Agarchand Bhairondan Sethiya Jain Parmarthik Sanstha, Bikaner
Sivajimaharaj Chritam
Front matter
No text on this page.
मासवीररलमालामा निीय रत्नम् । যায়াঘমাব- उचपति- श्रीशिवाजिमहाराजचरितम् लेखक: हसरफरोपाहः श्रीपादशाची (भ्यायतीर्थ:, माननीयः, मीमामानीयः, मात्यसागरम) ರಕ इन्दानगरे 'मालया स्टेशनरी अट प्रिटिंग या नाम्नि मुद्रणालये বল গ্রাহায় দূব মুধিব (मस्य पुनर्मुदणे या प्रकारालस्येवाधिकार मस्यम्-पादोन रुप्यास्यम् (१३) (पगन्ययाय)
Publisher-Shripad Vaman Hasurkar.
(malibazar. No 30 Indore city, C. I.
Printers - The on Stationery & Printing
Wors, lature. C. I.
ORREARS प्रस्तावना. अवि भारतवामिन 'मम पिपापा 'पल प्रभवतो निगिनिम्य, पारसनानिहस्य, सनातन- भर्मरक्षणपदयणम्य, ग्वमा ममियातंत्र्यपारमा वादीभितस्य तुर्मदोन्मत्तययनो जिताना गा मयासुन्दगीगा शरणम्य, यवन- गम्यधूमकता, अपारशीयामरायभूपणम्प, महाराष्ट्रम- दोसांभाग्यविरकरप, भोमलेन वादा, भिवगम्य पावन व्यव- पारादर्शभूत परिनामन भवना देशराबवाना परिपु हम्तम्मलेषु निषता में मानम पामयिकामानन्दम्य पग पाठा भजन धन्यः सकालो पत्र महाराष्ट्राबान का शिगज- सपणावतमार. महाभागा -मान्याया मातुः जिजादल्या अनित्या पानामा भागनदासस्वामिनामनुमह- पात्रमभूत. दुःसहन यवनामिना निग्यात्पानि महाराष्ट्रस्यानि क्षत्रियकुलकमलानि समान प्रकाशयत् येन परमपलायोपि विजापुराधादो टीलयेव पराजित , कपटी दिल्लीधरः समुद्धिवैभवेन । বিলাবিব, ঘষানবি গল্পখানাঘসমাবেঘা যয়নাধহয় ..तर विजित्य महाराष्ट्रभूः स्वातंत्र्यसौभाग्यालंका कृता, तस्य जनकस्येवं महात्मनः शिवराजस्य प्रतापम् वर्णयितुं कथं मादृशो मानवः शक्नुयात् ? तथापि शिवराजस्य लोकोचरं चातुर्य तथा मातृभक्ति तथा दीनदयालुतां निरीक्ष्य विस्मितस्तदीयं चरितं वर्णयितुं संकल्पमकर- पम्. संप्रति प्रायः सर्वेषामेव भारतवासिनां संकल्पा उत्पद्यन्ते विलीयन्ते नतु सफला भवति तथापि 'भगवता मदीयः संकल्पः सफलीकृत इति तं त्रैलोक्यनाथ नमस्कारैः संभाव्य गुणदोपवि. वेकचतुरान् पाठकान् गुणग्रहणाय विज्ञप्य विरमामि. विदुषांवशंवदः श्रीपादशास्त्री.
ANANARWARNIAANTRA मुख्यविषयानुक्रमः Conाराजाeex १प्रसंग: ... ... ... ... ... ३१-३९ ... ... ... ५४-६६ ... ... ... ३ पिपरितम् . १ शिवरामजन्म, पात्यंच. ५ शिक्षणम् . ६ स्पराग्यरथापनामारपानि. ७ सदायटाम:- ८ स्वराग्यस्थापनारंम.. ९पितृसंकटयारणम् . १० विजापुराधिपेन रामं संप्रामाः ११ गौगायलं समुद्रस्वामित्वं प. १२ दिसापविना समं पराव सप्रामा. १३ दिल्लीनगरगमनं मत्र कारागारवास'. १४ युक्त्या मतोनिवृत्तिः स्वदेशागमनं म. १५ राज्याभिषेकराज्यव्यवस्था प. २६ कर्णाटकाक्रमणम्. १७ सजनसमागमः - पसंहार ८२-११ ९२-१०६ १०७-१३४ .. ... १४०-१५७ १५८-१६८ १६९-१७८ १७९-१९. १९१-१९९ २००-२०५ २०६-२१५ ... ... ... ... ...
No text on this page.
१ पूर्वप्रसंग. १ महाराष्ट्रदेशपरिचयः २ येपनाना दक्षिणाये परेशः ३ महामनीराज्यं तदीया विभागा: ४ यवनानामपिशासने कृत्स्नस्य मारतस्य स्थिति .. अस्ति ममन्ने भारत विग्यात., सर्वतः परमविस्तीर्णे: पर- मप्रचण्डपाषाणापलिमकटिनगतिविशालपनभराजिममाध्यादिवः भए. न्याधादिपशनिवासीमून. ससावलम्य पादेव्यांगतः, म्याने स्थाने विराजमानः स्वातंत्र्यनिधिक्षकरिव परकीयपवनादिरिपुगणारी: प्रफलमाधनमम्पनगरवि दुर्मिनोहर', चतुकीवलमंगवेर्नाना- भान्यांवरभूपिने. कपिग्नि चिट चिन्नैम्यलाविभागैरति- मुगदर, सपावियनाशमिया यवनाकान्तादायांवात्समागतैरिख २ प्रीशिगानिमहारानपरते पिप्यातपादि-पैनांनानीथम्परैः पारितः, मापौरपीमागिन्यत्र गरिन पठशंकष ममापलमागतया मागीयेय का परमपवित्रसलियर हभपकूलविराजमानधान्यांदरमण्डितक्षेत्रजाताविभिमविपित्रपा नया समकतः, प्रतिपदनिराजमानैरितिहासासिदैःस्यसैः प्रासपोरने महाराष्ट्रनामा महान् देशो दक्षिणापये. पश्च-सफेटेप्यपि भारतदेशेषु यवनाकान्वेषु, सर्वेपुर भारतवासिषु दुर्मयवनपीटितेषु, मगवत्या अनाथायाः कामधेन्या इव स्वातंत्र्यदेव्याश्चिरं निर्मयनिवासम्यानतां साप. यं च सर्वधर्मोपकारक ऐहिकामुमिकमुसदायी सर्वत्र सर्वैरपि मैमानितः, सनातनधर्मः प्रयलयवनराफ्रान्तः स्वरक्षणार्थ सर्वत्र गत्वा कृतार्थः शरणीकृत्याऽऽत्मानं ररक्ष. येन च-समाक्रान्तसकलभारतवर्षा पवित्रभारतमहिलापातित्रत्य हारिणी देवालयध्वंसकारिणी सात्विकविनगणत्रासदायिनी यवनवात्य बलात्यतिवद्धा दक्षिणापथमार्यावर्तमिव नातियकाम. यस्मैच रोचते स्वकुलपावित्र्यं, स्वातंत्र्य, सदाचारः, दी|यो. पित्वं, कुशाप्रबुद्धित्वं, समाजसुधारणा, निरतिशयं शौर्य च. I यस्माग-तानानिमालुसरे,बाजीप्रभुदेशपांडे,प्रमृतयो पारशौर्या
No text on this page.
C श्रीशिवानिमहारामचरिते विराजमानानि महाराष्ट्रदेशवर्तीनि अनार्यगन्यानि जे मतिमन.. महवा साहसेन नर्मदां समुबंध्य विध्यापटमध्यगामिना मार्गेग महा- राष्ट्रं प्रविश्य क्रमेण तत्रत्यानि राम्यानि स्वायत्तानि दुर्भागाने आपः सकलमपि दक्षिणापयमाकम्यानार्यान् दामांचकुः. तेपि काममा दुर्दशां स्वीकृत्य वेषां दास्यं च प्रायो दक्षिणापथ एव स्थित्वा स्वामी बनमयापयन्. एवं समप्रस्य भारतवर्षस्य स्वामित्वं लम्वा ते आर्याः स्तराम न्यवस्थां कुर्वाणाः प्रथमतः स्वकर्माणि चतुर्क म्यमजन्त. पानि च शिक्षणशासनवाणिभ्यसेवाभेदेन मिभानि सफलटोफशासप्रसिदान्ग तदर्थ व ते स्वीयेभ्य एव कांश्चित्तलमज्ञान् जनान विशिय शिधार्थ न्थपुंजत. एवमेव तत्तत्कर्मयोग्यानन्यानपि. तेऽपि यपापि कई उम्दा महता मोदेन तथोत्साईन स्वकर्मणस्तादृशमुत्कर्ष घर्षणा सर्वेऽपि जगतीतळवासिनस्तदानीतनाः पुरुषाः परं व्यस्मयन्त. अपाणि हि प्राचीना इतिहासविदस्तं विभज्यकर्मकारिणामार्याणामुत्कर्ष प्रतिपा- दवन्ति. विचारशीलास्तामेव समाजव्यवस्यां कामयन्ते. एवंक्रमेण लौकिकमुखस्य परां काठामाहढेषु सकलेप्यपि आरे- पुते व्यवहारार्थ तथा कार्यस्य सौकर्याय व करिपताश्चस्वारो विमा- गाः सकलोत्कर्षकारणं परस्परक्यं विस्मृत्य प्रत्येकं मिलानमन्यन्त. बमा हि प्रथमं प्राझणाः क्षत्रियादीनधस्तनान् वर्णान् कयाऽपि पिक त्या पीडितानवलोक्य वत्साहाय्यं शीघ्रमकापुस्तया तदीया वंशमा
No text on this page.
. श्रीशियानिमहारानचरिते सर्वस्वेयं भारतमः कपर्दिकारशेषाऽपि नामपन्. अगगिनान जनानि- इत्य सदीये रक्तैश्च मिस्वा न नयनयोः संतोषमागेत्. वाचकाः ! जीवत्सु पलायेषु वेषु भत्रियराजेपु मास्मानाय- स्पेव मारतस्य लुण्ठनं यवनेः कृतमिति विचित्रं विस्मयकरमियामाति, तयापि ये बलु विचारशीला न ते विस्मयन्ते ! बलायोपि महानपि तुलसंघः सूक्ष्मेणाऽपि दृढेन पातेन विध्यते न वा! स्थाने स्थाने विदीर्णो नानाछिद्रान्वितो महानपि पर्वतः स्वल्पेनाऽपि निझरेणान्तः प्रविश्य चूर्णीक्रियते न वा ? तथैव पलाब्यापि क्षत्रिया अन्यैर- दासीनः कचिच बद्धद्वैारतवामिभिरकृतसहायाः संहतैर्यवनः पराजिताः. न केवलं क्षत्रियाणामेवेपा दुर्गतिः किंतु सर्वेपामपि त्रैवर्णि- कानां. बान्धवाः ? न खलु केवलमन्ये त्रैवर्णिका एव क्षत्रियानद्विपन् नासाहाय्ययन् किंतु क्षत्रियभूपाला अपि परस्परं बदद्वेषाः स्वर- निर्यातनार्थ यवनान् स्वमाहाय्यार्थमाव्हयन्. एवंस्थिते परस्सरवेष- भिन्नानां क्षत्रियाणां विजयः कयं स्यात् ? सजनाः ? यवनानां समये मारतवामिनः क्षत्रियभूपालाः कथं परस्परमद्विपनिति दर्शयितुमई कांश्चिद्वृत्तान्तानितिहासप्रमाणान् लिखामि. यदा चायं महंमदघोरीनामा यवनराजो भारतमाचक्राम तदा पिल्लीनगरे अत्रियकुलावतंस पृथ्वीराजो राज्यमकरोत्. तरिममेव सममे गुर्जरदेशे भोळामीमदेवनामाम् यः भत्रियश्रेष्ठ एव स्वराज्यं न्यायेन' प्रशास. म चायुदुर्गे गज्यकारिणः परमारराजत्य इच्छिनीकुमारी नाम कन्यां बलादेवायाचत. अयूनरपतिस्तु तां याचना तिरस्कृत्य
No text on this page.
श्रीशिवानिमहागनचरित यदा हि यवनानामितिहामं वारा: पटसि तदा रात्रिवि तया परसापायाचापहारार्य ते कशानि कर्माणि परिनिमित कुर्वाण: म विस्मयसागरे निमामि गुलाम,गिटील मोगलामियाना यवनवंगा पलोन्मताः पूर्व दुलममन्. या प सिटसीधुन्नममवो जलालुद्दीननामा यवनायिपो रिलीधरोमरवा तस्प प्रातुष्पुत्रोऽनादानिो योध्दुकाम आर्यावर्त जेवय्यामा पइयन् दक्षिणापये आर्यावर्वसमागवैः अधियः स्थापितानि राज्यानि जेतुमार- कांस. स तु महत्या वरया गुर्जरदेश प्रविष्य सापिसं करावं विजित्य तदायर्यामात्मपी व्यपक्ष, ततो देवगिरि गत्वा तदुषिपं राम- रायं विजित्य म्वसामन्तमकरोत्. महाभागाः! अयमेव पराक्रमी मनाए- हीन इत्थं दक्षिणापयविजययशो लब्ध्वा निवृत्तः स्वपितृव्यस्य दर्शना यागच्छत् तत्र च महता प्रेम्णा सत्कृत्य कुशलमापच्छन्तं तमेव पिदृव्यं पूर्व संकेतितैः शनोपजीविमिनिहत्य स्वयं दिल्लीधरोऽभवत्- वाचकाः पश्यत राज्यलालसायाः स्वरूपं. योहिजलालुरीनः स्वभाव प्पुत्रं विजयिनं सत्कर्तुमागतः स एव तेन निहतः ! अस्तु. अयमेव दक्षिणापथविजयी प्रयमो यवन इति वाचकैरवधारणीयं. याचा प्रबलो यवनो दक्षिणापर्य जेतुं समागच्छचदा दक्षिणा गानि सर्माधीवानि राज्यानि व्यराजन्, तानि केवलमैतिहासिकदृष्ट ज्ञानामिह संक्षेपेण लिखामि, तदानी महाराष्ट्रे यादवकुलसंभूत देवगिरिराजधानीका राजानो राज्यमकुर्वन्. वैलंगदेशे वरंगळरात्र धान्यां नरपतिनामानो नृपा आसन्, द्राविडदेशे मदुराराजधानीका !
. प्रहंगः ITR भूपाला मुरमा राजपाकाः भरा गानो भगउन् भन्दै एमाले मार्ग पराम- गविगी भूपाल पनि PिTET, IT Ift. निवासी पवना पा दागा गुमाय नमा गगन गरेन # 3 বন বাগান, বাবা Nira रामेधापन free नित्यगंधर मनामन्दिर निभायापारधनराशिभिः ममं बाल- নাম, मे म दक्षिणापथं निजित्ल दिवंगतराने नदीया कविपये दितीसरा अगवन् . नार पग्मं पिलती- गंभून नितीयां नित्य गोमतपलपनामा यनों यहा दिल्ली- भोयगय बदा दिनीनगरे गंगुबामा का शियात. ना मनिधी हमननामा यसरदाग आल. एका सलंग धर मत भूगी सुपर्णपरिपूर्ण भाग देभ. ना भार स्वामिन भब निवेप ममपंयन्. गप सन्मामी नम्यागाणिकता. সাবনুল মাখন শ্বিল হাঁ - जया. पापाः ? भयमय नामदाय यानीय दानणापर्थी- अमरनाम्यस्य प्रमग मम्बाप.. भन्नु. भोरगेवाय हसना दिली परस्यप संपाच पक्षिणापये वेन नियुक्तः सम्यम् ।
भीशियानिमहाराजचरिते
रोन्. अचिरादेव गुर्जरप्रान्ताभ्यक्षो राजद्रोही नाम भूत्वा स्वद
भवितुमियेप. तं च दक्षिणापथनियुक्तो राजप्रतिनिधिरसाहाय्ययत्_
ते तु गुर्जरप्रान्ताध्यक्षं शासितुं स्वयं दिल्लीश्वरो महता सैन्येन सम्
गुर्जरदेामागत्य लमयशास्तम्य मादाय्ययितारं दक्षिणापयानि
कारिणं भासितुं महाराष्ट्रमायपो. अत्रान्तरे दिलीपान्ते किंपित्संफ:
मुखभूय. तस्य निवारणार्थ तं प्रदेश निगमिपुः स स्वद्रोहिणो दक्षिणा
पगमेवरस्य शासनकमगि एनं हसननामानं यरनं नियु
'जाफरमान' पदव्या मालंचधार. तनश्च स्वदेश गते दिल्ली
शभिमुंधमिधारमा च 'अल्लाउदीनदमन' नाम्ना विख्यापयः
करनस्य दक्षिणापथस्य स्वामिनं व्यधात्. क्रमेण तेलंगणगोंहपनादि
विभागाभ्यः ममं युद्धानि विधाग मकलमे दक्षिणापथमनुभशास.
पायकाः ! एवंविषया संस्थापित रिमन पदामनीराज महर्ष
पानगता अभवन. यदा चामिान् मदति राये ये पलु शासना
रामा नियुक्नामद्विभागाध्याम पर राजानं ध्यमनासा चोर
निर्भया अभनस्तदा हस्तमिदं गग्यमनश्यत् . नदस्याप महाराज्य
स्य पंमिभागामात तेच गातो यथा-
विजापुर:-मादिशाहीनाम:
गोवळकोटम-तुमधाहीनाम:
मन्दासम्मःदमादशादीनामरः
मनगरनगररश:-निजामशाहीनामरः
मदगडातात:-रीमगादीनाम:
-
No text on this page.
१२ प्रीशिवानिमहारानंवरित प्रयतां नयन्ति न पलात्कारण. मलारनाग जिनामपि जना दुर्मना- पन्ते. प्रजाप्रसादमूटिका दि राजमत्तनि मयां मनं. प्रय गानानि- सा तु यवनेषु अंशतोऽपि नासीत ते फेयलं सहयटनैव राज्यशासन मजानन्, तेन प्रतिवर्ष सहनशो राजद्रोहिणः प्रादुरमान. प्रजाजना अपि दुर्यलं स्वाधिपं पदिय तदीयत्रासादात्मानं मोपयितुं प्रायनन्त- वतो भारते स्वारस्यस्य नामापि नायूपव. किंच-यथा हि सकलो जनः स्वाभीष्टं पनादिक मन्यते तथैव स्वकलापुत्रादीन्. एवंस्थिते मारतं विजित्याप्रत्याः मुस्वरूपा महिला दासी: कर्नु प्रयतमाना थवनाः सर्वानपि भारतवासिनोपारदुःख- सागरनमानकापु:. न केवल नापारण सेवका यत्रमा इत्यं च किंतु परदारापहारकर्मणि दिल्लीश्वरामपि निपुणा एकासन्. परेषां जायापह रणार्थ ते महान्ति युगानि व्यपुः. प्रसिद्धी दिल्लीश्वरालाउद्दीनः चितोडदुर्गाधिपस्य महाराजलदनगसिंहस्य पितृव्यपत्नी पमिनी लावण्यवती निशम्य तां कामयमानो घोरं युद्धं विधाय स्वकीयान सौनिकांस्तथा परानपि अगणितान समरदावानले जुहाय. अन्से तामपि महाभाग्यां सती पद्मिनी वन्ही शलमायितां नालमतेय. समनाः! सर्वस्मिससारे संसारे सार फोटुग्धिकं मुखं. तत्र व गृहिन्येन मुम्म कारण. तस्या एवापहारे निराशो मनुष्यः किं किं न पुर्यात् ! अपिच यथाहि संसारे माना टौकिकं गुसं कामयन्ते तवैव मानमपि, यदि हे मान ग फामरसता हाफिक प्रमं प्रभूत
No text on this page.
१" मोशिधानिमहारानबारते पुमरियालेषु मामणामपि गृहीतभिमभिप्रवेश उपासनोपदेशवारा सोयो भारतस्येमा दुरवस्था नियोत्तेजयामासुः. एरीया यान- चिनो सगे भारतवासिनां सातंत्र्यलाभेच्छा कय महाराष्ट्र, परागभावि गरे कमेग निरूपरियामः.
:LE
२ कुलवृत्तम्
१ पवनानां प्रासादक्षिणापथमागताः पत्रिपशाखा:
२ राजस्थानपत्रिपचम्.
३ मोसतेहलोत्पमानां प्रधानपुररुपाणां संक्षेपण एवम्
१ पितामहस्य मालोजिरामस्य सविस्तर वर्णनम्,
[१]
पापा ! निरूपितो भया यथामति पूर्वप्रसंगः, पपप्यात
परिचनायरम्य वृत्तं निम्परिनुं योग्यं तथापि शिवनृपवे. भा.
नार्थमन्येषां दक्षिणापयवामिनां नरसनातीयानां कुलवृत्तनिरूपणमाष.
ज्यामिति सदवादी निरूपयामि.
पदाध्ययवर्ने यवना बलिष्ठाभ्यांसश्यामवस्तदा यदव आर्यवंशमाः
भत्रिया नूननानि गम्यानि स्थापयितुं दक्षिणापथमागच्यामिति मया
पूर्वमेव साधितं. तथैव दक्षिणापये तैः स्यापितानि गम्यानि पुनरपि
महोन्मना मबना भजयन्नित्यपि, नत्र दक्षिणापये
शिवनिमय
मिना गा गारी A trip अंग
गगनगमाया तुने मागमे योगोमाग rint
जिगन् मंगल सो गाना. भूगोगाजर
লিসা? আগেশামা সালাে গ
परगनः फयमार्गमाग्गा नापानागुः. गोपन
নেন নি যানগ তালা লো মন
ना-विस्मृतम्यम्मरूपा मगम्भाग मना. पुरंगा -
F
किंच-यवनमामायाः सदुदाअगारय भत्रिपशासाः म
गच्छंसाअपि यवनिताः कालप्रमागत् स्वालिन्यमार्गमा
सशरीरसंबंध पूर्व प्रतिपिदैग्नार्यः समं यागत्यन्तराभापार.
मनायेभ्यो यवनान समाचानान् कोप मचेता मनुते.
स्पष्टवर वृत्त जागरूके सत्याप ने तहानीतनाकावः पुदान
संस्कृत्य क्षात्रेयवां लंमयित्वा सम्मानुशानुं न प्रोत्यादिना ।
महच्छोफास्पदं ? याचका.! गौर्यप्रधाना धनिपजानियान
नास्तावि कथ्यते तदाऽस्मासु शौर्यमेव नान्तीति फपिनं व
तथासति नपुंसकानां नः को वाजगात मानः ? चौरमोग्या वसुंध
प्रत्युत यदा सिवराजचन्द्रमाः समुदलास तहा वह्वः सनु
धमानुसारिणस्त्यक्तसनातनधर्माणः स्वसजातीयाः पुनरपि संसा
संस्कृत्य स्वधर्मानुमा रणः कृताः, यथा निंबाळकरोपनामा कर
क्षत्रिय श्रेष्ठो विजापुराधीशस्य कन्यां परिणीय महंमदायधर्मर
या
No text on this page.
ic श्रीशिवानिमहाराजचरिते प्रमुदितास्ते सर्वेऽपि स्वाभिमानशालिनस्तस्य साहाय्यार्थमागच्छन्। सोऽपि तान् शूगन् संगृह्य तत्रैकस्य कन्यां शिवराजः स्वस्नुपामक- रोत्. स्वयमपि तद्वंशसंभूतां कन्यां पर्णयत्, स्वकन्यामपि तत्कुलो- त्पन्नाय गणाजिरावनाम्ने शूगय ददौ. एतेषामीदृशोपनामलामे तन्निवासग्रामे 'शिरकाई' देव्या अस्तित्वमेव कारणं. २ घाटगेवंशजा बहामनीराज्ये लब्धप्रतिष्ठा नूतनाभिः स्वप्रतापार्जिताभिः 'प्रतापगवझुंझारराव'प्रभृतिभिः सन्मानयोधि. काभि. पदवीभिः समलंकृताः मुमंपन्ना आसन्, ३ घोरपडेवंशजा. 'मांडूरकर,मुधोळकर, दतवाडकर, गुती- फर, 'इत्यादिनामभेदेन भिन्ना वह्व एव. तेषां च प्राथमिक नाम भोसले इत्येव, परन्तु कश्चन प्रतापी एतद्वंशजः पुरुषो यवनाधीशं सेवमानस्नदथ घोरपडीनाम्ना दुर्गारोहणयंत्रेण किमपि दुर्ग समाना जिगाय. तेन च तादृशं तस्य नाम यभूव. इमेऽपि शिव- गजस्य सहाया एव. ४ मोहितेकुलमंभूनाः पुरुषाः पराक्रम गालिनोऽभयन्. तत्र शिगजम्य मुस्यः सेनापति वीरगवनामा मोहितकुलमभूत एव. तथा शिवराजस्य सापानमाना पि. .
५ महानिनामपि नरवीराः परमगूराः प्रथमतः स्ववंश एप, तथापि मोलसंभाः पुरवर्जिताः भीशिवराजमाश्रित्य दारं पः, पतलुनमंसूताय हाजीराजाय धीशिवराजः ग्वान्यामदान ६ मारवंशधरामपि पुरुषा अंशनः रवशाः सर्व कॉकण- विभागमपालयन् ७ सावन्तान्वयसंमूता नरा विजापुराधीशानुमण परं वैभव समपादयन. ८नियाटफरवटनाअपि पराकमशाटन आसन, अद्यापि से स्वराय मुंजते. एते सदु परमारनामक सुप्रसिद्धक्षत्रियकुलसंभूता इति प्राचीन विहासविदी यान्ति, एस श्यसंजाता जगपामरावनामा भत्रियश्रेष्टः स्वतंत्र एवासीन् . अस्मचरित्रनायकस्य पितामही जगपालरापम्प भगिनी. आस्मिन् वर्श संजाता मुधोजीरावस्य कन्या शिवराजस्य ध्येष्ठपत्नी, ९६ शापवलं प्रसिद्धाधादवकुलासंमूतं तच्यासाभूतमेव. मरिमझम सुप्रसिदो देवगिरिनायो गमदेवरावोऽभूत् अतएव जाधव पदोऽपि यादवशदस्थापभ्रंश पष. यदा छ महंमदीयैदेरिणापयो २० श्रीशिवाजिमहाराजचारते जितसदा निभृतं ते सानंदशनामके दक्षिगापविभाग एषातिष्ठन, सनश्च क्रमेणेतरक्षत्रियवदिमऽपि निजामशाहीराग्ये लब्धप्रतिष्ठा नाना- पराक्रमान्यान्यका':. यायकाः! संक्षेपतः केवलं स्वरूपप्रदर्शनार्थ मयमाः शासा निरूपिताः. अन्याअपि पदयः शाखा देशभेदेन फालभेदन च विपरीतकुलाभिधाना विपत्या स्वीकृतनीचव्यवसायाः गर्वश्रेय महाराष्ट्रदेशे न्ययसनिति सूक्ष्मदर्शिनामितिहासविदा भतं. साश्च शिवराजसमये लब्धायसराः शायण यवनातिरश्चक्षुः । (२) पायफा: ? यथा काश्चन क्षत्रियशासा दक्षिणापथमागता. ग्नथैन काश्पन मेवाहनाम्नि भारतस्य मध्यप्रदेशेऽ'ययसम्, सोऽपि प्रदेशो विस्तीर्णपयंतगणपरियोष्टित एय. यथैव दक्षिणापये समाधव- मात्रियोपरिदर्शिताभिः क्षत्रियशासाभिः स्वरक्षणे फत, तर गजम्यानशसिभिः क्षत्रियकुलैपटीपमृतीन पर्वतान. विटीश्वराइयो यवनरानाः समप्रदेशे आयांन जेतुं शतामपि दुर्गगे दुर्गा पर्वतमंन्देश नसे आयांन जेतुमराकम, तेन प्रायः सामि शरिया यापासमिया दुगंभारण्पसल एप स्थाने म्यपरा. अग्नु सम्पनि गजस्याने दृश्यमानानि गाण्यपि शत्रियकुलानि सुमिदया रामायणमहाभारतमीतयोः सूर्यपदवशरिष साता भूदान. परभयाटसंभूना यहां मीराः स्याने स्थान मूलगाने पायामामुः, भभुना मायाम्पेन पारपाने परवात
No text on this page.
प्रीशिवाजिमहाराजचरिते
मार्गमनुसतुमझमा तत्रैव निभृतं वसन्ती मुलक्षणं पुत्रं.
संच पुत्रं विप्रसान्कृन्य म्यग जगाम. स च यालको
दालमंभूततया गुहइति जनैपदिश्यमानो लब्धतारुण्यो वनच
स्वाविपत्येन वाहतो नूतनं राज्य स्थापयामास. तस्य युले ६
गजानः समभवन. समगे प्रदादसे रागनि केनापि सिमिसन
संधीभूय समुत्थिता योगर्म स्वाधिश्मनन्, वस्य पत्नी गाम
पापारारटनामानं पुत्रं प्राम्न. यापारावळश्य यान्ये विव
पालिनी:पि योनने चितोडाधिपश्य मेवको भूत्वा महान्त भागम
त्यान्यकता अन्ते प पापागलाय सकीयं गम्यं समग
पिनाविषः स्वदेहमाफम्य विधातुं यनमगात्, सरिनमारम्यान
बरियतानगर शिलमानोऽद्यापि यत. एतत्तुलगंभूतः कापत
মা মাথা ঘামাশ আমাৰ বা গ্যাস থাকল।
নিসুল সা নির্বাহ নাসা শা, বানােয় ফু লার্ন
शिमादियानि गमिति प्राचीनतिशामपिता यान्ति. भाड
শৰ বাসন বা থানায় মাখামৰ
दिदीमा भूगोम्पामायन, तथापि मे दिलीप नागगनू .
सममि मिस गान अयं परमगगंडा: प्रमि
PREMICATi
नायिनी महागाची eATTA
सायनानः प्रायुष्या. गा दिन पcिtim
नि भूगोभूयः . मसाप नामिनि म
धुवचन. यसजानीयानां निवारण हानि च वीभ्य दुःपाउलोऽस्य युद्धस्यान्वं चेकीपुः सर्यापि भार्या अमिमान्य कुमरखधारिभिरखिलः शनियवीरः मम यवनसेनामारकाम, यथामानि च तो न्यूनीरत्य वर्गमाररोह. .. संपामभूमिगमनात् पूर्व महागणालक्ष्मणमिहः स्वस्य वंश- यो नाभूदिनि मन्यानः स्वकीयमतिप्रियं पुत्रमजयसिहं निभृतम- न्यत्र गन्तुमानापयामास. स च स्वेन समं स्वज्येष्ठयन्धोः पुत्रं वालं हम्मीरसिंहं गृहीत्वाऽगच्छत् . ततश्च फ्रमेण सीयं राज्यं यवनेभ्यो विजित्य वत्र तं हम्मीरसिहं प्रतिष्ठाय स्वयं मत्री पभूष. अर्थ महाभागेजयसिंहे दिवंगते तस्य पुत्र सजनसिंहः मच्छीलः स्वपि- तृव्यपुत्रेण राज्याध कलादं परिनिहाए स्वतंत्रगम्यस्थापनेच्छया दक्षिणापथमाययो. म तु सोधपाटानामकं स्वल्य दक्षिणापथविभागं निजित्य तत्र म्वतंत्रमेव राज्य स्थापयामास. अस्य परमपवित्र वो महाराजदिलीपसिंह, महाराजसिंह, महागजभासाजी, महागजदेव- राज,प्रभृतयः पुरुपभ्रेष्ठा अजायन्त. एते मर्वेऽपि क्रमेण यवनः समं चिरं प्रयुध्य म्यगन्यमरक्षन्. (३) यदा ग्लु देवराजमहाराजो राज्यमरुगेलदा सर्वतः प्राली- भवन्तो यवनानं भूयोभूयोऽपाटयन्. प्रवलं मेशदाधिपति विजेतु-
महारागपरिते
मायानामगरागमदागर जिला गाम
मान,
पागजमदागनो योगो गाना
in mamimmintण सांग का पिनि
Free मामा भीगारमानाम गणेशमा
HTTE माग. तमिाणामागत मा
Trafarm in नाम कामाग. मग महारा
WEATH भागालना गंगामाय. गामा भागा।
MrAmritiगान जमेर पानnimat
पमा प्रारमिता
wrrent मा गगन TM
Mahaman नानामा "
REET, THE
म. it ani tits, aft, fra
41 गम Arrari
writerat ararhtaru
11 ififtinent
artimrant
No text on this page.
#ীমান্নান महता प्रेग्गासमोर Fगामाच्या गोपी महामाग: राजो मना निरोन हम्म ममी गति बी. मी चिन सामिप्रमादजाती समामान्य फमागेद. ती च मागायनो मुम्वरूपी वाली योग्य जागा सहामं लीलया जिजादतीमयाउन-यगे ? यांसमि समिम पति. मिनि. अनन्तरमे वो याली माविना गुमेन पोदिती महागा पुण्यमंचयन प्ररिती या परस्परगाप्रयोः मुर्गरि द्रव्यमशिया मीलिताः सदश्यामपि नयोरिमामनुरूपा महामवलोग्य विनिया 'सर्यया योग्याविमी दम्पत्ति' इत्ययोवन . तदानमिव मालोनिराज समुत्थाय जगाद-सभ्याः ! जाधवरायाः सड अचम्मृति नः सं. धिनः संवृत्ता:. ते वाक्यं भवनिः श्रुतमेव. महान्तः सहदुइस्ति शद्वमन्यथा न परिवर्तयन्ति इति. सकलाः सभ्यामपि सत्यमेवेदनिति बभापिरे. ततश्च द्वितीये दिने भोजनार्थमाइतोऽपि मालोनिराज विवाहसमय एव युष्माभिः सह भोजन मविष्यतीति दूतद्वारा निवेश भोजनार्थ नाजगाम. तदिदं वृत्तं जाधवरावस्य पत्री म्हाळसादेवी श्रुत्वा नितान्तम- कुप्यत्. मा तथा स्वपतिमस्मिन्विषयेऽदूषयद्येन जाधवराः 'केवळं ममायामहं तथा विनोदेनावदम्, न तथाऽस्ति ममाशयः' इत्युक्त्ता वां सान्त्वयामास. न्यवेदयच वथैव मालोनिराजाय. तथापि मालो. - राज पद्धामहं वीश्य शुद्धः म जाधवरावस्तं सपन्धु खसेवातो वासचन्. अनया रीत्या मालाजिराजः सर्वा प्रतिष्ठा गमयित्वा पुनरपि. रोवल: संसः. वायफाः ? पश्यत धनस्य माहास्यं. मानिन प्रयुलोत्पन्नस्थापि शूरम्प मालोजिराजम्य धनाभावेनेयानपमानः ? नात्र संसारे हि धनौर सकरप्रतिष्ठाकारणमिति निनिमेय. पपिकचन विद्यया लब्धसन्माना एश्यन्ते तयापि अपवादा एक भतो येन केनाऽपि विद्याभिलापिणा धनलको मानो यएव. । हि धनमूलां मानमभ्यर्थयेव वेन सर्वथा धनसंपादन एव प्रयन्नः रणीय इति तत्वम्, अस्तु. एवं मानधनः स मालोनिराजो ग्धवरावादपमानं उभ्या दुःयाकुलो धनामावमूलकोऽयमपमान ति दृढ़ निश्चित्य धनसंपादनार्थ प्रायतत. एकदा पूर्णचन्द्रवन्द्रिकाधवलिनसालमहीमण्डले पूर्णिमादिने गलोजिराजः समं स्वयधुना क्षेत्रं पालयनयस्थितो मध्यरात्रे पुर. जादतमानाद्वल्मीकाग्निग मुवर्णरत्नकंकणमण्डितं फरमवलोक्य वेस्मितवृत्तं स्वरन्धवे न्यवेदयन् . स मु ते सर्व केवलं भास उलूप्णीमतिष्ठत्, तनन्य मुझे मालोजिराने स्यने साझाम्बगदया शुभ्रवसपरिधानर स्मेरपुरी वं स्पष्टमवदत्-वत्स ? ".
No text on this page.
कुत्तमः कर्तव्य इति. वां प वार्तामुपासनामंदिराभ्यक्षाः स्वाधिपाय वेदयन् . नां निशम्य निजामशाहीधरो यनोऽस्यन्तं पुकोष, म वरमेव त जाधवरावं समाहूय परं निरभर्सयत्. अवच-यूर्य भायां प्रयोक्त्या पुनापि बीयुद्धिमाश्रित्य निवर्तम् । एतदर्थमेव लोजिराजेनास्मानमुपासनामंदिराणि पूपिनानि. सदिम याकारह हाय तस्य पुत्राय कन्यां दत्तेति. जाधवगवस्तु स्वस्वामिन इदं बनं निशम्य मूढमनिरपि धैर्यमवलंब्य 'अयं मालोजिः फेवल मादिनाऽस्माकं सहसो नेति तथाकर्तु विचारयाम' इति जगाद. बनाधिपोऽपि वदानीमेव मालाजिरानमाहूय द्वादशसहखमादिना. धिपत्यं, तथा भारशिवनेरीदुर्ग, पुणेमुपेप्रान्तविभागौ तस्म नाय राजपदव्या तमभूपयन्. वस्तुतस्तु यवनोपासनामंदिग्पर्ण नाम मालोजिगजस्यवापगध' न स एव दण्डाईम्तथापि तस्मिन् समये दिल्लीश्वरो दक्षिणापथम्या- अ ययनराज्यानि नाशयितुमुरातः, वस्तीकारार्थ प दक्षिणापथस्था वनाधिपा महाराष्ट्ररथान् भत्रियान् स्थानुकुलान्विधातुं प्रायतन्त, लम्मावि कारणात् मालोजिराजरतन यानाधिपेन न जिना. विश्व मालोनिराजे सर्वधा स्वानुरूपमवलोक्य जाधवराप्रात्या वकन्या मालोजिराजल पुनार हाजिराभाय विततार. भारका..
प्रशिमिमगारो
पिराहोगमा सर्य यानातिनामिशिलतोमर पापना
মালীসিনা;বি না মন সি গানা
एवं स्वपरारमेलापा गम्यमणि पगं योग
दगंयन्तो भूगोमूयोऽधिकमेय मन्मानं प्राय मालोनिराजा मालिम
भूषिमागस्योपमोग पंपदायांपर्यन्तं गृहीत्या विं जग्मुः शकि
राजश्च तत्स्थान लेभे.
No text on this page.
श्रीशिवाजिमहारानचरिते. राज्यानि आक्रमितुं प्रेपयामास. स तु प्रथम निजामशाहीराज्यमे चक्राम. मंत्री मलिकंबरः प्रयमतो महता धैर्येण तत्प्रतीकारमारम- परन्तु शीघ्रमेव पराजितः पलायनेनात्मानं ररक्ष. प्रधानमंत्रि मलिकंबरं पराजितमवलोक्यापि अयक्तधैर्यः श्रीशहाजिराजो मदर साहसेन भूयोभूयो निभृताक्रमणैमोगलसैन्यं जर्जरमकरीत्, तदान मॉगलसेनापतिः शहाजहानो मनस्यचिन्तयत्. यावदिमे क्षत्रिया है निजामशाहीराज्यं रक्षन्ति तावादिदमजय्यमेव. तदिमे कयाऽपि युक्त भेदनीया इति. विचिन्त्य चैवं निजामशाहीराज्यस्याधारभूतान् सहार- कान् क्रमेण धनादिना वा मानादिनाऽभेदयत्. तेषु च शहाजिरा एव स्वामिद्रोहमकृत्वा सर्व धनमानादिकं निराकृत्य स्वामिपश्न एरः तिष्ठत. तदीयः श्वगुरो जाधवगवतयाऽन्ये प्रमुखाः सामन्ता लोक कुलाः स्वामिद्रोहं विधाय शत्रुपक्षमवालम्बन्त. अन्येऽपि साधारण दिल्लीश्वरम्य सामग्यमवेक्ष्य भीनातदनुकूला अभवन. प्रधानमः मलिकयर एवं स्वकीयानां द्रोहमालोच्य दुःसाकुलः कथमपि सिंह श्ररेण मंधि विधायात्मानममोक्ष्यत्. जगाम प स्वर्ग लोकं. दिवंगत मलिफंगरे पुनरपि संधि विहाय दिलीपतिजाधवराय • माहाय्येन युद्धं प्रावनंयत् . अम्मिन् समये पालं निजामशाही भितुं शहाजिगजादन्यः कोऽपि नासीत्. वाचका: ? पश्यत ई वस्य प्रमावं. यो ६ि निजामगाहोगग्येश्वरः प्रभूतसामन्तमणल न्दित आत्मानं दामादपि अंटममन्यत, नशानमेव पाउं प्राणा पितृचरितम्, नभृवमरण्याइरण्यान्तरे पर्यटन्तमालोग्य कस्य मनो न दुःयायेत. कवले. दामिगत भयकाकी थालं या तदीयां मातरं रक्षन् "कथमपि अवर्तत. अचान्तोऽकम्माहितीश्वरो जहांगीर: पग्लोकमगात् . तेन तदीयः पुत्रः शहाजहानः मिहासनाधिरोहणाय दिनगर- मल्छन् . गमनसमये च स जाधवरावं महना मन्येन समन्वितं विधाप निजामशाहीराज्याक्रममाययोजयत् . प्रकृनियनुरः महानि- राज ने कन्पमत्रमरं वा सं स्वम्वामिनं मात्रा ममं माली- दुर्गेस्थापयत् . आपबगावर निजामशाहीश्वरं तस्मिन् दुर्गे निवम- म्तमाफर्य तदुर्ग प्रतिरुरोध. प्रतिदिन क्रमेण ने दुर्गरोधं दुई पक्रे. = श्रीदाहाजिरामस्तु प्रमेण वर्धमानं भोयरमपश्यापि अनिराश নময়ে পার্বালমান বিকলী মহাস, সন্তু যাবি राजमाता याप्रमतिना गजामा जाधवण पदहामपयन. दारभ्य पितः कथमपि मात्मानं नतो माययितु मनहरके. शानमेव पनान्यकारप्रावृतान्दगिमागे मध्यरात्रे ने शाल पुग्नो गृहीत्रा नस्मादुगादयती शत्रुमैन्यभेदं रियाय नियाजकय स्त्रमानुस्य प्रदेशमालय जयनाशन. नहानी माता जिजारी गवत्यपि वपतिना सममुल्माईन धाव. अधिगदव सन्धवृत्तः स जाधवगम माविरुदलेन समं नमनुमसार, परन्तु भाग्यशाली शहानिराजः शीममेव स्वामिना समं समानुलश्य प्रदेशमाययो. तुं च मातुलस्य ग्रीशियानिमहाराजचरिते प्रवेशमागतमालोक्य स्वनाशभीत्या जाधवरावस्नदनुगेयं स्या- पुनरपि माहुलीदुर्गस्य समीपे स्थित स्वस्कंधावाग्माजगाम. इतपय निजामशाहीराज्येऽधिकारपरिवृत्तिरभूत्. अन्य कपन निजामशाहीराज्येश्वगे नाम मूत्वा दिल्लीश्वरं पगनत तेन लोभाकुलो जाधवरायः पुनरपि दिल्लीश्वरपक्षं त्यस्त्वा निजान शाहीराज्य सेवितुमाययो. स तु कपटमति धनरावं सपुत्रमनुप्रह तुमिच्छनिव सभामाहूय शास्त्रकैः पूर्व संकेतितरघातयत्. शहाडि राजस्तु स्वश्वशुरस्य तथा स्वश्यालस्य च राजसभायां वधमा दुःखाकुलो मनस्यकरोत्-दमे यवना महापापाः कृतन्नाः सपा कदा फेन विधिनाश्रितानां प्राणानपहरिष्यन्तीति अम्हाऽपि न जाना वयं च शूराअपि ऐक्यहीना उदरभरणार्थमिमानाश्रित्यैवभकाले यर्ड भूत्वा परलोकं प्रजामः. तस्मात् स्वतंत्रमेव राज्यमधुना स्थापनी मिति. मत्वा चैत्रं प्रयतमान' क्रमेण प्रबलीभवन्तं दिल्लीश्वरं विलो स्वतंत्रराज्यस्थापनाद्योगादुपरतः पुनरपि निजामशाहीगज्यरक्षण कृतनिश्चयः सत्वरं विज्ञापुराधीशमास्मिन् कर्मणि साहाय्यविधाना विज्ञापयामास. स च प्रअलाहिलीश्वराद्विभ्यनिजामशाहीराज्यरत साहाय्ययितुं प्रतिजले. शहाजिगजदच तस्मिन्नेव क्षणे तदीयसेनांत स्वकीयमदोष सैन्यं गृहीत्वा कृत्रिम निजामशाहीराज्याधीश्वरं पर नित्य स्वागदेवंयालमटवर्प निजामशाहीराज्यसिंहासनेऽस्थापय ३
No text on this page.
प्रीशिवाजिमहाराजचरिते. दिल्लीधरं शरणं गत्या कृपामयाचा. दिलीयगेऽपि मावि कृतमधिम्त शहाजिराजम्य नाशार्थमावापयत, यदि च महाजिगर संगापेण मर्वाणि दुगांणि तथा भूविभागान् मोक्ष्यति तदा म दुरु नीय इत्यपि विस्यापयामास. ततश्च दिल्लीश्वरः सर्वेण सन्येन सन्न शहाजिराज विजेतुमन्त्रधानन्, शहाजिराजोऽपि धैर्यमयलंन्य यया शाक्ति दुर्गानुरोधेनायुध्यत, परन्तु मोंगलसेनासागरस्य पुरस्ताच्छी चमेव निर्धार्यो बभूव. ततो महता दुःखन स्वकीयानि सर्वाधि दुर्गाणि तथा भूविभागान्दिल्लीश्वराय समर्प्य स्वयं विजापुरायी सेवितुं विजापुरनगरमगात् विजापुराधीशस्तु तं गुणिनं स्वामिभन्न दाहाजिराज सत्कृत्य पुनरपि तस्मै महादुर्गमण्डितान् भूविभागात ददी. शहाजिराजोऽपि लब्धसत्कारो विज्ञापुराधीश सपरिश्रमं सिपैरे प्रबलजननिवासे कर्णादकप्रदेशे तस्व विजापुराधीशस्य स्वामित्वं स्थाप यितुं चिरमयुध्यत. महता चातुर्येण सर्वमपि कर्णाटकविभागं स्वाय- त्तीकृत्य विजापुरराज्यमर्यादामवर्धयत्. मह्ता प्रदेशेन प्रवृद्धं स्वीर्य राज्य विलोक्य सन्तुष्टो विज्ञापुराधीदान सर्व प्रदेश तस्मै एव दी. शहाजिगजीऽपि तस्मिन्नेव प्रदेो तिष्ठन् पुणेमुनामर्क विभाग कदापि पुनर्नागच्छन्, तन च दादोजिकोडदेवनामकं स्यामिभरत विनं नियोजयित्वा नद्वारा सर्व कायमकरीत्. वाचकाः! एतावत्पर्यन्तं यन्मया श्रीशदार्जिगजस्य चरित धगित सत्र तदीयमलांकिक बुद्धिचातुर्य परिदृश्यत एव. नेतावन श्रीशिवाजिमहाराजचरिते. दिल्ली-वरं शरणं गत्या कामवाचन. दिलीच अमां विक कृतमंधित महाजिराजन्य नाशार्यमाशापयत. यदि च शहानिगा संनोपेण सर्वागि दुगाणि तथा भूविभागान् माश्यति नदा न दग्न नीय इत्यपि विस्त्यापयामास. ततश्च दिल्लीश्वरः सर्येण सन्यन मन् शहाजिराज विजेतुमन्यधावत् शहाजिराजोऽपि धैर्यमवलंब्य या शक्ति दुर्गानुरोधेनायुध्यत, परन्तु मोगलमेनासागरस्य पुरस्ताच्छ| घ्रमेव निरुद्धवीयों यभूच. ततो महता दुःखन स्वकोवानि सक दुर्गाणि तथा भूविभागान्दिल्लीश्वराय समर्प स्वयं विजापुराचीन सेवितुं विज्ञापुग्नगरमगात् विजापुराधीशस्तु तं गुणिनं स्वामिभन दाहाजिराज सत्कृत्य पुनरपि तस्मै महादुर्गमण्डितान् भूविभाग ददी. शहाजिगजोऽपि लब्धसत्कारो विजापुराधीश सपरिश्रम सि. प्रबलजननिवासे कर्णाटकप्रदेशे तस्य विजापुराधीशस त्वामित्वं स्वार यितुं चिरमयुध्यत. महता चातुर्येण सर्वमपि कर्णाटकविभागं स्वार त्तीकृत्य विज्ञापुरराज्यमर्यादामवर्धयत्. महता प्रदेशन प्रवृद्धं स्वार राज्यं विलोक्य सन्तुष्टो विजापुराधीशस्तं सर्व प्रदेश तस्मै एव ददी- शहाजिराजोकि तस्मिन्नेव प्रदेश तिष्ठन् पुणेमुपैनामके विभाग कदापि पुनर्नागच्छत्. तत्र च दादाजिकोडदेवनामक स्वामिभक्त विध नियोजयित्वा तद्वारा सर्व कार्यमकरीत्. वाचकाः ! एतावत्पर्यन्वं यन्मया श्रौशहाजिराजस्य चरित यणित वन वदीयमलौकिक बुद्धिचातुर्य परिदृश्यव एव. नैतावईव
No text on this page.
.
३२
श्रीशिवाजिमहाराजचरित
.......
तदा सेन समं गर्भवत्यपि जिजादेवी अश्वमारुह्याधावत. मरे
गर्भस्य कठोरतयाश्वेन धावितुमशक्नुवानां
पप्रच्छ स्वगृहागमनाय परन्तु मानिनी सा तमत्यन्तं स्वपतिद्वेपन
मृत्य निरभयित्. तथापि सस्नेहवात्सल्यात् सैनिकगापितां तांक
जामातृमिवरक्षिते शिवनेरादुर्ग निवासार्थ प्रेषयामास.
वाचकाः! अस्मिन् लोक जना उन्नति गतास्ते सर्व मान
धना एव. यदि च मानयो मानं जहानदातृणसमस्य तस्य नास्त्यु
तेराशापि. भाऽपि भूत्कृनी न पुनस्लम्य समीपमायावि. सोमन
लौकिका मानो योऽपितं तेषु तणु प्रसंगेपु शिवराजे पर्वदृश्य
मातृतएव स समाजगामेति ज्ञायते. अनेनैव स पितृपद्ययनसे रामान
म्वतंत्र राज्यमस्थापयन्.
अपर प नस्या सकलसंम्टानुभमेन मात :
परमानीन्, शहाजिरानः प्रतिदिन नानाविधा विपदोन्नुभूय .
स्थापयितुं यहा मायतन, ता माता बिदिव्यपि
म बनमालाच्यानाम. नेन कोदश्यां विपदि धयमयलम्य ।
निमरणार्य कथमुपाया योजनीया शनि गा मम्यगनानान्.
गुमः शिव मायाम्येन प्रकटीयच.
No text on this page.
No text on this page.
No text on this page.
HIRIममापारा
ALL
भिनान् दोहदानन्यभारया म्पसा क्यापि
स्वनं माऽनुमातिम्म. भगवनी माग्नगमिगोमाग
द्विकालदन्तस्तिनास्वनयनेन सदालन रासेन
फ्रान्ता भीतिरिव्हला माणराव केलामवामिनं परमेभर
सशीघ्रमेव जिजादेव्या गर्भ प्राप्य निर्गतः मागवन है
जपानति. इमं च स्व तथा यवनानां नाशाय जायमानां नांव
मनमिछला सा स्वगर्भवासिनं पुण्यश्लोकं गोवामणाविर
भविष्यन्तं मने. वाचकाः ? ईदृशं शुभमूचळं स्वप्नं तथा दोहर
समनुभूय कस्याश्चित्तं संतोपं न भवेत! सा च तं स्वयं तथा दंश
प स्वाश्रितेभ्यो ज्योतिर्विद्भ्यः कथयन्ती वानपि प्रमोदमान
फरोत्.
एवं महता सन्तोषेण परिपूर्णेपु नवमु मासेषु सा ढोन
माननीया जिजादेवी सफलगोग्राम्हणप्रतिपालक सनातनधर्मर
शफस्य प्रवर्तयितारं श्रीच्छत्रपतिशिवाजिमहाराज प्राची सूर्यनि-
प्रामूत. वाचका.? सर्वतः फूरयवनैराक्रान्तेपु भारतयासिपु, यलो
निहन्यमानेपु ग्राम्हणेषु धैनुकेषु च, कोपातिरेकेग नाशिवेषु देवा
पु देवताप्रतिमासमूहेषु च, दासीक्रियमाणासु आर्यमहिलापु समें
साक्षाच्छंकरः सत्या जिजादेव्यास्तनयो भूत्वाऽवततारेति मन्यमा
जनाः परं ननन्दुः तस्मिन्दिर निर्मलं रविप्रकाश, मन्दमन्दवादि
परिमलसुगन्धिनं वातं, तथा होमाग्नीश्च निघूमानवलोक्य साप
No text on this page.
श्रीशिवामिनहाराजचरित
(२)
पापका! एवंकमेग मृत्युमागवः शंकरः शिवराज
धृत्वा प्रतिपयन इवार/त. या प स दशोऽभूत्तदा ।
सहाविराजो यवनराजधानी विजापुरनगरमानयत्. शिवराजल
श्रीणि पगंग्युगसति प्राचीनतिहासपियां मतं. विजापुरनपिसा
भोशिग्रामस्य यासेर सहनुमानयोग्य शहाजिराजस्य मित्रा
पर समापन. ते प मुरारपतनामा यनाविरस्य प्रधानको
शिपाय गुणे: 1 समामिनः समापे प्रशता . तेनर
पिरिमन. ग यानाविप. राभायां स्थितान् सहाजिराजानवात् ।
सर्व समानानयत' इति. सहाजिरानामपि एनो स्वसानिन ।
माशामगोहर गृहमाग: शिनाय स्वामिनियोग बना
स्वामियाय पनिरपानाम:
शिराना नियोग पुरा सितोपि पैमान
जगार दानरमा uil यस्मिाउन जाना
किन . या भागातुमुग्म प. पास्तु यानाnिt
मां पर पानी नपामा
समय ना मा] Jan माई Jejniti
मायानामा संलन मया मनापास
rant atयो मामा माछापमानार
wazzaATE यानि कम
मन्म, बालक इति शवदा प रिशरयन्तु, मम तु मालदमकन्यमिति मावि इति. । श्रुत्वा चेदं पुत्रस्य शिबराबर भागं शहाजिराजा निभृतं गरं मुमुदिरे. यतस्ते प्रथमत एर सतं रामं स्थापयितुमच्छनिति स्या पूर्वमेव निवेदित, क्यारे लौकिक रोतिमानुसरस्वखे पुनरप्य. बदन-वत्स! शिवराज ! बदुकां सीने। सत्यं त गरि साम्प्रतं एव दक्षिगापश्यासिनः क्षात्रैया यवनराजानां सेवका नाम भूत्वा ट: पारितालाभेच्या सीकनार राज्याने अपहरन्क: आभिानेरेशं प्रयवन्द. यदि काश्चत् तयश वरमतिरन्याकुरुते इदा वे सहसा नारान्तः पारतंरक्षो मनायगन् साहाय्य. पान्त, वदस्मिन् समरे पितामहरयानानां से विधाय यो व स्थालास तर मुखं उससे. या वर्तमानमा विनाश्य महादुसमनुभविष्यसीति. पापकाः! न्यं यदा कायानुरूपं शहाजिराजा: शिवराज अपादिशन् परन्तु यवनानी शासनाकारतांग: शिवराजो न येनोप- सेन सन्तुष्टः सतव्यपगंमुखोपासनेशवरावासाम्यो नदी प्रमाणे, पासाधारणा जनाले १. कम्ब निश्चिात्य स्मिन् प्रधान कसा उपरंशेन ससने निस्वन्ते पा. भवएर मुल पसलयनेयात साधारमानो लगे. प्रख श्रीशिवानिमहायनचरिते मनुसरामः शहाजीराजाअपि राजसभागमने प्रतीपमाति स्वघुत्रमा तूष्णी वस्थुः, परन्तु विजापुराधीशः प्रतिदिनं तान् स्वपुत्रानयनाया पदत्. वेन चिन्ताकुलास्ते जिजादेवी सर्व वृत्तं कथयामासुः सारे महता प्रयत्नेन केवलं राजसभागमनार्यः शिवराजमनुकूलं चके ततश्च पित्रा समं राजसमां गतः शिवराजः पितृपद्यानाधिपमनक साधारणरोतिमनुस्मृत्यैतरजनबननाम. यवनाधिपोऽपि शिवराजल तेजस्विनीमातिमालोच्य परं विस्मितः कोऽयं ' इति मत्रिमुख्यम पृच्छत्. सोऽपि शहाजिराजानामयं पुत्रः निवेदयामास. शिवराजनामा शहाजिराजास्तु स्वस्वामिनश्चंचळ स्वभावं तथा छि: न्वेपणतत्परान् स्वशश्च जानन्तः पुत्रस्वाभिवादनप्रकारं मनात छत्वा स्वामी मा कुप्यत्विति मनीपया सत्वरं प्राहुः -स्वामिन् . अयं मे पुत्रः कदापि एतादृशी महती राजसभां नापश्यत्. नर्ग स राजसभारीति जानाति वनेतरजनवदर्भिवन्दितः स्वामी. इम बाल स्यापराधं दीनदयालुः क्षमाशील स्वामी मर्पयत्विति. यवनाधिपोनि शिवराजस्य तेजस्वि मुखमंडलं तथा भाग्योदयसूचिका देहयष्टिमा लोक्य सन्तुष्टः तस्मै महायर्याणि रत्नानि तथा वखाणि च विषय विसर्जयामास. शिवराजस्तु गृहमागतस्तानि सर्वाणि विप्रेभ्यो विता सलो. अथ विजापुराधीशः शिवराजं प्रतिदिनं राजसभामागन्तुमात्रा पयत् शिवराजोऽपि तदाशाभंग पितुरानिष्टकर मत्वानः ककयमान जन्न, वायर.. १७ जगास. पर मार्ग विस्यगोमांसानि पण्यगृहाण्यवटोस्प पुल: शिपराव भात्मानं नएफपासिनं मेने. वान् गोपावकान् न्तुमियेप, परन्तु पितृनिपोगनिगडपो न किंचित पारयते स्म.. एकदा शिवराजः स्वपिना समं राजसभा गच्छन् मार्गे पाणेन गो. फण्ठं विदारयन्त कंचन यवनमपश्यत् . वांप गोदनां तुम क्या भयकातरे पाक्षिणी निरोध कोपपरीतमानसः शिवराजः पिनियोग पदसा समसंम्य सं पवनं यमालयं त्रैपयर. तेन भुपिता वना न्यायालयं गत्या पुत्राः. परन्तु शहाजिराजप्रेम्णा त कोला. (लं यवनाधिपो न शुभ्राय. यदा प स्थाने स्थाने गोमांसपरिपूर्णानि रण्यगृहाणि इष्टुमसमर्थः शिवराजो राजमभागमनभेवामुंगत्, पदा विमभागामेकादिन शहाजिराजानमवलोक्य पुरस्यानागमनकारणम- पृच्छत्. सनवाभिशाप सदाजिगता यवनाधिपस्य प्रमानमन्तः करणमक्लोस्य विनयेन प्राः 'स्वामिन् ? आर्या हि गां देवता मन्यन्ते. तया पलान् दुसाररोति. राजसभागमनमा प सर्वो गोमांसविक्रया पण्यगृहाणि सन्ति तानि प्रदुमपारयन् मम पुत्रोऽप राजसभा नाजगाम. स्वाभिपामा धा बनानां तथायर्यायानपि. पदवो हि यजना यथा स्वामिररणान् सेवन्ते सथैर्यातजार. मतपसमयधर्मपरिपालनं स्वामिनावश्यमानिति. सनाधिपापि भ्याप्यामेन विमति बिदाम्प सन्तुष्टतदानीमेर सामि गोमांस- पण तो नियाल नागरिकासमन्, मोरसमास A
No text on this page.
No text on this page.
No text on this page.
No text on this page.
प्रोशिशानिमहाराजचरित कदाचित्त सालदीनजनप्रार्थनयाऽऽर्षितः परमारमा तिरूपेणापत यवनशासनं कुर्या ? किंच पुरा खलु 'अस्मकुले शास का, या भविष्यति ?इरि जगदम्बयाऽशीर्वादो दत्त इवि अशुरचरणा मामबर तदपि कदाचित् सत्यं स्यात् ? सर्वथा यवनाधिपरोपो, माभूदिति शिवराज इतो दूरे स्थले स्थापनीयः. अहं च वेन समेत निरत्त्यान यदि च शिवराजः सत्यमेव पराक्रमी भूत्या शस्य कर्ता भविष्य वदा वरमेव. अथ च नैवं तदा वदीयदुवेर्तनयुष्माकं पासो न भवेदिनि शहाजिराजामपि सान्या जिजादेच्या इदे भापर्ण नियन वधैव कर्तु मतिमकुर्वन्. तदानीमेव दादाजिकोंडदेवनामा शहारि राजानो परमविश्वासपात्र सेवकः कोशवितरणाय विजापुरनगरमारते धेन समं शिवराज पुण्यपक्षनं प्रेपयितुं तनिश्चयास्ते वमेकाले पन् विप्रवरी स्वमास मे द्वितीय हवं मदीये शिवराजे केचनालोरिक गुणा दृश्यन्ते. स्वातंत्र्यप्रीतिश्च. वत्वं मुशिक्षणदानेन से तथा संहा यया पद्धमूला नैसगिफी स्वावंध्यप्रोतिमहाफला भवेदिवि. सप विपरः संघम: शिवराजेना सममान जिदारी গলা বিনোয়াঙ্গল রিয়াল মাখন
No text on this page.
शिक्षणस्य सामान्य स्वरूपं. २ धार्मिकशिक्षणे गुरुमाता जिजादेवी. ३ व्यावहारिकशिक्षणे च गुरुर्दादोजीकॉडदेवः. ४ दृढोयोगकारित्वे पितृचरणाः श्रीशहाजिराजाः ५ नानाविधयुद्धसनाहे च यवनराजधानीनिवासः घाचकाः ! सामान्यतोऽस्मिन् जगति ये खलु लोकोचरफर्म- कारिणो मानवमुंगवा जातास्तेप चरिवाणां सूक्ष्मया दशाऽन्वालोचने वस्य कारण प्राधान्यन शिक्षणमेवेति प्रतिभाति, इदं शिक्षण पाठ शालाभ्य एवं लभ्यते नान्यत इति न कदापि मन्तव्यम्, ये खल स्वनामाक्षराणि लिखितुमपि न प्रभवान्त वैपि मुदुष्कराणि कृवानि कमाण्यवलोक्य विसो विस्मयन्त. योऽयं प्रसिद्धो विस्तीश्वरो मोगलीपोऽरनामा यवनराजो भूत् स स्वाभिधानवानपि सिवितुन भाभमदिति प्राचीनविदामा बदन्ति, ययपि याई
No text on this page.
प्रीशिधानिमहाराजचरिते. शेषरूपेण फळभेदोपपादन नोचितम्, सामान्यवसादृशभेवकर- कोऽपि दोप:.::. it : - तत्र धार्मिकी परिस्थितिातीयपरिस्थितेः कारणत्या प्रथम निर्दिष्टा, उचितमपीदं. यतो राजा नाम प्रजासमष्टिरूपा व्यक्तिः यथा . सभानियमपरिपालनार्थ तत्रस्थैरेव सभ्यः सर्वानुमत्या कश्चन वि- स्वपुरोगः क्रियवे तथैव यदा न्यायेन स्वपालनार्थ प्रजाजना: मन सद्गुणशालिनी व्यक्ति सर्वानुमत्या स्वाकुर्वन्ति वदा वा राजन व्यपदिशन्ति सर्वे जनाः. एवंस्थिवे तादृशव्यक्तिनिर्णयार्य समुदायप्रविष्टा जनाः मुशिक्षिताः अपेक्षिवाः. अन्यथा चौरमा सर्वेश्चीमिलित्वा स्वपुरोगत्वेन निर्गीतः कश्चन महाचौरो रा दवाच्यो भवेत्. नैवमस्ति. तर रात् धार्मिकसंस्कारसंस्कृता जना स्वाधिपं मन्यन्ते स एव राजपदवीभार स्यात्, तथा च राजक परिस्थितेः कारणं धार्मिकी परिस्थितिरिति अर्थादेव सिद्धः सा यदि समीचीना तदा राजकीया परिस्थितिरपि समीचीनैव भवति. राज धार्मिकी परिस्थितिस्तु तदा समीचीनेत्युच्यते यदा मानव परस्परं वन्धुभावेन वर्तन्ते, यदा परस्पर दुःसपरिहारपरा भूतदयन वर्तन्ते. एतदुक्तं भवति-आध्यात्मिकी परिस्थितिरेवधामपरिस्थिी सदनोच्यते. दृष्टचरं चैतन्. यदा हि राष्ट्रपटकानां जनानां चेता कुसस्कारैपितानि भवन्ति वदानी तदखिलमपि राष्ट्रं यलाध्यमले
No text on this page.
गजानात. वथैव स्वपतनिजामशाहीराज्यरक्षणे दुःखानि, सर धीशिवशजिमहाराजचरिते रावणस्य केवलं वनवासिना रामेण वानरसाहाय्यं ठन्वा पराजयः कृतः सकलसामथ्र्यसंपन्नानां संख्ययाऽप्यधिकानां कौरव- द्रौपदीच्छलेन कथं समूळ नाशोऽभवत्, अनाथाश्च पाह सत्यपक्षवया भगवताऽनुगृहीताः कथं व्यजयन्त, दुर्यलानां पी- सद्रक्षणार्थ कथं भगवान् स्वयमवतरति' इत्यादीनां कथानां कथन वालस्य शिवराजम्य चेतः सुसंस्कृतं चक्रे. सजनाः! इतिहासो र मूर्तिमवी यथार्यज्ञानदायिनी पाठशालैब. ततो हि भिन्नभिन्नप्रकृर्व- जनानामुदयाविनाशासधा तत्कारणानि च ब्रायन्ते. इदं च मह कर्म कृतं मात्रा निजादेन्या यत् प्रथमतो याल्ये पवाविकृतं राजस्य चेतस्वया पुण्याभिः श्रीरामचंद्रादीनां कथाभिः पवित्रीकर किंच-माता जिजादेवी खलु जाधववंशसमुत्पन्ना तत्कुलपूर्वजा देवगिरिदुर्गे स्वतंत्रा राजानो राज्यमकुर्वन्, वांश्च ह तदीया स्नुषाऽपि यवनैर्वलाहासी फतेति सर्व प्राचीनं वृत्तं सास- मत कारागारवास, स्वबन्धोस्वया स्वपितुश्च निष्कारणं घातं पश्यन्ती सा परं यवनानवेंदू. इदं सर्व स्वकुलवृत्त बालाय शिवरार निवेदयन्ती तत्पुरतो दुःखाद्वेगमसहमानाऽभूणि मुंचन्वी मपि शिवराज दुर्मदयवनस्वभावामकरोत्. सा
No text on this page.
श्रीशिवाजिमहाराजचरिते दुर्वर्तनादिभिर्यधा दूषितं न भवेत् यथा च धार्मिकशिक्षणेन संस्कारान् धारयेत्तथैव प्रत्यई सावधानेनाचेष्टत. अतः शिवराज धार्मिकशिक्षणे माता जिजादेव्येव गुरुनान्य इति सर्वेऽपि ... श्रीरामदासस्वामिनस्तु तामेव नीतिमत्ता सदुपदेशेनावर्धयमितिक ते प्रथमगुरयः यथा हि सर्वेषां जनानां कृते धार्मिक शिक्षणमावश्यक वा व्यावहारिकमपि. ये ख संसार व्यवहरन्ति पां केवलेन धामी शिसंगेन कार्यसिदिन भवति. यतः संसारो नाम विविधविचित्रचित वृत्तीनां जनानां मदरस्थानम्, तत्र हि कैचन सन्ननाः, कंचन दुर्जना कंचन भोरया, केचन चौरा, इवि नानाविधाः प्राणिनो व्यवहरन्ति। नेषु प परानिमकुर्वना स्थानिष्टं च परिदरता जमेन वस्वम्यमिति परं दुका फर्म. एन हिसननेनापि व्यवहाना स्वयोगक्षेमायावर म्यावहारिक शिक्षण प्रायमेव. व व्यावहारिक शिक्षण तत्तद्व्यवहार गनुगंधन मित्र भिम भवनि. यथा हि पाठशालामु पठता विप्राणा शिक्षा, ना न धधियागा नाप वैश्याना. ग्रीशिवराजापारीपानां • मण्यानो वियाग गुप्रसिद यो समुत्पन्न इति वीर्य पारिक विचममपि क्षत्रिय योग्यमय पभूष.
No text on this page.
श्रीशिवाजिमहाराजचरिते.
व्ययीकरणीयो नान्यत्रेति राजनीतिविदो मन्यन्ते. प्रजाकल्या
स्वकल्याणमिति राज्ञावश्यं भावनीयं. यथा हि कुटुंरस्य र
स्वीपमुटुंबपोपणे सदैव तत्परो भवति, स्वं च तदभिन्न मन
तत्सुखदुःसे आत्मीये एव मनुते, तथैव राज्ञा प्रजासु भान्..
इदं च शिक्षणं दादोजिकोडदेवेन श्रीशिवराजाय दत्तं. वाचा
श्रीमहाजिगजेभ्यस्तदीयकर्मसन्तुऐन विजापुगधिपतिना यो
विभाग पारिलोमियन यिनीस्तत्र दिवीश्वरप्रभूनीनागन्या
नाविधानामाका गवाहुल्येन जना एव नासन्. केवलं पतकानि
कीव दानाय भूमि सरकार, मंगता गुरक्षिता सैच भूमिः
फायदाऽभून् . दादोजिकादेव स्वजानां रक्षणार्य समोर
न्यायाख्यान स्थापयामास ते घ स्वित्वा यदा दादाभिः ।
का नाम सिग समनि स्थापरिनियम
नेन च पिता न्यायकर्मण्यपि कुरालाशून्. दादोजीयो।
गरिया गायी आमादित्या प्राचीनाः कयां कथान
पा श्रीशिवरायन सर्म वादानी रानीपायु
पगाम. पानानामगानमार सहसागर पर
No text on this page.
तराः पुरुषा जानानेपा चरित्राति तथा कायाणि चेविदास लिसिवाने भौशिनिमहारारित स्नानि जगनिकोकोनगागे rimit. TI THni शिमा पानाको नान सा दातुं सानुनः. यथा 'गपुग-पाय शिवर निष्फ भानि नो nimaनि गोपरि शि. स. नाः ? ममारे सम्मा-पि कायम मिद्विग्निा न भायेर हि मांसारिको जनम मेरमाणाभूतिभिारामानना नान न्ध कार्य पिनगवानमिनि हिमु सतय. यस्थित विनपराभूत मारब्धकार्यानियतन न पोमा प्रन्युन नान विज्ञान दूरीम्त्य भारत कार्यस्थ समापन ए. अब च गुरु पुर्वतिहास एवं. ये हि लोके ! यालको यदा पठति तदा पूर्वजाना लोकोनरकार्यविधाने किनन्द विघ्ना समागच्छन् कथ च ने नान्वितानपाय ममारब्धानि कायादि समापयन्निति सर्व वृन जानात्येच. तेन सजातधैर्यः स प्रारम्भ कार्ये सहसा चिनिनेऽपि महना धैर्यग तत् समापयत्यंत्र. वाचा इदमेवेनिहासशिक्षणम्य फल. शिवराजश्च महाभारनप्रभृतीनितिहा (न् पपाठेव तथापि दृढायागिन्य तु तदीयाः पितृ चरणा ए. ७९५ इत्यत्र न मदहलवाऽपि. नः खलु निजामशाहीराज्यस्य पालना कधं प्रायति, कथ च दिल्लीश्वग्ण समाकान्तऽपि निजामशाहीराग्य धैर्यमविहाय पुनरपि स्वतंत्र राज्यस्थापनार्थ प्रयत्नः कृतः, कथं ३ तस्मिन्नु धमे निष्फले पुनरपि विजापाशी Astrit
No text on this page.
का भवन्तीति सर्व भाविकार्योपयोगि शिक्षणं शिवराजो यमनराज श्रीशिवाजिमहाराजचरिते पदातिविभागो युद्धशिक्षणं दत्वा पटुः क्रियते ! कथं .. उत्पाद्यन्ते ? कथं सेनाविभागानां भिन्नानि भिन्नानि शस्त्रामि च्यन्ते. कथं प्रवृत्ते दीर्घकालिके युद्धेऽखण्डानि स्थाप्यन्ते ? कथं च दुर्गाणि निर्मीयन्ते ? कथं चाराः पवा पुणा विधीयन्ते ? कथं च कोशाः संगृह्यन्ते' इत्यादिकं सर्व साक्षादपश्यत् . तेन स परं प्रवीणोऽभूत् . यथाहि श्रीशिवराज युद्धशिक्षणं जमाह तथैव सामादीनां चतुर्णामप्युपायानां प्रयोग मपि. स समये समये राजसभां जगाम. ता च विविधा विम मतयो नाना महत्वाकाक्षिण: परस्परद्वेपपरा जना आसन्. ये महत्वाकांक्षिणो जनास्तेऽन्यान् स्वसदृशान् द्विपन्त्येव. तथा १ कथं परस्परं सामादीनुपयुजते, कथं गूढचारैः स्वद्वेषिणां वृत्त प्रयतन्ते, कथं स्वस्वामिचित्तानुकल्या जामति, कथं च पनि स्वशत्रून् युक्त्याऽतिवर्तन्ते, कथं संघीभूय कार्यागि कुर्वन्ति, क स्वाभीष्टसिध्यै स्वीवितमपि तृणीकुर्वन्ति, कथं स्वेष्टसाधने - निकासादेव भे.
स्वराज्यस्थापनाकारणानि १ निसर्ग: प्रदेशस्य दुर्गत्वम् . २ मनाना दुपत्तरसंतुष्टा रतिनः ३ पर्यवशतिजनानां निरतिशय विधासपात्रलं. ४ यवनानां राज्पेऽन्त कलहाधिक्यम् ५ मातुरुत्साहातिशयः शपसाः १ द जगतीवले पानि खलु साधारणानि यासा. जाणानि वा फाशीण जायन्ने तेपा स्चूलानि का सूक्ष्माणि पा गरणानि भरन्त्येव नदि कारणं विना कस्पाइरि कार्यवोत्पत्तिर- नावि दृष्टचरं, तयार या सउ महाराष्ट्रे स्राग्यस्थापनाऽभूना कारणानि फानीति परिवारयामः. पपास विचारस a शानमेव. अस्तु, यद्यपि पुरा निरूपिता परिस्थिवि. कारणमत्र শবনবি যা যা কলাৱালি চুননগৰ মাহৰ ক্ষমা E सनातनधर्म तदनुयायिनो वा तथाऽद्विपन् यथाऽर्यावर्तवासिनले. नेव. कस्नोऽपि महाराष्ट्रदशो दुर्गमाभिः समाचलग्रिसरमालानि धौशिवाजिमहाराजचरिते नैवासीत् . प्रत्युत चावद्धि आर्यावर्त यवना दुर्वृत्ता आसंस्तावन राष्ट्रे. ये खलु दिल्लीश्वरप्रभृक्यो यवना अजायन्त ते च महंमदीयवंशजाः . महाराष्ट्रे तु ये खलु विजापुरानीशप्रमुखा राजा आसंले च सनातनधर्मानुयायिवंशजा वलादेव महंमदोन कृताः. ततएव च ते आर्यधर्मानुयायिभिः समं विवाहारिकमप्यकुर्वन योध्यं विजापुरराज्यस्य प्रथमः स्वामी 'युसफआदीलशहा' नामा, खलु मुकुन्दरावनाम्नः शूरस्य महाराष्ट्रियस्य भगिनीं परिणीतवान तस्याश्च पुत्रः पितुः पश्चात् सिंहासनमलंचकार. एवमेव निकम फरोपनामा कश्चन महाराष्ट्रियो विजापुराधीशस्य भगिनीमुपयेवे- तात्पर्यमिदमेव-दक्षिणापथवासिनो यवनास्वधा । तदधिपाश्चन आर्यावर्तवासिनो रजपूतकुलसंभवाः क्षत्रियास्तु दुर्दान्तानां दि श्वराणां त्रासात् स्वात्मजास्तेभ्य' समात्मानं रखा. नैकाऽपि दि. श्वरकन्यका केनाऽपि क्षत्रियेण परिणीता. तस्मादार्यावर्वे दक्षिगाने घ यवनवर्तनेषु भूयान् भेद एवंसत्यपि महाराष्ट्र एव स्वराज्यस्थापन कथमभूदिति किं न विचागई ? अस्तु. सजनाः ? अत्र च प्रथम कारणं महाराष्ट्रस्य नैसगिकी रन परिवेष्टिवा, नुप्रवेशाभिः पाना प्रविष्टाभिरिव दरीभिः समलंका प्राविधिसशिराजमानः स्वातंत्र्योवीनिवासभवनरिय स्वाध्याय রাধনাগাৰ, दत्तः शिरोभूपरिवामितेः संलः, अपिटिनरक्षराजिपरित जिवनसमूहः संझटिलोनापि वर्गले. ये सजु प्रायः पराशासिनो नास्ते प्रत्यव स्वातंत्र्यमिया इतीतिहारोप्यपि एयर. महाराष्ट्रप अपर्वतमाश्रित्य परकीयशत्रुभ्य मामानं तदासिनोरक्षन . ये सलु तीश्वरमभृतयोऽपारसैन्यसमन्वितारो महाराष्ट्र जेतुं सर्वथा प्रयत. नाअपि न फळं लेभिर इत्यादि कारण पूर्वोक्तमेर, ये प नामिबिलामध्यप्रदेशमभतयो देशाः सन्ति तेषु बारादुर्गमासा- पाजूप्रदेशस्य समाननया शतमीपलेन सर्वमपि जेतव्यभूविभाग সাফালা অনাথিনাথান হানিমন ঘষা- पु.. महाराष्ट्र तु तादृशाप्रचण्डशत नीवाहकानां सरदाना दुटररेश्य- याऽयं देशो पलिवानामपि यमनारिपाना दुर्जयोऽभवत् . (२) पाचकाः निरूपितमिदमे कारगं. अपरं च सर्व भारतवर्ष रम्य लन्धस्यास्यानां यवनाधिपानां दुरसंतुष्ट पलिनः सम्बना? नचिन्मदान्धेन सापहीना एवं पीज्यन्ते न पहिनस्वापस पशि परिपपनि.नापि तस्य फोऽपि परिणामो भाति. परन्तु जादौनपीच्याऽयम्धदुःस स पलिवानपि नृगौहत्य पडिपिनुमिष्य. । प्रयतते परदा स सपपर स्वीयर्मगः फलमवे. अरमेय गयो यवनानां विषये, रस्नाइप प्रयमतः पने सम्मानित पोशिगनिमहारानचरिते नाम नागान् पोशान्तोऽपिरामिटान क्षत्रियानपि पांडविपुल गरिमा IT. महाभागाः ? पत्ता या • 12 मा.नग विचारयाम:. | भारत नान् श्वत्रियराबानलोय तक II सी पना रात्मसात ..: ", ...मायण स्वरसार- "" 19 मागल.यो प्रमिता भाग. मेकि ब . Ti" . .. " ... ... . कान समार मार नाि सामानाप्यन मा. in याननू राय पान प्रशासन यान् मत 1.1 नानुनन मामाचा व्यायाम 7.1Tीन ५ मालनी पनी it in traffrof. या 4K ५.८५illi नि. १६f-indiil : inite दारा effte:यसर।
समाधान
maitritो या पाचन
....... भारम्प
युक्तिमोर wity
अपमन्यदपि पाभा परमनीयम्प, गर.
मायः र फबार जाना या पन्या या
RT SA-ATERT TEArid उ. प्रतिाियां
स्वामिप्यता दिनानि
पर
मिना पाकामानिनिकालापावकागि नया-
पवन शाकमा दुममामा तु . इमा प पीयानां
दुरवस्थामस्प्रेग्न् याराना प परकास्ता.
मिलापलेना परिन्य प्रगति पोर पुवं या तनेय
विदिसं कर्णरापपान्याप गुना कथयलि. मग्नु.
अप प मारंभीमा बिहीरमभृतयो यनगरानाः सत्य
मलाला भासस्नयापि सपना पुग्पाशिनीनां रामानां फलहै-
म्यापिता पत्तनशमन्नापी विविधा. नियो व्यराजन.
सन्ययापि पहा. महादपि अधिरा, नाश्प यनाधिपम्य चिन
रवाना विधातुं प्रयतमाना अमूपान्विता. फलहारपः. साम.
स्वाश्च तास पापाविनी भूत्वा परस्परं तेनापि यवनरापे स्वास्र
नासीन
७२ स्वनायकममन्यन्त तदाज्ञा प्राणाययऽपि नात्यकाम्यन्, परमता सांनिध्यतः प्रानं निर्भीकत्वं, शनोपयोगपाटयं, अंगावनि स्वं, सदा गगनभदिसद्याचलमिवरोल्पनेन भरीरमौर, विका सेपु व्यराजन्न. किं च यथा हि यवनानामविसानिध्यव आस वासिन आयी नायीदानारदमा नेने समाचलवासिनः भौशिवामिमहराजयारते. (३) पाटकाः महाराष्ट्र म्यगन्यस्यापनाया था पूोन मा द्वयं तथा तृनायनापि मानवामिनां जनानां निरनिगरिकन पात्रत्वमपि कारणमस्ति. यत्र हि स्वल्पनाभन्या जनाः का वथा स्वमातृभूमि भस्ममावलि नत्र नाशास्ति स्वातंत्र्यान्ड त्र्यदेवी तत्रैव तिष्ठति यत्र सर्वेऽपि जनाः परसरं परमत्रांच्या विर सेन च वदन्ते. इन च सपनवासिपु नाबजनेषु परका यद्यपि ते दारिद्यपीडिता अंबनना पत्र, गत्रिदिवं सादर स्वक्षेत्रसंस्कार मन्ना ल्य, तावता:पि श्रुन्निपारनपयांगनारे ap लंभमेव, तथापि तपा शीलं क्षत्रिय योऽन्यूनमासीत. ते च य : मातृववृत्तिः, परद्रव्येषु निगनक्ति, गुणषु आदरः, स्वासरः वर्तित्व, इत्यादयो गुणाः प्राधान्येन तेवदृश्यन्त.. अन्यत्री 'भुत्पिपासासदत्वं, गीतोष्णपर्जन्यवादमदनसमर्थ,निरन्तर कन्या दशरसंधानकोशलं, इत्यादयः स्वातंत्र्यसंपादनरलयकारणीभूना
स्थराज्यस्थापनाकारणानि.
हो तु बादशानमनगराभावादतीव विरला यवना आगर उन्. सेन
ते स्वकीयो परम्पराम पन्. असत्यभापित्वं हि राजनातिपारगैः
व्यवन ध्यपदिश्यते. यो हि भूयोभूयोऽसत्यं प्रलपन् स्वभावतः
रखान् जनान् पंचयति स'राजनीतिचतुर' इति सम्माननीयन शट्रेन
पविश्यते, सजनाः! यस्यां कस्यामप्यवस्थायामसत्यभावित्वं नाम
मेष. यधपि क्षणमान मिथ्यावादस्य फलं दृश्यते तथापि
विनोशुभात् फलापापल्पमिति न प्रामाणिकानां प्रवृत्त्यह.
फिम जना सहा वो मिन्याभाषणेन विग्रलभ्यन्ते परन्तु
व सत्यापनेनापि स्वानुलविता विधातुमयोग्या भवन्ति.
लिव मावडेजनानां गुगानवलोस्य श्रीशिया महाराष्ट्र समाप
सचिहुं मायतत.
-
-
वाचका' यधेमानि कारणानि क्यान्यप्य कारणमस्ति.
ई-आयर्यावरक्षिगापधस्थापितानां मिलानो यनरायनो परम्पर
नाधिस्य, नधा तनपाननियुस्मानाबानाविकारिधामनन कर.
ल. तवादि- यदा पर श्रोगियरातो जिजादेव्या जो नरा तु
या मोगलकुलभभर, हाताना दिर्गम गारोन्.
भगाप५ कुतुबाई आदिलशानाम पनि गधे
ताम्. स पहिलीपाडापानी राय
THसाकीन्न. सदापी पनारमाम्मेवा, पवस्थिते।'
अपिच-दिल्लीश्वरप्रभृतयः सर्व एव यवनराजाः स्वज्येष्ठवन्य पपपि पहयो जनाः किमपि लोकोत्तरं कार्य कर्तु वांच्छन्त्येव. श्रीशिवाजिमहाराजचरिते स्वभावत एव शूराणां महाराष्ट्रवासिना साहाय्यमैच्छताम्. बदा मोंगलकुलसंभवो दिल्लीश्वरो विजापुरराज्यमात्मसात्कर्तुमाययौ विजापुराधीशो विस्मृत्य प्राचीन द्वेपं शिवराज साहाय्यविधान प्रार्थयत. इमं च यवनराजानां परस्परं द्वेपमालोच्य शिवराजः 'य भिर्नः पूर्वजानां परस्परद्वेषं निमित्तीकृत्य सर्वेऽपि ते विनाशि- स्वराज्यं च स्थापितं, तथैवास्माभिरपि एतेषां कलहायमानान निमित्तीकृत्य कुतो न पूर्ववदेव स्वराज्य स्थापनीय' इति चिन्तयामा पितुर्वा घावेन सिंहासनमलभन्तेति प्राचीनेतिहासेषु स्पष्टमेव. { मेव रीति राज्यव्यवस्थार्थ स्थाने स्थाने नियुक्ताः सेवकाअपि शेर- मेवान्वसरन् . यदा हि कश्चन सेवको महति प्रान्ताधिपपदे नियुक्त स शीघ्रमेव स तस्य प्रान्तस्य रक्षणाय स्थापितायाः सेनायाः साहा लब्ध्वा स्वतंत्रो भवितुमचेष्टत. दिल्लीश्वराअपि नीचजनसहायाः । मिभक्वानपि दण्डयामामुः. तेन सेवकामपि स्वामिद्रोहिण एवासर यान्धवाः ? यथामति मया महाराष्ट्रस्थानि स्वराज्यस्थान कारणानि निरूपितानि. परन्त्वेकं प्रधान कारणमवशिष्ठम् . वति वरीयाः संबंधिनो नानाविधैरुपायैस्तदुत्साहभंग कुर्वन्तस्तस्मापुर मा निपयितुं प्रयतन्ते. इस प बहुभिदृष्टं समनुभूव च .
(লে.
मानुपान लादेन का .
राममतिमाम विलाt Far सीना गान
स, पाता fanta अनन्यभू, मावा शिगोरी गर.
वाम affirsी मा.
मा सम्पापना मारत र पालि.
राम मागंमा fewafaमगिपरन् मलमुरमयमामात.
RXI प्रभृतयो न मम भारव समासम्म
Enwran भासनास प्राध्मभार र आसन् .
बहामी . स fulturनाम लिपप्परमात्मनारा.
मिति भवन्त विचारपपरिक्षा सायमेकाग्नि
अविराजमस्मिन मंजिनियर योत्रपदी मावा जिजामी
समस्या भए निनिपु सरेषु स्वायरपापनाकारणेषु
मभाने पारणे मातर जिरीमाई मन्य.
सेलापिना आत्मानं कृतमत्यानमन्यन्त. शिवराजश्चाजन्म सो
.
समपर्वतमण्डिते स्वपितृवरणसंपादिते भूविभागे स्वयं वीक्षामिंग
पर्यादन्. प्रकृत्यैव सरलमतिः शिवराजो मध्यान्हकाळे कलि
तेऽपि दारिद्रयपीडितक्या स्वामिपुत्रसत्कारेऽसमर्थाः स्वयमागत्य ।
सहायलामः
१ देशमुखानामैक्यवृद्धिः
२ मावळेप्रमुखानांविश्वाससंपादनं,
३ स्वमांत्रणोदादोजिकोंडदेवस्यानुकूल्य
४ धनसम्प्राप्तिः
वाचकाः ' शिवराजो विज्ञापुरनगरानिर्गतः पुण्यपचनं
गत्य तत्रवोवास. स चानुभूतयवनराजशासनस्वरूप उनिप्रमा
प्राम भोजनार्य स्थितस्तवत्यैर्माममुख्यैः समं संलपस्तैः
साधारणं किमपि अनं मुंजान स्वस्मिस्वेपां प्रीतिमुत्पादयामा
।
धारी मयंत्र प्रचार, कदाचितिदुर्गमदुर्गनिरीक्षणार्थ सेवासा
एकामा ययो. तस्य चतसि राजपुत्रत्वदुरभिमानः पदमपि न के
भनया समवृत्या शिवराजम परः सर्वत्र प्रससार. सर्वेऽपि का
बदाम
Inteया: KANHerपंग पारिता att
दायाम- गाया तार वापरामाग. पर्व
भाग्य META REG.वि पि पiler Nि
रमेव मा पापय स्थानमिति निमगर.
नीय पथ जनपद, मदि. परम पनि प्रमेण
৭.
খাম্বা বা দানা বাগে
कन् समापयन से परामुग्या करल निवर्ग कर.
प्य विभागविरार या मर धाम पनि
मनुमन्य ना कमसिसिमाम्स ममाननिय
योगरम gia गुनासारन rd प मानपना मुद्रणापि
पारणेन परसम्मपरदायन
सार प्रतिदिन गुमानि प्रापतन्न
पिरान वान नगरान पिातुं प्रयतमानपा
आणि भामा नगन्य म्यारान्य स्वधर्मम्प प पुग्यस्था सभ्यो
जय सराम्यस्थापनासतमामानं गाहाप्पयितु विज्ञापयामास.
पिप अधियारमन्ता महता सन्तापण स्वराणि समस्या
बा साहाययितुं शपथं पशु' गुप्रसिद्ध गुम्लमभूता नरेश्वर
गाजिनामा देशमुख प्रथमद एप शिवग माहाय्यपिनुगु-
Er गहिपर्वतरासिनी
गादिपरनाम्न. सभी पुस्तः
अई
बन्म स्वराग्यरधापना साहाय्ययिष्यामि' इति शपथ पधार,
पुराषिवन समान्तापिपन स्वयं विजापुराधीपन प प्रागदणे
भौशिषानिमहारानचरिते
if समापन दूपयामास. एमा तु केनापि
नातिनापिएकोषः गई बिहायारण्यमेगवसन्. ५॥
शावा. समाचारण शिराजेन पशौकतास्तत्पत्या मम
मनान व्यक्तिरणेन प समय समय पर मम
(ant साम्ययामागुः
(२)
inा लागा इशामा ferr fat
infrinामास, पशगुमा मंगना धनग
मन मा माहाम्यगियान पर या माधारक .
मा निशा पाना. नमा
बादामन याsAft. ARE to
ने यानाना भविat st: n nt
KAur famita नाति नाना
entens, wirint, नामसन, mat Af4fin
"EN HEMA माना न
Iwww.institrvatil grikta
म
Mini.kuwaitri
Amitalpatti itni
No text on this page.
श्रीशिवाजिमहाराजचरिते.
सनारामुत्प्रेक्षमाणो नानुलोऽभवत्, परन्तु यथा यथा स शि
रागस गुणांस्तथा प्रतापानपश्यत्तथा तथा सोयभाग्योर ने
पीनमंशय आगुरूल्यनारतव. स प स्वामिभक्तः सेकको या
रोगपटिनो जारितालेपरी मृत्युसमायाँ पपात तदा स सील
विराने मत्ना प्रेमानिशयन जगाद-शिवराजी सम्बनि ।
यम्ना भस्मान् पर तापयन्ति प्रतिपई धर्मनाश वाय
प्राणगर्म पातिप्राय गो प प्रागानपदन्तः परं पादयति ir
नाशाय प्रयतनीयमय. नवा पलाल्या इमे. भस्मीयार
भ भामनापमान मायामरामान गुनिन म
नन। त्यसमा तनाशाय प्रयतमान शानमा नाशने
नगाली गदा ॥ गा. गिय महाराष्ट्रभु in
मारा-11A मां गायन क्र. मया ital
म.न 1127 मि famit fiममम् नमानिन
भATHI प्रायव्यय ना
fini titi म गमो प्रतिinft;
fashi
(१)
TAFARMInfo
..... 1 MIn 4.1
irrit14 4.... Arnituitik
No text on this page.
No text on this page.
No text on this page.
मीशिवानिमहाराजचरिते.
'फिरंगोजिनरसामाभिधं महाराष्ट्रिय स्यानुकूलं विधाय १५
गर सिंहगागाधिप ययनं द्रव्यग यशीकृत्य वापि ...is
हगनमागेत.
पापी इन्धमने हानि पलायानि दुगामि का भाव
और प्रीशिराज पाधानान्यरोत्. अत्र च तदीये गजनीति
सामान्यते. भस्मिन् समये शिवगतः केरळ शिति एक
एनाम्यतो वयाग एवात्राओं कोरकार्यविधान न देयी को ।
No text on this page.
जमाइ. पराजित्याऽपि स्वमानुलं महतादरेण स्वसमीपे स्थातुं विनर नंगीकुर्वन्वं वं प्रेमाविशयेन व्यसर्जयत. इत्थं स्वमातुले नि.पक्षा श्रीशिवानिमहाराजचरिते दिवंगवे दादोजीकोंडदेवे श्रीशहाजिराजसंपादिवस भूवि- गस्य व्यवस्था स्वयं शिवराज एवापश्यत्, एकदा शहाजीराज सेवकान द्रव्ययाचनार्थमागतान् 'अस्य भूविभागस्य करद्रव्यं न्य स्थापनार्थमेव न पर्याप्त. कथमपि क्यामिमं विभागं पालयान' कथयित्वा प्रतिप्रेषयामास. शहाजीराजाअपि श्रुतपुत्रकीर्वयः सन्तुष्ट शिवराजकर्मणा क्रुद्धात् स्वाधिपाकिनापे अनिष्टमाशंकमानाः कर्णाटक विभागमगच्छन्, परन्तु शिवराजस्येदं कमानिष्टं मन्यमानाः केरल श्रीशहाजिराजमुहृदस्तत्रासंस्तेभ्य इदं नारोचत. तेषां च मुरूर 'संभाजिमोहिते ' नामा कश्चन श्रीशहाजराजानां श्यालः सिक राजस्य सापत्नमातुर्धाता सुपेनाम्नि भूविभागेऽवसत्, स हि वा करद्रव्यमदत्वा स्वतंत्रववर्वत. आश्विकानां शतत्रयेन गर्वितः शि. राज नागणयत्. वदीयमिदं वर्तनमवलोक्य जनसेनां गृहत्विा एकस्मिन् मध्यरात्रे तमाक्रम्य पराजित्य सर्व के पर्वमानं शिवराज सर्वे जना अस्तुवन्. ये च तटस्थास्वेऽपि ताटर विहाय शिवराजपश्या भवितुमच्छन् . ये च शत्रवस्ते मातुलशान भीताः प्रमेण वैरमत्यजन्. युक्वं चैतन् ! कथमन्यथा श्रीशिवराज यातायतमिह लोकेऽभविष्यत्. टोके हि साधारणा जनाः पु. शिवराजो मात्र
No text on this page.
यीशियानिमहारानचरिते ये सलु त्वदीयं यशः श्रुत्वोदरभरणार्थ सेवेच्छया ममागवाते- निराकारणं न सम्पर. वर्धिगुना रामा सर्वजातीयाः प्रजाः स्वर- धर्माचरणानुरोधेनानुगृह्य पालनीयाः. यथायों पर संग्रामा इनि मनीपा सदा कथं समर्म भारतसाम्राग्यं सिभ्येत् ? किंच यदीमे यवन इति समुपेत्यास्तदात्यन्तमनुचितं. यया हि यवनजातो नोचा- सन्ति. वधैवोदाराः फनमा अपि. यथा च संवैयपि मान कृतप्ता कनज्ञाश्च जनाः समुपलभ्यन्ते तथा महंमदीयेष्वपि. किन सन्ति सहस्रशः कृतनाः क्षत्रिया:? किं न रणदुलाखान नाना यवन एव तत्रभवतां शहाजिराजानां परमः मुह, तस्मादवश्यनिने संप्राडा. यो हि वर्षिगुस्तेन सावधानेन भाव्यं. अस्मासु च सावधाने. पुन किंचिदत्याहितं भविष्यतीति. इद चोपयुम्तं वचनं निशम्य शिवराजस्लान् सर्वान् स्वमेवा यो न्यधात्. तेऽपि कृतज्ञा. कार्याणि कुर्वन्तः समुखमवसन्. (४) यथा यथा शिवराजः सन्विजित्य दुर्गाणि भूविभागान .... स्वायत्तानकरोत्तया तथा नानादेशेभ्यो गुनिजना वसनो 'सहकार मित्र भृगाः सवितुमाययु'. शिवराजोरि तान् सर्वानेव सत्कृत्य स्वसंनिधौ स्थापयामास. स च स्वराज्ये राजनीतिप्रवाणान् न्यायाधीशान् स्थापयित्वा प्रजाः पुत्रवदशात्. तेन सकलापि प्रज्ञान
No text on this page.
वथैव धानुप्फाणां शरसंधानं. धानुकाश्च निभूर्व वृक्षशासान सर्वस्मिन् भारतवतिहासे महाराष्ट्रियागां भहक्षेपः नुमसिद्धोऽस्ति श्रीशियानिमहाराजचरिते. इति. इदं च वस्य दीनं वचनमाम्य॑ सन्तुष्टन्तदीयान् नवीन भ्रातस्तथा मातरं तनापि समं स्वसवायामस्थापचन्. अयमेव करून सकलमहाराष्ट्रसाम्राज्यस्य प्रधानमंत्री बभूव. वाचकाः? केवलं मान प्रधानराजपुरुपान्तर्गततया निर्दिष्टः, वस्तुतस्तु घोरपडे,शि,सरनोबत. घाटगे, निंदाळकर, गुजर, पालकर, जगतापात्यादिभ्यः मुप्रसिद्धन्द- क्षत्रियकुलेभ्योऽसरन्याः शूगः समागत्य शिवरानसेनावानुमाने पदान्चलंचकु.. एवंरीत्या वास्तान् राजकार्यचतुरान् पुरुपान् प्राप्य सन्तुः शिवराजः स्वसेनां व्यवस्थितां कर्तुमियेप. आद्यावधि तु ये केचन महाराष्ट्रियास्तरुणा: स्वयमागतास्तांस्तथा शहाजीराजसंपादिवल भूविभागस रक्षणार्य येऽश्विका आसंस्टांश्च गृहीत्वा महल साहसेनोपरिलखितानि शिवराजः कार्याणि चके. इदानी तु आक्रान्तप्रभूतदुर्ग. सम्प्राप्तधनो लब्धभूपालनार्थ, तथा पुनर्नूतनः संपादनार्य सेनावृद्धिमपेक्षमाणतामेव चक्रे. यद्यपि शाने सेना श्चत्वारि अंगाने कथितानि, तथापि पर्वतमये महाराष्ट्र गजानी तथा रथानामनुपयोगं पश्यन् चतुरः शिवगजस्तीक्ष्णाप्रभस्लमण्डिका नामाविकानां तथा सङ्गधारिणां पदातीनामेव सैन्यं विरचयामास.
No text on this page.
R
पितृसंकटवारणम्.
१ विजापुराधीशस्वकापव्यम्-
२ शिवरावस्यमावभूमिमीतिः
३ शहाजीराजानांकारागारयास:
४ शिवराजस्वराजनीतिचातुयं.
५ कार्यसिद्धिः
(१)
ए सदा विजयमानं नानादुर्गसमानणेन या कि
एवं समारण्य विजापुरापाशचिन्तातुरो मनिमिः सर्म f
व्यानात विचारयामाम. मारवान्तानि पुस्ताः प्राय परं पाणि
रिमशिला भीताः स्वरगाव तं प्रार्थयन्त. या तुपत्यामरा
जिला समागन्य मांगा नया मानस कस्यामा
वापर करनारयतदा म गिरगानुशाई मन, घर
No text on this page.
श्रीशिवाजिमहाराजचरिते साहाय्ययितुं प्रजिष्यन्ति तदा तु मुतरां राज्यस्य हानिरेव. तर कपटेन शहाजीराजाः समाहूय प्रतिबन्ध स्थापनीयाः. पितरं प्रनिवन्धस्थं प्रागसंकटपतितं समवलोक्यावश्यमेव शिवराज याचितुमागमिष्यति. सर्वथाऽस्मिन्नर्थे कपटाचरणं विना न गत्यन् रमिति. चिन्तयित्वा चैवं स कपटी विजापुराधीशः कर्णाटकाविमान एव स्थितं वाजीघोरपडेनामकं स्वसामन्तं कपटेन श्रीशहाजीराज बन्दीकृत्य विजापुरनगरं प्रेपयितुं दूतद्वाराऽऽज्ञापयामास. सोऽ- राजशासनं शिरसा स्वीकृत्य शहाजीराजान् भोजनमिपेण समार पन्दीचकार. इत्थं स्वामिनियोगाद्वाजीयोरपडेसामन्तः सावधानेन श्रीधर जीराजान् यन्दोकृत्य विजापुरनगरं प्रेपयामास. विजापुराधीशः १ नोरथं सफडमदेश्य प्रमुदितस्तान् पर खिमान् शहाजीराजानगा 'यदि त्वत्पुत्रः शीघ्रमेव क्षमा याचितुं नागमिष्यति तदा त्वं प्रा वियोश्यसे' इति. परमसतना शहाजीराजास्तु स्पस्वामिन इदं निष्ठुर व निशम्य फुदा अपि स्वामिनयां दाभंगाभिया स्वापमानं पोत्प्रेक्षमाणाः तिमलिभ्य प्रत्ययोचन स्वामिन् ! यदा मया निजामशाहीगर्यार श्वरादभितुं प्रायवि उदय यदि स्वतंत्ररावस्थापनेच्या मेऽभविष्यका न परस्यमभविष्यत् नुि मत्सनावीयेप्येच कलह पापा
No text on this page.
प्रोशिगतिमानधारते लिसिनु दायितुं च सनति अदं मन्ये. : पानपविचार संस्मरणीयाः पूग्यास्तातपादाः, सर गरिदि प्रयत्नैः संदिदा गुभोदरस्य गोपामगरक्षा स्थापितस्य सराग्यस्य यन्त्र - नाशः. इती नैसतिको मिस्तिः, इनो निसायं वदति- इवश्य पितृद्रोहपातक, इतव मातृभूनिद्रोहपातकं. इतश्च विम- सापरिपाटनपुण्यं, इतश्च सम्टभारदनदिलापातिप्रत्यरवसुन्ध इवश्च निरविशयस्वातंत्र्यलालमा, इतश्च वावानिशंका. इदार कुलदोषपातः, इवश्य काव्यौनुग्यदोर. एवं दोलायमान कमपि एकं पक्षमवलंपिनुमशम्नुबानः शिवराजः स्वमंत्रिमन्दार समं विचारयामास. परन्नु नापि कर्तव्यविमूहा न किमपि विदिचा वक्तुं पारयांबभूवुः अध किंवत्र्यवान्टो दुःसव्याकुलः शिवराजः शयना गत्वा शयनीये निपत्य विचारयामास. भगवन? जानीजाने? भूयोभूय ईदृशैर्दुसराशिभिः संयोजयन् परीक्षते? नाय? या तावचरणाः परं प्रियात्तथापि मातृभूमिः सर्वतो वंद्या. मा यवनाक्रान्तां भारतीयाश्च पशुवत् परकीयसेवाननान् महिमा पावित्रत्यस्य तया गया प्राणानां, चित्राणां धर्मस्य च नाम पर यथा दुःखी भवामि न तथान्येन कनापि. अग्रिमा अस्मतुलसन शिवगजेन मातृभूम्युद्धारार्थ स्वतावचरणाः समुपेक्षिता इति वई
No text on this page.
मागतयोर्युवयोरुभयोरपि अनिष्टं कुर्यात्. वस्मात् क्षमायाचना प्रभाते मातरमभिवंद्य सर्व वृत्तं निवेद्य कर्तव्यं पप्रच्छ. सामी वीरपत्नी वीरमाता तथैव जगाद. मातरमपि स्वानुकूलाभिप्राचानक यवनाधिपमातो निवग्न. स्वराग्यस्थापनायां च मां साहाय्यये श्रीशिवाजिमहायजचरिते तदाऽपि स श्वशुरचरणान् मोक्ष्यतीति कथं श्रद्धेयं. प्रत्युवाभयर तथा श्वशुरप्राणानां च याचनार्थ स्वयमागतान् युष्मानपि प्रति स्थापयेत् . अथवा किमप्यनिष्टं कुर्यात् . इयं हि सर्पसमा यवनजाति कदाऽपि विप्रलब्धा विश्वसनीया. किंवा पलिप्योरनायासेन हरू भवद्भिर्न गन्तव्यमेव. स्वराज्योद्योगाच न विरमणीयं. श्वशुरचरणान प्राणास्तु युक्त्या रक्षणीया एव. अतःपरं देवायत्तमिति. शिवराज स्वमनोरथानुरूपं स्वपल्या भापणं निशम्य शान्तचित्तः मुखेन मुह लोक्य निश्चितकर्तव्यः शिवराजो मध्यान्हे तस्य पत्रस्य प्रत्युत्तर टिलेख. पूज्याः ? पितृचरणा: ? युप्माभिः प्रपितं पनमवलोक्य निन खिमोऽस्मि. तत्रापि यः स्वीयं जन्म स्वसेवायोमेव व्ययात युप्मा विषये विज्ञापुगधीशस्येदृशी वृत्तिमपेक्ष्य तु सुतरां. १३१ टोत्तरं शोर्य चातुर्य च व्ययीकृत्य सेपिता इमे यवनाः स ईट पारितोषिक वितरन्तीनि वीक्ष्यानिमा महाराष्ट्रियारलर यथा हि पूग्यानां पितचरणानां युष्माममा प्रमाणं, तथैव गोत्रा पितृसंकटवारणम् पवमा मामेश्य. एपिधाः प्रसंगाः प्रतिदिनं पपनरान्ये सानामुपरि समापतन्ति. एनेपामेव निराकरणायाह प्रयते. वन प दीया या पितृपरणानां या प्राणा गमिप्यन्ति चन्द्रच्छन्तु. पद्यपि मारायस्प छते यूयं दण्डनीय इति विचित्रोऽयं न्यायस्तथापि नवनानां राज्ये न्यायस्वाभावादिदमेर युरतं. उस्मान्मातृभूमेगी- गमगादीनां च सपा भाविन आर्यसंतानस्य र शुभाकांक्षी अहं चराग्यस्थापनापमान विरमामि. पत्रं स्वस्वामिने प्रपश्यात्मा क्षणीयः अन्यथा सर्वमेव भाग्वायत्तम, इति. पायफाः ? किमेतत् पत्रमेव श्रीशिवराजस्थानुपमा मातृभूमि inति न दयनि ? य प सर्वथा पूग्यानां पितृपादानां जीवनाशकारी कामपि स्वीकृत्य स्वमातृभूमेः स्वातंत्र्यार्थ योऽविरत प्रायतत तस्य शेवराजस स्वमातृभूमिप्रीतिः फळं वर्णनीया. पान्धवाः १ सय रवापापि श्रीशिवराजस्य पवित्र नामधेयं श्रुत्वा प्रमोदते मनः. भारावं च तो भवति. अस्तु, (३) श्रीशहाजीराजाश्चई पत्र स्वस्वामिने विजापुराधीशार माद- संयन्, अपांच-स्वामिन् ? या पुरा मयोक्त तथैव सर्व वृत्तं पवि स्वामी स्वयं विचारयलिदि. स च प्रत्यैव कपटी यवनः यथा हि युभुक्षितो मासिको मसुलशनुकारिणी मनोहररूपा सारिका लीलया निहत्य तन्मांसं भुंक्वे तथैव नीचाः सर्वथा परमस्वारि सेवितः. प्रतिदिनं पायितदुग्धोऽपि समये दशनेन प्राणानेव इरवि सैव रीनिर्नीचानां. तस्मात् का सेवनीय इति विचार्य सेवकै कार सेवनीय. वस्तुनस्तु अयं सेवकानामेव दोपः ! वे हि यथा जात्यना या निवर्वनमेव पर या नीचेभ्यो नित्तिरेय श्रेयस्करी न संपर श्रीशिवाजिमहाराजचरिते सर्वमेवेदं कृत्रिमं मन्यमानः सकोपं प्रत्युवाच-राजन् ? सर्व युष्माकं वर्तनं कृत्रिम निःसंशयं शिवराजस्य निभृतं साहाय्यकाटि यूयमेव. कथमन्यथा स्वामिकोपपात्रीभूतान् शिवराज उपेहे- तस्मादद्य कारागारे युप्मान्निक्षिपामि. परन्तु यदि शीघ्रमेव त्वत्प समागत्य क्षमां न याचिप्यति तदा निर्वातं तत्कारागारं विधायक यमागारातिथिं करिष्यामीति. उक्त्वा चेत्थं स दुरात्मा यवनाधि- स्वसेवकांस्तान् शहाजिराजान् कारागार नेतुमाज्ञापयामास. वे! स्वभाग्यानि निन्दन्तो यवनसेवाप्रायश्चितमेवेदं शासनं मन्यमान महता धैर्येण तैः सेवकः समं कारागारं प्रति जग्मुः. वाचका: ? नीचभूपालसेवाया इदं फलमिति सघैरवगन्तब्य भक्त्या सेविताअपि काले प्रतीपा एव जायन्ते. सर्पश्च महता ग्रेन्य यत्रकुत्रचिच्छन्तो गर्ने पतन्ति तथैय यं कमपि सेवमाना दु:ख विरफं प्राप्य शोचन्ति. नीचाना तु नाय दोपः. यतस्ते नीपाए यथा यमदहनं सभावस्वथा नीपानामपि परापफार एव. अतोऽ*
No text on this page.
कर्मणा व्युपरमार्थमाज्ञापयेत् यद्यपि विजापुराधिप आत्मानं स्का मन्यमानो दिल्लीश्वर द्वष्टि तथापि स मभ्यमयलो दिल्लीश्वरामिरे तावतवास्माक कार्यासद्धिः स्यात्. वस्तुवस्तु स्वतंत्रराज्यस्थापकरे प्रवृत्ता वयं न कस्यापि संघकास्तथापि अस्मिन् समये विनरना व्यैव कार्यसिद्धिः कर्तव्यति. विचाय चत्धं स चतुर शिवराः यूयमेव भारतवपस्य कृत्स्नस्य स्वामिनः. इमे च विजापुराधिपप्रभवको राजद्रोहियो वाक्य वच्छासनार्थ तथा युप्मच्यासनस्थिरीकरमा १०२ श्रीशिणानिमहारानचरित. राजनीनिममानर पिना नान्यधरण. दुर्यसमध्यमाला- म्बपीडापरिहारायोरामवलयानागीय अनि गनु गवत. चोनमयलगानी विरानो मध्यनर यलाख नना नियति. अति- ममय म:पि आवशता दुरंग एप लागए सर्वेषु यवनराम्- दिदीश्वर, सन्यमेर श्रेष्ठ.. महिनमाया तथा हिमालयन्य ताद्वतमानान् भूषिभागान् गामन् कांगेन मन्यन च समानांतरित्र स चास्मिन् समय दक्षिणापथरतानि पपनगन्यानि जाड तुमिच्छति. नद्यद्यस्मिन् समंव स सेवकमा प्रस्टांगत्य पितृचरन प्राणरक्षणार्थ पायत चेत्तदाऽवश्यमेर विजापुराधीशमस्मान्नृशंख दिल्लीश्वर पत्रद्वांग्ण स्वपितृचरणसंकटनिवारणार्थ विज्ञापयामात तर पत्र सारनी यथा. सबैश्वर्यसपना दिल्लीश्वराः! साम्बा यवनाधिपा युष्मदीनाएव. अहं च युप्माकं सबको मदीयं पैतृ भूविभागं परिपालयन् सुसन निवसामि. मदीये भूविभागे यह
No text on this page.
तस्थुः- विजापुरस्थानि श्रीशहाजिराजस्य निवागि वानिष्का अत्रान्तरे कर्णाटकविभागे राजद्रोहः समुदभवत् स च दार सोऽनिच्छन्नपि कर्णाटकविभागं गन्तुं श्रीशहाजीराजाननुनुनु श्रीशिशनिमहारानचारते. वीर दुरभा अतएव श्रीशिवराजमदिनीयमेव मन्यन्ते मनीविर आस्मन् समये शिवराजन न केवळ पितृरणा एत्र मोचिता विन्द्र विजापुरराज्यामतुर्थाशग्रहणासाअपि तेन लब्धा. अस्तु. (५) एवं सार्वभौमकल्पस्य दिल्लीश्वरस्य नियोग लग्दा दुःखाकुले अगतिकतया शीघ्रमेव शहाजिराजांस्तस्माद्यमागारादिव यातना निष्कासयितुं स्वामात्यमाज्ञापयामास. सोऽपि सत्वरनेर तयार प्रकृतिकुटिलो विज्ञापुराधीशोऽन्तर्द्वषेण ज्वलन् शहाजिराजान स्वराम धान्यामेव स्थानुमाज्ञापयत्. शहाजिगनाथ ज्ञावयवनराजस्वकार स्वदेशं गन्तुमत्युत्सुका आमस्तथापि पुनरनिशानवशंकया दर दण्डितानवलोक्य प्रथममेव दुःखाकुलानि पुत्रचातुर्येण मुक्तांद स्वदेशं गमयितुं प्रायवन्त. नळ इच वेगेन प्रसरन् सर्वमपि विजापुरराज्यं याधितुं प्रारभत. भीतो विजापुराधीशस्तस्य शान्वये स्वसामन्तानपृच्छत्. शान्तये श्रीशहाजिराजा एव समर्था नान्य इत्यवदन्, अगत्या
No text on this page.
श्रीशिपजिमहाराजचरिते. पितृसंकटं शिवराजश्रत्वारि वर्षाणि तूष्णीस्थित्या गमयामास. अन्य था पुनरुद्वेषितो विजापुराविपस्तातचरणान् पीडयेदिति. अथ च स्वर स्वीकवसेवळभावः स दिल्लीश्वरगज्येऽपि न किंचिकन पारयामास. एतेषु चतुर्पु वर्षषु शिवराजः संपादितमेव भूविभागं सम्यग्व्यवस्था पयांचक्रे. विजापुराधीशोऽपि शिवराज शौर्यचातुर्यसमन्धित समय लोक्य भीतो नाकलहायत.
No text on this page.
रावमारनाम्ना जावळीविभागस्वामिना विजापुराधीशसामन्वेन र संमंत्र्य तस्मिन् प्रदेशे फतवसविः शिवाजागमनं प्रतिपालयामास संचरतां स्वचाराणां मुसानिशम्याऽकस्मात् स्वयमेवागत्य पारी श्रीशिवानिमहाराजचरिते विज्ञप्ति नांगीचकार. शिवराजश्व तेन निभृतं कुपितः सर्वे ५ समाना इति दृढं मनसि कुर्वाणो यथेच्छं 'जुन्नर, अहमदनगम नामनी नगरे दिल्लीश्वरराज्यान्तर्गते विलुण्ठ्य विपुलां सम्पदनाम विजापुराधिपराज्यान्तर्गतं महाविभागमाक्रम्य प्रभुतं धनमा स्वसेनां वर्धयामास. अत्रान्तरेऽकस्माद्विजापुराधीशो दिटीश्व- समं संधिमकरोत् . वेन शिवराजः पुनरपि विनयमवलंब्य दिदी-= स्वापराधक्षमार्थमयाचत. सोऽपि आर्यावर्वे समुपस्थित राज रामयितुं वरया गच्छन्न चकार मनसि शिवराजकर्माणि. दिल्लीश्वरमार्यावर्वव्यवस्थामनमवलोक्य विजापुराधीशः प्रश शिवराजमुन्मूलयितुं मनो विधे. यतो दिवीश्वरः शिवामि- सम मिलित्वा मदीयं राज्यं लीलरा स्वायधीकरिष्यतीदि समय संदिग्धे. अथास्मिन् कर्मणि याजिशामराजनामा कमन राजपुर विजापुराधीशेन नियुक्तो निभृतं शिवराज वन्दीकर्तुमिच्छन् पर वानी शिवराजो महादविभाग आसीन् . स चे वृत्तान्तं सर्व 7 शामराज श्येनः शशमिप समाफम्य जिगाय. स तु ध्यापन कथमपि स्याणान् गृहीत्वा राजधानी ययौ.
No text on this page.
सर्पिणीच सर्वान् राजपुरुपानुदिश्येदमन श्रीशिवाजिनहाराजचरिते एवमेवान्यो वांदटनामा देशमुख आत्मानं विजापुराधिपत मन्यमानः शिवराजायाद्रुह्यत्. तमपि अनेनैव विधिना नान विधाय प्रकटीकृतालौकिकस्वामिभक्तिं नररत्नं वीरशिरोमणि कुलभूपणं तदीयममात्यं वाजिम, स्ववशं व्यधात्. इत्यं । कोकणविभागं स्ववशं विधाय पलं वर्धयानास. (२) विजापुराधीशश्च कनेग प्रयलीभवन्तं शिवराजमार्ण्य चित्र- नुरस्तस्य शासने कृत्स्नं स्वरसमुपयोस्तुं कृतनिश्रयो महती सतर न्तानां सभामफरोन्. मुख्यस्य सिंहासनाधीश्वरस्य पालत्वेन बदर मातेर कृत्स्नं राज्यकार्यमपश्यत्. सा तु शिवराजत्य प्रताप रागपुरुषा. स राजद्रोही शहाजिराजस्व शिवाजि: स्ववंशपरंपराप्राप्तां राज्यनिष्ठां त्यस्त्वाऽहनिश रा स्माकं पीडयति. स्वपितरनपि न मन्यते. अस्माभिधा सेनापतीन् पिजित्य साप्रतं यलिष्ठ. संवृत्तोऽस्मत्यजा लुग माना च नमुपेशानदं मन्यमाना वय तं नामश विधानुमि मः. तत् को या तं जीपमाई गृहीत्या वा इत्या या राज्या दूरीमनुमिच्छति? अई च सर्वथा तं साहाय्ययिष्यामीति. समाळी चंद कापपरावमानसाया राजमातुः कटोर सं वत्या राजपुरुषाः शूगमपि भिगमतापश्रवणीता नार सभ्या: १ ?
No text on this page.
- नान्तवलन्तोऽग्निगर्भाः पर्वता इन तूप्णीमतिष्ठन्.जय राबर द्वादशसहबसंख्यासमाविरुवलं प्रभूतं पदाविवलं महतीः सत्र नात्मानं धन्यमन्यमानः समानीतमेव शिवराज भावयन् मदनोत्साई पिजापुरनगगन् प्रतस्थे. यद्यपि विजापुराधीश :प्रायो यवनमय सेन यामिति. पान्तु व्यंग पीनानां तथा पर्य सामानिमाम्य श्रीशिवाजिमहाराजधरिते. प्राभवस्व एव नूतनं स्वराज्य स्थापयित्वा तत् सम्यग्वर्धयिष्या का प्रत्याशा. परमात्मकपयाऽद्यपर्यन्तं क्यना एव प्रपला मो:- नेपामेव साम्राज्यं यावचन्द्रदिवाकरं स्थास्यति. शिवराज कतिपये छुद्राः साम्राज्यद्रोहाग्निमुपासमाना अवश्य शमन लप्स्यन्ते. उद्यदि मामाज्ञापयसि तदाऽनायासेन त पर्वतवासिनमा पिडाल इव जीवन्तं गृहीत्वाऽत्रानेष्यामि. इति. राजमाता तथा सर्वे महंमदीया राजपुरुषा अनेन हर भाषणेनोत्साहमयेन सन्तुष्टात्तमस्तुवन् . महाराष्ट्रियाचानेनापन राजहस्तन तमफझुलयानं वटिपामिव रत्नादिभिः सन्मानान स्तथा गजयलमुष्ट्रवळं च वितीर्य धनराशिपूर्णान् कोशानपि दत्या कि गजशासनाय गन्नुमन्यमोदत. स तु दुर्मदो ययनोऽनेन सत्कागतिह प्रघुग्मदामवापि स भूयो महागाध्यसैनिशानां महषर्य स्यसलर स्थापयामाग. मेने च महागाष्ट्रियैः समं योदं महागाष्ट्र समागतानां सनिग्रानां महदन्तरं न मनाम पार भार
No text on this page.
No text on this page.
No text on this page.
संमेलनस्थान निर्णेयमिति. अफझुलखानम स्वदूतस्येदं भाषणन - याहुपलसहाया.. सर्वपु वर्णयु विजा एवं श्रेष्ठाः.वेषां नवकले स तु कृष्णाजीभास्करो यवनसेनापविमवदत्. युष्मत्प्रताप श्रवणेन भीतः शिवराजः प्रतापगडदुर्गात् कथमपि वहिनिर्गन्तु नैच्छत् . मया भूयोभूयो बोधितः कथमपि युष्मान् द्रष्टुं धैर्यमालंयत. शिवराजश्व सत्यमेव विमेति युध्मत्कृपां याचते च. तत्तदनुराधेव श्रीशिवानिमारामकरित. अप निगुरो मध्यरात्रे सो जनेउ मुगु शिगर पात दूतस्य निवासगृह गया विनयेन भारया गजगार- मया रात्री सोसस्य तथा समानां दीनानां ग्राम प्रारब्ध. इमे प यवनाः फरगं भारवर्षमागम्य यया बदमा नः सर्वानपि पीढयन्ति. देवालयानि प नाशयन्ति. तन् । रपि संभूयेय सनातनधर्मपीडा दूरीकरणीया. वयं च पवित्र सर्वेऽपि अनुसरन्ति. उद्यदि सनातनधर्मप्रीविरयच मातृभूमिनन्द रवशिष्ठा स्याचदा किमपेशवे ययनसेनापतिरिवि सत्यं वक्तव्यनि- सोऽपि दूतो जात्या प्राम्हणः शिवराजस्य लोगोचर भाषण नियन्त्र सन्तुष्टः स्पष्टमेव ‘स ययनसेनापतियुष्मान् वन्दीकर नेनुमिन वीति' सत्यं तदाशयं जगाद. ततस्तेन सम समय शिवराजः यवनसेनापतिरत्रैवानेयः. यदि स पापमाघरेचदा वयमपि । फरिष्याम' इति निरणयत् . निणीय पत्थं से दूर्व गोपीनायनाम्य स्वदूतेन समं विसर्जयामास.
No text on this page.
भगवान् भास्कर उदयाचलशिखरमारोह. बदानीमव सर्वे मावळे.. यौशिवानिमहारामचरिते तानाकर्ण्य मुख्यामात्येन जावळीविभागमागता ययनसना नागनाय सवैरपि सावधानेन वर्तनीयमिति. इत्यं पहिर्व्यवस्थाप्य प्रतापगडदुर्ग सर्वान् स्वसहायाने जगाद-अस्माभिश्चेदृश उद्योगः प्रारब्धः. सनातनधर्मस्योद्धारो विध रक्षा पतिव्रतानां शीलरक्षणमेवास्माकमुद्देश्यम् . तद्यदि अमेवकर कुर्वन्नेव प्राणांस्त्यक्ष्यामि तदा स्वर्गप्रातिनियनव. परन्तु भवनियांव- च्छक्ति समारब्धमिदं कार्य समापनीयमेव. यदि दुर्दैवतोऽस्निन् संमेलनेऽन्यथा भविष्यति तदा युष्माभिर्यमवलंब्य मातरं जिजादेवी प्रमाणीकृत्य स्वराज्यवृद्धिः करणीयति. इदं च शिवराजस्याकृतिन निर्वाणकालिकमिव भाषणमाकण्यं सर्वेऽपि स्वामिभक्ताः सेवकाः पर दुःखाकुलाः स्वराज्यवृध्य शपधमकापुः. अब नियत्ते दिने सर्वानपि स्वामिभक्तान् महाराष्ट्रियस्तर रयग्निव स्वकुलभूपणस्य महाराजशिवनृपतेः पराक्रमं द्रष्टुमिच्छनिय सनिका स्वस्वशखाणि धारयन्तः स्वाधिपः समं नियतं स्थलमलेचा- प्रतापगडदुर्गमभितो वर्तमानं तुहिनं शिवराजपक्षानुकूलमिव सर्वाना तान् गोपयित्वाऽभीष्टं स्थलं प्रापयत्. शिवराजोऽपि ज्ञातसकलवृत्तो महति प्रभाते उत्याय शान्तयित्तेन भगवतीं संपूज्य तदत्तं पुष्पहार यशस्वोममिव शिरसा समुहन् वखाणि परिधचेस्म. स च प्रथमतः
No text on this page.
मेव युप्मत्प्रतापानाकर्ण्य भीतः शिवराज इदं तादृशातापयोग्य युप्माकं वीक्ष्य विभेति. तदस्य विश्वासदानाय सेवमोऽपि श्रीशिवाजिमहाराजचरिते. सावतोऽपि सैनिकान्विनकारिणो मन्यानः 'प्रथमत एव भीतः शिवरा- समागतानेवावतः सैनिकान् पश्येत्तदा समालिनु नागच्छन्, तया युष्माकं मनोरथः सफलो न भवेत्. वदिमान सनिकान् मार्गे : स्थापयित्वा केवलमेकाकिना स्वामिना तत्रोपस्थातव्यं. प्रकृत्यैव यह व्यस्य करीन्द्रबलशालिनो भवतः पुरस्तादल्पवल: शिरा कियती मात्रा ? इति. सोऽपि कालापहृतवुद्धिः सर्व तदीयं वर सत्यं मत्वा तथाकुर्वन् केवलमेकेनैव सेवकेनान्वितः सभामंड प्राविशन्, अथ प्रतिपालयति युष्मदागमनं यवनसेनापतिरित कृष्णाजिन भास्करण प्रेपिते संदेशे शिवराजः परमस्वामिभक्तैः सेवः सम बलिपशुहननाय दीक्षित इव शिविकामारुह्य प्रतापगडदुर्गाउनै शनैरवतीर्य सभामण्डपमाययो. अधिरादेव शिवराज समागतम क्ष्याफझुलखान उत्थाय तस्थौ. शिवराजोऽपि भीतभीत : नम्रीभूय शनै. शनैरागच्छन्. तीक्ष्य कृष्णाजिभास्करः 'प्रथम शरीरं दूरीकरणीयः' इति शनैरवदत् . सेऽपि कपटमतिः शिरानं दुर्बल- मन्वानस्तवाच्या पुरतोभूय शिवराजमालिगि बाहू प्रसार्य वदन्त प्रविष्ट शिवराज स्वकशे धृत्वाऽपरेण हस्तेन निशिप्रहारमकरोत.
No text on this page.
वार. येऽपि यवनसैनिकास्तानपि आदृत्य स्वसवोत्सुकान् स्वसेनाया घीशिवाजिमहारानचरिते. नामाक्रम्य नामशेषां व्यधात्. बता क्रमेण जायमानान् पंच शवन्न ध्वनीन् अत्वा सानन्दः प्रधानामात्यः सिंहो हरिणयूयमिवाव्यवलित यवनसैन्यमाक्रम्य कांदिशीकं चके. इत्यं विजयश्रियं लम्वा कृतकृत्- शिवराजः प्रथमं भगवती भवानी नमस्कृत्य तस्याः पादकमजय स्तनुण्डमर्पयामास. वतो मावरं वन्दितुं जगाम. मावा जिजादेव स्वपुत्रं विजयशालिनं भगवतीप्रसादात् पुनर्लब्धं मन्यमाना तमाति- प्य मूर्ध्नि समानाय 'वत्स! शिवराज! अद्य सत्यमेव त्वया वीरमाता कृता. यदाऽयं यवनः कपटेन त्वदीयं ज्येष्ठं भ्रावरमवधी- सदाऽहं पुत्रशोकविव्हला अस्य नाशार्थ देवों प्रार्थये. तां प्रार्थना भगवत्यद्य सफलयामासेति गदन्ती सर्वान् सेवकान् प्रशशंस. शिवराजश्व ततो निर्गतः स्वसैनिकानां दर्शनार्थमधस्तादाययो. तत्र गत्वा ये शस्त्राघावविव्हला आसंस्तान् सांत्ववचनैः संतोषयामास ये खलु रणेऽमानुपं कर्म चकुस्तेभ्यो योग्यानि पारितोषिकामि विव मस्थापयत् . अन्यांच स्वस्वस्थानं प्रति प्रेषयामास. प्रति वाचकाः ? शिवराजो यथा कवज्ञ आसीत्तथैव कृतनान् । चण्डदण्डोऽपि. उचितमेवैतत्, अन्यथा राज्य व्यवस्था न स्याद अस्मिन्नेव प्रसंगे खंडोजीकांकडेनामा कथन स्वदेशद्रोही रणे शखा पावविव्हल फाजलपाननामान अफमुलखानस्य पुत्रं निभृतं गोपरित्या विमानुपतितिना राम HAPTE on मारामास. मा पामार मभून ने. गोवा Free Name inा विवासमीकरय वर शिर- FAST.एन भीग: iner: सार समिममा.. भरिमन शिरामः प्रभूने गजब Bार सवीसमूद . ३ बसिनापत: पराजय या निधन ससनायाम क्षय. মাঘ মায়া যখন বায়ােমে নিরব । . ৪ ঘধনা ( গামা এখন সম্ভব समीपमागमनिटे. पानामेव शिरा पहाडानाम के वसाय दुस्सायचीरकार. इमां पाता थुमा पिम्दानुगे विजापु. गाधीसा বনমাননামান নেন বয়ানামায় मास. संपत्स्विामिलोपनीला समाग पराम शिवराजो बडया पराजित्य तसन्यानुपायनमियम विजापुरनगरपर्यन्तं सर्वमपि प्रो मुलुण्ठ प्रबडीभवन्त शिवराजमवेश्य चिन्तातुरो विजापुराधीशः परम्पमूहोऽजायस. भयान्तरे लिहाजोहारनामा फभन तदीयः सबकः सिभित्रमुखन सिराडासना गर्नु मनापी दर्शयामास. भय पीजोहार पर पुन्तिो विजापुराधीशाझामपि ना ।
यहिवर्तिनां स्वकीयानां वृत्तमजानन् महवि संकदे निपतितमात्मान पात्र सर्वथा युष्माभिवन्दीकतः. मदीयं बृत्तं न मदीया अधिकारिज श्रीशिवाजिमहाराजचरिते तेन विजापुराधीशो रुष्ट एवासीत्. इमां तदीयामभ्यनुज्ञामनु- महताऽऽदरेण तं राजसभामाहूय सत्कृत्य च शिवराजविन विसर्जयामास. तेन सममफझुलखानस्य पुत्रः पितृवयकुपितर शिवराजस्य शासनार्थ ययौ. इमां च वार्ता चतुरचारगणनिवेदि- माकये शिवराजः सावधानो भूत्वाऽस्या आपदः परिहारार्थ प्रापट प्रथमत. सर्वाणि दुर्गाणि अन्नतामग्रीपरिपूर्गानि विधाय कृत्स्न राज्यस्य रक्षणार्थ स्थाने स्थाने शूगन् सेनापतीन् स्थापयित्वा ख दुर्गराजे पन्हाळादुर्गेऽतिष्ठत् . तो यवनसेनानायको शिवरा= पन्दाळादुर्गस्थमाकर्ण्य तदुर्ग रोध्दं त्वरया समागच्छताम् , जोहारश्न महता चातुर्येग तत्कृत्स्नमपि दुर्ग निरुध्य निरुरु- समकरोत्. एवं निरुद्ध गमनागमने व्यतीतेषु चतुर्प मासेषु श्रीशिवराजो मेने. नदधिकारिणोऽपि स्वस्वामिवृत्तमविज्ञाय संभ्रान्ता अभवन् एवं गच्छति काले शिवराज एवमेकवावस्थानमनुचितमिति भावयन् पुनरपि राजनीतिमुपयोस्तुं मतिं चके. ततः स तेन सेनापतिना समं संलपितुं स्वतून प्रेषयत्. विज्ञापयामास प शि तन्मुखेन- जानन्ति नाप्यई पां. वन् साम्प्रद संधि कर्तुमिच्छामिः: यदभव
No text on this page.
No text on this page.
No text on this page.
श्रावयित्वा मां कृतार्थ कुरु! इति चिन्तयति तस्मिन् देशभर धीशिवानिमहाराजगारते. परन्तु भीमपगक्रमः स पाजीनगुरपायमा सैन्येन सरीन बलमा दयान् शत्रुमेनापतीन पगरमुग्गन् १. भवान्वर नगोः माहान्स सतनाविभागोऽपि समाययो. गतः शातीगोलगु वेगेन निधन सत्सु याजीप्रभोः सैनिकाः मंगाशीयन्व. प्रतिपक्ष श्रीयमानान- कमवलोक्य शिबीजोहारो महता धैर्षण समाचकाग, परन्तु नरन्यामा याजीप्रभुम्नथैव युध्यमानो न मुमोच मार्ग. अस्मिन्नवसरे शत्रुपक्षादागनेन शतनीगोलकन छिन्नांगो किन्ने भूत्वा स समरभूमौ पपात. परन्तु तस्यान्तःकरणं भविष्यत्नु शवानी- ध्वनिपु लममासीत्. इतो निर्गतस्य स्वामिनस्तिनो घटिकाः संवृदा. अद्यापि स्वामिचरणाः कुतो न विशाळगडदुर्ग गताः? मार्गेऽन्यविना न्तरं प्रादुरभवद्वा ? भगवन् ? मदीयमाणनिर्गमनात् पूर्व शतनीध्वनि तान् कर्णेकृत्वा पानिप्रभुर्मनसैः स्वामिभक्तसेवकमुकुटमणी पाजीप्रभौ विशाळगउदुर्गात पंच शत्र घ्नीध्वनयोऽजायन्त. सन्तुष्टः स स्वामिचरणान्नमस्कृत्य 'कृतं मया कर्तव्यं, इत्यक्षराण्युचार्य प्राणान व्यसृजत् वाचकाः? ये खलु जगतीतले शूरा वीरा जातास्तेषु सर्वेषु याजीप्रभुः प्रथम इति सर्वेऽपि इतिहासविदो पदन्ति. केवलं स्वामि- - प्राणरक्षार्थ स्वप्राणा येन तृणीकृताः स कथमिव स्तुत्यो न. न.
No text on this page.
क्षीणवल: मुजेयो भवेदथ च तस्मिन् स्वदेशं गत पुनरपीमावि घोरं स्वरूपमालोक्य भीतः स विजापुराधीशस्ततो निगर आशिगनिमहारानवारिते. (४) विजापुराधीशम त रिवहन अपितसैन्य शिरावराति प्रत्यागतं शिरीजोहारमयेश्य कोपसंततम् सभागमननिधनापमान म्यपान्, स च यग्नाधिपस्वभावं सम्यग्जानन् वनदृष्ट्व कमात्र विभाग ययो. ततो विजापुराधीश्वरः प्रतिदिन शिवराजाक्रमणान्यता मानः स्वयमेव गत्वा गियरानं शासितुमिवेय. शिवराजतना निर्गवं विजापुराधीशमवगम्यान्ये सर्वेऽपि तदाश्रिताःसामन्ताः स्वर- सैन्यान्यादाय वममीलन् . वेन यवनसेना महती बभूव. विज्ञानुरा- विपक्ष स्वसेनां सन्नद्धामालोक्य विलं शिवाजिः सावधानः स्यादिति मन्वानः सहसा निर्गतः शिवगजगज्यं प्रविश्य सागि दुगांधि स्वायत्तानि चक्रे. पन्हाळादुर्गमपि विजिग्ये. केवलं रांगणाविशा- गढदुर्गे एव न जिगाय. शिवराजश्र विज्ञापुरम्बामी दुगाणां पहनन दुर्गाण्यस्माकमेवेति भावयन्न तं रुरोध. अत्रान्तरे वर्षासमयः समाजगाम. तस्य च तस्मिन् पर्वतमये सतन संचरद्घनघटादृश्यमानमानवं, महता वेगेन प्रबहानीयसहसाई तप्रचण्डशिलासहस्रसायाधसंचारं, जिन्नसकलसामग्रीदुर्लभान्नं रवि . दीरे स्वसेनानिवेशं कल्पयित्वा वस्थी. तदानीमेव ।
No text on this page.
स्थी. शहाजिराजाअपि स्वतंत्रराज्यस्य स्थापकं गोग्राह्मणप्रतिपानं पनवं शिवराज प्रसारिताभ्यां दोभ्यो समाझिम्योचुः-वत्स शिवा श्रीशिवानिमहाराजचरिते. संषि विनाऽन्य उपायः शिराजस्य वशीकरणे. यद्यनेन विड प्रचलेत्तदा वर्धमानरलः सततं विनयप्रिया समलंकनः शिवरायोजना- कं कसं राज्यं स्वायत्तीयांनसंधिव यथा चिरस्थायी स्वात्तथा त श्रेयस्करो भवेत्. यान्यः कश्न मदीयोऽधिगरी संचय गच्छंतहा स धूतः शिवाजिः संधिनियमान् स्वानुहलानेव नानाविरुभाव कुर्यात्. तस्माद्यो हि अस्मद्राग्यस्याभिनानी स्यादय च । मिवानर पि बहु मन्येत ईदृशः कश्चन शोधाय इति. इत्थं विचिन्तक विजापुराधिपे वदीया मंत्रिणः शहाजीराजमीदृशं दर्शयानामु- विशा. पुराधिपतिः शहाजिराजानाडूय संधिविधानार्थमयाचत. शहाजिराम अपि पराममशालिनः स्वराग्यस्थापकस्य पुत्रस्य दर्शनार्थनुन्नुभ इमां स्वामिप्रार्थनामंगीकस्य निर्गवाः क्रमेण तुळजापुरवासिनी भगवती प्रणम्म पंढपुरस्य श्रीविठ्ठलशं नमस्कृत्य शिवराज विळाकिन पुण्यपचनमुहिश्यागच्छन्. शिवराजोऽपि एतद्विदित्वा प्रमुदितः स्वागतसन्नाहं विषा 'पितृदर्शनं च जेजुरीक्षेत्रे देवालये प्रासमिति' विद्वत्समत्या तत्रै गत्वा पितृवरणान् साक्षात्कृत्य महवा विनयेन मुकुलितहस्तकमलट स्वतनयमवेश्य रोमांचितगात्रा हर्षप्रफुल्लनेत्रकमलाः सानन्द दिनया
No text on this page.
१३४
प्रोशिवानिमहाराजचरिते
अथ शहाजिराना विजापुरनगरमागत्य सर्व वृत्वं स्वा
निवेद्य वेनाऽपि सानन्द सत्कवाः कर्नाटकविभागं गवा.. भविरा
मृगयां गवा अश्वानिपत्य परलोकमयुः. वेन शिवराजः परं दु.ला
लोऽभवत् . जिजादेवी तु शोकभारं सौदुमशस्नुवाना सहगमनमा
शिवरागशोकाकुलानां मंत्रियां विज्ञत्या महता दुःखेन तत्याउ. कि
राजोऽपि ऐश्वर्यानुरूपं पितृकार्य चक्रे.
वाचकाः ? य: केवलं स्वप्रतापमहिम्ना विजापुरसानन्द
स्वतंत्रो भूत्वा तस्मादेव राक्षः समान मान लेभे स शिरजों
स्वस मादा जिजादेवी च धन्या.
धन्याम ते शहानिराजाः
No text on this page.
No text on this page.
No text on this page.
तत्र च द्वादशसहयपगिमिताः सैनिमा आमनिति
पन्नाभूतयोऽभयानर दर्यासारंग,माहीमसान,मायनायरमंडी.
१३८
श्रीशिवाजिमहाराजचारते.
नौकासु स्थापयित्वा महत्या त्वरया दुर्ग व्यरचयत् . तव दुर्ग त्रि
वर्षः परिपूर्ण यभूव. बदानी शिवराजो महतोत्सवेन स्वराजधान्य
सकाशान्निर्गतः सुमुहूर्ते तदुर्ग प्रविश्य प्राम्हणान् भोजयित्वा सिं
दुर्गनाम्ना तदलंचक्रे. एवं अंजनवेलि,रत्नागिरि,पद्मदुर्ग,सराजागे
गहनदुर्ग,खांकरी,राजकोट,प्रभृतीनि जलदुर्गाणि निर्ममो.
एव नौकाबलं निर्माय समुद्रसंचारिभिः परकीयः समे यु-
मानः शिवराजस्तदीयानि नगराण्याकम्य यदा धनमहरचा पुन
पुनयुद्धप्रसंगा अजायन्त.
तेषु च सेनायलं मुतरामपेक्षतेस्म. पर?
निसना च संप्राप्तस्य भूविभागस्य रक्षणाय पर्याप्ता न नौकानु
स्थित्वा योदु प्राभवन
इदमालोच्य शिरराजो नूननमेव नागि
प्राचीननिहामविदो वदन्नि. तदधिकारिणोऽपि स्थलसेनाधिकारियो
यथा हि स्थलसेनायां सेनापतयो यहः शूरा मोगे
मिनाव
दोन्टनमाननामान पुरुषश्रेष्ठा नारियलसेनापतिपर भूपयामास
पाया मित्राविकायले कोठीभारिप्रमुग्ग पर जना आगर।
नोहाना मचारे नया जलयुद्धपा प्रणा सांगवि शिरा
मसानन
No text on this page.
पतिना फवसंधिदिल्लीश्वरराम्यविभागमाकमिनुमियेप. परन्तु किमपि शिवराजसमये दिल्लीश्वरा मांगलवंश्यः शहाजहाननामा यम (१२ दिल्लीपतिना सह वैरोद्भवः संग्रामा १ दिल्लीपविना बरस्य कारणं. २ शास्ताखानस्य शासनम् . ३ सुरतप्रभृतीनां नगराणामाक्रमणं. ४ जयपुराधिपतिना सह सख्यम्. ५ संधिः तेन सह विजापुरराज्याक्रमणं. (१) इत्यं नाविकपदातिबलाभ्यां परिपूर्णः शिवराजः सर्वा राज्य- व्यवस्था विधाय पुनरपि स्वराज्यमर्यादां वर्धयितुमिछुर्विजापुराधि- विशेषकारणमपश्यंस्तूष्णीं तस्थौ. अपिरादेव वदपि बभूव. भासीत्. नस्य प चत्वारः पुत्रा दारामुनामुरादावरंगजेयनामार तेन राशा व सत्र महति पर नियुका पटाच्या आसन्. तेषु शोर भवरंगजेयः खलु महापटी धूर्तः शृगाउ इष राजनीतिक त्यम्।
No text on this page.
सानुगामिनी विवादमाइटी प्रवेशद्वामीपमाजगाम.al पर
विप्रो प्रेपार :
..
महाराजाय निवेदयामासतु:. महाभाग: शिवराजः कालातिमान
भूतले मिहगडदुर्गात् सैनिकसहस्रेण समं निर्गतो मागें स्थाने या
वर्तमानपु विशालवृशेषु तैलसिक्तान् कर्पटान् पन्धयमिभृतं या
वापुरकानम्यापयन आदिशम तान् यदा सिंहगडदुर्गगामिनिम
टनीया म्वनरागानि वादयति स्वस्वस्थान प्रति गन्तव्यमिति.त
माध्यम्यान्य सर्वत्र स्वामिभान स्वसेवानिधाय नमान।
१४४
श्रीशिवाजिमहाराजचरिते
वायमपि पराजेयः. अहं च त्वां यशस्विनं करिष्यामि इति. तनिक
भगवत्या निदेशं प्राप्य शिवराजः परं संतुष्ट आत्मानं कवन
मेव मेने.
अथ दूतमुखाच्छ्रुतसकलवृत्तः शिवराजोऽकस्मादाक्रमणेन पर
जेतुं तमशक्यं मन्वानो राजनीत्या वर्तितुं प्रारभत. स प प्रथमटो
अकथयच .
दनीयमिति. तेन च तवांगीकृते तो द्विजवरी समागत्य
कार्यहानिमुत्प्रेक्षमाणस्तास्मनेव दिने रात्रौ पनान्धकारसमावृते साते
विजयाय मचा मृगध्वनिर्भविष्यति तदा युष्माभिरिम कर्पटा: प्रा
....
..
.
.
No text on this page.
सोऽपि स्वसैन्यस्य पराजय स्वमातुलस्य कपटेन शासनं असत. श्रीशिवाजिमहाराजचरिते माना अनुधावन्तो निवद्वान् वैलकर्पटान् वीक्ष्य खिन्ना यावनिक तावत् स्वानुयायिभिः समं शिवराजो निर्विघ्नं सिंहगडदुर्गमाजगाय अथ समुदिते भगवति भास्करे रात्रिवृत्तान्तश्रवणेन फु तघवनसैन्यं महता सरंभेण सिंहगडदुर्ग रोदुमागवं प्रथमतस्तू स्थितः शिवराजः शतघ्नीगोलकैस्तथाऽताउयत् यथा मृवयासैनि तच्छीघ्रमेव कांदिशीकं यभूव. शास्ताखानभ स्वसैन्यस्येमा दुईशा- वेक्ष्य परं खिन्नः सिंहगडदुर्गमपि रोटु नाशकस्. सहि अहमिरथं सावधानेन वर्तमानोऽपि फपटिना शिवराजेन परामिः स्वन्मदीये सैन्य एव फश्वनाधिकारी कृतप्तः संवृत्त इति, ३ . जसवंतसिंहमेव निमित्य सर्व पराजयवृत्त दिल्लीश्वराय निवेश्यामाल, सिंहस्य कनमतां निशम्य कुपितो राविधिवं समतप्यत्. सपा रमानमेव कपटारालं मन्यमानः शिवराजस्येदं पातुर्यमालोग्य निः न्वमसियत. स्वयमेव समागत्य शिवरा शासितुं कांठ पर काश्मीर विभाग राजद्रोहस्य प्रादुर्भावान तथाऽमरोन्. तनम मा शास्नामान दक्षिणापथापिकारिप योग्यं भाग्य वगरेशी कारिपर नियुज्य पुत्रमत्र न्ययुंक्त.
No text on this page.
मपि कारवारनगरपर्यन्तं भूप्रदेशं स्वायत्तीकृत्य भूमिमार्गेम से श्वधियः प्रसिद्धस्य जयपुरराम्यस्य स्वामी महान् परियासम्म श्रीशिवाजिमहाराजचरिते धनराशिः स्वराजधानीमाययो. अस्मिन्नाक्रमणे शिवराजो निष्क मष्टकोटीलेंभे. तदीयः सेनापतिर्नेवाजिपालकरो नानाप्रदेशानि प्रभूतं धनं लब्ध्वा वर्षासमये पुण्यपत्तनमाययौ. नौकायलाधिपति- शत्रूणां नौका आक्रम्य द्रव्यमहरत्. तदानीमेव समुद्रतीरवति रि- पुरराज्यान्तर्गतं यासिलोरनामक नगरं संपन्नमाकर्ष्यानलसः शिवरा- सिधुदुर्ग गवस्तत एव सर्व नौकायलमादाय तन्नगरं लुलुण्ठ. कृस्व प्रेपयित्वा स्वयं शीघ्रं गन्तुमिच्छया जलमार्गेण प्रावसत्. प्रतिएलवातप्रेरिता नौका शनैः शनैः संचरन्ती बहुना समयेन र धानीमाययो. अस्मिन् समये जलपवासस्य पराधीनत्वं मेश्य शिव जस्तं सर्वधा हातुं निरणयत्. (४) एवं सर्वतः प्रभूतं धनं लब्ध्वा स्वराजधानीमागतः शिर स्वमातुलस्य शालासानम्य पराभवेन कुपितो दिल्लीश्वरः पुन शिवराजराज्यारमगाय कृतनिधयोऽतिपराक्रमिणो, अगशिवसेना समन्वितो, अपारशभारमहिती जमिददिलेरखाननामानी हो पती प्रेषयामासेति कृतमशृणोत्. तत्र जमिहो हि परमागे पात्रः प्रधानमेव बासीन्, तिरपानस्तु ययनत्वेन nिt
No text on this page.
णातीत्य वर्तते. कृत्स्नमार्यावर्त तदधीनं. मैतावदेव किंतु अफगानि स्थानप्रभृतय आर्यावर्तस्व बहिर्भूता अपि देशास्तस्य वशंगताः, अ एव त्वया तेन समं विरोधो न करणीयः. दुर्वलेन बलवतो विरोध में संधिरेव विधेयः. त्वदनुकूलं संधि विधानुमई साहाय्ययिष्यामिक स्वामित्वेन दिल्लीश्वरो मे मान्यस्वथैव सजातीयत्वेन त्वमपि. शिवराजश्वेदं पत्रं उभ्या संमुदिवस्वस्य प्रत्युत्तरं लिखिन रघुनाथपंचनामानं परमकुशाममति दूतं प्रेपयामास. उपसि श्रीशियाजिमहाराजचरिते. अथ जयसिंहोऽपि प्रकृत्या कुलीनः सनावनधाभिमानी दु- वतो धृतयवनसेवोऽपि सहृदयो महाराज स्वराज्यस्थापनार्थ प्रयतमान दुर्गाण्यवलोक्य मनस्यकरोत्-अहो ? एतेषां दुर्गाणां दुर्गत्वं. एतानि शक्रेणाऽपि जेतुमगक्यानि. अहं चाजन्मनो युध्यमानः कदापि पा जयगलिनमुसो नाभवम् . यदि चास्मिन् समये यशोभार न भनि प्यामि तदा महत्कष्टं. तस्माद्यदि संधि विधाय शिवराजविजययन लभ्यते तदा वरमिति. अस्तु. तच्च पत्रमित्यं-महाभाग ? शिवनृपत ! अयं दिल्लीश्वरोऽधरंगजेयोऽधुना महाप्रतापी सकलानपि राज्ञ ऐनमें- करणीय इति खलु राजनीति:. तस्मात् सर्वानपराधान् स्वीन किमभिमतमिति निवेदयेति. समागत शिवराजदूतमाकर्ण्य सन्तुष्टः सत्कृत्य द. शिव
No text on this page.
किंतु तदाशयं ज्ञात्वा दिल्लीश्वरो वोधनीयः. स यथाऽनापयेचव सम्यग्जानन् शनस्तमवदत्. 'शिवराजः स्वयमेवागत्य दिल्लीश्वात सामन्तो भवितुमिच्छतीत्यधुना विप्रहो न योग्य:. शिवराजेन याचे समाचलस्य शिसरेषु विराजमानानि स्वामिभक्तवधिपपामिनादि १५२ प्राशिवाजिमहाराजचरिते. शिवराजप्राणान् रक्षितुं वचनं ययाच. सोऽपि निष्कपटमतिस्तथा प्रतिज्ञाय जगाद 'यद्यपि वयं दिल्लीश्वरं यवनं सेवामहे तयापि अस्मा:- भिरार्याणां शीलं न त्यक्तं. यथा चेमे यवना एकमुक्त्वाऽन्यदेव कुर्वन्ति तथा नैव वयं रजपुतक्षत्रियाः. किंबहुना यथैव मे पुत्रः किर- तसिंहस्वथैव शिवराजोऽपि इति.' इदं च तदीयं वचनं लब्या निर्गती रघुनाथपन्तः स्वामिने सर्व निवेद्य जयसिंहनिवासगमनाय प्रार्थन शिवराजोऽपि तथैव विधातुं मतिं चक्रे. अत्रान्तरे दिलेरखानो जयसिंहः शिवराजेन संधातुमिच्छनीति ज्ञात्वा 'इमे आर्याः परस्परं मिलिता' इति मनसिकुांगो बन सिंहमवदत् . भवतिः स्वमत्या शिवराजेन समं संधि विधेय कर्तव्यं, अहं चाचिरादेव पुरंदरदुर्ग प्रहिण्यामि, भवद्भिव सिंह गडदुर्गमाक्रमणीयमिति. राजनीतिचतुरः स जयसिंहो यवनस्वमान खलु दुर्गाण्यस्मद्राग्यतो गृहीतानि नेपां ग्रहणनैव वयं कृतकमा भविष्यामः. यदि च सर्वेषां दुर्गाणां स्वायन्तीकरगार्थ युष्मा मनोरथः स्यात्तदा सोऽशक्य इति निःसंदेहं सातव्यं. इमानि ।
No text on this page.
श्रीशिवाजिमहाराजचरिते. दुर्गवासिनोऽयुध्यन्त. अचिरादेव मावळेसैनिकैः पराजिवान् पञ्जय- मानान् यवनसैनिकान् प्रेक्ष्य कोपान्धः स दिलेरखानः स्वयमेम- भूत्वा धानुष्कैः शरवृष्टिं कारयामास. स्वयमपि धनुर्गृहीता युयुरे. मुरारयानिस्तु तदानीं कालपुरुष इव यवनसैनिकान् संहरन् स्वदेश मपि शुद्र मेने. ततो वहुभिर्यवनसैनिकराकम्य छिन्नेऽपि वहांचे धर्मफलके वस्त्रेणेव सव्यं इस्तं बेष्टयित्वा सङ्गाहारान् परिन् प्राहरन्. तदानीं तु तस्य मुगग्याजीप्रभोः शौर्य स्वामिभरिव ५ ममवलोम्य यग्नमेनापनि मानन्द तमादन् . 'यदि त्वं दिनांधात सैनिको भविष्यामि तदाऽह तुभ्यमुत्तमं पदं दत्याऽवश्यमेव सरमा प्यामीति मुगग्यामिप्रभुम्नपद पचनमार्ग कोपेन परिया सायेशं जगादो गानमनापने । अस्माकं पुण्यश्लोकस्य शिरा उम्य मुम्गान्निगनमेम्मपि अभिनन्दनाशर रस्तस्य भानगम्य प्रवानादपि मनिरिग्यो मगदिमागस्य सोमन सारिका यवना पर पुनि - महाराष्ट्रिया, यदा मदीया प्रशिक्षा देने सन्धग अस्मिन ममा पनिता में गृहीत्य प्रात: मामा यस ननसनीय fat गिजरममता नापी पियान' नि. नार विमान द्वारा पुनार यु. विमानत कामिका बासिनोशन पान न काट भारत यस
No text on this page.
जयसिंहस्य निवासं गत्वा तेन सत्कवो दिलेरखानमपि संवोपयामात दिल्लीश्वरराजवैजयन्ती स्थापयितुमादिदेश. स्वामिनियोगपालनवत्सर स दिलेरखानः 'सन्तुष्टोऽई युप्माकं सत्यवचनेन. जयपुराधिपादना सह संमंत्र्य संधिनियमा विधेयाः, अई तु तत्रानुकूल एव. वस्तुवर राजेन यावाग्निजामशाहीयज्यान्वगतो भूविभाग आक्रान्तः, सनसो. मीधिवानिमहारानचरिते प्रकृतिमापन्नं वं यवनसेनापति समालोक्य चतुरो जयपुरार्षिक राजं स्वनिवासमाव्हयत्, शिवराजोऽपि महता सन्यन परिषद वदानी दिलेरखानः पुरंदरदुर्ग राजवैजयन्तीसमलंकृतं विधातुं विज्ञान यामास. शिवराजोऽपि तं यथाभिमानिनं ज्ञात्वा प्रकटमाह 'यवनसे- नापवे? एकेनैव पुरंदरदुर्गेण किं ? यावन्ति सर्वाणि मे दुगामि तावन्ति दिदीश्वरवैजयन्तीसंभूपिवान्येव भवन्तु. इति. निगद्य चैव स सत्ता वचनः शिवराजस्तदानीमेव स्वसेवकमाहूय पुरंदरदुर्गाधिपं दुर्गप्राकारे स वस्मिन्नेव क्षणे वां राजवैजयन्ती वन स्थापयामास. वेन सन्तुष्ट मुख्या वृद्धाश. अहं तु केवलं देपां साहाय्यार्थ प्रेपितोऽस्मीवि जग्गा शिवराजोऽपि वाववैव कृतकृत्यो जयपुराधिपनिवासमागत्य वस्नै छ निवेदयामास. अथ जयसिंहः शिवराजानुमत्या संधिमीदृशं न्यधात् । दुर्गः सम दिसम्बराय समर्पणीयः. तथा त्रस्थान्येव द्वादश दुर्गाणि
No text on this page.
และจก
PNARIES
धामि रिभ्यस्य दिदीगमन स्वाभिचरणानामस्मभ्यं न गच.
दो श्रीन पिमिनि. व तस्मिन् माराम रिमी
नियस्य शामिरादा पस्टनीतिन बानीमई. Aunt
दक्षिा शासन न राजनीति विकास महमदीपसमांनुमो
१३ दिल्लीनगरगमनं, तत्र कारागारवासथ.
१ पथाद्राज्यव्यरस्था.
२ मार्ग पहुमानलामः
३ दिल्लीपतःकापट्यं.
४ बन्दियासा.
(१)
एवं दिनीनगर जिगमिपुः शिरगतः समभिमण्यात
यमपृच्छन्. ने सर्वेऽपि मंत्रशला मत्रिण आहुः-रिसी
मरगयो भूननायक. इथं मान्सून घातयामास, चा
पागार स्थापयित्वा हलगामिनि माननीनसीयेषु तथा पा
मंदा रानातनमानोहारनपरान् मानिन् ।
निम्म्य. दरमार गुलनेनपानापानमननिक
No text on this page.
Prurwa
कारागारे स्थापयित्वा हत्यानिति सार्वजनीन. स्वकीयेपु तथा परकी
यो स्वप्नेऽपि न विश्वसिति. कथं तस्मिन् मारात्मके विश्वासपा
विश्वस्य स्वामिपादा गच्छन्तीति न जानीमहे. कृततेऽपि विश्वसनं
तत्वविदां शोभवे ननु राजनीतिविदां. स तु महंमदीयधर्मानुयारी
सर्वदा सनातनधर्म वेष्टि. तदा वसोद्धारतत्परान् स्वामिपादान देतीति
ลลาจล
१३ दिल्लीनगरगमनं, तत्र कारागारवासश्च,
१ पथाद्राज्यव्यवस्था.
२ मार्गे बहुमानलामः
३ दिल्लीपतेःकापट्यं.
४ बन्दिवासः.
एवं दिल्लीनगरं जिगमिपुः शिवराजः स्वमंत्रिमण्डलमेची
कर्तव्यमपृच्छत् . ते सर्वेऽपि मंत्रकुशला मंत्रिण आहुः-दिल्लीवार
पसि विश्वस्य दिल्टीगमनं स्वामिचरणानामस्मभ्यं न रोचते. अर
मवरंगजयो धूर्तनायकः कथं स्वबन्धन घातयामास,
कथं च
किमु वक्दन्यं. तस्मादयुक्तमवद्ययनराजधानीगमनमिति.
च पितर
No text on this page.
मंत्रिणः! सर्वथा साम्प्रतं दिसीनगरगमन तुपातमेर.
थाकरणे तस्यैव हानिः स्यात्, प्रतियन्धे च स्थापितोऽहं यया की
युक्त्या ततो निर्गत्य समागमिष्यामि. पभाष मददं जानन्दो मान
विटोक्य नूष्णीस्थितास्ते संमें मंत्रिवरा राज्यकायांनि गर्नु मदिर
जय शिवाजः स्वम्य पादाम्यव्यवस्था विधानुसामा 'मोरोम्ब
मुम्यान् मधिगन् मुस्यान्निधाय नरामया पनि गन.
नारगुजापतीन् सीयान् बिवावीरभूनीना meta
पाटनाव चपामाम. यांग्री गाविसस्य इमां dir
श्रीशिवाजिमहायचरिते
मवन्वा सर्वे राज्यकार्यकुशलाः कमप्येकमप्रेसरं विधाय संग
स्वराज्यं वर्धयिष्यन्ते. मम च कर्तव्यं स्वराज्यस्थापना वया गोगाएका
प्रतिपालनमेवेवि सर्वविदितं. तश्चैवंविधयाऽपि संभवति.
अन्यर-वयं विजापुरराज्यस्स सांनिभ्यतो सामान
योचु न पिभीमः. परन्तु दिल्टीनगरस्य विप्रष्टत्वेन परमेम्बरमा
पेन प दिल्लीवरेण योध्दं सहसा न प्रभवामः. अनेन विधीमय
नापमपि संशयो विनश्येत्.
कपटी विडीवो मां प्रतिबंधे स्थापयेन तु प्रागैषियोजयेत्. यात
यथोचित वतन्तामिति.
वादितं शिवराजस्य भाषणं तया दिलीनगरगमने निभा
रा,मानितोगुरनगम,निळोमानदेवमुमार नामपान,
No text on this page.
श्रीशिवामिमहाराजचरिते एवं सर्वा व्यवस्था विवाय निश्रिन्तः शिवराजो नियत सकलशुभलक्षणसमन्विते दिल्लीनगरं गन्तुं निर्गतोऽपरां भग मातरं जिजादेवी प्रणिपत्यानुनामयाचत. सा च दूरगानिनं निरीश्त्य स्नेहविव्हलाऽपि राज्यकार्यगौरवं जानन्ती विसर्जय वतश्च भगवती प्रणम्य स्वपत्नी सखीदेवीमाय शिवराजमा कपटी दिल्लीश्वरोऽवरंगजेयः शिवराज स्वस्मिन्विश्वस्त स च्छन्तं समाकण्यं परं मुदितस्तनत्स्थानाधिकारिणः प्रति 'युवर त् सत्करणीय आदरणीयश्च शिवराजः' इति आज्ञापयानास. यत्र यत्र शिवराजोऽगच्छनात्याः म एवाधिकारिणस्तं सादर वन्त. सैनिकांच संतोपयानामुः. शिवराजश्व प्रकृत्यैव महामान आसीत्तेन सम्वल्पमपि अपमान नामहन. एकदा शिवराजो दि नगरं गच्छन् मार्ने औरगाबादनगरस्थं जयपुगयीशं जयसिंह व च्छुस्तनगरमाययो. यथानियन शिवराजः स्वागमनं दूनमुवन नग धिपाय न्यवेदयत् . पान्नु गर्वभुग्न. स यवन: स्वयं शिवराज सर नु नागतः स्वस्थ भ्रातुप्पुत्रं प्रपयामास. शिवराजोऽपि तदीयमभिः जानन् सहसा जयसिंहस्य निवासमेवाजगाम. वत्र च स्वतंत्रराज वे शिवराजमवेश्य स टवितो भीतः क्षमा याचित्वा सा शेपमादरयामास.
No text on this page.
......... विहितसान्त्वनो विवेकेन चित्तं वशीछत्य तूगी स्वस्थानमायने. वाचकाः ? यद्यपि शिवगजो न दिल्लीपदिसमस्तथापि वदाधिकारियं परन्तु वृद्धी जयमिहतं भूयो भूयो दिल्ली नगरं गन्तुं प्रेरयामास. जयसिंहोऽपि सर्वधोत्तमविधया शिवराज सत्कर्तु दिल्लीश्वराचन श्रीशिवानिमहारानचरिते. इति पृष्टः पंचसहस्रमादिनामाधिपत्यनिति प्रत्यवदत् . तदेवत्रिशन्व कोपातिरेकसंतमस्ताम्राभ्यां नेवाभ्यामग्निस्फुलिंगान् वर्षन्निव और करालया दृशा तं दिल्ली-वरं दहन्निव शिवराज उः 'किमहनित्य- दिल्ली वरपारिपाकाअपि क्षणमात्रं स्वशनानि विस्मरन्त आश्यंत व्धा अजायन्त. स्वयं दिल्लीश्वरोऽपि शिवराजल नरसिंहस्पेब पोरां गर्जनां निशम्य निमालिनलोचनयुगलः परमेश्वरमस्मरत् . अध भीतोऽपि दिल्लीश्वरी धैर्यमबलंव्य 'शिवानिः किं वतीति रामसिंहमपृच्छत्. तेन च तदागये निवेदित एव स दुष्टनतिः अवरंगजेवः शिवराज स्वावासं प्रापयितुं रामसिहमाज्ञापयत्. स्वयमपि सभां विसर्जयित्वा स्वप्रासाई प्रतिययौ, शिवराजोऽपि रामसिंहन शिवराजसदृशोऽन्यः कोऽपि नासीत् . एवसत्यपि दिवी वरेण स्व. माहूयदृशमपमाननं नाम मत्वमेव हननवा. किंच-शिवराजः क्रूरत माणं पितृघातकं बन्धुनाशक त जानन् दिल्लीनगरगमनं न्यपधयदे गृहीतवान् . परन्नु पाप: विमपि स्वकीयं वचनादिकं विधूय शिवः राजमित्यमपामानयन. ܝܙ
No text on this page.
No text on this page.
No text on this page.
मानत पर Irut
श्रीशिवाजिनहाराजचरिते.
सिंहोऽपि दिसम्वरस फन्नता वथा फापट्यमयेश्य रुटो नि
रामसाहाय्ययन्. अग्रान्तरे दिलीभ्यरो रामसिंहद्वारा DिE
प्रलोभेनानुकूलं विघातुं प्रायतत, परन्तु बुद्धिमान् शिरा सा
दिनापुरप्रभृतीनां दक्षिणापयतिनां यरनराम्यानामाकना -
युष्मान् साहाय्यविध्यामीति यदन् न त स्थानुमैग्छन् .
भय सामानाभ्यां यदुशो योपितोऽपि शिवराजो या
नानुलोऽभूत् तदा स कपटी रिती परो पणेन त यश लिन
मति पर. स पात्रमेय पोटादसाननामानं ययनमावूप
जनियामभानममिन पचगहनागि साधारण स्थापनामादिका
जगाद पन भनिगारिमारिय कम्पास infr.far.
मोऽपि कादिर ना तन शधिमा निगए गनापनि
सब निnिit foreign गयापंचमहान
शिमामामलिन मायानाम प्रसंग farm.
म ! नितान aunt In Hindi
मियना पनि
शि
No text on this page.
धीशिवानिमहारानचरिते एवंवृत्तेषु कतिपयदिवसेषु पुनरपि आत्मानं नीरोगं स्या- यन् शिवराजः स्वारोग्यसंतोषप्रदर्शनार्थ पुनरपि पूर्ववत् फलादिम- क्ष्यपरिपूर्णाः पेटिका: प्रेपयितुमारभत. काश्चन पेटिकाश्चनुर्वाहक- वाह्या आसन् . निरीक्षकाच पूर्ववदेव काश्चन पेटिकाः परीक्ष्य वीतसंदेहा अन्यास्तथैव प्रैपयन् . (३) इत्थं विश्वस्तानिरीक्षकान् प्रेक्ष्य शिवराजः पलायितुं मतिं चक्रे तदर्थ च परमविशालास्तिस्रो विश्वस्तवाहकवासाः पेटिका विधाय तत्रैकस्यां स्वयमुपाविशत् . अन्यस्यां तु स्वतनयं संभाजि. अशाच स्वामिभक्तं स्वशरीररक्षकं हिरोजीफर्जन्दं त्वं हि मदीयं वेषं धृत्वा मदीये शयने स्वपिहि. अयं च यालकस्तव समीप तिष्ठतु. यदि कदाचित् कश्चन निरीक्षक आगत्य पृच्छेञ्चेचदाऽद्य महाराजः प्रबळ वियुद्धशिरोवेदनो न मानवभाषणं श्रोतुं शक्नोति तन्मातेति एप बालक एव प्रतिवदतु . प्रभाते च त्वमपि केनाऽपि मिपेणेतो निर्गतः संकेतस्थलमागच्छेति. सोऽपि स्वामिभक्तः सर्व तदुक्तं स्वीकृत्य तथैवान्वतिष्ठत्. शिवराजम कुलस्वामिनी भवानी नमस्कृत्य स्वहस्ते भवानीखझं धारयंस्तस्यां पेटिकायां स्थित्वा तस्मात् प्रतिबंधान्निरगात्. निर्विन
No text on this page.
No text on this page.
No text on this page.
ते सर्वे प्रतिबंधे निहिता. 'चोष युष्माकं वंशजस्तदाऽनेन समं एतादृशाः पूर्व प्राह्मणा वा क्षत्रिया वाऽऽसन्. वत. यवनेपु कः खलु एकाकी स्वामिभक्तसाहाय्यं विनाऽत्यल्पमपि देशकार्य मीशिवानिमहारामचरिते. सर्वानप्य{चत्, पफदा घ कस्मिवित्तीय मातुं शिवराजो ययो. तुः माह्मणे संकल्प कथयति सत्यन्ये प्राह्मणाः परस्परं शिवराजपलायन वातामेव समलपन्, वान् संलापानिशम्य शियराजः शीनं सात सत्वरं स्थानान्तरं मायान्. यदा सलु शिवराजः स्वदेशं प्राप्य स्वप्रधानामात्ययाला मथुराक्षेत्रवासिनः संभाजिना समं समागन्तुं दूतद्वारा न्यवेदयनर ते प्रयोऽपि बन्धवः क्रमेण दक्षिणापथगामिना मार्गेण प्रावसन्. च संभाजि राजचिन्हयुक्तं समीक्ष्य जातसंदेहेन दिल्लीश्वराधिकारिणा भवन्त एकपात्रे भुंजन्तामिति उक्नास्ते संभाजिना सममेकपात्रेड भुंगत. तेन निवृत्तसंशयः स यवनाधिकारी तान् सर्वानमुंचत्. शिवराजः स्वराज्य स्थापयितुं प्राभरत. सर्वतो मारे जामरमु बलिटेषु कतु प्रभवेत् ! तेच परस्परं मिलित्वा कार्याणि घः. यत्र । केवलं नाम्ना ग्राह्मणा वा क्षत्रिया वा कलहायमानाः स्वमातृभूमि परकीयानां दासी कुर्वन्ति तत्र वक्तव्यस्थावसर एव न. अस्तु
No text on this page.
ते सर्वे प्रतिबंधे निहिता. 'चोप युप्माकं वंशजस्तदाऽनेन सन भवन्त एकपात्रे भुजन्तामिति उक्नास्ते संभाजिना सममेकपात्रेड यवनेषुकःखलु एकाकी स्वामिभक्चसाहाय्यं विनाऽत्यल्पमपि देशकार्य मीशिवानिमहाराजचरिते. सर्वानप्यमुंचत्. एकदा च कस्मिचिची नानु शिवराजो ययो. तत्र ग्राह्मणे संकल्पं कथयति सत्यन्ये प्राह्मणाः परस्परं शिवराजपलायन वार्तामेव समलपन्, वान् संलापानिशम्य शिवराजः शीघ्र स्नात्वा सत्वरं स्थानान्तरं प्रायात. यदा खलु शिवराजः स्वदेशं प्राप्य स्वप्रधानामात्यश्यालान् मथुराक्षेत्रवासिनः संभाजिना समं समागन्तुं दूतद्वारा न्यवेदयत्चदा ते त्रयोऽपि बन्धवः क्रमेण दक्षिणापथगामिना मार्गेण प्रावसन्. मार्गे च संभाजि राजचिन्युक्तं समीश्य जातसंदेदन दिल्लीश्वराधिकारिणा भुंजत. वेन निवृत्तसंशयः स यवनाधिकारी वान् सर्वानमुंचन्, सजना ? एतादृशाः पूर्व ब्राह्मणा वा क्षत्रिया वाऽऽसन्: शिवराज' स्वराज्य स्थापयितुं प्राभपत्. सर्वतो जामत्सु बरिटेन कनु प्रभवेत् ! तेच परस्परं मिलित्वा कार्याणि चक्रुः यत्र । केवलं नाम्ना ग्राह्मणा वा क्षत्रिया वा फलहायमानाः स्वमातृभूमि परकीयानां दासी कुर्वन्ति तत्र वक्तव्यस्वावसर एव न. अस्तु:
पुस्त्या हतो निराधः देशगमनं १
१३
एवं सर्वान्विमान् भगवतीकपयाऽपोश दिलीश्वरमवियंधामिर्गतो
समुस्तो विधुरिव शिवराजो नपभिमांसः स्वराज्यमागच्चत्. सप
में करवीक्षेत्रमागत्य स्वाधिकारिभ्यः स्वस्यागमनं निवेप सतएव
बगरदुर्ग राजधानीमाययो. सर्वे ते प्रथमतो द्वारापालान् ‘केपन
बरेवरगामिनः संन्यासिनो मावर जिजादेवी प्राभिमन्ति' इति
पयितुमबरन्. ए द्वारपालालपा निषेध गृहीताभ्यनुसाः सर्या-
रिसान् भवेशयमामुः. शिवराजप्रभूमिपु तेषु सर्वपु मावर जिजा.
मगिपत्य स्थिसे शिवाज पर्वकाकी पुरनो जगाम. साप
बंगालो मार्गपरिभमातिरेकालान्तं शिवराज न प्रत्यभिशानन्तो
सन्मासिनं निशंकमाउन्न विलोक्य निसिमिये. अधमरा
राजः सिरखाण निधास तद स्वशिरो भ्यपात सा
राय जिजादेवी सं प्रत्यभिमायानन्दाशियेन मुमु. पोटे
या मोराक्षभिरभिाषिप. ततः सा स्वामिभरतान् सेरानामिल
-पवेभ्यः प्रभूतानि पारितारिवापि रिसतार.
आप 'शिवार. पुनरपि गुसेन सारमानीमारतो' वि
बमार सर जना रसनार्थ भावदिनमागन्. पपई
भारमाने यममन्स वः पिरा. स्वापारय
उभी पिाय पूरयः साविधालो सिसर
RE
रियो Triniti माना
मी मानी realing Titोको
पनुननिमामले पशुमानमामाकर
मोम्योग शानीनrj.. नाना-
मसिनि लिन
राससगावमारीमा संस्न मन
पौवनारपति रन.
No text on this page.
No text on this page.
राज्यामिहोपापचयात्याच रणेभ्यो जनेभ्यो पोतयितुं निमुस्मुका: शिवराजमभिपेकार्य- हयामासु. ५ विजापुरराज्ये व्या दिलीपरराज्ये ये स्वकीया जयसिंह इस आर्यक्षत्रिया आसंस्ते प मनसा शिवराज साहाय्ययितुभि- उन्तोऽपि वदुघमस्यासावविकत्व मन्दानास्तटस्या एवासन् . विहिवे बन्याभिषेके उत्साहायलाभोऽपि भविष्यतीति से मेनिरे. ६ विशेषवम धार्मिकविधिभिविहिताः संस्कारा यथा अमानों हृदयेपु स्थिरा भवन्ति न सथान्ये. वयापेमं धार्मिक राज्याभिषेक विधार जनसंमह माधिस्येन भविष्यवीत्यपि. ७ एकदा शिवराजः केनाऽपि प्रसंगेनसर्वान् स्वसजातीयान् भोजनाय समाप्हया. सत्र समाधिकारिणा सर्वेपामासनानामपेक्षया शिवराजस्यासनमुमत विहित. तामिममासनानो नीपोषभावमपमान- कार मम्यमानाः सरे से महाराष्ट्रिमा कुमाः सभापिकारिप प्रत्य. बोपन्-वर्य पहोः पादारभ्य हुन्टीना रागपिनराश्मि पशिरसो विजापुराधीशप्रतिभिः सार्वभौमः समानिताः स्म- शिवराजस पितातुविजापुरराम्येऽस्पपिपासीविसाजी. पपपि शिवराजो राम्पो भनारपसारवापि सम साभोमर निधिम्नपेष राममानने वाला मानिस वापर
No text on this page.
No text on this page.
No text on this page.
No text on this page.
No text on this page.
No text on this page.
No text on this page.
No text on this page.
परनियुक्तस्य दक्षिणापथापिकारिणध.देन विजापुराधांशो १९२ श्रीशिवाजिमहाराजचरिते. तस्य राज्यस्य दुरवस्था द्रधुमपारयन्निभून शिराजाय पत्रद्वारा सर्व वृत्तं न्यवेदयत् . शिवराजोऽपि बन्धोरिमामवस्था ज्ञात्वा दुःसाकुलः सत्वरमेव कर्तव्यबोधकं पत्रं तस्मै व्यसयत् . ताहब्या क्रोधान्धः स मलिनमतियकाजिराजस्वं महाभार्ग पर निरभर्मयत् . नानाकुग- द्वैरताडयत् . नीचजनैरपामानयन् . तत स मानी गुशी प्रधानामालः अत्रास्थानमधुना नोचित' इति निश्चित्य ततो निर्गय शिवराज द्रष्टुं रायगडदुर्गमागन्तुं प्रातिष्ठत. राजनीनिचतुरः स नरश्रेष्ठो रिक्तेन पाणिना महाराज. कथं द्रष्टव्य इति विचारयन् गोवळकोडे. राज्यस्यामात्यो ददर्श. परमधार्मिको तो कर्णाटकविभागे तथा कृत्स्नेऽपि दक्षिणापथे शिवरात्रस्य राज्यं वर्षयितुं तेन प्रधाना- मात्येन रघुनाथपन्तन याचितौ सतोपेण साहानं विधातुमगांचर तुः. रघुनाथपन्तद्वार शिवगर्ज स्वराज्यागमनाय प्रार्थयामासतु स्वयं भागानगरापिपोऽपि शिवराजप्रतापश्रवणभीतस्तदीयं स्नेहमा. चकांक्ष. रघुनाथपन्तश्चेदं गजकारणं तब्ध्वा कवकन्यो महता संतापेग सातागनगरमागत्य छत्रपति शिवराज वीक्ष्य सर्व वर्ष न्यवेदयत्. विज्ञापया-स च कर्णाटकविभागाक्रमणाय. शिवरा- जोऽपि स्वराज्यवर्थनार्थ राबिदिव प्रयतनानोऽनायासेन समागत मिदमाव्हानमगीकृत्य दायभागयाचनाभिषण कर्ण दकविभाग स्वरा ० विधातुमाचफांक्ष. अस्मिन् समये विजापुरामात्यस्य '
No text on this page.
श्रीशिवाजिमहाराजचरिते. जोऽपि स्वसैन्येन समें कवनगरप्रवेशः प्रजाजनैः पुष्पवृष्टयादिमित्र सत्कारैरभिनंद्यमानो नियने स्थानेऽवसत् . ततश्च गुभे दिने स्वामात्यैः समं राजसभां गत्वा भागानगराधीश गोवळकोंडेराज्याधीश्वरं यवना- धिपमपश्यत्. सोऽपि समागच्छन्तं शिवराजमाकर्ण्य महता मादेन कतिपयपदैः प्रत्युद्गत आश्लिप्य तेन सममेकामनेऽतिष्टत्. स यवना. धिपच शिवराजस्य सैन्यं तथा तदीयामाकृतिमवलोक्य परं तुष्टस्तद- धिकारिभ्यः पारितोषिकाणि वितीर्य शिवराजाय गजांस्तथोत्तमानश्वा• मानाविधान् रबालंकारान् दत्वा व्यक्तीकृतस्नेहो भागानगराधीशः शिवराजं परं समतोपयत्. अथ शिवराजे भागानगरमधिवसति सति एकदा रघुनाथ न्तो यवनाधिपस्य दर्शनार्थमगच्छत्. तदा तस्मै स यवनाधीशः शिवराज सैनिकशौर्यमपृच्छत्. रघुनाथपन्तोऽपि तास्ता वृत्ताः शौर्यकथा: कथ यन् 'स्वामिन् ? शिवराजसैनिका गजानपि तृणवन्न गणयन्तीति' वदन्नस्तोत्. तेन विस्मितः स तेषां शौर्य द्रष्टुं कृतनिश्चयो रघुनाथपन्त द्वारा एसाजीकंकप्रभृतीन् दश सैनिकानाव्हयत्. द्वितीये दिने सकल' प्रजाजनालंकृते राजप्रासादांगणे स्वयं राजपुरुपैः समं वातायनमधि- वसानः स यवनाधिपः प्रमत्तं मधुनोत्तेजितं गजेन्द्र मुक्त्वा तेन समं योध्दुं शिवराजसैनिकानामन्यतममाज्ञापयामास. तदानीमेव एसाजी- कंफ: केवळं सद्गहस्तः पुरतोभूय तस्थौ. सोऽपि मत्तेभस्तदाक्रमणाय
No text on this page.
९. श्रीशियानिमहाराजचरिते. जोऽपि स्वसैन्येन समं कृतनगरप्रवेशः प्रजाजनैः पुष्पवृष्टयादिभिः सत्कारैरभिनंद्यमानो नियते स्थानेऽवसत् . व्रतश्च शुभे दिने स्वानात्वैः समं राजसभां गत्ला भागानगराधीश गोवळकोंडेगव्याधीश्वरं यवना- -धेपमपश्यत्. सोऽपि समागच्छन्तं शिवराजमारय महता मादेन कतिपयपदैः प्रत्युदत आसिभ्य तेन सममेकासनेऽतिष्टत्. म यवना. धेपश्च शिवराजस्व सन्यं तथा वदीयामाकृतिमवलोक्य परं तुष्टस्वदः धकारिभ्यः पारितोषिकाणि विताय शिवराजाय गजांस्तथोत्तमानश्वा- सानाविधान् रबालकारान् दत्वा व्यक्तीकृतन्नेहो भागानगराधीशः शेवराज परं समदोपयत्. अथ शिवराजे भागानगरमधिवसति सति एकदा रघुनाथ तो यवनाधिपस्य दर्शनार्थमगच्छत्. तदा तस्मै स यवनाधीशः शिवगन निकशौर्यमपृच्छत्. रघुनाथपन्तोऽपि तास्ता मृत्ताः शौर्यस्याः कथ -न् 'स्वामिन् ? शिवराजसैनिका गजानपि मृणवन्न गणयन्तीति' दन्नस्तोत्. तेन विस्मितः स तेषां शौर्य द्रष्टुं कृतनिश्चयो रघुनाथपन्त. रा एसाजीकंकाभ्वीन् दश सैनिकानाव्यन्. द्वितीय दिने सकल जाजनालंद राजप्रासादांगणे स्वयं गजपुरूपैः समं वातायनमर्षि मानः स यवनाधिपः प्रम मधुननिति गजेन्द्र मुक्त्वा वेन सनं दु शिवराजसैनिशानामन्यतममाशापयामास. वदानीमव एसानी. का केवलं सगहस्तः पुरतोभूय तस्थौ. सोऽपि मचेभस्तदारममाय
No text on this page.
कदापि महर्ष वादोऽपि न प्रेष्यते. समई यवनाकान्तभूविभागमोर. श्रीशिवाजिमहाराजचरिते. गृहन् क्रमेण श्रीशैलमल्लिकार्जुनक्षेत्रमागमत्, तत्र चालौकिकसो- न्दर्यशालिनी वनश्रियं तथा कृष्णानदी वीक्ष्य संजातवैराग्यः श्री- शैलमल्लिकार्जुनं नत्वा तत्रैव वस्तुमियेप. परन्तु रघुनाथपन्तो रा- जकार्यप्रवीणस्तं रहस्यवदत्-राजन् ? इदं संन्यासियोग्यं वैराग्य राजपेस्तव न योग्यं. त्वया हि गोत्राम्हणरक्षार्थ भुवमवतीर्णन तदेव सम्यगनुष्ठेयं. स्वामिन्? प्रवलेभ्यो दैत्येभ्य इव यवनेभ्योऽस्मान रक्षितुं त्वदन्यः कोऽपि नास्ति. तत्कर्तव्यपराङ्मुसो मा भूः. भगवान् त्वां चिरायुपं विधाय यवनान् भारतवांनिःसारयत्विति. इदर महामात्यस्य प्रतिभामयं भाषणमाकर्ण्य प्रकृतिमापन्नः शिवराजो जनक इव वत्र पुण्यानि कर्माणि कृत्वाऽप्रेऽवजत्, वनभ जवेनाने गच्छन् शिवराजः चन्दीनामर्फ महादुर्ग उरोध. पकार पात्मवई. तथैव सर्व प्रदेश स्वकीयं कृत्वा तत्र स्वप्रतिनिधि न्यभार अथ सकलभारतप्रसिद्धस्वादुसलिलाया: परमरमणीयवनश्रीभूपिधापाः कावेर्यास्तीरे छप्तनिवासस्ततएव व्यंकोजिराजाय स्वागमनं निवर. यामास. दूतमुसेन समवदच्च- दिवंगतानां तातपादानां बहदि वर्षाणि वृत्तानि. वैः संपादितः कृत्स्नो भूविभागो भवतिरेव भुज्यते. नार्धमत्रागत आयुष्मदा इष्टव्यः. पवार दायन्यपस्था फरिप्याम इति. म्यकोभिराज परतपसः शयराजस्य नियोगमाषण्यं मिने भ्यः कम्यं पप्रच्य. वानिय प्रतिटिलानि पभापि feos
No text on this page.
श्रीशिवानिमहाराजचरिते. खलु यवनैराक्रान्तं. तन्मोचयितुं प्रयतनानस्य मे स्वल्पमपि F प्यमहत्वा प्रत्युन विरोधः क्रियते. तदेतदत्यन्तमसमीचीनं. प महत्या जीवनमयलानां शोभते नतु पुनः क्षत्रियाणां. यदि त्व फरस्नं दक्षिणापथं स्वायत्तीकर्तुमिच्छसि तदा सर्वथा त्यामई स म्ययिष्यामिति. व्यंकोजिराजश्र श्रुत्वेममुपदेशं निभूतं तस्यौ. कतिपयदिवसैः शिवराजो व्यंकोजिराजमुदासीनं वीक्ष्य सनिक गन्तुमनुमुमुदे. सोऽपि फिचिदनुक्त्या स्वानवासमगात्. अग महाराष्ट्रदेशादागतो दूतो दिल्लीश्वरो दक्षिणामधं जेतुं महता से समं स्वयमेवागच्छनीति निवेदयामास. तश श्रुया शीवमेव सरा पानी गन्तुकामः शिवराजः कणांटफयिभागे नूननं संपारित भू- भार्ग परिपालयितुं ग्घुनाथपन्तं तथा हंबीररावसेनापति नियु- स्वय स्वदेशमागन्तुं प्रानिठन. शिमग कृतास्थानमाकर्ण्य म्य जिगजस्य मित्रागिनं शिनगनसेनापविमाप्रम्य पगजेनुं पोरगार मामुः. मोऽपि तन् माचीनं मन्यमानः कतिपययनसनिक वा मनामाचकान. नायतस्तु मामियोऽयमिनि' मत्या या परिदरन् यानमेनियन यत. व्यगोविगतम पलायनरमा जुगोप. रघुनाथप्नोषितन मनेर मां तशय ifor पः पुन विग पराग पर निभायन्. गपुनाया ५ सागनेन मासि. निगम सभाय - गयो न Trary मनो. umra fame रिपालयन्ति. पां महाभागाना नायमपराधी यत् पतफरिभागयाचने. कामन्ये ते पस्नं न गृदन्तीति तपामुपकार ण्व. यतस्ते ज्येष्ठाः. मामनन्ति. पूर्व पफनिष्ठा आम्नामियं ज्ञानकथा सर्पधा ताना धित्य युप्मामि पाकमा विषयात यया स्वतातपादाना यशः पमाम्यन्ति तथैव युप्ताभिरपि करणीय. अनेन मुलभेन गायेण साजिराजो किरायचराग्य पुनरपि युनावपन्तानुमत्याऽरतत. कांटकाक्रमणम पादेच्या पृष्टः-शिवराजभ दिसावरप्रभृतिभिपलायर्यवना. में सुभ्यते न पदापि पराजय प्राप्नोति. पर्य तु जलेन स्वस्पे- दीयेन पलेन पराजिता मन्दभाग्या कि गुर्मः. साम्प्र स पाचव पति विललाप. सादिदं तदीयं वैराग्यकारण श्रुत्वा साध्वी मेवी महाभागास्ते दिलीपनिप्रभृतीन पलायान यवनाधी- नात्य वर्तन्ते. प्रापि तेपामुयोग एवं प्रधानं फारण. गुप्माभिम व ते. मम विरोधः पृत.. अमस्यान युध्मादशान सेवकान् न्यायेन से 'यशासने सर्वथा ज्येष्ठस्येवाधिकारो न कनिष्ठस्पति शासकाराः सेवा लाभ! इति व माध्या तया दीपादन्या स्पष्ट पोधित स
एकदा शिज. कस्याग्भिागं जेतुं सामात्यमायाद्रिमांक
देवनामानवाधिमान् . सोनिंदशं गयनोहत्य मासिका
१७ सज्जनसमागमः
१ धर्मे निसर्गतः प्रीतिः
२ सजनमंडली
३ रामदासस्वामिनामुपदेशः
वापका.?
अधुना
श्रीशिवच्छत्रपतरेतावत उत्कांस बार
किमिति अनेन विषयनिरूपणन निरूपयितुमिच्छामि. बान्धवाः
भस्योत्कर्षम्य कारणं शिवगने वर्तमाना नैसर्गिको धर्मनीविरे
धर्मद्वनेह फम्यापि समाजम्य धर्मो नाभिप्रेतः किंतु संग 8
समाजधर्माणां
माणभूत. पोपकारफलक: माचारधर्म पर गूगो.
शिवगन फियान् सदाचार आसीदित्यवादी समुदाहरणं कथयामि
बिना परमलापण्यमान भूमिमीनी निमामि दुर्ग
नं पश्य शिम्मित: मापन 'भागनगर
इस सवामिन्य, ममगीन मन्यमानम्वामाहाद
+
No text on this page.
नीशियानिमायनपरिते.
रतेभ्यो मानाभिपेभ्यः सदापारमिति. सं मभ्यासमा सोऽभाव
इस शिवराजस्य भाषणं निशम्य सम्पपिराय जनामिव मार्मिक
प्रगम्य तमाशामन्यवन्द.
पापका: १ किमिदं न लोकोतर! गटास्टे परदारजेनुपा
दिखीश्वरप्रभृतयो यवनरामालया पुण्यश्लोमे जनक दब धर्मरतः
शिवराजम. तथापि यायचन्द्रदिवाकरस्थायि पन्द्रिकायपलं वदीयं
यशोमण्डलं सजनानानंदयत्येव.
अनया नैसर्गिक्या धर्मप्रीत्या स आवाल्यादेव दीनदया-
लुरासीदिति सर्वत्र महाराष्ट्रनिहासे प्रसिद्धमेव. प्रायो धार्मिका
जना आत्मौपम्येन सर्वत्र वर्तमाना दयालय एव भवन्ति,
(२)
तामिमां नैसर्गिकी धर्मप्रीतिं तदीया माता सम्यगवर्धयदिति
पूर्व निरूपितं. यथा मात्रा सा वर्धिता क्थैव तदानीवन्या सज्जन.
मण्डल्याऽपि. रैर्दुराचाररतैर्यवन रतवर्षे समानान्वे सर्वे जना
ऐहिकं तथा
पारलौकिक फलमलभमाना अत्यन्तमलिश्नन्, तहि-
कफलस्य स्वास्थ्यलक्षणस्य रक्षणाय यथा शिवराजः प्रादुर्बभूग,
किफलस्य मोक्षलक्षणस्य रक्षणार्थ स्थाने स्थाने सर्वत्र
अजनमण्डली प्रकटीबभूव, महारा तु सहस्रशः प्रा:
*
No text on this page.
यौशिवाजिसहाराजचरिते. : : शिवराजश्वेदं वृत्तं लभ्वा सन्तुष्टस्वान् द्रष्टुमैच्छत्, परन्तु राविधिक ..दने वा मामे वा नदीतीरे वा यतकुनापि पर्यटन्तभिरातन्मनोर नापूरयन् . रामदासस्वामिना, चायं विशेपो यत्तेन्यसाधुक्त् संसार- चिन्तां विहाय केवलं भगवद्भक्तावेवात्मानं नारमयन्त किंतु यवन- संघस्तान् जनानिरीक्ष्य परं सिनास्तान्मोचयितुमैच्छन् . अब शिव. राजः श्रीरामदासस्वामिनां दर्शनार्थ रात्रिंदिवं वनाइनान्तरं पर्यटन खानलब्भ्या खिन्न एकस्मिन् गुरुवासरे महाबलेश्वरतीर्थ गत्या स्नात्रा प्राम्हणान् भोजयित्वा श्रीसमर्थचरणदर्शनं विनाऽनामहणाय कतरापथः मुष्याप. द्वितीये दिने श्रीसमर्थानां पर गृहीत्य वीर• एव शिष्यः शिवराजे प्रत्यागच्छत् , शिवराजोऽपि प्रमुदिवस्तापटिया शीघ्रमेव चाफळमठं गत्या दत्र रघुपति प्रणम्य श्रीसमर्थांना पुरतो मुकुलितहम्नसस्थौ श्रीसमर्थाय तं शिवगर्ज मूर्त महाराष्ट्रपराक्रम मिव समीश्य सन्तुष्टाः परमप्रीत्या तं सर वृत्तमच्छन्, घन्म: सात् माथुत्या प्रमुदितमानसा भूय. पराम्मान् विधानुमुत्तजयामागुः शिवाजशानुपहाणार्य प्रार्थयत. श्रीसमर्थांश ते योग्यं मन्नानागा' मंत्रोपदेशनानुगृय कतंत्र्यमिन्थमुपादिछन् -राजन् ? मानस मध कवंध्य परमात्मभक्तिः, सा प न पामधामंतापाय बिमा fit तयारयाग भानि, धान्मना मानरः पशुभि jut वर्षमानः पगन् दुमाति. पावो भीत्या Rs. मनुविधन मुधी भाति यथा पारस्य विभीविwिiste परमेश्वरभीतिः सर्वमा परमात्मा.मदीयानि पापकत्यानि टोफिकेऽपि. नीचा: स्वार्थलोटपा जना राजानं स्तुवन्त फव्य- सनातनधर्म रक्षतु इति. १ . रेण दण्टेन दण्यदिति मन्वानो मानरः कदापि उन्मयो दि स्वकर्तव्यदक्षम जायते. राजन् ? इह खलु संसारे से जना या ये ईश्वरादिन्यति. प्रायः 'हन्द्रियारामा इन्द्रियमुखलाभेनैव सत्यवां भावयन्तो जनाः' इहोपलभ्यन्ते. वस्मातेपो पोन्मधानां पीने कम्प्येयानां नीयानां शासनार्थ राजशक्विरपेक्ष्यते. स एवं राजा यः प्रजानां परिपालनेन स्पजीवन यापयवि. अन्ये प यथेच्छं पर्वमानायौरा इव प्रजाभिवतीर्ण द्रव्यमुपभुजाना राजशद्ध दूपयन्ति. याप पारलौकिके परमात्ममपितरूपे फर्मणि सावधानता सथैव बिमुख विदधति. खत् सावधानेन गाते निराकर्तव्याः सजनाम संमणीया. शिवराज ? कि पहुना 'मुख्य हरिकथाल्यानं । द्वितीय राजकारणं ।। मृतीय सावधानेन । सर्वग्र रामवर्तन' इति निवर म्यायन् कर्तब्य पुरु. भगवान् सीतापविस्त्वा विजारिन विधाय शिपराजभेमममृतोपमं पशुपदेशमामय सन्तुष्टः सदैव साय. पानेन यसमानः प्रभूतानि परोपकारकार्याप्रकरोत् . Sus จคอจลาจละจก my चिकित्सामारभन्व. शिवराजम स्वसेनापति तथा स्वस्थ प्रधानामात्य दिपरराज्ये पराकामन्त मनसिकत्वा स्वावस्थो गोपयन् शमिमेर १८ उपसंहारः १ पश्चाद्राज्यव्यवस्थाविधानं. २ स्वर्गवासः ३ गुणदोपविवेचनम्. एवं सततं विजयमानः श्रीशिवराजः परोपकारकार्यापि प्रतिदिनं कुर्वाणः परमुत्कर्ष प्राप. एकदा स स्वराजधानीमधिवसानो गूढचारमुसेन दिल्लीश्वरः स्वशासनार्थ दक्षिणापथनियुक्वाय प्रान्ता भ्यक्षाय प्रभूतं धनं प्रेषयति ' इति शुश्राव. तदानीमेव स्वकीयं प्रत्रवि सादिमण्डलमादाय निर्गतोऽकस्मात् मार्गे एव तान् कोशवाहकाना- कम्य सर्वान् कोशानात्मसात्कृत्वा महत्या त्वरया राजधानीमाया. अनेन दुःसहेन परिश्रमणोरसि संजातवेदनो ज्वरितोऽभूत् । ज्वरमनववरन् वीक्ष्य भीताः सर्वे सेवकाः कुशलान् वैद्यानाहूर चौ स्वदेशमागन्तुमाशापयामास.
जनमासांस्तथा सेनानायकांचाहूय जगाद-गुरपा अर्य हि मोय परमो दृश्यवे. भवामईन भविष्यामीति निविफल्प. चिरयित्वा काटिमुद्राय फसमित्या प्रधान जगदीशपेव कारण. विसस्नस्य गग्यस्य पालक समीधीन पुषः कोऽपि नास्तीति दिभ्यरतु मदीयमन्तफालं फाइव प्रवीक्षमाण. पायागत्य ले राम्यमानम्य पुनरपिन आर्याणा फन्यका पत्याहासीकरिष्यति. शोकस्यावसरः यो हि जास्तेनावश्य परलोभे द्रष्टन्य एक. उपसंपर पो विजयीभूप समागयो समीश्य सन्तुष्टः शिवराज एवं समयं समुपस्थिर्व जानन् साम्यम्पपस्यां पिकः । पर युष्मा साहाय्यन महत् स्वराभ्यं संपादिवं तस्य साम्प्रवं वारणाया. यह मम पैतृक पत्वारिंशत्सहसमुद्रार्य राम्यमा (पने मे मनः म्येष्ठः संभाजित कर परीगामी शीघ्रकोपी राजप- नईः कनिष्ठ राजारामभ समीचीनगुणोऽपि भयापि ययसा पाळ:. साम्यवं युप्मा प्रतापतेजसाऽभिभूता विजापुराधीशप्रभृतय पुनरपि से साहाप्ययिष्यन्ति. सदस्मिन् भाविन्यनर्थे युष्माभिरैफमत्येन पनीयसंभाजि पूर्ववत् प्रतिपये निधाय राजाराम राज्यापि विधाय सबैरपि स्वफर्माणि कर्तव्यानि. न परस्पर फलह फरणीयः- पन्त:फलहो न कदापि भेयकर. प्रत्युत सर्वनाशकरः. परस्प रहापमानामो बीभ्य पूर्ता यवना भवागत्य पादान मामात्य वपपपशिष्टं मदीय प्रेम युप्माम, किंवा युध्मत्पूर्वजानामार्याणां हे
१.२
प्रोशिशनिमहारावधरिते.
वा, सरमाया, रसभगिनीपावित्रत्यभगभी, अनायस्नुपाना:-
पण या, मिपालनास्परता या, सदा युप्मामिः परस्पर कामोर
माय: मेजातस्तु महता प्रयरनेन पहिरनीय इति वारिका
चमेन्जिमा प्रार्थना यया मम प्राणेभ्योऽपि प्रिय मातृभूमिः पु+
of यवनानां दासीन मरिष्यति नया गांचा भवनिनोगपति
जननाम्य यागनिनः शिवाय
पामामाधाम मत निपनि गृहन् .
11 a intrat in TL 6.957 4-771: tirrytt
बनाafalfrinari Hit
ifrai नानामामीन
Mini Titi, PET Trainik
tirituti.natin.in
• नारा ""
.nitinue 4
बा स्मरन्तो दुर्गद्वाराणि पिधाय न बानी पहिरकाशचितुं
पिरत् पंपभूवसाप. सदानी पुतळादेवीनाम शिवराजस्य मृतीया
ली मरगमने पके. पारसः अस्मिन् जननमरणशालिनि संसार
२२ जाता मुठा या परन्तु शिवराजसदृश पुण्यभोग भूपाये
मापसरवणेन तथा पावसा'बाबाओगुप्पप्रधाना
नानाविधमहासभा मा दा र मतपन्न
एसायपिपी मोहरकरीन सिराज tan
भविषमयामरत. समरमामा.सि.pl
स्मिाधानीतिमसाधीनं.शिराज महक्षा प्रयासनेस मत
अमान् पारामार Rsxilar.Javathin
मुना KRK 5.gandiinwint
उपसंहार
भए कपमपि स्वशोफ विधूय सऽपि अमात्याः शिवराज
नाशापयामागुः ततम सर्वण राम शिवराजदहमसात्य
२ भागी न भूतः शिवाजादपि लोगोसावाशालिनी वीरा माना
वि.शिराजस्य पापूर्व न सार्याधीन नापि म्यापापनापी
राग्य Ens समुपन्धितेऽसमम बियोगासन
प्रति मोदन देविसम, पुत्र दुमोबय तभप्या.
प. पराग मातृपदयात. माजना ' ये
समनिer
मामा us. ARREE REमो भात faierariant
RPAN MONE. Immigen
No text on this page.
सारितभरिस पोधपति. प परकीरपासपाइनार्थ स्वीरे-
पण्टिन्. परन्तु यदिशिवराजीवनगजवदेश निर्गुण्ट्येतरवचन.
महिलसपरोऽभविष्यपदा स गुन्यो तुण्ठकथाकथयिष्यत् ।
नेकपापि शिवगतः स्मुसार्य संपादितान् द्रव्यात् फदिकामपि
मनुपपुर. प्रत्युत शिवराज संपादितस्व न्यस्य सदुपयोगार्य
मारवं निरीक्षकमुसानिमाय कुरा सिराजस्तमाहूर फरानि
परमवाइयत्, भरदप-पुरक' ६५ द्रव्य रउम्यवार्यन मात.
पापका। परिनिवावियामा कसरिराज नि.
हासीविजिनिअरिनापरंसस्परिकरिनर तुम वा
के समायमर बनान् पोरसवा मानिनोकामना
(तुं व्यापेक्षत. शिवराउ परं निस्सहस्तदीयामशानापूरयत्.
भूरा मझ प्रदत्त. मातृभूमिरनेन ग्येण दीनान् जनान् रशितुनि.
उपहारः
सरस पनर नु भ. पारपसामन्त वस्तु शिवराजस्य
नसन्ति गारमेर दण्डनीता भवन्ति, लुन्धर्व लुण्ठकत्वं
दिवान् सावधान भासीदित्यनाइमेकां फया कथयानि.
एका युवराजः समाजिगजो माया मुरि प्रार्थितोऽस्या.
14 स पुमियादित पोशगारस्य सारभीपदुपार वत एव दम्ब
पाति, योन्मसान् यवनानुनमहापितुं तस्माया पौरस्र समारहारे
पशानिस्तानमारविहित सौर वाम तानानाति.
No text on this page.
No text on this page.
No text on this page.
No text on this page.
भारतसाधुरत्नमालायाः प्रथम रलम् श्रीमद्वल्लभाचार्यचरितम् लेखकः हसूरकरोपाव्हः श्रीपादशात्री [म्पायतीर्थः, वेदान्ततार्थ , मांगा सातार्य मसागरथ'] अस्मिन् पग्नेि श्रीवल्लभाचार्याणा समग्र परित, ५.. । स्वरूपं, तदीयानि तत्वानि, तत्वज्ञान, शमगचार्यासना मनापा स्यैव मतस्यादरणीयत्वे प्रमाणानि सम्यम् निरूपितानि. श्रीगड पार्याणां परितमन्यदेनादश न विद्यते. मूल्यमापनका प्रेपणव्ययः पृथकू. द्वितीय रलम्-- श्रीरामदासस्वामिचरितम्, अगिरप्रदीभविष्यात मेनेजर पी. पी. गंगे. ३०मिलीगजार, दोर, गिरी C.I.
No text on this page.