·No text on this page.

·GAEKWAD'S ORIENTAL SERIES
Published under the Authority of
the Government of His Highness
the Maharaja Gaekwad of Baroda
General Editor:
B. BHATTACHARYA, M, A., Ph.D.
... "initi
No. XXIII
उमानन्दनाथरचितः
नित्योत्सवः

·No text on this page.

·NITYOTSAVA
BY
UMĀNANDANATHA
[SUPPLEMENT TO PARAŚURĀMA-KALPA-SŪTRA]
EDITED BY
A. MAHADEVA SASTRI, B. A.
DIRECTOR, ADYAR LIBRARY, ADYAR, MADRAS
REVISED AND ENLARGED BY
SWAMI TRIVIKRAMA TÍRTHA
THIRD EDITION
RE-ISSUE
BARODA
ORIENTAL INSTITUTE
1948

·1
-
1
PRINTED BY R, G, Traxar MANAGER, STATE PRESS, Baxod
-
PUBLISHED BY BENOYTOSH BHATTACHARYYA, DIRECTOR, ORIENTAL INSTITUTE, BARODA
ON BEHALF OF THE GOVERNMENT OF HIS HIGHNESS THE MAHARAJA
GAEXWAD OÍ BARODA
-
-
1
--
1
-
1
-
,,,
li
-
-

·PREFACE TO THE FIRST EDITION In the preface to the Parušurāma-Kalpa-Sutra, Part I, all that needs be said with reference to Nityotsava has been said. It only remains to mention the MSS, on which this edition of Nityotsava is based. They are as follows: 1. A grantha manuscript copy of the Adyar Library, No. XXXV B 103;:cited as 87 2. Another grantha manuscript copy of the Adyar Library, No. VIII F 18; cited as 34 9, 3. A grantha manuscript copy kindly lent by Mr, M. V. Srinivasa Iyer of Triplicane, Madras; cited as eit. 4-6 Devanagari MS. copies of Central Library, Baroda, Acc. Nos. 183, 4637, 5572; cited as a 9,72, a respectively. 7. A Telugu MS. copy borrowed by Pandit R. Anantakrishna Sastri from the owner in the Nizam's Dominions, cited as H. Of thesc No. is the most carefully prepared copy. The others are all tolerably correct, except for some clerical errors. Two or threc of these MSS, contain each here and there passages not found in the other MSS. Of these the important and useful ones have been cmbodicd in this cdition, the source being noted in each case. A. MAHADEVA SASTRI ·this SCLAR PREFACE TO THE SECOND EDITION Nityotsava, the present work, was first edited by Pt. A. Mahādeva Sastri, the Curator of the Adyar and the Mysore Government Libraries and was published in the Gaekwad's Oriental Series, as No. XXIII in 1923. It then appeared as the second part or supplement to the Parašurāmakalpasūtra, which too was published in the same year under the same editorship as No. XXII in the Series. The ever-growing interest of Sanskrit scholars and lay public in mystic sciences of the Hindus is responsible for the rapid sale of the first edition, and this has been a matter of gratification for both the present editor and the authorities of the Oriental Institute. The first edition of the Parašurāmakalpastūra also is by now completely exhausted and cre long a second edition is likely to be placed beforc the public. The work of preparing a revised edition of the work Nityotsava was very kindly entrusted to me by my learned and esteemed friend Dr. Benoytosh Bhattacharyya, M, A., Ph. D., the Director of the Oriental Institute, to whom I hereby offer my sincere and heartfelt thanks for thus presenting me with an opportunity to be of some service to the devotees of Sri Vidyā in placing before them this revised edition. In the present edition, I have made use of a MS of the work, which once belonged to the collection of Srivijayānanda Nätha of Surat. This was obtained through the kind offices of my friend Krşñalál Bhagavānji Manraji of Dwarka to whom also I take this opportunity of offering my grateful thanks for this act of courtesy. The variants found by me according to this manuscript have been designated as a and are incorporated in this edition. The author Umānandanātha refers, in the course of this Paddhatiwork, to several Mantras. As the devotees are likely to experience some difficulty in the absence of the full text of these Mantras owing to the original text of Tantras being inaccessible, as also because of the prevailing ignorance in the matter of the theory and practice of entirety in the Appendix; and, it is hoped that the enthusiastic devotees will benefit themselves by the same.

·: VII The Kulakulacakra likewise was not given in the previous edition. It was obtained through much effort and search, and has been inserted in the Appendix in this edition. The connection existing between the ritualistic portions and the philosophic tenets as taught in the work deserves to be carefully studied according to the traditions of the science and the results arising out of such discussions explained in the Introduction ; for reasons more than one this has to be postponed for some later occasion. In case the work of re-editing the Parasurāmakalpasūtra comes up in the near future, an attempt will be made in its Introduction to do some justice, to the subject. It will also be my carnest endeavour to give in the forthcoming Sūtra edition, the diagrams explaining the various Yantras referred to in the present work. Umānandanatha, the author and compiler of this work, (referred to on p. 59 of Nityotsava) mentions that he was the disciple of the famous Bhāskararāya Makhindra, otherwise known as Bhāsurānandanātha. An account of the ideal life led by this great luminary amongst the Tantric Acāryas, his vast learning, the works attributed to him, with a list of the works referred: to or quoted by him in his several works, etc., I hope to give in the ensuing edition of the Sūtra, when an opportunity presents itself. Rāmesvara, the commentator on Parasurāmakalpasūtra, in his Commentary, entitled the Saubhāgyodaya mentions about himself (p. 367) that he was living in Saka 1753 (A. D. 1831). As this Rãmesvara criticises in many places in his work the views held by Umānandanātha, it may be considered as an established fact that Umānanda must have composed his Nityotsava long before this date and, that the work had come into sufficient prominence and recognition by 1753 Saka or the time when Ramešvara flourished. This is corroborated by the fact that Umānandanātha mnentions at the close of Nityotsava the date of the composition of his work as being Saka 1697 (A. D. 1775) or the Kali year 4876. Umānandanātha is the name of our author as he was known after his Diksă (or the intitiation ceremony); while before this event, his name was Jagannātha Pāņạita, his father's Bālakṣşņa and his mother's Lakşmi, his gotra being that of Visvāmitra, and his surname being Srutapetava. He is also said to have been a Mahārāştra Brāhmana who received great honours at the hands of the Maratha Princes of the royal family at Tanjore ; (see Nityosava p. 173 and Bhāskaravilāsa, verse 111.) Among the 58 works referrçd to by our author in the prosent ·viii work, about 32 works are at present available, and the remaining too may be brought to light some day, if the collection of MSS and the publication of rare works are carried on with greater zeal than at present. When the available Tantric works will be studied by scholars and the deserving among them published, the research scholar studying the science from the historical standpoint, as well as others in India interested in the science itself, will, it is hoped, find themselves in a position to benefit themselves immensely; for, the revival of Tantric culture means the revival of the spiritual culture for which India had ever been famous, Baroda, 13th January 1931. TRIVIKRAMA TIRTHA, PREFACE TO THE THIRD EDITION The Nityotsava which is a suppleinent to the famous Tantra work the Parašurāma Kalpastūra was published as early as the year 1923 for the first time. It was ably edited by the late lainented scholar Pandit A. Mahadeva Shastri of Adyar. This work proved extremely popular, and the devotees of Tantra as are still available in India found the Nityotsava of practical value in their daily and occasional worship.' The first edition was soon exhausted, and in 1930 a second edition was issued with some supplementary matter under the editorship of the late Swami Trivikrama Tirtha of revered meraory. It is a matter of great satisfaction to see that the second edition with larger number of copies was also exhausted during war years. It was thus found necessary to issue a third edition since the demand for this book went on increasing. The difficulties of printing and labour created by the war made it impossible for our printers to undertake or continue this work. But thanks to the new Manager of the State Press, Baroda, Mr. R. G. Thakar, the work of reprinting was taken up last June and finished within a month in July 1948. Mr. Thakar deserves all our thanks for having done the third edition expeditiously and excellently. In issuing the third edition the work of proof correction was done entirely by Pandit Raghavan Nambiyar, Catalogue Assistant of this Office, who spared no pains to present the text as faithfully as in the earlier editions. Sincere thanks of the General Editor are due to him. Baroda, 10 21-7-1948 } GENERAL EDITOR, ·विषयसूचिका विषयः पुटसङ्ख्या आरोम्भोल्लासः प्रथम:--दीक्षाक्रमः .... भूमिका दीक्षाकालनिर्णयः गुरुलक्षणम् .... .... शिष्यलक्षणम् .... .... ... .... ७ .... .... .... .... ८ ८ ... ८ .... .... गुरुवरणम् क्रमप्रवर्तनपूर्वकं शिष्याह्वानम् त्रैपुरसिद्धान्तः मन्त्रोपासनम् उपासकधर्माः सर्वसारभूतो धर्मः दीक्षाऽऽवश्यकत्वम शाम्भवी दीक्षा शाक्ती दीक्षा मान्त्री दीक्षा दीक्षात्रये मुख्यगौणपक्षौ इष्टमन्त्रदानम् समयाचारानुशासनम् कुलधर्मनिष्ठाफलम् शिष्यस्य परचिद्रूपापादनम् सर्वमन्त्राधिकारलाभः.... तत्तत्क्रमानुष्ठाने दीक्षाव्यवस्था अधिकारिनिर्णयः ८ .... .... .... .. .... .... १० १० १० ११ ११ ११ ११ १२ ... .... ..."

·. विषयः पुटसङ्ख्या तरुणोल्लासो द्वितीय:--गणपतिक्रमः उपोद्धातः .... .... .... १३ १३ १३ १४ .... .... .... .... १८ .... .... काल्यकृत्याह्निकयोविशेषः चतुरावृत्तितर्पणसंकल्पादि चतुरावृत्तितर्पणम् पूजाविधिः यागमन्दिरागमनादि विघ्नोत्सारणान्तम् .... शिखाबन्धनादि मातृकान्यासान्तम षडङ्गन्यास: ध्यानम् अर्ध्यसंस्कारः पीठे प्राणप्रतिष्ठा पीठशक्तिपूजा .... १८ १८ १९ .... ... .... .... .... .... .... १९ २० २० २० .... धर्माद्यष्टकपूजा .... .... .... .... ... .... .... ... .... .... महागणपतिपूजा महागणपतितर्पणम् .... षडङगपूजा ओघत्रयपूजा दिव्यौघः सिद्धौघः मानवौघः दिव्यौघपाठान्तरम् सिद्धौघपाठान्तरम् मानवौघपाठान्तरम् आवरणार्चनम् प्रथमावरणम् द्वितीयावरणम् तृतीयावरणम् चतुर्थावरणम् पञ्चमावरणम् गणनाथस्य पुनस्तर्पणं, षोडशोपचारपूजा च २१ २१ २१ २१ २१ २२ २२ २२. २२ २३ २३ २३ २३ २४ .... .... ... .... .... .... ..14 २४ २५ ·។ ។ विषयः . अग्निकार्यम बलिदानम् तर्पणजपस्तोत्राणि सदाशिवप्रोक्तं गणेशाष्टकम् सुवासिनीपूजा पुरश्चरणविधिः यौवनोल्लासस्तृतीयः--श्रीक्रमः . . पुटसङ्ख्या २५. २६ २५ २६ २७ २८ .... .... .... .... ... .. .... ... . ३० ३० ३१ ३१ ३१ ३१ .... ... .... .. .... ... .... ." ३ ३ ३ ३ ३ ३ ३ ३ १-आहिकप्रकरणम् गुरुध्यानम् प्राणसंयमनम् चिद्विमर्शः हृदा मूलावृत्तिः रश्मिमालास्मरणम् अजपागायत्रीभावनम् भूप्रार्थनादि मुखक्षालनान्तम् स्नानविधिः सन्ध्याविधिः २-सपर्याप्रकरणम् यागमन्दिर प्रवेशः श्रीचक्रपरिकल्पनम् यन्त्रप्राणप्रतिष्ठा मन्दिरार्चा वर्धनीपात्रनिधानादि दीपप्रज्वलनान्तम्.... भूतशुद्धिः आत्मप्राणप्रतिष्ठा प्रत्यूहोत्सारणम् न्यासजाल विधिः पात्रासादनम्-सामान्यायविधिः विशेषार्थ्यविधि: अन्तर्यागः चतुष्षष्ट्यपचारार्चनम् ३२ ३२ ३३ ३३ .... .... .... .... ३४ ३५ .... .... ... ३५ .... .... .... ..... ३६ .... .... .... ३६ .... mmm .... .... .... .... ४१ ४२. .......

·विषयः पुटसङ्ख्या ४४ .... .... ४४ .... .... षडङ्गार्चनम् नित्यादेवीयजनम् गुरुमण्डलार्चनम् १-कादिविद्योपासकानाम.... .... .... ४६ .... .... ४६ .... .... दिन्यौधः.... .... .... .... सिद्धौधः .... .... मानवौघः.... ४६ ४६ .... .... .... २-षोडश्युपासकानाम् दिव्यौघः..... सिद्धौधः .... .... .... ..... .... मानवौधः.... ...4 .... ..... .... ४८ .... .... ४८ .... .... ४८ ... ३- हादिविद्योपासकानाम दिव्यौघः. सिद्धौधः मानवौघः.... मन्वादिविद्यानां गुरुपम्परा दिव्यौघः.... सिद्धौघः मानवौघः.... अज्ञातगुरुपारम्पर्याणां गुरुक्रमः .... ४२ .. ४९ .. .... . .... ४९ .... .... .... २० दिव्यौघः.... ६० सिद्धौघः मानवौषः.... १० ..... ५० .. .... ५० . .... .... आवरणपूजा प्रथमावरणम् द्वितीयावरणम् तृतीयावरणम् चतुर्थावरणम् पञ्चमावरणम् ५१ ६२ .... .... .... .... षष्ठावरणम् ५३ ६३ ६४ ... ... सप्तमावरणम .... ....

·विषयः पुटसङ्ख्या . .... .... .... .... ५६ ६७ .... .... .... ५७ .... .... .... ... .... ६७ .... .... .... .... .... .... अष्टमावरणम् नवमावरणम् मन्त्रपुष्पम् कामकळाध्यानम् होमस्य कृताकृतत्वम्.... बलिदानविधिः प्रदक्षिणाः स्तोत्रम् सुवासिन्याः पूजनम् तत्त्वशोधनम् देवतोद्वासनम् शान्तिस्तवः विशेषार्थ्यविसर्जनम् सक्षेपार्चाविधिः सङक्षेपार्चनानि ऋत्वर्थनियमः श्रीचक्रलेखनोपायः श्रीचक्रप्रस्तारभेदाः श्रीचक्रप्रतिष्ठापनविधिः यन्त्रभेदेन अचनकालावधिः श्रीचक्रमहिमा ३--होमप्रकरणम् ४--मुद्राप्रकरणम् श्रीगुरुवन्दनमुद्राः अर्ध्यस्थापनमुद्राः ६१ ६२ ६२ .... .... .... .... .. ... ...॥ .... W w .... .... ६५ .... w w w ... ६७ .... ७ .... .... ६७ . .... ७१ .... अर्चने मुद्राः ... सङ्क्षोभिण्यादिमुद्राः.... .... न्यासे मुद्राः .... ७१ ७२ ७२ ७२ ७३ .... जपे मुद्राः ५--म्यासप्रकरणम् करशुद्धिन्यासः ....

·विषयः पुटसङ्ख्या आत्मरक्षान्यासः ७४ .... ७४ .... ..... .... ... ७४ ७५ .... .... ७५ .... .... .... .... ७५ .... चतुरासनन्यासः बालाषडङगन्यासः वशिन्यादिन्यासः मूलविद्यावर्णन्यासः श्रीषोडशाक्षरीन्यासः.... संमोहनन्यासः संहारन्यासः सृष्टिन्यासः स्थितिन्यासः .... लघुषोढान्यासः गणेशन्यासः .... .... ७५ .... .... .... .... ७६ .... .... .... ७७ .... .... . ग्रहन्यासः ७९ ७९ .... .... .... .... ... ८३ .... .... .... ८६ ..." .... ८८ .... नक्षत्रन्यासः .... योगिनीन्यासः राशिन्यासः पीठन्यासः श्रीचक्रन्यासः त्रैलोक्यमोहनचक्रन्यासः सर्वाशापरिपूरकचक्रन्यासः सर्वसङ्क्षोभणचक्रन्यासः सर्वसौभाग्यदायकचक्रन्यासः सर्वार्थसाधकचक्रन्यासः सर्वरक्षाकरचक्रन्यासः सर्वरोगहरचक्रन्यासः आयुधन्यासः सर्वसिद्धिप्रदचक्रन्यासः सर्वानन्दमयचक्रन्यासः ६ जपप्रकरणम् जपविधिः जपोत्तराङ्गमन्त्राः ८९ ९० ... .... .... ९१ .... .... ९२ . ....

·१५ पुटसङ्ख्या .... विषयः रश्मिमालामन्त्राः रश्मिमालामन्त्राणां ऋष्यादयः ७--नौमित्तिकप्रकरणम् पर्वसु नैमित्तिकार्चनविधिः नित्यक्रमात् नैमित्तिके विशेषः निवेदने पक्षभेदाः .... १०० १०५ १०६ १०६ .... .... .... .... दमनविधिः .... ..... .... .... .... ... .... .... .... . . .... चैत्रपूर्णिमाकृत्यम् वैशाखीकृत्यम् ज्येष्ठकृत्यम् आषाढकृत्यम् पवित्रारोपणविधिः भाद्रपदकृत्यम् आश्वयुजकृत्यम् कार्तिक कृत्यम् मार्गशीर्षकृत्यम् पौषकृत्यम १०७ १०८ १०८ १०८ १०८ १०८ १०९ १०९ ११० ११० ११० ११० .... .... .... .... .... .. माघकृत्यम् फाल्गुनकृत्यम् .... .... प्रौढोल्लासश्चतुर्थः--श्यामाक्रमः .... .... .... .... उपोद्धातः काल्यकृत्यं आह्निक च यागमन्दिरप्रवेशः प्राणायामः षडङ्गादि यासपञ्चकम् मन्दिरार्चनम् यन्त्राद्धारः अर्ध्यशोधनम् चक्रदेवीपूजा गुर्वोचत्रयपूजा. दिव्यौधः ११२ ११२ ११२ ११३ ११३ ११५ ११६ ... .. .... .. ... .... ... ११६ २२७ ११७ ·.... .... .... .... .... .... .... . .... .... .... .... .. .... .... .... .... .... .... .... .... पुटसङ्ख्या ११८ ११९ ११९ ११९ ११९ १२० १२१ १२२ १२२ १२२ १२३ १२३ १२३ १२३ १२३ १२४ १२४ १२६ १२५ १२६ १२७ १२७ १२७ १२८ १२८ १२९ १२९ १२९ १२९ १३० .... ... विषयः आवरणार्चनम् गुरुपादुकापूजा देव्याः पुनःपूजा बलिदानम् मातङ्गीश्वरीमन्त्रजपः मातगीस्तुतिः सुवासिनीपूजाऽऽदि शेषकृत्यम् ... श्यामोपासकनियमाः.... पुरश्चरणसंकल्पः ..... मन्त्रजपः जपकाल: स्त्रीशूद्रयोः प्रणवप्रत्याम्नायः पुरश्चरणागहोमः पुरश्चरणाशं तर्पणम् पुरश्चरणाङ्ग भोजनम् होमप्रत्याम्नायो जपः.... आरब्धस्य पुरश्चरणादेः आशौचेपिकार्यत्वम् सिद्धिपर्यन्तं पुरश्चरणस्य अभ्यासः पुरश्चरणप्रत्याम्नायाः.... कूर्मचक्रलक्षणम् मालासंस्कारः अक्षमालायाः संस्कारानपेक्षा रुद्राक्षमालासंस्कारः मालान्तरसंस्कारः देवताभेदेन सूत्रभेदः मालासंस्कारकाल: मालाभेदेन फलभेदः सूत्रजीर्णतादौ प्रायश्चित्तम् जपभेदाः होमे वह्निस्थितिविचारः कुण्डस्थण्डिलयोः परिमाणम् होमे इतिकर्तव्यताविशेषः काम्यहोमद्रव्याणां मानं फलं च. पुरश्चरणकाले विहितानि .... ... .. ... ... .... ... ... १३२ १३२ १३३ ...

·विषयः .... .... पुठसङ्ख्या १३३ १३३ १३३ १३३ .... निषिद्धानि भोज्यानि अभोज्यानि भोजनपर्यायः .... .... .... .... .. .... .... .... तदन्तोल्लासः पञ्चमः--दण्डिनीक्रमः .... .... . .... ..... .... ... .... .... .... .... .... उपोद्धातः काल्यकृत्यं आह्निक च यागमन्दिरप्रवेशः प्राणायामः द्वितारीन्यासः करषडङ्गन्यासौ.... अध्यशोधनम् सप्ताणमन्त्रपञ्चकन्यासः अष्टखण्डन्यासः..... मातृकास्थानेषु मूलपदन्यासः तत्त्वाष्टकन्यासः यन्त्रप्राणप्रतिष्ठा.... पीठपूजा आसनपूजा मूर्तिकल्पनम् देवीध्यानम् देव्याः षोडशोपचार पूजा देवीतर्पणम् ओघत्रययजनम् आवरणार्चनम् देवीपुनःपूजाऽऽदि बलिदानान्तम् वाराहीमन्त्रजपः .... वाराहीस्तोत्रम् वृन्दाराधनं, गुरुसन्तोषणं, शक्तिवटुकपूजा च हविःप्रतिपत्तिः .... १३४ १३४ १३४ १३९ १३५ १३५ १३६ १३६ १३६ १३७ १३७ १३७ १३८ १३८ १३८ १३८ १३९ १३९ १३९ १४० १४२ १४३ १४३ १४५ १४६ १४६ .... .... .... .... .... .... .... .... ... .... .... .... .... .... ... .. मालसाधनम् ... ...

·१८ विषयः पुटसङ्ख्या उन्मनोल्लासः षष्ठः--परापद्धतिः १४७ .... .... .... १४७ .... .... .... .... .... .... .... १४८ १४८ १४८ १४९ उपोद्धातः काल्यकृत्य आह्निकं च यागमन्दिरप्रवेशः प्राणायामः अङ्गन्यासः चिदग्नौ सर्वतत्त्रविलापनम् अर्घ्यशोधनम् तत्त्वकदम्बस्य हृत्पद्मस्थापनम् पराचक्रनिर्माणम् चके देव्याः पूजा देव्यां अखिलतत्त्वहोमभावनम् गुर्वोघत्रययजनम् बलिदानम् परामनुजपः परास्तुतिः हविःशेषस्वीकरणम् मन्त्रसाधनम् १४९ .... .... .... .... . .... १५० १५० १५० १५० १५१ १५१ १५२ १ .... .... .... .... .... .... .... .... .. अनवस्थोल्लासः सप्तमः-साधारणक्रमः .... .... ... उपोद्धातः काल्यकृत्यं आह्निक च यागमन्दिरप्रवेशः प्राणायामः मातृकाषडङ्गन्यासौ अयशोधनम् यन्त्रोद्धारः चक्रे प्रधानदेवतायाः तदङ्गदेवतानां च पूजा गुर्वोपत्रययजनम् आवरणार्चनम् देवतायाः पुनःपूजा १५३ १५३ १९३ १५४ १५४ १६४ १६४ १५५ १५५ १५५ १५६ .... ... .

·१९ पुटसङ्ख्या .... .... .... .... .... .... ... .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... ... .... विषयः होमः प्रदक्षिणनतिमूलमन्त्रजपाः देवतास्तुतिः मन्तसाधनम् मन्त्राणां जातिनिर्णयः अधिकारिभेदश्च कलौ सिद्धमन्त्राः गुरुशिष्ययोः वर्णाश्रमादिव्यवस्था वयोभेदेन सिद्धिप्रदा मन्त्राः मन्त्राणां व्यक्तिविशेषाः सिद्धारिशोधनप्रकारः ऋणधनशोधनप्रकारः ऋणिधनिचक्रम् .... कुलाकुलचक्रविचारापवादः मन्त्राणां संस्काराः पुष्पविचारः देवतायोग्यानि पुष्पादीनि वर्जनीयानि सर्वदेवतासाधारणानि विहितानि च.... केषांचित्कालावधिः विहितनिषिद्धानि निषिद्धानि मध्यम फलरूपं कुसुमम् अधमम् पर्युषितकुसुमविचारः पर्युषितापवादः पर्युषितमात्रस्यापि ग्राह्यत्व सर्वस्यैतस्यापवादः निबन्धाध्ययनमहिमा ग्रन्थकर्तृप्रशस्तिः नित्योत्सवोदाहतग्रन्थमन्थकारसूची परिशिष्टम् १५६ १५७ १६७ १५८ १५८ १५९ १५९ १६० १६१ १६१ १६२ १६३ १६४ १६६ ..:१६८ १६८ १६८ १६९ १७० १७० १७१ १७१ १७१ १७१ १७२ १७२ १७२ १७२ १७३ .... . .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... ... .... .... १७४ १७५- १९६ -----

·No text on this page.

·नित्योत्सवः
श्री उमानन्दनाथविरचितः
आरम्भोल्लासः प्रथमः- दीक्षाक्रमः
भूमिका
नत्वा नाथपरम्परां शिवमुखां विघ्नेश्वरं श्रीमहा-
राज्ञी तत्सचिवां तदीयपृतनानाथां तदन्तःपराम् ।
एषामावृतिदेवताः परिचितान् रश्मिस्त्रजो निर्जरान्
वीश्च प्रणये निबन्धनमिद नाम्नाऽपि नित्योत्सवम् ॥
अन्तेवसता शम्भोरवतारेणाच्युतस्य षष्ठेन ।
प्रकृतयति कल्पसूत्रं प्रोक्तं रामेण यत्र गदितोऽर्थः ॥
काश्याश्चोळान् समागत्य कावेर्यकविहारिणा ।
नाथेन भासुरानन्दनाथेनास्मीह योजितः ॥
यस्यादृष्टो नास्ति भूमण्डलांशो
यस्यादासो विद्यते न क्षितीशः ।
यस्याज्ञातं नैव शास्त्र किमन्यैः
यस्याकारः सा परा शक्तिरेव ॥
भृगुरामसूत्रजालकभन्नप्रसरस्य मे द्विजस्येह ।
ग्रन्थिविमोकधुरीणं गुरुचरणस्मरणमेव मार्गकरम् ॥
आरम्भ-तरुण-यौवन-प्रौढ-तदन्तोन्मनानवस्थाऽऽख्यैः ।
सूत्रोदितैस्तु सप्तभिरुल्लासैराश्रितेह विश्रान्तिः ॥
येषु दीक्षा-गणेश-श्री-श्यामा-क्रोडी-परा-क्रमाः ।
सामान्यश्च क्रमोऽन्येषां क्रमेण प्रतिपादिताः ॥
प्रतिपाद्येषु मुख्यत्वमङ्गताऽन्यच्च यद्भवेत् ।
तत्सर्वं श्रीगुरुपोक्ते रत्नालोकेऽधिगम्यताम् ।।
न्यायोपसंहृतैरङ्गैः प्रयुञ्जानस्य मे क्रमान् ।
भ्रम प्रमादस्खलितं समादधतु तद्विदः ।
1. प्रमादस्व-भ.
2. समयन्तिवह साधवः-अ, म.

·नित्योत्सवः सूत्रसंसूचितानुक्ताविरुद्धाङ्गेतिकार्यता । तन्नान्तरात् सम्प्रदायादप्युक्तेह कचित् कचित् ॥ इह क्रमाणां सर्वेषां श्रींक्रमः प्रकृतिमतः अतिदिश्य तमन्यत्र विशेषस्तु निरूप्यते ॥ क्रमान्तरेषु चाङ्गानां विज्ञेया श्रीक्रमेऽपि च । पौर्वापर्यभिदा तत्तत्खण्डसूत्रक्रमानुगा ॥ श्रेयोऽर्थिनः साधकस्य साङ्गे श्रीसुन्दरीक्रमे । आवश्यकत्वात् प्रथमं दीक्षाविधिरुदीर्यते ।। दीक्षाकालनिर्णयः नस्य च कालनिर्णयो मन्थानभैरवतन्ने वैशाखे सिद्धिदा दीक्षा श्रावणे वृद्धिदा नृणाम् । आश्विने सर्वसिद्धिः स्यात् कार्तिके ज्ञानवृद्धिदा ।। शुभदा मार्गशीर्षे च माघे स्वर्णफलप्रदा । फाल्गुने सर्वसिद्धिः स्यादन्येऽनिष्टफलप्रदाः ।। इति । सारसङ्ग्रहे • मलमासं विवर्जयेत् ' इत्युक्तम् । इदं क्षयमासस्याप्युपलक्षणम् तत्रैव- रविवारे भवेद्वित्तं सोमे शान्तिर्भवेत् किल । बुधे सौन्दर्यमाप्नोति ज्ञानं स्यात्तु बृहस्पती ।। शुक्रे सौभाग्यमाप्नोति इति ॥ द्वितीयायां भवेत् ज्ञानं तृतीयायां भवेच्छुचिः । पञ्चम्या बुद्धिवृद्धिः स्यात् सौख्यं स्यात्सप्तमीदिने । दशम्यां राजसौभाग्यं एकादश्यां शुचिर्भवेत् । द्वादश्यां सर्वसिद्धिः स्यात् पूर्णिमा सर्वसिद्धिदा ॥ इति ।। अस्वाध्यायं विवर्जयेत् ॥ इति ॥ अस्वाध्यायं सन्ध्यागजिंतनिर्घोषभूकम्पादिनिमित्तकानध्यायदिवसानित्यर्थः । अश्विन्यां सुखमाप्नोति रोहिण्यां वाक्पतिर्भवेत् । पुनर्वसौ धनाढ्यः स्यात् पुष्ये शत्रुविनाशनम् ॥ 1. अयं श्लोक, भ, 12, कोशयोरेव दृश्यते, ·आरम्भोल्लासः प्रथमः -दीक्षाक्रमः मघायां दुःखहानिः स्याद्रूपदा पूर्वफल्गुनी । ज्ञानं चोत्तरफल्गुन्यां हस्तायां च बली भवेत् ॥ चित्रायां ज्ञानसिद्धिः स्यात् स्वात्यां शत्रुविनाशनम् । अनुराधा बुद्धिवृद्धयै कीत्त्य स्यातां ततः परे ॥ पूर्वाषाढोत्तराषाढे सर्वसम्पत्तिदायिके । बुद्धिः शतभिषायां स्यात् पूर्वभाद्रे सुखी भवेत् ॥ सौख्यं चोत्तरभाद्रायां रेवत्यां कीर्तिवर्धनम् ॥ इति च ॥ योगाश्च प्रीतिरायुष्मान् सौभाग्यः शोभनः शुभः । सुकर्मा च धृतिर्वृद्धिर्भुवः सिद्धिश्च हर्षणः ।। वरीयाश्च शिवः सिद्धो ब्रह्मा चन्द्रोऽप्यमी शुभाः ॥ इति च ॥ बवादिवणिजान्तानि करणानि शुभाप्तये ॥ इति च ॥ वैशम्पायनसंहितायां- मन्त्राधारभ्भणं मेषे धनधान्यप्रदं भवेत् । कर्कटे सर्वसिद्धिः स्यात् कन्या लक्ष्मीप्रदा नृणाम् ॥ तुलायां सर्वसिद्धिः स्यात् सर्वलाभश्च वृश्चिके । मकरं पुत्रदं प्राहुः 'कुम्भो धनसमृद्धिदः ॥ शुक्लपक्षे शुभा दीक्षा कृष्णेऽप्यापञ्चमीदिनात् । भूतिकामैः सिते पक्षे मुक्तिकामैः सितेतरे ॥ इति । अत्र च गुरुभार्गवमौढ्यं चन्द्रतारानुकूल्यं लग्नस्य ग्रहबलादिकं च विचार्यम् । प्रहबल तु त्रिषडायगताः पापा: शुभाः केन्द्रविकोणगाः । दीक्षायां तु शुभाः सर्व रन्ध्रस्थाः सर्वनाशकाः ॥ आयः एकादशस्थानम् । पापाः पापग्रहाः रविभौमशनिराहुकेतुक्षीणेन्दुपापयुक्ताः । सौम्याः शुभाः शुभग्रहाः अक्षणेन्दुपापयोगरहितबुवगुरुभूगवः । केन्द्राणि प्रथमचतुर्थसप्तमदशम- स्थानानि । त्रिकोणे पञ्चमनवमस्थाने । सर्व पापाः शुभाश्च ग्रहाः उक्तस्थानगताः दीक्षायां शुभावहा एव । एत एव रन्ध्र अष्टमस्थाने स्थिता यदि सर्वनाशका इति योजना। भथ उक्तकालमन्तरेण दीक्षाहः कालो यथा तन्त्रान्तरे-- विषुवेऽप्ययनद्वन्द्वे सन्यां दमनोत्सवे । दीक्षा कार्या त्वकालेऽपि पवित्र गुरुपर्वणि ।। 2. एतद भ. कौशं एक श्यते. 3. भवेतो कीर्तिवाधिक-अ. 1. मूलं सर्वसमृद्धि कृत्---अ. 4. कुम्भः सर्वसमृद्धिकृत - भ.

·नित्योत्सवः ४ - विषुवे---मेषतुलासक्रमणयोः इत्यर्थ : । अयनद्वन्द्वे-कर्कटमकरसङ्क्रान्त्योः । स क्रान्त्यां- तदन्यासु सङ्क्रान्तिषु इत्यर्थः । दमनोत्सवे-चैत्रपूर्णिमाऽऽदिषु दमनकरणकदेवीपूजादिने- ध्वित्यर्थः । पवित्रे--श्रावणपूर्णिमाऽऽदिषु, देव्याः पवित्रारोपणदिवसेषु इत्यर्थः । गुरुपर्वणि- गुरोः जन्मव्याप्तिदिनयोः । तथा-- षष्ठी भाद्रपदे मासि 'कृष्णाश्विनचतुर्दशी । कार्तिके नवमी शुक्ला मार्गे कृष्णा च पञ्चमी । पौषे च पूर्णिमा देवी मावे चैव चतुर्थिका ॥ फाल्गुनैकादशी कृष्णा चैत्रे मासि त्रयोदशी । वैशाखेऽक्षय्यतृतीया ज्येष्ठे दशहरा स्मृता । आष दे द्वादशी कृष्णा अमावास्या च श्रावणी । इमानि देवीपर्वाणि कोटियज्ञफलानि वै ।। दीक्षाऽहींणीति शेषः । दशहरा ज्येष्ठशुक्ल दशमी । सौभाग्यचन्द्रोदये अस्मन्नाथचरणैः बहूनि देवीपर्वाणि उक्तानि । यथा- अमाऽन्तचान्द्रमासेषु चैत्रशुक्लत्रयोदशी । चतुर्दश्यपि शुक्लाऽथ वैशाख शुक्लपक्षगाः ।। तृतीयैकादशीपौर्णमास्यः कृष्णचतुर्दशी । ज्येष्ठे तु शुक्ले दशमी राका कृष्णचतुर्दशी ॥ आषाढे शुक्लपक्षस्थे पञ्चमी च त्रयोदशी। श्रावणे मासि शुक्लैकादशी शुक्लचतुर्दशी । कृष्णा पञ्चम्यष्टमी च रोहिणीसहिता यदि । नवमी चाथ भाद्रस्य कृष्णषष्ठी तथाऽष्टमी॥ रोहिणीसहिता चेत् स्यादाश्विने सप्तमी सिता । अष्टमी च सिता कृष्णपक्षस्था च चतुर्दशी ॥ कार्तिक शुक्लपक्षस्थे नवमीद्वादशी तिथी । मार्गशीर्षे तृतीया च षष्ठी धवळपक्षगे। पौषे चतुर्थीनवमीचतुर्दश्यः सिता मताः । दशमी स्वसिता माघे चतुर्युकादशी सिते ॥ 1 कृष्णेति काकाशिन्यायेनोभयत्रान्वेति--इति टिप्पणी अ, ब १. 2 पेवि-अ, १, ब२, ३. 3:तुं बहरा-अ. 4 नवमी-अ. 5 इतः प्रभृत्युदाहृतवचनानि ११, १, ब३ कोशेवेवोपलभ्यन्ते.

·आरम्भोल्लास: प्रथमः-दीक्षाक्रम: चतुर्दश्यसिता चाथ फाल्गुने शुक्लपक्षगे। षष्ठीनवम्यौ कृष्णा तु भवेदेकादशीति च ॥ रत्नावलीकुलोड्डींशयामळाद्यर्थसङ्ग्रहे ॥इति॥ अन्योऽपि विस्तरः तत एव ज्ञातव्यः ॥ सत्तीर्थेऽर्कविधुग्रासे पुण्यारण्ये वनेषु च । मन्त्रदीक्षां प्रकुर्वाणो मास दीन् न शोधयेत् ॥ प्रकारान्तरे च- सर्वे वारा ग्रहाः सर्वे नक्षत्राणि च राशयः । यस्मिन्नहनि सन्तुष्टो गुरुः सर्वे शुभावहाः ।। सन्तुष्टे च गुरौ तस्य सन्तुष्टाः सर्वदेवताः । गुरुं सन्तोषयेत् भक्त्या द्वयमेव तदा भवेत् ॥ द्वयं भोगमोक्षौ । एवकारः अप्यर्थः । अधिकारिभेदेन कालो यथा- मुमुक्षूणां सदा कालः स्त्रीणां कालस्तु सर्वदा ॥ इति । गुरुलक्षणम् तन्नराजे- सुन्दरः सुमुखः स्वच्छः सुलभो बहुतन्त्रवित् । असंशयः संशयच्छिन्निरपेक्षो गुरुर्मतः ॥ सौन्दर्यमनवद्यत्वं रूपे सुमुखता पुनः । स्मेरपूर्वाभिभाषित्वं स्वच्छताऽजिह्मवृत्तिता ॥ सौलभ्यमप्यगर्वित्वं सन्तोषो बहुतन्त्रता । असंशयस्तत्वबोधः तच्छि त्तत्प्रतिपादनात् ॥ नैरपेक्ष्यमवित्तेच्छा गुरुत्वं हितवेदितो । एवंविधो गुरुयस्त्वितरः शिष्यदुःखदः ।। अजिह्मवृत्तितेति छेदः । बहुतन्त्रता--बहुतन्नवेदिता-इत्यर्थः ।। शिष्यलक्षणम् तथा- चतुभिराचैः सहितः श्रद्धावान् सुस्थिराशयः । अलुब्धः स्थिरगात्रश्च प्रेक्ष्यकारी जितेन्द्रियः ।। 1 सच्छित-संशयच्छित् । --- ·नित्योत्सवः आस्तिको दृढभक्तिश्च गुरौ मन्त्र सदैवते । एवंविधो भवेच्छिष्य इतरो दुःखकृगुरोः ।। इति । चतुर्भिराद्यैरिति सुन्दरत्वादिभिः । अन्यान्यपि तल्लक्षणानि कुलार्णवादितन्त्रेषु बदुळमुपलभ्यमानानि ग्रन्थगौरवभयात् नेह लिखितानि । शिष्यपरीक्षाकालोऽपि तत्रैव- एकद्वित्रिचतुःपञ्चवर्षाण्यालोच्य योग्यताम् । भक्तियुक्तान् गुणांश्चाऽपि क्रमावर्णे ससङ्करे । पश्चादुक्तक्रमेणैव वदेद्विद्यामनन्यधीः ॥ इति ॥ ससङ्करे, अनुलोमजातिसहिते । वर्णे, ब्राह्मणादिवर्णेषु इत्यर्थः । एकवर्षे ब्राह्मणस्य योग्यता- परीक्षा, क्षत्रियादिषु द्वयादिसंवत्सरपरीक्षा इत्यर्थः ।। एवमुक्तान्यतमे काले उक्तलक्षणो गुरुः उक्तलक्षण परीक्ष्य शिष्यं दीक्षयेत् ॥ गुरुवरणम् तत्र निर्वर्तितस्नाननित्यविधिः साधको वाधघोषपुरस्सरं ब्राह्मणैः स्वस्ति वाचयित्वा आचम्य प्राणानायम्य देशकालौ सङ्कीर्त्य श्रेयस्कामोऽहं अमुकविद्याग्रहणार्थ अमुकगुरोः दीक्षा ग्रहीष्यामीति सङ्कल्प्य सोपहारो गुरुमुपसृत्य दण्डवत् प्रणम्य गुरोराज्ञया पुनर्देशकालौ सङ्गीय अमुकगोत्रोऽमुकशाखाऽध्यायी अमुकशर्मच- मादिरहं चतुर्विधपुरुषार्थसिद्धयर्थं स्वेष्टमनुग्रहणाय अमुकगोत्रं अमुक- शाखाऽध्यायिनं अमुकशर्माणं त्वां गुरुत्वेन वृणे इति क्रमुकादिना गुरुं वृणुयात् ।। क्रमप्रवर्तनपूर्वकं शिष्याह्वानम् स च वृतोऽस्मीत्युक्त्वा सशिष्यः सामयिकैः सह गोमयेनोपलिप्त रङ्गवल्लीपुष्पमाला- वितानाधलङ्कृतं मण्डपं विविक्तं दीक्षाप्रदेशं आसाद्य पादौ प्रक्षाळ्य आचम्य मण्डपान्तः प्रविश्य वक्ष्यमाणविधिना आसने उपविश्य कृतभूतशुद्धिप्राणप्रतिष्ठाकश्च वक्ष्यमाणेन प्रकारेण गणपति-ललिता-श्यामा-वार्ताळी-पराणां पञ्चानामपि देवतानां पदार्थानुसमयेन काण्डानुसमवेन' वा यागमन्दिरप्रवेशादिचक्रपूजाऽन्त (१), तदादिविनोत्सारणान्त (२), तदादिन्यासान्त (३), तदादिपात्रासादनान्त (४), तदादिलयाङ्गपूजान्त (५), तदाबावरणाचनान्त (६), सदा- दिहवनान्त (७), तदादिसौभाग्यहृदयामर्शनान्त (८), तदादिहविःप्रतिपत्त्यन्त (९), तदादिदेव- तोद्वासमान्त (१०), तदादिविशेषार्थ्यविसर्जनान्तेषु (११), पदार्थेषु यागगृहप्रवेशादिहवनान्तं पदार्थानुसमयेन काण्डानुसमयेन वा क्रम प्रवर्त्य तरुणोल्लासवान् शिष्यमाहूय नतनेन बाससा 1 स्वदैवते-श्री. 2 एकैकोपचारदाने सर्वासी देवताना पूजने । एको सर्वोपचारदेवता संपूज्य ततो द्वितीयां तृतीयां चेति ऋमः ।

·आरम्भोल्लास: प्रथम:-दीक्षाक्रमः यथा- तस्य मुख बवा गणपत्यादिमूलमन्त्रानुच्चारयन् पात्रपञ्चकसामान्यार्योदकबिन्दुभिः तमोक्ष्य त्रैपुरं तन्त्रसिद्धान्तं श्रावयेत् ॥ त्रैपुरसिद्धान्तः -पृथिव्यप्तेजोवायुवियन्ति भूतानि पञ्च । गन्धरसरूपस्पर्शशब्दाः तन्मात्राणि पञ्च । उपस्थपायुपादपाणिवाचः कर्मेन्द्रियाणि पञ्च । घ्राणरसनाचक्षुस्त्वक्श्रोत्राणि ज्ञाने- न्द्रियाणि पञ्च । रजःसत्त्वतमोरूपाणि अहङ्कारबुद्धिमनांसि अन्तःकरणवृत्तित्रयम् । प्रकृतिर्गुणसाम्परूपा । चित्तं पुरुषो जीवः । परमशिवगताः स्वतन्त्रता-नित्यता-नित्यतृप्तता- सर्वकर्तृता-सर्वज्ञताऽऽख्या धर्मा एव सङ्कुचिताः सन्तो जीवे क्रमात् नियति-काल-राग- कला-विद्याशब्दवाच्या भवन्ति । माया जगत्परमशिवयोः भेदबुद्धिः। शुद्धविद्या तयोरभे दधीः । जगदिदंतया पश्यन् परमशिव ईश्वरः । तदहन्तया पश्यन् स एव सदाशिवः। शक्तिः परमशिवस्य जगत्सिसृक्षा । तद्वान् स एव तत्त्वेषु प्रथमतत्त्वरूपः शिवः । इति षट्त्रिंशत्तत्त्वान्येव एतदर्शनप्रमेयजातम् । एतदात्मकं विश्वमेव परमशिवशरीरम् । प्रागुक्त- नियत्यादितत्त्वपञ्चकाख्यापरपर्यायेण लीलास्वीकृतेन कञ्चुकेन आवृतस्वरूप ईश्वर एव जीवः । तद्विनिर्मुक्तः परमशिवः । स्वस्वरूपावबोधः पुरुषार्थः ॥ मन्त्रोपासनम् शब्दाः वर्णात्मका नित्याश्च । मन्त्राणाम् अनन्यादृशं सामर्थ्यम् । स्वगुरुपरम्परोपदेशैक- गम्यधर्मरूपेण सम्प्रदायेन गुरुशास्त्रदेवतासु विश्वासेन च सर्वाः सिद्धयः । एतच्छास्त्रप्रामाण्यं विश्वासैकसमधिगम्यम् । गुरुमन्त्रदेवताऽऽत्मनां श्रीगुरुक्तपथेन ऐक्यविभावनात् मनःपवनयोः एकयत्ननिरे द्धव्यत्वज्ञानाच्च प्रत्यगात्मवेदनम् । स्वरूपानन्दाभिव्यञ्जकैः पञ्चमकारैः अर्चनमुपहरे । प्राकव्यान्निरयः । भावनादाात् निग्रहानुग्रहसामर्थ्यलाभः ।। उपासकधर्माः दर्शनान्तराणामनिन्दनम् । स्वोपास्यदेवतामन्तरा कापि महत्त्वबुद्ध्यभावः । सच्छिष्य एव रहस्यप्रकाशनम् । सदा स्वोपास्यमन्त्रानुसन्धानम् । सततं शिवोऽहमिति भावनम् । कामक्रोधलोभमोहमदमात्सर्याणां अविहितहिंसायाश्चौर्यस्य जनविरोधस्य स्त्रिया विद्वेषस्य विद्विष्टस्य च वर्जनम् । सर्वज्ञस्यैकस्य गुरोः उपास्तिः । गुरुवाक्यशास्त्रादौ सर्वत्रासंशयः । स्त्रकोपभोगबुद्धया धनाधनार्जनम् । फलमनभिसन्धाय कर्माचरणम् । अलोपः स्ववर्णाश्रमोक्तानां नित्यानां कर्मणाम् । मपञ्चकस्यालामेऽपि नित्यसपर्यानिर्वर्तनम् । वैधानुष्ठाने सर्वतो निर्भयता।। 1 स्वतन्त्रादिना सङ्कुच्य स्वीकृतेन भावृतस्वरूपः शिव एव मायया सजातकाचुकितः स एव जीवः इत्यधिक; पाठो दृश्यते (अ) कोशे, ·नित्योत्सवः सर्वसारभूतो धर्मः वृत्तिभिः वेद्यं सर्व हविः । इन्द्रियाण्येव स्रुचः । सङ्कोचेन स्वात्मस्थिताः सर्वज्ञत्वसर्व- कर्तृत्वादयः परमशिवशक्तय एव ज्वालाः । स्वात्मशिव एव पावकः । स्वयमेव होता । निर्गुण- ब्रह्मापरोक्ष्यं फलम् । स्वपारमार्थिकस्वरूपलाभान परं विद्यते ।। सेयमेतच्छास्त्रमर्यादा ॥ दीक्षाऽऽवश्यकत्वम् वेश्या इव प्रकटा वेदादयो विद्याः । सर्वषु दर्शनेषु गुप्तेयं विद्या । तत सर्वथा मतिमान दीक्षेतेति ॥ शाम्भवी दीक्षा अथ शिष्यस्य शिरसि कामेश्वरीकामेश्वरयोः रक्तशुकाख्यचरणन्यास! भावयित्वा तदमृतक्षरणेन तस्य बाह्यमाभ्यन्तरं च मलं दूरीकुर्यात् । एषा चरणविन्यासरूपा शाम्भवी दीक्षा ॥ 'शाक्ती दीक्षा अथ शिष्यस्यामूलाधारं आ च ब्रह्मरन्ध्र प्रज्वली ज्वलदनलनिभां परचिद्रूपां प्रकाश- लहरी ध्यात्वा तत्किरणैः तस्य पापपाशान् दहेत् । इय शक्तिप्रवेशनरूपा शाक्ति दीक्षा द्वितीया ॥ मान्त्री दीक्षा ततः शुण्ठी-मरीचि-पिप्पली-हरीतकी-धात्रीफल-विभीतकत्वगेला-लवङ्ग-पत्र-नाग- केसर-तकोल-मदयन्ती-सहदेवीसंज्ञानां त्रयोदशानां वस्तूनां चूर्णमिश्रेण दूर्वाभस्मभ्यां गजाश्वशालाचतुष्पथवल्मीकनदीसङ्गमदगोष्ठसमानीताभिः सप्तभिः मृत्तिकाभिश्च उपेतेन चन्दनकाश्मीरगोरोचनकपूरैः चतुर्भिः सुरभिळेन शुचिना जलेन पूर्ण नवीनवासोयुगवेष्टितं ईशानतः शालितण्डुलपुजोपरि निहितं नूतनं कलशं आग्नेयादिविदिक्षु मध्ये प्रागादिदिक्षु च बालाषडङ्गेन अभ्यर्च्य तदन्तर्ललिताश्यामावाराहीणां चक्राणि विनिक्षिप्य तत्र पुनः तास्तिस्रो देवताः त्रिः तत्तन्मूलेन तत्तदावरणानि च तत्तन्मन्त्रैः समभ्यर्य कुम्ममस्त्रमन्त्रेण संरक्ष्य प्रदर्य धेनुयोनिमुद्रे चक्र णि यथास्थानमवस्थापयेत् ।। परिशिष्टे १ में 2 मूलमंत्रार्थानुसंधानपूर्व मूलमंत्राक्षरोत्पनरूपा र ध्यात्वेत्यर्थः । 3 कोल इति । न. 4 चक्रप्रतिकृतयो देयाः परिशिष्टे २ ये.

·- SANSKRIT VIDYA आरम्भोल्लास: प्रथमः-दीक्षाक्रमः ततः सक्षीरेण सिन्दूरकुङ्कुमादिना चन्दनादिपीठ 1 मातृकायन्तं विलिख्य 2 तत्र शिष्यं निवेश्य तेन कुम्भाम्भसा ललिताश्यामावार्ताळीमूलविद्याभिः स्नपयेत् । मातृकायन्त्रं तु व्योंमेन्दौरसनार्णकर्णिकमचा द्वन्द्वैः स्फुरत्केसरं पत्रान्तर्गतपञ्चवर्गयशळार्णादित्रिवर्ग क्रमात् । आशास्वश्रिषु लान्तलाङ्गलियुजा क्षोणीपुरेणावृतं वर्णाजं शिरसि स्थितं विषगदप्रध्वंसि मृत्युञ्जयम् ॥ इति । अस्यार्थ:-व्योम हकारः । इन्दुः सकारः । औ इति रूपम् । रसनार्ण : विसर्गः। एतत्पिण्डः कर्णिकायां यस्य तथोक्तम् । क्रमात् प्राच्यादित इत्यर्थः । अचां अकारादिविसर्गान्तानां षोडशानां स्वराणाम् । द्वन्द्वैः अं आं इत्यादिभिः । लिखितैरिति शेषः । स्फुरन्तः केसरा: दळद्वयमध्यभागाः अष्टौ यस्य तत् तथोक्तम् । पत्राणां दळानां अन्तः अभ्यन्तरे गताः लिखिताः पञ्चवर्गाः कचटतपादीनि पञ्चपञ्चाक्षराणि यशळार्णादयः यादिवान्तशादिहान्तळ- क्षात्मिकाः त्रिवर्गाः यस्य तत्तथोक्तम् । आशासु प्राच्यादिषु अश्रिषु आग्नेयादिकोणेषु च क्रमात् लान्तेन वकारेण लाङ्गलिना ठकारेण युज्यत इति तथोक्तेन क्षोणीपुरेण चतुरश्रेण आवृतम् | वर्णाब्जं मातृकापद्मम् । शिरसि स्थितं भावितं सदिति शेषः । विषगदप्रध्वंसि विषरोगयोः प्रध्वंसनशीलम् । अन्ततो मृत्युञ्जयं च भवतीत्यर्थः ।। एतल्लेखनप्रकारो यथा-चतुरश्रालकृतं सकेसरमष्टदळकमलं विलिख्य तत्कणि- कायां हकारसकारौकारविसर्गात्मकं बीजं, तत्केसरेषु प्राच्यादित अकारादिस्वरद्वन्द्वं, दळोदरेषु कचटतपयशळाल्यवर्गाष्टकं, चतुरश्रस्य बाह्यतः प्रागादिदिक्षु वकारं आग्नेयादिविदिक्षु ठवर्ण च लिखेत । सर्वेषामक्षराणां सबिन्दुकवं सम्प्रदायादिति ॥ ततः परिहितदुकूलं सुरभिळचन्दनानुलिप्ताङ्गं मल्लिकाऽऽदिमाल्यधारिणं सुप्रसन्न शिष्यं पार्श्वे निवेश्य वक्ष्यमाणप्रकारेण तदङ्गेषु अकारादिक्षकारान्तैकपञ्चाशन्मातृकान्यास विधाय विमुक्तमुखबन्धवाससः तस्य हस्ते क्रमात् त्रीन् प्रथमसिक्तान् चन्दनोक्षितान् द्वितीय- खण्डान् पुष्पखण्डांश्च विनिक्षिप्य वक्ष्यमाणैः तत्त्वमन्त्रैः ग्रासयित्वा गुरुः तस्य दक्षिणकर्णे ललिताक्रमे वक्ष्यमाणं श्रीविद्यागुरुपादुकामन्त्रमुपदिश्य' बालामुपदि- शेत् । तत्र अमुकपदस्थाने स्वस्य स्वशक्तेश्च दीक्षानाम्नोरूहः ।। 1 अस्य प्रतिकृतिरपि परिशिष्टे २ ये. TIRUPATI. 2 प्राणप्रतिष्ठापूर्वक संपूज्य. 3न्यासप्रकरणोक्तः 4 पाशिध 5 आन्हिकप्रकरणे पृ. ३७ । पं. १ 6 "दक्षिणकर्णे दशमखण्डोक्तत्रितारीबालापूर्वक आत्मनः पादुकामन्तमुपदिश्य पादुकामन्त्रमुगविश्य बाळामुपदिशेतू इत्यपि पाठान्तरम-अ१, भ. 7 परिशिष्टे १ मे 8 गुरोः कर्तृत्वादुपदेशक्रियायाः आत्मनः स्वस्येत्यस्त्य गुरोः पादुकेत्येवेत्यर्थः । LIBRARY. * २ ·नित्योत्सवः स्त्रीणां तु वाग्दीक्षैव विहिता नान्येति तन्नसारे स्थितम् । वाग्दीक्षा मन्त्रोपदेशः॥ एषा मान्त्री दीक्षा ॥ 'सर्वाश्च दीक्षात्रये मुख्यगौणपक्षी इत्थमुक्तं दीक्षात्रयं एकप्रयोगेण एकस्मिन्नेव काले दद्यादिति मुख्यपक्षः, कुर्यात् ' इति सूत्रात् । कतिपयकालव्यवधानेन क्रमादेकामेकामेव वेति तु गौणः, ' एकैकां वेत्येके ' इति सूत्रात् ।। इष्टमन्त्रदानम् एवं इदं दीक्षात्रयं निवर्त्य पश्चात् तस्मा इष्टं मन्त्रं दद्यात् । ततो गुरुः शिष्य- शिरसि स्वचरणौ निवेश्य इष्टमन्त्रक्रमोपयुक्तान् सर्वान् अङ्गमन्त्रान् तस्मिन्नेव काले क्रमेण वा यथाऽधिकारमुपदिश्य स्वाङ्गेषु किमप्यङ्गं शिष्यं स्पर्शयित्वा तदङ्गमातृकाक्षरादि द्वयक्षरं त्र्यक्षर चतुरक्षरं वा आनन्दनाथशब्दान्तं तस्य नाम कृत्वा दशमखण्डोक्तानाचाराननु- शिष्यात ॥ समयाचारानुशासनम् यथा-व्यवहारं देशं च स्त्रस्य स्वात्म्यबलसहायवयांसि च प्रविचार्यैव पञ्चमाः स्वीकर्तव्याः । सर्वैः प्राणिभिः अविरोद्धव्यम् । उपासनापरिपन्यिनो विनिग्रहीतव्याः । आश्रिता अनुग्रहीतव्याः। स्वगुरुवत् गुरोः पुत्रे कळत्रे ज्येष्ठादिषु च वर्तितव्यम् । मकारत्रितये इतिकर्तव्यता गुरुशास्त्रसम्प्रदायतो ज्ञातव्या । सर्वस्मिन् विषये वचनपूर्वकमेव प्रवर्तितव्यम् । दश कुलवृक्षाः न छेत्तव्याः । ते च- श्लेष्मातककरजाक्षनिम्बाश्वत्थकदम्बकाः । बिल्वो बटोदुम्बरौ च तिन्त्रिणी च दश स्मृताः ।। स्त्रीवृन्दक्षीरकलशसिद्धलिङ्गिविविधक्रीडांकुलकुमारीकुलसहकाराचोकैकतरुपितृवनमत्तवाराङ्गनार- क्तांशुकामत्तभान् दृष्ट्वा वन्दितव्यम् । कृष्णाष्टमीकृष्णचतुर्दशीदर्शपूर्णिमासक्रमणाख्येषु पञ्चपर्वसु विशेषतो नैमित्तिकी वरिवस्या कर्तव्या । साधकस्य आरम्भ-तरुण-यौवन-प्रौढ- तदन्तोन्मनानवस्थाऽऽख्येषु सप्तसु उल्लासेषु प्रौढोल्लासान्तमेव हविःप्रतिपत्तिः । समयाचाराश्च प्रवर्तेरन् । ततः परां दशां प्राप्तानां स्वैरचारित्वम् । तत्र. ताडशो वीर इति वयवाहियते वीरव्यवहारेषु अन्यथासम्भावनया अधः पतेत् । अतः तथा नाचरेत् । 1 यथा श्रीक्रमाङ्गभूता मन्त्राः परि. १ मे ·आरम्भोल्लास: प्रथमः-दीक्षाक्रमः रक्तायास्त्याग, विरक्ताया हठादाक्रमण, उदासीनाया धनादिना प्रलोभनं च वर्जयेत् । करुणा- शङ्काभयलज्जाजुगुप्साकुलजात्यभिमानशीलानि क्रमेण त्यजेत् । विहितहिंसाऽऽदौ करुणाऽऽदीनां प्रातिकूल्येन तत्त्याग उक्त इति भावः । गुरुपरमगुर्वोः समागमने प्रथमं परमगुरुं प्रणमेत् । तदने गुर्वनुमत्या तन्नतिं कलयेत् । पूज्येषु न पराङमुखो भवेत् । मुख्यतया स्वप्रकाशमात्मानं अनुसन्दध्यात् । शरीरं अर्थ असंश्च गुर्वर्थ धारयेत् । तदुक्तं कुर्यात् । तद्वचसि युक्तायुक्तं न विचारयेत् । सर्वत्र व्यवस्थां तन्यात् । सत्यं वदेत् । परधनं न स्पृहयेत् । आत्मस्तुतिं परनिन्दा मर्मस्पृरवचनं परिहास धिक्कारमाक्रोशं त्रासोत्पादनं च न विदध्यात् । सर्वप्रयत्नेन परदेवताऽऽ- राधनद्वारा पूर्णज्ञानात्मकं ब्रह्मभावमभिलषेत् । एतानन्याश्च मन्वादिभिरुक्तान् एतदविरुद्धान् आचारान् अङ्गीकुर्यात् । कुलधर्मनिष्ठाफलम् इत्यं विदित्वा विधिवत् अनुतिष्ठन् कुलधर्मनिष्ठः सर्वथा कृतकृत्यो भवति । तस्य शरीरत्यागे श्वपचगृहे वा काश्यां वा न विशेषः । स तु जीवन्मुक्त एवेति ॥ शिष्यस्य परचिद्रूपापादनम् ततो देहेन्द्रियादिविलक्षणमवस्थात्रयसाक्षि सच्चिदानन्दात्मकं प्रत्यगभिन्न ब्रह्मैव त्वमसीति शिष्याय आत्मतत्त्वमुपदिश्य ललिताश्यामावार्ताळीविद्याभिः तदङ्गं त्रिः परिमृज्य परिरभ्य तं मूर्युपाघाय स्वमिव शिष्यमपि परचिद्रूपं कुर्यात् ॥ सर्वमन्त्राधिकारलाभः * सोऽपि श्रीगुरूपदिष्टप्रकारेण क्षणमात्मानं पूर्ण भावयित्वा कृतार्थः सन् यथाविभत्र श्रीगुरुं वसुवसनाभरणादिभिः आराध्य तस्मात् विदितवेदितव्यरहस्य जातोऽशेषमन्नाधिकारी भवेत् ॥ ततो गुरुः हविःप्रतिपत्त्यादिविशेषाध्यविसर्जनान्तं विधिशेषं निवर्तयेत् ॥ तत्तत्क्रमानुष्ठाने दीक्षाव्यवस्था अनेनैव-एकस्मिन्नेव काले समुचितेन वा अन्यतमेनैकैकेन कालभेदात्-दीक्षाविधिना गणपत्यादीनामुक्तानां पञ्चानां देवतानामपि क्रमानुष्ठानं सम्भवति । न तु पृथक् पृथक् दीक्ष- णम् । सामान्यपद्धत्युक्ततत्तन्मन्त्रमात्रोपासाकस्य तु पृथक् पृथगेव दिक्षा । बालोपासकस्य तु मन्त्रदीक्षाऽऽत्मतया बालाया उपदेशः, एवं इष्ठमनुत्वेनाप्युपदेशो ज्ञेयः । ललिताऽङ्गत्वेन श्यामा- ऽऽदीनो तिसूणामुपास्तेः कृताकृतत्वज्ञापकात् तदकरणपक्षे गणपतेः ललितायाश्च क्रमं प्रवर्द अनेन एकस्मिन्नेव काले समुचितेन अन्यतमेन वा एकेनैव दीक्षाविधिना गणपत्यादीनां अ) पाठ-" अनेनेव दीक्षाविधिना गणपत्यादीना" इति (म २) पाठः 1 :

·१२ नित्योत्सवः उभयोरेव पात्राण्यासाय चक्रराजमात्रं कलशे निक्षिप्य श्रीविद्यया केवल शिष्यं स्नपयित्वा तदङ्ग च परिमृज्य शेषमशेषं अनुतिष्ठेत् । गणपतिश्यामाऽऽदीनां अन्यासां च देवतानां स्वातन्त्र्येण एकैकोपास्तौ तु तत्तत्क्रममात्रं प्रवर्त्य तत्तत्पात्रे आसाद्य तत्तद्यन्त्रं कुम्भे निक्षिप्य तत्तन्मन्त्रेण स्नानाङ्गारिमार्जने कुर्यात् । अवशिष्टं अविशिष्टमिति विवेकः ॥ अधिकारिनिर्णयः 'सुन्दरीमहोदये तु-अस्यां च दीक्षायो त्रैवर्णिकस्यैव अधिकारः, “सर्वशास्त्रार्थ- वेदार्थज्ञानिने सुब्रताय च । दीक्षा देया ” इति मूले ज्ञानार्णवतन्त्रे अधिकार्युक्तेः इति स्थितम् । शक्तीनां तु ओघत्रयांतर्गुरुमण्डलान्तर्दर्शनज्ञापकबलात् अस्त्येवाधिकार इति रहस्यमिति शिवम् ॥ इति श्रीभासुरानन्दनायचाणार बन्दमिलिन्दायमानमानसेन उमानन्दनाथेन निर्मित अभिनवे कल्पसूत्रानुसारिणि नित्योत्सव निबन्धे दीक्षासमारम्भनिरूपणं नामारम्भल्लास: प्रथमः सम्पूर्णः 1 अयं अन्यभागः ( भ ) कोशे नास्त्येव. अन्यकोशेषु के चित् पृषक् सयोजित ·तरुणोल्लासो द्वितीयः-गणपतिक्रमः उपोद्धातः नत्वा श्रीभासुरानन्दनाथपादाम्बुजद्वयम् । तनोत्युमाऽऽनन्दनाथस्तरुगोल्लासमादृतः ॥ यत्रोच्यते जगन्मातुः यावज्जीवार्चनाविधौ । प्रत्यूहापोहनिपूणा पद्धतिणनायकी ॥ स्वतन्त्रोपास्तिविषया पृथग्दीक्षेह सम्मता । न श्रीक्रमाङ्गभावे साऽप्पारम्भोल्लास ईरिता ॥ इह श्रीं ह्रीं कामबोजयोगोऽङ्गमनुषु स्मृतः । अत्रितोऽपि श्रीविद्याऽर्णवादौ कथितो हि सः ।। कल्यकृत्याहिकयोर्विशेषः तत्र तावत् काल्यकृत्याह्निकयोः वक्ष्यमाणश्रीक्रमतो विशेषो यथा-श्रीगुरुपादुकायां आदौ त्रितायुत्तरं बाला वाक् म्लौमिति पञ्चबीजयोजनम् । हृदयकमलकणिकायां उद्यदरुणकिरण- कोटिपाटलस्य देवस्य करटिवदनस्य ध्यानेन परिपुष्टनिःशेषदोषत्वं आत्मनः तत्प्रभाऽरुणतनुत्व भावनं च । रश्मिस्रगननुस्मरणम् । तत्र तत्र यथोचितं सम्बुद्धयादीनामूहः । सवितृमण्डले वक्ष्यमाणं देवस्य च्यानम् । तत्पुरुषाय विद्महे वक्रतुण्डाय धीमही । तन्नो दन्तिः प्रचोदयात् ॥ इति मन्त्रेण त्रि: अर्घ्यदानम् | ऋष्यादिन्यासत्रयमिह वक्ष्यमाणं चेति ॥ चतुरावृत्तितर्षणसंकल्पादि सतः आचम्य प्राणानायम्य देशकालौ सङ्कीर्त्य मम श्रीमहागणपतिप्रसाद- सिद्धयै चतुरावृत्तितर्पणं करिष्य इति सङ्कल्प्य नद्यादौ हस्तमात्रं चतुरश्रमण्डलं परिगृह्य ब्रह्माण्डोदरतीर्थानि करैः स्पृष्टानि ते रवे । तेन सत्येन मे देव तीर्थ देहि दिवाकर ।। इति मन्त्रण सूर्यमभ्यर्थ्य भावाहयामि त्वां देवि तर्पणायेह सुन्दरि । एहि गते नमस्तुभ्यं सर्वतीर्थसमन्विते ।। 1न्ती इति '' ·१४ नित्योत्सवः ३ ३ ३ ३ इति गङ्गां प्रार्थ्य ह्रां ह्रीं वू हैं ह्रौं ह्वः इत्युच्चार्य को इत्यङ्कुशमुद्रया गङ्गाऽऽदितीर्थान्यावाह्य वं इत्यंमृतबीजेन सप्तवारमभिमन्त्र्य तत्र चतुरश्राष्टदळषटकोणत्रिकोणात्मकं महागणपतियन्त्र विचिन्त्य स्वदेहे ऋष्यादिन्यासान् न्यस्य यन्त्रे सावरणं देवमावाह्य श्रीं ह्रीं क्लीं महागणपतये लं पृथिव्यात्मकं गन्धं कल्पयामि नमः ( त्रिवारम् ) महागणपतये हैं आकाशात्मकं पुष्पं कल्पयामि नमः ( त्रिवारम् ) महागणपतये यं वाय्वात्मकं धूपं कल्पयामि नमः ( त्रिवारम् ) महागणपतये रं वह्नयात्मकं दीपं कल्पयामि नमः ( त्रिवारम ) महागणपतये वं अमृतात्मकं नैवेद्यं कल्पयामि नमः । तदङ्गत्वेन ३ महागणपतये सं सर्वात्मकं ताम्बूलं कल्पयामि नमः ( त्रिवार) इति पञ्चोपचारैः अर्चयेत् ॥ चतुरावृत्तितर्पणम् प्रथमं प्रत्यावृत्ति मूलान्ते महागणपतिं तर्पयामीति द्वादशवारं तर्पयित्वा ततः स्वाहाऽन्तेन मूलस्यैकैकेन वर्णन चतुश्चतुर प्रतिवर्णान्तमावृत्तेन मूलेन च प्राग्वत् चतुश्चतुर्वारं देवं, त्रयोदशसु मिथुनेषु श्रीश्रीपत्यादिषु एकैकां देवतां द्वितीयान्तेन तत्तन्नाम्ना चतुश्चतुर प्रतिदेवत- मावृत्तेन च मूलेन देवं चतुश्चतुर्वारं तर्पयेत् । यथा- ॐ श्रीं ह्रीं क्लीं ग्लौं गं गणपतये वरवरद सर्वजनं मे वशमानय स्वाहा महागणपतिं तर्पयामि ॥ द्वादशवारम् ॥ ॐ स्वाहा महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुरिम ॥ मूलं महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुरिम ॥ ३ श्री स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि || चतुर्वारम् ॥ मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ ह्रीं स्वाहा । महागणपति तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। मूलं । महागणपतिं सर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ क्लीं स्वाहा । महागणपति तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। मूलं | महागणपति तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। ३ ग्लौं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मूलं । महागणपति तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। ३ गं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुरिम् ।। मूलं । महागणपति तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। ३ गं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुरम् ॥ ३ 1 हां, ह्रीं...इति-भ. 2 अत्र फेचित् संकृत् संकृत एवं उपचारमन्त्रानं पठन्ति । संशोधक ·तरुणोल्लासो द्वितीया---गणपतिक्रमः मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुरिम् ।। ३ णं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मुलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ पं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ तं स्वाहा । महागणपति तर्पयामि ॥ चतुरिम् ॥ मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। ३ ये स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मूलं । महागणपति तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। ३ वं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ रं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ वं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। ३ रं स्वाहा । महागणपति तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मूलं । महागणपति तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ दं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ सं स्वाहा महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मुलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ वै स्वाहा । महागणपति तर्पयामि ॥ चतुरिम् ।। मुलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ जं स्वाहा । महागणपति तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। ३ नं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ में स्वाहा । महागणपति तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ वं स्वाहा । महागणपति तर्पयामि ॥ चतुरिम् ॥ मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ शं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥

·नित्योत्सवः ३ मां स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मुलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ नं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुरिम् ॥ मुलं । महागणपति तर्पयामि ॥ चतुरिम् ॥ ३ यं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि चतुर्वारम् ।। मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ स्वां स्वाहा । महागणपति तर्पयामि ॥ चतुरिम् ॥ मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुरिम् ।। ३ हां स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मुलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुरिम् ॥ ३ श्रियं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ श्रीपतिं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुरिम् ।। मुलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। ३ गिरिजां स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुरिम् ।। मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। ३ गिरिजापतिं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुरिम् ।। मूलं । महागणपतिं तर्पयामी ॥ चतुरिम् ॥ ३ रतिं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुरिम् ।। मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ रतिपतिं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। मूलं | महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ महीं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ।। चतुर्वारम् ॥ मूलं | महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ महीपतिं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। ३ महालक्ष्मी स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुरिम् ।। मूलं । महागणपति तर्पयामि ॥ चतुरिम् ।। ३ महागणपतिं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुरिम् ।। मूलं | महागणपति तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। ३ ऋद्धिं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुरिम् ।। ३ आमोदं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।।

·तरुणोल्लासो द्वितीयः-गणपतिक्रमः मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुरिम् ।। ३ समृद्धिं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। मूलं | महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ प्रमोदं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मूलं | महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। ३ कान्ति स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुरिम् ॥ मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्बारम् ॥ ३ सुमुख स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ।। चतुरिम् ।। मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ।। चतुर्वारम् ॥ ३ मदनावतीं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुरिम् ॥ ३ दुर्मुख स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ मदद्रवां स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मूलं | महागणपतिं तर्पयामि || चतुर्वारम् ॥ ३ अविनं स्वाहा महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ । द्राविणीं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मृलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ विघ्नकर्तारं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। मुलं । महागणपति तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ वसुधारां स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मुलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ शङ्खनिधि स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मुलं । महागणपति तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ ३ वसुमती स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मूलं । महागणपति तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ।। ३ पद्मनिधिं स्वाहा । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ मूलं । महागणपतिं तर्पयामि ॥ चतुर्वारम् ॥ इत्याहत्य तर्पणसङ्ख्यापिण्डश्चतुश्चत्वारिंशदुत्तरचतुश्शती ४४४ भवति ॥ अथ पुनर्मूलेन देवं उक्तया रीत्या पञ्चधा उपचर्य आत्मन्युद्वासयेत् ।। इति चतुरावृत्तितर्पणविधिः ॥

·नित्योत्सवः ३ सनाय पूजाविधिः यागमन्दिरागमनादि विघ्नोत्सारणान्तम् ततो यागगृहमागल्य स्थण्डिलं गोमयेनोपलिप्य यागमन्दिरं च रङ्गवल्लीपुष्पमालिका- वितानादिभिः अलङ्कृत्य च द्वारस्य दक्षवामभागयोः ऊर्श्वभागे च क्रमेण श्रीं ह्रीं क्ली भद्रकाळ्यै नमः ॥ दक्षशाखायाम् ।। भैरवाय नमः ॥ वामशाखायाम् ।। लम्बोदराय नमः ।। ऊर्ध्वशाखायाम् ।। इति तिस्रो द्वारि देवताः सम्पूज्य अन्तः प्रविष्टः सपर्यासामग्री दक्षमागे निधाय दीपान भितः प्रज्वाल्य दीपौ वा गन्धादिभिः कृतात्मालङ्करणः ताम्बूलेन जातीपत्र- फललवङ्गैलाकर्पूराख्यपञ्चतिक्तेन वा मुरभिळवदनः स्वास्तीर्णे ऊर्णामृदुनि शुचिनि बालातृतीयबीजेन द्वादशवारमभिमन्त्रिते मूलमन्त्रोक्षिते आसने ३ आधारशक्तिकमला- नमः इति प्राङ्मुख उदङ्मुखो वा पद्मासनाधन्यतमेनासनेनोपविश्य ३ रक्तद्वादशशक्तियुक्ताय दीपनाथाय नम इति पुष्पाजलिना भूमौ दीपनाथमिष्वा ३ समस्तगुप्तप्रकटसिद्धयोगिनीचक्रश्रीपादुकाभ्योनम इति मूर्धनि बद्धाजलिः स्ववा- मदक्षपार्श्वयोः क्रमेण श्रीगुरुपादुकया गुरुं मुलेन च देवं प्रणम्य स्वस्य तदैक्यं भावयन्-- श्रीं ह्रीं क्लीं अपसर्पन्तु ते भूता ये भूता भुवि संस्थिताः । ये भूता विघ्नकर्तारः ते नश्यन्तु शिवाज्ञया । इति मन्त्रं सकृदुच्चार्य सकृदुच्चार्य युगपद्वामपागिभूतलत्रिराघातकरास्फेटत्रितयक्रूरदृष्टयत्रले कन- पूर्वकताळत्रयेण भौमान्तरिक्षदिव्यान् भेदावभासकान् विघ्नानुत्सारयेत् ।। ताळत्रयं नाम दक्षतर्जनीमध्यमाभ्यां अधोमुखाभ्यां वामकरतले सशब्दमुपर्युपरि त्रिरभिघातः ॥ शिखाबन्धनादि मातृकान्यासान्तम् । ततो नम इत्यङ्गुलमन्त्रमुच्चार्य अंकुशेन. शिखां बध्धा श्रीक्रमे वक्ष्यमाणेन प्रकारेण भूतशुद्धिमात्मनः प्राणप्रतिष्ठां च विधाय विशतिधा षोडशधा दशधा सप्तधा त्रिधा वा मूलेन प्राणानायम्य तैमोरूपदेवानन्यं भावयन् आत्मानं ऐं ह्रः अस्त्राय फट् इति मन्त्रेण मुहुरावृत्तेन अङ्गुष्ठादिकरतलान्तं कूपरयोश्च विन्यस्य देहे च व्यापक कृत्वा श्रीक्रमे वक्ष्यमाणं मातृकान्यासं . विद्रध्यात् । तत्र च श्री .हों की इति त्रिबीज प्रथमं योजयेत् इति विशेषः ।। 1 अगुष्ठेन' इत्यपि वा स्यात्-गुष्ठमन्त्रेण नमः इत्यनेनेत्यर्थः (कापसूत्रे ८ बजे १० सूत्रं दर्शनीयम् )--(संपादकः ). 2 अकुशेन इति अङ्कुशबीजेन क्रों इत्यनेनेति मप्रायः। :

·तरुणोल्लासो द्वितीयः-गणपतिक्रमः षडङ्गन्यासः ततः श्रीं ह्रीं क्लीं ॐ गां अंगुष्टहृदयाय नमः ।। ३ श्री गी तर्जनीशिरसे स्वाहा ।। ३ ह्रीं गं मध्यमाशिखायै वषट् ॥ ३ क्लीं - अनामिकाकवचाय हुम् ।। ३ ग्लौं गौं कनिष्ठिकानेत्रत्रयाय वौषट् ॥ ३ गं गः करतलकरपृष्ठास्त्राय फट् ।। इति षडङ्गमन्त्रानङ्गष्ठादिषु हृदयादिषु च न्यस्य मूलेन त्रिर्व्यापकं कुर्यात् ।। ध्यानम ततो ध्यानम्- ततो हृदब्जे शोणाझं वामोत्सङ्गविभूषया । सिद्धलक्ष्म्या समाश्लिष्टपार्श्वमर्धेन्दुशेखरम् ।। बामाधःकरतो दक्षाधः करान्तेषु पुष्करे । परिष्कृतं मातुल्लुङ्गगदापुण्ड्रेक्षुकार्मुकैः ॥ शूलेन शङ्खचक्राभ्यां पाशोत्पलयुगेन च । शालिमञ्जरिकास्वीयदन्ताञ्चलमणीघटैः ॥ स्त्रवन्मदं च सानन्दं श्रीश्री पत्यादि सवृतम् । अशेषविघ्नविध्वंसनिघ्नं विघ्नेश्वरं स्मरेत् ॥ अर्यसंस्कारः - ३ अथ तं मानसः पञ्चोपचारैः अभ्यर्च्य श्रीक्रमे वक्ष्यमाणेन क्रमेण सामान्यविशेषायें आसादयेत् । तत्र चोभयोरय॑योरप्युक्तं षडङ्गमाधारस्थापनादिषु क्रमेण- श्रीं ह्रीं क्लीं अं अग्निमण्डलाय दशकलाऽऽामने अर्घ्यपात्राधाराय नमः ॥ उं सूर्यमण्डलाय द्वादशकलाऽऽत्मने मर्यपात्राय नमः ॥ ३ मं सोममण्डलाय षोडशकलाऽऽत्मने अामृताय नमः ॥ इत्येव मन्त्राः, गणपतिगायत्र्योक्तया गणानां त्वा गणपतिं हवामहे कवि कबीनामुपमश्रवस्तमम् । ज्येष्ठराजं ब्रह्मणां ब्रह्मणस्पत आ नः शृण्वन्नूतिभिः सीद सादनम् ॥ 1पाच-अ.

·३० नित्योत्सवः इत्यनैयां ऋचा चाभिमन्त्रणम् , चतुर्नवतिमन्नाधभिमन्त्रणाभावश्चेति विशेषः । अर्थ सामान्या- यजलबिन्दुभिः आत्मानं पूजोपकरणानि च सम्प्रोक्ष्य विशेषा_जलबिन्दुभिः स्वशिरसि गुरु- पादुकां त्रिरिष्टा सपर्यासामग्री पावयित्वा ॥ पीठे प्राणप्रतिष्ठा पुरतो रक्तचन्दनादिभिः निर्मिते पीठ कलधौतादिविरचितां महागणपतिप्रतिमा वा ध्यामोक्तरूपां चतुरश्राष्टदळषडरत्रिकोणात्मकं सिन्दूरादिना लिखितं लेखितं वा यन्त्र, धातुमयं वा निवेश्य- श्रीगणेशयन्त्रस्य प्राणा इह प्राणाः श्रीगणेशयन्त्रस्य जीव इह स्थितः श्रीगणेशयन्त्रस्य सर्वेन्द्रियाणि श्रागणेशयन्त्रस्य वाङमन:प्राणा इह आयान्तु स्वाहा ॥ इति मन्त्रण प्राणप्रतिष्ठा विदयात् ॥ نس ८ سم له لار ३ पीठशक्तिपूजा तस्य त्रिकोणे स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येन परितो मध्ये च क्रमेण-- १ श्रीं ह्रीं क्लीं तीव्रायै नमः ॥ ६ श्रीं ह्रीं क्लीं उग्रायै नमः ॥ २ तेजोवत्यै नमः ॥ ज्वालिन्यै नमः ॥ ३ ३ नन्दायै नमः॥ सत्यायै नमः ॥ भोगदायै नमः ॥ विघ्ननाशिन्यै नमः॥ ३ कामरूपिण्यै नमः ॥ इति नवगणेशपीठशक्तीरभ्यर्य धर्माद्यष्टकपूजा तसेव आग्नेय्यादिविदिक्षु प्रागाद्यासु च दिक्षु क्रमेण - १ श्रीं ह्रीं क्लीं ऋ धर्माय नमः ॥ श्रीं ह्रीं क्ली ऋ अधर्माय नमः ॥ ज्ञानाय नमः ऋ अज्ञानाय नमः॥ लं वैराग्याय नमः ॥ ३ लं अवैराग्याय नमः॥ ऐश्वर्याय नमः ॥ अनैश्वर्याय नमः ॥ yam ऋ ३ ३ ३ ८ New ons. इति चार्चयेत् ॥ महागणपतिपूजा ततो मनसा ध्यात महागणपति भक्तानुग्रहात्तजोरूपेण परिणतं प्रापथ्य ब्रह्मरन्ध्र बहन्नासापुटाध्वना निर्गमथ्य कुसुमगर्भितेऽअलौ मूत मूलमन्नान्ते महागणपतिमात्राह- यामीति त्रिकोणे भावाह्य " इत्यादिक्रमेण श्रीकामे अक्ष्यमाण- " आवहितो भव ·तरुणोल्लासो द्वितीयः-गणपतिक्रमः तत्तन्मुद्राप्रदर्शनपूर्वकं आवाहन-संस्थापन-सन्निधापन-सन्निरोधन-सम्मुखीकरणावगुण्ठनादि कृत्वा वन्दनधेनुयोनिमुद्राश्च प्रदर्थ सामान्यार्योदकेन प्राग्वत् गन्धादिपञ्चोपचारान् आचरेत् ॥ महागणपतितर्पणम् ततो मूलान्ते श्रीमहागणपतिश्रीपादुकां पूजयामीति वामकरतत्त्वमुद्रया सन्दष्टद्वितीयशक- लगृहीतक्षीरबिन्दुदक्ष करोपात्तकुसुमयुगपत्प्रक्षेपेण देवं दशवारं उपतर्पयेत् । तत्त्वमुद्रा उत्तर- त्रापि साधारणी। षडङ्गपूजा ततो देवस्य अग्नीशासुरवायुकोणेषु मौळौ प्रागादिदिक्षु च क्रमेण श्रीं ह्रीं क्लीं ॐ गां हृदयाय नमः हृदयशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि ॥ ३ श्रीं गी शिरसे स्वाहा शिरश्शक्तिश्रीपादुकां पूजयामि । ३ ह्रीं गू शिखायै वषट् शिखाशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि ॥ की गैं कवचाय हुम् कवचशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि ।। ३ ग्लौं गौं नेत्रत्रयाय वौषट् नेत्रत्रयशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि ।। गः अस्त्राय फट अस्त्रशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि ॥ इति समभ्यर्य ओघत्रयपूजा देवस्य पश्चात् प्रागपवर्गरेखात्रये दक्षिणसंस्थाक्रमेण गुवोंवत्रयं यजेत् ।। यथा--- दिव्यौघः ३ श्रीं ह्रीं क्लीं विनायकसिद्धाचार्य श्रीपादुकां पूजयामि । ३ कवीश्वरसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ।। विरूपाक्षसिद्धाचार्यश्रीपादुका पूजयामि । विश्वसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ।। ३ ब्रह्मण्यसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ॥ ३ निधीसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ॥ ३ सिद्धौधः श्रीं ह्रीं क्लीं गजाधिराजसिद्धाचायश्रीपादुका पूजयामि ।। वर प्रदसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ।। ३ 1 करज्ञानमुद्रोपात-.

·२ नित्योत्सवः मानवौघः श्रीं ह्रीं क्लीं विजयसिद्धाचार्यश्रीपादुका पूजयामि ॥ दुर्जयसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ।। जयसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि । दुःखारिसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ॥ सुखावह सिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ।। परमात्मसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि । सर्वभूतात्मसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ॥ महानन्दसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ।। फालचन्द्रसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ॥ ३ सद्योजातसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ।। ३ बुद्धसिद्वाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि । शूरसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ।। للم لم ع لل سم سم له س ३ दिव्योषपाठान्तरम् श्रीं ह्रीं क्ली विनायकसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि । ३ विरूपाक्षसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ॥ बुद्धसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ।। ३ शूरसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ।। वरप्रदसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ॥ सिद्धौंघपाठान्तरम् श्रीं ह्रीं क्ली विजयसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ॥ ३ दुर्जयसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ॥ जयसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ॥ कवीश्वरसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ॥ ब्रह्मण्यसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ।। निधीशसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ॥ - मानवौधपाठान्तरम् श्रीं ह्रीं क्लीं गजाधिराजसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ।। ३ दुःखारिसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ।। ३. सद्योजातसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ।। ३ ·तरुणोल्लासो द्वितीयः-गणपतिक्रमः २३ سر اسم سلماس سم سر सुखावहसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ।। परमात्मसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ।। सर्वभूतात्मसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ॥ महानन्दसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ।। शुभानन्दसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि । फालचन्द्रसिद्धाचार्यश्रीपादुकां पूजयामि ॥ (गुर्वोचत्रयसंख्या विंशतिः) - आवरणार्चनम् प्रथमावरणम् व्यश्रषडयोरन्तराळे प्रागादिदिक्षु क्रमेण- श्रीं ह्रीं क्लीं श्रीश्रीपतिश्रीपादुकां पूजयामि ॥ गिरिजागिरिजापतिश्रीपादुकां पूजयामि ।। रतिरतिपतिश्रीपादुकां पूजयामि ॥ महीमहीपतिश्रीपादुकां पूजयामि ।। 3 ३ ३ द्वितीयावरणम् षडवे देवाग्रकोणमारभ्य प्रादक्षिण्येन तद्दक्षवामपार्श्वयोश्च क्रमेण यजेत्- श्रीं ह्रीं क्लीं ऋदयामोद श्रीपादुकां पूजयामि ॥ ३ समृद्धिप्रमोदश्रीपादुकां पूजयामि ।। ३ कान्तिसुमुखश्रीपादुकां पूजयामि ।। ३ मदनावतीदुर्भुखश्रीपादुकां पूजयामि ।। ३. मदद्रवाविन श्रीपादुकां पूजयामि ॥ द्राविणीविघ्नकर्तृश्रीपादुकां पूजयामि ।। ३ वसुधाराशङ्खनिधिश्रीपादुकां पूजयामि ।। ३ वसुमतीपअनिधिश्रीपादुकां पूजयामि ।। तृतियावरणम् षडश्रसन्धिषट्के प्राग्वत्। षडङ्गदेवताऽचनम् ।। ३ 1पृ. २५ पं. ७ ·नित्योन्सव: चतुर्थावरणम् -- अष्टदळे पश्चिमादिदिक्षु वायव्यादिविदिक्षु च प्रादक्षिण्यक्रमेण-- m no m श्रीं ह्रीं क्लीं आं ब्राह्मीश्रीपादुकां पूजयामि ।। ई माहेश्वरीश्रीपादुकां पूजयामि ।। ऊं कौमारीश्रीपादुकां पूजयामि ।। क्रं वैष्णवीश्रीपादुकां पूजयामि ।। ३ टुं वाराहीश्रीपादुकां पूजयामि ॥ ऐं माहेन्द्रीश्रीपादुकां पूजयामि ।। औं चामुण्डाश्रीपादुकां पूजयामि ।। अ: महालक्ष्मीश्रीपादुकां पूजयामि । m m m. पञ्चमावरणम् अथ चतुरश्रस्य रेखायां प्रागाद्यासु अष्टसु दिक्षु क्रमेण-- श्रीं ह्रीं क्लीं लां इन्द्राय वज्रहस्ताय सुराधिपतये ऐरावतवाहनाय सपरिवाराय नमः ।। ३ रा अग्नये शक्तिहस्ताय तेजोऽधिपतये अजवाहनाय सपरिवाराय नमः ॥ ३ टां यमाय दण्डहस्ताय प्रेताधिपतये महिषवाहनाय सपरिवाराय नमः ।। ३ क्षां निर्ऋतये खङ्गहस्ताय रक्षोऽधिपतये नरवाहनाय सपरिवाराय नमः। ३ वां वरुणाय पाशहस्ताय जलाधिपतये मकरवाहनाय सपरिवाराय नमः॥ ३ या वायवे ध्वजहस्ताय प्राणाधिपतये रुरुवाहनाय सपरिवाराय नमः ।। ३ सां सोमाय शङ्खहस्ताय नक्षत्राधिपतये अश्ववाहनाय सपरिवाराय नमः ॥ ३ हां ईशानाय त्रिशूलहस्ताय विद्याऽधिपतये वृषभवाहनाय सपरिवाराय नमः ॥ सर्वा आवरणदेवताः देवस्याभिमुखासीनाः स्वयं तत्तदभिमुखः पूजयामीति भावयेत् ॥

·तरुणोल्लासो द्वितीय:-गणपतिक्रमः गणनाथस्य पुनतर्पण षोडशोपचारपूजा च एवं पञ्चावरणीं इष्ट्वा पुनर्देवं दशधा प्राग्वदुपतये षोडशभिः उपचारैः आराधयेत् । [ ते च ] पाद्याचमनीयस्नानवासोगन्धपुष्पधूपदीपनीराजनछत्रचामरयुग- दर्पणनैवेद्यपानीयत.म्यूलाख्याः । मान्तास्तु-श्रीं ह्रीं क्लीं महागणपतये पाद्यं कल्पयामि नमः इत्या:यः। नैवेद्ये त्रिकोणवृत्तचतुरश्रमण्डलकरणम्, मूलेन प्रोक्षणम्, वं इति धेनुमुद्रया अमृतीकरणम् , मूलेन सप्तबाराभिमन्त्रणम् , प्राणादिमुद्राप्रर्दशनं च कुर्यात् । इहापरिगणितान्यपि पूर्वोत्तरापोंशनहस्तप्रक्षाळनगण्डूषपुनराचमनीयानि नैवेद्याङ्गत्वेन पूर्ववत् कल्पयेत् ॥ अग्निकार्यम् अथ श्रोक्रमे वक्ष्यमाणेन विधिना स्थाण्डिल कल्पनादिप्रधानदेवतापञ्चोपचारान्तं कृत्वा श्रीं ह्रीं क्लीं श्रियै स्वाहा । श्रिया इदं न मम ।। ३ श्रीपतये स्वाहा । श्रीपतये इदं न मम ।। इत्यादिरीत्या पञ्चममिथुनवर्ज श्रयादिविघ्नकर्तृपर्यन्ताः विंशतिदेवता उद्दिश्य चतुर्थ्यन्तैः बीजत्रयायैः स्वाहाशिरस्कैः तत्तन्नाममन्वैः आज्येन एकैकवारं. उद्देशत्यागपूर्वकं हुत्वा अथ प्रधानदेवतायै महागणपतये मूलेन दशवार हुत्वा वक्ष्यमाणप्रकारेण बलिं प्रदाय महाव्याहृत्यादि. विधिशेषं निर्वतयेत् ॥ बलिदानम् होमाकरणपक्षे बलिमात्रं दद्यात् । यथा-'पुरतः स्ववामभागे त्रिकोणवृत्तचतुरश्रात्मकं मण्डलं कृत्वा ऐं व्यापकमण्डलाय नमः इति गन्धादिभिरभ्यर्च्य अर्धभक्तपूरितोदकं सक्षीरादित्रयं पात्रं तत्र विन्यस्य ॐ ह्रीं सर्वविघ्नकृद्भ्यः सर्वभूतेभ्यो हुं फट् स्वाहा इति मन्त्रं त्रिः पठित्वा दक्षकरापितं वामकरतत्वमुद्रास्पृष्टं क्षीरं बल्युपरि दत्वा बाणमुद्रया बलिं भूतैः ग्राहितं विभाव्य प्रणमेदिति ॥ तर्पणजपस्तोत्राणि अथ प्रक्षाळितपाणिपाद आचान्त आगत्य देवं मूलेन त्रिधा सन्तर्प्य पुष्पाञ्जलिं दत्वा प्रदक्षिणनुतीविधाय जपेत्- अस्य श्रीमहागणपतिमहामन्त्रस्य गणकऋषये नम इति शिरसि । निचद्गायत्रीछन्दसे नम इति मुखे । महागणपतये देवतायै नम इति हृदये। गं बीजाय नम इति गुह्ये । स्वाहाशक्त्यै 1 परमानन्दतंत्रादिषु च नैते । अन्य एव । ते च पाद्यमर्थ्यमाचमनम्नानवमभूषणगंधपुष्पधूपदीपनैवेद्य- ताम्बूछनीराजनपुष्पांजलिमरिकमणनत्यंताः ।। संपादक: 2“ ताम्लं च" इत्याधिक:-अ, म. 3 तर्पणोतक्रमानुसारेण - 4 यागगृहाबहिः वामभागे-अ. 15 पादमाचारसमागत्थ-ति पाठः बहुषु कोशेष्ठ दृश्यते, - ·नित्योत्सवः -- नम इति पादयोः । ॐ कीलकाय नम इति नाभौ । मम अभीष्टसिद्धयै बीनियोगाय नम इति करसम्पुटे च न्यस्य । उक्तैः षडङ्गमन्तैः अङ्गुष्टादिषु हृदयादिषु च न्यास विधाय । पूर्वोक्तभङ्गया ध्यात्वा । श्य माक्रमे वक्ष्यमाणप्रकारेण संस्कृतो मालामादाय श्रीक्रमे वक्ष्यमाणविधिना मूलमष्टोत्तरशतवारानावर्त्य पुनरपि न्यासादि कृत्वा गुह्यातिगुह्यगोप्ता त्वं गृहाणास्मत्कृतं जपम् । सिद्धिर्भवतु मे देव त्वत्प्रसादान्मयि स्थिरा ।। इति सामान्यायॊदकेन जपं देवस्य दक्षकरे समर्पित विभाव्य स्तुवीत । यथा- श्रीभगवानुवाच । गणेशस्य स्तवं वक्ष्ये कलौ झटिति सिद्धिदम् । न न्यासो न च संस्कारो न होमो न च तर्पणम् ॥ न मार्जनं च पञ्चाढयं सहस्रजपमात्रतः सिध्यत्यर्चनतः पञ्चशतब्राह्मणभोजनात् ।। अस्य श्रीगणपतिस्तोत्रमालामन्त्रस्य भगवान् श्रीसदाशिव ऋषिः । उष्णिक छन्दः । श्रीगणपतिर्देवता । श्रीगणपतिप्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्- चतुर्भुज रक्ततर्नु त्रिणेत्रं पाशाङ्कुशौ मोदकपात्रदन्तौ । करैर्दधानं सरसीरुहस्थं गणाधिनाथं शशिचूडमीडे ।। इति ॥ सदाशिवप्रोक्तं गणेशाष्टकम् ॐविनायकैकभावनासमर्चनासमर्पित प्रमोदकैः प्रमोदकैः प्रमोदमोदमोदकम् । यदर्पित समर्पित नवन्यधान्यनिर्मितं नखण्डितं नखण्डितं नखण्डमण्डनं कृतम् ॥ सजातिकृद्विजातिकृत्स्वनिष्ठभेदवर्जित निरज्जनं च निगुणं निराकृतिं च निष्क्रियम् । सदात्मकं चिदात्मकं सुखात्मक परं पदं भजामि ते गजाननं स्वमाययाऽऽत्तविग्रहम् ॥ गणाधिप त्वमष्टमूर्तिरीशसूनुरीश्वरः त्वमम्बरं च शम्बरं धनञ्जयः प्रभञ्जनः । त्वमेव दीक्षितः क्षितिनिशाकरः प्रभाकरः चराचरप्रचारहेतुरन्तरायशान्तिकृत् ॥ 14. १६३ पं. २४. 2.पू. १२२ ६, ३.3 पचास्य--अ. 4 अष्टिः-१, ब२, ३,म, ·तरुणोल्लासो द्वितीयः-गणपतिक्रमः अनेकदं तमालनीलमेकदन्तसुन्दरं गजाननं नुमो गजाननामुताब्धिमन्दिरम् । समस्तवेदवादसत्कलाकलापमन्दिरं महान्तरायदुस्तमश्शमार्कमाश्रितोदरम् ॥ सरत्नहेमघटिकानिनादनू पुरस्वनैः मृदङ्गताळनादभेदसाधनानुरूपतः । धिमिद्धिमित्ततोऽङ्गतोङ्गथेयिथेयिशब्दतो विनायकश्शशाङ्कशेखराग्रतः प्रनृत्यति ॥ नमामि नाक नायकैकनायकं विनायक कलाकलापकल्पनानिदानमादिपूरुषम् । गणेश्वरं गुणेश्वरं महेश्वरात्मसम्भवं स्वपादमूलसेविनामपारवैभवप्रदम् ॥ भजे प्रचण्डतुन्दिलं सदन्दशूकभूषणं सनन्दनादिवन्दितं समस्तसिद्धसेवितम् । सुरासुरौघयोस्सदा जयप्रदं भयप्रदं समस्तविघ्नघातिनं स्वभक्तपक्षपातिनम् ॥ कराम्बुजात्तकङ्कणः पदाजकिङ्किणीगणो गणेश्वरो गुणार्णवः फणीश्वराङ्गभूषणः जगत्त्रयान्तरायशान्तिकारकोस्तु तारको भवार्णवादनेकदुर्ग्रहाच्चिदेकविग्रहः ॥ यो भक्तिप्रवणः परावरगुरोस्स्तोत्रं गणेशाष्टकं शुद्धस्संयतचेतसा यदि पठन्नित्यं त्रिसम्ध्यं पुमान् । सस्य श्रीरतुला स्वसिद्धिसहिता श्रीशारदा सारदा स्यातां तत्परिचारिके किल तदा काः काममामा कथाः ।। सुवासिनीपूजा सतः श्रीक्रमे वक्ष्यमाणेन क्रमेण सुवासिनीपूजनहविःप्रतिपत्तिदेवतोद्वासनादिशेष समापयेत् । अत्र च सुवासिन्या साकं बटुकाचनमपि । तत्र ३ बं बटुकाय इति । मम निर्विघ्न म निर्विघ्नं । मन्त्रसिद्धिर्भूयादिति तौ प्रति प्रार्थनायां तथाऽस्थिति तत्प्रतिवचनम् । मूलाम्ते अमुकतत्त्वं शोधयामि ममः स्वाहेति तत्वत्रय शोधन चेति विशेषः ॥ : - ·. नित्योत्सवः पुरश्चरणविधिः एवं नित्यक्रम प्रवर्तयन् श्यामाक्रमे। वक्ष्यमाणेन विधिना अष्टाविंशतिसहस्नसङ्ख्यापुर- श्चरणजपः। प्रकृते कलियुगत्वात् तच्चतुर्गुणितम् । प्रथमेऽहनि सहवं ततः प्रत्यहं त्रिसहनसड्यं च कृत्वा जपदशांशहोम-तद्दशांशतर्पण-तद्दशांशब्राह्मणभोजनानि विद्ध्यात् । होमद्रव्याणि च- मोदकैः पृथुकै जेः सक्तुभिश्चक्षुपर्वभिः । नारिके स्तिलैः शुद्धैः सुपक्कैः कदळीफलैः ॥ इत्युक्तान्यष्टौ । एतेषां प्रमाणं तु-मोदका अखण्डिता ग्रासमिताः । पृथुकलाजसक्तवो मुष्टि- परिमिताः । इक्षुप्रमाणं श्लोक एवोक्तम् । नारिकेळं अष्टधा खण्डितम् । तिलाः चुछुकप्रमाणाः शतसङ्ख्याका वा । कदळीफलमल्पं यद्यखण्डितम् , पृथु चेद्यथारुचि खण्डितम् । अमीषां द्रव्यामां मधुक्षीरघृतसिक्तानां पृथक्पृयगाहुतयो होमसङ्ख्यापिण्डाष्टमभागमिताः ३६० श्लोक- पाठक्रमेण भवन्ति । अष्टद्रव्यहोमात् प्रागावरणदेवतातां एकैकाहुतिः प्रधानदेवतायाश्च या दशाहुतयः ताः आज्येनैव भवन्ति । तर्पण पूर्वाङ्ग तु चतुरावृत्तितर्पणवदेव ॥ इत्य पुरश्चरणेन सिद्धमनुः, स्वातन्त्र्येणोपास्तौ च श्रीक्रमोक्तेन क्रमेण नैमित्तिकाचनपरः, काम्यापेक्षी चेत् श्यामाक्रमे वक्ष्यमाणेन तत्तत्कामानुगुणेन द्रव्येण सिद्धसङ्कल्पः मुखी विहरेत् ॥ इति शिवम् || -- इष्ट्वा इति श्रीभासुरानन्दनाथचरणारविन्दमिकिन्दायमानमानसेन उमानन्दनाथेन निर्मिते करूपसूत्रानुसरिणि नित्योत्सवनिबन्धे महागणपतिक्रमनिरूपणं नाम तरुणोबासो द्वितीयः समाप्त ·• - यौवनोल्लासः तृतीयः--श्रीक्रमः नत्वा श्रीभासुरानन्दनाथपादाम्बुजद्वयम् । युनक्त्युमानन्दनाथो यौवनोल्लासमद्भुतम् ॥ महात्रिपुरसुन्दर्या मतोऽत्र यजनक्रमः । कीय॑न्ते गणपत्यादिक्रमा यदुपजीविनः ॥ आद्याय श्रीभासुरानन्दनाथाचार्यायास्मद्गुरवे झुमानन्दनाथः । श्रेयोमूलं साधकानां तनोति यौवनोल्लासं श्रीक्रमोपक्रमेण ॥ इह सप्तप्रकरणान्याहिकेन सपर्यया । होममुद्रान्यासजपनैमित्तिकसमचनैः ॥ आहिके श्रीगुरुध्यानं प्राणसंयमनं ततः । चिद्विमर्शो हृदा मूलावृत्ती रश्मिसरस्मृतिः ॥ स्नानं सन्ध्याविधानं च पूजाप्रकरणे पुनः । द्वारपूजाऽऽत्मनैपथ्यं आसनावस्थितिक्रमः दीपनाथसर्पया च श्रीचक्रपरिकल्पनम् । मन्दिरार्चा भूतशुद्धिः प्रत्यूहोत्सारण ततः ॥ भ्यासजालविधिः पात्रासादनं मातुरचनम् । मुद्राकृतिः षडङ्गार्चा नित्याश्रीगुरुपूजनम् ॥ नवावृतिसपर्या च श्रीदेवीपुनरर्चनम् । अथ कामकलाध्यानं सौभाग्यहृदयस्मृतिः ॥ कृताकृतत्वं होमस्य बलिदानविधिस्तथा । जपस्तोत्रे सुवासिन्याः पूजनं तत्त्वशोधनम् ॥ देवतोद्वासनं चाथ विशेषायविसर्जनम् । सब्क्षेपार्चाविधिस्तद्वत् क्रत्वर्थनियमास्ततः ॥ श्रीचक्रलेखनोपायस्तप्रतिष्ठाविधिस्तथा । होमादिप्रक्रियास्तत्तद्विधिज्ञानप्रयोजनाः ॥ सन्तु पद्धतयो लोके कल्पसूत्रानुगाः पराः । भनन्यमव्यपेक्षेयं प्रायेणेति विभाव्यताम् ॥ कांदिहाथोः पञ्चदश्योरियं साधारणी मता : श्रीषोडश्या विशेषस्तु तत्र तत्र निरूपितः ॥ ..

·नित्योत्सवः .. सर्वश्रीक्रममन्त्रेषु त्रितार्या योजनं पुरः। ऐं ह्रीं श्रीमित्यात्मिकायास्सा च तत्पूर्वकेषु न ॥ श्रीमान् प्रोक्तगुणो लब्ध्वा दीक्षामुक्तगुणाद्गुरोः । इष्ट्वा महागणपतिमारभेत श्रियः क्रमम् ॥ आहिकप्रकरणम् गुरुध्यानम् मुहूर्ते ब्राह्म उत्थाय निषण्णः शयने निजे । अपलापाय पापानामादावेवं समाचरेत् ॥ स्वब्रह्मरन्ध्रगाम्भोजकर्णिकापीठवासिनम् । शिवरूपं श्वेतवस्त्रमाल्यभूषानुलेपनम् ॥ दयाऽऽदृष्टिं स्मेरास्यं वराभयकराम्बुजम् । वामाङ्कगतया पीतवपुषाऽरुणवेषया ॥ पद्मवत्या वामकरे शक्त्या दक्षभुजावृतम् । गौरं श्रीभासुरं नाथं सानन्दं चिन्तयेतू सुधीः ॥ ततः ऐं ह्रीं श्रीं हमें हसक्षमलवरयूं सहक्षमलवरयों सौं स्हौः अमुकाम्बासहितश्री अमुकानन्दनाथगुरु श्रीपादुकां पूज्ययामीति मन्त्रान्ते सुमुखसुवृत्तचतुरश्रमुद्गरयोन्याख्यामिः पञ्चभिः मुद्राभिः तं प्रणमेत् । मुद्राप्रकारस्तु तत्पकरणे वक्ष्यते । ततः- नमस्ते नाथ भगवन् शिवाय गुरुरूपिणे । विद्याऽवतारससिद्धयै स्वीकृतानेकविग्रह । नवाय नवरूपाय परमार्थस्वरूपिणे । सर्वाजानतमोभेदमानवे चिद्घनाय ते ॥ स्वतन्त्राय दयालप्तविग्रहाय शिवात्मने । परतन्त्राय भक्तानां भव्यानां भव्यरूपिणे । विवेकिनां विवेकाय विमीय विमशिनाम् । प्रकाशानां प्रकाशाय ज्ञानिनां ज्ञानरूपिणे ॥ पुरस्तात् पार्श्वयोः पृष्ठे नमस्कुर्यामुपर्यधः । सदा मच्चित्तरूपेण विधेहि भवदासनम् ॥ *इत्येवं पञ्चभिः श्लोकः स्तुवीत यतमानसः । प्रातः प्रबोधसमये 'जपात् सुदिवसं भवेत् ॥ 1 हसौ: सहौं:--अ १. 2. श्रीपरमगुरुपरमेष्ठि गुरुश्री- १. 3 थैकरूपिणे इति पाठ: न पुस्तके. 4 स्वरप्रसादादहं देव कृतकृत्य ऽस्मि सर्वदा । मायामृत्युमहापाशात् विमुक्तोऽस्मि शिवोऽस्मि च ॥ (इत्यषिक: अ पुस्तके ), ·अथ यौवनोल्लास: तृतीयः-श्रीक्रमः प्राणसंयमनम् तच्चरणकमलयुगळविगळमृतरसविसरपरिप्लुताखिलाङ्गं आत्मानं भावयन् शिवादिश्रीगुरुम्यो नम इति मूर्धनि बद्धाञ्जलिः त्रिः प्राणानायच्छेत् । तत्प्रकारस्तु .---एकवारमावृत्तया मूलविद्यया पिङ्गळापयेन पूरक, त्रिरावृत्तया. तया मूलाधारा- नाहताज्ञासंज्ञेषु कमलेषु क्रमेण . शोणपीतश्वेतकूटत्रयविभावनापूर्व सुषुम्नायां कुम्भकं, सकृदावृत्तया च तया इडानाडीवर्मना रेचकमिति । इह पूरकरेचकयोः पिङ्गळेडयोः व्यत्ययोऽपि दृष्टोऽन्यत्र ॥ चिद्विमर्शः तेन च नियमितपवनमनःस्पन्दः आमूलाधारं आ च ब्रह्मरन्ध्रमुद्गतां तटिलतासदृशाकृति तरुणारुणपिञ्जरतेजसं ज्वलन्ती सर्वकारणभूतां परां संविदं विचिन्त्य हृदा मूलावृत्तिः तद्रश्मिनिकरभस्मितसकलकश्मलजालो मूलं मनसा दशवारमावर्त्य रश्मिमालास्मरणम् वक्ष्यमाणान् रश्मिमालामन्त्रांश्च एकवारमावर्तयेत् । रश्मिस्रगावर्तनं तु त्रैवर्णिकविषयम् ।। यदि प्रबोधसमकालमावश्यकोपाधिस्तदा तन्निरसनपूर्वमुक्तमनुतिष्ठेत् ॥ इति काल्यकृत्यम् ॥ अजपागायत्रीभावनम् भइति देवी प्रार्थ्य गुरूपदेशेन ज्ञातं सहजसिद्धं अजपाजपं निवेदयेत् । मया पूर्वेधुरजपा षट्छताधिक-एकविंशतिसाहस्रिकां निःश्वासोच्छासरूपिणी मूलाधारादिब्रह्मरन्ध्रान्तसप्तचक्रनिवा- सिनीभ्यो देवताभ्यो निवेदयामीति सङ्कल्प्य हंसस्सोऽहं इति मन्त्रं पञ्चविंशतिवारं जपित्वा तदुपरि निःश्वासोछासादिकं गायत्रीरूपं भावयित्वा । प्रातः प्रमृतिसायान्तं सायादिप्रातरन्ततः। यत्करोमि जगधोने तदस्तु तव पूजनम् ॥]. भूप्रार्थनाबि मुखक्षालनानान्तम् समुद्रवसने देवि पर्वतस्तनमण्डिते । विष्णुपत्नि तमस्तुभ्यं पादचारं क्षमस्व मे ।। इति भूमि प्रार्थ्य धरणीतलन्यस्तवहन्नाडीपार्श्वपादमुत्थाय ग्रामात् बहिः स्मार्तेन विधिना निर्वतितशौचक्रियः 1.[] एतबिहमध्यपतो भागः (श्री, अ.१) पुस्तकयौरव इंश्यते. 2 दस्पर्श क्ष० इति'न' पुस्तके पाठः, ·नित्योत्सव: आयुर्बलं यशो वर्चः प्रजाः पशुवसूनि च । ब्रह्मप्रज्ञां च मेधां च त्वं नो देहि वनस्पते ॥ इति मन्त्रेण दन्तधावनकाष्ठमभिमन्त्र्य, ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं कामदेवाय सर्वजनप्रियाय नमः इति मन्त्रेण दन्तधावनं, ऐं ह्रीं श्रीं हृल्लेखया जिह्वोल्खनं च विधाय, कफविमोचन- नासाशोधनदूषिकानिरसनपूर्वकं विहितविंशतिगण्डूषः, ऐं ह्रीं श्रीं श्रीं-ऐं ह्रीं श्रीं ॐ श्रीं ह्रीं श्रीं कमले कमलालये प्रसीद प्रसीद श्री ह्रीं श्रीं ॐ महालक्ष्म्यै नमः-- ऐं ह्रीं श्रीं श्रीं ह्रीं क्ली-ऐं ह्रीं श्रीं श्रीं सहकलह्रीं श्रीं-इति मन्त्रचतुष्टयेन मुखं प्रक्षाळ्य यथास्मृत्याचामेत् ।। स्नानविधि ततो नद्यादौ वैदिकस्नानोत्तरं श्रीललिताप्रीत्यर्थ तान्त्रिकस्नानं करिष्ये इति सङ्कल्प्य, जले पुरतो हस्तमात्रं चतुरश्रमण्डलं परिगृह्य, तत्र-- ब्रह्माण्डोदरतीर्थानि करै : स्पृष्टानि ते रवे । तेन सत्येन मे देव तीर्थ देहि दिवाकर | इति सूर्यमभ्यर्थ्य, आवाहयामि त्वां देवि स्नानार्थमिह सुन्दरि । एहि गङ्गे नमस्तुभ्यं सर्वतीर्थसमन्विते ॥ इति गङ्गामर्थयित्वा ऐं ह्रीं श्रीं ह्रां ह्रीं वू हैं ह्रौं हः क्रों इत्यङ्कुशमुद्रया सूर्यमण्डलं भित्त्वा, ततो गङ्गाऽऽदिसर्वतीर्थावाहनोत्तरं वं इति सलिलबीजेन सप्तवारमभिमन्त्र्य, मुहुर्मूलमावर्तयन् मूर्धनि त्रीनुदकाञ्जलीन् दत्वा, त्रिरपश्च पीत्वा, मूलपूर्वं श्रीललितां तर्पयामीति त्रिस्तर्पण, मुलेन त्रिः प्रोक्षणं च आत्मनो योनिमूद्या विदध्यात् ॥ गृहे तु विना तर्पणम् । अशक्तौ च . स्मार्तन पथा मन्तभस्मस्तानयोरन्यतरं निवर्त्य मूलेन त्रिराचमनप्रोक्षणे केवलं कुर्यात् ॥ सन्ध्याविधिः अथ धौते वाससी परिधाय विधृतपुण्ड् : वैदिकी सन्ध्यामभिवन्ध तान्त्रिकीमाचरेत् । यथा--मूलेन त्रिराचम्य द्विः परिमृज्य सकृदुपस्पृश्य चक्षुषी नासिके श्रोत्रे असे नामि हृदयं शिरश्चाभिस्पृशेत् । 'एवं त्रिराचम्य, पूर्ववत् प्राणानायभ्य, त्रिरात्मानं च प्रोक्ष्य, अञ्चलिना सलिलमादाय ऐं ह्रीं श्रीं ह्रां ह्रीं ह्रूं सः मार्तण्डभैरवाय प्रकाशशक्तिसहिताय स्वाहेति मन्त्रण उदयते विवस्वते त्रिरय दत्वा तन्मण्डले श्रीचक्रमनुचिन्त्य तत्र ध्यायेत्--- 1सकल-अ, अ१. हसकल-ब२. 2 मूलखण्डत्रयेण [ कूटत्रयेण ] इति न' 3 अभिशेत् । इति । न'. 4 षोडश्युपासनायां तु मूलत्रये दशबी जसम्युटितन प्रथमादिखण्डत्रयेण तत्पशोधनम् । मर्वण मूलेन सर्वतत्त्वशोधनं चेति विशेषः । एवमुत्तत्रापि खात्रयेण शेयम् ।--इत्याधिक [अ] पुस्तके.

·: यावनोल्लास: तृतीयः--श्रीक्रमः ३३ ध्यायेत् कामेश्वराङ्कस्थां कुरुविन्दमणिप्रभाम् । शोणाम्बरस्रगालेपां सर्वाङ्गीणविभूषणाम् ॥ सौन्दर्यशेवधि सेषुचापपाशाङ्कुशोज्ज्वलाम् । स्वभाभिरणिमाद्यामि : सेव्यां सर्वनियामिकाम् ॥ सच्चिदानन्दवपुष सदयापाङ्गविभ्रमाम् । सर्वलोकैकजननी स्मेरास्यां ललिताम्बिकाम् अत्रायुधानां क्रमः स्वरूपं च सपर्याप्रकरणे वक्ष्यते ॥ तत:--ऐं ह्रीं श्रीं क ए ई ल ह्रीं त्रिपुरसुन्दरि विद्महे ऐं ह्रीं श्रीं ह स क ह ल ह्रीं पीठकामिनि धीमहि । ऐं ह्रीं श्रीं सकलह्रीं तन्नः क्लिन्ने प्रचोदयात्---इति. मन्त्रेण महेश्यै त्रिरर्य दत्वा मूलेन त्रिः सन्तर्प्य मूलेन पूर्ववदाचम्य जपप्रकरणे वक्ष्यमाणान् ऋष्यादीन् न्यस्य मूलमष्टोत्तरशतवारं आवर्तयेत् । ततः पुनः कराङ्गन्यासादिकं कृत्वा जपं वक्ष्यमाणमण श्रीदेव्यै समर्म्य आचम्य मण्डलस्थं तीर्थ विसर्जनमुद्रया सूर्ये विसृजेत् ॥ इयमेकैव प्रातःसंध्याऽनुष्ठेया सूत्रकारमते नान्या माध्याह्निकादयः ॥ अथ सपर्यासाधनानि सम्पाद्य ब्रह्मयज्ञादि निर्वर्तयेत् इति शिवम् ॥ आहिकप्रकरणं प्रथम समाप्तम् -. सपर्याप्रकरणम् यागमन्दिरप्रवेशः अथ मौनवान् यागमन्दिरमागत्य, गोमयेनोपलिप्तद्वारस्थण्डिलाभ्यन्तरस्य रङ्गवल्ल्याद्य- लकृतस्य धूपधूपितस्य बंदवितानकुसुमस्त्रजो मण्डपस्य पश्चिमद्वारे तिष्ठन् दक्षवामशाखयोः उप्रभागेच क्रमेण- ऐं ह्रीं श्रीं भद्रकाळ्यै नमः, ३ भैरवाय नमः, ३ लम्बोदराय नमः ॥ इति तिस्रो द्वार- देवताः सम्पूज्य, 'अन्तः प्रविष्टश्चाचम्य देशकालो सङ्कीर्त्य मम श्रीललिताप्रसादसिद्धयर्थ यथाशक्ति क्रम निर्वत्तयिष्ये इति सङ्कल्प्य, विधृतारुणवसेनाभरणानुलेपनमाल्यः, सङ्कल्पमात्र- कल्पिताकल्पो बा, ताम्बूलेन जातीपत्रफलल बङ्गलाक'राख्यपञ्च तक्तेन वा सुरभिळवदनः समास्तीर्णे ऊर्णावसनमृदुनि शुचिनि बालातृतीय बीजेन द्वादशवारमभिमन्त्रिते मूलमन्त्रोलिते 1 परदेवा-- भ. 2 हा हो एवं सः मार्ताण्डमेरो तर्पयामि त्रि: । मूलेन सागर सायुधा सशक्तिका सवाहनों सपरिवारा श्रीललितामहात्रिपुरसुन्दरी तर्पयामीति त्रिः सन्तयं आचम्य--इत्याधिकः (अ) पुस्तके. 3 अत्र देशस्थाने शक्तिसंगमतंत्रोक्तं देशनाम, कालस्थ ने चष्ट गोललेखः कार्य इति अभियुक्तः । 4बीजहंसमन्त्राभ्या-म. 5 - ·नित्योत्सवः ३४ चित्रकम्बळाद्यन्यतमे आसने ऐं ह्रीं श्रीं आधारशक्तिकमलासनाय नमः इति पुष्पाक्षतैरभ्यर्य प्राङ्मुख उदङ्मुखो वा पद्मासनाद्यन्यतमेन आसनेन उपविशेत् ॥ [कुलार्णवे- यदायाऽभिमुखो मन्त्री त्रिपुरां परिपूजयेत् । देवीपश्चात्तदा प्राची प्रतीची त्रिपुरापुरः॥ इति पूज्यपूजकयोः मध्यं प्रतीचीति नियमः ॥ ] [शक्तिसङ्गमतन्ले नित्यनैमित्तिकपुरश्चरणादिव्यतिरिक्तेषु काम्येषु जपेषु गजाश्वादीनि चरासनान्युक्तानि । तदलाभे मृत्प्रकृतिकानि कुशप्रकृतिकानि वा आन्दोळिकादीनि वृक्षविशेषरू- पाणि च कथितानि । विस्तरभिया न तद्वचनलेखः ।।] ततः ऐं ह्रीं श्रीं रक्तद्वादशशक्तियुक्ताय दीपनाथाय नम इति भूमौ पुष्पाजलिं दद्यात् । ततः ऐं ह्रीं श्रीं समस्तगुप्तप्रकटसिद्धयोगिनीचक्रश्रीपादुकाभ्यो नम इति मूर्धनि बद्धाञ्जलि: स्ववामदक्षपार्श्वयोः क्रमेण पूर्ववत् श्रीगुरुपादुकामनुमुच्चार्य, पञ्चमुद्राभिः श्रीगुरुं महागणपतिमन्त्रण च गणपतिं प्रणम्य ऐं ह्रीं श्रीं ऐं ह्रः अस्त्राय फट् इत्यस्त्रमन्त्रेण मुहुरावृत्तेन अंगुष्ठादिकनिष्ठान्तं करतलयोः कूर्परयोः देहे च व्यापकं कुर्यात् ॥ श्रीचक्रपरिकल्पनम् अथ पुरतश्चतुर्विशत्यङ्गलिमितां भूमिमपहाय, गोमयेनोपलिप्ते शुचिनि समे हस्तमात्रस्थण्डिले यथायोग्यपरिमाणे सुवर्णरूप्यताम्रादिपट्टे वा क्षीरमिश्रितेन सिन्दूररजसा कुङ्कुमेन वा हेमादि- लेखिनीगृहीतेन बिन्दुत्रिकोणवमुकोणदशारयुग्मचतुर्दशारकणिकावृत्ताष्टदळपुनःकर्णिकावृत्तषोड- शदळमर्यादावृत्तत्रयचतुरश्रत्रितयात्मकं श्रीचक्रं विलिखेत, विलेखयेद्वा । स च प्रकारः एतत्प्र- करणावसाने कथयिष्यते ॥ यन्त्रप्राणप्रतिष्ठा अथ सूत्रानुक्तामपि साम्प्रदायिकसम्मतां तन्नन्तरोदितां यन्त्रप्राणप्रतिष्ठां कुर्यात् । यथा---ऐं. ह्रीं श्रीं श्रीचक्रस्य प्राणा इह प्राणाः श्रीचक्रस्य जीव इह स्थितः श्रीचक्रस्य सर्वे- न्द्रियाणि श्रीचक्रस्य वाङ्मनःप्राणाः इह आयान्तु स्वाहा इति । एवमेव आत्मप्राणप्रतिष्ठाऽदौ सम्प्रदायः भरणीकार्यः॥ यद्वा--काञ्चनरूप्यपञ्चलोहरत्नस्फटिकगण्डकीशिलाद्युत्कीर्ण वक्ष्यमाणेन प्रतिष्ठाविधिना प्रतिष्ठापित तत्स्वास्तीर्णपट्टवसने श्रीखण्डचन्दनादिनिर्मिते पीठ निवेशयेत् ।। 1 भयं भागः (श्री) कोश एव. 2 भय भागः (भ) कोशे नास्ति, ·यौवनोल्लास: तृतीयः-श्रीक्रमः मन्दिरार्चा - अय तत्र चक्रराजे मन्दिरपूजां कुर्यात् । यथा-- ऐं ह्रीं श्रीं अमृताम्भोनिधये नमः,-रत्रद्वीपाय, नानावृक्षमहोद्यानाय, कल्पवाटिकायै, सन्तानवाटिकायै, हरिचन्दनवाटिकायै, मन्दारवाटिकायै, पारिजातवाटिकाय, कदम्बवाटिकाय, पुष्परागरत्नप्राकाराय, पद्मरागरत्नप्राकाराय, गोमेदकरत्नप्राकाराय, वज्ररत्नप्राकाराय वैडूर्यरत- प्राकाराय, इन्द्रनीलरत्नप्राकाराय, मुक्तारनाकाराय, मरकतरनप्राकाराब, विद्रुमरत्नप्राकाराय, माणिक्यमण्टपाय, सहस्त्रस्तम्भमण्टपाय, अमृतवापिकाय, आनन्दवापिकाय, विमर्शवापिकायै, बालातपोद्गाराय, चन्द्रिकोद्गाराय, महाशृङ्गारपरिघायै, महापद्माटव्य, चिन्तामणिमयगृहराजाय, पूर्वाम्नायमयपूर्वद्वाराय, दक्षिणाम्नायमयदक्षिणद्वाराय, पश्चिमाम्नायमयपश्चिमद्वाराय, उत्तरराम्नाय- मयोत्तरद्वाराय, रत्नप्रदीपवलयाय, मणिमयमह सिंहासनाय, ब्रह्ममयैकमञ्चपादाय, विष्णुमयैक- मञ्चपादाय, रुद्रमयैकमञ्चपादाय, ईश्वरमयैकमञ्चपादाय, सदाशिवमयैकमञ्चफलकाय, हंसतूल- तूलिकायै, हंसत्लमहोपधानाय, कौसुम्भास्तरणाय, महावितानकाय,-ऐं ह्रीं श्री महायवनिकायै नमः ॥ इति चतुश्चत्वारिंशन्मन्दिरमन्तैः तत्तदखिलं भावयन् कुसुमाक्षतैरभ्यर्चयेत् । एवमेव सर्वत्र अर्चने तत्तद्भावना श्रेयसी ॥ वर्धनीपात्रनिधानादि दीपप्रज्वालनान्तम् ततो जलपूर्ण वर्धनीपात्रं स्ववामभागे, गन्धपुष्पाक्षतादिका सपर्यासामग्री समयां स्वदक्षदेशे, क्षीरकलशादिकं देव्याः पश्चाद्भागे च निधाय, दीपानभितः प्रज्वालयेत् । असम्भवे तु दीपौ दीपं वा । इह च विशेषः- घृतदीपो दक्षिणे स्यात्तैलदीपस्तु वामतः । सितवर्तियुतो दक्षे वामतो रक्तवर्तिकः ॥ दक्षवामभागौ देव्या एव ।। भूतशुद्धिः ततो ऐं ह्रीं श्रीं मूलेन श्रीचक्रे पुष्पाञ्जलिं दत्वा, ३ क ए ई ल ह्रीं नमः इति त्रिकोणस्य स्वाग्रकोण, ३ ह स क ह ल ह्रीं नमः इति ईशानकोणं, ३ स क ल ह्रीं नमः इति आग्नेयकोण अभ्यर्थ्य भूतशुद्धिं विदध्यात् । यथा-श्वाससमीरं पिङ्गळ्या नाड्या अन्तरा- कृष्य ३ मूलशृङ्गाटकात् सुषुम्नापथेन जीवशिवं परमशिवपदे योजयामि स्वाहा इति मन्त्रण मूलाधारस्थितं जीवात्मानं सुषुम्नावर्त्मना ब्रह्मरन्धं नीत्वा परमशिवेनैकीभूतं भावयित्वा इडया वायु रेचयेत् । एवमेवोत्तरत्र शोषणादिष्वपि प्रातिस्विकं पूरकरेचने । ३ यं सङ्कोचशरीरं शोषय शोषय स्वाहेति निजशरीरं शोषितं विभाव्य, ३ र सङ्कोचशरीरं दह दह पच 1 सूक्ष्मशरीरं-म, भ.

·नित्योत्सवः पच स्वाहेति प्लुष्टं भस्मीकृतं च विभाव्य, ३ वं परमशिवामृतं वर्षय वर्षय स्वाहेति तद्भस्म सहस्रारेन्दुमण्डलविगळदमृतरसेन सिक्तं च विभाव्य, ३ लं शाम्भवशरीरं उत्पादयो- त्पादय स्वाहेति तद्भस्मनो दिव्यशरीरमुत्पन्नं च विभाव्य, ३ हं सः सोऽहमवतरावतर शिवपदात् जीवं सुषुम्नापथेन प्रविश मूलशृङ्गाटकमुल्लसोल्लस ज्वल ज्वल प्रज्वल प्रज्वल हंसः सोऽहं स्वाहेति परमशिवेनैकीकृतं जीवं पुनः सुषुम्नावर्त्मना मूलाधारे स्थापितं विचिन्तयेत् । सङ्कोच शरीरं नाम पाञ्चभौतिकं परिच्छिन्नमिदमेवाङ्गम् ॥ इति भूतशुद्धिः ॥ आत्मप्राणप्रतिष्ठा अथ आत्मप्राणप्रतिष्ठा अनुष्ठेया। तस्याश्च तन्त्रान्तरेषु विस्तरेऽपि सूत्रकारस्य सङ- कुचितप्रयोगप्रियत्वात् ज्ञानार्णवोक्त एव तत्प्रकारो ग्राह्यः । यथा--द्वदि दक्षकरतलं निधाय ३ आं सोऽहमिति त्रिः पठेत् इति ॥ प्रत्यूहोत्सारणम् ततः प्राग्वत् विंशतिधा षोडशधा दशधा सप्तधा त्रिधा वा प्राणानायम्य, ऐं ह्रीं श्रीं--अपसर्पन्तु ते भूता ये भूता भुवि संस्थिताः । ये भूता विघ्नकर्तारस्ते नश्यन्तु शिवाज्ञया । इति मन्त्रं सकृदुच्चार्य, युगपद्वामपाणिभूतलाघातत्रय-करास्फोटत्रय-क्रदृष्टयवलोकनपूर्व तालत्रयेण भौमान्तरिक्षदिव्यान् मैदावभासकान् विनानुत्सारयेत् । तालत्रयं नाम दक्षतर्जनी- मध्यमाभ्यां अधोमुखाभ्यां वामकरतले सशब्दं उपर्युपरि त्रिर भिघातः ॥ न्यासजालविधिः अथ नम इत्यङ्गुष्ठमन्त्रमुच्चारयन् अङ्कुशेन शिखां बवा, श्रीदेवीरूपं भावयन् आत्मानं स्वदेहे न्यासजालात्मकं वज्रकवचं विदधीत । न्यासाश्च- मातृकान्यासः, करशुद्धिन्यासः, आत्मरक्षान्यासः, चतुरासनन्यासः, बालाषडङ्गन्यासः, वशिन्यादिन्यासः, मूलविद्यावर्णन्यासः, षोढान्यासः, चक्रन्यासः ॥ तेषु विद्यावर्णन्यासः कादिहादिभेदेन द्विविधोऽपि तत्तदुपासकस्यैकैक एव । षोढाचक्रन्यासौ कृताकृतौ । करणे त्वभ्युदय एव । श्रीषोडश्युपासकस्य पञ्चविधो मूलवर्णन्यास इति विशेषः । न्यासानामितिकर्तव्यता न्यासप्रकरणे व्यक्तिभविष्यति ॥ पात्रासादनम्-सामान्यार्थ्यविधि: स्वासनस्य द्वादशाङ्गुलमितात् प्रदेशात परतो भुवि शुचिनि स्थले स्वस्य वामतो देव्याः पुरतो गन्धाक्षतकुसुमसमचिंतेन सप्तवारं त्रिवारं वा मूलमन्त्राभिमन्तितेन वर्धनीपात्रगतेन शुद्ध- नाभसा बिन्दुत्रिकोणाटकोणवृत्तचतुरस्रात्मकं मण्डलं मत्स्यमुद्भया निर्माय पुष्पैरभ्यर्च्य चतुर- स्रस्यानीशासुरवायुकोणेषु मध्ये पूर्वादिदिक्षु च क्रमेण- ·यौवनोल्लास: तृतीयः-श्रीक्रमः ऐं ह्रीं श्रीं ऐं हृदयाय नमः । आग्नेये । क्लीं शिरसे स्वाहा । ईशान्ये । सौः शिखायै वषट् । नैऋतौ । ऐं कवचाय हुम् । वायव्ये । क्की नेत्रत्रयाय वौषट् । मध्ये । सौः अस्त्राय फट् । प्रागादिचतुर्दिक्षु ॥ इति पुष्पैः षडङ्गं विन्यसेत् । अत्र पूर्वादिचतुर्दिगधिकरणकं सकृदेकमेवास्त्रं ज्ञेयम् । एवमुत्तर- त्रापि । अथ तत्र मण्डले ऐं ह्रीं श्रीं अस्त्राय फडिति क्षाळितं चतुरङ्गुलविस्तारोत्सेधं स्वर्णरूप्य- ताम्रादिमयं त्रिपदं चतुष्पदं षट्पदमष्टपदं1 वा आधारं ३ अं अग्निमण्डलाय दशकलाऽऽत्मने अयपात्राधाराय नम इति निधाय अग्निमण्डलत्वेन विभावितस्य तस्य पश्चिमादिप्रादक्षिण्य- क्रमेणm m m m m - , ऐं ह्रीं श्रीं धूम्राचिषे नमः, ऊष्माय, ज्वलिन्यै, ज्वालिन्यै, विस्फुलिङ्गिन्यै, सुश्रिय, सुरूपायै, कपिलायै, हव्यवाहायै, कन्यवाहायै नमः ॥ इति दशवहिकलाः यादिक्षांतः सम्पूज्य, आधारोपरि अस्त्रेण क्षाळितं शङ्ख ३ उं सूर्यमण्डलाय द्वादशकलाऽऽत्मने अर्धपात्राय नम इति प्रतिष्ठाप्य सूर्यमण्डलात्मकतया ध्यातस्य तस्य पूर्वोक्तक्रमेण- ऐं ह्रीं श्रीं कं भं तपिन्यै नमः, ख बं तापिन्य, गं फं धूम्रायै, घं पं मरीच्यै, नं ज्वालिन्यै, चं चं रुष्य, छं दं सुषुम्नायै, जं थं भोगदायै, झं तं विश्वाय, अंण बोधिन्य, र्ट ढं धारिण्यै, ठंडं क्षमायै नमः ॥ इति द्वादशसूर्यकलाः समभ्यय, तस्मिन् शंखे ३ मं सोममण्डलाय 'षोडशकलाऽऽत्मने अर्ध्या- मृताय नम इति कपूरादिवासितं वर्धनीसलिलमापूर्य क्षीरबिन्दुं दत्वा, सोममण्डलत्वेन सञ्चि- तिते तत्र अर्यसलिले पूर्वोक्तक्रमेण- ऐं ही श्री अमुतायै नमः, मानदाय, पूषाय, तुष्टये, पुष्टथै, रत्यै, धृत्यै, शशिन्यै, चन्द्रिकाय, कान्त्य, ज्योत्स्नाय, श्रिय, प्रीत्यै, अङ्गदायै पूर्णाय, पूर्णामृतायै नमः । इति षोडशेन्दुकलाः अकारादिविसन्तैिः यजेत् । ततः पूर्ववत् विदिक्षु मध्ये दिक्षु च, ३ क ए ई ल ही हृदयाय नमः हृदयशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि ईत्यादिरीत्या त्रितारीयुतकूटत्रय द्विरावर्त्य पुष्पैः षडङ्गानि समर्चयेत् । श्रीषोडशाक्षयों तु यथास्थितेन कूटषट्केनैव । एवमुत्तर- त्रापि ॥ 1दं वृत्तबा इत्याधिका-न 3 अर्थप्रद'इत्याधिक:-भ. 2'धर्मप्रद' इत्याधिक-अ. 4 कामप्रद ' इत्यधिक:-अ.

·३८ नित्योत्सवः अथ अस्त्राय फडिति अस्त्रमन्त्रेण संरक्ष्य, ३ कवचाय हुमिति अवगुण्ठनमुद्रया अवगुण्ठ्य, धेनुयोनिमुद्रे प्रदर्श्य, मूलेन सप्तवारमभिमन्त्र्य, तत्सलिलघृषतैः आत्मानं पूजोप- करणानि चावोक्ष्य, शङ्कगतजलात् किञ्चिद्वर्धन्यां क्षिपेत् ॥ इति सामान्यार्यविधिः ।। विशेषार्थ्यविधिः अथ सामान्याोदकेन तदक्षिणतो बिन्दुत्रिकोणषट्कोणवृत्तचतुरस्रात्मकं मण्डलं मत्स्यमुद्रया परिकल्प्य, बिन्दौ सानुस्वारं तुरीयस्वरमालिख्य 1( विद्यया मध्यमभ्यर्च्य ) चतुरस्त्रे प्राग्वत् षडङ्गं विन्यस्य कूटत्रयेण त्रिकोणकोणानभ्यर्च्य पुरोभागादिप्रादक्षिण्येन · बाटत्रयद्विरा- वृत्त्या षट्कं णस्य कोणाश्च क्रमेण कुसुमादिभिः अभ्यर्चयेत् । अथ तत्र मण्डले ३ ऐं अग्नि- मण्डलाय दशकलाऽऽत्मने अर्घ्यपात्राधाराय नम इति उक्तलक्षणमाधारमादाय, प्राग्वत् विचिन्त्य तस्मिन्नुक्तदिशासु दशकृशानुकला: संमृश्य, तदुपरि सुवर्णरूप्यशङ्खमुक्ताशुक्तिमहा- शङ्खनारिकेळाश्वत्थपलाशादिनिर्मितमुक्तविस्तारोत्सेधं त्रिकोणचतुरस्रवर्तुलाद्यन्यतमाकारं पात्रं ३ क्ली सूर्यमण्डलाय द्वादशकलाऽऽत्मने अर्घ्यपात्राय नम इति मन्त्रेण निधाय, पूर्ववत् विभाविते तत्र ३ ह्रीं ऐं महालक्ष्मि ईश्वरि परमस्वामिनि ऊर्धशून्यप्रवाहिनि सोमसूर्याग्निभक्षिणि परमा- काशभासुरे आगच्छ आगच्छ विश विश पात्रं प्रतिगृह्ण प्रतिगृह हुं फट् स्वाहा इति मन्त्रेण पुष्पाञ्जलिं विकीर्य, दर्शितक्रमेण द्वादशदिनेशकलाः सम्भाव्य, तत्र पात्रे सौः सोममण्डलाय 4घोडशकलाऽऽत्मने अर्ध्यामृताय नम इति मन्त्रेण कलशगतं कस्तूरिकाऽऽद्यधिवासित क्षीरमभिपूर्य प्राग्वत् अवमृष्टे तत्र चन्दनागरुकर्पूरकचोरकुङ्कुमरोचनाजटामांसिशिलारसाख्याष्ट- गन्धपङ्कलोलितं यथासम्भवं गन्धकर्दमक्किन्न वा सुरभिळं कुसुमं निक्षिप्य मूलशकलान्याईक- नागरादिखण्डानि च सम्मिश्रय प्रागुक्तभङ्गया षोडशसोमकलाः सम्पूज्य, तत्र विशेषार्ष्यामृते स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येन अकथादिषोडशवर्णात्मकरेखात्रयं त्रिकोणं विलिख्य, तदन्तः स्वाग्रादि- कोणेषु प्रादक्षिण्येन हळक्षान् विलिख्य, बहिश्च मूलखण्डत्रय, बिन्दौ सबिन्दुं तुरीयस्वरं, तद्वामदक्षयोः क्रमेण हं सः इति च वौँ विलिख्य, ३ हं सः नम इति मन्त्रेण आराध्य, त्रिकोणस्य परितो वृत्त निर्माय तद्बहिश्च षट्कोणं निर्माय स्वाग्रकोणादिप्रादक्षिण्येन प्रागुक्तैः षडङ्गमन्त्रैः षडङ्गयुवतीरभिपूज्य, ३ मुलान्ते तां चिन्मयीं आनन्दलक्षणां अमृतकलशपिशितहस्तद्वयां प्रसन्नां देवी पूजयामि नमः स्वाहेति सुधादेवीमभ्यर्च्य, तदर्थ्य किञ्चित् पात्रान्तरेण ३ वषडित्युदत्य, पुनः ३ स्वाहेति मन्त्रेण तत्रैव अर्ध्यामृते निक्षिप्य, ३ हुं इत्यवगुण्ठ्य, ३ वौषट् इति धेनुमुद्रया अमृतीकृत्य, ३ फट् इति संरक्ष्य, ३ नम इति पुष्पं दत्वा, गाळिन्या मुद्रया ३ मुलेन निरीक्ष्य, योनिमुद्रया नत्वा, मुलेन संत्रितारकेण सप्तवारमभिमन्त्र्य, गन्धाक्षतपुष्पधूपदीपान् दत्वा, विशेषार्थ्यपृषद्भिः समुक्षितसपर्यासाधनः सर्व विद्यामयं विधाय विशेषाऱ्यापात्रं करेण संस्पृश्य चतुर्नवत्या मन्त्रैः 1 कुण्डलितो भागः (श्री) कोश एव वर्तते. 3 अर्थप्रद ' इत्यधिका-अ. 2“धर्मप्रद' इत्यधिक:--. 4 'कामप्रद 'इत्यधिक:-अ.

·यौवनोल्लालः तृतीयः-श्रीक्रमः अभिमन्त्रयेन् । मन्त्राश्च-त्रितारीनमःसम्पुटिताः धूम्रार्चिषे इत्याचा मुलविद्याऽन्ताः । तत्र वह्रिसूर्यसोमकला अष्टत्रिंशत् पूर्व उक्ता एवेह ग्राह्याः । ततः- ऐं ह्रीं श्रीं सृष्टयै नमः, ऋध्यै, स्मृत्यै, मेधायै, कान्त्य, लक्ष्म्यै, अत्यै, स्थिराय, स्थित्य, सिद्धयै नमः ।। इति ब्रह्मदशकलाः सम्पूज्य, ऐं ह्रीं श्रीं जरायै नमः, पालिन्यै, शान्त्यै, इश्वर्यै, रत्य, कामिकायै, वरदाय, हादिन्यै, प्रीत्य, दीर्घायै नमः॥ इति विष्णुदशकलाः सम्पूज्य, ऐं ह्रीं श्रीं तीक्ष्णायै नमः, रौद्रथै, भयाय, निद्रायै, तन्द्रयै, क्षुधायै, क्रोधिन्यै, क्रियायै, उद्गायें, मृत्यवे नमः ॥ इति दश रुद्रकलाः सम्पूज्य, ऐं ह्रीं श्रीं पीतायै नमः, श्वेताय, अरुणायै, असितायै नमः ॥ इति चतस्रः ईश्वरकलाः सम्पूज्य, ऐं ह्रीं श्रीं निवृत्त्यै नमः प्रतिष्ठायै, विद्यायै, शान्त्य, इन्धिकायै, दीपिकायै, रेचिकायै, मोचिकाय, परायै, सूक्ष्मायै, सूक्ष्मामृतायै, ज्ञानायै, ज्ञानामृताये, आप्यायिन्यै, व्यापिन्य, व्योमरूपायै नमः॥ इति सदाशिवषोडशकलाः सम्पूज्य,-अत्र ब्रह्मविष्णुरुद्राणां प्रत्येकं दश कलाः, ईश्वरस्य चतस्रः, सदाशिवस्य षोडशेति विवेकः । आहत्य कला: अष्टाशीतिः ॥ ऐं ह्रीं श्रीं हर सश्शुचिषद्वसुरन्तरिक्षसद्धोता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत् । नृषद्वरसहतसद्वयो- मसदन्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतं बृहत् ॥ नमः ॥ ऐं ह्रीं श्रीं प्र तद्विष्णुस्तवते वीर्याय मृगो न भीमः कुचरो गिरिष्ठाः । यस्योरुषु त्रिषु विक्रमणेषु अधिक्षयति भुवनानि विश्वा ॥ नमः ॥ ऐं ह्रीं श्रीं त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धि पुष्टिवर्धनम् । उर्वारुकमिव बन्धनान्मृत्योर्मुक्षीय मामृतात् ॥ नमः ॥ ऐं ह्रीं श्रीं तद्विष्णोः परमं पद५ सदा पश्यन्ति सूरयः । दीवीव चक्षुराततम् ॥ तद्विप्रासो विपन्यवो जागृवासः समिन्यते । विष्णोर्यत्परमं पदम् ॥ नमः ॥ 1वीर्येण इति मावन्दिनशाखायो पाठः, ·४० नित्योत्सवः ऐं ह्रीं श्रीं विष्णुर्योनि कल्पयतु त्वष्टा रूपाणि पिशतु । आसिञ्चतु प्रजापतिर्धाता गर्भ दधातु ते ॥ गर्भ धेहि सिनिवालि गर्भ धेहि. सरस्वति । गर्भ ते अश्विनौ देवावाधत्तां पुष्करस्रजा ॥ नमः ॥ एतेषु पञ्चमन्त्रेषु अन्त्यौ द्वौ द्विद्विऋगात्मकौ ॥ -- मूलविद्या च-- ऐं ह्रीं श्रीं क ए ई ल ह्रीं ह स क ह ल ह्रीं स क ल ही म् ॥ नमः ॥ आहत्य षट् । पूर्वमुक्ता अष्टत्रिंशत, ततः पञ्चाशत, ततः षट्, आहत्य मन्त्राः चतुर्नवतिः ॥ केषांचिन्मते-- 1अखण्डैकरसानन्दयकरे परसुधात्मनि । स्वच्छन्दस्फुरणामत्र निधेहि कुलनायिके ॥ नमः ॥ अकुळस्थामृताकारे शुद्धज्ञानकरे परे । अमृतत्वं निधेह्यस्मिन् वस्तुनि लिन्नरूपिणि ॥ नमः ॥ 5त्वपिण्यैकरस्यत्वं कृत्वा ह्येतत्स्वरूपिणि । भूत्वा परामृताकारा मयि चित्स्फुरणं कुरु ॥ नमः॥ ऐं प्लं झौं जूं सः अमृते अमृतोद्भवे अमृतेश्वरि अभृतवर्षिणि अमृतं स्रावय स्त्रावय स्वाहा॥ नमः ॥ ऐं वद वद वाग्वादिनि ऐं क्लीं क्लिन्ने क्लेदिनि क्लेदय क्लदय महाक्षोभं कुरु कुरु क्लीं सौः मोक्षं कुरु कुरु हसौं स्हौः ॥ नमः ॥ इत्येतैरपि मन्त्रैः पञ्चभरमिमन्त्रणम् । आहत्य मन्त्रपिण्डसखया एकोनशतम् ॥ एतद्ध्यसंश्योधनम् ॥ एवमभिमन्त्रणेन ज्योतिर्मयीकृतात् विशेषाामृतात् पात्रान्तरेण किञ्चिदुद्धत्य तद्विन्दुभिः त्रिवारं श्रीगुरुपादुकामन्त्रेण शिरसि श्रीगुरुं यजेत् । सन्निहिताय तु निवेदयेत् । स्वयं च- श्रीं ह्रीं क्लीं आर्द्र ज्वलति ज्योतिरहमस्मि । ज्योतिलति ब्रह्माहमस्मि योऽहमस्मि ब्रह्मा- हमस्मि । अहमस्मि ब्रह्माहमस्मि । अहमेवाहं मां जुहोमि स्वाहा ॥ इति मन्त्रेण आत्मनः कुण्डलि- नीरूपे चिदग्नौ होमबुद्धया जुहुयात् । विशेषाऱ्या पात्रात् किञ्चित् क्षीरं 'कारणकलशे निक्षिपेत् ॥ एष मंत्रत्रयाणामादौ एकैकस्मिन् एक बालाबीजमनुक्रमेण विनिवेशनीयमिति बहुषु तंत्रेषु-संपादक: 2 परे--अ,ब ३, भ. 3 हिमके- अ. 4 णं मात:---. 5 तदू 6' त्वार्थे चित्स्वरूपिणि ' इति परमानन्दतंत्र पाठ; 7 कारणपदं ( अ, श्री ) कोशयोरेव, ·यौवनोल्लासः तृतीयः-श्रीक्रमः कलशलक्षणं श्यामारहस्ये-- पञ्चाशदङ्गुलो व्यास उच्छायो द्वादशाङ्गुलः । कलशानां प्रमाणं तु मुखमष्टाङ्गलं स्मृतम् ॥ कलशः कांस्यजोऽपि स्यात् । स च देवतायाः पृष्ठ स्थाप्य इति । आविसर्जन शङ्ख विशेषाय- पात्रं च न चालयेत् । इदं पात्रद्वयमेव सूत्ररीत्या श्रीक्रमे नान्यत् ॥ इति विशेषाय॑स्थापनविधिः।। अन्तर्यागः स च ज्ञानार्णवे दृष्टः । यथा--मूलाधारादाब्रह्मबिल विलसन्ती बिसतन्तुतनीयसी विद्यु- पुञ्जपिञ्जरां विवस्वदयुतभास्वत्प्रकाशां परश्शतसुधामयूखशीतलतेजोदण्डरूपां परचिंति भाव- येदिति । अथ हृदि श्रीचक्रं विभाव्य तत्र तामेव स्वीकृतप्रागुक्तरूपां श्रीदेवीं ध्यात्वा वक्ष्यमाणैः गन्धादिताम्बूलान्तं षडुपचारन्मनः उपचर्य तां पुनस्तेजोरुपेण परिणतां परमशिवज्योतिरभिन्न- प्रकाशात्मिका वियदादिविश्वकारणां सर्वावमासिका स्वात्माभिन्नां परिचितिं सुषुम्नापथेन उद्भमय्य विनिर्मिन्नविधिबिलविलसदमलदशशतदळकमलाद्वहन्नासापुटेन निर्गतां त्रिखण्डामुद्रामण्डितशिख- ण्डे कुसुमगर्भिते अञ्जलौ समानीय ऐं ह्रीं श्रीं ह्रीं श्रीं सौः श्रीललिताया अमृतचैतन्यमूर्ति कल्पयामि नमः इति मन्त्रमुच्चारयन् निजलीलाऽङ्गीकृतललितवपुषं विचिन्त्य--ऐं ह्रीं श्री हूर्त हस्ती इस्रौ। महापद्मवनान्तःस्थे कारणानन्दविग्रहे । सर्वभूतहिते मातरेह्येहि परमेश्वरि ॥2 इति मन्त्रण बिन्दुपीठगतनिर्विशेषब्रह्मात्मकश्रीमत्कामेश्वराङ्के परदेवतामावाहयेत् ॥ अथ नित्याऽऽदिकमणिमाऽन्तं श्रीकामेश्वराकोपवेशनं विना श्रीदेवीसमानाकृतिवेषभूषणा- युधशक्तिचक्रं ओघत्रयगुरुमण्डलं च वक्ष्यमाणेषु आवरणेषु निजस्वामिन्यभिमुखोपविष्टमवमृश्य मूलेन आवाहनसंस्थापनसन्निधापनसन्निरोधनसम्मुखीकरणावगुण्ठनवन्दनधेनुयोनिमुद्राः प्रदर्थ- यस्तदखिलं भावयेत्॥ -- मेरुमन्त्रात्मकं चक्रं श्रीविषस्तत्र देवताः । कामेश्वरः प्रकाशास्मा श्रीविमर्शस्तदकगाः ॥ -1 पथदशालो-भ. 2 एहि देवदेवेशि त्रिपुरे देवपूजिते पराभूतप्रिये शीघ्नं सानिये कुछ सिद्धिदे ।। देवेशि भकिलमे सर्वापरणसंवृते पावत्या पूजयिष्यामि तावत्वं सुस्थिरा भव ।। इति भभिक कोशे.

·४२ नित्योत्सवः इत्येतद्वासनारूपं अभेदं च परस्परम् । ज्ञात्वा श्रीगुरुवस्त्राब्जातू कृता पूजा महाफला ॥ मेरुमन्तश्च चतुरस्त्रादिचक्रनवकविशेषणगतैः लकारादिभिः अवयवैः ज्ञातव्यः ॥ -- चतुष्षष्टयुपचाराचनमू अथ श्री.परदेवतायाः चतुष्षष्टयुपचारानाचरेत् । तेषु अशक्तानां भावनया सामान्याोद- कात् किंचित्किचिदम्बाचरणाम्बुजे अर्पणबुद्धया पात्रान्तरे निक्षिपेत् । पुष्पाक्षतान्वा समर्पयेत् । । भूषावरोपणाभ्यङ्गरूपमुपचारद्वयमपि मण्टपान्तर एव भावनीयम् , मजनादिषु तथा दर्शनात्, औचित्याच्च । अनयोः मण्डपादिशब्दस्य मन्त्रावयवत्वेन प्रवेशो न सम्भवति, अनुक्तत्वात् । मजनमण्टपप्रवेशादिषु मध्येमार्ग पीठ च मृदुलदुकूलास्तृतिश्च भावयितुमुचितम् । श्रीचक्रादव- रोहणमपि, उत्तरत्रारोहणकथनात् । अभ्यङ्गादिषु यवनिकाभावनं च । उपचारमन्त्रशरीरं तु- अत्रादौ त्रितारी, ततश्चतुर्थ्यन्तं ललितेति पद, अथामुकं कल्पयामि नमः इति । ललिता कामेश्वरी त्रिपुरसुन्दरी इति देवतानामपर्यायेषु सत्स्वपि सूत्रकारेण ललितापदग्रहणात् ललितापद- प्रयोगः कार्यः । यथा-- ऐं ह्रीं श्रीं ललितायै पाद्यं कल्पयामि नमः, आभरणावरोपणं, सुगन्धतैलाम्पङ्गं, मजन- शालाप्रवेशनं. मजनमण्टपमणिपीठोपवेशनं, दिव्यस्नानीयोद्वर्तनं, उष्णोदकस्नानं, कनककल- शच्युतसकलतीर्थाभिषेकं (इह श्रीसूक्तादीनामावृत्तिः), धौतवरूपरिमार्जन, अरुणदुकूलपरिधानं, अरुणकुचोत्तरीयं, अलेपमण्टपप्रवेशनं, आलेपमण्टपमणिपीठोपवेशनं, चन्दनागरुकुङ्कम- मृगमदकर्पूरकस्तूरीगोरोचनादिदिव्यगन्धसर्वाङ्गीणविलेपनं, केशभारस्य कालागरुधूपं, मल्लिका- मालतीजातीचम्पकाशोकशतपत्रपूगकुडळीपुन्नागकल्हारमुख्यसर्वर्तुकुसुममालाः, भूषणमण्टप- प्रवेशन, भूषणमण्डपमणिपीठोपवेशनं, नवमणिमकुटं, चन्द्रशकलं, सीमन्तसिन्दूरं, तिलकरत्रं, कालाञ्जनं, पाळीयुगळं, मणिकुण्डल-युगळं, नासाभरणं, अधरयावकं, प्रथमभूषणं (माङ्गल्यसूत्र), कनकचिन्ताक ( एतच्च आन्ध्रपुरन्ध्रीजनेन ध्रियमाणः कर्ण [ कण्ठ ] भूषणविशेषः), पदकं, महापदकं, मुक्तावळि, एकावळिं, छन्नवीरं ( इदं चोभयतो वैकक्ष्यदामात्मकं भूषणम् ), केयूरयुगळचतुष्टयं, वलयावळिं, ऊर्मिका वळिं, काञ्चीदाम, कटिसूत्र, सौभाग्याभरणं ( अधश्च जघनालम्बी. भूषणविशेषः ), . पादकटकं, रतनपुरं, पादाङ्गुलीयकं, एककरे पाश, अन्यको अङ्कुशं, इतरकरे पुण् क्षुचापं, अपरकरे पुष्पबाणान् [ तत्रोप्रयोः वामदक्षयोः करयोः पाशाङ्कशौ । अधःस्थितयोः चापबाणाः । ( पायो वैद्रुमः अङ्कुशो रूप्यमयः ) एते च क्रमेण रागरोषमनस्तन्मात्रात्मकवासनारूपाः इति च 1 तत्तन्मत्रमात्रं वा जपेत् । तथाच तन्त्रसारे " चतुषष्टयुपचाराणां :अभावे तु मनुं जपेत् । तत्तदेव फलं विन्यात् साधकः स्थिर मानसः ॥” इति (भ).कोशे अधिकः, 2 आदिपदेन देव्यथर्वशीर्षसुवर्णधर्मा मुवाकादयः, - ·यावनोल्लास: तृतीयः--श्रीक्रमः ४३" ज्ञेयम् ], श्रीमन्माणिक्यपादुके, स्वसमानवेषाभिः आवरणदेवताभिः सह महाचक्राधिरोहणं, कामेश्वराङ्कपर्योपवेशनं ( अत्र इतरासां निजनिजस्थानावस्थितिभावनामात्रम् ), अमृता- सवचषकं, आचमनीयं, कर्पूरवीटिकां कल्पयामि नमः ॥ तल्लक्षणं तु- एलालवङ्गकर्पूरकस्तूरीकेसरादिभिः । जातीफलदळेः पूगैः लाङ्गल्यूषणनागरैः । चूर्णैः खादिरसारैश्च युक्ता कर्पूरवीटिका ॥ आदिपदेन ताम्बूलीदळककोलग्रहणम् । ऐं ह्रीं श्रीं लळितायै आनन्दोल्लासविलासहासं, मङ्गळारार्तिकं कल्पयामि नमः ॥ तत्प्रकारस्तु--कलधौतादिभाजने कुङ्कमचन्दनादिलिखितस्याष्टषट्चतुर्दळाद्य-यतमस्य कमलस्य चन्द्राकार चरुगोळकवत्यां चणकमुद्गजुषि वा कर्णिकायां दळेषु च पयःशर्करापिण्डीकृतयत्र- गोधूमादिपिष्टोपादानकानि त्रिकोणशिरस्कडमर्वाकृतीनि चतुरङ्गुलोत्सेधानि घृतपाचितानि नवसप्तपञ्चान्यतमसङ्ख्यानि दीपपात्राणि निधाय तेषु गोघृतं प्रत्येकं कर्षप्रमितं आपूर्य कर्पूर- गर्भिता वर्तिका हल्लेखया प्रज्वाल्य ३ श्रीं ह्रीं ग्लू स्लू म्लूं प्लू न्यूँ ह्रीं श्रीं इति नवाक्षर्या नवरनेश्वरीविद्यया अभिमन्य चक्रमुद्रां प्रदर्श्य मूलेनाभ्यर्च्य ३ जगद्धनिमन्त्रमातः स्वाहा इति मन्त्रपूर्वकं गन्धाक्षतादिना घण्टा सम्पूज्य तो वादयन् जानुचुम्बितभूतलस्तत्पात्रं आमस्तक- मुद्धृत्य, ऐं ह्रीं श्रीं ललितायै आरार्तिकं कल्पयामि नम इति कल्पयित्वा, समस्तचक्रचक्रेशीयुते देवि नवात्मिके । आरातिकमिदं तुभ्यं गृहाण मम सिद्धये ॥ इति नववारं श्रीदेव्या आचूडं आचरणाजं परिभ्राम्य दक्षभागे स्थापयेत् । तत:- ऐं ह्रीं श्री लळितायै छत्रं कल्पयामि नमः, चारमयुगळं, तालवृन्तं, गन्धं पुष्पं, कल्पयामि नमः॥ विविधानि पुष्पाणि कल्पयेत् । एतत्प्रकारश्च सप्तमे अनवस्थाख्योल्लासे द्रष्टव्यः ॥ अथ धूपपात्रभरितेषु अङ्गारेषु दशाङ्गादि निक्षिप्य- ऐं ह्रीं श्री ललितायै धूपं कल्पयामि नमः ॥ इति श्रीदेवीचरणान्तिके समय॑ तत्पात्रं श्रीदेव्या वामभागे निदध्यात् । दशाङ्गानि तु- श्वेतकृष्णागरू लाक्षा गुग्गुलश्चन्दनं घृतम् । मधु बिस्वफलं राळः कर्पूरश्च दशाङ्गकम् ॥ 1 चारु-अभ. 2 एकमुद्राजुषि-अ. .

·नित्योत्सवः इति वचनोक्तानि । ततो दीपभाजने अर्पित गोघृततैलाद्यक्तं कर्पूरगर्भितं त्र्यादिविषमसङ्ख्याक वर्तिजातं प्रज्वाल्य, ऐं ह्रीं श्रीं ललितायै दीपं कल्पयामि नमः ॥ इति देव्या हक्समसीमनि प्रदर्य तत्पात्रं दक्षिणभागे निवेश्य, देव्यग्रतः स्वदक्षिणे अधिचतुरस्त्रमण्डलं आधारोपरि निहितकनकरौप्यादिभाजन- भरितं फलविशेषखण्डसितालड्डुकादिनैवेद्यं मूलेन प्रोक्ष्य, वं इति धेनुमुद्रया अमृतीकृत्य मूलेन त्रिवारमभिमन्य, ऐं ह्रीं श्रीं ललितायै अपोशनं कल्पयामि नमः ॥ इति नैवेद्याङ्गत्वेन अपोशनं दत्वा-- ऐं ह्रीं श्रीं ललितायै नैवेद्यं कल्पयामि नमः ।। इति निवेदयेत् ॥ गन्धादिनैवेद्यान्तं उपचारवस्तुपञ्चकं तु पृथिव्यादिमहाभूतपञ्चकरूपं क्रमेण भावयेत् । सर्वभूतात्मकत्वं च कर्पूरवीटिकायाः ॥ अथ पानीयोत्तरापोशनहस्तप्रक्षाळनगण्डूषाचमनकर्पूरवीटिकाश्चोपचारमन्त्रैः कल्पयित्वा-- ऐं ह्रीं श्रीं द्रां द्रीं क्ली ब्लू सः क्रों में सौः ऐं सर्वसङ्क्षोभिण्यादिनवमुद्राः प्रदर्य, षोडश्यु- पासनायां तु ऐं इति त्रिखण्डामपि प्रदर्शयेत् ॥ ततो ३ मूलान्ते ललिताश्रीपादुकां पूजयामि इति तत्त्वमुद्रासन्दष्ट द्वितीयशकलगृहीत. विशेषार्थ्यबिन्दुसहार्पितैः दक्षकरोपात्तज्ञानमुद्राधृतकुसुमाक्षतैः श्रोदेवीं त्रिः सन्तर्पयेत् । अनेनैव प्रकारेण सर्वासामावरणदेवतानां तर्पणं ज्ञेयम् ॥ इति देवीपूजनम् ॥ षडङ्गार्चनम् अथ श्रीदेव्यङ्गे अग्नीशासुरवायव्यकोणेषु मध्ये दिक्षु च पूर्वोक्तविधिना मूलेन षडङ्गयुवतीः पूजयेत् ॥ नित्यादेवीयजनम् ततो मध्यत्रिकोणस्य दक्षिणरेखायां वारुण्याद्यानेयान्तं क्रमेण अं आं ई ई उ इति, पूर्वरेखायां आग्नेयादीशानान्तं ऊ ऋ ऋ लं लुं इति, उत्तरेखायां ईशानादिवारुण्यन्तं एं ऐं ओं औं अं इति, पञ्चपञ्चस्वरान् विभाव्य तेषु वामावर्तेनैव प्रागुक्तस्वरुपाः कामेश्वर्यादिनित्या यजेत् । बिन्दौ च षोडशं स्वरं अः इति विचिन्त्य महानित्याम् । यथा-- ऐं ह्रीं श्रीं अं ऐं स क ल ह्रीं नित्यक्लिन्ने मदद्रवे सौः अं कामेश्वरीनित्याश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः॥ 1 मूलक-ब२. ब३.भ.

·यौवनोल्लास: तृतीयः-श्रीक्रमः ३ आं ऐं भगभुगे भगिनि भगोदरि भगमाले भगावहे भगगुह्य भगयोनि भगनि- पातिनि सर्वभगवशंकर भगरुपे नित्यक्लिन्ने भगस्वरुपे सर्वाणि भगानि मे ह्यानय वरदे रेते सुरेते भगक्लिन्ने क्लिन्नद्रवे क्लेदय द्रावय अमोघे भगविच्च क्षुभ क्षोभय सर्वसत्त्वान् भगेश्वरि ऐं ब्लू में ब्लू में ब्लू मों ब्लू हे ब्लु हे क्लिन्ने सर्वाणि भगानि मे वशमानय स्त्री हर ब्लें ह्रीं आं भगमालिनीनित्या श्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ ई ओं ह्रीं नित्यक्लिन्ने मदद्रवे स्वाहा इं नित्यक्लिन्नानित्याश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ई ओं को भ्रों क्रौं झौं छौं ब्रौं स्वाहा ई भेरुण्डानित्याश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ उ ओं ह्रीं वह्निवासिन्यै नमः उं वह्निवासिनीनित्याश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः। ३ ऊं ह्रीं क्लिन्ने ऐं क्रों नित्यमदद्रवे ह्रीं ऊं 1 महावजेश्वरीनित्याश्रीपादुका पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ ॐ ह्रीं शिवदूत्यै नमः कं शिवदूतीनित्यांश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ ऋओं ह्रीं हुं खे च छे क्षः स्त्री हुँ क्षे ह्रीं फट् त्वरितानित्याश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ लं ऐं क्ली सौः लं कुलसुन्दरीनित्याश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ लं ह स क ल र ह स क ल र डी ह स क ल र डौ: लूं नित्यानित्याश्री- पादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ एं ही फ्रें स्खू को आं क्लीं ऐं ब्लू नित्यमदद्रवे हुँ फ ह्रीं एं नीलपताकानित्याश्री- पादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः॥ ऐं भ म र य ऊं ऐं विजयानित्याश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ ओं स्वौं ओं सर्वमङ्गळानित्याश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ औं ओं नमो भगवति ज्वालामालिनि देवदेवि सर्वभूतसंहारकारिके जातवेदसि ज्वलन्ति ज्वल ज्वल प्रज्वल प्रज्वल ह्रां ह्रीं ह्र र र र र र र र ज्वालामालिनि हुं फट् स्वाहा औं ज्वालामालिनीनित्याश्री- पादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ अंकों में चित्रानित्याश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ अः क ए ई ल ह्रीं ह स क ह ल ह्रीं स क ल ह्रीं अः ललितामहानित्याश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ 1भत्र केषांचित्वंप्रदाये महावनेश्वरीस्थाने महाविद्येश्वरीनिस्यापूजनमुक्तं । तन्मंत्रस्तु । परिक ·नित्योत्सवः गुरुमण्डलार्चनम् १. कादिविद्योपासकानाम् ततो देव्याः पश्चात् मूलत्रिकोणपूर्व रेखायाः तदव्यवहितप्रागप्रत्रिकोणपश्चिमरेखायाश्चा- न्तरे विमलाजयिन्योर्मध्ये अरुणावाग्देवतासन्निधौ दक्षिणोत्तरायतं रेखात्रयं विभाव्य दक्षिण- संस्थाक्रमेण दिव्यसिद्धमानवाख्यमोघत्रयं मुनिवेदवसुसङ्ख्यं समर्चयेत् । यथा- दिव्यौधः ए ह्रीं श्रीं परप्रकाशानन्दनाथश्रीपादुका पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ परशिवानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ पराशक्त्यम्बाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ कौलेश्वरानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ शुक्लादेव्यम्बाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः कुलेश्वरानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ कामेश्वर्यम्बाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ सिद्धौघः لي : س س س س س ऐं ह्रीं श्रीं भोगानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ।। क्लिन्नानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ।। समयानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ सहजानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ।। मानवौधः m mmm mmmmmm ऐं ह्रीं श्रीं गगनानन्दनाथश्रीपादुका पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ विश्वानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ विमलानन्दनाथश्रीपादुका पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ मदनानन्द नाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ भुवनानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ।। ३ लीलानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ स्वात्मानन्दनाथश्र पादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ प्रियानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ एतत् कादिविद्योपासकानां दक्षिणामूर्तिसम्प्रदायानुसारि गुरुपारम्पर्यम् । इदमेव षोडश्यामपीति ज्ञानार्णवमतम् । अस्मादेव ज्ञापकात् अयमेव पूजनक्रमः तत्राप्युपयुज्यते ॥ ३ ·यौवनोक्लास: तृतीयः-श्रीक्रमः २. षाडश्युपासकानाम् श्री विद्यार्णवनिबन्धे तु श्रीषोडशीगुरुपारम्पर्ये विशेषः । यथा--- दिव्याघः ३ ऐं ह्रीं श्रीं व्योमातिताम्बाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ व्योमेश्यम्बाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ व्योमगाम्बाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ व्योमचारिण्यम्बाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ व्योमस्थाम्बाश्रीपादुका पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ सिद्धौघः ३ my ३ ऐं ह्रीं श्रीं उन्मनाकाशानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ समनाकाशानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ व्यापकाकाशानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ शक्त्याकाशानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ ध्वन्याकाशानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ध्वनिमात्राकाशानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ अनाहताकाशानन्दनायोपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ।। ३ बिन्द्वाकाशानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ इन्द्वाकाशानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ मानवौघः ३ ऐं ह्रीं श्री परमात्मानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ शाम्भवानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ।। ३ चिन्मुद्रानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ वाग्भवानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ लीलानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ सम्भ्रमानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ चिदानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ प्रसन्नानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ विश्वानन्दनायश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥

·नित्योत्सबः ३. हादिविद्योपासकानाम् हादिपञ्चदश्युपासकानां गुरुक्रमोः यथा- दिव्योधः ऐं ह्रीं श्रीं परमशिवानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ कामेश्वर्यम्बानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः॥ दिव्यौघानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ महौघानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ।। सर्वानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ प्रज्ञादेव्यम्बानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ प्रकाश्चानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ सिद्धौघः ऐं ह्रीं श्रीं दिव्यानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ चिदानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ कैवल्यानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ अनुदेव्यम्बानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ महोदयानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ सिद्धानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ اس اس ال اس لسلع اللع لله لسع ل س للم मानवौघः ऐं ह्रीं श्रीं चिदानन्द नाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ विश्वानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः। रामानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ कमलानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ परानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ मनोहरानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ स्वात्मानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ।। प्रतिभानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ : س س س س س س سي 1 अयं पर्यायः (श्री) कोश एवं दृश्यते. 2 विश्वशक्त्वानन्द-ब, ब३, भ.

·४९ m ३ MY ३ ३ यौवनोल्लास: तृतीयः-श्रीक्रमः मन्वादिविद्यानां गुरुपरम्परा अथ सूत्रकृतानुक्तानामपि श्रीविद्यात्मनोपलक्षितानां मन्वादिविद्यानां गुरुपारम्पर्य यथा- दिव्यौधः ऐं ह्रीं श्रीं परप्रकाशानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ परविमर्शानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ कामेश्वर्यम्बानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ मोक्षानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ अमृतानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ सिद्धानन्दनाथश्रीपादुका पूजयामि तर्पयामि नमः॥ ३ पुरुषानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ।। अघोरानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ सिद्धौधः ऐं ह्रीं श्रीं प्रकाशानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ।। ३ सदानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ सिद्धौघानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ उत्तमानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ।। मानवीघः ऐं ह्रीं श्रीं उत्तरानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ परमानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ सर्वज्ञानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ सर्वानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ सिद्धानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ गोविन्दानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ शकरानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ कल्पसूत्रस्य काळीमतान्तर्गतत्वात् इदं पारम्पर्यत्रयं तदनुगमेव । श्रीविद्यार्णवोक्तश्रीषोडशाक्षरी- पुरुषादुकापारम्पर्यस्य कादिकाळ्युभयमतसम्मतत्वं ज्ञेयम् ॥ 1 अयं पर्याय: केधुचिकोशेषु नोपलभ्यते. 2 'उडवानन्' इति पर्यायः अधिकः ( अ ) कोशे, 3 : स्वच्छानन्द ' इत्यधिक पर्याय: (१) कोशे. ३ m ३ m m ३ ३ ३ ·नित्योत्सवः ३ अशातगुरुपारम्पर्याणां गुरुक्रमः अथ प्रासङ्गिकः अज्ञातगुरुपारम्पर्याणां गुरुक्रमो यथा- दिव्योधः ऐं ह्रीं श्रीं ऐं गुरुभ्यो नमः ॥ ऐं गुरुपादुकाभ्यो नमः ॥ सिद्धौधः ऐं ह्रीं श्रीं ऐं परमगुरुभ्यो नमः ॥ ऐं परमगुरुपादुकाभ्यो नमः ॥ मानवौधः ऐं ह्रीं श्रीं ऐं भाचार्येभ्यो नमः ॥ ऐं आचार्यपादुकाभ्यो नमः॥ ऐं पूर्वसिद्धेभ्यो नमः ॥ ऐं पूर्वसिद्धपादुकाभ्यो नमः ॥ एवं स्वस्योपास्यविद्यौधत्रयसपर्या विधाय स्वशिरसि पूर्वोक्तरूपं श्रीगुरुं ध्यात्वा, पूर्वोक्तेम श्रीगुरु- पादुकामन्त्रेण श्रीगुरुं त्रिर्यजेत् ॥ इति गुरुमण्डलार्चनम् ॥ एतावल्लयापूजनमित्युच्यते ।। ३ ३ आवरणपूजा. प्रथमावरणम् एतद्देवतास्वरूपं तु प्रागुक्तमेव । क्रमेण शुक्लारुणपीतवर्णरेखात्रयस्य लकारप्रकृतिक- पृथिव्यात्मकस्य चतुरस्रस्य प्रवेशरीत्या प्रथमरेखायां । पश्चिमादिद्वारचतुष्टयदक्षिणभागेषु वाय्वादिकोणेषु च पश्चिमनāतयोः पूर्वेशानयोश्च मध्ये क्रमेण-- ऐं ह्रीं श्रीं आणिमासिद्धिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, लघिमा, महिमा, ईशित्व, वशित्व, प्राकाम्य, भुक्ति, इच्छा, प्राप्ति, सर्वकामसिद्धिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति स्वस्य तत्तदाभिमुख्यं भावयन् पूजयेत् । एवं उत्तरत्रापि । अत्र देव्याः पुरतः पश्चिमादिदिक् । पश्चिमनāतयोर्मध्ये अधोदिक् । पूर्वेशानयोर्मध्ये चोर्ध्वदिक् इति विवेकः ।। अथ चतुरस्रमध्यरेखायां प्रागुक्तद्वारवामभागेषु कोंणेषु च क्रमेण- ऐं ह्रीं श्रीं ब्राह्मीमातृदेवीश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, माहेश्वरी, कौमारी, वैष्णवी, वाराही, माहेन्द्री, चामुण्डा, महालक्ष्मीमातृदेवोश्रीपादुका पूजयामि तर्पयामि नमः ॥

·यावनोल्लासः तृतीयः-श्रीक्रमः ततः चतुरस्रान्त्यरेखायां प्रथमरेखोतक्रमेण-- ऐं ह्री श्री सर्वसङ्क्षोभिणीमुद्राशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, सर्वविद्राविणी, सर्वाकर्षिणी, सर्ववशङ्करी, सर्वोन्मादिनी, सर्वमहाङ्कुशा, सर्वखेचरी, सर्वबीज, सर्वयोनि, सर्व- त्रिखण्डमुद्राशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति पूजयित्वा, एताः प्रकटयागिन्यः त्रैलोक्यमोहने चक्रे समुद्राः ससिद्धयः सायुधाः सशक्तयः सवाहनाः सपरिवाराः सर्वोपचारैः सम्पूजिताः सन्तर्पिताः सन्त्विति तासामेव समष्टयर्चनं पुष्पाञ्जलिना. कृत्वा अणिमासिद्धः पुरतो ३ अं आं सौः त्रिपुराचक्रेश्वरीश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः इति सम्पूज्य, द्रां इति सर्वसङक्षोभिणीमुद्रां प्रदर्शयेत् ।। अभीष्टसिद्धिं मे देहि शरणागतवत्सले । भक्त्या समर्पये तुभ्यं प्रथमावरणार्चनम् ॥ इति प्रथमावरणम् द्वितीयावरण श्वेतवणे सकारप्रकृतिकषोडशकलाऽऽत्मके चन्द्रस्वरूपे स्रवदमृतरसे षोडशदळकमले देव्यप्रदळमारभ्य वामावर्तेन ( अप्रादक्षिण्येन ) ऐं ह्रीं श्रीं कामाकर्षिणीनित्याकाळादेवीश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, बुद्ध्याकर्षिणी, अहङ्काराकर्षिणी, शब्दाकर्षिणी, स्पर्शाकर्षिणी, रूपाकर्षिणी, रसाकर्षिणी, गन्धाकर्षिणी, चित्ता- कर्षिणी, धैर्याकर्षिणी, स्मृत्याकर्षिणी, नामाकर्षिणी, बीजाकर्षिणी, आत्माकर्षिणी, अमृताकर्षिणी, शरीराकर्षिणीनित्याकळादेवीश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ।। इत्यभ्यर्य, एता: गुप्तयोगिन्यः सर्वाशापरिपूरके चक्रे समुद्राः ससिद्धयः सायुधाः, सशक्तयः सबाहनाः सपरिवारा: सर्वोपचारैः सम्पूजिताः सन्त्विति तासामेव समष्टयनं विधाय कामाकर्षिण्याः पुरतो ३ ऐं क्लीं सौः त्रिपुरेशीचक्रेश्वरीश्रीपादुका पूजयामि तर्पयामि नमः इत्यवमृश्य, द्रीं इति सर्पविद्रायिणीमुद्रां प्रदर्शयेत् ॥ अभी सिद्धि मे देहि शरणागतवत्सले । भक्त्या समर्पये तुभ्यं द्वितीयावरणार्चनम् ।। इति द्वितीयावरणम् 1 'देवी' इति (श्री) कोश एव दृश्यते.

·५२ नित्योसत्वः तृतीयावरणम् हकारप्रकृतिकाष्टमूर्त्यात्मकशिवामिन्ने जपाकुसुमभित्रे अष्टपुत्रे श्रीदेव्याः पृष्ठदळमा- रभ्य पूर्वादिदिक्षु आग्नेयादिविदिक्षु च क्रमात- ऐं ह्रीं श्रीं अनङ्गकुसुमादेवीश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, अनङ्गमेखला, अनङ्ग- मदना, अनङ्गमदनातुरा, अनङ्गरेखादेवी, अनङ्गवेगिनी, अनङ्गाङ्कुशा, अनङ्गमालिनीदेवीश्री- पादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ एताः गुप्ततरयोगिन्यः सर्वसङ्क्षोभणचक्रे समुद्राः ससिद्धयः सायुधाः सशक्तयः सवाहनाः सपरिवाराः सर्वोपचारैः सम्पूजिताः संतर्पिताः सन्त्विति तासामेव संमष्टयनं विधाय अनङ्ग- कुसुमाया अग्रेऐं ह्रीं श्रीं ह्रीं क्लीं सौः त्रिपुरसुन्द चक्रश्वरीश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः इति संविभाव्य, क्लीं इति सर्वाकर्षिणीमुद्रां उन्मुद्रयेत् ॥ अभीष्टसिद्धि मे देहि शरणागतवत्सले ॥ भक्त्या समर्पये तुभ्यं तृतीयावरणार्चनम् ।। इति तृतीयावरणम् - चतुर्थावरणम् ईकारप्रकृतिकचतुर्दशभुवनात्मकमहामायारूपे दाडिमीप्रसूनसहोदरे 'चतुर्दशारे देव्यग्र- कोणमारभ्य वामावर्तेन ऐं ह्रीं श्रीं सर्वसङ्क्षोभिणी+श्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, सर्वविद्राविणी, सर्वा- कर्षिणी, सर्वाह्लादिनी, सर्वसम्मोहिनी, सर्वस्तम्भिनी, सर्वजृम्भिणी, सर्ववशङ्करी, सर्वरञ्जिनी, सर्वोन्मादिनी, सर्वार्थसाधिनी, सर्वसम्पत्तिपूरणी, सर्वमन्त्रमयी, सर्वद्वन्द्वक्षयङ्करीश्रीपादुकां पूज- यामि तर्पयामि नमः ॥ एताः सम्प्रदाययोगिन्यः सर्वसौभाग्यदायके चक्रे समुद्राः ससिद्धयः सायुधाः सशक्तयः सवाहनाः सपरिवाराः सर्वोपचारैः सम्पूजिताः संतर्पिताः संन्विति तासामेव समष्टयर्चनं विधाय, सर्वसङ्क्षोभिण्याः पुरतः ऐं ह्रीं श्रीं हैं ह्लीं सौः त्रिपुरवासिनीचक्रेश्वरीश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः । ब्लू इति सर्ववशङ्करीमुद्रां समुन्मीलयेत् ।। अभीष्टसिद्धि मे देहि शरणागतवत्सले । भक्त्या समर्पये तुभ्यं चतुर्थावरणार्चनम् ॥ इति चतुर्थावरणम् 1 ममिश्रे--अ. माझम. 3 भणे--अ, ११, २, ३, भ. 2 अष्टदळे पत्रे-- 4 अप्रत्यपर्यायेषु 'शक्ति' इत्यधिक:--श्री.

·यौवनोल्लास: तृतीयः-श्रीक्रमः ५३ पञ्चमावरणम् एकारप्रकृतिकदशावतारात्मकविष्णुस्वरूपे प्रभापराभूतसिन्दूरे बहिर्दशारे देव्यप्रकोणाद्य- प्रादक्षिण्येन- ऐं ह्रीं श्रीं सर्वसिद्धिप्रदा श्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, सर्वसम्पत्प्रदा, सर्वप्रिय- करी, सर्वमङ्गळकारिणी, सर्वकामप्रदा, सर्वदुःखविमोचिनी, सर्वमृत्युप्रशमनी, सर्वविघ्ननिवारिणी, सर्वाङ्गसुन्दरी, सर्वसौभाग्यदायिनीश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ एताः कुलोत्तीर्णयोगिन्यः सर्वार्थसाधके चक्रे समुद्राः ससिद्धयः सायुधाःसशक्तयः सवाहनाः सपरिवाराः सर्वोपचारैः सम्पूजिताः संतर्पिताः सन्त्विति तासामेव समष्टयर्चनं विधाय सर्वसिद्धि प्रदाया धुरि ऐं ह्रीं श्रीं ह्रौं ह्लीं ह्रसौः त्रिपुराश्रीचक्रेश्वरीश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः इति समभ्यर्च्य, सः इति उन्मादिनीमुद्रां उद्घाटयेत् ॥ अभीष्टसिद्धि मे देहि शरणागतवत्सले। भक्त्या समर्पये तुभ्यं पञ्चमावरणार्चनम् ॥ इति पञ्चमावरनमू षष्टावरणम् रेफप्रकृतिकदशकलाऽऽत्मकवैश्वानराभिन्ने जपासुमनस्सहचरे अन्तर्दशारे देव्यप्रकोणमारभ्य वामावर्तेन- ऐं ह्रीं श्रीं सर्वज्ञा श्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, सर्वशक्ति, सर्वैश्वर्यप्रदा, सर्व- ज्ञानमयी, सर्वव्याधिविनाशिनी, सर्वांधारस्वरूपा, सर्वपापहरा, सर्वानन्दमयी, सर्वरक्षास्वरूपिणी, सर्वेप्सितफलप्रदाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ एताः निगर्भयोगिन्यः सर्वरक्षाकरे चक्रे समुद्राः ससिद्धयः सायुधाः सशक्तयः सवाहनाः सपरिवाराः सर्वोपचारैः सम्पूजिताः संतर्पिताः सन्विति तासामेव समष्टयर्चन विधाय, सर्वज्ञायाः पुरतः ऐं ह्रीं श्रीं ह्रीं की त्रिपुरमालिनीचक्रेश्वरीश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः इत्यर्चयित्वा, को इति सर्वमहाशमुद्रां 'भङ्गुरयेत् ॥ अभीष्टासिद्धि मे देहि शरणागतवत्सले । भक्त्या समर्पये तुभ्यं षष्ठमावरणाचनम् ॥ इति षष्ठावरणम् 1 सर्वपर्यायषु मत्र 'देवी' इत्यधिक:-श्री. 2 प्रदायिन्याः पुरत:-. 3 'देवी' इत्याषिक: ---श्री. 4 अक्रूरयेत . अ १.

·नित्योत्सवः दा सप्तमावरणम् ककारप्रकृतिकाष्टमूर्त्यात्मककामेश्वरस्वरूपे पद्मरागरुचिरे अष्टारे. देव्यग्रकोणाद्य- प्रादक्षिण्येन- ऐं ह्रीं श्रीं अं आं इ ई उ ऊ ऋ ऋ लं लं एं ऐं ओं औं अं अः ब्ले वशिनीवाग्देवता श्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, कं खं गं घं हुं क्ल्ह्रीं कामेश्वरी, च छ ज झंन्ली मोदिनी, टं ठं डं ढं णं टलं विमला, तं थं दं धं नं नीं अरुणा, पं फं बं में मं हव्यू जयिनी, यं रं लं वं इम्यू सर्वेश्वरी, शं षं सं हं ळं क्षं पन्नों कौळिनीवाग्देवताश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ एताः रहस्ययोगिन्यः सर्वरोगहरे चक्रे समुद्रा इत्यादि कथितचरम् । वशिन्याः पुरतः ऐं ह्रीं श्रीं ह्रीं श्री सौः त्रिपुरासिद्धाचक्रेश्वरीश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः इति सम्पूज्य हमें इति खेचरीमुद्रां उररीकुर्यात् ॥ अभीष्टसिद्धिं मे देहि शरणागतवत्सले । भक्त्या समर्पये तुभ्यं सप्तमावरणार्चनम् ॥ इति सप्तमावरणम् अष्टमावरणम् महायस्नबाह्यतः पश्चिमादिदिक्षु प्रादक्षिण्येन-- ऐं ह्रीं श्रीं द्रां द्रीं क्लीं ब्लू सः सर्वजम्भनेभ्यो बाणेभ्यो नमः बाणशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः॥ ३ धं सर्वसम्मोहनाय धनुषे नमः धनुश्शक्तिश्रीपादुका पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ही सर्ववशीकरणाय पाशाय नमः पाशशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः॥ को सर्वस्तम्भनाय अङ्कुशाय नमः अङ्कुशशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इत्यायुधानं विधाय नादप्रकृतिकगुणत्रयप्रधानत्रिशक्तिरूपरेखाव्यात्मके बन्धूकपुष्पबन्धुकिरणे त्रिकोणे अग्रदक्षवामकोणेषु बिन्दौ च क्रमेण- ऐं ही श्री मूलप्रथमखण्डं कामेश्वर्यम्बाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ मूलद्वितीयखण्डं वज्रेश्वर्यम्बाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ 1 'देवी' इति पूर्वयत् आधिक:--श्री. 2 अत्र भायुधार्चने कामेश्वरकामेश्वर्योरुभयोरप्यायुधानो पूषनं बहुषु दृष्टं । तदनुसारेणात्र परि० १. ३ ·यौवनोल्लास: तृतीयः-श्रीक्रमः ५५. ३ ३ मूलतृतीयखण्डं भगमालिन्यम्बाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ।। मूलं लळिताऽम्बाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ एताः अतिरहस्ययोगिन्यः सर्वसिद्धिप्रदे चक्रे समुद्रा इत्यादि स्पष्टम् । कामेश्वर्या अग्रे ऐं ह्रीं श्रीं हरे ह्स्क्लरीं ह्स्रोः त्रिपुराऽम्बाचक्रेश्वरीश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः इत्यवमृश्य ३ हसौ: इति सर्वबीजमुद्रा विनिर्दिशत् ।। अभीष्टसिद्धि मे देहि शरणागतवत्सले । भक्त्या समर्पये तुभ्यं अष्टमावरणार्चनम् ॥ इति अष्टमावरणम् नवमावरणम् बिन्द्वभिन्नपरब्रह्मात्मके बिन्दुचक्रे ऐं ह्रीं श्रीं मूलं ललिताऽम्बाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः इति श्रीदेवी पूजयेत् । ततः एषा परापररहस्ययोगिनी सर्वानन्दमये चक्रे समुद्रा ससिद्धिः सायुधा सशक्तिः सवाहना सपरिवारा सर्वोपचारैः सम्पूजिता संतर्पिताऽस्तु इत्यभ्यर्च्य, पुनः-ऐं ह्रीं श्रीं मूलं श्रीललितामहाचक्रेश्वरीश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः इत्यभिपूज्य ३ ऐं इति योनिमुद्रां प्रदर्शयेत् । षोडश्युपासनायां तु ऐं इति त्रिखण्डामपि ।। अभीष्टसिद्धि मे देहि शरणागतवत्सले । भक्त्या समर्पये तुभ्यं नवमावरणार्चनम् ॥ इति नवमावरणम् इयं नवावरणी पूजा अत्यावश्यकी । चतुराना यदेवताऽऽदिचतुस्समयदेवताऽन्तानां सपर्याऽपि तन्त्रान्तरोक्ता क्रियमाणा श्रेयस एव । अथ पुनरपि श्रीदेव्यै पूर्ववत् धूपदीपौ कल्पयित्वा सङ्क्षोभिण्यादिमुद्राः सबीजा: प्रदर्य, मूलेन त्रिवारं सन्तर्प्य महानैवेद्यं समर्पयेत् । यथा-श्रीदेव्यग्रे चतुरस्रमण्डलं सामान्योदकेन विधाय तत्र आधारोपरि स्थापित सौवर्णरौप्यकांस्यादिस्थाली चषकभरितं भक्ष्यभोज्यचोष्यलेह्य- पेयात्मकं सद्रव्यशुद्धयादिरसवद्वयजनमञ्जुळं प्राज्यकपिलाज्यं दधिदुग्धमुग्धं यथासम्भवं वा नैवेद्यं विधाय, (" स्विन्नं वामे आमं दक्षिणे निदध्यात् ” इति श्यामारहस्ये दृष्टम् । सुन्दरी- महोदये तु“ देव्या वामें दी से दक्षिणे नैवेद्यम्" इत्युक्तम् ), ऐं ह्रीं श्री मूलेन त्रिः प्रोक्ष्य, वं इति धेनुमुद्रया अमृतीकृत्य, सप्तवारं मूळेनाभिमन्य, पूर्ववत् अपोशनं कल्पयित्वा, 1 अत्र ग्रंथे सूचिता चतुरानायायाः परि० १ मे.

·५६ नित्योत्सवः हेमपात्रगतं देवि परमान्नं सुसंस्कृतम् । पञ्चधा षड्सोपेतं गृहाण परमेश्वरि ॥ इति प्रार्थ्य, पूर्वोक्तनैवेद्योपचारमन्त्रेण निवेद्य, तत्तन्मुद्राविधानपूर्वकं पञ्चप्राणाहुतीः कल्पयेत् । यथा- ऐं ह्रीं श्रीं ऐं प्राणाय स्वाहा, ३ क्ली अपानाय स्वाहा, ३ सौः व्यानाय स्वाहा, ३ सौः उदानाय स्वाहा, ३ ऐं क्लीं सौः समानाय स्वाहा, ब्रह्मणे स्वाहा ॥ ततः- - ३ ऐं ह्रीं श्रीं क ए ई ल ह्रीं नमः आत्मतत्वव्यापिनी ललिता तृप्यतु ॥ ३ ह स क ह ल ह्रीं नमः विद्यातत्त्वव्यापिनी ललिता तृप्यतु ।। स क ल ह्रीं नमः शिवतत्त्वव्यापिनी ललिता तृप्यतु ॥ ऐं ह्रीं श्रीं क ए ई ल ह्रीं ह स क ह ल ह्रीं स क ल ह्रीं नमः सर्वतत्त्व- व्यापिनी ललिता तृप्यतु ॥ इति निमीलितनयनःक्षणमवस्थाय, श्रीदेवी भुक्तवती विभाव्य, पूर्ववत् उपचारमन्त्रैः पानीयोत्त- रापोशनकरप्रक्षाळनगण्डूषपाद्यादि कल्पयित्वा, भोजनपात्रं नैऋत्यां निरस्य, अस्त्रेण स्थल संशोध्य, ततः पुनः प्राग्वदाचमनीयकर्पूरवीटिकादक्षिणाकर्पूरनीराजनानि दत्वा, सुवर्णादि- भाजनलिखितं कुङ्कुमपङ्करेखाऽऽत्मकं अष्टदळकमलकर्णिकास्थापितमणिमयचषकपूरित प्रथम प्रज्वाल्य, पुष्पाक्षतैरभ्यर्च्य, उपचारमन्त्रपूर्वक- अन्तस्तेजो बहिस्तेज एकीकृत्यामितप्रभम् । त्रिधा दीपं परिभ्राम्य कुलदीपं निवेदये ।। इति चतुर्दशधा नवधा त्रिधा वा परिभ्राम्य दक्षभागे स्थापयेत् ।। मन्तपुष्पम् अथ अञ्जलौ पुष्पाण्यादाय मन्त्रपुष्पम् । यथा--- शिवे शिवसुशीतळामृततरङ्गगन्धोल्लस- नवावरणदेवते नवनवामृतस्यन्दिनि । गुरुक्रमपुरस्कृते गुणशरीरनित्योज्ज्वले षडङ्गपरिवारिते कलित एष पुष्पाञ्जलिः ।। इत्युक्त्वा पुष्पाञ्जलिं समर्पयेत् । इत्येते कतिचिच्चतुष्षष्टयुपचाररातिरिक्ता उपचारास्तु पूर्ववत् धूपदीपेतिसूत्रगतेनादिपदेन गृह्यन्ते ।। 1 ब्रह्मणे स्वाहेत्यनपेक्षितो भागः ।

·यौवनोल्लास: तृतीयः-श्रीक्रमः .५७ कामकळाध्यानम् अथ बिन्दुना मुखं बिन्दुद्वयेन स्तनौ सपरार्धन योनिरिति कामकळाऽऽत्मिकां ध्यात्वा, सौः इति देवीशक्तिबीजं श्रीदेव्या हृदयत्वेन भावयेत् ।। होमस्य कृताकृतत्वम् अथ होमः । स च " यद्यग्निकार्यसम्पत्तिः" इति सूत्रगतेत यदिशब्देन कृताकृतः सूचितः । तस्य च करणपक्षे तदितिकर्तव्यता होमप्रकरणे ज्ञातव्या । तत्र च महाव्याहृतिहोमा- दागेव बलिदानम् । होमाकरणपक्षे तु बलिदानमात्रम् ॥ बलिदानविधिः यथा--देव्या दक्षभागे सामान्योदकेन त्रिकोणवृत्तचतुरस्रात्मकं मण्डलं परिकल्प्य, ३ ऐं व्यापकमण्डलाय नमः इति गन्धाक्षतैरभ्यर्थ्य, अर्धभक्तपूरितोदकं सक्षीरादित्रयं पात्रं तत्र विन्यस्य ३ ॐ हीं सर्वविघ्नकृयः सर्वभूतेभ्यो हुं फट् स्वाहा, इति मन्त्रं त्रिः पठित्वा दक्षकररापित वाम- करतत्त्वमुद्रास्पृष्टं सलिलं बल्युपरि दत्वा वामपाणिघातकरास्फोटौ कुर्वाणः समुदञ्चितवक्त्रो बाणमुद्रया बलिं भूतैः ग्रासितं विभाव्य प्रणमेत् ॥ इति बलिदानविधिः ।। प्रदक्षिणाः अजेशशक्तिगणपभास्कराणां क्रमादिमाः । वेदार्धचन्द्रवह्वयद्रिसङ्ख्याः स्युः सर्वसिद्धये ॥ प्रदक्षिणनमस्कारानन्तरं जपप्रकरणे वक्ष्यमाणेन विधिना जपं निर्वयं स्तुवीत-- स्तोत्रम् ॐ गणेशग्रहनक्षत्रयोगिनी राशिरूपिणीम् । देवी मन्त्रमयीं नौमि मातृकां पीठरूपिणीम् ॥ १ ॥ प्रणमामि महादेवी मातृका परमेश्वरीम् । कालहलोहलोल्लोलकलनाशमकारिणीम् ॥ २ ॥ यदक्षरेकमात्रेऽपि संसिद्ध स्पर्धते नरः। रविताक्ष्यन्दुकन्दर्पशङ्करानलविष्णुभिः ॥ ३ ॥ यदक्षरशशिज्योत्स्नामण्डितं भुवनत्रयम् । वन्दे सर्वेश्वरी देवी महाश्रीसिद्धमातृकाम् ॥ ४ ॥ 1 एतदितिकर्तव्यताविशिष्टहोमकरणाशकस्य लघुपक्ष उक्तो ज्ञानार्णवे- सङ्कल्प्य परमेशानि नित्यहोम समाचरेत् । मूलेन प्राणसहिता आहुतीः पञ्च होमयेत् ।। षडाहुतीपरलेन नित्यहोमः प्रकीर्तितः । इत्यषिक: (..) कोशे.

·नित्योत्सवः यदक्षरमहासूत्रप्रोतमेतज्जगत्त्रयम् । ब्रह्माण्डादिकटाहान्तं तां वन्दे सिद्धमातृकाम् ॥ ५ ॥ यदेकादशमाधारं बीज कोणत्रयोद्भवम् । ब्रह्माण्डादिकटाहान्तं जगदद्यापि दृश्यते ॥ ६ ॥ अकचादिटतोन्नद्धपयशाक्षरवर्गिणीम् । ज्येष्ठाङ्गबाहुहृत्पृष्ठकटिपादनिवासिनीम् ॥ ७ ॥ तामीकाराक्षरोद्धारां सारात् सारां परात पराम् । प्रणयामि महादेवीं परमानन्दरूपिणीम् ॥८॥ अद्यापि यस्या जानन्ति न मनागपि देवताः । केयं कस्मात् क केनेति सरूपारूपभावनाम् ॥ ९ ॥ वन्दे तामहम क्षय्यां पक्षकाराक्षररूपिणीम् । देवी कुलकलोल्लासप्रोल्लसन्ती परां शिवाम् ॥ १० ॥ वर्गानुक्रमयोगेन यस्यों मात्रष्टकं स्थितम् । वन्दे तामष्टवर्गोत्थमहासिद्धयष्टकेश्वरीम् ॥ ११ ॥ कामपूर्णजका राख्यश्रीपीठान्तर्निवासिनीम् । चतुराज्ञाकोशभूतां नौमि श्रीत्रिपुरामहम् ॥ १२ ॥ इति द्वादशभिः श्लोकैः स्तवनं सर्वसिद्धिकृत् । देव्यास्त्वखण्डरूपायाः स्तवनं तव तिथ्यतः ॥ भूमौ स्खलितपादानां मृमिरेवावलम्बनम् । त्वयि जातापराधानां त्वमेव शरणं शिवे ॥ जपो जल्पः शिल्पं सकलमपि मुद्राविरचमा गतिः प्रादक्षिण्यक्रमणमशनाद्याहुतिविधिः । प्रणामः संवेशः सुखमखिलमात्मार्पणदृशा सपर्यापर्यायस्तव भवतु यन्मे विलसितम् ॥ पिता माता भ्राता गुरुरथ सुहृद्वान्धवज़नः प्रभुस्तार्थ कर्माविकलमिह चामुत्र च हितम् । विशुद्धा विद्या वा पदमपि च तत्प्राप्यमसि मे त्वमेव श्रीमातः स्वपिमि गतशङ्कः सुखतमः ।। दृशा द्राधीयस्यां दरदळितनीलोत्पलरुचा दवीयांसं दीनं स्नपय कृपया मामपि शिवे । ज्वेष्टाङ्गबाहुपादायमध्यस्वान्तनिवासिनीम्' इति पाठान्तरम्. क्षय्यक्ष--इति पाठान्तरम्. 3 मकास• इति 'न'. 4 लोलो--इति पाठान्तरम्. रोय--इति पाठान्तरम 6 तद्यतः--इति व पाठ;.

·यौवनोल्लासः तृतीयः-श्रीक्रमः अनेनायं धन्यो भवति न च ते हानिरियता वने बा हर्ये वा समकरनिपातो हिमकरः॥ हे सपिणि हे चिदर्चिरुदये हे कामराजप्रिये हे भण्डांसुरहन्त्रि हेऽद्भुतनिधे हेऽनङ्गसञ्जीविनि । हे विश्वप्रसवित्रि हे सकरुणे हे दीन रक्षामणे हे श्रीमल्ललिताऽम्ब हे परशिवे मां पाहि डिम्भं निजम् ॥ नमो हेमाद्रिस्थे शिवसति नमः श्री पुरगते नमः पद्माटव्यां कुतुकिनि · नमोरत्नगृहगे। नमः श्रीचक्रस्थेऽखिलमयि नमो बिन्दुनिलये नमः कामेशाङ्कस्थितिमति नमस्तेऽम्ब ललिते ॥ जय जय जगदम्ब भक्तवश्ये जय जय सान्द्रकृपावशान्तरङ्गे । जय जय निखिलार्थदानशौण्डे जय जय हे ललिताम्ब चित्सुखाब्धे ॥ षडङ्गदेवता नित्या दिव्याद्योधत्रयीगुरून् । नमाम्यायुधदेवीश्च शक्तीश्चावरणस्थिताः ॥ पनवत्यम्बिकाऽधीनवामाङ्काय शिवात्मने । भासुरानन्दनाथाय मम श्रीगुरवे नमः ॥ सुन्दर्यम्बासमाश्लेषसुखिताय नमो नमः । प्रकाशानन्दनाथाय गुरवे परमाय मे ॥ मित्राम्बानयनोल्लासविश्रान्तमनसे नमः । भामन्दानन्दनाथाय गुरवे परमेष्ठिने ॥ यदिदं श्रीगुरुस्तोत्रं स्वस्वरूपोपलक्षणम् । माळभावानुसारेण ममेदं हि बिचेष्टितम् । मातृवात्सल्यसदृशं त्वया देवि विधीयताम् ॥ एवमादिभिः अन्याभिश्च यथाऽवकाश स्तुतिभिः अखिललोकमातरमभिष्ट्रय, शक्तिं पूजयेत् ॥ सुवासिन्याः पूजनम् यया-प्राङ्निमन्त्रितां षोडशाब्दपरत आत्रिंशद्वर्षदेशीयां सुवासिनीमभ्यक्तां गौरीरूपिणी लक्षण्या दीक्षितां भक्तां अन्यैरप्युक्तगुणैरलङ्कृतां कुलाष्टकपरिगणितां अलाभे चातुर्वन्तिर्गतां परकीयां शक्तिं स्वीयां वा समानीय प्रक्षाळितपादां आसने समुपवेशयेत् । सा चेददीक्षिता सदैष शोधनविधिः । ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः त्रिपुरायै नमः इमां शक्ति पवित्रीकुरु मम शक्तिं कुरु स्वाहा । इत्यभिषेकमन्त्रपूर्व सामान्यसलिलेन त्रिः शक्ति प्रोक्ष्य, ३ ॐ 1 नम: सन्मणिगृहे-म. 2बारोप-1.

·न ६० नित्योत्सव शान्तिरस्तु शिवं चास्तु प्रणश्यत्वशुभं च यत् यत एवागतं पापं तत्रैव प्रतिगच्छतु ॥ इत्युच्चार्य तस्याः कर्णे हल्लेखां जपेत्। अथ तां देवरूपां विभाव्य ऐं ह्रीं श्रीं ऐं की सौः शक्त्यै अमुकं कल्पयामि नम इति मन्त्रेण हरिद्राकुङ्कुमचन्दनपट्टवासःपुष्पधूपदीपनैवेद्यताम्बूलानि दद्यात् । सति विभवे वसनाभरणादीनि च । ततो मूलेन वक्ष्यमाणेन समष्टिमन्त्रेण च क्रमेण श्रीदेव्यै आवरणदेवताभ्यश्च दत्तपुष्पाञ्जल्यास्तस्याः · करे सोपादिममध्यममुद्राचुलुकमितक्षीरपात्रं समर्पयेत् । साऽप्युत्थाय तत्कपालमुद्रया समादाय, द्वितीयतृतीये च दक्षकरेणाशय, पात्रं दक्षकरे निधाय, तत्त्वमुद्रागतद्वितीयशकलगृहीतैः क्षीरबिन्दुभिः शिरसि श्रीगुरुपादुकामनुना त्रिरिष्टवा, हृदि च श्रीदेवी त्रिः सन्तप्र्थ, मूलेन पुनः पात्रं बामकरे कृत्वोत्थाय, होण्यामीति श्रीगुरुज्येष्ठान्यतारानुज्ञा प्रार्थ्य, जुहुधीति तदनुज्ञया दक्षकरेण व्यवधाय मूलान्ते सर्वतत्त्वं शोधयामि नमः स्वाहेति मन्त्रेण सर्वतत्त्वं शोधयेत् । एतस्या ऐच्छिकानि विना मन्त्रं पात्रान्त- राण्यापि दद्यात् । अथ पुनः कर्ता पूर्ववत् पात्रमादाय, ऐं ह्रीं श्रीं, अलिपात्रमिदं तुभ्यं दीयते पिशितान्वितम् । स्वीकृत्य सुभगे देवि यशो देहि रिपून् दह ॥ इति मन्त्रेण शक्त्यै समर्पयेत् । साऽपि तत्सावशेष स्वीकृत्य, ऐं ह्रीं श्रीं, वत्स तुभ्यं मया दत्त पीतशेषं कुलामृतम् । स्वच्छत्रून् संहरिष्यामि तवाभीष्टं ददाम्यहम् ॥ इति मन्त्रेण प्रतिदद्यात् । साधकस्तदुररीकृत्य शक्तिं चतुष्टयेन भोजयित्वा समर्पितताम्बूलो यथाविधि तां पञ्चमेनापि सन्तोष्य विसृजेत् ॥ इति सुवासिनीपूजा ॥ तत्त्वशोधनम् अथ सन्निहित गुरौ तं पादुकामन्त्रेणाभिपूज्य पात्राणि समर्प्य समाहूतैः शिष्यैः वृन्दात्मना अवस्थितैः सामयिकैः साकं पाणी प्रक्षाळ्य, श्रीदेव्यै मूलेनोपचारमन्त्रण च त्रिः पुष्पाञ्जलि समj, ३ समस्तप्रकटगुप्तगुप्ततरसम्प्रदायकुलकौलनिगर्भरहस्यातिरहस्यपरापरातिरहस्ययोगिनी- श्रीपादुकाभ्यो नम इति समष्टिमन्त्रेण आवरणदेवतानां एक पुष्पाञ्जलिं दत्वा, पूर्ववत् पात्रं पुनःपुनरादायाचमनोक्तैः मन्तेः तत्त्वानि शोधयेत् । यथा- ऐं ह्रीं श्रीं क ए ई ल ही आत्मतत्वं शोधयामि ममः स्वाहा ।। ह स क ह ल ह्रीं विद्यातत्वं शोधयामि नमः स्वाहा ।। स क ल ह्रीं शिवतत्त्वं शोधयामि नमः स्वाहा ।। 1. दक्ष' इत्येतत् वाम ' इति शोधितम्-अ १. 2 श्रीगुरु पादुका-भ, श्रीगुरुपादुकां तन्मनुना-अ. 3 अदीक्षिसायास्तु वाध्यैव--इत्यधिकः (१) कोशे. سم ·यौवनोल्लास: तृतीय:-श्रीक्रमः षोडश्युपासकस्य तु त्रयोदशबीजपुटितैः प्रत्येकखण्डैः तत्त्वत्रयशोधनं सर्वेण मूलेन सर्वतत्त्व- शोधनं च विशेषः॥ अत्र प्रथमपात्रस्वीकार एवोत्थानम् । यथासम्प्रदायं सर्वपात्रस्वीकारोऽपि । स्त्रीणां तत्यायैव । अत्र च बालोपास्तावेकं पात्रं सर्वतत्त्वशोधनम् । पञ्चदश्युपासनायां तु पात्रत्रयम् । श्रीषोडशाक्षर्युपास्तौ तु तच्चतुष्टयम् । निवृत्ते पूर्णाभिषेके तत्पञ्चकं, यथाऽधिकारभैच्छिकानि वा । विश्वस्तायाः कुमार्याः सुवासिन्याश्चैकं पात्रमिति विवेकः ॥ किं च श्रीगुरोस्तच्छक्तिसुतज्येष्ठकनिष्ठानां स्वज्येष्ठस्य सामयिकानां स्त्रीणां चोच्छिष्टं द्रव्याधुपादेयम् । तेभ्यस्तु न देयम् । स्वकनिष्ठशिष्ययोस्तु प्रदेयम् । वीराणां तूच्छिष्टं चर्वणमात्रमादेयम् । उल्लासास्तु-आरम्भतरुणयौवनप्रौढतदन्तोन्मनानवस्थाऽऽक्ष्याः सप्त । तेष्वर्यसंशोधन- मारम्भः । तरुणयौवनप्रौढेषु सपर्याविधिः। ततो देवताविसर्जनम् । अवशिष्ट अवस्थात्रयं सिद्धानां वीराणां न तु साधकानां इति तत्त्वम् । इति हविःप्रतिपत्तिः ॥ दवतोद्वासनम् सतः सामान्योदकात् किञ्चिदादाय- साधु वाऽसाधु वा कर्म यद्यदाचरितं मया । तत् सर्व कृपया देवि गृहाणाराधनं मम || इति देव्या वामहस्ते पूजां समर्म्यः शङ्खमुद्धृत्य देव्युपरि त्रिः परिभ्राम्य तज्जलं हस्ते समादाय सामयिकानात्मानं च मूलेन प्रोक्ष्य अङ्ख प्रक्षाळ्य निदध्यात् । ततो मुलेन तीर्थनिर्माल्ये स्वीकृत्य, ज्ञानतोऽज्ञानतो वाऽपि थम्मयाऽऽचरितं शिवे । तव कुत्यमिति ज्ञात्वा क्षमस्व परमेश्वरि ॥ इति क्षमाप्य सर्वासामावरणदेवतानां श्रीदेव्यङ्गे विलयं विभाव्य, खेचरी बढ़ोद्वास्य, तेजोरूपेण परिणतां श्रीदेवी पूर्ववत् हृदयं नीत्वा तत्र च मूर्ति पञ्चधा उपचर्य पुनरात्माभिन्नसंविद्रूपेण विभावयेत् । इति विसर्जनम् ॥ ततः- शान्तिस्तवः सम्पूजकामा परिपालकानां यतेन्द्रियाणां च तपोधनानाम् । देशस्य राष्ट्रस्य कुलस्य राज्ञां करोतु शान्ति भगवान् कुलेशः ॥ नन्दन्तु साधककुलाम्पणिमाऽऽदिसिद्धाः शापाः पतन्तु समद्विषि योगिनीनाम् । 1सामयिकीना-१, १२, १३.

·नित्योत्सवः -.. सा शाम्भवी स्फुरतु काऽपि ममाऽप्यवस्था । यस्यां गुरोश्चरणपङ्कजमेव लभ्यम् ॥ शिवाद्यवनिपर्यन्तं ब्रम्हादिस्तम्बसंयुतम् । कालाग्न्यादिशिवान्तं च जगद्यज्ञेन तृप्यतु ।। इत्यादिशान्तिश्लोकान् पठित्वा, विशेषार्थ्यविसर्जनम् विशेषायपात्रं मूलेन आमस्तकमुद्धृत्य तत् क्षीरं पात्रान्तरेणादाय- आर्द्र ज्वलत ज्योतिरहमस्मि । ज्योतिर्वलति ब्रह्माहमस्मि । योऽहमस्मि ब्रह्माहमस्मि । अहमस्मि ब्रह्माहमस्मि । अहमेवाहं मां जुहोमि स्वाहा ॥ इति मन्त्रेण आत्मनः कुण्डलिन्यग्नौ हुत्वा शेषं प्रियशिष्याय दत्वा तत्पात्रमन्यानि च हविश्शेष- प्रतिपत्तिपात्राणि प्रक्षाळ्य अग्नौ प्रताप्य अवस्थापयेत् ॥ अथ यथाशक्ति ब्राह्मणान् सुवासिनींश्च भोजयित्वा, स्वयमपि भुञ्जीत ॥ इति नित्य- क्रमविधिः॥ भयं च नित्यक्रमः सूतकेऽपि कर्तव्यः । अत्र वचनानि श्यामाक्रमे लिखितानि । तत्र च सकामैमनसा, निष्कामैर्यथोक्तमिति विशेषः । बालवृद्धस्त्रीमूढैः यथाप्रज्ञं कृता सपर्या दौर्बो- धीत्युच्यते स्वयं सम्पाद्य सर्वाणि श्रद्धया साधनानि यः। पूजयेत् तत्परो देवीं स लभेताखिलं फलम् ॥ पूजनेन फलाध स्यादन्यदत्तस्तु साधनैः । पथाकथंचिद्देव्यर्चा विधेया श्रद्धयाऽन्वितैः ॥ पक्षान्तराणि च-- अशक्तः कारयेत् पूजा दद्याद्वाऽचनसाधनम् । दानाशक्तः सपर्याऽन्तं पश्येत्तत्परमानसः ॥ इति कल्पसूत्रप्रकारः परदेवतायाः नित्यक्रमविधिः समाप्तः। सक्षेपार्चाविधिः नित्यक्रमो मुख्याला प्रतिनिधिनाऽपि निवर्त्य । तत्र प्रथमस्य प्रतिनिधिः-तकं दधि वा गुडमिश्र, ससैन्धवं पयः, क्षौद्रं गव्यं सर्पिः क्षीरं वा ताम्रपात्रगत, तिलाः शर्करा वा सलिलमिश्राः, तैलं आरनाळं कांस्यपात्रस्थ तप्तं वा नारिकेळोदकं च। अथ द्वितीयस्य मूलकम् । 1 पौर्वाधिन्युज्यते--मा.

·यौवनोल्लासः तृतीयः-श्रीक्रम ६३ तृतीयस्य तु लवणाकपिण्याकनागरगोधूमविकारमाषलशुनानि । चतुर्थ तु मुख्यमेव । पञ्चमस्यापराजितापुष्पं करवीरकुसुमं वेति । एतन्मिश्रणं तु सूत्रकारेण अनुपात्तम् । डामरे तु- मांसानुकल्पोऽपूपः स्यान्मत्स्यस्य च कदळ्यपि । मैथुनस्य कळत्रे स्वे तदलामे तु यत्नतः ।। पाठान्तरम- द्वितीयस्य त्वपूपः स्यात्तृतीयस्य कदळयपि । पञ्चमस्य कळत्रे स्वे तदलामे तु यत्रतः ॥ इति ।। नित्यक्रमस्य प्रमादादिना अतिक्रमे मूलशतजपः प्रायश्चित्तमाम्नातम् । नित्यनैमित्तिकौ च क्रमौ सुतशिष्यादिभिरपि कारयितुं शक्यते ।। सक्षेपार्चनानि तानि च विस्तराशक्तानां राजवनिताऽऽदीनां राज्यक्षोभदुर्भिक्षज्वरायापत्सु च कर्तव्यानि | तत्र चतुर्दशाराचावरणषट्कसमर्चन कुर्यादित्येकः पक्षः । ( 1क्रमो निवर्त्यः । ) अष्टारराधा- वृत्तित्रयसपर्येति द्वितीयः । आयुधाचनसहितकामेश्वर्यादिचतुष्टयाहणं तृतीय इति । पक्षान्तराणि च- अशक्तः कारयेत् पूजां दद्याद्वाऽर्चनसाधनम् । दानाशक्तः सपर्याऽन्तं पश्येत्तत्परमानस: ।। इति ॥ अनापदि तु कृताग्येतान्यनिष्टापादकांनि ॥ त्वर्थनियम: कृष्णाष्टमीतचतुर्दश्यमापूर्णिमासक्रान्तिसंज्ञेषु पर्वसु पञ्चसु सविशेषैः साधनैः आराधयेत्। तत्प्रकारस्तु नैमित्तिकप्रकरणे वक्ष्यते । नित्यनैमित्तिकक्रमौ च शिष्यसुतादिभिरपि कारयितुं शक्येते ॥ श्रीललितोपासको नेक्षुखण्डं भक्षयेत्। न दिवा स्मरेद्वार्तालीम् । न जुगुप्सेत सिद्धद्रव्याणि । न कुर्यात् स्त्रीषु निष्ठुरताम् । वीरस्त्रियं न गच्छेत् । न तं हन्यात् । न तव्यमपहरेत् । नात्मेच्छया मपश्नकमुररीकुर्यात् । कुलभ्रष्ट्र : सह नासीत । न बहु प्रलपेत् । योषित सम्भाषमाणामप्रतिसम्भाषमाणो न गच्छेत् । कुलपुस्तकानि गोपायेत् ॥ एते क्रत्वर्थनियमाः अकरणे क्रतुवैगुण्यापादकाः साधकेन अवश्यमनुष्ठेयाः । अन्यांश्च दीक्षाक्रमोक्तान् सामायिकाना- माचारान् अनुतिष्ठेत् ।अनिशमात्मान कामकळाऽऽत्मकं श्रीदेवीरूपं भावयेत् । एवं वर्तमानस्य कुलनिष्ठस्य सर्वतः कृतकृत्यता । शरीरविमोके च श्वपचगृहकाश्योनान्तरम् । स एव जीवन्मुक्तः सुखी विहरेदिति ॥ .. इदं वाक्य नास्ति कश्चित्कोशेषु.

·निस्योत्सवः श्रीचक्रलेखनोपाय: अथ प्राक्सूचितः श्रीचक्रलेखनप्रकारः सुबोधतमो लिख्यते ॥ अयं परिभाषा--ईशानाद्याग्नेय्यन्ता वायव्यादिनैर्ऋत्यन्ता वा रेखा तियरेखेल्युच्यते । तस्या एवारद्वयादाकृष्ट प्रतीच्यां वा मेळिते च पावरेखे इत्युच्यते । रेखोपरि रेखाऽन्तरस्यारोहे तयोर्योगस्थानं सन्धिः । ईदृशः रेखात्रययोगो मर्म | साधको यदाशाऽभिमुखः सैव प्राची । तदितरा प्रतीची । प्रत्यगग्रं त्रिकोणं शक्तिः प्रागग्रं तु शिवो वह्निश्चेत्युच्यते इति ॥ प्रथमं ईशानाद्याग्नेयान्त-तदादिवारुण्यन्त-तदादीशानान्तां रेखामभिलिख्य शक्ति निष्पादयेत् । इदं मध्यत्रिकोणं भवति । यन्मध्यं हि बिन्दुस्थानमामनन्ति । अथास्य मध्यतः पाश्वरेखाद्वयनिर्भेदपूर्वकं प्राग्वच्छक्त्यन्तरं कल्पयेत् । अत्र सन्धिद्वयं जायते । ततो द्वितीयशक्ति- मध्यतः तत्पाश्वरेखाद्वयं निर्भिद्य च तां प्रथमशक्त्यग्रसलग्नां तियग्रेखामालिख्य तदनाकृष्टाभ्यां पक्षरेखाभ्यां सन्धिद्वयभेदचणं शिवत्रिकोणं कुर्यात् । एतावता अष्टकोण सम्पद्यते । एतदेव मध्यत्रिकोणेन सह नवयोनिचक्रमिति कीय॑ते । इह सन्धयः षट् मर्मणी द्वे च सिध्यन्ति । अथ प्राची तिर्यग्रेखामुभयतोऽप्यभिवर्ध्य तदनाकृष्टाभ्यां प्रथमवह्निपक्षकोणाग्रसंलग्नाभ्यां पावरे- खाभ्यां शक्तिं जनयेत् । एवं प्रतीची तिर्यग्रेखामुभयतोऽप्यभिवयं तदनाकृष्टाभ्यां प्रथमशक्ति- पक्षकोणाग्रस्पृष्टाभ्यां । पावरेखाभ्यां शिव साधयेत् । ततो मध्यत्रिकोणपावरेखे ऐशान्यामाग्नेय्यां चाभिवर्य तदप्रयोः प्रथमलिखितवयग्रे च संसक्तां तियग्रेखामालिखेत । एवं प्रथमलिखितवढेरपि पावरेखे अभिवयं तदप्रयोः द्वितीयशक्त्यग्रे च संसक्तां तियरेखां विलिखेत् । तदिदमन्तदृशारं भवति । भत्र मर्माणि षट् सन्धयो द्वादय च निष्पद्यन्ते । अथ विद्यमानासु पञ्चसुर्तियग्रेखासु प्रथमां चरमांच उभयतोऽप्यभिवर्ध्य तत्तदनाकृष्टाभिः पावरेखामिः तृतियशक्तिपक्षकोणशिखावर्ज इतरकोणाष्टकाग्रमशिनौ शक्तिशिवौ समुत्पादयेत् । ततः प्रथमवर्धिता मध्यशक्तिप्रथमवह्निपा- श्वरेखास्तत्तद्विदिक्षु संवर्ध्य तत्तदनाकृष्टे अन्तर्दशारीयप्राक्प्रत्यक्कोणशिखासम्पृक्ते रेखे समालिखेत्। तदेतद्बहिर्दशारं भण्यते । इह मर्माणि दश सन्धयोऽष्टादश चोन्मीलन्ति । अथ सप्तसु तिर्थनेखासु षष्ठद्वितीये पूर्वसंवर्धित एव रेखे उभयतः संवर्य तत्तदनाकृष्टाभिः बहिर्दशारस्य प्राक्प्रत्यक्ति- कोणशिखरसंसर्गवर्जमितरकोणाष्टकशिखरसम्पृक्ताभिः पावरेखाभिः शक्तिं शिवं च समुन्मीलयेत् । ततश्चतुर्थशक्तिपावरेखे सर्वप्राचीनां तिर्यग्रेखां चोभयतोऽप्यभिवर्ध्य मेळयेत् । एवं तृतीयवह्नि- पार्श्वरेखे सर्वप्रतीच्यां तियेगखों चोभयतस्संवर्ध्य मेलयेत् । ततः प्रथमशक्तिप्रथमशिवयोः पाश्वरेखे द्वे तत्तदिक्षु समभिवर्ध्य तत्तदप्रतश्चतुर्थशक्तितृतीयशिवशिखरचुम्बितिर्यग्रेखायुगळमा- लिखेत् । तदिदं चतुर्दशारं भवति । अत्र मर्माणि अष्टादश, सन्धयः चतुर्विंशतिः, शक्तयः पञ्च, वह्नयश्चत्वारः, पार्श्वयोः डमरवोऽष्टौ, त्रिकोणानि च संहत्य त्रिचत्वारिंशत सम्पद्यन्ते । अथास्य परितः कर्णिकावृतं बिलिख्य तत्संसक्तान्यसन्धीनि दळान्यष्टौ कल्पयेत् । तदिदमष्टदळमिति व्यवह्रियते । असन्धित्वं नाम केसराभाववत्वम् , श्रीचक्रराजे केसरनिषेध- दर्शनात् । अथ तदभितः पुनःकर्णिकावृत्तं निष्पाद्याऽसन्धीनि “पत्राणि षोडा निर्मिमीत ।

·यौवनोल्लास: तृतीयः-श्रीक्रमः ६५ तदिदं षोडशदळं सञ्चक्षते । अथ तद्वहिर्मर्यादावृत्तत्रयं परिकल्प्य तत्परितः चतुरस्ररेखात्रयेण चतुरि भूपुरं समुद्भावयेत् ।। इति श्रीचक्रलेखनप्रकारः ।। र श्रीचक्रप्रस्तारभेदाः एतत्वतिष्ठापनमन्त्रः प्रागुक्त एव । सुवर्णा दनिर्मितस्य यत्रस्य तु द्वौ प्रस्तारौ-भौमो, मैरवश्चति । तत्र पलद्वयपरिणामे चतुरङ्गुलविस्तृतपट्टे उर्ध्व रेखाऽऽत्मको बिन्द्वादिभूपुरान्त- रचनाक्रमो भूप्रस्तारः । मैरवप्रस्तारस्त्रिविधः । तत्र भूपुरमारभ्य चक्रत्रिकत्रिकं सृष्टिस्थितिसहार- पदैः व्यपदिश्यते । तेषु सृष्टिचक्रात् स्थितिचक्रमुन्नतम् । ततोऽपि संहारचक्रमुच्छ्रितम् । इत्येक:- पक्षः । भूपुरात् पद्मद्वयमुन्नतम् । तस्मात् चतुर्दशारादिषट्कं उदग्रमिति द्वितीयः । भूपुरादि- बिन्द्वन्तानि नवापि चक्राणि पूर्वपूर्वस्मादुत्तरोत्तरं उन्नतानाति तृतीयः । अत्र- चतुरस्र समारभ्य नवचक्राण्यनुक्रमात् । उन्नतोन्नतमःमध्याच्चक्र स्यान्निधधनम् ॥ इति ॥ चरमपक्ष प्रतिपादके तन्त्रराजवचनगने " निधनेधनं " इति पदे " उर सलाम इत्यादिवत व्यधिकरणबहुव्र हिः । चरमे वयसि धन प्राप्तिरित्यर्थः । सम्पदनुभवदशायामेव निधनमाप्नोति न तु तद्धासक ले इति यावत् । प्राञ्चस्तु धनलाभोत्तरं निधनं भवतीती सप्तमीद्वितीययोः व्यत्ययं विधाय निन्दापरतया व्याचक्षते । तत्र मूलं त एव जानत इति दिक् ॥ " श्रीचक्रप्रतिष्ठापनविधिः दीक्षाप्रकरणोक्ते शुभे दिवसे कृमाह्निकः साधको गणपतिमाराध्य ब्राह्मणैः स्वस्ति वाचयित्वा आचम्य प्राणानायम्य देशकालौ सङ्कीर्त्य अमुकगोत्रोऽमुकशर्मवर्मादिरह महात्रिपुरसुन्दरीमाराधयिष्यन् श्रीचक्रराजप्रतिष्ठापनं करिष्य इति सङ्कल्प्य दुग्धदधिघृत- शकृन्मूत्रात्मकं पञ्चगव्यमानीय सम्मिश्य हौं इति मन्त्रेण अष्टोत्तरशतवारानभिमश्य तत्र प्रणवेन यन्त्र निक्षिप्य तत उद्धृत्य पात्रान्तरे निधाय, मिश्रितेन गादुग्धदधिघृतमधुशर्क- राऽऽत्मकेन पञ्चामृतेन संस्नाप्य धूपयेत् । अथ प्रत्येकं दुग्धादि भः क्रमेण अन्तगन्तग धूग्न- पूर्वक नपयत्वा पुनर्मिश्रितश्च तैः स्नपयेत् । ततं'ऽष्टासु दिक्षु शठितण्डुलपुजापरि नि हेतैः नूतनवसनवेष्टितैः गन्धपुष्पाचिनः कुङ्कुमोच । बन्द नकस्तूरीसुर भीतळ मलिलपूजः कुशा- ग्रेण स्पृष्ट्वा मूलेनाष्टोत्तरशतबारानभिमन्तितः सौवर्णादिमातिकान्तान्यतमैरष्टभिः कलशैरभिषि- वेत् । इह सर्वमपि पञ्चगव्यादिक स्नानं मूलमन्त्रकरणकमेव । अथ यन्त्रं धौतेन वाससा परि- मृज्य पीठ निधाय कुशाग्रैः स्पृशन्-ऐं ह्रीं श्रीं ॐ यन्त्राजाय विद्महे महायन्त्राय धीमहि । तन्ना यन्तः प्रचोदयात् ।। इति-यन्त्र गायत्री अष्टोत्तरशतवा रानावर्त्य आत्मनो भूतशुद्धयादि- मातृकान्यासान्तं कृत्वा यन्त्र करेण संस्पृश्य प्राणप्रतिष्टां कुर्यात् । यथा- 1मत्रौपयुकाः प्रतिकतयः परि० १ ये, ·नित्योत्लवः अस्य श्रीयन्त्रराजप्राणप्रतिष्ठामहान्मनस्य ब्रह्मविष्णुमहेश्वरा ऋषयः । ऋग्यजुस्सामाथ- वाणि छन्दांसि । चैतन्यं देवता । आं बीजम् । ह्रीं शक्तिः । क्रों कीलकम् । मम श्रीचक्रप्राण- प्रतिष्टायै जपे विनियोगः ॥ ऐं ह्रीं श्रीं अं कं खं गं वं डं पृथिव्यप्तेजोवाय्वाकाशात्मने आं अंगुष्ठाभ्यां नमः ॥ ३ इं च छ ज झं जं शब्दस्पर्शरूपरसगन्धात्मने ई तर्जनीभ्यां नमः ।। उं टं ठं डं ढं णं श्रोत्रत्वक्चक्षुर्जिह्वाघ्राणात्मने ऊं मध्यमाभ्यां नमः ।। ३ एं तं थं दं धं नं वाक्पाणिपादपायूपस्थात्मने ऐं अनामिकाभ्यां नमः । ॐ पं. फ ब भ भ वचनादानविहरणविसर्गानन्दात्मने औं कनिष्ठिकाभ्यां नमः। अ यं रं लं वं शं षं सं हं ळं क्षं मनोबुद्धयहङ्कारचित्तान्तःकरणात्मने भः करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ॥ संहृदयादिन्यासः ॥ ३ my ३ - ध्यानम्-- रक्ताम्बोधिस्थपोतोल्लसदरुणसरोजाधिरूढा करा : पाशं कोदण्डमिक्षद्भवमळिगुणमप्यङ्कुश पञ्चबाणान् । बिभ्राणाऽसृक्कपालं त्रिणयनलसिता पीनवक्षोरुहाढ्या देवी बालार्कवर्णा भवतु सुखकरी प्राणशक्तिः परा नः ॥ ऐं ह्रीं श्रीं ॐ आं ह्रीं क्रों यं रं लं वं शं षं सं हौं हं सः श्रीचक्रस्य प्राणाः इह प्राणाः ॥ सः श्रीचक्रस्य जीव इह स्थितः ।। सः श्रीचक्रस्य सर्वेन्द्रियाणि ॥ सः श्रीचक्रस्य वाङ्मनश्चक्षुःश्रोत्रजिह्वाघ्राणप्राणा इहागत्य सुखं चिंर तिष्ठन्तु स्वाहा ॥ इति ॥ . السمسم , यन्त्रान्तरप्राणप्रतिष्ठायां तत्तन्नाम्नः ऊहः कार्यः। अथ तत्र श्रीक्रमोक्तेन विधिना देवीमा- वाह्य अभ्यर्च्य यन्त्र कुशाग्रैः स्पृशन् मूलमष्टोत्तरं सहस्त्रं शतं वा वारानावर्त्य होमप्रकरणोक्तेन क्रमेण अष्टोत्तरशतमाज्याहुती: मूलेन हुत्वा सम्पाताज्यं मध्ये मध्ये यन्ने अवनीय सव्यञ्चनेन अन्नेन सर्वभूतबलि प्रदाय होमशेष समाप्य गुरवे सुवर्णश्रृङ्गालकृतां गां वसनाभरणानि च प्रदाय देवीमुद्वास्य कुमारी योगिनी ब्राह्मणांश्च भोंजयेत् । इमां च यन्त्रप्रतिष्ठां गुर्वादिना वा कारयेत् ॥ इति वामकेश्वरतन्त्रीयो यन्त्रप्रतिष्ठापन विधिः ॥

·यौवनोल्लासः तृतीयः- श्रीक्रमः ६७ यन्त्रभेदेन अर्चनकालावधिः सौवणे यावज्जीवं, रौप्ये द्वाविंशतिवत्सराः, ताने द्वादश, भूर्जपत्रे लिखिते तु षटू । एतेषां उक्तकालातिक्रमे पुनः प्रतिष्ठा । स्फटिकादौ तु सकृदेव प्रतिष्ठापनं सर्वदा पुरुषपरम्प- रयाऽभ्यर्चनं चेति। यन्त्रस्य श्वचण्डालाद्यस्पृश्यस्पर्शाधुपघाते पुनः प्रतिष्ठापनम् । प्रमादादिना यन्त्र दग्धे स्फुटिते नष्टे चोराधपढते वा एकदिनोपवासं अयुतमूलमन्त्रजपं तद्दशांशं होमादिक च कृत्वा पुनर्यन्त्रान्तरं प्रतिष्ठापयेत् । लुप्तचिह्नस्फुटिताधदग्धादींस्तु तीर्थोदके निक्षिपेत् ॥ इति ॥ श्रीचक्रमहिमा श्रीचक्राभिषेकोदकेन शिरःप्रोक्षणं पानं च ब्रह्माण्डोदरगतगङ्गाऽऽदितीर्थसहस्रस्नान- कोटिफलदम् । श्रीचक्रदर्शिनस्तु- सम्यक् शतक्रतून् कृत्वा यत्फलं समवाप्नुयात् । तत्फलं लभते कृत्वा भक्त्या श्रीचक्रदर्शनम् ॥ इति वचनादुक्तं फलं भवति । इत्यलं विस्तरेणेति शिवम् ॥ सपर्याप्रकरण द्वितीयं समाप्तम् होमप्रकरणम् तत्र पूजामण्टपस्य ईशानभागे चतुरस्रकुण्डं अथवा हस्तायाममङ्गुष्ठोनतं स्थण्डिलं कृत्या, सामान्यार्योदकेन प्रोक्ष्य, उदक्संस्थाः प्राचीस्तिस्रो रेखाः तदुपरि प्राक्संस्था उदीचीश्च लिखित्वा तासु रेखासु क्रमेण- ऐं ह्रीं श्रीं ऐं की सौः ब्रह्मणे नमः, यमाय, सोमाय, रुद्राय, विष्णवे, इन्द्राय नमः ॥ इति गन्धाक्षतपुष्पैरम्यऱ्या ऐं ह्रीं श्रीं सहस्राचिषे हृदयाय नमः, स्वस्तिपूर्णाय शिरसे स्वाहा, उत्तिष्टपुरुषाय शिखायै वषट् , धूमव्यापिने कवचाय हुम् , सप्तजिह्वाय नेत्रत्रयाय वौषट् , धनुर्धराय अस्त्राय फट् ॥ इति स्वाङ्गेषु षडङ्ग न्यसेत् | तेनैव षडङ्गेन अग्नीशासुरवायव्येषु मध्ये दिक्षु च कुण्डम- भ्यर्थ्य तत्र अष्टकोणषट्कोण त्रिकोणात्मकग्निचक्र प्रवेशरीत्या विलिख्य त्रिकोणे दिगष्टकं विभाच्य तत्र स्त्राग्रादिप्रादक्षिण्येन दिक्षु मध्ये च क्रमात्- ऐं ह्रीं श्रीं पीतायै नमः, श्वेताय, अरुणाय, कृष्णायै, धूम्राय, तीव्राय, स्फुलिङ्गिन्य, रुचिरायै, उवालिन्यै नमः ।। इति पीठयक्ती: समय, पीठमध्य एव- 1 अस्य प्रतिकतिः परि २ थे. , ·नित्योत्सवः ऐं ह्रीं श्रीं तं तमसे नमः, रं रजसे, सं सत्वाय, आं आत्मने, अं अन्तरात्मने, पं परमात्मने, ज्ञा ज्ञानात्मने नमः॥ इत्युपर्युपरि पूजयेत् । ततः तत्र त्रिकोणे ऐं ह्रीं श्रीं ह्रीं वागीश्वरीवागीश्वरायां नमः इति मन्त्रेण जनिष्यमाणस्य वह्वेः पितरौ वागीश्वरीबागीश्वरौ सम्पूज्य, तयोमिथुनीभाव भावयित्वा, भरणेः सूर्यकान्ताद्वा वह्निमुत्पाद्य द्विजगृहावा आनीय मृत्पात्रे ताम्रपात्रे वा अग्निं आग्नेय्यां नैर्ऋत्यां वा दिशि निधाय, तस्मात्क्रम्यादांशमेकमग्निशकलं नैर्ऋत्यां निरस्य मूलेन निरीक्षण- प्रोक्षणे अस्त्रेण कुशः ताडनमवगुण्ठनामृतीकरणे चेत्येतैः विशोध्य, ॐ वैश्वानर जातवेद इहावह लोहिताक्ष सर्वकर्माणि साधय स्वाहेति मूलाधारांदतं संविदग्निं ललाटनेत्रद्वारा निर्गमय्य तं बाह्याग्नियुक्तं वागीश्वरबीजस्य वागीश्वरीयान्यां प्रवेशबुद्धया वढिचक्रे पातयेत् । ततः कवचाय हुं इति मन्त्रेण इन्धनैः आच्छाद्य, ऐं ह्रीं श्रीं अग्निं प्रज्वलित वन्दे जातवेदं हुताशनम् । सुवर्णवर्णममलं समिद्धं विश्वतोमुखम् ॥ इत्युपस्थाय, ३ उत्तिष्ठ पुरुष हरितपिङ्गल लोहिताक्ष सर्वकर्माणिं साधय मे देहि दापय स्वाहा इति वह्निमुत्थाप्य, ३ चित्पिङ्गळ हन हन दह दह पच पच सर्वज्ञ आज्ञापय स्वाहा इति प्रज्वाल्य, वागीश्वरीगर्भे धृतं ध्यात्वा, ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः ऐं नमः अस्य होमाग्नेः पुंसवनकर्म कल्पयामि नमः। तथा अस्य होनाग्नेः सीमन्तकर्म, जातकर्म, श्रीललिताग्निरिति नाम्ना नामकरणकर्म कल्पयामि नमः । एवं तत्तत्क्रमषु वढेः तत्तद्देवतानाम य.ज्यम् । अस्य होमाग्ने- रितिपदस्य एतावत्पर्यन-मनुवृत्तिः, इतः परं ललिताऽग्नेरिति । ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्ली सौः ऐं नमः अं ललिताऽग्नेः अन्नप्राशनकर्म कल्पयामि नमः, चौळकर्म, उपनयनकर्म, गोदानकर्म, विवाहकर्म कल्पयामि नमः । इति तत्तत्कर्माणि भावनया विदध्यात् । ततः सामान्यजलेन परिषेचनम् , प्रागप्रेरुदगप्रैश्च कुशः परिस्तरणम्, त्रिभिः परिधिभिः प्राग्वजं परिधानं च कृत्वा, त्रिणयनमरुणाप्ताबद्धमौळिं सुशुक्लां- शुकमरुणमनेकाकल्पमम्भोजसंस्थम् । अभिमतवरशक्तिं स्वस्तिकाभीतिहस्त नमत कनकमालालङ्कृतांस कृशानुम् ॥ इति ध्यायेत् ॥ शारदातिलके- वैश्वानरं स्थितं ध्यायेत् समिद्धोमेषु देशिकः । शयानमांज्यहोमेषु निषण्ण शेषवस्तुषु ॥ इति ध्यानविशेष उक्तः । अथाष्टकोणे स्वाग्रादिप्रादक्षिण्येन- ऐं ह्रीं श्रीं जातवेदसे नमः, सप्तजिह्वाय, हव्यवाहनाय, अश्वोदराय, वैश्वानराय, कौमारतेजसे, विश्वमुखाय, देवमुखाय नमः ।।

·यौवनोल्लासः तृतीय:-श्रीक्रमः इति षट्कोणे च पूर्ववत् षडङ्गं अभिपूज्य, त्रिकोणे---ॐ वैश्वानर जातवेद इहावह लोहिताक्ष सर्वकर्माणि साधय स्वाहा इति मन्त्रेण---अग्निमर्चयेत् । अथाज्यं मूलेन सप्तवारं अभिमन्त्रणेन संशोध्य पुरतो दर्भेषु निवाय खुवं च मूलेन प्रक्षाळय तदुत्तरतो निवेश्य अग्निं पुष्पाक्षतैः अलकृत्य सुवेण आज्यमादाय, ऐं ह्रीं श्रीं हिरण्याय नमः स्वाहा । हिरण्याया इदं न मम | कनकाय, रक्ताये, कृष्णाये, सुप्रभाय, अतिरक्तायै, बहुरूपायै, नमः स्वाहा । बहुरूपाया इदं न मम । इति अग्नेः सप्तजिह्वासु एकैकामाज्याहुतिं कुर्यात् नमोऽन्ताम् । पादुकाऽन्तानिति सूत्रं तु प्रक- रणान्तरमन्त्रान्तिमनमःपदापोहकं न तु वह्विजिह्वामन्त्रनमसः अन्यत्र विनियोगादर्शनात् । जिह्वास्थानानि तु- रुद्रेन्द्रवह्निमांसादवरुणानिलदिग्गताः। हिरण्याचाः क्रमान्मध्ये बहुरूपा व्यवस्थिता ॥ इति ॥ बहुरूपाऽऽख्यजिह्वायां होमः सर्वार्थसाधकः । इतरासु हुनेत् क्रूरकर्मस्वभिमतेषु च ॥ इति कादिमते ॥ ततः, ऐं ह्रीं श्रीं वैश्वानर जातवेद इहावह लोहिताक्ष सर्वकर्माणि साधय स्वाहा ॥ ॐ उत्तिष्ठ पुरुष हरित पिङ्गल लोहिताक्ष. सर्वकर्माणि साधय मे देहि दापय स्वाहा ॥ ॐ चित्पिङ्गल हन हन दह दह पच पच सर्वज्ञाज्ञापय स्वाहा ॥ इत्यादिभिः प्रागुक्तैः त्रिभिमन्त्रैः अग्नेस्तिम्न आहुतीः जुहुयात् । अथ अग्नेर्भध्यभागे स्थितायां दक्षिणोत्तरायतायां बहुरूपाऽऽल्यजिह्वायां आवाहनमन्त्रेण-- ऐं ह्रीं श्रीं . हक्की हलौः महापप्रवनान्तःस्थे कारणानन्दविग्रहे । सर्वभूतहिते मातरेह्येति परमेश्वरि ॥ इति श्रीदेवीमावाह्य उपचारमन्त्रैः गन्धादीन् पञ्चोपचारानाचर्य प्रथम अङ्गदेवी नित्यौधत्रयावरण- देवताचक्रेश्वरीणी एकैकामाज्याद्यन्यतमाहुतिमुद्देशत्यागपूर्व कृत्वा अथ प्रधानदेवतायाश्च तथैव दशाहुतीर्जुहुयात् । पुरश्चरणादिहामाहुतयस्तु इत उत्तरं कार्याः । तत्र नित्यासु चक्रेश्वरीषु अङ्गदेवीषु च तत्तन्मन्त्रान्ते चतुर्थ्यन्तं तत्तन्नामोत्तरं स्वाहापदप्रयोगः । वशिन्यादिष्वायुधेषु चोक्तमन्तगतं नमःशब्दमपोह्य स्वाहाशब्दयोजनम् । अवशिष्टेषु ओघत्रयाणिमाऽऽदिषु दैवतेषु चतुर्थ्यन्तं तत्तन्नामोत्तरं स्वाहापदसम्बन्धः इति विशेषः । यथा-- ऐं ह्रीं श्रीं अं ऐं स क ल ही नित्यक्किने मदद्वे सौः अं कामेश्वरीनित्यायै स्वाहा । कामेश्वरीनित्याया इदं न मम ॥ इत्यादि । में आं सौः त्रिपुराचक्रेश्वथ स्वाहा । त्रिपुराचक्रेश्वर्या इदं न मम ॥ इत्यादि ·७० नित्योत्सवः ३ अं आं इ ई उ ऊ ऋ ॠ लं लं ए ऐं ॐ औं अं अः » वशिनीवाग्देवतायै स्वाहा । वाशनीवाग्देवताया इदं न मम ॥ इत्यादि । ३. द्रां द्रीं क्लीं ब्लू सः सर्वजम्भनेभ्यो बाणेभ्यः स्वाहा । सर्वजम्भनेभ्यो बाणेभ्य इदं न मम ॥ इत्यादि ॥ हृदयदेव्यै स्वाहा । हृदयदेव्या इदं न मम ॥ इत्यादि ।। परप्रकाशानन्दनाथाय स्वाहा । परप्रकाशानन्दनाथाय इदं न मम ॥ इत्यादि । अणिममसिद्धयै स्वाहा । अणिममसिद्ध्या इदं न मम॥ इत्यादिरीत्येति ॥ प्रधानदेवताहोमे तु पञ्चदशनित्योत्तर कामेश्वर्यादित्रितयान्ते त्रिपुराम्बोत्तरं प्रधानहोमदशके तदन्ते तस्या एव महाचक्रेश्वरीत्वेन पुनोंमे चेत्येवं त्रयोदशसु होमेषु मूलमन्तान्ते-ललितायै स्वाहा ललिताया इदं न मम इति विवेकः, “ न तत्र मन्त्रदेवताभेदः कार्यः” इति सूत्रेण नामान्तरनिषेधात्। सर्वत्र ज्वालामालिन्यादिषु स्वाहाऽन्तेषु मन्त्रेषु तु पुनः स्वाहाशब्दान्तरयोजन कर्तव्यमेवm m m 1 - मन्त्रान्ते या वह्निजाया सा तु मन्त्रस्वरुपिणी । तदन्तेऽन्यां प्रयुञ्जीत सा होमाङ्गतया मता ॥ इति शक्तिसङ्गमतन्त्रवचनात् ॥ होमद्रव्याणि तु आज्यान्नपायसतिलतण्डुलतदुभयरक्तपुष्पसुगन्धिकुसुमफलाद्यन्यतमानि । भन्नादिषु त्रिमधुरयोगः केवलाज्ययोगो वा । अन्नदितिलतण्डुलान्तं निष्कामानाम् । प्रसून फलं चैकैकम् । लघु चेत् द्वित्र्याधपि । संस्कारस्तु आज्याक्त एव । एवं क्रमान्तरेष्वपि विपश्चिद्भिः ऊहनीयमिति दिक् । अथ पूर्वोक्तप्रकारेण बलिं दत्वा- ऐं ह्रीं श्रीं ॐ भूरनये च पृथिव्यै च महते च स्वाहा । अग्नये पृथिव्यै महत इदं न मम ॥ ॐ भुवो वायवे चान्तरिक्षाय च महते च स्वाहा । वायवे अन्तरिक्षाय महत इदं न मम ॥ ॐ सुवरादित्याय च दिवे च महते च स्वाहा । आदित्याय दिवे महत इदं न मम ॥ ॐ भूर्भुवः सुवश्चन्द्रमसे च नक्षत्रेभ्यश्च महते च स्वाहा । चन्द्रमसे नक्ष- त्रेभ्यो दिग्भ्यो महत इदं न मम ।। इति चेतुर्भिः मन्त्रैः महाव्याहृतिहोमं आज्येन कृत्वा, ऐं ह्रीं श्रीं ॐ इतः पूर्वप्राणबुद्धिदेह- धर्माधिकारतो जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यवस्थासु मनसा वाचा कर्मणा हस्ताभ्यां पझ्यामुद्रेण शिश्ना यत् 1 स्वाहाऽन्तमन्त्रे स्वाहाऽन्तरयोजनं नास्तीति प्राचीनानां लेखः अमूलत्वात् अनादर्तव्य:- इत्यधिकः (भ, अ) पुस्तकयो.. ३ ·यौवनोल्लासः तृतीयः-श्रीक्रमः स्मृत यत् कृतं यदुक्तं तत् सर्वं ब्रह्मार्पणं भवतु स्वाहा इति मन्त्रेण ब्रह्मार्पणाहुतिं विधाय, परब्रह्मण इदं न मम इत्युक्त्वा, परिस्तरणपरिधीनपसार्य, परिषेचनालङ्करणे कृत्वा, प्रागुक्तेन- अग्निं प्रज्वलितं वन्दे जातवेदं हुताशनम् । सुवर्णवर्णममलं समिद्धं विश्वतोमुखम् ।। इति मन्त्रेणोपस्थाय चिदग्नि देवता च आत्मन्युद्वासयामि नमः इत्युद्वास्य ततितिलकं धारयेत व्यायुषमिति मन्त्रेणेति शिवम् ।। इति होमप्रकरणं तृतीयं समाप्तम् .. मुद्राप्रकरणम् . श्रीगुरुवन्दनमुद्राः विकसितकल्प उत्तानाञ्जलिः सु मुख म् । इदमेव मुष्टीकृतं सु वृ त्त म् । ऊधिः- स्थितयोः दक्षवामकरतलयोः अंगुलीनां मियो मणिबन्धसम्बन्धे च तु र स्नम् । अधरोत्तरस्य वामदक्षमुष्टियुगस्य स्वाभिमुख्येन योजने मुद्रः । तियमिळिताग्रयोः । मध्यमयोः पश्चात् ऊर्ध्वाधःस्थिते वामदक्षानामिके तिरः प्रसारिते तर्जनीभ्यां निपीड्य वामकनिष्ठां दक्षिणया धृत्वा अङ्गुष्ठाग्रयोः मध्यमापुरोमध्यपर्वद्वयसम्बम्धे यो निः ॥ इति श्रीगुरुवन्दनमुद्राः ।। अर्ध्यस्थापनमुद्राः अधोमुखप्रसारित वामदक्षकरतलयुगमधरोत्तरं विधायाङ्गुष्ठद्वयचालने मत्स्यः । लक्ष्यम- भितः छोटिकां दत्वा दक्षमध्यमातर्जनीभ्यां अधिवामकरतलं त्रिस्ताडने अस्त्रम् । अधोमुखस्य दक्षवाममुष्टिद्वयस्य प्रसारितयोः तर्जन्योः स्वस्वभागमारभ्य क्रमेण लक्ष्यं परितः प्रादक्षिण्यवामा- वर्ताभ्यां परिभ्रमणे अवगुण्ठ न म् । अभिमुखमन्योन्यग्रथितानां दक्षवामकराङ्गुलीनां क्रमेण कनिष्ठानामे तर्जनीमध्यमे च संयोज्य अधोमुखीकरणे धेनुः । यो नि रुक्तैव । उत्तानस्य वाम- करस्य विरळं आकुञ्चितैः अनामामध्यमातर्जन्यप्रैः अधोमुखस्य दक्षस्य वक्रीकृतानि तानि संयोज्य कनिष्ठाङ्गुष्ठाग्राणां मिथः सम्बन्धे गा लि नी ॥ अर्थने मुद्राः विततोत्तान अवधिोव्यापारितोऽञ्जलीः आ वा ह नी । तथाविधो न्युब्जाञ्जलिः संस्था- पनी । उदङ्गुष्ठयोः मुष्टयोरभिमुखयोगे सं नि धा पनी । सैवाकनिष्ठामूलं अन्तःप्रविष्टाङ्गुष्ठ- मिथःस्पृष्टनखा सं नि रोधि नी । संनिधपान्येव तिरः प्रयोजिता स म्मु खी कर णी । अ व गु- 1 एताया प्रतिकृतयः परिशिष्टे ४ थे. 2 अधोमुखाभ्यो वाम-श्री. 3संस्थापिनी-अ, १.

·नित्योत्सवः पठनी उक्तैव । उदङ्गुलिनोः करतलयोः योजने व न्द नं प्रसिद्धम् । धेनु यो नी उक्त एव । वामानामाङ्गुष्ठयोगे त त्व मुद्रा । दक्षाङ्गुष्ठतर्जनीयोगो ज्ञा न मुद्रा । सक्षोभिण्यादिमुद्राः उत्तानयोः करतलयोः प्रसारिततर्जनीकं संहतकनिष्ठानामामध्यमाग्राण्यन्योन्याभिमुख्येन संयोज्य स्वस्वकनिष्ठोपर्यङ्गुष्ठाग्रसम्बन्धे सर्व सङ्क्षो भि णी । सैव प्रसारितमध्यमाऽपि सर्व- वि द्रा वि णी । इयमेव मध्यमातर्जन्योराकुञ्चने स ा क र्षणी । परस्परप्रथिताङ्गुलिस्पृष्टनखाना- ङ्गुष्ठयोः मुष्टयोः योगे सर्व शङ्करी । अधरोत्तरं तिर्यक्प्रसारिते वामदक्षिणकनिष्ठे मध्यमाभ्यां धृत्वा तयोरने अंगुष्ठाभ्यां निपीड्य अनामातजन्यप्राणां पार्श्वतो मिथः संस्पर्श सर्वोन्मादि नी । एषैव अनामयोराकुञ्चने तर्जन्योः किञ्चित् भुग्नत्वे च सर्व म हा कशा । दक्षभुजमध्यसन्धि- स्थापितवामकूर्परमामणिबन्धं पाणी परिवर्त्य स्वाभिमुखमन्योन्यस्पृष्टाग्रयोः मध्यमयोः पृष्ठतोड- धरोत्तरं तिरःप्रसारितानि दक्षवामानामाकनिष्ठामाणि तर्जनीभ्यां धृत्वा पुरोऽङ्गुष्ठयोरन्योन्यसम्बन्धे सर्व खेचरी । ऊर्ध्वाधस्तिरःप्रसृते वामदक्षकनिष्ठाग्रे अनामाभ्यां धृत्वा अर्यचन्द्राकृतियोजितेषु तर्जन्यङ्गुष्ठेषु मिथः श्लिष्टाभ्य मृजुभ्यां मध्यमाभ्यां तर्जन्य: सम्बन्धे सर्व बी जम् । यो नि रुक्तैव । अस्यामेव ऋजूकृतयोः कनिष्ठयोः मध्यमयोग्ङ्गुष्ठयोश्च पृथङमिथः संस्पर्थे सर्थ त्रि ख ण्डा । उदग्राणां विरळानां वामकराङ्गुलीनां ईषदाकुञ्चने ग्रा सः । मध्यमातर्जन्यङ्गुष्ठयोगे प्राण मुद्रा । मध्मानामाऽङ्गुष्ठमेळने अ पा न स्य । कनिष्ठ ऽनाम'ऽङ्गुष्ठसम्बन्धे व्या न स्य । तर्जन्यनामाऽ- अष्ठमिश्रणे उ दा न स्य । सर्वाङ्गुलसंश्लेषे स मा न स्य । वाममुष्टे'ङ्गुष्ठानचुम्बितमूलपर्वणि तर्जन्यामीषदधोमुखप्रसृतयां ना रा चः । व्यत्ययेन वामदक्षकरकनिष्ठाङ्गुष्ठानयोः योगे अन्यासां वैरळ्येन प्रसारणे च च क्रम् ।। न्यासे मुद्राः संहताभिः चतसृभिः अङ्गुलीभिः मुखस्पर्शे मुख म् । सम्पुटीकृतयोः करयोः मिथोऽभि- मुखप्रश्लेषे क र सम्पुट म् । किञ्चिदाकुञ्चिताङ्गुल्यग्रयोः स्वाभिमुख करयोरन्योन्यसम्बन्धे अज्ज लिः । तर्जनीमध्यमानामाऽप्रैः हृदयस्पर्श हृद यम् । मध्यमाऽनामाऽग्रयोः ब्रह्मरन्ध्रसम्बन्धे शिरः । अङ्गुष्ठानचूळयोगे शि खा । व्यत्ययहस्तयोरधरोत्तरं वामहस्तदक्षकरयोः सर्वाङ्गुलीभिः अंससम्बन्धे कवचम् | तर्जनीमध्यमाऽनामाऽग्रैः नेत्रयुगमध्यस्पर्श ने त्रम् । अस्त्र उक्तचरम् । एताः षडङ्गन्यास एव । अङ्गुष्ठमिळितया अनामिकया तत्तदङ्गस्पर्श न्या स मुद्रा । वामहस्तमुष्टिं बद्धा द्धा सरळया तर्जन्या असकर्णमभितो भ्रामणे सौ भाग्य द ण्डि नी । सैव गर्भिताङ्गुष्ठवाम- पादतलंन्यस्ता रि पु जि ह्वाग्र हा । अन्त्यमिदं मुद्र युगळं श्रीषोडशाक्षरीविषयम् ॥ जपे मुद्राः मुख-करसम्पुट-षडङ्गमुद्गाः प्रक्तचर्य एव । परस्परमनभिमुखग्रथिताकुञ्चितानामामध्यमा- कनिष्ठं करौ परिवर्त्य प्रसारिततर्जनीयुगानसम्बन्धे श क्त्यु त्था पनी । 1 सर्वाकर्षिणी-अ, ब३. 2 असंकीर्ण-श्री, अ१.

·यौवनोल्लास: तृतीयः-श्रीक्रमः सर्वसङ्क्षोभिण्यादयो दश दर्शितचर्यः। अभिमुखाभ्यां दक्षमध्यमातर्जनीभ्यां पराङ्मुखयोः वाममध्यमातर्जन्योः अवपीड्याकर्षणेऽन्यासामङ्गुलीनां आकुञ्चने च पा शः । उदग्रायां दक्षमध्य- मायां तन्मध्यपर्वस्पर्शिमध्यपर्वणस्तर्जन्याकुञ्चने अनामाकनिष्ठाग्रयोश्चाङ्गष्ठाग्रनिपीडने अंकुशः । उत्तानदक्षमध्यमाऽग्रेण तादृशतर्जन्यमपरिग्रहे चापः । बाणस्तु नाराचपदेनोक्तचर एव ॥ आहत्य अपुनरुक्ता मुद्राः पञ्चाशत् । एतासां प्रकारभेदोऽपि तन्नान्तरेषु दृश्यत इति शिवम् ॥ इति मुद्राप्रकरणं चतुर्थ समाप्तम् - w w w w न्यासप्रकरणम् एतन्मुद्राः मुद्राप्रकरणे उक्तपूर्वाः । तत्रादौ मातृकान्यासः- अस्य श्रीमातृकान्यासमहामन्त्रस्य ब्रह्मणे ऋषये नमः (शिरसि), गायत्र्यै छन्दसे नमः (मुखे), श्रीमातृकासरस्वत्यै देवतायै नमः (हृदये), हल्भ्यो बीजेभ्यो नमः (गुये), स्वरेभ्यः शक्तिभ्यो नमः (पादयोः), बिन्दुम्यः कीलकेभ्यो नमः ( नाभौ ), मम श्रीविद्याऽङ्गत्वेन न्यासे विनियोगाय नमः ( करसम्पुटे) । सर्वमातृकया त्रिर्व्यापकं सर्वाङ्गे अञ्जलिना । ऐं ह्रीं श्रीं ऐं की सौः अ क ख ग घ हूं आं अंगुष्ठाभ्यां नमः । हृदयाय नमः ॥ इं च छ ज झं जे ई तर्जनीभ्यां नमः । शिरसे स्वाहा ॥ उं टं टंडं ढंण ऊं मध्यमाभ्यां नमः । शिखायै वषट् ।। एं तं थ द ध नं ऐं अनामिकाम्यां नमः । कवचाय हुँ । ओं पं फं बं में मं औं कनिष्ठिकाम्यां नमः । नेत्रत्रयाय वौषट् । अ य र ल व श ष स ह ळ क्ष अः करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ।। अस्त्राय फट् ॥ ध्यानम्- पञ्चाशद्वर्णभेदैविहितवदनदोः पादयुक्कुक्षिवक्षो- देशां भास्वत्कपर्दाकलितशशिकलामिन्दुकुन्दावदाताम् । अक्षस्नकुम्भचिन्तालिखितवरकरां त्रीक्षणामब्जसंस्था- मच्छाकल्पामतुच्छस्तनजधनभरां भारती तां नमामि ॥ दक्षोर्ध्वकरमारभ्य दक्षाधःकरपर्यन्तं प्रादक्षिण्येन आयुधस्थितिः । चिन्तालिखितं नाम पुस्तकम् । इति ध्यात्वा मनसा पुष्पाञ्जलिं दत्वा, मातृकाः त्रितारीबालापूर्विकाः स्वाङ्गेष्ठ न्यसेत् । यथा-- ऐं ह्रीं श्रीं ऐं की सौः अ नमः शिरसि, आं नमः मुखवृत्ते, ई नमः दक्षनेत्रे, ई नमः वामनेत्रे, ऊँ नमः दक्षकणे, ऊं नमः वामकर्णे, ऋ नमः दक्षनासापुटे, ऋ नमः वामनासापुटे, 1देहां-अ. wr , ·७४ नित्योत्सवः लं नमः दक्षगण्डे, टुं नमः वामगण्डे, एं नमः ऊोष्ठे, ऐं नमः अद्यरोष्ठे, ओं नमः ऊर्ध्व- दन्तपक्तौ, औं नमः अधोदन्तपडूक्तौ, अं नमः शिरसि मुखान्ततः जिह्वाग्रे, अः नमः मुखान्ते कण्ठे, कं नमः दक्षबाहुमूले , ख नमः तन्मध्यसन्धौ दक्षकूपरे,गं नमः तन्मणिबन्धे, धं नमः तदङ्गुलीमूले, ऊँ नमः तदङ्गुल्यो, चं नम्: वामबाहुमूले, छं नमः तन्मध्यसन्धौ, जं नमः तन्म- णिबन्धे, झं नमः तदङ्गुलिमुले, अं नमः तदङ्गुल्यो, टं नमः दक्षोरुमूले, ठं नमः तज्जानुनि, डं नमः तज्जङ्घापादसंधौ तद्गुल्फे, ढं नमः तदङ्गुलिमूले, णं नमः तदङ्गुल्यग्रे, तं नमः वामोरुमूले, थं नमः तज्जानुनि, दं नमः तज्जङ्घापादसंधौ तद्गुल्फे, धं नमः तदङ्गुलिमूले, नं नमः तदङ्गुल्यो, पं नमः दक्षपार्श्वे, ऊं नमः वामपाधै, बं नमः पृष्ठे, भं नमः नाभौ, मं नमः जठरे, यं नमः हृदि, रं नमः दक्षकक्षे, दक्षस्कन्धे, लं नमः अपरेगले, गलपृष्ठे, ककुदि, वं नमः वामकक्षे, वामस्कन्धे, शं नमः हृदयादिदक्षकराङ्गुल्यन्तं, षं नमः हृदयादिवामकराङ्गुल्यन्तं, सं नमः हृदयादिदक्ष- पादाङ्गुल्यन्तं, हं नम: हृदयादिवामपादाङ्गुल्यन्तं, ळं नमः हृदयादिगुह्यान्तं ( नित्याषोडशिकार्णवे कव्यादिपादाङ्गुल्यन्तं), क्षे नमः हृदयादिमूर्धान्तं (नित्याषोडशिकार्णवे कट्यादिब्रह्मरन्ध्रान्तम् ) ॥ अत्र मातृकाणां बिन्दुमत्त्वं--वाग्देवताऽष्टकन्यासस्थान् सबिन्दूनचः सर्वत्र वर्गाणां बिन्दुयोग इति ज्ञापकात्--सिद्धम् ॥ इति मातृकान्यासः । अययेक एव सूत्रोक्तः ॥ करशुद्धिन्यासः ऐं ह्रीं श्रीं अं मध्यमाभ्यां नमः, आं अनामिकाभ्यां, सौः कनिष्ठिकाभ्यां, अं अङ्गुष्ठाभ्यां, आं तर्जनीभ्यां, सौः करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ॥ आत्मरक्षान्यासः ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः महात्रिपुरसुन्दरि आत्मानं रक्ष रक्ष, इति हृदये अञ्जलिं दद्यात् ॥ चतुरासनन्यासः ऐं ह्रीं श्रीं ह्रीं क्लीं सौः देव्यात्मासनाय नमः । इति स्वस्य मूलाधारे न्यस्य ॥ ३ हैं ही सौः श्रीचक्रासनाय नमः ३ हौं, ह्स्क्लीं ह्स्सौः सर्वमन्त्रासनाय नमः । ३ ह्रीं क्लीं ब्लें साध्यसिद्धासनाय नमः। इति त्रिभिः मन्त्रैः मुहुर्मुहुः पुष्पक्षेपेण चक्रमन्त्रदेवताऽऽसनानि श्रीचक्रे न्यसेत् ॥ , बालाषडङ्गन्यासः ऐं ह्रीं श्रीं ऐं हृदयाय नमः, क्लीं शिरसे स्वाहा, सौः शिखायै वषट् , ऐं कवचाय हुम्, क्ली नेत्रत्रयाय वौषट्, सौ; अस्त्राय फट् ।।

·यौवनोल्लासः तृतीयः-श्रीक्रमः वशिन्यादिन्यासः ऐं ह्रीं श्रीं अं आं ई ई उ ऊ ॠ लं लू ए ऐ ओं औं अं अः ब्लू वशिनीवाग्देवतायै नमः । शिरसि ॥ ३ क ख ग घ ङ क्ल्हीं कामेश्वरीवाग्देवतायै नमः । ललाटे ॥ ३ च छ ज झं अंन्ली मोदिनीवाग्देवतायै नमः । भ्रमध्ये ॥ ३ टं ठंडं ढं णं प्लूं विमलावाग्देवतायै नमः । कण्ठे ।। ३ ते थं दं धनं मी अरुणावाग्देवतायै नमः । हृदि । ३ पं फ ब भ म हव्यू जयिनीवाग्देवतायै नमः । नाभौ ॥ ३ यं रं लं वं इन्यू सर्वेश्वरीवाग्देवतायै नमः । लिङ्गे ॥ ३ शं षं स ह ळ क्ष क्ष्मी कौळिनीवाग्देवतायै नमः मूलाधारे ॥ इति न्यसेत् ।। मूलविद्यावर्णन्यासः अस्य च ऋष्यादिन्यासरक कृताकृतः । करणे च तत्प्रकारो जपप्रकरणे द्रष्टव्यः ॥ ऐं ह्रीं श्रीं कं नमः शिरसि, एं नमः मूलाधारे, ई नमः हृदि, लं नमः दक्षनेत्र, ह्रीं नमः वामनेत्रे, हं नमः भ्रमध्ये, सं नमः दक्षश्रोत्रे, कं नमः वामश्रोत्रे, हं नमः मुखे, लं नमः दक्षभुजे, ह्रीं नमः वामभुजे, सं नमः पृष्ठे, कं नमः दक्षजानुनि, लं नमः वामजानुनि, ह्रीं नमः नाभौ ॥ इति कादिपञ्चदशीवर्णन्यासः । एवमेव हादिपञ्चदश्यपि ।। श्रीषोडशाक्षरीन्यासः ॐ ऐं ह्रीं श्रीं मूलविद्या नम इति दक्षमध्यमानामाभ्यां शिरसि न्यसेत् । अथ तत्र तां दीपाभां नवरसुधारसा महासौभाग्यदां ध्यात्वा, पुनस्तथैव तामुच्चार्य महासौभाग्य मे देहि परसौभाग्यं दण्डयामीति सौभाग्यदण्डिन्या मुद्या. वामकर्णोपवेष्टनपूर्वकं आमस्तकचरणं वामाङ्गे न्यसेत् । पुनस्तथैव तामुच्चार्य मम शत्रून् निगृह्णामीति रिपुजिह्वाग्रया मुद्रया वामपादाधो न्यसेत् । पुनस्तथैव तामुच्चार्य त्रैलोक्यस्याहं कर्तेति त्रिखण्डा फाले न्यसेत् । पुनस्तथैव ता उच्चार्य वदने वेष्टनत्वेन न्यसेत् । पुनस्तथैव तां उच्चार्य दक्षकर्णादि- वामकर्णान्तं मुखवेष्टनत्वेन न्यसेत् ॥ पुनस्तथैव तामुच्चार्य गळोर्ध्वमाशिरो न्यसेत् । पुनस्तथैव तामाधन्तप्रणवमुच्चार्य मस्तकात् पादपर्यन्तं पादादामस्तकं च न्यसेत् । पुनस्तथैव तामुच्चार्य योनिमुद्रया मुखे न्यस्य, पुनस्तथैव तामुच्चार्य योनिमुद्रया ललाटे न्यसेत् ॥ सम्मोहनन्यास ततः श्रीविद्या स्मृत्वा तत्प्रभया जगदरुणं विभावयन् अनामिका ऊर्च परिभ्राम्य, उच्चार्य मुहुर्मुहुः मूलविद्यां ब्रह्मरन्ध्रे मणिबन्धद्वितये फाले च विन्यसेत् ॥ एष सम्मोहनो नाम न्यासोऽन्वर्थः॥

·नित्योत्सवः .. संहारन्यासः अथ चतुस्तारीनमस्सम्पुटितान् मूलविद्याषोडशार्णान् क्रमेण पादयोः जङ्घयोः जान्वोः कटिभागद्वये पृष्ठे लिङ्गे नाभौ पार्श्वयोः स्तनयोः असयोः कर्णयोः मून्धि मुखे नेत्रयोः कर्णयुग- सन्निधौ कर्णवेष्टनयोश्च न्यसेत् । अत्र कूटत्रयस्य वर्णत्रयत्वेन षोडशार्णत्वव्यपदेशः । पादादिषु प्रथमं दक्षः ततो वाम इति बोध्यम् ॥ सृष्टिन्यासः पुनस्तथैव विद्याऽर्णान् क्रमेण ब्रह्मरन्ध्रे फाले दृशोः कर्णयोः ध्राणपुटयोः गण्डयोः दन्त- पत्योः ऊर्ध्वाधरोष्ठयोः जिह्वायां चोरकूपे पृष्ठे सर्वाङ्गे हृदि स्तनयोरुदरे लिङ्गे च न्यस्य मुलेन व्यापकं कुर्यात् ॥ स्थितिन्यासः अश्य पूर्वक्रमेणैव अङ्गुष्ठादिकनिष्ठान्तकराङ्गलिषु मूर्ध्नि मुखे हृदि नाभेः पादद्वयावधि कण्ठादानाभि मूर्ध्न आकण्ठं पूर्ववत् पादाङ्गुलिषु च न्यसेत् । अत्र दक्षवामकरचरणाङ्गुलिषु द्वयोर्द्वयोरेकैकमक्षरम् ॥ एते पञ्चैव ज्ञानार्णवमते । तन्त्रान्तरेषु तु अन्येऽपि पञ्च उपलभ्यन्ते ॥ लघुषोढान्यासः अस्य श्रीलघुषोढान्यासस्य दक्षिणामूर्तये ऋषये नमः---शिरसि । गायध्ये छन्दसे नमः मुखे । गणेशग्रहनक्षत्रयोगिनीराशिपीठरूपिण्यै श्रीमहात्रिपुरसुन्दर्यै देवतायै नमः--इति हृदि । श्रीविद्याऽङ्गत्वेन न्यासे विनियोगाय नमः-इति करसम्पुटे । ऐं ह्रीं श्रीं अं कं खं गं घं डं आं ए अङ्गुष्ठाभ्यां नमः ॥ इं च छ ज झं अं ई क्लीं तर्जनीभ्यां नमः ।। उंटं ठं डं ढं णं ऊं सौः मध्यमाभ्यां नमः ॥ एं तं थं दं धं न ऐं ऐं अनामिकाभ्यां नमः ।। ओं फ ब भ में औं क्लीं कनिष्ठिकाभ्यां नमः ।। अं यं र ल व श ष स ह ळ क्ष अः सौः करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ॥ एवं हृदयादिन्यासः । ध्यानम्- उद्यत्सूर्यसहस्त्राभां पीनोन्नतपयोधराम् । रक्तमाल्याम्बर!लेपा रक्तभूषणभूषिताम् ॥ पाशाङ्कुशधनुर्बाणभास्वत्पाणिचतुष्टयाम् । लसन्नेत्रत्रयां स्वर्णमुकुटोद्भासिमस्तकाम् ॥ للع لسم لل علم 1रन्त-अ, श्री.

·यौवनोल्लास: तृतीय:-श्रीक्रमः गणेशग्रहनक्षत्रयोगिनीराशिरूपिणीम् । देवीं पीठमयीं ध्यायेन्मातृकां सुन्दरी पराम् ॥ आयुधक्रमस्तु सपर्याप्रकरण एवोक्त इहानुसन्धेयः । इति श्रीदेवी समष्टिरूपेण ध्यात्वा, गणेशा- दिव्यष्टिरूपेण च ध्यायेत् ॥ गणेशन्यास: तरुणादित्यसकाशान् गजवक्तांत्रिलोचनान् । पाशाङ्कुशवराभीतिकरान् शक्तिसमन्वितान् ।। ते तु सिन्दूरवर्णाभाः सर्वालकार 1 भूषिताः । एकहस्तधृताम्भोजा इतरालिङ्गितप्रियाः ॥ वामोर्खकरमारभ्य वामाधःकरपर्यन्तं गणेशानां पाशादिध्यानम् । शक्तीनां तु वामकरे कमलं दक्षिणे च प्रियालेष इति ध्यात्वा, मातृकास्थानेषु त्रितारीमातृकापूर्वकं गणेशान् न्यसेत् । यथा- ऐं ह्रीं श्रीं में श्रीयुक्ताय विघ्नेशाय नमः । शिरसि ॥ ३ मा होयुक्ताय विघ्नराजाय नमः । मुखवृत्ते ॥ ३ ई तुष्टियुक्ताय विनायकाय नमः । दक्षनेत्रे ॥ ई शान्तियुक्ताय शिवोत्तमाय नमः । वामनेत्रे ॥ उं पुष्टियुक्ताय विघ्नहते नमः । दक्षकणे ।। ३ ॐ सरस्वतीयुक्ताय विघ्नकर्त्रे नमः । वामकर्णे ॥ ३ - रतियुक्ताय विघ्नराजे नमः । दक्षनासापुटे ।। ३ मेधायुक्ताय गणनायकाय नमः । वामनासापुटे ।। ल कान्तियुक्ताय एकदन्ताय नमः । दक्षगण्डे । कामिनीयुक्ताय द्विदन्ताय नमः । वामगण्डे । ३ मोहिनीयुक्ताय गजवक्त्राय नमः । ऊोष्ठे ॥ ३ ऐं जटायुक्ताय निरश्चनाय नमः । अधरोष्ठे ॥ ३ ओं तीनायुक्ताय कपर्दभृते नमः । ऊर्ध्वदन्तपक्क्तौ ।। ३ औं ज्वालिनीयुक्ताय दीर्घमुखाय नमः । अधोदन्तपक्तौ ।। अं नन्दायुक्ताय शकुकर्णाय नमः । जिह्वाऽग्रे ॥ भः सुरसायुक्ताय वृषध्वजाय नमः । कण्ठे ॥ ३ के कामरूपिणीयुक्ताय गणनाथाय नमः । दक्षबाहुमूले ॥ ३ ख सुभ्रयुक्ताय गजेन्द्राय नमः । दक्षकूपरे ३ गं जयिनीयुक्ताय शूर्पकर्णाय नमः । दक्षमणिबन्धे ।। ३ धं सत्यायुक्ताय त्रिलोचनाय नमः । दक्षकराजुलिमूले ॥ 1ोमिता: -१,३,ब ३३ ३ ३ ३ ·नित्योत्सवः ३ ३ ३ डं विनशीयुक्ताय लम्बोदराय नमः । दक्षकराजल्यग्रे ॥ च सुरूपायुक्ताय महानादाय नमः । वामबाहुमूले ॥ ३ छं कामदायुक्ताय चतुर्पतये नमः । वाम रे ॥ ३ जं मदविहलायुक्ताय सदाशिवाय नमः । वाममणिबन्धे ॥ ३ झं विकटायुक्ताय आमोदाय नमः । वामकराङ्गुलिमूले ॥ ३ अ पूर्णायुक्ताय दुर्मुखाय नमः । वामकराङ्गुल्यग्रे ॥ ३ टं भूतिदायुक्ताय सुमुखाय नमः । दक्षोरुमूले ॥ ३ ठं भूमियुक्ताय प्रमोदाय नमः । दक्षजानुनि ॥ ३ डं शक्तियुक्ताय एकपादाय नमः । दक्षगुल्फे ।। ३ ढं रमायुक्ताय द्विजिह्वाय नमः । दक्षपादाङ्गुलिमूले ॥ ३ णं मानुषीयुक्ताय शूराय नमः । दक्षपादाङ्गुल्यने । ३ तं मकरध्वजायुक्ताय वीगय नमः । वामोरुमूले ॥ ३ 0 वीरिणीयुक्ताय षण्मुखाय नमः । वामजानुनि ॥ दं भ्रकुटीयुक्ताय वरदाय नमः । वामगुल्फे ॥ ३ धं लज्जायुक्ताय वामदेवाय नमः । वामपादाङ्गुलिमूले ॥ नं दीर्घद्योणायुक्ताय वक्रतुण्डाय नमः । वामपादाङ्गुल्यग्रे ॥ पं धनुर्धरायुक्ताय द्विरण्डकाय नमः । (नित्याषोडशिकार्णवे-द्वितुण्डकाय नमः)। दक्षपार्श्व ॥ ३ फं यामिनीयुक्ताय सेनान्ये नमः । वामपार्श्व ॥ ३ बं रात्रियुक्ताय ग्रामण्ये नमः । पृष्ठे ।। भं चन्द्रिकायुक्ताय मत्ताय नमः । नाभौ ॥ मं शशिप्रभायुक्ताय विमत्ताय नमः । जठरे ॥ ३ यं लोलायुक्ताय मत्तवाहनाय नमः । हृदये ॥ ३. रं चपलायुक्ताय जटिने नमः । दक्षस्कन्धे ॥ लं ऋद्धियुक्ताय मुण्डिने नमः । गलपृष्ठे- ककुदि ॥ ३ वं दुर्भगायुक्ताय खड्गिने नमः । पामस्कन्धे ।। ३ श सुभगायुक्ताय वरेण्याय नमः । हृदयादिदक्षकरराङ्गुल्यन्तम् ॥ षं शिवायुक्ताय वृषकेसनाय नमः । हृदयादिवामकरामुल्यन्तं ॥ सं दुर्गायुक्ताय भक्ष्यप्रियाय नमः। ह्रदयादिदक्षपादाङ्गुल्यन्तं ॥ हं कालीयुक्ताय गणेशाय नमः । हृदयादिवामपादाङ्गुल्यन्तं ॥ ळं कालकुब्जिकायुक्ताय मेघनादाय नमः । हृदयादिगुह्यान्तं ॥ क्षं विघ्नहारिणीयुक्ताय गणेश्वराय नमः । हृदयादिमूर्धान्तम् ॥ ३ ३ س س س فلم 1 कालिका--१. 2 कारिणी--अ १ ·यौवनोल्लासः तृतीयः-भीक्रमः ग्रहन्यासः -- ध्यानम्- रक्त श्वेतं तथा रक्तं श्यामं पीतं च पाण्डुरम् । कृष्णं धूम्रं धूम्रधूम्र भावयेद्रविपूर्वकान् ॥ कामरूपधरान् देवान् दिव्याभरणभूषितान् । वामोरुन्यस्तहस्तांश्च दक्षहस्तवरप्रदान् ॥ शक्तयोऽपि तथा ध्येयाः वराभयकराम्बुजाः । स्वस्त्रप्रियाङ्कनिलयाः सर्वाभरणभूषिताः ॥ इति ध्वात्वा- ऐं ह्रीं श्रीं अ आ इ ई उ ऊ ऋ ऋ लं लू एं ऐं ओं औं अं अः रेणुकायुक्ताय सूर्याय नमः । हृदयाधः, हृज्जठरसन्धौ ॥ यं रं लं वं अमृतायुक्ताय चन्द्राय नमः । भूमध्ये ॥ क ख गं धं डं धर्मायुक्ताय भौमाय नमः । नेत्रयाः॥ च छ ज झं अं यशस्विनीयुक्ताय बुधाय नमः । श्रोत्रकूपाधः टं ठं डं ढं णं शाङ्करीयुक्ताय बृहस्पतये नमः । कण्ठे ॥ तं थे दं धं नं ज्ञानरूपायुक्ताय शुक्राय नमः । हृदि ।। पं फ ब भ में शक्तियुक्ताय शनैश्चराय नमः । नाभौ ।। शं षं सं हं कृष्णायुक्ताय राहवे नमः । मुखे ॥ ळं क्षं धूम्र युक्ताय केतवे नमः । गुदे । m m m m m m m m नक्षत्रन्यासः ध्यानमू- ज्वलत्कालानलप्रख्या वरदाभयपाणयः । नतिपाण्योऽश्विनीपूर्वाः सर्वाभरणभूषिताः ।। इति ध्वात्या-- ऐं ह्रीं श्रीं अं आं अश्विन्यै नमः । ललाटे ॥ इं भरण्यै नमः । दक्षनेत्रे ॥ ई उ ऊं कृत्तिकायै नमः । वामनेत्रे ।। ऋ ऋ लं लू राहिण्यै नमः । दक्षकर्णे ॥ मृगशिरसे नमः । वामकर्णे ॥ ऐं आर्द्रायै नमः । दक्षनासापुटे ।। ओं औं पुनर्वसवे नमः । वामनासापुटे । my m m m m m 1 चोरकूपाध:--अ, ब २, ३, श्री, भ.

·८० नित्योत्सवः س س سہ ہ ہ س س س س س س س سه لله कं पुष्याय नमः । कण्ठे ।। खं गं आश्लेषायै नमः । दक्षस्कन्धे ॥ घं हुं मघायै नमः । वामस्कन्धे ॥ च पूर्वफल्गुन्यै नमः । पृष्ठे ॥ छं जं उत्तरफल्गुन्यै नमः । दक्षकूपरे । झं अं हस्ताय नमः । वामकूपरे ॥ टं ठं चित्रायै नमः । दक्षमणिबन्धे ।। डं स्त्रात्यै नमः । वाममणिबन्धे ।। ढं णं विशाखायै नमः । दक्षहस्ते ॥ तं थं दं अनूराधायै नमः। वामहस्ते ।। धं जेष्ठायै नमः । नाभौ ॥ नं पं फं मूलाय नमः । कटिबन्धे ॥ बं पूर्वाषाढायै नमः । दक्षोरौ । भं उत्तराषाढाय नमः । वामोरौ ।। मं श्रवणाय नमः । दक्षजानुनि ॥ ३ यं रं धनिष्ठायै नमः । वामजानुनि ॥ लं शततारकायै नमः। दक्षजङ्घायाम् ॥ वं शं पूर्वभाद्रपदायै नमः । वामजङ्घयाम् ।। षं सं हं उत्तरभाद्रपदायै नमः। दक्षपादे ।। ३ ळं क्षं अं अः रेवत्यै नमः । वामपादे ।। im m m m m m. योगिनीन्यासः ध्यानम्- कण्ठस्थाने विशुद्धौ नृपदलकमले श्वेतवर्णो त्रिणेत्रां हस्तैः खट्वाङ्गखड्गौ त्रिशिखमपि महाचर्म सन्धारयन्तीम् ॥ वक्त्रणैकेन युक्तां पशुजनभयदां पायसान्नैकसक्तां त्वस्थां वन्देऽमृताचैः परिवृतवपुष डाकिनी वीरवन्द्याम् ।। इति ध्यात्वा- ऐं ह्रीं श्रीं डां डी ड म ल व र यूं डाकिन्यै नमः । ३ अं आं ई ई उं ऊ ऋ ॠ लूं लूं ए ऐ ओं औं अं अः मां रक्ष रक्ष त्वगात्मानं नमः ॥ इति , मन्त्रेण कण्ठस्थषोडशदलविशुद्धिकमलकर्णिकायां डाकिनी तहलेषु पुरोभागादिप्रादक्षिण्येन तदावरणशक्ती: न्यसेत् । यथा--- न्यस्य ·यौवनोल्लास: तृतीयः--श्रीक्रमः ऐं ह्रीं श्रीं अं अमृतायै नमः, आं आकर्षिण्यै, आं आकर्षिण्यै, इं इंद्राण्यै, ई 1ईशान्य, उं उमायै, ऊं ऊर्ध्वकेश्यै, कं ऋद्धिदाय, ऋ ऋकारायै, लं लकारायै, लं लुकारायै, एं. एकपदायै, ऐं ऐश्वर्यात्मिकायै, ओं ओङ्कारायै, औं औषध्यै, अं अम्बिकायै, अ; अक्षरायै नमः ॥ इति ॥ ततः ध्यानम- - हृत्पद्मे भानुपत्र द्विवदनलसितां दंष्ट्रिणीं श्यामवर्णा अक्षं शूलं कपालं डमरुमपि भुजैर्धारयन्ती त्रिणेत्राम् । रक्तस्थां कालरात्रिप्रभृतिपरिवृतां स्निग्धभक्तैकसक्तां श्रीमद्वीरेन्द्रवन्द्यां अभिमतफलदां राकिणीं भावयामः ॥ इति ध्यात्वा-- ऐं ह्रीं श्रीं रां री र म ल व र यूं राकिण्यै नमः। ३ क ख गं घं डं च छ ज झं जे टं ठं मां रक्ष रक्ष असृगात्मानं नमः॥ इति हृदयस्थितद्वादशदलानाहतनलिनकर्णिकायां राकिर्णी तद्दलेषु प्राग्वत् तदावृतिशक्तीयसेत् । यथा-- ऐं ह्रीं श्रीं कं कालरात्र्यै नमः, खं खण्डिताय, गं गायत्र्य, घं घण्टाकर्षिण्य, डं डार्णायै, च चण्डायै, छं छायायै, जं जयायै, झं झङ्कारिण्यै, अं ज्ञानरूपायै, टं टक्कहस्तायै, ठं ठङ्कारिण्यै नमः ॥ इति ॥ न्यस्य, अथ- दिक्पत्रे नाभिपने त्रिवदनलसितां दंष्ट्रिणी रक्तवर्णी शक्ति दम्भोलिदण्डावभयमपि भुजैर्धारयन्ती महोग्राम् । डामर्यायैः परीतां पशुजनभयदां मांसधात्वेकनिष्ठा गौडान्नासक्तचित्तां सकलसुखकरी लाकिनी भावयामः ।। इति ध्यात्वा- ऐं ह्रीं श्रीं ला ली ल म ल व र यूं लाकिन्यै नमः । ३ डं दं ण तं यं दं धं नं पं फं मां रक्ष रक्ष मांसात्मानं नमः॥ इति नाभिगतदादलमणिपूरकसरोजकर्णिकायां लाकिनी न्यस्य, तद्दलेषु पूर्ववत् तत्परिवारशक्तीः न्यसेत् । यथा-- ऐं ह्रीं श्रीं डं डामयै नमः, ढं ढङ्करिण्यै, ण णार्णायै, तं तामस्यै, थे स्थान्य, दं दाक्षायण्यै, धंधात्र्यै, नं नाय, पं पार्वत्यै, फं फट्कारिण्यै नमः ।। 1 ईय-- १, २, ३. 2 ऋषाये--श्री. 3 लषायै-श्री. -- ·नित्योत्सवः तदनु- स्वाधिष्ठानाख्यपने रसदललसिते वेदवक्त्रां त्रिणेत्रां हस्ताजैर्धारयन्ती त्रिशखगुणकपालाङ्कुशानात्तगर्घाम् । मेदधातुप्रतिष्ठामलिमदमुदिता बन्धिनीमुख्ययुक्तां पीतां दध्योदनेष्टामभिमतफलदां काकिनी भावयामः ।। इति ध्यात्वा- ऐं ह्रीं श्रीं कां की क म ल व र यूं काकिन्यै नमः । ३ ब भ म य रं लं मां रक्ष रक्ष मेदआत्मानं नमः ॥ इति गुह्यस्थानगतषड्दलस्वाधिष्ठानसरसिजकर्णिकायां काकिनी न्यस्य, तहलेषु तदावरणशक्तीः प्राग्वत् न्यसेत् । यथा- ऐं ह्रीं श्रीं बं बन्धिन्यै नमः, भं भद्रकाल्यै, मं महामायायै, यं यशस्विन्य, रं रक्ताय, लं लम्बोष्ठयै नमः ॥ ततः मूलाधारस्थपने श्रुतिदललसिते पञ्चवक्त्रां त्रिणेत्रां धूम्राभामस्थिसंस्थां सृणिमपि कमलं पुस्तकं ज्ञानमुद्राम् । बिभ्राणां बाहुदण्डैः सुललितवरदापूर्वशक्त्यावृतां तां मुद्नानासक्तचित्तां मधुमदमुदितां साकिनी भावयामः ।। इति ध्यात्वा-- ऐं ह्रीं श्रीं सां सी स म ल व र यूं साकिन्यै नमः । वं शं षं सं मां रक्ष रक्ष अस्ध्यात्मानं नमः ॥ इति पायूपस्थमध्यगतचतुर्दलमूलाधारकमलकर्णिकायां साकिनी न्यस्य, तहलेषु पूर्ववत् तदावृतिशक्ती: न्यसेत् । यथा-- ऐं ह्रीं श्रीं वं वरदायै नमः, शं श्रिय, षं षंण्डायै, सं सरस्वत्यै नमः ।। अथ-- भ्रूमध्ये बिन्दुपद्म दलयुगकलिते शुल्लवर्णी कराब्जे: बिभ्राणां ज्ञानमुद्रां डमरुकममलामक्षमालां कपालम् । षड्ढवला मज्जसंस्था त्रिणयनलसितां हंसवत्यादियुक्तां हारिद्रान्नैकसक्तां सकलसुखकरी हाकिनी भावयामः ।। इति ध्यात्वा-- ऐं ह्रीं श्रीं हां ही ह म ल व र यू हाकिन्यै नमः । ३ ह क्ष मां रक्ष रक्ष मज्मात्मानं नमः॥

·यावनोल्लासः तृतीय:-श्रीक्रमः इति भूमध्यगतद्विदलाज्ञाकमलकर्णिकायां हाकिनी न्यस्य तदक्षवामदलयोः क्रमेण- ऐं ह्रीं श्रीं हं हंसवत्यै नमः क्ष क्षमावत्यै नमः । इति तच्छक्तिद्वयं न्यसेत् । तदनु-- मुण्डव्योमस्थपद्मे दशशतदलके कर्णिकाचन्द्रसंस्थां रेतोनिष्ठां समस्तायुधकलितकरां सर्वतोवस्त्रपमाम् । आदिक्षान्तार्णशक्तिप्रकरपरिवृतां सर्ववर्णा भवानी. सर्वान्नासक्तचित्तां परशिवरसिकां याकिनी भावयामः ॥ इति ध्यास्वा-- ऐं ह्रीं श्रीं यां यी य म ल व र यूं याकिन्यै नमः । ३ अं....क्षं (११) मां रक्ष रक्ष शुक्रात्मानं नमः ॥ इति ब्रह्मरन्ध्रगतसहस्रदलसरसिजकर्णिकायां याकिनी न्यस्य तबळेषु प्रतिविंशतिदलं तदावरणशक्तीः अमृताद्याः क्षमावत्यन्ताः पूर्वोक्ताः प्राग्वत् न्यसेत् ।। राशिन्यासः रक्तश्वेतहरिपाण्डुचित्रकृष्णपिशङ्गकान् । कपिशबभ्रुकिर्मीरकृष्णधूम्रान क्रमात् स्मरेत् ॥ राशीनिति शेषः । इति ध्यात्वा- ऐं ह्रीं श्री अंमा इ ई मेषाय नमः । दक्षपादे ॥ उं ऊं वृषभाय नमः । लिङ्गदक्षभागे ।। ऋ ऋ लं लं मिथुनाय नमः । दक्षकुक्षौ ।। ३ एं ऐं कर्काय नमः । हृदयदक्षभागे । ३ ओं औं सिंहाय नमः । दक्षबाहुमूले ॥ अं अः शं षं सं हं ळं कन्यायै नमः । दक्षशिरोभागे ॥ ३ क ख ग घ ङ सुलायै नमः । वामशिरोभागे ॥ च छं जं झं अं वृश्चिकाय नमः । वामबाहुमूले ॥ टं टं डं ढंण धनुषे नमः । हृदयवामभागे ॥ ३ तं थे दं धं नं मकराय नमः । वामकुक्षौ ॥ पं फ ब भ में कुम्भाय नमः । लिङ्गवामभागे । यं रं लं वं क्षं मीनाय नमः । वामपादे ॥ पीन्यासः सितासितारुणश्यामदरित्पीतान्यनुक्रमात् । पुनः क्रमेण देवेशि पञ्चाशत्पीठसञ्चयः॥ ३ mm ३ ३ ३ ३ ३ ..

·नित्योत्सवः इति भावयित्वा, मातृकाभिः समं पूर्वोक्तेषु तासां स्थानेषु पीठानि क्रमेण विन्यसेत् । यथा- - سه ३ ३ ३ ३ ३ ३ ऐं ह्रीं श्रीं अं कामरूपाय नमः । शिरसि ॥ ३ आं वाराणस्यै नमः । मुखवृत्त ।। इं नेपालाय नमः । दक्षनेत्रे ॥ ई पौण्ड्रवर्धनाय नमः । वामनेत्र । ३ उं पुरस्थिरकाश्मीराय नमः । दक्षकर्णे ॥ ऊं कान्यकुब्जाय नमः । वामकर्णे॥ कं पूर्णशैलाय नमः । दक्षनासापुटे ॥ ३ ऋ अर्बुदाचलाय नमः । वामनासापुटे । लं आम्रातकेश्वराय नमः । दक्षगण्डे । लू एकाम्राय नमः । वामगण्डे ।। एं त्रिस्रोतसे नमः । ऊोष्ठे ।। ऐं कामकोटये नमः । अधरोष्ठे ॥ ओं कैलासाय नमः । ऊर्ध्वदन्तपङ्क्तौ ॥ ३ औं भृगुनगराय नमः । अधोदन्तपङ्क्तौ ॥ ३ अं केदाराय नमः । जिह्वाग्रे ॥ अः चन्द्रपुष्करिण्यै नमः । कण्ठे ।। कं श्रीपुराय नमः । दक्षबाहुमूले ।। ख ओङ्काराय नमः । दक्षकूपरे ।। गं जालन्धराय नमः । दक्षमणिबन्धे ।। ३ चं मालवाय नमः । दक्षकराङ्गलिमूले ॥ डं कुलान्तकाय नमः दक्षकराङ्गुल्यग्रे ॥ च देवीकोटाय नमः । वामबाहुमूले ॥ छं गोकर्णाय नमः । वामकूपरे । जमारुतेश्वराय नमः । वाममणिबन्धे ॥ झं अट्टहासाय नमः । वामकराङ्गुलिमूले । अं विरजायै नमः । वामकराङ्गुल्यो । ३ टं राजगेहाय नमः । दक्षोरुमूले ॥ ठं महापथाय नमः । दक्षजानुनि ॥ डं कोलापुराय नमः । दक्षगुस्फे ।। ढं एलापुराय नमः । दक्षपादाङ्गुलिमूले ।। णं कालेश्वराय नमः । दक्षपादाङ्गल्यने । ३ ३ ३ ३ ३ ३ ३ ३ ३ سم ३ ३ ·هل سم سم سم سم الله ३ ३ ३ MY यौवनोल्लासः तृतीयः-श्रीक्रमः तं जयंतिकायै नमः । वामोरुमूले ॥ यं उज्जयिन्यै नमः । वामजानुनि ।। दं चित्रायै नमः । वामगुल्फे ॥ धं क्षीरिकायै नमः। वामपादाङ्गुलिमूले ।। नं हस्तिनापुराय नमः । वामपादाङ्गुल्यग्रे ।। पं उड्डीशाय नमः दक्षपाश्र्थे । फं प्रयागाय नमः । वामपार्श्व ॥ बं षष्टीशाय नमः । पृष्ठे ॥ भं मायापुर्यै नमः । नाभौ ॥ म जलेशाय नमः । जठरे ॥ यं मलयाय नमः । हृदये ॥ रं श्रीशैलाय नमः । दक्षस्कन्धे ॥ लं मेरवे नमः । गलपृष्ठे ।। वं गिरिवराय नमः । वामस्कन्धे ॥ शं महेन्द्राय नमः । हृदयादिदक्षकराङ्गुल्यन्तम् षं वामनाय नमः । हृदयादिवामकरानुल्यन्तम् ॥ सं हिरण्यपुराय नमः । ह्रदयादिदक्षपादाङ्गुल्यन्तम् हं महालक्ष्मीपुराय नमः । हृदयादिवामपादाङ्गुल्यन्तम ळं ओड्याणाय नमः । हृदयादिगुह्यान्तम् ॥ क्षं छायाछत्राय नमः । हृदयादिमूर्धान्तम् ॥ इति षडवयवक: बोढान्यासः समाप्तः ३ ३ سر ३ ३ ३ ३ ३ w महाषोढान्यासस्तु श्रीषोडशाक्षरी विषयकः । तदुपासकः तत्कर्तव्यतापक्षे तन्वा "तरात ज्ञातव्यः । इह ग्रन्थविस्तरभिया न लिखितः॥ श्रीचक्रन्यासः अस्य श्रीचक्रन्यासेत्यनन्तरं जपप्रकरणे वक्ष्यमाणेन विधिना ऋष्यादीन् न्यस्य, आहिक- प्रकरणोक्तत्रत ध्यात्वा, श्रीदेव्या उपचारमन्त्रेण पुष्पाञ्चलिं दत्वा, शरीरं चिन्तयेदादौं निजं श्रीचक्ररूपकम् । स्वगाथाकारनिमुक्तं ज्वलत्कालाप्रिंसन्निभम् ॥ 1 कुलार्णवात् । संपादकः।

·८६ नित्योत्सवः ऐं ह्रीं श्रीं समस्तप्रकटगुप्तगुप्ततरसम्प्रदायकुलकौलनिगर्भरहस्यातिरहस्यपरापररहस्ययोगिनी- चक्रदेवताभ्यो नमः-इति सर्वाङ्गे व्यापकं न्यस्य, ऐं ह्रीं श्रीं गं गणपतये नमः । दक्षोरौ ॥ ३ क्ष क्षेत्रपाल काय नमः । दक्षांसे ॥ ३ या योगिनीभ्यो नमः । वामांसे ॥ ३ वं बटुकाय नमः । वामोरौ ॥ ३ लं इन्द्राय नमः । पादाङ्गुष्टद्वयाग्रे ॥ ३ रं अग्नये नमः । दक्षजानुनि ॥ ३ टं यमाय नमः । दक्षपार्श्व ।। ३ क्ष निऋतये नमः । दक्षांसे ॥ ३ वं वरुणाय नमः । मूर्ध्नि ॥ ३ यं वायवे नमः । वामांसे ॥ ३ सं सोमाय नमः । वामपाधं ॥ ३ हं ईशानाय नमः । वामजानुनि ॥ ३ हं सः ब्रह्मणे नमः । मूनि ॥ ३ अं अनन्ताय नमः । मूलाधारे ॥ आद्य- त्रैलोक्यमोहनचक्रन्यासः ऐं ह्रीं श्रीं अं आं सौः त्रैलोक्यमोहनचक्राय नमः-इति व्यापकं न्यस्य, ततः चतुरस्त्ररेखायै नमः-इति दक्षांसपृष्ठादिवक्ष्यमाणेषु स्थानेषु अञ्जलिना व्यापकं न्यस्व, ऐं ह्रीं श्रीं अणिममसिद्धयै नमः । दक्षांसपृष्ठे ॥ ३ लघिममसिद्धयै नमः । दक्ष पाण्युगल्यग्रेषु ॥ ३ महिममसिद्धयै नमः । दक्षोरुसन्धौ ॥ ३ ईशित्वसिद्धय नमः । दक्षपादाङ्गल्यग्रेषु ॥ ३ वशित्वसिद्धयै नमः । वामपादाङ्गुल्यग्रेषु ॥ ३ प्राकाम्यसिद्धयै नमः । वामोरुसन्धौ ॥ ३ भुक्तिसिद्धयै नमः । वामपाण्यङ्गुल्यग्रेषु ॥ ३ इच्छासिद्धयै नमः । वामांसपृष्ठे ॥ ३' प्राप्तिसिद्धयै नमः । शिखामुले ॥ ३ सर्वकामसिद्धयै नमः । शिरःपृष्ठे ।। 1 दो:पृष्ठे-व २, ३.

·यौवनोल्लास: तृतीयः-श्रीक्रमः ऐं ह्रीं श्रीं चतुरस्रमध्यरेखायै नमः-इति वक्ष्यमाणाङ्गेषु व्यापकं न्यस्य, ऐं ह्रीं श्रीं ब्राह्मयै नमः । पादाङ्गुष्ठद्वये ॥ ३ माहेश्वर्यै नमः । दक्षपार्श्वे ॥ ३ कौमार्यै नमः । मूनि ॥ ३ वैष्णव्यै नमः । वामपार्श्वे ।। ३ वारायै नमः । वामजानुनि ।। ३ इन्द्राण्यै नमः । दक्षजानुनि ।। ३ चामुण्डायै नमः । दक्षांसे ।। ३ महालक्ष्म्यै नमः । वामांसे ।। ऐं ह्रीं श्रीं चतुरस्रान्त्यरेखायै नमः-इति वक्ष्यमाणाङ्गेषु व्यापकं न्यस्य, ऐं ह्रीं श्रीं सर्वसङ्क्षोभिण्यै नमः । पादाङ्गुष्ठद्वये ।। ३ सर्वविद्राविण्यै नमः । दक्षपार्श्वे ।। ३ सर्वाकर्षिण्यै नमः । मूर्ध्नि ॥ ३ सर्ववशङ्कर्यै नमः । वामपाश्च ।। ३ सर्वोन्मादिन्यै नमः । वामजानुनि ॥ ३ सर्वमहाकुशायै नमः । दक्ष जानुनि ।। ३ सर्वखेचर्यै नमः । दक्षांसे ॥ ३ सर्वबीजायै नमः । वामांसे ।। ३ सर्वयोनये नमः । द्वादशान्ते ।। ३ सर्वत्रिखण्डायै नमः । पादाङ्गुष्ठद्वये ॥ ३ अं आं सौः त्रैलोक्यमोहनचक्रेश्वर्यै त्रिपुरायै नमः । हृदये ॥ एताः प्रकटयोगिन्यः त्रैलोक्यमोहने चक्रे समुद्राः ससिद्धयः सायुधाः सशक्तयः स वाहनाः सपरिवाराः सर्वाः न्यस्ताः सन्त्विति हृदि चक्रसमर्पणं न्यस्य ।। सर्वाशापरिपूरकचक्रन्यासः ऐं को सौः सर्वाशापरिपूरकचक्राय नमः--इति व्यापकं न्यस्य, ऐं ह्रीं श्रीं कामाकर्षिण्यै नित्याकलायै नमः । दक्षकर्णपृष्ठे ॥ ३ बुद्ध्याकर्षिण्यै नमः । दक्षसे ।। ३ अहङ्काराकर्षिण्यै नमः । दक्षकूपरे ।। ३ शब्दाकर्षिण्यै नमः । दक्षकर पृष्ठे, हस्ततलपृष्टयोः ॥ ३ स्पर्शाकर्षिण्यै नमः । दक्षोरौ, दक्षस्फिजि ॥ ३ रूपाकर्षिण्यै नमः । दक्षजानुनि ॥ रसाकर्षिण्यै नमः । दक्षगुल्फे॥

·८८. नित्योत्सवः ३ गन्धाकर्षिण्यै नमः । दक्षपादतले, दक्षप्रपदे ॥ ३ चित्ताकर्षिण्यै नमः । वामपादतले, वामप्रपदे ।। ३ धैर्याकर्षिण्यै नमः । वामगुल्फे ॥ ३ स्मृत्याकर्षिण्यै नमः । वामजानुनि ।। ३ नामाकर्षिण्यै नमः । वामोरौ, बामस्फिजि ।। ३ बीजाकर्षिण्यै नमः । वामकरपृष्ठे, वामकरतलपृष्ठयोः ॥ ३ आत्माकर्षिण्यै नमः । वामकूप रे ॥ ३ अमृताकर्षिण्यै नमः । वामांसे ॥ ३ शरीराकर्षिण्यै नमः । वामकर्णपृष्ठे ।। ३ एं क्लीं सौः सर्वाशापरिपूरकचक्रेश्वर्यै नमः । हृदये ।। एताः गुप्तयोगिन्यः सर्वाशापरिपूरके चक्रे समुद्रा इत्यादि प्राग्वत् ।। सर्वसङ्क्षोभणचक्रन्यासः ऐं ह्रीं श्रीं ह्रीं क्लीं सौः सर्वसङ्क्षोभणचक्राय नमः-इति व्यापकं न्यस्य, ऐं ह्रीं श्रीं अनङ्गकुसुमायै नमः । दक्षशङ्ख ॥ (शङ्खो नाम ललाटास्थि) ३ अनङ्गमेखलायै नमः । दक्षजत्रुणि ॥ ( जत्रु नाम बाहुभूलसन्धिः) ३. अनङ्गमदनायै नमः । दक्षोरौ ॥ ३ अनङ्गमदनातुरायै नमः । दक्षगुल्फे ॥ ३ अनङ्गरेखायै नमः । वामगुल्फे ।। ३ अनङ्गवेगिन्यै नमः । वामोरौ ॥ ३ अनङ्गाङ्कुशायै नमः । वामजत्रुणि ।। ३ अनङ्गमालिन्यै नमः । वामशङ्ख ॥ ३ ह्रीं क्लीं सौः सर्वसङ्क्षोभणचक्रेश्वर्यै नमः । हृदये ।। एताः गुप्ततरयोगिन्यः सर्वसंक्षोभणचक्रे समुद्रा इत्यादि प्राग्वत् ॥ सर्वसौभाग्यदायकचक्रन्यासः ऐं ह्रीं श्रीं हैं ह्लीं सौः सर्वसौभाग्यदायकचक्राय नमः--इति व्यापकं न्यस्य, ऐं ह्रीं श्रीं सर्वसङक्षोभिण्यै नमः । ललाटमध्ये ॥ ३ सर्वविद्राविण्यै नमः । ललाटदक्षभागे ॥ ३. सर्वाकर्षिण्यै नमः । दक्षगण्डे । सर्वाह्लादिन्यै नमः । दक्षांसे । ३ सर्वसम्मोहिन्यै नमः । दक्षपार्थे । ३ सर्वस्तम्भिन्यै नमः । दक्षोरौ ॥

·यौवनोल्लास: तृतीयः-श्रीक्रमः ३ सर्वजृम्भिण्यै नमः। दक्षजङ्घायाम् ॥ ३ सर्ववशङ्कर्यै नमः । वामजङ्घायाम् ॥ ३ सर्वरञ्जिन्यै नमः । वामोरौ ।। ३ सर्वोन्मादिन्यै नमः । वामपार्श्वे ।। ३ सर्वार्थसाधिन्यै नमः । वामांसे ॥ ३ सर्वसम्पत्तिपूरिण्यै नमः वामगण्डे । ३ सर्वमन्त्रमय्यै नमः । ललाटवामभागे ॥ ३ सर्वद्वन्द्वक्षयङ्कये नमः । शिरःपृष्ठे । ३ हैं ही हसौः सर्वसौभाग्यदायकचक्रेश्वर्यै त्रिपुरवासिन्यै नमः । हृदये ।। पता: सम्प्रदाययोगिन्यः सर्वसौभाग्यदायके चक्रे समुद्राः इत्यादि समर्पण न्यसेत् ॥ सर्वार्थसाधकचकन्यास: ३ ऐं ह्रीं श्रीं मैं ह्लीं सौः सर्वार्थसाधकचक्राय नमः--इति व्यापकं न्यस्य, ऐं ह्रीं श्रीं सर्वसिद्धिप्रदायै नमः । दक्षनेत्रे, दक्षनासापुटे ॥ ३ सर्वसम्पत्प्रदायै नमः । नासामूले, दक्षसृक्विणि ।। ३ सर्वप्रियङ्कर्यै नमः । वामनेत्रे, दक्षस्तने ॥ ३ सर्वमङ्गलकारिण्यै नमः । वामबाहुमूले, दक्षवृषणे ॥ ३ सर्वकामप्रदायै नमः । वामोरुमूले, सीविन्या दक्षभागे॥ ३ सर्वदुःखविमोचिन्यै नमः । वामजानुनि, सीविन्या वामभागे । सर्वमृत्युप्रशमन्यै नमः । दक्षजानुनि, वामस्तने ॥ ३ सर्वविघ्नविनाशिन्यै नमः गुदे, वामवृषणे ।। ३ सर्वाङ्गसुन्दर्यै नमः । दक्षोरुमूले, वामसृक्विणि ॥ ३ सर्वसौभाग्यदायिन्यै नमः । दक्षबाहुमूले, वामनासापुटे ॥ ३ हौं हक्की ह्सौः सर्वार्थसाधकचक्रेश्वर्यै त्रिपुराश्रियै नमः । हृदये ॥ एताः कुलोत्तीर्णयोगिन्यः सर्वार्थसाधके चक्रे समुद्रा इत्यादि पूर्ववत् ॥ सर्वरक्षाकरचक्रन्यासः ऐं ह्रीं श्रीं ह्रीं क्लीं ब्लें सर्वरक्षाकरचक्राय नमः--इति व्यापकं न्यस्य, ऐं ह्रीं श्रीं सर्वज्ञायै नमः। दक्षनासापुटे ॥ ३ सर्वशक्त्यै नमः । दक्षसृक्विणि ( ओष्ठप्रान्तः )॥ ३ सर्वैश्वयंप्रदायिन्यै नमः । दक्षस्तने ॥ , ·नित्योत्सवः ३ सर्वज्ञानमध्यै नमः । दक्षमुके । ३ सर्वव्याधिविनाशिन्यै नमः । सीविन्याम् , सीविन्या दक्षभागे । ( सीविनी--अण्डद्वयमध्यवर्तिनी सिरा)॥ ३ सर्वाधारस्वरूपायै नमः । वाममुष्के (वामवृषणे), सीविन्या वामभागे । ३ सर्वपापहरायै नमः । वांमस्तने । ३ सर्वानन्दमय्यै नमः । बामसृक्किणि ॥ ३ सर्वरक्षास्वरूपिण्यै नमः । वामनासापुटे । ३ सर्वेप्सितफलप्रदायै नमः । नासाने । ३ ह्रीं क्लीं ब्लें सर्वरक्षाकरचक्रेश्वर्यै त्रिपुरमालिन्यै नमः । हृदि । एताः निगर्भयोगिन्यः सर्वरक्षाकरे चक्रे समुद्रा इत्यादि प्राग्वत् ॥ सर्वरोगहरचक्रन्यास: ऐं ह्रीं श्रीं ह्रीं श्रीं सौः सर्वरोगहरचक्राय नमः--इति व्यापकं न्यस्य, ऐं ह्रीं श्रीं अं अः (१६) ब्लू वशिनीवाग्देवतायै नमः । दक्षचिबुके ॥ कं ढं (५) क्ल्ह्रीं कामेश्वरीवाग्देवतायै नमः । दक्षकण्ठे ।। ३ चं जं () गली मोदिनीवाग्देवतायै नमः । हृदयदक्षभागे । ३. टं णं (६) ग्लू विमलावाग्देवतायै नमः । नाभिदक्षभागे ॥ तं नं (२) मी अरुणावाग्देवतायै नमः । नाभिवामभागे ॥ पं. मं (५) ह्यू जयिनीवाग्देवतायै नमः । हृदयवामभागे ॥ ३ यं व (४) इमयूं सर्वश्नरीवाग्देवताये नमः । वामकण्ठे ॥ ३ शं. क्ष (३) क्ष्मी कौलिनीवाग्देवतायै नमः । वामचिबुके । ३ ह्रीं श्रीं सौः सर्वरोगहरचक्रेश्वर्यै त्रिपुरासिद्धायै नमः। ददि ॥ एताः रहस्ययोगिन्यः सर्वरोगहरे चक्रे संमुद्रा इत्यादि पूर्ववत् ॥ ३ . . ३ . . . . . . . -- आयुधन्यासः अथ हृदि त्रिकोण विभाव्य तत्र प्रागादिदिक्षु क्रमेण आयुधानां चतुष्टयं न्यसेत् । थया-- ऐं ह्रीं श्रीं द्रां द्रीं क्ली ब्लू सः सर्वजम्भनेभ्यो बाणेभ्यो नमः । त्रिकोणपृष्ठे ।। ३ धं सर्वसम्मोहनाय धनुषे नमः । त्रिकोणदक्षे, वामे ॥ ३ ह्रीं सर्ववशीकरणाय पाशाय नमः । त्रिकोणाग्रे, ऊर्श्वभागे ॥ ३ क्रों सर्वस्तम्भनाय अङ्कुशाय नमः । त्रिकोणवामे, दक्षभागे ॥ 1 एतदादिषु स्थानेषु तत्र तत्र कोशेषु करत्यासो दृश्यते.

·यौवनोक्लासः तृतीयः-श्रीक्रमः सर्वसिद्धिपदचक्रन्यासः ऐं ह्रीं श्रीं ह्झे हक्की ह्स्रौः सर्वसिद्धिप्रदचक्राय नमः-इति व्यापकं न्यस्य, ऐं ह्रीं श्रीं मूलप्रथमकूटं कामरूपपीठस्थायै महाकामेश्वर्यै नमः । त्रिकोणाग्रकोणे ॥ ३ मूलद्वितीयकूटं पूर्णगिरिपीठस्थायै महावजेश्वर्यै नमः । तद्दक्षकोणे ॥ ३ मूलतृतीयकूट जालन्धरपीठस्थायै महाभगमालिन्यै नमः । तद्वामकोणे । ३. मूलं ओड्याणपीठस्थायै महात्रिपुरसुन्दर्यै नमः । तन्मध्ये ॥ अथ तदन्तस्सपर्याप्रकरणोक्तप्रकारेण षोडशस्वरान् विभाव्य षोडशनित्या न्यसेत् । यथा-कामेश्वरीनित्यामन्त्रमुच्चार्य कामेश्वरीनित्यायै नमः । एवंप्रकारेण अवशिष्टाश्चतुर्दश नित्य। विन्यस्य मध्ये मूलमुच्चार्य षोडशी न्यसेत् ॥ ऐं ह्रीं श्रीं हौं हस्ती हस्तौः सर्वसिद्धिप्रद चक्रेश्वर्यै त्रिपुराम्बायै नमः हृदि ॥ एताः अतिरहस्ययोगिन्यः सर्वसिद्धिप्रदे चक्रे समुद्रा इत्यादि प्राग्वत् चक्रसमर्पण न्यसेत् ॥ सर्वानन्दमयचक्रन्यासः ऐं ह्रीं श्रीं मूलं सर्वानन्दमयचक्राय नमः-इति व्यापकं न्यस्य, ऐं ह्रीं श्रीं मूलं श्रीललितायै नमः । हृदयमध्ये ॥ एषा परापररहस्ययोगिनी सर्वानन्दमये चक्र समुद्रा ससिद्धि; सायुधा सशक्तिः सवाहना सपरिवारा न्यस्ताऽस्तु ॥ मूलं सर्वानन्दमयचक्रेश्वर्यै श्रीललितायै नमः इति हृदि न्यस्य योनिमुद्रां प्रदर्श्य मूलं जप्त्वा पुनः कराङ्गन्यासं कुर्यात् ॥ इति नित्यार्णवोक्तश्रीचक्रन्यासः । इमौ षोढाचक्रन्यासौ श्रीषोडशाक्षयों अणि साधारणौ ॥ इति न्यासप्रकरणं पञ्चमं समाप्तम् ॥ ३ er जपप्रकरणम् अथ यौवनोल्लासे जपप्रकरणं षष्ठमारभ्यते । अत्र सूत्रकृतः पुरश्चरणादिकं न विधि सितम् , काम्यकर्मण्येव तस्यावश्यकत्वात् । मपञ्चकाला भेऽपि नित्यक्रमप्रत्यवमृष्टिः, पञ्चपर्वसु विशेषार्चा च " इत्येताभ्यां सूत्राभ्यां नित्यनैमित्तिकावेव क्रमावभिधाय " यदि काम्यमीप्सेत् " इति होमखण्डसूत्रगतेन यदिपदेन काम्यहोमकर्मणः कृताकृतत्वज्ञापनात् । युक्तं चैतत् । तथा हि- शुभं वाऽप्यशुभं वाऽपि काम्यं कर्म करोति यः । तस्यारित्वं ब्रजेन्मन्त्रो न तस्मात्तत्परो भवेत् ॥ काम्यकर्मप्रसक्तानां तावन्मात्रं भवेत् फलम् । निष्कामं भजतां देवमखिलाभीष्टसिद्धयः॥ इति ॥ - ·नित्योत्सबः ३ देवेत्युपलक्षणं देव्या अपि । काम्यकर्मविधिश्च दुस्साधश्चत कस्यचित्काम्यफललिप्सा, तेन तदा श्यामाक्रमोक्तं पुरश्चरणादिकं काम्यहोमद्रव्यं च अनुसन्धेयम् । अभिचारादौ कर्तव्ये तु सामान्य- क्रमोक्तं मन्त्रारित्वादिकं च ॥ जपविधिः श्रीविद्याजपपूर्वाङ्गमन्त्राः । जपोपयुक्ता मुद्रास्तु उक्तपूर्वा एव । तत्रादौ श्रीदेव्यै उपचारमन्लेण पुष्पाञ्जलिं दत्वा पूर्ववत प्राणानायम्य ऋष्यादि न्यसेत् । यथा--- अस्य श्रीमहात्रिपुरसुन्दरीपञ्चदशाक्षरीमहामन्त्रस्य ३ आनन्दभैरवाय ऋषये नमः-- शिरसि । ३ पङक्त्यै छन्दसे नमः--मुखे । ३ श्रीमहात्रिपुरसुन्दर्यै देवतायै नम:--हृदि । ३ ऐं बीजाय नमः--गुह्ये । ३ सौः शक्तये नमः-पादयोः । ३ क्लीं कीलकाय नमः-नाभौ । ( उक्तबीजशक्तिकीलकानि नाभिगुह्यपादेषु प्रायशो न्यस्तव्यानीति, मूल विद्याखण्डत्रयेणापि न्यस्तव्यानीति च केषांचिदभिमतम् )। ३ श्रीललितामहात्रिपुरसुन्दरीप्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः-करसम्पुटे ॥ ऐं ह्रीं श्रीं मूलविद्यया सर्वाङ्गे त्रिः व्यापकम् ॥ क ए ई ल ह्रीं अङ्गुष्ठाभ्यां नमः ॥ ३ ह स क ह ल ह्रीं तर्जनीभ्यां स्वाहा ॥ स क ल ह्रीं मध्यमाभ्यां वषट् ॥ क ए ई ल ह्रीं अनामिकाभ्यां हुं ॥ ह स क ह ल ह्रीं कनिष्ठिकाभ्यां वौषट् ॥ स क ल ह्रीं करतलकरपृष्ठाभ्यां फट् ॥ एवं हृदयादिन्यासः, यथा- ऐं ह्रीं श्रीं क ए ई ल ह्रीं हृदयाय नमः ॥ ह स क ह ल ह्रीं शिरसे स्वाहा ॥ स क ल ह्रीं शिखायै वषट् ॥ ३ क ए ई ल ह्रीं कवचाय हुम् ।। ह स क ह ल ह्रीं नेत्रत्रयाय वौषट् ॥ स क ल ह्रीं अस्त्राय फट् ॥ भूर्भुवस्सुवरों इति दिग्बन्धः ॥ अथ ध्यानम् । तच्च पूर्वोक्तमेव ॥ श्रीषोडशाक्षर्यास्तु-दक्षिणामूर्तिः ऋषिः । करषडङ्गन्यासयोः तस्कूटषटकमिति विशेषः ॥ ३ ३ ३ ३ - AY m m m ar 1 पृ.११ पं. १५.

·यौवनोल्लास: तृतीयः-श्रीक्रमः ततः शक्त्युत्थापनमुद्रया स्वदेहे शून्यतां विभाव्य बिन्दुत्रयसपरार्धरूपां कामकलां विचिन्य तस्याः स्वात्मतया परिणामं श्रीगुरुमुखावगतं विभाव्य श्रीगुरुदेवतामन्त्रात्मनामैक्यं भावयेत् । अथ मूर्ध्नि शिरोमुद्रां न्यस्य ३ ऐं क्लीं ह्रीं त्रिपुरे भगवति स्वाहा इति द्वादशाक्षरी कुल्लुकाविद्या, ततो हृदयमुद्रया ( हृदि हस्तं दत्वा ) ३ ॐ इत्येकाक्षरं सेतुं, अथ कण्ठे न्यासमुद्रया ३ ह्रीं इत्येकाक्षरं महासेतुं, तदनु नाभौ पूर्वमुद्रयैव ३ ॐ अं क्षं (५१) ऐं मुलं ऐं अं . २ (५१) ॐ इति सप्तत्यक्षरं निर्वा णमन्त्रं च त्रिस्त्रिः जपेत् ॥ ऐं ह्रीं श्री की इति कामेश्वरीमन्त्र स्वाधिष्ठाने त्रि: जपेत् ॥ ३ ई इति कामकलामन्त्र मूलाधारे त्रिः जपेत् ॥ ३ समस्तप्रकटगुप्तगुप्ततरसम्प्रदायकुलोत्तीर्णनिगर्भरहस्यातिरहस्यपरा- पररहस्ययोगिनीभ्यो नमः । इति समष्टिमन्त्रम् ॥ ३ ई एक ल ह्रीं ह स क ह ल ह्रीं स क ल ह्रीं ॥ इति पञ्चदशाक्षर- मुत्कीलनं सप्तवारं जपेत् ।। ३ विद्युदक्षी परां विद्यां कालिकां देशभाषिणीम् ॥ खड्गमुण्डविकाराख्यां व्याघ्रचर्मविभूषिताम् ॥ रक्तमाल्याम्बरधरां घोररूपां चतुर्भुजाम् । खड्गं शूलं कपालं च दधती तीक्ष्णनासिकाम् ॥ सिद्धयर्थं चिन्तयेद्देवीं सर्वविद्यासुजीविनीम् ॥ इति सजीविनी ध्यात्वा पञ्चधोपचर्य, ३ श्री क्लीं क्लीं है हैं क ल ह्रीं सौंः ल स क ह्रीं क्लीं क्लीं ही श्री इति सप्तदशाक्षरं सञ्जीविनीमन्तं सप्तवारं जपेत् ॥ ऐं ह्रीं श्रीं ह्रीं श्रीं हं सः क ए ई ल ह्रीं है स क ह ल ह्रीं स क ल ह्रीं हं सः ह्रीं श्रीं इति त्रयोविंशत्यक्षरं प्राणमन्तं सप्तवारं जपेत् ॥ ॐ श्रीं ऐं क्लीं ह्रीं क ए ई ल ह्रीं ॐ ह्रीं श्रीं क्लीं ऐं ह स क ह ल ह्रीं ॐ ऐं श्रीं क्लीं ह्रीं ह क ल ए ही ह क ह ल ह्रीं ह ए क ल ह्रीं ॐ ऐं क्लीं श्रीं ह्रीं क ह ल ए ह्रीं क ह ए ल ह्रीं क ह ह ल ह्रीं हैं सः ॐ ह्रीं श्रीं हं सः सोहं स क ल ह्रीं इति त्रिसप्तत्यक्षर, दीपिनी मन्त्रं च प्रत्येकं सप्तवारं जपेत् ॥ 1 अत्र निर्वाणमंत्र एकविंशाधिकैकशतमक्षराः । न सप्ततिः। संपादकः. 2 एवे मंशाः (श्री, अ १) कोशयोरव दृश्यन्ते. 3हल--ब २,ब ३, म. 4 कामेश्वरमंत्ररहिताः पल । तद्युकास्तु षडेव. 5 दीपिनीमंत्रम् परि• प्रथमे । संपादक ·नित्योत्सवः ३ - इमे मन्त्राः पञ्चदशीषोडशीनां साधारणाः ॥ षोडशाक्षर्या असाधारणाः पञ्च! मन्त्राः । यथा- 2ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः ॐ ह्रीं श्रीं ह स म ल व र यूं स ह क्ष म ल व र यी य र ल व क्ष म ल व र यूं ॐ ह्रीं श्रीं ॐ सौः क्लीं ऐं इति महाकामेश्वरमन्त्रं दशवारं जपेत् ॥ ३ (पञ्चदशी) के ए ई ल ह्रीं ह स क ह्रीं ह ल ह्रीं स क ल ह्रीं--- त्रिवार जपेत् ॥ १ ॥ ३ (षोडशी ) श्रीं ह्रीं क्लीं ऐं सौः ॐ ह्रीं श्रीं क ए ई ल ह्रीं ह स क ह ल ह्रीं स क ल ह्रीं सौः ऐं क्लीं ह्रीं श्रीं-त्रिवारं जपेत् ॥ २ ॥ ३ ऐं क्लीं सौः बालायै नमः । त्रिंवारं जपेत् ॥ ३ ॥ ३ ऐं क्लीं उच्छिष्टचाण्डालि सुमुखि देत्रि महापिशाचिनि ह्रीं ठः ठः ठः स्वाहा-त्रिवारं जपेत् ॥ ४ ॥ ॐ ह्रीं स्त्री ह्रूं क्रीं श्रीं उग्रतारे सौः क्लीं ह्रीं श्रीं स्वाहा- त्रिवारं जपेत् ॥५॥ एते पञ्च मन्त्राः पञ्चरत्नपदेन उच्यन्ते ॥ ततः सूतकनिवारणाय प्रणवसम्पुटितां मूलविद्या ( पञ्चदशी ) दशवारमावर्त्य अनन्तरं विघ्नहरान् षण्मन्त्रान् त्रिस्त्रिजपेत् ॥ यथा- ऐं ह्रीं श्रीं इ रि मि लि कि रि कि लि प रि मि रोम् ॥ ३ ॐ ह्रीं नमो भगवति महात्रिपुरभैरवि मम त्रैपुररक्षां कुरु कुरु ॥ ३. संहर संहर विघ्नरक्षोविभीषकान् कालय हुं फट् स्वाहा ॥ ३ ब्लू रक्ताभ्यो योगिनीभ्यो नमः ॥ ३ सां सारसाय बह्वाशनाय नमः ॥ ३ दु मु. ल षु मुल षु ह्रीं चामुण्डायै नमः ॥ एते कुल्लकाद्या विघ्नहरान्ता जपस्य पूर्वाङ्गमन्त्राः । त्रितारीपूर्वकत्वं तु सर्वषां सिद्धमेव ॥ ततः पेशीछन्नां सुवर्णरत्नस्फटिकमणिपुत्रजीवरुद्राक्षाद्यन्यतमनिर्मितां मालां श्यामाक्रमे वक्ष्यमाणेन संस्कारविधिना संस्कृतामादाय, कचित्पात्रे वामपाणी वा निधाय, सामान्याोदकेन शुद्धोदकेन वा मूलेनाभ्युक्ष्य, ॐ मां माले महामाये सर्वशक्तिस्वरूपिणि । चतुर्वर्गस्त्वयि न्यस्तस्तस्मान्मे सिद्धिदा. भव ॥ इति प्रार्थ्य, ही सिद्धयै नमः इति मन्त्रेण पुनः पुनः आवृत्तेन गन्धादिभिः पञ्चभिः गन्धपुष्पा- भ्यामेव वा सम्पूज्य, ऐं ह्रीं श्रीं गं 1 कामेश्वरमंत्र रहीताः पञ्च । तद्युकास्तुण्डव 2 अत्य मन्तत्य विविधाः पाठाः ईषद्भिवाः तत्तकोशेषु दृश्यन्ते.

·यौवनोल्लासः तृतीयः-श्रीक्रमः ९५ अविघ्नं कुरु माले त्वं करे गृहामि दक्षिणे । जपकाले तु सततं प्रसीद मम सिद्धये ॥ इति दक्षिणहस्तेन मालां गृहीत्वा, मध्यमामध्यपर्वावलम्बिनी तां तर्जन्या वामहस्तेन चास्पृशन् एकमणिग्रहणे अन्यमनुपाददानः क्रमादङ्गुष्ठाग्रेण मणीन् परिवर्तयन् ज़म्भाक्षुताद्यकुर्वत् अनिद्राणः, एतेषां सम्भवे आचम्य देवताऽऽत्मत्वं भावयन् , मालामपातयन् प्रमादपतिताया- मुक्तसंस्कारं कृत्वा खटखटाशद्वमकुर्वाणः अश्लिष्टमनुच्चारयन् असम्भाषमाणो मालामप्रदर्शयन् अन्यदप्युक्तमाचरन् श्रीगुरुमुखादवगतं षडांद्यन्यतममर्थ चतुर्विधैक्यशून्यषट्कावस्थापञ्चकविधु- वत्सप्तकमन्त्रचतन्यादिरहस्यजातं चानुसन्दधानो यथाऽधिकारं मनसोपांशुना वा सहस्रं त्रिशतं शतं वा मूलविद्यामारम्भे प्रोक्तसङ्ख्याऽवधौ च प्रणवपुटितां सकृज्जपित्वा उत्तराङ्गमन्त्रान् जपदशमांशमावर्तयेत् ॥ जयोत्तराङ्गमन्त्राः . ३ ते तु त्रिपुराद्यष्टचक्रेश्वरीमन्ना अष्टौ- ऐं ह्रीं श्रीं अं आं सौः, ३ ऐं क्लीं सौः, ३ ही क्लीं सौः, ३ हैं हक्की हूसौ, ३ हसँ हस्ती हस्सौः, ३ ह्रीं क्लीं ब्लें, श्री सौः, ३ इौं इसक्लीं इस्त्रौः ।। मूलमेक-ऐं ह्रीं श्रीं क ए ई ल ह्रीं ह स क ह ल ह्रीं स क ल ह्रीं ॥ तत्तत्तिथिनित्याविद्या-ताश्च शुक्लपक्षे --ताश्च शुक्लपक्षे कामेश्चर्यादिचित्राऽन्ताः । कृष्णपक्षे तु चित्राऽऽदिकामेश्वर्यन्ताः । तिथिवृद्धावेकां नित्यां दिनद्वये, तिथिक्षये एकस्मिन् दिवसे नित्याद्वयं, इति क्रमेण जप्याः । यथा- ऐं ह्रीं श्रीं अं ऐं स क ल ह्रीं नित्यक्लिन्ने मदद्रवे सौः॥ ३ आं ऐं भगभुगे भगिनि भगोदरि भगमाले भगावहे भगगुह्ये भगयोनि भगनिपातिनि सर्वभगवशङ्करि भगरूपे नित्यक्लिन्ने भगस्वरूपे सर्वाणि भगानि मे ह्यानय वरदे रेते सुरेते भगक्लिन्ने क्लिन्नद्रवे क्लेदय द्रावय अमोधे भगविच्चे क्षुभ क्षोभय सर्वसत्वान् भगेश्वरि ऐं ब्लू जें ब्लू में ब्लू मों ब्लू हे ब्लू हे क्लिन्ने सर्वाणि भगानि मे वशमानय स्त्री हरब्लें ह्रीम् , ३ ई ॐही नित्यक्लिने मदद्रवे स्वाहा ॥ ३ ई ॐ क्रों भ्रों क्रौं झौं छौं जौं स्वाहा ॥ ३ उ ॐ ह्रीं वह्निवासिन्यै नमः ३ ॐ ह्रीं क्लिने ऐं क्रों नित्यमदद्रवे ही ३ अं ह्रीं शिवदूत्यै नमः ।। ३ = ॐ ह्रीं हुं खे च छे क्षः स्त्री हुँ क्षे ह्रीं फट् ॥ ३ ल ऐं क्लीं सौः॥

·नित्यात्सवः
३ . ल ह स क ल र हैं ह स क ल र डों ह स क ल र डौः ।।
३ एं ह्रीं फ्रें सूं क्रों आं क्लीं ऐं ब्लू नित्यमदद्रवे हुँ मैं ह्रीम् ॥
३. ऐं भम् र यऊऔं ।
३ ओं स्वौं ।
३ औं ॐ नमो भगवति ज्वालामालिनि देवदेवि सर्वभूतसंहारकारिके
जातवेदसि ज्वलन्ति ज्वल ज्वल प्रज्वल प्रज्वल ह्रां ह्रीं हरू
र र र र र र र ज्वालामालिनि हुं फट् ।
३ अं कौम् ।।
अङ्गोपाङ्गप्रत्यङ्गीभूता बाला अन्नपूर्णा अश्वारूढा मन्त्रास्त्रयो वक्ष्यमाणा इति च त्रयोदश ।।
ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः सौः क्लीं ऐं ऐं क्लीं सौः । इति श्रियोऽङ्गबाला ॥
३ ह्रीं श्रीं क्लीं ॐ नमो भगवति अन्नपूर्णेश्वरि ममाभिलषितमन्नं देहि
स्वाहा । इति श्रिय उपाङ्गमन्नपूर्णा ॥
ॐ आं ह्रीं क्रों एहि परमेश्वरि स्वाहा । इति श्रीप्रत्यङ्गमश्वारूढा ।।
कालनित्या तु सूत्रकृताऽनुपात्ता ।।
अथ पुनः ऋष्यादिमानसपूजाऽन्तं विधाय, सबीजाः सर्वसङ्क्षोभिण्यादिमुद्राः
आयुधमुद्राश्च प्रदर्य,
गुह्यातिगुह्यगोप्त्री त्वं गृहाणास्मत्कृतं जपम् ।
सिद्धिर्भवतु मे देवि त्वत्प्रसादान्मयि स्थिरा ॥
इति श्रीदेव्या वामकरे सामान्याय॑सलिलप्रक्षेपण जपं निवेद्य-
त्वं माले सर्वदेवानां प्रीतिदा शुभदा मम ।।
शुभं कुरुष्व मे भद्रे यशो वीर्य च सर्वदा ।।
इति मालां प्रार्थ्य, निगूढं निधाय, श्रीगुरुपादुकामन्तं मुहुरुचारयन् गुरुपरमगुरुपरमेष्ठिगुरुन्
तत्तन्नामपूर्व प्रणमेत् ॥ इति जपविधिः ॥
३
रश्मिमालामन्त्राः
( तत्र वैदिकेषु स्वरपूर्व पाठः)
ॐ भूर्भुवः सुवः । तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि । धियो यो नः प्रचोदयात् ।।
इति त्रिंशद्वर्णा गायत्री ॥ मूलाधारे ॥ १॥
यत इन्द्र भयामहे ततो नो अभयं कृधि ।
मघवञ्छग्धि तव तन ऊतये विद्विषो विमृधो जहि ॥
स्वस्तिदा विशस्पतिवृत्रहा विमृधो वशी।
वृषेन्द्रः पुर एतु नः स्वस्तिदा अभयङ्करः ।।
इत्यैन्द्री विद्या सप्तषटयर्णा सङ्कटे भयनाशिनी ॥ हृदये ॥२॥

·योधनोल्लासः तृतीयः-श्रीक्रमः ॐ घृणिः सूर्य आदित्योम् ॥ इत्यष्टार्णा सौरी तेजोदा ॥ फाले ॥ ३ ॥ ॐ॥ इति प्रणवः केवलो ब्रह्मविद्या मुक्तिप्रदा ॥ ब्रह्मरन्ध्रे ॥ ४ ॥ ॐ परोरजसे सावदोम् ॥ इति नवार्णा तुरीयगायत्री स्वैक्यविमर्शिनी ॥ द्वादशान्ते ॥ ५॥ रश्मिपञ्चकमेतत् मूलाधारहृत्फालविधिबिलद्वादशान्तस्थानबीजतया भावनीयम् । द्वादशान्तस्थानं तु ललाटस्योत्तरभागः ॥ ॐ सूर्याक्षितेजसे नमः । खेचराय नमः । असतो मा सद्गमय । तमसो मा. ज्योतिर्गमय । मृत्योर्मामृतं गमय । उष्णो भगवान् शुचिरूपः । हंसो भगवान् शुचिरप्रतिरूपः॥ विश्वरूपं घृणिन जातवेदसं हिरण्मयं ज्योतिरेकं तपन्तम् । सहस्ररश्मिः शतधा वर्तमानः प्राणः प्रजानामुदयत्येष सूर्यः ॥ ॐ नमो भगवते सूर्यायाहोवाहिनि वाहिन्यहोवाहिनि वाहिनि स्वाहा ॥ वयस्सुपर्णा उपसेदुरिन्द्रं प्रियमेधा ऋषयो नाथमानाः 1 ।। अपध्वान्तमूणुहि पूर्धिचक्षुर्मुमुग्ध्यस्मान्निधयेव बद्धान् ।। पुण्डरीकाक्षाय नमः । पुष्करेक्षणाय नमः । अमलेक्षणाय नमः । कमलेक्षणाय नमः । विश्वरूपाय नमः । श्रीमहाविष्णवे नमः । इति षोडशमन्नसमष्टिरूपिणी चक्षुष्मतीविद्या दूरदृष्टिसिद्धिप्रदा ॥ मूलाधारे ॥६॥ ॐ गन्धर्वराज विश्वावसो ममाभिलषितां कन्यां प्रयच्छ स्वाहा ॥ ईत्युत्तमकन्याविवाह- दायिनी ॥ हृदये ॥ ७ ॥ ॐ नमो रुद्राय पथिषदे स्वस्ति मा संपारय ॥ इति मार्गसङ्कटहारिणी ॥ फाले ॥ ८ ॥ ॐ तारे तुतारे तुरे स्वाहा । इति जलापच्छमनी ॥ ब्रह्मरन्ध्रे ॥ ९॥ अच्युताय नमः। । अनन्ताय नमः । गोविन्दाय नमः ॥ इति महान्याधिशमनी नामत्रयीविद्या ॥ द्वादशान्ते ॥१०॥ एतद्रश्मिपञ्चकं मुलाघारादिपरिकरतया ज्ञेयम् ॥ ॐ श्रीं ह्रीं की ग्लौ गं गणपतये वर वरद सर्वजनं मे वशमानय स्वाहा ॥ इति महागणपतिविद्या प्रत्युहशमनी ॥ मूलाधारे ॥ ११ ॥ ॐ नमः शिवायै । ॐ नमः शिवाय ॥ इति द्वादशार्णा शिवतत्त्वविमर्शिनी ॥ हृदये ॥ १२॥ * जु सः मां पालय पालय ॥ इति दशार्णा मृत्यारेपि मृत्युरेषा विद्या ॥ फाले ॥ १३ ॥ ॐ नमो ब्रह्मणे धारणं मे अस्त्वनिराकरणं धारयिता भूयास कर्णयोः श्रुतं मा च्योढवं ममामुष्य ॐ ॥ इति श्रुतिधारिणी विद्या ॥ ब्रह्मरब्धे ॥ १४ ॥ 1 घमा इति'न १३ ·९८ नित्योत्सवः. अं . . .क्ष. (५१)॥ इति सबिन्दुरकारादिक्षकारान्तवर्णात्मिका मातृका सर्वज्ञ- ताकरी द्वादशान्ते ॥ १५ ॥ पञ्चेमा रश्मयो मूलादिरक्षात्मकतया द्रष्टव्याः ॥ ह स क ल ह्रीं ह स क ह ल ह्रीं स क ल ह्रीं ॥ इति लोपामुद्राविद्या स्वस्वरूपविमर्शिनी॥ मूलाधारे ॥१६॥ क्लीं हैं इसौः स्हौः हैं क्लीं ॥ इति षट्कूटा सम्पत्करी विद्या । हृदये ॥ १७ ।। सं सृष्टिनित्ये स्वाहा हं स्थितिपूर्णे नम: रं महासंहारिणि कृशे चण्डकालि फट् रं इके महानाख्ये अनन्तभास्करि महाचण्डकालि फट् रं महासंहारिणि कृशे चण्डकालि फट् हं स्थितिपूर्ण नमः सं सृष्टिनित्ये स्वाहा इसमें महाचण्डयोगेश्वरि ॥ इति विद्यापञ्चकरूपिणी कालसङ्कर्षिणी1 परमायुःप्रदा ॥ फाले ॥ १८ ॥ ऐं ह्रीं श्रीं दूकें इसौः अहमहं अहमहं इसौः हूस्कें श्रीं ह्रीं ऐं ॥ इति शुद्धज्ञानदा शाम्भवी विद्या ॥ ब्रह्मरन्ध्रे ॥ १९ ॥ सौः ॥ इयं पराविद्या । द्वादशान्ते ॥ २० ॥ एताः पञ्च रश्मयो मूलाद्यधिष्ठानतया कलनीयाः ॥ ऐं क्लीं सौः सौ: क्लीं ऐं ऐं क्लीं सौः ॥ इति नवाक्षरी श्रीदेव्यङ्गभूता बाला ॥ २१ ॥ श्रीं ह्रीं क्लीं ॐ नमो भगवति अन्नपूर्णे ममाभिलषितं अन्न देहि स्वाहा ॥ इति श्रीदेव्या उपाङ्गभूता अन्नपूर्णा ॥ २२ ॥ ॐ आं ह्रीं क्रों. एहि परमेश्वरि स्वाहा ॥ इयं श्री देवीप्रत्यङ्गभूता अश्वारूढा ॥२३॥ श्रीविद्यागुरुपादुकामन्त्रस्तु आह्निकप्रकरणे एवोक्त पठितव्यः । तद्यथा- ... ऐं ह्रीं श्रीं इसमें ह स क्ष म ल व र यूं स ह क्ष म ल व र यी हसा स्हौः अमुकानन्दनाथश्रीगुरुपादुकां पूजयामि नमः ॥ २४ ॥ अथ मूलविद्या । सा च गुरुमुखादवगता कादिनाम्नी--क ए ई लहीं ह स क ह ल ह्रीं स क ल ह्रीं ॥ २५ ॥ अन्नपूर्णा अश्वारूढा श्रीपादुका चेत्येताभिश्चतसृभिः युक्ता मूलविद्या साम्राज्ञी मूलाधारे विलोचनीया ॥ ऐं नमः उच्छिष्टचाण्डालि मातङ्गि सर्ववशङ्करि स्वाहा ॥ इति श्यामाङ्गभूता लघुश्यामा ॥२६॥ बाला 1 परमार्थपदा- १, भ, ब ब ३. 2 चतुर्दशार्णा शु-१, २, ३.

·यौवनोल्लासः तृतीयः-श्रीक्रमः
ऐं क्लीं सौः वदवद वाग्वादिनि स्वाहा । इयं श्यामोपाङ्गभूता वाग्वादिनी ॥२७॥
ॐ भोष्ठपिधाना नकुली दन्तैः परिवृता पविः ।।
सर्वस्यै वाच ईशाना चारु मामिह वादयेत् ॥ २८ ॥
इयं श्यामाप्रत्यङ्गभूता नकुलीविद्या ॥
श्रीविद्यागुरुपादुकैव प्रथमबीजत्रयस्थाने बालासहिता श्यामागुरुपादुका भवति ।
यथा-
ऐं क्ली सौः हस्रूफें ह स क्ष म ल व र यूं स ह क्ष म ल व र यी हसौं:
स्हौः अमुकानन्दनाथश्रीगुरुश्रीपादुकां पूजयामि नमः ॥ २९॥ :
ऐं ह्रीं श्री ऐं क्लीं सौः ॐ नमो भगवति श्रीमातङ्गीश्वरि सर्वजनमनोहारि सर्व-
मुखरञ्जिनि क्की ह्रीं श्रीं सर्वराजवशङ्करि सर्वस्त्रीपुरुषवशङ्करि सर्वदुष्टमृगवशङ्करि सर्वसत्त्व-
वशङ्करि सर्वलोकवशङ्करि अमुकं मे वशमानय स्हाहा सौः क्लीं ऐं श्रीं ह्रीं ऐं ॥ ३० ॥
इत्यष्टनवतिवर्णा राजश्यामला पूर्वोक्ताभिः अङ्गोपाङ्गप्रत्यङ्गपादुकेत्येताभिश्चतसृभिः
विद्याभिः सहिता हृच्चक्रे यष्टव्या ॥
लं वाराहि-लं उन्मत्तभैरविपादुकाभ्यां नमः ॥ इयं वार्ताल्यङ्गभूता लघुवार्ताली
॥ ३१ ॥
ॐ ह्रीं नमो वाराहि घोरे स्वप्नं ठः ठः स्वाहा ॥ इयं स्वप्ने शुभाशुभवक्त्री
वार्ताल्या उपाङ्गभूता स्वमवाराही ॥ ३२ ॥
ऐं नमो भगवति महामाये पशुजनमनश्चक्षुस्तिरस्करणं कुरु कुरु हुं फट् स्वाहा ।
इयं वार्तालीप्रत्यङ्गभूता तिरस्करिणी ॥ ३३ ॥
ऐं ग्लौं ह ह स क्ष म ल व र यूं स ह क्ष म ल व र यी ड्सौं स्हौ: अमुका-
नन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि नमः ॥ एषा वार्तालीगुरुपादुका ॥ ३४ ॥
ऐं ग्लौं ऐं नमो भगवति वार्तालि वार्तालि वाराहि वाराहि वराहमुखि वराहमुखि
अन्धे अन्धिनि नमः । रुन्धे रुन्धिनि नमः । जम्भे जम्भिनि नमः। मोहे मोहिनि नमः ।
स्तम्भे स्तम्भिनि नमः। सर्वदुष्टप्रदुष्टानां सर्वषां सर्ववाक्चित्तचक्षुर्मुखगतिजिह्वस्तम्भनं कुरु कुरु
शीघ्र वश्यं ऐं ग्लौं ठः ठः ठः ठः हुँ अस्त्राय फट् ॥ इति द्वादशोत्तरशताक्षरो महावाराही-
मन्तः ॥ ३५॥
पूर्वोक्ताभिश्चतसृभिः युक्ता इयं महावाराही आज्ञाचके परिपूज्या ॥
प्रथमद्वितीयकूटयोः हल्लेखावज पञ्चदश्येव त्रयोदशाक्षरी श्रीपूर्तिविद्या ब्रह्मरन्ध्रे
यष्टव्या। तद्यथा-
क ए ई ल ह स क ह ल स क ल ह्रीं--इयं कादिपूर्ति
विद्या ॥ ह स क ल ह स क ह ल स क ल ह्रीं---इयं हादिपूर्ति-
विद्या ॥ ३६॥

·नित्योत्सवः प्रथमत्रिकस्थाने त्रितारीकुमारीवाक् ग्लौं इत्यष्टबीजपूर्वा श्रीगुरुपादुकैव महापादुका सर्वमन्त्र- समष्टिरूपिणी स्वैक्यविमर्शिनी महासिद्धिप्रदायिनी द्वादशान्ते वरिवस्या । यथा-- ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः ऐं ग्लौं ह्रस्में ह स क्ष म ल व र यूं स ह क्ष म ल व र यी ह्सौं स्हौः अमुकानन्दनाथश्रीगुरुश्रीपादुकां पूजयामि नमः ॥ ३७ ॥ इति रश्मिमाला सम्पूर्णा ॥ आहत्य रश्मिमालामन्त्राः सप्तत्रिंशत् । एते ब्राह्म मुहूर्ते सकृदावर्तनीया इत्युक्त- मेव प्राक् । श्रीक्रमोक्ताः सर्व एते अन्ये च मन्त्राः साधकेषु परमप्रेम्णा प्रकटीकृत्य लिखिताः श्रीगुरुमुखादवगम्यैव पठिताः महते श्रेयसे नान्यथेति श्रीशिवशासनम् ॥ पुस्तके लिखितान् मन्त्रानवलोक्य जपेत्तु यः॥ स जीवन्नेव चण्डालो मृतः श्वानो भविष्यति ॥ इति साह्यायनतन्त्रवचनेन गुरुमुखागमं विना जपस्य निषेधात् ।। रश्मिमालामन्त्राणां ऋष्यादयः अथ रश्मिमालायाः ऋष्यादयो लिख्यन्ते- तत्र प्रथमं गायत्र्याः ऋष्यादयस्तु आगतपूर्वा एव ।। १॥ अभयंकरमन्त्रस्य गृत्समद ऋषिः । त्रिष्टुप् छन्दः। अभयंकरो देवता। तत्प्रीत्यर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्- आरूढो वारणेन्द्रं दशशतनयनः श्यामलः कोमलाङ्गः वर्मी वीरः प्रतापी प्रतिभटदहनप्रज्वलच्चक्रपाणिः । दोभिर्दिव्यायुधाढ्यैर्मणिगणखचितैदवमन्त्रीसनाथो दत्वाऽभीष्टानि शश्वत् परिहृतदुरितः पातु विश्वं महेन्द्रः ॥२॥ सौरमन्त्रस्य देवभाग ऋषिः । गायत्री छन्दः। सूर्यो देवता। तत्प्रसादसिद्धयर्थ जपे विनियोगः। ध्यानम्- धूतपाद्वयं भान तेजोमण्डलमध्यगम् । सर्वाधिव्याधिशमनं छायाश्लिष्टतर्नु भजे ॥ ३॥ प्रणवस्य ब्रह्मा ऋषिः। गायत्री छन्दः। परमात्मा देवता। तत्प्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः। ध्यानम- ओंकारवाध्यमुच्चण्डचण्डांशुसदृशप्रभम् । वासुदेवाभिधं ब्रह्म विश्वगर्भमुपास्महे ॥४॥ 1°च भइति न 2 सर्वोऽप्ययं खण्डः एकस्मिन् (अ) कोश एवोरलकरः । तत्र तत्र अपपाठपन्धपातादिदोषाशक्षितोऽपि प्रमेयातिशयदृष्टया अत्र संयोजित इत्यावेद्यते.

·-- यौवनोल्लास: तृतीय:-श्रीक्रमः तुरीयगायत्रीमन्त्रस्य विश्वामित्र ऋषिः । गायत्री छन्दः। सविता देवता। तत्प्रीत्यर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्- देवीं तुरीयगायत्री तुर्यातीतपदाश्रयाम् । परोरजःप्रकाशात्मचितिरूपामहं भजे ॥ ६ ॥ चक्षुष्मतीमन्त्रस्य भार्गव ऋषिः । नाना छन्दांसि । चक्षुष्मती देवता । तत्प्रीत्यर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्-- चक्षुस्तेजोमयं पुष्पकन्दुकं बिभ्रती करैः। रौप्यसिंहासनारूढां देवीं चक्षुष्मती भजे ॥६॥ विश्वावसुमन्त्रस्य संमोहन ऋषिः। गायत्री छन्दः। विश्वावसुर्देवता। तत्प्रीत्यर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्- रक्ताङ्गरागारुणभूषणाढ्यं वीणाधरं वीटिकयोल्लसन्तम् । गन्धर्वकन्याजनगीयमानं विश्वावसुं सद्बहती नमामि ॥ ७ ॥ पथिषद्रुद्रमन्तस्य वामदेव ऋषिः । पङ्क्तिश्छन्दः। पथिषद्रुद्रो देवता। तत्प्रीत्यर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्-- आत्तसज्जधनुर्बाणकर वृषभसंस्थितम् । अन्नपूर्णासमाश्लिष्टं पथिषद्रुद्रमाश्रये ॥ ८॥ तारामन्तस्य मत्स्य ऋषिः। विराट् छन्दः । ताराम्बा देवता । तत्प्रीत्यर्थे जपे विनियोगः | ध्यानम्- नौकासिंहासनारूढां शाक्यदर्शनदेवताम् । जलापच्छमनीं वन्दे तारां वारिदमेचकाम् ॥ ९॥ नामत्रयमन्तस्य काश्यपात्रिभरद्वाजा ऋषयः। अनुष्टुप् छन्दः। श्रीमहाविष्णुर्देवता । तत्प्रीत्यर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्- समस्तदुस्तरव्याधिसंघध्वंसपटीयसे । अच्युतानन्तगोविन्दनाम्ने धान्ने नमो नमः ॥१०॥ महागणपतिमन्त्रस्य गणक ऋषिः । निन्द्रायत्री छन्दः । श्रीमहागणपतिर्देवता तप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्- बीजापूरगदेक्षुकार्मुकरुजा चक्राब्जपाशोत्पल- बीहप्रस्वविषाणरत्नकलशप्रोद्यत्कराम्भोरुहः । ध्येयो वल्लभया सपअकरया श्लिष्टोज्ज्वलाभूषया विश्वोत्पत्तिविपत्तिसंस्थितिकरो विघ्नेश्वरोऽभीष्टदः ॥ ११ ॥ -- - ·१०२ नित्योत्सवः शिवशक्त्यात्मकपञ्चाक्षरमत्रस्य वामदेव ऋषिः । पङ्क्तिश्छन्दः । उमामहेश्वरो देवता । तत्प्रीत्यर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्-- वामांसन्यस्तवामेतरकरकमलायास्तथा वामहस्त- न्यस्तारक्तोत्पलायाः स्तनभरविलसद्वामहस्तः प्रियाया । साकल्पाभिरामः श्रितपरशुभृगेष्टः करैः काञ्चनाभः ध्येयः पद्मासनस्थः स्मरललितवपुः संपदे पार्वतीशः ॥ १२ ॥ अमृतमृत्युञ्जयमन्त्रस्य कहोळ ऋषिः। विराट् छन्दः । अमृतमृत्युञ्जयसदाशिवो देवता । तत्प्रीत्यर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्-- स्फुटितनळिनसंस्थं मौळिबद्धेन्दुरेखा- स्रवदमृतरसाई चन्दवह्नयर्कनेत्रम् । स्वकरकलितमुद्रापाशवेदाक्षमालं स्फुटिकरजतमुक्तागौरमीशं नमामि ॥ १३ ॥ श्रुतधारिणीमन्त्रस्य भार्गव ऋषिः । अनुष्टुप् छन्दः । ब्रह्मा देवता । तत्प्रसादसिद्ध्यर्थ जने विनियोगः। ध्यानम्- चतुराननमम्भोजनिषण्णं भारतीसखम् । अक्षमालावराभीतिकमण्डलुधरं भजे ॥ १४ ॥ मातृकामलस्य ब्रह्मा ऋषिः । गायत्री छन्दः । मातृकासरस्वती देवता । तत्प्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्-- पञ्चाशता मातृकया ह्यारब्धाखिलदेहया । समस्तविद्यारूपिण्या धन्योऽहं मातृकाम्बया ॥ १५ ॥ श्रीहादिलोपामुद्रामन्त्रस्म दक्षिणामूर्तिः ऋषिः । पङ्क्तिश्छन्दः । श्रीमहात्रिपुरसुन्दरी देवता । ह ५ बीजं, ह ६ शक्तिः, स ४ कीलकम् । तत्प्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः । बालया षड्ङ्गम् । ध्यानम- श्रीदेवीभूषितोत्सङ्गं सान्द्रसिन्दूररोचिषम् । हकारादिमनोर्वाच्यं वन्दे कामेश्वर हरम् ॥ १६ ॥ संपत्करीमतस्य कण्व ऋषिः । गायत्री छन्दः । संपत्सरस्वती देवता । तत्प्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः ध्यानम्--- अनेककोटिमातङ्गतुरङ्गरथपत्तिभिः । सेवितामरुणाकारां वन्दे सम्पत्सरस्वतीम् ॥ १७ ॥ चण्डयोगेश्वरीमन्नस्य ईश्वर ऋषिः । नाना छन्दांसि । चण्डयोगेश्वरी देवता तत्प्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम--- - ·यौवनोल्लासः तृतीया-श्रीक्रमः १०३ -- सृष्टिस्थितिभ्यां संहृत्या नाख्यया भासया श्रिताम् । कूलकन्था (?) कपालाढ्यां चण्डयोगेश्वरीं भजे ॥१८॥ परशंभुनाथमन्त्रस्य वामदेव ऋषिः । पक्तिश्छन्दः। परशंभुनाथो देवता। तत्प्रसादसिद्ध्यर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्-- पूर्णाहन्तास्वरूपाय तस्मै परमशंभवे । आनन्दताण्डवोद्दण्डपण्डिताय नमो नमः ॥१९॥ परामत्नस्य ब्रह्मा ऋषिः ॥ गायत्री छन्दः । परा सरस्वती देवता । तत्प्रासादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्- अकळशशाङ्काभा त्र्यक्षा चन्द्रकलावती । मुद्रापुस्तलसद्वाहा पातु मां परमा कला ॥ २० ॥ बालामन्त्रस्य दक्षिणामूर्तिः ऋषिः । गायत्री छन्दः। बाला त्रिपुरसुन्दरी देवता। तत्प्रसादसिद्ध्यर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्-- अरुणकिरणजालै रञ्जिताशावकाशा विधृतजपवटीका पुस्तकाभीतिहस्ता । इतरकरवराव्या फुल्लकल्हारसंस्था निवसतु हृदि बाला नित्यकल्याणशीला ॥२१॥ अन्नपूर्णेश्वरीमन्त्रस्य ब्रह्मा ऋषिः । गायत्री छन्दः । अन्नपूर्णेश्वरी देवता । तत्प्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्- आदाय दक्षिणकरेण सुवर्णदर्वी दुग्धान्नपूर्णमितरेण च रत्रपात्रम् । अन्नप्रदाननिरतां नवहेमवर्णा अम्बां भजे कनकभूषणमाल्यशोभाम् ।। २२ ॥ अश्वारूढामन्त्रस्य ब्रह्मा ऋषिः । गायत्री छन्दः । अश्वारूढा देवता । तत्प्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्-- बद्धा पाशेनाङ्कुशेन कृष्यमाणास्वसाध्यकम् । ध्नन्ती वेत्रेण फालत्रक्पाणिमश्वासनां भजे । ध्यानान्तरम्- अश्वारूढा कराग्रे नवकनकमयीं वेत्रयष्टिं दधाना दक्षेऽन्ये धारयन्ती स्फुरति धनुर्लतापाशहस्ता सुसान्या । देवी नित्यप्रसन्ना शशिकललसत्केशपाशा त्रिणेत्रा दयादाधानवद्यां श्रियमखिलसुखप्राप्तिहृयां श्रिय नः ॥ २३ ॥ -

·१०४
नित्योत्सवः
कण्व
श्रीविद्यागुरुपादुकान्मतस्य दक्षिणामूर्तिः ऋषिः । पङ्क्तिश्छन्दः । श्रीविद्या-
गुरुपादुका देवता । तत्प्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्-
तेजोमयमहाविद्यां शेखराञ्चितमस्तकाम्
रक्तां चतुर्भुजां वन्दे श्रीविद्यागुरुपादुकाम् ॥२४ ॥
श्रीललिताया . ..॥२५॥
लघुश्यामामन्त्रस्य मतङ्ग ऋषिः ।विराट् छन्दः । श्रीलघुश्यामाम्बा देवता ।
तत्प्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्-
स्मरेत् प्रथमपुष्पिणी रुधिरबिन्दुशोगांम्बरां
गृहितमधुपात्रिकां मदविधूर्णनेत्राञ्चलाम् ।
घनस्तनभरालसा गळितचूळिकां श्यामलां
करस्फुरितवल्लकीविमलशङ्खताटङ्किनीम् ॥
माणिक्यवीणामुपलालयन्ती मदालसा मज्जुळवाग्विलासाम् ।
माहेन्द्रनीलद्युतिकोमलाङ्गी मातङ्गकन्यां मनसा स्मरामि ॥ इति वा ॥ २६ ॥
वागीश्वरीमन्त्रस्य
ऋषिः । विराट् छन्दः । वागीश्वरी देवता ।
तत्प्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्-
अमलकमलसंस्था लेखिनीपुस्तकोधत्-
करयुगळसरोजा कुन्दमन्दारगौरा ।
धृतशशधरखण्डोल्लासिकोटीरपीठा
भवतु भवभयानां भङ्गिनी भारती नः ॥२७॥
नकुलीवागीश्वरीमन्त्रस्य कहोळ ऋषिः । गायत्री छन्दः । नकुलोवागीश्वरी
देवता । तत्प्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम-
नकुली वज्रदन्ताळी साध्यजिह्वाऽहिदंशिनी ।
भक्तवक्तृत्वजननी भावनीया सरस्वती ॥ २८॥
श्यामागुरुपादुकामन्त्रस्य मतङ्ग
ऋषिः । पक्तिश्छन्दः । श्यामागुरुपादुका
देवता । तत्प्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम--
वन्दे गुर्वद्धिमुकुटां श्यामलां शुकपाणिनीम् ।
समस्तसिद्धिजननीं श्यामलागुरुपादुकाम् ॥ २९ ॥
श्रीराजश्यामलामन्त्रस्य स्पष्टम् ॥ ३०॥
लघुवाराहीमन्त्रस्य नारद ऋषिः । पक्तिश्छदः। लघुवाराही देवता ।
तत्प्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः। ध्यानम्--
महार्णवे निपतितामुद्धरती वसुंधराम्।
महादंदा महाकाय नमाम्थुम्मत्तभैरवीम् ॥ ११ ॥

·- यौवनोल्लासः तृतीया-श्रीक्रमः स्वप्नवाराहीमन्त्रस्य अग्निः ऋषिः । गायत्री छन्दः । स्वप्नवाराही देवता। तत्प्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम्- स्वप्ने शुभाशुभं भावि शासन्ती भक्तकार्ययोः दुःस्वमहारिणी वन्दे वाराही स्वपनायिकाम् ॥ ३२ ॥ तिरस्करिणीमन्त्रस्य ब्रह्मा ऋषिः । गायत्री छन्दः । तिरस्करिणी देवता । तत्प्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः। ध्यानम्- मुक्तकेशीं- विवसनां सर्वाभरणभूषिताम् । स्वयोनिदर्शनान्मुह्यत्पशुवर्गी नमाम्यहम् ॥ ३३ ॥ वाराहीगुरुपादुकामन्त्रस्य ब्रह्मा ऋषिः । गायत्री छन्दः । वाराहीगुरुपादुका देवता । तत्प्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः। ध्यानम- देशिका विलसन्मौलि खगिनी च कपालिनीम् । भावयामि घनच्छायां पञ्चमीगुरुपादुकाम् ॥ ३४ ॥ श्रीमहावाराही मन्नस्यस्पष्टम् ॥ ३५ ॥ श्रीपूर्तिविद्यामन्त्रस्य दक्षिणामूर्तिः ऋषिः । पङ्क्तिश्छन्दः । श्रीपूर्तिविद्या देवता । तत्प्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः ॥ ३६॥ महापादुकामन्त्रस्य दक्षिणामूर्तिः ऋषिः । पङ्क्तिश्छन्दः । श्रीमहापादुकाम्बा देवता । तत्प्रसादसिद्धयर्थे जपे विनियोगः । ध्यानम् - सर्वविद्यामयीं सर्वशक्तिपीठस्वरूपिणीम् । कराने हृदये मूले देशिकाघ्रियुगत्रयम् ॥ दधर्ती दीप्तभूषाब्यां श्रीमहापादुकां नुमः ॥ ३७ ॥ इति रश्मिमालाया ऋष्यादयः ॥ इति जपप्रकरणं षष्ठं समाप्तम् - नैमित्तिकप्रकरणम् पर्व नमित्तिकाचनविधिः उक्तेन क्रमेण नित्यक्रमनिरतः साधकः प्रतिमासं पञ्चपर्वसु नैमित्तिकमचन- माचरेत्- नित्यार्चनरतः सिद्धः कार्य नैमित्तिकार्चनम् ।। इति तन्त्रराजवचनात् । तच मित्यार्चनाधिकसाधनविशेषकरणकम् । पणि तु कृष्णाष्टमी कृष्णचतुर्दशी दर्शः पूर्णिमा, सक्रान्तिश्चेति कुलार्णवोक्तानि । नत्र कालका १४ ·सङ्क्रमणसपर्या १०६ .... नित्योसत्व: कर्तव्यतायाश्च निर्णयः ।. सक्रान्तिव्यतिरिक्तपर्वार्चनं सूर्यास्तमयोत्तरं दशघटिकाऽऽत्मके रात्रिपूर्वभागे कार्यम् । तु तत्तत्सङ्क्रान्तिपुण्यकालोपलक्षितासु घटिकासु । तदुक्तम्- प्रागूधं च दशैव मेषतुलयोः सिंहे वृषे वृश्चिके कुम्भे षोडशपूर्वतोऽथ मिथुने मीने धनुःकन्ययोः । ऊर्धाः षोडश कीर्तिताः प्रथमतस्त्रिंशत्तु कर्काटके चत्वारिंशदथो परास्तु मकरे पुण्यप्रदा नाडिकाः ।। इति ।। नाडिकाः घटिकाः । अष्टमीचतुर्दशीदर्शपूर्णिमानां स्वस्वदिने पूजाकालव्याप्तौ न विवादः। दिनद्वये एकदेशव्याप्तो यत्राधिका सा तिथि ह्या । समव्याप्तौ परैव । तिथिवृद्धिह्रासवशेन चतुर्दशीदर्शयोः एकस्मिन्नेव दिने पूजाकालव्याप्तौ नैमित्तिकद्वयस्य तन्त्रणानुष्ठानम् । तदा सङ्क्रान्तियोगे तु तत्र तस्यापि दिवासङक्रमणे सति नित्यार्चनस्य प्रासङ्गिकी सिद्धिः । यत्र चतुर्णा नैमित्तिकार्चनानां एकस्मिन्नत्र काले सन्निपातः सम्भाव्यते तत्र तेषामप्येकतन्त्रतैव । यथा दमनसमर्पणस्य मुख्यकाले चैत्र्यां पूर्णिमायामसम्भवे तत्कृष्णचतुर्दशीदर्शादिज्येष्ठकृष्णचतु- दशीदर्शान्ते गौणकाले । यया च पवित्रारोपणस्य श्रावण्यामलामे आ मिथुनसक्रमणं आ च तुलासङक्रान्तिप्रोक्तासु तिथिषु अश्विनंशुक्लाष्टमीनवमीचतुर्दशीपूर्णासु च तत्कृष्णचतुर्दशीदर्शयोश्च तादृशि विषये पूजाद्वयं यं चतुष्टयं वा करिष्य इति सङ्कल्पयेदिति दिक् ॥ नित्यक्रमात् नैमित्तिके विशेषः तत्र परिगणितेषु पर्वसु प्रातः नित्यक्रमं निवर्त्य रात्रौ अमुकपर्वप्रयुक्तं नैमित्तिकमर्चन करिष्य इति सङ्कल्प्य यथाविभवं समारम्भविशेषेण मपञ्चककरणक .एव क्रमो. निर्वर्तनीयः । न तु “मपञ्चकालाभेऽपि नित्यक्रम प्रत्यवमृष्टिः” इति सूत्रेण नित्यक्रम इव प्रतिनिधिनाऽपि वा । चैत्राधासु पौर्णमासीषु तु वक्ष्यमाणेन विधिना तन्त्रान्तरोक्तेस दमनकादिसमर्पणमपि । सति सम्भवे आश्वयुज्यां तत्प्रतिपदादिपर्वान्तप्रयोगोऽप्यनुष्ठयः, “पञ्चपर्वसु विशेषार्चा' इति सूत्रस्य नानाविद्याऽङ्गशाल्यर्चाबोधकत्वात् , विविधाः शेषाः कालद्रव्यक्रियाऽऽदिरूपाण्यङ्गानि यस्यां तादृश्यर्चेति विग्रहात् ।। निवेदने पक्षमेदाः तत्र द्रवद्रव्यनिवेदने त्रयः पक्षा भवन्ति । पृथक् पृथक् पात्रस्थं हिमोदकादिकं ऐं ह्रीं श्री अमुकदेवताया अभुकं कल्पयामि नम इति तत्तन्नामघटितेनोपचारमन्त्रेण प्रधानदेव्यादिभ्यो नवमचक्रेश्वर्यन्ताम्यस्त्रिपञ्चाशदुत्तरशतसड्. ख्याकाभ्यो देवताभ्यः प्रत्येक निवेदयेत् । इह प्रधानदेव्या सह नित्याः षोडश, " महाकामेश्वर्यादयश्चतस्रः, त्रिपुरादयः चक्रेश्वर्यो नव, कामेश्वरायुधदेन्यः। चतस्त्र इति "विवेकः । यदि वा प्रधानदेवतानिवेदनोत्तरं ३. अङ्गदेवीभ्यो नियाभ्यो अमुकौघापौषश्याम अणिमादिभ्यो. मातृभ्यों मुद्रादेवीभ्यो अणिमाऽऽदिभ्यो ·यौवनोल्लास: तृतीय:-श्रीक्रमः वा कामेश्वर्यादिनित्याकलाभ्यः अनङ्गकुसुमादिभ्यः सर्वसङ्क्षोभिण्यादिभ्यः सर्वसिद्धिप्रदाभ्यः सर्वज्ञादिभ्यो वशिन्यादिभ्यः आयुधदेवीभ्यो महाकामेश्वर्यादिभ्यः त्रिपुरादिचक्रेश्वरीभ्योऽमुकं कल्पयामीति तत्समष्टयै निवेदयेत् । अथवा प्रधानदेवतायै पृथङ् निवेद्य ऐं ह्रीं श्रीं हृदयदेव्यादिभ्यो नवचक्रेश्वर्यन्ताभ्योऽमुकं कल्पयामीति सर्वसमष्टयै निवेदयेदित्येकः॥ अनेकपात्रासम्भवे अष्टादश चतुर्दश वा पात्राणि तत्तद्व्यसम्भृतानि उपहृत्य पूर्वोक्तान्यतमेन प्रकारेण निवेदयेदिति द्वितीयः। अत्रौघत्रयसिद्धिमातृमुद्राणां पार्थक्यतदन्य- त्वाभ्यां पात्राणामष्टादशत्वं चतुर्दशत्वं च ज्ञेयम् ॥ तत्राप्यसम्भवे प्रथमद्वितीययोः प्रकारयोः महति पात्रे सम्भृतं हिमोदकादिक- मुपपात्रेण आदायादाय निवेद्य निवेद्य पात्रान्तरे: निक्षिपेत् । अन्त्ये तु प्रकारे महापात्रस्थं सर्वाभ्यो देवताभ्यो युगपन्निवेदयेदिति तृतीयः ॥ कठिनद्रव्यनिवेदने पक्षद्वयम् ॥ तत्र फलादिकमुक्तदेवतासमसङ्ख्याकमुक्तान्यतमेन प्रकारेण तत्तद्देवतायै निवेदयेदित्येकः । तदशक्तौ यथासम्भवमुपहृत्येति द्वितीयः ॥ पवित्रारोपणे दीपदाने च प्रथमपक्षीयः प्रथमप्रकार एव नान्यो हिमोदकादौ । सङ्कोचपक्षाश्रयणे बीजमशक्तिरवसराभावो वा । तन्वान्तरोक्तानां चतुराम्नायपञ्चसिंहा- सनपञ्चपश्चिकाषड्दर्शनाङ्गदेवीभूतशक्तिसमयदेवतानामप्यर्चने अभ्युदय एवेति दिक॥ दमन विधि अथादौ दमनार्चनम् । चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां सायं स्वयं दमनारामं गत्वा- ॐ शिवप्रसादसम्भूत अत्र सन्निहितो भव । देवीकार्य समुद्दिश्य नेतन्योऽसि शिवाज्ञया ॥ इति दमनमामन्त्र्य अस्त्रमन्त्रेण समूलं दमनलताः सपर्यापर्याप्ता उत्पाव्य, तदळामें तङ्गुच्छान्वा शस्त्रेण छित्वा स्वातन्त्र्याभावे विक्रेतुरनुमत्या क्रयक्रीता वा आनीयानाय्य वा पवित्र बंशादिपात्रे निधाय मूलविद्यया शुद्धाभिरद्भिः अभ्युक्ष्य ऐं ह्रीं श्रीं दमनाय अमुकं कल्पयामि इत्यादिरीत्या उपचारमन्त्रैः गन्धपुष्पधूपदीपनैवेद्याख्यान् पञ्चोपचारान् आचर्य, सूक्ष्मनववस्त्रेण आच्छाद्य, यागमन्दिर एवं वचन शुचिनि स्थले निधाय जागृयात् । जागरणं त्वभ्युदयाय । इत्यधिवासनम् । इदं च सद्योऽपि वा कार्यम् । समानमेतदुत्तरत्रापि कुसुमानाम् । 'दुग्धान्नादिनिवेद्यस्य तु सद्य एबोचितमधिवासनम् । भय पूर्णिमायां रात्रौ प्रधानदेवीपूजोत्तरं आवरणार्चने- षोडशाणे जगन्मातः वान्छितार्थफलप्रदे। हत्स्थाम् पूरय मे कामान् देवि कामेश्वरेश्वरि । 11-१ एतेषां मंत्राः परि. १ मे 2वीर कक्रांती वो भानीयभ. नमः ·नित्योत्सवः इति देवी प्रार्थ्य, नित्यार्चनक्रमेणैव श्रीदेव्याद्याः देवताः चतुराम्नायादिसमयान्तदेवताश्च दमनैः समभ्यर्च्य नित्यहोमत्रिगुणित होम कृत्वा मूलमन्त्रं च तथा जप्त्वा अङ्गमन्त्रांश्च तद्दशांशं श्रीगुरुमभिपूज्य शक्तिसामयिकान् सम्भाव्य तैः सह अन्यैश्च ब्राह्मणैः भुजीत । एतस्य मुख्यकाले कर्तुमसम्भवे चैत्रवैशाखज्येष्ठानां कृष्णाष्टमीकृष्णचतुर्दश्योः बैशाखज्येष्ठयोश्च वा कुर्यात् ॥ इति दमनविधिः ॥ चैत्रपूर्णिमाकृत्यम् अस्यामेव पूर्णिमायां वसन्तोत्सवोऽपि विहितः। तत्र दमनार्पणवसन्तोत्सवौ तन्त्रण करिध्ये इति सङ्कल्प्य तत्कालसम्भवानि सकल्हाराणि कर्पूरचन्दनोक्षितानिः कुसुमानि पूर्ववत् अधिवास्य तैर्दमनकैश्च युगपदर्चयेत् ॥ इति चैत्रपूर्णिमाकृत्यम् ॥ वैशाखीकृस्यम् अथ वैशाख्यां पूर्णिमाया नैवेद्यावसरे प्राग्वदधिवासितं हेमन्तकाले सङ्ग्रहीतं तुषारोदकं तदलाभे कर्पूरमृगनाभिसुरभिळं शीतळं सलिलं वा पूर्वोक्तान्यतमेन पक्षण सावरणायै देवतायै निवेदयेत् । अवशिष्टं प्राग्वत् ॥ इति वैशाखकृत्यम् ॥ ज्येष्ठकृत्यम् अथ ज्येष्ठायां प्राग्वदधिवासितानि कदलीपनसाम्रादीनि फलानि उक्तया रीत्या कयाचित् उक्तमन्त्रैः प्रधानदेव्यादिभ्यो निवेदयेत् । तैः अर्चयेदिति केचित् । अन्यत् समानम् ।। इति ज्येष्ठकृत्यम् ॥ आषाढकस्यम् अथाषायां प्राग्वदधिषासमपूर्वकं श्रीदेव्यै कुङ्कुममिश्रं चन्दनं समयं जातीकुसुमेः सावरणामभ्यय॑ ताम्बूलावसरे लवङ्गैलाकङ्कोलानि उक्तेन प्रकारेण केनापि निवेदयेत् । शेषं पूर्ववत् ॥ इत्याषाढकृत्यम् ॥ पवित्रारोपणविधिः तदमु श्रावण्यां पूर्णिमायां पवित्रारोपणम् । तानि च सुवर्णरौप्यताम्रान्यतमतन्तुपासूत्र- सरीपप्रदर्भमुञ्जशाणवल्कलकार्पासान्यतमसूत्रविनिर्मितानि । काससूत्रं तु सुवासिनीकर्तृकम् उक्तान्यतमेन नवगुणितेन सूत्रेण निर्मितैः षोडशाङ्गलायामैः तावत्सङ्ख्याकैः सरैः सम्पन्न तावत्सङ्ख्याग्रंथिमदेकं पवित्रमित्येकः पक्षः । नवाङ्गुलायामसरग्रन्थिकं वेति द्वितीयः। तत्तदाव- रणगतशक्तिसमसङ्ख्या काङ्गुलायामसरग्रन्थिक वेति तृतीयः । आदिमपक्षद्वये पवित्राणि सर्वेषां साधारणानि | अन्तिमे तु पक्षे मूलदेव्याः षोडशनवान्यतरराङ्गलायामसरग्रन्थिकम् , महाकामे- श्वर्यादीनां तिसृणां त्र्यमुलायामादिकम् , अङ्गदेवीनां षण्णां तत्सङ्ख्याकाजुलायामादिकम् , 1 त्रत्रिखस- १. सूत्रत्रमरी- १, २, भ.

·, यौवनोल्लास: तृतीयः-श्रीक्रमः नित्यानां पञ्चदशानां पञ्चदशाङ्गुलायामादिकम् , गुरुपङ्क्तित्रयस्य तत्तदोघसमसङ्ख्याङ्गुलाया- मादिकम् , आयुधदेवीनां चतुरङ्गुलायामादिकमिति विशेषः । पक्षत्रयेऽपि. व्याप्तस्य श्रीगुरोः प्रधानदेवीवत् । जीवतस्तस्य स्वस्य च क्रमागमज्ञशिष्यशक्तिसामयिकानां च कण्ठादिनाभ्यन्ता- याममङ्गीकृतपक्षान्यतमसङ्ख्यसरप्रन्थिकं एकग्रन्थिकं वा । क्रमः कालनित्याक्षरक्रमः। आगमः कादिकालीमतादिः । अन्येषां शक्तिसामयिकानां कण्ठादिनाभ्यन्तमानं नवसरमेक ग्रन्थिक च । वितानाद्देवताविष्टरायाममष्टोत्तरशतसरग्रन्थिकं शक्त्यवतारकं नाम । मण्टपस्य तत्परिधि- समप्रमाणमेकसरग्रन्थिकम् । होमाग्नेः षोडशनवान्यतरामुलायाममेकसरमेकग्रन्थिकं च प्रवित्र कुर्यात् । प्रन्थिः सूत्रवेष्टनरूपः । वेष्टनसङ्ख्या तूत्तमादिभेदेन षट्त्रिंशञ्चतुर्विंशतिद्वादशात्मिका. ऐच्छिकीवा । तन्मन्त्रस्तु बाला वा कवचं वा । उक्तपक्षत्रये एकतमस्यैवाश्रयणीयत्वं, मानसांकर्य अनिष्टापादकं सर्वथा नाचरेदिति स्थितिः। इत्थमुपकल्पितानि गोरोचनकुङ्कमरक्तचन्दनमृग- मदपङ्कालिप्तानि लाक्षागैरिकान्यतरचित्रितग्रन्थिकानि पवित्राणि प्राग्वदधिवास्य श्रावण्यां रात्रौ शक्त्यवतारकं पवित्रं वितानालम्बयित्वा मण्टपं तत्सूत्रेणावेष्टय प्रधानदेवीपूजान्ते ज्ञानमुद्रोपात्तैः पुष्पैः सर्म श्रीदेव्याद्यावरणान्तदेवताभ्यः तत्तत्पादुकया पृथक् पृथक् समय॑ अग्नये च पुरो निधाय श्रीगुरुचक्तिसामयिकेभ्यः प्रदाय स्वयं धृत्वा शिष्येभ्यो दद्यात् । एतावत्कर्तुमसम्भवे षण्णवत्यङ्गुलायामसरग्रन्थिकानि त्रीणि पवित्राणि कृत्वा श्रीदेव्यै समर्पयेत् । शेषं पूर्ववत् । एतन्मुख्यकालातिकमे मिथुनादितुलान्तसङ्क्रान्तिगतासु कृष्णाष्टमीकृष्ण चतुर्दशीपूर्णिमासु वा कार्यम् ॥ इति पवित्रारोपणविधिः ॥ भाद्रपदकृत्यम् ततो भाद्रपद्यां पूर्ववदधिवासितेनैकैकेन केतकीपुष्पेणा अलाभे पत्रेण वा ज्ञानमुद्रया सर्वाः देवता अर्चयेत् । पुष्पं तु निष्कासितकेसरमिति श्रीगुरुमुखागमः । शेष समानम् । इति भाद्रपदकृत्यम् ॥ आश्वयुजकृस्यम् अथाश्वयुज्यां पुष्पविशेष निवेद्य विशेषकरणकः क्रमः प्रवर्तनीयः । भथवा-- आश्वयुज्यां विशेषस्तु दान्तप्रतिपत्तिथिम् । भारभ्य पूजयेत् देवीं गन्धपुष्पोपहारकैः ।। इति तन्त्रराजवचनात् तच्छुक्लप्रतिपदादिपूर्णावधिकः प्रयोगोऽनुष्ठेयः । तत्र प्रतिपदात्रौं विशे- षतः पुष्पं नैवेद्याद्युपचारैः क्रमं प्रवयं प्रधानदेवतायै शत माज्याहुतीः आवरणदेवताभ्यः तद्दशांश हुत्वा जपं होमसमसङ्ख्याकं विधाय अविवाहिताक्षतां प्राङनिमन्त्रितां कन्यामेको अभ्यक्तस्नातां आसने उपवेश्य तस्यां देवीं आवाह्य बालया पञ्चधा उपचर्य यथाविभवं वसनाभरणानि दद्यात् । एवं द्वितीयादिचतुर्दश्यन्तं द्विशतादिहोमजपकन्याद्वयादिपूजनानि कृत्वा पूर्णिमायां वृद्धया शतेन सह षोडशशतहोमजपषोडशकन्यापूजनानि कुर्यादिति एकः पक्षः । प्रतिपदि प्रकृतिहोमः शतः माहुतयो वृद्धिहोमश्च शतं एवं जपः कन्यके द्वे । द्वितियादिषु त्रिशताद्रिहोमजौनयादि. . -- ·नित्योत्सवः कन्यका इत्यपरः। एनयोरेकमाश्रयेत् । तिथिवृद्धौ प्रतिपदादिक्रमेण शतादिहोमादिकम् | तिथि- हासे तु तस्मिन्नेव दिने तद्वितयकृत्यं, एकस्मिन्नेव काले होमादिकं च कुर्यात् । अवशिष्टम- विशिष्टम् । एवं कृते विद्या सिद्धा भवति । राजा च साधकस्य अर्चको भवति । अथवा कुलार्णवोक्तनवरात्रपक्षोऽपि एकोत्तरवृद्धया वा तदसम्भवे यथोक्तक्रमेणैव वा कर्तव्यः । अयं स्वतन्त्रो न तु पूर्णिमाऽङ्गम् । तत्पक्षे पूर्णिमापूजाऽपि प्रत्येकमुक्तरीत्या कर्तव्येति दिक् ॥ इत्याश्व- युजकृत्यम् ॥ कार्तिककृत्यम् अथ कार्तिक्या प्राग्वदाधिवासितं कुङ्कुमं सावरणायै देव्यै समर्प्य गोधूमादिपिष्टप्रकृतिकः घृतपूरितैः प्रज्वालितकर्पूरवर्तिभिः प्रदीपैः नित्यहोमक्रमेण तत्तद्देवताभ्यो हुत्वा देव्याः पुरः शुचिनि भूतले षोडश दीपान् दत्वा अङ्गदेवीभ्यो नित्याभ्यः ओघत्रयगुरुभ्यः तत्तत्स्थाने निवेश्य तदभितस्त्रिकोणादिचतुरस्त्रान्ताकृत्या च निधाय प्रतिदेवतमेकैकं दीपं निवेदयेत् । एतावदसम्भवे एकस्मिन्नेव भाजने मध्ये एकं तदभितो नव वा नवयो निचक्राष्टदल कमलान्यतमालङ्कृते या तत्र मध्ये एकं कोणेषु दलेषु वाऽष्टौ दीपान् प्रज्वाल्य देव्यै मूलेन सप्रसूनं निवेदयेत् । शेषम- भिहितवत् ॥ इति कार्तिककृत्यम् ॥ मार्गशर्षिकृत्यम् अथ मार्गशीर्षपूर्णिमायां सावरणां श्रीदेवी सुगन्धिभिः कुसुमैरभ्यर्च्य माषपिष्टापूपान् कपरसुरभिलं नारिकेलोदकं च प्रागुक्तान्यतमया भङ्गया सर्वाभ्यो देवताभ्यो निवेदयेत् । अन्यद- विशेषम् । इति मार्गशीर्षकृत्यम् ॥ पौषकृत्यम् ततः पौष्यां प्राग्वदधिवासपूर्वकं शर्करया गुडेन वा साकं गव्यं दुग्धं उक्तेन केनचित्प्रका- रेण निषेदयेत् । अन्यदविशेषम् ॥ इति पौषकृत्यम् ॥ माघकृत्यम् सदनु माध्यां प्राग्वदधिवासितैःशुक्लैस्तिलैः अलामे रक्तकृष्णैर्वा शुद्धस्सकुसुमैरभ्यर्य शर्करादुग्धापूपान् निवेदयेत् । अत्रापूपाः गोधूमादिपिष्टप्रकृतिका इति सम्प्रदायः । इतरत् समानम् ॥ इति माघकृत्यम् ॥ फाल्गुनकृत्यम् अथ फाल्गुन्यां सौवर्णराजतपुष्पैः पङ्कजे: कल्हारैः आम्रकुसुमैः मधुकैश्च यथासम्भव मिलितैः प्राग्वदधिवासितैः सावरणां श्रीदेवीं वरिवस्येत् ॥ इति फाल्गुनकृत्यम् ॥ 1 परिशिष्टे २.ग्रे. .

·यौवनोल्लास: तृतीयः-श्रीक्रमः
अयमेव नैमित्तिक्तार्चनविधिः गणपतिश्यामाबालीनां सामान्यक्रमोक्तानां देवतानम् |
सर्वत्रामुकपौर्णिमायां अमुकेन द्रव्यविशेषेण अमुकदेवता पूज्ययिष्ये इति सङ्कल्पः ॥
अत्राधिकमासापाते एकमासकृत्यस्य मासदये आवृत्तिः। क्षयमासप्रसक्तौ त्वेकस्मिन्
मासे मासद्वयकृत्यमपि कार्यं भवति । नैमित्तिकार्चनमुख्यगौणकालातिक्रमे मूलविद्यासहस्त्रजपः
प्रायश्चित्तमानातं तन्त्रराजे-
नैमित्तिकातिक्रमणे सहनं प्रजपेत्तथेति ॥ इति ॥
इति पञ्चपर्वार्चनविधिः॥
तन्त्रान्तरोक्तेषु युगमन्वादिषु विशेषदिवसेष्वपि श्रीदेव्यर्चनं अभ्युदयायैव । सूत्रकारेण
काम्यहोमस्यैवोक्तत्वात् तत्पूजाऽनुक्तिरिति शिवम् ॥ इति यौवनोल्लासे नैमित्तिकप्रकरणम् ॥
यथामति मयाऽकारि स्वयं श्रीक्रमपद्धतिः ।
भ्रमं प्रमादस्खलित क्षभयन्त्विह साधवः ॥
इति श्रीमद्भासुरानन्दनाथचरणारविन्दमिलिन्दाय मानसेनमानउमानन्दनाथेन
विरचिते कल्पसूत्रानुसारिणि नित्योत्सवनिबन्ध
अभिनवे यौवनोजासः तृतीयः सम्पूर्णः

·प्रौढोल्लासः चतुर्थ:--श्यामाक्रमः उपोद्धातः नत्वा श्रीभासुरानन्दनाथपादाम्बुजद्वयम् । प्रधीरमानन्दनाथः प्रौढोल्लासं तनोत्यमुम् ॥ यत्र श्रीमन्महाराज्ञीमन्तिण्याः क्रम ईरितः । प्रधानानुसृतिद्वारा न्याय हि नृपसेवनम् ॥ त्रितार्या बालया चेह बालंया वाऽऽदितोऽन्विताः । मन्त्राः कमजुषो दीक्षा त्वारम्भोल्लास ईरिता ॥ काल्यकृत्यं अहिकं च श्रीमान् साधकः श्यामलां देवीं आरिराधयिषुः श्रीक्रमोक्तकमेण काल्यकृत्याहिके निर्वतयेत्। अ। विशेषः--श्रीगुरुपादुकायामादौ त्रितारीस्थाने बालायोगः । सर्वकारणभूतयाः संविदश्विन्तनं मूलाधारादिद्वादशान्ताख्यललाटोप्रभागावधिकमेव । रश्मिस्नगननुस्मरणम् । तत्र तत्र यथोचितं सम्बुद्धयादीनामूहः । अदित्यमण्डले वक्ष्यमाणया भङ्गया सङ्गीतयोगिन्या भावनम् । मूलेन अर्ध्य- दानम् । वक्ष्यमाणमृष्यादिन्यासत्रयं चेति । इदं चाह्निकं स्वतन्त्रोपास्तौ पुरश्चरणकाले च, न तु श्रीक्रमाङ्गत्वेन सहानुष्ठाने ॥ यागमन्दिरप्रवेशः अथापराहे यागमन्दिरमागत्य द्वारस्थण्डिलं गोमयेनोपलिप्य यागगृहं च रङ्गवल्ली- पुष्पमालावितानकादिभिश्चालकृस्य द्वारस्य दक्षवामशाखयोः ऊर्श्वभागे च क्रमेण-- ऐं क्लीं सौः भद्रकाल्यै नमः, ३ भैरवाय, ३ लम्बोदराय नमः ॥ इति तिस्रो द्वारदेवताः सम्पूज्य अन्तः प्रविष्टः ३ रक्तद्वादशशक्तियुक्ताय दीपनाथाय नमः इति पुष्पाञ्जलिना भूमौ दीपनाथमिष्ठा सपर्यासामग्री स्वस्य दक्षभागे निधाय दीपानभितः प्रज्वाल्य गन्धमाल्यादिभिः अल कृतात्मा ताम्बूलेन जातीपत्रफललवङ्गलाकर्पूराख्यपञ्चतिक्तेन वा सुरभिलवदनः सुप्रसन्नमनाः स्वास्तीर्णे ऊर्णामृदुनि शुचिनि बालातृतीयबीजेन द्वादशवार- मभिमन्त्रिते मूलमन्त्रोक्षिते आसने ३ आधारशक्तिकमलासनाय नमः इति प्राङ्मुख उदङ्मुखो वा पासनाद्यन्यतमेन आसनेनोपविश्य ३ समस्तगुप्तप्रकटसिद्धयोगिनीचक्रदेवताश्रीपादुकाभ्यो नमः इति मूनि बद्धाञ्जलिः स्ववामदक्षपार्श्वयोः क्रमेण गुरुपादुकया श्रीगुरुं महागणपतिमन्त्रण ·प्रौढोल्लासः चतुर्थ:-श्यामाक्रमः च गणपतिं प्रणम्य ३ ऐं ह्रः अस्त्राय फट् इति मन्त्रेण मुहुरावृत्तेन अङ्गुष्ठादिकरतलान्तं कूर्परयोश्च विन्यस्य देहे च व्यापकं कृत्वा स्वस्य देवतैक्यं भावयन. ऐं क्लीं सौः अपसर्पन्तु ते भूता भूता भुवि संस्थिताः। ये भूता विघ्नकर्तारस्ते नश्यन्तु शिवाज्ञया ॥ इति मन्त्रं सकृदुच्चार्य युगपद्वामपाणिभूतलत्रिराघातकरास्फोटत्रयङ्करदृष्टयवलोकनपूर्वकं ताल- त्रयेण भौमान्तरिक्षदिव्यान् भेदावभासकान् विघ्नानुसारयेत् । तालत्रयं नाम दक्षतर्जनीमध्य- माभ्यामधोमुखाभ्यां वामकरतले सशब्दमुपर्युपरि त्रिरभिधातः ॥ ये प्राणायामः अथ ३ नम इत्यङ्गुष्ठमन्त्रमुच्चार्य अंकुशेन शिखां बद्धाः श्रीक्रमोक्तप्रकारेण भूतशुद्धि आत्मप्राणप्रतिष्ठां च विधाय मूलेन विंशतिधा षोडशधा दशधा सप्तधा त्रिधा वा.प्राणातायम्य ॥ षडंगादिन्यासपञ्चकम् तेजोरूपदेवीमयं भावयन्नात्मानं निजदेहे न्यासजालात्मकं वज्रकवचं . आमुञ्चत । यथा-- ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः ऐं सर्वजनमनोहरि हृदयाय नमः ॥ ७ सर्वमुखरञ्जिनि शिरसे स्वाहा ॥ की ह्रीं श्रीं सर्वराजवशङ्करि शिखायै वषट् ॥ ७ .सर्वस्त्रीपुरुषवशङ्करि कवचाय हुम् ॥ ७ सर्वदुष्टमृगवशङ्करि नेत्रत्रयाय वौषट् ॥ सर्वसत्त्ववशङ्करि सर्वलोकवशङ्करि अमुकं मे वशमानय स्वाहा अस्त्राय फट् ॥ इति मन्त्रान् हृदयादिषु न्यसेत् इति षडङ्गन्यासः ॥ १ ॥ अथ श्रीक्रमोक्तमातृकान्यासं कृत्वा ॥ २ ॥ ऐं को सौः रत्यै नमः इति मूलाधारे, ३ प्रीत्यै नमः इति हृदये, ३ मनोभवाय नमः इति मुखे न्यसेत् ॥ इति रत्यादिन्यासः ॥ ३ ॥ ऐं की सौः ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः नमः । ब्रह्मरन्ध्रे ॥ ॐ नमो नमः । ललाटे । ३ भगवति नमः । भ्रमध्ये ।। ३ श्रीमातङ्गीश्वरि नमः । दक्षनेत्रे । ३ सर्वजनमनोहरि नमः । वासनेत्रे ।। ३ सर्वमुखरजिनि नमः । मुखे ॥ : ३ की नमः । दक्षश्रोत्रे ॥ ३ ·.. नित्योत्सवः ३ ह्रीं नमः । वामश्रोत्रे ।। ३ श्रीं नमः । कण्ठे॥ ३ सर्वराजवशङ्करि नमः । दक्षांसे ।। ३ सर्वस्त्रीपुरुषवशङ्करि नमः । वामांसे ॥ ३. सर्वदुष्टमृगवशङ्करि नमः । हृदये ॥ ३ सर्वसत्त्ववशङ्करि नमः । दक्षस्तने ॥ ३ सर्वलोकवशङ्करि नमः । वामस्तने । ३ अमुकं मे वशमानय नमः । नाभौ ॥ स्वाहा नमः । स्वाधिष्ठाने ॥ ३ सौः क्लीं ऐं श्रीं ह्रीं ऐं नमः । मूलाधारे च न्यसेत् ॥ इति मूलखण्डसप्तदशकन्यासः ॥ ४ ॥ ३ एतानेव प्रतिलोममूलमन्त्र खण्डान् मुलाधारस्वाधिष्ठाननाभिवामस्तनदक्षस्तन- हृदयवामदक्षांसकण्ठवामदक्षश्रोत्रमुखवामदक्षनेत्रभ्रूमध्यललाटब्रह्मरन्ध्रेषु क्रमात् न्यसेत् । यथा- ऐं क्लीं सौः सौः क्लों ऐं श्रीं ह्रीं ऐं नमः । मूलाधारे ।। ३ स्वाहा नमः । स्वाधिष्ठाने।। ३ अमुकं मे वशमानय नमः । नाभौ ॥ ३ सर्वलोकवशङ्करि नमः । वामस्तने ।। ३ सर्वसत्त्ववशङ्करि नमः । दक्षस्तने ॥ ३ सर्वदुष्टमृगवशङ्करि नमः । हृदये ॥ ३ सर्वस्त्रीपुरुषवशङ्करि नमः । वामांसे ।। ३ सर्वराजवसङ्करि नमः । दक्षांसे ॥ ३ श्री नमः। कण्ठे। ३ ह्रीं नमः । वामश्रोत्रे ॥ ३. क्लीं नमः । दक्षश्रोत्रे ॥ ३ सर्वमुखरजिनि नमः । मुखे । ३ सर्वजनमनोहरि नमः । वामनेत्रे॥ ३ श्रीमातङ्गीश्वरि नमः । दक्षनेत्रे॥ ३ भगवति नमः । भ्रमध्ये ।। ३ ॐ नमो नमः । ललाटे॥ ३ ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः नमः । ब्रह्मरन्ध्र इति प्रतिलोममूलमन्त्रखण्डन्यासः॥

·३ प्रौढोल्लास: चतुर्थ:-श्यामाक्रमः मन्दिरार्चनम् अथामृताम्भोनिधिमध्यस्थमणिद्वीपमध्यगते कदम्बोद्याने मुक्ताकुसुममालिकाहरित- पट्टवितानास्तरणवन्दनमालिकाद्यलङ्कृतं धूपधूपितं प्रज्वलत्प्रदीपपरंपरं चतुर ,मरकतमण्डपं विचिन्त्य तस्य प्रागादिषु द्वारेषु-- ऐं क्लीं सौः सां सरस्वत्यै नमः, लां लक्ष्य, शं शङ्खनिधये, पं पद्मनिधये नमः॥ इति सम्पूज्य ऐं क्लीं सौः ला इन्द्राय वज्रहस्ताय सुराधिपतये ऐरावतवाहनाय सपरिवाराय नमः । पूर्वे ॥ रां अग्नये शक्तिहस्ताय तेजोऽधिपतये अजवाहनाय सपरिवाराय नमः । आग्नेये ॥ टां यमाय दण्डहस्ताय प्रेताधिपतये महिषवाहनाय सपरिवाराय नमः । दक्षिणे ॥ क्षां निर्ऋतये खड्ग्रहस्ताय रक्षोऽधिपतये नरवाहनाय सपरिवाराय नमः । नैर्ऋते ॥ वां वरुणाय पाशहस्ताय जलाधिपतये मकरवाहनाय सपरिवाराय नमः । पश्चिमे ॥ या वायवे ध्वजहस्ताय प्राणाधिपतये रुरुवाहनाय सपरिवाराय नमः । वायव्ये ॥ सो सोमाय शङ्कहस्ताय नक्षत्राधिपतये अश्ववाहनाय सपरिवाराय नमः । उत्तरे ॥ हां ईशानाय त्रिशूलहस्ताय विद्याधिपतये वृषभवाहनाय सपरिवाराय नमः। ऐशान्ये ॥ ३ ३ इति प्रागादिषु अष्टासु दिक्षु शक्रादीनभ्यर्च्य, ऐं की सौः ॐ ब्रह्मणे पमहस्ताय लोकाधिपतये हंसवाहनाय सपरिवाराय नमः । इति इन्द्रेशामयोः मध्ये ॥ श्री विष्णवे चक्रहस्ताय नागाधिपतये गरुडवाहनाय सपरिवाराय नमः । इति निर्ऋतिवरुणयोः दिगन्तरे ॥ ॐ वास्तुपतये ब्रह्मणे नमः । इति वास्तुनि वाधयेत् ॥ 12-२, ब ३.

·नित्योत्सवः ३ m यन्त्रोद्धारः अथं चन्दनपङ्कप्रकृतिके मण्डले क्षीरमिश्रितेन सिन्दूरादिना बिन्दुत्रिकोणपञ्चकोणाष्टदल- षोडशदलाष्टपत्रचतुष्पत्रचतुरस्त्रात्मकं चक्रं विलिख्य विलेख्य वा सुवर्णरजतताम्रस्फटिकमरकत- रत्नाद्युत्कीर्ण वा तत्समास्तीर्णपट्टवसने श्रीखण्डरक्तचन्दनादिनिर्मिते पीठे निवेश्य यन्त्रप्राणप्रतिष्ठा कुर्यात् । यथा- ऐं क्लीं सौः श्यामायन्त्रस्य प्राणा इह प्राणाः, श्यामायन्त्रस्य जीव इह स्थितः, श्यामायन्तस्य सर्वेन्द्रियाणि, श्यामायन्त्रस्य वाङ्मनःप्राणाः इहायान्तु स्वाहा ॥ इति मन्त्रण लिखितयन्त्रप्राणप्रतिष्ठां विदध्यात् । सुवर्णादिकृतस्य यन्त्रस्य तु प्राणप्रतिष्ठा श्रीक्रमोक्ता अत्राप्यनुसन्धेया । अत्र देवतानामायूहस्त्वावश्यक एव । एवं देवतान्तरक्रमेष्वपि । ततो मूलेन चक्रे पुष्पाञ्जलिं विकीर्य ।। अयंशोधनम् श्रीक्रमोक्तक्रमेण सामान्यविशेषार्थे आसादयेत् । अत्र चोभयोरप्यय॒योः प्रवेशरीत्या अन्तरन्तश्चतुरस्त्रादिबिन्द्वन्तमण्डलकरणम् । ऐं क्लीं सौ: अं आत्मतत्त्वाय आधारशक्तये वौषट् इत्या धारस्थापनम् ॥ उं विद्यातत्त्वान पद्मासनाय वौषट् इति पात्र निधानम् ॥ मं शिवतत्त्वाय सोममण्डलाय नमः इति शुद्ध जलापूरणमेकत्र ॥ ब्रह्माण्डखण्डसम्भूतमशेषरससम्भृतम् ॥ आपूरितं महापात्रं पीयूषरसमावह ॥ इति क्षीरपूरणमन्यत्र । उक्तं षडङ्गं, मूलेन दशधा अभिमन्त्रणम् , चतुर्णवतिमन्त्राभिमन्त्रणाभावश्च विशेषः । ततो विशेषार्ध्यबिन्दुभिः सम्प्रोक्ष्य वरिवस्यावस्तूनि ॥ m ३ चक्रदवीपूजा -ऐं; क्लो. सौः आधारशक्तिकमलासनाय नमः इति पीठं पुष्पैरभ्यर्थ्य, बिन्दुमध्ये ३ श्रीमातङ्गीश्वरीमूर्तये नमः इति देव्या मूर्ति भावयित्वा, हृदि. वक्ष्यमाणरूपां देवीं सञ्चिन्त्य ३ श्रीमातङ्गीश्वर्यै लं पृथिव्यात्मकं गन्धं कल्पयामि नम इत्यादिताम्बूलान्तं मानसोपचारैरभ्यर्च्य, तां तेजोरूपेण परिणतां ब्रह्मरन्ध्र प्रापथ्य वहनासापुटद्वारा कृतविनिर्गमां कुसुमगर्भिते अञ्जलौ 1 अत्र वहिबापूजनम् सूत्रेतूतम् । ' 2 सूर्य 3 सोम " ·प्रौढोल्लास: चतुर्थः -श्यामाक्रमः सन्निहितां देवीं ३ श्रीमातङ्गीश्वरि अमृतचैतन्यमावाहयामीति चक्रे भावितायां मूर्त्या आवाह्य मूलान्ते श्रीमातङ्गीश्वरि आवाहिता भव इत्यादिरीत्या आवाहन-संस्थापन-संनिधापन-संनिरोधन- संमुखीकरणावगुण्ठनानि तत्तन्मुद्राप्रदर्शनपूर्वकं विधाय, वन्दनधेनुयोनिमुद्राश्च प्रदर्शयेत् । तत्प्रकारश्च श्रीक्रमतो ज्ञातव्यः । ततः ऐं क्लीं सौः श्रीमातङ्गीश्वर्यै पाद्यं कल्पयामि नम इत्यादि- भङ्गया पाद्यााचमनीयस्नानवासोगन्धपुष्पधूपदीपनीराजनछत्रचामरयुगलदर्पणनैवेद्यपानीयताम्बू- लान्तान् षोडशोपचारान् परिकल्पयेत् । नैवेद्याङ्गत्वेन पूर्वोत्तरापोशनकरप्रक्षालनगण्डूषाचमनीयानि च दत्वा ताम्बूलं समर्पयेत् । नैवेद्ये त्रिकोणवृत्तचतुरस्त्रमण्डलकरणम् । मूलमन्त्रेण प्रोक्षणम् । वमित्यमृतबीजेनाभिमन्त्रणपूर्व धेनुमुद्रया अमृतीकरणम् । मूलेन सप्तवारमभिमन्त्रण प्राणादि- मुद्राप्रदर्शन च कार्यम् । अथ मूलमन्त्रान्ते श्रीमातङ्गीश्वरीश्रीपादुकां पूजयामीति वामकरतत्त्व- मुद्रासन्दष्टद्वितीयशकलगृहीतक्षीरबिन्दुसहसमर्पितैः दक्षकरोपात्तैः कुसुमैः देवी त्रिस्सन्तर्घ्य देव्या अग्नोशासुरवायव्यभागेषु-मौलौ प्रागादिदिक्षु च प्रागुक्तषडङ्गमन्त्रान्ते क्रमेण- ऐं की सौः हृदयाय नमः हृदयशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ ३ शिरसे स्वाहा शिरःशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ शिखायै वषट् शिखांशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ कवचाय हुं कवचशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ नेत्रत्रयाय वौषट् नेत्रशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ अस्त्राय फट् अस्त्रशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति लयाङ्गत्वेन अङ्गदेवता आराध्य ॥ गुर्वोधत्रयपूजा देव्याः पश्चात् प्रागपवगैरेखात्रये दक्षिणसंस्थाक्रमेण गुर्वोचत्रयं वरिवस्येत् । यथा-- दिव्यौधः للمس لل السعر ऐं क्लीं सौः परप्रकाशानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, परमेशानन्द, पर- शिवानन्द, कामेश्वर्यम्बाश्रीपादुका, मोक्षानन्द, कामानन्द, अमृतानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति दिव्यौघः ।। • ऐं क्लीं सौः ईशानानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, तत्पुरुषानन्द, अघोरानन्द, धामदेवानन्द, सद्योजातानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति सिद्धौधः ॥ ऐं की सौः पश्चोत्तरानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, परमानन्द, सर्वज्ञानन्द, सर्वानन्द, सिद्धानन्द, गोविन्दानन्द, शङ्करानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामिनमः ॥ इति मानवोधा॥

·नित्योत्सवः आवरणार्चनम् त्र्यस्त्रे देव्यग्रकोणादिप्रादक्षिण्यक्रमेण- ऐं क्लीं सौः रतिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, प्रीति, मनोभवश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति प्रथमावरणम् ॥ पञ्चारस्याराणां मूलेषु प्राग्वत्- ऐं क्लीं सौः द्रां द्रावण बाणश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, द्रीं शोषणबाण, क्लीं बन्धनबाण, ब्लू मोहनबाण, सः उन्मादनबागश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ पञ्चारस्थाराणांमग्रेषु च- ऐं क्लीं सौः ह्रीं कामराजश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, की मन्मथ, ऐं कन्दर्प, ब्लू मकरकेतन, स्त्री मनोभवश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति द्वितीयावरणम् ॥ अष्टदलस्य दलानां मूलेषु पूर्ववत्-- ऐं क्लीं सौः आं ब्राह्मीश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, ई माहेश्वरी, ऊं कौमारी, a वैष्णवी, लं वाराही, ऐं माहेन्द्री, औं चामुण्डा, अः चण्डिकाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ - अष्टदलस्य दलानां अग्रेषु च- ऐं क्लीं सौः लक्ष्मीश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयायि नमः, सरस्वती, रति, प्रीति, कीर्ति, शान्ति, पुष्टि, तुष्टिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति तृतीयावरणम् ॥ षोडशदले प्राग्वत्- ऐं क्लीं सौः वामाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, ज्येष्ठा, रौद्री, शान्ति, श्रद्धा, सरस्वती, क्रियाशक्ति, लक्ष्मी, सृष्टि, मोहिनी, प्रमथिनी, आश्वासिनी, वीचि, विद्यन्मालिनी, सुरानन्दा, नागबुद्धिकाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति चतुर्थावरणम् ॥ द्वितीयाष्टदले प्राग्वत- ऐं क्लीं सौः अं असिताङ्गभैरवश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, ई रुरु, उं चण्ड, क्रोध, लं उन्मत्त, एं कपालि, ओं भीषण, अं संहारभैरवश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति पञ्चमावरणम् ॥ चतुर्दले प्राग्वत- ऐं क्लीं सौः मातङ्गीश्वरीश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, सिद्धलक्ष्मी, महामातङ्गी, महासिद्धक्ष्मीश्रीपादुका पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति षष्ठावरणम् ॥ बाणाय, श्री इत्यत्र सर्वपर्यायेषु-अ, ब २, ३, म. सही-माधी--अ. 3कपाल-अ. -- ·- प्रौढोल्लासः चतुर्थ:-श्यामाक्रमः चतुरस्त्रस्यान्तराग्नेयादिकोणेषु क्रमेण- ऐं क्लीं सौः गं गणपतिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, दुं दुर्गा, बं बटुक, क्ष क्षेत्र- पालश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ।। देव्यग्रादिद्वारेषु प्रागाद्यास्वेकादशसु दिक्षु च- ऐं क्लीं सौः सां सरस्वत्यै नमः इत्यादि ऐं वास्तुपतये ब्रह्मणे नमः इत्यन्तैः मन्त्रैः प्रागुक्तः वास्तुपतिपर्यन्तदेवताः समभ्यर्च्य, पूर्व रेखायां च- ऐं क्लीं सौः हंसमूर्तिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, परप्रकाश, पूर्ण, नित्य, करुण- श्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः इति सम्प्रदायगुरूंश्च पूजयेत् ॥ इति सप्तमावरणम् ॥ सर्वा अप्यावरणदेवताः देव्या अभिमुखासीनाः स्वयं तत्तदभिमुखः पूजयामीति भावयेत्।। गुरुपादुकापूजा अथ स्वशिरसि ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः ऐं ग्लौं ह्] ह स क्ष म ल व र यूं स ह क्ष म ल व र यी ह्सौं स्हौः श्रीशिवादिगुरुश्रीपादुकाः पूजयामीति सामान्यपादुकथा शिवादिगुरून्, ऐं क्लीं सौः इसमें ह स क्ष म ल व 'र यूं स ह क्ष म ल व र यी ह्सौं स्हौः अमुकाम्बासहिता- मुकानन्दनाथश्रीगुरुश्रीपादुकां पूजयामीति च स्वगुरुमभ्यर्च्य ।। देव्याः पुनःपूजा पुनर्देवी त्रिः सन्तर्प्य प्राग्वत् बालया षोडशधा चोपचरेत् ।। बलिदानम् ततः श्रीक्रमोक्तेन क्रमेण होमं कृत्वा कारयित्वा वा ( अकृत्वा वा इति पाठान्तरम् ) शुद्धजलेन त्रिकोणवृत्तचतुरस्त्रमण्डलत्रयं विधाय ऐं व्यापकमण्डलाय नम इति पुष्पैः समभ्यर्य अर्धान्नसलिलपूर्ण सक्षीरोपादिममध्यमं सगन्धकुसुमं साधारं पात्रं निधाय ऐं क्लीं सौः श्रीमातङ्गी- श्वरि इमं बलिं गृह्ण गृह्ण हुं फट् स्वाहा, ऐं क्लीं सौः श्रीमातङ्गीश्वरि शरणागतं मां त्राहि त्राहि हुं फट् स्वाहा, ऐं क्लीं सौः क्षेत्रपालनाथ इमं बलिं गृह्ण गृह्ण हुं फट् स्वाहा,-इति मन्त्रान क्रमेण पठन् देव्या दक्षिणभागे बलित्रयं प्रदाय तत्त्वमुद्रास्पृष्टं क्षीरं बल्युपरि निषिच्य, वामपाणिघात- करास्फोटान् कुर्वाणः समुदञ्चितवक्त्रो नाराचमुद्रया बलिं भूतैः ग्राहयित्वा, पाणी प्रक्षाल्य देव्यै प्रदक्षिणनती: विधाय पुष्पाञ्जलिं समय जपेत् ॥ मातङ्गीश्वरीमन्त्रजपः यथा-अस्य श्रीमातङ्गीश्वरीमहामन्त्रस्य दक्षिणामूय॒षये नमः शिरसि । गायत्रीछन्दसे नमः-मुखे । श्रीमातङ्गीश्वरीदेवतायै नमः--हृदये । ऐं बीजाय नम गुल्ले । सौः शक्तये नमः--पादयोः । क्लीं कीलकाय नमः--नाभौ । मम अभीष्टसिद्धये विनियोगायनमः--इति करसम्पुटे न्यस्य मुलेन त्रिर्व्यापकं कृत्वा न्यासोक्तैरङ्गमन्त्रैः काङ्गायासो कृत्वा ध्यान- ..

·१२० नित्योत्सवः मातङ्गी भूषिताङ्गी मधुमदमुदितां नीपमालाढयवेणी सद्वीणां शोणचेलां मृगमदतिलकामिन्दुरेखाऽवतंसाम् । कर्णोद्यच्छङ्खपत्रां स्मितमधुरदृशा साधकस्येष्टदात्री ध्यायेद्देवीं शुकाभां शुकमखिलकलारूपमस्याश्च पार्श्व ॥ इति ध्यात्वा मनसा पञ्चधोपचर्य पुरश्चरणे वक्ष्यमाणपूर्वोत्तराङ्गमन्त्रसहितं मूलं श्रीक्रमोक्तेन विधिना यथाशक्ति जप्त्वा पुनः न्यासादि विधाय गुह्यातिगुह्यागोप्त्री त्वं गृहाणास्मत्कृतं जपम् । सिद्धिर्भवतु मे देवि त्वत्प्रसादान्मयि स्थिरा ।। इति देव्या वामहस्ते सामान्याय॑सलिलेन जपं समर्प्य स्तुवीत ॥ मातङ्गीस्तुतिः यथा-- मातङ्गी मातरीशे मधुमदमर्थनाराधिते महामाये । मोहिनि मोहप्रमथिनि मन्मथमथन प्रिये नमस्तेऽस्तु ॥ स्तुतिषु तव देवि विधिरपि पिहितमतिभवति विहितमतिः । तदपि तु भक्तिर्मामपि भवती स्तोतुं विलोभयति ॥ यतिजनहृदयनिवासे वासववरदे वराङ्गि मातङ्गि । वीणावादविनोदिनि नारदगीते नमो देवि ॥ देवि प्रसीद सुन्दरि पीनस्तनि कम्बुकण्ठि घनकेशि । मातङ्गि विद्रुमोष्ठि स्मितमुग्धाक्ष्यम्ब मौक्तिकाभरणे ॥ भरणे त्रिविष्टपस्य प्रभवसि तत एव भैरवी त्वमसि । त्वद्भक्तिलब्धविभवो भवति क्षुद्रोऽपि भुवनपतिः ॥ पतितः कृपणो मूकोऽप्यम्ब भवत्याः प्रसादलेशेन । पूज्यः सुभगो वाग्मी भवति जडश्चापि सर्वज्ञः ॥ ज्ञानात्मिके जगन्मयि निरञ्जने नित्यशुद्धपदे । निर्वाणरूपिणि शिवे त्रिपुरे शरणं प्रपन्नस्त्वाम् ॥ त्वां मनसि क्षणमपि यो ध्यायति मुक्तामणीवृतां श्यामाम् । तस्य जगत्रितयेऽस्मिन् कास्ता ननु याः स्त्रियोऽसाध्याः ॥ साध्याक्षरेण गर्भितपञ्चनवत्यक्षराञ्चिते मातः । भगवति मातङ्गिश्वरि नमोऽस्तु तुभ्यं महादेवि ॥ विद्याधरसुरकिन्नरगुह्यकगन्धर्वयक्षसिद्धवरैः।। आराधिते नमस्ते प्रसीद, कृपयैव मांतङ्गि |.. वीणावादनवेलानर्तदलाबुस्थागतवामकुचम् । श्या मल कोमलगानं पाटलनयनं स्मरामि मः ॥

·प्रौढोल्लासः चतुर्थः-श्यामाक्रमः अवटुतदघटितचूलीताडिततालोपलाशताटङ्काम् । वीणावादनवेलाकम्पितशिरसं नमामि मातङ्गीम् । माता मरकतश्यामा मातङ्गी मदशालिनी । कटाक्षयतु कल्याणी कदम्पवनवासिनी ॥ वामे विस्तृतिशालिनि स्तनतटे विन्यस्तवीणामुखं तन्त्री तारविराविणीमसकलैरास्फालयन्ती नखः । अर्धोन्मीलदपाङ्गमंसवलितग्रीवं मुख बिभ्रती माया काचन मोहिनी विजयते मातङ्गकन्यामयी ।। वीणावाद्यविनोद गीतनिरतां लीलाशुकोल्लासिनी बिम्बोष्ठी नवयावकार्द्रचरणामाकीर्णकेशालिकाम् । हृयाङ्गी सितशङ्खकुण्डलधरां शृङ्गारवेषोज्वलां मातङ्गी प्रणतोऽस्मिसुस्मितमुखी देवीं शुकश्यामलामू ॥ स्त्रस्तं केसरदामभिः वलयित धम्मिलमाबिम्रती तालीपत्रपुटान्तरेषु घटितैस्ताटकिनी मौक्तिकैः । मूले कल्पतरोर्महामणिमये सिंहासने मोहिनी काचित् गायनदेवता विजयते वीणावती वासना ॥ वेणीमूलविराजितेन्दुशकलां वीणानिनादप्रियां क्षोणीपालसुरेन्द्रपन्नगवरैराराधिताङ्घ्रिद्वयाम् । एणीचञ्चललोचनां सुवसनां वाणी पुराणोज्ज्वलां श्रोणीभारभरालसामनिमिषां [षः] पश्यामि विश्वश्वरीम् ॥ मातङ्गीस्तुतिरियमन्वहं प्रजप्ता जन्तूनां वितरति कौशलं क्रियासु । वाग्मित्वं श्रियमधिकां च गानशक्ति सौभाग्यं नृपतिभिरर्चनीयतां च ॥ इति मन्त्रकोशे तृतीयपटलीयो मातङ्गीस्तवः सम्पूर्णः ॥ सुवासिनीपूजाऽऽदि शेषकृत्यम् अथ श्यामलां शक्तिमाहूय श्रीक्रमोक्तक्रमेण पञ्चमवर्ज तामुपचयं तच्छेषमुररीकृत्य हवि:प्रतिपत्त्यादिक्रमशेष समापयेत् । हविःपतिपत्तौ मूलेन सर्वेण तत्वत्रयशोधनं विशेषः ॥ 1 नेकनि-श्री. 2 वलिम्-श्री, ·-१२२ नित्योत्सवः श्यामोपासकनियमाः एतदुपासकस्यावश्यानुष्ठेयाः नियमाः यथा-- कदम्बतरं न छिन्द्यात् । वाचा कालीति पदं नोच्चारयेत् । वीणावेणुवादन-नर्तनगाथा- गोष्ठीषु प्रवर्तमानासु पराङ्मुखो न भवेत् । गायकान् न निन्द्यात् इति ॥ पुरश्चरणसंकल्पः एवं नित्यसपर्यो निर्वतयन् पुरश्चरणमाचरेत् । तच्च जपहोमतर्पणब्राह्मणभोजनाख्याङ्ग- चतुष्टयसमष्टिरूपम् । तत्प्रकारस्तु--दीक्षाप्रकरणोक्तकाले श्रीगुर्वनुज्ञातो ब्राह्मणैः स्वस्ति वाचयित्वा आचम्य प्राणानायम्य अमुकशर्मवर्मादिरहं श्यामामन्त्रसिद्धिकामो लक्षसङ्ख्याकं जपं, प्रकृते कलि- युगत्वात् तच्चतुर्गुणितं, तद्दशांशहवन-तद्दशांशतर्पण-तद्दशांशब्राह्मण भोजनानि च करिष्य इति सङ्कल्पयेत् । एवं तत्तन्मन्त्रेषु तत्र तत्र प्रोक्तजपसङ्ख्याऽऽदिसङ्कल्पो ज्ञेयः ॥ मन्त्रजपः अथवा -- अथ सति सम्भवे तन्त्रान्तरदृष्टेन विधिना ग्रामात् बहिः क्रोशे नगराच्च क्रोशद्वये क्षेत्रं परिगृह्णीयात् समुद्रमहानदीतीरयोः पश्चिमाभिमुखवृषशून्यशिवायतनयोः विष्णुगृहपुण्यक्षेत्रतीर्थारण्यपर्वतशिखराश्वत्थ बिल्वमूलविविक्तनिजगृहंगोष्ठानां श्रीगुरुस्वेष्टदेवता- सन्निध्योश्चान्यतमं देशमासाद्य दीपस्थानविन्यस्ते व्याघ्रचर्ममृगाजिनचित्रकम्बलकुशकटरक्तपट- पट्टवसनोवस्त्राद्यन्यतमे आसने उपविश्य विघ्नानुत्सार्य प्राणानायम्य सङ्कल्प वक्ष्यमाणलक्षणया अक्षमालया वक्ष्यमाणसंस्कारया रुद्राक्षाद्यन्यतमया वा मालया पुर्वाङ्गमन्तपूर्वकं प्रत्यहं सहस्त्र- सङ्ख्याकं मूलमन्त्रं तद्दशांशान् उत्तराङ्गमन्त्रांश्च जप्त्वा पुनासादिकं कृत्वा । पूर्वाङ्गमन्त्रो यथा-- हसन्ति हसितालापे मातङ्गिपरिचारिके । मम भयविघ्ननाशं कुरु कुरु ठः ठः ठः हुं फट् स्वाहा ॥ इति ॥ मूलमन्तश्च--न्यासोक्तसप्तदशखण्डसमष्टिरूपः ॥ उत्तराङ्गमन्त्रास्तु-ऐं नमः उच्छिष्टचाण्डलि मातङ्गि (हुं फट् स्वाहा इति पाठान्तरम् ) सर्ववशङ्करि स्वाहा--इति श्यामागं लघुश्यामा ॥ ऐं क्लीं सौः वद वद वाग्वादिनि स्वाहा--इति तदुपाङ्गं वाग्वादिनी ॥ ॐ ओष्ठापिधाना नकुली दन्तैः परिवृतां पविः । सर्वस्यै वाच ईशाना चारु मामिह वादयेत् ॥ इति तत्प्रत्यङ्गं नकुली ॥ 1 कमलिनीपदं-भ. 2 भोजनतद्दशांशमार्जनानि च करिष्ये इति संकल्पयेत् । अपसंख्या १०००००, तद्दशाशहोमसंख्या १००००, तद्दशांशतर्पणसंख्या १०००, तद्दशांशब्रह्म गभोजनसंख्या १००, तशीशमार्जनसंख्या १०॥ एवं-ब २. 3 संख्याऽऽदिकल्पो--१.

·प्रौढोल्लास: चतुर्थ:--श्यामाक्रमः १२३ जपकाल: अयं च जपो अपराह्ने कर्तव्यः, अपराह्ने श्यामेति सूत्रेण अपराह्णस्य पूजाकालत्वविवानात्। अन्ये त्वामध्यन्दिनमेव । देशोपप्लवादिसम्भावनायामासायाह्नमपीति स्थितिः ॥ स्त्रीशूद्रयोः प्रणवप्रत्याम्नायः द्विजातीनां जपाद्यन्तयोः प्रणवोच्चारः । स्त्रीशूद्रयोस्तु सबिन्दुकचतुर्दशस्वर उच्चार्यः ॥ पुरश्चरणांगहोमः एवं जपोत्तरं तस्मिन्नेवाहनि श्रीक्रमोक्तेन विधिना कुण्डस्थण्डिलान्यतर-प्रतिष्ठापितेऽग्नौ देव्या उपचारान्ते सर्वातामावरणदेवतानां एकैकाहुतिं तत्तन्मन्त्रैः प्रधानदेवतायाः दशाहुतीश्च स्वाहाऽन्तमलेन उद्देशत्यागपूर्वकं एकैकेन त्रिमवक्तेन पलाशकुसुमेन हुत्वा अथ जपदशांशं च हुत्वा होमशेष समापयेत् । मन्त्रान्ते या. वह्निजाया सा तु मन्नस्वरूपिणी । तदन्तेऽन्यां प्रयुञ्चीत सा होमाङ्गतया मता ॥ इति शक्तिसङ्गमतन्त्रवचनात् स्वाहाऽङ्गमन्त्रेष्वपि पुनः स्वाहाप्रयोगः कार्यः । इदं च द्रव्यं इह इन्द्रियकामाग्निहोत्राङ्गदधिवन्नित्यं काम्यं च, संयोग- पृथक्त्वान् । तिलैः शान्त्या इत्यादि विधीनामन्यतः सिद्धहोमाश्रयेण, गोदोहनस्य ताशप्रणयनाश्रयेणेब, फलायगुणविधिरूपत्वात् , सत्यां कामनायां अयमेव होमो द्रव्यान्तरैरपि वक्ष्यमाणैः कार्यः, काम्यस्य नित्यबाधकत्वात् ॥ पुरश्चरणांगं तर्पणम् सतो नद्यादौ चतुरस्त्रमण्डलं विधाय चिन्तिते श्यामायन्ते देवीमावाह्य पञ्चचा उपचर्य सुरभिलेन सुवर्णरजतताम्रादियात्रगृह तेन सलिलेन मूलान्ते श्रीमातङ्गी- श्वरी तर्पयामीति होमदशांशं तर्पयेत् । सत्यानुकूल्ये जपस्थान एव वा पूजाचके तर्पयेत् । “ तर्पणेऽपि तयैव स्यान्नमसोऽन्ते पुनर्नमः इति शक्तिसङ्गमतन्त्र क्तः नमोन्तेष्वपि मन्त्रषु पुनः नमस्तर्पयामीति प्रयोगः । तन्तान्तरानुसारिणो मार्जनपक्षेऽपि नमोयोजनं तत्रैवोक्तम् ॥ पुरश्चरणांगं भोजनम् तर्पणदशांशसङ्ख्याकानेतद्विद्यादीक्षितानलाभे यथासम्भवं तत्तन्मन्तदीक्षि- सदाचारान् प्रातः निमन्त्रि ताभ्यजितान् ब्राह्मणान् सुवासिनीः कुमारीश्च यथाविभवं वस्त्रगन्धादिभिः देवताधियाऽभ्यर्च्य मृष्टानेन भोजितान् ताम्बूलदक्षिणा- परितोषितान् प्रदक्षिणीकृतनमस्कृतानाशिषो गृहीत्वा विसृजेत् ।। तत्र " ततः तान्या ·१२४ नित्योत्सवः तर्पणदंशांशब्राह्मणभोजनाशक्ती तु तर्पणोक्तवजले देवतामावाह्य उपचर्य च मुलान्ते आत्मानमभिषिञ्चामि नमः इति कुम्भमुद्रया तर्पणदशांशवारं मूर्धन्यभिषेकं वा कुशैः मार्जनं वा विधाय तद्दशांशं ब्राह्मगान् भोजयेत् ॥ इत्येकः पक्षः । प्रतिलक्षान्ते सर्वान्ते वा होमादि कुर्यादित्यपरौ ॥ होमप्रत्याम्रायो जपः जप - होमाशक्तौ ब्राह्मणानां पुरश्चरणजपसङ्ख्याद्विगुणो इति मुख्यः पक्षः। होमसङ्ख्याद्विगुणो जप इति गौणः । क्षत्रियादीनां त्रयाणां त्रिगुणादिर्जपः । एवं तर्पणेऽपि । द्विजभक्तस्य शूद्रस्य द्विजस्त्रीणामपि होमप्रतिनिधिः जप एव । तेषां होमे तु नाधिकारः । ब्राह्मणभोजनस्य तु न कापि प्रतिनिधिः ॥ आरब्धस्य पुरश्चरणादे: आशौचेऽपि कार्यत्वम् इदं च पुरश्चरणमारब्धं सत् आशौचप्राप्तावपि कार्यम् । नित्याचनादि च । तदुक्तम-- अपो देवार्चन विधिः कार्यो दीक्षान्वितैनरैः । नास्ति पापं यतस्तेषां सूतकं वा यतात्मनाम् ॥ इति देवीयामले। सूतके मृतके चैव नित्यं विष्णुमयस्य च । सानुष्ठानस्य विप्रेन्द्र सद्यः शुद्धिः प्रजायते ॥ इति नारदपाश्चरात्र । शिव विष्ण्वर्चने दीक्षा यस्य चाग्निपरिग्रहः इति तस्येति शेषः। ब्रह्मचारियतीनां च शरीरे नास्ति सूतकम् ॥ इति विष्णुयामले । ब्राह्मणस्यैव पूज्योऽहं शुचेरप्यशुचेरपि । पूजां गृह्णामि शूद्राणां वाचारनिरतात्मनाम् ।। यज्ञत्रतविवाहेषु श्राद्धे होमार्चने जपे । आरब्धे सूतकं न स्यादनारम्भे च सूतकम् ॥ आरम्भो वरण यज्ञे सङ्कल्पो व्रतजापयोः । नान्दीमुखं विवाहादौ श्राद्धे पाकपरिक्रिया ॥ इति विष्णुवचनम् । ब्राह्मणस्येत्युपलक्षणं क्षत्रियवैश्ययोः ।

·प्रौढोल्लास: चतुर्थ:-श्यामाक्रमः नचैवापूज्य भुञ्जीत शिवलिङ्गं महेश्वरि । सूतके मृतके चापि न त्याज्यं शिवपूजनम् ॥ इति लिङ्गपुराणे । पराशरोऽपि- उपासने तु विप्राणामङ्गशुद्धिः प्रजायते ॥ इति च । एवमन्यान्यपि वचनापि तन्त्रान्तरेषु बहुलं उपलभ्यमानानि विस्तरभयान्नेह लिखितानि । सूतकादौ नैमित्तिककाम्ययोः अनधिकार एव, साधकस्य प्रतिबन्धक- बाहुल्यात् ॥ सिद्धिपर्यन्तं पुरश्चरणस्य अभ्यासः एकेन पुरश्चरणेन यदि न मन्त्रः सिध्यति तदा तस्य द्वयं त्रयं वा कुर्यात् । तथाऽपि तदसिद्धौ सिद्धिकारकाः प्रयोगाः ग्रन्थान्तरोक्ताः ग्राह्याः । सिद्धिसूचकानि चान्यतो ज्ञेयानि, इह तु विस्तरभयान्न लिखितानि ॥ सम्यसिद्धैकमन्नस्य पञ्चाङ्गोपासनेन हि । सर्वे मन्त्राश्च सिध्यन्ति तत्प्रभावात् कुलेश्वरि ॥ सम्यक्सिद्धैकमन्त्रस्य नासाध्यं विद्यते क्वचित् । बहुमन्तवतः पुंसः का कथा शिव एव सः ।। भतः पुरश्चरणमावश्यकमिति ।। पुरश्चरणप्रत्याघ्राय: अथ सङ्गत्या पुरश्चरणप्रत्याम्नायाः कतिचित् लिख्यन्ते । शशिसूर्योपरागे त्रिरात्रमेकरात्रं वा पूर्वामुपोष्य एक भुक्तं वा विधाय ग्रहणारम्मे घटिकार्धात् प्रागेव स्नातः समुद्रगाया नद्यास्तटाकादेर्वा नाभिमात्रजले तिष्ठन् , अशक्तौ तु तट एवोपविष्टः, आचम्य, प्राणानायम्य, देशकालौ सङ्कीर्त्य, ॐ अमुकरराशिगते सवितरि सोमस्य सूर्यस्य वा ग्रहणे अमुकगोत्रोऽमुक- शर्मवर्मादिरहं अमुकविद्यासिद्धिकामः स्पर्शमारभ्य विमुक्तिपर्यन्तं जपं करिष्य इति सङ्कल्प्य जपेत् । ततोऽपरेयुः ग्रहणकालीनस्य जपस्य समसङ्ख्याकं तद्दशांश वा होम, तयांश तर्पण तत्समसङ्ख्याकं वा ब्राह्मणभोजनं च कुर्यात् । यद्वा---ग्रहणपुण्यकाल एव मन्त्रानुसारेण जपस्य तत्समांशस्य तदशांशस्य वा होमस्य तदनुगुणस्य तर्पणस्य च कालं विभज्य जपाद्या- चरेत् । परेयुः तर्पणसमसङ्ख्याकं तद्दशांश वा ब्राह्मणभोजनं कारयेदित्येकः प्रकारः ।। कृष्णाष्टभ्यां प्रातः कृतनित्यक्रियः पूर्ववत् सङ्कल्प्य अयुतचतुष्टयं जपं सप्तधा विभज्य प्रत्यहं चतुर्दशोत्तर सप्तशताधिकसहस्रपञ्चकसङ्ख्यया (६७१४) तत्कृष्णत्रयोदशीपर्यन्तं 1 भक्त-ब२, ३. 2 तत्समसंख्याकं तदशांश वा तर्पणं-अ.

·नित्योत्सवः ( ६४५७१४३४,२८४ ) जहया चतुर्दश्यां. षोडशोत्तरसप्तशताधिकसहस्रपञ्चकं (६७१६,५७१६+३४२८४४००००) जपेत् । सङ्कल्प्पे चाद्य कृष्णाष्टमीमारम्य एतच्च- तुर्दशीपर्यन्तमिति विशेषः । होमादिविधिस्तु तद्दशांश एवेत्यन्यः ।। प्रातः नित्यक्रियोत्तरं प्राग्वत् सङ्कल्प्य अकारादिक्षकारान्तान् मातृकावर्णान् आनुलोम्येनो- चार्य मूलं च सकृदुच्चार्य पुनर्मातृकावर्णान् विलोमानुच्चारयेत् । इत्येवंरीत्या प्रत्यहमष्टोत्तरशतस- ङ्ख्यया मासमात्रं जहवा होमादि कुर्यात् । सङ्कल्पस्तु एतदनुगुण एवोह्यः इत्यपरः ।। यथासम्भवं अनयोः प्रत्याम्नाययोः जपस्य चतुर्गुणितत्वं तर्पणदेश्च तद्दशांशत्वं बोध्यम् । प्रत्यहं रात्रौ त्रिकालं सर्वोपचारैरिष्टदेवतां साङ्गां सावरणां अर्चयेत् । एवं षण्मासान् 'मासमात्रं वा पूजयितुः पुरश्चरणमन्तरेणापि विद्यासिद्धिः भवति । सङ्कल्पश्चैतदनुरूप एवोह्यः इति चापरः ।। सूर्योदयं समारम्य यावत्सूर्योदयावधि । तावज्जप्त्वा निरातङ्कः सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् ॥ सहस्त्रारे गुरोः पादपद्मं ध्यात्वा प्रपूज्य च । केवलं देवभावेन जप्त्वा सिद्धीश्वरो भवेत् ॥ इति चान्यः ॥ प्रकारान्तराणि च ग्रन्थान्तरेषु द्रष्टव्यानःति दिक् ॥ कूर्मचक्रलक्षणम् समीकृते भूतले प्राक्प्रत्यगायताः दक्षिणोत्तरायताश्चतस्त्रश्चतस्रो रेखा विलिख्य नव- कोष्ठानि विधाय तत्र पूर्वादिप्रादक्षिण्यक्रमेण अष्टसु कोठेषु क च ट त प य श ळाख्यान् अष्टवर्गान अकारादिस्वरद्वयं च विलिख्य मध्यकाष्ठे श्रीकारं विलिखेत् । इदं च कूर्मचक्र क्षेत्रग्रामगृहभेदात् त्रिविधम् । तत्र क्षेत्रमामयोः तत्तन्नामाद्यक्षायुक्तं कोठं मुख कूर्मस्य । एतदेवास्य दीपस्थानमुच्यते । गृहे तु गृहपतेः नामाद्यक्षरयुक् कोष्ठं मुखम् । तत्पार्श्वद्वयगतकोष्ठद्वयं हस्तौ । तदवःस्थितं कुक्षिः । तदधःस्थितौ तु चरणौ । कुक्षिमध्यगतं कोष्टं पृष्ठम् । चरण- मध्यगतं कोष्ठं च पुच्छं इति विवेकः । एवमुक्तपकारस्य क्षेत्रादौ बिभावितस्य कूर्मस्य मुखे पृष्ठे या जपे होमे च सर्वार्थसिद्धिः । करयोः तनौ कोष्ठान्तराणि अनुपयुक्तानीति । कूर्मचक्रानावश्य- कतोक्ता कतिपयेषु स्थलेषु । यथा-- कुरुक्षेत्रे प्रयागे च गङ्गासागरसङ्गमे । महाकाळे च काश्यां च दीपस्थानं न चिन्तयेत् ॥ इति । दीपस्थानोपलक्षितत्वात् कूर्मचक्रमपि दीपस्थानमित्युक्तम् । इह चक्रे चोक्तेषु कोष्ठेषु रिपुस्थानं विचिन्त्य तत्त्यागपूर्वकमवशिष्टं मित्रस्थानमुपादेयम् । अरिमित्रविचारो यथा-- 1 मासत्रयं इत्यधिक:-अ.

·प्रौढोल्लास: चतुर्थः-श्यामाक्रमः अद्वयस्य ठकारेण ठकारस्यापि तेन च । लद्वयस्य पकारेण पकारस्यापि तेन च ॥ ओद्वंयस्य षकारेण षकारस्यौयुगेन च । जकारस्य टकारेण झकारस्य खकारतः ॥ उकारस्य लकारेण फकारस्य धकारतः । भकारस्य तु रेफेण यकारस्य सकारतः ।। अरित्वमेषां वर्णानां अन्येषां मित्रभावना ।। इति ॥ मालासंस्कार: ताश्व अकारादिक्षकारान्तमातृकावर्णरुद्राक्षभुक्ताफलमाणिक्यस्कटिकप्रवाळस्वर्णरजत- शङ्खरक्तचन्दनोपादानकमणिपुत्रजीवपद्मबोजकुशग्रन्थ्यादिमय्यः ।। अक्षमालायाः संस्कारानपेक्षा अक्षमाला हि ब्रह्मरन्ध्रस्य दक्षभागादिनाभिमभिव्याप्य वामभागपर्यन्तमवरोहारोहणक्रमेण ब्रह्मनाड्यां अन्योन्याभिमुखत्वेन प्रथितैः आनुपूय॒णोच्चारितैः अंकारादिभिः ळकारान्तः पुनः प्रातिले म्येनोच्चारितैः च ळकारादिभिः अकारान्तैः वर्णैः शतबीजात्मिका भवति । क्ष कारस्य मेरुत्थानीयस्य ळकार द्वयस्थ मध्य उच्चारणमात्रम् । न तु जपसङ्ख्याऽन्तर्गणना । अत्रानु ठोम्येन अवरोहारोहयोः प्रथमं मातृका ततो मन्त्रः । प्रातिलोम्येन अवरोहारोहयोस्तु प्रथमं मन्त्रः ततो मातृकेति तत्त्रम् | शतन्ते अ क च ट त प य शाख्यवर्गाष्टकादित्वेन जपस्य अष्टोत्तरशतत्वं ज्ञेयम् । एवं सहस्नादौ च । अस्या मालाया न संस्कारापेक्षाः ।। रुद्राक्षमालासंस्कारः अष्टोत्तरशतं रुद्राक्षान् षड्गुणिते वक्ष्यमाणान्यतमे सूत्रे संप्रणवैकैकमातृकोच्चारणपूर्वक- मन्तरान्तरा सग्रन्थिकं अन्योन्याभिमुखं गोपुच्छाकारेण सर्पाकारेण वा प्रथयित्वा स्थूलमेकं रुद्राक्षमेकीकृते सूत्रानद्वये मेरुत्वेन प्रथयित्वा नवसङ्ख्याकैः अश्वत्थपत्रैः अष्टदलपद्म विरच्य तत्र मालां निवेश्य मूलमन्त्रान्ते गोमूत्रगोमयगव्यदुग्वदधिधृताख्येन पञ्चगव्येन, ॐ सद्यो जातं प्रपद्यामि सद्यो जाताय वै नमो नमः । भवे भवे नाति भवे भवस्व मां भवोद्भवाय नमः।- इति मन्त्रान्ते कुशोदकेन च प्रक्षाळय, ॐ वामदेवाय नमो ज्येष्ठाय नमः श्रेष्ठाय नमो रुद्राय नमः कालाय नमः कलविकरणाय नमो बलविकरणाय नमो बलाय नमो बलप्रमथनाय नमः सर्वभूतदमनाय नमो मनोन्मनाय नमः--इति मन्त्रान्ते चन्दनागरुकर्पूरादिभिराधर्षणं विधाय, ॐ अधोरेभ्योऽय घरेभ्यो घोरघोरतरेभ्यः सर्वेभ्यः सर्वशर्वेभ्यो नमस्ते अस्तु रुद्ररूपेभ्यः ।।-- इति म लेग धूपयित्वा, ॐ तत्पुरुषाय विद्महे महादेवाय धीमहि । तन्नो रुद्रः प्रचोदयात् ॥-- इति मन्त्रेण चन्दनक स्तूरी कुङ्कुमकः लेपयित्वा, अक्षमालां वामकरपुटे निधाय, ॐ ईशानः ·१२८ नित्योत्सवः -- सर्वविद्यानामीश्वरः सर्वभूतानां ब्रह्माधिपतिर्ब्रह्मणोऽधिपतिर्ब्रह्मा शिवो मे अस्तु सदाशिवोम् ॥-- इति मन्त्रेण अष्टोत्तरशतवारमभिमन्त्रय, रुद्राक्षमालायाः प्राणाः इह प्राणाः । रुद्राक्षमालायाः जीव इह स्थितः । रुद्राक्षमालाय : सन्द्रियाणि रुद्राक्षमालायाः वाङ्मनःप्राणाः इह आयान्तु स्वाहा ॥-इति मन्त्रेण प्राणप्रतिष्ठां कृत्वा, उपास्यदेवतां तत्रावाह्य, मूलेन पञ्चधा उपचर्य, तेन मातृकावर्णैश्वाभिमन्त्र्य, होमप्रकरणोक्तरीत्या अग्निमुख विधाय, मूलेन अष्टोत्तरशतान्याहुती: हुत्वा, सम्पाताज्यं मालायां निक्षिपेत् । अशक्तौ तु होमसङ्ख्याद्विगुणं मूलमन्त्राभिमन्त्रण इति । .. मालाऽन्तरसंस्कारः अथान्यासां मालानां संस्कार:-उक्तरीत्या प्रथितां मालां प्रासादमन्त्रेण पञ्चगव्ये क्षणं निक्षिप्य, तस्मादुद्धृत्य, कुशोदकेन प्रक्षाल्य, चन्दनादिभिरुपलिप्य, पाने निधाय, पञ्चायतन- देवताः तत्तन्मन्त्रणाबाह्य, पञ्चवोपचर्य, प्रासादेन शतबारानभिमन्त्रय, सूर्यादीन् ग्रहानिन्द्रादीन् दिक्पालांश्च तत्तन्मन्ग सम्पूज्य, सघृतैः तिलैः यथाशक्तिवारं मूलेनाग्नौ जुयात् । अशक्तौ अभिमन्त्रयेत् । ततो यथाविभत्र काञ्चनं गुरवे दक्षिणां दत्वा, ब्राह्मणांश्च भोजयेत् । इति ॥ संस्कारान्तरं यथा-सूत्रं मीश्च पञ्चगव्ये दिनत्रयं संस्थाप्य, चतुर्थदिने उद्धृत्य, अस्त्रेग प्रक्षाल्य, हृन्मन्त्रेण स्वेष्टमन्त्रेण वा प्रत्येकं आवृत्तेन मणीनन्योन्याभिमुख प्रथयित्वा, स्थण्डिले स्वेष्टदेवतासपर्यामण्डलं विधाय, तत्र तामभ्यर्च्य, मूलमष्टोत्तरशतसङ्ख्यं जप्त्वा, तत्तत्कल्पोक्त- पुरश्चरणहोमद्रव्येण घृतेन वा यथाशक्ति हुत्वा, मण्डले मालां निधाय, तस्यामस्त्रमन्त्र-मूलमन्त्र- षडङ्गमन्त्रांश्च विन्यस्य, तां स्वेष्टदेवतारूपां विभाव्य, सम्पूज्य, सर्वभूतबलिं दत्वा, आचार्य दक्षिणाऽऽदिभिः परितोष्य ब्राह्मणान् भोजयेदिति ॥ उक्तसंस्कारविधिः त्रैवर्णिकविषयः । स्त्रीशूद्राणां तु उपास्पमूलमन्त्रेणैव सबै कार्यम् ।। यन्मन्त्रजपार्थ या माला संस्कृता तया तस्यैव जपः: कार्यों नान्यस्य । अत्र च विशेष:- शिवमन्त्रेण संग्रथ्य शक्तिमन्त्र जपेदपि । शक्तिमन्त्रेण संग्रथ्य शिवमन्त्र जपेच्छिवे ॥ ध्रुवेण मातृकाभिर्वा अथ्यन्ते मगयो यदि । तदा सर्वेऽपि जप्तव्या मनवो मालया तया ॥ इति ।। ध्रुवः प्रणवः॥ देवताभेदेन सूत्रभेदः देवताभेदेन सूत्रभेद उक्तः । यथा--देव्या रक्तपट्टसूत्रम् । शिवस्योणभित्रं श्वेतं वा वल्कलं वा । सुर्यगणेशयोः कासिजम् । तच्चः सुवासिन्या ब्राह्मण्या कर्तितम् । स्वसमानजातीययोषिकसितं वा । त्रिगुणं त्रिगुणीकृतम् । यत्र ब्राह्मणीकर्तितं न मिलति तत्र वर्णान्तरीयकेबलसुवासिनी- कर्तितं ब्राह्मम् । अन्येषु सूत्रेषु त्वैच्छिकं मुणस्थौल्यं मानं च ॥

·प्रौढोल्लास: चतुर्थ:-श्यामाक्रमः मालासंस्कारकालः मालासंस्कारकालस्तु--विष्णोः द्वादश्यां पूर्वाह्नः । शक्तेः अष्टमीनवमीचतुर्दशीनां रात्रिः । शिवस्य त्रयोदशीदिवा । सूर्यस्य सप्तमीदिवा इति । मालाभेदेन फलभेदः मालाभेदेन फलभेदो यथा--मातृकाऽक्षमाला क्षिप्रं मन्त्रसिद्धयै । रुद्राक्षमाला मोक्षाय । मौक्तिकमाणिक्यमय्यौ साम्राज्याय । स्फाटिकी सर्वभ्यः कामेभ्यः । पुत्रजीवमयी सम्पत्सार- स्वतावाप्त्यै । पद्मबीजमयी श्रीयशोभ्याम् । रक्तचन्दनमयी वश्यभोगाभ्याम् | इत्यन्यासामपि फलानि ग्रन्थान्तरेषु द्रष्टव्यानि ।। सूत्रजीर्णतादौ प्रायश्चित्तम् सूत्रे जीर्ण नवेन प्रथयित्वा मूलेनाष्टोत्तरशतवारानभिमन्त्रयेत् । जपसमये प्रमादात् करगलितायां छिन्नायां वा मालायां निषिद्धस्पर्धे वा अष्टोत्तरशतमूलमन्त्र जपः प्रायश्चित्तम् ॥ जपभेदाः . अथ जपभेदाः ज्ञानार्णवे- निगदेनोपांशुना वा मानसेनाथवा जपेत् । निगदः परमेशानि स्पष्टं वाचा निगद्यते ॥ अव्यक्तश्च स्फुरद्वक्त्र उपांशुः परिकीर्तितः । मानसस्तु वरारोहे चित्तेनान्तररूपवान् ॥ निगदेन तु यजप्त लक्षमात्रं वरानने । उपांशुस्मरणेनैव तुल्यं भवति शैलजे ॥ उपांशुलक्षमात्रं तु यज्जतं कमलेक्षणे । मानसस्मरणेनैव तुल्यमेकेन सुन्दरि ॥ इति ॥ स्वच्छन्दतन्त्रसारे तु- जपस्तु षड्विधः प्रोक्तस्तत्प्रकारोऽयमुच्यते । वाचिकं मानसं चैव योगिकं योगवाचिकम् ॥ योगमानसिकं चैव वाङ्मानसिकयौगिकम् । वाचा केवलयोचार्य मन्त्रं देवीं विभाव्य च ।। जपेद्यत् परमेशानि वाचिकं तत्प्रकीर्तितम् । देव्या रूपं च सञ्चिन्त्य सावधानेन चेतसा ।। 1देवि-बर, भ, ·नित्योत्सवः मन्त्रस्याप्यनुसन्धानं मानसं परिकीर्तितम् । त्रिस्थानेन त्रिबीजानि क्रमात् सञ्चिन्त्य मार्गतः ॥ आरोहो यौगिकं प्रोक्तमुच्यते योगवाचिकम् । लक्ष्ये मनः समायोज्य वाचा मन्त्र जपेच्छिवे ॥ योगवाचिकमेतत् स्याद्योगमानसिकं शृणु । लक्ष्येण मानसं पूर्व संयोज्य मनसा जपम् ।। योगमानसिकं विद्यादथान्यदपि चोच्यते । मनसाऽपि जपेन्मन्त्रं बीजानारोहणक्रमात् ॥ वाङ्मानसिकयोगाख्यं जपमेतदनुत्तमम् । वाचिकेन जपेनैव केवला वाक् प्रवर्तते ।। मानसाच्छ्रियमामोति यौगिकाद्योगसिद्धयः । वाङ्मानसजपेनैव वाग्ज्ञानेश्वर्यसिद्धयः ।। भवन्ति परमेशानि योगमानसिकेन तु । अणिमादीनि चान्यानि सर्वाणि लभते ध्रुवम् ।। वाङ्मानसिकयोगाख्यजपेन परमेश्वरि । वागाद्यकुलपर्यन्तमचिरालभते नरः॥ येन केन जपेनैव ह्रस्वदीर्घप्लुतक्रमात् । जप्ता विद्याश्च मन्त्राश्च सर्वे सर्वार्थदायिनः ।। भवन्ति गुरुवक्त्रेण लब्धाः सर्वाङ्गसुन्दरि । स्वयं निरीक्ष्य ये कोशं मन्त्र विद्यामथापि वा ॥ गृह्णीयुर्ये व्रजेयुस्ते रौरवं नरकं शिवे । तस्मादास्तिक्यसंयुक्तः साधको देशिकाज्ञया । शिवागमानिरीक्षेत नान्यथा वीरवन्दिते ॥ इति ॥ होमे वह्निस्थितिविचारः तत्र मुहूर्तचिन्तामणौ-- सैका तिथिर्वारयुता कृताप्ता शेषे गुणेऽभ्रे भुवि वह्निवासः । सौख्याय होमः शशियुग्मशेषे प्राणार्थनाशौ दिवि भूतले च ।। अस्यार्थ:--शुक्लप्रतिपदादिहोमदिनसङ्ख्यौंकमधिकमङ्कमादित्यादिवारसङ्ख्यां च मेलयित्वा चतुर्भिर्हरणेन त्रये शिष्टे शून्ये वा वह्निभुवि वसति । तदा होमः सुखाय भवति । एकस्मिन् द्वये का शेषे क्रमादिवि पाताळे च वहिवासः । तदानी होमेन प्राणार्थनाशौ भवतः इति ।।

·प्रौढोल्लास: चतुर्थः--श्यामाक्रमः तत्रैव ग्रहविचारे रुद्रयामळे-- तेषां स्थितिक्रमं वक्ष्ये नक्षत्रेषु यथा स्थिताः । सूर्यो बुधो भृगुश्चैत्र शनिश्चन्द्रो महीसुतः ॥ जीवो राहुश्च केतुश्च नवैते देवि खेचराः। सूर्यभाच्चन्द्रभं यावत् गणयेच्च महेश्वरि ।। त्रीणि त्रीणि च ऋक्षाणि रविभादीनि 'दापयेत् । सूर्यादीनां फलं देवि शृणु वक्ष्ये यथाक्रमम् ।। आदित्ये तु भवेच्छोको बुधे चैव धनागमः । शुक्रे लाभं विजानीयान्छनौ पीडा न संशयः॥ चन्द्रे लाभो महान् देवि भौमे चैव तु बन्धनम् । गुरुणा च धनप्राप्तिः राहो हानिस्तथैव च ॥ केतुना जायते मृत्युः फलमेवं महेश्वरि । क्रूरहोमस्तथा देवि क्रूरग्रहमुखो भवेत् ।। इति ॥ सूर्यभं सूर्याक्रान्तं नक्षत्र, चन्द्रभं तदिवसनक्षत्रम् । दापयेत् सूर्यादिभ्यः इति शेषः। सूर्यनक्षत्रादि- चन्द्रनक्षत्रपर्यन्तं नक्षत्राणां त्रयं त्रयं सूर्यादिस्वाभिकमित्यर्थः । क्रूरहोमो मारणोच्चाटनादिफलकः । शेषं सुगमम् । एवं वह्रिस्थिति ग्रहांश्च विचार्य, सौम्यहोमः सौम्यग्रहेषु क्रूरश्च क्रूरग्रहेषु कार्यः ।। कुण्डस्थण्डिलयोःपरिमाणम् तत्र एकोनपञ्चाशत्सङ्ख्याकाहुतिपर्यन्तं स्थण्डिलमेव । तच्च अष्टादशाङ्गुलप्रमाणं परितः अङ्गुष्ठोन्नतम् । अग्रे कुण्डेन सह विकल्पोऽशक्तिशक्तिभ्यां व्यवस्थितिः । पञ्चाशदादिनवनवति- सङ्ख्याहुतिपर्यन्तं मुष्टिमात्रम् । मुष्टिः अरनिः । शतादिनवनवत्यधिकनाशत्याहुतिपर्यन्तं अरनिमितम् । निष्कनिष्ठमुष्टिहस्तोऽरनिः । सहस्रादिहोमे हस्तमात्रम् । अयुतादौ द्विहस्तम् । लक्षादौ चतुर्हस्तम् । दशलक्षादौ षड्ढस्तम् । कोटिहोमादौ अष्टहस्तं दशहस्तं वा । चतुर्विशत्यगुलैः हस्तः । अङ्गुलं तु तिर्यनिहिताष्टयवप्रमाणं स्वमध्यमामध्यपर्वमित बा ज्ञेयम् । मुष्टया वा चतुरङ्गुलानि । अर्धयवोनचतुर्विशताङ्गुरैः द्विहस्तम् । साधैंकचत्वारिंशता त्रिहस्तम् । अष्टचत्वारिंशता चतुर्हस्तम् । पादोनचतुःपञ्चाशता पञ्चहस्तम् । पादोनैकोनषष्टया षड्ढस्तम् । सार्धत्रिषष्टया सप्तहस्तम् । अष्टषष्टया यवोनया अष्टहस्तम् | द्विसप्तत्या नवहस्तम् । षट्सप्तत्या दशहस्तं कुण्डं स्थण्डिलं वा भवति । कुण्डाङ्गानां व्यासखातनाभिकण्ठमेखलायोनीनां सम्यग्ज्ञ.न एवं कुण्डं युक्तम् । अन्यथा अत्यन्तमनिष्टम् । स्थण्डिलं चतुरस्रमङ्गुलोत्सेवं चतुरङ्गुलोररूधं वा । स्थूलद्रव्यहोमे तत्तत्परिमाणस्यापर्याप्तौ स्वोत्तरपरिमाणमपि ग्राह्यम् ॥ - 1 भावयेत्- ·नित्योत्सवः होमे इतिकर्तव्यताविशेषः बहु-ऋत्विकर्तृके होमे यथाकालं प्रत्याहुत्युद्दशत्यागयोः कर्तृमशक्यत्वात् यजमानो देवतां द्रव्यं च मनसा ध्यात्वा अमुकदेवताया इदं सर्वं होमद्रव्यजातं न ममेति त्यजेत् ॥ ऋत्विजस्त्वाचान्ताः कृतप्राणायामाः प्रत्येक देशकालौ सङ्कीर्त्य अमुकेन वृतोऽहं अमुकसङ्ख्याकहोममध्ये अमुकांशेन यजमानोपकल्पितामुकद्रव्येण होमं करिष्ये इति सङ्कल्प्य आसनविधिं भूतशुद्धयादिकं तत्तद्देवतादिन्यासत्रयं कृत्वा अग्नौ देवताध्यानमानसपूजाऽन्ते प्राङ्मुखा वोदङ्मुखा वा जुहुयुः । होमसङ्ख्यासमाप्तौ परिधिपरिस्तरणान्तःपतितं हविः सर्वमग्नौ प्रक्षिपेत् । तद्बहिःपतितं तु न । अनेकदिनसाध्ये तु होमे प्रतिदिवसं कयाचित् सङ्ख्यया संस्थाप्य वह्रिरक्षणपूर्वकं शुभदिने समाप्ति कुर्यात् । प्रतिदिनं होमाद्यन्तयोः प्रधानदेवतां अङ्गदेवताश्च गन्धपुष्पादिभिः अग्निमध्ये पूजयेत् । आरम्भे समाप्तिदिने अग्निमूलमन्त्रेण स्वाहास्वधासहितमग्निं पूजयेत् । तत्र गन्धादिक बहिरेव अग्नये दद्यात् ॥ यत्र होम एव प्रयोगविशेषे फलप्रदत्वात् प्रधानं न पुनर्जपाङ्गं तत्र ब्राह्मणभोजनसङ्ख्या तन्त्रे विशेषानुक्तौ स्मृत्युक्ता ग्राह्या । तत्र लक्षहोमे षष्टयधिका नवशती मुख्यः पक्षः । विंशत्यधिका पञ्चशती मध्यमः। दशाधिका त्रिशती अधमः ॥ यत्र प्रधानदेवताऽङ्गत्वेन स्मृतितन्त्रोक्तयोरविरोधे समुच्चयपक्षमाश्रित्य ग्रहा अपि पूज्यन्ते तत्र तदङ्गब्राह्मणभोजनमपि कार्यम् । तत्रोत्तमे पक्षे विंशत्यधिका सप्तशती ब्राह्मणानां भोजनीया । मध्यमपक्षे चत्वारिंशदुत्तरं शतत्रयम् । अधमे च दशाधिकं शतमिति ॥ काम्यहोमद्रव्याणां मान फलं च तिलैश्चुलुकमितैः शतसङ्ख्याकै प्रत्याहुतिहोमः शान्त्य, आज्येन कर्षप्रमाणेन ग्रासमितैरन्नैरन्नाय अमृतासमिद्भिः कनिष्ठास्थूलाभिः चतुरगुलप्रमाणाभिः ज्वरोपशमनाय चूतपल्लवैश्च । दूर्वाभिः तिसृभिस्तिसृभिरायुषे । कृतमालकुसुमैः धनाय । उत्पलैः भोगाय | बिल्वदले: राज्याय । समग्रैः पौः साम्राज्याय । मुष्टिमितः लाजैः कन्यायै । नन्द्यावत: कवित्वाय । बिजुळमल्लिका- जातीपुन्नागैः भाग्याय । बन्धूकजपाकिंशुकमधूकै: 'ऐश्वर्याय । कदम्बैः वश्याय । लवणैः शुक्तिप्रमाणैः आकर्षणाय । शालितण्डुलैः अर्धमुष्टिमितैः धान्याय । कुकुमगोरोचना- दिभिः गुजामितैः सौभाग्याय । पलाशपुष्पैः तेजसे कपिलाघृतेन चोक्तमानेन | धुत्तू- रकुसुभैरुन्मादाय विषवृक्षनिम्बश्लेष्मातकविभीतकसमिद्भिः दशाङ्गुलप्रमाणाभिः शत्रुनाशाय । निम्बतैलाक्तैः लवणैः उक्तमानैः मारणाय । काकोलूकपक्षेणैकैकेन विद्वेष- णाय । तिलतैलाक्तैः मरौचैः विंशत्या कासश्वासप्रशमनाय इति । पुष्पेषु स्थूलमेकैकं, 1.बकुल-अ. 2 तितलाक्कैः इत्यधिक:-. 3 भक्तल-श्र ।

·प्रातः- प्रौढोल्लासः चतुर्थ:-श्यामाक्रमः अल्पानि द्वित्राणि इति वा विवेकः । एतानि द्रव्याणि काम्यजपाङ्गेषु होमेषु तत्तज्जप- दशांशसङ्ख्याकानि । प्राधान्येन होमे तु सङ्ख्याऽनुक्तौ सहस्रसङ्ख्याकानि । इह च प्रथमं अभीष्टदेवतायै विज्ञाप्य अमुककर्मसिद्धयर्थं एतावदाहुतीः करिष्यामीति सङ्कल्प- येत् । कर्षस्तु दशगुञ्जामितमाषषोडशकप्रमाणः । शुक्तिः कर्षद्वयम् । मुष्टिस्तु पलम् ॥ पुरश्चरणकाले विहितानि मनःस्थैर्यशौचमौनमन्त्रार्थचिन्तननिवेदश्रद्धोत्साहक्रोधाभाव सन्तोषेन्द्रियनिग्रहब्रह्मचर्य- गुरुप्रणतिसुगन्धामलकस्नानसुबसनसुरभिळानुलेपनमध्यपत्रवजपलाशपत्रावलिमितैकवारभोजनप्र- क्षाळितदर्भास्तीर्णधौतवस्त्रशयनत्रिषवणस्नानादीनी । अशक्तौ तु स्नानमात्रम् ।। निषिद्धानि अप्रियानृतभाषणकरजविभीतकार्कस्नुहिछायाक्रमण प्रतिग्रहादीक्षितस्त्रीशूद्रपतितनास्तिक- संभाषणबढेकमलिनवस्त्रधारणकाम्यकर्माविहितकर्मकांस्यभोजनासत्सङ्गोष्णजलस्नानकञ्चुकोष्णी- षधारणप्राणिहिंसापादुकायानशय्याऽऽरोहणनग्नत्वकुशरहितकरत्वादीनि अतिभोजनं च ।। भोज्यानि शुक्ल कविधान हैमन्तनीवार कङ्गुषष्टिका शूद्रानवहताः गुडवर्जितमैक्षवं कृष्णतिलमुद्गकलायकन्दविशेषनारिकेळकदळोलवलीपनसाम्र:मलकाकसामुद्रलवणानुद्धृतसारग- व्यपिप्पलीजीरकनारङ्गादीनि ॥ अभोज्यानि गुडकृत्रिमलवणपर्युषितनिस्स्नेहकीटादिदूषितकाजिकगृञ्जनबिल्वकरञ्जलशुनमृणाळ- कोद्रवतैलपकमाषमसूरचणकगोधूमदेवधान्यादीनि ॥ भोजनपर्यायः स्वेष्टदेवतायै निवेदित सव्यञ्जनमन्नं मूलेन प्रोक्ष्य सप्तवारं प्रतिद्रव्यमभिमन्य अश्नीयात् । उदकं द्वात्रिंशद्वारं मूलाभिमन्त्रितं पिबेत् ॥ जपादिसमय आवश्यकोपाधौ शुचौ देशे तं निवर्त्य स्नात्वा शेषं समापयेत् । अशक्तौ तु मन्त्रभस्मान्यतरस्नानवस्त्रपरिवर्तने केवलं कुर्यादिति ॥ इत्यं कृतपुरश्चरणः सिद्धमनुः देवताप्रसादसम्पन्नः स्वातन्त्र्येणीपास्तौ श्रीक्रमोक्तेन क्रमेण नैमित्तिकाचनपरः सति कामे काम्यमनुतिष्ठन् पूर्णमनोरथः सुखी विहरेदिति शिवम् ॥ यवा: इति श्रीभासुरानन्दनाथचरणारविन्द मिलिन्दायमानमानसेनोमानन्दनाथेन निर्मिते अभिनवे कल्पसूत्रानुसारिणि नित्योत्सवनिबन्धे श्यामाक्रमनिरूपणं नाम प्रौढोल्लासश्चतुर्थः समाप्तः ॥

·तदन्तोल्लासः पञ्चमः-दण्डिनीक्रमः 'उपोद्धात: नत्वा श्रीभासुरानन्दनाथपादाम्बुजद्वयम् । तनोत्युमानन्दनाथः तदन्तोल्लासमद्भुतम् ॥ अत्र संविन्महाराज्ञीदण्डनाथाक्रमः स्मृतः दुष्टनिग्रहशिष्टानुग्रहौ यस्या वशंवदौ ॥ प्रसाद्य सचिवेशानी पञ्चमीक्रममाचरेत् । वाग्लौमुपक्रमा यत्र सर्वाङ्गमनवो मताः ॥ दीक्षाविधिरिहापेक्ष्यः आरम्मोल्लास ईक्ष्यताम् । सन्ध्या तु तान्त्रिको न स्यात् सूत्रकारैरसूत्रणात् ॥ निशीथे किं तु कुर्वीत बालया प्रातराह्निकम् । तस्याः खल्विष्टमन्त्रात् प्रागुपदेष्टव्यता यतः ॥ काल्यकृत्यं आहिकं च साधकस्तावन्निशीथे प्रबुद्धः श्रीक्रमोक्तेन क्रमेण श्रीगुरुध्यानादिप्राणायामान्तं विधि विद- ध्यात् । तत्र च श्रीगुरुपादुकायां आदौ त्रितारीस्थाने वाक् ग्लौं इति बोजद्वयं योज्यम् । तती हृदयपरमाकाशे स्फुरतः अखण्डानन्ददायिनः परसंवित्परिणतेः अनाहतस्य नादस्य अनुसन्धानेन भस्मितनिखिलकश्मलो मूलं मनसा दशवारमावर्त्य उत्थाय निर्वतितावश्यको गृह एव वारुण- मान्त्र-भास्मनस्वानेष्वन्यतमं कुर्यात् । वारुणे मूलेन त्रिरुदकालिदान शिरसि, त्रिराचमनं, त्रिः प्रोक्षणं च विदध्यात् । मान्त्रभास्मनस्नाने स्मृत्युक्ते एव । अथ वाससी धौते परिधाय विधृतपुण्ड्र: मूलेन त्रिराचम्य द्विः परिमृज्य सकृदुस्पृश्य चक्षुषी नासिके श्रोत्रे असे नामि हृदयं शिरश्चावमृशेत् ।। यागमन्दिरप्रवेशः एवं त्रिराचम्य यागमन्दिरमासाद्य गोमयेनोपलिप्तद्वारस्पण्डिलं द्वारस्य दक्षवामोर्श्वभागेषु क्रमेण- ऐं ग्लौं भद्रकाल्यै नमः, भैरवाय, लम्बोदराय नमः ।। 1 इह जितागत्वेन वाराया निशीथोपात्तापहि दिवा सपर्या चानुष्ठेयैष । इत्यधिक:-श्री, मे १.

·तदन्तोल्लास: पञ्चमः-दण्डिनीक्रमः इति तिस्रो द्वारदेवताः समर्थ्य अन्त:प्रविष्टो रङ्गवल्लीपुष्पमालावितानकादिभिरलङ्कृत्य यागमन्दिरं, ऐं ग्लौं रक्तद्वादशशक्तियुक्ताय दीपनाथाय नमः इति पुष्पाञ्जलिना भूमौ दीपनाथमिष्ट्वा, सपर्या- सामग्री दक्षभागे निधाय, दीपानभितः प्रज्वाल्य, गन्धमाल्यादिभिरात्मानमलङ्कृत्य, ताम्बूलसुर- भिलवदनो जातिपत्रफललवङ्गैलाकर्पूराख्यपञ्चतिक्तामोदितवदनो वा प्रसन्नमनाः स्वास्ताणे ऊर्णा- मृदुनि शुचिनि बालान्त्यबीजेन द्वादशवारमभिमन्निते मूलमन्त्रोक्षिते आसने ऐं ग्लौं आधारशक्ति- कमलासनाय नमः इति प्राङ्मुख उदङ्मुखो वा पद्मासनाद्यन्यतमेनासनेनोपविश्य, ऐं ग्लौं शिवादिश्रीगुरुभ्यो नमः ऐं ग्लौं समस्तगुप्तप्रकटसिद्धयोगिनीचक्रश्रीपादुकाभ्यो नमः इति मूर्धनि बद्धाञ्जलिः स्ववामदक्षपार्श्वयोः क्रमेण गुरुपादुकया श्रीगुरुं महागणपतिमन्त्रेण च गणपतिं. प्रणम्य ऐं ग्लौं ऐं ह्रः अस्त्राय फट् इति मन्त्रेणावृत्तन अङ्गुष्टादिकरतलान्तं कूपरयोः देहे 'च क्रमेण न्यासव्यापके कृत्वा स्वस्य देवतैक्यं भावयन्, ऐं ग्लौं अपसर्पन्तु ते भूता ये भूता भुवि संस्थिताः। ये भूता विघ्नकर्तारस्ते गच्छन्तु शिवाज्ञया ।। इति मन्त्रं सकृदुच्चार्य युगपदामपाणिभूतलत्रिराघातकरास्फोटत्रितयक्रूरदृष्टयवलोकनपूर्वकं ताल- त्रयेण भौमान्तरिक्षदिव्यान् भेदावभासकान् विघ्नानुत्सारयेत् । तालत्रयं नाम दक्षमध्यमातर्जनी- भ्यामधोमुखाभ्यो वामकरतले सशब्दमुपर्युपरि त्रिरभिघातः ।। प्राणायाम: अथ नमः इति अङ्गुष्टमन्त्रमुच्चार्य अंकुशेन शिखां बङ्घा श्रीक्रमोक्तेन क्रमेण भूतशुद्धिं आत्मप्राणप्रतिष्ठां च विधाय मूलेन प्राग्वत् विंशतिधा · षोडशधा दशधा सप्तधा त्रिधा वा प्राणानायम्य ॥ द्वितारीन्यासः तेजोरूपदेवीमयं भावयन्नात्मानं स्वदेहे न्यासजालात्मक वज्रकवचमामुश्चेत् । तत्रादौ अ ऐं ग्लौं अं नमः शिरसि । आं ऐं ग्लौ आं नमः मुखवृत्ते । इत्यादिरीत्या क्षान्तमातृकासम्पुटितमुक्तबीजद्वयं मातृकास्थानेषु न्यसेत् ॥ इति द्वितारीन्यासः ।। करषडंगन्यासौ ऐं ग्लौं अन्धे अन्धिनि नमः अङ्गुष्ठाभ्यां नमः ॥ २ रुन्धे रुन्धिनि नमः तर्जनीभ्यां नमः ॥ २ जम्भे जम्भिनि नमो मध्यमाभ्यां नमः ।। २ मोहे मोहिनि नमः अनामिकाभ्यां नमः ।। २ स्तम्मे स्तम्भिनि नमः कनिष्ठिकाभ्यां नमः॥ 17 व्यापकृत्या-श्री, म. : 2 नश्यन्तु इति पाठः 'न' ·नित्योत्सवः इति पञ्चभिः मन्तैः अङ्गुष्ठादिकनिष्ठान्तं न्यस्य, ऐं ग्लौं ऐं नमो भगवति वार्तालि वार्तालि हृदयाय नमः ॥ २ वाराहि वाराहि शिरसे स्वाहा ।। २ वराहमुखि वराहमुखि शिखायै वषट् ॥ २ अन्धे अन्धिनि नमः कवचाय हुम् ॥ २ रुन्धे रुन्धिनि नमः नेत्रत्रयाय वौषट् ।। २ जम्मे जम्भिनि नमः अस्त्राय फट् ।। इति मन्तैः हृदयादिषु न्यसेत् ॥ इति करषडङ्गन्यासौ ॥ नेह करन्यासे अनमन्त्रः, तेन करतलन्यासो न भवति ॥ अर्घ्यशोधनम् श्रीक्रमोक्तेन क्रमेण सामान्यविशेषाऱ्या आसादयेत् चोभयोरप्यर्ययोः प्रवेशरीत्या अन्तरन्तश्चतुरस्त्रादिमण्डलकरणम्, २ अ आधारशक्तये वौषट् इत्याधारस्थापनम् , २ उं विद्यातत्त्वाय पद्मासनाय वौषट् इति पात्रनिधानम् , २ में शिवतत्त्वाय सोममण्डलाय नम इति शुद्धजलापूरणम् , ऐं ग्लौं ब्रह्माण्डखण्डसम्भूतमशेषरससम्भृतम् । आपूरित महापात्रं पीयूषरसमावह ॥ इति क्षीरपूरणे मन्त्रान्तरं चोक्तम् , षडङ्ग, चतुर्नवतिमन्त्राभिमन्त्रणामांवः, मुलेन दशधा अभिमन्त्रगं च विशेष : । अथ विशेषायबिन्दुभिः सपर्यासामग्री पावयित्वा ।। ततः अत्र आत्मतत्त्वाय सप्तार्णमन्त्रपञ्चकन्यासः नमः इत्यादीन् पञ्चमन्त्रान् उक्तबीजद्वयादिकान् अन्धे अधिनि शिरोवदनहृदयगुह्यपादेषु न्यस्य, अष्टखण्डन्यास: - २ मूलस्य खण्डैरष्टभिः वक्ष्यमाणेषु स्थानेषु न्यसेत् । तथा- ऐं ग्लौं ऐं नमो भगवति वार्ताळि वार्ताळि वाराहि वाराहि वराहमुखि अन्धे अन्धिनि नमः इत्याजानुकटि ॥ रुन्धे रुन्धिान नमः इत्याकटिनाभि ॥ २ जम्भे जमिनि नमः इत्यानाभिहृदयम् ।। २ मोहे. मोहिनि नमः इत्याहृदयकण्ठम् ॥ स्तम्भे स्तम्भिनि नमः इत्याकण्ठभूमध्यम् ·तदन्तोल्लासः पञ्चमः-दण्डिनीक्रमः २ सर्वदुष्टप्रदुष्टानां सर्वेषां सर्ववाक्चित्तचक्षुर्मुखगतिजिह्वास्तम्भनं कुरु कुरु शीघ्रं वश्यं नमः इत्याभ्रूमध्यललाटम् ॥ २ ऐं ग्लौं ठः ठः ठः ठःहुं अस्त्राय फट इत्याललाटब्रह्मरन्धं चेति ॥ मातृकास्थानेषु मूलपदन्यासः ततो मूलमन्त्रस्य द्विचत्वारिंशत्पदानि मातृकास्थानेषु न्यसेत् । यथा- ऐं ग्लौं ऐं नमः शिरसि, ग्लौं मुखवृत्ते, ऐं नेत्रयोः, नमो कर्णयोः, भगवति नासापुटयोः, वार्ताळि कपोल्योः, वार्ताळि ओष्ठयोः, वाराहि दन्तपङक्तयोः वाराहि ब्रह्मरन्ध्रे, वराहमुखि' मुखान्तः, वराहमुखि दक्षदोर्मूले, अन्धे तन्मध्यसन्वौ, अन्धिनि तन्मणिबन्धे, नमो तदङ्गुलि- मूले, रुन्धे तदङ्गुल्यग्रे, रुन्धिनि वामदोर्मूले, नमो तन्मध्यसन्धौ, जम्भे तन्मणिबन्धे, जम्भिनि तदगुलिमूले, नमो तदङगुल्यग्रे, मोहे दक्षोरुमूले, मोहिनि तज्जानुनि, नमो तत्पादसन्धौ, स्तम्भे तदङ्गुलिमूले, स्तम्भिनि तदगुल्यो, नमो वामोरुमूले, सर्वदुष्टप्रदुष्टानां वामजानुनि, सर्वेषां तत्पादसन्धौ, सर्ववाक्चित्तचक्षुर्मुखगतिजिह्वास्तम्भनं तदङ्गुलिमूले, कुरु तदगुल्यग्रे, कुरु पार्श्वयोः, शीनं पृष्ठे, वश्यं नाभौ, ऐं जठरे, ग्लौं हृदि, ठः दक्षकक्षे, ठः अपरगळे, ठः वामकक्षे, ठः हृदादिहस्तयोः, हुं हृयादिपादयोः, अस्त्राय हृदादिपाय्वन्तं , ऐं ग्लौं फट् नमः-हृदादि- मूर्धान्तम् ॥ इति ॥ तत्त्वाष्टकन्यासः ततः ऐं ग्लौं ऐं नमो भगवति वार्ताळि वार्ताळि वाराहि वाराहि वराहमुखि वराहमुखि इत्यादिरीत्या प्रागुक्तानां अष्टानां खण्डानां प्रत्येकमन्ते क्रमेण ह्रां शर्वाय क्षितितत्त्वाधिपतये नमः, ह्रीं भवाय अम्बुतत्त्वाधिपतये नमः, हळू रुद्राय वह्नितत्त्वाधिपतये नमः, हैं उग्राय वायुतत्त्वा- धिपतये नमः, ह्रौं ईशानाय भानुतत्त्वाधिपतये नमः, सों महादेवाय सोमतत्त्वाधिपतये नमः हं पशुपतये यजमानतत्त्वाधिपतये नमः, भौं भीमाय आकाशतत्त्वाधिपतये नमः, इति उक्तेषु पादादिजान्वित्यादिषु अष्टसु स्थानेषु तत्त्वाष्टकं न्यसेत् ॥ यन्तप्राणप्रतिष्ठा अथ व्यापकत्रयं मूलेन कृत्वा स्वपुरतः श्वेतपटपट्टदुकूलान्यतमे लिखिते लेखिते वा सुवर्णरजतताम्रचन्दनपीठादौ लिखिते उत्कीर्णे वा दृष्टिमनोहरे भूपुरत्रयसहस्रपत्रयतपत्राष्टपत्र- षडरपश्चारध्यस्रबिन्दुमये चक्रे कुसुमाञ्जलिं विकीर्य ऐं ग्लौ वार्ताळियन्तस्य प्राणाः इह प्राणाः, ऐं ग्लौं वार्ताळियन्त्रस्य जीव इह स्थितः, ऐं ग्लौं वार्ताळियन्त्रस्य सर्वेन्द्रियाणि, ऐं ग्लौं वार्ताळियन्त्रस्य वाङ्मनःप्राणाः 1 स्वांगवु न्यसेतू-१२, ३, अ. 2 जिह्वाग्रे- 3 कण्ठे श्री ·नित्योत्सवः इहायान्तु स्वाहा ॥ इति यन्त्रप्राणप्रतिष्ठां विदध्यात् ।। पीठपूजा ऐं ग्लौं स्वर्णप्राकाराय नमः, सुराब्धये, वराहद्वीपाय, वराहपीठाय, आं आधारशक्तये • कूर्माथ, कं कन्दाय, अ अनन्तनाळाय नमः ॥ इति पीठस्य मध्ये ॥ ऐ ग्लौं कं धर्माय नमः, ऋ ज्ञानाय, लं वैराग्याय, लं ऐश्वर्याय नमः ॥ इति तस्य आग्नेयादिदिक्षु॥ ऐं ग्लौं – अधर्माय नमः, अं अज्ञानाय, लं अवैराग्याय, लं अनैश्वर्याय नमः, ॥ इति प्रागाद्यासु दिक्षु चाभ्यर्च्य ॥ ऐं ग्लौं व्यरपञ्चारषडरदळाष्टकशतपत्रसहस्रारपद्मासनाय नमः इति चक्रमनुना चक्रमिष्ट्वा ।। ऐं ग्लौं वह्निमण्डलाय नमः, सूर्यमण्डलाय, सोममण्डलाय, सं सत्त्वाय, रं रजसे, तमसे, आं आत्मने, अं अन्तरात्मने, पं परमात्मने, ह्रीं ज्ञानात्मने, नमः ॥ इति च तत्रैव वरि- वस्येत् ॥ स्वर्णप्राकाराय नमः इत्याद्याः ह्रीं ज्ञानात्मने नमः इत्यन्ताः एते सप्तविंशतिः पीठ- मनवो ज्ञेयाः ॥ आसनपूजा ततः २ हौं प्रेतपद्मासनाय सदाशिवायं नमः इति पुष्पैः बिन्दौ देव्यासनमभिपूज्य, मूर्तिकल्पनम् तत्र २ लु षा ई वराहमूर्तये ठः ठः ठः ठः हुं फट् ग्लौं ऐं इति मूर्तिकरण्या विद्यया चक्र देव्या मूर्ति सङ्कल्प्य, देवीध्यानम् हृदि देवीं ध्यायेत् । यथा- पाथोरुहपीठगतां पाथोधरमेचकां कुटिलदंष्ट्राम् । कपिलाक्षित्रितयां घनकुचकुम्भां प्रणतवाञ्छितवदान्याम् ।। दक्षोर्घतोरिखड्गौ मुसलममीति तदन्यतस्तद्वत् ॥ शङ्ख खेटहलवरान् करैर्दधानां स्मरामि वार्ताळीम् ।। अरिः सुदर्शनम् ॥

·तदन्तोल्लास: पञ्चमः-दण्डिनीक्रमः , देव्याः षोडशोपचारपूजा अथ वक्ष्यमाणेन प्रकारेण देव्यै मनसा पञ्चोपचारानर्पयित्वा भक्तानुग्रहात्तजोरूपेण परिणतां ब्रह्मरन्धं प्राप्य वहनासापुटद्वारा निर्गतां कुसुमगर्भिते निजाञ्जलौ सन्निहितां तां मूर्ती मूलविद्यया आवाह्य आवाहिता भवेत्यादिरीत्या तत्त्न्मुद्राप्रदर्शनपूर्वकं आवाहनसंस्थापन-- सन्निधापन-सन्निरोधन-सम्मुखीकरण-अवगुण्ठानानि विधाय वन्दनधेनुयोनिमुद्राश्च प्रदर्शयेत् । मुद्रा- प्रकारस्तु श्रीप्रकरणे उक्तोऽनुसन्धेयः। ततः-ऐं ग्लौं ऐं नमो भगवति वार्ताळि वार्ताळि हृदयाय नमः इत्यादिकान् प्रागुक्तान् षडंगमन्त्रान् २ अन्धे अन्धिनि नमः इत्यादिक न् पंचांगमन्त्रांश्च न्यासोक्त- भङ्गया देव्याः तत्तदङ्गे कुसुमेन विन्यस्य, ऐं ग्लौं वारा] पाद्यं कल्पयामि नमः इत्यादिरीत्या देव्यै पाद्याचिमनीयस्नानवासोगंधपुष्पधूपदीपनीराजनछत्रचामरयुगळदर्पणनैवेद्यपानीयताम्बूलाख्यान् षोडशोपचारान् कृत्वा, नैवेद्याङ्गत्वेन पूर्वोत्तरापोशनकरप्रक्षाळनगण्डूषाचमनीयानि च प्रदद्यात् । नैवेद्ये त्रिकोणवृत्तचतुरस्त्रमण्डलकरण, मूलेन प्रोक्षणं , वं इति धेनुमुद्रया चामृतीकरणं मूलेन सप्तवारमभिमन्त्रणं , प्राणादिमुद्राप्रदर्शन च विधेयम् ।। देवीतर्पणम् अथ मूलान्ते वार्ताळीश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामीति वामकरतत्वमुद्रासन्दष्टद्वितीय- शकलगृहीतक्षीरबिन्दुसहपतितैः दक्षकरोपात्तकुसुमक्षेपैः देवी दशवारं सन्तर्य पूर्वोक्तानां पडङ्गमन्त्राणां अन्ते--हृदयशक्तिश्रीपादुको पूजयामि तर्पयामि नमः, शिरःशक्तिश्रीपादुका पूजयामि तर्पयामि नमः, शिखाशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, कवचशक्तिश्रापादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, नेत्रशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, अस्त्रशक्तिश्रीपादुका पूजयामि तर्पयामि नमः, इति क्रमेण देव्यङ्गे अग्नीशासुरवायुकोणेषु मौळौ प्रागादिदिक्षु च षडङ्गानि सम्पूज्य ॥ ओघत्रययजनम् पृष्ठतः प्रागपवर्गरेखात्रये दक्षिणसंस्थाक्रमेण गुर्वोचत्रयं यजेत् । यथा--- ऐं ग्लों परप्रकाशानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, परमेशानन्द, परशिवानन्द ( परसिद्धानन्द इति पाठान्तरं ), कामेश्वर्यम्बानन्द, मोक्षानन्द, कामानन्द, अमृतानन्दनाथ- श्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति दिव्यौधः ॥ ऐं ग्लौं ईशानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः तत्पुरुषानन्द, अघोरानन्द, वामदेवानन्द, सद्योजातानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति सिद्धौघः ॥ ऐं ग्लौं पश्चोत्तरानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, परमानन्द, सर्वज्ञानन्द सर्वानन्द, सिद्धानन्द, गोविन्दानन्द, शङ्करानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति मानवौधः॥ आहत्य एकोनविंशतिगुरवः ।।

·नित्योत्सवः -- तद्वहिः- ऐं ग्लौं महाकृष्णाय मृगराजाय देवीवाहनाय नमः ॥ इति पञ्चमावरणम् ॥ सहस्रारे अष्टधा विभक्ते प्रतिपञ्चविंशत्युत्तरशतदळं प्राग्वत् क्रमेण- ऐं ग्लौं ऐरावताय नमः, पुण्डरीकाय, वामनाय, कुमुदाय, अञ्जनाय, पुष्पदन्ताय, सार्वभौमाय, सुप्रतीकाय नमः ॥ एते दिग्गजाः सुराब्धेर्बहिर्वा प्रागाद्यासु यष्टव्याः । बाह्यप्राकारस्याष्टासु प्रागाद्यासु दिक्षु अध ऊर्ध्वं च क्रमेण प्राग्वत- ऐं ग्लौं क्षौं हेतुकभैरवक्षेत्रपालाय नमः । हेतुकभैरवश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः॥ ३ त्रिपुरान्तकभैरवक्षेत्रपालाय नमः । त्रिपुरान्तकभैरवश्री० ३ अग्निभैरवक्षेत्रपालाय नमः । अग्निभैरवश्री० ३ यमजिह्वभैरवक्षेत्रपालाय नमः । यमजिह्वभैरव श्री ३ एकपादभैरवक्षेत्रपालाय नमः । एकपादभैरवश्री० ३ कालभैरवक्षेत्रपालाय नमः । कालभैरवश्री० ३ कराळभैरवक्षेत्रपालाय नमः । कराळभैरव श्री० ३ भीमरूपभैरवक्षेत्रपालाय नमः । भीमरूपभैरवश्री० ३ हाटकेशभैरवक्षेत्रपालाय नमः । हाटकेशभैरव श्री. ३ अचलभैरवक्षेत्रपालाय नमः । अचलभैरवश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति षष्ठावरणम् ॥ सर्वा अप्यावरणदेवताः देव्यभिमुखासीनाः, स्वयं च तत्तदभिमुखः पूजयामि इति भावयेत् ॥ देवीपुनःपूजाऽऽदि बलिदानान्तम् इत्यं षडावरणीमभ्यर्च्य पुनर्देवी त्रिवार सन्तर्प्य पुनः षोडशभिः उपचारः उपचर्य श्रीक्रमोक्तेन विधिना होमं तदन्ते बलिदानं च कुर्यात् ।। होमाकरणपक्षे--देव्याः पुरतो वामभागे हस्तमात्रं सामान्योदकेनोपलिप्य, त्रिकोणवृत्त- चतुरस्रात्मकं मण्डलं परिकल्प, रुधिरानहरिद्रान्नमाहिषद्वितयसक्तुशर्कराहेतुफलत्रयमाक्षिकमुभत्रय- माषचूर्णदधिक्षीरघृतैः शुद्धौदनं समर्थ, कुक्कुटाण्डप्रमाणान् दश पिण्डान् कपित्थफलमानं च एकं पिण्ड विधाय तत्र निधाय, तत्समीपे सादिमसद्वितीयतृतीय चषकं च निक्षिप्य, ऐं ग्लौं क्षों हेतुकमैरबक्षेत्रपालाय नमः इत्यादिभिः पूर्वोक्तः दशभिः मन्त्रैः हेतुकादिभ्योऽचलान्तेभ्यो दशभ्यः क्रमेण दश पिण्डान् दशदिक्षु दत्त्वा, मध्ये स्थूलमेकं पिण्डं चषकं च ऐं ग्लौं क्षौं क्रौं 1चण्डोच्चण्डाय नमः इति मन्त्रेण तस्मै दद्यात् ।। फलत्रयम्--त्रिफला । मुद्गत्रयं--हरितं कृष्णं पीतम् ।। अथ पाणिं प्रक्षाळय देव्यै पुष्पाञ्जलित्रयं दत्त्वा प्रदक्षिणनमस्कारोत्तर जपेत् ।। 1. चण्डो--1, श्री. 2 कृष्णं पीतं वा--बर, ब३, कृष्ण सूक्ष्म पीतं वा-अ. कृष्णां सूक्ष्म च--अ१. कृष्टां, कृष्टा सूक्ष्म

·तदन्तोल्लासः पञ्चमः-दण्डिनीक्रमः
वाराहीमन्त्रजपः
नमः
यथा-
अस्य श्रीवाराहीमहामन्त्रस्य ब्रह्मणे ऋषये नमः इति शिरसि, गायत्र्यै छन्दसे नमः इति
मुखे, वाराटं देवतायै नम इति हृदये, ऐं ग्लौं बीजाय
इति गुह्ये,
फट् शक्तये नमः इति पादयोः, ठः ठः ठः ठः कोल काय नमः इति नाभौ, मम
सर्वाभीष्टसिद्धयर्थ विनियोगाय नमः इति करसम्पुटे च न्यस्य, मूलेन त्रिः व्यापकं कृत्वा, अन्धे
अन्धिनि नमः इत्यादिभिः पञ्चभिः मन्त्रैः पूर्वोक्तैः अङ्गुष्ठादिकनिष्ठान्तं, २ ऐं नमो भगवति
वार्ताळि वार्ताळि हृदयाय नमः इत्यादिभिश्च हृदयादिषु न्यासं विधाय, उक्तप्रकारेण ध्यात्वा,
मनसा २ श्रीवाराझै लं पृथिव्यात्मकं गन्धं कल्पयामि नमः, २ श्रीवाराटं हं आकाशात्मकं पुष्पं
कल्पयामि नमः, २ श्रीवाराटं यं वाय्वात्मकं धूपं कल्पयामि नमः, २ श्रीवारायै रं अग्न्यात्मकं
दीपं कल्पयामि नमः, २ श्रीवाराह्य वं अमृतात्मकं नैवेद्यं कल्पयामि नमः, नैवेद्याङ्गत्वेन च २
श्रीवारायै सं सर्वात्मकं ताम्बूलं कल्पयामि नमः, इति पञ्चोपचारानाचर्य, विघ्नदेव्यङ्गोपाङ्गप्रत्यङ्गसहित
मूलमन्त्रमष्टोत्तरशतवारान् यथाशक्ति वा श्रीक्रमोक्तेन विधिना जपेत् ।।
स्तं स्तम्भिन्यै नमः इति वाराह्या विनदेवीमन्त्रः । एतं जपारम्भे त्रिवारं जपेत् । मूलमन्त्रश्च
न्यासोक्ताष्टखण्डसमष्टिरूपः। लं वाराही लं उन्मत्तभैरवीपादुकाभ्यां नमः इति वाराह्यङ्गं
लघुवाराही । ॐ ह्रीं नमो वाराहि घोरे स्वप्नं ठः ठः स्वाहा इति तदुपाङ्गं स्वप्नवाराही । ऐं नभो
भगवति महामाये पशुजनमनश्चक्षुस्तिरस्करणं कुरु कुरु हुं फट् स्वाहा इति तत्प्रत्यङ्गं
तिरस्करिणी । एतान् त्रीन् मन्त्रान् मूल जपान्ते तद्दशांशं जपेत् । पुनः न्यासध्यानादि कृत्वा जपं
निवेध स्तुवीत ॥
वाराहीस्तोत्रम्
यथा--
कुवलयनिमा कौशेया?रुका मुकुटोज्ज्वला
हलमुसलिनी सद्भक्तेभ्यो वराभयदायिनी ।
कपिलनयना मध्ये क्षामा कठोरधनस्तनी
जयति जगतां मातः सा ते वराहमुखी तनुः ॥ १॥
तरति विपदो घोरा दूरात्परिहियते भय-
स्खलितमतिभिर्भूतप्रेतैः स्वयं ब्रियते श्रिया ।
क्षपयति रिपूनीष्टे वाचां रणे लभते जयं
वशयति जगत्सर्व वाराहि यस्त्वयि भक्तिमान् ॥ २ ॥
स्तिमितगतयस्सीदद्वाचः परिच्युतहेतयः
क्षुभितहृदयास्सद्यो नश्यद्दशो गळितौजसः ।
भयपरवश्या भग्नोत्साहाः पराहतपौरुषाः
भगवति पुरस्त्वद्भक्तानां भवन्ति विरोधिनः ॥ ३ ॥

·नित्योत्सवः किसलयमृदुहस्तः क्लिश्येत कन्दुकलीलया भगवति महाभारः क्रीडासरोरुहमेव ते । तदापि मुसलं धत्से हस्ते हलं समयद्रुहां हरसि च तदाघातैः प्राणानहो तव साहसम् ॥ ४ ॥ जननि नियतस्थाने त्वद्वामदक्षिणपाश्चयो: मृदुभुजलतामन्दाक्षेपप्रणर्तितचामरे । सततमुदिते गुह्याचारगुहां रुधिरासवै- रुपशमयतां शत्रून् सर्वानुमे मम दैवते ॥ ५ ॥ हरतु दुरितं क्षेत्राधीशः स्वशासनविद्विषां रुधिरमदिरामत्तः प्राणोपहारबलिप्रियः । अविरतचटत्कुर्वदंष्ट्रास्थिकोटिरटन्मुखो भगवति स ते चण्डोच्चण्डः सदा पुरतः स्थितः ॥ ६ ॥ क्षुभितमकरैर्वीचीहस्तोपरुद्धपरस्परै- श्चतुरुदधिभिः क्रान्ता कल्पान्तदुर्ललितोदकैः ।। जननि कथमुत्तिष्ठेत् पाताळसर्पबिलादिला . तव तु कुटिले दंष्ट्राकोटी न चेदवलम्बनम् ॥ ७ ॥ तमसि बहुळे शून्याटव्यां पिशाचनिशाचर- प्रमथकलहे चोर व्याघ्रोरगद्विपसङ्कटे । क्षुभितमनसः क्षुद्रस्यैकाकिनोऽपि कुतो भयं सकृदपि मुखे मातस्त्वन्नाम सन्निहितं यदि ॥ ८ ॥ विदितविभवं हृद्यैः पद्यैवराहमुखीस्तवं सकलफलदं पूर्ण मन्त्राक्षरैरिममेव यः। पठति स पटुः प्राप्नोत्यायुश्चिंर कवितां प्रियां सुतसुखधनारोग्यं काति भिंय जयमुर्वराम् ॥ ९ ॥ इत्यनुग्रहाष्टकम् ॥ देवि क्रोडमुखि त्वदघ्रिकमलद्वन्द्वानुषक्तात्मने मह्यं द्रुह्यति यो महेशि मनसा कायेन वाचा नरः । रतस्याद्य त्वदयोऽग्रनिष्टुरहलाघातप्रभूतव्यथा- पर्यस्यन्मनसो भवन्तु वपुषः प्राणाः प्रयाणोन्मुखाः॥१॥ देवि त्वत्पदपद्मभक्तिविभवप्रक्षीणदुष्कर्मणि प्रादुर्भूतनृशंसभावमलिनां वृत्तिं विधत्ते मयि । यो देही भुवने तदीयहृदयान्निर्गत्वरैलोहितः सद्यः पूरयसे कराब्जचषकं वाञ्छाफलैमिपि.॥२॥ 1 धत्से--भ, ब २, ब ३. 2 तस्याशु--श्री, १.

·तदन्तोल्लास: पञ्चमः-दण्डिनीक्रमः चण्डोच्चण्डमखण्डदुष्टहृदयप्रोक्षिप्तरक्तच्छटा- हालापानमदाट्टहासजनिताटोप-प्रतापोत्कटम् । मातर्मत्परिपन्थिनामपहृतैः प्राणैस्त्वदङ्घिद्वय- ध्यानोद्दामरवैर्भवोदयवशात् सन्तर्पयामि क्षणात् ॥ ३ ॥ वाराहि व्यथमानमानसगळत्संज्ञं त्वदाज्ञाबलात् सीदद्धैर्यमपाकृताद्धयवसितं प्राप्ताखिलार्थाहतिम् । क्रन्दद्वन्धुजनं कळङ्कितकुलं कण्ठे व्रणोद्यत्कृमि पश्यामि प्रतिपक्षमाशु सततं श्रान्तं लुठन्तं पुनः ॥ ४ ॥ वाराहि त्वमशेषजन्तुषु पुनः प्राणात्मिका स्पन्दसे शक्तिव्याप्तचराचरामिह खलु त्वामेतदभ्यर्थये । त्वत्पादाम्बुजसङ्गिनो मम सकृत् पापं चिकीर्षन्ति ये तेषां मा कुरु शङ्करप्रियतमे देहान्तरावस्थितिम् ॥ ५ ॥ विश्वाधीश्वरवल्लभे विजयसे या त्वं नियत्यात्मिके भूतानां पुरुषायुषावधिकरी. पाकप्रदा कर्मणाम् । तां याचे भवती किमप्यवितथं योऽस्मद्विरोधी जन- स्तस्यायुर्मम वाञ्छितावधि भवेन्मातस्तवैवाज्ञया ॥ ६॥ मातस्सम्यगुपासितुं जडमतिस्त्वां नाद्य शक्नोम्यहं यद्यप्यञ्चितदेशिकानिकमलानुक्रोशपात्रस्य मे । जन्तुः कञ्चन चिन्तयत्यकुशलं यस्तस्य तद्वैशसं भूयादेवि विरोधिनो मम च ते श्रेयःपदासङ्गिनः ॥ ७ ॥ श्यामां तामरसारुणत्रिणयनां सोमार्धचूडां जग- स्त्राणव्यग्रहलामुदग्रमुसलामत्रस्तमुद्रावतीम् । त्वां रक्तकपालिनी शिववरारोहे वराहाननां भावे सन्दधते कथं क्षणमपि प्राणन्ति तेषां द्विषः ॥ ८॥ इति निग्रहाष्टकम् ॥ बृन्दाराधनं, गुरुसंतोषणं, शक्तिवटुकपूजा च अथ योगिनीवीरयुग्मसमुदायात्मकं बृन्दं गन्धादिभिः आराध्य, यथाविभवं श्रीगुरुं सन्तोष्य, समग्रयौवना लक्षणवतीः मदनविशाः तिस्रः शक्तीर्वटुकं चाहूयाभ्यज्य स्नपयित्वा, मध्ये वार्ताळीबुद्धयैकां क्रोधिनीस्तम्भिनीबुद्धया च द्वे पार्श्वयोरुपवेश्य, चण्डोच्चण्डधिया वटुकं चाग्रे समुपवेश्य द्वितारीनमःसम्पुटितैः तत्तनाममन्त्रैः गन्धादिमिः क्षीरादिभिश्च सर्वे: द्रव्यैः सन्तोष्य, प्रम श्रीवार्ताळोमन्त्रसिद्धिः भूयादिति शक्तीः प्रार्थयेत् । ताश्च प्रसीदनवधिदेवता इति प्रतिब्युः॥ 1 स्फुरद्वक्षसम्-२,१३ अ, भ. 2 शामरवैभ--१, २, म, 3 सकृयत्वत्पदा--भ, ब२, १३, अ. 19 ·नित्योत्सवः - हविप्रतिपत्तिः अथ श्रीक्रमे तक्रमेण हविःप्रतिपत्तिकर्मादिविशेषायविसर्जनान्तं शेषं निर्वतयेत् । हवि:प्रतिपत्तौ मूलेन तत्त्वत्रयशोधनमेवेति विशेषः ॥ मन्त्रसाधनम् एवं नित्यक्रममाचरन् श्यामाक्रमोक्तेन पुरश्चरणप्रकारेण प्रत्यहं सहनसङ्ख्यया लक्षसङ्ख्याकं प्रकृते कलियुगत्वाञ्चतुर्गुणित जपं पुरश्चरणं कृत्वा तद्दशांशं नारिकेळोदकैः सन्तर्पा, तद्दशांश तापिञ्छकुसुमैः तिल: चुलुकमितैः शतसङ्ख्याकैर्वा हरिद्राखण्डैर्वातन्त्रान्तरोक्तैः त्रिमध्वक्तैः हेतुमिश्रेश्व जुहुयात् । इह पञ्चधोपचारात् प्राक् महाव्याहृत्यादिषु च आज्येनैव होमः । इतरेषु तापिञ्छादिना। एवं सिद्धमन्त्रः स्वतन्त्रोपास्तौ श्रीक्रमोक्तेन क्रमेण 'नैमित्तिकार्यनरतः सत्यां कामनायां पूर्वोक्तेनैव क्रमेण तत्तकाम्यानुगुणं होमं कृत्वा सफलमनोरथ आज्ञासिद्धः सुखी विहरेत् । इति शिवम् ॥ इति श्रीभासुरानन्दनाथचरणारविन्दमिनिन्दायमानमानसेन उमानन्दनाथेन विरचिते कल्पसूत्रानुसारिणि नित्योत्सवे अभिनवे निबन्धे तदन्तोलास; पञ्चमः संपूर्णः ·५ उन्मनोल्लासः षष्ठ:-परापद्धतिः उपोद्धातः नत्वा श्रीभासुरानन्दनाथपादाम्बुजद्वयम् । गुणात्युमानन्दनाथ उन्मनोल्लासवैभवम् ॥ आराधनपदं यत्र परा श्रीहृदयात्मिका । पदे पदे सुखानि स्युः प्रभुचित्तविदो न किम् ॥ दीक्षाविधिरिहापेक्ष्य आरम्भोल्लास ईक्ष्यताम् । न तु सन्ध्योपास्तिरुक्ता सूत्रकारैरसूत्रणात् ॥ पञ्चमीमभिराध्याथ पराक्रमपरो भवेत् । एतस्मिन् मनवः सर्वे शक्तिबीजादिमाः स्मृताः ॥ काल्यकृत्य आह्निकं च श्रीमान् साधकः कल्ये प्रबुद्धः शयन एव स्थितः श्रोत्राचमनभस्मधारणे विधाय, श्रीक्रमोक्तेन क्रमेण श्रीगुरोयानं वक्षमाणया मूलपूर्विकया सामान्यपादुकया उक्तसुमुखादिमुद्रा- प्रदर्शनपूर्वकं वन्दनं च विधाय, वक्षमाणया रीत्या प्राणानायम्य ब्रह्मरन्ध्रसम्बन्धिनि सहस्रदल- कमले सुखासीनाया वक्ष्यमाणध्यानोक्तमूल्ः शक्तिबीजाभिन्नायाः यशऽम्बायाः चरणयुमळविगळ- दमृतरसविसरपरिप्लुतं ध्यात्वा आत्मानं, मूलं मनसा दशवारमावर्त्य, बहन्नाडीपार्श्वपदमुत्थाय, निवर्तितावश्यकः उक्तया भङ्गया विहितदन्तधावनादिस्नानश्च शुचिवासो वसानः विधृतपुण्ड्रः सर्वेण मूलेन निराचम्य द्विः परिमृज्य सकृदुपस्पृश्य चक्षुषी नासिके श्रोत्रे असे नाम हृदय शिरश्चावमृशेत् ॥ यागमन्दिरप्रवेशः एवं त्रिराचम्य, यागमन्दिरमासाद्य, द्वारस्थण्डिलं गोमयेनोपलिप्य, यागगृहं च रङ्गवल्लीपुष्पमालिकावितानादिभिश्चालकृत्य द्वारस्य दक्षवामशाखयोः ऊर्षभागे च क्रमेण- सौः भद्रकाळ्यै नमः, भैरवाय, लम्बोदराय नमः ॥ इति तिस्रो द्वारदेवताः सम्पूज्य, अन्तः प्रविष्टः सौः रक्तद्वादनशक्तियुक्ताय दोषनाथा- नमः इति पुष्पाञ्जलिना भूमौ दीपनाथमिष्टा, सपर्यापामग्री स्वदक्षिष्कमागे निधान) प्रज्वालि दोपो गन्धमाझ्यादिभिरल कृतात्मा जातीपत्रफलैलालबजकर्पूराख्याञ्चतिते- - ·नित्योत्सवः नामोदितवदनः प्रसन्नमनाः स्वास्तीर्णे ऊर्णामृदुनि शुचिनि मूलेन द्वादशवारमभिमन्त्रिते सकृत्प्रोक्षिते चासने सौः आधारशक्तिकमलासनाय नमः इति प्राङ्मुख उदङ्मुखो वा पद्मस्वस्तिकाद्यन्यतमेन आसनेनोपविश्य, सौः समस्तगुप्तप्रकटसिद्धयोगिनीचक्रदेवता- श्रीपादुकाभ्यो नमः इति. मूर्धनि बद्धाञ्जलिः सौः ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः ऐं ग्लौं हर्के ह स क्ष म ल व र यूं स ह क्ष म ल व र यी ह्सौंः स्हौः अमुकाम्बा- सहितामुकानन्दनाथश्रीगुरुश्रीपादुकां पूजयामीति मन्नेण मस्तके निजदेशिकमभिवन्द्य गं गणपतये नमः इति 'मूर्धनि बद्धाञ्जलिः अपसर्पन्तु ते भूता ये भूता भुवि संस्थिताः । ये भूता विघ्नकर्तारस्ते गच्छन्तु शिवाज्ञया । इति मन्त्रं सकृदुच्चार्य युगपदामपाणिभूतलत्रिराघातकरास्फोटत्रितयकरदृष्टयव- लोकनपूर्वकं ताळत्रयेण भौमान्तरिक्षदिव्यान् भेदावभासकान् विघ्नानुत्सारयेत् । ताळत्रयलक्षणं तु पूर्वोक्तमेव ग्राह्यम् ॥ प्राणायामः अथ विधाय श्रीक्रमोक्तेन विधिना भूतशुद्धिमात्मप्राणप्रतिष्ठां सौ:- वर्णपूर्वकं मातृकावणेः श्रीक्रमोक्तेन क्रमेण बर्माितृकान्यास कृत्वा षोडशवारमावृत्तेन मूलेन पूरकं चतुःषष्टिवारमावृत्तेन कुम्भकं द्वात्रिंशद्वारमावृत्तेन रेचकं इति विशतिधा षोडशधा दशधा सप्तधा त्रिधा वा प्राणानायम्य ॥ अङ्गन्यासः तेजोरूपदेवीमयं भावयन्नात्मानं मुहुरावृत्तेन सौः नमः इति नमोऽन्तेन मूलेन शिरोमुखहृन्मूलाधारेषु न्यासं विधाय, सर्वाङ्गे च व्यापकं कृत्वा, सौः स् हृदयाय नमः, सौः औ शिरसे स्वाहा, सौः : शिखायै वषट्, सौः स् कवचाय हुम् , सौः औ नेत्रत्रयाय वौषट्, सौः । अस्त्राय फट्, इति मूलमन्नावयवैद्विरावृत्तैः वर्णषडङ्ग, सर्वेण मूलेन षड्वारमावृत्तेन मन्त्रषडङ्ग च कुर्यात् । इह मूलमन्त्रस्य तृतीयोऽवयवः केवलो विसर्गों न त्वकार विशिष्ट इति च ज्ञेयम् ॥ चिदन्नौ सर्वतत्त्वविलापनम् अथ काकचञ्चूपुटाकृतिना मुखेन । बाह्यमनिलमन्तराकृष्य संस्तभ्य, मूलं सप्तविंशतिवारमावर्त्य, वक्ष्यमाणक्षित्यादिशिवान्तषट्त्रिंशत्तत्त्वात्मकं वेधं नाभी विभाव्य, पुनः प्रोक्तवारं मूलं जप्त्वा, नम इति शिखाबन्धोत्तरं पुनः पूर्ववत अनिलमापूर्य, तेन सर्वकारणचिद्रूपमग्निमुद्दीप्य, तत्रः प्राङ्मुद्रितस्य वेद्यस्य विलयन भावयित्वा॥ .. 1 धामस्कंधे इति न ·उन्मनोल्लास: षष्ठः-परीपद्धतिः आत्मतत्त्वाय विद्यातत्त्वाय अर्ध्यशोधनम् श्रीक्रमोक्तेन क्रमेण सामान्यविशेषायें आसादयेत् । अत्र चोभयोरप्यर्थ्ययोः प्रवेशरीत्या अन्तरन्तश्चतुरस्रादिबिन्द्वन्तमण्डलकरणं , अं आधारशक्त्यै वौषडित्याधारस्थापनं , उं पद्मासनाय वौषडिति पात्रनिधानम् , मं शिवतत्त्वाय सोममण्डलाय नम इति शुद्धसलिलापूरणम् । ब्रह्माण्डखण्डसम्भूतमशेषरससंभृतम् । आपूरितं महापात्रं पीयूषरसमावह ॥ इति हृदयशक्तिश्रीपादुकां पूजयामीत्याद्यस्त्रान्तं प्रागुक्तषडङ्गद्वयं, दशधा चतुर्नवतिमन्त्राभिमन्त्रणाभावश्च विशेषः । ततो विशेषार्ध्यबिन्दुभिः सम्प्रोक्ष्य वरिवस्यावस्तूनि ।। तत्त्वकदम्बस्य हृत्पद्मस्थापनम् पूर्व नाभौ मुद्रयित्वा तप्तायोद्रवमिव चिदग्नौ विलापित षट्त्रिंशत्तत्त्वकदम्बरूपं वेद्यं हृत्सरोजमानीय स्थापयेत् ॥ पराचक्रनिर्माणम् अथ सकुसुमक्षेपैः मूलपूर्वकैः वक्ष्यमाणैः मन्त्रैः पराम्बायाश्चक्ररूपं आसनं निर्मिमीत । क्षीरपूरणं, अभिमन्त्रण, मूलेन यथा- सौः पृथ्वीयोगपीठाय नमः, अप् , तेजः, वायु, आकाश, गन्ध, रस, रूप, स्पर्श, शब्द, उपस्थ, पायु, पाद, पाणि, वाक्, घ्राण, जिह्वा, चक्षुः, त्वक्, श्रोत्र, अहङ्कार, बुद्धि, मनः, प्रकृति, पुरुष, नियति, काल, विद्या, कला, राग, माया, शुद्धविद्या, ईश्वर, सदाशिव, शक्ति, शिवयोगपीठाय, नमः ॥ इत्येवं पराचक्रं निर्माय ॥ चक्रे देव्याः पूजा ब्रह्मरन्ध्र- अकळशशाङ्कामा त्र्यक्षा चन्द्रकलावती। मुद्रापुस्तलसद्वाहा पातु मां परमा कला ॥ इति ध्यातां सादाख्यचन्द्रकलारूपां श्रीपराम्बा मूलेन हृदयगते पराचक्रे आवाह्य, मूलान्ते श्रीपरा- म्बाऽऽत्राहिता भव इत्यादिरीत्या तत्तन्मुद्राविधानपूर्वकं आवाहनाद्यवगुण्ठनान्तं कृत्वा, वन्दनधेनु- योनिमुद्राः प्रदय, मूलेन पुनः पुनरावृत्तेन श्रीपररादेव्यै पाद्यं कल्पयामि नमः इत्यादिरीत्या पाद्यार्थ्याचमनीयस्नानवासोगन्धपुष्पधूपदीपनीराजनछत्रचामरयुगदर्पणनैवेद्यपानीयताम्बूलाख्यान षोडशोपचारान् विधाय, नैवेद्याङ्गत्वेन पूर्वोत्तरापोशने हस्तप्रक्षाळनगण्डूषाचमनीयानि च दद्यात् । नैवेधे त्रिकोणवृत्तचतुरस्त्रमण्डलकरणं , मूलेन प्रेक्षण , ५ इति धेनुमुद्रया अमृतीकरणम् , ·- १५० नित्योत्सवः मूलेन सप्तवाराभिमन्त्रणम् , प्राणादिमुद्राप्रदर्शनं चानुष्ठयम् । ततो वामकरतत्त्वमुद्रासन्दष्ट- द्वितीयशकलगृहीतक्षीरबिन्दुसहपतितैः दक्षकरोपात्तैः कुसुमैः, सौः स् प्रकाशरूपिणीपराभट्टा- रिकाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, सौः औ विमर्शरूपिणीपराभट्टारिकाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, सौः : प्रकाशविमर्शरूपिणीपराभट्टारिकाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, इति त्रिभिः मन्त्रैः क्रमेण देव्या मूलाधारहृन्मुखेष्वभ्यर्च्य, सौः महाप्रकाशविमर्शरूपिणोपराभट्टा- रिकाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः इति मन्त्रेण देवी दशवारं सन्तर्प्य ॥ देव्यां अखिलतत्त्वहोमभावनम् तामेव कालाग्निकोटिदीप्तां ध्यात्वा, तस्यां सौः पृथ्वी जुहोमि स्वाहा, सौः अपो जुहोमि स्वाहा, इत्यादिरीत्या प्राग्विलाप्य हृदये स्थापित पत्रिंशत्तत्त्वकदम्बकं पृथक् पृथक् मनमा जुहुयात् ॥ इह क्रमे अयमेव होमः ॥ गुर्वोधत्रययजनम् ततो मूलपूर्विकयोक्तया श्रीगुरुपादुकया मस्तकस्थं श्रीगुरुं त्रिः सम्पूज्य पुनश्चिदग्नि- मुद्दीप्तं विभाव्य देव्याः पश्चात् प्रागपवर्गे रेखात्रये दक्षिणसंस्थाक्रमेण गुर्वोचत्रयं यजेत् । यथा- सौः पराभट्टारिकादेव्यम्बाश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, अधोरानन्दनाथश्री, श्रीकण्ठानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति दिव्यौधः ॥ सौः शक्तिधरानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, क्रोधानन्दनाथश्री', श्यम्बकानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति सिद्धौधः ॥ सौः आनन्दानन्दनाथश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, प्रतिभादेव्यम्बानन्द, वीरानन्द, संविदानन्द मधुरादेव्यम्बानन्द, ज्ञानानन्द, श्रीरामानन्द, योगानन्दनाथश्री- पादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति मानवौधः ॥ बलिदानम् ततः त्रिकोणवृत्तचतुरस्त्रमण्डलं कृत्वा ऐं व्यापकमण्डलाय नमः इति पुष्पेणाभ्यर्य, अर्धान्नं सलिलपूर्ण सक्षीरोपादिममध्यमं च पात्रं निधाय, ॐ ह्रीं सर्वविघ्नकृद्भयः सर्वभूतेभ्यो ई फट् स्वाहेति त्रिः पठित्वा बलिं दत्त्वा, तत्त्वमुद्रास्पृष्टं क्षीरं बल्युपरि निषिच्य, वामपाणिघातक- रास्फोटौ कुर्वाणः समुदञ्चितवक्त्रो नाराचमुद्रया बलिं भूतैः ग्राहयित्वा, पाणी प्रक्षाळ्य, मानसिकीः प्रदक्षिणनतीः विधाय, देव्यै पुष्पाञ्चलिं दद्यात् ॥ परामनुजपः अर्थ अस्य श्रीपराभट्टारिकामहामन्त्रस्य भैरवाय ऋषये नमः इति शिरसि, गायत्र्यै छन्दसे नमः इति मुखे, पराऽम्बायै देवतायै नमः इति हृदये, सं बीजायनमः इतिगुले, औ;' शक्तये नमः इति पादयोः (कीलकाय नमः इति नाभौ ), मम सर्वाभीष्टसिद्धये विनियोगाय नमः इति करसम्पुढे च न्यस्य, मूलेन त्रिर्व्यापकं कृत्वा, :--अ, अ१. १ औ इति '' २ कील.इति म' 3 अयं कुण्डलितो भागः (श्री) कोश.एव. 1 परा--अ. 2 सौं:- ·उन्मनोल्लास: षष्ठः-परापद्धतिः सां अङ्गुष्टाभ्यां ( हृदयाय ) नमः, सी तर्जनीभ्यां नमः ( शिरसे स्वाहा ), सू मध्य- माभ्यां नमः ( शिखायै वषट् ), सैं अनामिकाभ्यां नमः ( कवचाय हुं ), सौं कनिष्ठिकाभ्यां नमः (नेत्रत्रयाय वौषट), सः करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः (अस्त्राय फट) इति मन्तैः कराङ्गन्यासौ कृत्वा, अकळङ्केति ध्यात्वा, सौः परादेव्यै लं पृथिव्यात्मकं गन्धं समर्पयामि, सौः परादेव्यै हं आकाशात्मकं पुष्पाणि पूजयामि, सौः परादेव्य यं वाय्वात्मकं धूपमाघ्रापयामि, सौः परादेव्यै रं अग्नयात्मकं दिप दर्श- यामि, सौ परादेव्यै वं अमृतात्मकं नैवेद्यं निवेदयामि, सौः परादेव्यै सं सर्वात्मकं ताम्बूलादिस- र्वोपचारान् समर्पयामि इति षडुपचारैः मनसा अभ्यर्च्य, मूलं सहस्त्रं त्रिशतं शतं वा श्रीक्रमोक्तेन विधिना जत्वा स्तुवीत ॥ परास्तुतिः यथा-- . याऽघोरादिभिरेतैः पारम्पर्यक्रमागतै थैः । प्रथते तां विश्वमयीं विश्वातीतां स्वसंविदं नौमि ॥ १ ॥ आनन्दचरणकमलामकळशशाङ्कमण्डलच्छायाम्। तन्मण्डलाधिरूढां तत्कलया कलितचित्कलां नौमि ॥२॥ इच्छादिशक्तिशूलांबुजमूलां मूलकुण्डलीरूपाम् । नित्यामप्यणुरूपामणोश्च महतो महीयसीं नौमि ॥३॥ मौक्तिकमणिगणरुचिरां शशाङ्कनिर्मोकनिर्मल क्षौमम् । निवसानां परमेशी नमामि सौवर्णसम्पुटान्तःस्थाम् ॥ ४ ॥ भक्तजनभेदभञ्जनचिन्मुद्राकलितदक्षपाणितलाम् । पूर्णाहन्ताकारणपुस्तकवर्येण रुचिरवामकराम् ॥ ५ ॥ सृष्टिस्थितिलयकृद्भिनयनाम्भोजैश्शशीनदहनाक्ष्यैः । मौक्तिकताटङ्काभ्यां मण्डितमुखमण्डलां परां नौमि ॥ ६॥ षड्गतिषङ्कर्मिषडरीन धिकृत्याशु स्वभक्तवर्गस्य । कञ्चुकपञ्चकनोदनसञ्चितसंवित्प्रकाशिनी नौमि ॥ ७॥ अध्वातीतं बुद्धा बुधाः प्रबुद्धाः परं पदं यस्याः । कैवल्यं यान्ति हठात् कटाक्षपातेन तां परां नौमि ॥ ८॥ यः पठतीदं स्तोत्रं पात्रं स भवेच्च पञ्चवर्गस्य । गुरुचरणकमलभाजा सहजानन्देन योगिनाऽभिहितम् ॥ ९॥ इति परस्तुतिः सम्पूर्णा ॥

·१५२ नित्योत्सवः . हविःशेषस्वीकरणम् अथ- सौ: आत्मतत्त्वं शोधयामि नमः स्वाहा ॥ सौः विद्यातत्त्वं शोधयामि नमः स्वाहा ॥ सौः शिवतत्त्वं शोधयामि नमः स्वाहा ॥ इति मन्तैः तत्तत्रयशोधनपूर्वकं हविःशेषं स्वीकृत्य, मूलेन देवी विसृज्य, तेनैव ब्रह्मरन्ध्र नीत्वा विशेषायपात्रमामस्तकमुद्धृत्य, आर्द्र ज्वलति इति मन्त्रण तदर्थ्यमात्मनः कुण्डलिन्यग्नौ हुत्वा कामकलाऽऽत्मकं देवीरूपं भावयन्नात्मानं कृतकृत्यो भवेत् ॥ मन्त्रसाधनम् एवं नित्यक्रमं निवर्तयन् श्यामाक्रमोक्तक्रमेण लक्षजपं पुरश्चरणं कलौ तञ्चतुर्गुणित प्रत्यहमयुतङ्ख्यया ग्रहणादिजपप्रत्याम्नायान्या कृत्वा, होमतर्पण- ब्राह्मणभोजनानि क्रमेण दशांशतः कुर्यात् । होमद्रव्यस्य तन्त्रान्तरेष्वदर्शनात्, आज्यमेव । ततः सिद्धमनुः काम्यलिप्मुर्यदि श्यामाक्रमोक्तैरेव द्रव्यैः हुत्वा पूर्णमनोरथः सुखी विहरेत् । एतदेकविश्रान्तिमभिलषतोऽपि अयमेवोपास्तिक्रमः इति शिवम् ॥ इति भासुरानन्दनाथचरणारविन्दमिलिन्दायमानमानसेन उमानन्दनाथेन निर्मिते अभिनन्ने कल्पसूत्रानुसारिणि नित्योत्सवनिबन्धे पराक्रनमनिरूपणो नाम उन्मनोल्लास: षष्ठः सम्पूर्णः ।।

·यथा - अनवस्थोल्लास: ससम:-साधारणक्रमः उपोद्धातः नत्वा श्रीभासुरानन्दनाथपादाम्बुजद्वयम् । नन्दत्युमानन्दनायोऽनवस्थोल्लासकल्पनात् ।। साधारणो यत्र सर्वोपास्यानां क्रम ईरितः । आरम्भोल्लासगीता स्यादिह दीक्षा पृथक् पृथक् ॥ सत्रितार्या बालया च सर्वेऽङ्गमनवो मताः । मन्तेऽनुक्तषडङ्गे तु मायाषड्दीर्घजातियुक् ।। तत्र तावदुक्तगुणः साधकः उक्त काले, सद्गुरोः अवाप्तदीक्षाविधिः एतत्क्रमान्ते वक्ष्यमाणेन प्रकारेण शोधितसिद्धसाध्यारिभावं अवमृष्टऋणधनादिकं च स्वेष्टमन्त्रमासाद्य तत्प्रतिपाद्यदेवताक्रमं यावज्जीवं निवर्तयेत् ॥ काल्यकृत्यं आहिकंच प्रकृतिभूतात् श्रीक्रमतः काल्यकृत्याह्निकयोः .. विशेषो श्रीगुरुपादुकायामादौ त्रितायुत्तर बाला पञ्चबीजयोजन, हृदि रविबिम्बे च तत्तद्देवताध्यानं, रश्मिस्रगननुस्मरण, यथोचितं । तत्र तत्र सम्बुद्धया- दीनामहः, मूलेनार्घ्यदानं, तन्त्रान्तरोक्तं तत्तदृष्यादिन्यासत्रयं षडङ्ग च, अनुक्तौ तु वक्ष्यमाणं चेति ॥ यागमन्दिरप्रवेशः अथ यागमन्दिरमागत्य, द्वारस्थण्डिलं . गोमयेनोपलिप्य, देवताऽऽयतनं च रङ्गवल्लीपुष्पमालावितानादिभिश्वालङ्कृत्य, द्वारस्य दक्षवामशाखयोरूबभागे क्रमेण- ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः भद्रकाळ्यै नमः, भैरवाय नमः, लम्बोदराय नमः ॥ इति तिम्रो द्वारदेवताः सम्पूज्य, अन्तः प्रविष्टः ६ रक्तद्वादशशक्तियुक्ताय दीपनाथाय नमः इति पुष्पाञ्जलिना भूमौ दीपनाथमिष्टा, सपर्यासामग्री स्वस्य दक्षिणतो निधाय, दीपानभितः प्रज्वाल्य, दीपौ वा, गन्धमाल्यादिभिः अलङ्कृतात्मा ताम्बूलेन जातीपत्रफललवङ्गैलाकर्पराख्यपञ्चतिक्तेन वा सुरमिळवदमः प्रसन्नचेताः स्वास्तीर्णे ऊर्णामृदुनि शुचिनि बालातृतीयबीजेन द्वादशवारमभि- मन्तिते मूलयन्त्रोक्षिते आसने ६ आधारशक्तिकमलासनाय नमः इति प्राङ्मुख उदङ्मुखो वा पद्मस्वस्तिकाद्यन्यतमेनासनेनोपविश्य, ६ समस्तगुप्तप्रकटसिद्धयोगिनीचक्रदेवताश्रीपादुकाभ्यो वाक · ग्लौमिति व , ·नित्योत्सवः नमः इति मूर्धनि बद्धाञ्जलिः स्ववामदक्षपार्श्वयोः क्रमेण, ६ गुं गुरुभ्यो नमः, ६ गं गणपतये नमः, इति श्रीगुरुं गणपतिं च प्रणम्य, ६ ऐं ह्रः अस्त्राय फट् इति मन्त्रेण मुहुमुहुरावृत्तेन अङ्गुष्ठादिकरतलान्तं कूर्परयोश्च विन्यस्य, देहे च व्यापकं कृत्वा, आत्मनो देवतैक्यं भावयन् , ६ “ अपसर्पन्तु ” इति मन्त्रं सकृदुच्चार्य, युगपद्वामपाणिभूतलत्रिराघातकरास्फोटत्रितयक्रूर- दृष्टयवलोकनपूर्वकं ताळत्रयेण भौमान्तरिक्षदिव्यान् भेदावभासकान् विघ्नानुत्सारयेत् । ताळत्रयं तूक्तमेव ॥ प्राणायामः ततो ६ नमः इत्यङ्गुष्ठमन्त्रमुच्चार्य, 'अंकुशेन शिखां बध्वा, श्रीक्रमोक्तक्रमेण भूतशुद्धि आत्मप्राणप्रतिष्ठां च विधाय, मूलेन प्रागुक्तवदिशतिधा षोडशधा दशधा सप्तधा त्रिधा वा प्राणानायम्य ॥ मातृकाषडंगन्यासो तेजोमयदेवतारूपं भावयन् आत्मानं त्रितारीबालापूर्वकं मातृकान्यासं तन्त्रान्तरोक्तं तत्तद्देवताषडङ्गन्यासं च कृत्वा, अनुक्तौ तु ६ हां हृदयाय नमः, ६ ह्रीं शिरसे स्वाहा, ६ ह्रूं शिखायै वषट् , ६ हैं कवचाय हुम् , ६ ह्रौं नेत्रत्रयाय वौषट्, ६ ह्रः अस्राय फट् , इति षंडङ्गं न्यस्य ॥ अर्थ्यशोधनम् श्रीक्रमोक्तेन क्रमेण सामान्यविशेषायें आसादयेत् । अत्र चोभयोरप्यर्थ्ययोः प्रवेशभङ्गयाऽ- न्तरन्तश्चतुरस्नादिबिन्द्वन्तमण्डलकरणम् , ६ अं आत्मतत्त्वाय आधारशक्तये वौषडित्याधारस्थाप- नम्, ६ उं विद्यातत्त्वाय पद्मासनाय वौषट् इति पात्रनिधानम्, ६ मं शिवतत्त्वाय सोममण्डलाय नमः इति शुद्धजलपूरणम, ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः ब्रह्माण्डखण्डसम्भूतमशेषरससम्भृतम् । आपूरित महापात्रं पीयूषरसमावह ॥ इति क्षीरपूरणम्, तत्तद्देवताषडङ्गं, उक्तषडङ्ग वा, मूलेन दशधा अभिमन्त्रणम् , चतुर्नवतिमन्त्रा- भिमन्त्रणाभावश्चेति विशेषः । अथ विशेषार्ध्यबिन्दुभिः सम्प्रोक्ष्य वरिवस्यावस्तूनि, यन्त्रोद्धारः उपलिप्तायां भुवि क्षीरमिश्रेण सिन्दूरादिना बिन्दुत्रिकोणषट्कोणाष्टदळचतुर्दळचतुरस्रा- स्मकं चक्र विलिख्य विलेख्य वा, चामीकररजतपञ्चलोहरत्नस्फटिकाद्युत्कीर्ण वा रक्तचन्दनादि- निर्मिते पीछे निवेश्य, ६ अमुकयन्त्रस्य प्राणा इह प्राणाः, ६ अमुकयन्त्रस्य जीव इह स्थितः, ६. अमुकयन्त्रस्य सर्वेन्द्रियाणि, ६ अमुकयन्त्रस्य वाङ्मनःप्राणाः इहायान्तु स्वाहा इति यन्त्र- प्राणप्रतिष्ठा विदध्यात् । इह मन्त्रे तत्तद्देवतानामपदोहज्ञापकममुकेतिपदं ज्ञेयम् । अथ ६ माधार- शक्तिकमलासनाय नमः इति मन्त्रेण तत्र पीठे पुष्पाञ्जलिं समर्थे । 1 कुशेन ' इति बहुकोशपाठ,. 2 करषडंगन्यासौ कृत्वा-म. 3 परि. श्ये.

·. अनवस्थोल्लास: सप्तमः-साधारणक्रमः १५५ चक्रे प्रधानदेवतायाः तदंगदेवतानां च पूजा स्वहृदि तत्तद्देवतां ध्यात्वा, ६ अमुकायै लं पृथिव्यात्मकं गन्धं कल्पयामि नमः इत्यादि सं सर्वात्मकं ताम्बूलं इत्यन्तषडुपचारैरुपचर्य, ततस्तां देवतां भक्तानुग्रहात्तेजोरूपेण परिणतां ब्रह्मरन्ध्र प्रापग्य वहन्नासापुटद्वारा बहिनिर्गतां कुसुमगर्भिते अञ्जलौ सन्निधाय मूर्तिमती च मूलेन बिन्दो आवाह्य, आवाहिता भव " इत्यादिरीत्या यथालिङ्ग आवाहनसंस्थापनसन्निधा पनसन्निरोधनसम्मुखीकरणावगुण्ठनानि तत्तन्मुद्रया कृत्वा, वन्दनधेनुयोनिमुद्राः प्रदय, सामान्याोदकेन ६ अमुकायै पाद्यं कल्पयामि नमः इत्यादिरीत्या पाद्यार्थ्याचमनीयस्नानवासो- गन्धपुष्पधूपदीपनीराजनछत्रचामरयुगदर्पणनैवेद्यपानीयताम्बुलाख्यान् षोडशोपचारान, नैवेद्या- ङ्गत्वेन पूर्वोत्तरापोशने हस्तप्रक्षाळनगण्ड्रेषकरणाचमनीयानि च दद्यात् । नैवेद्ये त्रिकोणवृत्त- चतुरस्त्रमण्डलकरणम्, मूलेन प्रोक्षणम्, वं इति धेनमुद्रया अमृतीकरणम्, मूलेन सप्तवाराभिमन्त्रणम्, प्राणादिमुद्राप्रदर्शनं चानुष्ठेयम् । ततो मूलान्ते अमुकदेवताश्रीपादुका पूजयामि इति मन्त्रेण वामकरतत्त्वमुद्रासन्दष्टद्वितीयशकलगृहीतक्षीरबिन्दुसहपतितः दक्षकरो- पात्तकुसुमैः प्रधानदेवतां त्रिः सन्तर्प्य, तस्याग्नीशासुरवायुषु मौळौ प्रागादिदिक्षु च क्रमेण तत्तद्दवताषडङ्गमन्त्रैः ६ हृदयाय नमः हृदयशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि इति क्रमेण षडङ्गमन्तैः अङ्गदेवताः समभ्यर्च्य ॥ गुर्वाधत्रयबजनम् प्रधानदेवतायाः पश्चात् प्रागपवर्ग दक्षिणसंस्थाक्रमेण तत्तत्तन्त्रोक्तं गुर्वोचत्रयं यजेत् । तदज्ञाने तु- ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः ऐं गुरुभ्यो नमः, ६ ऐं गुरुपादुकाभ्यो नमः । इति दिव्यौघः ॥ ६ ऐं परमगुरुभ्यो नमः, ६ ऐं परमगुरुपादुकाभ्यो नमः । इति सिद्धौवः ।। ६ ऐं आचार्यभ्यो नमः, ६ ऐं आचार्यपादुकाभ्यो नमः, ६ ऐं पूर्वसिद्धेभ्यो नमः, ६ ऐं पूर्वसिद्धपादुकाभ्यो नमः । इति मानवौघः ॥ इति गुर्वोचत्रयम् ॥ आवरणार्चनम् त्र्यस्र देवताऽप्रकोणमारभ्य प्रादक्षिण्यक्रमेण- ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः इच्छाशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, ज्ञानशक्तिश्री०, क्रियाशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति प्रथमावरणम् ॥ षडस्ने प्राग्वत् तन्त्रान्तरोक्तोपलब्धतत्तद्देवताषडङ्गमन्त्रोत्तरं हृदयशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि सर्पयामि नमः । तदज्ञाने ६ हा हृदयाय नमः हृदयशक्तिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः इत्यादिरीत्या अङ्गदेवतापूजनं वा ॥ इति द्वितीयावरणम् ॥ अष्टदले पारिभाषिकप्रश्चिमादिदिक्षु वाय्वादिविदिक्षु च प्रादक्षिण्यक्रमेण- .

·१५६ नित्योत्सवः ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः आं ब्राह्मीश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, ई माहेश्वरी, ॐ कौमारी, ऋ वैष्णवी, लू वाराही, ऐं माहेन्द्री, औं चामुण्डा, अ: महालक्ष्मीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति तृतीयावरणम् ॥ चतुर्दले देव्यप्रदळादिप्रादक्षिण्यक्रमेण-- ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः गणपतिश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः, दुर्गा, वटुक, क्षेत्रपालश्रीपादुकां पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ इति चतुर्थावरणम् ॥ चतुरस्ररेखायां यथास्थितप्रागादिप्रादक्षिय्यक्रमेण-- ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः लां इन्द्राय वज्रहस्ताय सुराधिपतये ऐरावतवाहनाय सपरिवाराय -- नमः ॥ ६ रा अग्नये शक्तिहस्ताय तेजोऽधिपतये अजवाहनाय सपरिवाराय नमः॥ ६ टां यमाय दण्डहस्ताय प्रेताधिपतये महिषवाहनाय सपरिवाराय नमः ॥ ६ क्षां निर्ऋतये खड्गहस्ताय रक्षोऽधिपतये नरवाहनाय सपरिवाराय नमः ॥ ६ वां वरुणाय पाशहस्ताय सलिलाधिपतये मकरवाहनाय सपरिवाराय नमः ।। ६ यां वायवे ध्वजहस्ताय प्राणाधिपतये रुरुवाहनाय सपरिवाराय नमः ।। ६ सां सोमाय शङ्खहस्ताय नक्षत्राधिपतये अश्ववाहनाय सपरिवाराय नमः ।। ६ हां ईशानाय त्रिशूलहस्ताय विद्याऽधिपतये वृषभवाहनाय सपरिवाराय नमः ।। इत्यभ्यर्थ्य ॥ इति पञ्चमावरणम् ॥ देवतायाः पुनःपूजा अथ पुनर्मूलेन देवतां त्रिः सन्तर्प्य, पुनः धूपदीयनैवेद्यताम्बूलानि दत्वा ॥ होमः सति सम्भवे श्रीक्रभे होमप्रकरणोक्तेन क्रमेण स्थण्डिलकल्पनादिप्रधानदेवतापञ्चोपचारान्ते- ६ इच्छायै स्वाहा इच्छाया इदं न मम इत्यादिरीत्या--आवरणदेवताक्रमेण इच्छाऽऽदिभ्यः ईशानान्ताभ्यो देवताभ्यः एकैकामाज्याहुतिं मूलेन प्रधानदेवताये दशवारं च दुस्वा विधिशेपं निवर्तयेत्॥ होमाकरणपक्षे बलिमात्रं दद्यात् । यथा-देवताया दक्षिणतः त्रिकोणवृत्तचतुरस्रात्मक मण्डलं कृत्वा, ६ ऐं व्यापकमण्डलाय नमः इति पुष्पैरभ्यर्य, अर्धभक्तपूरितोदकं सक्षीरादित्रय पात्रं तत्र विन्यस्य, ६ ॐ ह्रीं सर्वविध्रकृयः सर्वभूतेभ्यो फट् स्वाहा इति मन्त्र त्रिः पठित्वा, बलि प्रदाय, दक्षकरार्पितं वामकरतत्त्वमुद्रास्पृष्टं क्षीरं बल्युपरि निपिच्य समुदश्चितवक्तः ताळ्त्रयं कुर्वन् बाणमुद्रया बलिं भूतैः प्राहायित्वा, योनिमुद्रया प्रणमेत् इति ॥

·अनवस्थोल्लास: सप्तमः-साधारणक्रमः प्रदक्षिणनतिमूलमन्नजपा : अथ प्रक्षाळितपाणिः प्रदक्षिणनतीविधाय, तत्तत्तन्त्रोक्तादिन्यासत्रय-करायासध्यानान्ते देवतायै पुष्पाञ्जलि दत्ता, मूलमष्टोत्तरशतवारं जप्त्वा, पुनासादि कृत्वा, गुह्यातिगुह्येति मन्त्रेण देवतावामहस्ते सामान्य जलेन जपं समर्पयेत् । देवतापुंस्त्वे तु गोप्ता त्वं देवेति वाच्यम् । देव्या वामकरो देवस्य दक्षकरश्च जपसमर्पणाधिकरणम् ॥ ऋष्यादीनामज्ञाने-अस्य श्रीअमुकभन्त्रस्य ब्रह्मणे ऋषये नमः इति शिरसि, गायत्र्यै छन्दसे नमः इति मुखे, अमुकदेवतायै नमः इति हृदये, ॐ बीजाय नमः इति गुह्ये, हों शक्तये नमः इति पादयोः मम सर्शभीष्टसिद्धये विनियोगाय नमः इति करसम्पुटे च न्यस्य, मूलेन त्रिर्व्यापकं कृत्वा, उक्तषडङ्गं कराङ्गयोः विन्यस्य, तत्तद्देवताऽनुगुणं ध्यात्वा, श्यामक्रमोक्तान्यतमया मालयां श्रीक्रमोक्तविधिना जप्त्वा स्तुबीत ॥ देवतास्तुतिः यथा-- .. सच्चित्सुखंकरूपं सकलजगद्भाससंश्रयीभूतम् । भक्तेष्वनुग्रहवशात् बहुधोपास्यात्मकं भजे वस्तु ॥१॥ पीतारुणादिभासं फलदानायाभिसन्धिभेदेन । आसेचनकावयवामासेवे देवतामिहोपास्याम् , ॥२॥ द्विचतुःप्रमुख>भिर्विधृतवराभीतिशूलचक्राधैः । पालितविश्वत्रितयः पायान्मां कोऽपि निरवधिभूमा ॥ ३ ॥ बिन्दुत्रिकोणषडरद्विपदळवेदच्छदैः सचतुरस्त्रैः । चारुणि विहारशीलं चके कलयामि किञ्चन ज्योतिः ॥४॥ इच्छाऽऽदिभिस्तथाऽङ्गै ब्राहृयाद्यार्भिगणेश्वरप्रष्ठैः । इन्द्रादिभिश्च पञ्चभिरावरणे : स्तौमि दैवतं सेव्यम् ॥ ५ ॥ एकार्णादिशतार्णावधिकैमनुमिनिरुच्यमानात्मा । यन्त्रमनुदेशिकस्वोपासकभेदातिगा चिदाविः स्यात् ॥ ६ ॥ कल्पोक्तसङ्घयजपतद्दशांशहोमादिमोदितस्वान्तम् । वाञ्छितदायि विपक्षव्ययदक्ष भातु साधकश्रेयः ॥ ७॥ दीनाधीनदयारसवशंवदस्मेरसुन्दरापाङ्गा । मूर्तिमती मम मुनिर्भिमहनीया भाज्यधोरणी जयति ॥ ८॥ साधारणमपि तदिदं स्तोत्रमसाधारणप्रभावाढ्यम् । पठता क्रमावसाने प्रथते पुंसां मनीषितमशेषम् ॥९॥ इति श्रीभासुरानन्दनाथान्तेवासिना शुभा । कृतोमाभन्दनाथेन साधकश्रेयसे स्तुतिः ॥

·अथ १५८ नित्योत्लव: सुवासिनीपूजादि विशेषार्थ्यविसर्जनान्तम् श्रीक्रमोक्तेन क्रमेण पञ्चमवर्ज यथार्हपञ्चमसहितं वा सुवासिनीपूजनम् , तत्वत्रयशोधनम् , हविःप्रतिपत्तिं च निवर्त्य, मूलेन देवतामावाहनविलोमक्रमेण आत्मन्युद्वास्य, विशेषायें विसृजेत् । मन्नसाधनम् एवं नित्यासपर्या कुर्वन् श्यामाक्रमोक्तेन क्रमेण पुरश्चरणजपं तत्तत्कल्पोक्तसङ्ख्याक, अनुक्तावक्षरलक्षसङ्ख्याकं, कलौ तच्चतुर्गुणितं, प्रत्यहं त्रिसहस्रादिक्रमेण कृत्वा, होमतर्पणब्राह्मण- भोजनानि तत्तद्दशांश कुर्यात् । होमश्च द्रव्यविशेषादर्शने आज्येनैव । अथ सिद्धमन्त्रः श्रीक्रमोक्तेन क्रमेण नैमित्तिकाचैनपरो यदि काम्यमभिलषेत् तदुक्तप्रकारेण जपादिकं विदध्यात् ॥ इति सर्वदेवतासाधारणक्रमः ॥ मन्लाणां जातिनिर्णयः अधिकारिभेदश्च अत्रोपदेश्यानां मन्त्राणां सामान्यतो जातिनिर्णयोऽधिकारिभेदश्च निरूप्यते सौत्रामणितन्त्रे-- मायाबीजं ब्राह्मणः स्याच्छ्रीबीजं क्षत्रियः स्मृतम् । कामबीजं भवेद्वैश्यो वाग्भवं शूद ईरितम् ॥ चतुर्बीजपरित्यक्तो मन्त्रः पौलस्त्यसंज्ञकः । चतुर्बीजं ब्राह्मणानां क्षत्रियाणां त्रिबीजकम् ॥ बीजद्वयं तु वैश्यानां शूद्राणां त्वेकबीजकम् ॥ इति ॥ अस्यार्थः :--मा ये ति हृल्लेखा । श्रीकामबीजवाग्भत्रैः प्रत्येकं सम्बद्धा मन्त्राः क्रमेण ब्राह्मणादयः स्युः इत्यर्थः । च तु / ज प रि त्य क्तः उक्तबीजचतुष्टयरहितः । च तु रिति प्रत्येक प्रणवादिबीजचतुष्टयसम्बद्धाः मन्त्राः इत्यर्थः । दातव्या इति शेषः । इदं च पदं प्रत्येकमिति च पदं उत्तरत्राप्यनुषज्यते । त्रि बी ज कं श्यादिबीजत्रययुक्ता इत्यर्थः । बीजद्वयं कामबीजवाग्भवयुक्ता इत्यर्थः । ए क मिति वाग्भवबीजयुक्ता इत्यर्थः । अथ मन्त्रविशेषाणां अधिकारिणः । कुलमूलावतारे-- उमामहेश्वरं चैव दक्षिणामूर्त्यघोरकम् । हयग्रीवं च वाराहमष्ठाक्षरमतः परम् ॥ प्रणवाद्यं वासुदेवं लक्ष्मीनारायणं तथा । वर्णत्रये तु दातव्यं नान्यवर्णे कदाचन ॥ नारसिंह पाशुपतं तथा चैव सुदर्शनम् । वर्णद्वये च दातव्यं नान्ययोश्चैव कहिचित् ।। भग्निमन्ताश्च ये केचित् सूर्यमन्त्राश्च ये तथा । तारादिघृणिमन्त्राश्च दातव्याश्च त्रिवर्णके ॥

·अनवस्थोल्लास: सप्तमः-साधारणक्रमः आनुष्टुभं शक्तिमन्तास्तथा विन्ध्यनिवासिनी । समनीलसरस्वत्या दातव्याश्चादिवर्णके ॥ मातङ्गिन्युग्रतारा च काळिका श्यामळा तथा । छिन्नमस्ता च बाला च दातव्या सर्ववर्णके । तारादिस्तु गणेशस्य हरिद्रासंज्ञकस्तथा। त्रिवर्णेष्वेव दातव्यः कथितः सर्वसिद्धिदः ।। त्रिपुरायाश्च ये मन्त्राः ये मन्त्रा वटुकादयः । सर्ववर्णेषु दातव्याः पुरन्ध्रीणां विशेषतः॥ हृदादिहुफट्कारादि सङ्कराणां प्रशस्यते ॥ इति ॥ कलौ सिद्धमन्त्राः अथ कलौ सिद्धमन्त्राः- त्र्यण एकाक्षरोऽनुष्टुप त्रिविधो नरकेसरी । एकाक्षरोऽर्जुनोऽनुष्टुन्द्विविधस्तुरगाननः ॥ चिन्तामणिः क्षेत्रपालो भैरवो यक्षनायकः । गोपालो गजवक्त्रश्च चेटका यक्षिणी तथा ॥ मातङ्गी सुन्दरी श्यामा ताराकर्णपिशाचिनी। शबर्येकजटा वामा काळी नीलसरस्वती ।। त्रिपुरा काळरात्रिश्च कलाविष्टप्रदा इमे ॥ इति ॥ गुरुशिष्ययोः वणाश्रमादिव्यवस्था नारदपाश्चरात्रे- ब्राह्मणः सर्वकालज्ञः कुर्यात् सर्वेष्वनुग्रहम् । तदभावे द्विजश्रेष्ठः शान्तत्मा भठावन्मयः ॥ क्षत्रविट्शूद्रजातिनां क्षत्रियोऽनुग्रहक्षमः । क्षत्रियस्यापि च गुरोरभावादीदृशो यदि ।। वैश्यः स्यात्तेन कार्यों वै द्वये नित्यमनुग्रहः । • सजातीयेन शूद्रेण तादृशेन महामते ॥ अनुग्रहाभिषेकौ च कार्यों शूद्रस्य सर्वथा । वर्णोत्तमेऽथ च गुरौ सति वाऽपि श्रुतेऽपि वा ॥ स्वदेशतोऽथवाऽन्यत्र नेदं कार्य शुभार्थिना । क्षत्रविट्शूद्रजातीयः प्रातिलोम्यं न दीक्षयेत् ॥ इति । रुद्रयामळे-- न पनि दीक्षयेत् भर्ता न पिता दीक्षयेत् सुताम् न पुत्रं च तथा भ्राता भ्रातरं नैव दीक्षयेत् ॥ इति ॥ -- ·१६० नित्योत्सवः -- योगिनीतन्ले-- निर्वीर्य तु पितुर्मन्त्र तथा मातामहस्य च । सोदारस्य कनिष्ठस्य वैरिपक्षाश्रितस्य च ॥ इति ॥ कनिष्टस्य स्वापेक्षया न्यूनवयस्कस्य यस्य कस्यापि ॥ गणेशविमशिन्याम्- प्रमादाच्च तथाऽज्ञानात् पितुर्दीक्षां समाचरन् । प्रायश्चित्तं ततः कृत्वा पुनर्दीक्षां समाचरेत् ॥ इति ।। पितुरित्युपलक्षणं मातामहादीनामपि । प्रायश्चित्तं तु अयुतसावित्री जपः सर्वत्र, तथा दर्शनात् । सिद्धमन्सग्रहणे तु नायं निषेधः ।। तथा च सिद्धयामळे--- यदि भाग्यवशेनैव सिद्धविद्यां लभेत् प्रिये । तदैव तां तु दीक्षेत त्यक्त्वा गुरुविचारणाम् ॥ इति || " सिद्धमन्त्रो न दुष्यति " इति तन्त्रान्तरवचनाच्च । पुण्यतीर्थे उपरागे सति पित्रादेरपि इष्टमन्त्रो ग्राह्य एव । तथाच वैशम्पायनसंहितायां व्यासवचनं शौनक प्रति- प्रसन्नहृदयः स्वस्थः पिता मे करुणानिधिः । कुरुक्षेत्रे महातीर्थे सूर्यपर्वणि दत्तवान् ॥ इति ॥ प्रकरणात् मन्त्रमिति सम्बध्यते । शैवागमेऽपि-- भिक्षुभ्यश्च वनस्थेभ्यो वर्णिभ्यश्च महेश्वरि । गृहस्थो भोगमोक्षार्थी मन्त्रदीक्षां न चाचरेत् ॥ त्यक्ताग्नयः क्रियाहीनाः यतयो ह्यपरिग्रहाः । वनस्थास्ताघ्या एव वर्णी न्यूनाश्रमी यतः ॥ वर्णी ब्रह्मचारी न्यूनाश्रमी गृहस्थापेक्षया । एवं गृहस्थाचतिभिरपि मन्नो न ग्राह्य इत्यवगम्यते ॥ वयोभदेन . सिद्धिप्रदा मन्त्राः अथ बाल्ययौवनवार्धक्येषु सिद्धिप्रदाः मन्त्राः क्रमेण-- बीजमन्त्रास्तथा मन्त्रा मालामन्त्रा इति त्रिधा ।। बीजमन्त्रा दशान्तिास्ततो मन्त्रा नखावधि ।। विशत्यधिकवर्णा ये मालामन्त्रास्तु ते स्मृताः ॥ इति ॥ एत एव अवस्थान्तरेष्वपि द्विगुणजपात् सिध्यन्ति ।

·अनवस्थोल्लास: सप्तमः-साधारणक्रमः मन्ताणां व्यक्तिविशेषाः पुस्त्रीनपुंसकाः प्रोक्ता मनवत्रिविधा बुधैः । वषडन्ताः फडन्ताश्च पुमांसो मनवः स्मृताः॥ वौषट्स्वाहाऽन्तिमा नार्यो हुनमोन्ता नपुंसकाः ॥ इति ।। एतेषां विनियोगस्तु- वश्योच्चाटनरोधेषु पुमांसः सिद्धिदायकाः। क्षुद्रकर्मरुजां नाशे स्त्रीमन्त्राः शीघ्रसिद्धिदाः । अभिचारे स्मृताः क्लीबा एवं ते मनवस्त्रिधा ॥ इति । सिद्धारिशोधनप्रकार: 1अथाशङ्कादीनां बहूनां विचार्यत्वेऽप्यावश्यकमात्रं लिख्यते । तत्र सिद्धारिशोधनप्रकार :-- ऊर्धाभिश्च तिरश्चीभिः रेखाभिः पञ्च पञ्चभिः । कोष्ठषोडशकं कृत्वा मातृकाणैः प्रपूरयेत् । एकत्रिरुद्रनवनिगमार्कपंक्ति- षण्णागभूपमनुबाणहयेषु तिथ्याम् ॥ कामे क्रमादकथहप्रभृतीन् मनीषी वर्णान् समालिखतु षोडषोडशत्रीन् । अस्यार्थः- रु द्रः एकादशकोष्ठम् । दृक् द्वितीयम् ।-नि ग माः चतुर्थम् । अर्कः द्वादशम् । पंक्तिः दशमम् । ना गः अष्टमम् । भू पः षोडशम् । म न वः चतुर्दशम् । बाणाः. पञ्चमम् । ह याः सप्तमम् । ति थिः पञ्चदशम् । कामः त्रयोदशं चेत्यर्थः । एकादितिथ्यन्तेषु कोष्ठेषु प्रथम क्रमात अकारादीन् स्वरान् विलिख्य, ततः कादितान्तान् , ततः थादिसान्तान् वर्णान् विलिख्य, ततः प्रथमकोष्ठे तृतीये एकादशे च हळक्षान् विलिखेत् इति ।। विदिग्गतेषु कोष्ठानां चतुष्केषु चतुम्बिह । यत्र साधकनामादिवर्णस्तत्सिद्धिसंज्ञकम् ॥ प्रादक्षिण्यक्रमेणास्माच्चतुष्कृत्रितयं परम् । साध्यं तथा सुसिद्धं च शत्रुश्चत्यभिधीयते ॥ एकैक्रस्मिन् चतुष्कंऽपि यस्मिन् कोष्ठे तदक्षरम् । तदाद्युक्तक्रमेणैव सिद्धसाध्यादिकल्पना ।। एवं साध्यचतुष्कादौ तत्तुल्यस्थानकोष्ठतः । सांध्यसिद्धः साध्यसाध्यः इत्याद्याख्याः क्रमान्मताः ॥ सिद्धसिद्धप्रभृत्यर्थ न तत्षोडशसद्मसु । यत्र यस्य मनोराद्यो वर्णः सोऽपि तदाहयः ।। 1 शिकादी० इति 'न' 2 सिद्धसाध्यप्रमृत्यणः यन्त्रषोडशसमसुजी. 21 ·नित्योत्सवः - स्पष्टोऽर्थः ॥ अथैतेषां फलानि कुलमूलावतारे- सिद्धः सिध्यति कालेन साध्यः सिध्यति वा न वा । सुसिद्धस्पत्क्षणादेव अरिमूलं निकृन्तति ॥ इति ।। तान्तराजे- सिद्धसिद्धो जपात् सिध्येत् द्विगुणात् सिद्धसाध्यकः ॥ सिद्धः सुसिद्धः संप्राप्तेः सिद्धारिर्हन्ति गोत्रजान् ॥ साध्यसिद्धोऽतिसक्केशात् साध्यसाध्योऽतिदुःखकृत् । साध्यमुसिद्धो भजनात् साध्यारिः स्वस्त्रियं हरेत् ॥ सुसिद्धसिद्धोऽर्धजपात् फलं दद्यात् यथेप्सितम् । सुसिद्धसाध्यो जापाद्यैः सिद्धये स्यादतोऽन्यथा ॥ सुसिद्धे च सुसिद्धस्तु पूर्वजन्मकृतश्रमः । तस्मात् तं सर्वसिद्धीनां साधने योजयेन्मनुम् ।। सुसिद्धारिरशेषेण स्वकुलं मारयेत् ध्रुवम् । अरिसिद्धः सुतं हन्यादरिसाध्यस्तु कन्यकाम् ॥ तत्सुसिद्धस्तु पत्नी स्वामयरिः साधकापहः ॥ इति ।। संप्राप्तेः प्राप्तिमात्रात् । जापाचैरित्यादिशद्वेन होमतर्पणब्राह्मणभोजनानि गृह्यन्ते ॥ ऋणधनशोधनप्रकार: द्विगुणीकृत्य साध्यस्थं स्वरव्यञ्जनमण्डलम् । साधकाख्याजुषा तेन मेळयित्वाऽष्टर्मिहरेत् । शेषः साध्यस्य राशिः स्याद्योजयेत् साधकेऽन्यथा । साधकाधिकशेषस्तु ऋषी साध्यः शुभावहः ।। शोधितो न्यूनशेषस्तु वर्णलक्षजपाच्छुभः ॥ इति ॥ साध्यो मन्त्रः, तेन स्वरव्यञ्जनसमुदायेन । अन्यथेति साधकनामगत स्वरव्यञ्जनसमूह द्विगुणीकृत्य साध्यगतस्वरञ्जननिकरण सम्मेळ्य अष्टभिः हरेत् । शेषं साधकराशिं जानीयादित्यर्थः शोधित इति-उक्तेन सिद्धारिक्रमेण शोधितोऽनुकूलो मन्त्रो यदि साधकान्यूनशेषः स्यात्तदा यावत्या वर्णसङ्ख्यया न्यूनता तावल्लक्षजपादिना ऋणमपाकृत्य पुरश्चरणादिक कुर्यादित्यर्थः । प्रकारान्तराणि चान्यतो ज्ञातव्यानीति दिक् ॥ साधको-अ, भ, ·अनवस्थोल्लास: सप्तमः-साधारणक्रमः ऋणिधनिचक्रम् कोष्ठान्येकादशान्येव वेदेन पूरितानि च । अकारादिहकारान्तं लिखेत् कोष्ठेषु तत्त्ववित् ।। प्रथम पञ्चकोष्ठेषु -हस्वदीर्घक्रमेण तु । द्वयं द्वयं लिखेत्तत्र विचारे खलु साधकः ॥ शेषेष्वेकैकवर्णास्तु क्रमतस्तु लिखेत् सुधीः ॥ षट्कालकालवियदग्निसमुद्रवेद- खांकाशशून्यदहनाः खलु साध्यवर्णाः युग्मद्विपञ्चवियदम्बरयुक्शशाङ्क-- व्योमाब्धिवेदशशिनः खलु साधकान् । नामाज्झलादकटबाद्जभुक्तशेषं ज्ञात्वोभयोरधिकशेषमणं धनं स्यात् । अस्यार्थ:---साध्यवर्णान् स्वरव्यञ्जनरूपेण पृथक् पृथक् तान् षट्कलोद्यकैः गणितान् तथा साधकनामाक्षरान् युग्माद्यकैः गणयित्वा, अष्टसङ्ख्याभिः हृत्वा उभयोश्च साध्यसाधकयोः अधिक ऋणं शेषं धनं ज्ञात्वा मन्त्रं दद्यात् ।। यदा मन्त्रश्चरणी भवति तदा मन्त्रः शुभदायको भवति । धनी चेन्मन्ते यद्यधिकाङ्कः स्यात् तदा मन्त्र जपेत् सुधीः ॥ समेऽपि च जपेन्मन्नं न जपेत्तु ऋणाधिकम् । शून्ये मृत्यु विजानीयात् तस्माच्छ्न्यं परित्यजेत् ।। रुद्रयामळे- इन्द्रक्षनेत्ररविपञ्चदशर्तुवेद-- वयायुगाष्टनवभिर्गणितांश्च साध्यान् । दिग्मुर्गिरि:[?] श्रुतिगजाग्निमुनीषुवेद- षड्वह्निभिस्तु गणितानथ साधकान् ॥ नामाज्झलादित्यादिवचनं विष्णुविषयम् , रामार्चनचन्द्रिकोद्धृतत्वात् इति केचित् । वस्तुतस्तु-पूर्वस्यैव विचारणं हृतशेषं इन्द्रक्षर[?]मित्यादिनामाक्षरमारभ्य यावत् साधकाक्षरं भवेत् तावत्सङ्ख्यं सप्तगुणं कृत्वा त्रिभिः हरेत् । यद्वा- साध्यनामाद्विगुणित साधकेन समन्वितम् । अष्टभिश्च हरेच्छेषं तदन्यद्विपरीतकम् ॥ - 1अयं खण्डः (श्री) कोश एवोपलभ्यते.

·नित्योत्सत्वः अथ *- .. अस्यार्थः-साध्यनामाद्विगुणितं साधकाक्षरसमन्वितम् । अष्टभिश्च हरेत्तदन्यत् । साधकनामानं स्वरव्यञ्जनभेदेन द्विगुणीकृत्य साध्येन युक्तं कृत्वा भष्टभिः हरेत् ॥ इति ऋणिधनिचक्रम् ॥ इति कुलाकुलचक्रविचारः ॥ कुलाकुलचक्रविचारापवादः तदपवादः-कुलार्णवसोमसिद्धान्तरनसागररुद्रयामळकुलमूलावतारागत्स्यसंहिता- सिद्धान्तशेखरादिवचनगतोऽपुनरुक्तः संगृह्यते- एकाक्षरे तथा कूटे त्रैपुरे स्त्रीसमर्पिते । स्वप्नलब्धे नृसिंहार्कवराहाणां मनुष्वपि ॥ प्रासादे प्रणवे तद्वत् सपिण्डाक्षरमन्ताके । मृत्युञ्जये च पाशाद्ये वैष्णवे चण्डनायके ॥ ब्योमध्यापिनि मायायां मालामन्तेष्वघोरके । एकत्रिपञ्चषट्सप्तेभाङ्करुद्राक्षरेषु च ॥ नपुंसके च दन्ताणे काळिकाश्यामळामनौ । सिद्धकाळीचण्डिकयोः मन्त्रे राममनुष्वपि । गोपालमातृकामन्त्र हरवल्लभया सह । श्रीविद्या सिद्धविद्या च मातङ्गी भुवनेश्वरी॥ पद्मावती मधुमती दत्तात्रेयश्च पार्वती । मित्रेशोड्डीशषष्टीशचर्यानन्दमनुष्वपि ।। सप्तप्रणवमन्त्राणां हरिद्रोच्छिष्टयोरपि । आसुरी सुमुखी चैव रेणुका च सरस्वती ॥ कुम्भोद्भवाणबश्चैव मतङ्गगणिकस्य च । शाबराणां च मन्त्राणां वृद्धजप्तमनुष्वपि । कुलागतानां मन्त्राणां सिद्धारीन्नैव शोधयेत् । बहुरूपाहये मन्ते जैनबौद्धमनुष्वपि ॥ सिद्धारित्वादि धनितामृणितां च न शोधयेत् ॥ कू टे कूटाक्षरे मन्ते । स्त्री स म पि ते स्त्रीविशेषसमर्पिते इत्यर्थः तथा च तन्त्रान्तरे---- साध्वी चैव सदाचारा गुरुभक्ता जितेन्द्रिया सर्वमन्त्रार्थतत्त्वज्ञा सुशीला पूजने रता। गुरुयोग्या भवेत् सा हि विधवापरिवर्जिता स्त्रियो दीक्षा शुभा प्रोक्ता मातुश्चाष्टगुणा स्मृता ॥ इति ।। 1 अत्रमूले कुलाकुलचक्रविचारो लिखित इतिभाति । तथापि लेखकप्रमावाद्गलितः। अतोऽन्वेष्यलिखितः परि. ३ ये. .

·अनवस्थोल्लास: संतमः-साधारणक्रमः स्वमल ब्ध इत्यत्र च कर्तव्यताविशेषो यथा- स्वप्नलब्धे तु कलशे गुरोः प्राणं निवेश्य च । वटपत्रे कुकुमेन लिखित्वा ग्रहणं शुभम् । ततः शुद्धिमवाप्नोति ह्यन्यथा विफलं भवेत् ॥ इति ॥ इदं तु सद्गुगेरभावे । तत्संभवे तु तत एव गृह्णीयात् इति । प्रा सा दे प्रासादबीजाये । पाशः पाशबीजम् । व्यो मै व्या पि नि हकारादौ । मा या यां हृलेखायाम् । अङ्के नवाक्षरे । दन्ताणे द्वात्रिंशदक्षरे । हरिद्रो च्छिष्ट योः तत्तद्गणपत्योः । अणुः मन्त्र इति । केष/चिन्मन्त्राणां. शापाभाव उक्तो वातुलागमे-- पुरा शापविहीनं च वर्तते मन्त्रपञ्चकम् | श्रीविद्यासाळुवं मन्तं नृसिंहावराहकम् ॥ इति ॥ तन्त्रान्तरे तु-- मन्त्रादिषु च सर्वेषु हल्लेखाकामबीजकम् ॥ इति ॥ श्रीबीज वा विनिक्षिप्य जपेन्मन्त्रस्य सिद्धये। तारसम्पुटितो वाऽपि दुष्टमन्त्रोऽपि सिध्यति ॥ इति ॥ हिरण्यगर्भसंहितायाम्-- स्वनामादिवर्णैः स्वमित्राक्षरैर्वा मनुं सम्पुटीकृत्य येऽनुस्मरन्ति । स मन्त्रस्तेषां सिध्यतीति शेषः । अनुस्मरणं जपः। तन्त्रान्तरे तु-- यत्र यस्य भवेत् भक्तिविशेषः स मनूत्तमः । वैरिकोष्ठमनुप्राप्तः सिद्धिदस्तस्य जायते ॥ गुरोरनुज्ञामात्रेण दुष्टमन्त्रोऽपि सिध्यति । गुरुं विलङ्घय शास्त्रेऽस्मिन्नाधिकारः सुरेश्वरि ॥ इति । अथापि रिपोरनुक्लेन मन्त्रेण अभिचारादौ क्रियमाणे साधकस्यैवानिष्टापत्त्या सिद्धार्यादिविचारः कर्तव्य इति तन्त्रराजमतम् । वस्तुतस्तु- नित्यनैमित्तिकान्मुक्तिः काम्यादैहिकमेव हि । प्रयोगात् परलोकस्य हानिरेव तु जायते ॥ इति वचनात् नित्यनैमित्तिकमात्रपरो भवेत् इत्युचितमिति दिक् ॥ १.एतमानि मंत्र ईशानपद्धतादावुक्ते । इति संपादकः । A ·नित्योत्सवः मन्ताणां संस्काराः छिन्नत्वादिकपञ्चाशद्दोषशान्त्यै निरूप्यते । संस्कारदशकं सप्तकोटिमन्त्रगणे क्रमात् ॥ जननं जीवनं पश्चात् ताडनं बोधनं तथा । अथाभिषेको विमलीकरणाप्यायने पुनः । तर्पणं दीपनं गुप्तिर्दशैता मन्त्रसंस्क्रियाः ॥ जननं यथा- भूर्जपत्रे लिखेत् सम्यक् त्रिकोणं रोचनादिभिः वारुणं कोणमारभ्य सप्तधा विभजेत् समम् ॥ एवमीशाग्निकोणाभ्यां जायन्ते तत्र योनयः । नववेदमितास्तत्र विलिखेन्मातृकाः क्रमात् । अकारादिहकारान्तामीशादिवरुणावधि । देवीं तत्र समावाह्य पूजयेच्चन्दनादिभिः ॥ ततः समुद्धरेन्मन्त्रं जननं तदुदीरितम् ॥ दीपनं यथा- जपो हंसपुटस्यास्य सहस्रं दीपनं स्मृतम् ॥ ( हंसः+मन्त्रः+सोऽहम् ॥) बोधनं यथा- नभोवहीन्दुयुक्तार्धी सम्पुटस्य जपो मनो: 1 सहस्रपञ्चकमितो बोधनं तत् स्मृतं बुधैः । ( ह्रूं+मन्त्र रूम् ॥) ताउनं यथा--- सहस्र प्रजपेदनपुटित ताडनं तु तत् ।। ( फट् मन्त्रः+फट् ॥) अभिषेको यथा-- वाग्धंसतारैर्जप्तेन सहस्रं पाथसा मनुम् । अभिषिञ्चेत वागावैरभिषेकोऽयमीरितः । ( ऐं हंसः ॐ इति प्र.) 1 हंसपु-बर, ब३, श्री.

·अनवस्थोल्लास: सप्तम:-साधारणक्रमः १६७ - -- -- -- विमलीकरणं यथा- हरिवह्नयन्वितस्तारी वषडन्तो ध्रुवादिकः । सहस्त्रं तत्पुटं जप्याद्विमलीकरणं मनोः॥ ( ॐ त्रों वषद मन्त्रः+वषट्।त्रों ॐ ॥ ) जीवनं यथा-- स्वधावषट्पुटं जप्यात् सहस्त्रं जीवने मनुम् ॥ (स्वधा वषट्+मन्तःविषट् स्वधा ॥) तर्पणं तथा-- क्षीराज्ययुतपाथोभिस्तर्पणे तर्पयेन्मनुम् ॥ गोपनं यथा-- जपेन्मायापुटं मन्त्रं सहस्रं गोपनं हि तत् ।। ( ह्रीं+मन्त्रः+हीम् ॥) आप्यायनं यथा-- बालातार्तीयबीजेन गगनायेन सम्पुटम् । सहस्रं प्रजपेन्मन्त्रमेतदाप्यायनं मतम् ॥ ( ह्सौः+मन्त्रः+सौः) संस्कारदशकं प्रोक्तं मनूनी दोषनाशकम् ।। अस्यार्थः-वि भ जे त् तिर्यग्रेखाभिरित्यर्थः । एवं सप्तधा । तत्र पृथुत्रिकोणे योनयोऽल्पानि त्रिकोणानि । न व वे द निंताः एकोनपञ्चाशत् । ई शा दि ईशानकोणादि । वरुणावधि स्त्राग्रवारुणकोणपर्यन्तम् । देवी मातृकां देवतां स्वोपास्य-मन्त्रदेवतां वा। च न्द ना दि भिः-आदिशब्देन पुष्पादीनि गृह्यन्ते । पञ्चोपचारैः इत्यर्थः । समुद्धरेत् स्त्रोपास्यमन्त्रवर्णान् क्रमेण तत्तत्कोष्ठेभ्यो गृहीत्वा पत्रान्तरे लिखेदित्यर्थः। ज न नं जननाख्यसंस्कारः। एवमेव दीपनादयोऽपि । हंसपुटस्य आद्यन्तयोः हंसमन्त्रसम्पुटितस्य । अस्य स्वोपास्वमन्त्रस्य । नभो हकारः, वह्निः रकारः, इन्दुः बिन्दुः, तैयुक्तोंऽर्धी कारः, तेन ह्रूं एतेन सम्पुटितस्य मन्त्रस्य सहस्रपञ्चकजपेन बोधनमित्युक्तम् । अस्त्रं फटकार, तत्पुटितेन मन्त्रेण सहस्रजप्तेन ताडनमित्युक्तम् । वागिति ए हंसः ओं इति त्रिभिरभिषिञ्चेत् । पत्रान्तरे लिंखितं मर्नु कुशाग्रतोयबिन्दुभिः प्रोक्षयेदित्यर्थः । हरिः तकारः, वह्वयन्वितो रकारयुतः, ता री प्रणवयुतः, त्रोम् । ध्रुवस्तारः तदादिकः ॐ त्रों वषट् । एमिः सम्पुटितम् । मा या होकारः । बालातृतीयबीजं सौः, गगनह, सौरित्यनेन । शेष सुगम- मिति । तन्त्रसारादिषु तु संस्काराणां प्रयोगभेदोऽपि दृश्यते । एतेषां संस्काराणां सकृदेवानुष्टा- नम्, नत्वभ्यासः इति दिक्॥ । तत्पुट ·नित्योत्सवः : पुष्पविचारः अथ प्राविचकीर्षितः पुष्पविचारः- पुष्पाणि तावत् पञ्चधा-परं अपरं उत्तमं मध्यमं अधमं चेति । मणिरत्रसुवर्णादिनि- मित कुसुमं परं, तच्च न कदाचिन्निर्माल्यम् । चित्रवसनादिकर्तनजं अपरम् , तच्च प्रतिदिनप्रोक्ष- णेन शुध्येत् । उत्तमं वृक्षभवं, तच्च प्रातरपचितं तत्सन्ध्यात्रितयावधि न निर्माल्यम् । मध्यम फलरूपम् । अधमं पत्रजलरूपम् । एते च तत्तत्काल एवार्पणाहे इति प्रयोगपारिजाते नारदः ।। देवतायोग्यानि पुष्पादीनि भविष्यपुराणे- पुष्पैररण्यसम्भूतैः पत्रैर्वा गिरिसम्भत्रैः । अपर्युषितनिच्छिद्रः प्रोक्षितर्जन्तुवर्जितैः ।। आत्मारामोद्भवैर्वाऽपि भक्त्या सम्पूजयेत् सुरान् ॥ विष्णुधर्मोत्तरे- धर्मार्जितधनक्रीतैः यः कुर्याद्देवतार्चनम् । उद्धरिष्यत्यसन्देहात् सप्त पूर्वान् तथा परान् ।। इति विप्रातिरिक्तविषयम् , समित्पुष्पकुशादीनि ब्राह्मणः स्वयमाहरेत् । शूद्रानीतैः ऋयक्रीतैः कर्म कुर्वन् पतत्यधः। इति भविष्योक्तेः । अयं च निषेधो ब्राह्मणस्य नित्यार्चन एव, न तु नैमित्तिके काम्ये च ॥ लक्षपुष्पार्चनादौ तु क्रयक्रीतमपीष्यते । इति मन्त्रकोकारोक्तेः । परोपवनादेः चौर्येणापि कुमुममादेयम् ।। देवतार्थे च कुसुममस्तेयं मनुरब्रवीत् ।। इति वचनात् । याचितपुष्पार्चनस्य वराहपुराणे अपराधेषु गणितत्वाच्च याचनमपि जलोपान्त एव निषिद्धम् , तीरादन्यत्र याचने तु न दोष इति प्रयोगपारिजातोक्तेः । तत्रैव स्वजात्याहृतं पुष्पं द्रव्येण आत्मीयं कृत्वा पूजयेदिति । अनेन विप्रस्यापि क्रयक्रीतार्चनाभ्यनुज्ञा दृष्टा ॥ वर्जनीयानि कृमिकीटांवपन्नानि शीर्णपर्युषितानि च । स्वयं पतितपुष्पाणि त्यजे दुपहतानि च ॥ उपहतिस्तु मलादिना। निर्गन्धं केशकीटादिदूषितं चोग्रगन्धकम् । मलिनं तुच्छसंस्पृष्टमाघ्रात स्वविकासितम् अशुद्धभाजानीतं स्नात्वा नीतं च याचितम् ॥

·अनवस्थोल्लास: सप्तमः-साधारणक्रमः - स्नात्वेति मध्याह्नस्नानोत्तरमानयने निषेधः । निगन्धेष्वपि - केषां चिदुपादानमुक्तं स्वच्छन्दसारे- निर्गन्धपुष्पजातीषु पलाशकुसुमैरपि । जपाबन्धूकपुष्पैश्च मन्दारैरपि पूजयेत् ॥ इति ॥ पुष्पसारसुधानिधौ- पुष्पं वस्त्रे न बन्नीयात् शिरसा न वहेद्रुधः । नयेत् पत्रपुटेनैव पाणिनाऽऽलम्ब्य वाग्यतः । आश्वलायन:-- नाग्निना सह पुष्पं वा जलं चान्नं न चानयेत् । जला नगन्धपुष्पान्नं न मूऽसेन वाहयेत् ॥ ग्रन्थान्तरे- देहोपरि धृतं यच्चाप्यधोवस्त्रधृतं च यत् । वामहस्ते धृतं यच्च जलेन क्षाळितं च यत् ॥ देवतास्तन्न गृह्णन्ति पुष्पं निर्माल्यतां गतम् । समित्पुष्पकुशादीनि वहन्तं नाभिवादयेत् ॥ तद्धारी चैव नान्यान् हि निर्माल्यं तत् भवेत्तयोः । शुष्कं पर्युषितं कृष्णं भूमिग नार्पयेत् सुमम् ॥ चम्पकं कमलं त्यक्वा कलिकामपि वर्जयेत् ॥ इति ॥ सर्वदेवतासाधारणानि विहितानि च भविष्यपुराणे--. जातीशमीकुशाः ककुमल्लिकाकरवीरजम् । नागपुन्नागकाशोकरक्त नीलोत्पलानि च ॥ चम्पकं वकुळं चैव पद्मं, बिल्वं पवित्रकम् एतानि सर्वदेवानां विहितानि समानि च ॥ कङ्कु कुटजकम् । दुर्गाया विहितानि देवीपुराणे- ऋतुकालोद्भवैः पुष्पैः मल्लिकाजातिपुष्पकैः । किंशुकैश्चम्पकैश्चैव किंकरातैश्च पाटलैः ॥ वकुलेश्चव मन्दारैः कुन्दपुष्पैस्तिरीटकैः । करवीरापुष्पैश्च शिशुपैश्चापराजितः ।। -- ब२. 1 किंकिग-अ, ब, १ शप इति न 22 ·नित्योत्सवः सितै रक्तैस्तथा पीतैः कृष्णैश्चव चतुर्विधैः । सितरक्तैस्तथा पुष्पैः पद्मश्चापाण्डुरैस्तथा ॥ दमनैः सिन्दुवारैश्च सुरभिमरुवकैस्तथा । मञ्जरीभिः कुशानां च बिल्वपत्रैः सुशोभनैः ।। रक्तान्वितैस्तथा सर्वैः जलजैः स्थलसम्भवैः । पत्रपुष्पैर्यथान्यायं सौंषधिमयैः शुभैः ।। धान्यानां सर्वपत्रंश्च पुष्पैश्चैव प्रपूजयेत् ॥ इति ॥ रक्तो रक्तवर्णः । बिल्वपत्रैः पूजने राजसूयफलम् । करवीरस्त्रजा अग्निष्टोमफलम् । वकुळस्रजा वाजपेयफलम् इति प्रयोगपारिजाते पुष्पसारसुध निधौ च । शिवार्चने निषिद्धानि पत्रपुष्पफलानि च । तानि देव्याः प्रशस्तानि अनुक्तानि विशेषतः ॥ इति तारभक्तिसुधाऽर्णवे । रुद्रयामळशक्तियामळ्योः सुन्दरीभैरवीकाळी ताराब्रह्मविवस्वताम् । विना तुळस्या या पूजा सा पूर्णा न कदाचन ।। सावित्री च भवानी च दुर्गादेवी सरस्वतीम् । योऽर्चयेत् तुळसीपत्रैः सर्वैः कामैः स ऋष्यति ।। इति ॥ " बिल्वैर्वा तुळसीपुष्पैः" इति रहस्यनाम साहले ललितार्चने स्मर्यते ॥ केषांचित्कालावधिः तत्र हेमाद्रौ--- पङ्कज पञ्चरात्रं स्याद्दशरात्रं तु बिल्वकम् तुळस्येकादशाहं तु पुनः प्रक्षाळ्य पूजयेत् ।। बोपदेव:- बिल्वापामार्गजातीतुळसिशमिशताकेतकीजदूर्वा- कुंदाभोजाहिदर्भा मुनितिलतगरा ब्रह्मकल्हारमम्छः । चम्पा चारातिकुम्भी दमनमरुवका बिल्वतोहानि शस्ताः त्रिंशस्त्र्यङ्कार्यरीशोदधिनिधिवसुभू भूयसा भूय एवम् ॥ त्रिंशादयो बिल्वप्रभृतीनां दिनसङ्ख्यावाचकाः । मुहरावश्चि ।। विहितनिषिद्धानि पाटला च शमीपत्रं दुर्गायास्तु हिताहितम् ॥ त्रिहितनिषिद्धमित्यर्थः ।। तिलकं मालती बाणस्तुळसी भृगराजकम् । मालं शिवदुर्गाथै निषिद्धनिहितं भवेत् ॥ -- ·अनवस्थोल्लास: सप्तमः-साधारणक्रमः बाणो भाषया करसाला ॥ जयः काशः श्वेतपद्म श्वेतमन्दारकं तथा। दुर्गायाश्चैव विष्णोश्च निषिद्धविहितं भवेत् ॥ जयः जयन्ती ॥ अगस्तिरतिमुक्तं च तिरीटं च हरे हरौ । अपामार्गस्य पुष्पं च दुर्गायाश्च हिताहितम् ॥ अतिमुक्तो माधवीलता । तिरीटं लोध्रम् ॥ निषिद्धानि अक्षतानकंधुत्तरौ विष्णो वार्पयेत् सुधीः ॥ अक्षतनिषेधः सालग्रामपर एव न तु मूल्मिति हेमाद्रिः ॥ बन्धूकं केतकी कुन्दं केसरं कुटज जपाम् । शङ्करे नार्पयेत् विद्वान् मालती यूधिकामपि ॥ शक्तौ दूर्वार्कमन्दारान् मालूरं तगरं रवौ। विनायके तु तुळसी नार्पयेत् जातुचिबुधः ॥ इहार्कनिषेधो दुर्गेतरविषयः, विहितेषु तस्याप्युपादानात् ॥ मध्यम फलरूपं कुसुमम् । जम्बूदाडिमजम्भीर चिञ्चिणीबीजपूरकाः। रम्भा धात्री च बदरी रसालः पनसोऽपि च ।। एषां फलैर्यजेद्देवं ॥ देवमित्युपलक्षणं देव्या अपि ॥ अधमम् तुळसी वकुळो वृक्षः चम्पकश्च सरोजिनी । बिल्वकल्हारदमनास्तथा मरुवकं कुशः ।। दूर्वाहिवल्ल्यपामार्गा विष्णुकान्ता मुनिद्रमः । धात्रीयुतानामेतेषां पत्रैः कुर्यात् सुरार्चनम् ॥ इह तुळस्यादीनां पूर्वोक्तानां केषां चित वकुळादिपत्रप्रायपाठेऽपि नाधमत्वम् । पत्ररित्युपलक्षणं फलस्यापि ॥ पर्युषितकुसुमविचारः भविष्यत्पुराणे- म पर्युषितदोषोऽस्ति जलजोत्पलचम्पके । तुळस्यगस्त्यवकुळे बिल्वे गङ्गाजले तथा ॥ . .

·नित्योत्सवः " अन्यत्र-- तुळस्यां बिल्वपत्रे च जलजेषु च सर्वशः । न पर्युषितदोषोऽस्ति मालाकारगृहेषु च ॥ इति ॥ पर्युषितापवादः पारिजाते- जलं पर्युषित त्याज्यं पत्राणि कुसुमानि च । तुळस्यगस्त्यबिल्वानि गाङ्गं वारि न दुष्यति ॥ इति ।। स्कान्दे-- तस्य माला भगवतः परमप्रीतिकारिणी। शुष्का पर्युषिता वाऽपि न दुष्टा भवति क्वचित् ॥ तस्येत्युपक्रमात् दमनकस्य । भगवत इत्युपलक्षणं भगवत्या अपि पर्युषितमात्रस्यापि ग्राह्यत्वम प्रयोगपारिजाते- यद्वा षर्युषितैश्चापि पुष्पाचैरविकारिभिः । गन्धोदकेन चैतानि त्रिः प्रोक्ष्यैव प्रपूजयेत् ॥ इति ॥ अथवा बिल्वतुळसीपत्रैर्वकुळपुष्पकैः । शुष्करपि पूजयेत् . ॥ इति ॥ सर्वस्यैतस्यापवादः ग्रन्थान्तरे- देवीपूजा सदा कार्या जलजैः स्थलजैरपि । विहितैर्वा निषिद्वैर्वा भक्तियुक्तन चेतसा सर्वपुष्पैः सदा पूजा विहिताविहितैरपि । कर्तव्या सर्वदेवानां भक्तिरेवात्र कारणम् ॥ इति ॥ इतोऽपि विस्तारोऽन्यत्र द्रष्टव्यः इति दिक् ॥ निबन्धाध्ययनमहिमा एतन्निबन्धाध्ययनेनापि सर्वदेवतोपास्तिफलं भवति । तदुक्तं भगवता सूत्रकृता- य इमां दशखण्डी महोपनिषदं महात्रैपुरसिद्धान्तसर्वस्वभूतामधीते स सर्वेषु यज्ञेषु यष्टा भवति । यं यं क्रतुमधीते तेन तेनास्येष्टं भवति इतीह श्रूयते इत्युपनिषदिति शिवम् ॥ इति ॥ अत्राधीते इत्यध्ययनविधेः अर्थज्ञानभाव्यकतया अस्य निबन्धस्य खण्डदशकार्थावगमकत्वात, इति शिवम् ॥ . . . - J ·अनवस्थोल्लासः सप्तमः-साधारणक्रमः १७३ ग्रन्थकर्तृप्रशस्तिः नित्योत्सवो निबद्धोऽयं यथाधीविभवं मया । भ्रमप्रमादस्खलितं समादधतु तद्विदः॥ अनेन वागध्वरेण समाराध्या कथंचन । प्रीयतां देशिकामा मे देवी श्रीललिताऽम्बिका ।। विश्वाश्चर्यतपोमयविश्वामित्रर्षिगोत्र तलकेन । श्रीबालकृष्णविद्वत्सुतेन लक्ष्म्यम्बयोपलाल्येन ॥ श्रुतपेटवोपनाना चोळाधिपभोसलेन्दुमान्येन । नाटककाव्यादिकृता महितमहाराष्ट्रजातिहीरेण ॥ त्रय्यन्ततत्त्वशीलनदळित जगच्छत्र[च्छास्त्र]जालमोहेन भारत्युपाख्यभास्करमखिदेशिकलब्धदैक्षनाम्नायम् ॥ आम्नायतन्त्रजालालोकपरेणार्यसम्प्रदायजुषा । ललितापदाब्जरोलम्बेन जगन्नाथपण्डितवरेण ॥ कल्यब्देषु रसाणवकरिवेदमितेष्विह व्यतीतेषु । नव्यः क्रोधनशरदि न्यबन्धि नित्योत्सवः शिवप्रीत्यै ॥ इति श्रीमद्भासुरानन्दनाथचरणारविन्दमिनिन्दायमानमानसेन उमानन्दनाथेन निर्मिते अभिनवे कल्पसूत्रानुसारिणि नित्योत्सवनिबन्धे साधारणक्रम- निरूपणो नाम अनवस्थोल्लासः सप्तमः समाप्तिमगमत् ॥ इति नित्योत्सवनिबन्ध: समाप्त: श्रीगुरुचरणारविन्दार्पणमस्तु 1 जगच्छक-बर, २३, जगच्छक्ति-११; जगज्जाकृच्छमूहेन-भ.

·.... .... १६९ । रत्नालोकः .... .... .... .... .... . .... .... .... डामरम् . .... .... नित्योत्सवोदाहतग्रन्थग्रन्थकारसूची ग्रन्थनाम पुटसङ्ख्या ग्रन्थनाम पुटसङ्ख्या अगस्त्यसंहिता १६४ | रत्नसागरः.... १६४ आश्वलायनः कादिमतम् रहस्यनामसाहनम् १७० कुलमूलावतारः १५८,१६२,१६४ रुद्रयामलम् १३१,१६९,१६३,१७० कुलार्णवः ६,३४,१०५,११०,१६४ | लिमपुराणम् १२५ गणेशविमर्शिनी १६० वराहपुराणम् १६८ ग्रन्थान्तरम्.... १६९,१७२ वातुलागमः १६५ ज्ञानार्णवः १२,३६,४१,५७, वामकेश्वरतन्त्रम् . ६६ ७६,१२९ विद्यार्णवः ४९ ६३ विष्णुः .... १२४ तन्तराजः ५,६५,१०५,१०९,१११, विष्णुधर्मोत्तरम् १६८ १६२,१६५ | विष्णुयामलम् १२४ तन्तसारः.... ....१०,१६७ | वैशम्पायनसंहिता ३,१६० तन्त्रान्तरम् .३,१११,१६४,१६५ / शक्तियामलम् १७० ताराभक्तिसुधार्णवः १७० ३४,७०,१२३ देवीपुराणम् १६९ / शारदातिलकम् ६८ देवीयामलम् १२४ / शैवागमः.... १६० नारदः १६८ श्यामाक्रमः नारदपाश्चरात्रम् १२४,१५९ / श्यामारहस्यम् ४१,५५ नित्यार्णवः.... ९१ | सायायनतन्त्रम् .... १०० पराशरः १२५ । सारसङ्ङ्ग्रहः पारिजातः.... १७२ / सिद्धयामलम् १६० पुष्पसारसुधानिधिः १६९,१७० सिद्धान्तशेखरः प्रयोगपारिजातः १६८,१७०,१७२ / सुन्दरीमहोदयः १२,५० बोपदेवः १७० | सोमसिद्धान्तः १६४ भविध्यपुराणम् १६८,१६९,१७४ । सौत्रामणितन्त्रम् १५८ मन्त्रकोशः.... १२१ | सौभाग्यचन्द्रोदयः मन्त्रकोशकारः .... १६८ | स्कान्दम् . १७२ मन्थानभैरवतन्त्रम् २. स्वच्छन्दतन्त्रसारः १२९,१६९ मुहूर्तचिन्तामणिः १३० हिरण्यगर्भसंहिता योगिनीतन्त्रम् १६० हेमाद्रिः १७०,१७१ शक्तिसंगमतन्त्रम् .... .... .... ६२ .... .... .... .... .... .... .... २ .... .... १६४ .... .... .... ४ ....

·परिशिष्टम् अथ रक्तशुक्लविद्यामंत्रौ ( पत्र ८, पंक्ति ९) रक्तविद्यामंत्र:-ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्रौः स्हौः रक्तविद्यामहापीठरक्तपुष्परक्तमंडलमहापीठरक्तरूप- रक्तमंत्रमहापीठरक्तदोपरक्कमुद्रामहापीठरतनतिमहाप्रकाशिनी परांबा स्ह्रौः स्ह्रौः ह स क ह ल ह्रीं रक्तचरण विद्याश्रीपादुका पूजयामि ॥ शुक्लविद्यामंत्रः-ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्स्रौः स्रौः शुक्लविद्यामहापीठशुक्लपुष्पशुक्लमंडलमहापीठ. शुक्लरूपशुक्लमंत्रमहापीठशुक्लदीपशुक्ल मुद्रामहापीठशुक्ल नतिमहाप्रकाशानन्दनाथ स्रोः नौः ह न. क ल ह्रीं शुक्लचरणविद्याश्रीपादुका पूजयामि ।। अथतत्त्वमंत्रा:-(पत्र ९, पंक्ति २४ ) ओं ऐं ह्रीं श्रीं अं आं ई ई उ ऊ ऋ ॠ लं लं एं ऐं ओं औं अं अः ऐं क ए ई ल हों आत्मतत्त्वं आणवमलं स्थूलदेहं शोधयामि जुहोमि स्वाहा ॥ ब्रह्मण इदं न मम ॥ १ ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रों क ख ग घ ङ च छ ज झं में टंट ड ढ णं तं ५ दं धं नं ६ फ ब भ में क्लीं ह स क ह ल ह्रीं विद्यातत्त्वं कार्मणमलं सूक्ष्मदेहं शोधयामि जुहोमि स्वाहा ॥ मुकुंदायेदं न मम ॥ २ ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री यं रं लं वं शं षं सं हं ळ क्ष सौः स क ल. ह्रीं शिवतत्त्वं मायिकमलं कारणदेहं शोधयामि जुहोमि स्वाहा ॥ पशुपतय इदं न मम ॥ ३ ॥ अथ बालामंत्रः-(पत्र ९, पंक्ति २५) ऐं क्लीं सौः ॥ त्र्यक्षरः ॥ अथ महाविद्येश्वरीमंत्रः-(पत्र ४५, पंक्ति १३) आं ह्री में सः नित्यक्लिन्ने मदद्रवे स्वाहा ॥ चतुर्दशाक्षरः॥ अथ कामेश्वरकामेश्वोरायुधमंत्राः ॥ ( पत्र ५४, पंक्ति २१ ) कामेश्वरायुधमंत्राः- बाणमंत्रः । यां रा लां वां शां सर्व भणेभ्यो बाणेभ्यो नमः ॥ धनुर्मत्रः । धं सर्वसंमोहनाय धनुषे नमः ॥ पाशमंत्रः । ॥ सर्ववशीकरणाय पाशाय नमः ॥ अंकुशमंत्रः । को सर्वस्तंभनायांकुशाय नमः ।। कामेश्वर्यायुधमंत्रास्तुक्ता पृ. ६८, पं. १९ ॥ महाषोढान्यासः ॥ (पत्र ८५, पंक्ति २१) श्रीगुरुभ्योनमः ॥ अस्य श्रीमहाषोढान्यासस्य । ब्रह्मा ऋषिः । जगती छंदः । श्रीमदर्द्धनारीश्वरो देवता । श्रीविद्यांगत्वेन न्यासे विनियोगः ॥ इति ऋष्यादिकं स्मृत्वा मूर्द्धादिषु विन्यस्य अङ्गन्यास कुर्यात् ।। अंगन्यासस्तु अंगुलीदेहाक्त्रात्मकः ॥ तत्रादावंगुलिन्यासः ।।

·नित्योत्सवः ४ हृदये ओं ५ ओं ५ ओं ५ ओं ५ ओं ५ ओं ५ ओं ५ ओं ५ ओं ५ ओं ५ मून मुखे तत्र अंगुष्ठयोः । ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्सौं: सौः हौं ईशानाय नमः ॥ तर्जन्योः । ह्सौं: ह्सौः हैं तत्पुरुषाय नमः ।। मध्यमयोः। ह्सौंः सौः हुं अधोराय नमः ॥ अनामिकयोः। ४ सौं: हसौः हिं वामदेवाय नमः ॥ कनिष्ठयोः। सौंः सौः हं सद्योजाताय नमः ।। मूर्ध्नि. हौं ईशानाय नमः ॥ मुखे हैं तत्पुरुषाय नमः॥ हुं अघोराय नमः ॥ गुह्ये हिं वामदेवाय नमः ॥ पादयोः हं सद्योजाताय नमः ॥ हौं ईशानायोक्त्राय नमः ।। हैं तत्पुरुषाय पूर्ववक्त्राय नमः ।। दक्षिणकणे हुँ अघोराय दक्षिणवक्त्राय नमः ।। वामकर्णे हिं वामदेवायोत्तरवक्त्राय नमः ।। चोरकूपे. हं सद्योजाताय पश्चिमवक्त्राय नमः ॥ इति अंगन्यासः ॥ अयं पंचवक्त्रन्यासः क्रमेणांगुष्ठादिपंचांगुलीभिरेकैकांगुलिनैकैकवक्त्रे न्यस्तव्यः ।। इति अंगन्यासं विधाय ततो ह्या ह्सी इत्यादिभिः करषईगन्यासं कृत्वा वक्ष्यमाणरूपं देवं हृदये ध्यात्या न्यसेत् ॥ ओघप्रकारान्तरेण ध्यानम्- पंचवक्त्रं चतुर्बाहुं सर्वाभरणभूषितम् । चंद्रसूर्यसहस्राभं शिवशक्त्यात्मकं भजे ॥ पट ८ ऊर्ध्वतंत्रे। तत्रादौ प्रपंचन्यासः । स यथा- ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्सौं: हसौः अं प्रपंचरूपाय श्रियै नमः । आ द्वीपरूपायै मायायै नमः ।। ( एवं सर्वत्र) ६ ई जलधिरूपाये कमलायै नमः ।। ६ गिरिरूपायै विष्णुवल्लभायै नमः ।। ६ उं पत्तनरूपाय पद्मवारिण्यै नमः ।। ६ ऊं पीठरूपायै समुद्रतनयायै नमः ॥ ६ ऋ क्षेत्ररूपायै लोकमात्रे नमः ।। ऋ वनरूपायै कमलवासिन्यै नमः ।। ६ लं आश्रमरूपायै इंदिरायै नमः ।। ६ लं गुहारूपायै मायायै नमः ॥ ६ एं नदीरूपायै रमायै नमः ॥ ६ ऐं चत्वररूपायै पद्मायै नमः ॥ ओं उद्भिजरूपाय नारायणप्रियायै नमः॥ ६ औं स्वेदजरूपाय सिद्धलक्ष्यै नमः॥ ओं ५ ६ ·परिशिष्टम् ६ ६ ६ ६ ur ६ ६ . ६ ६ ६ अं अण्डजरूपायै राजलक्ष्म्यै नमः ।। अः जरायुजरूपायै महालक्ष्म्यै नमः ॥ के लवरूपायै आर्यायै नमः ।। खं तृप्तिरूपायै उमायै नमः ॥ गं कलारूपायै चंडिकायै नमः ।। घं काष्ठारूपायै दुर्गायै नमः ।। हुँ निमेषरूपायै शिवायै नमः ।। च श्वासरूपायै अपर्णायै नमः ॥ छ घटिहारूपायै अंबिकाये नमः ॥ ६ जं मुहत्तरूपायै सत्यै नमः ।। ६ झं प्रहररूपायै ईश्वर्ये नमः ॥ अं दिवसरूपायै शांभव्यै नमः ।। टं संध्यारूपायै ईशान्यै नमः ॥ ठं रात्रिरूपायै पार्वत्यै नमः ।। डं तिथिरूपायै सर्वमंगलायै नमः ।। ढं वाररूपायै दाक्षायण्यै नमः ॥ णं नक्षत्ररूपायै हैमवत्यै नमः ॥ ६ तं योगरूपायै महामायायै नमः ॥ थं करणरूपाय महेश्वर्य नमः ।। ६ दं पक्षरूपाये मृडान्यै नमः ।। धं मासरूपायै रुद्राण्यै नमः ।। ६ नं राशिरूपायै शर्वाण्यै नमः । पं ऋतुरूपायै परमेश्वर्यै नमः ।। फं अयनरूपायै काल्यै नमः । ६ बं वत्सर रूपायै कात्यायायै नमः ॥ भं युनरूपायै गौर्यै नमः ॥ में प्रलयरूपाय भवान्यै नमः ।। ६ यं पंचभूतरूपायै ब्राह्मै नमः ॥ ६ रं पंचतन्मात्ररूपायै वागीश्वर्यै नमः । लं पंचकमन्द्रियरूगये वाण्यै नमः ॥ वं पंचज्ञानेन्द्रियरूपायै सावित्र्यै नमः ॥ शं पंचप्राणरूपायै सरस्वत्यै नमः ।। ६ षं गुणत्रयरूपायै गायत्र्यै नमः ।। सं अंतःकरणचतुष्टयरूपायै वाक्प्रदायै नमः ।। ६ हं अवस्थाचतुष्टयरूपायै शारदायै नमः॥ ६ ळं सप्तधातुरूपायै भारत्यै नमः ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्सौंः हसौः क्षं दोषत्रयरूपाये विद्यात्मिकायै नमः ।। ६ ६ ६ ६ . ६ ६ ६ २३ ३ ·नित्योत्सवः इत्येकपंचाशच्छेक्तोर्मातृकास्थानेषु विन्यस्य ॥ ततः ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्सौं सौः अकारादि- क्षकारांता मातृकामुच्चार्य सक उप्रपंचाधिदेवतायै श्रीपरांबादेव्यै नमः ह्सौः ह्सौं श्रीं ह्रीं ऐं ओं सर्वोगे आपकं कुर्यात् ॥ इति प्रचन्यासः ।। ॥ अथ भुवनन्यासः ॥ तत्र-पादयोः ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्सौंः ह्सौः अ आ ई अतल लोकनिल यशतकोटिगुह्याद्ययोगिनी मूलदेवतायुताधारशक्त्यम्बादेव्यै नमः ।। गुल्फयोः ६ ई उ ऊं वितललोकनिल यशतकोटिगुह्यतरानन्तयोगिनीमूलदेवत.युताधारशक्त्यम्बा- L- देव्यै नमः॥ जंघयःः ६ ऋ ऋ सुतललोकनिलयशतकोटिअतिगुयाचिन्त्ययोगिनीमूलदेवतायुताः ।। जान्वो: ६ ल ए ऐं महातललोकनिलयशतकोटिमहागुह्यस्वतन्त्रयोगिनीमूलदेवतायुता० ।। ऊोंः ६ ओं औं तलातललोकनिलय शतकोटिपरमगुह्येच्छायोगिनीमूलदेवतायुता० ।। स्किचोः ६ अं अः रसातललोकनिलयशतकोटिरहस्यज्ञानयोगिनीमूलदेवतायुता० ।। मूलाधारे ६ क ख ग घ डं पाताललोकनिलयशतकोटिरहस्यतरक्रियायागिनीमूलदेवत युता० ॥ स्वाधिष्ठाने ६ च छ ज झ अं भूलोकनिलयशतकोटिअतिरहस्य डाकिनीयोगिनीमूलदेवतायुता० ।। मणिपूरके ६ टं ठंडं ढं गं भुवर्लोकनिलयतकोटिमहारहस्य। किनं योगिनीमूलदेवतायुता० ।। अनाहते ६ तं थं दं धनं स्वर्लो कनिल यशतको टेर मरहस्यलाकिनीयोगिनीमूलदेवतायुता० ।। विशुद्धौ ६ पं फ ब भ में महलों कनिल यशतको टेगात काकिनो योगिनीमूलदेवतायुता० ।। अज्ञायां ६ य र ल व जनोलोकनि ग्यशतकोटिगुततरमा किनीय'निन मूलदेवतायुता ललाटे ६ शं षं सं हं तपोलो कनिलयशतकोटिअतिगुप्तहाकिनीयोगिनीमूलदेवत युता ।। ब्रह्मरंध्र ६ ळं क्षं सत्यलोकनिलयशतकोटिमहागुप्तयाकिनीयोगिनीमूलदेवतायुताधारशत्तयम्बाद थै नमः ॥ इति विन्यस्य ॥ ६ समस्तमातृकामुच्चार्य सकलभुवनाधिपायै श्रीपराम्बादेव्यै नमः सौः हसौंः श्री ह्रीं ऐं ओं इति व्यापकं कुर्यात् ॥ इति भुवनन्यासः ।। ॥ अथ मूर्तिन्यासः॥ तत्र-शिरसि ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्सौं: हसौः अ केशवायाक्षरशतयै नमः । मुखे ६ आ नारायणायाद्याशत्तयै नमः ।। दक्षिणांसे ६ ई माधवायेष्टदायै नमः । वामांसे ६ ई गोविन्दायेशान्यै नमः ।। दक्षायें ६ उ विष्णवे उग्रायै नमः ॥ वामपाश्च ६ ऊ मधुसूदनायो नयनाय नमः ।। दक्षकटयां ६ – त्रिविक्रमाय ऋद्धये नमः ॥ वामकट्या ६ ऋ वामनाय रूपिण्यै नमः॥ दक्षोरौ ६ लै श्रीधराय हप्ताय नमः ॥ वामोरी ६ लं हृषीकेशाय लूनदोषायै नमः । दक्षजानुनि ६ एं पद्मनाभायकनायिकाय नमः ।। वामजानुनि ६ ऐं दामोदरायैकारिण्यै नमः ॥ 1 ·परिशिष्म १७९ .. .. दक्षघायां ६ ओं वासुदेवायौघवत्यै नमः । वामजंघायां ६ औं संकर्षणायौर्वकामायै नमः ॥ दक्षपादे ६ अं प्रद्युम्नाय अजनप्रभायै नमः ।। वामपादे ६ अ: अनिरुद्धायास्थिमालाधरायै नमः ॥ दक्षपादाग्रादूरुमूलपर्यन्तं ६ कं भं भवाय करभद्रायै नमः ।। वामपादाग्रादूरमूलपर्यन्तं ६ खं बं शर्वाय खगबलायै नमः ॥ दक्षपा- ६ गं फं कद्राय गरिमफलप्रदायै नमः ।। वामपाचे ६ घं पं पशुपतये घोरपादायै नमः ॥ दक्षदोर्मूले ६ ऊ नं उग्राय पंक्तिनासायै नमः । वामदोर्मूले ६ चं धं महादेवाय चंद्रार्द्धधारिण्यै नमः ।। कंठे ६ छं दं भीमाय छंदोमय्यै नमः॥ वदने ६ ज थं ईशानाय जगत्स्थानायै नमः । दक्षकणे ६ झं तं तत्पुरुषाय झंकृत्यै नमः ॥ वामकणे ६ णं अघोराय ज्ञानदायै नमः ।। भाले ६ टं ढं सद्योजाताय टंकढक्कधरायै नमः ।। शिरसि ६ ठंडं वामदेवाय ठंकृतिडामर्यै नमः ।। मूलाधारे ६ यं ब्रह्मणे यक्षिण्य नमः ।। स्वाधिष्ठाने ६२ प्रजापतये रजिन्ये नमः ।। मणिपूरके ६ लं वेधसे लक्ष्म्यै नमः ।। अनाहते ६ व परमेष्ठिने वञिण्यै नमः॥ विशुद्धौ ६ शं पितामहाय शशिधरायै नमः ॥ आज्ञायां ६ षं विधात्रे षडाधारालयायै नमः ॥ अर्द्वन्दौ ६ सं विरिञ्चये सर्वनायिकाय नमः ॥ रोधिन्या ६ ह स्रष्ट्रे हसिताननायै नमः । नाद ६ ळं चतुराननाय ललितायै नमः ।। नादान्ते ६ क्षं हिरण्यगर्भाय क्षमायै नमः ॥ इति विन्यस्य ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्सौं: ह्साः सकलमातृकामुच्चार्य सकलत्रिमूर्त्यात्मिकायै श्रीपराम्बादेव्यै नमः हसौः ह्सौं: श्रीं ह्रीं ऐं ओं इति व्यापकं कुर्यात् ॥ इति मूर्त्तिन्यासः ।। ॥ अथ मंत्रन्यासः ॥ मूलाधारे ओं ऐं ह्रीं श्रीं हसौं: हसौः अ आ इं एकरक्षकोटिभेदप्रणवाद्येकाक्षरात्मकाखिलमंत्राधिदेवतायै सकलफलप्रदायै एक्कूटेश्वर्यम्बादेव्यै नमः । स्वाधिष्ठाने ६ ई उ ऊ द्विलक्षकोटिभेदहंसादिद्वयक्षरात्मकाखिलमंत्राधिदेवतायै सकलफलप्रदाय द्विकूटेश्वर्यम्बादेव्यै नमः ॥ मणिपूरके ६ ऋ ऋ. लं त्रिलक्षकोटिभेदवन्यादित्यक्षरात्मकाखिलमंत्राधिदेवताये सलफलप्रदायै ·१८० नित्योत्सवः अनाहते ६ लूं एं ऐं चतुर्लक्षकोटिभेदचंद्रादिचतुरक्षात्म काखिलमंत्राधिदेवतायै सकलफलप्रदायै चतुष्कूटेश्वर्यम्बादेव्यै नमः॥ विशुद्धौ ६ ओं औं अं अः पंचलक्षकोटिभेदसूर्यादिपंचाक्षरात्मकाखिलमंत्राधिदेवतायै० पंचकूटेश्वर्यम्बा- देव्य नमः॥ आज्ञायां ६ कं खं गं षड्उक्षकोटिभेदस्कन्दादिषडक्षरात्मकाखिल० षट्कृटेश्वर्यम्बादेव्यै नमः ॥ बिौ घं चं सप्त उक्षकोटिभेदगणरत्यादिसप्त क्षात्म काखिल, सप्तकूटेश्वर्यम्बादेव्यै नमः ।। अर्द्धन्दौ ६ छं जं झं अष्टलक्षकोटिभेदबटु काग्रष्टाक्षरात्मकाखि० अष्टकूटेश्वर्यम्बादेव्यै नमः ॥ रोधिन्यां ६ अंटं ठं नवलक्षकोटिभेदब्रह्मादिनवाक्षरात्मकाखिल० नवकूटेश्वर्यम्बादेव्यै नमः ।। नादे ६ डं ढं णं दशलक्षकोटिभेदविष्ण्वादिदशाक्षरात्मकाखिल० दशकूटेश्वयम्बादेव्यै नमः॥ नादान्ते ६ तं थं दं एकादशलक्षकोटिभेदरुद्राये कादशाक्षरात्मकाखिल एकादेशकूटेश्वर्यम्बादेव्यै नमः ।। शक्तौ ६ धनं पं द्वादशलक्षकोटिभे दवण्यादिद्वादशाक्षरात्मकाखिल. द्वादशकूटेश्वयम्बादेव्यै नमः । व्यापिकायां ६ फं बं भं त्रयोदशलक्ष मोटिभे इलश यादित्रयोदशाक्षरात्म भाखिल० : त्रयोदशकूटेश्वर्यम्बा- देव्यै नमः॥ समनस्थाने में यं रं चतुर्दशलक्षकोटिभेदगौर्यादिचतुर्दशाक्षरात्मकाखिल. चतुर्दशकूटेश्वयम्पादेव्यै नमः ॥ उन्मन्यां ६ लं वं शं पंचदशलक्षकोटिभेददुर्गादिपंचदशाक्षरात्मकाखिल. पंचदशकूटेश्वर्यम्बादेव्य नमः ॥ ध्रप्रमंडले ६ षं स ह ळं क्षं षोडशलक्षकोटिभेदत्रिपुरादिषोडशाक्षरात्मकाखिलमंत्राधिदेवतायै सकलफल- प्रदायै षोडशकूटेश्चर्यम्बादेव्यै नमः ।। ततः । ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्सौंः हसौः सकलमातृकामुच्चार्य सकलमंत्राधिदेवतायै श्रीपराम्बादेव्यै नमः सौः सौं: श्रीं ह्रीं ऐं ओं इति व्यापकं कुर्यात् ।। इति मंत्रन्यासः ।। ।। अथ देवतान्यासः॥ तत्र-दक्षपादे ओं ऐं ह्रीं श्रीं सौंः सौः अ आ सहस्रकोटिऋषिकुलसेवितायै निवृत्त्याचारदेव्यै नमः ।। वामपादे ६ ई ई सहस्रकोटियोगिनीकुलसेविताय प्रतिष्ठाम्बादेव्यै नमः ॥ दक्षगुल्फे ६ उ ऊं सहस्र कोटितपस्विकु सेविताय विद्याम्बादेव्यै नमः । वामगुल्फे ६ ऋ सहस्रकोटिशान्तकुलसेवितायै शान्ताम्प्रादेव्यै नमः ।। दक्षजंघायर्या ६ लं लं सहस्रकोटिमुनिकुलसेविताये शान्त्यतीताम्बादेव्यै नमः ।। वामजघायां ६ एं ऐं सहस्रकोटिदैवतकुलसेवितायै हृल्लेखाम्बादेव्यै नमः ॥ दक्षजानुनि ६ ओं औं सहस्रकोटिराक्षसकुलसे वितायै गगनाम्मादेव्य नमः ।। बामजानुनि ६ अं अः सहस्रकोटिविद्या परकुलसे वा.यै रक्ताम्यादेव्यै नमः ।। दक्षोरौ ६ क ख सहस्रकोटिसिद्धकुलसेवितायै महोच्छु माम्बादेव्यै नमः ।। वामोरौ ६ गं घ सहस्रकोटिशाध्यकुलसेविताये करालिकाम्बादेव्यै नमः॥ दक्षोरमूले ६ हुं च सहस्रकोटिअप्सरःकुलसेवितायै जयाम्बादेव्यै नमः ।। वामोरुमूले ६ छं जं सहस्रकोटिगंधर्वकुलसेवितायै विजयाम्बादेव्यै नमः । दक्षपावै ६. झं जे सहस्रकोटिगुह्यककुलसेविताये अजिताम्बादेव्यै नमः ॥ वामपाधै ६ टं ठं सहस्रकोटियक्षकुलसेवितायै अपराजिताम्बादेव्यै नमः ॥

·परिशिष्टम् १८१ दक्षस्तने ६ ड ढं सहस्रकोटिकिन्नरकुलसेवितायै वामाम्बादेव्यै नमः ।। वामस्तने ६ णं तं सहस्रकोटिपन्नगकुलसेवितायै ज्येष्ठाम्बादेव्यै नमः । दक्षदोमूले ६ थं दं सहस्र कोटिपितृकुलसेवितायै रौद्रयम्बादेव्यै नमः ॥ वामदोर्मूले ६ धं ने सहस्रकोटिगणेश्वरकुटसेवितायै मायाम्बादेव्यै नमः ।। दक्षभुजे ६ ६ ६ सहस्रकोटिभैरवकुलसे विताये कुंडलिन् पम्बादेव्यै नमः ।। वामभुजे ६ बं भं सहस्रकोटिबटुककुलसे विताये काल्यम्बादेव्यै नमः ॥ दक्षांसे ६ में यं सहस्रकोटिक्षेत्रेशकु उसेवितायै कालरात्र्यम्बादेव्यै नमः ।। वामसि ६ रं लं सहस्रकोटिप्रमथकु उसेवितायै भगपत्यम्बादेव्यै नमः ।। दक्षकग ६ वं शं सहस्रकोटिब्रह्मकुलसेवितायै सर्वेश्वर्यम्बादेव्यै नमः ॥ वामकर्ण ६ षं सं सहस्रकोटिविष्णु लसेवितायै सर्वज्ञात्र्यम्बादेव्यै नमः ।। भाले ६ हं के सहस्रकोटिरुद्रकुलसेवितायै सर्वकर्यम्बादेव्यै नमः ।। ब्रह्मरंध्र ६ क्ष सहस्र कोटि चराचरकुलसेवितायं कुलशक्तयम्बादेव्यै नमः ।। ततः ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह सौंः हसौः सकलमातृकामुच्चार्य समस्तदेवताधिपायै श्रीपराम्बादेव्यै नमः सौः ह्सौंः श्रीं ह्रीं ऐं ओं इति व्यापकं कुर्यात् ॥ इति देवतान्यासः ॥ अथ मातृकान्यासः॥ -मूलाधारे ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्सौं: हसौः के खं गं घंई अनन्तकोटिभूचरोकु सहितायै आं क्षा मंगलाम्बादेव्यै आं क्षा ब्रह्माण्यम्बादेव्यै अनन्तकोटिभूचराकुलसहिताय अक्ष मंगलनाथाय अं असितांगभैरवनाथाय नमः ॥ स्वाधिष्ठाने ६ च छ ज झं में अनन्तकोटिखेचरीकुलसहित यै ई ळां वर्चिक म्बादेव्यै ई ला माहेश्वर्य- म्बादेव्यै अनन्तकोटिवेतालकुलमाहिताय ई के चर्चिकन कनाथाय इंळं. रु रु भैरवनाथाय नमः ।। मणिपूरके ६ टं ठं डं ढं णं अनन्त कोटिमा बालचरीकुलसहिताये ऊं हां योगेश्वर्ष बादेव्यै ऊं हां कौमार्यम्पादेव्यै अनन्त कोटिपिशाचकु उसहिताय उं हं योगेश्वरनाथाय उ हं चंडभैरवनाथाय नमः। अनाहते ६ तं थं दं धं नं अनन्तकोटिदिक्ची कुलसहितायै ऋ सा हरसिद्धाम्बादेव्यै मां वैष्णव्य- मादेव्यै अनन्तकोटयपस्मारकुलसहिताय स हरसिद्धनाथाय – सं क्रोधभैरवनाथाय नमः ॥ विशुद्धौ ६ प फ ब भ मं अनन्तकोटिसहचरीकुलसहितायै षी भट्टियम्बादेव्यं लंषां वाराह्यम्बा- दव्यै अनन्तकोटिब्रह्मराक्षसकुलसहिताय लं षं भट्टिनाथाय लं षं उन्मत्तभैरवनाथाय नमः ॥ आज्ञायां ६ य र ल व अनन्तकोटिगिरिचरीकुलसहितायै ऐं शो किलिकिलाम्बादेव्यै ऐं शां इन्द्राण्यम्बा- देव्ये अनन्तकोटिचेटककुलसहिताय एं शं किलिकिलनाथाय एं शं कपालिभैरवनाथाय नमः ।। भाले ६ शं षं संहं अनन्तकोटिवनचरीकुलसहितायै औं वां कालरात्र्यम्बादेव्यै औं वा चामुण्डाम्बा- देव्यै अनन्तकोटिप्रेतकुलसहिताय ओंवं कालरात्रिनाथाय ओं वं भीषणभैरवनाथाय नमः। ब्रह्मरंधे ६ ळं क्षं अनन्तकोटिजलचरीकुलसहितायै अः ला भीषण.म्बादेव्यै अः ला महालक्ष्म्यम्बादेव्यै अनन्तकोटिकूष्मांडकुलसहिताय अंलं भीषणनाथाय अंलं संहारभैरवनाथाय नमः ।। तत: ओं ऐं ह्रीं श्रीं हसौं ह्साः समस्तमातृकामुच्चाय समस्तमातृकाभैरवाधिदेवतायै श्रीपराम्बादेव्यै नमः सौः सौं: श्रीं ह्रीं ऐं ओं इति व्यापकं कुर्यात् ॥ इति में तृभै'वन्यासः ॥ इति महाषोढान्यासः ।।

·१८२ नित्योत्सवः 1 तत: पूर्वोक्तैः हां हसीं इत्यादिभिः करषडंगन्यासं विधाय देवं ध्यायेत् ॥ यथा ॥- अमृतार्णवमध्योद्यत् स्वर्णद्वीपे मनोरमे । कल्पवृक्षवनान्तःस्थे नवमाणिक्यमंडपे ॥१॥ नवरत्नमयश्रीमत् सिंहासनगताम्बुजे । त्रिकोणान्त:समासीनं चंद्रसूर्यायुतप्रभम् ॥ २ ॥ अर्धाम्बिकासमायुक्तं प्रविभक्तविभूषणम् । कोटिकंदर्पलावण्यं सदा षोडशवार्षिकम् ॥ ३ ॥ मंदस्मितमुखांभोज त्रिनेत्रं चंद्रशेखरम् । दिव्याम्बरस्रगालेपं दिव्याभरणभूषितम् ॥ ४ ॥ पानपात्रं च चिन्मुद्रा त्रिशुलं पुस्तकं करैः विद्यासंसदि विभ्राणं सदानंदमुखेक्षणम् ॥ ५ ॥ महाषोढोदिताशेषदेवतागणसेवितम् । एवं चित्ताम्बुजे ध्यायेदर्द्धनारीश्वर शिवम् ॥ ६ ॥ पुरुष वा स्मरेद्देवि स्त्रीरूपं वा विचिन्तयेत् । अथवा निष्कलं ध्यायेत् सच्चिदानंदलक्षणम् ॥ ७ ॥ सर्वतेजोमयं ध्यायेत् सचराचरविग्रहम् ॥ इति स्वाभेदेन ध्यात्वा योनिलिंगसुरभिकपालज्ञानत्रिशुलपुस्तकवनमालानभोमहामुद्रा इति दश मुद्रा विरच्य शिरसि श्रीगुरुं ध्यायेत् । यथा । सहस्रदलपंकजे सकलशीतरश्मिप्रभं वराभयकराम्बुज विमलगंधपुष्पांवरम् । प्रसन्न वदनेक्षणं सकलदेवतारूपिणं स्मरेच्छिरसि हंसगं तदभिधानपूर्व गुरुं ॥ इति श्रीगुरुं ध्यात्वा । तद्विद्यया तत्पादुका शिरसि विन्यस्य ग्रणभ्य स्वगुरुकृतं स्वनाम स्वमूलाधार स्मृत्वा शिवरूपं स्वात्मानं ध्यायेत् ॥ म ॥ अथ महाषोढान्यासफलं कुलार्णवे॥ एवं न्यासे कृते देवि साक्षात् परशिवो भवेत् । मंत्री न चात्र संदेहो निग्रहानुग्रहक्षमः ॥ महाषोढाह्वयं न्यास यः करोति दिने दिने । देवाः सर्वे नमस्यन्ति तं नमामि न संशयः ।। महाषोढाह्वयं न्यासं यत्र मंत्री न्यसेत्ततः । दिव्यक्षेत्र समुद्दिष्टं समन्ताशयोजनम् ॥ कृत्वा न्यासमिमं देवि यत्र गच्छति मानवः । तत्र श्रीविजयो लाभः स मान्यः पुरुषः प्रिये ।। महाषोढाकृतन्यासः त्वदीक्षायाभिवंदिते । समानान्मृत्युमाप्नोति यदि त्राता शिवः स्वयं ॥ .

·परिशिष्टम् वज्रपंजरनामानमेवं न्यासं करोति यः । दिव्यान्तरिक्षभूशैलजलारण्यनिवासिनः॥ उइंडभूतवेतालदेवरक्षोग्रहादयः । भयग्रस्तेन मनसा नेक्षन्ते साधकं प्रिये ॥ महाषोढाह्वयं न्यासं ब्रह्मविष्णुशिवादयः । देवाः सर्वे प्रकुर्वन्ति ऋषयश्च मुनीश्वराः ।। बहुनोक्तेन किं देवि सुशिष्याय प्रकाशयेत् । अक्षयां लभते सिद्धिं रहसि न्यासमाचरेत् ॥ अस्मात् परतरः साक्षाद्देवताभावसिद्धिदः । लोके नास्ति न संदेहः सत्यं सत्यं न संशयः ॥ ऊर्धाम्नायप्रवेशश्च पराप्रासाचिंतनम् । महाषोढापरिज्ञानं नाल्पस्य तपसः फलम् ।। इत्थं महाषोढान्यासं विधाय ॥ त्रिविधः श्रीचक्रन्यासः ( पत्र ९१, पंक्ति १७ ) : अथ श्रीचकन्यासः ॥ श्री गुं गुरुभ्यो नमः । श्री गं गणपतये नमः। प्राणानायम्य मूलेन ऋष्यादिन्या- समाचरेत् ।। ध्यात्वा संपूज्य देहं स्वं ध्यायेच्छ्रीचक्ररूपकम् ॥ १ ॥ शरीरं चिन्तयेदादौ निज श्रीवक्ररूपिणं ॥ वगाद्याकारनिर्मुक्तं ज्वलत्कालामिसंनिभम् ॥ २ ॥ पृथ्वीपुरत्रितयभूमि पत्रनागपत्रंद्रकोणदशकोणयुगेभकोणम् ।। अंतत्रिकोणमथ बिन्दुपदं समीज्यं श्रीचक्रराजमतुलं विमृशेत्स्वदेहं ॥ ३ ॥ एवं प्राणानायम्य श्रीमूलविद्यया एव ऋष्यादिकरषडंगन्याधान् कृत्वा देवीं ध्यात्वा संपूज्य च स्वदेहं श्रीवक्ररूपिणं ध्यात्वा न्यसेत् ॥ तद्यया ।। ओं ऐं ह्रीं श्री लं इंद्राय नमः इति रक्षपादांगुष्ठे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री रं अग्नये नमः इति दक्षजानुनि ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं टं यमाय नमः इति दक्षपार्श्वे ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं क्षं नैऋतये नमः इति दक्षांसे ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं वं वरुणाय नमः इति वामांसे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं यं वायवे नमः इति वाम गश्व ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं सं सोमाय नमः इति वामजानुनि ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं हं ईशानाय नमः इति वामपादांगुष्ठे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं आ ब्रह्मगे नमः इति ब्रह्मरंधे ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्रीं अनंताय नमः इति मूलधारे ।। इति दिग्बंधनम् ॥ओं ऐं ह्रीं श्रीं गं गणेशाय नमः इति वामजानुनि ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं क्ष क्षेत्रपालाय नमः इति वामांसे ।। ओं ऐं ह्री श्री बं बटुकाय नमः इति दक्षजानुनि । ओं ऐं ह्रीं श्रीं यां योगिनीभ्यो नमः इति दासे ।। इति बलिदेवतान्यासः ॥ अथ दशपीठ- शक्तिन्यासः ।। ओं ऐं ह्रीं श्री मोहिन्यै नमः इति पादांगुष्ठद्वये ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं क्षोभिण्यै नमः इति दक्ष- जानुनि ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं पशिन्यै नमः इति दक्षकूपरे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं स्तंभिन्यै नमः इति दक्ष करांगुल्यो । ओं ऐं ह्रीं श्री आकर्षिण्यै नमः इति विशाखायाम् ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं द्राविण्यै नमः इति वामकरांगुल्यग्रे.॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं आल्हादिन्यै नमः इति वामरे ॥ओं ऐं ह्रीं श्रीं क्लिन्न यै नमः इति वामजानुनि ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं क्लेनिदन्यै नमः इति हृदि ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं सर्वतत्त्व कमलासनाय नमः इति सर्वोगे ॥ इति दशपीठ शक्तिन्यासः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं अं आं सौः त्रैलोक्यमोहनचक्राय नमः इति सर्वोगे व्यापकत्वेन विन्यस्य । ओं ऐं ह्रीं श्रीं बाह्यचतुरस्ररेखायै नमः इति आचूडचरणं वक्ष्यमाणेघवयवेषु व्यापकं न्यस्य ॥ओं ऐं ह्रीं श्रीं अणिमासिद्धयै नमः इति दक्षासपश्चाभागे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं लघिमासिद्धये नमः इति दक्षपाण्यालि अग्रेषु ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं महिमा सिद्धय नमः इति दक्षोरुसंधौ ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री ईशित्वसिद्धयै नमः इति दक्षपादा- गुन्यग्रेषु ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं वशित्वसिद्धयै नमः इति वामपादांगुल्यग्रेषु ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं प्राकाम्प्रसिद्धये नमः ·नित्योत्सवः . इति वामोरुसंधौ ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं भुक्तिसिद्धयै नमः इति वामपाण्यंगुल्यग्रेषु ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं इच्छासिद्धय नमः इति वामांसपृष्ठे ॥ओं ऐं ह्रीं श्रीं प्राप्तिसिद्धये नमः इति शिखामूले ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं सर्वकामसिद्धयै नमः इति शिर:पृष्ठे ।। तदंतश्चतुरस्नमध्यरेखायै नमः इति वक्ष्यमाणेष्वंगेषु व्यापकं न्यस्य ॥ओं ऐं ह्रीं श्रीं ब्रायै इति पादांगुष्ठद्वये । ओं ऐं ह्रीं श्री माहेश्वर्यै नमः इति दक्षपाश्च ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं कौमाय नमः इति शिरसि ।। ओं ऐं ह्वों श्री वैष्णव्यै नमः इति वामपार्श्वे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं वारायै नमः इति वामजानुनि ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं इंद्राण्यै नमः इति दक्षजानुनि ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं चामुंडायै नमः इते दक्षासे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री महालक्ष्म्यै नमः इति वागांसे ॥ तदंतश्चतुस्नात्यरेखायै नमः इति व्यापकं न्यस्य ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं सर्वसंक्षोभिण्यै मुद्रायै नमः इति पादांगुष्ठद्वये ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं द्रों सर्वविद्राविण्यै नमः इति दक्षपार्श्व ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं क्लों सर्वकर्षिण्यै नमः इति शिरसि ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं ब्लू सर्ववशंकर्यै नमः इति वामपार्श्वे ॥ ओं एं ह्रीं :श्रीं सर्वो- न्मादिन्यै नमः इति वामजानुति ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं क्रों सर्वमहांकुशाय नमः इति दक्षजानुनि ।। ओं ह्रीं श्रीं हफ्रें सर्वखेचर्यै नमः इति दक्षांसे ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं हसौं सर्वबीजायै नमः इति वामसि ।। ओं ऐं ह्री श्री एं सर्वयोनये नमः इति द्वादशाते ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं हल ह्ली हस्रौंः सर्वत्रिखंड.यै नमः इति पादांगुष्टद्वये ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं अं आं सौः त्रैलोक्यमोहनचक्रेश्वर्यै त्रिपुरायै नमः ॥ इति हृदये ।। तस्या दक्षिणे ओं ऐं ह्रीं श्रीं अणिमासिद्धयै नमः ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं द्रां सर्वसंक्षोभिण्यै मुद्राय नमः इति तस्या वामे ।। इति विन्यस्य । ओं ऐं ह्रीं श्रीं एत्ताः प्रकटयोगिन्यत्रैलोक्यमोहनचक्रे समुद्राः ससिद्धयः सायुवाः सवाहनाः सपरिवारा: सर्वोपचारैः संपूजिताः सन्तु नमः इति व्यापकं विन्यसेत् ॥ इति प्रथमावरणन्यासः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लों सौः सर्वाशापरिपूरचक्राय ( षोडशदलकमलाय ) नमः इति व्यापक विन्यस्य ॥ ओं ऐं ह्री श्री अं कामाकर्षिणीनित्याकलायै नमः इति दक्षिणकर्णपृष्ठे ।। स्मों ऐं ह्रीं श्रीं आं बुद्धयाकर्षिणी- नित्याकलायै नमः इति दक्षांसे ।। ओं ऐं श्रों इं अहंकाराकर्षिणी नित्याकलायै नमः इति दक्षकूपर ॥ ओं में ह्रीं श्रीं ई शब्दाकर्षिण्यै नित्याकलायै नमः इति दक्षकरपृष्ठे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं उ स्पर्शाकर्षिण्यै नित्याकलायै नमः इति दक्षिणोरौ ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं ऊं रूपाकर्षिण्यै नित्याकलायै नमः इति दक्ष नानुनि ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री * रसाकर्षिण्यै नित्याकलायै नमः इति दक्षगुल्फे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री ऋ गंधाकर्षिण्यै नित्यालायै नमः इति दक्षपादतले ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं लं चित्ताकर्षिण्यै नित्याकलायै नमः इति वामपादतले ।। भों ऐं ह्रीं श्रीं ल धैर्याकर्षिण्यै नित्याकलाय नमः इति वामगुल्फे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री एं स्मृत्याकर्षिण्य नित्याकलायै नमः इति वामजानुनि ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं ऐं नामाकर्षिण्यै नित्याकलायै नमः इति वामोरौ ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं ओं बीजा- कर्षिण्यै नित्याकलायै नमः इति वामकरपृष्ठे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं औं आत्माकर्षिण्यै नित्याकलायै नमः इति वामकूपरे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं में अमृताकर्षिण्यै नित्याकलायै नमः इति वामसि ॥ भों में ही श्री अशरीरा- कर्षिण्यै नित्याकलायै नमः इति वामश्रोत्रपृष्ठे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः सर्वाशापरिपुरकचक्रेश्चर्य त्रिपुरश्य नमः इति हृदये ॥ तस्या दक्षिणे ओं ऐं ह्रीं श्री लधिमासिद्धथै नमः ॥ वाम ओं ऐं ह्रीं श्रीं द्रों सर्वविद्रावित - विणीमुद्रायै नमः इति विन्यस्य ।। एताः गुप्तयागिन्यः सर्वाशापरिपूरकचके समुद्राः ससिद्धयः सायुधाः सवाहनाः सपरिवारा: संपूजिताः सन्तु नमः इति व्यापकं न्यसत् ।। इति द्वितीयावरणन्यासः ॥ ततः ओं में ह्रीं श्रीं ह्रीं क्लीं सौः अष्टदलपद्माय सर्वसंक्षोभणचक्राय नमः इति व्यापक विन्यस्य ॥ ओं में ह्रीं श्रीं के ख गं घं डं अनंगकुसुमायै नमः इति दक्षशंखे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं च छ ज झं में अनंगमेखलायै नमः इति दक्षजत्रुणि ( बाहुमूलसंधौ )॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं टं ठंड ढ ण अनंगमदनायै नमः इति देक्षोरौ ।। ओं ऐं हों श्री तथं दं धं नं अनंगमदनातुरायै नमः इति दक्षगुल्फे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं पं पं यं में मं अनंगरेखायै नमः इति वामगुल्फे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री य र ल व अभंगवेगिन्यै नमः इति वामोरौ ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं शेषं सं हं अनंगांकुशायै नमः इति वामजत्रुणि ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री लं क्षं अनंगमालिन्यै नमः इति वामशंखे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्रीं क्लीं सौः ·परिशिष्टम् सवसंक्षोभणचक्रेश्वर्यै त्रिपुरसुंदर्यै नमः इति हृदये ॥ तस्या दक्षिणे ओं ऐं ह्रीं श्रीं महिमासिद्धयै नमः ॥ वामे ओं ऐं ह्रीं श्रीं क्लीं आकर्षिणीमुद्रायै नमः ॥ इति विन्यस्य ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं एताः गुप्ततरयोगिन्यः सर्वसंक्षो- भणे चक्रे समुद्राः ससिद्धयः सायुधाः सवाहनाः सपरिवाराः सर्वोपचारैः संपूजिताः संतु नमः इति व्यापक कुर्यात् ।। इति तृतीयावरणन्यासः ॥ ततः ओं ऐं ह्रीं श्रीं हैं हक्लीं सौः चतुर्दशारचक्राय सर्वसौ- भाग्यदायकचक्राय नमः इति व्यापकं विन्यस्य ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं के सर्वसंक्षोभिणीशक्त्यै नमः इति ललाटदक्षमागे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं खं सर्वविद्राविणीशक्तयै नमः इति दक्षगंडे । ओं ऐं ह्रीं श्रीं गं सर्वाकर्षिणीशक्तयै नमः इति दक्षांसे । ओं ऐं ह्रीं श्रीं धं सर्वाल्हादिनीशक्त्यै नमः इति दक्षपाखें । ओं ऐं ह्रीं श्रीं हुं सर्वसंमोहिनी- शक्यै नमः इति दक्षोरौ ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं चं सर्वस्तंभिनीशक्त्यै नमः इति दक्षजंघायां ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री छ सर्वज्रभिणीशक्तयै नमः इति वामजंघायां ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं ज सर्ववशंकरिणीशक्तये नमः इति वामोरौ । ओं ऐं ह्रीं श्रीं झं सर्वरंजिनीशक्तयै नमः इति वामपाच ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं में सर्वोन्मादनकरिणीशक्त्यै नमः इति वामांसे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं टं सर्वार्थसाधिनीशक्त्यै नमः इति वामगंडे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री & संपत्तिपूरिणी- शक्तयै नमः इति ललाटवामभागे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री डं सर्वमंत्रमयीशक्तयै नमः इति ललाटे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं ढं सर्वद्वंद्वक्षयंकरीशक्तयै नमः इति चुडाधः शिरपृष्ठे वा ॥ इति विन्यस्यः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं हैं हुक्लीं सौंः त्रिपुरवासिनीसर्वसौभाग्यदायकचकेश्वर्यै नमः इति हृदये ॥ तस्या दक्षिणे ओं ऐं ह्रीं श्रीं ईशित्वसिद्धयै नमः। तस्या वामे ओं ऐं ह्रीं श्रीं ब्लू सर्ववशंकरीमुद्रायै नमः इति विन्यस्य ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं एताः संप्रदाययोगिन्यः सर्वसौभाग्यदायके चक्रे समुद्राः ससिद्धयः सायुधाः सवाहनाः सपरिवाराः सर्वोपचारैः संपूजिताः संतु नमः इति व्यापकं कुर्यात् ॥ इति चतुर्थावरणन्यासः॥ ततः ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्रसौंः हूक्ली हौंः बहिर्दशार- चक्राय सर्वार्थसाधकचक्राय नमः इतिः व्यापक विन्यस्य ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं णं सर्वसिद्धिप्रदादेव्यै नमः इति वक्षनेत्रे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं तं सर्वसंपत्प्रदादेव्यै नमः इति नासामूले ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं थं सर्वप्रियंकरीदेव्यै नमः इति वामनेत्रे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं दं सर्वमंगलकारिणीदेव्यै नमः इति वामबाहुमूले ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं सर्वकामप्रदादेव्यै नमः इति वामोरुमूले ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं नं सर्वदुःखविमोचिनीदेव्यै नमः इति वामजानुनि.।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं पं सर्वमृत्युप्रशमनीदेव्यै नमः इति दक्षजानुनि ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं फं सर्वविघ्नविनाशिदेव्यै नमः इति गुदे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं बं सर्वांगसुंदरीदेव्यै नमः इति दक्षोरुमूले ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं में सर्वसौभाग्यदायिनी- देव्यै नमः इति दक्षबाहुमूले ॥ इति विन्यस्य ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्झे हस्लीं सौः त्रिपुराश्रिये सर्वार्थसाधक चक्रेश्वर्यै नमः इति हृदये ॥ तस्या दक्षिणे वशित्वसिद्धये नमः ॥ वामे सः सर्वोन्मादिनीमुद्रायै नमः ॥ इति विन्यस्य ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं एताः कुलकौलयोगिन्यः सर्वार्थसाधकचक्रे समुद्राः ससिद्धयः सायुधाः सवाहनाः सपरिवाराः सर्वोपचारैः संपूजिताः संतु नमः इति व्यापकं कुर्यात् ॥ इति पंचमावरणन्यासः ॥ ततः ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्रीं क्लीं ब्लें अंतर्दशारचक्राय सर्वरक्षाकरचक्राय नमः इति व्यापकं विन्यस्य ।। ओ ऐं ह्रीं श्रीं में सर्वज्ञादेव्यै नमः इति दक्षनासापुटे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं यं सर्वशक्तिदेव्यै नमः इति दक्षसृक्किणि ।। बों ऐं ह्रीं श्रीं रं सर्वेश्वयंप्रदायिनीदेव्यै नमः इति दक्षस्तने ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं लं सर्वज्ञानमयीदेव्यै नमः इति दक्षमुष्क ॥ओं ऐं ह्रीं श्रीं वं सर्वव्याधिविनाशिनीदेव्यै नमः इति सीवया ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं शं सर्वापारस्वरूपादेव्यै नमः इति वाममुष्के ॥ भओं ऐं ह्रीं श्री षं सर्वपापहरादेव्यै नमः इति वामस्तने ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं सं सर्वानंदमयीदव्यै नमः इति वामसृक्किणि ॥ औ ऐं ह्रीं श्रीं हं सर्वरक्षास्वरूपिणीदेव्यै नमः इति वामनासापुटे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं क्षे सर्वेप्सितफलप्रदायै देव्यै नमः इति नासाग्रे ॥ इति विन्यस्य ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्रीं क्लों ब्लें त्रिपुरमालिनी सर्वरक्षाकरचक्रेश्वर्यै नमः इति हृदये ॥ तस्या दक्षिणे ओं ऐं ह्रीं श्रीं प्राकाम्यसिद्धयै नमः ॥ बामे घों ऐं ही त्रों को महांकशामुदायै नमः ॥ इति विन्यस्य । ओं ऐं ह्री श्री एताः निगर्भयोगिन्यः सर्वरक्षाकरचक्रे. समुद्रा) प्रसिद्धयः सायुधाः सवाहनाः सपरिवाराः सर्वोपचारैः संपूजिताः सन्तु नमः इति व्यापकं कुर्यात् ॥ इति पछा 24 ·नित्यात्सवः वरणन्यासः ॥ ततः ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्रीं श्रीं साः अष्टकोणचक्राय सर्वरोगहरचक्राय नमः इति व्यापक विन्यस्य ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री अंआ ई ई उ ऊ ऋ ॠलं लं ए ऐ ओं औं अं अर्दू वशिनीवाग्देवतायै नमः इति चुबुके ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं के खं गं घंहं कहीं कामेश्वरीवाग्देवतायै नमः इति कंठदक्षिणभागे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं च छ ज झं ब्लीं मोदिनीवाग्देवतायै नमः इति हृदयदक्षिणभागे । ओं ऐं ह्रीं श्रीं टं ई ढं गं य्लूं विमलावाग्देवतायै नमः इति दक्षिणकुक्षौ ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं त थ द ध नं ज्नी अरुणावाग्देव- तायै नमः इति नाभौ ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं पं फ ब भ हव्यू जयिनीवाग्देवतायै नमः इति वामकुक्षौ ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं यं रैलं वं इयूं सर्वेश्वरीवाग्देवतायै नमः इति हृदयवामभागे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं शं बस है ळ क्ष क्षत्री कौलिनीवाग्देवतायै नमः इति कंठत्रामभागे । इति विन्यस्य ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्रीं श्रीं सौः त्रिपुरासिद्धा सर्वरोगहरचक्रेश्वर्यै नमः इति हृदये ॥ तस्या दक्षिणे ओं ऐं ह्रीं श्रीं भुक्ति सिद्धथै नमः ॥ तस्या व मे ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्रस्वफ्रें खेचरीमुद्रायै नमः इति विन्यस्य ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री एताः रहस्ययोगिन्यः सर्वरोग- हरचके समुद्राः ससिद्धयः सायुधाः सवाहनाः सपरिवाराः सर्वोपचारैः संजिताः संतु नमः इति व्यापक कुर्यात् ।। इति सप्तमावरणन्यासः ॥ ततः ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्रै क्लिो हुसः मध्यत्रिकोणाय सर्वसिद्धि- प्रदचकाय नमः इति व्यापक विन्यस्य ॥ हृदयं त्रिकोणत्वेन विभाव्य ॥ तद्यथा ॥ कंठमध्याधःप्रदेशादक्ष- वामस्तनादितः पुनस्तत्स्थानपर्यंत मध्यव्यस्त्रं विभावयित्वा ॥ तस्य बहिः दक्षवामवामदक्षेषु ओं ऐं ह्रीं श्रीं द्रां द्रीं क्लीं ब्लू सः यो रां लो वो शां सर्वभनेभ्यो कामेश्वरकामेश्वरीबाणेभ्यो नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं धंधं सर्वसंमोहनाभ्या कामेश्वरकामेश्वरीचापाभ्यां नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मां ह्रीं सर्ववशीकरणाभ्यां कामेश्वरकामेश्वरीपाशाभ्यां नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं कों कों स्तंभनाभ्यां कामेश्वरकामेश्वरीअंकुशाभ्यां नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं क ए ई ल ह्रीं अग्निचक्रे कामगिरिपीठे मित्रेशनाथामिके जाग्रदशाधिष्ठायिने इच्छाशक्त्यात्मक- द्रात्मकशक्तिश्रीकामेश्वरीदव्यै नमः इति त्रिकोणस्याग्रकोणे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं इसकहल ही सूर्यचके जालंघरपीठे षष्ठीशनाथात्मके स्वप्नदशाधिष्ठापके ज्ञानशक्त्यात्मकविष्ण्वात्मकशक्तिश्रीवजेश्वरीदेव्यै नमः इति त्रिकोणस्य वामकोणे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं स क ल ह्रीं सोमचक्रे पूर्णगिरिपीठे उडीशनाथात्मके सुषुप्तिदशाधि- छायके क्रियाशक्त्यात्मकब्रह्मात्मशक्तिश्रीभग मालिनीदेव्यै नमः इति दक्षकोणे ॥ इति विन्यस्य ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं हुर्ते गुरूक्लीं हूस्रोः त्रिपुरांबिकासर्वसिद्धिप्रदचक्रेश्वर्यै नमः इति हृदये ॥ तस्या दक्षिणे ओं ऐं ह्रीं श्रीं इच्छासिद्धयै नमः ॥ वामे ओं ऐं ह्रीं श्रीं इसौं सर्वबीजमुद्रायै नमः ॥ इति विन्यस्य ॥ ओं ऐं ही श्री एता: परापररहस्ययोगिन्यः सर्वसिद्धिप्रदे चक्रे समुद्रा: ससिद्धयः सायुधाः सवाहनाः सपरिवाराः सर्वोप- चारैः संपूजिताः संतु नमः इति व्यापकं कुर्यात् ॥ इति अष्टमावरणन्यासः ॥ ततः ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह स क ल ह स क ह ल स क ल हों बिंदुपीठाय सर्वानंदमयचक्राय नमः इति व्यापक विन्यस्व हृदय- त्रिकोणमष्यस्थितबिंदुमध्ये ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह स क ल ह स क ह ल सकल हों ब्रह्मचके उन्माणपीठ श्रीचर्यानाथात्मके तुरीयतुरीयातीतदशाधिष्ठायके परब्रह्मात्मशक्तिश्रीमहात्रिपुरसुंदय देव्यै नमः॥ ओं हो श्रीं क एईल ह्रीं ह स क ह ल ह्रीं स क ल ह्रीं महात्रिपुरसुंदरीश्रीसनिदमयचक्रेश्वर्य नमः इति तत्रैः। तस्या दक्षिणे ओं ऐं ह्रीं श्रीं प्राप्तिसिद्धयै नमः ॥ तस्या वामे ओं ऐं ह्रीं श्रीं ऐं योनिमुद्रायै नमः॥ इति विन्यस्य ॥ एषा परापरातिरहस्ययोगिनीसर्वानंदमये महाचक्रे परब्रह्मस्वरूपिणी परामृतशक्किसर्वमन्त्रेश्वरी सर्वविश्वेश्वरी सर्वपीठेश्वरी सर्ववीरेश्वरी सर्वयोगीश्वरी सर्ववागीश्वरी सर्वसिद्धेश्वरी सकलजगदुत्पत्तिमातृका सूचका सदेवता समुदा प्रसिद्धा सायुवा साना सवाहना सपरिवारा सालंकारा सर्वोपचारः श्रीमहात्रिपुरसुंदरी पस्या समस्या परापरया च सपर्यया संपविताऽस्तु नमः॥ इति व्यापकं कुर्यात् ॥ इति नकमावरपन्यास। (अतः पश्चादुको न्यासक्रमः श्रीषोडन्युपासकैरेव कार्यों नत्वन्यैः) पुनः दृश्ये एव ओं ऐं डों श्रीं मूलसमस्त- चक्रेश्वरीमहात्रिपुरसुंदर्यै देख्य नमः ॥ तस्या दक्षिणे ओं ऐं ह्रीं श्रीं सकामसिद्धयै नमः ॥ तस्या वामे ओं ऐं ·परिशिष्टम् १८७ ह्रीं श्रीं हु. हुरूक्लो हुस्रौः ॥ त्रिखंडामुद्रायै नमः ॥ इति हृदये एव विन्यस्य हृदयत्रिकोणे . कामेश्वर्याचा: चित्रांताः पंचदश नित्या न्यसेत् ॥ हृदि नित्या षोडशीमप्रदेशीमापि ॥ शुक्लकृष्णपक्षे तु वक्ष्यमाणप्रकारेण उझ्यव्यापितिथिनियमातिथिवृद्धौ दिनद्वये एका नित्या ॥ तिथिक्षये नित्याद्वयमेकतिथौ ॥ ४ अ कामेश्वरीनित्यायै नमः ४ अं चित्रानित्यायै नमः ४ आ भगमालिनीनित्यायै नमः ४ औं ज्वालामालिनीनित्यायै नमः ४ ई नित्यक्लिन्नानित्यायै नमः ४ ओ सर्वमंगलानित्यायै नमः ४ ई भेरुंडायै नमः ४ ऐ विजयानित्यायै ममः ४ उ वन्हिवासिनीनित्यायै नमः ४ ए नीलपताकानित्यायै नमः ४ ॐ महावज्रेश्वरीनित्यायै नमः ४ ल नित्यानित्यायै नमः ४ * शिवदूतीनित्यायै नमः ४ ल कुलसुंदरीनित्यायै नमः ४ ऋ सरितानित्यायै नमः ऋ त्वरितानित्याय नमः ४ लं कुलसुंएरीनित्यायै नमः ४ ऋ शिवदूतीनित्यायै नमः ४ लं नित्यानित्यायै नमः ४ ऊ महावज्रेश्वरीनित्यायै नमः ४ ए नीलपताकानित्यायै नमः * उ वन्हिवासिनीनित्याय नमः ४ ऐं विजयानित्यायै नमः ४ ई भेरुंडायै नमः ४ ओं सर्वमंगलानित्यायै नमः ४ इ नित्यक्लिंन्नानित्यायै नमः ४ औं ज्वालामालिनीनित्यायै नमः ४ आ भगमालिनीनित्यायै नमः ४ अं चित्रानित्यायै नमः ४ अ कामेश्वरीनित्याय नमः ४ अ: त्रिपुरसुंदरीमहानित्यायै नमः ४ अ: त्रिपुरसुंदरीमहानित्यायै नमः इति विन्यस्थ त्रिकोणस्य पृष्ठभागे रेखात्रयं विभाव्य तत्र गुरुपंक्तित्रयं पादुकात्रयमपि न्योतः । तद्यया ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री नारायणादिसप्तदिव्यौधेभ्यो नमः इति प्रथमरेखायाम् ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं गौडपादा- चार्यादित्रयसिद्धौधेभ्यो नमः इति द्वितीयरेखायाम् ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं विश्वरूपाचार्यादिचतुर्मानवौधेभ्यो नमः इति तृतीयरेखायाम् ॥ ततो हृदयत्रिकोणस्याष्टकोणस्य चांतरालेषु षडंगयुवतीविन्यसेत् ॥ तद्यथा ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं क ए ई ल ह्रीं सर्वज्ञताशक्तिधाम्ने हृदयदव्यै नमः इति दक्षस्तने । ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह स क ह ल ह्रीं नित्यतृप्ताशक्तिधाम्ने शिरोदेव्यै नमः इति वामस्तने ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री सकल हों अनादिबोधशक्तिधाने शिखादेव्यै नमः इति दक्षपळे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं क ए ई ल ही स्वतंत्र- शक्तिधाम्ने कवचदेन्यै नमः इति वामगले ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह स क ह ल ही नित्यमलुप्तशक्तिधाम्ने नेत्रदेव्यैः नमः गलौघे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं स क ल ह्रीं अनंतशक्तिमान्ने अस्त्रदेव्यै नमः इति गोर्खे ॥ ओं ऐं ह्री. श्री क ए ई छ ह्रीं ह स क ह ल ह्रीं स क ल ह्रीं श्रीमहात्रिपुरसुंदथै नमः इति हृदये ॥ एवं विन्यस्य बिंदुचकमध्ये देन्युपरिवृत्ताकारेण पंचपंचकदेक्ता विन्यसेत् ॥ तद्यथा ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं श्रीविद्यालक्ष्म्यंबादेव्यै नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं लक्ष्मीलभ्यंबादेव्यै नमः॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं महालक्ष्मीलायंबादेव्यै नमः ॥ ओं: ऐं ह्रीं श्री मूलं त्रिशक्तिलक्ष्म्यंबादेव्यै नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं साम्राज्यलक्ष्यबादेव्यै नमः ॥ इति प्रथमपंचकं ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं मुलं श्रीविद्याकोशांबादेव्यै नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं परंज्योतिःकोशांबादेव्यै नमः ॥ ओं में ही श्री मूल परिनिष्कलाभवीको शाबादेव्यै नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं अजपाकोशीबादेव्यै नमः ॥ ओं, ऐंडहीं श्री मूलं मातृकाकोशाबादेव्यै नमः ॥ इति द्वितीयपंचकं ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं श्रीविद्याकल्पलता सहेली नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं पंचकामेश्वरीकल्पलताबादेव्यै नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं पंचकल्पलतेश्वरीकल्पाला ·नित्योत्सवः बादेव्यै नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूल कुमारीकल्पलताबादेव्यै नमः॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं पंचवाणेश्वरी- कल्पांबादेव्यै नमः ॥ इति तृतीयपंचकम् ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूळे श्रीविद्याकामदुघांबादेव्यै नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं अमृतपीठश्वरीकामदुधांबादेव्यै नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं सुधासूःकामदुर्धाबादेव्यै नमः॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं अमृतेश्वरीकामदुपांबादेव्यै नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं अन्नपूर्णाकामदुधांबाबादेव्यै नमः ॥ इति चतुर्थपंचकं ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं श्रीविद्यारत्नांबादेव्यै नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं सिद्धलक्ष्मी- रत्नांबादेव्यै नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मुलं मातंगीरत्नांबादेव्यै नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं भुवनेश्वरीरत्नांबादेव्यै नमः ।। ओं ऐं ह्रीं श्नी मूलं वाराहीरत्नांबादेव्यै नमः ॥ इति पंचमपंचकम् ॥ इति पंचपंचिकादेवता. न्यासः ॥ ततो वक्ष्यामाणेषु स्थानेषु षदर्शनदेवता विन्यसेत् ॥ तद्यथा ॥. ओं ऐं ह्रीं श्रीं बौद्धदर्शन- देवतातारायै नमः इतिदक्षांसपृष्ठतो हृदयावधि ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं वैदिकदर्शनदेवताब्रह्मणे नमः इति दक्षकर्ण- पृष्ठतो हृदयावधि ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं शैवदर्शनदेवताभद्राय नमः इति दक्षशंखतो हृदयावधि ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं सौरदर्शनदेवतायै सूर्याय नमः इति दक्षगलतो हृदयावधि ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं वैष्णवदर्शनदेवतायै विष्णवे नमः इति दक्षमालादिहृदयातम् ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं शाकदर्शनदेवतायै भुवनेश्यै नमः इति चिबुकादिहृदयांतम् ॥ इति षड्दर्शनदेवतान्यासः ॥ ततो बिन्दुचके एव चतु:समयदेवता विन्यसेत् ॥ तद्यथा ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री मूलं कामेश्वरीसमयदेवतायै नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं वज्रेश्वरीसमयदेवतायै नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मुझे भगमालिनीसमयदेवनायै नमः ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं श्रीमहात्रिपुरसुंदरीबमयदेवतायै नमः ॥ इति विन्यस्य ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह स क ल ह स क ह ल ह्रीं इति व्यापकं सर्वोगे | ओं ऐं ह्रीं श्रीं मूलं महोड्याणपीठनिलयसव. चक्रेश्वरीध्यातपंचश्रीपंचकोशपंचकल्पलतापंचकामदुघापंचरत्नवृंदमंडितासनसंस्थित, सर्वदर्शनसेवित, षडंगयुवती- स्तुत, चतुःसमयदेवतापूजित, महासौभाग्यजनन, महामोक्षप्रद, शुन्याशन्यविवर्जितशक्ति सच्चिदानंद परब्रह्म श्रीमन्हाहात्रिपुसुंदरीश्रीपादुकायै नमः इति मूर्धादिपादपर्यंत त्रिर्व्यापक न्यसेत् ॥ ततो ब्रह्मरंध्रे स्वगुरुपादुका विन्यस्य मूलाधारे स्वगुरुकृतस्त्रनाम विन्यस्य तत्रैव महाकामकलां व्यायेत् ॥ इति संहारश्रीचक्र- न्यासः॥१॥ अथ सृष्टिश्रीचक्रन्यासः ॥ तत्र शिरसि त्रिकोण विभाव्य ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री तुरीयाविद्यामुम्वार्य सर्वानंदमयाय चक्राय नमः इति व्यापक विन्यस्य ॥ तत्र शिरत्रिकोणस्य महाबिन्दौ तुरीयविद्यामुम्बार्य ब्रह्मचक्रे महोड्याणपीठनिलयसर्वचक्रेश्वरीयात, पंच श्री, पंचकोश, पंचकल्पलता, पंचकामदुधा, पंचरत्नदमंडि- तासनसंस्थित, सर्वदर्शनसेवित, षडंगयुवतीस्तुत, चतुःसमयदेवतापूजित, महासौभाग्यजनन, महामोक्षप्रद, शून्याशून्यविवर्जितशक्ति, सच्चिदानंदपरब्रह्म श्री मन्महात्रिपुरसुंदरीश्रीपादुकायै नमः इति मूर्धादिपर्यंत त्रिर्व्यापक विन्यस्य ।। भ्रूमध्ये मूलविद्यामुच्चार्य समस्तचक्रेश्वरीश्रीमहात्रिपुरसुंदरीदेव्यै नमः ।। तस्या दक्षिणे ओं ऐं ह्रीं श्रीं सर्वकामसिद्धये नमः ॥ तस्या वामे ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्लै हुरुक्की हस्रौः त्रिखंडामुद्रायै नमः पुनस्तस्या पक्षिणे ओं ऐं ह्रीं श्रीं प्राप्तिसिद्धयै नमः ॥ पुनस्तस्या वामे ओं ऐं ह्रीं श्रीं ऐं योनिमुद्राय नमः ॥ इति विन्यस्य एषा परापरातिरहस्ययोगिनी सर्वानंदमये महाचके परब्रह्मस्वरूपिणी परामृतशक्ति सर्वभत्रेश्वरी सर्प- विद्यश्वरी सर्वपीठेश्वरी सर्ववीरेश्वरी सर्वयोगीश्वरी सर्वसिद्धेश्वरी सकलजगदुत्पत्तिमातृका सबका सदेवता समुद्रा ससिद्धिः सायुधा सासना सबाहना सपरिवारा सालंकारा सर्वोपचार श्रीमहात्रिपुरसुंदरी परया चापल्या परा. परया च सपर्यया संपूजितास्तु नमः ॥ इति बिंदुचक्रन्यासः ॥ ततः शिरत्रिकोणपृष्ठमागे रेखात्रय विमाव्य तत्र पूजाप्रकरणे वक्ष्यामाणगुरुपंक्तित्रयं न्यसेत् ।। ततः पूर्ववत् षोडश नित्या विन्यस्य ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं हुल ह्लीं ह्नौंः मध्यत्रिकोणाय सर्वसिद्धिप्रदचक्राय नमः इति ज्यापकं विन्यस्य ॥ त्रिकोगस्याष्टकोणयो: अंतरालेषु प्रागुक्ता आयुधदेवता न्यसेत् । तद्यथा ।। दक्षनेत्रे ओं ऐं ह्रीं श्रीं द्रा द्रीं क्लीं ब्लू सः सर्वजममेभ्यः कामेश्वरवाणेभ्यो नमः ॥ वामनेत्रे ओं ऐं ह्रीं श्रीं यां रा ला वा या सर्व संभमेभ्यः कामेश्वरीबाणेभ्यो नमः ॥

·परिशिष्टस् १८ दक्ष वि ओं ऐं ह्रीं श्रीं धं सर्वमोहनाय कामेश्वरचापाय नमः ॥ वामभुवि ओं ऐं ह्रीं श्रीं थं सर्वमोहनाय कामेश्वरीचापाय नमः॥ दक्षणे ओं ऐं ह्रीं श्रीं आं वशीकरणाय कामेश्वरपाशाय नमः॥ वामकणे ओं ऐं ह्रीं श्रीं वशीकरण कामेश्वरीपाशाय नमः ॥ दक्षनासायां ओं ऐं ह्रीं श्रीं क्रों स्तंभनाय कामेश्वरअंकुशाय नमः॥ वामनासायां भओं ऐं ह्रीं श्रीं क्रों स्तंभनाय कामेश्वरीअंकुशाय नमः ॥ इति आयुधदेवता विन्यस्य त्रिकोणस्य काणत्रये पूर्वोक्तकामेश्वर्यादि देवता प्राग्वत् विन्यस्य हृदये प्राग्वत् त्रिपुरा विन्यस्य तद्दक्षिणवामयोः इच्छा- सिद्धिबीजमुद्रा च विन्यस्य ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं एताः परापररहस्ययो गिन्यः सर्वसिद्धिप्रदचक्रे समुद्रा इत्यादि जापकं कुर्यात् ॥ ततः ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्रीं श्रीं सौः अष्टकोणाय सर्वरोगहराय चक्राय नमः इति व्यापक विन्यस्य ॥ शिंरम्पुरोभागमारभ्य मुंडमालाचक्रेण प्रादक्षिण्येन अष्टसु स्थानेषु पूर्वोक्तं वशिन्यादिवाग्देवताष्टकं मणिपूरचके पूर्वोक्ता त्रिपुरासिद्धाचक्रेश्वरीं विन्यस्य ॥ तद्दक्षिणवामयोः भुक्तिसिद्धिं खेचरीमुद्रा च विन्यस्य ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं-एताः रहस्ययोगिन्यः सर्वरोगहरे चक्रे समुद्राः इत्यादि व्याप न्यसेत् ॥ ततः ओं ऐं ह्रीं श्रीं ह्रीं क्लीं ब्ले अंतर्दशारचक्राय सर्वरक्षाकरचक्राय नमः इति व्यापकं विनस्य ।। ओं ऐं ह्रीं श्रीं में सर्वज्ञादेव्यै नमः इति दक्षनेत्रमूले ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं यं सर्वशक्तिदेव्यै नमः इति दक्षापांगे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं रं सर्वेश्वर्यप्रदायिनीदेव्यै नमः इति दक्षत्रोत्रे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री लं सर्वज्ञानमयीदव्यै नमः इति दक्षश्रोत्रपृष्ठे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्री वं सर्व- व्याधिविनाशिनीदेव्यै नमः इति दक्षचुडे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं शं सर्वाधारस्वरूपादेव्यै नमः इति वामचूडे ।। ओं ऐं ह्रीं श्री सर्वपापहरादेव्यै नमः इति वामश्रात्रछे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं सं सर्वानंदमयीदेव्यै नमः इति वाम- श्रोत्रे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं है सर्वरक्षास्वरूपिणीदेव्यै नमः इति वामापांगे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं क्षं सर्वेप्सिसफलप्रदा- देव्यै नमः इति वामनेत्रमूले ॥ इति विनस्य स्वाधिष्ठानचक्रे पूर्वोक्ता त्रिपुरमालिनीचक्रेश्वरीं विन्यस्य तद्दक्षिण- वामयोः प्राकाम्यसिदि महांकुशमुदा प्राग्वत् विन्यसेत् ॥ ततः एताः निगर्भयोगिन्यः सर्वरक्षाकरचक्रे समुद्राः इत्यादि व्यापकं विन्यसेत् ॥ ततः ही ह्स्क्लीं सौः बहिर्दशारचक्राय सर्वार्थसाधकचक्राय नमः इति व्यापकं विन्यस्य ॥ कंठे विशुद्धिचक्रे षोडशदलेषु एकस्मिन्, त्रेये; पुनः एकैस्मिन्, त्रये; पुनः एकस्मिन् , ये इति एकैकां शक्ति विन्यस्य अवशिष्ट चतुर्दले अवशिष्टचतुःशक्तोः न्यसेत् ॥ एवं प्रादक्षिण्येन सर्वसिद्धिप्रमादि दशशक्तीविन्यस्य मूलाधारे त्रिपुराश्रीचक्रेश्वरी प्राग्वद्विन्यस्य तद्दक्षिणवामयोः वशित्वसिद्धिं उन्मादिनीमुद्रा च प्रायत् विन्यस्य ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं- एताः कुलकौलयोगिन्यः सर्वार्थसाधके चक्रे समुद्राः इत्यादि व्यापक न्यसेत् ॥ ततः हैं हल्ली ड्सौः चतुर्दशारचक्राय सर्वसौभाग्यदायकचक्राय नमः इति व्यापकं विन्यस्य । हृदये अनाहतचक्रे द्वादशदलकमल दशदलेषु सर्वसंक्षोभ यादिवशशक्तीविन्यस्य अतिमदलद्वये प्रतिदलं शक्ति द्वयं शक्तिद्वयमिति शिष्टशक्तिवतुष्टयं विन्यस्य ॥ ऊरुद्वये पूर्वोक्तां त्रिपुरवासिनी चक्रेश्वरी प्राग्वद् विन्यस्य तद्दक्षवामयोः ईशित्वसिद्धिं वशंकरी मुद्रा च प्रावद्विन्यस्य ॥ओं ऐं ह्रीं श्रीं एताः संप्रदाययोगिन्यः सर्वसौभाग्य- दायके चक्रे समुद्राः इत्यादि व्यापकं न्यसेत् ॥ ततः ह्रीं क्लीं सौः अष्टदलाय सर्वसंक्षोभणचक्राय नमः इति व्यापक विन्यस्य ॥ ओं ऐं ह्री श्रों क ख ग घ डं अनंगकुसुमायै नमः इति पृष्ठवंशे ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं च छ ज झं में अमंगमेखलाये नमः इति वामपावें ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं टं ठं ड ढं गं भांगमदनायै नमः इति उदरे । ओं ऐं ह्रीं श्रीं तं दधं नं अनंगमदनातुराय नमः इति दक्षपाच ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं पं फ ब भ में अनंगरेखायै नमः इति पृष्ठवामपाश्वयोर्मध्ये ॥ओं ऐं ह्रीं श्रीं यं रं लं वं अनंगवेगिन्यै नमः इति वामपार्श्व- उदरयोर्मध्ये ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं शं षं स ह अनंगांकुशाय नमः इति उदरदक्षिणपाश्वयोर्मध्ये ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं के क्ष अनंगमालिन्यै नमः इति दक्षिणपार्श्वपृष्ठवंशयोर्मध्ये ॥ इति विनस्य जानुद्वये पूर्वोक्तां त्रिपुरसुंदरीचक्रेश्वरी पूर्ववद्विन्यस्य ॥ तद्दाक्ष गवामपाश्वयोः महिमासिद्धि आकर्षिणी मुद्रा च विन्यस्य एताः सुप्ततरयोगिन्यः सर्व- क्षोभणयके समुद्राः इत्यादि व्यापकं न्यसेत् ॥ ततः ऐं क्ली: सौः षोडशइलचक्राय सर्वाशापरिपूरकनकाब नमः इति व्यापक विमस्य ॥ स्वाधिष्ठाने षटदलकमलेष्वादि प्राक्षिण्येन पंचसु दलेषु प्रतिदल संक्तित्रय ·नित्योत्सवः अंतिमदले त्वेको शक्तिमिति कामाकर्षिणीआदिषोडशशक्तीविन्यस्य ॥ जंघयोः पूर्वोक्तां त्रिपुरेश्वरी विन्यस्य तद्द- क्षिणवामयोः लधिमासिद्धि विद्रविणीं च मुद्रा विन्यस्य ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं एताः गुप्तयोगिन्यः सर्वाशापरिपूरक- चक्रे समुद्राः इत्यादि व्यापकं न्यसेत् ॥ ततः ओं ऐं ह्रीं श्रीं अं आं सौः चतुरस्राय त्रैलोक्यमोहनचक्राय नमः इति व्यापक विन्यस्य ॥ अंतश्चतुरस्ररेखायै नमः इति व्यापकं विन्यस्य ॥ मूलाधारे चतुर्दलकम- लस्य दलचतुष्टये तदंतरालचतुष्टये पूर्वदलेशानांतरालयोर्मध्ये पश्चिमदलनैऋत्यंतरालयोर्मध्ये च पूर्वोक्तसंक्षोभ- ग्यादिमुद्रादशकं न्यसेत् ॥ ततः मध्यचतुरस्ररेखायै नमः इति व्यापक विन्यस्य ॥ दक्षिणजंघायाः पश्चि- मादिचतुर्दिक्षु वायव्यादिचतुष्कोणेषु प्रादक्षिण्येन ब्रह्माण्याद्या अष्टौ विन्यसेत् ॥ ततः ओं ऐं ह्रीं श्रीं बाह्यशतुर- स्ररेखायै तमः इति व्यापक विन्यस्य ॥ वामजंघायां दिविदिग्क्रमेण अणिमादिसिद्धयटकं विन्यस्य दक्षपादे प्राप्तिसिद्धिं वामपादे सर्वकामसिद्धिं च विन्यस्य ॥ पादद्वये प्राग्वत् त्रिपुराचकेश्वरी विन्यस्य दक्षिणवामयोः अणिमासिद्धिं सर्वसंक्षोभिणीमुद्रा च विन्यस्य ॥ ओं ऐं ह्रीं श्रीं एताः प्रगटयोगिन्यः त्रैलोक्यमोहनचक्रे समुद्राः इत्यादि व्यापकं विन्यस्य ॥ सरश्मिकं श्रीमहात्रिपुरसुंदर्यभेदेन स्वात्मानं ध्यायेत् ॥ इति सृष्टिश्रीचक्रन्यासः ॥ अथस्थितिश्रीचक्रन्यासः ॥ स च विद्याचक्रेचक्रेश्वरीत्यंगत्रयात्मकः ॥ तत्र प्रथम संप्रदायात् पूर्ववत् करशुद्धि विधाय ॥ तथैव तां विन्यस्य तथैवात्मरक्षां कृत्वा न्यासमारभेत् ॥ ततः आदौ: विद्यान्यासः ।। तद्यथा ॥ मूर्धि ओं ऐं ह्रीं श्रीं प्रथमकूटं ननः ॥ गुह्ये ओं ऐं ह्रीं श्रीं द्वितीयकूटं नमः ।। हृदये ओं ऐं ह्रीं श्रीं तृतीय कूटं नमः ॥ दक्षनेत्रे ओं ऐं ह्रीं श्रीं प्रथमकूट नमः ॥ वामनेत्रे द्वितीयकूटं नमः ॥ भाले ओं ऐं ह्रीं श्रीं तृतीयकूटं नमः ।। दक्षकर्णे ४ प्रथम कूटं नमः ॥ वामकर्णे द्वितीय कूटं नमः ॥ मुखे ४ तृतीयकूटं नमः ।। दक्षांसे ४ प्रथमकूटं नमः ॥ वामांसे द्वितीय कूट नमः ॥ पृष्ठे ४ तृतीयं कूट नमः ॥ दक्षजानुनि ४ प्रथमकूट नमः॥ वामजानुनि द्वितीयकूटं नमः ॥ नाभौ ४ तृतीयकूटं नमः ॥ पादयोः ओं ऐं ह्रीं श्रीं अं आं सौः नमः॥ जंघयोः ४ ऐं क्लीं सौः नमः॥ जानुनोः ४ ह्रीं क्लीं सौः नमः ॥ ऊों: ४ है इक्लीं इसौः नमः ॥ स्फिचयो: इसे इस्ती हसौः नमः ॥ लिंगाग्रे ४ ह्रीं क्ली में नमः ॥ मूलाधारे ४ ह्रीं श्रीं सौः नमः ॥ इति मूर्तिविद्यां विन्यस्य तस्यां हुसैं इस्लीं हूस्रो नमः ॥ इत्यावाहनीविद्या विन्यस्य मुलविद्याया भूर्धादिपादतिं पादादि- हृदयात व्यापकं न्यसेत् ॥ ततो मूलधाराधःस्थितोर्ध्वमुखरक्तसहस्रदलकमलकनिकायर्या ४ अं आं सौः त्रैलोक्य- माहनचक्राय नमः ॥ मूलाधारे ४ ऐं क्लीं सौः सर्वाशापरिपूरकचक्राय नमः ॥ स्वाधिष्ठाने ४ ह्रीं क्लीं सौः सर्वसंक्षोभणचक्राय नमः ॥ मणिपुरे ४ हैं हल्ली हुसौः सर्वसौभाग्यदाययचक्राय नमः ॥ अनाहते ४ हुसे इस्लीं हसौः सर्वार्थचक्राय नमः ॥ विशुद्धौ ४ ह्रीं क्लीं ब्लें सर्वरक्षाकरचक्राय नमः ॥ लंबिकाग्रे ४ ह्रीं श्रीं सौः सर्वरोगहरचक्राय नमः ।। आज्ञायां ४ इौं हुनक्ली इस्रौः सर्वसिद्धिप्रदचक्राय नमः ॥ बिन्दौ ४ मूलं सर्वानंद- मयचक्राय नमः ॥ इति नवचक्राणि विन्यस्य नवचक्रेश्वरीन्यासं कुर्यात् ।। तत्र भूलाधाराधःप्राङ्न्यस्त्रैलोक्य- मोहनचके ४ अं आं सौः त्रिपुराचक्रेश्वर्य नमः ॥ मूलाधारस्थसर्वाशापरिपूरकचक्रे ४ ऐं क्लीं सौः त्रिपुरेशीचके- श्वर्यै नमः॥ स्वाधिष्ठानस्थितसर्बसंक्षोभणचक्रे ४ ह्रीं क्लों सौः त्रिपुरसुंदरीचकेश्वय नमः॥ मणिपूर स्थित ४ सर्वसौभाग्यदायकचक्रे ४ है इस्क्लीं सौः त्रिपुरवासिनीचक्रेश्वर्यै नमः ॥ अनाहतस्मितसर्विसाधकचके ४ हसे हल्ली हसौः त्रिपुराश्रीचक्रेश्वर्यै नमः ॥ विशुद्धिस्थितसर्वरक्षाकरचके ४ ही क्ली में त्रिपुरमालिनीचक्रेश्वर्य ॥ लंबिकापस्थितसर्वरोगहरचक्रे ४ ह्रीं श्रीं सौः त्रिपुरासद्धाचक्रेश्य नमः ॥ आज्ञाचक्रस्य सर्वसिद्धि- प्रदचक्रे ४ झै ह्लीं सौः त्रिपुरांबिकाचक्रेश्वथै नमः ॥ महाबिन्दुस्थबिन्दुचक्रे सर्वा दमयचक्रे ४ मूल महात्रिपुरसुंदरीमहाचक्रेश्वरीश्रीपादुकायै नमः ॥ इति विन्यस्य ततश्चके परस्परसंलग्नतत्तबकेश्वधिष्ठिता सम्यम् ध्यात्वा पुनः करशुद्धिं विधाय विन्यस्य ॥ वाग्भवं मूलाधारे कामराज हदये तृतीयं भ्रूमध्ये तुरीय- ·परिशिष्टम् विद्यां ब्रह्मरंधे विन्यस्य ओं ऐं ह्रीं श्रीं समस्तप्रकटगुप्तगुप्ततरसंप्रदायकुलकौलनिगर्भरहत्यपरापररहस्य- परातिरहस्यश्रीचक्रयोगिनीश्रीपादुकेभ्यो नमः इति स्वशरीरं चक्ररूपं ध्यायतू व्यापकं कुर्यात् ॥ इति स्थितिश्री- चक्रन्यासः ॥ इत्येवं संहारसृष्टिस्थितिश्रीचक्रन्यासः ॥ अथ श्रीचक्रन्यासफलम् ॥ तत्र रुद्रयामले ॥ यः एवं विन्यस्य देहे साधकः स्थिरमानसः ॥ विमुच्य मानुषे भावं स सद्यः शिवतां ब्रजेत् ॥ १ ॥ त्रिकालं धारयेयस्तु तस्य सर्वांगसंगतं ॥ सततं भासते देवि समस्तयोगिनीपदं ॥ २ ॥ भूतप्रेतपिशाच द्यैर्वाधितु नैव शक्यते ॥ सिद्ध ( मित्र ) वचरते लोके तापत्रयविवर्जितः ॥ ३॥ यत्र योगीश्वरे न्यत्तस्तस्मादारभ्य सर्वतः ॥ धरणी क्षेत्रां याति यावद् द्वादश- योजनम् ॥ ४ ॥ एतत्ते कथितं भद्रे न्यास त्रैलोक्यदुर्लभम् ॥ शिष्याय भक्तियुक्ताय साधकाय प्रकाशयेत् ॥ ५ ॥ भ्रष्टेभ्यः साधकेभ्यो वा बाँधवेभ्यो न दर्शयेत् ॥ दत्तं चेत् सिद्धिहानिः स्यादित्याज्ञा शांकरी मता ॥ ६ ॥ मंत्राः पराङ्मुखा यांति क्रुद्धा भवति सुंदरी ।। अशुभं च भवेत्तस्य तस्माद्यत्नेन गोपयेत् ॥ ७ ॥ ॥ ॥ ॥ इति फछम् ॥ इति त्रिविधश्रीचक्रन्यासः ॥ हरिः ओं तत्सत् ॥

·१९२ नित्योत्सवः त्रिपुरा १ अंओ सौः चतुरस्त्र त्रैलोक्य मोहनचक्र अणिमा सिद्धि संक्षोभिणी अणिमादि त्रिखंडा मुद्रा पर्यंत २ ऐं क्लीं षोडशदल सौः सर्वाशा परिपूरक लधिमा सिद्धि विद्राविणी मुद्रा कामा- कर्षणी आदिशरीरा| त्रिपुरेशी कर्षणी अष्टदल सर्वसंक्षो ३ ह्रीं क्लीं सौः महिमा सिद्धि आकर्षिणी मुद्रा अनंग- कुसुमा अनंग- मालिनी त्रिपुर सुदरी भण ४ हैं हक्लीं | चतुर्दशार | सर्वसौभाग्य- ईशित्व | सर्ववशंकरी सौः सिद्धि मुद्रा सर्व सर्वद्वंद्व- संक्षोभिणी क्षयंकरी त्रिपुर- वासिनी दायक हस हस्क्ली बहिर्दशार सौः त्रिपुराश्री सर्वार्थ- साधक वशित्व | सर्वोन्मादिनी सर्वसिद्धि- सिद्धि मुद्रा प्रदा सर्व सौभाग्यदा सर्वज्ञा ६ ह्रीं क्लीं | अंतर्दशार : सर्वरक्षाकर प्राकाम्य बले सिद्धि महांकुशा मुद्रा सर्वेप्सित- फलप्रदा त्रिपुर- मालिनी अष्टकोण | सर्वरोगहर वशिनी ह्रीं श्रीं सौर कौलिनी भुक्ति सिद्धि खेचरी मुद्रा त्रिपुरा- सिद्धा सर्वबीज मध्य रुती हसौं त्रिकोण सर्वसिद्धि- प्रद इच्छा सिद्धि गुस्त्रयषह युवती कामे आयुधपंच | त्रिपुरा- श्वयादित्रय दश नित्या बिका मुद्रा ९ तुरीय बिन्दुचक्र विद्या सर्वानंद- मयचक्र प्राप्ति सिद्धि पंचपंच देव- योनि मुद्रा महोज्याण श्रीमहा- पीयदि ता षड्दर्श- त्रिपुरसुंदरी नानि त्रिखा समय- सर्वकाम सिद्धि देवता चक्रेश्वरी ·परिशिष्टम् चतुराम्नायादिसमयान्तदेवतामंत्रा: (५५-१५; १०७-१५; १०८-१) चतुरानायमंत्राः ४ हुसैं हूस्रीं ह्रसौः पूर्वान्नायसमयामोदिनी देवी श्रीपादुका पूजयामि तर्पयामि नमः ॥ १ ॥ ४ ओं ऐं क्लिन्न क्लिन्नमदद्रवे कुले सौः दक्षिणाम्नायसमयाभोगिनी देवी श्रीगदुका पूजयामि तर्पयामि नमः ॥२॥ ४ इस्रौः हस्रौः हस्ल्फ्रें सौः भगवत्यंबे हसक्षमलवर यूं सहक्षमलवर यी अघोर अघोरे अघोरमुखि छीं छी किणि किणि विच्चे इस्रौं इसमें हस्रक्षमलवरयू पहक्षमलवर यीं श्रीं ह्रौं स्ह्रौं पश्चिमानायसमया कुञ्जिका देवी श्री०॥ ३ ॥ ४ ओं में महाचंडयोगीश्वरी उत्तराम्नायसमयाकालिका देवी श्री. ॥४॥ अथ पंचसिंहासनमत्रा:- पंचसिंहासनपूजा ॥ तदुक्तं मंजर्यो ॥ बाला संपत्प्रदा चैव तथा चैतन्यभैरवी । विद्यात्रयं समुद्दिष्टं पूर्वसिंहासने स्थितं ॥ ललिता चैत्र कामेशी रक्तनेत्रा तथैव च । षट्कूटाघोरभैरव्यो तथा संप्रदेश्वरी ॥ विद्याषटुं निगदितं दक्षसिंहासने स्थितं ॥ संजीविनी मृत्युनया श्रीसंजीवनभैरवी ॥ वज्रेशो त्रिपुरभैरव्यौ तथा च भयहारिणी । संपत्तदा च सप्तता: विद्यापश्चिमसंस्थिताः ॥ डामरेशी भयवंसी तथा चाघोरभैरवी । संपत्प्रदाथोत्तरं च सिंहासनसमाश्रिताः ॥ मध्यसिंहासने पूज्यं सुंदरीपंचकं शुभमिति ॥ अत्र संहिताज्ञाना- वयोर्भते सटस्थितिसंहारसर्वस्मिन्निति क्रमेण चतस्रः पूज्याः बिंदौ सुंदरीपंचकं पूज्यमिति ऐं क्लीं सौः पूर्वसिंहासनगता बाला श्रीपा० ॥ ऐं सहकल ह्रीं ह्स्रा: पूर्व चैतन्यभैरवी० ॥ * हसली इस्रोः पूर्व० संपत्प्रदा भैरवी० ॥ इति ॥ ह्रीं क्लीं इस्रौः दक्षिण सिं० ललिता० । क्लीं द० कामेश्वरी । मैं स्क्लीं इसौः ९० रक्तनेत्रा० । इलक्स डरलकसहीं डरलकसहौं: ६० षट्कूटा भैरवी । हस्फें हसकलरी हसौः द० अघोरभैरवी श्री० ॥ ३ संपत्प्रदा। इति ॥ ह्रीं हं सः संजीविनी जू जीवं प्राणं संधिस्थं कुरु सः स्वाहा पश्चिमसिं० संजीविनी श्री० ॥ वद २ वाग्वादिनि झै क्लिने क्ले दिनि महाक्षोभं कुरु २ एस्क्ली ओं मोक्षं कुरु.२ स्रौः ५० मृत्युजया श्री० ॥ औं ह्रीं श्रीं वद २ वाग्वादिनि नै क्लिन० ५० अमृतसंजीवनीभैरवी श्री० ॥ ही क्लिन्ने कों नित्यमदवे हा प. वज्रेश्वरी श्री० ॥ हसौं हसकल ह्रीं द्वसौः ५० त्रिपुरभैरवी श्री० ॥ हसकलर डे हसकलर डी हसकलर हौ। 4. भयहारिणि श्री० ॥ ३ संपत्प्रदा भै० ॥ इति ॥ सैं हसकल री इसौः उत्तरसिं० डामरेश्वरी श्री ॥ हसे हस्रों: उ० भयध्वंसिनी भैरवी श्री० ॥ हस्ख्य हसरी इसौं: उ० अघोरभ श्री॥ ३ उ० संपत्प्रदा भैर० इति ॥ हैं ह क ल ह ह ह्रीं हसौः ऊर्ध्वसिंहासनगता प्रथमसुरी श्री. ॥ अह से अह सी अहसौ: ऊर्ध्व. द्वितीयः श्री० ॥ ऐं ह स ए ई स मैं ह ३ क ल ह्रा ह ३ ह्रौः ऊर्च• तृतीयसु० श्री० ।। क ल ह ह स स स ह्रीं कर्ट कर्ट ? ऊर्ध्व० चतुर्थसु० ॥ स ह ह स 'लक्ष हुसैं ह स ह स ल क्ष इसी है स ल क्ष स ह स होः ऊर्ध्व पंचम• ॥ इति पंचसिंहासनपूजा ॥

·नित्योत्सवः अथ पंचपंचिका:- प्रथमपंचिका = पंचलक्ष्मी १ मूलविद्या-पंचदशी अथवा षोडशी २ श्रीं- लक्ष्मी ३ ओं श्रीं ह्रीं श्रीं कमले कमलालये प्रसीद प्रसीद श्रीं ह्रीं श्रीं ओं महालक्ष्म्यै नमः-महालक्ष्मी ४ श्रीं ह्रीं क्लीं-त्रिशक्ति ५ श्री स ह क ल ह्रीं श्रीं-साम्राज्यलक्ष्मी द्वितीयपंचिका:-पंचकोशा १ मूलविद्या २ ओं ह्रीं है सः सोहं स्वाहा-परं ज्योतिः -परा निष्कलशांभवी ४ है सः -अजपा ५ अं० क्ष -मातृका तृतीयपंचिका-पंचकल्पलता १ मूलविद्या २ ह्रीं क्लीं ऐं लू स्त्री पंचकामेश्वरी ३ ओं ह्रीं ह्रौं ह्रीं ओं सरस्वत्यै नमः-पारिजातेश्वरी ४ क्लीं ऐं सौः-कुमारी ५ द्रां ह्रीं क्लीं ब्लू सः-पंचबाणेश्वरी चतुर्थपंचिका-कामदुघापंचकम् १ मूलविद्या २ ओं ह्रीं हंस: संजीवनि जूं जीवं प्राणग्रंथिस्यं कुरु कुरु सः स्वाहा-अमृतपीठेश्वरी ३ वद वद वाग्वादिनि ह्रौं क्लिंन्ने क्लेदिनि महाक्षोभं कुरु २:इस्लीं ओं मोक्षं कुरु कुरु इस्लौं- सुधासः ४ ऐं प्लू झौं जूं सः अमृते अमृतोद्भत्रे अमृतेश्वरी अमृतवर्षिणि अमृतं स्रावय साक्य कहा- अमृतेश्वरी ५ ओं श्रीं ह्रीं क्लीं ओं नमो भगवति माहेश्वरि अन्नपूर्णे ममाभिलषितमन्नं देहि स्वाहा-अनपूर्णा पंचपंचिका-रत्नपंचक १ मूलविद्या २ कमी महाचंढतेजः संकर्षण कालिमंथाने ह:-सिद्धलक्ष्मी ३ ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः मो नमो भगवति राजमातंगीश्वरि सर्व जनमनोहरि सर्वमुखरनिनि लीं ह्रीं

·परिशिष्टम्
१९५
श्रीं सर्वराजवशंकरि सर्वस्त्रीपुरुषवशंकरि सर्वदुष्टमृगवशंकरि सर्वसत्त्ववशंकर सर्वलोकवशंकरि सर्वजनं मे वशमानय
स्वाहा सौः क्लीं ऐं श्रीं ह्रीं ऐं राजमातंगी
४ श्रीं ह्रीं श्रीं-भुवनेश्वरी
५ ओं ऐं ग्लौं सौः क्लीं ओं नमो भगवति वार्तालि वार्तालि वाराहि वाराहि वाराहमुखि वाराहमुखि
ऐं ग्लौं ऐं अंधे अधि-यै नमः रुंधे रुधिन्यै नमः जंभे भिन्यै नमः स्तंभे स्तंभिन्यै नमः मोहे मोहिन्यै नमः
ऐं ग्लौं सौः सर्वदुष्टप्रदुष्टानां सर्वेषां वाञ्चित्तवक्षुर्मुखगतिमतिक्रोधजिह्वास्तंभनं कुरु कुरु शीघ्रं वश्यं कुरु कुरु
ऐं ग्लौं ऐं ठः ठः ठः ठः हुं फट् स्वाहा-वाराही
अथ षड्दर्शनानिः-
४ तारे तुतारे तुरे स्वाहा-तारादेव्यधिष्ठितबौद्धदर्शन श्री० ॥१॥
४ तत्सवितुर्वरेणियं भर्गो देवस्य धीमहि । धियो यो नः प्रचोदयात् । परो रजसे सावदों-ब्रह्म-
देवताधिष्ठितवैदिकदर्शनश्री ॥२॥
४ ओं हौं-रुद्रदेवताधिष्ठितशैवदर्शनश्री० ॥ ३ ॥
४ ह्रां ह्रीं हं सः-सूर्यदेवताधिष्ठितसौरदर्शनश्री० ॥ ४ ॥
४ ओं नमो नारायणाय-विष्णुदेवताधिष्ठितवैष्णवदर्शनश्री० ॥ ५ ॥
४ ह्रीं-भुवनेश्वरीदेवताधिष्ठितशाकदर्शनश्री० ॥ ६ ॥
अंगदेवीमत्रा:-जयप्रकरणे.तूक्ता:-
-
भूतशक्तिमंत्रा:-
ऊ ओ
ऋ ऋ औ छ
उ
ग
द
ल
ळ
पृथ्वीशक्ति
झ
64
ध
ब
भ
फ
व
स
ख
ठ
थ
र
क्ष
छ
च
जलशक्ति
अग्निशक्ति
वायुशक्ति
आकाशशक्ति
अ
आ ए
ट
त
प
य
न
ण
श
ह
--
चतुःसमयमंत्राः-
ऐं क्लीं सौः ओं नमः कामेश्वरि इच्छाकामफल प्रदे सर्वसत्त्ववशंकरि सर्वजगत्क्षोभणकरि हुं हुं हुं द्रो द्रीं
क्लों ग्लं सः सौः क्लीं ऐं। कामेश्वरीसमयदेवता ॥ १॥
ऐं ह्रीं सर्वकार्यार्थघाधिनि वज्रेश्वरि वज्रपदे वज्रजरमध्यगे ह्रीं क्लिने ऐं को नित्यमदद्रवे हुँ में हिं
वननित्यायै नमः । वज्रेश्वरीसमयदेवता ॥ २ ॥
RAHA
भगमालिमंत्र एव भगमालिनीसमयदेवतामंत्रः ॥
त्रिपुरभैरवि ऐं विच्चे क्लीं महात्रिपुरसुदय
४ क्लों भगवति डूं कामेश्वरि ह्रीं सर्वसत्त्ववश करि
नमः । महात्रिपुरसुंदरीसमबदेवता० ॥ ४ ॥

·नित्योत्सवः ॥ अथ कुलाकुलचक्रम् ॥ (पत्र १६४, पंक्ति ३ ) कुलाकुलस्य भेदं हि वक्ष्यामि मंत्रिगामिह । तथा निबन्धे-( शारदायां ) वाय्वग्निभूजलाकाशाः पंचाशल्लिपयः क्रमात् । पंचह्नस्वाः पंचदीर्घा: बिन्द्वन्ताः संधिसंभवाः । कादयः पंचश: वक्षलसहान्ताः प्रकीर्तिताः । आ ए क. च ट त य षा मारुताः। इ ऐ ख ho थ फ र आग्नेयाः। छ ज ऊ ओ ग ड ल दाः द पार्थिवाः । a ऋ ऋ औ घ झा ढ ध व सा वारुणा:। ल ल अं न श नाभसाः । तथा साधकस्याक्षरं पूर्व मंत्रस्यापि तदक्षरम् । यद्यकभूतदैवत्यं जानीयात् स्वकुलं हि तत् ॥ भौमस्य वारुणं मित्रमाग्नेयस्यापि मारुतम् । मारुतं पार्थिवानां चाग्नेयश्चभिसा रिपुः ॥ पार्थिवाना चेति चकारादाग्मयं च पार्थिवानां रिपुः । नाभसं सर्वमित्रं स्यात् विरुद्धं नैव शीलयेत् तथा च रुद्रयामले- पार्थिवे वारुण मित्रं तैजसं शत्रुरीरितम् । ऐंद्रवारुणयोः शत्रुर्माहतः परिकीर्तितः ।। इत्यादि राघवभधृतवचनात् जलमारुतयोः शत्रुता बोध्या ॥ इति कुलाकुलचक्रविचारः VERIFIED 1995 .

·No text on this page.