·No text on this page.

·जयवल्लभं नाम वज्जालग्गं संस्कृतच्छायासंवलितम् ।

·२
वज्जालमा ।
मवत्रुवयणपक्य-निवामिणिं पणमिजण सुयदेवि ।
धम्मादतिवग्गजुयं सुयणाण सुहामियं वोच्छं ॥ १ ॥
अमयं पायकव्वं पढिरं मोठं च जे न-याणन्ति ।
कामम्म तत्ततत्तिं कुणन्ति ते कह न लब्जन्ति ॥ २ ॥
विविहकर विरयाणं गाहाणं वरकुलाणि घेत्तूण।
रस्यं वन्जालग्गं विहिणा जयवलहं नाम ॥३॥
एकत्ये पत्थावे जत्थ पढिन्जन्ति परगाहात्रो।
वज्ज ति य पद्धई भणिया ॥ ४ ॥
एवं वन्जालग्गं सब्बं जो पढद अवसरम्मि मया ।
पाइयकवकई मो
होहिदू तह कित्तिमन्तो य ॥ ५ ॥
तं
खलु वज्जालग्गं
सोयारवज्जा।
दुख कौर कव्वं
कव्वम्मि कए पउनणा दुखं ।
मन्ते पउञ्जमाणे सोयारा दुलहा होन्ति ॥ ६ ॥
सक्कययमवयं पिक प्रत्थो सोयारमङ्गमवसेण ।
अप्पुब्वरसविसेसं जणे जं तं महच्छरियं ॥ ७॥
मुत्ताहलं व कच
महावविमलं सुबलसंघडियं ।
सोयारकमकुहरभि पयडियं पायड होद ॥ ८ ॥
गाहावज्जा।
अद्धकरभणियाई
अद्धछिपेच्छियाई
नूणं मविलासमुद्धहसियाई।
गाहाहि विण न नजन्ति ॥६॥

·संस्कृतछाया।
३
सर्वज्ञवदनपङ्कजनिवासिनौं प्रणम्य श्रुतदेवौं ।
धर्मादित्रिवर्गयुतं सुजनानां सुभाषितं वक्ष्यामि ॥ १ ॥
अमृतं प्राकृतकाव्यं पठितुं श्रोतुं च न जानन्ति ।
कामस्य तत्ववार्ता कुर्वन्ति ते कथं न लज्जन्ति ॥ २॥
विविधकविविरचितानां गाथानां वरकुलानि ग्रहौत्वा ।
रचितं वज्जालग्गं विधिना जयवल्लभं नाम ॥ ३ ॥
एकार्थ प्रस्तावे यत्र पद्यन्ते प्रचुरगाथाः ।
तखलु वज्जालग्गं वजेति च पद्धतिर्भणिता ॥ ४ ॥
इदं वन्जालग्गं सर्व यः पठत्यवमरे सदा ।
प्राकृतकाव्यकविः म भविष्यति तथा कौर्तिमांश्च ॥ ५ ॥
श्रोतपद्धतिः।
दुःखं क्रियते कायं काव्ये कृते प्रयुञ्जानो दुःखं ।
मति प्रयुञ्जाने श्रोतारो दुर्लभा भवन्ति ॥ ६ ॥
संस्कृतमसंखतमपि खल्वर्थः श्रोतमङ्गमवशेन ।
अपूर्वरसविशेषं जनयति यत्तत्महाश्चर्य ॥ ७॥
मुक्काफलमिव काव्यं खभावविमल सुवर्णसंघटितं ।
पोहकर्णकुहरे प्रकटितं प्रकटं भवति ॥ ८॥
गाथापद्धतिः।
अर्धाक्षरभणितानि नूनं मविलासमुग्धहमितानि ।
अर्धाषिप्रेषितानि गाथाभिर्विना न ज्ञायन्ते ॥८॥

·वज्जालमां।
मालङ्काराहि मलकणाशि अन्नबरायरसियाहिं।
गाहाहि पणदूोहि य खिज्जद चित्तं श्रान्तौहिं ॥१०॥
एयं चिय नवरि फुडं हिययं गाहाण महिलियाणं च ।
अणरमिएहि न लभद दविणं व विहीणपुलेहिं ।। १ ॥
मच्छन्दिया सरुवा मालङ्कारा य सरसउल्लावा।
वरकामिणि ब्व गाहा
गाहिज्जन्ती रसं देव ॥ १२ ॥
गाहाण रमा महिलाण विभमा कदयणाण उल्लावा ।
कस्म न हरन्ति हिययं
बालाण य मम्मणुलावा ॥ १३ ॥
सब्बो गाहा जणो मत्थो भणद् सब्बगोडौसु ।
परमत्थो जो ताणं मो नात्री महकरल्लेहिं ॥ १४ ॥
गाहा स्वद वराई मि िजन्ती गवारलोएहिं ।
जह गाई मन्ददोहेहिं ॥ १५ ॥
गाहे भजिहिमि तुम अहवा लहयत्तणं पि पाविहिसि ।
गामारदन्तदिढकढिणपौडिया उच्छुजट्टि ब्व ॥ १६ ॥
गाहाणं गौयाणं तन्तीमद्दाण पोढमहिलाणं ।
ताणं चिय मो दण्डो जे ताण रसं न-याणन्ति ॥ १७॥
छन्दं प्रयाणमाणेहि जा किया सा न होद रमणिज्जा ।
कि गाहा अह सेवा अहवा गाहा वि सेवा वि ॥ १८॥
कौर लुञ्चपलुच्चा
कव्ववज्जा।
चिन्तामन्दरमन्थाणमन्थिए वित्थरम्मि प्रत्थाहे।
उप्पज्जन्ति कई हिययमायरे कब्बरयणा ॥१६॥

·संस्कृतच्छाया
-
मालङ्काराभिः सलक्षणाभिरन्योन्यरागरमिताभिः ।
गाथाभिः प्रणयिनौभिश्च खिद्यते चित्तमनागच्छन्तीभिः ॥ १० ॥
एतदेव केवलं स्फुटं हृदयं गाथानां महिलानां च ।
अरमिकैन लभ्यते द्रविणमिव विहौनपुण्यैः ॥ ११ ॥
सच्छन्दिता मरूपा मालङ्कारा च मरमोल्लापा ।
वरकामिनीव गाथा पद्यमानानुभूयमाना च रसं ददाति ॥ १२ ॥
गाथानां रमा महिलानां विभ्रमा कविजनानामुल्लापाः ।
कस्य न हरन्ति हृदयं बालानां च मन्मगोलापाः ॥ १३ ॥
मा गाथा जनो विश्वस्तो भणति मर्वगोठीषु ।
परमार्थी यम्तामा म ज्ञातो महाविदग्धैः ॥ १४ ॥
गाथा रोदिति वराको शिक्ष्यमाणा : गौणलोकैः ।
क्रियते लुञ्चप्रलुच्चा यथा गोर्मन्ददोग्धभिः ॥ १५ ॥
गाथे भक्ष्यसे त्वमथवा लघुत्वमपि प्रास्यसि ।
ग्रामौणदन्तदृढकठिनपौडिता इत्यष्टिरिव ॥ १६ ॥
गाथानां गीतानां तन्त्रौशब्दानां प्रौढमहिलानां ।
तेषामेव म दण्डो ये तेषां रमं न जानन्ति ॥ १७ ।।
छन्दोऽजाननिर्या कृता मा न भवति रमणीया ।
किं गाथाथ सेवाथवा गाथापि सेवापि ॥१८॥
काव्यपद्धतिः।
चिन्तामन्दरमन्थानमथिते विस्तरेऽस्थाघे ।
उत्पद्यन्ते कविहृदयसागरे काव्यरत्नानि ॥ १८ ॥

·वज्जालमा ।
रयणुज्जलपयमोहं तं कव्वं जं तबेद पडिवलं ।
पुरिसायन्तविला मिणि- रमणदामं मिव रमन्तं ॥ २० ॥
पायकब्बमि रसो जो जाय तह व केयभणिएहिं।
उययस्म य वासियसौयलम्म तित्तिं न वच्चामो ॥२१॥
कहकहवि रए पयं मग्गं पुखएर छेयमारहद ।
चोरो ब कई अत्यं घेत्तूण कहवि निव्व हडू ॥ २२ ॥
महावमहभीरू पए पए किंपि किंपि चिन्तन्तो।
दुकेहि कहवि पावर
चोरो प्रत्थं कई कव्वं ॥ २३ ॥
महपलोट्टं दोसेहि वनियं सुललियं फुडं महुरं ।
पुणेहि कहवि पावर छन्दे कवं कत्तं च ॥२४॥
अणवरयबहलरोमञ्चकवयं जणियजणमणाणन्दं ।
जं न धुणावद् मौसं
कब्बं पेम्मं च किं तेण ॥ २५ ॥
सो मोहर दूसन्तो
कदयणरड्या विविहकब्वाई।
जो भनिऊण कुवयं अन्नपयं सुन्दरं देव ॥२६॥
प्रत्यक्को रसरहित्रो देस विरुणो गुण सिषो तुरित्रो।
मुहवञ्चो विरात्री एए दोसा पढन्तस्म ॥ २७ ॥
देमियमद्दपलोडं मडरकरछन्दसठियं ललियं ।
फुडवियापायडत्थं पाइयकव्वं पढेयब्वं ॥२८॥
लिए महुरकरए जुवईयणवल्ल हे मसिङ्गारे।
मन्ते पायकब्बे को सक्कर सकयं पढिउं ॥ २८ ॥
अबुहा बुहाण मन्झे पढन्ति जे छन्दसखणविरुणा ।
ते भमुहाखग्गनिवाडियं पि सौस न लकन्ति ॥३॥

·संस्कृत छाया।
रबोज्चलपदशोभं तत्काव्यं यत्तापयति प्रतिपक्षं ।
पुरुषायमानविलासिनौरशनादामेव रमन्तं ॥ २० ॥
प्राहतकाये रमो यो जायते तथा वा छकभणितः ।
उदकस्य च वामितशीतलस्य हप्तिं न बजामः ॥ २१ ॥
कथंकथमपि रचयति पदं मार्ग प्रलोकयति (छेक) छेदमारोहति
चोर व कविरथ ग्रहोवा कथमपि निर्वहति ॥ २२ ॥
शब्दापशब्दभौरः पदे पदे किमपि किमपि चिन्तयन् ।
दुःखैः कथमपि प्राप्नोति चोरोऽर्थ कविः काव्यं ॥ २३ ॥
शब्दपर्यस्तं दोषैर्वर्जितं सुललितं स्फुटं मधुरं ।
पुण्यैः कथमपि प्राप्नोति छन्दमि काव्यं कलत्रं च ॥ २४ ॥
अनवरतबलरोमाञ्चकञ्चुकं जनितजनमनानन्दं ।
पन्न धूनयते शौर्ष काव्यं प्रेम च किं तेन ॥ २५ ॥
म शोभते दूषयन् कविजनरचितानि विविधकाव्यानि ।
यो भका कुपदमन्यत्पदं सुन्दरं ददाति ॥ २६ ॥
अखिनो रमरहितो देशविहीनोऽनुनासिकस्वरितः ।
मुखावश्चनो विराग एते दोषाः पठतः ॥ २७ ॥
देशौशब्दपर्यस्तं मधुराक्षरच्छन्दःसंस्थितं ललितं ।
स्फुटविकटप्रकटा प्राकृतकाव्यं पठनौयं ॥ २८ ॥
लखिते मधुराक्षरे युवतिजनवल्लभे मङ्गारे ।
मति प्राकृतकाव्ये कः शक्नोति संस्कृतं पठितं ॥२६ ॥
अबुधा बुधानां मध्ये पठन्ति ये छन्दोलक्षणविहीमाः ।
ते भूखगनिपातितमपि शौर्ष न लक्षयन्ति ॥ ३० ॥

·वज्जालग्गं ।
पायकवस्म नमो पायकव्वं च निम्मियं जेण ।
ताहं चिय पणमामो पढिऊण य जे वियाणन्ति ॥ ३१ ॥
सज्जगवज्जा।
महणम्मि ममौ महणम्मि सुरतरू महणसंभवा लच्छौ।
सुयणो उप कहसु महं न-याणिमो कत्थ मंभूत्रो ॥ ३२॥
सुयणो सुद्धमहावो मदलिज्जन्तो वि दज्जणयणेण ।
कारेण दप्पणो विय अहिययरं निम्मलो हो ॥ ३३ ॥
सुयणो न कुष्पद् चिय पह कुप्पद मङ्गुलं न चिन्ते ।
अह चिन्तेद् न जम्पर अह जम्पद् लज्जिरो होद ॥ ३४ ॥
दढरोमकलुसियस्म वि सुयणस्म मुहाउ विप्पियं कत्तो।
राहमुहम्मि वि समिणो
किरणा श्रमयं चिय मुयन्ति ॥ ३५॥
दिट्टा हरन्ति दुख जम्पन्ता देन्ति सयलमोलाई ।
एयं विहिणा सकयं सुयणा जं निम्मिया भुवणे ॥ २६ ॥
न हमन्ति परं न थुणन्ति अप्पयं पियमयाड जम्पन्ति ।
एसो सुयणमहावो नमो नमो ताण पुरिमाणं ॥ ३ ॥
अकए वि कए वि पिए पियं कुणन्ता जयम्मि दौमन्ति ।
कयविप्पिए वि इ पियं कुणन्ति ते दुलहा सुयणा ॥ ३८॥
सवस्म एह पई
पियमि अप्पाइए पियं काउं ।
सुयणम्म एह पयई
अकए वि पिए पियं काउं ॥ ३८ ॥
फरुमं न भणमि भणित्रो वि हससि हसिऊण जम्पमि पिया।
सज्जण तुज्म महावो न-याणिमो कस्म सारिच्छो ॥ ४० ॥

·संस्कृतछाया ,
प्राकृतकाच्याय नमः प्राकृतकाव्यं च निर्मितं येन ।
तेभ्य एवं प्रणमामः पठितं च ये विजानन्ति ॥ ३१ ॥
सज्जनपद्धतिः।
मथने गौ मथने सुरतर्मथनमम्भवा लक्ष्मौः ।
सुजनः पुनः कथय मम न जानौमः क्व मम्मतः ॥ ३२ ॥
सुजनः शुद्धखभावो मलिनौक्रियमाणोऽपि दुर्जनजनेन ।
चारेण दर्पण दूवाधिकतरं निर्मलो भवति ॥ ३३ ॥
सुजनो न कुष्यत्येवाथ कुष्यति पापं न चिन्तयति ।
अथ चिन्तयति न जल्पत्यथ जल्पति लज्जितो भवति ॥ ३४ ॥
दृढरोषकलुषितस्यापि सुजनस्य मुखाद् विप्रियं कुतः ।
राहुमुखेऽपि शशिनः किरणा अमृतमेव मुञ्चन्ति ॥ ३५ ॥
दृष्टा हरन्ति दःखं जल्पन्तो ददति मकलमौख्यानि ।
एतद्विधिना सुकृतं सुजना यनिर्मिता भुवने ॥ ३६ ॥
न हसन्ति परं न स्तुवन्न्यात्मानं प्रियशतानि जल्पन्ति ।
एष सुजनखभावो नमो नमस्तेभ्यः पुरुषेभ्यः ॥ ३ ॥
प्रकृतेऽपि कृतेऽपि प्रिये प्रियं कुर्वन्तो जगति दृश्यन्ते ।
कतविप्रियेऽपि खलु प्रियं कुर्वन्ति ते दुर्लभाः सुजनाः ॥ ३८ ॥
मर्वस्यैषा प्रकृतिः प्रिय उत्पादिते प्रियं कर्तु ।
सुजनस्यैषा प्रकृतिरकृतेऽपि प्रिये प्रियं कर्तु ॥ ३८ ॥
परुषं न भणमि भणितो ऽपि हम मि हमित्वा जल्पमि प्रियाणि ।
सज्जन तव स्वभावो न जानौमः कस्य सदृक्षः ॥ ४० ॥

·१.
वजालगं।
नेछमि परयवयारं परउवयारं च निच्चमावहसि ।
वराहेहि न कुष्पमि सुयण नमो तुह सुहावस्म ॥ १ ॥
दोहिं चिय पज्जतं बहुएहि वि किं राणेहि सुयणम्म ।
विजुप्फुरित्रो रोमो मित्तौ पाहाणरेह ब्व ॥ ४२ ॥
रे रे कलिकालमहा
गन्दगलगज्जियस्म को कालो।
अन वि सुपुरिसकेसरि - किमोरचलणकिया पुहवी ॥४३॥
दौणं प्रभुद्धरिलं पत्ते सरणगए पियं काउं ।
अवरखेस वि खमि सुयणो चिय नवरि जाणे ॥४४॥
बे पुरिमा धरह धरा अहवा दोहिं पि धारिया धरणी।
अवयारे जम्म मई उवयरियं जो न पडुमद् ॥ ४ ॥
पडिवघ्नन्ति न सुयणा अह पडिवघ्नन्ति कहवि दुकेहिं ।
पत्थररेड ब्व समा मरणे वि न अत्रहा होस् ॥ ४६ ॥
मेला चलन्ति पलए मजायं सायरा वि मेलन्ति ।
सयणा तहिं पि काले
पडिवळ नेय मिढिसन्ति ॥ ४॥
चन्दणतरु व्व सुयणा फलरहिया जर वि निमिया विहिणा
तह वि कुणन्ति परत्थं निययसरौरेण लोयस्म ॥ ४८ ॥
हयदजणम वयणं
दुज्जणवज्जा।
निरन्तरं बहलकब्जलच्छायं ।
संकुद्धं भिडिजुयं कयावि न निम्मलं दिदं ॥ ४६ ॥
पद्धो वङ्कग्गौवो
अवञ्चित्रो विसमदिट्टिदुप्पेच्छो ।
अहिणवरिद्धि व खलो सलाहिनु ब्व पडिहाइ ॥ ५० ॥

·मंस्कृतच्छाया।
११
-
नेछमि परापकारं परोपकारं च नित्यमावहसि ।
अपराधैर्न कुष्यसि सुजन नमस्तव स्वभावाय ॥ ४१ ॥
द्वाभ्यामेव पर्याप्तं बहुभिर्गुणैरपि कि सुजनस्य ।
विद्युत्स्फुरितो रोषो मैत्रौ पाषाणरेखेव ॥ ४२ ॥
रे रे कविकासमहागजेन्द्रगलगर्जितस्य कः कालः ।
अद्यापि सुपुरुषकेसरिकिशोरचरणाङ्किता पृथ्वी ॥ ४३ ॥
दौनमभ्युद्ध प्राप्ते शरणागते प्रियं कर्तु ।
अपराद्वेष्वपि चमित सुजन एव केवलं जानाति ॥ ४ ४ ॥
दौ पुरुषो धरतु धराथवा द्वाभ्यामपि धारिता धरण।
उपकारे यस्य मतिर्यचोपड़तं न विस्मरति ॥ ४५ ॥
प्रतिपद्यन्ते न सुजना पथ प्रतिपद्यन्ते कथमपि दुःखैः
प्रस्तररेखेव ममा मरणेऽपि नान्यथा भवति ॥ ४ ॥
शोलावलन्ति प्रलये मर्यादां सागरा अपि मुञ्चन्ति ।
सुजनास्तस्मिन्नपि काले प्रतिपन्नं नैव शिथिलयन्ति ॥ ४॥
चन्दनतरुरिव सुजनाः फलरहिता यद्यपि निर्मिता विधिना ।
तथापि कुर्वन्ति परार्थ निजकरौरेण लोके ॥ ४८ ॥
दुर्जनपद्धतिः।
इतदुर्जनस्य वदनं निरन्तरं बहलकज्जलच्छायं ।
संक्रुद्धं भृकुटियुतं कदापि न खलु निर्मलं दृष्टं ॥ ४६ ॥
स्तन्धो वक्रयौवोऽवाञ्चितो विषमदृष्टिदुःप्रेक्ष्यः ।
अभिनवर्द्धिरिव खलः शूलाभिन्न व प्रतिभाति ॥ ५ ॥

·१२
वज्जालग्गं
महमामभेयजणणो दमुहको पत्थिखण्डणममत्थो ।
तह विमझावलियो नमह खला नहरणमरिच्छो ॥ ५१ ॥
अकुलीणो दोमुहो ता महुरो भोयणं मुहे जाव ।
मुरउ ब खलो जिमम्मि
भोयणे विरसमारसद ॥ ५२ ॥
निद्धम्मो गुणरहिरो ठाणविमुक्को य लोहमभूत्रो ।
विन्धर जणस्म हिययं पिसुणो बाण ब्व लग्गन्तो ॥ ५३ ।
जम्मे विजं न इयं नहु होमद जं च जम्मलके वि।
तं जम्पन्ति तह चिय पिसुणा जह होर मारिच्छं ॥ ४ ॥
गुणिणो गुणेहि विश्वेहि विहविणो होन्तु गब्विया नाम ।
दोसेहि नवरि गयो खलाण मग्गो चिय अउवो ॥ ५५ ॥
मन्तं न देन्ति वारन्ति देन्तयं दिनयं पि हारन्ति ।
अणिमित्तवहारियाणं खलाण मग्गो च्चिय अउव्वो ॥ ५६ ॥
परविवरलद्धलके चित्तलिए भौसणे जमलजीहे।
वङ्कपरिसिक्किरे गोण से ब्व पिपुणे मुहं कत्तो ॥ ५॥
असमत्थमन्ततन्ताण कुलविमुक्काण भोयहोणाणं ।
दिहाण को न बौहद विन्तरमप्याण व खलाणं ॥ ५८॥
एयं पिय बहुलाहो जौविज्जद जं खलाण मज्झमि ।
लाहो न डमिज्जद भुयङ्गपरिवेढिए चलणे ॥ १८ ॥
न महद प्रभत्थणियं
अमर गयाणं पि पिट्टिमंसार ।
द₹ण भासुरमुहं खलसौहं को न बौहेद् ॥ ६ ॥
मा ववह वौमम्भ
पमुहे बहुकूडकवडभरियाणं ।
निव्वत्तियकब्जपरम्मुहाण सुणयाण व खलाणं ॥ ६१ ॥

·संस्कृत
काया
नखमांसभेदजननो दुर्मुखोऽम्तिखण्डनसमर्थः (अस्थि ० ) ।
तथापि खनु चित्तवक्रो (मध्यावलितो) नमत खलो नखिमदृक्षः॥५१॥
अकुलौना द्विमुखस्तावन्मधुरो भोजनं मुखे यावत् ।
मुरज व खला जौ% भोजने विरममारमति ॥ ५ २ ॥
निर्धी गुणरहितः स्थाणविमुक्तच लोभमंभूतः (लोह ०)।
विष्यति जनस्य हृदयं पिशुनो बाण दूव लगन् ॥ ५ ॥
जन्मन्यपि यन्त्र भूतं न खलु भविष्यति यच्च जन्मलक्षेऽपि ।
तन्जल्पन्ति तथैव पिशुना यथा भवति मदृशं ॥ ५४ ॥
गुणिनो गुणैर्विभवैर्विभविनो भवन्तु गर्विता नाम ।
दोनवरं गर्वः खलानां मार्ग एवापूर्वः ॥ ५५ ॥
मन्त्र ददाति वारयन्ति ददतं दत्तमपि हारयन्ति ।
पनिमित्तवैरिणां खलानां मार्ग एवापूर्व: ॥ ५६ ॥
पर विवरलवलक्षे नानाचित्ते (चित्रले ) भौषणे यमलजिव्हे ।
वक्रगमनशोले गोनम दूव पिशुने सुखं कुतः ॥ ५॥
असमर्थमन्त्रतन्त्रेभ्यः कुलविमुक्रेन्यो भोगहीनेभ्यः ।
दृष्टेभ्यः को न बिभेति व्यन्तरसभ्य व खलेभ्यः ॥ ५८ ॥
एतदेव बहुलाभो जीव्यते यखलानां मध्ये ।
लाभो यन्त्र दश्यते भुजङ्गपरिवेष्टिते चरणे ॥५६॥ [पृष्ठमांसानि ।
न महतेऽभ्यर्थनं (अधस्तनितं) अनाति गतानामपि (गजानामपि)
दृष्ट्वा भासुरमुखं खलमिहं को न बिभेति ॥ ६ ॥
मा व्रजत विश्रम्भं प्रमुखे बडकूटकपटभूतानां ।
निर्मितकार्यपरामुखाना शनकानामिव खलानां ॥ ६ १ ॥

·१०
बब्जालगं
नेहिं चिय उमविया जाण पसाएण निग्गयपयावा ।
समरा उहन्ति विद्यं खलाण मग्गो चिय अपव्वो ॥ ६२ ॥
सरमा वि दुमा दावाणलेण उज्यन्ति सुरकसंवलिया।
दमणमङ्गे पत्ते
सुयणो वि मुहं न पावेद ॥ ६३॥
खलसचणाण दोमा गुणा य को वलिउ तर लाए।
जर नवरि नायरात्रो दोहिं जौहासहस्सहिं ॥ ६४ ॥
मित्तवज्जा।
एक चिय मलहिब्जद दिणेमदियहाण नवरि निबरणं ।
श्रा जन्म एकमेकेहि जेहि विरहो च्चिय न दिट्टो ॥ ६ ॥
पडिवानं दिणयरवासराण दोण्हं अखण्डियं मुहद ।
सूरो न दिणण विणा दिगो वि न हु सूरविरहमि ॥ ६ ६ ॥
मित्तं पयतोयमम मारिच्छं जं न हो कि तेण ।
अहियाएद मिलन्तं श्रावद श्रावट्टए पढमं ॥ ६ ॥
तं मित्त कायव्वं जं किर वमणम्मि देमकालम्मि ।
पालिहियभित्तिवाउलयं व न परम्मुहं ठाद ॥ ८ ॥
तं मित्तं कायव्वं जं मित्तं कालकम्बलौमरिमं ।
उयएण धोयमाणं महावरङ्ग न मेल्लेद ॥ ६ ॥
मगुणण निग्गुणाण य गाया पासन्ति जं जि पवित्रं ।
पेच्छह वमहेण समं हरेण वोलावित्रो अप्पा ॥ ..॥
बिउ मौस अह होड बन्धणं चया मबहा लच्छौ।
परिवापासणे सुपुरिमाण जं होड तं होउ ॥ ७१ ॥

·संस्कतच्छाया।
१५
यैरेवोधौंकता येषां प्रमादेन निर्गतप्रतापाः ।
शाबरा दहति विन्ध्यं खलानां मार्ग एवापूर्वः ॥ ६ ॥
मरमा अपि दुमा दावानलेन दह्यन्ते शुष्कर्मवलिताः ।
दुर्जनसङ्गे प्राप्ने सुजनोऽपि सुखं न प्राप्नोति ॥ ६ ॥
खलसजनयोदीषान् गुणांश्च को वर्णयितुं तरति लोके ।
यदि नवरं नागराजो द्वाभ्यां जिहासहस्त्राभ्यां ।
मिचपद्धतिः।
एकमेव साध्यते दिनेशदिवमयोनिर्वहणं ।
श्रा जन्म एकैकाभ्यां याभ्यां विरह एव न दिष्टः ॥ ६ ५ ॥
प्रतिपन दिनकरवामरयोईयोरखण्डितं शोभते ।
सूर्यो न दिनेन विना दिनमपि न खलु सूर्यविरहे ॥ ६ ॥
मिचं पयस्तोयसमं सदृशं यत्र भवति किं तेन ।
अधिकायते मिलदायात्यावर्त प्रथमं ॥ ६ ॥
तमिचं कर्तव्यं यत्किल व्यसने देश काले च ।
श्रालिखितभित्तिपुत्रक दव न परामुखं तिष्ठति ॥ ६८ ॥
तन्मित्रं कर्तव्यं यन्मित्रं कालकम्बलौमदृशं ।
उदकेन धाव्यमानं स्वभावरङ्गं न मुञ्चति ॥ ६८ ॥
मगुणानां निर्गुणानां च गुरवः पालयन्ति यदेव प्रतिपत्र ।
प्रेक्षत वृषभेण समं हरेणातिकामित श्रात्मा ॥ ७० ॥
विद्यतां शौर्षमथ भवतु बन्धनं त्यजतु सर्वथा समौः ।
प्रतिपक्षपालने सुपुरुषाणां यद्भवति तद्भवतु ॥ ७९ ॥

·वनालगं ।
दिढलोहमालाणं प्रवाण वि विविहपामबन्धाणं ।
ताणं चिय अहिययर वायाबन्धं कुलौणस्म ॥ १२ ॥
नेहवज्जा।
चन्दो धवलिज्जड पुणिमाए श्रह पलिमा वि चन्देण ।
समसइदुखाइ मणे पुषण विणा न लभन्ति ॥ २३ ॥
एक्काए नवरि नेहो
पयामित्रो तियणम्मि जोण्हाण ।
जा झिज्जर झोणे ममहरम्मि वड्डेड वढन्ते ॥ ७ ४ ॥
शिन्ज झोणमि मया
वडा वडन्तयम्मि मविसे में ।
मायरमसौण छज्जा
जयभिम पडिवननिब्वहणं ॥ ५॥
पडिवन जेण मम पुब्बनिनोएण होद जौवस्म ।
दूरटिनो न दूरे जह चन्दो कुमुयमण्डाणं ॥ ७६ ॥
दूरडिया न दूरं मज्जणचित्ताण पुव मिलियाणं ।
गयणट्टिो वि चन्दो श्रामामद कुमुयमण्डाई ॥ ०७॥
दिडे विश होर सहं जद विन पावन्ति अङ्गमगाई।
दूरटिश्रो वि चन्दो सुणिब्वुद्धं कुणद् कुमुयाणं ॥ ७८ ॥
एमेव कहवि कस्म वि केण वि दि?ण होद परिषोमो ।
कमलायराण रणा
किं कब्ज जेण वियमन्ति ॥ ७८ ॥
कत्तो उग्गमद रवी कत्तो वियमन्ति पयवणाहूं।
सुचणाण जत्थ नेहो न चला दूरट्टियाणं पि ॥ ८ ॥

·संस्कृतच्छाया । दृढलोहटवलेभ्योऽन्येभ्योऽपि विविधपाशबन्धेभ्यः । तेभ्य एवाधिकतरं वाग्बन्धनं कुलौनस्य ॥ ७२ ॥ स्नेहपद्धतिः। चन्द्रो धवलौक्रियते पूर्णिमयाथ पूर्णिमापि चन्द्रेण । समसुखदुःखानि मन्ये पुण्येन विना न लभ्यन्ते ॥ ७३ ॥ एकया नवरं स्नेहः प्रकाशितस्त्रिभुवने ज्योत्स्नया । या चौयते चौणे शशधरे वर्धते वर्धमाने ॥ ७8 । छौयते चौणे सदा वर्धते वर्धमाने मविशेषं । मागरशशिनो राजते जगति प्रतिपननिर्वहणं ॥ ७५ ॥ प्रतिपनं येन ममं पूर्वनियोगेन भवति जीवस्य । दूरस्थितो न दूरे यथा चन्द्रः कुमुदषण्डानां ॥ ७६ ॥ दूरस्थिता न दूरं सज्जनचित्तानां पूर्वमिलितानां । गगनस्थितोऽपि चन्द्र श्राशाम्ते कुमुदषण्डानि ॥ ७७॥ दृष्टेऽपि खलु भवति सुखं यद्यपि न प्राप्नुवन्यङ्गमङ्गान् । दूरस्थितोऽपि चन्द्रः सुष्छु निर्वृतिं करोति कुमुदानां ॥ ७८ ॥ एवमेव कथमपि कस्यापि केनापि दृष्टेन भवति परितोषः । कमलाकराणां रविणा किं कार्य येन विकमन्ति ॥ ७९ ॥ कुत उगच्छति रविः कुते। विकसन्ति पङ्कजवनानि । सुजमानां यत्र स्नेहो न चलति दूरस्थितानामपि ॥ ८ ॥ 8 ·वन्नालम्गं । नौइवज्जा। जं जम मममेयं चालिज्जन्तं च मए हिययं । तं तम्म कणकडुयं कुलेसु जाया न जम्पन्ति ॥ १॥ मन्तेहि असन्तेहि य परम्म किं जप्पिएहि दोसेहिं । प्रत्थो जसो न लभद मो वि अमित्तो को होर ॥२॥ अप्पहियं कायन्वं जद मक्कर परहियं च काय । अपहियपरहियाणं अपहियं चेव कायव्वं ॥ २३ ॥ पुरिसे सच्चसमिद्धे अलियपमुक्के महावसंतुट्टे । तवधमनियममदए विसमा वि दमा समा हो ॥४॥ सौखं वरं कुलात्रो दालिदं भव्वयं च रोगात्रो । विजा रज्जाउ वरं खमा वरं सुट्ठ वि तवात्रो ॥ ८५ ॥ मौलं वरं कुलायो कुलेण किं होद् विगयमौलेण । कमला कद्दमे संभवन्ति न इ इन्ति मलिणाई ॥८॥ जं जि खमेद् ममत्थो धणवन्तो जं न गवमुववहह । जंच सविज्जो नमिग तिसु तेसु अलविया पुहवी ॥ ८॥ मम्मं रखद् गुणे पयासेड। से नवरि माणुमाणं देवाण वि वल्ल हो होइ ॥ ८८ ॥ कणवञ्चणेण वरिसो नामद दिवसे कुभोयणे भुत्ते । कुकलत्तेण य जन्मो नामद धम्मो अधम्मेण ॥ ८ ॥ एवं धनं पयर्ड चपोरि परकलत्तवञ्चणयं । गनणरहित्रो जन्मो राढाताण संपडद ॥६॥ छन्दं जो अणुवट्ट ·संखतछाया । १६ नौतिपद्धतिः। यद्यस्य मर्मभेदं चाल्यमानं च दूयते इदयं । तत्तस्य कर्णकटुं कुलेषु जाता न जल्पन्ति ॥ ८१॥ मगिरमनिय परस्य किं जल्पितैर्दोषैः । अर्थो यशो न लभ्यते स चामित्रौत्रता भवति ॥ ८॥ मात्महितं कर्तव्यं यदि शक्यते परहितं च कर्तव्यं । अात्महितपरहितयारात्महितं चैव कर्तव्यं ॥ ८३ ॥ पुरुष मत्यसमृद्धेऽलोकप्रमुक्के स्वभावमंतुष्टे । तपोधर्मनियममये विषमापि दशा ममा भवति ॥ ८४ ॥ शौलं वरं कुलाद्दारिद्रं भव्यं च रोगात् । विद्या राज्यावरं क्षमा वरं सुष्वपि तपमः ॥ ८ ॥ गौवं वरं कुलात्कुलेन किं भवति विगतशीलेन । कमलानि कर्दमे संभवन्ति न खलु भवन्ति मलिनानि ॥ ८६ ॥ यदेव क्षम्यति समर्थो धनवान्यगर्व नोदहते । यच्च सविद्यो नबस्त्रिभिरेभिरलता पृथ्वौ ॥ ८७ ॥ छन्दं योऽनुवर्तते मर्म रक्षति गुणान् प्रकाशयति । स केवलं मानुषाणां देवानामपि वल्लभो भवति ॥२८॥ क्षणवञ्चनेन वर्षी नश्यति दिवस: कुभोजने भुक्त। कुकलचेण च जन्म नश्यति धर्मोऽधर्मेण ॥ ८ ॥ छवं धर्म प्रकटं च पौरुषं परकलयवञ्चनं । कलङ्करहितं जन्म भव्यात्मना संपद्यते ॥६॥ ॥

·वज्जालग्गं ।
धौरवज्जा।
अप्पाणं
अमुयन्ता जे प्रारम्भन्ति दुग्गमं कजं ।
परमुहपलोइयाणं ताणं कह हाद जयलच्छौ ॥ १ ॥
मिरचं पारुह कब्ज पारद्धं मा कहिं पि मिढिलेसु ।
पारद्धमिढिलियाई कज्जाद् पुणो न मिज्झन्ति ॥ ४२ ॥
अच्छा ता इयरजणो अङ्गे च्चिय जादू पञ्चभूयाई ।
ताहं चिय लज्जिज्जद पारद्धं परिहरन्तेण ॥ ६३ ॥
झोणविहवा वि सुयणो सेवर रमं न पत्थए अवं ।
मरणे वि अदमहरचं न विक्किण माणमाणिक्कं ॥४॥
बे मग्गा भुवणयले माणिणि माणुनयाण पुरिमाणं ।
अहवा पावन्ति मिरिं अहव भमन्ता समप्पन्ति ॥ १५ ॥
बेलि विहुन्ति गर्दी साहमवन्ताण धौरपुरिमाणं ।
वेल्लहलकमनहत्था रायमिरी अहव पव्वज्जा ॥८६॥
अहवा मरन्ति गुरुवमणपेकिया खण्डिजण नियजौहं ।
ना
गन्तूण
खलाणं चवन्ति दोणकरं धौरा ॥६॥
यह सुप्प पियमालिङ्गिऊण उत्तुङ्गथोरथणवढे ।
अह नरकरङ्कककालमडले भौमणमसाणे ॥ ८ ॥
अह मुन्नर मह पियकामिणोहि कचोलथालसिप्पौहिं।
अहवा विमलकवाले
भिवं भमिऊण पेयवणे ॥४॥
नमिऊण जं विढप्पद खलचलणं तियणं पि किं तेण ।
माणेण जंविढप्पद तणं पि तं निव्वुर कुणदू ॥ १० ॥

·संस्कृतचाया।
धौरातिः।
त्रात्मानममुञ्चन्तो य भारभ्यन्ते दुर्गमें कार्य ।
परसुखावलोकिनां तेषां कथं भवति जयलक्ष्मीः ॥ १ ॥
शौघ्रमारुह कार्य प्रारब्धं मा कथमपि शिथिलय ।
प्रारशिथिलितानि कार्याणि पुनन सिध्यन्ति ॥ ६ ॥
पास्तां तावदितरजनोऽङ्ग एव यानि पञ्चभूतानि ।
तेभ्य एव लज्यते प्रारब्धं परिहरता ॥ ३ ॥
चौणविभवोऽपि सुजन: सेवतेऽरण्यं न प्रार्थयतेऽन्यं ।
मरणेऽप्यतिमहा न विक्रोणाति मानमाणिक्यं ॥ ४ ॥
दौ मार्गों भुवनतले मानिनि मानोचतानां पुरुषाणां ।
अथवा प्राप्नुवन्ति श्रियमथवा धमन्तः समाप्यन्ते ॥६५॥
द्वेऽपि भवती गती माहसवतां धौरपुरुषाणां ।
कोमलकमलहस्ता राजौरथवा प्रव्रज्या ॥ ६ ॥
अथवा नियन्ते गुरुव्यसनक्षिप्ताः खण्डयित्वा निमजिहां ।
नो गत्वा खलानां जल्पन्ति दौनाक्षरं धीराः ॥१७॥
अथ सुप्यते प्रियामालिङ्ग्य उत्तुङ्गपृथुस्तनपृष्ठे ।
अथ नरकरङ्गकङ्कालमङ्कुले भौषणश्मशाने ॥६॥
अथ भुङ्क सह प्रियकामिनीभिः कच्चोलस्थालशक्रिभिः ।
अथवा विमलकपाले भिक्षा धान्वा प्रेतवने ॥९॥
नत्वा यदयंते खलचरणस्त्रिभुवनमपि किं तेन ।
मानेन यदळते णमपि तबितिं करोति ॥ १० ॥

·२२
वजालम् ।
ते धना ताण नमो ते गल्या माणिणो थिरारम्भा ।
जे गरुयवसणपडिपेलिया वि अन्न न पत्थन्ति ॥ १. १ ॥
जो चिय होर मणो मणमिणो अन्तिमासु वि दमासु ।
अत्यन्तस्स वि रविणो
किरणा उद्धं चिय फुरन्ति ।। १ ० ९ ॥
ता तुङ्गो मेरुगिरी मयरहरी ताव होड दुत्तारो ।
ता विममा कज्जगई जाव न धौरा पवज्जन्ति ॥ १.३॥
ता वित्थिलं गयणं ताव च्चिय जलहरा अगहौरा।
ता गल्या कुलसेला जाव न धीरेहि तुलन्ति ॥ १.४ ॥
मेहं तिणं व मग्गं घरगणं हत्थचित्तं गयपायलं ।
वाहतियार समुद्दा माहमवन्ताण पुरिमाणं ॥ १.५॥
संघडियघडियविडिय घडन्तविघडन्तसंघडिजन्तं ।
अवहत्थिऊण दिव्वं करेह धौरो ममारद्धं ॥ १६ ॥
साहसवजा।
मासमवलम्बन्तो पावर हियच्छियं न सन्देहो।
जेणुत्तमङ्गमेत्तेण राणा कवलिश्री चन्दो ॥ १.७॥
तं किं पि साहसं साहसेण साहन्ति माहममहावा ।
जं भविजण दिवो परम्मुहो धुण नियमौसं ॥ १०८ ॥
थरहर धरा खुन्ति मायरा हो विम्हलो दो।
असमववसायमाहस संलद्धजमाण धौराणं ॥ १०८ ॥
अगणियसमविसमाणं माहसतुङ्गे समारुहन्ताणं ।
रकर धौराण मणं घासत्रभयाउलो ददवो ॥ ११ ॥

·संखतच्छाया।
२३
ते धन्यास्तेभ्यो नमस्ते गुरवो मानिनः थिरारम्भाः ।
ये गुरुव्यसनप्रतिप्रेरिता अप्यन्यं न प्रार्थयन्ते ॥ १ ० १ ॥
तुझमेव भवति मनो मनखिनोऽन्तिमास्वपि दशासु ।
अस्तमयमानस्यापि रवेः किरण ऊर्ध्वमेव स्फुरन्ति ॥ १ ० २ ॥
तावत्तुङ्गो मेरुगिरिर्मकरग्रहं तावद्भवति दुस्तारं ।
तावदिषमा कार्यगतिर्यावन्न धौरा: प्रपद्यन्ते ॥ १३ ॥
ताव विस्तीर्ण गगनं तावदेव जलधरा प्रतिगम्भौराः ।
तावहुरुकाः कुलशैता यावत्र धौरैतुल्यन्ते ॥ १०४ ॥
मेवस्तृणमिव खगौ ग्रहाङ्गणं हस्तस्पृष्टं गगनतलं ।
चुदनद्यः समुद्राः माहमवतां पुरुषाणां ॥ १.५ ॥
संघटितघटितविघटितघटमानविघटमानसंघश्यमानं ।
अपहत्य दैवं करोति धौरः समारब्धं ॥ १० ॥
साहसपद्धतिः।
माहसमवलम्बमानः प्राप्नोति हृदयेमितं न सन्देहः ।
येनोत्तमानमात्रेण राहणा कवलितश्चन्द्रः ॥ १ ० ७ ॥
तत्किमपि माहसं साहसेन माधयन्ति साहसखभावाः ।
यद्भावयित्वा दैवं परामुखं धूनयति निजशिरः ॥ १ ० ८ ॥
कपते धरा सभ्यन्ति मागरा भवति विहलं देवं ।
असमव्यवसायमाहमसंसब्धयशसेभ्यो धौरेभ्यः ॥ १.१ ॥
अगणितसमविषमाणां माहमतुङ्गे समारोहतां ।
रचति धौराणं मन भासत्रभयाकुलं दैवं ॥ ११ ॥

·२४
वज्जालगं ।
-
तं किं पि कम्मरयणं धौरा क्वसन्ति माहमवसेणं ।
जं बम्भहरिहराण वि लग्ग चित्ते चमक्कारो ॥ १११ ॥
धीरेण समं समसौमिया रे दिव्य भारुहन्तस्म ।
होहि किं पि कलङ्क धुव्वन्तं जं न फिट्टिहिद ॥ ११२ ॥
जह जह न समपर विहि वसेण विहडन्तकग्नपरिणामो।
तह तह धौराण मणे क्डद बिउणे समुच्छाहो ॥ ११३ ॥
फलसंपत्ती समोपायाद तुङ्गा फलविपत्तौए ।
पिययाद सुपुरिमाणं महातरूणं व सिहरा ॥११४ ॥
हियए जात्रो तत्थेव वडियो नेय पयडिनो लोए।
ववसायपायवो सुपुरिमाण लकिज्जद फलेहिं ॥ ११५ ॥
ववसायफलं विहवो विहवम्म य विहलजणममुद्धरणं ।
विहद्धरणेण जसो
जसेण भण किं न पजत्तं ॥ ११६ ॥
वाढत्ता सप्पुरिसेहि तुङ्गववसायदिबहियएहिं ।
कब्जारम्भा होहिन्ति निप्फला कह चिरं कालं ॥ ११७॥
न मङमहणस्म वच्छे मज्ञ कमलाण नेय खौरहरे।
ववसायसायरे सुपुरिमाण लच्छौ फुडं वमह ॥ ११८ ॥
तहियहारम्भवावडाणं मित्तेककब्जरसियाणं ।
रविरहरयाण व सुपुरिमाण न हु हिययवौमामो ॥ ११८ ॥
दिव्ववज्जा।
अत्यो विन्जा पुरिसत्तणं च अन्नाद गुणमहमाई।
दिन्वायत्ते कन्न सव्वाद नरस विडन्ति ॥ १२० ॥

·संखतच्छाया। २५ तत्किमपि कर्मरत्नं धौरा व्यवस्यन्ति माहमवशेन । यहाहरिहराणामपि लगति चित्ते चमत्कारः ॥ १११॥ धौरेण समं स्पर्धया रे देवारहतः । भविष्यति कोऽपि कलङ्को धाव्यमानो यो न यास्यति ॥ ११९ यथा यथा न ममाप्यते विधिवशेन विघटमानकार्यपरिणामः । तथा तथा धौराणां मनमि वर्धते विगुणः समुत्साहः ॥ ११३॥ फलमंपत्त्या समवनतानि तुङ्गानि फलविपत्त्या । हृदयानि सुपुरुषाणां महातरूणामिव शिखराणि ॥ ११४ ॥ हृदये जातस्तत्रैव वर्धितो नैव प्रकटिता लोके । व्ययसायपादपः सुपुरुषाणां लक्ष्यते फलैः ॥ ११५ ॥ व्यवसायफलं विभवो विभवस्य च विकलजनसमुद्धरणं । विहलोद्धरणेन यशो यशमा भण किं न पर्याप्तं ॥ ११६ ॥ पारधाः मत्पुरुषैम्तुङ्गव्यवसायदत्तहृदयैः । कार्यारम्भा भविष्यन्ति निष्फलाः कथं चिरं कालं ॥ ११७॥ न मधुमथनस्य वक्षसि मध्ये कमलानां नैव चौरनिधौ । व्यवसायमागरे सुपुरुषाणां लक्ष्मौः स्फुटं वमति ॥ ११८ ॥ तद्दिवमारम्भव्यापूतानां मित्रैककार्यरसिकानां । रविरथतुरगाणामिव सुपुरुषाणां न खलु हृदयविश्रामः ॥ ११८ ॥ दैवपद्धतिः। अर्थी विद्या पौरुषत्वं चान्यानि गुणमहस्राणि । दैवायत्ते कार्य मर्वाणि नरम्य विघटन्ते ॥ १२ ॥ 4

·२६
वज्जालग्ग ।
मत्थत्ये पडियम वि मज्भेषां एड् किंपितं कन्ज ।
जं न कहिउं न महिउँ न चेव पच्छाउं तरह ॥१२१॥
जर विसई विसमविवरे लन्द उदहिं करे ववसायं ।
तर विक फलं न पावर पुरिमो दिब्बे पराऊत्ते ॥१९॥
नग्यन्ति गुणा विहडन्ति बन्धवा वल्लहा विरघ्नन्ति ।
ववसात्रो न समपद नरस्म दिव्वे पराहुत्ते ॥१२३॥
जा जा डाला लम्बर हत्थं गहिऊण वौसम जत्थ ।
मा मा तडत्ति तट्ट नरस्म दिब्बे पराहुत्ते ॥१२॥
जं नयणेहि न दौमद हियएण विजं न चिन्तियं कहवि ।
तं तं मिरम्मि निवडद नरस्म दिब्वे पराडत्ते ॥११॥
विहिवज्जा।
-
खण्डिन्नर विहिणा मम हरो वि सूरस्म हो अत्यमणं ।
हा दिवपरिणईए कवलिज्जद् को न कालेणं ॥१२६॥
को एत्य मया सुहितो कस्म व लच्छौथिराद पेमाई।
कस्म व न होखलणं
भण को हुन खण्डियो विहिणा ॥१२७॥
उन्नय नौया नौया वि उन्नया इन्ति तकण चेव ।
विहिपरिणभियकर्ज हरिहरबन्हा न थाणन्ति ॥१९८॥
विहिणा जं चिय लिहियं नलाडवट्टौ तेण दवेण ।
पच्छा सो वि पसनो अवह करिउ न समत्यो ॥१२॥
किं कर किर वरात्रो साहसववसायमाणगरुत्रो वि ।
पुरिमो भग्गपयावो विहिण विवरौयरूवेण ॥११॥

·संस्कृतच्छाया।
वस्थार्थ पतितस्थापि मध्येनैति तत्किमपि कार्य।
यत्र कथयितुं न मोढुं न चैव प्रच्छादयितुं शक्नोति ॥११॥
यदि विशति विषम विवरे लत्युदधिं कुरुते व्यवसायं ।
तथापि खलु फलं न प्राप्नोति पुरुषो दैवे पराङ्मुखे ॥१२२॥
नार्घन्ति गुणा विघटन्ते बान्धवा वल्लभा विरज्यन्ते ।
व्यवसायो न समाप्यते नरस्य देवे परामुखे ॥१२३॥
यां यां शाखां लम्बते हस्तेन ग्रहीत्वा विश्राम्यति यस्यां ।
सा सा नटेति चुव्यति नरस्य देवे परामुखे ॥१२ ४॥
यनयनाभ्यां न दृश्यते इदयेनापि यत्र चिन्तितं कथमपि ।
तत्तच्छिरसि निपतति नरस्य देवे परामुखे ॥१२५॥
विधिपद्धतिः ।
॥
खण्डते विधिना शशधरोपि सूर्यस्य भवत्यस्तमनं ।
हा देवपरिणत्या कवलौक्रियते को न कालेन ॥१२६॥
कोऽत्र सदा सखितः कस्य वा लक्ष्मौस्थिराणि प्रेमाणि ।
कस्य वा न भवति स्खलनं भण कः खस्नु विधिना खण्डितः ॥१२७ ॥
उन्नता नौचा नौचा प्युनता भवन्ति तक्षणादेव ।
विधिपरिणमितकार्य हरिहरब्रह्माणो न जानन्ति ॥१२८॥
विधिना यदेव लिखितं ललाटपट्टे तेन देवेन ।
पश्चात्मोऽपि प्रसन्नोऽन्यथा कर्तुं न खलु समर्थः ॥१२८॥
किं करोति वराकः किल माहसव्यवसायमानगुरुरपि ।
पुरुषो भाप्रतापो विधिना विपरौतरूपेण ॥११॥

·२८
वज्जालग्ग ।
बेसि वि महणारम्भे पेच्छह जं पुवकम्मपरिणामो।
उपजद हरह विमं कण्हस्म घणस्थणा लच्छौ ॥११॥
विहिविहियं चिय लभड अमयं देवाण मडमहे लच्छौ।
रयणायरम्मि महिए हरस्म भाए विमं जायं ॥१३२॥
दौनवज्जा।
परपत्थणापवन मा जणणि जणेसु एरिसं पुत्तं ।
उयरे वि मा धरिज्जसु पत्थणभङ्गो को जेण ॥१३३॥
ता रूवं ताव गुणा लज्जा मन्च कुलकमो ताव ।
ताव च्चिय अहिमाणो देहि त्ति न भलए जाव ॥१३४॥
तिणवलं पि हु लहुयं दौणं ददवण निम्मियं भुवणे ।
वाएण किं न नौयं
अप्पा पत्थभएण ॥१३॥
थरथरथरे हिययं जोहा घोले कण्ठमज्झम्मि ।
नामह मुहलावणं
देहि त्ति परं भणन्तम्स । १२६॥
किमिणिज्जन्ति लयन्ता उदहिजलं जलहरा पयत्तेण ।
धवलोहन्ति हु देन्ता देन्तलयन्तन्तरं पेच्छ ॥ १३ ॥
दारिद्दवज्जा।
दारिदय तुज्झ गुणा
पाहुणएसु छणेसु य
दारिदय तुज्य नमो
पेच्छामि मयललोए
गोविज्जन्ता वि धौरपुरिसेहिं ।
वमणेसु य पायडा इन्ति ॥१३८॥
जम्म पसाएण एरिसी रिद्धी।
ते मह लोया न पेच्छन्ति ॥१३॥

·संकृतछाया।
२६
दावपि मथनारम्भे प्रेक्षत यत्पूर्वकर्मपरिणमः ।
उत्पद्यते हरम्य विषं कृषाम्य घनस्तना लक्ष्मौः ॥१३॥
विधिविहितमेव लभ्यतेऽमृतं देवानां मधुमथने लक्ष्मीः ।
रत्नाकरे मथिते हरम्य भागे विषं जातं ॥ ३२॥
दौनपद्धतिः।
परप्रार्थनाप्रपत्र मा जननि जनयखेदृशं पुत्रं ।
उदरेऽपि मा ध्रियस्व येन प्रार्थनाभङ्गः कृतः ॥१३॥
तावद्रूपं तावगुण लज्जा मत्यं कुलकमस्तावत् ।
तावदेवाभिमानो देहौति न भण्यते यावत् ॥१३४॥
हणवूलमपि खलु लघु दोनं दैवेन निर्मितं भुवने ।
वातेन किं न नौतमात्मानं प्रार्थनाभयेन ॥१३५॥
कम्पते हृदयं जिहा पूर्णते कण्ठमध्ये ।
नश्यति मुखलावण्यं देहोति परं भणतः ॥१२६॥
कृष्णौभवन्ति रक्षन्त उदधिजलं जलधराः प्रयत्नेन ।
धवलौभवन्ति
ददलदन्तरं
प्रेक्ष ॥१३७॥
दारिद्र्यपद्धतिः।
खलु ददतो
दारिद्र्य तव गुण गोप्यमाना अपि धौरपुरुषैः ।
पाहुणेषु चणेषु च व्यसनेषु च प्रकटौभवन्ति ॥१२८॥
दारिद्र्य तुभ्यं नमो यस्य प्रसादेनेदृवृद्धिः ।
प्रेचामि सकललोकांस्त मां लोका न प्रेक्षन्ति ॥१३८॥

·वज्जालम्ग जे जे गुणिणो जे जे वि माणिणो जे वियडसमाणा । दालिद्द रे वियरकण ताण तुमं माणुरात्रो सि ॥१४ ० ॥ दौमन्नि जोयमिद्धा पञ्जणमिद्धा वि के वि दौमन्ति । दारिहजोयमिद्धं में ते लोया न पेच्छन्ति ॥१४ ॥ जे भग्गा विहवसमौरणेण वकं ठवन्ति पयमग्गं । ते नूणं दालिहोस हेण जद् पञ्चलिन्जन्ति ॥१४२॥ किं वा कुलेण कौरद किं वा विणएण किं व रूवेण । धणरहियाणं सुन्दरि नराण को श्रायरं कुणा ॥१४॥ जाई रुवं विना तिवि वि गच्छन्तु कन्दरे विवरे । अत्यो च्चिय परिवडउ जेण गुणा पायडा हुन्ति ॥ १४ ४॥ धमत्थकामरहिया जे दियहा निद्धणाण वोलौणा । जर तार गणेद विही गणेउ न हु एरिमं जुत्तं ॥१४॥ मंकुयद् मंकुयन्ते वियमद वियमन्तयमि सूरमि । मिमिरे रोरकुडुम्बं पश्यलौलं समुबहद ॥१४ ६॥ पहुवज्जा। छब्जद पड़ा ललियं पिया माणो खमासमत्थरम । जाणन्तम य भणियं मोणं च यापमाणस्म ॥१४॥ सच्छन्दं बोलिच्चर किब्जद जं नियमणस्म पडिहार । अजसम्म न वौहिनद पहुत्तणं तेण रमणिनं ॥१४८॥ जपदिणे थणनिवडण भएण दिजन्ति धाद उच्छौं । पडणो जं नौयरया मवे तं खौरमाहणं ॥१८॥ -

·संखातच्छाया ।
८
ये ये गुणिणो ये येऽपि मानिनो ये विदग्धसमानाः ।
दारिद्र्य रे विचक्षण तेषु त्वं सानुरागोऽमि ॥ १४ ॥
दृश्यन्ते योगमिद्धा पचनसिद्धा अपि केचन दृश्यन्ते ।
दारिद्र्ययोगसिद्धं मां ते लोका न प्रेक्षन्ते ॥१४ १॥
ये भमा विभवममौरणेन वक्र स्थापयन्ति पदमार्ग।
ते नूनं दारिद्र्यौषधेन यदि प्राञ्चला भवन्ति ॥१४ २॥
किं वा कुलेन क्रियते किं वा विनयेन किं वा रूपेण ।
धनरहितानां सुन्दरि नराणां क पादरं करोति ॥१३॥
जातौ रूपं विद्या बौण्यपि गच्छन्तु कन्दरे विवरे ।
अर्थ एव परिवर्धतां येन गुणा: प्रकटौभवन्ति ॥१४ ४॥
धर्मार्थकामरहिता ये दिवमा निर्धनानामतिक्रान्ताः ।
यदि तान् गणयति विधिर्गणयतु न खल्वौदृशं युक्तं ॥१४॥
संकुचति मंकुचति विकसति विकमति सूर्य ।
शिपिरे दरिद्रकुटुम्बं पङ्कजलौला समुदहति ॥१४ ६ ॥
प्रभुपातिः।
राजते प्रभोललितं प्रियाया मानः क्षमासमर्थस्य ।
जानतय भणितं मौन चाजानतः
॥१४॥
खच्छन्दं कथ्यते क्रियते यचिजमनसः प्रतिभाति ।
अयशमो न भौयते प्रभुत्वं तेन रमणीयं ॥१४८॥
जन्मदिवसे स्तननिपतनभयेन दौयन्ते धात्मङ्गे ।
प्रभवो यत्रोचरता मन्ये तत्क्षौरमाहात्म्य
॥१४॥

·वज्जालम्ग।
छिटो जडनिवहं तह य सुपत्ता उत्तमङ्गसु ।
जह हो तक तह जदू पहुणो ता किं न पज्जत्तं ॥१५॥
सेवयवज्जा।
जं सेवयाण दुखं चारित्तविवज्जियाण नरणाह ।
तं होउ तुह रिजणं अहवा ताणं पि मा होउ ॥११॥
भूमौसयणं जरचौरबन्धणं बम्भचेरयं भिका ।
मुणिचरियं दग्गयसेवयाण धम्मो परं नस्थि । १ ५९॥
जद नाम कहव मोक होद तुलग्गेण सेवयजणस्म ।
तं खवणयमग्गारोहणं व विग्गोवयमएहिं ॥१५३॥
पोलग्गिी मि धम्ममि होज्ज एण्हिं नरिन्द वच्चामो ।
पालिहियकुचरस्म व तुह पड दाणं चिय न दिटुं । १५४॥
श्रामत्रफलो फणमो ब्ब नाह मयलम्म सेवयजणस्म ।
चन्हं पुण पत्थिव पत्थिो वि तालो तुम जानो ॥१५५॥
फणसेण ममं महिमण्डलम्भि का तरुवराण मममौसी।
करिकुम्भमच्छहं मग्गणाण जो देह फल निवहं ॥ १ ॥ ६ ॥
वरिमिचिमि तुम जलहर भरिहिमि भुवणन्तराद नौसे में ।
तण्हासुसियसरौरे मुयम्मि वप्पौहयकुडुम्बे ॥१७॥
देहि त्ति कह नु भण्डू सुपुरिमववहारबाहिरं वयणं ।
सेविज विणएणं एम चिय पत्थणा लोए ॥१५८॥
भुनन्ति कमणडमणा अनन्तरमठिया गन्दम्म ।
जे पुण विडरमहाया ते धवला बाहिर चेव ॥ १५८ ॥

·संस्कृतच्छाया । my अधोऽधो जडनिवहं तथा च सुप त्राण्यत्तमाङ्गषु । यथा भवति तरुस्तथा यदि प्रभवस्तममात्किं न पर्याप्तं ॥१५॥ सेवकपद्धतिः । यत्सेवकानां दुःखं चारित्रविवर्जितानां नरनाथ । तद्भवतु तव रिपूणामथवा तेषामपि मा भवतु ॥१५॥ भूमौशयनं जरचौरबन्धनं ब्रह्मचर्य भिक्षा । मुनिचरितं दुर्गतसेवकानां धर्मः परं नास्ति ॥ १ ॥२॥ यदि नाम कथमिव सौख्यं भवति काकतालीयेन सेवकजनस्य । तत्क्षपणाकस्वर्गारोहणमिव व्याकुलभावशतैः ॥१॥ ३॥ अवलनोऽसि धर्म भूया दूदानौं नरेन्द्र व्रजामः । प्रालिखितकुचरम्येव तव प्रभो दानमेव न दृष्टं ॥१५४॥ धामन्त्रफनो पनस दूर नाथ मकलस्य सेवकजनस्य । अस्माकं पुनः पार्थिव प्रार्थितोऽपि तान्नस्त्वं जातः ॥१५॥ पनसेन समं महीमण्डले का तरुवराणां स्पर्धा । करिकुम्भसदृशं मार्गणानां यो ददाति फलनिवहं ॥१५६ ॥ वर्षियमि त्वं जलधर भरियमि भुवनान्तराणि निःशेषं । हृष्णा गोषितशरौरे मृते चातककुटुम्ब ॥१५॥ देहौति कथं नु भण्यते मुपुरुषव्यवहारबहिर्भूतं वचनं । सेव्यते विनयेनैव प्रार्थना लोके ॥१५८॥ भुनते कृष्णदशना अभ्यन्तरमंस्थिता गजेन्द्रस्य । ये पुनर्विधुरसहायास्ते धवला बहिरेव । १५८ ॥ 5

·३०
वज्जाजग्ग।
तम्बाउ तिनि सुपत्रो हगउ चत्तारि पक्कलबदला ।
निष्पन्ना रालयमचरोउ सेवा सुहं कुणउ ॥ १६ ॥
मब्बो कुहिनो सोहद मढदेउलमन्दिरं च चचरयं ।
नरणा मह कुडुम्बं छुहछुहियं दुव्वलं होई ॥ १६१ ॥
सुहडवज्जा
जं दिज्जद पहरपरब्बसेहि मुच्छागएहि पयमेकं ।
तह नेहस्स पयस्म व न याणिमो को मममनिषो ॥ १६२ ॥
भग्गे वि बले वलिए वि माहणे सामिए निरुच्छाहे ।
नियमुयविकमसारा थक्कन्ति कुलुग्गया मुहडा ॥ १६३ ॥
वियल धणं न मापां झिज्जर अङ्गं न झिज्जदू पयावो ।
रूवं न चलद् फुरणं मिविणे वि मणंमिमत्थाणं ॥ १६ ४ ॥
अवमाणिको ब्व समाणित्रो ब्व नवसेवत्री ब्व कुविधो ब्व ।
पहर कयावराहो ब्ब निमत्रो को वि मङ्गामे ॥ १६ ॥
उयरे अमिकप्परिए अन्तोहे निवडियाम्म चलणेसु ।
भमद भडो जमलुद्धो समङ्कलो मत्तहत्यि व ॥
दाहिणकरेण खग्ग वामेण मिरं धरे निवडन्तं ।
अन्तावेढियचलणो धाद भडो एक्कमेक्कस्म ॥ १० ॥
अन्ज वि विहरो सुपह अज्ज वि पहरन्ति सुहडसंघाया ।
अब्ज वि मज्झत्था जयसिरौ वि ता जौव मा वच्च ॥१६ ८॥
नेच्छर मग्गग्गमणं कुवद् भडो सुरवइहि निब्जन्तो ।
गरुयपडिवकपेलिय मामियकब्जे अणिमाए ॥ १६ ॥

·संस्कृतच्छाया ।
३५
.
गावस्तिस्रः सुपयोधराश्चत्वारः ममर्थवृषभाः ।
निष्यत्रा रालकमचर्य: सेवा सुखं करोतु ॥ १६ ० ॥
सर्वोः (चुधितः) धवलितः शोभते मठदेवकुलमन्दिरं च चत्वरं ।
नरनाथ मम कुटुम्बं तुधितं दुर्बलं भवति ॥ १६१
सुभटपद्धतिः
यहीयते प्रहारपरवागतः पढमेकं ।
तथा वहस्य पयसो वा न जानौमः किमभ्यधिकं ॥ १६२ ॥
भग्रेऽपि बले वलितेऽपि माधने खामिनि निरुत्साहे ।
निजभुजविक्रममाराम्तिष्ठन्ति कुलोहता: सुभटाः ॥ १६३ ॥
विगलति धनं न मानः चौयतेऽङ्गं न चौयते प्रतापः ।
रूपं न चलति स्फुरणं स्वप्रेऽपि मनखिमार्थानां ॥ १६४ ॥
अपमानित व ममानित व नवसेवक दूव कुपित दूव ।
प्रहरति कृतापराध दव निर्भयः कोऽपि सङ्ग्रामे ॥ १६५ ॥
उदरेऽमिदारितेऽन्त्रौघे निपतिते चरणयोः ।
भ्रमति भटो यशोलधः मण्टङ्खलो मत्तहस्तीव ॥ १६६ ॥
दक्षिणकरेण खड्गं वामेन गिरो निपतद्धारयति ।
अन्त्रावेष्टितचरणो धावति भट एकैकस्य ॥ ११ ॥
अद्यापि विधुरः सुप्रभुरद्यापि प्रहरन्ति सुभटमंघाताः ।
अद्यापि मध्यस्था जयश्रीरपि तस्माज्जीव मा ब्रज ॥ १६ ॥
नेछति स्वर्गगमनं कुप्यति भटः सुरवधूभिर्नीयमानः ।
गुरुकप्रतिपक्षक्षिप्तखामिकार्य निर्मिते ॥ १६८ ॥

·३
वज्जाजग्ग।
एक्को वि को विनियगोत्तभूमणो धरउ जणणिउयरम्मि ।
जो रिउघडाण ममुहो परम्मुहो परकलत्ताणं ॥ १७० ॥
वियर्ड सो परिसकट सामिपसायं च मो ममुबहउ ।
दुब्बारवेरिवारण
निवारणा जम्म भुयदण्डा ॥ १७१ ॥
एकं दन्तम्मि पयं बौयं कुम्भम्मि तदयमलहन्तो ।
बलिबन्धविलमियं महु महस्स पालम्बए सुहडो । १७२ ॥
चलचमरकलचालिर - विजिज्जन्तो भडो गन्देण ।
श्रो सुवद सामिकयक ननिभरो दन्नपल्लङ्के ॥ १७३ ॥
गाढासणस्म कस्म वि उयरे नियम मण्डलग्गेण ।
श्रद्धं महोश पडियं तुरङ्गपिटिट्टियं श्रद्धं ॥ १०४ ॥
सम्भावे पड़हियए जौए मग्गे जमे जए मयले ।
ठविए रणमि मौसे कयकज्जो नचित्रो सुहडो ॥ १७५ ॥
छिन्ने रणम्मि बहुपडपमायमालापडिच्छिरे मौसे ।
उत्तिबगस्यभारं व नच्चियं नरवरकबन्धं ॥ १७ ॥
पकाणिलेण पहुणो विरमउ मुच्छ ति पामपडिएण ।
गिद्धन्त कट्टणं दूमहं पि माहिना भडेण ॥ १७७ ॥
वच्छत्थलं च सुहडम्म रुहिरकुङ्कुमविलित्तयङ्गस्म ।
वरकामिणि व्व चुम्बद
उरे निमत्रा सिवा वयणं ॥ १७८ ॥
धवलवज्जा
संचुणियथोरजुयप्पहारसंजणियगायकिणमोहो ।
स्वत्तस्म महाभरकणादू कन्धो चिय कहेड् ॥ १०८ ॥

·संस्कृतकाया।
३७
एकोऽपि कोऽपि निजगोत्रभूषणो धियते जनन्युदरे ।
यो रिपुघटानां मंमुखः परामुखः परकलचेभ्यः ॥ १७० ॥
विकटं म परिकामत स्वमिप्रसादं च म समुदतु ।
दुर्वारवैरिवारण निवारणा यम्य भुजदण्डाः ॥ १७१ ॥
एक दन्ते पदं द्वितीयं कुम्भे तौयमनभमानः ।
बलिबन्धविलसितं
मधुमथ
पालम्बते सुभटः ॥ १७२ ॥
चलचमरचालनमोलकर्णवौज्यमानो भटो गजेन्द्रेण ।
अहो खपिति स्वामितकार्यनिर्भरो दन्तपल्य के ॥ १०३ ॥
गाढासनस्य कस्याप्युदरे निहतम्य मण्डलायेण ।
अर्ध मह्यां पतितं तुरङ्गपृष्ठस्थितमध ॥ १०४ ॥
मद्भावे प्रभुदये जौवे स्वर्ग यशसि सकले जगति ।
स्थापिते रणे शिरमि कृतकार्यों नर्तित: सुभटः ॥ १०५ ॥
लिने रणे बहुप्रभुप्रमादमालाप्रतीक्षणगौले शिरसि ।
उत्तीर्णगुरुकभारमिव नर्तितं नरवरकबन्धं ॥ १०६ ॥
पचानिलेन प्रभोविरमतु मूति पार्श्वपतितेन ।
प्रधान्त्राकर्षणं दुःमहमपि मह्यते भटेन ॥ १७७ ॥
वक्षःस्थलं च सुभटस्य रुधिरकुङ्कुमविलिप्ताङ्गस्य ।
वरकामिनीव चुम्बत्युरसि निषणा भिवा वदनं ॥ १७८ ॥
धवलपद्धतिः
संचर्णितपृथुयुगप्रहारसंजनितगुरुककिणशोभः ।
धवलस्य महाभरकर्षणानि स्कन्ध एव कथयति ॥ १०८ ॥

·३७
वजान्लग्ग ।
बह मरद धुरालग्गो संचुलियसन्धिबन्धणो धवलो।
न इ. पामरम्म विहरे
बारापरिघट्टणं महद ॥ १८० ॥
अह तोडद् नियकन्धं
अह कट्टा गुरुभर म्मि दुब्बोज्झ ।
धवलो धुरश्मि जुत्तो न सहद उच्चारियं हक्कं ॥ १८१ ॥
चिक्कणचिकालचट्टचक्कथक्के भरम्भि जाणिहिमि ।
अविसेमलय गहवर परम्मुहो जं मि धवलाणं ॥ १८२ ॥
अमुणियगुणो न जुष्पद न मुणिज्जद म य गुणो प्रजुत्तस्म ।
थक्के भरे विसूरद अउव्ववग्ग गयो धवलो ॥ १८३ ॥
मो चिय सयडे सो चिय हलम्मि मो च्चिय वहेद पिट्ठौए ।
बहुगोधणो वि इलिश्रो नन्दद् एक्कण धवलेण ॥ १८ ॥
कत्तो लमन्ति धुरंधराइ धवलाइ भरममत्थाई ।
अविहुरे गुरुभारं कडन्ति य लौलमत्ताए ॥ १८५ ॥
विञ्झवज्जा
दन्तच्छोहं तडवियडमोडणं सरसपलबुल्लिहणं ।
जर विञ्झो च्चिय न मध ता करिणो कत्थ वञ्चन्ति ॥१८६ ॥
मा रेवा ताई पाणियार ते चैव करिणिसंघाया ।
सा सलर सल्लद गय वरम्म विझं मुयन्तम्म ॥ १८७ ॥
विझेण विणा वि गया नरवरभुवणेसु गोरविन्जन्ति ।
विञ्झो न हो अगत्रो गएहि बडएहि वि गएहिं ॥ १८ ॥
गोमहिमतुरगाणं पसूण मब्याण जुजए ठाणं ।
दडगहन्दाण पुणे
अह विञ्झो पह महाराणी ॥ १८९॥

·संस्कृत छाया।
अथ म्रियते धुरालमः संचर्णितमन्धिबन्धनो धवलः ।
न खलु पामरस्य विधुर बारापरिघट्टणं सहते ॥ १८० ॥
अथ चोटयति निजस्कन्धमथ कर्षति गुरुभरे दुर्वाह्यं ।
धवलो धुरि युक्तो न महत उच्चारितं प्रेरणं ॥ ११ ॥
चिक्कणचिखलमनचक्रस्थिते भरे ज्ञास्यसि ।
अविशेषज्ञ ग्रहपते पराङ्मुखो यदसि धवलेभ्यः ॥१८२ ॥
अज्ञातगुणो न युज्यते न ज्ञायते स च गुणोऽयुक्रस्य ।
स्थिते भरे खिद्यतेऽपूर्ववलगां गतो धवलः ॥ १८३ ॥
स एव शकटे स एव हले स एव वहति पृष्ठ्यां ।
बडगोधनोऽपि हालिको नन्दत्येकेन धवलेन ॥ १८४ ॥
कुतो लभ्यते धुरंधरा धवला भरसमर्थाः ।
अतिविधुरे गुरुभरं कर्षन्ति च लोलामात्रेण ॥ १८५ ॥
विन्ध्यपद्धतिः
दन्तदोभं तटविकटमोटनं मरमपल्लवोल्लेखनं ।
यदि विन्ध्य एव न महते तदा करिण: कुतो ब्रजन्ति ॥ १८६ ॥
मा रेवा तानि पानौयानि त एव करिणौसंघाता. ।
मा शल्लको शल्यायते गजवरस्य विन्ध्य मुञ्चतः ॥ १८७ ॥
विन्ध्येन विनापि गजा नरपतिभुवनेषु गौरविता भवन्ति ।
विन्ध्यो न भवत्यगजो गर्बहुभिरपि गतैः ॥ १८८ ॥
गोमहिषतरङ्गाणं पशूनां सर्वाणां युज्यते स्थानं ।
दग्धगजेन्द्राणां पुनोऽथ विन्ध्योऽथ महाराजः ॥ १८ ॥

·बज्जालग। गयवज्जा वियशियमएण गयजोवणेण हलन्तदन्तमुसलेण । अब्ज वि वणं सणाई जूहाहिब पर जियन्तेण ॥ १८ ॥ अब्ज वि संभरह गयो मजन्तो मरवरम्मि लोलाए । जं करिणिकरग्गुष्मलिएण पहत्रो मुणालेण ॥ १६ १ ॥ मा सुमरस चन्दणपल्लवाण करिणाह गेएह तिणकवलं । जं जह परिणमद दमा तं तह धौरा पउिच्छन्ति ॥ १६२ ॥ मा झिजस अणुदियहं करिणिविश्रोएण मूढकरिणाह । सोक न हो। कस्म वि निरन्तरं एत्थ संसारे ॥ १८३ ॥ जायासयविरहविकंठुलस्म जुहाहिवस्म विझम्मि । ते सरमपालवा मलई विसकवलसारिच्छा ॥ १८४ ॥ गल्यछुहाउलियस्म य वल्लहकरिणौसुहं भरन्तम्म । मरसो मुणालकवलो गया हत्ये च्चिय विलौणो ॥ १६५ ॥ ता नौमसियं जहाहिवेण चिरविलसियं भरन्नेण । करगहियं तिणकवलं हरियं जह झत्ति पज्जलियं ॥ १६६ ॥ विरहपलित्तो रे वर - गहन्द मा भन्न मयलवणराई । विरहावत्था तह चेय ॥ १८ ॥ जूहात्रो वणगहणं गहणाउ सरं सराउ गिरिसिहरं । मिहराहिंतो पुहवी निएर हत्यौ पियाविरहे ॥ १६८ ॥ करिणिकरप्पियनवसरसमलाईकवलभोयणं दन्तौ । जडून मरर समरन्तो ता किं किमित्रो वि मा होउ ॥१९॥ उन्मूलिए वि विझे ·संखतछाया । ४१ गजपद्धतिः विगशितमदेन गतयौवनेन चलहन्तमुमलेन । अद्यापि वनं मनाथं यूथाधिप त्वया जीवता ॥ १० ॥ अद्यापि संस्मरति गजो मजन् सरोवरे लोलया । यत्करिणैकरायोन्मलितेन प्रहनो मृणालेन ॥ १८१ ॥ मा स्मर चन्दनपल्लवानां करिणाथ ग्रहाण तणकवलं । या यथापरिणमति दशा तां तथा धौरः प्रतीच्छन्ति ॥ १८२ ॥ मा चौयखानुदिवस करिणिवियोगेन मूढकरिनाथ । मौख्यं न भवति कस्यापि निरन्तरमत्र संसारे ॥ १६३ ॥ जायासुतविरहविसंस्थुलस्य यूथाधिपतेर्विन्थ्ये । ते मरमपलवाः शमक्या विषकवलसदृक्षाः ॥ १८४ ॥ गुरुक्षुधाकुलितस्य च वल्लभाकरिणौसुखं स्मरतः । मरमो मृणालकवलो गजस्य इम्त एव विलौनः ॥ १५ ॥ तथा निःश्वमितं यथाधिपेन चिरविलमितं मारता । करग्टहीतं हणकवलं हरितं यथा झटिति प्रज्वलितं ॥ १८६ ॥ विरहप्रदीप्तो रे वरगजेन्द्र मा भन्नख मकलवनराजौः । उन्मूलितेऽपि विन्ध्ये विरहावस्या तथैव ॥ १८७ ॥ यथादनगहनं गहनात्मरः सरमो गिरिशिखरं । शिखरेभ्यः पृथिवौं पश्यति हस्तौ प्रियाविरहे ॥ १९८ ॥ करिणौकरार्पितनवमरसमलकोकवनभोजनं दन्तौ । यदि न मियते स्मरंम्तदा किं कृयोऽपि मा भवतु ॥ १८ ॥ 6

·१२
वज्जालग्ग।
सौहवज्जा
किं करद कुरङ्गौ बह-सुएहि ववमायमाणरहिएहिं ।
एक्कण वि गयघडदारणेण सिंही सुहं सुवद ॥ २० ॥
जाइविसुद्धाण नमो ताण मन्दाण अहह जियलोए ।
जे जे कुलमि जाया ते ते गयकुम्भनिद्दलणा ॥ २० ॥
मा जाणह जर तुङ्गत्तणेण पुरिसाण हो सोण्डौरं ।
मडहो वि मन्दो करि-वराण कुम्भस्थलं दलद ॥ २०२ ॥
बेलि वि रतुप्पना बञ्झन्ति गया न चेव केसरिणो ।
संभाविब्जद मरणं न गनणं धीरपुरिमाणं ॥ २३ ॥
वाहवज्जा
एक्कसरपहरदारिय-मादन्दगइन्दजुज्झमाभिडिए ।
वाहि न लज्जमि नमि दोहग्गे पायडिज्जन्ते ॥ २४ ॥
कत्तो तं रायघरेसु विलमियं जं घरभि वाहम्म ।
गयकुम्भवियारियमोत्तिएहि जं जङ्गलं किणद ॥ २० ॥
अज्ज कयत्थो दियहो वाहवह रूवजोब्वणम्मदया ।
मोहग्गं धणुरुपच्छलेण रच्छास विकिरद ॥ २० ६ ॥
जोखिप्पर मण्डलमारुए गेहङ्गणाउ वाहौए ।
मोहग्गधयवडाद ब्व धणुरो रुम्परिच्छोलौ ॥ २७ ॥
जह जह वडन्ति था तह तह झिजन्ति पञ्चवत्थूणि ।
मज्ज़ पर कोयण्डं पलिजुवाणा मवत्तौषो ॥ २०८ ॥

·संस्कृतच्छाया । my सिंहपतिः - किं करोति कुरङ्गी बहुसुतैर्यवमायमानरहितः । एकेनापि गजघटदारणेन सिंही सुखं स्वपिति ॥ २.. जातिविश्रद्धेभ्यो नमस्तेभ्यो मृगेन्द्रेभ्योऽहह जीवलोके । ये ये कुले जातास्ते ते गजकुम्भनिर्दलनाः ॥ २० ॥ मा जानौत यदि तुङ्गत्वेन पुरुषाणां भवति शौण्डौर्य । लघुरपि मृगेन्द्रः करिवराणां कुम्भस्थलं दालयति ॥ २ ० २ ॥ उभयेऽप्यरण्योत्पन्ना बध्यन्ते गजा नैव केमरिणः । संभाव्यते मरणं न गञ्जनं धौरपुरुषाणां ॥ २३ ॥ व्याधपद्धतिः एकशरमहारदारितमगेन्द्रगजेन्द्रयुद्धे प्रवृत्ते । व्याधि न लजसे नृत्यसि दौभाग्ये प्रकटी क्रियमाणे ॥ २० ४ ॥ कुतस्तद्राजग्टहेषु विलसितं यगृहे व्याधम्य । गजकुम्भविदारितमौकिकैर्यजङ्गलं क्रीयते ॥ २० ॥ अद्य कृतार्थो दिवसो व्याधवधू रूपयौवनोन्मत्ता । मौभाग्यं धनुरुलिखनच्छलेन रथ्यासु विकिरति ॥ २० ६ ॥ अहो विप्यते मण्डलीमारुतेन गेहाङ्गणायाधवध्वाः । मौभाग्यध्वजपताकेव धनूरजस्वक्पतिः ॥ २ ० ७ ॥ यथा यथा वर्धते स्तनौ तथा तथा चौयन्ते पञ्चवस्तूनि । मध्यं पतिः कोदण्डं पलियुवानः सपत्न्यः ॥ २० ८ ॥ .

·वज्जालग्ग ।
जह जह वन्ति था वियसह मयणो मवम्यहा दिट्ठौ ।
तह तह वाहजुवाणो दियहे दियहे धणुलिहद ॥ २० ॥
जह जहन चडर चावो उम्मिद करह पलिणाहम्म ।
तह तह सुपहा विफुलगण्डविवरम्मुहौ हमर ॥ २१० ॥
दिन थणाण अग्धं करिणौजूहेण वाहवयाए ।
रण्डत्तणं न पत्तं हे सुन्दरि तुह पसाएणं ॥ २११ ॥
मिहिपेडणावयंमा वडया वाहम्म गब्विरी भमत् ।
गयमुत्तागहियपसाहणाण मज्झे मवत्तीणं ॥ २१२ ॥
वाणियय हथिदन्ता कत्तो अन्हाण वग्धकित्तौत्रो।
उत्तुङ्ग थोर यणवट्टमासमा जं वह सुवद् ॥ २१ ॥
वग्धाण नहा मौहाण केसरा मोतिया गन्दाणं ।
कत्तो वाणिय प्रह मयचमपरिग्गहो न त्थि ॥ २१४ ॥
हरिणवज्जा
ছবি সানি বা
रले वमिऊण गेयमाहणं ।
ताणं चिय न त्थि धणं जौयं वाहम अपन्ति ॥ २१५ ॥
अन्हाण तिणडरभोयणाण न इ कि पि संधियं दविणं ।
मह मम पिण्डतुट्टो जर वच्चर ता अहं धनी ॥ २१६ ॥
एक्कण वि मरउ मरेण वाह किं बोयएण गहिएण ।
एक पि वम जौयं हयास दोहिं पि य मरौरे ॥ २१०॥
सरमल्लिएण भणियं कन्धं धुणिऊण जुलहरिणेण ।
गिजउ पुणो वि गिजउ जाव य कण्ठठ्ठिश्रो जौवो ॥ २१८ ॥

·संखाताया।
यथा यथा वर्धते स्तनौ विकसति मदनः समन्मथा दृष्टिः ।
तथा तथा व्याधयुवा दिवसे दिवसे धनुरुलिखति ॥ २० ॥
यथा यथा न चटति चापो भ्रश्य ते करात्पलिनाथस्य ।
नथा तथा खुषा विस्फालगण्डविपराभुखौ हसति ॥ २१ ॥
दत्तं स्तनयोरर्घ करिणौयथेन व्याधवध्वाः ।
रण्डत्वं न प्राप्तं हे सुन्दरि तव प्रमादेन ॥ २११ ॥
शिखिपिच्छावतंसा वाधस्य गर्वमती भ्राम्यति ।
गजमुक्ताग्रहीतप्रसाधनानां मध्ये सपत्नौनां ॥ २१२ ॥
वाणिजक हस्तिदन्ताः कुतोऽस्माकं व्याघ्रपत्त्यः ।
उत्तुजपृथुस्तनपृष्ठसालमा यद्दधुः खपिति ॥ २१२ ॥
व्याघ्राणां नखाः सिंहानां केमरा मौक्रिकानि गजेन्द्राण ।
कुतो वाणिजामाकं मृगचर्मपरियहो नास्ति ॥ २१४ ॥
हरिणपद्धतिः
हरिणा जानन्ति गुणानरण्य उषित्वा गेयमाहात्म्यं ।
तेषामेव नास्ति धनं जौवं व्याधस्यार्पयन्ति ॥ २१५ ॥
अस्माकं दणाङ्कुरभोजनानां न खलु किमपि संचितं द्रविणं ।
मम मांसपिण्डतुष्टो यदि ब्रजति तदाहं धन्यः ॥ २१६ ॥
एकेनापि पूर्यतां शरेण व्याध किं द्वितीयेन ग्रहौतेन ।
एकमपि वमति जौवं हताश दयोरपि च परौरे ॥ २१७ ॥
गरस्थितेन भणितं स्कन्धं धूवा जीर्णहरिण ।
गौयतां पुनर्गौयता यावच्च कण्ठस्थितो जीवः ॥ २१८ ॥

·४६
वन्नालग्ग।
घाएण मत्रो मद्देण मई चोजेण वाहवया वि ।
प्रबठम्भिऊण धणुहं वाहेण वि मुक्किया पाणा ॥ २१८ ॥
करहवज्जा
कङ्केलिपालवो वेल्लमणहरे जद वि नन्दणे चरह ।
करहस्म तह वि माविलमियाद हियए खडुक्कन्ति ॥ २
२२
ते गिरिमिहरा ते पौलुपल्लवा ते करौरकमरक्का ।
खभन्नि करह मरुविलमियार कत्तो वणेत्थ मि ॥ २२१ ॥
पुणरत्तपसारियदोहकन्धरो करह किं पलोएसि ।
कत्तो लभन्ति मरुत्यलोउ दिखे पराइते ॥ १२२ ॥
दौडएहपउरनौमासमोसियासेमपौलुमयमिहरे ।
कवलं पि न गेएहसि करह मुद्ध किं चक्रियमव्वं ॥ २२३ ॥
उनयकन्धर मा जर करह ता धरस किंचि चरिऊण ।
वह जोग्गा अक्कमहत्थलीउ तुङ्गा तरू कत्तो ॥ २२४ ॥
जंजौहाण विलग्गं किंचि वरं मामि तस्म तं दिटुं।
थुक्केर चकिउं वण-मयाद करहो धुयग्गौवो ॥ २२५ ॥
अहिं पि न पत्ता पत्तसकरहेहि करह सा वेलौ ।
को एमो तुज्यू गहो जं चिन्तमि विद्मसिहराई ॥ २२६ ॥
मालईवज्जा
तह तुह विरहे माला महिमण्डलवन्दणिजमयरन्दे ।
परिशोणं भमरउलं जा जायं ममयवन्दं व ॥ २२० ॥

·संस्कतच्छाया ।
८
घातेन मृगो शब्देन ग्याश्चर्यण व्याधवध
व्याधवधरपि।
पवारभ्य धनुर्याधेनापि मुक्ताः प्राणाः ॥ २१८ ॥
करभपद्धतिः
कलिपल्लवो बिल्वमनोहरे यद्यपि नन्दने चरति ।
करभस्य तथापि मरुविलमितानि हदय पाविर्भवन्ति ॥ २२ ॥
तानि गिरिशिखराणि ते पिलपल्लवास्ते करौरकुद्मलाः ।
लभ्यन्ते करभ माविलसितानि कुतो वनेऽत्र ॥ २२१ ॥
पुनरुकप्रमारितदौर्घकन्धरः करभ किं प्रलोकयसि ।
कुतो लभ्यन्ते मरुस्थच्यो दैवे परामुखे ॥ २ २२ ॥
दौ@ष्णप्रचरनिःश्वासशोषिताशेषपौलुजतशिखरे ।
कवलमपि न शामि करभ मुग्ध किमाखादितमपूर्व ॥ २२३ ॥
उनतकन्धर मा खिद्यख करभ तम्माद्धरख किंचिच्चरित्वा ।
तव योग्या अर्कमरुस्थल्यस्तुङ्गास्तरवः कुतः ॥ २२४ ॥
यनिहायां विलनं किंचिदरं मामि तस्य तदृष्टं ।
थूत्करोत्याखादयितु वनशतानि करभो धुतग्रोवः ॥ २२५ ॥
अन्यैरपि न प्राप्ता कृशकरभैः करभ मा वल्ली ।
क एष तव ग्रहो यच्चिन्तयसि विन्ध्यशिखराणि ॥ २२६ ॥
मालतीपद्धतिः
तथा तव विरहे मालति महौमण्डलवन्दनीयमकरन्दे ।
परिचौणं धमरकुलं यथा जातं मशकवृन्दमिव ॥ २२० ॥

·वज्जालम्ग ।
वडस मालरकलिए
निभरमयरन्दपरिमनग्यारे ।
मुम्चन्तु छप्पया मेसकुसुमसेवाकिलेसम्म ॥ २१८॥
वियमन्तु नाम गन्धुद्धराउ सेमाउ कुसुमजाईयो ।
इन्दिन्दिरस्म रणरणयकारणं मालर चेव ॥ २२८ ॥
मडहं मालदूकलियं
महुयर दट्टण किं पराउत्तो।
एत्तो पसरर भुवणन्तराद गन्धो वियम्भन्तो ॥ १२ ॥
मडालिया किं तुह इमोश किं वा दलेहि तलिणेहिं ।
घामोए मडयर मालई जाणिहिमि माहप्पं ॥ २३१ ॥
तह वामियं वणं मालई कुसुमेहि निभरं मरए ।
जह इत्य तत्थ कत्थवि भमरा दुकेहि लखन्ते ॥ २२२ ॥
का समसौसी मह मालई मेमाण कुसुमजाईणं ।
जस्म वि गन्धविलित्ता भसला भसलेहि पिघ्नन्ति ॥ २१३ ॥
कलियामिसेण उभेवि अङ्गुलिं मालई महमहियं ।
धरड जु धरणासमत्थो मह एन्तो महुयरजुवाणे ॥ २३४ ॥
पकुखवं नहसूदखण्डणं भमरभरममुब्वहणं ।
उय महर थरहरन्तौ वि दब्बला माल चेव ॥ २३५ ॥
इन्दिन्दिरवज्जा।
इन्दिन्दिर कुण्य भसल भमर भमित्रो सि काणणं मयलं ।
माणसरिसं कुसुम जद दिठं किं न ता भणसि ॥ २३६ ॥
कत्य वि दन गन्ध कत्थ वि गन्धो न पउरमयरन्दो।
एककुसमभि मडयर बे तिनि गुणा न लभन्ति ॥२३७॥

·संस्कतछाया। ४६ ट वर्धख मालतौकलिके निर्भरमकरन्दपरिमलोहारे । मुञ्चन्तु षटपदाः शेषकुसुमसेवाले शात् ॥ २२ ८ ॥ विकसन्तु नाम गन्धोद्धराः शेषाः कुसुमजातयः । इन्दिन्दिरस्य रणरणककारणं मालत्येव ॥ २२८ ॥ लवौं मालतीकलिकां मधुकर दृष्ट्वा किं परामुखः । इतः प्रसरति भुवनान्तराणि गन्धो विचम्भमाण: ॥ २ ३ ० ॥ लघुतया किं तवैतम्या: कि पत्तैस्तलिनैः । धामोदे मधुकर मालत्या जाम्यमि माहात्म्यं ॥ २३ ॥ तथा वामितं वनं मालत्याः कुसुमैनिर्भरं शरदि। यथात्र तत्र कुत्रापि भ्रमरा दुःखैर्लक्ष्यन्ते ॥ २ ३ २ ॥ का प्रतिस्पर्धा सह मालत्या शेषाणां कुसुमजातीनां । यम्यापि गन्धविलिप्ता भ्रमरा भ्रमरैः पौयन्ते ॥ २ ३ ३ ॥ कलिकामिषेणोकृत्याङ्गुलिं मालत्या कथितं । धारयत यो धरणसमर्थो माम् प्रत्यागच्छन्तं मधुकरयुवानं ॥२३४॥ पक्षोत्क्षेपं नखचिखण्डनं भ्रमरभरममुद्दहनं । पश्य सहते कम्पमानापि दुर्बला मालत्येव ॥ २ ३५ ॥ इन्दिन्दिरपद्दतिः। इन्दिन्दिर षट्पद भसल भ्रमर भ्रान्तोऽमि काननं मकतं । मालतौमदृशं कुसुमं यदि दृष्टं किं न तदा भणमि ॥ २३ ६ ॥ कुत्रापि दलं न गन्धः कुत्रापि गन्धो न प्रचुरमकरन्दः । एककुसुमे मधकर द्वौ बयो गुणा न लभ्यन्त ॥ २३ ॥ 7 ·बच्चालमा एक मडयरहिययं तं चिय पुण मालई पडिरुद्धं । सेमा फुलन्तु फलन्तु पायवा को निवारे ॥ २३८ ॥ मालर पुणो वि मालर हा माल माल त्ति जम्पन्तो। उब्विग्गो भमर अलौ हिण्डन्तो मयलवणराई ॥ २३९ ॥ रुणरुण वखर वेबद पक उडं धुणदू खिव अङ्गाई । मालकलियाविरहे पञ्चावत्थं गत्रो भमरो ॥ १४ ॥ मालदविरहे रे तरुणभमल मा स्वसु निमरकण्ठं । वल्लहवित्रीयदुवं मरणेण विणा न वौसरदू ॥ २४१ ॥ जाव न वियमर मरमा वर न ईस पि मालईकलिया। अविणौयमहुयरेहिं ताव च्चिय पाउमारद्धा ॥ २४२ ।। वियमन्तमरमतामरसभमल वियसेदू मालई जाव । ता जत्थ व तत्थ वजह व तह व दियहा गमिघ्नन्ति ॥२४३ छप्पय गमेसु कालं वासवकुसुमार ताव मा मुयसु । मन जियन्तो पेच्छमि पउरा रिद्धी वसन्तस्म ॥२४४ ॥ मा इन्दिन्दिर तुङ्गम पश्यदलनिलय मालई विरहे। तुम्बिणिकुसमाइ न मं-पडन्ति दिब्वे पराऊत्ते ॥ २४५ ॥ इयरकुसमेसु मगुयर दे बन्ध रई विमुञ्च रणरणयं । झायन्तो च्चिय मरिहिसि कत्तो ते मालई मरए ॥ २४६ ॥ भमरो भमरो त्ति गुणोज्झिाएहि कुसुमे हि लादो दोसो । लहिण मालई पुण मो निउणो भमउ जहू भमर ॥२४॥ कुन्दलयामउलपरिट्टिएण भरिऊण मालविलास । तह नौममियं इन्दिन्दिरेण जह मा वि पन्जसिया ॥२८॥ ॥

·संस्कृत छाया।
एकं मधुकरहदयं तदेव पुनर्मालत्या प्रतिरुद्धं ।
शेषाः फुलन्तु फलन्तु पादपाः को निवारयति ॥ ९३८ ॥
मालति पुनरपि मालति हा मालति मालतौति जल्पन् ।
उदिनो धमत्यलिण्डिमानः सकलवनराजीः ॥ २८ ॥
गणरुणायते वसति वेनति पक्षपुटं धुनोति क्षिपत्यङ्गानि ।
मालतीकलिकाविरहे पञ्चावस्थां गतो भ्रमरः ॥ २४ ॥
माखतौविरहे रे तरुणभ्रमर मा रोदौनिभरोत्कण्ठं ।
वल्लभवियोगदःखं मरणेन विना न विस्मयते ॥ ० ४ १ ॥
यावत्र विकसति सरमा वृणोति नेषदपि मालतीकलिका ।
अविनीतमधुकरैस्तावदेव पातमारधा ॥ २ ४२ ॥
विकसत्मरमतामरमभ्रमर विकमति मालती यावत् ।
तावद्यच वा तत्र वा यथा वा तथा वा दिवसा नौयन्ते ॥ २४३ ॥
षट्पद गमयख कालं वासवकुसुमानि तावन्मा मुच्च ।
मन्ये जीवन् पश्यसि प्रचुरौर्वमन्तस्य ॥ २ ४ ४ ॥
मेन्दिन्दिर भ्राम्य पङ्कजदलनिलय मालतीविरहे ।
तुम्बिनौकुसुमानि न संपतन्ति दैवे परामुखे ॥ २४ ५ ॥
इतरकुसुमेषु मधुकर हे बन्ध रति विमुञ्च रणरणकं ।
ध्यायव मरिष्यसि कुतस्ते मालती गरदि ॥ २ ॥ ६ ॥
धमरो भ्रमर इति गुणोज्झितैः कुसमैरारोपितो दोषः ।
सच्चा मालतौं पुनः म निपुणो भ्रमतु यदि भ्रमति ॥ २४ ॥
कुन्दलतामुकुलपरिस्थितेन स्मृत्वा मालतीविलास ।
तथा निःश्वपितमिन्दिन्दिरेण यथा सापि प्रज्वलिता ॥२४॥

·પૂર
वज्जालग्ग।
वोमबहलपरिमल-केयमयरन्दवासियङ्गम ।
प्रियदच्छियपियलम्भा चिरा मया कम्म जायन्ति ॥ २४ ॥
वियलियदलं पि गन्धोज्झियं पि विरस पि मालई विडवं ।
भमलेहि नेय मुक्कं पढमरसं संभरन्तेहिं ॥ २५ ॥
ढङ्करसेसो वि ॐ महयरेहि मुक्को न मालई विडवो ।
दरवियमियकलियामोयबहलिमं संभरन्तेहिं ॥ २५१ ॥
निविडदलसंठियं पिड कलियं वियमाविऊण सविसेमं ।
जे पढमं तौ रम पियन्ति ते छप्पया छेया ॥२५॥
सुरतरुविवेसवज्जा।
वभिऊण मग्गलोए गन्धं गहिऊण पारिजायस्म ।
रे भसल किं न लज्जमि चुम्ब न्तो दूयरकुसुमाई ।। २५३ ॥
कत्तो लवङ्गकलिया इच्छं पूरे छेयभमलम्म ।
अमरतस्मन्नरिरमेण जम्म आणन्दियं हिययं ॥ २५४ ॥
भमर भमन्तण त अणेयवणगहणकाणणुद्देस ।
दिट्ठो सुत्रो य कत्थ वि सरिमतरू पारिजायस्म ॥ २५ ॥
अमरनाकुसुममन्नरि वाउहया महुयरेण जं रमिया ।
तबद्धरसेण को
संकप्पो सेसकुसुमाणं ॥ २५६ ॥
हंसवज्जा।
हंसो मि महासरमण्डको मि धवलो सि धवल किं तुज्या ।
खलवायमाण मज्झे ता हंसय कत्थ पडिभो सि ॥ २५७॥

·संस्कृताया।
५३
विकमितबहलपरिमलकेतकौमकरन्दवासिताङ्गस्य ।
पदयेष्ठप्रियलम्भाश्चिराः सदा कस्य जायन्ते ॥ २४६ ॥
विगलितदलमपि गन्धोज्झितमपि विरसमपि मालतीविटपं ।
भ्रमरैनैव मुकं प्रथमसरं संस्मरद्भिः ॥ २५ ॥
ध्वाक्षरसेषोऽपि खलु मधुकरैर्मुको न मालतीविटपः ।
दरविकसितकलिकामोदबाहुल्यं संस्मरभिः ॥ ९५१ ॥
निविडदलमंस्थितामपि खलु कलिकां विकास्य मविशेषं ।
ये प्रथमं तस्या रसं पिबन्ति ते षट्पदाश्छेकाः ॥ २५२ ॥
सुरतरुविवेषपद्धतिः।
उषित्वा खर्गलोके गन्धं ग्टहीत्वा पारिजातस्य ।
रे भ्रमर किं न लजसे चुम्बनितरकुसुमानि ॥ २५२ ॥
कुतो लवङ्गकलिकेच्छां पूरयति केकचमरस्य ।
अमरतामनरौरसेन यस्यानन्दितं हदयं ॥ २४ ॥
भ्रमर भ्राम्यता त्वयानेकवनगहनकाननोद्देशं ।
दृष्टः श्रुतश्च कुत्रापि मदृचतरुः पारिजातम्य ॥ २५५ ॥ .
अमरतरुकुसुममनरौ वायुहता मधुकरेण यद्रमिता ।
तल्लधरसेन कृतः संकल्पः शेषकुसमानां ॥९५६ ॥
हंसपद्धतिः।
हंसोऽसि महासरमण्डनममि धवलोऽसि धवल किं तव ।
खलवायमानां मध्ये तस्माईस कुतः पतितोऽसि ॥२५॥

·५०
वज्जालमां।
हमो ममाणमझे कात्रो जद् वसर पङ्कायवणम्मि ।
तह विक हंसो सो
कात्रो कात्रो च्चिय वरात्रो ॥ २५८ ॥
अहिणवघउकलिया सवित्थरा जद वि पासवसेण ।
तह विड किं से विज्जर वाहलिया रायहंसेहिं ॥ २५६ ॥
बे वि सपका तहबे वि धवलया बे वि सरवरनिवासा ।
तह विहु हमबयाणं
जाणिज्जर अन्तरं गरुयं ॥९॥
नवनलिणमुणाजुलोलमालियं हंस माणसं मोत्तुं ।
सध्ना कह न मूत्रो सेवन्तो गामवाहलियं ॥२१॥
एक्केण य पासपरिट्टिएण हंसेण होर जा मोहा।
तं मरवरो न पावर बहुएहि वि ढेकसत्येहिं ॥ २६२॥
माणमसररहियाणं जह न सुहं होद रायहंसाणं ।
तह तस्म वि तेहि विण तौरुष्छङ्गा न सोहन्ति ॥ २६ ॥
चन्दवज्जा।
सब्बायरेण रकह तं पुरिसं जत्थ जयमिरी वसर ।
अत्यमिय चन्दबिम्बे
ताराहि न कौरए जोएहा ॥२६४ ॥
जह जह वड्डेर मसौ तह तह भी पेच्छ घेपर मरण ।
वयणिज्जवनियात्रो कम वि जद् हन्ति रिहौत्रो ॥ २६५ ॥
जर चन्दो किं बहतारएहि बडएहि किं तेण विणा ।
जस्म पयासो लोए धवले महामहोवढं ॥ २६६॥
चन्दस्म खत्रो न इ तारयाण रिद्वौ वि तस्मन ताणं ।
गल्याण चडणपडणं
रयरा उण निच पडिया य ॥२१॥

·संस्कृताया।
२५९ ॥
इंसः समानमध्ये काको यदि वमति पानवने ।
तथापि खलु हंसो इंसः काकः काक एव वराकः ॥ २५८ ॥
अभिनवधनोच्छलिता सविस्तरा यद्यपि प्राशन ।
तथापि खलु किं सेव्यते क्षुद्रनदौ राजहंमः
दावपि सपनो तथा दावपि धवलौ दावपि सरोवरनिवासौ ।
तथापि खलु हंसबकयोर्जायतेऽन्तरं गुरुकं ॥ ९६० ।
नवनजिनमृणालोलोलमालितं हंस मानसं मुक्का ।
लज्जया कथं न मृतः सेवमानो ग्रामक्षुद्रनदौं ॥ २६१ ॥
एकेन च पार्श्वपरिस्थितेन इंसेन भवति या शोभा ।
तां सरोवरो न प्राप्नोति बहुभिरपि ढेङ्कसाथैः ॥ २६२ ॥
मानसमरोरहितानां यथा न सुखं भवति राजहंसः ।
तथा तस्थापि तैर्विना तौरुत्मना न शोभन्ते ॥ २६३ ॥
॥
चन्द्रपद्धतिः।
सर्वादरेण रचत तं पुरुषं यत्र जयश्रीर्वमति ।
अस्तमिते चन्द्रबिम्बे ताराभिर्न क्रियते ज्योत्स्ना ॥२१४ ॥
यथा यथा वर्धते शशी तथा तथाहो पश्य ग्रह्यते मृगेण ( मदेन)
वचनीयवर्जिताः कस्यापि यदि भवस्यद्धयः ॥ २६॥ ॥
यदि चन्द्रः किं बड़तारकर्षभिः किं च तेत विना ।
यस्य प्रकाशो लोके धवलयति महामहोपृष्ठं ॥ २ ६ ६ ॥
चन्द्रस्य चयो न खलु तारकाणाम्मृद्धिरपि तस्य न खलु तेषां ।
गुरुकाणं चटनपतनमितरे पुनः नित्यं पतिता एव ॥ २६ ॥

·वजालगं।
रयणायरम्मि जम्मो हरमिरतिलो महोयरा लच्छौ ।
विहडियकलाकलावो दसिया वि समौहए चन्दो ॥ २६८ ॥
हरमिरमरणम्मि गत्रो लुक्कन्तो तह जडाण मज्झम्मि ।
तह वि गिलिन्जर चन्दो विहिविहियं को निवारे ॥२६८ ॥
छइल्लवज्ज।
नयरं न हो अट्टालएहि पायारतुङ्गमिहरेहिं ।
गामो विहोर नयरं जत्थ छल्लो जणो वसद ॥ १७० ॥
निवसन्ति जत्थ छया ललियकरकन्वबन्धणे कुमला ।
जाणन्ति वकभणियं सुन्दरि नयरं न सो गामो ॥ २०१॥
जो जम्पिऊण जाणद
जम्पियमत्तं च जाणए प्रत्थं ।
देसो तेण पवित्तो अच्छउ नयरं वमन्तेण ॥ २०२ ॥
गुरुविहवलविया अवि पावर पत्ता वि पाउरमणा वि ।
सिविणन्तरे विकेया नियकजं नेय मिढिलन्ति ॥ २०३ ॥
अवं धरन्ति हियए अन्नं वायाण कौरए अन्नं ।
छयाण पत्थिवाण य खलाण मग्गो च्चिय अउवो ॥ २७४ ॥
छयाण जेहि कज्ज नहु होसह जेहि जम्मलके वि ।
देहिं पि तेहि मरिसं-सरिम चिय इन्ति उल्लावा ॥ २७५ ॥
सम्भावबाहिरहिं तह कह वि पियकरेहि जम्पन्ति ।
जह बन्धव ति कलि
लोए मौसेहि वुमन्ति ॥ २७६ ॥
दिट्टौतुला भुवर्ण तुलन्ति जे चित्तचेलए निहियं ।
को ताण केयवाणिज्जयाण भण खण्डणं कुणदू ॥२७७ ॥

·संस्खतच्छाया। रत्वाकरे जन्म हरशिरस्तिलकः महोदरा लक्ष्मौः । विघटितकलाकलापो दशामपि समौहते चन्द्रः ॥ २६८ ॥ हरशिरःशरणे गतो निलयम्तथा जटानां मध्ये । तथापि गिल्यते चन्द्रो विधिविहितं को निवारयति ॥ २६८ ॥ विदग्धपद्धतिः। नगरं न भवत्यहालिकाभि: प्राकारतङ्गशिखरैः । यामोऽपि भवति नगरं यत्र विदग्धो जनो वमति ॥ २७० ॥ निवमन्ति यत्र केका ललितादरकाव्यबन्धने कुशलाः । जानन्ति वक्रभणितं सुन्दरि नगरं न म ग्रामः ॥१०१ ॥ यो जल्पितुं जानाति जल्पितमात्रं च जानात्यर्थ । देशस्तेन पवित्र पास्तां नगरं वमता ॥ ९७२ ॥ गुरुविभवलहिता प्रयापदं प्राप्ता अप्यातरमनमोऽपि । खानान्तरेऽपि केका निजकार्य नैव शिथिनयन्ति ॥ २७३ ॥ अन्यद्धरन्ति हृदयेऽन्यदाचि क्रियतेऽन्यत् । छेकानां पार्थिवानां च खलानां मार्ग एवापूर्वः ॥ ९७४ ॥ छेकानां यैः कार्य न खलु भविष्यति यैर्जन्मलक्षेऽपि । दयोरपि तयोः सदृशंसदृशा एव भवन्त्युल्लापाः ॥ २७५ ॥ मद्भावबहिर्भूतैस्तथा कथमपि प्रियाक्षरैर्जन्यन्ति । यथा बान्धवा इति कलिवा लोके गिरोभिरुह्यन्ते ॥ २७६ ॥ दृष्टतमया भुवनं तुलयन्ति ये चित्ततुलापात्रे निहितं । कस्तेषां केकवणिजां भण खण्डनं करोति ॥ २७७ । 8

·बन्नालगं
तं न त्थि तं न इयं नहोसर जंच तियणे सयले।
तं विहिणा वि न विहियं जन हु नायं छालेहिं ॥ २७८ ॥
जह पढमदिणे तह पच्छिमम्मि फरसाद नेय जम्पन्ति ।
अब्बो महाणुभावा विरज्जमाणा वि दुल्लका ॥ २७८ ॥
बडकूडकवडभरियाण पुत्ति छयाण जो पिडे पडद ।
मो सुस्रो मुखमणो मिविणे वि न पावए सुखं ॥ १८० ॥
जद कहवि ताण वप्पणयाण तणुयङ्गि गोयरे पडमि ।
ता थोरवमहदाहेकमण्डिया दुक्करं जियसि ॥ २८१ ॥
मा पुत्ति वकवर्क जम्पस पुरी बदललोयाणं हियए ।
जंच निहितं तं पि हयामा मुणन्ति मबुद्धौए ॥ २८२ ॥
लौलावलोयणेण वि मुणन्ति जे पुत्ति हिययपरमत्थं ।
ते कारिमउवयारेहि कह नु छेया छलिन्जन्ति ॥ २८३ ॥
महमत्ति जं न दिहो सरलमहावेहि ज न घालत्तो।
अवयारो जं न को तं चिय कलियं करोहिं ॥ २८४ ॥
पञ्चमवजा।
कण्ठमन्तरनिग्गय
दरघोलिरघुरहुरन्तकारं।
खलिरकरं पि मार पन्थिय मा पञ्चमं सुण ॥ २८५ ॥
घोसन्ततारवलुजलेण वरतरुणिकललग्गेण ।
लोयणाजुयलेण व पञ्चमेण भण को न संतवित्रो ॥ २८६ ॥
प्रवेवि गामराया गिजन्ता देन्ति मयलमोलाई।
एयस्म पुणणे हयपञ्चमस्म अषो चमकारो॥२८॥

·संस्कृतछाया ।
५
तबास्ति तत्र भूतं न खलु भविष्यति यच्च त्रिभुवने सकले।
तविधिनापि न विहितं यन्त्र खलु जातं विदग्धैः ॥ २ ०८ ॥
यथा प्रथमदिने तथा पश्चिमे परुषाणि नैव जल्पन्ति ।
अहो महानुभावा विरज्यमाना अपि दुर्लक्ष्याः ॥ २७६ ॥
बडकूटकपटभूतानां पुत्रि केकानां यः पिण्डे पतति ।
म शून्यः शून्यमनाः खप्नेऽपि न प्राप्नोति सुखं ॥ २८ ॥
यदि कथमपि तेषां षट्प्रज्ञानां तन्वनि गोचरे पतसि ।
तदोस्लष्टवषभदाहैकमण्डिता दुष्करं जीवमि ॥ २८१ ॥
मा पुत्रि वक्रवकं जल्प पुरतम्छेकलोकानां हृदये।
यच्च निहितं तदपि हताशा जानन्ति खबुड्या ॥ २८२ ॥
लोलावलोकनेनापि जानन्ति ये पुचि हृदयपरमार्थ ।
ते कृत्रिमोपकारैः कथं नु केकाग्छत्यन्ने ॥ २८३ ॥
महमा यत्र दृष्टः सरलखभावेन यत्रालपितः ।
उपकारो यत्र कृतस्तदेव कलितं छेकैः ॥ २८४ ॥
पञ्चमपद्धतिः।
कण्ठाभ्यन्तरनिर्गतदरपूर्णमानघुरघुरायमानहुङ्कारं ।
स्खलिताक्षरमपि मारयति पथिक मा पञ्चमं श्रावौः ॥ २८ ॥
घूर्णमानतारवणग्वलेन वरतरुणौकर्णलगेन ।
लोचनयुगलेनेव पञ्चमेन भण को न संतापितः ॥ २८६ ॥
अन्येऽपि ग्रामरागा गौयमाना ददति सकलमौख्यानि ।
एतस्य पुनो हतपञ्चमस्यान्यश्चमत्कारः ॥ २८७॥

·वज्जालग्गं।
अप्पणकज्जेण वि दौहरछि थोरयरदौहरणरणया।
पञ्चमसरपमरुग्गारगभिण एन्ति नौमामा ॥ २८८॥
तं वञ्चित्रो सि पिययम तौए वाहोहसंवलिज्जन्ता ।
न सया नौसासखसन्तमन्थरा पञ्चमतरङ्गा ॥ २८ ॥
सम्पद पञ्चमगेयं पुज्जिज्ज वसहवाहणो देवो ।
डियरच्छिचो रमिज्जद ममारे इत्तियं मारं ॥ २८ ॥
नयावज्जा।
नयणा समाणियपत्तलाई परपुरिमजीवहरणाई ।
अमियसियाद् य मुद्धे खग्गाद व कं न मारन्ति ॥ २८ १ ॥
जत्तो नेहस्स भरो तत्तो निवडन्ति कमणधवलाई।
चल चलयकोडिमोडण कराद् नयणाद तरुणौ णं ॥ २६२ ॥
मवियारमविभमरहसवमविमट्टन्तमणहरुद्दामा ।
मयणालाण दिट्ठी सकिन्जर लखमज्झथि ॥ २८३ ॥
जत्तो विलोलपम्हल धवलादू चलन्ति नवर नयणाएं।
त्रायणपूरियमरो तत्तो च्चिय धावद् प्रणङ्गो ॥ ३८ ४ ॥
कस्म न भिन्दद् हिययं पणङ्गसरधोरणि व निवडन्ती।
बालाप्र वलियलोयण
फुरन्तमयणालमा दिट्ठी ॥ ६८ ५ ॥
नयणाद तुज्झ सन्दरि विसेण भरियादू निरवसेमाई।
एमद मारे जणं
अलब्नि किं कज्जलं देहि ॥ २८ ६ ॥
ईमौसिदिनकज्जल - नौलुप्पसमच्छहेहि नयणेहिं ।
वाहमता बाशा मस्या दूव भम उत्तट्टा ॥२७॥

·संस्कृत छाया ।
त्रात्मकार्येणपि दौर्घाति विस्तीर्णतरदीर्घरणरणकाः ।
पञ्चमस्वरप्रसरोगारगर्भिता पायान्ति निःश्वासाः ॥ २८८॥
त्वं वञ्चितोऽसि प्रियतम तस्या बाष्पौघमवल्यमानाः ।
न श्रुता निःश्वासस्वलन्मन्दराः पञ्चमतरङ्गाः ॥ २८ ॥
श्रूयते पञ्चमगेयं पूज्यते वृषभवाहनो देवः ।
पदयेमितो रम्यते संसारैतावत्सारं ।' २८ ० ॥
नयनपद्धतिः।
नयने समानिततौक्षणे( णौ परपुरुषजीवहरणे(० णौ)।
अमितसिते( शितौ च मुग्धे खगाविव क न मारयतः ॥ ५९ १ ॥
यत्र नेहस्य भरस्तत्र निपतन्ति कृष्णधवलानि ।
चञ्चलकोटिमोटनकराणि नयनानि तरुणीनां ॥ २८२ ॥
मविकारसविभ्रमरभसवशविकमन्मनोहरोद्दामा ।
मदनाकुलानां दृष्टिलक्ष्यते लक्षमध्ये ॥ २८३ ॥
यतो विलोलपमलधवलानि चलन्ति नवरं नयनानि ।
अाकर्णपूरितशरस्तत एव धावत्यनङ्गः ॥ २८ ४ ॥
कस्य न भिनत्ति हृदयमनङ्गारधोरणीव निपतन्ती।
बालाया वलितलोचनम्फुरन्मदनालमा दृष्टिः ।' २८ ५ ॥
नयने तव सुन्दरि विषेण भृते निरवशेषे ।
एवमेव मारयतो जनमलज्जे किं कन्जलं ददासि ॥ २८६ ॥
ईषदोषद्दत्तकज्जलनौलोत्पलसदृक्षाभ्यां नयनाभ्यां ।
मन्मथमत्ता वाला मृगौव भ्रमत्युत्तस्ता ॥ २६७ ॥

·वनालग वङ्केहि पित्रो मरलेहि मन्नणो उन्जुएहि मन्झत्यो जायम्बिरेहि रिउको नयणार चविहा ऊन्ति ॥ २९८॥ नयणाण पडउ वज्ज अहवा वज्जा वहिलं किं पि । अमुणियजणे वि दिट्टे अणुरायं जाइ पावन्ति ॥ २८८ ॥ धावन्ति तम्मुहं धारिया वि वलियाइ तम्मि वलमाणे । जणमङ्कुले वि नच्चावियाद तेणन्ह नयणाई ॥ ३० ॥ थणवज्जा। उड्डा खलो ब सुयणो ब्व मंगया नरवदू ब्व मण्डलिया। थणया तह दुग्गयचिन्तियं व हियए न मायन्ति ॥ ३१ ॥ अमुहा खलो ब्व कुडिला मज्झं से किविणदाणमारिच्छा । थणया सप्पुरिसमणोरह ब्व हियए न मायन्ति ॥ ३ ० २ ॥ तुलो ब्व समा मित्तो ब्व मंगया उन्बो ब्व अकलिया। सयणो ब्व मत्थहावा सहडो ब्व ममुट्टिया थणया ॥३.३॥ समउत्तुङ्गाविसाला उम्मन्थियकणयकलमसङ्कामा । कामनिहाणो ब्व थणा पुणविणाण दप्पेच्छा ॥ ३ ० ४ ॥ ভবনিৰনৰ पक्कायमाउलिङ्गमारिच्छा । मारन्ति वासभूमिय नहो ब्व विज्जुज्जला थणया ॥ ३०॥ उब्बिम्ब थणहारे रेहद बालाप्र घोलिरो हारो। हिमगिरिवरसिहरात्री खलिश्रो गङ्गापवाहो व ॥ १६ ॥ मग्गं पिय अलहन्तो हारो पौणुवयाण थणयाणं । उबिम्बो भमद उरे जउणानदफेणपुग्नो ब्व ॥ ३० ॥ - ३ ॥

·संस्कृतचाया। ६३ वक्र: प्रियः मरलैः मज्जन सुजुभिर्मध्यस्थः । पाता रिपवो नयनानि चतुर्विधानि भवन्ति ॥ २८८॥ नयनयोः पततु वज्रमथवा वज्रादधिकं किमपि । अज्ञातजनेऽपि दृष्टेऽनुरागं ये प्राप्नुतः ॥ २८ ॥ धावतस्तन्मुखं धारितेऽपि वलिते तस्मिन्वलति । जनमंकुलेऽपि नर्तिते तेनास्मन्नयने ॥ ३ ० ० ॥ स्तनपद्धतिः। स्तब्धौ खल व सुजन हव संगतौ नरपतिरिव मण्डलितो। स्तनौ तथा दुर्गतचिन्तेव हृदये न मातः ॥ ३ ० १ ॥ प्रमुखौ खन्न इव कुटिलौ मध्येऽस्याः कृपणदानसदृक्षौ। स्तनौ मत्पुरुषमनोरथा व हृदये न मातः ॥ ३ ० २ ॥ तुलेव समौ मित्रमिव संगतावुनतमिवारबलिती। सुजन व मत्खभावौ सुभट दूव समुत्थितौ स्तनौ ॥ ३ ० ३ ॥ समोत्तुङ्गविशालौ दग्धकनककलशमङ्कायौ । कामनिधानमिव स्तनौ पुण्यविहौनानां दुःप्रेक्षौ ॥ ३० ॥ उत्तुङ्ग धननिरन्तरौ पक्कीकृतमातलिङ्गमदृक्षौ। मारयतो वर्षभूषितनभ दव विद्युदचलौ स्तनौ ।। ३ ० ५ ॥ उद्भटे स्तनभारे राजते बालाया घूर्णमानो हारः । हिमगिरिवरशिखरात्खलितो गङ्गाप्रवाह दूव ॥ २०६॥ मार्गमेवालभमानो हारः पौनोन्नतयोः स्तनयोः । भौतो भ्रमत्युरसि यमुनानदौफेनपुञ्ज दूव । ३ ० ० ॥

·वब्जालग्गं । अज्माण नौलकञ्चय - भरिउवरियं विहाद थपवढें । जलभरियजखहरन्तर – दरुग्गत्री चन्दबिम्बो ब्व ॥ ३ ० ८ ॥ अमया मत्रो ब्व समया मसि ब्व हरिकरिमिरो ब्व चकलया। किविणभत्थणविमुहा पमयच्छि पत्रोहरा तुज्झ ॥ ३०१ ॥ अब्बो न हन्ति थणया मज्झमरौरे मवत्तिणा जाया । थालिङ्गणे वि पत्ते दूरे वि पियं निवारेन्ति ॥ २ १ ० ॥ थणजुयलं तौ निरन्तरं पि दटूण तारिस पडियं । मा करउ को वि गवं एत्थ अमारम्मि संसारे ॥ ३११ ॥ का नाम तो तं तह महावगहनो वि थणहरो पडित्री। बहवा महिलाण चिरं हियए को नाम संठा ॥ ३१२॥ लावावज्जा। पलवियं करयलपल्लवेहि पप्फुलियं व नयणेहिं । फलियं मिव पौणपत्रोहरेहि अझा लावलं ॥ ३१३ ॥ तह चम्पिऊण भरिया विहिणा लावलएण तणुयङ्गौ। जह से चिरतरङ्गा अङ्गुलिमग्गो ब्व दौसन्ति ॥ ३१४ ॥ अन्नं लडहत्तणयं अन च्चिय कावि बाइबयछाया । वणो रेह च्चिय न होस् ॥ ३१५ ॥ करचरणगण्डलोयण बाइलयाजहणमण्डलुद्धरियं । अङ्गसु मायन्तं रङ्खोल तौफ़ लावणं ॥ ३१६ ॥ मामा नियम्बगस्या थणजहणुव्वहण मन्दसंचारा। लखिजद मयणनराहिवरम संचारिणि कुडि ब्व ॥ ३१ ॥ सामा सामन्त्रपया -

·संस्कृतच्छाया ।
६५
प्रौढयुवत्या नौलकञ्चकमतोदरितं विभाति स्तनप ।
जलभृतजलधरान्तरदोहतं चन्द्रबिम्बमिव ॥ ३ ० ८ ॥
अमृतौ (श्रमदौ) मृग व ममदौ (ममृगौ) शशीव हरिकरिधिर
दव चक्कली।
कृपणाभ्यर्थन विमुखौ मृगाक्षि पयोधरौ तव ॥ ३ ० ८ ॥
अहो न भवतः स्तनौ मध्य शरीरे मपत्न्यौ जाती।
पालिङ्गनेऽपि प्राप्ते दूरेऽपि प्रियं निवारयतः ॥ ३१० ॥
स्तनयुगलं तस्या निरन्तरमपि दृष्ट्वा तादृशं पतितं ।
मा करोतु कोऽपि गर्वमम्मिन्नमागे ममारे ॥ ३११ ॥
कथं नाम तम्याम्तत्तथा स्वभावगुरुरपि स्तनभरः पतितः ।
अथवा महिलानां चिरं हृदये को नाम मंतिष्ठति ॥ २१ ॥
लावण्यपद्धतिः।
पलवितं करतलपनवैः प्रफुन्नितमिव नयनाभ्यां ।
फलितमिव पौनपयोधराभ्यां तरुण्या लावण्यं ॥ १० ॥
तथा चर्चित्वा भूता विधिना लावण्येन तन्वङ्गी।
यथास्याश्चिकुरतरङ्गा अङ्गुलिमार्ग इव दृश्यन्ते ॥ ३ १४ ॥
अन्यलडहत्वमन्यव कापि बाहुलताछाया ।
श्यामा सामान्यप्रजापते रेखैव न भवति ॥ ३१५ ॥
करचरणगण्डलोचनबाहुलताजघनमण्डलोद्भुतं ।
अङ्गेवमादितस्ततश्चमति तस्या लावण्यं ॥ ३१६ ॥
च्यामा नितम्बगुरुका स्तनजघनोदहनमन्दमंचारा ।
लक्ष्यते मदननराधिपस्य संचारिणी कुटीव ॥ ३ १७॥

·वज्जालग्ग
सेयच्छलेण पेच्छह तणुए अङ्गमि से श्रमायन्नं ।
लावलं श्रोसर व तिवलिमोवाणपन्तीहिं ॥ ३१८॥
सुरयवज्जा।
॥
द₹ण
तरुण सुरयं विविहपलोदृन्तकरणमोहिल्लं ।
दौवो वि तग्गयमणो
गयं पि तेन्नं न लकेड ॥ ३१६ ॥
मरमरुमार ति भणन्तिया सरयम्मि केलिमङ्गामे।
पासटिश्री वि दोवो महमा हलफलो जात्रो ॥३२॥
सुम्मा वलयाण रवो नेउरमहो वि निमरो जात्रो।
कस्स वि धनस्म घरे
महिला पुरिमत्तणं कुणाद् ॥ ३२१ ॥
दहण
रयणिमज्ने बहुविहकरणेहि निभरं सुरयं ।
शोधुणद् दीवत्री विम्भत्रो ब्व पवणाहो मौसं ॥ ३२ ॥
दन्तनहरकथमहियं निग्घायपडन्तवलयनिग्घोस ।
वणसौहाण व जुझं वुत्तं तं नारिमं सुरयं ॥ २२३ ॥
पो सुम्मद वामहरे विवरौयरया पोढमहिलाए ।
चलवलयकरप्फालण कणन्तमणिमेहलामहो ॥ ३२४ ॥
न वि तह पढमसमागम सुरयसुहे पाविए वि परिप्रोमो ।
जह बौयदियहमविलकलकिए वयणकमलस्मि ॥ ३२५ ॥
मरहसरमणसमप्पण - कलयतिरकणन्तनियमिक्कारं ।
लभर कुलवडसुरए
थवको मयलमोकाणं ॥ ३२६ ॥
झणझणद् कणयडोरो तुहर हारो गलन्ति रयणा ।
पण्डवभडमङ्गामो
पाढत्तो पोढमहिलाए ॥ ३२७॥

·संस्कृतच्छाया ।
६७
खेदच्छलेन प्रेक्षत तनुकेऽङ्ग तस्या प्रमात् ।
लावण्यमपमरतौव चिवलिसोपानपतिभिः ॥ ३१८ ॥
सुरतपद्धतिः।
दृष्ट्वा तरुणसुरतं विविधपवर्तमानकरण शोभायुक्त ।
दौपोऽपि तहतमना गतमपि तैलं न लक्षयति ॥ २ १८ ॥
मरमरुमारत्ति भणन्याः सुरते केलिमङ्ग्रामे ।
पार्श्वस्थितोऽपि दौपः महमा कम्पनौलो जातः ॥ ३२ ॥
श्रूयते वलयानां रवो नूपुर शब्दोऽपि निर्भरो जातः ।
कस्यापि धन्यस्य ग्रहे महिला पुरुषायितं करोति ॥ ३ ० १ ॥
दृष्ट्वा रजनौमध्ये बहुविधकरणेनिर्भर सुरतं ।
अहो धुनोति दोपो विस्मित दव पवनाहत: शिरः ॥ ३२२ ॥
दन्तनखक्षतमहितं निर्घातपतवलयनिर्घोष ।
वनमिहयोरिव युद्धं वृत्तं तं तादृशं सुरतं ॥ ३२३ ॥
अहो श्रूयते वामग्टहे विपरौतरतायाः प्रौढमहिलायाः ।
चलदलयकराम्फालनक्वणन्मणिमेखलाशब्दः ॥ २४ ॥
नापि तथा प्रथमममागमसुरतसुख प्राप्नेऽपि परितोषः ।
यथा द्वितौयदिवसे मविलक्षलक्षिते वदनकमले ॥ ३२५ ॥
मरभसरमणसमर्पणकलकलशीलकणनिभृतशोत्कारं ।
लभ्यते कुलवधूसुरते समूहः मकलसौख्यानां ॥ ३२६ ॥
झणझणायते कनककाञ्चौ त्रुध्यति हारो गलन्ति रनानि ।
पाण्डवभटसङ्ग्राम पारधः प्रौढमहिलायाः ॥ ३९७ ॥

·ज्जालग्ग
गेहद सुरयवमाणे
जिणिऊण कामएवं
श्रद्धक्रित्तो सणेउरो चलो।
ममुज्निया धयवडाद ब्व ॥३२८॥
पेम्भवज ।
पेम्म श्रणादूपरमत्यपयडणं महमहो ब्व बहुभेयं ।
मोहाणुरायजयं
प्रवो किं वन्दिमो निच्चं ॥ ३२८ ॥
श्रालावणेण उन्नावणेण मङ्गण कोउहालेण ।
मोवाणपएहि व पिय - गुणे हि पेम्मं ममारुहर ।। ३३० ॥
प्रारम्भी जम्म दमो अासन्त्रासाममोमियमरोरो ।
परिणामो कह होमद न याणिमो तम्म पेम्मम्म ।। ३३१ ॥
दाणं न देद न करे चाडुयं कहद नेय मा ।
दमणमेत्तेण वि कि पि माणमं श्रमयमारिच्छं ॥ ३ ३ २ ॥
जत्थ न उज्जग्गरत्रो जत्थ न ईसा विसरणं माणं ।
समावचाडुयं जत्थ न स्थि नेहो तहिं न त्थि ॥ ३३३ ॥
दाडिमफलं व पेयं एक पके य हो। मकसायं ।
जाव न बौत्रो रचर ता किं महुरत्तणं कुणद ॥ ३ ३ ४ ।।
न तहा मारेड विसं
खज्जन्तं पलमयं पिकवलेहि।
जह चकुरायरतं मारे मविश्चम पेयं ॥ ३३ ॥
अब्बो जणामि अहं अत्तणहियएण अनहिययाई ।
मा को वि कह वि रचउ दुखवहणार पेमाई ॥ ३३६ ॥
अद्दिष्टे रणरणत्री दिडे ईमा विडम्बणा नाह ।
होर न अन्न व वर्क पेमं जह चञ्च कौरस्म ॥ २१७॥

·संस्कतच्छाया
ई
-
राजते सुरतावमानेऽक्षिप्तः मनूपुरश्चरण: ।
जित्वा कामदेवं ममुज्झिता ध्वजपताकेव ॥ ३२८ ॥
प्रेमपद्धतिः।
प्रेमानादिपरमार्थप्रकटनं मधुमथन दव बहुभेदं ।
मोहानुरागजनकमही किं वन्दाम हे नित्यं ॥ ३२८ ॥
पालापनेनोनापनेन मङ्गेन कौतूहलेन ।
मोपानपदैरिव प्रियगुणैः प्रेम ममारोहति ॥ ३ ३ ० ॥
श्रारम्भो यस्येदृश श्रामन्नाश्वामशोषितशरौरः ।
परिणामः कथ भविष्यति न जानौमस्तम्य प्रस्नः ॥ ३३१ ॥
दानं न ददाति न करोति चाटुकं कथयति नैव सद्भावं ।
दर्शनमात्रेणापि किमपि मानुषममृतमदृशं ॥ ३ ३ २ ॥
यत्र नोज्जागरको यत्र नेा विसरण मानः ।
मद्भावचाटुक यत्र नाम्ति स्नेहस्तत्र नास्ति ॥ ३ ३ ३ ॥
दाडिमफलमिव प्रेमैकम्मिन्यते भवति मकषायं ।
यावन्न द्वितीयो (बीजो) रज्यते तावत्किं मधुरत्वं करोति ॥३३ ४ ॥
न तथा मारयति विषं खाद्यमानं पल शतमपि कालेः ।
यथा चतरागरक मारयति मविश्वमं प्रेम ॥ ३३ ॥
अहो जानाम्यहमात्महृदयेनान्यहृदयानि ।
मा कोऽपि कथमपि रज्यत दुःखोदहनानि प्रेमाणि ॥ ३ ३ ६ ॥
अदृष्टे रणरणको दृष्ट ईर्ष्या विडम्बना नाथ ।
भवति नजु वा वक्र प्रेम यथा चञ्चुः कौरस्य ॥ ३३७ ॥

·वजालग्ग । अद्दिष्टे रणरणत्रो दिढे ईसा सुहट्टिए माणं । दूरट्टिए वि दुक पिए जणे भण सुहं कत्तो ॥ ३३८॥ ताव चिय होड सुहं जाव न कौरद पित्रो जणो को वि। पियमङ्गो जेहि कत्रो दुकाण समप्पियो अप्पा ॥ ३ ३८ ॥ दूरं गए वि कयविप्पिए वि अन्नत्य बद्धराए वि । जत्थ मणं न नियत्तद तं पेम्म परिचषो सेमो ॥ ३४ ॥ मो सवद् सुहं मो दुकवज्जित्रो सो सुहाण मयखाणौ । वाए मणेण कारण जम्म न हु वल्लहो को वि ॥ ३ ४ १ ॥ उन्नवउ को वि महिमण्डल म्मि जो तेण न त्थि मणडियो । खरपवणचाडचालिर -- दवग्गिमरिमेण पेमेण ॥ ३ ४२ ॥ मो को वि न दौमर भामलङ्गि एयम्मि दबृहयलोए । जस्म समप्पिवि हिययं सुहेण दियहा गमिज्जन्ति ॥ ३४३ ॥ अब्बो तहिं तहि चिय गयणं भमिऊण वौसमन्तण बोहित्थवायसेण व हमाविया दडपेम्मेण ॥ ३ ४ ४ ॥ जाए माणप्पसरे फिट्ट ने हे गयम्मि मभावे । अमत्थणा पेम्म कौरन्त केरिम होई ॥ ३ ४ ५ ॥ श्रमणे पा अददंसणेण दिटे प्रणालवन्तेण । माणेण पवमणेण व पञ्चविहं झिज्जए पेयं ॥ ३४६ ॥ असणो बालय सुछ वि नेहाणुबद्धमणमाणं । इत्यउडपाणियार व कालेण गलन्ति पेम्माणि ॥ ३ ४७ ॥ पेन्मस्म विरोहियमंधियस्म पञ्चकदिट्ठविलियम्म । उययस्म व तावियोयलम्म विरसो रमो हो ॥३४८॥ -

·मंस्कतच्छाया ।
८
॥
अदृष्टे रणरणको दृष्ट ईर्ष्या सुखस्थिते मानः ।
दूरस्थितेऽपि दुःखं प्रिये जने भण सुखं कुतः ॥ ३ ३ ८ ॥
तावदेव भवति सुखं यावन क्रियते प्रिया जनः कोऽपि ।
प्रियमङ्गो यैः कृतो दःखेभ्यः समर्पित श्रात्मा ॥ ३ ३८ ॥
दुरं गतेऽपि कृतविप्रियेऽप्यन्यत्र बद्धरागेऽपि ।
यत्र मनो न निवर्तते तत्प्रम परिचयः शेषः ॥ ३ ४ ० ॥
म खपिति सुखं म दुःखवर्जितः स सुखानां शतखानिः ।
वाचि मनमा कायेन यम्य न खलु वनभ: कोऽपि ॥ ३ ४ १ ॥
उलपतु कोऽपि महौमण्डले यम्तेन नास्ति मनटितः ।
खरपवनचाटचालनशील दवा निमदृशन प्रेमना ॥ ३ ४ २ ॥
म कोऽपि न दृज्यते श्यामलायेतस्मिन्दग्धहतलोके ।
यम्य ममर्य हृदयं सुखेन दिवसा गम्यन्ते ॥ ३४३ ॥
अहो तत्र तत्रैव गगनं भ्रान्त्वा विश्रमता।
प्रवहणवायसेनेव हामिता दग्धप्रेम्बा ॥ ३४४ ।
जाते मानप्रसरे भ्रष्ट स्नेहे गते सद्भाव ।
अभ्यर्थनया प्रेम क्रियमाणं कौदृग्भवति ॥ ३ ४ ५ ॥
प्रदर्शनेनातिदर्शनेन दृष्टेऽनालपता।
मानेन प्रवसनेन वा पञ्चविधं दीयते प्रेम ॥ ३ ४ ६ ॥
श्रदर्शनेन बालक सुष्वपि खेहानुबद्धमनमोः ।
हस्तपुटपानौयानौव कालेन गलन्ति प्रेमाणि ॥ ३४॥
प्रेनो विरोधितमंधितम्य प्रत्यक्षदृष्टव्यलोकम्य ।
उदकस्येव तापितशीतलस्य विरसो रमो भवति ॥ ३४८॥

·वज्जालग्ग ।
ताव य पुत्ति छहलो जाव न पेम्सम्म गोयरे पडर।
नेहेण नवरि छयत्तणम्म मूला खणिज्जन्ति ॥ ३४८ ।।
मागवजा।
अलियपयम्पिरि अणिमित्तकोवणे असणि सुणसु मह वयणं ।
एक्कग्गाहिणि मोकेकबन्धवं गलइ तारुमं ॥ ३५
अग्याहि मईदे गेण्ह चन्दणं असणि सुणसु मह वयणं ।
माणेण मा नडिज्जम माण मिणि गलद छणराई ॥ २५१ ॥
७ दह मह पमिज्जम माणं मोत्तूण कुणस परित्रोमं ।
कयमेहराण सुम्मद
पालावो झत्ति गोमम्मि ॥ ३ ५२ ॥
निद्दाभङ्गो श्रावण्डरत्तणं दोहराय नौमामा ।
जायन्ति जम्म विरहे
तेण ममं केरिमो माणो || ५३ ॥
नहपूरमच्छहे जोब्वणम्मि दियहेसु निच्चपहिए ।
अणियत्तासु वि राईस पुत्ति किं दडमाणेण ॥ ३ ५ ४ ॥
जदू माणो कौम पित्रो अहव पित्री कौम कौरए माणे।
माणिणि दोवि गन्दा एक्ककम्मे न बज्झन्ति ॥ ३ ॥५॥
माणिणि मुएस माणं जद् वि पित्रो सुट्ट वल्लहो तुज्झ ।
कारणवसेण कूवो न नमद मुद्धे तुला नमद् ॥ ३५६ ॥
माणं अवलम्बन्ती मरिहिमि मुद्धे वसन्तमामम्मि ।
माणो पुणो वि किन्जद छणदियहा दुलहा हुन्ति ॥ ३ ५ ।
मा पुत्ति कुणस माणं दाश्रो हिययम्मि निठुरमहावो ।
कन्दलिमरिसं पेय
ढमत्ति तुटुं न संघडद् ॥ ३५ ॥

·संखतिच्छाया । ७३ तावदेव पुत्रि विदग्धो यावन्न प्रेनो गोचरे पतति । नेहेन केवलं छेकत्वस्य मूलानि खन्यन्ते ॥ ३ ४८ ॥ मानपद्धतिः। अलोकप्रजल्पनशौलेऽनिमित्तकोपनेऽनाकर्णनगौल आकर्णय मम व- एकाग्राहिणि मौख्येकबान्धवं गनति तारुण्यं ॥ ३५० ॥ चिनं । भाजिघ्र मधुं हे ग्रहाण चन्दन मनाकर्णनशौले टणु मम वचनं । मानेन मा नदेर्मनस्विनि गलति क्षणरावौ ॥ ३५१ ॥ हे दयिते मह्यं प्रमोद मानं मुक्का कुरु परितोषं । कुक्कटानां श्रूयत पालापो झटिति प्रभाते ॥ ३ ५ २ ॥ निद्राभङ्ग श्रापाण्डरत्व दौर्घाश्च निःश्वामाः । जायन्ते यम्य विरह तेन मम कौदृग्मानः ॥ ३ ॥ ३ ॥ नदीपूरमदृक्षे यौवने दिवसेषु नित्यपथिकेषु । अनिवृत्तास्वपि रात्रिषु पुत्रि कि दग्धमानेन ॥ ३५ ४ ॥ यदि मान: किं प्रियोऽथवा प्रियः किं क्रियते मानः । मानिनि दावपि गजेन्द्रावकस्तम्भे न बध्यते ॥ ३५५ ॥ मानिनि मुञ्च मानं यद्यपि प्रियः सुष्टु वलभस्तव । कारणवशेन कूपो न नमति मुग्धे तुला नमति ॥ ५ ६ ॥ मानमवलम्बमाना मरिष्यमि मुग्धे वसन्तमासे । मानः पुनरपि क्रियते क्षणदिवसा दर्लभा भवन्ति ॥ २५॥ मा पुत्रि कार्मानं दयितो हृदये निष्ठुरखभावः । कन्दलीमदृशं प्रेम झटिति चुटितं न संघटते ॥ ३५८ ॥ । 1)

·७४
वज्जालग्ग।
दढनेहनालपरिसंठियम मभावदलसुयन्धम्म ।
पेमुष्पलम्स माए माणतुमारो चिय विणासो ॥ ३५८ ॥
मुय माणं माण पियं
पियमरयं जाव वच्चए मरयं ।
मरए सरयं सुरयं च पुत्ति को पावद अउलो ॥ २६ ॥
तुङ्गो थिरो विसालो जो रो माणपब्वत्रो तौए ।
मो दयदिविजामणिम्म घायं चिय न पत्तो ॥ ३६१ ॥
पायवडिपो न गणित्री पियं भनन्तो वि विप्पियं भणियो।
वचन्तो न निद्धो भण कम्म कए कत्रो माणो ॥ ३६ ॥
माणमि तम्मि किन्नर जो जाण विरहवेयणदुखं
अणरमियनिब्बिसे से किं कौरह पत्थरे माणो ॥ ३६३ ॥
उच्चग्गिरम्म तणुयत्तणम्म सुमियम्म दौहरूसम्म ।
एयाण उरं दाऊण पुत्ति माणं कुणिज्जासु ॥ ३ ६ ४ ॥
पवसियवज्जा।
कलं किर खरहियो पवमिहिद पित्रो त्ति सुबह जबमि ।
तह वट्ट भयवद निसे
जह से कल चिय न होई ॥३६॥ ॥
जा वञ्चमि वच्च तुम को वारद तुज्य सुहव जन्तस्म ।
तुह गमणं मह मरणं लिहिय पमत्था कयन्तण ॥ ३६६ ॥
जद वचसि वच्च तुम एपिहं अवऊहणोण न कजं ।
पावामियाण मडयं किविऊण अमङ्गलं होई ॥ ३६७॥
वमिऊण मज्न हियए जौयं गहिजण प्रज्ज चलिचो सि ।
सहवासहरविडम्बण गङ्गामि गत्रो न सुज्झिहिसि ॥ ३६८ ॥

·संस्कतछाया ।
७५
दृढम्नेहनालपरिमंस्थितस्य सद्भावदलसुगन्धस्य ।
प्रेमोत्पलस्य मातर्मानतुषार एव विनाश: ॥ ३ ५८ ॥
मुञ्च मानं मानय प्रियं प्रियमरकं यावद्रजति शरत् ।
रदि मरकं सुरतं च पुत्रि कः प्राप्नोत्यपुण्यः ॥ ३ ६ • ॥
तुङ्गः स्थिरो विशालो यो रचितो मानपर्वतस्तया ।
म दयितदृष्टिवजाशने_तमेव न प्राप्तः ।' ३ ६१ ॥
पादयोः पतितो न गणित: प्रियं भणबपि विप्रियं भणितः ।
बजब निरुद्धो भण कम्य कृते कृतो मानः ॥ ३ ६ २ ॥
माने तम्मिन् क्रियते यो जानाति विरहवेदनादःखं ।
परमिकनिर्विशेषे किं क्रियते प्रस्तरे मानः ॥ ३ ६ ३ ॥
उजागरस्य तनुत्वम्य शोषितस्य दौर्घादितस्य ।
एतेषामुरो दत्वा पुचि मानं कुर्याः ॥ ३ ६ ४ ॥
प्रवसितपद्धतिः।
कन्य किल खरहदयः प्रवत्स्यति प्रिय इति श्रूयते जने ।
तथा वर्धख भगवति निशे यथा तस्य कल्यमेव न भवति ॥ ० ६ ५ ॥
यदि व्रजमि ब्रज त्वं को वारयति तव सभग यान्तस्य ।
तव गमनं मम मरणं लिखिता प्रशस्तिः कृतान्तेन ॥ ३६६ ॥
यदि ब्रजमि व्रज त्वमिदानौमवगू हनेन न खलु कार्य ।
प्रवसतां मटकं छुवामङ्गलं भवति ॥ ३ ६ ७ ॥
उषित्वा मम हृदये जौवं ग्टहीत्वाद्या चलितोऽसि ।
सहवामहविडम्बन गङ्गायां गतो न शधिव्यसि ॥ ३ ६ ८ ॥

·वनालग्ग।
ज वञ्चमि वच्च तुम अञ्चल गहिरो य कुष्पसे कौम ।
पढम चिय मो मुञ्चर
जो जीवद तुह विश्रोएण ॥ ३ ६८ ॥
न मए रुखं न कयं अमङ्गलं होन्त मयनसिद्धौथो ।
विरहग्गिधमकडुयाइयाद पयलन्ति नयणा ॥ ३ ७० ॥
रे मसिवाहणवाहण मा पवमसु एरिमम्मि कालम्मि ।
मेलसुयायवाहण घणमद्दो जत्थ उच्छला ॥ ३०१ ॥
रे ममिवाहणवाहण
वारिज्जन्तो न ठामि जद सुहय ।
ता लच्छिवासवाम अम्हाण वच्च दाऊण ॥ ३७॥
दय पन्ये मा वचस गयवभणियं भुयं पमारेवि ।
पन्थिय पियपयमुद्दा
मदलिज्जर तुज्झ गमणेण ॥ ३७३ ॥
विरहवज्जा।
प्रज्ज चेय पउत्थो उज्जागरो जणम्स अजेय ।
अजेय हलहौपिनराद गोला बहाई ॥ ३७४ ॥
अच्च चेय पउत्थो अज्ज चिय सुनयादू जायाई।
रच्छामुहदेउलचच्चराइ अहं च हिययाई ॥ ० ७५ ॥
अञ्च चिय तेण विणा दूमौ प्रायम्बधवलकमणा।
जावन्धमोत्तियार व दिमासु घोलन्ति नयणा ॥ ३७६ ।
अज्ज गत्रो तिनं गमो त्ति प्रज्जं गो त्ति लिहिरोए ।
पढम चिय दियहद्धे कुड्डो रेहा हि चित्तलित्रो ॥ ३
अवहिदियहागममङ्किरोहिं महियाहि तौण लिहिरौए ।
दो तिनि तह चिय चोरिया रेहा फुसिब्बन्ति ॥ १८ ॥

·संस्कृतच्छाया।
១ ១
यदि ब्रजसि व्रज त्वमञ्चले ग्रहौतच कुष्यसि कस्मात् ।
प्रथममेव म मुच्यते यो जीवति वदियोगेन ॥ ३ ६८ ॥
न मया रुदितं न कृतममङ्गलं भवन्तु मकलमिद्धयः ।
विरहाग्निधूमकटुकौलते प्रगलतो नयने ॥ ३ ७० ॥
रे शशिवाहनवाहन मा प्रवसेदृशे काले ।
शैलसुतासुतवाहनधन शब्दो यत्रोच्छल ति ॥ ३७१ ॥
रे शशिवाहनवाहन वार्यमाणो न तिष्ठमि यदि सुभग ।
तदा लक्ष्मौवामवासमम्मभ्यं व्रज दत्वा ॥ ३ १९ ॥
अस्मिन्पथि मा व्रज गतपतिभणितं भुजं प्रमार्य ।
पथिक प्रियपदमुद्रा मलिनौ क्रियते तव गमनेन ॥ ३ ७३ ॥
विरहपतिः ।
अद्यैव प्रोषित उजागरो जनम्याद्यैव ।
अद्येव हरिद्रापिञ्चराणि गोदावर्यास्तटानि ॥ ३७४ ॥
प्रयेव प्रोषितोऽद्येव शून्यानि जातानि ।
रथ्यामुखदेवकुलचत्वराण्यम्ममृदयानि ॥ ३ ० ५ ॥
अद्यैव तेन विनतस्या प्राताम्रधवलकृष्णे ।
जात्यन्धमा तिके व दिक्षु घूर्णतो नयने ॥ ३ ०६ ॥
अद्य गत इत्यद्य गत इत्यद्य गत इति लिखनशौलया ।
प्रथम एव दिवसाधं कुचं रेखा भिश्चित्रितं ॥ ३० ॥
अवधिदिवसागमणकनगौलाभिः मखौभिस्तस्यां लिखनौलायां ।
द्वे तित्रस्तथैव चौरिकथा प्रोच्छन्ते ॥ ३०८॥

·9. वज्जालग्ग । उम्मूलियाइ अब्बो 'कहया गो पित्रो' 'पुत्ति अज' 'प्रज्जेय कद दिणा होन्ति' । 'एक्को' 'एदहमेत्तो' भणि मोहं गया बाला ॥ ३७८ ॥ तह कह वि कुम्मुत्ते निवट्टर वन हो जौयन्ताणं । जह फुडियमिप्पिसंपुड दलं व बौयं न संघडद् ॥ ३८० ॥ विरहेण मन्दरेण व हिययं दृद्धोदहिं व महिऊण । अम्हं रयणाद व सुहाई ॥ ३८१ ॥ अज्ज पुला प्रवहौ करेसु मुहमण्डणं पयत्तेण । श्रज समप्पर विरहो दन्ते वि पिए अन्ने वि ॥ ३ ८२ ॥ खणमेत्तं संतावो सेत्रो मौयं तहेय रोमञ्चो । भब्वो दूसहणिज्जो पियविरहो मनिवाश्रो ब्व ॥ ३८ ॥ उण्हुण्हा रणरणया दपेच्छा दूमहा दरालोया। मंवच्छरमयसरिमा पियविरहे दुग्गमा दियहा ॥ ३८४ ॥ मयणाणलसंधुक्किय – नेहिन्धणदुमहदूरपज्जलित्रो। डहई महि पियविरहे जलको जलणो चिय वरात्रो ॥ ३८५ ॥ थोरंसमलिलमित्तो हियए पञ्चलद् पियविप्रोयसि । विरहो हले हयामो अवजलणो को विहिणा ॥ २८६ ।। विमहरविमग्गिमसग्गदमित्रो दुहह चन्दको डहउ । पियविरहे महचोज्ज अमयमत्रो जसमौ उहह ॥ ३८॥ श्रोसरसु मयण घेत्तूण जोवियं हरडयामणुचरियं । पियविरहजलणजालावलौहि सहमत्ति डमिहिमि ॥ ३८८ ॥ जेहिं मोहग्गनिहौ दिट्ठो नयणेहि ते च्चिय स्वन्त । अङ्गार पावियमङ्गमाद् ता कौम झिजन्ति ॥ ३८८ ।।

·संखतच्छाया।
७९
कदा गत: प्रियः पुयद्याद्यैव कति दिनानि भवन्ति ।
एकमेतावन्माचं भणित्वा मोहं गता बाला ॥ ३ ७८ ॥
तथा कथमपि कुमुहर्त निवर्तते वल्लभो जीवतां ।
यथा स्फुटितशक्तिमम्पुटदलमिव द्वितीयं न संघटते ॥ ३८ ॥
विरहेण मन्दरेणेव हृदयं दुग्धोदधिमिव मथित्वा ।
उन्मूलितान्यहोऽस्माकं रत्नानौव सखानि ॥ ३८१ ॥
अद्य पूर्णोऽवधिः कुरुष्व मुखमण्डनं प्रयत्नेन ।
अद्य ममाप्यते विरहो याते ऽपि प्रियेऽयाते ऽपि ॥ ३८२ ॥
क्षणमाचं मंतापः स्वेदः शोतं तथैव रोमाञ्चः ।
अहो दःमहनीय: प्रियविरहः मनिपात इव ॥ ३८३ ॥
उषणोषणा रणरणा का दुष्प्रेक्ष्या दुःसहा दरालोकाः ।
संवत्सरशतमदृक्षाः प्रियविरहे दर्गमा दिवमाः ॥ ३८४ ॥
मदनानिलसंधुक्षितस्नेहेन्धनदुःसहदूरप्रज्वलितः ।
दहति सखि प्रियविरहे चलनो चलन एव वराकः ॥ ३८५ ॥
थोराश्रुमलिलमिको हृदये प्रचलति प्रियवियोगे।
विरहो हले हताशो ऽपूर्वचलनः कृतो विधिना ॥ ३८६ ॥
विषधरविषामिसंमर्गदूषितो दहति चन्दनो दहतु ।
प्रियविरहे महदाश्चर्यममृतमयो यच्छयौ दहति ॥ ३८७॥
अपसर मदन ग्रहीत्वा जीवितं हरहुताशनोच्चरितं ।
प्रियविरहचलनज्वालावलौभिः महमा धक्ष्यसे ॥ ३८८ ॥
याभ्यां सौभाग्यनिधिदृष्टो नयनाभ्यां तावेव रूदतां ।
अङ्गान्यप्राप्तमङ्गमानि तावत्कस्मात्मीयन्ते ॥ ३८८ ॥

·वज्जालग्ग । अगङ्गवज्जा। प्रबो को वि महावो वम्महमिहिणो हला हयासम्म । विज्झाद नौरमाण हियए मरमाण पज्जलद ॥ ३६० ॥ दिही दिट्ठीपसरो पसरेण रई रई मभावो । मभावेण य नेहो पञ्च वि बापा प्रणङ्गास्म ॥ ३८१ ॥ उरि महं चिय वन्मह पञ्च वि बाणा निमंस रे मुक्का । अन्नं उण तरुणिजणं कि हणिहिमि चावलट्ठौए ॥ ३८ २ ॥ इच्छानियत्तपमरो कामे। कुलबालियाण किं कुणदु । मौहो ब्व पञ्चरगो अङ्ग चिय झिजद वरात्रो ॥ ३८ ३ ॥ ए कुसुममरा तुह डझिहिन्ति मा भणसु मयण नहु भणियं । पियविरहतावतविए मह हियए पकिवन्तम्स ।। ३८ ४ ॥ मदरा मयङ्ककिरणा मङमामा कामिणोण उल्लावो। तलवग्गो कामदेवम्म ॥ ३६५ ॥ वमह पसंमणिज्जो सि वन्दणिज्जो मि गुणमहग्धो सि । गोरी हरम्म देहद्धववामिणौ जेण निम्मविया ॥ ३६ ६ ॥ मच्चं अणङ्ग कायण्डवावडो सरपत्तलरको मि । तरुणौचनन्तलोयण पुरी जर कुणमि संधाणं ॥ ३६७ ॥ पुरुसउल्लासवज्जा। कह मा न संभलिब्जद जत्थ वि निवसन्ति पञ्च वत्थूणि । वीणावमालावणि पारावयकोइलालवियं ॥ २९८॥ कह सा न संभलिज्जह जा सा अत्तत्तकणयतणसोहा । तिवलौतरङ्गमज्झा हर मणं वरमदन्दाणं ॥ ३८९ ॥ पञ्चममरस्म गेनो ·संस्कतच्छाया। ८१ अनङ्गपद्धति। अन्यः कोऽपि स्वभावो मन्मथशिखिनः मखि हताशस्य । विध्याति नौरमानां हृदये मरमानां प्रचलति ॥ ३६ ० ॥ दृष्टिदृष्टिप्रमरः प्रमरेण रतौ रत्या सद्भावः । सद्भावेन च स्नेहः पञ्चापि बाणा अनङ्गम्य ॥ ३६१ ॥ उपरि ममैव मन्मथ पञ्चापि बाणा नृांम हे मुकाः । पुनः तरुणौजनं कि हनिष्यसि चापयध्या ॥ ३८२ ॥ इच्छानिवृत्तप्रमरः कामः कुलबालिकानां किं करोति । मिह व पचरगतोऽङ्गव होयते वराको ॥ ३८ ३ ॥ हे कुसुम शराम्तव धक्ष्यन्ति मा भग मदन न खल्ल भणितं । प्रियविरहतापत मम हृदये प्रक्षिपतः ॥ ३८४ ॥ मदिरा मृगाङ्ककिरणा मधुमामः कामिनौनामुनापः । पञ्चमस्वरस्य गेयं तलवर्ग: कामदेवम्य ॥ ३९ ॥ ॥ मन्मथ प्रशसनीयोऽमि वन्दनीयोऽमि गुणमहाद्वऽमि । गौरी हरस्य देहार्धवामिणी येन निर्मिता ॥ ३८६ ॥ मत्यमनङ्ग कोदण्डव्यापूतः शरप्रभूतलतोऽसि । तरुणौचललोचनपुरतो यदि करोषि मंधानं ॥ ३८७॥ पुरुषोल्लासपद्धतिः कथं मा न संम्मयते यत्रापि निवमन्ति पञ्चवस्तूनि । वौणावंशालापिनोपारावतकोकिलालपितं ॥ ३८८॥ कथं मा न समयते या मातप्तकनकतनुशोभा । त्रिवलौतरङ्गमध्या हरति मनो वरमतीन्द्राणां ॥ ३८८ ॥ 11 ·८२ वज्जालग्गं । कह सा न संभलिज्जद जा मा नवनलिणिकोमला बाला कररुहतणुछिप्पन्ती अकाल घणभद्दवं कुणदू ॥ ४ ० ० ॥ कह सा न संभलिज्जर जा मा घरबारतोरण निमन्ना । अच्छद् मग्गं पलोयन्तौ ॥ ४ . १ ॥ कह सा न संभलिज्जद जा मा नौमाममोमियमरौरा। श्रामामिजद सा मा जाव न मामा ममप्पन्ति ॥ ४ ० २ ॥ हरिणि ब जहभट्ठा पियाणुरायवज्जा। मुहरात्रो चिय पयडद जो जम्म पित्रो किमेत्थ भणिएण । माहेर अङ्गणं चिय घरम्म मन्तरे लच्छौं ॥ ४ ० ३ ॥ डज्झन्ति कढन्ति समूममन्ति श्री मात्र सिमिसिमायन्ति । जौवन्ति जीवसेमा जे रमिया पोढमहिलाहिं ॥ ४ ० ४ ॥ कम्पन्ति क्लन्ति समूसमन्ति श्री मात्र सिमिसिमायन्ति । अङ्गार तस्म पुरो न थाणिमो कह धरिज्जन्ति ॥ ४ ०५ ॥ नौममिउक्कम्पियपुलदएहि जाणन्ति नचिउं धन्ना । अम्हारिमौण दिट्टे पियमिा अप्पा वि वौसरह ॥ ४० अच्छउ ता फंममुहं अमयरमात्रो वि दूररमणिज्ज । दंमणमत्तेण वि पिययमस्म भषा किं न पज्जत्तं ॥ ४ ० ७ ॥ अच्छउ ता लोयणगोयरम्मि पडिएण तेण जं मोकं । पायलिए वि पियसहि पिए जणे होनिब्वाणं ॥ ४.८॥ हत्थफंसेण वि पिययमस्म जा होद मोस्कसंपत्तौ । मा मरभमगाढालिङ्गिए वि इयरे जणे कत्तो ॥ ४.८ ॥ ॥

·मखतच्छाया।
३
कथं मा न संस्मयते या मा नवनलिनौकोमला बाला।
करकहतनुस्पृशन्यकाले घनभाद्रपदं करोति ॥ ४ .
कथं मा न मम्मर्यते या मा घरद्वारतोरणनिषला ।
हरिणौव यूथभ्रष्टा तिष्ठति मार्ग प्रलोकयन्ती ॥ ४ ० १ ॥
कथं मा न संस्मर्यते या मा निःश्वासशोषितरौरा ।
अाश्वास्यते मा मा यावन्न श्वामाः ममाप्यन्ते ॥ ४२ ॥
प्रियाणरागपद्धतिः।
मुखराग एव प्रकटयति यो यम्य प्रियः किमत्र भणितेन ।
कथयत्यङ्गणमेव ग्रहस्याभ्यन्तरे लक्ष्मौं । ४०३ ॥
दह्यन्ते कथ्यन्ते ममुच्छुमन्यहो मातः मिमिमिमायन्ते ।
जीवन्ति जीवशेषा ये रमिता: प्रौढमहिलाभिः । ४. ४ ॥
कम्पन्ते वलन्ति ममुच्छ्रमन्नि हे मातः मिमिसिमायन्ते ।
अङ्गानि तस्य पुरतो न जानौमः कथं धायन्ते ॥ ४.५॥
निःश्वमितोत्कम्पितपुलकितर्जानन्ति ननितुं धन्याः ।
अस्मादृश्यो दृष्टे प्रिय प्रात्मा पि विस्मयते ॥ ४ ० ६ ॥
तिष्ठतु तावत्स्पर्शसुखममृतरमादपि दूरं रमणीयं ।
दर्शनमात्रेणापि प्रियतमस्य भण वि न पर्याप्तं ॥ ४ ० ७ ॥
प्रास्तां तावल्लोचनगोचरे पतितेन तेन यत्सुखं ।
प्राकर्णितेऽपि प्रियमखि प्रिये जने भवति निर्वाणं ॥ ४०८॥
हस्तस्पर्शनापि प्रियतमम्य या भवति सौख्यसंपत्तिः ।
मा सरभसगाढासिङ्गितेऽ पौतरस्मिन्नने कुतः ॥ ४०९ ॥

·वज्जालग्ग ।
ता किं करेमि माए लोयणजुयलम्म हयमहावस्म ।
एकं मोचूण पियं लखवि न लकए लकं ॥ ४ १ ० ॥
ता किं करेमि पियमहि पियम्म मोहग्गभारभमिरम्म ।
रायङ्गणं व खुश्मद जम्म घरं दूदसंघेहिं ॥ ४ १ १ ॥
तह तेण वि मा दिट्ठा तौए तह तम्स पेमिया दिट्ठौ ।
जह दोगह वि ममयं चिय निव्वत्तरयाद जायाई ॥ ४।२॥
दूईवज्जा।
दूद तुमं चिय कुमला ककडमउयाद जाणसे वोर्नु ।
कण्डुइयपण्डुरं जह
न हो तह तं कुणिज्जासु ॥ ४ १२ ॥
कित्तियमेत्तं एय एमावत्थाउ महि मरौरम्म ।
महिला महिलाण गई जं जाणमि तं कुणिज्जाम ॥ ४ १४ ॥
जंतुह कच्च भण तं मह त्ति जं जाणि भणज्जासु ।
श्रो दूदू मच्चवयणेण तं मि पारं गया अज्ज ॥४१॥ ॥
तिलयं विलयं विवरौयकञ्चयं सेयभिन्नमवणं ।
पडिवयणं अलहन्ती दुई कलिऊण सा हमिया ॥४१ ६ ॥
जदूसो न ए गेहं
ता दूद अहोमुही तुम कौस ।
मोहोहो मज्झ पित्रो मो तुज्झ न खण्डए वयम् ॥ ४१७॥
दूद समागमसेउल्लयङ्गि दरमियसिचयधमिले ।
थणजहणकवोलनहखएहि नाया सि जह पडिया ॥ ४१० ॥
दय रकमाण वि फुडं दूर न खज्जन्ति दूदया लोए ।
यह एरिमौ अवस्था गयाण अहवसे जाया ॥ ४१८ ॥

·संस्कृतच्छाया ।
८५
ततः किं करोमि मातर्लोचनय गलम्य हतस्वभावस्य ।
एक मुक्का प्रियं लवयित्वा न लक्षयति लक्षं ॥ ४ १ • ॥
ततः किं करोमि प्रियमखि प्रियम्य मौभाग्यभारभ्रमणशौन्नम्य ।
राजाङ्गणमिव तुभ्यते यम्य ग्टहं दूतिमंधैः ॥ ४ १ १ ॥
तथा तेनापि मा दृष्टा तया तया तम्य प्रेषिता दृष्टिः ।
यथा दयोरपि मममेव निवृत्तरतानि जातानि ॥ ४२ ॥
दूतौपद्धतिः।
दूति त्वमेव कुशला कठिनमृदूनि जानामि वनु ।
कण्डयितपाण्डुरं यथा न भवति तथा कुर्याः ॥ ४ १३ ॥
कियन्मात्रमेतदेषावस्या हे मखि शरीरस्य ।
महिला महिलानां गतिर्यज्जानामि तत्कुर्याः ॥ ४ १४ ॥
यत्तव कार्य भण तन्मह्यं यज्ञातुं भणेः ।
हे दूति सत्यवचनेन त्वमसि पारं गताद्य । ४ ॥ ५ ॥
निलकं विलयं गतं विपरीतकञ्चुकं खेदभिन्नसर्वाङ्ग ।
प्रतिवचनमलभमाना दूतौ कलयित्वा सा हमिता ॥ ४ १६ ॥
यदि म नैति गेहं ततो दूत्यधोमुखौ त्वं किं ।
म भविष्यति मम प्रियो यस्तव न खण्डते वचनं ( वदनं ) ॥४१७ ॥
दूति समागमखेदाङ्गिोषत्स्सस्तसिचययतकेशपाशे ।
स्तनजघनकपोलनखक्षते तामि यथा पतितामि ॥ ४१८॥
एवं राक्षसानामपि स्फुटं दूति न खाद्यन्ते दूतिका लोके ।
अदृश्यवस्था गतानामस्माकं वशे जाता ॥ ४१८ ॥

·८६
वज्जालग्गं ।
अच्छउ ताव मविश्भम-कडकविखवजम्पिरौ दुई ।
तग्गामकुडिलसुणहिलया वि दिट्टा सुहावेद ॥ ४२ ॥
वेलहलालाववियकमाउ अडयणपउत्तिहरणात्रो।
मो रलो नो गामो जत्थ न दो तिनि दुई श्री ॥ ४२१॥
आलुग्गावियवज्जा।
तुह गोत्तायमणवियडरमणपज्झरियरमजलेणं व ।
रमन्दिरमि बाला अन्मुखन्तौ परिभमद ॥ ४२२ ॥
तुह मङ्गमदोहलिणौ तौ मोहग्गविम्भियामाए।
नवमियमयाद देन्तौ सुहयदेवा वि न हु पत्ता ॥ ४२३ ॥
तुह पन्नेमणकज्जम्मि सुहय मा हरिम वियमियकवोला ।
जं जत्थ न त्थि तं तत्थ मग्गमाणौ चिरं भमिया ॥ ४२४ ॥
अगणियसेमजुवाणा
बालय वोलौणलोयमज्जाया ।
अह मा भमद दिसामुह-पसारियच्छौ तुह कएण ॥ ४२५ ॥
नयणाद तुह विश्रोए घोलिरबाहाद सुहय तणईए ।
हिययठियसोयडयामधूमभरियाद व गलन्ति ॥ ४२६ ॥
वमग्गपेमियाई तौए नयणादू तम्मि बोलौणे ।
अन्न वि गलन्ति पडिलग्गकण्ट्यार ब्व श्रो सुहय ॥ ४२७॥
संभरिऊण य रुलं तो तुम तह विमुक्कपुक्कारं ।
निद्दय जह सहियम्म वि जणम्म श्री निवडियो बाहो ॥२८॥
एक्ककमववेढिय-विवरन्तरतरलदिन्ननयणाए ।
नए वोलन्त बालय पञ्जरमउणादयं तौए ॥ ४२८॥

·संस्कतच्छाया।
७
पास्तां तावत्मविभ्रमकटाक्षविक्षेपजन्यनशीला दूतौ ।
तद्रामकूट शुनकापि दृष्टा सुखयति ॥ ४२० ॥
विकसदालापविचक्षणा अमती प्रवृत्तिहारिण्यः ।
तदरण्यं न चामो यत्र न दे तिम्रो दृत्य ॥ ४२१ ॥
अवरुग्णपद्धतिः।
त्वद्रोचाकर्णनविकटरमणाप्रसुतरमजलेनेव ।
रतिमन्दिरे बालाभ्युक्षन्तौ परिभ्रमति ॥ ४ २ २ ॥
तव मंगमदोहदवत्या तया मौभाग्यविजम्भिताशया ।
उपयाचितकशतानि ददत्या सुभगदेव्यपि न ग्बल प्राप्ता ॥ ४२३ ॥
तवान्वेषणकार्य सुभग सा हर्षविकमितकपोला ।
यद्यत्र नास्ति तत्तत्र मार्गयन्तौ चिरं भ्रमिता ॥ ४२४ ॥
अगणितशेषयुवजना बालकातिकान्तलोकमर्यादा ।
अथ मा भ्रमति दिवप्रमारिताक्षौ त्वत्कृते ॥ ४२५॥
नयने त्वद्वियोगे प्रमारितबाष्ये सुभग तन्व्याः ।
हृदयस्थितयो कहताशधूमभूत इव गलतः ॥ ४२६ ॥
वृतिमार्गप्रेषिते तम्या नयने तमिमन्नतिकान्ते ।
अद्यापि गलतः प्रतिलग्नकण्ट के दव हे सुभग ॥ ४२०॥
संस्मृत्य च रुदितं तया त्वां तथा विमुक्तात्कारं ।
निर्दय यथा मुखितस्यापि जनम्याहो निपतितो बाष्यः ॥ ४२८॥
एकैकवृतिवेष्टितविवरान्तरतरलदत्तनयनया ।
त्वय्यतिक्रान्ते बालक पञ्जरशकुनिवदाचरितं तया ॥ ४२६ ॥

·सस
वज्जालगं।
नयणअन्तरघोलन्तबाहभरमन्थरा दिट्ठौए ।
पुणरत्तपेच्छिरोए बालय ता किं न भणिो मि ॥ ४३ . ।
सुहय गयं तुह विरहे तिम्मा हिययं पि वेविरं प्रज्ज ।
करिचलणचम्यणाच्छलियतुच्छतोयं मिव दिसासु ॥ ४ ३ १ ॥
मा तर महत्थदिन्नं अज्ज वि श्री सुहय गन्धरहियं पि ।
उबसियनयरघरदेवय ब्व श्रीमालयं वहद् ॥ ४३२ ॥
तह झोणा तुह विरहे अणुदियह सुन्दरङ्ग तणयगी।
जह मिढिलवलयनिवडण-भएण उभियकरा भमद ॥ ४ ३ ३ ॥
तुह विरहतावियाए तिम्मा बालाप थणहरोच्छौं ।
दिज्जन्ती अणदियहं मुणालमाला कमच्छमद् ॥ ४ ३ ४ ॥
मा तुज्य कए गयमय-विलेवा तह वणेकमाहारा ।
जाया निद्दय जाया मामाहारा पुलिन्दि ब्व ॥ ४ ३ ५ ॥
हत्थट्टियं कवालं
न मुयद् नूणं खणं पि खट्टङ्गं ।
मा तुह विरहे बालय बाला कावालिणौ जाया ॥४३६ ।।
तह झौणा जह मालिय-लोयणउडबिहडणे वि श्रममत्था ।
मक्किहिदू दुक्करं घर-गयं पि दटुं तुमं बाला ॥ ४३ ॥
नाहं दूई न तुम पित्रो त्ति को एत्थ मज्झ वाचारो ।
मा मरद तुज्झ अजसो त्ति तेण धम्मरकर भणिमो ॥ ४.८ ॥
बहुमो वि कहिज्जन्तं तुह वयणं मम हत्थमंदिटुं ।
न सुयं ति जम्पमाणे पुणरुत्तमयं कुणदू अज्जा ॥ ४३ ॥

·संखतच्छाया। ६ नयनाभ्यन्तरघोलहाष्यभरमन्धर या दृष्ट्या । पुनः पुनः प्रेक्षणशीलया बालक ततः किं न भणितोऽसि ॥४३॥ सुभग गतं तव विरहे तम्या हृदयं वेपनशीलमद्य । करिचरणाक्रमणोच्छालिततुच्छतोयमिव दिक्षु ॥ ४ ३ १ ॥ मा त्वया खहस्तदत्तामद्याप्यहो सुभग गन्धरहितामपि । उदामितनगरग्रहदेवतेव निर्माल्यकं वहति ॥ ४३ २ ॥ तथा चौणा त्वदिरहेऽनुदिवमं सुन्दराङ्ग तन्वङ्गी। यथा शिथिलवलयनिपतनभयेनोवो कतकरा धाम्यति ॥ ४ ३ ३ ॥ त्वदिरहतापितायास्तस्या बालायाः स्तनभरोत्सङ्गे । दीयमानानुदिवसं मृणालमाला कमच्छमायते ॥ ४३ ४ ॥ मा त्वत्कृते गतमद विलेपना (गजमदं) तथा पानौयैकसाहारा । (वनैकसाधारा) जाया निर्दय जाता मामाहारा (मामाहारा) पुलिन्दीव ॥४३५ ॥ हस्तस्थितं कपालं न मुञ्चति नूनं क्षणमपि खट्यायामङ्ग (खट्वाङ्ग)। मा त्वदिरहे बालक बाला कापालिनी जाता ॥४३६ ॥ तथा चौणा यथा मुकुलितलोचनपुट विघटनेऽप्यममर्था । शाक्ष्यति दुष्करं ग्रहगतमपि द्रष्टुं त्वां बाला ॥ ४ ३ ७ ॥ नाहं दूतौ न त्वं प्रिय इति कोऽत्र मम व्यापारः । मा म्रियते तवाया इति तेन धर्माक्षरं भणामः ॥ ४३८॥ बहुशोऽपि कथ्यमानं तव वचनं मम हम्तमंदिष्टं । न श्रुतमिति जल्पमाना पुनस्कातं करोत्यर्या ॥ ४ ३८ ॥ 12 ·वज्जालग्ग। पवसियवज्जा। मज्यपहपत्थियस्म वि गिन्हे पहियम्स हर संतावो । हिययट्टियजायामुह-मयङ्कजोण्हाजलुप्पोलो ॥ ४ ४ ० ॥ मा उपहं पियस जलं विरहिणिविरहाणलेण संतत्तं । एत्य सरे ए पन्थिय गयववहयाउ मजविया ॥४४१॥ को देसो उब्वमित्रो को वमित्रो मुहय जत्थ चलित्रो सि । श्रो पहिय पन्थदौवय पुणो तुम कत्थ दौमिहिमि ॥ ४ ४२ ॥ दिट्ठो मि जेहि पन्थिय जेहि न दिट्ठो सि बे वि ते मुमिया । एक्काण हिययहरणं अन्नाण वि निप्फलं जम्मं ॥ ४४३ ॥ खरपवणचाडुचालिर-कण्ठट्टियदिनकपडो पहियो । दइयादमणतरित्रो अद्भुडौणो ब्व पडिहाइ ॥ ४ ४ ४ ॥ दयादमणतिषहालयस्म पहियस्म चिरनियत्तम्म । नयरासने धुक्कोडिया वि हियए न मायन्ति ॥ ४ ४ ५ ॥ धागवजा। ते धना गस्यनियम्बबिम्बभारालमाहि तरुणौहिं । फुरियाहरदरगग्गर-गिराहि जे संभरिन्जन्ति ॥ ४ ४ ६ ॥ ते धना कढिणुत्तुङ्गथोरथणवौढभारियङ्गोहिं । सन्मावने हक्कण्ठिरोहि जे संभरिनन्ति ॥ ४४७ ॥ ते धवा ताण नमो ते चिय जीवन्ति वमहपमाया । ईमौहमन्तनौवौ-उलाहि जे संभरिन्जन्ति ॥ ४ ॥ ते धना समय गइन्दलौललौलायरोहि अणवरयं । छणवासरममहरवयणियाहि जे संभरिन्नन्ति ॥ ४४६ ।

·संस्कृतच्छाया।
प्रवसितपद्धतिः।
मध्याकास्थितस्यापि ग्रोभे पथिकस्य हरति मंतापः ।
हृदयस्थितजायामुखमृगाङ्कज्योत्स्नाजन्नोत्पौडः ॥ ४ ४ . ।।
मोष्णं पिब जलं विरहिणीविरहानलेन मंतप्तं ।
अत्र मरमिरे पथिक गतपतिवध्वो मन्जिताः ॥ ४४१ ॥
को देश उदमित: को वमितः सुभग यत्र चलितोऽमि ।
हे पथिक पान्थदीपक पुनः त्वं कुत्र द्रक्ष्यमे ॥ ४ ४२ ॥
दृष्टोऽमि यैः पथिक यैनं दृष्टोऽमि द्वावपि तो मुषितौ ।
एकेषां उदयहरणमन्येषामपि निष्फलं जन्म ॥ ४ ४ ३ ॥
खरपवनचाटचालनशीलकण्ठस्थितदत्तकपटः पथिकः ।
दयितादर्शनत्वरितोऽाडौन दुव प्रतिभाति ॥ ४ ४ ४ ॥
दयितादर्शनष्णालो: पथिकम्य चिरनिवृत्तम्य ।
नगरामचे संशया अपि हृदये न मान्ति ॥ ४४५ ॥
धानपद्धतिः।
ते धन्या गुरुनितम्बविम्बभारालमाभितरुणीभिः ।
स्फुरिताधरदरगड्दगौर्भिर्य संस्मर्यन्ते ॥ ४४ ६ ॥
ते धन्याः कठिनोत्तुङ्ग विस्तीर्णस्तनपौढभारिताङ्गीभिः ।
सद्भावस्नेहोत्कण्डितशोलाभिर्य मंस्मयन्ते ॥ ४४७ ॥
ते धन्यास्तेभ्यो नमस्त एव जीवन्ति मन्मथप्रमादतः ।
ईषत्रांममाननौवीव्याकुलाभिर्य मंममर्यन्ते ॥ ४ ४ ८ ॥
ते धन्याः समरगजेन्द्रलौलालोखाचरन्तौभिरनवरतं ।
क्षणवासरशशधरवदनाभिर्य संस्मर्यन्ते ॥ ४४९ ॥

·वज्जालग्ग।
मा माणं
हिययसंवरणवज्जा।
झिब्बउ हिययं फुदृन्तु लोयणा होउ अज्ज मरणं पि ।
मयणाणलो वियम्भव
रे हियय ॥ ४ ५० ॥
हा हियय झोणमाहम वियलियमाहप्पचिन्त भन्नेमि ।
जत्थ गत्रो न गणिज्जमि तत्थ तुम बन्धसे नेहं ॥ ४५१ ॥
हा हियय किं किलम्ममि
दुलहजणगस्यसङ्गमासाए ।
अघडन्नजुत्तिकजाणुबन्धकरणे सहं कत्तो ॥ ४ ५२ ॥
अप्पच्छन्दपहाविर दुलहलाभं जणं विमग्गन्तो ।
प्रायास व भमन्तो मुहा वि केणावि खज्जिहिमि ॥ ४ ५३ ॥
उज्यसि उज्मासु कमि कदृसु अह फुडमि हियय ता फुडसु ।
जेण पुणो न कयाय
अनामत्ते मई कुणमि ॥ ४ ५४ ॥
सुघरिणौवज्जा।
भुन्नर भुनियम सुप्प सुप्पमि परियणे मयले ।
पढमं चेय विबुज्मद
घरम्म लच्छौ न मा घरिणौ ॥ ४५५ ॥
तुझं तवणिं पि घरे घरिणी तह कह वि ने वित्थारं ।
जह ते वि बन्धवा जल णिहि ब्व थाहं न याणन्ति ॥ ४ ५ ६ ॥
दुग्गयघरभि घरिणी
रकन्ती पाउलत्तणं पणो ।
पुच्छियदोहलमद्धा उययं चिय दोहलं कहर ॥ ४५७॥
पत्ते पियपाहुपाए
मङ्गलवलयाई विक्विणन्तौए ।
दुग्गयघरिणौकुलबालिया रोवावित्रो गामो ॥ ४ ५ ८ ॥
बन्धवमरणे वि हा दुग्गयघरिणौ वि न तहा सणं ।
अप्पत्तबलिविलके वाहकाए ममुड्डौणे ॥ ४५८ ॥

·संखतछाया .
हृदयसंवरणपद्धतिः।
खिद्यत हदयं स्फुटतां लोचने भवत्वद्य मरणमपि ।
मदनानलो विजम्भतां मा मानं मुञ्च रे हृदय ॥ ४ ५ ० ॥
हा पदय चौणमाहम विगलितमाहात्म्यचिन्त भज्यसे ।
यत्र गतं न गण्यसे तत्र त्वं बध्नामि स्नेह ॥ ४५१ ॥
हा हृदय किं क्लाम्यमि दर्लभजन गुरुमंगमाशया ।
अघटमानयुक्तिकार्यानुबन्धकरणे सुखं कुतः ॥ ४५२ ॥
त्रात्मच्छन्दप्रधावनगौल दुर्लभलाभं जनं विमार्गयत् ।
पाकापमित्र स्लम धैव केनापि खादिष्यसे ।। ४ ५३ ॥
दबसे दह्यख कथ्य से कथ्यवाथ म्फुटसि हृदय तदा स्फुट ।
येन पुनर्न कदाप्यन्यामके मतिं करोषि ॥ ४५.४ ॥
सुगृहणीपद्धतिः।
भुङ्के भुतशेषं स्वपिति सुन्ने परिजने सकले ।
प्रथममेव विबुध्यते ग्रहस्य लक्ष्मीन मा ग्रहिणौ ॥ ४५ ५ ॥
तुच्छ व्ययमपि ग्रहे ग्रहिणौ तथा कथमपि नयति विस्तार ।
यथा तेऽपि बान्धवा जलनिधिरिव म्ताचं न जानन्ति ॥ ४५६ ॥
दर्गतग्र हे रहिणौ रक्षन्याकुलत्वं पत्युः ।
पृष्टदोहदश्रद्धा उदकमेव दोहदं कथयति ॥ ४ ५७ ॥
प्राप्ते प्रियप्राघुणके मङ्गलवलयानि विक्रौयमानया ।
दर्गतग्रहिणणेकुलबालिकया रोदितो ग्रामः ॥ ४५८ ॥
बान्धवमरणेऽपि हाहा दुर्गतग्रहिण्यापि न तथा रुदिनं ।
प्रप्राप्तबलिविलक्षे वनभकाके ममुद्दीने ॥ ४५८ ॥

·७
वज्जालग्ग ।
अमुणियपियमरणाए वायममुड्डाविरौ घरिणौए ।
रोवाविन्चर गामो प्रण दियहं बद्धवेणौए ॥ ४ ६ ॥
डिम्भाण भुत्तसेमं छुहाकिमन्ता वि देव दहियाणं ।
कुलगोरवेण वरई रोरघरिणौउ झिजन्ति ॥ ४६१ ॥
अहियादमाणिणो दग्गयस्म छाहिं पदम्म रकन्तौ ।
नियबन्धवाण जूरह
घरिणौ विहवेण पत्ताणं ॥ ४ ६ २ ॥
सईवज्जा।
उष्ठ अङ्ग लौ मा विलया जा मह पहूं न कामेर ।
मो को वि जम्पउ जुवा
जम्म मए पेमिया दिट्ठी ॥ ४६३
चचरपरिणी पियदंसणा वि तरुणौ पउत्थवद्या वि ।
धमई सदझिया दुग्गया वि न हु खण्डियं सौलं ॥ ४६ ४ ॥
अमरिमचित्ते दियरे
सुद्धमणा पिययमे विसमसौले ।
न कहद् कुडम्बविहडण-भएण तणुयायए मुद्धा ॥ ४ ६ ५ ॥
घरवावारे घरिणी वेसा सुरयम्मि कुलवह सुयणे ।
परिणमामि मही विहरे मन्ति ब्व भिच्चो « ॥ ४६ ६
कुलवालिया पेच्छह जोवणलावल विश्नमविलामा ।
मब्बे वि अग्गचलिया पियम्मि कयनिच्छए गन्तुं ॥ ४६७।
पुरिमविसेसेण महत्तणाद न कुलक्कमेण महिलाणं ।
सग्गं गए वि हाले न मुयद् गोला पहाणं ॥ ४ ॥
इहपरलोयविरुद्धेण कणकडुएण गरहणिजेण ।
उभय कुलदूसणिज्जेण दूर किं तेण भणिएण ॥ ४ ६८ ॥

·संखतच्छाया ।
હ
प्रजातप्रियमरणया वायममुडापनशौलया ग्रहिण्या ।
रोद्यते ग्रामोऽनुदिवसं बद्धवेण्या ॥ ४ ६ ० ॥
डिम्भानां भुक्तशेषं चुधालान्तापि ददाति दुःखितेभ्यः ।
कुलगौरवेण वराक्यो रङ्कटहिण्यः चौयन्ते ॥ ४ ६ १ ॥
अभिजातिमानिनो दुर्गतस्य छायां पत्य रचन्तौ ।
निजबान्धवेभ्यः क्रुध्यति रहिणौ विभवेन प्राप्नेभ्यः ॥ ४ ६ ९ ॥
सतीपद्धतिः।
ऊर्धीकरोस्वङ्गुलत्वौं मा वनिता या मम पतिं न कामयते ।
म कोऽपि कथय तु युवा यस्य मया प्रेषिता दृष्टिः ॥ ४ ६ ३ ॥
चत्वरहिणी प्रियदर्शनापि तरुणौ प्रोषितपतिकापि ।
अमतौप्रातिवेशिका दर्गतापि न खल खण्डितं धौलं ॥ 8 ॥ ४ ॥
असदृशचित्ते देवरे शुद्धमना प्रियतमे विषमभोले ।
न कथयति कुटुम्बविघटनभयेन तनूभवति मुग्धा ॥ ४ ६ ५ ॥
ग्रहव्यापारे ग्रहिणौ वेश्या सुरते कुलवधः सुजने ।
परिणतिमध्ये सखौ विधुरे मन्त्रीव मृत्य व ॥ ४ ६ ६ ॥
कुलबालिकायाः प्रेक्षत यौवनलावण्य विभ्रमविलामाः ।
सर्वेऽप्ययचलिता: प्रिये कृतनिश्चये गन्तुं ॥ ४६ ७ ॥
पुरुषविशेषेण सतीत्वं न कुलकमेण महिलानां ।
खर्ग गतेऽपि हाले न मुञ्चति गोदावरी प्रतिष्ठानं ॥ ४ ६ ८ ॥
रापरलोकविरुद्धेन कर्णकट केन गर्हणौयेन ।
उभयकुलदूषणोयेन दूति किं तेन भणितेन ॥ ४ ६८ ॥

·६६ वज्जालग्ग जह सो गुणणुराई गुणनुभो मह गुणे पसंसेई । पढमं चिय जर अमई गुणगणणा का तह चेय॥४७० ॥ जदू उत्तमो वि भलद मह पुरषो सो वि सुयणु अणुदियहं । मामि न उत्तमपुरिमा परम्म दाराद पेच्छन्ति ॥ ४७१ ॥ असईवज्जा नियडकुडङ्ग पच्छन्न देउलं बहुजुवाणमंकिस्म । थेरो पद त्ति मा रुवसु पुत्ति दिन्ना सि सुग्गामे ॥ ४७२ ॥ मा रुवसु घोणयमुही धवलायन्तेसु मालिकेत्तेसु । हरियालमण्डियमुहा नड व सणवाडया जाया ॥ ४७३ ॥ पुब्वेण मणं पच्छेण वञ्जुला दाहिणेण वडविडश्रो । पुत्तिय पुलेहि विणा न लभए एरिमो गामो ॥ ४७४ ॥ पेकह महाणुचोज्नं काणारिणौफ जं कयं कज्ज। चुम्बेवि न नहु नयणं झडत्ति नौमारित्रो जारो ॥ ५७५ ॥ पउरजुवाणो गामो महमामो जोवणं पई थेरो। अमई मा होउ किं मरउ ॥ ४७६ ॥ देवाण बम्भणाण य पुत्ति पमाएण एत्तियं कालं । नइ जात्रो अन्ह घरे कदया वि महत्तणकलको ॥ ४७१ ॥ मट्टी होर सुहवा मएण रम्भत्तणं च पावेद । पुले जारमहम्मे इन्दो श्रद्धामणं देद ॥ ४७८ ॥ जा फुड एत्थ मुयाणं जम्मफलं होदू किं पि पन्हाणं । ता तेस कुडङ्गस ह तेण ममं तह नु कौलेज्जा ॥ ४० ॥ जुमसुरा माहोणा ·संस्कृतच्छाया। यदि म गुणानुरागी गुणज्ञो मम गुणान् प्रशंसति । प्रथममेव यद्यमती गुणगणना का तदैव ॥ ४० ॥ यद्युत्तमोऽपि भयते मम पुरतः सोऽपि सुतन्वनुदिव : मामि नोत्तमपुरुषा: परम्य दारान पश्यन्ति ॥ ४ ७१ ॥ असती-पद्धतिः । निकटकुटङ्गक प्रच्छन्नदेवकुलं बहुयुवमंकौणं । स्थविरः पतिरिति मा रोदौः पुत्रि दत्तासि सग्रामे ॥ ४ ७२ ॥ मा रोदौरवनतमुखौ धवलोभवत्म शालिक्षेत्रेषु । हरितालमण्डितमुखा नटौव गणवाटिका जाता ॥ ४०९ ॥ पूर्वम्यां गण पश्चाद् वचुला दक्षिणेन वटविटप: । पुत्रिके पुण्यर्विना न लभ्यतेदृक्षो यामः ॥ ४ १४ ॥ प्रेक्षध्वं महदाश्चर्य काणग्रहिण्या यत्कृतं कार्य चुम्बित्वा न लघु नयनं झटिति निःसारितो जारः ॥ ४७५ ॥ प्रचुरतरूणो ग्रामो मधुमामो यौवनं पतिः स्थविरः । जौर्णमुरा स्वाधीनामती मा भवतु किं मियतां ॥ ४ १६ ॥ देवानां ब्राह्मणानां च पुत्रि प्रमादन एतावत्कालं । न खलु जातो ऽस्मगुहे कदाचित्मतौत्वकलङ्गः ॥ ४७७ ॥ षश्या भवति सुभगा शतेन रम्भात्वं च प्राप्नोति । पूर्ण जारसहस्त्र इन्द्रोऽर्धासनं ददाति ॥ ४७८ ॥ यदि म्फुटमत्र मृतानां जन्मफलं भवति किमप्यस्माकं । ततस्तेषु कुडङ्गषु हा तेन समं तथाहो कौडेयं ॥ ४७८ ॥ 13

·वज्जालग्गं
.
जो जं करे पावड मो तं मोऊण निग्गया अमई ।
रमियव्वं तेण सम तत्थ जदच्छा ता एण्हिं ॥ ४८० ॥
अमईहि मई भणिया निहुयं होऊण कलमूलमि ।
नरयं वच्चमि पावे परपुरिमरमं श्रयाणन्तौ ॥ ४८१ ॥
जत्थ न खुन्जयविडो न नई न वर्ण न उज्जडो गेहो ।
तत्थ भण कह वसिब्जद सुविमत्थविवज्जिए गामे ।। ४८२॥
रे रे विडप्प मा मुय- सु दुजणं गिलस पुलिमायन्दं ।
अमयमयं मुञ्चन्तो हयाम दौहाउभी होमि ॥ ४८३ ॥
किन्नं पुणो वि किन्नड महमहचक्कण गणो मौम ।
गिलिश्री जेण विमुको अमईणं दूमो चन्दो ॥ ४८४ ॥
तं किं पि कावि होहिद लभर पुहवी वि हिण्डमाणेहिं ।
जेणीमहेण चन्दो जौरिज्जर पुमिमामहिषो ॥ ४८५ ॥
कि विहिणा मुरलोए का वि न पुंलि ति निम्मविया ।
माहौणो जेण ममौ न बोलियो नौलरङ्गम्मि ॥ ४८६ ॥
पमरद जेण तमोहो फिट्टर चन्दम्म चन्दिमा जेण ।
तं मिद्ध सुमरि मिरिप ---- ब्वयाउ प्राणोमहं कि पि ॥ ४८७ ॥
मा पत्तियं पि दिज्जसु घुमलि मिविणे वि कामडहणम्म ।
जो अन्हाण अमितं चन्दं मौसे ममुब्बहर ॥ ४८८ ॥
अमईणं विप्पिय ने गब्बं मा वहस पुसिमायन्द ।
दौमिहिमि तुम कदया जह भग्गो वलयखगडो ब्व ॥ ४५ ॥
अब्बो धावसु तुरियं कब्जल भरिजण बे वि हत्याई ।
दिट्टो कूवापडित्रो श्रमईणं दूहनो चन्दो ॥ ४८ ॥

·संस्कृतच्छाया । हह ४८४ ॥ यो यत्करोति प्राप्नोति तच्छ्रत्वा निर्गतामती । रमितव्यं तेन ममं तत्र यदृच्छया तत दानौं ॥ ४ ८० ॥ असतीभिः मतो भणिता निभृतं भूत्वा कर्णमूले । नरकं व्रजमि पापे परपुरुषरसमजानाना ॥ ४८१ ॥ यत्र न कुजविटपो न नदी न वनं नोदमं गेहं । तत्र भण कथमुष्यते पुश्चलविवर्जिते ग्रामे ॥ ४८२ ॥ रे रे राहो मा मुञ्च दर्जन गिल पूर्णिमाचन्द्रं । अमृतमयं भुनन्हताश दौर्घायुभविष्याम || ४८३ ॥ विन्न पुनोऽपि विद्यतां मधुमथनचक्रण गहो: शिरः । गिलितो येनापि मुक्रो ऽमतौनां दृषकश्चन्द्रः । तकिमपि कथमपि भविष्यति नभ्यते पृथ्वीमपि हिण्डमानः । येनौषधेन चन्द्रो जोर्यते पूर्णिमामहितः ।। ४८५ ।। कि विधिना सरनोक एका पि न पुंश्चलो निर्मिता । खाधौनो यया शशौ न निमज्जितो नौलरङ्ग ॥ ४८६ ॥ प्रमरति येन तमघोघो भंगते चन्द्रम्य चन्द्रिकायेन । तसिद्ध स्मृत्वा औपर्वतादानयोषध किमपि ॥ ४८७ ॥ मा पत्रिकामपि दद्याः पुंश्चलि स्वप्नेऽपि कामदहनम्य । योऽस्माकममित्रं चन्द्र शिरमि ममुद्ध हति ।। ४८८ ॥ आमतौनां विप्रिय रे ग मा वहख पूर्णिमानन्द्र । द्रक्ष्यसे त्वं कदापि यथा भनो वलयखण्ड हव ।। ४८८ । अहो धाव त्वरितं कन्जलेन भृत्वा वावपि हस्तौ । दृष्टा कृपपतितोऽसतौनां दृषकश्चन्द्रः । ४८ . ।

·१००
वज्जालग्गं ।
महुएहि कौम पन्थिय जद हरसि नियंमणं नियम्बात्रो ।
माहेमि कस्म पुरो गामो दूरे अहं एका ॥ ४८ १ ॥
अत्ता बहिरवलिया बहुविहवौवाहमङ्कुलो गामो ।
मज्झ पई य विएसे
को तुज्य वामरियं देह ॥ ४८२ ॥
जणमङ्कुलं न सुन्न रूमद् अत्ता न देद श्रीवास ।
ता वच्च पहिय मा म - ग्ग वामयं एत्थ मज्म हरे ॥४८३ ॥
कह लमद मत्थरयं अन्हाण य पहिय पामरघरम्मि ।
उन्नयपत्रोहरे पे-च्छिऊण जर वसमि ता वमसु ॥ ४६४ ॥
वम पहिय अङ्गण चिय फिट्टउ ता तुज्झ वमणदोहलश्रो ।
दह गामे हेमन्तो
नवरं गिन्हम्म मारिच्छो ।
इत्तो निवसर अत्ता
एत्थ अहं एत्य परियणो मयलो
ए पहिय रत्तियन्वय मा मह मयणे निमज्जिहिमि ॥ ४६ ६॥
..
जोइसियवज्जा।
अङ्गारए पणट्टे
दौहरखडियाहत्यो जोडमिश्रो भमद नयरमज्झम्मि ।
जाणादू मुक्काम गईं गणदू जद गणावए को वि ॥ ४६॥
जोइमिय मा विलम्बस खडियं घेत्तूण गणस मह तुरियं ।
सकस्म गई तह क्षेय ॥ ४८८ ॥
अस्थि घर चिय गणत्रो विचित्तकरणेहि निहुरं गणद् ।
न जाणदू सुक्कगई तेणाहं तुह घरे पत्ता ॥ ४९८ ॥
जोइसिय कौस चुकसि विवित्तकरणाद् जाणमाणो वि ।
तह कहवि कुणसु मिग्छ जह सुकं निचलं हो ॥ ५ . . ॥

·संस्कृतच्छाया ।
१०१
मधूकैः किं पथिक यदि हरमि निवमनं नितम्बात् ।
कथयामि कस्य पुरतो ग्रामो दूरेऽहमेका ॥ ४८१ ॥
श्वश्रूर्बधिराधा बहुविधविवाहसंकुलो ग्रामः ।
मम पतिश्च विदेश को तव वाम ददाति ॥ ४९२ ॥
जनमंकुलं न शून्यं रुध्यति श्वश्रून ददात्यवकाशं ।
ततो व्रज पथिक मा मार्गय वामकमत्र मम ग्रहे ॥ ४९३ ॥
कथं लभ्यते सस्तरकं (खम्यरत ) अस्माकं पथिक पामरग्रहे ।
उन्नतपयोधरान (मेघान्-स्तनौ) दृष्ट्वा यदि वममि तदा वस ॥४८ ४।।
वम पथिकाङ्गण एव भ्रश्यतु ततस्तव वमनदोहदः ।
अत्र ग्रामे हमन्तो नवरं गौमम्य मदृक्ष: ॥ ४५ ॥
इतो निवसति श्वश्रूरत्राहमत्र परिजनः सकलः ।
हे पथिक रायन्ध मा मम शयने निमंक्ष्यसे ॥ ४६६ ॥
ज्गतिषिक-पद्धति ।
दौर्घखटिकाहस्तो (दौघसेफहम्तो) ज्यौनिषिको भ्राम्यति नगरमध्ये ।
जानाति शुक्रम्य गतिं (वौर्यम्य स्तम्भनं ) गणयति ( यभति)
यदि प्रतिपादयति ( याभयति ) कोऽपि (कापि) ॥ ४८० ॥
ज्योतिषिक मा विलम्बख वटिकां ग्टहीत्वा गणय मम त्वरितं ।
अङ्गारके (अङ्गरते ) प्रनष्टे शुक्रस्य गतिस्तथैव ॥ ४८८ ॥
अस्ति ग्रह एव गणको विचित्रकरणैर्निठुरं गणयति ।
न खलु जानाति शुक्रगति तेनाहं तव ग्टहे प्राप्ता ॥ ४८८ ॥
ज्योतिषिक किं भ्रममि विचित्रकरणानि जानबपि ।
तथा कुरु कथमपि शौघ्रं यथा शुक्रो निश्चलो भवति ॥५. ० ॥

·१०२
वज्जालगं
विवरोए रहबिम्ब
नरकत्ताणं च ठाणगहियाणं ।
न पडह जलम्म बिन्दू
सुन्दरि चित्तट्टिए सुक्के ॥ ५ ० १ ।।
विउलं फलय थोरा मलायया तुं पि गणय कुमलो सि ।
तहविन पात्रो सको मच चिय सुनहियत्रो मि ।। ५०२ ॥
उज्झउ मो जोदमित्रो
विचित्तकरणार जाणामाणो वि ।
गणिउं सयवार में
उद धूमो गणन्तम्म ।। ५ ० ३ ॥
जद गणमि पुणो वि तुम
विचित्तकरणेहि गणय मविसेमं ।
सुक्ककमेण रहियं
न हु लग्ग मोहणं होह ॥ १०४ ॥
मोत्तण करणगणियं
अङ्ग लिमत्तेण जद वि मो गणद् ।
कट्टर नाडौगयं सुकं ॥ ५ ० ५ ॥
अहनिउणो जोदमित्रो
भणिो वि जद न कुप्पमि जद न तुम होमि कूडजोदमित्रो।
ता कौम तुज्झ जाया गणद् जद गणावए को वि ॥ ५०
अङ्गारयं न यामि
न बुतमि हत्थचित्तमंचारं ।
कह जाणद सुकमंचारं ॥ ५ ० ० ॥
दय माह कूडगणो
लेहयवज्जा।
ममि मलिऊ न-याणमि
लेहणि गहिऊण मुढ खलित्रो मि ।
श्रोसरस कुडलेहय
सुगलियपत्तं विणामिहिमि ॥ ५.८ ॥

·संस्कृतच्छाया ।
१०३
विपरीते रविबिम्बे (रतिबिम्बे ) नक्षत्राणां (नखक्षतानां) च
म्यानग्रहौतानां ।
न पतति जलम्य (बौजम्य) बिन्दुः सुन्दरि चित्रास्ये (चित्तस्थ)
शाके ॥ ५ ० १ ॥
विपुलं फलक (रतिमन्दिर) दौर्घा शलाका (दौर्घः प्रजापतिः )
त्वमपि गणक कुशलोऽमि (यभने प्रवीणोऽमि ) ।
तथापि नागतः शुकः सत्यमेव शून्यहृदयोऽसि ॥ ५ ० २ ॥
दातां म न्यौतिषिको विचित्रकरणानि जानानोऽपि ।
गणयित्वा प्रतवारं ममोत्तिष्ठति धूमो गणयतः ।। ५ ० ३ ॥
यदि गणयमि पुनरपि त्वं विचित्रकरणैर्गणय मविशेषं ।
एक्रक्रमेण रहित न खल्नु लग्न शोभनं भवति ॥ ५ ० ४ ।।
मुक्त्वा करणगणितमङ्गलिमात्रेण यदि मोऽपि गणयति ।
प्रतिनिपुणो ज्योतिषिकः कर्षति नाडौगतं शुक्र ॥ ५०५ ।।
भणितोऽपि यदि न कुर्याम यदि न त्वं भवमि कूटज्योतिषिकः ।
ततः किं तव जाया गणयति यदि प्रतिपादयति कोऽपि ॥ ५०६ ।'
अङ्गारकं (अङ्गरत) न जानामि न खलु बुध्यमि हस्तचित्रासंचार
(हस्तचित्तमंचारं)
इति मातः कूटगणकः कथं जानाति शुक्रसंचार
( बौजस्तम्भनं ) ॥ ५ ० ७ ॥
लेखक पद्धतिः ।
ममौं (वार्य) मर्दितुं न जानामि लेग्वनौं (शेफ) ग्रहीतुं
मूढ मवलितोऽमि ।
अपमर कूटलेखक सुललितपत्त्रं ( गय्याप्रच्छादनपट)
विनाशयिष्यमि ॥ ५.८ ॥

·१०४
वज्जालग्गं ।
ढलिया य ममौ भग्गा य लेहणौ खरडियं च तलवट्ट ।
धिद्धि त्ति कूडलेहय पन्ज वि लेहत्तण तपहा ।। ५.८ ॥
पिडलं ममिभायणयं अस्थि ममौ वित्थरं च तलबट्टे ।
अम्हारिमाण कब्जे हयलेहय लेहणो भग्गा ॥ ५१० ॥
विज्जवज्जा।
विघ्न न एमो जरो न य वाही एम को वि मंत्री ।
उवममह मलोणे
विडङ्गजोयामयरसेणं ॥ ५११ ॥
सच्चं जरए कुमलो मरसुपत्रा य लकसे वाहौ।
एयं पुणो वि अङ्गं विज विडङ्गेहि पत्रत्तं ॥ ५१०
पुक्कारयं पउनस बालाप रसुवा वाहौए ।
अज्ज अणज्ज निज -ज्ज विज्न पेज्जा न हु कच्च ॥ ५ १३ ॥
मामा खामा न महे -६ मद्दणं विज कि वियप्पणं ।
अग्गङ्गुलौ दिज्जउ
प्रवन्नेहो माउलिङ्गम्म
( माउ लिङ्गम्म) । ५१४ ।
पुक्कारएण विजय निविमा तुह य दौहमासे ।
मा वारिज्ज३ बाला भुन्नउ अन्न जहिछाए ॥ ५ १५ ॥
गहवदूसरण भणियं अउबविज्जत्तणं हयासेणं ।
जेण पउन्नद पुक्का - रयं पि पत्तियाण पि ॥ १६ ॥
विज तुहागमण चिय मुक्का जरएण किं न परिमुणमि ।
ता नियस मन्न अङ्गे मपद् मेरो ममुप्पनो ॥ ५१७ ॥
विजय अन्नं वारं मह जरो मयरएण पन्नत्तो
जर तुं नेच्छमि दा
ता किं छामौ विमा हो ॥ ५१८॥

·संस्कृतच्छाया । १०५ स्खलिता च ममौ (वौयं) भग्ना च लेखनौ (फो] भग्नं च तालपत्वं ( शय्याप्रच्छादनपटं ) । धिग्धिगिति कूटलेखकाद्यापि लेखने ( यभने ) हष्णा || ५ ० ८ ॥ पृथुलं ममौभाजनमम्ति ममौ विम्तरं च तालपत्रं । अम्मादृशौना कार्य हतलेखक लेखनौ भना ॥ ५। • ॥ वैद्य-पद्धतिः । वैद्य नैष ज्वरो न च व्याधिरेष कोऽपि मभूतः । उपशाम्यति मलवणेन विडङ्गयोगामृतरसेन ॥ ५११ ।। मत्यं ज्चरे कुशलः मरमोत्यचंच लक्षसे व्याधिं । इदं पुनरप्यङ्ग वैद्य विडङ्गः प्रजप्तं ॥ ५.१२ ॥ पुक्कारयं ( पुंस्कारक) प्रयुच्च बालाया रमोभवायाः व्याधेः । अद्यानार्य निर्लन वैद्य पेयया (प्रेयमा ) न खलु कार्य ॥५१३॥ श्यामा खामा न महते मर्दन वैद्य किं विकल्पेन । प्रयाङ्गुल्या दौयतामवलेहो मातलिङ्गस्य ( मातर्लिङ्गस्य ) ॥५१ ४ ॥ पुक्कारयेण वैद्य निर्विमा तव च दीर्घश्वासेन । मा वार्यतां बाला भुङ्कामन्नं ( अन्यं विटं) यथेच्छ या ॥ ५ १५ ॥ ग्रहपतिस्तेन भणितमपूर्ववैद्यक हताशन येन प्रयुझे पुक्कारयं ( फूत्काररतं) अपि ( प्राप्तानामपि ) ॥५१६ ॥ वैद्य तवागमन एव मुका चरेण किं न जानामि । ततः पश्य मदों मम्प्रति खेदः ममुत्पन्नः ॥ ५१० ॥ वैद्यान्यं वारं मम चर श्रोषधेन ( शतरतेन) प्रजप्तः । यदि त्वं नेच्छमि दातुं तदा कि तक्रमपि (षडशीतिरपि ) मा भूत् ॥ ५१८ ॥ 14

·वज्जालग्गं ।
बालं जराविलङ्गि
कलमहरपलाविणि नियन्तम्म ।
विज्जन्म सूसुत्रो सू-सत्रो वि महमत्ति पनट्ठो ॥ ५१८ ॥
मोनूण बालतन्तं
तह य वमौकरणमन्ततन्तेहिं ।
मिद्धत्येहि महम्मद
तरूण तरूणण विजेण ॥ ५२० ॥
अन्नं न रुचद् चिय
मज्म पियामाप्र पूरियं हिययं ।
नेहमरयमयङ्ग
तुह सुरयं विज्ज पडिहादू ॥ ५२१ ॥
धम्मियवज्जा।
जो धम्मित्रो न पावर
कुरयं मन्दारयं च मुग्गरय ।
मो गहियकरण्डो चिय
कत्तो धुत्तौरयं लहद् ॥ ५२ ० ।
धुत्तौरगण धम्मिय जर इच्छमि लिङ्गपूरणं काउं ।
ता एनसु मज्न परो-हडम्मि सूरम्मि अथमिण ॥ ५२० ॥
धुत्तौरयम्म कज्जे गहिराणि परोहडा वच्चन्तो ।
धम्मिय सरङ्गकात्री कुरयाण वि नवरि चक्किहिमि ॥५९४।
धुत्तौरयाण कन्जे
ण धम्मित्रो परपरोहडे भमद ।
पन्नेहि विलुपन्तं
निययाराम न लकद ॥ ५२५ ॥
घेत्तूण करण्डं भम - द वावडो परपरोहडे नूणं ।
धुत्तौरएस रत्तो एका वि न मेलए धम्मौ ॥ ५२६ ॥

·संस्कृतच्छाया ।
१०७
॥
बालां चराविलागौं कलमधुरप्रनापिनौं पश्यतः ।
वैद्यस्य सुश्रुतः सुश्रुतोऽपि झटिति प्रनष्टः ॥ ५ १६ ॥
मुक्ता बालतन्त्र तथा च वशीकरणमन्वतन्त्रैः ।
मिद्धार्थैर्महम्मद तरुणौ तरुणेन वैद्येन ॥ ५२०
(अन्य) अचं न रोचत एव मम प्रियाया पूरितं हृदयं ।
स्नेहसरतार्दाङ्ग तव सुरतं वैद्य प्रतिभाति ॥ ५२१ ॥
धार्मिक-पद्धतिः ।
यो धार्मिको न प्राप्नोति कुरवकं ( कुरतं) मन्दारक (मन्दारत)
च मुहरक (मुग्धारतं)।
म होतकरण्ड एव ( करग्रहौतमाधने ) कुतो धतूरक
(धूर्तारतं) लभते ॥ ५२२ ॥
धत्तूरकेन (धूतारतेन ) धार्मिक यदीच्छमौश्वरपूरणं (जेफ ० ) कतुं ।
तत आगच्छर्मम ग्रहपश्चाद्धागे मूर्येऽस्तमिते ॥ ५२३ ॥
धत्तूरकम्य कार्य ( धूर्तारतम्य) गभीरान ग्टहपश्चाद्भागान्त्रजन् ।
धार्मिक सुरङ्गात् (सुरतकार्य) कुर वकेभ्योऽपि (कुरतेभ्यो )
केवल भ्रशिध्यमि ॥ ५२४ ॥
धत्तूरकाणां (धूर्तारतानां ) कार्येण धार्मिको परग्रहपश्चाद्भागा-
न्धमति ।
भन्यैर्विलुप्यमानं ( रम्यमा णां ) निजाराम ( आत्मनो जायां)
न लक्षयति ॥ ५२५ ॥
रहौत्वा करण्डं भ्राम्यति व्यापृतः परग्रहपश्चाद्भागे नूनं ।
धत्तूरकेषु (धूर्तारतेषु ) रक्त एकमपि ( एकामपि) न मुञ्चति
धर्मो ॥ ५२६ ॥

·१०८
वज्जालग्गं ।
सुलहाद परोहडस - ठियाद धुत्तौरयाद मोत्तूणं ।
कुरयाण कए रमं
पेच्छह कह धमित्रो भमद् ॥ ५२० ॥
कञ्चौरएहि कणवौ - रएहि धुत्तौरएहि बहुएहिं ।
जद् इच्छमि देहरयं धम्मिय ता मह घरे एन ॥ ५० ॥
मन्दारयं विवज्जद
कुरयं परिहर चयद भङ्गरयं ।
धुत्तौरयमलहन्तो
गहियकरण्डो गणो भमद ॥ ५२८ ॥
ज्जलाइ मयरन्दपायडिमाई ।
वियमियमुहाद वल
धुत्तौरथाद् धम्मिय
पुलेहि विणा न लभन्ति ॥ ५३ ०
एक्केण वि जह धुत्तौ- रएण लिङ्गम्म उवरि लग्गेण ।
मन्दारयाणा धम्मिय कोडौ न तं सुहं होइ ॥ ५२१ ॥
सिमिरमयरन्दपज्झर
पउरपसरन्नपरिमलुलाई ।
कणवीरयाद गेहम
धम्मिय मनावरत्ताद ॥ ५३२ ॥
जन्तियवज्जा।
जन्तिय गुलं विमग्गमि
न य में इच्छा वाहसे जन्तं ।
परसन्न किं न याणमि
न रसेण विणा गुलं
होह ॥ ५३३ ॥

·संस्कृतच्छाया। १०६. सुलभान् ग्टहपश्चाद्भागमस्थितान्धत्तूर कान् (धूर्तारतानि ) मुक्का । कुरबकाणां (कुरतानां) कृतेऽरण्यं पश्यत कथं धार्मिको भ्रमति ॥५२०॥ कञ्चौरएहि ( काञ्चौरतैः) करवौरकैः ( कन्यारतैः ) धतूरकैः (धूरितैः ) बहुभिः । यदीच्छमि देवग्रहं (देहरनं ) धार्मिक तदा मम गहमागच्चः ॥ ५२८ ॥ मन्दारक (मन्दारतं ) विवर्जयति कुरव (कुरतं) परिहरति त्यजति मृङ्गारक (भङ्गरत)। धत्तूरकमलभमानो (धूतारत) ग्रहौतकरगडो ( करग्रहौतमाधनो) गणो भ्रमति ॥ ५२१ ॥ विकसितमुखानि (विहमित ० ) वर्णोचलानि मकरन्दप्रकटानि । धत्तूरककुसुमानि (धूर्तारतानि ) धार्मिक पुण्यर्विना न लभ्यन्ते ॥ ५३ ॥ एकेनापि यथा धत्तूरकेन (धारतेन ) लिङ्गम्योपरि लग्नेन ( माधनस्पृष्टेन ) । मन्दारकाणां (मन्दारतानां) धार्मिक कोट्या न तत्मखं भवति ५३१॥ शिशिरमकरन्दप्रक्षरणप्रचुरप्रमरत्परिमलार्द्राणि । करवीराणि ( कन्यकारतानि ) ग्रहाण धार्मिक मनावरतानि ॥ ५३२ ॥ यान्त्रिक-पद्धतिः। यान्त्रिक (मैथनकर्तर) गुलं । द्रवीकरणत्वं ) विमार्गयसे न च ममेच्छया वहसे यन्त्र (मैथुन ) । अरसज्ञ किं न जानामि न रसेन ( गोभनमेथुनेन) विना गुलो भवति । ५३३ ॥

·११०
वज्जालग्गं ।
वियडा वि जन्तवाया
मश्रो नालो रमाउलो उच्छू
लट्ठी वि सप्पमाणा
कि जन्तिय ऊणयं वहमि ॥ २४ ॥
मद्दालयं मरूवं
वित्थिम वररमं सुमहमहं ।
जं एरिमयं जन्तं तत्थ सुहं जन्तित्रो लहर ॥ ५३ ।।
तह जन्तिएण जन्तं अक्वन्तं नेहनिभररसेण ।
जह पढम चिय कुण्डी भरिया एक्कण घाण ॥ २६ ॥
त जन्तं मा कुण्डौ मो
उच्छू वहलपत्तलच्छात्रो।
पौलावय तुज्म गणो
पज्ज विऊणो रमो जात्रो ॥५३॥
मुसलवज्जा।
चन्दणवलियं दिढक - चिबन्धणं दौहरं सपरिमाणं ।
होद् घरे माहौण मुमलं धन्नाण महिलाणं ॥ ५३८॥
थोरगस्याद सुन्दरि
कञ्चौजुत्ताद हुन्ति नियगेहे ।
धन्त्राण महिलियाण उरकलमरिसाद मुमलाई ॥ ५३८ ॥
मुहभारियाद सुष्टु, वि सुट्ठ, वि कचौ दिढनिबढाई ।
अन्नाहि पि 5 जुल्म - कलम्मि भज्जन्ति मुमलाई ॥ ५४० ॥
भमिश्रो चिरं असेसो गामो मर महियत्रो मयंवारं ।
गडकलपरिमाणे - ण मामि मुमलं चिय न दिट्ठ ॥५४१॥
भद्दमुहमण्डण चिय दरपिडलं तह य कञ्चिमोहिन ।
अनेमि पिय मुमन पडिकन्दं तेण वच्चामो ॥ ५ ४२ ॥
बालासंवरणवज्जा।
जस्म तुम अणुरत्ता मो तुज्म य मन्दनेहो पुत्ति ।
न दिज्जद तालौ दो
हरछि एक्केण हत्येण ॥ ५४३ ॥

·मंस्कृतछाया।
विकटा अपि यन्त्रपादा मृदको नालो रमाकुल इचः
यष्टिरपि सप्रमाणा किं यन्त्रिकोनकं वहमि ॥ ५३४ ॥
शब्दालय मरूपं विस्तीर्ण वररमं सुमर्दमहं ।
यदीदृशं यन्त्र तत्र सुखं यान्त्रिको लभते ॥ ५.५॥
तथा यान्त्रिकेण यन्त्रमाकान्तं स्नेहनिर्भररसेन ।
यथा प्रथममेव कुण्डौ भृतैकेन घातेन ॥ ५३ ६ ॥
तद्यन्त्र मा कुण्डी म दक्षुर्बहलपत्रच्छायः ।
यान्त्रिक तव गुणोऽद्याप्यनो रसा जातः ॥ ५३०॥
मुसल-पद्धतिः।
चन्दनवलित दृढकाञ्चाबन्धनं दोघं सपरिमाणं ।
भवति घरे स्वाधीन मुसलं धन्यानां महिलानां ॥ ५३ ८ ॥
स्थखदौघांणि सन्दरि काञ्चीयुक्तानि भवन्ति निजगेहे ।
धन्यानां महिलानामुदूखतम पानि मुसलानि ॥ ५३८ ॥
मुखमृतानि सष्वपि सुष्वपि काया दृढनिबद्धानि ।
अन्याभिरपि खन्नु जीर्णोदुखले भज्यन्ति मुमलानि ॥ ५ ४ ० ॥
भ्रान्तश्चिरमशेषो ग्रामो मया सख्यः शतवारान् ।
गेहोदुखलपरिमाणेन मामि मुसलमेव न दृष्टं । ५४ १ ॥
भद्रमुखमण्डनमेवेषत्पथलं तथा च काञ्चिशोभितं ।
अन्येषामेव मुमलं प्रतिच्छन्दं तेन ब्रज़ामः ॥ ५ ४२ ॥
बालासंवरण-पद्धतिः ।
यस्य त्वमनुरका म त्वयि च मन्दवेहः पुत्रि ।
न खलु दौयते तालिका दौर्घाक्ष्य केन हस्तेन ॥ ५४३ ॥

·११२
वज्जालग्गं ।
जत्य गत्रो तत्थ गत्री
सामलि मौहो न जुष्पर हलम्मि ।
मप्पुरिमो वि तह चिय पुससु नयणाद मा रुपं ॥ ५४४ ॥
तया वारिज्जन्ती पियहि पई अनिरोहि अच्छोहिं ।
एहिं विरहावत्था पुणो वहन्तौ किलामिहिमि ॥ ५४॥ ॥
मा स्वसु पुत्ति छया ण अग्गए खिज्जिहिन्ति नयणाई।
नहु झिज्जर ताण मणं सेल्न मिव मलिलपूरेणं ॥ ५ ४६ ॥
दाणं न देन्ति बहुत नेहं दरिमन्ति नेय हरिमन्ति ।
गेण्हन्ति न देन्ति मण पुत्ति च्छेया दराराहा ॥ ५४ ७॥
रचन्ति नेय कस्म वि रत्ता पमयच्छि न विरवन्ति ।
दिणयरकर ब्व केया अदिदोमा वि रवन्ति ॥ ५४८ ॥
रचावन्ति न रचहि हरन्ति हिययं न देन्ति नियहिययं ।
छया भुयङ्गमरिमा डसिऊण परम्मुहा होन्ति ॥ ५४८ ॥
रचावन्ति न रचहि देन्ति श्रमोकं न दुखिया हुन्ति
असुयविणय त्ति एपिह दरकाराहा जए छेया ॥ ५ ५ ० ॥
रत्ते रत्ता कमण -म्मि कमाया धवलयम्मि तह धवला ।
फलिहमणि ब्व करना हुन्ति जणे पुत्ति मंपुमा ॥ ५ ५१ ॥
कुट्टिणौसिरकावज्जा।
दरहमियकडकनिरि कणाद मिङ्गारकम्मममिणाई।
एयाद पुणो सिकसु निरुवममोहग्गदरयाई ॥५५२ ॥
मग्गन्ती मूलियमू - लियाद् मा भमसु घरहरं पुत्ति ।
छन्दाणुवत्तणं पिय - यमन्स एयं वसोकरणं ॥ ५५३ ॥

·संस्कृतच्छाया। १९३ यत्र गतस्तत्र गतः शामले सिंहो न युज्यते हले । सत्पुरुषोऽपि तथैव प्रोञ्छ नयने मा रुद्यतां ॥ ५ ४ ४ ॥ तदा वार्यमाणा पिव पतिमा भ्यामतिभ्यां । इदानौं विरहावस्था पुनर्वहमाना कमिष्यसि ॥ ५४५ ॥ मा रोदौः पुत्रि केकानामये खस्येते नयने । न खलु चौयते तेषां मनः शैल व मलिलपूरेण ॥ ५४६ ॥ दानं न ददति बहुल स्नेहं दर्शयन्ति न च हर्षन्ते । ग्रहन्ति न ददति मन: पुत्रि केका दराराधाः ॥ ५ ४ • ॥ रज्यन्ते नेव कस्मिन्नपि रकाः प्रस्ताक्षि न खलु विरज्यन्ते । दिनकर करा व छेका अदृष्टदोषा अपि रज्यन्ते ॥ ५४८ ॥ रञ्जयन्ति न रज्यन्त हरन्ति हृदयं न ददति निजहदयं । छेका मुजङ्गमदृशा दष्ट्वा परामुखा भवन्ति ॥ ५४८ ॥ रञ्जयन्ति न रज्यन्ते ददत्यसौख्यं न दुःखिता भवन्ति । अश्रुतविनया इतौदानौं दुःखाराध्या जगति केकाः ॥ ५५ • ॥ रके रक्ताः कृष्ण कृष्णा धवले तथा धवला: ॥ स्फटिकमणिरिव छेका भवन्ति जने पुत्रि संपूर्णाः ॥ ५५१ ॥ कुट्टिनौशिक्षा-पद्धतिः। ईषद्धमितकटाक्षनिरीक्षणानि ङ्गारकर्ममरणानि । एतानि पुनः शिक्षय निरुपमसौभाग्यदयितानि ॥ ५५२ ॥ मार्गयमाणा मूलिका मूलिका मा भ्रम ग्रहं ग्टई पुचि । छन्दानुवर्तनं प्रियतमस्यैतदशीकरणं ॥ ५ ५ ३ ॥ 15

·१९४
वज्जालग्गं।
भूषणपसाहणाड - बरेहि मा ख्विसु पुत्ति पप्पाणं ।
रजिना जेण जपो अन्ने चिय ते अलङ्कारा ॥ ५५४ ॥
अन्नासत्ते वि पिए अहिययरं श्रायरं कुणिज्जासु ।
उद्धच्छि वेयणार वि न मन्ति चरियार वि गणेहि ॥ ५ ५५ ॥
न विणा मभावेणं घेपर परमत्थजाणत्रो लोश्रो ।
को जुलमनरं क-निएण वेयारिलं तरह ॥ ॥ ५६ ॥
जेण विणा न वसिब्जद
अणुणिज्जद् सो कयावराहो वि।
पत्ते वि नयरदाहे भण कस्म न वमहो अग्गी ॥ ५५७ ॥
अब्बो जाणामि अहं तुम्ह पसाण चाडुयमयाद ।
एवं नवरि न जाणे निन्न रमणपज्झरणां ॥ ५ ॥
ताव चिय ढलहनया जाव च्चिय नेहपूरियमरौरा ।
सिद्धत्था उण केया
नेहविरुणा वनौहन्ति ॥ ५५८ ॥
वेमावज्जा।
०
दटूण वन्दामि ॥ ५६
॥
।
अहिणि ब्व कुडिलगमणा रोरहरे दौवन व निहा ।
सुकवि व अत्यला वेमं
वमड्ढा मुहरसिया
नेहविहणा वि लग्गए कण्ठं ।
पच्छा करद विया
बलहट्टयमारिमा वेमा ॥ ५६१ ॥
महद मनोहा घणघा - यताडणं तह य वाणमंबन्ध ।
कुण्ठि ब्व पउरकुडिला वेमा मुट्ठी मवह ॥ ५ ५२ ॥
जापो पियं पियं पर एक विज्झार त चिय पलित्तं ।
होड अवरत्थित्रो चिय वेमामत्यो तिणग्गि व ॥ ५६३ ॥

·संस्कृतच्छाया।
११५
भूषणप्रसाधनाडम्बरैर्मा चिप पुण्यात्मानं ।
रज्ज्यते येन जनो ऽन्य एव ते ऽलङ्काराः ॥ ५५४ ॥
अन्यामके ऽपि प्रिये ऽधिकतरमादरं कुर्वोयाः ।
ऊर्धाक्षि वेदना अपि न मन्त्रिचरिता अपि गुणैः ॥ ५ ५५ ॥
न विना महावेन ग्रह्यते परमार्थ जानानो लोकः ।
को जौणमार्जारं काश्निकेन प्रतारयितुं तरति ॥ ५५६ ॥
येन विना न स्थौयते ऽनुनौयते म कृतापराधोऽपि ।
प्राप्नेऽपि नगरदाहे भण कम्य न वनभोऽग्निः ॥ ५५७ ॥
अहो जानाम्यहं युमत्प्रसादेन चाटुशतानि ।
एक केवलं न जाने निम्न रमणप्रक्षरण ॥ ५५८ ॥
तावदेव मृदका यावंदेव स्नेहपृरित गरौरा: (तेल . ) ।
सिद्धार्थाः पुनश्केकाः (सर्षपाः) स्नेहविहीना खलीभवन्ति ॥ ५५८ ॥
वेश्या-पद्धतिः ।
अहिरिव कुटिलगमना दरिद्रग्रहे दीपक दव निःस्नेहा ।
सुकविरिवार्थलुब्धा वेश्यां दृष्ट्वा वन्द ॥ ५ ६ ० ॥
वर्णान्या मुखरमिका नहविहौनापि लगति कण्ठे ।
पश्चात्करोति विकारं चणकरोटिकामदृक्षा वेश्या ॥ ५६ १ ॥
महंत मलोभा (मलोहा) घनघातताड़नं तथा च पाणसबन्धं ।
मंदंशिव प्रचर कुटिला वेश्या मुध्या समुयते ॥ ५ ६२ ॥
यातः प्रिय प्रियं प्रति (पदं पद प्रति) एक निर्वाति तदेव प्रदोतं ।
भवत्यपर स्थित एव वैश्यामार्थम्तणाग्निरिव ॥ ५ ६३ ॥

·११६
वज्वालग्गं ।
घणसंचया सुगुज्या
मसिय ब वेसा
निमलपवित्तहारा
बलोहा पुलदएण अङ्गेण ।
खग्गलदूध व वेसा
कोसेण विणा न संवहर ॥ ५६४ ॥
निबद्धलोहा भुयङ्गमहणिज्जा ।
ठाणं चिय लोहवित्तस्म ॥ ५६ ५ ॥
न गणेद रूबवन्तं न कुलोणं नेय रूवसंपन्न ।
वेसा वाणरिमरिमा जत्थ फलं तत्थ संकमर ॥ ५६ ६ ॥
अत्रुबरायरमियं
श्रामनपश्रीहरं गुणविहणं ।
थड्ड महाववई वेमाहिययं सुरधणु ब्व ॥ ५६७ ॥
कवडेण रमन्ति जणं पियं पयम्पन्ति अत्यलोहेण ।
ताण नमो वेसाणं
अप्पा वि न वल्लहो जाण ॥ ५६ ८ ॥
कुललञ्चणं अकित्तौ प्रत्यस्म खत्रो प्रमौलमवासो।
गन्तु चिय बेसहर न जुज्जए पण्डियजणम्म ॥ ५६८ ॥
संपत्तिया काल गमेसु सुलहा अप्पमुलाप ।
देउसवाडयपत्तं तुट्टणमोल प्रमहग्धं ॥ ५७० ॥
वेसाण कवडसयपू-रियाण मम्भावनेहरहियाणं ।
प्रत्थरहित्रो न रुच्चर पञ्चको कामदेवो वि ॥ ५७१ ॥
अस्थस्म कारणेणं चुम्बन्ति मुहाइ वङ्कविरमाई ।
प्रणा वि जाण वेमो को ताण परो पित्रो हो ॥५१२ ॥
सुपमाणा य सुसुत्ता बहरूवा तह य कोमला मिमिरे ॥
कत्तो पुलेहि विणा बेमा पडिय ब संपडद् ॥५७३ ।।
कुडिलत्तणं च वक त्तणं च वञ्चत्तणं असचं च।
अबाण इन्ति दोसा वेसाण पुणो अलङ्कारा ॥ ५.७४ ॥

·संस्कृतच्छाया ।
निर्मलपवित्रहारा (वाधारा) बहलोभा (० लोहा) पुनकिताङ्गेन ।
खगलतिकेव वेश्या कोन (प्रत्याकारण) विना न ममुह्यते ॥ ५६४ ॥
घनसंचया सगह्या निबद्धलोभा (लोहनिबद्धा) भुजङ्गमहनौया ।
मषिकेव वेश्या स्थानमेव लोभवित्तस्य (लोह) ॥ ५ ६ ५ ॥
न गणयति रूपवन्तं न कुलौनं नैव रूपसंपन्न ।
वेश्या वानरौसदृक्षा यत्र फलं तत्र संक्रामति ॥ 1 ६ ६ ॥
अन्योन्यरागरमितमामन्त्रपयोधरं गुणविहीनं ।
म्त-धं स्वभाववकं वेश्याहृदयं सुरधनुरिव ॥ ५६०॥
कपटेन रमयन्ति जनं प्रियं प्रजन्न्यन्त्यर्थलोभेन ।
ताभ्यो नमो वेश्याभ्य प्रात्मापि न वल्लभो यामां ॥५६८॥
कुललाञ्छनमकौर्तिरर्थस्य क्षयोऽौलसंवामः ।
गन्तुमेव वेश्याग्रहं न युच्यते पण्डितजनस्य ॥ ५६८ ॥
बालया कालं गमय सुलभयाल्पमूल्यया ।
देवकुलवाटकपात्रं त्रुटनशीलमतिमहाघ ॥ ५७० ॥
वेश्याभ्यः कपटशतपूरिताभ्यः स्वभावस्नेहरहिताभ्यः ।
अर्थरहितो न रुच्यते प्रत्यक्ष कामदेवोऽपि ॥ ५७१ ॥
प्रथम्य कारणेन चुम्बन्ति मुखानि वक्रविरमानि ।
पात्मापि यामां देव्यः कस्तामां परः प्रियो भवति ॥ १२ ॥
सुप्रमाणा च सुसूचा बहरूपा तथा च कोमला शिशिरे ।
कुतः पुण्यैर्विना वेश्या पटिकेव संपद्यते ॥ ३ ॥
कुटिलत्वं च वक्रत्वं च वञ्चकत्वमसत्यं च ।
अन्येषां भवन्ति दोषा वेश्यानां पुनरलङ्काराः ॥ ५० ॥

·११८ वज्जालग्गं । सरसा निहमणमारा गन्धड़ा बडभुयङ्गपरिमलिया । चन्दालय ब वेसा भण कस्म न वलहा होर ॥ ५५ ॥ मा जाणह मह सहयं वेमाहिययं ममम्मणुनावं । सेवाललितपत्थर - मरिमं पडणेण जाणिहिमि ॥ ५७६ ॥ एवं खायद मडयं अन्नं च कडकरकियं धरद । अनम दे दिट्टी ममाणमिवमारिमा वेसा ॥ ५७७॥ गहिऊण मयलगन्ध मोकं झायन्ति तग्गयमणाश्रो । वमा मुणिमारिच्छा निच्चं चिय कवलियारत्था ॥ ५७८ ॥ - किविणवज्जा। न 3 कम्म वि देन्ति धणं अनं देन्तं पितह निवारन्ति । प्रथा कि किविणत्था सत्थावत्था सुयन्ति ब्व ॥ ५०८ ॥ निहणन्ति धणं धरणी - यलम्भि इय जाणिऊण किविणाजणा । पायाले गन्तव्वं ता गच्छउ अग्गठाणं पि ॥५८० ॥ करिणो हरिनहरविया - रियम्म दौसन्ति मोत्तिया कुम्भे । किविणाण नवीर मरणे पयड च्चिय हन्ति भण्डारा ॥ ५८ ॥ परिमुसद करयलेण वि पेच्छद अच्छोहितं मया किविणो । प्रालिहियभित्तिबाउ - लयं व न हु भुजिउं तर ॥ ५८९ ॥ पुछिज्जन्ता नियपरि-यणेण पयडन्ति नेय तं प्रत्यं । मन्त पिधणं नयित्ति जे भणन्ता महाधौरा ॥ ५८३ ।। प्रत्यं धरन्ति वियला न देन्ति पूयन्ति मयलभूयाई । पुस्कएण झिज्जर न संपया चायभोएण ॥ ५८४ ।

·संस्कृतच्छाया।
मरसा निघर्षणसारा गन्धाढ्या बहुभुजङ्गपरिमृदिता ।
चन्दनलतेव वेश्या भण कस्य न वसभा भवति ॥ ५०५ ॥
मा जानौत मम सुभगं वेश्याहदयं समन्मनोल्लापं ।
शैवाललितप्रस्तरसदृशं पतनेन ज्ञास्यसि ॥ ५ ० ६ ॥
एक खादति मृतकमन्यं च कटाक्षरक्षितं धारयति ।
अन्यस्य ददाति दृष्टिं श्मशानशिवासदृशा वेश्या ॥ ५
ग्रहौत्वा सकल ग्रन्थं मोक्ष ध्यायन्ति तहतमनम: ।
वेश्या मुनिमदृत्ता नित्यमेव कवलितहस्ताः (कपालहम्ताः) ।। ५७८ ॥
कृपण-पतिः।
न खलु कस्यापि ददति धनमन्यं ददानमपि तथा निवारयन्ति।
अर्थाः किं कृपण म्थाः स्वम्यावस्थाः खपन्तौव ॥ ५७८ ॥
निखनन्ति धनं धरणौतन दूति ज्ञात्वा कृपणजनाः ।
पाताले गन्तव्यं ततो गच्छत्वग्रस्थानमपि ॥ ५८० ॥
करिणो हरिनखरविदारितम्य दृश्यन्ते मौनिकानि कुम्भे ।
कृपणानां केवल मरणे प्रकटान्येव भवन्ति भाण्डागाराणि ॥ ५८१॥
परिमृति करतलेनापि पश्यत्यक्षिभ्यां तत्सदा कृपणः ।
श्रालिखितभित्तिपञ्चालिकामिव न खलु भो नरति ॥ ५ ८२ ॥
पृच्छ्यमाना निजपरिजनेन प्रकटयन्ति नेव तमथं ।
मदपि धनं नाम्तौति ये भणन्ति ते महाधौराः ॥ ५.८३ ॥
अर्थ धरन्ति विकला न ददति पूजयन्ति सकलभूतानि ।
पुण्यमयेण चौयते न मम्पत्त्यागभोगाभ्यां ॥ ५८४ ॥

·१२०
वज्जालग्गं ।
देमि न कस्म वि जम्पद उद्दारजणम्म विविहरयणा ।
चाएण विणा वि नरो पुणोवि लच्छौण पम्मुको ॥ ५८५॥
उडवज्ज।
कुहद दढं कुद्दालं पदगमणे पाउल व पेल्लेह ।
विलिहर दो वि तडीयो श्राणद हियपाणियं उड्डो॥ ५८६ ॥
मिरजाणए निउत्तो
उड्डो हत्येण खणणाकुसलेण ।
कुद्दालेण य रहियं कह उड्डो आणाए उययं ॥ ५८७ ॥
निद्दयकुद्दालहत्य - यमज्मबहुलछलन्तजलमोत्तं ।
उडो लडुप्फरिमो भरियं पि न मेलए वाविं ॥ ५८८ ॥
कुद्दालघायषणता - डणेण पज्झरह वसह नए चोज ।
सो उड्डो जम्म विदं - मणेण वडवा जलं देव ॥ ५८८ ॥
कराहवज्जा।
कुमलं राहे सुहियो मि कम कमो कहिं कहिं राहा ।
दय बालियान भणि विलकहमिरं हरिं नमह ॥ ५९ ० ॥
तं नमह जम्म गोडे मयणाणलतावियाउ गोवौषो।
पायडकण्ठग्गहम ग्गिरौउ रिट्ठ पममन्ति ॥ ५८ ॥
कणहो जयद् जुवाणो राहा उन्मत्तजोबणा जय ।
जउणा वडखतरङ्गा
ते दियहा तेत्तिय चेव ॥ ५८ ० ॥
तियणमित्रो विहरी निवडद गोवालिया चलणेसु।
सच्चं चिय नेहनिर -बलेहि दोसा न दौसन्ति ॥ ५८ ३ ॥

·संस्कृतच्छाया । १२१ ददामि न कस्यापि निवेदयत्युदारजनस्य विविधरनानि । त्यागेन विनापि नरः पुनरपि नम्या प्रमुकः ॥ ५८५ ॥ उड्ड-पतिः। क्षिपति दृढं कुद्दालमतिगमन पाकुल मिव प्रेरयति । विलिखति देअपि तव्यावानयति हृदयेमित पानीयमुः॥ ५८६ ॥ शिरोजानुके नियुक उड्डो हस्तेन खननकुशलेन । कुद्दालेन च रहितं कथमुड्ड प्रानयत्युदकं ॥ ५८७ ॥ निर्दयकुदालहस्तकमध्यबहुलोच्छलजलस्रोतम । उड्डो लब्धस्पर्णा भृतामपि न त्यजति वापौं ॥ ५८८ ॥ कुद्दालघातघनताडनेन प्रक्षरति वसुधा न खल्वाश्चर्य । म उड्डो यस्य दर्शनेन वडवा जलं ददाति ॥ ५८८ ॥ कृष्ण-पद्धतिः। कुशलं राधे सुखितोऽसि कंस कम: क क राधा । इति बलिकया भणिते विलक्षहमनशील हरि नमत ॥ ५८ ॥ तं नमत यस्य गोष्ठे मदनानलतापिता गोप्यः । प्रकटकण्ठ्ग्रहमार्गणगौला अरिष्टं प्रशमन्ति ॥ ५८ १ ॥ कृष्णो जयति युवा राधोन्मत्तयौवना जयति । यमुना बडलतरङ्गा ते दिवसातादृशा एव ॥ ५८२ ॥ त्रिभुवननमितोऽपि हरिनिपतति गोपालिकायाः चरणयोः । सत्यमेव स्नेहान्धैषा न दृश्यन्ते । ॥ ५८ ३ ॥ 16 ·१२२ बज्जालम् । कएहो कएहो निसि च -- न्दवब्जिया निविडवेडमा जउणा । भमरौ होहो जा लह - मि पुत्ति वयणम्म गन्धेण ॥ ५८ ४ ॥ केमिवियारणहिर-मकुप्पाग्यमणलञ्छणग्यवियं । न मुए कएह जुलं पि कञ्चुयं न वि विमाहा ॥ ५८ ५ ॥ राहा कवोलतल छलन्त गोणहानिवायधवलङ्गो । रदरहसवावडाए धवलो प्रालिङ्गियो कण्हो ॥ ५८६ धवल धवच्छौए महर महराउरो मज्झस्मि । तकं विक्वन्तौए कणहो कणहो त्ति वाहरित्रो॥ ५८ - ॥ मच्चं चेय भुयङ्गो विमाहिया कणह तण्हहा हो । मन्ते वि विणयतणए जोए घम्मावित्रो तं मि॥ ५८ ८ ॥ केमव पुराणपुरिमो सच्चं चिय तं मि जं जो भणद । जेणं विमाहियाए भममि मया हत्थलग्गाए ॥ ५८८ ॥ किमित्रो सि कौम केसव किं न किो धनमंगहो मृढ । कचो मणपरिभोसो विमाहियं भुञ्जमाणम्म ॥ ६ विडउ मण्डलिबन्धो भज्ज उ रामो न मुञ्चए कणह । नवमियमएहि लद्धो तुह हत्थो मज्म इत्येण ॥ ६ ० १ ॥ कणहो देवो देवा वि पत्थरा सुयण निमविज्जन्ति । प्रसूहि न मउदज्ज-न्ति पत्थरा कि व रुमेण ॥ ६ ८२ : महरारजे वि हरौ न मुयह गोवालियाण तं पेयं । खण्डन्ति न सप्परिमा पणयपरुढार पेमाई ॥ ३ ॥ मचं पिय चवर जणो अमुणियपरमत्थनन्दगोवालो । क्षणजौवणो मि केसव पाभौरो नत्यि संदेहो ॥ ६ ० ४ ॥ .

·संस्कृतच्छाया। १२३ कृष्ण: कृष्णो निशा चन्द्रवर्जिता निबिडवेतमा यमुना। भ्रमरौ भव यदि लभसे पुत्रि वदनम्य गन्धेन ॥ ५८ ४ ॥ केशिविदारणरुधिरा कूपरोद्धर्षणलाञ्छनपूर्ण । न त्यजति कृष्ण जौर्णमपि कनकमद्यपि विशाखा ॥ ५८ ५ ॥ राधया कपोलतलोच्छलज्ज्योत्नानिपातधवलाङ्गः । रतिरभमव्यापृतया धवल श्रालिङ्गित: कृष्ण: ॥ ५८६ ॥ धवलं धवलाच्या मधुरं मथुरापुर्या मध्ये । तकं विक्रौणानया कृष्ण कृपणति व्याहृतं॥ ५८० ॥ मत्यमेव भुजङ्गी विशाखा कृष्णषा का भवति । मत्यपि विनतातनये यया पूर्णपितत्वमसि ॥ ५८ ८ ॥ केशव पुराणपुरुषः मत्यमेव त्वममि य जनो भणति । येन विशाखया भ्रममि मढा हस्तन्ननया (यश्या) ॥ ५८८ ॥ कशोऽमि कि केशव किं न कृतो धन्या मंग्रहो (धान्य ) मृढ । कुतो मनःपरितोषो गोपौं (बिमाधिक) भुनानम्य ॥ ६ ० ० ॥ विघटत मण्डलिबन्धो भज्यतां रामो न मुच्यते कृष्ण । नवमितशतैलधस्तव हस्तो मम हम्तेन ॥ ६ ० १ ॥ कृष्णो देवी देवा अपि प्रम्तगः सुतन निर्मिता भवन्ति । अश्रुभिर्न मृदूभवन्ति प्रस्तराः किं वा रुदितेन । ६०० ॥ मथराराज्येऽपि हरिने मुन्नति गोपालिकानां तत्प्रेम ।। खण्डयन्ति न सत्पुरुषाः प्रणयप्ररूढानि प्रेमाणि ॥ 4 . ३ ॥ सत्यमेव वदति जनो ऽजातपरमार्थनन्दगोपालः । स्तन्यजीवनोऽसि केशवाभौरो नाम्ति मंदेहः ॥ ६ ० ४ ॥ ॥

·१२४
वज्जालग्गं ।
संभरसि कण्ह कालि-न्दिमजणे मह कडिल्लपङ्गुरणं ।
एपिंह मडरारब्ने पालावणम वि संदेहो ॥ ६.५ ॥
रुद्दवज्जा।
रदकलहकुवियगोरी-चलणाहयनिवडिए जडाजूडे ।
निवडन्तचन्दसम्भण-विलोलहत्थं हरं नमह ॥ ६ .
परिहामवासछोडण - करकिमजयकर्नयणजयलम्म ।
रुद्दस्म तड्यनयणं
पव्वदपरिचम्बियं जयह ॥ ६ ० ॥
मंझासमए परिकुवि - यगोरियामुद्दविहडणं विउलं ।
अद्भुमिलपलोय - न्तलोयणं तं हरं नमह ।। ६ ० ८ ॥
चन्दाहयपडिबिम्बा - जाप मुक्कट्टहासभौया ।
गोरो माणविहडण घडन्तदेहं हरं नमह ॥ ६ ०८॥
नमिऊण गोरिवयण - स्म पल्लवं ललियकमलमरभमरं ।
कयरदमयरन्दकलं ललियमुहं तं हरं नमह ॥ ६ । । ।
हियालोवज्जा।
विवरौयरया लच्छौ
बम्भ दळूण नाहिकमलत्थं।
उरिणो दाहिणनयणं रसाउला कौम झम्पेत् ॥ ६ ॥
ढक्कमि हत्येण मुहं जं जम्पसि अणिमिस पलोयन्तो।
हमिरं च वसि वयणं तुह नाह न निवुया दिट्ठी ॥ ६ १२ ॥
जह मा महौहि भणिया तुज्य मुहं पुखयन्दमारिच्छ ।
कौम मुडमुहौ करेण गण्डत्यलं पुंमद ॥ ६ १३ ॥

·संस्कृतच्छाया ।
१२५
मंस्मरसि कृष्ण कालिन्दीमन्नने मम कटौवस्त्रप्रावरणं ।
इदानीं मथराराज्य पालापनस्यापि संदेहः ॥ ६ ० ५ ।।
रुद्र-पतिः।
रतिकलहकुपितगौरीचरणहतनिपतिते जटाजूटे ।
निपतचन्द्ररोधनविलोलहस्तं हरं नमत ॥ ६ ० ६ ॥
परिहामवासच्छोटनकरकिमलयरुद्धनयनयुगलम्य ।
स्ट्रस्य हतौयनयनं पार्वतीपरिचुम्बितं जयति ॥ ६ ०७॥
सन्ध्यासमये परिकुपितगौरौमुद्राविघटनं विपुलं ।
अन्मोलप्रलोकयलोचनं तं हरं नमत ।। ६ • ८ ॥
चन्द्राइतप्रतिबिम्बाया जाते मुकाट्टहासभौतायाः ।
गौर्या मानविघटनघटमानदेहं हरं नमत ॥ ६०६ ॥
नत्वा गौरीवदनस्य पालवं लचितकमलमरोभ्रमरं ।
कृतरतिमकरन्दकलं ललितमुखं तं हरं नमत ॥ ६ १० ॥
हृदयालो-पतिः।
विपरीतरता लक्ष्मीब्रह्माणं दृष्ट्वा नाभिकमलथं ।
हरेर्दक्षिणनयनं रमाकुला किं पिदधाति ॥ ६ ११ ॥
छादयसि हम्तेन मुखं यजन्त्यस्यनिमिषं प्रलोकयन् ।
हमनमौलं च वहसि वदनं तव नाथ न निता दृष्टिः ।। ६१२ ॥
यदि मा मखौभिर्भणिता तब मुखं पूर्णचन्द्रमदृत्वं ।
ततः किं मुग्धमुखौ करेण गण्डस्थलं मुशति ॥ ६१३॥

·१२६ वज्जालग्गं । उप्फुलदलं कमल हन्नूण वरगइन्दं पौहि पदं मिहिणे - हि दियवरं गुरुयणं नियम्बेण । तिनि वि जरे वह न याणिमो केण कब्जेण ॥ ६ ॥ ४ ॥ जर सा पर्णा भपिया तिलयं विरएमि अत्तणो तुज्झ । ना कौस मुद्दडमुही हसिऊण परमही ठार ॥ ६ १ ५ ॥ हियए रोमुग्गिलं पायपहारं मिरम्मि पत्त्यन्तो। तह ७ ति पित्रो माणं-- मिणौ थोरंसुयं नवं ॥ ६ १ ६ ॥ तं द₹ण जुवाणं परियणमञ्झम्मि पोढमहिलाए । करेण मउलायं कौम ॥ ६ १७ ॥ वाहो एक्कण नवरि बाणेण । धुवद सरं पियद जलं तं जाणहु केण कज्जेणा ॥ ६१८ | कुडुमकयङ्गरायं पडिहन्थपोहरौ कुरङ्गच्छी। रमण भण केण कज्जेण !। ६ १८ ॥ मासत्तयं पयं ऊ- रूएस तह कज्जलं च चलणेसु । पट्ठौ तिलयमाल वहन्त कह से रयं पत्तो ॥ ६२ अहिणवपेम्म समागम -- जोब्वणरिद्धौवमन्तमामम्मि । पवसन्तस्स वि पदणो भणा कम्म पलोदयं मौम ॥ ६ . ? जर देवरेण भणिया खग्ग घेतण राउले वच्च । ता कौम मुखडमुही हमिऊण पलोय मेज्ज। ..।' जर मासया भणिया पियवमहिं पुत्ति दौवयं देहि । ता कौम मुद्धडमुही हमिऊण पल्लोयए हिययं ।। ६२ ३ ।। जद मा महौहि भपिया तुज्झ पई सनद उन्तममाणो । ता कौम मुद्धमुही अहिययर गब्वमुब्वहर॥६२४ ॥ मयणम्मि नावगूहर

·संस्कृतच्छाया।
१२७
.
प्रतिभ्यां पति स्तनाभ्यां द्विजवरं गुरुजनं नितम्बेन ।
चौयपि निन्दति वधर्म जानौमः केन कार्यण ॥ १४ ॥
यदि सा पत्या भणिता तिलक विरच्याम्यात्मनस्तव ।
ततः किं मुग्धमुखौ हमित्वा परामुखौ तिष्ठति ॥ ६ १५ ॥
हृदये रोषोडौणं पादप्रहारं शिरसि प्रार्थयमानः ।
तथैवेति प्रियो मनखिन्या स्थूलाच रुदितं ॥ ९ १६॥
तं दृष्ट्वा युवानं परिजनमध्ये प्रौढमहिल्या ।
उत्फुलदलं कमलं करेण मुकुलोकतं कस्मात् ॥ ६१ ० ॥
हत्वा वरगजेन्द्रं व्याध एकेन केवल बाणेन
धावति शरं पिबति जल तज्जानौत केन कार्येण ॥ १८॥
कुङ्कुमलताङ्गरागं पूर्णपयोधरा कुरङ्गाक्षी।
जयने नावगू हति रमणं भण केन कार्यण ॥ ६ १८ ॥
मालककं पदमम्तिया कज्जलं च चरणयोः ।
पृष्ठे तिलकमालां वहन्कथं तस्या रतं प्राप्तः ॥ ६२० ॥
अभिनवप्रेमसमागमयौवनर्द्धिवसन्तमामे ।
प्रवमतोऽपि पत्युर्भण कुतः प्रलोकितं शिरः । ६ • १ ॥
यदि देवरेण भणिता खड्गं ग्टहीत्वा राजकुले व्रज ।
ततः किं मुग्धमुखौ हमित्वा प्रलोकयति शय्यां ॥ ६२२ ॥
यदि श्वश्रा भणिता प्रियवमतो पुत्रि दीपकं देहि ।
ततः किं मुग्धमुखौ हमित्वा प्रलोकयति हदयं ॥ ६२.॥
यदि मा मखौभिर्भणिता तव पतिः शून्यदेवकुलसमानः ।
ततः किं मुग्धमुख्यधिकतरं गर्वमुदहति ॥ ६२४ ॥

·१२७ वज्जालग्गं । ससयवज्जा। ढुरुकुलन्नो रछा - मुहेस वरमहिलियाण इत्येस । खन्धारहारिममत्रो व्व पुत्ति ददषो न कुट्टिहिद् ॥ ६२५ ॥ तिलतुसमेतेषा वि वि - पिएण तह हो गस्यसतावो सुहय विवज्जर समत्रो चाच्छपण वि वरात्री ॥ ६२६ ॥ दह इन्दधण इह मे - हगज्जियं दह मिहीण उल्लावो । पहिलो हारौ समत्रो ब्ब पाउसे कह न भालेद ॥ ६ २७॥ जा इच्छा कावि मो- पियम्म तग्गयमणकि पुच्छामो । समय वहिलो मि तुम जोविज्जद अन्नहा कत्तो ॥ ६ २८॥ अलिएण व सच्चेण व गेणहसि नाम पि दड्डगमणस्म । सहय विवज्जर ममत्रो चम्मच्छएण वि वरात्रो ॥ ६२१ । वसन्तवज्जा। वायतुरयाहिरूढो अलिउलझंकारतूरनिग्योसो। पत्तो वसन्तरात्रो परडयवरघुट्टजयमद्दो ॥ ६३ ॥ परिधूसरा वि महया - रमनरौ वहउ मन्जरौनाम । नौसेसपमूणपर - मुहं कयं जौछ भमरउलं ॥ ६ ॥ १ ॥ उभिन महयारो वियपद् कुन्दो य वियम असोत्रो । मिसिरपरिणाममुहियं उमौलं पङ्कयं सहसा ।। ६३२॥ हन्दारविन्दमन्दिर - मयरन्दाणन्दियालिरिञ्छोलो। रणनपर कमणमणिमे - हल ब मडमामलच्छौए ॥ ६३३ ।

·संस्कृतच्छाया। १२६ शशक-पद्धतिः। परिभ्रमन रथ्यामुखेषु वरमहिलाना हस्तेषु । स्कन्धावारहारिक दव पुचि दयितो न छुट्टति ॥ ६ १५॥ तिलतुषमात्रेणापि विप्रियेण तथा भवति गुरुमंतापः । सुभग विपद्यते शशकश्चर्मच्छेदेनापि वराकः ॥ ६ २६ ॥ अत्रेन्द्रधनुरत्र मेघगर्जितमत्र शिखिनामुल्लापः । पथिको हारिशशक व प्रकृषि कथं न पश्यति ॥ ६२० ॥ येच्छा कापि मनःप्रियस्य तङ्गतमनसि पृच्छामः । शशक शौत्रोऽमि त्वं जौव्यतेऽन्यथा कुतः ।। ६२८॥ अलोकेन वा सत्येन वा ग्रहामि नामापि दग्धगमनस्य । सुभग विपद्यते शकचर्मच्छेदेनापि वराकः ॥ ६२६॥ वसन्त-पद्धतिः। वनजतुरगाधिरूढो ऽलिकुलझंकारवरनिणेषः । प्राप्तो वसन्तराजः परभृतवरघष्टजयशब्दः ॥ ६३०॥ परिधूमरापि सहकारमनरौ वहत मनरौनाम । निःशेषप्रसूनपरामुखं कृतं यया भ्रमरकुलं ॥ ६३ १ ॥ उदछति सहकारी विकसति कुन्दश्च विकसत्यशोकः । शिशिरपरिणामसुखितमुन्मौलं पङ्कजं महमा ॥६३२ ॥ विपुलारविन्दमन्दिरमकरन्दानन्दितालिपतिः । रणझणति कृष्णमणिमेखलेव मधुमासलक्ष्म्याः ॥ ६ ३ ३ ॥ 17 .

·१३०
०
वज्जालग्गं ।
संधुक्किन्जर हियए परिमलयाणन्दियालिमालाहिं ।
उल्लाहि वि दिमिमणिम अरीहि लोयम्स मयणगौ ॥ ६३ ४ ॥
गहिऊण चयमनरि कौरो परिभमद् पत्तलाहत्थो ।
श्रीसरस मिमिरनरवर लद्धा पुहवौ वसन्तण ॥ ६२५ ॥
किं करद तुरियतरिय अलिउलघणवम्मलो य सहयारो ।
पहियाण विणामाम - यि ब्व लच्छो वसन्तम्म ॥ ६ ३ ६ ॥
लकलयाण पुत्तय वसन्तमामम्मि लद्धपमराणं ।
प्रावौयलोहियाणं बौहेड जणो पलामाणं ॥ ६ ३७ ॥
एक्को चिय दुब्विमहो विरहो मारे गयवई भौमो ।
किं पुण गहिथमिलीमुह - - समाहवो फग्गुणो पत्तो ॥ ६३८॥
होमद किल माहारो माहारे अङ्गणम्मि वडन्ते ।
पत्ते वसन्तमासे वमन्तमामा सोमेद ॥ ३८ ॥
किङ्करि करि म अजुत्तं जण जं बालको त्ति भणिो मि ।
धवलत्तं देन्तो क - एटयाण साहाण मनिणत्तं ॥ ६ ४ ० ॥
मा रच्च महंजणए मोहनणए य दिट्ठमत्तम्मि ।
भन्जिहिमिय साहमिया मा हमिया सवलोएण ॥ ६ ४१ ॥
गिम्हवज्जा।
प्रवरेण तवर सूरो सूरेण य ताविया तवद रेण ।
सूरेणऽपरेण पुणे दोहिं पिइ ताविया पुहवी ॥ ६ ४२ ॥

·संस्कृतच्छाया ।
१३१
संधुच्यते हृदये परिमलानन्दितालिमालाभिः ।
श्राभिरपि दिङ्मणिमञ्जरौभिकिस्य मदनामिः ॥ ६३ ४ ॥
ग्टहीत्वा चूतमञ्जरौं कौरः परिभ्रमति प्रतौहारः ।
अपमर शिशिरनरवर लब्धा पृथिवा वमन्तेन ॥ ६२५ ॥
किं करोति त्वरितत्वरितमलिकुलघनशब्दश्च महकारः ।
पथिकानां विनाशाशङ्कितेव लक्ष्मौर्वमन्तस्य ॥ ६ ६ ६ ॥
शाखालयेभ्यो (लकालयेभ्यः) पुत्रक वमन्तमासे (वमान्त्रमांसे)
लब्धप्रसरेभ्यः ।
बापौतलोहितेभ्यो (० रुधिरेभ्यो) बिभेति जन:
(राक्षसेभ्यः) ॥ ६ ३७॥
एक एव दुर्विषहो विरहो (विरथो) मारयति गतपतीः (गजपतीन)
पलाशेभ्यः
भीमः ।
किं पुनो ग्रहौतशिलोमुख (बाण) ममाधवः फाल्गुनः (अर्जुनः)
प्राप्तः ॥ ६३८॥
भविष्यति किल माधारः महकारेऽङ्गणे वर्धमाने ।
प्राप्त वसन्तमामे वमान्त्रमांमानि शोषयति ॥ ६ ॥
किङ्करि कुरु मायुक्त जनेन यहालक इति भपितोऽमि ।
धवनत्वं ददान: कण्ट कानां शाखानां मलिनत्वं ॥ ६ ४ ० ॥
मा रज्य भंजनके शोभाननके च दृष्टमात्रे ।
भझ्यस इति साहसिका मा हमिता सर्वलोकेन ॥ ६ ॥ १ ॥
ग्रीष्म-पद्धतिः।
अपरेणा (ग्रोमेण) तपति सूर्यः सूर्येण च तापिता नपति रेणु: ।
सूर्येणापरेण पुनर् दाभ्यामपि खन तापिता पृथिवौ ॥ ५४२ ॥

·१३२
वज्जालग्गं ।
गिम्हे दवग्गिममिमद - लियाद दौमन्ति विझमिहराई ।
प्रामस पउत्थवरए न हन्ति नवपाउमभाई ॥ ६ ४७ ।।
डहिऊण निरवसेस समावयं सुकरुकमारूढो ।
कि सेसं ति दवग्गी पुणो वि रमं पलोएड ॥ ६ ४४ ॥
मूलाहिंतो साहा ण निग्गमो होद मयलरुकाणं ।
माहाहि मूलबन्धी जेहि कत्रो ते तरू धना ॥६४ । ।
पाउसवज्जा।
भग्गो गिम्हप्पमरो मेहा गन्नन्ति लद्धममाणा ।
मोरेडि वि उग्घुटुं पाउमराया चिरं जयउ ॥ ६ ४६ ॥
कस्कायपिङ्गलच्छो कमणङ्गो चडुलविजुजोहालो ।
पहिय घरिणौ दिट्ठो मेहो उक्कापिसात्रो ब्व ॥ ६ ४७॥
गज्जन्ति घणा भग्गा य पन्थया पमरियाज सरियात्रो ।
अज्ज वि उज्जयमौले पियम्म पन्थं पलोएमि ॥ ६४८॥
अणुप्रिन्जिरो पालो -दूऊण पहियस्म पहियजायात्रो ।
धारामोकनिहेणं
मेहाण गलन्ति अंसूणि ॥ ६ ४८॥
उच्चं उच्चावियक -वरेण भणियं व पाउसे सिहिण ।
के के मे पउत्था मोत्तूण घरेस घरिणौत्रो ॥ ६५० ॥
जा नौलजलहरोदा-रगब्जिए मरर नेय तह जाया ।
ता पश्यि तरियतरियं वह वह उसवद् कलकण्ठौ ॥ ६१
अमुणियपयसंचारा
दौमन्ति भयंकरा भुयङ्ग च ।
विसविसमा दुला
मेक्षा महिमण्डले लग्गा ॥ ६ ॥२॥

·संस्कृतच्छाया ।
१३३
ग्रोभे दवाग्निमषौमलिनौकतानि दृश्यन्ते विन्ध्यशिखराणि ।
श्राश्वसिहि प्रोषितभर्ट के न भवन्ति नवप्रामाणि ॥ ६ ४३ ॥
दग्धा निरवशेष सश्वापदं शुष्कक्षमारूढ़ः ।
किं शेषमिति दवाग्निः पुनरप्यरण्यं प्रलोकयति ॥ ६ ४ ४ ॥
मूलेभ्यः शाखानां निर्गमो भवति मकलवृक्षाणां ।
शाखाभिर्मूलबन्धो कृतस्ते तरवो धन्याः (अग्नये) ॥ ४५ ॥
प्रारट-पद्धतिः।
.
भनो गौमप्रसरो मेघा गर्जन्ति लथमन्माना: ।
मयूरैरप्युइष्टं प्राड्राजश्चिरं जयतु ॥ ६ ४ ६ ॥
कषायपिङ्गलाक्षः कृष्णाङ्गश्चटुलविद्युजिकः ।
पथिक टहिण्या दृष्टो मेघ उल्कापिशाच दूव ॥ ६ ४७ ॥
गर्जन्ति घना भनाश्च पन्थान: प्रस्ताः मरितः ।
अद्याजशौले प्रियस्य पन्थानं प्रलोकयसि ॥ ६ ४८॥
अनुचौणशौला पालोक्य पथिकस्य पथिकजायाः ।
धारामोक्षनिभेन मेघानां गलन्यश्रूणि ॥ ६ ४ ८ ॥
प्रत्यौलतकन्धरेण भणितमिव प्रावृष्ट्वाले शिखिना ।
के क इमे प्रोषिता मुक्का ग्रहेषु ग्रहिणणैः ॥ १५ ॥
यावबौलजलधरोदारगर्जिते म्रियते न तव जाया ।
तावत्पथिक वरितत्वरितं वह बहेत्युलपति कलकण्ठौ ॥ ६॥१॥
अज्ञातपदसंचारा दृश्यन्ते भयंकरा भुजङ्गा इव ।
(विषविषमा) दुर्लया मेघा महौमण्डले समाः ॥ ६५९ ॥

·वज्जालगं ! सरयवज्जा। सुगद व पङ्क न वह –न्ति निझरा बरहिणो न नचन्ति । तणयायन्ति नईओ प्रत्यमिए पाउसनरिन्दे ॥ ६ ५३ ॥ उयह तरकोटरात्री गच्छन्तौ पूमयाण रिञ्छोली। सरए जरित्रो ब्व दुमो पित्त व मलोहियं वमद ॥६५॥ हेमन्तवज्जा। जाणिना न उ पियम-प्पियं पि लोयाण तम्मि हेमन्ते । सुयणसमागम वडग्गी निच्चं निच्च सुहावेद । ६ ५५ ॥ सिसिरवज्जा। इमन्तु मिमिरदियहा पियमप्पियं जणो वहद । दहवयणम्म व हियए मौयायवणकत्रो जाओ ।। ६ ५६ ।। अवध्ययलकणध- सराउ दौमन्ति फरुमलकात्रो । उय मिमिरवायनरया अलकणा दौणपुरिम व्व ॥ ६ ५ ७॥ चोराण कामुयाण य पामर पहियाण कुक्कुडो रडद । रे पलह रमह वाहय - ह वहह तणुदन्जए रयणौ ॥ ६ ५८ ॥ जरावज्जा। ता धण रिद्धौ ता सु-न्दरत्तणं ता वियड्डिमा लोए । जा तरुणयण कडुय - तणाद् न इ इन्ति पलियाई ॥ ६ ५८ ॥ न तहाखोयमि कड-खियम्मि नहु जम्पियं तह च्वेव । जह जह तरुणौयणलो-यणेम मौसे पडन्ताणं ॥ ६ ६ • ॥

·संस्कृतच्छाया !
१३५
शरत्-पद्धतिः।
शुष्यतीव पङ्कं न वहन्ति निर्झरा बहिणो न नृत्यन्ति ।
तनुकायन्ते नद्यो ऽम्तमिते प्रावृष्ट्वालनरेन्द्रे ॥ ६५३ ।
पश्यत तरकोटराइच्छन्ती शुकानां पतिः ।
गरदि ज्वरित इव द्रुमः पित्तमिव मलोहितं वमति ॥ ६५ ४ ॥
हेमन्त-पद्दतिः ।
जायते न तु प्रियमप्रियमपि लोकानां तस्मिन्हेमन्ते ।
सुजनसमागम वाग्निर्नित्यं नित्यं सुखयति ॥ ६ ५५ ॥
शिशिर-पतिः।
दह्यन्त शिशिरदिवमाः प्रियमप्रियं जनो वहति ।
दशवदनस्येव हृदये मोता. (शौत) तपनक्षयो जातः ॥ ६ ॥ ६ ॥
अवधूतालक्षणधमरा दृश्यन्ते परुषकक्षाः ।
पश्य शिशिरवातपरिहिता अलक्षणानि दौनपुरुषा इव ॥ ६ ५७॥
चौराणां कामुकानां च कर्षकाणां पथिकानां च कुक्कटो रटति ।
रे पलायत रमध्वं वाहयत (क्षेत्राणि) वहत मार्ग तनूभवति
रजनी ॥ ६ ॥ ८॥
जरत्-
-पद्धतिः।
तावद्धनर्द्धिम्तावत्सुन्दरत्वं तावद्विदग्धता लोके ।
यावत्तरुणौजनकटुकत्वानि न भवन्ति पलितानि ॥ ६५८ ॥
न तथालोके कटाक्षे न खल्ल जल्पितं तथैव ।
यणा यथा तरुणीजनलोचनेषु गोर्षे पतत्म ॥ ६६ ॥

·१३६ वज्जालगं । रमियं जहिच्छियाए धूलोधवलमि गाममन्झम्मि । डिभत्तणम दियहा य णं कया जरयदियह ब्व ॥६६१॥ मंकुदयकम्पिरङ्गो समझिरो दिन्नमयलपयमग्गो । पलियाण लज्जमाणो न गणेद प्रदत्तए दिन्नं ॥ ६६२ वमभकणदिवो-महौ अङ्गं च कुणर जगरात्रो । पेच्छह निढुरहियत्रो एणिहं सेवेद तं कामो । ६ ६३ ।' उज्झस विमयं परिहर - सु दुक्कयं कुण सु नियमणे धम्मं । ठाऊण कलमूले दृटुं मिटुं व पलिएण ॥ ६६ ४ ॥ जौयं जलबिन्दुममं उप्पज्जद जोवणं मह जराए । दियहा दियदेहिसमा न हुन्ति किं निट्ठरो लोत्रो ॥ ६ ६ ५ ॥ वरिममयं नरयाऊ तस्म वि श्रद्धेण हुन्ति राईलो । अद्धस्म य श्रद्धयर हरर जरा बालभावेण || ६ ६ ६ ॥ को एत्थ मया सुहित्री कस्म व लच्छौ थिरार पेम्मादं । कस्म व न होर पलियं भण को नहु खण्डित्री विहिणा . महिलावज्जा। गहचरियदेवचरियं ताराचरियं चराचरे चरियं । जाणन्ति मयलचरियं महिलाचरियं न याणन्ति ॥ ६ ६ ८ ॥ बडकूडकवडभरिया मायारूवेण रजए हिययं । महिलाए सम्भावं अज्ज वि बहवो न याणन्ति ॥ ६६८ ॥ घेणर मच्छाण पए पायासे परिकणो य पयमग्गो । एक नवरि न घेपर दुमकं कामिणैहिययं ॥ ६७० ·संस्कृतच्छाया । १३७ रमितं यथेप्सितं धूलोधवले ग्राममध्ये । डिम्भवस्य दिवमा ननु कता जरहिवमा दुव ॥ ६ ६ १ ॥ संकुचितकम्पनशीलाङ्गः मशङ्कन गोलो दत्तमकलपदमार्गः । पलितेभ्यो लज्जमानो न गणयति-दत्तं ॥ ६ ६२ ॥ मन्मथभक्षणदिव्यौषध्याङ्ग च करोति जराराजः । प्रेक्षध्वं निष्ठुरहदय इदानौं सेवयति तं कामः ॥ ६ ६ ३ ॥ त्यज विषयं परिहर दुष्कृतं कुरु निजमनसि धर्म । स्थित्वा कर्णमूल दृष्टं कथितमिव पलितेन ॥ ६ ६४ ॥ जौवं जलबिन्दुमममुत्पद्यते यौवनं मह जरया । दिवसा दिवसैः समा न भवन्ति किं निष्ठुरो लोकः ॥ ६ ६५ ॥ वर्षशतं नरायुस्तस्याप्यर्धन भवन्ति रात्रयः अर्धस्य चार्धतरं हरति जरा बालभावेन ॥ ६ ६ ६ कोऽत्र मदा सखितः कस्य वा लक्ष्मीः (स्थिरा) स्थिराणि प्रेमाणि । कस्य वा न भवति पलितं भण को न खल खण्डितो विधिना महिला-पद्धतिः। - ग्रहचरितं देवचरितं ताराचरितं चराचरे चरितं । जानन्ति मकलचरितं महिलाचरितं न जानन्ति । । ६८ ॥ बड़कूटकपटभरिता मायारूपेण रन्नयति हृदयं । महिलायाः सद्भावमद्यापि बहवो न जानन्ति ॥ १८ ॥ राते मन्यानां पयस्याकाणे पक्षिणश्च पदमार्ग: । एक नवरं न ग्राह्यते दुर्लक्ष्यं कामिनौपदयं ॥ ६ ७० ॥ 18

·१५७
वज्जालम्गं।
पुवकयकम्मवज्जा।
दह लोए थिय दीसह मग्गो नरम्रो य किं परत्तेण ।
धणविलमियाण मग्गो नरो ढालिदियजणाणं ॥ ६ ७१ ॥
विडन्ति सुया विहड -न्ति बान्धवा विहडद् मंचिउ प्रत्यो।
एक नवीर न विहडद नरम्म पुचक्कयं कम्मं ॥ ६०२ ॥
अवहरर जन विहियं जं विहियं तं पुणो न नामेद् ।
बहणिउणो नवरि विहौ मित्थं पि न वडिउ देह ॥ ६ ७९ ॥
जं चिय विहिणा लिहियं तं चिय परिणमह मयललोयस्म ।
इय जाणिजण धौरा विहरे वि न कायरा हन्ति ॥ ६ ०४॥
पाविन्जर जत्थ सुहं पाविज्जद मरणबन्धणं जत्थ ।
तेण तहिं चिय निन्ना नियकम्मगलत्थित्रो जीवो ॥ ६ ० ५ ॥
ता किं भएण किं चि–न्ति एण किं जूरिएण बहुएण ।
जर मो वेव वियम्भह पुवको पुलपरिणामो ॥ ६ ७६ ॥
को दाऊण समत्यो को वा हरिऊण जम्म जं विहियं ।
परिणम फलं पुत्तय पुवकम्माणमारेण ॥ ६७० ॥
थागवजा।
-
रायणम्मि परिमं ठियस्म जा कुञ्जरह माहणं ।
विभमिहरभि न तहा ठाणेसु गुणा विमट्टन्ति ॥ ६०८ ॥
अज्झाकवोलपरिमं ठियम जह चन्दणम्म माहप्पं ।
मलयमिहरे वि न तहा ठाणेसु गुणा विमट्टन्ति ॥ ६ ०८ ॥

·संस्कृतच्छाया।
१३९
पूर्वकृतकर्म
पद्धतिः।
३॥
दह लोक एव दृश्यते वो नरकश्च किं परत्रेण ।
धनविलसितानां खा नरको ददिद्रजनानां ॥ ६ ०१ ॥
विघटन्ते सुता विघटन्ते बान्धवा विघटते मंचितोऽर्थः ।
एवं केवलं न विघटते नरस्य पूर्वकृतं कर्म ॥ ६ ०२ ॥
अपहरति यन्त्र विहितं यदिहितं तत्पुनर्न नाशयति ।
प्रतिनिपुणः केवलं विधिः मिक्थमपि न वर्धित ददाति ॥
यदेव विधिना लिखितं तदेव परिणमति सकललोकस्य ।
इति जात्वा धौरा विधुरेऽपि न कातरा भवन्ति ॥ ६७ ४ ॥
प्राप्यते यत्र सुखं प्राप्यते मरणबन्धनं यत्र ।
तेन तत्रैव नौयते निजकर्मगलहस्तितो जौवः ॥ १७५ ॥
ततः किं भयेन किं चिन्तितेन कि खिन्नेन बहुना ।
यदि म एव विजृम्भते पूर्वकृतः पुण्यपरिणामः ॥ ६ ७६ ॥
को दातुं समर्थः को वा हतु यम्य यदिहितं ।
परिणमति फलं पुत्रक पूर्वकर्मानुमारेण ॥ ६ ७७ ।।
स्थान-पद्धतिः।
राजाङ्गणे परिमंस्थितम्य यथा कुन्नरम्य माहात्म्य ।
विन्ध्यशिखरे न तथा स्थानेषु गुणा विघट्टन्ते ॥ ६०८।
प्रौढयुवतीकपोलमंस्थितम्य यथा चन्दनस्य माहात्म्यं ।
मलयशिखरेऽपि न तथा स्थानेषु गुणा विघट्टन्ते ॥ ६ ०८ ॥

·१४. वन्जालग्गं । - वरतरुणिनयणपरिमं - ठियम्म जह कजलम्म माहप्पं । दौवमिहरे वि न तहा ठाणेसु गुणा विमट्टन्ति ॥ ६८. ॥ केसाण दन्तनहठ कुराणा बहुयाण वडयणे तह य । थणयाण ठाणचुक्का - ण मामि को श्रायरं कुणदू ॥ ६८ १ ॥ ठाणं न मुयह धौरो ठकुरसंघम दृट्टवग्गरम ठन्तं पि देव जुझ ठाणे ठाणे जम लहद् ॥ ६८२ ॥ गहियविमुक्का तेयं जिणन्ति मामारणो नरिन्दाणं । दण्डो तह चिय टिय श्रामूलो हणदू टङ्कारो ।। ८३ ॥ अवहिवडवाणलाणं परोप्परल्हवणमोमणमणाणं । श्रमणियमापजलणा - पा वदयरो जिण जियलोए ॥ ६८४ ॥ गुणवज्जा। जर नत्यि गुणा ता किं कुन्ने ण गुणिणो कुलेण न कज्ज । कुलमकलई गणव - ज्जियाण गरुयं चिय कलकं ॥ ६ ८५ ॥ गुणही जे पुरिमा कुले ण गब्बं वहन्ति ते मूढा । वंसप्पन्नो वि धण गुणरहिए नत्थि टङ्कारो ॥ ६८६ ॥ जन्मन्तरं न गत्यं गरुयं पुरिमस्म गुणगणारहणं । मुत्ताहवं हि गरुयं न इ गत्यं सिप्पिसंपुडयं ॥ ६ ८७॥ खरफरसं मिपिउड रयणं तं होर जं अणग्यं । जाई किं व किन्नर गुणे हि दोसा फुसिज्जन्ति ॥ ६८८ ॥ जाण भण जणो गुणाण विहवाण अन्तरं गत्यं । लभर गणेश विहवो विहवेहि गुणा न घेप्पन्ति ॥ ६८८ ॥ ज

·संस्कृतच्छाया।
१४१
वरतरुणौनयनपरिमंस्थितम्य कन्जलस्य यथा माहात्म्य ।
दौपशिखरेऽपि न तथा स्थानेषु गुणा विघट्टन्ते ॥ ६८० ॥
केशानां दन्तनखठक्कुराणां बहूनां वधजने तथा च ।
स्तनानां स्थानभ्रष्टानां मखि क श्रादरं करोति ॥ ६८१ ॥
स्थानं न मुन्नति धौरः ठक्करसंघम्य दृष्टवर्गस्य ।
तिष्ठदपि ददाति युद्धं स्थाने स्थाने यगो लभते । (८२ ॥
ग्टहीतविमुकास्तेजो जयन्ति मामाजिका नरेन्द्राणां ।
दगडस्तथैव स्थित भामूख हन्ति टङ्कारः ॥ ६८३ ॥
उदधिवडवानलयोः परस्परविध्यापनशोषणमनमोः ।
अज्ञातमध्यप्रज्वलनयोर्व्यतिकरो जयति जौवलोके ॥ ६८४ ॥
गुण-पद्धतिः।
यदि न मन्ति गुणास्ततः किं कुलेन गुणिनः कुलेन न खलु कायें ।
कुलमकलङ्क गुणवर्जितानां गुरुकमेव कलङ्कं ॥ ६ ८५ ॥
गुणहीना ये पुरुषाः कुलेन गवं वहन्ति ते मूढाः ।
वंशोत्पन्ने ऽपि धनुषि गुणरहिते नास्ति टङ्कारः ॥ ६ ८६ ॥
जन्मान्तरं न गुरु पुरुषम्य गुणगणारोहणं ।
मुनाफलं गुरु न खलु गुरु शुक्रिसंपुटकं ॥ ६८७॥
अतिपरुषं एक्रिपुटं रत्नं तद्भवति यदनर्धेयं ।
जात्या किमिव क्रियते गुणेषाः प्रोञ्छान्ते ॥ ६८८ ॥
यजानाति भणति जनो गुणानां विभवानामन्तरं गुरुकं ।
लभ्यते गणैर्विभवो विभवेन गुणा न ग्रयन्ते ॥ ६८ ॥

·वजालमां।
ठाणं गुणेहि लाड
ता गुणगहणं अवम्म कायन्वं ।
हारो वि नेय पावर गुणरहित्रो तरुणिथणवढें ॥ ६८ • ॥
पासपरिमंठियम वि गुणहोणे किं करे गुणवन्तो ।
जायन्धयम दीवो
हत्यको निष्फलो च्चेव ॥ ६८ १ ॥
परलोयगयाणं पिछ पच्छत्तात्री न ताण पुरिमाणं ।
जाण गुणुच्छाहेणं जियन्ति वसे ममुप्पना ॥ ६६२ ॥
गुणनिन्दावज्जा।
मुत्ताहलं व पडणो गुणिणो किं करद वेहरहियम्म ।
जत्थ न पविसर सूई तत्थ गुणा बाहिर चेय ॥ ६८ ३ ॥
पियकेलिमनमोमा-रिएण हारेण चिन्तियं एयं ।
अवसररहिया गुणव - न्नया वि दूरे धरिजन्ति ॥ ६८ ४ ॥
ता निग्गणो च्चिय वरं पहुनवलम्भण जाण परिप्रोमो।
गणिणो गुणाणरूवं फलमलहन्ता किलिस्मन्ति ॥ ६८ ॥
निग्गुणगणेहि नियनि - गुणत्तणं देहि अम्ह सड्डौए ।
कलिकाले कि कौरह गुणेहि पहुणो न घेप्पन्ति ॥ ६८ ६ ॥
सब्वत्तो वम धरा
मन्ति नरिन्दा गुणा वि अग्यन्ति ।
ता कि महन्ति गुणिणो प्रणायरं प्रत्यवन्ताणं ॥१८॥
गुणसलाहावज्जा।
जस्म न गेएहन्ति गुण सुयणा गोट्ठोस रणमुई मुहडा।
नियजणणिजोब्बणुन – रणेण किं तेण जाएण ॥ ६८ ८ ॥

·संस्कृतच्छाया।
१४३
स्थानं गुणैर्लभ्यते ततो गणग्रहणमवश्यं कर्तव्यं ।
हारो ऽपि नैव प्राप्नोति गुणरहितम्तरुणौस्तनपढें ॥ ६६ ० ॥
पार्श्वपरिस्थितो ऽपि गुणहीने किं करोति गुणवान् ।
जात्यन्धस्य दीपो हस्तकृतो निष्फल एव ॥ ६८ १ ॥
परलोकगतानामपि खस्नु पश्चात्तापो न तेषां पुरुषाणां ।
येषां गुणोत्साहेन जीवन्ति वंशे समुत्पन्नाः ॥ ६८ २ ॥
गुन्दा-पद्धतिः।
मुक्ताफलं प्रभोर्गुणिनः किं करोति वेधरहितस्य ।
यत्र न प्रविशति सूचौ तत्र गुणा बहिरेव ॥ ६६३ ॥
प्रियकेलिमंगमावमारितेन हारेण चिन्तितमेतद् ।
अवसररहिता गुणवन्तोऽपि दूरे प्रियन्ते ॥ ६८ ४ ॥
ततो निर्गुण एव वरं प्रभुनवलम्भेन येषां परितोषः ।
गुणिनो गुणानुरूपं फलमलभमानाः क्लिश्यन्ति ॥ ६८ ५ ॥
निर्गण गुणनिजनिर्गुणत्वं देह्यम्मभ्यं द्रव्यविनिमयेन ।
कलिकाले कि क्रियते गुणैः प्रभवो न ग्टह्यन्ते ॥ १८ ॥
सर्वत्र वसति धरा मन्ति नरेन्द्रा गुणा अप्यय॑न्ते ।
नतः किं महन्ति गुणिनो ऽनादरमर्थवां ॥ ६८७॥
गुणश्वाधा-पद्धतिः।
यस्य न रणन्ति गुणान् सुजना गोष्टौषु रणमुखे सुभटाः ।
निगजननौयौवनोखूरणेन किं तेन जातेन ॥ ६८ ८ ॥

·१४४
वज्जालग्गं ।
किं तेण जाइएण वि पुरिसे पयपूरणे वि श्रममत्थे ।
जेण न जमेण भरियं सरि ब्व भुवणन्तरं मय ॥ ६८६ ॥
देसे गामे नयरे रायपहे तियचउक्कमग्गे वा।
जस्स न पसरह कित्ती
धिरत्यु किं तेण जाएण ॥ ०० ० ॥
किं तेण श्रादएणा व किं वा पमयच्छि तेण व गए ।
जस्म कए रपारणयं
नयरे न घराघरं होड ॥ ७० १ ॥
पुरुस निन्दावज्जा।
उडूं वच्चन्ति हो वयन्ति मूलङ्कुर व भुवणम्मि ।
विनाहियए कत्तो कुलाहि पुरिमा समुप्पना ॥७० २ ॥
नियकम्मेहि वि नौयं उच्च पुरिमा लहन्ति संठाणं
सुरमन्दिरकूवयरा उदृद्धमुहा य वञ्चन्ति ॥७०३ ॥
एक्कमि कुले एक मि मन्दिरे एककुरिकमभूया ।
एक्को नरमयमामौ अनो एकस्म असमत्थो ॥७०४ ॥
मजणमलाहणिजे पयमि अप्पा न ठाविषो जेहिं ।
सुसमत्था जे न परो-वयारिणो तेहि वि न कि पि ॥ ७०५ ।
कमलवज्जा।
हिट्टकयकण्टयाणं
पयडियकोमाण मित्तममुहाणं ।
मामि गुणवन्तयाणं
कह कमले वमउ नए कमला ॥७.६ ॥
अनाालग्गकयप तपरियणे निहयगुरुजडाजाले ।
मित्तालोयणसहिए कह कमले वसउ न इ कमला ॥ ०.७॥

·संस्कृतच्छाया। १४५ किं तेन जातिमतापि पुरुषेण पदपूरणे ऽप्यसमर्थन । येन न यशमा भृतं मरिदिव भुवनान्तरं सकलं ॥ ६८८ ॥ देश ग्रामे नगरे राजपथे त्रिकचतुष्कमार्ग वा । यस्य न प्रमरति कौतिर्धिगम्तु किं तेन जातेन ॥७० ० ॥ कि तेनागतेनैव किं वा प्रस्ताक्षि तेनैव गतेन । यम्य कृते रणरपाको नगरे न ग्रहे ग्रहे भवति ॥१०१ । पुरुषनिन्दा-पद्धति। उध्वं व्रजन्यधो व्रजन्ति मूलाङ्कुरा दव भुवने । विद्याधिके कुतः कुलात्पुरुषाः ममुत्पन्नाः ॥ १०२ ॥ निजकर्मभिरपि नौचमुच पुरुषा लभन्ते मम्थानं । सुरमन्दिरकृपतरा अवधिोमुखाश्च व्रजन्ति ॥ ७० ३ ॥ एकमिनकुल एकमिान्मन्दिर एक म्यां कुक्षौ ममुद्धतौ। एको नरशतखाम्यन्य एकन्याममर्थः ।। १०४॥ मजननाघनौये पद आत्मा न स्थापितो यः । सुममा ये न परोपकारिणम्तैरपि न किमपि ॥ ७० ॥ कमल-पद्धतिः। अधःकृतकण्टकानां (दर्जनानां ) प्रकटितकोशानां मित्रमंमुखानां । मखि गणवतां कथं कमले वमतु न खल कमला (ौः)॥ १०६ ॥ अन्योन्यलग्नकृतपत्त्रपरिजने (अजानलनकृतपात्रपरिजने) निहत- गुरुजटाजाले। मित्रालोकनसुखिते कमले कथं वमत न खलु कमता ॥ ७० ॥ 1) ·१४६ वज्जालग्गं पयडियकोमगुणड्डे तह य कुलोणे सपत्तपरिवारे । एवं विहे वसन्ती कमले कमले कयत्था सि ॥ ७०८ ॥ जडमवाहियफल्म - तणम्म निकवियनियगुणोहम्म । रे कमल तुज्झ कमला निवमद रत्ताण पत्ताण ॥ ७०८ ॥ जह पलहिगुणा परिछि – हकायणे तह नु कमल जइ तज्झ । ता इह सयले लोए का उवमा तुह ठविज्जन्ति ॥ ७१. ॥ कमलनिन्दावज्जा। अलियालावे वियम न्तकमल कलिलो मि रायहंसे हिं। ना सुन्दरं न होहौ तुज्म फलं कालपरिणामे ।। ७११ ॥ अप्पा परं न याणमि नूणं मउणो मि लच्छिपरियारो। उन्जलममुहो पेच्छा ता वयणं पि हु ठावेद ॥ ७१२ ॥ लच्छोए परिगहिया उट्टमुहा जद न हुन्ति ता पेच्छ जेहिं चिय उड्डविया तं चिय नालं न पेच्छन्ति ॥ १२ ॥ लच्छिनिलयत्तणत्ता - णवयण गुणिणो मयाणुलग्गम्म । नियनालस्म वि विमुहो ता पश्य कस्म ममुहो मि ॥ १४ ॥ वडावियकोसो जं मि कमल परिमोमिएहि पत्तेहिं । अच्छउ ता नच्छिवत्रो तं चिय नाम पि हारिहिसि ॥ ७१५॥ मित्तो सूरो कयप तपरियरो लच्छियाली कमलो। पयहीणम्म महारो केणावि न मक्किनो निमिमं ॥ ०१६ ॥ सरमाण सूरपरिमं-ठियाण कमलाण कौम उवयारो। उलयमूला सुरु - न्तपढ़या कह न संठविया ॥ ७१७॥ ।

·मंस्कृतच्छाया ।
१४७
प्रकटितको गणान्ये तथा च कुलौने सुपत्त्रपरिवारे (सुपात्र . ) ।
एवंविधे वमन्तौ कमले है कमले कृतार्थासि ॥ ७० ८ ॥
जडमवाहितपरुषत्वस्य नितनिजगुणौघम्य ।
रे कमल तव कमला निवमति रकानां पत्त्राणां (पात्राणां)
॥ ७०८॥
यथा कामगणा: परिच्छिद्रच्छादने तथाहो कमल यदि तव ।
तत इह मकले लोके काउपमास्तव म्याप्यन्ते ॥ १० ॥
कमलनिन्दा-पद्धतिः ।
अल्यालापे (अलौक?) विकमन्कमल कलितोऽमि राजहंमः ।
ततः सुन्दरं न भविष्यति तव फलं कालपरिणामे ॥ ११ ॥
प्रत्मानं परं च न जानौष नूनं मगुणो मि नक्ष्मौपरिकरितः ।
उग्चलममूहः(!) पश्यत ततो वदनमपि खल न स्थापयति ॥ १२॥
लक्ष्म्या परिग्रहौतान्यूर्ध्वमुखानि यदि न भवन्ति ततः पश्य ।
यैरेवोोकतानि तान्येव नालानि न पश्यन्ति ॥ १३ ॥
लमौनिलयनोत्तानवदन गुणिन: मदानुलग्नस्य ।
निजनालस्यापि विमुखस्ततः पङ्कज कम्य संमुखोऽमि ॥ १४ ॥
वर्धितकोशो यदमि कमल परिशोषितः पत्त्रैः ।
बास्तां तावलक्ष्मौपदं तदेव नामापि हारिष्यसि ॥ १५ ॥
मित्रं सूर्यः कृतपत्त्रपरिकरो लक्ष्म्यालयः कमलः ।
पदहौनस्य सधारः केनापि न के निमिषं ॥ ७१६ ॥
मरमाना सूर्यपरिमंस्थितानां कमलानां कौदृगुपकारः ।
उत्खातमूखाः परयन्तः पङ्कजाः कथं न संस्थापिताः ॥ १०॥

·१४ वज्जालग्गं । हंससमाणवज्जा। इण्डिज्जद, हंस मरं कत्तो वामो परम्मुहे दिब्वे । जाव न ठवेद चलणे कृडवत्रो मत्थए एपिहं॥ १८ ॥ पढम चिय जे विगया घणागमे माह ताण हमाणां । जेहि न टिटुं उच्चा मणट्टियं खलवयकुडुम्बं ॥ १८ ॥ इयरविहङ्गमपयप - न्तिचित्तला जत्थ पुलिणपेरन्ता । तत्थ मरे न हु जत्तं वमियन्नं रायमाणं ॥ ७२ ० ॥ विविहविहङ्गमनिवहे - मण्डियं पेच्छिऊण कमलवर्ण । मुक्कं माणभरिए-हि माणमं रायहमे हिं ॥ ०२१ ॥ चकवायवज्जा। श्रद्धथमि सूरे जं दुग्कं होड चकवायम्म । तं होउ तुह रिऊणं अहवा ताणं पि मा होउ ॥ १० ॥ भूमौगयं न पत्ता मुर दट्टण चक्कवाण । जौयग्गल ब्व दिवा मुणालिया विरहभौएण ॥ २३ ॥ अग्गि ब्व पडममण्डं चिर ब्व नलिणी मडो व अप्पा । चक्केण पियाविरहे ममाणमरिमं मरं दिटुं ॥ १४ ॥ श्रामामिज्जर चक्को जलगयपडिबिम्बदमकामाए । त पि हरन्ति तरङ्गा पेच्छह निउणतणं विहिणो ॥ ७२५ ॥ अामन्ति मङ्गमामा गमन्ति रयणिं सहेण चक्काया । दियहा न हुन्ति वित्री यकायरा कह नु वोलनि ।' ०९६ ॥

·संस्कृतच्छाया ।
१४६
हंससमान-पद्धतिः।
त्यज्यते हंस मरः कुतो वामः पराङ्मुख देवे ।
यावन्न स्थापयति चरणो कूटबको मम्तक रदानौं ॥ ७१८॥
प्रथममेव ये विगता घनागमे
माधु
तेषां हमानां ।
यैर्न दृष्टमुच्चामन स्थितं खलबककुटुम्बं ॥ १८ ॥
इतरविहङ्गमपदपतिचित्रला यत्र पुलिनपर्यन्ताः ।
तत्र सरमि न खलु युनं वमितव्यं राजहंमानां ॥ ७२० ॥
विविधविहङ्गमनिवहेन मण्डित प्रेक्ष्य कमलवनं ।
मुक्तं मानभूतैर्मानमं राजहंमैः ॥ ०२ १ ॥
चक्रवाक-पइतिः।
पर्धास्तमिते सूर्य यदुःख भवति चक्रवाकम्य ।
नद्भवतु तव रिपृणामथवा तेषामपि मा भवतु ॥ ७२२ ॥
भूमिगतं न त्यका सूर्य दृष्ट्वा चक्रवाकेन ।
नौवागला दत्तेव मृणालिका विरहभौतेन ॥ ७९३ ॥
अगिरिव पद्मपण्डं चितेव नलिनों मृतकमिवात्मा ।
चक्रण प्रियाविरहे सगानमदृशं मरो दृष्टं ॥ ०२४ ।।
पाश्वास्यते चको जलगतप्रतिबिम्बदर्शनाशया।
तामपि हरन्ति तरङ्गा: पयत निपुणत्वं विधेः ॥ ०२५ ॥
पामते मङ्ग-मागा गमयन्ति रजनौ सुखेन चक्रवाकाः ।
दिवसा न च भवन्ति वियोगकातराः कथं नु व्यतिकामन्ति ॥७२६॥

·वज्जालग्गं
अलियं अम्पद जणो जं पेम्मं होड प्रत्यलोहेण ।
मेवालजीवियाणं की धणं चक्रवायाणं ॥७२॥
चन्दणवज्जा।
सुमिएण निहमिएण वि तह कह वि चन्दणण महमहियं ।
मरमा वि कुसुममाला जह जाया परिमलविलरका ॥२८॥
परसुच्छेयपहरणे - निहमपो नेय उमिया पथई ।
चन्दण मन्त्रयमोमो तेण तुमं वन्दए लोश्रो ॥ ७२८ ॥
उत्तमकुलेस जम्म तुह चन्दण तरुवराण मज्झथि।
दजौहाण खलाण य निच्चं चिय तेण अणरत्तो ॥ ३० ॥
एक्को चिय दोमो ता - रिमम्म चन्दणदमम्म
विहिघडिग्री
नौम १भुयङ्गा
खणं पि पाम न मेम्बन्ति ॥ ७३ १ ॥
बहतस्वराण मज्म चन्दणविडवो भुयङ्गदोमेण ।
विज निरावराहो माहु ब्व प्रमाहुमङ्गण ॥ ७३ २ ॥
।
ववज्जा।
जाश्री मि कौम पन्थ अहवा जात्रो मि कौम फलित्री मि ।
अह फलित्री सि महादम
ता मउणविडम्बणं महस ॥७॥
नौरमकरौरखरखद् - रमङ्कुले विसमसमिमरुद्देसे ।
का होज्न गई पहिया ण सि वडपायव न होन्तो।। ७२४॥
भूमौगणेण वडपा - यवम्म जर तुङ्गिमा दहं हो ।
तह वि फलाण रिडी होसह बौयाणुसारेण ॥ ०६५ ॥

·संस्कृतच्छाया । १५१ कलौक अन्यति जनो यत्प्रेमा भवत्यर्थलोभेन । शैवालजीविकानां कुतो धनं चक्रवाकानां ॥ १२ ॥ चन्दन-पतिः। शोषितेन निघर्षितेनापि तथा कथमपि खलु चन्दनेन प्रसृतं । मरमापि कुसममाला यथा जाता परिमलविलक्षा । ०२८ ।' परशुच्छेदप्रहरणेन निघर्षणेनेव त्य का प्रकृतिः । चन्दन मनतशिरास्तेन त्वां वन्दते लोकः ॥ ०२८ ॥ उत्तमकुलेषु जन्म तव चन्दन तस्वराणां मध्ये । द्विजिवानां खलानां नित्यमेव तेनानुरकः ॥ १३ ० ॥ एक एव दोषम्तादृशम्य चन्दनद्रुमख विधिघटितः । यम्य(!) दृष्टभुजङ्गाः क्षणमपि पाश्वं न मुञ्चन्ति ॥ ० ३ १ ॥ बहतस्वराणां मध्ये चन्दनविटपो भुजङ्गदोषेण । विद्यते निरपराधः माधुरिवामाधुमङ्गेन ॥ ०३ २ ॥ वट-पद्धतिः। जातोऽसि किं पथ्यथवा जातोऽसि किं फलितोऽमि । अथ फलितोऽसि महाद्रुम तदा शकुनविडम्बनां महख ॥ ७॥ ३ ॥ नौरसकरौरखरखदिरमङ्कले विषमशमीमरुद्दे । का भवेद्गतिः पथिकानां यदि वटपादप नाभविष्यः ॥ ३४ ॥ भूमिगुणेन वटपादपम्य यदि तुङ्गत्वमिह भवति । तथापि खलु फलानाम्म्रद्धिर्भवियति बोजानुसारेण || २३ ५ ॥

·१५२
वज्जालग्गं ।
नालवजा।
किं ताल तुज्य तुङ्ग - तणेण गयणरुद्धमग्गेण ।
छुहालणतावियेहि वि उवहप्पमि जं न पहिहिं ।। ७३ ६ ॥
कायारहियस्म निरा मयम्म दूरयरदावियफलम्म ।
दोसेहि समा जा का - वि तुङ्गिमा तुज्झ रे ताल ॥ १३ ७ ॥
जेहिं नौथो वडि तालो मयमलिलदाणसेवाए।
तम्मेव जो न फलियो मो फलियो कह नु अन्नम्म ॥ ॥
पलासवज्जा।
मलन्तम्म य मुक्का तुज्न पत्तामा पलाम सउणे हिं।
जेण मडमाससमए नियवयणं झत्ति सामलियं ॥ ७३८ ॥
अच्छउ ता फलनिवहं फुलणदियहम्मि
कलुमियं वयणं ।
त्य कलिऊण पलामो झडत्ति मुक्को मपत्तेहिं ॥ ७५० ॥
दट्टण किंसयामा - हा तं बाला कौस वेलविश्रो ।
अहवा न तुज्य टोमो
को न छलियो पलासेहिं ।। ७४१ ॥
गुरुविस्ववित्थरुत्थ -म्भिरे वि किविणम्मि अस्थिणो विहला ।
भण फलिए वि पलासे मणोरहा कस्म जायन्ति ॥ ४२ ॥
सच्चं पलास जं फु-लिभो मि फपित्रो सि रहनिउनेस ।
जद होज्ज मुखज्जफलो मणं पिता तुन्छ को मुबो ॥ ७४३ ॥

·मंस्कृतच्छाया । २५३ ताल-पद्धतिः । किं ताल तव तुङ्गत्वेन गगनार्धरुद्धमार्गण । क्षुधाज्वलनतापितरण्यपग्रह्यसे यन्त्र पथिकैः ॥ ७३ ६ ॥ छायारहितस्य निराश्रयस्य दूरतरदर्शितफलम्य । दोषैः ममं यत्किमपि तङ्गत्वं तव रे ताल ॥ ०३७॥ यै!तो वृद्धि तालः शतमलिलदानसेवया । तन्यैव यो न फलितः म फलितः कथं नु अन्यम्य ॥ ३८॥ पलाश-पतिः। मुकुलयतश्च मुक्काम्तव पलाशाः पलाश शकुनैः । येन मधुमामसमये निजवदन झटिति ग्यामलितं ॥ ७३८ ॥ श्राम्तां तावत्फलनिवहः फुलनदिवसे कलुषितं वदनं । दति कलयित्वा पलाशो झटिति मुक्तः स्वपत्त्रैः ॥ ४० ॥ दृष्टा किंशुक शाखास्त्वं बालया किं वञ्चितः । अथवा न तव दोषः को न खन्नु कलित: पलाशैः ॥ ७४ १ ॥ गुरुविभवविस्तरोत्तम्भन शौलेऽपि कृपणेऽर्थिनो विफलाः। भण फलितेऽपि पन्नाश मनोरथाः कम्य जायन्ते ॥ ७४२ ॥ मत्यं पलाश यत्पुष्पितोऽमि फलितोऽमि रहोनिकुनेषु । यदि भवेः सुखाद्य फलो मनागपि ततस्तव किं मन्यं ॥ ७४३॥ 20 ·वज्जालग्गं । वडवाणलवजा। मोमणमई उ निवमसु वडवाणल मुणदू जाव न समुद्दो । जाव य जाणिहिद् फुडं ता न तुम नेय मुवणयलं ॥ ०४ ४ ॥ का मममौमौ नियमि-न्दयाण वडवाणलस्म मरिममि । उवममियमिहोपमरो मयरहरी इन्धणं जस्म ॥ ४५ ॥ रयणायरवज्जा। रयणायरेण ग्यणं परिमुक्कं जद वि श्रमणियगणोरण । तह वि मरगयखण्डं जत्य गयं तत्थ वि महग्धं ॥ ७४६ ॥ जलणिहिमुक्केण वि कु - त्युहेण पत्तं मुरारिवच्छयलं । तेण पुण तम्म ठाणे न याणिमो को परिवि ॥ ७४७॥ मा दोम चिय गेहह विरले वि गुणे पमनह जणम्म । अकपउरो वि उवहौ भासद रयणायरो लोए ॥४८॥ वेशामहनकनो -नपेखियं जद वि गिरिणदं पत्तं । पुणो वि रयणायरे रयणं ॥ ७४८ ॥ लच्छोफ विणा रयणा यरम्म गम्भौरिमा तह च्वेव । मा लच्छौ तेण विणा भण कस्म न मन्दिरं पत्ता ॥ ५० ॥ बड़वाणलेण गहिरो महिनो सुरासुरेहिं मयलेहिं । लकोप उहि मुक्को पेच्छह गम्भौरिमा तम्म ॥ ७५ १ ॥ जल जलं च अमियं विसं च कण्हो मदा नवो वेव । खोरोयहि तुज्न तहा परमहिमा अहिययहिययरो ॥ ७५२ ॥ अणुमरड मग्गलग्गं

·मंस्कृतच्छाया।
१५५
वडवानल-पद्धतिः।
शोषणमतिर्निवम वडवानल जानाति यावन्न ममुद्रः ।
यावत्ममुद्रो ज्ञाम्यति म्फटं तावन्न त्वं नैव मुवनतलं ॥ ०४४ ॥
का स्पर्धा त्रिदोन्द्राणां वडवानलेन मह ।
उपशमितशिखिप्रमरो मकरग्रह इन्धनं यम्य ॥ ४५ ॥
रत्नाकर-पद्धतिः।
रत्नाकरेण रत्नं परिमुकं यद्ययज्ञातग्णन ।
तथापि खन मरकतखण्डं यत्र गतं तत्रापि महार्घ ॥ ०४ ६ ॥
जलनिधिमुक्केनापि कौस्तुभेन प्राप्तं मुरारिवक्षःम्तलं ।
तेन पुनम्तस्य स्थाने न जानौमः कः परिस्थापितः ॥ ७४७ ॥
मा दोषमेव ग्टहीत विरलानपि गुणान् प्रशंमत जनम्य ।
अक्षप्रचुरोऽप्युदधिः कथ्यते रत्नाकरो लोके ॥ ०४८ ॥
वेलापृथुलकन्नोलप्रेरितं यद्यपि गिरिणदौं प्राप्तं ।
अनुमति मार्गलग्नं पुनरपि रत्नाकरे रत्वं ॥०४८ ॥
लक्ष्म्या विना रत्नाकरम्य गम्भोरता तथैव ।
मा लक्ष्मौम्तेन विना भण कम्य न मन्दिरं प्राप्ता ॥ ५० ॥
वडवानलेन ग्रहोतो मथितः सुरासुरैः मकलैः ।
नत्योदधिर्मुक्र: पश्यत गम्भौरतां तम्य ॥ ७॥ १ ॥
चलनं जलं चामृतं विषं च कृष्ण: सदा नव एव ।
तौरोदधे तव तथा परमहिमाधिकोऽधिकतरः ॥ ७ ५२ ॥

·२५६
बज्जालग्गं ।
ग्यणेहि निरन्तरपू- रिएहि रयणायरम्म न ७ गब्बो ।
करिणो मुत्ताहलम- मए वि मयभिमला दिहो। ७५३ ॥
प्रणवरयं देन्तम्म वि तुहन्ति न मायरे वि रयणाई।
पुलरकरण खिन्जर
नए लच्छो चायभोएहिं ॥ १४ ॥
ग्यणायरम्म न ड हो - तुच्छिमा निग्गएहि रयणहिं ।
तह विज चन्दमरिच्छा विरला रयणायरे रयणा ॥७५५ ॥
रयणायरचतेण वि पत्तं चन्देण हरह तिलयत्तं ।
तेण उण तम्म ठाण
न याणिमो को परिट्ठवित्रो ॥ ०५६ ॥
जर वि + कालवण ममौ ममुहाथो कह वि विडियो ।
तह वि ड तस्म पयावं प्राणन्दं कुणद दूरे वि ॥ १५॥
रया सुराण मम - पिऊण वडवाणलम छुहियन्म
अप्पा देन्तण तए समुद्द मुद्दङ्कियं भुवम् ॥ ७५८ ॥
अत्थि अमङ्खा मङ्खा
धवला रयणायरम्म संभूया ।
न ताण मद्दलद्धी जा जाया पञ्चजन्नम्म ॥ ५ ॥
जाएण तेण धवलौ- कनोमि नूणं ममुह मङ्खण ।
अत्थितणेण हत्थं पमारियं जन्म कण्हेणं ॥ ७६ ० ॥
समुहनिन्दावज्जा।
माहौणामयरबणो अमरमरोरं च भुवणमकरेन्तो
उपमिरौहि न लज्जसि लहरीहि तरङ्गिणौनाह || ७ ६ १ ॥
रयणायर ति नामं वहन्त ता उवहि किं न सुमित्रो सि ।
मधे न जाणवत्तौ अस्थत्यो जं गया पारे ॥७६२ ॥

·संस्कृतच्छाया।
१५७
रत्ननिन्तरपूरिते रत्नाकरम्य न खलु गर्वः ।
करिणो मुक्का फलसंशयेऽपि मदविहला दृष्टिः ॥ १५ ॥
अनवरतं ददतोऽपि शौयन्त न मागरेऽपि रत्नानि ।
पुण्यक्षयेण क्षौयते न खलु लक्ष्मौम्यागभोगाभ्यां ॥ ७ ५ ४ ॥
रत्नाकरम्य न खल्नु भवति तुच्छत्वं निर्गतै रत्नैः ।
तथापि खलु चन्द्र सदृक्षाणि विरलानि रत्नाकरे रत्नानि ॥ ७ ५.५ ।।
रत्नाकरत्य केनापि प्राप्तं चन्द्रेण हरम्य तिलकत्वं ।
तेन पुनस्तम्य स्थाने न जानौमः कः परिम्थापित: ॥ ७५६ ॥
यद्यपि ग्दल कालवशेन शशौ ममुद्रात्कथमपि [विरहितः ।
तथापि खलु तम्य प्रतापमानन्दं करोति दुरेऽपि ॥ १५ ॥
रत्नानि सुरेभ्यः ममर्ण्य वडवानलम्य क्षुधितम्य ।
प्रात्मानं ददता त्वया ममुद्र मुद्राङ्कितं भुवनं ॥ १५८ ।
मन्यमयाः शङ्खा धवला रत्नाकरे मभृताः ।
न खलु तेषां शब्दलब्धिया जाता पाञ्चजन्यम्य ॥ ७ ५८ ।
जातेन तेन धवलौकृतोऽमि नूनं ममुद्र शर्केन ।
अर्थित्वेन हम्तः प्रमारितो यम्य कृषणेन ॥ ७ ६ ० ॥
समुद्रनिन्दा-पद्धतिः।
स्वाधौनामृतरत्नोऽमरमरङ्क च भुवनमकुर्वन् ।
उल्लमनौलाभिन लज्जसे लहरोभिन्तरङ्गिणीनाथ ॥ ७६१ ।
रत्नाकर इति नाम वहंस्तत उदधे किं न शुष्कोऽसि ।
मध्ये न यानवर्तिनोऽर्थार्थिनो यनताः पारे ॥ ७६२॥

·वनालग्गं ।
२५८
उहि लहरौहि गम्बिर - गजन्तो किं न दौह सुमित्रो सि ।
जौसे गिम्हपिवासा वलन्ति वि वरमहा पहिया । ० ६ ६ ॥
मायर बजाए कह न मुषो चिन्ताए कह न विमत्रो ।
पद हुन्ने बोहित्थिय - हि किश्रो जलमंगहो अन्नो ॥ ७६ ४ ॥
बद्धो मि तुमं पौत्रो
मि पब्वयं लडियो मि तं उहि ।
किंगज्जमि अलियजए न लज्जसे उयहि किं भणिमो॥६५॥
निद्धोयउदयकविर पन्थिय मा वच्च मायरो एम ।
जत्थ नियनह तण्हा अन्न च्चिय ते महेमा ॥ १६ ॥
सुवमवज्जा।
जलपणापवेमो चामो - यरम्म कह महि न जुज्जए काउं ।
हवौ जम्म परिक न्ति पत्थरा नवरि गुणनिवहं ॥ ६ ॥
अलणडहणेण न तहा पत्थरघमणेषा खण्डणे तह य ।
गन्नाहलसमतुलणे जं दखं होद कणयस्म ॥ १६८ ॥
भूरिज्जड किं न जए
किं न जरा त्रावए अकालम्मि ।
जह सरकर तुला खली
निरकरो कञ्चण खण्ड ।। ७ ६८ ॥
नाराय निरकर लो
हवन्त दोमुह य तुज्झ किं भणिमो।
गन्ना ममं कणयं
तोलन्तो कह न लज्जसि ॥ १० ॥
जा कणयं तह पडिमा - णपत्थरं पेच्छ तुलद नारात्रो ।
माहवा निरकराणं गुणदोसवियारण कत्तो ॥ ७७ १ ॥

·संस्कृतच्छाया।
२५४
उदधे लहरीभिर्गादहनशीलगर्जन कि न दीर्घ शुष्कोऽमि ।
यस्माउौभपिपामा वलन्यपि परामुखाः पथिकाः ॥ ० ६ ३ ॥
सागर लब्जया कथं न मृतश्चिन्तया कथं न विषमः ।
त्वयि सत्यपि प्रवहणस्थितैः कृतो जलमंग्रहोऽन्यः ॥ ७६ ४ ।।
बद्धोऽमि त्वं पौतोऽमि पर्वतं लडितोऽमि त्वमुदधे ।
किं गर्जमेऽलोकजगति न लज्जसे उदधे किं भणामः ॥ ६ ॥
निर्धीतोदककासणशौल पथिक मा व्रज मागरोऽयं ।
यत्र निवर्तते हष्णान्य एव ते सरउद्देशाः ॥ १६६ ।
सुवर्ण-पद्धतिः।
चलनप्रवेशश्चामौकरस्य कथं मखि न युज्यते कर्त
हा धिग्यस्य परीक्षयन्ति प्रस्तराः केवलं गुणनिवहं ॥ १६ ॥
चलनदहनेन न तथा प्रस्तरघर्षणेन खण्डने तथा च ।
गुनाफलसमतुलने यहुःखं भवति कनकम्य ।। ७ ६ ८ :
खिद्यते किं न जगति किं न जरागच्छत्यकाले ।
यथा मातरस्तुलयति खटिकां निरक्षरः काञ्चनम्वण्डं ॥ ६८ ॥
नाराच निरक्षर लोहवन्दिमुख च तव किं भवामः ।
गुनाफलेन ममं कनक तोलयन् कथं न लज्ज से ॥ १० ॥
यथा कनकं तथा प्रतिमानप्रस्तरं पश्य तोलयति नाराचः ।
पाथवा निरक्षराणं गुणदोषविचारणा कुतः ॥ ०७१॥

·१६.
वज्जालग्ग।
पादित्तवज्जा।
भमित्री मि भममि भमिहिमि प्रणदिण पामम्मि मेरुसिहरम्म
जर पावमि कञ्चणमा मयं पिता सूर सूरो मि ॥ ७७२ ॥
विलियतेपण वि मम हरेण जह दंमित्रो दिणे अप्पा ।
तह जद ग्यणोप तुम ता मच्च मूर मूरो मि ॥ ७७३ ॥
उयणं भुवणकमाण
अत्यमणं एक्कदिवमममम्मि ।
सुरम्स वि तिनि दमा का गणणा दयरलोयम्स ॥ ७.७४ ।।
दौवयवज्जा।
मगणो नेहमउणो
नोदनी लोयन्द्रीयणाणन्दो ।
.
नामियतमोहपमरो
किं सुयणो नेह जोहरको ॥ ७७५ ।।
जोदको गिलह तम तं चिय उग्गिन्नद कन्जलमिमेणं ।
अहवा सद्धमहावा हियए कलमं न धारेन्ति ॥ १६ ॥
निययान्नस मलिणा कुणन्ति मलिणतणं जहच्छाए ।
गुणाने हकग्नित्तय न जुञ्जए तुज्म जोडरक ॥ ७७७॥
नियगुणनेहखयंकर
मलिणं निययालयं कुणन्तम्म ।
जोइक तुज्झ छाया परिचत्ता तेण सुयणेहिं । ७७ ८॥
किं तुज्झ पहाए कि गुणेण किं दौव तुज्न नेहेण ।
छायं जन्म विमिट्ठा दूरे वि चयन्ति निन्दन्ता ॥ ७७८..॥

·संस्कृतच्छाया । १६१ आदित्य-पद्धतिः। भ्रान्तोऽसि भ्रममि भ्रमिष्यम्यनु दिवमं पार्श्व मेरुशिखरस्य । यदि प्राप्नोषि काञ्चनमाषकमपि तत: सूर्य सूर्योऽमि । ०७२ ॥ विगलिततेजमापि शशधरेण यथा दर्शितो दिन पात्मा । तथा यदि रजन्यां त्वं ततः मत्यं सूर्य सूर्योऽमि ॥ ७०३ ॥ उदयो भुवनाक्रमणमस्तमनमेक दिवममध्ये । सूरस्यापि तिम्रो दशाः का गणनेतरलोकम्य ॥ ७०४ ॥ दौपक-पद्धतिः। मगण: खेहमपूर्ण पालोकवालों कलोचनान्दः ( सवर्तिकः तेल- संपूर्ण: उद्योतयुनः)। नाशिततमोघप्रसरः किं सुजनो न हि ज्योतिष्कः ॥ ०७५ ॥ ज्योतिको गिलति तमस्तदेवो हिलति कज्जलमिषेण । अथवा शुद्धखभावा हृदये कलुषं न धारयन्ति ॥ ०७ ६ ॥ निजालयेषु मलिनाः कुर्वन्ति मलिनत्वं यदृच्छया । गुणस्नेहकान्तियुक न युज्यते तव ज्योतिष्क ॥ ७७० ॥ निजगुणस्नेहक्षयंकर मलिनं निजालयं कुर्वतः । ज्योतिष्क तब छाया परित्य का तेन सुजनैः ॥ ७०८॥ किं तव प्रभया किं गुणेन किं दौप तव स्नेहेन । छायां यस्य विशिष्टा दूरेऽपि त्यजन्ति निन्दन्तः ॥ ७९ ॥ 21

·.
वज्जालग्गं ।
पियोल्लासवज्जा।
एक विणा पियमा - णु मेण बहुयाद इन्ति दुकादं ।
पालम्मो रणरणत्रो
निहा पुल त्रो समज्झमत्रो ॥७८० ॥
एक्कण विणा पियमा - णुसेण मभावनेहभरिएणं ।
जणमकुला
वि पुहवी अब्बो रमं व पडिहादू ॥१॥
मो कत्थ गमो मो सुय - पवनहो मो सुहाण मयवाणौ ।
मो मयणग्गिविणामो मो मो सोमेद मह हिययं ॥ ७ ८२ ॥
मो होहिद को वि दिणो जत्थ पिषो बाहुपञ्चरविलौणो ।
रदरहमखेयखिनो निज्मरद पवामदखाई ॥७८३ ॥
भाविहिद पित्रो चुम्बिहि - द निट्ठरं चुम्बिऊण पुच्छिहिह ।
दहण कुपल त्ति तुम नमो नमो ताण दिवमाणं ॥ ४ ॥
धन्नं तं चेव दिणं मा रयणी मयललकामाउला ।
अमयं तं पि मुहतं जन्थ पित्रो प्रति दौमिहिर ॥१८५ ॥
दूरयरदेमपरिसं– ठियम्स पियमङ्गमं महन्तम्म ।
आमाबन्धो च्चिय मा मम्म अवलम्बए जौवं ॥ ७ ८६ ॥
हिययट्टिो वि सहवो तह वि हु नयणाण होद दप्पेच्छो।
पेच्छह विहिणा न कया मह हियए जालयगवरका ॥७८॥
दोमियवज्जा।
दौलए बडसु-त्तरन्दयं कडियलम्मि सहजणयं ।
तह वासं च महग्च दोमिय कडियम्ह पडिहा ॥ ७ ॥

·संस्कृतच्छाया।
१६३
प्रियोल्लास-पद्धतिः ।
केन विना प्रियमानुषेण बहूनि भवन्ति दुःखानि ।
श्रालय रणरणकोऽनिद्रा पुलकः समाध्यमः ॥ ७८० ॥
एकेन विना प्रियमानुषेण सद्भावनेहमतेन ।
जनसङ्कलापि पृथ्व्यहोऽरण्यमिव प्रतिभाति ॥ ७ ८१ ॥
म कुत्र गतः म सुजनवल्लभः म सुखानां शतखानिः ।
म मदनामिविनाशकः म स शोषयति मम हृदयं ॥ ७८२ ॥
म भविष्यति कोऽपि दिवमो यत्र प्रियो बाहुपञ्चरविलौनः ।
रतिरभमखेदखिनः प्रक्षरति प्रवामदुःखानि ॥ ७ ८३ ॥
त्रागमिष्यति प्रियः चुम्बि व्यति निष्ठुरं चुम्बित्वा प्रक्ष्यति ॥
दयिते कुशले ति त्वं नमो नमस्तेभ्यो दिवसेभ्यः ॥ ७ ८४ ॥
धन्यं तदेव दिनं मा रजनी मकनलक्षणमंपूर्णा ।
अमृतं मोऽपि मुहर्ता यत्र प्रियो झटिति द्रक्ष्यते ॥७८५ ॥
दूरतरदेशपरिमंस्थितस्य प्रियमङ्गमं महतः ।
श्राशाबन्ध एव मानुषस्यावलम्बते जौवं ॥ ७ ८ ॥
उदयस्थितोऽपि सुभगस्तथापि खलु नयनयोर्भवति दष्पक्षः
प्रेक्षत विधिना न कृता मम हृदये जालकगवाक्षाः ॥ ७८७ ॥
दोसिय-पद्धतिः।
दौर्घ अक्षणं बहुमूत्रविपुलं कटितले सुखजनक ।
तथा वामश्च महाघ दोमियाधोवस्त्रममाभ्यं प्रतिभाति ॥ ७८८ ॥

·१६४
वज्जालग्गं ।
माणविहणं रुन्दी प्र छोडयं मिलधोयगयकार्य
जं वमणं न सुहावर
मुय दूरं नम्मयाडं तं ॥ ७८८ ॥
पम्मुहसत्तं अट्ठौ-सहावयं जणियरायपुलहलं ।
दोमिय दिज्जन्तं पिड नारङ्ग अन्ह पडिहार ॥ ७८.॥
जं पकालियसारं जंगल्यं चेव खममहग्य च ।
तं दोमिय अन्हाणं दंमिजउ कि वियारेण ॥७८१ ॥
दोसिय घणगुणमारं सुविणौयं सटु मोहमंजणयं ।
दंसहि मा कुण खेयं तं अन्ह जोड परित्रोमं ॥ ७८२॥
जह पढमे तह दोसद अवमाणे भाडयम निबहणं ।
तं फु अन्ह नियम्बे
दोमिय फट्ट पि पडिहाइ ॥७६३ ॥
दय कस्यहि रहए वज्जालए मयललोयभिट्टिए ।
पत्थावे गोडिट्टिय-इच्छियगाहा पढिन्जन्ति ॥७६४ ॥
ण्यं वन्जालग्ग ठाणं गहिऊण पढद जो को वि ।
नियठाणे पत्थावे गुरुत्तणं लहर मो पुरिमो ॥ ७८ ५ ॥

·संस्कृतच्छाया ।
१६५
मानविहीनं रुद्रत्वेन हुस्खं शिलाधौतगतच्छायं ।
यसनं न सुखयति मुश्च दूरं नर्मदातटे तत् ।। ७ ८८ ॥
प्रामुखसूत्रमस्थिसुखजनक जनितरागपुलकितं ।
दोमिय दौयमानमपि खलु नारङ्गमस्मभ्यं प्रतिभाति ॥७६ ० ॥
यत्प्रचालितमारं यद्गुरुकं चैव महदहार्घ च ।
तदर्यतां दोमियास्मभ्यं किं विचारेण ॥ ७८१ ॥
दोसिय घनगुणसारं सुविनीतं सुष्टु शोभामंजनकं ।
दर्शय मा कुरु खेदं तदस्माकं जनयति परितोषं ॥७८२ ॥
यथा प्रथमे तथा दृश्यतेऽवसाने शाटकस्य निर्वहणं ।
तत्स्फुटमस्मभ्यं नितम्बे दोमिय स्फुटितमपि प्रतिभाति ॥ ७ ८ २ ॥
इति कविज रचिते वज्जालये मकललोकाभौष्टे ।
प्रस्तावे गोष्ठीस्थिते पिमतगाथाः पद्यन्ते ॥७६४ ॥
इदं वज्जालग्गं स्थानं ग्रहीत्वा पठति यः कोऽपि ।
निजस्थाने प्रस्तावे गुरुत्वं लभते स पुरुषः ॥ ७८५ ॥

·No text on this page.

·EXTRACTS FROM THE COMMENTARY.
१ श्रुतदेवतां सरखतौं। सर्वज्ञो जिनः ।
१२ मच्छन्दिया गाथापक्षे बन्दःशास्त्रं तत्महिता कामिनौ-
पक्षे छन्दानुवर्तनं गाहिज्जन्तौ पद्यमानानुभूयमाना ।
१६ यथेक्षुष्टिर्भक्ष्यमाणा लघभवति तथा मण पद्यमाना
गाथा लघूभवति सर्वाक्षरानुच्चर णात् ।
। ७ एतेषां रसमजानाना दैवहतका उदरमारयो वेधेयाः ।
१८ छन्दं छन्दःशास्त्रं पक्षे छन्दानुवर्तन ।
९१ पूरणगुणमहितार्थानां कर्तिरि षष्ठी ते नोदकेन हप्तिं
न जामः ।
९३ किमपि चिन्तयन् कथ मकल वृत्तं विधाम्यामि
कथमितोऽथ ग्रहोत्वा याम्यामि ।
• छन्द छन्दानुवर्तने च ।
• ८ संस्कृतादपि प्राकृतमतिरिच्यत श्राबालगोपालप्रमिद्धत्वा-
सुगमत्वाच्च तम्य ।
३. मूर्खात्मनोऽजतया वन्दोलक्षणविहीन गाथादिकं पठतो
ऽवलोक्य पण्डिता अक्षिनिकोचनेन तानुपहन्ति ।
४३ इदमत्रेनिह्य यथा केसरिणि मति मत्तस्थापि हस्तिनो
विम्फूर्जितं न विन्नमति तथा मत्पुरुष भुवनमलंकुर्वति
कलिकालविलमितं न परिम्फुरति ।
४६ अथ कथमपि प्रतिपद्यन्ते तदा दःखैः कृच्छ्रेण तेषां
प्रतिपत्तिः प्रस्तररेखाममा ।

·EXTRACTS FROM THE COMMENTARY. ४८ यथा ४० उकं च दिग्गजकमठकुलाचलफणिपतिविस्तापि चलति वसुधेयं प्रतिपन्नममलमनमां न चलति पुंसां युगान्तेऽपि । चन्दनतरुनिष्फलम्तथापि निजशरीरपेषणपङ्कन दाघार्तानां तापोपशान्तये भवति तदद् दुर्गतोऽपि सुजनो दुःखितानां लोकानां निजारौरेण । ५१ नवमांमभेदजनको योरपि प्रौत्या मिलितयोखमांमयो ग्वि भेदनं वियोजनं जनयतीति जनको ? दर्मुर: पश्चादन्यत्पुरश्चान्यदादो- मध्य वलितचित्तवक्रः -- भेदन केदनं - मथावलितो मध्ये वक्रौलतः ? ५२ प्रकुलौनो जारजातो दिमुखो दिजिकः – यावदेव भोजनादि दीयते तावन्मधुरो इष्टः - अकुलौनोऽस्पृष्ट- भूमियतोऽङ्क त्वा वाद्यते । ५.३ निर्धी धर्मशब्देन धनुरुच्यते - स्थानानि पालौढ- वैशाखप्रत्यालौढादौनि । ५४ अयमत्र भावो यत्कदाचिवचित्र संघटते तहटमानमिव मावाजल्पन्ति । ५७ परस्य विवरं छिद्रं तत्र लब्धलचे पक्षे परविवरं अन्न मुषकादिना त विवरं-वङ्कपरि मौतगत्यर्थो वक्रगमनौले। ५८ पममणि मन्नतन्त्राणि येषु ते - पकुलौनेभ्यः पक्षेछौ नागानां कुलानि तयतिरिक्रम्यः - नि:फणेभ्यः । ६ १ एनकपक्षे निर्वर्तितं कार्य सरनं तत्र परामुखानां .

·EXTRACTS FROM THE COMMENTARY.
१६८
खभाव एष तेषां कृतसुरता योनिस्थितमेहना अपि
परामुखा भवन्ति ।
.
यथा
हरः सप्तभुवनाधिपतिहस्त्यश्वादि परिहत्यागत
वृषभमगौचकार तथा निर्गणं मगणमपि पुरुषं महान
प्रतिपद्यत इति ।
८५ समाप्यन्ते म्रियन्ते ।
१ ९६ विधिना पुरातकर्मणा ।
१.५ असं याचको मामपि याचियते नौत: मन्त्रिति न नौर
१४५ सुन्दर एयमिति पाठः ।
१ ४६ पङ्कजमौलां कमलमादृश्यं । विकसति विकामं लभते
हस्तपादं प्रमारयति शौताभावात् ।
१ ४ ७ सपत्त्राणि विदषः ।
१ ५३ उ च यतः। सेवया धनमिच्छद्भिः सेवकः पश्य यत्कृतं ।
खातन्त्र्यं यच्छरौरम्य मूढेम्तदपि हारितं ॥
१५५ तालश्च शतवर्षे यावदेकदा फलति ।
१५८ पयमत्र भाव: । कृष्णमलिनचित्ता: प्रभोरभ्यन्तरस्थिता
विभवजातं भुनते, ये पुनः शुद्धस्वभावास्ते बहिः स्थिता
एव केवलं क्लेशमनुभवन्ति ।
पर्याप्तं । अयं भावः धेनुवृषभरालेकधान्येष
विद्यमानेषु सेवयालं।
१०२ उक्र च। एक्को पाउ पयाले बोत्री वंभंडमंडलविलग्गो ।
तदो रोमफुरतो बलिबंधे वामणो जय ॥
१६. संवया
22

·EXTRACTS FROM THE COMMENTARY. - १७८ संचर्णितशासौ विस्तीर्णशोभश्चेति कर्मधारयः । १८७ मा रेवा नर्मदा। करिणौसंघाता गणिकारिकावृन्दानि । .१९ मृत इत्यथाहायं । ... नन्दने वने । मरुविलमितानि कण्ट किजालभक्षणानि । २ ० ५ कश्चन युवा कांचनापूर्वी तरुणौमवलोक्य विरुद्धामपि पूर्व- रमितामनाकलय्य तामलभमान: शिरो धूनयति थत्क रोति च । तं तादृशावलोक्य मा रूपवतौ मखौं प्रति ब्रूते। २ २ ६ इयं मत्सवौ रतुं मौभाग्ययुनरपि युवभिन प्रापे त्वद्भा- ग्याच्च स्वयमप्यागतामिमां किमित्यवगणयमि यदन्याम- वलोकर्याम, को नाम तवाग्रह इति ध्वन्यते । २ २७ भावार्थ स्वयं । कांचन नायिकामागत्य दूतौ वकि हे महीमण्डल स्थित युवप्रार्थनौये सौभाग्यवति वधिरहे मकलमपि युवजातं तथा तानवमालम्बते यथा दिवेषु दिनेम्वनियभाग्भविष्यतीति । २२८ भावार्थः पुनरेषः । हे नामरसाचि निर्भरयौवनरमणीये भवतौं मर्वावयवरूढप्रौढयौवनामवलोक्य सर्वेऽपि युवान- स्वामेवाहमहमिकया वाञ्छन्तु भविष्यत्प्रौढतारुण्यारूढां नायिका प्रति सखौवाक्यामिति । २२८ अयमभिप्रायो; भवन्तु मर्वा अपि स्त्रियो, यूनः पुनः कस्यचित्कर्णान्तविश्रान्तलोचना कुचयुगलपौद्यमानचिबुका चम्पककलिकागौरायवतीर्णतारुण्या युवतौ रणरणक- हेतुर्भवति ।

·EXTRACTS FROM THE COMMENTARY. १०१ हे युवन किं परामुख १ २ ३ ० अयं भावः । कश्चिधुवानवतीर्णतारुण्यां नायिकां दृष्टा तामवाञ्छस्तत्सख्योद्यते । संजातो ऽस्यस्याः ? म कोऽपि यौवनभरः समुलसिष्यति येन सकलनगरनारोरप्यतिशेष्यत इति । २३ १ अयं भावः । कश्चन युवासंपूर्णकुचयुगलां मुग्धां वामाची- मालोक्य तत्मख्योच्यत । अस्याः सुरतपाण्डित्येन गुणा- तिशयं जास्यस्येतां लचौं मुग्धां मा जामोरिति । २०४ भावोऽयं । काचन नारी मर्वाङ्गरूपवती सुभगा गर्वण वति। मद्रूपश्रियमवलोक्यायं युवा मामागच्छति तमेतं निवारयत कश्चन यस्य किरस्ति । २४१ अयं भावः। काचन नायिकानवतौर्णतारुण्यापि प्रियः पातुमारब्धा। २४. श्रयं भावः। सकला अपि नारौर्दशंदशं परिभ्रमति परमेका- मपि न कामयते सर्वाङ्गसुन्दरोमलभमान, एवं स्थिते काचन वकि सर्वत्र परिभ्रमति पर कापि स्थितिं न विधत्तेऽय- मित्युपालभ्यते । तदपालम्भं श्रुत्वान्यः कश्चन बते यदि मनो- गतां सर्वगुणपरिपूर्णां प्राप्नोति तहि न भ्राम्यतीत्यर्थः । २४. अयं भ्रमरः भ्रमन् रौतौति भ्रमर इति । २५० अयमों यथा कश्चन युवातिक्रान्ततारुण्यामपि गुणगण- युकां नारौं प्रथमोपभुकां न त्यजति । २५२ यथा कश्चित्कामुकः कांचनानवतीर्णतारुण्यां युक्त्या सरतक्षमां विधाय नामुपभु म निपुणो भवेत् कयाचन ·२७२ EXTRACTS FROM THE COMMENTARY. • ५३ अयं भावः प्रधानस्थितां निविडकुचयुगलभरभज्यमान- मध्यां मध्यवयसं नारौं रमिलेदानौं चेतरनारौं कामय मानो न लज्जसे हे युवन्नित्यपालम्भोकिः । २५५ सर्वगुणपरिपूर्णायाः कर्णान्तविश्रान्तलोचनाया: सुरतेन सुखौहतहदयस्य यूनो हृदयं सामान्यनारौरतं यदा नानन्दयति तदा केनचिदेवमुच्यते । २५१ मंकल्पो नियमः । कामयमानः ७ अयमभिप्रायो; यथा कश्चि द्विपश्चित्प्रकाण्डः सकलपरि- पन्मण्डनभूतः मन्जनशिरोमणिदर्जनममन्मध्यगतः केन- चिदेवमुच्यते । २६ १ दूयं श्रङ्गारे वर्तते यथा कश्चन युवा कांचन विदग्ध- वनितां चलचमूरुचक्षुषमुपभुज्य निकृष्टां केनचित्मख्यैवमुयते । २ ६ ५. यथा यथा पुमानर्थन गुणगणेन परिपूर्णा भवति तथा तथा गर्वायत इति निर्मदो भाग्यवाने को न तु मर्व लक्ष्मीपूरिता इति । २६ ७ महतां हानिवृद्धौ भवतः क्षुद्राणां सर्वदा लघूनां हानिरेवेत्यर्थः । १७२ जयितुं जानात्यर्थादकभणितौः । २८६ वरतरुणोकर्णलग्रेन कर्णान्त विश्रान्तेन पुनः कथंभृतेन घोलन्तौ तारा कनौनिकाया वर्णन्तेनोचलं तेन तथा।

·EXTRACTS FROM THE CONMENTARY. १७३ तवं । • ० १ यथा दरिद्रचिन्ता हृदये न माति दर्गतमनोरथा बहवोऽपि निष्फला भवन्तीत्यर्थः । ३ । ६ अन्यदपि पानौयादि भिन्नानि स्याना नि मंपूर्णकृत्योद्धृत मदितः प्रमरतौति । ३९१ अयं भावः । स्वभावसरते वलयनूपुरयो रवौ न संगच्छेते अत: कारणाद् द्यावपि श्रुत्वा कम्यापि धन्यम्य पुरुषायितं क्रियमाणं वर्तत इत्यनुमौयते । ३०७ यथा पाण्डव कौरवौ युद्धोद्यतौ किमपि न गणयतम्तथा सुरतसमर्दनौ दम्पती। ३४४ इदमत्र काचिनारी कम्मिंश्चिदुर्लभेऽनुरका तमलभमाना मानमवलम्ब्य पुनरन्यं वाञ्छन्तौ पुनस्तरे- अनुरका मती जनान् हामयति । ३५० मखौशिक्षोकिरियमथवा भर्तुः कृतापराधम्य । .५ १ श्रयं भावः। कश्चिद्युवा कांचन स्त्रियं गते दिवम उपभुज्य द्वितीयदिनरात्रौ मानमवलम्ब्य स्थितां वामानौं मद्य- पात्रपुष्पाद्युपभोगवस्त्वानौय तामनुनयविदमाह । ३५३ इति मखौशिक्षोकिनायिकां प्रति । ३५ ५ गजेन्द्रतुल्यौ मानभर्तारौ प्रतीहि इति मखौशिक्षोतिः । ३५६ तुला जलोदश्चनघटौकाष्ठदवरकं यम्याग्रे ढेकुलौति कथ्यते । ३ ७१ शशिनो वाचनमौश्वरस्तस्य वाहनं वृषभः। शैलसुताया: पार्वत्याः सुतः षन्मुखस्तस्य वाहनं मयूरः । प्रादृष्ट्वाले ।

·२७४
EXTRACTS FROM THE COMMENTARY.
० ७९ लम्या वास: कमलं तस्य वास: पानीयं ।
३७४ अयं भावः । काचिनारौ तत्क्षणादेव प्रवमितं प्रियं दृष्ट्वा
विरहामहत्वात्प्रलपितमिदमारधवतौ । तस्मिन् मप्रिये
प्रोषिते जनस्याद्योज्जागरः चोरभयत्वात् तेन सुभटेन
विना को नाम रक्षां करोत्यचैव हरिद्रापिञ्चराणि
गोदावर्यास्तटानि तस्मिन् मति सर्वा अपि नार्य
श्रात्मवपूंषि हरिद्रापिनराणि प्रत्यहं चक्रुरिदानौं च
तस्मिन् प्रोषिते किमनेन हरिद्रारागेणामाकमिति
गोदावयीं तत्क्षणादेव गत्वाचालयनिति नदौतटपौतत्व,
वहं तटं।
३७५ अयं भावः । पूर्व नगरनार्यस्तद्रूपं दिदृक्षालालमाः सत्यो
यत्र यत्र गमनागमनं म मत्प्रियो विधत्ते स्म तत्र
तदैव रथ्यामुखदेवकुलचत्वेरम्बादावेवागत्यास्थुरिदानौं तु
तस्मिन् प्रोषिते
हृदयेन मा शून्यान्यभूवन्निति
निजपुरुषस्य रूपमौभाग्यप्रकटनोक्तिः ।
२७६ तस्यास्तेन पत्या विना रक्रसितामितप्रान्तमध्ये नयने
सर्वच परिभ्रमतः परं कापि न पश्यतो; मौकिकमपि
कूटत्यक मत्सर्वत्र पतितं न कोऽपि ग्रहाति ।
३८२ अद्य विरह उभयथापि समाप्तिं यास्यति ; यदि प्रियो
ऽद्यागात् तर्हि दिया मण्डनं, उत नाथामौत् तदान्य -
मण्डनं भावौति ।
१६३ कुलबालिकाः कामं पद्येव मारयन्तौति भावः ।

·EXTRACTS FROM THE COMMENTARY. १७५ ३ ६७ अयं भावः । तावदेव कामः स्वपरवमौ दम्पती मार- यति यावत्कामिनौकटाक्षबाणपूरिताङ्गो न भवति ; पश्चात्सोऽपि तादृग्विधः खैरेव वाणैर्यिते प्रत्युतेति ! । ११ यं सभगयुवावर्तमं सर्वा अपि नार्यो दूतौः प्रेषयित्वा प्रत्यहं कामयन्ते तत्र मादृशो जनस्य मानवैरौ कथम- वकाश लभतामिति । ४१३ तथा त्वं कुर्या यथा खयमेव प्रियमपि संसारेऽप्येति लघुतां यथा न यामि कार्य च यथ सिध्यतौति कण्डयितपाण्डुरं यथा न मपद्यत इति । ४ १४ मम भर्तुः परमहस्रापराधाम्तेषु मत्सु यदि मानमवलम्बेयं तहि शारीरस्येयमवस्थातः कारणा देवंविधे व्यतिकरे त्वमेव मम पारणं, येन केन प्रकारेण मागच्छति तदि- दधौथा इति भावः । ४१० यम्तव वचनं न खण्डिव्यते तवादेशं करिष्यति । चिस्त्रिया प्रेषिता दूतौ प्रियं प्रति तचैव तेन मह सुरतमुखमन्भूय खण्डिताधरैवंविधं मुखं कथं दर्शया- मौत्यधोमुख्यागतवती तां च तथाविधामवलोक्य मान्तः भिन्ना हे मखि कथमधोमुखौ भवसि यस्त्वदनोष्ठं खण्डयति प्रियः त्वां सेवमानो वैरौति भावः । ४९२ • विकटकटिस्थसप्रस्वत ४४५ जीवन्तौं मृतां वा प्राणेश्वरौं द्रक्ष्यामौति पदये मंशयाः । कया- मम मम ·१७६ EXTRACTS FROM THE COMMENTARY. हृदयं ४५. काचिखण्डिता मानमवलम्बमाना विरहावस्थामसहमाना च खहदयं मंणोति । १५१ काचित्कंचन वाञ्चन्तो तेनाप्यवगणिता प्रतौदमाहेति । ४५ 13 अप्राप्तबलिदाने वालभागमनसूचके चुधात उड्डौने । C. E, G. अयं भावो वामभागमनार्थ पृष्टः काक: किल खरचेष्टाविशेषेण तदागमनं शकुनमवकथयति । तत्पू- जाथं बल्यर्थ तत्किमपि नास्ति येन बलिं पाद्य तस्मै निवेदयति । पश्चात्तस्मित्रुडौने ऽहोऽहं दर्भगशिरो- मणिर्यदम्मै प्रियशकुनसूचकाय कवलमपि न न्यवेदय- मिति तारतारं रोद । ४६ • वायसमागतं वीक्ष्य प्रोषितपतिमात्रादय स्त्रिय एवं कुर्वन्तौति तामां स्वभावः । ४६ २ छायां शोभां मम पत्युदारिद्ये ण भोजनादिपूजामकुर्वतो मानहानिम्तेषु बान्धवेष्वागतेषु मा भूदिति तानपि इंष्टि। ४६८ अयमर्थः। काचन दूतो केनचित्पुरुषेण प्रेरिता मतीम- तनिकामागत्यामुकं भजखेत्युकवतो तां चैव ब्रुवाणां प्रत्युत्तरयति । ४ ७० मम गुणान् बहु मन्यतेऽहं चामती भवेयं यदि तदा मम क दमे ४०१ काचन सत्यसाबुत्तमस्वगुणान् बऊ मन्यत इति अवाणां दूतौं प्रत्युत्तरयति । गुणाः ।

·EXTRACTS FROM THE COMMENTARY. जय यत ४१३ पन्यवाख्यानान्तरमौदृमोनां गाथानां श्री चभुवनपाल- विवृतितोकोक्तिविचारलौनायां (5& E) ले ग्वक एव । ४८१ कर्ण लगित्वेत्यर्थः । ४८८ पत्रिकामपि मा दद्या: पूजां मा कृथाः । काचन स्वैरिणी कूपान्तः :स्थां चन्द्रप्रतिमामवलोक्य मखौमुवाचेति कज्जले नामु मलिनं कुरु येन ज्योत्स्नाजालं न विकिरति । ४८२ अयं भावः। श्वश्रम्तावन्न पश्यति न रणोति ग्रामलोकश्च ग्टहे विवाहव्यग्रो मम पतिश्चात्र नास्ति तम्मात्सर्वतोऽपि भौतं परित्यज्य सकलां रात्रिमारमखेति भयोक्रवतो काचन कुनटा। भावार्थस्त्वयं । हे पथिक एतत्स्थानं जनसंकुल न नर्तते शून्यमेवात्ता न यति ददाति खप्नुमवकाशं तदा मा ब्रज किं तु वासं याचखात्र मम ग्रहे ४८५ कोऽर्थः । यद्यत्र वत्स्य से नदा मत्कुचोमणा गतगीतो गतामपि रात्रि न ज्ञास्यम इत्यर्थः । ४८९ करणानि वववालवादोनि मप्त । वं तथा कुर्वा था यथा को निश्चल: स्यादिति । ५०० मंचारः कोकप्रणीतोऽत्र बोद्धव्यो बोहयो ग्रन्थ गौरवभयान लिख्यते इति । कश्चन यधुमनिपुण: कयाचित्रायिकयैवमुच्यते । ५.८ 23 ·२७८ EXTRACTS FROM TILE COMMENTARY. ०२ साविकभावभावित प्रस्रवद्रवत्पानौयानि कन्यकारतानि । श्रयं भावः । मर्वमपि ग्रामं परिभ्रान्ताम्मि परमात्मभग- योग्यं कम्यापि माधनं न दृष्टं । ५४४ काचन या खण्डिता मानमवलम्ब्य यावत्तिष्ठति नावदागत्य भर्चानुनौतापि मानं न तत्याज गतः मोऽपि निजग्टहे। एवं विधे व्यतिकरे कामपरवशा यावन्न पतिर्मानं त्यजति तावद्रोदितं प्रवृत्ता सती मम्योच्यत एवमिति । १४६ त्वद्रोदने नै तेषां केकानां मनो नो दृयते प्रत्यन हत- करोदनेन मां प्रतार यतोषेति मन्यन्ते । 1४८ दिनकरकिरणपणे दोषा रात्रिर्यम्ते । ५।१ रने ऽनुरको जने रका कृष्णे दष्टहदये कृष्णा धवले शुद्धहृदये धवला: । सुकविरा ऽभिधेयम्तत्र सुब्धः । दृष्ट्वा दूरत एव । ५.६ . वर्णव्या सुरूपा । पक्षे वर्णान्या पौनच्छवित्वात् मुखे रमिका श्रागच्छ प्राणनाथ मां दामौ किमिति दृशापि न मंभावयमा ति । पक्षे मुखरमिका भक्ष्य- माणा स्वादर्भवति । स्नेहविहोनापि कण्ठे लगति कृत्रिमप्रेमप्रकट नात। पो तैलादिरहिता कण्ठे तालुनि लगत्य निरूक्षत्वात् । पश्चात्करोति विकार निर्द्रयं पुरुष कृला विकारं कुर्वन्ति वेण्या निष्काम- ·EXTRACTS FROM THE COMA1 LNTARY. १७६ । यन्तीत्यर्थः । पक्षे पश्चाधिकारमुदरागमने जोति- मारादिकं करोति । .६ ४ न मवहति न वशीभवति । मंजारोमाञ्चेनाङ्गन पर- द्रव्यं दृष्ट्वोत्कण्ठितशरौरा । ५६५ निबद्ध लोभा। पक्षे प्राकृते पूर्वनिपातो लोहेन निबवा । स्थानमेव लोभ एव वित्तं लोभद्रव्यं । ५ ६ . नानजनरागि। पक्षे ऽन्योनां योऽमौ रागः पञ्चवर्णत्वात्। ५ ६८ प्रात्मानं द्रव्यलोभन कुछिने ऽप्यर्पयन्ति । यद्यात्मा देव्यो न भवेत् तत: कुरूपान् कुष्ठिनोऽपि कथं भजन्ति । यथा पोवाललितप्रस्तर पतनं दाग्वाय मंपद्यते वेश्याहृदयविश्वामः । ५७० मृतकमात्मवशीभूतं मृतकप्रायमिव । अन्यं चाजिगमिषं व्यमनिन कटाक्षर क्षितं धारयति । प्रमो धनौ यद्या- गच्छति तदात्मनशमानयामौति दृष्टिं ददाति । पक्ष च दृष्टिं ददाति श्वः मृतक तथा ऽन्यम्य परश्वः क भक्षीय व्यामि । ५ १८ ग्रन्थमर्थ मोक्ष तम्माडामनिनो थायन्ति । कलित- हम्ता कवलितुमेव भक्षयितमव हस्तो यम्या: मा। ग्रन्य शास्त्र । मोतं शिवं ध्यायन्ति । तहतमनम: तम्मन् मोक्ष एव गतं मनो येषां ते । १८. विद्यमानमपि धनं लोपयितुं कथं शक्यत इति भाव:

·१८०
EXTRACTS FROM THE COMMENTARY.
यथा कामी
५८८
५ ८र
५८६ उड्डो तडागख नकः। भूमावतिगमने ।
माधनं विनिक्षिप्य दे तव्यौ भगम्य विलिख्य इदयेमितं
पानौयमानयति द्रावयतीत्यर्थः ।
यथा कश्चन कामुकः लवस्पर्शसुखो निर्दया लिङ्गनबहु-
लोछलट्रेतमं नारौं द्रवीभूतामपि पुनरालिङ्गति ।
नार। द्वादशाङ्गुलप्रमाणलिङ्ग दृढघातेन यत्पद्रवति तत्रा-
श्वर्यकारि । यस्य दर्शनेनैव द्रवति स कामुकः कुशल: ।
५८० काञ्चन गोपवालिका गधानाना हरिरालपते स्म
कुशलं राधे। तर्हि मा क्रोधाविष्टा सुखितोऽमि कमेति
हरि प्रत्यवादौत् । ततो भगवान् चमत्कारं परावृत्त्य
कमः क्वात्रति पप्रच्छ । ततः मा राधिकापि कास्तेऽचेति
प्रत्युत्तरमदादिति ।
५८ । दावयेतौ यमुनायां चिरं चिकौडतुर्येषु दिवसेषु ते
तादृशा दिवमास्तदानौमभूवन् न तु ददानौ मिति ।
काचन गोप्यम्बा कस्याविरूषाविरहितायाः कृष्णलाभो-
पायं निवेदयति ।
५ ८५ विशाखैतेन दानवारेर्नारायणसुभटप्रकाण्डस्य वल्लभा-
समौति गर्वायते स्म ।
५.८६ कयाचिह्नोप्या ।
भगवति गतचित्ता धवलमपि तक कृष्णमिति भगवतो
५ ५
नाम ग्रहाति ।
.
रुचिरं वस्तु यथा २ भुज्यते तथा २ हष्णा वर्धतेतरां ।

·EXTRACTS FROM THE COMMENTARY.
१२
खलया
गौ!रुमूल नितम्ब बिम्बकुच युगलादिदरौश्वरो
ग्रन्थिच्छोटनमकार्षातन्निश्च कृते मा ममाङ्गयष्टिममौ
पश्यत्वति ।
कमल
मम
६ ११ लक्ष्मोः किल कामाता ब्रह्माणमपि नाभी कमलस्थित
दृष्धा सरनसुखं त्यामपारयन्तो लज्जामन्जहद नकमला
कथममो परमेष्ठौ मामेवंकुर्वाणां द्रक्ष्यतीत्यम्य भगवतो
नयनदयौ किल सूर्यचन्द्रममौ तर्हि यत्र सूर्यस्तत्र
विकमति तमिमंचास्तमयमाने पयोजमपि
मंकुचत्यतो नाभोपयोरुहं नारायणदक्षिणनयनसूर्या-
छादनेन संकुचविति नयनं पिटधे भगवत्यदधिजेति ।
६ १२ एतावता मापराधो भवानमि ।
६ १३ इदमुत्तरं । मुग्वं तावत्कतकीकर्पूरधूलिधवलं
पूर्णिमा चन्द्रश्च मृगलन्मदूषितस्ततो
गण्डस्थले
कुतस्त्वं कब्जलं लगति यन्मुखं मगाङ्कलम पानुमिमौत
दयमिति ।
६ १ ४ स्तनाभ्यां निरुद्धत्वादमुथ्य ब्राह्मणम्टा नमस्कारसूचक
शिगेनमनं मम न भवतीति ।
दर्वहेन मम त्वरितं गमनं न संगच्छते श्वशुरादेः स्पर्श:
कथं रजितव्य इति ।
६ १॥ इदमुत्तरं। पतिस्तस्यास्तिलककरणब्याजेन मुखं चुचुम्बि-
पति मा चेदानीमहम्मृतुमत्यस्मि पथ्य बधिराकं मम
वाममिति परामुखौ भवति ।
अमुना नितम्बन

·१२ EXTRACTS FROM THE COMMENTARY. । मा ६ १६ अम्य हृदयेऽन्या निवमति तस्याः पादप्रहारममा महि व्यते नो वेति यावत्यापयति प्रहलु पादं तावविरसि प्रत्यछत्ततम्तथेति नान्यथा मम शङ्कति किं करोमौति स्थूलाश्रुभौ सरोद यतः रूदितमुचितमस्त्रं योषिता विग्रहेषु । ६ १७ परिजनमध्यस्थितं पूर्व मेव याचितसरतमात्मवानभमव- लोक्य कथं प्रत्युत्तरयामीति कर कमलकलितं लोला- नलिनं मुकुन्नयामाम सूर्यास्तमनेऽम नि मुकुलोभविष्यन्ति तत: परनम्त्व या ममागन्तव्यमिति कमलमुकुलने हेतु: ६ १८ एकेनैव बाणेन वरगजेन्द्रहनने मम शाकिरम्ति जानात कोऽपि विषाकेन शरणामुं मतहस्तिनं जघानेति शरप्रक्षालनपिवनं प्रत्ययाय विषाके परजले पौते ममन मृत्युभवति । ६ १८ कुङ्कुमरागोऽप्यङ्ग स्पर्शसुखान्तरायायावयोर्मा भूदिति । एतेन तम्या: मर्व बन्धवेत्तृत्वं प्रकटौ क्रियते । ६२ १ अभिनवप्रेमममागमदयोरपि यौवन िवमन्तमासे मति कथममौ वृषभो नो वा यदेवविधां मां परित्यज्य याति देशान्तरमिति गावम्य शिरमि स्तो नो वेति शिरोऽवलोकतं । ६२ २ कौचिद्राजपुत्रौ विद्यते तयोः कनिष्ठेन प्रजावतो गजकले मसातः स्थाने त्वं व्रजेत्युका मतौ प्रथा- मुभा देवरेण विपरौतरतं मम शय्याप्रच्छादनपटस्थित- ।

·EXTRACTS FROM THE ('OMMENTARY.
१३
चरणकुङ्कुमलाञ्छनेन ज्ञात्वा महातःकार्य त्वया कृत
मित्यजामौत् ।
६.३ प्रियम्य तावन्मम हृदये वामस्तत्र दोपकः कथं दौयत
दूति हृदयावलोकनं ।
६ ९४ श्राभिर्मम भर्ता रन्तुं याचितस्तत: ता: सुभगा अहं
नपुंमकोऽस्मौत्युत्तरं चके । ततो धन्याहमिति यम्या
भान्यां न कामयत इति गर्वमुवाह ।
६ २७ प्राट्काले हि शकपथिको दःखितौ भवतः ।
६ - ८ प्रेमारूढं वचनेनैव कमलनालवत्त्व्यत्यतिकोमलत्वात् ।
६२८ काचिद्विरहिण्यासवृक्षमुवा पश्चात्तमिान्वर्धमाने प्रलपति ।
म धारो महाधारत्वं । शोषयति मम ।
६ ४८ काचिन ग्धा विरहिणौ निरन्तरं वर्षति वारिदे मरि-
सूभयकूनकषासु मनौव्वात्मौयप्राणेश्वरम्य गमनं वाञ्छन्तो
कयाचित्मख्येवमुच्यते ।
यथा कस्मिंश्चित्प्रधानपुरुषे विनष्टे शोकात्तनुतनुचमादयो
भवन्ति तत्परिवारम्य ।
६ ५४ शुकरौरम्य हरितत्वेन चच्चोच लौहित्येन सलोहित
पित्तमिवोत्प्रेक्ष्यते ।
६ ६४ पूर्व हि जरा कर्णमूलमेव समागच्छति ।
६७४ विधिना पूर्वकृत कर्मणा ।
यत्रोत्पन्न वस्तु तत्र तथा न शोभते यथान्यत्र स्थाने
शोभतेतरा ।
५३
२

·१८४ EXTRACTS FROM THE COMMENTARY. . ०१४ कृपस्थिततुला रिनमृता मतो नौचोक्षम्यानं प्राप्नोति । ७०६ कोशोऽत्र कमलान्तरवर्तिनी कर्णिका । यः ग्वल लम्यालिङ्गित: म यद्यात्मौयान प्रति निःफल: म परान प्रति कथं मफलो भविष्यति । ७ १८ कश्चिन्मनखी क्वापि मूर्खप्रधाने ग्रामे वमन् केनचि- देवमुच्यते । ७ १८ वरमन्यत्र गमनं विदषो न तु मूर्खम्हा क्रियमाण: मत्कारी दृशः । १२५ चक्रवाक: किलेयं मम प्राणवनभति स्वकौयं प्रतिबिम्ब जलस्थितमनन्लोक्योढश्वमोत् । ०३ ५ यद्यपि भूमिगुणेन वटवृक्षो इस्वः मंजातम्तथापि फल- प्रार्य तथा भविष्यति यथा सर्वऽपि प्राणिनः सखिता भविष्यन्ति । ७३ ६ यः कोऽपि धनौ भवति म वृद्धिं वजन याच्यमानश्चेद- दनचन्द्रं कोपकलङ्कितं विधत्ते तम्या याचकास्त्यजन्ति। यः कोऽपि मुखं कलुषितं विधत्ते शुभवचनदानेऽप्यास्तां दानप्रस्तावः स स्वकीयैरेव पुचैत्यज्यते । ७४ ४ कशिदुष्टो दौयं तावत्करोति यावदन्यः सत्पुरुषः নমিহীনা कोपाटोपभृकुटिलतालंकृतललाटो जानाति । तेन च जातेन तदानौं न दुष्टो न चान्यः कोपौति । ०४६ यदि केनापि मर्वशिरोमणिना ग्रामीणग्रामणिना .१४० न ·EXTRACTS FROM THE COMMENTARY. १५ ७५८ यथा कश्चिडिपश्चिप्रकाण्डम्त्य कः मोऽन्यत्र गतः सकलनर नाथ- मूर्धवन्दनौयचरण: किं न भविष्यतीति । अपि तु शुनौव ग्रहे ग्रहे परिभ्रमति । यः कोऽपि पुरुषसिंह: कष्टदशामाप्तः केनापि याच्यमानः मंपत्त्यको ऽप्यात्मीयं गाम्भौर्य न त्यजति । कोऽपि वदान्यः पात्रेभ्यः मर्वमपि वस्तुजातं विश्राण्य कस्मैचनावशिष्टयाचकायात्मानमर्पयन मकल- जगन्मण्डलं खयशसा पूरयति जीमूतवाहनवत् । यः कश्चिद्विभवप्राचुर्यनिर्जितधनदः परमददानः कमपि म एवमुच्यते । ७६ ५ बद्धोऽमि त्वं पर्वतैः पौतोऽसि त्वमगस्तिना तथा लहितो ऽमि वानरादिभिः । ०६.८ मानौ जनश्छेदनदाहघर्षणादिकं महते न पुनरममान - जनेन मह मान्यं (read महास्या)। कश्चिदममोक्ष्यकारी निरक्षरो लोभवान् मर्वण नोचेन समं सत्पुरुषं विद्वांसं करोति स एवमुच्यते । ०७२ अमुमात्सुमेरोलवमपि सुवर्ण न लस्यसे । ७७४ इतरलोकस्य कोटतुल्यस्य का गणना । ७७८ विद्वांसः किल दौपच्छायां न रक्षन्ते । दौपच्छाया गजच्छाया खट्वाच्छाया तथैव चेति । ७८८ एवंविधां स्त्रियमसमभ्यं योजयेति गम्यं । 24 ·१८६ EXTRACTS FROM THE COMENTARY. ७८ कश्चन काम्येवं विधं स्त्रीरत्नमभमाना यदि न प्राप्नोति तदैवं वति। १६. सुसूत्रमस्थिम्पर्शसुखकारि जनितप्रौतिपुलकित दौय- मानमपि स्त्रीरत्न रङ्गरहितं चेत्तदा यथा कम्यापि न रोचने तदिदमपि । ७८. मान्यदर्शनेन ग्वेदं कार्यतम्तत्तादृगिविधमस्माकं जन- यति मंतोषं ।

·VARIOUS READINGS. . २ अमियं F- तत्तवत्तिं G-. ३ .विरहयोयो गाहाओ कुलाउ A : विरझ्याई D एवं वज्जा- लग्गं विहियं A; वज्जावगं B: विज्जालग्गं D. ४ एगत्ये D-पवर. A- तं पिअ A : तं पिहD वग्गालग्गं B, F- पज्जत्ति D. F. ५ एवं A, G- अवसरे पत्ते A--- पाईकव्व. A--- होहो A. D. ६ कर वि कवे D. ७ मक्क यबसक्कयं V, F. १० मगोहराहिं D, F, H मरसौहि छंद इतौहिं A-- कामिणौहि A. H; पण यगोहि V. F. डभर हिययं A, D. H, झिज्जा F, जिज्जा G- अयंतौहिं A, C, D, E, F, G: अमन्तौहिं H. ११ एवं B--- जह दवि पुरसहोणेहि F, H: जह दवां पुस्म- होगाणं D. १२ छंदडिया A-मुरूवा C. १३ रसं A-बिब्भमं A वयाइ A, I): आलावा H-चित्तं A, C. १४ पढइ विसत्यो य A, D सुवणगुडीए A ; सुयग गोहीम )- मु चिय नायो छहल्लेहिं A : सो उगा नाओ छयल्लेहि D. १५ रू B; रूयह D--- बगाहा D, F-- गमार० A, C; गवाल. गुयाल. D- किज्जह A, ])- लुचविलुंचौ A- गावौ H. १६ लऊवत्त A-यावहसि C, E-- इक० A, F; इच्छ० G. १७ तं दंडं A-याण A. F. ..

·२८ VARIOTS READINGS. D. . १८ कया A, D- रमणीया V, D, EF-..- किं गाहाण F A, २६ अत्यावे B मुकवि. D. २. पिव D. F. . . - - २१ कव्वस्म ग्मं A, D, F...- जो जागाइ A, D, F. भगाया A, 1)- तावि(य)मौयलम्स तत्तिं A- पावेइ ). २२ रहि पयं A-- चोर ब्व A, B, C, D, G - दुम्क घेत्तगण D, F. २३ भौयो ID, F, H--- दुम्केगा D, H. २४ पुण्यहि नव िD.- लब्भ A, D. २५ ०बहुल. B. २६ सोहा मो D. F, H--- दुस्संतो E- कुपयं D, H. २७ मुभंगगे A, I); मुहउंचणो | : मुहवंचणो अचवलो विगओ B: विगवो : यचवलो E. २८ देसौ. ). पठौयव्वं E. २६ को सक्कायतड़यड पढा A: मकायतिडितिहिं पद D- पठियं B.E. ३० अवहा वहाग B, ('- विहोगा D. F-भूधग्गखग्गलग्गी ? मौसं खलियं न यागंति A; ते भउहा. B, C ते भिमुहखग्ग- निवडियं पि D: ते भमुह० E. F; ते भउडि. H- न याति D, F, H. ३१ जेहिं A-.- ताग पि हु नमिऊ हं A. ३२ सुवगो मुहुसहायो 1-मणं B: ममं C: महं असंभवो D, H-- उप्पनो A. ३३ सुवणो A---- दूमिजंतो वि D, H-इव D, H; चिय C, E, G, F—णिम्मलं नाह A. ३३ बिप्पियं A: अमंगलं G-लज्जयो A-भमा A, D. ३५ सुवणस्स A-- मुहा बिप्पियं A. ..

·VARICUS READINOS. १८ . - , ३७ पियसहाइ - एसो जागा सहाओ A. - मुवणा A. ३८ अकयत्यकयत्यकए A.-- अकयत्थर विप्पियं A: करविप्पिर B. ३६ एम ('; एमा E-- पई A, H; पाई C- पिउं A, C, D. G- मयगास्म कावि पयई अपिर वि कर D, H- कुगाइ A, D. ४१ परवयारं A, V, D, F अवराहेन A : अव यारोगा D, H. ४२ दोहेहिं वि F, G- पुज्जत्ता A-- बहुवेहि A-कि पि A- विज्जफुरियं व B: • फुरियो C; फरिय व A: फुरिउं E: •फुरिउ D; फुरियं F, H, (i. १२ गयंद . (', G- पुजवी E. ४४ दौणे अभहरणं D, H-- अन्भुहरियो A: अभद्धरियं F-- पिउं (', ( G- अवराहेसु D. H-खामिअंA; खमियो F-- सुवर्ग A: सुयणं D, H-नवर D--- जागांति A, D, H. ४५ वि A; वे C, E: B (.....) : दो - उरिउ E, (:: जोयुवयान B--- पुन्हसा A: पम्हमह E, (. ४६ मरगोगा न A-इंति A. ४७ अचला A-माजाया सायरं वि लंघंति A; मेल्हंति C-नेह A. ४८ फलरहिआ इ निम्मि• A- कुगांदि परकुं (- उवयारं A- लोयागं A; लोयमुहं B, F; लोएमु ('. ४ वहक. A; बहुल० D, E, F: वहल B, C– हसियं दिटुं A: वियसियं दि8 D. ५० थडो D, G; ठहो F..- अपिरो A, D: अवंचिऊ C; अवचित्रो G- दुणिच्छो A, V, F, रिद्वौर D-सूलौभिन्नु ब्व A, मूलौ दिन्न ब्व V, F, सूलाभिन्नो ब्व D. ५१ मंस. A, C, F– लोहट्ठिखंडगा • A- दुम्महउ E-भेश्य- गणो B. ५२ भायणं G-मुरज ब्व V.

·VARIOUS READINGS. . ५३ ब लोह. C, E, G: य अलोह. B-बाणो ब्व D; बाब A, V, F. ५४ नम F- होही D- जं पि F– तं पि य जयंति फुडं D- सव्वमारिच्छं D. ५५ नवर B, E, G-विहवेण D. ५६ दें C, E; दितयं D- अदिमयं (', E- वेरियाणं D, F; वयरियागांE; वहरिणां G. ५७ चित्तलए A, D, G-जमलि. B, F; जुवल• A- सपिसुणो A; घोणस व्व B, E; गोगासप्पं F: गोणस व C, D, G- परिसिरिकरे A; पडिसकरे D. ५८ कुलबिहूणागा भोयमुक्काण A, D--भोयवंतागा H-वित्याण B वौहद A, V, D, E, H.-वंतर. D. ६. खलमोहे H. ६१ चाडयंब ? भरियाणं A; बहुचाडकूड० )- सुणहाण F. ६२ जेगां D, H— उहरिया A : निम्मविया D. H- जस्म D, H- लहमाहणं A; पभावा G--भमग A: सबरा F, H- दहति D- व्यंझ A – मंगु च्चिय A. ६३ सुक्क. D, H, G- .मंमिलिया A- खलसंगे संपत्ते A: जाए D, H--- सुवण A : मुया .... पाविति D, H. ६४ गुणा इ को E. - वस्मियं B- नवा B. E : गावरे C. ६५ एक्क V; इक A-टिवहागा E: दिगाहाग B-जेहि जेहि विगिद्दिडो । ६६ जुन्हें A: दिरहित महड A. B. D. G. ६० मिलतो B. E... : . "- ·VARIOUS READINGS. २६९ ६६ उवरण A, B, C, E-मल्हेइ A : मिल्लेइ B, E- घोवमाणं G. ७. जंच (-पिच्छह A, C, E. १ सप्युरिसाण A. ७२ दढ० G-संकुलाण य A- कुलोणाणं A-- धो A. ७३ पुनिमाइ A- तह A, D -- दुरस्काणा? जर A; दुरस्कागा ? मणे B, C, F, G; दरकार जर D, H. ७४ इको वि A-- नवर D-तिहुवगम्मि A- जुम्हाग A: जोहार C-कौगो E. ७५ किज्जह B; झिझर D-खौगम्मि E-वइइ वदंत. G: वडा तह वड़ियम्मि A: वड़ा उयहिं मि तह य D वडद इय उयंमि तह य H. ७६ घडग जं जेगा A, D - देयस्म A : जीयस्म (- दूग्त्यो वि )- खण्डागां ('. E. ७७ इक्कमिनियागां A- कुमुह (--- खंडाई A. ७८ दिटेण वि A, D- जाव न - पाविति |)- बिनिवड A : कुमुयाण निब्बई कुगाइ D. 9 एमेय ])- कमलायराय B, F; कमलाइराणं (गविणो A. H: इविगा C-तेगा B-.वियस्मति A: विहसं ति H. ८० रा B, F, G--वियस्मति A; विहसंति - जग नेहो A- दूरे वि डिआ सुहाविति D. H. ८१ मम्मवेहं )- दुम्मए A, E--- कड़यकसं A. २ असंतेहि अC_विय मित्तो ('. E. ८३ परहियं पि तो कुज्जा H--- अपहियं मुट्ठ D ८४ अलियदरिदे H; विमुक्के D- मईए (': तनियम धम्मम डग A, D: धम्मौर H--- होति E, H..., ... ८ ·૧૮૨ VARIOUS BEADINGS. . ८५ लहुयसरोयाउ D, H--- तहाँउ A. ८६ हुन D-मइला H. ८७ मरिसेह जं समस्यो F२-- ज जे A: नं नो B, E: जं च (': जं जं G-- खमह B- जस २–गब्बियो होइ A, F२ तिसु एहि B, C, E, G. ८८ अणुवत्ताह A-रका A, E, F, G-गुगां - सो णवर B, (, G; सो गावर F; सो न छH..- वि व दुल्लहो B; वि दुलहो E; यवल्लहो A. ८८ सण. - इन्दियकु० A-- व जम्मो A- अहम्मेण A, D, F,G. १०. परिसं A-परकलत्तपरिहरणं A, D, H-रहियं जम्म A- गाठाइत्ताण A, H-निबह A, D, H ६१ अमुगांता A; अमुअणंता G- कह रह B. ६२ कहं (', E-- खगम्मि)-- सिढिलेह D- सिठिलियाणं A, C, E, G. ६३ बङ्ग चिय |, (i; बङ्गट्टिय A, B, C, E-जाय (.- तेहिं A: तागं D-परिहरतार्ण A; परिहरतेहिं D. ६ पुरिसो A-रंनो A- न जंपए दौणो A- विक्कयाण B: विकाणइ C, E; वौकिण A. ६५ वे B, C, F, G; दूवे E-सिरी A- भवंता A-निवर्तति A. ६६ दुन्नि A: दु चिय D: दोणि E; वेणि B, C, G--- उत्तिम- पुरिमाण माणवताण A- बिल्ल हल• A; वलहल. D; विल्लहल V. F. ६७ अहिवं D, H-पेरिया E-पिडिऊण A : कहिऊण D, H- औय D, H-भांति A: परवंति E: वदति G- लब्जा- महासत्ता A : दौणस्करा E.

·VAJJALAGGAM
A PRAKRIT ANTHOLOGY WITH
SANSKRIT VERSION.
BY
JULIUS LABER
FASCICLE III
PRINTED AT THE CALCUTTA ORIENTAL PRESS LTD.
AND PUBLISHED BY
THE ROYAL ASIATIC SOCIETY OF BENGAL
CALCUTTA
1944

·No text on this page.

·BIBLIOTHECA INDICA
WORK No. 227
VAJJĀLAGGAM
A PRAKRIT ANTHOLOGY WITH
SANSKRIT VERSION.

·No text on this page.

·FOREWORD As early as 1912, the General Secretary of the Asiatic Society of Bengal received a letter (31st May 1912) from Prof. Hermann Jacobi, Professor of Sanskrit, Bonn University, saying that he was returning to the Society by Registered Post the Manuscripts of the Vajjalaggam which were then being edited by his former pupil Mr. Julius Laber of Cologne. Provision for the publication of this Prakrita Text (wrongly characterised as an Anthology of Pāli verses, as pointed out by Prof. Jacobi) was already made in the budget of 1912. But apparently owing to financial difficulties, Mr. Laber was informed in a letter dated 22nd July 1913, that further publication of the work was postponed. Mr. Laber in a letter dated 20th October 1913 to the then Secretary of the Asiatic Society, Capt. C. L. Pearce, sadly expostulated against the postponement and hoped that the Society will find "a means to finish the printing of the Vajjalaggani, otherwise the whole work would have been done without any use." He had the satisfaction of receiving a fresh batch of proofs in November 1913. showing that the Society had resumed printing of the work at the B. M. Press. We know that thanks to the invitation accorded by the University of Calcutta through the initiative of Sir Asutosh Mookerjee, Prof Jacobi and his learned colleague Dr. H. Oldenburg of Göttengen visited Calcutta and delivered a series of valuable lectures on Indology as Readers to the University. I had the privilege of accompanying Prot. Jacobi to Sir Asutosh as well as to Mm. Haraprasad Sastri who discussed many problems of Prakrita literature with Prof. Jacobi who was an acknowledged authority on that branch of Indian literature. Prof. Jacobi collected many rare Mss. on Jaina Prakrita which he published later on ·: [ 2 ] from Germany after his return from the Indian tour, and his expert guidance was behind the work of his pupil Mr. Laber who completed the edition of the text with critical notes etc. But unfortunately the World War I broke out in 1914 and further printing was postponed. He tried to send his complete Mss. to the Society but as we gather from the last proof so far traced and corrected by the author we read the significant lines, “The Index of words and the variants have unfortunately been destroyed in England during the war.” This final proof sheer was dated 17th January 1923, and so, after eleven years, the work was again taken up by the Society to lapse again to a most unmerited oblivion of about twenty years, (1923-1943), for the files of the Publication Department do not throw any further light on this "intriguing” work except that Dr. B. S. Guha in a letter dated with May 1939 sent a copy of a minutes of the Publications Committee requesting Mr. J. Van Manen to "review the material available and submit a report.” Apparently Mr. Van Manen could not do very much to help the Publication Committee and Dr. Guha again wrote on 20th April 1940, "If you have no time to spare for this work, kindly let me know per bearer when we will try to pass on the work to somebody else." Very soon after assuming office as General Secretary, I began to gather information with regard to the publications of the society paying special attention to the works approved or undertaken long ago and left unattended or incomplete. In this work 1 was helped with rare devotion and insight by Mr. D. Burman, M. Com. the newly appointed officer-in-charge of the Publication Department. He started from early February 1943 a thorough search into the files of the Publication Department so as to help us in compiling the Revised Catalogue of all the publications of the Society. In course of the search, we discovered two things:

·[ 3 ] (1) The Saddharma-Pundarīka, edited in 1944 by N. Mironov, which the Society has now undertaken to print as a posthumous publication, and (2) the half decomposed galley proofs of the Vajjalaggam containing the final corrections of Mr. Laber, who sent the proofs to the society towards the beginning of 1923 So the re-discovery of the learned editor’s proofs as a result of "excavation" into our archives has something of a sensational character and exactly twenty years after we have the satisfaction of sending the Introduction and other useful materials to the press for final publication. Knowing from the editor's pencil notes that the Index of words and the variants have been destroyed during the last war, I in consultation with my colleagues of the Publication Committee, sought the help of Dr. Manomolan Ghosh, M.A., Ph.D., wellknown in the circle of scholars devoted to Prakritic studies. He compared line by line all the materials so far traced and morcover added a very useful Index to the first lines of this rare anthology of Prakrit poenis. Kalidas Nag, General Secretary Royal Asiatic Society of Bengal. 24 February, 1944 ·ABBREVIATIONS a Chir. = after Christ, A.C. Bh., Bhandarkar = Report of the search for Skt. Mss. during 1883-84, Bombay, 1887. Com. = Commented Desin. = Dešināmamalā, cd. R. Pischel, Bombay, 1880. grammar = Grammatik der Prakrit-Sprachen, R. Pischel, Strassburg, 1900. Hāla. =Saptaśatakam cd. A. Weber, Leipzig, 1881. Hein. = Hemacandra's Siddha-hemacandra (Ch. VIII. dealing with Pkt.) cd. R. Pischel, Pt. I. (text), Pt. II translation and notes Halle, 1877, 1880. Hamulc. =A Collection of Hindi Roots by Harnlc. Calcutta, 1880. Kalpa S. = Kalpasūtra, ed. Jacobi, Leipzig, 1879. P.. Pischic = Pischel's Grammatik der Prakrit-Sprachen. = Part II of the Desinlāmamālā). Vararuci = The Prakrtaprakāśa ed. Cowell. London, 1868. Vedic =The Vedic language. N.B.-Besides these, arabic numerals preceded by Sindicate sections of Pischel's Grammatik der Prakrit-Sprachen, and क should be always read as क्ख. trans.

·PREFACE The present edition of the Vajjālaggam, which Pischel in 1900 in his Grammar of the Prakrit Languages (Introduction $ 14) so much wished to see published, only became possible when Geheimrat Prof. Dr. Jacobi, Bonn succeeded in obtaining lor me eight manuscripts, partly through the India Office and partly through his connections with Indian pandits. In publishing the text also, I received every assistance from Professor Dr. Jacobi. He was able by his profound knowledge to elucidate many obscure points and I have long sought the opportunity of expressing my very great thanks to my esteemed teacher for his ever ready assistance, without which the publication of this text would not have been possible. My hearty thank, are also due to Dr. Thomas, the Librarian of the India Office library, who obtained the loan of manuscripts from the Deccan College Library for me and placed one manuscript from the India Office library at my disposal. I also owe respectful thanks to the great Jaina scholar of Benares, Sri Dharma Vijaya Sūri, and to Keshavlal Premchand Mody of Ahmedabad, each of whom gave me two manuscripts from their collection. My thanks are also due to the Asiatic Society of Bengal who made it possible for me to have the text edited in their renowned Bibliotheca Indica Series, The. index of words, and the variants have unfortunately been destroyed in England during the war (World War No. 1).

·INTRODUCTION The Vajjālaggam,' like the Saptaśatakam of Hāla,” is not an independent poem of one man, but an anthology of Prākſta verses which according to verse 3: were written by many different poets and which at the best were united in one whole by the author; sometimes there are even groups of verses which he has borrowed. Unfortunately the names of the authors of the several verses are not mentioned. The verses are Āryāstanzas, each in the form of a general sentence or as the description of a certain situation and each contains a complete thought. Although most of the verses have erotic contents, other sides of human life are considered to a greater extent than in Hāla. Originally the Vajjālaggam, was calculated to contain 700 verses,“ a number which, as it seems, was fixed by Hāla's work. For this is the oldest and most famous work of this kind of poetry known to us; already in Bāna" is it cited and afterwards verses from it are repeatedly quoted in the Alamkāra Literature,” whereas the | Bhandarkar, Report, 1883-84, Bonibay 1887, p. 17, first reported this collection of verses, referring to it Pischel, Granımar of the Prakritlanguages, Strassburg, 1900, $ 12 note 4. Published by Weber, Leipzig, 1881. 3 vivihakaiviraiyānam gāhānam varakulāni ghettuna raiyam Vijjalaggam vibinā layavallabam nāma. 4 Namely a number of verses begin or close with thc same sound, as verses 398-402; 404-405; 446-449; 622-624; 678-680; 706-707. 5 In the MSS. the number of verses is uncertain, yet in cwo MSS. (D F) the expression sattasayao samacro is at the end, and A instead of the vajjālac of the Vulgata has sattasae in the last verse. In the table of contents of D and F we also find the expression sattayasayammi. 6 In Bāna's Harsacarita verse 13. see Weber, Hāla, pp. xi, xxiv. 7 Weber, Hāla, pp. xxiv, xlii. 2 ·text, [7] Vajjālaggam is nowhere mentioned;" as written by a Švecāmbara Jaina it seems to have been confined to Jaina circles. Regarding the esteem which Hāla already enjoyed, we cannot wonder at our author's borrowing a number of verses of Hāla's kosa which he added to his collection. But whereas Hāla joins the verses unarranged together," our as already the name indicates, is composed in a much younger form, that is arranged according to the chapters. Moreover it appears that Hāla has drawn the different verses for his anthology from the poets themselves, whereas the Vajjālaggam, besides these sources, supposes other works similar to it, which Jayavallabha employed. For in several verses the subject or the noun of an adjunct must be supplemented from the connection with the chapter in which they are contained; so kassa of verse 174 is to be supplemented by suhadassa, verse 249 by bhamarassa, jo, of verse 272 by cheo, ditthe of 337 by pie, verses 447, 448, 449 by tarunīhim, 453 by hiyaya, gano of verse 529 by dhammiya, verse 792 by vasaņam as a modification, For my edition of the Vajjālaggam I had at my disposal 8 MSS. which contain the text in two different recensions; a Vulgata (V) which 4 MSS. (BCEG) follow, all supplied by a Chāyā, and in the main also A, if A is not looked upon as a particular 8 Indeed, verse 339 is quoted as a sentence in the Agadadatta (Jacobi, Select Stories, p. 70, v. 37) also verse 417 as an Apabhramsa verse in Hemacandra, (Hcm. Grammar of the Prakrit-Languages, published by Pischel, IV. 367. 1), whereas verse 723 agrees with Hem. IV. 444. 2 only with regard to the contents. 9 Only in the later manuscripts of Hāla, such an arrangement is to be found. Weber, Hāla, pp. xxxviii, xxxix cites a verse from Viśvanātha's Sāhityadarpana which shows that the arrangement in vrajya's is a later one.

·[ 8 ] recension; and a recension D so called according to the MS. D that contains this recension. This is joined by MS. H which is a summary from D. The two recensions are united in MS. F. The total number of the different verses handed down in these 8 MSS. amounts to 1,330, of which only 389 verses are common to all MSS., somewhat favourable sign for the transmission of the text. Title of the Work. As to the name of the collection itself, it is to be found in the text of the MSS. in different forms, viz. as vajjālaggam bajjālaggam, vijjālaggam, padyālayam and also as vijjāhalam and in the appertaining Chāyā as prajñālayam, vidyālayam padyalayām. The explanation of the word is given in verse 4, according to which Vajjālaggam “is a collection of Găthās which deal with one and the same subject and vajjā means the same as paddhati." Corresponding to it Pischel (in $ 12 in his Grammar) etymologizes the name as follows: the word is composed of vajjā= vrajyā" and lagga (Desin. 7 17 laggam cihnam)=lagna. 1910 IO v. 4 ekbarthe patt have jattha padijjanti pauragābão. tam khalu Vajjālaggam vajja tti ya paddhai bhaniyā. The mode of expression is very short, the sense is supposed to be that Vajjālaggam is a collection of Gāthā's arranged in vrajya-form and which in a vrajyā deal with one and the same subject. With it agrees the explanation of vrajya in Viśvanātha (Weber, Hāla, xxviii.) who defines it as sajātiyānām ekatra samniveśo which corresponds to the ckkatthe patthāve of verse 4. Different from that is Desi n. 7, 32 vajjā=adhikārah and ib. 6, 1 pajjā=adhikārah (according to Hem, derived from paryāya). 11 ·[ 9 ] Name of the Author In v. 3 Jayavallaham is denoted to be the proper title of the collection, whereas Vajjālaggam in this passage appears more as technical designation. According to the native tradition, as it is contained in the appertaining Chāyā, Jayavallabha is the name of the poet, who was a Svetâmbara Jain. Until now, nothing else has been found to make him known in literature." 2 12 Name of the Author of the Chāyā. In the MS. E at the end of the Chāyā, in four verses, Ratnadeva is mentioned as its author. It is said there that he wrote it at Dharmacandra's request, a disciple of Haribhadrasûri who as successor of Mānabhadrasûri held the position of the head in che Pșthu Gaccha. The year 1393 (1336 after Chr.) is denoted as the time of composition, probably Vikrama-era, what however is not explictly said. (Bhandarkar Report, 1883-1884, Bombay 1887, p. 17). FORMS OF THE APABHRAMSA. In chapter 7 of his edition of the Bhavissattakahā of Dhaņavāla, published in the Abhandlungen der Königl. Bayerischen Akademie der Wissenschaften I Philosophical- Philological and Historical Section XXIVch Vol. 4th treatise. Munich 1918, Professor H. Jacobi has combined all our knowledge about the Apabhramba and on page 61 also criticized the Vajjālaggam. 12 In Peterson's Fourth Report, Bombay 1894, p. xxxii, in the list of the authors, a Jayavallabha is mentioned as the author of a Silopadeśamālā, yet according to Peterson, this name is erroneous for Jayakîrti, 2 ·[ 10 ] Regarding the vowels we must mention the decomposition of the e in a and i:- 764 pai huntaï = tvayi satyapi or is the form to be read as hunta, written a and i=api for a short e? Yet we also find bohitthaïhi there for the instr. plur. also in other cases, the verse shows many Apabhramsa forms. As to the consonants, we find atthavanam=astamanam ($ 251 Pischel, Grammar) in verse 126 A B E G; vihasanti = vikasanti (s 205) in 79, 80 H; āvaï =āyāti (§ 254) in 67; puhamī= puhavi (S 261) in 781 A; țhāesu in 678 A; thāesu in 679 A B; thāesu in 680 A G; chãe țhãe. (Hem. IV. 332 thāu= sthānam in 682 D). Nouns, 31 A namiū ham; 50 C avañciū (5 346 & Hāla I, p. 48). 39 ACDG, 44 C G pium kāum; 42 E vijjupphurium roso; 45 E G uvayarium jo na pambusai,—Pischel ſ 352 teaches that in A only Skt. kam changes into um. Final am in A changes into u (351): 284 D kaliu; 479 BE F, 793 phudu; 545 D piu; 672 samciu; 772 C E anudinu. For the gen. sg. final forms with ha (5 366); 131, 756 haraha; 210 karaha. Gen. plur. 226 A karahāņam (5 370). Pronouns. 39 eha=esā AB DF G H (Hem. IV. 362). 47 tahim = tasmin (Hem. IV. 357) Hāla. 93 taham=teşām Apabh. according to $ 425, according to Hem. IV. 300 also M tāhā. 139 A B E, 216 V. 234 B E G mahu=mama (5 418). 190 paï=tvayā (according to § 421 we must write it with Ardhacandra).

·[11] 234 ju=jo ($ 427). 764 paï huntaï = tvayi sati. 731 jise = yasya (Hem. III. 64=yasyāh). 738 A tīse va = tasyaiva. 763 jīse = yasmāt. Participles. 70, 87 F, 282 A ji=eva ($ 150, 336). 124 tadatti (Hem. IV. 352, 357, translation). 134 A tāma—jāma (Hem. IV. 406). 296 emaï Hem. IV. 420 embai = evameva; § 261 evai = eva + api in the sense of evameva. Verb. Indicative of the present: 2. sg. of the active form terminating in hi ($ 264): 296 B C E dehi. 3. pl. of the active form terminating in hi ($ 456 hi); 549 C E, 550 raccahi. Imperative: 2. sg. of the active form terminating in u ($ 468): 116 A, 127 A, 742 A, 750 A bhanu; 495 A basu=vasa. 2. pl. of the active forın terminating in hu (5 471): 234 A V dharahu, 490 A dhāvahu, 618 janahu. Optative : 2. sg. of the active form terminating in e i (461): 311 C G mā kare vi, 360 A māņi=Chāyā māņāya, 407 B, 415 F, 619 A, 621 A bhani, 640 kari. Future 54, 735 hosaï (5 521). Absolutive : $ 588: 234 ubbhevi, 343 samappivi, 410 lakkhevi.

·[ 12 12 ] $ 594 : 487 sumavi. $ 582, 114 for A M G.: 563 palittam. Formation of words : $ 599:-da (svārthe). 613, 615. 622, 623, 624 muddhada. WORDS AND ACCEPTATIONS NOT VERIFIED. to ca 662 aittae: p. p. of ✓ i ta, better ati = atīta; according 90 Pischel it is changed into aitta. 50 avancio Chāyā avāñcitah; adhomukhah, denom. from avāñc. 60 asai from as 9=aśnāti, Hem. IV. no anbai, $ 512 P. 350, 351 asuņi, Voc. of asuņi, Ca śravaņam nāsti yasyāḥ sā; anākarnanašila. 560 ahini (A abiyā), Ch. sarpiņi from ahi. 204 ābhidiya having fought, Jacobi A. E, bhidiya with the same meaning. Chāyā pravrtta. Desin. 1, 78 abhidiam sam gatam. 180 ārā tail in the word ārā-parighattanam; dhavalla is spoken of. 304 ummanthiyam Ch. dagdham. 210 ummillai Ch. bbraśyati to disappear. 352 kayasehara= krtasekhara, Ch. kukkuta cock. 647 kakkhāya Ch. kașāya. (North Indian pronunciation of che ș= kh!) 99 kaccola kind of a vessel, dish, cf. Samarāiccakahā, p. 80, line II. 221 kasarakka Ch. kudmala, Hem. IV. 432, 2. Transl. ball of the eye. 562 kunghi (D.F. kunci) Ch. samdamśikā. 220 kbadukkanti Chāyā kbudukkanti avirbhavanti. IV. 395 = khudutkaroti. Hem.

·[ 13 ] 791 kbama Ch. mahat. 769 kbali Ch. kbatikā. 118 kbirahara Ch. ksiranidhi. 90 gañjana Chāyā kalanka, the Chāyā translates gañjaņa 203 into vigopakam. 497498, 499, 503, 504, 505, 506 ganai Chāyā yabhati cf. ganikā courtesan. 15 B gavāla, E F G gavāra, D guyāla, A C. gamāra (ma for va, § 261)= grāmiņa. 210 cadai here with reference to Com. in the meaning of to bend. Hem. IV. 206=ārubati. 314 taba campiūņa Chāyā cütkrtya, better Hem. IV. 395. 6 trans. Vararuci VHI. 65 campai = carcati. 292 calacalaya Chāyā cañcala, DF: calacalana. 277 cittacelae Chāyā cetastulāpātre. 718 chandijjai Ch. tyajyate. Hem. IV. 91 chaddai, Subst. for ✓ muc. Hoernle' p. 79: chānd relcase Pr. chaddai. 33 chāreņa Ch. bhas manā. Pischel Gr. $ 321, 326 chāra = kşāra saltpetre, potash. 625 chuttibii Chāyā chuttati. Hoernle loc. cit., pp. 46, 67, chút or chut, be released = Skt. chut, pass. chutyate=Pr. chuttai. Hāla v. 160 accordingly. 789 B'G chodaya Chāyā hrasva from the ✓ ksud. 611 jhampei Chāyā pidadbāti. Hoernle loc. cit., p. 79 jbāmp throw on, cover=Skt. ksap, Pt. jhampai. 559 dbalahalaya Chāyā meduka. 509 dbaliya Chāyā skbalita, cf. Hoernle loc. cit., p. 80: dbāl send forth, pour out, a modification of dhād=Skt. dbrād. dhal a passive of root dhāl. I Hoernle, A Collection of Hindi Roots, Calcutta, 1880.

·[ 14 ] 788, $ 625 dhurudhullanto Chāyā paribhraman. Dešin. 4, 17 dhumdhullai bhramati, cf. runarunnai 245 and Hāla' 315 rumruņai. 51 nabarana lion from nakhara. 456 tavani Chāyā vyaya expense. Deśīn. 5. 1= bhaksanayogyam. 245 tungasu Ch. bbrāmya. 326 thavakkao, G thabhakkao Chāyā samūbaḥ (better stavakah]. 181 duvvojjham Chāyā duhkavāhyam, according to 331 is vābyo vajjba. Desin. 7, 80 vojjhao bhāraḥ. 790, 791, 792, 793 dosiya Chāyā 790 vasanavikrety. 445 dhukkodiyā= *dvikoţikā Chāyā samśayā. About this aspiration of the initial d cf. Jacobi A E dhijjāi = dvijāti. 249 P. DF dhukkuddbuyāi. Desin. 5 60 dhukkuddhuam ullasitam. 69 dboyamāna, skr. ✓ dhāv. Hem. dhāvai, dhuvai, the common form is dhuvvanta, as in v. 112, and in Hāla 564 and 538, but 112 A abovanta. 259 V pautthara = *prautstara Chāyā caladdbradajala, A pavitthara, D F savitthara. 635 pattalāhattho Chāyā pratibārāḥ. Deśīn. 6, 14 pattalam, tiksnam krśam, pattrabahulam. 537 pilāvaya =*pidāpaka Chāyā yāntrika. 513, 515, 516 pukkārayam, Chāyā 515 Oșadhiviſesa, Chāyā G 515 pumskārakam, Chāyā 515 phütkāraratam. 561 balahattuya Chāyā canakaroţikā. 627 bhālei ved. bhālayati Chāyā paśyati (Sanskrit nibhālayati). 51 majjbāvalio = cittavakrah (with reference to the bad ·[ 15 ] man), = ? (with reference to the lion), Chāyā madhye valitaḥ or it is a derivative from avali? 601 mandalibandbo dance? 320 marumarumāratti onom. as to suraya. 234 mabamahiyam Chāyā kathitam. Hem. IV. 78=pra + sĩ. 27 muhavañcanaḥ Chāyā B acapalab; C. E. pathane vākṣarabhaksakaḥ, sec for it: 89 chanavañcanena by not celebrating festivals. 90 parakalattavañcanayam avoiding of the wives of others. 240 ruņaruņai (F runajhuņai), to buzz.. Hem. IV. 368 runujbuni. Hāla 575 R runajhanai. 789 rundi Chāyā rudratva, cf. Hāla rumda wide, broad. 137 layanto Chāyā lānto from v lā=gbnanto. 15 luñcapaluñca pulled to and fro. Hāla 426 kulumciūņa P. W. ✓ kulumc. 299 vattilam Chāyā adhikam. Deśīn. 7. 34. vattimam atiriktam. 435 vaņa water, with the same meaning also ved. 636 vammalo Ch. sabdah. 492 vāsariyam, perhaps for vāsārīyam = *vāsāgārikam. Chāyā vāsam. 757 cf. v. 625 vichudio Chāyā vichutita. Hoernle loc. cit., p. 67. chud be let off, be released, and Hem. IV. 439. 4 transl. vicchodavi with a similar meaning. 757 757 B vicchubio, cf. Deśīn 7. 62 vicchoho virahaḥ. Hem. IV. 143 chubai = ksipati. P. $ 66=ksubhati. 109 vimbalo BCE=vihvala. P. 209. 332. Hem. II. 58.90. 93 have not this form, only Hem. II. 58 transl. have the common form. Acyutaśataka 23 we find vimbalia; 109 S ·( 16 ) D, F bhimbhalo, bhambhalo, and v. 116 have D, F. vihula, the other MSS, vihala. 678, 680 visatļai Chāyā 678 vighattati. Chāyā 680 na vijrmbhate. In Hem. IV. 176 transl. Pischel gives a root ✓ śaț= dissolve from the Dhātupāgha 9. 12. 595 visākhă Chāyā gopibhedah. 599 visābiyā Chāyā 1. višāktā 2. yastī. 249 V velambha Chāyā vilambha, cf. § 565 viuvuiya and veuvviya (Āyārañgasutta). 518 sayaraya Ch. ausadba. 775, 785 saunna Chāyā sampūrna. In Vedic, there is a pūrņa n, in the function of a substantive, of which saunna the adjective = sapūrņa. 696 saddhie Chāyā dravya-vinimayena exchange. Is the word=sandhi, cf. viñjha and vijjba? Jacobi Kalpa S. saddhi=śräddbā. 745 sarisam Chāyā saba Jacobi, A. E sarisa with this meaning. 482 Moisattva (A Subasattba)=SHUisrasta suvisvastā, Chāyā pumscali. 790 subāvaya = *sukhāpaka Chāyā sukhajanaka. 50 sūlidinna (?) with the meaning of śūlīprota. Hāla rcads 564 sülābinna. 641 sohañjanaya Chāyā saubhagyajanaka. 181 hakkam Chāyā preranam. Hem. IV. 134. transl. in M. G. B. U. has the meaning of to drive. 190 ballantadanta Chāyā galaddanta with teeth being loose, Hāla 637 R ballanta; the other MSS. have anavia (avanāmita). Instead of it Desin. 8. 62 balliam calitam. Monier Williams ballana rolling about. 320 ballapphala Chāyā kampanašīla. Deśín. 8. 59 ballapphaliam akulatuam Hem. II. 174 hallaphala is cited or ·[ 17 ] without giving its meaning, Hāla 79 hallaphala autsukyam. RELATION OF THE VAIJĀLAGGAM TO THE SAPTAŚATAKAM OF HĀLA Already in Hāla we have an arranged text in cwo MSS. (S.T.) which thereby prove to be younger recensions. They arrange the text according to vrajyā's; so has S 60 chapters of which 25 agree with those of the Vajjālaggam. Also the Jains have employed the Saptaśatakam. We have a recension (R) of them which Weber used for his edition. Most of the verses which the Vajjālaggam has common with Hāla agree in their variants with those of R in opposition to other MSS. of Hāla. Also the MSS. S and T and the verses borrowed from Hāla by Jayavallabha have common traits in many respects. Summarizing we may say that Jayavallabha made profit of a recension of Hāla, which is greatly influenced by that of the MSS. R S T which according to Weber are kindred with each other (Weber, Hāla, p. xxxix) It follows from the comparison that the variants of the one recension D of the Vajjālaggam are better and richer in meaning than those of the Vulgata. As far as we can judge from the verses common with Hāla the Vulgata represents a younger, afterwards recasted and thereby deteriorated text, in which not only the true meaning is sometimes weakened and twisted, but also the construction is not clear. The verses common to both recensions of the Vajjālaggam are divided among them in the following manner :- From the 795 verses of the Vulgata belong 76 (of which D appendix 2) to Hāla, to Hāla, 53 of them to the recension R. These, except five, also belong to the Vulgata of Hāla. They D 54 3 ·[ 181 (D 41, D appendix 2), 17 to the Telinga recension T² (D 8), 3 to the Vulgata of Hālai (D 3), 1 to the recension of Sádhārana- # 2 2 *439 202 38 102 "114 *140 673 147 496 * * 556 are the following verses, the star marks the verses, which are contained in D too: Vulgata Hāla Vulgata Hāla Vulgata Hāla * 347 236 198 "34 250 348 53 *440 399 *35 319 *353 374 *453 68 217 *354 45 *457 472 *80 753 *362 432 * 462 95 752 *365 46 *464 36 284 374 58 *465 59 282 * 375 190 473 9 *377 208 *476 197 243 * 378 206 669 *206 119 *381 475 533 555 *212 173 *390 430 286 251 755 *406 361 *557 163 *284 720 627 575 * 308 395 181 311 *312 268 57 318 278 430 371 563 "325 209 194 2 Only five of them are also to be found in the Vulgata :- Vulgata Hāla Vulgata Hāla Vulgata Hāla 17 815 244 819 * 467 *61 688 282 883 49.1 877 820 *319 548 494 879 333 829 611 816 #208 598 * 361 935 616 213 178 3 Vulgata Hāla *307 671 *344 746 401 *412 *413 *425 *633 *637 643 654 70 * *432 871 189 *207 120 916 951 *438 *454 ·| 191 deva“ alone (D 1), i to Kulanātha's text alone, 1 to the Com. MSS. alone (D 1),' D and F. have 21 verses more from Hāla namely from R 16,9 from T 4,' from the Vulgata 1,'' D alone has 2 verses from Hāla" (D appendix 3'?), F alone 10,'' H alone 2,4 A alone 1.15 Therefore, on the whole, we find again 115 verses (R 85) in Hāla, from which many may be from a source which also Hāla has employed. Nothing is certain about that. TEXT-TRANSFERRING. The language of the Vajjālaggam cold us that there are many younger elements in it, the yerses show too that the Vajjālaggam has not come down to us in its original form. I made profit for my edition of 8 MSS., which give the text in 2 recensions D and V. D has 692" verses, V 652, we take no account of the appendix afterwards added to the two recensions. As results from this and moreover in D explicitly is said, the 4 Vulgata *160, Hāla 812. 5 Vulgata 658, Hāla 701. 6 Vulgata *648, Hāla 729. 7 One verse is to be found in Mammața's Kāvyaprakāśa printed in Weber Hāla as verse 969. 8 They are Hāla verses 41. 43. 51. 83. 105. 161. 164. 166. 189. 211. 338. 345 346 347 348. 349. 439. 472. 9 Hāla verses 175. 668. 676. 884. Verse 408 To it a verse of Dhanika's Com. of the Daśarúpa printed in Weber Hāla as verse 936. R: R 201, 251. Com. Manuscript : 738 13 R 27. 32. 74. 101. 144. 182. 341. 397. 534; T: 667. 14 R 72. 147 10 II 13. 210. IZ 15 R 262. 16 In reality 695, yet 3 verses are twice quoted.

·[ 20 ] 1. a original Vajjālaggam had 700 verses. As only 449 verses are common to both recensions, a reconstruction of the text is impossible. The picture becomes still more unfavourable, if we compare the other MSS. with them. For from these 499 verses chree are not contained in F. These are Vulg. 85, found in D V A; Vulg. 378, found in D V; Vulg. 449, found in DV A. Another 57 verses are not contained in A. According to the numeration of the Vulg., they are the following verses : 6. 53. 54. 55. 56. 60. 171. 172. 176. 280. 306. 312. 338. 345. 349. 351. 362. 363. 364 365. 366. 367. 370. 371. 395. 410. 414. 418. 432. 447. 460. 471. 478. 488. 513 517 518. 524. 528. 540. 547 563. 568. 574. 578. 590. 599. 623. 628. 629. 636. 649. 698. 781. 784. 786. Only 389 verses are so left, which are to be met with in all manuscripts and which may be looked upon a's true ingredient of the original Vajjālaggam. Many of the other verses may be genuine too, but we know nothing certain about it. Let us now examine which of the two recensions is older or nearer kindred to the original Vajjālaggam. In favour of the recension D the following may be said: On the one hand, D has better and older variants than V, as a comparison with Hāla shows, and it also has the original expression sattasayao (sattasayao samatto at the end), and in the index the expression sattayasayammi; on the other hand, also the arrangement of the chapters of D seems to be older than that of V. For in D the chapters jantiya, musala, dhammiya, vijja, joisiya are headed by artha, if we rightly understand the principle of classifying the chapters according to dharma, artha, kāma, i.e. according to their proper meaning, in V on che contrary by kāma. The double meaning which must be attached to these verses has determined the arrangement in V which corresponds more to the improvement .

·[ 21 ] of the later time. Moreover, we find several chapters in V which do not correspond to the context as dhavala, siha,-vajjā-; pavasiyav is twice inserted and also other vajjās which D shows only in its appendix. What results from a comparison of the manuscripts in particular runs as follows:- D. The number of the chapters is 48." Except bālāsīloyavajjā they all are to be found in the Vulgata, in a differing arrangement however. 18 Of the 692 verses 448 are common to D and V,'' 226 to D and F,29 5 only to D and A, to D and A, and 13 are to be found only in D. The appendix which contains 105 verses is also divided into vajjās and with a part of the verses is closely connected to A. Twenty-eight verses of the appendix are also in A and V, 2 only in V, 15 only in A and 60 only in the appendix D. V. (MSS. B C E G). Besides the 47 chapters common with D, V has another 19 of them; the number of the verses is however only 652. The verses 653-795 in another 27 chapters must be looked upon as an appendix. Only 4 of these verses are in D and F, and 1 morcover in F alone. This excludes that these 142 verses belong to the original text of the Vajjālaggam. F. As to the arrangement of the chapters, F follows D with the exception that soyāravajjā with 3 verses follows the appenddix v. 6-10 correspponding to the Vulgata. The remark- 17. In chapter 41 of the index V 5-9 bālakittina is mentioned; it has the hcading bālāsiloya in the text. 18 Moreover gayavajjā in the Vulg. is decomposed into viñjhaº (19) and gayaº (20) and pautthiyaº is twice mentioned as pavasiya' (38, 45). 19 Really 449, yet verse 276 of the Vulg. is twice met with Most of the 448 verses are of course also found in F. F takes no notice of this appendix, and consequently does not 20 21 know it yet.

·[ 22 ] able fact result that in most of the chapters the verses are arranged in the order of the Vulgata first and then follow those verses of D which are not yet contained in them. But in some chapters the arrangement of the verses corresponds with D in opposition to V. Consequently F is a fusion of the two recensions. This evidently results too from a circumstance due to the inattention of the copyist. In the chapter surayaº, F at first quotes the verses 319-328 of the Vulgata and than four more. Verse 13 agrees in its first half with the first half of verse ui in D which has also the succession of lines of V but between them are another 5 verses of which 4 are of the above mentioned F; the second half however corresponds to the second half of verse 326 of the Vulgata which in F is anticipated, but in D follows that verse 11. The copyist therefore used a copy which corresponded to V and another which contained the text of the recension D. In particular the verses are distributed as follows: F has 817 verses' of which 524 are common with V, 226 with D,- 8 only with A, and 59 only in F. A contains the same chapters as V and in the same arrangement; the chapters soyāravajjā (1), pavasiyaº (38), sarayaº (69). hemantaº (70),- sisiraº (71), puvvakayakaminaº (74), do not exist here. The chapters following verse 652 in V are inserted between the several chapters according to their meaning, they represent the succession of lines as V shows it. If so A as to the chapters which prove to be the root of the Vulg. entirely follows its arrangement, V on the contrary I F has 831 verses of which 14 as doubled must be taken off, they are in sughariņiº 2=ro, and twice che verses Vulgata 87. 92. 93. 100. 211. 338. 345. 346. 347 348 349. 439. 472. As far as they are not included in the 524 verses. 2 ·[ 23 ] seems to have extracted its appendix from A or its copy. In addition to it A has often divided the chapters of the Vulg. intu several others. A has only two chapters which are not to be found in V: kajjārambhajāti-vajjā" and kularakkhananīti'. In particular it results that lāvannaº entirely follows the arrangenient of D and F in the same way suraya that of D.' hiyayasamvaranaº that of D and F. From all this results that the MSS., as we have them now, have formed great varieties from those to which they retrace as to their sources. The verses of A distributes as follows: A has 889 verses of which 686 are common with V, 59" with D and F, 5 with D alone, 8 with F alone, 15 with the appendix D, 116 for themselves. H. As to this manuscript it is an extract from D. Of its 207 verses 186 are common with D, with V. and 18 belong to it alone. The total number of the different verses contained in the 8 MSS. is 1,330. It is the sum of the following numbers: — Vulgata 795 D in itself 13 D common with F 226 D appendix in itself 60 D with A 5 H in itself 18 D appendix with A 15 F 59 A with F. 8 A 116 Cº 15 3 ... ... . 3 Contains also verses from Vulgata dhiravajjā. 4 Even one verse of it is common only to A and D. 5 On the whole they are 891 verses, yet the verses 61 and 539 of the Vulgata are twice met with. 6 Besides those contained in those 686.

·[ 24 ] DESCRIPTION OF THE MANUSCRIPTS. 1. Recension of the Vulgata. To it belong the manuscripts B C E G which all have the same Chāyā. Besides the rendering of the text, it only occassionally contains short explanatory notes. B. Borrowed from Keshavlal Premchand Mody, Ahmedabad, 72 foll., 13 lines of 40-54 aksaras, 95 chapters and 795 verses. Text and Chāyā are written without interruptions. Entirely corrected copy. The Chāyā is shorter than that of CEG. The MS. begins with prākſta subhāṣitāvalyā vidyālayasya cchāyā likhyate: taira śāstrasyādau svetāmbarasiromanir Jayavallabhu nāma kaviḥ samskrte nihpratibham tathā ca śrrgāriņam janam avalokyātmanā samskrtapāram gato'pi prākrtagāthāsamgraham imam cakāra. The last leaf of the MS. is wanting, the text breaks off with verse 795 in the Chāyā. Thereby the date of the copy unfortunately has been lost. The verses as in all other manuscripts are not continuously numbered but only within every chapter. C. Borrowed from Keshavlal Premchand Mody, Ahmedabad, 112 foll., 11–12 lines of 40 akşaras, 95 chapters and 810 verses.? Text and Chāyā are written without interruptions. It begins with Sri Jināya namah;.........follows verse i and then the introduction of the Chāyā as in B. The MS. ends in iti padyalayachāyā sampātā. samvat 1812 varse vaišākhavadi caturthyām some (Monday, May 6th, 1756 a. Chr.) sampūrnedam śrīmatkharataragacche gacchädbirājaści 108 srijinalābbasūriſiupadeśād likbitam 30 akbairājaganiḥ śrīPhattepuramadhye subham bhavatu, ſrirastu, śubham astu, granthatikāsamyuktalipikrtam. śrih. 7 Verse 269 is followed by 13 verses and verse 624 by two verses without Chāyā by which they are marked as later insercions.

·[ 25 ] E. Deccan College Library No. 420, 55 foll., 17 lines of 50 akşaras, 95 chapters and 795 verses. The text in the middle above and under it the Chāyā arranged in 5-6 lines. Entirely corrected copy. It begins Om namah Sarasvatyai..........then the introduction of the Chāyā as in B. At the end of the cext follows.......iti śrīvijjābalam sampürnam. samvat 1677. varșe äsovadi 12 gurau (Thursday, Oct., 22nd, 1620 a. Chr.") likhitam. Śrī Vijjāpuranagare lipikrtam pustakam śubham bhavatu śrīſ. Ac the end of the Chāyā follow 4 verses which inform us of the author and the time of composition. They are gacche Prthau śrīmati Mānabhadrasūrir babhüva prathitaḥ prthivyām. tadiyapatte Haribhadrasūrir jajõe khila ksmātalalokapujyah. 1. tacchisyaleso 'sti gunānuraktaḥ śriDharmacandraḥ sakalah kalābbih. nipīya yadvāgamặtam sudbāyā manoharam no vibudhaḥ sma- Tanti. 2. Vijjālaye prākrte'smin subhāṣitamanāvaho. lilekha lekbakacchāyām Ratnadevas ca tad girā. 3. śikhigrabāgnicandre (1393) hi pramite vatsare [uare] grantho'yam samkhyayākhyātaḥ sahasratritayam nanu. 4. iti șri Vijjābalavịttiḥ sampūrņā. śubham bhavatu. kalyānam astu. srir astu. 8 The Year is āś vinādi, the month amānta. 9 Printed also in Bhandarkar Report, 1883-1884, Bombay, 1887, P. 326 from a MS., which he found in Ahmedabad. Except the inserted list in 4 verses after verse 5, which are afterwards inserted as they are not counted, it agrees with MS. E as far as this can be judged from the extract given by Bh. According to Bh.'s statement it has 704 verses, E however 795 ·[ 26 ] G. From Pāțhan. Deccan College Library No. 744. 142 foll., 1o lines of 35 akşaras, Text and Chāyā are written withour interruptions. It is a new copy written by two different hands. The Chāyā begins with śrz-Ganešāya namaḥ......follows the introduction as in B it ends in iti padyālayacchāyā samāptā. vidyālayavrttiḥ. pūrvalekbanaº 1670 (1613 a. Chr.), uttaº 1931 (1874 a. Chr.). Anabilagrāmeli midam. gr. 3800. II. Recension D. 10 D. From Suralā, Deccan College Library, No. 182, 32 foll., u lines of 50 akşaras. Text without Chāyā. Verses 59 contain an index of the various chapters. gābānam 1. kavvānam 2. sajjanam 3. pisuņāna 4. nīi 5. dhirāāna 6. sai asai 7. 8. gharani 9. nehāna 10. cheya 11. jantīņa 12. musalāna 13. 5. dhammiya 14. vejja 15.' nimittiya 16. vesānam 17. sevayāna 18. subadāna 19. hari 20. mayana 21. suraya 22. biyayāliyāna 23. vābāna 24. nayanāņa 25. 6. sihiņāņam 26. olaggāviyāna 27. düina 28. dhanna 29. sasayāna 30. pañcama 31. vioya 32. pimmāņa 33. [māņa 34.') mānasam. varanayāna (?) 35. 7. mālai 36. bhamara 37. gayānam 38. karabaya 39' lāvanna 40. bālakittiņa 41. daiyāņurāya 42. bālāsavavvana (!) 43. bālasikkbana (!) 44.8. panthiya 45. bamsa 46. ghaņānam 47. vasantayānam 48. ca sattayasayammi (!) evamo atthālisam bavanti vajjāu nāyavuā. 9. I 2 10 Also F and Bhandarkar, loc. cit., p. 325. F: Bh. vijja. Is wanting in D. 3 D: Bh. write rahaya. 4 F: layanna. 5 D: Bh. sattayayammi. 6 F : eya.

·[ 27 ] In the MS the chapter vasanta is followed by the words sattasayao sammatto. Gāthā 700. śubham bhavatti, srih. Another 106 verses are added to it under special chapter-headings. The collection ends in the words: vijjāhalo sammatto. śubham bhavatu. kalyanam astu. There is no statement of the time of che copy of the MS. H. Borrowed from śri Dharma Vijaya Sūri, Benares, 4 foll., 17-18 lines of 68:70 akşaras. It is an extract from a MS. it ends in iti śri Vijjālayoddhāram stīḥ śrīḥ śubham, bhavatu. 25 chapters and 208 verses. The time of the copy is not scated, however the MS. makes an old impression. 111. foll.. 13 The MSS. A and F belong to both recensions. As to the exterior construction, A follows more the Vulgata, F the recension D. A. India Office Library, No. 1363. Text without Chāyā, 35 lines of 39—41 akşaras, 120 chapters and 890 verses. It begins with Ganesāya namaḥ......and eds in...iti sri Jayavallabhaviracitam Vajjālayam samāptam samvat 1769 (1713 2. Chr.) varse je vadi (i.e. Jaesthe) 9. Many faults in the Copy. F. Borrowed from śri Dharma Vijaya Sūri, Benares, 33 foll., 13-16 lines of 35-49 akşaras, 48 chapters and 831 verses. Text with Chāyā written round about it. The Chāyā gives only a Sanskrit translation; several verses are inserted into it. It reaches as far as the 8th leaf and has been attributed to several verses still on leaves 26 and 21. The MS. begins with mabopādhyāya śrī Munivijayaganīgurubhyo namaḥ and ends in sattasayo sammatto. iti sampūrno Vidyālayanāmā granthaḥ. samvat 1653 (1596 a. Chr.) varse Tapāgacchādhirajabhatļārakapundaram (1) śrīsri 4 śrī Vijaesenasūri Isvaravijayarājye sakalavācakakotīka- ·[ 28 ] tīrāyamānamahopādhyāyasri 5 śrī Munivijayagamicaranāravindacancarikena sisyānutāp° Nemivijayaganinālekhi śrīmad-Avantinagaryām ācaņdārkam ciram jayatu. śri rasu (!). Verses 61-10 contain a list of the chapters as in D.'. 7 As in Bhandarkar verse 10 of F is followed by soyāravajjā 3 Verses, then gähävajjā As in D those 3 verses are wanting.

·PAGE 2 ... 2 4 8 ... I0 IO TABLE OF VAIJĀS Name of Vajjās soyara ( श्रोत) gaba (गाथा) kavva (काव्य) sajjana (सज्जन) dujjana ( दुर्जन ) mitta ( मित्र) neba (स्नेह) nii (नीति) dbira (धीर) sabasa (साहस ) divva (देव) vibi ( विधि) dina (दीन ) daridda (दारिद्रय )... pabu (प्रभु) 16 18 ... ... ... 20 ... 22 24 26 28 28 sevaya ( सेवक) 30 32 34 ... subada ( मुभट) dbavala (धवल-बलीवर्द) vinjba ( विन्ध्य) 36 38 gaya (गज) ... ... 40 42 42 44 siba (सिंह) vaba (व्याध ) barina (हरिण) karaha (करम) malai (मालती) indindira ( भ्रमर) ... ... ... ... 46 :::: ... 46 ... 48 ·Page ... ... 52 52 54 ... 56 58 ... 60 62 64 66 68 ... .. ... ... ... [ 30 ] Name of Vajjās surataru (सुरतरु) bamsa (हंस) canda ( चन्द्र) cbailla ( विदग धजन) Paicama (पञ्चम) mayana (नयन ) thana (स्तन) lavanna (लावण्य )... Suraya (सुरत) Pemma (प्रेम) mana (मान) Pavasiya (प्रवसित)... viraba (विरह) ananga ( अनङ्ग) purusa-ullasa ( पुरुषोल्लास ) Piyanurāya ( प्रियानुराग) dai (दूती) olluggaviya ( विरहपीडिता ) pavasiya ( प्रवासित) dbana (अन्य ) biyayasamvarana (हृदयसंवरण) sugbarini ( सुगृहिणी) sai ( सती) asai (असती) jaisiya (ज्योतिषिक ) lebaya ( लेखक ) vijja (वैय) dbammiya (धार्मिक) jantiya ( यान्त्रिक) 70 74 76 80 8o 82 84 86 ... 90 90 92 92 94 96 ... ... 100 102 104 106 108 ...

·[ 31 ] PAGE ΙΙΟ ... IIO II2 II4 118 120 Name of Vajjās musala (मुसल) balasamvarana. ( बालासंवरण) kuttini sikkba ( कुहिणी शिक्षा) vesa ( वेश्या) kivina ( कृपण ) wdda ( उडू खनक) kanha (कृष्ण) rudda (रुद) biali ( प्रहेलिका) sasaya (शशक) vasanta (वसन्त) gimba (प्रीष्त ) Pausa (प्रावृट् ) 120 ... • I24 124 128 128 ... saraya (शरत् ) 130 132 134 134 134 134 136 ... ... 138 138 bemanta (हेमन्त )... sisira (शिशिर) jara ( जरा) mahila ( महिला) Puvrva-kaya-kamma ( पूर्वकृतकर्म ) tbana (स्थान) guna (गुण) guna-ninda ( गुणनिन्दा) guna-salaba (गुण श्लाघा) Purisa-ninda ( पुरुषनिन्दा ) kamala (कमल) kamala-ninda ( कमलनिन्दा) bamsa-samana ( हंससमान ) cakkavaya ( चकवाक) candana ( चन्दन ).. 140 142 142 144 144 146 148 148 150

·PAGE
[ 32 ]
Name of Vajjās
vata ( वट)
tala (ताल)
Palasa ( पलाश)
vadavanala ( वडवानल )
rayanayara (रत्नाकर)
samudda ninda (समुद्रनिन्दा)
suvanna (सुवर्ण)
aditta ( आदित्य)
divaya (दीपक)
Fiyollasa ( प्रियोल्लास)
dosiya ( वनव्यवसायी)
150
152
152
154
154
156
158
160
або
162
162
...
...

·INDEX TO FIRST LINES २५ ५०७ ७४. ४०७ अउव्व रसविसेसं अकए वि कए वि पिए अकुलीणो दोमुहो अगणिय समविसमा अगणियसेसजुवाणा बालय अग्गीव पउमसण्ड चिय अग्घाहि मह दे गेण्ह अङ्गारयं न यानसि न हु अईसणेण अइदंसणेण दि8 अईसणेण बालय सुगु वि अच्छउ ता इयर जणो अच्छउ ता फलनिवहं फुल्ल अच्छउ ता फंसमुह अच्छउ ताव सविबभम अच्छउ ता लोयण गोयरम्मि अच्छोहि पई सिहिणेहि अज्ज कयत्थो दियहो अज्ज वि विहुरो सुपहू अब वि संभरह गयो अज्ज' गयो ति अज' गो अज्जं चिय तेण विणा अजं चेपउत्यो अज्ज चे पउत्यो अज्ज अज्ज पुण्णा वही करेनु अज्माए नीलकन्चुयभरिउ अज्झाकवोलपरिसंठियस्स प्रणवरयं देन्तस्स वि अणवरय बहल रोमाञ्चकञ्चुय अणुज्झिज्जिरीओ आलोइऊण ६४॥ ५२ अत्ता बहिरन्धलिया बहवीवाह ४६२ ११० अथको रसरहियो ४२५ अत्थस्स कारणे चुम्बन्ति मुहाइ ५७२ ७२४ अत्थं धरन्ति वियला न देन्ति ५८४ ३५१ अत्थि असंखा संखा घवला ७५६ अत्थि घर चिय गणयो विचित्त ४६E ३४६ अत्थो विज्जा पुरिसत्तणं १२० ३४७ अद्दिष्टे रणरणो दिऐ ईसा अहिले रणरणश्रो दिहे ईसा मुहहिए ३३८ अखरभणियाई ६ ४२० अद्धत्यमिये सूरे जं दुक्खं ७२२ अन्नं धरन्ति हियए २७४ ६१४ अन्नं न रुचई चिय मज्म ५२१ अन्नं लडहत्तणयं अनश्चिय ३१५ १६८ अन्नाणलग्गकयपत्तपरियणे १६१ अन्नासत्ते वि पिए अहिययरं ३७७ अन्नुभरायरसियं प्रासन्नपोहरं ५६७ अन्ने वि गामराया गिज्जन्ता ३७४ अन्नेहि पि न पत्ता २२६ अन्नो कोवि सहावो वम्मह ३८२ अप्पणकज्जेण वि दीहरच्छि २८८ अप्पच्छन्दपहाविर दुमह ४५३ ६७६ अप्पहियं कायव्वं जहि ७५४ अप्पाणं अमुयन्ता ४०८ ५ ·[ 34 ] अहवा मरन्ति गुरुवसणपेल्लिया . अह सुप्पइ पियमालिनिऊण अहियाइ माणिणो दुग्गयसस ४६२ अहिणवण उच्छलिया २५६ अहिणवपेम्मसमागम जोवण ६२१ अहिणि व्च कुडिलगमणा रोरहरे ५६० ११७ ३३१ ३३० श्राढत्ता सप्पुरिसेहि प्रारम्भो जस्स इमो आलावणेण उल्लावणेण प्राविहिह पिश्रो चुम्बिहिड आसन्ति समासा गन्ति आसन्नफलो फणसो व्व प्रासासिजइ चक्को जल- ७८४ ७२६ १५४ ७२५. अप्पा परं न यामि ७१२ अबुहा बुहाणं मझे ३० अमयं पाइप्रकव्वं २ अमया मत्रो व्व समया ससि व्व ३०६ अमरतरु कुसुममन्जरि २५६ अमुणियगुणो न जुप्पड़ १८३ अमुणियपयसञ्चारा दीसन्ति ६५२ अमुणियपियमरणाए वायस ४६. ममुहा खलो ब्व कुडिला अम्हाण तिणहर भोयणाण २१६ अलिएण व सच्चेण व गेणहसि ६२६ अलियपयम्पिरि अणिमित्त ३५० अलियं जम्पेह जणो जं ७२७ अलियालावे वियसन्त कमल ७११ अवधूययलणधूसरामो दीसन्ति ६५७ अवमाणियो व्व सम्माणियो १६५ अवरेण तवह सुरेण य ६४२ अवहरह जंन विहियं जं ६७३ अवहिदिग्रहागमसकिरीहिं ३७८ अव्वो जाणामि अहं भत्तण ३३६ अन्वो जाणामि अहं तुम्ह अव्वो तहिं तहि चिय गयणं ३४४ अव्यो धावसु तुरियं कज्जल ४६० अब्बो न हुन्ति थणया मज्म ३११ असईणं विप्पिय रे गब्बं मा असईहि सई भणिया निहुयं ४८१ असमत्य :न्ततन्ता! असरिसचरिते दियरे सुद्धमणा ४६५ मह तोडइ नियकन्धं १८१ मह भुजइ पियकामिणीहि मह मरह धुरालग्ग । १८० ४६६ २३६ ७६४ २४६ इच्छा नियत्तपसरो कामो इत्तो निवसह अत्ता एत्थ अहं इन्दिन्दिर छप्पन भसल इय कईजणेहि रईए इयरकुसुमेसु महुयर दे इय वक्खमाण वि फुडं दुई इयरविहङ्गमपयपन्ति इय पन्थ मा वञ्चसु इह इन्दधणू इह मेहगजियं इहपरलोयविरुद्धण करण- इह लोए चिय दीसइ सग्गो ७२० ३७३ ६२७ ४६६ ६७१ ४८६ ईसीसि दिन्नकज्जल नीलुप्पल ईसोहसन्तनीवीउलाहि ४४६ उच्चं उच्चावियकन्धरेण भणियं ६५० उबग्गिरस्स तप बतास उजझसु विसयं परिहरसु दुक्यं ६६४ ६६ ३६४ ·[ 35. ] उड्ढं वश्चन्ति अहो वयन्ति ७०२ एक्केण विणा पियमाणुसेण उणहुणहा रणरणया दुप्पेच्छा ३८४ सम्भाव णेह ७८१ उत्तमकुलेसु जम्मं तुह एक्केण वि सरउ सरेण २१७ उत्तुङ्ग घणणिरन्तरपका ३०५ एको चिय दुव्विसहो विरहो ६३८ उन्नयकन्धर मा जूर २२४ एको चिय दोसो तारिसस्स ७३१ उन्नय नीया नीया १२८ एकोवि कोवि नियगोत्त १७० उब्बिम्बे थणहारे रेहह ए दइए मह पसिनसु ३५२ उभिज्जइ सहयारो वियसइ ७३२ एमेव कह वि कससवि उन्भेउ अहुली सा एयं चिय नवरि फुडं ११ उयणं भुवणकमणं अत्थमणं एयं चिय बहुलाहो उयरे असिकप्परिए १६६ एयं वज्जालग्गं ७६५ उयह तरुकोटरात्री गच्छन्ती ६५४ एयं वजालग्गं सव्वं उल्लवउ कोपि महिमण्डलम्मि ३४२ भोखिप्पड़ मण्डलमारुएण २०७ उवरि महं चित्र वम्मह ३६२ अोलग्गियो सि धम्मम्मि १५३ उवहि लहरीहि गविर गजन्तो .७६३ ओसरसु मयण घेत्तूण जीवियं ३८८ उवहिवडवाणलाणं परप्परुलह- ६८४ श्रो सुम्मइ वासहरे ३२४ ७७४ ७०४ ए कुसुमसरा तुह डज्झिन्तिहि ३६४ कइया गो पिरो पुत्ति एक चिय सलहिज्जा कक्खाय पिङ्गालच्छो कसणगो ६४० एकत्थे पत्थावे कलिपल्लव वेल्लमणहरे २२० एकम्मि कुले एकम्मि मन्दिरे कचोरएहि करवीरएहि धुत्तीर- एकसरपहरदार २०४ एहि ५२८ एक खायइ मडयं अन्नं च कण्ठबभन्तरनिग्गयदरघोलिर २८५ एक दन्तम्मि पयं १७२ कण्हो कणहो निसिचन्दवब्जिया ५६४ एक महुयरहिययं तं चिय २३८ कणहो जयइ जुवाणो राहा ५६२ एकाए नवरि नेहो कण्हो देवो देवा वि ६०२ क्केिकमवई वेढिय विवरन्तर- ४२६ कत्तो उग्गमइ रवी एक्केण च पासपरिद्विएण कत्तो तं रायघरेसु २०५ ऐक्केण वि जह धुत्तीरएण कत्तो लब्भन्ति धुरन्धराइ १८५ एक्केण विणा पियमाणुसेण कत्तो लवाकलिया इच्छ २५४ बहुयाह कत्थ वि दलं न गन्ध २१५ ७४ ७८० ·[ 36 ] ४६४ ४०० केसिवियारणाम. कम्पन्ति चलन्ति समूससन्ति ४०५ किं तेण आइएण वा कि ७०१ करचरणगण्डलोयण बाहुलया- ३१६ किं तेण जाइएण विपुरिसे ६६६ करिणिकरप्पियणवसरससलाई १६६ किं विहिणा सुरलोए एका ४८६ करिणो हरिनहरवियारियसस ५८१ कुटुमक्यङ्गरायं पडिहत्य- ६१६ कलियामिसेण उबमेवि २३४ कुडिलत्तणं च वहत्तणं च ५७४ कल्लं किर खरहिनो ३६५ पालघायघाताण ५८६ कबडेण रमन्ति जणं पियं कुन्दलया मउलपरिहिएण २४८ कसस न भिन्दह हिययं २६५ कुललञ्छणं अकित्ती अत्थस्स ५६६ कह कहवि रएइ पर्य २२ कुलबालियाए पेच्छह जोवण ४६७ कह नाम तोए तं तह ३१२ कुसलं राहे सुहिनो सि ५६० कह लन्भह सत्थरयं अम्हाण केसव पुराण पुरिसो सच्च' चिय ५६ कह सा न संभलिजह जत्य ३६८ केसाण दन्ताह ठकुराण ६८१ कह सा न संभलिज्जइ जा सा ५६५ कह सा न संभलिबह जा सा को एत्थ सया मुहिनो १२७ घरबारतोरण- ४०१ को एत्थ सया मुहिनो कस्स कह सा न संभलिज जा सा को दाऊण समत्थो को वा ६७७ नीसाससो ४०२ को देसो उव्वसिओं को वसिमो ४४२ कह सा न संभलिजह हरह खणमेत्तं सन्तावो सेश्रो का समसीसी तियसिन्दयाण ३८३ खरिडबइ विहिणा सस- का समसीसी सह मालईए १२६ कित्तियमेत एतं एसा खरपवण चाडुचालिर ४४४ ४१४ खरफरुसं सिप्पिउड रयणं किविणभत्थणविमुहा ६८८ ३१० किसिणिबन्ति लयन्ता खलसबणाण दोसा किसीमो सि कीस केसव कि ६.. गबन्ति घणा भग्गा य पन्थया ६४८ किं करइ किररवामो १३० गरुयच्छुहाउलियस्स य १६५ किं करह कुरजी बहु- गहचरियदेवचरियं ताराचरियं ६६८ किं करह तुरियतुरियं भलि गहवः एण भणियं भव्य ५१६ किहरि करि म अजुत्त' जणेण ६४० गहिऊण चूनमजरि कीरो कि ताल तुम तुमत्तणेण ७३६ गहिऊण सयलगन्धं मोक्खं किंतुज्म पहाए कि गुणेण गहियविमुका तेयं जिणन्ति ६८३ किया कलेण कीरह १४३ गाढासणस कस्सवि १७४ ७४५ ५७८ ७७६ ·[ 37 ] छन्दं प्रयाणमाणेहि १८ १० छन्दं जो अणुवा १५ २४४ गाहाणं गीयाणं गाहाण रसा महिलाण गाहा रुवइ वराई गाहे भनिहिसि तुम गिम्हे दवग्गी मसिमलियाइ गुणहीणा जे पुरिसा कुलेण गुणिणो गुणेहि विहवेहि गुरुविहवलकिया अवि गुरुविहव वित्थरुत्थम्भिरे गोमहिसतुरगाणं १६ ६४३ ६८६ छन्नं धम्म पयर्ड छप्पय गमेसु कालं छायारहियस्स निरासयस्स छिज्जउ सीसं अह होउ छिन्नं पुणोवि छिजउ महु ७३७ YSY २७३ छिन्ने रणम्मि बहुपहु ७४२ छुहइ दढं कुद्दालं अइ- छेयाणं जेहि कज्ज १८६ ५८६ २७५ ५.४ ४७९ ४८ घणसञ्चया सुगुज्झा निबद्धलोहा ५६५ घरवावारे घरिणी वेसा सुरयम्मि ४६६ घाएस मश्रो सद्देण मई २१६ घेत्तूण करण्डं भमइ वावडो ५२६ घेप्पड़ मच्छाण पए प्रायासे ६७० घोलेन्ततारवण्णुज्जलेण २८६ चञ्चरपरिणी पियदंसणा वि ४६४ चन्दणतरु व्व सुयणा चन्दणवलियं दिढकश्चिबन्धणं ५३८ चन्दसस खो न हु तारयाण चन्दाहयपडि विम्बाए जाए चन्दो धवलिजह ७३ चलचमरकरणचालिर १७३ चिक्कणचिखल हट्टचक्कथक्के १८२ चिन्तामन्दरमहाणमन्थिए १६ चोराण कामुयाण य पामर ६५ जइ उत्तमो वि भरण मह जइ कहवि ताण छप्पयाण २८१ जह गणसि पुणोवि तुमं जइ चन्दो किं बहुतारएहि २६६ जह नत्थि गुणा ता कि कुलेण ६८५ जइ देवरेण भणिया खग्गं घेत्तूण ६२२ जइ नाम कहव सोक्खं १५२ जइ फुड एत्थ मुयाणं जम्म जइ माणो कीस पियो ३५५ जह वचसि वच तुमं अञ्चल ३६६ जइ वञ्चसि वञ्च तुम एरिह जइ वञ्चसि वञ्च तुमं को जइ विसह विसमविवरे १२२ जह वि ह कालवसेणं ससी जह सा पडणा भणिया तिलयं ६१५ जह सा सहियाहि भणिया तुम ६२४ जह सा सहिहो भणिया जह सामुयाए भणिया पियवसहिं १२३ जह सो गुणाणुराई गुणण्णुमो ४७० जह सोन एइ गेहं ४१७ ७५७ छजह पहुस्स ललियं १४६ छणवचणेण वरिसो चण्डिबह हंस सरं कतो वासो ७१० ·[ 38 ] ८७ अह कणयं तह पडिमाण जलणपवेसो चामीयरस्स जह जह चडइ चावो २१० जलणं जलं च अमियं विस ७५२ जह जह न समप्पड विहि ११३ जलणिहिमुक्केण वि कुत्थुहेण ७४७ जह जह वडढन्ति थणा २०5 जस्स तुमं अनुरत्ता सो तुज्म ५४३ जह जह वडढन्ति थणा वियसन्ति२०६ जसस न गेण्हन्ति गुणा जह जह वड्ढेइ ससी २६५ जा इच्छा काचि मणोपियस्स ६२८ जह पढमदिणे तह पच्छिमम्मि २७६ जाइविसुद्दाण नमो ताण २०१ जइ पढमे तह दीसइ अवसाणे ७६३ जाई रूवं विज्जा १४४ जह पलहिगुणा परिछिद- जाएण तेण धवली कोसि जं चिय विहिणा लिहियस्तं जाए माणप्पसरे फिट्ट नेहे ३४५ जं जस्स मम्ममेयं जाप्रोसि कीस पन्थे अहवा ७३३ जं जाणइ भणह जणो गुणाण ६८६ जा जा डाला लम्बइ १२४ जंजि खमेइ समत्थो जाणिज्जइ न उ पियमप्पियं पि '६५५ जं जोहए विलग्गं किश्चि २२५ जा नीलजलहरोदारगज्जियं ६५१ जंतुह कज्ज भण तं ४१५ जाओ पियं पियं पड एक्कं ५६३ जं दिज्जह परपरब्बसेहि १६१ जायासुयविरहविसंतुलस्स १६४ जं नयणेहि न दीसह १२५ जाव ण वियसहि सरसा २४२ जं पकखालियसारं जंगलयं ७६१ जीयं जलबिन्दुसमं उप्पज्जइ जं सेवयाण दुक्खं १५० जूहाश्रो वणगहणं गहणाउ १६८ जडसंवाहियफरुसत्तणस्स जे जे गुणिणो जे जे १४. जणसकुलं न सुरणं रूसह ४६३ जेण विणा ण वलिज्जइ अणु- ५५७ जत्तो नेहस्स भवो तत्तो २६२ जे भग्गा विहव समीरणेण १४२ जत्तो बिलोलप लधवल २६४ जेहिं चिय उबभविया जस्थ गमो तत्थ गो सांमलि जेहिं नीओ वढिं तालो ७३८ जरथ न उज्जागरयो जत्थन ३३३ जेहिं सोहग्गनिही दिही ३८ जवन खुज्जय विडो न नई ४०२ जोइक्खो गिलइ तमं ११६ अन्तिय गुलं विमग्गसि न य मे ५३३ जोइसिय कीस चुक्कसि विचित्त ५०० जम्मन्तरं न गरुयं गरुयं ६८७ जोइसिय मा विलम्बसु ४६ जन्मदिणे पणानिवडणमयेण १४८ जो जम्पिऊण जाण्इ २७२ अम्म विजंन हुयं जो जं करेह पावह मो ४० अलण्डहणेण न तहा ७६८ जो धम्मिय न पावह करयं ५२२ ५४४ ५४ ·[ 99 ] २२० । ७५ ४.४ ४५४ झणझणइ कणयडोरो ३२७ तह तुह विरहे मालइ मिज्जा मोणम्मि सया तह तेण विसा दिट्ठा ४१२ मिज्जउ हिययं फुहन्तु लोयणा ४५१ तह नीससियं जूहाहिवेगा १६६ मीणविहवो वि सुयणो ६४ तह वासि वणं मालईए २३२ झूरिज्जइ किं न जाए किं ७६६ तं किं पि कम्मरयणं १११ तं किं पि कहवि होहिह YGY ठडढा खलो व्व सुयणो व्व ३०१ ठाणं गुणेहि लब्भइ ता गुण तं किं पि साहसं १०८ तं जन्टं सा कुण्डो सो उच्छु ठाणं न मुयइ धीरो ठक्कुर ५३७ ६८२ तं दठुण जुवाणं परियण ६१७ डज्मउ सो जोइसिओ ५०३ तं नत्थि तं न हूयं २७८ डज्झन्ति कढन्ति समूससन्ति तं नमह जस्स गोड़े मयण ५६१ डज्झन्तु सिसिरदियहा पियम ६५५ तं मित्तं कायव्वं जं किर ६८ डझसि डज्मसु कडढसि तं मित्तं कायव्वं जं मित्तं ६६ डहिऊण निरवसेसं समावयं तं वश्चिश्रो सि पिययम २८६ डिम्भाण भुत्तसेसं च्छुहाकिलन्ता ४६१ ता किं करेमि पियसहि ता किं करेमि माए ४१० ढकसि हत्येण मुहं जं ६१२ ता किं भएण किं चिन्तिएण ६७६ ढड्रसेसो वि हु महुयरेहि २५१ ढलिया य मसी भग्गा य ता तुङ्गो मेरुगिरी १०३- ता धणरिद्धी ता सुन्दरत्तणं ६५६ दुरुडुलन्तो वच्छा मुहेसु ६२५ ता निग्गुणोच्चिय वरं पहु तझ्या वारिजन्ती पियहि ता रूवं ताव गुणा १३४ तहियहारम्भवावडाणं ११६ ताव चिय ढलहलया जाव ५५६ तम्बाउ तिरिण सुपोहरायो १५६ ताव चिय होहि मुहं जाव ३३६ तलो व्च समा मित्तो ३०३ ताव य पुत्ति छहल्लो २४६ तव धम्म नियमइए ता वित्थिर गयणे १०४ त वि तह पढमसमागमे ३२५ तिणतूलं वि हु लहुये तह कहवि कुम्मुहुत्ते निवड ३८. तिलतुसमेत्तेण वि विप्पिएण ६२६ तह चम्पिउण भरिया विहिणो ३१४ तिलयं विलयं विपरीय' तह जन्तिएण जन्तं ककन्तं ५३६. तिहुयणमित्त वि हरी निवड ४३ वह मीणा जह मउलिय ४३७ तुनो च्चिय होइ मणो १०२ तह झोणा तुह विरहे ४३३ तुझो थिरो विसालो ३६१ ५०६ ५४५ ८४ १३५ ·[ 40 ] १३६ ४४७ ७८ . २११ ४४८ ४४ ७८८ .. ५० तुच्छ तवणिं पि घरे ४५६ दारिदय तुज्झ नमो तुह प्रयोसणकजम्मि मुहय ४२४ दाहिणकरेण खग्गं १६७ तुह गोत्तायराणवियडरमण ४२२ दिट्ठा हरन्ति दुखं तुह विरह तावियाए तिस्सा ४३४ दिठो सि जेहि पन्थिय ४४३ सुह सङ्गमदोहलिपीए दिद्वितुलाए भुवणं तुलन्ति २७७ ते गिरि सिहरा ते पोलु पल्लवा २२१ दिवो दिट्ठीपसरो ३६१ ते धन्ना कढिणुतुझयोरथण दिठेवि होई सुहं ते धना गरुयनियम्बविम्ब ४४६ दिन्नं थणाण अग्धं २११ ते धना ताण न मा ते च्चिय दीढ लोहसंडखलाण ७२ ते धन्ना ताण नमो १०१ दीर्ण अन्भुद्धरिउ ते पना समयगइन्दलोण ४५० दीसन्ति जोयसिद्धा १४१ दोहर खडियाहत्थो जोइसिओ ४६७ थणजुयलं तीए निरन्तरं ३१२ दीहं लगृहं बहुमुत्तरुन्दयं थद्धो बग्गीवो अवचित्रो दीहुणहपउरणीसाससोहिया २२३ थरथरथरेइ हिययं १३६ दुग्गयघरम्मि घरिणी रकखन्ती ४५७ थरहरह धरा खुम्भन्ति दूई तुम चिय कुसला ४१३ थोर गरुयाइ सुन्दरि कश्ची ५३६ दूई समागमसेउल्लयहि ४१८ योरंसु सलिलसित्तो हिपए दुक्खं कीरइ कव्वं ६ दइयादसणतिण हालुयस्स दूरहिया न दूर दहण किंसुयासाहात ७४१ दूरयरदेसपरिसंठियस्स ७८६ दहण तरुणसुरयं विविह ३१६ दूरं गए वि कयविप्पिए ३४० ३२२ देवाण बम्भणाण य पुत्ति दढणेहणालपरिसंठियस्स देसि न कस्स वि जम्पह सक्लुसियस वि देसि सहपलो २८ दन्तच्छोहं तडावयडमोडर १८६ देसे गामे नयरे रायपहे दन्तनहक्सयमय १५७ दरसियकडकख निरिकखणाइ दोसिय घणगुणसारं सुविणीयं ७६२ दाडिमफलंपेम्म दोहि चिय पबत्तं ४२ दाणे न देईन करेह पाहुयं ३३२ दाणं न देन्ति मणं पुत्ति धन्नं तं चेव दिणं सा रयणी दारिय तुग्म गुणा १३८ धम्मत्यकामरहिया १४५ ४४५ दट्ठूण रयणिमन्मे ३५६ ५५ देहि ति कह नु ५५२ ५४७ ७.!

·[ 41 ] ७०३ VUS बवलं धवलच्छीए मन्थरं ५६७ निदाभगो पावण्डुरत्तणं ३५३ धावन्ति तमुहं धारिया वि निद्धम्मो गुणरहियो ५३ धोरेण समं समसीसियाए ११२. निद्धोय उदयक खिर पन्थिय धुत्तीरयस्स कज्जे गहिराणि ५२४ निम्मल पवित्तहारा बहुलोहा ใบ धुत्तीरयाण कज्जेण धम्मिश्रो ५२५ नियकम्मेहि विणीयं उच्च धुत्तीरयेण धम्मियों जह ५२३ नियगुणनेहखयंकर मलिणं नियडकुडङ्ग पच्छन्न देउलं ४०२ नहपूरसच्छहे जोव्वणम्मि ३५४ न गणे हद्द रुववन्तं न कुलीणं ५६६ निययालएमु मलिणा कुणन्ति निवसन्ति जत्त छेया २७१ नग्धन्ति गुणा विहडन्ति १२३ निविडदलसंठियं पि हु २५२ न तहा मारेइ विसं खज्जन्तं ३३५ निहणन्ति धनं धरणियलम्मि ५८० न तहा लोयम्मि कडकक्खियम्मि ६६० नीरसकरीरखरखइरसंकुले ७३४ नमिऊण गोरिवणस्स पल्लवं ६१० नमिऊण जं विढप्पड़ नीससिउकम्पिउपुलएहि ४०६ १०० नेच्छह सग्गगमणं १६ नमए रुराणं न कयं ३७० नेच्छसि परयवयारं न महुमहणस्स वच्छे ११८ नयणन्भन्तरघोलन्तवाहभर ४३० पउरजुवाणो गामो महुमासो नयणाइ तुज्झ सुन्दरि पक्खाणिलेण पहुणो १७७ नयणाइ तुह वियोए घोलिर ४२६ पकखुकखेवं नहसूईखण्डणं २३५ नयणाइ समाणियपत्तलाइ २६१ पडिवज्जन्ति न सुयणा नयणाण पडउ वजं अहवा २६६ पडिवत्र दिनयर वासराण नयरं न होइ प्रहालं. २७० पडिवन येण समं नवनलिणामुणालोझोलमालियं २६१ पढम चिय ये विगया घणागमे ७१६ न विना सम्भावेणं घेप्पड़ ५५६ पत्ते पियपाहुणए मजलवलयाइ ४५८ न सहह अवभत्यणियं पम्मुह सुत्तं अठिमुहावयं ७६० नहमास मेद जणणो ५१ पयडिय कोसगुणडढे तह न हसन्ति पुरं न परपत्थगापवत्र' १३३ न हु कस्स देन्ति धणं परलोकगयाणं पिह पच्छत्तानो ६६२ नाहं दूई न तुम पित्रो ४३८ परविवरलदत्थे नाराय निरक्खर लोहवन्त परसुच्छेयपहरणेण निहसणे ७२६ निग गुणगुणेहि नियनिगगुणत्तणं ६६६ परिधूसरा वि सहयारमजरी ६३१ नियकुद्दालहत्थय मज्म परिमुसइ करयलेन वि पेच्छा ५८२ ५८८ ·[42] ४८७ ४५५ ५५४ परिहासवास छोडा करकिसलय ६०७ बे वि सवक्खा तह बे २६. पल्लवियं करयल पल्लवेहि ३१३ भग्गे वि बले वलिए १६२ पसरह येन तमोहो फिद भग्गो गिम्हप्पसरो मेहा ६४६ पाइयकव्वस्स नमो ३१ भणिो वि जइ न कुप्पसि ५०६ पाइयकव्वम्मि रसो जो २१ भद्दमुहमण्डण चिय दरपिहुलं ५४२ पायवडियो न गणित्री पियं ३६२ भमर भमन्तण तए अणेय २५५ पाविजह जत्थ सुहं पाविनइ ६७५ भमरो भमरोत्ति गुणोज्झिएहि २४७ पासपरिसंठियस्स वि गुणे ६६१ भमिश्रो चिरं असेसो गामो ५४१ पियकेलिसंगमोसारिएण ६६४ भमिश्रो सि भमसि भमिहिसि .७७२ पिहुलं मसिभायणयं अत्थि ५१० भुञ्जह भुजियसेसं सुप्पड़ पुकारयं पउजसु बालाए ५१३ भुञ्जन्ति कसणडसणा १५८ पुकारयेण विजय निविण्णा ५१५ भूमिगयं न चत्ता सूर ७२३ पुणरुत्त पसारित्र दीहकन्धरो २२२ भूमिगुणेण वडपायवस्स जइ ७३५ पुच्छिज्जन्ता नियपरियोण ५८३ भूमीसयणं जरचीरबन्धणं पुरिसविसेसेण सईतणाइ न ४६८ भूसणपसाहणाडम्बरेहि मा पुग्वेण सणं पच्छेण वजुला ४७४ पेक्खह महाणुचोज्जं काणा- मइरा मयकिरणा महुमासो ३६५ पेम्मस्स विरहियसन्धियस्स ३४८ मउलन्तस्स य मुका तुज्झ .७३६ पेम्म अणाइपरमत्थपयडणं ३२६ मग्गन्ती मूलिय मूलियाइ मा ५५३ मग्गं चिय अलहन्तो हारो ३०७ फासेण समं महिमण्डलम्मि १५५ मज्मणह पत्थियसस वि फरुसं न भणसि मडहुलियाए किं तुह फलसम्पत्तीए समोणयाइ ११४ मडहं मालइकलियं बन्धवमरणे वि हहा दुग्गय ४५६ मन्दारयं विवजह कुरयं परिहर ५२६ बहकूडकवडभरियाण पुत्ति २८० मयणाणलसंधुखियनेहि ३८५ बहूकूडकवडभरिया मायारूवेण ६६६ मरु मरुमारत्ति भणन्तियाए ३२० बालं जरा विलहिं कलमहुर ५१६ मसि मलिऊण ण-याणमि ५०८ दे मग्गा भुयणयले महणम्मि ससि महणम्मि ३२ बेरिण वि हुंन्ति गईओ महुएहि कीस पन्थिय जह ४६१ बेरिण वि महणारम्भे १३१ महुरा वज्जेवि हरी न मुयह बेरिण वि राणप्पण्णा वज्झन्ति २०० मा इन्दिन्दिर तुङ्गसु २४५ ४४० ४० २३० .

·[ 43 ] ५५. ७४८ ४८८ ७५५ . मा उपहं पियसु जलं ४४१ रइकलहकुविय गोरो मा जाणइ जइ तुझत्तणेण २०२ रचन्ति नेय कस्सवि रतो ५४८ मा जाणह मह सुहयं ५७६ रचावन्ति न वञ्चहि देन्ति मा किज्जसु अणुदियह १६३ रचावन्ति न रचन्ति हरन्ति ५४६ मा दोषं चिय गेणहह रत्ते रत्ता कसणम्मि कसण्या ५५१ मानम्मि तम्मि किवा ३६३ रमियं जहिच्छियाए धलीधवलम्मि६६१ मानविहुणं रुन्दी ए छोडयं ७८९ रयणाइ सुराण समप्पिउण मानससररहियाणं जइ २६३ रयणायरचत्तण वि पत्त ७५६ माणं अवलम्बन्ती मरिहिसि ३५७ रयनायरत्ति नाम वहन्त ७६२ माणिणि मुएसु माण जह ३५६ रयणायरम्मि जम्मो हर २६८ मा पत्तियंपि दिजसु पुसलि रयणायरस्स न हु होइ मा पुत्ति कुणसु माण' ३५० रयणायरेण रयणं परिमुक ७४६ मा पुत्ति ववई जम्पसि ६८२ रयणुजलपयसोहं २० मालइ पुणो वि मालइ २३६ रयणेहि निरन्तर पूरिएहि ७५३ मालइ विरहे रे तरुण भसल २४१ रायगणम्मि परिसंठियस्स ६७८ मा रच सुहंजणए सोहजणए ६४१ राहाए कवोलतलुच्छलन्त मा रूवसु अोण्यमुही धवला ४७३ रुणरुणइ वेल्ला २४. मा रुवसु पुत्ति छेयाण अग्गो ५४६ रुन्दारविन्दमन्दिर मयरन्दाण ६३३ मा वच्चइ वीसम्भ ६१ रे रे कलिकाल महागइन्द ४३ मा सुमरसु चन्दणपल्लवाण १६२ रे रे विडप्प मा मुयम् ४८३ मुत्ताहलं व कव्वं रे ससिवाहणवाहण मा ३७१ मुत्ताहलं व पहुणो गुणिणो रे ससिवाहणवाहण वारिज्जन्तो ३७२ मुय माणं माण पियं ३६० रेहइ सुरयवसाणे ३२८ मुहभारियहि मुद्रा वि मुद् वि मुहराओ चिय पयडह ४०३ लहालयाण पुत्तय वसन्तमासम्मि ६३७ मूलाहिंतो साहाण निग्गमो ६४५ लच्छिनिलयत्तणुत्ताणवयण ७१४ मित्तं पयतोयसमं लच्छोए विणा रयणायरसस ७५० लच्छोए परिगहिया उड्ढमुहा ७१३ मिसो सूरो कयपत्तपरियरो ७१६ मेरु तिणं व सग्ग ललिए महुरकखरए २६ १०५ लीलावलोयणेण वि मुणन्ति मोतूण करगणियं अगुलिमेत्तेण ५०५ २८३ मोत्तण वालवन्त तह य ५२. व-भग्गंपसय तीए ४२७ ૫૬૬ ५४० ·[ 44 ] ३ वकेहि पियो सरलेहि २६८ विर्यालय मएण गयजोव्वरोणं १६० क्गघाण नहा सीहाण केसरा २१४ वियसन्तसरसतामरसभसल २४३ वच्छत्थलं च सुहडस्स १५८ वियसन्तु नाम गन्धुदुराश्रो २२६ वडवाणले गहिरो महिनो ७५१ वियसियमुहाइ वगणोज्जलाइ ५३० बडढसु मालइकलिए निवभर २२८ विरह पलित्तो रे वर वड ढावियको सो जं सि कमल ७१५ विरहेण मन्दरेण व हिययं ३८१ वणयतुरयाहिरूढ़ो अलिउल ६३० विरवीए रहविम्बे नक्खताणं ५०१ वरगड ढा मुहरसिया नेहविहूणा ५६१ विवरीयरया लच्छी वम्भं दहण ६११ बदोसि तुमं पीनो सि ७६५ विविहकइविरइयाणं वम्मह पसंसणिज्जो सि विविहविहङ्गमनिवहे : ७६१ वम्महभकखणदिव्वोसहिए विसहर विसग्गिसंसग्गदूसिनो ३८७ घरतरुणिनयपरिसंठियस्स ६८० विहडो मण्डलीबद्धो भज्जउ ६०१ परिससयं नरयाो तस्स ६६६ विहडन्ति सुया विहडन्ति ६७२ वरिसिहिसि तुमं जलहर १५६ विहिणा जंचिय लिहियं १२६ ववसायफलं विहवो ११६ विहिविहियं चिय लब्भह १३२ वस पहिय अङ्गणश्चिय फिनो ४६५ वेलामहलकल्लोलपेल्लियं ७४६ वसिऊण मजझ हिपए ३६८ वेलहलालाववियक्खणाउ ४२१ वसिऊण सग्गलोए गन्धं २५३ वेसाण कवडसयपूरियाण ५७१ बहुतरुवराण मजमे चन्दण ७३२ वोसट्ट बहलपरिमल केयह २४६ बहुसो वि कहिज्जन्तं तुह ४३६ वाणियय हत्यिदन्ता कत्तो २१३ सक्यमसकयं पि हु विउलं फलयं थोरा सलायया ५०२ सगुणो नेह सउणो लोइल्लो ७७५ विज तुहागमण चिय मुक्का ५१७ सगुणाण निग्गुणाण य विज्जन एसो जरो न य ५११ सच' प्रणा कोयएडवावडो ३६७ विजय अन्नं वारं मह जरो ५१८ सर्व चिय चवइ जजो अमुणिय ६०४ विमझेगा विणावि गया १८८ सर्चचेय भुयही विसाहिय ५६८ वियर्ड सो परिसकाउ १७१ सर्च' जरए कुसलो ५१२ वियडा वि जन्तवाया मउओ ५३४ सच पलास जं फुल्लिमो ७४३ वियलइ धणं ण माणं १६४ सच्छन्दं बोलिज्जह १४७ विलियतेएण वि ससहरेण ७७३ सच्चन्दिया सरुवा १२ वियलियदलं पि गन्धोग्मियं. २५० सज्जयसलाहणिज्जे पयम्मि . ७.।

·[ 45 ] ४७८ ५८७ सहीए होइ सुहरा सएण सा तुज्म कए गयमय ४३५ सत्थत्थे पडियस्स वि १२१ सान्तेहि असान्तेहि य ८२ सहपलो दोसेहि २४ सामा खामा न सदेह महणं सद्दालयं सरूवं वित्थिरणं ५३५ सामा नियम्बगरूया थण सहावसहभीरु पए पए .२३ सायर लज्जाए कह न मुत्त सन्धुकिज्जा हियए परिमलया ६३४ सा रेवा ताई पाणियहि *१५७ सम्भाववाहिरेहिं तह २७६ सालत्तयं पयं उरुएसु सम्भावे पहुहियये जीये १७५ सालकाराहि सलकखणाहि १० सम उत्तु विसाला ३०४ साहसमवलम्बन्तो १०७ सवियार सविन्भमरहस वस २६३ साहीणमामयरयणो अमर सव्वत्तो वसइ धरा सन्ति सिग्च प्रारह कज्ज सब्बएणुवयणपक्ष्य १ सिरजाणुए निउत्तो उड्डो सव्वायरेण रक्खह तं पुरिसं सिसिर मयरन्द पज्मरण सव्वो गाहाउ जणो १४ सिहि पेहुणावयंसा २१२ सव्वो छुहिओ सोहह १६. सीलं वरं कुलाओ कुलेण सरसलिएण भणियं बन्ध २१८ सोलं वरं कुलामो दालिद्द. सरसाण सरपरिसंठियाण कमलाण७१७ सुपमाणा य सुसत्ता बहु सरसा निहसणसारा गन्धड्ढा सम्मह पञ्चमगेयं पुज्जिज्जा २६० सरसा वि दुमा दावाणलेण सुम्मद वलयाण रवो ३२१ सरहसरमण समप्पण ३२६ सु लहाइ परोहडसंठियाइ ५२७ सहह सलोहा धनघायताडणं ૫૬૨ सु सह व पईन वहन्ति ६५३ सहसत्ति जन दिहो २८४ सु सिएण निहासिएण वि ७२८ संकुइयकम्पिरजो ससहिरो दिन. ६६२ सहय गयं तुह विरहे तिस्सा संकुयह संकुयन्ते १४५ सेयच्छलेण पेच्छह तण ए ३१८ संघडियघडियविधडिय १०६ । सो कत्थ गत्ते सो स यगवलहो ७२ संचुरिणयथोरजुयप्पहार सो कोपि न दीसह सामलनि संझासमए परिकुवियगोरि ६०८ सो च्चिय सयडे सो चिय १८४ संपत्तियाए कालं गमेसु सोमणमई उ निवससु संभरसि कणह कालिन्दिमजणे ६.५ सो सुबह सुहं सो ३४१ संभरिऊण य रण तीए ४२८ सो सोहह दूसन्तो सा तह सहत्यदिन भब ४३२ सो होहिह को वि दियो ८५ ५७५ ५७० ७४४

·[ 46 ]
हत्यफ सेण वि पिययमस्स
इत्यद्रियं कवालं न मुयइ ४३६
हन्तूण वरगइन्दं वाहो एक्केण ६१८
हयदुजरास्स वयणं
४६
हरसि सरणम्मि गो
२६६
हरिणा जाणन्ति गुणा २१५
हंसो मसाण मज्झे कामो
२५८
हंसो सि महासर मण्डलो २५७
हा हियय झीणसाहस वियलिय ४५१
हा हियय वि किलम्मसि
४५२
हिटकयकण्टयाणं कह कमले
हिडे जडनिवह
१४६
हियए जाओ तत्थेव वढिो ११५
हियए रोसुग्गिएणं पायपहारं .६१६
हिययहिनो वि सुहन्तो तह
होसइ किल साहारो साहारे
७८.

·Each issue bears, besides its issue number, a fascicle number indicating its place in the work and volume to which it belongs. With the issue of this notice all previous prices and pricelists are cancelled. CALCUTTA 1st May, 1944 The publications or information about them are obtainable from the Royal Asiatic Society of Bengal, No. 1, Park Street, Calcutta, or from the Society's Agents : MESSRS. LUZAC & Co., 46, Great Russell Street, London, W.C. M. PAUL GEUTHNER, 13, Rue Jacob, Paris, VI° BUCHHANDLUNG OTTO HARRASSOWITZ, 14, Querstrasse, Leipzig. Messrs. THACKER, SPINK & Co., Ltd., 3. Esplanade Easo Calcutta. MESSRS. THE MOORE COTTRELL SUBSCRIPTION AGENCIES, NEW YORK, U.S.A. Residents of Europe should order from the Agents When ordering direct from the Society the following rules should be observed :- Orders should be addressed to the Royal Asiatic Society of Bengal and not to any Official by name or cicle. All Cheques, Money Orders, etc., should be made payable to the Treasurer, Royal Asiatic Society of Bengal. Orders for books should be accompanied by a full name and address, legibly. written, and should be sent on a separate sheet of paper containing no other communication. In India, books are supplied by V.P.P.

·Calcutta :-Published by the Royal Asiatic Society of Bengal, 1, Park Street, and printed by J. C. Sarkhel, at the Calcutta Oriental Press Ltd., 9, Panchanan Ghose Lane.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.