·No text on this page.

·Xooooooooooox . तदुपरि अदलानं दत्वा दले दले प्रत्येकं ॐ पार्श्वनाथाय श्री स्वाहा इत्यादि संलिख्य द्वादशदले हर हर इत्यक्षरद्वयं न्यस्येत् । वाद्ये ड्वी क्षी हं सः इत्यक्षरैष्ट नीयम् । वाह्ये हकारसंपुटम्, उपरि च एकारसंपुटं कला बहिः ड्वीकारेण त्रिधा वेप्टयेत् । इदं यन्त्रं कुङ्कम-कर्पूर-गोरोचना-(दि)सुरभिद्रव्यभूर्ये लिखित्वा ॐ वं हः पक्षि (?) (लिप) ड्वी क्ष्वी हं सः स्वाहा अनेन पूजा अष्टोत्तरशतसंख्यैः श्वेतपुष्पैर्दिनत्रयं यावत् शान्तिक- पौष्टिक-भूत-प्रेत-पिशाच-शाकिनी-ज्वरादिभयं नाशयति । रक्षायां कुमारीसूत्रेणाऽऽवेष्ट्य बाहौ धार्यम्-सर्वत्रापि रक्षा स्यात् ॥ अधुना कतिचिद् मन्त्रा गयन्ते बृहद्वत्तिकथिताः- ॐ करूं वं ए हां ऑ को क्षी द्रौं क्ली ब्लू ट्रॉ द्रौ ज्वालामालिनी शंकारिणि विषं निर्विपं कुरु कुरु, स्थावरविपम्, जंगमं च, कृत्रिमम्, जाठरम्, योगजम्-अपहर अपहर, इमं डंकम्-अमृतेन सिंचय सिंचय, उत्थापय उत्थापय, दण्डेनाऽऽक्रम्य विषमविषं ठः स्वाहा । १ पुस्तके-लिख्य । • पुस्तके -'मन्त्रा या' ३ पुस्तके-जोगजम् । 100000000x0.000000000 उपस० ४ ·भावनगर-श्रीशारदाविजय जैन ग्रन्थमाला. (१) 7 राना ॥ ॐ नमोऽस्तु श्रमणाय भगवते श्रीवर्धमानाय ॥ पूर्णचन्द्राचार्य रचिता- उपसर्गहरस्तोत्रलघुवृत्तिः। जिनसूरमुनिरचित-प्रियंकरनृपकथा समेता॥ संपादक:-दोशी-जीवराजतनुजः पं०-वेचरदासो न्यायतीर्थो व्याकरणतीर्थश्च. इदं पुस्तकं शाह-गिरधरलालस्यात्मजेन मोहनलालेन भावनगरे शारदाविजय-मुद्रणालये मुद्रयित्वा प्रकाशितम्. सन् १९२१ वर्धमानीयमू २४४७ मूल्यम् ३-०-० रूप्यकाः Printel by Shah Matulal Lashkarbhai at the SHARDA-VIJAYA printing press-BHAFNAGAR, RAM प्रतय २०० वैक्रमम् १९७७ ·200000iocoox जिनसूरमुनिरचिता उपसर्गहरस्तोत्रप्रभाविनी प्रियंकरनृपकथा । वंशाजश्रीकरो हंसो दत्तोत्तमविभा-वसुः। सदानन्दं क्रियात् सारं श्रीवाभासूनुसैद्वरः ॥ १ ॐकारमध्यगतहीपरिवेष्टिताङ्गं पद्मावती-धरणराजनिषेव्यमाणम् । पाच जिनेश्वरमहं प्रणिपत्य भक्त्या वक्ष्ये प्रभावमुपसर्गहरस्तवस्य ।। २ उपसर्गहरस्तोत्रं कृतं श्रीभद्रबाहुना । ज्ञानादित्येन संघाय शान्तये मङ्गलाय च ॥ ३ एतत्स्तोत्रप्रभावो हि वक्तु केनात्र शक्यते । हरिणा गुरुणा वा वाक्-प्रह्वयाऽप्येकजिह्वया ॥ ४ उपसर्गहरस्तोत्रे स्मृते स्युः सुखसंपदः । संयोग-संततिनित्यं स्युः समीहितसिद्धयः ॥ ५ १ वामामुनुपने वशकमलविकासक , दत्तम-उत्तम विभास्प वसु- बन येन । हंस (सूर्य) पक्षे कमलविकासी, दत्त उत्तमो विभावसुः-वद्रियेन- सर्यस्यैव वदिजनकन्वात ! २ क. मदरिं। ३ क. नमस्कार श्री गुरुनामसारमू-इत्यविकम् । ४ क. निपेवितागम् । ५ क, हरे । ६ क सतती । 00OOTOO00000000OOLoooox ४ IAN Docooooooooooooooccc 00000000000 -- ·૦ ૦૦૦ t પ્રસ્તાવના આ નાના પુસ્તકમાં એક સાથે ત્રણ કૃતિઓની ત્રણ કૃતિઓ આવેલી છે–પહેલી કૃતિ ઉપસર્ગહરસ્તોત્ર (ઉવસગ્ગહર), બીજી કૃતિ તે ઉપરની ટીકા અને ત્રીજી કૃતિ પ્રિયંકરનૃપ કથા અથવા ઉપસર્ગહરસ્તેa- પ્રભાવિની કથા છે. આ ટુંકી પ્રસ્તાવનામાં પણ એ ત્રણે કૃતિઓના કર્તા સંબંધે ઈતિહાસની દષ્ટિએ યથાપ્રાપ્ત વિચાર કરવાને છે અને તે આ પ્રમાણે છે: ઉપસર્ગહર ઑત્ર–વૃત્તિકાર પિતાની વૃત્તિમાં આ સ્તંત્રના કર્તા વિષે કઈ પ્રકારને નામગ્રાહ ઉલ્લેખ કરતા નથી, પંતુ કથાકાર મહાશય જણાવે છે કે – उपसर्गहरेस्तोत्रं कृतं श्रीभद्रबाहुना । ज्ञानादित्येन संघाय शान्तये मङ्गलाय च ॥ उवसग्गहरं थुत्तं काऊणं जेण संघकल्लाणं । करुणायरेण विहियं स भद्दवाहू गुरू जयउ ॥ આ ઉપરથી અને સંપ્રદાયના પ્રવાદ ઉપરથી ઉપસર્ગહરસ્તોત્રના કર્તા શ્રી ભદ્રબાહુસ્વામી લાગે છે ભદ્રબાહુ નામના આચાર્યો એક કરતાં વધારે થએલા છે, તેથી આ કૃતિ કયા ભદ્રબાહુની છે ? એ પ્રશ્નને નિવેડે લાવી શકાતું નથી. એક ભદ્રબાહુ તે. વીરાત્ બીજા સેકામાં થએલા છે તે વિષે આચાર્ય હેમચંદ્રજી જણાવે છે કે – 'वीरमोक्षाद् वर्षशते सप्तत्यग्रे गते सति । भद्रवाहुरपि स्वामी ययौ स्वर्ग समाधिना ॥ ૧ જૂઓ પ્રિયંકર પકથાની શરૂઆત પાને ૮. ૨ જૂઓ પરિશિષ્ટપર્વ સર્ગ - ૧૧ર. ૦૦૦૦ ૦૦૦૦૦૮ ·0000000000000000000 2000000000000000 एकया गाथयाऽप्यस्य स्तवस्य स्मृतमात्रया । शान्तिः स्थात् किं पुनः 'पूर्ण पञ्चगाथाप्रमाणकम् ॥१३॥ उपसर्गाः अयं यान्ति छियन्ते विघ्नवल्लयः । मनः प्रसन्नतामेति पूज्यमाने स्तवे सदा ॥ १४ ॥ यथा प्रियंकरो राजा विपुलं माप संपदाम् । उपसर्गहरस्तोत्र-ध्यानमात्राऽऽश्रितः पदम् ॥ १५ ॥ अत्र भियंकरनृपकथा-मगघदेशे अशोकपुरं नाम नगरम् । यत्र आवासास्त्रिभूमिका महेभ्यानाम्, यत्र आकराः सकलवस्तूनाम्, आदरोऽतिथिजने, आज्यानि प्राज्यानि भोजने, 'श्रीऋषभदेवमूर्तिः प्रासादे, आलस्यं "विवादे, आडम्बराणि राजकुले, 'भोग्युपद्रवो नकुले; न कुले । तत्र अशोकचन्द्रो राजा राज्यं करोति-प्रतापी, विक्रमी, नयी। अशोकमाला पट्टराजी पुष्पमालेव विवेक-विनय-शील-समादिगुणपरिमलयुता । तयोः पुत्रास्त्रयः- अरिमर-रणमूर-दानमुराख्या देव-गुरु-पितृ-मावभक्ताः । अन्यदा अरिसूरस्थ विवाहमहोत्सवः प्रारब्धः । राज्ञा 'नानाविज्ञानिन आकारिताः। मूत्रधारा नव्यमावासं कुर्वन्ति वास्तुरीत्या । १ क पूर्णे पञ्चगायाप्रमाणके। २ क ध्यातेऽस्मिन् स्तवपुगवे । ३ घृतानि प्रभूतानि । ४ क. आदिमूर्ति । ५ क विपादे । ६ भोगी सर्प , विषायणश्च । ७ क-पुस्तके इतोऽविकमिदम्-राजसाग्मेवमिदम्, उक्त च-चित्तानुवर्तिनी भार्या पुत्रा विनयतत्परा । वैरिमुक्त च यद् राज्य सफल तम्य जीविक्रम् ॥ यत्र च-यापी वप्र-विहार-वर्ण-वनिता वाग्मी बन वाटिका, वैद्य-ब्राह्मण-वारि-वादि-विबुधा वेझ्या वणिग् वाहिनी : विद्या वीर-विवेक-वित्त-निनया वाचयमो वल्लिका, वन वारण-वाजि-वेसरवर राज्य न वै शोभते ॥ ८ विविधा शिल्पिन.-कलाकोविदाः। - 0000000BOOK उपस.५ ·उपसर्गहर- તોત્ર- 09 प्रस्तावना. || ૨ || અર્થાત–“વિમોક્ષ પછી ૧૭૦ વર્ષે ભદ્રબાહુસ્વામી પણ સમાધિપૂર્વક સ્વર્ગે ગયા હતા આ ઉપરથી એક ભદ્રબાહુને સમય વીરાત્ બીજ ઐકે જણાય છે. ભદ્રબાહુની કથામાં તેઓને વરાહમિહિરના સંબધી (સગાભાઈ9) કહેવામાં આવતા સાભળ્યા છે, તે ભદ્રબાહુ બીજા છે કારણ કે, વરાહમિહિર ઈસવીય ૬ ટૂ સૈકામા (૫૦૫–૫૮૫ સુધીમા) થએલા છે, એથી પેલા ભદ્રભાહુની સાથે એમને કઈ પ્રકારને સબંધ સભવી શકતો નથી, અર્થાત્ બીજા ભદ્રબાહુને સમય ઈસવીય ૬ ઠે સેકે સ્થિર થએલો છે. જૈનશાસનમાં જે ભદ્રબાહુને ચતુર્દશપૂર્વધર અને સ્થૂલિભદ્રના ગુરૂ તરીકે કહેવામાં આવે છે, તે પહેલા ભદ્રબાહુ હોય એ ઘટતુ લાગે છે પરંતુ જે ભદ્રબાહુએ ઉત્તરાધ્યયન, દશવૈકાલિક, આચાર-અંગ અને સૂત્રકૃત–અગ વિગેરે સૂત્રે ઉપર બધી મળીને દશ નિર્યુક્તિઓ રચી છે, તથા પર્યુષણાકલ્પ, ભદ્રબાહુસંહિતા, નવગ્રહસ્તાત્ર, દ્વાદશભાવજન્મપ્રદીપ અને ઉપસર્ગહરરત્ર વિગેરેની રચના કરી છે, તે ભદ્રબાહુ પહેલાના કે પછીના એ વિષે કોઈ ચોક્કસ કળાતું નથી પ્રથમ ભદ્રબાહુ સબધે કેટલીક હકીકતે શ્રી હેમચંદ્રજીએ પિતે બનાવેલા પરિશિષ્ટ પર્વમા નેધેલી છે, પણ તેમાં આ પ્રથમના ભદ્રબાહુએ ઈગ્રંથ નિર્યુક્તિ, સહિતા કે તેત્ર બનાવ્યાં હોય એ વિષેને કોઈ ઉલ્લેખ જણાતું નથી એથી એ નિર્યુક્તિ વિગેરેના રચનાર વરાહમિહિરના સમસમયી બીજા ભદ્રબાહુ, જે આ સિવાય ૬ સૈકામા નોધાએલા છે-હોય એ બનવા જોગ છે અને જ્યાં સુધી કેઈ બીજ પૂરા ન મળે ત્યા સુધી ઇતિહાસ એ હકીકતને પ્રામાણિક માને તે વાધા જેવું પણ નથી પ્રિય કરપની કથા બનાવનાર મહાશયે ઉપર જણાવ્યા પ્રમાણે શ્રી ભદ્રબાહુને “જ્ઞાનાદિત્ય” એવું વિશેષણ આપીને ઉપસર્ગહરરત્રના કર્તા તરીકે પ્રથમ ભદ્રબાહુને કપ્યા લાગે છે, પણ તે તો તેની કલ્પના અને ૦૮૦૦૦ ૦૦૦૦૦૦ || ૨ | ·oooo 00000030000 ततस्तैः षण्मासैहरो घटितः। राज्ञो वर्धापनिका 'दत्ता । प्रातः राजसभायां हार आनीतः । राजा तं हारं दृष्ट्वा दृष्टः । सर्वेऽपि 'लोका विस्मिताः । 'देववल्लभ' इति नाम हारस्य दत्तम् । स्वर्णकारा वस्नधनादि दत्त्वा विसर्जिताः । मुहूर्तविदो राज्ञा पृष्टाः । मुहूर्त विलोकनीयम् । ततस्तैर्विलोक्य प्रवरः क्षणः प्रोक्तः । ततो नृपो मुहूर्तसमये हारमानाय्य यावत् स्वकण्ठे स्थापयति तावताऽकस्मात् सभामध्ये नैऋतकोणे छिक्का जाता। राजा उक्तम्-कीदृशी एपा? शास्त्रज्ञेन उक्तम्-राजेन्द्र ! सामान्या । यत उक्तम्- ठाणठ्ठि अस्स पढम निअकजं किंपि काउकामस्स । होइ मुहा असुहा चिअ छीआ "दिसिभागभेएणं ॥२०॥ 3. पुव्व दिसा धुवलाभो जलणे हाणी जमालए मरणं । नेरईए उव्वेओ पच्छिमइ परमसंपत्ती ॥२१॥ ६ वायवे सुबत्ता धणलाहो होइ उत्तरे पासे । ईसाणे सिरि-विजयं रज्जं पुण वंभठाणम्मि ॥२२॥ + पहपडिअस्स संमुही छीआ मरणं नरस्स साहेइ । वज्जेह दाहिणं पि हु वामा पि विइ-सिद्धिकरा ॥२३॥ १ क वर्धापनिका दत्त्वा प्रभाते । २ क लोका विलोक्य तु। ३ क विलोकयत । ४ स्थानस्थितस्त्र प्रयम निजकार्य किमपि कतुकामस्त्र । भवति शुभा अशुभा चैव क्षुता दिग्भागभेदेन ॥ ५ क दिसिविदिसिभेएण ( दिग्विदिग्भेदेन ) ” पूर्वदिशाया ध्रुवलाभो अलने हानियमालये मरणम् । नैऋत्यामुद्वेग पश्चिमाया परमसपत्ति. ॥ ६ वायव्ये सुरव (शुभ) वार्ता धनलाभो भवति उत्तरे पार्थे । ईशाने श्री-निजयो राज्य पुन ब्रह्मस्थाने ॥ : क. रिद्रिकरा (ऋद्धिकरा) । पथपतितस्य समुखा क्षुता मरण नरस्य कथयति । वर्जयत दक्षिणामपि खलु वामाऽपि ति-मिन्द्रिकरा ॥ ७ क पडटिवस्स (प्रतिष्ठितस्य) 000000C ·. ૦૭ge પારંપરિક પ્રવાદ સિવાય બીજું કશું નથી જણાતું. ઉપસર્ગહરસ્તેત્રિવૃત્તિ–વૃત્તિકારે જે આ વૃત્તિ કરે છે તે ગુરૂ-મુબારી અને વિદ્યાવા' નામના ગ્રંથની સહાયતાથી કરી છે, એ હકીકતને તેઓ વૃત્તિની પ્રાંતે આ પ્રમાણે જણાવે છે – उपसर्गहरस्तोत्रं विवृतं संक्षेपतो गुरुमुखेन । विज्ञाय किमपि तत्वं विद्यावादाभिधग्रन्थात् ।। વૃત્તિકારનું નામ પૂર્ણચન્દ્ર આચાર્ય છે, એમ વૃત્તિની પ્રાંતે આવેલી નેંધર ઉપરથી જ માલૂમ પડે છે. તેમને સમય કે તેમને લગતા બીજા વૃત્તાંતની હકીકતને મેળવી શક્યું નથી. વૃત્તિમાં તેઓએ એક સ્થળે ચંદ્રસેન ક્ષમાશ્રમણની સાક્ષી આપી છે. આ ક્ષમાશ્રમણને વિષે પણ કાંઈ જાણવામાં આવ્યું નથી, પરંતુ અહીંની સાક્ષી ઉપરથી તેઓ કદાચ માંત્રિકશિરોમણિ હોય એમ જણાય છે. એ વૃત્તિની સમાપ્તિ કરતાં વૃત્તિકારે બ્રહવૃત્તિને પણ યાદ કરી છે, એથી એમ પણ જાણી શકાય છે કે, આ સ્તોત્ર ઉપર કેઈ બૃહદવૃત્તિ હેવી જોઈએ. કદાચ એમ પણ હોય છે. ઉપર જણાવેલા શ્રીચંદ્રસેન ક્ષમાશ્રમણે જ આ સ્તોત્ર ઉપર કે ઈ મેટી વૃત્તિ કરી હોય. આ સ્તોત્ર ઉપર આ વૃત્તિ સહિત કુલ ચાર વૃત્તિઓ છે. એક વૃત્તિ શ્રીજિનપ્રભસૂરિની, બીજી વૃત્તિ શ્રીજયસાગર મુનિની, ત્રીજી ત્તિ શ્રી પાર્શ્વદેવ મુનિની અને એથી આ લઘુત્તિ શ્રીપૂર્ણચંદ્રસૂરિની છે. શ્રીજિનપભને સમય ૧૪ સૈકે છે, શ્રી જયસાગરને સમય ૧૪મા અને ૧૫મા સૈકાની વચ્ચે છે, શ્રી પાર્શ્વદેવને સમય ૧૭ મે ૧ જુઓ વૃત્તિને અતિમલેક પાને ૭.૨ “ પૂજાર્યાલરિય” ૩ જુઓ વૃત્તિ પાને ૪ પ્રથમ ૫૪ ૪ જુઓ વૃત્તિ પાને ૭ પ્રથમ પ્રક. ૦૦૦૦- ·२ न्तरः सम्भाव्यते । विशेपतो भोगम्, गुणनं च कृतवान् । तेन 'दुष्टव्यन्तरो विद्युदुद्योतवत् पलायितः । ततो महे- भ्यः पार्थस्तवगुणनपूर्व स्तुत्वा नव्यावासे तस्थौ । धनदत्तेन स्वकुटुम्बा नामग्रे प्रोक्तम्-भियङ्करस्य भाग्यं मह- दस्ति । अनेन महानुपकार आत्मनां कृतः, तेनास्मै श्रीमतीनाम्नी स्वपुत्री दीयते । स्वजनैरुतम्-इष्टं वैद्योपदिष्टम्, दुग्धं प्राग्मधुरम्, पुनर्मध्ये क्षिप्तशर्करम् । ततो धनदत्तेन सहर्पचिन प्रियङ्करः स्त्रपुत्र्याः पाणिग्रहण कारितः । विस्तरेण हय-हार-हीर-चीरादि दत्तम् । स सकलत्रः स्वावासे वासं 'चकार । तनीया महेभ्यपुत्री श्रीमती मिया जाता । ततः कियद्भिर्दिनय॑न्तरनि टनवार्ता हितंकराभिधानमन्त्रीश्वरेण श्रुता । 'प्रायः प्रच्छन्नकृतं पुण्यं शतशाखतायेति । ततः प्रियङ्कर आकारितः, स्वागतादिक पृष्टम् । उक्तम्- एयागच्छ समाविशाऽऽसनमिदं प्रीतोऽस्मि ते दर्शनात्, का वार्ता किमु दुर्वलोऽसि च कथं कस्माचिरं दृश्यसे । इत्येवं गृहमागतं प्रणयिनं ये भापयन्त्यादरात्, तेषां "युक्तमशङ्कितेन मनसा गेहानि गन्तुं सदा ॥ १४५ ॥ अहो "कुमारः निष्कारणं तव परोपकारकर्तन्वं श्रुतम् । १२यथा- परोपकाराय वहन्ति नद्या, परोपकाराय फलन्ति वृक्षा । परोपकाराय दुहन्ति गावः परोपकाराय सतां विभूतयः ॥१४६॥ १ क स। २ क मुखे (प) न! 3 क -म्बाद-1 ४ महाहीरकजटितमुद्रिका -मुक्त कलादीनि दतानि । ५ क प्रात । ६ क यत - । ७ क स्वागत च । ८ क परिदुर्वलो । ९ क विगद् । १० क. वेश्म (न) शहितेन मनमा गन्नु सदा शिष्यते । ११ क कुमर । १२ क, यत । 10000 OOO ·પ્રતવન, उपसर्गहर- स्तोत्र- | 3 || રોકે છે, આ જોતાં તે આ લઘુમત્તિના કરનાર શ્રીપૂર્ણ દ્રસૂરિ પાશ્વદેવના સમસમથી કે તે પછીના હોવા જોઈએ. એક પૂર્ણ ચંદ્રસૂરિએ “વિકમ ચટ ડ”નામને પ્રબ ધ રચ્યો છે, કદાચ તે અને આ વૃત્તિકાર અને એકજ હોય એ સ ભ- વિત જેવું છે આ ઉત્તિના કરનારનું નામ ડેકનકેલેજના રિપોર્ટમાં અને જૈન થાવાળીમા સદ્વર” કરીને લખ્યું છે, પણ તે ભ્રમ સિવાય બીજુ કશુ નથી નામ શોધનારે પ્રિય કરપકથાના આરંભમાં આવેલો “ોવાનું” પાઠ જોઈને એ નામ કરપી કાઢયું છે. પણ જો એ ગ્રથના અ ત ભાગને જોવાનો શ્રમ લીધો હોત તો એ ભ્રમ થવાનો સંભવ ન રહેત. વૃત્તિકારે વૃત્તિમાં અનેક જાતના મત્રો, આના અને પ્રકિયાએ જણાવ્યા છે ખરેખર જે પાર્શ્વનાથ જેવા સમર્થ ગિનુ ધ્યાન દેહાધ્યાસને ફેડવા માટે હતું, તે, તેમણે એ પ્રપંચને વધારવા વશીકરણ અને ઉચાટનાદિ કરવા અર્થે ભળાવ્યું છે પ્રિયંકરનૂપકથા–આ કથાના કરનાર જિનસુર મુનિ છે તે વિશાળરાજ સૂરિના શિષ્ય સુધાભૂષણ મુનિને શિષ્ય લાગે છે એ હકીકત નીચેના પદ્ય ઉપરથી તરી આવે છે- 'विशालराजमरीश-सुधाभूषणसद्गुरोः । शिष्येण जिनमूरेण सुकृताय कथा कृता ॥ આ જિનસૂરના સમય સબંધે કે તેમને લગતા બીજા ઈતિવૃત્ત માટે કાઈ મળી શક્યું નથી, તો પણ એ પૂર્ણચંદ્રના સમસમયી હોય તો ના નહિ જેન ગ્રંથાવળમાં આમને * જિનસૂરિ લખ્યા છે. પણ ૧ પ્રિયંકર નૃપકથાનો પ્રાત ભાગ ૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦ તે OCCC || ૨ | ·Pooooooooo किं कुर्मो वयम्, विपमे सङ्कटे पतिताः स्म। अष्टमी-चतुर्दश्यादौ विशेषेण 'शरीरभारो भवति । किञ्चिन्न भुङ्क्ते, न जल्पति, भाषितापि नोत्तरं दत्ते। अस्याः पाणिग्रहणमपि को न करोति । तेनाऽहो ! प्रियङ्कर ! परकार्यकर ! मचिन्तामपहर, कृपां कुरु, केनाप्युपायेन गुणः स्यात्, तथा त्वं चिन्तय । यावद्धनं विलोक्यते तत् कथय, यथाऽर्पयामि । अस्थिरेण धनेन बहुमीलितेनापि कि प्रयोजनम् यदङ्गजाधर्थे नायाति । यतः- "देवे गुरौ च धर्म च स्वजने स्वमुतादिषु । यद्धनं सफलं न स्यात् तेन किं दुःखहेतुना" ॥१५०॥ 'कुमारः प्राह- अगुरु-कर्पूर-कस्तूरी-प्रमुखभोग 'समानयत । यथा किञ्चित्मतिकार करोमि । अस्याः पुण्यं बलवत्तरं भविष्यति, तदा मैत्कृतोद्यमः सफलो भविष्यति । उक्तं "उद्यमः प्राणिनां प्रायः कृतोऽपि सफलस्तदा। यदा प्राचीनपुण्यानि सवलानि भवन्ति हि' ॥१५॥ मन्त्रिणा भोग-पुष्पादिकमानाय्य तस्मै समर्पितम् । ततः कुमारोऽष्टमी-चतुर्दशीषु श्रीपार्श्वनायं पुष्पैः प्र- पूज्य, भोग विधाय “पञ्चामृतहोमं कृत्वा सदोपसर्गहरस्तवं पञ्चशतीवारं गणयति । शनैः शनैः किंचिद् गुणो जाय- मानोऽस्ति । अस्मिन्नवसरे कुमारस्य यज्जात तच्छृणुत-प्रियङ्करगृहे तावता कोऽपि ब्राह्मणो निर्द्धनो मध्यमवया देशा- "८. १ क. शरीरेण । २-३ क-र । ४ क. यत् स्वा-। ५ क कुमर । ६ क कृत्वा । ७ क पश्चात् । ८ क उद्यम सफल प्राय । ९ क. च । १० क नास्त्येतत् । c00000C सि. १७ ·Oc / ૨૦૦૦ -૦ ૦૦—૦૦૮ શિષ્યા નિન એ ઉલ્લેખથી જૂઠું પડે છે. કથાકારે આ કથા સરલ અને રસવતી રચી છે, એમાં આપેલે ચિતાર એ આકર્ષક છે કે–તેને વાંચતાં વા સાંભળતાંજ લાલચુ, વિલાસૈષી, પુષી, ધનૈષી અને સુખેષી મનુ- વેને આ રતેત્રના ધ્યાનનું મન થઈ આવતાં વાર લાગતી નથી કથાની રચના સરળ અને મેહક છે. આ કથામાં શ્રીજિનસૂર મુનિએ એક સ્થળે શ્રી પાર્શ્વનાથની સ્તુતિ કરાવતા “આણંદપુર નું નામ લખેલું કે એથી કદાચ આ કથા એમણે આનંદપુરમાં બનાવી હોય એમ પણ કુલપી શકાય. એકંદર આ કથા રોચક અને શ્રોતાઓને માથા ધુણાવે તેવી મેહક અને સુ દર છે. લિપિકાળ–મારી પાસે આ કથાની બે પ્રતે છે. તેમાં એકનો સમય ૧૮૨૩ ને છે. એ પ્રતિને મુ- ગ્ય પ્રતિ તરીકે મેં સ્વીકારી છે. અને બીજી પ્રતિ, જેની “ક સંજ્ઞા રાખવામાં આવી છે, તેને સહાયક તરીકે લીધી છે અને પાઠાંતરે પણ તેમાંનાજ મૂક્યાં છે જે પ્રતિ ૧૮૨૩ માં લખાએલી છે, તે સુરત બંદરમાં વડાટામાં આવેલા નવા ઉપાશ્રયમાં રહીને પંદર્શનસાગરગણિને હાથે વિધિપક્ષના આચાર્ય ઉદયસાગરના રાજ્યમાં લખાએલી છે, તેમને અંતિમ ઉલેખ આ પ્રમાણે છે – ग्रन्थमानम् १००० । संवत १८२३ वर्षे, मार्गशीर्षमासे, शुक्लपक्षे, दशमीतिथौ, गुरौ वारे, रेवती- नक्षत्रे, वरीयान् योगे श्रीसूरतिवन्दिरे वृद्धापणे नव्योपाश्रये श्रीविधिपक्षगच्छाधीश्वरपूज्यभट्टारकश्रीउदयसागर- ૧ વાચાર” એમ હોવું જોઇએ © 2000XX ·0000000 200OOCCXXC अत्र कथा वाच्या। अहमत्रागत एव नास्मि । अत्रार्ये शपथान् करियामि । 'यदि लोभं करिष्यसि, 'ममिंयामपलपिष्यसि, तदा तव ब्रह्महत्यां दास्यामि' इत्याकये कुमारी भीतो विषण्णः श्यामवदनः समभूत् चित्ते दथ्यौ-कोऽपि विद्यासिद्धो दुष्टो रूपपरावर्त कृत्वा प्रियां गृहीखा गतः । ना किं करियते' । द्विना क्ति- स्त्रियं लात्वैव यास्यामि-इति निर्णयः कृतः । तस्यैकदिनं जातम् । स्वजना मिलिगाः प्रोचुः-प्रियङ्करस्य महानि- पर्यासो जातः, कदाचिद् वृद्धा अपि विपर्यस्यन्ति । किं देवविल सितम् ? किं वा दुष्टजनविलसितम् ? किं - विलसितम् ? किंकर्त्तव्यतामूढाः ‘सञ्जाताः । कुमारः प्राह-द्विन ! यदि त्वत्मियामहं जानामि, अपलपामि वा तदा शपयान् करोमि । यथा- जीवहिंसा कृतो येऽत्र, वर्तन्ते कूटभाषिणः । तत्पार्ष मेऽस्तु चेत् त्वत्स्त्री मयाऽपलपिता भवेत् ॥१५६॥ परकीयं धनं येऽत्र मुणन्ति पुरुषाधमाः । तत् पापं मेऽस्तु चेत् त्वत्स्त्री" मयाऽपलपिता भवेत् ॥१५७।। कृतघ्ना ये च विश्वास-घातकाः पारदारिकाः। तत्पापं मेऽस्तु चेत् त्वत्स्त्री मयाऽपलपिता भवेत् ॥१५८|| १ ॐ नास्ति । २ क. हृदये । ३ क स्त्रिय। ४ क एक लड्न । ५ क-पुस्तकेऽधिकोऽय श्लोक-उक्त च-रामो हेममृग नवेति नहुयो याने पुनक्ति द्विजान् विप्रादेव सवत्सधेनुहरणे जाता मतिश्रार्जुने । द्युते भ्रातृचतुष्टय च महिीं धर्मात्मजो दत्तवान् प्राय सत्पुरुषोऽ- प्यनर्थसमके बुथा परित्यज्यते ॥ ६-७ क. नास्ति । ८ क. जाता । ९ क स्वियमहं । १० क, पत्नी । DOOOFROOO Dooooooom ·પ્રસ્તાવના उपसर्गहर- ત્ર || 8 || मुरीश्वराणां विजयिनि राज्ये शिष्य प० श्री दर्शनसागरगणिना लिपीचक्रे प्रियंकरनृप कथा। श्रेयाश्रेणयः । उदका- ऽनल-चौरेभ्यो मूर्खकेभ्यस्तथैव च । रक्षणीया प्रयत्नेन एवं वदति पुस्तिका ॥ १॥ श्रीसंभवनाथप्रसत्तेः । બીજી સહાયક પ્રતિમા લેખનકાળને કેઈ નિર્દેશ કર્યો નથી, પણ માત્ર લેખકનો નિર્દેશ આ પ્રમાણે કર્યો છે પિ મુની શાંતિસાર” અર્થાત્ આ બીજી પ્રતિના લેખક પણ શાતિસાગર નામના મુનિ છે, આ બને પ્રતિઓ કાઈ બહુ અશુદ્ધ ન હતી તેમ બહુ પ્રાચીન નહતી. એકના પાના ૨૫ છે. ત્યારે બીજી “ક” નાં પાના ૨૮ છે એટલે જ એમાં કેટલાક પાઠ વધારે છે જે પાઠાંતરમાં જણાવેલ છે આભાર–એ બંને પ્રતિઓ મને પુનાના ભાડારકર પ્રાચ્યવિદ્યાસ શેધન મંદિરમાંથી ડે બેવકર મહાશય મારફત મળી છે, એ અર્થે એ સસ્થા અને એ મહાશયને આભાર માનું છું ક્ષમા–શારદાવિય પ્રેસના માલીક આ પ્રકારે અનેક કથાગ્રથો અને બીજા પુસ્તકોને પણ પ્રગટ કરવા ધારે છે. તેઓની આ પહેલ છે, તેમાં જે તેઓને ગ્રાહકમહાશયે ઉત્તેજિત કરશે તે તેઓ ઘણું ઉપયોગી સાહિત્ય પ્રગટ કરી શકશે મારા ઉપર તેઓની મમતા હોવાથી, મને ચોગ્ય મહેનતાણું આપીને, આ પ્રવૃત્તિને ૧ પોક્ષરૂપ તે જે ક્રિયા પક્ષમાં થએલી હોય ત્યાજ વપરાય છે અહિ તે કર્તા (લખનાર) પિતે પરોક્ષરૂપ વાપરે છે તે ઠીક નથી માટે “ત્રિ િત અથવા રિક્ષર એમ હોવું ઉચિત છે ૧ ૨૦૦૦૦૦૦૦૦૦ ૪ | ·T તેઓ મારી મારફત કરાવવા ઈચ્છે છે. મારા આ કે બીજા સંશોધનમાં કાળજીપૂર્વક કામ કરવા છતાં દષ્ટિદેષથી કે પ્રેસષથી ભૂલ રહી જાય તે અર્થે હું ગ્રાહકે પાસે ક્ષમા માગું છું આ કામના પ્રથમના બધાં મુકે જોઈને મને ડાહ્યાલાલ ગિરધરલાલે ઘણી સહાયતા કરી છે છેવટે આ ગ્રંથથી જૈન સમાજ કોઈને કોઈ લાભ લે અને પ્રેસના માલિકને ઉત્સાહિત કરી બીજા સુ દર સાહિત્યને પ્રકાશમાં લાવવાની તક આપે એમ ઈચ્છું છું XXXX0 00 X૦૦૪ ભાદ્રપદ ૧૯૭૭ બેચરદ્યાસ જીવરાજ. ન્યાય-વ્યાકરણ તીર્થ 29૮૦૦૦ આ પુસ્તક મળવાનું ઠેકાણું - શાહ મોહનલાલ ગીરધરલાલ, શારદાવિજય પ્રિન્ટીંગ પ્રેસના માલિક– ૦૦.૦૦ (કાઠીયાવાડ ) ભાવનગર,

·COOox
परिशिष्टम्.
उपसगहर-
स्तोत्र-
॥ ५॥
परिशिष्टम् -
अनेकम-त्रगर्भित-परमप्रभावक-श्रीपार्श्वनाथस्तोत्रम् “उवसगहरं
उवसग्गहरं पासं, पासं वदामि कम्मघणमुकं । विसहरविसनिन्नासं, मंगलकल्लाणआवासं ॥ १ ॥
विसहरफुलिंगमनं, कंठे धारेइ जो सया मणुओ। तस्स गह-रोग-मारी-दुहृजरा जति उवसामं ॥२॥
चिट्ठउ दूरे मंतो, तुज्झ पणामो वि बहुफलो होइ । नर-तिरिएम वि जीवा, पावंति न दुक्खदोगच्चं ॥३॥
ॐ अमरतरु-कामधेणु-चिंतामणि-कामकुंभमाइया । सिरिपासनाह सेवा-गहाण सम्वे वि दासत्तं ॥४॥
ॐ तुह दंसणेण सामिय, पणासेइ रोग-सोग-दोहग्गं । कप्पतरुमिव जायइ, ॐ तुह दंसणेण समफल हेउं स्वाहा
ॐ ह्री नमिऊण विपणासाय, मायावीएण धरणनागिंदं । सिरिकामराज क्ली (कलिय), पास जिणिदं नमसामि
ॐ ही श्री पासविसहर, विज्जा-मंतेण झाणज्झाअब्यो । घरण-पउमावइ देवी, ॐ ही त्वयु स्वाहा ॥७॥
जयउ धरणदेव, पढमहुत्ती नागिणी विज्जा। विमलज्माणसहिओ, ॐ ह्रीं श्म्लवयु स्वाहा ॥ ८ ॥
ॐ थुणामि पास, ॐ ह्री पणमामि परमभत्तीए | अक्खरणिंद-पउमावईपयडियकित्तिं ॥ ९ ॥
Oc6000000000000000000000000
0000000000ook
acte
॥ ५॥

·जस्स पयकमले सया, बसइ पोमावई धरणिंदो। तस्स नामेण सालं, विसहरविसं नासेइ ॥१०॥ तुह सम्मत्ते लद्धे, चिंतामणि-कम्पपायवब्महि । पावंति अविग्धे गं, जीवा अपरामरं ठाणं ॥११॥ नमयहाणं, पणट्टकम्मनससारं । परमनिटिअटुं, अगाधीसरं वंदे ॥१२॥ इअ संथुओ महायस, भत्तिभरनिभरेण हियएग । ता देव दिज्ज वोहि, भवे भवे पासजिगवंद ! ॥१३॥ स तुहनाम सुध्धे, मंते जो नर जति सुद्धभावस्प । सो अपरामरं ठाणं, पार्वती नगमुक्ख ॥ १४ ॥ पनास गोपीडा, क्रुरगह दसण भयंकाये । आपीन हुतीएतहवी, तलीझं गुणी जासो ॥ १५ ॥ पीडजन भगदरं, खास सांस मूलतह नीवाह । श्रीसामल पास महंत, नाम पर पउलेग ॥ १६ ॥ रोगजलजलणविसहर, चोरारिमइंदगयरणभयाई। पासनिणनामसंकित्तगेग पसमंति सचाई ॥१७॥ तं नमह पासनाहं, धरणिंदनमंसियं दुह पणासेइ । तस्स पभावेण सया, नासंति सयलदुरियाणं ॥१८॥ एए समरंताणं, मुणिं न दुह वाहि नासमाही दुक्खं । नापं सीयम असमं, पयडो नथ्थिथ्य संदेहो ॥१९॥ जल जलण तह सप्पसीहो, मारारी संभवेपि खिप्पं जो । समरेइ पास पहु, पहो विन कथा वि कीसी तस्स ॥ इह लोगठि परलोगठि, जो समरेइ पामनाहं तु । तत्तो सिज्झेइ न कोसंइ, नाह सुरा भगवंतं ॥२१॥ pooooote 030COCOOOOOOO OCO000000 coood ·ooooooooooooc । श्रीजैनी शारदा विजयते । श्रीपूर्णचन्द्राचार्यरचिता उपसर्गहरस्तोत्रलघुवृत्तिः उव सग्गहरं पासं पासं वंदामि कम्मघणमुकं । विसहरविसनिन्नासं मंगलकल्लाणआवासं ॥१॥ नमस्कृत्य परं पार्थ सर्वयोगिनमस्कृतम् । उपसर्गहरस्तोत्रं विकृणोमि समासतः ।। उपसर्गहरं पार्च पाईयक्षम्, पार्श्वनाथं च भगवन्तम्, किंविशिष्टम् ? कर्मघनमुक्तम् । मंगलकल्याणआवासम्, विषधरविपनिशनं च-इत्यक्षरार्थः । 'वंदामि' इति क्रियापदम् ।। अधुना वृद्ध संप्रदाया-प्रणववीजगभै ' देवदत्त' नाम आलिख्य बहिश्तुर्दलपने प्रत्येक पाचनाथ-इत्येक- * उपसर्गहरं पार्श्व पार्थ वन्दे कर्मघनमुक्तम् । विषधरविषनिर्णाश मङ्गल-कल्याण-आवासम् ॥१॥ १ 'सहितैकपदे नित्या, नित्या वात्- पसर्गयो । नित्या समासे' इत्यनेन सन्धिप्राप्ताव प 'श्रीआदिनाथ नतनाकिनाथम् 'श्रीइन्द्रभूति वसुभूतिपुत्रम् इत्यादिदद् अत्रापि सधेरभात । २ 'नश. स॥२।३।७३ ॥ हे. इत्यनेन 'निणाशनम्' स्यात् । . 2000 scoor उपस. १ ·Akadip hes chor उपसर्गहर-8 कमक्षरं दत्त्वा दलाने हर हर्-इत्यक्षरद्वयं न्यस्येत् । वाद्ये ह हा हि ही हु हू हे है हो हो ह हः-इत्यक्षः सर्वतो ह:-इत्यक्षौः सर्वतो ४ लघुत्तिः स्तोत्र- 8 वेष्टयेन् । ततस्त्रिगुणमायावीजेन वेष्टयेत्-इत्येकं यन्त्रम् । तथा बंकाराक्षरोदरे नाम दत्त्वा शेवं पूर्वमन्त्राद् न्यस्येत् । जगदलमहरं यां यन्त्रम् । सौभाग्यकरं ॥ १ ॥ द्वितीयं यन्त्रम् । तथा मायावीजगर्भ नाम कृता वहिश्चतुर्थापि दलेषु पार्श्वनाथ-इत्यक्षराणि प्रत्येकं स्थापयेत् । तद्रहिः हर हर-रत्यक्षरैः पूरयेत् । बाह्ये च ह हा-इत्यमरामि द्वादश देयात् । ततो बहिः अारादिक्षकारपर्यन्तै- मातृकाक्षरैर्वेष्टयेत् । ततत्रिगुणमायावीजेन वेष्ट्यम्-इति लक्ष्मीद्धिकरं तृतीयं यन्त्रम् । तथा हुंकारं नामगर्भ कृषा पूक्तिरीत्या शेष कार्यम् । भूतादिनिग्रहकर तुर्य यन्त्रम् । तथा प्रथम हुँ, ततो देवदत्तः, ततः शं दया पार्श्वनाथ-हर हर-पूर्ववत्, ततः ठकारेण वैश्य वाचे घोडशस्वरसंयुतं पोडशदलं पद्म कला, ततस्त्रिगुणमायावीजेन वेष्टयेत्-इति ज्वरनिग्रहकरं पञ्चमं यन्त्रम् । तथा प्रथमं वं, ततो नाम, तत(वे)कं दवा बहिरष्टसु दलेषु ॐ पाश्वनाथाय स्वाहा-इति दत्त्वा ॥ १ ॥ शेषं पूर्ववत् कार्यम् । ततत्रिगुणमायावीजेन वेष्टयेत्-इति शाकिनीनिग्रहकरं यन्त्रं षष्ठम् ।। १ 'आवेष्ट्य' 'वेष्टयित्वा' वा स्यात् । २ मूलादशैं 'श्चो नास्ति । Oc0000000000 प. ( ·500000200od OOOOOGoo0 तथा हुंकारगर्भ नाम कृत्वा वाद्ये हीकारेण वेष्टयेत्, ततोऽपि ॐ पार्श्वनाथाय स्वाहा-इत्यक्षरैष्टयेत्, ततत्रिगुणमायावीजेन वेष्टयेत्-इति विषमविपनिग्रहकरं सप्तमं यन्त्रम् । अमीषां सप्तानामपि यन्त्राणां कुङ्कम-गोरोचनया भूर्यपत्रे स्वरूपं लिखित्वा कुमारीकर्तितसूत्रेण वेष्ट्य वामभुजधारणेन जगदल्लभ-सौभाग्य-लक्ष्मीवृद्धि-भूतादिनिग्रह-शाकिनोनिग्रह-विषमविपनिग्रहादि यथासंख्यं भवति । ॐ ह्री श्री हर हर स्वाहा--प्रथमं दिनत्रयं त्रिसन्ध्यमष्टोत्तरशतं जपेत् । पार्श्वनाथप्रभोरगे मन्त्रा सिध्यति । सर्वयन्त्रेषु अयमेव पूजामन्त्रः । ॐ रम्लरूंगरस्त्रिशूलमुद्रया गा ग्री यूं गौ ग्रः हा हा छिन्द छिन्द, भिन्द भिन्द, विदारय विदारय; म्लस वाँ बी बूं जौ वा हा हा ताडय ताडय, मटस धा धी धूं धौ ध्रः बुं युं कुट् हम्टस हाँ ही हूँ हो हः हा हा ये ये ज्वल ज्वल, प्रज्वल प्रज्वल ॐ नमो भगवते पाचयक्षाय चण्डक्रोधाय, सप्तफटाविभूषिताय । हुं हुं • रम्लहँ र सा रा हा हा ऑ क्रॉ हो भी क्ली ब्लू ,ा ही पार्श्वयक्षिणी ज्वल ज्वल, प्रज्वल प्रज्वल, दह दह, पच पच, इदं भूतं निर्धाटय निर्धाटय, धूमान्धकारिणी ज्वल शिखेव, हुं हुं, फुट फुट्, य य य, यन्त्रमादूतिकासहिते पार्श्वयक्षिणी आज्ञापयति स्वाहा । पार्श्वयक्षिणीमन्त्रः । गू हूँ 0000000000 - Dood

·॥ २॥
उपसर्गहर इदं मन्त्रद्वयमुपोपितेन प्रचुरभोगपूर्व भूततिथौ साध्यं यावद् अष्टोत्तरशतम्, ततः सिध्यति-इति दोष- 8 लघुत्तिः
स्तोत्र-निग्रहकरं यन्त्रमष्टमम् ।
तथाटस नामगर्भितं लिखित्वा, वाये हम्लटर्स इत्यक्षरेण सर्वतो वेष्टयेत्, ततो बहिः पोडश स्वरैर्वेष्ट-
येत्-इति । तद्रहिरष्टसु दलेषु कटरू उल्टस डम्यस त्म्यहं क्षयरू म्हटलं मलयस मारू पिण्डा-
क्षराणि देयानि । पुनरपि अष्टसु दलेषु ब्रह्माणी-कुमारी-इन्द्राणी-माहेश्वरी-वैष्णवी-बाराही-चामुण्डा-गणपति-
नामानि ॐपूर्व नमोऽन्तानि न्यस्यानि, तदुपरि ककारादि-हकारान्तैर्मातकावणैर्वेष्टयेत्, तद्बाह्ये पूक्तियक्ष-यक्षिणी-
मन्त्राभ्यां वेष्टयेत्, तद्वाह्ये त्रिधा मायया वेष्टयेत्-इति अष्टमं यन्त्रम् ।
इदं यन्त्रं कुङ्कुम-गोरोचनया लिखितम्-'ॐ द्रौ ही क्ली उठू द्रो द्री ही ज्वालामालिनी नमः'
इत्यनेन मन्त्रेण अष्टोत्तरशतपुष्पैः पूजनीयम् । ( तदेतत् ) सर्वविषमविष-क्षुद्रोपद्रवनिर्णाशन विधत्ते-इति
प्रथमगाथायन्त्राणि समाप्तानि ।।
अधुना द्वितीयगाथा उच्यते-
:000000500ROOOccor
॥ २॥

·विसहरफुलिंगमंत कंठे धारेइ जो सया मणुओ। तस्स गह-रोग-मारी-दुट्ठजरा जति उवसामं ॥२॥ यान्ति उपशामम्, के ? ग्रह-रोग-मारी-दुप्टज्वरादयः । यः-किं० यो विपधरस्फुलिङ्गमन्त्रं कण्ठे धारयेत् सदा मनुजस्तस्य-इत्यक्षरार्थः । अधुना संप्रदायः- प्रथमत्तवलयमध्ये इंकारं नामसहितमालिख्य, वहिरष्टदलं पद्ममालिख्य 'ॐ पार्श्वनाथाय ही नमः' इति दलेषु अक्षराणि प्रत्येकं न्यस्येत्, तद्वाह्ये चतुर्दलेषु ब्रह्मणे नमः, ॐ धरणेन्द्राय नमः, ॐ नागाय नमः, ॐ पद्मावत्यै नमः, लिखित्वा बाह्ये पोडशभिः स्वरैरावेष्ट्य, ततो बहिरप्टाम्बुजं कृत्वा ॐ ही श्री हूँ नमः, नमिऊण, पास, विसहर, बसह, जिण, फुलिंग, ही नमः, इति मन्त्रराज न्यस्येत्। पुनरष्टदलमालिख्य ॐ नमो अरिहन्ताणं ही नमः, ॐ नमो सिद्धाणं ही नमः, ॐ नमो आयरिआणं ही नमः, ॐ नमो उवज्झायाणं नमः, ॐ नमो लोए सब्बसाहूणं ही नमः, ॐ नमो ज्ञानाय हो नमः, ॐ नमो दर्शनाय ही नमः, ॐ x विषधरस्फुलिङ्गमन्त्रं कण्ठे धारयति यः सदा मनुजः। तस्य ग्रह-रोग-मारी-दुप्टज्वरा यान्ति उपशामम् ॥ २ 0000 0000 m उपम०२ ·लघुत्तिः उपसर्गहर- 8नमश्चारित्राय' ही नमः, इति प्रतिदलं लिखित्वा ततः पुनरपि पोडशपत्राणि-ॐ रोहिण्यै नमः, ॐ प्रज्ञप्त्यै नमः, स्तोत्र ॐ वज्र शृङ्खलायै नमः, ॐ वज्राङ्कुशायै नमः, ॐ अप्रतिचक्रायै नमः, ॐ पुरुषदत्तायै नमः, ॐ काल्यै नमः, ॥३॥ ॐ महाकाल्यै नमः, ॐ गौर्यै नमः, ॐ गान्धार्य गान्धायै नमः, ॐ सवःमहाज्वालायै नमः, ॐ मानव्यै नमः, ॐ वैरोट्यायै नमः, ॐ अछुप्तायै नमः, ॐ मानस्यै नमः, ॐ महामानस्यै नमः, प्रतिदलं लिखेत् । ततोऽप्यष्टवलय- पद्ये नागाधिपनामानि, ततो वहिश्चतुर्विंशतिदलं लिखेत्, चतुर्विंशतिद्लेषु जनन्यः सर्वां ॐकारपूर्वा नमः-पर्य- न्ता लेख्याः। ततः पुनरपि पोडशदले पद्मदले पद्मदले प्रत्येकम्-ॐ इन्द्राय नमः, ॐ जयायै नमः, आग्नेय्यै नमः, ॐ अजितायै नमः, ॐ यमाय नमः, ॐ अपराजितायै नमः, ॐ यमाय नमः, ॐ अपराजितायै नमः, ॐ नैर्ऋत्यायै नमः, नैर्ऋत्यायै नमः, ॐ जम्भायै वरुणाय नमः, ॐ मोहायै नमः, ॐ वायवे नमः, ॐ वीराय नमः, ॐ कुबेराय नमः, ॐ नारायण्यै नमः, ॐ ईशानाय नमः, ॐ विजयायै नमः, इति लिखित्वा, ततो बहिरष्टसु पत्रेषु ॐ आदित्याय नमः, क्रमेण अष्टमे ॐ राहु केतवे नमः, इति शुचिपत्रे न्यस्येत् । बहिश्च त्रिगुणमाययाऽऽवेष्टय माहेन्द्रमण्डलं चतुरस्त्रं वज्राङ्कितं 'ल ल सि भि' इत्यक्षरयुगलकलितम्, तन्मध्ये चक्र स्थाप्यम् । इमानि षोडशविद्यादेवीनामानि श्रीवादिवेताल-शान्तिसूरिरचिते अहंदभिषेकविधौ बृहत्शान्तिस्तोत्राऽपरनामनि शान्तिपर्वण्यपि । १. पुस्तके-नमो चारित्राय, २ पुरुदत्ताथै, ३ गन्धायै, ४. अन्यत्र तु 'सर्वास्त्रामहाज्वाला' इति श्रूयते, लोक्यते वा । OK ॥ ३ ॥ . oooooooo ·che इदं बृहच्चक्राभिधं चक्रं गुरुपरंपराऽऽगतं गुरुमुखाद् ज्ञात्वा कुङ्कमादिसुरभिद्रव्यैः ताम्रभाजने, भूये वाऽऽलिख्य, बहिश्क्रस्य दक्षिणे पार्चे पक्षपतिमाम्, वामे पार्थे यक्षिणीविम्बमालिख्य त्रिसन्ध्यं जात्यादिकुसु- मैरभ्यर्च्य शौचरक्षादिपूर्व सकलीकरण कृत्वा नासागे न्यस्तदृगद्वन्द्वः सदा ध्यायेत्-सर्वसंपदादि करोति मूलमन्त्रश्च ध्येयः, स चायम्-ऐ ही श्री वली क्रो औ ो प्लो ब्ली हूँ नमः, अथवा-ॐ ह्री श्री अर्ह नमिऊण, इति वा मन्त्रयं जपेत् । ॐ नमो भगवओ अरिहओ पासस्स, सिज्ज्ञउ मे भगवई महाविज्जा, उग्गे महाउग्गजसे पासे सुपासे पासमालिणी ठः ठः स्वाहा । एयाए विजाए चउत्थेण साहणं, पासनाह स्स जम्मरिक्खं जोइयव्वं । अट्ठोत्तरसहस्रजापेन । तओ एयाए विज्जाए जवियाए गामाइसु धूयवलिकम्मं कायव्वं, मारि-रोगभयं हरिऊण सुहसंपयं करेइ । चंदसेण-खमास- मणवयणाओ । चक्रोत्तीर्णा प्रस्तावात् कथिता । इति बृहचक्रविधिः । प्रथमं देवकुलमिदम् ।। एतत्या विद्यायाश्चतुर्थेन ( उपवासेन ) सावनम्, पानाथस्य जन्मऋक्ष द्योतितव्यम् (द्रष्टव्यम् ) अष्टोत्तरसहस्रजापेन । तत एतया विद्यया जपितया ग्रामादिषु धूतवालिकर्म कर्तव्यम् , मारी-रोगभय हृत्वा सुखसपद करोति । चन्द्रसेन-क्षमाश्रमणवचनात् । 00000000000oC Dood ·. लघुत्तिः ॐ हः हः हः उपसर्गहर अधुना द्वितीयं चिन्तामणिचक्रनामाङ्कमुच्यते गुरूपदेशतो न स्वेच्छया- स्तोत्र प्रथमं धरणेन्द्रधृतातपत्रं श्रीपार्श्वनाथविम्ब, स्थाप्यम्: अधो हीकारं दत्त्वा, बाह्ये चतुर्दले पार्श्वनाथ- ॥४॥नाम्नः एकैकमक्षरं दापयेत्, तबहिरष्टकोणं चक्रमालिख्य दिकोणदलेषु ॐ कम्यरूं ब्रह्मणे नमः, ॐम्लयर धरणेन्द्राय नमः, ॐ नम्टस नागाय नमः, ॐ पल्टयर्स पद्मावत्यै नमः; लिखेत्, बाह्ये देवदत्ता सय सय ॐ वी (?) सः यः यः यः क्षिप ॐ स्वाहा क्षी न सः, इति मन्त्रेण आवेष्टयेत् ततः षोडश स्वरान् संस्थाप्य, ततः पुनरपि अष्टदलं कृत्वा दलेषु ॐ नमो अरिहन्ताण नमः इत्यादि ॐ चारित्राय ही नमोऽन्तानि पूर्वरीत्या स्थाप्यानि । ततः ' उवसग्गहरं पास वेष्टयेत् । तत अनन्त-कुलिक-वासुकि-शङ्खपाल-तक्षक-कर्कोटक-पद्म-महापद्मान्तानि ॐकारपूर्वाणि नमोऽन्तानि अष्टदलाब्जे न्यस्य, ततो 'विसहरफुलिंग' इत्यादिगाथाद्वयेनाऽऽवेष्ट्य, तद्वहिः षोडशदलाब्जे पोडश विद्यादेव्याख्या न्यस्य, पुन- रपि बाह्ये चतुर्विंशदलेषु जिनाम्वाख्या न्यस्य, पूर्ववत् पुनरष्टदलेऽष्टौ दिक्पालाख्याः, ततः 'चिट्ठउ दूरे मंतों इति गाथाया वेष्टः कार्यः । ततोऽष्टदलाब्जे आदित्य-जया-सोम-अजिता-मङ्गल-अपराजिता-बुध-जम्मा-बृह- स्पति मोहा-शुक्र-गौरी-शनि-गान्धारी-राहू-केतु-विजया इत्याख्या नमोन्ता दलेषु न्यस्याः। ततः ॐ वम्मा- सकलगाथया 10 ॥४॥ OXOooooo 8 ·A देवि सपुत्ति सवाह णि सपरिकरि श्वेताभरण-वसविभूषिते अत्र मण्डले आगच्छ आगच्छ, स्वस्थाने तिष्ठ तिष्ठ स्वाहा । 'तुह सम्मने लदे गाथयाऽऽवेष्ट्य त्रिगुणमायया वेष्टयेत् । इदं चक्र पृथ्वीमण्डले पूर्वोक्त स्थापयेत्-इति चिन्तामणिचक्रस्थापनाविधिः । इदं चक्रं कुङ्कुम-गोरोचना- दिद्रव्यैस्तानभाजने. भूर्ये वाऽऽलिख्य श्वेतवस्त्राऽऽभरण-माल्य-विलेपनजुपा पुसा रहसि निषिश्य पूर्व त्रिस- ध्यमष्टोत्तरशतं प्रधानाम्लानश्वेतपुष्पैः पूज्यमानं सर्वामयप्रशमनम्, सर्वदुष्टमयह रम्, कीर्ति-रश-स्सुभगतासंपाद- नम्. सर्वसंपत्करम्. चिन्तातीतार्थसाधकं भवत्यऽसंशयम्, अथवा रक्षाविषयं कुडमादिद्रव्यभूर्ये लिखितं कण्ठे धृतं मुगन्धपुष्पसह सजप्तं नृपा--ऽग्नि--चौर- शाक्न्यिादिक्षुद्रोपद्रवं निवारयति । पूजामन्त्रः पूर्वोक्त एव अत्रापि ज्ञेयः, इति चिन्तामणिचक्रो समाप्ती. द्वितीयगाथाऽपि समाता ॥ अथ तृतीयगाथामाह- चिट्ठउ दूरे मंतो. तुज्झ पणामो वि बहुफलो होइ। नर-तिरिएसु वि जीवा पावंति न दुक्ख-दोगच्चं तिष्ठतु आस्ताम्, कोऽसौ ? मन्त्रः. युष्माकं प्रणामोऽपि बहुफलथैव. यस्माद् नरेषु, तिर्यक्षु जीवा न * तिष्ठतु दूरे मन्त्रः तव प्रणामोऽपि बहुफलो भवति । नर-तिर्यक्षु अपि जीवाः पामुवन्ति न दुःख-दौर्गत्यम् ॥३॥ उपस० ३ ·onca लघुतिः उपसर्गहर-ह्र प्राप्नुवन्ति दुःख-दौर्गत्यम्-इत्यक्षरार्थः । स्तोत्र- द्धाम्नायश्चायम्- ॥ ५॥ हीकारोदरे नाम आलिख्य बहिरष्टदलाब्जे अष्टौं ह्रीकारा देयाः, उपरि ईकारेण त्रिगुणेन वेष्टनीयम् । एतद् यन्त्रं सुरभिद्रव्यैलिखितं-ॐ ही हूँ नमो अरिहन्ताणं हुं नमः, अम्लानाष्टोत्तरसहस्रपुष्पैरचितं पञ्चरत्नगर्भ कुमारीसूत्रग्रथितं नारीकण्ठे वामभुजे वा धृतं वन्ध्याशब्दापहं स्यात् । तथा मायावीजगर्भ नाम कृत्वा, वहिरप्ट- दलेषु ॐ ही श्री इत्यक्षराणि प्रत्येकं न्यस्य हीकारेण त्रिगुणेन वेष्टितम्, पूर्वोक्तमन्त्रेण अर्चितं मृतवत्सा- स्त्रीणापपत्यप्राणदं स्यात् । तथा हम्समध्ये नाम दत्त्वा बहिरष्टदलेपु हूँ यूँ ही प्रत्येकं दत्त्वा उपरि श्रीकारेण त्रिधा वेष्टयेत् पूर्वोक्तमन्त्रेणाचितं मृतवत्सास्त्रीणामपत्यप्राणदं स्यात् । तथा मध्ये नाम दत्त्वा वहिरष्टदलेपु हूँ झू, वाह्ये षोडशस्वरैरावेष्ट्य उपरि च ॐ ह्री ही ऐ श्री चामुण्डे स्वाहा इत्यक्षरैवलयं पूरयिखा हीकारेण वेष्टयेत् । यन्त्रं कुङ्कम-गोरोचनया लिखित्वा बालानां ग्रहपीडां निवार- Foo0:00 schot 0000000x १ पुस्तके तु स्वरवैष्ठ्य । OCOX ·onomoooo 0000000000000 यति, केपांचिद् भूनातिभयं निषेधयति । तथा ॐ ह्री श्री इत्यक्षरत्रयान्तग्निं नाम कृखा बाह्ये पोडशदलाब्जे प्रत्येक ही श्री देयम् । उपरि च भिप ॐ स्वाहा इति मन्त्रेण सर्वतो वेष्ट्यम् , ततत्रिगुणमायया वेड्यम् । इदं पूर्वोक्तमन्त्रयुक्त्यार्चितं दुर्भ- गानां सौभाग्यं करोति, अपस्मारादिपीडा याति । परं गुरुपूजापूर्व सर्वत्र प्रवृत्तिः कार्या, अन्यथा न सिद्धिः, उक्तक्रमलोपात-पादलिप्तगुरोर्वचः। इति तृतीयगाथार्थः ॥ तुर्यगाथामाह-- तुह सम्मत्ते लद्धे चिन्तामणि-कप्पपायवऽमाहिए। पावंति अविग्घणं जीवा अयरामरं ठाणं ॥४॥ प्राप्नुवन्ति अविघ्नेन जीवा अजरामरस्थानम्, क्व सति ? तव सम्यक्त्वे चिन्तामणि-कल्पपादपावधिक लब्धे सति-इति गाथार्थः ।। अत्र आम्नाया- आदौ पार्श्वनाथं परिकल्प्य, दक्षिणे धरणेन्द्रम्, वामे पद्मा संकल्प्य उपरि ब्रह्माणम्-अयोऽङ्गनानामानि * तब सम्यक्रचे लब्बे चिन्तामणि-कल्पपादपाभ्यधिके । प्रापुवन्ति अविनेन जीवा अजरामरस्थानम् ॥ ४ ॥ OOC ·लघुत्तिः स्तोत्र- 8फुलिंग, OXOOOOOOOOK उपसर्गहर- संकल्प्य बलकं दत्त्वा, उपरि अदलाब्जं प्रत्येकं ॐ ह्री श्री अह, नमिऊण, पास, विसहर, वसह, जिण, फुलिंग, ही नमः-आलिख्य, बाह्य पोडश विद्यानामेकैकस्वरयुतं षोडशदलं लिखित्वा उपरि चतुर्विंशति- ॥ ६॥ 8/दलाब्जे मरुदेव्यादियुक्तमालिख्य ह्रीकारेणऽऽवेष्ट्यम् । ग्रह-दिक्पालाख्यान्वितं सुरभिद्रव्यैरालिख्य सुरभि- पुष्पैनित्य नियमतः पूजनीयम् । लघुदेवकुलमिदं सर्वार्थसाधकम् । पूजा मन्त्रः पूर्वोक्त एव गुरुपुखाद् ज्ञेयः, गुरको भोगाऽऽकार्याः । इति तुर्यगाथार्थः ।। इदानीं स्तुतेरुपसंहारमाहः- +इअ संथुओ महायस! भत्तिभरनिव्भरण हिअयेण । ता देव ! दिज बोहिं भवे भवे पासजिणचंद!॥५॥ इति संस्तुतो महायशः ! भक्तिभरनिर्भरेण हृदयेन, यस्माद्देवं तस्माद् देव ! ददासि त्वं 'मम' इत्यध्या- हार्यम् । बोधिं सम्यक्त्वम्, कुरु भवे भवे हे पार्वजिनचन्द्र !-इत्यक्षरार्थः । अत्रापि गुर्वाम्नायः- प्रथमं 'डं देव हू दत्त क्षि' इति नाम दत्त्वा बहिः पुकारं (?) सपुटं कृत्वा तद्रहिः पोडशस्वरैर्वेष्टयित्वा + इति संस्तुतो महायशः ! भक्तिभरनिर्भरेण हृदयेन । तस्माद् देव ! दया वोधि भवे भवे पाश्चजिनचन्द्र ! ॥५॥ ॥६॥ AOOOOK OORocool

·OC
उपसर्गहर-
स्तोत्र-
लघुवृत्तिः
॥ ७॥
occooOUG
Sched
पुरुषमानं दण्डं सप्ताभिमन्त्रितं कृत्वा सर्वसन्धिषु डंकिनं त्रिस्ताडयेत्-उत्थापयति ।
तथा ॐ क्रौ पो नृ ठः ठः इत्यनेन मन्त्रेण जलधारा देया, डंकमुत्थापयति ।
लक्षमेकं जपेत्, पुरं क्षोभयति, परं रक्तपुष्पैः ।
ॐ ह्री श्री क्लो कलिकुण्डस्वामिने नमः, एष सर्वार्थसाधको नित्यजापाद् भवति ।
तथा ॐ नमो भगवते श्रीपार्श्वनाथाय क्षेमंकराय ही नमः । (एष) क्षेमंकरो मन्त्रः ।
उपसर्गहरस्तोत्रं विवृतं संक्षेपतो गुरुमुखेन । विज्ञाय किमपि तत्त्वं विद्यावादाभिधग्रन्थात् ॥ १ ॥
॥ इत्युपसर्गहरस्तोत्रलघुत्तिः पूर्णचन्द्राचार्यकृतिरियं समाप्ता ॥
DERCocooo
20OORO0000000000000c
॥ ७॥

·प्रभाविनी. उपसर्गहर- स्तोत्र- Doooz.OROOPooroccoc ॥८॥ उदयो-चपदो-पाया उत्तमत्वमुदारता । उकाराः पञ्च पुंसां स्युः पार्श्वनाथस्य संस्मृतेः ॥ ६ पुण्यं पापक्षयः प्रीतिः पद्मा च प्रभुता तथा । पकाराः पञ्च पुंसां स्यु-रुपसर्गहरस्मृतः ॥ ७ उपसर्गहरस्तोत्र-मष्टोत्तर शतं सदा। यो ध्यायति स्थिरैस्वान्तो मौनवान् निश्चलासनः ।। ८ तस्याऽमानं राजसुख कार्यसिद्धिः पदे पदे । भवेच सततं लक्ष्मीश्चञ्चलापि हि निश्चला ॥ ९ स्तवकर्तुराशीर्वचनमाह- (युग्मम् ) उवसग्गहरं थुत्तं काऊणं जेण संघकल्लाणं । करुणायरेण विहियं स भदवाहू गुरू 'जयउ ॥ १० प्रत्यक्षा यत्र नो देवा न मन्त्रा न च सिद्धयः । उपसर्गहरस्यास्य प्रभावो दृश्यते कलौ ॥ ११ ॥ प्राप्नोत्यपुत्रः सुतमर्थहीनं श्रीर्दीयते पत्तिरपीशतीह । दुःखी सुखी चाथ भवेन्न किं किं त्वदीयचिन्तामणि चिन्तनेन। जलेऽनले नगे मार्गे चौरे वैरे हरेऽम्बरे । प्रेते भूते स्मृतं स्तोत्रं सर्वभय निवारकम् ।। शाकिन्यादि भयं नास्ति न च राजभयं जने । पण्मासान् ध्यायमानेऽस्मिन् उपसर्गहरस्तवे ॥ १ क पुस । २ क. पुस्तके अनयो श्लोकयो सख्याव्यत्यय , स चाऽनुचित । स चाऽनुचित । ३ क पार्श्वनाथस्य सस्मृते । ५ क. स्थिरस्वान्तो (स्वान्तर्-इति) ६ क तस्यमानव राजस्य । ७ क. पुस्तके इत. श्लोकदयी अविका, ८ क.मर्थहीन श्रीं दीयते । ९ ईश इव आचरति-पत्ति पदातिरपि ईश इव भवति । १० क सुखार्य प्रभवेच्च । ११ क त्वद्रूपचिन्तामणिचिन्तनेन । ooooco00000000 000oCOOROOOL ॥८॥ ४ क त्तरशतं । Moc0000ogoo ·प्रभाविनी. - उपसर्गहर-उक्तं च-"वैशाखे श्रावणे मार्गे फाल्गुने क्रियते गृहम् । शेषमासेषु न पुनः पौषो वाराहसंमतः ॥१६॥ स्तोत्र पूर्वस्यां श्रीगृहं कार्यम्-आग्नेय्यां तु 'महानसम् । शयनं दक्षिणस्यां तु नैर्ऋत्यामायुधादिकम् ॥१७॥ भुजिक्रिया पश्चिमस्यां वायव्यां धान्यसग्रहः । उत्तरस्यां जलस्थानम्-ईशान्यां देवतागृहम्" ॥१८॥ ॥९॥ आवास चित्रकराश्चित्रयन्ति, सुवर्णकारा आभरणानि घटयन्ति । अस्मिन्नवसरे पाडलीपुरात् स्वर्णकारा देवतादत्तवरा आगताः, राज्ञो मेलिताः प्रधानैः । राज्ञा स्वागतं पृष्टाः। विज्ञानस्वरूपं ते पोचुः-देवता- वराद् अस्मद्घटितमाभरणं यः परिदधाति तस्य राज्याईस्य राज्यं भवति, अपरेषां जनानां महत्त्वं स्यात्, यः माग् राजा भवति स राजाधिराजः स्यात् । राजा तद्वचने तुष्टः, तेपामपूर्वहारघटनाय आदेशं दत्तवान् । स्वर्ण-मुक्ताफल-जात्यहीरक-रत्नादि यद् "विलोकते तत् कोशाधीशपाधै ग्राह्यम् । 'आत्मपुरुषास्तत्र नियुक्ताः । यतः केषामपि विश्वासो न कार्यः। उक्तं च- "ताई तेली "तेरमो 'तंबोली 'तलार । पंच तकारा परिहरो पछे करो विवहार" ॥ १९ ।। १ पाकशाला। • अशिष्टोऽय प्रयोग -पश्चिमायाम्-इति स्यात् । ३ अस्य स्थाने क-पुस्तके एव पाठ -तै राज्ञोऽग्रे उक्तम्-आस्माकीना- न्याभरणानि घटितानि य परिदधाति । ४ अपेक्षते- इत्यर्थे प्रयुक्तोऽय प्रयोग । ५ क. आप्तपुरुषा । ६ ताई-वस्त्रतानक'-'शाळवी' इति- "सई सोनी ने शाळवी तेने जम न शके जाळवी"। ७ मौचिक -मोची। ८ क. तरक तीड सोनार । ठग ठकुर अहि दुजणह जे विससि Coooo ॥९॥ 00000ood. गमार॥ १ तलारक्ष ।

·Goooo प्रभाविनी. उपसर्गहर- स्तोत्र- ॥१०॥ + गामपवेसे वामा अमुहकरा दाहिणी सुहा 'भणिया। पिट्ठीए हाणिकरी लाभकरी समुही छीा ॥२४॥ ततो राज्ञा हारः स्वकोशे स्थापितः । पुनरपरमुहूर्ते भाण्डागाराद् नृपेण 'हार आनायितः । भाण्डागारिणा तत्र विलोक्य राज्ञोऽग्रे विज्ञप्तम्-राजेन्द्र ! तत्र हारो नास्ति, केनापि गृहीतः । नृपः माह-कोऽन्योऽत्र मुमूर्षु- रायाति ? *भाण्डागारिणा उक्तम्-वेदहं जानामि तदा दिव्यं करोमि, शपथान् वा । 'मन्त्री प्राह राज्ञोऽग्रे- " अविमृश्य कृतं कार्य पश्चात्तापाय जायते" ॥२५॥ ततो मन्त्रिवचनाद् नृपः पटहं दापयामास । यथा- देववल्लभहारस्य यः शुद्धिं कथयिष्यति । संतुटो नृपतिस्तस्मै दास्यति ग्रामपञ्चकम् ॥२६॥ इत्युच्चारणपूर्वकं सप्त दिनानि सर्वत्र सेवकैः पटहो दत्तः, परं केनापि 'वाद्यमानो न स्थापितः। ततो राज्ञा ज्योतिर्विदः पृष्टाः। ते प्रोचुः-राजन् ! हारो न पश्यति । पुनस्तत्रैको भूमिदेवनामा कोविदो वसति, तं "समाकार्य नृपः पृष्टवान् हारलाभम् । राजेन्द्र ! अद्य रात्रौ विलोक्य कथयिष्यामि । तदिनं दत्त्वा प्रातराहूतः । + ग्रामप्रवेशे वामा अशुभकरा, दक्षिणा शुभा भणिता । पृष्ठौ हानिकरी, लाभकरी समुखा क्षुता ॥ १ क-पुस्तके नास्त्येषा गाथा। २ क. नृपो हारमानाययामास । ३ क राजन् ! हारो दृश्यमानस्तत्र नास्ति । ४ क भाण्डागारिकेण। ५ क मन्त्रिण प्रोचुः राज्ञोऽग्रे-अज्ञात्वा कस्यापि न वाच्यम् । ६ क-पुस्तके अस्य उतरार्धमेवम्-"न पतन्त्याउउपदाम्भोधौ विमृश्य कार्यकारका । ७ क तेन पटह मन्त्रिवचनाद् नृपो । ८ क. वाद्यमानः स न स्पृष्ट. । ९ अशिष्टोऽय प्रयोग.-दृश्यते, इति स्यात् । क. यास्यति । १० क. भुर्देवनामा कश्चिद् विज्ञो। ११ क. तमाकार्य । DOO 1000000 ॥१०॥ 000000 ·OCOOO 000000000 तेनोक्तम्-राजेन्द्र ! न प्रष्टव्यम्, अथिते स्तोकदुःखम्, कथिते तु महादुःखं भविष्यति । राज्ञा 'विशेषः पृष्टः । स पाह-लक्षमूल्यो हारो यत्समीपाल् लभ्यते, स तव पट्टे राजा भविष्यति, नात्र संशयो देवतोक्तखात् । परं बहुभिवः। प्रत्ययोऽत्र-इतस्तृतीयदिने हस्ती मरिष्यति । राजा कर्णयोस्तत्र त्रपुपायं तदाकर्ण्य क्षणं मूर्छित इव तस्थौ । मन्त्री प्राह-राजन् ! चिन्ता न कार्या, भवितव्यता केनापि न टलति । यतः- " भवितव्यं भवत्येव नालिकेरफलाम्बुवत् । गन्तव्यं गमयत्येव गजभुक्तकपित्थवत्" ॥ २७ ॥ तृतीयदिने गजो विपन्नः, तदुक्तं सत्यं जातम् । उक्तं च- "उदयति यदि भानुः पश्चिमायां दिशायां विकसति यदि पमं पर्वताग्रे शिलायाम् । प्रचलति यदि मेरुः, शीतता याति वहि—स्तदपि न चलतीयं भाविनी कमरेखा" ॥ २८ ॥ ततो राजा साहस कृत्वा स्वपुत्रस्य विवाहं महता महेन कारितवान् । हारगमन-विवाहभवनाभ्यां विष- वाद-हर्षभाग जातो नृपः, ततो मन्त्रिण प्रत्याह-हारतस्करस्य कि येन राज्यं प्रोक्तं तदसंभाव्यम् ? तस्य शूल्यामेव राज्य दास्यामि । मत्पुत्रा एव मद्राज्यं पालयिष्यन्ति । 'मन्त्रिणा उक्तम्-स्वामिन् ! एवमेवेति । राजा १ क. विशेषत । २ क लप्स्यते। 3 क-पुस्तके इत श्लोकोऽयमविक -उक्त च-अवश्यभाविभावाना प्रतीकारो न विद्यते। तदा दु खे- नाऽवाध्यन्त नल-राम-युधिष्ठिरा ॥ ४ क -किश्चिद्नेन । ५ क. नास्त्येतत् । उपप्र.६ ·. Importants हर- स्तोत्र- ॥११॥ 0oCORox opooooooooo35000000 000000000Roccoooo तद्वाक्याद् राज्यगण गनिमीलिकां विधाय राज्यं करोति । परम्- प्रभाविनी. "स्वचित्तकल्पितो गर्वः कस्य नाम न विद्यते । 'उत्पाट्य टिट्टिभिः पादौ शेते भङ्गभयाद् भुवः" ॥२९॥ इतश्च तत्रैव पुरे पासदत्तश्रेष्ठी महाश्रावको भार्याप्रियश्रीयुतो वसन् कर्मयोगेन निर्धनो जातः । ततो नगरं मुक्खा आसन्ने श्रीवासग्रामे बहुकौटुम्बिकनिवासे वसति । सुखेन निर्वाहं करोति । यत 'उक्तम्- "नवमन्नं नवं शाकं सुगन्ध्याऽऽज्यं दधीनि च । स्तोकव्ययादिह ग्रामे 'क्रियते "मिष्टभोजनम् " ॥३०॥ परं तत्र बहूपक्रमकरणेऽपि धनं नोत्पद्यते । यतः- “यत्र तत्रापि यातानां पूर्वकर्म सहानुगम् । देशान्तरं न याति स्म 'श्रुत्वाऽबलावचः कृती" ॥३१॥ धनं विना महत्त्वमपि न स्यात् । यतः- "धनैर्दुष्कुलीनाः कुलीनाः क्रियन्ते, धनैरेव पापात् “पुनर्निस्तरन्ति । १ क. उत्क्षिप्य । २ क. पार्श्वदत्त । ३ क वसति । ४ क-पुस्तके इतोऽविकमिदम्-यतः- " दुस्थो राजसुतः करोत्यधिकृत चौर्य ॥११॥ वणिग् पोट्टल भिक्षा विप्रजनो विजातिरपरो वासेपु भृत्यक्रियाम् । इभ्यो भूषण-कूप्यविक्रयावधि भिक्षा च नीचस्त्वय अन्येषा हलखेटन च १ कृषिकः कासिकर्माऽवला ॥ (कार्पासकर्म सूत्रकर्तनम् ) ५ क. उक्त च। ६ क. लभ्यते । ७ क-पुस्तकेऽविकोऽय श्लोक -" तरुण सर्षप- शाक ,नवोदन पिच्छलानि दधीनि। स्वत्पव्ययेन सुन्दरि | ग्राम्यजनो मिष्टमश्नाति " ८ क. बालवच कृतम् । ९.क. जना ।

·00000000000000 धनेभ्यो विशिष्टो न लोकेऽस्ति कश्चिद् धनान्यर्जयध्वं 'धनान्यजयध्वम् " ॥३२॥ तावता तयोः पुत्रो जातः, हर्षाऽभूत् । यतः- "संसारभारखिन्नानां तिस्रो विश्रामभूमयः । अपत्यं च कलत्रं च सतां संगतिरेव च ॥३३॥ यावता पुत्रो वार्षिकोऽभूत् तावता वालरोगेण मृतः, मातुमहादुःखं जातम् । उक्तम् - "नारीणां प्रिय आधारः स्वपुत्रस्तु द्वितीयकः । सहोदरस्तृतीयस्स्याद् आगरत्रितां भुवि" ॥३४॥ स्त्रीणामाधारः पुत्रः स्यात्-मनोनितिकारणम् । पुत्रं विना भृशं दुःखिनी जाता। यतः- "ग्रामे वासो दरिद्रत्वं मूर्खत्व कलहो गृहे । पुत्रैस्सह वियोगश्च दुस्सहं दुःखपञ्चकम्" ॥३५il ततः प्रियं पति पत्नी माह-अत्रागमने तादृग् धनप्राप्ति ऽभूत्, पुत्रोऽपि विपन्नः । “लाभमिच्छतो मूलहा- निरायाता" तेन धर्मवतां ग्रामे वसनं न युक्तम् । यत “यत्र विद्यागमो नास्ति यत्र नास्ति धनागमः । न सन्ति धर्मकर्माणि न तत्र पुरि संत्रजेत् ॥३६॥ तथा च- १ क-पुस्तके श्लोकद्वयमविकमेवम्-गगनमिव नटतार शुष्कमिव सर इमशानमिव रौद्रम् । अप्रियदर्शनरूप भवति गृह धनविहीनस्य" ॥ गील गौच क्षान्तिर्दाक्षिण्य मधुरता कुले जन्म । न च राजन्ति सर्वे वित्तविहीनस्य पुरुपत्य' ॥ २ क अभूद् दारिद्येऽपि । ३ क हानि- । • क. दिवस वसेत् ।

·COO उपसर्गहर- स्तोत्र- ॥१२॥ 'कुग्रामवासः कुनरेन्द्रसेवा कुभोजनं क्रोधमुखी च भार्या । कन्यावहुत्वं च दरिद्रताच षड् जीवलोके नरका 'वसन्ति ॥३७॥ प्रभाविन . पुनः प्रियश्रीः पुत्रस्नेहदुःखेन दैवमुपालभ्य प्रार्थयति-यदि पुत्री दत्तस्तहि वियोगः कस्मात् कृतः। दन्या पश्चाद् ग्रहणं 'नोचितम् । यतः- "जइ देसि देव ! तुटो मा जम्मं देसि माणुसे लोए । अह जम्भ मा पुत्तं अह पुत्तं मा विओग च" ॥३८॥ प्राणनाथ ! अत्र पुत्रदुःखं नित्यं "स्मरति तेन 'अशोकपुरे गम्यते तदा वरम् ।। भर्ना उक्तम्-'हे पिये ! नगरे स्थीयते, परं जले-न्धन-तक्रादि सर्व धनेनैव लभ्यते । व्यवहारिणां नगरे वासा, “दरिद्राणां' तु ग्रामे वासो युक्तः। अधुना नगरे आत्मानं कोऽपि नोपलक्षयति धनाभावात् । यतः- " १°हे दारिद्रय ! नमस्तुभ्यं सिद्धोऽहं खत्प्रसादतः १२पश्यामि सकलान् लोकान् मां पश्यति न कश्चन" ॥३९॥ "पडिवन्नु गिरुआतणु निरवेहवू "निरवाण । तुमे देशान्तर चल्लिया अम्हें पणि 'आगेवाण ॥४०॥ CEK000cccc १ ॥१२॥ १ क भवन्ति । २ क सा । ३ क. दैव । इति कथयति । ४ क. कथ वियोग कृत । ५ क सता नोचितम्। ६-यदि ददासि देव ! तुष्टो मा जन्म ददासि मानुपे ले के। अथ जन्म मा पुत्रम्, अय पुत्र मा वियोग च ॥ ७ 'स्मयते' इति स्यात् । ८ क. नगरे इत्यधिकम् । ९ आदर्श-दरिद्रीणाम् । १० क रे। ११ आदर्शे-दारिद्र ।। १२ क-अह जगत् प्रपश्यामि मा च कोऽपि न पश्यति । गुरूणा निर्वाढव्य निश्चितम् । यूय देशान्तर चलिता वयमपि अग्रेसरा । १४ क-पुस्तके नास्त्येतत् । १५ (आगेवाण-भाषायाम्-आगेवान) OOO १३ प्रतिपन 0000000000coom ·30000000 Dood धनं विना मित्रमपि न स्यात् । उक्तं च- " 'जिणि दिणे वित्त न अप्पणे तिणि दिन मित्त न कोई । कमलइ सुरिज मित्त पुण जल विण वयरी सोई" ॥४१॥ प्रिया प्राद पति प्रति-प्रायः पुरुषाः परिणामसुन्दरबुद्धयो भवन्ति । तथापि मचः शृणुत-अस्यां भूमि- कायां 'रांका' श्रेष्ठिवद् आत्मभिर्लभ्यं नास्ति । उक्तं च- पुत्रः पशुः पदातिश्च पृथिवी प्रमदाsपि च । कुलश्रीवृद्धिदाः पञ्च कुलश्रीक्षयदा अपि" ॥४२॥ तेनात्र क्षणमात्रमपि न स्थास्यते । स्त्रीक्दाग्रहात् श्रेष्ठिना मानितम् । यतः- राज्ञा स्त्रीणां च मूर्खाणां बालकानां तथैव च । अन्धानां रोगिणां चापि बलवांश्च कदाग्रहः ॥४३॥ ततः श्रेष्ठी नगरे वासाय शुभमुहूर्ते यावच्चलति तावद् द्वाराने तस्य पादे कण्टको भग्नः, 'शकुनाऽभावात् तत्र स्थितः। उक्तं च- छीए वत्यविलग्गे कडुभणिए झत्ति कंटए भरगे। दिढे विडाल-सप्पे नहु गमणं सुंदरं होई ॥४४॥ १ यस्मिन् दिने वित्त नाऽऽत्मनि तस्मिन् दिने मित्र न कोऽपि । कमलस्य सूर्यो मित्र पुनर्जल विना वैरी सोऽपि । २ क-पुस्तके 'विहगाभावात् ' इति दुर्गमम् । ३ क्षुते वस्त्रविलग्ने कटुभणिते झटिति कण्टके भन्ने। दृष्टे बिलाड-सपै न खलु गमन सुन्दर भवति ॥ • क-पुस्तके-कह कह भणिए (कथ कय भणिते-भाषायाम् क्याकारे कृते) D000000000000000 ooma . उपस. ७ ·२. उपसर्गहर- ततः कियद्भिर्दिनै रात्रौ प्रियश्रिया भूमिं खनन्त्या मुक्ताफलं महत्तरं तेजःपुञ्जमयमविद्धं लब्धमिति स्वमो 8 प्रभाविनी. स्तोत्र-8'लेभे । प्रातः पतिमाह । सोऽप्यूचे विमृश्य-प्रिये ! आत्मनां पुत्रो महत्त्ववान भविष्यति-मुक्ताफले यथा पानीय ॥१३॥ तथा महत्त्वम् । यतः नखई नारि-तुरंगमह मुत्ताहल-खग्गह । पाणी जाँह न अग्गलो गयु गिरुअत्तण ताँह ॥ ॥४५॥ अविद्धतात् पूर्णायुरावलिः मुतो भविष्यति । तत् श्रुत्वा सा प्रमुदिता। ततः सुनक्षत्रे शुभलग्ने शुभवेलायां पुत्रो जातः । तस्य वर्धापनं कृतम् । कियदिनानन्तरं श्रेष्ठी सपुत्रः सकलत्रः शुभमुहूर्ते अशोकनगरं प्रति प्रस्थितो मार्गे शकनान् मार्गयति, तावता एकः श्वा भक्ष्यमुखो दक्षिणाङ्गाद् वामपार्थे समागतः । श्रेष्ठिना शकुनविद् पृष्टः- कीदृशाः शकुनाः ? तेनोक्तम्-वर्याः, नगरवासे सर्वसिद्धिर्भविष्यति । यत उक्तम्- “गच्छतां च यदा श्वा स्याद् दक्षिणाद् वामवर्तकः । सर्वसिद्धिस्तदा नूनं श्वानेन कथितं ध्रुवम् " ॥४६॥ १ क-पुस्तके अधिकमिदम्-यस्तु पश्यति स्वप्नान्ते राजान कुजर हयम् । सुवर्ण वृषभ गाव कुटुम्ब तस्य वर्धते ॥१॥ दीपमाम्रफल लब्ध कन्या छत्र तथा वजम् । स्वप्नान्ते यो लभेत् मन्त्र स सदा लभते (लभ्यते) सुखम् ॥ २॥ कृष्ण कृत्स्नमशस्त मुक्त्वा गो- ॥१३॥ वाजिराजि-गज-देवान् । सकल शुक्ल शस्त मुक्त्वा कपास-लवणानि ॥ ३ ॥ देवता गुरवो गाव. पितरौ-लिगिनो नृपाः । यद् वदन्ति नर स्वप्ने तत् तथैव भविष्यति ॥ ॥ २ नखे नाग-तुरगमयोर्मुक्ताफल-खड्गयो पानीय येषा न अप्रलम्, गत गुरुत्व तेषाम् । ३ क-पुस्तके कार्यों नगरे वास । । क-पुस्तके- नास्त्यय शोक । COOON ocood DOOO ood ·COOO 00000000OOT 20000.000 गच्छतां च यदा श्वान:-अमेध्यं भक्षयेद् यदि । मिष्टान्यऽशन-पानानि प्रामोति पुरुषो ध्रुवम्" ॥४७|| ततः स एव श्वा कौँ कण्ड्ययामास । तदा शकुनविदा प्रोक्तम्-वर्याद् वर्यतरं भविष्यति, अधिकसंपदं पश्यामि, यतः- "गच्छतां च यदा श्वानः कर्ण कण्डयते पुनः । द्रव्यलाभं विजानीयात् महत्त्वं च प्रजायते " ॥४८॥ ततः श्रेष्ठी शकु नग्रन्थि बद्ध्वा सपरिवारोऽग्रे चलितः, क्रमेण अशोकपुरपरिसरे प्राप्तः। श्रेष्ठी पाह-अत्र वाटिकायां भोजनं कृत्वा नगरे प्रवेशः क्रियते । यत उक्तम्- "अभुक्त्वा न विशेद् ग्रामं न गच्छेदेककोऽध्वनि । ग्राह्यो मार्गे न विश्रामो 'यथोक्तं कार्यमाचरेत्" ॥४॥ 'ततः सहकारतले भोजनाय स्थितः। देवपूजां कृता, श्रेष्ठी भुक्त्वा क्षणं विश्रान्तश्चिन्तयति-नगरमध्ये कयं व्यवसायो भविष्यति ? नीवीं विना लाभो न स्यात् । उक्त च- दुग्धं देयानुसारेण कृषिर्मघानुसारतः। लाभो नोव्यनुसारेण पुण्यं भावानुसारतः" ॥५०॥ 1 क पञ्चोक्तम्-इति । • क-पुस्तके इयान् पाठोऽविक -अत्र बुद्धिचतुव्यकथा । गुणाकारेण पञ्चमत्या एकैका बुद्धिगृहीता, सा सफला जाता, सा स्वय वाच्या। ३ क-पुस्तकेऽविकमिदम्-आम्र तुष्टाव । यथा-मञ्जभि पिकनिकरं रजोभिरलीना फलैश्र पान्थगणम् । मार्ग महकार ! सततमुपकुर्वन् नन्द चिरकालम् ॥ इत्याद्याशिष दत्वा । 0x ! COOO ·Cooooox प्रमापिन. उपसर्गहर- स्तोत्र- ॥१४॥ वस्त्राघाडम्बरं विना नगरे श्रीः कयं स्यात् ? उद्धारकाव्य कोऽपि नार्पयति । यतः-- "आडम्बराणि पूज्यन्ते स्त्रीषु राजकुलेषु च । सभायां व्यवहारे च वैरिषु श्वपुरीकसि" ॥५१॥ तावताऽकस्माद् आकाशवाणी जाता, यथा "ए बालक ए नगरनो, राजा होसें जाणि-पनरे वरसें पुग्यवलें, चिंता हीइं म आनि " ॥५२॥ पितृभ्यां प्रोक्तम्-अस्य 'बालकस्प राज्येन अस्माकं प्रयोजनं नास्ति, किंतु जोवतु' इति । यतः- "द्वात्रिंशल्लक्षणो मत्यो विनायु व शस्यते । सरोवरं विना नोरं पुष्पं परिमल विना" ॥५३॥ एकः प्राग् मृतः, द्वितीयस्थ आशा क्रियमाणाऽस्ति, परं सा देवायचा। ततो द्वितोपवारं वृक्षाद् आ- काशवाण्यभूत् । यथा- "ए बालक चिरजीवसें, होसें धननो कोडि । सेवा करसे रायसुभ सेवक परिकर जोडि" ॥५४॥ ततो मातापितरौ हृष्टौ । एषा दैववाणी घटते । उपरि विलोकितम्, परं ताभ्यो देवः कोऽपि न दृष्टः । पासदत्तेनोक्तम्-मायः पाणिनां पुण्यं विना देवदर्शनं न स्यात् । यतः- “यस्य पुण्यं पुरोको प्रत्यक्षास्तस्य देवताः । कल्याणकेऽहंतां देवाः सेवाकरणतत्पराः" ॥५५॥ , क. वालस्य । २ क. जीवितव्येन । ३ क. जीवसि । ४ क होसि । ५ क. करसि । ६ क.-त । ७ क. मात- । 10oCOORO0000000000000000000 FROOO ॥१था 000000 00000000 ·OOOOOO 'ततः श्रेष्ठिना पृष्टम्-कोऽयं देवः ? किं नामा ? कसादस्मदुपरि वात्सल्यम् ?। देवः प्राह-अहं खत्पुत्रो यो मृतः, त्वदुक्तनमस्कारमहामन्त्रश्रवणेनाऽहं धरणेन्द्रपरिवारमये देवो जातोऽत्र तिष्ठामि । मातुः, पितुः, भ्रातुः स्नेहेन राज्यमाप्तिं यावत् सांनिध्यं करिष्यामि । एप मद्माता भाग्याधिकोऽस्ति, तेन युवाभ्यां कापि चिन्ता न कार्या । परम्-'अस्प बालस्य मन्नाम्ना नाम देयम्, यया चिरंजीवी स्यात् । पित्रोक्तम्-तव किं 8| नाम ? देव आह–प्रियंकर इति । ततः पुत्रस्य तदेव नाम दत्तम् । पित्रोक्तम्-एप बालको देवनाम्नाऽमरो भूयात् । पुनर्देवेनोक्तम्-विषमकार्ये, संकटे वा पतिते 'अत्राऽऽगम्य मत्स्थाने वृक्षाग्रे भोगः कार्यः, यथा युप्माकमहमाशां पूरयामि । यतः- "भोगेन देवास्तुष्पन्ति भोगेन व्यन्तराः सुराः । भोगेन भूत-प्रेताश्च भोगो विघ्नविनाशकः" ॥५६॥ ततः श्रेष्ठी १०शुभमुहूर्ते नगरे प्रवेशं करोति तदा दक्षिणः खरोऽभूत् । खराष्टकं १'चानेन कृतम् श्रेष्ठी हृष्टः । यतः- "निर्गमे वामनः श्रेष्ठः पवेशे दक्षिणः शुभः । पृष्उतश्च न गन्तव्यं १२सन्मुखः पथभञ्जकः" ॥५७॥ 1 क तयापि। २ क प्रोक्तम् । ३ क तेनोक्तम् । इति अधिकम् । ४ क नास्त्येतत् । ५ क मम भ्राता। ६ क नास्त्येतत् । ७ क 'भूया.' इति नोचितम् । ८ क आगन्य। ९ क 'श्रेष्ठी तत' इति व्यत्यय,। १० क. विजयमुहर्ते । ११ क 'तेनोक्तम्' इति अप्र- स्तुतम् । १२ क सन्मुखस्याय- । COOOOOOOOK

·उपसर्गहर-
स्तोत्र-
॥१५॥
00000x
प्रभाविनी.
ORoccooo
"प्रथमे हानिदः शब्दो द्वितीये सिद्धिदायकः। तृतीये च न गन्तव्यं चतुर्थ स्त्रीममागमः" ॥५८॥
"२पञ्चमे च भयं विन्यात् पष्ठे तु क्लेशमेव च । सप्तमे सफलं कार्यमष्टमे लाभमा दिशेत्" ॥५९।।
श्रेष्ठी सुशकुनैः स्वगृहे प्राप्तः सुखेन धर्मकर्माणि करोति । प्रियंकरः पुत्रो "पितुर्मनोरथैः सह वर्धते ।
अस्मिन्नवसरे प्रियश्रीनाम्न्याः पितृगृहे निजभ्राविवाहमहोत्सवो जायमानोऽस्ति, तदाऽऽकरणाय भ्राता समा-
गतः । सा सहर्ष स्वमातृधाम्नि भ्रात्रा सह गता। यतः-
"वल्लभौ मातृ-पितरौ वल्लभौ पति-पुत्रको । सहोदरश्च पञ्चैते स्त्रीणां हर्षस्य कारणम्" ॥६०॥
तावता अन्या अपि भगिन्यः स्वगृहात समागताः । (ताश्च) "सवाहनाः, सपरिकराः, सानुचराः, दास-दासी-
जनपरिताः, स्वपुत्रयुताः, परिहित-दुकूलाः, मुखसुरगताम्बूलाः, 'सुवर्णघटित-हीरकजटित-राख(प)डी-तिलकाः,
कस्तूरी पत्रवल्लिराजितकपोलफलकाः'", "जवाधिमहमहायमानमस्तकालकाः, "देशविख्यातमहेभ्यपतिकाः, गज-
गतिकाः, १३शोभायमानकर्णस्वर्णकुण्डलाः, मुक्ताफल-दीनारमालादिविभूषितकण्ठकन्दलाः, सुवर्णरत्नमुद्रिका-
१ क प्रथम हानिद शब्द द्वितीय सिन्द्रिदायकम् । २ क पञ्चमेन । ३ क. मेव हि । ४ क पुत्रसहित । ५ क दिने दिने । ६ क
पितुहे । ७ क समानासन -वाहन।। ८ क. स्वर्ण । ९ क परिमल । १० क. फलिकाः । ११ लोकरूढिगम्यमेतत् । १२ क -विटेश- |
१३ क. नास्ति एतत् ।
oooooo
॥१५॥

·0000000000 कङ्कणाः, सर्वकार्यचातुर्यप्रविणाः,र लहलहायमानत्रिसर-चतुःसरहार-स्वर्णसर्वागाभरणसुन्दराः सन्ति । पास- दत्तस्य पत्नी पुनः सामान्यवत्रा, जीर्णकञ्चका, जीर्णकौसुम्भोत्तरीया, त्रपुमयकर्णकुण्डला, ताम्बूलरहितमुखकमला, मलीमससमस्तकुन्तला, कङ्कण-मुद्रिका- कांकणी-मुक्तहस्तयुगला, दारिद्यकर्मकरणकर्कशकरा, निर्धना, वराका गृह कोणके स्थिता लज्जायमाना, 'अमाप्तस्वजनमाना हृदये चिन्तयामास-"जगतः मध्ये कः कस्याऽपि वल्लभो नास्ति । यतः- "वृक्ष क्षीणफलं त्यजन्ति विहगाः शुष्कं सरः सारसाः, निर्गन्धं कुसुमं त्यजन्ति मधुपा दग्धं वनान्तं मृगाः निद्रव्यं पुरुषं त्यजन्ति गणिका भ्रष्टं नृपं १२सेवकाः, सर्वः स्वार्थवशाज्जनोऽभिरमते नो कस्य को वल्लभः"॥६१॥ तस्याः गौरवं कोऽपि न करोति । यतः- गौरव कीजे अलवडी नवि को कीयां न राम । गरथविहूणा माणसा गाधहबूचा नाम (?)" ॥६ पत्नीभिः, भगिनीभि(च) सा हसिता । विवाह मिलित लोका अपि कथयन्ति-भगिनीत्वे समानेऽपि १ क प्रवणा। • क. स्वर्णनिगोदरा । ? क देवाङ्गनासोदरा । ४ क झझरक ( भाषायाम्-झाझर ) ५ क पाद-। क दरिद्र-। ८ क नोपमाना । ९ क जगन्मध्ये । १० क कोऽपि । 11 क. पुष्प पर्युषित । १२ क. अनयो पादान्तयोव्यत्ययः । १३ क गुरव । १८ क -सह । १५ क, विवहारिपत्नीभि । १६ क भमित्वे । प. 0000000000ROC XOOKOOO ७ क. स्वजनाऽकृतादा। - ·उपसर्गहर-8'पुण्य-पापयोरन्तरं कियदस्ति-एपा रन्धनाद्येव कुर्वाणाऽस्ति, अपरा राजीवद् आदेशं ददानाः सन्ति । ये जीवाः 8| प्रभाविन . दान-देवपूजा- तपः-संयमादिधर्मकृत्यानि न कुर्वन्ति ते जीवा अवगं प्रेष्यत्वं प्राप्नुवन्ति । भगिनीकृतहास्यं दृष्ट्वा पास- स्तोत्र- दत्तपत्नी मनसि दूना, पराभवपद प्राप्ता चिन्तयति- कुलम्, गुणांश्च लोका न विलोकयन्ति, किन्तु धनमेव । यतः- ॥१६॥ ""जाई विज्जा रूब तिनि वि निवडंतु कन्दराविवरे । अत्थो चित्र परिवउ जेण गुणा पायडा हुंति" ॥६३॥ अहमभाग्या, "पुण्यरहिता, विवाहे भगिनीभिः पराभूता, ततः प्राग्भवकृतखण्डतपसः फलम् । यतः- "अद्धा खं(पं)डा तप कीआ(या) छतें न दीधा() दांन । ते किम पामे जीवडा परभवि धन बहुमांन" ॥६४॥ ततो विवाहे जातेऽपर भगिन्यो "भ्रातृदत्तदुकूल-महध्याभरणाः सगौरवं कृतश्व(स्व)सुरवासवस्त्रार्प- णेन संतोषितसार्थाऽऽगतदासाः, स्वगृहे पहिताः। प्रियश्री निर्द्धना भगिनी १५ भवान्धवार्पितरङ्गहीनमानहीनस्थूल- यत -न करति जे तव-सजम च ते तुल्लपाणि-पायाण । पुरिसा समपुरिसाण अवस्स पेसत्तणमुवेइ ।' अस्यार्थस्तु उपरिनिर्दिष्टे सस्कृतगद्य एव आगत । २ क भगन्या। ३ क पराभव प्राप्ता । ४ क. कुल-गुणाश्च । ५ जाति विद्या रूप त्रीण्यपि निपतन्तु कन्दरा- विवरे । अर्थ एव परिवर्धता येन गुणा प्रकटा भवन्ति ॥ ६ क कन्दरे कुहरे । ७ क अकर्मिका, पुण्यप्रवररहिता। ८ क परिहासता । ९ क जा- यमाने । १० क सकर्मिका भागिन्य । ११ क पितृभ्याम् । १२ क -भरणेन । १३ क नास्त्येतत । १४ क. 'अकर्मिका' अधिकम् । १५ मूल. ॥१६॥ पुस्तके तु बान्धवार्पितरङ्कहीनमानहीनस्थला, एकगाटका सार्धमानार्पितस्थूलशाटकाऽपि' । क-पुस्तके तु वान्धवप्रदत्त रगहीन मानहीन स्थूलमाटिका सार्धमानार्पित वराटिकाऽपि । १ क. 0000000000ococcooooo ·- ooooooooon.o0 शाटिका, सार्द्धमानायितवराटिकाऽपि 'निजगृहे प्रेपिता। मार्गे सा गच्छन्ती मनसि आर्तध्यानं कुर्वाणा जीवं प्रति कथयति । यतः- अरे मन ! अप्पा खंचकरि चिंता 'जाल म पाड । फल 'तेतुं ज पामीई जेतुं लिख्युं 'निलाड " ॥६५॥ भ्रात्राऽपि कियदन्तर कृतमस्ति ? । पुनर्मनो वालयति । यत:- "मन तेतलं म मागि जेतुं देख "परतणें । लिहीआं लेखप)इ लागि अणलिख्यु लाभे नहीं" ॥६६॥ अतः कारणाद् मया भावेन कृतो धर्म एव सहोदरः, स्नेह कारणं मम शरणं भवतु । यतः- "विघटन्ते मुताः प्रायो विघटन्ते च बान्धवाः । सर्व विघटते ४विश्वं ' धर्मात्मानस्तु निश्चलाः" ॥६॥ प्रियश्रीः 'नुमुखी क्याममुखी हे समागता । अश्रुविन्दुभिः स्वहृदयस्थलं सिञ्चयन्ती, किमु कोपाग्निना ताम्यन्ती, भूमिकामेव विलोकयन्ती भी दृष्टा, पृष्टा च-१८ प्रिये ! “कस्मादय त्वं विपादवती दृश्यसे ? तव केनापमानो दत्तः, केन पराभवः कृनः । साऽपि न वक्ति, यस्मात् कुलस्त्रियः पितगृह-श्वसुरगृहापमानं कथमपि १ क निज' इत्येव । २ क गच्छन्ति। : क अरे।। ८ क अप नु । ५ क जालि म पाडि । ६ क तेतुअ । ७ क. जि। ८ क लघु । ९ क निलादि । १० क, देपड। ११ क परतने । १२ क लहीइ लेखि । १३ क. अणलहीइ उ लाभइ । १४ ल. विश्वे। १५ क. वमां-ऽऽज्मानां तु निश्चली। १६ क, नास्ति । १७ क मुसा । १८ क 'प्राह' आविकम् । १९ क. कय त्वम् । २० क. प्रायः। . २० DOOOOK उपस.

·प्रभाविनी. occooOCK उपसर्गहर-हन कथयन्ति । यत:- स्तोत्र "आरतः परतो वार्ता न कुर्वन्ति कुलस्त्रीयः । मध्यमाः कलहं गेहे कारयन्ति परस्परम्" ॥ ६८॥ तथापि 'पत्या वलेन पृष्टा सती सर्व पितृगृहस्य 'वृत्तान्तं कथितवती । यतः- ॥१७॥ "पतिः पूज्यः पतिर्देवः, पतिः स्वामी पतिगुरुः। सुखे दुःखे कुलस्त्रीणां शरणं पतिरेव हि" ॥६९।। भी ज्ञातम्-दारिद्र्यमेवापमानहेतुः । यतः- "इश्वरेण स्मरो दग्धो, लङ्का दग्धा हनूमता । न केनापि हि दारिद्रयं दग्धं सत्त्ववताऽप्यहो !" ॥७॥ ततः "प्रियेण रुदन्ती सुन्दरी निवारिता । प्रिये ! दुःखं मनागपि न 'करणीयम्, स्वकर्मव विचारणीयम्, पुण्यमेव समाचरणीयम्, देववचो हृदि धरणीयम् । यतः "कृतकर्मक्षयो नास्ति कल्पकोटिशतैरपि । अवश्यमेव हि भोक्तव्यं कृतं कर्म शुभाशुभम्" ॥७१॥ प्रिये ! तदुपरि कोपस्त्वया न कार्यः, परगृहत्वात् । यस्माद् दशवैकालिकेऽप्युक्तम् - " "बहुं परघरे अस्थि विविहं खाइमं साइमं । न तत्थ पडिसंकुप्पे इच्छा दिज्ज परो नवा' ||७२।। १ क. पतिबलेन । २ क सर्ववृत्तान्तम् । ३ क भद्रे ! । ४ क पतिना। ५ क. 'दीयते आत्मनो दोषो न दोपो दीयते परे । न दोष स्वामि- मित्राणा कर्मदोपो ही दीयते' इत्यधिकम् । ६ क. उक्त साधूनाम् । ७ 'वहु परगृहे अस्ति विविध खादिम स्वादिमम् । न तत्र प्रतिसकु येत-इच्छा दद्यात् परो नवा ॥ दशवैकालिके पिण्डैषणानामकपश्चमान्ययनगतद्वितीयोद्देशके । ८ दशवैकालिके तु-पडिओ कुपे (पण्डित कु'येत् ) ४ ॥१७॥ Ox ·bood तदनु सा प्रत्यहं 'नमस्कारो-पसर्गहरस्तवगुणन-देववन्दन-कायोत्सर्गकरण-प्रतिक्रमणादि 'पुण्यं करोति श्रेष्ठी तु विशेषतोऽष्टप्रकारपूजां करोति । यथा- 'वरगंध१ धूव २ अक्खएहिं ३ 'कुसुमेहिं४ पवरदीवेहिं५ । नेवज्ज६ फल जलेहिं य ८ जिणपूआ अहहा भणिआ।।७३।। तत्समये श्रेष्ठिनः प्राचीनपुण्योदयो जातः । 'प्रियश्रीनव्यगृहलिम्पनार्थ नगराबहिर्मृत्तिकाग्रहणार्थ गता यावत् सा मृत्तिकां खनति तावता श्रेष्ठिपुण्यप्रकाशकम्-दारिद्रयनाशकं निधानं प्रकटीभूतम्, तयैव "तया मृत्ति- कया प्रच्छाय, स्वसदने समागत्य भ निवेदितम् । श्रेप्टिना तत्रागत्य, तद्विलोक्य राज्ञो विज्ञप्तम् । राजा स्वसेवकाः श्रेष्ठिना सह प्रेपिताः । नत्र तैः खनयिखा निधानं राजसभायामानीतम् । राज्ञोऽग्रे मुक्तम् । यथायुक्तं कुरुत । नृपेण मन्त्रि-पुरोहितादयः पृष्टाः-किमत्र युक्तं कार्यम् ? । तैः प्रत्युक्तम्-निधान राजकीयमेव, किश्चित्स्वल्प- तरमस्याऽर्पणीयम् । यावद् राजा तत्र धनग्रहणार्थ स्वकरकमलं क्षिपति तावता मनुष्यवाणी जाता-राजानं छलयामि, राजपुत्रं च छलयामि, कुबुद्रिदायक मन्त्रिणं गृणामि, पुरोहितं वा गृह्णागि । ततः सर्वे भीताः, दूरं स्थिताः । एत- 1क नवकारएकअक्खर पाव फेडेड सत्त अयराण । पण्णास च पाएण मागरपणमय ममग्गेण नमस्कार-एक-अक्षर पाप स्फेटयति सप्तसाग- राणाम । पञ्चागच्च पदेन सागरपञ्चशत समग्रेण । • क पुण्यानि । : क चुवखक्खएहिं । ४ क दीवेहि पवरकुसुमेहि । ५ वरगन्ध-धूप--अक्षतै (चोक्षा-ऽश्नतै ; कुमुमे प्रवरदी (दीपै प्रवरकुसुमै । नैवेद्य-फल-जलैश्र जिनप्रजाऽच्या भांगता-गाया एपा-विजयचन्द्र के लचरिते। : क एकदा । . क नत् । ८ क, नास्ति । ९ क ततो। XO7000 000000od ·४ ? OFROO00000* उपसर्गहर-8निधानं 'भूताधिष्ठितं वर्तते । एतस्यैव सकलं समर्पणीयम् । एतस्यैव धारकं भवतु । ततो नृपेण पासदत्तश्रेण्ठी 8 प्रभाविन . स्तोत्र- 8 पृष्टः-यदा निधानं त्वया दृष्टम्, तदा तत्र 'कोऽप्यभूत्, केनापि दृट श्रुतं वा ? । श्रेष्ठी पाह-स्वामिन् ! अहं जानामि, मद्भार्या च जानाति । तृतीयः कोऽपि नाभूत् । नृपः माह-तर्हि ममाग्रे त्वया कस्मात् कथितम् ? । ॥१८॥ स्वामिन् ! मम परधनग्रहणे नियमोऽस्ति, भूमिका सर्वापि नरेन्द्रसत्का-तद्गतनिधानमपि । ४श्रेष्ठो प्राह-तेन कारणेन मयां न गृहीतम् । यतः "पतित विस्मृतं नष्टं स्थितं स्थापितमाहितम् । अदत्तं नाददीत से 'परकीयं क्वचित् सुधीः " ॥७४॥ राजेन्द्र ! गृहस्थस्य व्यवहारशुद्ध वाऽथ योजनं युक्तम् । उक्त च- श्ववहारेण सुद्धण सुद्धो अत्यो पवईइ । धन्नाई देह-पुत्ति-त्थी घरमाणुठाणसुद्धता ॥७५।। 'सुद्धेणं चेव देहेणं धम्मजुग्गो अ जायइ । ज ज कुणइ किच्चं तु त तं सफलं भवे ॥७६।। ततस्तन्नियमेन सन्तुष्टो राजा तस्य निधि समर्पयामास । तव पुण्येन निष्टतं तवैव भवतु । श्रेष्ठो चिन्तयति इह लोक एवं नियमफलं जातम् । उक्तम्- १ क. भूताश्रितम् । २ क ' कोऽपि नाऽभून 2' ३ क श्रेष्ठिनोक्तम् । ४ क नास्ति । ५ क. तृणमात्रमपि क्वचित। ६ क धनोपार्जन ॥१८॥ ७ व्यवहारेण शुद्धेन शुद्रोऽर्य प्रवते । धान्यानि देह-पुत्र-स्त्रिय वर्मानुष्ठानशुद्धता । ८ शुद्रेन एव देहेन धर्मयोग्यश्च ज यते । यत् यत् क गेति कृत्य तु तत् तत सफल भवेन । DOXOr ·KOPOOOOO परार्थग्रहणे येषां नियमः शुद्धचेतसाम् । अभ्यायान्ति श्रियस्तेषां स्वयमेव स्वयंवराः ॥७७॥ श्रेष्ठी निधानं लाखा स्वगृहे प्राप्तः, धर्मफलमिदं 'ज्ञापितवान् । तद्धनेन व्यवहारी जातः । नव्या आवासाः कारिताः। नव्याऽहानि कारितानि । व्यवसाय च करोति-वणिकपुत्र-दास-दासी-महिषी-तुरङ्गमादि- परिवारो जातः । कुटुम्बमध्ये महत्त्वं चाभूत् । यत:- "यस्यास्ति वित्तं स नरः कुलीनः, स पण्डितः स श्रुतवान् विवेकी । स एव वक्ता स च दर्शनीयः, सर्वे गुणाः काञ्चनमाश्रयन्ति” ॥७८॥ ततः 'प्रियङ्करनामपुत्रः प्रौहो जातः, तस्य लेखशालाकरणं मारब्धम्, "तन्मुहूर्त गृहीतम् । यतः- शुभवेलाकृतं कार्य 'पृद्धिलाभाय जायते । सुक्षणे स्थापितो भूयात् गौतमः सर्वलब्धिभृत् ॥७९।। ततः १ स्वजननिमित्तं गृहे पक्कान्नानि क्रियन्ते स्म । तदाऽवसरज्ञा प्रियश्रीः पतिं प्राह--विवाहे मम भगिनी- भिर्हसितम्, ममापमानं दत्तम्, ताः सर्वां निमन्त्र्य स्वगृहे भोज्यन्ते, तासां सपरिवाराणां १२वस्त्रादिगौरवं क्रियते १ क. उक्त च-योऽपि सोऽपि ध्रुव ग्राह्य नियम पुण्यकासिणाम् । सोऽत्पोऽप्यनत्पलाभाय कमलश्रेष्ठिनो यथा । अत्र कमलश्रेष्ठिकथा । २ क. पासदत्तश्रेष्ठ।। ३ क गुणज । ४ क. माननीय । ५ क. -न्ते । ६ क नामा । ७ क मुहतों गृहीत । ८ क. वृद्धलाभाय । ९ क. भव्य. । १० क स्वजनगौरव-1 ११ क. परिवाराणाम् । १२ क वस्त्रादिना । १ OOOOO उपम० १० ·९ प्रभाविनी. उपसर्गहर- स्तोत्र- ॥१९॥ XOME तदा वरम्, अयमवसरो वर्तते । यतः- 'अवसर जाणी उचिअ करि, अवसर 'लही म भूल्लि । बार वार तुं जाणजे, अवसरि लहिसि न मूल्लि ॥८॥ 'करचलुअपाणिएण वि, अवसरदिन्नेण मूच्छिओ जियइ । पच्छा मुआण सुंदर! घटसयदिनेण किं तेण?॥८॥ तासां 'पुनः स्वपुण्यफलं दर्शयामि । श्रेष्ठ्याह -प्रिये ! तासां किं गौरवं क्रियते ? तासामुपरि कः स्नेहः ? ताभिर्यथा कृतं तथा करिष्यामि। उक्तं च- कृते प्रतिकृतं कुर्यात् हसिते हसितं क्रियात् । त्वया मे लुश्चितौ पक्षौ मया ते मुण्डितं शिरः ॥८२॥ पत्न्याह-उत्तमानामपकारकृतेऽपि गौरवकरणमेव युक्तम् । यतः पपछेहे दीठे छेह ही म 'दाखि(षि)स आपणुं । करि बहुतेरो नेह ओछा ते १७उमटसे कृतघ्ना बहवस्तुच्छा लभ्यन्तेऽत्र कलौ जनाः। कृतज्ञा उत्तमाः स्तोका अपकारे हितङ्कराः ॥४॥ १ अवसर ज्ञात्वा उचित कुरु अवसर लब्बा मा भ्रश्य । वार वार त्व जानीहि अवसरो लप्स्यते न मूल्येन। २ क. लहिय। ३ क भूलि । ४ क. गऊं धन वली बाहुडि अवसरि न मलि बहु मुलि । ५ करचुलुकपानीयेनाऽपि अवसरदत्तेन मूर्छितो जीवति । पश्चाद् मृताना-सुन्दर ! घंट- शतदत्तेन किं तेन । ६ क सुदरी। ७ क. तस्स-क-पुस्तके अनयोर्गाथयोर्व्यत्ययक्रम । ८ क. निजपुण्य- । ९ क. 'क. कोप १' अधिकम् । १० क हिंसिते प्रतिहिसितम् । ११ क छेहइ। १२ क दीठि । १३ क. हिआ। १४ क दाषसि । १५ क. करे। १६ क बहुतेरु । १७ क. उमेटसइ । १८ क्षये दृष्टे क्षय हृदय ! मा दर्शय आत्मनः । कृत्वा बहुतर स्नेहमल्पास्ते उल्लसिष्यन्ति । १९ क 'अन्यच्च' इत्यधिकम् । १४ oooooora १८ ॥८३॥ १९ Coooo ॥१९॥ oooo00000 - ·000000OX OCOCCC T ततः 'श्रेष्ठी स्त्रीकथनात् तद्भगिनीनां निमन्त्रणाय स्वजनान् प्रेषयामास । ते तत्र प्राप्ताः, तेषां प्रतिपत्तिः स्तोकेव कृता, निमन्त्रणं दत्तम् । ताः कथयन्ति-आजन्ममध्ये भगिनी न दृष्टा, अद्याऽकारणं केन हेतुना ? तैरुक्तम्-पुत्रस्य लेखशालाकरणमस्ति, तदुत्सवे "यूयमागच्छत । 'ताः प्राहुः—युष्माभिर्न वाच्यम्, आगता एवं जेयाः। तथापि तै भृशमाग्रहः कृतः । पुनरप्यस्मान् श्रेष्ठी प्रेषयिष्यति । तदा ताः मोचुः-पुनः प्रेषणं झातम्, दरिद्रिणां गृहे भोजनार्थ गमने लोका अपि हास्यं कुर्वन्ति, यतः- अन्नं शाकं घृतं नास्ति, दधि दुग्धं 'गुडा नहि । खाद्य-खाद्यादिकं नास्ति तद्गेहे भुज्यते किमु ? ॥८५॥ "महेभ्यानां तद्गृहगमने धनमेव लगति । ततस्ता उपहासं कृत्वा स्थिताः । ताभिर्न मानितम्, ते पश्चाद्वलिताः । १ क अष्ठिकथनात् । २ क. ताभि । ३ क. भगिनीगृह न दृष्टम् । ४ क. तूर्यम् । ५ क प्राह-युष्माभिर्वाच्यम्-। ६ क नास्त्येतत् । ७ क दरिद्राणाम्। ८ क व शर्करा । ९ क ताम्बूल दृश्यते नैव भोजन तत्र कीदृशम् ।। १० अत पाटान् क-पुस्तके महान् मेद. 'मान विनैव इत्युक्तास्ते पश्चाद् ययुः । सर्वोऽपि तदुक्तवृत्तान्त ओष्ठ-श्रेष्ठिन्योऽग्रे कथितः। तत् श्रुत्वा श्रेष्ठी स्वप्रिया प्रति उवाच-साप्रत किं कर्तव्यम् । प्रिया प्राह-स्वामिन् । महताऽऽदरेण अपि मम भगिन्यादय आकरणीया । स्वसज्जनसमूह विना महोत्सवा न शोभन्ते । यत.-रारासि तमभि (1) गैहे तियाऽमात्येन पार्थिव । स्वसजनैरेव शोभन्ते धर्मकर्ममहोत्सवा. ॥ इत्युक्त श्रेष्ठी पुनरपि स्मपुरुषान् प्रेषया- माम । तस्तत्र गत्वा महान् आदर कृत । ताभिर्मानितम् । यत -भोजन नावलोकन्ते क्षणमात्रविनश्वरम् । ईहन्ते गुणिनो नित्यमादर स्वजनैः सह ॥ तत सर्रा अपि नानालकार-विभूषिताङ्गभागा महताऽऽडम्बग्ण प्रियश्रिय समाजग्मु । प्रियश्रिया स्वागतप्रश्नपूर्व स्थानदानादिना अत्यन्त तासा. 0000000000000000000 ·20000OOR उपसर्गहर-ततः प्रियश्रीः प्रियं प्राह-यूयमेव खयं गच्छत, तदनु श्रेष्ठो तुरङ्गने चटित्वा स्वयं निमन्त्रणाय तद्गृहेऽगमत् । हूँ प्रभावित. स्तोत्र-तुरङ्गमवस्त्राद्याडम्बरं दृष्ट्वा ताः प्रतिपत्तिं चक्रुः । श्रेष्ठी स्वप्रियास्वजनान् बहुमानपूर्वकमाकार्य समागतः । सर्वेषामतिथीनां स्वस्वजनवर्गेभ्यः प्रतिपत्तिमादरं च कारयामास । यतः- ॥२०॥ पानीयस्य रसः शैत्यं, भोजनस्यादरो रसः। आनुकूल्यं रसः स्त्रीणां, मित्रस्प वचनं रसः ॥८६॥ सर्वेषामुत्तारका दत्ताः । तुरङ्गम-वृषभादीनां गुड-धृत-खाण-चारिप्रमुखं दापयामास । भगिनीनां प्रियश्री: प्रतिपत्तिं कुर्वती कथयति-अद्य मम गृहे भवदागमनेन हर्षो जातः । भगिन्यो गृहाडम्बरादि दृष्ट्वा हृदये वि- स्मयं चक्रुः। परं पुरुषभाग्ये को विस्मयः ? यत उक्तम्- दाने तपसि शौर्ये च विद्यायां विनये नये । विस्मयो नहि कर्तव्यो बहुरत्ना वसुन्धरा ॥८७॥ ततः श्रेष्ठी भोजनावसरे सर्वस्वजनानां स्थाली-वर्तुलि कादि मण्डयित्वा शर्करापानीयं पूर्व परिवेषयामास ! DOORococcoooooo ॥२०॥ सन्मान चके। प्राप्ते च भोजनावसरे नाना देशाऽऽयाता- पूर्व-सहका-रस्तुपरिवेगैहुमान भोजनद यि । ताश्च अत्यन तुया । यत .-- न मिष्टा शर्करा लोके नाऽमृत न च गोस्तनी । इटमिटतर लोके भोजन मानपूर्वकम् ॥ किपद्भिर्दिनमहोत्सो अतिकान्ने नानाऽऽभरण-दुकूलप्रदानेन सत्कृता , तद्विनयविवेकवचनचातुरी-चमत्कृता परस्पर वदन्ति स्म-एवाऽपि स्त्री वर्तते इति, अन पर सदृशम् । १ भाषायाम्-'ऊतारा' इति ।

·ततः कुङ्कणकदलीफल-कोहलापाक-खा(पारिक-ख(प)जूर-खां(पां)ड-गुंदवडा-घेवर-चारवी-चारोली-जलेबी- टोपरां-दाडिम-द्राख(प)-नीलीद्राख(प)-फणस-फीणी-साटा-वरसोला-निमजां-पिसतां-सिता-अखो पो)ड-बदा- म-सेलडी-भंगाटिक-प्रमुखफलावली परिवेपिता । ततः खा(पा)जां-मुंहाली-तिलसांकली-ख(प)सख(प)स-सांकुची- मांडी-मुरकी-सेवइआलाडू-दलीआलाडू-अगरीयालाडू-मोतीआलाडू-चारोलीलाडू-वाजणालाडू-प्रमुखानां पक्वा- नानि परिवेषितानि । कासांचन सीणां प्रीसी लापसी, खां(पां)ड सरसी, स्त्री जिमें हसी, जीभे जाइ खि(षि)सी। कासांचित् पापडी, किस्युं जिम जीभ वापडी । तदनु दुवलीइं खा(पां)ड्यो सबलीए छड्यो, हलूआ हाथवालीए सोयो, पटरी स्त्रीए धोयो, चतुरस्त्रीनो रांध्यो, सरहरो, परहरो, मुंहालो, अणीआलो, दूबले पेटे जाणे के फोडी नीसरसे, जे जिमसे तेहने घर, जिमण नही विसरस्ये । एवविध रायभोगशालिसत्काः कूराः परिवेषिताः ततो मूंगदाली वाने पीली, नेत्रे सीली परिवेपिता । ततः सद्यस्तावितं साक्षादमृतं घृतं परिवेषितम्, ततो वडां घणे घोल भीनां, मरीयाली खां(पां)डमी पापड तल्या, मुहभणी हाथवल्या, दरिद्री ते जिमणनें टलवल्यां, राइतां, चिणा, डोडो, टीडोरां, सालणे भाणां भरियां तुरियां ते करिआं तीखां पां)-कडूआ-कसायलां-मधुराचतुः प्रकारेण- दुर्जनना होआ सरिखा(पां तीखां(पां', पाडोसिणीनी जीभ जिस्यां कडूआं, श्रीगुरुना वचन सरिखा(षा) कसा- यला, मायना स्नेह सरिखापा), मधुरा एवंविधानि शाकानि परिवेषितानि । ततः प्रीस्यां घोलगल्यां, बोले Dooooooooooooooooo 0000000000 उपस० ११ ·उपसर्गहर-माथे पल्यां, नथी देशाउरे भम्या, इणीपरें नथी जिम्यां । केषांचिज्जनानां धणदे-धरदे-गजदे-तकत्रयं परिवे- 8| प्रभाविनी. स्तोत्र पितम् । याभिर्हसितं तासां करमध्ये गजदेतकं स्वच्छं चन्द्रबिम्बं परिवेषितम् । कूरः कण्ठे लग्न इष्टवत् ताभिः खु(पुं)कारितम्, गले खरखरो जातः । तदा प्रियश्रिया प्रोक्तम्-हे भगिन्योऽद्यतनं भोजनं सामान्यं मद्गृहसत्क ॥२१॥ खरखरदस्ति । ताभिरुक्तम्-हे भगिनी ! भोजनं न परं तव वचनम् । खया अपमानफल दर्शितम् । ततस्तया सुतरा दधीनि मुक्तानि । ततः कर्पूर-लविङ्गै-ला-केसरमिश्रताम्बूलदानं कृतम्, सर्वेषां भोजनगौरवेण चमत्कारो जातः । स्वजनैः प्रोक्तम्-अस्य भार्यया पुण्यवत्या निधानं लब्धम्, राज्ञो दर्शितम्, राज्ञा अस्यैव दत्तम्, राज्ञो मानमस्ति । सर्वेऽपि स्वजनाः प्रोचुः-अस्य श्रेष्ठिनः पूर्वपुण्यफलमिदम् । यतः- सुकुलजन्म विभूतिरनेकधा, प्रियसमागमसौख्यपरम्परा । नृपकुले गुरुता विमलं यशो, भवति पुण्यतरोः फलमीदृशम् ।८८ पासदत्तेन महेभ्यानां सर्वेषां स्वजनानामपूर्ववस्त्राणि दत्तानि । प्रियश्रिया स्वभगिनीनां पट्टकूलानि दत्तानि । तदनु भियङ्करपुत्रो महता महेन लेखकशालायां पण्डितपार्थेऽध्यापनाय मुक्तः। भगिन्या स्वभगिन्यः साग्रहं सादरं सस्नेहं कियदिनानि स्थापिताः। परं स्वसारः सर्वा अपि लज्जिताः अन्योन्यं कथयन्ति-उत्तम-मध्यमयोरन्तरं ॥२१॥ ज्ञेयम् । एपाऽपि स्त्री वर्तते, परं गम्भीरत्वम्, चातुर्यम्, कीदृशं वर्तते स्वजनेषु वात्सल्यम् ? यतः- वाजि-वारण-लोहानां काष्ठ-पाषाण-वाससाम् । नारी-पुरुष-तोयाना-मन्तरं महदन्तरम् ॥८९॥ Doooooc 0000000000 ·- T (c00000000c आत्मभिर्दास्यं कृतम्, तदा न युक्तं कृतम् । यतः- हास्यान्महान्तो लघवो भवन्ति, हास्याद् बनाको (?) वनितां च मुक्तवान् । ज्ञानं गतं क्षुल्लवरस्य हास्यात्- हास्यात् स्वकीया रिपवो भवन्ति ॥९॥ ताभिः स्वभगिनी क्षामिता । सा वक्ति-भवतीनां किमपि दूषणं नास्ति, मम प्राक्कृताऽशुभकर्मणः फलम् ता आहुः-अस्माभिस्तदा मुधा धनगर्वेण खमपमानिता । अन्यैरपि कैश्चिद् धन-स्वजनसंयोग-भोग-पुत्रायहङ्कारो 00000000000 000 न कार्यः । यत उक्तम्- Sooooo 0000 पूर्णोऽहमथैरिति मा प्रसीद रिक्तोऽहम/रिति मा विपीद। रिक्तं च पूर्ण भरित च रिक्तं, करिष्यतो नास्ति विधोविलम्बः।९१ कल्लोलचपला लक्ष्मीः सङ्गमाः स्वप्नसन्निभाः । भवात्याव्यतिकरोत्लिप्ततूलतुल्यं च यौवनम् ॥१२॥ ततः श्रेष्ठिना सर्व स्वजना विसर्जिताः, स्वस्वस्थाने प्राप्ताः । भियंकर उद्यमेन शास्त्राणि पठति । पण्डि- तोऽपि तस्य विनयगुणरञ्जितो हितेन विद्यां दत्ते । यतः- १ क यद् हास्य । २ क तद् अयुक्त । ३ क-पुस्तके एव एतत् पद्यम् । अत्र पद्ये 'वनाको' इति न गम्यते कदाच "पिनाकी' इति स्यात । ५ क हास्याच मित्राणि भवन्ति शत्रव । ', वाताना समूहो वात्या । OOOfro Doc

·१
प्रभाविनी.
उपसर्गहर-
स्तोत्र-
॥२२॥
विनयेन विद्या ग्राद्या, 'विद्या सर्वात्मना बुधैः । धनार्जनं द्वितीये च तृतीये धर्मसंग्रहः ॥१३॥
तदनन्तरं श्रीगुरुसमीपे प्रियङ्करो धर्मशाखाणि पठति । गुरवोऽपि विन पगुणेन तं शिक्षयन्ति । यत:-
विद्या भवन्ति विनयाद्विनयाच वित्तं, नृणां भवेच्च विनयानिज कार्यसिद्धिः ।
धर्मोऽपि शश्वद्विनयाद्विनयात् सुबुद्धि-शत्रवोऽपि विनयात् सुहृदो भवन्ति ।।९४॥ दशवै कालिकेऽप्युक्तम्-
मूलाओ खंधप्पभवो दुमस्स खंधाओ पच्छा "विरुहन्ति साहा ।
साहप्पसाहा विरुहन्ति पत्ता तओ 'वि पुष्फ च फलं रसो अ ॥१५॥
एवं धम्मस्स विणो मूल परमो अ से मुक्खो । जेण कित्तिं सुअं सिग्धं नीसेसं चाभिगच्छइ ॥९६॥
१ क-पुस्तके तु पुष्कलेन धनेन वा । अथवा विद्यया विद्या तुर्योपायो न विद्यते || सिंहासणे निसन सोवाग सेणिओ नरवरिंदो । विज्ज
मग्गइ पयय इय साहुजणस्स सुअविणओ--(सिहासने निषण्ण श्वपाक (चाण्डालम्) श्रेणिको नरवरेन्द्र । विद्या मार्गयति प्रकृतमिति साधुजनस्य
श्रुतविनय ॥) स्तोकदिनै स बहुविद्या कुशलो ज त । प्रथमे वयसि ग्राह्या विद्या समिना बुबै-इत्वन्तरम् ।
स्कन्धप्रभवो द्रुमस्य स्कधात् पश्चात् विरोहनि शाखा. । शाखा-प्रशाखा विरोहन्ति पत्राण ततोऽपि पुष्प च फल रसश्व ॥ एव धर्मस्य विनयो
मूल परमश्च तस्य मोक्ष । येन कीनि श्रुत शीघ्र नि शेष चाभिगच्छति-एसद् गाय द्वय दशकालिकनवमाध्ययने-विनयसमाधि-नामके प्रथम-
द्वितीयम् । ४ दशवैकालिके तु 'समुविति'-समुपयन्ति । ५ दशवै-'सि'-तस्य ।
00000000000000000OOKGooo
।
२ क यशश्व । ३ मूलात्
Docococcooooo.
॥२२॥

·000000 m पितरस्त एव ये 'मूर्नु बाल्येऽपि भाणयन्ति । यतः- रूप-यौवनसम्पन्ना विशालकुळसम्भवाः । विद्याहीना न बोभन्ते निगन्धा इव किंशुकाः ॥१७॥ पण्डितेपु गुणाः सर्वे मूर्खे दोपास्तु केवलाः । तस्माद् मूर्खसहस्रे भ्यः प्रान्न एको न लभ्यते ॥१८॥ विधा नाम नरस्य रूपमधिकं प्रच्छन्नगुप्तं धनं, विद्या भोगकरी यश:-मुखकरी विद्या गुरूणां गुरुः। विद्या बन्धुजनो विदेशगमने विद्या परं देवता, विद्या राजमु "पूजिता नहि धनं विद्याविहीनः पशुः ॥९९।। पियङ्करः सम्यक्स-रत्नत्रय- नवतत्त्व-द्वादश व्रतविद् महाश्रावको जातः । श्रीगुरुभिरुक्तम्-महानुभाव ! लघुत्वेऽपि धर्मः कार्यः । यतः- 'दीहा जंति वलंति नहु जिम गिरिनिज्झरणाई । लहुअ लगे जीव धम्म करि सुई निचिंतो काई ? ॥१००॥ "जरा जाव न पीडेइ वाही जाव न बढ़इ । जाविदिया न हायिति साव धर्म समायरे ॥१०१।। १ क. स्वपुत्र । २ क लम् । ३ क सहस्रेण । ४ क देवतम् । ५ क पृज्यते। ६ क-पुस्तके तु इतोऽधिकमिदम्-प्राप्ते महेभ्यवर्गेऽपि न्याग्त्रिी वर्णनदिनते (?) मुर्खपुत्रोऽवदत् तत्र द्वारस्थाने कपाटकम् ॥ पुत्रमूर्खकया। ७ क-प्रतिपत्त्या। ८ क-ग! ९ दीर्घाणि यान्ति वलन्ति न सलु यथा गिरिनिरणानि । लाघव यावत् जीव ! वर्म कुरु सुप्तो निश्चिन्तः कथम् ? १० नीचिंतो। ११ जरा यावद् न पीडयति व्याधिर्यावद् न वर्धते । यावदिन्द्रियाणि न हीयन्ते तावद् धर्म समाचरेत् । 0000 ११, Doo ·उपसर्गहर- ततः प्रियङ्करः प्रत्यहं प्रतिक्रमण-'पूजा-प्रत्याख्यान-दया-दानपुण्यानि करोति । श्रीगुरुभिस्तस्य धर्मश्रद्धां ४ प्रभाविनी. स्तोत्र-ज्ञात्वा उपसर्गहरस्तवस्याम्नायाः कथिताः । उपसग्गहरं स्तवन त्वया मौनेन पवित्रीभूय प्राङ्मुखमेकान्ते गुण- नीयम् । एतत्स्तवनमध्ये श्रीभद्रबाहु- श्रुतकेवलिना महामन्त्रा अनेके गोफ्तिाः सन्ति । येन धरणेन्द्र-पद्मावती- ॥२३॥ वैरोट्यादयः सानिध्यं कुर्वन्ति । अनेनाऽखण्ड ४१२००० "गुणितेन सर्वकार्याणि सिध्यन्ति । दुष्प्रह-भूत-प्रेत- शाकिनी-मारी-ति-रोग-जला-निल-व्यन्तर-दुष्टज्वर-विषधर-विष--चौर-राज-रणादिभयानि स्तवनस्मरणेन दूरतो यान्ति । सुखसन्तान-समृद्विसंयोग-मृतवत्सापुत्रप्रापण कार्याणि स्युः। उक्त च- "उपसर्गहरस्तोत्रं ध्यातव्यं भावतस्त्वया । कटे च प्रथमा गाथा गुणनीया विशेपतः" ॥१०२॥ "तदनु भियंकरेणोपसर्गहर स्तवनगुणननियमो गृहीतः । स प्रत्यहं गुणयति, नियमभने पड्विकृतित्यांग करोति । तस्य नित्यस्मरणात् सिद्धमन्त्रसदृशमभूत् । यद्यत्कार्य करोति तत्तत्सफलं स्यात् । पुत्रप्रियङ्करः 'खपितुः कथयामास । तातपादा ! यूयं धर्ममेव कुरुत । यत उत्तराध्ययनेऽप्युक्तम्- 13जा जा वचइ रयणी न सा पडिनियत्तइ । धम्मं तु कुणमामस्स सहला जति राईओ ॥१०३॥ ॥२३॥ १ क. देव- । २ क 'नव तत्त्वानि वेत्ति' इत्यधिकम् । ३ क प्रोक्ताः। ४ क. २००। ५ क. गुणने । ६ क-व्यन्तर- । डाकिनी- । ८ क-प्राणद- । ९ क भाविना । १० क. तत । ११ क-स्तोत्र । १२ क. पितु । १३ था या ब्रजति रजनी न सा प्रति निवर्तते । धर्म तु कुर्वत सफला यान्ति रात्र्य । YA 0000ocx । SOOcxx ·'गृहभार निर्वहिष्यामि, व्यवसायं करिष्यामि । पुत्रास्त एव ये स्वपितुश्चिन्तामुत्तारयन्ति । उक्तं च-- एकेनापि मुपुत्रेण सिंही स्वपिति निर्भयम् । सहैव दशभिः पुन-भार वहति गर्दभी ॥१०४॥ एकदा पित्रा प्रियङ्करः आसन्ने श्रीनामनामे उग्राहणिकार्य प्रेषितः । तां कृत्वा सन्ध्यायां पश्चाद्लन् स भिल्लैर्बदः । श्रीपर्वत दुर्गे स्वस्थाने नीतः । स्वसीगाल राज्ञो ज्ञापितः । स कारायां क्षेपितः । ततस्तस्य पितरौ सायं पुत्रमार्ग विलोकयतः स्म । हे पुत्र ! त्वमयैव प्रेपितः नागतः, कस्मात् रुटः ? केनापि पराभूतो वा ? वत्साद्याऽगच्छ. स्वं दर्शय । कदा अतः परं त्वां कस्मिन्नपि कार्ये न प्रेषिष्यावः । माता माह-वत्स ! प्रियङ्कर ! मम त्वमेवैकः पुत्रोऽसि. दुखेन पालितोऽसि, इष्टः, कान्तः, मनोज्ञः, मनोहरणः, विश्वस्तः, सम्मतः, बहुमतः, अनुमतः, आभरण करण्डकसमानः, रत्नभूतः, अस्मज्जीवितोच्छनासकः,२ हृदयानन्दना, उम्बरपुष्पमिव दुर्लभः खनेऽपि. किं पुनर्देश नेनापि इति-पुत्रगुणान् गृहणन्ती विलापान् करोति । यतः- ४अवरं सव्वं दुहं जणाण कालंतरेण वीसरइ । बल्लह विओगदुक्खं मरणेण विषा न वीसरइ ॥१०५॥ 17 अह । २ क स्वपाते। ३ -पुरतोऽधिभिद पगम् -अपि च-कि जातैरहुभि. करोति हरणीपुत्रेर कार्यक्षमै , पर्णऽध्येधानान्तरे चालिते ये सार्धमुन्नस्यनि । एरेनाऽपि कीन्द्रकुम्भदाउने गापारसारात्मना सिंह दीगिराकमेण गुरुणा पुनेण गुजायते ॥ ४ क-वास-। , -। ६ गते । ७ -सीमा. - । ८ क. जिप्त । ९ क. सध्यागा। १० केन्ति । ११ क. था-। १२ क-तोपसक । १३ क 'शाता प्रका' इति अधिकम ।। • अपर समपि स जनाना कालान्तरेण पित्मने। वसभनियोगदुःरा मरणेन विना न विस्मयते । OCOCRocom सह OCOCCARE ·प्रभाविनी. उपसर्गहर- स्तोत्र- ॥२४॥ cod 000000 अद्य पुत्रं विना गृहं शून्यमिव दृश्यते । उक्तं चन अपुत्रस्य गृहं शून्यं दिशः शून्या नवान्धवाः । मूर्खस्य हृदयं शून्यं सर्वशुन्य दरिद्रता ॥१०६॥ तावता केनाप्युक्तम्-श्रेष्ठिन् ! बन्पुत्रं बना भिल्लाः श्रीपाने लात्वा गताः। तच्छ्रुत्वा दुःखितौ जातौ । विशेषेण नमस्कार-उपसर्गहरस्तवन-गुणन-भोगकरणादिपुण्यपरौ जातौ । यतः- वने रणे शत्रु-जला-ऽग्निमध्ये महार्णवे पर्वतमस्तके वा । मुप्तं प्रमत्तं विपमस्थितं वा रक्षन्ति पुण्यानि पुराकृतानि ।१०७/ तदा श्रीपासदत्तस्य 'देवतोक्तं वचः स्मृतम् । ततोऽगुरु-कस्तूरीप्रमुखभोगं लात्वा राजवाटिकामध्ये देवाधिष्ठि- ताम्रक्षस्थाने भोगं कृतवान् । तदुक्तम्-भो देव ! त्वया पुत्रस्य राज्यं कथितमभूत्, प्रत्युत कष्टं जातम्, न मृपा भाषिणो देवाः। यतः- प्रतिपन्नानि महतां युगान्तेऽपि चलन्ति न। अगस्तिवचनबद्धो विन्ध्योऽद्यापि न बर्द्धते ॥१०८॥ कष्टे च त्वमेवास्माकं शरणम् । देवः मोचे-श्रेष्ठिन् ! मा चिन्तां कुरु, देवसत्का वागभूत् । यथा- सुणि पासा मुझ वचनविलासा मत मूकीस तूं दुःखनीसासा। देव हूआ पियंकरदासा अवस परणसे पंचमवासा१०९। इमां देववाणीं श्रुत्वा श्रेष्ठी हृष्टो गृहेऽगात् । भार्याया ज्ञापितम्, साऽपि सहर्षा 'भूता। इतः श्रीपर्वते १ क. देवेनोक्त। २ क मुकिस । ३ क दुष। ४ क आवसइ पचमि वासा। ५ क. ऽभूत् । 20woooooooooooooooo ॥२४॥ 000000 ·IOCOC 3OOOOOOOX प्रियङ्करस्य यज्जातं तत् गृणुत । तत्र 'प्रातः प्रियङ्करः सोमालराज्ञा पल्लोपतिनाऽऽकारितः, पृष्टश्च-स्त्वम् ? स आह--अशोकनगरवासी निर्द्धनो वणिग्—आसन्नग्रामेषु पोहलक कृखा निर्वाह करोमि । मत्पिता तु वृद्धः, मातापि वृद्धा। अह न जाने केनापि कारणेन खज्जनैर्वद्धवा अत्रानीतः । नृपः पाह--अशोकनगरस्थानी अशोकचन्द्रो राजाऽस्मद्वैरी वर्त्तते । तेन तन्नगरवासिनः सर्वेऽपि वैरिण एव । अपरम्, मज्जनैमन्त्रिपुत्रस्य ग्राम गतस्य मार्गो बद्धा, पर स मन्त्रिपुत्रो हस्ते न चटितः, तत्स्थाने वं वद्धः । प्रियङ्करः प्राह-स्वामिन् ! मम वराकस्य बन्धनेन किम् ? मां कोऽपि नगरे नोपलक्षयति । रोगोऽन्यस्य, सेकप्रदानमन्यस्य । चक्षुपी 'दुःख(य)तः, कर्णौ वध्येते । रावणेन अपराधः कृतः, कपिभिः समुद्रो वद्धः । राज्ञा सह वैरम्, अहं निरपराधो वणिग् बद्धः । उक्तं च- अन्नेहिं कयवराहे अन्नस्स पडइ मत्थए णत्यो । रावणकएऽवराहे "कविहि बद्धो समुदो अ॥१०९॥ 'तद्वचनचातुर्येण पल्लोपतिविस्मितः कथयति-हे कुमार ! त्वां मुञ्चामि, यदि त्वं मत्कथितं करोपि कुमारेण प्रोक्तम् – तत्किम् ? राजा पाह-मत्सेवकान् खग्रहे रहोत्या स्थापय दिनसप्तकम्, यथा ते तत्र १ क प्राप्त । २ क स्वामी । ३ क तत्र । ४ क -ध्य । ५ क द्विष्यत । ॐ अन्यै कृतापराधे अन्यस्य पतति मस्तकेऽनयं । रावण- कृतेऽपराधे कपिभिर्वद्ध समुद्रश्च । ७ क गिरीहि । ८ क-पुस्तके अतोऽविक्रमिदम्--पल्लीग आह-दुष्टाशयाददुरेऽपि दण्ड पति दारुण । मत्कुणा- नामविष्ठानात ख(पोट्वा दण्डेन ताड्यते । तत कुमार प्राह-तथापि शिष्टाऽशिष्ट विलोकनयिम् । तद्वचनेन । उपस० १३ ·प्रभाविनी. उपसर्गहर-8 स्थिता राजपुत्रम्, मन्त्रिपुत्रं वा बद्धवा अत्रानयन्ति', स्ववैरं वालयामि । कुमारः प्राह-अकर्तव्यं सर्वथा न स्तोत्र-8|करिष्यामि, यद् भवति तद्भवतु । यतः- ॥२५॥ अकर्तव्यं न कर्त्तव्यं प्राणैः कण्ठगतैरपि । सुकर्तव्यं तु कर्तव्यं प्राणैः कण्ठगतैरपि ॥११०॥ राजविरुद्धकरणे जीवितव्यनाशः स्यात् । उक्तं च- देश-ग्राम-नृपादीनां विरुद्धानि सृजन्ति ये । इहैव बन्धनं क्लेशं मरणं प्रामुवन्ति ते ॥१११॥ राजा रुटः सेवकान् समादिशत्-एनं खो(पो)डके क्षिपत । ततस्तैः (खो)घोडके क्षिप्तः, तत्परितो रक्षकाः स्थिताः । कुमारश्चिन्तयति-श्रीगुरुभिरुक्तमभूत-विषमसङ्कटे पतिते विशेषत उपसर्गहरस्तवनं गुणनीयम् । ततस्तेनैकचित्तेन 'उवसग्गहरं पास' इति स्तवनं १२ सहस्रवारं गुणितम् । तदवसरे वैरिनृपस्य मनो वलितम् । एष वृराको मुच्यते । अनेन स्थापितेनापि किं स्यात् । तदा तत्सभायां ज्ञानवान् सिद्धः कोऽपि समागतः । आशीर्वचनं दत्त्वोपविष्टः । राज्ञा पृष्टम्-स्वागतम् । स प्राह- सौम्यदृष्टिनरेन्द्राणां प्रजानां हितवाञ्छकः । आत्मनचित्तवात्सल्यात् सुखितोऽस्मि निरन्तरम् ॥११२।। राज्ञा पुनः "पृष्टः- किं वेत्सि ? । तेनोक्तम्- १ पु० ति । २ खोडक काष्ठमयी कारा मरुदेशप्रसिद्धा । ३ क विद्यासिद्ध.। ४ क. सौम्यदृष्ट्या । ५ क हितवाक्यत । ४. 0000zooooooooooc ॥२५॥ ६ क. आप्तानो। poo COOK ७ क. -ष्टम् । ८ क, कि कि।

·2000OOR जीवितं मरणं 'नृणां, गमनागमनं तथा । रोगं योगं धनं क्लेश, सुखं दु.खं शुभाशुभम् ॥११॥ पल्लीशः प्राह- तर्हि त्वं कथय-अस्मद्वैरिणोऽशोकचन्द्रनृपस्य कदा मरणं भविष्यति, येनास्मद्देशः सर्वो गृहीतः ? । सिद्धेनोक्तम्-एकान्ते कथयिष्यामि । राज्ञा' प्रोक्तम्-त्वं वद । सिद्ध "आह- चटकर्णो भियते मन्त्र-श्चतुष्कर्णो न भिद्यते । द्विकर्णः स्थीयते मन्त्रो ब्रह्माऽप्यन्तं न गच्छति ॥११४॥ ततो नृपकणे पविश्य तेनोक्तं नृपमरणस्वरूपम् । नात्र सन्देहः । ततो राज्ञा प्रकटमेव स पृष्टः-तत्पदे का पुत्र उपवेक्ष्यति ? तेनोक्तं क्षणमेकं ध्यानं कृत्वा-राजपुत्राणां राज्यं न भविष्यति, अस्य गोत्रेऽपि राज्यमतः परं न भविष्यति । किन्तु यस्त्वया पुण्याधिकः खो(पो डके क्षिप्तोऽस्ति, तस्यैव राज्यं देवतादत्तं भविष्यति । नृपः पाह-हे सिद्ध ! किमसम्बद्धं भाषसे, ज्ञातं तव ज्ञानम्- एतस्य राज्यकथनेन । एप निधनो वणिक, अस्प नामापि 'न ज्ञायते, यस्य पुण्यं स्यात्, तस्य नाम सर्वत्र ज्ञायते । उक्तं च विश्वेऽपि ज्ञायते नाम केषां पुण्यवतां स्फुटम् । नल-पाण्डव-राप्राणां केषां गेहेऽपि नो भवेत् ॥११५॥ सिद्धः प्राह-अत्र सन्देहो न कार्यः । चेद् न मन्यसे, तदा प्रत्ययं वदामि-कल्ये यत् त्वया मुक्तं तत् १ क चापि । २ क सर्वोऽपि । ३ क. -न्तेन । ४ क राजा प्राह अत्र सर्वेऽपि आत्मीया एव सन्ति, त्व कथय । ५ क. प्राह । ६ क. द्विकर्णस्य तु मन्त्रस्य । ७ क प्रियङ्कर । ८ क पुरुप ! ९ क कोऽपि न जानाति । १० क राज्यमस्यैव भविष्यति । DOORoo0000000 OOO ·30 उपसर्गहर- स्तोत्र- ॥२६॥ प्रभाविनी. कथयामि । राजाऽऽह-त्वं वद । ततः स माह- मोक्षकाः मण्डकाः पञ्च घृत-खण्डा-विमिश्रिताः । मुद्ग-मापवटी चैव तक ताम्बूल कं तया ॥११६।। एषः श्लोकः पठितः । राज्ञा मानितम् । केनचित् किंचित् सभाम-ये भोक्तम्-चूडामणिका गतबात्ती जान- न्ति, न पुनरागामिकीम् । भूयो भूपेन पृष्टम्-अहमय किं भोजनं करिष्यामि ? सिद्धेनोक्तम्-मुद्गपानीयम्, तदपि सन्ध्यायाम् । राज्ञोक्तम्-इदमप्यसत्यम् । मम शरीरे भृशमारोग्यं वर्तते, ज्वरादि किमपि नास्ति-अथवाऽधुनैव सर्व ज्ञास्यते । सभालोकस्य विस्मयो जातः । सिद्ध आह-यदि स्वामिन् ! तत् सत्यं मिलति, तदाऽनेनाभिज्ञानेनाऽस्य प्रियङ्करस्य राज्यं भविष्यति-इति ज्ञेयम् । नृपः प्राह-तत् कस्मिन् दिने ? सिद्धः पाह- माघमासे सिते पक्षे पूर्णायां गुरुवासरे। पुष्ये प्रियङ्करो राजा भविष्यति न संशयः ॥११७|| राज्ञा-तत्क्षणात् प्रियङ्करो मोचितः, स्वगृहे भोजितः, । सार वखैः सत्कृतः । यतः- केक पड-पगि लह लहे के कंचन नीराशि । रायमांन केता लहे के न लहे सावासि ॥११८|| ततो राज्ञा स्वपार्थे स्थापितः । बद्दी वेलां सिद्धेन सह गोष्ठों कृत्वा सभा विसर्जिता । राजा गृहमध्ये 8 ॥२६॥ १ क इदमसत्यम् । २ क तु । ३ ये पादे पतन्ति ते पादपातिन , भापायाम्-पडपागे । ४ क सि । ५ क 'यन.-सर्वत्र वायसा. कृष्णाः सर्वत्र हरित शुका । सर्वत्र सुखिना सौख्य दुख सर्वत्र दु खिनाम्-इत्यविकम् । 00000 000ORocoooocooooooos ·'समागतः, दन्तधावनं कृतवान् । ततः स्नानं कृतम्, तावता कस्मान्छि रोचिनीता । रसवतीकारकाः कथयन्ति- राजन् ! भोजनाय माग उत्सरो जातोऽम्ति, “पादाऽव(च)धार्यताम् । राजा प्राह-भोजनं क्षणान्तरे करिष्यामि, मम शिरो दुग्यमानगस्ति । पुनर्मुव पित्तेनाकम्मात् कलमली जात:-सनत्कुमारचक्रिवत् । पल्यते ततः मुप्तः, निद्रा समागता । सन्ध्यायागुन्धितः, तथापि ताहय वपुष्पाटवं नास्ति । मन्त्री तदाकर्ण्य तत्रागतो वक्ति- सर्वथा लानं न कार्यम् । यतः- ज्वरेऽपि लङ्गानं नैव कर्तव्य "युक्तिलनम् । ये गुणा लाने प्रोक्ताः ते गुणा लघुभोनने ॥११९॥ "तेन मुद्गपानीयं ग्राम्यम् । यतः- त्रिदोपशमनं" हयं रेचकं गात्रशोधकम् । शुद्धं च नीरमं तिक्तं मुद्गवारि ज्वरापहम् ॥१२०॥ ततो राज्ञा मचिं विनापि मुद्गपानीयं भेपनवद् गृहीतम् । वैग्रेनोपरि शिरोति-पित्तशमनी एला समर्पिता । यतः- ८, मापाया पगो' इति य. गम्मानसूचक. श्रूयते, गोयिन निर: । ', 5 -124- I hanा गायगांधण-उन-- यारोग निगापुरिगा गण मामा के मन्ति । दहे गणपरिमाणि T F हि गे मायनो कनापि राणवाः गन कुमार न तु यन। मोक्षणपरिहाण. यत सिल देर तग्य कविनग ॥ ७ का, युमा । ८ मा. ल ने ये गुणा. प्रोक्ताः । ". ) तत।। १० क. पर्मनं । 11 क. ना । १२ . शु. । Dotocoovar DI 1' गया। २. अरमा) । ३ . अब चान्म-THEार । भाग उपस० १४

·प्रभाविनी.
उपसर्गहर-
स्तोत्र-
॥२७॥
एला तिक्तोष्णलध्वी स्यात् कफ-वायु-विषप्रणुत् । बस्ति-कण्डूरुजो हन्ति मुख-मस्तकशोधिनी ॥१२१॥
द्वितीयदिने समाधिः सम्पन्नः । राजा सभायामुपविष्टो वक्ति-सिद्धवचन सत्यं जातम् । ततो 'मन्त्री-
श्वर-स्वकुटुम्ब-स्वजनादीनाकार्य राजा विचार करोति । एप कुमार आत्मभाग्येन जनैरानीतः । एतस्य रा-
ज्यमवश्यं भविष्यति । तेन मत्पुत्री वसुमतीनाम्नी दीयते, यदि कुटुम्बस्य चिचे आयाति । पश्चादेव आत्मनां
सुखकारी स्याद्-आत्मसन्तानिनोऽपि 'सुखिनः स्युः । ततः सर्वैरप्युक्तम्-युक्तियुक्तमिदं वचनम् । ततः पल्लीशेन
शुभवेलायां तस्यानिच्छतोऽपि कन्यायाः पाणिग्रहणं कारितम् । धन-'तुरग-वस्त्रादि दत्तम् । आवासे स्थितः
मियासहितश्चिन्तयति-एप सऽपि उपसर्गहरस्तवमहिमा । यतः-
सम्पदो विपदः स्थाने खो(पो)डकेत्र विवाहकः । अपमानपदे मान सर्व पुण्यफल विदम् ॥१२२॥
ततः प्रियङ्करः सपत्नीको वैरिभयाद् रात्रौ स्वसेवकैः सह श्रीअशोकपुरे पञ्चम्यां राज्ञा प्रापितः । पित्रोः
प्रणामं कृतवान् । “कुमारं सवधूकं दृष्ट्वा पितरौ हृष्टौ । देववचः सत्यमभूत् । कुमारस्य वसुमती प्रथमा प्रिया
जाता। "कुमारः प्रियङ्करः सर्वव्यवसायचतुरः कुटुम्बभारं निर्वाहयामास । पिता तु पुण्यान्येव करोति विनीत-
१ क-न्त्रि- । २ क कुमर । ३ क कन्या। ४ क-ष- । ५ क-पि-। ६ क-तुरगम- । ७ क-रतवन - । ८ क पाणिग्रहण च
खोडके । ९ क कुमर । १० क जातम् । ११ क कुमर ।
oooooooooooo00000
॥२७॥

·ooood ६. पुत्रप्रसादात् । यतः- ते पुत्रा ये पितुर्भक्ताः स पिता यस्तु पोषकः । तन्मित्रं यत्र विश्वासः सा भार्या यत्र निर्वृतिः ॥१२३॥ अन्यदा प्रियङ्करः श्रीदेवगुरुस्मरण- नमस्कारो-पसगहर गुणनादि विशेषध्यानं कृत्वा सुप्तः । तदा रात्री निशीथात्परतो महाश्चर्यकारकं स्वप्नं लब्धवान् । जागरितो नमस्कारानेव गुणयति । यतः "जिणसासणस्स सारो चउदसपुव्वाण जो समुद्धारो। जस्स "मणे नवकारो संसारो तस्स किं कुणइ ? ॥१२३॥ एसो मंगलनिलओ दुहविलओ सयलसंतिजणओ य । नवकारपरममतो चिंतिअमित्तो मुहं देइ ॥१२४॥ माग्वृद्ध मुखात् श्रुतम्-'स्वर्म मेक्ष्य निद्रा न कायाँ' । उक्तं 'च- सुस्वप्नं प्रेक्ष्य न स्वायं कथ्यमन्हि च सद्गुरोः । दुःस्वप्नं पुनरालोक्प कार्यः प्रोक्तविपर्ययः ॥१२५॥ प्रातः स्वपितुरग्रे स्वप्नोपलाभस्वरूपं प्रोवाच-यथा, मया स्वशरीरादन्त्रजालं कृष्ट्वा पृथक्पृथक्कृतैः स्वैरन्त्रैर- शोकनगरं शनैः शनैवेष्टितम् । ततश्च १०शरीरं वैश्वानरे जाज्वल्यमानं दृष्ट्वा यावज्जलेनोपशामयति तावजागरितः । १ क-स्तवन-गु- । २ क. पुरतो । ३ क गणयति । ४ जिनशासनस्य सार चतुर्दशपूर्वागा य स मुद्वार । यस्य मनसि नमस्कार ससारस्तस्य किं करोति ? ॥ ५ क हिए (हृदये) : एप मङ्गलनिलयो दु खविलय सकलगान्ति जनक्श्च । नमस्कार परममन्त्र चिन्तितमात्र. सुख ददाति ॥ ७ क-पुस्तके समधिकमेवम्-नमस्कारसमो मन्त्र शत्रुजयसमो गिरि । गजेन्द्रपदज नर निद्व जगतीतले ॥ ८ क वि. वेकविलासे- । ९ क दृष्ट्वा । १० क स्वगरीरं । ११ क दृष्ट ।

·उपसर्गहर- स्तोत्र- ॥२९॥ वस्त्रा-लिंकृति-मद्य-मांस-कुसुम-स्वर्णादिमन्मानवा, गोमी ना दधि-दर्पणाग्रविमला श्रेष्ठाः कृता दक्षिणे।१३१॥ ४ प्रभाविनी. तदाकर्ण्य कुमारः प्रमुदितः । शकुनग्रन्धि बद्धवा तत्सार्थेन तद्गृहे गतः । ततो वहुमानं दत्त्वा पण्डितः स्वपुत्रीं सोमवतीं तस्मै दत्तवान् । कुमारः प्राह-अहं न जाने तद्वार्तामपि, मत्पिता एव जानाति । स्वमस्वरूप- पृच्छायां कन्यामदानम्-तत्किम्-अन्यत् पृच्छयते अन्यदुत्तरदानम्-लवणमार्गणे कर्पूरार्पणमिव, घृतमार्गणे पट्ट कूलकर्षणमिव त्वं कुर्वाणोऽसि । पण्डितः पोचे-त्वं स्वगृहे गच्छ । खत्पितुरग्रे कथयिष्यामि, अपक्वाग्रे वार्ता न कथ्यते । येन तद् हृदये न तिष्ठति । ततः "स स्वगृहे गतः, 'पितुः स्वरूपं कथयामास । तत्पिता तत्र गत्वा पण्डितं प्रत्यूचे-"स्वमविचार स्वरूप कस्मानोक्तम् ? पडित ऊचे-अनेन स्वप्नेन ज्ञायते- अस्य नगरस्यैव राजा भविष्यति । यत उक्तं स्वमशास्त्रे " अन्त्रैश्च वेष्टयेद्यस्तु ग्रामं नगरमेव च । सो ग्रामे (सङ्ग्रामे) नगरे देशे मण्डले पार्थिवो "भवेत् ॥१३२॥ आसने शयने याने शरीरे वाहने गृहे । दह्यमाने विबुद्धयेत तस्य श्रीः सर्वतोमुखी ॥ १३३ ।। समधातोः प्रशान्तस्य धार्मिकस्यातिनीरुजः१३ । स्यातां पुंसो जिताक्षस्थ स्वप्नो सत्यौ शुभाशुभौ ॥१३४॥ ॥२९॥ १ गोमी ना-गोयुत पुरुष । २ क प्राह । ३ क गृहे । ४ क. तस्य हृदये वार्ता न तिष्ठति । ५ क नास्त्येतत् । ६ क. पितुरग्रे। ७ क हे विद्वन् !। ८ क नास्ति । ९ क एष। १० क -ऽभवत् । ११ क चापि । १२ क. विबुध्यते । १३ क, नि । ooooooooooOOR: COOOOOOOOOOOO ·- १. रात्रेश्चतुर्षु यामेषु दृष्टः स्वप्नः फलमदः । मासैदशभिः षड्भिः त्रिभिरेकेन च क्रमात् ।।१३५॥ तच्छुत्वा 'देवतावागपि सत्या' इति हृदि ज्ञात्वा पासदत्तश्रेष्ठी हुएः । पण्डितः माह-मदुक्तं' सर्व सत्यम्, सर्वज्ञोक्तशास्त्रस्य प्रामाण्यात् । पुनः पण्डित ऊचे--तेनैव मया त्वत्पुत्रस्य पुत्री दीयमानाऽस्ति । श्रेष्ठिना मानितम् । शुभलग्नं विलोक्य श्रेष्ठिना स्वपुत्रः पण्डितपुत्र्या सह महामहोत्सदेन पाणिग्रहणं कारितः । धन-स्वर्णादि दत्त्वा, हस्तमोचनादि कृत्वा स्वावासे सपियः प्राप्तः। जैनब्राह्मणपुत्री सोमवती द्वितीया प्रिया जाता। अन्यदा तद्गृहासने पातिवेश्मिको धनदत्त व्यवहारी कोटिस्वामी वसति-दाने, माने, चातुर्यौदार्येषु, बुद्धौ प्रथमः, तस्य कीर्ति-गुणाश्च सर्वेऽपि सन्ति । तस्य धनश्री यों । जिनदास-सोमदासनामानौ पुत्रौ । पुत्रिका- श्चतस्रः सन्ति । धनदत्तेन नव्यावासकरणाय मुहूर्त गृहीतम् । प्रथमं शुभदिने भूमि शुद्धां विधायाऽऽवासः कार- यितुमारब्धः वास्तुयुक्तः । यथा- दुःखं च देवताऽऽसन्ने गृह हानिश्चतुष्पथे । धूर्ताऽमात्यगृहाभ्यासे स्यातां सुत-धनक्षयौ ॥१३६।। १ क रात्रौ । २ क. त्वदुक्त । ३ क कारणेन । । क नामा । ५ क अविकमिदम्-यशस्वी, मनस्वी। क -णाश्च सर्वोऽपि वक्ति, यत - ढ नेन ६र्धते कति , रूदमी पुरयेन ६६ते । ८ नदेन पुनर्विद्या गुणा सर्वे दि देवत । ७ क भूमि शुद्धि । ८ क देवकुलासने । Cox.oooooooox DOCOM ·प्रभाविनी. उपसर्गहर स्तोत्र- ॥३०॥ लक्ष्मीकरः क्षीरवृक्षः कण्टकी शत्रुभीपदः । अपत्यनः फलं तस्मादस्य' काष्ठमपि त्यजेत् ॥१३७॥ मूर्खा-ऽधार्मिक-पाखण्डि(पडि)-पतितानां च रोगिणाम् । क्रोधिनं त्यज दृप्तानां मातिवेश्मिकता त्यजेत् ।।१३८॥ प्रथमा-न्त्ययामवर्ज द्वित्रिमहरसम्भवात् । छाया वृक्ष-ध्वजादीनां सदा दुःखपदायिनो ॥१३९॥ कियद्भिर्दिनैरावासो निष्पन्नः। वयंमुहूर्त गृहमध्ये वामभागे श्रीदेवालयं संस्थाप्य, देवपूनां विधाय, श्रीस घवात्सल्यदीनोद्धारं कृत्वा च धनदत्तः सपरिवारः 'स्वनव्यावासे वासं चकार । दिनत्रयं जातम् । चतुर्थ- दिवसे रात्रौ धनदत्तो गृहमध्ये सुखेन सुप्तः, प्रातः प्रबुद्धः, आत्मानमङ्गणे पल्यङ्के सुप्तं पश्यति । आकाश तारकैः पुष्पितं च दृष्टम् । धनदत्तः सविस्मयं प्राप्तः। द्वितीयदिनेऽपि नमस्कारेष्टदेवस्मरणपूर्वकमपवरके कपाद्वयं दत्वा सुप्तः । प्रातस्तथैव स्वं बहिः ‘पश्यति । चिन्तातुरः सञ्जातः । तृतीयदिनेऽपि कपाटं उद्घान्य सुप्तः, तथैव जातम् भृशं मनसि खिन्नः। यः "कोऽपरोऽपि कुटुम्बमध्ये तत्र स्वपिति, सोऽप्यङ्गणे मातदृश्यते । ते सर्वेऽपि भीताः । आवासमध्ये कोऽपि न खपिति । धनदत्तेन ज्ञातम्-एव आवासो दुव्यन्तराधिष्ठितो जातः । मन्त्रविदोऽने के पृष्टाः। सर्वेऽपि मन्त्रोपचारं यदा कुर्वन्ति, तदा विशेषतो व्यन्तरः कुपितः। आवासमध्ये गतानां मनुष्याणां १ क लक्ष्मीनाशकर । २ क एषा। ३ क. पतव (2) रसोगिणे । ४ क क्रोविना । ५ क रादि । ६ क नवीनावासे । ७ क विस्मित । ८ क दर्शयामास । ९ क धूपोद्ग्राह विवाय । १० क कोऽपि । ११ क. गत्वा मुत्रपटिं भमुक्ति (2) 90OORO १ ॥३०॥ 200000 00000 ·OCOO ४. शरीरं भनक्ति, पुरुषस्त्रीणां परस्परं वेषपरावर्त्त करोति । तदा धनदत्तेनाऽचिन्ति-लक्षधनव्ययोऽस्मिन्नावासे कृतः, स सुधा गतः । यनदत्तश्चिन्तातुरो बहिरे 'उद्दल के उपविष्टः, प्रियङ्करेण दृष्टः, श्याममुखत्वात् पृष्टश्च । श्रेठिना प्रोक्तम्- चिंता दहइ सरीर रोगुप्पत्ती य चित्तविभमो। चिंताए दुब्बलत्तं सुहाणं होइ निण्णासो ॥१४०॥ कुमारेणोक्तम्-किं चिन्तथा ? यतः-- जं चिअ बिहिणा लिहिअंतं चिअ परिणमइ सयललोअस्स । इति जाणिऊण धीरा विहुरे वि न कायरा हुंति ॥१४१॥ तथाऽपि चिन्तां त्वं कथय । तेन स्वगृहस्वरूपं प्रोक्तम् । कमप्युपायं यदि वेत्सि तदा कुरु । त्वं धर्मवानसि, परोपकार्यसि, यतः- 'विरला जाणंति गुणा विरला पालन्ति निद्धणे नेहं । विरला परकज्जकरा परदुक्खे दुक्खिया विरला ॥१४२।। प्रियङ्करः प्राह-अत्रोपायकरणे दिनाष्टकं लगति, अधुना तु मम कार्यमस्ति । इभ्य आह-उत्तमाः १ क भाषायाम्-ओटले । २ चिन्ता दहति शरीर रोगोत्पत्तिश्च चित्तविभ्रम', चिन्तया दुर्बलत्व सुखाना ( शुभाना ) भवति निर्णाश । ३ क निदानासो अभुक्खा य (निद्रानाश -अबुभुक्षा च)। ४ यदेव विधिना लिसित तदेव परिणमति सकललोकस्य । इति ज्ञाता धीरा विधुरेऽपि न कतरा भवन्ति ॥ ५ विरला जानन्ति गुणान् विरला पालपनि निर्वने स्नेहम् । विरला परकार्यकरा परदु खे दु.सिता विरलाः ॥ FOOOOOOOOK ६ क.न । ७क स्व-। ८ क. -स्तु। उपस० १६

·प्रभाविनी.
3
उपसर्गहर-8'स्वकार्य मुक्खा परकार्य 'कुर्वन्ति, यतः-
स्तोत्र "हुंति परकज्जनिरया निअकज्जपरम्मुहा सया सुअणा । चंदो धवलेइ महिं न कलंक अत्तणो फुसइ, ॥१४३॥
तथा च नैषधे-
॥३१॥
" याचमानजनमानसवृत्तेः पूरणाय बत जन्म न यस्य । तेन भूमिरतिभारवतीयं न द्रुमैन गिरिभिर्न समुद्रैः" ॥१४॥
ततस्तेन कुमारेण मानितम् । चिन्ता न कार्या । ततश्चैत्राष्टाहिकायां कुमारो नव्यावासे श्रीपार्श्वनाथप्रतिमां
मन्त्रयित्वा, तां पूजयिखा, प्रदीपं कृत्वा, पुरतो 'भोग्यं कुर्वन् उपसर्गहरस्तव गुणनं प्रतिदिनं मौनेन पञ्च-
शतीवारं करोति । अष्टमे दिने व्यन्तरो वालकरूपेण ध्यानभङ्गाय 'समागतः कथयति-मां सीदन्तं रक्ष रक्ष-वं कृपा
वानसि । दशाङ्गुलीमुखे विपति तथापि न जल्पति । पुनः स युवा जातः, वक्ति चे-एनं बद्धवा 'समुद्रे क्षेप-
यामि इत्युत्पाटितः । स प्रियङ्करो ध्यानान्नैव चचाल । ततः स एव वृद्धरूपो जातः, शतहस्तप्रमाणः, पलि.
तशीर्षकूओं वदति-अहं नन्दीश्वरे यात्रां कर्तुं गच्छन्नस्मि, त्वमपि सार्थे समागच्छ, यथा यात्रां कारयामि ।
कुमारो दध्यौ-देवानां पलितानि न स्युः, मानवानां तत्र गमने सान्निध्यं विना शक्तिर्न स्यात्, स एव दुष्टव्य
१ क 'करोति' न शुदमिदम् । २ भवन्ति परकार्यनिरता निजकार्यपराङ्मुखा सदा सुजना । चन्द्रो धवलयति महिं न कल कमात्मन.
स्पृशति ॥ ३ क मण्ड यता । ४ क दीप । ५ क. भोग। ६ क कृत्वा । ७ क -न- । ८ क आगत । ९ क. क्षिपामि ।
000000000000000
॥३१॥

·प्रभाविनी.
उपसर्गहर-
स्तोत्र-
॥३२॥
१
3.
जलदो भास्करो वृक्षो, दातारो धर्मदेशकाः। एतेषामुपकाराणां नास्ति सीमा महीतले ॥१४७॥
स्नेहोऽपि सहेतुकः स्यात् । उक्तं च-
प्रीतिर्जन्म-निवासतोऽप्युपकृतेः सम्बन्धतो लिप्सया, विन्ध्ये हस्तिवदम्बुजे मधुपवचन्द्रे पयोराशिवत् ।
अब्दे चातकवद् भवेदसुमतां सर्वत्र नैमित्तिकी या 'निष्कारणबन्धुरा शिखिवदम्भोदे काचित् 'दृश्यते ॥१४८॥
तव निर्निमित्तकः सर्वोपरि वर्तते । तेन किमपि कार्य त्वत्सदृश कथयामि । कुमारः प्राह-मन्त्रिन् । तत्र
सेवकोऽस्मि, कार्य कथनीयम् । ततो मन्त्रिणा स्वपुत्रीस्वरूपं निवेदितम् । यथा एकस्मिन् दिने मत्पुत्री सखी-
युता वाटिकायां क्रीडाथै गताऽभूत् । तत्र कया शाकिन्या गृहीता, न ज्ञायते डाकिन्या वा, भूत-प्रेत-दोषेण,
व्यन्तरदोषेण वा, यक्ष-राक्षस -दोषेण वा वर्पमेकं साधिकं जातम् । उपचाराः कृताः, "गुणो न स्यात्-दुर्जने
सद्वाक्यवत् । 'बहुमानितानि, वहुनै वे बानि कृतानि, बहवो वैधादयः पृटाः। परं केचिद्रोग वदन्ति, केचिद्
भूतादिदोपम्, केचिद् ग्रहादिपीडां च । उक्तं च-
वैद्या वदन्ति कफ-पित्तमरुपका, ज्योतिर्विदो ग्रहकृत प्रवदन्ति दोष म् ।
भूतोपसर्गमथ मन्त्रविदो वदन्ति, कर्मैव शुद्धमतयो यत यो वदन्ति ॥१४९।।
१ एतत् पय क-पुस्तके एव । २ एतद् दृश्यने शेयकेन कल्पितम् पुस्तके तदभ वात् । ३ क तथाऽनैमित्तिक स्नेह । ४ क बहव ।
५ क प । ६ क वहनि । ७ क वहूनि औषधानि । ८ क विकार ।
ooooooooooooor
Ooooooox
॥३२॥

·उपसर्गहर-8'न्तरी समागतः। आशीर्वचो' दत्त्वोपविष्टः । प्रियङ्करः प्राह-अहो ! ब्राह्मण ! किमर्थमत्रागतोऽसि ? स माह-हे8प्रभाविनी. स्तोत्र सत्पुरुष ! । त्वत्सदृशं कार्य किमपि वर्तते । कुमार ऊचे-तर्हि त्वं कथय, यदि सेत्स्यति तदा करिष्यामि । द्विजः ॥३३॥ पाह-पार्थनां तदा करोमि, यदि प्रायनाभङ्गं न करोपि । यतः- " परपत्थणापवनं मा जणणि! जणसु एरिसं पुत्तं । मा उअरे वि धरिज्जसु पत्थण भगो कओ जेण" ॥१५२॥ पुनस्त्वं परोपकारी श्रुतः। सतां परोपकार एव सारः । परोपकारः धर्मतरोवीजम्-इत्यादि वहूक्त्वा द्विजेन स्वकार्य तस्याने भोक्तम्-अहो उत्तम! शृणु-सिंहलद्वीपे सिंहलेश्वरो राजा, तेन यागो मण्डितोऽस्ति । तत्रोद्यापने सर्वेषां द्विजानां लक्षमूल्यं हस्तिनां दान दास्यति । तेन तत्र यास्यामि । त्वत्पार्थे स्वप्रियामोचनायाऽऽगतोऽस्मि । यावदहं तत्कार्य कृखात्राऽऽगच्छामि, तावत् त्वं मत्प्रियां रूपलावण्यवतीं स्वगृहे स्थापय-जलानयन-रन्धन-दधिवि लोडना- १ ॥३३॥ १ क आशीर्वचनानि । २ क. प्रार्थित । ३ क पवण (प्रवण । ) ४ क. जणेसु । ५ क पत्थिअ- । ६ परप्रार्थना-प्रपन मा जननि ! जनय ईदृश पुत्रम् । मा उदरेऽपि धर पार्थनाभन कृतो येन ॥ ७ क-पुस्तके इद पद्यम्-यत -"क्षेत्र रक्षति चञ्चा सौव लोलोत्पटी क्षणाद् रक्षत् । दन्ता- (दन्तात्तृण 2 ) नर प्राणान् नरेण कि निरुपकारेण ?" । ८ क अधिकमिदम्- यत - "कि कि न कय को को न पत्थिओ कह कह न नामिअ सीस ? । दुब्भरउअरस्स कए किं न वय किं न कायव 2 । कि कि न कृत क क न प्रार्थित कुत्र कुत्र न नामित शीर्षम् ? । दुर्भर-उदरस्य कृते किं न कृत किं न कर्तव्यम् ? । ९ क तेन । १० क. -विलोना- । 2 OOK 2 ·१ DOOOOOx दीनि कार्याणि कारयितव्यानि, भोजनं देयम् । तादृविधस्वजनामावादन्यत्र विश्वासो नहि, तदुत्तमस्य तब पार्थे मुक्त्वा मम गमने निश्चिन्तता स्यात् । कुमारः प्राह-अत्र स्वगोत्रीयान् स्वजातीयान् भलाप्य कस्मान मुञ्चसे? । द्विज आह-मम मनः क्वापि न मनुते । उत्तम स्त्रिय उत्तमगृहे एव स्थाप्याः। तेनेदं मत्कार्य कुरु । कुमारः माह-मनो विनापि तव बहु कथनेन परोपकाराय स्थाप्यमानास्ति । कार्य कृत्वा शीघ्रमत्रागच्छेः । द्विजो हृष्टः पुनरूचे-काश्मीरवास्तव्यः, काश्यपगोत्रम्, कामदेवपिता, कामलदेमा ता, केशवनामाऽहम् , करपत्रकहस्तः, कापा- यिकवस्त्रः, इति सप्तभिः ककारैर्योऽभिज्ञानानि पूरयति, तस्यैषा स्त्री अर्पणीया, इत्युक्त्वा विप्रचलितः । कुमा- रेणाऽ शीर्वचनमुक्तम् तव वर्त्मनि वर्त्ततां शिवं, पुनरस्तु खरितं समागमः । अयि साधय साधयेप्सितं स्मरणीयाः समये वयं वयः ॥१५३॥ "यदा समागमिष्यसि स्वयं तदैवापयिष्यामि-इति निश्चयः कृतः । दिनत्रये जाते तद्रूपः, तव्याः, तद्वर्णः, तन्नामा, तत्ककारायभिज्ञानपूरकः तद्वचनः, तागलोलनयनः, तादृग्मुखो विप्रः समागतः । कुमारेण वादितः स-त्वं शीघ्रमेव कस्मादागतः ? तत्र कस्मान गतः ? स आह-स्वजनैर्वारितः१० स आह-स्वजनैर्वारितः । शकुनाभावस्तु जातः । समुद्र- १ क विश्वासानहत्वात् । २ क. स्ववर्गीयान् । ३ क. प्राह । क मन्यते । ५ क -मागच्छे । ६ क क शीवास्तव्य । ७ क -त्रिका- हस्ते । ८ क वर्ततात् । ९ क नास्त्येतत् १० क विहगा (अ) भव्याश्च जाता , अधिकम् । 2000OORoc OCOOOOOOOOOO ? COOx ·प्रभाविनी. १ उपसर्गहर-8 मध्ये प्रवहणगमनेन, ब्रुडनभयेन च जीवितसंशयः स्यात् , तेन धनेनोपार्जितेनापि किं फलम् । उक्तं च- स्तोत्र "शत्रूणां प्रणिपातेन धर्मस्यातिक्रमेण वै । अतिक्लेशेन ये अर्था-स्ते अर्था मा भवन्तु मे ॥१५४॥ हे कुमार ! परदुःखकातरत्वेन तत्र न गतः । अत्र युष्मादृशा भाग्यवन्तः सन्ति, तदाधारेण स्थास्यामि- ॥३४॥ इत्युक्त्वा स्त्रियं गृहीला गतः । ततः कियद्भिर्मासैः स ब्राह्मगो निनमियामिलनोत्कः' सप्तगनप्रमाणं महाकायं पर्वतप्रायं गजेन्द्र सिंहलद्वीपालात्वा प्रियङ्करगृहे प्रध्वरः समागतः । कुमारस्याशिर्ष दत्वोपविष्टः । अहो कुमार' ! परोपकारकर ! त्वत्मसादात् गजादिधनमुपायै क्षेमेणागतः । अयतनदिनाद् य जीव्यते स ता प्रसादः । मम शिरसि तव भारश्चटितः । कथमथ प्रत्युपकारं करिष्यामि ?। 'अथवा तवैतत् पुण्यं भवतु । ' अथ मम पत्नीं समर्पय' इति श्रुत्वा वज्राहत इव कुमारः पोचे-खमेव प्राग् गृहोखा गतः, पुनः किं मार्गवति ? सप्ताभिज्ञानानि त्वया पूरितानि । अथ किं झगटकं कुरुषे । ज्ञातं ज्ञातम्-द्विजा एवंविधा एव दाम्भिका 'धूर्ता भवन्ति । द्विजः प्राइ- कुमार! यथा तथा मा वद ! दाम्भिका वणिज एव स्युः । यतः- "त्रिदशा अपि वञ्च्यन्ते दाम्भिकैः किं पुनर्नराः । देवी यक्षश्च वणिजा लीलया वञ्चितावुभौ" ॥१५५॥ १ क -त्सुक । २ क प्राधरः । ३ क. कुमर । । ४ क नास्ति । ५ क चटिन । ६ क नास्ति एतत् वाक्यम् । ७ भाषायाम्-झगडो-क्लेश। ८ क नास्ति । ९ क कुमर ! । १० क भवन्ति । IN ॥३४॥ 00000 opoooooooooox

·प्रभाविनी.
उपसर्गहर-
स्तोत्र-
॥३५॥
OROOooood
धर्मनिन्दी पङ्क्तिभेदी निद्राच्छेदी' कलेः करः । तत्पापं मेऽस्तु चेत् त्वत्स्त्री मयाऽपलपिता भवेत् ॥१५९॥
स्वस्त्रियं ये परित्यज्याऽन्यत्र कुर्वन्ति ये रतिम् । तत्पापं मेऽस्तु चेत् त्वत्स्त्री मयाऽलपिता भवेत् ॥१६०॥
कलत्रद्वितये स्नेह-विभागं येऽत्र कुर्वते । तत्पापं मेऽस्तु चेत् त्वत्स्वी मयाऽपलपिता भवेत् ॥१६॥
कूटसाक्षी परद्रोही पितृद्वेषी कुबुद्धिदः । तत्पापं मेऽस्तु चेत् त्वत्स्त्री मयाऽपलपिता भवेत् ॥१६२।।
द्विजः माह-क्रूरकर्मणां शपथान् न मन्ये । कुमारो वक्ति तर्हि सर्व धनं गृहाण । विप्र आह-अपरं
'किमपि न गृणामि, मदीयं वस्तु समर्पय । कुमारो वदति-कूटकलङ्के सर्वथाऽहं प्राणान् त्यक्ष्ये-इत्युक्त्वा
खड्गे हस्तं क्षिपति । तावता विप्रेणोक्तम्-साहसं मा कुरु । चेद्यत्कथित करोपि तदा स्त्रियं न मायामि । कुमारो
हृष्टः प्राह-यत्किञ्चित्कथयिष्यसि, तत्सर्वं करिष्यापि, एते साक्षिणः । कुमारेण प्रोक्तम्-गृहं त्यक्त्वा देशान्तरे
यामि, उत द्वादश वर्षाणि वने तिष्ठामि, किमु पृथिवीं भ्रमामि ? अथवा यावज्जीवं तव दासो भवामि । द्विजः
पाह-अलं च विस्तरेण । त्वया सर्व कथितमस्ति तत्सर्व कार्य कुरु। तत्रापि धूर्तेन वाचा छलितः, यदा कर्म
न स्यात् तदा प्राध्वरं वकं स्यात् । स कुमारो विप्रपादयोलग्नः । ततस्तेनोक्तम्-विमृश्य मोच्यते, अमृष्टक-
१ क. पक्षपाती झगटके। २ क. आह । ३ क मन्यते । ४ क. कुमरो। ५ क स । ६ क. धन । ७ क मत्कथित । ८ क साक्षिण
के ? तेनोक्तम्-पञ्च । तस्मात् सद्भिर्यद्वचनम्-उक्तम्, तदुक्तमेव अस्ति देववत् । ९ भाषायाम्-पावरु ।
0000
॥३५॥

·DoooooON 2050c000OEIO0000000 यितं प्रत्युतानाय स्यात् । कुमारेण सत्यं मानितम् । अथ ममैकमेव कार्य 'कुरुध्वम्-यदि मन्त्रिपुञ्याः प्रती- कारोपायं न करिष्यसि, तदाकर्योपचारं न करिष्यामि इति विप्रेणोक्तम् । कुमारः प्राह-प्रतिज्ञातं न मुश्चामि । द्विज आह-अस्या निर्गुणायाः कटुकजिताया आदरः सतां न युक्तः । कुमार, प्राह-सदियद्वचनमुक्तं तदुक्त- मेव हस्तिदन्तवत् । यत आह- "२गुरुआ-न गणंति गुणे पडिवनं निग्गुणं-पि.पालंति । अहला सहला वि-तरू मिरिणा सीसेण वुझंति" ॥१६३॥ "दोषाकरोऽपि कुटिलोऽपि कलङ्कितोऽपि मित्रावसानसमये विहितोदयोऽपि । चन्द्रस्तथापि हरवल्लभतां प्रयाति नह्याश्रितेषु महतां गुणदोपचिन्ता" ॥१६४॥ "अद्यापि नोज्झति हरः किल कालकूट कूर्मो विभर्ति धरणी किल चात्मपृष्ठे । अम्भोनिधिर्वहति दुःसहवाडवानि-मङ्गीकृतं सुकृतिनः परिपालयन्ति" ॥१६५॥ ततस्तेन प्रियङ्करेण पृष्टम्-अस्या अज्ञाया अबलाया बालाया उपरि तव किं वैरं वर्तते ? येन त्व पीडयसि विद्यावलेन एनामुपक्षयसि । यतः- " तृणोपरि कुठारः किं मृगे सिंहपराक्रमः । कमलोत्पाटने हस्तो कदकं कीटिकोपरि" ॥१६६।। १ कुरु । २ गुरव न गणयन्ति गुणान् प्रतिपन्न निर्गुणमपि पालयन्ति । अफला. सफला अपि तरव गिरिणा शीर्षेण उह्यन्ते ॥ Oocooo COO

·प्रभाविनी.
उपसर्गहर-
स्तोत्र-
॥३६॥
अस्या' जिह्वाया गुणेन । उक्तं च-
“यस्य जिल्हा वशे नास्ति तस्य वैरं जगत्रये । जितायाममृतं यस्य तस्यात्मीयं जगत्रयम्" ॥१६७।।
"निहाग्रे वसति विद्या जिहाग्रे मित्र-बान्धवाः । जिह्वाग्रे बन्धनं मोक्षः-जिह्वाग्रे परमं पदम्" ॥१६८॥
कुमार आह-अनया वार्त्तया ज्ञायते-त्वं द्विजो न स्यात्', कोऽप्यपरो देवो वा दानवो वा वर्तसे । ततो
द्विजरूपं मुक्त्वा देवो जातः। गजोऽपि न दृश्यते । 'कुपारेणोक्तम्-मन्त्रिपुत्र्या' तब किं विनाशितम् ? । 'देवः
पाह-एषा सखीयुता मद्भवने समागता । मत्पतिमां दृष्ट्वा हसिता । अहं सत्यवादी यक्षो लोकानामाशापूरकः,
लोको मां पूजयति । एषा वक्ति-अयं देवो न स्यात्, पाषाणो मण्डितोऽस्ति-इत्यपकृत्य निर्गता । ततो मया
निगृहीता। कुमार ऊचे--
भइ मंदोष भसि हत्यिं दहण रायमग्गम्मि । ता कि गवस्स जुत्तं सुगहेण स कलिं काउं" ॥१६९॥
"हाथी हालें इक फख(प) कूतर गलीए लवें । बडपण तणे विवेक कदि न खी(पी)जे किसनीया!" ॥१७०॥
१ क द्विजः प्राह । २ क नास्ति । ३ क अनाधिकम्-राजवाटिकाया मम देवकुलमस्ति, तत्र ह यक्षोऽस्मि । ४ क. कुमर आह ।
५ के अनया। ६ क नास्ति । ७ क यक्षोऽस्मि । ८ क. नक्र वकिय । ९ यदि मण्डलेन भषित हस्तिन दृष्ट्वा राजमार्गे । तस्मात् किं
गजस्य युक्त श्वानेन सम कलि कर्तुम् ।
CORON
॥३६॥

·000000 यद्यपि 'सिंहस्य पुरतो विरसं रसतीह मतगोमायुः । तदपि न कुप्यति सिंहो विसदृशपुरुषेषु कः कोपः ? ॥१७१॥ तेन तव कोपोऽत्र न विलोक्यते-उत्तमत्वात् । यतः- यदि काको गजेन्द्रस्य विष्ठां करोति मूर्द्धनि । कुलानुरूपं तत्तस्य यो गजो गज एव सः ॥१७२।। इत्यादिमधुरवचनैः कुमारेणोपशान्तकोपः सत्कृतः । ततः स आह-तवोपसर्गहरस्तवगुणितेन तच्छरीरे स्थातुं न शक्नोमि । तेन मया तब सत्पुरुषत्वं परीक्षितम् ! यतः मामल-लक्ष्मलभ्येण गोस्तनी-रजनीशयोः । सारं विभातयो«ला कृताः सन्तो जयन्तु ते ॥१७३॥ इत्याशिपं दत्त्वा वक्ति-सन्तुष्टोऽस्मि, वरं वृणु । ततस्तेन वरो मार्गितः-मन्त्रिपुत्रीमेव मुञ्च, सज्जीकुरु । 'तद्- चनात् तेन मुक्ता, सज्जीकृता । यक्ष आह-परं मनिन्दया एषा वालिका वहुपुत्र--पुत्रिका भूयादित्युक्त्वा, कुमा- रस्य सर्वपक्षिणां भाषाज्ञातृत्ववरं दत्त्वा यक्ष. स्वस्थान गतः । “ततो मन्त्रिणा यशोमत्या सह प्रियङ्करस्य पाणि- ग्रहणं ''कारितम्, धन-धान्य-रत्नादिदान हस्तमोचने कृतम्, सर्वेषां प्रमोदः सम्पन्नः। स सप्रियः स्वसदने १ क मृगपतिपुरत । २ क. असदृग-1 ३ क वर्तते । ४ क कुर्वीत । ५ क साहस । ३ क विरञ्चिणा । ७ क. सज्जा। ८ क. ततो । ९ क. सज्नीभूता। १० क अधिकमेतत्-मन्त्रिणा चिन्तितम्-प्रियकरण महान् उपकार कृत , तेन अस्य एव एषा कन्या दीयते । ११ क. गुणकीर्तन। १२ क. हिरण्य- । OnOOO COOOO

·प्रभाविनी-
COOOOOOB
उपसर्गहर-8'प्राप्तश्चिन्तयति-एप स्तवमहिमा, यद् यक्षः प्रत्यक्षो जातः । उक्तं च-
स्तोत्र उपसर्गहरस्तवनं यचित्ते स्फुरति सततमिह । भूत-व्यन्तर-यक्षाः प्रत्यक्षाः स्युर्नृणां तेषाम् ॥१७४॥
स यशोमत्या सह भोगान् भुङ्क्ते क्रमेण, तस्या यक्षकथनात् तथैव जातम् । सा वर्षे वर्षे पुत्र-पुत्री-युग्म
॥३७॥
प्रसूते-द्वादशभिर्वर्षेः १२ पुत्राः, १२ पुत्र्यः अस्या जाताः । तेषां पुत्रादीनां लालन-पालन-रक्षण-स्तन्यपान-भोजन-
दान-चिन्ताकरणादिना खेद प्राप्ता । तेषां परस्परकलहकारणाद् अविनीतखाचोद्विग्ना सुखं न शेते, सुखं न
भुङ्क्ते । ततश्चित्ते चिन्तितवती-या वन्ध्याः स्त्रियो भवन्ति, तासां जीवितं संयोगसुख-भोजन-शयनादि श्लाघ्यम् ।
कुर्कुटीवन्मया किं कर्म कृतम् । तेन कस्यापि निन्दा न कार्या । विशेषाद्देवता-गुरूणाम् । यतः-
'परनिन्दामहापापं न भूतं न भविष्यति । आत्मनिन्दासमं पुण्यं न भूतं न भविष्यति ॥१७५॥
जो पव्वय सिरसा भित्तुमिच्छे सुत्तं व सीहं पडिवोहइज्जा ।
जो वा दए सत्ति-अग्गे पहारं एसोवमाऽऽसायणया गुरूणं ॥१७६॥
'चतुर्थी प्रिया यशोमती जाता। प्रियङ्करः प्रासादे प्रत्यहं देवपूजां करोति । एकदा तत्र श्रीपाश्चनाथपूजा
१ क-पुस्तकेऽय श्लोक., दुर्गमश्चपाठवैचित्र्यात्-परनिन्दा-महापाप परपापान्यहो यत । अकृत्यान्यपि लिखति तत्काल जरतीय यथा । २ य
पर्वत शिरसा भेत्तुमिच्छेत् सुप्त वा सिह प्रतिबोधयेत । यो वा दयेत शक्ति-अग्रे प्रहारम्-एषापमा आशातना-गुरूणाम् । ३ क नास्ति ।
0000000000000000
OCRO00000000000
॥३७॥

·000000000 कृत्वा चैत्यवन्दनामकरोत् । नमस्कारा उदारा भणिताः । यथा-- कल्याणपादपवनं प्रभावभवन रजःशमनम् । स्तौमि दयोद्धृतभुवनं पार्वजिनं 'सुरकृतस्तवनम् ॥१७७।। उपसर्गहरस्तवनं वनेऽपि स्मृतिपयं नयन्ति यके। अरि-केसरि-करि-शङ्का न स्यात् तेषां सुपुष्यवताम् ॥१८॥ सश्रीकं वसुधाधारं प्रभूतविषयापहम् । प्रगुणश्रीरुचिं वन्दे मध्याक्षरगुरुस्तुतं ॥१७९॥ जय जय पार्वजिनेश्वर ! नेश्वर इह कोऽपि तव गुणान् वक्तुं । खन्नामसुरमणिसम रमणीयं श्रीदपदकमल ! ॥१८०॥ इति स्तुत्वा स्वगृहे समागच्छन् प्रियङ्करो निम्बस्थकाकरुतं श्रुतवान् । तच्छब्दजेन ज्ञातम् । काको मां ब्रूते, यथा- निम्बवृक्षतलेऽत्रास्ति लक्षद्रव्यं करैत्रिभिः । नरोत्तम ! गृहाण त्वं भक्ष्यं मम समर्पय ॥१८१॥ तेन काकोपविष्टशाखाधस्ताद् भूः खनिता । लोकाः कथयन्ति-किमर्थ खनसि ? तेनोक्तम्-गृहपूरणाय- इति सत्यमुक्त्वा तद् द्रव्ये स्वगृहे समानीतम् । काकस्य दधि- कूरकरम्बो दत्तः । व्यवहारिवगेषु स विख्यातोऽभूत् । ततो राजा प्रियङ्करगुणोत्कर्ष श्रुत्वा हृष्टः, तमाकायोक्तवान्-वारद्वयं त्वया सभायामागन्तव्यम् । राज्ञो मानं च जातं स प्राक्कृतपुण्यमहिमा । यतः- १ क स स्तवन । ४ क ते। ३ क कमर्थ खानयनि । ४ क BOO00 goooooooox

·CCC
प्रभाविनी.
.
उपसर्गहर-
स्तोत्र-
॥३८॥
नृपतिवहुमानं भोजनं च प्रधानं भवति 'धनगा शुद्धपात्रेचु दानम् ।
हय-गज-नरयानं भावतो गीतगानं शमिह सुरसमानं पूर्वपुग्धपमाणम् ॥१८२।।
प्रियङ्करस्य सर्वेऽपि मानं ददति । यतः
"राजमान्यं धनाढयं च विद्यावन्तं तपस्विनम् । रणे शूरं च दातारं कनिष्ठो ज्येष्ठ उच्यते ॥१८३॥
ततः 'कियदिनैररिसर-रणमुराख्यौ राज्याही पुत्राव कस्माद्विपन्नौ । राज्ञो महादुःखं जातम् । कस्यापि किमपि
चिन्तितं न स्यात् । यतः
रात्रिर्गमिष्यति भविष्यति सुप्रभातं भास्वानुदेष्यति हसिष्यति पङ्कजश्रीः ।
इत्थं विचिन्तपति कोशगते द्विरेफे हा हन्त ! हन्त ! नलिनी गज उज्नहार ॥१८४॥
राजलोकस्यापि चिन्ताऽभूत् । राजा समायां नोपविशति, मन्त्री प्रबोधयति-शोकेन किं स्थात् ? देवा-
यत्तस्य वस्तुनः सर्वेषामेष एव मागों वर्तते । अलं खेदेन | 'सगरचक्रि गः षष्टिसहस्रपुत्राः, सुलताश्राविकाया
१ क -ममान । २ क. तीर्थय त्रावि दान । ३ क. सर्वोऽपि । ४ क. दत्ते । ५ क राज्यमान्य । ३ क -द्भि। ७ क. हा मूलतः कमलिनी
८ क पुस्तके अधिका गाथा-एय त च तडाग गयघड बुडन्ति जस्स तीरम्मि । एसो विहिपरिणामो मज्ज्ञे मच्छा खणिजनि-एतत् तच्च
तटाक गजघटा ब्रुडन्ति यस्य तीरे । एष विविपरिणामो मध्ये मत्स्या खन्यन्ते ॥ ९ क राजसभाया।१० क यर सगरस्य
ooooooooo
॥३८॥

·18 000OORS 30oC द्वात्रिंशत्पुत्रास्ते सर्वेऽपि दिवंगताः । तेन शोकः सर्वथा न कार्यः। यतः- जातस्य हि ध्रुवं मृत्यु-ध्रुवं जन्म मृतस्य च । तस्माच परिहार्येऽर्थे का तत्र परिवेदना ? ॥१८५।। ए संसार असारडो आसा बंधण जाइ । अनेरे किर सूइए अनेरडे विहाय ॥१८६।। तदिनादारभ्य राज्ञः पुत्रमोहादूपुरपाटवमस्ति- अन्नाऽरुचिर्वपुःपीडा नेत्रे निद्रा न विद्यते । नास्ति भूयो मनःस्वास्थ्यं न जाने कि भविष्यति ॥१८७॥ कियदिनादनु पाश्चात्यरात्रौ 'योत्रितखरवाहिन्यामुपविष्टो दक्षिणस्यां दिशि गत-इति स्वमं लब्धवान् । मन्त्र्यो रहः कथयामास । ततः स्वप्नज्ञो मन्त्रिणा पृष्टः-मध्यमं स्वप्नमाह । यत:- खरो-ष्ट्रयोहि यानेन याम्यायां दिशि गच्छति । अचिरेणैव कालेन मृतिं तस्य विनिर्दिशेत् ॥१८८॥ इत्याकर्ण्य नृप-मन्त्रिणौ चिन्तातुरौ जातौ । देवस्थानेषु पूजा-भू-गोदानादिकं मेनतुः । दीनोद्धार-सत्रा- कारादिपुण्यानि चक्रतुः । एकदा राजा सभायामुपविष्टः, सामन्त-श्रेष्ठि-सेनापति-श्रीकरणा-वैरागरणा (?) पुरोहित-पत्तिप्रमुखाः प्रणामार्थमागताः सन्ति । तत्समये राजसभायां प्रियङ्करोऽपि गच्छन्नस्ति, तदा मार्गे देव्यवम्- १ क. समकाले विपन्ना। २ क तत । ३ अन्यत्र सुप्तम्-अन्यत्र प्रभातम्-इति भाव. कल्प्यते । ४ क राजा। ५ योत्रिता-भाषायाम्- जूतेली । क. योत्रितखराया। ६ क. चक्रुः । ७ क. राजसभाया । ८ क. दिव्या वाग जाता। CO0Coal ·उपसर्गहर- स्तोत्र- ॥३९॥ DOOOOO कुमार ! राज्ञः सकाशादद्य तव भयं वर्तते । पुनः साधक-चौरवत्तवावन्धनं वर्तते इति कथयन्त्यस्ति । कुमारः प्रभाविनी. समय' विष्कम्भितः दध्यौ-मयाऽन्यायः कोऽपि कृतो न', राज्ञोऽपराद्धं नास्ति, अथवा राज्ञो मनः को वेत्ति?। यतः- अग्निरापः स्त्रियो मूर्खाः' सर्प-राजकुलानि च । नित्यं यत्नेन सेव्यानि सद्यः प्राणहराणि षट् ॥१८९|| काके शौचं द्यूतकारेषु सत्यं सर्प शान्तिः स्त्रीषु कामोपशान्तिः। क्लीबे धैर्य मधपे तत्वचिन्ता राजा मित्रं केन दृष्टं श्रुतं वा ? ॥१९॥ अथवा दुर्जनविलसितं भवति । यतः "तं नत्थि घरं तं नत्थि राउलं देउलं च तं-नत्थि । जत्थ अकारणकुविआ दो तिनि खला न दीसंति ॥१९१॥8 वज्झइ वारि समुद्दह बज्झइ पंजरि सींह जई । बद्धा कुणे कहिउ दुजणकेरी जीह ॥१९२॥ मुधा विकल्पेन दोष एव स्यात् । राजैव उलान्चेषी किमप्युक्त्वा दण्डयिष्यतीति तत्रापि कोपः व्यर्थः स्यात् । यतः- 'दुल्लहजणम्मि पिम्म खले सुमित्ती (सुमई) जडम्मि उवएसो । कोवो असमत्थजणे निरत्थओ नत्थि संदेहो ॥१९३॥ १ क मनास। २ क नास्ति । ३ क कोऽपि। ४ क -र्षा । ५ तद् नास्ति गृह तद् नास्ति राजकुल देवकुल च तद् नास्ति। यत्र ॥३९॥ अकारणकुपिता द्वौ त्रय खला न दृश्यन्ते ॥ बध्यते वारि समुद्रस्य वन्यते पञ्जरे सिंहो याद । बद्रा केन कथिता दुर्जनस्य जिह्वा ॥ ६ क, राजा चेत् 'दुर्लभजने प्रेम सले सुमैत्री (सुमति ) जडे उपदेश । कोपोऽसमर्थजने निरर्थको-नास्ति सदेह । 00000oxo00000x Cooooooc ·C00 २ यद्भाव्यं तद्भवतु-इति विचिन्त्याग्रे गतः। ततः क्षणमेकं विलम्ब्य राजसभायां गत्वा यावद्राज्ञः प्रणाम करोति, तावताऽकस्माद्देववल्लभहारस्तस्य शीर्षात् पतितः-सभालोकः, राजलोकदृष्टः । सर्वेषामाश्चर्यमभूत् । यो हारो गतोऽभूत् स 'कुमारपाल्लिब्धः। कुमारश्चकितः । हा ! दैवेनासमञ्जसं किं कृतं ? चिरकालार्जितं महत्त्वं चोर- कलङ्केन सर्व गतम्-मरणं 'समागतम् । दुर्गाक्तं सत्यं 'जातम् । पूर्वजन्मनि मया कस्यापि मुधा कलङ्को दत्तोऽभूत सीतावत् । तत्कर्म ममाधुना समुपस्थितम् । ततोऽशोकचन्द्रो राजा एनं बद्धवा चोरदण्डः कार्य इति स्वतलारं समादिशत् । मन्त्री प्राह-प्रियङ्करे एषा वार्ता न घटते, एषः परोपकारी पुण्यवानेव वर्तते । राज्ञा कुमारः पृष्टः- त्वं सत्यं वद, एष लक्षमूल्यो हारः कुतस्त्वया गृहीतः ? कुतो लब्धः ? वा केनापितः ? वा केनापि त्वगृहे स्थापितो वा ? सत्यं वद। स आह-स्वामिन्नहं किमपि न जाने-अद्ययावन्मया कदापि दृष्टो नास्ति राज्ञां यद्विचारे समायाति, तत्कुर्याः । राजा आह-कीदृग् मिष्टवागस्ति, की दृग् कलावानस्ति । मन्त्र्याह-एषः १ क पुस्तकेऽधिकमिदम्-तावता उच्चस्थाने स्थिता देवी अवग्-तव राज्य भविष्यात-इति श्रुत्वा दध्यौ-देव्या अविसवादिवचन साह- समवलम्ब्य राजसभायाम् । २ क. कुमरस्य । ३ क कुमर. । ४ क -मागतम् । ५ क यत -चौर्यपापद्रुमस्येह वध-बन्धादिक फलम्। ज्ञायते परलोके तु फल नरकवेदना ॥ ६ क. यत -कर्मि कलङ्क सुदसण सेठि हरिचद कीधी मातग-वेठि। मेतारयरिषि काढी द्रेठ कर्मि कीधु सहु पग हेठि । ७ क कथय । 0000000

·प्रभाविनी.
00000000000000
0000000000000
उपसर्गहर-श्रावकोऽस्ति, चौरदण्डा) नास्ति-इति विमृश्य करणीयम् । यतः-
स्तोत्र 'सहसा विदधीत न क्रिया-मविवेकः परमापदां पदम् । पृणुते हि विमृश्यकारिणं गुगलुब्धा स्वयमेव सम्पदा ॥१९४॥
सगुणमपगुणं वा कुर्वतः कार्यजातं परिणतिरवधार्या यत्नतः पण्डितेन ।
॥४०॥
अतिरभसकृतानां कर्मणामाविपत्ते-भवति हृदयदाही शल्यतुल्यो विषाकः ॥१९५||
स्वामिन्नस्य विनय एव कुलीनत्वम्, सदाचारत्वं च कथयति । उक्तं च-
हंसा गतिं पिकयुवा कलकूजितानि नृत्यं शिखी परमशायगुगं मृगेन्द्रः ।
सौरभ्यशैत्यललितं मलयादिक्षाः कैः शिक्षिता विनयकर्म तथा कुलीनाः ? ॥१९६॥
राजन् ! देवविलसितमिदं ज्ञेयम् । राज्ञोक्तम्-'मन्त्रीश्वर ! त्वया जामातृत्वादेतस्य पक्षः क्रियमाणोऽस्ति,
परं चौरपक्षः कस्यापि न श्रेयस्करः ! यतः
चौरः चौरापको मन्त्री भेदज्ञः क्रयविक्रयो । अन्नदा स्थानदश्चैव चौरः सप्तविधः स्मृतः ॥१९७॥
ततो मन्त्री भीतस्तूष्णीं कृत्वा स्थितः। राज्ञा सेवकानामुक्तम्-एष हारतस्करो दृढं बध्यताम् । ततस्तैस्तदेव
बद्धः । मन्त्रिणं राजाह-हारतस्करस्य भूमिदेवनैमित्तिकेन राज्यमुक्तभभूत, परं मदुक्तं शूलीराज्य' भविष्यति,
१ किरातार्जुनीये भारविवच.। २ क. मन्त्रिन् । ३ क राज्ञोऽग्रे। ४ क भूदेवेन । ५ क शूल्यारोपणमेव ।
oooooooooc
॥४०॥

·? मद्गोत्रिणश्च राज्यधारकाः वर्तन्ते । मन्याह-स्वामिन्नेवमेव । तदवसरे स्निगश्चतस्रो दिव्यरूपा दिव्याभरणा दिव्य- लोचना राजसभायां समागताः । राज्ञा तासां स्वागतं पृष्टम् । सभायां तद्रूपेण चमत्कारो जातः । नृपेण पृष्टा:-कुतो यूयं प्राप्ताः ? केन हेतुनाऽत्रागताः ? किं तीर्थयात्रार्थम् ? किं स्वजनगिलनार्थ वा ? गदाग्यं कार्य कथयन्तु-तन्मध्ये एका वृद्धा पाह-राजेन्द्र ! वयं पाडलोपुरात् प्राप्ताः । प्रियङ्करो नाम व्यवहारिपुत्र ईदृग्वया ईदृगपश्चतुरः, परोपकारपरः, समस्ति-तत् शुद्धिं सम्यगवगम्य वयमत्रागताः । पूर्व देवगृहे गत्वा देवा नताः। यतः- "आगलि जाताः कोट जेहिं न नामी देवगुरु, माथे वहे से मोट भोजननो सांसो पडे ॥१९८॥ अत्रागतैरेकोऽस्माभिः पृष्टः-प्रियङ्करः क्व तिष्ठति ? । तेनोक्तम्-अब प्रियङ्करः सङ्कटे पतितोऽस्ति-राजमा न्योऽपि चौरकलङ्केन सत्येन वा असत्येन वा निगडितोऽस्ति तच्छ्रुत्वा अवागताः, अयतनं दिनं सफलं जातम् राजेन्द्र ! तव दर्शनात् । ततो राज्ञा प्रियङ्करो मुखाग्रे आनायितः। वृद्धा पाह-एव मत्पुत्रः, आलिङ्गनं दत्वा- १ क राजा । २ क. पृष्टवान् । ३ क-अधिकमेतत्-एष प्रियकरो मत्पुत्रो गृहाद् रुटो गत , सर्वत्र गवेपित , पर न लब्ध , वर्षद्वय जातम् । अधुना अशोकपुरात् अत्राऽऽगतेन केनापि उक्तम्-प्रियङ्करो। ४ क. देव वन्दित्वा । ५ क. आगलि गृहे गता कोटिंही जिहि न मानी । ६ भानायाम्-कोट-डोक। ७ क वहसि । ८ क भोभग सासि सापडइ । ९ क जिन बरकरइ दरशाण जिहि न नामी कोट । अनत भवतरि जीवडा ते सिरि वहसि मोट॥ १० क दर्शनेन । ११ क. आनीत. । DOXOX ·. उपसर्गहर-8 वत्स ! केन कारणेन 'कृष्टः ? 'चेदरुष्टस्तर्हि कुटुम्ब कथमकस्मादत्रागतम् । द्वितीया आह-एप मद्भाता, तयाऽपि प्रभाविनी. स्तोत्र तयैवाऽऽलापनादि कृतम्। तृतीया आह-मम देवरः प्रियङ्करः । चतुर्थी माह-एप मम वरः-विहास्यं मुखं वि- ॥४१॥ लोक्य स्थिता-लज्जा नम्रमुखी । सभायां सर्वेषां विस्मयो जातः । लोका वदन्ति-प्रियङ्करस्य कपटं प्रकटीभूतम् । यतः- विद्यादम्भः "क्षणं स्थायी ज्ञानदम्भो दिनत्रयम् । रसदम्भस्तु षण्मासान् मौनदम्भो हि दुस्तरः ॥१९९॥ एके कथयन्ति, एतस्य पुरत्नस्य "पुण्यवतश्चौरदोषो लग्नः । तं केचित् प्रशंसन्ति, केचिनिन्दन्ति, केचित्प- चात्तापं कुर्वन्ति, केचिदैवमुपालम्भयन्ति, केचन तं हसन्ति, तथाऽपि स न कुप्यति । यतः- वावाणा जण बुल्लणा नाह न कीजे रोस। नींके कापड पायगुं चांगे मा माणस दोस (?) ॥२०॥ ततो" वृद्धा पाह-राजनेनं मत्पुत्रं मुश्च । राजा वक्ति, अनेन मदीयो लक्षमूल्यो हारो गृहीतः, कथं मुश्चामि । वृद्धयोक्तम्-दण्डं समर्पयिष्यामि । राज्ञोक्तम्-यदि लक्षत्रयं दास्यसि, तदैवास्य मोक्षः । पुनः "साह- लक्षत्रयं साधिकमपि दास्यामि, परमेतं मुञ्च । राजा पाह-एतस्य पिता काऽस्ति ? वृद्धार वक्ति-स्वामिन्नु- १ क गृहाद् निर्गतः। २ क नास्ति-एतत् । ३ आश्चर्यम् । ४ क पुण्यम् । ५ क. क्षण । ६ क पुत्ररत्नस्य । ७ क. परोपकारिण. । ॥४१॥ ८ क-पुस्तके-तु-यत -शशिनि खलु कलङ्क कण्टक पद्मनाले जलधिजलम् पेय पण्डिते निर्धनत्वम् । स्वजनजनावियोगो दुर्भगत्व सुरूवे धन वति कृपणत्व रत्न (सर्व) दोषी कृतान्त ॥ ९ क बोलणा । १० क राजान स्त्रिय प्राह (हु)। ११ क सा प्राह । १२ परमेन मुश्च । 000000oxooooo 000000000 ·तारकेऽस्ति । ततस्तमाकार्य राजा पृष्टवान्-एप प्रियङ्करस्तव किं स्यात् ! तेनाप्युक्तम्-मत्पुत्रः-तथैव सर्व प्रोक्तम्, राज्ञा मानितं च । मन्त्री प्राह-सर्वमप्यसत्यम् । एते धूर्ताः सन्ति । कुमारस्य पिता पासदत्तश्रेष्ठी, 'माता प्रि- यश्रीनाम्नी विद्यते-तावाकार्य प्रष्टव्यौ । राज्ञोक्तम्-तयोरेष पालकपुत्रो भविष्यति, कि पृच्छयते ? मन्त्री पाह- तथाप्याकार्यताम् । ततस्तौ3 राज्ञा आकारितौ समागतौ प्रणामं चक्रतुः---माघूर्णको ग्रामस्थाविव पितरावुभा- वपि समानरूपो सहशवचनौ सदृशवयसौ किमिव युग्मिनौ जातो दृश्येते । राज्ञः, मन्त्रिणः, समालोकस्य चाश्चर्य जातम् । राजाऽऽह-मन्त्रिन् ! त्वयोक्तं सत्यं जायमानमस्ति, तान्योन्य विवदेते पुत्रार्थम्-हे राजन् ! न्यायः क्रियताम्, नो चेदन्यराजकुले यास्यामः । राजा मन्त्रिण प्रत्याह-कापि इद्धिचिन्त्यः । स आह-सभायां पोड- गजप्रमाणा समचतुरस्रा शिलाऽस्ति, यत्र सार्थवाहाः भाभृतं कुर्वन्ति, तां य एकेनैव हस्तेनोत्पाटयिष्यति, स पिता-स पुत्रं गृहीत्वा यातु । ततोऽतिथिपित्रा सा शिला लीलयैकेनैव हस्तेनोत्पाट्य मस्तकोपरि छत्राकारेण, धृता, सर्वेषां कौतुकं जातम् । मन्न्यू-एष न सामान्यः । राजाऽऽह-त्वं पिता न भवसि-दानवो वा, किन्तु देवो वा, त्वं मानुषो न भवसि, विद्याधरो वा । सियोऽपि मानव्यो न स्युः. किन्तु देवाङ्गनाः, विद्याधर्यो वा-कस्मादस्मान् विमतारयसि, स्वरूप 'प्रकटोकुरु । ततः स देवो जातः, लियोऽप्याश्यीभूताः। हे राजेन्द्र १ क, अत्रास्ति २ क. तो आकार्य पृष्टव्यौ । ३ क नास्ति। क काऽपि बुद्धि नियत म् इत्याधिनम् । ५ क प्रगटी- ! ६ क देवरूपो । 200otoor -- XOOO ·है 00000000 उपसर्गहर-४ अहं 'राज्याधिष्ठायको देवोऽस्मि । तव मरणसमयज्ञापनाय, राज्याह पुरुषराज्यस्थापनाय चात्र गतोऽस्मि । बमद्यापि प्रभाविनी. स्तोत्र बहुतृष्णा-ववाशातरलितोऽसि । यत:- ॥४२॥ अङ्गं गलितं पलितं मुण्डं दशनविहीनं जातं तुण्डम् । वृद्धो याति गृहीत्वा दाई तदपि न मुञ्चत्याशापिण्डम् ॥२०१॥ जरायामागतायां केनापि किमपि न स्यात् । उक्तं च- वार वहंतां याम तु ले तु पर धनढोर । ए तिन्नि विनासग करे वेस। चारण चोर ॥२०२।। तव मनसि कोऽपि विमों नास्ति । अहं वृद्धो जातः, कस्यापि राज्य ददामि । जीर्णस्तम्भभारं नव्य- स्तम्भेषु संस्थापयामि । राजा पृष्टम्-कदा मम मरणमस्ति ? देवः प्रोचे-इत सप्तमे दिने मरणमस्ति-'तदाकर्य राजा भीतः यतः- 'पंयसमा नत्थि जरा दारिदसमो पराभवो नत्यि । मरणसमें नत्ति भयं खुहासमा वेयणा नस्थि ॥२०३॥ ततो नृपेण देवः पृष्टः-राज्याहपुरुष कथय, यथा तं पदे स्थापयामि । देवः प्राइ-प्रियङ्करस्य पुण्याधि- कस्य राज्यं देहि, सभायां कर परस्य राज्यान ईत्वात् । राजा पाह-भारतस्करस्य राज्यदानं न युक्तम् यतः- १ त्वद्राज्या । २ क -स्ति । ३ दशना दन्ता। ४ क वर्तते । ५ क इत्या । ६ पन्यसमा नास्ति जरा दारिद्रयसम पराभवो नास्ति । ॥४२॥ मरणसम नास्ति भय क्षुत्समा वेदना नास्ति । Dox ·000000x oooooooty OID कुराजराज्येन कुतः मजासुख, कुपुत्रपुत्रेण कुतोऽस्ति निर्वृतिः । कुदारद्वारेण कुतो गृहे रतिः, कुशिष्यमध्यापयतः कुतो यशः? ॥२०४॥ देव आह- 'निजदेशस्य सुस्वास्थ्यं चेद्वाञ्छसि नराधिप! । स्थापय त्वं तदा राज्ये पुण्योत्कृष्टं पियङ्करम् ।। २०५॥ एन निरपराध कुमारं मुञ्च । हारोऽनेन गृहीतो नास्ति । अस्य हारचौर्य कथं शक्तिः स्यात् ? । हे राजन् ! तव कोशान्मया गृहीत्वा इयन्ति दिनानि रहः स्थापितः । राज्ययोग्य पुरुषं ज्ञापयितुं मया खदग्रेऽस्य शीर्षात् हारः प्रकटीकृतः । ततो राज्ञा कुमारो मोचितः। राजा वक्ति- मत्पुत्रस्य त्वं राज्यं देहि । देवः प्राह-तव पुत्रस्यायुः स्तोकस्ति । अपरं प्रजाप्रियो नास्ति, राजेन्द्र ! यदि न मन्यसे, तर्हि कुमारिकाचतुष्टयमाकार्य तिलकं कारणी- यम् । सभामध्ये यस्य कस्यापि प्रथमं तिलकं ताः स्वयमेव कुर्वन्ति, स एव राजा भवतु । सर्वैरपि मानितम् कुमारिका आकारिताः, वर्धापन' हस्ते समर्पितम् । 'ताभिः प्रियङ्करस्यैव राज्यतिलकं कृतम् । देवेन चतसृणां कुमारीणां मुखेऽवतीय श्लोकचतुर्क कथितम् । एका माह- जिनभक्तः सदाचारों नरेन्द्र ! त्वं प्रियङ्कर ! । सुरेपु प्रथमस्तेन रक्षणीया प्रजा सुखम् ॥२०६॥ १ क देशसौख्य प्रजासौख्य । २ क-अस्त्र कोशे तालके दत्ते गमनशक्ति कय स्यात् । ३ क. गृहीत , एकान्ते । ४ क कथयति । ५ क. वर्धापनक । ६ क-तत्पावीत सभास्याना तिलक कारितम् । ७ क -चतुज्य । ८ क. एकयोक्तम् - । ९ क. सदा भूयात् । उपस० २२

·प्रभाविनी.
१.
उपसर्गहर-ह द्वितीया 'आह-यत्र प्रियङ्करो राजा तत्र सौख्यं निरन्तरम् । तस्मिन् देशे च वास्तव्यं सुभिक्षं निश्चितं भवेत् ॥२०७॥
स्तोत्र-तृतीया आह-अशोकनगरे राज्यं करिष्यति प्रियङ्करः । द्वासप्ततिश्च वर्षाणि वीयपुण्यानुभावतः ॥२०८॥
तुर्या आह-प्रियङ्करस्य राज्येऽस्मिन् न भविष्यति कस्यचित् । रोग-दुर्भिक्ष-मारी-ति-चौर-वैरिभयानि च ॥२०९॥
ततो देवाः पुष्पवृष्टिं चक्रुः । अशोकचन्द्रराज्ञापि स्वहस्तेन तिलकं कृतम्, प्रधान-राजलोकैश्च भियङ्करस्य
राज्याभिषेकः कृतः । भियङ्करस्याज्ञा सर्वत्राभूत् । पट्टे उपवेशितः । छत्रं धृतम्, अग्रे देवाङ्गना ननृतुः, प्रधान-
पुरुषा जहषुः, स्वजनास्तुतुषुः, पित्रादयस्तु पुपुषुः, प्रियङ्कर-नृपस्य देवतादत्तं राज्यं श्रुत्वा वैरिभूपा अपि प्राभृतकं
वितेनुः, प्रजास्तस्य पुण्यप्रशसां चक्रः, देवा देव्यश्च स्वस्थानं जग्मुः। ततः सप्तमे दिने अशोकचन्द्रस्य मरणं
जातम् । "भियङ्करराज्ञा स्वपितृसमानस्य राज्ञो मृतकार्याणि कारितानि । ततोऽशोकचन्द्रराज्ञः पुत्रस्य ग्रामग्रासादि
विभज्य किश्चिदर्पितम् । अधिकारिणो नव्याः स्थापिताः । ततो देशाः साधिताः। श्रीप्रियङ्करनृपस्योपसर्गहर-
स्तवगुणनादेवेहलोके सर्वाभीष्टकायसिद्धयोऽभूवन्, भाण्डागारे धनकोव्यो जाताः । यतः-
उपसर्गहरस्तोत्र-गुणनात् कार्यसिद्धयः । भवन्ति भविनां घुस भित्रीयन्ते च शत्रवः ॥२१०॥
१ क प्राह । २ क सुख । ३ क तदने । ४ क ततो नृपस्य मरण तदिने एव जातम् । ५ क प्रिंयकरण । ६ क तत्पुत्राणा । ७ क
सर्वेषा ग्राम-ग्रासादिचिन्तनकार्याय नव्या अधिकारिण । ८ क इहलोके एव । ९ क. भाविना ।
000coooooOORCOM
॥४३॥

·00000000 DOOOOOOOOOOOfo0 तथा च-सुकृतं धनस्य वीजं व्यवसायः 'सलिलमथ प्रतिनीति । फलमुपचयं नराणां परिपाकमुपैति कालेन ।२१। 'प्रियङ्करराजा अनेकदानादिपुपानि करोति, कारयति । लोका अपि दानादिधर्मपरा" जाताः यतः- राज्ञि धर्मिणि मिष्टाः, पापे पापाः समे समाः । राजानमतुवर्तन्ते यथा राजा तथा प्रजाः ॥२१२॥ तदनु धनदत्तपुत्री श्रीमतीनारनो दाक्षिप्य-क्षमा-विनय-विवेकालङ्कृता पट्टराज्ञी कृता । कियता कालेनास्याः पुत्रो जातः । वर्धापन कारितम्, दान दत्तम् । यतः- सुभोजनं दिनं सारं सुभायर्या सारयौवनम् । सुपुत्रेण कुलं सारं तत्सारं यच दीयते ॥२१३॥ क्रमेण वर्द्धयमानस्य पुत्रस्य सोत्सवं जयङ्कर इति नाम दत्तम् । पञ्चमे मासे तस्य दन्तः प्रादुरभूत् । शास्त्रज्ञाः राज्ञा पृष्टाः । तैरुक्तम्- प्रथमे मासि सञ्जातो दन्तो हन्ति कुल ततः। द्वितीये जातदन्तस्तु स्व "तनु विनिहन्ति सः ॥२१३॥ १० तात्तीय के पुनर्मासे पितर वा पितामहम् । तुर्ये मासे च जातेषु तेषु भ्रान् विनाशयेत् ।।२१४।। हस्त्य-श्व-करमान् पुत्रान् पञ्चमे पुनरानयेत् । मासे करोति पष्ठे तु सन्तापं कलहं कुले ॥२१५॥ १ क सलिलमेघवृष्टय । २ क फलमुपनीय ३ क. राजा प्रियकर । ४ क अनेकपुण्यानि । '' क दानादिपरा । दाक्षिण्य । ७ क तस्य । ८ क दिने। ९ क स्वजात । १० क. तृतीयके ६ क दाश्य- ·प्रभाविनी. उपसर्गहर- स्तोत्र- (१ ॥४४॥ नाशयेत् सप्तमे मासे धन-धान्य-गवादिकम् । यस्य दन्तयुतं जन्म तस्य राज्यं विनिर्दिशेत् ॥२१६।। तदाकर्ण्य हृटो राजा राजकार्याणि करोति । अस्मिन्नवसरे राज्ञो द्वितीयहृदयमिव सर्वराज्यकार्यधुरन्धरो 'हितङ्करमन्त्रीश्वरः शूलरोगेण विपन्नः । मन्त्रिणं विना राज्यं न शोभते । यतः- 'मुंहता पिणु राज ज किस्युं रख(प)वाल विणु पोलि' । पति पाखें ) नारी किसो 'पहिरणु विण "किसी मोलि ॥ रावणस्य गतं राज्यं प्रधानपुरुपं विना। श्रीरामेण निजं राज्यं प्राप्तं लक्ष्मणबुद्धितः ॥२१८॥ ततः श्रीप्रियङ्करेण मन्त्रिपुत्रमाकार्य ततो बुद्धिपरीक्षार्थ काव्यमेकं पृष्टम् । यथा- मुखं चिनाति' न करोति शुद्धिं हस्तौ न भक्ष्यं बहुभाजनस्थम् । रात्रिंदिवादि न कदापि तृप्तः, शास्त्रानभिज्ञः परमार्गदर्शी ॥२१९॥ मन्त्रिपुत्रेणोक्तम्-प्रदीपः । पुना राज्ञा पृष्टम्-- १ क मन्त्रीश्वर । २ क अविकमिदम्-यत -"सुल-मि-अहि-विसूइया-पाणिय-सत्य- ऽग्गि-सभमे हं च । देहतरसकमण करेइ जीवो मुहुत्तेण-शूल-विष-अहि-विसूचिका-पानीय-शस्त्र-अग्नि-सभ्रमैश्च । देहान्तरसक्रमण करोति जीवो मुहूर्तेन” ॥ ३ क महुना। मुहता-महेता। ४ क. राजह । ५ क पोल। ६ क. पहिरण-पहेरण । ७ क कसी। ८ मोलि-मोळियु । २ क. प्रियकाराजा। १० क तद्बुद्रि- । ११ क. ऽन्तेन । ॥४४॥ OOOoxo000000 ooooooo ·000000 १५ १६ नारि 'तिनि' छेरे एकठी मिली वे गोरी त्रीजी सामली । पुरुषह विणु नवि आ काजि रानिदीस मानीजे' राज॥ तेनैवोत्तरं दत्तम्-दोति, लेखिनी, मपी । सभास्थेन विदुपोक्तम्- योगी किं ध्यायति ध्याने, गुरवे क्रियते किमु । प्रतिपन्नं सतां कीदृग् आदौ छात्राः पठन्ति किम् ? ॥२२१॥ स आह-ॐ नमः सिद्धम् । मन्त्रिपुत्रेण विद्वान् पृष्टः-मदुक्तं कथय । यथा- एकपुरुष कोडिह परचर्यो हीडे पालोन कहिं चढ्यो नारी नाम पुरिसो जे लहें रूडो१४ विरूओ लोकतसु कहें चन्द्रमाः । ततस्तद्बुद्धिरञ्जितेन राज्ञा मन्त्रिपुत्रो मन्त्रिपदे स्थापितः । यतः- बुद्धया जानन्ति शास्त्रं विमलगुणतती राजमानं च नित्यं बुद्धया सर्वार्थसिद्धिर्भवति रिपुवल जीयते तत्क्षणेन । बुद्धया गृह्णाति दुर्ग लघुरपि नृपती रक्ष्यमाणं सुयोधैर्बुद्धया चाणाक्य-रोहा-ऽभयकुमरवराः प्रापिता द्राग महत्त्वम् ।। तस्मिन्नवसरे श्री धर्मनिधिमूरयस्तत्र प्राप्ताः, तेषां वन्दनायै श्रीप्रियङ्करो राजा सपरिवार आगतः। श्रीगुरुभिरुपदेशो दत्तः । यथा- १ क. तृणि । २ क. वे । ३ क. मिला । ४ क आवि । ५ क. मानीज । ६ क राजि । ५ क मातृकादो पठन्ति कम्। ८ क परवरिओ। ९ क, हीडि । १० क-नास्ति । ११ क. कहहि । १२ क चडीओ। १३ क. ते सोहग लड । १४ क रुडु विरूउ । १५ क कहइ । १६ के. चन्द्र । १७ क नेतत् । १८ क. वर्मसूरय । १९. क. -रो गतः । COOROX उपस० २३ 00000 ·COMD00000000x 000000000000000000000 उपसर्गहर-87 जिनमणामो जिननाथपूजा नमस्कृतेः संस्मरणं च दानम्। सूरीश्वराणां नति-पयुपास्ती रक्षास्त्रसानां दिनकृत्यमेतत् ॥ ममापिनी. स्तोत्र श्री तीर्थयात्राकरणं महेन साधर्मिकाणामदनस्य दानम् । श्रीसङ्घपूजाऽऽगम-लेखनं च तद्वाचनं स्यादिति वर्षकृत्यम् ॥ ॥४५॥ तीर्थयात्राफलं यथा- सदा शुभध्यानमसारलक्ष्म्याः फलं चतुर्दा सुकृताप्तिरुच्चैः। तीर्थोन्नतिस्तीर्थकृतां पदाप्ति गुणा हि यात्राप्रभवाः स्युरेते ॥ वपुः पवित्रीकुरु तीर्थयात्रया चित्तं पवित्रीकुरु धर्मवाञ्छया। वित्तं पवित्रीकुरु पात्रदानतः कुलं पवित्रीकुरु सच्चरित्रैः ॥ विशेषतः श्रीशत्रुञ्जयमहातीर्थयात्रायाः' फलं वर्तते । यतः- 'नमस्कारसमो मन्त्रः शत्रुञ्जयसमो गिरिः। धर्मो जीवदयातुल्यः शास्त्रं कल्पश्रुतान्नहि ॥२२७॥ "शत्रुञ्जयो येन दृष्टो दुर्गतिद्वितयं क्षिपेत् । सागराणां सहस्रं तु पूजास्नात्रविधानतः ॥२२८॥ पल्योपमसहस्रं तु ध्यानाल्लक्षमभिग्रहात् । दुष्कर्म क्षीयते मार्ग सागरोपमसञ्चितम् ॥२२९।। 'श्रीप्रियङ्करनृपो गुरूपदेशं श्रुखा 'विशेषधर्माभिग्रहान् जग्राह । पुनरुपसर्गहर'"स्तवगुणनाम्नायं पप्रच्छ । श्री- १ अत्र श्लोके-पादादि-अक्षरेण कथाकर्तुर्नाम-'जिनसूर' इति प्रकट्यते । २ क. अस्मिन् काव्ये कर्तुर्नाम । ३ क. -क्ष्मी । ४ क विशेषात् । ॥४५॥ ५ क यात्राफल। ६ क अन्त्योऽय श्लोकः । ७ क. शत्रुञ्जये जिने दृष्टे । ८ क राजा प्रियङ्कर. । ९ क विशेषतो धमाभिग्रहपरो जात. । १० क. स्तोत्र । O ·गुरवः मोचुः-अस्मिन् स्तवे 'श्रीभद्रबाहुगुरुभिमन्त्र-यन्त्राश्चाने के गोपिताः सन्ति । यत्स्मरणादद्यापि-सलिलानल- विषविषधर-दुष्टग्रहराजरोगरणभयतः। राक्षसरिपुगणमारिचौरेतिश्वापदादिभ्यः-रक्षा स्यात् । राजेन्द्र ! यत्तव सुख- संयोग-सन्तान-सम्पत्-समीहितार्थसिद्धिः, साम्राज्यमाप्तिः, तथा दुःख–दारिद्रय-दास-दौर्भाग्य-पाप-पाटच्चर- विपन्निवृत्तिश्चाभूत् । तत्सर्वोऽप्युपसर्गहरस्तवगुणन-ध्यानमहिमा ज्ञेयः। प्राक् स्तवे षष्ठी गाथाऽभूत् । तत्स्मर- णेन तत्क्षणात् धरणेन्द्रः प्रत्यक्ष एवागत्य तत्कष्टं निवारितवान् । ततस्तेन धरणेन्द्रेण श्रीपूज्याग्रे मोक्तम्- पुनः पुनरत्रागमनेनाहं स्थाने स्थातुं न शक्नोमि-इति तेन षष्ठी गाथाकोशे स्थाप्या। पञ्चभिर्गाथाभिरपि अत्रस्थस्तत्स्तवं ध्यायतां सतां सान्निध्यं करिष्यामि । तदनु एउचगाथाप्रमाणं स्तवनं पठ्यते । आयगाथयोपसर्गो-पद्रव-विष- विषधरविनिवृत्तिः स्यात् । प्रथम-द्वितीयगाथाभ्यां गुणिताभ्यां" ग्रह-रोग-मरकी-विषमज्वर-दुष्टदुर्जन-स्थावर- जङ्गमविषोपशमः स्यात् । आद्य-द्वितीय--तृतीयगाथाभिर्गुणिताभिर्नर-तिरश्चां विषमरोग-दुःख-दौर्गत्य-हीनकुलादि न स्यात्, सुख-सुगति-सौभाग्यलक्ष्मी-मह स्वादि च स्यात् । चतसृभिर्गाथाभिः सर्ववाञ्छितमाप्तिः स्यात् । एतासु श्रीपार्श्वचिन्तामणिमन्त्रो न्यस्तोऽस्ति श्रीभद्रवाहुपादैः । सम्यग्गाथापञ्चकप्रमाणगुणनं इहलोक-परलोककार्यकरम् १ क मन्त्रा । २ श्लोकोऽय लघुशान्तिस्तवे मानदेवीये। ३ क स । ४ क. पञ्चगाथाघ्माण स्तवन कथ्यते । ५ क नास्त्येतत् । } Oox ·प्रभाविनी. un उपसर्गहर-अत्रानेके मन्त्राः-स्तम्भन-मोहन-वशीकरण-विद्वेषगो-चाटनरूपा गुप्ताः सन्ति । ते 'मन्त्रा यन्त्राश्च तत्तितो ज्ञेयाः। स्तोत्र-ततो नृपः श्रीगुरून् वन्दित्वा स्वस्थाने प्राप्तः । राजा आसन्ने पार्श्वनाथप्रासादे रात्रौ सर्वदोपसर्गहरस्तवनगुणन- ॥४६॥ ध्यानं करोति प्रहरं यावत् । एकदा श्रीप्रियङ्करराजा प्रासादे श्रीपार्श्वनाथाय भोगं गृहीत्वा निशायां तव्यान- लय प्राप्तः । सेवकाश्च प्रासादादहिः स्थिताः । सभायां राजलोकः समागतः । राजा अद्यापि सदसि न समागत इति प्रधानैरङ्गरक्षकाः पृष्टाः। तैरुक्तम्-राजा देवगृहादागतो नास्ति । प्रधानास्तत्र गताः । मध्ये कपाटं दत्तमस्ति । कपाट- विवरेण तैर्विलोकितम् । श्रीपार्श्वनाथः सुरभिपुष्पैः पूजितोऽस्ति । अग्रे प्रदीपो वर्तते । परं राजाऽग्रे उपविष्टो न दृश्यते। हृदि ज्ञातं तैः प्रधानैः-राज्ञो निद्रा आगता सम्भाव्यते, साऽपि देवगृहे ८४ आशातनाभयान घटते । राजा तयाऽपि प्रधानैर्मधुरवचनैरालापितः-आस्थानसभाऽलंक्रियताम्, सूर्योऽपि श्रीप्रभुमुखकमलविलोकनायोच्चैवटितो- ऽस्ति, समालोकः प्रातः प्रणामार्थमूवैदमोऽस्ति । तथापि मध्ये कोऽपि न ब्रूते । मन्त्रिणों दध्युः-किं केनापि देवेन वा, विद्याधरेण वाऽपहृतः । ततः कपाटोद्घाटनोपाया अनेके कृताः निष्पुण्यकमनोरथवत् निष्फला जाताः, कुठाराः कुण्ठा अभूवन् देवतादत्तं कपाट केनोद्घाटयितुं शक्यते ? ततो वलिभोगादि मन्त्रिभिः कृतम् । तदा १ क मन्त्र-यन्त्राश्च । २ क लघुवृत्तितो । ३ क प्रभुप्रासादे । ४ क. -नाय । ५ क प्रात समयो जात । ६ क नायाति । ७ क मध्यकपाट । ८ ऊर्धदम - ऊवोच्छवास । ९ क. मन्त्री दभ्यो । १० क भोगादि । ११ क. ततो। ११ Loooooo ॥४६॥ . .

·देवोऽधिष्ठायकोऽवक्-पुण्यवन्नृपदृष्टया द्वारमुद्घटिष्यति । राजा सुखेन वर्त्तते, चिन्ता नाऽऽनेया । प्रधानैः प्रोक्तम्- अस्मत्स्वामी कास्ति ? केनापहृतः ? कदा समागमिष्यति । ततो देवः प्राह- ऋद्धि दर्शयितुं स्वीयां लात्वा तं धरणो गतः । समेष्यति नृपो नूनमितश्च दशमे दिने ॥ २३० ॥ आगत्य सुरसान्निध्यात् पुरो दीपं विधास्यति । प्रत्यहं पार्श्वनाथस्य पूजाकच भविष्यति ॥२३१॥ युग्मस् । ततो मन्त्रिणस्तद्राजपरिवारश्च सर्वेऽपि हृष्टाः-स्वगृहे गताः । प्रातः प्रासादस्थपतिमापूजा-प्रदीपादि लोकाः "पश्यन्ति । दशमदिने मन्त्रिणो राजपरिवाराः सन्मुखं गताः। तावता बने दिव्यतुरङ्गमे चटितो राजा समा- यातः । सर्वेऽपि प्रणामं चक्रुः । राज्ञो महाश्चर्य जातम् । मदागमनं कथं ज्ञातम् ? । ततो मन्त्रिणोऽवादिषुः-देव- वाक्यात् । वाजित्राणि वाद्यमानेषु, तोरणेषु बद्धेषु, पताकामूत्थम्भितासु, गन्धर्वेषु गायत्सु राजा सोत्सवं देवगृहे पाप्तः । तावत्कपाटानि तदृष्ट्या तत्कालमुद्घटितानि-यथा सहकारमजयाँ कोकिलाकण्ठम्, यथा वा विद्यया कुण्ठः नरः सकर्णः स्यात् । ततो यथाविधि प्रासादे प्रदक्षिणां दत्त्वा, नैषेधिकीं कृत्वा मध्ये प्राप्तः । फलानि ढोकयित्वा देवस्तुतिमकरोत् । यथा- १ क विधाय स । २ क पूजा कृत्वैव भोक्ष्यते । ३ क प्रात. प्रात । । क. कुर्वन्ति । ५ क. नास्त्येतत् । ६ क नास्त्येतत् । ७ क. वाद्येषु- अत्रापि ' शाजित्राणि' स्थाने ' वानित्रेषु' योग्यम् । OCOOOXOScoooooooooooooox उपस० २४

·मभाविनी.
उपसर्गहर
स्तोत्र-
॥४७॥
2000
७.
श्रीपार्थो धरणेन्द्र सेवितपदः पाच स्तुवे भावतः, पार्चेण प्रतिबोधितश्च कमठः पार्थाय कुर्वे नतिम् ।
पार्थाचिन्तितकार्यसिद्धिरखिला पार्श्वस्य तेजो महत, श्रीपार्थे प्रकटः प्रभावगहनः श्रीपार्थ! सौख्यं कुरु ॥२३२॥
वरकनकशवविद्रुम-नानाभरणैर्विभूपितो जीयाः । त्वां स्तौमि पार्थजिनं मरकतघनसन्निभं विगतमोहं ॥२३३॥
सप्ततिशतं जिनानां त्वां प्रसिद्धीकृतं प्रभावेण । श्रीपार्थजिन ! कलावपि सर्वामरपूजितं वन्दे ॥२३४॥
नमस्कारानुक्त्वा, शक्रस्तवादि भणित्वा विज्ञप्तिकां राजा पेठे । यथा-
जय पासजिणेसर जगह सार पई निम्मिय तिहुअण-परूवयार। मण वंछिय पूरण कप्पसाल'तुह सोहग सुह महिमा विसाल
भवभव हुँ भमिओ बहु ठाम सेवक मे थप्पि अम्ह रक्खि माम । तमु चिंतिम सिज्झे सयल काम जे जपे सिरिपासनाम
रण वण जल जलणह भय महंत रोग ग्गह हरि करि हुई पसंत | दुह दलिद्द दोहग्ग दूरि झत्ति जे समरे तुमने इकचित्ते
रवि तावडिा जिम तम दूरि जाइ तास सामी समपडि कुण करोइ। सुह संति निपावइ झाइ जे अपभेटइं बेटइ न हुइ छे (ते)अ
इय सिरि जिणसूरह आणंदपूरे हियसनाह संथुणिय मणे । पउमावइदेवी तुह पयसेवी सुरनर (विद्याधर) वितर धरणे ई
४ क जिनेश्वर । ५ कल्पवृक्ष । ६ क तुह महिमा महिमाहि विशाल। ७ क भवि
भवि हु भमिउ वहु अ ठामि सेवकनि थपिय रखिय माम । ८ क. मिज्झइ । ९ क जपि सपि । १० क. जति । ११ क. समरइ । १२ क तापेन ।
१३ कथाप्रणेतनाम ' जिनसूर' इति । क. जणेसरसूरिहि ।
१ क -वन्दित- ।२ क इहत.। ३ क. त्वया।
Coooooooox
00000000
॥४७॥

·तुह सवि कहे सरिखं नयणे निरखं टाले आवागमण दुह । तुह महिमा मोटी पयतल लोटी मग्गउ सिद्धि अणंतसुह ।२४० इति श्रीपार्श्वनाथविज्ञप्तिकां कृत्वा स्वावासे सभामलञ्चकार । प्रधानैः राजा पृष्टः-पाताललोकस्वरूपं श्रीधरणेन्द्रसमृद्धिस्वरूपं च । राजा आह-अहं प्रासादे ध्याने स्थितः श्रीपार्श्वस्तवं गुणयन्नस्मि । तदा मो महाकायः कज्जलच्छायः' मकटीभूतः । तं दृष्ट्वा ध्यानं न मुक्तवान् । ततः स सर्पः श्रीपार्श्वनाथसिंहासने चटितः। मया देवस्याशातनाभयात् दुष्टजीवत्वाद्धस्तेन सर्पपुच्छो धृतः, तदा सर्परूपं त्यक्ता देवो जातः। मया पृष्टः-कस्त्वम् : स आह-धरणेन्द्रः अहं श्रीपार्श्वनाथसेवकः तव ध्यानाकृष्टोऽत्रागतः, मया परीक्षितश्च त्वं ध्यानान्न चलितः. तेन तव साहसं महदस्ति । अहो ! उत्तम ! मत्स्थाने समागच्छ, यथा तव पुण्यफलं दर्शयामि । ततोऽहं धरणेन्द्रेण सार्ध पातालभुवने" गतः, तत्र रत्नस्वर्णबद्धा भूमिका सर्वत्र दृष्टा, अग्रे धर्मनरेन्द्रावासो वैक्रियो दर्शितः, ततः श्रीधर्मनृपः साक्षाद् दृष्टः, तत्पट्टराज्ञी जीवदया दृष्टा, तयोः प्रणामो मया कृतः । तावाहतुः अस्मत्सदने चिरं राज्यं कुरु । ततोऽग्रे सप्तापवरिका दृष्टाः। मया पृष्टम्-एतासु किमस्ति ? धरणेन्द्र आह-सप्तस्वपवरिकासु सप्त सुखानि सन्ति । मयोक्तम्-कानि तानि ? १ क प्राय । २ क प्रादुर्भूत । ३ क. पद्मासने । ४ क. सर्प पुच्छे । ७ क भवने । ६ क, -प्रसादेन । ७ क मप्त सुखापवरिका-अपव- रिका-भाषायाम-आरडी । OCOM 00000000 ·प्रभाविनी. उपसर्गहर- स्तोत्र- ॥४८॥ आरोग्यं प्रथम द्वितीयकमिदं लक्ष्मीस्तृतीयं यशः, तुर्य स्खी पतिचित्तगा च विनयो पुत्रस्तथा पञ्चमम् । पष्ठं भूपतिसौम्यदृष्टिरतुला वासोऽभयः' सप्तम, सप्तैतानि सुखानि यस्य भवने धर्मप्रभावः स्फुटम् ॥२४१॥ ततः सप्तापवरिका दृष्टाः । प्रथमायां देवः सर्वरोगहरः, चामरयुग्मं चास्ति । द्वितीयायां सुवर्ण-रत्न- माणिक्यादीनि सन्ति । तृतीयायां महेभ्योऽथिभ्यो दानं ददानोऽस्ति । चतुथ्यो स्त्री पतिभक्तिं कुर्वाणास्ति । पञ्चम्या विनीतपुत्र-पौत्र-वच्चादिकुटुम्बं सुमेलम् । षष्ठयां राजा न्यायी प्रजाहितकरो दृष्टः । सप्तम्यां कोऽपि देव उप. सर्गहरस्तव गुणनपरो दृष्टः । मया पृष्टम् -कस्मादेतत् गुणनम् ? तेनोक्तम्-स्तवध्यानेन देशे, नगरे, गृहे, सर्व- भयेभ्यो रक्षा स्यात; मनोवाञ्छितानि च प्राप्यन्ते । एतत्स्तवाम्नायमन्त्र पुस्तकान्येतानि । यत्र श्री-धर्मोदयः स्यात्, तत्रैतानि सप्तसुखानि स्युरिति वैक्रियलब्धिर्दर्शिता । ततोऽग्रे स्वर्णरत्नमयो वमो दृष्टः-तत्र लोहमय्यः सप्त प्रतोल्यः स्युः। प्रथममतोल्या मध्ये गतः, तत्र सामान्यदेवभवनानि परितः कल्पवृक्षवनानि । द्वितीयस्यां गतः, तत्र सुवर्णमयानि क्रीडा कत्तु शुकपञ्जराणि-शुका नृपं दृष्ट्वा श्लोकं वदन्ति । यथा- समागच्छ समागच्छ, प्रियङ्करमहीपते !। पुण्याधिकैरिदं स्थानं, प्राप्यते नापरैनरैः ॥२४२॥ १ क -ऽभये । २ क -कारी । ३ क. -गणन- । ४ क -ष्ट । ५ क प्रभावमन्त्र- । ६ क. दयौ स्त । ७ क सुवर्णमयक्रीडाशुकपञ्जरााण विलोकितानि। ॥४८॥ :Co000 ·000 coCOOOOOR तृतीयायां कुमारं दृष्ट्वा नृत्यं कुर्वन्तो मयूरा नृभाषया आहुः- सफलं जीवितं जात 'राजेन्द्र ! तव दर्शनात् । धन्यं तन्नगरं नून यत्र राजा प्रियङ्करः ॥२४३॥ चतुर्थ्या कस्तूरिकामृगा अग्रे पोच्छलन्ति, राजहंसविवेकेन मां प्रणेमुः । पञ्चम्यां स्फाटिकरत्नमय्यः क्रीडा- वापिकाः, स्नानमण्डपादीनि । षष्ठयां इन्द्रसामानिक गृहाणि । सप्तम्यां देवाङ्गनान्दशमि अधित्यकायां द्योतयन्ते । ततो धरणेन्द्रसभा नानाश्चर्य्यमयी देवकोटियुता दृष्टा । तत्र दिव्यं नृत्यं दृष्टम् । तत्र धरणेन्द्रण स्वपुत्रवन्नव दिनानि पुण्यफलदर्शनाय स्थापिता देवा देव्यः प्रतिपत्तिं चक्रुः । अत्र देवेन सह मयैव दश दिनानि कृतानि । ततस्तैर्दि- व्याहारो भोजितः, तस्य स्वरूपं वक्तुं न पार्यते । तत्रत्यामृद्धिं दृष्ट्वा मम पुण्ये विशेषरुचिर्जाता । तदा मयोक्तम्- धरणेन्द्र ! मां नगरे पय यथा पुण्यं करोमि । ततः श्री धरणेन्द्रेण स्वहस्तसत्का दिव्या रत्नमयी मुद्रिका स- प्रभावा गमनस्थायिनी बहुजनभोजनदायिनी समर्पिता । एतस्याः प्रभावं शृणु-यदि विशेषपुण्यकार्य स्यात् तदा प्रातरेपा नमस्कारो-पसर्गहरस्तवाच-गाथात्रय वारत्रयं स्मृत्वाऽगणाकाशे प्रोच्छालनीया"। तत्र तावत्स्यास्यति, यावत्पञ्चजन सार्द्वपञ्चशतीनां भोजनं भविष्यति । राजा हृष्टः, तां मुद्रिकां लात्वा सबहुमानम् । ततस्तेनाद्य स्वदेव- - १ क जातमद्य राजेन्द्र ! २ क नगरस्थायिनी । ३ क. यदा। ४ क अड्गणे आकाशे । ५ क. उल्लालनीया । ६ क. पञ्चजनकार्ये राद्ध भोजन । उपस० २५ COO ·Xoooo प्रभाविनी. उपसर्गहर-8 युतो दिव्यतुरङ्गमेनात्र प्रेपितः । परं युप्माकं सन्मुखागमनेन कौतुकं जातम् । प्रधानः पाह-'अधिष्ठायकदेववार स्तोत्र पातालगमना-त्रागमन- कपाटोद्घाटनं यावत्सर्व मन्त्रिभिः कथितम् । ततः सभाग्रे पुण्यफलानि नृपो वक्ति-देवानां ऋद्धिदृष्टा, देवानां यानि सौख्यानि वर्तन्ते तानि वक्तुं कः क्षमः स्यात् । उक्तं च- ॥४९॥ 'देवाण देवलोए जं सुक्खं सं नरो सुभणिओ वि । न भणइ वासस एणवि जस्स वि जीहासयं हुज्जा ॥२४४॥ तेन पुण्य मेव करिष्यामि । मन्त्री पाह- पार्थिवानां सदा पुण्यमस्ति । यत:- न्यायो धर्मो दर्शनानि तीर्थानि सुखसम्पदः । यस्याधारे प्रवर्तन्ते स जीयात् पृथिवीपतिः ॥२४५॥ प्रजानां धर्मषड्भागो राज्ञो भवति रक्षितुः । अधर्मस्यापि षड्भागो यः प्रजा नैव रक्षयेत् ॥२४६।। ततो राज्ञा जिनप्रासादादिसप्तक्षेत्र्यां धनं वप्तम् । यतः- 'जिणभुवण-जिणविंव-पुत्थय-संघसरूवाई सत्त खित्ताई। जिण्णोद्धारं पोसह-साला तह साधारणं चेव ॥२४७॥ १ क. अविष्ठायकदेवत्वात् । २ देवाना देवलोके यत् सौख्य तद् नर सुभीणतोऽपि । न भणति वर्षशतेनाऽपि यस्यापि जिह्वाशत भवेत् । ३ क पापस्याऽपि हि षड्भागो जायते यो न रक्षति । ४ क. राजा । ५ क व्ययति । अत्र 'वप्तम्' स्थाने 'उप्तम्' समुचितम् । ६ जिन- भुवन-जिनबिम्ब-पुस्तक-सघस्वरूपाणि सप्त क्षेत्राणि । जीणेद्विार पौषधशाला तथा साधारण चैव । ७ क-पुस्तके अत्र स्थाने अन्या गाथा- "जिणभुवणे जिणविबे पुत्थयालिहणे चउविहे सधे । जो क्वड निअदव्व सुकयत्या ते अ ससारे---जिनभुवने जिन बम्वे पुस्तकलेखने चतुर्विधे सघे। यो वपति निजद्रव्य सुकृतार्थास्ते च संसारे ॥ OROOOOOR ॥४९॥ OCOOOOOC DOOT ·000 POOOOOOx मासमध्ये पक्षिकाद्वयपारणे श्रीधरणेन्द्रदत्तमुद्रिकाप्रसादात् साधर्मिकवात्सल्यद्वयं करोति । एकदा पारण के राजा श्रीगुरुवन्दनार्थ गतः । उपदेशो दत्तः । तदैकः श्राद्धो जिनधर्मवासितः, सप्तधातुविहितश्राद्धैकादशप्रतिमः, श्रावककविंशतिगुणाभिरामेण श्रीआनन्दप्रतिमः, द्वादशवतधरः, श्रीगुरुपादयोर्वन्दनकानि ददानोऽस्ति । राज्ञा स नैष्ठिकपुत्रो निमन्त्रितः । तदा श्रीगुरुभिरुक्तम्-अस्याष्टमस्य पारणं वर्तते, तेन पूर्वमेव भोजनं देयम् । राजा प्र- तिपन्नम्-स आगतो भोजनार्थमुपवेशितः । तावता 'मनुजपञ्चशती भोजनाय समागता । यावत् स श्राद्धः पारणक कृखोत्थितः, तावद् गगनान्मुद्रिकासमुत्तीर्णा राज्ञो हस्ते स्वयमागता । राजा दथ्यौ-किमय सञ्जातम्-किं देवः कुपितः ? किं वा ममानास्था' काऽप्यभूत् । कि वा मत्पुण्यं श्रीणं जातम् ? देवस्योक्तं अद्यासत्यं जातम् कथमधुना मह त्वं रक्षणीयम् । कथ च पञ्चशतीनामागतानां शीघ्रं गौरवं करणीयम् । तावदेववाण्यभूद् राज्ञश्चतुष्के राजश्चिन्ता न कार्या, अत्र न मृपा देवतावचः । तव पञ्चशतीपुण्यमेकस्मिन् भोजिते भवेत् । महतां महान्तो वात्सल्यकारिणः स्युः, लघूनां पुण्यवतां कोऽपि नास्ति । यतः- नागुणी गुणिनं वेत्ति गुणी गुणिषु मत्सरी । गुणी च गुणरागी च विरलः सरलो जनः ॥२४८|| ततः मूपकारेणोक्तं नृपाने-परमान्नपात्राणि रिक्तानि जातानि । ततो देव आकाशस्थोऽधक्-मा 'बदत । तत्र १ क. महेभ्याना। • क, ममाऽप्य- । ३ चतुष्क भाषाया 'चोक' । ४ क गुणवताम् । ५ क मा वद म, गत्वा विलोकय। COHOOOO ·प्रभाविनी. । उपसर्गहर-गत्वा विलोकयत। मया भृतानि सन्ति, मनुष्यसहस्राणां भोजने कारितेऽप्यूनानि न भविष्यन्ति । नृपो हृष्टः-- स्तोत्र-18|सर्वान् भोजयामास । तानि तथैवाकण्ठं भृतानि दृश्यन्ते । ततः सकलं नगरं निमन्व्य भोजितम् । नगरलोक्स्य ॥५०॥ चमत्कारो जातः । कोऽपि पाकं कुर्वाणो न दृश्यते, सर्वेषां दिव्याहारो भोजितः । तत्किं देवः प्रत्यक्षोऽस्ति ? किंवा देववरो' दत्तोऽस्ति ? किं चित्रबल्लिकाऽस्ति ? किं वा सुवर्णपुरुषः प्राप्तोऽस्ति ? । सभायां राजा आह-एप ध... ध्यानमहिमाऽवगन्तव्यः । तदा कवीश्वरेणाशीर्वादवयमुक्तम् । यतः- 'उच्चैः कल्याणवाही करजितवसुधः सर्वदा पूर्णकामो, विख्यातः कर्णवृत्या न च वचसि कटुश्चित्रपाकानुभोजी । कोषापेक्षी परस्मादुचितबहुपयः सर्वदा पुण्यलोकी, चित्रं राजाधिराज त्वमिव तव रिपुस्तत्र कम्यं प्रतीमः ॥२४९॥ भाले भाग्यकला मुखे शशिकला लक्ष्मीकला नेत्रयोः, हस्ते दानकला भुजे जपकला युद्धे प्रतिज्ञाकला । भोगे कोककला गुणे वलकला चित्ते प्रतिज्ञाकला, काव्ये कीर्तिकला तत्र प्रतिदिनं क्षोणीपते ! राजते ॥२५० ॥ ततः राज्ञा आशीर्वाददातुर्दानं दत्तम्- १ क देवैर्व- । २ क राजसभा नामवग-। ३ क-पुस्तके अत्र स्थाने अन्यत् श्लोकद्वयम्-यया-श्रीमत्क प्रेयानिरीद श्रीपत्ययशशो मद । श्रीसुतैककलौ नन्द श्रीदस्थाररम्यासपदम् (2) ॥ स्वस्तिकवन्य श्रीनृपनामगर्भ ॥१॥ श्रीमत्सभाविवेकाभ शते कुम्भसत्प्रभ । राजा देभयादम्भगुण- कुम्भरुचानिभ (१) ॥ अटदल कमल श्रीगुरुनामगर्भम् ॥२॥ एते द्वे अपि चित्रकाव्ये अशुद्रकल्पे । ood 2000 ॥५०॥ choo00 ·OOOON 0000OCON ग्रामाः पञ्च हयाः पञ्च सहस्त्राः पञ्च काञ्चनाः । प्रियङ्करेण तुष्टेन दत्ताः स्वस्तिककारिणे ॥२५१॥ ततः स्वपित्रोः श्रीशत्रुञ्जयमहातीर्थयात्रां कारयामास । यत:- 'सेत्तुंजो सम्मत्तं सिद्धंतो सघभत्ती संतोसो । सामाइअं सट्टा वि य सत्त ससा दुल्लहा लोए ॥२५२॥ तीर्थे साधर्मिकवात्सल्य-सङ्घपूजा-दीनोद्धार-सत्राकारादि कृतम् । यतः- विवाहे तीर्थयात्रायां चन्द्रे मित्रे सुरालये । वस्त्रदानमिदं श्रेष्ठं सत्पात्रेषु विशेषतः ॥२५३॥ तत्पिता पासदत्तश्रेष्ठी तलहब्यां स्वर्ग गतः । तन्नानी देवकुलिका कारिता । श्रीशत्रुञ्जयस्थाने महोत्सवं कुर्वन् स्वगृहे प्राप्तः । तदनु स्वर्णमयीं राजादनीं पादुकायुतां कारयित्वा राजा स्वगृहे पूजयामास । ततो वार्द्ध के पुण्यावसरं ज्ञात्वा पुत्रस्य राज्यं दित्सुस्तं शिक्षयामास । यथा- कोपं स्वामिनि मा कृथाः मियतमे मान भयं सगरे, खेदं वन्धुषु दुर्जने सरलता शाठ्यं विशुद्धाशये। धर्मे संशयितां गुरौ परिभवं मिथ्याविवादं जने, गर्व ज्ञातिषु दुःस्थितेऽवगणनां नीचे रतिं पुत्रक ! ॥२५४॥ १ क सविस्तर । २ शत्रुजय सम्यक्त्व सिद्धान्त संघभक्ति सतोप । सामायिक श्रद्वाऽपि च सप्त ससा दुर्लभा लोके ॥ ३ क चन्द्र- मित्रे । ८ क श्रीशत्रुजये। ५ क स्याने स्थाने । ६ भापायाम् 'रायण'। ७ क. विशुद्रात्मने । ocooOOR 0000000 उपस० २६

·प्रभाविनी.
उपसर्गहर-
स्तोत्र-
॥५१॥
૧૧
'जीभे साचुं बोलिजे' राग रोस करि दूरि। उत्तमसु संगति करि लाभे" जिम सुख भूरि ॥२५५॥
'जिणवर देव आराहिअ नमीय सहगुरु भत्ति । सूधो धम्म ज सेविइं रहीइं निर्मल चित्त ॥२५६॥
गाथाद्वये प्रथमाक्षरेषु जीराउला नाम, कर्तश्च । इति स्वपुत्रस्य जयङ्करस्य शिक्षा दया सुमुहूर्ते स्वपदे तं
स्थापयागास | राजा धर्मकृत्यानि करोति । अष्टमी-'"पूर्णमास्योः पौषधं गृह्णाति । सुपात्रेषु दानं ददाति । यतः-
"अभयं सुपत्तदाणं अणुकंपा उचिअ-कित्तिदाणं च । दुन्नि वि मोक्खो भणिओ तिणि वि भोगाइयं दिति ॥२५७॥
ततः प्रान्तसमये जाते पूर्णायुः प्रतिपाल्याऽऽराधना-ऽनशनादि बहुपुण्यानि विधाय श्रीप्रियङ्करो राजा सौधर्म-
देवलोके समृद्धिकदेवोऽभूत् । क्रमेण महाविदेहक्षेत्रे मोक्ष प्राप्स्यति । ततः केचन पुत्राः प्रियङ्करवदतिजाताः पितु-
रधिका भवन्ति । श्रीस्थानाङ्गेऽप्युक्तम्-"पुत्ता'२ चउन्विहा पन्नत्ता, तं जहा-सुजाए, अइजाए, अणुजाए, कुलं-
गारे, एवं सीसा वि।"
१ अस्य दोधकस्य प्रतिपादाद्याक्षरेण 'जीराउला' इति श्रीपार्श्वनाथापरनाम प्रकट्यते। २ क. बोल्जे । ३ क. उत्तमसिउ । ४ क. करो।
५ क लाभइ । ६ अस्य तु तयैव ग्रन्थकारस्य 'जिण(न)सूर' इति नाम व्यज्यते । ७ क. आराहीइ । ८ क. नमिइ । ९ क. सूधु । १० क,
चतुर्दश्यो । ११ अभय सुपात्रदानम्- अनुकम्पा-उचित-कीर्तिदान च । द्वे अपि मोक्षो भणित. त्रीणि अपि भोगादिक ददति ॥ १२ पुत्रा-
श्चतुर्विधा प्रज्ञप्ता , तद्यथा-सुजात , आतिजात , अनुजात , कुलाहार । एव शिष्या अपि-चतुर्थ स्थानके ।
8
200cooo
॥५१॥

·सहकारश्च सुजातं कूष्माण्डी' वीजपूरमतिजातम् । वटतरुफलं कुजातं भवति कुलाङ्गारमिक्षुफलम् ॥२५८।। उपसर्गहरं स्तोत्रं ये ध्यायन्ति दिवानिशम् । तेषां प्रियङ्करस्येव सम्पदः स्युः पदे पदे ॥२५९।। इति श्रीप्रियङ्करमहाराजा श्रीजिनशासनप्रभावको महाश्रावकोऽभूत्- इत्थं प्रियङ्करनृपस्य कथां निशम्य यत्नो विधेय इह धर्मविधौ सुधीभिः । ध्याने शुभे जिन-गुरुपणतौ च दाने येनात्र राजसुख-सन्तति-सम्पदः स्युः ॥२६०॥ विशाल राजसूरीश-सुधाभूषणसद्गुरोः । शिष्येण जिनमूरेण सुकृताय कथा कृता ।।२६१॥ उपसर्गहरस्तोत्र-कथां कल्याणकारिणीम् । शृण्वन्ति वाचयन्त्यत्र सुखिनस्ते भवन्ति वै ॥२६२॥ इति श्रीप्रियङ्करम्पकथा श्री उपसर्गहरस्तोत्रप्रभावे समाप्ता. 000000000000000ORococoooooox co00000000000000000000000000000000000000x १ भापायाम्-" कोळु' २क-पुस्तकेऽविकमिद श्लोकद्वयम्--अतिजातोऽविकस्तातात् सुजात स्वसम पितु । अपजात गुणहीन स्यात् कुलाहार कुलान्तक ॥ नाभी रिसहो पढमो वीओ आइच्च-महजसा दुन्नी। तइओ आइच्चजसो चउत्यो होइ कडरीओ। - नाभे. ऋषम. ग्रथमो द्वितीय आदित्य- म्हा2 सौ द्वौ । तृतीय आदित्यय शाश्चतुर्थो मवति इप्डरीक ॥ ३ क-पुस्तके इत. किमपि नास्ति । ४ क. इति श्री उपसंगहरस्तोत्र-लघुवृत्तिग्यि समाप्ता ॥

·प्रभाविनी. उपसर्गहर- स्तोत्र- ||५२॥ Syaat ब ॥ इति उपसर्गहरस्तोत्रलघुवृत्तिः ॥ ॥५२॥ 000cooooo OOOOOOOcco

·No text on this page.