·54:] मोहराजपराजयम्। ४९ राजा--किमाज्ञापयति देवी ?। व्यवस्था-(१) निव्वीराधनं मुंचसु त्ति । राजा-शिरसा प्रतिगृहीतं देव्याः शासनम् । विदूषकः-(२) भौदी पुंणो पि किं पि जंपिदुकाम व्ब लक्खीयसि । व्यवस्था-(३) अध किं ? । राजा-भूयोऽपि किमप्यादिष्टं देव्या ?। व्यवस्था-(४) नियरज्जादो वसणचकपालं निवाससु त्ति । राजा-परमनुगृहीतोऽस्मि । भद्रे ! विज्ञापय देवीम् । यथा संपादित- मेवेदं यमपीति । व्यवस्था-(५) एसा विनवेमि । (इति निष्कान्ता ।) विदूषकः-(६) भो! इमम्मि संपादिदे हत्थगद य्येव ते किवामुं- दरि त्ति। राजा--(कृपासुन्दरीमनुसृत्य प्रत्यक्षवदाकाशे) कान्ते! येन विलोकितासि सफलं तज्जन्म मन्ये सदा धन्यानां धुरि बुध्यते स सुभगे ! रागेण यं पश्यसि । यं स्नेहादनुयासि सुनु! भगवांस्तस्य प्रसनो विधिः प्रेम्णालिङ्गसि यं कृशागि ! सुचिरं च स तीनं तपः ॥ १२ ॥ अपि च- ज्योत्स्नामयी स्वभावान्मयि दहनमयीव वर्तसे यदिह । तदनेकान्ते कान्ते ! जातासि निदर्शनं प्रथमम् ॥ १३ ॥ (१) निवाराधन मुधेति । (२) भवती पुनरपि किमपि कथयितु कामेव तस्यसे । (३) अथ किम् । (४) निजराज्याएसमयावालं निर्वासयेति । (५) एपा विज्ञपयामि। (६) भोः । एतस्मिन् संपादित हस्तगच ते उपासुन्दरीति । १BSC मोदी' इति नास्ति. २ B C पुणो दि. ३ B C त. RAN ·५० मन्त्रियशपालविरचित [तृतांक (नेपथ्ये नद्यते ।) (उभौ सदुःखमाकर्णगतः।) राजा-कुतः पुनरिदममन्दमाक्रन्दविस्पन्दितमुदितमाद्रयति पाषाण- सोदराण्यपि हृद्यानि ? (प्रविश्य) प्रतीहारः-(प्रणम्य) देव! चत्वारो नगरमहत्तरवणिजो दारमध्यासते। राजा-शीघ्र प्रवेशय । प्रतीहारः-यदाज्ञापयति देवः । ( इति निष्कामति ।) (ततः प्रविशन्ति प्रतीहारेण सह वणिजः 1) प्रतीहार:-अयं देवस्तदुपसर्पत यूयम् । वणिजः-(अग्रतो विलोक्य सप्रमोदं ) निजकीर्तिवल्लिवलयव्याप्तब्रह्माण्डमण्डपाभोगः । देवः कुमारपालः स एष चौलुक्यकुलतिलकः ॥ १४ ॥ (उपसृत्य प्रणमन्ति ।) राजा-(सप्रसाद) इत आस्यताम् । ( वणिजो नाट्येनोपविशन्ति ।) राजा-भद्राः! कञ्चित्कश्चन गरीयान्कार्यविशेषः? यद्राजकुलमाख्वाः स्थ। वणिजः -देव ! अथ किम् ?। ? दुर्नीतिमै किमिह महती काचिदुचैः प्रभुत्वाद् ? मगृह्येभ्यः परिभवपदं किं कचिन्मत्प्रमादात् ? । मात्स्यो न्यायोऽनवहिततया मन्त्रिणामुत्थितः किं ? किं धर्मस्य कचन बलवान् विप्लवः कोऽप्यकस्मात् ? ॥ १५ ॥ वणिजः--( कर्णो पिधाय) शान्तं पापम् । आः किमेवमादिशति देवः? । ननु, कुनीतिस्त्वत्तश्चेन्न किमु शशिनोऽझारपतनं ? भयं त्वगृह्येभ्यो यदि न कथमट्यो हुतवहः ? । ?

·] मोहराजपराजयम् । यदि न्यायो मात्स्यस्तव भुवि विपं नो किममृते ? तमः किं नाऽऽलोके त्वयि तपति चेद्धर्मविलयः ? ॥ १६ ॥ राजा-तर्हि किमन्यन्मदुपसर्पणे प्रयोजनं स्यात् ? । वणिजः--( फरकमलकुङ्गलं मौलौ विधाय ) देव ! महाजनोऽस्मन्मुखादिज्ञ- ? पयति । राजा--(सारं) किमिव ? । वणिजः-यथा, निजलक्ष्मीपराजितराजराजो गूर्जरनगरवणिग्मूर्धन्यः कुवेरनामा श्रेष्ठी विदितो देवस्य । राजा--(ईपद्विहत्य) निजविभवनिर्जितामरपुरीकमेते वयं सहानेन । यनगरमधिवसःमः कथं न जानीम तं (स्तं) नाम ॥ १७ ॥ वणिजः-जानाति देवः स्वपरिग्रहे गौरवमारोपयितुम् । राजा--पुरस्तादभिधीयताम् । वणिजः स च जलधिवर्त्मनि कथाशेषतया स्वामिपादानामग्मेवाता- मशिनियत् । राजा-(सविपादं खगतं ) कष्टं भोः ! कष्टम् । मन्ये च तारादेशमन- तीवकरुणो रोदनध्वनिरुद्गमत् । (प्रकाशं ) अहो ! ईदृश पायमनारः मेला- र, क्षणभङ्गुरमायुः, अनित्यं यौवनम्, चपलं जीवितव्यार, पिनवरं दातारा, अस्खलितगतयो व्याधयः, दुर्निवारा जरा । अपि च- लडेशः क स ? केशवः फ स? नलः कासौ ? क ते पाण्टदा:? फासौ दाशरधिः? क तत्कुरुशतं? ते च क चकामा ! नाभेयप्रमुखाः क ते जिनमुपास्तत्सर्वसाधारण नन्वतन्मरणं न तव शरणं कधिकरितात्पचित् । १८ .! वणिजः-देव ! एकमेवैतत् । -अप क इदानीमस्मासु मराजनत्य नियोगः ।। 113.न. ५ ·५२ मन्त्रियशःपालविरचितं [तृवीय वणिजः-देव ! कुबेरस्वामी निष्पुत्र इति तल्लभनीनरेन्द्रगृहानुपति- छते । तदादिश्यतामध्यक्षः कोऽपि येन तत्परिगृहीते गृहसर्वस्वे करोति महा- जनस्तंदौर्ध्वदेहिकानि। राजा-(स्वगतं) आशावधादहह ! सुचिरं संचितं क्लेशलक्षः केयं नीति पतिहतका यन्मृतस्वं हरन्लि ? । क्रन्दन्नारीजघनवसनाक्षेपपापोत्कटाना- माः किं तेषां हृदि यदि कृपा नास्ति तत्किं पापि ? ॥ १९ ॥ मया त्ववश्यं मृतस्वं मोक्तव्यमेव । (प्रकाशं) भद्राः! स्वयमागत्य ताव- क्ष्यामस्तस्य गृहं गृहसारं च । तद्यात यूयं वयमप्यनुपदमेवायाता इति । वणिजः-परमनुगृहीताः स्मः । ( इति प्रणम्य निष्क्रान्ताः।) विदूषकः-(१) भो ! तं य्येव उवत्थिदं ति । राजा-बयस्य ! साधयामस्तावन्मृतस्वमोक्षाय । त्वमप्यमुं प्रवन्धं पुण्य- केतोर्विदितं कुरु। विदूषकः-(२) एवं भोदु । राजा-कस्कोऽत्र भोः !। (प्रविश्य) प्रतीहारः-किमाज्ञापयति देवः । राजा-प्रतीहार ! प्रगुणय सुखासनं कुवेरसदनगमनाय । प्रतीहारः यदादिशति देवः । ( इति निष्क्रम्य प्रविश्य च ।) देव ! सर्व सुविहितमेव । राजा-तदादेशय पन्धानम् । प्रतीहारः-इत इतो देवः। ! (१) भोः ! तदेवोपस्थितमिति । २) एवं भवतु। BaC लसूर्य ·sr:] मोहराजपराजयम् । Fory (राजा परिकामति ।) प्रतीहारः-इदं सुखासममलकरोतु देवः । (राजा सुसासनमारुहा गमनं नाटयति ।) प्रतीहारः-पुर: पताकापलिस्तवकितव्योमोदर कुवेरमन्दिरं पश्यतु देवः। राजा-(विलोक्य ) अये ! कणकिङ्किणीजालवाचालदिककवाला ध्व- जावलिरसौ प्रकटयति कोटीवरतां कुवेरस्य । किञ्च- अमी यथा मारुतघातपूर्णिता ध्वजाञ्चलाः सौधशिरस्सु चञ्चलाः । तथा पदार्थाः सकलाः स्फुटं विद- निदं न निर्वेदमुपैति कः किल ? ॥ २० ॥ प्रतीहारः-क एवं देवादपरो जानाति ? । राजा--(किश्चित्परिकन्यागुल्या निर्दिशन् ) हन्त ! क एष कुबेरमन्दिदार गोपुरं दक्षिणेन भूयान् जनसमवायः ? । (प्रविश्य ) महत्तरवणिजः-देव ! महाजनोऽयम् । राजा-किमेवमिह महाजनस्तिष्ठतीति ज्ञातुमिच्छामि । वणिजः-देव ! असौ हि कुवेरस्वामिसद्मप्रवेशावसरं प्रतिपालयति । राजा-( सविमर्श) क इवेदानीमत्र प्रवेशप्रत्यूहहेतुः स्यात् ?। वणिजः-राजपुरुपपरिगृहीतसर्वस्वे निष्पुत्रप्रमीतधामनि प्रवेष्टव्यम् । अन्यथा हि राज्यग्राह्यता। . ? राजा-(आत्मगतं) कतु तत्क्षणमौर्ध्वदेहिकमहो ! पापं भयाद्भूभुजां निष्पुत्रस्य मृतस्य वान्धवजनः स्निग्धोऽपि नासीदति। क्रन्दन किञ्च कर्थ्यते गृहजनोऽन्विष्यद्भिरन्तधनं धिकष्टं यमकिकरैरिव नृपव्यापारिभिनिष्कृपैः ॥ २१ ॥ m ३ ·[ नृती - राजा-(निरीक्ष्य साश्चय ) नगरेषु लन्धरेखं तन्नगरं यस्मिन्नीधराणामी वणिजः-पुरः परिस्फुटस्फटिकघटिता गृहसोपानपतिस्तदिमामारो. मन्त्रियाःपालविरचितं वणिजः-इतो गोपुरेण प्रविशतु देवः । (राजा प्रविशति ।) वणिजः--इतो निवेश्यतां कुबेरस्वामिस्तम्बरमघटासु चक्षुः । राजा-(निख्य सविस्मयं ) अहो ! धन्यं नद्राष्ट्रं यत्र वणिक्पुत्रमात्रल- क्ष्मीलीलायितलवश्चक्रवर्तिसंपदोऽप्यतिशेते। अपरं च- निजकर्णतालतरलाः शङ्के जानाति संपदः सकलाः । तेन गजमण्डलीयं सदेव दानं प्रवर्तयति ॥ २२ ॥ प्रतीहारः-श्रियां तरलतां देव एव निर्विवादं विदाञ्चकार । वणिजः-इतोऽपि कुवेरस्वामितुरङ्गावलीचिलोकितेन कृतार्थीकरोतु देवः । दृशो विभवैकदेशः । अपि च- परिवर्तनैरविरलैस्तरलाः पुच्छाञ्चलास्तुरगाणाम् । यान्ति निदर्शनभूयं धनयौवनजीवितव्येषु ॥ २३ ॥ प्रतीहारः-अहो ! परमकाष्टामघिदो वैराग्यरसो देवस्य । राजा-(परिक्रामन् ) ये यावन्तो भावा भवाय मुक्त्यै त एव तावन्तः । लवणाय यानि तान्येव मौक्तिकायाभ्रसलिलानि ॥ २४ ॥ वणिजः-देव! वामतः कुबेरस्वामिनो निर्विशेषसंभावितयाचकचक्र वाला दानशाला। राजा-लाध्योऽसौ महात्मा यस्यैवमुन्नता वदान्यता । तथा च- धर्मस्य मूलं पद्वी महिन्नः पदं विवेकस्य फलं विभूतेः । प्राणाः प्रसिद्धेः प्रतिभूश्च सिद्धे- दानं गुणानामिदमेकमोकः ॥ २५ ॥ ह्तु देवः।

·मोहराजपराजयम् । राजा-सुखासनाद्वतीय प्रतीहारदत्तवाहुरारोहति । वणिजः-देव ! तदेतद्गुहैकदेशवर्ति सिद्धायतनसन्निभं निभालयतु कुवेरस्वामिकारितं चैत्यालयम् । राजा-(सबहुमानं ) किमपि निरुपम रामणीयकं गृहचैत्यस्य। तथाहि- निर्मलमणिमयकुहिमभूतलसंक्रान्तकान्तनिजरूपम् । स्वेनैव यदि परमिदं लभते स्वस्योपमानपदम् ॥ २६ ॥ तन्द्राः! तावदिदमेवोपास्महे श्रेयाप्रतिवन्धी हि भगवतांव्यतिक्रम इति। वणिजः-इत इतो देवः । राजा-(उपसृत्य) विनीतवेपप्रवेश्यानि देवतायतनानि । ( इति च्छन्नमुकु. टचामरादीनि परिहरति ।) प्रतीहारः-(स्वगतं ) अहो ! विवेकवद्मनि क्षुण्णता क्षोणीश्वरस्य । राजा-(गृहचैत्यमध्यास्य ) पर्यायस्तुहिनाचलस्य यमकं पीयूपकुण्डस्य च क्षीराब्धेरभिधान्तरं प्रतिकृतिः शीतांशुलोकस्य च । वीप्सा चन्दनकाननोदरभुवोऽभ्यासश्च धारागृह- स्यार्हचैत्यमिदं प्रपञ्चयति नः शैत्यं वपुश्चेतसोः ॥ २७ ॥ अपि च- देवोऽहन धन्यानां धाम्नो मनस इव मध्यमधिवसति । निरुपमनैपुणपुण्यैकसूत्रधाराग्रणीघटितः ॥ २८ ॥ वणिजः-इह हि गर्भगृहान्तर्मरकतशिलानिर्मितमूत्तेः श्रीनेमिजिन- पतेः पादारविन्दं वन्दतां देवः। राजा-(सविनयं प्रणम्य स्तौति ।) उद्गीतामप्सरोभिस्त्रिदशसदसि यत्कीर्तिमाकर्ण्य भीत्या संभूताकम्पसंपदिवशकरतलात्मच्युतं पञ्चवाणात् । पौष्पं चापं व्यलापीन्मधुकरविरुतिच्छद्मना हा ! मनोभ: केयं तेऽभूदशेति प्रधयतु स शिवं श्रीशिवानन्दनो वः ॥२९॥ वणिजः-प्राकरणिकी प्रक्लप्ता देवेन देवतास्तुतिः । ५ ·वणिजः-तर्हि नियोगिनः स्वस्वगृहगमनाय स्वामिनोऽनुमतिमन्वि. गुरुपादकमलाले गहनोनमा ! मनिपाने को गालिया ! तारा- जनून लिन नमितानातानमन Fir. त्रानों यामिना गतानि नामान । न नाभि परिग्रहे नम गुन TT को तारगोष्ट तुलाशतानि न माहांग मानां ।। ३१, ।। कुन्ननारीमहमे मग नेहानगयो । पभागुतानि वाहानां महामपि लिनाम् ॥ १० ॥ अगुतानि गवामाटो प.प शनानितु। हलादसमनां गानपात्राणामनमामणि ॥ ४ ॥ पूर्वजोपार्जिता लक्ष्मीरियत्यस्तु गहे मम । इतो निजमुनोपात्तां करिये पात्रमानगुनः ॥ ४२ ।। वणिजः-देव ! पयासं कुबेरस्वामिनियोगिनां गृहसर्वस्वस. यापत्र- कार्पणेन। राजा '-अथ किम् ?। ष्यन्ति। राजा-आसतां तावत् । (नेपथ्ये) (१) पुत्त कुवेर ! गुणायर ! गओ सि तं काय ? देहि पडिवयणं । हा वच्छ ! पिच्छ लच्छी तए विणा जाइ रायहरं ॥ ४३ ॥ (पुनस्तत्रैव ) (२) हा अजउत्त ! जुत्तं तुह गन्तुं जणमिमं विमुत्तूणं । सुरलोयसिरिविलासेसु लालसो अहव जाओ सि ॥ ४४ ॥ (१) पुत्र कुवर ' गुणाकर ! गतोऽसि त्वं कुन ? देहि प्रतिवचनम् । हा वत्स ! पश्य लक्ष्मीस्त्वया विना याति राजगृहं ।। (२) हा आर्यपुत्र ! युक्तं तव गन्तुं जनमिमं विमुच्य । सुरलोकश्रीविलासेपु लालसोऽथवा जातोऽसि ।। १B&C.स्यास्तु.

·4. मोहराजपराजयम् । ५९ राजा--(श्रुत्वा सखेदमात्मगतं) नूनमयं कुररीरवानुकारी करुणः कयोरपि वनितयोः परिदेवितध्वनिः । (प्रकाशं ) भद्राः ! कयोः पुनर्नितम्बिन्योरयमात- स्वरः श्रूयमाणः कृन्तति हृन्मर्माणि ? । वणिजः-देव ! प्रथमा गुणश्री म कुवेरस्वामिनः सवित्री, परा तु क- मलश्री म प्रेयसी। राजा-इहानयत दे अपि । वणिजः-(समयमात्मगतं ) नियोगिनामविसर्जनादनयोश्चाहानानूनं म- हान् किमप्यन्वेष्टुमद्याप्याक्षेपः क्षमापतेः । (प्रकाशं ) यदाज्ञापयति देवः । (इति निकामन्ति ।) राजा-(विमृश्य ) भोः! तिष्ठत तावत् । वणिजः--(प्रतिनिवृत्त्य ) किमादिशति देवः ? । राजा-येयं कुबेरजननी तामानयत । या चेयं तत्पत्नी सा तिष्ठतु । अद्रष्टव्याः खलु परपुरन्ध्रयः। वणिजः-(निष्कम्य प्रविश्य च ) देव ! असौ कुबेरस्वामिमाता। राजा-(ससंभ्रमं) अम्ब ! इदमासनमास्यताम् । (गुणश्रीस्तथाकरोति ।) राजा-अम्ब ! किमेवमविवेकिनीव शोकेन विक्लवासि ? । यता- आकीदाद्यावदिन्द्रं मरणमसुमतां निश्चितं बान्धवानां सम्बन्धश्चैकवृक्षोपितवहुविहगव्यूहसाङ्गत्यतुल्यः । प्रत्यावृत्तिर्मतस्योपलतलनिहितप्लुष्टवीजमरोह- प्राया प्राप्येत शोकात्तयमकुशलैः क्लेशमात्मा मुधैव ॥ ४५ ॥ गुणश्रीः-(१) जाद ! जाणामि सव्वं परं पुत्तगस्स मरणदुक्ख- संभवेण सोगेण विसुमरिद म्हि । राजा- अविनश्वरं शरीरं येपां भुवने यशोमयं स्फुरति । ते जीवन्ति मृता अपि पुण्यात्मानो न शोच्याश्च ।। ४६ ॥ (१) जात ! जानामि सबै परं पुत्रकस्य मरणदुःखसंभवेन शोकेन विस्मृतास्मि ।

·५८ मन्त्रियशपालविरचितं [ तृती- गुरुपादकमलमूले गृहमेधिजनोचितानिमानियमान् । प्रतिपद्यते कुवेरो वैराग्यतरङ्गितस्वान्तः ॥ ३८ ॥ तद्यथा- जन्तून् हन्मि न वच्मि नानृतमहं स्तेयं न कुर्वं पर- स्त्री। यामि तथा त्यजामि मदिरां मांसं मधुम्रक्षणम् । नक्तं नाभि परिग्रहे मम पुनः स्वर्णस्य षद् कोटय- स्तारस्योष्ट तुलाशतानि च महार्हाणां मणीनां दश ॥ ३९ ॥ कुम्भखारीसहस्रे हे प्रत्येकं स्नेहधान्ययोः । पञ्चायुतानि वाहानां सहस्रमपि हस्तिनाम् ॥ ४० ॥ अयुतानि गवामष्टौ पञ्चपञ्चशतानि तु । हलादृसद्मनां यानपात्राणामनसामपि ॥ ४१ ॥ पूर्वजोपार्जिता लक्ष्मीरियत्यस्तु गृहे मम । इतो निजभुजोपात्तां करिष्ये पात्रसात्पुनः ॥ ४२ ॥ वणिजः-देव ! पर्याप्त कुवेरस्वामिनियोगिनां गृहसर्वस्वसचापन कार्पणेन। राजा-अथ किम् ?। वणिजः-तर्हि नियोगिनः स्वस्वगृहगमनाय स्वामिनोऽनुमतिमन्वि- ष्यन्ति । राजा-आसतां तावत् । (नेपथ्ये) (१) पुत्त कुवेर ! गुणायर ! गओ सि तं कत्थ ? देहि पडिवयणं । हा वच्छ ! पिच्छ लच्छी तए विणा जाइ रायहरं ॥ ४३ ।। (पुनस्तत्रैव) (२) हा अजउत्त ! जुत्तं तुह गन्तुं जणमिमं विमुत्तूणं । सुरलोयसिरिविलासेसु लालसो अहव जाओ सि ॥ ४४ ॥ (१) पुत्र कुंवर ! गुणाकर ! गतोऽसि त्वं कुन ? देहि प्रतिवचनम् । हा वत्स! पश्य लक्ष्मीस्त्वया विना याति राजगृहं ।। (२) हा आर्यपुत्र ! युक्तं तव गन्तुं जनमिमं विमुच्य । मुरलोकश्रीविलासेषु लालसोऽयवा जातोऽसि ॥ १ BC स्याम्नु.

·२ निवेदयन्तु इत्युक्ते राजा सूरयः हे परमाईत ! विचारचतुर्मुख ! श्रीकुमारपाल! सूक्ष्माभोगेन परिभावनीयमेतन्निरूप्यमाणम् । तथाहि-धर्मनरेन्द्रस्य सदागमो मन्त्री सदासगुद्धिदानदक्षोऽपरा- वर्त्यश्वापरैर्नुपान्तरैः । विवेकचन्द्रः सेनाध्यक्षो विपक्षक्षोददीक्षितः । शुभाध्यवसायः परिचारकः । सम्यक्त्वयमनियमाद्याः भटाः । किमुच्यते वहु, राजन् ! धीरशान्तः श्रीधर्मभूमीन्द्रः । अथ मोहनृपतेः कदागमो मन्त्री सर्वदुर्बुद्धिमूलमन्दिरम् । अज्ञानराशिः सेनानीः । मिथ्यात्वदुरध्यवसाया भटाः । धीरोद्वतचायं मोहः । एवं सति संप्रति प्रोच्छलत्प्रबलदुष्टेष्टविघातककलिकालसहायिकरालविल- सिनः समजनि समुज्जीवितो मोहराजः । प्रवर्तितं सर्वत्र स्वाज्ञैश्वर्यम् । पराभूय निर्वासितः श्रीधर्म- नृपतिः सपरिकरः । राजा-किमग्रतः ? । सूरिः-भ्रामं भ्रामं सर्वत्र प्रान्तः कापि स्थितिमलभमान: माग्नं श्रीगुर्जग्नाथधरित्रीशिरोमणीयिते श्रीमति पत्तनमहास्थानेऽस्मदाश्रममाश्रित्य मनाए स्वस्थी- भवन ममगारगति श्रीवर्मभूभुम् । श्रीचौलुक्य ! तव सौराज्याभ्युदयेन तु संजातवलोत्सर्पणः स्वं प्रतिमानमामादयिष्यत्येवेति मन्यामहे त्वामेव शरणागतवत्रपारं गजानं, इति सूरीन्दुवचो- S: पुनर्नवीमान कृपामुन्दरीप्रौद्धिं श्रुत्या संजातसहस्रगुणदृढानुरागः कदा मयेयं परिणेतव्या पिलानभितात्मा गुस्नत्वा स्वभननमलतवान् । तदनु- मा वाचि गा च हदि सा पथि सा च भाग्नि, मा योनि गा पयसि सा मुपि मा च दि । मोऽपि मा शशिगुग्गी परिवर्नते मे, किवाऽपंगजनि तन्मयमेव विश्वम् ।। दिन सुन्दरीविग्हपरबगोऽयं भूप इति नातः श्रीउदयनादिमन्द्रिाम-लेन । शापित. मन श्रीगुरुभ्यः । आकाग्निः शालाया भूपालः परिवारमा मं० उदयनादिः । कविनं मरान प्रयने ऋधिदार प्रवानपुरमः श्रीमनरेन्द्रपाश्यं । माय॑ते बर्मनन्दिनी । गकार्य रसाने निवान्यने महोत्सवपूर्वमानीय श्रीधर्मः । महानो हि स्वपदभ्रष्टा निम- * नाविभून्नि महडिः मा, गंबन्धादि, यह किमपि गृहीत भागीनि नकिना । नन्द ने ग्रीनो दाम्यति पानी भागे श्रीवर्मपः इत्यादिमामा- नोमानिया प्रवानामस्म । गनोरमा श्रीमानामा दामनियामित । निवेदिका सन्दर्गदर्शनादिनान्त: । नदनु मागिता धर्मगुला । पि: । +Meenawane यी हानि परमाना। • fri॥ १॥ ":":.7 किमने थी.

·ऽसः] मोहराजपराजयम् । . राजा-(श्रुत्वा सखेदमात्मगतं) नूनमयं कुररीरवानकारी करुणः कयोरपि वनितयोः परिदेवितध्वनिः । (प्रकाशं ) भद्राः ! कयोः पुनर्नितम्बिन्योरयमात- स्वरः श्रूयमाणः कृन्तति हन्मर्माणि ?। वणिजः-देव ! प्रथमा गुणश्री म कुबेरस्वामिनः सवित्री, परा तु क- मलश्री म प्रेयसी। राजा-इहानयत दे अपि । वणिजः-(सभयमात्मगतं ) नियोगिनामविसर्जनादनयोश्चाद्वानानूनं म- हान् किमप्यन्वेष्टमद्याप्याक्षेपः क्षमापतेः । (प्रकाशं ) यदाज्ञापयति देवः। (इति निष्कामन्ति ।) राजा-(विमृश्य ) भोः ! तिष्ठत तावत् । वणिजः-(प्रतिनिवृत्त्य ) किमादिशति देवः ? । राजा-येयं कुवेरजननी तामानयत । या चेयं तत्पत्नी सा तिष्ठतु । अद्रष्टव्याः खलु परपुरन्ध्रयः। वणिजः -(निष्क्रम्य प्रविश्य च ) देव ! असौ कुबेरस्वामिमाता। राजा--( ससंभ्रमं) अम्ब ! इद्मासनमास्यताम् । (गुणश्रीस्तथाकरोति ।) राजा- -अम्ब ! किमेवमविवेकिनीव शोकेन विलवासि ? । यतः- आकीटाद्यावदिन्द्रं मरणमसुमतां निश्चितं वान्धवानां सम्बन्धश्चैकवृक्षोषितवहुविहगव्यूहसाइत्यतुल्यः । प्रत्यावृत्तिर्मतस्योपलतलनिहितप्लुष्टबीजमरोह- प्राया प्राप्येत शोकात्तद्यमकुशलैः क्लेशमात्मा मुधैव ॥ ४५ ॥ गुणश्रीः-(१) जाद ! जाणामि सव्वं परं पुत्तगस्स मरणदुक्ख- संभवेण सोगेण विसुमरिद म्हि । राजा- अविनश्वरं शरीरं येषां भुवने यशोमयं स्फुरति । ते जीवन्ति मृता अपि पुण्यात्मानो न शोच्यार ॥ ४६॥ (१) जात ! जानामि सर्व परं पुत्रकस्य मरणदुःखसमवेन शोपेन विस्मृतानि । - ·F +----- -- रे * . है e-ma । वणिजः-नहिं नियोगिनः स्वस्वगृहगमनाय स्वामिनोग्नुमनिमन्वि ET -1 ff: ४ मr r rfaririt मनं नाम :: : : interest... ' ' TRAFT.TTI पमा refforts !! १ || 91TT-F $717 17°17 151 176-8.51 लागानां पानrammar || Trimfir-17 a7ztirfti*STILE FITI इनो निभुमीवानां समान ॥१२॥ चणिजः-देव ! पर्याय म्याभिनियोगिनां गायन कापत्र राजा --भय किम? कार्पणन। । प्यन्ति। राजा-आसतां तावत् । (नेपये) (१) पुत्त कुबेर ! गुणायर ! गओ मि तं काय ? देहि पडिययणं । हा वच्छ ! पिच्छ लच्छी तए विणा जाइ रायहरं ॥ ४ ॥ (पुनस्तत्रैव ) (२) हा अजउत्त ! जुत्तं तुह् गन्तुं जणमिमं विमुत्तूणं । सुरलोयसिरिविलासेतु लालसो अहव जाओ सि ॥ ४४ ॥ (१) पुत्र कुवर ! गुणाकर ! गतोऽसि त्वं कुन ? देहि प्रतिवचनम् । हा वत्स ! पश्य लक्ष्मीस्त्वया विना याति राजगृहं ।। (२) हा आर्यपुत्र ! युक्तं तव गन्तुं जनमिमं विमुच्य । सुरलोकश्रीविलासेपु लालसोऽयवा जातोऽसि ।। १B& C स्यास्तु.

·Shahi . s:] मोहराजपराजयम् । - राजा-(श्रुत्वा सखेदमात्मगतं) नूनमयं कुररीरवानुकारी करुणः कयोरपि वनितयोः परिदेवितध्वनिः । (प्रकाशं ) भद्राः ! कयोः पुनर्नितम्बिन्योरयमात- स्वरः श्रूयमाणः कृन्तति हुन्मर्माणि ? । वणिजः-देव ! प्रथमा गुणश्रीाम कुबेरस्वामिनः सवित्री, परा तु क- मलश्री म प्रेयसी। राजा-इहानयत दे अपि । वणिजः-( सभयमात्मगतं ) नियोगिनामविसर्जनादनयोश्चाद्वानान्नूनं म- हान् किमप्यन्वेष्टुमद्याप्याक्षेपः क्षमापतेः । (प्रकाशं ) यदाज्ञापयति देवः । (इति निष्कामन्ति ।) राजा-(विमृश्य ) भोः ! तिष्ठत तावत् । वणिजः-(प्रतिनिवृत्त्य ) किमादिशति देवः ? । राजा-येयं कुबेरजननी तामानयत । या चेयं तत्पत्नी सा तिष्ठतु। अद्रष्टव्याः खल परपुरन्ध्रयः। वणिजः-(निष्क्रम्य प्रविश्य च ) देव ! असौ कुवेरस्वामिमाता। राजा-(ससंभ्रमं) अम्व ! इद्मासनमास्यताम् । (गुणश्रीस्तथाकरोति ।) राजा-अम्ब ! किमेवमविवेकिनीव शोकेन विक्लवासि ? । यतः- आकीटाद्यावदिन्द्रं मरणमसुमतां निश्चितं वान्धवानां सम्वन्धश्चैकवृक्षोपितवहुविहगव्यूहसाङ्गत्यतुल्यः । प्रत्यावृत्तिर्मतस्योपलतलनिहितप्लुष्टवीजप्ररोह- प्राया प्राप्येत शोकात्तदयमकुशलैः क्लेशमात्मा मुधैव ॥ ४५ ॥ गुणश्रीः-(१) जाद ! जाणामि सव्वं परं पुत्तगस्स मरणदुक्ख- संभवेण सोगेण विसुमरिद म्हि । राजा अविनम्वरं शरीरं येषां भुवने यशोमयं स्फुरति । ते जीवन्ति मृता अपि पुण्यात्मानो न शोच्याश्च ।। ४६ ॥ (१) जात । जानामि सर्व परं पुत्रकस्य मरणाससंभवेन मोकेन विस्मृतास्मि ।

·- है । है वणिजः-तर्हि नियोगिनः स्वम्वगृहगमनाय स्वामिनोऽनुमतिमन्त्रि 11:31 Titf. पाइf. ..:: मीन Trarfarmin E } न नातिन ::: Trti !! 3', ॥ रामानमा । 17 vitetitor 1197711 spaustof-1 (1-12TTET II !! अगुतानि मामा TITrial हला गानां पानपात्रानामनगामति॥१॥ पूर्वजोनामीबिय गो पाम । एलो निमुनापानां dि पात्रमापनः ॥ १२ ॥ वणिनः-देव ! पर्वा कुम्वामिनियोगिनां ग्रामवयमः यापन- राजा -अय किम् । प्यन्ति। राजा-आसतां तावत् । (नेपथ्ये) (१) पुत्त कुबेर ! गुणायर ! गओ सि तं कन्ध ? देहि पडिवयणं । हा वच्छ ! पिच्छ लच्छी तए विणा जाइ रायहरं ॥ ४६॥ (पुनस्तत्रैव ) (२) हा अजउत्त ! जुत्तं तुह गन्तुं जणमिमं विमुत्तूणं । सुरलोयसिरिविलासेसु लालसो अहव जाओ सि ॥ ४४ ॥ (१) पुत्र कुवेर ' गुणाकर ! गतोऽसि त्वं कुत्र ? देहि प्रतिवचनम् । हा वत्स ! पश्य लक्ष्मीस्त्वया विना याति राजगृहं ।। (२) हा आर्यपुत्र ! युक्तं तव गन्तुं जनमिमं विमुच्य । सुरलोकश्रीविलासेपु लालसोऽथवा जातोऽसि ।। १B & Cस्यास्तु. कार्पणेन। - ·41 -- ऽद:] मोहराजपराजयम् । ५९ राजा-(श्रुत्वा सखेदमात्मगतं) नूनमयं कुररीरवानुकारी करणः कयोरपि वनितयोः परिदेवितध्वनिः । (प्रकाशं ) भद्राः ! कयोः पुनर्नितम्बिन्योरयमात- स्वरः श्रूयमाणः कृन्तति हुन्मर्माणि ? । वणिजः-देव ! प्रथमा गुणश्री म कुबेरस्वामिनः सवित्री, परा तु क- मलश्री म प्रेयसी। राजा-इहानयत दे अपि । वणिजः-(सभयमात्मगतं ) नियोगिनामविसर्जनादनयोनाबानानूनं २- हान् किमप्यन्वेष्टमद्याप्याक्षेपः क्षमापतेः । (प्रकागं ) यदाज्ञापयति देवः । (इति निष्कामन्ति ।) राजा-(विमृश्य ) भोः ! तिष्ठत तावत् । वणिजः-(प्रतिनिवृत्त्य ) किमादिशति देवः ? । राजा-येयं कुवेरजननी तामानयत । या यं तत्पन्नी मानिन। अद्रष्टव्याः खल परपुरन्ध्रयः । वणिजः--(निप्तग्य प्रविश्य प ) देव ! अनी कुपेरवामिमाना। राजा-(ससंभ्रमं) अम्ब ! इद्मासनमारयताम । (गुणत्रीरतधाकरोति।) ---अम्ब ! किमेवमपिवेकिनीय शोकेन विवामि: । आकीटाद्याचदिन्द्रं मरणमसुमनां निधि पारपान सम्बन्धम्यवादृक्षोपितवपिगन्यमान्यतः । प्रत्यावृत्तिर्मतस्योपलतलनितिप्लीजमरा- प्राया प्राप्येत शोकाजदयमका लामामा १८ ?' गुणश्री:-(१) लाद ! जाणामि सर परं पुसमा संभवेण सोगेण पितुमरिद गि। राजा अपिनारं शरीरं रोपां अपने मोमयं पनि । ते जीवन्ति मृता अपि रामानो न तो ! (१) माल ! जानामि र १६ मा mare ·में १ है 1. 01 - J ---- Pati वणिजः-नहि नियोगिनः स्वस्वगृहगमनाय स्वामिनोऽनुमतिमन्वि- (१) पुत्त कुवर ! गुणायर ! गओ सि तं काय ? देहि पडिवयणं । म :.-:. F7. मोनो Tarif "T! पिरिमोसम -: " नारा Trinitary : ३', ' ग: । PITAir "fers || १२ ॥ आपलानि गलामो TTTTTr इलायमानांगागमनमा ? पूर्णता पापिन । बता निभुपानांगित पात्रगानः ॥ २ ॥ वणिजः-देव ! पी कोम्ममिनिमोगिनां गृहमयम यात्र- कार्पणन राजा-अथ किम ?। प्यन्ति। राजा-आसतां तावत् । (नेपये) हा वच्छ ! पिच्छ लच्छी तए विणा जाइ रायहरं ॥ ४ ॥ (पुनस्तत्रैव) (२) हा अजउत्त ! जुत्तं तुह गन्तुं जणमिमं विमुत्तूणं । सुरलोयसिरिविलासेसु लालसो अहव जाओ सि ॥ ४४ ॥ (१) पुत्र कुवर ! गुणाकर ! गतोऽसि लं कुत्र ? देहि प्रतिवचनम् । हा वत्स ! पश्य लक्ष्मीस्त्नया विना याति राजगृहं ।। (२) हा आर्यपुत्र ! युक्तं तव गन्तुं जनमिमं विमुच्य । सुरलोकश्रीविलासेपु लालसोऽयवा जातोऽसि ।। १B&C.स्यास्तु.

·s:] मोहराजपराजयम् । ५९ -~- राजा--(श्रुत्वा सखेदमात्मगतं) नूनमयं कुररीरवानुकारी करुणः कयोरपि वनितयोः परिदेवितध्वनिः । (प्रकाशं ) भद्राः ! कयोः पुनर्नितम्विन्योरयमात- स्वरः श्रूयमाणः कृन्तति हृन्मर्माणि ? । वणिजः-देव ! प्रथमा गुणश्रीनाम कुवेरस्वामिनः सवित्री, परा तु क- मलश्री म प्रेयसी। राजा-इहानयत दे अपि । वणिजः-( सभयमात्मगतं ) नियोगिनामविसर्जनादनयोश्चाद्वानानूनं म- हान् किमप्यन्वेष्टुमद्याप्याक्षेपः क्षमापतेः । (प्रकाशं ) यदाज्ञापयति देवः । ( इति निष्कामन्ति ।) राजा-(विमृश्य ) भोः ! तिष्ठत तावत् । वणिजः-(प्रतिनिवृत्त्य ) किमादिशति देवः ? । राजा-येयं कुवेरजननी तामानयत । या चेयं तत्पत्नी सा तिष्ठतु । अद्रष्टव्याः खलु परपुरन्ध्रयः। वणिजः-(निष्क्रम्य प्रविश्य च ) देव ! असौ कुबेरस्वामिमाता। राजा-(ससंभ्रमं) अम्ब ! इदमासनमास्यताम् । (गुणश्रीस्तथाकरोति ।) राजा -अम्ब ! किमेवमविवेकिनीव शोकेन विलवासि ? । यता- आकीटाद्यावदिन्द्रं मरणमसुमतां निश्चितं बान्धवानां सम्बन्धश्चैकवृक्षोपितवहुविहगव्यूहसाङ्गत्यतुल्यः । प्रत्यावृत्तिर्मतस्योपलतलनिहितप्लुष्टवीजपरोह- प्राया प्राप्येत शोकात्तयमकुशलैः क्लेशमात्मा मुधैव ॥ ४५ ॥ गुणश्रीः-(१) जाद ! जाणामि सव्वं परं पुत्तगस्स मरणहुक्ख- संभवेण सोगेण विसुमरिद म्हि । राजा- अविनश्वरं शरीरं येषां भुवने यशोमयं स्फुरति । ते जीवन्ति मृता अपि पुण्यात्मानो न शोच्याश्च ॥ ४६॥ (१) जात ! जानामि सर्व परं पुत्रकस्य मरणदुःखसंभवेन शोकेन विस्मृतास्मि । - MA ·वणिजः-नर्हि नियोगिनः स्वस्वगृहगमनाय स्वामिनोज्नुमनिमन्वि- गुराग gr::..:...........: : - :. . ' ' जान नम: मोनालि.itt; TE! नन; नाति पनि नामानि Hairst 33 !! भागेगा *9=ity-Tif-1 11"poi sposterfit off-7-1981 11 30 ! अनानि गलामो Anfti हालागानां पानपानागाननामपि।।१।। पूर्वजापता माग गरे मम। एतो निनभुगोपात्तांकरिण पात्रमाणुनः ॥ १२ ॥ वणिजः-देव ! पर्या कोरम्वामिनियोगिनां ग्रामवमा यात्र- राजा-अय किम् ?। कार्पणेन। प्यन्ति । राजा-आसतां तावत् । (नेपथ्ये) (१) पुत्त कुवेर ! गुणायर ! गओ सि तं कत्थ ? देहि पडिवयणं । हा वच्छ ! पिच्छ लच्छी तए विणा जाइ रायहरं ॥ ४ ॥ (पुनस्तत्रैव ) (२) हा अजउत्त ! जुत्तं तुह गन्तुं जणमिमं विमुत्तूणं । सुरलोयसिरिविलासेसु लालसो अहव जाओ सि ॥ ४४ ॥ (१) पुत्र कुवेर ' गुणाकर ! गतोऽसि ल कुन ? देहि प्रतिवचनम् । हा वत्स ! पश्य लक्ष्मीस्त्वया विना याति राजगृहं ।। (२) हा आर्यपुत्र ! युक्तं तव गन्तुं जनमिमं विमुच्य । सुरलोकश्रीविलासेपु लालसोऽथवा जातोऽसि ॥ १B&C स्यास्तु.

·SE:] मोहराजपराजयम् । 1 -- राजा-(श्रुत्वा ससेदमात्मगतं) नूनमयं कुररीरवानुकारी करुणः कयोरपि वनितयोः परिदेवितध्वनिः । (प्रकाशं ) भद्राः ! कयोः पुनर्नितम्बिन्योरयमात- स्वरः श्रूयमाणः कृन्तति हुन्मर्माणि ? । वणिजः-देव ! प्रथमा गुणश्रीाम कुवेरस्वामिनः सवित्री, परा तु क- मलश्री म प्रेयसी। राजा-इहानयत दे अपि । वणिजः-(समयमात्मगतं ) नियोगिनामविसर्जनादनयोश्चाद्वानान्नूनं म- हान् किमप्यन्वेष्टुमद्याप्याक्षेपः क्षमापतेः । (प्रकाशं ) यदाज्ञापयति देवः। (इति निष्कामन्ति ।) राजा-(विमृश्य ) भोः ! तिष्ठत तावत् । वणिजः-(प्रतिनिवृत्त्य ) किमादिशति देवः ? । राजा-येयं कुबेरजननी तामानयत । या चेयं तत्पत्नी सा तिष्ठतु। अद्रष्टव्याः खलु परपुरन्ध्रयः। वणिजः-(निष्क्रम्य प्रविश्य च ) देव ! असौ कुबेरस्वामिमाता। राजा-(ससंभ्रमं) अम्ब ! इद्मासनमास्यताम् । (गुणश्रीस्तथाकरोति ।) राजा- -अम्ब! किमेवमविवेकिनीव शोकेन विक्लवासि ? । यतः- आकीटाद्यावदिन्द्रं मरणमसुमतां निश्चितं बान्धवानां सम्बन्धश्चैकवृक्षोपितवहुविहगव्यूहसाङ्गत्यतुल्यः । प्रत्यावृत्तिर्मतस्योपलतलनिहितप्लष्टबीजप्ररोह- प्राया प्राप्येत शोकात्तदयमकुशलैः क्लेशमात्मा मुधैव ॥४५॥ गुणश्रीः-(१) जाद ! जाणामि सव्वं परं पुत्तगस्स मरणदुक्ख- संभवेण सोगेण विसुमरिद म्हि । राजा- अविनश्वरं शरीरं येषां भुवने यशोमयं स्फुरति । ते जीवन्ति मृता अपि पुण्यात्मानो न शोच्याश्च ॥ ४६॥ (१) जात ! जानामि सबै परं पुत्रकस्य मरणदुःखसंभवेन गोफेन विस्मृतास्मि ।

·६० मन्त्रियशपालविरचितं [तृतीय वालमिनं तद्विमुच्य क्लीवतां कथय केनोपयातेनालेख्यशेषतामगादकृपारे कुरः' इति । गुणश्रीः-(१) पुत्त ! जदि अदिनिबंधो ता मे सुदस्स वामदेवो नाम पुच्छीयनु । सो खु नदो आगदो । राजा-प्रतीहार ! वामदेवं द्रष्टुमिच्छामि । प्रतीहारः-यदाज्ञापयति देवः । (इति निष्प्रन्य वामदेवेन सह प्रचिगति ।) वामदेवः-(साशई) (२) सहस त्ति रन्ना सहावियस्स वेवदि मे हिदयं । न जाणे किं भविस्सदि ? । अवि य- मा नाम रायगज्झो होहामि अहं कुवेरमित्तं नि । नयरं समग्गमग्गी इक्वायरसमुग्गओ दहद ॥ ४७ ।। भोदु दाव। प्रतीहारः-देव ! अयं वामदेवः । राजा-वामदेव ! इत आस्यताम् । (वामदेवः प्रणन्योपविशति ।) राजा-भोः ! कुवेरस्य मित्रमसि ?। वामदेवः-(स्वगतं ) (३) कधं तं व्येव पत्युदं देवेण ? । (प्रका) देव! अध इं?। राजा-कचित्तस्य जलधियात्रायां सहगतोऽभूस्त्वम् ? । ! (१) पुत्र ! यद्यतिनिर्वन्धस्तदा मम मुतत्य वालमित्रं वामदेवो नाम पृच्छयताम् । सन्मनु तन मागतः। (२) सह ति गन्ना गदायितन्य वैपने मम हृदयम् । न जाने कि भविष्यति ? | अपि च- मा नाम गजमायो भविग्यान्यहं कुवेगमित्रमिति । नगर समग्रमनिकगृहममुहतो दहति ॥ नक्तु दावत्। (३) कथं तदेव प्रस्नुनं देवेन ? | देव ! अय किम् ? | १BC.

·। धर्म:- भनानिमायोजन गाविप गुयः मयधण जो तपि पाविष.मृलं । निवजणायलीम मोया जो य जूय. पावसणचपं. सो वरो गुम होउ ।। मतिमकपः-प्रतिशतमेव श्रीटेमपाटायुगसमक्षं निवाराधनमोक्षणं सप्तव्यसननिर्वासनं च वनति मपूर्ण एव पणवन्ध, ।। कियाऽभव्यमयं त्यक्त्वा, परनारीपरास्मुसः । स्वदो परदेश च, हिमादिकमवारयत् ।। रति अत्या मुदितो धर्मभूप. । निवेदितं विरतिपल्या. | पृष्टाः सदागमशमादिमहत्तराः । श्री. भनिनन्याभिरेनन् श्रुत्या मुदिताभत्रीसमतानगीभिापितं फुपासुन्दाः । इति सिद्धप्रायं प्रयो- जनमिति निश्रित्य धर्मविसृष्टःप्राप्तः श्रीयमारनपाभ्यर्ण मतिप्रकप.। वित्तप्तः समग्रोऽपि पुरुपद्वेषपण- चंगादिव्यतिरपः । निप्पानप्रायमिदमित्याचक्षररमृतायमानः पुनः कथ्यतां पुनः कथ्यतामिति इत्यादि यदन् परमगुदम्भोधिमग्न. समजनि भूजानिः । ततो महता महेन प्रवेशितश्च श्रीधर्मभूपाल: सपरियारः स्वराजधानीमण्डपे । अथ सम्प्राप्ते शुभलग्ने निर्मलभावधारिभिः कृतमङ्गलमजनः सत्कीर्ति- पन्दनापलिप्सहो नकाभिमहोलसपणालानो दानकक्षणरोचिष्णुदक्षिणपाणिः संवेगरजगजाधि- स्टः सदाचारछनोपशोभित: श्रद्धानहोदग्या क्रियमाणलवणोत्तारणविधि त्रयोदशशतकोटीव्रतभङ्ग- सुभगजन्यलोकपरिवृत. श्रीदेवगरभत्तिदेशविरतिजानिनीभिर्गीयमानधवलमङ्गलः मन्मेण प्राप्तः पौप- धागारद्वारतोरणे। पञ्चविधस्वाभ्यायवाधमानातोद्यध्वनिपूरे प्रसर्पति विरतिश्वश्वा कृतप्रोक्षणाचार. शमदमादिशालकदर्शितसरणिः मातृगृहमध्यस्थितायाः शीलधवलचीवरध्यानद्वयकुण्डलनवपदीहारत- पोमैदमुद्रिकाद्यलगतायाः कृपासुन्दर्याः संवत् १२१६ मार्गशुदिद्वितीयादिने पाणिं जमाह श्रीकु- मारपालमदीपालः श्रीमदर्ददेवतासमक्षम् । ततः श्री भागमोक्तश्राद्धगुणप्रगुणितद्वादशवतकलशावलि विचारचारतोरणां नवतत्त्वनवाट्वेदी कृत्वा प्रवोधाग्निं प्रदीप्य भावनासपिस्तर्पितं श्रीहेमाचायों भूदेव. सवधूकं नृपं प्रदक्षिणयामास " चत्वारि मद्गलम् " इति वेदोचारपूर्वम् । तत:- जामाने ददिवान् धर्मः, पाणिमोचनपर्वणि । सौभाग्यारोग्यदीर्घायुर्वलसौख्याननेकशः ॥ १ ॥ एवं महेन संपूर्णे, पाणिग्रहणमङ्गले । प्रणेमिवासं राजपि, सरिराजोऽन्वगादिति ॥२॥ या प्रापे न पुरा निरीक्षितुमपि श्रीश्रेणिकाद्यैर्नृपै., फन्या ता पारेणायितोऽसि नृपते ! त्वं धर्मभूमीशितुः अस्यां प्रेम महद्विधेयमनिशं खण्डयं च नैतद्वचो, यस्मादेतदुमप्रसङ्गवगतो भावी भृशं निर्वृतः ॥ ३ ॥ Go- ·६१ AR A मोहराजपराजयम् । वामदेवः-(सातई स्वगतं) (१) नूणं जलधिजत्ताविढत्तं मह पासे गवे- सिस्सदि वित्तं देवो । (प्रकाशं) देव ! एवं नेदं । राजा -तत्कथय कथं नामासौनामशेषतांजगामजलराशौ कुवेर इति। वामदेवः--(मनाक् स्वस्थीभूय ) (२) सुणादु देवो । राजा-अवहितोऽस्मि। वामदेवः-(३) इदो दाव चउसु महत्तरनेगमेसु नगरं नासीकड्डय जलहिजत्ताभिसंधाणेण भरुयच्छवेलाऊलं गदो कुवेरसिट्ठी। राजा-इयत्यपि विभवसंभारे किमर्थमध्यवसितस्तेन भयङ्करे जलधि- वर्मनि यात्रारम्भः? वामदेवः-(४) नियभुयज्जियं मए सुपत्तेसु निजोजिव्वं दव्वं ति कदपदिन्नेण ववसिमिदं तेण । राजा-उपपन्नमेतत् । वामदेवः-(५) तदो वि पंचपंचसयमणूससणाहेहिं पंचपवहणसरहिं पत्तो परकूलं। राजा-अहो ! महेच्छता तस्य । वामदेवः-(६) अध जादचउकोडिकणयलाहो नियत्तिदो तदो। राजा-ततस्ततः। P (१) नूनं जलधियात्रार्जित मम पार्श्वे गवेपयिष्यति वित्त देवः । देव ! एपमेतन् । (२) शृणोतु देवः । (३) इतस्तावचतुर्पु महत्तग्नैगमेपु नगरं न्यासीत्य जलभियानाभिसन्धानेन भृगुकच्छ- वेलाकूलं गतः कुरश्रेष्ठी। (४) निजभुजार्जितं मया सुपात्रेषु नियोजयितव्य द्रव्यमिति कृतप्रतितेन व्यवसिवमिद तेन। (५) ततोऽपि पचपचशतमनुष्यसनाथैः पचवणातैः प्रातः परफूलम् । (६) अब जातपतुप्फोटिफनफलाभो निवृत्तस्ततः । १B&C रनिर्ग २B&Cसाल ·६२ [ तृतीय 1 ग्मंग निवदिणा पवत्तिदा नियरले अमारी । निउत्ता दुत्थिदजंतुगोसणान्य मन्त्रियशःपालविरचितं वामदेवः-(१) अन्नदा भुवनपल्हत्यणपवणो सहस त्ति समुद्विदो दुद्दपवणो। राजा-सेयं जलधिवफ्नो हतकस्य दुरन्तता। वामदेवः-(२) तब्बसादो पयहाणि उप्पहेण पवहणाणि । पडिदाणि पुवपविठ्ठपंचजाणवत्तसयविच्छिन्नजलन्तविवन्नसंजत्तियसरीरविस्सग्गंधुकडे एगम्मि विसमगिरिवलयसंकडे । राजा-धिक तदिदमुपस्थितमप्रतिविधेयं व्यसनवैशसमियतो जनस्य । वामदेवः-(३) तदो य अनीहरन्तेसु पोदेसु वाढं विसन्नो सपरिवारा कुवेरो । इत्यंतरे आगदो तत्थेगो नावारूढो नरो । भणिदं च तेण 'दंसेनि निगमोवायं' ति। राजा-अनाप्तोपज्ञमपि निर्मूल्यमाश्वासनावचनमापदि । वामदेवः--(४) कुवेरेण भणिदं 'भद! को तुम?'। तेण भणिदं 'नोता. मो नाम निनामगोऽहं' । कुरेण भणिदं 'कुदो कधं वा इहागदो सि?'! तेग नपियं 'इदो नादिदरे अस्थि पंचसिंगो नाम महादीयो । तत्व सबसागरी नाम नरवदी । तंण अदिवंतवासरि प्येव मिगयागदेण मारिदा पडिदफुरंत. गन्ना मिगी । तम्मरणादो सयं व्येव मदो हरिणगो । तदो संजादपचग्गदगा ( १ ) अन्यदा नुवनपर्थमनप्रवणः सहमति ममुत्थिनो दुष्टपानः । (२) दद्यायवृत्तान्युन्धन प्रवहणानि । पनितानि प्रविष्टपञ्चयानपा-दागिनी.. माविमगरपिचगन्धो-कंटे एकत्मिन् विषमगिरियलयमदे। ( ३ ) यानिमा पोनपु पाई विना: मपरियार: | माला नाम 11t नगन बनेन यानि गुमान निपायम' इति । 1.! न जानन मोजागोजानाminaxi ... नि ? । नजित irlfinition ": diti.!'11 Hits: * . . . । 1. 1.HTRA 7 । 4. ४ । । । है ·६३ मोहराजपराजयम् । -:] सव्वत्थ पुरिसा।वावारिदा जलहिमग्गे रायकीरा । तदो अज एगेण रायकीरेण निवेदिदं निवस्स । जधा, 'देव ! भुजंगकुंडलगिरिणो वलयसंकडे पडिदं पवह- णसहस्सं अत्थि। अध 'जो तं पोयसहस्सं तदो कड्डिदि तस्स कणयकोडि देमि' त्ति घोसाविदं रन्ना । छित्तपडहओ संमाणिय पेसिदो निवदिणा पत्तु म्हि इत्य' ति। राजा-अहो! महात्मनस्तस्य नृपतेर्निष्कारणा सर्वसत्त्वसाधारणी करुणा। वामदेवः-(१) कुबेरेण भणिदं 'भद्द ! जदि एवं ता पवंचेसु णे' नि- ग्गमोवायं । तेण भणिदं 'एदस्स गिरिणो पच्छिमकडयभित्तिगया अत्थि गूढा दुवारिया । तप्परदो चिट्ठदि महंतमुव्वसं नयरं । तस्स मज्झे वदि गयणग्गलग्गसिहरं देवदाहरं । तत्य निसाए गड्डय ताडिवाणि पटुप- डिरवमुहलसेलकंदराणि दिवाउन्जाणि । तन्निनादजादसंताससमुट्ठीणगिरि- सिहरसंठिदपावनिलीणभारुडकुलपक्खपवणपणुल्लिदाइं नीहरिहंति जाणवत्ता- ' णि। किंतु तत्थगदनरस पडिनियत्ती नत्थि'। कुवरेण भणिदं 'कधं चिय। तेण भणिदं 'तत्यट्टियस्स य्येव तस्स जदो पवहणनिग्गमो भोदि । अवि य, तत्थ रक्खसो सुव्वदि। राजा-स एप पीयूपे विपच्छटानिपेकः । प्रतिता निजराज्येऽमारी। नियुक्ता दुस्थितजन्तुगवेपणार्थ सर्वत्र पुरुषाः । व्यापारिता जलधिमार्गे राजकीराः । ततोऽकेन राजकीरेण निवेदितं नृपाय । यथा, 'देव ! भुज कुण्डलनिटात. पतितं प्रवहणसहस्रमस्ति' । अथ 'यस्तं पोतसहस्रं ततः कर्षति तस्य कनककोटि ददानि प्रति घोषि- तं राज्ञा । स्पृष्टपटहकः सम्मान्य प्रेपितो नृपतिना प्राप्तोऽत्म्यत्र ' एति । (१) कुवरेण भणितं 'भद्र ! यहोवं ततः प्रपञ्चयास्मान् निर्गमोपायम् । । तेन भगित एतस्य गिरः पश्चिमकटकभित्तिगतास्ति गूढा द्वारिका तत्परतस्तिष्ठति महदुगस नगरम् । तत्व में वर्तते गगनाप्रलमशिखरं देवतागृहम् । ता निशाया गया ताडितव्यानि पदुप्रतिररमुखसौल- कन्दराणि दिव्यातोगानि । तन्निनादजातसंगाससमुद्दीनगिरिशिखरसस्थितपादपनितीननारण्ट :- लपक्षपवनप्रक्षितानि निस्सरिप्पन्ति यानपानाणि । फिन्तु तमगतनरस्य प्रतिनितिनास्ति । रेग भणितं खलु ? ।। तेन भणित 'तस्वितस्यैव तस्य यत. प्रवरणनिर्गमी नरति अपि , तत्र राक्षसः श्रूयते । - - .. । १Bacो

·No text on this page.

·१ . . मोहराजपराजयम्। . ) । राजा--प्रतीहार ! महाजनं द्रष्टुमिच्छामि । प्रतीहारः-~यदाज्ञापयति देवः । ( इति निष्कम्य महाजनेन सह प्रविशति ।) महाजनः-(अपवार्य साशई) मृतस्वग्रहणक्षणे क्षोणिपतिरस्मदर्शनमि- च्छतीति न जाने किं भविष्यति ?। प्रतीहारः-इतो देवस्तदुपसर्पतु महाजनः । (महाजन उपसृत्य प्रणमति ।) राजा-(ससंभ्रमं) आसनमासनं महाजनाय । महाजनः-(परिजनोपनीतमासनमध्यास्य) प्रसीदतु देवः । किमनुष्टीय- ताम् ? इति। राजा-(सजुगुप्स) दुर्भिक्षोयमन्नसंग्रहपरः प्रत्युर्वधं बन्धकी ध्यायत्यर्थयते भिपग्गदगणोत्पातं कलिं नारदः । दोपग्राहिजनश्च पश्यति परच्छिद्रं छलं शाकिनी निष्पुत्रं नियमाणमाट्यमवनीपालो हहा! वाञ्छति ॥ ५० ॥ महाजनः-(अपवारितफेन ) किमेतदुपन्यस्तं देवेन ? । राजा-अपि च, निर्वीराद्रविणादानाद्यद्भवेत्पातकं महत् । आक्रान्तस्तद्रेणेव नृपो याति रसातलम् ॥५१॥ महाजनः-(कर्णी पिधाय ) शान्तं पापम् । राजा-स्थाने लौकिका अपि राजानमेवं पापमयमाचक्षते । तपाहि- दशसूनासमं चक्रं दशचमासमो ध्वजः । दशध्वजसमा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः ॥५२॥ महाजनः-किमेवं सकलपूर्वभूपालपरंपरापरिक्षुण्णं मृतस्वग्रहणयन जुगुप्सते देवः । राजा-किंबहुनोक्तेन ? - -- १BACीति.. BACपाई ·[दृर्दया ! -(३) पुत्त ! एवं मोदु तुह दीहाउणो वयणेणं । (इतिगनप्रन्यि मन्त्रियशपालविरचित निष्पुत्रो म्रियते यो यस्तस्य तस्य हताशयाः । पुत्रतां प्रतिपद्यन्ते नृपाः कष्टं धनाशया ॥ १३ ॥ तदद्यप्रभृति मुक्तमेव मया नृतस्वमिति । महाजन:-(सहगी) क एवं देवादपरः कर्तुमीप्टे। गुणश्रीः-(१) पुत्त ! गिण्ह गिण्ह पदं दब्यजादं । जदो अहं ससुण्डा वैम्हि (इत्याक्त) अणसणं परजिस्सं । राजा-अम्ब ! अलमामुना साहसेन । ननु वरबदहमस्मि नवात्मज । अपि च, विचित्राणि विधिविलसितानि । कदाचित्कुवराऽपि परोपकारमुकृत- संभारपोतसमुत्तीर्णव्यसनार्णवः कथंचिदागच्छेत् । गुणश्रीः-(२) पुत्त ! एदाई य्येव भण पुणो वि अक्खराणि । राजा-अम्ब ! किमिवासंभाव्यमत्र? । तथाहि- मानादानकदुन्दुभिननु तथा क्लुप्तप्रवासो निजा- नागत्यान्दशतान्निराशयानाश्वासयद्वान्धवान् । प्रद्युम्नश्च पुराकृतादपहृतः स्वर्गीकसा पोडशा- द्वर्यादेत्य शुचातुरामतितरामग्रीणयन्मातरम् ॥ ५४॥ गुणश्री वनाति ।) राजा-प्रतीहार ! पदहवादनान्मृतस्वपरिहारं पौराणां विदितं कारय। प्रतीहारः-यदाज्ञापयति देवः । ( इति निष्कामति ।) (नेपथ्ये) भो भोः पौराः ! श्रूयतामेपा घोषणा, निःशूकैः शकितं न यन्नृपतिभिस्त्यक्तुं कचित्माक्तनैः पत्न्याः क्षार इव क्षते पतिमृतौ यस्यापहारः किल । (१) पुत्र ! गृहाण गृहाणैतद् द्रव्यजातम् । यतोऽहं सत्नुपा वह्नि अनगनं प्रपत्त्ये । (२) पुत्र ! एतान्येव भण पुनरप्यक्षराणि । (३) पुत्र ! एवं भवतु तव दीर्घायुयो वचनेन । १ B&Cवहि.

·. ६७ S:] मोहराजपराजयम् । आपाथोधि कुमारपालनृपतिर्देवो रुदत्या धनं विभ्राणः सदयं प्रजासु हृदयं मुञ्चत्ययं तत्स्वयम् ॥ ५५ ॥ सर्वे--(समाकर्म्य) प्रियं प्रियं नः। राजा---इयता कृतार्थोऽस्मि । (नेपथ्ये) किं बालार्कविभावलेविलसितं विस्पन्दितं विद्युता- मेतत्किस्विदिति भ्रमात्पुरजनेनोदीवमालोकितः। निर्विच्छेदनभस्समीरणरणन्दण्दाविरावच्छला- याकुर्वन्निजसंपदोऽवतरति व्योन्नो विमानो महान् ।। ५६ ।। ( सर्वे ससंभ्रममूर्ध्वमवलोकयन्ति ।) गुणश्रीः-(सह) (२) दिट्टिया विमाणमझगदस्स मह पुत्तगस्न कुवेरस्स निच्छिदं सदो मणीयदि । (ततः प्रविशत्याकाशयानेन विमानस्थः सकलनः बुर.1) कुबेर:-( सहर्षे ) प्रिये पातालचन्द्रिके ! कथमभिमतप्रदेशमापनिन पर मुहर्तेन विमानराजः । ततश्च, पूर्व श्रीवनराजभूमिपतिना व्यालोक्य सहक्षणां क्षोणी स्थापितमेतद्र नगरं निर्वर्ण्यतां निर्भरम् । श्रीकौमारविहारमौलिपलयालझारपालिध्वज- व्याजाज्जैनमदत्त पत्रममरावत्यै यस्तराम् ॥५७ ॥ अपि च- एपा सुभ्र ! सरस्वतीसरिदिदं श्रीसिद्धमतुः सर- तत्तन्धि ! बकस्थलं पृशुयशास्तंभोऽयमनलिए। प्रासादो नपतेरयं निरपमः सुनोणि ! सौधापण. श्रेणिः क्षोणिरियं नियां च नगरे द्रव्यमस्मित किन ? पातालचन्द्रिका-(२) अन्नउत्त ! सुलाई में जन्म अमेरिने नरं ना। सह निवामु ति। ve--- (१) दिम विनाम व नन पु. 4 teaninik (२)जापुर में भामा ५ . ।

·६८ मन्त्रियशःपालविरचितं [तृतांची कुबेरः-प्रिये ! अवतरावस्तावत् । मा मद्वियोगकातरा किश्चिदत्याहितं करिष्यत्यम्वा। पातालचन्द्रिका-(१) अजउत्त! एवं भोदु । कुवेरः-तदेतन्मम सदनं यावदवतरामि । ( पुरोऽवलोक्य ) अये ! कय. मत्र महान् जनसमवायः ? । कथं चात्र चौलुक्यचक्रवर्ती विलोक्यते ? । मन्ये च मद्रविणग्रहणाय क्षोणिपतेरयं स्वयं गृहागमनपरिस्पन्दः । भवतु तावत् । (विमानादवतरति।) सर्वे-(सहसोपलक्ष्य ) कुबेरः कुबेर इति । (कुबेर उपसृत्य राजानं प्रणमति।) राजा-(सप्रणयं) स्वागतं भवतः ? । गुणश्रीः-(२) दिहिया वदामि पचुजीविदस्स वच्छस्स दंसणेणं ति। कुबेर -अम्ब ! प्रणमति कुबेरः। गुणश्रीः-(३) पुत्त ! अजरामरो भोसु । कुवेरः-अम्ब ! एपा वधूः प्रणमति । (पातालवन्द्रिका गुणश्रियः पादौ स्पृशति ।) गुणधी:-(४) जादे ! अविधवा भोसु। गना-श्रेटिन् ! इन आस्यताम् । (बर उपविशति ।) गजा-भोः श्रेटिन् ! कथय कथं वामदेवप्रकदिनानाशादुर्गदेशादी दोन विमानेन पुनरस्मनगरमहाजनं सनायनां नीतवानसि ? । खेः-देव ! नियामकोकनीत्या गत्या नवता MAtitle रन विंटेन चान्नबन्द्रकान्तमणिमयाजावतमान तिमपिता प्रतिमा। -- ra " ++ + : -ht ' " ·- ६९ -- - मोहराजपराजयम् । : प्रणम्य स्तुत्वा पर्युपास्य च सुचिरमेनामशङ्कितमनास्ततो निःसृत्य रम्यप्रदेश- दर्शनाशया भ्राम्यन्नितस्ततः प्राप्तोऽस्मि प्रासादमेकम् । राजा-ततस्ततः ?। कुवेरः :-आरूढश्च तत्राद्राक्षमेकां निकाममधुराकृति दिव्यकन्यकाम् । राजा-तदसौ शून्यगृहे सुकुमारिकावाप्तिः । कुवेरः--कृताभ्युत्थानादिश्च तया सविस्मयमप्राक्षम् ‘भद्रे ! कात्वम- सीति'। सा त्ववादीत् 'अन पातालतिलकनाग्नि नगरे पातालकेतुर्नाम वि- धाधराधिराजो राज्यमन्वशात् । तस्य पातालसुन्दरीप्रियागर्भजां पातालच- न्द्रिका नाम मां कन्यकां विद्धि । स च मे पिता प्रकृत्या पिशितलोलुपोऽभूत् । तनिमित्तमनुदिनमनेकजन्तुवधाद्विविधानि पललानि संस्क्रियन्ते स्म । अन्यदा च सूपकारप्रमादादामिपं भक्षितवती विडाली। भीतेने चानेनान्विप्यता दुरा- चारजातगर्भया कयापि स्त्रिया परित्यक्तस्तत्कालजातवालको व्यलोकि । स च संस्कृत्योपनीतो नृपतेरतिमनोज्ञतया प्रीतेन पृष्टोऽसौ राज्ञा । यथावदावेदितव्य- तिकरः प्रत्यहं महामांसरसवती निर्वर्तयितुमादिष्टश्च । प्रतिदिनं मनुजपलकव- लनाच राक्षसोऽजनि मजनकः । तेन च मां मज्जननी च मुक्त्वा भक्षितमिद- मशेषं नगरम् । स च संप्रति कापि स्वाहारघटनाय गतोऽस्ति ।। राजा-धिग् दुरात्मनो मांसलोलुपताम् । कुबेर -अथ सशपथमवस्थाप्य मामसौ गता कापि । क्षणाच तत्राज- गाम तन्माता पातालसुन्दरी । तया चोक्तोऽहं 'पुत्र ! मत्पुत्र्याः पीडय पाणिम् । तवैकस्याभयं वलायाचितोऽस्ति मया स्वभर्तेति । 'तत: परिणीता मया पातालचन्द्रिका। जातसंवन्धः संबोधितः पातालकेतुः । अवतारितो जिनध- माध्वानम् । ग्राहितो मांसास्वादनविरतिम् । विमानस्थः सकलत्रश्चात्र समा- नीय मुक्तस्तेनाहमिति। राजा निर्मूल्यं गणितं निजं परपरित्राणे तृणं प्राणितं पाणौकृत्य नभश्वरीयमचिरात्कल्याणिनी प्रीणिता। १BSC'यापिरा २ B & Cनानेना २ B&C परिर' ·७० मन्त्रियशःपालविरचितं [ नृतीयो- । प्राप्तः कौणपतां नृपो विधिवशाद्धय॑ऽध्वनि स्थापितः स्वं धामानुसृतं कुवेर ! भवना किं किं कृतं नाद्भुतम् ? ॥१९॥ (कुबेरो लजां नाटयति।) (नेपथ्ये) वैतालिक:- उच्छेद्य यः सप्त भयानि सर्वतः प्रयोज्य धर्मे भुवनं सनातने। निरङ्कुशं क्रीडति सिद्धियोषिता मध्याह्नतापं हरताजिनः स वः ॥ १०॥ राजा-कथमयमाशीर्वचनव्यपेदेशादस्मान्मध्याह्नकृत्याय त्वरयति वै. तालिकः ? । तत्कुवेरप्रेष्ठिन् ! गृहाण निजलक्ष्मीम् । आश्वासय जननीम् । प्रीणय प्रणयिजनम् । प्रवर्तस्व धर्मकर्मणि । वयमपि यतामहे मध्याह्नपूजा कर्तुम् । (इति निष्कान्ताः सर्वे ।) तृतीयोऽङ्कः।

·२ । निवेदयन्तु इत्युक्ते राज्ञा सूरयः हे परमार्हत ! विचारचतुर्मुख ! श्रीकुमारपाल! सूक्ष्माभोगेन परिभावनीयमेतन्निरूप्यमाणम् । तथाहि-धर्मनरेन्द्रस्य सदागमो मन्त्री सदासद्बुद्धिदानदक्षोऽपरा- वय॑न्वापरैर्नुपान्तरैः । विवेकचन्द्रः सेनाध्यक्षो विपक्षझोददीक्षितः । शुभाव्यवसाय: परिचारकः । सम्यक्त्वयमनियमाद्याः भटाः । किमुच्यते वहु, राजन् ! धीरशान्तः श्रीवर्मभूमीन्द्रः । अथ मोहनृपतेः कदागमो मन्त्री सर्वदुर्बुद्धिमूलमन्दिरम् । अज्ञानराशिः सेनानीः । मिथ्यात्वदुरव्यवसाया भटाः । धीरोद्धतश्चायं मोहः । एवं सति संप्रति प्रोच्छल प्रबलदुष्टेष्टविघातककलिकालसहायिकरालबिल- सितैः समजनि समुज्जीवितो मोहराजः । प्रवर्तितं सर्वत्र स्वानैश्वर्यम् । पराभूय निर्वासितः श्रीधर्म- नृपतिः सपरिकरः । राजा-किमग्रतः ? । सूरिः-भ्रामं भ्रामं सर्वत्र प्रान्तः कापि स्थितिमलभमानः साम्प्रतं श्रीगुर्जरनाथधरित्रीशिरोमणीयिते श्रीमति पत्तनमहास्यानेऽस्मदाश्रममाश्रित्य मनाक् स्वस्थी- भवन् समयाकरोति श्रीधर्मभूभुम् । श्रीचौलुक्य ! तव सौराज्याभ्युदयेन तु संजातवलोत्सर्पणः स्वं प्रौढिमानमासादयिष्यत्येवेति मन्यामहे त्वामेत्र शरणागतवज्रपतरं राजानं, इति सूरीन्दुवचो- ऽमृतैः पुनर्नवीभवन् कृपासुन्दरीप्रौढिं श्रुत्वा संजातसहत्रगुणहढानुरागः कदा मयेयं परिणेतच्या इति चिन्तावशितात्मा गुरुन्नत्वा स्वभवनमलङ्कृतवान् । तदनु- सा वाचि सा च हृदि सा पथि सा च धाग्नि, सा व्योनि सा पयसि सा भुवि सा च दिक्षु । स्वप्नेऽपि सा शशिमुखी परिवर्तते मे, किं वाऽपरैरजनि तन्मयमेव विश्वम् ।। इति पठन कृपासुन्दरीविरहपरवशोऽयं भूप इति ज्ञातः श्रीउदयनादिमन्त्रिमण्डलेन । नापित- श्वायं वृत्तान्तः श्रीगुरुभ्यः । आकारितः शालायां भूपालः परिवारश्च मं० उदयनादिः । कथितं गुरुणा राजन् ! प्रेप्यते कश्चिदाप्तः प्रधानपूरुपः श्रीधर्मनरेन्द्रपावें । मार्यते धर्मनन्दिनी । सत्कार्य महादरेण काऽपि सुस्थाने निवास्यते महोत्सवपूर्वमानीय श्रीधर्मः । महान्तो हि स्वपभ्रष्टा निम- जन्ति लजामहाम्बुधौ नापि कुर्वन्ति महद्भिः सह संबन्धादि, यदेतैः किमपि गृहीतं भावीति चकिता दुर्जनवचोनिचयेपु । तत एवं कृते प्रीतो दास्यति कृपासुन्दरी भवते श्रीधर्मनृपः इत्यादि। स्वपरिवा- रंण सह पर्यालोच्य तेन प्रहितो मतिप्रकर्षः प्रधानाप्तपूरुपः । गतोऽसौ श्रीहेमाचार्याअमनिवासिनः श्रीधर्मभूपस्य पावें । निवेदितश्च कृपासुन्दरीदर्शनादिवृत्तान्तः । तदनु मागिता धर्ममुता । नापिताः श्रीचौटुक्यगुणा एवम् । यथा- सम्यक्त्वधारी करणेकसिन्धुर्वन्धुर्मनानां परमाईतश्च । चातुर्यगाम्भीर्यमुखर्गुणोपरगावदेहो भुवनाधिवीरः ।। १ ।। इति मतिप्रकगोके श्रीधर्मभूपः प्राह, मत्यमेतद् भो मनिकप! किमुच्यते श्रीचौलुक्य- चन्द्रन्य लोकोत्तरगुणसंपदभिरामन्य योग्यना । परमेपा पुस्पद पिणी भावतो टप्पूरपगवन्धप्रतिक्षा- तपाणिग्रहा, तेन मनाए मनो दोलायते । मनिमकप:- :-: पगन्ध: ? इति श्रोतुमिच्छामि । ।

·Param १ ANARAN . +9. . - ..." : } भिगो कमि भगिणि नररसिरि दटुं rakarmमारवा निकार) मारा पदं पुनिस्सं । ... 1) बनिता : नापिदिना पदीए परिवत्ति करे- एरिने अलाए अणुगिहीद न्हि। सारनीरादो। दनिता-----का दागिन:। :--ला! मात्र । नवरं का तुमं ? ति जाणिमि- M 7 दनिता--() माहिर । ए देवीए नयरसिरीए पियसती कजरा नाम देशश्रीः-- ) (७) दिडिया पलानि । जदो सा मम कणिट्ट- भगिपिया। नंद दामिनानि । ता रला वपराइ ! पदंसेतु मे तं भगिणिः। { { मानिया नगराध र न्याक्तिलाम इदयम् । कलिन्गुन- पियानाही वनिता । तर प्रत्यामि। ६२१ मग्निति । तया मतिरति रोनि । एतः पुनर्निजपरजालना- पोटा (३) गुदी। (४) जयपगत पन् । (५) विमान्देवानरं का लन् । इति शामिन्तानि। (६ } एनसदिन्मानिस देल्या नापिया भियससी पनराजी नान । (s) विश करें। पर सामान पनिटभगिनिज । तामेव द्रनिन्जानि । तदहला पन- यता भगिनियन्।

·मन्त्रियनःपालविरचितं [नृतीको प्राप्तः कौणपतां नृपो विधिवशादयंऽध्वनि स्थापिन: स्वं घामानुसतं कुवेर ! भवता किं किं कृतं नाङ्गुनम् ? ॥१९॥ (कुवेरो लनां नाव्यति।) (नेपथ्ये) वैतालिक:- उच्छेच यः सप्त भयानि सर्वतः प्रयोज्य धर्म भुवनं सनातने। निरङ्कुशं क्रीडति सिद्धियोपिता मध्याह्नतापं हरताजिनः स वः ॥ ६० ॥ राजा-कथमयमाशीर्वचनव्यपदेशादस्मान्मध्याह्नकृत्याय त्वरयति वै. तालिकः ? । तत्कुवेरष्टिन् ! गृहाण निजलक्ष्मीम् । आश्वासय जननीम् । प्रीणय प्रणयिजनम् । प्रवर्तस्व धर्मकर्मणि । वयमपि यतामहे मध्याह्नपूजां कर्तुम् । (इति निष्क्रान्ताः स ।) तृतीयोऽङ्कः। , ·s:] मोहराजपराजयम् । ७१ चतुर्थोऽङ्कः। (ततः प्रविशति देशश्रीः।) देशश्रीः-(सहपं) (१) चिरादो कणिहभगिणिक नयरसिरि दटुं उहाविसंटुलं मे हिदयं । कहिं पुण तीए भोव्वं ? । (किश्चित्परिक्रम्यानतो निरूप्य) कधं एसा कावि दीसदि सामलंगी विलया ? । ता एवं पुच्छिस्सं । (ततः प्रविशति वनिता।) वनिता-(२) एसा कादि अहिणवा एदि । ता एदीए पडिवत्तिं करे- मि (इति कुसुमान्युपनीय ) कुदो पुण नियचलणफंसेण अजाए अणुगिहीद म्हि ? । देशश्रीः-(सहर्प) (३) समुद्दतीरादो । वनिता-(४) अध कहिं गंतव्वं ?। देशश्रीः-(५) हला ! कधइस्समेदं । नवरं का तुम ? ति जाणिदुमि- -- च्छामि। वनिता-(६) एदं कहिस्सं । अहं खु देवीए नयरसिरीए पियसही वणराई नाम। देशश्रीः-(सप्रमोद ) (७) दिट्टिया वडामि । जदो सा मम कणि?- भगिणिका । तं जेव दुटुमिच्छामि । ता हला वणराइ ! पदंसेसु मे तं भगिणिक। (१) चिरात्कनिष्टभगिनिका नगरश्रियं द्रष्टमुत्कण्ठाविसंस्थुल मम हृदयम् । कस्मिन्पुन- स्तस्या भवितव्यम् ? । कथं एपा कापि दृश्यते श्यामलानी वनिता? । तदेतां प्रक्ष्यामि। (२) एपा काप्यभिनवैति । तत एतस्याः प्रतिपत्तिं करोमि । पुतः पुनर्निजचरणस्पर्गेनार्य- यानुग्रहीतारिम ?। (३) समुद्रतीरात् । (४) अथ फुत्र गन्तव्यम् ? । (५) हला ! कथयिष्याम्येतत् । नवरं का त्वम् ? इति ज्ञातुमिच्छामि । (६) एतत्कथयिष्यामि । अहं खलु देव्या नराश्रियः प्रियससी वनराजी नाम । (७) दिष्ट्या वढे । यतः सा मम कनिष्ठभगिनिका । तामेव द्रष्टुमिच्छामि । तर एला वन- राजि! प्रदर्शय मे ता भगिनिकाम् । १B&Cष्य.

·७२ रोति । मयापि तथा तथानुप्रवर्तिता यथा साम्प्रतं राजर्पिमेव ध्यायन्ती विरहतापकान्ता कालं गमयति । मम प्रियसत्या वनराज्याः संसर्गण जातविनोदा वर्तते । तद् गत्वा ता संभावयिप्यामि। .B.Cनया..B&C पेम्म. ३1B &C'कर. ४C अशुपविटा, १B&Can, मन्त्रियशःपालविरचितं वनिता-(१) इदो इदो एदु पियसही । ( इत्युमै परिकामतः ।) वनिता-(सम्यग् निरूप्य ) (२) आ! कधं पुरदो लेव दीसदि पियसही नयरसिरी ? (प्रविश्य नगरपीः।) नगरश्रीः-(३) सबहुमाणमाणत्त म्हि चालकचंदेण 'भद्दे नयर- सिरि ! जा एसा विवेयदुहिदा किवासुंदरी नाम सा मए तुह नासीकदा तेधा अणुकूलिदव्वा जधा वारं वारं मं पदि पिम्मं दृढीकरेदि । मए वि तहा तहा अणुपयत्तिदा जधा संपदं राएसिं य्येवं ज्झायंती विरहतावकिलंता कालं वोलदि । मज्झ पियसहीए वणराईए संलग्गेण जादविणोदा वददि । ता गड्डय तं संभावइस्सं । ( पुरतो निरीक्ष्य सहर्ष ) दिष्टिया वणराईदुदीया भगिणिया देस सिरी दीसदि । ( सहसोपसृत्य ) सागदं जिहभगिणियाए ?। ( इत्युभे परिष्वजेते ।) वनिता-(४) तुम्ह दुण्ह भगिणियाणं गंगाजमुणाणं व रमणिनो सं. गमो । ता किमित्य अहं करेमि? । तावरंगडय किवालुन्दरिं पच्चुविक्खिस्सं । (इति निष्क्रान्ता ।) देशश्रीः-(५) भगिणिके ! चिरादो दिहासि । नगरश्रीः-(६) अजे ! अध किं ? । (१) इत इत एतु प्रियसखी। (२) आः! कथं पुरत एव दृश्यते प्रियसखी नगरधीः । (३) सबहुमानमाज्ञप्तास्मि चौलुक्यचन्द्रेण 'भद्रे नगरश्रि! या एपा विवेकदुहिता कृपा- मुन्दरी नाम सा मया तव न्यासीकृता तथाऽनुकूलयितव्या यथा वारं वारं मां प्रति प्रेम दृढी दिष्ट्या वनराजीद्वितीया भगिनिका देशीर्दश्यते । स्वागतं ज्येष्ठभगिन्याः ।। (४) युवयोर्द्वयोर्भगिन्योर्गङ्गायमुनयोरिव रमणीयः संगमः । तत् किमत्राहं करोमि ? । तर वरं गत्वा कृपामुन्दरी प्रत्युपैक्षिष्ये । (५) भगिनि ! चिरादृष्टासि । (६) आयें ! अथ किम् ? । B&C मा पनि !

·:, ]
मोगमपराया।
७३
देशाधी:--( ? ) जिनि अगारिम व्च जादा सि ? ।
नगरश्रीः--(६ ) अॅ ! मा. नामी चि अणीदिसो संपदि वहदि ।
ना कपमामारिना न भविस्य ? ।
देशश्री:-( 3 ) पोरिमा सामी इण्दि ? ति सोडुमिच्छामि ।
नगरधी:-(४) भगिणिके ! कि नालिकेरदीवादो आगदा सि ? जं
मंपि न मुंणसि । णं संपदं गुरुवदेसलद्धजिणधम्माणुरत्तेण देवेण चत्तं मंसं
आहेल्ओर । संयुत्तो परमसावगो। जहा राया तहा पय त्ति अहं पि सावि-
गा जाय मिः।
देशी:-(५) चच्छे ! जुत्तमणुट्टिदं । नवरं ममावि उवदिससु
सायधम्म ।
नगरधीः-(संरगतमाश्रित्य)
जिनी देवः कृपा धर्मो गुरवो यत्र साधवः ।
श्रावकत्वाय कस्तस्मै न लावताविमूढधीः ? ।। १ ।।
देशश्रीः-(६) अच्छरियं अच्छरियं । असुदपुब्यो एस धम्मो।
ता अजप्पभुदि अन्भुवगदो मा वि । अहं पि साविगा जाँद म्हि ।
नगरश्रीः-(७) इत्तिकेण अणुगिहीद म्हि ।
(१) किमिति अन्याशव जातासि ।
(२) गायें ! मम स्वाभ्यप्यनीदृशः संप्रति वर्तते । तत् कथमहमन्यादृशा न भवामि ? ।
(३) कीदृशः स्वामीदानीम् ? इति श्रोतुमिच्छामि ।
(४) भगिनिक ! किं नालिमेरद्वीपादागतासि ? यदिदमपि न जानासि । ननु सांप्रत
गुरुपदेशलब्धजिनधर्मानुरतेन देयेन त्यक्तं मास आखेटकश्च । संवृत्त. परमश्रावकः । यथा राजा
तथा प्रजेत्यहमपि श्राविका जातास्मि ।
(५) वत्से ! युक्तमनुष्टितम् । नवरं ममाप्युपदिश श्रावकधर्मम् ।
(६) आश्चर्यमाश्चर्यम् । अश्रुतपूर्व एप धर्मः । ततोऽद्यप्रभृत्यभ्युपगतो मयापि । अहमपि
याविका जातास्मि ।
(७) एतावताऽनुगृहीतास्मि ।
१BC गुणमि. • BMC जाय

·मन्त्रियशःपालविरचितं [चतु देशश्रीः-(१) वच्छे ! अन्ज पुण कीस तुमं विसेसमृसिद् ब्व दीससि ?। नगरश्रीः-(२) अन्जे ! अज महसवो जादो । देशश्रीः-(३) केरिसो? । नगरधीः-(४) अन्न राएसिणो सत्तुंजयरेवयपमुहमहातित्वज्ञतं कटुय पडिनियत्तस्स पवेसमंगलं संवृत्तं ति । ( नेपथ्ये) (५) हला वणराईए ! अदिसीदले वि तुह् भवणे न लहेमि रदि । हला गोमो : एम मनायो इमेहिं कुसुमकिसलयपमुहोवयारेहिं न उयसमदि । देशश्रीः-(६) बच्छे ! किमिदं ? । ( नगरधीः कर्णे एवमेव ।) देशश्रीः-(७) हुं नादं । वच्छे ! दंसेहि तं किवामुंदरि । नगाश्रीः-(८) हृदो इदो पद अन्ना । (किश्चित्परिकम्य ।) इमरिंग गरे कदि कियाjदरी । (दतः प्रविगनि पामुन्दरी वनगी मोमता च ।) कृपामुन्दग-मनापमाननीय ) () महि वणगहए ! हा पि नगि नियती दा का गटी ?। । 1 ट, कम्यपि पिनेर दया ? | Firmद। 1.1 नया: वि. म. - - मद। ii. ! ', Fref :: -, "ai 4 .... 3 ·३ -- SE] मोहराजपराजयम्। वनराजी-(१) सहि ! समस्ससिहि समस्ससिहि अणुकूलं दिव्वं सव्वं संपाडइस्सदि। सोमता--(२) भट्टिणि ! मा उत्तम्म । नगरश्रीः-(३) भगिणिके ! सुदो संलावो एदाणं । देशश्रीः-(४) अध किं ?। वनराजी-(५) कधं अज देससिरिसणाहा पत्ता पियसही नयरसिरी?। कृपासुन्दरी-(६) सहि सोमदे ! संठवसु ममं । (इत्यात्मानं सपृणोति ।) नगरश्रीः-(७) भगिणिके ! एहि उवसप्पम्ह । ( उपमृत्य ) सहि कि- वासुंदरि ! वाढमायासिदा सि संतावेण । कृपासुन्दरी-(आकारविरं कृत्वा) (८) इत्थ उपविसद्ध पियसहीजुगलं । (उभे उपविशतः ।) नगरश्री:-(९) सहि किवासुंदरि ! एसा मह जिभगिणिका तुमए सह सहित्तणं गिहिदुमिच्छदि। कृपासुन्दरी-(१०) सहि नगरसिरि ! पडियन्नं जेव एदं मए । देशश्रीः-(११) सहि ! इमिणा कयत्व म्हि । (१) सखि ! समाश्वसीहि समाश्वसीहि अनुकूलं देवं सर्व संपादयिष्यति । (२) भट्टिनि ! मा उत्ताम्य । (३) भगिनिके! श्रुतः सलाप एतयोः । (४) अथ फिम् । (५) फयमय देशश्रीसनाधा प्राप्ता प्रियससी नगरपी.। (६)सखि सोमते ! संस्थापय माम् । (७) भगिनिफे ! एपसावः । सखि पृपासुन्दरि ! पाटमापासितासि संतापेन । (८) अनोपविशतु प्रियसखियुगलम् । (९) ससि फपासुन्दरि ! एपा गम ज्येष्टभगिनिका पया सा मन्दिव प्रीहमिनि । (१०) सखि ! नगरभि! प्रतिपमेवेतन्मया। (११) ससि! अनेन कृतार्थास्मि । १BCC ·७४ मन्त्रियशःपालविरचितं [ चतुर्थों- देशश्रीः-(१) वच्छे ! अन्ज पुण कीस तुमं विसेसभूसिद् ब्व दीससि ?। नगरश्रीः-(२) अज्जे ! अज महसवो जादो । देशश्रीः-(३) केरिसो? । नगरश्रीः-(४) अन्न राएसिणो सत्तुंजयरेवयपमुहमहातित्यजतं कड्डय पडिनियत्तस्स पवेसमंगलं संवुत्तं ति । (नेपथ्ये) (५) हला वणराईए ! अदिसीदले वि तुह भवणे न लहेमि रदि । हला मोमदे ! एस संतावो इमेहिं कुसुमकिसलयपमुहोवयारेहिं न उबसमदि। देशश्रीः-(६) वच्छे ! किमिदं ? । (नगरधीः कर्णे एवमेव ।) देशश्रीः-(७) हुं नादं । वच्छे ! दंसेहि तं किवासुंदरिं । नगरश्रीः-(८) इदो इदो एदु अन्ना । (किश्चित्परिकम्य । ) इमम्मि पपने वहदि किवामुंदरी । (ततः प्रविगति कृपामुन्दरी वनराजी सोमता च ।) कृपामुन्दरी-(मंतापमभिनीय ) (९) सहि वणराइए ! इहं पि नत्यि निचुदी ना का गदी ? । (१) बले ! अन्य पुनः कामाचं विशेष भूपिनेच दृश्यसे ? | () आय । अन्य महोत्सवो जानः । (३कीटा, 1 (४) अन्य गणे टायरमनप्रमुग्यमानीर्थयात्रा कृत्वा प्रनिनिवृत्तम्य प्रयास में. . ... { } ?' अभियापि नर भवने न लभ रनिम । या मोगर ! " -- नग्न सापति। - । * ! कान :---!ने दी। of 12 गाति । । 4 ·मोहराजपराजयम् । . सर्वाः-(अन्या ) (१) किमिदं ? ति । वनराजी-(२) सहीओ ! एदे धीवराण सलिलोपकंठठिदाण मीण- गहणसंरंभसलावा । कृपासुन्दरी-(सदःसं) (३) दुक्खैविणोदणत्यमागदाए बहुदुक्खु- प्पादणं । ता वरं नियघरि ग्येचे गमिस्सं। (इति गन्तुमारभते।) सर्वाः-( अश्यले धृत्वा ) (४) सहि ! चिट्ट दाव । कृपासुन्दरी-(५) एसा ठिद म्हि । नगरश्रीः-(६) सहि ! तुह पणपूरणत्वं वसणविणिवारणं करि- स्सदि देचु त्ति सुणीयदि । कृपासुन्दरी-(७) तदो किं भविस्सदि ? । नगरश्रीः-(८) तुह वणराई पियदा भविस्सदि । (नेपथ्ये) (९) अरे ! धरेघ ऐंदं ति । इमिणा खु पडिवक्खसंबंधिणा भोव्वं । सर्वाः, (१०) सहि वणराईए ! किमिदं ? । (१) किमिदम् ? इति । (२) सख्यः ! एते धीवराणां सलिलोपकण्ठस्थितानां मीनग्रहणसंरम्भसंलापाः। (३) दुःसविनोदनार्थमागताया बहुदुःखोत्पादनम् । तद्वरं निजगृहे एव गमिष्यामि । (४) ससि ! तिष्ठ तावत् । (५) एपा स्थितास्मि । (६) ससि ! तव पणपूरणार्थ व्यसनविनिवारणं करिष्यति देव श्रूयते । (७) ततः किं भविष्यति । (८) तव वनराजी प्रियतरा भविष्यति । (९) अरे ! धरत एतमिति । अनेन खलु प्रतिपक्षसंगन्धिना भवितव्यम् । (१०) ससि वनराजिके ! किमिदम् । । १ B&C सहिओ २ BCC दुर ३ B&C 'दुफ्सप्पा' ४ B & Cोर. ५ B&c एदं।६ B&C राइकि' ·७ ६ [चतुर्यो (७) अनेन गीतनापि समुत्पद्यते मे मीपवेदना । ततोऽन्यतो गमिष्यामि । कयमेष कोऽपि मन्त्रियशःपालविरचितं (नेपथ्ये) १) रे रे ! रएह वागुरे । पाडेह पासए। जालेह जलणे । सन्नेह पहरणे। मारेह ससए । बंधेह हरिणे । घाएह वराहे । विससेह महिसे । वावाएह विहंगमे । सर्वाः-(सत्रासं) (२) अचाहिदं अचाहिदं किमिदं ? ति । वनराजी-(३) सहीओ ! मा उत्तसध । कस्सवि खत्तियकुमारस्स पारडिपारंभसम्मद्दो एस। कृपासुन्दरी-(४) सहीओ ! इमिणा कोलाहलेण न सक्केमि टाढुं । (इत्युत्याय गमनं नाटयति । ( सर्वा अनुव्रजन्ति ।) ( नेपथ्ये गीतध्वनिः।) सर्वाः—(कर्ण दत्त्वा ) () अदिकरुणमधुरो एस कुदो गीदझुणि ? ति। वनराजी-(६) सहीओ! एस पारडियाणं गोरिगेयसहो । कृपासुन्दरी-(७) इमिणा गीदेणवि समुप्पजदि मे सीसवेदणा । ता अन्नदो गमिस्सं । (किंचित्परिक्रम्य पुरो विलोक्य च ) कधमेस को वि जला. सओ ? । ता इमस्स परिसरेण सीदलेण भोव्वं । (नेपथ्ये) (८) अरे ! खिवेह जाले । पवत्तेह गले (?) । गहेह मीणे । (१) रे रे ! रचयत वागुराः । पातयत पाशान् । ज्वालयत ज्वलनानि । सन्नयत प्रहर णानि । मारयत शशकान् । बन्धयत हरिणान् । घातयत वराहान् । विशसयत महिपान् । व्यापार दयत विहसमान् । (२) अत्याहितमत्याहितं किमिदम् ? इति । (३) सख्यः ! मा उत्रस्यन । कस्यापि क्षत्रियकुमारस्य पापद्धिप्रारम्भसम्म एपः । (४) मख्यः ! अनेन कोलाहलेन न शक्नोमि स्थातुम् । (५) अतिकरुणमधुर एप कुनो गीतव्वनिः ? इति । (६) मन्यः ! एप पाप_िकाणां गौरीगेयशब्दः । जटाटाय १। नदम्य पग्मिरेण शीनलेन भवितव्यम् । (८) अरे! निपयन जालान् । प्रवर्तयत गलान (?)। ग्राहयत मीनान् । B&Cगायरि

·-
धर्म:-
इह भरहनिवाओ जं न केणावि चत्तं
मुयइ मयधणं जो तंपि पाविफमूलं ।
नियजणवयसीम मोयए जो य जूय-
प्पमुहवसणचकं सो वरो मुज्झ होउ ।
मतिप्रकपः-प्रतिज्ञातमेव श्रीहेमपादाम्बुजसमक्षं निराधनमोक्षणं सप्तव्यसननिर्वासनं च
देवेन इति संपूर्ण एव पणनन्धः ।।
कियाऽभक्ष्यमयं त्यक्त्वा, परनारीपराङ्मुसः ।
स्वदेशे परदेशे च, हिंसादिकमवारयत् ।।
इति श्रुत्वा मुदितो धर्मभूपः । निवेदितं विरतिपल्याः । पृष्टाः सदागमशमादिमहत्तराः । श्री.
धर्मासन्नस्याभिरेतत् श्रुत्वा मुदितामैत्रीसमतासखीभिर्जापितं कृपासुन्दर्याः । इति सिद्धप्रायं प्रयो-
जनमिति निश्चित्य धर्मविसृष्ट. प्राप्तः श्रीकुमारनृपाभ्यर्ण मतिप्राप। विततः समग्रोऽपि पुरुपद्वेषपण-
बंधादिव्यतिरेकः । निष्पन्नप्रायमिदमित्यायक्षरैरमृतायमानः पुनः फथ्यता पुनः कथ्यतामिति
इत्यादि वदन् परममुदम्भोधिमग्न. समजनि भूजानिः । ततो महता महेन प्रवेशितश्च श्रीधर्मभूपाल.
सपरिकरः स्वराजधानीमण्डपे । अथ सम्प्राप्तेशुभलग्ने निर्मलभाववारिभिः फतमङ्गलमजन. सत्कीर्ति-
चन्दनावलिप्तदेहो नैकाभिमहोल्लसपणालातो दानकरणरोचिष्णुदक्षिणपाणिः संवेगरङ्गगजाधि-
रूढ. सदाचारछनोपशोभित: अद्धासहोदरया क्रियमाणलवणोत्तारणविधिः प्रयोदशशतकोटीप्रतभन्न-
सुभगजन्यलोकपरिवृतः श्रीदेवगुरुभत्तिदेशविरतिजानिनीभिर्गीयमानधवलमइलः ममेण प्राप्त. पाप-
धागारद्वारतोरणे। पञ्चविधस्वाध्यायवाद्यमानातोद्यध्वनिपूरे प्रसर्पति विरतिश्वश्या कृतप्रोणाचार.
शमदमादिशालकदर्शितसरणिः मातृगृहमध्यस्थितायाः शीलधवलचीवरध्यानद्वयकुण्टलनवपढ़ीहारत-
पोभेदमुद्रिकाद्यलतायाः कृपासुन्दर्याः सवत् १२१६ मार्गशुदिद्वितीयादिने पाणिं जग्राह श्रीकु-
मारपालमहीपालः श्रीमदहदेवतासमक्षम् । ततः श्री आगमोक्तश्राद्धगुणप्रगुणितद्वादशवतकलशावलि
विचारचारतोरणां नवतत्त्वनवाइवेदी कृत्वा प्रवोधाग्निं प्रदीप्य भावनासपिस्तर्पितं श्रीहेमाचार्यों
भूदेव. सवधूर्फ नृपं प्रदक्षिणयामास " चत्वारि मङ्गलम् " इति वेदोचारपूर्वम् । ततः-
जामाने ददिवान् धर्मः, पाणिमोचनपर्वणि ।
सौभाग्यागेग्यदीर्घायुलसौरयाननेकदाः ।। १ ।।
एवं मद्देन संपूर्णे, पाणिप्ररणमइले ।
प्रणेमिवांस राजपि, सृरिराजोऽन्वशादिति ॥ २॥
या प्रापे न पुरा निरीक्षितुमपि श्रीश्रेणिकायेनृपः,
फन्यां तो परिणायितोऽसि नृपते ! त्वं धर्मभूमीशिनु
अस्या प्रेम महद्विधेयमनिशं स च तदयो,
यस्मादेतदुमप्रसङ्गापरातो भावी भृशं नित ॥३॥

·मोगजपराजयम् । ...] दाण्डपाशिकः-( १ ) अरे! कुदो पुण देसंतरादो परावडिदो भवं?। पुरुषः-(ग) (२) कि दाणि भणिस्सं ? । (प्रकाशं) भटके ! गे दलदियंतलातो आगंदे । दाण्डपाशिक:-(३) अरे ! अन्नमापुट्ठो अन्नं पलवइ । ता एदं गाढं बंधेद। पुरुपः-( ४ ) भटके ! भयेण विसुमलिदु म्हि देशनामं पि । (पदाती दृढं वनीतः।) प्रथमः-(५) अले पुलिगा ! लायकीय शणेण भष्टके पलपुलिशे गवेर्शदि । ता जमलायमुहकुहलं पविशिदुकामे भवं । द्वितीयः-(६) अले ! केलिशे तुह नामके ? । पुरुपः-(७) भष्टके ! हगे शंशारे। ( इत्योंक्ते सविपादमात्मगतं ) हद्धी महंते पमाते । ता कि कलेमि ? । पदाती-(८) अले ! खलिदेहिं य्येव अप्पाणयं मावेशि । पुरुपः-(९) भैप्टके ! हलिणकनामगे हगे। दाण्डपाशिकः-(१०) सवयणविरोहेणेव पडियन्नं तए दुट्ठपुरिसत्तणं। (१) अरे ! कुत. पुनर्देशान्तरात्परापतितो भवान् ? । (२) किमिदानी भणिप्यामि । भतः ! अह दूरदिगन्तरादागतः । (३) अरे ! अन्यदादृष्टोऽन्यत्प्रलपति । तदेतं गाढं वनीत । (४) भर्तः ! भयेन विस्मृतोऽस्मि देशनामापि । (५) अरे पुरुपाः । राजकीयशासनेन भर्ती परपुरुपान् गवेषयति । तद्यमराजमुखकुहरं प्रवे- टुकामो भवान् । (६) अरे । कीदृशं तव नाम ? | (७) भर्तः ! अह ससारः । हा विग् महान् प्रमादः। तकि करोमि ?। (८) अरे ! स्खलितैरेवात्मानं म्लायसि । (९) भर्तः । हरिणकनामकोऽहम् । (१०) स्ववचनविरोधेनैव प्रतिपन्नं त्वया दुष्टपुरुपत्वम् । B&C सदि. १ B& Cगते. २ BCC भह ३ B&C देस' ४B&C सास ५ BECटिसे. po मसा ८ BNC मालावेसि.९ A मह h

·मन्त्रियाःपालविरचितं
वनराजी-( सविमर्श ) (१) सहीओ ! एस पुन्नकेदुमंनिणा विकास
पुरिसगवेसणत्यं निउत्तो निचमप्पमत्तो परिभापदि धम्मकुंजरो नाम दंडोर
सिओ। ता न जुत्तमित्य समवेदाणं अम्ह अवत्थाणं ।
नगरश्रीः-(२) अजे देससिरि ! गच्छह तुम्भे सटाणं ।
(देशग्रीनिष्कान्ता ।)
नगरश्रीः-(३) सहि वणराइए ! गच्छम्ह ।
वनराजी-(४) एवं भोदु ।
नगरधीः-(५) हला सोमदे ! आदेसेहि पंथाणं ।
सोमदा-(६) इदो इदो एदु भट्टिणीजुयलं ।
(सर्वाः परिकामन्ति ।)
नगरश्रीः-(७) कथं पुरदो व्येवं दंडपासिओ ? ।
(ततः प्रविशति यमनियमनाना पदातिद्वयेनानुगम्यमानो दाण्डपाशिकः पुरुषश्च ।)
पदाती-(८) भैप्टके ! एशे पुलिशे ।
दौण्डपाशिकः-(९) अरे ! को तुमं ? । देहि ठाणं।
पुरुषः--(१०) भैप्टके ! हगे देशतलातो आगतो । ता इमम्मि नगले
मे को ठाणं भोदि ।
(१) सख्यः ! एप पुण्यकेतुमन्त्रिणा विपक्षपुरुपगवेपणाथै नियुक्तो नित्यमप्रमत्तः परिभ
मति धर्मकुखरो नाम दाण्डपाशिकः । तन्न युक्तमत्र समवेतानामस्माकमवस्यानम् ।
२) आर्य देशथि ! गच्छत यूयं स्वस्थानम् ।
(३) सखि वनराजिके ! गच्छावः। (४) एवं भवतु ।
(५)हला सोमते ! आदिश पन्थानम् ।
(६) इत इत एतु भट्टिनीयुगलम् ।
(७)स्थं पुरत एव दाण्डपाशिकः ?।
(८) भतः ! एप पुन्पः ।
(१) परे ! कत्वम् ? । देहि स्थानम् ।
(१०) मनः ! अहं देशान्तरादागतः । ततोऽस्मिनगरे मे कः स्थानं भवति ? ।
२४. C अपम : Bac वामित्रो. B&CT BR. C भट्टके बने पनि
नामिन 'दापाधि ४' यानं 'पाशिक इति कपि A गुम्नो कपि B & C
BzCH. BEC"मना'

·गोहराजपराजयम् ।
दाण्डपाशिक:-(१) अरे! कुदो पुण देसंतरादो परावडिदो भवं?।
पुरुषः-(स्वगत) (२) किं दाणि भणिस्सं? । (प्रकाशं ) भष्टके !
हगे दलदियंतलातो आगंदे।
दाण्डपाशिक:---(३) अरे ! असमापुट्ठो अनं पलवइ । ता एदं गाद
बंधेह ।
पुरुपः-(४) भष्टके ! भयेण विसुमलिदु म्हि देशेनामं पि ।
( पदाती दड वधीतः।)
प्रथमः--(५) अले पुलिशा ! लायकीय शणेण भष्टके पलपुलिशे
गवेदि । ता जमलायमुहकुहलं पविशिदुकामे भवं ।
द्वितीयः-(६) अले ! केलिशे तुह नामके ? ।
पुरुपः--(७) भष्टके ! हगे शंशारे। ( इत्योक्ते सविपादमात्मगतं ) हद्धी
महंते पमाते । ता कि कलेमि ? ।
पदाती-(८) अले ! खलिदेहिं य्येव अप्पाणयं मलावेशि ।
पुरुपः-(९) भैष्टके ! हलिणकनामगे हगे।
दाण्डपाशिक:-(१०) सवयणविरोहेणेव पडियन्नं तए दुट्ठपुरिसत्तणं।
(१) गरे ! कुतः पुनर्देशान्तरात्परापतितो भवान् ।
(२) किमिदानी भणियामि । भतः ! अह दूरदिगन्तरादागतः ।
(३) अरे ! अन्यदासृष्टोऽन्यत्प्रलपति । तदेतं गादं वनीत ।
(४) भर्तः । भयेन विस्मृतोऽस्मि देशनामापि।
(५) अरे पुरुपाः । राजकीयशासनेन भत्ता परपुरुपान् गवेषयति । तद्यगराजमुखफुहरं प्रवे-
टुकामो भवान् ।
।
(६) अरे । कीदृशं तव नाम ? ।
(७) भर्तः ! अह संसारः हा विग् महान प्रमादः । तल्कि करोमि ।
(८) अरे ! स्पलितैरेवात्मान म्लायसि ।
(५) भर्त. । हरिणकनामकोऽहम् ।
(१०) स्ववचनविरोधेनैव प्रतिपन्नं त्वया दुष्टपुरुषत्वम् ।
१BC गते. २ BEC मह'३ BACदेस ४BLC सास ५ BACC लिसे,
६ BO"सदि. ७ B&CRसा, B.Cमालाबसि. ९ भट्ट

·८० मन्त्रियशःपालविरचितं पुरुषः-(१) भष्टके ! खोभविलंशिदमेदं । ता पसीतधं पसीतध । दाण्डपाशिकः-(२) किं तुह कक्खाए ? । पुरुषः-(३) भष्टके ! पच्छयणथगिका । दाण्डपाशिकः-(४) अरे ! गवेसह पच्छयणं । (पदाती गवेपयतः ।) प्रथमः-(५) अले ! थगिकामज्ञ किं पि कालवन्नं निलिखिनइ । द्वितीयः-(६) जउगोलिया एसा । दाण्डपाशिकः-(७) अरे ! अप्फालेह एयं । ( पदाती तथा कुरुतः।) दाण्डपाशिकः-(८) अरे ! को वि लेहो एस । ता पुरदो कड्य गच्छम्ह राउलं। पदाती-(९) जं भष्टके आनवेति । ( इति पुरुपं गृहीत्वा परिकामन्ति ।) दाण्डपाशिकः-(१०) काओ पुण इमाओ इत्यिकाओ ? । पदाती-(११) भष्टके ! सामिणिं नगरेशिलिं पि विसुमलिदे भवं? । अवला विवेयलायनंदणी किवाशुंतली, तचलणतामलसमहुयली सोमता च । (१) भर्तः ! क्षोभविलसितमेतत् । तव्यसीदत प्रसीदत । (२) किं तव कक्षायाम् (३) भर्तः ! प्रच्छदनस्थगिका । (४) अरे ! गपयत प्रच्छदनम् । (५) अरे ! स्थगिकामध्ये किमपि कालवणे निरीक्ष्यते । (६) जतुगोलिका एपा। (७) अरे! आरसालयतैताम् । (८)ो! कोऽपि लेख एपः। तत्पुरतः कृत्वा एतं गच्छामो राजकुलम् । (९)वद् भता आज्ञापयति । (१०) का. पुनरिमाः चियः ? | । मुन्दा लामाममधुकरी सोमना च। MAR ( ११ ) :! स्वामिनी नगश्रियमपि विस्मृतवान् भवान् ? | अपग सियराजनिती 1 मिति ' मामिण C ·मोहराजपराजयम् । ८१ दाण्डपाशिकः---( मसंभ्रमगुपसृत्य ) (१) सामिणि ! पणमामि। नगरधीः-(२) भद ! सुहं ते ? । दाण्डपाशिक:-(३) देवस्स चालुफाससिणो पयावेण । नगरधीः-( ४ ) किमेयं ? । दाण्डपाशिकः-(५) एस अरिसंतिओ को वि देवपादमूलं नेद्व्वो। नगरश्रीः-(६) भद! मद वयणेण देवं किं पि विनविस्ससि ?। दाण्डपाशिकः-(७) किमेवं नियपरियणपरमाणुम्मि जणे आदि- सिज्जदि । (नगरश्री. कणे एवमेव ।) दाण्डपाशिकः-(८) जं सामिणी आणवेदि। नगरश्रीः-(९) ता गच्छदु भवं । अहं पि पियसहिं विवेयनिवपासे । मुंतुं गच्छामि। दाण्डपाशिकः-(१०) एवं भोदु । ( नगरधीः सतृतीया निप्फान्ता।) पदाती-(११) भष्टके ! एदं पुलदो लायउलं । दाण्डपाशिकः--(प्रवेशं नाटयन्) (१२) कंधं एस देवो ? । (१) स्वामिनि ! प्रणमामि । (२) भद्र । सुस ते ?। (३) देवस्य चौलुक्यशशिनः प्रतापेन । (४) फिमेतत् । (५) एपोऽरिसत्कः कोऽपि देवपादमूलं नेतव्यः । (६) भद्र ! मम वचनेन देवं किमपि विज्ञपयिष्यसि ?। (७) किमेवं निजपरिजनपरमाणौ जने आदिश्यते । (८) यत्स्वामिनी आज्ञापयति । (५) तद्गच्छतु भवान् । अहमपि प्रियसखी विवेकनृपपाश्चें मोक्तुं गच्छामि । (१० एवं (११) भतः ! एतत्पुरतो राजकुलम् । (१२) कथमेप देवः ?। १ B&C मोतु २ B&C कथ ) भवतु ।

·मन्त्रिमन.पा-मन ८२ जस्स सरेहिं गइंदा पस्दाम व गन्यमा नाया। इय मुणिय नारयाओ वन्ज मरण सनवियं ॥२॥ ता उबसप्पामि । ( उपमृदा प्रणम्गन) देव ! एम गुरिमो अन्न मर्मत मए लहो । एदस्स य पासे पस लेहो । राजा-कासौ कासौ ?। (दाण्डपाशि को लेरामुपनयति ।) राजा-( उद्वेष्टा वाचयति ।) स्वस्ति श्रीजनमनोवृत्तेः श्रीमोहमहाराजो गूर्जरेराजराजधान्यां मित्रं कलिकन्दलमतिनिविडमालिङ्गय समादिशति । यथा, क्षेमोऽस्माकम् । भर कृतकार्ये नियोजयितव्याः । अवार्थ भवन्तं त्वयितुं संसारको नाम लेखा निगडितं कुरु। देवस्स सासणं । किंतु किं पि विनवणीयमत्थि । राजा-विश्रब्धमभिधीयताम् । यस्य शरैर्गजेन्द्रा प्ररूढपक्षा इव पर्वता जाताः । इति ज्ञात्वा नारदाद्वगं शक्रेण सत्यापितम् ॥ तदुपसर्पामि । देव ! एप पुरुषोऽद्य भ्रमता मया लब्धः । एतस्य च पाबें एप लेख. । (१) देव ! अनुष्ठितं देवस्य शासनम् । किन्तु किमपि विज्ञपनीयमस्ति । १ B&C'राजधा तापि निखिलप्रवृत्तिगर्भिणी निजकोशलकथातिलकिता निरन्तरमस्मन्मनः मोदाय प्रहेया विज्ञप्तिः । तथा विपक्षपरिजनोपजापकर्मणि नित्यमवहिने हितोऽस्ति स यथाकालं प्रस्तुतप्रयोजने व्यापारयितव्यः । ये च चत्वारः को- स्थातव्यम् । यश्च त्वत्पाश्व मिथ्यात्वराशिनामा तापसच्छा रसप्रदधिराव दाण्डपाशिकः- ( २ ) सामिणी नगरसिरी विनवेदि - इमेहि वसलं निवासिदेहिं सुहं भविस्सदि । अवरं च ' जाव एदाई न निव्वासिदाइं न ताव गच्छद्मलौल्यनामानस्तीक्ष्णास्त्वन्निकटे प्रहिताः सन्ति तेऽपि नचिरादधि रकः प्रहितोऽस्तीति । ( पुनर्विमृश्य च ) दाण्डपाशिक ! एनं तावत्कारागार- दाण्डपाशिकः- ( तेन सह निष्कम्य प्रविश्य च ) ( १ ) देव ! अणुडिई ( २ ) स्वामिनी नगरपीः विज्ञपयति - ' एभिर्व्यसनैनिर्वासितैः सुखं भविष्यति । अपरं ।

·कः] मोहराजपराजयम् । इत्य अरिनराणं पवेसो रक्खि, सधै त्ति पियसही किवासुंदरी विचार विचारं दुबला भोदि । ता तीए पणपूरणत्थं पि एंदं कादुमरिहदि देवो'। राजा-पथ्यमाह युष्मत्स्वामिनी। यत एतेषु निर्वासितेपु लेखाः सुकरः। दाण्डपाशिकः-(१) देव ! लेहत्थं न क्खु अहं जाणामि । राजा-शृणु, अत्रैव नगरे गूढवृत्तिः कलिकन्दलनामा शत्रुसुहृदस्ति । तत्पावें चैको रसदश्चत्वारस्तीक्ष्णाः सन्तीति लेखार्थः । दाण्डपाशिकः-(२) देव ! ते चिय पढमं किं न घिप्पंति ? । राजा-ते हि गूढवृत्तयो दुरुपलक्षाः प्रायेण चर्मचक्षुपाम् । व्यसनानि त्वरिगृयाण्यपि प्रकटतया भ्राम्यन्ति । ततस्तान्येव तावन्निगृह्यन्ताम् । तन्नि- ग्रहे स्वत एव यास्यन्ति कलिकन्दलप्रभृतयः । तद्गच्छ द्यूतमांसमद्यमारिनामा- नि चत्वारि व्यसनानि निपुणमन्विष्य सुगृहीतानि विधाय नगरान्निासय। चौर्यपारदारिकत्वे च पूर्वमेव निर्वासिते स्तः । वेश्याव्यसनं तु वराकमुपेक्ष- णीयम् । न तेन किश्चिद्गतेन स्थितेन वा । दाण्डपाशिकः-(३) जं देवो आणवेदि। (इति निकम्य पुरोऽवलोक्य ) पदं च दुप्पहं । इत्य दाव सुलहसंभावणं जूदं । भोदु निरूविस्सं । (ततः प्रविशति सूतकुमारः।) द्यूतकुमारः-(सर्वतो निरूप्य) (४) कथं मए जीवंते कयजुयावदार व्व दीसदि ? । जं दाणि निवनिवेसिदनवीणजिणायदणपवतसरसनाडयपि- च्छणे ममं अवजाणिय जणो रचदि। भोदु दाव । अध कधं चिरयदि मे पाण- वहा असचकंदली? 'यावदेतानि न निर्वासितानि न तावतारिनराणा प्रवेशो रक्षितुं शक्य.' इति प्रियससी पासुन्दरी विचारं विचारं दुर्वला भवति । तत्तस्याः पणपूरणार्थमप्येतत्कर्तुमर्हति देव.' । (१) देव ! लेखार्य न खल्वहं जानामि । (२) देव ! त एव प्रथमं किं न गृह्यन्ते । (३) यद्देव आज्ञापयति । एतच दुष्प्रभम् । अन तावत्सुलभसभारनं गतम् । भवन निरूपरिपे। (४) कथं मयि जीवति कृतयुगावतार व दृश्यते ? । यदिदानी नपानरशिवनीनजिना- यतनप्रवर्तमानसरसनाटकप्रेक्षणे मामवगणय्य जनो रज्यते । भतु तावत् । भरमा चिरपति में प्राणवह्नमाऽसत्यकन्दली ?। १B&Cसफो. २BAC.३० एत्प, APR ·८२ मन्त्रियामागि जस्म सरहिं गइंदा पम्दपन व पचया जागा। इय मुगिय नारयाओ वज्ज मांझण मानवियं ॥२॥ ता उबसप्पामि । ( अमृदय प्रणम्ग न) देव ! एस पुरिमो मज नियंतण मए लन्हो । पदस्स य पासे पस लेहो। राजा-कासी कासौ ?। ( दाण्डपाशिको लेसमुपनयनि ।) राजा-( उद्देष्टा पानयति।) स्वस्ति श्रीजनमनोवृत्तेः श्रीमोहमहाराजो गूर्जरेराजराजधान्यां कल्याण- मित्रं कलिकन्दलमतिनिविडमालिङ्गय समादिशति । यथा, क्षेमोऽस्माकम् । भव- तापि निखिलप्रवृत्तिगर्भिणी निजकौशलकथातिलकिता निरन्तरमस्मन्मनाभ- मोदाय प्रहेया विज्ञप्तिः । तथा विपक्षपरिजनोपजापकर्मणि नित्यमवहितेन स्थातव्यम् । यश्च त्वत्पाश्च मिथ्यात्वराशिनामा तापसच्छद्मा रसप्रदश्चिरात्म- हितोऽस्ति स यथाकालं प्रस्तुतप्रयोजने व्यापारयितव्यः । ये च चत्वारः कोप- गर्वच्छद्मलौल्यनामानस्तीक्ष्णास्त्वन्निकटे प्रहिताः सन्ति तेऽपि नचिरादधि- कृतकार्ये नियोजयितव्याः । अत्रार्थ भवन्तं त्वरयितुं संसारको नाम लेखहा- रकः प्रहितोऽस्तीति । (पुनर्विमृश्य च) दाण्डपाशिक ! एनं तावत्कारागार- निगडितं कुरु। दाण्डपाशिकः-(तेन सह निष्कम्य प्रविश्य च ) (१) देव ! अणुडिदं सासणं । किंतु किं पि विनवणीयमत्थि । अजा-विश्रब्धमभिधीयताम् । अण्डपाशिकः-(२) सामिणी नगरसिरी विनवेदि-'इमेहिं वसणेहिं इहिं सुहं भक्रिसदि। अवरं च 'जाव एदाइं न निवासिदाइं न ताव । प्ररूढपक्षा इव पर्वता जाताः। नारदाद्वलं शक्रेण सत्यापितम् ।। पुरुपोऽध भ्रमता मया लब्धः। एतस्य च पाश्चें एप लेखः । “देवस्य शासनम् । किन्तु किमपि विज्ञपनीयमस्ति । विज्ञपयति-'एभिर्व्यसननिर्वासितैः सुखं भविष्यति । अपरं च ·Sa] मोहराजपराजयम् । ८३ इत्य अरिनराणं पवेसो रक्खिदुं सके। त्ति पियसही किवासुंदरी विचार विचारं दुबला भोदि । ता तीए पणपूरणत्थं पि एंदं काडुमरिहदि देवो'। राजा-पथ्यमाह युष्मत्स्वामिनी। यत एतेषु निर्वासितेपु लेखार्थः सुकरः। दाण्डपाशिकः-(१) देव ! लेहत्थं न क्खु अहं जाणामि । राजा-शृणु, अत्रैव नगरे गूढवृत्तिः कलिकन्दलनामा शत्रुसुहृदस्ति । तत्पावें चैको रसदश्चत्वारस्तीक्ष्णाः सन्तीति लेखार्थः । दाण्डपाशिकः-(२) देव ! ते चिय पढमं किं न धिप्पंति ? । राजा-ते हि गूढवृत्तयो दुरुपलक्षाः प्रायेण चर्मचक्षुपाम् । व्यसनानि त्वरिगृह्याण्यपि प्रकटतया भ्राम्यन्ति । ततस्तान्येव तापन्निगृह्यन्ताम् । तन्नि- ग्रहे स्वत एव यास्यन्ति कलिकन्दलप्रभृतयः । तद्गच्छ द्यूतमांसमद्यमारिनामा. नि चत्वारि व्यसनानि निपुणमन्विष्य सुगृहीतानि विधाय नगरान्निासय। चौर्यपारदारिकत्वे च पूर्वमेव निर्वासिते स्तः । वेश्याव्यसनं तु वराकमुपेक्ष- णीयम् । न तेन किश्चिद्गतेन स्थितेन वा। दाण्डपाशिकः-(३) जं देवो आणवेदि। (इति निष्पम्य पुरोऽश्लोम्य च ) एदं च दुप्पहं । इत्य दाव सुलहसंभावणं जूदं । भोदु निरूविस्सं । (ततः प्रविशति द्यूतकुमारः।) द्यूतकुमारः-(सर्वतो निरूप्य) (४) कथं मए जीवंते कयजुयावदान व्व दीसदि ? । जं दाणि निवनिवेसिदनवीणजिणायदणपवतसरसनाइयपि- च्छणे ममं अवजाणिय जणो रचदि । भोदु दाव । अध कधं चिरयदि मे पाण- वल्लहा असचकंदली?। 'यावदेतानि न निर्वासितानि न तावदनारिनराणा प्रवेशो रक्षितुं शक्य.' इति प्रियससी पासुन्दरी विचारं विचारं दुर्घला भवति । तत्तस्याः पणपूरणार्थमप्येतत्कर्तुमर्हति देव.' । (१) देव ! लेखार्थ न खल्वहं जानामि । (२) देव । त एव प्रथम किं न गृह्यन्ते । (३) चहेव आज्ञापयति । एतच दुष्प्रभम् । अत्र तापसुलभसंभारनं गतम् । मनु निरूपनि। (४) फय मयि जीवति कृतयुगावतार इस दृश्यते ? । यदिदानों ननिक्षितनवीन जिना- यतनप्रवर्तमानसरसनाट प्रेक्षणे मामपनणय जनो रज्यते । भातु वापत् । अयं चिरपति प्राणवलमाऽसत्यपन्दली। १B&Cसको. २BAC एप, ३ C एत्य.

·मोगा- जय मरेहिं गईदा पानापनमा जागा इय नुणिय नारगाओ गजा मोमानिय ॥२ ना उवमप्यामि । ( उप प्रणम् ) ! एम पुरिमो मनंने मए लहो । एदस्स ग पासे एम लेहो। राजा-कामो कासो ?। (पाशित समुपनगनि ।) राजा--(पानगति ।) स्वस्ति श्रीजनमनोवृत्तेः श्रीमोहमहाराजो गूर्जरराजराजनान्गां कल्याण- मित्रं कलिकन्दलमतिनिबिडमालिाग समादिशति । गथा, लेमोऽस्माकम् । भव- तापि निग्निलप्रवृत्तिगर्भिणी निजकोशलकयातिलकिता निरन्नामस्मन्मन:- मोदाय प्रहेगा विज्ञप्तिः । तथा विपक्षपरिजनोपजापकर्मणि नित्यमवहितेन स्थातव्यम् । यश्च त्वत्पावें मिथ्यात्वराशिनामा तापसच्छमा रसप्रदधिगत्य- हितोऽस्ति स यथाकालं प्रस्तुतप्रयोजने व्यापारयितव्यः । ये च चत्वारः कोप- गर्वच्छभलौल्यनामानस्तीक्ष्णास्त्वन्निकटे प्रहिताः सन्ति तेऽपि नचिरादधि- कृतकार्य नियोजयितव्याः । अत्रार्थे भवन्तं त्वरयितुं संसारको नाम लेबहा- रकः प्रहितोऽस्तीति । (पुनर्विमृश्य च) दाण्डपाशिक ! एनं तावत्कारागार- निगडितं कुरु। दाण्डपाशिकः-(तेन सह निष्फम्य प्रविश्य च ) ( १ ) देव ! अणुद्विदं देवस्स सासणं । किंतु किं पि विनवणीयमत्यि। राजा-विश्रब्धमभिधीयताम् । दाण्डपाशिकः-(२) सामिणी नगरसिरी विन्नवेदि-इमेहिं वसणेहि निव्वासिदेहिं सुहं भविस्सदि। अवरं च 'जाव एदाई न निव्वासिदाइं न ताव यस्य शरैर्गजेन्द्रा प्ररूढपक्षा इव पर्वता जाताः । इति ज्ञात्वा नारदाद्वगं शक्रेण सत्यापितम् ॥ तदुपसर्पामि । देव ! एप पुरुपोऽद्य भ्रमता मया लब्धः । एतस्य च पावे एष लेखः । (१) देव ! अनुष्ठितं देवस्य शासनम् । किन्तु किमपि विज्ञपनीयमस्ति । (२) स्वामिनी नगरपी: विज्ञपयति-'एभिर्व्यसनैनिर्वासितैः सुखं भविष्यति । अपरं च १ B&C राजधा ·- ततः श्रीकुमारभूपः स्वसदनं प्राप्य विधिना कृपासुन्दरीदेव्याः पट्टवन्धं व्यधात् । तां च सर्वप्रकारैः प्रीतिकारिणी पश्यन् स्वात्मानं द्वारवन्तं तयैव मेने कृतज्ञशिरोमणिः राजर्षिः । अथैकदा प्रियमतिप्रीतं प्रेमपरवशं च ज्ञात्वोवाच धर्मनन्दिनी, हे प्रियतम ! स्थापय पुन. स्वम्याने मे जनकं, मोहं जित्वा पूरयास्मन्मनोरथांश्च । सता हि प्रतिपन्नं मेरुचूलासहोदरम् । यतः- जं जस्स कथ जं जस्स अंपियं जं च जस्स पडिबन्नम् । तं पालन्ति तह चिय, पत्थररेह व सुयणजणा ॥ तथा- प्रारभ्यते न खलु विनभयेन नीचः, प्रारभ्य विन्नभयतो विरमन्ति मव्याः । विनैः सहस्रगुणितैः प्रतिहन्यमानाः, प्रारब्धमुत्तमजना न परित्यजन्ति ।। प्रियाप्रणयवाणीश्रवणप्रोत्साहितः श्रीचौलुक्यो युद्धवीरतामात्मन्याविर्भावयन् श्रीधर्मभूपेन समं विमृश्य प्रारब्धवान् मोहं प्रत्यभिपेणनोद्योगम् । आकारितः सद्धयानसेनाध्यक्षः । सन्जीकारि- तान्तरणचतुरङ्गसेना । वादिता जैनेश्वरवाणीसंग्राममेरी। मिलन्ति स्म सर्वतो यमनियमादिमटाः । प्रक्षरिताः पवनवेगाः शुभाध्यवसायतुरगाः। गर्जन्ति स्म स्थैर्यधैर्यास्तिक्यानेकपाः । प्रस्थितः शुभवे- लायां विजययात्रोचितवेषभृद् जिनाज्ञावशीपको नवगुप्तिगुमाङ्गः सत्वखट्नग्रह्मास्त्रमूलोत्तरगुणया- णप्रगुणितार्जवार्जितधनुरादिपत्रिंशत्प्रहरणदुर्लक्ष्यः श्रीहेमाचार्यकृतरक्षाविधिः विंगतिवीतरागस्तवा- न्तर्धानकारिगुटिकार्पणजातमोहजयनिश्चयः श्रीधर्मशमदमविवेकादिमहासुभटविकटमूर्तिर्जगदजेयम- नोजयगजाधिरूढः श्रीचौलुक्यः प्राप्तः कापि मोहराजासन्ने प्रदेशे । निवेशितः स्कन्धावारः । प्रेपि. तश्च ज्ञानदर्पणनामा दूतः । अज्ञानराशिप्रतिहारेण नीतोऽसौ मोहराजपर्पदि । दृष्टो मोहगजा. सरः। स चैत्रम्- गचारचनुष्फपायचरणो मिथ्यात्वकायस्थिती रौद्राव्यिवमायलोचनधरो मीनवजोद्यत्करः । रागद्वेपरदाकुरो भववनक्रोडे परिक्रीडताम् , केयां मोहमतलजो न तनुते वैधुर्यधुर्य मनः ।।" भापित: पार्श्वन्थेन मोड्नुपमन्त्रिणा कदागमेन, भो दूत ! कम्न्वं ? फेन च प्रहित: ? किम- १ चैत्युक्त ज्ञानदपंगः प्राह, हंहो मोहमन्त्रिन् ! नानदर्पणाहयः श्रीचौटुम्यचक्रवर्तिनाऽभ्य- पनि प्रहितोऽस्मि । नापितं च श्रीचौलुस्यमिहेन, यदुन भो मोह ! दुबलिवलावष्टम्मन पगभ्य निर्वामितः श्रीवर्मनृपतिः, म च न्यायनिष्ठः गमा- •••m at an । अपहनश्च श्रीगुरगिग । नुष्टेन च श्रीवर्मभृगुना गुरुपोभन- हरमन्दरी निजमुना श्रीमारभूमीभुने । जात. मंबन्धनः । मानि न भरणागार अभिटकमालच मनीदने मां बगनियनं कृततच्यामशि: श्रीचौदायकुलार्वनः । १ ।

·S:] मोहराजपराजयम् । ८५ असत्यकन्दली-(१) अजउत्त ! अध कथं पुण पुरादणदसं पावि- स्सामो द्यूतकुमारः-(२) सुयणु ! पत्तपुव्वावत्थं जेव अत्ताणयं निहालेसु । असत्यकन्दली-(३) कधं विय ? । द्यूतकुमारः-(४) विवक्खविजयादो। असत्यकन्दली-(५)अजउत्त ! को उण विवक्त्रो ? । घृतकुमारः-(६) सुमुहि ! राइणो भविस्ससनुरआ वियेयचंदो नाम । सो खु मूलं सव्वाणत्याणं । असत्यकन्दली-(७) अध कधं स जेदव्यो ? । घृतकुमारः-(८) अत्थि इत्य सामिणो मोहनरवणो परममिनं कलिकंदलो । तस्स साहिजेण सुजेओ विषवखवग्गो। दाण्डपाशिकः-(नसच्छोटिका दत्त्वा स्यगत ) (९) संबददि लाया एयस्स भासिदं। द्यूतकुमारः-(सोत्साह) (१०) बहरे ! अहया अहमेव एगो पायामि पडिवक्खविजये। (१) आर्यपुत्र ! अध फवं पुनः पुरातनदशा प्राप्स्यायः ।। (२) सुतनु ! प्राप्तपूर्वावस्थमेवात्मान निभालय । (३) फथमिव ।। (४) विपक्षविजयात् । (५) आर्यपुत्र ! का पुनर्विपक्ष ? । (६) सुमुखि ! राशो भविष्यन्तगुरको पिकचन्द्रो नाम । स य म सननन् । (७) अय कयं सजेतव्य. १ । (८) अस्त्यर स्वामिनो मोनरपतेः परममित पलिकन्दर । म न विपक्षवर्गः । (९) संपति तेसातग्य भाषितम् । (१०) परमे ! अपघामेर. प्रभवानि प्रतिपादि। । B&Cut ·८६ मन्दियनपालनचिन [ उद । असत्यकन्दली-(१) कैयमिव ? । घृतकुमारः-(२) जदो अन्थि मंहं अगंगाओ मनीओ । मंनि अणे- गाई स्वाई। असत्यकन्दली-(३) अन्नउत्त ! महल्लं मह काढुहल्लं नैमि दंसणे द्यूतकुमारः-(४) ना एहि दंसमि। (विधिसरिकन्य) पयं अंधियनामं स्पं पसयच्छि ! चचर पिच्छ । जं मेविज निचं कयकांवीणहि निवहहिं ।।५।। अवरं मयच्छि ! पिच्छसु मह स्वं इन्य नालयं नाम । उवणीयकणयकोडीहि संवियं वणिययुत्तेहिं ॥३॥ नइयं नियसु नियंविणि ! इणमो चरंगयं नि मह त्वं । जत्य अरिकनकडया खडक्वडा अमयसारिच्छा ॥ ७ ॥ दच्छे ! इमं नियच्छमु चउत्यमक्वाभिहाणयं स्वं । कुरुतणया भूमिवई जस्स पसाएण संजाया ॥ ८ ॥ पंचमयं मह स्वं वराडनामं इमं निहालेन । सेवाइ जस्स डिभा गयं पि कालं न याति ॥ ९ ॥ (१) क्रयमिव ?। (२) यो सन्ति ममानेकानन्यः । सन्त्यनेनानि दनानि । (३) आर्यपुत्र ! महन्मम कुतुहलं तेषां दीने । (४) देहि दर्गवामि । एतदन्धिकानाम रूपं मृगानि! चवरे पट्य । यत्तेच्यते नित्यं कृतत्रोपीनपतिभिः ।। अपरं गानि ! पश्य मन लमत्र नाटकं नाम । उनीतकनकोटिभिः सेवितं वणिमुत्रः ।। तृतीयं पश्य निन्विनि ! इनानी चनुरङ्कमिति ने लान् । यत्रारिकच्दुलाः खन्ना अमुवनन्याः ।। दक्ष ! इदं पञ्च चतुर्थमज्ञामियानन् । कुरुवनया भूमिपत्यो यत्य प्रसादेन नजानाः ।। पञ्चम मम व्यं वराटना निमाल्य । सेवया चन्य दिनमा गतमपि कालंन जानन्ति ।। BE Cयमिक. - Bमह. B&C पन्छ. 2 B&C B&C पन्य. करित: C अम् .. 'नादि ·s:] मोहराजपराजयम् । ८७ दाण्डपाशिकः-(१) अहो ! दुरप्पणो वग्गियमचग्गलं । (नेपथ्ये कलकलः ।) ( असत्यकन्दली सत्रासं झूतमालिङ्गति ।) धूतकुमारः-(स्वगतं) (२) कलयल ! तुह उवयारे पञ्चवयारं न सकिहं काउं । जेण पियाइ अयक्कियमविरलमालिगणं दिन्नं ॥ १० ॥ (प्रकाश ) कायरे ! मा भयं करेसु। असत्यकन्दली-(३) अजउत्त ! पडिवक्खजणसम्मद्देण पुणो वि एदिणा भोव्वं, ता एहि अन्नदो वचम्ह । घृतकुमारः-(४) किमाणे जेव अधीरा भोसि ? । णं मह परिवार- जूयारचकास्स परुप्परं असलीलभणिदिलीलाइनिभरा कलहकेली। असत्यकन्दली-(अक्षिणी उन्मील्य विलोक्य च ) (4) अजउत्त ! अहो ! तुह परिवारस्स आयारसुंदत्तणं । तहाहि- के वि कटियचरणकरकन्न, कि वि कड्डियनयणजय, के वि नपाअहरिहि विवज्जिय । (१) अहो ! दुरात्मनो वल्तिमत्यर्गलम् । (२) फलफल | तवोपकारे प्रत्युपकारं न शक्ष्यामि फर्तुम् । येन प्रिययाऽतर्फितमविरलमालिशनं दत्तम् ।। फातरे ! मा भयं पुरु। (३) आर्यपुत्र ! प्रतिपक्षजनसम्मन पुनरप्येतेन भवितवं, तपेन्दतो प्रनार । (४) किमस्थाने एवाधीरा भवसि ' । ननु मम परिवाररातकारचमम्य परस्परमशीलमनि- तिलीलायितनिर्भरा फलहयेली। (५) आर्यपुत्र ! अहो ! तब परिवारस्याकारसुन्दरत्वम् । तथाहि- फेऽपि पर्तितचरणपरकर्णाः, फेऽपि एप्रनयनयुगा, फेऽपि नाविधर्जिताः । - ? १C भत.. Cार ३C समर.1ति ·८६ मन्त्रियशःपालविरचितं [चतुर्यो- असत्यकन्दली-(१) कैवमिव ? । द्यूतकुमारः-(२) जदो अत्थि भैहं अणेगाओ सत्तीओ । संति अणे- गाई रुवाई। असत्यकन्दली-(३) अजउत्त ! महल्लं मह कोदुहल्लं तेसिं दंसणे । द्यूतकुमारः-(४) ता एहि दंसेमि । (किञ्चित्परिक्रम्य ) एयं अंधियनामं रूपं पसयच्छि ! चचरे पिच्छ । जं सेविजइ निचं कयकोवीणेहि निवई हिं ॥५॥ अवरं मयच्छि ! पिच्छसु मह रूवं इत्य नालयं नाम । उवणीयकणयकोडीहिँ सेवियं वणियपुत्तेहिं ॥६॥ तइयं नियसु नियंविणि ! इणमो चउरंगयं ति मह ख्वं । जत्थ अंरिकन्नड्डया खडक्खडा अभयसारिच्छा ॥७॥ दच्छे ! इमं नियच्छसु चउत्थमक्खाभिहाणयं रुवं । कुरुतणया भूमिवई जस्स पसाएण संजाया ॥ ८॥ पंचमयं मह रूवं वराडनाम इमं निहालेसु । सेवाइ जस्स डिंभा गयं पि कालं न याति ॥९॥ (१) कथमिव ?। (२) यतो सन्ति ममानेकाः शक्तयः । सन्त्यनेकानि रूपाणि । ३) आर्यपुत्र ! महन्मम कुतूहलं तेषां दर्शने । (४) तदेहि दर्शयामि । एतदन्धिकानाम रूपं मृगाक्षि! चत्वरे पश्य । यत्सेव्यते नित्यं कृतकोपीनैर्नृपतिभिः ।। अपरं मृगाक्षि ! पश्य मम रूपमत्र नाटकं नाम । उपनीतकनकोटिभिः सेवितं वणिक्पुत्रैः ।। तृतीयं पश्य नितम्बिनि ! इदानी चतुरङ्गकमिति मे रूपम् । यत्रारिकर्णकटुकाः खटखटा अमृतसदृशाः ।। दक्षे ! इदं पश्य चतुर्थमक्षाभिधानकं रूपम् । कुरुतनया भूमिपतयो यस्य प्रसादेन संजाताः ।। पञ्चमकं मम रूपं वराटनामेदं निभालय । सेवया यस्य ढिम्भा गतमपि कालं न जानन्ति । १ B & C क्यमिव. २ B मह.३ B & C पेच्छ. १ B&C पच्छ ५ B&C एत्य. A करिक .C अस' ८.० 'क्वाहि ·. - मोराजपगमयम् । ८९ ? घृतकमारः-(१) मोहकुलनह्यलचंदकले ! किमेदाणमेक चन्नी- यदि? | तार- जर मरर घर जणणी जणओ वा पणदणी व पुत्तो वा। नादि से मत सेवं न मुयंति करंति य न सोयं ॥ १२ ॥ अपरं च, चंदमुहि ! निम्वमा इमेसि सामिभत्ती । जदो- मह सेवाविसयपरम्मम्मि देवम्मि देवराए वि। जायद अहो ! इमेसि नीसंकं रंकसंकप्पो ॥१३॥ असत्यकन्दली-(२) अजउत्त ! जदि एवं ता कुदो विलंबीयदि ? । कि न तादपादसमादिट्टमणुट्टीयदि ? । घृतकुमारः-(६) पिएं ! मित्तवन्गं पडिवालयंतु म्हि । असत्यकन्दली-(४) अन्नउत्त ! तुह मित्तवन्गं नानुमिच्छामि । घृतकुमारः-(५) सुनयणे ! एगो दाव तादमोहदासीए हिसाए त- पओ जंगलओ नाम । अवरो य तादमोहदंडपासियपमाददारओ मजसेह- रओ नाम। (ततः प्रविशति जाङ्गलक' ।) जाङ्गलका आत्मानं निर्वर्ण्य ) (१) मोटफुलनभस्तलचन्द्रकले ! किमतेपामेकं वर्ण्यते ? । तथाहि- यदि म्रियते गृहे जननी जनको वा प्रणयिनी वा पुत्रो वा । तथापीमे मम सेवा न मुञ्चन्ति कुर्वन्ति च न शोकम् ।। अपरं च, चन्द्रमुसि! निस्पमैया स्वामिभक्तिः । यत:- मम सेवाविषयपराङ्मुखे देवे देवराजेऽपि । जायतेऽहो ! एपां निश्शदू, रमसंकल्प. ॥ (२) आर्यपुत्र ! यद्येवं तदा कुतो विलम्ब्यते ? । किं न तातपादसमादिष्टमनुष्ठीयते ? । (३) प्रिये ! मित्रवर्ग प्रतिपालयन्नस्मि । (४) आर्यपुत्र ! तव मित्रवर्ग ज्ञातुमिच्छामि । (५) सुनयने ! एकस्तावत्तातमोहदास्या हिंसायास्तनयो जाङ्गलको नाम । अपरश्च वात- मोहदाण्डपाशिकप्रमाददारको मद्यशेखरको नाम । १ A मि व वी. ABC प्रिये. ३C'गटो HC हरो. १० ·.. यिमातून. पप कन्टमीमुजाश्यालरुः । एप मरुमण्टदायी ., ..::.४ नोर Cr'C' घृतकुमारः-(कर्णी पिधाय ) (३) पिए ! सुणेसु इमेसिमभिजणे। द्यूतकुमारः-( अङ्गुल्या निर्दिशन् ) (५) एस मेवानिवदिकुमारो। एम कुंकणाविवेमाउगो(ओ)। एस कच्छभूमीभुयंगसालओ । एस मम्म असत्यकन्दली-(६) हीमाणहे ! एरिसेण अनउत्तपरिणांग (१) प्राणप्रिये ! मैवं भण । यतः पुरुषाणा पराक्रमोऽघति न रूपम् । अपर न." ८८ मन्त्रियशःपालविरचितं ६ कि वि लूणसव्वावयव, के विजेव खवणय अलजिय॥ ११ ॥ द्यूतकुमारः-(१) पाणप्पिए ! मा एवं भण । जदो पुरिसाण पार अग्धदि न स्वं । अवरं च एयाणं न मुणसि कुलसुद्धिं तेणेदं जंपसि। असत्यकन्दली-(सोत्प्रासं ) (२) अन्जउत्त! आयारसरिसेण भी कुलेण। असत्यकन्दली-(४) एसा सावहाण म्हि । गयभायनंदणो । एस धाराहियभागणिजो एस सायंभरीभूवालमानुलगी। लाग्वंटलदुहिदानंदणो । एस पुण चालुक्कनिवजणयभादुगो । कयन्य म्हि । केऽपि लूनसावयवाः, केयेव क्षपणका अलजिताः ॥ नामि कुरद्धि तेनेदं कथयमि । (२.) आर्यपुत्र ! आकारसदृशेन भवितव्यं कुलेन । (३) प्रिये ! शृण्वपामभिजनान । (MT मावधानाम्मि । । ". ) सप्प मेंदृपाटनृपनिकुमारः । गएप सौगष्ट्राविपमहोदरः । गण नन्द्रावनीपतिः । " रेन्द्र गोद गजभ्रातृनन्दन, 1 एप धागविगजभागिनेयः । एप 7 ..." त्यानकधानमः। १६ : सानपुत्रपरिकगण कनार्थाग्मि । ~ । .

·se:] मोहराजपराजयम। ८९ - घृतकुमारः-(१) मोहकुलनयलचंदकले ! किमेदाणमे पनी- यदि ? । तदाहि- जह मरइ घर जणणी जणओ वा पणइणी व पुत्तो वा। तहवि इसे मह सेवं न मुयंति करंति य न सोयं ॥ १२ ॥ अवरं च, चंदमुहि ! निम्बमा इमेमि सामिभत्ती । जदो- मह सेवाविसयपरम्मुहम्मि देवम्मि देवराण वि । जायह अहो ! इमेमि नीसंक रंकसंकाप्पी ॥१॥ असत्यकन्दली-(२) अजउत्त ! जदि एवं ता खुदो चिलंबायदि। किं न तादपादसमादिट्टमणुट्टीयदि ? । द्यूतकुमारः-(३) पिएं ! मित्तवग्गं पटिचालतु दि । असत्यकन्दली-(४) अन्नउत्त ! तुट मित्तवरगं नातुमिच्छामि । घृतकुमारः-(५) सुनयण ! एगो दाव नादमाहदानी गिगाए त. पओ जंगलओ नाम । अपरी य तामोहदंडपासियपमादारसी मामा. रओ नाम । (ततः प्रविशति जागलपः ।) जाङ्गलक:- ( अात्मानं निण्य) (१) मोहयुटनगरतलचन्द्रकले ! मिगतपागं पण्यने ? | anr- यदि प्रियते गो जननी जनको वा प्रणयिनी पा सोपा । तथापीमे गम सेवां न गुणन्ति पति घनशोगा। अपरं च, चन्द्रगुपि! निरुपमैटापा स्वामिभक्तिः । यत:- गम सेवाविषयपगत गुग चे पेवरागऽपि । जायतो पां निरासंबरप ।। (२) आयपुर ! च गदा तो विलम्व्यते । साता (३) प्रिये ! मिन प्रतिपालयामस्मि । (४) आर्यपुत्र ! र नियमानुमिमामि । (५) गुनयन ! एयरतापतागोवारमा सिापास Timr xx. मोरापातिकमाएदारको मगरको गाग। - PHARTrm-~- - PAN PAमि. .A CHR('(ो ·८८ मन्त्रियशःपालविरचितं [ ऋतुयों- किवि लूणसव्वावयव, के विजेव खवणय अलजिय॥११॥ द्यूतकुमारः-(१) पाणप्पिए ! मा एवं भण । जदो पुरिसाण परक्कमो अग्यदि न स्वं । अवरं च एयाणं न मुणसि कुलसुद्धिं तेणेदं जंपसि । असत्यकन्दली-(सोत्प्रासं ) (२) अजउत्त ! आयारसरिसेण भोव्वं कुलेण। द्यूतकुमारः-(कर्णी पिघाय ) (३) पिए ! सुणेसु इमेसिमभिजणे । असत्यकन्दली-(४) एसा सावहाण म्हि । घृतकुमारः-(अङ्गुल्या निर्दिशन् ) (५) एस मेवानिवदिकुमारो । एस सुरहादिवसहोदरो । एस चंदावदीपदी । एस नडूलनरिंदनत्तुओ। एस गुंदह- रायभायनंदणो । एस धाराहिरायभागिणिजो । एस सायंभरीभूवालमादुलगो। पम कुंकगाविवेमाउगो(ओ) । एस कच्छभूमीभुयंगसालओ । एस मरमंड. लाग्वंडलदुहिदानंदणो । एस पुण चालुकानिवजणयभादुगो । असत्यकन्दली (a) हीमाणहे ! एरिसेण अनउत्तपरियरंण कपन्य म्हि । केऽपि लुनमावयवाः, वेण्येव क्षपणका अलन्जिताः॥ (१) प्राणप्रिये ! मैवं भग । यत. पुरुषाणा पगक्रमोऽयति न रूपम् । अपरं च, एनान जननि कलाद्धि तेनेदं कथयमि । (२) आर्यपुत्र ! आकारमहदोन भवितव्यं कुलेन । (2) प्रिये ! दिपामभिजनान । ) नावधानामि । { ५ ) दादानिमार; मंगष्ट्राविषमोटर, चन्द्रावतीनिः ना+ मेन्द्रन्दर दाजनानन्दनः । एप भागविगजमागिनेय. । marwar दृष्ट । भूमीमुजदयाल | PAPERagiri. न्ट वानर । १ र नाम । - . -- Co. ; Ex Aar. For Cr 7 ·S:] मोहराजपराजयम् । (१) जो कुणइ मज्झ सेवं मणुओ सो नाम संव्वलोयम्मि । कुणइ सुराहिवलीलं हीणं अप्पाउ गणइ भूवालं ॥ १८ ॥ (पुरोऽवलोक्य) कधं मं ययेवं पडिवालेदि पियवयस्लो जंगलओ? । (उपमृत्य) पियवयंस जंगलय ! एस आगर्नु म्हि । जाङ्गलका-(सहर्षे) (२) कथं कन्जवक्खेवेण पासपत्तो विन मुणिदो पियवयंसो ? । ता एहि वचम्ह । (इति परिकामत. ।) द्यूतकुमारः-(विलोक्य ) (३) पिए ! पिच्छ पिच्छ संपत्तं म्येव मे पियवयंसजुयलं । ( इत्यभ्युत्तिष्ठति ।) इतरौ-(४) पियमित्त ! अलं संभमेण । द्यूतकुमारः--( तावुपवेश्योपविश्य च ) (५) 'भो पियवयंस जगलय ! कीस रद्ददाविरहिदो सि इहं आगदो ? । जाङ्गलकः-(६) मित्त ! गुजरनरिंदअग्गमहिसीए देवीए रज्जमि- रीए सा खु दासी रुद्ददा । ता दाणि न जाणे कुदो चि ममं अभिसरंती मा देवीए पडिसिहा ? द्यूतकुमारः-(७) हद्धी! पियकलत्तविउत्तो दाणि जादो सि । जागलकः-(८) अध किं ?। (१) यः करोति मम सेवा मनुजः स नाम सर्वलोके। करोति सुराधिपलीला हीनमात्मनो गणयति भूपालम् ॥ कथं मामेव प्रतिपालयति प्रियवस्यो जाङ्गलकः । प्रियवस्य जाइलक । एप आगतोमि । (२) कथं कार्यावक्षेपेण पार्श्वप्राप्तोऽपि न मातः प्रियवयस्य । तदहि नजाद । (३) प्रिये ! पश्य पश्य संप्राप्तमेव मे प्रियवयस्ययुगलम् । (४) प्रियमित्र ! अलं संभ्रमेण । (५) भो. प्रियवयस्य जालक ! कास्माद्रौद्रताविरहितोऽसीहागतः । (६) मित्र | गूर्जरनरेन्द्राप्रमहीप्या देव्या राज्यनियः मा सनु दासी रौद्रता । नदिद्वानी न जाने कुतोऽपि मामभिसरन्ती सा देव्या प्रतिषिता'। (७) हा धिक् ! प्रियपलववियुक्त दानी जातोऽसि । (८) अथ किम् । EC मल'C'पार.३C. B&C दो रि.५BEC६ ·९२ मन्त्रियशःपालविरचितं - द्यूतकुमारः-(१) भो मनसेहर ! तुमं पि अज उम्मत्तदाए विष्ण उत्तो दीससि। मद्यशेखरः-(२) वयंस ! अज अहं मादाए कल्लवालहटिगाए रहसि भणिदो । जधा, पुत्त ! पुरा वि तुमं पदि अदिविरुद्धो आसि राएसी। इदाणि पुण तुमं उम्मूलिदुकामु त्ति सुणीयदि । ता अप्पमत्तेण भमिदव्वं, कलत्तं च इह य्येवं चिनु त्ति। असत्यकन्दली--(३) अजउत्त ! इमं सुणिय वेवदि मे हिदयं । मा नाम मंहं पि एवं होही। द्यूतकुमारः-(४) खत्तिए ! कादरा सि । न क्खु अहं पि मनसेहरु व्व कलत्तगोवणेण अप्पाणयं रविवस्सं न वि य ममावि कलत्तं परायतं । ता अलं विसाएण। ( नेपथ्ये) भो भोः पौराः ! महाराजश्रीकुमारपालदेवो युष्मानाज्ञापयति । यजिन- रथयात्रामहोत्सवो भविष्यति । ततः- पौराः ! कुर्युर्विपणिपद्वीमस्तपांशु पयोभि- मुक्ताहारै मचिरवसनैहशोभां विद्ध्युः । स्थाने स्थाने कनककलशान् स्थापयेयुभवन्तः पण्यन्त्रीभिः सुरगृहसखान् मञ्चकान् भूपयेयुः ॥ १० ॥ सर्व-(मभयं कर्ण दत्त्वा ) (५) हा ! हद म्ह ह्द म्ह । अदो घरं विस- उमम्हाग इन्य अवन्याणं । ना अन्नदो वयम्ह । (इत्युत्थाय परिकामन्ति।) (१) मी मागेयर ! त्वमाययोन्मत्ततया विपयुक्तो दृश्यमे । (२) यन्य ! अत्या मात्रा कन्यपाला हिकाया रहमि भणितः । यथा, पुन ! पुगपि त्वां न्यनिविन्द्र अनी गर्षि । ददानी पुनम्न्यामुन्मूलयितुकाम इनि श्रूयते । तदननन धाम यं कनत्र व नष्टविति । (3) अर्थपुर र श्रया पनि में दृदयम । मा नाम ममाय भकिया। । विगतगलिनमन मरिमाया सत्रगोपनेमामानमामि । नावमा परमादरलं नि । ('). I जन परिवारमाना गयो । 22 ( ! T4 है है" ३ .

·५ पः। सम्प्राप्त एव त्वामभिषेणयितुं ससैन्यश्रीधर्मसहायः श्रील दिना परेप्वपि निवारयत्सु शामाल्यसुरभितं कुरु स्वशिरः । तदनु श्रुत्वैतन्मोहमहाराज किमेवं प्रलपसि ? कोऽयं पुष्टिट्टिभः कुमारपाल: ? सोनिको वनागरजेयपराक्रममभिभवितुमभिवाञ्छति । न माणे। श्रीमोहभूमीपालः परोल:रपीटशैर्नृपकीटकैर्भापतिमा ३१ कम्, गत एव मोहः। पुनः ।। ज्ञानदर्पणः प्रोचे-रे मोहनृपपाश ! दियो - " यस्त्वां प्राक् सपरिमहं निसार तत्पादाम्बुजफ्ट्पदो विषय येनेदं तव वल्लभ निरोप प्रति मोहभूपः । अपहरणं हाशले शूताधं विटपेटकं शिहर 'य प्रकटीभूय च जगाद, रेरे दुरात्मन् ! मोहराजः पुनरूचे-रे दूत!- सस्त्वमन्विप्यसि । शृणु- असो धर्मः पन - दरो, यो मया ही स्वर रिपोर्निग्रहात् । वर्षीयस्त्वात्पुरो जी 1वः पश्यताम्, करिष्यते रपमुसे, * मात्मप्रभुम् ।। युक्तं धमोनिया विप्यता प्राप्तोऽसि तदेप न भविष्यसि । रिवारवन्नश्याम निवार्यसे । नो चेद्गुना नियोऽहा मत्फरेण मर्तब्यमेमिरिति मिनं धर्म च रणोत्सरदेस वा, नसेनान्यादिवृतो मात्सर्याएका जयाटम्बरः। स्त्रवादिध्वनिवासिवाने যমু शितं सैन्यम् । बार प्रोत्सर । प्रतप्राणितम् ।। राग:-हो! - है चेजीवितुम् परं पार्वत . -- ·| St: ] मोहराजपराजयम् । दाण्डपाशिकः-(१) अहं पि सह गच्छिस्सं । जदो न एदेसि मारी समवेदि । तस्संगमे संगहिस्सं । (इति गूढं सह सञ्चरति ।) असत्यकन्दली-(२) अन्नउत्त! एदं गयणग्गलग्गसिहरं जं दूरादो : दीसदि देउलं इत्यै विसाले रमीयदि । द्यूतकुमारः-(३) पाणवलहे ! अइउज्जुया सि । मा पुणो वि एवं मंतिजसु । जदो एदं रायणा काराविदं तिहुयणविहोरु त्ति देउलं । अम्हारि- साण इहं खु नामग्गहणं पि विरुद्ध दूरे पवेसाइ । ता मोणेण अवकमम्ह । जाङ्गलकमद्यशेखरौ-(४) साहु मंतिदं वयस्सेण । असत्यकन्दली-(५) चिटु पदं । अन्नाइ वि वहणि रमणिन्जाणि देउलानि दीसंति। द्यूतकुमारः-(६) पिए ! एदाइ वि निवदिदेउलाणि । असत्यकन्दली-(७) अजउत्त! कीस एदस्स राएसिणो विहार- कारावणवसणमदिबुद्धिं गदं । द्यूतकुमारः-(८) पिए ! न याणामि । मद्यशेखरः-(१) एस जंगलओ जाणदि । । (१) अहमपि सह गमिष्यामि । यतो नैतेपा मारी सगति । तत्सगमे संरहीष्यामि। (२) आर्यपुत्र ! एतद्गगनाप्रलमशिखरं यदूराद् दृश्यते देवकुलमत्र पिशाले रम्यते । (३) प्राणवल्लभे ! अतिनरजुकाऽसि । मा पुनरप्येव मन्त्रयल । यत एतद्रामा कारित त्रिभुवनविहार इति देवकुलम् । अस्मादृशानामिह सलु नाममहणमपि विरु दूरे प्रवेशादि । तन्मी- नेनावमामः। (४) साधु मन्त्रितं वयस्येन । (५) तिष्टत्येतत् । अन्यान्यपि यहनि रमणीवानि देवकुलानि दृश्यन्ते । (६) प्रिये ! एतान्यपि नृपतिदेवपुलानि । (७) आर्यपुत्र ! फरमादेतस्प राजपिशरकारणव्यसनमतिगितम् । (८) प्रिये! न जानामि । (९) ए५ जादलको जानाति । १ B&C Vत्य. २ B&C राणा, ३ BAC हारो ४BACHार शि. .BE.Crit ·९४ मन्त्रियगःपालविरचित द्यूतकुमारः-(?) वयंस जंगलय ! कहेम् । (जाङ्गलकः मदुःखमयोमुग्लो नवनि ।) असत्यकन्दली-(२) हंहो ! जंगलय ! किनन्नं किं पि दुहनिवेष- ठाणमत्यि ?। जाङ्गलकः-(निःश्वस्य ) (३) असच्चकंदलि ! दिव्वं पुच्छ । ( इति वाप्पं मुञ्चति ।) घृतकुमारः-(४) भो मनसेहर ! तुमं कहेसु । मद्यशेखरः-(५) एस किल पुरा रायस्स अबल्लहो आसि । असत्यकन्दली-(६) जयपयडमेदं । मद्यशेखरः--(७) अदो व्येवं एंदस्सि रुहृदा संघडिदा । असत्यकन्दली-(८) उववन्नमेदं । मद्यशेखरः-(९) संपंडि पुण पासंडविप्पयारणाहिं वाढं विरत्तो राया इमम्मि । द्यूतकुमारः-(१०) विघडणशीलाणि रायपिम्माणि । (१) वयस्य जाङ्गलक ! कथय । २) हो! जाङ्गलक ! किमन्यत्किमपि दुःखनिवेदनस्थानमन्ति ? । (३) असत्यकन्दलि ! दैवं पृच्छ । (४) भो मद्यशेखर ! त्वं कथय । (५) एप किल पुरा राज्ञोऽतिवल्लभ आसीत् । (६) जगत्प्रकटमेतत् । (७) अत एवैतस्मिन् रौद्रता सहटिता । (८) उपपन्नमैतन् । (९) संप्रति पुनः पाखण्डविप्रतारणाभिर्वादं विरक्तो राजैतस्मिन् । (१०) विघटनगीलानि राजप्रेमाणि । ? B&Cमु. २ B&C. A एदन्सि. BC संपदि. ५ B&C सीगई.

·s] मोहराजपराजयम् । मद्यशेखरः-(१) इत्तिकेण न पजत्तं पिच्छं जं जादं । राणमिणो किल वयणभवणखंभभूदा अचंतनिम्मलायारा रज्जरसासायमूलहेतुणो अदी- वपिया बत्तीसं दियवरा अस्थि । तेसि जंगलओ अदिप्पिओ। द्यूतकुमारः-(२) तदा तदा ? | मद्यशेखरः-(३) इमेहिं दिएहिं जंगलयचंदालसंसग्गी कदा का- रिदा य इदि कट्टय ते नियपुरादो निव्वासेदुमारद्वा रना। असत्यकन्दली-(४) एवं नाम वि संभवदि, दाणि पराभवन्नि सोहिदाणि । मद्यशेखरः-(५) तदो पगिदीहिं पारिदा राया । देव ! न एवं जुज. दि । जदो तुह पसादचिंतगु त्ति पदेहि जंगलओ पुरयादी । अदो पई नुहां समानदोस त्ति न कवु निव्वासामरिहन्ति । दिनु गुगलमीचे पाना वत्ती कीर्रदु त्ति । तदो राया गदी गुम्पाने । तष्टिविहिद पार्शन जित्तिया दिया इत्तिए जिणविहारे कारीपसु शि । अदो सिारा रक्षा काराविद त्ति। असत्यकन्दली-(६) अध कहिं दाणि गट्य रमिद ? । - (१) एतापता न पर्याप्त प३५ याना । गजप कि 4 ( ५५॥ ) . . .in: अत्यन्ननिर्मलाचारा (फारा) राज्यरसास्वादमूल पोनी-प्रिया माहि... ! .. तपा जादलकोऽतिप्रियः। (२) ततस्तत: ? (३) एमिनिमलिकचा ता पारिता पनि ............ मारब्धा राधा। (४) एक नामापि समपति, सानी परी । (५)तः प्रतिगिरितो राजा । । । ५ ५ ५ ...... (13: पुररातः 1 vi ते सुमा मासोपा . ............... प्रायशितप्रतिपतितामिति । तता राजा की... हिमा एतापतो जिनपिलारान पारपेखि नेविस (६) अपनो माया १BAC५.४ १B... ....... ............ पु. ६ BACel. • Bए .... -- ।

·९६ मन्त्रियशःपालविरचित [चतुर्थी- द्यूतकुमारः-(१) मित्ता ! कहे कहिं दाणि गड्डय रमिव्वं ? । उभौ-(विमृश्य ) (२) जय अम्बा मारी समादिसदि । द्यूतकुमार:-(३) कहिं पुण अंबाए भोदव्यं ?। जाङ्गलकः-(४) अंत्य पएसे अत्थि अंवाए पियसही मृणा नाम । ता तीए पासे संभवदि। (ततः प्रविशति मारिः शूना च ।) शूना-(५) सहि ! तुह पसातेन हगे अशलिशं ईशलत्तं धलेमि । पच्छे आलन्नगे जीवनियले । नियच्छ शेलिहछगलकोडीओ। नियसु वहंती- भो लुहिलसलियाओ। उअ शूकलअद्विगिलिनो। मारिः-(६) पियसहि ! निलंतलायमेलिशं भोदु । शूना-(७) तुमाए सहीए चिलं जीवंतीए। मारि:-(दक्षिणाक्षिस्पन्दनमभिनीय सोद्वेगं) (८) सखि ! कुतोऽपि फुलंति मेदलं नयनकं । शूना-(९) पतिहतममंगलं । मारि:-( सावष्टम्भं) (५) आ कधं ममं मालिं पि दुनिमित्तकेलका उपका पलिलंभंति ?। ( साटोपं परिकामति ।) (१) मित्रे । कथयतं कुत्रेदानी गत्वा रन्तव्यम् ? । (२) यत्राम्बा मारिः समादिशति । (३) कुत्र पुनरम्वया भवितव्यम् ?। (४) अत्र प्रदेशेऽस्त्यम्बाया: प्रियसखी शूना नाम । तत्तस्याः पायें संभवति । (५) सखि ! तव प्रसादेनाहमशहशमीश्वरत्वं धरामि । पश्यारण्यकान् जीवनिकरान् । प्य सैरिमच्छागकोटीः । पश्य वहन्तीरुधिरसरितः । पश्य शूकरास्थिगिरीन् । (६) प्रियसखि ! निरन्तरायमीदृशं भवतु । (७) त्वया सख्या चिरं जीवन्त्या। (८) सखि ! कुतोऽपि स्फुरति वामेतरं नयनकम् । (९) प्रतिहतममङ्गलम् । (१०) आः कथं मां मारिमपि दुनिमित्तसम्वन्धिनो भयोत्कम्पकाः परिरम्भन्ते ?। १B&C'दि २B& C एत्व.3 B&CEला. B&C मना. ५ पच्छ. ६ C सेठि' C'दिप्तं ८ Aपीए ९ Aति.

·मोहराजपराजयम्।
SE:]
जाङ्गलक:-(सानन्दं ) (१) कथं पुरदो व्येवं अंवा वददि ?।
सर्वे--( उपसृत्य) (२) अंब ! पणमामि (मो)।
मारि:-(अनालोफितकेन स्वगतं ) (३) एतेन नयनफुलनेन वेपति मे
हितपकं ।
इतरे-(४) अंब ! पणमामो।
शूना-(५) सखि ! एते इतो पनमंनि ।
मारिः-(विलोक्य ) (६) पुत्तका ! चिलं जीवैध । अध कुगलं तुन्द
सलीलस्स ?।
सर्वे-(७) अम्बाए पसादेण।
मारि:-(८) पुत्तका ! कधमुधिग्गा विय तीमय ?।
सर्वे--(९) अम्ब ! अध किं ? ।
मारिः-(१०) उद्वेगकालनं नादुमिच्छामि ।
द्यूतकुमारः-( ११ ) अम्ब ! सव्येसिमयि ध्यगो । विमा
गलकस्स।
(१) कयं पुरत एवाम्बा पति ? ।
(२) जम्प ! प्रणमामः ।
(३) एतेन नयनस्फुरणेन पति मे १५ ।
(४) अम्प प्रणमाम'।
(५) ससि! एत स. प्रणनन्ति ।
(६) पुरफाः ! चिरं जीवत । पाल ।
(७) अम्पाया. प्रसादेन ।
(८) पुका: ! रिमुदिता व ५।
(१)सम्प! पनि ।
(१०) कारणं नुनि मानि।
(११) मा सिपतो .
-
१८१५ C... पर, ५' तर

·९८ मन्त्रियशःपालविरचितं [चतु मारिः-(सरोपं) ( १ ) आ को एस कनंतकंतो मह पुत्तकस्स उव्वेगहेतू ? । पियसखि शूने ! उपनेहि किपानिकं जेने से सिलच्छेनं कलेमि । द्यूतकुमारः-(२) अंब ! अलं संरंभेण । सुणीयदु दाव । मारिः-(३) कसु। घृतकुमारः-(४) कलत्तविजोजणमिकं दुक्खकारणं । अवरं च सामिणो अप्पसादो। मारि:-(५) अध पुत्तक ! तुह मनसेखलस्स च किं दुखकारणं ?। द्यूतकुमारः-(६) अम्हाण वि एगं पाणभूदमित्तदुक्खं दुक्खकारणं । अवरं च, अगुणन्नुजणवहुलदाए संपदि नियगुणगणअप्पगासणवसणं। जदो- ठाणविसेसे अग्घइ पुरिसाणं गुणगणो न अन्नत्य । कणयाहरणे रेहइ रयणं न हु मडियाहरणे ॥ २० ॥ मारिः-(७) पुत्तका ! जंगलकस्स कलत्तवियोचनं केन कतं ?। जाङ्गलक:-(८) अंव ! दिव्वेण कदं । :- (१) आः क एप कृतान्ताक्रान्तो मम पुत्रकस्योद्वेगहेतु: ? । प्रयसखि शूने ! उपनय कृपाणिकां येन तस्य शिरश्छेदं करोमि । (२) अम्ब ! अलं संरम्भेण । श्रूयतां तावत् । (३) कथय । (४) कलत्रवियोजनमेकं दुःखकारणम् । अपरं च स्वामिनोऽप्रसादः । (५) अथ पुत्रक ! तव मद्यशेखरस्य च किं दुःखकारणम् ? | (६) अस्माकमप्येकं प्राणभूतमित्रदुःखं दुःखकारणम् । अपरं च, अगुणवजनबहुलतया संप्रति निजगुणगणाप्रकाशनव्यसनम् । यतः- स्थानविशेपे राजते पुरुपाणा गुणगणो नान्यत्र । कनकाभरणे रानते रत्नं नैव मृत्तिकाभरणे ।। (७) पुत्रक ! जानाटकस्य फलवियोजनं केन कृतम् ?। (८) अम्ब ! देवेन कृतम्। - १C मुने. २॥ येन.३C मे ४ B&C तगा.

·मोहराजपराजयम् । ९९ द्यूतकुमारः-(१) कुदो वि देवीए रजसिरीए । मारि:-(२) अध सामिनो अपसातो कधं ? । द्यूतकुमारः-(३) रन्नो पासंडविप्पदारणं त्ति मनसेहरो अक्खदि । मारि:-( आकाशे) (४) अले ले ! पासंडिका ! कुन्डो तुज्झं कतंतो। यं माली वेरिनी कता । ता एते न भवध, किं पि सलनमनुसलथ । यतो- निजतालानं हतओ तुलेहिँ तहन नून वेधचं । कीरति पतं सरभसं तप्पंधलविसधरसिरेसु ।। २१ ।। असत्यकन्दली-(विमृश्य ) (५) अंब ! अलं अलीयसंरंभेण । पसी- द्ध पसीद्ध, काव्वं चिंतम्ह । मारि:-(६) वच्छे ! देवे मोहलाजे जीवंते नत्यि तस्तेवकान चिंता। असत्यकन्दली-(७) एवं नेदं । तहाचि ताच चिंतीयदु किं पि । (मारिश्चिन्ता नाटयति) असत्यकन्दली-(८) अध के एदे सूनाघरेगदेसनिसने नियमि?। द्यूतकुमारः-(९) अंवा सूणा जाणादि । शुना-(१०) एदे मालीए सेवगा। (१) फुतोऽपि देव्या राज्यप्रिया । (२) अथ स्वामिनोऽप्रसादः कथम् । (३) राज्ञः पाखण्डविप्रतारणेति मद्यशेसर आख्याति । (४) अरे रे ! पाखण्डिका: ! कुलो युष्माकं कृतान्तः । यन्मारिपरिणी कुना । वदेते न भवय, किमपि शरणमनुसरत । यत.- निजदाराणा हतको दूरैदृष्ट्वा नूनं वैधव्यम् । फरोति पदं सरभसं दन्धिलविषधरशिरस्तु ।। (५) अम्ब ! अलमलीफसरम्भेण । प्रसीदत प्रसीदत, कर्तव्यं चिन्तयानः । (६) यत्से ! देवे मोहराजे जीववि नास्ति तत्सेरकाना चिन्ता। (७) एवमेतत् । तथापि तावचिन्त्यता पिमपि । (८) अप फान् एतान् शूनागदपरेशानिपज्यान निर्णयामि । (५) अम्मा भूना जानाति। (१०) एतं मारे: सरकाः। 1BSCणं ति. २BCgभ.

·१०० मन्त्रियशपालविरचितं [ धनुरी- असत्यकन्दली-(१) किं नामगा इमे ? । शुना-(अङ्गुल्या निर्दिशन् ) (२) एस दाव कउलसिहंतो । एस का- वालिगसिद्धंतो । एस घडचडगसिद्धंतो। एस नाहियसिद्धंतो। एस रहमाण- सिद्धंतो। मारि:-(साकृतं ) (३) एते खु परुप्परं नानअहंकारेन कलिं करिता न विरमंति ता एते पुच्छिस्सं । सखि सुने ! आकारेसु एते । शूना-(४) यं सखी आनवेति । (इति निष्क्रम्य तैः सह प्रविश्य च) एते ते। (ततः प्रविशन्ति कौलादयः ।) कौल:- (५) खजइ मंसं अणुदिणु पिनइ मज्जं च मुक्कसंकप्पं । अणिवारियमणपसरो एसो धम्मो मए दिहो॥ २२॥ कापालिक:-(सगर्व) (६) उत्तमपुरिसकवाले भुंजइ जो पुरिसजंगलं निचं । सो पावइ सिवठाणं इय नरकावालिणा कहियं ॥ २३ ॥ ( साहकारं रहमाणः-(साटोपं) (१) किं नामका इमे ?। (२) एप तावत्कौलसिद्धान्तः । एप कापालिकसिद्धान्तः । एप घटचटकसिद्धान्तः । एप नास्तिकसिद्धान्तः । एप रहमाणसिद्धान्त. । (३) एते खलु परस्परं नानाहकारेण कलिं कुर्वन्तो न विरमन्ति । तदेतान् प्रक्ष्यामि । सखि शूने ! आकारय एतान् । ४) यत्सख्याज्ञापयति । एते ते । (५) खाद्यते मांसमनुदिनं पीयते मद्यं च मुक्तसंकल्पम् । अनिवारितमनःप्रसर एप वर्मा मया दिष्टः॥ (६) उत्तमपुल्पकपाले भुनक्ति यः पुरुपजाद्गलं नित्यम् । स प्राप्नोति शिवत्थानमिति नरमापालिना कथितम् ।। RCमना.२BC नाम: BLCकरता. रिण दिनु, ·sz] मोहराजपराजयम् । १०१ -- वि। (१) जह पिज्जइ गोच्छीरं पलासणे तह य नत्ति सो दोसो। इत्य य लिंगियवहणे धम्मो दिढे त्ति धणिएण ॥ २४ ॥ घटचटका-(सको) (२) तणुगुत्तिहरा जीयं पिहगं जो कुणइ धम्मिओ कह सो पावइ परमगई इय घडचडगेण दंसिओ धम्मो ॥ २५ ॥ नास्तिकः-(साभिमान) (३) जीवो नत्थि न कस्स वि हिंसिन्नइ जंपि तं पिन हु पावं । पुन्नं न हु इय धम्मो सुरगुरुणा पयडिओ भुवणे ॥ २६ ।। मारि:-(४) अरे आचारिया ! कधेह निमित्तं । एनिले राजविसले अम्ह इत्थ अवत्थानं भविस्सदि देसंतरगमनं था। कौलः-(विमृश्य ) (५) जजमाणिके ! चलं लग्गं देसतरं मण्इ । कापालिक:-( ६ ) महाभइरवर्भत्तिए ! विग्दा होरा, न सुंदर निरिक्खेमि। नास्तिकः-(७) मुंदरि ! पासंदविप्पयारिओ राया मुंबपी अनमं- जसाई करेइ त्ति पचक्खं जेव । HomeonamNLwimmayan - (१) यथा पीयते गोक्षीर पलाशने तथा पनाति तदोपः। अत्र च लिझिकहनने धर्मो दिए एति धनि ।। (२) तनुगुतिगृहाजी परम् यः करोति धार्मिक परि स प्रासोति परमगतिमिति घटाकर दलितों पर ।। (३) जीयो नास्ति न केनापि हिस्पते पापि तदपि गैर पा । पुण्यं नैर ति धर्म, सुरगुरणा प्रपितो गुपने ॥ (४) अरं आचार्या ! कापयत निमितम् । तो रा.नि............! देशान्तरगमनं पा। (५) यजमानिफे! देशान्तर रूपयति । (६) महामेरमतिकविस्तारा न. नि । (७) सुपरि ! पावितरित राजलsinा. { पि. . . .

·१०२ मन्त्रिया:पालविरचितं [ को रहमाणः-(१) धणियसासणानुवतिए ! वारसवरिसियं पवासक सणनुहं वो दीसदि। घटचटकः-(२) धम्मिणि ! रासभारोविए सव्यं विडविय नगराओं अन्ज निव्वासिस्सइ राया। (मारिद्च्छामुपगच्छति ।) दाण्डपाशिकः-अहो ! ज्ञानमस्य । द्यूतादयः-(३) अंब ! समस्ससिहि समस्ससिहि । मारिः-(समाश्वस्य ) (४) पुत्तका ! महन्तं दानि वसनं समुपटिनं । का गती ? । ता अजं पि याव न को पि एति ता वरं तेवमोहराजपततामर- समनुसरिस्सते। द्यूतादयः-(५) उवं भोदु । मारि:-(६) पियसखि सूने ! तए पि अप्पमत्ताए ठातब्बं । विरुद्धं राजकुलं। शूना-(सालं ) (७) सखि ! तए सह मए पि आगंतब्बं । न खु तुह विरहे पाने घरि सकेमि । मारिः-(सगद्गदं ) (८) आचालिया ! अत्यमियाई तुज्झेहिं सद्धि गुंटीविलाससुक्खाई। (१) धनिकशासनानुवर्तिक ! द्वादशवार्षिकं प्रवासव्यसनदुःखं वो दृश्यते । (२) धर्मिणि ! रासभारोपितान् सर्वान् विडन्न्य् नगराध निर्वातयिष्यति राजा। (३) अम्ब ! समाश्वसिहि समाश्वसिहि । (४) पुत्रकाः ! महदिदानी व्यसनं समुपस्थितम् । का गतिः ? । तदद्यापि यावन्न कोऽप्ये- ति तावद्वरं देवमोहराजपदतामरसमनुसरिष्यते । (५) एवं भवतु। (६) प्रियसखि शूने ! त्वयाप्यप्रमत्तया त्यातव्यम् । विन्द राजकुलम् । (७) सखि ! त्वया सह मयाप्यागन्तव्यम् । न खलु तब विरह प्राणान् वारयितुं शक्नोमि । (८) आचार्याः ! अस्तमितानि युप्माभिः सार्द्व गोष्टीविलाससौख्यानि । नुरत्तिए.२ C दीमए. ३ B& CH. Ba Cताई.1 BC तुमहिं ६ B& गोष्टी - BLCHोक्ताई.

·مود कृत्यं न पश्यति न येन हितं शृणोति, धीमानधीतमपि न प्रतिसंदधाति ।। अत्रान्तरे लोभदम्भाभिमानादयो भुजास्फोटाटोपं कोलाहलाकुलमिलामण्डलं कुर्वाणा गर्जन्ति स्म । श्रीचालुक्यसिंहोऽपि ज्ञानदर्पणादवगतसमप्रवैरिवलपोत्साहोत्तेजितात्मा तृणमानं मोहभूपं गणयन् निमसैन्यं विनाऽपि मोहं जिगीपुः श्रीगुरुप्रसादित(योगशास्त्र)वनकवचं परिधायान्तर्धा- नगारिकिंगतिवीतरागस्तवरूपदिव्यगुटिकाञ्चोपयुज्य सहजान्तर्धानपाटवपटुश्रीमदार्यधर्मराजामात्य- पुग्यो तुनानदर्पगादित्वल्पसहायः सैन्यप्रच्छन्नवृत्या प्रतस्थे । प्राप्तश्च क्षणादेव प्रत्यर्थिस्कन्धावारम् । राजा-भो ज्ञानदर्पण ! दर्शय मोहभूमीशाअयम् , येन करोमि तं हतप्रतापं हेलया। ज्ञानदर्पगः-देव! पुरस्तादालोकमानादपि कातरनरकृतज्वरमिदं मोहराजसौधम् । इह प्रवियों। - समः प्रविटाः सर्वेऽपि । स्थिताः प्रच्छन्नवृत्त्या । कियढेलं दृष्टो मोहराजः, परितः परिवारश्च । माम् । नयाहि मोर- "पुंकीद: फिल कोऽपि तिष्ठति स च श्रीमोहभूमिपतेः प्राप्तो परिपर गणाय हतको नि.गह मुत्तिष्ठते । दोईयाग्मिजगद्विलुण्ठनकलागौण्डास्तदेगिग- हरगम जगं व्यवमितं देवस्य रे । पश्यत ।।" । केबपान्यः- देव । गनुष्यमात्रमिति माध्यमाथा जगदकवीर श्रीचौलायन- 17- • अयानद्धगपीट, जनम्य मुछनोदयात् । भाविनीवरः कोऽपि, पेणाम्य महीपतेः ॥" " ("वानिदेव अगिता. गन्त्रतापेन मुमनः । मोर मोहमीप गोम्पम्पिकमान ||" माप समासनात पाय न ओ ! का दुगमा गई. ३ । तर 71 ननु मिलि मिमिकाम। २ How 17........ । .::......... !! : . . . "15 Fife aafist.

·S:] मोहगजपराजयम् । कौलादयः-(१) भटिके ! लो सुसेवो सामि न सुंचढ् । अओ अम्हे सह आगमिस्सामा । मारिः-(२) एवं भो। (सर्वे परिक्षामन्ति ।) दाण्डपाशिक:---( महलोपमृत्य ) (३) - (पुरपास्नयापुर्वन्ति ।) दाण्डपाशिक:-(४) ने? सिंहदुपारं । पुरुषाः-(किश्चित्परिणाम्य ) (५) पदं नि दाण्डपाशिक:-(६) इत्य एयं पत्र मालिकंठकंदलं मसीपिलितपदणवं पटिया काऊण पतविरसहिंटिमसदपिग्मुणियंदोस दिला मिय निवासेदव्यं ति सासणं देवरम । ना (पुगपारनपाएन्ि सर्वे--(सोत्तर) (७) सामि ! पो ग्धिणं समायर। दाण्डपाशिकः-(८) अरे ! राय:- (१) माहिक ! स सुसेवको गणितो पो दिन गभिप्याम: (२) एवं भवतु । (5)ोरे पुरुपा: शरत दुराचार : (४)गत सिंहतारम् । (५) सितारगा (६ ) सतपेट पिEET wra - न बगरमा गायिका निसिवित समिति (४) मामिद ! योनार (८) समनियम ! --- Nmins FACE BRC कि पावली समारोपिए , ·१०४ मन्त्रियशपालविरचितं [चतुर्यो- . इतरे-( सदैन्यं ) ( १ ) सामि ! एगवेलं अम्ह विन्नत्तियं सुणिडुमरि- हदि देवो । ता पसादं कैरिय विन्नवेसु । दाण्डपाशिकः-(२) अरे ! कत्थ संपइ गयं तं सोडीरत्तणं ? । इतरे-(सभयं) (३) सामि ! केरिसं ? । दाण्डपाशिकः-(४) जं निरग्गलं मिलिएहिं तुज्झेहिं वियंभियं । इतरे-(स्वगतं ) (५) हद्धी ! सुदं भविस्सदि एदिणा । अदो एवं मंतइ । दिवा निरीक्ष्य वक्तव्यम् ' इति विस्सुमरिद म्ह नीदिं । (प्रकाशं) सामि ! सव्वं मरिसध मरिसध अम्ह अवराहपदं । दाण्डपाशिकः-(६) अरे ! न मरिसदि देवो । इतरे-(७) तहावि एगं विन्नत्तियं सुणावेदुः सामी । दाण्डपाशिकः-(सदयं) (८) एवं भोदु । ( इति निष्क्रामति ।) एस देवो । स्वसप्पामिणं। (ततः प्रविशति राजा।) दाण्डपाशिकः-(उपमृत्य ) (९) जयदु जयदु देवो । राजा-भद्र ! कच्चिदासादितं दुष्टपेटकम् ? । (१) स्वामिन् ! एकवारमस्माकं विज्ञप्तिका श्रोतुमर्हति देवः । तत्प्रसादं कृत्वा विज्ञपय । (२) अरे ! कुत्र संप्रति गतं तच्छौण्डीरत्वम् ? । (३) स्वामिन् ! कीदृशम् ? | (४) यन्निरर्गलं मिलितैर्युष्माभिर्विजृम्भितम् । (५) हा धिक् ! श्रुतं भविष्यत्येतेन । अत एवं मन्त्रयति । विस्मृताः स्मो नीतिम । स्वामिन् ! सर्व मर्पयत मर्पयतास्माकमपराधपदम् । (६) बरे ! न मर्पयति देवः । (७) तथाऽयेकां वितपिकां श्रावयतु स्वामी। (८) एवं भवतु । एप देवः । उपमाम्येतम् । (१) जयतु जयतु देवः । HECरिध.. BECतम्भर.

·ऽ:] मोहराजपराजयम् । १०५ दाण्डपाशिक:--(१) अध ई ? । देव ! दुट्टपेडयं चिन्नवेदि । एगं विन्नत्तियं सुणेदु देवो। राजा-(सजुगुप्स) कस्तेपां पाप्मनां दर्शनमभिनन्दतु ? । अथवा 'कृतमहापराधोऽपि विज्ञप्ति राज्ञि लभते पुमान् ' । तद्भद्र ! जवनिकान्तरितं करोतु विज्ञप्तिम् । दाण्डपाशिक:-(२) जं देवो आणवेदि। (इति निष्कम्य दुष्टपेटकं गृहीत्वा प्रविश्य च ) एसा जवणिया, ईमाए अंतरिदा अरे ! करेह जहाभिम्हयं । द्यूतकुमारः-(३) देव । चालुफाकुलतिलय ! धम्मनिलय ! के दो- समुप्पाइय अहं निव्वासिज्जामि ? । राजा-आः पाप ! कमेकं दोपमुझावयामि त्वयि दोपनिलये ?। घृतकुमार:- ४) देव ! मह नत्थि दोसो अणू वि अह हुँज्ज कर वि जर नाम । ता किं पंडसुएहिं अहमेगमणेहिं पटियरिओ? ॥२७॥ जो किल आसि नरिंदो अरिवणदावानलो नलो नाम । तेण वि मह पयसेवा कया सया किंच इयरेटिं ? ॥ २८ ॥ मज्झ पसाएणं चिय सुक्ष्यदेवेण वीरपपरेण । निज्जियरिउचकेणं एगच्छत्तं कयं रज्जं ॥२९॥ राजा-धिरमूर्ख ! दोपानपि गुणीकृत्य प्रवीपि । (१) अब किम् ' । देव ! दुष्टपेटकं वितपयति । एका वितनिका शृणोतु देव. । (२) यदेव आशापयति । एपा जवनिका, अनयाऽन्तरिता गरे । गुरुन यथाभिरचितम् । (३) देव! चौलुक्यालतिलक ! धर्मनिल्य ! फ दोपगुत्पाद्या निन्दि ।। (४) देव ! मम नास्ति दोपोऽणुरप्पच भवेत्लायमपि चदि नाम ? | सम्फि पाण्डसुतैरहमेकमनोभिः प्रतिचरित ? । यः किलासीवरेन्द्रोऽरिवनदावानलो नतो नार। तेनापि मम पसेवा फ्रता सदा फिचर ॥ गम प्रमादनव पदेन वीरमपरेण । निर्जितरिपुपोणकरत्र कृतं गमयम् ॥ १BECमार. १BACT BACKE 1 ·! १०६ मन्त्रियशःपालविरचितं [चतुर्थो- पापात्मकचौर्यरते ! त्वदुपासनगलितचित्तपावित्र्यम् । दृष्ट्वा पाण्डोः सूनून् राज्यश्रीरत्यजत्पुण्या ॥ ३० ॥ अपि च- दुर्गतितीर्थतपस्विन् ! तव सेवां कुर्वता नलनृपेण । त्यक्ता हा ! गुणवत्यपि पत्नी हा ! हारितं राज्यम् ॥ ३१ ॥ पुण्येनैवोपस्थितमिह राज्यं शूद्रकस्य ननु विद्मः । त्वं पुनरात्मनि महिमानमेनमारोप्य दृप्तोऽसि ॥ ३२॥ अपि च- तावत्सत्यं भविनां यावत्ते नास्ति सङ्गतं नूनम् । गङ्गाजलमपि यस्मान्न पावनं श्वपचपात्रस्थम् ॥ ३३ ॥ घृतकुमारः-(स्वगतं) (?) किं भणिस्सं ?। जाङ्गलकः-(२) देव ! गुजरनरेसर ! परकमकंतसायंभरीभूवाल ! किवालुचित्त ! किं मज्झ संभाविदं दूसणं जेण एवं विडंविजामि ? । राजा-(सजुगुप्स) भो दाण्डपाशिक ! नास्य वनोद्गारगन्धमधिसोढुं प्रौढोऽस्मि । तदेनं तावद्दवीयांसं कुरु । ( दाण्डपाशिकस्तथाकरोति ।) जाङ्गलकः-(३) देव ! अवधारिदा मह भणिदी ? । राजा-आः सर्वाधम ! त्वमप्यात्मानमदूपणं समर्थयसे ?। जाङ्गलकः-(४) को इत्य संदेहो ? । जदो- जदि नाम सदोसोऽहं तो पुव्वनिवेहि सेविओ कह णु । अह अपवित्तो ता कह पिदराणं वहुमदो जादो ? ॥ ३४ ॥ (१) किं भणिये ?। (२) देव ! गूर्जरनरेश्वर ! पराक्रमाक्रान्तगाकम्भरीभूपाल ! कृपालुचित्त ! कि मम संभावितं दूपणं येनैवं विडम्व्ये ? | (३) देव ! अवधाग्निा मम भणितिः । (४) कोत्र मंदद. ? । यतः- यदि नाम गदोपोहं तत्पूर्वनृपः मेवितः कथं नु ?। अथापवित्रम्नत्यं पितमा बहुमतो गातः ? ।। - B.C.

·। - M AWA मोदराजपगजयम् । १०७ (१) जे नाम भूमिदेवा निपदीण वि अग्घिदा नियगुणेहिं । ते चि मा. देव ! सेवं फेरंति अन्यायप्पसरं ॥ ३५॥ आत! मग धिय टुणिए हयगयनरमेहपमुहजनेसु । पाचिंति सुरा तित्ति न हु केण वि अवरकिचेण ।। ३६ ॥ अविय- बालत्ताउ वि तुह देव ! निचमचंतवल्लहो अयं । मद साहिलेण तया कयाइँ देसंतराइ तए ॥ ३७॥ राजा-अरे दुरात्मन् ! किमलीकविकत्थनाभिः शिरोवेदनामुत्पाद- पसि? अपि च. कि पूर्वपुरुपसेवितमिति दारिद्रयादि वल्लभं भवति । कि तातकृप इति वा क्षारं नीरं भवति पेयम् ? ॥ ३८॥ सशास्त्वां सेवन्ते देवाः किल किल्विपाः पितृममुखाः। हरिहरहिरण्यगर्भास्तव रे ! नानापि दह्यन्ते ॥ ३९ ॥ ये तव सेवासजा द्विजा न ते राक्षसाः किन्तु । गजमेधादिषु तृप्तिः सुपर्वणां केर्ने ते कथिता ? ॥ ४०॥ किच- मिथ्योपदेशदानाजगदेतटश्चयन्ति पापण्डाः । जीववधादप्यापि कापि स्वौकसां लोक ? ॥४१॥ अनाद्यविद्यातिमिराक्रान्तविद्याविलोचनाः । पश्यन्ति हेतुं श्वभ्रस्य स्वर्गहेतुतया जडाः ॥ ४२ ॥ मम वल्लभस्त्वमासीरज्ञानादेव न तु गुणविशेषात् । स्वागुष्टोऽप्यहिदष्टस्त्याज्यः किं पुनरपरवस्तु ? | 24 ये नाम भूमिदेवा नृपतीनामप्यर्षिता निजगुणैः । तेऽपि मम देव ! सेवां फुर्वन्त्यव्याहतप्रसरम् ।। अहह ! मयैव हुते हयगजनरमेधप्रमुखयनेषु । प्राप्नुवन्ति सुरास्तृप्तिं न सल फेनाप्यपरकृत्येन अपि च- पालत्वादपि तव देव ! नित्यमत्यन्तवल्लमोड मम साहाय्येन तदा कृतानि देशान्त १B&C फरेंति. २ A मणिं ३ B&C पार्वेदि अपि च. - ।

·१०८ मन्त्रियन पालीमित [नो - - जागालकः--(म्वगतं) (१) मोगमेव पत्तकानं नि। मद्यशेखरः-(२) देव ! सिरिनणराजसमुवजिदरजलच्छीभुग! पसीद । कीदिसो ममावराहो ? जेणाहमेवं परिभविजामि । राजा-(स्वगतं ) वनराजस्थाहं बहुमनोऽभूवमित्युत्सितममुना । भवतु। (प्रकाशं ) दाण्डपाशिक ! एनमपि दूरे धृत्वा विज्ञप्तिं कारय । (दाण्डपाशिकस्तयाकरोति । ) राजा-(सजुगुप्स) आः सर्वपदार्थापसद ! निजापराधमपि न बुध्यसे । मद्यशेखरः-(३) देव ! जइ हुन तदो वुज्झे । अवि य- कैण्हेन समं जायवजणेण नणु सेविओ म्हि अविर्यण्हं । रेवयगिरिसिहरेसुं का गणणा इयरलोयाण ? ॥४४॥ पणइणिमुहाउ अमयं व मं पडिच्छंति कामिणो लोया। मह सेवासत्ताणं न रोगसोगप्पमुहमेइ ॥ ४५ ॥ मह भत्तिपराणं चिय तिपुराई देवयों उ तूसंति । मह सेवाए देवो मओ वि मयणो पुणो जियइ ॥.४६ ॥ इह धवलहरेसु चिरं चाबुक्कडरायलालिओ वसिओ। एवं च ठिए सामिय ! जं जाणसि तं करिज्जासु ॥४७॥ १) मौनमेव प्राप्तकालमिति । (२) देव ! श्रीवनराजसमुपार्जितराज्यलक्ष्मीभुजङ्ग ! प्रसीद । कीशो ममापराधः येनाहमेवं परिभूये। ३) देव ! यदि भवेत्ततो बुध्ये | अपि च- कृष्णेन समं यादवजनेन ननु सेवितोऽस्म्यवितृष्णम् । रैवतगिरिशिखरेषु का गणना इतरलोकानाम् ? ।। प्रणयिनीमुखादमृतमिव मां प्रतीच्छन्ति कामिनो लोकाः । मम सेवासक्तानां न रोगशोकप्रमुखमेति ।। मम भक्तिपराणामेव त्रिपुरादयो देवता स्तु तुष्यन्ति । मम सेवया देवो मृतोऽपि मदनः पुनर्जीवति ।। इह धवलगृहेपु चिरं चापोत्कटराजलालित उपितः । एवं च स्थिते स्वामिन् । यज्जानासि तक्रियताम् ।। १ B& C होज. २ B & C युझे ३ A कन्द ४ A. 'यह, ५ B & C देवता. ६ A उविए. - ५.

·[s] मोहरामपराजयम् । १०९ - राजा-अरे अलीकवाचाल ! विरम विरम । भवादशां हि परदोपो- द्वारश्च गगरिमासमुजम्भते । ननु त्वत्सेवयैव निखिलमपि क्षयं गतं यादवकुलं धनराजफुलं च । अथवा कस्त्वया सह उक्तिमत्युक्तिमपश्चः ? । यस्तो भवान् जाइलकच जीवमयावित्यपि त्याज्यावेव धर्मात्मनाम् । उक्तं च- मधे मांसे मथुनि च नवनीते तमतो वहिनीते । उदयन्ति विपद्यन्ते तदर्णा जन्तवस्तत्र ॥४८॥ मद्यशेखरः--(स्वगतं ) (१) पन्जतैमित्तो भणिदीहि, जं भोदितं भोदु । मारिः-(२) देव ! राजशेखर ! एत्य संसारे अनेके राजानो चक्क- वटिनो अतिधता, न पुन केनापि हं निलोकता । अपरं च, कि मए विलूपं कयं ? जे एतिसं रोसं फरेति भट्टका । अपि च- जीवो जीवाहारो एस सभावो खु सकलसंसाले । एवं मुनितून कुतो विचारना भोति पुलिसान ? ।। ४९ ॥ दसलधनलीसलेनं मह सेवानिचलेन निचं पि। अहह ! सलेनं निहतो सवनलिसिसुतो मुहुत्तेन ॥ ५० ॥ राजा-(सक्रोधं ) आः पापे ! किमद्यापि प्रगल्भसे ? । दाण्डपाशिक ! एतचतुष्टयं सपरिचारं यथोक्तस्थित्या निर्वासयेति । दाण्डपाशिकः-(३) जं देवो आणवेदि। मारिः-(अपवार्य ) (४) पुत्तका ! जीवएदं विसुमलित म्हि । ननु अम्हे राजकुले व्वं पूरेमो । (१) पर्याप्तमात्रो भणितिभिः, यद्भवति तद्भवतु । (२) देव ! राजशेखर ! अत्र संसारेऽनेके राजानश्चमवर्तिनोऽतिक्रान्ताः, न पुनः केनाप्यह निराकृता । अपरं च फि मया विरूपं कृतं यदीदृशं रोप करोति भर्ती । अपि च- जीवो जीवाहार एप स्वभावः सलु सकलसंसारे । एवं ज्ञात्वा कुतो विचारणा भवति पुरुषाणाम् ? ॥ दशरथनरेश्वरेण मम सेवानिश्चलेन नित्यमपि । अहह ! शरेण निहतः श्रवणर्पिसुतो मुहूर्तेन ॥ (३) यद्देव माज्ञापयति । (४) पुत्रकाः ! जीवततद्विस्मृताऽस्मि । ननु वयं गजाले द्रव्यं पूरयामः । १० तमेतो. २ C नावि : A रा ४० पिलनं. ५ A यं. ६ मुनिजन. ७ C मुलिसान.

·११० मन्त्रियगःपालविरचित सर्वे--(सहप) (१) साहु अम्ब ! साहु । विन्नवीयदु । मारिः-(२) देव ! अम्हे जूयं जंगलको मनसेग्वलो लाजकुले पमून दव्वं पुलिंति । ता को आदेसो ?। राजा-पातकोपात्तेन वित्तेनापि न मे प्रयोजनम् । (दाण्डपाशिकः सर्वाणि पुरस्कृत्य निर्गतः।) राजा-(स्वगतं) निर्याते दुष्टचक्रे भवतु जगदिदं सौख्यपीयूपमग्नं कामस्तस्याः कृपायाः फलतु विपमताभाजि पूर्ण पणेऽस्मिन् । किञ्च श्रीमान् विवेकः कलयतु नितमां संपदं प्राक्तनी स्वां राज्यश्रीरस्तु हृष्टा व्रजतु विफलनां मोहराजप्रयासः ।। ५१ ।। (नेपथ्ये) निर्वासयति नरेन्द्रो नगरायसनानि सपरिवाराणि । दोषमयान्यपि भूपैः पुरस्कृतान्येव यान्यन्यैः ॥ ५२ ।। राजा-(सह ) एतावता कृतार्थोऽस्मि । (नेपथ्ये) वैतालिका- नयनशफरवीधीवन्धनायेव सायं समयवधकलप्तं त्रोटयन् ध्वान्तज्वालम् । भुवनसरसि रम्यं रक्षकत्वं धानो वहति वियति राजा पश्य लक्ष्मीमपूर्वाम् ॥ ५३॥ राजा-कथं प्राप्तः प्रदोपसमयः ? । तबुत्तिष्ठामः । (इति निष्कान्ताः सर्वे।) चतुर्थोऽङ्कः । (१) साधु अम्य ! साधु । विज्ञप्यताम् । (२) देव ! वयं द्यूतं जाङ्गलको मद्योग्वरो राजकुले प्रभूतं द्रव्यं पूरयामः । तत्क आदेशः।। १ Cटो.Cपुर्दनि. ३Cदेशो.

·Sr.] मोहराजपराजयम् । १११ 7 पञ्चमोऽङ्कः । (ततः प्रविशति विवेकचन्द्रः ।) विवेकचन्द्रः-(सानन्दं परिक्रम्य ) अहो ! निश्चिन्तोऽस्मि चोलक्यकुल- नभस्तलालङ्कारमणिना सकलभूपालमौलिमण्डलावतंसायमानचरणतामरसेन त्रिभुवनश्रीकुचकलशमुक्तालतायमानयशःप्रसरेण महाराजाधिराजेन श्रीकु- मारपालदेवेन सह मम सुतायाः कृपासुन्दाः पाणिग्रहणमहोत्सवेन । अपरं च, वत्साया राज्यश्रियः फलितं प्रार्थनागुमेण । ( इत्यानन्दं नाटयित्वा ) अहो ! नि:- शेषव्यसननिर्वासनेन ममेच्छापीयूषतरङ्गिणी तरङ्गिता।अपरं च, रुदतीधनत्या- के गामृताभिपेकेणाड्डरिता मे क्षेत्रावनिः । यतः- जज्ञे यो भुवि चक्रवर्तिपतिव्यूहः समूहो महः- सारस्थाखिलराज्यनीतिकुशलो ग्रामो गुणानां परम् । स व्यामोहनरेन्द्रशासनमणीमुत्तंसतामानयं- श्चके नेतदिति त्रिलोकविजयी सोऽयं कृपावल्लभः ॥१॥ (पुनर्विमृश्य) अन्तरेण जिनाधीशं कश्छेत्तुं मोहमीश्वरः । असौ तु तत्पदाम्भोजे भृङ्गतीति ध्रुवं जयी ॥२॥ (पुनः सोहासं) अहो ! मामकीनमपि कार्य निष्पन्नप्रायं संभाव्यते । यतो- ऽस्य महाराजस्य मोहराज पराजेतुं कार्यशेषः । तथा च- निन्ये राज्यश्रियं तुष्टिं परिणिन्ये कृपां प्रियाम् । चक्रे च यत्पुरं पुण्यं तन्मोहं जितवानसौ ॥३॥ (पुनः सौत्सुक्यं ) तं राजकुक्षरमवलोकयितुमुत्कण्ठते मे मनः । यतः- सरोरुहं कि न सहस्ररश्मि ? सुधाकरं किं न चकोरलोकः ? । जिनकमान् कि नहि भव्यजन्तुः समीहते शर्मविभूतिहेतोः ? ॥४॥ (आफाशे) किं पे ? । यत्सर्वोत्तम ! अपरान्नरेन्द्रान् परित्यज्य कथं मानवेश्वरममुं द्रष्टुमीहसे ? । नन्वेवं, यत:- ·११२ मन्त्रियगःपालविरचित [प विनार्कस्यांशुसंपर्क ध्वान्तध्वंसनचेतसः । न प्राप्नोति कलावृद्धिं शिवोपासनया शशी ॥५॥ (पुनराकाशे साहकार) दुर्जयो मोहमहाराजः। मा मैवम् । यतः- तावविद्युत्करालं निनदति नितरां शम्भुकण्ठातपश्री- चौरं पायोवृन्दं जलभरविभवाखर्वगवं समन्तात् । यावद्वात्या न वाति क्षितिघरशिखरश्रेणिसंहारकारी तावन्मोहः प्रचण्डः कलयति न करे यावदेप स्वधर्मम् ॥ ६॥ अपि च, तदहो ! चौलुक्यचन्द्रं सुपर्णध्वजं वीक्षितुमुत्सहते मे मनः । (आकागे) यद्यहो ! सुपर्णकेतुं द्रष्टुमुत्सहसे तर्हि नः सिद्धमेव समीहितम् । यता- ऽसौ मूलाश्रयो मोहमहाराजस्य । तथा च- नित्यशर्मास्पदं हित्वा मोहराजवशंवदः । विष्णुर्विडम्बयामास स्वं पाठीनादिमूर्तिभिः ॥ ७ ॥ अमुं तु मोहमतिपन्थिनं वीक्षितुमिच्छामि । तत्कस्मिन्प्रदेशे तस्थिवांम बामवसमानमवेक्ष्य स्वदृशमानन्दयामि ?। (नेपथ्ये) यतालिक:- श्रीमर्वज्ञपदारविन्दरजमा भ्राजिष्णुभालस्थलो लीलामुक्तमृतम्बार्डिनया:मंमारघातावनिः । यम्नतपन्नादिपापवानः संपन्नतुच्छक्षमा. भागेनारामनन्दितफणी जीयान्नृपां गौर्जरः ॥ ८॥ दिनीयः उदष्टामिबिग्वस्टिनारिमटाढालमानां गण- मेनागरि मपटादृम्बमिव मे नागवलीनां रणे । .. - न . 'rt Eiere' ·क्षुद्रगुमोन्मूलनमानमत्य, न पूरचेत्केलिमपि द्विपस्य ॥ इत्यादिना परेप्वपि निवारयत्सु मोहराजः प्रोचे-किं बहुना क्षुद्रक्ष्मापतिकोटिकीटपटलीबुवाकदोर्विक्रमा- ऽऽध्मातस्वान्तममुं पुलुक्यनृपतिं हत्वा रणप्राङ्गणे । स्वर्गखीगणगीतविक्रमगुणः कर्ताऽस्मि निप्पण्टकम्, साम्राज्यं भुवनत्रयेऽपि नितमामेकातपत्रं पुनः॥ धर्म:-दुरात्मन् ! विफलमनोरयो भूयाः । पुण्यकेतुः-प्रतिहतममङ्गलम् । ज्ञानदर्पण:--सर्वधा शासनदेवताः कुर्वन्तु रक्षां राजः । राजा-अवसरप्राप्तोपसर्पणोऽयं कलितशलः सम्प्रति मोहभूपः । सपा सारखे फुलबतं सलु चौलुक्यानामिति विचिन्त्य मुसाद्गुटिका आझम्य प्रक्टीभूय च जगाद, रेरे दुगमन् ! कश्मलाचार ! मोहाधम ! स एप गूर्जरनरेश्वरोऽहं यमाताखस्त्वमन्विप्यसि । मुगु- एषोऽहं भुवनोपकारफरणव्यापारवादरो, हारस्फारमरीचिसोदरयशक्कामो रिपोर्निमहात् । सोऽहं मोहममुं कृतान्तनगरं नेष्यामि वः पश्यताम्, रे रे पञ्चशरादयः ! कृतदयारसायनमात्मप्रभुम् ।। राजानमुदायुधं घना पलायिता रागादयः। मोहः (सकोषम्)-अरे रे ! मनुष्पकीट ! चिरादन्धिप्यता प्राप्तोऽसि तोप न भविष्यति । श्रीचौलुक्यः (साक्षेपं )-अपसर रे दुरात्मन् ! परिवारकायत निवार्यने । नो वेदाना प्रक्षालेण यमातिथीकार्य एव । मोहः- रागद्वेपमनोभवप्रभृतयस्तिष्ठन्तु वा यान्तु वा. कि तेर्नाम न मे एचिन् परशुसप्रेझी जयारपरः। एकोऽज्येप तवारमाहवतले लोस्पक्षिययम् निरूप । नापतोऽपि निशितप्ये प्रतमाणिजम !! चौटक्या- सरं शीरमरे विश्व समरे त्वं पाहि चेलीवितम् पाल्पप तव नापति बनेन में बात ! नो देताकार व भाषिता स्वामतीमा प्रत्यौः प्रतिपक्षपामा नेवामि पहिरन् ।। - मोहः- - E: पूर्वमहं त्वया न पचान मिायोपरत.

·मोहराजपराजयम। ११३ व्यामोहक्षितिपाललोलनयनावैधव्यदानोद्यतः श्रीचौलुक्यकुमारपालनृपतिर्जीयाजगत्यां जयी ॥९॥ (इति विजययात्राजयजयशब्दगर्भ विजयडफानिर्घोपमाकर्ण्य ससंभ्रमं) व्योमाश्लेपविशेपितो रविहरिनासं प्रकुर्वन्निव क्षोणीभृच्छिखरेपु वज्रललितं व्यापारयन् हेलया। पातालोदवासिनां वधिरयन् कर्णानयं श्रूयते श्रीचौलुक्यकुमारपालनृपतेनि:स्वानकोलाहलः ॥ १० ॥ तयं भूपालचूडामणिर्विजययात्रामासूत्रयनित एवाभिवर्तते । (ततः प्रविशति स्कन्धावारस्थो महाराजो विभवतश्च परिवारः।) राजा-(सोत्साई भुजलतामवेक्ष्य) भूभृद्धारविनम्रभूमिकलनासंपन्नगर्वोहुरं व्यालेन्द्रं यदि याति हन्त ! शरणं व्यामोहभूमीश्वरः । तत्त्वं बाहुलते ! विधृत्य वसुधां तेनैव साई हठा- दुत्पाट्याधिगभीरघोरपयसि व्यापारयेस्तं दिपम् ॥ ११ ॥ अपि च ( ऊर्ध्वमवलोक्य ) कि वच्मि महेन्द्रं प्रति ? । तथापि- स्वर्नेता यदि धास्यते स्वसविधे मोहं जगत्कण्टकं तत्किं तस्य सहस्रसंख्यनयनैर्वीक्ष्येत यन्न द्विपम् ? । मन्ये पश्यति नैव मोहतिमिरव्यालुप्तचक्षुस्ततः संसारार्णवकोटरे पतति भोः ! भूयोऽपि भूयोऽपि सः ॥ १२ ॥ (पुनः सर्वतो विलोक्य सकौतुक) मयि करतलात्तधर्म कः शरणं हन्त ! मोदराजस्य ? । ज्वलति जिनध्यानाग्नौ किमु कामः कार्मुकं स्पृशति?॥ १३ ॥ विवेकचन्द्रः-(पुरो विलोक्य सानन्दं ) दिष्ट्या वर्धसे दृदय ! । यतः समुदितो धाम्नांनिधिश्छिनत्ति खरतरः करकुठारैन्तितरुगहनम् । तवलो- कनप्रणालनिर्गमेन पिव दृष्टे! दर्शनामृतंराजःश्रीकुमारपालदेवस्य । (स्युपसृत्य) कल्याणिन् ! कल्याणं निःश्रेयसकारणस्य धर्मशरीरस्य ?। राजा-(विलोक्य ) किमयमार्यो विवेकचन्द्रः ? । (इवि सप्रश्रय) सनमास्यताम् । (पुनः सहर्षे) १०पाभो.

·११४ मन्त्रियशःपालविरचितं [पञ्चमो- पुण्योदयपरीपाको मामकीनो विजृम्भते । यदस्मिन् समये जज्ञे विवेकस्य समागमः ॥१४॥ विवेकचन्द्रः-सर्वत्र परिभ्रान्तोऽस्मि । परं नालोकितवान् लोकोत्तर- गुणं निर्जितानेकरणं पुण्यसत्तमं पुरुषोत्तमं भवादृशम् । तत्त्वदर्शनसुधासागर स्वच्छन्दं क्रीडया प्राप्नोतु सुधासारसुखं मे दृष्टिः । किन्च- उच्चैःकारितवीतरागभवनव्याजेन रोमाञ्चितां निःशेषव्यसनान्धकारपटलच्छेदेन पुण्येक्षणाम् । न्यायोत्सङ्गसुखोपलालिततनुं वीक्ष्य क्षमायोषितं युष्मद्गीतपवित्रकीर्तिविशदां मे स्यात्प्रमोदोदयः ॥ १५ ॥ राजा-(सहर्ष ) भवत्संपर्कण सर्व साधु संवृत्तम् । तथा च- पारावारपयो निपीय शतशः प्रच्छाद्य सूर्यातपं नम्रीभूय निरीक्ष्य नाम वसुधां तप्तप्रजां विद्युता। निर्व्याज जलसंपदा विहितवानानन्ददानोद्यतां पाथोदः खलु साधु साधुचरितं किं किं न कर्तुं क्षमम् (म:)?॥१६॥ विवेकचन्द्रः-(स्वगतं ) अहो ! गुणज्ञोऽयं पंयित्रोऽयं गुणानामधिष्ठा- नमयं च। तावन्मानसकल्पनाप्तविभवो भूयिष्ठगों मया दृष्टो दृष्टिसहस्रपङ्कजततिभ्राजिष्णुदेहातिः । इन्द्रः पीतविरुद्धगन्धमदिराव्यालोलरक्ताक्षिभिः सेव्यः स्वर्गविलासिनीभिरनिशं तस्मात्कुतः पावनः? ॥ १७॥ भवतु तावत् । (प्रकाशं ) सर्वज्ञधर्मजागरूक ! परदोपमूक ! कञ्चित्परि- जातं मोहराजस्वरूपम् । कस्मिन् विपये स पापीयान् यतते ? । राजा-आर्य ! तस्योपक्रमं परिज्ञातुं समादिष्टो ज्ञानदर्पणश्चिरयति । (नेपथ्ये) नोः प्रतीहार ! निवेदय झगिति ज्ञानदपणं देवाय । गजा-(अया मौनुत्य ) प्रतीहार ! प्रवेशय ज्ञानदर्पणं सत्वरम् . C. १८८न.Cit... पति: पीवीस.

·मोहराजपराजयम् । ११५ प्रतीहारः-देवादेशः प्रमाणम् । (इति निष्क्रम्य ज्ञानदर्पणेन सह प्रविश्य च ) देव ! अयं ज्ञानदर्पणः। ज्ञानदर्पणः-जयतु जयतु देवः । राजा-(सप्रसादं) आसनं ज्ञानदर्पणाय। (ज्ञानदर्पण आसने उपविशति ।) राजा-(सौत्सुक्यं ) ज्ञानदर्पण! विज्ञपय यथावृत्तं तस्याविद्यावल्लभस्य। ज्ञानदर्पण:-एष विज्ञपयामि । देव ! इतः स्थानान्मोहराजस्कन्धावारे गतस्य मे निरन्तरं परिभ्रमतां यामिकचक्रवालानां भयेन दुर्लभः प्रवेशः । राजा-एवं भवत्येव विजिगीषुभूपतीनां शिबिरे । ततस्ततः ? । ज्ञानदर्पणः--तत् (ततः) देव ! मागधवेपं विधाय धवलितफरोऽहं प्रविष्टः स्कन्धावारे ।गतो राजावाससिंहद्वारम् । दृष्टोऽहं प्रतीहारेण । उक्तश्चेति 'कस्मादागतोऽसि । मयां चोक्तं यत् श्रीमन्महाराजेन चौलुक्यकुलावतंसेन कुमारपालदेवेन तव स्वामिप्रोत्साहनाय समादिष्टोऽस्मि मागधराजः'। राजा-ततस्ततः ? ज्ञानदर्पणः--ततः प्रतीहारेण स्वस्वामिनः समीपे नीत्वा निवेदितः । 'यत् श्रीकुमारपालदेवेन राज्ञा समादिष्टोऽयं मागधराजः। राजा-ततः कि संवृत्तम् । ज्ञानदर्पण:-तस्मिन् क्षणे तस्य मागधराजेन मां निरीक्ष्य कृतोपश्लो- फना स्वस्वामिनः। राजा-कीदृशी?। ज्ञानदर्पण:- श्रीव्यामोहमहीशचुम्बितपदन्दावतंसीकृता- हल्याजारशिरस्त्वदीयललितं सर्वैनमस्यं यतः। त्यक्त्वा ध्यानरसं निरस्य च तपस्त्वद्वन्धुकामायुध- श्रेणीपक्षरजर्जरः पुररिपुर्गौरीमुखं वीक्षते ॥ १८ ॥ १Cमयोत. २८ एत.

·११६ मन्त्रियशःपालविरचितं [पथमा राजा-(सकोपं ) ज्ञानदर्पण ! त्वया पुनः किमुक्तम् ? । ज्ञानदर्पणः-अवधारयतु देवः । तथा च- भूयो भूधर! देवतः कथमपि प्राप्यात्मपक्षावली गर्जाडम्बरचुम्विताम्वरतलं मा सन्जयेत्फालताम् । यस्मात्पश्य पुरः पुरन्दरविभुर्वघ्रातिभीकल्पिता- कालाकाशतडित्त्वताण्डवैततौ त्वां होतुमुत्तिष्टते ॥ १९॥ राजा-(सहर्ष ) साधु ज्ञानदर्पण ! साधु । निस्तेजितो दुष्टात्माऽन्यो- क्तिप्रपञ्चेन । ततः किमुक्तं तेन पुरुषापसदेन ? । ज्ञानदर्पणः-साक्षेपं मामुक्तवान् स यत्किं वक्रोक्त्या मामधिक्षि- पसि ? । प्रातर्जानासि स्वस्वामिनः पराक्रमम् । एकयाऽप्यविद्यया मध्यमान- स्तव स्वामी कस्य शरणं यास्यति ?। राजा-(साटोपं) ततः किमुक्तं भवता ?। ज्ञानदर्पणः-आक्षिप्तो वक्रोक्त्या । तथा च- यस्या हन्त ! समुन्नतौ पिवति नो नीरं जनो वालिशो भीत्येव प्रतिशाखिनं खगकुलं वाह्यात्समागच्छति । तां सन्ध्यां प्रतिपद्य दुर्मुखतमो मा वल्ग रे स्वेच्छया यस्मादेप विजृम्भते नभसि ते क्रुद्धः कृतान्तः शशी ॥ २० ॥ राजा-(सहर्षे) साधु ज्ञानदर्पण ! साधु । वक्रोक्त्या छिन्नस्तस्य मनो- रथद्रुमः। ततस्ततः? ज्ञानदर्पणः-पुनराक्षिप्तो मया स मायावी । तयों च- सैन्यवाजिखुरापातैः ठकारं मा कृथाः क्षितौ । कण्ठे कुरु कुठारं रे! यदि वाञ्छसि जीवितम् ॥ २१ ॥ राजा-अहह ! प्राणान् पणेविधाय भवतोक्तम् । ज्ञानदर्पणः-( सविनयं) स्वामिकार्यमिदं देव ! प्राणितं भक्तिशालिनाम् । विना तन न जीवन्ति भुवने नरसरामाः ॥ २२ ॥ . ना. दातां... 'दति निमो.नया.

·मोहराजपराजयम् । ११७ राजा---एवमेतत् । इदं हि स्वामिभक्तानां कुलवतम् । पुनस्तेन कि- उक्तं पापेन ?। ज्ञानदर्पण:-तनैवं वक्रोक्त्या स्वच्छन्दमुज्जृम्भितम् । यतः- यः प्रीणाति सुधाभुजः प्रतिदिनं पीयूपभोज्य शं यज्ज्योत्स्नामदमाप्य माद्यतितरां प्रीतं चकोरीकुलम् । सोऽयं संप्रति शीतदीधितिरतिक्षीणाभकान्तिः श्रियं शश्वत्स्वस्य समीहते खररुचेर्धिग्धिकरित्रं विधेः ॥ २३ ॥ नाहं पुनस्तस्य सदृशः । यतः- सीतासङ्गवियोगविह्वलमना वभ्राम रामो वनं राज्यश्रीरमणेच्छया यमपुरं प्रापुः पुरा कौरवाः । जीवातुः किल नाकिनां हिमरुचिर्यलक्ष्म धत्तेऽधुना- प्येतदिद्धि विरुद्धबुद्धिजलधेर्लीलायितं मे स्फुटम् ।। २४ ।। राजा--( सजिज्ञासं ) ज्ञानदर्पण ! त्वया किमभिहितम् ? । ज्ञानदर्पणः-एप विज्ञपयामि । यत्- अन्ये ते पुरुपा ये स्युस्तवाज्ञावशवर्तिनः । महात्मनां मौलिरत्नमन्योऽयं मनुजेश्वरः ॥ २५ ॥ तथा च- . यस्त्वां प्राक् सपरिग्रहं निहतवान् ध्यानाग्निशस्त्रत्विपा तत्पादाम्बुजपट्पदो विजयते चौलुक्यचन्द्रो नृपः । येनेदं तव वल्लभं निजपुराद्देशाच निर्वासितं यूताद्यं विटपेटकं शितिमुखं तत्कि मुधा गर्जसि ? ॥ २६ ॥ राजा-(सानन्दं ) साधु यथोक्तं भवता। अपरं च, चरचक्षुपो राजानः। तथा च- ये पश्यन्ति परंतपैर्गुरुमुहृन्मन्त्रीशमन्त्रैदृढ़ भित्त्वारातिधराधिपस्य हृदयं शस्यं रहस्यं ननु । तैनॆत्रैहृदयस्थितैर्विकसितैदृष्ट्वा परेपां वलं सार्च ते विजयश्रिया समुदिताः क्रीडन्ति भूमीभुजः ॥ २७ ॥ (पुनः सजिज्ञास) ज्ञानदर्पण ! विज्ञपय तस्य बलस्वरूपं पापस्य । १०वच्छन्द वि २ ० य.

·२१८ TI ज्ञानदर्गणः- जियामि ?T: IT नगलनात वात्मजयुगलं रागकेमरिदगगनेन्द्रनामोगमनि । -TITT मन्ये प्रेतानि विनियममरे ला गंगा कोवात्तानि दातागनगोहामानाम् । संहारे जगतां कृतवतमिदं न्यानालालं कुव्यारा दुरात्मनः मुनगुगं दानशते ॥ ८ राजा-(सामा) कितेन वराकेण दुग्यमुसेन ? । नतस्ततः ।। ज्ञानदर्पणः-यामगक्षेतु- उत्फुल्लाम्बुजमित्रनेत्रवटया स्त्रीणां रणे दुस्सहः संग्रामाध्वरदीक्षितो मुकुटभृन्मीनध्वजो गर्जति । कीर्ति यस्य पुरारिदेवविजयव्यापारगी मुह- हस्ते पुष्पशरासनं मधुकरध्यानच्छलागायति ॥ २९ ॥ राजा-(सोपहासं) अनड्रेनापि किं साध्यते गुम्वत्रतम् ? । अपर कश्चित्सुभटायते?। ज्ञानदर्पणः-अथ किम् ? । देव ! चौलुक्यकुलमहार्णवपारिजात ! किमुच्यते मोहराजसुभदानाम् ? । राजा-(साञ्चय ) ज्ञानदर्पण ! विज्ञपय निश्शकम् । ज्ञानदर्पणः-देव ! मोहराजमुखाग्रे वल्गति क्रोधानलनामा सुभटः । तथाच- धूमस्तोमविनिर्मिताम्वुदनवश्रेणीविलुप्तांशुमान ज्वालालीढनभस्तलः कवलिताशेषाटवीभूरुहः । साध्यो दावमहानलो जलधरासारेण सोऽहं पुनः प्लुष्यन् धर्मसुरद्रुमं स्वमहसा कस्यात्र साध्यो ननु ? ॥ ३० ॥ राजा-(साहकारं ) अहो ! एवंविधमखर्व गवं कुर्वाणमेनं पुरुषाधमं नि- णितां नेतुमस्मदुत्तेजिता क्षमा नाम महिलामतल्लिका वल्गति पुरस्तादियम् । ज्ञानदर्पणः-एवमेतत् । कः सन्देहः ? । तथा च- दानोत्तुङ्गतरङ्गजाततटिनीरङ्गाद्विरेफावली- गीतस्थामपराक्रमां गजघटां कामाङशैः पातयन् ।

·११९ S:] मोहराजपराजयम् । गर्जाजर्जरभूधरानशिखरस्तावन्मृगारिर्जयी यावन्नाम विजृम्भते न शरभः पाथोदसजक्रमः ॥ ३१ ॥ राजा--(सरोमाञ्च) अपरश्वास्ति कश्चिदीरश्रीविलासलालसः ? । ज्ञानदर्पणः-( सविनयं ) देव ! चीरचूडामणे ! विपक्षक्षमाभृत्पक्षोत्वन- नदम्भोलिपाणे ! गर्वपर्वतनामा सुभटमानमर्दनमुद्भावयति निजजैनचरित्रैः । तथाच- दैतेयान्वयजीवितं सुरनरव्यालेन्द्रचूडामणि- ज्योत्स्नाधौतपदाम्बुजासनतलः पौलस्त्यनामाऽभवत् । यो मां रामशराहतोऽपि न जहौ सोऽद्यापि विश्वत्रये मानीति स्मृतिकोविदरहरहः सानन्दमुद्गीयते ॥ ३२ ॥ अपि च- मुमोच मां वाहुबलिन याव- द्राज्यं च युद्धं च चकार तावत् । तेन प्रमुक्ते मयि सोऽपि मुक्तो वाच्यं न किञ्चिन्ननु तस्य पढ्नोः ? ॥ ३३ ॥ राजा-अहो ! दुरात्मनाऽनेन साधूक्तम्। यन्मुक्तः किञ्चिन्न विधत्त इति। भद्र ! अन्योऽपि कश्चित्तत्र वीरत्वं प्रकटयति । ज्ञानदर्पणः-देव ! दम्भगुप्तनामा वीरंमन्यः स्वचरितं समुल्लासयति । रामं वञ्चितवान् यदेप कलयन्मार्गी तनुं राक्षसो यत्कापालिकमुद्रया च हृतवान् सीतामहो ! रावणः । कृत्वा वामनतां वलिं फणिपुरे बद्धा हरिय॑न्न्यधा- तस्मिन् कारणमस्मि गृहमनसो जानीत रे मां जनाः ! ॥ ३४ ॥ राजा-नियतं स प्रभवति प्रायेण कश्मलमनसां पुंसां नास्मादृशाम् । (पुनः सवितर्क ) ज्ञानदर्पण!अपरश्च कश्चित्सुभदसंपदा विडम्बयत्यात्मानं न वा?। ज्ञानदर्पणः-देव ! विडम्बयत्येवात्मानम् । के इव? १ वदता मागी तव रक्षसा. है ·१२० मन्तिान क ज्ञानदर्पणः-लोभसागरनामा मुभटायनमः जमनि निजगुणान् । तथा च- दाक्षिण्यं शुचिता विवेकपदवी गन्नीरना मन्यता वान्सल्यं च कृपालुता मरलता गालं अमा मंयमः । साधुन्वं मुमतिः श्रुतं मुभगता स्युम्नावदेने गुंगा नृणां यावदहं करोमि न परं नेत्रोन्मवादबरन् ।। ३५ ।। राजा-घिग निजपुस्पकारेण । अपरोपि गूगः कश्चिदिनुपयति नदीयं स्कन्धावारम् ? | ज्ञानदर्पणः-देव ! भवन्निवासितानि नादिव्यसनान्युपराभवसम्न. वामपभराध्मातानि विद्यन्त एव । राजा-(सोपहासं) निर्वासनप्रक्रमेऽपि दृष्टसाराण्यमृनि । इतरमपि श्रोतुमिच्छामि । ज्ञानदर्पणः-सकलविपक्षदक्षमखमधनशहरसहोदरमस्त्येव पापण्ड- मण्डलम्। राजा-न तेन भयमुत्पाद्यते साहसिकानाम् । अथान्यनपि भदं ज्ञातु- मिच्छामि। ज्ञानदर्पणः-अस्त्येव वैरिवीरवरूथिनीदलनदुर्ललितविक्रमः कलिक- न्दलो नाम शत्रुवधूवैधव्यदीक्षागुर्मिथ्यात्वराशिनामा राजगुन्य। राजा-(सोत्यासं) पुरापि परीक्षितमेवेदं बन्दम् । पुनश्च प्राशय कमपि दोपमन्तम् । ज्ञानदर्पणः-देव ! विद्धि विरोविवधूकचग्रह्मपन्चितमहिन्नः पर्शरस- रूपगन्धशन्दनानः पञ्चविषययोधान् । राजा-(सावहेलं) सुकरस्तेपामपि विजयः । अथापरं कन्चन प्रस्तुहि । ज्ञानदर्पणः-प्रमादं नाम दाण्डपाशिकं जानातु जगन्निगीपाविषय- जागरूकं देवः। राजा- -न तेनापि किञ्चित् । अपरं कमप्याख्याहि । १Cणा १C'नि गुरु'३ A "विजय ·5] मोहराजपराजयम् । १२१ ज्ञानदर्पण:- प्रतिपक्षप्तनाघनावलीविलयपवनापातं पापकेतुसंज्ञम- मात्यं विदांकरोतु स्वामी। राजा-बुद्धिजीचिनो थमात्या न तैर्विक्रमललितम् । फिशिदपरं निवेद्य। ज्ञानदर्पण:----असंयमाभिधानमरिवर्गवल्गितविपिनालयपावकमवयु- ध्यतां प्रतीहारं राजर्पिः। राजा-प्रविशजनदारावरोधवैदग्ध्यमेव प्रतीहाराणाम् ।न पुनरिवीर- बजविर्जयेष्वोजायितम् । तदन्यमुशिश। ज्ञानदर्पणः-प्रत्यर्धियकुहरशल्यं शोकनामानमवगच्छ पुरोधसम्। राजा--दर्भप्रणयिपाणिपल्लषैः पुरोधोभिर्दुराराधा विजयलक्ष्मीः । तद्- परमपन्यस्य । ज्ञानदर्पण:-अपरेपि हि रिपुकामिनीकुचकलशपत्राङ्करलिपिद्स्यवः पृथिव्यामेकवीराः सन्त्यशान्ताः शारादिरसनामानः सेनापतयः। राजा -~-न तेप्यास्थावुद्धिं वाति विजयश्रीः । अथ कीदृशस्तस्यास्मानु- दिश्योत्थानममामः ? ज्ञानदर्पणः-श्रूयताम् । अन्येारधिसभं निपण्णया कीर्तिमार्या प्रता- पेन चोत्तेजितो मोहमहाराजः। राजा-कथमिव ?। ज्ञानदर्पण:- धन्यस्त्यागभटः कुमारतिलकः शाकम्भरीमाश्रितो योऽसौ तस्य कुमारपालनपतेचौलुक्यचूडामणेः । युद्धायाभिमुखोऽभवजयविधिस्त्वास्यं विधेः प्रेक्षते प्रोसर्जन विफलं शरद्धन इव त्यं केवलं वल्गसि ॥ ३६॥ इदं चाफर्ण दाटकोपाटोपेन दापिता मोहमहाराजेन साहभेरी । प्रशान्तं च भयाणकं भवदुपरि । अत्रान्तरे पापकेतुनामामात्येनागत्य प्रत्यपादि १.ni1 पि रि ३ A ताग' ५ BECनामात्मना ·१२२ [प : मास्मि । (३) महारा मन्त्रियशःपालविरचित स्वामिन् ! असमीक्षितकारिता हि महर्षणं राज्ञाम् । स नाम जयत्येव यः वपरयोलमधिमनसं ज्ञात्वा प्रवर्तते कृत्येषु' । ततश्चोक्तं मोहराजेन अमा त्य ! मोहपतेरपीतरकातरनरपतिवत् प्रतिपक्षविभीषिकाः पराक्रमस्यालरा यतां यान्ति ? ' । पापकेतुना त्ववाचि देव ! वलीयानसौ विपक्षक्षमापतिः। एनमुद्दिश्य सहसा यानं नायतिसुन्दरमुत्पश्यामि । ततश्च मोहराजेन राम सरिदेषगजेन्द्रमनदेवप्रभृतीन्मीलयितुमादिष्टः प्रतीहारः। स्वयं चालना मन्त्रमण्डपः । एवं च स्थिते समागतोऽहं देवं निकषेति । राजा-(स्वगतं) अपि नाम मोहराजमेक एवाहं निग्रहीतुं शक्नुयाम् । विवेकचन्द्रः-राजन् ! किमिदानीमध्यवस्पति कल्याणराशिः।। । राजा-(सोत्साहं ) आर्य ! किमन्यत् ?, पिण्डीभूय दिवौकसां दिवि मुदा सांराविणं कुर्वतां गर्वप्राश्चितचेतसां च मदनादीनां मुहुः पश्यताम् । गत्वकोऽपि हटादरातिशिविरं निर्भिद्य निर्भाः क्षयं नेको मोहमहीशमाहवभुवि स्वर्भूर्भुवः कण्टकम् ॥ ३७ ।। किनन्नमामोद्यं ? किमदात्यं जातवेदसाम् ? । मग मना किंवा ? किमसाध्यं भवादृशान् ? ॥ ३८॥ नवा जातियोण्डदोर्दण्डमण्डलो मोहराजः। नैनं प्रति सांप्रतम तुं मांगतम् । •~! मा नेपाः । गत:--- नानिमितमतिमिलायाधिपनिर्जिनtirनानन्दामानिनियनो महापूम्यः । पास्य हरिकामंशा ग्रागिन मिमा मोवानि माप तो हमने ॥ ३. ..... अहो ! रागरण महानवटा गनी ? है का यदिनामि मिनि ·६ ! - कृत्यं न पश्यति न येन हितं शृणोति, धीमानधीतमपि न प्रतिसंदधाति ।। अत्रान्तरे लोभदम्भाभिमानादयो भुजास्फोटाटोपं कोलाहलाकुलमिलामण्डलं कुर्वाणा गर्जन्ति न । श्रीचौलुक्यसिंहोऽपि ज्ञानदर्पणाद्वगतसमप्रवैरिवलपोत्साहोत्तेजितात्मा तृणमानं मोहभूपं णयन् निजसैन्यं विनाऽपि मोहं जिगीपुः श्रीगुरुप्रसादित(योगशास्त्र)वज्रकवचं परिधायान्ता- कारिविंशतिवीतरागस्तवरूपदिव्यगुटिकाश्चोपयुज्य सहजान्तर्द्धानपाटवपटुश्रीमदार्यधर्मराजामात्य प्यकेतुबानदर्पणादिस्वल्पसहायः सैन्यप्रच्छन्नवृत्त्या प्रतस्थे । प्राप्तञ्च क्षणादेव प्रत्यर्थिस्कन्धावारम् । राजा-भो ज्ञानदर्पण ! दर्शय मोहभूमीशाअयम् , येन करोमि तं हतप्रतापं हेलया। ज्ञानदर्पणः-देव ! पुरस्तादालोकमात्रादपि कातरनरकृतज्वरमिदं मोहराजसौधम् । इह विश्यते। तनः प्रविष्टाः सर्वेऽपि । स्थिताः प्रच्छन्नवृत्त्या । कियढेलं दृष्टो मोहराजः, परितः परिवारश्च। नारनदुमापा एवम् । तथाहि- मोहः- 'पुंरकीटः किल कोऽपि तिष्ठति स च श्रीमोहभूमिपतेः प्राप्तो वैरिपदं रणाय हतको निःशङ्कमुत्तिष्ठते । दोर्दण्डास्त्रिजगद्विलुण्ठनकलाशोण्डास्तदेचिरा- दुर्बुद्धेरसमससं व्यवसितं देवस्य रे ! पश्यत ।।" पत्र पापफेन्चमात्यः-हे देव ! गनुष्यमात्रमिति माऽवमंस्था जगदेकवीरं श्रीचौलुक्यन- निम्। पच्य पश्य- " अवातरद्धरापीटे, जनस्य सुकृतोदयात् । भावितीयहरः कोऽपि, रूपेणास्य महीपतेः ।।" Fः (मत्रोधम)-" वनाग्निनेव क्षपिताः यत्प्रतापेन भूभृतः । मोह: मोऽहमहो ! कष्टं शृणोम्यग्पिगनमान |" - कोषान्मोदः समादाय ग्वट्मासनादत्थाय च अरे ! काऽमी दुरात्मा - रामदः-- ' मिमिदम्यान गवेगगम ?। गयैव ननु विद्धि गिद्वमरिवभकार्यम् । न्दर पोटादेऽपि य मजयनित प्रभसम । - मगर बिना यानि नामानि || : 14 मान सम्म ? | ननिमामोमि m W - - Eazifa य ।

·] मोहराजपराजयम् । १२३ (प्रविश्य) प्रतीहारः-देव ! पुण्यकेतुः स्वामिनो दर्शनमभिलपति। राजा-अविलम्वं प्रवेशय। प्रतीहारः-~यदाज्ञापयति देवः । (इति निष्क्रम्य पुण्यकेतुना सह प्रविशति ।) पुण्यकेतुः-(स्वगतं) एष देवस्तदुपसर्पामि । (उपमृत्य) जयतु जयतु । राजा-(ससंभ्रमं) इद्मासनमास्यताम् । (पुण्यकेतुस्तथाकरोति ।) राजा-अमात्य ! कचिदप्रतर्कितमागमनम् । अमात्यः-देव ! प्रसादनानो राजपुरुषस्य हस्ते प्रहितमिदं गुरुणा श्री- मचन्द्रेण भवतो युद्धश्रद्धालुमनसो योगशास्त्रं नाम वनकवचम् । अमुना हि तसर्वाङ्गो न भिद्यते रिपुपहरणपरम्पराभिः । पुरुषः-इमाश्च वीतरागस्तुतिसंज्ञा विंशतिर्दिव्यगुलिकाः । आभिर्मु- कमलमलङ्कत्य स्थिताभिः पुरुपः परेषामहशो भवति । ( इति वनकवचं दिव्यगु- लेकाम्योपनयति ।) राजा-दिष्टया परमनुगृहीतोऽस्मि गुरुणा । (इति वनकवचं परिधाय दिव्य- गुलिकाश्योपयुज्य ) आर्य विवेकचन्द्र ! अमात्य पुण्येकेतो ! भद्र ज्ञानदर्पण ! साध. 'यामो वयं विपक्षनिधनाय । प्रतीहार ! वक्तव्यः सेनाजनो यथा न केनाप्यहमे- नमध्वानमवगाहमानोऽनुसतव्यः । यतो बहुच्छलानि रिपुबलानि । यथा तथा प्रविशतामिह महानपायः ।। प्रतीहारः यदादिशति देवः । (इति निष्कान्तः ।) विवेकचन्द्रः-महाराज ! अनुमन्यस्व मामनुगमनाय । पुण्यकेतु:--स्वामिन् ! अनुजानीहि मां सहागन्तुम् । ज्ञानदर्पणः-मामपि देव ! सदैव नय, यतोऽस्माकमस्ति त्रयाणामपि स्वाभाविकमन्तर्धानपाटवम् । M १B&C अभि मुरा ·१२२ मन्त्रियशःपालविरचितं 'स्वामिन् ! असमीक्षितकारिता हि महदूपणं राज्ञाम् । स नाम जयन्येव य. स्वपरयोलमधिमनसं ज्ञात्वा प्रवर्तते कृत्येषु'। नंतश्चोक्तं मोहराजेन 'अमा त्य ! मोहनृपतेरपीतरकातरनरपतिवत् प्रतिपक्षविभीषिकाः पराक्रमस्यान्ता यतां यान्ति ? ' । पापकेतुना त्ववाचि देव ! बलीयानसो विपक्षक्षमापतिः । एनमुद्दिश्य सहसा यानं नायतिसुन्दरमुत्पश्यामि । ततश्च मोहराजेन रान केसरिदेपगजेन्द्रमदनदेवप्रभृतीन्मीलयितुमादिष्टः प्रतीहारः। स्वयं चालकों मन्त्रमण्डपः । एवं च स्थिते समागतोऽहं देवं निकषेति । राजा-(स्वगतं) अपि नाम मोहराजमेक एवाहं निग्रहीतुं शक्नुयाम् । विवेकचन्द्रः-राजन् ! किमिदानीमध्यवस्थति कल्याणराशिः ?। राजा-(सोत्साहं ) आर्य ! किमन्यत् ?, पिण्डीभूय दिवौकसां दिवि मुदा सांराविणं कुर्वतां गर्वप्रान्चितचेतसां च मदनादीनां मुहुः पश्यताम् । गत्वैकोऽपि हादरातिशिविरं निर्भिद्य निर्भाः क्षयं नेप्ये मोहमहीशमाहवभुवि स्वभूर्भुवः कण्टकम् ॥ ३७ ।। विवेकचन्द्रः- किमम्भसामभेचं ? किमदाह्यं जातवेदसाम् ? । अगम्यं मनसां कि वा ? किमसाध्यं भवादृशास् ? ॥ ३८॥ नथापि जगहिजयशौण्डदोर्दण्डमण्डलो मोहराजः। नैनं प्रति . हां महामाहमं कर्तुं सांप्रतम् । गजा-आर्य ! मा भैपीः । यतः- श्रीनाभिक्षितिपात्मजप्रभृतिभिस्तीयाधिपनिर्जित- स्तनः श्रीभरनेश्वरप्रभृतिभिर्वस्तो महापूरुपैः। गमाद्यैरपि पर्युपास्य मुचिरं कामं क्षयं प्रापिन- नङ्गो ! विद्धि मया तु मोहनृपतिः सोऽयं हतो हन्यते ॥ ३९ विवेकचन्द्रः-(गर्न ) अहो ! राजपरस्य महानवष्टम्भी येन कानपिनगवनुलपति । नदमुना कृतकृत्योऽस्मि । (प्रकारां) महाराज। अति प्रयोदुना नर मुविमृष्ट क्रियनामिदमिति ।

·[] मोहगजपगमयमा । राजा-ज्ञानदर्पण ! अन्तरलत्त्वममीपामगन्तुमिच्छामि । ज्ञानदर्पण:--किं तेन ?, श्रुतानं घदः श्रेयः । तथाप्यायनाम । अन्तर्वहलकीलालजम्बालरसपिच्छलाः । विस्रमांसमयाः स्नायुन्यूताः सर्वाधमा इमे ॥ ४ ॥ राजा-( यजुगुप्न ) नर्हि धिगमून । ज्ञानदर्पणः-देव ! पुरग्नादालोकमाणापि कारनामा मोहमहाराजस्य सोधमिह प्रविगतु देवः । (म परिमानि) राजा-जानदर्पण ! दर्गय नमेय लायन प्रिन्टोमी गगा। ज्ञानदर्पणः-पत हतो देवः । विवेकचन्द्रः- राजरत्यमिय विश या फिर न EिETE | अतिदुप्पारं परपुरप्रपेशमिय योगिताः ।। पुण्यकेतुः-क पुनरस्मिन मार विकल्या: । ज्ञानदर्पणः---अस्मिन् मन्त्रमणापं । (म प्रजापति) ज्ञानदर्पणः-देव ! स एए सफरदीref धर्पणो मोहराजः। राजा- दिष्टया र एप लोमहा मांगा। यो नः पूरपिता युगोलियोन मिलाः १. 1 विवेकचन्द्रः----(सोम) सपए पास : पुण्यकेतुः- सरकारी स्वामिनिमम एनमातोय शो! HTE : AMAKAar Arora १BAmri .

·मन्त्रियशःपालविरचितं [थो ? ? राजा-भवत्वेवम् । को दोपः ? । (इति सर्वे परिकामन्ति ।) ज्ञानदर्पणः-देव ! इदं विपक्षभूपतेः शिविरम् । राजा-आः ! कथमकालक्षेपमेव संप्राप्ताः प्रत्यर्थिस्कन्धावारम् । ज्ञानदर्पणः-अथ किम् । राजा-मानदर्पण ! कः कस्यानावासः ? इति श्रोतुमिच्छामि । ज्ञानदर्पणः- ( अगुल्ला निर्दिशन ) देव ! अमी पापण्डमण्डलानामुदजाः। मेन गादीनामागामाः । अमी विषययोधानां निवासाः । अमी शारादि. नां गताः । अयं कलिकन्दलस्य निलयः । अमौ मिथ्यानराशेरा- T: Iriनलम्य भवनम् । इदं गर्वपर्वतम्य मन्दिरम् । इदं दम्मामः F; सोनागागरम्य गृहम् । इदं प्रमावस्यावरायम् । इदं शोकण दायमम्प विष्णयम् । इदममात्यागोलोनिकेतनम् । : मदनम् । इदं दयन्द्रम्प नेहमति । गना-जानदर्पण ! य पते दोन स्थिताः प्रनिम्यानमाला दिव्या ? सनदर्पण:---- ) देव !, नगिन्द्रनीलकलोमागपन्नः धिगं कियामिबिमानमाना महः । दृदयाने जनविपासादगन्नः . दायित: | ४. || आन्द, अनि नाम यादवामान rangeनागर ? । 14 4 1 . T . Impor HEALTHAmare american Time TET ": "7- = - 17% ! ! ! .... ! 1 ·s:] मोहराजपराजयम्। राजा ज्ञानर्पण ! अन्तस्तत्त्वममीपामवगन्तुमिच्छामि । ज्ञानदर्पणः--किं तेन ?, श्रुतादश्रुतं खदः श्रेयः। तथाप्यवधार्यताम् । अन्तहलकीलालजम्बालरसपिच्छलाः । वित्रमासमयाः लायुव्यूताः सर्वाधमा इमे ॥ ४३ ॥ राजा-(सजुगुप्स ) तर्हि धिगमून् । ज्ञानदर्पणः---देव ! पुरस्तादालोकमात्रेणापि कातरनरकृतभयज्वरं मोहमहाराजस्य सौधमिह प्रविशतु देवः । (सर्वे परिसामन्ति !) राजा-ज्ञानदर्पण ! दर्शय तमेव तावत् त्रिलोकवीरं मोहराजम् । ज्ञानदर्पणः---इत इतो देवः । विवेकचन्द्रः- राजंस्त्वमिव विशङ्कः कः किल कुर्वीत रिपुगृहागमनम् ? । अतिदुष्करं परपुरमवेशमिव योगिनामीशः ॥ ४४ ॥ पुण्यकेतुः-क पुनरस्मिन् सौधे भवितव्यं तेन ? । ज्ञानदर्पणः-अस्मिन् मन्त्रमण्डपे । (सर्वे प्रवेशं नाटयन्ति ।) ज्ञानदर्पणः --देव ! स एप सकलवीरवर्गगर्वपर्वतवन्नपातपतिममहिम- दुर्धर्पणो मोहराजः। राजा- दिष्टया स एप त्रैलोक्यमल्लो मोहमहीपतिः । यो नः पूरयिता युद्धकेलिकौतृहुलं चिरात् ॥ ४॥ विवेकचन्द्रः-(सोकपं) स एप पापीयान् मोहराजः । पुण्यकेतुः अशंसयाप्यसौ स्वामिजयं प्रति मतिर्मम । एनमालोक्य दुर्धर्षमहो ! दोलायतेऽधुना ॥ ४६॥ १B&C सोत्कण्ठ, mang ·१२६ मन्त्रियशःपालविरचितं [पञ्चमो. ज्ञानदर्पणः-देव ! अमात्यपापकेतुद्वितीयो मोहराजो मन्त्रमण्डपा- सीनस्तिष्ठति । तन्निभृता एव तावन्मुहर्तमास्महे । सर्वे-एवमस्तु । (इति तथाकुर्वन्ति ।) (ततः प्रविशति मोहराजः पापकेतुश्च ।) मोहराजः--(आत्मानं विलोक्य) पुंस्कीटः किल कोऽपि तिष्ठति स च श्रीमोहभूमीपतेः प्रासो वैरिपदं रणाय हतको निःशङ्कमुत्तिष्ठते। दोर्दण्डास्त्रिजगद्विलुण्टनकलाशौण्डास्तदेतचिरा- दुर्बुद्धेरसमञ्जसं व्यवसितं दैवस्य रे ! पश्यत ॥ ४७ ।। ज्ञानदर्पणः-देव ! श्रुतममुष्य विकस्थितम् ?। राजा-स्वेच्छा हि स्वगृहेपु व्याहाराणाम् । पापकेतुः-देव ! मनुष्यकीट इति मावमस्थास्तं त्रिजगदेकवीरं चौ. लुक्यपतिम् । पश्य पश्य- अवातरखरापीठे जनस्य सुकृतोदयात् । भावितीर्थकरः कोऽपि रूपेणास्य महीपतेः ॥४८॥ मोहराजः -मन्त्रिन् ! किमेवमस्य नृपशोः प्रशंसातिरेकेण मम कर्ण- ज्वरं जागरयसि ?। अपि च- वजाग्निनेव क्षपिता यत्प्रतापेन भूभृतः । मोहः मोऽहमहो! कष्टं शृणोत्यरिपराक्रमान् ॥ ४९ ॥ पापकेतुः-देव ! नस्यैव स्वप्रनापस्य संप्रति विन्धि परिक्षयम् । मोहगजः-(माक्षेष ) कथमिव ? | पापकेतुः-~-विडम्बितः पुत्र्या सह जामाता यतः । पराभूता देवस्य दासी च । कागगार निहिती देवहारकः समारकः। प्रणश्यागतः कलिक- न्दलो मिट्यान्वगदिशश्च । निष्कलप्रयामाः प्रत्यावृत्ताः कपायतीगाः । तत्प मलतापमानमानमार्गहन्मटिमानं पारातिमवधाग्यतु देवः । मोहमनः-- पनि) आः ! किमयापि पिरयन्ति रागकेसरिभ- मृगपः।

·s:] मोहराजपराजयम् । १२७ प्रविश्य ) प्रतीहारी-(१) जय जयदु देवो । देव ! को वि चरपुरिसो दंसणम- भिलसदि। मोहराजः-मन्त्रिन ! कतमेनामुना भवितव्यम् । पापकेतुः-धृतस्तावत्संसारकः । कदागसेनामुना भवितव्यम्। मोहराजः-(सहर्ष ) अरे ! चिरायमागतः । अविरतिकले ! प्रवेशय । प्रतीहारी-(२)जं देवो आणवेदि। (निष्क्रम्य कदागमेन सह प्रविश्य ) भद्द ! एसो देवो ता उवसप्प । कदागमः-(स्वगतं) (३) विच्छाओ झीणसरो वियलियलायन्नओ मिलाणमुहो। किं दीसइ एस पह ? अहव पयावक्खओ जाओ॥५०॥ प्रतीहारी-(उपसृत्य ) (४) देव ! एसो पुरिसो। मोहराजा-अविरतिकले ! रागप्रभृतीनानातुं प्रहितः कथं चिरयति प्रतीहारोऽसंयमः ?, तद्गत्वा शीघ्रं प्रेषय । (प्रतीहारी निष्कान्ता ।) (कदागमः प्रणम्योपविशति ।) मोहराजः-भद्र कदागम ! चिरात्प्रतिनिवृतोऽसि तत्कथय मूलारि- स्वरूपम् । कदागमः-(५) देव ! एदं विनवीयदि । वेरिनयरे संपदि धम्म- कुंजरो नाम नवदंडपासिगो वहदि । तप्पटिवत्तीए दुल्हंहा पुरिसाणं पवेसा । (१) जयतु जयतु देवः । देव ! फोऽपि परपुरुषो दर्शनमभिलपति । (२) यदेव आशापयति । भाद्र । एप देवस्तदुपसर्प । (३) बिल्डायः क्षीणरवरो विगलितलावण्यको म्लानमुसः । किं दृश्यत एप प्रभुः ? अथवा प्रतापक्षयो जातः ।। (४) देव ! एप पुरुषः। (५) देव ! एतहिराप्यते । पैरिनगरे संप्रति भर्मसरो नाम नवदाण्डपालिको वर्त्तते । १BCCrभा.

·१२८ मन्त्रियशःपालविरचितं [पञ्चमो. तओ हं वंभसावगवेसं काय गदो निवदिगुरुणो धम्मारामे। गुरुसेवत्थमागदेण दिहो रन्ना । समाणधम्मिगु त्ति नीदो धवलहरे । ठिदो य वहुधा । परिट्टिदो पुरोहिदपदे । तत्थ ठिदस्स अदिवंतो इत्तिको कालो । मुणिमिदिवित्तमसेस पि । संपदि संसारगवदियरे पणटेसु कलिकंदलप्पभुदिसु विडंविदेसु जूदपमु हेसु अहं पि नियभएण अवकंतो। राजा- दुरात्मनाऽमुना धर्मच्छन धृत्वाऽस्मि वञ्चितः। विशारदोऽपि वेश्याभिरिव श्रेणिकनन्दनः ।। ५१ ॥ विवेकादयः-एवमेतत् । मोहराजः-( सहर्ष ) साधु भोः कदागम ! साधु । अपि च- व्याजेन सुप्रयुक्तेन निर्मलज्ञानलोचनः । वश्यते चतुरास्योऽपि मर्त्यमात्रस्य का कथा ? ॥ ५२ ॥ कदागमः-(१) देव ! विवेयचंदेण चालुक्कानिवदी अणुसरिदो । मोहराजः-तथापि किम् ? । न खलु बहुभिरप्याखुभिः समुदिता- जारकण्ठं वध्यते घण्टा । अपि च- नृपः सोऽप्यस्य संपर्काताज्यभ्रंशमवाप्स्यति । कपोताध्यासिता येन शाखा शुष्यति शाखिनः ।। ५३ ।। पुण्यकेतुः-आर्य विवेकचन्द्र ! शृण्वन्नसि दुरात्मनो निरगलं वलिग- नम्। विवेकचन्द्रः-अथ किम् ? । कदागमः-(२) विवेयहिदा परिणीदा गुजरनरिंदण । मपण. मायणदायमणनियामणे पृरिदा पणा नाए । बन्नपिन्छा दलमा पुराना प्रशा: । नतो माग गया तो नृपनिगुरोमागमे । दाट को ग । मानवनिति नीनो बाटो । पिता बना । परिस्थित. पुगदा बिन्यानिशान पान काल: । मानमिनियनमा पापि । मंनि मारण, पानि पिटर गिनिजमनापमानः । {१} 'सरदार नन । पर मोचनदानादिगगन नागने परितः kar ·:] मोहराजपराजयम् । १२९ पापकेतुः -भद्र कदागम ! प्रष्टव्योऽसि । किं स्वानुरागात्परिणिन्ये विवेकबुहितरं नृपः ? उत महानसौ नरेन्द्रः स्वाजन्यं ग्राहयितव्य इति विवेकः कन्यामदात् ?। कदागमः-(१) नियाणुराएण पणपूरणपुब्वयं परिणीदा निवेण विवे- यसुदा । गुरुआएसनामंनिमित्तियवयणपचयादो य । पापकेतुः-किमादिष्टं नैमित्तिकेन । कदागमः- विवेकराजतनयां परिणीय कृपां नृपः । भूर्भुवःस्वखयीशष्ट (इत्योक्ते भयं नाटयति ।) मोहराजः-भद्र कदागम ! अच्छलं भवतो विज्ञपय यथावृत्तम् । पापकेतुः-भद्र ! मा भैपीः। कठोरहितवादिनो हि प्रणिधयो भवन्ति। कदागमः मोहराजं विजेष्यते ॥ ५४॥ इति । पापकेतुः-(स्वगतं ) सर्वथा प्रतापक्षयोऽस्मत्स्वामिनः । प्रतापवृद्धि'- जैरराजस्य । मोहराजः-एवंविधाभिर्विभीपिकाभिर्न खल्वितरवच्छक्यं भयमुत्पा- दयितुं मोहराजस्य । अथवा- विधिर्मयैव दुर्बुद्धिः स्वप्रजायां विटम्बितः । तन्मन्ये मय्यनात्मज्ञः सोऽयमेवं व्यवस्यति ॥ ५५ ॥ me- भवतु, तमपि प्रतिकरिष्ये । (नेपश्ये उत्सारणा मियते।) मोहराजः-संप्राप्ता एवैते रागकेसरिप्रभृतयः । (ततः प्रविशन्ति रागप्रभृतयः।) (१) निजानुरागेण पगपूरणपूर्वकं परिणीता नृपेग वियेफसुता । गर्वादेशनामनैमित्तिार- चनप्रत्ययतन। B.Cमितिय ·१३० मन्त्रियशःपालविरचितं [पञ्च रागकेसरिः-(सोचैर्हास ) अर्धाङ्गे गिरिजां विभर्ति गिरिशो विष्णुर्वहत्यन्वहं शस्त्रश्रेणिमथाऽक्षसूत्रवलयं धत्ते च पद्मासनः । पौलोमीचरणाहतिं च सहते हृष्टः सहस्रेक्षण- स्तद्देवः किमु मन्त्रमण्डपमलंचक्रे न जानीमहे ? ॥ ५६ ।। प्रतीहारः-एप देवः श्रीमोहस्वामी । तदुपसर्पत यूयम् । सर्वे--(उपसृत्य प्रणम्योपविश्य च साटोपं) देवाः सर्वेऽपि सेवामहमहमिकया कुर्वते शकपूर्वा मौलो मालामियाज्ञां दधति धृतभयोद्रेकमेकेन्द्रियाद्याः । वल्गन्ति स्त्रीकटाक्षाः कठिनमुनिमनोगर्वसर्वस्वचौराः कस्मादस्मानकस्मात्स्मरणपधमिहानीतवानद्य देवः ? ॥ ५७ ॥ मोहराजः-( सविषादं ) भद्राः ! स्मरणकारणं वः प्रकाश्यमानमतित्र- पाकरं तत्किमाचक्षीमहि ? । पापकेतुः--देव ! कदागममुखादेव भोप्यन्ति कुमारादयः । मोहराजः-बमस्तु । पापकेतुः-भ कदागन ! ततस्ततः ? । कदागमः-(?) नदी गुजारनरेगरी मिहादेनेनिमित्तियपययपहिए- पुन्नकेपभिदिपगिदिइच्छानुगुणिदणांगा देयम्स उवरि आगेटु य एप जागंतु। मोहानः-( माझे पाय गद्गमादाय च ) अरे ! काली कामी दुरात्मा ? | पापकः देव ! कृतं मंनभण । मनु कवेयम् । अद्यापि र म रि- मेन्द्रः । वचनं 'भाविनि नवपचारः' इति न्यायमाश्रित्ययेदं प्रत्यादि N । 7ी .नि'गा. Pra १ AMIN -- Maitabar 4

·No text on this page.

·- क्षुद्रुमोन्मूलनमात्रमस्य, न पूरयेत्केलिमपि द्विपस्य ॥ इत्यादिना परेप्वपि निवारयत्नु मोहराजः प्रोचे-कि बहुना क्षुद्रक्ष्मापतिकोटिकीटपटलीकुट्टाकदोर्विक्रमा- ऽऽध्मातस्वान्तममुं घुटुम्यनृपति हत्वा रणप्रासणे । स्वर्गस्त्रीगणगीतविक्रमगुणः कर्ताऽस्मि निष्कण्टकम् , साम्राज्यं भुवनत्रयेऽपि नितमामेकातपत्रं पुनः ।। धर्म:-दुरात्मन् ! विफलमनोरथो भूयाः । पुण्यकेतुः--प्रतिहतममलम् । ज्ञानदर्पण:--सर्वथा शासनदेवताः कुर्वन्तु रक्षा राजपः । राजा-अवसरप्राप्तोपसर्पणोऽय फलितशस्त्रः सम्प्रति मोहभूपः । अपहरणं बरं फुलबतं खलु चौलुक्यानामिति विचिन्त्य मुखागुटिका आकृष्य प्रकटीभूय च जगाद, रेरे दुगरमन् ! कश्मलाचार ! मोहाधम ! स एप गूर्जरनरेश्वरोऽहं यमातशस्नम्त्यमन्तिप्यसि । शृणु- एपोऽहं गुवनोपकारकरणव्यापारबद्धादरी, हारस्फारमरीचिसोदरयशस्कामो रिपोनिमहात। सोऽहं मोहममुं कृतान्तनगरं प्यामि वः पश्याम, रे रे पश्वशरादयः तदयात्रागारमा गुम् ।। राजानमुदायुधं दृष्ट्वा पलायिता गगादयः । मोहः (सक्रोधम् )-अरे रे ! मनुष्यकीट । चिरादपियता प्राप्तोऽसिनन मावि पनि । श्रीचौलुक्यः ( साक्षेपं )-अपसर रे दुरामन् ! परिवारवाद निपान । नो , प्रमाण यमातिवीकार्य एष। मोह:- रागद्वेपानोभपरभृतयस्तिष्पातु वा यान्तु वा, कितनगिन मे पापित परमुल्तानी जवारा फोप तपाहगाहपाल लोमियम दालनिरुपयतोऽपि निNिirat चौरपया असं शीनगरे ! विगु सारे पाहे रे...दिन पारयन व पति ने रानमेवानि । गो पदे ।। गाविता ती मानपग सानिन् !! मो:- र: भूमि का मालाकार, । - - ·शः] मोहराजपराजयम् । रागकेसरिः-तात ! किमिदमस्थान एव संरभसे ? । ननु मयैवेदं विद्धि सिजमरिवधप्रयोजनम् । यतः- गर्जगजेन्द्रभ्रमतः पयोद- वृन्देऽपि यः सजयति झमं स्वम् । दृग्गोचरं तस्य गता मृगारे किमक्षता याति कुरजातिः ? ॥ ५८॥ देपगजेन्द्रः-तात ! कथं मर्त्यमात्रेऽपि तत्र तपस्विनि जने महान् संभ्रमः ? । किं न विदितमत्यदृतमात्मसूनोर्विकामललितम् ? । तधाच- दन्ताग्रघातैर्महतो महीधान् समूलकापं कपति क्षितौ यः। क्षुद्रगुमोन्मूलनमात्रमस्य न पूरयेत्केलिमपि द्विपस्य ॥ ५९॥ मदनदेवः-(धनुया स्पृशन्) देव ! मयि स्थिते केयं शत्रुजयचिन्ता देवपादानाम् । किश्चित्कुन्दप्रसवधवलं किञ्चिदुन्मेषधीरं किचिल्लोलभ्रमरमधुरं किञ्चिदाकुञ्चिताक्षम् । किश्चिद्भावालसमसरलं प्रेक्षितं कामिनीनां शस्त्रं दृष्ट्वा मम रणमुखे वैरिणो विद्रवन्ति ॥६०॥ अपरे सर्वे- (सगर्व) स्वामिन् ! विश्वत्रयजयसखेष्वेषु भृत्येषु सत्सु स्वैरं शरत्रग्रहणविषये कोऽवकाशस्तवासी । तस्मान्मुश्च प्रहरणमयं मूर्ध्नि वडोऽनलिस्तेऽ- स्माकं मध्यात्कमपि नितमामादिश स्वेष्टसिद्ध्यै ।। ६१ ॥ मोहराजः-(सविला ) कुमार रागकेसरिन् ! वत्स रेपगजेन्द्र ! राजन १ A 'तापग ·१३२ मन्त्रियशःपालविरचितं [पञ्चमो- मदनदेव ! अमात्य पापकेतो ! भद्राः कलिकन्दलादयः ! मोहमहाराजः खल्वहं न शत्रुपक्षमक्षपयित्वा शस्त्रं प्रतिसंहरामि । किं वा वहुनोक्तेन ? । क्षुद्रक्ष्मापतिकोटिकीटपटलीकुद्दाकदोर्विक्रमा- ध्मातस्वान्तममुं चुलुक्यनृपतिं हत्वा रणप्राङ्गणे । स्वर्गस्त्रीगणगीतविक्रमगुणः कर्तास्मि निष्कल्भपं साम्राज्यं भुवनत्रयेऽत्र नितमामेकातपत्रं पुनः ॥ ६२॥ विवेकचन्द्रः-दुरात्मन् ! विफलमनोरथो भूयाः । पुण्यकेतुः-प्रतिहतममङ्गलम् । ज्ञानदर्पणः-सर्वथा शासनदेवताः कुर्वन्तु रक्षा राजर्पः । राजा-अवसरोऽयमस्योपसर्पणे। स्वयमेव शस्त्रममुना रिपुणा परिकलितमेतदतिभयदम् । अपहरणं ह्यशस्त्रे कुलवतं खलु चुलुक्यानाम् ॥ ६३ ।। ( मुग्पाद्गुटिकां आकृत्य प्रकटीभूय च ।) अरे रे दुरात्मन् ! अनात्मज्ञ ! कदम लाचार ! मोहाधम ! स एप गुर्जरनरेश्वरोऽहम् । चमात्तशस्त्रस्त्वमन्वि. प्यमि | अपि च- एपोऽहं भुवनोपकारकरणव्यापारवहादो हारस्फारमरीचिमोदरयास्कामो रिपोर्निग्रहात् । मोऽहं मोहमुमं कृतान्तनगरं नेष्यामि वः पश्यतां पञ्चदागदयः ! कृतदयात्रायध्वमात्मप्रभुम्॥३४॥ (गगादयः पदायितुमिच्छन्नि।) २ गगममुग्वाः ! प्रकामसुमटंमन्याः ममं लाया मुक्त्या स्वामिनमाज़िीमनि पदारले कुना कानग? । न । वाढीप विक्रमः मंगम्ममावं मुणं मस्या दाम्पमिव पटयत विगतमंग्रामातहटम ॥ ४५ ॥ मा::कामरा एव?। Moderweapmomamalpiprahe ·नो चेत्- नो चेदेतदकाल एच भविता संग्रामसीन मोहराजपराजयम् । मोहराजः---(मनोभं) अरे रे मनुष्यकीट! कूटवाचाट ! चिरादन्वि- प्यता प्राप्तोऽनि । आर्यमाचर्यम् , रोन्तुमध्यपसितस्तैस्तैर्विविधैरुपकमैः सुचिरात् । मोऽस्मत्मतापवायुपेत्य पतितः पतन इव ॥ ६६ ॥ तदेप न भवसि । राजा-अरे रे दुरात्मन् ! अपसर । परिवारवन्नश्यन्न निवार अमुना निजकोक्षयकधारासलिलेन दुर्धरमसरः। विध्याप्यते प्रतापानलस्तवायं ज्वलन्नितमाम् ॥ ६७ ।' मोहराजः---अरे रे दुराचार ! पृथा वाचालतायष्ट्या कर शीविषमात्मनिधनाय घट्यसि । अपि च- रागडेपमनोभवप्रभृतयस्तिष्ठन्तु वा यान्तु वा कि तैर्नाम? न मे कचित्परमुखप्रेक्षी जयाइन् एकोऽप्येप तवाहमाहवतले त्रैलोक्यजिष्णुळ शस्त्रनित्रप ! नश्यतोऽपि निशितैनष्ये अत्रं शीघ्रमरे ! विमुच्य समरे त्वं याहि वाग्छस्या तवेव नश्यति जने शत्रं राजा-(साटोपं) -1 प्रत्यौः प्रतिपक्षपक्ष्मलदृशां नेत्रानुन मोहराजः-अरे रे क्षुद्रक्षत्रिय ! दृष्टः पूर्वमहं त्वया न कथमप्युरी तकि न प्रसभं श्रुतोऽप्यसि येनैवं पुरगोपुरैकसुहृदा वक्रेता धत्से सुप्तमृगारिजागर राजा-रे रे सकलत्रिलोक -संताने मटताभ- A ·१३४ मन्त्रियगःपालविरचितं [पत्रमा प्रहर प्रहर प्रथमं दत्तोऽत्र मया तवावकागोऽयम् । अप्रहरत्सु प्रहरणकलासु कुशला न चौलुक्याः ॥ ७॥ मोहराजः-रे रे चौलुक्यकुलकलङ्क ! मदेकाश्रितस्वपूर्वपुरपपरंपराप- रिक्षुण्णं वर्म व्यतिक्रम्य मदाज्ञालोपविदग्धमुग्धपापण्डसेवामाश्रितोऽसि । तदस्य ते दौरात्म्यस्य सहसैव करिष्ये निधनम् । राजा-रे रे मोह ! यदि सत्यमेव रणरङ्गवानसि, तदेहि विमर्दक्षमा भुवमवतरावः। मोहराजः-एवमस्तु । (उभे तथाकुरुतः।) पुण्यकेतुः- स्मृत्वा देवस्य शौण्डीयं दृष्ट्वा मोहस्य विक्रमम् । दोलायमानो मनसा न जाने किं भविष्यति ? ॥७२॥ विवेकचन्द्रः-पुण्यकेतो ! मा मैवम् । यतः- भयङ्करोऽयमन्येपामरिन त्वस्य भूपतेः । प्रभुः पातयितुं वातः स्तम्भवन्न गिरीनपि ॥ ७३ ॥ ज्ञानदर्पणः-यथाऽऽत्य । अपि च- जिनशासनप्रभावनविषयोपनिपन्निपण्णहृदयस्य । अस्य नृपस्य व्यसने सान्निध्यं को न विद्धाति ? ॥७४ ।। (नेपथ्ये) तैस्तैः शस्त्रैरमोधैः स्वजनधनवधूसङ्गसाम्राज्यमुख्यैः कुण्ठीभूतभर्तुः पविमयकवचं विभ्रतो योगमङ्गे । मुक्त्वा लजां रणं च द्विप इव सहसा सिंहनादेन दैन्या- गीर्वाणैदृश्यमानः सयमयमपक्रान्तवान्मोहराजः ॥ ७ ॥ सर्वे--(आकर्ण्य सहर्षे ) प्रियं नः प्रियं नः। (सहसोपमृत्य) जयतु जयतु देवः। (आकाशात्पुष्पवृष्टिः।) राजा-आर्य विवेकचन्द्र ! त्वदनुग्रहान्निस्तीर्णप्रतिज्ञोऽस्मि । तदलं. कुरु स्वराजधानी जनमनोवृत्तिम् ।

·- - - श्रीजिनचंदमरि-श्रीजिनसागरमरि-श्रीजिनगन्दरसरि-श्रीनिनदर्पहरि-शिप्पधीजिनचन्द्रपरिशिष्येण विमताभ- मोहराजपराजयम् । १३५ विवेकचन्द्रः-राजन् ! कि ते भूयः प्रियं करोमि ? । निर्वीराधनमुज्जितं चिदलितं दातादिलीलायितं देवानामपि दुर्लभा प्रियतमा प्राप्ता कृपासुन्दरी । ध्दस्तो मोहरिपुः कृता जिनमयी पृथ्वी भवत्सङ्गमा- तीर्णः सारसागरः किमपरं न स्यापदाशास्महे ? ॥ ७६ ॥ तथापीदमस्तु- श्रीश्वेताम्बरहेमचन्द्रयचसो पाने मम श्रोतसी श्रीसर्वज्ञपदारविन्दयुगले भृङ्गायितं चेतसः । तत्पुन्या कृपया समं परिचयो योगस्त्वया सर्वदा भूयान्मे भुवने यशः शशिसखं मोहान्धकारच्छिदे ।। ७७॥ ( इति निकान्ताः सवें।) पञ्चमोऽङ्कः समाप्तः। पति श्रीमनियशःपालविरचितं मोहराजपराजयो नाम नाटक समाप्तम् । प्रधाग्रं १५००। 3 नाटकम् ॥ ७ ॥ फल्याणमस्तु ।। मंगलं महाश्री ॥ ७॥ नाटकम् ॥७॥ PA अगराजन् !. । संवत् १५७९ वर्षे श्री महादुर्गे श्रीपरतरगच्छे... नसरिसंताने याणमस्तु ॥८॥ मंगलं महाश्री ॥ - म मुनिना श्रीमोहराजपराजयनाटकमलेसि ॥ * -- है ·मोहराजपराजयं समाप्तम्.

·वर्णनम् । APPENDIX अणहिलपुरनृप- अस्थि महीमहिलाए मुहं महंतं मयंकपडिविम्वं । जंबुद्दीवछलेणं नहलच्छि दुद्रुमुन्नमियं ।। तुंगो नासावंसोव्व सोहए तियसपन्नओ जत्य । सीयासीओयाओ दीहा दिट्ठीओ व सहति ।। तत्यारोवियगुणधणुनिभं नलार्ड व भारहं अस्थि । जत्य विरायइ विउलो वेयट्टो रययपट्टो व्य ।। जं गंगसिंधुसरियामुत्तियसरियाहि संगयं सहइ । तीरवणपंतिकुंतलकलावरेहंतपरंतं ॥ तत्थत्यि तिलयतुल्लं अणहिलवाडयपुरं घणसुवनं । पेरंतमुत्तियावलिसमो सहइ जत्थ सियसालो॥ गरुओ गुजरदेसो नगरागरगामगोउलानो । सुरलोयरिद्धिमयविजयपंडिओ मंडिगो गेण ॥ जम्मि निरंतरसुरभवणपडिमण्डवणंबुपुरसित्तव्य । सहला मणोरहदुगा धम्मियलोयान जायंति ।। जत्थ सहति सुवना फचणकलसा य सुग्घरमिरेसु । गयणभमखिलनिसण्णसयरतराणीण पीणथणा ।। अभंलिहसुरमंदिरसिरविलसिरकणयफेयणभुहि । नशा व जत्थ लच्छी मुद्राणनिवेसहारिमवसा ।। जत्य मणिभवणभित्तीसु पेनिउठ जराणोवि परिषिय । पडिजुवासंकिरीओ कुष्पंति पियेसु गुमायो । जम्मि महापुरिसाणं श्णाण निरवमं निएडण । अजहत्यनामओ लडिमो व दूरं गगो शणगो।। जस्ति समरउरमगा जलासया न Sण परिमयसमा । फमलोक्कारया सूररस्सिणो न उण सत्पुरिसा ।। जत्य रमणीण रई रमणिज पेरिण उमरीओ। लतीओ पिता पति निदंन पार्वति ॥ तत्यासि मूलराभो राधा चोर नामको। अणिया जणाणा गुण वजनीया !! मसरीयरमरियमंट को लो। feཨཱ་ཀཱཉྩཔ ཋ༔ ཨུབྷེ ཝཔནག་དེ་ }} བསྔགདེ གཙjང༌དེ རཱཎསཱ ཙཎཝལསྔt ཙས་ } ·२ जेण तुरएहिँ जगझंपणुत्ति कित्ती जए पत्ता ॥ तत्तो दुल्लहराहो राया समरंगणंमि जस्स करे । करवालो छनइ जयसिरीइ मयणाहितिलओव्व ।। तयणु जयसिंहदेवो पयंडभुयदंडमंडवे जस्स । कित्तिपयावमिसेणं चिरकालं कीलियं मिहुणं ।। तम्मि गए सुरलोयं काउं व सुरेसरेण सह मित्तिं । कमलवणं व दिणिदे अत्यमिए मउलियं भुवणं ।। तत्तो पहाणपुरिसा नियमइमाहप्पविजियसुरगुरुणो । रज्जमणाहं दुटुं जंपति परु'परं एवं ॥ कुमारपालस्य आसि सिरिभीमएवस्स नंदणो जणियजणमणाणंदो। राज्याभिषेकः कयसयलखोणिखेमो नामेणं खेमराउत्ति ॥ तस्स तणो तिणीकयकंदप्पो देहसुंदरत्तेण । देवप्पसायनामो देवपसायणपहाणमणो॥ तस्संगरुहो गरुओ पररमणिपरंमुहो महासूरो। तियससरिसरिसकित्ती तिहुयणपालो त्ति नामेण ।। तस्स सुओ तेयस्सी पसन्नवयणो सुरिंदसमस्यो । देवगुरुपूयणपरो परोवयारुजओ धोरो॥ दक्खो दक्खिन्ननिही नयवंतो सबसत्तसंजुत्तो। सूरो चाई पडिवमवच्छलो कुमरवालो त्ति ।। एमो जुग्गो रचस्स रजलक्खणसणाहसव्वंगो। ता झत्ति ठविनउ निग्गुणहिँ पजत्तमन्नेहि ॥ एवं परुपरं मंतिऊण तह गिहिऊण संवायं । सामुहियमोहुत्तियमाउणियनेमित्तियनराण || रजमि पग्डिविओ कुमारवालो पहाणपुरिसेहिं । तत्तो मुवणमसेसं परिओसपरं व्य संजायं ॥ तुट्टहारदंतुग्यिधरंगण नभियचामविलासपणंगण । निभासदमरियभुवणंतर वजियमंगलतूरनिरंतर ।। माहियदिमाचटको चव्यिहोवायपारियचडवनो। चवणयाग कुमग्नग्दिो बागदरनं ॥ मटर धर्म- मद, अन्नया पियः घटागो यदुधामन्यनामहे । म परिना भणियमां। रिया ममिदं नदिमिरियमलीटपपती । गोपाल मानो ।

·पाग्मट देवेन तं पुन्वभवे धम्मो सुहेकहेऊ कओ मए को वि। कनस्स ईसणाओ जाणंति हि कारणं निउणा ।। ता धम्मस्स सरुवं कहेहि परिभाविऊण सत्यत्यं । जेण तमायरिऊणं करेमि मणुयत्तणं सहलं ॥ मणुयत्तणे वि लद्धे कुणंति धम्मं न जे विमूढमणा । ते रोहणं पि पत्ता महग्घरयणं न गिण्हति ।। तो वुदयभणेहिं निवस्स वेयाइसत्यपनत्तो । पसुवहपहाणजागाइलक्षणो अक्खिओ धम्मो ॥ तं सोऊण निवेणं फुरियविवेएण चिंतियं चित्ते । अहह दियपुंगवेहि न सोहणो साहिमो धम्मो ॥ पंचिंदियजीववहो निफारुणमणेहिं कीरए जत्य । जइ सो विहोज धम्मो नत्थि अहम्मो वो कोवि।। ता धम्मस्स सरुवं जट्टियं किं इमे न जाणंति ? । किंवा जाणता विहु मं विप्पा विप्पयारंति ।। कुमा- इय चिंताए निदं अलहंतो निसिभरंभि नरनादो । रपालस्य हेमचन्द्रप- नमिऊण अमशेणं घाइडदेवेण विनतो ।। धम्माधम्मसत्वं नरिंद ! जई जाणिउं तुम मह सि । खणमेपमेगचित्तो निसुणसु जंपिं पि पेमि ।। मासि भमरदिओ पुनता गुरुगन्धदुभव-गुमगुतो। समयमयरंदसारो सिरिदत्तगुरु सुरहिसालो ।। सो विहिणा विहरंतो गामागरनगरभूमिय वना । वागडविसयवयंसे रयणपुरे पुरवरे पत्तो।। तत्थ निवो जसमदो भादगयंदो ग्यदाण राजसो। पेरिकारिदलणसूरो नयनो दिसाल्यो। तम्मि नरिंदमंदिरअदूरदेसंमि निषि पनि । पंदो व तारयशुमो गणिपरिपरिको कालो। तस्स मुहारससारणिराहोपरं भासणं सो। संवेयवासियमणा ये विपरति मारे निहत्यमोषिभाः दास: नए मोरसतरधीयभूयं सार मानि। अद या निसाए सामगि नीदर! असमानियो संगरियो । एए शामिलो पारेर परलोमा पार पा रिचयोत्पादनम् । --- रेमचन्द्रस्य गुरुपर- म्परावर्णनम् ।

·४ . ता एयाण मुणीणं पयपउमनमंसणेण अप्पाणं । परिगलियपावपंक पहायसमए करिस्सामि ।। एवं धम्ममणोरहकलियमणो पत्यिवो लहइ नि । मंगलतूररवेणं पडिबुद्धो पच्छिमे जामे ।। कयसयलगोसकियो समत्तसामंतमंतिपरियरिओ। करितुरयरहसमेओ पत्तो सिरिदत्तगुरुपासे । भूमिनिहितुत्तमंगो भत्तिसमग्गो गुरुं पणमिऊण । पुरओ निवो निविठ्ठो कयंजली भणिउमाढन्तो।। भयवं ! धन्ना तुन्भे संसारासारयं मणे धरि । जे चत्तसव्वसंगा परलोयाराहणं कुणह ।। अझारिसा अहन्ना परलोयपरंमुहा महारंभा । अनियत्तविसयतण्हा जे इहभवमेत्तपडिबद्धा ॥ अह जंपिउं पवत्तो सिरिदत्तगुरू नहंगणं सयलं । तवसिरिमुत्तापंतीहिँ दंतकंतीहिँ धवलंतो ।। मुहससिपवेससुविणोवमाइदुलहं नरत्तणं लहिउँ । खणमेकं पि पमाओ बुहेण धम्मे न कायचो ।। रना, भणियं भयवं! का सा सुविणोवम त्ति ? मे कहसु । गुरुणा भणियं नरवर ! कहेमि जं पुच्छिमं तुमए ।। (मूलदेवकथानकमत्रानुसन्धातव्यम् ) इय धम्मदेसणामयरसेण सेत्तंमि भूमिणाहस्त । हिययम्मि समुल्लसिओ जिणिदधम्माणुरायदुमो ।। भणियं निवेण भयवं ! कहियमिणं उभयभवहियं तुमए । अन्नो पिओ वि सम्बो जंपद इहभवहियं चेव ।। ता समयम्मि वि मुत्तुं तणं व रजं विवेयगिरिवनं । पटिवन्निऊण धम्म सहलं काहं मणुयजम्मं ।। ता वंदिर मुर्णिदं नियमन्दिरमागओ महीनाहो । धम्मोवएमविसरं मुमरन्तो गमद दियहाई ।। अह पावसो पयट्टो सम्पाडियपहियदिययसंघट्टो । समग्माग्नट्टो कयम्बसंनअलिवट्टो । मत्य बिरहग्गिटन्टान्तविरहिणीहिययलद्धपमरेण । धृममग्ण व बामण्डलेग मलिगी स्यं गगण !! नवमेहपिययमेगं ममम्पियं मन्य नदिलयालोयं । कामयम्याभरणं पित्र पयटन्नि दिमापुग्न्धीओ ।।

·८ तत्कि न प्रसभं श्रुतोऽप्यरिवधूवैवव्यदीक्षागुरुः । येनैवं पुरगोपुरैकसुहृदा वक्रेण वलानलम् धत्से सुप्तमृगारिजागरविधि स्त्रं हन्तुमेव स्वयम् ।। चौलुक्यः-अरे मोह ! किमेवंविधवाग्डम्वरमात्रमातनोपि, मुञ्च मुञ्च प्रथम प्रहारं दत्तोऽयं बावकाशः । अप्रहरत्सु प्रहरणकलाकुशला न खलु चौलुक्याः । झुणु किञ्च प्रतिज्ञा मे, जित्वा त्वां प्रवनेऽधुना । धर्म चेत्त्यापये राज्ये, तदाऽहं वीरकुतरः॥ १॥ तन्निशन्य भृशं क्रुद्धो, मोहो वीरघुरन्धरः । अत्राणि वर्षितुं लग्नो जलानीव पयोधरः ॥ २॥ राजाऽपि प्रत्यवेत्तानि निराछतवान् । एवं रणोत्सवे श्रीराजब्रिह्मावमादाय यावन्मोई नपातयति तावन्- तेस्तैः शनैरमोथैः स्वजनधनवधूससानाञ्चमुख्यैः, कुण्ठीभूतैर्नृभर्तुः पविमयकवचं विभ्रतो योगमङ्गे। मुक्त्वा लजां रणं च द्विप इव सहसा सिंहनादेन दैन्याद् , गीर्वाणदृश्यमानः सयमयमपक्रान्तवान् मोहराजः ।। सर्वे (सदर्प)-प्रियं नः प्रियं नः (सहसोपमृत्य) जयतु जयतु राजर्पिः । सन्यग्दृष्टिदेवाः पुष्पवृष्टिं व्यधुः । सर्वत्र जयजयारवः । श्रीपरमाईतो धर्मराज प्रणन्योवाच, श्रीवनभूमीन्द्र ! वदनुग्रहानिस्तीर्णप्रतितोऽस्मि तदलाल त्वराजधानी निर्मलमनोवृत्तिमिति बहरः पग्नां नुमधिगतः सन् श्रीधमाऽपि स्वराज्यपदवीमारोपितः प्राह श्रीकुमारभूपम्, राजन् ! न्यः किं ते प्रियं करोमि। श्रीचौलुक्यः- निवाराधनमुझि विदलितं ातादिलीलायिवम् , देवानामपि दुर्टमा प्रियतमा प्राप्ता कृपामुन्दरी। बतो मोहरिपुः कृता जिनमयी थी भवत्मगमान, नीः महामागरः किमपरं तन्मयादादागाम्मदे ।। मासदनन्तु- श्रीदेदान्यादेनचन्द्रवसा पात्र नाम रोदसी, श्रीनका दामनगटे भूदागिन चंदमः । ध्यान परियों यांगन्यता मांदा, बने अमिनोकाम॥ irat 4.4 पन्दिताः श्रीपादाः । विराम: Hit दिया -- ·नवपाउसनरवइरजघोसणाडिंडिमो व्व सम्वत्थ । अग्गवियविसमवाणो वियंभिओ मेहगजिरवो ।। निवडंति माणिणीमाणखण्डणे विलसमाणसत्तीओ। जस्सि जलधाराओ अणंगसरधोरणीउ व्व ।। तस्सि चरि (?) खित्तेसु नरवइणा वावियाई धन्नाई। तेसिं देसणहे कयावि राया विणिक्वन्तो ।। तम्मि समए फरिसगेहि धनं मज्झाओ पुष्वमुवखणि। पुंजीकएसु निष्फलतणेसु पन्जालिओ जलणो । तत्य जलणेण डझन्तविग्गहं गन्भनिन्भरं भुगि । वटुं संविग्गेणं रन्ना परिभावियं एयं ।। अहह इमो घरवासो परिहरणिज्जो विवेयवंताणं । बहुजीवविणासकरा आरंभा जत्थ कीरन्ति । एवं संविग्गमणो राया नियमंदिरम्मि सम्पत्तो। हफारिऊण पुच्छर एगते सावयं एगं ।। संपइ सिरिदत्तगुरू गुणवन्तो फत्य विहरद पएसे। सो कहइ डिंडयाणयपुरंमि मणिपुलयो अस्थि ।। तो राया रयणीए कस्स वि अनिवेइऊण निफ्खंतो। तुरयंमि समारुहिऊण डिंडयाणयपुरे पत्तो।। सिरिदत्तगुरुं नमिऊण तस्स कहिऊण निययवुत्ततं । अपइ संपइ काउं अणुग्गहं देहि मह दिक्खं ।। गुरुणा वुत्तं जुत्तं उत्तमसत्तस्स तुरा नरनाद !। रजं तणं व मुत्तुं फरेसि जे संजमग्गहण ।। नहि संजमाउ अन्नो संसारुच्छेयकारण अधि । नवजलहरं विणा किं निबटर दवानलं को वि।। रना अणप्पगुलं एफ एफार्मि समप्पेउं । जिणधम्मनिम्मलमणा पयंपिआ सावया एवं फारपद जिणाययणं भीए एकापलीइ गुहेण । तेहि वि तह ति पडिपाजिउण संशत्ति फारपियं ।। सं अस्थि तत्य अज पि उनीसजिणालय जिणायपणं । पुलं व मुत्तिमंतं जसमदनिषरस ज स६३ ॥ रना पुण परिवना सिरिदतगुरुस्त पलगमूलम्भि । जतिररिउपदरसा पिसा निसिपातिधारक। एरोवासे जाभीर अनि ध पारपए।

·4 ܀ 3. -- जो " ...': ' । + ग . - ":३३ : ; it : :: ... ... 134 *। -- . 111 . 1 -- -- - 8 . . ६।। it it issit to " . -- kिistayil {{{th-tial | नमिital Pirnfit || .ikt ादक। तो समय नियम इस मणि कसद निerriनहाना। पारवत्स वि पनुनमूरिणो मपरिगान | चरमासणोपविट्ठो परिचत्तममतगत्तपरिफन्मो। सिरिनेमिनाहपढिमामुपस्यनिहियनयणनुभो । सव्वत्य विरागदोसानिओ परमतत्तलीणमगो। मुणिपुंगवमुणियागमसवणसमुलसियसवेगो॥ पुव्वमहारिसिमग्गो दूसमसमये वि तेरिओ सम्म । तेरसदिणावसाणे पत्तो तियसालवं सूरी।। तत्तो पज्जुनगुरू वियरतो सयलसंघपरिओसं। सुत्तत्यपयडणपरो परोवयारं चिरं कुणइ ।। सत्तसुहो सुइमुहओ वाइज्जतो समगलोएण। ठाणयपगरणरूवो जस्सन वि फुरइ जसपडहो।। तस्स गुणसेणसूरी सीसो वरसंजमुनओ जाओ। जस्स गुणचिय पाणा अंतररिउवग्गनिगणे ।। - ·सीसो खममंगलग्गो तस्सासी देवचंदसूरित्ति । चंदेण व दियराएण जेण आणं दियं भुवणं ।। फयसुकयकुमुयबोहा चउरवठरप्पमोयसजणणी । संतिजिणचरित्तमहा जुण्हव्व वियंभिआ जत्तो।। जे ठाणएसु ठविया पज्जुन्नमुणीसरेण धम्मदुमा । काऊण ताण विवई ते जेण लहाविमा बुद्धिं ।। जस्स चलणारंविदं चरित्तलच्छीविलासवासहर । मुणिभमरेहिं अगुफ जिणमयमयरंदलुद्धेहि ॥ सो विहरंतो महीमंडलम्मि खंडियपयंडभावरिऊ। सयलभुवणेकबंधू धंधुपायं पुरवरं पत्तो । सो तत्थ पणमणत्यं समागयाणं जणाण पउराणं । संसारासारत्तणपयासणिं देसणं कुणः ।। तं सोउं संविग्गो सरीरसुंदेरविजियसुरकुमरो। एको वणियकुमारो कयंजली भणिउमाढत्तो।। भयवं! भवण्णवागो जम्मजरामरणमरणलहरिहीरंत । में नित्यारसु सुचारित्तजाणवत्तपयाणेण ॥ गुरुणा वृत्तं पालय! फिनामा फस्स या सुमओ सि । तो तस्स माउलेणं पयंपिनेमिनामेण || भय इहस्थि हस्थि व्व मोठकुलविंशसंश्यो भदो। फयदेवगुरुजणयो चयो नामा पहाणपणी।। निम्मलकुलसंभूया भूरिगुणाभरणभूसियसरीरा । तस्सस्थि रोहिणी चाहिणि सि सा होइ मह पहिणी ।। जीए विमलं सील पहुं लजाए पंदमा निथं । घरमजलादिम्मि मजा फल पफ्सालणत्यं व ॥ ताण तणओ एसो निरुपमरूपो पगिट्ठमावियो । भुषणुचरणमणोहरचिंचओ पंगदेवो ति॥ गम्भावयारसमए इमरस अणणीए सुपिणए दिहो। नियगेहे सहयारो सगुग्गमो नुहिमणुपत्तो ।। जापुप्फपालारंगो ततो गुतण मदिर मय । मनत्य महारामे मणाभिराम मोपतो।। अयार पाहिं सुमेहि पाहि परहि । पहुयजणाणं एसो उपचार पाउमापो॥ गभगए वि इमिरिंस से मसिनाम लि। ইমরুল कृतान्तः ·८ तह अणभिन्नो जाओ लोगो दुन्भिन्साखरस ॥ परचफचरडचोराइविदवा दूरमुवगया सव्वे । न फुरति धूयपमुहा मेहच्छन्ने वि दिणनाहे ।। इय तस्स जन्मदियहे जायाई दिसामुहाई विमलाई। देवगुरुवंदणेण धम्मत्यीणं मणाई व ।। 'हरिसजणणो जणाणं सुयणो न समीरणो समुलसिओ। रयपसमणं निवडियं गुरूण वयणं व गंधजलं ॥ भवणम्मि कुसुमवुद्धिं सुसामितुट्ठी व्य सेवए जाया। कवगुणोव्व सहियए फुरिओ गयणंमि तूररवो ।। एसो परिओसकरो वालत्तणो वि अमयचडिओव्य । रयणं व कराओ करं संचरिओ सयललोयस्स ।। संपइ इमस्स चित्तं न रमइ अन्नत्य वज्जिउं धम्म। माणससरंमि मुत्तुं हंसस्स व पल्ललजलेसु ।। गुरुणा वुत्तं जुत्तं जं कुणइ इमो चरित्तपडिवत्तिं । जेण सो परमत्यो जणणीदिट्ठस्स सुविणस्स ॥ गहिऊण वयं अवगाहिऊण नीसेससत्यपरमत्थं । तित्थंकरो व्व एसो जणस्स उवयारयो होही ।। तत्तो इमस्स जणयं चचं नामेण भणह तो तुम्भे । जह चंगदेवमेयं वयगहणत्थं विसजेइ ।। सो वहुसिणेहजुत्तो वहुंपि भणिओ विसज्जइ न पुत्तं । तत्तो पुत्तो वि दढं कउज्जमो संजमग्गहणे ॥ माउलयअणुमयं गिहिऊण ठाणंतरम्मि संचलिओ। गुणगुरुणा सह गुरुणा सपत्तो खंभतित्यम्मि ॥ तत्थ पवनो दिक्खं कुणमाणो सयलसंघपरिओसं । सो सोममुहो सोमो व्व सोमचन्दो त्ति कयनामो ॥ थेवेण वि कालेण काऊण तवं जिणागमुदिहूँ । गंभीरस्स वि सुयसागरस्स पारंगओ एसो ।। दूसमसमयअसंभवगुणोहकलिओ विभाविउ हियए । सिरिदेवचंदगुरुणा एसो गणहरपए ठविओ ॥ हेमसमच्छविदेहो चंदो व्व जणाण जणियआणंदो। तत्तो इमो पसिद्धो नामेणं हेमचंदो ति॥ निचं सहावउचियसमग्गलोओवयारकयचित्तो। सो देवयाइ वुत्तो विहरतो विविहदेसेसु॥ , ·९ गुज्जरविसयं मुत्तु मा कुणसु विहारमन्नदेसेसु । काहिसि परोवयारं जेणित्यठिओ तुर्म गरुयं ।। तो तीए वयणेण देसंतरविहरणाउ विणियत्तो। चिट्ठइ इहेब एसो पडियोहतो भवियवग्गं । बुहयणचूडामणिणो भुवणपसिद्धस्स सिद्धरायस्स । संसयपएसु सव्वेसु पुच्छणिज्जो इमो जाओ। एअस्स देसण निसुणिऊण मिच्छत्तमोहियमई वि । जयसिंहनिवो जाओ जिणिदधम्माणुरत्तमणो ॥ तत्तो तेणित्य पुरे रायविहारो कराविओ रम्मो । चउजिणपडिमसमिद्धो सिद्धविहारो य सिद्धपुरे ॥ जयसिंहदेवश्यणाउ निम्मियं सिद्धहेमवागरण । नीसेससहलक्खणनिहाणमिमिणा मुर्णिदेण ॥ अमओवमेयवाणीविलासमेयं अपिच्छमाणस्स। आसि खणं पि न तित्ती चित्ते जयसिंहदेवस्स ।। तो जइ तुमं पि वंछसि धम्मसरूवं जहट्ठियं नाउँ । तो मुणिपुंगवमेयं पुच्छसु होऊण भत्तिपरो । इय सम्म धम्मसख्वसाहगो साहिओ अमचेणं । तो हेमचदसूरि कुमग्नरिंदो नमइ निचं ॥ सम्मं धम्मसरूवं तस्स समीवंमि पुच्छए राया। मुणिपसयलागमत्यो मुणिनाहो जंपए एवं ।। मचन्द्रसूरेः कुमार- भवसिंधुतरीतुलं महल्लकह्मणवल्लिसकुल्ल । पाल प्रति सद्बोधः कयसयलसुहसमुदयं जीवदयं चिय गुणसु धम्मं । आउं दीहमरोगनगमसम रूपं पगिटुं बल, सोहा तिजगुत्तम निरुपमो भोगो जसो निम्मलो। आएसेफपरायणो परियणो ठरठी अविच्छेदणी, होज्जा तस्स भक्तरे दुगइ जो जीवाणुरूप नरो॥ नस्यपुरसरलसरणी अपायसपायवग्यदणधरणी। नीसेसरजगणी हिंसा जीराण महणणी॥ जो सुगइ परस दुइ पावत व आणतगुण । लवमति जरचार नहिनिपतनि परिधानि॥ जो जीवमा काउंपरेप संपमितमत्तणो तिति। ठेवणभेदणमुह रियाद सो चिर लर॥ जमोहन ज सोपजदुराका रू। १९ ·* क 7 ,1, 1 . . . -- है समt इन MT - iii in ! समोर * मोवा it is ना :-II || मन-1 AM निगा :-hinet एगी..! गानि ।। सोनगेHिitो.fairs शिमोगमा समान सो एवं ममानो परतोप पाएगा। पहुसो जीवियनामं मुदपिणन मंपनीन्टय ।। जं उपइ तंटामद पन्यतम नटिय महकी। बविण्मु कोदव, लमति दि लोदवा देय ।। कुमारपालत्य जी. जो उग न हगइ जीरे तो तेनि जीरियं मुसिमव । वदयाप्रवृत्ति, स- न हणइ वत्ती तास विनं न दाइ को विपरडोए । वग्रामनगरेषु च ता भेदण व नूनं कथाणुरुपा मार वि पुयनवे । राजादेशप्रेषणम् । जं लंविऊण वसणाई रन्नलच्छी इमा लद्वा ।। ता संपइ जीवदया जावजी नाप विहयवा । मंसं न भक्खियव्वं परिहरियव्वा य पारद्धी । जो देवयाण पुरओ कीरइ आम्गसंतिउन्मकए । पसुमहिसाण विणासो निवारियन्वो मए सो वि॥ जीववढुकरण वि जइ आलगाइ जायए कह वि । तत्तो दवानलेणं दुमाण कुमुमोगमो होना ॥ जो जन्नसु पसुवहो विहिओ सन्नाइसाहणनिमित्तं । दियपुंगव ! सेयं चिय विवेयणो तं न काहिंति ।। बालो वि मुणइ एवं जं जीववहेण लभइ न सगे। किं पन्नगमुकुहराओ होइ पीऊसरसवुट्टी ? ॥

·र मरीजो सुनो - { ५ो । पररमजिपसरपो जान पो बिना तो गुरुणा वागरियं नरिंद ! तुह धम्मबंधुरा बुद्धी । सव्वुत्तमो विवेगो अणुत्तरं तत्तदसित्तं ।। जं जीवदयारम्मे धम्मे कल्लाणजणणकयकम्मे । सग्गापवग्गपुरमग्गदसणे तुह मणं लीणं ।। तओरना रायाएसपेसणेण सव्वगामनगरेसु अमारिघोसणापडहवायणपुव्वं पत्तिया जीवदया। रागे मास- गुरुणा भणिओ राया । महाराय ! दुप्परिचया पाएण मंसगिद्वी । वनो तुम परित्यागः भायणं सकलकल्लाणाणं जेण कया मंसनिवित्ती। ता समं पालेजसु मंसनिवित्तिं नरिंद ! जाजीवं । संमं अपालयतो कुंदो व्व दुहं लहइ जीवो ।। रन्ना भणियं भयवं! को सो कुंदो ? । गुरुणा भणियं मुणमु (कुन्दकथानकमत्रानुसन्धेयम् ) जो पुण नियममंखडं पालिज अवजवजणुज्जुत्तो । सो पुरिसो परलोए सोक्खमखण्डं लहइ नूणं ।। जो य न करेज नियम निद्धम्मो जो कय च मंजिना । सो मंसभोगगिद्धो नरयाइफयत्यणं लहई ।। ता महाराय ! जुत्तं तुमए कयं जं सत्तण्डं महाक्सणाणं दुवे पारद्धी मंसं च परिचनाणि । सेसाणि वि सन्वाणत्यनिबंधणाणि परिहरियवाणि । तत्य- राशी द्यूतपरित्यागः जं कुलफलंकमूलं गुगलनासघसोयपडिफूल । सर्वराज्ये राजादे- धम्मत्यकामचुकं दाणदयाभोगपरिमुषा ।। मोन निषेधध। पियमायभायसुयभजमोसणं सोसणं सुइजलाणं । सुगइपडिवक्खभूयं तं जूय राय ! परिहरसु ।। जूयपसत्तो सत्तो समत्तपित्तस्स पुणइ विखंसं । हारियअसेसरजो यह दिहतो चलो राया ॥ (नलकथानकमनानुसन्धेयम् ) एवं सोऊण भणिय रन्ना । भवय ! न गए जपरवाइजूण कोठामेत्त पियारा ~~ महाराय ! जुत्त तुम्हारिसाण पिणिनियमसाण असजूयाण | Eails पिता देव! देवेण ताव सयं परिचत्तं एप, ओ सवारी पिपारिओ ति । Rail sxe आएसो पमाणं ' ति भणतेहिं तेहि देव च । गुरुणा लागि ३ पनि५५० परिनु रना भयो पिए परियोलो। मनियोति पाती लास रणागे-साना ....! पररमणिसेवणं। गुरुगा ·१२ वरना-पररर परदारनिवित्तियं वन्नति गुणाण तह ठाणं ।। अह गुरुणा वानरियं-वेसावसणं नरिंद ! मुत्तन्वं । दविणत्स विणासयरं जं कमलवणस्स तुहिणं च ॥ जं नीग्रासिमहणं व कालकूडं जणेइ खयरोगं । कवलेइ उलं सयलं जं गहुमुहं व ससिर्विवं ।। धूनो व्व चित्तफन्मं जं गुणगणमुन्नलं पि मलिणेइ । जं दोसाण निपासो बंमियविवरं व भुयगाणं ।। सावनणासत्तो तिग्गमूलं विणासिउं अत्यं । पन्छा पच्छायापेण लहइ सोग असोओ व्य ।। (शोककथानमनानुसन्धयम् ) i-iit! नानु मण ना पि न करिम्मं । गुमा मणि-भाउ उत्तनपुग्मिस्म जुत्तमिणं ।। . - म- * मारपाई पम परिनम मुयइ वर्ष। Hinal सिमामउम्मना ।। ..म मिश्यम गिजांजगोHिIT ...' भनी आगमन याण ॥ पिनटाणा । ., " .....नाग। •i. hiantation . t ३.iitunitriti 7 1 . . ** - . , th . -- * है ₹ है * and , ·१३ संकाछुरियाए छिचमाणहियओ धुवं चोरो॥ जं चोरियाए दुक्खं उन्यधणसूलरोवणप्पमुहं । एत्य वि लहेइ जीवो तं सव्वजणस्स पचक्स ॥ दोहगमंगछेयं पराभवं विभवभंसमन्नं पि । जं पुण परत्य पावइ पाणी तं केत्तियं कहिमो ।। हरिऊण परस्स धणं कयागुतावो समप्पए जइ वि । तह वि हु लहेइ दुक्खं जीवो वरुणो व परलोए । (वरुणकथानकमत्रानुसन्धेयम् ) रना भणियं भयवं ! पुत्वपि मए अदिन्नमनधणं । न कयावि हु गहियव्वं नियरजे इय कयो नियमो।। जं उण फया विकरसवि कयापराहस्स कीरए दो। सो लोयपालणनिमित्तमव्यक्त्या हवइ इहरा ।। जंच रुयंतीण धण महतपीडानिवपणत्तेण । बहु पावबंधहेउं अतो परं तं पि पन्जिरसं॥ गुरुणोक्त- न यन्मुक्त पूर्व रघुनापनाभाकभरत- प्रभृत्युीनाथै. कृतयुगकृतोत्पत्तिभिरपि । विमुञ्चन् सन्तोपात्तदापि रुदतीवित्तमधुना कुमारदमापाल! समसि महता मरतफ.मणिः ।। (सुमारमा परोपा - ·.

·९ सत्पात्रं परिचिन्त्य धर्मनृपतिस्तुभ्यं स्वपुत्री दी तद्योगात्त्वमजायथाखिभुवने साध्यप्रियासनमः । स्मृत्वास्योपति निहत्य च रिपुं मोहाख्यमत्युत्कटं राज्येऽप्येनमधाः कृतज्ञ! मुचिरं चौलुक्य ! नन्द्यान्ततः ।। इति श्रीगुरुदत्ताशीर्वादमुदितमनाः ससौधमलतवान् । तदनु स्वजनकगज्यस्यापनवैरिमोद- मारितिरस्कारसततात्माज्ञाकारितादिगुणसंपत्तोपितया प्रतिदिनप्राधमानप्रेमप्रकर्षातिगयया कमान न्दरीदेव्या सह निस्सीमसौख्याम्बुधिमन्नो धर्ममाम्राज्याद्वैतमयं विश्वं चकार । II निप्पुत्रो म्रियते यो यस्तस्य तस्य हवागयाः । पुत्रता प्रतिपद्यन्ते नृपाः कष्टं धनागया । तदद्यप्रभृति मुक्तमेव मया मृतसर्वस्वम् , भवतु मे तृतीयव्रतालीकारः समानारणायन प्रति पद्य राजपर्पदि सर्वसामन्तादिसमक्षं पश्चालमाकार्य पृष्टा च प्रतिवर्ष द्वामिततिटन यायपई नमः सन्तोपपोपितात्मा रुदतीवित्तं मुक्तवान्, पाटितं च पटकपनम् । नया- निःशूकैः शफितं न यन्नृपतिमित्यर्नु फाचन प्रान, पल्याः क्षार इव ते पतिमती यस्यापामादि । आपाथोधि चुमारपालपतिदयो दित्या , विप्राणः सदय प्रजासु हदयं गुत्यय नापयाम् ।। इति मृतस्वपरिहारपटहो दापितोऽटादशदेशेषु । १. या मां 14 की, क्यदेवे प्रतीक्षारः प्राह-देव! महानो द्वारे तिष्ठति देवी राजा-प्रवेशय रायः। ततः प्रतीहागताश्चत्वारो मारा जागत्य [illin kolet ...tantant.....:...: उपविष्टाः। राजाको ऐतुरा मानसमाऽऽो ? । दिद पतिtein' समाभिषापद्रयो पासोऽपि ? | महाजना:- पुत: प्रजाना राजपवि शनि मानिन् । परापोऽसमादिनी मायने । ५.६१५५१ र २ मा ना ५५ ११५ तामिन 'in eit . . . ५म पो RikuCE ५५९२१५ . ५५०६:५४५f vitamini 1 1 १... ले रहो -- .

·सादार एम. ९९ साभार APPENDIX II कुमारपालो भूपालचौलुक्यनुलचन्द्रमाः । भविष्यति महाबाहुः प्रचंडाखंडशासनः ।। ४६ ।। स महात्मा धर्मदानयुद्धवीरः प्रजां निजाम् । नादि नेष्यति परमां पितेव परिपालयन् ॥ ४७ ॥ अाजुरप्पतिचतुरः शान्तोऽप्यातादिवस्पतिः । क्षमावानप्यधृप्या स चिरं मामविप्यति ॥४८॥ स आत्मसदृशं लोकं धर्मनिष्ठं करिष्यति । विधापूर्णमुपाध्याय इवान्तवासिनं हितः ॥४९॥ शरण्य. शरणेन्टना परनारीसहोदरः । प्राणेभ्योऽपि धनेभ्योऽपि स धर्म पह मंस्यते ॥ ५० ॥ पराक्रमेण धर्मेण दानेन दययाया। अन्यैश्च पुरुषगुणैः सोऽहितीयो भविष्यति ।। ५१ ।। स कौवेरीमातुरुप्कमैन्द्रीमात्रिदशापगाम् । चाम्यामाविन्यमावार्षि पश्चिमा माथिप्पति ॥ ५९॥ अन्यदा वसशासायां मुनिचन्द्रपुलोजवम् । आचार्य हेमचंद्रं स द्रश्यति तिरतिनायकः ।। ५३ ।। तदर्शनात्ममुदितः फेकीवावुददर्शनान् । तं मनिं वंदितुं नित्यं स भद्रात्मा त्वरिष्यते ।। ५ ।। तस्य सूरेजिनचैत्ये पूर्वतो धर्मदेशनाम् । राजा सम्भावनामात्यो वन्दनाय गमिष्यति ।। ५५ ॥ तत्र देव नमरणात्य स तत्वमविदकपि। पन्दियते समाचार्य भान तसा ।।५।। स त्या सगुलामीला दिशा देगा। अणु तानि सन्यासपूर्वणि पपस्या ॥ १४ ॥ समायोमो भनिता गावापास। मामानेऽपि रिश्तो भगा २६ , ५. !! བརTTཀ ni༢༣ » བ༌， ३ Fory ·द्विय रवि पांगहिनादयः । जपि तयालया गर्भावना इव माविन ।। ६२ ।। यून्नेि चचे गुन्जागते ।। नमोल्यने समर्मत प्रपन्नावस्ननः ।। ६३ ।। पुस्तम विन प्रदीपनि । विवेकन्य दिनमा घविफिन. ।। ६४ ॥ मतिभिरपि त्वया या मृगया नहि । मन्यानि नामानि न ताजपा ॥३५॥ मिनिक गम्मिन् दूज्नु मृगपातिकम् । भौति नान्यनोपि हनियनि ।। ६६ ।। रो मगजाता। मन्ना भारिन्गी गोटांनुवा।। ६७ ॥ नाम दहिनाम । - महामने पारामन ।।६८।। :: यादे मामय समापि । ...नानि किनिम ।। ६५ ।। -यपुग भागी। र नि? 197॥ ..::Triuी। ....... मस्त। ७१ ।। ......। प्र: - .

·विनिर्जित . APPENDIX III EDICTS OF NON-INJURY TO ANIMALS ISSUED BY KUMARAPALA'S FEUDATORIES. नमः शिवाय । भूर्भुव स्वश्वरं देवं वन्दे पीठं पिनाकिनं । स्मरसि श्रेयसे यस्त...पुरा 'समस्तराजावलिविराजितमहाराजाधिराजपरमभट्टारकपरमेश्वरनिजभुजविक्रमरणाहण- '(शाकंभरीभूपाल )पार्वतिपतिवरलब्धप्रौढप्रतापश्रीकुमारपालदेवकल्याणविजयराज्ये स्खे स्वे वर्तमाने श्रीशम्भुप्रसादावाप्तस्वच्छपूरत्नपुरचतुराशिकायां महाराजभूपालश्रीरायपालदेवान्महा- सनप्राप्मश्रीपूनपाक्षदेवश्रीमहाराज्ञी श्रीगिरिजादेवी संसारस्यासारता विचिन्त्य प्राणिनामभयदानं महादानं मत्वाऽत्र नगरनिवासिसमस्तस्थानपतिग्रामणान् समस्ताचार्यान समस्तमहाजनान् ताम्बोलि. कान् प्रकृतीकिंकृतीनः सम्बोध्य संविदितं शासनं संप्रयुञ्जति यथा । अद्य अमावस्यापर्वणि प्राणिनाम- भयदानशासनं प्रदत्तं स्नात्वा देवपितृमनुष्यान्'केन सन्तर्प्य वारावार.. 'पूर्देवता प्रसाध ऐहिक- पारत्रिकफलमनीकृत्य प्रेत्य यशोभिवृद्धये जीवस्य अमारिदानं मासे मासे एकादश्या चतुर्दश्या अमावस्यां उभयोः पक्षयोः श्रेष्ठतिथौ भूसहायशासनोदकपूर्व स्वित्वपरम्पराभिः प्रदत्तम । अम्मदीय- मुवि भोक्ता महामात्य सान्धिविग्रहिकप्रतीतस्वपुरोहितप्रभृतिसमस्तटाराणा तथा सर्वान् संयो- धयति । अस्तु व. संविदितं. ..'कारापनाय .....'महाजनानां पणेन लिरयते गक्षा सभयं निग्रहणीयः श्रुत्वा शासनमिदमाचन्द्रार्क यावत्पालनीयम् । उक्त घ व्यासेन- बहुभिर्वसुधा भुक्ता राजभिः सगरादिभिः । यस्य यस्य यदा भूमी तस्य तस्य तदा फलम ।। सर्वानित्थं भाविनः पार्थिवेन्द्रान् भूयो भूयो याचते गमचन्द्र । सामान्योऽय धर्मसेतुर्नराणां फाले फाले पालनीयो भपतिः ।। अस्मद्वंशसमुत्पन्नो धन्य फोऽपि भविष्यति । तस्याई फरसंलमो न लोप्यं मम शासनम् ॥ अमावस्या पुण्यतिथि भाण्टप्रजालनं च पौषियः पुम्भकारैश्च नो कार्यम् । तासु तिषि- प्ववज्ञाविभयः प्राणिवधं पुरते तस्य शिक्षापनां दधि द्र० ४ पत्यारि । नलपुर निवासी प्राग्वाट- वगजः शुभंकराभिधान सुश्रावक साधुधार्मिक तत्सुतौ एह हि योनी जाती पृतिगमाटिगी ते (कृपा)पराभ्या प्राणिनामधे विशप्य शासन खास्त श्रीपूनपाभदेवश्य लिखितमिदं पारि लक्ष्मीवरसुत ठ० जसपालेन प्रमाणनिति। ॐ॥ संवत् १२०९ मापयदि १४ शनी भरोह श्री .... •ागमाविल- परमेश्वर उमापतिपरलभप्रादप्रौटप्रताप नितिशाकम्भरीभूपालन- कुमारपालदेवपल्याणविजय. 'पपीमादेवे घीकरणादमागास- "प्रभुप्रसादापामधीविराटरपलादिशिया राजधीशालणदेव शिवरात्रिचतुर्दश्या शुचिर्द ....... .''पुण्यशोऽनिरपे मास्ति . पारान् परिपं.

·Anandhekiment म .. 'हाजनताम्बूलिकसमतप्रकृतीन् संबोव्य अभय' मासे उभयोः पक्षयोः अष्टमी एकादशी चतुर्दशी...... "दत्तं अतोऽनन्तर- मेतासु तिथिपु नगरत्रयेऽपि जीव '(जा ? ) च व्यतिक्रम्य जीवानां वर्ष कारयति करोति वा स व्यापा' 'आचन्द्राकै यावत्केनापि न लोपनीयम् । अपरं पुरोहिता (अमा) 'संवरपरैश्च एपा अमारिदिः प्रमाणीकार्या । (य. को)....... "कालेन क्षीयते फलं एतम्याभयदानस्य क्षय स्य प्रदत्ताऽभयदक्षिणा। 'न तु विप्रसहस्रेभ्यो "कोऽपि पापिष्टतरो जीवन कुरुते तदा स पञ्चदम्मै दंड( नीयः) ।... "दव्यों माहराजिकस्यैको दम्मोऽस्ति । स्वहस्तोऽयं महारा( जश्रीआल्हणदेवस्य ).... श्रीमहाराजपुत्रकेल्हणदेवमेतत् (मतं). ..."महाराजपुत्रगजसिंहस्य(म) त "सान्धिविग्रहिकठ०खेलादित्येन लिखितमिदं । 'श्री नदूलपुरवासी प्राक् (ग) वाटवंशप्रभूतशुभंकराभिधानः श्रावक्र: । तत्पुत्री क्षितिवल (ले) धर्मतया विख्याती पूतिगशालिगौ । ताभ्यामतीव कृपापराभ्यां प्राणिनामभव. प्रदानशासनं विज्ञप्य कारापितमिति । उत्कीर्ण सूत्र० भाइलेन । - ·IXDET OF XAMES OF HISTORICAL IMPORTANCE (OCCURRING IN THE MOHAPARAJA YA. REntre मलयदेवकाPि. I. 3 धारापद P.21 17 & P. 411 पउभुमीवर P.S. 1. 12 धनदेव P.3 1.1 पुकारियP. 81.19 धारादिराय P. 88 1.11 इमारपाल पुमारपार देय P.9 I. 2, P. 16 1. नडूलनरिंद P. 88 1. 10 18, P. 20 1. 14, मध्यच्छ P. 61 1.7 P.31.1.20, P.92 ममण्डल P. 1. 17 1 12, P. 111 1.6, मरमण्डलाराल P. 88 1 13 P. 113 15. 2,7& / मेवाटनिवदि P. 88 1. 9 23, P. 115 1. 13 मोठ P. 3 1. 3 & P. 4. 1. 11 & P. 121 1.21 यशपाल P. 31s. 4011 कुमारपारदरचायति P. 16 1. 17& P. 91 योगशासP. 123 1. 11 1. 12 वनराज P. 67 1. 160P. 108 18.24 सुमारविहार P. 67 1. 18 वीतरागस्तुति P. 123. 1, 13 मुबरधराधीस P.43 1. 16 शापाम्भरी&सायभरी P.881. 11& P. 121 गुजरनस्टि-नरेस P 911. 12, P. 130 1. 17 1.20 गहराया 88 1 11. श्वेताम्बर & सेययर P. 1351. 8.P.6 1. & गूर्जरपति P. 16 1. 18 सत्तुजरेवय""जत्ता P. 74 1.5 चसावदीपदी P. 881. 10 सरस्वती (सरित्) P. 67 1.21 चाला चोलक्य P.4 1.2, P. 161.27, सिद्धहेम P. 215 P. 81 1. 12, P. 72 1. सिद्धाधिप & सिद्धभत्ती P. 16 1.2, P. 67 5, P. 81 1. 3, P. 105 1.21 18, P. 111 1. 3, P. सुद्दय (शदक) P. 105 1. 16 115.1.12, P.1211,21, मुसादिव P. 88 1. 10 P. 128 1. 13 & P. 134 हेमचन्द्र P. 3 1. 13, P.4 1.21, P. 20 1. 24,P.251.22, P.31 1. 19, चाडपरायहाणि 2.20 1 18 P.33 1.7, P. 1831.11&P 1351.8 - ls. 162 चाप (चापोत्कट)P 108 1 15 ·CORRIGENDA . P. 20 1. 6 एद " " - B - P. 11. 12 नोचे० P. 31. 13 ०मवाप्य P. 61 24 तत्प्रभृति 11 1. 18 श्रूयताम् P. 14 1. 13 कट. P. 19 1. 29 रेणुकणकरणि. P. 1.20 एन for ननु 1 21 एतत् 1. 23 विन्यास० P. 23 1, 25 पुत्रकेण P. 24 1. 24 विडम्वयति P. 26 1.5 भृत्वा P. 26 1. 15 पियवयस्सरस P. 27 ]. 8 वदन विशद 29 1. 7 पाणिपल्लवेन P. 32 1.28 B & Comit P. 41 1. 23 • नुनीयमानापि P. 43 1. 17 पूजयितु 1. 22 खिद्यन्ते P. 44 1.24 प्रार्थितो P. 47 1.26 P. 49 1. 26 अस्मिन् P. 591, 11 प्रतिनिवृत्य P. 65 1. 11 पत्यु P. 661, 7 तवात्मज P. 67 1. 3 प्रिय नः प्रिय नः P. 69 1. 17 धिम् P. 71 1. 19 स्नया P. 71 1 21 गृहीतामि P. 731.20 साप्रत P73 1. 16 समाश्वमिहि समायमिहि P. 84 1.27 मनुजो P. 85 1.20 पुनविपक्षः P. 86 1.22 नालक P. 86 1.23 ०कनऊ. P. 89 1 20 निरूपमैपा P. 90 ] 7 समद्दे 1. 18 लोके P. 911 1 मच्चलोयम्मि P. 91 1. 17 मर्त्यलोके 1. 19 ०वयस्य P. 92 1.24 तिष्ठत्विति P. 931 1 अह P. 96 1.21 ०मसदृश० P. 97 1.97 अवा P. 98 1. 14 प्रियसखि P 101 1. 26 मूखों P. 102 1 11 एव P. 102 1.28 गोट्ठी P. 104 1. 12 उवसप्पामि P. 105 1 25 किञ्चेतरैः P. 107 1. 15 न ते ब्रह्मराक्षसा P. 111 1. 3 चौलुक्य० P. 120 1. 1 मुभटावतस P. 121 1 20 शाकम्भरी० P. 130 1.20 सालेपमुत्थाय P. 132 1. 1 सल्वह P 132 ] 5 निष्करमप P.132 1. 18 मोहममु P. 133 1. 10 प्रमुप्त P. 134 1.9 उभी P 134 1 23 महर्ष २. 1 कोऽपि इद - - । ८

·No text on this page.

·. द्रव्यं राजा यद्यात्मसात् कुरुते तदा तस्यौद्धदेहिकं क्रियते । कियत्तद्धनम् ? इति पृष्ठेऽतिपुष्कलमि- त्याहस्ते महत्तराः । ततः कृपापरिणीतो राजा स्वचेतसि चिन्तितवानेवम्- आशावन्धादहह ! सुचिरं सञ्चितं क्लेशलझैः केयं नीतिर्नृपतिहतका यन्मृतस्वं हरन्ति । क्रन्दन्नारीजघनवसनक्षेपपापोत्कटाना- माः किं तेपां हृदि यदि कृपा नास्ति तत्कि त्रपाऽपि ॥ ततो भो महत्तराः ! मया मृतस्वग्रहणं तृतीयव्रतप्रतिपत्त्यवसरे श्रीगुरुपादपार्श्वे प्रत्याख्यातम्, परं कौतुकात्तस्य व्यवहारिणो गृहं गृहसारं च विलोकयामः, इत्युक्त्वा महत्तरादिपरिवृतः सुखास- नाधिरूढतगृहमाजगाम राजकुञ्जरः । तदनु सौवर्णकलशपरम्पराकणकिङ्किणीकाणवाचालितव्यो- ममण्टलं कोटिध्वजावलिहस्तिशालातुरगशालादिविराजितं तं कुबेरगृहं विलोक्य प्राह नृपः- पर्यायस्तुहिनाचलस्य यमकं पीयूपकुण्डस्य च क्षीराब्धेरभिवान्तरं प्रतिकृतिः शीतांशुलोकस्य च । वीप्सा चन्दनकाननोदरभुवोऽभ्यासश्च धारागृह- स्यार्हचैत्यमिदं प्रपञ्चयति नः शैत्यं वपुश्चेतसोः॥ नत्र चैत्ये मरकतमणिमयीं श्रीनेमिजिनप्रतिमा नमस्कृतवान् । गलसौवर्णकलशस्थालारात्रि कमलादीमादिदेवपूजोपकरणादि विलोक्य कुवेरपुस्तिकास्थं परिग्रहपरिमाणपत्रं वाचितवान् । यथा- गुरुपादकमलमूले गृहमेधिननोचितानिमान्नियमान् । प्रतिपद्यते कुवेरो वैराग्यतरभितस्वान्तः ॥ १ ॥ जन्तून् हन्मि न वच्मि नानृतमहं स्तेयं न कुर्वे परस्त्री- नों यामि तथा त्यजामि मदिरा मासं मधु म्रक्षणम् । नन्हें नामि परिग्रहे मम पुनः स्वर्णम्य पदकोटय. म्नाग्म्याष्ट तुलागतानि च महाभणा मणीनां दा ॥ २ ॥ कुम्भगारीमहमे हे, प्रत्येक स्नेहधान्ययोः । पञ्चायुतानि बाहाना महामपि हस्निनाम् ।। ३ ।। अबुटानि गवामष्टो ८०००० पथ पञ्च शतानि च । हलाहमाना यानपात्राणामनमामपि ॥ ४ ॥ दोमान्टिा लनम्यिन्यन्नु गृ मम । रो निनुमान गरिय पात्रमा पुन. ॥ ५ ॥ विाचन हतदयो गा मागे गावदागन्छनि ताला ' नयर शिवय देशि परियाणा ।

·A हा वाट! पिच्छ लन्छी तए विणा जाइ रायहरं ।। एतत् श्रुत्वा राजा चिन्तितवानेवम्- नरकान्तं भवेद्रायमित्यायें यदुदीर्यते । तन्नूनं रुदतीवित्तसमाकर्पणपाप्मना । पृष्टवांच के एते खियो । महाजन:-देव ! कुबेरमाता गुणधीरेपा, अपरा तु कमलश्रीस्तजाया । अत्रान्तरे- वीक्ष्य तत्र कुबेरस्य जायामानन्दकारिणीम् । मातरं च हहा वत्स! फ गतोऽसीति वादिनीम् ॥ तनासन्ने च सिहासनाधिस्टः प्राह-हे मातः! किमेवं शोकविलवाऽसि ? यतः-- आकीटाचावदिन्द्रं मरणमसुमतां निश्चितं वान्धवानाम् , सम्बन्धश्चैकवृक्षोपितवहुविहगव्यूहसाइत्यतुल्यः । प्रत्यावृतिर्मतस्योपलतलनिहितप्लुथ्वीजप्ररोह- प्राया प्राप्येत शोकात्तदयमकुशलैः छेशमात्मा मुधैव ।। इत्युपदिश्य पृष्टा, कः समायातः १ । गुणश्रीराह वामदेवनामा मित्रम् । आकारितश्च स राज्ञा पृष्टश्च समुद्रगमनादि वृत्तम् । वामदेवोऽपि नत्वा विज्ञपयति स्म । देव ! श्रीचौलुक्यचन्द्र ! इतः कुवेरव्यवहारी चतुर्पु महत्तरेषु गृहसारं न्यासीकृत्य भूगुपुरात् पञ्चपञ्चशतमनुष्योपेतपञ्चशतप्रव- हणैः प्राप्तः परकूलम् । तत्र चतुर्दशकोटिस्वर्णलाभः । ततः प्रतिनिवृत्ताना प्रतिकूलवायुना पञ्चशत. प्रवहणानि पातितानि विषमगिरिवलयसहटे । पूर्वमपि तत्र कस्यचित् पञ्चशतप्रवहणानि पतितानि सन्ति । पोतानामनिर्गमेन पाढं विपण्णः सपरिवारः कुवेरस्वामी । अत्रान्तरे समागतः कश्चिन्नौवित्तो नावारूढः । भणितं च तेन, भो लोकाः ! दर्शयामि निर्गमोपायम् । भणितश्च कुवेरेण, भो वान्धव ! कुतः समायातः १ किं नाम च ? इति । ततस्तेनोक्तम्, अस्त्यनासन्ने पञ्चशृङ्गो द्वीपः । तत्र सत्यसा. गरो राजा । तेन चैकदा मृगयागतेन हता सगर्भा मृगी । मृगोऽपि तन्मरणं दृष्ट्वा स्वयं मृतः । सेन वैराग्येण सत्यसागरनृपेण स्वदेशेऽमारिपटहो दापितः । अद्य पूर्वप्रेपितकीरमुखागुष्मदापदं मात्वाऽहं नौतासो नाविको निर्गमोपायदर्शनाय प्रहितोऽस्मि राज्ञा । कुमारभूपः-अहो ! महात्मनो महती कृपा सर्वसत्त्वसाधारिणी । ततः किम् ? । वामदेवः-देव कुबेरस्वामिना निर्गमोपायं पृष्टः । प्राह नाविकः, एतस्य गिरेः कटफे द्वारमस्ति । तेन प्रविश्य गिरेः परत्रपाचे गम्यते । तत्र पुरमुदस- मस्ति । तत्र च जिनचैत्ये गत्वा पटहा वाद्यन्ते । तेषां महता निस्वनेन गिरिशृङ्गसुप्ता रात्री भारु- ण्डपक्षिणः समुद्रीयन्ते । तेपा पक्षवातेन प्रवणानि मागें पतिष्यन्तीति । तदनु कुनेरस्वामिना तत्र गमनाय पृष्टाः सर्वे जनाः, कोऽपि न प्रतिपद्यते । ततोऽसमसाहसी परमकृपापरवशः पुमेर एव गतः । नाविकोक्तमनुष्ठितं तर गत्वा । निर्गतानि सहस्रप्रवहणानि भृगुपुरे च प्राप्तानि क्षेमेणेति । मतोऽग्रतः कुबेरस्वरूपं नावगच्छामि । एवं विशतिकोटिस्वर्णाष्टकोटिरौप्यसहस्रतुलामितरत्नादि- फुघेरधनं नृपगृहानुपतिष्ठते, इत्युक्ते महत्तरैनिरीहशिरोमणिः तइव्यं तृणवदगणय्यैवंविधासमदयासा- हसधनी स पुरुषोत्तमः जीवन्नेव समागप्यतीति गुणश्रियमाश्वास्य यावता नि ·१२ कुवेरो विमानाधिरूढः सजायः समागात् । विमानादवतीर्य मातुः पादौ प्रणम्य राजानं प्रणनाम | राजा सर्वोऽपि महाजनः अहो! महदाश्चर्य कुबेरः समायात इति वदन्ति । राजा च पृष्टवान् । हे साहसधन ! शून्यपूरे किमभूत् ? । कुवेरः स्वामिन् ! तत्र पुरे एकत्र प्रासादे कन्या दृष्टा पृष्टा च । तया चोक्तम्-अत्र पाता- लतिलकपुरे पातालकेतुर्विद्याधरो राजा । पातालसुन्दरी भार्या । तयोः सुतां पातालचन्द्रिका- नानी मां कन्यकां विद्धि । स च मत्पिता मांसलोलुपतया कियता कालेन मार्जारीभक्षितपूर्वसंस्कृ- तमांसाभावाद्वन्धुकीत्यक्तवालमांसभक्षणसंजातमहामांसाशनव्यसनो राक्षसोऽजनि । नगरं सर्व भ. क्षितम् । सम्प्रति स्वाहाराय कापि गतोऽस्तीति । अत्रावसरे पातालसुन्दरी समायाता । पातालके तुरपि भार्यया पर्यवसाप्य कन्यां परिणायितोऽहम् । मयापि पातालकेतुः प्रतिबोधितः । तेन विद्याघरेण विमानमारोप्य सभार्योऽहमत्रानीय मुक्तः । स च स्वस्थानं प्राप्तः इति श्रुत्वा विस्मितः श्रीचौटक्यः प्राह- निर्मूल्यं गणितं निजं परपरित्राणे तृणं जीवितं पाणौ कृत्य नभश्वरीयमचिराकल्याणिनी प्रीणिता । प्राप्तः कोणपतां नृपो विविवशाद्धर्माध्वनि स्थापितः खं धामानुसृतं कुबेर ! भवता किं किं कृतं नाद्भुतम् ? ॥ गृाग च स्वलक्ष्मी कुबेरदत्त ! इत्यभिनन्द्य गुरुवन्दनाय जगाम- तत्कर्तव्यं नृपोपनं विज्ञाय जनतामुखात् । उज्जैश्चमत्कृतश्चित्ते हेमाचार्यस्तमूचिवान् ।। १ ।। न यन्मुक्तं पूर्व ग्घुनघुपनाभाकभरत- प्रमृत्युबीनाथैः कृतयुगकृतोत्पत्तिभिरपि । विमुञ्चन् संतोपात्तदपि रुदतीवित्तमधुना, कुमाग्दमापाल! त्वमसि महतां मम्तकमणिः ॥ २॥ यपुत्राणां धनं गृहन् पुत्रो भवति पार्थिवः । त्वं तु मन्तोपनो मुश्चन सत्यं गजपितामहः ।। ३ ।। इन्थं श्रीगुम्णा नरेश्वग्र्शनगगाम्यमानो मुदा नि गमिग्नेस्वा च सरदैलोंक: म लोकोत्तरः। रक्षामा विगम्य रेगुगदिश द्वामनि वर्गीयन प्रत्यब्द स्वनिमारनं न हि मोकाय प्रदाम्यात्मनः ॥ ४ ॥ ! "2lps , N ·INTRODUCTION. भाशवशिषु मण्डलेषु विपुलेष्वष्टादशस्यादरा- ददान्येव चतुर्दश प्रहमरा मारी निवार्योजसा । कीर्तिस्तम्भनिभाधतुर्दशशतीसख्यान्विहात्तिथा मृत्वा निर्मितवान् कुमारनपतिजनो निजेनोवयम् ॥ WOW The prescut work thic Mobarajapırijaya or the Over-coming of King Noba is a drama in five acts describing the conversion of Kuwarapila, the Chauluksa king of Gujarat to Jaimsm, Ins proibition of injury to animals and the stoppiug of the old practice of confiscating the properties of those dying herless, through the religious wstructions of the great Hemchandra. The form of the play-The play is allegorical and resembles a subjectmatter and treatment the Christinn plays of medieval Iturope The Sunshin literature, too, has got such other plays, the most well-known of which is the Prabodhachaudrodaja of Krshnamusra composed in the reigach Kirtis armadeva, the Claudel king, about 1065 A. D. i.c. about a century earlier than the present drama All the dramatis personer cicept thic king, lus jester and Hemachandra are abstract qualılıcs good as well as eul Such personification of abstract qualities is familiar to the readers of thic "Pilgrim's Progress." The author and the date of the composition of the drama The author of the drama is lasaupila, son of Dlinnadeva and Nkuni of the Modua Bamia castc. His fatuer Dhaundeva is styled as Nantrin and the author describes himself as a stau in the lotus-fcct of Chahravarti Ajavadera. Clakravartı Azayadcia is the same as Ajay apila, the successor of Lies Kumarapala, nido is also stylcd as Chakravartion page 16 of the present work. The Gürnra kings Siddharija and Bhimudera 11 a assumed the title o Chakravartiu Ajay adci a reigned from.. 1227 to 1232. The date of the come josition of the drama should be, thus, put bein een the rears The aim was first acted on the occasion of the festum of the juuloi God v hillout of the Kumarashfira (the temple erected by Kumirapalı) at Thir.iptari ( tern Tharád on thic Planpur Agency) of uluch place the 23*!or wold appen: folic a gorcrnor or reudent. The analysis of the play --The pin begins with a sz?r . : ! Ini tree Tirthanka.Rslabli, Pirsız ad \1 illit 11. Tha f'inside 1. Ober worn of this type are (1) Trrboibochondro'era i sina 75 ryodrva lig Lenkaranatha (s) Mariann lis Iraat Viral Suede (!!! tyodaya lis V.diclardra Tol Juznachardrodera lis lndes sdag 1) C. tema:** dredara bir Kasi karipi**

·No text on this page.

·VIL 1 Filhora, pained to licar this, vcut atay and bic (Jianndarpana) cane thcrc. Kiug Kumarapala tlıcu expresses his determination to overcome Kiug Ar. Belind thic stage a bard describing the mid-day Suu judicates that it is time of worship, and thic king and the spy Icare the stage. The Scrond Act. The minister goreng cuters the stage and says that lic Iras accomplislied thic work of uprooting cncmics and that the news about or las bocu com cycd to Kumarapala, who has been made very angry with him. Tlic fricndly astrologer Gagar bas, morcover, said that the king by marrying it, the daugliter of faali, will overcome ile, the enemy of the three worlds. Thus the overthrow of the cueny depends upon the marriage. But sangam, who is sent to bring faqam is tarrying. 1796RMIT comes and tells him thnt farlias been brought by him with his wife and daughter to the capital and has been gi en residence in thc penancc-grove of Hemachandra and tliat lie lias becu introduced to the king bclorc the preceptor. Thus thic kiug gets an opportunits of sccing 270grt, who looked at him with love. The king gives residence to fit in his drawing room. Here ends tlic intcrlude, The king not enters tritu tuc jesier. Thc hing shons mensc lorc for Tea and in order to divert lunself lic cuters llic garden op, where the greit trece grew. Here lic sccs TATU sprinkling the tree with the pot of mcdita- Lion with licr companion niya. Tlching approaclies and thic cscs of both mect together. When she goes to touch the trec, thic kung talcs hold of her land. When she is cugaged in spruukling, the kivg's pleasure-jarrot rclates to her friend that Kumarapala has taken rows of stopping thic practice of confiscating the property of those dying licit-loss and the bamshment of the Scien vices from Ius kingdom In thic mcaun hile the queen oef cuters the garden with licr comprmon in and sees the king with you. The quceu is much enraged and the king tncs to aprease lier lu falling at her fect but his or crtures are not accepted and tlıc queen goes away in fury. The king also thicu Icai cs tlic garden on account of twilighi. The then od. The minister goreng mannges to lude one of his consults behind the image of the goddess wliom the queen out goes to worship to ge! the boon of making your disfigured. Tlc scriant behind the deits tells lic: tant the marringe of TUTTI with Kumarapala should be accomplished, as through that only hic rould be able to ou crcomic amic and that she should pesa sonally go and request farvy for the land of his daughter and that it being the daughter of might, the sister of her mother FETTUA177, she should no enterinin icrlouss. Thıc queen thien approrches fire, No, nlule acceptere the offer, tells licr about the row of lus daughter alioul the storpirs of le praclice of confiscating tlic property of those duing heitiess, and the barned. ment of the corcu vices. The queen concepts 10 necomplish thus and 13: lier servant rypy requeets the king to do these turgs. The liug consects 1 ·viii At this time four merehants approach the king and request hini to send some officer to take possesion of the properties of a big millionaire of the capital named Kubera, who was supposed to be dead in a sea-voyage. The king goes to his mansion and is much pleased to see his immense property consisting of gold, silver, pearls, horses, elephants etc The king consoles Kubera's mother and issues a general order to stop the practice. Meanwhile Kubera suddenly comes with his newly married wife in an air-ship and all are delighted to see him return safely. The Fourth Act. 7991 enters the stage longing to see her younger daughter नगरश्री, and meets वनराजी, a friend of नगरी, who takes her to नगरभी. quxfi asks her mother why she lias been changed. Attesít relates how her lord Kumârapála has adopted the Jain faith and has given up flesh-eating and hunting and thus she has also become a Jain. Hirtsfi describes to her the nature of the Jain religion and gasit consequently adopts the Jain faith. itu? asks her why she has put on special dress and ornament. Freeft replies that the king was just returned from his pilgrimage to Mts. Satrunjaya and Girnar and that there is a festival to celebrate his entrance in the city. Both of them then meet yrit, who feels uneasy and is diverted by hier friends मोमता, and वनराजी देशश्री contracts friendship with कृपासुन्दरी. Noises of hunting and fishiog are heard and disgusted at these it begins to go away but is stopped. But a fresh noise of the cry of Dharmakunjara, i police officer newly appointed by the minister goyting to search out the inelt of the enemy, make them able to depart Then enters the police officer (TTT) THEr with two footmen (T& fach) and some other mat, iradiertently gives his real name for, and from the pill of lac with him a letter is found. The man is taken to the king and there the letter is read. It is adressed to meto by King ora, who informs hun that a new mau Foopafom in the form of a Te is sent to his help and he is to be utilised along Pita four other men काम, गर्व, उन्म & टोय sent to him and that the carrier ETF is sent to lasten him in this work. The king orders vient to be WÁTTT tells him that airf has requested lum to banisl the vices Tigurining the entrance of the men of the enemy and also for fulfilling thir The king orders hint to take hold of the viccs Gambliug, sp, Dricks and Slaughter Ilieft and Adultery have been aliearly brom the ro!! Concubinage may, however, be overlooked oss it is m': uce. sr stays 1777.17 goes in search of them and finds you i form ya 17, T, 21 and try gathered together. '96, tiekborge in the kings religion and the rumours of **** 7* !!!! 12 years berishmirat. TiT NT srces therm All 3d rir cange and tr! him firew Tresnº "207:21 and others were addicted! Who 4 WH

·No text on this page.

·in > 'Illes al tell hum that they brought large rescues to the State, I'lne 1.111* c. But lieu lo lluin al all um orders thout banslucut. iuristii ster's Hour (4779-3 cuters the stage and cypresses his joy at the 1"}elsinki oi lussu,;liter Tim willi Kumitapila, which Jinamanlana says 166dud 11 Sun at 12101 llo dicn approaches the ling. Jndnadarpana, wlio Herculto injure about the moments of lle cucm, colors and gives from Il wit liceul these.sabard or Kmirapili ad cajolcd King Mola, diola's 11717, , 19, 41, ni, T4, STOU, Tier, Tina, Fit, RIT, **7, strand putta. Tlic secs, too, linie joued tuum. atferret and gary 11.10 aling Mulia for li attich on Kumarapala Molia is coming lors and though disuaded by his minister 9797. The minister goofy caters od gics to the long simula as a secl arnour jud fiafaitarefa as divine puillier lcgung, in the mouth, all sout by llcmachandra, so that lie may be in ulserable and invisible to thic cuems. King Kundiapdla now attended by 1914, fiimum jud mazým, who shows the camps of Raga and otliers, comes at the insidence of Moha, kiug Mola is with his minister 997 aud licanın; the seports of lus spy ma, who tells him about the marriage of कृपा wath kumar páld and the propliccy that after the warriage Kumarapala will o crcomc Wolia, lic calls lus warriors Kuurarupila removes the pills from his mouth ud becomes visible i fierce battle takes place, wherein Kumarapala overcomes Moila, wlio flics auay with lis aruy. The kiug tueu cuters, makes Viveka to re-cuter lus capilul traff, which was wrested from him by Moha. Historical Information to be derived from the play. Kumarapala Masdered abroad tlırough curiosity and got the eupire of Gujarat through Luis luck. He delighted the liearts of the people pluuged iu sorrow by the death of Siddharaja.. Kumarapala built Tribhus auavihara zud 32 other royal temples for the cypatiou of the siu of flesh-eatiug to which he was uiuch Addicted before his couversiou 3 Kumarapala overcame the king of Sambliar through lus valor. Tlie blessed Tyagablata (Charity?), best among priuces, (1) कृपासुन्दाः सवत् १२१६ मार्गशदिद्वितीयादिने पाणि जमाह भीकुमारपालमहीपाल: श्रीमदई- देवतासमक्षम् । Jinsmanlana's Kumirapilaprabandhs. (2) एफोरः सफल कुतूदलितया बनाम भूमण्डल प्रीत्या यत्र पतिवरा समभवत्साम्राज्यलक्ष्मी: स्वपम् । भीसिद्धाधिपधिप्रयोगविधुरामप्रीणयद्यः प्रजा Firma Afaatan Tulcefaulgrimas: || 1-28 (3) OF 1497 frutat fogaufaetofor Is I IV-p. 93 जित्तिया दिया इतिए, जिणविदारे कारावमुक्ति । अदो एदे विहारा रना काराविदति । देव गुजरनरेसर परफामपंतसार्यररीभूपाल IV-p. 106 f ·WA S 520 had resorted to the king of Samblar, has undertaken an expeditiou agaiust Kvirapila at this time of his conversion. The period of banishment of the vices as of 12 years showing that after Kumarapala's death the State influeuce ci Jalaisal declined.. The Claulukya kings lived in the same palaces as those of tz2 Caircá kings. 3 Hemachandra's new granımar Siddha-Heura had already canesced to be studied in Gujarat. The Yogasdstra and Vimsatı-Vitardo Saattis tata composed by Hemachandra for Kumdrapůla.5 Condition of the society in Gujarat as depicted in the play. 1.a Dizis oi tue capital (.luulwad) were very afflueut. There were uitby ...its over the minsions of the Kotisvaras (those possessing a crore inizi taare i ere lolsted huge bauuers with ringiug bells. Their grandeur --!: They had elephants and horses and maintained alms-louses verd constructed of crystal stoue and temples with crystal 53 Sto the union.. Pictures illustrating events frou the ini vur: punted on their walls There were also bores made of itu, 0113 bouk, 'l'he Jamu ulionaries took vows to keep ::th and firoperty in their possession aud tle surplı. w!! ols work; Kubera lid vowed to keep six crore, ut Liisutuvernd 3 Tull, of valuable jewels, 2000 Kumbhur itsiisil, 2000 horren, 1000 clephants, 80000 LOW), 2011 pis,', Bulen, tirriei au waggou. The nerchuut musi!,l!ing to foreigu water When i person diet! 1,451.1% il fotopolull ';9.71,108,11.1 ringt-1: 1 1,4 tri litir Horidor boss godkel 1 Vou **fftl"itt 1111111 [V rt ** a I r usiliostilit udtryk Wi- Hibus im ! s'.,.,. 13 & .

·vi leirless his property was coufiscated to the State. Tbc State-officers took possession of the house, a Panchakula was appointed and it was only after all the things were taken away by the State-officers, that the dead body could be revioved. Thus gave much trouble to the people Prostitution was not considered a great si.? Ganıbliug was very couiwon even amoug kwgs and the public. Ou religious occasions the people gambled freely. Fise kinds of gambling are described. 1 3799 which is daily resorted to by kings ou squares with a small piece of cloth on their privities 2. Free which is played by bankers with plenty of gold. 3. चतुरङ्ग which seems to be the same as chess 4. अधdice, with which the Kauravas won a kingdom.5 पराड playing w.th cowrnes common with boys." The description of gamblers too is given. Of souc, bands, feet and ears are chopped off. Of others, eyes are removed Some are without uose aud lips, of sopie all the liuibs are cut off, while others go yaked.3 Among the gamblers were to be counted the following royal persouages 1 Son of the king of Mewar, 2 Brother of the king of Soratha, 3 the Lord of Chandravati, + Nephew of the king of Nadol, 5 Nephew of the king of Godhra 6 Sister's son of the kiug of Dlari, 7 Materual uucle of the huug of Sakambhari, 8 Step-brother of the kiug of Kouku, 9 Brother-iu-law of the कुम्भसारीसदले के प्रत्येक स्नेहधान्ययोः । पक्षायुतानि वाहाना सहलमपि हस्तिनाम् ॥ ४० ॥ अयुतानि गरामष्टों पञ्च पञ्च शतानि तु । हलासझना यानपात्राणामनसामपि ॥ ४१ ॥ पूर्वजोपार्जिता लक्ष्मीरियत्यस्तु गृहे मम । इतो निजभुजोपात्ता करिष्ये पामसात्पुनः ॥ ४२ ॥ (1) पेश्याव्यसनं नु वराकमुपेक्षणीयम् । न तेन किचिद्गतेन स्थितेन वा । (2) एवं अधियनामं रूपं पसयछि ! चधरे पिच्छ । ज सेविज निध करकोषीणेहि निवईहि ॥ ५ ॥ अवरं भवच्छि! पिउमु मह रूपत्थ नाल्ये नाम । उदणीयकणयकोमोहिं सेविय पणियपुत्तेहि ॥ ६ ॥ तर नियम नियबिणि णमो चउरगर ति मह रूप । जत्य अस्फिसकडपा सरसमा अमयसारिया ॥ ७ ॥ द। निर-उसु उत्पमस्तानिहाणप स्व। पुस्तणमा भूमिपई जस पलाएण सारा ॥ ८ ॥ पचम मह रूप वराहनाने निराम्। सेवाइस रिमा गपि पालन याति ॥ ९ ॥ (3) फेपि टिपचरणरफल, विपि पापिनसमभुक, पिन शासित किया। फिपि ना५पर कपि र संवणय जिप 11-11 ·ܕ ·ri lieirless luis property was confiscated to the State. The State-officers took possession of the house, a Panchakula was appointed and it was only after all the thugs were taken away by the State-officers, that the dead body could be removed. This gave much trouble to the people Prostitution was not considered a great sw.? Gambliug was very commou even among kings and the public. Ou religious occasious the people gambled freely. Five kids of gambling are described, 1 377 wbich is daily resorted to by kings ou squares with a small picce of cloth on their privities 2. Arcy which is played by bankers with plenty of gold. 3. चतुरङ्ग which seems to be the same as chess. +. Radice, with which the Kauravas you a kingdom. 5 वराह playing w th cornes common with boys. The descriptionof gamblers too is given.Of some, hands, feet and ears are clopped off. Of others, eyes are reuioved Soule are without nose aud lips, of sowie all the liuibs are cut off, while others go naled.' Among the gambleis were to be counted the following royal personages 1 Son of the king of Mewar, 2 Brother of the king of Soratha, 3 the Lord of Chandravati, + Nephew of the king of Nadol, 5 Nephew of the king of Godbra, 6 Sister's son of the king of Dhari, 7 Material uucle of the king of Sakambhari, 8 Step-brotlier of the king of Koukau, 9 Brother-in-law of the .. कुम्भसारीसदले के प्रत्येक स्नेहधान्ययोः । पञ्चायुतानि वादानां सदसमपि हस्तिनाम् ॥ ४० ॥ अयुतानि गवामप्टो पञ्च पञ्च शतानि तु । इलाहसमन यानपात्राणामनसामपि ॥ ११ ॥ पूर्वजोपार्जिता लक्ष्मीरियत्यस्तु गरे मम । इतो निजमुजोपात करिष्ये पाभसात्पुनः ॥ ४२ ॥ (1) पेश्याव्यसनं तु पराकमुपेक्षणीयम् । न तेन किचिद्गतेन स्थितेन वा। (9) एप अधिपनाम रूपं पसरच्छिाचचरे पिन्छ। असेविज नि करकोषीणेहिं निपईपि ॥ ५ ॥ अपर मपन्धि पिउसु मह रूप एत्य ना ५ नाम । उवणीयफणकोजीदि सेविर पणियपुरोहि ॥ ६ ॥ तर नियम नियबिणि ! णमो चउरगर ति मह स्व । जय अरिककया ससा अमरसारि-31॥ ७ ॥ द! भ नि उसु उत्पनखाभिहाय स्व पुरतण ॥ भूमिपई आस पसाएण सगया ॥ ८ ॥ पचम मह रूप पाटनाने में निकाला। सेवा स विना गयपि नसाणावे ॥ ५ ॥ (3) फेरि कहिमपरणकरफन, किपे पान, पेरिन अनि विकास। किपिणास विप जिप 11-!!

·XII ? 3cí Caichhz, 10 Sister's sou of the king of Marwar, aud 11 uncle of this bacim, i dir; They deliglited so much iu gumbliug that creu it there ..t: 4.1 louse father, mother, wife or son, they went ou gaublius City SCITOW. Sudraka vou lus empire through gamblıugs Terseccts are given us idiocites of the principle of slaughter 77ccatiug na restrained use of flesh and wine. 2. filifsto pretek Cum i.e. eating tlesh of a man in the scull of a noble mi Ichchi 1 *> there is 110 111 iu eating tleshi TUIT Who proches S T VICEs the soul from the prisou of the body, attains the lzheit Wiiwin there is 110 soul, mud there is no son in Lillius Utt! ment. TI) is the doctrine of Brhaspati. the hili'e113 bad to water the lugliroud of the Tie the hors with pearl-necklaces and beautiful clothes Oito it prominent places and the courte.1113 lied Liittiurm,'s $ 1 > #lt 3 1 agathi Vir yolunun kurabinot i "' । माणा | ५॥ भासहियामागिणनो। ;"ID"Pull 317 1 Lt "O'S STILL," fait Molla IV 1° 1 m/2011 1 'l' it! 4011 Point if it I IV 1 * sa. * + $ ap (Vm 3 + . ܙܕ 7 with ·XIII Vaurrijr was much addicted to drinking and so also were all the Chipotkata kiugs. Kumarapala was much addicted to flesh-eating in bus youth aud during his wanderings le maintained hiuiself chiefly on flesh. ? Hemachandra, the spiritual preceptor of Kumarapala-Heinachandra's is a great personality 1u the luistory of Jainism. He occupies a very high place auioug the Jamu Ichiryas and layunen, wlio contributed towards the spread and glorification of the Jaiu faith. Hemachandra was born in Samı at 1145 in the fully of a leading fauuly of Modla Bauia of Dhaudluka (iu tuc Aumedabad District). His name was Chaugadeva, and his parents' Palun and Chachcha. Oace Devachandra Súri of the Purnatalla Gacliclina cauic to Dhandhuha Amoug the Jalus who came for paying their respects and hearing his lectures, there was one young lad, Changadeva, with luis maternal uucle Nemichandra Changadeva hearing the lecture requested him to initiate lum The Suri asked wlio le was. His maternal uucle said that lie was luis sister's sos. While he was 14 bls mother's womb she saw in a dream a mango tree grown her house. The tree, after it begau to put forth Bowers and fruits, was removed to a great garden, where it began to favour any persons with its shados, sprouts, flowers, aud choice fruits The boy's leart was turucd to religioa The Achirya replied tbat the boy should enter the order as lie would, thereby, be able to do good to the people like a 'Tirthaukara aud asked him to take the Permission of his father for initiatiou. Chaclicha, liowever, refused but the boy persisted, and followed thic Acharya and took the vow at Casily Thus eveut occurred in Samvat 1151. His nauic was hept ws Sondeva. Hu learut in a few years all tlic scriptures. Devacliaudra Suri, seeing the wondut,' intellect of the pupil, wade kum a Sunt in Samvat 1162 ut Nágor. Ast': colour of his body was like that of gold and lus face delighted the people lit the moou, he was called Hemachandra Hemachandra and Siddharija. Hemaclanuri tuong! luis le 1011.ga ready-wit got easy access in the court of Siddharaju ud it was thod. request that Hemachandra composed aucw Sauskrita gemar Suth-Ic... Hcniacbaudra's religious lectures had suchou mfiucuccon hun thuile 57'm. leued towards Jainusu aud it was through lus instruction that he book is Juin temples 1 Rajan bara in the capital aud 2 Siddhavala u Sud Siddharijs alw.zy s took delight iu us company od deser was couiratetan 10: a nonient without seeing llcunachandra, whose words pouici outlib110-in स्पाने स्थाने कनपानीलशान स्थापधुर्भवन्त: coulft 7EHUT aviy: 11-19 (1) पनराजलाई बहुमतोऽन्वमित्युपस्थिजगुना । FT 4 DNI al 37001 it witrät II 1-47 () A3 ! lawn ! गई साहिण तपा का देस।

·xii king of Cutchha, 10 Sister's son of the king of Marwar, and 11 uncle of the Chaulukya King. They delighted so much in gambling that even if there died in their house father, mother, wife or son, they went on gambling without any sorrow? sudraka won bis empire through gambling 3 Four sects are given as advocates of the principle of slaughter. 1. कौल advocating unrestrained use of tesh and wine. 2. कापालिक preachog cannibalism i e. eating flesh of a man in the scull of a noble man 3. रहमाण Dhanika says there is no sin in eating fiesh. 4 घटचटक who preaches that one who forces the soul from the prison of the body, attains the highest goal 4 Nastika says there is no soul, and there is no sin in killing a man T herein lies religious mentThis is the doctrine of Brhaspati.5 On festive cccasions the citizens had to water the highroad of the Market, and decorate the shops with pearl-necklaces and beautiful clothes They had to put golden pots at prominent places and the courtezaus used to dance on decorated platformis.6 (1) एन मेवाढनिादिकुमारो । एस सुरघाहियसहोदरो । एस चदावदीपदी । एन नालनरिंदनतुओ । एस गुद्दहरायभायनंदणो । एस चाराहिरायभागिणित्रो । एन सारभरीवालमादुलगो । एस कुरुणादियवेमाउओ । एस कच्छभूमीभुयंगसालओ । एस म नन्दरसहिदानदणो । एस पुण चाल कनिवजणयमादुगो । IV p. 80 (2) जइ मरइ. घरे जाओ वा पणइणी व पुत्तो वा। नहाप दमे मद सेव न मुयति करति य न सोय || IV. 12 (3) म. पमाएणं पिय मुद्दयदेवेण वीरपवरेण । निनिरिउचटग एगच्छतं कय रनं ॥ IV-29 (i) Priaple of th . or a similar yect are given in the prits of thr truk ..trs. (5) सत्र मन अादिणु पिर मत्र च मुर्मक। वारियमणासी एमो चम्मो मए दिहो । उमरिन बाद परिसनगल निय। मोनिटसनरकामादिगा सि॥ मनस नांगमा दाना । 4 initiन पक्षण - 4जगार नामा -- M m AP । है सन ·X11 Vuaraja was much addicted to drinking and so also were all the Chipotkata kiugs. 1 Kumarapala was uiucli addicted to flesh-eating in his youth and during his wauderings le maintained himself cluefly ou flesh ? Hemachandra, the spiritual preceptor of Kumarapala---Hemachandra's is a great personality in the listory of Jainism. He occupies a very high place anong the Jaiu Achiryas aud layuncu, who contributed towards the spread and glorification of the Jain faith. Hemacliaudra was born iu Sauivat 1145 in the faunly of a leadıug family of Modha Bauna of Dhandhuka (in the Almedabad District). His uauie was Chaugadeva, and his pareuts' Paluni and Chachcba. Once Devachandra Sûri of the Parnatalla Gachchha came to Dhandhuka luong the Jaus who came for paying their respects and leaning his lectures, there was one young lad, Chaugadeva, with his waternal uucle Nemchandra Chaugadeva hearing the lecture requested un to iuitiate him The Suri asked who he was. His maternal uucle said that he was bis sister's sou. While he was iu his motuer's womb she saw in a dreaut a mango tree growu iu her house. The tree, after it begau to put forth flowers and fruits, was removed to a great garden, where it began to favour many persons with its sbadows, sprouts, flowers, and choice fruits. The boy's heart was turued to religion The Icharya replied tbat the boy should euter the order as lie would, thereby, be able to do good to the people like a Tirthankara and asked him to take the perauission of his father for initiation. Chachcha, however, refused but the boy persisted, and followed the ichirya and took the vow at Canıbay. This eveut occurred in Samvat 1154. His name was kept as Souadeva. He learut iu a few years all the scriptures. Devachandra Sun, seeiug the wonderful intellect of the pupil, made him a Sûri in Sauvat 1162 at Nágor. As the colour of his body was like that of gold aud his face delighted the people like the moou, he was called Hemachandra. Hemachandra and Siddharija. Hemiachaudra through his learniug and ready-wit got easy access iu the court of Siddharâja aud it was through bis request that Hemachandra couiposed a new Sauskrita grawwar Siddha-Hema. Hemachandra's religious lectures had such an influence on lum that he partially leaned towards Janism and it was through lus instruction that he bult two Jau temples 1 Rajavahara in the capital and 2 Siddhaubira at Siddhapura. Siddharaja always took delight in his compauy gud never was content even tot a moment without seeing Hem3chaudra, whose words poured out like pectar. स्थाने स्थाने कनककलशान् स्थापयेयुभषन्तः पण्यत्रीमिः सुरहससान् मशफान् भूषयेयुः ॥ IV-19 (1) APRILIETIE Tradisocaforgafezaangal इस धवलहरेमु चिरं चाऽपदरापलालिओ पसिभो। IV-47 (2) बालताउ वि तुह देव ! निधनचतपलदो अहम । मह सादिजेण तया कपाद देसतरा तए ।

·No text on this page.

·No text on this page.

·VI 10 via fire much adicted to drinking and so also were all the (1pn377 111 Kimapain was inuich addicted to flesh.cating in his 1991 and 111111111 11r wandering lic maintained himself clucly on fish, 2 Hemachandra, the spiritual picccptor of Kumarapala---Hemachaudra's 'amicit peronality in the history of Jainism. He occupies a very high place *1101e the Jamu ichita and lavmen, who contributed towards the spread and planification of the Jan (oth Hemmachinndra mas born au Samvat 1145 in the fimul of a lcading family of Modlin Bonn of Dhandhuk (in the Almedabad 11411701). Il nom 1184 Cliangadeia, and his parcuts' Pahini and Clacliclin, Osec Jerichandra Suri of the l'ornatalla Gachclılın cauic to Dhaudlıuka. mong the Jains who came for pring their respects and licnring his lectures, Ulcic wc on young lad, Changadeva, with bis maternal uclc Nemiclaudra. Chancadeva licating the lecture requested lum to initiate lim. The Sarı askoi who lic was. His 1117tcrmal noclc said that lie was luis sister's sou. Wulc lc was in lils mother's womb she sat in a drcam a funngo tree growu ru hier louise Thc troc, after it began to put forth florers and fruits, was removed 10 a great garden, where it began to favour many persons with its shadow, Sprouts, flowers, and choice fruits The boy's heart was turned to religion. The Achita rcplied that the boy should cuter the order as he would, therebs, be able to do good to the people like a Tirtliankara and asked him to take the permission of his father for initiation, Chachcha, however, refused but the boy persisted, and followed tic Acharya and took the vow at Cambay. Thus cient occurred in Samyat 1154 His name was kept as Sonndeva. He learut in a fon years all thic scriptures. Devachandra Sari, seeing the tronderful intellect of the pupil, made him a Sûri in Samvat 1162 at Nágor. As the colour of lus body was like that of gold and his face delighted the people like the moon, he was called Hemachandra Hemachandra and Siddharâja. Hemachandra through his learuing and endy-wit got easy access in the court of Siddharaja and it was through his request that Hemachandra composed a new Sanskfita grammar Siddha-Hema. Hemachaudra's rcligious lectures liad such an influence on bim that lie partially icaned towards Jainisin and it was through his instruction that he built two Jau teoiples 1 Rajavibara 11 the capital and 2 Siddhayılära at Siddhapura. Siddharaja always took delight in his company and never was content eveu for a moment without seeing Hemachaudra, whose words poured out like nectar. स्थाने स्थाने कनककलशान् स्थापयेयुभवन्तः पण्यत्रीमिः सुरगाससान् मन्चकान् भूपयेयुः ॥ IV-19 (1) वनराजस्याह बहुमतोऽभूवमित्युपस्थितममुना । श्य धवलहरेसु चिरं चापरायलालिओ वसिभो। IV-47 (2) बालत्ताउ वि तुर देव ! निचमचंतवालाहो अत्यं । मह साहिजेण तया कयाइ देसंतराई तए ।

·No text on this page.

·are smarthe Trisishtisakipurusheckstita ras aiso comresed at Kirainmr's requests. Herischandra aica in Srurat 1220. at the auntire mois. caly six months before Kan irapur. King Kumerapila. Kumiranila mas the sewnd son of Tribburinspils. scaoi Noranila. soa oi Fisicriiniii, the e'der boother of Siddhuraja's father Kideri. Tibauunapilahsa loyally stocà by siadanraja during his minor Saatami Lad no son and it mas pradicteå br pooplesiers that Kunispils Till sscceda kim but Sicübini i già not like him on sccunat of the lor caste citis methe: Kasmiri Dari sud bence tried his best to see him am from the mosla. Kuminarila hrd to quit his Eorse and mander under the guise sia in distint lines. Frequently his life as in serious caager but he murged sisetor to escape. After Siddharija's death the ministers, inding him the fites: citim at, pu: lim ca the throne. Kumirapia tras toru ia Sr1140 sad tas saoicted as kirg in iiso at tre estase age of fiity. The ars: ten years of his aga mere cccanica in orerooming internal enemies. Kun impila is a great mor sad te extended the legdori of Gujarat. K is gestose is the labiridichasia of Hezrichandra that the corçuest oi Kering till extend to Tarkisin is the North, the Ganges in East, Mcnot rndiynis the south and the ccein in the rest. The ros: (1) जिभेरियामाहारामापरान्तन्दुरून् लिन्भूनन्यजक दुर्गविषपान पोल्पिा । रूपमहतो नियमान की पहली न्वेजिसमशेगोलीदेकदा " बमभूति हिम्मत गरका निमित्त कई निनिधिमापदुमालारान् । लाल निर धमला पाई- रस्ता भूरननि स्म: समजे समजोर । पूर्व राष्रेलोपाख्या मा हान भन्न पुस । मरते समयमय- उन्योऽसिकनेसायाचे होकोमाले रूपवर पसरे याऽभयडर! मनल पिहोवाका सान। तलोपतेधातिति निकाले । धरमपान विरार मा . किम करते (e) हरहमेसारन्।

·No text on this page.

·CONTENTS
t..
..
#..
I.
(1) मोहपराजयवस्तुसझेप.
(2) Introduction
(3) Contents
(4) Dramatis persone
(5) Test
(6) Appendices
(7) Index of names of bistorical importance occurring in the
Mohaparaja ya ...
(8) Corrigenda
V-XVI
vii
2-1
1-135
1-17
..
.
19
20
...
1.
..
...

·No text on this page.

·पात्राणि
सूत्रधारः-नान्दीपाठकः
नटी-सूत्रधारपत्नी
राजा-अणहिलपुरपत्तनाधिपतिर्महाराजः कुमारपालः
पुण्यकेतुः-कुमारपालामात्यः
विदूषकः-कुमारपालनमसचिवः
प्रतीहारः-कर्मविवरनामा कुमारपालमतीहारः
पुरुषः-लोकाचारनामा कुमारपालसेवकः
योगी-ज्ञानदर्पणनामा कुमारपालमणिधिः
ज्ञानदर्पण:-कुमारपालप्रणिधिः
वैतालिकः-स्तुतिपाठक
व्यवसायसागरः-विवेकनपत्यानयनायामात्यपुण्यकेनुपितः कश्चिद्राजगुरुपः
कृपासुन्दरी-विक्कचन्द्रनृपपुत्री कुमारपालपनी वा
सोमता-कृपासुन्दरीमियसखी
शुकः-संवरनामा राजशुकः
राज्यश्री:-कुमारपालमणयिनी
रौद्रता-राज्यश्रीप्रियसखी
व्यवस्था-राज्यश्रीलेखहारिका
चणिजः-
महत्तरवणिजः अणहिलपुरपतनवास्तव्या नागरिकाः
महाजनः
कुवेरः-नगरश्रेष्ठी
गुणश्री:-कुरश्रेष्ठिमाता
वामदेव:-कुवेरष्टिसखा
कमलश्री:-रष्टिमार्या
पातालकेतुः-विद्याधराधिरानः
पातालसुन्दरी-पातालकेतपत्नी
पातालचन्द्रिका-हारेरौष्टिपरिणीता पातारकेविशवरपुत्री

·१४ } देशश्री:- भगिन्यौ नगरश्रीः वनिता- कृपासुन्दरीनगरश्रियोः प्रियसखी दाण्डपाशिकः-पुण्यकेतुमन्त्रिणा विपक्षपुरुपगवेषणार्थ नियुक्तः धर्मकृञ्जरनामा राजपुरुषः पदातीराजपुरुषौ पुरुषः-संसारकनामा मोहराजलेखहारक: द्यूतकुमार:- जाङ्गलक: व्यसनानि मद्यशेखरः- असत्यकन्दली-यूतकुमारभार्या राना- भगिन्यौ मारि:- कोल:- कापालिक:- रहमाण:- हिंसाधर्मप्ररूपकाः सिद्धान्ता मारिसेवकाः चटचटक:- नास्तिकः- विवेकचन्द्रः-जनमनोहत्यविपतिः मांहराजः-जनमनोवृत्त्याक्रामकः विवेकचन्द्ररिपुः पापकेनुः-गोहरानामात्यः प्रनिहारी-अविरनिकलानान्नी मोहराजमनिहारी कदागमः--मोहरानमणिविः गगमग-1 देपाजेन्द्रः- मोहराजपुत्री द देव:-मोहगनमया कनिकन्दन्टादयः-मांगनकटकाविपतयः - ·ॐ मन्त्रियशःपालविरचितं मोहराजपराजयम् । अमरविसरशीर्पकीडदापीडरत्न- प्रचुररुचिररोचिश्वामरैश्चम्ब्यपादम् । रमयति शिवलक्ष्मीर्निर्मलं चिन्मयं यं स जयति वृषलक्ष्मा नाभिजन्मा जिनेन्द्रः ।। १ ।। उत्तंसयति मुक्ति यः सूक्तिमर्थ इवोज्वलः । नतोऽस्मि तस्मै श्रीपार्श्वस्वामिने परमात्मने ॥२॥ अपि च- - यः संरम्भभवलिस्थपुटितं चमोन भालस्थल भ्रभङ्गं न मुहुर्बवन्ध नयने निन्ये न ताम्रपतिम् । नौचर्याचमुवाच वर्म न दधे द न चार करे व्यामोहं नृपमेवमेव जितवान् पीरः स पलायनाम ॥ ॥ (नानान्ते) सूत्रधारः-(सानन्दं परितम्य ) कायमदयापि चिरयति मम प्राणेवरी ? (प्रविश्य) नटी-( सविनय ) ( ? ) आणवेद अजउत्तों को निओगो अनिट्टी यदु त्ति । सूत्रधारः-(सा५ ) कायमजनि भवत्याः कालक्षेप: ।। (१) आशापयतु आर्यपत. पो नियोगोऽीयतामिति । BCCो. .BACनिसांगो 4 1 ·४ मन्त्रियाःपालविरचितं [प्रथमो. थारापद्रपुरं निसर्गचतुरं चैत्येषु सर्वोत्तम किञ्चैतजिनमन्दिरं रसमयं चौलुक्यवृत्तं स्वयम् । जड्डालः कविराजवर्त्मसु यशःपालः प्रवीणः कवि- मगृह्याः कुशलाः कलासु तदहो ! दिष्ट्या प्रसन्नो विधिः ॥५॥ नटी-(१)अन्ज ! एवं नेदं । अवरं पि किं पि पुच्छिस्सं । सूत्रधारः-(सोल्लासं) विस्रब्धं हि । नटी-(२) किं ति एदिणा कविंदेण सयं य्येव अप्पा न वण्णिदो। सूत्रधारः-आर्ये ! तस्य खल्वशेपसत्पुरुपपरिपच्छिर शेखरस्येतरतर- लकविसार्थवन्न स्ववर्णनघण्टापथे निरर्गलं वल्गति वाणीवाणिणी । असौ हि पररेच स्तृयमानमात्मानं लभते । तथा च- श्रीमोढाहयवंशजः स जयति श्रीमान् यशःपाल इ- त्युद्यवृत्तगुणेन पूरुपमणिस्तेजस्विनामग्रणीः । स्वच्छत्वात्प्रतिविम्बडम्वरमभूत्केपां न यत्राऽद्भुते भित्त्वान्तर्गुणसंकम विहितवान् क्लेशान्पुनः कश्चन ॥ ६॥ (इति नेपये गीयते ।) () सुपमन्नचंदपायस्स भोनु भई वसंतरायस्स । भुवणम्मि लडपसरो दलिओ सिसिरो रिऊ जेण ॥ ७॥ मुत्रधारः-(श्रन्या मप्रमोदं ) अये ! कथमुपकान्तमेव कुशीलवैः, यदियं निन्नन्द्रचन्द्रमःकिरणधोरणीधवलिनधरातलस्य लब्धप्रमरशिशिरवैरिविजया- वर्जितार्जितकीनें: ऋतुचक्रवनिनोऽवतारव्याजेनेदंयुगीनजैनसहमध्यमूर्द्वन्य- श्रीहेमचन्द्रगुरपादप्रमादप्रादृ{नप्रबोधस्य जनितजगद्रोहमोहरिपुगजपराजप- प्रदमपन्नीरवतन्य मकलमहीपालमौलिलीलालालितगासनस्य स्वामिनः . , । - परमपि फिमपि प्रध्यामि। नेट की दरबमान वर्णितः। मत्रचन्द्रहार भवन नई बपन्नगरम्य । माने सदन सिविल अनुबन्न ।

·HEMACHANDRA
hUN IR PILI
ܝܟܐ
A
IH
→
Enlarged from the palm-leaf ms of llum ich indi's vir
++
Bombas Azt Punting World

·s:] मोहराजपराजयम् । श्रीमत्कुमारपालदेवस्य प्रावेशिकी ध्रुवा । तदेद्यावामप्यनन्तरकरणीयाय स- जीभवावः । (इति निष्कान्तौ।) प्रस्तावना। (ततः प्रविशति राजा विदूपाश्च) राजा--(शिरस्यसलिं निवेश्य ) श्रीहेमचन्द्रप्रभुपादपद्मं चन्दे भवाब्धेस्तरणकपोतम् । ललाटपटान्नरकान्तराज्याक्षरावली येन मम व्यलोपि ॥८॥ विदूपकः-(स्वगतं )(१) अदिमित्तं खु गहीदो एस धम्मग्गहेण । जं दा- णि गुरु गुरु ति पलवंतो नाविरमदिता अन्नधाप अक्विचिस्सं । (प्रकार) भी रायं ! पिच्छ पिच्छ वम्महमहारायपियवयंसओ पत्तो वसंतसमओ । इह हि- (२) कीलावणेसु कमलाकुलमंद्रेिसु रोलंचरोलववएसनिमंतिदाणं । दोलाहिटरमणीकलगीदिखीरि- तित्ती चिरं तरुणकलदियाण भोदि ॥१॥ राजा--(अनाकर्णितयेन) अहो! उगुमरसंसारमस्थलीकल्पतरोगरापा सनामतानामतृप्तोऽस्मि । विदूपक :-(स्वगतं सोद्वेगं) (३) कधं मह वयणमणायनिय तहि पेव ने निबंधो ता को उचाओ। अधया पयलं जेप भणिस्सं दाय । (41) मी पयस्स! णिच्छिदं छलिदोऽसि एदेहि पासंडिपिसापहि । जदो नाविनम्बनिरनं, (१) अतिमा । सलु गृहीत एप धर्मप्रहेण । यदिदानी गुगे गुरो पनि मान्न तदन्यस्यायामाक्षेप्यामि । भो राजन् । पश्य पश्य मामपमहाराजनितपय मामी नन्न। (२) मीरापनेषु कमालमन्दिरेषु रोलम्बरपायापानिमन्विताना । दोलाविल्टरमणीकरणीतिशीरतृसिबिर तक जाना भवति । (३) कर मम वपनामनामय तत्रैव नियत उपायः । अयान मारे.. प्यामि तावन् । भो २५६ निति उलितोऽति ने पाकिसमिसाजो नापेत रामन - १B&C... BCCit. B C निपी. BCER ·HA-------- मन्त्रियशःपालविरचितं [ प्रथमो. न संभावसि अवरोहं, न बहु मनसि संगीदरसं । अधवा मह जेव इकरस अपुन्नोदएण ईदिसो तं जादोऽसि । जदो जप्पभुदि तस्स सेयंबरधुत्तस्स दंसणं संवुत्तं तप्पभुदि निसाए न भुंजसि। दिवा वि अणिडमधुरमदितवेलं अवहुवं- जणं इदरु ब्व जं वा तं वा जेमसि। ता सचमेदं वरस्स खलु भोयणे जन्नज- त्ताए पंसु त्ति । अदो पसीद पडिवज पगिदि । राजा-(विहस्य ) धिग्मूर्ख ! न युक्तमुक्तवानसि । ग्रामीण इव नागर- कवृत्तस्याऽलब्धास्वादोसि प्रशमरसस्य । पश्य पश्य, मिथ्यात्वतिमिरच्छन्नमुपदेशशलाकया । ज्ञानचक्षुर्गुरुर्दिष्ट्या ममेदमुद्घाटयत् ॥ १० ॥ अपि च- किं राज्येन गुरोरुपास्तिरनिशं चेल्लभ्यते निर्भरा किं शुद्धान्तपुरन्ध्रिभितिवधूसको यदि प्राप्यते । किं सङ्गीतरसेन चेजिनवचापीयूपमापीयते मोहाइहि यथा तथा मम पुनर्लीनं मनो व्रत्मणि ॥ ११ ॥ किच- उच्छिष्टं क्रियते चरदिरभितो यत्तभूतादिभि- न्तिक्लान्तदृशो न यत्र पततः पश्यन्ति जन्तूनणून् । बावन्ते स्मृतयो यदाहुरचमं यदैद्यविद्याविद- स्तन्निःशूकमनाः करोति नृपशुः कश्चिनिशाभोजनम् ॥ १२॥ हृद्य अप्यन्नपानाये स्यातामुचारमूत्रसात् । भनः मागेतराहारविचारावमरः कुतः ॥ १३ ॥ Pan-one मन न मन्यसे मजीतामम , अन्यायोनिमा सानोति। Titarन मनननि निशाया न दिसामि तिर नाना का नाम न ५ मे 11 40. it it. । नि!

·-- Sa: मोहराजपराजयम् । विदूषकः-(स्वगतं ) ( १ ) असज्झो एस वाही । ता उविक्खिस्सं । (प्रकाश ) भो वयस्स ! चिरादो छुहाकरालिदो न सकुणोमि तए सह चडुत्त- रियं काहूँ। (नेपथ्ये) हंहो प्रतीहार ! निवेदय मदागमनं मनुजेश्वरस्य । प्रतीहारः-भोः ! संप्रति परमाहतो देवो नाभिनन्दति भवादृशां दर्श- नम्। (पुनर्नेपथ्ये) हंहो प्रतीहार ! बहु मन्यते नितमामस्मदर्शनं परमयोगी देवः । अपि च, मत्समागमसुखमवलोकते वः स्वामिनो मनोरथसिद्धिः। राजा--( श्रुत्वा ) कस्कोऽत्र भोः ।। (प्रविश्य) पुरुषः-(२) आणवेदु देवो । राजा-लोकाचार ! याहि जानीहि क एष मदर्शनमभिलपति । पुरुपः--(३) जं देवो आणवेदि त्ति । (निष्कम्य प्रविश्य च) देव ! दुवार- पालपडिक्खलिदो जोगिदो को चि। राजा-(स्वगतं सावर्ड्स) किमनेन । अथवा पश्यामस्तावत् । (प्रकाशं) भद्र ! मदाज्ञया कर्मविवरं प्रतीहारमुक्त्वा मोचयित्वा पुरस्कृत्य चैनं प्रवेशय । पुरुषः-(४) जं देवो आणवेदित्ति । (निष्कम्य योगिना सह पुनः प्रविश्य च) इदो इदो एदु तत्तभवं। योगी-(परिक्रामन् सविमर्श) अहो ! साधूक्तम्, तस्याजननिरेवास्तु नृपशोर्मोधजन्मनः । अविद्धकर्णो यो योग इत्यक्षरशलाकया ॥ १४ ॥ (१) असाध्य एप व्यारिस्तत उपेक्षिप्ये । भो वयस्य ! चिरानुधाकरालितो न शामोमि लया सह चटोत्तरित कर्तुम् । (२) आज्ञापयतु देव.। (३) यद्देव आशापयतीति । देव ! द्वारपालप्रतिस्खलितो योगीन्द्रः कोऽपि । (४) यद्देव आज्ञायतीति । इत इत एतु तत्रभवान् । .

·८ मन्त्रियशःपालविरचितं [ प्रथमो. (पुरोऽवलोक्य च सहर्ष) स एप निःशेपधर्मवीरप्रवरो राजर्षिः कुमारपाल- देवः । अस्य हि- अमन्दमुद्यत्पुलकाडराभिः सुरीभिरुच्चैरुपचीणितानि । शृणोत्यजस्रं चरितातानि धुन्वन् शिरः सोऽपि सुराधिराजः ॥ १५ ॥ राजा-(विलोक्य सप्रत्यभिज्ञं ) कथमयं मोहरिपुस्वरूपनिरूपणाय नियुक्तो मुनिवेषो ज्ञानदर्पणो नाम ममैव प्रणिधिः । विदूषकः-(विलोक्य सभयं ) (१) भो एगेण पासंडिणा तुम छलिदो। एस दुदीओ ममं छलि९ एदि ता नस्सिस्सं । राजा-अयि कातर ! मा भैषीः । ननु मत्समीपस्थोऽसि । विदूषकः-( सावष्टम्भं ) (२) अधवा तुह वयंस म्हि ता न वीहिस्सं । जदि एस ममं छलिदुं धाविस्सदि ततो नूणमेदिणा दंडकटेण ताडिस्सं ति। (दण्डकाप्टं परामृशति राजा-वयस्य ! अलमलमलीकारम्भेण, अभ्यागतः खल्वयं नाहत्यव- माननाम्। विदूषकः-(३) एवं भोदु। पुरुषः-(४) एस देवो, उवसप्प णं । योगी-( उपसl ) राजर्षे ! योगेनावियुक्तो भूयाः। राजा-योगिन् ! इदमासनमास्यताम् । लोकाचार ! त्वमपि स्वनियो- गमलडरु। (पुरुषो निष्क्रान्तः) (१) भो एकेन पाखण्डिना वं छलितः । एप द्वितीयो मा छलयितुमेति ततो नहयामि । (२) अथवा तव वयस्योऽस्मि ततो न भेट्ये । यदि एप मा छलयितुं धाविष्यति ततो नून- दण्डकाप्टेन ताडयिष्यामीति । (३) एवं भवतु। (४) एप देवा, उपसमम् । . १ B&C वयम् दि. २B& C अलमली सं.

·s:] मोहगनपराजयम। ९ राजा--(स्वगतं ) उत्तानप्रकृतिवटुस्तैनव रहस्यश्रवणाह: भवतु नायन्। (प्रकाश) योगिन् ! कचिदात्यन्तिकः कोऽपि धर्मप्रन्युहहेतुर्यदम्मानमा। योगी-(स्वगतं ) साधु समयज्ञशिरोमणे ! माधु । (m) गजन ', न धर्मविष्ठवः कोऽपि त्वयि शामति मेदिनीम। उदिते पृष्णि पुष्णाति नमाम्नामः किमुहमम ॥ ३ || किन्तु द्रष्टव्या वर्णाश्रमगुरिति । विद्वपकः-(१) भी वयस्स ! मि तुमं । आ, दाय मि. मे कोटहं। राजा---एवमरतु। विदूषकः--(२) भी मार नियममय । योगी --- बल्य नय रहस्यमा यामाifal विपक:----(३) अध अनरम वारस योगी-अपि तु महाराजस्य । विदूषकः---(४) लिमपि for tit . ' .. परिसीयामि। राजा---Mulgium. ? गांगी- --RAHAalalitie tal: { ! ... - विदूषकः----(५) ७१.४ रिय ७५ .. it .. .. ... ... .. योगी -allam of anti 111 ५.१. भामा २५ र समाना प्राणाsaadatak (1) मी १५६३ 12) sti aarti 1 ६ - २ . - , है 4 * ·१० नन्दियामा विदूषकः-(१) अध कवं जग्गा होमि? । योगी-यद्यस्मास्तु गुम्बुद्धि वनासि । विदूपकः-(२) मह वंभणी दाव ममं मुरगुरु त्ति वाहादि। नधावि भो। योगी-तर्हि एहि प्रपद्यस्व योगिदीक्षाम् । विदूपकः-(3) न खु न खु चउवेयपुत्तगो भोई मुददिवं गवत्रिय अप्पाणं विगोविस्सं। राजा-चयस्य ! मा मैवम्, यथा तथा स्वार्थनिष्टैर्भवितव्यं विचक्षणैः । श्रूयते रासभस्यापि ममर्द चरणो हरिः ॥ १८ ॥ तत् क्रियतामेतत् । विदूषकः-(४) जदि एवं ता देहि मे नियदिक्खं । योगी-तर्हि समीपमुपसर्प। (विदूषक. तथाकरोति) योगी-पत मे पादयोः । विदूषकः-( सदैन्यं ) (५) परित्तायध भो! परित्तायध मं । नियवंभ- णीए विणा जो अन्नस्स चलणेसु आजम्मं न पडिदो सोऽहं मोहेदुं पासंडिणा पाएसु पांडीयामि। राजा-बयस्य ! किमेवमविवेकवानसि ? । प्रणामो हि प्रथमे प्राणा विनयत्रतस्य। (१) अथ कथं योग्यो भवामि ?। (२) मम ब्राह्मणी तावन्मा सुरगुरुरिति व्याहरति तथापि भवतु । (३) न खलु न खलु चातुर्वेदपुत्रको भूत्वा शूद्दीक्षा प्रतिपद्यात्मानं विगोपिथ्ये । ४) यदि एवं ततो देहि मे निजदीक्षाम् । ५) परित्रायस्व भोः ! परित्रायस्व माम् । निजत्राहाण्या विना योऽन्यत्य चरणेपु आजन्म सोऽहं मोहयित्वा पाखण्डिना पादयो. पात्ये । HA : B&C जोगी. • B & C रनि. ३ B&C पाडियामि.

·१ मोहगजपराजयम् । Ss:] विदूषकः-(१) एवं पि भोदु । ( पादयोः पतति ।) योगी-(शिरसि हस्तं विधाय) भोः ! समुत्ग्वन शिखाम् , अपनय क- ण्ठाद्यज्ञोपवीतं, येन योगमुद्रामारोपयामि । विदूषकः-(सक्रोधं) (२) आ दासीएपुत्तग! पासंडह्दग! सिहं ज. नोपैवीदं च अवहरिदुमिच्छसि ?। कि तेण सुवन्नगेण जेणे कन्नच्छेदो भोदि?। (इति दूरीभवति ।) राजा-वयस्य ! निरुपचरितं हि वो ब्रामण्यं न ग्वल यज्ञोपवीतादि- वाद्यलिङ्गसव्यपेक्षं, तद्लमस्थानसंरम्भेण । विदूपकः-(३) णं ईदिसस्स राउलस्स दरेण पणामो कीरदि । जन्य बंभणा वि एवं विडंविजंति ता गैमिस्सं । (इति निप्पामति ।) राजा-(स्वगत ) गच्छतु तावत् । योगी-स्वामिन् ! निर्मक्षिकं जातम् । राजा-ज्ञानदर्पण ईत आस्यताम् । (ज्ञानदर्पणः योगिवेपं विगुन्योपसर्पति ।) राजा भद्र ज्ञानदर्पण ! कचिदधिगतं विन रिपारिति ? ज्ञानदर्पणः-देव ! सर्वभपि। राजा-तर्हि पिस्तरतः श्रोतुमिच्छामि । ज्ञानदर्पणः-देव ! अयताम् । इतस्तापलिकाय गतोऽस्लिमोग- जशिविरम् । तत्र च चिरेणापि न प्राप्तवान् प्रवेशम् । PH - (१) एवमपि भवतु । (२) आ. दार स.पुन | पा.३० : A Ref itो ६.५ मि. ' ! '. तेन सुपर्णकन येन वार्ण यो भवति । (३)नु शो शोरण प्रामी।.' '... ...... गमिष्यामि। t १BAC.BA. ६ ...

·१२ मन्त्रियशपालविरचित [प्रथनो- राजा-उपपन्नमेतत्, निपिडासंस्तुतजननिगमप्रवेशा हि शिविर- निवेशाः। ज्ञानदर्पणः-अथ किम् ? तत्र हि दिवानिशं भ्राम्यन्न विश्राम्यति मो- हनरेन्द्रनिरूपितो निपुणः प्रमादो नाम कटकारक्षकः। राजा-अथ कं प्रवेशोपायमकापीः ? | ज्ञानदर्पणः-देव ! विमृश्य विश्वसनीयां मुनिमुद्रामादृत्य प्रविष्टोऽस्मि । राजा-वर्णिलिङ्गिनः प्रणिधयो भवन्तीति न केनापि पर्यनुयुक्तोऽसि? । ज्ञानदर्पणः-देव ! दूरे पर्यनुयोगः प्रत्युन सत्कृतोऽस्मि पाग्बण्डमण्डलेन। राजा-(सकौतुकं ) आः! कथं तत्र पाखण्डसंनवः ? । ज्ञानदर्पणः-देव! दुरात्मना मोहेन विजित्य स्वचरणसेवाव्रतदानेन दीक्षिताः सर्वेऽपि दर्शनिनः । राजा-अहो ! निरवधिः कोऽपि तस्य महिमा । यतः- यश्चक्रे भुवनत्रयं कमलभूः शङ्के स चक्रे न यं येनाकारि विधिन यं स कृतवान् मन्ये महाभैरवः । तस्मादेष जगदिलक्षणकलाकौशल्यशक्त्या सुरान् दैतेयानुरगान्नरांश्च सततं सर्वान्करोत्यात्मसात् ॥ १० ॥ (पुनः सौत्सुक्यं ) ततस्ततः । ज्ञानदर्पणः-नीतश्चास्मि तैर्मोहमहाराजास्थानम् । दृष्टश्च स मोह- महीपालः। राजा साधु पाखण्डमण्डल ! साधु, अकारि युक्तं पाखण्डैर्यत्वं मोहस्य दर्शितः । स्वजातेः पक्षपातो हि नियते वायसैरपि ।। २० ।। भद्र! वर्णय तस्य वैभवम् । ज्ञानदर्पणः-देव! किमेकमस्य वर्णयामि ? । यतः- १.B&C'सन्डिन.

·ऽ ] मोहराजपराजयम् । १ दग्धं येन पुरातनं तृणमिवायत्नात्पुराणां त्रयं यस्य प्रज्वलतो नभस्तलमिदं धूम्यायते सर्वतः । यत्र त्रीपयपि विष्टपान्युपययुः सान्याय्यलेशश्रियं मोहे तत्र जलात्मतां स गतवान् ब्यक्षस्य नेत्रानलः ॥२१॥ अपि च- वललीलायितं दृष्ट्वा तस्य मोहमहीपतेः । कान्दिशीको भवत्येव कालिन्दीसोदरः प्रभो! ॥ २२ ॥ अपि च-- ! अमराः किङ्करायन्ते दासायन्ते च दानवाः । दीनास्तपोधनास्तस्य पुरो वीरशिरोमणेः ॥ २३ ॥ राजा-(सरोमाञ्च) हृदय ! दिष्ट्या वर्धामहे संग्राममहोत्सवेन । (इति सरभसनुत्यातुमुत्सहते।) ज्ञानदर्पणः-देव ! मा मैवं वर्णनेयं तस्य नास्ति प्रत्यक्षः प्रतिपक्षः । राजा-(सलनं) ततस्ततः । ज्ञानदर्पणः-एवं च वहन्यपि अहानि स्थित्वा न किञ्चित्तन्मन्त्रमधि- गतवानस्मि । राजा-गूढमन्त्रता हि जीवितं राजनीतेः। ज्ञानदर्पणः-~-अथान्येारकस्मानिर्भरं प्रादुर्वभूव भैरवः सन्नाहभेरीरवः । तदाकर्णनाकुलमिलत्सैनिकचक्रवालश्वचाल कस्याप्यभिमुखं मोहमहीपालः। राजा-(सविस्मयं ) ततस्ततः । ज्ञानदर्पणः-अहमपि कुतूहलात्सहैव चलितवान् । गत्वा चानेन पर्य- वेष्टि विवेकचन्द्राह्वयनृपतेर्जनमनोवृत्तिर्नाम राजधानी । राजा-अहह ! निर्व्याजमोजायितं विजिगीपूणान् । ज्ञानदर्पण:~-सहसोपस्थितं च परचक्रमालोक्य पर्याकुलोऽभवत्पौ- रलोकः। राजा-ततः कच्चियमित्रीणतां प्रपनो विवेकराजः ?।

·१२ मन्त्रियशःपालविरचितं [ प्रथमो- राजा-उपपन्नमेतत्, निषिद्धासंस्तुतजननिर्गमप्रवेशा हि शिविर- निवेशाः। ज्ञानदर्पणः-अथ किम् ? तत्र हि दिवानिशं भ्राम्यन्न विश्राम्यनि मो. हनरेन्द्रनिरूपितो निपुणः प्रमादो नाम कटकारक्षकः। राजा -अथ कं प्रवेशोपायमकार्षीः ?। ज्ञानदर्पणः-देव ! विमृश्य विश्वसनीयां मुनिमुद्रामादृत्य प्रविष्टोऽस्मि । राजा-वर्णिलिङ्गिनः प्रणिधयो भवन्तीति न केनापि पर्यनुयुक्तोऽसि? । ज्ञानदर्पणः-देव! दूरे पर्यनुयोगः प्रत्युतसत्कृतोऽस्मिपावडमण्डलेन। राजा-(सकौतुकं ) आः ! कथं तत्र पाखण्डसंभवः ? । ज्ञानदर्पणः-देव! दुरात्मना मोहेन विजित्य स्वचरणसेवागतदानेन दीक्षिताः सर्वऽपि दर्शनिनः । राजा-अहो ! निरवधिः कोऽपि तस्य महिमा । यतः- यश्चके भुवनत्रयं कमलभूः शङ्के स चक्रे न यं येनाकारि विधिन यं स कृतवान् मन्ये महाभैरवः । तस्मादेप जगदिलक्षणकलाकौशल्यशत्त्या सुरान् देतेयानुरगानरांच सततं सर्वान्करोत्यात्मसात् ॥ १० ॥ (पुनः मान्मुक्वं) ततस्ततः । ज्ञानदर्पण:-नीतचास्मि तैर्माहमहाराजास्थानम् । दृष्टश्च म मार महीपाला। गना-माधु पावण्ठमण्डल ! साधु, अकारि युक्त पावण्डयत्त्वं मादस्य दर्शितः । बजाने पक्षपाती हि नियते वायमेरपि ॥ २० ॥ नह: वय नम्प वैभवन । शानदपाःदेव ! किमकमम्य वर्णवामि ? । यतः-- - AAPart

·No text on this page.

·se] मोहगनपराजयम। - दग्धं येन पुरातनं तृणमिवायन्नान्पुगणां जयं यस्य प्रज्वलना नभन्नलमिदं धन्वायने मनः । यत्र त्रीण्यपि विष्टपान्युपययुः सान्याम्यनेगधि मोहे तत्र जलात्मतां मगनवान यमाय नमानलः | अपि च- बललीलायितं दृष्ट्वा तग्य मोहमहीपतेः । कान्दिगीको भवत्येच पालिन्दागोदरः प्रमा: ॥ अपि- अमगः विनगयन्ते दामायने नमः । दीनारनपाधनारतरय पुगंधारिणः ॥2॥ राजा--(भरोमा) दय । टिया 27. । (रिसरगमगुरु पानुगत्माते । ) ज्ञानदर्पण:--रेय ! मा म ने यमाला :: राजा-(२) ततः । ज्ञानदर्पण:--- नान्यनि-f...7 . {: { . .. .", নো। राजा-गरमाया जीवित तानदर्पण:----१२arमा1ि गाणीनारलमिलामनिया ... राजा---(वि) ARI शानदर्पण:-- दिया ! गजा-~~BIT ... ज्ञानदर्पण:miri ཙཤུ་མཱ་ལནྡྷགཔ༌ ༣ ཧ ཙགས གས kan 24taare । H प्र . PHere ·मन्त्रियाःपालविरचितं [प्रथमो. ज्ञानदर्पणः-नहि नहि, अपि तु सदाचारनाम्नः प्राकारस्य मध्यम- ध्यास्य स्थितः। राजा-आः ! कथं तादृशोऽपि दुर्गाश्रयणमाचरति ? । ज्ञानदर्पणः-असौ हि पुरापि रिपुणा निपुणप्रणीतभेदोषायेन नितान्त नीतस्तनिमानम् , तेनेदमाहतवान् । राजा-देशकालज्ञस्तर्हि न गर्हामहति । ज्ञानदर्पणः-अन्तर्वहिस्थयोश्च बलयोः प्रत्यहं प्रावर्तत घोरः समर- समदः। राजा-ततस्ततः। ज्ञानदर्पणः-अथ तस्याः पुर्याः पर्यन्तवाहिन्यस्ति धर्मचिन्ता नाम मानदी । नां नागत्य धैरिवयिनी सरोध । तदवग्रहाब बलवत्यपि पर्याकु- गीता पुरी। गना-धिक, टमापतितम् । ज्ञानदर्पणः-अथ पशुश्रुनगुमभिः पुफपैदनाट्यन्त सदागमनामानः प्रपन्न परिपालिता गमापाः। नेभ्यः स्मरणश्रवणप्रणालख्यहारेणान्तः प्रायेग्यत मोसमलिटम । तेन च पुनः प्रत्युतीवितेव प्रजा। नजा--- ) अत एव विगतकुलगु गुममपपरिग्रतः प्रदास्यते । ज्ञानदर्षणः-विदिनयायाधः पाः । गजा-राथमित्र ? हान्नदा:-नद्राजधानी जन्मानी मनोभवादयः,ने गिर्व मंनिदन्ति । पुना दगडं पेदिरे । ::--Trमामादिना मानधानि. ram ! पानिनानि पनिगमाग गया।

·SE:] मोहराजपराजयम् । ६५ - राजा-अहो ! महात्मनो मनोवचसोरगोचरः कोऽपि व्यसनोत्करः। ज्ञानदर्पणः-बलवद्वरोधदौस्थ्याच विवेकचन्द्रेण राज्ञा विमर्शप्रमुग्लै- रमात्यैः सह स्थापितः सिद्धान्तः । राजा--किमभ्यमित्रीणतां प्रतिपद्य योडव्यमिति ?। ज्ञानदर्पणः-नहि नहि, अपि तु याचितः कालनाम्नो इतस्य मुखेन धर्मद्वारं मोहराजः। राजा-नीतिरेपा वलीयसा प्रारब्धस्य विदेशो वा नदनु प्रवेशो वेति हयी गतिः । ततः किमनेन प्रपन्नम् ? । ज्ञानदर्पणः-किमन्यदत्तमेव धर्मढारम् । राजा-ताशामपि तादृशः क्षत्रधर्मः । ज्ञानदर्पणः-अर्थकया शान्तिनाग्न्या देव्या कृपामुन्दरीनाम्न्या र प्राणवल्लभया कन्यया समं नगरीतो निर्गतो विवेकचन्द्रः । राजा-कष्टं भोः ! कष्टम् । अपि च- अश्रद्धेयमसंभाव्यमचिन्त्यमपि मेलया । नयते प्रासलं पद्म देवाय विधये नमः ॥ २४ ॥ ज्ञानदर्पणः-प्रविश्य चाध्यासिता मोरराजेन जनमनोहसिनगी। राजा-अपि ज्ञायते फ स प्राप्सो रियेवराज इति । ज्ञानदर्पणः----अतः परं प्रयत्नगयेपिनाऽपि न प्राप्ता नत्मतिः । राजा--(सोलाण्टं) आः कि भविष्यति पादापि मनायालापि- मेघः सुधारसमयः समयः स कोऽपि । यस्मिन् पिकलपति निजराजधानी- भानीय नाम नमामि पुरा पुरी स्वाम् ॥२५॥ ज्ञानदर्पणः-देव ! किन संभाव्रते रूधि । राजा---(i) न जाने कुतोऽपि दिवेकल्पनिहाटनभन्नाशिक कृपासुन्दरीमुपसत्यापि किमपि ददनीच से मोनाकान्तः । अपि :- An? -अपि गान।

·१६ मन्त्रियगःपालविरचितं [ प्रथमो. आजन्मनोऽप्यहह ! निर्जितचन्द्रधाम्ना नाम्नापि या परिचयं न जगाम नाम । एनां विवेकनृपतेस्तनयां निशम्य चेतो ममेदभुदकण्ठत कस्य हेतोः ? ॥ २६ ॥ (प्रकागं) भद्र ! पुरस्तात्कथय । ज्ञानदर्पणः-अथ तत्रापि कञ्चन स्वसंबडमुदन्तमधिगच्छन् निश्चली- भूय स्थितोऽस्मि तावत् । राजा-साधु अनुष्ठितम् । अनिदो हि संवननवीजाक्षरं सिन्डेः । ज्ञानदर्पण:-अपरेाश्च, देवानामपि विस्मयं विद्धती वैवर्ण्यरोमोद्गम- स्वेदोत्कम्पमयीर्दशाश्च दिशती क्षोणीश्वराणामपि । मौन्दर्येण तपस्विनामपि मनस्युत्पादयन्ती स्पृहां गौगङ्गी तरुणी स्वभावसुभगामद्राक्षमेकामहम् ॥ २७ ॥ मा च वृद्धयैकया यनितया यूना च नरेणकेनानुगम्यमाना मामेन्य प्र. पानाम । दनाशिपा च पृष्टा मया 'भद्रे ! का त्वमनि?' उत्तभानया 'भगवन ! मदती मे कथा । नथापि समानतः शृणु। अहं हि मचरित्रनरेन्द्रनन्दिनी नीति. देवीकृत्रिमंभवा श्रीमकुमारपालदेवनावनिप्रणयिनी कीर्तिमचरी नाम । अध मनानं 'कल्याणि! क पप कुमारपालः ' इति । गना-माधु ज्ञानदर्पण ! माधु । ममत्र मनग्मा मह मंगधार्य पर्गनुय- सवाननि। ज्ञानदर्पण:--प्रत्यादि च नया 'भगवन् ! रिकुलमालक किमी. मनि पत्रागनं गजानं न जानामि ? | आश्चर्यमाभयम, गायः सकलं तृदिनया बनाम नमान या पान पनिका मममनमानाच्यामा | নানাৰি; এর दोन मनिशाकाटकर 3117-7157737 i 119-17TTİ TT न म ·S:] मोहराजपराजयम् । .1 १७ राजर्षिम् ।। पुरस्तात्कथय । कीर्तिमञ्जरी प्राह, 'भगवन् ! इमां गुणावली नाम ममैव धात्रीं विद्धि । यदलालिताहं वृद्धिमागता । अमुं च प्रतापं नाम मे भ्रात- रमवेहि । अब स भर्ता मूलादपि वीरश्रीविलासरसैकलालसोऽभूत् । मम तु स वाल्यादपि प्राणप्रियः समजनि । तदनेन दग्धास्मि प्रतिदिनं दर्शितप्रति- प्रेयसीसिंपदा । अपि च- कविभिरभितो बद्धा कण्ठे धृता बत! बन्दिभिः किमपि गमिता दण्डैर्मूच्र्छा बुधैरवमानिता। तदिति कुपतेस्तस्यासक्ता कथं न विडम्बिता तदपि मनसाप्यस्मिन् प्रेमा न मे श्लथतां गतः । ॥ २९ ॥ इदं चापरमाकर्णय तच्चेष्टितम्- निष्कामनिष्कलङ्काया ममोत्कीर्तनपर्वणि । ब्रीडानम्रमुखाम्भोजः श्रयत्येष विलक्षताम् ॥ ३० ॥ अन्यदा च निष्कृपपनिरूपितेन त्यागनाम्ना राजपुरुषेण गुणावलीद्वि- तीया नीत्वा मुक्तास्मि जलधिवेलावनेषु । भर्तृनिर्वासनदोषदुःखाच दुरारोहे- वारुह्य महामहीधरेषु बहुशोऽपि दत्तवती महार्णवेषु झम्पास् । अगमं च रसा- तलम् । अपतं च पन्नगीमुखेषु । तथापि न विपन्ना । तत्सत्यं मरणमपि दुष्पापं पापकर्मणाम् । ततश्च प्राप्ता भगवतो नारदस्य निकटस् । तेन च नीता सुरस- दनम् । तत्रापि न किञ्चित्संवृत्तम् । ततः प्राप्ता मर्त्यलोकम् । स्थिता वैखानस- व्रतमादाय तपोवनेषु । अन्येगुरुपागतो नृपसमीपादयं प्रतापो नाम मम भ्राता। तेन चेदं न्यवेदि, 'भगिनि ! संप्रत्यजनि जैनमुनिप्रियस्ते प्रणयी । तैश्चैवं विप्र- तारितः। यथा- दूराहूरं प्रापय कीर्ति कल्याणहेनवे स्वस्य । निर्विपयं चाज्ञापय वन्धुममुष्याः प्रतापाख्यम् ॥ ३१ ॥ तचाप्तबुद्ध्या परिगृह्य निर्वासितोऽहम् । तवापि दूरभापणार्थमनुपदमे- प्यति धर्मशेखरनामा नवदण्डपाशिकः । तदेहि वरं स्वयं दूरीभवावः' इति । तच्चाकये सरोपमुक्तं मया, 'भ्रातः! स्थिताहमियन्नं कालं कुलबते । अधुना पुनः पश्य यत्करोमि' इत्युक्त्वा प्राप्ता विश्वजयिनो मोहनपतेनिकटम् । तेस्तैश्च वच- नप्रपञ्चैर ग्राहितस्तदुपरि संरम्भं मोहमहीपतिः । कृना चानेन सर्वसमक्षमम- निमा प्रतिज्ञा । यथा- ३ ·१८ मन्त्रियनःपालविनितं [ट्रिटमी अहं वा न भवाम्येप जगदिक्रमवस्मरः । न स वा भवति क्षुद्रः क्षत्रियः समराङ्गण ॥ ३२॥ प्रयुक्तश्च तत्प्रकृतिय भेदोपायः । वगीकृतं चाग्विलं नद्राजमण्डलम् । संप्रति करिष्यते स तदुपरि यात्राम् । तद्भगवन् ! कथय कतरोऽनयोर्जयश्री. कुचकलशयोः करिष्यति मुक्ताहारलीलायितम् ? । निरर्गलज्ञाननयनी हि मुनि- जनो भवति' इति । मयावाचि, 'भद्रे ! ननु प्रथममात्माभाववचसा मृचित एन मोहराजेन स्वात्मनः पराजयः । कीर्तिमचरी 'हा ! धिक्कष्टम् , एवं चेन्नास्ति में विश्वत्रयेऽप्यवस्थितिः' इत्युक्त्वा गता सा वनिता । अहमपि प्राप्तो देवस्या- न्तिकम् । इति । राजा- कलीनामालयो मूलं वैराणां पदमापदाम् । सत्यं रक्ता विरक्ताश्च विषमेव स्त्रियों नृणाम् ॥३॥ अपि च- साक्षात्कारे झगिति जगतां जागरूकं त्रयाणां तार्तीयीकं प्रकृतिविशदं त्वन्मयं यस्य चक्षुः । सोऽहं मोहं समरशिरसि न्यस्य विश्वकराठे निर्वक्ष्यामि प्रणयनिविडां निवृति निर्विशङ्कः ॥ ३४ ॥ ( नेपथ्ये) वैतालिकः- शीतांशोः स्वपरिग्रहेण महता माहात्म्यदानोद्यतो विद्विष्टोज्ज्वलराजमण्डलसरोजिन्याः प्रियंभावुकः । विश्वान्धंकरणस्य शश्वदगढङ्कारस्तमःसंचय- व्यास्तारकवर्ममध्यमधुना धाम्नां पतिः प्राञ्चति ॥ ३९ ॥ राजा-(ऊर्ध्वमवलोक्य ) अयि ! कथं ललाटंतपस्तपनस्तदनिकामति भ. गवतो वीतरागस्य सपर्याक्षणः ? । ज्ञानदर्पण ! त्वया सतनं मम संनिहितेन भाव्यम्। ( इति निम्मान्ताः सर्व।) प्रथमोऽकः ।

·. • Sः ] मोहराजपराजयम । १९ द्वितीयोऽङ्कः । (ततः प्रविशति पुण्यकेतुः।) पुण्यकेतुः--(स्वगतं) अविज्ञातसुखास्वादाः पारवश्यविसंस्थुलाः । चिन्ताक्लिष्टतया कष्टं जीवन्ति हतमन्त्रिणः ॥ १॥ भवतु तावत् । मया हि स्वामिनः सकलाधिकारचिन्तास्ववाहितेन सर्व सुविहितमेव । तथा च- उत्तवातान्यरिमण्डलानि सुहृदः संवर्धिताः प्रोवृताः प्रोढत्ता अपि कण्टकाः प्रकृतयो न्याय्ये नियुक्ताः पथि । अध्यक्षाः प्रतिमण्डलं नियमिताः सौख्यं च नीताः प्रजा निर्व्याजं बलदुर्गकोगनिचयाः पुष्टिं परां प्रापिताः ॥२॥ अथवा जगजिगीपाजागरूकमहिन्नि मोहराजे स्वामिनः प्रतिपन्धिनि किमिव सुविहितम् । (पुन. सावष्टम्भ ) तत्रापि सर्वसुघटितमेव । यतः, ग्राहिती निपुणज्ञानदर्पणप्रणिधिमुखेन रिपोरितिवृत्तं देवः । प्रापितश्च तदुपरि परं संर- म्भम् । अभ्यमित्रीणे च चौलुक्यचक्रवर्तिनि क श्व स मोहतकः ? । किञ्च, संप्रति परिगृहीतेन गुरुपदेशनाम्ना आप्तनैमित्तिकेन निवेदितमेतत् । यथा- विवेकराजतनयां परिणीय कृपां नृपः । भूर्भुवःस्वस्त्रयीशद्वं मोहराजं विजेष्यते ॥३॥ इति । तन्नूनं कृपासुन्दरीसङ्गमसव्यपेक्षो विपक्षप्रतिक्षेपः। विवेकसंपर्क- निमित्ता कृपासुन्दरीप्राप्तिः । अपरत्रालब्धपदः संप्रति गूर्जरमण्डलमलंकुन्ते विवेकनृपतिरिति च श्रुतिः । तदानयनाय व्यापारितो व्यवसायसागरः । स च न जाने किमद्यापि चिरयति? इति । (ततः प्रविशति व्यवसायसागर.) व्यवसायसागरः (पुरो विलोक्य सोहास) (१) एसो सो पुण्णकेदु अमनो, जो निमिसं पि निसासु वि न सुयद पहुरज्जकजचिताए । एयरस लहइ को चरणरेणुकणकरणिलेसं पि? ॥४॥ (१) एप स पुण्ययेतुरमात्यः । यो निमिपमपि निशास्वपि न स्वपिति प्रगुराज्यकार्यचिन्तया । एतस्य लभते को चरणरेणुकरणिलेामपि ॥ - A ·२० मन्त्रियशःपालविरचितं [द्वितीयो- उवसप्पामि णं दाव । ( उपसृत्य ) जयदु जयदु अमच्चो । पुण्यकेतुः-(विलोक्य सहर्ष ) अये ! कथं चिन्तानन्तरमेवोपनतो व्यव- सायसागरः ? | भद्र ! इदमासनमास्यताम् । ( व्यवसायसागरः प्रणरयोपविशति।) पुण्यकेतुः-भद्र ! कथय किं किं कृतवानसि ? । व्यवसायसागरः-(१) एवं विन्नवीयदि। इदो दाव अमच्चादेसण गडय ग- वेसिदो तेसु तेसु ठाणेसु विवेयनिवो। अदिनिगूढपचारु त्तिचिरादो सचविदो या पुण्यकेतुः -एवमेवैतत्, ऋद्धिमानयशास्थानच्युताः परिजनोज्झिताः । विदेशवासिनश्छन्नं विचरन्ति मनस्विनः ॥५॥ ततस्ततः। व्यवसायसागरः--(२) वयणविन्नासविणयादीहिं कदो अचिरेण दिहिदओ। नियन्तिदो दीवंतरगमणववसायादो । अन्नदा पत्युदा मए राए- सिणो कुमारपालनरचइणो गुणसंकहा । जथा- (३) तस्स भुयापलंकट्टियाइ सुहमोलियच्छिजुयलाए। फणिमणिकीलणदुक्खं विम्हरियं पुहविदेवीए ॥ ६ ॥ एवं च उत्पादिदा वाढं देवम्मि दसणुकंठा । आणीदो सो समं देवीए गयाए य चालुकारायहाणि । ठिदो भगवदो मिरिहेमचंदस्स तवोवणे । राए- मिणा मह काग्दिो गुरुममीवे दंमणं । उपमामि ननु तावत । जयतु जयतु अमात्य. । (१) एवं बितायते । इतनावदमात्यादेशेन गत्ता गोपितम्नेषु तेषु स्थानेषु विपः । अनिनिगटप्रचार नि चिगरात्यापिनश्च । (:) वसनकियागविनयादिभिः कृतोऽचिोण हादयः । नियन्त्रितो द्वीपातागमन । न्यदा प्रस्तुत मरा गई, कुमारपालापनणगया । गगा- तम्य मुनापर्य स्थितया गुरमीलियालियुगच्या । पमिमीनदा विस्मृतं गमतीदेगा ।। ria अट मांगोदण्टा । आनीता गगन देण्या जनगमा बारा. AN १. (रोBिEATH.CM.TER.

·::] मोहगजपराजयम् । पुण्यकेतुः-( सरभसं) भद्र ! किमुच्यते? चतुरोऽसि महापुरुषसंयोज- नव्यवहारवर्त्मसु । यतः- इतरेतरसुत्कण्ठितमनसोः स्वपप्रधानयोरुभयोः । अभ्यर्हितासु भूमिष्वधिकुरुते दर्शनं प्रथमम् ॥ ७ ॥ अध तत्र कचिन्नेत्रपथमवातरत्कृपासुन्दरी देवस्य । व्यवसायसागरः-(१) अध किं ?। अचि य, तीए वि साणुरायं सुचिरं निव्वन्निदो देवो। पुण्यकेतुः-(सहर्ष ) यद्येवं नायकयोः पुनदर्शनप्रकारपरिचिन्तनमेवै- कमवशिष्यते। व्यवसायसागरः-(२) तं पि संपन्नं ति परिभावेदु अमचो । पुण्यकेतुः-( सवितर्क ) कथमिव ? । व्यवसायसागरः-(३) जदो महदा निवंधेण रिपेयनियो देवेण नीदो नियमन्द्रिं । वासिदो सपणयं नियचित्तसालाए। पुण्यकेतुः-(सप्रमोदं) दिष्टया संपूर्णास्तहि मे मनोरथाः। साधु भोव्यय- सायसागर!साधु। यदेवसतिगहनमपि कार्यमल्लेशेन सम्पादितवानसि। यदि वा- किमत्र चित्रं यन्मन्त्रा दुःसाधा अपि मन्त्रिणाम् । सिध्यन्ति हेलया दौराप्तैरत्तरसाधकैः ॥ ८॥ तद्गच्छ पुनर्विवेकराजस्य भव पारिपार्थिकस्त्वम् । वयमपि प्रस्तुतार्थम- नुसन्धातुमुद्यच्छामः । (प्रति निष्कान्तौ ।) विष्कम्भकः। - धानीम् । स्थितो भगवतः श्रीहेमचन्द्रस्य तपोपने । राजर्पिणा सह पारितो गुरसमीपे दर्शनम् । (१) अथ किं ? । अपि च. तयापि लानुरागं सुचिरं निर्णितो देव । (२) तदपि संपन्नमिति परिभावातु अमात्य । (३) यतो माता निन्न विफनृपो दयेन नीतो निजमनिम्न । वामिल: रामद निज- चित्रशालायाम् । १BACअप.

·२२ मन्त्रियगःपालविरचित [द्वितीयो. (ततः प्रविशति राजा विदूषकश्च ।) राजा-(दीर्घमुग्णं च निःश्वस्य ) श्रुतां प्रणिधिवक्रेण दृष्टां गुरुतपोवने । तामेकां सुन्दरी मुक्त्वा नान्यत्र रमते मनः ॥९॥ किञ्च- सर्वज्ञचरणयुगले सरसिजलक्ष्मी विलोक्य मे चित्तम् । चिन्तयति नेत्रनलिनयमनघं तत्क्षणं तस्याः ॥ १० ॥ (पुनराकागे लक्षं बदा) धातस्त्वया या मृगशावलोचना हृता नितान्तं खलचित्तवृत्तिना। संस्पर्डया ते मम चिन्तया हृदि न्यासीकृता सैव सुधातरङ्गिणी ॥ ११ ॥ अपि च- सर्वकष ! पञ्चेपो ! संप्रति मां प्रति करिष्यसे किं रे ? । स्त्रीरत्नं तन्मम हृदि यस्य खल त्वमपि दासोऽसि ॥ १२ ॥ अन्यच- आच्छिन्नं यस्य धनुर्भूवल्लीछद्मना यया तन्व्या । साई मम मनसि तया स वसन्नो लजसे काम ! ॥ १३ ॥ विदूषकः-(स्वगतं ) ( १ ) हद्धी हही पुरा वि दाव एस उम्मत्तओ आसि । इदाणिं पुण विसेसो जाओ । जं तस्सेब सेयंवरगुरुणो तवोवणे निज्झाइदा अणेण किवासुंदरी णाम कन्नगा । तदणुरायविसंटुलो य असमंजसं वियरदि। जंवा तंबा पलवदि । ता सचमेयं, जत्थ व तत्व व नृणं कामियणो नियइ तम्मयं सयलं । उम्मत्तयरसरसिओ पिच्छइ नन्नं विणा कणयं ॥ १४ ॥ (१) हा विक हा विक पुगपि तावदेप उन्मत्तक आसीत् । इदानीं पुनर्विशेपो जातः । यत्तस्यैव श्वेताम्बग्गुरोन्तपोवने निर्ध्याता अनेन कृपासुन्दरी नाम कन्यका । तदनुरागविसंस्थुलश्चा नमंजमं विचरति । यद्वा तहा प्रलपति । ततः सत्यमेतन, यत्र वा तत्र वा नूनं कामिजनो पश्यति तन्मयं सकलम् । उन्मत्तारमरसित प्रेक्षने नान्यद्विना कनकम् ॥ अगदा.

·No text on this page.

·. मोहराजपराजयम् । २३ -- भोदु दाव बोधयिस्सं । (प्रकाश) नो वयस्स ! कीस तीसे स्वविच. जिदाए इत्थिगाए कदे माइण्यिाइ व्व मिगो वाई तम्नसि ? । कहं वा तप्पिम्मगहिल्लिओ स्वनिजिदरदीणं देवीणं परम्मुहो होसि ? । ता सब्बधा न जुत्तमिमं । राजा-बयस्य ! मा मैवम् । यतः- मन्ये प्राच्यभवान्तरेऽपि भगवत्सर्वज्ञपादश्रिया संश्लिष्टं मम भालमण्डलमिदं दृष्टिश्च तदर्शनैः । तस्मास्मि सुधांशुरश्मिशिशिरां स्त्रीरत्नचूडामणे- [लोन्मूलितकाममार्गणगति तस्याः श्रितोऽहं दृशम् ॥ १५ ॥ अपि च- दिशि दिशि विरचितबहुविधरूपा यदीयते मया व्यक्तम् । तहिन्या काचिदसौ मानुष्या नेहशी शक्तिः ॥ १६ ॥ (पुनः स्वादय प्रति ।) धारय हृद्य ! सयत्नं रत्नं रमणीपु जीवितं यन्मे । येन विना मथि वर्पति तुपारसचिरपि यागार वहः ।। १७ ।। विदूषकः-(स्वगत सविपाद ) ( १ ) अदिदृरमारोपिदी एम दामी पुत्तगेण पिम्मग्गहेण । ता किमिदाणि कथिव्वं । राजा-वयस्य ! प्रियाविरहव्यथानान्तस्वान्ततया न कापि प्राप्तामि रतिम् । तदादेशय धर्मारामस्य पन्धानम् । येन तत्र गत्रात्मानं पिनाद्यामि । विदूपकः-(२) इदो इदो एदु वयस्नो । ( उभापपि पति ! ) विदूषकः-(३) भो वयस्स ! पिच्छ पिच्छ, भवतु तावद वोवरिष्ये । भो यस्य ' कामात्तस्या स्पपिडिताया: विधा :- काया व मृगो पाद ताम्यसि ? । फेर वा तमनविलको निजिरति यो ३० रा हो भवसि वत. सर्पधा न युमिम् । (१) जतिरमारोपित एक वा. पुन प्रेरणा मिली। (२)तत एतु पयस्यः । (३) भो परस्य ! ५५५ ५२५, ܀ । BAC तिची. . . . . .

·२२ मन्त्रियाःपालविरचित (ततः प्रविशनि गजा विदालया) राजा-(दीर्घमुष्ण च निःश्वन्य) श्रुतां प्रणिधिवक्रेण दृष्टां गुन्तपोवने। तामेकां सुन्दरी मुक्त्वा नान्यत्र रमते मनः ॥ ९॥ किञ्च- सर्वज्ञचरणयुगले सरसिजलक्ष्मी विलोक्य मे चिनम् । चिन्तयति नेत्रनलिनव्यमनघं तत्क्षणं तस्याः ॥ १० ॥ (पुनगकागे लक्षं बद्धा) धातस्त्वया या मृगशावलोचना हृता नितान्तं खलचित्तवृत्तिना। संस्पर्डया ते मम चिन्तया हृदि न्यासीकृता सैव सुधातरङ्गिणी ॥ ?? ॥ अपि च- सर्वकप ! पञ्चेषो! संगति मां प्रति करिष्यसे कि रे?। स्त्रीरत्नं तन्मम हृदि यस्य ग्वल त्वमपि दासोऽसि ॥ १२ ॥ अन्यच आच्छिन्नं यस्य धनुर्भूवल्लीछद्मना यया तन्व्या । सार्द्ध मम मनसि तया स वसन्नो लजसे काम !॥ १३ ।। विदूपका-(स्वगतं ) ( १ ) हद्धी हन्डी पुरा बि दाव एस उम्मत्ता निज्झाइदा अणेण किवासुंदरी णाम कन्नगा । तदणुरायविसंतुलो य असमंजसं वियरदि। जंवा तंवा पलवदि । ता सचमेयं, जत्य व तत्थ व नूणं कामियणो नियइ तम्मयं सयलं । उम्मत्तयरसरसिओ पिच्छइ नन्नं विणा कणयं ॥ १४ ॥ (१) हा विक हा विक पुरापि तावदेप उन्मत्तक आसीत् । इदानीं पुनर्विशेपो आत.। यत्तस्यैव श्वेताम्बरगुरोस्तपोवने निर्व्याता अनेन कृपासुन्दरी नाम कन्यका । तदनुरागविसंस्थलब्धाः समंजसं विचति । यद्वा तद्वा प्रलपति । ततः सत्यमेतत् , यत्र वा तत्र वा नूनं कामिननो पश्यति तन्मयं सकलम् । उन्मत्तफरसरसितः प्रेक्षते नान्यद्विना कनकम् ।। 4 परादा. आसि । इदाणिं पुण विसेसो जाओ । तस्सेब सेयंवरगुरणो तवोवणे ·S: ] मोहराजपराजयम् । २३ भोदु दाव बोधयिस्सं । (प्रकाश ) भो वयस्स ! कीस तीसे स्वविव- जिदाए इत्थिगाए कदे माइण्यिाइ ब्व मिगो बादं तम्मसि ? । कहं वा तप्पिम्मगहिल्लिओ स्वनिजिददीणं देवीणं परम्नुहो होसि ? । ता सव्वधा न जुत्तमिमं । राजा-वयस्य ! मा मैवम् । यतः- मन्ये प्राच्यभवान्तरेऽपि भगवत्सर्वज्ञपादश्रिया संश्लिष्टं मम भालमण्डलमिदं दृष्टिश्च तदर्शनैः । तस्मादस्मि सुधांशुरश्मिशिशिरां स्त्रीरत्नचुडामणे- लीलोन्मूलितकाममार्गणगति तस्याः श्रितोऽहं दृशम् ॥ १५ ॥ - अपि च- दिशि दिशि विरचितबहुविधरूपा यदीक्ष्यते मया व्यक्तम् । तदिव्या काचिदसौ मानुप्या नेदृशी शक्तिः ॥ १६ ॥ (पुनः स्वहृदयं प्रति।) धारय हृदय ! सयत्न रत्नं रमणीपु जीवितं यन्मे । येन विना मयि वर्पति तुपाररुचिरपि कणार यहः ॥ १५ ॥ विदूपकः--(स्वगत सविपाद ) (१) अदिदरमारोविदो एम दानी पुत्तगेण पिम्मग्गहेण । ता किभिदाणि कायव्यं । राजा-वयस्य ! प्रियाविरदव्यथानान्तस्वान्ततया न कापि प्रामामि रतिम् । तदादेशय धर्मारामस्य पन्धानम् । येन तत्र गत्यात्मानं पिनादधामि । विदूपकः-(२) इदो इदो एदु वयस्नो । ( उ.पि पvिid: 1 ) विदूषकः-(३) भो ययस्स ! पिच्छ पिच्छ, भवतु वायद योपविष्ये । भो वयस्य ! कामातस्या निमजिनामा: जिया. ते साति फाया इस मृगो पाठ लाग्यसि ? । 4 या तभावितको निजितातियो पोन्ना भयसि । ततः सर्वधा न युमिदम् । (१) अतिरमारोपित ए पात्या. पु. १ | dinesनी ! (२) स्व. । (३) भो पर ! ५३५ ५५५, -- - १BACI भी. नि ३tion ·मन्त्रियशःपालविरचितं एसो धम्मारामो जत्यत्थि महहुमो दमो नाम । मुत्तावलीहिं फलिओ विडम्बए तियसतरुलच्छि ॥ १८ ॥ राजा-(विलोक्य स्वगतं ।) अत्र हि- सौभाग्यभाग्यपाच्या दूरस्थे दृष्टिविभ्रमे तस्याः । संवृद्धो मम हृदये यास्यति शान्ति स सन्तापः ॥ १०॥ ( मनांगमागिसग्नुपसला निरूग च।) इह हि- विरनिसरसीसमुत्यं विमलं संतोपशतदलं वीक्ष्य । नयाः स्मरामि सततं विनमविस्कारितं चक्षुः ॥ २० ॥ int) गण! कासी शारखी। विका:-( ? ) एस पुगे जेत। -------- it if 1-नमन्गेऽहं गुणसार सन्दोहः । For "fficiदी मामानुपाति पवनोऽगम् ॥ २१ ॥ निशीमामालागः । ....... प्रागनगलांमागः ॥२२॥ • Hदा २ । . T Mr मा-: "नी । ", "4 1 rakht:virile || . . . .ink to titi tiffect fhith.fi । - ·मोहराजपराजयम् । २५ राजा-साधु वयस्य ! साधु । साप्यत्र सावधानर्विलोकनीया। ( इनि सानन्दं परिकामति ।) विदूपकः-(१) वयस्स ! पिच्छ पिच्छ एस सी पायवो । राजा-(विलोक्य ) अहो ! सकलवृक्षजातिविलक्षणोऽयं पादपः । यती दृष्टमानोऽपि मयि वर्पति सुधाधाराधोरणीः । (पुनः सम्यग्निरीक्ष्य । ) अहह ! छायासौन्दर्यमस्य । तथा च- अस्यच्छायाधिक्यात्संपन्नं खलु कलङ्कमपनेतुम् । आरब्धं दानमहो ! कत्तुं किल कल्पवृक्षण ।। २४ ।। ( नेपथ्ये) त्रिभुवनहितेऽखण्डितमुखसन्दोहदायिनि सकलपादपेभ्यो विलक्षणोऽयं पादपः । यतः- जलधरजलं न वाञ्छति संकोचं भजति मिन्धुपाधोभिः । अमृतेनापि न विकसति रसेन ढोऽपरेणायम् ॥ २॥ राजा-(श्रुत्वा संविस्मयं ) अहो ! चित्रं चित्रम् । सन्ति तारा अपि प्रदेशाः । यत्र जलाहतेऽपि प्ररोहन्ति तरयः । भवतु तावत्कोऽपि कामबिहार दिशति । तत्केनामुना भवितव्यम् । विदूपकः-(२) कहं छहि रसेहि नहि नहरसेहि पा पस्यो । (पुनपरये) सोमते ! दक्षासि अस्य वृक्षस्य सेचनके । सोमता--( सविन । ) (३) भयपं जाणेदि । पुणो वि आणवेद नत्तन। (नेपाये) उन्मुद्रितसरस्वतीभाण्डागारस्य ज्ञानसमुद्रस्य श्रीहेमचन्दस्य गुरोगा- सुधासारं मन्मुखपणालयारेण धारय मन:कुण्डे । यदस्य नरोनिजमानाम- शात्सेचन कारयः। 0 hummer (१) यस्य । ५श्य ५५ ५५ स पापः । (२) 4.4 पहिस.पिमिनीटयरत ५५ ? । (३) भोपान जानाति । पुनरपि ५ सयान् । -------- me--- १BLCes..२18C५५.

·२४ मन्त्रियशपालविरचिन एसो धम्मारामो जत्यत्यि महहुमो दमो नाम । मुत्तावलीहिं फलिओ विडम्बए तियसतलच्छि ॥ १८॥ राजा-(विलोक्य स्वगतं ।) अत्र हि- सौभाग्यभाग्यपाच्या दूरस्थे दृष्टिविभ्रमे तस्याः । संवृद्धो मम हृदये यास्यति शान्ति स सन्तापः ॥ १०॥ (धर्मारामपरिसरमुपसृत्य निरूप्य च।) इह हि- विरतिसरसीसमुत्थं विमलं संतोषशतदलं वीक्ष्य । तस्याः स्मरामि सततं विभ्रमविस्फारितं चक्षुः ॥ २० ॥ (पुनर्विलोक्य ) वयस्य ! कासौ शाखी?। विदूषकः-(?) एस पुरो लेव । राजा-(विलोक्य सहर्षे) घटितमिवात्मानमिमं मन्येऽहं पुण्यसारसन्दोहैः। यत्तत्परिमलबाही मामनुगृह्णाति पवनोऽयम् ॥ २१ ॥ (पुनरावाय) परिमलमेनं मन्ये तस्या निस्सीमपुण्यमालायाः । अयमन्यथा कथं मे प्राणानां जायतां प्राणः ॥२२॥ विदूषकः-(२) एवमेदं । राजा-(दक्षिणाक्षिस्पन्दनमभिनीय) कुरु हृदय! मुदं यस्मात्फलितः पुण्यद्रुमस्तवेदानीम् । इति कथयति मम दक्षिणचक्षुःस्फुरणं शुनोदकम् ॥ २३ ॥ विदूषकः-(३) अणेण सुहृनिमित्तेण तुह मणोवल्लहा किवासुन्दरी वि इत्य पपसे संभाविन्न । एप धर्मारामो यत्रास्ति महाद्रुमो दमो नाम । मुक्तावलीभिः फलिनो विडम्बयेन् त्रिगतल्लदमीम् ।। (१) एरपुर एव। (२) एकमेन्। (३) अनेन मुननिमित्तन नव मनोजदमा रुपामुन्दयं यत्र प्रदेश संभाव्यते। 2 BC ·मोहराजपराजयम् । २५ राजा-साधु वयस्य ! साधु । साप्यत्र सावधानर्विलोकनीया। ( इति सानन्दं परिकामति ।) विदूषकः-(१) वयस्स ! पिच्छ पिच्छ एस सो पायवो । राजा-(विलोक्य ) अहो ! सकलवृक्षजातिविलक्षणोऽयं पादपः । यतो दृष्टमानोऽपि मयि वर्पति सुधाधाराधोरणीः ।(पुनः सम्यग्निरीक्ष्य । ) अहह ! छायासौन्दर्यमस्य । तया च- अस्यच्छायाधिक्यात्संपन्नं खलु कलङ्कमपनेतुम् । आरब्धं दानमहो ! कत्तुं किल कल्पवृक्षण ॥ २४ ॥ (नेपथ्ये) त्रिभुवनहितेऽखण्डितसुखसन्दोहदायिनि सकलपादपेभ्यो विलक्षणोऽयं पादपः । यत:- जलधरजलं न वाञ्छति संकोचं भजति सिन्धुपाथोभिः । अमृतेनापि न विकसति रसेन ढोऽपरेणायम् ॥ २५ ॥ राजा-(श्रुत्वा संविस्मयं ) अहो ! चित्रं चित्रम् । सन्ति ताशा अपि प्रदेशाः । यत्र जलाहतेऽपि प्ररोहन्ति तरयः । भवतु तावत्कोऽपि कम्मचिदुप- दिशति । तत्केनामुना भवितव्यम् । विदूपकः-(२) कहं छहि रसेहिं नवहिं नहरसेहिं पा परूडो एस तरू? । (पुनर्नेपथ्ये) सोमते ! दक्षासि अस्य वृक्षस्य सेचनके । सोमता--( सविनयं ) (३) भयवं जाणेदि । पुणो वि आणवेदु तत्तभवं । (नेपथ्ये) उन्मुद्रितसरस्वतीभाण्डागारस्य ज्ञानसमुद्रस्य श्रीहेमचन्द्रस्य गुरोरादेश- सुधासारं मन्मुखप्रणालबारेण धारय मनःकुण्डे । यदत्य तरोनिंजसखीसरय- शात्सेचनकं कारयेः। (१) क्यस्य ! पश्य पप एप स पादपः । (२) कवं परिः रसनपभिर्नाटयरसा प्रस्ट एष तरु ? | (३) भगवान् जानाति । पुनरपि आशापयतु निमवान् । १BLCer.. २ BACसमयं.

·२६ मन्त्रियशःपालविरचितं [द्वितीयो. सोमता-(१) भयवं ! इमाए गुरुयणआणाए आणन्दसतरंगिदं मे हिंदयं । परं केग जलेण एस रुक्खो सित्तब्बु ? त्ति आइससु। ( नेपथ्ये) साधूपन्यस्तं भवत्या । श्रूयताम्- संयमरसेन भृत्त्वा ध्यानोत्तमकलशमुरसि विन्यस्य । सिञ्चति यथा द्रुममिमं सखी तव तथा त्वया कार्यम् ॥ २६ ॥ सोमता--(२) जं भयवं आणवेदि। राजा-अये ! कश्चिदेष तपोधनः ? । भवतु तावत् । वृक्षान्तरित एवं यामि । (नारोति विलोक्य ।) निवं शतदलमेतत्परिमिलदलिहरिसंश्रितश्रीकम् । पत्तेऽसौ नवशाली नागुतमद्भुतचरित्रेषु ॥ २७ ॥ दिन- त्यत्तः शाग्विन् ! दुष्टं न परं पश्यामि विश्वविश्वेपु । उदिनं तव कुसुमं विह्वलयति मुनिमनो यस्मात् ॥ २८ ॥ विवाहः- गत ) (३) कीदिसोऽयं पियवस्सस्स चित्तविभमो ? जं दि । नाम पि पिच्छिरस । (प्रकाशं ) वयस्स ! अहं पि पिच्छिरसं । जा---गुहाग दृशाः फलम् । विद्या - -~in of विलोपा) (४) अच्छरियं . दिसायचो बन्दयामा जादा । तया च---- ort' instantriti titi tit tv. है • Higitain?i Hit -- ·~ 1 ] मोहराजपराजयम् । - 14 ." (१) एसो सारयचन्दो नीहरिदो तरुवराओ संपुनो। लायन्नसुधा पिजइ जस्स सुरेहिं अलिछलेण ॥ २९ ॥ राजा-बयस्य ! व्यालोकितं सुधालहरीसहोदरं मृतसंजीवकं किमपि। विदूपकः-(चक्षुपी निमील्य) (२) एदं दिहिगोयरं कड्डय अन्नं न विसविलासं पलोयिस्सं। राजा-साधु वयस्य ! साधु । अभिज्ञोऽसि दर्शनीयवस्तृनाम् । श्रूयतां वाचोयुक्तिः- नेदं पद्म नेन्दुर्वदनं विकस्वरं तस्याः । यत्पथ्यं मुनिमनसो विपयव्यापारविरतस्य ॥ ३० ॥ सोमता-(साक्षेप) (३) सहि ! कहं पायवस्स सेचणयं न करेसि ? । कहं विम्हरिदं गुरुसासणं, विहडिदो झाणकलसो ? । सेचैणयं विणा सच्छायो न भविस्सदि एस पायवो। कृपासुन्दरी-( ससंतापमिव ) (४) सहि ! महुयरराएण मह हिययादो अवहरिदो झाणकलसो । ता किं कुणेमि ? । सोमता-(वृक्षमवलोक्य स्वगतं ) (५) अयि ! अवहरिदो ज्लेव अणेण महुयरराएण झाणकलसो । (प्रकाशं ) पियसहि ! पुणो वि संघडसुझाणकलमं । कृपासुन्दरी-(सहासं) (६) सहि ! देवयल्लमा होसि, जं भग्गं संघ- उसु त्ति जंपसि। (१) एप शारदचन्द्रो निरसृतस्तरुवरात्सपूर्णः । लावण्यसुधा पीयते यस्य सुरैरलिच्छलेन ।। (२) एतदृष्टिगोचरं कृत्वाऽन्यन्न विपविलास प्रलोकिप्थे । (३) सखि! कथं पादपस्य सेचनक न करोपि ? । फध विस्मृतं गुरुहासनम् ।। पिटिती ध्यानफलशः । सेचन विना सच्छायो न भविष्यति एप पादपः । (४) सखि ! मधुकरराजेन मम हृदयतोऽपरतो प्यानकलशस्ततः किं करोमि ?। (५) अयि अपहत एवानेन मधुकरराजेन ध्यानकरदाः । प्रिपसलि ! पुरपि संघटर ध्यानकलशम्। (६) ससि ! देववल्लभा भवति, परमं संघदयेति अल्पसि । - . १BECखदा. २B& C सिस्य. ३ BECषण, ·२८ मन्त्रियशपालविनित राजा-(मन्यग् निन्य वगनं ) अयि ! मैव कृपामुन्दरी। यया मम दृष्टिः चकोरिकाया निजवदनेन्दुकिरणः कारितः पारणविधिः । सांगतं च मधुकररा- जविघटितध्यानकलशः' इनिवचनेन संभावयनि मान । नमृदय ! विधेहि ला. स्यम् । भज च प्रमोदसंदोहम् । यतः- चेतः! प्ररूढो हृदयालवाले मनोरयः पादपमत्तमा यः । स वल्लभावकविलोकनेन प्रकाममिहः फलिनः फलेन ॥ १ ॥ (पुनः साभिलापमवलोक्य) अस्याः प्रियाया बदनेन्दुविम्बे लावण्यपके मम दृष्टिधेनुः । मन्ना तथा भग्नपदेव मन्दा नोत्यातुमीशा क्षणमेकमेपा ।। ३२ ॥ सोमता-(साक्षेपं ) ( १ ) सहि ! गुन्यणस्स आणाभंगे जं पावं होदितं कस्स ?। कृपासुन्दरी-(२) सहि ! मज्झ । सोमता-(३) जइ एवं ता झाणकलसेण सेचणयं कुण । (कृपासुन्दरी सभयं हृदि नेने विन्यत्य तरं प्रति व्यानं नाट्यति ।) राजा-(ससंभ्रमं) कीदृशो ध्यानकलश इति निरीक्ष्य सविपादन, पुण्यस्त्वमेव तरुवर ! हृदयस्थं त्वां विलोकते यदियम् । मामेव हि निर्भाग्यं श्वपचमिव स्पृशति नो दृष्ट्या ॥ ३३ ॥ कृपासुन्दरी-(ध्यानं पारयित्वा ) (४) एंसो साही अहिसित्तो बहि- णि ! झिनए कीस ?। सोमता-(विलोक्य स्वगतं ) (५) कहमेयं पुरिसरयणं आहिविडंविद पिच्छिऊण एवंविहं पियसही जंपदि ? । एयं पुण न संभवदि जदो एसा पुरि- सविदेसिणी । तथा च- (१) सखि ! गुरुजनस्याताभने यत्पापं भवति तत्कस्य ?। (२) सखि! मम । (३) यद्येवं ततो ध्यानम्लोन सेचनकं कुरु । ४) एप शाखी अभिपिक्तो भगिनि ! क्षीयते कस्मात् ? । (५) कथमेतं पुरुपरत्नमाधिविडन्वितं प्रेक्ष्य एवंविधं प्रियसखी कथयति ? । एतत्पुनर्न सं- भवति यत एपा पुरुपविद्वेपिणी १ B & C एमो : सा.

·मन्त्रियशःपालविरचितं
मोहराजपराजयम्
MOHARÂJAPARÂJAYA
OF
YASAHPALA
EDITED
BY
MUNI CHATURAVIJAYAJI
Wu I\TROUDCTIOV AND APPENDICES
BY
C. D. DALAL, M. A.
PUBLISHED UNDER THE AUTHORITY OF THE GOVERNMENT OF
HIS HIGHNESS THE MAHARAJA GAEKWAD OF BARODA,
CENTRAL LIBRARY
BARODA.
1918.

·4 * मोगजपराजयम् । २९ चतो दससयनित्तो परिहरिओ फणिवई तह इमाए । का गणणा अवरनिवाण पुरिसविदेसिणी एसा ॥ ३४ ॥ परमज अन्नादिसी दीसदि । तथा च- धभियदेहविवन्ना सेयसलिलविंदुमुत्तियाहरणा। रोमंचकंचुयसिरिं धरमाणा भासए वाला ॥ ३५ ॥ (प्रमाशं) सहि ! जद विखिन्नसरीरातहाविकरफंसणेण संभावेहि तरुवरं। कृपासुन्दरी-(१) जंपियसही भणदि । (इति पाणिवल्लवेन तर स्पृशति।) विदूषकः-(सौत्सुक्यं) (२) पियवयस्स ! झत्ति नियपाणिणा से पाणिं घरेलु । जहा तुम्ह सरीरे अमयपवाहो पयदि । राजा-(ससंभ्रमं तरुपबगुच्छान्तरेण पाणिना तस्याः पाणिमहणं कृत्वा स्वगतं ) भृगायितं यजिनपादपङ्कजे सुक्तान्यकृत्येन चिरं कर ! त्वया । तस्यानुभावात्स्मरतापघस्मरो वभूव तेऽस्याः करसङ्गमोत्सवः ।। ३६ ॥ कृपासुन्दरी-(स्वगतं ) (३) कहं पायवस्स एवंविहो पल्लवो भोदि ? । जस्स फंसादो मणक्यणाणं अगोयरो उप्पजइ सुहसंभारो । ता सहियणं पु- च्छिस्सं । (प्रकाशं ) सहि ! कहं एदस्स पायवस्स पल्लवसंसग्गेण सलिलसेकेण व रोमंचमिसेण कन्दलिदं मह देहमहीए ?। त्यको दशशतनेत्रः परिहृतः फणिपतिस्तथानया । फा गणनाऽपरनृपाणां पुरुषविद्वेपिणी एपा ॥ परमद्यान्यादृशी दृश्यते । स्तम्भितदेहविवर्णा स्वेदसलिलविन्दुमौक्तिकाभरणा । रोमाञ्चफचुकश्रियं धरन्ती भासते वाला ॥ सखि ! यद्यपि खिन्नशरीरा तथापि फरस्पर्शनेन संभावय तरुवरम् । (१) यत्प्रियसखी भणति । (२) प्रियवयस्य ! झटिति निजपाणिना तस्याः पाणि धर । यथा तव शरीरेऽमृतप्रवाहः प्रवर्तते । (३) कथं पादपत्यैवंविधः पयो भवति । यस्य स्पर्शतो मनोवचनयोरगोचर उत्पद्यते सु- ससंभाः। ततः ससिजनं प्रक्ष्यामि । सखि ! कथमेतस्य पादपस्य पल्लवसंसर्गेण सलिलसेकेनेव रोमा- धमिपेण फन्दलितं मम देहमया । - । J . APAN ·मन्त्रियशःपालविरचितं [द्वितीय सखी--(2) देवबल्लहे ! कहं पायवपल्वेसु एरिसो धम्मो समुल्लसदि। निन्जियकन्दप्पतेयस्स पुरिसरयणस्स अमयरसवरसिणा करकमलेण भोदव्वं । (कृनमुन्दरी श्रुत्वा सलजं सरभसं हस्तमालय पराङ्मुसी तिष्ठति ।) राजा-(सविषाई) कथमपि तव कर ! जातः पुण्यश्रीपाणिपल्ल्वः प्रणयी। तत्किं भूयो भविता ? सिद्धान्नं नाडुरं सते ॥ ३७॥ (प: मारिलोक्य) तकरपीडनजातस्वेदाम्भाकणमिण हस्तो मे। संजनि नरम वियोगे रोदिति नूनं विवे ! पश्य ॥ ३८ ॥ गोगता--(२) पिगमति ! गुझसासणविराहणे महन्तो पगयाभी। ko TVा। माग गंमुरगीभग त प्रति यान लगन सेवन गित्ते।) निपारा ---- hr: { गानन्द ) ( 3 ) पियवयाग ! तुह पुग्माणु नाग ना पदा, विज्ञपियं नमानलं । ( इति नन्गनि।) म.fry ) विग्मून ! मा मैवं कुरु । गतः, सामान | for:-(४) र एवं ना नितिमि पदं गणेगाननगमगा। ....) TET-2ी: अमाया विरः । गनः--- मन पावरमा नाममा पुरानः। नदिया सवाषा:': ।। " vie AMIN ............ . . . * 1- 1 श्री - - ·मोहराजपराजयम् । LAM स्फुरति न विरो यायत्तावहरपश्य सन्ततं तन्वीम् । क्षमते नाम न सुचिरं तनुपुण्यं तनुभृतां भोगम् ॥ ४० ॥ सोमता-(मी विलोक्य रसगतं ) ( १ ) कहं अज वि न विरमदि तरु- सिचणादो पियसही। ता किं कुणेमि एगा अहं ? । जइ को वि परिचिदो अप- रिचिदो या सनिहिदो भोदि, ता तेण समं कहाविणोदेण खर्णमित्तं सुहं कुणेमि । इति। (ततः प्रविशति तरोल्ट्रीय संवरनामा शुकः ।) सोमता-(निरीक्ष्य सप्रमोई) (२) सोहणं संपलं । ता एणं पुच्छिस्सं । अयि रायसुय ! सारायं तुम्ह । शुकः-स्वागतं सज्जनदर्शनेन । सोमता-(३) इत्य धम्माराम अहिरमसि न व त्ति। शुकः-श्रीचौलुक्यचन्द्रस्य कुमारपालदेवचक्रवर्तिनः क्रीडाशुकोऽहं तस्य पृष्ठतो विचरामि। सोमता-(सावहित्य ) (४) सो राया कत्थ पएसे संपर्य । शुकः-जन्मान्तरप्रणयिनी कृपासुन्द्रीमवलोकयितुमत्रैव वर्तते । सोमता-(५) तस्स गुणसंकित्तणेण सहलीकरेदु मह को भवं । (स्वगतं ) इयं गुणग्राहिणी वर्णिनी ततो निवेदयामि स्वामिनो गुणान् । (प्रकाशं ) दक्षिणं पाणिमुदाम्य, एप:- श्रीहेमचन्द्रामपभसेवा- पवित्रभालः स कुमारपालः । (१) कामयापि न विरमति तरुसिञ्चनतः प्रियससी? । तत: किं करोमि एकाहम् ? । यदि कोऽपि परिचितोऽपरिचितो वा सनिहितो भवति, ततस्तेन समं फयाविनोदेन क्षणमात्रं सुखं - परोमि। (२) शोभनं संपलम् । तत एतं प्रक्ष्यामि । अयि राजशुक ! स्वागतं तव । (३) अन धर्मारामेऽभिरमसे न वेति । (४)स राजा कुन प्रदशे सांप्रतम् । (५) तस्य गुणसंकीर्तनेन सफलीकरोतु मम कौँ भवान् । १BECराणमेसं. २BLC एवं.

·३ मन्त्रियशःपालविरचितं [ द्वितीय - - यत्कीर्तिजन्मेव सुधामरीचि- जगत्तमो हन्ति महोविलासैः ॥ ४१ ।। सोमता-(१) विहङ्गमसत्तम ! अदोवरं किं करिस्सदि महाराया। सर्वकषं कल्मपवर्मदुर्जयं व्यामोहराजं विनिहत्य सङ्गरे । कृपाविलासैरमृतोर्मिसोरै- रानन्दितः स्थास्यति काननेऽत्र सः॥४२॥ सोमता-(२) रायवल्लह ! सा पुरिसविदेसिणी सुणीयदि । कहं नर- नाहस्स पणयिणी भविस्सदि ? । अवि य, तीसे वदृदि दुप्पूरो महापणबन्धो । शुकः-कीदृशः ?। सोमता-(३) सुणसु । तथा च- इह भरहनिवाओ जं न केणावि चत्तं मुयइ मयधणं जो तं पि पाविकमूलं । नियजणवयसीमं मोयए जो य जूय- प्पमुहवसणचकं सो वरो मज्झ होउ ॥ ४३ ॥ शुकः-प्रथममेव कक्षीकृतोऽयमर्थः पार्थिवेन । सोमता-(४) एदं नाहं सद्दहामि । (१) विहङ्गमसत्तम ! अतःपरं किं करिष्यति महाराजः १ । (२) राजवल्लम ! सा पुरुपविद्वेपिणी श्रूयते । कथं नरनाथस्य प्रणयिनी भविष्य वर्त्तते दुष्पूरो महान् पणवन्धः । (३)शृणु, इह भरतनृपाद्यन्न केनापि त्यक्त मुञ्चति मृतथनं यस्तदपि पापैकमूलम् । निजजनपदसीमां मोचयेदाश्च दान. प्रमुग्वव्यमनचक्रं ग घरो मम भवतु ॥ (४) श्रदयामि। अपि च, तस्या --- , ·ऽवः] मोहराजपराजयम। न. शुकः- श्रद्धेयमेवेदम् । सोमता-(१) इत्य अत्थे अत्थि सक्खी को वि ? । शुकः--(२) अस्थि रायवल्लदो दियचरपहाणपुरिसो। विदूषकः-(श्रुत्वा उपसृत्य शुकमवलोक्य च) (३) सत्धि रायसुयस्म । शुकः :-तव महादिजस्य दर्शनेन । विदूषकः-(सोमतां निरीक्ष्य ) (४) सुंदरि ! सादग्गगजिरी होति । शुकः -राजवयस्य ! तव मम च स्वामिना गुरुप्रीहेमचन्पायुन- प्रत्यक्ष निर्वीराधनमोक्षणे सप्तव्यसननिर्वासने च प्रतिज्ञानमित्यरथाः बाकी --- -1 भव। -- विदूषकः-(५) इत्ध अत्थे मह महवंभणरम चयणं पमाणं । सोमता-(६) नृणं सिझमिणं पओयणं । शुकः-तद्गमिष्याम्यहम् । (तीय गत. । ) सोमता-(मविपादं ) (७) फहं गदो रायसुओ ? । अरदिनि झाणकलससिंचणादो न पिरमदि । कृपासुन्दरी--(गानसेवनं विगुन्ग ) (८) सहि सोमः ! यस्य ? अदिगुणपासेन संजग्दि । पद्मगं पलिई न मि । का आगंदण टो मुफ्ग्यं पुणः । (१) अनाऽस्ति साक्षी कोऽपि । (२) परित राजपा'भो हिजपप्रधानपरप । (३) राति राजापरय । (४) सुन्दरि ! सौभाग्यगर्षिणी भय । (५) अगसम माणस्य पन मा । (६) सितमिदं प्रयोजनम। (४) पारंगतो ?यापिक.. ( ८ ) पशिश योगा ! शारितो'TER - . . . मित पाए ।

·- ३४ मन्त्रियगापालविरनिनं [विनी- सोमता-(स्वगतं) (१) अदिसएण बंधे पडिस्मदि । (प्रभाग ) भो दाव। ( समीपमुपसृत्यावलोक्य च ) सहि ! गाढयरो बंधा नाहं मोरवं काहूँ मऋमि । जदि परं भट्टा करिस्सदि । कृपासुन्दरी-(२) सहि सोमदे ! असंवन्दपलाविणि ! अवेहि । राजा-(सविपा) पायं पायं तस्या लावण्यं शगभृतेव घदितायाः । विरमति न सम दृशस्तृट् तदसौ ज्वरितेव संवृत्ता ॥ ४४ ॥ विदूषकः-(सहासं) (३) पियवयस्स ! सच्छन्दं दाव चिट्ठ जाव तुह पणयिणी देवी इत्य न एदि । (तत. प्रविशति देवी राज्यश्री: रौढ़ता च।) राज्यश्रीः-(साटोपं ) (४) हला रुददे ! अवि नाम अवितहमेदं जं तुमं कधेसि ?। रौद्रता-(५) भटिणि! किमन्नधा तुम्ह निवेदीयदि ? । राज्यश्रीः-(६) ता पुणो वि कधेसु एदं । रौद्रता-(७) जं देवी आणवेदि । जणमणवित्तिणामनयरीनरिंदो विवे- यचन्दो नाम संपदि इत्य समागदो चिट्ठदि त्ति देवीए विदिदं जेव। राज्यश्रीः-(८) अध किं ? । (१) अतिशयेन वन्धे पतिष्यति । भवतु तावत् । सखि ! गाढतरो वन्यो नाहं मोक्षं कर्तु शक्नोमि । यदि परं भर्ती करिष्यति । (२) सखि सोमते ! असंबद्धप्रलापिनि! अपैहि । (३) प्रियवयस्य ! स्वच्छन्दं तावत्तिष्ठ यावत्तव प्रणयिनी देवी अत्र नैति । (४) हला रौद्रते! अपि नामावितथमेतद्यत्त्वं कथयसि ?। (५) भट्टिनि! किमन्यथा तव निवेद्यते ? (६) तन् पुनरपि कययैतत् । (७) यद्देवी आज्ञापयति । जनमनोवृत्तिनामनगरीनरेन्द्रो विवेकचन्द्रो नाम संप्रत्यत्र समाग- तस्तिष्टतीति देव्या विदितमेव । (८) अथ किम् ?।

·~~ SE: ] मोहराजपराजयम् । ३ [रौद्रता]--(१) तस्स य धूया किवासुन्दरी नाम । सा य आसमपदे पिइपासनिसन्ना निव्वन्निदा भटिणा । राज्यश्री:-(साक्षेपं) (२) तदो तदो ? । रौद्रता-(३) परूढो परुप्परं पिम्मकुरो । अदो जेव आणीदो विवेय- निवो नियमन्दिरं । कदा अप्पडिमा पडिवत्ती । दिन्नं ठाणं नियचित्तसालाए । राज्यश्रीः-(४) इदाणिं मुणियं चित्तसालप्पणकारणं विवेयस्स । रौद्रता-(५) जप्पभुदि दिहा सा कन्नगा तप्पभुदि अणीदिसो भट्टा । आज पुण विरहविणोर्यणत्थं धम्माराममणुपत्तस्स संगदा सा कन्नगा। तीए समं किं पि जंपंतो वहृदि ? । राज्यश्रीः-(नि.श्वस्य ) (६) अहो जीवन्तेहिं कि न दीसदि सुचदि वा? तारिसो वि भविय अजउत्तो एरिसो संयुत्तो। हला ! कत्थ पएसे मो सढो? रौद्रता-(७) इदो इदो एदु देवी । (उभे परिकामतः ।) राज्यश्रीः-(पुरोऽवलोक्य ) (८) हला! एसो सो निहजो जहा काहिदी तहा दीसदि । तो एहि पडिनियत्तम्हि । न खेल एवं दइदं दटुं ग्वमन्हि । (१) तस्य च दुहिता कृपासुन्दरी नासी । सा चारमपदे पितृपानिपग्गा नितिन (२) ततस्ततः । (३) प्ररूढः परस्परं प्रेमाहुरः । अत एव आनीतो विवेकनुपो निजमन्दिरम् । नाटक प्रतिपत्तिः। दत्तं स्थानं निजचित्रशालायाम् । (४) इदानी ज्ञातं चित्रशालार्पणकारणं विवेकस्य । (५) यत्प्रभृति दृष्टा सा फन्यका तत्प्रभृति अनीदगो भर्ता । कय पुनंद धर्माराममनुप्राप्तस्य सहता सा पन्यका । सया समं किमपि यदद की। (६) अहो ! जीवति किं न दृश्यते श्रूयते वा! । यत्तामोडी त्र संमृत्तः । हले! कुन प्रदेश स शठः । (८) हले ! एष स निर्लजो यथा यथितरूपा रात सल्वेवं दायितं द्रएं क्षमालि। B&C'erai- B&CFBC* -- (७) त त एतु देवी।

·No text on this page.

·S:] मोहराजपराजयम् । ३७ 1 -- नोदगमिष्यद्राहुर्यदि नभसि भयङ्करास्यकुहरोऽसौ । तत्किं शशभृत्प्रतिमा मम शरणमुपैष्यदमृतमयी ? ॥ ४५ ॥ - अपि च- - अनदिष्यद्यदि न वने सिंही वित्रासितैणसवातम् । तत्कि हरिणीचक्षुर्विभ्रमशर्माऽभविष्यन्मे ? ॥ ४६ ॥ किञ्च- अकरिष्यद्यदि न विधिर्विसिनीं संचारिणीमिमां विपिने । तत्किं मधुकरललितान्यस्या वदनेऽभविष्यन्मे ? ॥ ४७ ॥ रौद्रता--(१) भटिणि ! सुदं अनुत्तिगूढाभिप्पायं भटिणो वयणं ? । राज्यश्रीः-(२) हैला ! सुदं जेच । जदो- अहिरमदि रायहंसो वगीसु मुत्तूण जचनिजहंनि । तस्स चिय सो दोसो वंसविरुद्धं कुणन्तस्स ॥ ४८ ।। रौद्रता-(३) भष्टिणि ! अदो वरं अहं पि सोदुमक्ग्यमा।ता का गदी ? । राज्यश्रीः--(४)हला! एहि जेण हारलयाए बंधिय लीलाकमलनालेण निद्दयं ताडेमि इमं सढं । रौद्रता-(५) एवं भोदु । (उभे सहसोपसर्पतः ।) विदूषकः-(विलोक्य ) (६) भो वयस्स ! एसा कुद्धा पंरि व पदि देवी । ता नस्सिस्सं । (इति त्वरितपदं निप्पान्त. ।) (१) भट्टिनि ! श्रुतमन्योक्तिगृहाभिप्रायं भर्तुर्वचनम् ? । (२) हले! श्रुतमेव । यतः- अभिरमते राजहंसो एकीपु गुरुला जात्यनिजसीम् । तस्यैव स दोषो वंशविरुष वर्माणस्य ।। (३) भट्टिनि ! अत परमरमपि प्रोतमक्षमा । तनः का गदि।। (४)हते! एहि येन हारत्तया पता लीलापहनारेन निई सरकारी (५)एवं भवतु। (६) भो पयस्य ! एषा मुत्ता पोति देवी । ततो नमामि । .BECोनि २ BACrmn: -

·No text on this page.

·Published by Jagardar Sakharam Kudalkar, J. A, LL. B , Curator of Statu Librarius, Baroda, for tho Barod. Goveromcot, and Priated by Vanilsl Iturram Dezai, ut The Gujarati Prlating Press, No. 8, Sassoon Bulldlogs, Circle, Fort, Bombay. Price Rs. 2-0-0 ·s:] मोहराजपराजयम् । ३९ मणिमुकुटशिखाग्रप्रेडदंशुमवादः प्रतिनिहततमिस्त्रैर्येऽभवन् भानुकल्पाः । क्षितिपतिगुणभाजां पश्यतां देवि! तेषां कमलमुखि! भवत्या मालया स्वीकृतोऽहम् ॥ ५० ॥ अथवा कि वहुनोक्तेन ?, प्रसत्तिवात्याहतकोपनीरदो- दिन्नः प्रसन्नः सितकान्तिरस्त्वसी । यथास्य कान्त्या कृतपारणाविधिः क्रीडाचकोरस्तव शर्म सेवते ।। ५१ ॥ (इति पादयो पतितुमिच्छति ।) राज्यश्रीः-(सकोपं ) (१) अरे ! अवरनारिसंगमभूदं तुरंगगां महि न सफेमि । ता गमिस्सं । (इति निष्कान्ता।) राजा-कस्कोऽत्र भोः!। ( মাশয় ) विदूषकः-(२) दिट्ठिया अयालपादोलाए बंभापुमति नपा नीदु म्हि। राजा-वयस्य ! अतिदरं फुपिता देवी । नत्याच प्रकार: । अधया तिष्ठतु देवी । इदं तु काय, कास्ते पश्चफलम्पम्चितपदन्यासमास्तमात- च्छन्दाम्भोरहविभ्रमरपुर दलियारानामतिः । यचक्षुर्ललितर्जितः किल मुगलत्रि सा पीयूपतरङ्गिणी मम मनःसोमारमनः मादा .. (प.) 1 १ ३ * (१) it ! अपरगारोनसभूत .५ तो...। (२)RESeोनापामा Herone {BA (HARE (Nite is 11: ' . . . . . .

·मन्त्रियशःपालविरचितं [द्वितीयो. वैतालिकः- चक्षुर्घस्मरमोहडम्बरतमस्तोमद्रुमोच्छित्तये यत्रोत्तेजितरुक्कुठारनिकरे जाता ग्रहा निष्प्रभाः। लक्ष्मी प्राप पुनस्तमी कुमुदिनी स्मेरानना चाभव- द्राजा सैष कलानिधिः प्रतिकलं कुर्यान्मुदं देहिनाम् ॥ ५३॥ राजा-(श्रुत्वा) कथं प्राप्त एव प्रदोपसमयः ? । तत्प्रयामः सायन्तनी भगवतः सर्वज्ञस्य सपर्यो निर्वर्तयितुम् । (इति निष्कान्ताः सर्वे ।) ? द्वितीयोऽङ्कः।

·मोहराजपराजयम् । तृतीयोऽङ्कः । (ततः प्रविशति विदूपकः।) विदूषकः-( सरभसं परिक्रम्य ) (१) हीही भो! रायरहस्सफुटनाणपुष्टी न सकुणोमि जणसंकुले नियजीहं निजंतिदूं। ता अन्नदो गमिस्सं ति। ( पहाडी स्वित्वा आकाशे लक्षं दद्धा) साहु अमचपुन्नकेदु ! सालु । जं तहादुग्यदं पि बदिदं य्येव तए सामिकन्न । तथाहि, पियवयंसकिवासुंदरीनंगमविवटणकरे चाल- पाचवहिकुलदेवमाराहितियं देविं रज्जसिरिं मुणिय भविव्यदा नान निय. पणइणी भणिद्व्वगहीदत्या कड्डय मुका पच्छन्नं देवदापुटिनाए । सा कम समए जहुत्तं देविं भणिस्सदि त्ति इमिणा उचापण मिहं यये। समादिद। तकेमि । (पुनर्विमृश्य) अहो! देवीए दिवाणुसयत्तणं । जं नया विषयमा अणुणिजन्ती वि न पसन्ना । अधवा- हिययाइँ हयासाणं नियंविणीणं न टुंनि मध्याई । सहवासिसिहिणसंसग्गलग्गठिणत्तदासेण ।। १ ।। जदि वा वरं देवी। मा दासीए धीदा गादा। (प्रवि३३) रौद्रता-(पुगेऽवलोक्य ) (२) कथं एसो अनलिमा यो । nis ! उपसप्पामि । ( उपरस्त्य) अज्ज ! पणमामि । (१) हीही भो.! रामरदस्प३५मानोरोन नि ...iti'. तुम् । ततोऽन्यतो गमियामीति । साधु जगात पो । ' त्वचा स्वामिफा । पारि, नियम... भागययन्ती देवी २१सचिr ni laral initial i... पर उन देवताधिनागेता पुण तो ५ udai at it , .. पाये। हो या cinisten ... । रागिरताना निuint virioin ! सरपालिकासगि यदि पापा की । मादा दिना से.ा ! (१) यय विकिप: । ... . . . . . १ k - ५ vom- 15.० मा ·४२ मन्त्रियशःपालविरचितं [तृतीयो. विदूषकः-(१) सत्थि भोदीए । रौद्रता-(२) अज्ज! किं पि पुच्छामि । जदि नादिरहस्सं ता कसु। विदूषकः-(३) भोदी वीसत्यं पुच्छ । रौद्रता-(४) किं नु सचिंतु ब्व अज्ज अज्जो लखीयदि ? । विदूषकः-(सनिवेदं ) (५) भोदी ! कधं न सचिंतो भविसं ? । जं दाणि मे पियवयस्सो अदीवदुक्खिदो वददि । रौद्रता--(६) अज्ज किं तीए अहिणवकन्नगाए कदे उत्तम्मदि भट्टा? । विदूषकः-(सभयं ) (७) नहि नहि । रौद्रता-(८) ता किमन्नं दुक्खकारणं भटिणो? । विदूषकः-(९) रुद्ददे ! देवीअपसादो य्येव । रौद्रता-(१०) अज्ज ! जदि एवं ता मा उत्तम्म । जदो सव्वं पि साहु संपन्नं संपदि। विदूषकः-(स्वगतं ) (११) दिट्ठिया फलिदममचनीदिलदाए । (प्रकाश) भोदी कधेसु किं चिय संवुत्तं ? । (१) स्वस्ति भवत्यै। (२) आर्य। किमपि पृच्छामि । यदि नातिरहस्यं तत्कथय । (३) भवती विश्वस्त पृच्छ । (४) किं नु सचिन्त इवाद्य आयों लक्ष्यते ।। (५) भवति ! कय न सचिन्तो भवामि ? । यदिदानी मग प्रियवयस्योऽनीवटु खितो वर्तते । (६) आर्य ! किं तस्या अभिनवकन्यायाः कृते उत्ताम्यति भर्ता ?। (७) नहि नहि। (८) ततः किमन्यद दुःखकारणं भर्तुः ?। (९) सैद्रते ! देव्यप्रसाद एव । (१०) आर्य! ययेवं तदा मा उत्ताम्य । यतः सर्वमपि साधु संपन्नं सप्रति । (११) विश्वा पटिनममात्यनीतिलतया । भवनी कथयतु कि गलु सप्तम ? । । 30 Dar B.Cी ·मोहराजपराजयम्। ४३ रौद्रता-(१) अन्न ! एदं कधीयदि । अज किल कुलदेवदं भयवर्दि पूइदं गदा भट्टिणी। विदूषकः-(सावहित्थं ) (२) कुदो वि देवदाराधनं करेदि देवि त्ति अत्थि जणप्पवादो। रौद्रता-(३) विसेसपूओवयारपुव्वयं थुणिय उवजाचिर्दा गंभटिणीए भयवदी । जधा, जा एसा अजउत्तस्स अहिणवचल्लहा इत्थिगो अत्थि सा भयवदि ! तुह प्पभावादो दुन्भगा भोदु त्ति । विदूषकः-(सविमर्श) (४) कुसलाउ वि कुलजाउ वि ढधम्माओ वि दड्डमहिलाओ। खिजंति सवित्तिजणे पावं परिचिंतयंतीओ ॥२॥ रौद्रता-(५) इत्यंतरे सहस त्ति भयवेदीए पदिकिदीदो समुढिदा फुडक्खरा महुरगंभीरा भारदी । जधा- वच्छे ! मंतसु मा इमं नहि तुमं जाणासि जं वेरिणं मोहं तीई करग्गहेण हणिही हेलाइ ते वल्लहो । ता गंतूण सेयं विवेयनिवई पत्थेसु निस्संसयं तं कन्नारयणं च गुजरधराधीसस्स संजोर्यसु ॥३॥ (१) आर्य । एतत्कथ्यते । अद्य किल कुलदेवता भगवती पूजितुं गता भट्टिनी। (२) कुतोऽपि देवताराधनं करोति देवीत्यस्ति जनप्रवादः । (३) विशेपपूजोपचारपूर्वकं स्तुत्वोपयाचिता सलु भट्टिन्या भगवती। यथा, या एषा आर्य- पुत्रस्याभिनववल्लभा स्त्री अस्ति सा भगवति ! तव प्रभावतो दुर्भगा भवत्विति । (४) कुशला अपि कुलजा अपि दृढधर्मा अपि दग्धमहिलाः। खिद्यन्ति सपत्नीजने पाप परिचिन्तयन्त्यः ।। (५) अत्रान्तरे सहसेति भगवत्याः प्रतिकृतितः समुत्थिता स्फुटाक्षरा मधुरगम्भीरा भारती। यथा- वत्से ! मन्त्रयस्व मेद नहि त्वं जानासि यद्वैरिणं मोहं तस्याः क्रग्रहेण हनिप्यति हेलया तब वल्लभः । ततो गत्वा स्वयं विवेकनृपति प्रार्थय निस्संशयं तत्कन्यारत्न च गूर्जरधराधीशस्य सयोजय । १A &C दाम २ B&C का. ३ B & C 'दीप'. BCतीए ५ B.Lc सई.६ B&C जड. - ·४४ मन्त्रिमशःपालनिगनिन नतीने अवि य- सा संनिदेवितणया दाणपेडागाइ मंनिभगिणीए । धूया तुमं ति ता पुत्ति ! मच्छरो को णु भगिणिजणे ? ॥ ४ ॥ विदूषकः-(सान्तहाँस ) ( ? ) अहो ! सरसो कवानिवेमा । नदी किं पडिवनं देवीए ?। रौद्रता-(२) किमन्नं भोदि ? णं मिरापडिच्छिदं भगवदीसासणं । विदूपकः-(सहर्ष ) (३) दिट्टिया छुहाकारालिदो चिरादो लभिस्मदि अन्ज विवाहजन्ने जहिच्छिदं ललिदसहावबंभणो जायणं । ( इत्युत्याग नृत्यति ।) रौद्रता-(४)अन्ज ! अजवि सविलंघु ब विवाहजन्नो। विदूपकः-(सविपादं ) (५) कथं चिय ? । रौद्रता-(६) जदो भहिणीए गड्डय संबंधपयडणपुब्बयं सप्पणयं पत्थिदो विवेयपत्थिवो किवासुंदरि । विदूषकः-(साशंक ) (७) ता किं न पडिवादिदा तेण तणया देवीए ?। अपि च- सा शान्तिदेवीतनया दानपताकायाः शान्तिभगिन्याः। दुहिता त्वमिति ततः पुत्रि ! मत्सरः को नु भगिनीजने ? ॥ (१) अहो ! सरसः कथानिवेशः । ततः किं प्रतिपन्नं देव्या ?। (२) किमन्यद्भवति ?, खलु शिरसा प्रतीष्टं भगवतीशासनम् । (३) दिष्ट्या क्षुधाकरालितश्विराल्लप्स्यतेऽद्य विवाहयज्ञे यथेष्टं ललिनस्वभावत्राह्मणो भोजनम् । ४) आर्य ! अद्यापि सविलम्ब इव विवाह्यज्ञः । (५) कथं खलु ?। ( ६ ) यतो भट्टिन्या गत्वा संवन्धप्रकटनपूर्वकं सप्रणयं पार्थितो विवेकपार्थिवः कृपासुन्दरीम् । (७) ततः किं न प्रतिपादिता तेन तनया देव्यै ? । w १ B&C'वडायाइ. २ B&C वो ब्व.

·४५ मोहराजपराजयम् । रौद्रता-(१) अज ! तेणेदमुल्लविदं । जादे रज्जसिरि !, कामं तुमं दुलंघा वरोऽणुख्यो य एस राएसी । कि पुणपणपरिणेओ वच्छाइ परिडिओ अप्पा ॥५॥ विदूपकः-(२) हद्धी ! विसममावडिदं । रोद्रता-(३) अध भहिणीए भणिदं ताद ! पणं नादुमिच्छामि । विदूपकः-(सौत्सुक्यं ) (४) ममेव हिदएण समं मंतिय वुत्तं देवीए । रौद्रता-(५) तदो भट्टिणा विवेषचंदेण संलत्तं । पुत्ति ! एस वच्छा. एपणो।जधा- इह भरहनिवाओ जं न केणावि चत्तं मुयइ भयधणं जो तं पि पापिफामूलं । नियजणवयसीमं मोयए जो य जूय- प्पमुहवसणचकं सो वरो मज्झ होउ ॥ ६ ॥ विदूपकः-( सवितर्क ) (६) तदो कि मंतिदं देवीए ? । रौद्रता-(७) ताद! इदमिदाणिं कारपीयदि त्ति भणिय उटिदा देवी । विदूषकः-(सप्रमोदं ) (८) भोदी ! संपन्नं व्येव पदं ति तामि । अध कधिं पुण पत्थिदासि ?। (१) आर्य ! तेनेदमुल्लपितम् । जाते राज्यधि, कामं त्वं दुर्लपचा वरोऽनुरूपधैप राजर्षि । पणपरिणेयो वत्सया परिस्थित आत्मा ॥ (२) हा ! धिम् ! विपममापतितम् । (३) अब भट्टिन्या भणितं तात ! पणं चातुमिच्छामि । (४) ममैव दृदयेन सगं मनायित्वोक देव्या । (५) ततो भर्ता विवेकचन्द्रेण सलपितम् । पुति । एष वत्सापा. पण । पा- पद भरतनृपाद्यन्न फेनापि त्यक्त सुध्धति मृतधन यस्तदपि पापमूलम् । निजजनपदसीमा मोषयेद् य र शत- प्रमुसव्यसन सदरो मन भरन॥ (६) ततः ति मन्जित देया' । (७) तात! दिमिदानी कार्यते .ति मणिलोचिता देती। (८) भवति ! संपनवदिति नये । पुनः प्रविशति । कि पुनः १BLOपिय.

·४६ मन्त्रियशःपालविरनिन [ नृतीक रौद्रता-(2) अन्न! भगवदीपूओवगरणाई आणेदुमाणत्तन्हि नहिणीए । विदूषकः-(२) रुददे संपाडेमु देवीसासणं । अहं पि इमिणा युततेण निव्ववेमि पियवस्सं। (इति निष्कान्तौ।) प्रवेशकः। (ततः प्रविशति विरहावस्था नाटयनासनम्यो गजा।) राजा-(कृपासुन्दरीमनुसंधाय सबहुमानं ) भद्रं तस्य तपोवनस्य सुतनुः भाग्यत्र दृष्टा मया यस्मिंश्चानुसृता प्रिया ननु तदुद्यानं चिरं नन्दतु। तस्मै स्वस्ति महीरुहाय सुदती यत्रालपन्ती श्रुता वाला यत्र बलात्करेण विधृता तस्यै नमो भूमये ॥७॥ किञ्च- सा वाचि सा च हृदि सा पथि सा च धाम्नि सा व्योम्नि सा पयसि सा भुवि सा च दिक्षु । स्वप्नेऽपि सा शशिमुखी परिवर्तते मे किं वापरैरजनि तन्मयमेव विश्वम् ॥ ८॥ ( विमृश्य च) अहो ! नु कथमद्य रहस्यकार्यसचिवः सोऽपि नालोक्यते कुतोऽपि ललितस्वभावः ? । (ततः प्रविशति विदूपकः । ) विदूपकः-(राजानमवलोक्य ) (३) एसो पियवयस्सो किवासुंदरीवि रहसंधुक्किदं देवीअपसादसंबंधसंवड्डिदं हिदयसंताचमुब्वहंतो पुरो जेव । ता उवसप्पिय इमिणा अमच्चपवंचेण निव्ववेमि । ( इत्युपसर्पति ।) राजा--( दृष्ट्वा सहप॑) कथं प्राप्त एव वयस्यः। (१) आर्य ! भगवतीपूजोपकरणान्यानेतुमाज्ञप्तास्मि भट्टिन्या । (२) रौद्रते ! संपादय देवीशासनम् । अमप्यनेन वृत्तान्तेन निर्वपामि प्रियवयत्यम् । (३) एप प्रियवयस्यः कृपासुन्दरीविरहसंथुक्षितं देव्यप्रसादसंवन्धसंवर्धितं हृदयसंतास दहन पुर एव । तत उपसानेनामात्यप्रपञ्चेन निपामि ।

·1 s:] मोहराजपराजयम् । A for विदूषकः- (१) जयदु जयदु पियवयस्सो । राजा-इद्मासनमास्यताम् । (विदूपकस्तथा करोति ।) राजा-सखे ! हृष्ट इव दृश्यसे । विदूपकः--(२) भो ! दिटिया वसि विवेयदुहिदालाभेण । राजा-(निःश्वस्य ) वयस्य ! देव्यां प्रतिकूलायां कुत एतत् ? । विदूपकः-(३) भो ! देवी ध्येय सब्वं संपाटिस्सदि । राजा-( सवितर्क) कथमिव ?। (विदूपको राज्ञः कर्णे एवमेव ।) राजा-(सोलासं) अहो ! मन्त्रिणस्तृणीकृतवृहस्पतिमनिमाविलास- स्य सर्वतोमुखी शेमुपी । तथाहि- कुर्वाणोऽनुनयं न नाम गणितः कोपाययाई नदा त्यक्त्वा मामदया च पादपतितं या तजयन्ती गता। सायास्यत्सहसा प्रकृत्यसहना देवी असत्ति पार? मन्त्री नीतिमिमां नितान्तनिपुणा व्यापारयिया चेत् ॥१॥ 11 अपि च- देव्या दिव्यवचःपञ्चविधिना व्यध्यापि कौपाने:- स्तस्या एप मुखादिवेकनपतिः पुनीम सायन। तस्मादेव पणमः प्ररुटितस्तपूरणे प्रेरितो युत्तयाहं तदनेन मत्रिय गते फिकिन विपदिनन । । । विदूपकः--(४) भो! अन-नीदिरहम पियो का परावति । कदाइ कोइ इमं मुणिय देवीए पाहिजता पनि पुराणामपि। (१) जय अपतु विषयमः। (२) मो. ! दिया वर्षसे दिया। (३) मो.! द पेष सर्व साविति । (४) मो.! मानिसहरी या ६. पपये तो माnal नाशित ... । BACH. B. int. --- -ARMAN . ११ ·मन्त्रियशःपालविरचितं [तृतीयो- राजा-एवमेतत् । (नेपथ्ये नूपुरध्वनिः।) राजा-(विलोक्य ) कथं देव्याः पादपझोपजीविनी व्यवस्था ? । (ततः प्रविशति व्यवस्था।) व्यवस्था-(१) आणत म्हि भट्टिणीए । जधा, वच्छे! इमं पत्तयं गडय अज्जउत्तस्स उवणेसु । इमं इमं च विनवेसु त्ति । ता कत्थ दाणि भ- हिणा भोव्वं ? । (किञ्चित्परिक्रम्य) एसो भद्दा अज्ज ललिदसभावदीओ चिट्ठ दित्ति। ( उपसृत्य ) जयदु जयदु भट्टा । एदं भटिणीए पेसिदं ति। (पत्रकमुपनयति।) राजा-(सादरं गृहीत्वा वाचयति ।) तह अणुणयं कुणंतो गणिओ नहु नाह ! जंलि माणेण । मह निग्घिणाइ इक तं अविणयविलसियं खमतु ॥ ११ ॥ अवि य, जं ववत्था विनवेदि तमवस्समवियप्पमबिलंवं च अज्जउत्तेण संपाडिव्वं ति । (द्विनिर्वाचयित्वा सरभसं ) अहो ! देव्या महानुभावत्वं यत्तथा- प्रकुपितापि पुनः प्राकृती प्रकृतिमापनेति । विदूषकः-(अपवार्य ) (२) णं भग,अहो!अमच्चस्स कवडनाडयसुत्त- धारत्तणं जमेवं देवी अदिसंघिद त्ति । राजा-व्यवस्थे ! निर्धारितो लेखार्थस्तदिदानी वाचिकं श्रोतुमिच्छामि। व्यवस्था-(३) भट्टा ! महिणी विनवेदि । (१) आनतास्मि भट्टिन्या । यथा, वत्से ! इदं पत्रकं गत्वार्यपुत्रस्योपनय । इदमिदं च विज्ञपयेति । ततः कुत्रेदानी भा भवितव्यम् ? । एष भर्ताद्य ललितस्वभाव द्वितीयस्तिष्ठतीति। जयतु जयतु भत्ती । एतद्भट्टिन्या प्रेपितमिति । तयानुनयं कुर्वन् गणितो न खलु नाय ! यदसि मानेन । मम निगाया एकं तदविनयविलसितं क्षमस्व ॥ अपि च, यद्यवस्था विज्ञपयति तदवशमविपमविलम्ब चार्यपुत्रेण संपादयितव्यगिति । (२) नतु भण, अहो ! अमात्यत्य कपटनाटकसूत्रवारत्वं यदेवं देव्यतिसंवितेति । ३) भत: ! महिनी विज्ञपयति । - amad C.