप्रतिष्ठाक्ल्पनैव तिलकाss- (चार्योऽप्यपयायरूपता वदन् तटादर्शिशकुन्तपोतन्यायमशिश्रिय- दिसल विस्तरेण । एव प्रतिष्ठापनश द णिगप्रत्ययनि पनत्वेन प्रतिष्ठाप्रयोजकरन क्रियाविशेपवाचक , स्थापनाशनस्तु प्रति- प्ठाविपयीभूतो यो निननिम्बादिपदाथस्तस्य वाचक इत्यादि स्वय बोध्यम्। किञ्च प्रातरग्राह्यनाम्नोऽस्य तिलकाऽऽचायस्याऽ नायधोत्त्य तापद्धीमन्त एव विदति। यत स्वस्तावश्यममृत्ती- धूममय भाउआण, चउनीस चेव निणहरे कासी। सम्यजिणाण पडिमा, वण्णपमाणेहिं निअएहि ॥१॥ति गाथाया अतिदेशेन व्यारयाऽवसरभरत सय प्रतिष्ठितवानिति स्वयमेव दुरात्मा पयसि गुमनालपुटविषमिव स्वमत प्रक्षिय भर- तेश्वरेण प्रतिष्ठा कृतेत्यावश्यकत्तावित्यादिसामा यवचसाच- कृतेरेव सम्मति दत्तवानिति। अत एघ तिलकाऽऽचायकृताऽ5- पश्यावृत्तिन विदुपा सम्मतेति बोध्यम्। प्रतिष्ठामाश्रित्य स्व- मतप्रक्षेपेणैव व्यारयानात् । ननु तर्हि तावन्मानस्यैव तत्त्यागो युत्तो, न पुन प्ररचनानुयायिनोऽपि - ६ श्रीमहावीरविज्ञप्ति- "जे भिक्खू या भिमसूणी या परपासडीण पसस फरेना, जे ण निहगाण पसम करेजा, जेण निदगाण अणुपुर भासेना जेण निगाण आययण परिसिजा, जेण निहगाण गंथ सत्य पय अक्सर वा परूवेजा, जे ण निहगाण सतिए कायकिले. माइए तवे इ वा सजमे हवा णाणे इ वा विण्णाणे इया सुए इवा पडिच्चे इ वा अविवुहमुद्धपरिसामग्मगए सिलाहेजा, से विध " परमाहम्मिएसु उपवजेजा, जहा मुमती"ति श्रीमहानिशीथे। तस्मानिहारते सत्यत्वासत्यत्वविको पालचेष्टितमेव । उष्णा- नपानीयादिसवसामघ्या पावित्र्येऽपि सत्युलीनानां यव- नीराद्धा नस्यापावित्र्यमिव तीथराशायत्तिनां निहायकृतस्य सपस्याप्यमत्यत्वात् । नहि तालपुरविपानुपनि पय पियता पुसा विषानुपड्गात्यक्तु शक्यते इति । पिश्च-निहारत्यङ्गीकारे तन्मतोप हणापि कृता भवेत् । तथाच तीथरादीनां प्रत्यनी- पतेय । उक्त च- "आणाइ अवट्टत जो उयवुहिज निणवरिंदाण । तिस्थयरस्स मुअस्स य, सघस्स य पचणीए सो ॥११॥ किंवा देइ बराओ मुटठुवि मणुओ धणी विभत्तो वि। आणाइमण पुण, तणुअपि अणतदुहेऊ ॥ तम्हा सह सामत्थे, आणाभट्ट मि ना सलु उहा। अणुकूलगेअरेहि, अणुसिट्ठी होइ फायना ।।३।। इति सन्देह- विपोपधिप्रकरण। किञ्चोत्सूनवादिकृतप्रथादिस्वीकारे सूरवृत्ति- नियुक्तिभाप्यचूण्यादीनां प्रथाना सुविहितपरम्परायाश्चाच्छेदा- । द्वात्रिशिका ६६ । --- तन । पत्तरत्यन्तमासमञ्जस्य प्रसज्येत । दिग्मात्रदशन यथा तिलकाss- : चायकृताऽऽयश्यवृत्त्याद्यगीकारे साधुप्रतिष्ठीच्छेद । तथा प प्राग प्रदर्शिताऽऽघारापरितप्रतिपादपप्रथानां निर्वाणफलिफा रानुञ्जयमाहात्म्य श्रीमहावीरचरित्रप्रमुसाणा दत्ताक्षरितय स्यात् । तर साधूनामेय प्रतिष्ठाया दृष्टत्वात् । तथाऽऽध्यलिस्पताऽऽय- श्यकदीपिका शतपद्यापडीफारे पादाना रजाहरण मुस्खपोतिका- दिग्रहण प्रतिक्रमण द्वयाधिक्सामायिककरणागुच्छदापत्ति । तथा घ अनुयोगद्वारसूत्रवृत्तिण्यादीनामुच्छेद प्रसभ्येत । श्राद्धाना रजोहरणादिग्रहणस्यक्तित्वात्, तथा ओष्ट्रियमा यस्यी- कारे घ श्रीजिनपूना मासयल्पादिव्युच्छेद श्रीमहावीरपटक- ल्याणप्ररूपण श्रावणपयु पणाकरणादि च प्रसज्येत । तथाच सातधमक्याग श्रीस्थानाङ्ग-प्रीहरिभद्रमूरिएतयात्रापञ्चाश- कनिशीथचूण्यादीनामुन्छेद । तर प्रमेण स्त्रीजिनपूजा मासकल्पकरण श्रीमहायीरपञ्चरयाणप भाद्रपदपयुपणापरणा- नामुक्तत्वात् । औष्ट्रियपथास्तु श्रीपरपसूत्रस्य स दहविषौपधि वृक्ति विधिप्रपा उसूनपदोद्घाटनयुट आचाराङ्गदीपिका सह पट्टक्सून तवृतिश्च गणधरसाद्धशतक्सूनवृत्ति स देहदोलायली पोपवविधिप्रकरण चेत्यादया योध्या । ननु सवपट्टपमा पोपध- विधिप्रकरण च सरतरमताऽऽस्र्पकनिनदत्ताऽऽचायस्य गुरणा जिनवल्लभेन धृत, वत्स्थमौष्ट्रिकसम्बधीति चेत, उच्यते जिन- वल्लभस्य जमालियदवस्थाद्वयसम्भवेन सहयाह्यावस्थायां ये प्रथा यतास्ते उत्सूत्रभापिकृतत्वेन नान्येषां सम्मता , कि तु तदपत्यस्य , उवतच निक्खेनिन्जुत्ति-अणुगमे उवग्यातनिज्जुत्तिअणुगमे सुत्तफासि अनिम्नुत्तिअणुगमे"नि अनुयोगद्वारे। तत्र तावदुपोट्यात श्रीमहावीरविज्ञान निनदत्ताचायस्येय, अतम्तमम्बघिम व्वोच्यत इति । तथा लुम्पाकस्य प्रयकर्तृत्वासामध्येऽपि तत्कृतबालचेष्टितगीतामा सागगीकारेऽपि श्रीजिनपतिप्रतिमादीनामप्युच्छेदापत्त्या नम स्कारादिप्रवचनमानस्याप्युच्छेद प्रसज्येत । तत्र सवत्रापि भी जिनप्रतिमादीनामाराध्य वेनोपलम्भात् । ननु श्रीभगवत्य गरा जप्रश्नीयोपागादिपु जिनप्रतिमानामुपलम्म सुलभ , पर नम स्कारादिप्रवचनमात्रेऽपि क्थमिति चेत्, उच्यते प्रवचनस्थ पदमा उमप्युपरमादिभिश्चतुर्भिरनुयोगद्वारन्यारयेयम् । "चत्तारि अणुओगटारा ५० १० उयकामा निक्सेवी अणुगमा न ओ अनि श्री अनुयोगद्वारे । तत्रानुगमो द्विधा-सूत्रार्थो नियु क्त्ययश्च । तत्र नियुक्त्ययस्त्रिधा निक्षेपनियुक्त्यथ उपाद्घातनि युक्न्यथ मूरपशिनियुक्त्यथश्च । उक्त च- "से ति अणुगमे दुविहे १० त० सुनाणुगमे निति अणुगमे, से कि त निजुतिअणुगमे ? नि० तिविहे प० तः युक्ति प्ररचनमानस्यापि श्रीआवश्यक्सम्बधिनी या साऽव सात ग्रा, तस्या प्रयचनमानमाधारणत्वात् । तथा च नियुक्ति मिश्रितद्वितीय यारयाने दूभसयभाउजाण, चउवीस चच जिणहरे कासी। मध्यजिणाणं पडिमा, यण्णपमाणेहिं निअहि"ति गाथा यामप्टापदं प्रासादप्रतिमा कारिता । तधा-- निशिका "सुतस्यो पलु पढमो, पीओ नि जुतिमीसिआ भणिओ। इआ अ निरवसेसो, एस विही होइ अणुओगे"त्ति भगवा ञ्चविंशतितमशतस्तृतीयोदेशपवचनात्। सृतीयव्याग्याने सङ्गाऽनुप्रसङ्गाऽऽगतनिरपशेपाथरणे भरतादिपरिमाणा- पादान प्रसहगाथमहणनाऽनुप्रसहायग्रहणेन च प्रतिष्ठायल्पा नामप्युपादानम् । तथा च प्रवचनस्थपदमावस्याऽप्यथकर- न भरतेश्वरादिभि प्रतिष्ठाकारिता, कृता च मजपूतचूणादिना नाभरिप्रभृतिमाधुमिरिति नमस्कारादेरपि सिद्ध जिन- तिमाप्रयोधकत्ममिति । ण्य निक्षेपकरणेनापि स्थापनानिक्षेपे नप्रतिमापरम्भ सुलभ एवेति लिगमात्रदशन | एय पाशचन्न लाऽऽचारागानियालापवाधादिस्वीकारेऽप्याऽऽयोज्या पिच नेहयतमायवीकार निद्वयदीक्षितोऽपि त्वया साधुतया ध्यप तय स्यात्तत्तत्प्रनिष्ठितप्रतिमापि पूयत्वेन स्वीकृतम्या यात् । तथा च निहाऽनिययोरभेदापत्त्या प्रवचनमानस्या- प्युच्छदापत्ति । नहारस्यामुग्यायो (स्थाल्यो) भोक्तुमुपविष्टयो- समिणचाण्डाल्याविवेको भवितुमहति । लोकेऽपि कुलीनाना नरम्यापि चाण्डालापरस्य परित्यागो दृष्टस्तथा शीत- कारादापयत्नर धोऽपि श्मशानस्थोऽग्निरसेव्य एवेत्यादयो धाता स्वधियाऽभ्यूह्या इत्यल विस्तरेणेति काव्याध ॥ ति गत कटुक ॥ अथ क्रमागत यथ्यापरपर्याय सदरमत दशयन काव्यमाह- श्रीमहावीरविज्ञप्ति- त्वयिम्मप्रतिनद्धशुद्वहृदयस्कन्धोर्णिकादण्डभृद्, दृन्नापि प्रतिमाश्रय श्रवणभृद् पिम्मारिवद् विश्राट् ! । साङ्कर्य दधदप चेपचिपय पम्यभाग्नु क्रान्त क्रान्तिसमोपम श्रुतिपथाऽनार्यवैवष्यभाग ॥२६॥ व्या०-हे विश्वराट् । जगदधिपते । एप यध्यनामा परी श्रुतिपथाऽनाकर्ण्यवैवण्यभाग वतते इत्य वय सुगम । तत्र श्रुति- पथ -कणस्तेनाऽनाकण्यमश्राव्य यद् वैवण्य-मूर्सता तस्य भाग। एप किस क्षण ? कातिसमापम । प्रातिसमो-ज्याति शास्त्र- प्रसिद्धी दोपविशेपस्तेनोपमा यस्य स कातिसमोपम , फस्या ? गुयनुक्रा तेगुरुपरम्पराया, यथा प्रातिसमो दोषो जमादी बारकाद्युपधातक , तथाऽय यध्यो गुरुममोपघातक । एतत्पद कुपाक्षिकमावस्याऽप्याऽऽयोज्य । सर्वपामपि ननाट-राकारक्ता- दीना नगीनमतप्रयतपत्वेन गुरुपरम्पराया अभायात् । पुन विलक्षणो १, पम्यभाग, वपम्य वक्ता तस्य भाग अन तानु- वधिमायावीत्यथ । किं कुवन् ?, दधत, नि ? साड्यय- परस्परपरिहारैभिनव्यक्तिनिवेशिना धमयोरेक्त्र समावेश- रक्षणा सडकरता, किलक्षण साडक्य, पविषय, वेपो- नेपथ्य तद्विपयो यस्य तत्ता। तदेव विशेषणद्वारा स्पष्टयति- किरक्षण 'त्यविम्वे त्यादि । तप बिम्वेपु प्रतिबद्ध जिनप्रतिमा जिनवदाराध्येत्येवरूपेण न्यस्त, शुद्ध निर्मर पापरहित हदय- मना यस्तेषां सुसाधूनामर्थात्तद्वेषान्तभूती यो स्कन्धोर्णिकादण्डौ - द्वानिशिका सौ विभाति त्यविम्यप्रतिबद्धगुदादयस्य धोर्णिकादण्डभृन् । तथा थयणभृत् अर्थात्वणाऽऽकारभृन्, वियत् ?, पिम्याऽरियन्- निनप्रतिमापापनुद्धिलुम्पाकपा पुट्टपर्णाऽऽकारभृदित्यथ । वि- कृत्वा ?, दृष्ट्यापि, विं? प्रतिमाश्रय गौतमादिजीणप्रतिमा पणाऽऽचारमित्यथराप । मायायरत्यय धषेण ना मुसाघुलिङ्गी, न या लुम्पापल्डिगी, पितु देशीपादानाद् मिश्ररिहगी। मापणाविषयमुत्सूर्य तु माय पूणिमीयकादिममानमेवेति नायोपदर्शित मिति फाल्याथ ॥ इति गतो यध्य । अध क्रमाssगत विपक्षितपुपाक्षिपदशपेऽन्यमेय पाश्मत काव्यद्वयेन दशयित प्रथमफाव्येन पूजाऽरित्वमाह- पूजाऽरि प्रतिमारिवन्निनपते ! पूजासाने जने, मिध्यादुष्कतमादिशन्नभिमरा पाशस्तपस्यागिन । पन्चाऽऽचारगतामपोन ! न निधी या बददर्चनां, मूल्याद करण तथा च यमुनिर्मूर्तिप्रतिरा पुन ॥३०॥ व्या०-हेनिन हे इनस्यामिन । पुमुनि-पाशपहनामा सापाऽऽमाम पञ्चाऽऽचारगतामपि दशनकरणीयत्येन ज्ञा नादिपञ्चाऽऽचारातभ्तामपि, अपना निनपूना, मूत्यादे परण निनयिम्यनिनप्रासादादिविधान, प-पुन- स्तथा मूर्तिप्रतिष्ठा प्रतिष्ठाप्यस्यापाजिनप्रियायिशप विधी वाद विधिवादे न घददित्य वय । लिक्षण स? अभिमत आभीरकल्पपु लुम्पाकादिकुपानियेषु प्रतीत । पुन फिरमण ? तथा ? श्रीमहावीरविज्ञप्ति पाश इस पाश, फस्य १, तपख्यगिन मृगकल्पप्राणिन - पुन फ्लिक्षण १ पूजाऽरि-पूजाद्व पी, किंवत् ?, प्रति- माऽरिवत्, टुम्पाकवत्, पर लुम्पाक प्रक्ट प्राकृतजनानामपि ज्ञानगोचरत्वान्, अय तद्वैपरीत्याद गुप्त , परमाथतो लुम्पाक भ्रातेत्यर्थ । किं कुर्वन् ?, आदिशन मूर्सजनेभ्य आज्ञापयन जने लोथे मिध्यादुप्कृत, क्य ? पूजावसाने पूजाप्रान्ते इत्यक्षराथ । भावार्थस्त्वय जिनपूजा श्रावण क्तव्येत्येवरूपेण विधिवा- दरूपो जिनोपदेशो न भरतीति पाशचन्द्रपु विक्रपन । तचाऽ- त्यनमसइगत। यत पूजा दशनाऽऽचाररूपा, दशन घ सम्यक्त्व, तच सवररूपमेय । उक्त च-"पच सवरदारा प० त० सम्मत्त विरती अपमादो अक्सातित्तमजोगित"ति श्रीस्थानागे। एतद्वृत्त्येकदेशो यथा-तथा सवरण-जीवतडागे मजलस्य निरोधन सररस्तस्य द्वाराण्युपाया सवरद्वाराणि मिथ्या त्यादीनामाश्रवाणा अमेण विपयया सम्यक्त्वविरत्यप्रमादा- पायित्वायोगिवलक्षणा प्रथमाध्ययनाद्वान्या इति । तस्य च जिनोपदेश एव । एव प्रासादप्रतिमादायप्यवगतव्यम् । शेष सुगममिति काव्याथ । अथ स्वात्मान दृष्टान्तीकृत्याऽ येषामपि भगवद्वैरित्य शिक्षयतीत्याविप्नन् द्वितीयकाव्यमाह- निद्रा माधुजनस्य जनसमये नाऽऽज्ञा प्रमादो यत, प्रोच्येति प्रतिसेय ता च ससुस स्वर्गापवर्गाध्यनि ।

द्वात्रिशिका भोलोग । क्लि पक्ष्यत मुटमह सम्प्रस्थितोऽम्मीति या गन्योरया निन! रिक्षयस्त्वदारिता निमोपमान व्यमा ॥३१॥ व्या-अमापित्यध्याहाराम् असी व्यसर पाशचन्द्रनामा धूत साध्याऽऽमाम , विश्यापमान। विशिष्ट श्या अस्थिमुष तेनापमा येषां ते सान् विश्वारमान महास्थिमुरमराननान् अयात्या-ग्यारमरप्टातेन स्यकोयमारमान इष्टान्तीयन्येति यावा, त्यरित्य शिक्षयन शिक्षा प्रायनग्नीत्य यय । स्यात्म- रगतमाह-म वितरण १, मा लाका । पश्यनाऽदं स्वगा परगावनि गुरं यथा स्यान तथा प्रस्थिताऽस्मि प्रस्था। पून पारमीत्यमुना प्रारेण धार पाणी यस्य म, किं त्या प्रस्थिन ? (at) जिनाऽऽक्षापहिभूतामपि निद्रा, पथ ? ममुग ययष्ट यया स्यात् प्रतिसेय आसेव्य प पुन कि त्या ? प्रोग्य मम्भाग्य, पथमिनि । इतीति कि समय निनशामन, माधूना निद्रा निद्राकरणम् नाऽऽसा, तत्कुता ? यनस्तत्प्रमाइत्यागय । भायाथम्त्यय भा रोका । यूय पश्यत माधना निद्राकरण नाऽऽ! अह पानाऽशाभूतामपि निद्रा मसुम प्रतिमेय स्य. गापयगमार्ग प्रस्थितोऽस्मीति वचमा स्वात्मना PिHISSसापण्ड नादय मुसिगामित्यसुचननाऽ येपामपि जिनाऽशासण्टनादेय जनेभ्या शापयन् दुजनजनान भगव श्रीमहावीरविज्ञप्ति द्वैरित्व शिक्षयतीत्यतो व्यसको दशमः पाशोऽवसातव्य इति । ननु सम्प्रत्याधिका अपि कुपाधिका दृश्यन्ते, तत्स्थ दशसण्या- नियम इति चेत् । सत्य, सतामप्यधिकानामप्रसिद्धनामत्वा- दकिञ्चित्करत्वाच तदन्तभावानतिरिक्ताऽविवक्षणमिति प्रागे- वोपदर्शितमित्यल विस्तरेणेति काव्याथ ॥इति गत पाशचन्द्र ।। अथोद्दिष्टदस्युदशक निर्दिश्योपसहारपुरस्सरमाशीयादमि- तकाव्यमाह- इत्युद्भाव्य निगन्धितानधिकतान् कक्षाऽम्बरग्राहकान्, दीनान्दीनरमान्निरीक्ष्य भगवस्त्यकिराऽस्मत्पुर । सद्राज्य निग्धर्मसागरशशी स्वीयेषु पीयूपदृग, भुञ्जन्नाऽऽरश्चिन्द्रमा जय जयिष्यस्मादृशेषु प्रभो! ॥३२॥ व्या०-हे भगवन् । हे प्रभो त्व सद्राज्यम् धमराज्य, आ रविचन्द्र सूयच द्रमसौ यायन्, भुञ्जन् पाल्यन, आ सामस्त्येन जय जीया इत्य वय । किं कृत्वा ? निरीक्ष्य-सदृश्य, कान् ? अधिनान् इमे चैरिण इति विज्ञप्तिद्वारा झापनायोद्दिष्टान्, किलक्षणान्, १ दीनान् दीनदशाऽऽपनान्, तस्मात् कीदृशान् ? दीनरवान् कारुण्य नक्जनितश दान छ ? त्यत्किकराऽस्मत्सुर - तब सेवकानामस्माक पुरस्तात् । अनेन सेवक्पुरो दीनदशाप- नत्व वैरिण सेव्यप्रतापवृद्धिरेवेतिन्यायात्प्रभोरतिप्रतापवृद्धिर सूचि । दीनत्व कुत इति विशेषणद्वारा हेतुमाह-यतस्तान कि रक्षणान् ?, उद्भाव्य नियन्धितार-प्रस्टीटय यथापराध निबद्धान् द्वानिशिका अधिकारात्तदभिप्रायमाविष्कृत्याऽऽगमिफ्युतिभिस्तत्तिरस्कारद्वा- रा निरुत्तरीकृतान् । अयेऽपि प्रफ्टीकृत्य निषद्धा वैरिणो दीना एव भवति, तथाऽमी अपि। उद्भाव्य निय धन युत इति विशेषणद्वा- रा हेतुमाह यतस्तान विरक्षणान् ? कवाऽम्बरप्राहकान् । कक्षे वनेऽधिकारात् सुमाधुसङ्गविरहात्मके अम्बर-वस्त्र, तम सभ्य- क्वात्मक गृहन्तीति कक्षाऽम्वरप्राहकास्तान् । अन्येऽपि तथाभूता नियध्यन्त एव, तथाऽमी अपि । सेवकसाध्यवैरिनिरहेपु सेयपु- स्वामी सौम्यदृष्टिरेव भवतीति दशयति, त्व किलक्षण ? लयिपु प्रभुप्रतापद्वारा जयशीलेपु स्वीयेपु-निनसेयकेषु अस्माद- गेषु पीयूपढग हितकारित्वेन पीयूपपदमृतवद् शो लोचने यस्य स। अयोऽपि राना जयिपु सेवषेषु सौम्यहम्, तथा त्वमपि । अनेन स्तुतिस्तरि प्रभोरतिप्रसनता दर्शिता । पुन किरण ? निराधमसागरशशी, निन स्पीयो यो दानादिभेदभि नश्चतु- द्धा धमस्तद्रूपो य सागर समुद्रस्तर वृद्धिकारित्वेन शशीव चद्वन् निजधमसागरशशी। अयोऽपि राजा निजधर्मा न्याया- दयस्तद्रपो य समुद्रस्तर चद्रयन् वृद्धिफारी भवतीति । अन धम- सागरति स्तुतिक्तु नामाप्यसूचि । यद्वा निज सेवक्त्वेन स्वकीयो या धमसागर स्तुतिकर्ता तस्याऽऽन दकारित्वेन शशीवेति कायार्थ ॥ इति श्रीविजयदानसूरीश्वरशिष्योपाध्याय श्रीधर्म- सागरगणिविरचितश्रीमहावीरविज्ञप्तिद्वानिशिकावृत्ति समाप्ता।। श्रीमत्तपागणनभोऽडगणनव्यभानु श्रीसूरिराङ विजयदानगुरुक्रमान्जम् ।

१८ श्रीमहावीरविज्ञनि ससेव्य भन्यमतिपोतमयाप्य तीर्ण- शास्त्राणायरसक्रताम्फिसार्वभौम || यादैक्ल धजयवादजनप्रसिद्धा- भिल्यै फुपाक्षिक्मतगजसिंहनाद । श्रीधमसागरमुवाचक्शेसराख्य- द्वानिशिफा चरमतीयकृत कृताऽसो | ९ श्रीविक्रमा नवरसारसरानवर्षे, श्रीस्तम्भतीथनगरेऽनुपमश्रियाये । तद्यन्धुना निमरमागरसज्ञितेन, मशोधिताऽल्पमतिनाऽपि मया स्ववोधम् ।। निभिविशेपक्म ॥३॥ अथाऽप्र ११५० श्रीमहागीरविज्ञप्तिद्वानिशिका सम्पूणा ॥ १ । -- ॐनमो जिनाय । आगमोद्धारक-आचार्यप्रवरश्रीआनन्दसागरसूरीश्वरेभ्यो नम । महोपाध्याय-श्रीधर्मसागरगणिप्रवरप्रणीता स्वोपनविरणविभूपिता गुस्तत्त्वातीपदीपिकाऽपरनाम्नी पोडश-श्लोकी। प्रणम्याऽऽत्मपिद वीर, बानसङक्रान्तपिष्टपम् । "श्रीमद्विजयदानाहान, मीशान मद्गुरून पुन ॥ १॥ पा पोडशश्लोकी, सोपनामज्ञतापदाम् । गुरुतत्वप्रदीपस्य, दीपिका कृतधीमताम् ॥ २॥ युग्मम्।। इह तावद् निर्विनसमाप्तिहेतु-स्वाभिमतदेवतानमस्कृति पूर्वक सहेतुकप्रथाभिधेयमाविप्रस्त्रिभिनिरोपक्माह- श्रीमद्वीरजिन नका, तपाऽतच विवेकिनम् । “मपाश्चोत्स्नविच्छेद त्यक्ताऽऽलस्यान् बहुश्रुतान् ॥ १॥ श्रीपीग्जन्मनक्षत्र सडमातभस्मदुर्ग्रहात् । तीथाधिपत्यभीष्टस्य, तीर्थस्याऽऽपद्विधायकान् ॥ २ ॥ उद्धत्य तत उत्सून भाषिण क्ण्टमानिमान् । कुण्ठितास्यान् पिधास्येऽह पुन पीडापराड मुसम् ।। ३ ॥ निभिर्विशेषकम -- पोडशश्लोकी व्या०-तत्त्वातत्त्वयिवेक्नि श्रीमद्यीरजिनं उत्सूत्रायिन्छेद- स्यक्ताऽऽलस्यान् पहुश्रुतांश्च नत्या-प्रणम्य, तीर्थाधिपत्यभीष्टस्य तीवस्याऽऽपविधायमान् इमान् वक्ष्यमाणान् यिधमानसतान द्वाराऽध्यभान् या उत्सूरभाषिण फण्टफान् तत तीर्थादुद्धत्य पुन पीडापराड मुस यथा स्यात् तथा युण्ठिताऽऽस्यान अह विधास्ये इत्यन्वय स्वयं योज्य । श्री चतुरिंचशदतिशय- लक्षणा सा विद्यते यस्य स श्रीमान, विशेषेणेरयति प्रेरयत्य- प्टप्रकार धर्म य स धीर , रागादिजेतृत्वाग्निन , वीरश्चासौ निनश्च वीरजिन , श्रीमारचासो धीरजिनश्च श्रीमद्वीरजिन • घरमतीथरदित्यय । त विभुत , तत्त्वातत्त्वविवेकिन, तत्त्व- रमतत्यादिमत्सु रजतादिषु रजतत्यादिमत्त्व यस्तुना याथाथ्य च अरजतनादिमत्सु गुक्तिकादिषु रजतत्यादिमत्त्व वरतुनोऽया- थाप्य ते विवेस्तु शीरमस्येति शीलायें इन विधानात् तत्त्वात- त्यपिवेक्नि, च पुनरर्थे, बहु प्रचुर, श्रुत-श्रुतज्ञान, येपा ते तान्, किम्भूतान् ? सर्यान् सक्लान, पुन किम्भूतान् ? उत्सूनस्य- जिनप्रवचनविरुद्धवचनस्य विच्छेदो-विनाशो विच्छेदयत्व- मिति यावत् । तत्र त्यस्त परिहतमालस्यमुधमराहित्यमुपक्षेति यावद् यस्ते तान, उत्सून निनप्रवचनविन्द्वम् भापित शीरमाये- त्युत्सूनभापिणस्तान्, किम्भूतान् ? आपद्विधायकान्, आपद- पीडाया विधायका-निष्पादका पन त्वेन हेतच इति यावत् । यस्य १ तीथस्य तीयते ससारोऽस्मिन् अस्माद्वा तत्तीर्थ माधु साध्वीश्रावकनाविकासमुदायलक्षणम्, तस्येति । किम्भूतस्य तीथस्य ? तीथाधिपत्यभीष्टस्य, तीथाधिपतिस्तीथन्, स घ वर्त- जघयोत्सूत्रिनिदशनम् मानतीर्थाधिपवित्वेन बुद्ध्यारुढ श्रीमहावीररतस्याभीष्ट-वल्लभ पूज्यत्वेनाभिमत या तस्येति । उत्सूत्रमापिण कण्टकास्तीर्थस्याऽऽ पद्विधायकास्तत्कुत ? श्रीवीरजमनक्षत्रसक्रान्तभस्मदुमहात् । श्रीवीरस्य जमनक्षनमुत्तराफाल्गुनी, तस्यां समान्तो-निर्वाण- समये तया सयुक्तो, भस्म इति पदैकदेशे पदसमुदायोपचाराग- स्मराशि , स एव दुमहो-दुष्टप्रह क्रूरपहस्तस्मात्, तत -तीर्थादुद्- धृत्य-जथात तीथमनुलग्ना कण्टका इव फण्टकास्तान् पृथक्त्वा इमान-अध्यक्षसिद्धानह कीदृशान् विधास्ये निष्पादयिष्यामि ?, कुण्ठिताऽऽस्यान, कुण्ठित-युण्ठीकृतमुत्सूनमापणादिरक्षणान् स्वव्यापारा प्रत्यसमर्थीरतमास्य मुस येषां ते तान् विधास्ये। कथ ? पुन पीडाया पराइमुसा -पुन पीडा क्तुमशक्ता-अक्षमा यथा भवतीति क्रियाविशेषणमेतदित्यक्षराथ । भावाथस्त्वय ज्ञानादिगुणे समानत्वेऽपि नाभेयादीन् विहाय श्रीमहावीरस्य नमस्कारो वर्तमानतीर्थाधिपतित्वेनाss- सनोपकारित्वादव । श्रीमदितिविशेषणेन सामान्यज्वलित्य- निरास , सामान्यकेनलिना पतुरिंशदतिशयलक्षणश्रियोs- सद्भावात् । उत्सूत्रविच्छेदस्यैव प्रकृतत्वेनोत्सूनविच्छेदे पूजा झानाऽपायापगम वचनरक्षणाना चतुणा मूलातिशयाना मध्ये वचनातिशयस्यैव प्राधान्यज्ञापनाथ तत्त्वातत्त्वविवेकिन मिति- विशेषणेन स्तुतिद्वारा भगवान् विशेपित । यद्वा वचनातिशये सति ज्ञानातिशयस्तत्कारणत्वात् सिद्ध । सिद्धश्चाऽवश्यतत्कार्य- त्वात्पूजातिशयोऽपि, अपायापगमातिशयस्तु प्रकृते तदर्थमेष पोडशश्लोक्सा नमस्कृतत्वेन सिद्ध । तथा च सिद्ध मूलातिशयचतुष्टयमपीति । 'यो यदर्थे समथ स तदर्थ निमन्त्र्य' इति न्यायात् उत्सूत्र विच्छेदस्यैव प्रकृतत्वेन प्रकृते उत्स्यविच्छेदोधता ण्याऽन्येऽपि नमस्कार्या, अत उत्तरार्द्धनोत्सूनविच्छेदोघतानामेव पहु श्रुतानां नमस्मृति । फारप्रयवत्तियहुश्रुतमहणाय 'सानि'ति विशेषणम्। बहुश्रुतपद तु उत्सूनविच्छेदोद्यता अपि पहुश्रुतत्व मतरेण विफलप्रयासा भवन्तीति तद्ययन्छेदार्थ ज्ञेयम् । यहुश्रुता अपि पेचित् तथाविधप्रवचनाऽगुफम्पारहिता नसून विच्छेदेऽनुद्यता अपि भवतीयनरतद्रव्यवच्छेदाय 'उत्सूत्र विच्छेदत्यत्ताऽऽलस्या'निति विशेषणमिति मगलाथमभिमव देवतादिनमस्कृतिम्पश्लोकस्य भाषाथ । अथ प्रतिज्ञायां सहेतुस्प्रयाभिधेयमिति यदुक्त, नत्र द्वितीय गेके हेतुमूचक्त्य त्वेव-'उत्सूरभापिण फण्टकान फुण्ठिताss स्यान् विघास्ये'तत्त? इति विगेपणद्वारा हेतुमाह-उत्सुन- भापिण किम्भूतान् १ तीर्थाधिपत्यभीष्टस्य तीथस्याऽऽपद्विधा- यकान् यतस्ते तथाभूतस्य तीथस्याऽऽपद्विधायकारतत इत्यर्थ । राकेऽपि शक्ती सत्यां स्वस्य व्यधाकारिण शक्तिरिक्ता कत्तव्या शस्त्यभावे च तत्मम्पक्स्त्याज्य । उक्त च कण्टकाना सलानां च, द्विविधैव प्रतिक्रिया। उपानइमुसभङ्गो वा, दूरतो वा सिजनम ॥२॥ एष मैनी- भावमापन्नरयापि दस्याविश्वासो न युत्त । उक्त च- ३ जघन्योत्सूनिनिदशनम् 'न विश्वसेत्पूर्वविरोधितस्य, शोश्च मित्रत्वमुपागतस्य । दग्धा गुहां पश्य उल्लूकपूणा, काभणीतेन हुताशनेन ॥श। इति । भापद्विधायकानामुदयोऽशुभकर्मोदयहेतु कुग्रहयोगाव- तीतिज्ञापनाय 'श्रीवीरे'त्यादिपञ्चम्य तम् । ननु प्रावीरजन्म- नक्षत्रसङ्क्रान्तो भस्मराशिनामा दुमह श्रीवीरस्य पीडाकारी भवतु, पर वत्तीयस्य क्थ १ इति चेन, उच्यते यथा समय- पृथिवीपतिं प्रति पीडा कत्तु मप्रभविष्णु प्रत्यर्थी तद्देशनिवासी- भ्येभ्यपुत्रादीनामेव पीडाकारी भरति, तथाऽयमपि भगवन्त प्रत्यममथस्तदाऽऽज्ञावर्तितदभीष्टस्य तीथस्य पीडाकारीति । भगवन्त प्रत्यसमर्थस्तु निवाणसमये जमनक्षत्रसान्तत्वेन विद्यमाने भगवति क्षणमानमपि तद्राशिमोगानवाप्ते । अत एव तीर्थमोहमोहितेन शक्रेण आयु द्धिकृते विज्ञप्तोऽपि भग- यानुवाच भो शक । गुटितमायु पेनापि सन्धातु न शक्यते, मत्तीथस्य चाऽवश्यम्भाविनी पीडा। अत एव द्वे वर्षे सहा यावत् साधुमाध्वीनामुदितोदित पूजासत्कारोऽपि न भवतीति। उक्त च श्रीकल्पसूत्रे- ज रयणि च ण समणे भगव महावीरे जाच सव्वदुक्ख प्पहीणे, त रयणि च खुदाए भासरासीनाम महग्गहे दोबास सहामठिइ समणस्स भगवओ महावीररस जम्मनायत्त सकते। जन्ममिइ घण से खुदाए भासरामी महणहे दो पासमहस्सठिई समणस्स भगाओ महावीरस्स जमनक्सत्त सकते, तप्पमिइ च निग्गयीण य नोदिओदिए पूयासकारे A समणाण पोडशरलोक्या भाव -यथाऽ येऽपि - पवत्तई। जया ण से खुदाए भासरासी जम्मनक्खत्ताओ विइक्क्ते भविस्सइ, तया ण समणाण निग्गथाण निग्गीण य उदिओदिए पूयासकारे भविस्सईत्ति । इति हेतुसूचक- श्लोकस्य भावार्थ । अथाऽभिधेयाभिधायश्लोक्स्याय कण्टका वस्त्रादी विलमा घरमादे पृथकपत्य कुण्ठिताऽऽस्यी- कृतास्सन्त शक्तिरहितत्वात् पुन पीडापरामुखीमपन्ति, तथाऽमी अपि। प्रमेय तायदन प्रथे उत्सूनभापिक्ण्टकाना मुद्धारपूर्वक कुण्ठिताऽऽस्यीकरणमेवेति । ननु उत्सूनभापिण फण्टरुपमिता , कण्टकाना ह.युद्धारस्तावद्वरवादी विस्मानामेव सम्भवति, कुण्ठिताऽऽस्यीकरण तु लमालग्नसाधारणमिति तत्क्य फण्टरपमेति चेन्। उच्यते वस्त्रादौ लग्नत्व तावत्तेपां कुयुक्ति- मादाय पादायोद्यतत्वम, तदुद्धारस्तु सुयुक्त्या कुयुस्तेनिरा- करण, पुण्ठिताऽऽस्यीकरण तु एते उत्सूनमापिण इति जनेभ्यो ज्ञापन, तप साधारणमेवेति । 'क्रियाऽ ययि पद प्रधान'मिति- न्यायाा कण्टकाना पुन पीडापराड्मुसत्यस्यैव प्राधान्यज्ञाप- नार्थ 'पुन पीडापराङ्मुस'मिति नियाविशेषणमिति। ननु तीथ याधाकारिणामुत्पत्तिभस्मराशिकुप्रयोगादेवेति प्रागुत्तम । तस्य चैकन राशी द्वे वपसहमे स्थिति । अतो वपसहस्रद्वय यावत्प्र- वचनपीडाया अवश्यम्भावात् प्रयासमारतेय भवत्प्रयासस्येति चेत् । मव, यतोऽशुभग्रहस्याप्युपचारेण शुभीकरणान् तद्धतुक- पीडासारिणा पीडापराङ्मुखीकरणं भवत्येव । उक्त प- ८५ जघन्योमूनिनिदशनम 'प्राणप्रवेगे वहनाडिपाद, कृत्वा पुरा दक्षिणमकविम्यम् । प्रदक्षिणापत्य पिन घ याने, विनाप्यहागुद्धिमुशक्ति सिद्धि' मिति ॥ १॥ अय भाव-यथा ज्योति शास्वप्रमिद्धयुयागाद- शुममायमाप नास्तिथियारनक्षत्रप्रहाश्चिकीर्पितकार्याभिमतदिन शुद्धधमावहतय सन्तोऽपि जिनपतिप्रतिमाप्रदक्षिणापचारेण गुमीभरन्ति, तथा भरमनामा दुमहोऽपि भगवद्भक्त्युनत- चेतसा प्रषधनानुपम्पैरप्रवृत्तिमता तथाविधप्रयत्नोपचारेण गुभीमपति। तथा प 'कारणाऽभाये कायस्याप्यभाव इति म्यायान् अगुभमहहेतुकानां प्रवचनपीडाकारिणामुत्सनमापि कण्टकानां कुण्टिनाऽऽस्यीकरण भवत्येवति प्रयामसाफल्यमिति । या च साम्प्रतीनतीर्थस्याऽवश्यम्भाचिनी पाडा, मा सूत्मा- मापिणामुत्पत्तिमात्रेणापि सिद्धवेति न किल्पिदनुपप नमिति । अथाऽस्य प्रथस्य पोडशश्लोकी गुरुतत्त्वप्रदीपदीपिका पति नामद्वयी। तस्या सान्वयन वेव पोडशानां श्लोकानां समा- हार इति व्युत्पत्त्या पोटशश्लोकशरीरात्मक्त्वेन पोडशश्लोकी, गुरुतत्वप्रदीपनाम्नो प्रथस्य दीपिकेय गुरुतत्त्वप्रदीपदीपिका, गुरुतत्वप्रदीपस्योत्सून दबुद्दालाऽपरपयायस्याऽऽधारभूतेत्यथ । अय भाव यथा तेजस प्रदीपो वातादिविननिवारिकाया गृहातयत्तिदीपिकायो स्थितो निर्विघ्न वेश्म प्रकाशयति, तथा गुरुतत्त्वप्रदीपनामापि यो प्रथ , स पोडशरापीरूपदीपिकायां स्थित पोडशरलोक्या सयुक्त दुजनवचनयातानिविनरहितो गुरुतत्त्व वेश्म प्राशयतीत्यभिधेयाभिधायश्लोकस्य त्रिमिविशेषकमिति ॥ १-२-३ ॥ तथा च ८६. पोडशश्लोक्यो। भयोमूत्रमापिण इत्यन यदुमूवमुक्त, तत्कस्य ज्ञान विषयो भवतीति दर्शयन् सप्रमेन विमजश्चाह- उत्सत्र त्रिधा वक्ष्ये, जघन्यादिफभेदत्त । तत्यागोत्सुकमेधावि-मेघाऽऽदर्शकमड क्रमम् ॥ ४ ॥ व्या०-तत्त्यागोत्सुकमेधाविमेघाऽऽदर्शकसमम तदुत्सून जयन्यादिकभेदतस्त्रिया वक्ष्ये इत्यन्वय । 'उत्सूनमापिण'इत्यत्र विशेषणद्वारा यत्मागुत्सूरमुक्त, तत्विया विविध पक्ष्ये वागो- चरीकरिष्ये, सिधा कुत ?, 'जपयादिकभेदत'। जघ यमा दियेंपो तानि जयन्यादिकानि जघन्यमध्यमोत्कृष्ठानि, तान्येय भेदास्तत । किम्भूत निधाऽप्युत्सून १, 'तत्त्यागे'त्यादि, तस्यो- सूधस्य त्यागस्तस्यागस्तमोत्सुका उद्यता , मेधाविन-पण्डिता- स्तेषां या मेधा धारमा बुद्धि सैवाऽऽदर्शो दर्पणस्त सह- मम सहकातियस्य तत्तदित्यक्षराथ | भावार्थस्त्वय-जपाय- मध्यमीत्कृष्टभेदतस्त्रिधाऽपि वक्ष्यमाणमुत्सूनोद्भवभवकूपपात- भीरुतया उत्सूनपरिहारे समुत्सुका ये पण्डितास्तेपामेव ज्ञान- विपयो भवति, न पुनरुत्सूत्रोद्भयकटुकविपाकाऽनभिज्ञपुरपाणाम- पीति। विस्मरणशीलबुद्धेविषयीभूतमप्युत्सूत्र मच्छिद्रघटजरमद्वि- वक्षितफ्लपन्न भवतीतिज्ञापनाथ मेवापदोपादानम् मेघाशब्देन धारणक्षमा बुद्विायते। “सा मेघा धारणक्षमे तिवचनात् । 'तत्यागोत्सुरे'तिपद छानस्थियज्ञानमनन्यचेतसा प्रयुक्त सत् मम्यग्रस्तुपरिच्छेदक, नायथेति हेतोरत्सूनपरिहारोपेक्षापर- यणाना निवाऽप्युत्सूमबुद्धिपिपयो न भवतीतिज्ञापनायमिति ।

अघन्योल्मृत्रिनिदर्शनम् अय विधाऽप्युत्सून तत्स्यामिद्वारा दिदर्शयिपुरायोत्सूनिण स्वरूप श्लाक्स्य पूर्वार्द्धन दशय नाह- तयाऽऽद्योऽवत्प तान् लोके, किं ममेति विगीताम् । भ्या०-तन तानवेत्य किं ममेति विगीतया आद्य उत्सूनी ज्ञातव्य इति पूर्वाद्धस्या वय । तत्र जपन्यमध्यमोत्यष्टो- सूनिष आद्य उत्सूनी-जघन्योत्सूनी ब* ? यस्तान्-प्रसिद्धोत्सूति. जो निहवादीन, अवेत्य ज्ञात्या, कि मम स्यात्, न किमपि मदीय यातीत्युल्लेसेन लोपे-सम्यग्टन्रोफे 'विगीतयार' विगीता- निन्द्या पाक्-वाणी यस्य स विगीतषाप निन्दित पू त इत्यर्थ । स उपयोत्सूनी झेय इत्यक्षराय । भावायत्यय-य फश्चिन् यराको निद्रवादीन् उत्सूनियो ज्ञात्वा, य एप तावदुल्यूनिणस्त एव दु समाजा भविष्यन्ति, नरेतायता मदीय क्मिपि यातीति चेतसि कुविकल्प्य 'न किमपि मदीय याती'ति सम्यग्दृग्लोके निन्दित भूते, स प्रवचनानु- कम्पारहितो जप योत्सूत्री ज्ञेय । प्रयचनयिरद्धभापत्य चास्य, प्रवचनपीडाकारिणो निववादीन शालोपेक्षावधनस्य प्रवचने निपिद्धत्वात् । उक्त प- 'सारण पेइयाण य पहिणीय तह अपनवाय च। निणपवयणम्म अहिय सवत्थामेण यारेति ॥१॥त्ति [उप० माला] । नवत्र साध्यादिप्रत्यनीया सवयन निवारणीया इत्युक्त, सच युक्तमेव, पर तथाविधयलाभावे तूपेयापचनस्यै- बाचिनत्यान, स उत्सूनी कथ स्यात् ।। उच्यते-उपेक्षायचन ८८ पोडशश्लोक्यो ? हि अघाणस्य शेपपलाभावेऽपि वाग्बल्स्याऽवश्यसिद्धत्वेनाऽमी प्रवचनद्वेपिणोऽन तससारहेतवश्चेत्याधुल्लेखेन साध्यादिप्रत्य नीकादिनिवारकोऽवश्य वाक्प्रयोग कत्तव्य एवेति फुत उपेक्षा वचनस्यौचित्य १ तथा च वाग्यले सत्यपि न किमपि मदीय यातीयाद्युपेक्षावधन प्रवचनविरुद्धमिति सिद्धमुपेक्षावधनवक्तु रुत्सूत्रमिति । यत्तु फेचिदमी प्रवचनद्वेपिणोऽनन्तेत्यादिवचो मात्रेण साधाद्यहितनिवारण कुत प्रत्युत द्वेषिण एव फ्रता भवन्तीति वदति। ते गम्भीरप्रयचनरहस्यानभिज्ञा एव अव गतल्या । यत शेषवलाऽभावेऽपि तागवच प्रयोग कुवता तेन तत्साध्यसाध्वाधहितनिवारण कृतमेव । किञ्च-शेपयता पेक्षया वाग्यलस्य गरीयस्त्वात्प्रवचनस्य महानुपकारोऽपि । तत्स्थ ? इति चेत् । शृणु अमी उत्सूनिण प्रवचन पिणोऽनन्त ससारिणोऽनससारहेतवश्च त्सया इत्यादिवाग्विलासेन पूयता प्रवचनभक्तेन ते निहवादय आबालगोपारागनाना. मपि प्रतीतिविपयीकृता भवति। तथा च यालगोपालागनाद- यस्तद्वचनचकिता सावधानीभूतास्त मार्गावलम्बिनो न भवम्ति, तन्मताऽऽश्रयणाऽभावे घन तमतवृद्धि, तवृद्धधभावे घ साध्यादीनां हितमेव, हित चाहितनिवारणव्याप्तमेवेति सिद्ध- महितनिवारण, महाश्च प्राचनोपकारोऽपि । स्तेनाचालित माग यथावत् ज्ञात्या बहुजनानां पुरस्तात् पूत्कुर्वाणो बहुजनो- पकारी भवतीत्यल विस्तरेण। यद्यपि कदाचिदनादेयवचनात् कस्यचित्तथाविधलाभो न भवति, तथापि प्रवचनभक्तरायश्य- ८६ जप योत्सूनिनिदशनम् कत्वेन सम्यक्त्वशुद्धिभवत्येव । उपेक्षावचने तु तमतवृद्धिरेव । यत उपक्षावचनमाक्ण्य बालादयो जना जानति-यद्यय माग फेनाऽपि न दूष्यते, तो यमपि मार्ग सत्य एव । अतस्तन्मागा- श्रयणमस्माफ श्रेय ण्वेति निश्चित्य त मागानुगामिनो भवन्ति । तथा च त मतवृद्धिस्तवृद्धी च प्रवचनस्याहितमेवेति स्वयमे- वाऽऽरोच्यम्। यच्चोक्त-प्रत्युत द्वेपिण एव भवति, तदप्य- सार, तागद्वेषस्य विदुषां चेतस्यक्श्चित्करत्वात् । नहि ताग- द्वषेण जगजतुरणासाद्रीकृतचेतस्काश्चतुरचेतसस्तदुपेक्षापरा- यणा भवन्ति । नहि कटुकाद्यौपधप्रयोगेण रोगातुराणामप्रीतेरि- रिप्री] त्युपेक्षाद्युपहतचेतोवृत्तय सवैद्या भवतीति । ननु वय सुहृद्भावेन पृच्छाम यदि क्दाचित्तथाविधवच प्रयोगेण प्रव चनेऽनर्थात्पत्तिभवति तदा कि कत्तव्य ? इति चेत् । सत्य, तथा विधक्षेत्रकालादिसामग्रीवशात् तद्धेतुकाऽनधोत्पत्ति विनी यदि नियमेन स्त्रज्ञानविषयीभवेत्, तर्हि तत्क्षेत्रकालाद्यवच्छेदेन मौन- मेव कत्तय, नतूपेक्षावचनवता भाव्य । उपेक्षावचन हि निद्रव प्रत्यनुकूलभापण, तच प्रवचने निपिद्धमेव। उक्त च श्रीमहानिशीथे- 'जे भिक्खू वा भिक्सणी वा परपासंडीण पसस करेजा, जे आवि निहगाण पसस करेजा, जे आदि निहगाण अणुकूल मासेना, जेआवि निहगाण आययण परिसिजा, जे आवि निगाण गथ सत्य पय अक्सर वा परवेजा, जे ण निहगाण सतिए कायक्लेिसाइए तवे इवासजमे इवा नाणे इवा विण्णाणे- ८८ पोडशरलोक्यों हि माणस्य शेषयलाभावेऽपि वाग्यलस्याऽवश्य सिद्धत्वेनाऽमी प्रवचनद्वेपिणोऽनन्तससारहेतवश्वेत्याधुल्ले सैन साध्वादिप्रत्य नीकादिनिवारकोऽवश्य वाक्प्रयोग कत्तव्य एवेति कुत उपेक्षा वचनस्योचित्य १ तथा घ वाम्मले सत्यपि न किमपि मदीय यातीत्यापेक्षावधन प्रवधनविरुद्धमिति सिद्धमुपेक्षावधवक्तु रुत्सूनमिति । यत्तु फेचिदमी प्रवचनद्वेपिणोऽनतेत्यादिवधा मानेण साध्वाधहितशिवारण त ? प्रत्युत पिण एव प्रता भवन्तीति वदति। ते गम्भीरप्रवचनरहस्यानभिज्ञा एघ अय गतव्या । यत शेपवलाऽभावेऽपि तादृग्यच प्रयोग कुयता तेन तत्साध्यसाध्वाद्यहितनिवारण कृतमेव। विच्च-शेपमला पेक्षया बाग्लस्य गरीयत्वात्प्रवचनस्य महानुपकारोऽपि । तत्कथ ? इति चेत् । शृणु अमी उत्सूत्रिण प्रवचन पिणोऽनन्त- ससारिणोऽनससारहेतवश्च त्याज्या इत्यादियापिलासेन पूत्यता प्रबधनमक्तेन ते निद्ववादय आवारगोपाहागनाना- मपि प्रतीतिविपयीकृता भवति। तथा च बालगोपालाशनाद- यस्तद्वचनचकिता सावधानीभूतास्त मागावलम्बिनो न भवन्ति, तन्मताऽऽश्रयणाऽभाव प न त मतद्धि, वृद्धधभाचे च साध्यादीना हिवमेव, हित चाहितनिवारणव्याप्तमेवेनि सिद्ध- महितनिवारण, महाश्च प्रावनोपकारोऽपि। स्तेनाधाकुलित मागं यथावत् ज्ञात्या बहुजनानां पुरस्तात् पूर्वाणो बहुजनो. पकारी भवतीत्यल विम्वरेण । यद्यपि कदाचिदनादेयवचनात् कस्यचित्तथाविधलामो न भवति, तथापि प्रवचनभक्तेरावश्य- सार, तागद्वेपस्य विदुर्पा चेतस्यकिवाद । नहि वारग- मुहद्भावेन पृछाम -यदि कदाचिचवावर प्रयागेण प्रय विधक्षेत्रमालादिसामग्रीवशान् तदनुवातिमायिनी यदि नियमेन स्वज्ञानविषयीभवेन्, वहि पलायवच्छेदेन मौन निय प्रत्यनुएल्भापण, तच 'पन्न निपिमेन। उस्तं व 'जे भिक्खू वा भिक्यणावापामडाण पमस जे आवि निगाण पसस पर मावि निहगाण भासेज्जा, जेआवि निहगार । सतिए कायकिलेसाइ दवाइरहवा अपन्योत्सूनिनिदशनम् त्वेन सम्यक्त्वशुद्धिभवत्येव । उपेक्षावचन तु टमद्धिरव । पत उपेयावचनमारण्य बालादया जना जानन-पाय माग नाऽपि न दूष्यते, तमु यमपि माग सत्य व मागा- प्रयणमस्माकं श्रेय एवेति निश्चित्य वन्मागनु ना भवन्ति । 3था च तन्मतवृद्धिस्तवृद्धौ च प्रवचनम्याईनमा स्वयमे वाऽऽराच्यम्। यञ्चोक्त प्रत्युत दृपिग एव भवनि, उदप्य दृषेण जगजतुकरणारसाीकृतचेनम्यानरममन्टुपमापरा- पणा भवति। नहि कटुकाद्यौपधप्रया पगारामप्रीतेरि- रप्री] त्युपेयाद्युपहतचेतोवृत्तय सवैग सवन्नानि । ननु वय मेव क्त्तव्य, नतूपेक्षावचनवता कन्या पेशावचन दि श्रीमहानिशीथे- वनोत्पत्तिभवति तदा किं कतर इतरन् । मत्य, तथा पविसिज्ञा निहगाण गथ सत्य पथ का वा परवेजा, नाणे ६० पोडशश्लोक्या इ वा सुए या पडिच्चे इ वा अविबुहमुद्धपरिसामग्मगए सिला- हेजा से विय ण परमाहम्मिण्मु उपवज्जन्ना । जह सुमति'त्ति। न तावत्तजातीयहेतुको क्याप्यनोत्पत्तिं दृष्ट्वा तत्दृष्टान्ता वष्टम्भेन मर्यक्षेत्रकालाधवच्छेदेनाऽसतीमाशडायाऽपि मौन कत्तव्यम् । नहि शमस्तुतिहेतुकममव्यसुरफ्त श्रीमहावीरोपसग- मालोक्य तन्निदशनेन सवाऽध्यसदाशङ्कया पुन शक्तोऽन्यो या कोऽपि भगवद्गुणनिबद्धैक्चेता भगवद्गुणप्रामस्तुतौ मौन- माश्रयते, न वा भगवत्रतुर्ति कुवाण कश्चित् पश्चिदपि प्रतिपे- धति । नहि लोकेऽपि तथाविधजठरामिसामग्र्यभावात् पर- मानहेतुमव्यथामापन कश्चित् पुरुप दृष्ट्वा तद्दष्टा तेन सवैरपि तत्परिह्रियते, इत्यादिदृष्टा ता रोकसिद्धा अपि चेतसि चिन्त्या ! मौनमपि प्रवचनापेक्षयाऽचग तव्य, नत्वाऽऽत्मा पेक्षया । 'तवापि प्रतिपक्षोऽस्ति, सोऽपि कोपादिविप्लुत्त । अनया किंवदन्त्यापि, किं जीवन्ति विवेकिन ॥१॥ [वीतरागस्तव ] इति वचनात् । अत्र सूने लोकश देन जिन- प्रवचन मदीयमिति प्रवचने ममतावुद्धिमान् सम्यग्दृष्टिसमूहा- त्मका विवक्षित । तेन तथाविध वाण कश्चित्कश्चिदज्ञानी वीतरागोपमया प्रशसयनपि न दोपाय। यत साऽप्युपेक्षा- चोवक्तृसदृशत्वात् प्रथमोत्सूयेय गीयते गीतार्थरिति । न वय प्रथमोत्सूनिसदृश क्थ ?, इति चेत्। ममताभावेना- गीकारा, जैनप्रवचने ममताबुद्धिरहितस्य तस्य तस्याथश्रद्धान-

१
-
अधन्योत्सूत्रिदर्शनम्
मेव न भवति, तदभावे च नोपशमादयो भावा । उक्त 'च
प्रमाणनय) तत्वालोकारवारे 'न मत्सम्योपशमप्रभृतयों
भावातत्त्वायश्रद्धानाऽभावादिति। उपशमादिभाषाभावे व
मन रागदपविलया। उस्त च आगमे-
'ग्यसमेण हणे फोह, माण मद्दयया निणे।
माय पत्रभावेण, लोभमतोसओ निणे ॥१॥ [दशवै]
त। तथा च रागद्वेषरतमप्युपेशायचनवक्तार प्रति यीतराग
वेन प्रणयन सिद्ध प्रथमात्सूश्येवेति । ननु निद्वयानीन् ग्त्सू
गानिरीक्ष्य न स्मिपि मदीय यातीत्युपधायाम्मी प्रयपने
ममनायुद्धिरहित फ्र्य ?, इति पेन् । उच्यते-अपचने ममता.
बुद्धिमन पक्षावधनमेय 7 मम्भयति । नहि लापेऽपि पौरादि.
भिधनादिना रितीरियमाण गृहमारोपय गृहे ममतायुद्धिमान
गृहपत्यपत्य काऽपि न किमपि मदीय यातीतिरूपेणोपेक्षा.
वाग्मा मवन्। पितु यथामामध्यं तद्विवासनापायमेय
स्वयनि । तथाविधभत्रकालादिमामम्यमावास मौनमयरम्य.
मानोऽप्यवमरमामाद्य पुनरवत एय भवेत् तदपतधनादि-
माचनापाये इति भाष । ननु प्रवचने ममतावुद्धिरहितस्य तस्य
दत्यायश्रद्धानमेव न भवतीति यदुक्त, तशायुक्तमेय, प्रयचने
ममतामुद्धिरहिनानामपि प्रयचनयाहाना तत्त्वाथश्रद्धानश्रवणात्।
क्न प-सेअंथग य आसपरो य युद्धो य अहय अनी या ।
समभारमाविअप्पा रहइ मुक्स न सदेहो' ।।210 ति।
अब समभाषभावितात्मनो दिगम्बरयोद्धादीनामपि सत्यशामा

। पोटशरलोक्या विनामाविमोक्षाप्राप्तिकथनेन तत्त्वज्ञानमुक्तमेव, तप तत्त्वार्य- श्रद्धान जनयत्येव, क्षपणादयस्तु प्रयचनयाहास्तेपो व कुतो ममतावुद्धिरिति पत्। मैव, तत्त्वज्ञानात् खल्याराभ्यत्वेन जनप्रवचनममतायुद्धरावश्यकत्वात् । अय भाय -समभायजन्य हि तत्त्वज्ञान हेयोपादेयशेययस्तुपु हानोपादानोपेक्षायुद्धिजनक- त्वेनैव सफर, अन्यथा तत्त्वज्ञानस्यैयाभावात् पुतस्तत्वार्य श्रद्धानम् ।। यतस्तत्त्वज्ञान तावत्प्रमाणात्मकमेव भवति, तस्य च लक्षण स्वपर यवसायात्मकमेव 'स्वपरव्यवसायि ज्ञान प्रमाण मितिवचनात् । तस्य च स्वरूप हेयोपादेयज्ञेयवस्तुपु परिहार स्वीकागरक्षाक्षमत्वमेय 'अभिमताऽनभिमतवस्तुस्वीकार-तिर स्कारक्षम हि प्रमाण मिति पचनात् । तथा च हेये नरकादिपात हेतुत्वेनात्मनोऽनर्थकारित्या नेद मदीयमित्यममत्यम्पेण परि हायें धनधान्यमित्रपुरक्लनप्रवचनाद्यनर्थे तायदममत्वरूपे परिहारबुद्धि सिद्धा, सिद्धा घोपादेयेऽनन्ताऽऽन दसम्पाद पत्वेनात्मनोऽयकारित्वादाराध्यत्वेनेद मदीयमिति ममतारूपेण स्वीकारा, जिनप्रवचनाद्ययं ममत्वरूपेण स्वीकारबुद्धि , अपेक्षा बुद्धिश्चार्थानथकारित्वाभावात् तृणादिपु योध्येत्येवरूपेण तस्व ज्ञानसिद्धी सिद्ध जिनप्रवचने ममताबुद्धिरेव तत्त्यायश्रद्धान मिति । अत एव समभाव समता तत्वनुमुन्सूना तत्त्वज्ञान हेतुभूतरागद्वपराहित्यरूप माध्यस्थ्य, तेन भावितस्त मयीभूत आत्मा येपा ते समभावभावितात्मान इत्यथयद्विशेषणविशिष्ट नग्नाटादयो मुक्तिभाजो भवतीति निगदितम् । एतद्विशे बघ योस्त्रिनिदर्शनम् पणेन द्रव्यतोऽन्यतीथिका अपि द्रव्यस्यामाधा या भापतो जिनाक्ततत्त्वावधानमाज एष मुक्तिभाजो भवतीति भाषस्य नाधान्य सूचित, अपचने मावस्यैव प्राधायात् । अत ग्य साधु श्रावक-सचिरपालिकामयाऽपि भावतो जिनोत्ततरया- श्रद्धानादय मुरिपथगामिन शेपारच गृहिलिग-कुलिङ्ग द्रव्य- लिङ्गधारिणश्योऽपि मिध्यारष्टय समारपथगामिन । उक्त प सापनजाग परिपजगाइ मव्युसमा नईधम्मो । वीओ सायगधम्मा नइओ मविपक्रसपहो ॥१॥ सेमा मिट्टिी गिहिलिंग-युलिंग दवलिंगेहि । जहा तिनि य मुक्सपहा ससारपहा तहा तिनि ।। ससारसागरमिण परिम्भमतेहि मावजीहि । गहियाणि य मुक्काणि य अणतसो दम्पलिंगाइ।।३।। [उप०माला] इति । अन मिथ्याप्टिकुरिंगप्रणात् सम्यग्दृष्टियुलिङ्गी ताप- दम्बडयत् प्रावफेऽतभवतीति योध्यम् । नतु किं तत्त्वज्ञानस्या- हेतुभूत रागद्वेपसाहित्यरूपमप्यन्यत् किचि माध्यस्थ्यमस्ति १, येन तत्त्वज्ञान हेतुभूतेत्यादिविरोषणाऽन्वित माध्यस्थ्यमुक्तमिति चेद्। अस्त्येव, तथाहि रागद्वेषयामध्ये तिष्ठताति व्युत्पत्त्या मध्यस्थो- विविध । उक्त पात्रकन्दबुद्दालापरपर्याये गुरुतत्त्वप्रदीप- 'यद्भागद्वेषयामध्ये, तिष्ठतीत्युच्यते बुधै । मध्यस्थ स द्विधा- तु स्थान मियश्च धृइदन्तर ॥३॥ अस्य वृत्ति यन् यस्मात् कार- जात, रागद्वेषयोमध्येऽतस्तिष्ठति विद्यते इत्यनन कारणेन बुध- ६४ पोडशरलाश्य माणनीत्या द्विप्रकार , स्याद्-भवेत्, मध्यस्यस्य द्वी भेदो स्माना मित्यथ । स द्विप्रकार कथम्भूतो ? मिथ परस्पर, वृदन्तरो मोक्षसमारय महाऽन्तर इति । मध्यस्थम्य मावो माध्यस्थ्ये । तदपि सामिभेदाद् द्विविधम् । तत्राय माभ्यरथ्य तस्यैव स्याशा यथारद्वस्तुस्वरूप विचित्चयन् विश्चितपि पक्षमपक्षीकृत्य न राग या द्वष स्पृशेत, वितु वामदक्षिणपाश्ययतिनी रागद्वेपाव स्पृश नेव तयोरन्तरालस्थित सन् यस्तुतत्त्य यथावद्विधारयेत् । उक्त घ उत्सूनरन्दकुद्दाला- 'आयो न राग न द्वेष, शेतत्त्व विचितयन् । उच्यतेऽत स्तयोमध्ये, तदभावमये स्थित ॥४॥ अस्य वृत्ति आद्य-प्रथम मध्यरथस्तत्व-देवगुरधमरणम्, विचितयन्-विमृशन न रा स्रोत, न द्वप स्पृशेत्, अत -अस्मात्कारणात् तयाँ-रागद्वेषयोमध्ये ऽन्तगले स्थित उच्यते । कथम्भूते मध्ये १ तदभावमये, तयो रागद्वेषयोरभावोऽसत्ता, त भय तदप यत्तस्मिन् रागद्वपाड सत्तारूपे इत्यथ । विमुक्त भवति यामदक्षिणयो पाश्चयो स्थिती रागद्वेपी सत्यज्यान्तरारस्थित एवासी तत्त्व विचिन्तये- दिति मध्यस्थो भण्यते । आद्यमभ्यस्थस्य स्वरूप चेद-रागद्वेष- राहित्यरूपसमताभावेन सम्यग्यस्तुपरीक्षणम् । ततश्च तत्वज्ञान। तत्त्वज्ञानाच हरिहरा दियादर्देवत्वादिना श्रद्धानुम्पमतत्व परिन्यज्याऽहदादिदेवादेर्दैवत्यादिना श्रद्धानरूप तस्वमेवाश्रयेन् उस्त च उत्सून०--अतत्वविषमुत्सृज्य, तत्वाऽमृतममौ श्रयेन् । विवेकी गुपयश्च, राजहस इवामल ॥॥ अस्य वृत्ति - ।

-- जय योत्सूत्रिनिदशनम् पूवात स्पष्टम् । विवेचन विवेक , स विद्यते यस्यासी विवेकी सया गुक्लपक्ष सम्यग्दृष्टिरागमभापया शुक्लपाक्षिको भण्यते, रानम इस निमल । सम्यग्दृष्टिपने मरम् पाप ! राजहसोऽपि विपम् पानीयमुत्स्य अमृत-दुग्धमाश्रयेत्। सोऽपि विवेकी भवेन् , गुहपक्षश्च श्वेतपक्षश्च । एय द्वितीयमाध्यस्थ्यमपि तस्यैर सेयम्, यो घरतुतत्य पिचितयन न राग नया द्वेपम् सनन्, रितु प्रथमत धुपथ पश्रीकृत्स रागद्वेषाऽऽवृतत्वेन राग द्वपो राशनय तमध्यस्पित्ता वस्तुतत्त्व विधारयेत् । ग्यतच- गुग्त० द्वितीया न त्यपेद्राग-द्वपी तत्त्व विचितयन्। उच्यतेप्तस्तयोर्मध्ये, तत्परूपमये स्थित ॥६॥ अस्य वृत्ति • सम् । नर-यत्रैय रागढपी तवास्यावस्थानमतस्तम्यरूपमये रागद्वेपरवरूपमये मध्ये स्थितोऽसो भण्यते। द्वितीयमध्यस्थस्य च स्वरूपमिद रागद्वपसाहित्यरूपमाध्यस्थ्येन सम्यग्रस्तुपरीक्ष पम् न मनति, तस्माथन तत्त्वज्ञान, तत्त्वज्ञानाभाय च प्रागुक्त- तत्त्य परित्यज्यातत्त्वमेवामी श्रयेद् । उक्त च-उरमून०- कुपोऽय विवस्तु न, क्षम सिनो विलयधी। मध्यस्थोऽहमिति क्लुप्त विकल्पोऽतत्त्वमाश्रयेन् ॥७॥ थस्य वृत्ति अय-असी रागद्वेपमये मप्ये स्थित कुपन पूर्णि- मायकादि , विवस्तुं तत्वातत्त्वे पृथक्क्तुं न आमा-ममों- मवेन् । अत एव सिन सेदमापनो, यत एव सिनस्तत एव निधी ; विरक्षा लयरहिता धी चुद्धियस्याऽसौ विलक्षधीर वत्त्व पूर्णिमादेश्चतुदश्यादश्च सामाचारीमाश्रयेत, उभयाऽऽ --- पाडशरलोक्या - चारवान् भवेदित्यर्थ । किविशिष्टो? मध्यस्थोऽहमिति क्लम- विकल्प -अह मध्यस्थ इत्यमुना प्रकारेण क्लप्त-स्वचेतसि विर- चितो, विकल्प -सन्देहो, येन स, यतो लौकिको लोकोत्तरा का मिध्यादृष्टिविपरीत विश्वस्वरूप प्रवाहपतित एय श्रद्दधादि। प्रवाहश्रयण च सदेहरूपमेय। यतोऽसौ निनमनसरस देहे भाण्डागारित एव लोकप्रवाह तत्त्वयुद्धयोगीकृत्य विश्वस्वस्थ विपययावबोधेन स्वचेतसि निश्चिनोति । अतो लोक्प्रवाहस्य गतानुगतिकत्वेनातत्त्वरूपतया तदपेक्षो निश्चयोऽप्यस्य स देह एच, उहने सति स्वचेतसि सुडकनात्, कोमलवचसा युक्तिपृच्छायां किमपि न ज्ञायते इत्यस्यैवोत्तरस्य दानात । ततो मध्यस्थोऽहमि त्यसावप्यभिप्रायोऽस्य सन्देहरूप एप । सम्यग्दृप्टे पुनरन्तर्गत- युक्तिनिरीक्षित विश्वस्वरूप परतरमुक्तमुक्ताफलसन्चेतसि प्रति- भाति । सम्यग्दृष्टिरपि कदाचित्किञ्चिद्वचनमपरीच्छन् कश्चि दथमाश्रित्य भाण्डागारितसन्देहस्सन् यथा जिनागमान्यतरवध- नानि सत्यानि, तथेदमपि वचन सत्यमिति जिनागमाऽ यतरप- रिष्ट्रवचनानुलग्नो यत इद सधेन मत ततो मयापि मतमितिसड्- धमागानुलमो चेत्यनेनैवाल्पाययोधेन तद्वचन स्वचेतसि निश्च- नोति। जिनागमवचनप्रवाहस्ततो मागप्रवाहस्तयोस्तत्त्वरूपत्वेन तदा तदनुलग्नत्यमेवाथमाग इत्यस्य निश्चयो निश्चय एवार्याक्पु- नस्स निश्चयो यथावस्थिततत्त्वस्य सक्षेपावबोधो भण्यते। कालान्तरेण तदथमागपरिज्ञानेन भाण्डागारितस देहस्य व्यप- गमात् । एतेन य कश्चित्तत्त्वातत्त्वे समदृशा पश्यति, स एव ।

२ अघ यात्सूनिनिदशनम् समभायमायित्तात्मा मोक्षाधिकारीति पदति । सोऽपि परास्त । यतस्तत्त्वातत्त्वे ममशा पश्यतोऽतत्त्याऽऽप्रयणमेय भवेत्। उक्त घ गुग्नत्यप्रदीप- तत्वातत्त्वे प्रयत्यस्मिन्, न तत्यमुदित तत । यत प पुमन्दिग्याप्प्या पश्यति ते ममे ॥१॥ अस्य वृत्ति - 'अस्मिन पाक्षिरे, 'त्यातच प्रयनिलाकोत्तरभद्रपतया तत्य- वियनमपि तत्वाचार, अतत्य विय तमप्यतत्वाचार पायति तत-तामात्यारणादतत्त्वमुदित प्राग्लाफे रत, यतो यामा कारणाा एप पुपाभियरते-तत्वातत्त्व, 'घुमदिग्धदृष्ट्या' कुत्सिता सदिग्धा सादहमापा या टि अतरारोपन, तया। अपरेपपतम्म दहा हि दुयपगमत्या पुत्सितो मपति। अत थुसन्धेित्युक्त। ममे तुल्य सशस्वरूप पश्यति । पिमुफ्त भयति-तत्यमतत्यमहरामतत्त्व सत्यमश पश्यतस्तस्य यथा- वस्थितम्वरूपानिरीक्षण समयमप्यतत्वमेय परिझयम्।' विश्व नत्यातच गमशा पश्यन् श्रीहेमाऽऽचार्येण स्यामिन पुरस्ता- सत्यमत्सर्यय व्यवस्थापित । मत पागम्यमध्यात्मविशमयाय- मित्यापापरथितायां श्रीमहायीरतत्त्यालापद्वात्रिशिकायाम्-- 'सुनिश्चित मत्सरिणा जनस्य, न नाथ 'मुद्रामतिशेरते ते । माध्ययमाग्थाय परीक्षा ये, मणी चकाचे घ ममानुष धाशा इति यत्तु शी मिने मृणे म्णे, स्वर्णश्मनि मणी मृदि।

६८ पाडशश्लोक्या मोश्ने भवे भविष्यामि, निर्विशेपमति दे॥तियोगशारूम] भावनाय या निर्विशेषमते प्राथना, सारागद्वधावेवानिट्या-य सात या न पुनज्ञानश्रद्धाने समाश्रित्यापि। यत शनु मिनत्वेन मिन च शत्रुत्वेनोभावप्युभयत्वेन जानर दृप्टेपिर्यामात् मियादृष्टिरेय स्यात् । सा च भावनाऽनुचितंन । तस्माच्छत्रु शनुवेन मिन च मिनत्वेन जान नपि रागद्वेपाकलहित क्दा स्यामित्यादिरूपेण प्राथना, न पुनस्तुत्यत्वेन ज्ञानव्यवहारयो प्राथनेति भार ! अयथा शत्रुमिनयास्तुत्यत्वेन प्रार्थनायामिव धमाधमयोगपि तुल्यत्वेन जानव्यवहारप्राथनाप्रसङ्गात् । धर्म- वन्धमस्याप्युपादेयत्वेनाधमवद्धमस्यापि हेयत्वेन च प्रसङ्ग स्यात्। तथाचाऽत्य तमासमञ्जस्य, उभयलोकविरुद्धत्वात् । नहि- लानेऽपि पितृपुत्रयोर्विपामृतयाश्च तुल्यत्वेन ज्ञान व्यवहार या म्बीरराति । एच लाकोत्तरेऽपि । आस्ता तायद यत् केयलिना- मपि तथाज्ञानव्यवहाराभावान्। तच प्रचनविदा प्रतीतमेव । यत 'इणमे निगथे पावयणे सन्चे अणुत्तर गलिय' तिवच नाग्निनप्रवचनमुपादेयमेवेत्युक्त । 'नो पप्पइ अग्नप्पभिइ अण्ण रथिए वा अण्णउत्थियदरयाणि वा अण्णउत्यियपरिगहि- याइ अरिहतचेइआणि वे तिवचनात् जिनप्रवचनबाह्य च हेय- मेवेत्युक्तमित्यादि स्वधिया ध्येयमिति । तस्मादेव- 'रत्ता दुट्ठो मूढा पुचिच्युगाहिआ अ चत्तारि । एए धम्मअणरिहा अरिहो पुण होइ म मत्थोत्तिगाथायां- यो मध्यस्थ स धर्माहत्त्वेनाद्यो योध्य । न पुनद्वितीयस्तस्य मूढ बग्न्योत्सत्रिनिदशनम् ६ स्वेन नत्यानत्वाश्रयित्यात् धर्मानहत्यात्। ननु ममतायुद्धिर्हि राणतामेय भवति, सा प प्रथममध्यस्थस्य न युक्तेतिघे मेव, तीयतामप्याराध्यस्य तीयस्य ताडग्यातुम्यभापत्यात् तत्र ममताबुद्धिन रागहेतुफा, 'यस्तुस्पभायानतिग्रमणे हि पुदिन रागद्वपापशिनीति याया। उपन घ थी महावीरतत्त्वालोय- द्वार्निशिराया श्रीद्देमाचार्यण- 'न श्रद्धयेय त्वयि पक्षपाती, न द्वेषमावादरचि परेषु। यथारदाप्त यपरीश्या तु त्यामेव वीर । प्रमुमाश्रिता स्म॥१॥ इनि पूषार्द्धनानुपेक्ष्यस्य प्रयचास्योपेभायधनात्प्रथमानसूनी मम- थित ॥ इति श्रीयिजयदानसूरीश्यरशिष्योपाध्यायश्रीधममा- गरविरचिताया गुरुतत्वप्रदीपदीपिकापरनाम्या म्यापमायो पाहशरलोक्या जप योमूत्रिनिदशनविवरणम् ।। अयात्तरार्द्धन मध्यमोत्सूत्रिणो भेदादेशमाह-- स्थिरास्थिरप्रभेदाम्या, द्वितीयोऽपि द्विधा भवेत् ॥५॥ व्यारया द्वितीयस्तूत्सूत्री स्थिराऽस्थिरप्रभेदाभ्यो द्विधा भवेत् इन्य वय । स्थिरोत्सूनभापियाम्थिर , तद्वैपरीत्यादरियर , स्थिरश्चास्थिाश्य म्धिरास्थिरी तापेव प्रष्टो भेदी प्रभेदो, 'भेद- स्य भेद प्रभेद' ति वचनात् उमूत्रिणो द्वितीयभेदम्य भेदावि- स्यथ । ताभ्यामिति इत्यर्थे तृतीया। द्वितीयो मध्यमोत्सूत्री द्विधा द्विारा भवेद्, प्रागुक्तप्रकाराभ्यां द्विधा भिद्यन इत्यथ । इत्य- भराथ । भावाथस्त्वय उत्सुनम् माप्य इदमित्यमेव भवतीत्येष... रूपेणोत्सूने ।

१०० पोडशश्लोक्यो तीर्थाभीमस्तीर्थमेव त्यजेन्न पुन स्वयमुदीरितमुत्सूनम् । द्विती यस्तु तीधभीरस्तीथताडित उत्सूनमेव त्यजेन्न पुन तीथमिति । अथ स्थिरोत्सूविणम् भेदत आह- स्थिरोन्यूज्याऽऽटिकच्चाऽन्यो, द्विधा निरमनिवः । आदिकृच्छियभूत्यादि-न्यस्तन्मार्गमाथित ॥६॥ व्या-स्थिरोत्सूनी आदिकृदन्यश्चेति द्विधा स्यादित्य वय । स्थिरात्सूनी-अवस्थित कात्सूनी, स चादि करोतीति आदिकृत् प्रथमतया प्रकाशक प्रथम । द्वितीयस्तु तदुक्तमार्गाऽऽसक्त । स घ द्विधाऽपि रिम्भूत १ निवसज्ञित आगमभापया निद्रवइति सज्ञा जाताऽस्येति निहसम्झित । तनादित्य को वाऽन्य ? इति नाममाह दशयति-'आदिकच्छियभूत्यादि' शिवभूतिदिंग- भ्रमतास्पक । स आदी यस्य 'स्त्रीमुक्त्यवागि'त्यादिश्रोक्यु- ग्मेन वक्ष्यमाणस्य पूर्णिमीयकादिमताऽऽपकपद्रप्रभादिनव- रस्य स, अन्यस्तदतिरिक्त तमागाऽऽश्रित शरणीकृतशिवभू- त्याधुक्तमाग इत्यथ इत्यक्षराथ । भावाथस्त्यय-क्षपणक नमाट- बोटिकाऽपरनाम्नां दिगम्बराणामादियन् स्थिरोत्सूनी सहस्रम- सारयापरनामा शिवभूति १ पूर्णिमीयकानां चद्रप्रभाऽऽचाय , चामुण्डिकोट्रिमापरनाम्ना खरतराणां जिनदत्ताऽऽचाय ३, आश्वरिकाना नरसिंहापाध्यायापरनामाऽऽर्यरक्षित ४, सार्द्धपू- णिमीयकाना सुमतिसिंहाचाय ५, निस्तुतिकापरनाम्नामापमि- काना शील्गणो देवभद्रश्चेयाचायद्वय , लुम्पाकाना रुम्पाक- मध्यमोमूत्रिनिदशनम् १०१ नामा रेसक 'लुओ' इति रूढि७, पटुकमतीयानां क्टुयनामा गृहस्य ८धमाधिकापरनाम्नां यध्यमतीयाना सम्पायमतानिग- तस्य नुनकस्य शिप्यो वध्यनामा 'वीर' इति रायमद्धि, पाशचन्द्रीयाणां नागपुरीयतपागच्छभ्रष्ट पाशचद्रो नामापा- ध्याय १०, प्तेपामुत्पत्तिालस्त्वेव पिप्रममयत्सगन कानय त्वारिंशदधिकशते १३६ दिगम्बरमतोत्पत्ति १, एकानपष्टय- थिककादशशतेषु ११५६ गतेषु पूर्णिमीयक्मतात्पत्ति २, चतुरधि- कद्वादशशतेप्पतीतेषु १२०४यरतरमतोत्पत्ति ३, चतुदशाधिकद्वा दशशतेषु १२१४ आशल्पिमतोत्पत्ति ४, पशिदधिद्वादश रात १२३६ साद्धपूर्णिमीययमतोत्पत्ति ५, माद्वादशशतेपु- 10, निस्तुतिफमतात्पत्ति ६, अप्दाधियपञ्चदशशतेषु १५०८, एम्पाकमतोत्पत्ति ७, द्वापठाधिपञ्चदशशतेषु १५ - ५ टुमतो त्पत्ति ८, मप्तन्यधिरपञ्चदशशतेषु १९७० चध्यमतात्पत्ति ६, द्विसप्तयधिषपश्चदशशतेषु १५७२ पाशय द्रीयमतात्पत्ति १ । एतदथमइमाह काव्यद्वय स्वेय । श्रीमद्विषमता गमरजनीशान्दे. १३६ भवद् वाटिको, भूतिन मशिया नवेपुगिरिशे ११५६ चन्द्रप्रभ पौणिम २, वेदाभ्रारण १२५ औष्ट्रिको जिनपदादत्ताहयाघाऽभवद् । विश्वा २०१४ नरसिंहतोऽवलमत रामाट्कितानिगतम् ॥१ मिहात्माक सुमते पडमिकरणे १२३६७ दे माद्धराकाहित । जात निस्तुतिय च शीलगणतो व्योमेद्रियार्क १२५० क्री। रम्पाको पसुपद्रिये दुपु १५०८, कटुापप्टितिध्य व्दके (५६२।

पोडशश्लोक्या वन्ध्य साद्रितियौ १५७० तथाच दशम पाशोक्षि- सप्ताक्षको १५७२ | ॥२॥ युग्मम् ॥ दशानामप्यमीपा बहुपूत्सूत्रेप्वेकरमुत्सूनमादाय विनेयजना नुग्रहाथ दिग्माण पूर्वपक्षपूर्वकनिराकरणमने वक्ष्यते। अन्यस्तु तन्मागमाश्रित तदुक्मागनिरत । स प सम्प्रति दशधाऽपि प्रत्यापसिद्ध एच, सम्प्रति दशानामप्यपत्याना विद्यमानत्वादिति। अथाऽदिकृत स्वरूपमाह- तीथाऽऽयामपरिस्पागात्, तीर्धाभासप्रवर्तनात् । तीनद्वपोदयादव, भवेदाद्य स्थिरात्मक ॥७॥ व्या०-आद्य स्थिरात्मकोऽवस्थितकोत्सूनी तीनद्वेषोदयादेव भवेदित्य य । आव आदिइन् शिवभूलादि स्थिरो निहन, स प्रथमतयोत्सूनभापी, कुत स्यात् ?, तीनद्वेपोदयादेव-अन- न्तानुनधिपायोदयादेव । तीनद्वेषोदयाऽवगमस्तु वीथमेवाss वामस्तस्य परित्यागात् । अतीथमपि तीथमियाऽऽभासते यदि- त्यर्थादुमूनिममुदायस्तम्य प्रयत्तनान्-व्यवस्थापनाच्चेति। चका- रोऽध्याहार्य इत्यक्षराथ । भावाथस्त्वय यथा फेवलसातोदयनिदान रम्य हम्य परि- हस स्य निर्मीयाऽन्धकूपे पात विधास्यामीति कृतप्रतिज्ञस्य तथा प्रतिज्ञासफ्लीकरणम् तीनकपायोदये सत्येव सम्भवति । तथा फेवराऽनताssनदोदयनिदान तीथाऽयास परित्यज्य मध्यमोत्सूत्रिनिदशनम् १०३ तीर्थाऽमासम्प कूप स्वयमेव विधाय तत्र पतन तीप्रकपायो दविनामेवति हतुद्वयात्तीपायोदयावगम । अथ द्वितीय स्थिरस्य स्वरूपमाह- अयस्तदुक्तमार्गानु-गामी च दृष्टिरागान् । तच पिचिन्तयन्नन्त सिन्नोऽवचाऽऽश्रयी ध्रुवम् ॥१॥ व्या०-तदुक्तमागानुगामी-आरिकृशिवभूत्याद्युक्तमार्गाss- सक्ताऽन्य प्रथमापेभयाऽपरो द्वितीय इत्यथ । स्थिरोत्सनी भ. वेदित्य वय । तेनादिस्थिरात्सूत्रिणा उक्त सूनितो यो माग स्त्रीनिवाणनिषेध चतुदशीपापिकनिषेध स्त्रीजिना_निषेध - मुखपस्तिकानिपेध जिनालयप्रदीपनिपेध चतुर्थीस्तुतिनिषेध जिनप्रतिमानिषेध सप्रति साधुदशननिषेध प्रागुपयक्ष्यमाणस- करनिषेध साधूपदिष्टजिनपूजानिषेधश्वेत्यादिरूपस्तमनुगन्न- शीलमस्येति तदुक्तमागानुगामी । किम्भूतो भवेत् १ अतत्त्वाऽऽ- श्रयी भवेत् । क्थ १ ध्रव निश्चित, स चाऽतत्याऽ-श्रयी कुन ? इति विशेषणद्वारा हेतुमाह-यत म तत्व विचितयन त पिन स्याद् देव-गुरु धर्माणा यथावस्थितस्वरूप विचारयन चेतसि पेदभाप नो भवेत् । तत्त्व विचारयनित सिनोऽपिछुत । इति विशेषणद्वारा हेतुमाह यत स हष्टिगगवान । दृष्टी-दशन लोकोत्तरमिथ्यात्वरूप, राग चोपात्त न त्यक्ष्यामीत्यादिम्पेण क्दामहो यस्य स, दृष्टिरागवानित्यक्षराथ । भावाथस्त्वय दृष्टिरागी च स्वोपात्ताऽतत्त्वाऽऽग्रही-अतत्त्व क्थमपि न यक्ष्यामीति कदापहा, आभि पोडशश्लोक्या निवेशिक इति यावत् । स च तत्वमत्सर्येव स्यात् । अतत्त्वाः प्रही तत्त्वा वैषी चेति विरोधात् । स च तत्त्वविचारायोदीरितोऽपि तत्ववृत्त्या प्रत्युत्तरयितुमशम्तश्चेतस्येव सिन्नो भवति । अस मों ही प्रायो अत सिनोऽप्युपशात इव बहिरामातीति अन्त रित्युपात्त । तथाच यो यत् प्रतिपक्ष स तत्प्रतिपक्षानुकूल' इति न्यायात् तत्त्वे सिन्नस्याऽतत्वमेव शरणमिति । अत एव काम रागस्नेहरागापेक्षया दृष्टिरागो दुरपनेय । उक्त च- 'कामरागस्नेहरागा वीपत्करनिवारिणी। दृपिरागस्तु पापीयान, दुरुच्छेद सतामपि ।।।इति । यद्यो य कश्चिल्लोकोत्तरभद्रक्तया तत्त्वाऽतत्त्वे समदृशा पश्यन् मिथ्या त्वय यमाश्रित्य लौक्किलोकोत्तराभद्रकापेक्षया वरीयान् तर्चा सा-पि तत्त्वमतत्त्वसहशमतत्व तत्वसदृश पश्यनुभयोर्रा यथावस्थितवस्तुस्वरूपापरिज्ञानात् तत्त्वमत्सर्येव । उस्त घ-- तत्वातत्त्वे श्रयत्यस्मिनतत्त्वमुदित तत । यत एप कुसदिग्ध दृष्ट्या पश्यति ते समे ॥इति । व्यारय चास्य प्रागुक्ता । ननु द्वितीयस्य स्थिरोत्सूनिणी हेतुरूप विशेषा द्वयमुफ्त, तत् प्रथमस्यापि स्थिरोत्सूनिण मन्भवनि । यश्च पर भस्य तीव्ररुपायोदयो निगदित , स च द्वितीयस्यापीति कथा न्याऽन्य व्यवच्छेद ? इति चेत्। ऊच्यते गौणमुरयविवक्षयेय व्यवच्छेदन्यवच्छेदाववसातव्यो। अय भाव-तीग्रक्पायो- दयादेवाऽऽदित स्थिरोत्सूनी स्ववचस्सु क्दामही भवत्यतोऽस्य तीप्रकपायोदयस्यैव मुख्यत्व दृष्टिरागस्य तु गौणत्व । द्वितीयस्तु विचारो हेतु , विचारक्षोदक्षमस्य चेतसस्तस्यामा चारितस्यव ज्योतिषस्य मिल्नादिति , SHAH सूत्रिण कुविचारस्य फ्लेग्रहित्वापेक्षया , विचार विदधानस्याप्यामहिण पुपिया मध्यमोनगिनिदर्शनम् १०५ प्रायेग शिवभूविचन्द्रप्रभादिषु दृष्टिरागादेव तीघ्रापायादयी मान्यताऽस्य दृष्टिरागो मुरय , पायोदयस्तु गौण इति । यत्तु दितायस्य 'नत्त्व विचिन्तयनात सिन' इति विशेषणमदाय, लन् प्रथमस्य न सम्भवत्येन, तादगमागम्य स्वयमेव प्रयत्तात्वेन तत्वविचारहेता सदहस्यैवाभावात् कुतस्तत्त्वविचारहेतुक खेद इति योव्यम् । ना तत्त्व विचिन्तयन्निति विशपणभागस्तु प्रथममध्यस्थत्यैव सम्भवति, तस्यय विचारस्य सम्भवात् नतु स्थिरात्मक्स्य द्वितीयोत्सूनिणस्तस्य फुविचार ण्याधिकारात् । हतुविचारे माध्यस्थ्य, कुविचारे यथाऽऽमह । तत्त्वज्ञाने विचारोऽपि, यथा ज्योतिपसविदि ॥१॥ अस्य वृत्ति -विचारे-युक्ती कायरूपे माध्यस्थ्य हेतु मध्यस्थचित्तपरिणामस्यय विचारात्पादात् । यथाऽST), पार हेतु , आग्रहास्तचेतस कुविचारोत्पादात। " विचारक्षादक्षम चाऽस्माकीन चित्त, ततोऽरमाई - स्पन, मतिश्रुतज्ञानयो सम्प्रत्यपि यत्नमा शयम । यथा ज्योतिपमविदि-ज्योतिपक्षाने उक्त चोत्सूत्र। अही प्रथममतत्त्व मवि निवेश्य तन me.

पाडशश्लोक्या १०६ तत्त्वमाग न लभत गर, प्रत्युत युक्तिमलभमान रोदमेवाऽवा- नोति । कदाप्रहरहितस्तु युक्त्या यथायद्वस्तुम्वरूप विचार्य पश्चा युक्तिक्षमे मतिनिवेश विदधीत । उक्त च द्वितीयाङ्गटीकार्या- 'आमही बत निनीपती युक्ति, तत्र यत्र मतिरस्य निविष्टा। पक्षपातरहितस्य तु युक्ति-यत्र तत्र मतिरेति निवेश मिति । अथ द्वया साधारणस्वरूपमाह- द्विधाप्यय स्थिरोत्सून, सूपयेत्तीर्थनिर्भय । तीथन ताडितोऽपि द्राक, तीर्थमाऽनहीलयेद् ॥६॥ व्यारया-द्विधापि अय अनतरात स्थिरोल्सूनी द्वि- धापि द्विप्रकारोऽपि स्थिरोत्सून सूरयेदित्यचय । स्थिरोत्सूत्र- मित्ययकारो-ध्याहाय । स्थिरोत्सूनमेय सभास्थित स्थिरोत्सूनमेव प्रकाशयेदित्यथ । स्थिरोत्सूनस्यैव प्रकाशर कुत १ इति विशेपणद्वारा हेतुमाह यत स विम्भूत ? तीथनिमय । तीय-माधुसाध्वीश्रावकमाविकासमुदायलक्षण: 'चाउवण्णो सघो तित्थ तिवचनात, तस्मान्निभयो भयवर्तित तीथाऽवज्ञापातकाऽभीरुस्तीर्थर जारहित इत्यथ । यो यस्मा निशूर स तस्यारचिविषया प्रवृत्ति बुनाणा न शङ्कते इत्यतस्ती थाभीस्तीर्थाऽचिविषयमुत्सूर भापत एवेति सिद्धस्तीथनिभय स्थिरोत्सूत्री। अथोत्सूत्री तावत्तीयेनाऽमश्य शिक्षणीयोऽयथ तीथमप्यतीथ मवेदतस्तीयशिक्षित स फीरय स्यादित्युत्तरार्द्ध निर्दिशति तीर्थन'त्यादि । स्वमित्य कि सूत्रयेद् पिरचयेत् मध्यमामूत्रिनिदशनम् १०७ बच प्रयोगादिना तीर्धन ताडितोऽपि-बटुपभाषादिनाssकोश- विषयीकृताऽपि, दाग शीघ्र तीथमेराऽपहीलयेत्- अवगणयेत् तीपासरा मुग्गीमवेस् दूरतरतीर्थमेष त्यजेदिति यावदित्यक्षराय । भावाथस्त्वय तीर्थाध्यक्षापातयभीरतायत्स्यचित्पिश्चिद य- या प्रवृत्त मा तीधन ताडितरतीबरजादिनय नाहमित्य प्रवृत्त' इन्याटिरूपेणाऽनृतमेव भ यात्, तन्ननितपातकम्य प्रायश्चित्त प्रति- पद्य पुनम्तीयोऽऽज्ञामेय स्वीयावा, न पुनरतीय त्यस्तु शक्नु- या। स्थिरोल्मूती पुनस्तद्वैपरीत्यात्तीर्थन ताडितोऽपि अविच्छिन्न- परम्परागतं साध्यादिसमुदायलक्षण तीध परित्यज्य मस्कटताप- नरकल्प मतिकल्पिततीर्थ शरणीकुयादित्यथ । अथ क यम्मादुत्सूनपातरेन गुरुरिति दशयन्नेव प्रवचन- पाहा स्थिरोत्सूनीति शास्त्रसम्मत्या प्राह- तस्मादवाऽऽदिकच्चान्यो, गुरगुरुतर प्रमात् । उत्सवमन्टयुद्दाले, तीथाऽस्पृर सोऽप्यनेक भित्॥१०) नस्मादय आदिरदयश्च प्रमाद् गुरगुरतर सूत्रकन्दयुद्दाले तीथाऽमग प्रशीतित इत्यध्याहायमित्य वय । तस्मादेव अवज्ञा- पूयक्तीयपरि यागादव आदिएट यश्चेत्यन तरोत्तो द्विधापि स्थिरोत्सूत्री प्रमेण-यथामहरयमुत्सूनपातकन गुरमहान , गुरु- तरा महत्तर , तीथ न स्पृशतीति सीयाऽस्टग तीर्थाद् दूरदेशवा प्रवचन वाह्य इति यायन् । प्रकीर्तित , र ? उत्सूनक दकुगले गुरतत्त्वप्रदीपापरनाम्नीत्यक्षराय ।

पाइशरलोक्या । तत्त्वमार्ग न रमत ग्य, प्रत्युत्त युक्तिमलभमान सेभेवाडया- मोति । फ्दामहरहितस्तु युक्त्या यथावद्वस्तुम्वरूप विधाय पश्चा घुक्तिक्षमे मतिनिवेश विधीत । उस्त च द्वितीयाङ्गटीकार्या- 'आग्रही यत निनीपती युक्ति, तन यत्र मसिरस्य निविष्टा। पक्षपातरहितस्य तु युक्ति-यत्र तन मनरेति निवेश। मिति । अथ द्वयो साधारणस्वरूपमाह- द्विधाप्यय स्थिरोत्खन, सतयेतीर्थनिर्भय । तीथन ताडितोऽपि द्राक, वीर्थमेवाऽमहीलयेद् ।।६।। ध्यार या-द्विधापि अय अनतरात स्थिरासूनी द्वि- धापि द्विप्रकारोऽपि स्थिरात्सून सूरयेदित्य यय । स्थिरोत्सून- मित्यवकारो-ध्याहाय | स्थिरोत्सूरमेव मूनयेद निरचयेत् सभास्थित स्थिरोत्सूनमेव प्रकाशयेदियथ । स्थिरोत्सूनस्यैव प्रकाशक कुत १ इति विशेषणद्वारा हेतुमाह यत स किम्भूत ? तीथनिभय । तीथ माधुमाध्वीश्नावकारिकासमुदायलक्षण, 'चाउण्णो सघो तित्यतिवचनात् तस्मान्निभयो भयवर्तित तीर्थाऽरज्ञापातकाऽभीमस्तीथरजारहित इत्यथ । यो यस्मा- न्नि शूक स तस्या:चिविपया प्रवृत्ति फुयाणा न शकते इत्यतस्ती- थांभीरस्तीथारचिविपयमुत्सून भापत प्रवेति सिद्धस्तीतिमय स्थिरोत्सूत्री। अथोत्सूनी तापत्तीर्धनाऽअश्य शिक्षणीयोऽन्यथा तीथमप्यतीथ भवेदतस्तीथशिक्षित स कीटन, स्यादित्युत्तरार्द्धन निर्दिशति 'तीर्थनेत्यादि । त्वमित्य मिध्या मा प्रवतयेत्यादि.

१०७ मध्यमोत्सूनिनिदशनम् वच प्रयोगादिना तीर्थेन ताडितोऽपि-कटुक्मापादिनाऽऽक्रोश- विषयीकृतोऽपि, द्राग् शीघ्र तीथमेवाऽवहीलयेत्- अवगणयेत् तीथात्परामुग्नीभवेत् दूरतस्तीर्थमेव त्यजेदिति यावदित्यक्षरार्थ। भाषाथरत्यय तीर्थाऽवज्ञापातक्भीरुस्तायक्वचित्विविद य- था प्रवृत्त मन् तीर्थन ताडितरतीयल नादिनैव'नाहमित्य प्रवृत्त' इत्यादिरूपेणाऽनृतमेव म यात्, तजनितपातस्य प्रायश्चित्त प्रति- पद्य पुनस्तीयाऽऽक्षामेव स्वीकुयाद्वा, न पुनस्तीथ त्यक्तु शक्नु यात्। स्थिरोत्सूनी पुनस्तद्वैपरीत्यात्तीधेन ताडितोऽपि अविच्छिन- परम्परागत साध्वादिसमुदायरक्षण तीर्थ परित्यज्य मक्कटताप- नक्ल्प मतिकरिपततीथ शरणीकुर्यादित्यर्थ । अथ क पम्मादुत्सूनपातन गुरुरिति दशयन्नेव प्रवचन- पाह्य स्थिरोत्सूनीति शास्त्रसम्मत्या प्राह- तस्मादयाऽऽदिकच्चान्यो, गुरगुरुतर क्रमात् । उत्क्न्दयुद्दाले, तीथाऽस्पृक् मोऽप्यनेकभित्॥१०॥ तरमादव आरिकृदन्यश्च क्रमाद् गुरगुरतर उत्सूत्रकन्दपुद्दाले तीर्थाऽस्प्रग प्रीर्तित इत्यध्याहायमित्य वय । तस्मादेव अवज्ञा- पूयक्तीथपरित्यागादेव आरिट यश्चेत्यम तरोक्ता द्विधापि स्थिरोत्सूत्री क्रमेण यथामडयमुत्सूत्रपातफेन गुरमहान , गुरु- तरो महत्तर , नीर्थ न स्पृशतीति तीथाऽस्टग् तीथाद् दूरदेशवर्ती प्रवचनयाह्य इति यावन् । प्रकीर्तित , क्व ? उत्सूनम दकुद्दाले गुरुतत्त्वप्रदीपापरनाम्नीत्यथराथ ।

पोडशश्लोक्या भावाथस्त्वयम्-उत्सूक कुद्दालस्योपलक्षणत्वादन्यताऽपि निय प्रवचनवाह्य एव कथित । तथाहि 'समुद्घातादि जिना भिहित रस्त्व यथा प्ररूपयन् प्रवचनवाह्यो भवति, यथा निहवा' इति तृतीयाङ्गटीकायो। तर चाऽऽदिकृच्छिवभूत्यादिनियो मानावरणीयादिकमपुद्गलेम्तनिदानक्मसन्तानपरम्परयाम- तजममरणादिहेतुऊरधोनिमज्जनस्वभावत्याद् गुर स्यात् । द्वि- तीयस्तु तदपेक्षयाऽतिशयेन गुरुगुस्तर । तदपेक्षया फमपुद्गलै- रतिभाराका तात्मा भवेनित्यथ । एतेन प्रथमतया उत्सूनप्रवत मस्यैव पातक न पुन सत्पृष्ठिविलग्नानामिति प्रवचनानभिज्ञ कश्चिद्वदति। सापि परास्त । तस्य तदपेक्षया जनोत्सूनस्थैयाच्छि- वभूत्यादिप्पापहायोत्सुत्रपातकस्य द्विगुणत्वात् । उक्त चोत्सून० 'ननु चन्द्रप्रभसूरे प्रथममताऽऽकर्पकस्योत्स्नमस्तु, पाश्चा- त्याना तच्छिष्याणां किं दूपणमित्याशडक्य परिहर नाह- प्राच्य कृत ते नोत्सूर, चेन् तत्पाप जनेऽपि न । प्रत्युतोग्र जनोत्सून-स्थयात् प्राच्याऽऽप्रहाच तत् ।।१।। अस्य वृत्ति अहो । शिप्य। चेद् यदि प्राच्य -पूर्वपुरुपैश्च द्र- प्रभसूयादिमि कृत विहितमुत्सून ते तव, न उत्सून भवेत्, किन्तु सूनमेव । तत पाप जनेऽपि न भवति । समप्रपारदारिकता- चोर्यादिपातकानो पूर्वपुरपस्तत्वात् पाश्चात्यलोक्स्यापि सत्त- सरदारगमनादिर युवतोऽपि पातक न जायते । अत्युत्सूनमाह- 'प्रत्युत' तदुत्सूनमुम-उद्दण्ड स्यात्, यस्मात् ! 'जनोत्सूनस्थैर्यात् प्राच्याऽऽप्रहाच' तेनोत्सूत्रकरणेन जनस्याऽप्युत्सूनकरणप्रवृत्ती मध्यमोत्सूनिनिदशनम १०६ स्थिरता स्यात् । अयमत्र भाष चन्द्रप्रभसूरिणा प्रथमत पाकृष्ट मत कोऽपि नाद्रियते, ततो न सयजनप्रसिद्ध स्यात् । अतस्तद- जीकारकारकाणामेक एप प्रवृत्तिदोष । प्राच्या चन्द्रप्रभसूर्या- धास्तेप्याऽऽप्रहस्तस्मात् । यदहमात्मीयानां पूषपुरपाणा पृत प्रमाणीकरिष्याम्येवेति द्वितीयो दोप । इतिदोपद्वयपुष्टितश्चन्द्रम- भमूर पाश्वात्तव गाढतरमुत्सून बभूव । उक्तलक्षणोऽपि निव कतिभेदी भवतीति दशयति 'सोप्यनेकभिद्' सोऽपि द्विधाऽपि स्थिरोत्सूनी प्रापणाभेदतोऽनेक भिद् यहुप्रकारो भवतीत्यथ । अथान तरीक्तमेव धात्तमानिकापत्यप्रसिद्धको मूनद्वारा नामत स्पष्टयन् श्लोक्दयीमाह--- सामुस्त्यपार १ च राकाई २, सीजिनाच्चारि३रश्चर । सार्द्धरामारत५ चेति, पप्ठ प्रिस्तुतिको मत ६ ॥११॥ गुस्तन्यप्रदापोक्ता , पटतेज्य चतुष्टयी । चयहिट ७ गुनहर, ८ मिश्रा ६, जिनार्चानुपदेशपाप १० ॥१२॥ यारया मीणा मुक्तिरित्यर्थाभिधायिका न विद्यते वाग- वाणी यस्य स स्त्रीमुक्त्यवाक्-दिगम्बर इत्यथ । तमते स्त्रीणा मुक्तेनिपिद्धत्वात। चकार समुन्चयाथ सवनाऽपि योज्य । राका पूर्णिमा, सैव पाभिक्त्याभिमतत्वेना- चिह्न, यस्य स राकाङ्क पूर्णिमीयक इत्यथ ।

११० पोहशश्लोया । . त मते पामिरत्वेन पूणिमायामेवाऽऽप्रहात् । स्रीण जिनार्या स्त्रीजिना, तस्या अरि-यरी प्रीजिनाधारि औष्ट्रिका. परपयाय खरतर इत्यथ । तन्मते त्रीणां जिनपूजाया निविद्ध- त्वात्३ । अश्चलो-यनान्तभाग, सण्य श्रानद्वारा चिट यस्येति मत्वर्थेऽविधानादश्नर प्रतीत । तमते श्रावकलावियाणा मामायिकादी रजोहरणमुग्पत्रिकापरित्यागेश्वरस्यैव प्रह- 'णात् ४ । साराका साद्धपूर्णिमा, तत्र रत पदामही, साद्धरा फारत साद्धपूर्णिणमीयक इत्यर्थ । तन्मते माद्धपूणिमाया स्वीकारात् ५ । तिम्र स्तुतयोऽभिमता यग्य म निस्तुति -आग मिक इत्यथ । स चातपश्चरापेक्षया पष्ठो मत । तमते चतुर्थ- स्तुतेग्नङ्गीकारात् । एते दिगम्बराया पट् गुरुतत्त्वप्रदीपे उत्ता गुरुतत्त्वप्रदीपोक्ता । अय भार -त्सून दादाला थक्काले प्रपृतप्राथोक्तशामध्ये पण्णामव विद्यमानतात् तत्र पडे वोक्ता । शेपचतुष्टय त्यधिकृतपोटशश्लाक्यामधेत्यादिसूत्रेणी- न्यत इति । अथेयानन्तयाऽर्थ गुरुतत्त्वप्रटीपे पडुत्ता । अथ तदनु समुत्पता चतुष्टयीत्वेष चैत्य निनप्रतिमा, तस्य द्विट्-प्रत्यर्थी लुम्पाक इत्यथ । तन्मते जिनप्रतिमाया अनगीकारात् ७1 गुर • सुसाधु , तन न विद्यते दृष्टि शनमानेलाचन यस्य। यद्वा सन्त- मपि गुरु न पश्यनीति क्विविधानात् गुज़हर कटक इत्यथ । तन्मते गुग्दर्शनाऽनगीकारात्। सम्प्रत्यत्र सुसाधयो न दृप्टि- पथमायान्तीत्येन तस्योपदेशात ८1 मिन-सङ्कर , प्राय पूर्णि- माधुत्सूरैशेन प्रागुक्तमतसाम्याद् लुम्पाकादिवेपसावर्याद्वाऽस्य । मध्यमोत्सूत्रिनिदशनम सङ्करत्व । स च यध्य ।'वीजामती' इति राक्प्रसिद्धि । तमते ऽनकपा मताना देगेन वेपोल्मनाभ्यां प्रवेशान है । जिनाचार्या न वियत उपदेशा यस्यामेव विधा निन्द्यदशनारूपाचा वाणी यस्य म निनाच्चाऽनुपदेशवाम् पाशचन्द्र इत्यथ । तमत जिनपूजा- 'दिपु माययावधिया साधूपदशस्यानगीपारात १०, इत्यक्षराम । भागाथस्त्यय-दिगम्बरमते स्त्रीणा मुफ्त्यभावस्तत्र तस्य कुयुक्त्युभारना स्वेव-स्त्रियो न मुक्तिभाजो वरनादिपरि महापतत्वाद्देशविरतियदिति। यद्वा स्त्रिया न मुक्तिभाज , तथानिधचित्ताऽमामथ्यात् माम्प्रतीनपुरपवदिति । यद्वा स्त्रिया न मुत्तिमाज , पुम्पेभ्या हीनत्वात् जातिनपुसकरदि- त्यादि। तर सुयुक्त्युद्भाधना त्वेव ननु भा नमाट ! पक्षत्वे नाभिमता या त्रियस्ता असयति य सयति यो ना आये, मिद्धमावन । अस्माक्मपि तथैवाभिमतलान । नहि वयमप्यम यतिनीना स्त्रीणा मुक्तिसद्भाय याम । द्वितीये मयतिनीना स्त्रीणां वरनादिन परिग्रह इत्यता हेतु स्वरूपासिद्ध । परिग्रह- साभायस्तु मूछाद्यभावेन सयमादिग्नाथमेव वरनादिधारणात्। रक्तनाऽऽगमे-'जपि वत्य व पाय वा कर पायपुरण । तपि सनमलजट्ठा धारति परिहरति य ॥१॥ नमो परिग्गहो वुत्ता नायपुत्तण ताइणा । मुसा परिग्गहो वुत्ता इअ वुत्त महेसिणा ||२|| [दशवै०] इति । न च स्वनिमितत्वेन घस्त्रादी मूछो भवत्ये- वैति शनीय । सशरीरशिप्यादायपि तथात्येन मच्छाप्रसङ्गान पोडशश्लोक्यो कस्यापि मोक्षाऽवाप्तिनं स्यात् । विश्न भा नमाट | अपलाना- मम्बरपग्भिोग कि तीथदुपदिष्ट त्यन्मताऽऽक्षकशिवभूति- प्ररूपितो या अशक्यपरित्यागकृतो या ? । आये, तावदवश्य वस्त्राऽ-वृतानामेव मुक्ति सिद्धा । तत 'प्रेलायतो हि प्रवृत्ति स्वाथकारुण्याभ्या व्याप्ते'तिवचनात् परमप्रेक्षारत्त्येन परमकार- ज्यभाजो हि भगवती ना-अलाना मुक्त्युपधातयमुपदिशन्ति । तथात्वे ह्यास्ता तापट यद्, रामनिन्द्या अपि भगवन्तो भवेयु । यत उक्त लौकिक वारस्त्रीप्रतिघातका स्युरधमाधीशा श्य- पाका इवे'त्यादि।' द्वितीये तु तामि शिवभूते किमपराद्ध, येन पापात्मनाऽनलाना यन्त्रदानन मुक्त्युपधाता विहित । नहा- न्तरबैग्मतरेण कश्चित्तथाविधोत्कृप्टायसम्पागमनिवारको भवति । ननु शिवभूतिना यस्नदान स्त्रीणां ब्रह्मचयादिग्क्षाथमेव विहितमिति चेत् । चिर जीव। येनाऽऽयातोऽमि स्वयमेव मदु- तमार्गेण । यता यद् ब्रह्मचयादिपालन हेतुस्तत्सयम प्रति हेतुरेवे- त्यत सिद्ध प्रत्युत निष्परिग्रहनाहतुवनपानादि तत्कुतस्तन्मानो- पपातकमिति त्वयापि सवस्नस्स मुत्तियवस्थापिता। एव सृतीयेऽप्यशक्यपरित्याग कि शरीरावयववत् सहात्पनत्वात् क्णवेधवच्छरीरमम्बद्धतविकारत्याद्वा । उभयथापि प्रत्यक्ष- बाध , वाल्यावस्थायामिवाऽन्यावस्थायामपि यरूराहित्यस्य तज्जातीयानामध्यसिद्धत्वा अस्मादृशेरपि तथव श्रूयमाणत्या- च्च । एतेन सबस्नस्य फेवलज्ञानाऽनुत्पत्ति वदन्नपि नमाटो नि- रस्त । वस्त्रस्य प्रज्ञानाऽऽवरणत्वेन भवितुमशक्ते । नहात्म- मध्यमोत्सूत्रिनिदर्शनम् प्रदेशाऽसम्बद्धपुद्गला आत्मस्वभावमावृण्वन्ति, गिरिगुहापर- रकयातादीनामपि तथात्वेन फेवरज्ञानस्य कथाया अप्युच्छेदा- पत्त । किञ्च-सूयालोकाऽऽधरणस्य भित्त्यादेरालोक्त्वेन साम्या- निशापतिप्रदीपाद्यालोकस्याप्यावरणत्वेन दशनात्केवलझानाss- परणस्य वस्त्रस्यापि ज्ञानत्वेन साम्यात् मतिश्रुतावधिमन पर्यायज्ञानानामप्यावरणत्व भवत्वेन याय?, तच्चाध्यक्षमाधित- वेन तयाऽप्यनिष्टमिति योध्यम् । यच्चाक्त तथाविधचित्ताs- मामादिति । तर तादृशसामध्याभावस्तासा कि गतिस्वा- भाव्यात् जातिस्वामान्यादुत सहननादिसामध्यमायाद्वा । न वायदाचा, मनुष्यमात्रस्यापि मोक्षाभावप्रसक्ते । तच्चावयो- रप्यनिष्ट । द्वितीये, का जाति , पञ्चेन्द्रियत्व स्वीत्व वा ? | भाद्यऽन तरोत्तयदारयोरप्यनिष्ट । द्वितीये, स्वीनातेस्तथावि- धचित्ताऽमामध्ये किं प्रमाण प्रत्यक्ष परोक्ष था ?न तावत्प्रत्यक्षा दयावयोधरूपस्य प्रत्यक्षस्य तवाऽमम्भवात् । द्वितीये स्वनुमा नमागमोगा । न तावदनुमान, तथाविधसाध्यसाधक्हतोरदश- नान् । न च सप्तमनरक्पृथिवीगमनाऽसामध्यमेव तन हेतुरिति- या यम्। तस्य तीथकरबलदेवादो व्यभिचारित्वात्, तेषां साममनरक्गमनसामाभावेऽपि मुक्तिगमनसामध्यसद्भावात् । किश्च नहि मुक्तिगमन प्रत्यधोगतिसामथ्र्य हेतुमत्यादीनामपि मुक्तिगमनसामध्यप्रसक्ते, तेपामधोगविगमनसामध्यसद्भा- पात् । नाप्यागम , प्रत्युत स्त्रीणां मुक्तेरागमे प्रतिपादनाग्निपेघ- वचनस्याऽऽगमवाधिवत्वात् । आगमो यथा-'समणस्स भग- - ११४ पोहराया । वओ महापीररस मत्त अतेवामीसयाइ मिद्धाइ जाय सम्बद्ध क्सप्पहीणाइ पदम अजियासयाइ सिखाईति । य सहनना दिसामध्यभावलभगोऽपि हेतुरागमयाधिसत्येन स्वमार्य साधयितुमममय ण्य । आगमयाधितत्व प सिद्धिमिधा सिद्ध मेर। नहि सहननादिसामम्यभावे मुक्तिप्राप्ति । विश्व प्रधान भेव सहनन मुक्तिप्रानो हतु । तच्च तामा विद्यत एव । यदाहु' श्रीभद्रशास्यामिपादा श्रीभावश्यफनियको- मघयण मठाण, उपत्त चेय फुलगरहिं मम । वण्णेण एपणा, समाआ पिअगुवण्णाओ॥१॥ शि, एव तृतीयाऽनुमानपि पुगपेभ्यो हीनत्यादिति हेतुन समीचीन । यत 'पुरुपभ्य' इत्यत्र सयपुरुपेभ्य पतिचित्पुरुपेभ्यो या ना स्वरूपासिद्ध । नहि त्वदीयमनयामितमतिन्योऽपि पाण्डालरादि पुरुपेभ्यो हीनतया व्यपदिश्यते। द्वितीये, गणधरादीनामपि मुक्त्यवाप्तिन स्यात् । तेपी तीर्थरपुगपेभ्यो हीनत्यादिसादि सुयुक्तियुक्तेब्यक्तवरेननाटनाटयमुनासनीयमिति । अथ पूर्णि मीयकमते पाक्षिकत्वेन पृष्णिमाया स्वीकार । तत्रयुक्त्युमा वना त्वव पक्षेण निवृत पाक्षिक। तर पक्षस्तायत् पञ्चदशदिना रमको भवति । म प प्रतिप-मादौ पृत्या पूर्णिमायामेव पूणी भवत्यत पूर्णिमायामेव पाक्षिकप्रतिप्रमणम युक्तमिति । तत्र मुयुक्त्युभाषना त्वय पक्षेण नियत पाक्षिक । तच चतुदशी रूपमेष विनय, पाभिकशदस्य चतुदश्यामेयाप्त सङ्केति वस्यात् । य शटो या सइकेतित स शब्दस्तमेवार्थमभिधत्ते, . मध्यमाभूत्रिनिदशनम् ११५ पादिवाचकमावत्मरियादिशब्दवत् । शगना हि सड़के- विमनुमृत्य चायाभिधायकत्य, न पुनव्युत्पत्त्ययमात्रमनुमत्यापि, महिप मयूरानिशब्दानामपि मनुष्याचर्याभिधायकत्यापत्त । गावात गौ, महया गेते इति महिपो, महां रोतीति मयूर इत्यादि उत्पत्त्ययस्य मनुष्यायपि यिद्यमाावात् । स च सहकेता द्विा-स्वममयमिद्ध सयममयमिश्च । तवाऽऽयो,माद्रपदसित- चतुर्थी-सध्याद्वयाऽऽवश्यकत्रियाविशेषादी सांवत्सरिक प्रति- मानिशानी। द्वितीयस्तु दिनकरादी सूर्यानिश दानामिति । एतेन 'पञ्चदश्यो यसकाली पपान्ती परणी अपीति नाममा मनमा गय पूर्णिमामेय पाक्षिकतया स्वीकुषाणोऽपि निरस्त । पत्तस्तत्र परशवशाहुलीना प्रथिचिव मधिरुपकालविशेपे मधेतिता, न पुनरभिमतधर्माऽनुष्ठानाइदियसादाविति । पन्यथा 'यत्मरादिमागशीप' इति नाममालावचनात् मांयत्सरि अराऽपि कार्तिकपूणिमायामेव विधय स्यात्, न पुनर्भाद्रपद- संतचतुर्थ्यो । तस्मादभिमतधमानुष्ठानाऽहदिनादो धात्वादि मेव्युत्पत्त्यथा नाममाला यानानुसरणीया, किन्तु स्वसमयसिद्ध तद्धा तसफत । स च पाभिकशनस्य चतुदश्यामेव । तथाहि- जते यले यीरियपुरिसकारपरकमे अहमि चाउसि-नाणपघमी- उनोसवणा-याउम्मासएमु धउत्थ-छट्ठमट्ठम न करि जा पच्छि- 'ति महानिशीथे। अन्न चतुदशीश देन पाक्षिकमेषोत्तम् । तोन्यत्रापि प्रायश्चित्ताधिकार चतुदशीशब्दपरिहारेणैर पाक्षि- शब्दप्रहणम् दृष्ट, न पुन पाक्षिकचतुदशीशब्दयोरेकत्र प्रहणम् ।

११६ पोडशश्लोक्या तथाहि 'अहमीप चउत्थ, पक्सि चउत्थ, चउम्मासिए छट्ठा सवत्मरिण अट्ठम न फरिति पच्छित्त। घशब्देन एएसु चेव चेईयाइ साहुणोचा जे अण्णाए वसहीए ठिया तेन यदति पच्छि- त्तति, व्यवहारपीठचूर्णौ। एवमावश्यक-निशीथ पाभिक्चूण्या- दिपपि यन चतुदशीशब्दग्रहण, न तत्र पाक्षिक्शदग्रहण । यत्र पाश्निकश महण, न तत्र चतुदशीश दमण। अतो 'प्रथस्य प्रथा तर टीका'इवियायात् पाक्षिक चतुदशीश दावेकार्थवाच- कत्वेनाऽन्याऽय पयायरूपावैवेति योध्यम् । किञ्च-यथा पाक्षि- कचतुरशीश दोपलथितचतुथाऽकरणे प्रायश्चित्तमुक्त, न तथा पूर्णिमाश दापलथितचतुथाऽकरणेऽपीति। विश्च दशाश्रुतस्क- धचूगी पाक्षिकश दस्य चतुदशीत्वेन ब्यारयानोपलधिरपि । तथाहि-पक्मियपोमहियमुसमाहिपत्ताणति दशासून। पूर्णिण- ज्यारया त्वेव 'पक्सिय पस्सियमेय, पक्सिए पोसहो पकिसय पोसहा चाउद्दसिअहमीमु वा समाहिपत्ताण'ति । अत्र द्विती- यध्यारयाने साप्टमीचतुदशीग्रणेन प्रथमव्यारयाने पाक्षिक- श देन चतुदश्येव गृहीताऽवसातव्या। एतेन प्रथमव्यात्याने पाभिश देन राकारताना राकाऽपि परास्ता। प्रथमव्याख्यो- या पाभिकशब्दन पूर्णिमापदणे द्वितीयव्यारयायो मुरयायपरि त्यागेन निराश्रयत्नापत्ते । त्वमताभिप्रायेण तथाविधव्याख्ये- यसूतस्याभावा।। यच श्रीदेवघद्रमरिकृतठाणागवृत्ती-'एव पारणे कालिगायरिएहिं चउथीए पन्नोसवण पवत्तिय समस्यसघेण य अणुमणिय त रसेण य पक्खियाईणि चउदसीए आयरि- --- सम्पमोन्नप्रिनिदरानम् বাশি, অ আনুগলি সুসিমা'বিকিমি। ঃ 'हमसेन य परम्मासियाति पदमीए आयरण राभिमाययत समयकतु पारध्येनानाभागादय पक्षियाइगितिपद मापतितम् । अनामोगप्प प क्षणिरामरायपातिपाररूपत्या सम्यग्दराामपि मम्मयात । उक्न प- 'मम्मदिही जीपा, उपाइट पययण तु माहा। मा अमम्मा, अणमोगा गुठीभागापा ॥१॥ इनि । [अमरानि०] स पापभागी देगायाधमातन्य । मभ्यग्दा रतम्य देरोनय गम्भपाम् । मयाभागानु एपेन्द्रियादी- नामेवनि माय'। यहा फेनचिद् राफारफ्तेनेय मता तरीण परायाभराणि लिखितानीति पाप्यमगर पुज्ञातमिति ? स्पानानियपादेय। सपा प 'अण्णद आगमुताणि पुणि माए ति शेय। अय भाय य प कारण सति श्रीकारियापार्य पयुगापए पतुल्या प्रयन्तिम । तागेन च यदागमाक्त पूर्णि- मायामामीनदश्यामेवाऽपरितमिति स्थानाद्गतिकार- भिप्राय । सयापागमेश्यलाग्यमाने पाक्षिय पृण्णिमायो नास्त, किन्तु पनुमामपमेव । उग्न प से ण रेप गाहापई मम- गोयाम अहिंगयनीयानी' इत्यादिस्तत्र रेशस्य वृत्तिरिय- 'नया चतुदश्यष्टम्यादिपु निथिपु, उद्दिष्यमु महाकल्याणासम्म घिसया पुण्यतिथि वेन प्रयातामु, नया पोर्णिमामीप ध तिह प्वपि चतुमामफनिधिवियथ । एयम्भूतेषु धम्मदिपसेपु मु. प्ठ्यतिशो पधो प्रतामिमहविगपत nfor.

पोडशश्लोक्यो णमाहारशरीरब्रह्मचयाऽव्यापाररूप पौषधमनुपालयन् सम्पूर्ण श्रावधम्ममनुचरती'ति सूरसदगद्वितीयश्रुतस्क धसप्तमाध्ययने लेपश्रायमरणरे। तस्मान् स्थानात्तिक्तरभिप्रायश्चतुद- श्या चतुमासकाऽऽचरणेत्येवावमातव्य । अन्यथा 'अण्णह आगमुत्ताणि पुण्णिमाए'त्ति व्यतिरेक्वचन नाभिन्धीत ।अलीका गमवचन दशयतो पाया] धावत • भो डिम्भास्तरङ्गिणीतीरे गुडशकट विषयत्तमिति धूत्तवाश्यस्येवाऽप्रमाणतापत्ते , अभि- लपिताथाऽप्रापकत्वेन व्यभिचारित्वात् । अभिलपितार्थाऽप्राप- क्व च पूणिमाया पाभिमागमोक्त मिति त्वदीय वच श्रुत्वा कश्चित्सम्यक प्रज्ञापोतमवाप्याऽमुद्रसमुद्रमागमभवगाहते । आगमे च तथाविधविचारस्याऽऽसशकुसुमण्येवात्य तासरवात तस्य पुमस्तथानिधविचारस्य दशनाभाय एव । तथा च सिद्ध 'तानसेण य चउम्मामियाणि वि पउहसीए आयरणे'ति पाठे अथक्त्तुरास्त। एतेन क्वचि जीण्णपुस्तके लियितायां कालिका धायक्थायां 'त सेण य चउम्मासिआणि वि चादसीए आय रणेति पाठो दृश्यते, स एर मत्यतया स्त्रीकत्तव्य , न पुनन्तन पुस्तकेपु क्वचिन् 'पक्सिआणिधि चउद्दसीए आयरणे तिपाठ तस्य पाठस्य मतातरीयेण परावर्तित्वात् । एव कथावल्यामपि 'पक्सियपडिमगस्थमित्येतावन मानमयक्त्तुरनाभाग , पा श्चात्यप्रक्षेपा वायसातव्य । क्यावली तावत्कल्पचूर्णेरद्वार क्ल्पचूणा-'अमावस्याया पोपवासस्य'त्येव मान भणितमिति यशावश्यकचूर्णी मन्यमानिनिदर्शनम् ११६ म मु कालपश्वसु मुपसत्यो जिणमए जहा जोगी। अट्टमिपणरसीमु य नियमेण हविज पोमहिउ पत्ति पाठ। तत्र 'पुधावरण परिभाविजण सुत्त पयासिनन्य तिवचात् पूर्वापरसम्म धमालोन्य सून व्यारया कत्तव्या। तथा प प्रथमपाठे पञ्चदशीपद चतुर्दश्या उपरक्षक, द्वितीयपाठे धतुद- सापद पञ्चदश्या उपलयामिति । अन्यथाऽऽवश्यकचूणों च विमवाद स्यात् । यतस्तत्रय चूया प्रतिमाधिकारे 'चाउदसि- अहमी-पुणिमासिणीमु पडिपुण्ण पोसह सम्म अणुपालेत्ता भवतीति गदितम् । रिच-यदि पृष्णिमाया पाभिक्मागमोत्तम- भविष्यन, कथ तर्हि पूणिमीयक्मताऽऽपक्चन्द्रप्रभाऽऽघायस्य पुरुधाता श्रीमुनिचन्द्रसूरि पाक्षिक्सप्ततिकायामागमोक्त चतु- दश्यां पाक्षिफमसाधयिष्यत् । क्य या श्रीमुनिचन्द्रसूरिप्रमुस- समम्तसद्देन नियारिताऽपि स्वाभिनिवेशमत्यज नेव चन्द्रप्रभा- चाय पूणिमाया पाक्षिक प्रयतितवानिति युद्धमम्प्रदायोऽप्य- भविष्यनित्यादिसुयुत्तिखरशाणसम्पर्कण स्वयाकरवालमुत्ती- कृन्य धीमदर राकारक्तेन्द्रनार नाल विलनविशीण्ण फायमिति । अथौष्ट्रिकमते स्त्रीणां जिनपूजानिपेधम्तन कुयुक्त्युद्भावना त्वेव स्त्रियो जिनपूनायोग्या न भवन्ति, नियतापाविम्योपेत- त्वान्, सायप्रणोपेतपुरुपवदिति । अत्र सुयुक्त्युद्भावना त्वेव स्त्रीणामपाविध्य कादाचित्क सावदिक या। आये, पुरुषाणा- मपिनि । तेपामपि जिनप्रतिमाऽऽशातना हेतुभूतश्य य नियताऽपाविन्यस्य सद्भावान् ।

१२० पोडशश्लोक्यो नमस्कारादिश्रताध्ययनाऽभ्यापनप्रतिममणादिधर्मानुष्ठानमात्र- स्थाऽप्युच्छेदाऽऽपत्तेरित्याधनेकयुक्तिभ्योति क्लापलिता मक तौष्ट्रिरमतोत्सृनपदीपिकामादाय विद्वद्वरेरौष्ट्रिकमतोत्सूनोदभूत ध्यान्तविध्वसो विधेय । अथ अश्चलमते श्रायक्श्राविकार्णा मुसवस्तिकादिनिषेध । तर कुयुक्त्युद्भावना त्वेव-श्राद्वाना मुखयस्तिकादिग्जोहरण- प्रहण नोचित, साधुलिगवात्, तुम्पिकादिपात्रग्रहणयदिति । तत्र सुयुक्त्युद्भावना त्वेव भो स्तनिक मुसारित्रकादे माधुलि- इत्व कुत ॥f साधुभिरुपात्तत्वात् उपादाने वा साधुसारूप्य- भवनादुत तीथकृद्धि माधूनामेवोपदिष्टत्वाद्वा आये, धान्या- दन-जलपान वस्त्रपरिधान - सुपात्रदान सुध्वान तत्त्वार्थश्रद्धा. न धम्मभ्यान गुव्वादिबहुमान-प्रामनगरादिसवाम मुविद्याभ्या- स-परग्राम पादन्यास-नमस्कारजापादीना साधभिग्गीयनरवेन त्वदीयमतवासिभिहस्थैश्वगणभक्षण-स्वेदबिन्दुपान-कण्टकशा- खापरिधान-पानदान नादित्रियाविशिष्टध्वान तत्त्वार्थाs- श्रद्धान-हिंसादिध्यान-गुगादिगालिप्रान-चाण्डारादिपाटक्या स होलिकादिगीताभ्यास भूमुखसम्पपासशिरोयास म्लेच्छ जाप्यजापारिकमेव स्वीकतव्य स्यात् । द्वितीये तु प्रत्यययाध । न हि शिर कूचलोचप्रलम्नकणाद्यभाय-रच्छाटिकादिसद्भाष मुद्रिकाद्याभग्णविभूपादिभिर्वरूप्यस्य विद्यमानत्वेऽपि मुग्यवरित्र- कादिमानेणापि माधुमामप्य मम्भवति। सूतीये वाऽऽगम. याध । मामायिकादिनियासाधकतमत्वेन मुखपस्त्रिकादे मध्यमोत्सूत्रिनिदशनम् प्राद्धमादीनामप्यागमे तीथनार्थ प्रणीतत्वान् । तथाहि-'से कित रोउत्तरिय भावावस्सय १० जण्ण समणो वा समणी या सावओ या साविआ या तश्चित्ते तम्मणे तल्लेसे तद्ग्मवसिए सदमवसाणे तदत्थोव उत्ते तदप्पियकरणे अण्णत्व कत्थइ मण अकुत्रमाणे उमओ काल आवस्सय पोति'त्ति अनुयोगद्वार- सूत्र । एतद्वत्त्येकदेशा यथा 'तदर्पितकरण । फ्रणानि-तत्साध- कतमानि देह रजौहरण मुसास्त्रिमादीनि, तस्मिन्नावश्यके यथो- चिनव्यापारनियोगेनाऽपितानि-नियुक्तानि तानि येन स, यथा- स्थान यस्तोपकरण इत्यथ'। एतत्पद्देशस्य चूर्णिस्त्वेव-'तस्साह- ण नागि 'सरीररनोहरणमुहणतगाइयाणि दयाणि पिरियार पत्तमा अल्पयाणित्ति । इत्यायनामुयुक्तिव्यस्तीतरश्चलम- बदलनाचलतममदुत्तरादिमि प्राचीनाऽऽचायविरचितम थमु- ष्टिभिरश्चलमतमुपमदनीयम् । अथ माधपूर्णिमीयम्मत तु पूर्गि मामाश्रित्य तावत् पूर्गिमीयक्मतममानमेवत्यतस्तदपास्तानिद- मप्यपास्तमेवेति यो पम्। 'साधपूर्णिमीयक' इत्यस्य नाम्न सारथता पूर्णिमीयकभिनताच सम्यगाम्नायविद्विद्वद्भ्योऽय- सात या। अथ निम्तुतियाऽपरपयायाssगमिक्मते तदेवता- दिस्तुतिनिषेधस्तत्र कुयुस्त्युद्भावना त्वेर शामनश्रतदवतास्तुति सम्यक मारि यहेतु , देवतास्तुतित्वात्, चामुण्डारिस्तुतिवाद ति। यद्वा शासनश्रुतवताद्यपेक्षया प्रवर बलवत्तीयकरादिभ्यश्च- ऐहिकनिविनता-श्रुताद्ययप्राथना न परपती, तर्हि शासनश्रुत- देवतादिभ्य कथमित्याशयेनाऽनुमानान्तर यथा-ऐहिकनिर्वि- १० पोडशश्लोक्यों प्रता श्रुताद्ययप्राथना तीथकरादिभ्योऽपल्यत्त्वे सति शासनश्रुत- देवतादिभ्यो न परवता, तेपो तीथराद्यपेक्षयाऽल्पलत्यात् । मामान्येन व्याप्तिग्रहस्त्वेव यो यदपक्षयाऽल्पयर , स तदधि- बल पदमाध्यसाधो न भवति । यथा चक्रवत्त्यपेक्षया भूमण्ड लाधिप । तस्मादेहिकनिर्विनता श्रताद्यथप्राथनाया फ्लवद्वि- धानाय तीर्थक्रादय एन स्मृत्यादिगोचरीकार्या , न पुन श्रुतदे. यतादय इति । तत्र मुयुक्त्युद्भावना त्वेव तत्र प्रथमानुमान ता. यदाऽऽगमयाधितमेव, मम्यग्न्गदरतास्तुतेयोंधियीजसुलभता- हेतुत्वेनाऽऽगमे प्रतिपादनान् । उक्त च श्रीग्यानाडगे-'पहि ठाणेहि जीवा सुलहबोहियत्ताए कम्म पकरेंति, त० अरहताण वण्ण पदमाण, अरहतपण्णत्तस्म धम्मरस व०, आयरिय उवमा याण १०, चाउवण्णरस भस्म व०, विवक्करमचेराण दवाण वण्ण पदमाणे'त्ति मू०४२६] । तथा सत्प्रतिपक्षताऽपि । शासन- देवतास्तुतिन मम्यक्त्यमालि यहेतु , आगमापदिष्टत्वात् तीर्थ करादिस्तुतियदिति । आगमापदिष्टत्व च सामान्यतोऽनत- रोक्त । व्यत्तितस्त्वम व, यते। यद्वा शासनश्रुतदेवतास्तुतिन सभ्यस्त्वमारि यहेतु सम्यक्त्वहेतुना, सम्यग्दृष्टिदेवतास्तुति- स्वात्, तीथङ्करजमाद्यत्सवादिप्रवचनप्रभागनापरायणपुर दर स्तुतिरिव। विधेयतयाऽऽगमानुपदिष्टत्यमुपाधिरपि । किन यदि सामान्यहेतुना देवतास्तुतित्वेन सम्यक्त्वमालि यहेतुत्य साध्यते, साध्यतां तर्हि मनुष्यत्वादिसामा यहेतुनाऽन्यतीर्थिकदृष्टा तेन तीर्थक्रादीनामप्यनाराध्यता । तस्माद् यत्किश्चिदेतत् । द्विती- - मध्यमोहमूत्रिनिदशनम १२३ यानुमाने तु प्रत्यभयाध, प्रत्यलयरिनकरापसाध्यानामपि भूमिगृहगतम्यातविनाशाराधाना दिनरगापश्याऽल्पपरैरपि प्रदीपादिभि माध्यमावा राना। उक्तमपि-- "विश्या धारशियस हेतुरिमहानपि । नाल प्रदीपयद् भूमि-गृहातस्लममाऽपहम्॥१।। एष शासन- भूतदयनापि क्यापि तीयगयमाभ्यस्यापि फायस्य प्रसाध- कमिति नप । 'आपेभिकी प्रियपने स्याद्वादमुद्र ति षष नान् एकग्मि नपि यस्तुति मामध्यामामध्ययारपक्षया प स्वीकारान् । यथा रिपुयलमदनममयोऽपि परीन मपपरण- मादात ममर्थ । एतेन तोयमवतार मर्योपकारित्या मर्यपा- मप्याराभ्योऽहन्नया-राधित समिताथमम्पादका भविग्य- तीति व्यर्थमेय तदतिरियताऽऽगनिमित्यपि शङ्का निरस्ता! तीधररमरणादिनाघ्नुपलभ्यमानानामप्यहिपश्रतायुपसम्पा माघायादिपयुपासनादित एयापलभ्यमान यात्। उरतं 'विणोणएहि पजलि उ संगमणुरसमाणेहिं । आगहिआ गुरतणा, सुय यहुयिह लई दे।।। [आय०नि० गा०१३८] य च गगधरान प्रयहत प्रत- दायास्तदायरमारयोरतिशययिशेपादय, 7 पुनरापायादिय- दिति योभ्यम् । विश्वाऽहनाप्याराधनमा दामाङ्गीकरणपूयपमेय भयति । आज्ञा च मयाऽऽराभ्याराधनविपयिणी। तथा चा:- राभ्यत्वनापदिश्य तीथस्या त ताना शासनभुतदेवतादीनामा मान्येनाभराप्यत्वेऽपि नाममाण पृथगप्याराधनमागमोक्तम् ।

२२४ पोडशरलोक्यो तथाहि-'पारियकाउरसग्गो पर मिट्ठीण च क्यनमुकारो। वेयावच्चगराण, निज थुइ जक्सपमुहाण' ॥१॥ वृहद्भाध्ये न घेतद् वचोमाण, करणतोऽपि बहुश्रुतपरम्परया स्तुति- चतुष्पस्यय रूढिरप्यस्ति । तस्याश्या ययाकरणे महत्याशातना। उक्त च समवायागसूत्रे-'रायणियपारिभासी थेरोवपाए'त्ति। एतद्वृत्तिस्त्वेव-रालिम्पारिभापी-आचार्यान्पूिज्यपुरपपरिमय कारी, स चात्मानम यांचा समाधी योजयत्येव । तथा स्थवि- रा आचायादिगुरयस्तानाचारदोपेणशीलदोषेण च ज्ञानादिभि बोपहतीत्येवशील म एर चेति स्थपिरोपधात' इत्यादि । तधा--'हुत्तियहुति परित्ते सणनाणे अइन्दपो य। मुयसित्तदेवया, थइ अते पचमगल्य ॥१॥ तथा- घाउम्मासिअ यरिसे, उम्मग्गो स्विनदेवयाए उ । पक्सिय सिग्नसुरीण, करिति चउम्मासिए वेगें ॥शा आय- श्यककायोत्सगनियुक्तौ । एतद्वृत्ती 'चाउम्मासिय-मवचरिएम सन्वेवि मूर गुणउत्तरगुणाण आलोअण दाउ पडिहमति, सित्तदेवयाए उस्सग्ग रति, येई पुण घाउम्मामिएसु मिजादे- वयाए परेंसित्ति ! एनन्चूर्णिस्वेर 'चाउम्मासिए एगो उवसम्ग- देवया काउस्सगो कीरति, मयत्सरिए खित्तदेवयाए पीरति अभहिउ'त्ति । तथाऽऽवश्यकचूणौ श्रुतदेवताया महती प्रतिप- तिदृश्यते । तथाहि-सुयदेवया आसायणाए । सुतदेयता जीए सुतमहिट्टिय तीए आसायणा नस्थि सा, अकिञ्चित्वरी या, एध- मादि'। एषमनोपु प्रयेपु जेयम्। सरित तजिज्ञासुभिर्विचा- मध्यमात्मनिनिशनम् ક रामृतमामहोऽवलोकनीय । ननु तर्हि सम्याडष्टिदेवतातोऽ- लभ्यस्याऽयस्य प्राप्रये लोक्किदेवत्वेन प्रतीतानां चामुण्हादीना- माराधन कुयतो क्य लौकिकमिध्यात्य इति चेन्। उच्यते मि- ध्यात्व तायद् पैपरीत्यश्रद्धान । तम वस्तुविपयययाधाद् भवति । घस्तुयिपययाऽययोधरतु जगदुदरवर्तिन मयस्यापि शोभनायस्य सम्यगद्दष्टिसाध्यत्वेऽपि तदमाध्यत्वपरिक्षानात्, सम्यगशा प्रयपनाप्रतिफूलाथप्राथनाया मिष्याप्टितोपत्वत्त्वेऽपि फरव- स्वपरिज्ञानाश मिथ्याग्देिवताराधने भयत्यय । प्रवचन- प्रतिनाथमायनायां तु सुतरा मिध्यात्यमित्यत्र यह या युक्तयो प्रयगौरयमया नोच्यन्ते। इन्यल विस्तरेणेसादिसुयुत्तिरपटिक- शिलानरे निस्तुतिक्मदिरामृद्माण्ड शतश शक्लीकाय सक- रैरिति । दिगभ्यरादिनिस्तुतिपाताना पण्णां विस्तरस्तूत्सूत्रक- न्युदालादपसातव्य । अय लुम्पाक्मते निनप्रतिमानिषेध । नन कुन्युक्त्युभायना त्वेव-आहन द्रन्यम्तयाहों न भवति, त्यक- मङ्गित्यात्, साधुपस् । ण्यमहत्प्रतिमापि त्यागिनित्यादपूया साधनीया। यद्वाऽहत्प्रतिमा नाराध्या अचेतनत्वात्, सानादिर- हितत्वात् था, पाष्ठयदिति । तम मुयुक्त्युद्भावना त्वेर-अहति शक्रादिकृतां पूनामित्यनिति शमव्युत्पत्येव निजग यत्व निजगद्गुरी सिद्धम् । तञ्च ममन्याप्तत्वाराथा भाषतस्तथा द्रव्य- तोऽपि । द्रव्यपूनाऽनुमदिनारूपत्वाद् भावपूजाया । समव्याप्त त्य तु य एय द्रव्यपूजाह , स एव भावपूजा । य एष भावपू. जाह , स एय द्रव्यपूसाह । एप प सतिद्रव्यपूजाग्नहत्यसाध्येऽहं स 4m पोरशररोक्या . मौनीत्यादियद्वयापात । तथा च त्यक्तमद्गित्वानिति हतुर न्धयन्यतिरेकाभ्यां व्यभिचायव । तनाऽवयव्यभिचारो यथा यो यस्त्यक्तसगी सदयस्तयााँ न भनतीति नारित, मगयत्येय व्यभिचारात् । एव व्यतिरपेऽपि-यो यो द्रव्यस्नयाई सत्यक्त सनी नास्तीति न, अहत्येव व्यभिचारात् । अहतो द्रव्यस्तयाऽ. हत्वे-पि सक्तसङ्गित्यात् । अन्यथा लुम्पाकमताभिप्रायेण वेश्या दिजनस्यैव द्रव्यस्तवाऽहत्यापत्ते, तस्य त्यक्तसङ्गित्वामाषात् एव दृष्टातोपि साध्यविक्ल , साधोरपि द्रव्यस्तयाऽहत्वात् । उस्त च श्रीस्थानाडगे-'सत्तहिं ठाणेहि छमत्य जाणग्ना, त० पाणे असाइत्ता भवति १ मुस वइत्ता भवति २, अदिन्नमादित्ता भवति३, सहायरसगधफरिसे आसाइत्ता भाति ४, पूजासकारे अणुव्हेत्ता भवति ५, इम सावनति पण्णवेत्ता पडिसेवित्ता भवति ६, णो जहायाइ तहाकारी आवि भवति ७, त्ति सू० ५५०] । अत्र वृत्त्येक् देशो यथा-'पूजा मत्कारे पुष्पाद्यचन-पन्ना- धचने अनुष्य हयिता-परेण स्वस्य त्रियमाणस्य तस्याऽनुमोदयिता, तद्भाचे हपकारीत्यथ '। अत्र द्रव्यस्तयपुष्पागचने सति हपकारि- स्वहि छद्मस्थस्वरूप सूचित पर द्रव्यस्तयाहत्व त्यवश्य सिद्धमेव । द्रव्यस्तषश्च साधूनो हितमपि । उक्त च-छहाणाइ अत्तवतो हियाए सुहाए समाए निस्सेसाए आणुगामियत्ता भवति, त०- परियाए परियाले तवे मुए लाभे प्रयासकारे'त्ति । तथा 'तिहि ठाणेहि माई माय कटु नो आलोण्जा जाव नो पडियाजेना त० कित्ती वा मे परिहाइस्सति, जसो वा मे परिहाइस्सति, पूआ १२७ मध्यमासूनिनिशनम सकारे या परिहाइस्सति । एतत्सूनम्य वृत्तियथा 'मायक्टुत्ति'। माया कृत्वा माया पुरस्कृत्य माययेत्यथ , परिहाम्यति-हीना भवि- प्यति पूना पुष्पादिमि , मत्कारी घरमादिभि । इदमेक्मेय विव- फिनमेकरूपत्वादिति । इदम् तु प्रातप्रसिद्धपुरुषापमम् । शेप- मुगम मिति । इति स्थानाहगातीयस्थानक्तृतीयादेश [ सू०- १६८] अन यवत् कृतापरापहेतुम्तत्तनिपारमपीति यायात् पुरुषविशेषम् प्रतीय द्रव्यपूना सयमरक्षाहतुरपीति सूचित- योध्यम् । वया- 'अच्चण ग्यण चेक, पदण पूक्षण तहा। इड्डीसहारसम्माण, मणमा विन पत्थर ॥१॥ पति पति- शत्तमात्तराध्ययन । न चैतद वचन निधपर भरिष्यतीति- शहनीय, च दनसत्कारश्राद्धादिसम्पत्साहचयात् पूनादिक्तुम त्य विधिसूचफत्वान् साधोनि स्पृहतासूचक्त्वाय नि स्पृहस्यय साधो पूजाघहत्वात् । अन्यथा सत्कार दनादिनिषेधप्रसक्त्या सवागमविरोधनाऽत्य तमासमन्नस्य स्यात् । किन नि स्पृ. हस्य साधोभक्तेनाऽपश्य पूजादि क्तव्यमेवेति । झापक तु सूत्र- कृदयत्तावप्युक्त। तथाहि-'यद्यप्यसो पूतनीयः किमपिनेच्छति तथापि तेन तस्य परमार्थोपकारिणो यथाशक्त्या विधेय'मिति- सूत्रकृदयवृत्ती पूजादिफमाश्रित्य श्रीगौतमेनादक प्रत्युत्तमिति- पोध्यम् । तथा चाऽऽचारागनियुक्तिवृत्त्यादौ तीथकरगणधरा- दोन सुगधादिना सम्पूजयतो दर्शनशुद्धिरप्युक्तेति । तस्माप्रथ- मानुमानस्यानेकदोपतर्जरीषतत्वेन ससाध्यसाधनाऽक्षमत्वात् .. ।

१२८ पोडशरलाया सिद्ध तद्विपरीत निजगत्पूज्यस्याहतो द्रव्यरतपाहत्यमपि । तथा द्वितीयानुमानमपि मत्प्रतिपग्नितमागमयाधित पा सपाहि अहम् प्रतिमा यथोचितविधिनाऽऽध्यामायाहस्मृतिदेतुत्यात नामा हिद्वत् । एव द्रन्याइनपि आराभ्यभायहेतुत्वीद्रव्यमुतयदारा- ध्य साध्य । आगमयाधितत्य तु पहुप्रतीतं प्रयगौरवमयाच्च सविस्तर लिसितुमशस्यमितिया दिगमाप्रदशनार्थ किशिदुप- दश्यते तत्र तापन् माधुसा पीतामाराध्यत्वमहत्प्रतिमाया श्रीक्ल्पसूनसामाचारीगत विहारभूमिमितिपदादयमातव्य । तयारयाने चैत्यगमनमित्यायुक्तम् । ण्य भगवत्यामपि विश तितमशतये नरमोदेशकै जमापारण विद्याधारणप्रमणाना नदीवरादिपु चैत्यय दननिमित्तं गमनाऽऽगमनादि निगदित. मिति थाध्यम्। नायक श्रायिफादीनां त्यौपपातिकोपान-शातधर्म- क्यागादिपु अम्बड द्रौपद्यादिदृष्टान्तन योध्यम् । एव देवादी- नामपि जीभिगम राजप्ररनीयोपागादिपु बिजयदेय सूर्याभ- देवादिदृष्टान्तेन प्रतीतमेव । ण्य ज्ञानादिरहितत्यादिहेतयाऽपि- याधादिदापपा (दा) पिता एपत्यादि सुयुक्तिजलेन लुम्पायमत- मलभालन विधेयमिति। अथ फटक्मते सम्प्रति साधुदशननिषेधस्तन पुयुक्त्युद्भावना त्वेय गुजराध्वनिप्रभृतिषु साधयो न दृष्टिपथमायान्ति, तथा विधाऽऽचाराऽदर्शनात् । प्रयोगातु विप्रतिपन्ना साधयो न भवन्ति, प्रवचनोक्ताऽऽचाराऽविधायकत्वात् इतरजनयदिति । तर सुयुक्त्युद्भावना त्वेय 'तथाविधाऽऽधारस्यादशनादित्यत्र' मध्यमोत्सूनिनिदशनम् १२६ वयाविधाऽऽचार किजिनकल्पिकाऽऽचार स्थविरकल्पिकाss- धाराया ?। आये, व्युच्छि नत्याधुस्मेव। द्वितीये, प्रत्यक्षवाध । बाशकुशीलचारिने वतमानाना सम्प्रति भूयसां स्थविराणां दृश्यमानत्यात्। एतेन साधूनामदशनसाधनमनुमानमकिधि- स्करमेर । अयथा श्रावकधमस्याप्यभाषापत्ते, साधूपदेशादि- मूलकत्वात्तस्येन्यत्र बहु धक्तव्यम्, प्रथगौरवभयान्नोच्यत इत्यल विस्तरणत्यादिसुयुक्तियष्ट्या फटुक्पटु शिक्षणीय । अथ यध्यमते पुयुक्तिपूवरमुयुक्त्युद्भावन तु प्राय पूर्णि- मीयकमतादिसमानमेवेति योध्यम्। अत ण्याऽस्य सङ्करमती- तिनामान्तरण श्रीमहावीरद्वात्रिंशिकादी निदर्शनमिति । पाश- चन्द्रमते निनपूनादिप साधूपदशनिपेधस्तत्र कुयुक्त्युद्भावना त्वेव अहृद्रव्यपूनाविषय माधूपदेशा न सम्भवति, जलकुमुमा- दिसचित्तविराधनादिसम्भवेन सापद्यत्वात् । प्रयागस्तु-द्रव्य- पूजा साधूपदिष्ण न सम्भवति, सायद्यत्वात् पिरमपदिति । तस्य कदाशयस्त्वय मेदियो हि जैनप्रवचने यथास्थितिवादेन, प्ररूपिता द्रव्यपूनादयस्तु चरितानुवादेन, निरवद्यसाध्याचा. रादयो हि विधियादेन चेति । तस्माद् द्रयपूजा चरितानुया- दात् प्रयतते, नपुन साधूपदेशेन विधिवादात् । अत एव स्वमत- प्रयतनकार प्रथमतस्तेन मृगजनपाशापेन पाशेन स्वमतिकल्प- नया पट्टकूलसम्बधीनि कृत्रिमकुमुमानि जिनपूजानिमित्त प्रकाशितानि। ततश्च क्यित्कालानन्तर पुनरपि सचित्तवसु मानीति प्ररूपितानि। तर सुयुक्त्युद्भावना त्वेव मोक्ष प्रति

१३२
पाडशश्लोक्यां
कोवेइ छेअवाई, जमालिनास स नासिहिति ।।१॥'ति!
अन जमारिष्टा तेन सामा यताऽन्येऽपि जिनाज्ञारसिक्त्री-
कालिकाचायप्रवर्तितचतुर्थीपयुपणपरम्परापरामुसास्वथा स्त्री-
जिना!पधानादितपो - रजोहरणमुसास्त्रिमा प्रतिक्रमण चतुर्द-
श्यादिपरम्परापराइ मुसाश्च निहवत्वेन दर्शिता । विशपतस्तु
श्रीमलयगिरिविरचितायामप्टाविंशतिसहस्रप्रमाणार्या श्रीआव.
श्यवृत्ती सत्ते निद्वया सलु' इत्यर-'खलुश दोऽत्र विशेषणे।
कि विशिनष्टि ? उपधानादितपान मन्यते ते निदवा द्रष्टव्या'
इति । अनोपधानादितपोनिषेधन सरतरव्यतिरित्ता सर्वेऽपि
गृहीता । तेषां सर्वेपामप्युपधानतपोनिपधाभिप्रायेणेव महा-
निशीथस्याप्यनङ्गीकारात् । सरतरस्तु आदिशब्दादाचाम्सादि-
तपोरिशेपनिषेधेनोपात्तो ज्ञातय । आचाम्लादितपोविशेष-
निषेधस्तु विचतुरादिद्रव्यभेदमिनाऽनेकाऽऽघाम्लनिषेधेनैव
घोध्य । तमते द्रव्यद्वयेनैवाऽऽचाम्रतपस स्वीकारात् । ननु
तहि दर्शव क्थ दर्शिता । तथाविधानों यहूनामपि सम्प्रति
दृश्यमानत्वादितिचेदुच्यते उक्तशेपाणां तूतोत्सूनसाम्यात् प्रायो-
नातभावात्, शटितसूदमकण्टक्यदकिश्चित्वरत्वाच्चेत्यल
विस्तरेण इति । स्थिरमध्यमात्सूनी निदर्शित ।
अथ मध्यमोरमूत्रिणाऽस्थिरात्मलक्षणद्वितीयभेदमाह-
-
अस्थिरास्मा यथाच्छन्दो, नोत्सून भापते स्थिरम् ।
वीर्यभीरुस्ततस्तीथाद्, बहिस्थ पावय॑सौ ॥१६॥

मध्यमोसूनिनिदशनम् व्यारया-अस्थिरारमा यथाच्छन्दो ज्ञेय । यतस्तीथभीर- स्सन् स्थिरमुत्सून नो भापते । ततस्तीर्थाद बहिस्थ ।अपिशा- ऽस्याहारान् यहिस्थोऽपि पाश्ववत्यसो भण्यते, अथात्तीथस्येत्य- न्वय | उनूनभापणेऽस्थिरोग्नरस्थित आत्मा यस्यासोऽस्थि- रात्मा यथान्छद -प्रवचनप्रसिद्धपाश्वस्थादीना मध्ये पश्चम , तीर्थभीर तीर्थाद्भय मायमान , तत -तस्माद् पहिस्तिप्ठतीति यहिस्थ । पार्ने वर्तित शीलमस्येति पाश्ववर्ती, असौ यथाच्छन्द इत्यक्षराथ । भावाथस्त्वय-यथाच्छ दोऽस्थिरात्मा कुन इति वाक्यरूपविशेषणद्वारा हेतुमाह-यत स्थिरमुत्सून नो भापते । स्थिरात्सूनाऽभापी कुत । इति विशेषणद्वारा हेतुमाह-यत कि भून १ तीथभीर -तीथान् साध्यादिसमुदायरूपात्, भीम भय- मयते, मा मे तीथताडन भववित्यभिप्रायवान भवतीत्यथ । अय भाव -यो हि यस्माद्बिभेति स तस्या:चिविषय समाचय तेन पृष्ट सन तदपरपनान्, पुनम्तदकरणप्रतिज्ञाता वा स्वाच- रित स्थिरो न भवतीत्यताऽपरापरोत्सूनभापणशीलोऽप्युक्तोत्सू वपरित्यागाद्यथान्छ दाऽस्थिरात्मान्यते। निहवस्तु नास्तमु- रसून परित्यजतीति यथान्छन्दाद्विपरीत , यस्माद्विपरीतस्तम्मा- ततो भेद दशयति तीथ रहिस्थोऽपि निहस्य न दूरवर्ता, पितु तीथपाश्वरत्त्यसो भण्यते । ननु सविज्ञपाधिकात् पाश्चवा- रोऽपि पाश्वस्थादयोऽस्थिरात्सूनिणो भवत्येवेत्यतस्ताविहाय यथान्छन्द एष क्थमुक्त ' इति चेत्, उन्यते पाश्वस्थादयो हि प्राय प्रियामाश्रित्य भूय शिथिला , स्तोक पासू .

१३४ पोडशश्लोक्या एवविधा अपि क्रियातिशैथित्यान्न बहुजनविश्यासस्थानमतो- जप यात्सू यपेक्षया मध्यमोत्सूनिभ्या दूरदशवर्तित्वात् मध्यमो- रसूनिपाश्ववर्तिनो न भय यतोऽनुक्ता अपि स्वस्वप्टितानु- सारेण तारतम्यभारत्वामियो बृहदन्तरा अपि जघन्योत्सूनिभ्यो ऽधिका स तो जघन्योलमूरिणामेव पाश्ववर्तितया व्यवहता अय- गतव्या । यथान्छ तस्तु गृहीतमुस्ताऽपरापरोत्सूनभाषणतया- ऽनवस्थितोऽप्यज्ञानान्निरपद् गाढनियो भवति । गाढद्रिय- त्याच पहुननविश्वासस्थानमतो निद्वपाश्ववर्तितया व्यवन्त । पर यन एप, पिन । अत पर पाश्चस्थादयश्चत्वार स्वा- श्रित जन प्रति भूय नियाशथित्यकारणम, स्तोक चोत्सूत्रकारण, स्वय ताहम्म्यभावत्वात् । यथाच्चरस्तु स्वाश्रित प्रति स्तोक बियाशैथित्यकारण, भूयश्चात्सत्रकारण, तस्य स्वय तादृक्स्वभाव- स्वात् । निहास्नु मानितं जन निद्ववम्वभान जनयति, तारक स्वभावत्वात् नस्य। उक्त चोत्सृतककुद्दाले- श्रितोऽनाऽऽपश्चतुर्भेद , प्राय शैथिल्ययारणम् । स्वच्छ दयाह्यो स्वाच्छन्द्य साधनाद्यत्वकारणम् । [गु वि०-१, श्लो०१६] एतवृत्ति "प्रथमे भेदपञ्च आद्यश्चतुर्भेद कुगुरु पाश्वस्था- वसन कुशील ससक्तरक्षण श्रितस्सन प्रायो-पाहुत्येन, शैथिल्य- कारणम् श्ल थत्यहेतु , उत्सूनहेतु ग्तोक भवति । एतद् व्यारयान व्यवहारनयमधिकृत्याऽसात यम्। निश्चयनयमधिकृत्य श्ल. थत्वस्याऽप्युत्सूनत्वात् । यतोऽसौ चतुर्भेदो घनतर श्लम , स्तो- मध्यमोत्सूनिरिदशनम् १३५ कमुत्सूनप्ररपया भवति । ततोऽस्य ससगोऽपि पारित्रियो यहु- तरश्लय रहतुरल्पमुत्सूत्रप्रपणा हेतु स्यात्। 'स्वछदपाहों' स्वछन्दो नाम यथान्दना, याय-महययाह्यस्तो माग्छन्द्यस्य सम्पयाहारस्य च ममश कारणम् । 'पाय' इत्यत्रापि मम्यध्यते। यनो यथारद सपनाही, गाढप्रियायपि त्यस्तचारित्रिगुरु- कुलवामत्वेन पटनीयनिकायरक्षणायामशलत्वात् विश्विन्छि- थिली स्यातां । तता गाढ निययारतयोरमसग घारित्रिणा धन- तर यमाच्च दत्य सङ्घयाहत्यद्दतु स्यात् । अल्प प शिथिल- वाहतुभनति । सयिमपानिकान्छेप , शिविर र पगनपि । यथाच्छन्दा धन याह्योऽतिघन पातयेद् भवे ।। [गु० वि०- १ श्लोर १६ । एनवृत्ति -"पूर्णोक्तचतुर्भेदशिथिलस्य मध्या- स्कोऽपि शिथिर पदाचित् मुद्धप्ररूपरत्वादिगुणारत सन् सरिनपाक्षिर स्यात् । म घमाक्षपथपथिक्त्वेन ग्लाय । तत सविज्ञपाक्षिकाच्छेपो व्यतिरिक्त शिथिर र आत्मान, परा- नपि आत्मव्यतिरिक्तानपि, मवे ससारे पातयेत् । यथाच्छटो धनोत्सूनयुक्त वात् घन ससारे स्वपरानपि पातयेत् । पाह्य - महबाह्य मड्याऽयज्ञाकारकत्वादतिघन-यथान्छ दायथ, स्य परानपि मसारे पातयेत् "। ननु पोडशश्लोम्यामरयां यथान्छ- न्दाऽपि तीथयाह्य उक्त , उत्सूनपदपुद्दाले त्यन तर निहव एय सहबाटो दर्शितस्तक्थमनयारसहगतिरिति चेत्। उन्यते आस्ता तावन् यथाच्छ दो, निद्वक्यन् पाश्वस्थाऽपि सविज्ञपाक्षिकव्यति- १३. पोडशरडाक्या रित मडघयाह्य एप भरति । पर तीर्थभीरतया तीथपाव वत्यवग तव्य । नियस्तु तीर्थाद् दूरवत्ता सवथा पडिक्तयाह्यो- ऽस्पृश्य इत्यय । उस्त चारमूना दकुदार एक- त्याज्य कुगुरुससर्गो, गुरतत्त्वेषणो मुस । पाश्व स्थादियहिस्थश्च, कुगुरुशधा मत गु०वि० १ श्लोक १७] अस्य धृत्ति -"स्पष्ट । नवर पाश्स्थादि पञ्चधा । यदाह- 'पासत्थो ओस नो, होइ कुसीला तहेव मसत्तो। अहट दो वि अ एए, अबदणिज्जा जिणमयमि' 111) इति । यहि स्थोऽपि पञ्चधा त वन्यतीत्युभय दशधा । ननु पाश्वस्थवहि स्थयोरन किमतरम ? पाश्वस्थस्यापि वस्तुतो वस्त्व न्तराद् यहिभवनात् । उच्यते-जनेऽपि स्यकुटुम्बधहि पतितस्यापि कस्यचिदपाक्तेयत्वास्पृश्यत्वाचदशनात् अपरस्य कस्यचिदपाक्ते यत्नास्पृश्यत्यानिदर्शनाच । अन पाश्वस्थ मड्याद्वैपात् सङ्घस्य पार्वेऽवस्थातु लभते । इत्मागमोक्तम् चक्मनामाऽस्य । यदाह 'सो पासस्था दुविहो, सव्वे देसे य होड नायव्यो। सव्वमि नाणसणचरणाण जो उ पासमित्ति म्पप्टा। नगर-ज्ञानदशनचारिजाणि सङ्घस्तस्य पार्वे यस्तिप्ठतीति गम्यते । पाश्वस्थस्य क्वचिदुत्सूत्रप्ररूपस्याप्यनवस्थितकोत्सूत्र- स्वेन प्रवचनप्तायमिक्त्वेन विवक्षितत्वात्। अहि स्थस्य पुन सच द्वपादप्रक्ष्यमुसत्वेन सदस्य पार्चे वस्थानाऽभाव प्रवचनसाध- मिक्त्याभावादस्य। यदाह-दस ससिहागा सावय, पवयणसाहम्मिया न लिंगेण ।

उत्कृष्टोमूनिनिदशनम् लिंगण य साहम्मिय नो पययशहरा मवे" ||१|| पारसस्थोपलक्षणापमानादयोऽपि प्राया । इति श्रीविनयरानमूरीश्वरशिप्योपाध्यायश्रीधम मागरविर- 'चिताय गुग्नत्त्वप्रटीपटीपिकापरनाम्न्यो सोपापोडशरलोक्यो मध्यमारविनिरूपणयिकरणम् । अधान्योत्सूनिणो लपणमाह- स्थिरस्तत्पथपानी य स्तम्योत्सूनमिहाऽन्तिमम् । द्रव्यात-निरिकस्य, जैनमागस्थितस्य च ॥१५॥ “याम्या-स्थिरा यतत्पक्षपाती तम्य द्रव्यातदतिरितस्य- जैनमागस्थितस्य चेाऽन्तिममुसून भवदित्य वय । स्थिरग्नीयाs- भीर , तत्पक्षपाती निद्वयादिपक्षो नतियचनवता, इहाऽस्या पोडशश्लोक्या नगति था, अतिममुतृष्यमुत्सून-व्यवहारनयापे क्षया जैनप्रयचनम्य विरद्धभापण, 'द्रयात्तदतिरिक्तम्य'-द्रयतो नियपृथक्भूतम्य, भावतो निवद्वानरयेत्यथ । प पुन- जैनमागस्थितस्य-व्यवहारत माध्यालयतरनाममानधारणात् तीर्थावलम्निन इत्ययगय । भायाथस्त्वय स्थिरतया निव- पथपातिनातिममुत्सूनमित्युक्ते निवेऽतिप्रसग्नि, ताम्यभावत्वात् । स च गोत्कृष, कि तु मध्यम । ततस्त- निवृत्तये निहरयतिरितस्येतिविशेषण | भायत सम्यस्त्य 'मिथ्यात्याऽन्यतरश्रद्धानयत्तया निदरव्यतिरिक्ते उत्कृष्टप्रत्या- सनेऽतिप्रमङ्गमगाय द्रव्यानिति । एय द्रव्यत एव निहायति- रित्तो, न तु भारता । भावतस्तु शिवनमागश्रद्धान इत्यथ । एन- तस्य पोडशरलोक्यो रित मघनाद्य एव भवति । पर तीथभीरतया तीर्थपाव वर्त्यांग तव्य । नियस्तु तीथाद् दूरवत्ता सपथा पडिक्तबाटो ऽस्पृश्य इत्यथ । उक्त चोत्सूनन्दयुद्दार एव-- त्याज्य मुगुम्ससर्गा, गुरतत्त्वेक्षणो मुस । पाश्‍वस्थादिबहिस्थश्च, कुगुरुशधा मत [गुरुवि०१ -लोक १० अस्य वृत्ति -"स्पष्ट ।नवर पाश्वस्थादि पश्चधा । यदाह- 'पासत्थो ओसनो, हाइ फुसीलो तहेव ससत्तो। अवदा रिअ एए, अयदणिजा जिणमयमि' ||१|| इति । यहि स्पोऽपि पञ्चधा त वदयतीत्युभय दशधा । ननु पाश्चम्ययहि स्थयोरत किमतरम ? पाश्वस्थस्यापि वस्तुतो वस्त्य न्तराद् पहिभवनात् । उच्यते जनेऽपि स्वकुटुम्पयहि पतितस्यापि कस्यचिदपास्तयत्यास्पृश्यत्वाद्यदशनात् अपरस्य कस्यचित्पास्ते यत्यारपृश्यत्वादिदर्शनाच । अत्र पायस्थ सघापात् मयस्य पार्वेऽवस्थातु लभते । इन्मागमोक्तम चक्मनामाऽस्य । यदाह 'सो पासत्या दुविहा, सव्वे देसे यहोइ नायव्यो । मनमि नाणसणचरणाण जो उपासमित्ति स्पा। नगर-ज्ञानदशनचारिराणि सधस्तस्य पाय यस्तिप्ठतीति गम्यते । पाश्यस्थस्य चिदुत्सूत्रप्ररूपस्याप्यनवस्थितकोत्सून- त्वेन प्रपचनसाधर्मिकत्वेन विवक्षितत्वात्। यहि स्थस्य पुन सह उपादप्रक्ष्यमुसत्येन सदस्य पायें वरधानाभाव प्रवचनसाध- मिक्लाभारादस्य । यदाह-दस ससिहागा सायय, पवयणसाहम्मिया न लिंगेण ।

অথিলিন
लिंगम य माहमय तो पयपशिगया सवें" ||
पारवम्यापरणादयसादयोऽपि प्रामा ।
इतिश्रीविनयशनमूगरयरशियापाप्यायधीयममा
चिनायो गुरतश्यप्रतीषीपिकापरतान्यो स्यापागा
मध्यमारविनिम्पापियरणम ।
সয়াস মূর্গিা গামা-
स्विस्त पाणी य म्तायोत्स्यमिहाऽन्तिमम्।
यादगिरितम्य जैनमागस्थितम्य घm
यारया-स्थिरा यतस्पक्षपाती तम्य rometer
जैनमागन्धितश्य हानिममुमूत्र भनित्य पर
मीर , नत्पशपाती रियादिपक्षाननिष
पागलोरया नगनि या तिममुनमुनमा
भया जैनप्रययाय विग्यभापण, 'Sair
निपपरभृतम्य, भायती निहारमा
जैनमागम्यतस्य-न्यवहारत माना
सीधा-म्यिन इत्यथराय । भाषाम
पक्षपातिनातिममुलनमित्युग्वे freer
ताहरण्यमायत्यापम घनोत्कृष्ठ 4
निवृत्तये निद्वयव्यतिरिक्तस्यनियम
मिध्यात्याऽन्यतरप्रदाायत्तया farmer
मानऽतिप्रमगमगाय द्रव्यादित ETATION
रिसा, न तु भापती । भाव

१३८ पोडशश्लोक्या । मपि तथाविधसामग्रीवशान्यतीधिकरिंगवारिविशेपेऽतिव्याप्ति- रतस्तनपातये नमार्गे'त्यादि । निवश्रद्धानेऽपि तथाविधा “यताधिक्स्य नोत्कृष्टोत्सूनित्य, अयतीर्थिकत्येन जाना विश्वा- मस्थानाभावात् । ननृपेशक-निहव नियपक्षपातिना प्रमेण यज- घय मध्यमात्कृष्टोत्सूनित्वमुक्त तत्वेनाभिप्रायेणेतिचेत् । उच्यते उत्सून प्रवचने नावद् द्वेधा निश्चयनयाभिमत व्यवहारनयाभि- मत च। तत्र निश्चयनयाभिमत तावत् शैथित्यमप्युत्सूत्रमेव । व्यवहारनयाभिमत तु प्रवचनायस्याऽयथाभापणमेव । उक्त च उत्सनर कुद्दाले- 'निश्चयो नय उत्सून, शैथित्यमपि मन्यते । सूनावस्यान्यथाऽऽरयान, व्यवहारनय पुन । [गु० वि० १, श्लो० १४ ] अस्य वृत्ति -"निश्चयो नय शैथिल्यमपि--- श्ल्थत्यमपि उत्सूत्र मयते। आ शास्ने अविरतसम्यगप्टि- श्रावकाणामयिरतत्व देशविरतश्रावकाणामविरतविभागश्चो- सूनतया निश्चयनयाभिप्रायेण सनपि न विवक्षित स्थादीना तु ल्थत्व नियमभङ्गरूपतयाऽत्यन्तदुगतिहेतुरिति भणित्योत्सूरतया विवक्षित परिशेय, शास्त्रस्यास्योत्सूत्रम द- कुदाल इत्यपरनामत्वादतिमविश्रामे पार्श्वस्थादिश्ल्थत्वस्यैव निराहतत्वात् । पुनव्यवहारनय सूनाथस्य-सिद्वान्तार्थस्या- ऽयथा-विपरीतमारयान-प्ररूपण उत्सूत्र मन्यत इत्युभयरूप मप्युत्सून दर्शितम्। उत्सून लोकोत्तर मिल्यात्व भण्यते । तत्र निश्चयनयाभिमत चेह प्रथन व्यवहत, तेन तथाविधप्रवचनो-- उत्कृष्टोत्सूनिनिदशनम १३६ पघाताऽसम्भात् । किन्तु व्यवहाग्नयाभिमत सूनाथस्याय- था.ऽरयान, तस्य प्रवचनोपयातक पात। तच विपमिय यन्- यस्माद् वहपमानक तत्तदपेश्योक्टमिति धिया निलय तत्पक्ष- पातिम्पमध्यमातोमयपक्षया पेभावचन जप यासून प्रवचनस्याल्पोपघातस्त्वात् । अल्पापघातकत्व च नत्परम्पराया अमम्भवेनाम्पकालीनत्वान् । निहतोत्सून तु यहूपघातस्त्वाद् गरीयोऽपि म यममेर, तदपथयाऽपि तत्पथपातिनाऽधियो- सूनग्य सम्भयात्। ननु पथमिति चेत् । यते-यथा 'प्रत्यु ताप ननौ मून स्यात्माच्याऽऽग्रहाथ तदितिवचनात् प्रथम- मतापाद्रप्रभ जिनदत्ताद्यपेक्षया जनोत्सूनस्र्थयात् चन्द्र- प्रम निनात्तायुक्तमह प्रमाणीकरिष्याम्यवेत्यरूपण पप्रम- निनन्त्तादिषु स्याऽऽप्रहान्चेति दापद्वयन पुष्टिकरणात्तदुक्तमाल- हीरफारकाणामुत्क्टमुत्सृन भवति । तथा जनमागम्धिनार्ग स्थिरतया तत्पक्षपातफरणे पूर्वोक्तदापद्वयपुष्टिकरणात् मगर स्थितानामपि म माग एप महापारनपूरकनिहरमा मुसीकरणादिदोपमद्भावाम सताऽप्युत्कटमुत्सूरमतो निच उक्तलक्षणो निलवपक्षपाती दुरात्माऽधगतव्य । ननु छ निह पहशोरन्यतर स्तथा भवतु, पर तत्पथपात्यतिमा, स्वायनिहाधिक क्थ सम्भवति । नयावं लय वैपयाऽऽपत्तेरिति चेत् । मेव-द्रव्यता जैनमान्दमाव- तस्तु मम्यग १ मिथ्याग निहनशा र तया निहवपक्षपातित्वे सति जनारसुनस्यरत पदा “१४० पोडशश्लास्या जिनदत्तायुक्तप्रमाणीकरणाऽऽप्रहयो पुष्टिकरण तवैपरीत्ये च शुद्धमार्गे शुद्वमागश्रितानामपि स दहोत्पादनपूर्वनियमागा- भिमुखीकरण चेत्यारिटो प्रवचनोपघातस्योत्सूत्रस्य समान- त्यादेव निवाधिक्त्त । सम्यक्त्वसाफ्ल्य तु मिथ्यात्वरधमा- श्रित्यैव धो यम् । यतो मिथ्यात्वाभिमुग्यस्यापि ताश सम्यग- घशस्तदाना मम्यक्त्यमद्भावात् तथाविधचित्तसड्क्लेशाभावेन तामिथ्यादृश इसन मि यात्ववच , कितु किनिविहीन । एव मिथ्यादृशोऽपि तादृशो न निहवश इस मिथ्यात्वय, कितु मिश्चिद्विहीन । रक्त च- मिथ्यात्वबन्धमाश्रित्य, लौक्तिभ्योऽधमा अमी। उत्तमा पुनराश्रिय, प्रन्थिभेद क्रियाफ्ले ।। १॥ [गुरु- तत्त्वप्रतीप वि०१-रोक ३८] इति । यया प्रयाणामपि समानत्वेपि उत्सूनभापित्वे 'कारणभेदादऽवश्य कार्यऽपि भेद वेति यायात् प्रधानभेदादुल्सूनवति वचस्यपि कश्चिद् भेद स्नीकत्तय । म च सूत्महशाऽवलाक्यमान सम्यक्त्नमाहा स्यात् सम्यगशस्तथा तत्पलपातिना न्यूनत्वमेवोत्कृष्टोत्सूत्रिण सकाशात् सूचयति । अत एवोत्कृप्टोरमूनिण समीपवतिनावेव तथाविषमभ्यगन्गमिथ्याशावत्ताविति चोध्यम । न च सम्यग दृश स्थिरतया निवपक्षपातित्व क्थ भवेदिति शङ्खनीय, मिथ्यावाभिमुसस्य क्स्यचिा तथाविधसामग्रीवशादनन्तानु। बन्धिक्यायोदयिनो निहमपक्षपातिनो भवत्येवेयर विस्तरेण । इति श्रीविनयदानसूरीश्वरशियोपाध्याय-श्रीधमसागरविर साम्प्रततीथनिश्शनम् १४१ चितायां गुरुतत्त्वप्रदीपदीपिकापरनाम्न्यो स्वोपज्ञपोडशश्लो- क्यामुत्सृष्टोत्सूत्रिनिरूपणविवरणम् ।। अथ सिंहावरोक्न यायेन यस्य तीथस्याऽऽपरिधायकात्स्- निकण्टकानुद्धत्य कुण्ठिताऽऽस्या पृतास्तत्तीथ सम्प्रति कि नाम ? कस्याऽऽचायस्याज्ञायति । ति नामप्राहेणापदशय नाह- तीय च साम्प्रत श्रीमान्, पारिशेप्यात्तपागण । सूरीविजयदानाऽऽज्ञा यती ज्ञानादिरनमाक् ।। १६ ॥ व्यारया-तीय च साम्प्रत पारिशेप्यात सूरीयिजयदाना- शायी ज्ञानादिरनभाग श्रीमान् तपागणा ज्ञातव्य इन्यन्वय । घकार उद्देशान्तर्गततीथपदपरामशक । तीथ साध्यादिसमु- दायलक्षण, तथ साम्प्रत सम्प्रतिकालीन यातमानिमित्यथ । पारिशेज्यादयनाऽऽगमानुयायिसाध्वादिसमुदायस्याऽदशनात् । श्रीमान सश्रीर -अनुत्तर इत्यथ , तपागण तपाग छ , सूरीड्- विनयदान श्रीविनयदानसूरीश । ईशत्व च हीरविजयसूया- उपेनयाऽगतव्यम् । श्रीहीरविजयमूरीणां गुरव इत्यथ । तस्या ज्ञया वर्तितु शीलमस्येति सूरीविजयदानाऽऽज्ञापती, ज्ञानमा- दिपा तानि ज्ञानादीनि शानदशनचारिवाणि, वायेव रमानि तानि भजत इति ज्ञानादिरनभागित्यक्षराथ । भायाधस्त्वयपारि- शेप्यादिति। परं सम्प्रतीह भरतक्षेने तपागणव्यतिरिक्त तीर्थ- कराऽऽज्ञावर्ति सीथ नास्तीति दशनाथम । तपाव नाममात्रधार- पाश्वस्यादिसमुदायलक्षणे वीर्याऽऽभासे तीर्थेऽतिप्रसद्गवारणाय सुविहितचापति श्रीविजयदानसूरीश्वर श्रीहीरविजयसूर्यादीना- १४२ पोडशश्लोम्या माज्ञावर्तीति दर्शितम्। पारिशेप्यपद तु विवक्षिततपागा- दयत्र सवनापि ज्ञानाथत्यताभावहेतृत्सूनपदनशनसूचकम् । उत्सूनपति समुदाये ज्ञानादिलशस्याप्यमम्भवात् । उसून तु स्त्रीजिनार्चा-प्रतिक्मणोपधानादिनिषेधेन प्राय प्रवचनविदा प्रतीतमेव । अत एवाप्रेऽपि श्रीमहावीरतीय यावत्तपोषझ्य एय चारितमिति झयम् । उक्तमप्युत्सूनर कुद्दालेऽप्टमविश्रामे- 'स्वामधि तय क्षेत्रा-प्रतोप्येभ्यो भविष्यति । म्तोयेप्नप्येषु चारिन, यदु प्रसहादियत् ॥ { गु० वि०८, श्लो० १० १५ ] अस्य वृत्ति,-"तयारिन सावधि-निगावधि यावत् अनास्मिन् क्षेने-गूजरावनिप्रभृतिकेऽप्रतो "भ्य -तपोवद्भ्यो भविष्यति । य एर एभिस्तपोयदि दीक्षितास्त एव चारित्रिण इत्यथ इति वलानापनम् । एषु तपोवत्सु स्तारेप्पपि पारिन मस्ति। न चानदमाशङ्कनीय यदपर सवमप्यचारित्र, एकस्मि- नयास्मिन् गच्छे चारित्रमिति क्थ घटते ? 'प'त्यादि । यथा प्रभुश्रीजयरस्वामिशिप्ये वये वनसेने एकस्मि नपि चारित अभूत, तथा यथा दु प्रसभाऽऽचार्येऽल्पपरिवारेऽपि पारित भविष्यति, तथष्यपि स्तोरेपु चारित्र सिद्धमिति । गत्यागतिमिते क्षेने मान्यगन्छे हि नाप्यते। एभ्यो विशिष्टतेष्वेवा शठवाप्तिवलात् नत || [गु० वि० श्लो. १६] अनाऽस्मिन् क्षेत्र गत्यागतिमिते-मालवा देवगिरि- तिलगप्रतिके हिर्यस्मात्कारणात्, अयगच्छे तपोवद्व्यतिरिक्ते, 58 इति श्रीमत्तपागनभाद्गणनमोम नमूरवर ऽपरनाम्या सोपज्ञपोडशश्लोक्यो सायनशन साम्प्रततीथनिदशनम् एभ्यस्तपायद्या विशिष्टता दुप्परकारिता, न घरस्तेन सत एप्वय तपोवत्वय यहादशटत्वाप्ति। अथ मयस्य उपसहारमाह- एव हि पोहशश्लोकी, विश्वाऽऽरगेधारिती। गुरुतत्त्वप्रदीपस्य, दीपिका जयताविरम् ||१७|| व्या'या-एव - प्रागुक्तप्रकारेगा, गिरवाट गुरुतत्त्वमदीपस्य दीपिकापरनाम्नी चिर rs दि-निश्चित एर प्रागुक्तस्तस्पा पाशरगी च्याप्त रलार -कीर्तिस्त धरतीति शीलायें -- विश्वाऽऽतरलोकधारिणी। गुरुतत्वप्रदीपम्य arera परनाम्ना प्रथस्य दीपस्य दीपिच दीपिका चिर यहुमाल श्रीमहावीरतीय यात्रा जयगर भायायन्ययं-अयापि प्रदीपाधारभूता : पोडशश्लाकी, तयेयमपि । का माय ? NTR THE पतुप दिशु चतुगा दीपाना भूमि , नाय. मेरमासन, तेपां च सर्वावययमी न पाया। सथा च पोडशशब्देन पोटशावयया मना.. नस्या पारशलाकी। शेष सुगम मरे। शिघ्यापाध्याय श्रीधमसागरविरचिता गुलन्यादी इति श्रीपाडशश्लाकोउत्ति सम्यूमा।

महोपाध्याय श्रीमद्धर्मसागरगणिप्रपरप्रणीत
सिरिमहावीर-जिणथोत्त।
(सावरिकम् )
पणमित्तु पवित्तजिणक्मण, पणुवामि यमाविअपावसम ।
सुगवनयणाणुमय न उण, परमत्थविऊक विवन्निउण ॥१॥
व्याख्या-पवित्रजिनक्रमण वीरपाद प्रणम्य अह प्रणु
वामि। क्लिथण जिनपाद १, वामितो-वाति नीतोऽय-
(न्त) नीत इत्यथ । पापश्रम -पापजयसेदो येन स त । कथ ?
वचनानुमत वचीमानाभिमत यथा स्यात्तथेति, न पुनयथाक्थ
श्चित् यायततानगोचरीभूतमपि । वियत् ? शुक्नत् । यथा
कश्चिन् फेनचित् प्रेरिताऽपि शुको जातिगुणानुरप यथाशिक्षित
पार्न वा इदममुक्श देन यान्यमित्यादिवाच्यवाचकभावपरिक्षा-
नशून्योऽव्यक्तश दमानमेव व्रते, तथाऽहमपि जिनरागेण प्रेरितो
ऽप्यव्यक्तश देनय स्तवीमि, न पुन परमाथवित् (कविवत् )
श्रीसिद्धसेनदिवाकरादिकविवत, अथत शब्दतोऽपि निपुण-
दक्ष यथावत्परिझानपूर्वक सव्यक्तमपि ॥१॥
जिणवीरपययुअजामलय, लयवल्लिजल जलहकयल ।
जलरूद्दल कोमलमुम्मलह, नमहबरदीवपयावलह ॥२॥

महावीरनिनस्तानम् १४५ व्या०--जिणगी जिनगीरपदाम्बुजयामलक-श्रीवीरचरणा- म्भाजयुग नमन प्रणमत इन्य वय । किंभूत ' ल्यवल्लितल मोक्ष- पल्लियुद्धये जलमिर। जलध्यपतर समुद्रल्यणलाञ्छिततल, जल- रुड्दलकामल-कमलदरमिक मृदु, उमरह प्रावरयेन ममला- पहारि । यद्वा स्वय बाह्यतोऽपि रेवादिमलरहित | अम्बरदीप- प्रतापलभ-सूयवत्प्रतापस्य लभो-लामा यस्मात्, तत्सेवया सूयप्र- तापभाग भवतीत्यय या मुणिणायगनायगनिदथुअ, थुइम थमुहण सुहण मुह । णमहतरमारपहारभर भरया सुरया मिरिनीरपय ॥३॥ व्या०-मुणि । मुनिनायका -सूरयो वाचका उपायायास्तेपा वृदेन स्तुत, न पुनवचामानेग, किन्तु स्तुतिशास्त्रमुखेन वीरस्तवा ध्ययनादिरूपण अन्येऽपि वीरगुणगानपरायणा भवन्वित्यभि- प्रायेण स्तुतिशास्त्ररचनयेत्यय । सुखेन श्रमाभावेन अग्लानिभा- वेन । विलक्षणा यूय? आतरभारप्रभावभर भरा अभ्य तरभ- तिज येन महिमभरेण व्याप्ता इत्यथ , तएर स्वाथ क , आ तर भावप्रभावभरत (म्म) रका । सु अतिशयेन रता-स्तुति- करणाऽऽसत्ता ॥५॥ दुहदोहमणोहारोहकर, करुणारसभामुरमासुरम । रमणीरयणीरयमारणय, णयणाइग्य सुणयजणय ||४|| जणरजणदसणदाणपर, णवरगसुरगणगीअगुण । मुगुणकि कायक्ल कमल, कमलालयलीरयलागलाशा, महावारजिनस्तोत्रम् जयईअल-निम्मलमीलजस, रसिआमररजणवाणिरस | अयमाममयाममजम्मर, मिरितीरजिण जिअपचस।।६।। अचलतरझाणयणाणधर, मधुररणमगणसगहर | चररम्ममह वरयुत्तपह, सुपह पणए विणएणऽनह ॥७॥ चतुर्भि कलापम् । व्या०-~-दुहृदो० जणर जयई० अचल । अह विनयेन वीर जिन परस्तानपथ प्रधानस्तुतिमाग प्रणये प्रापयामीत्य वय । शेपाणि वीरविशेषणानि । यथा दुसद्राहमनाभवाना-पृच्छ परवश्वनमदनाना राधक-निरुम्भक, करणाग्मभामुर-कृपारस- दीप्तम्, आशु-शीघ्रम् रमा रश्मी यस्मात्, रमणीरतेषु का ताऽऽ सक्तेषु नीरत-रतिरहित, आ समतात रण सग्राम द्यति-छिन त्तीति आरणद, आरणम् मुयुक्तिक शतम् ददातीति वा आरणद। नतो नाकितना दवसमूहो यस्य स त, सुनयान्-शामननयान जनयतीति, मकारालाक्षणिक । जनरजनदेशनदानवर भय- लोक्धमदेशनादाने श्रष्ठ , नवरगमुराङ्गनागीतगुणम् प्रत्यारा गातीभिर्देवीभिगानविपयीकृता गुणा यस्य, शाभनगुणरल- ता सहिता कायक्ला शरीरशोभा यस्येति त, क्-सुस मलयति- धारयतीति क्मलस्त कमलाया लक्ष्म्या आल्य-आश्रय एच विध यल्लीलया बर प्रयासमन्तरेणोज , तेन हेतुभूतनाऽगस्य, अर्थात् मेरुपवतस्य चलवलन-कम्पन यस्मात्सत, जयाल्लभ्यामा-लक्ष्मी जयमा समता च सर्वजीवेपु तुल्यता अनुक्मप्यतया निर्विशेपम-

महावीरनिनस्तोत्रम
तिस्तयोराश्रम स्थान, एचविधा नमना वरा यस्य, प्रागुन मनि
धोपाजनावमरे एतादृश मम जम देहीति याचिता धमघा-
वती पविध जाम दत्तवानिवेति भाव । नित पश्चशरो-मदनो
येन म त, अचल निश्चरम् यदा तरध्यान-गुठभ्यान ताज यत्
शान-केरलमान तद्धरनीति, मधुर सुरासुरनरेश्वराणां प्रीतिकार
रणीति खशि प्रत्यये मधुररणस्त, अद्नामद्गहरं खीसगरहितं ।
वर सन् रम्य रमगीय , न पुनर्मोहनीयवशात् । अनप नि
पापमिति शा॥ धतुभि क्लापम् ।
महिमामहिआन्टर चादरया मदहउमुहउपयोगजुआ।
जगमालयमालनमालभिआ,विभया वरसम्मममा ममिणा ।
दिवसाहिनइजमनामयरा, सुरमाइपयत्यपयामयरा ।
सरणनलिपाणमुहाऽणमुहा, रिनुहावलिकालिकानलिका।
कलिकालपलग्गिनलुग्गमिया,निमलस्परमक्सरिआसलिआ
सलमालगलागलगुम्मलया,समिला समिलालनमालकला।
मुणिमाणणमडणमाणगमा,गदिदा जिण! जेण तुहेण गिरा।
म तुह महु मोहतमोहरण अणहज ममजिअ पुण्णमिण
॥११॥ चतुर्भि क्लापकम् ॥
व्या०-हे ममितामाहित। मर्दितरोगपरिन् । हे अदर
भयरहित । हे जिन । येन त्सया गीर्याणी गदिता भापिता,स
त्व मोहतमोहरणम-मोहा धकारनाशनम् जनय -
।

१४८ महावीरजिनम्तानम् अर्जितपुण्य यथा स्यात्तथेतिक्रियाविशेषणम् । पुण्यप्रकृतिसम्पादन- पुरस्मर मोहा धकारम नाशयेत्य वयाथ । शेपाणितु विशेषणानि वाणीसम्बन्धीनि । तथाहि-विलक्षणा गी ? पादरताऽमहे- तुसुहेतुप्रयोगयुना वादोद्यतानामन्यतीथिकानां अमदहेतवोऽह झारनाशकारणानि ये सु-शोभना अमिद्धता-विरद्धतादिदापक लवनिकला पक्षयमत्वादिसक्लहेतुरुपोपेता वा हेतवोऽभिमत- साध्यसाधकलिंगानि तेषा प्रयोगो रचना तेन युता, जगन्माल्य शालयमा भिका । जगलक्ष्मीनिल्यहेतुत्वेन येशालयमा-निरति- पारमहानतानि तपामालभिका-प्रापिका, अ(वि)मया-भयरहिता, 'समिण'त्ति पठ्यथ तृतीया प्राकृतबहुलवचनात् शमिन साधा- परवमममा-प्रधानसनाहतुल्या, मोवादिभि सह युद्धविधाविति गम्यम्। दिवसाधिपति -सूयन्तस्य प्रमाशक्त्त्वेन यद्यशस्तस्य-- नाशरी पद्धिनी, सय प्रकाशनत्वापक्षयाल्पप्रकाशकत्वात् । यता पाणी सू मायप्रकाशकरी-निगोदादिसूक्ष्मपदाधप्रकाश- की, नथैव सूयस्य, स्थूलपदाथप्रकाशक्त्वमपि देशत एन । अव- णानि श्रानाणि तद्रूपा अञ्जलयस्ताभि पाने मुधेव अमृतमिना- विरतिहेतु पथ्यरूपा च । अनगुमा-अशुभर्जिता हिंसाधुपदंश- शू या। विवुधावरिका -पण्डितश्रेणयस्तेपा सदाचारप्रपत्तने पदाथसम्यम्परिन्जाने वादादो च परम् यस्या सा, स्वार्थे के. प्रत्यये विबुधावलिकाबलियेति । अनलीका अलीरहिता, ह्रस्वत्व च प्रास्तवशात् । कलिकाल -पश्चमारक्स्तम्य यद् बल दु सज- मनस्वभावम्तद्रपो योऽनिम्तन जरम्येवोट्गमा-प्रादुभायो यस्या । -- । महावीरनिनस्तोत्रम् मा। विमलानि याययराणि पणा तेया न मियते क्षर थण अन्यतीथिनाऽगमस्येव पाठतोऽतो वा ग्निागा यम्या मा, नाप्यन्यथास्तु न शक्यत्यय । मकाराऽलायणिक । अरसरिता. कुतोऽपि स्सलनारहिता। सलाना-दुसनाना या मारा भणय- स्तामा गलेपु निगरणेषु अगा-निश्चला या गुत्मलता गुल- तेर प्रति दिन स्थगनतु । यद्वा गल्पु आ-ममतात गुन्मरता गाण्डशालादिरामविशेषकल्पेति दुमुरादुवननिगमराधिवेत्यय । श मुग्न तस्य इलेव-पृथ्वीव शमिना-साधूना लाग्ने मभ्यग्परिपा- हन वालमा तीवर मुखादुत्पत्तरारभ्याऽभ्यस्तकरा यस्या, स्प- तित आरभ्य साधपालनलावती। यदागम --'अहो जिणे- हि अमावस्न त्यादि । मुनीना आनन मुसम्, मकार प्राग्रत । तस्य मण्डने भूपणे अमाना सम्यारहिता गमा सहशपाठा यस्या सा ॥८॥६॥१०॥१॥ चतुर्भि क्रापम् । भुपि भागुरुलाफलकदल, दलितालिअनीलकलाकलिल । सयल मरह दुलमदुमुह, दुहदुद्दहड नइवगनल ॥१२॥ जलहि व गहीरमहीरचय, कणगाचलनिच्चलचित्तचित्र । परकमरिदुद्धरिम हरिम, हरिमचिअमच्चिनमच्चरण ॥१३॥ रणरञ्जिभनिज्जरमज्जवअ, जुइनिजिअदुज्जयपज्जाय । मुणिमाणममनुस्टालिमल, धलपुरमअलीलधर ॥१४॥ धरणीवरसेविगायजुग, उगवलहमुछहवल्लरण । पाणनणपानरए रयण, भुवणगधरमुमरोमरण ।।

महावीरजिनस्तोत्रम् धणि धरलीकयवीसदिम, सजसाऽमररस्सरसैणमिस । मुक्सिजणसशयकासनल, समुवमि तुमम्मि जिण शरण- ॥१६॥ पञ्चभि कुलकम् । व्यारया -मुविभा० जलहि० रणर० धरणी० धणि०॥ भुवि पृथिव्या भावुक्लापेन शुभजल्पनेन क्लङ्क भयजनसम्बधि दलात-नाशयतीति भावुकलापकरइदस्त, उमार 'स्वराणा स्वरा' इति मूनेण । दलित नाशित अलिपनीलपलासहित फलिए पाप येन म त । सक्ल । शरदिन्दुव (लम) न्मुस यस्य त। मकारोऽलाक्षणिक । सह क्लाभिवतत इति भिनमेव चिशेपण । टुग्नद्रु पृच्छु-कुत्सितवृक्षस्तस्य हति क्षय नयाम वर्थेऽपि वेगवजर तत्वि। जलधियत् समुद्र इव गम्भीर। अधीर-कातर चारिधिमाद्यनुचितमिति मला त्यजतीतिअधीर त्यजस्त। क्नचलनिश्चलचित्तयुत मेम्वदम्प्रमनोवित । वर- पेमग्विन् प्रधानमिहनत् दुधप-पराऽपरिभवनीय ! हररिन्द्ररय समुस यस्मात् स त । हपाश्चिता समादास्तै -शाभन विधिना अचिती सगरणी छत्रचामरादिसामुद्रिकरणोपेतपाटी यस्य स त । रणेन शदन रचिता निजग येन स त । आनन-जु- स्वमावदायी द्युतिभिर्निर्मितो दुजयाऽवद्यनजो दुधरपापनजो येन स त । मुनिमानसाम्युम्हालिं योगिमनाम्भोजेपु परपद इव य स न ! अलमत्यथ धवल श्वेत यत् अम्बुनि-जले रमते- श्रीडति । स्मर हि जले वायुना प्रेरित नृत्यदिवाऽऽभातीति महावीरजिनस्तानम् १५१ अम्युरम, अम्युन-यमल तद्वन् 'पुरिसयरपुटरीआण मित्याहाप- मावचनेरीला शोभा धरति य स | धरणीधया राजानन्त सेक्ति पय पामित पादयुग यस्य (त) जगता याहमा इप्टा या मुद्- प्रमादम्नम्या रभो राभस्तद्विद्यते यस्य हतुवेन सादृशल्पा- मुस ल्पन या यस्य म त । पवन इव वायुरिय पयास्त, जन- पापरजमि रायपापरेणाविति । रदमिय रत्न, येषु १ मुयनाह- घरेपु नगनिप्राणिषु 'पुरिमुत्तमाण' मिति ययात् | अरोप- भमा ताय धन ग्पत्तिस्थान, फानन पृषादीमामुत्पत्तिम्मान नद्वदयमपि क्षमाया । धणिअ-पत्यय, धवलगता उम्पनीयता विरमा मम्पूगा दिश पूयादिकाण यन मत। पा? शामरस्यरसेन स्वकीययशाम्पण अमररस्यरसेन मुर- भाज्यरसे अमृतेनत्यथ । न विद्यते मिप घर यस्य सनहि रचय छरदूपगयुक्त वचन 5 ते 7 या पर छलेन रिग्रहाती। मुपप शामन ग्मयुक्त । जनसशयफाशानर-जनानां धमा- स्मू य मशय -गृथिव्यादि यस्तु नित्यमरित्य वत्यादिरूपणा- भययापनगाहि भ्रमझान, तद्रप काशरणयिशेषम्तयाऽनन्द- शानिग्यि य म न । यद्वा मुपिप अतिथिप तप य पुन- नप्राशनीत तत्व पा य सशय , विपासनाधिनराधनान विविपश्यति तद्वत्सशयापनोऽपि न पस्तुतत्व वेतन नर नेति । एयविधं या श्रीवीरतामा जिन नमुने यह शरण प्रपती इत्य पयाथ ||१२|| Hirst । १ १५२ । महावीरनिनम्तानम् पुरिमुत्तममुत्तमसतमम, समसततिमतमतीतमद । मदनातिगनायगमायवर, घरवासमुदारमटारमह ||१७|| परकिंकरभारगयामरन, रविरायतिरफिनकज्जस्य । मतमुत्तिय बहुमानपड , कायामि कनीकविन भपिन ॥१८॥ युग्मम् व्यारया -पुरिसु० वरकिं०-पुरुषोत्तम। उद्गत नि मत्ताकी- भूत, तम मन्तमस अज्ञाना धकार यस्मा स त । शमम तति- मन्त-उपशमराजियुत । अतीतमद मरहित । (मटना) कामान अतिगा दुरगता गौतमादिसायवस्तेपा नायर स्वामी (त)। आयस्य ल स्यादिलाभस्य गृहमिय यस्त। गृहवामो-गृहस्थता तर या मुद् हपस्तस्याऽऽर-अरिभाव कम वा यस्य, गृहवास कुमिन इन्यायपदेशनानाम्वय त्यतया याजक शाम । अदा रमति न दारपु-स्त्रीपु मतिर्विद्यते यम्य स त। वरविङ्करभाव प्रधानसेवक्त्व गता प्राप्ता अमरपा मुग्पतयो यस्य सत, रवि मूर्य , राना चद्र , तयो तिरस्कृत -क्मिनयो काय मयि विद्य माने इति पण अध कृत कायरव -तदीयायशदा येन सता तत्वायम्य अयस्तत्वात्। मना सम्मता या मुक्तिधस्तस्या बहुमाने पतिरिय भर्तेध । यद्वा मुतिवधूबहुमानविपय पतिरिय य, तया भन तयाऽऽद्रियत इत्यथ । करिना शुक्रण कवित स्तुत- भव्य-श्रष्ठमेव विध श्रीवीर अह कथयामि स्तोमीत्य वय ॥१७॥२८। युग्ममा -महावीरजिनस्तोत्रम् भविषवररायतमोतरणी, परउपरपुरसीहरणी । मरणीडपराकरणी रमणी मणरीणमुणीजणउद्धरणी ॥१६॥ धरणीअलनिम्मलकित्तिमरोऽभयदाणघरो परवीरजिणी । कुण उत्तममुत्तिरमारमण, ममणत विऊ करणासरण ॥२०॥ - सरणादवि दरिअमम्मसमा, परमोपरमोऽहमकामरमा। गरिमानवमानाहीजलही, याही पणिहीमहणाइमही ॥२१॥ त्रिभिर्विशेपरम् व्याग्या-भविकाना-मन्यनीवानां आन्तरारातय -कम- शनवरतहमण तमसि तरणिरिव । परेषा परवादित पर समूहस्तस्य पूवरण यादरिया पुस्मितयाढस्यरकरण, तन सिंहयन् रणी वक्ता, परवादिमृगनाशे सिंह इवत्यथ । मरस्य- मृत्यो सम्बधिनी नीतिरतद्गृहाचार। यद्वा मरणरूपा इतिर- स्पातम्तस्या परापरणी-परापरण यस्येतीनप्रत्ययेन, परापत्ते त्यथ । रमणीपु स्त्रीपु य मनश्चित्त तेनरीगो रहितो था मुनिनन - साधुलोयस्तस्याद्धरणी प्रारमदिविधानादुद्धता-ममारकूपपाता- द्रशय इत्यथ । धरणीवर निमल कीतिमरो यस्य म । अभयदानेन सयमायद्यप्रत्याग्यानरूपण र श्रेष्ट | अन तान ‘पदाथान् वेत्तीति अन तविद् एवविध यरवीरनिन मां करुणा- शरण पाऽऽम्पद दुपपीदितत्वादनुक्म्प्यमित्यथ । उत्तमा मुक्तिरमा प्रधानमुक्तिश्रीस्तस्या रमण स्वामी कात्विय ग..। विरतिर्यस्य स, युत ?

२५४ महावीरजिनस्तोत्रम् . निन्द्यात् मदनकीडनात्, विलक्षणात् ? आस्ता निषेवनात्, स्मरणादपि-स्मृतिमानेणाऽपि दूरितशमशमात् शर्माणि घशमश्य शर्मशमा, दुरिता-दूरीकृता शमशमा-सुसोपशमा येन स तथा तस्मात् । गरिमाया अनवमो निष्पाप , अनयधिरयधिरहितो महानित्यथ , जलधि -समुद्र । निगता अपधी युत्सिता बुद्धि यस्मात् म व्यपधी । तेन क्तृ भूतेन प्रणिधिना-समाधिना यन्महनादि-यूनादि कृत्य तस्य महीव-पृथिवीव स्थानमित्यर्थ ।।१६।२।२१।। निभिर्विशेपम्म् । कदलीदलकोमलकायलया, सुरमुदरिस्वरई महिला । न मणा मणसुभणसुप्पयणा, जमुविच समाऽसिलुपायमुणा ॥२२॥ तमहपि महामि महीणमह, क्लहानलजालजमालसह । मयणप्पफरत फणाहिसिह हमपाणपरानलजारणह ॥२३॥ सुरपायदाउपायरय, परमाणहमाणहमाणपय ! भवकूनरडतपडतजण पडि रज्जुपहज्जुतिजालधण ॥२४॥ धणदप्पइयीकयफचणह पमुह(भिड)स्सपहायचयज्जमुह । सुररायसिरोवरिचण्णुवम कामतामरसप्पसरतग्य ||२५|| चतुमि कलापकम् । व्यारया-क्दलीतमह सुरपा० धणय० । यदलीदलवत् कोमलरा सुकुमारा कायल्ता यस्या सा, सुरसुदरीवत् रूपवती, महावीरनिनस्तानम १५५ 'मयूर इन। मन भोमने श्रीवीरमनचाल्ने मुष्ठु प्रयामा यस्या सा, अपिलो- पाया मन क्षाभने सम्पूर्णकारणानि तान जानातीति 'झो जाणमुणा'विवि मुणादेश । एनविधा महेलाननी श्रीयीर- मुपेत्य-प्राप्य, माग अपिगम्य , मनागपि-स्तोक्मपि नक्षमा न समथा जाता। न श्रीवीर अहमपि-अशक्तोऽयह महामि-पूज- यामि। मिलमण ? अहीनमह-अमानते रस, फरहानले. फल्यमी जालमिव-जलममूह इन ये यमा महानतानि, तेषु यता- लस्य प्रमारत हन्ति य म त। मदनम्पो य प्रस्फुरन फणा- भृत्सप , यद्वा प्रपुरन्ती पणा यस्य स घासायहि मपरतन शिवीय तथा हम-अह समूहस्तद्रूप पाण पणसमूहलवानर ताल • अग्निसमूहरतद्वदनपा निप्पापस्तद्वत्ममय इत्यथ । यद्वा आपत् जारे पारनेऽनय -ममथ इति । यद्वा तद्वरमालनाद् धारशीलाऽऽभा-कातियस्येति । ततश्न मदन प्रस्फुरत्फणाहिशिसीनाऽसी आदमपाणपराारसालानघ- श्चनि विशेषणस्मधारय । मुरपादपयदायि यरपतरता छि ताथदार पान्यो समीपमुपपाट तस्य रता रेणुयस्य स त । परम उन्कृष्टाऽनयो निप्पाप , मान हताति मानह परिमाणरहितो या मान पूना तस्य पद स्थान ! भवापे मसागवट रटनर्टि कुपन, पतन-अधा गन् या नमो भयोगम्त प्रति प्रभा पर पद्दारममा यागुतय का तयस्तामा जार-समृर तद्रप- धन स्व यस्य मत । धनदन-बुधेरण , .. ना मुत्तापादिधन, तस्य य महावीरनिनरतीयम् यादारभ्य प्रथममहर बनल्याण दानमिति या तस्माद् हेतु भूता आय शुभ गुमप्रवृनिजय यशा यस्य मम । मुरराम शिरस उपरि-इन्द्रशीर्पाग्रभागे चूर्णोपम-वामपन्छाममान प्रम तामरसात् पादकमलात प्रमर पृथक् भवत् पादरजा यस्य सत। ॥३॥२४॥२॥ चतुर्भि क्लापकम् । अमरुम्मिअउत्ततिछायक्ला कलिताउमरचामरसन्नमला । पभुआ पविभाइ जिणस्मयला, पुहवीअलि मालिमलाविमला।। व्यास्या -अमर०) अमरै दवैरुत्सतानि मस्तकोपरि धृतानि अनाणि तेपा निकमद्भावेन यास्तिय छायास्तामा या फ्ला. शोभा तया कलिनान्याता । तथाऽमग्चामराणां मति-विद्यमा- नानि यमलानि-युगलानि यस्या सा। मा-र मी सैर आलि • सरसी त मलति-धारयतीति मालिमा-रक्ष्मीमोहद्यविधायि- नीत्यथ । ण्वविधा निमस्य चीरस्य विमला प्रभुता-ऐश्वयं पृथिवी- तले विभातीत्य वय || परिमा हरिमाउलिआमल्याऽऽ पलिगामिलिआविरलासरला । कमलारिमलालयमालमला, तिमलापमरस्म विभायचला ॥२७॥ व्यारया--पारलिता मुदयिता अमरतया बाह्याभ्यतर- मल्रतितया आवरिया श्रेण्या, न पुारमम्बद्धतया एरपु रुपैमिलिता पिण्डीभूता, सदिश समन्तात् धमशुश्रपया पुर महावीरजिनस्तारम् पादिसमूहैमिलितेत्यर्थ । ण्यविधाऽपि अविरला निचिता निरन्तरस्थिता, न पुनरन्तराररित्तास्पदा । सररा-पटरहिता। तथा च पारिता च अमलतापलियामिलिता घ अविरला चेति विगेपणसमास । अचला-परतीरिक्षोभ्या। पमलाया- लक्ष्म्या सिमलालय निमरस्थान मिय, या मारा मग, यद्वा कमलाविमलाल्यो दिव्यक्मरसम्स्तत्सम्बधिनी या माला तो मलति धारयति या सा, कमलाविमलाल्यमालामला । ताहा- माला परिधायिनी शादिममेति । एवविधा निशाप्रमयस्य- वीरस्य पप सभा पिमातीत्य वय ॥७॥ तिजयम्मरण मिह वप्पतिर्ग, तर भादि रिमाभिदम मुढय। मणिरचणराययरानिमय, परभचिमरामनिम्मपिथ ॥२८ व्याग्या -६ निन' तब यतिर दुगनय विभाति ना- स्प्रेक्ष्यते जितगरणं । अयाऽपि वप्राऽरिपराभूतशरण भवति, तदिन यानिक माहाग्पिराभूनानां शरणमिति । इह जगति । विरक्षण विभाभृत कान्त्याढ्य, अभ्युदय-सयदोऽसाप्तादय, मणिरामनराततरानिमय-मणिस्वणरनतसमृदात्मक, अमेण भण्यादिममूहतन्यमित्यय । परेण-भक्तिमरेण अमरेनिमापि तमिति ॥२८॥ एर युआ जिणारी बरवीरवीरो, पीरामिही सुह हो सुहल्लिनीरो। मम्मी सिरपुरापयद अमुद्द, सद्धम्ममायरजमा दि

१५८
महावीरजिनस्तोत्रम्
ध्यारया -एव प्रागुत्तप्रसारण वीराभिधा जिनवर श्रीवीर
किलक्षण ? अपर ये वोरास्तेभ्यो वीरो-वीराधिवीर इत्यथ ।
शुभ भद्रव मुस यस्य, भदस्य मुसमिय या वा । शुभवल्लीनीरमिव
य । सन् शोभनो यो धमस्तस्य सागर समुद्रस्तदुपमया यशो
यस्य स । अन स्तोनातु 'धमसागर' इति नामापि सूचित ।
सुभद्र, विलक्षण! अमुद्र मुद्रारहितममानमित्यथ । शमणा
अनुरा-उत्पत्तिहेतव ते विद्यन्ते यस्य स इति धीरविशेषण ।
जगता सरसुग्नहेतुरित्यथ । परम्परया शुभानुवधिमगल । पुन
सुभद्र कीटग् ? शिवपुरीपदद-मुक्ति पुरीदायक । अन यन नगया
स्तोत्र मृत तत् शिवपुरीति नामाप्यसूचि। एव स्तुत श्रीधीर
सुभद्र दिशत्वित्यन्वय ॥२६॥

No text on this page.

No text on this page.

No text on this page.

Dharamsagargranthsangrah

Author
Ramanlal
Title
Dharamsagargranthsangrah
File name
Dharamsagargranthsangrah
Text
OCR done
Citation
1960
Published
2011/03
Publisher
Xxxx
Language
Sanskrit
Pages
172
Library
Shri Abhaya Jain Granthalaya, Bikaner
Classification
Devotional
DLI number
553184
Barcode
99999990044358.00
Scanning centre
Banasthali University
Digital publisher
Digital Library Of India
VMLT id
4ENIVtr2mf1
Download PDF

Dharamsagargranthsangrah