·UNIVERSAL
LIBRARY
OU_184030
LIBRARY
UNIVERSAL

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·MADRAS UNIVERSITY SANSKRIT SERIES No. 10.
GENERAL EDITOR:
DR. C. KUNHAN RAJA
NANARTHASANGRAHA
OF
AJAYAPĀLA
EDITED BY
T, R. CHINTAMANI, M.A., PH. D.,
SENIOR LECTURER IN SANSKRIT, UNIVERSITY OF MADRAS
DOCTRINA
PHOMOJET UUSITA
UNIVERSITY OF MADRAS
1937
PRICE Rs. 2-8-0,

·PRINTED AT THE
HINDI PRACHAR PRESS,
TRIPLICANE, MADRAS.

·मद्रपुरीयविश्वविद्यालयसंस्कृतग्रन्थावलिः
ग्रन्थाः १०
नानार्थसंग्रहः
अजयपालविरचितः
संपादकः
ति. रा. चिन्तामणिः
मद्रपुरीयविश्वविद्यालयः
१९३७

·No text on this page.

·FOREWORD The Nānārthasangraha is a short work in which are given, as the name implies, the different meanings of the words in Sanskrit language arranged in alphabetical order. The work is in the form of verse. The alphabetical order is adopted only for the initial letter and not for the later letters in the word. Thus the first word taken up in the work is “ampta" although according to strict alphabetical order, the first word ought to have been akūpāra" which occurs here in verse 62 in the list of words beginning with "a". But all the words beginning with "a" are grouped together in the beginning and then come the words beginning with "ā". According to Indian tradition, “ kş” is not a conjunct consonant but an independent simple consonant placed at the end of the alphabet, and the author gives all the words beginning with "kş" as the last section in the work. On the whole there are a little less than 2000 words taken up in the work. If a word has different meanings in different genders, they are calculated as separate words in the above rough figure. Thus "akşa" as masculine and as neuter and sanga" as masculine and as neuter are calculated as separate words. If they are not taken as separate words, then the total number may be between 1750 and 1800. The text portion covers 100 pages and then there are some notes and additions given, apart from the foot-notes given on the different pages of the text portion. This matter covers 18 pages and then there is an index of words taken up in the text, which covers 28 pages. In this index the figures refer to the page and the verse on the page.

·vi Apart from the merely lexicographical value of the work, and its importance for the comparative study of the various lexicographical works in Sanskrit, the work has also a value in understanding the history of Sanskrit Literature in so far as the work is quoted by a large number of later authors. I introduce this important work to the world of scholars with the full hope that it will be a welcome addition to the Sanskrit Literature already available in print. University of Madras, 31st March, 1937. C. KUNHAN RAJA

·TABLE OF CONTENTS
Foreword
V
Preface
ix
....
Text of the Nānārthasangraha
....
8-100
Notes and additions
....
१०१-११४
Index
....
Corrections and emendations
....
२९

·No text on this page.

·PREFACE The Nānārthasangraha of Ajaya or Ajayapāla is an old lexicon belonging to a period earlier than the 12th century A.D. The earliest references to Ajaya are found in the Gañaratnamahodadhi, written about 1140 A.D. and the Țikāsarvasva, written about 1159 A. D. The Ganaratnamahodadhi quotes the tag आशीरिष्टस्याशंसायां दंष्ट्रा- unufacurate as Ajaya's, and we find the line on p. 10 of the present edition. The references in Sarvānanda's Țīkäsarvasva are many. This makes it clear that Ajaya wrote his lexicon prior to 1140 A.D. Commentators on Amara like Kșirasvāmin do not make any reference to Ajaya and his lexicon. Subhūticandra too, a fragment of whose commentary on the Amarakośa is available, makes no mention of Ajaya. These two writers we know are later than Bhoja, who lived in the middle of the 11th Century. If the omission in Kșīrasvāmin and Subhūti means any. thing, it means that they had either no access to the lexicon of Ajayapāla or if they had, they did not attach any great weight to the work, or in the alternative, Ajayapāla had not written his lexicon when either Kșirasvāmin or Subhūticandra wrote. There is nothing to choose between these alternatives. In all likelihood Ajayapāla, Subhūti, and Kșīrasvāmin were contemporaries; in which case these writers may have to be placed in the period between 1075-1140 A. D. and this may be regarded as the nearest approximation to the period of their activities. Nothing about the nativity of the author or of his other works, if there were any, are known at present. But Page 181 of Eggeling's edition, 1 ·X from a perusal of the lexicon one may be inclined to think that he hailed from Bengal. Certain linguistic peculiarities of Bengal are found in the work. To refer to a few instances: The words वत्सः, वराटकः, बल्गुकम्, घल्लभः, विटपः, वितस्तिः, वृत्तम् etc: are all of them spelt by the author with the initial labial a. We find Ajaya spelling these words thus:-वत्सः ६७-१२; बराटकः ६७-१३॥ बल्गुकम् ६७-१४, बल्लभः ६६-५, बिटपः ६६-९; बितस्तिः ६७-१२; T974 88-4. Except in Bengal we do not find this mode of spelling these words. Again the words ait, farth, Ti, apg: etc., are spelt by Ajaya with an initial semivowel and not with an initial a labial. The labial is the common feature in India except Bengal and some parts of Northern India ; and Ajayapāla spells them thus :- धर्वरः ७९-१२; विम्बम् ८०-२९ ; बुधः ८२-४८, वापः ८२-५३. These changes in spelling are not likely to be due to scribal error. The author of the lexicon has devoted separate sections for words beginning with the various consonants and these words are found in the places mentioned in the section beginning with a and a respectively. One important thing with regard to the present work is that it adopts the alphabetical order in giving the words. Chronologically speaking, this is the first work which has adopted that order at least with regard to initial letters, though not for the rest. Another feature is that an independent place is given for the conjunct consonant ks, and it has been placed at the end. A word with regard to this edition. This edition of the Nānārthasaigraha is based on three manuscripts, one belonging to the Government Oriental Mss. library, designated G in the footnotes and two belonging to the India Office, London, designated 10 and 101 The former is incomplete, ending with an and the other two complete. The incomplete copy is comparatively free from mistakes, but the latter are full of scriptorial errors. The following ·xi remark made by Th. Zachariae in his Die Indischen Worterbucher may be, with advantage, cited here. He says, “Mss. of Ajayakośa are rare and they are damaged. It may be asked whether with the material which has come into view till now a useful edition could be produced. How corrupt the mss. are, one can understand from my articles in "Indian Lexicographie p. 13 ff." To these remarks of Th. Zachariae there is abundant justification. The number and the kind of mistakes found in the mss. are many and varied. A glance through the pages of the text and the footnotes will satisfy anybody about the appropriateness of the remark. Emendations of the text have been given in square brackets in the lines. The corruptions in the mss, have been corrected in the light of other lexicons; and more often, in the light of the extracts from this work found in certain other works. In spite of these aids the text presented now cannot be claimed to be absolutely perfect. With the material available, the best that could be attempted has been done. With more msg. and correct ones, it may be possible at some future date to offer a perfect text of the Nānārthasaigraha. With all difficulties, a fairly dependable text is now offered. In works citing from Ajaya, we find certain verses attributed to this author, but not found in the extant Mss. of the work. Such verses have been given in the footnotes and in the notes appended at the end. Many of the verses cited by writers like Sarvānanda, Mukuta and others contain a number of different readings and they have all been indicated. The following works have been consulted in this connec. tion :- Commentaries on the Amarakośa-by Sarvānanda, Rāyamukuța, Nārāyaṇa Vidyāvinoda, Bhānuji; the Nanārathārņavasainksepa of Keśavasvāmin, and other works. An anonymous commentary on the Amara 1. p. 25-26.

·xii designated R. has also been utilised to a large extent. Of these, the references in Rāyamukuţa are from the pages of the work in the press copy in my possession. References to R. and Nārāyaṇa Vidyāvinoda's work will be found in the Mss. of the work, deposited in the Government Oriental Msg. Library, and numbered respectively R. 3356 and R. 3645. Other references will be clear enough. Si the beginning the printing of this work, a fragment of it was published in the Journal of the Sańskřta Sāhitya Parishad, Calcutta. In many places the readings adopted in this edition differ from those adopted in the Journal; but they have not been indicated here as that fragmentary edition came to my notice late. I am grate ful to the University and to Dr. C. Kunhan Raja, M. A., D. Phil., Reader in Sanskrit, for having included this work in the Sanskrit Series of the University. I am grateful to the Hindi Prachar Press for having done the printing satisfactorily. T. R. CHINTAMANI ·॥ श्रीः॥ ॥ नानार्थसङ्ग्रहः ॥ ॥ अजयपालविरचितः॥ जयन्ति शास्तुः पदपङ्कजाकुराः नखांशवेश्चन्द्रमरीचिकोमलाः । विनम्रदेवासुरमौलिषु श्रियं वहन्ति ये प्रस्फुटमालतीस्रजः ॥१॥ वीक्ष्य पूर्वकविग्रन्थानकारावादिभिः पदैः । क्रमादजयपालेन कृतो नानार्थसङ्ग्रहः ॥ २॥ सर्वत्रादावनेकार्थः प्रथमान्तोऽत्र दर्शितः । वर्तमानः सप्तम्यन्ते सप्तम्यन्तैरभेदिते ॥ ३ ॥ त्रिष्वेव बहुवचनं कृतं न चतुरादिषु । विना लिङ्गविशेषेण नैवात्र पुनरुक्तता ॥ ४ ॥ [अकारः] अमृतं हृद्ये पीयूषे यज्ञशेषेऽप्ययाचिते । मुक्तौ तोयेऽमृता धान्यां गुडूचीपथ्ययोरपि ॥ ५॥ अक्षो विभीतके नित्ये शकटव्यवहारयोः । रथस्यावयवे कर्षे पाशकेऽप्यक्षमिन्द्रिये ॥६॥ अरिष्टं सूतिकागारे मृत्युचिह्ने शुभेऽशुभे । तक्रेऽप्यरिष्टो लशुने काके फेनिलनिम्बयोः ॥७॥ अञ्जनं कजले दृष्टमञ्जनो दिग्गजान्तरे । गिरिभेदेऽञ्जनाम्बायां मारुतेश्च हलाहले ॥ ८ ॥ १. IO शरचन्द्र. R नेत्रे. १. G कजने. IO सम्यन्ती. ३. Gमुक्ता. १. IO माना.

·xii designated R. has also been utilised to a large extent. Of these, the references in Rāyamukuţa are from the pages of the work in the press copy in my possession. References to R. and Nārāyaṇa Vidyāvinoda's work will be found in the Mss. of the work, deposited in the Government Oriental Msg. Library, and numbered respectively R. 3356 and R. 3645. Other references will be clear enough. Since the beginning the printing of this work, a fragment of it was published in the Journal of the Samskrta Sāhitya Parishad, Calcutta. In many places the readings adopted in this edition differ from those adopted in the Journal; but they have not been indicated here as that fragmentary edition came to my notice late. I am grate: ful to the University and to Dr. C. Kunhan Raja, M. A., D. Phil., Reader in Sanskrit, for having included this work in the Sanskrit Series of the University. I am grateful to the Hindi Prachar Press for having done the printing satisfactorily. T. R. CHINTAMANI ·।। भीः॥ ॥ नानार्थसङ्ग्रहः ॥ ॥ अजयपालविरचितः॥ जयन्ति शास्तुः पदपकजाकुराः नखांशवेश्चन्द्रमरीचिकोमलाः । विनम्रदेवासुरमौलिषु श्रियं वहन्ति ये प्रस्फुटमालतीस्रजः ॥१॥ वीक्ष्य पूर्वकविग्रन्थानकाराद्यादिभिः पदैः । क्रमादजयपालेन कृतो नानार्थसङ्ग्रहः ॥ २ ॥ सर्वत्रादावनेकार्थः प्रथमान्तोऽत्र दर्शितः । वर्तमानः सप्तम्यन्ते सप्तम्यन्तैरभेदिते ॥३॥ त्रिष्वेव बहुवचनं कृतं न चतुरादिषु । विना लिङ्गविशेषेण नैवात्र पुनरुक्तता ॥ ४ ॥ [अकारः] अमृतं हृद्ये पीयूषे यज्ञशेषेऽप्ययाचिते । मुक्तौ तोयेऽमृता धात्र्यां गुडूचीपथ्ययोरपि ॥५॥ अक्षो विभीतके नित्ये शकटव्यवहारयोः । रथस्यावयवे कर्षे पाशकेऽप्यक्षमिन्द्रिये ॥ ६ ॥ अरिष्टं सूतिकागारे मृत्युचिह्ने शुभेऽशुभे । तक्रेऽप्यरिष्टो लशुने काके फेनिलनिम्बयोः ॥ ७॥ अञ्जनं कज्जले दृष्टमञ्जनो दिग्गजान्तरे । गिरिभेदेऽजनाम्बायां मारुतेश्च हलाहले ॥ ८ ॥ १. R नेत्रे २. Iol शरचन्द्र IO ससम्यन्ती. ३. Gमुक्ता. G कजने. २. IO मानापं.

·अजयपालविरचितः अवहारो रणादीनां विश्रान्तौ ग्राहयादसि निमन्त्रणोपनेतन्यद्व्ये चौरे च भाषितः ॥ ९॥ अभिपन्नो विप्रकृष्टे स्वीकृतेऽभिद्रुते तथा । अपराध्येऽप्यभिप्रस्ते दक्षिणेऽपि प्रयुज्यते ॥ १०॥ अनुबन्धो दोषोत्पादे प्रकृत्यादेविनश्वरे । प्रस्तुतस्यानुवृत्तौ च शिशौ श्रेष्ठानुयायिनि ॥ ११ ॥ अर्जुनी सौरभेय्यां स्यात् अर्जुनस्तु धनञ्जये । जनन्येकसुते शुक्ले तृणवृक्षप्रभेदयोः ॥ १२ ॥ अन्तरङ्गे च [अन्तरं भेदे] तादर्थं स्थाने वा प्रे[बा ]क्षणेऽन्धिषु[ऽवधौ] । विनार्थे स्वीये स्वेऽन्तों वाक्य वस्त्र भेदेऽन्तमध्ययोः ॥ १३ ॥ भरुणोऽर्के सान्ध्यदीप्तौ रक्ते चानूरुपिङ्गयोः । अव्यक्तरागे निःसङ्गेऽप्यरुणातिविषौषधौ ॥ १४ ॥ अनन्तं खेऽनन्तो विष्णौ शेषेऽनन्ता मता भुवि । दुरालभायां दूर्वायाम् अपत्यं पुत्रधीर्दयोः [पुत्रकन्ययोः] ॥ १५ ॥ अर्थो धनेऽनुवृत्तौ च विषये हेतुवस्तुनोः । प्रयोजनेऽभिधेये स्यात् अवनं प्रीतिरक्षयोः ॥ १६ ॥ अनः पितामहे छागे केशवे च महेश्वरे । अर्वाणिरथर्वज्ञे दृश्यते च पुरोहिते ॥ १७ ॥ अन्तशय्या श्मशाने स्यात् भूशय्यायामपि क्वचित् । अम्बरीशस्तैलिन्यां[स्तु राजन्ये] सूर्ये हयकिशोरके ॥ १८ ॥ १. G पानतस्य. २. Iol and IO° भष्टानुपापिनि, ३. I0 and IO शके. १. Iol तादयो. ION सन्य, .. Io and G भरुणोऽति. .. I02 नन्ते. 6. 101 and G staat: ९. G भभू. ५.

·नानार्थसङ्ग्रहः मभिशस्तिरभिशापे' प्रार्थनायां च कीर्तिता । अनुभावो निश्चये स्यात् प्रभावे भावबोधके ॥ १९ ॥ आस्तेऽनुमतिरूनेन्दुपूर्णिमायां च सम्मतौ अधिक्षिप्तः प्रणिहिते प्रेरित प्रेषिते चैव भत्सिते ॥ २०॥ अपाचीन विर्यस्तेऽप्यपागर्थे चं कुत्रचित् । अभीक्ष्ण तु पौनःपुन्ये सर्वदार्थे च दृश्यते ॥ २१ ॥ अनूचानो नयनने षडङ्गश्रुतिवेदिनि । अर्को वृक्षान्तरे ज्येष्ठभ्रातरि स्फटिके रवौ ॥ २२ ॥ अयनं दक्षिणोदीचीगतौ भानोस्तथा पथि । भवेदपचितिः पूजाव्ययहानिषु निष्कृतौ ॥ २३ ॥ अत्याहितं महाभीतौ जीवनापेक्षकर्मणि । अहिद्विड् गरुडे शके मयूरे नकुले तथा ॥ २४ ॥ अनुकर्षों रथस्याधःकाष्ठेऽनुकर्षणेऽपि च । अपशब्दो भवेत्पापे दुःखव्यसनयोरपि ॥ २५ ॥ अवग्रहः प्रतिबन्धे वृष्टिरोधे गजालिके। अन्तः प्रान्ते स्वरूपे च समीपे निधनेऽपि च ॥ २६ ॥ अम्बरं वाससि व्योनि सुगन्धिद्रव्यभेदयोः । अभिजातो बुधे न्याय्ये समन्ताज्जातधन्ययोः ॥ २७ ॥ अभिषः स्यादाक्रोशे शापाभिभवयोरपि । अमरेन्द्रपुरीस्थूणागुडूचीष्वमरः सुरे ॥ २८ ॥ 9. 101 and G 1997. २. IO भनुभावे. G प्रभावो. १. Iol विपर्यने. ५. I03 ऽपि. ६. Sarvānanda on Amara II-ii-20 reads समीपे. स्वरूपे निषेधने, ·भजयपालविरचितः अग्रमूर्ध्वं पुरः श्रेष्ठे परिमाणेऽधिकेऽपि च । भवलाख्या श्यालाकः स्त्री पूगरक्तमुखाम्भसोः ॥ २९ ॥ अभिख्या नाम्नि निर्दिष्टा शोभाविख्यातिकीर्तिषु । अवष्टम्भस्तु संरम्भे स्तम्भकाञ्चनयोरपि ॥ ३०॥ अपवर्गः क्रियाशेषे साफल्यत्यागमुक्तिषु । अभिमानं वाग्विज्ञप्तौ गर्वे प्रणयहिंसयोः ॥ ३१ ॥ अवराङ्गे नतोद्गमाभाव द्रव्ये अ... म [?]तारयोः । अरुष्करं व्रणकृतिमतं भल्लातकेऽपि च ॥ ३२ ॥ अम्बष्ठा पृथ्व्यां पाठीयां अम्बष्ठो वैद्यदेशयोः । भष्टापदं शातकुम्भे तथा शारिफले मतम् ॥ ३३ ॥ अत्ययः कृच्छ्रे विनाशे कथितो दोषदण्डयोः । अवधिः सीनि गर्ने च तथा कालावधानयोः ॥ ३४ ॥ अभिनिष्टान उद्दिष्टो विसर्जनीयवर्णयोः । अनः कोणे मूर्ध्निजे च अश्रुणि क्षतजेऽतथा ॥ ३५ ॥ अयनस्त्वृतुभेदे वै विपत्तौ व्यसनेऽपि च । पश्चात्तापेऽनुतापस्स्यादनुन्धे मतोऽप्यसौ ॥ ३६॥ अरनिः स्यात्सप्रकोष्ठकनिष्ठकरकीलयोः । अनीकस्थो नृपारक्षेऽयशिक्ष[हस्तिशिक्षा] विचक्षणे ॥ ३७ ॥ अभिहारोऽभियोगे च चौर्यसन्नाहयोरपि । अवतारणं भूतायुपग्रहे वसनाञ्चले ॥ ३८ ॥ अवदानमतिवृत्ते खण्डने रक्षणेऽपि च । अङ्गजः सुतकन्दर्पशोणितेषु तथा रुजि ॥ ३९ ॥ . १. Iol and IOS भास्कर .. G पाधायां २. Gमणि IOभयनस्तु शप. 10% नुरक्ताया f. 102 omits gramat ·नानार्थसमहः ५ भजिरं विषये कार्य प्राङ्गणे दरेऽनिले । अभिनीतं न्याय्येऽपि स्यादमर्षवति संस्कृते ॥४॥ अध्यारूढमभ्यधिके समारूढेऽपि दृश्यते । भवेदभिमरो युद्धे स्वपक्षवलसाध्वसे ॥ ११॥ अनुतरमवचने वाक्यभेदेऽपि दृश्यते । महंगात्रे तथोपायेऽप्यको देशेऽशालिनि ॥ १२ ॥ भवेदभिषवः स्नाने बले च मद्यसंहतो। अभिग्रहोऽभियोगे च समन्ताद्हणेऽपि च ॥ १३ ॥ अपाको नयनस्यान्ते तिलके चाङ्गहीनके । मंशुकं वसने सूक्ष्मे वस्त्रमात्रान्तरीययोः ॥ १४ ॥ अनेडमूकशब्दोऽयं अतिवाग्वर्जिते शठे। अवतारोऽवतरणे तीर्थे दूताद्युपग्रहे ॥ ४५ ॥ अन्तर्गतस्तु मध्ये विस्मृते प्राप्तेऽभिधेयवत् । अवध्वस्तो निन्दितेऽपि समुज्झितेऽवचूर्णिते ॥ १६ ॥ भवेदवसितं ज्ञाते समाप्तिगतवत्यपि । भन्तिकं सन्निधौ दृष्टमन्तिका चुल्लिकापि च ॥ १७ ॥ अश्वीयमश्वसंघाते स्यादश्वानां तथा हिते। अपवर्जनं तु दाने चे परित्यागेऽपि दृश्यते ॥ १८ ॥ अधिष्ठान रथस्याने तथा चागमनेऽपि च । अवगीतं तु निर्वादेऽनुक्तदृष्टेऽपि गर्हिते ॥ ४९ ॥ 1. I0% omits वाक्य...ते २. I0 समन्तग्रहणे तथा ३. Bhānuji on Amara III-iii-21 reads स्यापिकप्रधानयोः .. I0° adds शीघ्रगायास्तथा ५. I0% omitst ६. I0° omits तथा बागमनेऽपि Bhanuji on Amara III-iii- 126 and reads this pada thus:प्रभावेऽध्यासने पुरे The reading in R is प्रभावचा. सो. p. 723. ७. I0° सूक्तोष ·६ अजयपालविरचितः अपभ्रंशोऽपशब्दे च भाषाभेदापवादयोः । अभिजनः स्यादभिख्याने जन्मभूमौ कुले तथा ॥ ५० ॥ अन्तावशायी चाण्डाले कथ्यते नापिते पुमान् । अनिमेषोऽनिमिषश्च पृथुरोमसुपर्वणोः ॥ ५१ ॥ अवतंसः स्यादापीडे तथा कर्णविभूषणे । अभयाख्या हरीतक्यामुशीरे भयवर्जिते ॥ ५२ ॥ अपहवो हनुतौ स्नेहेऽनीकः सैन्य पुमानयम् । रणे दृष्टं द्युतावर्चिालेऽपि दृश्यते तथा ॥ ५३ ॥ अङ्कः क्रोडेऽन्तिके चिह्ने स्यादर्वा कुत्सिते हये । अहिभुक्तायशिखिनोरभीषुः प्रग्रहे द्विषि ॥ ५४ ॥ अववादो विनिन्दायामवज्ञायां च दृश्यते । तरोर्मूलेऽप्यगाधोऽस्त्री तथा च श्लाघरन्ध्रयोः ॥ ५५ ॥ अतलस्पर्शने क्लीवमुक्तं बुधगणैरपि । अणुव्रीहिप्रभेदे च सूक्ष्मेऽहिर्वज्रसर्पयोः ॥ ५६ ॥ अध्यक्षसमक्षे मुक्तेऽवलेपो गर्भलेपयोः । अर्घ्यमार्थेऽहिँ स्यान्मूल्येऽपि च बुधैर्मतः ॥ ५७ ॥ अवरोधो नीलोष्ठे स्यात् अव्यक्तश्चास्फुटात्मनोः । अभिमदों मृधे मर्दै अग्रजन्मा द्विजेऽग्रजे ॥ ५८ ॥ अणी रूप्येऽक्षकीलेऽश्रावन्वयोऽन्तकृते कुले । अण्डीरः पुंसि शक्ते स्यादपों मूल्ये च सत्कृतौ ॥ ५९ ॥ 1. 102 adds २. I03 omits पुमानयम् ३. I0 ज्वाळे सरायोः ५. IO निन्दायोरभाव: ५. I0° बगारीचाप ६. 102 omits this ardha I0% प्यहिर्ववभुजङ्गयोः ८. Iol and G omit मूल्येऽपि... स्यात् ·नानार्थसङ्ग्रहः अचलाचलौ भुव्यद्रावविमेंपे गिरौ रवौ । अम्लिकाचिश्चाचामार्योरभीकः कामुकेऽभये ।। ६०॥ अर्द्विमे गिराव: अभं मेधे विहायसि। अम्बिकोमामातृकयोरर्तिश्चापाग्रपीडयोः ॥ ६१ ॥ अकूपारो मे सिन्धावनीक रणसैन्ययोः । अध समांशेऽधः खण्डेऽप्यनलोऽमौ च चित्रके ॥ ६२ ॥ अम्बुजाख्या चै निचुलेष्वब्जेऽप्यन्त्येऽधमेऽन्त्यजे । अधमो न्यूनेऽपि गर्दै स्यादवटोऽपि निगद्यते ॥ ६३ ।। प्रजापतिमयो गर्ने चानुमोदनभुक्तयोः । अनूकमन्वये शीलेऽप्यक्षरं ब्रह्मवर्णयोः ॥ ६४ ॥ अट्टः सातिशययोर्यस्तु प्रभुवैश्ययोः । अन्यः परस्मिन्निह च सदृशतेरस्मि[परस्मिन् सदृशे] अशनिः पविविद्युतोः ।। अवक्षरो गुह्ये गूथेऽदितः स्यात् प्रार्थिते हते ॥६५॥ मन्धं तमस्यन्धोऽनक्षेऽप्यलिवृश्चिकभृङ्गयोः । अयोगे विधुरे श्लेषे अलिशब्दः प्रकथ्यते ॥ ६६ ॥ अशिरस्को रुण्डे वांच्छौशाभिरूपो ज्ञरूपिणोः । अतोऽव्ययान्यपि प्रश्ने शकायां च समुच्चये ॥ ६७ ।। संभावनायां गायामन्तरेणान्तरा विना । अस्तु स्यादभ्यनुज्ञाने पीडेमेयोरपि स्मृतः ॥ ६८ ॥ 1. I02 भुग्यचलो २. I0' में ३. I0° omits 8. 102 adds 91 ५. I0% omits स्यात् 10% omits fanaa ७. I03 omits गते tIol and IO3 There are indications of some omission here. ९. I02 omits लिश...ते १०. Iol and IO: स्युत ·८ भजवपालविरचितः मलं भूषणसामर्थ्यपर्याप्तिष्ववधारणे । शीघ्र कात्स्न्ये च अभितः समीप उभयोरपि ॥ ६९ ॥ भञ्जसा तु तथा सूर्णेऽप्यमा सह समीपयोः । मह दुते विनियोगेऽप्यहहाद्भुतखेदयोः । भनु सादृश्येऽनन्तरेऽप्यधिः स्यादीश्वरेऽधिके ।। ७० ॥ ॥ इत्यकारः ॥ , Iol and Gomit भमित:

·[आकारः] आशयो विभवाधारकिंपचानेषु चेतसि । अभिप्राये तथा जीर्णे कोष्ठागारे च सम्मतः ॥ १ ॥ भावेशनं स्यादावेशे शालायामपि शिल्पिनाम् । आर्तवं रजसि स्त्रीणां मृदूखे [ऋतूत्थे] च प्रकीर्तितम् ॥ २ ॥ आच्छादनं संविधानवस्त्रवृतिषु दृश्यते । आकारो गोत्रविकृतावाहाने चाकृतौ तथा ॥ ३ ॥ औसुतीवलशब्दोऽयं कल्यपाले च यज्वनि । आधिय॑सनेऽधिष्ठाने मनःपीडे च बन्धके ॥ ४ ॥ आस्फोता विष्णुकान्तायां वनमाल्यर्कपर्णयोः । आश्रमो ब्रह्मचर्यादौ दृश्यते काननान्तरे ॥ ५॥ आनतों नृत्यशालायां जने जनपदान्तरे । आरोहः श्रोणौ द्रुमाङ्गे चोच्छ्राये हस्तिवाहयोः ॥ ६ ॥ औचितो भारदशके शकटोन्मेयवस्तुनि । आधारश्चाधिकरणेऽप्यालवालाम्बुधारयोः ।। ७ ॥ आनद्धं कल्प[बद्ध]मात्रे च कथ्यते मुरजादिके । आयस्तः कुपिते क्षिप्ते हेषिते विजिते तथा ॥ ८ ॥ भवेदाकलनं बन्धे कलनायामपि स्मृतम् । आक्रन्दः क्रन्दनारावे भीमयुद्धे नृपे प्रभौ ॥९॥ G, बन्धने १. G.स स्मृतः १. G. प्रतिषु ३. I0° भास्वमीवल IO omits. ६. Iol and IOPादितो ·१० अजयपालविरचितः आत्मा बुद्धौ धृतौ शीले यत्ने हृद्रोणोर्मेनौ । आतिथ्यमतिथेरर्थे स्यादातिथ्योऽतिथौ तथा ॥१०॥ आकर्षः पाशके आकृष्टौ शारिपाठेके पट्टके] । भाडम्बरः स्यादरम्भे हस्ते द्विरदगर्जिते ॥ ११ ॥ आहतं ताडिते ज्ञाते गुणितेऽनृतभाषिते । आशीरिष्टस्याशंसायां दंष्ट्रायामनिलाशिनाम् ॥ १२ ॥ आवापः स्यादालवाले प्रक्षेपे विप्रतिस्थले । आलीढं धनुषः स्थानं विशेषे स्वादिते तथा ।। १३ ।। आयोगो व्यापृतौ गन्धमाल्याद्युपहृतौ तथा । आस्थानं वाल आस्थाने प्रयत्ने चे प्रयुज्यते ॥ १४ ॥ आषाढो वतिनां दण्डे मासपर्वतभेदयोः । आतञ्चनं प्रतीवापजवनाप्यायनेषु च ॥ १५॥ आग्रहोऽनुग्रहे ख्यात आसनग्रहयोरपि । आसारः प्रसरे राज्ञो वेगिवर्षे सुहृङ्कले ॥ १६ ॥ आयातिरागामिकाले दीर्घदृष्टिप्रभावयोः । आर्या च्छन्दसि दुर्गायामायः सुहृदि सरते ॥ १७ ॥ आत्मनीनः सुते स्याले प्राणधारे विदूषके । आशितंभवः स्यातृप्तावोदनादौ च कथ्यते ॥ १८ ॥ आलानं करिणां स्तम्भे बन्धमात्रे च कीर्तितम् । आपनमाप्ते विपन्न आरम्भो वध उद्यमे ॥ १९ ॥ G. गर्मिते. . 1. I0 हृम्रक्षणो. G. शुचौ. ३. I0% शारिपीचके, २. I0% प्रयते न. ६. Iol and IO' यावे, ·नानार्थसमहः ११ आनकः पटहे मेर्यामाज्यं श्रीवाससर्पिषोः । आराधनं तोषणाप्त्योराप्तिः सम्बन्धलाभयोः ॥ २०॥ आशा ककुभि तृष्णायामास्पदं पदकृत्ययोः । आलिः सेतो सखीपत्त्योरागमः शास्त्र आयतौ ॥ २१ ॥ आस्कन्दनं युध्यास्कन्दे आभीलं हृष्टभीष्मयोः । आपातः पाते तादर्थे आगः पापापराधयोः ॥ २२ ॥ आप्लुतः स्नातके स्नाते आश्रयो विबुधे स्मरे । आमिषाख्योत्कोचे मांसे आजियुद्धे यमावलौ यमे बले] ॥ २३ ॥ आभोगो यत्ने पूर्णत्वे आहतः सादरेऽर्जिते । आविद्धः कुटिले "क्लिष्ट आकृतिदेहरूपयोः ॥ २४ ॥ आलोको दर्शनोद्योतौ आकल्पो वेशकल्पयोः । भातस्तापे रुग्भीत्योराङभिव्याप्तिसीमयोः ॥ २५॥ क्रियायोगे ईषदर्थे आस्तापे क्रुधि चाव्ययम् । आराहरे समीपे स्यादा तु स्मरणवाक्ययोः ॥ २६ ॥ : ॥ इत्याकारः॥ .. 10% omits भी. १. Iol and G भाक्रन्दनं क्रुभ्या ३. Iol and G भाषिक्षा G. मिसे. ४.

·[इकारः] इक्ष्वाकुः स्यात् कटुतुम्बीभूमिपालप्रभेदयोः । इन्द्राणी सिन्धुवारे तु शच्या स्त्रीकरणान्तरे ॥१॥ भवेदितिकथापार्थवचोऽश्रद्धेयवाक्ययोः । इरिणं निराश्रये भूभागे ईरिणं कथितमूषरे ॥ २ ॥ इष्वाशो विशिवक्षेपे इष्वाश धनुषि स्मृतम् । इला गवि च सौम्यस्त्रीभुवोर्वचनवारिणोः ॥ ३ ॥ इष्ट यागे च दाने च वाञ्छिते च प्रयुज्यते । इरा वसुन्धरामद्यवचनेषु च वारिणि ॥ ४ ॥ इन्द्रियं हैषिके शुक्र इन्द्रः पुरन्दरात्मनोः । इतरः पामरेऽन्यस्मिन् इज्या योजनपूजयोः ॥ ५ ॥ इनः प्रभौ दिवानाथे इष्टिरध्वरवाञ्छयोः । इति हेतौ प्रकारादौ समाप्तौ प्रक्रमेऽव्ययम् ॥ ६ ॥ ॥ इतीकारः ।। .. I01, 10% and G भूतागे. २. Bhanuji on Amara III-iii- 57 omits इरिणं. १. G. इण्यासो. .. G. इण्यासं. ५. 10 इंटर १. ION, IO% and G. उत्ताने. Io and G. पीके. 10 यजन,

·[ईकारः]
ईहामृगो वृके रूपे ईहा तृप्ति[तृप्तौ] समुद्यमे ।
ई: स्वरेशौ प्रभौ रूढे ई दुःखे क्रुधि चाव्ययम् ।। १ ।।
।। इतीकारः ।।

·[उकारः] उपकारचोपकृतौ प्रकीर्णकुसुमादिके । भवेदुपनिषद्धर्मे रहोवेदान्तयोरपि ॥ १ ॥ उदर्क उत्तरे काले तथोत्तरफले मतः । उन्माथः पाशयन्त्रे' स्यात् वधे घाते च दृश्यते ॥ २॥ उर्वरा सर्वसस्याढया वसुधायां क्षितावपि । भवेदुल्लिखिताभिक्षासमुत्कीर्णे तनूकृते ॥ ३ ॥ स्यादुत्पतनमुत्पत्तौ तथोर्ध्वगमने मतम् । उत्थानमुद्गमे तन्त्र पौरुषेऽजन उद्यमे ॥ ४ ॥ उत्तरं श्रेष्ठे वाग्भेदे उदीच्योर्चपरेषु च । उदारो महति ख्यातो दानशौण्डे च दक्षिणे ॥ ५॥ उपासनं शराभ्यासे शुश्रूषायां च दृश्यते । उपकुम्भं समीपे च निःशलाकेऽपि कीर्तितम् ॥ ६ ॥ उपागमोऽभ्युपगमे समीपगमने तथा । उदान उदरावर्ते वायुभेदे भुजङ्गमे ॥ ७ ॥ उत्तंसः कर्णपूरे तु शेखरेऽपि प्रकीर्तितः । उपाधिर्धर्मचिन्तायां कुटुम्बव्यापृतावपि ॥ ८ ॥ उद्यानं सङ्घहे याने वनभेदे प्रयोजने । स्यादुद्धरणमुन्मूले संभुक्तोशित एव च ॥ ९ ॥ उत्थितं प्रोद्यते जाते वृद्धिमत्यपि दृश्यते । उदास्थितश्च रुम्भेदे प्रतीहारे च सम्मतः ॥१०॥ १. G. युक्ते. २. G.Xपरेषु ·नानासाहः १५ उमाहितमुपन्यस्ते बद्धग्राहितयोरपि । उग्रः स्यादुत्कटे क्षत्राच्छूदापुत्रे त्रिलोचने ॥ ११ ॥ उपग्रहो भवेद्वन्द्यामनुकूलित एव च । उपस्पर्शः सानाचान्त्योर्व्यवधिस्पर्शनेऽपि च ॥ १२ ॥ उचितो युक्तेऽनुमते निश्चिताभ्यस्तयोरपि । उपप्लवोऽध्यासे राहावुत्पाते च प्रयुज्यते ॥ १३ ॥ उपक्रमश्चिकित्सायामुपधारम्भयोरपि । उत्सवध्वनिरुत्सर्गे स्यादामर्षे क्षणेऽपि च ॥ १४ ॥ उपाहितो वह्नयुत्पाते दृश्यते निहतेऽपि च । उद्घातः पादस्खलिते क्षत्राङ्गे समुपक्रमे ॥ १५ ॥ उष्णीषं मूर्ध्न शिरोवेष्टने कथ्यते बुधैः । उपलब्धिर्भवेत्प्राप्तौ तथा ज्ञानमनीषयोः ॥ १६ ॥ पनाहो वैरे स्यादुपाधि व्रणालेपे वैरे] वीणोनिबन्धने । उन्मत्त उन्मादवति धुस्तूरे च प्रकीर्तितः ॥ १७ ॥ उडुम्बरो द्रुदेहल्योरुदूढः पृथुलोढयोः । उषा निष्यन्यौयान्ते निशाया अन्ते] स्यात् उपोढो निकटोढयोः ॥ १८ ॥ उपरागः सङ्गे राहोरुदितं प्रोक्त उद्गते । उत्कलिकोत्कण्ठावीच्योरुपलः प्रस्तरे मणौ ॥ १९ ॥ उपधिाजे रथाले उरो वक्षसि सत्तमे । उत्कटः क्षीबोत्कटयोरुषः प्रत्यूषसन्ध्ययोः ॥ २० ॥ .. I03 उपाधिविना. २. I0 ग्ययो. ४. G. उषाटो 10° उपोटो. 8. Go omits FATTO ·१६ अजयपालविरचितः उषितं व्युषिते दग्धे उदचिरूपेमेऽनले । उत्सेध उन्नतौ काये उसाख्या गवि दीषितौ ।। २१ ॥ उद्धानमुद्मे वृन्त्यां[]उपस्थः कोडगुमयोः । उमातसीहेमवत्योरुडुपो भेलचन्द्रयोः ।। २२ ।। उपतापो गदे तापे उत्सर्गस्त्यागदानयोः । उररी चोररी चोरी विस्तारेऽशीकृतेऽव्ययम् ॥ २३ ॥ उदक् काले देशदिशोरुदीच्ये स्यादनव्ययम् । उप हीनेऽधिक दृष्टमुत बाढविकल्पयोः ॥ २४ ॥ ॥ ॥ इत्युकारः॥ १. G. स्ते प्रमे. २. G.कविदूषिती. 4. Bhānuji in Amara III-iii-254 अपमा १. G. जाव.

·[ऊकारः] ऊर्णा स्यात् भूमध्यलोनामावर्ते मेषलोमनि । ऊर्णायुरूर्णनाभे च मेषे च मेषकम्बले ॥ १ ॥ ऊर्जः कात्तिकमासेऽपि तथोत्साहेऽपि भाषितः । मर्मिींचावुत्पीडायामूतिः स्मृतौ स्यूतौ च रक्षणे ॥ २ ॥ ॥ इत्यूकारः॥

·[ऋकारः] ऋषभो वृषेमे शृङ्ग्या शब्दात् परोवरे स्वरे । कर्णरन्ध्रे नपुच्छे ऋषिः स्यान्मुनिदेवयोः ॥ १ ॥ ऋक्षं नक्षत्रे ऋक्षः स्यात् भल्लूके शोणकद्रुमे । ऋतुः स्त्री पुष्पवर्षाद्योः ऋतं सत्ये शिलोच्छयोः ॥ २ ॥ ॥ इत्युकारः ॥ ३. IO नरपुले G. वृषभो. २. I0 कर्णिकर.

·[एकारः] एकाग्रमेकताने च स्यादनाकुल एव च । एक श्रेष्ठाद्वयान्येषु एनः पापापराधयोः ॥ १ ॥ एतः कर्बुर आयाते एताभिधीयतेऽव्ययम् । एवं प्रकार औपम्ये एवौपम्येऽवधारणे ॥ २ ॥ ॥ इत्येकारः ।।

·[ऐकारः] ऐरावतो नागरशेऽभ्रेम ऐरावतं हरेः । दीर्घजस्ले ऐरावती विद्युद्धेदे च विद्युति ॥ १ ॥ ॥ इत्यैकारः ॥

·[ओकारः] ओजोऽवष्टम्मे हवने प्रकाशे द्विषि चेष्यते । ओघशब्दः समाख्यातः समूहजलवेगयोः ॥ १ ॥ ॥ इत्योकारः ॥

·[औकारः] औशीरचामरे दण्डे औशीरं स्वापपीठयोः । औडेम्बरं भवेत्ताने फलादौ यज्ञशाखिनः ॥ १॥ ॥ इत्यौकारादिः॥ अजादिः समाप्तः . Bhānuji on Amara II-ix-97 and R (p 563) भोदुम्बर, Iol and G omit this word. I0% जलादी. Bhanuji and R give the reading फलादी.

·[ककारः] कृष्णो वर्णान्तरे ध्वाक्षे विष्णौ व्यासे धनञ्जये । कृष्णा कलायां द्रौपद्यां कृष्णं मरिचलोहयोः ॥ १ ॥ कुमारो युवराजे तु शिशौ स्कन्देऽश्वदारके । वरुणे कुमारी बालाजम्बुद्वीपौषधीषु च ॥ २ ॥ कौतुकं विषयाभोगे मङ्गले च कुतूहले । विवाहसूत्रे विख्यातः कचित्कामेऽपि दृश्यते ॥ ३ ॥ कल्यं दिनमुखे सेजे कल्यो दक्षे च नीरुजि । कल्या कल्याणभावायां मदिरायामपि कचित् ॥ ४ ॥ करणं कारणे काये साधनेन्द्रियकर्मसु कायस्थे व्रतबन्धे च नृत्यगीतप्रभेदयोः ॥ ५ ॥ क्रिया कर्मणि पूजायां निष्कृतौ संप्रधारणे । आलम्बोपायशिक्षासु चिकित्सारम्भयोः कृतौ ॥ ६ ॥ काण्डं बाणाम्बुनालेषु रहोविटपयोः क्षणे । तरुशाखावधौ गर्ने रने स्कन्धे च शाखिनाम् ॥ ७ ॥ कूटो दम्भे समूहे च हेलावयवयन्त्रयोः । आयोधनेऽदिशिखरे निश्चलेऽनृतमाययोः ॥ ८॥ कक्षो जन्तोरवयवे तृणकच्छलतासु च । कक्षा तु परिधानस्य पृष्ठतो विहिताश्चले ॥ ९ ॥ . १. G. अवारके, २. G. सो. ३. Bhānuji on Amara III-iii-54 Y. Bhānuji on Amara III-ji-54 adds पुमान् एववियोः पुने वानरादौ च कीर्यते॥ ५. G.हाला. G. भयोधने. Iol and IOS रतबुदे. G. सरदे.

·२५ अजयपालविरचितः कालो मृत्यौ महाकाले समये यमकृष्णयोः । काली गौर्यो क्षारकीटे मातृभेदे नवाम्बुदे ॥ १० ॥ कला शिल्पे कालभेदे चन्द्रांशे कलनाशयोः । द्रव्यबुद्धौ कलो मृष्टमधुरध्वनिते तथा ॥ ११ ॥ कुहना दम्भचर्यायां मायायां कुहरस्तथा । कुहरं गहरे कर्णे कण्ठशब्दो गलेऽन्तिके ॥ १२ ॥ कामः काम्ये निकामे स्यादिच्छायामथ मन्मथे । कामं स्वीकरणेऽसंख्ये काव्याख्या ग्रन्थशुक्रयोः ॥ १३ ॥ कर्णिकाहस्तिहस्तौग्रेऽङ्गुलौ कर्णविभूषणे । सरोजबीजकोषे च कृती पण्डितयोग्ययोः ।। १४ ।। कोलं स्यादुदरे कोलो वृक्षमेदे फलध्वनौ। करित्रं चर्मभेदे च वीक्षितं कटिचर्मणि ॥ १५ ॥ ककुभोऽर्जुनवृक्षे स्यात् कुशे वीणाप्रैसेवके । कल्पो न्याये विधौ शास्त्रे संवर्ते ब्रह्मवासरे ॥ १६॥ काष्ठा काले प्रकर्षे च मर्यादायां दिशि स्मृता । कलापः सञ्चये बहे मेखलायां च दूनके ॥ १७ ॥ कटकं वलये पूर्यो नितम्बे पर्वतस्य च । कुशी फाले वल्लजायां कुंशो दर्भे कुशं जले ॥ १८ ॥ करो भयंकरे दृष्टो नृशंसे कठिनेऽपि च । कटुस्तीक्ष्णे रसे गन्धे कटकार्ये तु मत्सरे ॥ १९ ।। 1. I0' शब्दे. २. G. प्राशुन्ती. G. प्रमेदके. %. Bhānuji on Amara III-iij. 129 reads this ardha thus:- कलापः संहती बहें कामय भूषणतणयोः॥ ५. I01 म्युणो.

·मानार्थसमहः २५ कुशलं दीक्षित क्षेमे समर्थे शिक्षिते स्मृतम् । देतेन च ध्वजे काये निमन्त्रणनिवासयोः ॥ २० ॥ ककुद्वत्ककुदं श्रेष्ठे वृषाने नृपलक्ष्मणि । कम्बलः प्रावरे भेदे सानायां कम्बलं जले ॥ २१ ॥ करो हस्तांशुशुण्डासु प्रत्यये च धनोपले । करहाटोऽब्जस्कन्दे स्यात् करहाटं प्रसूनके ॥ २२ ॥ कृत्यो विशुद्धिकार्ये च कृत्या क्रियादिवौकसोः । कुलं सज्जातिसन्दोहे गोत्रे जनपदे गृहे ॥ २३ ॥ कम्पनं वर्तने कैप्सौ कल्पना गजसज्जने कर्कशः कापिल्लेपे]काम्पिल्यवृक्षे ]साहसिकेऽभये दृढे ॥ २४ ॥ कौशिकः पेचके शके व्यालग्राहे च गुग्गुलौ । कायः कदैवते वृक्षे शरीरलक्षयोरपि ॥ २५॥ कुलायः पक्षिणां स्थाने तेषामेव च समनि । कञ्चुको वारवाणे च निमोंचे कवचेऽपि च ॥ २६ ॥ कुसुम्भो महारजने दृश्यतेऽथ कमण्डलो। कूर्चः श्मश्रुणि दम्भे च भ्रुवोर्मध्ये विकत्थने ॥ २७ ॥ कणा मता तु पिप्पल्यां कणो धान्यानलेशयोः । कौकुटिको दाम्भिके स्यादृरे प्रेरितचक्षुषि ॥ २८ ॥ कुकूलं शल्यगर्ते च कुकूलस्तु तुषानिले । कोणोऽसौ लगुडे दृष्टो वीणादेदिने तथा ॥ २९ ॥ कम्बुः शखे च शम्बुके वलये च स्मृतः कचित् । कपोतः स्यात् पक्षिभेदे दृष्टः पारावते पुनः ॥ ३० ॥ 9. Bhánuji on Amara III-iii- 114. केतनं जे कायें। २. G. क्षिती. ३. G. पीचर ४ ·अजयपालाबराचतः केक पापाशये पापे दम्मे किट्टे च भाषितम् । कोष्ठः कुक्षौ कुसूले च मन्दिरावयवे निशि ॥ ३१ ॥ फूलं तटे तडागे च स्तुपे सैन्यनितम्बयोः कर्णान्दूरुत्क्षिप्तिकायां कर्णपाल्यामपि कचित् ॥ ३२ ॥ कुण्डली चित्रलमृगे सर्पकुण्डलधारिणोः । किस्विषं दुरिते दृष्टं गरेऽपराध एव च ॥ ३३ ॥ कारिका विवृतिश्लोके वत[यात]नायां तथा कृतौ । कलहंसस्तु कादम्बे राजहंसे नृपोत्तमे ॥ ३४ ॥ कुम्भीलश्चौरे श्लोकादिछायायां शालमीनयोः । कुतपः कम्बले व्याले राज्यभेदे च बर्हिषि ॥ ३५ ॥ कण्टकः स्यादपाझे च [स्यात्पादपाझे रोमाञ्चे क्षुद्रवैरिणि । केतुश्चिहे पताकायामुत्पातेऽपि प्रयुज्यते ॥ ३६ ।। काचः शिक्येऽक्षिरोगे च मृद्विशेषेऽपि कीर्तितः । कुमुदं कैरवे ख्यातं कुमुदो दिगजे कपौ ॥ ३७ ।। कोकनदस्तु रक्ताब्जे कथितं रक्तकैरवे । कृतान्तो दैवे सिद्धान्ते यमाकुशलकर्मणोः ॥ ३८ ॥ केवलं त्वेकके दृष्टं तथा कृस्नेऽवधारिते । करेणुः करिहस्तिन्योः कर्णिकारेऽपि दृश्यते ॥ ३९ ॥ क्रमुकः पट्टिकालोधे गुवाके ब्रमदारुणि । कोषः पेश्यां धने दिव्ये परिवारे च कुड्मले ॥ ४० ॥ कौलीनं स्यात् कुलीनत्वे प्राणियने जनोदिते । कार्मणं योगविद्यायां कर्मकारे कुपूरुषे ॥ ११ ॥ .. G, IO' and IO. १. G. कर्नान्दूस्तीक्षिा 1. I0% समा. I'कर्मन १.

·नानार्थसङ्ग्रहः २० कीनाशः कर्षके रष्टः कन्दन्तिकयोरपि । कान्ता सियां प्रियङ्गौ च कान्तः प्रियमनोज्ञयोः ॥ ४२ ॥ केशरो वकुले दृष्टः पुन्नागे नागकेसरे । कलिमाख्या शक्रफले धूम्याटे तिक्तकेसरे ॥ १३ ॥ किमी हाटकपुत्र्यां च शालापलालयोःलाशयोः] कचित् । कुअरा पाटलायां स्यात् धातक्यां कुञ्जरो गजे ।। ४४ ॥ कूर्चिका तूलिकायां स्यात् शचिपांगुडकेषु च[सूचिकाकुटयोरपि] । केल्यापाल औपरिके शुरपाले च कीर्तितः ॥ ४५ ॥ कूपोऽन्धौ गुणवृक्षे च कचिद्गर्तेऽपि दृश्यते । कुल्याख्या जलप्रणालीसरितोः कुलजेऽस्थनि ॥ ४६॥ कलकण्ठः परपुष्टे दृश्यते केलवाचिनि । कौपीनं त्वपकार्ये च गुह्यचीरे प्रभाषितम् ॥ १७ ॥ कक्ष्या साम्ये गजरजौ मेखलायां प्रकोष्ठके। कमठः कच्छपे दृष्टो भाण्डभेदेऽपि कुत्रचित् ॥ ४८ ॥ काकाल्योषध्यां काकोलो द्रोणकाके विषान्तरे । करणं कथितं सूत्रे मण्डले करभूषणे ।। १९ ।। कुषीदो जिगीषाशून्ये कुषीदं वृद्धिजीवने । कोटिरसौ प्रकर्षे च सङ्ख्याभेदेऽटनौ तथा ॥ ५० ॥ कीला कफोणिदेशेऽपि कोलः स्थाण्वषिोरपि । कदली मृगभेदेऽपि पताकामोचयोरपि ॥ ५१ ॥ .. G, Iol and IO' read कक्षपाल भीपरिक नापाले च कीर्तितः । The reading adopted above is based on the Napárthi rņava sanksepa of Kekava. २. G. परवानिनि, ·२८ मजयपालविरचितः कात्यायनी भवेद्गौयों भिक्षुकाधनयोपितोः । कामगुणः स्मृतो रागे विषयाभोगयोरपि ॥ ५२ ॥ कविर्विदुषि शुक्रे च स्यात्कवी तु खलीनके । किंशब्दः कथिते क्षेपे प्रश्ने कुत्सावितर्कयोः ।। ५३ ॥ कनिष्ठश्च कनीयांश्च येन्यत्यल्पे च शुरलके । करमः पाणेः कनिष्ठाया मणिबन्धान्तरुष्ट्रयोः ॥ ५४ ॥ कपालं मस्तकास्टिन स्यात् घटाद्यवयवे तथा । कुवलं कोले नीलाब्जे कलुषं पाप आविले ॥ ५५ ॥ केशवांश्च (केशटश्च] कणे विष्णौ कारणं हेतुघातयोः । कन्दलं करिणीवाल्यां कुलालं कुण्डशिक्ययोः ॥ ५६ ॥ कार्मकं कमठे चापे केशवः केशिकृष्णयोः । करालो दन्तुरे तुझे कान्तारं वनदुर्गयोः ।। ५७ ॥ कितवो धूस्तरे धूर्ते किष्कुर्वितस्तिहस्तयोः । क्लीवः क्षुद्रेऽलसे षण्डे कच्छपी त्वलिवीणयोः ॥ ५८ ॥ कनद्यां करीषामौ केशरी सिंहवाजिनोः । कृच्छ्रे प्रायश्चित्ते दुःखे कुजोऽकारकभूरुहोः ॥ ५९ ।। करजः करजे नखे कोकश्चक्राइये वृके । कन्चुकी सर्प स्थापत्ये कलको झापवादयोः ॥ ६ ॥ g. 101, 102 and G read FETI- पन्युमायामर्धा भिक्षुक्यधव- पोषितोः॥ The reading adopt. ed above is found in R. ted here is based on Home. candra's Apekårthasangraha III, 25. १. I0% कन्दक ५. 101 भूर्ते धूस्तूरे. कार्पः Gक G and 103 add p.351. १. 101 २. 10% यांसशज. ३. Iol and ION सहके. G. Het The reading adop ·नानार्थसङ्ग्रहः २. केन्दनं रोदने हाने कदम्बः शरपक्षिणोः । कलत्रं जघने पल्या कुजो हनुनिकुञ्जयोः ॥ ६१ ।। कलितं गृहीते ज्ञाते कर्बुरं हेमचित्रयोः । कैतवस्तु छले छूते कृष्टिविदुषि कर्षणे ।। ६२ ।। कृषकः कर्षके फाले करो नक्षत्रहस्तयोः । दिग्वस्तुनि तरौ वृन्दे कृपीटमुदरेऽम्भसि ।। ६३ ॥ कृतं युगेऽपि पर्याप्ते कव्यान्मांसादरक्षसोः । कारुजः कलभे नाको कल्माषश्चित्रकृष्णयोः ॥ ६४ ।। कन्दं मूले चाशोंने कृमिः स्यात् कीटलाक्षयोः । कुसुमं पुष्पे स्त्रीपुष्पे कौलेयकः श्वकुल्ययोः ॥ ६५ ॥ अतोऽव्ययानि कथ्यन्ते कु पापेऽल्पजुगुप्सयोः । किं प्रश्ने च जुगुप्सायां किमुत प्रश्नबाढयोः ।। कं शिरस्सुखतोयेषु किल संभाव्यवार्तयोः ॥६६॥ ॥ इति कादिः ॥ .. R reads क्रन्दनं ऋणरावे माहाने च निगपते.

·[खकारः] खरस्तु गर्दभे तीक्ष्णे दुस्प” राक्षसान्तरे । खलं भूस्थानकरूकेषु खलस्तु क्रूरनीचयोः ॥ १ ॥ खनकश्चित्ततत्त्वज्ञे मूषिके चावदारके। खोलकः पाकमेदे तु पूगकोषशिरस्त्रयोः ॥ २॥ खिल्लिकस्तु शिवाभेदे खटाङ्गे च खिखीरवे । खेटः कफे मृगव्ये च प्रामभेदे च कुत्सिते ॥ ३ ॥ खटस्तु लागले कूपे खाते रहे च कतृणे । खाटिरेकाहे खर्वे किणे शेवरथे तथा ॥ ४ ॥ खदिरी शाखभेदेऽपि खदिरो दन्तधावने । खेलिः काश्यां गीतैस्तुतौ बाणार्कपक्षिजन्तुषु ॥ ५ ॥ खपूराख्या पूगे वेष्टे खमाकाशे दिवीन्द्रिये । खो गण्डके निस्त्रिंशे खर्जुरं फलरूप्ययोः ।। खल निषेधजिज्ञासावाक्यभूषासु सान्त्वने ॥ ६ ॥ ॥ इति खकारः॥ 1. 10विणी. .. G गीतं वामार्क. 101 and 103 सपुरावा.

·[गकारः] गोशब्दः कथितो बाणे वाचि दिखजयो के पण्डनेत्रमयूखेषु भूमौ स्वर्गे च दृश्यते ॥ १ ॥ गौरः कनकसंकाशे सिते शुद्धे च कीर्तितः । गौरी त्वष्टमवर्षीया त्विष्टवर्ष) कन्या हिमालयतनूजयोः ॥२॥ गुरुर्महति पित्रादौ दुर्जये सुरमन्त्रिणि । निषेकादिकरे चापि भवेल्लघुविपर्यये ॥ ३ ॥ गुणो मौामप्रधाने सत्त्वादौ द्रव्यसंश्रिते । शुक्लादावपि सन्ध्यादौ स्तम्भे सौर्यादिसूदयोः ॥ १ ॥ ग्रहणं स्यादुपालब्धौ चन्द्रसूर्यग्रहे तथा । स्वीकारादरवन्दीषु प्रत्यये ग्रहणी रुजि ॥ ५॥ गन्धर्वः पशुभेदे च गायने खचराश्वयोः । अन्तराभवसत्वे च ग्राहो ग्रहावहारयोः ॥ ६ ॥ गन्या गवां गणे गव्यं गोक्षीरादौ च गोहिते । रागवस्तुनि मौर्यो च गोधा तलनिहाकयोः ॥ ७॥ गुणोऽस्वैरिणि पक्षे च गृहसंक्तमृगाण्डजे । गृणा शाखापुरे प्रोक्ता गुह्यं रह उपस्थयोः ॥ ८॥ गोपो गोष्ठनियुक्तेषु चलने प्रामनियुने] । गोपी स्याच्छार्लिबायां तु गोपतिः षण्डसूर्ययोः ॥ ९॥ 3. R reads this and the next ५. 103 वैरिणि. ardha thus :-गुरुनिवेकादिकरे . I0 and 10% de पित्रादौ सुरमन्त्रिणि. .. Iol and IO' गुहा .. २. 10land IO दुर्जने. t. lol and IO' विरावा [भारि. 101 and 103 बायो]. .. I' सस्ये, पि पर्वये.

·३२ मजयपालविरचितः गोत्रं कुले बेले नामि गोत्रस्तु धरणीधरे । गोत्रा भुवि गवां वृन्दे गृहं दारेषु वेश्मनि ॥ १० ॥ गात्रं गजाग्रजङ्घायाम वपुषि च स्मृतम् । गुच्छो हारप्रभेदे च कलापे स्तबके मतः ॥ ११ ॥ गर्भो भ्रूणे भवेत्कुक्षौ शिशौ पनसकण्टके । गन्धन सूचनायां स्यादुत्साहे च प्रकाशने ॥ १२ ॥ ग्रामः पुरे जनावासे शब्दादिपूर्वको गणे । गन्धवहा तु नासायां गन्धवाहोऽनिले मृगे ॥ १३ ।। गोपुरं पुरि पूर्धारि कैवतीस्तकेऽपि च । गन्धः सुगन्धिनि स्तोके सुरभौ घ्राणसकते ॥ १४ ॥ गुल्मो घट्टेऽथ सेनायां विटपातभेदयोः । ग्रहो राहो पूतनादौ निर्बन्धेऽर्कादिपात्रयोः ॥ १५ ॥ गणना रुनि विद्यायां खड्गे वटचतुष्टये । गञ्जः खनौ भाण्डगृहे गञ्जा तु मदिरालये ॥ १६ ॥ गणः सैन्यान्तरे वृन्दे संख्यायां प्रथमे बले । गोर्लेको गुडके गोलो जारतो विधवासुते ॥ १७ ॥ गोरक्षजम्बुगोंधूमे तथा गोरक्षतण्डुले । गोकर्णोऽनामिकाङ्गुष्ठमाने सर्प मृगान्तरे ॥ १८ ॥ गोष्पदं तु गवां ग़म्ये गोपदेऽथ मिते तथा । गर्जितं मेघनिस्वाने गर्जितो मत्तदन्तिनि ॥ १९ ॥ G बजे, Rधने वादे p. 752. १. G गोत्रं 1. G मस्तके 1. Iol and I गोलके, G गुम्के गोपथे.

·नानासमहः गुहः स्कन्दे गुहाज्ञायां पृश्निपर्यो च गहरे । गण्डूषा मुखपूर्णे च गण्डूषः प्रस्तोन्मिते ॥ २० ॥ गतिवर्मनि यात्रायामुपायादेशयोरपि । प्रस्तं प्रासीकृते दृष्टं विलुप्तपदवाचि च ॥ २१ ॥ गदोऽच्युतानुजे रोगे गदा शस्त्रान्तरे मता। ग्रामणी पिते श्रेष्ठे भोगिकाधिपयोरपि ॥ २२ ॥ गुंडा स्नुहीगुडिकयोः गुड ऐक्षवगोलयोः । गुजा स्याद्वाधभाण्डे तु काकचिन्च्यामपि क्वचित् ॥ २३ ॥ गिरिगै रेयके क्रीडागुडे शीणे महीधरे। गाण्डीवं गाण्डिवं चापि कोदण्डे पार्थधन्वनि ॥ २४ ॥ गणिका करिणीयूथ्योर्वेश्यायाममिमन्थयोः । गेयो गते गीते] विगातव्ये गरुत्मान् खगताययोः ॥ २५ ॥ गड्डः कण्ठे गुडे कुजे ग्रावा भूमिधराश्मनोः । गम्भीरो जम्बिरे बिम्बे[१] गाथा वाग्भेदपद्ययोः ॥ २६ ॥ गोप्यो दासीसुते रक्ष्ये गहनं गहरे बने । गोविन्दो विष्णौ गोऽध्यक्षे गाङ्गेय हेमभीष्मयोः ॥ २७ ॥ गुन्द्राख्याब्दे शरे फल्यां गैरिक धातुरुक्मयोः । गुणन्यभ्यासे तरुण्यङ्गे ग्रहराजोऽर्कचन्द्रयोः ॥ २८ ॥ ently and adds another ardha:- 1. Iol and ION गृहकन्दे. २. G यातायां. Sarvånanda on Amara II.iv-106 गुरुस्नुहीगुरुकयोः Bhanujion Amara II-ip-105. गुण तुहीगुग्योः .. G. बीणागुरे. R reads this ardha differ. गिरिगण्डो गैरिकेऽपि कीरावां चापि शैल्योः[१]। नेत्रामविकोष च पूज्येच गिरिरक्षिवत् ॥ p. 650. ६. Iol and IO% गुणान्या- ७. I0' शून्य ५ ·मजयपालविरचितः गोमख आपने बाये गारं बिरुदम्भयोः । गायत्री वृत्ते खदिरे गतं ज्ञाते गतौ तथा ॥ २९ ॥ ॥ इति गकारः॥ 1. The following additional versos under 1977 are attributed to Ajaya and they are:- गहरे सिमपुण्या गुहा पामातुरे पुमान् । R p. 257. गृहिरेकप्रसूतायां वराहकान्तयोः पुमान् । R p. 308.

·+ [घकारः] पनोऽब्द दाढर्ये संपाते विस्तारे लोहमुद्गरे । मुस्ते धनं सान्द्रे वाद्ये घृतमिद्धेऽम्बुसर्पिषोः ॥ १ ॥ भवेद्धनरसो नीरे सान्द्रनिर्यासयोरपि । पर्धरिका वाद्यभेदे वादित्रे लगुडे तथा ॥२॥ घनाघनो मत्तनागे वैषुकाब्दमहेन्द्रयोः । घनसारस्तु कर्पूरे दक्षिणावर्तपारदे ॥ ३ ॥ पोषस्तु खरभेदे स्यारोपपल्लीनिनादयोः । घटा संघाघटनयोः करिसंघट्टनेऽपि सा ॥ धर्मः स्वेदोष्णयोग्रीष्मे घृणा दयाजुगुप्सयोः ॥ ४ । ॥ इति षकारः ॥ . G. पतमाया. G. बप्पयोः G. वर्षका ·[चकारः] चित्रा सुभद्राखुपण्योः सरिनक्षत्रभेदयोः । शैवाक्ष्यां चित्रतिलक आलेख्ये कबुरेऽद्भुते ॥१॥ चक्रं सैन्ये रथाङ्गे च राष्ट्रे दम्भान्तरे तथा । आयुधे सलिलावर्ते चक्रो रथानामनि ॥ २ ॥ चन्द्रं सुवर्णे कपूरे चन्द्रः काम्पिल्लसोमयोः । स्थाहिचन्द्रके काम्ये चेल गर्हितवस्त्रयोः ॥ ३ ॥ चिलमीलिका तु खद्योते कण्ठीभेदे च विद्युति । चपलाख्या रसे लोले शीघ्र चाप्यचिरद्युतौ ॥ ४ ॥ चमसः पर्पटे पात्रे पिष्टभेदे च लड्डुके । चिल्लन्तु सह चुल्लेन क्लिन्नाक्षे क्लिन्नलोचने ॥ ५ चैत्य उद्देशवृक्षे स्यात् चैत्यं चिहे जिनाण्डजे' [जिनालये] । चटुश्चाटुनि विज्ञातः स्तुतावथ पिचिण्डके ॥ ६ ॥ चरणो वेदशाखादौ पादपादपमूलयोः । चलन भ्रमणे पादे दृष्टं वस्त्रान्तरेऽपि च ॥ ७ ॥ चतुरश्चक्रगण्डौ स्यात् दक्षे लोचनगोचरे । चतुष्की मशके हो भवने यष्टिकान्तरे ॥ ८ ॥ १. G. कन्थे. २. .. G. भूपयों: G. गवाक्षचित्रं. ३. G omits सैन्ये. IO कम्पिल. ५. IONचिकिमिमिका. G. छतो. Iol and G. पुली. ९. G. ण्डके. १०. I0% गुण्डो.

·नानार्थसङ्ग्रहः चामरपुष्पो माकन्दे काशकेतकयोरपि । चिरण्टी तु सुवासिन्यां यौवनान्वितयोषिति ॥ ९ ॥ चूर्णवाग्वासयोगे तु धूलिक्षारप्रमेदयोः । चन्द्रहासो रावणासौ खड्गमात्रे चै दृश्यते ॥ १० ॥ चिपिटः पिष्टभेदे स्यात् तथा टिप्पितरि स्मृते चिपिटकः स्मृतः । चिकुरश्चञ्चले दृष्टः केशपादपभेदयोः ॥ ११ ॥ चर्चा देव्यां च चिन्तायां स्थासकेऽपि प्रकीर्तितः। चन्चुः स्यात्तोटौ वेरण्डे चोक्षो गीतमनोज्ञयोः ॥ १२ ॥ चित्रभानू वावग्नौ चक्री विष्णौ भुजङ्गमे । चित्रको भेषजे व्याने चक्रपादो रथे गजे ॥ १३ ॥ चोय चित्रे चोदनीये चारश्वरप्रवासयोः । चयो वृन्दे प्रबन्धे च चितिश्चित्यासमूहयोः ॥ १४ ॥ चूडा शिखायां वेडभौ चरश्वारेऽथ चञ्चले । चर्म स्यात्त्वचि फलके चिदमरूपताकयोः ॥ १५॥ चराचरम्धरे लोके चहव्यानभाण्डयोः । अन्वाचये समाहारे चान्योन्यार्थे सुमुच्चये ॥ १६ ॥ ॥ इति चकारः ॥ . 1. Iol and G. चामरः पुष्पो. द्रमाकन्दे. १. G. मात्रेऽपि. ३. 10° स्तासके. ., G. मी. R attributes to Ajaya the following additional verse:- प्रकीर्ण चामरं ही चमरं चापि रश्यते p. 470.

·[छकारः] छत्रा मधुरिकायां स्यात् छत्रमातपवारणे । छाया पङ्क्तौ दीप्त्यभावे प्रतिमार्कस्त्रियोस्त्विषि ॥ १ ॥ छेको गृहासक्तपक्षिमृगयो गरे तथा । छिकुरः पक्षिभेदेऽपि गृहबभौ भुजङ्गमे ॥ २ ॥ छलं छद्मस्खलितयोश्छदनं पत्रपक्षयोः । छदो गरुति पत्रे च छन्दनं रहसि स्मृतम् ॥ ३ ॥ छन्दः श्रुतौ गायव्यादौ छद्म कैतवसाधने । छिद्रं स्याद्दूषणे गर्ने छन्दः स्यादाशये वशे ॥ ४ ॥ ॥ इति छकारः ॥ ३. Gomits स्वात् .. G. दमयोः २. 10 विस्मृते ·[जकारः] मन्या नबोढाभृत्यादौ जामातुरपि वत्सके । जननीये जनितरि जन्य कोलीनयुद्धयोः ॥ १॥ जगती पिष्टपे लोके पृथ्वीछन्दोविशेषयोः । जगतु जङ्गमे दृष्टं जिनोऽर्हति तथागते ॥ २ ॥ जीवको भैषज्यभेदे क्षपणे वृद्धिजीविनि । जन्तौ श्रेष्ठे पीतशाले जीवनं वर्तनाम्बुनोः ॥ ३ ॥ जीवातुः कथितो जीवे तथा जीवितभेषजे । जृम्भितं जृम्भणोत्फुल्लप्रवृद्धेषु विचेष्टिते ॥ ४ ॥ जीवो जन्तौ गुरौ जीवं प्राणे जीवा धनुर्गुणे । जिगीषाशब्द उद्दिष्टो व्यवसायजयेच्छयोः ॥ ५ ॥ जटा केशविकारे स्यान्मांसीपादपद्लयोः । जपनं तु केटीपूर्वभागे योषित्कटावपि ॥ ६ ॥ भवेजनपदो देशे जने च परिकीर्तितः । जयनं तुरगादीनां सन्नाहे विजयेऽपि च ॥ ७ ॥ ज्योत्स्ना चन्द्रमसो भासि स्फुरज्ज्योतिर्निशि स्मृता । ज्योतिर्दीप्त्यमितारासु वेदानान्तरनेत्रयोः ॥ ८ ॥ जगलः पिष्टमये स्यान्मोदके कितवे तथा । जैवातृकः सुधारश्मावायुष्मति कृषीवले ॥ ९॥ . G. विटपे. G. गमे. G. मालयो.. Iol and IO'बटी. . 1. 101 and G add ·अजयपालविरचितः जातिश्छन्दसि सामान्ये मालत्यां जन्मगोत्रयोः । ज्यायान् ज्येष्ठे चातिशये प्रशस्येऽतिजरत्यपि ॥१०॥ जालं कोरक आनाये दम्भे गवाक्षवृन्दयोः । जीवितेशो यमे ख्यातो वल्लभे च धनागमे ॥ ११ ॥ जम्भो दमे च जम्भीरे दैत्यदन्तप्रभेदयोः । नर्जरः कथितो जीर्णे शक्रध्वजे च कोकिले ॥ १२ ॥ जघन्यं गर्हिते पश्चात् जिष्णुः पार्थेन्द्रजेतृषु । जङ्गलं निर्जले मांसे ज्वलितं दग्धभास्वतोः ॥ १३ ॥ जठरं कठिने कुक्षौ जातं जन्मनि संभृतौ। जिमस्तु कुटिले मन्दे जामिः स्वसृकुलनियोः ॥ १५ ॥ जम्बुको वरुणे फेरौ जीमूतोऽन्दे नगान्तरे । जघन्यजोऽनुजे शूद्रे ज्या पृथिव्यां धनुर्गुणे ॥ १५॥ जया गौरीजयन्त्योश्च जवा पुष्पे जवा जपे । जम्बालः शैवले पड़े जोषं तूष्णीं सुखेऽव्ययम् ॥ १६ ॥ ॥ इति जकारः ॥ . २. IO ग्यतास्वतो. R reads this ardha thus:- महरे संयमो[?]जामिः स्वसनियोः p. 732.

·[झकारः] शल्लरिः केशचक्रे च शुद्धे क्लेदेऽपि दृश्यते । झिल्ली कीटान्तरे स्थालीलमदग्धान्धसि स्मृता ।। सषा नागवलायां स्यात् शषो मत्स्ये अषं खिले ॥१॥ ॥ इति शकारः ॥ (C १. 10.फराबरे.

·[टकारः] रहरी वितथाख्याने लम्पापटहवाद्ययोः । गरष्टणाक्षारे केकराक्षेऽपि से स्मृतः ॥१॥ ॥ इति टकारः ॥ 1. I0.संमवः, ·[डकारः] हिम्मः शिशौ च मूर्ख च डिम्बः प्लीहनि विप्लवे ॥ १ ॥ ॥ इति डकारः ॥

·[तकारः] तलस्ताले चपेटे च तलं चाधःस्वरूपयोः । कार्यबीजे प्रकोष्ठे च ज्याघातवारणे मतः ॥ १ ॥ तारो गाढस्वने मुक्तशुद्धौ निर्मलमौक्तिके । तारं रूप्ये तार इव तारा च नेत्रमध्ययोः ॥ २॥ तालो गीतिक्रियामाने मध्यमाङ्गुष्ठनामिते । तृणराजे हस्ततले तालं तु हरितालके ।। ३ ।। तीर्थ क्षेत्रेऽध्वरे पात्रे शास्त्रे सलिलगोचरे । योषिद्रजस्युपाये स्यादुपाध्याये च मन्त्रिणि ॥ ४ ॥ तन्त्री वीणागुणे नाड्यां तन्त्रं द्वयर्थे परिच्छदे । तन्तुवाये वरे जायौ सिद्धान्ते राष्ट्रवृद्धयोः ॥ ५ ॥ तरलो भास्वरे हारे हारमध्यमणौ चले । तरला सुरायवान्बोस्निदिवः खे सुरालये ॥ ६ ॥ तमोपहस्तमोनुच्च मार्तण्डे वहिचन्द्रयोः । तृष्णातर्षतृषशब्दाः पिपासायामथेप्सिते ॥ ७ ॥ तपस्विनी जटामास्यां तपस्वी तापसे मतः । तपो धमें व्रते चापि तपा माघे च दृश्यते ॥ ८ ॥ तुला पलशते माने सादृश्ये स्तम्भपीठके । तमो राहो तमः शोके गुणभेदतमिस्रयोः ॥९॥ . 10.घाते विधारकल्पके. २. I0.गीत. ३. 10. सतामांस्या. IOP. तपस्वी दया यती. Iol and G. सुम्भपीठके.

·नानार्थसङ्ग्रहः ४५ तीक्ष्णं विषे रणे लोहे कथ्यते खरयोगिनोः । व्यङ्गटः शिक्यभेदेऽपि धौताञ्जन्यां च कुत्रचित् ॥ १० ॥ तालितं 'तौलितपटे वाद्यभाण्डे गुणे तथा । त्रुटिः कालप्रमाणे स्यादेलायां संशये लवे ॥ ११ ॥ तमिसा तामैसीरात्रौ दृश्यते च तमस्तैतौ । तस्पं कलत्रे शयने गृहभेदे च दर्शितम् ॥ १२ ।। तातगुः क्षुद्रताते स्यात्तथा तातहिते मतः । तोक्ममझे तोक्मं यवे] हरिन्मात्रे कर्णयोर्मलकेऽपि च ॥ १३ ॥ तिलकं चित्रके क्लोम्नि जटुलद्रुमभेदयोः । ततं बीणादिवाये स्याद्व्यासविस्तृतयोरपि ॥ १४ ॥ तितिलं नन्द के ज्ञातं करणे तिलपिच्चटे । तारलं तप्तमात्रे स्यात् तायनोऽपि बजे मतः ॥ १५ ॥ तिक्ता स्यात्कटुरोहिण्यां तिक्तस्तु सुरभौ रसे । तलिमं कुटिले तल्पे त्रपु रङ्गे च सीसके ॥ १६ ॥ त्रयी वेदे त्रिविद्यायां त्वक् चर्मणि प्रकथ्यते तुङ्गो महति पुन्नागे तक्षकस्तक्षनागयोः ॥ १७ ॥ तरस्वी वेग अनिले त्याग उत्सर्गदानयोः । तृणता तृणचापे च त्रेता वहिनये युगे ॥ १८ ॥ तरणि सहार्केषु तरुणं युवनव्ययोः । तोदनं व्यथने तोत्रे तलिन स्वच्छलेशयोः ॥ १९ ॥ ६. १. I0. तुलित. २. I0. तामसो, ३. I0. तलस्तमौ. 1. I0. कर्णयोर्मले विस्तरे. IO . ताम्रलं. IO adds eस्वरतक्षितकविध. कर्मास्मदोः ७. 10. त्यागात्सर्ग, ·अजयपालविरचितः तुषोऽक्षधान्यत्वचोस्त्विट् कान्तौ च भासि च स्मृता । तानं वर्णान्तरे शुद्ध तन्त्रीनिद्राप्रमीलयोः ॥ २० ॥ तेमनं व्यञ्जने क्लेदे तामो भीषणदोषयोः । तोकं स्यादात्मजे पुण्यां तुषारः शीकरे हिमे ॥ २१ ॥ तिष्य नक्षत्रके मासे तायः स्याद्रुडाश्वयोः । तारा मले तथा वेगे तेजोऽशौ बलशुक्रयोः ॥ २२ ॥ तावन्मानेऽवधौ कास्न्येऽवधराणे ..तथा]व्ययम् । तिरोऽन्तर्षी तिर्यगर्थे तु स्याद्रेदेऽवधारणे ॥ २३ ॥ ।। इति तकारः ॥ १. R attributes to Ajaya the following additional verses :- तालस्कम्धे तमाल: स्यात् खङ्गेऽपि तिलके पुमान् ॥ P 417 [तुर] अन्यत् कृत्रिमं स्यावसामानम् ॥ P 566.

·[दकारः] दक्षिणा दानभेदे च दक्षिणो वामतोऽन्यतः । सरले दक्षिणोद्भूते परच्छन्दानुवर्तिनि ॥ १ ॥ दायः स्याद्धौतके द्रव्ये लयादिदानयोरपि । विभक्तव्यपितृद्रव्ये दृष्टः सोल्लुण्ठभाषणे ॥ २ ॥ दृढं गाढे दृढः स्थूले दृढः स्याहूलवत्यपि । द्वितीया कथ्यते पल्यां पूरण्यामपि च द्वयोः ॥ ३ ॥ दिग्धो विषाक्तविशिखे लिप्ते स्नेहप्रवन्धयोः । दुग्धतालीयशब्दोऽयं दुग्धांशे दुग्धफेनैके ॥ ४ ॥ दण्डो दमे चै मन्थाने सेनायां लगुडे तथा । दशा वर्ताववस्थायां बसनान्तरचेतसोः ॥ ५॥ द्रोणोऽर्जुनगुरौ वृद्धे काकमानप्रभेदयोः । दशमीस्थो नष्टबीजे स्थविरे च स्मृताशने ॥ ६ ॥ दृग्दृष्टी दर्शने बुद्धौ लोचने दृक् च वीक्षके । देर्शनं स्वमधीज्यासु नेत्रशास्त्रोपलब्धिषु ।। ७ ।। दुरोदरं पणे द्यूते दुरोदरोऽक्षदेविनि । द्रविणं असुरद्रव्ये कथ्यते च पराक्रमे ॥ ८ ॥ द्रव्यं तु भेषजे भव्ये द्रविणे पित्तले तथा । दाक्षायणी स्मृता गौर्यामश्विन्यादौ प्रकथ्यते ॥ ९ ॥ १. IO.तु IO'. बसनाधर. ol . २. 10. केळके. IO.रमेऽथ. दशन:. IO. न्या... सहते.

·अजयपालविरचितः दिवाभीतो भवेचौरे पेचके कुमुदाकरे । दशनोच्छिष्ट उच्छाये चुम्बनाधरयोरपि ॥ १०॥ दरो भये तथा गर्ते मनागर्थे दराव्ययम् । दिवाकीर्तिस्तु चण्डाले नापिते च प्रयुज्यते ॥ ११ ॥ दक्षस्तु निपुणे शंभुवृषे धातरि कुक्कुटे । दवदावौ वनामौ स्यात्कानने कथितः क्वचित् ॥ १२ ॥ दृष्टान्तशब्द उद्दिष्ट उदाहरणशास्त्रयोः । देवलं व्यवहारे च जिगीषाक्रीडयोरपि ॥ १३ ॥ दुन्दुभिः कथ्यते भेर्यामक्षबिन्दुत्रिकद्वये । दुर्जातं व्यसने दृष्टमसम्यग्जातवस्तुनि ॥ १४ ॥ दर्शः पक्षान्तयोगे स्यात् दृष्टौ सूर्येन्दुसङ्गमे । द्वीपवती भवेन्नद्यां द्वीपवान् जलधौ नदे ॥ १५ ॥ दानं करिमदांहत्योः खण्डनावनशुद्धिषु । दुकूलं सूक्ष्मवसने क्षौमेऽपि परिकीर्तितम् ॥ १६ ॥ देवो राज्ञि सुरे देवी महिषीमूकयोरपि । द्वैन्द्वं रहस्यमिथुनकलहेषु तथा युगे ।। १७॥ द्योदिवौ नभसि स्वर्गे दमो दमनदण्डयोः । दायादस्तनये ज्ञातौ दीक्षा तु यजनेऽर्चने ॥ १८ ॥ दवो नर्मणि निर्यासे द्रुघणो मुकुरे विधौ । दिवौकाश्चातके देवे द्वापरः संशये युगे ।। १९ ।। द्विजो विप्रेऽण्डजे दन्ते द्युतिः कान्तित्विषोरपि । दस्युः शत्रौ च चौरे च द्रुतं शीघ्रविलीनयोः ॥ २० ॥ IO. चाण्डाले. ION. दुर्शातं. IO. गमनेऽपि प्रयुज्यते. 101. वृन्दं. . ३.

·४९ नानार्थसमहः द्रुमो वृक्षे पारिजाते द्विजिहो भुजगे खले । दुर्गतिर्नरके दुःखे दिष्टिरानन्दमानयोः ॥ २१ ॥ द्वार तु द्वायुपाये च दर्शको द्रष्टुवाःस्थयोः । दुर्वण कुवर्णे रूपे दुर्विधौ भुजगे खले ॥ २२ ॥ दलं पत्रे दलः खण्डे दिष्टाख्या "विधिकोलयोः । दाला यानान्तरे नाल्यां दतोऽद्रिकटके वटे ॥ दीप्तं स्फुरत्प्रभे दग्धे दार्वेधोदेवदारुणोः ।। २३ ।। ॥ इति दकारः ॥ १. IO दुर्गते. ३. 101 तौदि. १. IOण्याधि.

·[धकारः] धर्माख्या सोमपे न्याये यागाद्याधारकर्मसु । दयाहिंसास्वभावेषु सादृश्ये साधुसङ्गमे ॥ १ ॥ धातुः स्याद्रसरक्तादौ महाभूते च तद्गुणे । श्लेष्मादावश्मविकृतौ चक्षुरादौ च कीकसे ॥ २ ॥ ध्रुवं नित्ये शश्वत्त ध्रुवश्च स्वान[स्थाणु]कीलयोः । निश्चितेऽपि ध्रुवा शालपर्यो स्रग्गीतिभेदयोः ॥ ३ ॥ धावनी स्यादौताञ्जन्यां रजन्यां धावनं गतौ । शौचे शीघ्रगतौ चापि धनदो दातृयक्षयोः ॥ ४ ॥ धारा सन्ततौ सैन्याने खजाने वाजिनां गतौ । धवली गोप्रभेदे च वरुणस्य फले तथा ॥ ५ ॥ धिष्ण्यं स्वाधा[स्थाना]मिदेहेषु नक्षत्रबलयोरपि । धनुः स्थलेऽथ कोदण्डे धन्वा तु मरुमण्डले ॥ ६ ॥ धराख्या कथिता भूमौ शैलकासितूलयोः । धिषणः स्यात्सुराचार्य धिषणा बुद्धिनिद्रयोः ॥ ७ ॥ धाम तेजसि गेहे च प्रभावजन्मनोरपि । धर्मराजो यमे बुद्धे कथ्यते च युधिष्ठिरे ॥ ८ ॥ धात्री त्वामलकीभूम्योरुपमातरि चेष्यते धृतिः सौख्ये च धैर्य च धारणे चाध्वरे स्थितौ ॥९॥ धवला गवि धवलश्चारौ शुभ्रे वृषे वरे । ध्वजो लिङ्गे पताकायां चिहे पूर्वदिशो गृहे ॥१०॥ २. I0 चारिणे. I02 स्वानि.

·नानार्थसमहः ५१ धनं तु गोधने वित्त धनञ्जयोऽमिपार्थयोः । धीरः संख्यावति धैर्ययुक्ते च कथ्यते बुधैः ॥ ११ ॥ धूर्तः खले च धूस्तूरे धूतं त्यक्ते च कम्पिते । धमनी स्याच्छिवोषध्योधवो वृक्षे नवे प्रभौ ॥ १२ ॥ धेनुका धेनुहस्तिन्योर्धाटिश्चातके हये । धर्षण रतातिभृत्योः ध्वाः काके बकेऽपि च ॥ १३ ॥ धाराकमवतारेऽसौ धीदा सुताधियोरपि । धूमकेतुरुत्पातेऽमौ घिनिर्भर्त्सननिन्दयोः ॥ १४ ॥ ॥ इति धकारः॥ .. 10° धीर: सुधीः[भी] धैर्यवतोः २. IO वाजले. पाययोः[१] ·[नकारः] निष्कमष्टोत्तरस्वर्णशते हेनिचे तत्पते । उरोविभूषणे कर्षे दीनारेऽपि प्रयुज्यते ॥ १ ॥ निस्सरणं भवेद्याने मारणे भवनिर्गतौ उपाये निर्गमद्वारे नाकः स्वर्गान्तरिक्षयोः ॥ २ ॥ नागो गजे काद्रवेये नागं सीसकरङ्गयोः । निवेशो मूर्च्छने ख्यात उपभोगे च वेतने ॥ ३ ॥ नीवी जघनवस्त्रस्य ग्रन्थौ मूलधने तथा । नभाः प्रावृषि वृद्धे च श्रावणे च नमोऽम्बरे ॥ ४ ॥ निकायो लक्षसंघे च भूरिवस्तुचये गृहे । निगमो नगरे वेदे निश्चये च वणिक्पथे ॥ ५॥ निर्धटः परकौलीनप्रिये निर्दयभाषिणि । निर्वातो दृढसन्नाहे निवासे वातवर्जिते ।। ६ ।। निर्वृतिर्मनसस्तोषे मोक्षेऽस्तमयबाढयोः । नेत्रमझे गुणे वस्त्रभेदेऽक्षिवृक्षमूलयोः ॥ ७ ॥ नियूहो नागदन्ते च निर्यासे द्वारि शेखरे निष्कामो बुद्धिसामर्थ्य निर्गमे दुष्कुले तथा ॥ ८ ॥ निर्भर्सनं खलीकारे दृष्टमेतदलक्तके । नित्यस्त्वपलापे स्याद्विश्वासे निष्कृतावपि ॥ ९ ॥ 9. 101 omits . २. I0 धूम. 2. Bhānuji reads feara: III-iii- 84. ५. I0' निर्वहे.

·नानार्थसङ्ग्रहः ५३ निशाचरी शिवासत्योनिशाचरोऽहिरक्षसोः । निर्यातनं वैरैशुद्धौ दाने न्यासार्पणे तथा ॥ १० ॥ निर्वासनं वधे दृष्टं नगरादेवहिष्कृतौ । नाशोऽनुपलम्भे दृष्टो निधने च पलायने ।। ११ ॥ निर्देशः कथने दृष्ट आज्ञायां देशवर्जिते । न्युजं कर्मबद्धकाले न्युन्जोऽधोमुखकुब्जयोः ॥ १२ ॥ नाभीलं मेखलाबन्धे परस्त्रीरक्षणेऽपि च । नियामकः पोतवाहे दृश्यते च नियन्तरि ॥ १३ ॥ नन्द्यावतों गेहेभेदे तथा उपरि तगर पादपे । स्यान्नागराजिको राजहस्तिप्रासगणस्थयोः ॥ १४ ॥ नक्षत्र मेघशीतांशौ रेवत्यामपि दृश्यते । निष्ठा नाशेऽन्तनिष्पत्त्योर्याच्मानिर्वाहयोरपि ॥ १५ ॥ नासाद्वारोऽद्धकाष्ठे स्यान्नासिकायां च कीर्तिता । न्यूः सामवेदोकारषट्के चात्यन्तसुन्दरे ॥ १६ ॥ निर्याणं हस्तिनेत्रान्ते निर्गमे मरणे तथा । नितम्बः स्त्रीकटीपश्चाद्देशे योषित्कटावपि ॥ १७ ॥ निर्वृतः स्याद्विपलब्धे तथा विप्रकृतेऽपि च । निरस्तं तु विरामे स्यात् तथा त्वरितभाषिते ॥ १८ ॥ नाभिः प्राण्यङ्गचक्रान्तक्षत्रियेषु नृपोत्तमे । स्यान्निस्तरणमुपाये तरणेऽपि प्रयुज्यते ॥ १९ ॥ 4, 101 and 102 add This letter is omitted in R. p. 185. १. Iol वे शुद्धौ. २. I0 गृहे. ३. IO नक्षत्री. १. R reads this ardha thus:- निष्ठा काले प्रकर्षे च मर्यादायां दिशि स्मृता p. 682. ६. IO दुरित. ७. IO क्षेत्रियेषु.

·५४ अजयपालविरचितः निराकृति वाकातिरनध्याये] प्रत्यादेशेऽथ निर्जये । नाडी देहशिरायां स्यानालकालप्रभेदयोः ॥ २० ॥ भवेन्निरसनं घाते क्षेपणेऽपि प्रयुज्यते । निकारः स्यात्परिभवे धान्यस्योत्क्षेपणे तथा ॥ २१ ॥ नियमो यन्त्रणायां तु व्रते संविदि निश्चये । निषधो देशेऽदिभेदे कठिने निषधाधिपे ॥ २२ ॥ निर्वाण निर्वृतौ मोक्षे विनाशे गजमज्जने । न्यग्रोधस्तु वटे व्यासे न्यग्रोध्योषधिकान्तरे ॥ २३ ॥ निगद्यते निशमनमालोकने श्रुतावपि । निरूपणं विचारे तु दर्शनेऽपि प्रकीर्तितम् ॥ २४ ॥ नैगमः पौरवणिजे नमः क्षपणबन्दिनोः । नीलकण्ठः शिखिन्युगे नरेन्द्रो वार्तिके नृपे ॥ २५ ॥ निदेशः परिसंवादे निन्दापवादकुत्सयोः । निम्रन्थः क्षपणे निःस्वे निःश्रेयसं शिवेऽमृते ॥ २६ ॥ नरः पार्थे मनुष्येषु च] नालीकश्चाब्जबाणयोः । निसर्गश्च स्वभावेऽपि सृष्टानीकृशानुसृष्टौ नीकाश]शोकयोः ॥ २७ ॥ निदाघः स्वेदोष्णोष्मेषु निग्रहो भर्सनेऽवधौ । निजं नित्ये तथात्मीये निशान्तं गृहशान्तयोः ॥ २८ ॥ नियेतिः संयमे देवे निबोधो बोधनाशयोः । निर्गुण्डीन्द्राणीशेफाल्योनिस्त्रिंशः प्लवखनयोः ॥ २९ ॥ निहनुतिस्तु शठे शाठ्ये निधनं वंशनाशयोः । निमित्तं कारणे चिहे न्यक्षं का निकृष्टयोः ॥ ३० ॥ I0% omits this ardha.

·नानार्थसङ्ग्रहः ५५ निषङ्गः सङ्गतौ तूणे निपाकः खेदपाकयोः । नलिनी पद्माकरेऽब्जे नेत बन्धनभुमयोः ॥ ३१ ॥ निभो व्याजे समाने च नगः पर्वतवृक्षयोः । नाम प्राकाश्यसंभाव्यकुत्सासु स्वीकृतेऽव्ययम् ॥ ३२ ॥ ननु प्रश्नेऽप्यनुज्ञायां संबुद्धाववधारणे । नु पृच्छायां विकरुपे नु नूनं निश्चिततर्कयोः ।। नानोभयस्मिन्नेकत्र निनिश्चयनिषेधयोः ।। ३३ ।। ॥ इति नकारः ॥ ३ . - १. Iol addsu. १, I01 उभय....कनिधिय, Radds in this section:- नीकायो विजने स्फुटे p. 769.

·[पकारः] प्रत्ययः शपथे हेतौ ज्ञानाधीनगमादिषु । प्रथितत्वे च विश्वासे प्रख्याते परिकीर्तितः ॥ १ ॥ पद्मोऽम्बुजे च संख्याने नागे ना च प्रकीर्तितः । पद्मं द्विरदवृन्दौ च पमा भोगश्रियोरपि ॥ २ ॥ परिग्रहः कैलत्रे च मूलस्वीकारयोरपि । शपथे परिवारे च राहुँवक्त्रस्थभास्करे ॥ ३ ॥ पदं भवेत् परित्राणे व्यवसायां[साये] च कीर्तितम् । वाक्ये वस्तुनि शब्दे च पताकॅश्चिह्नलक्षणम् ॥ ४ ॥ प्लवो भेके कूपे भेले गोर्नर्दे श्वपचे प्लुतौ । प्लवं निम्नमहीमागे पक्षिभेदे जनोत्तरे ॥ ५ ॥ भवेत्परिकरो वृन्दे परिवारविवेकयोः । प्रारम्भगात्रिकाबन्धपर्यवेषु परिच्छदे ।। ६ ॥ प्रसवः शाखिनां पुष्पे फलेऽथ गर्भमोचने । परम्परा प्रसङ्गे च जननापत्ययोरपि ॥ ७ ॥ पणो विक्रय्यशाकादिमुष्टौ द्यते भृतौ ग्रहे । व्यवहारे पुराणेऽर्थ मूल्ये गण्डकविंशतौ ॥ ८ ॥ R. कलत्रेऽपि. 1. I0 भाद्री. २. ३. R. राहुप्रस्ते च. १. Sarvananda Amara III-iii-91 reads thus:-पदं स्थाने परित्राणे ज्यवसायोपदेशयोः ५. 101 निपाक: IO° पादत: 101 पताक...ग्याघ्रभेदे in verses ४-19 is written after भायो- पलवधायेष्टी in verse १८ ६. I01 भेगोनों. Sarvananda III-iii-163. on भारम्भ.

·नानार्थसमहः ५७ पक्षः सख्यौ बले साध्ये करिपार्श्वविरोधयोः । गरुत्सहाययोश्चुल्लीरन्ध्र केशात्परे चये ॥ ९ ॥ प्रतिग्रहः क्रियाकारे सैन्यपृष्ठे पतद्ग्रहे । द्विजदेयग्रहे तस्य स्वीकारे च प्रयुज्यते ॥ १० ॥ पुण्डरीकं सितच्छत्रे सिताम्भोजे च कीर्तितम् । पुण्डरीको व्याघ्रभेदे दिग्गजेक्षुप्रभेदयोः ॥ ११ ॥ पुष्करं हस्तिहस्ताने तीर्थभेषजभेदयोः व्योम्नि खनफले पझे तूर्यवक्त्रे जलेऽपि च ॥ १२ ॥ स्वभावे पङ्कजे चैव पौरामात्यादियोनिषु । सत्त्वरजस्तमःसाम्ये प्रत्ययात्प्रथमे तथा ॥ १३ ॥ पूर्णालकं पूर्णपात्रं वलयस्वीयैकज्जितम् [बलेन स्वीयकं कृतम्] । यत्र तत्र यथासंख्यं पूर्ण पटहपात्रयोः ॥ १४ ॥ प्राक् प्रत्यग् द्वितयं देशे दिशि कालेऽव्ययं स्मृतम् । प्राच्ये चैव प्रतीच्ये च वर्तमाने त्वनव्ययम् ॥ १५ ॥ पादोऽङ्घौ , तुरीयांशे गिरेः प्रत्यन्तपर्वते । दीधितौ तरुमूले चै पुराख्या गुग्गुलौ पुरि ॥ १६ ॥ पौरुषेयं भवेत्कार्ये पादान्तरेष्वपि कचित् । प्रदोषोऽपि निशाधायां कदाचिद्रात्रिमात्रके ॥ १७ ॥ 1. These meanings seem to be those of the word प्रकृति. But none of the two mss. show any indication of an omission here; but it is likely that there was an ardha beginning with प्रकृति. २. पूर्णानकं is the reading in the majority of other lexicons; पूर्णालक may be due to a corruption in the Bengali script; Apte notes the latter reading as a variant in his dictionary. ३. I0. स्वीफयजितम्. ४. I0.पदः IO- omits च. f. 101 omits. ७. I0. प्रदोषो दोषकालायां. 102 omits this päda.

·५८ अजयपालविरचितः प्रभवो जन्महेतौ स्यात् पयोमूले पराक्रमे । आद्योपलवधायेष्टौ पेचनं पाकडिम्बयोः ॥ १८ ॥ पक्ष्म सूत्रे च सूक्ष्मांशे नेत्रलोमनि वर्तते । दृष्टं पुष्पच्छदे चापि प्रतिघा रोषघातयोः ॥ १९ ॥ प्रग्रहो भासि योक्त्रे च वन्द्यां च नियमे तथा । तुलासूत्रे सुवर्णालौ प्रतीकोऽप्रतीकयोः ॥ २० ॥ भवेत्प्रतिसरः सूत्रे व्रणशुद्धौ चमूकटौ। मण्डलारक्षयोः प्रैष्ये प्रकाशः स्फुटरोचिषोः ॥ २१ ॥ प्रमाण कारणे माने शास्त्रे सम्यक्प्रवक्तरि । मर्यादायां तथा नित्ये पर्णाख्या किंशुके दले ॥ २२ ।। पालिः कर्णलतायां स्यात् प्रदेशे पङिक्तचिह्नयोः । दृष्ट श्वश्रु दृष्टश्मश्रुस्त्रियामस्रौ पर्यायेऽवसरे क्रमे ॥ २३ ॥ पर्व प्रतिपत्पक्षान्तसन्धौ विषुवदादिके । प्रन्थिप्रस्तावयोश्चापि प्रीतिः प्रेमप्रमोदयोः ॥ २४ ॥ कुरङ्गे च प्रपौत्रे च तनयेऽपि निगद्यते । परम्परा सन्तानेऽपि पङ्कः पापे च कर्दमे ॥ २५ ॥ पाशः कर्णादिहेन्नि स्यात् समूहे केशपूर्वकः । खगादिबन्धने चापि प्रसून कुसुमे फले ॥ २६ ॥ परागः पुष्परेणौ स्यात् पानीयरजसोरपि । प्रतीतः प्रथितो दृष्टो हृष्टज्ञानमनीषिषु ॥ २७ ॥ indication there seems to be some omission here. There is a mistake here also, ४. १. See footnote 5 on page 56. २. I0. प्रमाणं च लतायां. IO".....चलतायां. The reading adopted above is based on Bhānuji on Amara III-iii-197. ३. Though the mss. show no for only one meaning is given for the word परम्परा. I0. कणादि.

·नानार्थसमहः ५९ पौरुषं नृभुजोन्माने पुंसो भावे च कर्मणि । परिवेषो रवेबिम्बे मण्डले बिम्बमण्डले] वेष्टने तथा ॥ २८ ॥ पिप्पल्याख्या वृक्षभेदे वस्त्रच्छेदविशेषयोः । प्रकरः स्तैबकपुष्पादौ [स्तबके पुष्पे] समूहेऽपि प्रयुज्यते ॥ २९ ॥ पाणिरुन्मत्तयोषायां सैन्यपृष्ठाङ्घिमूलयोः । पिनाकः स्यादजोवर्षे शंभोधन्वनि शूलके ॥ ३० ॥ पाचनो रन्धनद्रव्ये पाचनं पचने मतम् । पातिनी रन्धनस्थाल्यां वागुरायामपि क्वचित् ॥ ३१ ।। पतङ्गः शलभे सूर्ये शालिभेदे च पक्षिणि । प्रसूतिः प्रसूते पुत्रे तनयायामपि स्मृता ॥ ३२ ॥ पवनं कुम्भकृत्पाकस्थाने स्यात्पवनोऽनिले । पक्षतिस्तु गरुन्मूले तथा प्रतिपदि स्मृता ॥ ३३ ॥ पर्याप्तं यथेष्टे शक्ते तृप्तौ निवारणे तथा । पटुस्तीक्ष्णे स्फुटे दक्षे पटोले निष्ठुरारुजोः ॥ ३४ ॥ परीष्टिः परिचर्यायां दृश्यते च गवेक्षणे । प्रदरो रोगभेदे स्याद्विदारे बाणभङ्गयोः ॥ ३५॥ पुलाकस्तुच्छेधान्ये स्यात् संक्षेपे भक्तिसिक्थके सक्थके] । पुलकिं चित्तवृत्ते च [१] पिशिते कर्दमान्तरे ॥ ३६ ॥ परिवारः परिजने दृष्टः खड्गपिधानके । पको विनाशेऽभिमुखे जने परिणते तथा ॥ ३७ ॥ १. १. IOB omits वृक्षभेदे. IOP. स्तरपुत्रादौ. १. I0. पुलीक: १. I0. तुष. ५. I0. पुलोकचित्त. ६. IOP adds प्रसिते च नराकृती. ७. Iol. Space is left out for writing तथा.

·६० मजयपालविरचितः पक्षचर एकचरे यूथभ्रष्टे विहङ्गमे । पादपः पादपीठेऽपि तरौ पादरथे तथा ॥ ३८ ॥ पीलुः पुष्पे गजे वृक्षे काण्डे तालास्थिखण्डके । प्रेतैः परेते नामृते तथा भूतान्तरेऽपि च ॥ ३९ ॥ प्रतिश्रयः सभायां स्यादाश्रये मन्दिरेऽपि च । पिण्डमाजीवने देवे निवापे गोलके तथा ॥ ४० ॥ प्रायो मरणबाहुल्यतुल्येष्वनशनेऽपि च । परीवापो जनस्थाने स्थाप्ये बीजे परिच्छदे ॥ ४१ ॥ पल्लवो विस्तरे विटपे] पिट्ने पात्रे किसलये तथा । परिषो मुद्रेऽस्त्रे च कथ्यते शूलघातयोः ॥ ४२ ॥ पुरस्कृतोऽभिशस्ते च पूजिते चामतः कृते । प्रसिद्धः प्रजवख्यातकृतप्रसाधनेषु च ॥ ४३ ॥ प्रणीतः संस्कृतामौ स्याद्विहितेऽपि प्रवेशिते । पुलकः कृमिरोमाञ्चप्रस्तरेषु प्रयुज्यते ॥ ४४ ॥ पैटलध्वनिः पिटके नेत्ररोगसमूहयोः । प्रियकः कदम्बफल्यां पीतशाले मृगान्तरे ॥ ४५ ॥ प्रकाण्डो विटपे शास्त्रे तरुशाखाशिफान्तरे पृषच्च पृषतो बिन्दौ प्रायश्चित्रे प्रयुज्यते ॥ ४६॥ १. 10% adds सह. २. Iol and Io. omit तथा. X. 102 omits this and the next ardha. *. 101 and 10% read arrangt जनस्थाने स्थाप्यजीवे परिच्छदे. The reading adopted in the text is based on R. p. 724. 102. This and the following three ardbas are omitted. 101 adds paft but is an obvious mistake. ६.

·नानार्थसङ्ग्रहः ६१ : प्रवणं क्रमनिने च प्रहे चतुष्पथेऽपि च । प्रकोष्ठः कूपरानीचे कक्षायामपि दृश्यते ॥ १७ ॥ प्रघनोऽपि बहिरेऽलिन्दके लोहमुद्रे । पाटला गवि पुष्पे च पाटलो व्रीहिवर्णयोः ॥ १८ ॥ परिभाषण च नियमे निन्दोपालम्भवाक्ययोः । प्रतिग्राहः[प्रयाहस्तु] तुलासूत्रे रश्मावपि च वाजिनाम् ॥ ४९ ।। पेचकः करिलाशूलमूलकौशिकयोरपि । प्रतियत्नस्तु संस्कारे तथोपग्रहलिप्सयोः ॥ ५० ॥ पत्तिः सैन्यप्रभेदे स्यात् पदातौ गमने तथा । प्रणयः प्रेमविश्रम्भयाचनासु प्रकीर्तितः ॥ ५१ ।। प्रथमं प्रमुख चादौ प्रधाने परिकीर्तितम् । पारायणं भवेत् कास्न्ये समासङ्गेऽपि कीर्तितम् ।। ५२ ।। परिवहों नृपाहे स्यात् दृश्यते च परिच्छदे । पाव चावयवे जन्तोर्वकोपाये च कीर्तितम् ॥ ५३ ॥ पराख्या केवले श्रेष्ठे रिपौ योग्ये स्वतोऽन्यतः । भवेत्प्रतिकृतिः ख्यातौ प्रतिमाप्रतिकारयोः ॥ ५ ॥ मस्ति प्रतिहतो द्विष्टपुच्छि प्रति स्खलितयोरपि । भवेपिप्पलकं स्यूतिसूत्रे च स्तनचूचके ॥ ५५ ॥ पलाशाख्या हरिद्राक्षपटीषु हरिद्रक्षःशटीषु] किंशुके कुले (दले] । भवेत्प्रणिहितं प्राप्ते न्यस्ते चापि ससंभृते ॥ ५६ ।। प्लवङ्गमः प्लवङ्गश्च मतौ वानरभेकयोः । परमं स्वीकरेऽसंख्यं परमस्तु परेऽपि च ॥ ५७ ।। 1. Bhanuji on Amara II.vii-22 reads this ardha thus:- प्रथमप्रमुखे चोभे प्रधाने च प्रकीर्तिते.

·६२ अजयपालविरचितः प्रतिमानं प्रतिमेभदन्तद्वितयमध्ययोः । भवेत्प्रवचनीयाख्या प्रवाक्ये च प्रवक्तरि ॥ ५८ ॥ प्रासादो विबुधावासे निवासे च महीभुजाम् । भवेत्प्रवचवादस्तुविचनं वेदे]कल्याणभाषिते मतः ॥ ५९ ॥ पिण्याकः सिल्ह के इष्टस्तिलकरके च कुत्रचित् । पराक्रमः समुद्योगे प्राणमात्रे च दृश्यते ॥ ६० ॥ पराभवः परिभवे नाशेऽपि परिकीर्तितः । प्रलयो मृत्युसंवर्तमूर्छासु परिकीर्तितः ॥ ६१ ॥ प्रणाय्यो लोभनिर्मुक्ते स्यादसम्मत एव च । भवेत्परिमल: ख्यातौ गन्धे जनमनोहरे ।। ६२ ।। प्रतिष्कषः सहाये च वार्ताहारे पुरोगमे । पिछल:[पित्सन् पिपतिषन्नतौ पतनेच्छुविहायोः ॥ ६३ ॥ पूर्वस्तु पूर्वपुरुषपुरस्तादप्रजेपि । पिशुना मेता स्पृकायां पिशुनः सूचके खले ॥ ६४ ॥ पुरस्तु गुग्गुलौ दृष्टः पुरं पूर्देहरश्मिषु । पवित्रं यज्ञोपवीते कुशे पूते च दृश्यते ॥ ६५ ॥ प्रतिपादनं प्रतिपन्ने पिटो रोमपटे मृगे। पतिः प्रभौ गतौ मूले पारावतः खंगे मृगे ।। ६६ ।। पुष्टो रोमणि पाषाणे पामरः खलनीचयोः । पारदः क्षपणीगुर्वोः पार्थिवो भुवने नृपे ॥ ६७ ।। १. ४. २. 10. वादस्तथा IO omits मतः IO. पिचमहः IOl adds श्यते. I0. मृता. IO. खले ३. ६.

·नानार्थसङ्ग्रहः ६३ प्रवेणी तु कुथे वेण्या पुद्गलश्चात्मदेहयोः । प्रगाढं तु द्वैये दृढे] कृत्स्ने कृच्छे] प्रवापो देहवेश्मनोः ॥ ६८ ॥ पक्षो जटयां गर्दभाण्डे पोतः शिशुवहित्रयोः । पद्धतिः पथि पङ्क्तौ स्यात् पूर्वश्चै खण्डसाध्ययोः ॥ ६९ ॥ प्रतिष्ठा यशसि स्थाने पत्री श्येने खगे शरे । प्राणो वायौ वने जीवे पुङ्गवो वृषभे वरे ॥ ७० ॥ प्रज्ञः प्राज्ञे स्त्रियां बुद्धौ पिण्डितं गलिते धने पृथग्जनोऽधमे मूर्खे पृथुकश्चिपिटेऽर्भके ।। ७१ ।। पुरुषो नाथतुङ्गेषु पटः प्रियालवस्त्रयोः । पयोधरः स्त्रीस्तनेऽब्दे पयः क्षीरे तथाम्भसि ॥ ७२ ॥ प्रयोजनं योगहेत्वोः प्रेम स्निग्धत्वनर्मणोः । पङ्क्तिः स्यात् गौरवे पाके प्रतिपत्तिथिसंविदोः ॥ ७३ ।। प्रतीहारो द्वाःस्थद्वारोः प्रेक्षाधीनृत्यदर्शयोः । प्रस्थः सानुनि माने च प्रततिस्ततिवीरुधोः ॥ ७४ ॥ पत्रं पक्षे दले युग्ये प्रार्थितं याचिते हते । प्रपञ्चो बिस्तरे दम्भे पातालं मातलौर्वयोः ।। ७५ ॥ प्रकारो भेदसदृशोः प्रियङ्गुः ककुवृक्षयोः । प्रभूतः क्षुण्णे व्युत्पन्न प्राप्तिलाभ तथोदये ॥ ७६ ॥ प्रविदारणं भिदाज्योः पीतिः पानतुरायोः । प्रज्ञानं धीलक्षणयोः पूगः क्रमुकबृन्दयोः ॥ ७७ ।। प्रवृत्तिवृत्तौ वार्तायां पुरुषो मनुजात्मनोः । पुष्पं प्रसूनरजसोः पेशलश्चारुदक्षयोः ॥ ७८ ॥ 1. I0. प्रविणे, ३. I0. प्रार्थिते. २. 10. पूर्व स्थाव.

·C १४ अजयपालविरचितः प्रोक्षणं तु वधे सेके प्रेष्यः प्रेषणपीडयोः । प्रसूरश्च जनन्योश्च प्रणिधिः प्रार्थने चरे ॥ ७९ ॥ प्रश्रयः प्रणये वेगे प्राप्तौ लब्धे जले कुशे। पिचिण्डः कुक्षौ पश्वङ्गे पौत्र कौलाहलास्ययोः ॥ ८ ॥ पिल्लः किन्नडकक्लिन्नाक्ष्णोः पुण्यो मासभयोः स्मृतः । पलं माने च मांसे च पलाशी राक्षसे द्रुमे ॥ ८१ ॥ प्लक्षः पिप्पलपर्कटयोः पार्थिवो भूभवे नृपे । प्राप्तरूपोऽभिरूपे च पलिमिनिवासयोः ।। ८२ ॥ पर्युपोपर्युपर्यन्तः पूजा संमानलोकयोः । प्रत्याभिमुख्ये वीप्सायां लक्षणप्रतिदानयोः ॥ ८३ ॥ उने हृतस्य [इतिवृत्तस्य] चाख्याने मात्रायें तुल्यभागयोः । पुरा प्रबन्धनिकटचिरन्तनेष्वनागते ॥ ८४ ॥ पूर्वेयुः पूर्वदिवसप्रत्यूषयोरुदाहृतम् । पुरस्तात्प्रथमे प्राच्यां पुरार्थे च पुरस्तथा ॥ ८५ ॥ पुनरप्रथमे भेदे प्राक् तुल्येऽन्तरपूर्वयोः । पश्चात्प्रतीच्यां चरमे प्रादुः स्फुटे च सर्भवे ॥ ८६ ॥ ॥ इति पकारः ।। । पुष्पकं कुसुमाञ्जनम् p. 567. प्रधान प्रकृतौ श्रेष्ठे महामानवबुद्धिषु p. 721. १. Sarvänanda on Amara IIIili-217. श्रेषः १. I0. मासततौ कली. ३. I0. राक्षसीवुमे. The following additional lines are found attributed to Ajaya in R. [पाक:] भवेदर्जुन- नामायम् p. 228. ४. प्रहरो रोगभेदे स्यात् विदारे शर- भाजयोः p. 744. पत्रं तु वाहने पणे स्यात्पक्षे चार- पक्षिणोः p. 751.

·[फकारः] फैलं लाभे फलोऽस्त्राङ्गे व्युष्टौ हेतूत्थसंपदोः । फली च फलके वृक्षे प्रियङ्गमत्स्यभेदयोः ॥ १ ॥ फेनिलः फेनसंयुक्त बदराविष्टयोरपि । फाल: स्यात् कृषके फाले फल्गु मलप्वसारयोः ॥ २ ॥ ॥ इति फकारः ॥ 1. Sarvinanda II-ix-13 reads :-फलं लाभे फलेऽस्त्राओं न्युष्टौ हेतुसमुरथे स्यात्. R reads फलफाके भवेऽसत्य p.228.

·[बकारः] बलो रामेऽसुरे काके बला वाटयालके बलम् । स्थौल्ये शक्तौ तथा रूपे पृतनायां बलान्विते ॥ १ ॥ बहुल: कृष्णपक्षेऽमौ मेचके बहुलं द्वयोः । बहुला त्रुटिमाहेयीकृत्तिकासु प्रकीर्तिता ॥ २ ॥ बलिः करे दैत्यभेदे पूजायां गृहदारुणि । जठरावयवे चापि जराशिथिलचर्मणि ॥ ३ ॥ बालिका वालुकायां तु कुमार्यो कर्णभूषणे । बालकं कटके दृष्टमङ्गुलीयेऽपि कुत्रचित् ॥ ४ ॥ वृत्तं छन्दसि वृत्तौ च निस्तलातीतयोरपि । दृढाधीतचरित्रेषु बल्लभोऽध्यक्षकान्तयोः ॥ ५॥ बडबा कुम्भदास्यां स्यादवायां योषिदन्तरे । बारवानिधर्माध्यक्षे भवेत्संवत्सरे कचित् ॥ ६ ॥ बाहुजः क्षत्रिये दृष्टो गृहाशक्तशुके कचित् । बभ्रुः स्यान्नकुले पिने विपुले गरुडध्वजे ॥ ७ ॥ वैलजाख्या क्षेत्रे मत्स्ये पुरद्वारस्त्रियोर्मता । बन्धुलं बन्धुली नने सुन्दरेऽपि प्रयुज्यते ॥ ८ ॥ बॉलिनी तु विदग्धायां नर्तकीमत्तयोषितोः । बिटप: पल्लवस्तम्बशाखासु विटनायके ॥ ९ ॥ : । IOL. वालिकाया. IO. बस्सरेऽपि रयते. 1. I0. वलजाण्या. IOl adds.. IO. बाणिनी.

·नानार्थसमहः पालो डिम्बाकेशेषु हीबेरे श्वेतबालधौ । बाणो दानवभेदे तु शेरे बाण फलेऽपि च ॥ १० ॥ बलाकले विह्वले च मर्यादाम्बुविकारयोः । बृहती क्षुद्रवार्ताकीछन्दःक्षुद्राम्बरादिषु ॥ ११ ॥ वत्सं वक्षसि बत्सस्तु तन्तुशब्दसुतादिषु । बीभत्सो विकृते पापे करे पापिघृणात्मनोः ॥ १२ ॥ बराटकः सरोजस्य बीजकोषे कपर्दके । ब्रह्म वेदात्मतपःसु ब्रह्मा विप्रे प्रजापतौ ॥ १३ ॥ द्वादशाङ्गुले बितस्तिः स्यात् प्रशान्तेऽङ्कुशकर्मणि । बल्गुकं रुचिरे दृष्टं चन्दने विपिने पणे ॥ १४ ॥ ब्रामण्यं ब्रह्मणो भावे ब्रह्मविद्वेदवेत्तरि । मुखे चाभ्यवहारे च विप्रे च भाषिताप्तयोः ॥ १५ ॥ ॥ इति बकारः ॥ ४ 9. 10% omits this pāda. २. I0% omits this pada but adds:-तौ . पादं तवागंद्रयां योपितोग्यते. Sarvänanda and Bhānuji read groot under III-iii-232 and 234 res. pectively. R. reads पात्रे. 1. I0. बल्लकं ध्वनिविरः IO. कर्मवृत्तिवान्, ३. Both .

·[भकारः भाण्डं मूलधने पात्रे भेण्डवृत्तौ प्रकीर्तितम् भिन्न विदारिते दृष्ट व्यतिरिक्ते च मिश्रिते ॥१॥ भुजिष्यः स्यादनायत्ते प्रेष्ये च हस्तघातयोः । भङ्गा गणशतने क्षणतृणे] भङ्गो भेदे वीचौ पराजये ॥ २ ॥ भारः सहस्रद्वितये पलानां चापि वीवधे । भूजम्बूरपि गोधूमे वैककृतफले तथा ॥ ३ ॥ भण्डनं कवचे युद्धे खलीकारे च दृश्यते । भेदो विदारणे दृष्ट उपजापविशेषयोः ॥ ४ ॥ भिक्षा सेवाप्रार्थनयोभृतौ भिक्षितवस्तुनि । भृङ्गमुक्तादिभृङ्गाश्च धूम्याटे षट्पदेऽपि च ॥ ५ ॥ भागधेयः करे भाग्ये दायादेऽपि च दृश्यते । भवो भद्राप्तिसत्तासु शिवसंस्कारजन्मसु ॥ ६ ॥ भोगवती तु नागानां नगर्या च प्रकीर्तिता । रास्नायां भद्रवर्षे तु समाधौ च गजे शुभे ॥ ७ ॥ भूयोऽव्ययं पुनरर्थे भूयान् बहुतरे मतः । भव्यं योग्ये च कल्याणे भाविन्यपि श्रुतं क्वचित् ॥ ८ ॥ भङ्गः पराजये दम्भे गमने जलनिर्गमे । भीमो वृकोदरे शंभौ दृश्यते च भयानके ॥ ९ ॥ 1. I0. वाजि दूषयोः. 1. IOP. भावः सहाये द्वितीये च. • I0. भावः सहये द्वितये. The reading given above is based on Bhānuji II-ix-87. R. भवो रुद्रे च सभासु p. 73.

·नानार्थसङ्ग्रहः भवेद् भोगवती गौर्यो भगवान् बुद्धपूज्ययोः । भूतिकं भूमिनिम्बे च यवान्यं च तृणं तथा ॥ १० ॥ भुवनं पिष्टपे तोये भ्रूणः स्त्रीगर्भपोतयोः । भेलो दिवाकरे चन्द्रे भुजङ्गं सिद्धसर्पयोः ॥ ११ ॥ भ्रातृव्यो भ्रातृजे शत्रौ भ्रमरोऽलिनि कामुके । भूतात्मा तु विधौ देहे भक्तिर्भावे च सेवने ॥ १२ ॥ भूमिभूश्च क्षितौ स्थाने भवोऽतिशयभावयोः । भीहै: शतावरी भीते भानुर्दिनकरे विषि' ॥ १३ ॥ भागो भाग्य एकदेशे भेलः पर्वे च भीरुके । भित्तिः कुडये प्रदोषे च भूतिभस्मनि संपदि ॥ १४ ॥ भरणं वेतने भृत्ये भूभृद्भपालशैलयोः। भूमिस्पृश्वैश्यनरयोर्भर्ता स्वामिनि धारके ।। भूरि प्राये सुवर्णे च भर्म चामीकरे भृतौ ॥ १५ ॥ ॥ इति भकारः॥ १. I0.वृनुपूज्ययोः. २. I0. भूतिकं भूनिम्बे च प्रोक्तं. ३. Sarvānanda on Amara II. vi-3 reads भीरुः स्यात् कातरे नार्या. ५. IO- omits भीते. ५. I0. द्विषि. ६. R. भूरि प्रभूते कनके p. 561.

·मकारः] मध्यमा स्यादृष्टरजोनार्या मध्यामुळेऽपि च । मध्यमो हेतुमध्ये तु मध्यमाङ्गुलिगहरे ॥ १ ॥ मात्रा परिच्छदे माने स्तोके कर्णविभूषणे । अक्षरावयवे दध्ये द्रव्ये] यात्रांशे कालभेदके ॥ २॥ मण्डल ग्रामसन्दोहे प्रविधौ प्रतिबिम्बके । वृन्दे शुनि मृगे चापि बिम्बे द्वादशराजके ॥ ३ ॥ महावीरो मृगेन्द्रेऽपि ताये शूरे मखामिषु । सुभटे वन्दिवरयोः श्वेताश्वे प्रवरे खगे ॥ ४ ॥ मत्सरः कृपणाढये स्यात् परमे द्रोहकारिणि । महामुनिः कृपे काले मन्युर्दैन्ये कतौ कधि ॥ ५ ॥ मधुर्दैत्यान्तरे चैत्रे मधुके सुरभौ मधु । क्षौदे पुष्परसे मद्ये मह उत्सवतेजसोः ॥ ६॥ मन्दो मूढे च रोगाते स्वैरे भाग्ये शनैश्चरे । प्रलये द्विपभेदे च मरुः शैले च धन्वनि ॥ ७ ॥ मणिदोंले च मेढाले रत्ने चाजागलस्तने । मल्लिमत्स्यविशेषे च करके च कपालके ॥ ८ ॥ मूर्धाभिषिक्तो राजन्ये प्रधाने पृथिवीपतौ । मन्थरः सूचके मन्दे तथा वैशाखकोपयोः ॥ ९॥ महामात्रः समृद्धे तु हत्यारोहाधिपेऽपि च । मौलि: संयतकेशे च चूढामुकुटयोरपि ॥१०॥ 1. I0. यात्रां काल. ३. R. मौलिः शिरः परिकारः किरीट IO- omits लभेदके. मुट तथा p. 406. २. 10. स्वभटेरशयोब ताशे, ·नानार्थसमहः ७१ माधवोऽपि वसन्ते च राधेये दृश्यते तथा । मैदनाख्या स्मरे वृक्षे मधूच्छिष्टवसन्तयोः ॥ ११ ॥ मन्जुलो रमणीये तु जलरङ्गविहङ्गमे । माणवको भवेद्वाले हारभेदे कुपूरुषे ॥ १२ ॥ मङ्गलं भविके दृष्टं तथा लब्धानुरक्षणे । महालयस्तु वीहारे वीक्षिते परमात्मनि ॥ १३ ॥ मागधी पिप्पलीशुण्ठयोः वन्दियोषिति युज्यते । मृगः पशौ मार्गशीर्षे एणे यज्ञेभभेदयोः ।। १४ ॥ मधुका मधुयष्टौ च मधुकः स्तुतिपाठके'। माता तु गवि रेवत्यां सेनानीपितृयोषितोः ॥ १५ ॥ मिथुनं यूथदम्पत्योः मिथुनो राशिभेदतः । मूलं निजे शिफायां स्यादृक्षभेदेऽपि सन्निधौ ॥ १६ ॥ मानं प्रसूतिप्रस्थादौ मानश्चित्तसमुन्नतौ । मागों गवेषणे मासभेदे मृगपदाध्वनोः ॥ १७ ॥ भवेन्मदकलो मत्तद्विपे मदास्फुटोदिते । महासेनो बाहुलेये महासेनापतावपि ॥ १८ ॥ मेखला खड्गबन्धे स्यात् काश्चीभूभृन्नितम्बयोः । मेचको विदितः कृष्णे बर्हिणां बर्हिचन्द्रके ॥ १९ ॥ महिषी कृताभिषेकराजस्लीमहिषस्त्रियोः । महाकालः स्यारिकपाके शङ्करे च मखान्तरे ॥ २० ॥ ॥ . 10. माधवो वसन्ते राधे शेया. ध्वर्यत्रिमूर्तिके. २. I0. मादनाल्या. ३. It is probable that the fol. lowing ardha of Ajaya found in R. found a place here. क्षौरिकायां तु मधुका राज- दानफले तथा p. 229. ५. Sarvinanda on Amara IIIiii-197. नक्षत्रान्तिकयोरपि, ५, I0. समुतिः ·७२ अजयपालविरचितः मुखं मुख्य च वक्त्रे स्यादादावुपाय एव च । मन्दारः पारिभद्रे स्यात् देवद्रुमार्कपर्णयोः ॥ २१ ॥ म्लिष्ट मानेऽप्यविस्पष्टे माःशब्दो मासचन्द्रयोः । मिषी शतपुष्पयोः स्यात् मिसिमोसीशतपुष्प्योः]मरुद्वातदिवौकसोः ॥२२॥ मर्यादा धारणासीनोः मातङ्गः श्वपचे द्विपे । मैथुनं रतिसङ्गे च मन्दिरं नगरे गृहे ।। २३ ॥ मलयः शैलेऽप्यारामे मूच्छितो मूढवृद्धयोः । मूल्यं तु वेतने रम्ये मूर्तिः काठिन्यकाययोः ॥ २४ ॥ मृदुः स्यात् कोमलेऽतीक्ष्णे मृतं मृत्यौ च याचिते । मन्मथः कपिले कामे मार्गणो याचके शरे ॥ २५ ॥ मोचा शास्मलिकदल्योः मधुरं स्वादुरम्ययोः । मण्डो रसाय एरण्डे मध्यं नाभ्यवलमयोः ॥ २६ ॥ मोहस्तन्व्यामविद्यायां मूढस्तु तन्त्रिते जडे । मतिरार्ये च शाके च मयूखः करकीलयोः ॥ २७ ॥ माल्यं पुष्पे पुष्पदाग्नि मुण्डो मूर्धनि मुण्डिते । मोदको हर्षके खाद्य महद्राज्यविशालयोः ॥ २८ ॥ मकराकः स्मरे सिन्धाकव्ययं स्यादतः परम् । मिथस्त्वन्योन्यरहसोः मुहुः स्याच क्षणे क्षणे ॥ २९ ॥ ॥ इति मकारः ॥ १. IO° omits भद्रे. २. I0. मासःशब्दो. ३.. Iol adds r. १. Io adds मदो कुर्वावतः स्वमम्मः श्यायवदत्तयोः IO1. मार्गणा ६. Iol adds च. मुष्टिः सीपुंसयोरखी is an addi. tional tag attributed to Ajaya in R. p. 397.

·[यकारः] युतकं यौतके युक्ते चलनाग्रे च संशये । स्त्रीणां वस्त्रान्तरे चैव युगले वसनाञ्चले ॥ १ ॥ योगो ध्याने जेये लाभे युक्तौ विश्रब्धघातिनि । सङ्गे समुच्चये चापि युक्ते चैव गुरौ तथा ॥ २ ॥ योजनगन्धा तु वैदेहीकस्तूरीव्यासमातृषु । यातयामपदं जीर्णे परिभुक्तोज्झिते तथा ॥ ३ ॥ युगं युग्मे च सत्यादौ चतुर्हस्तरथाङ्गयोः । यमो नित्यशरीरार्थकैते यमजकालयोः ॥ ४ ॥ यष्टिः शस्त्रे मध्यष्ट्यां योनिराकरगुह्ययोः । यादःपतिः पाशिन्यब्धौ युतं युक्ते तथा पृथक् ॥ ५ ॥ याजनं वर्तने क्षेपे यन्ता हस्तिपयूथयोः । यागाहें याजनीये च ययुरश्वमखाश्वयोः ॥ ६ ॥ यतिः करे तापसे च यक्षः श्रीदेवगुह्यके । योगाभ्यासे योगोऽयं यात्रा याचने च वर्तते[१] ॥ ७ ॥ यथाशब्दोऽव्ययं तुल्ये कथ्यते च निदर्शने । यावन्माने च साकल्ये सीमायां चावधारणे ॥ ८॥ .. ॥ इति यकारः ॥ .. I0. जायो. २. 10. बयोपासिवायुन्येन्त. ३. I0. कृत्ये. १ IO.यरन. IO. योग्या- ६. I0. योग्यः मूरे वानेच, ·[रकारः] रूपं श्लोके ग्रन्थावृत्तौ नाटकादिस्वभावयोः । चक्षुर्णाह्ये पशौ शब्दे बालके सुन्दराकृतौ ॥ १ ॥ रामो दाशरथौ चारौ जामदग्न्ये हलायुधे । पशुभेदे सिते श्यामे रामा योषिति दृश्यते ॥ २॥ रसो वीर्ये द्रवे रागे शृङ्गारादौ च पारदे। तिक्तादौ देहधौते च विषस्वादे रसा भुवि ॥ ३ ॥ रथ्या पथि प्रतोल्यां च रथानामपि संहतौ । रथ्य स्वस्मिद्रथस्येव [स्वांशे रथस्यैव] रथ्यो रथस्य वोढरि ॥ ४ ॥ रेवटः शूकरे रेणौ वातूलविषवैद्ययोः । रेवटं दक्षिणावर्तशखेऽपि परिकीर्तितम् ॥ ५ ॥ रजतं धवले रूप्ये शोणिताहदहारयोः । रोहितो लोहिते मत्स्यभेदैव्यक्तेन्द्रचापयोः ॥ ६ ॥ रको युद्धे विरागे च खले रङ्गं त्रपुण्यपि । राका निशाकरे पूर्ण वीक्षितार्तवकल्पयोः ॥ ७ ॥ रुचिर्भास्यनुरागे स्यादतिष्वङ्गेऽपि कुत्रचित् । रागसूत्रं तुलासूत्रे पट्टसूत्रेऽपि संमतम् ॥ ८ ॥ राजा परिबृढे भूपे क्षत्रिये शशलान्छने । रजोऽयं रजसा सार्ध त्रीपुष्पगुणधूलिषु ॥ ९ ॥ रोचना रक्तकल्हारे गोपिण्डे वरयोषिति । रजमाता तु कुट्टिन्यां लक्षायामपि दृश्यते ॥ १० ॥ ३. I0. दर्श 1. Bhānuji on Amara III-iii- 79 अने. २. 10. मेदाइक्ते. ४. I0. पूर्णेन्दुपूणे या. ५. I0. रजापि, ·नानार्थसङ्ग्रहः ४ रसः केशरे वकुले नागपुष्पे च वेधके । राजिका पङ्क्तौ [च] राजेसर्पयोरपि दृश्यते ॥ ११ ॥ रसनं निस्वने स्वादे रशना काश्चिजियोः । रीतिर्दुग्धसुवर्णादिमले स्यात् पित्तले स्थितौ ॥ १२ ॥ रौहिषो लोहिततृणे मृगमत्स्यविशेषयोः । राजी वीथ्यां मृगे मत्स्ये पञ राजोपजीविनि ॥ १३ ॥ रागः केशादिके रक्तमात्सर्यलोहितादिषु । रौहिणेयः प्रलम्बन्ने तन्तुके चन्द्रनन्दने ॥ १४ ॥ रोषणो रोषणे हेमघर्षणाश्मनि पारदे । रेवती गवि नक्षत्रे बलभद्रस्य योषिति ॥ १५ ॥ रोदसी रोदसा साधं पृथ्व्यां स्वर्गे दिवि क्षितौ । रतर्दिक सुखस्नानदिनेऽष्टमाले तथा ॥ १६ ॥ रूप्यं ताराहतं वर्णश्वेतयोः स्वप्तिरूपके। रश्मि सि च रजौ च राशिमेषादिपुजयोः ॥ १७ ॥ स्थः स्यात्स्यन्दने नीरे रिष्ट स्यादशुभैनसोः । रुजा रोगे तथा भने रत्नं मणिप्रकोष्ठयोः ॥ १८ ॥ रम्भा कदल्यप्सरसो रणः संग्रामशब्दयोः । रहस्तु मैथुने गुह्ये रती रागस्मरस्त्रियोः ॥ १९ ॥ वाज. १. I0. २. 10% omits पते. X. 101 and 102 faza. The reading adopted above is found in Bhānuji on Amara II-vi-10 and R. p. 410. R. दामनि p. 410. ५. Sarvananda on Amara IIIiii-227. पृथ्वी स्वर्गे दिविक्षि- तावितो. R. on p. 778. पृथ्वी. स्वर्गी विवक्षितो. ६. I0. स्वष्ट, ७. I0. रथस्करने वानीरे. Bhanu. ji on Amara II-in-30. रथी स्पन्दनवानीरो. १.

·मजयपालविरचितः रैशब्दो विभवे हेम्नि रोदनं क्रन्दनाश्रुणोः । रोहिणी स्वरभावृक्षे राष्ट्रमुत्पातदेशयोः ॥ २० ॥ रदो दन्ते विलेखे च रभसो वेगहर्षयोः । रोकं रो रोको भासि रूक्षोऽस्निग्धे चे निष्ठुरे । कुकुमे चारुणो रक्त रन्धं दूषणगर्तयोः ॥ २१ ॥ ॥ इति रकारः॥ 1. Iol omitsu. २. The following verses are attributed to Ajaya but not found in either of the mss. consulted:-राजातनं प्रसवको राजादनमपीप्यते R. p. 220. राजादनः पीरिकायां, R. p. 229.

·[लकारः] कलाम च ललामं च भूषावालधिवाजिषु । चिहे स्वभावपुण्डेषु प्रधाने ध्वजशृङ्गयोः ॥ १ ॥ लोचको मांसपिण्डे स्यात् लीली रक्तांशुके तथा । भ्रुवोश्चर्मणि निर्बुद्धौ लीलः कलिनि चञ्चले ॥ २ ॥ लिङ्गं शेफसि चिहे च संख्योक्तप्रकृतावपि । लघुर्देव्या लघ्वसारे दृष्टमगुरुशीघ्रयोः ॥ ३ ॥ लालाटिकः क्रियालस्ये प्रभुभावनिदर्शिनि । लक्षश्छद्मनि लक्षं च संख्याभेदशरव्ययोः ॥ ४ ॥ लेखः स्याद्देवते लेख्ये लेखा स्यादाजिरेखयोः । लता बल्लयां शाखाकल्योः पूपिण्यामाधवीषु [१] च ॥ ५॥ केपः स्याल्लेपने जग्धौ लका पूर्भेदशाखयोः । लौहित्ये ब्रीहिनदयोलुब्धौ व्याधसतृष्णयोः ॥ ६ ॥ लीला विलासक्रीडयोः लक्ष्मीपुत्रो हयाढययोः । लक्षं युक्ते च लब्धव्ये लक्ष्म चिहप्रधानयोः ॥ ७ ॥ लक्षणं नाग्नि चिह्ने च लालाकं मुखरेऽपि च [] | लोको जने पिष्टपे च नवश्छेदनलेशयोः ॥ ८ ॥ लग्नं राश्युदये युक्ते लक्ष्मीपतिहरौ नृपे । लक्ष्मी श्रीशोभासंपत्सु लोहितं कुङ्कुमासृजोः ॥ लूता पिप्पलिकोर्णाय्वोः लालसौत्सुक्ययाच्अयोः ॥ ९ ॥ ॥ इति लकारः ॥ Q 9. 101 and 10%. pifay. The reading adopted above is based on Sarvänanda on Amara III-iii-141. २. I0. नीली. १. I0. प्रभुभासनिदर्शनि. सदालस्यप्रभु is the reading according to Bhānuji on Amara III-iii-17. 1. I0. पिष्टपयोः ·[वकारः] वार्ता वातिङ्गणोदन्तकृष्यादिषु च वर्तने । वर्तिमारोग्यनिःसारवृत्तिशालिषु नीरुजि ॥ १ ॥ बों यशसि विप्रादौ गुणाक्षारकुथासु च । शुक्लादिस्तुतिभेदेषु चित्रे रूप्ये विलेपने ॥२॥ वरो जामातरि श्रेष्ठे दैवादेवाञ्छिते [दैवताद्वान्छिते] वृतौ। वरी मता शतावों वरमल्पेप्सितेऽव्ययम् ॥ ३ ॥ वैशागन्ध्या गरीमुख्योः करिणीयोषितोरपि । वशः प्रवेश आयातु[१] अभिलाषे च कथ्यते ॥ ४ ॥ विषयीध्वनिरुद्दिष्टो वैषायिकजने नृपे । इन्द्रिये कामदेवे च विषयासक्तपूरुषे ॥ ५ ॥ विधानं कविकरणे विधावभ्यर्चने धने । वेदनायामुपाये च कथ्यते वैरभेदयोः ॥ ६ ॥ वृषा मूषिकपर्यो तु वृषः स्यादृषभौषधौ। धर्मप्रभेदराश्योश्च श्रेष्ठाम्बु[१] गोस्वशुक्रले [वासशुक्रले] ॥ ७ ॥ व्यसनं पापरागादिदैवारिष्टफलेषु च । विपत्तारः शुभे शक्तौ विधुः केशवचन्द्रयोः ॥ ८ ॥ विनीतो वाणिजे क्षिप्ते निभृते विजितेन्द्रिये । विनयं चापि दृष्टं च वृष्णिर्यादवमेषयोः ॥२॥ १. I0. वातिङ्गण. २. I0.वार्तामारोप्य, ३. Sarvānanda on Amara III-iii-214- वशा वन्ध्यगवीयूयोरायता योषितोरपि R. p. 771-वशावभ्यागवीवभ्वोः करिणीयोषितोरपि ४. I0. आया तु हयभिलाषयोः. ५. I0. करिकराले.

·नानार्थसाहः ७९ वसुर्याक्त्रेऽग्नौ शुक्षेऽशौ शिवमाझ्या स्वरान्तरे । वैसू रत्ने धने स्वादौ जीववाशाश्मपक्षिषु ॥ १० ॥ विशिखा तु खनित्रे स्यात् प्रतोल्यां विशिखः शरे । विद्धं सूच्यादिनिम्ने स्यात् सादृश्ये ताडिते तथा ॥ ११ ॥ विहारः स्वगतावासक्रीडापरिभ्रमेषु क्रमेषु]च । वर्वरः केशविन्यासे पारसीकजनेऽधमे ॥ १२ ॥ स्याद्वयतिकरशब्दोऽयं व्यसनव्यतिषङ्गयोः विवेकः सलिलद्रोण्यां पृथम्भावविचारयोः ।। १३ ॥ विषयो गोचरे देशे रूपादौ नित्यसेविते । वितानः शुड[तुच्छ) उल्लोचे यागे विस्तारमन्दयोः ॥ १४ ॥ वर्भ देहे प्रमाणे च दृश्यते सुन्दराकृतौ । वामं सव्ये प्रतीपे च चारौ वामा च योषिति ॥ १५ ॥ विमानं देवतायाने सप्तभौमगृहे तथा । व्युत्थानं स्वातन्त्र्ये हृद्ये विरोधाचरणेऽपि च ॥ १६ ॥ वेकटः स्याद्विकटिके मत्स्यभेदे चमूनि च । वीवधो विवधः पाण्या पर्याहरेऽध्वभारयोः ॥ १७ ॥ विधिदैवे विधाने च काले धातरि चेष्यते । विष्टरः पादपे पीठे कुशमुष्टौ च दृश्यते ॥ १८ ॥ वप्रो रोधसि केदारे प्राकारे पितरि स्थितः । वेगः प्रवाह किंपाकरेतस्सु कथितो जवे ॥ १९ ॥ वाहस्तुरङ्गमे याने वृषो वाहभुजेऽपि च । व्यलीकपीडनाकार्यविलक्षेषु च विप्रिये ॥२०॥ १. Iol omits वसू रस्ने....विधवा स्त्रियां (Verse 36.)

·मजयपालविरचितः
विग्रहो विस्तरे युद्धे वाक्यभेदे कलेबरे ।
वरचन्दनं कालीये देवदारुमहीरुहे ॥ २१ ॥
वारि नीरेऽथ वा विन्दुकलसी कविवन्दयोः[४] ।
वालं कटे शतपले शुष्के सेचनकर्मणि ॥ २२ ॥
वीथिर्वालिगेहाङ्गे पङ्क्तिरूपकयोरपि ।
वि. [धुः] चन्द्रे चतूरङ्गे पाशके समुदाहृतः ॥ २३ ।।
विविक्तं स्यादसंबाधे पवित्रे विजनेऽपि च ।
विषाणं करिणां दन्ते पशुशृङ्गेऽपि कीर्तितम् ॥ २४ ॥
विलेपनं यवागु [यवाग्बायां] चारुभूषणयोरपि ।
व्यञ्जनं तेमने श्मश्रुचिहेष्ववयवेऽपि च ॥ २५ ॥
वर्तन तकरीपिण्डे जीवने वामने तथा ।
विश्वकर्मा दिवानाथे देवानामपि शिल्पिनि ॥२६॥
भवेद्विहननं घाते वधे विघटने तथा ।
विसम्भः स्यात्परिचये विश्वासविप्रलम्भयोः ॥ २७ ॥
वेष्टनं मुकुटोष्णीषवाटेषु परिभाषितम् ।
वर्षाः प्रावृषि वर्षे तु लोकधाधाब्द[लोकद्वीपाब्द वृष्टिषु ॥ २८॥
विम्बं तु प्रतिबिम्बे स्यान्मण्डले बिम्बिकाफले ।
वृजिनः कथितः केशे वृजिनं भुग्ने किल्विषे ॥ २९ ॥
व्याघ्रौषध्यां व्याघ्रः पशौ राजादिपूर्वको वरे ।
विनायको विघ्नराजे तथा देशबलेऽपि च ॥ ३०॥
वृत्तान्तो विशेषे कास्न्ये वार्ता प्राक्तनयोरपि ।
वयस्था त्वभयाधात्र्योर्वयस्थो... वनच्ययोः[१] ॥ ३१ ॥
वयः पक्षिणि धान्यादौ दृश्यते यौवनेऽपि च ।
विपणिः पण्यवीथ्यां तु वीक्षि....[ते क्वचिदापणे ॥ ३२ ॥

·मानार्थसाहः ८१ वाच्ययुक्त. वदे [वाच्योऽयुक्त पदे !] वाच्या. हे सिते [वाच्यं हीने च वार्धकं स्यादवृद्धकार्ये वृद्धत्वे वृद्धसंहतौ ॥ ३३ ॥ कुत्सिते] विहायस्तु मतं व्योनि विहायश्चापि पक्षिणि । विधा विधाने हस्त्यन्ने प्रकारे येतद्धिषु ।। ३४ ॥ विष्टिः कर्मकरे तस्य मूल्ये करणकर्मणाम् । भवेद्विदारणं भेदे तथा विद्धस्वनेऽपि च ॥ ३५ ॥ विसस्तो विश्वसना” [विश्वासानहे ] विश्वस्ता विधवा स्त्रियाम् । विवशो वेशप्रकृतावरिष्टे दुष्टधीगुणे ॥ ३६ ॥ वामनः केशवे खर्वे दृश्यते दिग्गजान्तरे । विद्रुमः स्यात्किसलये प्रवालमणिभूरुहोः ॥ ३७ ॥ व्यूढो विशाले विन्यस्ते संहतेऽपि प्रयुज्यते । वरिष्ठः स्याद्गुरुतमे तथा वत्से च दृश्यते ॥ ३८ ॥ विच्छिन्नस्तु समारब्वे कथ्यते च द्विधाकृते । वर्तिदीपदशायां तु दीपे गात्रानुलेपने ॥ ३९ ॥ वारुकी सिन्धौ चित्राश्वे पर्णजीवे च विद्विषि । बामिलो दाम्भिके चैव वृषाकपिः शिवे हरौ ॥ ४०॥ विकारो रुजि विकृतौ विभुः परिवृढे दृढे । वृद्धिर्वधन आनन्दे वेधा विधिमनीषिणोः ॥ ११ ॥ बपुः शस्ताकृतौ काये वश्चकः फेरुधूर्तयोः । भूर्भकशीथन्योवृद्धः स्थविरधीमतोः ॥ ४२ ॥ विवस्वान् मनौ सूर्ये वीजं रेतसि कारणे । विस्तारो विस्तृतस्तम्भे विकाशो विजने स्फुटे ॥ ४३ ॥ १ ·८२ अजयपालविरचितः न्यवायोऽन्तैर्दुरितयोर्वहो होऽपि] स्कन्धवाहयोः । वृष्टिः समृद्धिफलयोवृषयो व्यक्तशुक्रयोः ॥ १४ ॥ वीरुद्विटपाल[वीरुल्लताविट]पयोर्वापाविवमेहयोः[2] । व्याप्तो.. व्यायते [गाढे व्यापृते च] वीचिः स्तोकतरगयोः ॥ ४५ ॥ वृषाकपायी श्रीगौर्योः विन्दुर्वातरि विषुषि । वारुणी च सुराप्राच्योर्विभावसुः शुचौ रवौ ॥ ४६ ॥ विकटं पृथौ कराले विष्कम्भस्तरुरोधसोः । विशुद्धं निभृतौ सत्ये वृषभः पुङ्गवे वृषे ॥ १७ ॥ विगतो निष्प्रभ वीते वुधः सौम्ये कवौ सुरे । व्यालो व्याने खले सपै विस्मयश्चित्रदर्पयोः ॥ ४८ ॥ वाहिनी पूतनानयोः वेल्लित कुट्टिते धुते । वर्धनं छेदने वृद्धौ बीरस्तु सुभटे वरे ॥ १९ ॥ विल्वं विचारिते लब्धे विट् च मानुषवैश्ययोः । बिलमो मध्ये व्यायामः पौरुषे च श्रम तथा ॥ ५० ॥ विश्वाख्या विषाजगतोय॑क्तः स्फुटे च पण्डिते । विशारदो बुधे श्रेष्ठे विवरं दोषरन्ध्रयोः ॥ ५१ ॥ वैदेही सीतापिप्पल्योर्व्यग्रो व्याहत आकुले । विकृतोत्पले बीभत्से वर्जनं त्यागहिंसयोः ॥ ५२ ॥ वर्त्म नेत्रच्छदे मार्गे वाष्प ऊष्मणि चाश्रुणि । विरोचनोऽर्के चन्द्राग्न्योर्वदान्यो दातृवामिनोः ॥ ५३ ॥ वाग्यो निवेदने कल्ये वैशाखो मासमन्थयोः । विश्लेषो विधुरे योगे वरीयान् विपुले वरे ॥ ५४ ॥ ३. 10% omits तथा. 1. 10. भन्ततियोः. २. I0. वारुणी सुराप्रतीयो.

·नानार्थसमहः ८३ बद्धो रूपेऽपि विड्भासोः वनं कानननीरयोः । विष्वक्सेनाल्या तु फल्यां विष्णौ प्रस्थानवर्गयोः ॥ ५५ ॥ न्यूहो वृन्दे बलन्यासे वैजो हीरकशस्त्रयोः । विक्रमोऽतिशक्तिकान्त्योवीय वत्सेंऽशुरेतसोः ॥ ५६ ॥ ॥ इति वकारः॥ १. I0. वया. १. The following are additional verses attributed to Ajaya and they come under this section:- विषयो गोचरे देशे स्पादौ नित्य- सेविते. R, p. 649. विष्टरः पादयोः पीठे कुशमुष्टौ च रश्यते R. p. 746-7. वातलो वाससधाते वातुले मारुता सह R. p. 761. शाम्याभेदे वटकोऽस्त्री कपोतवसता. वपि R. p. 187. - ·[शकारः] भृशं विषाणेऽम्बुपात्रे पर्वताग्रप्रभुत्वयोः । शृङ्गी चातिविषामीनभेदयोवृषभौषधे ॥ १ ॥ शिवं भद्रे शिवः शंभौ कीले शिवा तु जम्बुके । पध्यागौयोंः शमीधात्र्योः शुद्धः केवलपूतयोः ॥ २ ॥ श्रेयः शिवे प्रशस्ये च धर्मे चातिशयेऽपि च । श्रेयसी गजपिप्पस्यामभयापाठयोरपि ॥ ३ ॥ शैम्बरं च जले दृष्टं मृगदैत्यविशेषयोः । शम्बरी मषिकपर्यो शैलषो नटबिल्वयोः ॥ ४ ॥ शिखा शाखाशिफाग्रेषु चूडप्रवालयोरपि । ज्वालायां बर्हिचूडायां शिलीमुखोऽलिबाणयोः ॥ ५ ॥ शुचिः शुद्धानिशुक्रेषु तथाषाढेऽनुपद्रुते । उपधा शुद्धसचिवे शापः शपथनिन्दयोः ॥ ६ ॥ शेषोऽनन्ते गजे नागे स्वीकृतेतरवस्तुनि । शेषा निर्माल्यदाने च शितिर्धवलकृष्णयोः ॥ ७ ॥ शिखरं पदाडिम्बबीजे च रत्नखण्डके । अग्रकेवलयोश्चापि श्रीलक्ष्भ्यां कान्तिसंपदोः ॥ ८ ॥ शिरो मूर्ध्नि पुरः सैन्ये प्रधाने चापि दृश्यते । शुक्रोऽमौ भार्गवे ज्येष्ठे शुक्रमक्षिरुजीन्द्रिये ॥ ९ ॥ १. I0. भेवोऽतिशयो[ये] प्रशस्ये धर्ममायोरपि. २. Sarvananda and R. on Amara l-i.26. read this ardha thus:-शम्परो हरिणे देस्ये शम्बरं सलिले स्मृतम्. I0. शम्बरं जळे शम्बरो. ३. Sarvānanda on Amara III. iii-80. कोष्णयोः.

·नानार्थसाहः ८५ श्लेष्मनी नेसेल्लिकायां केतक्यामपि दृश्यते । शिखी हुताशने वृक्षे मयूरे कुक्कुटेऽपि च ॥ १० ॥ शङ्को निधौ नागभेदे शङ्ख कम्बुललाटयोः । शारदोऽभिनवे वर्षे शालीनेऽपि शरोद्भवे ॥ ११ ॥ शोणो बल्लकवर्णाभ लोहिताश्वे नदान्तरे । शिपिविष्टः खलतिके दुश्चर्मणि महेश्वरे ॥ १२ ॥ शिलीन्ध्रो वृक्षभेदेऽपि मत्स्यके चुलिकामृदि । श्रोणिः समानजातीनां संहतावावलौ तथा ॥ १३ ॥ शक्वरी मेखलायां स्यान्मदीछन्दोविशेषयोः । शर्कराक्षररुग्भेदकुम्भादिशकलेषु च ॥ १४ ॥ शतबदाख्या शाल्मल्या देशविद्युद्विशेषयोः । शीतं तुषारवानीरबहुवार?मेषु च ॥ १५ ॥ शिशुमारः पयोजन्तौ तारकामयकेशवे । शय्या ग्रन्थस्य निर्माणे खटादिशयनीयके ॥ १६ ॥ शलोशाला वृकस्तु क्रूरारौ वलीमुखशुनोरपि । शुश्रूषा श्रोतुमिच्छायां स्यात्कथापरिचर्ययोः ॥ १७ ॥ शतपत्राख्याब्जे केकिदाघाटेषु सारसे । श्यामः कृष्णे श्यामा रात्रौ शारिवायां फलीविशोः ॥ १८ ॥ शृङ्गारः करिभूषायां नाट्यस्य च रसान्तरे । शुण्डा मलिनहस्तिन्यां मदिराहस्तिहस्तयोः ॥ १९ ॥ १. I0. धनासलियां. २. Iol and IO क्रमेषु. The rea. ding adopted above is found in Bhānuji, Sarvāpanda and R. on Amara II-iv.30.

·८६ अजयपाकविरचितः शकुः शस्त्रान्तरे कीले यादःसंख्याविशेषयोः । शिशुकः शिंशुमारे च बालद्रुमविशेषयोः ॥ २० ॥ शम्बुस्तु मुसलाने च लौहे वजे च विष्णुजे । शरणं गृहरक्षित्रोः मारणे रक्षणेऽपि च ॥ २१ ॥ शरवाणिः शरमुखे पापिष्ठशरजीविनोः । शाहः शृङ्गस्य कोदण्डे विष्णुचापे शरासने ॥ २२ ॥ शुषिरं वंशादिवाये गर्ने गर्तेगित]समन्विते । शाला तरुस्कन्धशाखागृहैकदेशयोगुहे ॥ २३ ॥ शौन्यासनिकश्चौरे स्यादौखितासनिकेऽपि च । शुरको घट्टे विवाहाय वैराग्रामधनेऽपि च ॥ २४ ॥ शक्तिरायुधभेदे स्यादुत्साहादौ बले तथा । शीतचम्पकशब्दोऽयं दीपतर्पणयोर्मतः ॥ २५॥ शुद्धान्तान्तःपुरे गुहकक्षभेदे च भूपतेः । शिलाद्वाराधरस्तप्तदषदः शिलमुन्छके ॥ २६ ॥ शाक्वरं छन्दसि तथा शाकरो वृषभे मतः । श्राद्धः श्रद्धावति श्राद्धं शास्त्रतः पितृकर्मणि ॥ २७ ॥ शुक्तिर्दुनामिकामुक्तास्फोटयोरश्वलक्षणे । शकुनो विहगे गीते शकुन फललक्षणे ॥ २८ ॥ Sarvānanda on Amara Il.ii. 13. स्तम्बरषदोः 1. I0. यवाद्मास. माझे is the reading of Mahendra in his commentary in the Anekārthasangraba of Hemacandra. २. Bhānuji on Amara III.ili-66 कक्षा. Sarvananda on Amara III-ili-64. गुो कक्ष्या- 8. Sarvānanda adds Fiergree. काष्ठे स्यात् नासिकायां कीर्तिता, IO. शुक्तियुनामिका. भेदे.

·नानार्थसङ्ग्रहः श्रवणः स्यूते नक्षत्रे पावणं श्रुतिकर्णयोः । शाल्याख्या मदनतरौ काण्डे श्वाविट्छलाकयोः ॥ २९ ॥ शासनं शास्त्र आज्ञायां लेवेऽपि परिभाषितम् । शारिरक्षोपकरणे ख्यातं पर्यायभेदयोः ॥३०॥ शिशिरं शीतले दृष्टमृतुभेदतुषारयोः । शाखा वेदविभागे च तरोरवयवे भुजे ॥ ३१ ॥ शशो रोगे च पुंभेदे दृष्टं प्राण्यन्तरेऽपि च । शैक्कस्तु वल्कले खड्गे शक्रः कुटजवज्रिणोः ॥ ३२ ॥ शरः स्याच्छबले वायौ शमलाख्या वधे यमे । श्रुतिः श्रोत्रे च वेदे च शुक्रं सर्मणि निष्ठुरे ॥ ३३ ॥ शकलं बन्धनेऽर्धे च शादः शस्पयोः जम्बालशष्पयोः । श्रीपर्णममिमन्थेऽब्जे शंसा वचसि वान्छिते ॥ ३४ ॥ शरदृत्वन्तरे वर्षे शूलो रुक्शस्त्रभेदयोः । श्वशुयों देवरे स्याले शिखण्डो बर्हचूडयोः ॥ ३५ ॥ शाको द्वीपान्तरे शक्तौ श्वेतस्तु रजते सिते । शास्त्रमागम माज्ञायां शान्तिरुक्ता समे शुभे ॥ ३६ ॥ शका त्रासवितर्के च श्रद्धा श्रद्धानुकाङ्क्षयोः । शीलं प्रकृतौ सद्वृत्ते शयनं रतशय्ययोः ॥ ३७ ।। 1. I0. शालारया The reading of this ardha in R. (on p. 312) is: :-माविष्टलाका शलली शललं तु नृपण्डयो. २. 10. कान्ते. ३. Sarvinanda on Amara III. iii-13. पातु वक्षकले खण्डे. ". Iol omits बेदे च. ५. I0. शुक्तं. ६. Sarvinanda I-X.16. Bhi. nuji 1-X-17. and Vidyā. vinoda p. 164. शकलं बल्कले- ऽर्धेचR. शकलं.

·८८ अजयपालविरचितः शस्त्र प्रहरणे लोहे लोकपये यशस्यपि । शालः को मानभेदे शूकोऽनुग्रहशोकयोः ॥ ३८ ॥ शुभं शुक्रे प्रदीप्ते च शमः शान्तौ निवर्तने श्येनो विहङ्गमे खेते शुक्ले] शुषः शोपे तथाविले ॥ ३९ ॥ शुकाख्या कीरे स्थौणेये शस्तुब्रह्माहतोः शिवे । श्रीपलाख्या विल्वे नील्यां शिखरीद्रुमशैलयोः ॥ ४० ॥ ॥ इति शकारः ॥ O .. I0 and IO° शुकोऽनुप्राशुन्योः. २. R. p. 173. शुभं भुमे प्रदी The reading adopted above चशरणिः पावाचनी. is based on Sarvånanda on Amara II-ix-23.

·[षकारः] पण्डः स्मृतो बलीबदें षण्डं तु कानने भवेत् । पण्डाली तैलमाने च सरस्यामपि कीर्तिता ॥१॥ ॥ इति षकारः॥ 1. Iol and IO' स्यूते. The reading adopted above is based on Sarvi. nanda on Amara I-X-41 and Bhānuji on Amara 1-X-42. १९ ·[सकारः] साधनं दापने सिद्धौ धनोपायनिवृत्तिषु । मोहने मृतसंस्कारे गतावनुगमे जवे ॥१॥ स्यात्संसरणं संसारे नगरस्योपविक्रमे । रथादीनां च संकीर्णगमने संसृतावपि ॥ २॥ संविट्ठद्धौ प्रतिज्ञायामाचारे नाम्नि तोषणे । संभाषणे क्रियाकारे सङ्केतज्ञानयोरपि ॥ ३ ॥ सरस्वती स्यात् स्त्रीरत्ने नद्यां नद्यन्तरे गवि । भारत्यां तु रसैज्ञायां नदेसागरयोरपि ॥ ४ ॥ समयः शपथाचारे सिद्धान्तेषु च संपदि । क्रियाकारेऽथ निर्देशे संकेते कालभावयोः ॥ ५ ॥ सत्वं द्रव्ये चात्मभावे व्यवसायस्वभावयोः । पिशाचादौ गुणे प्राणे बले जन्तौ च वेतसि ॥ ६ ॥ सङ्गवः संश्रवे युद्धे क्रियाकारे तथापदि । सारं वृषभेदे तु दृश्यते च शमीफले ॥ ७ ॥ ॥ स्थपतिः सौविदल्ले स्यात् बृहस्पतीष्टयाजिषु । धनदे शिल्पिभेदे च स्तननं कुन्तले ध्वनौ ॥ ८ ॥ संभवो मेलके हेतौ संकेतापाययोरपि । आधाराधेयतुल्यार्थे संबोधो बोधनाशयोः ॥९॥ . IOP. सवियुद्धे. २. I0. सब १. Iol. वचसाग- 1. I0. सत्यं प्रग्ये चायभाये.

·नानार्थसङ्ग्रहः सैरन्ध्री परवेश्मस्थस्वतन्त्रशिल्पियोषिति । वर्णसंकरजातायां स्वामीपतिविशाखयोः ॥ १० ॥ स्फुटो व्यक्ते विकसिते व्याप्ते शुक्रेऽपि दृश्यते । समूढः पुञ्जे भव्ये च सद्योजाते निरुत्प्लुते ॥ ११ ॥ संकुलाख्या भवेद्वयाप्तौ युद्धविस्पष्टवाक्ययोः । सूनृतं स्यात् प्रिये सत्ये बचने माले तथा ॥ १२ ॥ सुमनाः पण्डिते पुष्पे मालतीदेवयोरपि । संभ्रमो भयसंवेगगौरवेषु महाद्रुमे ॥ १३ ॥ सूत्रे च [सूत्रश्च] सूचनादृष्टो व्यवधाने नये तथा । सौम्यः सोमात्मजे चारौ कथितः सोमदैवते ॥ १४ ॥ सुरभिर्गवि चैत्रे च सुगन्धे प्राणतर्पणे । सार्वभौमो दिशां नागभेदे सर्वमहीभुजि ॥ १५ ॥ समुन्नद्धो गर्विते च पण्डितमन्य ईश्वरे । सन्धिनामा नदीमद्यसुरङ्गासु च कथ्यते ॥ १६ ॥ साधृतं बर्हिसंघाते पण्यवीथ्यातपत्रके । समुदायः समूहे स्यात् समये च समुद्गमे ॥ १७ ॥ सालः सर्जतरौ वृक्षे प्राकारेऽपि प्रयुज्यते । स्पशों दाने रुजायां च स्पर्शके स्पर्शने तथा ॥ १८ ॥ संज्ञा संकेतगायत्रीचेतनासु च नामनि । सिन्धुनदे समुद्रे च मद्रदेशनदीषु च ॥ १९ ॥ 1. Iol and IOP. प्रकारोऽपि, 1. I0. स्वैरिन्ध्री. २. I0. म्यधनेऽभिनये.

·९२ भजयपाकविरचितः संगों निश्चये निर्माण प्रोत्साहाध्याययोरपि । सौदामिनी पुरीभेदे चञ्चलायां प्रकीर्तिता ॥ २० ॥ समायः समाघाते युद्धे च पशुपक्षिभिः । सरकं सीधुपानेक्षुसीधुनोर्मद्यभाजने ॥ २१ ॥ सम्बन्धः समृद्धे शक्ते हिते न्याये च कथ्यते । स्कन्दो महीपतावंशे समुच्चये च संहतौ ॥ २२ ॥ संपुटस्तु कुरबके तलिकायां च कीर्तितः ॥ सन्धिः संघट्टने दृष्टः स्मरसंवसुतायोः ॥ २३ ॥ स्पर्शनः प्रवेणे दृष्टः स्पर्शनं स्पर्शदानयोः भवेत्सुरतताली तु दूतिकायां शिरःस्रजि ॥ २४ ॥ सामुदन्तु समुखे कथितं देहलक्षणे । सूनाख्या पुष्पिते पुष्पे जिह्वातले वधालये ॥ २५ ॥ संवित्तिरविवादि वादे स्यात् ] प्रतिपत्तावपि स्मृता । संपरायः स्मृतो युद्धे विपदुत्तरकालयोः ॥ २६ ॥ संस्थानमाकृतौ चिह्न सन्निवेशे चतुष्पथे । सन्तानः सन्ततौ गोत्रे देववृक्षे तथात्मजे ॥ २७ ॥ संस्त्यायः सन्निवेशे तु सङ्घातेऽपि प्रयुज्यते । साधीयोऽनुस्वराटे[ऽन्तिके बाढे] स्यात् तथैवात्यन्तशोभने ॥ २८ ॥ साधुर्वार्द्धषिके दृष्टः सज्जने सुन्दरे तथा । संसिद्धे सङ्गमे युद्धे सभायामपि दृश्यते ॥ २९ ॥ १. 10. वर्ग: reading adopted above in based on R. p. 736. २. I0. तस्नेिदे च विद्युति. १. फालयोः Iol and IOP. The ३. I0. प्रवशे. 8. 101 and 102 reading adopted above is सूताख्या. based on R. p. 736. ५, Iol and IOP. सुते चैव. The R, मृत्यौ p. 722.

·नानार्थसमहः ९३ सिकता वालुकायां तु तयैवाच्छन्नभूतके । स्वयाम्बुनोरसराजे[?]प्रासादवासुदेवयोः ॥ ३० ॥ सिद्धरसः पारदेऽपि रससिद्धे च कीर्तितः । सबमारोग्ये सोढव्ये सह्यश्च पर्वतान्तरे ॥ ३१ ॥ समञ्जसं समाख्यातमभ्यस्तोचितयोरपि । सूदः स्यात् सह सूपेन सूपकारे च तेमने ॥ ३२ ॥ सावराख्यापराधे च लोधे पापे च पठ्यते । सकीण सङ्कटे व्याप्ते तथा च वर्णसङ्करे ॥ ३३ ॥ स्वशब्दो ज्ञातिधनयोः तथात्मात्मीययोरपि । संग्रहः स्यान्महोभुने [महोद्योगे] संक्षेपे ग्रहणे तथा ॥ ३४ ॥ भवेत्सारसनं काम्च्यामरस्थेऽपि निगद्यते । स्थासफोऽपि च चर्चायां जलादीनां च बुद्बुदे ॥ ३५ ॥ संमतिः स्यादभिलाषे तथात्मज्ञान एव च ।। साहसं तु बलात्कारे कृतकार्ये दमेऽपि च ॥ ३६ ॥ सितं प्राववसाने[?] च तथाधवलबद्धयोः । स्थिरदंष्ट्रध्वनिः ख्यातो भुजङ्गादिवराहयोः ॥ ३७ ॥ स्वस्तिको नृपतेर्गेहे गृहभेदे चतुष्पथे । सुदर्शनो मेरुज ब्वां शक्रपूर्विष्णुचक्रयोः ॥ ३८ ॥ 1. 101 and 102 read Act 91- पराधे. The reading adopted above is based on Bhānuji and Sarvananda on Amara II-iv-33. R. p. 218 reads सावरणावरोधेऽपि लोधे पापे तप- स्थिनि. २. Bhanuji III-iii-57 and R. p. 689. कुत्रचित्. ३. Iol and IO. मुरस्त्रे. The reading adopted above is based on Sarvānanda, on Amara II-viii-64. ५. I0. बक्ष्यां.

·अजयपालविरचितः समुदायः समुदये पृष्ठस्थायिवलेऽपि च । स्थूलोचयस्त्वसाकल्ये करिमध्यगतौ तथा ॥ ३९ ॥ सूतः शूदात् क्षत्रियाजे बन्दिसारथितक्षसु । सत्रं वने सदादाने छदैनाध्वरयोरपि ॥ ४० ॥ सवनं याजने स्नाने सोमनिर्दलनेऽपि च । सन् सत्ये विद्यमाने च प्रशस्तार्चितसाधुषु ॥ ११ ॥ समाहितं समाधिस्थे प्रतिज्ञातेऽपि विश्रुते । समाधिनियमे ध्याने प्रयासे चापि युज्यते ॥ ४२ ॥ स्वधा गङ्गेष्टकाचूर्णमहीध्वमृतमूलयोः । सभा स्यान्मन्दिरे व्यूहे सभासदि च संपदि ॥ ४३ ॥ सारङ्गश्चातके ख्यातः सवले हरिणे तथा । सृष्टं भूरिणि मुक्ते च निर्मिते चाथ भूषिते ॥ १४ ॥ समर्यादं समीपे स्यान्मर्यादासहिते तथा । सन्धिन्यकालदुग्धायां वृषाक्रान्तावपातयोः ॥ ४५ ॥ सन्निधिः सन्निधानेऽपि प्रत्यक्षेऽपि प्रयुज्यते । सर्वतोभद्राख्या निम्बे गम्भारीगृहभेदयोः ॥ १६ ॥ १० Sarvananda III-iii-148 समु. २. 10. ..छादन. ३. Bhanuji on Amara II-V.17 reads this ardha thus:- बारामासके ख्यातः शबले हरिणे. sft and makes the further remark इति तालग्यादावजयः. Probably in the copy which Bhānuji was using this found a place in the tālvyā. di. IOP. स्थानिगम्भारी.

·नानार्थसङ्ग्रहः ९५ सहा स्यात्कुमारीमुद्रपण्योंः सहः सशक्तिके । संख्यमायोधने संख्या त्वेकत्वादिविचारयोः ॥ १७॥ सोमवरकस्तु धवलखदिरे कटफले तथा । सारो न्याय्ये स्थिरांशे च बले श्रेष्ठे च भाषितः ॥ १८ ॥ सन्ततिस्तनये पुत्र्यां विस्तारकुलयोरपि । समं सहसि सर्वस्मिन् साधौ समास्तु हायने ॥ १९ ॥ सूनुर्धातरि पुत्रे च संभोगः सुखभोगयोः । सुपर्णस्तायसंपाके स्वेदः स्वेदनधर्मयोः ॥ ५० ॥ स्तनयित्नुस्तनितेऽब्दे समायातवधान्तयोः । संसिद्धिः स्वभावे सिद्धौ सातिर्दानावसानयोः ॥ ५१ ॥ स्थिरा भूमौ शालपर्यो स्थूलो जडेऽथ पीवरे । सचिवः सहायेऽमात्ये सेव्यो नलदशस्ययोः ॥ ५२ ॥ सोमः स्यादोषधाविन्दौ सरणिः पङ्क्तिमार्गयोः । समीरणोऽनिलौषध्योः सुतः पार्थिवपुत्रयोः ॥ ५३ ।। सती शैलसुतासाव्योः सायकः खड्गबाणयोः । सनातनो हरौ नित्ये सव्यं वामे च दक्षिणे ॥ ५४ ॥ स्नेहः प्रेमणि तैलादौ संप्रयोगो रतेऽर्थिते । स्वभूर्वेधसि विष्णौ च स्वादुर्मिष्टमनोज्ञयोः ॥ ५५ ॥ स्तिमितो निश्चिते किन्ने संन्यानं छदनेऽशुके। स्नानं बसने पानीये समाघातो वधे युधि ॥ ५६ ॥ सैन्धवो लवणेऽश्वे च स्तम्भनो जडमूखयोः । सौवीरं काश्चिके शेलौ सूक्ष्मात्याध्यात्मलेशयोः ॥ ५७ ।।

·अजयपालविरचितः संस्कारः सहस्पे यो सेवकोऽधिप्रेसेवयोः । सङ्घर्षों घर्षे स्पर्धायां सप्तादिहनेऽशनौ ।। ५८ ॥ संस्तवः संभवे यज्ञे सीमा क्षेत्रे वधौ स्थितौ । संबाधः सटे योनौ सेनानीः सैन्यपे शुके ।। ५९ ।। गुणोत्कर्षे विधातन्यं स्थानं याम्येऽन्तरे स्थितौ । संस्था स्थितौ परे नाशे स्वैरः स्वच्छन्दमन्दयोः ॥ ६०॥ सिवथाख्यान्ने मधूच्छिष्टे सूतकं वसुजन्मनोः । स्थित ऊर्ध्वं सप्रतिज्ञे सिद्धार्थः सर्षपेऽजिने ॥ ६१ ।। सुवर्ण हेमि उत्कर्षे सत्यं शपथतथ्ययोः । सहोत्थे सहजः सृष्टौ सामिधेनीयमृग्गृचि ॥ ६२ ।। सोमजो द्विपे सामोत्थे सहा मार्गे सहो बले । सेवनं सीवनोपस्त्योः सृतिर्गमनमार्गयोः ।। ६३ ।। संस्तरः शयने माने सारसाख्या खगेऽम्बुजे । स्थूणा सूर्यो तथा स्तम्भे सादी सूताश्ववारयोः ॥ ६४ ॥ सत्तमोऽतिसाधौ श्रेष्ठे स्वयूपाप्रवज्रयोः । रेवानयो समुद्रापः [१] सज्जनः साधुगुल्मयोः ॥६५॥ स्वरूपो रूपिणि प्राज्ञे सखा मित्रसहाययोः । स्वमः स्वापे सुप्तज्ञाने स्यन्दनस्तिलिशे रथे ॥ ६६ ॥ स्थानेऽव्ययं युक्ते हेतौ स्मातीते पादपूरणे । सांप्रतं युक्तेऽवधानार्थे स्वः स्वर्गपरलोकयोः ॥ ६ ॥ १. 10. समाजो, ३ 10. भ. R. सिहायों पदसर्षपो p. 9. २.

·नानार्थसङ्ग्रहः स्वित् पृच्छायां वितर्के च साक्षातल्यसमक्षयोः । समिन्निन्दायां युद्धे च सह च तुल्ययोगयोः ।। स्वस्त्याशीःक्षेमपुण्येषु संकृत्सदैकवारयोः ॥ ६८ ॥ ॥ इति दन्त्यसकारादिवर्णः समाप्तः ।। १. Iol and Io3 सक्षोऽतुल्यसम- क्षयोः, The reading adopted above is based on R. p. 787. P. Bhānuji on Amara III-iii- 242 and R. p. 787. सहकवा- रयोः. Ajaya and they come under this section:-पुंसि भूव्हमानेच सालो चरणसर्जयोः R. p. 198 साक्षी मकुले चाष्टाछत्राकी विष. मईनी R. p. 266 समानं सत्स मैकेषु त्रिषु ज्ञानाभिमारते R. p 723. This is stated to bi common to Rabhasa 22 Ajaya in R. The following additional verses are attributed to १३ ·[हकारः] हरिः सिंहाभेकेषु शुके विष्णौ यमेऽनिले । इन्द्रे चन्द्रे कपावीशे स्वर्णवर्णाहिराजिषु ॥ १ ॥ हंसो निर्लोभे भूपाले भास्करे विहगान्तरे । योनिभेदे विशुद्धे च श्रेष्ठे राजादिपूर्वकः ॥ २ ॥ हृषितः सह हृष्टेन जातहर्षेऽथ विस्मिते । मनोहरे च रोमाञ्चे हुतिः शास्त्रे तथार्चिषि ॥ ३ ॥ हिरणं च हिरण्यं च स्यादकुप्ये कपर्दके । धान्यमानान्तरे हेम्नि हादिनी पविविद्युतोः ।। ४ ।। हृद्यं हृत्प्रिये हृजाते वशमन्त्रे' च हृद्यते । हेरम्बो गजवक्त्रे च महिषे प्रथमान्तरे ॥ ५ ॥ हस्तिमल्ल इति ख्यातः शक्रनागे विनायके । हायनो वत्सरे प्रोक्तः तथा व्रीहिमयूखयोः ।। ६ ।। हस्तः शुण्डायां नक्षत्रे करे केशात्परे चये । हस्तनिर्यास उद्दिष्टं निम्बे हिङ्गुरसेऽपि च ॥ ७ ॥ हरिणी हेममये मृग्ये हरिद्रायामपि कचित् । हेषणः स्याच्छिलाभेदे स्वर्णकृत्कृकलासयोः ॥ ८ ॥ हरिचन्दनमाख्यातं कुङ्कुमे देवपादपे । हरिदस्वान्तरे वर्णे तृणे ककुभि कथ्यते ॥ ९॥ हृदयं वक्षसि स्वान्ते हेलावज्ञाभिलाषयोः । हैमवत्युमावचसोहवो हृद्याज्ञयोर्मुखे ॥ १० ॥ IOP. मन्द्रे. २. I0. हरो.

·नानार्यसमहः हन रजान्तरोषध्योहरणं यौतके हतौ। हठस्तु प्रसभे पाणी हरिणः पाण्डरे मृगे ॥ ११ ॥ हविः सपिषि होतव्ये हिंसा चौर्यादिके वधे । हिमं शीतेऽपि शिशिरे हारौ मुक्तावलौ हृतौ ॥ १२ ॥ अतोऽव्ययानि कथ्यन्ते हन्तशब्दोऽनुकल्पने । वाक्यारम्भे विषादे च हर्षार्थे च प्रयुज्यते ॥ १३ ॥ हि कारणे विशेषे च तथावधारणेऽपि च । हा खेदेऽशुचिपीडायां हुं परिप्रश्नतर्कयोः ॥ १४ ॥ ॥ इति हकारः ॥

·[क्षकारः] क्षुद्रः केराल्पनीचेषु दीने च क्षुद्रमस्त्रियाम् । गनायां काशिकायां च नेदीसरघयोरपि ॥१॥ क्षेत्रिय क्षेत्रसंघाते तॄणे साध्ये गदे तथा । परदेहचिकित्सा क्षेत्रियः परिदारके ॥ २॥ क्ष्वेडा समिद्वीरसिंहनादेवैणवशल्ययोः । क्ष्वेडो विषे निनादे च क्ष्माभृत्पर्वतभूभुजोः ॥ ३ ॥ क्षेमो योगे हिते युक्ते क्षमा भूमितितिक्षयोः । क्षत्ता शूद्राक्षत्रियाजे प्रतीहारे च सारथौ ॥ ४ ॥ क्षणस्तु व्याप्ते ज्ञेयो मुहतोत्सवपर्वसु । क्षेत्र देहे कलत्रे च केदारे सिद्धधामनि ।। ५ ।। क्षयोपचये रोगार्तगेहेषु राजयक्ष्मणि । क्षेमस्तु कुशले दृष्टः तथा लब्धार्थरक्षणे ॥ क्षुलकः क्षेत्रजे काले कण्टकण्डूयने क्षुति ॥ ६ ॥ ॥ ॥ इति क्षकारः ॥ ॥ इति अजयपालकृतो नानार्थसङ्ग्रहः समाप्तः । 1. I0. ध्रुवाप- ६. २. Iol omits this pida. ३. I0. संहतो. %, 10% omits this pāda. 10. नादेवैतं. R. क्षणो ग्यापारशून्यत्वे p. 125. Sarvananda on Amara- II-x-16 क्षुल्लक पाभरे स्तोके क्षारः काचेच भस्मनि, ·NOTES AND ADDITIONS The Nānārthasangraha has been profusely quoted in certain works like the commentaries of Sarvānanda, Bhānuji, Mukuta and Vidyāvinoda Nārāyaṇa on the Nāmalingānušāsana. For several of the verses we find variant readings and such of those as have not been included in the footnotes are given hereunder :- Page. Verse. a 1 2 Reading. fatta in the place of facit. see VN p. 789. fet fanterattiat: is the first pāda. VN 16 p. 761. 3 26 5 44 5 49 8 69 VN follows Saryānanda in the reading. VN p. 207. Both Mukuta and VN read the first ardha thus: अपाङ्गस्त्वङ्गहीने स्यात् नेत्रान्ते तिलकेऽपि t. Mukuța p. 1311. VN p. 705. Mukuța reads the first ardha thus :—27787. टानं रथे साङ्गे प्रभावेऽध्यासने पुरम् p. 1380. VN reads the second ardha thus:-- furat: शीघ्रसाकल्ये संमुखोभयतोऽन्तिके p. 812. The second pāda is read FISH Hart: VN p. 726. Mukuța reads the second ardha thus:-- निराश्रये च भूभागे कथितमूषरेऽपि च p. 1335. alfsdsfa rysuà is the second pāda in Mukuța p. 850. 10 17 12 2 12 4 15 8 The second ardha in Mukuța is 39 Tur दुहिता स्यादनिरुद्धगृहिण्युषा p. 49, ·[408] Page. Verse. 16 23 Reading. The reading in Mukuta is the same as that found in Bhānuji. Mukuța p. 1480. 1 16 24 The last pāda as found in Mukuta is garat at a aratul Mukuța p. 1471. 18 The first ardha as read by Mukuta is ऋषभोऽतिविषायां च शृङ्गी मद्गुरवल्लभा. Mukuța further remarks that the same tag is found in Rudra's lexicon also. Mukuța p. 554. 22 1 Mukuța's reading is the same as that of Bhānuji. Mukuța p. 1097. 23 argita is the reading in Mukuța. The additional ardha given in the footnote as found in Bhānuji is also found in Mukuța. p. 1333. 5 24 17 Mukuța's reading is the same as that of Bhānuji. Mukuța p. 1383. कुशीफले च वल्गायां is the reading in VN 24 18 p. 786. 25 20 केतनं तु ध्वजे कामे is the reading in Mukuta p. 1373 25 21 वृषाङ्के राजलक्ष्मणि is the reading in VN p. 735. 26 33 26 42 रागापराधयोरपि is the last pāda according to VN p. 790. Ujjvaladatta in his Uņādivștti in V, 56 reads the first pada-कीनाशः कृषके यमे. सरिन्मात्रेऽपि कुल्याख्या VN p. 178. We do not know how the other pāda was read by VN 27 46 .

·[१०३] Page. Verse. 27 47 24 61 32 10 Reading. कौपीन स्यादकायेंऽपि चीरगुह्यप्रवेशयोः is the uttarārdha according to VN p. 746. क्रन्दनं रुदितारावे आह्वाने च निगद्यते is the first ardha according to VN p. 747. गोत्रं कुले धने नानि. VN p. 770. चन्द्रः स्वर्णेऽपि कपूरे चन्दो मेचककाम्ययोः VN p. 771. The reading of the uttarārdha is very corrupt in VN. As it is found in the ms. it is ज्योतिदीप्ताश्मितारासु नेत्राशतौ वने त्रयम् 36 8 388 p. 794. 40 12 52 6 52 9 अभीरोऽपि जम्भीरे is the beginning of the verse in VN p. 229. The reading in Mukuţa and VN is the same as found in Bhānuji. Mukuta p. 1354. VN p. 732. विश्वासे विकृतावपि VN p. 783. नु वितर्कोपमानयोः was probably VN's reading for the first pāda in the second ardha p. 806. मूलशिम्बिकयोरपि VN p. 798. भावे परिकरो बृन्दे परिवारात्ववेकयोः। आरम्भ- पतकीबन्ध. This is the reading in VN 55 33 56 3 6 56 p. 763. 57 11 दिग्गजेन्द्रप्रभेदयोः is the fourth pāda in VN p. 699. 61 52 Mukuța reads the pūrvārdha in the same way as Bhānuji. Mukuta p. 844. पङ्क्तिः पदादौ गमने वीरसेनाप्रभेदयोः This is VN's reading of the uttarārdha p. 726, 63 73 ·[१०४] Page. Verse. 64 79 Reading. VN reads in the same way as Sarvananda p. 788. 64 86 65 67 12 The last word is SHTET in VN p. 64. फलं जातीफले लामे वीणाने फलकेऽपि च is the first ardha in VN p. 779, VN reads in the same way as Sarvānanda and Bhanuji. Mukuta's reading is बीभत्सो विकृते पार्थे करे पापवृतात्मनोः Mukuta p. 1463. प्रार्थनाभृतिसेवासु भिक्षाभिक्षितस्त्रिषु. This is the reading in VN p. 791. The third pada is भीरुः स्यात् कातरे नार्याम् VN p. 361-2. 685 69 13 71 16 VN reads in the same way as Sarvānanda p. 779. 74 6 75 12 रजतं रजने साये शोणिते हदहारयोः is the reading in Mukuta p. 1350. VN reads the second pāda रसनं का- felakti: and remarks that Amaradatta too reads in the same manner p. 429. Ujjvaladatta in his Uņādivștti II, 75 reads रसना in the second pada. The reading in VN is the same as that of Sarvānanda p. 793. The reading in VN is the same as in Bhanuji p. 233. लालाटिकः सदालस्यप्रभुभावनिदर्शिनी Mukuta 75 16 75 18 77 p. 1308. 78 4 वशा वन्ध्यागवीपृथ्वीकरिणीयोषितोरपि is the reading in VN p. 787.

·[१०५] Page. Verse. 79 10 Reading. वसुयोगासिशुक्लेषु देवभेदे मयूस्खयोः। पसू रत्ने धने स्वादौ राजवाणीश्वपक्षिषु ॥ is the reading in VN p. 793. विष्टरः पादपीठे is the third pada in VN 79 18 p. 765. 82 43 82 53 85 14 The last word in this verse in VN is स्थाने p. 785. Ujjvaladatta in the Unadivrtti on III,104 reads वदान्यस्त्यागवाग्मिनोः In all probability the line शर्करा शकले शेया सितोपलारजस्स्वपि is the reading of Mukuta for the second ardha. Mukuta p. 1436. Mukuța reads the pūrvārdha thus :- शुद्धान्तोऽन्तःपुरे गुह्यकक्षाभेदे च भूपतेः p. 1341. VN reads ggrats tight ख्यातः कक्षा भूते च भूपतेः p. 724. VN remarks that the first ardha is the same in Amaradatta also p. 183. सत्वं द्रव्ये स्वभावे च is the reading in VN 86 26 89 1 906 p. 785. 92 27 VN reads in the same way as R and makes the further remark that the same tag is found in Visva also p. 747. सूदः स्यात्सस्यसदने is the reading in VN 93 32 p. 735. 93 33 Mukuta reads-साबाराख्यापराधे च p. 468. VN reads सावरश्चापराधेऽपि P. 235. The uttarārdha is read in the same way as Bhānuji and R. काम्च्यां वोऽपि व निगघते VN p. 504. 93 35 ·[१०६] Page. Verse. 94 44 Reading. Mukuta and VN read in the same way as Bhānuji and make the same remark. Mukuta p. 632. VN pp. 343 and 706. 97 68 feqa qarai fare 7 VN p. 801. The last pāda is read by VN in the same way as Bhānuji and R. p. 802. हुँ स्यात् प्रश्नवितर्कयोः is the last pāda in VN 99 14 p. 809. 100 क्षुद्रः कृपणःणे] कीनाशः[शे] कदर्यान्तिकयोः VN p. 786. The following tags are attributed to Ajaya in the places referred to but they are not found in the extant copies of Ajayapāla's work. Add under 37. अशोकस्त्रिशुकिः शोके पुंसि काकलिपादपः VN p. 528. अतिप्रकर्षप्राणस्वत्वलङ्घनेषु प्रयुज्यते VN p. 801. Add under उ. उषणा पिप्पली प्रोक्ता मरिचेऽप्युषण स्मृतम् VN p. 280. Add under क. कुन्दं माध्ये च कुन्दस्तु यन्त्रभेदे च कुन्दरौ Mukuta p. 559. निश्चये च रुतौ किल VN p. 811. Add under त. तूवरोऽशृङ्गवृषभे सदा विश्मश्रुपूरुषे VN p. 763. Add under न. नैष्किको रजताध्यक्षे VN p. 474. VN makes the further remark that this tag is the same in Rabhasa also. नृत्यं प्रेक्षाधीकृत्यदर्शनयोः Mukuta p. 1454.

·[१०७] Add under प. [पुण्यं] धर्माधर्मादिप्रामाण्यम् VNp. 751. प्लवगो वानरे भेके सारथौ चोष्णदीधितौ VN p. 706. परिप्लवं प्लवं धन्य तत्कुटं नटसंशकम् । संजायते मुस्तकार शैवालदलसंचये ॥ कैवर्तिमुस्तके क्लीबं शोणके नाकुटं नटः॥ Mukuta p. 569. Add under भ. भावुकं भवो भद्रामि [१] सत्तयोः Mukuta p. 188. Add under व. वत खेदेऽनुकम्पायां हर्षे संबोधनेऽद्भुते VN p. 803. Add under श. शिनी धवलकृष्णयोः VN p. 731. शश्वत्पुनःसदार्थयोः Mukuta p. 1471 and VN p. 803. Add under स. सामि निन्दायामधं च VN p. 808. सुधा गङ्गेष्टकाचूर्ण भूहीवामृतमूर्वयोः Mukuta p. 1365. The Nānārthārņavasaňkṣepa is one of the early lexicons that refer to Ajaya and depend upon his authority several times over. The following references will make the point clear :- 1. के.....अजयस्तु शरीरेऽपि पुंस्येवैनमभाषत ।। 7-2. 2. कैलिः....विवादमात्रे त्वजयः कलिशब्दमभाषत ॥ 23-26. 3. गैणः....अजयस्य विदं ग्रन्थे दृश्यते प्रमथे चले ॥ 24-42. 4. मोहै.....अजयस्त्वाह तन्द्रायामपि 29-97. 5. रागः....अजयस्तु वदत्यत्र लोहितादिषु 30-104. This is not found in the text of Ajaya as printed. २. Compare verse 17 on p. 32. The reading here is better. ३. Compare verse 27 on p 72. ., See verse 14 on p. 75. १. .

·[१०८] 6. अक्षेः....अजयस्त्वाह नित्येऽपि 44-19. 7. अब्जम् ....अजयस्तु शखेऽमुं क्लीबमभ्यधात् 45-33. 8. जैमिः....अजयस्तु पठत्येनमुत्पीडायामपि 52-114. 9. करैः....अजयस्त्वाह मुद्रायां हिंसाविक्षेपयोरपि 55-139. 10. कंसेः....अजयस्त्वाह हंसेऽपि तत्र लिङ्ग द्वयोरपि 56-155. 11. कृत्यः....अजयो विद्विषि प्राह 66-271. 12. खेटम्....अजयस्तु मृगव्ये च 70-322. 13. गण्डः....अजयस्य विदं ग्रन्थे दृश्यते साध्वसाधु वा ॥ 71-329. 14. गौरः....अजयस्त्वाह शुद्धेऽपि स चैको लक्ष्यवेदिनाम् ॥ 75-378. 15. चन्दैः....कम्पिलाख्यद्रुमे बर्हिमेचकेऽप्यजयोऽब्रवीत् ॥ 76-394. 16. छिद्रम् ....दूषणे त्वजयोऽब्रवीत् 80-445. 17. जयो....पार्वत्यां त्वजयोऽब्रवीत् 81-448. 18. तेल.....अजयस्तु पठत्येनत् कार्यबीजे धनेऽपि च ॥ 85-502. . See verse 6 on p. 1. २. This word is not found in the text as printed. ३. See verse 2 on p. 17. These meanings are not found in the text as printed. Compare verse 22 on p. 25. This word is not found in the text as printed. &. The meaning given here is not found in the text as printed. See verse 3 on p. 30. ८. This word is not found in the text as printed. ९. See verse 2 on p. 31 १०. Compare verse 3 on p. 36. The reading given here seems to be better. 91. See verse 4 on p. 38. १२. See verse 16 on p. 40. १५. See verse 1 on p. 44. One of the meanings given here is not found in the text.

·॥ [१०९] 19. दोयः....अजयस्त्वाह सोल्लुण्ठभाषिते रक्षणादिषु ॥ 93-590. 20. धैवः....अजयः पुनः । प्रभुमात्रेऽब्रवीदेनं तदसन्मूलहानितः ॥ 97.633. 21. धिष्ण्यः....अजयस्तु बलेऽप्येतत् स्वनिघण्टावचीकृतत् ।। 98-646. 22. निकः....अजयः शाश्वतश्चन हेन एव पलेऽपठीत् ॥ 101-687. 23. न्यूँ छ....सुन्दरेऽथाजयोऽवदत् || 102-696. 24. पंक्वम् ....अजयस्तु खलेऽप्याह तस्यार्थः चिन्त्यतां बुधैः ।। 104-720. 25. पतिः....अथाजयोऽब्रवीत् । गतौ मूलेऽपि 105-725, 6. 26. पैटुः....ते त्वजयशाब्दिकः । तीक्ष्णे च 105-734. 27. पिण्डः....अजयस्तु निवापेऽपि शब्दवित्प्राब्रवीदमुम् ॥ 108-770. 28. पीलैः....ब्रूते त्वजयशाब्दिकः । फालास्थिखण्डकेऽपि 109-781. 29. पुण्यम्... आजयस्तु मनोज्ञात् तं भेदेनाह मनोहरे ॥ 110-786. 30. बुधः... अजयस्तु सुरेऽप्याह 117-867. 31. भोगी....अजयस्त्वाह वैयावृत्यकरे तथा । भूपालेऽपि 122-925. 32. मल्लिस्तु मत्स्यभेदे स्त्री स्यात् कपालकरस्योः । इत्येवमजयः स्माह 124-953. १. १. See verse 2 on p. 47. २. This word is not found in the text as printed. ३. See verse 6 on p. 50. See verse 1 on p. 52. See verse 16 on p. 53. ६. This word is not found in the text as printed. See verse 66 on p. 62. 4. See verse 34 on p. 59. See verse 40 on p. 60. See verse 39 on p. 60. This reading is better. This word is not found in the text as printed. १२. See verse 48 on p. 82. In the text as printed, the initial letter is vu and not bu. १३ This word is not found in the text as printed. १५. See verse 8 on p. 70.

·तु 33. मेन्तुः... अजयस्त्वाह विज्ञे 125-962. 34. मुण्डः 'मुण्डने नरस्त्रियोः । अजयस्त्वाह 128-1004. 35. :... अजयस्त्वाह दर्षेऽपि 136-1089. 36. रोहित... अजयस्तु द्वयोराह मत्स्यजात्यन्तरेऽपि च ॥ 139-1124. 37. वर्णः... अजयस्त्वाह चित्रेऽपि 38. वसुः... प्रशस्तेऽथाजयः प्राह 146-1205. 39. व्यालः... अजयस्त्वपठद्वयाने स एव त्रिः खलेऽपठीत् ॥ 147-1220. 40. वानम् .. कटे त्वप्यजयोऽब्रवीत् ॥ 148-1229. 41. वारिः..."मताजाः। यत्र देशेषु गृहयन्ते तत्रत्वाहाजयः कृती ॥ 149-1242. 42. विष्टि:... अजयस्त्वाह मूल्येऽपि 150-1255. 43. वीरे:... अजयस्तु परेऽप्याह तद्विचार्य विचक्षणैः ॥ 150-1263. 44. वीर्यम् ... अजयस्त्वाह दीप्तौ च नैतदन्यत्र दृश्यते ।। 151-1268. १. This word is not found in the edition now published. २. See verse 28 on p. 72. ८. The meaning given here is not found in the text now presented. ४. Compare verse 6 on p. 74. See verse 2 on p. 78. ६. This meaning is not found in the printed text. See verse 48 on p. 82. In the edition now issued the form is found as 916A. See verse 22 on p. 80. It may be noted that in Bengali and a are written almost alike. s. This meaning is not found in the text as printed. See verse 22 on p. 80. 19 See verse 35 on p. 81. ११. Compare verse 49 on p. 82. The reading in the printed book is बरे 13. This meaning is not found in the text as printed.

·[. १९१]
45. वेशः. अजयस्तु पठत्येनं गृहमात्रेऽपि शब्दवित् ॥ 152-1287.
46. शेव्यः... अजयस्तु वदत्येनं काण्डेऽर्थस्तस्य चिन्त्यताम् ॥ 154-1306.
47. शिखा..."अजयस्तु प्रधानेऽपि 159-1366.
48. संपुरैः..अजयः पुनः । कलिकायां कवरुके II, 31-236.
49. स्थपतिः... धनदे शिल्पिभेदे चेत्यजयः II, 32-241.
50. तौलितम् . वाद्यभेदेऽजयः प्राह II, 36-37.
51. नाभीलम् ... अजयो नाभिगर्ताण्डे II, 36-41.
52. मूर्छितः....अजयस्तु प्रवृद्धेऽपि II, 45-46.
53. अरुणा....निःशब्दे चाजयादयः II, 49-29.
54. ओशयः....अजयः प्राह कृपणे II, 62-184.
55. उत्तरम्....श्रेष्ठे चाप्यजयस्त्वाह II, 68-249.
56. उन्माथः..... वे चाजयोऽब्रवीत् II, 69-267.
57. केवणम् ....सूत्रे त्वजय उक्तवान् II, 75-326.
58. कलिङ्गः....दृश्यतेऽजयकोशेऽत्र कलिङ्गाख्येति II, 76-338.
१.
This word is not found in the text as pripted.
२. This meaning is not found in the text as printed,
Compare verse 23 on p. 92. There are differences in the
reading.
५. See verse 8 on p. 90.
५. Compare verse 11 on p. 45.
६. Compare verse 13 on p. 53.
७. See verse 24 on p.72.
This meaning is not found in the text as printed.
8. Compare verse 1 on p. 9.
9., See verse 5 on p. 14.
". This meaning is not found in the text as printed.
18. See verse 49 on p. 27.
१. This meaning is not found in the text as printed.

·[११२] 59. कारणम् ....पाते नेत्यजयोऽब्रवीत् ॥ II, 84-440. 60. खिलारे....अजयः पुनः शिवाभेद इति ब्रूते II, 101-624. 61. खोलेकः....गीतसत्यां च काञ्च्यां च स्त्रीत्येवमजयोऽपठीत् ॥ II, 101-630. 62. गोलेकः....अजयस्त्वस्य वाच्यत्वेनापठत् द्वयम् । गुडं गोलं च तदसत् II, 107-695. 63. चतुष्की....मशकहरीत्यजयस्त्वाह शब्दवित् ॥ II, 111-731. 64. प्रधानम् ....अजयः पुनः । परमात्मनि बुद्धौ च महामात्रेऽध्यधीतवान् ॥ II, 142-1089. 65. मत्सरा....अजयोऽपठीत् । यागसाधनसोमाख्यद्रव्ये च II, 163-1327. 66. मधुकम् ....मधुयष्टयाख्यभेषजेऽथाजयोऽवदत् II, 164-1333. 67. राजीवम् ....अजयस्त्वाह राजोपजीविनि II, 179-1508. 68. लोचकः....अजयस्तु पठत्येनं नीलीरक्तांशुके त्रिषु ॥ दुष्टबुद्धावथ प्राह निर्बुद्धावजयस्तथा ॥ II, 185-1581, 82. 69. विहः....अजयस्त्वह विस्तारात्पृथगेव वै ॥ II, 197-1723. 70. शुषिरः....वाद्यभेदे त्वजय उक्तवान् ॥ II, 208-1846. 1. See verse 56 on p. 28. २. Compare verse 3 on p 30. The form in the printed text is सिलिका ३. Compare verse 2 on p. 30. ४. Compare verse 17 on p. 32. See verse 8 on p. 36. This word is not found in the text as printed. This meaning is not found in the printed text. See verse 15 on p. 71. ९. This word is not found in the text as printed. ... See verse 2 on p. 77. ". See verse 21 on p. 80. १२. See verse 23 on p. 86. .

·[१३]
71. समयः....अजयस्तु ते निर्देशसंपदोः ॥ II, 210-1812.
72. साहसम्....अथाजयः । कृतकार्ये त्रिः II, 217-1946-7.
73. अनुमतिः....अजयः पुनः । आम्ले चेति पठति III, 1-6
74. अभिशस्तिः....प्रार्थने चाभिशापे च अजयस्यार्थमुत्तमम् ॥ III, 1-7.
75. रेंजमाता....लाक्षायां चाजयोदिता ॥ III, 5-44.
76. लेष्मघना....केतक्यां चाजयेन हि ॥ III, 5-52.
77. अवष्टम्भः... स्तम्भे चाप्यनयोऽवदत् ॥ III, 8-18.
78. परिवापः... स्थाप्ये बीजेऽपि चाजयः III, 14-84.
79. विशेलिमः....बिन्दुतन्त्र इत्यजयोऽपठीत् ।। III, 16-112.
80. कक्ष्यापालस्त्वौपरिके शूरपालेऽजयोदितः ॥ III, 28-17.
81. आत्मनीनः... अजयस्य त्वयं पाठः प्राणधारे विदूषके ॥ III, 31-69.
82. शैतपत्रम् ... अजयः पुनः । मयूरे सारसेऽप्याह III, 77-594.
83. 'सैमञ्जसम् ... अजयस्तु त्रिरभ्यस्तेऽप्युचितेऽप्याह III, 82-650.
2. See verse 5 on p. 90.
२.
See verse 36 on p. 93.
3. This meaning is not found in the text as printed.
See verse 19 on p. 3.
.
4. See verse 10 on p. 74.
६.
See verse 10 on p. 85.
See verse 30 on p. 4.
८. See verse 41 on p. 60.
९. This word is not found in the text as printnd.
See verse 45 on p. 27.
See verse 18 on p. 10.
१२. Compare verse 18 on p. 85.
१३. See verse 32 on p. 93.

·( ) The following ardha, attributed to Ajaya by the commentator on the Karpūramañjari is not found in the text as printed: नेपथ्यं स्वाज्जवनिका रणभूमिप्रसाधनम् p. 6. Puruşottama, in his commentary on the Anargharāghava attributes the following tag to Ajaya and it is not found in the text as printed: मूर्धन्धः स्थात् शिरोरत्ने प्रधाने भ्रष्टसबके p. 34. #

·No text on this page.

·No text on this page.

·INDEX OF WORDS ३-२० अपार: भक्षरम् भक्षम् मक्षः अगाधः अप्रजम्मा भग्रम् अघः अङ्कः अङ्गजः अङ्गम् अङ्गः अवल: अचला ७-६२ अधिक्षिप्तः ७-६४ अधिष्ठानम् १-६ अध्यक्षः १.६ मध्यासतम् ६-५५ अनन्तम् ६-५८ अनन्तः ४.२९ भनन्ता ३-२५ अनल: ६-५४ भनिमिषः ४-३९, भनिमेषः ५-४२ मनीकम् ५-१२ भनीकः ७-६० अनीकस्थः ७-६० भनु २-१७ अनुकर्षः ५-४० अनुतापः १-८ अनुत्तरम् १-८ अनुबन्धः १-८ अनुभावः ८-७० भनुमतिः ७-६५ मनूकम् ६-५९ मनूचानः ६-५६ अनेडमूका ६-५९ अनन्तरम् ४-३४ अन्तरा ३-२४ अन्तरेण २-१७ अन्तर्गतः ७-६१ भन्तशय्या ७-६३ मन्तः ८-७० भन्तावशायी ६-५७ ५-४१ २-१५ २-१५ २-१५ ७-६२ ६-५२ ६-५२ ७-६२ ६.५३ ४-३७ ८.७० ३-२५ ४-३६ ५-४२ २-११ ३-१९ ३-२० ७-६४ ३-२२ ५.४५ २-१३ ७-६८ ७-६८ भजिरम अञ्जनः अञ्जनम् भञ्जना স। भट्टः भणिः भणुः मण्डीरः अत्ययः भत्याहितम भयर्षाणिः मद्रिः अपमः अभ्रम २.१८ ३.२६ ६.५१ ·६-५४ अन्तिकम् অনিন্দা अन्धम् अन्धः अन्यः ३-२८ ३-२८ ८-७० १-५ १.५ ३-२७ अन्वयः अपचितिः अपत्यम् অবঃ अपराध्यः अपवर्गः अपवर्जनम् अपहवः अपाङ्गः अपाचीनम् अपि [२] ५.४७ अभीक्ष्णम् ५-४७ मभीषुः ७-६६ भभ्रम् ७-६६ भमरः ७-६५ अमरा: ६-५९ अमा ३-२४ अमृतम् २-१५ अमृता ६-५० अम्बरम् २-१० अम्बरीशः ४-३१ अम्बष्ठः ५.४८ अम्बष्ठा ६-५३ अम्बिका ५-४४ अम्बुजा ३.२१ अम्लिका ७-६७ अयनम् ४-२९ अयन: ६-५२ अरनिः ४-३० अरिष्टम् ५-४३ अरिष्टः ६-५० अरुणः ३-२७ अरुणा ८-६९ अरुष्करम् ४-३५ अर्कः ५-४० भर्घः २-१० अर्घ्यम् ५-४१ अधिः ६.५८ अर्जुनः ४-३१ भर्जुनी ७-६७ मतिः ३-१९ अर्थः ३-२८ मर्दितः ५-४३ अर्धम् ५-३८ मधः ७-६० भर्यः ४-३३ ४-३३ ७-६१ ७-६३ ७-६० ३-२३ ४-३६ अबला १-७ अभया अभिख्या अभिग्रहः अभिजनः अभिजातः भभितः अभिनिष्टानः अभिनीतम् अभिपन्नः भभिमरः अभिमदः अभिमानम् भभिरूप: अभिशस्तिः अभिषकः भाभिषवः अभिहारः भभीकः १-७ २-१४ २-१४ ४-३२ ३-२२ ६-५९ ६-५७ ६.५३ २-२२ २-१२ ७-६१ २-१६ ७-६५ ७-६२ ७-६२ ..

·११-२५ ११.२४ ९. ६-५४ भाकल्प: ८-६९ माकारः ७-६६ आकृतिः ७-६५ आक्रन्दः ५-४९ आकलनम् ३-२६ आगमः ७-६३ आग: ६-५२ आग्रहः ४.३८ माचितः ५-४५ आच्छादनन् ११-२२ १०-१६ ४-३९ आजिः भर्षा मलम् मालिः भवक्षरः भवगीतम् भवप्रा अवट: भवतंसः भवतारणम् भवतारः भवदानम् भवश्वस्तः भवनम् भवरोधः अवलेपः भववाद: अवष्टम्भः अवसितम् अवहारः भविः भव्यक्तः अशनिः मशिरस्का अश्वीयम् अष्टापदम् मस्तु भना मह भाहा ५-४६ भाडम्बरः २-१६ आतङ्कः ६-५८ आतधनम् ६-५७ आतिथ्यम् ६-५५ मात्मनीनः ४-३० भात्मा ५.४७ आहतः २.९ माघारः ११-२३ १०-११ ११-२५ १०-१५ १०-१० १०-१८ १०-१० ११.२४ ९-७ ७-६० माधिः ६-५८ आमकः ७-६५ मानवम् ११-२० ७-६७ आनर्तः ५-४८ आपत्रम् ४-३३ मापातः ७-६८ भातः ४-३५ आभीलम् ८-७० भाभोगः ८-७० आमिषः ३-२४ भायस्तः ६-५४ भायातिः ६-५६ मावोगः ५-४४ आरा ११-२५, २६ भाराधनम् १०-११ भारोह १०-१९ ११.२२ ११.२३ २१-२२ ११-२४ २१-२३ माहिविद महिभुक् माहिः मंशुकम् भा भाकर्ष १०-१७ १०-१५ ११-२६ १०-२१ ·[४] १२-४ १२-६ १२-३ १२-३ १३-१ मार्तवम् भार्या मालानम् भालिः भोलीढम् आलोकः भाषाप: आविद्या आवेशनम् भाशयः आशा भाशितंभवः माशी १३-१ १३-१ १५-११ १५-१३ १६-२२ १५-१८ १६-२४ १५-२० १५-१९ १४-५ १५-८ १४.४ आभमः भाभयः ९-२ इष्टम् १०-१७ इष्टिः १०-१९ इण्वाशम् १९.२१ इष्वाशः १०-१३ ई ११-२५ ईहा १०-१३ ईहामृगः ११-२४ ई. ९.२ उग्रः ९-१ उचितः ११.२१ उपः १०-१८ उदुम्बरः १०-१२ उत ९-५ उत्कट: ११-२३ उत्कलिका १०-१५ उत्तरम् १०-१६ उत्तंसा ९-४ उत्थानम् ११-२२ उत्थितम् १०.१४ उत्पतनम् ११-२१ उत्सर्गः ९.५ उत्सवः १०-१२ उत्सेघः ११.२६ उदक १२.१ उदर्कः १२-५ उचिः १२-६ उदानः १२-२ उदारः १२-६ उदास्थितः १२.५ उग्राहितम् १२.१ उद्धातः १२-५ उद्धरणम् १२-४ उद्यानम् १२-२ उद्यानम् १२-३ उम्मत आषाढ भासारः आसुतीवलः भास्कन्दनम् भास्थानम् भास्पदम् आस्फोता आहतम् भाः इक्ष्वाकु: १४-४ १६-२३ १५-१५ १६-२१ १६-२४ १४-२ १६-२१ १४-७ १४-५ इति इतिकथा इन्द्राणी इन्द्रियम् १५-२१ १५-१५ १४-१ १६-२२ इरिणम् ·[५] उम्माथ: १४.२ अमिः १७.२ १८-२ १८-२ १८-२ १८-१ एनः उपकार: उपकुम्भम् उपक्रमः उपप्रहः उपताप: उपधिः उपनिषत् उपप्लव: उपरागः उपलब्धिः उपस्थ: उपस्पर्श उपागमः उपाधिः उपानहः उपासनम् उपादितः उपोढः उमा १६-२४ ऋक्षम् १४-१ ऋतः १४-६ ऋतुः १५.१४ ऋषभः १५-१२ ऋषिः १६-२३ एकम् १५-२० एकाप्रम् १५.१ एत: १५.१३ एता १५-१९ एनः १५-१६ एवं १६-२२ एवम् १५-१२ ऐरावतम् १४-७ ऐरावतः १४.८ ऐरावती १५-१७ ओघः १४.६ ओजः १५-१५ औडम्बरम् १५-१. भौशीरम् १६-२२ औशीरः १५-२० ककुत् १६-२३ ककुभः १६-२३ कक्षा १४-३ कक्षा १४-३ कक्ष्या १५-२० कक्ष्यापाल: १५.१८ करणम् १६-२१ कच्छपी १५-१६ कञ्चुका १६-२१ कञ्चुकी १७-२ कटकम् १७-२ कटित्रम् १९-१ १९.१ १९.२ १९-२ १९-१ १९-२ १९-२ २०-१ २०-१ २०-१ २१-१ २१.१ २२.१ २२.१ २२.१ २५-२१ २५-१६ २३-९ २३.९ २७-४८ २७-४५ २७.४९ २८-५८ २५.२६ २८.६० २४-१८ २४-१५ उररी उरी उर्वरा उल्लिखिता उषा: उषितम् उष्णीषम् उना ऊतिः ऊर्जः ऊर्णा ऊर्णायुः १७-१ कहा २४.१९ ·[६] कणः कणा कण्टकः कण्ठ: कदली कनिष्ठः कनीयान् कन्दलम् कन्दम् कपालम् कपोतः कमठ: कम्पनम् कम्बलम् कम्बुः २५-२८ कल: २५.२८ कला २६-३६ कलाप: २४-१२ कलिङ्गः २९-६१ कलितम् २७.५१ कलुषम् २८-५४ कल्कम् २८५४ कल्पना २८-५६ कल्प: २९-६५ कल्माषः २८-५५ कल्यम् २५-३० कल्यः २७-४८ कल्या २५-२४ कविः २५-२१ कवी २५-२१ कम् २५-३० काकाली २८-६० काचः २३-५ काण्डम् २८-५४ कात्यायनी २५-२२ कान्तः २५-२२ कान्ता २५-२२ कान्तारम् २८-५७ कामगुणः २९.६३ कामम् २६-३९ काम: २५-२४ कायः २६-३२ कारणम् २४-१४ कारिका २९.६२ कारजः २८-५९ कार्मणम् २७-४७ कार्मुकम् २८-६० काल २९.६१ काली २६-३४ काव्या २४-११ २४-१० २४-१७ २७-४३ २९-६२ २८.५५ २६-३१ २५.२४ २४-१६ २९.६४ २३-४ २३-४ २३-४ २८-५३ २८.५३ २९-६६ २७-४९ २६-३७ २३-७ २८-५२ २७-४२ २७.४२ २८.५७ २८-५२ २४-१३ २४.१३ २५-२५ २८-५६ २६-३४ २९.६४ २६-४१ २८-५७ २४-१० २४.१० २४.१३ करणम् करमः करहाटम् करहाट कराल: कराः करेणुः कर्कशः कर्णान्दूः कणिका करम् कर्षः कलकण्ठः कलत्रम् कलहंसः ·[७] EEFERLEEEE काष्ठा कितवः किमुत किर्मी किल किल्बिषम् किएका किम् ক্রিয়া कीनाशः कील: कीला कु कुकूलम् कुजरः कुजरा २४-१७ कुषीदम् २८-५८ पुषीदः २९-६६ कुसुमम् २७-४४ कुसुम्भः २९-६६ कुहना २६-३३ कुहरम् २८-५८ कुहरः २९-६६ फूटः २८-५३ कूपः २७-४२ कर्चः २७-५१ कृचिका २७-५१ कूलम् ६९.६६ कृच्छम् २५-२९ कृतम् २५-२९ कृतान्तः २८.५९ कृती २७-४४ कृत्यः २७-४४ कृत्या २९.६१ कृपीटम् २६-३३ कृमिः २६-३५ कृषक: २३-२ कृष्टिः २३-२ कृष्णम् २६-३७ कृष्णः २६-३७ कृष्णा २६-३५ केतनम् २५-२३ केतुः २५-२६ केवलम् २८-५६ केशटः २७.४६ केशरः २८-५५ केशरी २५-२० केशवः २४-१८ कैतवः २४-१८ कोकनः २४-१८ कोकः २७-५० २७-५० २९-६५ २५-२७ २४.१२ २४-१२ २४-१२ २३-८ २४-४६ २५-२७ २७-४५ २६-३२ २८-५९ २९.६४ २६-३८ २४-१४ २५.२३ २५-२३ २९-६३ २९-६५ २९-६३ २९.६२ २३-१ २३.१ २३-१ २५-२० २६-३६ २६-३९ २८-५६ २७-४३ २८-५९ २८-५७ २९-६२ २६-३८ २८-६० कुण्डली कुतपः कुमारः कुमारी कुमुदम् कुमुदः कुम्भील: कुलायः कुलालम् कुल्या कुवलम् कुशलम् कुशम् कुशः कुशी ·[८] काटिः कोण: कोलम् कोलः कोषः कोष्ठः कौकुटिका कौतुकम् कौपीनम् कौलीनम कौलेयकः कौशिकः कन्दनं क्रमुकः क्रव्यात् क्रिया २७.५० सदिरः २५-२९ खदिरी २४-१५ खनकः २४-१५ खपूरः २६-४० खरः २६-३१ खर्जुरम् २५.२८ खलम् २३.३ खल: २७-४७ खलु २६-४१ खम् २९.६५ खाटिः २५-२५ खिलिः २९.६१ खेटः २६-४० खेलिः २९-६४ खोलकः २३-६ गजः २४.१९ गा २८.५८ गडः १००-५ गणना १००-४ गणः १००-४ गणिका १००.६ गण्डूषः १००-१ गण्डूषा ११०-१ गतम् क्लीवः क्षणः क्षत्ता क्षमा क्षया क्षुद्रम् ३०-५ ३०-२ ३०-६ ३०.१ ३०.६ ३०-१ ३०-१ ३०-६ ३०-६ ३०-४ ३०-३ ३०-३ ३०-५ ३०-२ ३२-१६ ३२-१६ ३३-२६ ३२-१६ ३२-१७ ३३-२५ ३३-२० ३३-२० ३४.२९ ३३-२१ ३३-२२ ३३.२२ ३२-१२ ३१-६ ३२-१३ ३२-१३ ३२-१४ ३३-१६ ३३-२५ ३२-१९ १००-६ गतिः १००.५ गदः १००.२ गदा १००-२ गन्धनम् क्षुल्लका क्षेत्रम् क्षेत्रियम् क्षेत्रियः क्षेमः क्षेमः क्ष्माभृत् श्वेडा वेडा १००.४ गन्धर्वः EER १००-६ गन्धवहा १००-३ गन्धवाहः १००-३ गन्धः १००.३ गम्भीरः ३०-४ गरुत्मान ३०-६ गर्जितम् ·[] गर्जितः गर्भः गव्यम् गव्या गहनम् गहरम् गाङ्गेयम् गाण्डिवम् गाण्डीवम् गात्रम् गाथा गायत्री गिरिः गुच्छः गुजा गुरः ३२-१९ गोपतिः ३२.१२ गोषः ३१.७ गोपी ३१-७ गोपुरम् ३३-२७ गोप्यः ३४-२९ गोमुखम् ३३-२७ गोरक्षजम्बुः ३३-२४ गोलकः ३३-२४ गोविन्दः ३२-११ गोष्पदम् ३३-२६ गौरः ३४-२९ गौरी ३२-२४ गौः ३२.११ प्रस्तम् ३३.२३ ग्रहणम् ३३-२३ ग्रहणी ३३-२३ ग्रहराजः ३३-२८ प्रहः ३१-४ प्रामणी ३३.२८ ग्रामः ३१-३ प्रावा ३२-१५ प्राहः ३३-२० घटा ३३.२० घनरस: ३१-८ घरिका गुणनी गुणः गुन्द्रा ३१-९ ३२-१४ ३२.२७ ३४.२९ ३२-१८ ३२.१७ ३३.२७ ३२-१९ ३१.२ ३१-२ ३१.१ ३३-२१ ३१-५ ३१.५ ३२-२८ ३२-१५ ३३.२२ ३२-१३ ३३-२६ ३१-६ ३५-४ ३५-२ ३५-२ ३५-१ ३५-३ ३५-१ ३५-२ ३५.४ ३५-४ ३५-१ ३५.४ ३७-१६ ३७-१३ गुल्मः गुहा गुयम् ३१-८ घनम् ३२-१० घनसारः ३१-८ घनः ३३-२५ घनाघन: ३३-२८ धर्मः गृहम् गृधा गेयः गैरिकम् गोकर्णः गोत्रम् गोत्रः गोत्रा गोधा ३२-१८ घृणा ३२-१० घृतम् ३२-१० घोषः ३२-१० च ३१-७ चक्रपादः ·वक्रम् ३६-६ TITLE चञ्चुः चटुः चतुरः चतुष्की चन्द्रहासः चन्द्रम् चन्द्र: चपला ३७-१२ ३७-१४ ३८-१ ३८-१ ३८-३ ३८-३ चमसः चयः चर: [१०] ३६-२ चूर्णवाक् ३६-२ चैत्यम् ३७-१३ चैत्यः ३७-१२ चोक्षः ३६-६ चोधम् ३६-८ छत्रम् ३६.८ छत्रा ३७-१० छदनम् ३६-३ छदः ३६-३ छम ३६-४ छन्दनम् ३६.५ छन्दः ३७-१४ छलम् ३६-७ छाया ३७-१५ छिकुरः ३७-१६ छिद्रम् ३७-१६ छेकः ३७.१२ जगती ३७-१५ जगत् ३६-७ अगल: ३७-९ जघनम् ३७-१४ जघन्यजः ३७.११ जघन्यम् ३७.१४ जङ्गलम् ३७-१३ जटा ३७-१३ जठरम् ३६-१ जनपदः ३७-११ जन्यम् ३७-११ जन्या ३७-९ जम्बाल: ३६-४ जम्बुक: ३६-५ जम्भः ३७-१५ जयनम् ३६.५ जया ३७-१५ अर्जरः ३८-३ ३८-४ ३८-३ ३८-१ ३८-२ ३८-४ ३८-२ ३९-२ ३८-२ ३९.९ ३९.६ ४०-१५ ४०-१३ ४०-१३ चर्चा वर्म चलनम् चामरपुष्पः वारः चिकुरः चितिः चित्रका चित्रभानुः चित्रा चिपिटका चिपिटः चिरण्टी चिलमीलिका चिल्लम् चिह्नम् ४०-१४ ३९-७ ३९-१ ४०-१६ ४०-१५ ४०-१२ ३९-७ ४०-१३ ४०-१२ चूडा ·४६-२३ ४६-२० जवा जातम् जातिः जामिः जालम् जिगीषा जिनः जिष्णुः जिह्मः जीमूतः जीवकः जीवनम् जीवम् जीव: जीवा जीवातुः जीवितेशः जृम्भितम् जैवातकः जोषम् ज्या ज्यायान् ज्योतिः ज्योत्स्ना ज्वलितम् झल्लरिः झषम् ४०.१६ तथा ४०-१४ तन्त्रम् ४०-१० तन्त्री ४०-१४ तन्त्री ४०-११ तपस्विनी ३९-५ तपस्वी ३९.२ तपः ४०-१३ तपाः ४०.१४ तमः ४०-१५ तमिस्रा ३९-३ तमोनुत् ३९-३ तमोपहः ३९.५ तरणिः ३९-५ तरल: ३९.५ तरला ३९-४ तरस्वी ४-०११ तरुणम् ४५-१२ ४४-७ ४४-७ ४५-१९ ३९-४ तर्षः ४४.६ ४५-१८ ४५-१९ ४४-७ ४४.१ ४४-१ ४५-१९ ३९.९ तलम् ४०.१६ तल: ४०-१५ तलिनम् ४०-१० तलिमम् ३९-८ तल्पम् ३९-८ तातगुः ४०-१३ तामः ४१-१ ताम्रम् ४१-१ तायन: ४१-१ तारलम् ४१-१ तारम् ४१.१ तारः ४२-१ तारा ४२-१ तारा ४५-१२ ४५.१३ ४६-२१ ४६-२० ४५-१५ ४५-१५ ४४.२ a झषा झिल्ली टगरः टट्टरी डिम्भः तक्षका ततम् ४६-२२ ४६-२२ ४३-१ तायः ४५-१७ तालम् ५५-१४ ताल: ४४-३ ·[१२] तालितम् तावत् तिक्तः तिक्ता तितिलम् तिरः तिलकम् तिष्यम् तीक्ष्णम् तीर्थम् ४९-२३ ४८-१८ ४८.११ ४८-११ ४९.२२ ४७-७ ४८-१५ ४९.२३ ४९-२३ ४८-१२ ४८-१९ ४८.१० ४७-६ ४७-५ ४८-२० तु FEEEEEEEEEEE तुग. तुला तुषः तुषारः तुणता तृष्णा तेजः तेमनम् तोकम् तोक्मम् तोदनम् त्यागः पु प्रयी त्रुटि ४५-११ दतः ४६-२३ दमः ४५-१६ दरः ४५-१६ दरा ४५-१५ दर्शकः ४६-२३ दर्शनम् ४५-१४ दर्शः ४६-२२ दलम् ४५-१० दल ४४-४ दवः ४६-२३ दवः ४५-१७ दशनोच्छिष्टः ४४.९ दशमीस्थः ४६-२० दशा ४६-२१ दस्युः ४५-१८ दाक्षायणी ४४-७ दानम् ४४-७ दायः ४६-२२ दायादः ४६.२१ दारु ४६-२१ दाला ४५.१३ दावः ४५-१९ दिग्धः ४५-१८ दिवः ४५-१६ दिवाकीतिः ४५-१७ दिवाभीतः ४५-११ दिवौकाः ४५-१४ दिष्टा ४५-१० दिष्टिः ४५-१७ दीक्षा ४६-२० दीप्तम् ४८-१२ दुकूलम् ४७-१ दुग्धतालीयः ४७-१ दुन्दुभिः ४७५ दुरोदरम् ४८-१६ ४७-२ ४८-१८ ४९.२३ ४९-२३ ४८-१२ ४७.४ ४८-१८ ४८-११ ४८-१० ४८-१९ ४९.२३ ४९-२१ ४८-१८ ४९.२३ ४८-१६ त्रेता REEEEEEEEE ध्यकटः त्वक स्विट दक्षिणः दक्षिणा दण्ड ४८.१४ ·[१३] ५०.७ ५०-८ ५०-१ दुरोदरः दुर्गतिः दुर्जातम् दुर्षर्णम् दुर्विधः हक् हदम् ५०.१० ५०-१० ५०-५ ५०-२ ५०.९ ५०-८ ५०-९ ५०.५ उष्टान्तः हष्टिः देवलम् देवः देवी घुतिः चौः द्रषिणम् द्रव्यम् द्रुघणः द्रतम् द्रुमः द्रोणः बन्दम् द्वापरः द्वारम् द्विजः द्विजितः द्वितीया दीपवती द्वीपवान् धनञ्जयः धनद: धनम् ४७-८ धरा ४९-२१ धर्मराजः ४८-१४ धर्मः ४९-२२ घर्षणम् ४९.२२ धवलः ४७-७ घला ४७-३ घवली ४७-३ धातुः ४८-१३ धात्री ४७.७ धाम ४८-१३ धारणम् ४८.१७ धारा ४८-१७ धारा ४८-२० धाटः ४८-१८ धावनम् ४७.८ धावनी ४७-९ धिक ४८-१९ धिषणः ४८-२० धिषणा ४९-२१ धिष्ण्यम् ४७-६ धीदा ४८-१७ धीरः ४८-१९ धूतम् ४९-२२ धूमकेतुः ४८-२० धूर्तः ४९-२१ धृतिः ४७-३ धेनुका ५१-१३ ५०-३ ५०-४ ५१-१४ ५०-७ ५०-७ ५०-६ ५१.१४ ५१.११ ५१-१२ ५१-१४ ५१-१२ ५०-९ ४८.१५ ध्रुषम् ४८-१५ ध्रुधः ५१-११ ध्रुषा ५०-४ वजा ५१-११ ध्यास ५०-६ नक्षत्रम् ५०-६ नगः ५१-१२ नानः ५०-३ ५०-३ ५०-३ ५०-१० ५१-१३ ५३-१५ धन्वा धमनी ५४-२५ ·। २४J ५४-२२ नतम् ननु नन्यावर्तः नभः ५४-२१ ५३-१८ ५४-२० ५४-२४ नभाः ५४-२६ ५४-२८ ५३-१२ ५२-६ ५२-९ ५३-१७ ५३-१० ५२-८ ५४.२३ नरेन्द्रः नलिनी नाकः नागराजिकः नागम् नागः नाडी नाना नाभिः नाभीलम् नाम नालीकः नारा नासाद्वार: निकायः निकारः निगमः निजम् नितम्बः निदाघः निदेशः निधनम् निन्दा निपाका निपुणतरम् निबोधः निभः निमित्तम् नियतिः ५५-३१ नियमः ५५-३३ नियामकः ५३.१४ निरसनम् ५२-४ निरस्तम् ५२-४ निराकृतिः ५४-२७ निरूपणम् ५४-२५ निर्गुण्डी ५५-३१ निर्ग्रन्थः ५२-२ निर्ग्रहः ५३-१४ निर्देशः ५२-३ निर्धटः ५२-३ निर्भर्त्सनम् ५४-२० निर्याणम् ५५-३३ निर्यातनम् ५३-१९ निय॒हः ५३-१३ निर्वाणम् ५५.३२ निर्वातः ५४-२७ निर्वासनम् ५३-११ निवृतिः ५३-१६ निवेशः ५२-५ निशमनम् ५४-२१ निशाचरः ५२-५ निशाचरी ५४-२८ निशान्तम् ५३-१७ निषतः ५४.२८ निषधः ५४-२६ निष्कम् ५४-३० निष्कामः ५५-२६ निष्ठा ५५-३१ निसर्गः ५३-१९ निस्त्रिशः ५४-२९ निस्सरणम् ५५-३२ निहवः ५४-३० निड्नुतः ५५-२९ निनुतिः ५२-७ ५२-३ ५४-२४ ५३-१० ५३-१० ५४-२८ ५५.३१ ५४-२२ ५२-१ ५२-८ ५३-१५ ५४.२७ ५४-२९ ५२-२ ५२-९ ·नि निःश्रेयसम् नीलकण्ठः नीवी नु नूनम् नेत्रम् नेगमः न्यक्षम् म्यग्रोधः न्यग्रोधी न्युजम् न्युजः ५५.३३ पत्र: ५४-२६ पमा ५४-२५ पयः ५२-४ पयोधरः ५५-३३ परमम् ५५-३३ परमः ५२-७ परम्परा ५४-२५ परम्परा ५४-३० परा ५४.२३ पराक्रमः ५४-२३ परागः ५३-१२ पराभवः ५३.१२ परि ५३-१६ परिकरः ६०-३८ परिग्रहः ५९-३३ परिघः ५७-९ परिबहः ५८-१९ परिभाषणम् ५८-२५ परिमलः ५९.३७ परिवारः ६३-७३ परिवेषः ५८-१८ परिवापः ६०-४५ परीष्टिः ६३-७२ पर्णम् ५९-३४ पर्याप्तम् ५६.८ पर्व ५९.३२ पलम् ५६-४ पलाशा ६२-६६ पलाशी ६१-५१ पल्लव: ६३-७५ पल्लिः ५६-२ ६३.७२ ६३-७२ ६१.५७ ६१-५७ ५६-७ ५८-२५ ६१-५४ ६२-६० ५८-२७ ६२-६१ ६४-८३ ५६-६ ५६-३ ६०-४२ पक्षवरः पक्षतिः पक्षः पक्ष्म पङ्क्तिः पवनम् पटल: ६१-४९ ६२-६२ ५९.३७ ५९-२८ ६०-४१ ५९.३५ ५८.२२ ५९.३४ ५८-२४ ६४.८१ पट: पणः पतङ्गः पताकः पतिः पतिः पत्रम् पत्री ६४-८१ ६०-४२ ६४-८२ पदम् पद्धतिः पभम् ६३-७० पवनम् ५६-४ पवित्रम् ६३-६९ पश्चात् ५६-२ पाचनम् ६२-६५ ६५-८६ ५९-३१ ·[१६] ६५-८६ ६०-४३ ६२-६५ ६२-६५ ५७-१६ ६३-७२ ६३-७८ ६०-४४ पाचन: पाटल: पाटला पातालम् पारायणम् पातिनी पादपः पादः पामरः पारदः पारावतः पार्थिवः पार्थिवः पार्श्वम् पाणि पालिः पाशः पिचिण्डः पिट: पिण्डम पिण्डितम् पिण्याकः पित्सन् पिनाका पिपतिषन् पिप्पलकम् पिप्पली पिल पिशुनः पिशुना पीतिः पीलः पुरुषः पुण्डरीकम् पुण्डरीका ५९-३१ पुनः ६१-४८ पुरस्कृतः ६१.४८ पुरस्तात् ६३-७५ पुरम् ६१-५२ पुरः ५९.३१ पुरा ६०-३८ पुरा ५७-१६ पुरुषः ६२-६७ पुरुषः ६२-६७ पुलका ६२-६६ पुलाका ६२-६७ पुष्करम् ६४-८२ पुष्टः ६१-५३ पुष्पम् ५९.३० पुष्यः ५८.२३ पूगः ५८.२६ पूजा ६४-८० पूर्णम् ६२-६६ पूर्णालकम् ६०-४० पूर्वः ६३-७१ पूर्वः ६२-६० पूर्वेयुः ६२-६३ पृथग्जनः ५९.३० पृथुकः ६२-६३ पृषत् ६१.५५ पृषतः ५९-२९ पेचकः ६४-८१ पेशः ६२-६४ पोतः ६२-६४ पौत्रम् ६३-७७ पौरुषम् ६०-३९ पौरुषेयम् ६३-७० प्रकरः ५७.११ प्रकाण्ड ५७.११ प्रकारः ५७.१२ ६२-६७ ६३-७८ ६४-८१ ६३.७७ ६४-८३ ५७-१४ ५७-१४ ६२-६४ ६३-६९ ६४-८५ ६३.७१ ६३-७१ ६०-४६ ६०.४६ ७१-५० ६३-७८ ६३.६९ ६४.८० ५९-२८ . ५९.२९ ६०-४६ ६३-७६ ·१७ प्रकृतिः [१] प्रकोष्ठः प्रगाढम् प्रग्रह प्रवाह प्रधनः प्रशानम् प्रणय: प्रणाय्यः प्रणिधिः प्रणिहितम् प्रणीत: प्रततिः प्रति प्रतिकृतिः प्रतिग्रहः प्रतिघा प्रतिपत् प्रतिपादनम् प्रतिमानम् प्रतियत्नः प्रतिश्रयः प्रतिष्कषः प्रतिष्ठा प्रतिसरः प्रतिहतः प्रतीकः प्रतीतः प्रतीहार: प्रत्यक् प्रत्ययः ५८-२१ प्रदोषः ५७.१३ प्रपञ्च: ६१.४७ प्रभवः ६३-६८ प्रभूतः ५८-२० प्रमाणम् ६१-४९ प्रमुखम् ६१-४८ प्रयोजनम् ६३-७१ प्रलयः ६३-७७ प्रवचनम् ६१.५१ प्रवचनीयः ६२-६२ प्रवणम् ६४-७९ प्रवाप: ६१-५६ प्रविदारणम् ६०-४४ प्रवृत्तिः ६३.७४ प्रवेणी ६४-८३ प्रश्रयः ६१-५४ प्रसवः ५७.१० प्रसिद्धः ५८-१९ प्रसूरः ६३-७३ प्रसूतिः ६२-६६ प्रसूनम् ६२.५८ प्रस्थः ६१-५० प्राक् ६०-४० प्राक् ६२.६३ प्राणः ६३-७० प्रादुः ५८-२१ प्राप्तरूप: ६१-५५ प्राप्तिः ५८-२० प्रायः ५८-२७ प्रार्थितम् ६३-७४ प्रासादः ५७-१५ प्रियकः ५६-१ प्रियः ६१-५२ प्रीतिः ५९-३५ प्रेक्षा ५७-१७ ६३-७५ ५८-१८ ६३-७६ ५८-२२ ६१-५२ ६३-७३ ६२-६१ ६२-५९ ६२-५८ ६१-४७ ६३-६८ ६३-७७ ६३-७८ ६३-६८ ६४-८० ५६-७ ६०-४३ ६४-७९ ५९.३२ ५८-२६ ६३-७४ ५७-१५ ६४.८६ ६३-७० ६४.८६ ६४-८२ ६३-७६ ६०-४१ ६३-७५ ६२-५९ ६०-४५ ६३-७६ ५८-२४ प्रथमम् प्रदरः ३ ·प्रेत प्रेम प्रेष्यः प्रोक्षणम् ६६-४ ६७-१० ६६-४ ६६-९ ६६-७ ६६-९ ६७-१४ ६७-१२ ६६-५ प्लक्षः प्लवङ्गमः प्लवम् फलम् फली फल्गु फाल: फेनिलः बाबा बत्सम् ६०-३९ पारवानिः ६३-७३ बालकम् ६४-७९ बाल: ६४-७९ बालिका ६४.८२ बालिनी ६३-६९ बाहुजः ६१.५७ बिटपः ५६-५ बितस्तिः ५६-५ बीभत्सः ६५.१ वृत्तम् ६५-१ बृहती ६५-१ ब्रह्म ६५-२ ब्रह्मवित् ६५.२ ब्रह्मा ६५.२ ब्राह्मण्यम् ६६-६ भक्तिः ६७-१२ भगवान् ६७-१२ भङ्गः ६६-८ भङ्गः ६६-८ भङ्गा ६६-७ भण्डनम् ६७-१३ भरणम् ६६.८ भर्ता ६६-१ भर्म ६६.१ भवः ६६-१ भवः ६७-११ भव्यम् ६६-३ भागधेयः ६७-१४ भागः ६६-५ भाण्डम् ६६-२ भानुः ६६.२ भारः ६६-२ भिक्षा ६७-१० भित्तिः ६७-१० मित्रम् बन्धुलम् बन्धुली बराटक: बलजा बलम् ६६-१३ ६७-१५ ६७-१३ ६७-१५ ६९-१२ ६९-१० ६८-२ ६८-९ ६८-२ ६८-४ ६९-१५ ६९-१५ ६९-१५ ६८-६ ६९-१३ ६८-८ ६८-६ ६९-१४ ६८-१ ६९-१३ ६८-३ ६८.५ ६९.१४ ६८.१ बलि बल्गुकम् बल्लभः बहुलम् बहुला पाणम् बाणः ·[१९] भीमः भीरुः भुजङ्गम् भुजिष्यः भुवनम् भूजम्बू भूतात्मा भूतिकम् भूतिः भूमिस्पृक भूमिः भूयः भूयान् भूरि भूः भृतम् भेदः भेल: भेलः भोगवती भोगवती ६८.९ मधु ६९-१३ मधुकः ६९-११ मधुका ६८-२ मधुरम् ६९-११ मधुः ६८-३ मध्यमः ६९-१२ मध्यमा ६९-१० मध्यम् ६९-१४ मन्थरः ६९-१५ मन्दः ६९.१५ मन्दारः ६९-१३ मन्दिरम् ६८.८ मन्मथः ६८.८ मन्युः ६९-१५ मयूखः ६९-१३ मरुत् ६८.५ मरुः ६८-४ मर्यादा ६९-११ मलयः ६९-१४ मल्लिः ६८-७ महत् ६९-१० महः ६९.१२ महाकाल ६९-१२ महामात्रः ६९-११ महामुनिः ७२.२९ महालयः ७१-१३ महावीरः ७१-१२ महासेनः ७०-८ महिषी ७०-३ मागधी ७२.२३ माणवकः ७२-२७ मातङ्गः ७१-१५ ७१.१५ ७२-२६ ७०-६ ७०-१ ७०.१ ७२-२६ ७०-९ ७०-७ ७२-२१ ७२-२३ ७२-२५ ७०-५ ७२-२७ ७२-२२ ७०-७ ७२-२३ ७२-२४ भ्रमरः भ्रातृव्यः भ्रूणः मकराङ्कः मङ्गलम् मजुला मणिः मण्डलम् मण्डः मतिः ७२-२८ ७०-६ ७१.२० ७०-१० ७०-५ ७१-१३ ७०-४ ७१-१८ ७१-२० ७१-१४ ७१.१२ ७२-२३ ७१-१५ मत्सरः ७०.५ माता ७०-२ मदकला मदनः ७१-१८ मात्रा ७१.११ माधवः ७१-१९ ·[२०] ७३-६ ७३-५ ७३-६ ७३-३ ६३-७ मानम् मानः मार्गणः मार्गः माल्यम् माः मिथः मिथुनम् मिथुनः मिसिः मुखम् मुण्डः मुहुः मूढः मूच्छितः मूर्तिः मूर्धाभिषिक्तः मूलम् मूल्यम् मृगः मृतम् मृदुः मेखला मेचकः मैथुनम् मोचा मोदका मोहः मौलिः म्लिष्टम् यक्षः यतिः ७१-१७ ययुः ७१-१७ यष्टिः ७२-२५ याजनम् ७१-१७ यातयामः ७२-२८ यात्रा ७२-२२ यादम्पतिः ७२-२९ यावत् ७१-१६ युगम् ७१-१६ युतकम् ७२-२२ युतम् ७२-२१ योगः ७२-२८ योगः ७२-२९ योजनगन्धा ७२-२७ योनिः ७२-२४ रक्तम् ७२-२४ रङ्गमाता ७०-९ रङ्गम् ७१.१६ रज ७२-२४ रजतम् ७१.२४ रजः ७२.२५ रणः ७२-२५ रतर्टिकम् ७३-५ ७३-८ ७३-४ ७३-१ ७३-५ ७३.२ ७३-७ ७३-३ ७३.५ ७६-२१ ७४-१० ७४.७ ७४-७ ७४.६ ७४-९ ७५-१९ ७५-१६ ७५-१९ ७५-१८ ७५-१८ ७४.४ ७१-१९ रतिः ७१-१९ रत्नम् ७२.२३ रथः ७२-२६ रथ्यम् ७२.२८ रथ्यः ७२-२७ रथ्या ७०.१० रदः ७२-२२ रन्ध्रम् ७३-७ रभसा ७३.७ रम्मा ७३-८ रशना ७६-२१ ७६.२१ ७६.२१ ७५-१९ ७५-१२ ७५-१७ ७५.१२ यथा यन्ता ३-४७ रश्मिः यमः ७३-६ रसनम् ·७५.१३ ७७.८ रसः रसा ७७-४ G७-४ ७७-९ रागसूत्रम् रागः राजा বলিকা राजी ७७-७ [२१] ७४-३ रौहिषः ७५-११ लक्षणम् ७४.३ लक्षम् ७५.१९ लक्षः ७४-७ लक्ष्म ७४-८ लक्ष्मी ७५-१४ लक्ष्मीपतिः ७४-९ लक्ष्मीपुत्रः ७५-११ लग्नम् ७५-१३ लघुः ७४-२ लङ्का ७४-२ लता ७५-१७ लभ्यम् ७६-२० ललाम ७५.१८ ललामम् ७५-१२ लवः ७४.८ लालसा ७५-१८ लालाकम् ७७९ रामा राशिः राष्ट्रम् रिटम् रीतिः रुचिः ७७-६ ७७.५ ७७-७ ७७-१ ७७-१ ७७-८ ७७-९ रुजा ७७.८ ७६-२१ लालाटिका ७४-१ लिङ्गम् ७५-१७ लीलः ७४-५ लीला ७४.५ लील ७७-४ ७७-३ ७७-२ रूपम् रूप्यम् रेवटम् रेवटः रेवती ७७-७ ७७-२ रैः ७५.१५ लुब्धः ७६-२० लूता ७६-२१ लेखः ७७-९ ७७-५ ७७-५ ७७-६ ७६-२१ लेखा रोकम् रोकः रोचना रोदनम् रोदसी रोदस् रोषणः रोहिणी रोहितः रौहिणेयः ७४.१० लेपः ७६-२० लोकः ७५-१६ लोचकः ७७-८ ७५-१६ लोहितम् ७५-१५ लौहित्यः ७६-२० वज्रः ७४-६ वचका ७५-१४ वदान्या ७७-२ ७७-९ ७७-६ ८३-५६ ८१-४२ ८२-५२ ·धनम् घयस्थ: ८०-२२ ८१-४० ८२-४६ ७८-१ ७८.१ ८१.३३ ८०-२२ ८२-५३ ७९.२० ८२-४७ घयस्था घयः घरचन्दम् घरम् घरः परिष्ठः वरी परीयान् वर्जनम् वर्णः वर्तनम् पतिः वर्म वर्धनम् पर्वरः वर्षम् वर्षाभूः वर्षाः वर्म ८१-४३ ८२.५: ८३-५६ [२२] ८३.५५ वारि ८३.५५ धारुकी ८१-४२ वारुणी ७९-१९ पार्तम् ८०-३१ वार्ता ८०-३१ वार्धकम् ८०-३२ वालम् ८०-२१ वाष्पः ७८-३ वाहः ७८-३ वाहिनी ८१-३८ विकटम् ७८-३ विकारः ८२-५४ विकाशः ८२-५२ विकृता ७८.२ विक्रमः ८०-२६ विगतः ८१-३५ विग्रहः ८२-५३ विच्छिन्नः ८२-४९ विट् ७९-१२ वितानः ८०-२८ विदारणम् ८१-४२ विद्धम् ८०-२८ विद्रुमः ७९.१५ विधा ७८-५ विधानम् ७८-४ विधिः ७९-१० विधुः ८२-४४ विधुः ८२-५४ विनयम् ८१-३३ विनायक ८१-३३ विनीतः ८१-३७ विन्दुः ७९.१५ विपणिः ७९-१५ धिपत् ८१-४० विभाषसुः ८०.२ ८१-३ ८-५० ७९-१ ८१-३ घराः ७८ ७९. घशागन्धया वसुः ७ वाग्यः षाच्यम् वाच्यः वामनः ८२ घामम् ८० बामा ७ चामिल:

·[२३] ८१-४१ बीचिः ७२-१६ चीजम् ८०.२९ वीथिः ८२-५३ धीरः ८२-५० वीरुत् ८०-२५ वीर्यम् ८२-५० वीवधः ७९-१७ ८२-४५ ८१-४३ ८०-२३ ८२-४९ ८२-४५ ८३-५६ ७९-१७ ८२-४८ ८०-२९ ८०-२९ ८०-३१ ८१-४२ ८१.४१ ८२-४४ घुधः ८२-५१ वृजिनम् ८१-२६ वृजिनः ८१.४३ ८०.२४ वृत्तान्तः वृद्धः ७९-१३ वृद्धिः वृषः ७८-७ ७९-२० ८२-४७ विभुः पिमानम् विश्वम् विरोचनः विलग्नः विलेपनम् विल्यम् विषयः विवरम् विवशः विवस्वान् विविक्तम् विवेकः विशारदः विशिखः विशिखा विशुद्धम् विश्लेषः विश्वकर्मा विश्वस्ता विश्वा विषयः विषयी विषाणम् विष्कम्भः विष्टरः विष्टिः विष्वक्सेना विस्तारः विस्मयः विनम्भः विनस्तः पिहननम् विहायः विहारः ७८-७ ८२-५१ वृषयः ७९-११ ७९-११ वृषः ८२-४७ वृषभः ८२-५४ वृषा ८०.२६ वृषाकपायी ८१-३६ वृषाकपिः ८२-५१ वृष्टिः ७९-१४ वृष्णिः ७८-५ वेकटः ८०-२४ वेगः ८२-४७ वेधाः ७९.१८ वेल्लितम् ८१-३५ वेष्टनम् ८३-५५ वैदेही ८१-४३ वैशाखः ८२.४८ व्यक्तः ८०-२७ व्यग्रः ८१-३६ व्यजनम् ८०-२७ व्यतिकरः ८१-३४ व्यलीकम् ७९.१२ व्यवायः ८२-४६ ८१.४० ८२-४४ ७८-९ ७९-१७ ७९-१९ ८१-४१ ८२-४९ ८०-२८ ८२.५२ ८२-५४ ८२-५१ ८२-५२ ८०.२५ ७९.१३ ७९.२० ८२.४४ ·व्यसनम् व्याघ्रः व्याघ्रा व्याप्तः व्यायामः ७८.८ शंसा ८०.३० शः ८०-३० शाका ८२.४५ शाक्वरम् ८२.५० शाक्षरः ८२.४८ शाखा ७९-१६ शादः ८८.४० ८७-३६ ८६-२७ ८६-२७ ८७-३१ ८७-३४ ८७-३६ व्याल: ८१.३८ शान्तिः व्युत्थानम् व्यूढा व्यूहः शकलम् शकुनम् शकुनः शक्तिः शक्रः शक्वरी ८५-११ ८७३० ८६-२२ ८८.३८ ८६.२३ ८५-१७ ८७-२९ ८७-३० ८७.३६ ८७-३५ शङ्खः शतपत्रा शतहदा रामल: शम्बरम् शम्बरी शम्बुः शयनम् शय्या शरणम् शरत् शरवाणिः ८३-५६ शाप: ८७-३४ शारदा ८६-२८ शारिः ८६-२८ शारीः ८६.२५ शाल ८७.३२ शाला ८५-१४ शलावृका ८७-३७ शाली ८६-२० शासनम् ८५-११ शास्त्रम् ८५-११ शिखण्डः ८५-१८ शिखरी ८५-१५ शिखरम् ८७.३३ शिखा ८४-४ शिखी ८४-४ शितिः ८६-२१ शिपिविष्टः ८७-३७ शिरः ८५-१६ शिलाद्वारः ८५.२१ शिलीन्घ्रः ८७-३५ शिलीमुखः ८६-२२ शिवम् ८७-३३ शिवः ८५-१४ शिवा ८७-३२ शिशिरम् ८७-३२ शिशुकः ८८-३८ शिशुमारः ८५-१० ८४-५ ८५-१६ ८६-२ ८५-१ যকর ८६-६ शशः शस्त्रम् ·शीतचम्पका शीतम् शीलम् ८८-४० ८७-३३ शुक्तिः शुक्रम् शुक्रम् शुक्रः शुचिः शुण्डा शुद्धः शुद्धान्तः शुभ्रम् शुल्कः যুক্ষুধা [२५] ८६.२५ श्रीपर्णम् ८५.१५ श्रीपल ८७-३७ श्रीः ८८-४० श्रुतिः ८६-२८ श्रेयसी ८४-९ श्रेयः ८७-३३ श्रीणिः ८४-९ श्लेष्मनी ८४.६ श्लोकः ८५-१९ श्वशुर्यः ८४.२ श्वेतः ८६-२६ षण्डम् ८८-३९ पण्डा ८६-२४ षण्डाली ८५-१७ सकृत् ८८-३९ सखा ८६.२३ सङ्गरम् ८८-३८ सचिवः ८७-३५ सजनः ८४.१ सती ८५.१९ सत्तमः ८४.१ सत्यम् ८४-७ सत्रम् ८४-७ सत्वम् ८४.४ सनातनः ८५-१२ सन् ८६.२४ सन्ततिः ८५-१८ सन्तानः ८५-१८ सन्धिनी ८८-३९ सन्धिः ८७-३७ सन्धिः ८७-२९ सनिधिः ७६.२७ सप्ताचिः ८५.२७ सभा ८७-२९ समासम् ८५-१३ ८५.१० ८८.३८ ८७.३५ ८७-३६ ८९-१ ८९.१ ८९-१ ९७-६८ ९६-६६ ९०-७ ९५.५२ ९६-६५ ९५-५४ ९६-६५ ९६-६२ ९४.४० ९०-६ शुषिरम् शुकः शूल: शृङ्गम् तारः शृङ्गी शेषः शेषा शैलूषः शोणः शौन्यासनिः यामः ९४.४१ ९५-४९ ९२-२७ ९४.४५ ९१.१६ ९२-२३ यामा प्रयेनः भ्रषजः धाखम् भाद्ध भाषणम् ९६-९८ ९४-४३ ९३.३२ ·९१-१९ ९२.२६ ९३.२३ ९५.५५ ९३.२२ ९६.५९ ९०-९ ९५.५० समयः समर्यादम् मसम् समाधिः समाहितम् समाइयः समाः समित् समीरणः समुदायः समुदायः समुद्रः समुन्नद्धः समूढः सरकम् सरणिः सरस्वती सर्गः सर्वतोभद्र सवनम् सव्यम् सह सहजः [२१] ९०.५ संघर्ष ९४-४५ संज्ञा ९५-४९ संपरायः ९४-४२ संपुटः ९४-४२ संप्रयोगः ९२-२१ संबन्धः ९५.४९ संबाधा ९७.६८ संबोधः ९५-५३ संभवः ९.१७ संभोगः ९४.३९ संभ्रमः ९६-६५ संमतिः ९१.१६ संवित् ९१-११ संवित् ९२-२१ संव्यानम् ९५-५३ संसरणम् ९०.४ संसिद्धः ९२-२० संसिद्धिः ९४-४६ संस्कारः ९४-४१ संस्तरः ९५.५४ संस्तवः ९७-६८ संस्त्यायः ९६-६२ संस्था ९५-४७ संस्थानम् ९०.३ ९२-२६ ९५-५६ ९०-२ ९२.२९ ९६-६३ साक्षात् सहः सहा ९५-४७ सातिः ९६-६३ सादी ९६.५८ ९६-६४ ९६-५९ ९२.२८ ९६-६० ९२.२७ ९७-६८ ९५.५१ ९६.६४ ९०.१ ९२.२८ ९२-२९ ९१.२७ ९६-६३ ९६-६२ ९२-२५ ९५.५४ सहयम् संकीर्णम संकुल संस्यम् संख्या संगवः संग्रहः ९३.३१ साधनम् ९३-३१ साधीयः ९३-३३ साधुः ९१-१२ साधृतम् ९५.४७ सामजः ९५-४७ सामिधेनी ९०७ सामुद्रम् ९३.३४ सायकः ·[२७] सार सारसनम् सारला ९५-५२ ९५.५७ ९१.१० ९२-१० ९१.१४ सार्वभौमः साल: सावरः साहसम् सांप्रतम् सिकता सितम् सिद्धरसः सिद्धार्थः सिन्धुः सिवथः सीमा सुतः सुदर्शनः ९२-२२ ९०-८ ९५-५१ .. ९५-५६ ९०-८ १६-६० ९६.६७ . ९४.४४ सेवनम् ९३-३५ सेव्यः ९६-६४ सैन्धवः ९५-४८ सैरन्ध्री ९१-१५ सोमवल्कः ९१.१८ सोमः ९३-३३ सौदामिनी ९३-३६ सौम्यः ९६-६७ सौवीरम् ९३-३० स्कन्दः ९३.३७ स्तननम् ९३-३१ स्तनयित्नुः ९६-६१ स्तम्भनः ९१-१९ स्तिमितः ९६-६१ स्थपतिः ९६५९ स्थानम् ९५.५३ स्थाने ९३-३८ स्थासफः ९०-५० स्थितः ९१-१३ स्थिरदंष्टः ९२-२४ स्थिरा ९१-१५ स्थूणा ९६-६२ स्थूलः ९५-५७ स्थूलोश्चयः ९६.६१ स्नानम् ९५-४० स्नेहः ९१.१४ स्पर्शनम् ९३-३२ स्पर्शनः ९२-२५ स्पर्शः ९५.५० स्फुटः ९१.१२ स्म ९६-६३ स्यन्दनः ९४-४४ स्वधा ९६-५९ स्वप्नः ९६.५८ स्वभूः सुपर्णः सुमनाः सुरतताली सुरभिः सुवर्णम् सूक्ष्मम् सूतकम् ९३.३७ ९५-५२ ९५-६४ ९५-५२ ९४-३९ ९५-५६ ९५-५५ ९२.२४ ९२.२४ ९१.१८ ९१.११ सूतः सूद सूना सन्तम् सतिः पृष्ठम् सेनानी ९६.६६ ९४-४३ ९६-६६ ·[२८] स्वस्ति स्वस्तिकः स्वम् ९८-२ ९९-१४ ९६.६५ हस्तः ९६-६६ हस्तिमल्लः ९७-६८ हंसः ९३.३८ हा ९३-३४ हायनः ९६-६७ हारः ९५.५५ हि ९१-१० हिमम् ९७-६८ हिरणम् ९५-५० हिरण्यम् ९६.६० हिंसा ९९.११ हुतिः ९९-१२ ९९.१४ EEEEEEEEEE स्वामी स्वित् स्वेदः ९९.१२ ९८३ ९९-२४ ९८-१० ९९-११ हुम् ९९.१३ हृदयम् ९९-११ हद्यम् ९८-३ ९८-५ हरणम् हरिचन्दनम् हरिणः हरिणी हरित हरिः हवः हविः हस्तनिर्यासः ९८-९ हृषितः ९९-११ हृष्टः ९८.८ हेरम्बः ९७८ हेला ९८-१ हेपणः ९८-१० हैमवती ९९-१२ हादिनी ९८-७ ९८.८ ·CORRECTIONS AND EMENDATIONS Page. बलाबले 67 76 77 11a 210 6b 8 चारणे लौहित्यो लुब्धो Verse Read 67a भभिरूपो 70c प्यधि स्यात् 14a कर्णिका हस्ति 24b [काम्पिल्यवृक्षे] 51a कीलः स्थाव 8b 17b गोले जारतो 22b दुर्विधी add at the end 24 25 27 31 32 49 58 लभ्यं युक्ते गुह्या शाखापुरे 78 79 86 7b 8b 8b 10a 20b 26a 26b 38a 6b 10b 37a 57b लवश्छेद विपत्तारेऽशुभे वसुर्योक्त्रेऽनो ज्यली शुद्धान्तोऽन्तःपुरे शिला द्वारो श्लोकः चेतसि स्वामी पति of footnote 4 62 67b sce also verse 88 on p. 56. Add a footnote 90 under पार्थिव 91 and read the 93 footnote thus 95 •Compare also verse 82 on p. 96 64. तथा धवल सूक्ष्मात्याध्या [सूक्ष्मं स्वध्या] दहने 58b 6b6 तिनिशे

·No text on this page.

·: MADRAS UNIVERSITY SANSKRIT SERIES WORKS ALREADY PUBLISHED سا 0 .... ..4 ... ... Rs. A. P. Rgvedānukramaņi of Madhavabhatta Sphoțasiddhi of Mandanamišra 3 0 0 Taittiriyaprātiśākhya with Mahişeya Bhāşya 2 0 0 Lingānušāsana of Harşavardhana 1 8 0 Uņādisūtravștti of S'vetavanavāsin 3 0 0 Unādisūtravrtti of Nārāyana 2 8 0 Bphati with Rjuvimala (Tarkapāda] 5 0 0 Vājasaneyiprātiśākhya with two commentaries 4 0 0 Uņādisūtravrtti of Durgasimha and Bhoja 3 00 Rgvedabhāşya by Skandasvāmin [1st Astaka] 6 0 0 Brahmasūtrašānkarabhāşya with the Prakațārthavivarana Vol. I. 6 0 0 Sāhityaratnākara (Bulletin] 1 0 0 Raghunāthābhyudaya [Bulletin] 1 0 0 Mimāṁsābhāșyapariţişta by Sālikanātha. 2 8 0 Nānärthasangraha of Ajayapāla. 1 8 0 IN THE PRESS Sarasvatikaṇṭhābharaṇa of Bhoja. Dašapādivrtti Mimāṁsānayaviveka with the commentary of Ravideva [Tarkapāda). Mināṁsāšloka vārtika with the commentary of Uíveka. Auņādikapadārņava of Perusūri. Brahmasūtrasāúkarabhāsya with the Prakațārthavivarana Vol. II. Fragments of Hārita Dharmasūtra [Bulletin). ....

·WORKS UNDER PREPARATION
BY
T. R. CHINTAMANI, M.A., Ph. D.
1. The Bhagavadgītā of the Kashmirian Recension with
the commentary of Rāmakantha.
2. Kausitaki Srauta Sūtra.
3. Samba vya Cşhya Sūtra with the commentaries of
Bhavatrāta and Svetadatta.
4. Sarkarşakāņdabháşya of Devasvāmin.
5. The Nāmalingānušāsana with the commentaries of
Subhūti and Rāyamukuſa.
6. Sābdikābharaṇa of Hariyogimisra.
7. Prmāņamālā of Anondabodha with the commentary of
Citsukha. (Bulletin]
8. The Brahmasūtrabhāşya of Bhaskara.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.