·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·This Book forms part of the
C. B: N. Cama Collection of
Oriental Literature.
Presented to the
ASIATIC SOCIETY OF BENGAL
my memory of
CBN CAMA, 154.3.1,LL VI (Cintal) Bar-at-LW, ICS.
by his wife
!

·No text on this page.

·4
POPULAR EDITION
OF TIIE
FOURTH AND FIFTH/TANTRAS
OF
VISHNU JARM^N.
HARMAN
(('ontaining a fill Glossary and it literal translation of the
serses occurring in the Text.)
19
MAHÁDEVA SELVARÍNA ÁPTE, B. A.,
CE,
1st ASSISTANT MASTER, Hal School, SATARA.
PUBLISHED BY HARI NARAVAN GOKIALE,
Manager vryaB Press,
POONA.
ghts reserved by the publisher.
1893.

·S..
301
23
V832
3
|\!! | I. 1. Bu
'
.
18/01/17

·चतुर्थतंत्रम्। समापन कार्यप याद्वयम् न त । म सब देग नर्गम जम्म्या व नगे च ।। 1 ।। नयन अयंत। त करिमा अन्य गद्रपट महानाया गदाफल : : चना नाम वानरः पविगनिगा। नत्र नम्य नगर टीनिगलमा नाम गम मनमलिलामिकासकामया सकामना नागपान निविष्टः । नत रकमबन म पनि: । भवनागना न पादयसमा दनान्य मानक पानि नाफ . प्रिया का दिवाली मनावट पण्डितः । । -1) Linn 11 Water . ril viinits/110' . .11111 - 110 111 (O ... . !!! ( १ (05.11. !!!!..., (int ) :. १ ९ ९ ९... }. १६ !'... {smg iit ( ) ( 11 filled with very oft W or contaminen mooth- . In this in hits ren of (श tithiन. al p of 77 with) Wit spoken to or audi renupil; particle, wh: Som Sing of 'In four hour. २१ ('. of गम with अ ) prate hol; till at. 3 Almost like patur Flutter part of Comp.3. Thar this meaning IT Iti d... ). .! २- Latiful ·पञ्चतन्त्रे वैश्नदेवान्तमासन्नः सोतिथि: स्वर्गसंक्रमः ॥ ॥ न पृच्छेच्चरणं गोत्रं न च विद्यां कुल न च । अतिथि वैश्वदेवान्ते श्राद्धे च मनुरब्रवीत् ।। ३ ।। दूरमार्गमश्रान्तं वैश्वदेवान्तमागतम् । अतिथिं पूजयेद्यस्तु स याति परमां गतिम् ।। ४ ।। एवमुक्त्वा तस्य जम्बूफलानि प्रयच्छति । सोपि तानि भक्षयित्वा तेन सह"चिरं "गोष्ठीसुखमनुभूय भूयोपि स्वभवनमगात् । एवं नित्य- मेव तौ वानरमकरौ जम्बूरगयाश्रितो विविधस्त्रिगोष्ठ्या कालं नयन्तौ सुखेन तिष्ठतः । सोपि मर्करी भक्षिशेषाणि जम्बूफलानि गृहं गत्वा स्वपत्न्याः प्रयच्छति । अथान्यतमे दिवसे नया स पृष्टः । नाथ कैवंविधान्यमृतकल्पानि 'फलानि प्रानोति भवान् । स आह । भद्रे ममास्ति परमसुहृद्रक्तमुखो नाम वानरः । स प्रीतिपूर्वमिमानि, फलानि प्रयच्छसि नित्यम । अथ तयाभिहितम् । यः सदैवामृतप्रा- याणीदृशानि फलानि भक्षयति नस्य हृदयममृतमयं भविष्यति । तद्यदि मया भार्यया ते प्रयोजनं ततस्तस्य हृदयं मम प्रयच्छ येने तद्भक्षयित्वा जरामरणरहिता त्वया सह भोन्भुनज्मि । स आह । 9 At the end of वैश्वदेव... sacrifice which is daily offered to fire by house-holders. २ (p. p. of सद् with आ) approached; come near. ३ Is a compound whicil should be thus dissolved: स्वर्गस्य संक्रमः यस्मात् from whom, or by association with whom, heaven is obtained. * A vedic school to which one belongs. ५ A family name; surname. ६ Sacred learning or knowledge of the seriptures. ७ Des. cent, family. ८ Here supply आगतं, a guest arrived or come at the end of वैश्वदेव. ९ Tired by the fatigues of a long journey. १० Long or for a long time. २१ Conversation. १२ Again. १३ A house. १४ Resorting to; sitting under. १५ By conversation regarding various sciences. १६ Is a पंचमी- TED 5 compound and means, remaining after eating or the remnant of what is eaten. २७ Wife. १८ One of many, cer. tain, particular: १९ Of such sort; such. २० Good lady. २१ *A great friend. २२ Affectionately. २३ Nectar-like. २४ Full of neotar. २५ If you want me who am your wife. २६ So that; whereby. २७ Freefrom old age and death. २८ Pleasure; enjoyment. 0 ·necke चतुर्थतन्त्रम् । भद्रे' मा मैव वद । यतः स प्रतिपन्नोस्माकं भ्राता । अपरं व्यापाद-. प्रायितुमपि न शक्यते । तत्त्यजैनं मिथ्याग्रहम् । उक्तं च । एकस्थाने प्रमूने वागन्यस्मिञ्जननी नृणाम् । वाग्जामधिकं प्रोचुः सोदेर्यादपि बान्धवात् ।। ५ ।। अथ मकर्याह । त्वया कदाचिदपि वचनं मम नान्यथा रुतम । तन्न न" सा वानरी भविष्यति यतस्तस्या अनुरागतः सकलमपि दिनं जत्र गमयसि । तत्त्वं ज्ञातः सम्यङ्मया । यतः । साहाटं, वचनं प्रयच्छसि न मे गो" वाञ्छितं किंचन प्रायः प्रोच्छसिषि द्रुतं हुनर्वहन्वालासमं रात्रिषु । au er कण्ठाश्लेषपरिग्रहे शिथिलतम यन्नादरश्रुम्बने Emव) तने धुन हृदि स्थिता प्रियतमा काचिन्ममैवापरी ॥ ६ ॥ सोपि पत्न्याः पादोपसमें रुत्वाकोपरि निधाय तस्याः कोप- कोटिमापनायाः पत्न्याः नमुवाच । यतः । ' मयि ते पादपतिने किंकरत्वमुपागते । प्रिये कामातुरः कोपं कान्ते कोन्योपनेष्यति ।। ७ ।। सापि तद्वचनगाकण्याथुप्लुतमुग्वी तमुवाच । सार्धं मनोरंथशतैस्वव धूर्त कान्ता २ (p. p. of पद with प्रति ) become; turned. २ To be killed. ३ Vain or useless obstinacy. ४ Firstly. ५ Produces rela. tionship. ६ Secondly. ७ पंचमातत्पुरुष-produced from speech. ८ They say. ९ of the whole blood. १० Done otherwise, not complied with or granted ११ Indeed. १२ Love, affection. १३ I have tried you wil; I have known you well. १४ Cheerful; delightful. Not. १६ Quickly. १७ As hot as the flames of fire. 2. Since there is coldness or indifference in giving a close embrace. १९ Because, since, should be/ supplied before each of the preceding sentences. pA rogue. २१ Some woman other than myself. २२ Taking or holding and 47T7THTT means taking hold of, the feet as a sign of submission. *? Who had reached the highest piteh of anger. २४ Very meekly. २५ A servant. २६ What other person, oh beautiful ore, so much overcome by pas- 'sion as I am, will try to pacify your anger ? po With the face bedewed with tears. PC A desire. Pe A rogue. - ·५ huamuinewmainta सैव स्थिता ममास उत्रिमभावरम्या । अस्माकमस्ति न कथंचिदिहावकाश- स्तस्मात्कृतं चरणपातविडम्बनाभिः ॥ ८॥ अपरं सा यदि तव वल्लभा न भवति तत्किं मया भणितेपि तं न व्यापादयसि । अथ यदि स वानरस्तत्कस्तेन सह महास्नेहः। तकि- बहुना । यदि तस्य हृदयं न भक्षयामि तन्मया प्रायोपैशनं कृतं विद्धि । एवं तस्यास्तनिश्चयं ज्ञात्वा चिन्ताव्याकुलितचित्तः स प्रो. वाच । अथवा साध्विमुच्येत , वज्रलेपस्य मूर्खस्य नारीणां कर्कटस्य च । ऐको ग्रहस्तु मीनाको नीलीमायोस्तथा ॥ ९ ॥ तत्किं करोमि । कथं स मे वध्यो भविष्यति । इति विचिन्तय- म्बानरपार्श्वमगमत् । वानरोपि चिरादायान्तं तं सोद्वेगैमवलोक्य प्रो- वाच । भो मित्र किमत्र विरलवेलीयां समायातः । कस्मात्सौहादं नालापयास न सुभाषितानि पठसि । स आह । मित्र अहं तव भ्रातृ- जायया निढुंरतरैाक्यैरभिहितः । भोः कृतघ्न मा मे संमुखं मुखं दर्शय मतस्त्वं मित्रं नित्यमेवोपजीव्यागच्छसि तस्य पुनः प्रत्युपकारं गृहद- शनमात्रेणापि न करोषि । तत्ने प्रायश्चित्तमपि नास्ति । उक्तं च । १ Charming on account of her feigned affection. २ यह % भस्मिन् मनसि. ३ Scope; place. ४ So enough of this mockery at talling down prostrate at my feet. ५ Moreover. & Even when I ask you ( to do it ). ७ What need I say more ? in short. ८ Then know it for certain that I shall kill myself by starving. With his mind filled or overcome with anxiety. १. It is well said. ११ (m.) Akind of cement made of diamond. १२ A crab. १३ (Lit. there is only one grasp ), only one grasp of these is egough iv focalfa a drunkard. 94 How is it possible that he should be killed by me? १६ Side, nearness. १. Witt. deicotion. १८ At a very late hour.१९ Full of joy grvivecity. * A good or pitby saying. Was spoken tipo with pery hawb words. 7 Bafore in front. Having subsisted on * An obligation in return. 24 There is no atonement for your sin of ingratitude; no act can atont for your sin.

·५ . ब्रीने च सुरोपे च चौरे भमवैते तथा । निष्ठतिविहितो सन्निः कर्तने नास्ति निष्ठतिः ॥ १० ॥ तत्त्वं मम देवरं गृहीत्वाय प्रत्युपकारार्थ गृहमागच्छ । अथवा त्वया सह मे परेलोके दर्शनम् । तदहें तयैवं प्रोक्तस्तव सकाशमाग- तः । तदय तथा सह कलेहबत इयती बेली मे विलमा । तदागच्छ मे गृहम् । तव भ्रातृपत्नी रचितचनुष्का प्रगुणिमणिमाणिक्या द्वार- देशबद्धवन्दनमाला सोत्कण्ठा तिष्ठति । मर्कट आह । भो मित्र यु- तमभिहितं मर्दभ्रातृपल्या । उक्तं च ।। जयेकौलिकोंकार किया तरो नरः। आत्मनः संमुख नित्यं य औकर्षनि लोलुपः ।। ११ ॥ तथा च । ददाति प्रतिगृहानि गुहामाख्याति पृच्छति । भुङ्क्ते भौयते चैव षड्विधं प्रीतिलक्षणम् ॥ १२ ॥ परं वयं वनचराः । थुप्मदीयं जलान्ते गृहं तत्कथमपि न शक्यते तत्र गन्तुम् । तस्मानामपि मे भ्रातृपलीमत्रानय येन तस्याः प्रणम्या- शीर्वादं गृह्णामि । स आह । भो मित्र अस्ति समुंद्रान्ते रम्ये पुलिन- The killer of a Brahmana. 1 Que who drinks wive or liquor. One who has broken his vow. X Atonement. ५ (p. p. of धा with वि ) prescribed; ordained. ६ Ungratetul. ७ Husband's brother ( in Marathi दीर). ८ For returning obligations. ९ The other world, that is, heaven. १० Proximity; side. ?? Of me who was engaged in disputo. १२ I required so much time. १३ Brother's wife. One who has drawn ( चतुष्क) square or four-cornered figuros in chalk round the seats of guests. Cf. Marathi जिने पानाभोवती रांगोळी घातली आहे अशी. १५ One who has put on splendid jewels and rubbies. 26 One who has erocted an ornamented arch of a gateway-दारावर तोरण बांधिले आहे. १० Full of anxiety, 24 My brother's or friend's wife has said well? १९ Should avoid. २० Like a weaver. २१ Wiser. २२ Towards bimself. 77 Drawsəviz,-the batten and threads of the wett. २४ Greedy; covetous. २५ Takes back or in return. २६.A.Secret. २७ Causes to eat or feeds. २८ Of six sorts or kinds. २९, A sign of affection. ३० Walkers or dwellers in w.file foresto y Bélonging to you. #7 In the water. * Even writh difficulty. २४ So, therefore. ३५ Campare जलान्ते abover * Pleasant; charming. p A sandy-bank. 0 ·. । ६ पञ्चतन्त्र प्रदेशेस्मगृहम् । तन्मम पृष्ठमारूढः सुखेनातभयो गच्छ । सौपि तच्छुत्वा सॉनन्दमाह । भद्र यद्येवं तत्किं विलम्ब्यते । त्वर्यताम् । अहं तब पृष्ठमारूटः । तथानुष्ठिते गच्छन्तमगाँधजले मकरमवलोक्य भये- उम्तमना वानरः प्रोवाच । भ्रानः शनैः शनैर्गम्यताम् । जलकल्लो- लैः प्लीवितं मे शरीरम् । तदाकार्य मकरश्चिन्तयामास । असावगाँध जलं प्राप्तो वश: संजानो मन्पृष्ठगतस्तिलमात्रमपि चलितुं न भने- ति । तस्मात्कथयामि निजाभिप्राय येनाभीष्टदेवतास्मरणं करोति । आह च । मित्र त्वं मया वधाय समानीतो भार्यावाक्योंद्विश्वास्य । तस्मयतामभीष्टदेवता । स आह । भ्रातः किं मया नस्यास्तवापि चापकतं येन मे वधोपायश्चिन्तितः । मकर आह'। भोस्तस्योस्ता- वनव हृदयस्यामृतमयरसफल स्वादनामृष्टस्य भक्षणार्थं दोहः संजा- तः । तेनैतदनुष्ठितम् । वानर आह । भद्रं यद्येवं तल्कि त्वया मम तत्रैव न व्याहृतं येने स्वहृदयं जम्बूकोटरे सदैव मया सुगुरुं कृतं नद्भा- तृपत्न्या अर्पयामि । त्वयाहं शून्यहृदयोत्र कस्मादानीनः । तदाकर्ण्य मकरः सानन्दमाह । भद्र यद्येवं तदर्पय मे हृदयं येन सा दुष्टपत्नी तद्भक्षयित्वानशैनादुनिष्ठति । अहं त्वां नमेव जम्बूपादपं प्रापयामि । Scated or mounted on my back. Without fear or doubt. ६ Joyfully; gladly. ४ Good friend, or sir. ५ Then why is it delayed ? why do you tarry? ६ Here I mount your back. ७ It being so done, accordingly. ८ Deep water. ९ Being frightened at hcart. १० Gently, slowly?? With the billows or waves of water. १२ (P.P. of y) covered; immersed. १३ Having heard. १४ Deep unfathomable. १५ Has come within my power. १६ Is not able to more even the length of a tila, a grain of Sesamum; not able to go oven a little. १७°Object; motive. १८ Wished for or desired deity. 7° Having caused you to put faith in .me. २० Be remembered. २१ Wronged or injured. २२ As to her. २३ Purified (मृष्ट) by tasting the fruits full of nectar-like juice. P¥ A longing desire peculiar to women in pregnancy. pe Done or practised. Pe A term of address meaning 'good or dear sir.' २७ Spoken or said. २४.In the hollow of the Jumbu treo. * Kept dlarely guarded or well protecteds ३० Without the heart. ३१Will break her tast. ३२ Take or carpy ( caus. of 3770 with 9 ). 0 o .

·. . चतुर्थतन्त्रम् । एवमुक्त्वा निवर्त्य जम्बूतलमगात् । वानरोपि कथमपि जल्पितविवि- धदेवनोपैचारपूजस्तीरमासादितवान् । ततश्च दीर्घतर चैश्रमणेन तमेव जम्बूपादपमारूढश्चिन्तयामास । अहो लब्धाः प्राणास्तावत् । अ- थवा साध्विमुच्यते । न विश्वसेदविवस्ते विश्वस्तेपि न विश्वसेत् । विश्वासाद्भयमुत्पन्नं मूलान्यपि निकन्तति ।। १३ ॥ नन्ममैतदन्यत्संततिदिनं संजातम् । इति चिन्तयौनमनन्तरं मकर आह । भो मित्र अर्पय तद्धृदयं यथा भ्रातृपत्नी भक्षयित्वानशना- दुत्तिष्ठन्ति । अथ विहस्य निभसयन्वानरस्तमाह । धिङमूर्व विश्वा- सघातक कि कस्यचिद्धदेयद्वयं भवति । तद्गम्यताम् । जम्बूवृक्षस्या- धस्तान्न भूयोपि त्वयात्रागन्तव्यम् । उक्तं च यतः । सहर्दुष्टं च यो मित्रं पुनः संधातुमिच्छति । स मृत्युमुपगृहानि गर्भमश्वतरी यथा ॥ १४ ॥ तच्छुत्वा मकरः सविलक्षं चिन्तितवान । अहो मयानिमढेन कि- मस्य स्वचिनाभिप्रायो निवेदितः । तद्यद्यसौ पुनरपि कथंचिद्विश्वासं गच्छति तद्भूयोपि विश्वासयामि । आह च । मित्र हास्येन मया Having return, here the form of the causnl is used for the primitive निवृत्य. २ Foot or root of. ३ This is a Bahuvrihi compound-अल्पिता विविधदेवताभ्यो उपचारपूजा येन-Who had promised worship &c. to various doities. ४ Reached. ५ With a jump longer or higher than usual. ६ On joy! I - have obtained my life. ७ This is an irregular form-it ought to be विश्वस्यात्. ८ Uutrustworthy. ९ Cuts down or destroys- The line means, the danger arising from confidence destroys the very roots of tho confider. ?o The day of birth. २१ This is irregular for चिन्तयन्तम्. १२ Having laughed. १३ Reviling or scolding. ?* The destroyer or abuser of confidence placed in him by others. 74 Has anyone two hearts ? -१६ From under. २७ Again. १८ He who has once proved to be very wicked. १९ To make friends with. २० Meets with or cherishes. २१ Construe यथाश्वतरी गर्भ उपगृह्य मृत्यु उागृह्णाति तथा-Just as a mare saving conceived a garbha dies. २२ With shame. २३ The object or motive in the mind or at heart. २४ Places Confidence ( in me). ।

·पञ्चतन्त्र तेभित्रायो लब्धः । तस्या न किंचिनव हृदयेन प्रयोजनम् । तदागच्छ प्राघूर्णकन्यायेनास्मद्गृहम् । ते भ्रातृपत्नी सोत्कण्ठा वर्तते । वानर , आह । भो दुष्ट गम्यताम् । अधुना नाहमागमिष्यामि । उक्तं च । बुभुक्षितः किं न करोति पापं क्षीणो नरा निष्करुणा भवन्नि । आख्याहि भद्रे प्रियदर्शनस्य न गङ्गदरः पुनरेति कूपम् ॥ १५ ॥ मकर आह । कथमेतत् । स आह । ॥कथा ॥ २ अस्ति कस्मिंश्चित्कूपे गगन्दनो नाम मण्डूंकराजः प्रतिवसति स्म। स कदाचिदायादैरुद्वेर्जितोरर्घघटीमारुह्य निष्क्रान्तः। अथ तेन चि- न्नितम । यत्कथं नेषां दायादानां मया प्रत्यपकारः कर्तव्यः । उक् च । "आपदि येनापकतं येन च हमिनं दशासु विषमासु । अपकृत्य तयोरुभयोः पुनरपि जानं नरं मन्ये ।। १६ ।। एवं चिन्तयन्बिल प्रविशन्तं हैष्णसर्पमपृश्यत् । तं दृष्ट्वा भूयोप्य- I have put your mind to the test or tried your feelings, by a joke. She has nothing whatsover to do with your heart. ३ In the manner of a guest. ४ What sin or wicked action will a hungry person not do ? i. e. he is capable of doing anything. ५ Poor or wretched. ६ Thus runs the story or the story ryns as follows. The king of frogs. ८ When used after a present tense, it gives it the force of the past; o.g. प्रतिवसात स्म =3D dwelt, resided. ९ . kinsman (lit. दायमादने इति = दायाद:). १० Persecuted or tormented. ११ Having mounted the jar of a water-machine. १२ Went, or issued. out. १३ Shows the way in which here contemplated. p Retaliation. 74 I consider that man to bo so blessed as to be boru" again, who takes vengeance upon both the persons viz.9 him who has wrchged him in timos of difficulty and also him who has laughed at him in his adverse circumstances. PFOA black serpent. .

·चतुर्थतन्त्रम् । चिन्तयत् । यदनं तत्र कूपे नीत्वा सकलदायादानामुच्छेदं करोमि । उक्तं च । शत्रुभिर्योजयेच्छत्रु बलिना बलवत्तरम् । स्वकार्याय यतो न स्पात्काचित्पीडात्र तत्क्षये ॥१७॥ तथा च । शत्रुमुन्मूलयेत्प्राज्ञस्तीक्ष्णं नीक्ष्णन शत्रुणा। व्यथाकरं सुखार्थाय कण्टकेनेवे कण्टकम् ।। १८ ।। म.एवं परिभाव्य बिलद्वारं गत्वा नमाहूर्तवान् । एह्येहि प्रियदर्शन एहि । तच्छत्वा सर्पश्चितयामास । एष मामायति । स स्वत्यो न भवति यतो नैषा सर्पवाणी । अन्ये केनापि सह मम मर्यलोके सं- धानं नास्ति । तत्रैव दुर्गे" स्थितस्नविधि कोयं भविष्यति । उक्तं च यस्य न ज्ञायते शीलं न कुलं न च संश्रयः । न तेन संगतिं कुर्यादित्युवाच बृहस्पतिः ।। १९ ।। आः कदाचित्कोपि मैंन्त्रवायोषधिधरो वा मामय बन्धने क्षि- पनि । अथवा कश्चित्पुरुषो वैरमौश्रित्य कस्यश्चि द्रक्षणार्थ मामाह्वय- ति । आह च । भोः को भवान् । स आह । अहं गङ्गादत्तो नाम मण्डूकाधिपतिस्त्वत्सकौशे मैयर्थमागतः । तच्छुत्वा सर्प आह । भी अ.द्वयमेतयत्नृणानां वह्नियों सह संगमः । Totaldestruction. Should use destroy another. Since there is no harn in destroying him ( the enemy ). ४ Deadly. ५ As one thorn is removed or taken out by means of another. k llay. ing considered or thought. To the entrance of the hole. ८ Oalled out ( it is the p. p. Act. of ह with आ.) ९ Here is some one ( calling out to me ). १० Of one's own caste or race. ११ This seems to be a misprint for अन्येन १२ The world of mortals. १३ Connection, friendship.१४ Fortress, fort-like hole. १५ First, in the first place. १६ Who this may be. १७ Disposition; character. १८ Habitation, abode. १९ Perhaps. २० A person skilled in the art of en: chanting spakes. * A person possessing a medical heri -- uring snake-bite. २२ Confines or imprisons (me). २३ Hay. ing entertained enmity or spite. fx To give me to some one to eat with the intention of poisoning him. 14 Near you. २६.For making friendship. २० Lacredible.२८ That there can be friendship between grass and fire, that is, between two things or persons naturally enimical to each other. ome cneiny to ·पञ्चतन्त्रे " उक्तं च। 'यो यस्य जायते वध्यः स स्वप्रेपि कथंचन । न तत्समीपमभ्येति तत्किमेवं प्रजल्पसि ॥२०॥ गङ्गदत्त आह । भोः सत्यमेतत् । स्वभाववैरी त्वमस्माकम । परं- परपरिभवात्माप्तोहं ते सकाशम । उक्तं च । सर्वस्वनाशे संजाते प्राणानामपि संशये। अपि शत्रु प्रणम्यापि रक्षेत्प्राणधनानि च ॥ २१ ॥ सर्प आह । कथय कस्माते परिभवः । स आह । दायादेभ्यः । सोप्याह । क त आश्रयो वायां कूपे नडागे हेदे वा । तत्कथय स्वा- अयम् । तेनोक्तम् ! पाषाणचयनिबद्ध कूपे । सर्प आह । अहो अप- दो वयम् । तर्हि नास्ति ममें तत्र प्रवेशः। प्रविष्टस्य च सत्र स्थानं नास्ति यत्र स्थितस्तव दायादान्व्यापादयामि । तद्गम्यताम् । उक्तं च । "यच्चनक्यं ग्रसितुं ग्रस्यं ग्रस्तं परिणमेच्च यत् । हितं च परिणामे, यनदायं भूतिमिच्छता ।। २२ ।। गङ्गादत्त आह । भोः समागच्छ त्वम । अहं सुखोपायेन तत्र तव प्रवेशं कारयिष्यामि । तथा तस्य मध्ये जलोपान्ते रम्यतरं कोटरम- स्ति । नत्र स्थितस्त्वं लीलया दायादान्व्यापादयिष्यास । तच्छत्वा सर्पो व्यचिन्तयत् । अहं तावत्परिणतवयाः । कदाचित्कथंचिन्मूषकमेकं D ३ On ८ २ He, who is destined to be killed by another, does not go near him ( that anotker ) even in a dream; why do you then speak thus ? i Natural enemy. account of having met with defeat or disrespect at the bands of enemies. x The destruction of every thing one has. ५ Even when one's life is in danger. ६ This अपि has no meaning, it is only an expletive. ७ प्राणाभ धनानिच- Life and wealth. Residence. A ditch or deep lake. २० In a well built with a collection of stones. " Without feet or having no feet. ?? I can have no access there. २३ Remaining where cor in which place. १४ That which is fit to be eaten, or which if eaten will be digested should be eaten; and also that which will be beneficial i the end should be eaten by him who wishes to prosper. १५ Come along. १६ Witb an easy remedy s easily. 10 Near the water. १८ With ease. १९ Advanced in 4.0. Rarely and with difficulty.

·। । चतुर्थतन्त्रम् । प्रामोमि । तत्सुखावहो जीवनोपायोयमनेन कुलाङ्गारेण मे दर्शिनः । नगला तान्मण्डूकान्भक्षयामीति । अथवा साध्विदमुच्यते । यो हि प्राणपरिक्षीणः सैहायपरिवर्जितः । स हि सर्व खोपायां वृत्तिमावरयेद्बुधः ॥ २३ ॥ एवं विचिन्ध तमाह । भो गगन ययेवं तदये भव येनीगच्छा- मि । गुदत्त आह । भोः प्रियदर्शन अहं त्वां सुखोपायेन तत्र नेष्या- मि, स्थानं च दर्शयिष्यामि । परं त्वयास्मत्परिजनोरक्षणीयः। केवलं यानहं दर्शयामि त्वया त एव भक्षणीया. इति । सर्प आह । सांप्रेत त्वं मे मित्रं जातम । तन्न भेतव्यम् नव वचनेन भक्षणीयास्ते दाया- दाः । एवर का बिलान्निष्क्रम्य तमालिङ्गाय च तेनैव सह प्रस्थितः । अथ कूपमा नद्यारघदृयटिकामार्गेण सर्पस्तेनात्मैना स्वालयं नीनः । ततश्च गङ्गादत्तेन कृष्णसर्प कोटरे धृत्वा दर्शिनास्ते दायादाः । ते च तेन शनैःशनैभक्षिताः । अथ मण्डूकाभीवे सर्पणाभिहितम । भद्र निःशेषितीस्ते रिपवस्तत्प्रयच्छान्यन्मे किंम्विद्रोजनं यतोहं त्वयात्रानी- तः। गङ्गन्दन आह । भद्र कृतं त्वया मित्रकन्यम । नत्सांप्रतमनेनैव घटिकायन्त्रमार्गेण गम्यतामिति । सर्प आह । भो गङ्गादत्त न सम्य- गभिहितं त्वया । कथमहं तेव गच्छामि । मदीयबिलदुर्गमन्येन वि- रुद्ध भविष्यति । तस्मादत्रस्थस्य मे मण्डूकमकैक" स्वर्गीयं प्रयच्छ मो चेत्सर्वानपिभक्ष घिष्यामीति । तच्छत्वा गङ्गादत्तो व्याकुलंमना - . " ? Bringing on happiness. A remedy of gaining my livelihood. ३ An enemy of his family. ४ He whose life is well-nigh reduced to nothivg-the compound ought to be परिक्षीणप्राण:. ५ Without help. ६ Which is a means of getting every happiness. ७ Livelihood. ८ Should choose. ९ Waik forth; go before me. १० So that. १.२ A servant. १२ Now. १३ At your bidding. १४ Sot out. (It is the p. p. of स्था with 1 A.) १५ Of himself or of his own accord. १६ Fo his own abode. १७ Having kept or placed in his hollow or residence. २८ A bsence. १९ All your enemies (the relations ) have been killed to a man. po The business of a friend. *? Well, properly. if Must have been occupied by anether. * To me who am here ... On every day. २५ Of your tribe or kind. २६ If not, otherwise. २७ Bevildered at heart.

·१२ पञ्चतन्त्रे व्यचिन्तयत । अहो किमेतन्मया कृतं सर्पमानयता तयदि निषेधयि- व्यामि तत्सर्वानपि भक्षयिष्यति । अथवा युक्तमुच्यते । अमित्रं कुरुने मित्रं वीर्याभ्यधिकमात्मनः । म कगेति न मंदहः स्वयं हि विषभक्षणम ।। २ ।। नत्प्रयच्छाम्यस्यैकं दिन प्रति सुहृदम । उक्तं च। सर्वस्वहरणे युक्तं शत्रु बुद्धियुता नगः । नोपयन्यल्पदानेन वाडवं सागगे यथा ॥ २५ ।। तथा च । यो दुर्बलो ह्याधापि-याच्यमानी चलायमा यच्छति नैव माना। . प्रयच्छत नैव च दर्यमानं ग्वारी म चूर्णस्य पुनर्ददाति ।। २६ ।। तथा च । 'सर्वनाश समुत्पन्न अधं त्यजति पण्डितः । अर्धनं कुरुते कार्य सर्वनाशी हि दुम्नरः ।। २७ ।। एवं निश्चिन्य नित्यमकैकमादिशनि । मापि तं भक्षयित्वा तम्य परोक्षेन्यानपि भक्षयति । अथवा माध्विमुच्यते । यथा हि मलिनैर्वस्त्रैर्यत्र नत्रापविश्यते । एवं चलितवृनस्तु वृनशेपं न रक्षति ।। २८ ।। 7 ? Forbid or object to. i rroperly; aptly. Under stand य: as the subject of करत. १ Superior to oneself in vrlour. There is no doubt that he himself eats poison. ६ One every day ७ Per-ons endloved with talent sati-fy an enemy ready to take away everything by means of a small gift, just as the sea does the submarine firo. That work man who being asked for a particle of flour by a powerful one, does not give it quietly and also does not give that which is being pointed ont, gives him afterwards à Khari, that is a maund and a half. . When the destruction of the whole is imminent. - He satisfios his immerdate want urith the half of it.११ Irreparable.१२ Orders or shows. १३ In ( his ) absence २४ One can sit any where he pleases not caring that his clothey wil od.: १५ Just. so a persou who has fallen off from a virtuous course of conduct. ?Theu leaves nothing icious wilone.

·२ चतुर्थतन्त्रम् । १३ अथान्यदिने तेनापरान्मण्डूकान्भक्षयित्वा गङ्गदत्तसुतः पृथुदनो भक्षितः । तं भक्षितं मत्वा गगन्दनस्तारस्वरेण धिग्धिकालापपरः कथंचिदपि न विरराम । ततः पत्न्याभिहितः । कि क्रन्दमि दुगकेन्द स्वपक्षक्षयकारक । स्वाक्षस्य क्षले जाते त्वत्राणं कः करिष्यति ।। २९ ।। तदद्यापि विचिन्यतामात्मनो निक्रमणमस्य वधोपायश्च । अथ गच्छता कालेन सकलमपि कवलितं मण्डककुलम् । केवलमेको गगदनस्तिष्ठति । ततः प्रियदर्शनंन भणितम । भो गङ्गादन बुभुक्षि- तोहम । निःशेषिताः सर्वे मका: । तबीयतां मे किंचिद्रोजनं यतोहं त्वयात्रानीतः । स आह । भी मित्र न त्वया विषये मयाव- स्थितन कापि चिन्ता कार्या । तद्यदि मां प्रेषयमि ततान्यपकाना- मपि मण्डकानावा यात्रानयामि । स आह । मम तावत्वमभक्ष्या भ्रातृम्यान । नद्ययेवं करोषि नत्सांप्रनं पितृस्थान भवमि । तदेवं कि- यतामिति । मापि तदाकाग्यवरिकामाश्रिन्य विविधतापक- पितापयाचिनोस्मात्कृपणद्विनिकान्तः । प्रियदर्शनापि तदाकाद्या तत्रस्थः प्रतीक्षमाणस्तिष्ठति । अथ चिगदनागते गद्गदने प्रियदर्श- नोन्यकांटगनिवामिनीं गोचोमुवाच। भद्रक्रियतां स्तोकं साहाय्यम। त्वया मह परिचितमास्ते । नगवा मण्डकमन्विप्य कचिजलाशय . Having known or leartit' : With a loul scream. : (rying out fie' tio! 2 Did not stop at all, continued screaming. u Not worthy of being implored. One who brings about the destruction of his race or family ( 44 ). l'rotection. Issuing or going ont. In course of time or as time rolled on १८ Luvoured. lit. male mouthfu]s of ११ (p. p. of the Desi vf 43 7 1. ) llungry. ?: In this rospect. PiSu long as I livo, This is an instance of the Instru-' menta. absolute Of small wells or ponds... Iluving encouraged or persuaded. 7. As to myself. 7o lu place of # bomther. 7 Haring mounted. 2. Who prunrised vows to various deities. २८ (rot out. २१ With eagerness for this return. * Waitiug, for himn. *: When Gangada'ta did not come back for a long time. २४ in alligator, u lizard. :५ A. Sittle. 14 Acquaintance--it being equal to quitar. iu Haying .earched for. २८ In a pool or reservoir of water 5 ·१४ पञ्चतन्त्रे ० गङ्गदत्ताय मम संदेशं कथय । येनांगम्यतामेकाकिनापि छैनतरं युद्य- न्ये मण्डका नागच्छन्ति । अहं त्वया विना नात्र वस्तुं शक्नोमि ।। तथा यद्यहं तव विरुद्धमाचरामि नत्सुकतमन्तरे मया विधृतम् । गोधा- पि तद्वचनाद्गद्दनं द्रुततरमन्विघ्याह । भद्र गङ्गादन स तव सुहृत्प्रिय- दर्शनस्तव मार्ग समीक्षमाणस्तिष्ठति । तच्छीघ्रं गम्यतामिति । अपरं च तन नव विरूपकरणे सुकनमन्तर धृतम । निःशङ्केनं मनमागम्य- ताम् । तदाकर्ण्य गगदन आह । बुभुक्षितः किं न करोनि पापं क्षीणा नग निकरुणा भवन्ति । आख्याहि भद्र प्रियदर्शनस्य न गङ्गादतः पनगति कृपम ॥ ३० ॥ एवमुक्त्वा स तां विमर्जयामास । तदा दुष्ट जलंचर ! अहमपि गङ्गदन इव कथंचिदृष्टी पायापि त्व- गृहं न याम्यामि । तच्छन्वा कर आह । भा मित्र नेतान्यते ते कर्तुमे । सर्वथैव में कृतघ्ननादापयपनय मद्गृहागमनेन । अथवात्रा- हमनशैनात्याणत्यागं तवोपरि करिष्यामि । वानर आह । मूढ किम- हं लम्बकर्णो गर्दा यो दृष्ट्वापायमपि तत्रैवं गत्वा मृतः । आगतच गतश्चैव दृष्टा सिंहपराक्रमम । अकर्णहृदयो मस्तेन मृत्युवंशं गतः ॥ ३१ ॥ मकर आह । भद्र म को लम्बकर्णो गर्दभः । कथं दृष्टापायोपि मृतः । नन्म निवेद्यताम् । वानर आह । . 7 Word: merrage • Here यून = that, to sity. : Quickly. .8 Act against your life. I have pledged my word ( 1100 to duso ) ६ .1 waiting your return. Cf. Marithi वाट OUT. As regaril, doing you any harm or injury. < Dismisscil; sent. Who has seen that a harm was meant. ?: l'ree me entirely from the charge of ingratitude By coming to my house 20 Want of eating; fasting. 17 By laying the guilt ( of nicidlo) at your'door. ?: Danger. २५ Came and wout. .. Without ears and heart. १६ Fell a victim to death; died.

·चतुर्थतन्त्रम् । १५ ॥ कथा २॥ अस्ति कस्मिंश्चिद्वनाद्देशे करालकेसरो नाम सिंहः प्रनिवसति स्म । तस्य च धूमरको नाम शृगालः म दैवानुयायी परिचारकोस्ति । अथ कदापित्तस्य हस्तिना सह युध्यमानस्य शरीरे प्रहार्गः संजाना यैः पंदमेकॅमपि चलितुं न शक्नोति । तस्याचलनाच्च धनरकः शुन्क्षा- मकण्ठी दौर्बल्यं गतः । अन्यस्मिनहनि तमवोचत । स्वामिन बभु- क्षया पीडिशाहं पदोपदमपि चलितुं न शक्नोमि । तत्कथं ने शुश्रूषां करोमि । सिंह आह । भो गच्छन्वेषय किंचिन्मत्वं यनेमामवम्यां गनोमि व्यापादयामि । तदाकर्ण्य शृगालोन्वेपयन्कंचिन्समीपवर्तिनं ग्राममामादितवान । नत्र लम्बको नाम गर्दभम्तडागापान्ने प्रविरें - लगिन्छच्लागस्वादयन्दृष्टः । ततश्च समीपीय नेनाभिहित । माम नमस्कारोयं मदीयः संभाव्यताम । चिर शामि । तन्किमेवं दुर्बलः । स आह । भगिनीसुत किं कथयामि रजकानिनिदयाति भारेण मां दमयति । घाममुष्टिमपि न प्रयच्छति । कंवलं होग- लिमिश्रितान्भक्षयामि । तत्कुनों में गिरे पुष्टिः । शृगाल आ- ह । माम ययेवं तदस्ति ग्भणीयतरप्रदेशो मरकतमदशैशप्पप्रायो In a certain part of the forest. I jackal. : Always in attendance. Y A Servant. While engaged in fighting with an elephant. Strokes ; wounds. Even one step. c. By adap of his non-movement or inactivity. g With the too. parched with hunger. ? Became weak. ??. One olay on another day 2: From one step to another, even il teppi Service, waiting pon ? A game, an animal. Though reluced to this comition. 78 Being or situated in the neighbourhool ?9 (pp.no of the caus of He with 31 ) Reached, arrived at sprouts of Durva thinly grown 7 Kating or grazing with difficulty. qs llaving approached. *? Wilə aildressoch 7 Let, oh uncle, this my salutation le lionoured or duly acceptell. २३ You are seen after a long time. २४ A washerman. 74 Tires or wearies & A handful of grass. ps Mixed up with dustin pc latness ; plumpness. २९ Pleasanter, more charming. ३० Abounding in grass as green as emerald. 1. Tlie ·पञ्चतन्त्र नदीपनाथः । तदागच्छ मया सह येन सुग्वेन सुभाषितगोष्ठीसुग्वम- भवावः । लम्बकर्ण आह । भा भगिनीमत युक्तमुक्तं भवता । परं. वयं ग्राम्याः पशवोरण्यचारिणां वध्यास्तत्किं तेन भव्यप्रदेशेन । शृगा- ल आह । माम मैवं वद । मद्भुपरिरक्षितः स देशः । नास्ति कश्चिन- व परः । परमननैव दोषेण रजककर्थिनाम्लत्र तिस्रो रामभ्योऽनीथाः सन्ति । नाश्च पुष्टिमापन्ना यौवनोत्कटा इदं मामूचुः । यदि त्वमस्माकं सत्यो मातुलस्तदा किंचिदयामन्तिरं गत्वाम्मद्योग्यं कंचित्मनिमा तदर्थे त्वामहं तत्र नयामि । अथ शृगालवचनानि श्रुत्वा कामपी- डिनाङ्गस्तमवोचत । भद्र यौवं , तय भव येनागच्छामि । अथवा साचिदमुच्यते । 'नामृतं न वि किंचिदेका मुक्त्वा नितम्बिनीम । . यस्याः संगन जाव्यत म्रियेन च वियोगतः ।। ३२ ।। नथा च । थासां नाम्नापि कामः स्यान्मंगमं दर्शनं बिना। नामांकरमं प्राप्य यन्न द्रवनि कोतुकम ।। ३३ ।। तथानुष्ठिते शृगालेन मह मिहान्तिकमागतः । सिंहोपि व्यथाकुल- स्तं दृष्ट्वा यावत्समुनिष्ठति नविद्रामभः पलायितुमारब्धः । अथ तस्य ? Containing a river in it. The pleasure derived from conversation on gooil subjects., Belonging to or living in a village domestic as opposed to 31173 a wild... Hit to be killed - What is the u-c or good of that happy (154) region? & Protected by my urna, that is, by my prowess or might. og Another per-on or enemy.. By reason of this very ill or bad luck described by you ? Ill-treated by washermen. 7o Female 2ses. ?? Without their lord, or withont husbands १२ Become. fit and plump. २३ Mail or furious with Jonth. २४ Maternal uncle.२५ Another village (37=7 71: Kar, Comp. ). ? Fit for, or suitable to, 11s. २७ ।'or their sake (तासां अर्थ Gen. Tat. Comp.). ?With the mind ( sis) attilicted by love (FIT). २०.There is no nectar or poison except in a woman, by union with whom one can live or by separation from whom one is sure to die. 1. It is a wonder if one does not melt by actually seeing those ( women ), the mere mention of whom inflames passion even without union or sight. i? When it was so done; accordingly. 7? Overcome with afllic. tion. २३ No sooner than, as soon ass ·चतुर्थतन्त्रम् । पलायमानस्य सिंहेन नलपहारी दत्तः । स च मन्दभाग्यस्य व्यवसाय व व्यर्थतां गतः । अत्रान्तरे शृगालः कोपावित्रस्तमुवाच । भोः "किमेवंविधः प्रहारस्ते यद्गर्दभोपि तव पुरतो बलाईच्छति । तत्कथं गजेन सह युद्धं करिष्यसि । तदृष्टं ते बलम । अथ विलक्षस्मितं सिंह आह । भोः किमहं करोमि । मया न क्रमः सज्जीकत आसी- त । अन्यथा गजापि मक्रमाकान्तो न गच्छति । शृगाल आह । अध्यायकवार तवान्तिके तमानेष्यामि । परं त्वया सज्जीतक्रमण स्थातव्यम । सिंह आह । यो मां प्रत्यक्षतया दृष्ट्वा गतः स पुनः क- थमत्रागमिष्यति । तदन्यकिमपि सृत्वमन्विष्यताम । शृगाल आह। किंतवाने व्यापारण । त्वं कवलं सज्जितक्रमस्तिष्ठ । तथानुष्ठित शृ- गालपि.यावद्राममार्गेण गच्छनि नावनत्रैव स्थान चरन्दष्टः । थ शृगालं दृष्ट्वा रामभः प्राह । भो भगिनीसुत शाभनस्थाने त्वयाहं नीनः । द्राइन्युवशं गतः । तन्कथय किं तत्सन्वं यस्यातिरौद्रवन्नम- दृशकरप्रहागदहं मुकः । तच्छत्वा प्रहमशृगाल आह । भद्र राम- भी त्वामायान्तं दृष्ट्वा मा गगालिगिरे समुत्थिता । त्वं च कानग्वा- नष्टः । मा पुनर्न शक्ता त्वां विना स्थातुम । तया तु नश्यनम्नवलम्ब- नार्थ हस्तः क्षिमा नान्यकारणेन । तदागच्छ । सा वकते . SOn. your will. ? A stroke with the palm of the hand, i And it poved fruitless like the clertions made by an unfortunate per- In the mean won l'ull of indignation. « llow in your stroke :( (weak ). l'orcibly; agaiu-t So then your valour or strength in zuen, i. C., [see that you . . . ) strength enough to kill even an ass (With it of shame risible on his face. ९, I was not really tpring upon him. ?. When once in my power. ?? For ouce, or for one time. Seen above. 23 Actually: 17 What have you to do with this business?, २५ Along the way taken by the ass. १.६ (Under-tand स: or Tiet: as the olbject of ?:) 76-Craving. io To a god place ( said ironically). 1. I would have in-tantly perished (ii I had not iled ). १९ from the stroke of the hind res. embling a very terrible adamaut. Smillong. Full of the passion of love.२२ (Got up. २३ Fled through timidity .or fear. २१ For seizing hold of you who were fleeing. २५ Put ur stretched forth. 4721 ·१८ पञ्चतन्वे प्रायोपवेशन उपविष्टा तिष्ठति । एतद्वदनि । यल्लम्बको यदि मे भर्ता न भवनि नदहमनो.जले वा पविशामि विषं वा भक्षयामि । पुनस्तस्य वियोगं सोढुं न शक्नोमि । तत्प्रसादं कृत्वा तत्रागम्यतामिति ।नो चेत्त- व स्त्रीहत्या भविष्यति । अपरं च भगवान्कामः कोपं तव करिष्यति। उक्तं च । स्त्रीमुद्रां झषकेतनस्य महतीं सर्वार्थसंपत्करी ये मूढाः प्रविहाय यान्ति कुधियो मिथ्याफलान्वेषिणः । ते ननैव निहत्य निर्दयतरं नग्नीकता मुण्डिताः। कंचिद्रकपटीकताच जटिलाः कापालिकाश्चापरे ॥ ३४४ अथासौ नदूचनं श्रद्धेयतया श्रुत्वा भूयापि तेन सह प्रस्थितः । अथवा साध्विदमुच्यते । जानन्नपि नरो दैवात्प्रकरोति विगहितम । कर्म किं कस्यचिल्लांके गर्हितं रोचते कथम ॥ ३५ ॥ अत्रान्तरे भन्जितक्रमेण सिंहन स लम्बको व्यापादितः । तत- स्तं हत्वा शगाल रक्षपसलं निरूप्य स्वयं स्नानार्थं नद्यां गतः । शृगा- लनापि लोल्यौत्सुक्या नस्य कर्णहृदयं भक्षितम् । अत्रान्तरे सिंहो यावत्स्नात्वा कृतवार्चनः प्रनर्पितपितृगणः समायाति तावत्कर्णहृदय- 'हिता गमभस्तिष्ठति । तं दृष्ट्वा कोपपरीताल्पा सिंहः शृगालमाह । ? Starving herself to cleath. But. Doing or showing me favour, being pleased. ? Tou will be guilty of a woman-murder. “ Moreover. & Those foolish and ill-izdvised (71472: ) persons who having left off the great banner of Cupid in the shape of woman (FLEET) which accomplishes all objects, go in search of vain pursuits, are, by that very cupidl, mercilessly struck and turned into ascetics (the naked ones and the scull-bearers ), and some again are made to wear rol garments, somo matted hair and some human sculls.' y Faithfully. (A person though wise ( 1177 ) does any censurable action only through misfortune. Ilow clso ( 721 ) will any budy in this worll like a censurable thing (for its own sake ) ? ९ A guard, a sertinel. 1. Having appointed ११ Through eagerness and greed. १२ A समाहार द्र ears and heart.' ** Who had worshipped gods. 78 Whe had satisfied the manes by offering livations.of water. १५ Without; wanting in. १६ Angry at heart. .

·. चतुर्थतन्त्रम् । आः पाप किमिदमनुचितं कर्म समाचरितं यदस्य कर्णसहितं हृदयं भक्षितम् । शृगाल आह । स्वामिन् मा मैवं वद यत्कर्णहृदयरहितो- 'यंशसभ आसीत् । तेनेहागत्य त्वामवलोक्य भूयोप्यागतः । अथ तद्वचनं श्रद्धेयं श्रुत्वा सिंहस्तेनैव सह संविभज्य निःशङ्कितमनस्तिं भक्षितवान । अनोहं ब्रवीमि । अागतश्च गतश्चैव दृष्ट्वा सिंहपराक्रमम । अकर्णहृदयो मृर्वस्तेन मृत्युवशं गतः ॥ ३६ ।। तन्मूर्व कपदं कृतं त्वया । परं युधिष्ठिरणव सत्यवचनेन विनाशि- तम ! अथवा माविदमुच्यते । "स्वार्थमन्मृज्य यो दम्भी सत्यं ब्रूते स मन्दधीः । स स्वार्थानभ्रश्यने ननं युधिष्ठिर इवापरः ।। ३७ ।। मकर आह । कथमतत । म आह । TA . ॥ कथा ॥ कस्मिश्चिदधिष्ठान कुम्भकारः पतिवसनि स्म । म कदाचित्यमै- दोधभनकपरतीक्षणायम्योपरि महता.वेगेन धावन्पतितः । ततः कर्पर- काट्या पाटिनललाटो रुधिरप्लाविततनुः कच्छादुत्थाय स्वाश्रयं गतः । ततश्चापथ्यसंवनात्स प्रहारस्तस्य करीलतां गतः कृच्छेण नीरोगती नीतः । अथ कदाचिदुर्भिक्षपीडि देशे म कुम्भकारः क्षुन्क्षामकण्ठः ? Unbecoming. l'ractiseil, done. = Togother with the ears. ४ Reliable. ५ llaving shared with him. E Without any doubt or fear at heart, is Frustrated. (That hypocrite. who; having left off or disregarded his own benelit, speaks the truth, is block-head, and he indeed loses his benefit like another युधिष्ठिर. ९ A potter. ?. Intoxicated. ?? Upon the sharp end of a half-broken curthen pot.१२ With speed or velocity. २३ End. १४ Whose forehead was torn or split up. १५ With the body covered with blood. ?: With difficulty. ?o By cating unwholesome food. १८ Wound, scar. १०. Festered. Was curel or healed. ? When the country becamo fanine-striken. २२ With the throat parched with hunger. a.

·पञ्चतन्त्रे । कैश्चिद्राजसेवकः सह देशान्तरं गत्वा कम्यापि राज्ञः सेवको बभूव । सोपि राजा तस्म ललाटे विकरालं प्रहारक्षतं दृष्ट्वा चिन्तयामासन यद्वीरैः पुरुषः कश्चिदयम । नूनं तेन ललाटपट्टे समुखप्रहारः । अंत- स्तं संमानादिभिः सर्वेषां राजुपुत्राणां सकाशाद्विशेषप्रसादेन पश्यति । तेपि राजपुत्रास्तस्य तं प्रमादातिरेक पश्यन्तः परमेा धर्म वहन्तो राजभयान किंचिदृचुः । अथान्यस्मिन्नहनि तस्य भूपतेर्वीरसंभाव- नायां क्रियमाणायां ""विग्रह समुपस्थिते "प्रकलायमानेषु गजेसन- ह्यमानेषु वाजिषु योधेषु प्रगुणी क्रियमाणेषु तेन भूभुजा म कुलाल प्रस्तावागतं पृष्टो नियंजन। यद्भो राजपुत्र कस्मिन्संग्रामे प्रहारो- यं ललाटे लग्नः । स आह । देव नायं शवपँहारः । कुलालोहं प्र- हत्या। मैनहनेककपराण्यासन । अथ कदाचिन्मद्यपानं कन्या निर्गत: प्रधावन्कर्पगेपरि पतितः । तस्य पहारविकागेयं पे ललाट एवं विकरा- लतां गतः । तदाकण्र्य राजा सॅबीइमाह । अहो बञ्चितोहं राजपुत्री- नुकारिणानेन कुलालन । तद्दीयतां द्राँगेतस्य चन्द्रधिः । तथानुष्ठिते कुम्भकार आह । मा मैवं कुरु । पश्य मे रणे हस्तलाधवम । राजा प्राह । भोः सर्वगुणसंपन्ना भवन । तथापि गम्यताम् । उकं च । १ Terrible. The womni chized by il blow. Powerful, strong ? In consequence of that. ५ The tablet of the forehead. This is I think a misprint for a which means " in the fint." ७ Honour, respect. <. Lookul npon hin with greater favour than un all other राजपत्र ( warriors or Rajputs.) २. Excess. १० Entertaining great feelings of jealously. ?? When the King was doing honour to the Warriors in his service according to their merits. १२ .When hostilities arose. PP While the clophants were being prepared, the horses being caparisoned and the soldiers were being equipped. ?? That King. 74 The potter. With respect to the opportunity that had ppresented itscii. १७ In private, secretly.१८ A wound caused by a weapon. १० By birth. २० In my house. २१ Gone abroait. 17 The wound caused by the blow. ** With shame. २४ Doceived. २५ Resembling a warrior. २६ Quickly, at once. २७ To give अर्धचन्द्र । चन्द्रा as the text, is to seize a person by the neck and turn him out. २८ Skil of arms. qu. Endowed with all qualities. Wero ·२१ चतुर्थतन्त्रम् । शूरश्च रुतविद्यच्च दर्शनीयोसि पुत्रक । यस्मिन्कुले त्वमुत्पन्नो गजस्तैत्र न हन्यते ॥ ३८ ॥ ॥ कथा ४.॥ कुलाल आहे । कथमेतत । गजा प्राह । कस्मिाश्चिद्वनोद सिंह- दंपती अनिवसमः स्म । अथ सिंही पुत्रद्वयंमजीजनत । सिंहापि नि- त्यमेव मृर्गीव्यापाय सिंह्या ददाति । अथ कदाचिनेन किमपि ना- सादितम । वन भ्रमतोपि तस्य रविरस्तंगतः । अथ तेन स्वगृहमाग- च्छता शृगालशिशुः प्राप्तः । स च बालकोयमिति मत्वा यत्नेन दंष्ट्रामध्ये गश कन्या मिह्या जीवन्तमपि समर्पितवान । नतः सिंह्याभि- हितम । भोः कान्त आनीनं किंचिदस्माकै भोजनम् । सिंह आह । प्रिये मयायैनं शृगालशिशुं परित्यज्य न किंचित्सत्त्वमासादितम । स च मया बालायमिति मन्वा न व्यापादितः । उन च । 'स्त्रीलिङ्गिविषबालानां प्रहर्तव्यं न कहिंचित । प्राणत्यागपि संजात विश्वस्तांना विशेषतः ॥ ३९ ॥ इदानीमेनं भक्षयित्वा पथ्यं कुरु । प्रभातन्यायिष्यामि । साह । भोः कान्त त्वया बालकोयमिति मन्वा न व्यापादितः । तद- हं कथं स्वोदरार्थे व्यापादयामि । उक्तं च । १५ २ कृता विद्या येन ()। iho has tudied a science or loro. २ IIandsome. : In thet family ( here तत्र - तस्मिन्कले ). * A couple; a pair. « Gave birth to two cubs, Ani. mals; game in general. ७ While yet he was wandering ( in the forest ). ८ The young one of. ' Placing it carefully between his jaws so as not to hurt it. ८ Handed over; delivered. ?? Excepting; without ?: Thinking it was too young to be killed. ? Even when life is in danger; one should never kill a woman, one who hears on his person the sacred ot, a Brahmana and a child and particularly those who have put faith in one. ?x Take your meals using this as a condiment. १५ In the morning. १६ Shall procure. १७ For the sake of my belly.

·२२ पञ्चतन्त्र . 2. 'असत्यं नैवकत्यं स्यात्प्राणत्यागेपि संस्थिते । न च कृत्यं विमुञ्चेत एष धर्मः सनातनः ॥ तस्मान्ममायं तृतीयः पुत्रो भविष्यति । इन्युक्या तमपि स्वस्तन- क्षीरेण पुष्टिमनयत । एवं न प्रयापि शिशवः परस्पग्मजातजानिवि- शेषा एकत्र विहारिणी बान्यमनिवाहन्ति । अथ कदाचिनत्र वने भ्राय॑न्वनगजा दृष्टः । न टुप्पा तौ सिंहमुतौ द्वावपि ऋपिनन तं प्रति प्रचलितो यावनावनेन शृगालसुननाभिहितम् । अहो गगेयं युष्मत्कुलेशत्रुः । तन्न गम्भव्यमेनस्याभिमुखम् । एवमुक्त्वा गृहं प्रधा- विनः । तावपि ज्येष्ठंत्रामानिरुत्साहतां गतौ । अथवा माध्विमुच्यते। किनापि सुधीरेण सोत्साहेन ग्णं प्रति । सोत्साह जायंत सैन्य भने भग्नमवामुयान ॥ १३ ॥ अन व हि वाञ्छन्ति भूपा यांधान्महाबलान । शूरान्धीन्छिनोत्साहान्वर्जयन्ति च कातरान ॥ १२ ॥ ततो द्वावपि पित्रोग्यतो निमन्तौ ज्येष्ठभ्रातूंचेष्टितमचर्यथा गजं दृष्ट्वा दृरनापि नमः । मापि तदाकये कोपाविष्टः प्रस्फुरिताधेर- ?? Before २ Even when life is in iinminent danger, that which is untit to do will not be lit to do; nor honlel one avvid (loing what shoull be done - this is the time homel duty of all. : With the milk of her own breasts : Not knowing the differun ze between the cistes of each other. ? Sporting; playing. ५ IPassed their childhood. ६ Wandering. ७ A wild olephant. With angry look, Marched or ran upon him. ?. Tho enemy of your race. him or in front of him. On account of the fright taken by the eldest. 7Became void of spirit or energy. 78 Even by means of one bold and energetic leader in a battle, the whole army bcoomes enspirited, but when he breaks down or is put to flight, the army breaks dawy or lusos all courago. 24. It is for this very reason that king's want soldiers who are strong, brave, bolul and spirited or energetic and avoid thosecwho are timid. १६ Laughing. .१७ , Spoke of the action of their eldest brother that, &c. १८ Flod. 78 With his sproutlike lower-lipethrobbing.

·२३ चतुर्थतन्त्रम् । पल्लवस्ताम्रलोचन स्त्रिंशिखी भ्रुकुटी कृत्वा नौ नियन्परुपतरव- चनान्युवाच । ततः सिंह कान्ने नीत्वा प्रबोधिनः । बस मैवं कदा- 'चिजल्प भवटी यलघुभ्रातरावेतौ । अथासौ प्रभूतकोपविष्टस्तामि- 'न्युवाच । किमहमेताभ्यां शौर्यरूपेणं विद्याभ्यासेन वा न्यूनो येन मामुपहमतः । तन्मयावश्यमेनौ व्यापादनीयौ । तदाकार्य सिंही तस्य जीवितमिच्छन्ती प्राह ।। शृगेमि कृतविद्योसि दर्शनीयोसि पुत्रक । यस्मिन्कुलं त्वमुत्पन्नो गजस्तैत्र न हन्यते ॥ ४३ ॥ परं शृगालगतस्त्वं रुपया मया स्वको यीपानन पुष्टि नीतः । तयावनेभो त्वां शृगालं जानीतस्तावद्रुतं गत्वा स्वजातिमध्ये भव । ना चदाभ्यां हनो मृत्युपंथं ममेष्यमि । सोपि तद्वचनं श्रुत्वा भय- व्याकुलमनाः क्षणात्प्रनष्टः । तम्मान्वमपि यावदेते राजपत्राम्यां कुलालं नाननि तावद्रुत- नरं गच्छ । ना चंदनेषां सकाशाद्विडम्बना प्राम्यसि । कुलालापि नदाकर्ण्य द्रुततरं प्रनष्टः । अतोहं ब्रवीमि । युधिष्ठिर इव मत्यवचनात्वं नामापर्दैमापन्नः । नदी दुष्ट मकर त्वमपि कुलालवत्स्ववचनेन प्रकटीकतः । उक्तं च । "आत्मनो मुग्वदोषेण बश्यन्त शकमारिकाः । बकास्तत्र न बध्यन्ने मौनं सार्थमाधनम् ॥ १४ ॥ २ . . With cyes red wirkunger. i llaving frowned in such way as to knit up these-brows three tines. ३ Reviling then. x Spoke in very harsh terms. ५ Was remonstrated with. ६ Belonging to yon; Jour. ७ Little throthers. / Full of greatranger. This is a ÅETTES, means bravery and handsomeness. 7. Inferior, less. ?? Wishing for his life, wishing to save his life. २२ तस्मिकले in that family. ?My. 97 Mix with your race 9. Will die. 18 Overcomo with-fear at heart. १७ At the hands of these .१८ Incurred that calamity. १९ Exposed. २. Parrots and female parrots are confined ( in cages ) for the fault of their tongues ; · while crauc, are not so confined Silence is the means of accomplishing all objects. om.

·२४ पञ्चनने . उक्तं च। मुगुप्नं रक्ष्यमाणोषि दर्शयन्दारुणं वपुः । व्याघ्रचर्मप्रतिच्छन्नो वाकृते रामभो हतः । मकर आह । कथमेतत । स आह । ॥'कथा ५॥ अस्ति कस्मिंश्चिदधिष्ठाने शुद्धपटी नाम रजकः प्रतिवमति स्म । तस्यैको गसभोस्ति । सापि घासाभावादतिदुर्बलः । अथ तेन रजकेन. क्वापि व्याघ्रचर्म प्रातम । ततश्चाचिन्तयत । अहो शोभनमापतितम । एतच्चर्म परिधाप्य गसभं रात्रिी यावक्षेत्र पत्सृजामि येन व्याघ्र मत्वा समीपवर्तिनः क्षेत्रान्न निष्कासँयन्ति । तथानुष्ठित गमभी गौ यथे- छया यवभक्षणं करोनि । गैत्रिशेषपि भूयो रजकः स्वाश्रयं नयति । एवं गच्छता कालेन स रामभः पविग्ननुतिः । कच्छावन्धनमपि नीयते । अयान्यस्मिन्नहनि स मदोद्वतो दृराद्रामीशब्दं शृण्वस्तार- स्वग्ण शब्दायितुमारब्धः । अत्र ने क्षेत्रपा रासभाय व्याघ्रचर्मप्रति- च्छन्न इति मन्वा लकुटपिाणशरप्रहारैस्तं व्यापादितवन्तः । अतोहं ब्रवीमि । मुगुन रक्ष्यमाणोपि दर्शयन्दारुणं वपुः । व्याघ्रचर्मप्रतिच्छन्नो ते गमभी हतः ॥ ४६॥ नत्किं श्यामलकवदत्यपमान सहनादर्धचन्द्रदानेन यास्यसि । म- कर आह । कथमेतत । स प्राह.. An ass dressed in the skin of a tiger and displaying a big form, though well-guarded, was killed by reason of his voice, ( that is being found out to be an ass from his braying ). २ For waut of grass. ३ Oh; a good thing has come to pass; Oh, it is a god-send. . Having made to rat on or having covered with. u So long as there is night, that is, during night time. ६ Fields. ७ Turn out (caus. of कम 1 P with निस् ). ८ This s.ands for यथच्छम-at his will or pleasurer ९ Barley, corn in general. २० Even lectore night was spent. ?? Was fettered or tiod 22 Blinded by passion. १३ With a loud sound. २४ Toury out, to bray. १५ The protectors of the fold. 78 With strokes of sticks, stones and arrows. po By reason of his having put to with a great insult, even when die was greatly insulted.

·चतुर्थतन्त्रम् । २५ . ॥ कथा६॥ अत्यंत्र धेगपीठे विकण्टकं नाम पुरम । तत्र महाधन ईश्वरो- नाम भाण्डैपनिः । तस्य चत्वारो जामातृका अवन्तीपीठात्तापूर्णका विकण्टक पुरे समायाताः । ने च नेन महता गौरवेणार्यचिना भोजनाच्छादनादिभिः । एवं नेपां तत्र वसतां मार्सपर्टी' संजातम । नंत ईश्वग्ण स्वभार्योक्ता । यदेते जामातरः परमगौरवेणावर्जिताः स्वा- नि गहाणिज गच्छन्ति । तकि कथ्यते । विनापमानं न यास्यन्ति । तदद्य भोजनबेलायां पादप्रक्षालग अलं न देयं येनापमानं ज्ञात्वा परित्यज्य गच्छन्तीति । तथानुष्ठिते गर्गः पादप्रक्षालनापमानात्सोमो लवामनदानाइत्तः कदर्शननो यातः ! एवं ते त्रयोपि परित्यज्य गताः । चतुर्थः श्यामलको यावन्न यानि तावर्धचन्द्रप्रदानेन नि- .८कासितः । अतोहं ब्रवीमि । गर्गो हि पदिशौचालघ्वासनदानतो गतः मोमः । दनः कदशनभोज्याच्छयामलकश्चार्धचन्द्रेण ॥ १७ ॥ इति । नत्किमहंग्यकारवन्मगर्यो यतः स्वयममि दृष्ट्वा ते बिरि पश्चा- द्विश्वमिमि । उक्तं च । 'प्रत्यक्षपि कन पाप मन्धः साम्ना प्रशाम्यति । रथकारः स्वको भार्यां मजारो शिरमावहत ॥ १८ ॥ मकर आह । कथमेतत् । म आह । On the surface of the earth. HET Vart of great riches; very rich. The possessor of a largo capital. % Sons-in-law. Honour. Respected, treated hospitably. ७ By means of food, clothing, &c. ८. A collection of six months, six months. ९ Received or treated ( it is the p. p. • of the caus. of वृज 1, 7 P. & A. ). २. Then what do you say? ११ For washing the feet with. १२ Will leave us and gojë By having been given a small seat. 7x By being giver coarse food. t. Concerning or about the washing of feet. २६ Change for the worse. २७ Even though sin be committed in his presence, a fool is satisfied by concilia. otion; a carpenter carried on his head his wife with her paramour. 3 ·पञ्चतन्त्रे ॥ कथा ७॥ . कस्मिंश्चिदधिष्ठाने कश्चिद्रथकारः प्रतिवपति स्म । तस्य माय! पुश्चली जनापवादसंयुक्ता । सोऽपि तस्याः परीक्षार्थं व्यचिन्तयत् । कथं मयास्याः परीक्षणं कार्यम । न चैतयुज्यते कर्तुम यतः । नदीनां च कुलानां च मुनीनां च महात्मनाम । परीक्षा न प्रकर्तव्या स्त्रीणां दुश्चरितस्य च ॥ १९॥ वसोवर्याित्पन्नामभजत मुनिमत्स्यतनयां तथा जातो व्यामः शतगुणनिवासः किमपरम । स्वयं वेदान्व्यस्यञ्छमिनकुरुवंशप्रसविता स एवाभच्छीमानहेह विषमाः कर्मर्गतयः ॥ ५ ॥ कुलौनामिति पाण्डवानामपि महात्मनां नात्पनिरधिगन्नव्या यतः क्षेत्रजी इति । बीदुश्चग्निं संधुक्ष्यमीणमनेकदोपान्यकटयनि वीणा- मिति । तथा च । । ? A harlot, an unchaste womay. i Wisbranded with infamy was badly spoken of. In order to put her chastity to the test. ? Misconduct, unehastitv. ५ Born from the seed of a Va-ll, a kind of demi.god. ६ loved. is The daughter of a fish, so called because Siltyavati was found in the belly, of a fish. In that way, that is, from the union of the मुनि (पराशर) and सत्यवती. ९. The abode of a hundred good qualities, that is, one in whom hundreds of good qualities were centred. 79 What more need we say about his mental possessions ? १. Pres. p. of अम् 4 P. with वि-Separating or arranging. १२ The progenitor of the extinet race of the Kurus. १३ A particle expressing wonder. १४ Uneven, indeed, wre, the ways of Fate ! १५ With respect to what has been said above about this in verse 49. P& Should be studied; obtained. 10 Born in an uneatural way. १८ Nom. Sing. of the 2nd Fut. p. of दुह् with सम्-Being closely inquired into.' १९ Brings to light.

·चतुर्थतन्त्रम् । यदि स्या पावकः शीतः प्रोणो वा शशलांछनः । • स्त्रीणां नः सतीत्वं स्यायदि स्यादुर्जनो हितः ॥ ११ ॥ तथापि शहामशद्वां वापि जानामि लोकवचनात । उक्तं च । यन्न बंद', शाम्बषु न दृष्टं न च संश्रुतम् । तत्सर्वच न लाकोयं यत्स्याब्रह्माण्डमध्यगम ॥ ५० ॥ एवं संधार्य तामवाचत । प्रिय अहं प्रातीमान्तरं यास्यामि । नत्र दिनानि क नचिलगियन्ति । नन्वया किंचित्पाथेयं मम योग्य कार्यम | सापि तदाकर्ण्य हर्पितचिनौसल्येन सर्वकार्याणि संन्यज्य सिद्धमन्नं वृतशर्कगप्रायमकंगेत । अथवा साध्विदमुच्यते । इदिवस घनतिमिरे दुःसंचागसु नगरवीथीषु । पत्यौ विदेशयाने परमसुग्वं जघनचपलायाः ॥ १३ ॥ अथासौ प्रन्यप उत्थाय स्वगृहानिर्गतः । सापि तं प्रस्थितं वि- ज्ञाय प्रहसितबंदनाङ्गमस्कारं कुर्वाणा कथंचिनं दिवममन्यवायत । ततश्च 'परिचितं कंचिद्विगृहं गत्याभ्योक्तवती । यदनामान्तरं गतः स दुरात्मा में पनिः । तदद्य बास्महे प्रसुप्रैजने ममागन्न- व्यम् । तथानुष्ठित स रथकारोप्यग्य दिनमतिवाह्य प्रेदाप स्वगृह- २ Fire. २ Very hot (कर्षण उष्णः ). ३ The Moon called from the sign of (शश ) । hare supposed to be on her. ? Then only it is possible for to be charte, when fire will be cool &c. &c ५ liriendly, favourable. know her to be either pure otherwise only from hear-ay, or from what the people say and lut frum personal knowledge. That which mal the centre of the Wiverse. llaving come to this conclusion or resolution. 9. Will De required, will be spent. 2. Provisions for the journey. ?? With the eagerness of 'one delighted at heart. Ready food mostly consisting of ghee and sugar. 7: When the day is rainy or cloudy, when the streets of a city are inipassible on account of darkness, and when the lusband fronte abroad; great is the dcliglt felt by an adulterous woman. २४ Farly thoriing or dawn.. १५ With a cheerful countenance.१६ Decorating her person. १७ Passed. १८ That with which she was familiarly acquainted ? A rover, a.paramour. २० When the inmatos in it are asleep. ! २१ At night-fall. so Homen or ५ ·पञ्चतन्त्रे m मपरदोग्ण प्रविष्टः शय्यातले निभृतो भूत्वा स्थितः । अत्रान्तरे स देवदनः शयन आगन्योपविष्टः । तं दृष्ट्वा ग्थकारो रोपाविष्टचिनी न्यचिन्तयत । किमनमुत्थाय विनाशयाम्यथवा द्ववियतो सुप्तौ हेलया हन्मि । परं पैंश्यामि नावचेष्टितमस्याः शृणोमि चानेन सहा- लापान । अथान्तरे मा गृहद्वारं निर्भूतं विधाय शयजनलमारूढा । तस्यास्तच्छयनमागेहल्या रथकारशरीरे पादो लैंग्नः । तता व्यचि- न्तयत् । नूनमंतेन दुरात्मना रथकारेण मत्परीक्षणार्थ भाव्यम ।. नवाचरित्रविज्ञानं करोमि । एवं तस्याश्चिन्तयन्न्याः स देवदनः स्पर्शोन्सुको बभूव । ततश्च त्या कृताञ्जलिपुटयाभिहितम् । यन्म- हानुभाव त्वया न मे गात्रं स्प्रष्टव्यं यतोह पतिव्रता महासती व । नीचच्छापं दत्त्वा त्वां भस्मसात्करिष्यामि ।स आह । यद्येवं तकि- मर्थमहं त्वयात्रानीतः । सा प्राह । भोः शृण्वेकामनाः । अहमय प्रत्यूषे देवतादर्शनार्थं चण्डिकायैतनं गता । तत्राकस्मिकी खे"वाणी. संजाता । पुत्रि किं करोमि । भक्तासि मे त्वम । परं षण्मासाभ्यन्तरे विधिनियोगाद्विधवा भविष्यसि । ततो मयाभिहितम् । यद्भगवति यथा त्वमेतजानासि तथा प्रतीकारमपि वेसि । तदस्ति कश्चिदुपा- यो यन मे पतिः शतसंवत्सरंजीवी भवति । ततस्तयाभिहितम् । वत्से 23 । ८ १ By another or some secret gate. २ Below the bed-stead. Hidden, concealed. ? Full of anger at heart. Both these viz., my wife and her paramour. ६ At once, easily ७ Let me first watch hier movements. 1. Having shut or bolted fast. . While she was mounting the bed-stead. १० Conie in contact with. ११ Should have concealed himself hero to watch my condutt. 7Show him what wisdom a woman possesses. Desirous of touching her. px Who had folded her hands, or juined her hands in supplication. A per:ou of dignitý. ?& Otherwise, that is, if you do not grant my prayer, not to touch my person. 70 Will reduce you to ashes With an attentive mind pe An abode, fa temple. * Suchlen, unexpected. २१ A voice in the sky was heard. २२ Within six months. २३ Through the order of Fate. २४ A widow (विगतः धवः यस्याः सा ). २५ Remedy. २६ Living for a hun: .dred years. .

·१६. चतुर्थतन्त्रम् । २९ सन्नपि नाम्नि यतस्तवायनः स प्रतीकारः। तच्छत्वा मयोक्तम । देवि यन्मन्प्राणर्भवति तदादेशय करोमि । ततो देव्याभिहितम् । यदि पर पैरुष सहकम्मिन्छ यने समारुह्यालिङ्गनं करोषि तनव भ- नुमकापसृत्युर गस्य संचरति त्वदर्ता पुनरन्यद्वर्षशर्तद्वयं जीवति । तेन मया त्वमभ्यर्थितः । ननो यत्किचिकतमनास्तकरुष्व । न हि देव- नाब चैनमन्या भविष्यतीति मे निश्चयः । सापि रथकाँगे मूर्चस्त- स्यास्तद्वचनमाकर्ण्य पुल कादि ततनः शय्यातलान्निष्क्रम्य तामुवाच । माय पवित्रे. पतिवने माधु कलेनंदिनि माधु । अहं दुर्जनवचनश- दिनहृदयस्त्व परीक्षार्थं यामान्तग्व्याज हवात्र निभृतं ग्यवानले लीनः "स्थितः । तदह्यालिङ्गन्य माम । एवमुक्त्वा तामालिनय स्वस्कन्धे कत्वा ते देवदनमप्युवाच । भी महानुभाव मत्पुण्यैस्वमिहागनः । त्वत्यमांदायाममय भया वर्षशनयप्रमाणमायः । ततस्त्वमपि मां स- मालिङ्ग-य स्कन्धं मे समारोह । इति जल्पन्ननिच्छन्नमपि देवदत्तं ब- लादालिङ्गय स्कन्धे समागेपितवान । ततश्च तयध्वनिच्छन्दन नृत्य- न्मकलगृहट्टाम्प बभ्राम । अनाहं ब्राम । प्रत्यक्षषि कने पाप मूर्खः माम्ना प्रशाम्यति । ग्यकार: स्वक भार्यां सजागं शिरसावहत ।। १ ।। नन्मृट दृष्टविकारस्त्वम । नकथं तब गृहं गच्छामि । अथवा यन्मां त्वं विश्वासयसि तूने दाषा नास्ति यन ईदृशी स्वभावदुष्टा ? Though there is one; it is equivalent tu Dependent on you ; in your hands. ; That which can be accompli-lovi O at the cost of Oriler person within your hu-band Untimoly death attaching to var husband ७ Will be transferreder i A periuil of 2 hundred years. " Will be false, ?? With tbe hair standing on the end, through joy ?? One that in the delight of the family. 7. Suspecting at beart your fidelity ; believing the words of the malicious ?: Pretend. ing as if I was really going to another place. ?2 Secretly. २. Under the bed-stead. १.६ Remained concealed. १७ Ilaymy placed on the shoulder ? You aro come hero by muy govel-luck. १२. Through your favour. २. Lasting for 2 hundred years. 7. Even against the will of Devadatta 17 Dancing to the sound of a horn. ** That you should induce me to put confidence in you is not your fault. lone. my life. १ .

·४ पञ्चतन्त्रे गुष्मजातिय शिष्टसङ्गादपि सौम्यन्वं न याति। अथवा स्वभावोयं दु- टानाम । उक्तंच सद्भिः संबोध्यमानोपि दुगत्मा पापपौरुषः । घृष्यमाण इवाङ्गारो निर्मलत्वं न गच्छति ॥ ५५ ।। अथवा साध्विदमुच्यते । "मुर्यभारमुत्सृज्य पर्जन्यं मारतं गिरिम । स्वयोनि मृषिका प्राप्ता स्वजातिर्दुरतिक्रमा ।। ५६ ।।. मकर आह । कथमेतक । मोऽब्रवीत : मना ॥कथा ८॥ अस्ति कस्मिंश्चिदधिष्ठाने नविने शालकायना नाम नपोधनो जाहव्यां नानार्थं गतः । तस्य च मृर्यापस्थानं कुर्वतस्तत्र प्रदेशे मूषि- का काचित्वरतरनवायपुटेन श्येनेनं गृहीता । तां दृष्ट्वा स मुनिः क- रुणाहदयो मुञ्च" मुञ्चेति कणिस्तस्य पाषाणबई प्राक्षिपत । सोपि पापाणवण्डप्रहारव्याकुलेन्द्रियो भ्रष्टमंपिको भूमौ निपपात । मृपिकापि भयत्रम्ता कर्तव्यमैजानती रक्षक्षति जल्पन्नी मुनिचरor ? Even when come in contact with respectable persons. २ Millness. ६ Or rather-used to correct mulify in foregoing statement. ४ .in evil-disposed and wickell person though well-advi-ed by the gooil, does not bucome upright or pure, like a charcoal which though rubboil, does not become white.“ Having refused to take the sum, the God of rain, wind and mountain for a husband, a female mouse became united with quo of her own racon--- it is difficult to free oneself from the instincts of one's rave. ६ A penance-forest or grove. ७ One who is rich in penance ( ता: धन यस्य Bah. Conp.) ८ Waiting upon or uffering prayers to the sun.. The ends of whose nails were sharp or pointed. ?. A hawk. ?? Whose heart was moved with pity: Saying, leave Iper, leave her. 2 picce, a bit. Smarting under the pain caused by the stroke of the stone १५ ( भ्रष्टा भूषिका यस्मात.) From whose talons dropped the female mouse. 7 Not knowing whas to de ; being at a loss what to do ·चतुर्थतन्त्रम् । णाभिकमुपाविशत् । श्येनेनापि चेतना लब्ध्वा मुनिरुक्तः । यद्रो मुंने न युक्तमनुष्ठितं भवता यदहं पाषाणेने ताडितः किं त्वम॑धर्मान्न बिभेषि । तत्समर्पय ममैनां मूषिकाम । नो चेत्प्रभृतं पातकमवाप्स्य- सि । इति ब्रुवाणं श्येनं प्रोवाच सः । भो विहंगाधम रक्षणीयाः प्रा- णिनां प्राणाः । दण्डनीया दुष्टाः । ममाननीयाः माधवः । पृजनीया गुरवः । स्तुत्या देवाः । तन्किमसंबद्धं प्रजल्पसि । श्येन आह । मुने न त्वं मुश्मधर्म वसि । इह हि सर्वेषां प्राणिनां विधिनी सृष्टिं कुर्व- ताहागेपि विनिर्मितः । ततो यथा भवताम तथास्माकं मृषिकादयो विहिताः । वत्म्बाहारकाङ्किणं मां कि देषयमि । उक्तं च । ययस्य विहितं भोज्यं न तनम्य प्रदृष्यति । अभक्ष्य बहुदोषः स्थानम्मात्कार्यो न व्यत्ययः ॥ ५७ ॥ मद्यं यथा द्विजातीनां मद्यपानां यथा हथिः । भक्ष्यमभक्ष्यतामति तथान्यपामपि द्विज ।। ५८ ॥ भक्ष्यं भक्षयतां श्रेयो अभय न महधम । तत्कथं मां वृथाचार वं दण्डयितुमर्हसि ॥ १९ ॥ - proper food २ Having recovered Con-ciousness. २ A -tone. ३ Are yon not afraid of irreligion? You will be guilty of great sin. The worst. Of birds. Trrelevantly ; at random. The ruimte detaily of religion. Tho creator. & Maile ; cited. ?: Wishing to seize what is my Vegetable food, rice, &c. That which is avaiul in the proper food for any one, does not, if caten, make him gulty of murder, but there is great sin in catime what is uſit to eat, no opposition should, therefore, be made to me. . As wine in the case of the twice-born, as sacrificial oblation in the case of druukawls, though fit to be eaten, become infit to eat, same is the case, oh Briliman, with Others as regards otlfr things. There is good in cating what is fit to cat, and great in in oating what is unfit to eat ; how is it then proper for you to punish me as ono who does an unproper act : ( वृथा चार is a Bahuvrihi compound and is the secondary object of दण्डयितुम् ).

·पञ्चतन्त्र अपर मुनींना न चैप धर्मो 'यनम्नैर्देष्टमदृष्टं श्रुतमश्रुतमेलौल्यवम- शत्रुत्वं प्रशस्यते । उक्तं च । समः शत्रौ च मित्र च समलोटाश्मकाञ्चनः । सुहृन्मित्र बदामीनी मध्यस्थी द्वंप्यबन्धषु ।। ६ ।। साधुष्वपि च पापेषु समबुद्धि विशिष्यते । साधनां निग्वद्यानां सदाचार्गवचारिणाम ।। 1 ।। योगी युजीत मनतमात्मानं हर्मि स्थितः । तन्वमनेन कर्मणा भ्रष्टनका राजानः । उक्तं च । मुञ्च मुञ्च पतन्यको मा मृचनि द्वितीयक'। उभयोः पननं दृष्ट्वा मौनं सर्वार्थसाधनम ॥ ६२ शालकायन आह । कथमवत । श्यन आह । कस्मिचिन्नदीनट एकतदिधविनाभिधानास्त्रयापि भ्रानगे मुनयस्त- पः कुर्वन्ति । तेषां च तपःप्रभावादाकाशम्था धौतपोनिका निगले- म्बा जलार्दा भृम्पशन भयन मानसमय निष्ठन्ति । अन्यर्युमयेव न ? Since when they consiler what is vernas unseen, what is heard as unhearl, and when they post no grcediness and enmity, their action is declared to be the best ille who looks upon a lump of earth, a stone and gold as equal in value. Indifferent as regards liis conduct towards friends and relatives, anil remaining neutral towarıls those who are hateful and those who afe friendly. ? Is.preferable to saint in the next line. a ellaineless. & Of those who are well-behaved and thoughtful. y Shuulila always direct his soul i llit-elf remaining in privacy, and not coming in contact with the people. One who has fallen off from his penance. ?4 One falls off from virtuo by simply sying let alone, let alone, and the cond by saying, don t, don't ; having seen pthe fall of both, the third thinks to himself-" silence sectures all objects." ११ Through the power penance. २२ White or washed garments. Without support. 32 Wet with water. m. Through the fear of touching the ground. २६ On one day.

·३६ चतुर्थतन्त्रम। कामिण्डकि का कनापि गभ्रेण बलेन नीता । अथ तां गृहीती वि- लोक्य तेषां टन करुणाहृदयेन भवतेव व्याहृतम । मुञ्च मुञ्चे- •ति । अत्रांन्तर तस्य धौनपानिकाकाशाद्रुमौ पतिना। तां पतितां दृष्ट्वा द्वितीयेन तयार्नेन मा मुञ्च मा मुञ्चन्यभिहितं यावनावनस्यापि पपान । ततस्तरीयो द्वयोगपि धौनपानिको भूमौ पनितां दृष्ट्वा तृष्णी बभूव । अनाः ब्रवीमि । मुच मुञ्च पतत्येको मा मुञ्चेति द्वितीयकः । उभयाः पतनं दृष्ट्वा मौनं सर्वार्थमाधनम् ॥ ६३ ॥ तच्छन्वा मुनिर्विहंस्याह । भी मंच विहंगम कृतयुगे धर्मः स आमीतं .. अतः कृतयुग पापालापतापि पापं जायंत तन धौतपातिके पतित अशिटालापन न सदपर्वंचनदोषतः । एष पुनः कलियुगः । अ- त्र सर्वोपि पापामा । नत्कर्म कृतं विना पापं न लेगनि । उनं च । संचरन्तीह पापानि युगप्वन्यपु दहिराम । कलौ तु पापसंयुक्तं यः कति स लिप्यंन ।। ६ ।। उक्तं च । आमनाच्छयनायानासंगकवापि भोजनात । रुत संचरंत पापं नैल बिन्दग्विाम्भमि ।। ६५ ।। तन्कि बृथापलपितेन । गच्छ कम । नो चच्छापयिष्यामि । अथ गते श्यने मूषिकया स मार्नग भहितः । भगवन न य मां स्वाश्रयम । नो चेदन्या दुष्ट पक्षी कश्चिन्मां व्यापादयिष्यति । तदहं तत्रैवाश्रये त्वद्द नान्नाहारमुष्टया कालं नप्यामि । साऽपि दाक्षिण्यवान्सकैरुणो . er. ? A female from Wis forcibly seized by a vulture. ३ Being_overtaken by the fear of his fall. 8 Kept sileht.“ Sin is committed by simply talking with a siun- Dy talking with one who is disrespectable. Not throngh the fault of talking ill of the good (Sinful. & Sin does not become attached to anyone. 7. In ages. other than the Kali age, singo infected people ; but in the Kaliuage, which is full of in, he who actually commits sid, becomes guilty of it. ?? In the Krita age, sin infected people by sitting together, sleeping together, by going together and alsofrom associatiog with each other, just as a drop vi oil flits on the surface of water. ?? With a handful of food given by you. १३ Full of kindness. २४ Full of compas hon.

·३४ पञ्चतन्त्रे व्यचिन्तयत । कथं मया मृपिका हस्ते धृता नेया जनहास्यकारिणी । तदेना कुमारिकी 'इत्वा नयामि । एवं सा कन्यका कृता । तथानुष्ठिने : कन्यामहित मुनिमवलोक्य पन्नी पप्रच्छ । भगवन कुत इयं कन्या ।। स आह । एपा मृपिका श्येनभसाच्छग्णायिनी कन्यारूपेण नव गृहमा- नीता । नत्वया यत्नेन रक्षणीया । भूया थनां मृपिकां करिष्यामि । सा प्राह । भगवन् मेवं कॉपीः । अस्यास्त्वं धर्मपिता । उक्तं च । "जनिता चापनता च यस्तु विधां प्रयच्छति । আলহানা সনদ पञ्चेत पितरः स्मृताः । ६६ ॥ दत्त्वयास्याः प्राणाः प्रदनाः । अपरं ममाप्यपत्यं नास्ति । तस्मा- देपा मम सुता भविष्यनि । नथानुष्ठित सा कन्यका शुक्लएस.चन्द्रक- लिकव नित्यमव वृद्धि प्रामानि । सापि तस्य मुनः शुश्रूषां कुर्वती सर्पनीकस्य यौवनमाधान । अथ तां यौवनाभग्वीमवलोक्य शा- लङ्कायनः स्वपत्नीमुवाच । प्रिय यौवनोन्मुग्वी वर्तत इयं कन्या "अनहीं सांप्रत मदहवामस्य । उक्तं च । 'अनुटा मन्दिर यश रजः प्राप्नोति कन्यका । पतन्ति पितरस्तस्य स्वर्गस्था अपि तैर्गुणैः ॥ ६७ ।। तत्कस्मैचिच्छेष्ठवगये प्रदीयते । उक्तं च । ? Exciting the laughter of the people. Who sought my protection through the fear of it hawk. This is tho 2nd P. Sing of the Aorist of ex with the ar dropped and I prefixed, in the sense of the prohibitive. A religious father, us listinguisheel from the real. One. ५ These five, viz., he who gives birth, lie who brings up, he who gives education, in who sports and he who protects from fear, are said, in Smriti, to be fathers. & Granted. y Like the digit of the moon in the bright half of the month. ८ Accompariied with his wife. ९, आग quickly. P Alhout to attain her Jouth. ११ Now she is not...' fit to live in my house. The mand of him, in whose house an unmarried girl attains her puberty, go to hell even if they be in heaven before, by the demerit grising therefrom. ? So let her be given in marriage to some eminets husband. %3D ·. चतुर्थतन्त्रम्। वर वग्यते कन्या माता विनं पिता श्रुतम! बान्भवाः कुलमिच्छन्ति मिष्टान्न मिनर जनाः ।। ६८।। तथा च । याव न लजते कन्या यावकीडनि पांसुना । याव' नेष्ठति गोमार्गे तावत्कन्यां विवाहयत ।। ६६ ।। मात चैव पिता चैव ज्येष्ठभ्राता नथैव च । वयन नग्कं यांन्ति दृष्ट्वा कन्यां रजस्वलाम ।। ।। तथा चै। कुलं च शील च सनाथनां च विद्यां च विनं च वपुर्वयश्च । एतान्गुणान्मक परीक्ष्य देया कन्या वषैः पमचिन्तनीयम ।। ७१ ।। अन्यजन दरम्यानामविद्यानां मोक्षधर्मानुवनिनाम । शंगणां निर्धनानां च न देया कन्यका बुधैः ।। ७२ ।। नद्यद्यस्या गचंत नगवन्तमादित्यमाकार्य नम्मै प्रयच्छामि । उच । अनिष्टः कन्यकाया यो वर्ग रूपान्वितापि यः। यदि म्यानस्य न दया कन्या श्रेयाभिवाञ्छता ।। 3 ।। माह । को दोपोत्र विषय । एवं वियनाम । अथ मनिना समा- हृतः मविता नन्क्षणमवाभ्युपत्य प्रावाच । भगवन बद द्रुतं किमर्थ- A girl choo-es a husbapil, her mother profere wealth, her father learning, her reatives wish for a while family and other people simply wish for dainties One should marry one's daughter before we acquires the sense of -hame, while she plays with lust and while she stand- in the way of the (that is, knows no fear ). By -сcing or when th. their daughter attaining hos puberty before marrii , Wi-e mu should give way their daughters after basing examined the following seven requisite qualitie-oviz, nobility of birth, good dispozition, having -upporters, 'learning, wealth, borlily constitution and are other things need not be inquired into. " Wise men should not give their daughters in marriage to those who live fim away from then, who are literature, who observe such a course of condut a tends to salvation, who are rave and wllo are poor.६ If it be to her liking. ७.Having invited. ८. One who wi-hes his own welfare should not give lims daughter to one who is diot liked by her, though he may be endowed with beauty. Having approached. • २ २ ·पञ्चतन्त्रे महमाछूतः । से आह । एषा मत्कन्या यदि न्वां वृणोति तद्विवाह- य । एवमुक्त्वा स भगवांस्तस्या दर्शितः । प्रोवाच च । पुत्रि के नव गेचन एप भगवांस्त्रैलोक्यदीपः । मा प्राह । तात अतिदहनाम- कोयम । नाहमेनमभिल पामि । अम्मादपि यः कश्चिदुत्केष्टतरः म आहृयताम् । अथ तस्यातद्वचनमाकर्ण्य भास्वपि तां मूषिकां विदित्वा निःस्पृहस्तमुवाच । भगवन अस्ति ममाप्युनमा मया ये- नाच्छादितस्य में नाँमापि न ज्ञायुने । अथ मुनिना मेघोप्याहूतः । एष रोचते । सा मुनि मदह । यन्मों मेघादपि श्रेष्ठाय मयच्छ । अथ मेघोपि मुनिना पृष्टः । भोस्ताभ्यधिकः कोप्यस्ति । म आह । य- दाम्ति ममाप्यधिको वायुः । वायुना हनोई संहस्रधा यामि निच्छु- बा मुनिना वायुगहतः । आह च । एप उनमो बायुस्तव प्रतिभा- नि । सा प्राह । तात प्रबलोप्ययं चञ्चलः । तदभ्यधिकः श्रेष्ठतर आनीयताम् । मनिग़ह । भा वाया तवाभ्यधिकास्ति कश्चित । म आह । ममाप्यधिकाः पर्वताः सन्ति यैः संस्तभ्य बलवन्तापि वयं ध्रियामहे । अथ मुनिः पर्वतमाहूय कन्याया अदर्शयत । पुत्रिक त्वामम्मै प्रयच्छामि । माह । नात कठिनात्मकोयम । तदन्यस्य प्रदीयताम । अथ म मुनिना पृष्टः । यद्भाः पर्वतगज तवाप्यधिकः कश्चिदस्ति । स आह । सन्ति ममाप्याधिका मूषका येस्मद्देहं बला- सर्वतो भेदयन्ति । तदाकर्ण्य मुनिर्मूषकमाहूय तस्या अदर्शयत् । पुत्रिके एष ते प्रतिभाति मूषकराजी येन यथोचितमैनुष्ठीयते । मापि तं दृष्ट्वा स्वजातीयमिनि मन्यमाना प्रोपितशरीगन्ना प्रोवाच । नात मां मूषिकां कृत्वास्मै मूषकाय प्रयच्छ येन स्वजातिविहितं गृहस्थ - . . Was shown to her. २ Tho lamp of the three worlds. Possessing the property of buruing. Wish for, love.« Superior. ६ Disinterested. ७ Even my name is not known ; I anm totally.olbscured. l Superior to you. . I go in thou.. sands of ways, that is, I am scattejed wide 70 Artist; fickle. ११ We are stopped and checked in our coursu. १२ Hard. २३ Can do as proper to do. १४ Iuwardly delight-. ed. pu The duties of house-holder peculiar to åborgina race.

·३७ गला तथा चतुर्थतन्त्रम् । धर्ममनुभवामि । तच्छुत्वा तेन स्वीधर्मविचक्षणेन त मूषिका रुत्वा 'मयकाय पृदना । अथवा साध्विदमुच्यते । न सुवर्ण न रत्नानि न च राज्यपरिकियाम । तथा बाञ्छन्ति कामिन्यो यथाभीष्टतमं वरम् ॥ ७४ ॥ नद्यपा सा मूषिका देवपदं त्यक्त्वा "स्वजातिदोषेण नीचसंगम- खमपि मया संगतोपि स्नेह गृहीतोपि स्वजातिधर्मदुष्ट : संगवः । अनोहं ब्रवीमि । सुध भतारमुत्सृज्य पर्जन्यं मारुतं गिरिम । व जाति मूषिका प्रामा स्वजातिर्दरतिकमा ।। ७५ ।। तनावस्व लुब्ध स्त्रीजिन अन्येपि ये त्वद्विधा भवन्दि ले रहकार्य विभवं मित्रं च परित्यजन्ति तन्कते । उक्त च । "या ममाद्विजते नित्यं साद्य मामवगृहते.।' प्रियकारक भद्रं ते यन्ममास्ति हरस्व तत ॥ ७६ ॥ मकर आह । कयंभनत । मोबबीत कथा १० ॥ 1 अस्ति कस्मिंश्चिदधिष्ठाने कामा” नाम महाधनी पणिपुत्रा बृद्धः । तेन मृतभार्येण कामोपहतचेतसा काचिन्निधनस्य दुहिता प्रभूतविनं दत्त्वोद्वाहिता । अथ मा दुःग्वाभिभूता तं वृद्धतम बणिज वीक्षितुमपि न शक्नोति । अथवा माध्विदमच्यते । . Conversant with thoduties of women. Women do not 30 much long for gold, jewels and the comforts of royalty as they do for a husband who is the dearest to their hearts. • * The position of a gud. Become united with one of her race through her own failt.“ Though favoured with mywfiction. ६ Spoiled by the instincts of your own raco. VUxorious. ८ Subdyed by one's wife. ९ Lose ; forfcit. १० She who always sixinks from me. embraces me to-day. Oh my benefactor, may good attend you ! Take away whatever is mine. ११ He who had lost his wife. १२ Was married. १३ Even to look at.

·३० पञ्चतन्त्रे येतं पदं शिरमि वीक्ष्य शिरोरुहाणां स्थान परं परिभवस्य तदेव पंसाम् । आरोपितास्थिशकलं परिहत्य यान्ति चाण्डालकूपमिव दृग्ना तरुण्यः ।। ७७ ।। तथा च । गात्रं संकुचितं गतिविगलिता दन्ताश्च नाभं गता- श्चक्षुर्भ्राम्यनि रूपमेव दसते वक्त्रं च लालायते । वाक्यं नैव करोति बान्धवजनः पत्नी न शुश्रूषत हा कष्टं जरयाभिभतपुरुषः पुत्रैग्वज्ञायते ।। ८ ।। अथ कदाचित्सा तन महैकशथने पराखी स्थिता 'यावत्तिष्ठति तावनस्य गृहे चौरः प्रविष्टः । मापि तं चौग्मवलोक्य भरख्याकुल- मनास्तं बृद्धमप्यालिङ्गिन्तवदी । सोऽपि विस्मयोपुल काङ्किनसर्वगात्र- श्चिन्तयामास । किमया मामयावगृहने । 'अहो चित्रमेनन । ततश्च यावनिपुणतयावलोकयति नावच्चौरः प्रविष्टः काणेकदेशे तिष्ठति । पुनरचिन्तयत । ननमेषा चौरस्य शङ्कयां मां समालिङ्गनि । तज्ज्ञा- न्वा चौरमाह। या ममोद्विजने नित्यं माय मामवगृहने । प्रियकारक भद्रं ते यन्ममास्ति हरस्व तत् ॥ ७९ ॥ भृयापि निर्गच्छन्तमवादीत । भो चोर नित्यमेव त्वया रात्रावाग- नव्यम । मदीयोयं विभवस्त्वदीय इति । अतीहं ब्रवीमि । Ilaving seen a white spot of hair on the head, which circumstance is a great cause of disrespect to meu, young women go far away, having abandoned their husbauds just as if they were wells belonging to Châîndalas having pimes of bones placed over them. २ The limbs become contracted, the gait falters, the tooth fall away, the eye becomes unsteady, beauty wanes, the mouth gives out saliva, brothers and relatives do not obey orders and the wife does not wait upon or serve. Alas! a man overcome with old age is turned away from him. > Having the hair on the whole body standing on its ond through wonder. 4 Oh! it is very strange. ६ With minuteness. • In a part of the corner 4 Indeed. ९ Through fear. १० Again. ११ Riches ; wealth.

·चतुर्थतन्त्रम्। . या मम द्विजने नित्यं साय मामवगृहते । प्रियकारक भद्रं ते यन्ममास्ति हरस्व तत् । किं बहुना । तेन च स्त्रीलुब्धेन स्वं सर्वमपि चौरस्य समर्पितम । त्वयापि त पानष्ठितम । अथैवं तेन सह तस्य विवदतो जलचरेण केनाप्यागत्यः महिनम । भी मकर वदीयभार्यानशनीपविष्टा न्वाय चियति प्रणाभिभवाद्विपन्ना । सोपि तच्छत्वातीव व्याकुलमना- व्यचिन्तयत् । अहो किमिदं संजातं मम मन्दभाग्यस्य । उनं च । • 'न गु- गृहमित्याहुगृहिणी गृहमुच्यते । गृहं तु गृहिणीहीनं कान्तागतिरिच्यते ॥ ८ ॥ वृक्षालपि दायिता यत्र तिष्ठति तगृहम । नाशापि तया हीनो अरण्यसदृशः स्मृतः ॥ ८२ ॥ तथा च । माना या गृहे नास्ति भार्या च प्रियवादिनी । अरण्यं तेन गन्तव्यं यथारण्यं तथा गृहम ॥ ८ ॥ तन्मित्र सम्यतां मया तेपेराधः कृतः । संप्रत्यहं तद्वियोगाद्वति- प्रवेशं करिष्यामि । तदाकर्ण्य वानरः प्रहस्य प्रोवाच । भो ज्ञातस्त्वं मया प्रथममेव यत्वं स्त्रीजितः स्वीकायश्च । सांप्रतं पुनः प्रत्ययः संजानः । त, अनिदि कार्य त्वं कस्माद्विपाई ततः । नादृग्दुष्ट- भायायां मृताशासवः कटु युभन । उनं च । या भार्या दुष्टचरिता सततं कलहप्रिया । भायापण मा या विदग्धैारुणा जग ॥ ८ ॥ îWealth ; belongings. i While he was thus disputing with him hiciur: without fool y When you dolayel. « Perished through appointment in love. They-ay that what we consider tu four home is not really yo, but the wife is our home; for a louse without the honde-wife surpasses cren a forest ( in de-ontencess ) My Len the root of å tree where one's beloved dwells is one's home, ovou à palace without her is sail to be like a devert. As is the forest so is the house -- because there is no wife in it. ° . have done you wrong. १. Under the thumb of your wifc. Evidence ; proof. Why do you feel grieved when you ought to be delighted 1It is proper to celebrate a festival. १४ Ill-behaved. १५ Fond of quarreling. १६ That women hould be considured by the wise a. horrible old age in the form a fife. 18 ·४० पञ्चतन्त्र . तस्मात्सर्वप्रयत्नेन नामापि परिवर्जयत् । 'वीणामि हि सर्वामां य इच्छेत्सुग्वमात्मनः ॥ ८५ ॥ के नाम न विनश्यन्ति मिथ्याज्ञानान्नितम्बिनीम् । रम्यां बुद्धोपसर्पन्ति ये ज्वालां शलभा इव ॥ ८६ ॥ अन्तधिपमया ह्येता बहिर्वृत्या मनोरमाः । गुजाफलसमाकाराः स्वभावादेव योषितः ॥ ८७ ॥ यदन्तस्तन्न जिह्वायां बज्जिह्वायां न तद्वहिः । यद्वहिस्तन्न कुर्वनि विचित्रचरिताः स्त्रियः ॥ ८॥ ॥ . ताडिता अपि दण्डेन शपि विण्डिताः । न वैशं योषितो यान्ति न टानन"च संस्तवैः ॥ ८॥ आस्तां नावत्किमध्येन दौराम्येनात्र योषिताम । विधतं स्वादरेणापि प्रन्ति पुत्रमपि स्वकम् ॥ ९ ॥ रुक्षायां स्नेहसंभारं कठोरायां सुमार्दवम । नीरमायां रसं बालो बालिकायां विकल्पयेत ॥ ९१ ॥ मकर आह । भो अस्त्वेतते । परं किं करोमि । अनर्थद्वयमेतत्सं- ५ ? With all olfurts. Sholl avoil. = Who indeed do not peri-h ? ४ Through false information. A woman. ६ Go noar, approark; this has for its jest. 9 Junt as moths throw themselves on the Game of a lamp. ( These women are, by their very nature, inwardly full of poison and attractive only in their ontward appearance, and, thereforo, re-enabling the Gunja fruit; in form. That which is in the beirt is not in the speech, that is, they bave one thing in the mind, and express quite a differentowne. The following are to be similarly trau-later. ?. Of a very straige conduct ( विचित्राणि चरितानि यासां Bah. comp.). ११ Disnumbrud ; cut. Are not subdued. Noither by gifts nor by praises. १४ Let it be , what is the use of mentioning bere any more wickedness of women ; they kill ever their own sons, whom they liave horno in their wombs. 741 fool expects to fint great affection in a woman who is very harsh, mildness in one who is very. hard hearted and sentim&nt in one who is void of it.. ma Eo calamities.

·चतुर्थतन्त्रम्। ४ जातम् । एकतावद्गृहभेङ्गोपरस्तुं त्वद्विधेन मित्रेण सह चितविश्ले- पः । अथवां भवत्येवं देवोपहतानाम् । उक्तं च ।, यादृशं मम पाण्डित्वं तादृशं द्विगुणं तव । न जागे न च भर्ता च किं निरीक्षसि नग्निके ।। ९२ ॥ वानर आह । कथमेतत । सोबवीत । ॥कथा ११॥ कम्मिश्चिमधिष्ठान हॉलिकदंपती प्रतिवसतः स्म । मा च हालि- कपनी पति दीवात्सदैवान्यचिनी न किंचिदपि गृहे स्थर्यमाल- म्बते । केवलं परपुरुषान्यपणा भ्रमति । अन्यदा कनचित्परविनी- पहारकेण धृर्तन सा लक्षिता विजेने प्रोक्का च । सुभगे मृत(ोहं तव रूपलावण्यदर्शनन हय स्मग्बाणेन पीडितः । ती यतां ग गति- दक्षिणा । ततस्तयामितिम । भाः सुभग युव तहान में पन्युः प्रभुतं धनम । म वृद्धभावात्प्रचलितमसमर्थः । अनम्तद्धनमादाया- हमागच्छामि । पश्चान्वया सहान्यत्र/गत्वा यथेच्छ नियमनु- भवामि । स आह । गत ममाप्येतत । प्रत्य पत्र म्याने समागन्तव्यं येन शुभरं किंचिन्न गरं गत्वा व्वया सह जीलाकसुग्नमन भवामि । सापि तथेति प्रतिज्ञाँय प्रहमिवंदना स्वं गृहं गत्वा प्रमुनस्य पत्युः ५ The loss of home - The loss of confideure; alienation of affection.६ Overiden by late. Cloverness; wi-loin. ५ To-fold. ६ Iyer neither your paramour, 11or your husband. ७.1 Compit Ur peasants (In account of the old age of fier husband. Who-e heart was devoted to another. ? Remain steady: ! Searching after prer-011- other than : her husband. · On vle occasion, onico. 7: Ile who rubbed i people of their wealth. ?? A rogue, a swindler. ?. In privato. ? One whose wife is dood, a widower १७ Ab the sight of the loveliness of your furn, ? Cupid, und UT love.?! Chality in the form of your love. A fortunate man. २. Mych, plentifu]. २२ To my heart's content ; to my lill. २६ 'The pleasure of love. In the morn. ing. २५ Better, more prosperous..२६ This world of mortals. २. Having promised. २८ With smiling looks.

·पञ्चतन्त्र मवें धन रात्रावादाय प्रत्यूषे तत्कथितस्थानमुपाद्रवत् । धूताप तामात्र कृत्वां इक्षिणा दिशमाश्रिन्य सत्वरगनिः प्रस्थितः । अथ तयोर्बज- नोर्यो जनद्वयमात्रेणायनो नदी समुपस्थितां दृष्ट्वा धूर्तश्चिन्तयामाम । किमहमनया यौवनप्रान्ते वर्तमानया करिष्यामि । कदाचित्पृष्ठतः कश्चिन्ममागमिष्यति । तत्केवलं विनमादाय गच्छामि । इति कोश्चित्य अमुवाच । प्रिय सुर्दुस्तरेयं नदी । तत्तावदहं द्रव्यमांत्र पारे- धृत्वा समागच्छामि येन त्वामेकाकिनी सुखेन पृष्ठमारोप्य नया- मि। मा प्राह । भद्र एवं क्रियताम् । एवमुक्त्वा तस्मा अशेष चित्त- मर्पयामास । अथ तेनाभिहितम् । प्रिय परिधानवस्त्रमपि समर्पय येन जलमध्ये निःशंका वजसीति । तथानुष्ठिते केवलं वित्तमादाय वाञ्छिनविषयं धूर्तो गतः । सापि कण्ठनिवेशितहस्तयुगला सौगाँ नदीतीर यावदुपविष्टा तिष्ठति तावनत्रान्तरे काचिच्छृगालिका व गृहीतमांनपिण्डो वागमत् । अथ यावपश्यति तावनदीतीरे महाम: स्यः सलिलानिएकम्ब बहिः स्थितः । तं दृष्ट्वा मा मांसपिण्डमुत्सृज्य ते मत्स्य प्रत्यपाद्रवत । अअन्तरे गृध्रस्तं दृष्टा मांगपिण्डमादाय च ग्वभुत्पपान । मत्स्योपि शृगालिकां दृष्ट्वा नयां प्रविष्टः । अथ सा व्यर्थश्रमा तं गृधं विलोकयन्ती तया देवदत्तया सस्मिनमभिहिता । गृध्रेणापि हृतं मांस मत्स्योऽपि सलिलं गतः । मत्स्यमांसपरिभ्रष्टे किं निरीक्षसि जांळुके ॥ ९३ ।। : ? Ran ; went in haste. i llaving placed hor before him. Having re-course to. ? Going with speed. At a distance of 2 Yojanas, that is 8 Koss. ६ Where age borlers on youth. ७ Very difficult to cress. ८. Having carriel across or to the opposite bank. ९ All, the wholi. १. Wearing garment. २१ Without fear as to its getting wet. ?? To the desired or wished for country. ? Who had clapsed her neck with both her hand५.१४ Anxious. १५ A female jackal. १६ With a ball of flesh in the mouth. 70 Having is fred or come ourt? Doeting Rushed upon, fell upon. १९ A rulturq. २० To the sky. २१ She whoso efforts were in vain. If One who has lost the fish as well as the ball of flesh. २३ Voc. sing. of जम्बका-afe. Role jackal.

·चतुर्थतन्त्रम् । तच्छुत्वा कोपयुक्तया शृगाल्याभिहिनम् । यादृशं मम पाण्डित्यं तादृशं द्विगुणं तव । . न जागे न च भाच किं निरीक्षसि नानके ॥ ९४ ॥ एवं तस्य कथयतः पुनरन्येन जलचरेणागत्य निवेदितम् । यदहो त्वदीयं गृहम यपरेण महामकरण संगृहीतम् । तच्छृत्वासौ दुःखित- मनास्तं गृहानिःसौरयितुमुपायं चिन्तयन्नाह । अहाँ पश्यन में दैवमा मित्रं चामित्रतां यातमपरं मे प्रिया मृता । गृहमन्येन च व्याप्त किमयापि भविष्यति ॥ ९५ ॥ अथवा युक्तांमदमुच्यते । छिद्रेष्वना बहुलीभवन्तीति । नतिक गम्यनेन सह युद्धं किंवा सॉम्नैव संबोध्य गृहानिःसार- यामि किंवा भेददानं करोमि । अथवामुमैव वानरं मित्रं पृच्छामि । उक्तं च । यः पृष्टा कुरुंन कार्य प्रष्टव्यान्स्वान्हिनानारून । न तम्य जायते विघ्नः कस्मिंश्चिदपि कमणि ।। ९६ ॥ इनि विचिन्त्य भूयोपि जम्बृपादपमहं करियरच्छत । भो मि- त्र पश्य मे मन्दभाग्यतां यन्संपति गृहमपि मे बलवन्मकरण रुद्धम् । नदहं पृच्छामि। कथय किं करोमि । सामादाना पायानां मध्ये कस्यात्र विषयः । स आह । भोः कृतघ्न मया निषिद्धपि किं भू- यो मामनुसरामि । नाहं तव मृर्वस्योपदेशमपि ददामि । उक्तं च .. यतः । 1 Occupied, tikot vision of : Grics tal at theoart. : To driye ort. » A friend is turned into an enouy - What more will happen bescaſter of what more is in store for me? Mi:fortines never come single ; vuc mi-ci y curly follows another ७ Instr. sing. of सामन् -Conciliation-one of the four remedies or mcans of success of which ita in the following line is the third,-meaning sowing discusioni or discord. He istro dnes anythiilg with the advice of those relatives of his who are lit to be asked, of those who are favourable and of those who are eldorly, meets with no obstacle in any undertaking c. Obstructed. १०.0f सामन &c. for meaning sige noto saboro.?? Scope, wc. 7. Prohibited. ८ ·पञ्चतन्त्र उपदेशी न दातव्यो यादृशे नादृशे नर । ५ पश्य वानरमूर्वेण सुगृही निर्गृही रुता ॥ ९७ । मकर आह । कथमेतत् । सोऽवीत । ॥ कथा १२॥ ....कस्मिंश्चिदरण्ये वृक्षशाग्याकनकुलायौ पक्षिदंपती प्रतिवसतः स्म । अथ कदाचिन्मासेकालवृष्टिसमाहतासौम्यवातकम्पिततनुः कश्चिद्वा- नरस्तदेव वृक्षमूलमुपागतः सोपि दन्तवीणां बाँदयन्संकुचितच रणश्चटकयाभिहितः । हस्तपादसमायुक्तो दृश्यसे पुरुषारुतिः । शीतवातहतो मृट कथं न कुरुषे गृहम ॥ ९० सोपि तदाकर्ण्य व्यचिन्मयत । अहो आत्मसंतुष्टो जीवलोको यदेपा क्षुद्र चटकत्मानं बहु मन्यते । स्वचिनकाल्पता गवः कस्य नाम न विद्यते । उत्क्षिप्य टिटिभी पादौ शते भङ्गभयाद्दिवः ॥ ९९ ॥ एवं विचिन्त्य तामाह। मनी मुवि दुमचारे गण्टे पण्डितमानिनि । तूष्णीं भव करिष्यामि नो चिवा निगृहीमहम ॥ १० ॥ १३ tree. ३ २ Advice :-honll not be given torany person whatsoover; behold! One who possessed a good dwelling was deprived of it by a 'foolish monkey. i Who har made their nests on the branch of In a certain कदाचित = कास्यश्चित्. ४ Who was lyeaten by an uutimely shower wid huse body vs shaking with violent wind. « Chattering his teeth. & Whose hands and f&et bad become contracted. ७ A female lap-iring. ८ Endowed with bands and feet, you seem to have the form of a 'human being ; why do you then not construct a house beaten as Fou are by cold and wind : ९ This world is self-satisfied. २. Thinks highly of (lherself). १९ Who indeedl has no pride conceived in his own mind ? The female टिट्टिम sreepes having thrown up its feet for fear the sky might break ( otherwise ). १: Oh! you needle-moutlied a"d ill-behaved Vench, who entertain a high opinion of yoursek, hold your. tenue, or I shall mako you homeless.

·चतुर्थतन्त्रम् । १५ एवं तेन नि पद्धापि पुनराश्रयकरणोपदेशेन 'तमुद्रूजयति । तदा- सौ तं वृक्षमार य तस्याः कुलायं खण्डशः कृत्वा भञ्ज । अतोहं ब्रवीमि । उपदेशं न दातव्यों यादृशे नादृशे जने । पथ्य व नरमण सुगृही निगृही कता ॥1 नछुन्या मैकर आहः । भो मित्र साप ध स्यापि मे दश्यय हात । वानर आह । नाहं करिष्यामि यतस्त्वयाहं भावाक्येन समुद्र प्रक्षेपणाय नीतः । तदतन्न युक्तम । यद्यपि भार्या सर्वलोका- दपि वलभा.भवति तथापि न मित्रन्धवादयो भार्यावाक्येन समुद्रे प्रक्षिष्यन्ते । नन्मग्र्यो मुढचेतनो यतस्त्वया स्त्रियोर्थमत कार्यमनुष्ठीतु- मारब्धम न हि त्रीणां कथंचिद्विश्वासमपगच्छत । 'यदर्थ स्वकुलं त्यतं जीविता) चं हाग्तिम । मा मां त्यजति निम्नहा कः स्त्रीणां विश्वगन्नगः ॥ १०२ ॥ मकर आह । कथमेतत । सोनीत । ॥ कथा॥३॥ ३ अस्ति कस्मिंश्चिदधिष्ठाने कोपि वाम्हणः । तस्य च प्रियातिप्राण- प्रिया । सापि कुटुम्बेन ममं प्रतिदिनं कलहं कुर्वाणा न क्षणमपि विश्राम्यनि । मोपि ब्राह्मणः कलहममहमानो भार्यावाल्लभ्याम्व- कुटुम्बं परित्यज्य ब्राम्हण्या महं विकष्टदेशान्तरं गतः । अथ . ?Tuased him ifalli vith the advice of making a house to live in. illaving bruken to pieces l'ull of fault“, ono who has committeil an vienre. Former friend-hip. At the entreaty of a wife. For being thrown into y Dear, belovel. It onght to have been art (clearer). ? Friend-, relatives and others One who has become willy or mad. ?. Begin to do. ?? Should put faith or confidence That cold-hearted woman, for whune wake I left off my family and gave up also half of my life, abandons me. What man can put faith in women??? Doar to -life. २४ Did not cease quarrcling with her family, that is, lways quarreled with &c. १५ Fondness. १६ Remote, distiane ·पञ्चतन्त्र महाटकमध्ये ब्राह्मण्याभिहितम् । यदौर्यपुत्र तृषा मां बाधते । तृदुदकं कुतोप्योनय ।'अथासौ तद्वचनानन्तरं यावदकं नीत्वागच्छति तावत्नां मृतामपश्यत् । अतिवल्लभतया विषाई कुर्वन्यावद्विलपति. तावदाकाशे वाचं शृणोति । यदि भो ब्राह्मण त्वं स्वजीवितस्याध ददासि तने जीवति ब्राह्मण। ' नद्राम्हणन शुचीभृय निमुभिर्वाचा- भः स्वजीविता) दनम् । वाक्यसममेव जीविता मा ब्राह्मणीं। अथ तौ जलं पीत्वा बनफलानि भक्षयित्वा गन्तुमारब्धौ । ततः कमेण कस्य- चिन्नगरस्य प्रवेशे पुष्पवाटिकां प्रविश्य बाह्मणो भार्यामभिहितवान। भद्रे यावदहं भोजनं गृहील्या समागच्छामि तावत्वयान स्थातव्यम् । इत्यभिधाय ग्रामं गतः । अथ तस्यां पुष्पवाटिकायां पनेररघट्ट खेल- यमांनी दिव्यांगरा गीत हिरति । तच्च श्रुत्वा कुसुमपुंणाभिहतया तया तत्सकाशं गत्वाभिहितम । भद्र यदि मां ने कामयस तन्मदीया स्त्रीहत्या तव । पङ्गराह । किं व्याधिग्रेस्तेन मया करिष्यसि । साह । इतः प्रभृति यावजीवं मयात्मा भवतो दनः । इति ज्ञात्वा भवानप्या- वाभ्यां सहागच्छतु । मोबबी एवमस्तु । अथ ब्राह्मणो भोजन ग- हीत्वा समागत्य त्या सह भोक्तुमारब्धः । साबवीत । एष पद्गुर्बु- भुक्षितः" । नशम्यापि शिवन्तपि ग्रासं सिंदेहाति । यथानुष्ठिते ब्राह्म- ग्याभिहितम । नो वित्र सहायहीनस्त्वम । यदा ग्रामान्तरं गच्छमि तदा मम व वनहायोपि नास्ति । तत एन पहुं गृहीत्वा गच्छावः । । ?lu the midst of it large desort. A busband (lit: son of the father-in-law ), Surrow ¿ laving become pure, that is, having, bathed or touched water, a By repetting the words, “ I give' three times, solemnly. & The moment the words were pronounced. y At tlie Antrance. 1. Flower-Larden. A cripple, a lame man. po Drawing, turning. ?? With a charming voice. 2. Sang a song. १६ Who was smitten by the flower-arrowed gori Love. २४ The woman-murder caused by my death. १५ Disabled by a disease. १६ As long as I live. १७ p. p. of the desid. of मज-hungry. २८ Without a companion. १९ Any- Binto talk to.

·یع चतुर्थनन्त्रम्। सोबर्वात् । न शक्नोप्यात्मानमात्मना वोढुं किं पुनरिमं भङ्गुम । मा प्राह । यत्पेटाभ्यन्तरस्थमहं नेष्यामि । अथ तत्कृतकवचनव्या- मोहितचित्तेन नापि प्रतिपन्नम् । तथानुष्ठिते चान्यस्मिन्दिने कृपो- पकण्ठविश्रान्तं बाह्मणस्तया पैगुपुरुषामतया संप्रर्य कृपान्तः पातितास पङ्गं गृहीत्वा कस्मिंश्चिन्नगो प्रविष्टा । तब च चौर्य- रक्षानिमित्तं "जपुरुषैरितस्ततो भ्रमद्भिस्तन्मस्तकस्थां पेटां दृष्ट्वा बलादाच्छिंद्य गज्ञाये नीता । यावनामुौटयति राजा तावत्पन्न ददर्श । ततः सा ब्राह्मणी विलापानी गजपुरुषपदैरेव नवागता राज्ञा, पृष्टा । को वृत्तान्त इनि । माबबीत । ममैप भा व्याधियस्तो दायादम है जिनो मया नेहव्या कुलचिनया "शिरमि कृत्वा त्वसकाशमानीतः । एतच्छुत्वा राजावांत । यन्मम त्वं भगिनी । मामयं गृहीत्वा भर्ना मह भागान्भुजाना सुखेन तिम् । अथ म ब्राह्मणों दैववशाकेनापि माधुना कृपादुनौरितः परिभ्रमंस्तदेव नगरमायातः । तथा दुष्ट भार्यया दृष्टा 'गज्ञ निवदितः । गजन अय- मद्भतुर्वेरी समायातः । राज्ञापि वैधार्थ समादिष्टः । सोब्रवीत । देव अनया "मम सक्तं किंचिद्गृहातमस्ति । तना यदि त्वं धर्मवमलस्त- ना दापय । राजाब्रवीत । भद्रे त्वयाश्य मतं किंचिद्गृहीतमम्ति तत्स- मर्पय । मा प्राह । देव मया न किंचिद्गहीतम । ब्राह्मण आह । own selfa bux. 3 ४ Yuu are not allow to carry even your much less this cripple.' Placed inside Wlosc mind was deluded by her protended love. Was agreed to ; granted. « who had rosted near the sido of a well. & Who was attached to a lamo man. is Being pushed or shaken. For the purpo-e of guarding against thefts. ९ Haring snatched... (Opens. ११ Lanonting. १२ Closely following tho footsteps of the king'se officers. * ith my heart moved with compassion. ? Having placed on the head. १५ Two villages. १६ Taken out of the well. Was accused before the king as the enemy already zientioned. ic Was ordered to be executed. ?! Belonging, • Devoted to religion. Ame.

·१८ पञ्चतन्त्रे - यन्मना त्रिवाचिकं स्वजीविता) तब दनं तद्देहि मे । अथ सा राजभ- यात्तत्रैवे त्रिवाचिकमेव जीवितं मया दनमिति जल्पन्ती प्राणैर्विमु- का । ततः सविस्मयं गजाबवीत । किमेतदिति । ब्राह्मणेनापि सक-. लोपि वनान्तस्तस्मै निवेदितः । अनोहं ब्रवीमि । यदर्थं स्वकृलं त्यक्तं जीविनार्धं च हारितम । सी मा त्यजति निम्नेहा कः स्त्रीणां विश्वसेन्नरः ।। १०३ ॥ अथ नच्छ्रुत्वा मकर आह । भो वयस्य मे कृतद्रोहबुद्धेः परमक- पया ममोपरि प्रमादं कृत्वा शोभनोपायः कथ्यतां येनोपायेन सुखेन गृहं प्राप्नोमि । तच्छत्वा कपिगई। भी दुर्बुद्धे भवान्कथितमपि न मंविधास्यति । यथा । सतां वचनमादिष्टं यो मोहादवमन्यते । स ए नाशमाप्नोति सिंहादामको यथा ॥ १०४ ॥ मकर आह । कथमेतत् । सोबवीत । ॥ कथा १४ ॥ अस्ति कस्मिंश्चिदधिष्ठाने मन्दमतिनामा रथकारः प्रतिवसति स्म । तन स्वकर्मानभिज्ञेनोष्टी गृहीतः । तस्याः ग्बादनपानादिकं कुर्व- कालं नयति । ततो महतोष्ट्रेण संगमो जातः । सा गर्भं दधार । अथ प्रसवसमये प्रमृता । दामेरको जानः । अथ नगरनिकटवाटिकायां धैवखदिरपलाशाम्रजम्बून्यग्रोधादीनां पल्लवभक्षणादहर्निशं पीवरतनु- रुष्ट्री संजाता । सोपि दासेरको महानुष्टः संजात. । ततः स नित्यमें- व दुग्धं नीत्वा कुटुम्बं परिपालयति । रथकारण वभवादासेरक- . ? Accompanied with an assertion thrice repeated. Of one who intended to take ( your) life. ३ Good, useful. 2 To do, to act according te. ५ He who through folly disregards the advice given by the good, meets with ceram tain destruction as the young camel met death at the hands of a lion. & No knowing, igherant of. . A shecamey. ८ Had conception . ९ At the time of delivery. ९. In the garden situated in the vicinity of the town. 22 These are the names of various trees. १२०Fat, bulky.

·पञ्चमतन्त्रम्। । :-- 'भा र व्यसने प्राप्ते दुर्भिक्षे शत्रुसंकटे । राद्वारे स्मशाने च यस्तिष्टनि स बान्धवः ॥ ४ ॥ नदहो अस्मदीयो बान्धवः । ततः कश्रितस्य ग्रीवायां लगति। कोपि पादो' आलयति । अथ यावदिशामवलोकनं ते पण्डिताः कुर्व- न्ति ताकदृष्टा दृष्टः । तेश्याक्कम । एताकिम । ताव तृतीयन पुस्त- कमुहायोगप। धर्मस्य त्वरिता गनिः । एष धर्मस्तावत । चतुर्थे- मोकार । धर्मेण योजयेन । अथ तैश्च गमग उष्ट्रावायां बद्धः। केनचिद्र जद मागे कथितम । यावदक नया मर्याण्डिनानां प्रहारक- रणाय म्मा पानुस्तावने प्रनष्टाः । यावदय किंचिस्ताकं मार्ग यान्ति तावकाचि... मामांदिता । ननम्या जलमध्ये पलाशपत्रमायातं दृष्ट्वा पण्डितने को नाम । आगमिष्यति यतिम्मानारयिष्यति । एत- कथयिन्ता त पन्नग्यांगरि परितो याचना नी नावनं नीयमान- मवलोक्यान्यन पनि शान्तिं गृहीत्वाकः । 'सर्वनाश समापन्न अर्थ जति पतिः । अर्धन करने कार्य पर्वताशा हि दुःमहः ॥ १२ ॥ इन्युक्त्वा तस्य शिवी विहिमः । अथ तैश्च पश्चाद्गत्वा कश्चि- ग्राम सामादितः । नपि प्रामीणोनिमन्त्रिताः पृथकपृथगृहषु नीताः । ११ ? Ile włą stand liv or i-i-t- another when he is sick, when he is overtikou by clamity, in a fumine, in hostility with an enemy and in the Count of it King, is his friend. Here the fooli-h Punility take the literal sonse of FATIA तिति... One of them cung to his neck. : Looking at the quarters. ४ The motion of religion is fast, that is the effect of a religious action is instantaneons. « Let a thing which one likes to do, be given tho form of some religious ceremony. & l'ur striking, Was reached (a) Aleut (b) A boat. While he was being carried slong the cursent of the river. The end of bis hair. 7? When the destruction of the whole is impending, a wise man foregoes half of it, and does bin business with the remaining half, for the loss of the wholo is ubearable. ?i Villagers or citizen..? Were taken separately to different houses, ·१४ पञ्चतन्त्रे . तत एकम्य मृत्रिका धृतग्यण्डमंयुक्ता भाजने उना । नतो विचिन्त्य पण्डितेनोक्तम । यदीर्घमूत्री विनश्यति । एवमुक्त्वा भोजनं परित्यं ज्या गतः । तथा द्वितीयस्य मांडका दनाः । तनायुक्तम् । 'अनिविस्तर- विस्तीणं न तद्भवच्चिगयपम । म च भोजन त्यक्त्वा गतः । अथ तृती- यम्य वटिकाभाजनं दनम । नचापि पा इतना कम । छिद्रप्वना बदलीनकन्ति । एवं नपि यः पण्डिताः अक्षामकण्ठा लाकहाँस्य- मानास्ततः स्थानाबदशं गताः । अथ सुवर्णमिद्धिगह । तन्वं लोक- व्यवहारमजानन्मया बार्यमाणापि न स्थितन्तत ईदशीमवस्थामुपस्तः अनोहं ब्रवीमि । अपि शास्त्रेप कशला लंकाचार विवर्जिनाः । सर्व न हाम्यतां यानि यथा न मृवपण्टिनाः ।। ५३ ।। तच्छुत्वा चक्रधर आह। अहो अकारणमनन । बहबुद्धयापि विन- दृष्टदेवेन 'नाशिनाः । बल्पबुद्धायकम्मन्कुल नन्दन्ति • संततम । उनं च। अरक्षितं तिष्ठनि देवक्षित सुरक्षितं दैवहतं विनश्यति । जीवन्यनाथापि वन विमर्जित कनप्रयत्नापि ग्रह न जीवति ॥ १४ . १ १७ १ A kind of li-h calcul शवई in Maritha • fived with a little quantity of clarified butter. 3 cilatory person peu rishes lit: .Anything having long thread. in destroyeil. ४ A dish called as a kind of thin wheaton cake. That which prematurely grow's very extensite, dues not last long; the literal sense is plain enough. A kind of eako picered with many holes and made of rice and Idila. ( Marathi Briaat. ) Wheu there are weak points, misfortunes or calamities multiply: . Being ridiculed or laughed at. The ways of the world, worldly transactions Being warded off or prevented. ?? This is without any cause, that is, what you assign as the cause of my misfortune is pot the real one ? Even if persons bo possessed of great talent, they perish when overtaken by wicked fate. ?: Possessed of little talent. ?? Always 24 That which is tected. stands protected by fate, and that which is well-protected, perishes when struck by fate; clena forlorn person when abandoned in the forest lives, and one who is greattaken care of, docs not live ( perishes) even at home. -pro- ·पञ्चमतन्त्रम्। १९ . तथा च । ५, वद्धिः कृतान्नामः मलम्बश्च महम्रधीः । ए: बुद्धिरह मंद्र कीामि विमले जलं.॥ ४५ ॥. सुवर्णमिद्धिमह । कथमनत । म आह । कथा ६ ६॥ . : कम्मि िजलाशय शतबुद्धिः महम्रद्धिश्च द्वौ मम्या निवमतः। अथ तथा बनाम मटका मित्रमा गतः । एवं न वयापि जल- तीर कचिलं बलायां मुभाषित गोष्टीमग्यमनु मय मयापि मलिल प्रविणन्ति । अथ कदाचितेषां गांगतानां जालनधीवगः प्रभृ- ते म्यव्यापादितमग्नक वितरन मनवळा यां तमिजलाशय ममा- याताः । नम: मलिलाशयं दृष्ट्वा मिय: प्राचः । अहा बहमत्स्यायं हृदा दृश्यंत स्वयमलिश्च । नयमानत्राग मायामः चमक्या स्वगृह गताः । म म्याच विपण्णवदना मिथा मन्वं चक्रः । नना मण्टक आह । भा शतब श्रुतं चीनगेन' भव हयाम । किमत्र युज्यंत कर्तु पलायनम टम्म वा । यक धन भनि गदादि यतामद्य । त- च्छत्वा मरमद्धिः प्राह माः पत्र मा भैपायना वचनम्मर- णमात्रादव भयन कायम । नयम । न । "साणां च चलानां च मयां दष्टचतमाम । अभिप्राया न मिव्यन्ति ननदं वनंत जगत ॥ १६ ।। तनावना पांमागमन प न मंगम्यत । भविष्यात वा तहिं त्वां Shatabubelles losing a moltikint.) i married aloft, •Salt-rebudila ( having in the mund talent, ) hung down, while o fortunate one l, v po-aprus only one talent, am -portin', in charitator 1-11', a hunt. While engager 111 Conver-ation Hilmin with nets in hand. At the time of 911--pit ili crvoir of water. Among then-clées Full of our aboumling in manyeti-lies Rolaining here or re-i-tinggit Simply by remembering the words poken 99 This notives or object in view ofeserponts, wicked per-uns and all evilminded people, du not succeedence this world exists. Will tike place or come to pass. ११ . ८ ८ ·पञ्चतन्त्रे 111 प बुद्धिपभावनात्ममहिनं रक्षयिष्यामि यतानेकां मलिलगति चर्यामह जानामि । तदाकार्य शनबुद्धिगह । भो युक्तमुकं भवता । सहस्रबु-.. दिग्व भवान । अथवा साविदमुच्यते । 'बुद्ध बुद्धिमना लोके नाम्न्यगम्यं हि किंचन । बुद्धया यता हता नन्दायाणक्यनामिपाणाय:- ७ ॥ तथा च । न यत्रास्ति गनिर्वायो र मीनां च विवम्बतः । तत्रापि प्रविशत्याशु बुद्धिर्वद्धिमतां सदा ॥ १८ ॥ नतो वचन श्रवणमाबादपि पितृपयागतं जन्मस्थानं त्यकं न श- क्यते । उक्तं च । न तस्वपि मौरय म्याहिव्यम्पर्शनशाभन । कुस्थानपि भवत्पुमा जन्मना यत्र संभवः ॥ १९ ॥ तन्न कदाचिदपि गन्तव्यम् । अहं त्वां सुबुद्धिप्रभावन रक्षयिष्या- मि । मण्डक आह । भद्रो मम नावंदकैब बुद्धिःपलायनपग । तह- मन्यं जलाशयमयेव मभा यास्यामि । एवमुकन्या स मण्डको ग- वावेवान्यजलाशयं गतः । प्रविपि प्रभात आगत्य जघन्यमध्यमो- लमजल च। मत्स्यकममा कादया गृहीताः । तावपि शनयाद्धि- महसूनही सभार्या पलायमानो निगाना गावपाविज्ञान रक्षन्ती जाल पनिनी व्यापादितौ च । अथापगढसमय प्रहृष्टाने धीवराः स्वगृहं प्रति प्रस्थिताः। गुरुवाच्चेकेन शतबुद्धिः स्कन्धे कृतः। ८ ? The moles of moving in water. There is nothing in this world that is mal oopmable to the talent of the talented; since the Non-, armed with lordl- were destroyed by Chavakva with the per of taleri The talent of the talented always thickly pre trate even there where wind * and the rays of the sun have no arropong Baned down from the ancestors in pecession That happiness which one enjocs in the place of liin lifrth, though it be a bad oue, is not found even in heaven charming on arcountyf the contact with celestial being Which ailvirs nie to run away from here. The lowest A crab... With the knowledge of some special mor ments. १. By reason of his ukning heavy:

·पञ्चमतन्त्रम्। सहस्रबुद्धिः प्रलम्बमानो नीयते । ततश्च वापीकण्ठोपगतेन मण्डकेन सौ तथा नीयमानौ दृपाभिहिता स्वपत्नी । प्रिय पश्य पश्य । " शनबुद्धिः कतोन्नामा लम्बने च सहस्रधीः । एक बद्धिग्हं भद्र कीडामि विमलं जलं ॥ ५ ॥ अनादं गामि । नेकान्ने बुद्धिपि प्रेमाणम । सुवर्णगिद्धिगह । यद्यप्येतदनि नथापि मित्रवचन मनन नीयम । पर कि कियत । निवाग्निानि मया न स्थितातिलौल्यावियाह कांगच्च । अथवा मावि दमुच्यत ।। माधु मातुल गानन मया पानापि न स्थितः । अपूर्वायं मणिबह: संप्राय गीत लक्षणम ॥ ५ ।। चक्रधर आह । कथमता । मोवीन । ॥ कथा ७ ॥. कम्मिश्रिदाधिष्टान रहना नाममा प्रतिवनि ग्म । म मदेव रजक गृन कम कन्या गरी बच्छमा पर्यटनि । ननः प्रयुप बन्धन- भयान्वयमेव रजकमा यानि जकापि जनर बन्धनन नियनकि । अथ तन्य गो पर्गततः त्राणि कदानिमालन मह मैत्री मं- जाना । स च यानि मा करिक शिव शगालमहिनः प्रविशति । नवं ना बच्छया। वका मसणं हत्या प्रत्यहं प्रत्यूप स्वम्यानं जनः । अथ कदाचिनन मदानेन गमभन क्षेत्रमध्य- स्थितन शृगाभिहितः । भा भगिनी नन पथ्य पश्य । अनीव , २ 10 11 ('}: 11:11 { that the \ue]]. २ Telu iv: -]y. : Stunt () in int. !! -:..) || 10th di-1 ( •'.totkal or trangeerd Through the rikt of min: Wel sung...hum. .. .. () !! 110) ~ingh!.hotphantiscid by so to the contrary. Vizyopewkent 'in ti jewel Med rom your intele click on luvu jit-tly obtained a medal ( 24 ) forogeour problemy in m-ic. » Through the fear of being tieel or titlereil. Ilaning brukou through the fence, Cumber, 16 A kind of cucumber.

·२५ पञ्चतन्त्र १२ निर्मला रजनी । तदहं गीतं करिष्यामि । तत्कथय कतमेन गंगेण क- रोमि । स आह ।'माम किमनेन वृथार्थप्रचालनेन यतश्चौरकर्मप्रवृत्ता- वावां निभृतैश्च चौरजापत्र स्थातव्यम । उक्तं च । काशी विवर्जये चौर्य निद्रालुश्च म चौरि काम । जिह्वालौल्यं रुजाकाम्नो जीवितं योत्र वाञ्छति ॥ १२ ॥ अपरं त्वदीयं गीनं न मधुर स्वरम । शमशब्दानुकारं दृगदपि श्रू- यते । तदत्र क्षत्रे रक्षापुरुषाः सुताः सन्ति । त उत्थाय वधं बन्धं वा- करिष्यन्ति । तद्भगक्षय नारदमतपश्चिभटीः । भा वगव्यापारपरो भव । तच्छुत्वा रामभ आह । भो न त्वं वत्मि गीतमंचनाश्रयत्वा- न । तनहावीपि । उन च । शमियाम्नाहन दरं नमभि पियसन्निधौ। धन्यानां जायते कर्ण गानझकर जा सुधा ॥ ५३ ॥ शृगाल आह । माम अन्यतत्परं न वन्मि त्वं गीतम केवलमु- नदमि । नकि नन स्वार्थभ्रंशकन । गमभ आह । घिधिट्सन कि- महं न जानामि गीतम । नयथा, नस्य भेदाञ्छणु । "मन बराम्रा ग्रामा मर्छनाचकविंशतिः । नानाम्न्धकानपञ्चाशदिव्यनम्बरमगडलम ॥ ५ ॥ ? Ciear, free froin cuis ; musical mode or harmony. - By moving or mooting van suurvorot ? Lugga in a thievisl attir - pramour :lle ho is affected with cough shoulıl avoid theft, - ale he who is very fond of sleep ; and lie who is offering from all day lould avoid the grecliness of tongne. if he wil to live. y Full of sweet times Resembling the son of a couch You should not concern yourself with un'affair with which sou are not concerned. 7. Tik-te or liking for music ?? Ihrungh constant residence in the forest. It i-only the blessed that have the sweet ming sound of mnie pleasing their ears, when arkness ist dispelled far away by the moonlight of Surat and when they are in the company of their beloved persona, ? Cry ont, bray 12 The lo :: of one's own interit. 7. There are seven sounds three octavis, and twenty one scales ; a- to quavers they are forty-nine. This is the collertion of Svaris.

·पञ्चमतन्त्रम् । २६ 3 'स्थानत्रयं यतीनां च षडास्यानि रमा नव । रांगाः षष्टुिंशतिर्भावाश्चत्वारिंशननः स्मृताः ॥ ५५ ॥" ५ पञ्चाशत्यधिकं ह्यतनगीनाङ्गानां शतं स्मृतम । स्वयमेव पुग प्रोक्तं भग्नेन श्रुतेः परम ॥ ५६ ।। नान्यद्गीताप्रियं लोके देवानामपि दृश्यते । शुष्कम्नायस्वगहादात्यक्षं जग्राह गवणः ॥ ५७ ॥ नत्कथं भगिनीसुत मामनभिज्ञ वदन्निवाग्यामि । शृगाल आह । माम प्रयेवं तदहं तावतारस्थिनः क्षेत्रपमवलोकयामि । त्वं पुनः स्वेच्छया गीतं कुरु । नथानुमित मामभटनमाकर्ण्य क्षेत्रपः क्रोधाद्द- न्तान्पयन्प्रधाविनः । यावदासभा दृष्टस्तावलकुटपहारैस्तथा हतो यथा प्रताडिता भूपृष्ट पतितः । ततश्च मच्छिद्रोल ग्वले बद्धा गतो भृयापि प्रमुप्तः । गमभापि स्वजातिवभावाद्गनवंदनः क्षणेनाभ्यु- स्थितः । उक्तं च ।। मारमेयस्य चाचम्य गमभम्य विशेषतः । मुहतात्परता न म्यान्प्रहार जनिता व्यथा ॥ ५८ ।। नतस्तमवाल ग्वलमादाय वृनि चूर्णयित्वा पलायितुमारब्धः । अ- त्रान्तर शृगालापि दुगदेव ते या मरिमतमाह । माध मातुल गानेन मया पानापि न स्थितः । अपर्वायं मणिन्द्रः संपानं गीतलक्षणम ।। ५.६ ॥ .. Three are the position of the panes, sia and ning scutiments, thu11-Ju ligats and forty Wa Vilk • These are -aid to be the 187 Ingils of mil and laid downliy Bharatia him-olf' formerly, and we und in order ifter the Vedas. • Teru com tube nothing that is more likel even hy God; than mie. Rovani captivate the three-yed fod (Shiva ) loy the delight fit at the sounds procedding from his ariel tendons or mes. ४ Ignorant. protector of the field lmaying. (irimling liis teeth * •with rare. ( (ireutly yolalhouel. . Having' tied him to a mortar with a hole in it 1. Freel from the agonies caused by bcatin: arcuriling to the nature of his rare. ?? Beyond a moment a period of 19 minutes. ?i Cau-ed lig beating, १३ Having broken to pieces. - Thc.

·पञ्चतन्त्र तद्भवानपि मया वार्यमाणापि न स्थितः । तच्छत्वा चक्रधर आ- ह । भो. मित्र सत्यमेतत् । अथवा साचिदमुव्यते । यस्य नाम्नि स्वयं प्रज्ञा मित्रोक्तं न करोति यः। स एव निधनं यानि यथा मन्थरकौलिकः ॥६॥ सुवर्णसिद्विराह । कथमेनन । सांबवीत । - ८. ॥ कथा॥ कस्मिंश्चिदधिष्ठाने मन्थरको नाम कौलिकः प्रतिवमति स्म । तस्य कदाचितपटकर्माणि कुर्वतः सर्वपटकर्म काष्टानि भग्नानि । ततः स कु- ठारमादाय बने काष्ठार्थ गतः । म व समझनटं यावदभ्रमन्प्रयातः । ततश्च तत्र शिशपांपादपम्तेन दृष्टः । तश्रिामबान । महानयं वृक्षो दृश्यते । तदनन कर्तितेन प्रभूतानि पटकरणकन्यानि भविष्यन्ति । इत्य- वधार्य नस्योपरि कठागमसिनीन । अथ तत्र त कश्चिदान्तर: स- माश्रित आसीत । अयनामिका । यो महायार्थ पादपः स- र्वथा क्षणीयो यताहमा महान निहानि पटकटोलस्पर्श- नाच्छीतवायुनाप्यय: । के आ..। माः । महं करामि दा- रुसामग्री विना मे कटप्वं नभामा पनि । माइन्यत्र शीघ्रं गम्य- ताम । अहमेनं कथिध्यामि । व्यन्तर आठ । भास्तष्ट स्तबाहम् । तत्प्राथ्यतामभीष्टं किंचित । रक्षेनं पादामिति । कौलिक आह । य- येवं तदहं स्वगृहं गत्वा स्वमित्र म्बनायां च पशगभिप्यामि । तत- " ?llow having no uselin Jaloes not art up to this advico of friend moet vith death, as dirl the weaver Manthara ( in the following Lory i Wale engaged in weaving cloths Thur instrument, it-el in wetvix ? Ar axe - 1 kind of troc. - When he was or cut into pieces. Instruments. / Raised to strike in aint-ty. 1 prite १. Refreshed by the cool breeze blowing over the roa-waves: ?? 1. Matorials or apparatio of wool. Shall how or cut down.

·पञ्चमतन्त्रम् । २५ स्त्वया देयमः । अथ नथति प्रनिशाने व्यन्तरेण स कौलिकः दृष्टः स्वगृहं प्रति निवृत्तः । यावदये गच्छति तावडग्रामप्रवेशे निज मुहृदं नापिनमपश्यत । तत'त म बलग्न वयं निवदयामास । यदही मित्र मम कश्चिद्वन्यन्नरः निः । नया कि पाय मामि । अहं त्यो प्रष्टु- मागतः । नापित आह । भद्र गयेवं तंत्राज्यं प्रार्थय यन त्वं गजा भवस्यहं वन्मन्त्री । हावीर सुम्मन मय परलोकसुग्यमनभवावः । उच। राजा व्यापारी पनि तिवाय च । तभावान्पुनः स्वर्ग र बिदौः सह ॥ ६ ॥ कौलिकं आह । अम्यान तथा गृहिणी पृच्छामि । म आ- ह । भद्रशाविरुद्ध नजिवामा मन्त्री यनस्ताः स्वपमनयो भवन्ति । उक्तं च ।। भाजनाच्छादने दयाहन काले च संगमम । भृपणाथं च नागणां न ताभिर्मन्त्रयत्सुधीः ॥ १२ ॥ यत्र स्वी यत्र विनवी बार यत्र प्रशामिना । 'गजनिर्मलतां: ताचम्यारानमन्नानावटजन रतः । पुरुषा यापितां यावत्र शृणोति बचा रहः ॥ ६ ॥ . . Wlicu the sprite 1.30 premirel to do as setili : At the entrance of the village ( se over ! A king who is alwa!'s lilural, mis obtained fun in this worll, again equal the full in licaven through its power (of li. liberalit: in this vuiki;.Co-ultation with a woman 1 - 10 211 would give hix wife, food and clothin... (Trt attit; pic:-cribed time and Omannel:14. hut ht-houhl Thever ask her advice ( in anythin" ) . Oli king, that house in which awoman, i mblor in a by are the rulers, in destroyed-so said heterova ( Sukra a- a writer on politics is well known. ) Cole Buong as a persou doc, not listeu to the advice ofoliis wife in private, die is cheerful-looking and devoted to his elders.

·१ पञ्चतन्त्रे पताः स्वार्थपरा नार्यः केवलं स्वसुग्वे रताः । न तामा वल्लभः कोपि सुनापि वसुग्वं विना ॥ ६५ ॥ कालिक आह । तथापि प्रष्टव्या मा मया यतः पतिव्रता सा ।। अपरं तामपृष्ट्वाहं न किंचित्कंगमि । एवं नमभिधाय सत्वरं गत्वा तामुवाच । प्रिय अद्यास्माकं कश्चियन्तरः सिद्धः । तथानिच्छनं प्रयच्छति । तदहं त्वां प्रष्टुमागतः । तत्कथय किं प्रार्थयामि । एप तावन्मम मित्रा नापिना वदत्यवं यदान्थं प्रार्थय । माह । आर्यपुत्र का मतिनापितानाम । तन्न कार्यं तद्वचः । उक्तं च । 'चारणैर्वन्दिभिनींचैापितालकैगपि न मन्त्रं मतिमान्कुर्यात्मा) भिक्षुभिग्व च ॥ ६६ ॥ अपरं महती केशपरंपरेंपा गज्यस्थितिः संधिविग्रहयानामनसंश्र- यद्वैधीभावादिभिः कदाचित्पुरुषस्य सुग्वं न प्रयच्छतीति । यतः । . यदेव गज्ये क्रियतमिलापस्तदेव यानि व्यसनेषु बद्धिः । घटा नृपाणामभिपककालं सहाम्भसैवापदमुगिन्ति ॥ ६७ ॥ तथा च । गमप्रवजनं वने निवसनं पाण्डाः सुतानां बने २ These women ure Inte oil ways attached to the happiness of their sclves. No one their favourite-hor even their -on--but their own happinoss 1 What sense have the bes!? A talented person should not hold consultation with strolliuy-players, bards, mean persons; Larbers, boys and beggars. ४ The kingly or royal stat( 6 These are the six lines of conduct to be observed by kings with other sovereigns. They are .--7 l’eace; 7. Tortility; s. Marching against;' 8. Maintaining a post ilgiliu-t an enemy; ". Taking shelter and e. Duplicity. At the very time when a desire for a hiugilom is shown, the mind runs to miseries; the jars of water at the time of coronation of kings poena misery upou their heads along with water. “Seeing that Rimu was banished to the ferest, the sons of landu had to live in the forest, the destruction of the Yadavar, Nalis being deprived of his kingiloin, the King Sandis, in inat condition, the murder of Arjuna ' sou of Krita virya ) and the lord of Lauka subjected to indiguity for the sako of a kingdonu, one should not wish for it ( kingdom u ·पञ्चमतन्त्रम् । ર૭ वृष्णीनां निधनं नलस्य नृपते राज्यात्परिभ्रंशनम । . सौदासं तदवस्थम र्जुनबधं मंचिन्य लङ्केश्वरं दृष्ट्या राज्यते विडम्बनगतं तस्मान्न तहाच्छयेत ।। ६८ ।। 'यदर्थं भ्रातरः पुत्रा अपि वाञ्छन्ति ये निजाः । .. मज्यकन गज्ञा नद्राच्यं दृग्नस्त्यजेत ।। ६९ ॥ कौलिक आह । मन्यमुक्तं भवन्या । नत्कथा किं प्रार्थयामि साह । वं तावदेकं पटं निन्यमंव निष्पंटयमि । नेन मा व्यथशुद्धिः संपद्यते । इदानीं त्वमान्मनीन्यवाहकालं द्वितीयं शिरथ प्रार्थय येन पटद्वयं संपादयमि पुग्नः पृष्टतश्च । एकम्य मुल्यन गृहे यथापूर्व व्ययः शुध्यति द्वितीयम्य मूल्येन विशेषकन्यानि क्रियन्न । एवं सौग्यन स्वजातिमध्ये 'लाध्यमानम्य काली याम्यति । लोकय- ज्योपार्जना भविष्यति । माप तदाकर्ण्य प्रदृष्टः प्राह । माध पति- वते माधु । युक्तमुक्तं भवन्या । नंदवं करिष्यामि । एष में निश्चयः । ततोसौ गत्वा व्यन्तरं प्रार्थयामाम । भो यदि मयमित प्रयच्छमि नदेहि मे द्वितीयं बाहयुगलं शिग्ध । एवमभिहिने तन्क्षणादेव द्विशिगश्चतुर्बाहुश्श संजातः । तती हष्टमना यावद्गृहमागच्छति ताव- लाकै गक्षमोयमिति मन्यमानैर्लकुटपाषाणप्रहारीम्नाडिता मृतश्च अताहं ब्रवीमि । यम्य नाम्ति स्वयं प्रज्ञा मित्रोक्तं न करोति यः । स एव निधनं याति यथा मन्थन्कौलिकः ।। ७ ।। . One Could avoid even from a distance that kingdom for the sake of which brothers, sons and other relativet cek the death of king. · Prylluce, prepare. The lefraying of cipen-er. A pair of hanids. Price. Speciw thingsas flistinguished from orilinary ones. s Deng praised among your raco. Both the worlds will have lyoctn acquired, that is, the duties per . aining to this as well as the next world will have been Inly dischargeil. « Ilaring two heads and four hands, own ·पञ्चतन्त्रे चक्रधर आह । भोः सत्यमनत । सापि जनोश्रद्धेयामाशोपिशा- चिको प्राप्य हास्यपदवीं यानि । अथ :। साधिदमुच्यत केनापि । अनागतवती चिन्तामसभामांकगनि यः । म एव पाण्डरः शंन मोमश पिना यथा ।। १ ।। सुवर्णसिद्धिराह । कथमेतत । मात्र मीत । ॥ कथा ॥ कस्मिंश्चिन्नगर कश्चिम्यभावरूपण। नाम बामणः प्रतिवमभि स्म । तस्य भिक्षाजिनः मकान कावागने : परिपूरितः । न च धटं नाग- दन्तवलम्व्य तम्या धनान्धी निधाय मनन कराया गमवलाकात। अथ कदाचिद्रात्री मुताअन्तयामास यत्परिपूयिं घटा पावत्मक्त- भिवतते । नद्याद दुर्भिक्षं भवति तदनन रूपकाणां शतमत्पद्यत तत- स्तन मयाजाद्वयं ग्रहीतव्यम । ततः षण्मासिकमवशानाभ्यां यथं भविष्यांन । नता जाभिः प्रभूना गा ग्रमिष्यामि "गाभिहिपाभि- वडवाः । वडवापसवतः प्रभूना अश्वा भविष्यन्नि । नेपां विक्रयात्यभूतं सुवर्णं भविष्यति। सुवर्णेन चतुःशीलं गृहं.संपद्यते। ततः कश्चिद्राह्मणो मम गृहमागत्य प्रानवरों रूपटियां कन्यां दास्यति । तत्सकाशात्पुत्रो मे भविष्यति । तस्याहं मामशर्मति नाम करिष्यामि । तनस्मिजा- 32 ? The delusive phantom in the form of hope. - Ile who troubles him-elf with the thought of what is not come and what is impossible, lies down covered all over with white as did the father of Somas'arnia. Miserly by nature. ? Barley meal. « Remaining after what he third eaten. ६ A peg, a nail, ७ A cot. / A hundred rupces will be raised. • Two sho-goats. 7° By reasop of their producing young oncs six-inunthly. She-buffaloes. २२ Mares. Procroation. px A house with a court in the midille and rooms on all sides. Cf. Marathi alarak gr. २५ Who has attained puberty. १६ Rich in beauty, ·पञ्चमतन्त्रम्। २९ . नुचलनयोग्य मंजातेहं पुस्तकं गृहीत्वाश्वशालायाः पृष्ठदेश उपविष्ट- स्तदवैधागय यामि । अत्रान्तरे सोमशा मां दृष्ट्वा ननन्युन्सङ्गाजा- .नुप्रचलनपैर वग्गसन्नवी मत्समीपमागमिष्यति । तताहं ब्राह्मणी कोपाविष्टोनिधास्यामि । गृहाण नावद्वालकम । सापि गृहकर्मव्यग्रव- याम्मचूनं न श्रीप्यति । ततोहं समुत्थाय नां पादप्रहारेण नाइथि- ध्यामि । ए। तेन यांनास्थनेन तथैव पादप्रहाग दनो यथा म घटो भग्नः । मनभिः पाण्डुरतां गतः । अतोहं ब्रवीमि । अनागतवती चिंतामसभायां करमत यः । माव पाण्टुरः शने मामशर्मपिता यथा ।। ७२ ।। सुवर्णामद्धिगह । एवमेनन । कस्त दोषो यनः सर्वापि लोभन विडम्बितो बाध्यते । उनं च । "यो लोल्यात्कुमने कर्म नैवोदकमवक्षते । विडम्बनामवामानि म यथा चन्द्रभूपतिः ।। ७३ ।। . . चक्रधर आह । कथमेनत । म आह । कथा १० ॥ अस्ति कस्मिंश्चिन्नगरे चन्द्रा नाम भूपतिः प्रनिवसति स्म । तस्य पुत्रा वान'क्रीडाग्ना वानरयूथं निन्यमेवानक भोजनभक्ष्यादिभिः पुष्टिं नयन्ति स्म । 'अथ वानर यथाधिपो यः स औशनमबाहम्पत्यचाण क्यमनविनदनुष्ठौना बनान्मर्वानप्यध्यापयति स्म । अथ तस्मिन्राज . When he hecomes alle to creop on his knees. i A table Shall read. ४ Lap. Being near the hoofs of horses Being deeply engaged in house-hold affairs. With i Stroke of the foot. Absorbed in a reverio Docciv ad, mocked. 2. Is afflicted. ?? He who does an action througb greed and never pays attention to the re-uli meets with mortification, as did the King Chandra. Fond of sporting with apes. With food and othe eatables. १४ y Conversant with the opinions of Usanal Bribas pati and Chanakya, farious writers on Niti., Who graotised #bat they have set down. २ ·पञ्चतन्त्र 0 ५२ गृहे लघुकुमारवाहनयोग्यं मेषेयूथमस्ति । तन्मध्यादेको जिहौलौ- ल्यावहर्निशं निःशकं महानेसे प्रविश्य यत्पश्यति तत्सर्वं भक्षयति । ते च सूपकारा यत्किंचित्काष्ठं मृन्मयं भाजनं कांस्य॑पात्र ताम्रपात्रं. वा पश्यन्ति तेनाशु ताडयन्ति । सोपि वानरयूथपस्तदृष्ट्वा व्यचिन्त- यत् । अहो मेषसूपकारकलहोयं वानराणां क्षयाय भविष्यति यतो- अस्वादलम्पटोयं मेषो महाँकोपाश्च सूपकारा यथासन्नवस्तुना प्रह- रन्ति । तयदि वैस्तुनोभावात्कदाचिर्दुल्मुकेन नाइयिष्यन्ति तणा- प्रचुरोयं मेषः स्वल्पेनाफि वह्निमा प्रज्वलिष्यति । तद्दह्यमानः पुनर- श्वकुंटयां समीपवर्तिन्यां प्रवेक्ष्यति सौपि तृणाचुर्याज्ज्वलिष्यति । ततोश्वा वह्निदर्धेिमवाप्स्यन्ति । शालिहोत्रेण पुनरेतदुक्तम् । यदानर- वसयोश्वानां वह्निदाघदोषः प्रशाम्यति। तन्नुनमेतेन भाव्यमत्र निश्चयः। एवं निश्चित्य सर्वान्वानरानाहूय रहसि प्रोवाच । यत् 'मेषेण मुपकाराणां कलहो यत्र जायते । स भविष्यत्यसंदिग्धं वानराणां क्षयावहः ।। ७४ ॥ 'तस्मात्स्यात्कलहो यत्र गृहे नित्यं विकारणः ।। तगृहं जीवितं वाञ्छन्दूरतः परिवर्जयेत् ॥ ७५ ॥ तथा च । कलहान्तानि हाणि कुवाक्यान्तं च सोहृदम् । १ Fit for little boys to ride on. २ Ram. ३ Through the greediness of tongue. ४ Day and night. ५ In the kitchen. ६ Cooks. ७ Earthen. ८ Made of bell-metal. ९ The quarrel ber tween the goat and the cooks. १० Excessively fond of tasting food. ?? Very passionate. 3? In the absence of any. thing else. १३ A fire-brand. १४ Replete with wool. १५ A. stable for horses. 7 & On accounts of its having much grass in it. १७ will be burnt by fire. १८ A famous ancient writer on veterinary surgery: १९ With the tat of &c. २. It is certain that the same will happen in this case. 9 p. When a quarrel takes place between a goat and cooks, it will un doubtedly bring about the destruction of monkeys. p? He, therefore, who wishes to live, should avoid even from a disa tance that house where quarrels always take placewithout any cause. २३ Palaces are destroyed by dissensions, friendship by ill words, kingdoms by bad kings and the fame of men by evil deeds. लहान्तानि Bah. comp. कलह अंतो येषां तानि) The three other compounds in this verse are to be similarly dissolved.

·पञ्चमतन्त्रम्। ॥ . कुराजान्तानि राष्ट्राणि कुकर्मान्नं यशो नृणाम् ।। ७६।। तन्न यावत्सर्वेषां संक्षयो भवति तावदेतद्राजगृह संत्यज्य वन गच्छामः । अथ तत्तस्य वचनमश्रद्धेयं श्रुत्वा मदोद्धता वानराः प्रहस्य प्रोचुः । भो भवनो वृद्धभाबादुद्भिवैकल्यं संजातं येनैतबीपि वदनं दशनहींनं लाला स्रवति नित्यशः । न मतिः स्फुरति क्वापि बाले वृद्धे विशेषतः ॥ ७७ ।। 'नवयं स्वर्गसमानोपभोगान्नानाविधानभक्ष्यविशेषानराजपुत्रैः स्वह- स्तदत्तानमृनकल्पान्परित्यज्य तबाटव्यां कषायकटुतितक्षाररूक्षफला- नि भक्षमिष्यामः । तच्छत् श्रुकलुषा दृष्टिं कृत्वा स प्रोवाच । रेरे मूर्खा यूयमेतस्य सुखस्य परिणामं न जानीथ । पार्करसास्वादनप्रा- यमेतत्सुखं परिणामे विषवद्भविष्यति । तदहं कुलक्षयं स्वयं नावलो- कयिष्यामि । सांप्रतं वनं यास्यामि । उक्तं च । "मित्रं व्यसनसमाप्नं स्वस्थान परपीडितम् । धन्यास्ते ये न पश्यन्ति देशभङ्ग कुलक्षयम् ॥ ७८ ॥ एवमभिधाय सांस्तान्परित्यज्य स यथाधिपोटव्यां गतः । अथ तस्मिन्गतेन्यस्मिन्नहनि स मेषो महानसे प्रविष्टो यावत्सूपकारेण नान्यत्किंचित्समासावितं नावदर्धज्वलितकाष्ठेन ताज्यमानो जाज्व- ल्यमानशरीरः शब्दायमानोश्चकुव्या प्रत्यासन्नवर्तिन्यां प्रविष्टः । तत्र तृणप्राचुर्ययुक्तायां क्षितौ तस्य प्रलैठतः सर्वत्रापि वह्निन्वालास्तथा Tho jntellect is weakened. In the case of a child its mouth is without teeth, saliva always comes out of it, the intellect does not shine forth-such especially is the case with an old person. Special daintios. * Pungent, bitter, sharp, salt and tasteless. ५ Looking at them with eyes full of tears. & Mostly consisting in tasting ripe juice. • Blessed are those persons who do not see a.friend engrossed in misery, their own place harassed by others enemies ), the destruction of their country and also that at their tamilies. ८ With a half-burnt piece of wood. ९ With his body horribly burning. 2. Bleeting. ?? While moting or wallowing on the ground. .

·११ ३२ पञ्चतन्ने समुदिता यथा केचिदश्वाः स्फुटितलोचनाः पञ्चत्वं गताः केचिद्धा न्धनानि बोटयित्वार्धदग्धेशरीरा इतश्चेतश्च हेयमाणा धावमानाः सर्वमपि जनसमूहमाकुलीचक्रुः । अत्रान्तरे राजा सविषादः शालिं- होत्रज्ञान्वैद्यानाहूय प्रोवाच । भोः प्रोच्यतामेषामश्वानां कश्चिद्दाहो- पशमनोपायः । तेपि शास्त्राणि संचिन्त्य प्रोचुः । देव मोकपत्र वि- षये भगवता शालिहोत्रेण । यत् "कपीनां मेदसा दोषो वह्निदाहसमुद्भवः । अश्वानां नाशमभ्येति तमः सूर्योदये यथा ॥ ७९ ॥ तस्कियतामेनच्चिकित्सितं द्राग्यावन्नैतेन दाहदोषेण विनश्यन्ति । सोपि तदाकर्ण्य समस्तवानरवधमादिष्टवान् । किं बहुना । सर्वेपि ते वानरा विविधायुधलकुटपाषाणादिभिर्व्यापादिता इति । अथ सोपि वानरयूथपस्तं पुत्रपौत्रभ्रातृसुतभाँगिनेयादिसंक्षयं ज्ञात्वा परं विषाद- मुपागतः । स त्यक्ताहारक्रियो वनाद्वनं पर्यटति । अचिन्तयच्च । क- थमहं तस्य नृपापसदस्यानृणतात्येनापरुत्यं करिष्यामि । उक्तं च । मर्षयेद्धर्षणां योत्र एंशजां परनिर्मिताम् । भयावा यदि वा कामात्स ज्ञेयः पुरुषाधमः ॥ ८. अथ तेन वृद्धवानरेण कुत्रचित्पिपासाकुलेन भ्रमता पद्मिनीर्षंण्ड- मण्डितं सरः समासादितम् । तयावत्सूक्ष्मक्षिकयावलोकयति तावद- १२ २ Spread. २ Had their eyes blinded. ३ Died. ४ Having broken. ५ With their bodies half-burnt. ६ Neighing. ७ Threw into confusion. ८ Proficient in veterinary surgery. ९ A remedy to allay the burning heat. Having consulted. 3? The injury caused to horses by burning is cured by the fat of monkeys as darkness disappears at the rise of the sun. १२ Medicine. १३ A sister's son. १४ He who had given up eating. १५ A low or mean king. १६ By way of paying him off (for the injury received ). 20 He, who will Buffer the insult given by another to his can fam mit ), either through fear of self-interest, should be considered as the meanest of men. 16 Adorned with a collection of lotus-plants.°With a minute scrutiny' or observation.

·पञ्चमतन्त्रम्। नेचरमनुष्याणां पैदपतिप्रवेशोस्ति न निष्कमणम । ततश्चिन्तितम् । नूनमत्र जलान्ते दुष्टयाहेण भाव्यम । तत्पद्मिनीनालमादाय दूरस्थो- पि जलं पिबामि । तथानुष्ठिने तन्मध्याद्राक्षसो निष्क्रम्य रेलमाला- विभूषितकण्ठस्तमुवाच । भो अत्र यः सलिले प्रवेशं करोनि स मे भक्ष्य इति । तन्नास्ति धूर्ततरस्त्वन्समीन्यो यत्पानीयमनेन विधिना पिबास । ततस्तुष्टोहम् । प्रार्थय हृदयवाञ्छितम् । कपिराह । भोः कियती से भक्षणशक्तिः । स आह । शतसहस्रायुतलक्षाण्यपि जल- प्रविष्टानि भक्षयामि । बाह्यतः शृगालापि मां दूषयति । वानर आह। अस्ति मे भूपतिना सहात्यन्त वैरम् । यद्येनां रत्नमाला में प्रयच्छ- सि तत्मपरिवाग्मपि तं भूपतिं वाक्प्रपञ्चेन लोभयित्वात्र सरसि 'यथा प्रविशति तथा करोमि । मोपि श्रद्धेयं वचस्तस्य श्रुत्वा रत्न- मालां उत्वा पाह । भो मित्र यत्ममुचितं भवति तकर्तव्यमिति । वा- नरोपि रत्नमालाविभूषितकण्ठो वृक्षणमादेषु पग्भ्रिमजनैदृष्टः पृष्ट- श्च । भो यूथप भवानियन्तं कालं कुत्र स्थिनः । भवनेयत्नमाला कुत्र लब्धा या दीमा सूर्यमपि निरस्कगेनि । वानरः पाह। अस्ति कु- बचिदरण्ये गुप्तरं महत्सरो धनदनिर्मितम । तत्र सूर्ये?दिते रविवारे यः कश्चिन्निमति स धनंदप्रसादाढीग्रत्नमालाविभूषितकण्ठो निः- सरति । अथ भूभुजी तदाकर्ण्य स वानरः समाहूतः पृष्टश्च । भो यूथाधिप किं सत्यमेतत् । रत्नमालासनाथं सगेस्ति कापि । कपिगह। स्वामिन एष प्रत्यक्षतया मत्कण्ठस्थितया रत्नमालया प्रत्ययस्ते । त- यदि रत्नमालाप्रयोजनं तन्मया सह कमपि प्रेषय यंन दर्शयामि । २.Of human beings living in the forest. २ The marks of foot-steps going towards the lake and uot of such as go away from it. A crocodile or shurk. / A hollow lotusstalk. ५ With the neck adorned with a garland of jewels. ६ Ten thousand. ७ Injures or hurts. ८ Dexterity or amplification of words. 3 On treos and mansions. ? Which is so tesplendent that it surpasses even the sun. ११ Hidden, concealed. १२ When the arb of the sun has come up half above the horizon. १३ Bathes. १४ Comes out. १५ The king, lit: the enjoyer of the earth. ? Proof, con, viction. १. The need of a diamond-necklace.

·. ३४ पञ्चतन्त्र, तच्छ्रुत्वा नृपतिराह । ययेवं तदहं सपरिजनः स्वयमेष्यामि येन प्रभूता रत्नमालाः संपद्यन्ते । वानर आह । स्वामिन् एवं क्रियताम् । तथानुष्ठित भूपतिना सह रत्नमालालोभेन सर्वे कलत्रंभृत्याः प्रस्थि- ताः । वानरोपि राज्ञा दोलाधिरूढ़ेने स्वोत्सङ्ग आरोपितः सुखेन प्री- तिपूर्वमानीयते । अथवा साध्विदमुच्यते । तृष्णे देवि नमस्तुभ्यं यया वित्तान्विता अपि । अकृत्येषु नियोज्यन्ते भाम्यन्ते दुर्गमेष्वपि ॥ ८ ॥ • तथा च । इच्छति शती सहस्रं सहस्रालक्षमीहते । लक्षाधिपस्तथा राज्य राज्यस्थः स्वर्गमीहते ॥ ८ ॥ जीयन्ते जीर्यनः केशा दन्ता जीर्यन्ति जीर्यतः । जीर्यतश्चक्षुषी श्रोत्रे तृष्णैका तरुणायते ।। ८३ ॥ अथ तत्सरः समासाद्य वानरः प्रत्यूषसमये राजानमुवाच । देव अत्रादिते सूर्येत्र प्रविष्टानां सिद्धिर्भवति । तत्सर्वोपि जन एकदैव प्रविशतु । त्वया पुनर्मया सह प्रवेष्टव्यं येन पूर्वदृष्टस्थानमासाय प्रभू- नास्ते रत्नमाला दर्शयामि । अथा प्रविष्टास्ते लोकाः सर्वे भक्षिता रा क्षसेन । अथ तेषु चिरायमाणेषु राजा वानरमाह । भो यूंथाधिप किमिति चिरायते मे जनः। तच्छत्वा वानरः सत्वरं वृक्षमारुह्य रा- जानमुवाच । भो दुष्टनरपते राक्षसेनान्तः सलिलस्य स्थितेन भक्षि- तस्ते परिजनः । साधितं मया कुलश्रयजं वैरम् । तदम्यताम् । त्वं स्वामीति मत्वा नात्र प्रवेशितः । उक्तं च । . । . १ Wives and servants. २ Mounted on a swing orhammock. ३ Oh goddess avaricey a bow to thee, by whom even rich persons are led into wicked actions and are made to Wander even in impassable deserts. One who has a hundred ( coins ) wishes for a thousand, he who has a -thousand wishes to have a hundred thousand ; he who is a master of a hundred thousand longs for a kiugdom, and he who has secured a throne wishes to get the heaven. ५ Eyes and ears. & Having got to the place soon (by me ) before. ७ When they delayed coming back. • ८ Arising from the destruotion of my family.

·पञ्चमतन्त्रम्। १५ . . हते प्रतिकृतिं कुर्याद्धिसिते प्रतिहिसितम् । न तत्र दोषं पश्यामि दुष्टे दुष्टं समाचरेत् ।। ८४ ॥ तत्त्वया मम कुलक्षयः कृतो मया पुनस्तवेति । अथैतदाकर्ण्य राजा शोकाविष्टः पैदातिरेकाकी यथायातमार्गेण निष्क्रान्तः । अथ तस्मि- न्भूपतौ गते राक्षसस्तृतो जलानिष्क्रम्य सानन्दमिदमाह । हतः शत्रुः कृतं मित्रं रत्नमाला न हारिता । नालेनास्वादितं तोयं साधु भो वटवानर ॥८५॥ अंतोहं ब्रवीमि । यो लौल्यात्कुरुते कर्म नैवोदकमवेक्षते । विडम्बनामवानोति स यथा चन्द्रभूपतिः ।। ८६ ॥ एवमुक्त्वा भूयोपि स चक्रधरमाह । 'भो मित्र प्रेषय मां येन स्व- गृहं गच्छामि । चक्रधर आह । भद्र आपदर्थे धनमित्रसंग्रहः कि- यते । तन्मावेवंविधं त्यक्त्वा कयास्यसि । उक्तं च । यस्त्यक्त्वा सापदं मित्रं यांति निष्ठुरतां सुहृत् । कृतघ्नस्तेन पापेन नरके यात्यसंशयम् ।। ८७ ॥ सुवर्णसिद्धिराह । मोः सत्यमेतयदि गम्यस्थाने शक्तिर्भवति । एतत्पुनर्मनुष्याणामगम्यंस्थानम् । नास्ति कस्यापि त्वामुन्मोचयितुं शक्तिः । अपरं यथा यथा चक्रभ्रमवेदनया तव मुखविखारं पश्यामि . An injury should be retaliated, a murder should be met by a murder in return and a wicked deed by a wicked one -- I see no sin in that. २ Going on foot. ३ Along the way by which he had come. « The enemy is killed, a friand is made, a diamond necklace is not lost and water is drunk by means of a lotus;stalk. Well done, oh monkey on the fig-tree ! « Against a misfortune. & What will be oome of you! That man who becomes cruel and deserts his friend in misery, is ungrateful and goes to hell in constant quence of that sin--there is no doubt in this cIf one has the power to.help another in a case which admits of a remedy (गम्यस्थाने ). ९ Inaccessible. १० Besides the more I ses your face showing signs of agony caused by the turning of the wheel, the more I am indtined to go away from here suickly, lest some calamity may befali me also.. - ·पञ्चतन्ने . ३६ तथा त्याहमेतज्जानामि यद्राग्गच्छामि मा कश्चिन्ममाप्यनर्थों भवेत् । यतः। 'याशी वदनच्छाया दृश्यंत तब बानर । विकालेन गृहीनोसि यः परैति स जीबति ॥ ८८ ॥ चक्रधर आह । कथमेतत् । सोबबीत् । । ॥का ११ ॥ कस्मिंश्चिन्नगरे भद्रसेनो नाम राजा प्रतिवसति स्म । तस्य सर्व- लैक्षणसंपन्ना रत्लवती माम कन्यास्ति। तां कश्चिद्राक्षसो जिहीर्षति । राधावागत्योपभुते । परं तरक्षोपधानां हर्तुं न शक्नोति । सापि तत्स- मये रक्षःसानिध्यजामवस्थामनुभवति कम्पादिभिः । एवमतिकामति काले कदाचित्स राक्षसो मध्यनिीयां गृहँकोणे स्थितः । सापि राज- कन्या स्वसखीमुवाच । सखि पश्यैष विका समये नित्यमेव मां कदर्थयति । अस्ति तत्तस्य दुरात्मनः प्रतिषेधोपायः कश्चित् । तच्छ्रुत्वा राक्षसोपि व्यचिन्तयत् । नूनं यथाहं तथान्यामि कश्चिद्विकालनामास्या हरणाय नित्यमेवागच्छति । परं मोप्येना हर्तुं न शक्नोति । तत्ताव- दश्वरूपं कृत्वाश्वमध्यगतो निरीक्षयामि किंरूपः स किंप्रभाव इति । एवं राक्षसोश्वरूपं कृत्वाश्वानां मध्ये तिष्ठति। नथानुष्ठिते निशीथै- समये राजगृहे कश्चिदश्वचौरः प्रविष्टः। स च सर्वानश्वानवलोक्य तं राक्षसमवर्तमं विज्ञायाधिरूढः । अत्रान्तरे राक्षसश्चिन्तयामास । नून- . Oh monkey, from what I see of the colour of your face, I think you are seized by Vikála ( a demon S and he who runs away, saves himself. Endowed with all the signs thought desirable in a woman. * Wishes to take aw ( Desid. P. of.ह ). Her, who was securely guarded. state ( hard ) on account of the proximity of the evil spl thi At the dead of night. In a corner of the house. ? an unseasonable hour. ९ Torments. १० Having assumed. tom of a horse. ११ 0f what form? १९ Of wbat stren how powerful? १३ At "midnight. २४ The best horse ·पचमतन्त्रम् । ३७ .मेष-विकालनामा मां चौरं मत्वा कोपान्निहंतुमागतः । तत्किं करो- मि। एवं चिन्तयन्सोपि तेन खलीनां मुखे 'निधाय कंशाघातेन ताडितः । अथासौ भयत्रस्तमनाः प्रधावितुमारब्धः । चौरोपि दूरं गत्वा खलीनाकर्षणेन तं स्थिरं कर्तुमारब्धवान् । स तु केवलं वेगाद्वेगतरं गच्छवि । अथ तं तथागणितखलीनीकर्षणं मत्वा चौरश्चिन्तयामास । अहो नैवंविधा वाजिनो भवन्ति नैवमगणितखलीनाः। तभूनमनेना- वरूपेण राक्षसेन भवितव्यम् । तद्यदि कंचितीसुलं भूमिदेशमवलो- कयामि तदात्मानं नत्र पातयामि । नोन्यथा मे जीवितव्यमस्ति । एवं चिन्तयत् इष्टदेवतां स्मरतस्तस्य सोश्वो वटवृक्षस्य तले निष्क्रान्तः । चौलप बटप्ररोहमासाद्य तत्रैव विलंग्नः । ततो द्वावपि तौ पृथग्भूनौ परमानन्दभाजौ जीवितविषये लब्धप्रत्यं शौ संपन्नौ । अथ तत्र वटे कश्चिद्राक्षससुहृद्वानरः स्थित आसीत् । तेन राक्षसं त्रस्तमालोक्य व्याहृतम् । भो मित्र किमेवं पलाय्यतेलीकैभयेन । त्वद्भक्ष्योयं मानुषः। भक्ष्यताम् । सोपि वानरवचो निशम्य स्वरूपमाधाय शंकितमनाः स्खलितगतिर्निवृत्तः। चौरोपि तं वानराहूतं ज्ञात्वा कोपात्तस्य लाल लम्बमानं मुखे निधाय चर्वितवान् । वानरोपि तं राक्षसाभ्यधिकं म- न्यमानो भयान किंचिदुक्तवान्केवलं व्यथानों निमीलितनयनस्तिष्ठति यथा भवानिति । राक्षसोपितं तथाभूतमवलोक्य श्लोकमेकमेनमपठत्। यादृशी वदनच्छाया दृश्यते तव वानर । विकालेन गृहीतोसियः परैति स जीवति ॥ ८९ ॥ . .. प्रनष्टश्च । तत्प्रेषय मा येन गृहं गच्छामि । त्वं पुनरनु वात्र स्थित एव लोभवृक्षफलम् । चक्रधरः प्राह । भो अकारणमेतत् । दै- ववश्वसंपयते नृणां शुभाशुभम् । उक्तं च । . CED A bridle-bit. * With the stroke of a whip. To stop. * More and more swiftly. He who had disregarded the drewing in of the bridle-bit. ६ Full of dust. ७ While he was calling upon his tutelary deity to save him. ८ Sprouts. ९ Olung. Who had, regained hopes. {{ False, imaginary, १२ With a stumbling gait. १३ Tail. १४ Bit (PP. A. of चई to bite ). १५ Afhicted with pain. १६ With eyes closed. १० Experience. १८ The fruit of the tree of avarice.

·पञ्चतन्त्रे दुर्ग त्रिकूटः परिखा समुद्रो रक्षांसि योधा धनदाच वित्तम् ।। शास्त्रं च यस्योशनसा प्रणीतं स रावणो दैववशाद्विपन्नः ॥९॥ नथा च । अन्धकः कुब्जकश्चैव त्रिस्तनी राजकन्यका । त्रयोप्यन्यायतः सिद्धाः संमुखे कर्मणि स्थिते ॥ ९१ सुवर्णसिद्धिराह कथमेतत् । सोब्रवीत । ॥ ९१ ॥ कथा १२॥ अस्त्यत्र धरातल उत्तरपथे मधुपुरं नाम नगरम । तत्र मधुसैनो नाम राजा बभूव । तस्य कदाचिद्विषयसुखमनुभुवनस्विस्तनी कन्या बभूव । अथ तां त्रिस्तनीं जातां श्रुत्वा स राजा कञ्चुकिनः प्रोवाच । यदोस्त्यज्यतामियं त्रिस्तती गत्वा दूरेरण्ये यथा कश्चिन्न जानाति । नच्छ्रुत्वा कञ्चुकिनः प्रोचुः । महाराज ज्ञायते यदनिष्टकारिणी त्रिस्तनी कन्या भवति । तथापि ब्राह्मणा आहूय प्रष्टव्या येन लोक द्वयं न विरुध्यते । यतः । यः सततं परिपृच्छति शृणोति संधारयत्यनिशम् । तस्य दिवाकरकिरणैनलिनीव विवर्धने बुद्धिः ॥ ९२ ॥ १ That Ravana, who had the mountain Trikuta. for his. fort, the sea for its ditch, the demons for warriors, the god Kubera for his treasurer, and for whom Usanas ( Sukra ) composed the science of politics, perished through the power of Fate. २ Fate being favourable, a blind man, a hump-backed person and a princess with three breasts-all' the three succeeded in their objects through faults. ३ The modern Mathurâ. x While enjoying the pleasures of love.५ Doing or causing evil. ६ So that you will not have acted against both the worlds. The intellect of him, who always inquires, hears, and tonsiders anything; increases or prospers like a lotus by the rays of the sun.

·पल्चमतन्त्रम् । ३९ नथा च । पृच्छकेन सदा भाव्यं पुरुषेण विजानता। राक्षसेन्द्रगृहीतोपि प्रश्नान्मुक्तो द्विजः पुरा ॥ ९३ ।। . गजाह । कथमेतत् । ते प्राचुः । ॥ कथा १३॥ .. देवं कस्मिंश्चिद्वनोद्देशे चण्डकर्मा नाम राक्षसः प्रतिवसति स्म । एकदा तेन श्रमताटव्यां कश्चिद्ब्राह्मणः समासादितः । ततस्तस्य स्क- न्धमारुह्य प्रोवाच । भो अग्रेसरो गम्यताम् । ब्राह्मणोपि भयत्रस्त- मनास्तमादाय प्रस्थितः । अथ तस्य कमलोदरकोमलौ पादौ दृष्ट्वा ब्राह्मणो राक्षसमपृच्छत् । भोः किमेवंविधौ ने पादावंतिकोमलौ। राक्षस आह । भो. वैतमस्ति । नाहमाईपादो भूमिं स्पृशामि । तत- स्तच्छ्रुत्वात्मनो मोक्षोपायं चिन्तयंस्तन्सरः प्राप्तः । ततो राक्षसेनाभि- हितम् । भो यादवहं सानं कृत्वा देवतार्चनविधि विधायागच्छामि पावन्वयातः स्थानान्नान्यत्र गन्तव्यम् । तथानुष्टिते द्विजश्चिन्तया- मास । नूनं देवतार्चनविधेरूचं मामेष भक्षयिष्यति । तद्रुततरं गच्छामि येनैष आर्द्रपादो न मम पृष्ठमेष्यति । तथानुष्ठिते राक्षसो- बनभङ्गभयात्तस्य पृष्ठं न प्रतः । अनाहं ब्रवीमि । पृच्छकेन सदा भाव्य पुरुषेण विजानता । राक्षसेन्द्रगृहीतोपि प्रश्नान्मुक्तो द्विजः पुरा ॥ ९४ ॥ अथ नेभ्यस्तच्छ्रुत्वा राजा द्विजानाहूय प्रोवाच । भो ब्राह्मणाः त्रिस्तनी में कन्या संपन्ना । तत्किं,तस्याः पनिविधानमस्ति किंवा । प्रोचुः । देव श्रूयताम् । .. He, who is ignorant, should bo always inquiring. Former./ a Brahmana, though seized by a formidable giant, was saved byo a question. As delicate as the interior of a latus. I have a vont * With wet feet." The ceremony of worshipping gods. & Will not come after me, Will not follow me. * Aoting against or counteracting.

·. पञ्चतन्त्रे, 'हीनाङ्गी वाधिकाङ्गी वा या भवेत्कन्यका नृणाम् । • भर्तुः स्यात्सा विनाशाय स्वशीलनिधनाय च ॥ ९५ ॥ या पुनस्त्रिस्तनोपेता याति लोचनगोचरम् । पितरं नाशयत्येव सा द्रुतं नात्र संशयः ।। ९६ ।। तस्मादस्या दर्शनं परिहरेतु देवः । तथा यदि कश्चिदुद्वाहयति तदेना तस्मै दत्त्वा देशत्यागेन "नियोजयितव्य इति । एवं कृते लोक- द्वयाविरुद्धता भवति । अथ तेषां तद्वतःकर्ण्य स राजा पटहेश- ब्देन सर्वत्र घोषणामाज्ञापयामास । अहो विस्तनीं राजकन्यां यः कश्चिदुद्दाहयति स सुवर्णलक्षमाप्नोति देशत्यागं च । एवं तस्यामा- घोषणायां क्रियमाणायां महान्कालो व्यतीतः । न कश्चिनां प्रतिगृ- हानि । मापि यौवनोन्मुखी संजाता सुगुप्तस्थानस्थिता यत्नेन रक्ष्य- माणा तिष्ठति । अथ तत्रैव नगरे कश्चिदन्धस्तिष्ठति । तस्य च मन्थ- रकनामा कुब्जोग्रेसरो यष्टिग्रोही । ताभ्यां तं पटहशब्दमाकर्ण्य मिथो मन्त्रितम । 'स्पृश्यतेयं पटहो यदि कथमपि दैवात्कन्या लभ्यते तक सुवर्णप्राप्तिश्च भवति । सुखेन सुवर्णप्राप्त्या कालो व्रजति । अथ यदि तस्या दोषतो मृत्युर्भवति दारिट्योपानस्यास्य केशस्य पर्यन्तो भवति । उक्तं च । २ If a daughter, either wanting in a limb or having a superfluous one, be born to mens she will be the cause of her husband's death, as also the cause of the loss of her own virtue. २ Again, if thatagirl, who has three breasts, be seen ( by the father) she will soon destroy her father-thers is no doubt in this. * Avoid. y He should be got rid of by being made to leave the coøntry.. By the sound of a drum. ६ Proclamation. ७ While the proclamation was being issued. « Living in a place closely guarded. ९ Going before him and carrying a stick. Let this drum be touched by way of showing that we have accepted the offer. ११ Brought on by poverty. ३२ End. * ·४ पञ्चमतन्त्रम्। 'लज्जा स्नेहः स्वरविशदता बुद्धयः सौमनस्य प्राणोनङ्गः पठनसमता दुःखहानिर्विलासवः । धर्मः शास्त्रं सुरगुरुमतिः शौचमाचारचिन्ता सस्यैः पूर्णे जठरपिठरे प्राणिनां संभवन्ति ।। ९७ ।। एवमुक्त्वान्धेन गत्वा स पटहः स्पृष्टः । भो अहं तां कन्यामुद्वा- हमामि यदि राजा मे प्रयच्छति । ततस्तै राजपुरुषैर्गत्वा राज्ञे निवे- दितम् । देव अन्धकेन केनुचिपटहः 'स्पृष्टः । तदत्र विषये देवः प्र- माणम् । कि क्रियतामिति । राजा प्राह । अन्धो वा बधिगे वापि कुष्ठी बाप्यन्त्यजोपि वा। प्रतिगृह्णातु नां कन्यां सलक्षां स्याद्विदेशगः ॥ ९८ ॥ अथ राजादेशानै रक्षापुरुषैस्तं नदीतीरे नीत्वा सुवर्णलक्षण समं विवाहविधिना त्रिस्तनी तस्मै दत्वा जलयाने निधाय कैवर्ताः प्रोताः। भो देशान्तरं नीत्वा कस्मिंश्चिदधिष्ठानेन्धः सपत्नीकः कुब्ज- कैन सह, मोचनीयः । तथानुष्ठिते विदेशमासाद्य कस्मिंश्चिदधिष्टाने कैवर्नशिने ने त्रयोपि मूल्येन गृहं प्रामाः सुग्वेन कालं नयन्ति स्म । केवलमन्धः पर्यङ्के सुप्तस्तिष्ठति । गृहव्यापारं मन्थरकः करोति । एवं ? When the pot-like belly of men is filled with food, pat is, when a man has enough to eat, he is said to have modesty, affection, distinctness of sound, talent, goodness of heart, spirit, love, equality in study with the learned, absence of grief, sportive nature, religion, science, the talent of the preceptor of gods, purity of conduct and I thought about the correctness or otherwise of conduct. In this case your majesty is an authority, i. .. your majesty shdıld decide what course to follow. Let a man whether, blin1, deaf, affected with leprosy or of the lowest saate, accept that girl along with the promised lac of coins and leave the country ( lit: be an exile ). Y A vehicle for going by water, that is, a boat. ५ Fisherman. ६ A foreign country. ७ May mean either-Having bought a house." 04 * Imving hired a house." ८ Domestic affairs.

·. ४२ पञ्चतन्वे गच्छतो कालेन त्रिस्तन्याः कुब्जकेन सह विकृतिः सम्पयत । अ- थवा साध्विदमुच्यते । यदि स्याच्छीतलो वह्निश्चन्द्रमा दहनात्मकः । सुस्वादः सागरः स्त्रीणां तत्सतीत्वं प्रजायते ।। ९९ ॥ अथान्येयुस्त्रिस्तन्या मन्थरकोभिहितः । भोः सुभम यथेषोन्धः कथंचिद्व्यापाद्यते तदाबयोः सुखेन कालो यानि । नदन्विष्यतां कुत्र- चिद्विषं येनास्मै तत्प्रदाय सुखिनी भवामि । अन्यदा कुजकेन परि- भ्रमता मृतः कृष्णसर्पः प्रातः । तं गडीला प्रहृष्टमना गृहमभ्येत्य तामाह । सुभगे लब्धोयं कृष्णसर्पः । तदेनं रू", दृशः कृत्वा.प्रभूनशु- ण्ठ्यादिभिः संस्कार्यामुष्मै विकलनेवाय मत्स्यामिषं भणित्वा.प्रयच्छ यन द्वाग्विनश्यति यतोस्य • मत्स्यस्यामिषं सदा प्रियम् । एवमुक्त्वा मन्थरको बाह्ये गतः । सापि प्रदीप्तवह्नौ कृष्णसर्प खण्डशः कृत्वा तक्रमादाय गृहव्यापाराकुला तं विकलाक्षं सप्रश्रयमुवाच । आर्यपुत्र तवाभीष्टं मत्स्यमांसं समानीतं यतस्त्वं सदैव तत्पृच्छसि । ते च मत्स्या वहौ पाचँनाय तिष्ठन्ति । तयावदहं गृहरुत्यं करोमि तावत्त्वं दैवीमा- दाय क्षणमेकं तान्प्रचालय । सोपि तदाकर्ण्य हृष्टमनाः संकिणा परिलिहन्द्रुतमुत्थाय दर्वीमादाय प्रमाथितुमारब्धः । अथ तस्य मत्स्या- न्मथतो विषगर्भबाष्पेण संस्पृष्टं नौलपटलं चक्षुामगलत् । असा- वप्यन्धो बहेगुणं मन्यमानो· विशेषान्नेत्राभ्यां बाष्पग्रहणमकरोत् । ततोलब्धदृष्टिजातो यावत्पश्यति तावत्तकमध्ये रुष्णसर्पखण्डानि के- वलान्येवावलोकयति । ततो व्यचिन्तयत् । अहो किमैतत् । मम म- स्यामिषं कथितमासीदनया । एतानि रुष्णसर्पखण्डानि । तत्तांव- तु | Change of feeling--heroof course it means a feeling of love. २ If fire be cold, if the moon be burning-hot, and if the sea bo sweet to the taste, then there can be chastity of women. Having refined it by means of a large quantity of dry ginger. ४ The blind man. ५ Out. ६ Affectionately, modestly. ७ Are placed over the fire for being cooked. A laddle. ९ Stir १० The corners of the mouth. ११ Licking. १२ To stir, to move. १३ By the steam having poison in it.. ८१४ A black conting or covering. १५ Very officacious. १६ Dne who has regained his sight.

·. , पञ्चमतन्त्रम्। ४३ मानामि.सम्यक त्रिस्तन्याश्चेष्टितं किं मम वधोपायक्रमः कुब्ज- धोताहो अन्यस्य वा कस्यचित् । एवं विचिन्य स्वाकार गृहन्न- वस्कर्म करोनि यथा पुरा । अबान्तरे कुब्जः समागत्य निःशङ्कत- हिनचुम्बनादिभिस्त्रिस्तनीं सेविमुपचक्रमे । सोप्यन्धस्तमव- अयमपि यावन्न किंचिच्छस्त्रं पश्यति तावत्कोपव्याकुलमनाः बिच्छयनं गवा कुब्जं चरणाभ्यां संगृह्य सामर्थ्यात्स्वमस्तकोपरि यित्वा त्रिस्तनी हृदये व्यताडयत् । अथ कुब्जप्रहारेण तस्यास्तु- स्तन उरसि प्रविष्टः । तथा बलान्मस्नकोपरि भ्रामणेन कुब्जः जलंतां गतः । अनोहं ब्रवीमि । अन्धकः कुब्जकश्चैव विस्तनी राजकन्यका। त्राप्यन्यायतः सिद्धाः संमुखे कर्मणि स्थिते ॥ १७ ॥ सुवर्णसिद्धिराह । भोः सत्यमेतत् । दैवानुकूलत्या सर्वं कल्याणं स्यते । तथापि पुरुषेण सतां वचनं कार्यम् । न पुनश्वमेव यो वर्तते स्वमिव विनश्यति । तथा च । एकोदगः पृथग्रीवा अन्योन्यफलभक्षिणः । असंहता विनश्यन्ति भारण्डा इव पक्षिणः ॥ १०१।। चक्रधर आह । कथमेतत् । सोब्रवीत् । ॥ कथा १४॥ कस्मिंश्चित्सरोवरे भारण्डनामा पक्ष्येकोदरः पृथग्रीवः प्रतिबसति म। तेन च समुद्रतीरे परिभ्रमंता किंचित्फलममृतकल्पं तरंगीक्षिप्तं सं- प्तम, । सोपि भक्षयन्निदमाह । अहो बहूनि मयामृतप्रायाणि समुद्र- H Trick. 2 A plan to kill me. ३ Or. ४ Concealing his real Cate... To enjoy. ६ As before, that is, as he went groping lis.way in his blindness. o Having turned him round and sound. ८ Became straight. ९ Those, who are disunited liko the bird who had one belly but separate necks and who ate each other's fruit, perish (as they did ). १७ Phaetown up by the waves.

·४ पञ्चतन्त्र कल्लोलाहृतानि फलानि भक्षितानि। परमपूर्वोस्यास्वादः । तन्कि पा- रिजातहैरिचन्दनतरुसंभवं किं वा किंचिदमृतमयफलमव्यक्तेनापि विधिनापतितम् । एवं तस्य अवतो द्वितीयमुखेनाभिहितम् । भो ययेचं . तन्ममापि स्तोक प्रयच्छ येन जिह्वासौरख्यमनुभवामि । ततो विहस्य प्रथमवक्त्रेणाभिहितम् । आवयोस्तावदेकमुदरमेका तृप्तिश्च भवति । ततः किं पृथग्भक्षितेन। वरमनेन शेषेण प्रिया तोष्यते । एवमभिधाय तेन शेषं भारण्ड्याः प्रदत्तम् । सापि तदास्वाय प्रहृष्टतमालिङ्गनच- म्बनसंभावनानेकचाटुपरर बभूव । द्वितीयं मुखं नबिनादेव प्रभृति • सोद्वेगं सविषादं च तिष्ठति । अथान्येद्याद्वैतीयमुखेन विष्फलं प्राप्तम। नदृष्ट्वापरमाह । भो निस्त्रिंश पुरुषाधम निरपेक्ष मया विषफलमासा- दितम् । तत्तापमानाद्भक्षयामि । अपरेणाभिहितम् । मूर्ख मा मैवं कुरु । एवं कृते दृयोरपि विनाशो भविष्यति । अथैवं वदता तेनापमा- नेन फलं भक्षितम् । किं बहुना द्वावपि विनष्टौ । अतोहं ब्रवीमि । एकोदराः पृथग्ग्रीवा.अन्योन्यफलभक्षिणः । असंहता विनश्यन्ति भारण्डा इव पक्षिणः ॥ १०२ ॥ चक्रधर आह । सत्यमेतत । तद्गच्छ गृहम । परमेकाकिना न ग- न्तव्यम । उक्तं च। एकः स्वादु न भुजीत नैकः सुप्तेषु जागृयात् । एको न गच्छेदध्वानं कश्चार्थान्प्रचिन्तयेत् ॥ १०३ ॥ . १३ १ Brought ( to the shore ) by the billows of the sea.२ Extraordinary, wonderful. → Nantes of trees renowned for fragrance. ४ Fallen down by someinvisible agency..५ A little. ६ What need or use is there in eating it separately? ७ It is better to gratify our beloved by means of this remain ing portion. Became intent on giving him a hearty entbrace, kiss,respect and also exchanging sweet wards. ९ Cruel, heartless. १० The worst of men. ११.Indiffernt, free from desire. 19 In order to wreak vengeance on you who bave wronged me. 73 One should not eat ang sweet thing alone, one should not wake alone while others are asleep, one shoule not go on a journey alone and one should not think about wealth alone.

·४५ चमत्वम्। अपि च। 'अपि कापुरुषो मार्गे द्वितीयः क्षेमकारकः । कर्कटेन द्वितीयेन जीवितं परिरक्षितम् ॥ १४ ॥ सुवर्णमिद्धिगह । कथमेतत् । सोबवीत् । ॥ कथा १५॥ कस्मिंश्चिदधिष्ठाने ब्रह्मदत्तनामा ब्राह्मणः प्रतिवसति स्म । स च प्रयोजनवशाट्ग्रामे प्रस्थितः स्वमात्राभिहितः । यद्वत्स कथमेकाकी बजासि । तदन्विष्यतां कश्चिद्वितीयः सहायः । स आह । अम्ब मा भैषीः निरुपद्रवोयं मार्गः। कार्यवशादेकाकी गमिष्यामि । अथ तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा समीपस्थवाप्याः सकाशाकर्कटमादाय मात्राभिहि- • तः । वत्सं अवश्य यदि गन्तव्यं नदेष कर्कटोपि सहयः । तदेनं गृहीत्वा गच्छ। सोपि मानुर्वचनादुभाभ्यां पाणिभ्यां ने संगृह्य कर्पर ऍटिकामध्ये निधाय पात्रमध्ये संक्षिप्य शीघ्रं प्रस्थितः । अथ गच्छन्ग्रीष्मोमणा संतप्तः कंचिन्मार्गस्थ वृक्षमासाद्य नत्रैव प्रसुप्तः । अत्रान्तरे वृक्षको- टरानिर्गत्य सर्पस्तत्समीप्रमागतः । सोपि कपरसुगन्धंसहजप्रियत्वानं परित्यज्य वस्त्रं विदार्याभ्यन्तरगता कपूरपुटिकामतिलौल्यादभक्षयन । सोपि कर्कटस्तत्रैव स्थितःसन्सर्पप्राणानपाहरत। ब्राह्मणोपि यावत्प्रबुद्धः पश्यति तावत्समीपे कृष्णसर्पो निजपार्श्वे कर्पूरपुटिकोपरि स्थितस्ति- .ष्ठति । तं दृष्ट्वा व्यचिन्तयत । कर्कटेनायं हत इनि प्रसन्नो भूत्वाब्रवीत । भोः सत्यमभिहितं मम मात्रा यत्पुरुषेण कोपि महायः कार्यो नैका- किना गन्तव्यम् । ततो मया श्रद्धापूरितचेतसा तद्वचनमनुष्टितम् । | However insignificant a person may be, he is a useful Companion on a journey; a crab who was taken as a com- | panion saved the life ( of his fellow-traveller.) २ About to go to a village on some business. ३ A companion, a friend. ४ Free from any injury. ५ Let this crab serve Jyour companion., ६ Any hollow cup or concavity. ७ By Do hoat of summer. On account of his natural fondness or camphor. ९ With my mind filled with faith (in what .ho said ).

·४६ पञ्चतन्वे तेनाहं ककटेन सर्पव्यापादनाद्रक्षितः । अथवा साध्विदमुच्यते मन्त्र तीर्थे द्विजे देवे दैवज्ञे भेषजे गुरौ । यादृशी भावना यस्य सिद्धिर्भवति तादृशी ॥ १०५ ॥ एवमुक्त्वासौ ब्राह्मणो यथाभिप्रेतं गतः । अतोहं ब्रवीमि । अपि कापुरुषो मार्गे द्वितीयः क्षेमकारकः । कर्कटेन द्वितीयेन जीवितं परिरक्षितम् ॥ १०६ ॥ ततश्च सुवर्णसिद्धिराप तं चक्रधरं ब्राह्मणो यर्थांनुज्ञाप्य · स्वगृह गतः॥ . समातं चेदमपरीक्षितकारकं नाम पञ्चमं तन्त्रम् ॥ ॥ २ From being killed by the sorpent. २ As is the faith of a person in an incantation, a holy place or worthy person, a Brāhmana, a god, an astrologer, a physician, an elderly person or preceptor, so is the success that attends him. As desired. Having taken leave of Chakradhara in the manner of a Brâhmana or as a Brâhmana ought to do. ५ Here ends the fifth Tantra entitled. अपरीक्षितकारक the doer of an inconsiderate action.

·THE STANDARD Sanskrit-English Dictiguar BY L. R. VAIDYA, M. A., LL, B., ( Sanctioned by the Departmers of Public Instruction for use in Higit Schools, ) ) wo-Thirds of the edition is already exhausted. Neat and strongly bound, cheap, handy, well-printed and above all, compendious and reliable, the Dictionary has only to be seen and the temptation to buy it is overpowering. It is a bargain for a life-time for it contains all that you are likely to want in your Sanskrit studics. The author las spared no pains to make the work a standard book of reference for our schools and colleges. Neatness and compactness of arrangeruent, copious references and original quotations selected by the author himself from classical works usually studied in our schools and colleges, accuracy in giving the various meanings and shades of meanings, the biographical appendix, and the other on metre maké the work an altogesher indispensable one for the study of - the Sanskrit language., Bound in Cloth--- Price Rs. 3, Postage Ans. 10. * Bound in Half-Leather Price Rs. 4, Postage Ans. 10. 1. Apply to MR² RAMCHANDRA GOVIND, MANAGER, MRS. RADILABAI ATMARAN SAGOON, Bookseller & Publisher, Kalbadevi Road, BOMB.LY. Or to the MANAGER, ARJA-BHUSHANA Press, POONA Y.

·THE STUDENTS ENGLISH: SANSKRIT PIctiona Sanctioned by the Department of Public Instruction for use in High Schools. VAMAN SHIVRAM APTE, M. A. Author of the Practical" and " Student's ” Sanskrit-English Dictionaries, " Student's Guide to Sanskrit Composition &c. &c. Reptinted with corrections. } . . NI IUS Dictionary embraces all worly given in WEBSTER'S COM PLETE DICTIONARY, except purely tecluical terms and obsolete or rare words. Thus EVERY WORD AND PJIRASE OF ORDINARY OCCURRENCE has been inserteil. The Sanskrit equivalents of Eng lish words and expressions are determined with a (lue regard to thoi FREQUENCY OF USE by standard authors, and SEVERAL SENTENCES ARE GIVEN to illustrate the use of Sanskrit words given under a worl Ol' ns cynivalents of corresponding Ideas in English. One special feature of the work is that by a suitable arrangement of types and other printing conveniences. A VERY GREAT SAVING IN SPACE HAS BEEN EFFECTED. Price Rs. 4. Postage 8 annas. Apply to MR. RAMCHANDRA GOVIND, MANAGER, MRS. RADHABAI ATHARAM S.GOON, Bookseller & Publister, Kalbadevi Rowl, BOMBAY Or to the MANAGER, ARYA-BHUSHAN A Press, POONA..

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.