Shree Jubilee Naagari Bhandar Bikaner
Raghuvansham Dasham Sarg
Front matter
৪
মুৰয়।
মুম্ভ শ্রদ: ক দ (২), সমান্ (3) মা নগ্ননা
মুল, খলমিযৱা{} যতো লেনি: {} যয় ঃ অষন: )
व, चिरम् पतिएत् ()। सामग्राभावादिलम्यो न तु बन्धात्वात्
বুনি স্নান।
২। মাধৱম্বৰ: ক ন ন্যান্য মান্ধ অনাসরোনালি ধৰ
ঘুষ দ্বি অনিন।
২। ব্যালয়, দি বৃদ্ধ সয়াবিল্য অবসিখৰীমানা
যবন ব শ্রীহয়।
৭। বা মেকা িশী: স্তম: ভুত মিল লিমি
পদ অইব, লখা একমায়নীতি যত্ন তুলে যাযথ লিলি
দম দ্বীন । ও কিযা বা সন্ধিীৰ বহু
সুখী কালিমীন যুবি। দাজ্জালমবিষাশ্য সাবিন্নাঘর
অধীলিখাৰ বাবে প্ৰ, ৰাহুম্মা লাব্যাধি লিখ।
৩। সেই রাজা পুধিসে নিমিত্তাপেক্ষী হইয়া, মন্থনের পক্ষে যাহা ব্রত্নে
পত্তি প্রকাশ পায় নাই তাদৃশ সষ্ট্রের ন্যায় বহুকাল অতিবাহিত করলেন।
3. Like the occan, with its treasures conccaled, before the
cburping, long remained the kin?, unconscious of the efficient
caure (faf#*#11"), upon which depended the issue of a son upto
him.
সোহবধায়ে : সদালালিন্য।
আমি বিয়ান: ব্রক্ষ্মীয়াৰিছিলিল: ৪।
৪। নি। জায়গায় হাই (৫) নাম হৃত্বি
সুবিঃ হে', গান্তী রা যগাষি আবিসঃ যামিকা:
af {} , to gf af. (৫) খনন water, af {ify
৭ পি • (4) লা to tay,-শিখি। অrি। আল্লাস।
* লিং, ৫. মা-ই।খীবন। প্রায়। নই, &c.),
{}য় মহঃ faমা ধ} {} . to read.
दशमः सर्ग।
५
विगमित्यादिमा शिवम्तो निपातः। जिवामान: जितान्त -
करणाः सन्तः, सन्तानकाजियः (२) सुचार्थिनः, तर दशरथस्य
पुत्रीयां पुत्रनिमिधाम् । पुनाश च गति प्रत्ययः। रसिं (३)
यागम्, पारेभिर (8) प्रचकामिरे।
। ऋष्यशादय भूविज जिलाकान सन, सम्मान काइदिय त यो.
थाम् दृष्टिम रेभिरे।
पघा पादि पाते। त्रित पाहाये ते। सम्मान काजनीति
राधाम्तर-कृष्णादिभि मत जिताम्मभि सखिभि पुतीया
Fट पारे।
४. मनु पयममिद्ध कथं परान माधयतीति विशेषणदप प्यमहादीना
परायानयोग्यत्व चितम । पाटिदार गिट-बामदेव काश्यप-समाध
किन पामोमियादातीराम पवार्य धमनमे पधात
पुचिकार । कामिना स्ययाव मुमतया उपवीगान तक्षामना ।
warदय सम्म रात मन्नामकाडसिप मन एवम् रचन्त सामन्च
72(मिति
पनि
Rielyabrings and other Porformers of sacrit . ५ ।
Tad ruldund their paseksas and wito .tlu? need
Facrifice, namod Puttreshti, on account of the king, wana.
disrous to oltoin a 8011
तरिमनपसर देवाः पौलसोपाता हरिम् ।
अभिजन्सुदिापात्तम्दिावाचानियाध्यगाः । ॥
५। किमिति । मजिन पदसरे पुकानेटिभरसियम, देवा
reto wh, पिन AM tracra. २ ।
(titorinth SATHए । भर
[12.) पर A VEslim (four .
सहि भगवान् रघुवंशम्। सुषम्यस्य गोधापत्यं गुमान पोलम्यः (१) रायणः तेन उपरताः (२) पीडिताः सन्तः, निदाया: ३ घमासा, अध्यागं गछनोति यध्वमा पायाः पन्तायन्ताध्यदूरपारमानन्तेषु डाति इप्राययः । छायाप्रधानं रक्ष छायारक्षम स्व । भाकपार्थिवादित्वा समास:। हार (8) विद्याम, अभिनगम : (५) । ५। लखन पदमरे, देना पोलम्योपमा गन्न , मिटाघi ent छायामिव हरिम भिक्षरः। ५। निदाधेन पाओ। पाचातर-: पोलम्योपाने निटा पव कायाक्ष हरि जिम्म। ५। याचादपनाविता पपिका सापाये जायाप्रधान हर मन्न तथा राबपौडिता' देश रामयशाल विमा शरण जन । सामान्यानाहायातकरित्र विपनदेवानाममिति भार । .। डा (छान लाउना) va लोमा (नाव) ka ইঘা, যেরূপ তাপহাপিত পথিগণ প্রশস্ত ই যাবিশিষ্ট বৃক্ষের নিকট গমন করে, সেইকপ হরির নিকট গমন করিতেন। In the mean time, the garde heung persecutei luy Poulastya (67), reprired to Han, in the same way, as sunburnt travellers repair towards an umbrageous tree. ते च प्रामुमदन्वन्तं बुबुधे चादिपुरुषः । अव्याचेपी भविष्यवाः कार्यसिद्धिहि लक्षणम् ॥६॥ ६। त ति। ते देवाय, उदन्वन्तं (१) समुद्रम् । उदन्वानुदधौ वेति निपातः प्रायु. (२), वादिपरायः विया च दुधे योगनिद्रा १r to burn, घम् aff }, पार्श (श, ऋ to go, it aff.} {४) F to take रन , (५) बम, गम् to go,- मति पाइन् । गमत । 5 १) पद mater, मनु al. (टदकानि सपत्र, दस उदभाको सामः सर्गः। ७ । । जादौत्यर्थः। गमनप्रतिबोधयोरविलम्बा चकारौ। सचाहि, घच्यामः गम्यम्य व्ययासः पविलम्बः इति यावत, भविष्धन्याः (३) कार्यसिद्धेः पक्षणं लिहि। उहाच, "यनन्यपरता धास्य कार्यसिद्धस्तु लक्षणम्' इति । ते च दन्दन मा सादिपुरुष दुधे, रध्याक्षेप भरथन्या कार्पमिदं न हि (धाता-है उटवान् पारिश्रत बाई चासंग MER(मय मे।। । मामझाम र वाम विदर्शन लाभ पदको काय मिलिगमामाम। कामिहिकाव रावधप्पा। नगढादिवान पुरनाम विदिएरथ रचाते । 18 नन दर (1123 (TETHERनिकर No kantier did thy are at the sea Box (inut, aroke L'endy intorneithus wbta 1 Furnalhamster prces भोगिभोगामनामीनं दहशतं दिवोदाम: तत्मा गामण्डलोदचिमनियोतितविग्रहम् ॥on । भोलि तबीय या ने फिर का एपी दरिदात् । घदा दिवादोरम्तrefree माप परमरिते, म मते तेन रिको बिगपुर मरता Tr पारिदम्' ति। सच दिपीडादापिति Enोणिक दियम पोष यामत विमा भानिस धम्म मोर Tr । 'भोर' साये रायिकादर रशी' art thani ... A . tactarTweetsoltim-RINA. Lab.-......
দুঃসুম। मः एव श्रासनं सिंहासन तत्र यासीमम उपविष्टम् । घासेः স্নান, নীহ্মায়: যত্র মানিঃ সরে য হবিuঃ পঃ নবনিবিষ্ট ম বিয়ে। ৩। বিৰীক স্বীনিত্যৰীল নাদীঘিনঘির্ষীবিদায় ম ই,। মা জন্তান ই হাথ { হয়? গামী যা ব} মুখ, র শ্ৰীৰৰ: বি এ পদ। এম্বা,-হ্মামি মামিমানীন; মধ্যবর্তী নিবাই ৪, । এ। এ দুয়া, ল্যষ খ fাম ভাবি, না জানুক, বিমান অন্যন বলি সমাজ ভাবইঃ যৰি, , । প্রথম পারুবিকা ; ঘণগ্নেকৰিবৰ্যথায় ৰি গাখ। ৭। দেশগ দেশিন,নি সেবন"গের কয়রূপ মৃনে শামীন হ'লে, তীয় • তা ফণপতি মপির উবার প্রধাগুপ্ত প্রাপ্ত হইছে। 7 Thu guds toond huen (iisisau ,eeated on the serpent (Sebasan! Lis kods tllurained by the ascending rays of tho circlvt st gems on the serpent's group ot houils. মি: মানিবতাবা: শীলাবিন। अनिचिचरणमात्तीर्यकरपतये॥८॥ ৩। সিনি। ঋগ্নে ভিন্? এ নিয়ম: ২} - 3gযা স্বঃ গনি (২) বন্ধুহিন দি, বাহ) শ্রী অণি। হিলামি ঘ বে: বীনায় zিশায় ঘন। যদি ঘ লিম (3) বা মন নেয়। खुमा यस्य প, * 2.1, 5 {} }, { fat,, at,
दशमः सर्गः।
। परमिपाया: थिय: चौमातरितमेषले पाहौकरपवे समितिम
-
निधिचरण: (म: दागे) रहि वाचातरम्।
८१ पचासौना मत्री कठिनमेपलापन प्रभोररपीडा मा भदिन
कोमलकलेन मेषशो प्रहाय परिचरो निधाय सदय मनाइयहिष्य
प्रतिभावा
। सोमवीरविक्षा) श्जदमा 'मदर रदिया नया नान यौना
पान; द्विनि (वि) र औमिहान यानि शानिय कट्रिनाकर ।
8 The goddess Lakshmi, with her silken cloth drawr orer
the jewelled girdle mund her fact, qe found cented in a bent
of lotuscx, rith Vishnu's fect on the leaf like palme of her
hands lept open on her lap
प्रवुद्धपुण्डरीकाक्षं वालातपनिमांशुकाम् ।
दिवमं शारदमिव प्रारम्भमुखदर्शनम् ॥ ६ ॥ ।
। प्रगति । पुन कीदृशम ? प्रबुद्धे विकसिसे पुम्हरीके
ग्व पक्षिणी यग्य सं (१), दिदमे तु पुग्दरीकम् एव पक्षि यम्य इति
विग्रहः, भाषासपनिमम् शंका यस्य पीताम्बरधरम् इयर्थ ।
पन्यच बापतमयाजाकम् इत्यर्थः । 'निमो थाजसदृक्षयो।'
नति विध । महर पारम्भः योग. येयां से पारम्मा योगिन नेणे
राखदर्शनम् । पन्ध प्रारम्भे पादौ सरदान. भारदं २) भरत
गन्धिनं दिएसम् एव खितम् ।
सपनरोप समानाभि माराम र दाम.
मिरा (
दिराचमन Fut परि।
(२] (१), to arab. म क 10th Actor
an. gegar-गोडी साप मान )(.) परम
astums, ....
-
रघुवंशम् । यथा हिमारदीयो दिवमः प्रफुरशमलववेन नाम्यांसोकेन च प्रमात जान रश्यति, तदा विगुरपि प्रफुपकमलनिर्भन मोचनायेन मवमातीकनिभेन चौताम्बरंग च यौगिग रयामास। शरदिमाते पानि विमति मेघ- हिमाद्यावरपमुच गगने मुयं ममुम्बलं प्रकायते इति भारत दिवममियुक्रम् । 1 रान पिन ना यहिदीख, बदा বিসি পরীকপ শানে ও বলপপ বনে তো পায় ; किनि नदिन Bा र यामिना दी, : विदनि २०दोन्नव मात्र मान २९ "পের না হয়নে শোহা পাইতেছেন। 6. Like the day in autamn, thich, at its Prárambba or opening (morning), is exceedingls charming, and which looks beautıful frith its eyes of fall-blown lotuses and its robe of early sunlight, Viehuu is charming to the Prárambhas or the Yogis (derotees), and looks beautiful with his lotus.like eyes and his garments which are of the colour of the morning sun प्रभानुलिप्तश्रीवत्सं लक्ष्मीविभयदर्पणम् । कौस्तुभास्यमपां सारं विभ्रायां वृहतोरसा ॥१०॥ १०। प्रभेति । पुनः विविधम् ? प्रभया यगुलिप्तम् (१) अनु- रमितं श्रीवतरां माम लाम्झनं येन तं. सामगः विभमदर्पणं, फौन्तुभः (२) पति यारया यस्य तम्. धपां सामुद्रायां सारं स्थिरांशं मयिम् इत्यर्थः। राहता असा विमाणम् (३)1 १.। प्रभानुचितचीवम सनीविधमदर्पण कौत माध्यम् अपा गार हतो. रमा विवादम्। [106), निम् to smear, aff. निप,-मिम्पति। पमिम्पन बिना कवि-वियते। पि. &c. (२)माम ocean, पर aff. भूमि म माति यानि कभी सप्तधि, तब भव.)। (२) भ to hold al. (माम सामन् वा विभ) दशमः सर्ग। १.। पोरसी माम विश्वचम्विती महावल रीमा विशेष । भएपदचिजमेर श्रीवासः इति भागवते । कौम भज्योतिरेव श्रीवस त्यपि भागवते, या;-कोन भयपदेशेन सामज्योतिर्षिभयंज। ततमा भ्यापिनों साक्षात् सोयरस मुरमा विभु ।' पपा सार चौरसिभ तानो रबाना येष्ठम् । विभमदप विलाममानमाधम मुकरमिर, लमो कोन में मकान्त निजमुख हा के शमदारमुखमएमादिक करीतौति मात्र । ..। नि, होम्यौद्र विनानका नाममा होमि रिनामनगरविकान, नई दिडा रौ ६.२९ डिश सरल 10. On his broad breast he more the wem Kaustubha the essence of the occanic waters, which serred Lakshmi as ber toi. let glass, and illumined the mark Srivatsa by its lustie वाहुभिर्विटपाकारर्दियाभरणभूपितः । आविर्भूतमपा मध्ये पारिजातमिवापरम् ॥११॥ ११। बाहुभिरिति । विटपाकार, भाखाकारः दिव्याभरण- भूषितः (१) पानिपलक्षितम्, पतएव यया सैन्धवीना मध्ये पाविर्भूतमपरं द्वितीयं पारिभातमिव (२ स्थितम । ११। बिपाकार दियाभरणभूषित वाभि (परत) समय भाभिम पर पारिजातमिर । ११। बिटपस्य पाकारकारी पाते। दिदामि रामरा १.षिक्षा। ११। पारितातीचा भामिरिमामादि haife सदोई पाभि परत मराजमध्य एम. ताराप दि६ दूरादिभार मानसिमित भ रत में [१० (१. भय to alon, reamitrartalia स्मा..
राम। . "If (7) सिमा unts धारा पारिRECEIR 11. lle, with his (font) arms, long as the branches of trec), adorned with celestial ornaments, appearel like anuther Párjáta tree in the waters of the mecan) देत्यस्त्रीगगडलेवानां महरागविलोपिभिः । हेतिभिश्चतनावहिनदीरितजयखनम् ॥ १२ ॥ १२। देत्येति। । दैत्यस्त्रीगाहटेखामाम प्यारागनागास्नीनां यः मदरागः तं विनम्पन्ति परन्तीति मदरागविलोपिनः (१) में, चेतमा. वष्टिः सजीवैः, शेसिभिः २) गदर्शनादिभिः परः. रवरपिच स्वप वज्यिाला च हेतयः' इत्यमरः। उदीस्तिजयसनं (३) अयशद- मुङ्गोययन्तीभिः मूर्तिमतीभिः यनदेवताभिरयासमानम् इत्यर्थः । १२। देव्यस्वीयबलेवामा मदरागविलीविभि, तनाव: तिमि सदो. সিয়াল। १. दयाना निय- नासा या गालपा तामाम। दीरित स्पसमः यशतम्। १२। मदरागविलोपिमि -'पवलेपा सीमित भवर्धन मोल देर' 'रति दिनकर तम मचक्रगदामिप्रति दयविनाशिनात मा परिया त जसरुपाने व इति भाष.। जयदय 'जय विची' 'नय ममतपते नारायण जय इत्यादिक्षपः। অনুরানীগণের গলহ মনিরফিমার বিলোপকারী ও भूमिान दशा शिव समय पाना कठि. । 12. His arms, which take Ararthe flush of excite from the cheeks of Asura women, were proclauning his y after assuming the forms of living beings [१२] रनम to colour,ys aff (राग),वि, स्नुप to take otif Ti to kill, किन निपातनात्). ३॥ ईर #th st to utte दामः सर्गः . । मुक्तशेपविरोधन कुलिशवालक्ष्मणा । उपस्थितं प्राञ्जलिना विनौतन गरुत्मता ॥१३॥ १३ । मुक्तति । मुक्तः भगवत्समिधानात् त्यक्त. शेधेय सह विरोधः सहनमपि वैरं येन केन, कुनिशनसाः यमताहरणकाले इन्द्र पुढे ये बयपहारा से एव लमारिख यम्य स तेन. प्रबद्धः पनलि येन तेन प्रालिमा प्रबहानलिना रत्यर्थ . विनीतेन प्यमुइतेन, गरु- मता (५) उपस्थितम् उपासितम् । पुरा किल तेन रियामा मातलि. माप्तेिन दुहितुगुणकायाः पत्यु कम्यचित् शर्यम्य गण्डारभयदाने हते मविपक्षरक्षणक्षुभितं पक्षिराज वदोसार स्वत्तो पालाय ति गति सवामतर्जनीभारेयोच भगवान् विनिमाति महाभारतीयां पां सूधपति विनीतनेत्यनेन । मुनि रिसाएपरा मा सिमोन बना सिमा ११ eranth बरामन पाट । Nि I मुमकिfarfaataininstaar Kirt-1 RECERTiwalert:.:..... da 13 Garuda who tean on his indi) the nath round of the injra, and rime prede had forsing tu ta with largowlanen joului. attitude of unnilty to the effunt sula योगनिद्रान्त विषदः पाषनरवलोकन: भग्वादीननुग्रहन्त साखशानिकानपीन् ११४॥ [10( Omnggest रघुवंशम् । , three parts १६। प्रमादिरूपायर यथाक्रम स्थावरनामानां नगमां सृष्टिस्थितिसंहार. बारपाय तुभ्य नमः। पत्र, 'यतो दा इमानि भूतानि नायन्ते येन मातानि जीवन्ति यत् प्रयन्त्यभिसविशन्ति' इत्यादिय नि: प्रमाणम् । 'तुभ्यम, इति नमः- शब्दयोगात् चतुर्थी,-'नम बस्तिखाहाबधालवषड्योगाच' इति भूचात् । ১৬। তুমি অত্রে এই বিশ্বের সৃষ্টি, তৎপবে পান, অনন্তর সংহার করি; এইরূপে নিজ স্বরূপকে তিন ভাগে বিভক্ত বরিয়াছ। তােমাকে নমস্কার। 16 Thou createst, preservest, and destrogest this universe in succession, thus Thou hast divided Thy own essence into Obersanco to Thee. रसान्तराण्येकरसं यथा दिव्यं पयोऽनुते । देश देशे गुणेष्वेवमवस्थास्त्वमबिक्रियः ॥ १७ ॥ १७ । ननु कूटस्थस्य कथं त्रैरुप्यमित्याशट्यौपाधिकमित्यार, रसान्तराणोति । एकरसं मधुरैकरसं, दिवि भवं दिय, (१) पयः वर्षोदक, देशे देशे ऊपरादिदेशे व्यन्यान् रसान् रसान्तराणि लव- णादीनि, यथा यन्नुते (२) प्राप्नोति, एवम् व्यविक्रियः निर्विकारः एकरूप इत्यर्थः । त्व, गुणेषु सत्त्वादियु, व्यवस्थाः (३) सत्यादि- रूपाः याये। १७। एकरम दिय पय देश देश रमानरापि यथा पशुते, एबम 'व किय वं गुणेषु यथा: (प) १०। एको रमो यस्य तत् एकरमम् । माति विकिया यश मा विक्रिया। पाचाग्तरमा-एकरमेन दिव्येन पयसा पश्यन्ते...पविकियेण वया पश्यन्ते । १०। मधुरैकरममपि मेधनसं यथा ममुद्रादिषु पनित म्यानगुपदा सवादिसाद दान मते, नया एकापोऽपि व मत्वादिगुपभेदात् सत्यानि प्पान् उपाधिभटान भजमे। तथाहि रजोगुणेन जन प्रति, सत्व [10] (१) दिवky, यत् aff (e) to pervade-मथुते । पारि-पार पामरे। पवनाम । (३), प्या to stay, erall. पार दामः सर्गः। पालयन विपुरिति, तमोगुणेन च सहर हर रति अभिधीयसे। उनल,- "मझी रजीजुषे सष्टी भिती सत्वमयाय च। तमोरपाय महारे विरूपाय म्बया । इति । अयच ते पभेद भोपाधिको मतु ताधिक इति भाव । ১৭। মেঘল একবিংশলশিষ্ট হইয়াও যেমন কানে বানে বিভিন্ন স্ব सदा सत्र, एमि मिहिकावयास मिशन करत ধারণ করিয়া থাকে। 17, As the rain water, though of uniform trete, guns difersity of lavours from different receptacles on earth, so dost Thou, though of unchangeable, eescoce, manifrst changes of etate an direrse qualities अमेयी मितलीकस्वमनमर्धी प्रार्थनावहः । अजितो जियारत्वन्तमव्यतो व्यताकारगाम् ॥१८॥ १०। प्यमेय इति । हे देव । त्वम् ध्यमेय. (१) लोकरियत्तया परिच, मितलोक परिचिमलोक , यनों निस्पृप । पवीति दाद, पचाय. प्रार्थनानाम प्यावहः कामद, मतः पन्य न जित: जिपपुः (२) जयशील पत्यन्तम चण्यास तरदारप. १. यहस्य १३) मुलष्यस्य कारणम् । १८॥ त्वमय मितलक , सायगा,मित हिप - कारपम्। व मध्यमेव मिनायाब नमामि त्वानुन sir ma Rम , Fist कामाय Affer काम में व 'पाखो भारि वानपिसमई , लायR मियासि।मिमा -' THE ARREति ताप MM, : (15) FT or ta to measur, 17 51 माभिमान - nिt-L..! - नम १७। ।
.. रघुवंशम्। अजस्त्वमविज्ञासः सर्वयोनिस्त्वमात्मभूः । सर्वप्रभुरनीगस्त्वमेकस्त्वं सर्वरूपभाक् ॥ २० ॥ २० । सर्वश रसि। त्य, जानातीति गुपधेति कप्रत्ययः। सर्वम्य ज्ञः सर्वश(१) व्यविधातः न केनापि विधात जयः। त्वं सर्वस्य योनिः कारणं, त्वम्, धात्मन एव भवतीति यात्मभूः (२) न ते किञ्चित् कारणमरित इत्यर्थः । त्वं सर्वस्य प्रभुः त्वम् थनीश, त्वम् एफः सर्वरूपभाक् त्वमेक एव सर्वात्मना वत्तं से। त्वं मम्वचः पवित्रास, त्वं मर्वयोनि पाम. व मर्यप्रभा समोसा त्वम् एकः मञ्चपभाक् । २०॥ त्वमर्थमेव नामासि, त्वतमपं तुईतया इयत्तया वा कोपि पर धारयितुं न शक्रोति। तमन्य विद्यम कारपार मय तु मप्रकायलात् पका. रखकोमि, व मरम्प नियनागि स्वय तु अनियभ्योऽमि, कैलामाथि विशा. मना वर्तमे। प्रात्मभू' मयभः, पामना सामान राजमोत्यर्थ, पप मनु 'यामाकोन्द्रिय ग्राय: मनोऽव्यत: मनातन । मभूतमयोऽचिन्य' म एक सय महभी तस्य एकस्वे,-'मदेव सोम्पैदमय गामीत् एकमेवाद्वितीयं रति ने नेह नानानि किचन' इत्यादि तिवचन प्रमाएम। मब्वाणि रूपापि भर इति मञ्चदपभाक्, भजधानी णिप्रत्ययः । ২০। তুমি সয়, কিন্তু তােমাকে নিতে পারে না, তুমি সকল বাবণ, কিন্তু তােমার বাবণ বেহ নাই बाई विपक, वियन नर .
दशमः सर्गः। सप्तसामीपगीतं त्वां सप्तार्णवनलेशयम् । सप्ताचिर्मुखमाचख्युः सप्तलोकैकसंश्रयम् ॥ २१ ॥ २१। सति । हे देव ! खां समभिः सामभिः रथन्तरादिभिः उपगीतम् । महितार्थे त्युत्तरपदरामासः। समानाम् वर्षवानां जलं समावजलम् । पूर्ववत् समास'। सघ शेते यः सः समाव- जलेशयः (१) तम् । प्रयवासपासिय्वकालादित्यफ। सप्ता िमुखं यस्य तम् । “यमिमुखा वे देवाः" इति श्रुतेः। सप्ताना लोकाना भूर्भुवःस्वरादीनाम् एफसंश्रयम , रघम्म सम , थापाथः २) । वा मासामीपगोत मनापजलेशय समार्मुिख मनलोके कमश्रयम २१। बापान्तर.-त्वं सप्तसामोपगोत. समाजले सय ममापि समीकै कम प्रय: प्यायसे। २१। समसामोपगोत मामशदवारण गानस्य अष्टादिभिः मतभि म्वरैः उपगौतम। 'रचना-हतकाम-बामदेय वैकप-पावमार-वराज चाट मसाभि. धामानि मेरिट पिचरित्यादि दिलीररामियनी वां उपगीतम' रति दिनकर । समाया पासबोद, रमोद , मुरीद, प्रमोद , दधिमण्डोद, सौरीद , बादति। रुम रिपोयम्ब म ममारि चमिचि शिण र सम. पिसा यथा, काली,कराखी, मनोजना, मुखीहिता, मधुमय पां, उमा, पदोना सभाका था भ, भुव, म्व, मा, जम, तप, सब विति। २७। जसमामा कृषि कीड देना शाक, नर मायकल पूनिदान करिता एस.रिधि पvि CCTV रखना ः एशि 21 4 पाटर: CREमोर्टम इतिवाद। 21 Thou art hymned by the seven fana, Thou Irest on the waters of the serensex3; the seren-flamed Fire sas Thy [११] 10 कर्म in the waters, t to sleep, an (२) पाया, to tell, रयन-पस सो-ची। पाप-शारते। हामि, ac शास..
না। ২ মিষিকা; মর্যানিমাম। मप्रभुरनीगस्त्वमेकम्त्वं मर्यरुपमा ॥ २० ॥ •। ধ্যমণি। ৪, সানি ! ঘন খায়। নয় : খাবেন-৫)। ঘি মাহি মিয়া । ” নগ্ন মমি: আমে, খ, তা হয় নাৰি থাম' {সব বিবি ব্যাবনিম। এ সময় : যা থা, মন হদ মা মান্ধ হয় জানা যায়। ম মশন; খনি, এ ঝগ যা • কলম ', ৪৭ বন্ধ বাধ । বি '। শালা, নর্থ at বা 'সি বা সি স ব । স পি জtধ য ও পানু গ্রাম । খালি, মন মিলাদ মা ও শিয়ী;fণ, পাৰি । * * । খা যায়, খালা খান নীল, মে • স্ব, শর্মা লাল। সুপি' ম হ বা দা। যন্ত্র বন্ধ ,-'ইৰ মুখময় খাদীস বন্ধী মান নাম মঃ লালাপি হিম’ i হল মাদ। কবি বি মন <f , গথামী কিম। ২০। তুৰি সঞ্জয়, কিন্তু তোমাকে দেই নাই পরে না, তুমি সব ক'বণ, হেমা বাবণ কেহ নাই, তুমি সপের নিয়ন্তী ও হাব । নাই, তুমি এ, yি খনও বিরূপে অবস্থান কৰিছে। 20 Thou knowcet all, but none can know Thee, Thou art the e use of all, but Thau Thigself hast no cius (779* literallyself-born); Thou art ruler of all, but tliou hast ao ruler, Thout azt On, still Thou art cristing us thug in lote viage. } {{} {{} দুই ai, মা to know, ঐ aff. (২) আল self, মু ৫০ befsz ai.
दशमः सर्गः। २५ सप्तसामोपगीतं त्वां सप्तार्णवनलेशयम् । सप्ताचिर्मुखमाचख्युः सप्तलोकैकसंययम् ॥ २१ ॥ २१। सति । देव ! लां सामिः सामभिः रथन्तरादिभिः उपगीसम् । तद्धितार्थेषुत्तरपदसमासः। समानाम् वर्णवानां जलं समार्णवजलम् । पूर्व यत् समास'। स ते यः सः समाव- जलेशयः (१) तम् । शयवासवासिम्बकालादित्यलुक् । समार्थिः मुखं यस्य तम । “यमिमुखा वै देवाः" इति श्रुतेः। सप्तानो स्तोकाना भूर्भुवःसरादीनाम् एकसंश्रयम , एघम्भूतम . थाघस्युः २) । वा सप्तसामोपगोत सहावालेभय सताचिमुट मनलीकै कम ययम - - वाचातर- मनसामोपगोत: समापनले गय मप्ताचिव साली का याचाप्यायमे। २१। सममामोपगोत मामझदवाच्यम्य गानस्य कुष्टादिभिः मभि बरै. पगौतम। 'रयनर-वतमाम-वामदेव्य-देकर-पावमान-वैरान-चान्द्रमसाभि. धानानि, ग्दि विपरित्यादि विपीरराटमित्यन्न वर्ग उपगीतम्' इति दिनकर । सहावा यथा-सबपीट, तुरमोद , मुरीद, तोद, दधिमीद, चौरीद, माइति। समसिंधी यम्य समता पनि, पचि शिणा। सप्त- मिया यथा-कासी करावी, मनोजवा, मुसीहिता, मधूमवी. उया, प्रदीना समसीहा था भ, भु, प. महाजन,सप, सत्यति । ७। नरनामा प्रति भीउ देश धाबन मम्मन कान निदान वनिद्रा एकनिदिगि बधि हार पुरन 4 एषि मराव पार,दोर्ट पति 21 Thou art hymned by the seven Sama, Thoo Trest on the waters of the seven scas, the seven-fiamed Fire 13 43 Thy [२० १) जन in the waters, मी to sleep, an (1) का, या, to tell, -पस्यता को-चो। राषि-कायते। पदायि, kc पात.de २२ रघुवंशम् । mouth, and Thou art the sole support of the serea rorlds. It is thus that Thon art described, : चतुर्वर्गफलं ज्ञानं कालावस्था चतुर्युगा । चतुर्वर्णमयो लोकस्त्वत्तः सर्वं चतुर्मुखात् ॥२२॥ २२ । घरिति । चतुगौ धम्मार्थकाममोक्षाण वर्ग: चतुर्वर्गः । "धवा धर्मकामाचतुर्वर्गः समोक्ष यमरः । तत्फलक या पानं, त्यारि युगानि एतनादीनि यस्यां सा चतुर्युगा फापावरमा फालपरिमाणं, चत्वारः वः प्रताः उत्पन्न গ্নিনি অসুখময; ঘাবল্লেখ । নমনন झपट गद्धिसाति सहितार्थे विषये तत्पुरुषः । मः लोकः, रत्यय एं गर्व पगंणात पसरुपिग पत्तः आतम इति पोषः। "मएशरा यदि किमित" इति श्रुतेः । ११) पाम, चतुगा कसाया, पतुम मया लीक, (i) मन (तम)। मायगौ माप,-' पाया RPIrr: ria साम। RMय निकायमा दामोतोकाम raat.gita Tanal " .terts ... Timilshethurka objects of life e-intricks 11:31, (merit, (e) wealth ११. ",":...![entattineney n nesture ! ..::Ymr, ... net the rally, the rrenet" ............!erestedoctrite दशम. सग २३ अभ्यासनिगृहीतेन मनसा हृदयाश्रयम् । ज्योतिर्मयं विचिन्वन्ति योगिनस्त्वां विमुक्तये ॥२३॥ २३। घ्यभ्यासति । च्यभ्यासेन (१) निरशीतं विषयान्तरेभ्यः निवर्तितं तेन मनसा, योगिनः हृदयाश्रयं इत्यानस्य ज्योतिर्मयं '२) त्वां विमुक्तये मोक्षार्थ. विचिन्वन्ति(३) यन्विष्यन्ति ध्यायन्ति इत्यर्थः । २३। योगिम भ्यासमियाहीतेन मनसा उदयात्रय ज्योतिपय व विमुये विचिन्वति। २३। हृदयमेव पारयो दस स सम् । दाचातर,-योगिभि जय ज्योतिर्मय त्वं वितीयसे । २२। मुमुवी योगिन समाधिवशीलतेन मनसा दधम्य ज्योतीपबा ध्यायन्ति । इदयम् पायो यस्य सम्, इदयस्तक्षप यथा व.शष्ट ,-'यती नियोति विषधी यसियव प्रलीयते। हृदय तद विजानीयान्मनस स्थिति- कारटम'। रति। सकिन्ये एमाहतासा हादशदल पम् पति, तव दिसम पोद्धाररूपिल परमेशर योगिनी ध्यायन्ति, यदुना ,-'हदयेऽनाहत चक शिवम्य परवाते । पुनाथान दिन्ति युत ादमिदं ले ।' यहा धना FRIAL RE तन मुनिभिः परिकीर्तितम्। सानन्दसटन तनु पुरुषाधिष्ठित दरम्।' ति। व्यो समयमिति,–'तदेव ज्योतिषा ज्योति' इति यते । योगी माम मन्सी विषयास्तरन्याइनि, ओबामपरमात्ममी मोगो वा, तमिटा योगिन । मासयोगयुगाना सको भगवान मा यथा,-'पभ्यास योगयुती न चतमा मान्दमामिला। परम पुरुष दिव्य याति पादानुचिन्तयन् ॥ इति । 101 Cenामा निकासा सिमस्या करिता ना मोर मारिका काम। 23 Controlling their minds by means of assiduous practice, - to (भि, म to thron, Traf (e) भगत light, मयर fl (Ur, चि-नीति चिनुत । पपिनी परत। एषो पटा चिसाय frui&0 कपि,-चोरते पसायि । &c चित, । रघुवंशम्। for the sake of final emancipation, the Yogis contemplate within their souls Thy form consisting of light. अजस्य गृहतो जन्म निरीहस्य हतदिपः ।। खपतो जागरूकस्य याधायं वेद कस्तव ॥ २४॥ २३ । व्यस्येति । न जायते इति धनः। प्यन्येय्वपि हसत रति डप्रत्ययः । तस्य व्यजस्य जन्मशून्यस्यापि जन्म सझनः मतस्यादि- कमेण जायमानस्य, निरीइस्य शारहितस्यामि इतदियः भवन इतवत', जागरूकस्य(१) सर्वसाक्षितया नित्यप्रबुद्धस्थापि समता(२) योगनिद्रामनुभवतः, इत्य विरुइचेयस्य तव याथार्थ (३) कः वेद वत्ति । विदो लटो वति णलादेशः। पजस्य जन्म रहतः, निरोस तरिष., नागदकस्य खपत: दर याचार्य' क. बेद। २४। नाति ईहा घस्य सः तस्य । दव याचार्य केन विद्यते इति वाधान्तरमा २४। खं जन्मराहतोऽपि पवताररूपेण मायसे, चैटारहितोऽपि पसर- सहाराय पेष्ट से, नित्य प्रबुद्धोऽपि योगनिद्रा भजसे, एवं तव टा. परस्परविता, पत कर्म तत्त्व निकपयितु समर्थः । तस्य पजले प्रमाण यथा,-'नदिमातो मनायेई न ननिये कदाचन । क्षेत्रमः सर्वभूतानां तमादहमजः मत:। इति। तम्य जन्म पाहिलं प्रमाण यथा,-'प्रभोऽपि सम्रध्ययामा भूतानामाबरी. इपि पन्। प्रकृति सामधिष्ठाय सम्भवाम्यात्ममायया'। एवमन्यचापि गीता- वपनमनुमन्वयम्। ২৪। তুমি জহিত, অং ( অরূপে পরিগ্রহ করিয়া থাক তুমি रिज, या विनाशाब टेहापार, प्रति हारिन) बाणक, সুখও যােগনি না করিয়া থা; তােমার তবু কে নিবে। [२४] (6) जाय to arate, irat. pos. (२) सप् to sleep, we aff: (७ या true, या दशम सर्गः। । 21. Though self-esistent, yet Thou art born (13 incarni. trons); though deroid of passion, Though drstrorest the enimics (the demone); though in This dpepest sicep, Thou art crer. awake, who theu knows Thy true nature, शब्दादीन् विषयान् भोतुं चरितुं टुशरं तपः । पयाप्तोऽसि प्रजाः पातुमौदासीन्येन वर्तितम्॥२५॥ २५। शब्दादीनिति । किच. कृष्णादिरूपेण प्रदादीन विषयान् भोत. नरनारायणादिरूपेण दुशरं तपः परितुं तथा दैत्यमर्दनेन प्रजाः पातुम् पौदासीन्य न १) ताटस्थान वर्तितुच्च(२१, पर्यः समर्थ म । भोगतपमो पालनौदामीन्ययोय परस्परविरुद्धयो- राघरणे त्वदन्यः क समर्थः इत्यर्थ । २५। दादोन विषयान् भीक दानप परत प्रजा पान, चौदा- सीन्द म पनि , पयामि। लया प्रयान मयते इति वाच्यात बम । त्व भीगारोपमधिष्टाय कारगचम्पा शब्दहपान इन्द्रियाचान निर्वि म, नरनारायणादिदेव कठीर तर चमि , प्रतिरूपेण वित्र पामि, पुरुरुर उदासीनता च मम, वं पाविरुडाचार न्वमेव समर्थ । कायन प्रति की पुरुषम् पुष्करप लागवत नितेष इत्यादि वदन्ति, 'मेक लोरिएरम्' इत्यादि तिरद प्रमाएम। शन्द रादिय्यस्य ते माध्यता लिदिए cer सरि र इनपर कपिल, बाणा सहायक मरहमदिउ कि मकर। 03. The enjoyments of funds and utlicr objects of eense and get the performance of austere des utuotis, the government of created blings and set ernstence like that of une purently indiferent , lhese are contractions, of Lab Thou alone art canalle. [२५] (1) दादौन, inditercat aah (१)-बने । पात । पाटन-निदान माम इत्त । .
रघुवंशम् । रद्धाच्छ इति बहुधाप्यागमैर्भिन्नाः पन्थानः सिधिहेतवः । त्वय्येव निपतन्योघाः जानवीया पूवार्गव ॥ २६॥ २६ । बधेति । प्यागमः (१) प्रयोसास्यादिभिः दर्शनैः, बहुधा मिनाः थपि, सिद्धिदेतवः पुरुषार्थसाधकाः, पन्यानः उमायाः, शाइयाः रमे जाझवीयाः गाडाः। प्रत्ययः । योधाः(२) प्रवाधाः, ते यर्थाय प्यागमः थातिभिः बहुधा मिनाः सिदिहेतवच, परवश्व त्वयि रव निपतन्ति (३) प्रविशन्ति येन केनापि रूपेण त्यामेवोपयान्ति प्रत्यर्थः। यथारापाय: "कि बहुगा कारवीरपि विश्वकर्मत्युपासते"। २७। बासमे: बधा मिना मिति पन्याम', भावीया पीपा पक्ष rafuएक निपनि २९ मा वाधानर-भि: मिहिमुभिः पथिभिः दा. समिपर। ২। শাখা হিমি (যি বিন্নাল নালা অয়ম অবলীঃ पापा मम मिपम, सपा, पुसामरुपाया, 'दा भित्रा: qriffभमा मामी मुनियन मन न भाग लि भाशा मतमेदे. पाणि, पोप पनि एमat मदिन स्पाम रहिमा nिs.orART ETERE हिमत Actreanert th: imater pursuing tirorent vrtkirtallanto the an.ht ways. Jralink to trar tit:;... Forant = "cording to thodnent Sistram, it ... ... .vvan. IT. "": Ir.~iarriag ratna.ke दामःमः। २० । त्वय्यावेशितचित्तानां त्वत्समर्पितवार्मगाम् । गतिस्त्वं वीतरागाग्रामभूयःमनिहत्तये ॥२॥ २०। लयीनि। त्वयि प्यागेशितं निहितं चितंय तेघा, सुभ्यं समर्पितानि पारमागि ये तेषाम, "मम्मना भव मदको मयामी मा नमस्कार । मामेबसि फोनेय ' प्रतिजाने प्रियो मि में सि भगवचमात्। वीतरागाणा () रिहानाम, घभूय - समिटत्तये २) व्यपुनरावाये मोचाय इत्यर्थः, दम् एव गतिः माधनम्: "तमेव विदित्वातिमलिमेति मान्य पन्या विद्यतेय. माय" इति श्रुते इत्यर्थः ॥ २७॥ 01 लदावे शतरिनाम: मतकर्मा। बीमगाराणाम् समय- मदिरयेच गति। पीत राग श्रेषा नपाम् । भूय माल मा न भवतीति अनय - महिनि त। स्वया गत्या भियते । इति वाचा रन २०। ये बानु भा सष्ठान कामान निमको दिसमास्तरन्त , मध्वाणि चकमा वयि मन्दन्तान व तेभ्य केन्य चमगवाचनमय मापम् यया,-'ये तुमचागि कम्मा । या मयि मन्य मत्परा । मन घोन मा ध्यायन्त उपामने। तेषाम ममड़ना पचमसारमाररान। रात बीत बित राग विषयानगग येषा ते, तेषाम् । "हादा डिनर महेनल र नर्षिक वमन, लोयोटा भनाममइडिविन पिर पनि 27. Thou art the only means by which the return to this Norld of those diapassionate (ascetics), who concentrate their couls in Thee, and consecrate all their actions to The, is stopped [२००(१)विर togo, aaff. (ोत), रना to colour. पत्र (राम) (२) Reg. भूय. gun, सम, नि, न to remain, निन . सन्य ज्य ममया
No text on this page.
हामः सर्गः। २८ 28. Since the earth and Thine other glorious terhs, though objects of direct perception, are immeasurable, what can be taid of Thec, who art hnorable only through authoritatiro testimony (the Vedasi and inference, कैवलं सारगनेव पुनासि पुरुपं यतः । अनेन वृत्तयः शेषा निवेदितफलास्तुयि ॥२८॥ २६ । केवलमिति । सरगन १) केवलं छात्म्मम् । “केवलः शत्व- एम" पति भावतः । पुरुषं सत्तारं जनः पुनासि (२) पत यत् त्य, चनेन एव मा तिकार्येण एव लयि बहिषये, या या दिया हत्तयः दनिस्वनादयो व्यापारा. ना. निवेदितमला: शापिकाया। तव मारपरदैव एतत् पलं दर्शनादीना म कियादिति भावधारयामः इति भाव यत बाल पुरष पुमामि, नेन चिar tax. पुरष (41) पादतफमा भर .INiftमा राममा रमे CM पण हा मनातीनाम र या मा यम। HTTPSIरन ८८118 -aframe काम। are ..। (:: : १ . Feer..?::K (BETER) fits Intorrett,mur-...... .... MERI SATH.......
: रघुवंशम् । प्रत्यक्षोऽप्यपरिषद्यो मच्चादिर्महिमा तव । याप्तवागनुमानास्यांसाध्यं त्वां प्रति का कथा॥२८॥ २८। प्रत्यक्ष प्रति । प्रत्यक्षः (१) प्रत्यक्षप्रमायगम्य ध्यपि तव मयादिः एथियादि, महिमा (२), ऐश्वर्यम्, ध्यपरिच्छ धः (३) स्यत्तया न यवधाय, याप्तवाक् वेदः "यतो वा इमानि भूतानि जायन्ते" इत्यादिः श्रुतिः। अनुमान {8) "हित्यादिकं सकर्ट के कार्यत्वात् घटवा इत्यादिकम्, ताभ्यां साध्यं (५) गम्यं त्वां प्रति का कथा, प्रत्यक्षममि खत्तं जगत् कपरिच्छेद्यं तत्कारणमप्रत्यक्षस्यम् परिच्छद्य इति किमु वक्तव्यम् इत्यर्थः । २५। प्रत्यचीऽपि तव मधादि. महिमा अपरिच्छयः प्राप्तवागनुमानाया साध्यं त्वां प्रति का कथा। २८॥ पचं प्रतिगत प्रत्यक्ष.। मही धादिः यस स.। मान व भानवागनुमाने दाम'म् । प्रस्थापि मधादिना मरिया अपरिक बन (भूयते), कथा कथया (भूयते) इति वाचान्तरम् । २८॥ सप रच्या प्रादुर्भस प्रत्यक्षत. परिदृश्यमानमपि चिन्यादिकं यदा इयतया न पवधारणायं भवति, सदा वेदानुमानसाध्य परीच स्वम प्रयत्नया मेव अवधारणीयो भवसि इति किा बहाधम्। पानवाक्,-'द्यावामूमौ ननयन एक पासे विराम का भुवनय गोप्ता' वादिरूपा। अनुमान कार्यादि. दानेन कारणानिशया, यथा ;--यत् यत् अन्य तत् सत् एक तक, यथा घटः ; चितिः सकका कार्थत्वात् । न प तत् कालमापदादौना सम्भवति प्रयत. तद वन शिरसिद्धि । ২৮। তোমার পাৰী প্ৰতি ঐ সকল তালিদ্ধ হইলেও যখন তাহার পৰাি কা যায় না; তখন তোমার নিদর পরিবারে কবাই নাই, কাঙ্গণ তুমি (दस बरश्मान 1611 [२८] (1) प्रति, पk eye, पm af (२) मा great, मनिच atf. refre with it to measure, pr 24, Frts ares. ture, युट . (५) पाथ to accomplish, wr. पाहवाच तु -
No text on this page.
रपाग। 20. Sinco Thinu siniçrrat tosin gerfiets føre, who ply thinks of Thec tlir birnos of the mount that a01 1.1** fi.my connecting the rem: thing faculture with Timiriticisrthythe ment which occrua fria the kilo, le lainking of '17 -- उदधेरिव रनानि तनांसीव विवस्वतः । स्तुतिभ्यो व्यतिरिच्या दृराणि चरितानि ते॥३०॥ ३.। उपोरिति । उधे रवानि य. दिवस (१) नासि श्व दूरापि भयानमगोचराशि ते परिणानि स्ततिभ्यः पति- रिचन्ते (१) निःोपं तोतुन प्रभात पर्यः । ३.। उदघे. स्वामी विमत जामोर, दुर्गापरतामितिभ्य व्यनिरिमन्न। यथा पिनकारवाकरम मिश्री यानि याकलित की. निधेः मयस्य तेजामि मिच नमाने, नया नामाहामानि नगदीकरण से परिमाणि स्तुतिभि मिलन भने। व सुतिपरामतीतोऽमीति भावः । पर्ष यमी वाची निवन्त पाप मनमा मात्यादिशुति प्रमान । भ्यतिरिष्यन्त ति कर्मकसरि प्रयोग.। उदकानि पीय बाल उदधिः समुद्रः, कषधिकरणे च इति धा-धातो: कि प्रत्यय । ৩ । তোমার অবাঙনসগোচৰ চৰিহসকল, সমুহের রাশি ও পূৰ্য্যেৰ নো- वाभिद्र माविनायो। 80. Like the trcasures of the sea, and the fiery splendour of the sun, Thy actions, far beyond the reach of words and thought, exceed all our praizes. (3•1 (l) for ap to cover, fa, fare here said to imply various coverisg, as a garment of Lght, i. e. the rays of the sun, and मतप् af. (२) रिघ,-रिणक्ति। भरिएक। परषोत् परिधत् । रिच। ति.ac.
दामःसां । एक पनवाप्तमवाप्तव्यं न ते किचन विद्यते । लोकानुग्रह एवैको हेतुत नन्मकर्मणोः ॥३१॥ ११। पनवामिति । पम्वाम्म थप्रामम् अवामप्य ते तव किचन विचित् अपि न विद्यते (१) नियपरिपृर्गयात् ति भाय । सहि किमिवन्धने जमकर्मणी: तबाह, लोकेति। एक लोकानुग्रह एव ते जन्मकर्मगो हेतु, परमकापषिम्य से पराव प्ररमिन साब। २१। बाम काय ते किनविन बन्दकर्षकी । १. संपर मानिनननन यि कानहरूमा भने २१. भिम परिपूर्षम्य हैन किटाव पलभम पलभ्य पापि मम्यष्यापिए ४ वट'हरण-गधारा-टेश्य दलनादिक वन पवन घिमिताभत्र नोकरीच 'परमवर कंसकमातिप्राकारका हर पुरुष दया निकायकायम प्राय नोकक-वै 'दक-सम्पदा य- प्रक मसाराहार सप्यमानाना पारनतामाकरत इशरवादिना सादाना मत मनुबय कपिमा एक्रम। भगवती साकारहाय नाकम्मोकार भगवदवचन. मेव माप, यथा ,-'पटा बदा दिन मानिर्भवति भारत । भ्यान- मधर सदाकान यजाम्यहम। परिवापाय साधना विनाशाय च टुक ताम् । धमधापनार्थाय मामि युगे युग। टम्म कम प में दिव्यमवयी वनि नवन.। सका दर पुनर्जन्म ति मार्मति सोऽर्जुन', इति । । दसकदा यदा दिई रहे, इशिल र कौवा कविका रम(क्दननामाना। 31. There 13 nothing that Thou hast out or ma;st liut [२१] (1) दि-विधते। पश्यित। चावत । विद। भाद-विद्यते। हिनdc.
२० रणाम। "I at:left: CENTRE REr. om UP nan............. 23. In this rarthen Priment Preetent by the roles , or what they sirror Entrt atrint truthin connection with theird सन्म फुगलमंप्रमव्यक्षितप्रीतये सुराः । भयमप्रलयोलादाचग्न्युनै तोदधैः ॥३४॥ २४. समानता राराः देवा कुणाल पत्र(१ तेन यानि(२) प्रकटीयता प्रीतिः३) यश तर तिप्रमादाय सः। पदया पनवमरविjिपरागामिव निमा ग्यास गति भावः। सम्म विष्णवे. प्यालये प्रथयाभावे यपि उद्देशात् उग्मयादात नेईन' राक्षसः सः एव उदधिः नसात, भयम् पापस्यः कपितवन्तः। सरा कुपनममप्रनितमोतये नमे प्रक्षोमात समादधे भयम्पापपुर। २४। बाचातर-सुर भयम् पाच ति। ३४। देवलनमोवामनर विए मागसम्भापनि प्रतिषित कराया. माम, तव भगवन तथा प्रममावा, यमेवावमर: पल भगरते पानी पिना पयितुम् इति निथिय देवाः पकाने मृष्टिनामाय पुभिनान महागिन्धोरिव रा. पान सपस्थित महाभयं वर्ष निवेदयामासु'। पन्यतए। प्रतिपादनाम- नगर प्रार्थना, तथा व कमारराम-कालप्रयुका गनु कार्यविधिविज्ञापना- भ मिद्धिमेति।' महतो बेलाम् उई लः, पत्यादय इति ममामः। निन- रपस्य नैव., तम्यापत्यम इत्याए । ৩। বি বুশন মাষণ দ্বারা (নেপণে প্রতি) শ্রীহচিহ্ন প্রকাশ করলে, [३५] (0 मम, प्रच्छ to ask, मी, २) वि, अनुज to mix, पिक aff. (१) प्रो to please, हिप् aff.
रशमः सर्गः। ३५ দেবগণ, সরুপ সবিনয় উপংই ভয় উৎপাদন করিয়াছে, ই र निस्दन लिन । 31. When Vishnu espre sed his good fceling (towards the gods) by inquiring after their relfare, tlic gods represented to lum that the Rishasa (रायप। like a gen Frelling without a tterns (म्बुद lit. the destruction of the rorld after a Kalpa), was creating alarm, अथ वेलासमासन्नशैलरन्धानुनादिना । खरगोवाच भगवान् परिभृतार्णवध्वनिः ॥ ३५ ॥ ३५। प्रथेति । पथ वेलायाम यधिफूले समामनानां सबि. ए.साना, पीलाना रन्धुप गरेप, प्यनुनादिना प्रतिध्वनिमता, सरेग परिभृताम्वध्वनिः तिरसृतसमुद्रघोयः भगवान् उवाच (१) । ५. भगवान् नाममालाभादमादिना मोच परिभवाम्य १५। परिभ कार्यवध्वनि मग स्पति बाराकाम् । देवसिषामद दाग कसौगामधीपर मममम Fat Net दस Reer मिमी बालमपि न भग. विषम प त भगवान मनप यय. मम्म । पिका- मौसम भिषामा परामरतोरमासा सध्या । परिभत भाला TRP द. BHEERINE (कर)मारताही facertis Prera....krran 53 Anir that, the Lord of all line 12.a tu jual u [1] I after niree. katrena Kitc0 रघुवंशम्। । Toice, which resounded in the caverns of the mountains near the sea shore, and subdued eren the roar of the ocean. पुराणस्य कवैस्तस्य वर्णस्वानसमीरिता। वभूव कृतसंस्कारा चरितार्थेव भारती॥३६॥ ३६ । पुराणस्पति । पुराणस्य (१) चिरन्तनस्य, कव: (२),तस्य भगवतः वर्णस्यानेयु 3:कण्टादिषु समीरिता सम्पक उपारिता प्यतएव कृतः सम्पादितः संस्कारः साधुत्वस्परतादिप्रयत्नः यस्याः सा भारती(३) वाणी, चरितार्थी कृतार्था बभव एव । एयकारवस- म्भावनाविपरीतभावनायुदासार्थः । १८ पराएर कता वा स्थानममोरिता (पसए) कसम म्हारा भारती सरिता पर । परिस' प्रातः : प्रयोजन यया मा चरिताधा वाधार- परदामममोरितया सतर्मचारया भारदा चरितार्षया बभूवै। । ধন খ মা বাবসমৰস লাল মুঘল সয়াবিনা অম- एमासपोहतापमाना। बरपानानि नया--'पटी पानानि वर्षामा E. TARATI निदानच नाय मामिशाही र तानु च।' रति मिला । सधार मन्यस्वादिषय र मान्यम् पमपटल, पटक परिटेन गरेन शारितन, पदुम-तव म्य' पुटेः गर: रति। गतिमा मनिपादनाय हशादियापार, मपाल नादान kिire, पीपीपी मामा, वाम ने दम पतलम नामात ममत: पुराणिम्, २४१-incarnt tant पारा मय परयो रिया मायाम-राम पनाम HS. (पु... Tiran RTY) () ....... ... ....... ... i fast दशमः सर्गः। 01 सोमरेन्द्रा१ करिव सहान मदन 03 पारिउ ऐन रनित मा नविन इसारा 36. Sreech became in every respect pure and perfect rhen she was pronounced from the organs of speech of that Primeval Poet. वभी सदशनज्योत्स्ना सा विभोर्वदनोगता । निर्यातशेषा चरणात् गङ्गेवोईप्रवर्तिनी ॥३७॥ २७। बभाविति । विभोः विष्णो, बदनात् उद्ता निहता, सदशानन्योत्स्ना दन्तकान्तिसहिता, रदन विशेषणं धावल्यानि- श्याम, ध्यास एव सा भारती, धरणात् पन, निर्याता चासो प्रधा घ निर्यातशेषा निःसृतावशिया स्त्यर्थः । स्त्रियाः पुंवदित्यनुः वर्य पुंवत् कर्मधारयति पुंवादः। नियातशम्दस्य या निर्याता मावशेषा सा गति सामानाधिकरण्यनिर्वाहः, निर्यातायाः प्रति रिग्रहे पुंबावः दुर्घट एच। उर्द्ध प्रवर्तिनी, आई वाहिनी गङ्गा श्व बभौ (१) रत्युत्प्रेक्षा। १. विभी; पदनोगता समनज्योतया मा (भारती) परपात नियात- मंषा निमीभी। १०। मामा दस्ताना मोतया प्रभपात इति मदनगोतवा, अन्य बीई प्रवत ति आपतिनो। चामरम्-पिभी परमीतमा ससमयान्या सदी पर नियतपदा काँपशि गाया ७१ नमामिपीमान् वम भूमि परिएचपदा मा पापी भरती पदमा उनिहन दा समय, यत तय पादासान मिताया मादा मिसाएर गोभतोति। मनाया रिचरपरमपर्व [1] (1) Moting-माल। भात मो। भात, &0 भाई-मायने मामि।
वीगात रघुवंशम् ।. दिएपुराणं-- एवमेतत् पदं विशीतीयगमलामकम् । साधारभृतं बीकाना चयाचा धिकारपं। वत. प्रवर्तते ब्रह्मन् मचपापहरा सरित...वामपादा- बुजाइष्टमसमीतीविमिर्गना''। इति । पाण्या गङ्गासाय गुनवपवित्रत्वादिगुए अत्र उपमेयभूताया वाणा: उपमानभूतया गड्या सा अर्भ देन सम्भावना, समय उत्प्रेक्षालद्वारः, स च स्वप्रयोगात् राधाः। यथा दपणे ;- 'भवत् सम्भावनोत्प्रेक्षा, प्रकृतस्य परात्मना। वाया,प्रतीयमाना सा प्रथम विविधा भता। बायेवादिप्रयोगे यात्' इति । ज्योतिरम्यस्याः न्योन्या, व्योत्यातभिले यादिना ज्योतिष उपधालोपो न-प्रदाश्रय निपात्यते । प्रकृति प्रवाहरूपेण इति इति गडा, गमधातोः गन्प्रत्यय.. ৩৭। দশনায় আলোবিত হইয়াসেই ৰাণ যখন প্রভুত্ব বদন হইতে বিনির্গত ইল, তখন বোধ হইল, তদীয় চরণ হইতে পূর্বে যে গঙ্গা নির্গমন করিয়াছিল ভয় রই অবশিষ্ট ভাগ এলখে উর্কে প্রবাহিত হইতেছে। ;;;;"'": 37. When that speech, illumined by the lustre of the teeti, issued from the mouth or the Lord, it seemed as if whatre. emained of the strean of the Ganges, which had previously flowed from his foot, was now flowing upward. नाने वो रक्षसाक्रान्तावनुभावपराक्रमी।। अङ्गिनां तमसेवोभी गुणो प्रघममध्यमौ ॥३८॥ ३८ । यदाए भगवाम् तदाह, जान रति । हे देवाः वः युमा पाम्, धनुभाव-(१)-पराक्रमी मशिमपुरपकारी, रक्षसा (२) राव. पेन, पट्रिना पूरीरिगां प्रथममध्यमौ उमौ गुणौ सत्वरजमी समसा व तमोगुयेन रव, याकान्तौ माने (२) वाक्याच : कम। • मारपराधमौरमा पहिलो प्रपमयमो भीगी नमा साग जाने। . - .. . . [१०] (१) मु, म tubr, पञ् (to protect, मन (1)to tror,-माहि-माने जाना-पानीत । आमा । बाब,c.
दशमः सर्गः। - । पशुमाषय पराक्रमी भावपरामो। 'प्रथमच मध्यमय ती ममध्यमी। बायान्तरं-तम पराकानदत, जायते (मया) । । यदा हि तमोगुणो देहिना सवरेजसौ पभिभूय तान धोरे जाणाम. कार निमज्जयति, या वषो युमा नै पौरु पभिभूध मान धोरं मीकाभ- कारबमययन, इत्यपि। | समयका मामा यदि काच, मरेका रकम (र.) मामिलाद १२ टि द्विार, यामिक 38 As the quality of darkness (समस! orcrcomes the quantaes of activitr(r) and goodnese (मत्व) 10 corporeal beings, so tho domon (राजपा) has overcome your majesty and might I know that विदितं तपमानस तेन मे भुवनवयम् । अफामोपनतेजेव साधोदयमेनसा ॥३६॥ २८ । विदितमिति । किस प्रकामेन बनिया उमनोन मादार दागतेन, रमसा पापेन. साधोः मध्यनस्य, एदयम् इव. मरक्षा प्यमान (१) सन्तप्यमानम । तपभैयादिकात बर्मन भागच । भुवनत्रयं, मे विदितं मया शायते प्रत्यर्थः। लि. हीन्यादिना यागाने तस्य च दर्तमान प्रति पी। ५.fe), सामीपनले एममा मासी मि. मरियम) नयमापनयम विदितम्। रामरम्। १९ मारमा धारदाराम रपाल, पारामा मात्र नाम REner, [10)r-RI | हाहोना। -in--14 Ac गा! पात: मविपरनामानिनिताrtantr सम्म sRTRagnmarati "Arkers,recial 39. Ar sira involuntarily corrimit, -01:c! I-L1181 the virturus, so that demon is am.cias the three vr!!I Inow that also. कार्येषु चैककार्यत्वात् अभ्यर्योऽग्मि न वञ्चिगा। खयमेव हि वातोऽग्नः सारध्यं प्रतिपयते ॥४०॥ 8.1 फायपिति। किश, एकका सारा धावयोः एक कार्यकरपात ऐतो, कार्येषु कत्तप्यार्थेषु पियये, यथिया रहे, प्यभ्ययः इद' कुर्विसि प्रार्थनीयः, न परिण. सयापि, (१) रायमेव यः (२) सारध्यं (३) सामांय, प्रतिपद्यते (e) प्राप्नोति, म-तु पशिप्रार्थनया रत्येपकारार्थः। प्रेधावतां साधु सतएव प्रतिः न तु परप्रार्थनया, सार्थचायं ममापि प्रत्यर्थः । ४... प (शिव), एककार्थलात काय पधिपा पपप गमि.fr (तपादि), वात. खयमेव पो. सारण प्रतिपदते ! एक कार्य ययो तो एककाप्यो यो माय: एककायत तमा। बच्चम् पस्थातीति वची नेन । वायान्तर- भ्ययन (मया) न भूयते, मातेन सारष्य' प्रतिपद्यते। ४.। दुकृतां विनाशेन लोकसरपणं यथा इन्द्रम्प तथा ममापि कार्यमा नदव इन्द्रस्य प्रार्थनया पलम्। यथाहि पवमा सा' प्रतएव पायकस्य सहायो भवति, तथा पमपि सत प्रथिएव राषपधप लोकहित दम्य सहायो [४०] (1) ar to blow, a aff. (२) पग (t) to go, नि af, (३) सारथि helper, प्य al. (४) प्रति, पद to go,-पद्यते । . - पपद्यत। पपादि। पैदे। पत्रः, ac.
दशमः सर्गः। ३१ भविषामि। 'समोरपी मोदयिता भवेति म्यादिमत कैग तामम' ति मारसभरे। विहित विमोरिन्द्रदित्वा भग्वेदेपि उक्रम, यमा,- 'रिपोकमाथि पखत यती प्रतानि पधमे, रदय घुग्ध सणा' रति (मु०, v ..। बावित याबदेसक काराविधानादविण्डरमा, बास माहाक मारा निर. गन् १७:या शारेमपिन राया कविता 10 It is not necessary for Indra (जी, Tht holding the thunderlxit, an cpithet of indra) to udirese prayers to mo concerning what should be done in this matter), for both of us are enraged in the same work Vata (wind), of bus or n mnom helps Agm (fire) खामिधारापरिहत: कामं चक्रस्य तेन मे । स्थापितो दशमो मुद्धा लभ्यांश इव रतसा॥४१॥ ११। पुरा किन मिपुरारिपीगगाय मणिरागि दिन्दना दावान्दोख पदम हिरोपित सम्मानिन्यार मेति । सानिधारमा खड्गधारमा, परिस परिवद रदर्ष दाम (१) मी मे नम पद्रमा काम पर लभ्याश प्राRENT न रमा म्याशितः (२) गत् सपा सममि ११। मामिITTER Erम साराम Man परमाटापित। मम पसारा Altra सागर- S) का मालित १५ माराम Arr . Prern CF [ Unt ( ar () Pratee, mete. EEEE गपएर - चार । -- . - - १२ रघुवंशम्। ४१। पुरा किस चमरल पभुधामी दशाननी दशामातार द. समय मे पात्मनः नर गिराग हिलामो नारा पदा गिराने तस्मिन् प्रधाममागन्य वरदान दममारदात निया माम इति पहनानम् पभिमभाय विरुष, मेष चक्रधारया हयामि पति स तदा पात्मनी दशम शिरीन मयं चिदमा सम्मायामि मम। इरावणम्य विमागी विधावा रिवि, रति भार। 01 म बादन निज पसाबार दौर पर तुरन का বুকি মদীয় চক্রধারার লভ্য অংশ বলিয়া রাখিয়াছিল। 41. 'The demon (1119) kept his tenth herd unserered by the sharp edge of bis own sword, as it were, the portion due to mis discus (**). सष्ट वरातिसर्गात् तु.मया तस्य-टुरात्मनः । अत्यारूढ़ रिपोः सोढ़-चन्दनेनेव.भोगिनः ॥४२॥ १२ । तईि किं प्रागुपेक्षितमब याह, सुरिति । किन्तु सः ब्रह्मणः, वरातिसात् वरदानात् हेतोः, मया तस्य दुरात्मनः रिपो. रावणस्य, व्यत्यारुम् व्यत्यारोहणम् व्यतिद्धिः इत्यर्थः । नपुंसके भावे ज्ञाः । भोगिनः समस्य, व्यायारू चन्दनेन(२) श्व, सोन्म(२) । चन्दनस्यापि तथा सहनं सयुर्नियतेरिति द्रव्यम् । .. ४२. तु घटुः धरातिमात, मया तस्य, दुरात्मनः रिपो: स्याट भीगिन (अत्याचट') चन्दनेन इद मीठम् । ४३। बरम्य पलिमर्ग. तखात्। दृष्टः पा.मा यस्य स तस्य राम गवानर-चन्दन: भोगिन य प तस्य प्रत्यारुद मोटवान्। यथा हि चन्दनतरु विधिविधानादेव भीषणभुजगवंटन सहते, तर शारदानादेव विभुवनमवी. रारणम्म त्याचारम् एतावन्त काल सीट [] (१) चदि to please, (विध), युट, (चन्दयति पापादयति पनि पदन), (९) : to lev, reall,-सरते। माता पाटि ! मे:16 दशमः सर्गः। ३३ . 1 पान। किंकरोमि विधिरही बनवान् ति म महि'ति भावः। पत्या, रासपचे लोकपिहिमान, परनप कवायपर्यनाराए। १२। नहर मानिनोन नशदड, मका यानिला एकदमदमा कमिहिम किरन रिशमशक) निरनि। 42. I have endured the arrogant czcesses of that wicked monster, in the same way as the randal tree enduree the mischierous pranks of serpent, because the Creator (a bas granted hin boons (special farours) धातारं तपसा प्रीतं ययाचे स हि राक्षसः । देवात् मर्गादवध्यत्वं मर्चेज्याखापरामुखः॥४॥ १३ सम्मति वरमएपमाह, धातारमिति । स राक्षसः, तपमा पीतं पन्त, धातार (१) बझार, मार्य यु (२) विधये, भास्थापरा. म.ख: चाररविमुखः मा मात्र दिनाहन्ध रत्यर्थः, देवात् (३) रागात् (१) पविधायाः देवएऐ , यवध्य ययाघे (५) हि । सरारम. शपमा प्रधाना मा पापा (मभ रघात मर्मान पान या कि। १. मा.मग भी भाव । प्प समादाय परामुखमयामारा। "'... १.पालापापमपमा और हर ११। पुFिRINAaisertebe. EिLA foateriagमा) या 10 + . PRACTER'सम wri chrकामुER Cute Arth- "att Taman पिस । [vti unto livid . Firotagonistar L...' ४१। ( प्र 1 8B रघुवंशम् । चारणाः। भतप्रेसपिमाषाय विद्याधा: किन्नरादयः। रहित (1)-fver, (२)--पितरः, ()-असुरा.. (४)-गन्धमाटरम: (1)~-यचरशामि, (60- भतप्रेतपिसाचा:, (0)-सिधारपश्चिाधरः, (८)--विरादयः, इति भाग- बतटीका श्रीधरनामी। समय से मरिष्यतीति नियतिवमा तदा अवशया मयादवध्यत्व न याचिसवान, विधाविलिय मार्ग न कायदनियत इति भावः। ৪৩। সেই রাক্ষ, নিজ তপোবলে প্রমাদিত বিধাতার নিকট, মগণকে অবজ্ঞা করিয়া কেবল দেবব অবধাতা প্রার্থনা করিয়াছিল। 43. That demon (रायप) prayed to the Creator. propitiated by his penance, for his being involucradle to the kewenly beings, regardless of mortals. सोऽहं दाशरथिभूला रणभूमेबलिक्षमम् । करिष्यामि शरैस्तीक्ष्णैः तच्छिरःकमलोच्चयम् ॥४४॥ 88 । तईि का गतिरित्याशय मनुष्यावतारेण हनियामीत्याइ, सोहमिति । सः व्यहं, दशरथस्य व्यपत्यं पुमान् दाशरथिः। व्यत. इति प्रत्ययः । रामः, भूत्वा, तीक्ष्ण परै (२) तस्य रावणस्य, शिरासि एव कमलानि याम् उच्चयं (२) राशि, रणभूमेः बलिक्षम पूजाई फरियामि । पुष्पनिष्पाद्या हि पूजा ति भावः । ४४। सः पा दामरथि: भूत्वा तौफोः शरैः महिर कमलोचयं रणभूमे वलियमं करिष्यामि। ४४॥ वाचार-तेम मया दाशरथिना भूत्वा शकिरकमलीञ्चय बर्षित म करिष्यते। ४. यशा कयित् धम्माये नरकलितानि पानि इष्टदेवतायै उपरति तथा हरामरूपेणावती छोकहिता बशरमिकतानि रावणभिरासि र. भूमी पारामि। मयंसे तन्दर नियनिति परमेव माघ देर तहधाय मोरिथति भारः। -at] (4 to kill, पच् =ff (२) , पि to coticet, अच् at.
दशमः सर्गः। "। बानि मानसिक यातना भोगनिदान उन दमकल पतिमाह माइन डिड। 41. By being born as the son of Das'aratha, 1 sball with ny sharp arrone, rendçi bis lotus-like heads as fit offerings to the field of battle. अचिराट्यञ्चभिर्भागं पल्पितं विधिवत् पुनः । मायादिभिरनालीढ़मादास्वध निशाचरैः॥४५॥ 8५। यधिरादिति। देयाः ! यज्यभिः याचिकः, विधिवत् कम्पितम् उपहतं, भागं पविभाग, मायाविभि' मायापतिः । पस्मायामेधासजो विनिरिति विनिप्रत्ययः। निशाचरः रक्षोभिः, नालीपम् (९) चनाखादितं यथा तथा, अधिरात सुन , पादा- स्थध्ये (२) यहीष्यच । ४५। (यूय) यदमि विधिवत् कस्थित भागं मायापिभि माली (यथा नपा) पतिरान पुन पादाम्यर्थ । १५। जाचातर-पञ्चभि कल्पित भाग पुन (युभाभि ) पादाम्यते । १५। विविधमायाधारिणी रामादेवभाग यनिय विषयभोजनादिना दूषयन्ति, चिरात मया ते राधाकु, देवा अर्पित यभाग सुचेन मादयिष्य. भौति भार । पदावोटम् 'चनाम्बादिवम्' रति दिनकर । 'अनुपिटम' तिम । विधिवत् दोशविधिमा यचभि –'यज्वा तु विभिनेरवान' कमर, सुरजी कमिटि मृते पनि प्रलय । ৫। চিৎ তো, বাজিগণ যবিধি প্রদত্ত বডিয় হর্তিাশসকল raeनिधिोयामा कविर नादिर 45. Soon shall you be able to enjng the tacnficial remaics [br] ( Eng. I fer to lick, sal - लटि। पसंद-नेर । पविण पटे. (२) with en to take-पादने। पादन। पादिछ। बाद। पान:ac.
মম্। dulr offered by the oficiatis priests, undefiled by th: ülesan nizli walkers (demons). वैमानिकाः पुण्यकृतस्त्यजन्तु मरुतां पधि । पुप्पकालोकसंक्षोभ मेघावरणतत्पराः॥४६॥ ৪। বালিকা বি। লা ইলাহা উখিযয়ি, শিক্ষা: বিমানবনিনি। ঘৰণীবিকাশ্রয়। দয়া- মা:ৰযমন্ময় বলিল, সুজন(৫}যহলিশ, ভাষাল ঘষে মৰিমামীন যমীম (২) ** অবন্ধি, না। 'মী মখবিধি যায়। ৫। মা খ ইমতিয়া দপ্তাপে ভুলঃ দুধখাশ’ • + ধ খাপ খাই না, ৪. stণ যশি। • গনি , সময় নিয়ে খ. গ। মাথালিং-ললি, গুণfi. খ • ৫৫৬ খন দম বন্যা, গয়া মণ। এ পবন এখাও, বিন: এএম • ১ ।। সাংwজানি * * * * * * * : * • • • •{:} : । . । • •,, ** { resea.** दशमः सर्गः। B9 -- ccate to feel that are which they betray at the sight of Pushraku in the sky, by liding themselves behind the clouds, मोक्ष्यध्ये स्वर्गवन्दीनां वेग्रीवन्धानदूषितान् । शापयन्त्रितपौलस्त्यबलात्कारकचयः ॥ ४७ ॥ ४७ । मोक्ष्यध्ये इति। हे देवाः ! यूर्यभायेन मलकूवरपापेन यन्त्रिताः मतिबद्धाः पोलम्यस्य रावणस्य रक्षात्कारेण ये कधग्रहा. केशाकाः तः, प्यदूषितान् यनुपहलाम्, सर्गवन्दीना एतस्वगा. नाना, येणन्धान मोमध्ये ५। पुरा किल मलकूवरेण यात्मानम् पभिसरन्या रम्भाया बलात्कारेण सम्भोगात् कान दुरात्मा रायः समः सौण बसायचे मृद्धी ते प्रतधा भविष्यतीति भारतीया कथानुमन्या। ४०। (यूथ) सापावतपोल स्वचदानकार कर पितान स्वगंगन्दीना पोपमा मोर। ... पापामा -पिता हान्दोमामा 'युमा ) मोरयन । ४.1 मा मिात रार्ष, सदए पदोभूना सुगामा अपिकिन निधिोगडी दयन, मनाहातो रामसीना साकार यिनुराका प्रतिभाला,-' नतेन मायांग कोतिरोता मारमा पचा भारत-दिका मामा नियमपि म य पनि त भन । THE TREATMAafts referritAITREENो। 47. You will be able to unloose the braided bur of the [Untolet thort Eत-मच मुखामुखत । मु. कोप-भर। हरको pon-ससे मैंट भील.40
या मामी गरमेघः माहिरिएमसभातम् mer:
परीक्षा
। वाम् सपत म शमयमा
गा-AM
निरी
रापपाययायामाम् पशि यागमनमः।
पभिप्य मगरम्य धर्मपम्तिगद, BET
। मेल rfe: Frk trirr
रिमग पर गाद सि Arr:
मिला सिमी Eिn:
पिप रमताराम free
दप्रतिबन्धः तेग रहामा (पा remiमस' ग"
गम्य (२) ता. रतियाय पान शादि। "ch
म्यात पीये निधमतम्" पितः। दमिरर
पभिषिय, तिरोधे पम्तधे।
प: पर्गम: AIEEET मरम् I am.
सला.
४०
पचौगित मला मिलीमी भाति, सपा मोरयामी. miri
शाद पूनः पावशायः सार्वायत्वा तिरोक्तिी पध। बस
तारीप बागादौनाम् पभावाचारोपित । र समसामविषय सापकम'
৮। সেই রূপ মে, রাবণরূপ অনা? এভাবে বিশীর্ণ দেয়প শস্যকে
রূপ বাৰুৰূপ অম্বতে চিষিক্ত করিয়া তিরোহিত হইলেন।।
2'
--
[-] () am to be reary, PAf. . (२) मस् to hurt, यन्
अभि, एष to rain,-~यर्षति। पर्यन् । पदोंन् । वर्ष । इष्टः, ..
No text on this page.
[.. (१) कम todesire, यत् al. (२) wि with fato wonder रघुवंशम् । ५ . 19 As flowers (which are the parts) of trern follow the direction of the wind, so this parts of In-lra and the other gods followed Vishnu now cogiged ja the works of the goods अथ तस्य विशाम् पत्युरन्ते काम्यस्य कर्मणः । पुरुषः प्रवभूवाग्नेः विस्मयेन सहविनाम् ॥५०॥ ५.। व्योति । यथ तस्य विशाम् पत्यः दशरथस्य सम्बन्धिन, काम्यस्य(१) कर्मयः पुत्तशामेऐः, प्यन्ते ध्यवसाने, व्ययः पावकात. सुरुयः कश्चित् दिव्यः पुमान, ऋत्विज्ञां विस्मयेन (२) सह प्रबभूव प्रादुर्घभूव, तदाविर्भावात् तेषामपि विसायोग्भूत् इत्यर्थः । ५.। अथ तस्व विशाम पन्युः काग्यम्र कमेच पन्ने पो पुरष पवित्रा विभयेन सा प्रवा ५. पुरुषेय प्रवभूदे रविवाथान्तरण । •। সময় লাগংযম সুম্বীয়ান, জনি লিখে यशपायकात् उदतिष्ठत, तच अपूर्वपं पुरुषं हा याशिका मर्म बिबिता. बभः। विषयेन सह इत्यद समगदी योगपद्यवाचक, पुरुषप्रादुर्भावस विध्यजननस्य च योगपदा कोयम्। विशाम पत्युः मनुजाभाम् ईशरस, दो पिछी समनुनो' रत्यमरः। पदइयतन अनुक्समासेन एवपदव 'विशाम्पते.' इति रूपं स्यात् । 'ततो वे यजमानस्य पावकादतुलप्रभम् । प्रादुर्भस मदभूतं महा वीर्यम् महायला इत्यादिरामायपकथानुसन्या । ৫। অনন্ত মহারাজ দশরথের পুত্রেষ্টিসমাপনকালে অগ্নিমধ্য হতে ** (দিব্য) পুরুষ প্রাদুভুত হইলেন, হোতৃগণ সৰিশ্নরে দেখিতে লাগিলেন। 60. After that, at the time of conclusion of the Alahárájá Putreshto sacrifice, a (devine) being issued out of the (81C ficial) fire, amidst the gate of the sacrificios priests ai.
दशमः सर्गः। हेमपावगतं दोाम् श्रादधानः पयश्चरुम् । पनुप्रवेशादाद्यस्य पुंसस्तेनापि दुर्वहम् ॥५१॥ ५१ । तमेव पुरुषं विशिनरि, हेमपात्रेवि। थायस्य १) पुंस' पपनुप्रवेशात् धियानात् हेतो तेन दिव्यपुरघेणापि, दुर्वरं चतुर्दश- मुवनीदरम्य भगवतः हरे पतिगरीयस्वात् वोहम् पश, हेममात्र तं. पथमि पर घर(२) पयवर पायसान दोभ्याम् पादधानः(३) महन्, "धनन्पामिभिन भपक योदनचर' रति याधिकाः । ९. पायय पुंम मुस्वेमात न प वर मिपाचयत पयशा दोदी पारधारा दुनिसहने बमोति दुबा नम्। २च पावमपान तम रतम, रिमोया मितादिभिरिति ममास । १। बीरमस्येब, प.गुरुत्वादपायमस यमपि मा. म. दिपायसमम्प पात्री पदोमिय प्रियाम् । एमा मायामोमिमामा मया। tor) १. रशिय Raat .. 1-। 51. II. ined with her two hanin at turtat car anemun to Treration of India in theph or mane me ref.. pren for him to lear, in winsy u fut uf the the l'int Hunt प्राजापत्योपनीतं तत् पनं प्रत्यहीनृपः । हर्षय पयमा मारम् पाविष्कृतमुदन्वता ॥५२॥ पानापति पदारप, आमापन । irint, 1 tohoil, Mak 'tto .
the being belonging to Parjápati, as Indrá took the Dectar पूर रघुवंशम् । पतिसम्बन्धिना सुरुषेण, उपनीतं, नतु वशिलेन, "प्राजापत्य न विद्धि मामिहाभ्यागतं रम" इति रामायणात् । तदपायमान उदन्वंता उदधिना, व्याविष्कृतं प्रकाशितं, पयसा सारम् अम्टन रुपा (२) वासवः स्व। “वासवो वहा च्या" इत्यमरः। प्रय ग्रहीत् स्वीचकार । ५२। नृपः प्रानापत्योपनौतं तदनम्, उदन्वता साविकृतं पयसा माग उपद प्रत्ययहौत् ।। ५२ । । उदकानि सन्ति पद इति उदबान, छदवानुदधी पैति दया पदनुभावी ,निपातितो मतुपि । वाचानर-नृपेण प्राजापत्योपनी हा उदबता पाविष्कृत. पयसा सारः बचा व प्रत्ययाहि। ५२। अमृतमाम्यात् पायरस्य चलौकिकगुणवं, इन्द्रसाम्यात् च राजी लोकोत्तरसोभाग्य सूचितम्। 'नापतिशा तस्यापत्यं प्राजापत्यः वशिष्ठः, तेन उपनौतम्' इति दिनकरो व्याचष्टे, नन्न समोधौनं रामायणविरोधात्। 'मानापन प्रापतिना प्रेषितम्। अथवा, प्रजापतेः प्रजापालकात विषोः सभात भटूपनि पर्थ'। इत्यादि रामायणटोकाया रामानुजः । ২। ইন্দ্র যেরূপ সমুদ্রকর্তৃক আবিস্কৃত অত গ্রহণ করিয়াছিলেন, রাজা সেই প্রাজাপত্য পুরুষকর্তৃক উপনীত সেই পায়না গ্রহণ কবিলেন। -52. The king took the devine Payasa brought to him ? - presented by the sea अनेन कविता रानः गुणास्तस्थान्यदुर्लभाः । प्रसूतिं चकामे तस्मिन् वैलोक्यप्रभयोऽपि यत्॥५॥ ५३ । छनेनेति । सस्य राज दशरथस्य, यन्यै दुर्लभाः असा धारणाः, गुणाः यनेन कथिताः व्याख्याताः, यत् यस्मात् चयः लोग लोक्यम्. पातुबंग्यादित्वात् साथै प्यम् । तस्य प्रभवः कारणं, विध ]() प्रजाति Creator, यaf. (१) ए to rain, बलि M दशमः सर्ग। ५३ रमितस्मिन् राधि प्रकृतिम् उत्पत्ति पत्रमे १) कामिनयाम्। विभ- समकारवस्थापि कारणमिति परमावधिगुणसमायय प्रत्यर्थः । इस राज पन्दुसमा युवा पनेम कविता , यत् सीसमभयोऽपि नधिम् प्रति चकमै। १३। बापातर-दम परमभान मुलाम कधितषत, कोक्याभ- पादिपति चकमे। ५३। भगदगुरोरपि गुरुत्ववामान कोऽपि लोकोत्तरी गुजातियोऽस रात्र भूचित। यथा भरिकाम्ये, –'गर भवन शिलान्वेन य ममातम पितरमपा. गमत मयम्' इति । प्रम बस्यबादिति प्रभव कारणम. फादोरम् । 01 frौर नाक नया कामना कविमन, नई वर' सोमोकिमी साईटील । 53 This made it clear that the merits of that king wira of superhuman excellence, whom Vishnu though first USA of the three spheres, desired to have as bis fathur म नेनो वैष्णवं पत्नयो: विभेजे चरुमंजितम् । द्यावापृयिव्योः प्रत्ययम् अहर्यतिरिवातपम् ॥५४॥ १४। सरति । म हर घरसंसारग्य सनाता परसंचित. वैया (१) तेज, पनो कौसल्या केय्यो. चौर एपिवी घ द्यावा लायो। दिवगण एपियामिति पकारादिवशम्दम्य पावादश नयोः धावाएपियो., पर पति पर्पति । पारादीनां पत्यादिप वा ऐप ग्यपरथानाम्पिको रेशादेशो विमायवाद । प्रत्ययम् पातपं बालासपम्व, विभेजे (२) विभय ददी बर्ष । [1] (१) todarrer-कामयते। रामय परत-Rs मारामयाब, रावामित बाम & [४] (दि. Tean () w with fe, to dindr.-are । अभवत्-THA | समायो-भाव-ita - भनबि.0 -
रघुवंशम्।
11 स परमपित एवं तेजः पी., दाभादियो: नि:
पातमिव विभा
।। दोष दिलीप इति विहे पागदेश पटे वागधियो, fear.
मदिदियोति । 7 पति पतिः परीपतिः। बा.
गर-मति पापंतिना प्रघर' पातपविभेजे।
। बालापसम्पद भुषारयामा शिलेज सम्पाच
कवि भापतिमय सभे, तामीको मोवाधारमिता गिरी।
परिति रति च, अपमापनेन स्थल । निसायान I
मानिपचित।
- माय Arorry
aturat िam feral
31. As the sun distributch his first raya to the Aravna
Arthatanthrting and trtween listro wirestha
onl: Volne in the Birth o! Clara
पर्शिता तस्य कोसल्या प्रिया केकयवंशजा ।
पराः समापियां ताभ्यां सुमिवामछदीश्वरः ॥५५
। प्रतिमाि काममा arati
arne. heftrina Fuीन कोगना। शल
C. पोरगति गरा
x। variमरान माना :
TREATMirmirwAITRIPS
MERarrian. UN.
... Print Paisa
7
दशमः सर्गः। मामान्यं तिपणाच भागप्रापणमिति राशि उचितज्ञता कौशलय सभाते। १५ सम्प, कौसल्या पर्धिता, कैकयवराजा प्रिया, पत र समिती ताया सम्भाषिताम् एकत्। १५। कैयन जायत रति कैकया। प्रोवाहिति प्रिया, 'पचिता' पति योगात 'सम्प' रति कतरि पहो। वाचातर-वरेण समिक्षा साधा समावितायता । कोरल्याम् पन्दापचया ज्येष्ठदान् मान्याम पवेच्य, सथा केकयों मियतमाम पवेक्ष्य, राजा सय ताभ्याम चक विभय दानमा इयेष चयन बोसस्थायी सविनों सुमिवा पाय सांगदानेन सम्मानिता कुरुताम इति । रामायणे तुरामा पर विभज्य भयमे विमृश्य पबौभ्य मादात, ति म । काबिदामोशीतुरा उचित तानातभाति, यत पिया के कथव राजापति समय चर दत्तपता सुमिवाये च मयम् पतिपादयता राजा माना पचपाहटौलत। बसभाया सम्भोगकष पाती नदीपाय, पी. रिभाषितुदोषाय एर। कोमा हामी दिदा) मानिस बया काही.. सिनिन, नाघिR(IERSहिरनमान ३१ दि. (ER.NE (Er. निद्वारा भिक मानिन । 55 The king respected Kausalya, and *18 exceeiingly) fond of Kaikeyi For this reason, hasing given them the Clarv) he wished, that they might honour Sumitra by giving her portion thereof) ते वहुतस्य चित्तन्ने पत्नी पन्युर्महीक्षितः घरोरदाईभागाभ्यां तामयोजयतामुळे ॥ ५६ ॥ ५। तेरनि । पस्य ((१) मरस्य अचिन रम्य पता: मोधित (९) स्विीपरस्य । विशेयरदयेश राशोमर गेयतामार। पितरे थभिप्रापरे, ते उभे पो फोरदार केसी उक्त नारसिंह, पुरावान्तरात रघुवंशम् । घरोः ये यर्दै समभागौ, तयोः यो यी तौ च तौ भागौ च इत्यभागौ एकदेशी, नाभगम् व्याईभागाभाम्। “पुंस्थ- ईई समेट एके" इत्यमरः। तां ममिवाम्, ययोजयतां (३) युक्तां चक्रतुः । व्ययञ्च विभागो न रामायणसंवादी। तत्र घरोई कौसल्यायै व्यवशियाई कैकेय्यै शिरा पुनः समित्रायै इत्यभिधा- नात् । किन्तु युराणान्तरसंवादो प्रयव्यः । "ते पिण्डप्राशने काले सुमित्रा महीपतेः। पिण्डाभामल्पमल्पन्त भगिन्ये प्रयच्छतः" इति। एवमन्यचापि विरोधे समाधातव्यम्। । बालय पन्यु. महोचित. चित्त ते उभे पी परो: घामामाग वाम् पयोजयताम्। ५। जामाति इति पहुच तम्ब । वि भानौत रति वित महो थियो यति मानि, ति ययो., क्लिप, तप। दावानर-fm जागा ताभ्याम् उभाष्या मा पोयत। ५९। 'परी: पहें समभागी, तयो यो पोतीच ती भागीय भागो एचदेशोत्यादि मशिनापश्यायाम देवाचित प्रचारत नसतम्। पनीनम्यादीमा गय का कियममम पास पायमाजातानां समादीमा बियतीविरमी बनाम पागमते । तेया मते, 'परी: मयसभपायriteranai ngीमाया तिमानिदाम पभिप्राय । तथालि. मनायो र पायमाप पाम (मपूर्ण पायगा परमात्र -ममा दो। मरममा यो न प्रो माया 1-1-1मा भूमिका भोगलाद!, पुनरपियो । trafमानीमाय चमगादो। पिता- [tyrenearth kam, raff (२) महो rarth, fo" .....! (१), यो पनि । पीना भन्। योगा दशमः समः। कोसन्याय परपति पायसाई ददौ तदा। हाद ददो पापि अभिवाये पराधिपः । ये चामिटार ददो प्रधावारपात्। पददो पापभिटा पायमस्याभतोपमम । अनुचिन्य एमिवाय पुनरेव नराधिपति रामायण. छोरामा रामानुजलते स्थापनानेन प्रतीयते यत् कौसल्या की, सुमित्रा चतु- पोयो पटमाश, पुनरपि सुमित्रा परमा ले। भायमपि विमागी रामायतमगदौति मन्यामहे। पनुतनु कोमल्या पई, केकयौ चतुर्याच, समिवार चिा विमत चयौ पास वात्रोकरभप्राय । धनेन घामामा-कोरल्यानमाम दियचयमयुतम् । विचोई मामाग पुचदानन्दनम् । . भरतो नाम के कैय्या मन्या कम । मावाद विपी- अनुभाग मम ममदिती गणे'. न्यादि। परम्परतेनम पासासमा २सकोमा पिसोर राम जनयामाम, के के यो चचीनमासनादेश विक्षो. अनुभाग मरत समयामाम, ममय प्रतीयते। रामायणय पाठानरमपि रममा सथक फटोकरीहि, यथा-पटी नये कीमभयाय विकी हमराधिप । भयमेर समदा भाग भावना र दादी पिये मनराधिप । चतुभागं रिचा कवा मुभिवाय ददो रहा हा -। मरेको निस विनर are for froin Korer frierarian Both the queens Doring the art of the reportion of and royal hurland, rare tach of them. a part tour tra fr. bronn Walf whare of the Chary सा हि प्रणयवत्वामीत् मपनयोरुभयोरपि । भमरी वारस्येव मदनिम्यन्दरंनुयोः ॥ ५॥ १७। न मदपीया गारिकारमा ति। सा एमिरा उपयोरपि. नमान पति पयो की कपको। शिद गादिमिति दीप नाराजगी भाग बारह) Exeystem.!!...
उदय नारक्षित रग। परोः ये पर्दे सगभागी, तयोः यो पीसोचती भागे घ इत्यभागी एफदेशी, नाभाग याभागाभाम्। "पुंच गई समेट एके" इत्यमरः। ता पगियामः पयोगयता (१) युक्तां घफतुः । ययय विभागो न रामाययर्मयादी। सत्र परोरई कौसल्यायै न्यशियाई कैकेयै शिर पुनः मित्राय अभिया- नात्। किन्त, पुराणान्तरसंवादो प्रयः । "ते पिण्डप्रापाने काले समित्राय मचीपतेः । पिण्डामामन्पमत्यन्त सभगिन्यै प्रयपातः" इति। एवमन्यत्रापि विरोधे पुराणान्तरा समाधातथ्यम्। ५६। बलम्य पन्युः महीचित. चित्त न पोचरी: पहाtमाबाट नाम् पयोजयताम् । घड जामाति इति बहस तम्म । मही पविौं क्षति शाति, तिपयर्थयोः, किप, तस्य । माया ताभ्याम् उभाभ्या मा पयोज्यत । ५९। 'चरो: ये पई समभागो, तयोः यो पड़ी तोपती मागी पर भागी एकदेशी' इत्यादि मल्लिनाथव्याख्यानं केषाधिन प्रेक्षापतो न समत घदनेन कोचल्यादौना मध्ये का कियन्तमग पाश पायमापनातामा रामादौ क कियतो विपतेजसो नई तत् म एवगम्यते । तेषां गते, 'चरी' बसलप साईम, 'पाई भागाभ्या' चतुवाशाभ्याम् इति कालिदास पभिप्राय । तथा कौसल्या कैकयो च प्रत्येक पायमाईस्य चतुयोर्श (संपूर्ण पायमस्य पष्टमाण, =}} मित्राय ददो। तेन हि कोस या कैकयी र प्रत्येक सपूर्णपाय- -1) प्राय । सुमिमा तु कौसल्यादन प, पुनरपि के कयौद पं भिन्दा पुराय सुषुदे । पयमपि विभागो न रामायणसवादी। अधिक [A] Os much, a to know, pal. (२) महौ earth, fe rule, for all () यज् (पिच), योजयति । अयोजयत् । पयूथअन् । यो घोमित:14c. चित्तं मानीत इति चित्त वाधानर-नि .
दशमः सर्गः। कोसत्यार्य नरपति पायसाई ददो सदा। पहाल ददौ पारि भुमिकाये पराधिप। कैकेय चारमिष्टा ददौ पुनावारपात्। प्रददौ पारमिट पायसवाभतोपमम्। पनुचिन्य समिवाचे पुनरेव मराधिपति रामायक- सोपामा रामानुशलतेन न्यायाने प्रतीयते यत् कौसल्या पोश, भूमिका पत. दोश केयौ रमाशपुमरपि सुमिश पटमा । मायमपि दिमागी रामायपमबादौति मथा। पनुतम् कोसला Riti, कैयौ पोश, मुभिवाfra पिमक पोम प्राप येव वालोरमप्राय । उकच ते पानामरे,-'कौसल्यानपदार्म दिशवपमघुतम् । विभोर महामाग अपमेदानन्दनम् ..मातो माम के कैया मृत्तपरकम । माचाद विपी. मांग म मदितो'. यादिवरूपवते नम बहामासमा १४ बीमा दिपोतराम जनयामाम, कैयौ र चमिमाम मादेश विक्षो. सभागं मरत मयामास समय नीयते । रामायवध पाठागरमपि ममेरार्थ एण्यक म्फ टो करोति, यथा - मका रददी तणे कोममायकी राधिप । मयमेव सम हा भाग पाटो किये मनराधिप । चतुभाग frenा मुमवाददोगदा' । हि .. बरेstraral विसnि er trafa रति निक 56 Both the queens knowing the bar art of their reporting and royal husland, care tach of them, start touttra fr. ber own hall share of the Chare सा हि प्रणयवत्यासीत् मपनीरुभयोरपि । भगरी वारणस्यैव मदनिस्यन्दरंग्नुयोः ॥ ५० ॥ १० नगदपीया शाराह का सति। सामिा उभयोरपि, मान व पति पयो तदो माटो गयालिम्पिति और नकारा पमरीमानसररह) (JUPIK, र..
पून रघुवंशम् । ५०॥ गजम्य, मदनिस्यन्दरेखयोरिव, गण्डहयगतयोः इति भावः। प्रलय. वती प्रेमवती प्यासीत् । सपनगेरियन समासान्तर्गतम्य पत्य उप- मानं वारणसेति। मा (ममि) समयोरपि ममीः,ममरी पारस महानिस्यन्दरमयी रिव प्रणयवती पासीत् । ५०। मदस्य निस्पन्द तस्य रखे तथो । प्रयत प्रथय: पमिषम्यानि प्रयता मतुप । वाचानर-तया हिममा व पयवत्या पम्यत । ५०. मनदन्तिन: दविषगडगलितमधारायां वामगडगलितमदधारायाध यथा ममरी तुल्य मेव पनुराग प्रदर्शयति, तथा भूमिवा सपना कोमल्याया कैकेयाच घिरं तुल्यमेव भगिनीप्रेम प्रदर्शयामास। अतएव कौसल्या कथ्यो तुल्यानुरागेप मुमित्रायै पायसाश ददतुः । ৭। লমরী যেরূপ হস্তীর দুইটি মারণরেখার সমান অনুরাগ প্রদর্শন করে, সুমিত্রা সেইরূপ উভয় সপত্নীর প্রতিই তুল্যরূপ অনুরাগিণী ছিলেন। 57. As the bee displays equal inclination for the two streams of Mada (the juice that flows from an elephant's templos when in rut) on the elephant's temples, so she (af#T) used to show equal attachment to her two co-wives. ताभिर्गर्भः प्रजाभूत्यै दः देवांशसम्भवः । सौरीभिरिव नाडीभिरमृताच्यामिरम्मयः ॥५८॥ ५। ताभिरिति । वाभिः कौसल्यादिभिः, प्रजानां भूये अभ्युदयाय, देवस्य विष्णोः यंशः सम्भवः कारखं यस्य सः गर्भ, सूर्यस्य श्माः सौर्य ताभिःमौरीमि (१)। सूर्य तिध्येय पधायकारस्य थोपः। अम्रता इत्याख्या यास ताभिः जलवहनसाम्यात् नाड़ी भिरिव नाडीभिः रिविसर्जनीभिः दीधितिभिः, थप विकार यम्मयः (२) जलमयः, गर्भ स्व. द] (३) एतः, जातावेकवचनं, म्भाः दधिरे इत्यर्थः। यत्र यादवः, "सासां प्रतानि चवारि , दशमः समः। रामोनां ररिसर्जने। पातयं हिमोत्सर्गे तावदर्भस्य सज्जने प्यानन्दाच हि मेध्याय भूतना पूतना इति । चतु.पूतं सरिवाहा ताः सा व्यमताः स्त्रियः।" इति । १८। ताभि प्रजाभूत्यै देवाससम्भव गर्भ, मोरोभि मताभि नादीभि समयः (गभं.) पदधे। ५। वाचागर-ता देवांशमभव गर्भम पचताया सौर्य भास भय सभा सदा । १५ सयमरीचयो यथा ममुद्रादिरसेन दारिमयमेघष्पगर्भ दधति, कामे चदिति बिनयन्ति, सधा ता राजपवा नारायचाशन गर्भ ६४, वाले च विशति समति नयिन्ति। मरीचौमा गर्भपचे प्रशाभूति जगताप. पारस्याप्रमक., Ens माया,-'म नमत प्राणा प्राष्टकासम्म चामास्तम्' इति। रामपबीगर्भप प्रभाभूति भगधापकारबरामादि सिर । 1 पासतो (वादिनी) परतिमामा पक्रन वानिया बन कार, সেইপ সেই 'গীয়া লােকহিতার্থে বেসত ও ধারণ করিলেন। 68 As the rays of the sun, called Amrita. hold a watery Komb, to the queens bore wombs in-pired with parts of the Derine Being, for the benefit of the world सममापन्नसत्वाम्नाः रेजुरापाण्डुरत्विषः । अन्तर्गतफलारम्भाः शस्यानामिव सम्पदः ॥५६॥ ५८ । सममिति। ममं युगमत, चापमा सहीताः पत्ता पामिःला दापसरवा भिण्यः । "पापमसया स्वारगर्वियन्तः भनी ध गर्भिणी" पदमरः। यतव यापाएर (१-विष पापर [14() or el run, Re and Tafa {) water wit aft) to holderfe-धरने । पचान-Nata - रसार-1&c.
girl मा गरा, REE RITATE Tir पागामा: TEATRE ()Rin(s) । Am. rint .. कापा. Hunii Refere it पार51-Artin 1. IN THere Timen amith तपाद Auran Itemt.inान' मnिtra fal मभ grer. पोभार Rm ign: पान Intern 01 HITRI(intr) marit जमानियाल,camerarfour 69. All thequrns conceredatomaneumtime and became beautifully male like the sake of pills, w!- **, interior (of the lusky corering) is filled with fulsianet गुप्तं ददृशुरात्मानं सवाः स्वप्नपु वामनः । जलनासिगदाणाचनलाञ्छितमूर्तिभिः ॥६॥ १.। सम्मति सारा सनमान्याद. गुममिति। सवाना, ঘময় সম:(5) যু:, সাবিহা :(২)লানিং) मूर्तयः (8) येषा तैः, वामनः सै. सुश्यः गुम (२) रक्षितम धात्मानं स्वरूप, ददृशुः। [५] (0 पा, पाण्ट Pale, tar (१) मम पर to go. fasti () to shine,-रामति-राजते । पराजत-परामत। पराजीत-रा निष्ट रराज-रजे। &c. राणित,de. c.] (1) नल water, जन to be produced, saff (२) Rs hort, पण al. (e) वाशि to unark, aaf.-सान्दवि। पलान्छन । सालोग असान्छ । &e (४) मूळ to faint, किन aff. (५) गुप to protect, a al- नोपायवि। प्रीपायोग-पगोपीत-पगोशोत् । गोपायामभव, ac. जुगोर । ४. . .
दशमः सर्गः। १.। मया मधु मजासिगदामामान्दितनिभिः वाम गुरुम मामानं ६१ ... नमनय परिव गदा चमाांच शतानि जनजासिगदामा कापि ते मान्दिता मूर्तयो यच से.) वाचार-सवामि मल जासिगदा. गांव कला तिमतिम वाममे पुस मा दहथे। ..। तामा गर्भ नारायचापिमान मरे तासो मारायरसुसमामि होभाग्यानि गुमिन्दादिदीक गुयेन बषितानि। पाचशादिशारिणो वाममा समनिमें दा. ... जालन, परमि नदिनका रहिरहन। GO. In drcame ther all hogan to find that they were ling fuarded by dwarfish figures adorned with concl shrila, morda clum, bowe, and dieci हेमपचप्रभाजारनं गगने च वितन्यता। उधनी स्म मुपोन पैगाकृष्टपयोमुचा ॥ ६१ ॥ १९। मेति । विधेति पार्य । रेन पयसम्म पाt भामा कान्तिपुचं. वितम्लता (१) दिनारयता, मेगन मारा पयोगुष (२) मेघा' ऐन तेन, सपन सहमता उपन्त (जमाः। - मागम विहरत Mrneri. । - Tarw Harri's m 14 (1)Ins. [Uptorial. uit in traft to hiroan (ans) (tto carry .".--. .
. रूपर:(३) बाम with परिand उप to serve,ke.कगि-पर्यपाहते। पर्यपासि । पर्युपासाधने c करि-पर्यपाते । पपास पालिता परमम् । : । स मुमचनि: RIYARRITER. Hrith पारिता मा राजा मान arfaa, lar: मां परिनिदाः। 1. गरिमा ५.GIRA RETIR! 61. That Canuda, spreading the lustre of 50! len wity, and drawing the clouds (towards him) by the relocity of kid fight, as bearing them onward through the sly: विभत्या कौस्नुभन्यासं स्तनान्तरविलम्विनम् । पर्युपास्यन्त लक्ष्मा च पद्मव्यजनहस्तया ॥ ४२ ॥ १२। विभत्यति । किन, स्तनयो. पगारे मध्ये विलमि लम्बमान, न्यस्यते रति न्यासः कौस्तुमा एवं न्यासः (१)त, पाया कौतुकात् न्यस्न पौस्तुमम् प्रत्ययः, विधाटा, पप्रमेव प्यानं (२) इसे यथाः तया सल्मा, पथ्य पास्यन्त (ए) उपासिताः। ২২। ও বুদ্ধিষ),ধৰাৰবিলি 'হামশাধ; বিবা হবে या सा पंथ्युलाम्यन! ६२६, राधालर-समान्तरविमिन कोना दिसतो पावना उनी: (ना.) पथुपान्त। १२। प्रेमा प्रियतमैन स्थापित कोलभ मणि दिपायमो भगवती धन कमलबजनेन साः पर्युपास्ते अ, इति ता सप्रेषु दहशारिति किरदा.। 'म रतरे मधे विम्बिनं लप कौनुभमन्यास विथोलिनमान की मबिमुद्रा धारयन्या' इति दिनकरः। ৬২। লক্ষ্মীদেবী শুনত্বের মধ্যভাণে পঠিন্যও কৌতমনি খায়ণ কৰিৱল কালবামন গ্রহণ পূর্বক তাহাদিগের উপাণা কহিতেছেন। 1) पम् with नि to pledge, Raff. (२), tourna . ~ - पथ्य पासाबद, &c.
No text on this page.
dreams from them (the queon), and deemned himself the luckiest रषदम। ताभ्यस्तथाविधान् खप्नान् श्रुत्वा प्रीतोहि पार्थिवः । मेने पराामात्मानं गुरुत्वेन नगहरोः ॥ ६४ ॥ ९। साय रसि। पायिः (१) दारपः तामीमाः) प्याशातोपयोग स्त्यपादानापार पपगी। तथापिधार उपप्रशासन समान् शुषा, प्रीतः यन्. प्यागा. पगगरोः वियोः पति. रागवेग हेतुना. पराग (२) गीत, मेने (शि ५। पापिया, नाम: पारिधान माना EN. गुरोः गुणवेन पuth' भने । ६५। सपा पोशा धिप्रारी येषा 8 तार तारपा । l गः यस जगदगुरी। पाचार-पार्थिीम हातमा पराभने । राजा तामसपानाम नियम्य, मवि मेपोमा व पाविभूतति निरिक्षाय, मदते च प म गोतम कौभाग्य ! का विपिनुमापयपस्यापि पिता मल, ति। बामन कमलाबार्षिभि विपरेव पाराधते, ती गर्भस्थेपुरासो दिएचप्रमोनिः । রাজা তাঁহাদিগের নিকট তাদৃশ বৃত্তান্ত শ্রবণ করিয়া ৫১ হই, এবং এগৎপিতার পিতৃনিবন্ধন আপনাকে সাপেক্ষ। সৌভাগ্যৰ বলিয়া করিতে লাগিলেন। 66. The monarch felt delighted on hearing of those of all as being the father of the Father of the universe. विभकात्मा विभुस्तासाम् एकः कुक्षिष्वनेकधा। उवास प्रतिमाचन्द्रः प्रसन्नानामपामिव ॥ ६५ ॥ [v] (१) धियो earth, my aff. (प्रथिव्या वरः). (२) Tu best art Part, यत् ण. (३) मन to mind, मन्यते । पमन्यता पमस । कपि,-मन्यते । पमानि। c.
दशमः सर्गः। '६५। विभाति । एकः एकरूपः, विभुः विष्णु, लामा राज- पलोना. कुक्षिय (१) गर्भप. प्रसन्नानां निर्मलामाम्. थप कुक्षिषु, प्रतिमापन्द्रः प्रतिविम्बधन्द्रः च, बनेकपा (२) विमतात्मा सम्, उवास (३)। । एक रिभु लामा परि मनाना स (कुरि) प्रतिमापस्ट सरका निभामा मन साम। प्रतिमा पर प्रतिदिगएपी एष चन्द्र प्रतिमाचन्द्र विमापारमा धेन बिमामा सामानरं-एके विमुना विभकामना (रवा) प्रबिमा. . (II या एकमपि चन्द्रमपए दिन बारिमा निगिनित शोभते तथा एकमपि किसी सरपंतामा राजपदीनां गर्भ बघा विभक प ..(मा.) सपना काल (6)freer C.INERe(), सिरियस Pra-नितिन 63. The Lord Vishnu) though one lar duwded in mine parts, in the kombs of the querus ithi tha nuage of the 4001 in d.gerert thcete of transparldt water पघायामहिषो राजः प्रसूतिसमये सती । पुत्र तमोपटं लेभे नक्तं ज्योतिरिवोपधिः ॥६६॥ । पति। पराप मरखपती पहिता पा पानी गरिधी ग्रामरिपी धागल्या राति-(१).तम स. पार, दोषधि, पररापिएम सम पपरन्तीति समोराम । - [fe to eatret, afeat() Fri, n (1) to live, friendram-रत. rerac.
ভাৰ रपाम प्पे को शतममोरिति हप्रत्ययः । ज्योतिः (२), मोमई मा. नाशकरं पुष' (३) लेमे प्राप। १६। एक रात्र मतो भयो प्राममधे, पधि नमोर न्धीतिरिव, पुर्व सभा ६६। वाचार-सत्या परिया, पोषया समोरच मोवित्तिमोपा पुत्रः । । प्रतिसमये दशी मामि रत्यर्थ, गर्म मास जायते' ति ते. । महियो पमिपिता पो। मह पुत्राया, मी. रिपति टिपचार। ब्रियो डौ । भीषधि, राणक्योतिराना मना, गाजिराबी खतौन मसिद्धिः। भोप, दोन्नि धीरे अत इति श्रीपांधः, भीषीपपदात बाधा यधिकरपे ' इति कि प्रत्यय'। मोपा जोति:पचे मालविश्व प पशाननायक शोकायकारशक बा, म सन रामपी भगवान मोहाधकार नामयतीसि, सीबमय सान्धकार रति रति था। अपेकर तमो,' भन्दात नग भन्दात् च परत अपनात् इन्न : स्यात, या, कापड पुवा, तनीयह सूर्य । ৬৬। অনন্তর পতিত্র জ্যেষ্ঠ রাজনহিষী (কৌসলা), ধৰি ধেৰূপ বিশাল তােহর জ্যোতি না করে, সেই প্রসবকালে ( মােহান্ধকারহারী) পুত্র বা इदिनना GG. Afterwards, the king'e eldest and faithful guero vesame Lleeel with a son, at the time of delivery, like the Oshadi which acquires during the night a lustre tảst dispells darkness राम इत्यभिराम वपुषा तस्य चोदितः । नामधे गुगको जगत्प्रधसमजलम् ॥ ६ ॥ १०। राम इति। भिरमन्ते यत्र इति अभिराम (१) FOR, to beget, हिन . (२) 01 to siine, इमिन . बुर दिया. (पुत् the acil, 4 to protect, raf दशमः सर्गः। मनोहरम्। अधिकरणाचे घम् । तेन वपुषा, चोदिसः (२) प्रेरित. गर: पिता दशरथ', तस्य पुस्खस्य, जगतां प्रथमं महलं गुजक्षणं, राम रति नामधेयं धके। यभिरामवमेव रामपारदप्रतिमिमि. सम्स्त्यर्थः । ६.1 भिरामर वपुषा घोदिती गुरु. तस्य जगत्प्रथममाल राम इति मामयंप १०। पाचातर-पमिरामेण पुश चोहितेन गुरुपा जगतमममहल राम तमामय पर (। पिता नबजातन्य सतम्य परमरमपीय देविलोव स्वधै समत नाम कृतवान। तत विल रामनाम सकलकलपनाभकतया परमपुरुषार्थजनकत या पलीकश्यस नितिपयमालाम्पद मातम् । रमजीतादेवाय रामरत मजा, धादि, रम लीमा पनि पति राम . रमघाती घधिकरले पत्र. राममाय निकलि फलतिय या परपुरा-'प्रिय कमन्न अमिन्या स्पीय यतीरि । तहान मोराम रत्यय भाम सिउपरातनम । रामनामसर करपान मुनि नाम ति। नाम ए नामय आप नाममात्रीधेय'हिरात साधे पर। 1 निरा बाय बाडि है उदEE रकार द्वारिका 67. The father moved br theclarming form of tn tha, bestowed on him the name of Rama, the wo-l auspic1th . the worlds रघुवंशप्रदीपेन तेनाप्रतिमतेजसा । रक्षागृहगता दीपाः प्रत्वादिष्टा दूवाभवन् ॥८॥ । रधिति । रघुवंशम्य पदीयेन प्रकारकेन, धातिमतेजसा [C] (1) लिमtorlerse, घष (१) Yr to tendra:- भारति। रत् । परन् । पोदयायमूग, 40 69 Ráma, the glory of Naghu's family, and of match- গুৱা-মা। এমী &c and I wcmb, ad, ) যায়। সব ষ, (১rংলা বিখ্যা, মা, বিত ২} এনিম ব বিন। ব্যার্থীরা : কবলিনি মা। এট। দীই খনি। মন খ) : - যাং । (6। খনি ? ল য গুলি, ৭। ( কানা ” যা, কি? বিধি মা-খ্যা : মশারি । (৫। গুগীর খালিশ, সৎ fr; ? লক্ষাদিত্য: ওবাপী না,। শাtি;সি ! ‘মলায় সিঙ্গরিশমা। শিক্ষা শিমু, দা, মধুখ মুখমন্ডল মেলা। ৮। রসুশীপ গুচনতে:পী সেই বন কক কি এখীপ সবল যেন বিষাকৃত হত) হই। fess majesty, repelled (outshonc i. c surpassed ia lustre), ** i: were, the light of the lamps in the lying-in-chamber. ঘ্যানন যা সানা খানী অমী। सैकताम्भोजवलिना नाइवीव शरतकृया R६LM {{ দুইনি। গ্রামৗ (২) নীঘা দ্বাপ্লাবে মাষ্য চুয়াল ময, জন্ধন (২) সুবি, যঃ গুমীসমধি: অয়ন ছা, বন, সুখি জয়া গান্ধী (২) মঙ্গা হব, মী। ( () েto protect, & als. (ফিith a sp3 w to repel, aft. {} {{} to reduce, or diminisa, এ£(বি। গ্র sand, v ajL শম saint, এf, ও fem. aft.
दशमः सर्गः। Get जातीदरी माता श्यामतेन रामप, सेशताधीशसिता मरहमा नाहीवमी। । यो गत: प्रयागत तेन। मातम दर यस्या. कामाक्षीदरी। माचार-यातीदयों मावा मरमया नारन्या रमे। । चाहिवसाने सोपलिलाया गाया पुरिने पूजार्थ पोप. हार भीमसे, तथा प्रसारमाने तोषीया रामजनता कोसन्याया पायाया भयान राम. पप। फुन्दौरसन्दरी रामो जमनीमतितरामलचति भाष पनि पूजोपकार, भोज मेवान, तेन, कोई न दत्त पमित्वर्थ . सलान्यात रामस्थापि देवकार्यो मेन चन्म भूचितम्। सेकत लिने, 'तीबी- लियत पुलिम मदत मिकतामयम्' यमर' ") TITपरी मौद्रनगर न. ३न, নেংসে মীমালা মাহীর পুলিৰে পাৰ উপর শোভা পাইতেছে। GO The mothr with her dimimsheqromhand rith Rama by her side looked like the narrow stream of the Ganges in autumn with the oblation of lotus on ber sandy margin. कैकेय्यास्तनयो नजे भरतो नाम शीलवान् । ननयिनीमलसर यः प्रथय पूव श्रियम् ॥ ७० ॥ ००। केया ति। केयस्य स अपत्यं स्त्री केयो। कस्यापत्यमित्यणि कृते केवयमिवयुप्रलयाना यादेरिया रतीयादेश । तस्याः, भरत. (१) नाम, भीलवान तनयः, अन्न (९) जात, य. प्रथय. दिनया, श्रियम् वि. जनयित्री (२) मातरम्, पाएको । . [0.] (१) 4 to nourish. सन् 1) to tale birth,- पायगायत। शनि-कशमि.बा.न. (lev) to give urth, as it fem af . बिनयो। बाचाातरं--सुमित्रया बसपचुनो नाम यमोसनो सम्बाराषि रए। 11 तो Tren afeinent .. Ant मोन frek MT | Any भारतामRT 114 froami (AREER NIRAM राजपा inferee HAMREM TEAke Trtik rt मिय:, निती HिIHI, font E-N भामद,-'पri fonts apkin unt Hatat feel दामो पदमपरा को भी मिले। ..काकर उनमोल Rec पसर 70. A chill of cscellent dispnation named Duals. W born of Kaikeyi, who adorned his mother as nodesty at: the goddess of fortube. सुतौ लक्ष्मणगवुनी सुमित्रा सुयुवे यनौ । सम्यगाराधिता विद्या प्रवोधविनयाविव ॥७१ - १ । सुताविति । सुमित्रा, लारा (१)-पौ नामः एको युग्मजातो. ससौ पुचौ, सम्यगाराधिता सन्दरता विद्या (२) प्रबोधविनयो क्त्त्वज्ञानेन्द्रियगयौ श्व, सपुरे (३) । - । समिदा, लसव धो (नाम) यमी सती, सयपाधिका वित प्रबोधयिनयो , स्युवे । जय भव प्रय वो लभनगी। धन बिनय ती प्रशोध . - ' या विद्यया प्रमाविमयो सपुगते। प [at] (u) ce to mak, alf. It augment. (a) fare to beck. ६. (५) to bezetr-ते। पता टि-सोष्ट.
दशमः सर्गः . यचा हिरवासादिभिरपाय: पधिगता पाभाविद्या युगपत् परमा. भान रन्दियविजयच जनयति, तथा मुमिमा लमा मध युग्मजात तय बनयामामा पाम वाया. प्रवीधविनयजनकत्व यदार कामदक.-'पानी. विकासविया सादोपचार सुपटुपयोः। समारसया नवमीको ध्युद चति'ति। । नादिर कासगरिठा विवामिनामद करज, अपिता लोकोपयन समर बनिन । 71. Sumitra gire birth to the trins Lakshman and Satrughna, as spiritual science, when properly cultivated, girey birth to true knowledge and self-control निर्दोपमभवत् सर्वम् आविष्कृतगुरां नगत् । अन्वगादिव हि खी गांगतं पुरुषोत्तमम् ॥७२॥ ७. नियमिति । सर्व जगत् (१) भूगोका, निदा इभिधादिदोषरहितम्, धाषिकृतगुणं प्रकटोतारोग्यादिशुगं च, अभवत् । यो याते. गो मु, मतम् यतीय, पुरुषोत्तमं विष्ण, समापि पपगात (९) ग्व, दहिगवान् निदोपवागमः, समयमभन समधन कई म for सपिनारस भR, IPH मोर मई 1 । परिणाम पनि विषयम। . परम म पापा- ममता tarlie f- Man wirm पुरम माया 11 माहार समाnिt Ant Lamretogn. kiran.fहारी.... htbreto follow . ro-clar to II Recisc. Ir katretimatta - [२] (१)चक् to repeal, aft. (२) नभम् kyमद aff. (पए ग ANER HEAR, Errore मारिन Bonferen merein Tuki fmtirtury काममा nिtent । पनि पाraam हो। म. RETRA TIMERArrn 9 firs 72. All the wor!.!, from Crozin toruslidis manilasc4 2-rcinus signs; as if hearen its:l! came down on crib with Supreme Being. तस्योदये चतुर्मूः पौलस्यचयिारीश्वराः । विरजस्कैनमसहिः दिग उसिता इव ।। ७३ः॥ ०३। तस्यति । चतुमुना रामादित्य चतगमयर : सम्य घर, उदये सति, पौलस्यात् राययात् पकिताः ।१) भीता ईश्वराः नार्याः म्हादयः या ताः दिशः.पतसः, विरजरूरी पर धतिभिः, नभसादिः (२) यायुभिः गियेय. उष्ट्र पिताः, (२) इत्युत्प्रेक्षा। सेः कर्तरि तः। सनाथशरणलाभसन्तुदान दिशामुच्छासवाता ष पाता घः' इत्यर्थः । । धर्दिगीशरद मूर्तिचतुरयप्रयोजनम् इति भावः । । पतुमूने: तस्य उदये पोदत्यचहितेनरा दिशः जित: ममा सितारा ०३। पतम' मुनयः यस्य सः चतुति. तप! दिगतं रजी येभ्यः । विलम्का तै, शेषात् विभाषा इति कथ् । राधांतर-पोलस्यचकितेवराम दिगभि सितम् । ***er to exhale, z aff. 7 दशमः सर्गः। २३. या पनु पवित्रता नाप्य: रिपत्राना पसोको विपशरकारणे नाते शानदमित निल निकाम मुनि, तथा रापपोडियामाम् इन्द्रवहिपभirat दिक्पतीमा विपदारफारसं माराय रामादिकप पयतो सवा दियः मिसममाराम पामन्दनिमिष मुनि छ। सदासमनात भ. मिमः मुखा मुनिका वाता बबु, रतिभाव। ... PER पिनाहि दरिमार और हिलन, मांगा हानि पारसिक मदत मिल गएकालान काम-निराइम दिन। 23. At the birth of the four-fold incarnation, the quarters of the universe. whose guarılan deities, quayed before the sea of Pulastys, tiegan, as it were, to breathe out delight in the shapore puppati कृशानुरपधूमत्वात् प्रसन्नत्वात् प्रभाकरः रक्षोनिप्रकृतावास्ताम् अपविशुत्राविव ॥ ७४ ॥ Pariमानुरिति रिपसारायेग, विपक्षी प्रीरितीवर्ष. ET) पापिसभाकर (२) गाव. यामध्यम पधूमत्वात् प्रयास पनि निरादुर थानाम् भवताम् । मानुपातिकतो तो, चाहाम) अपमान REAMचारिरीसासाम। Tarain Tera IT. Tryा पार • यस By: सम भार NR काम कर भERarane पी को पारी। -r-reat maker हिमाम (Owrat Marम 1 retiritream मी kिet me metarfarin cert 11)... torale thing writt,.10 .
Arr. MHz,
.
दशाननकिरीटेभ्यः राजारामत्रियः।
मणिब्यालेन पय्यमताः पृथिव्यामयुपिन्दयः 1941
०५ । मागति। तमिल समोर
राममि यु-१-पिन्दन (NOR
प्याजेन गोय. दि. मंग) ram : रामोर
मध्यस्य रामस्य विपीटभिR TIRIPAT
or : राषefreer jiiantrafaati
पषिया पदता।., .
सामना Atter: Ameerut
तमा... पपा विद्यापम पम Rurमम!
... मातमाएर पसलमतो , NER SEमटेभीमा
पाल.। पती मन्ये सरासगजसको भागिरापरिमनपात
विलयम उत्पनी मरिपातपसे
मोमास...पाया
प्रोटोनिसिन पपा त्यसरिष भरिपदाचमकोगिमारा।
A मा रमानाना friRETREET EART HE
বােধ হইল যেন রাক্ষসৰাজলক্ষ্মী সেই মণিপণে হালফ চাননি
-3(1) अ to peryade, staf. (to scatter, कोटर
पस् to throw, mat.
.
दशमः सर्गः। । ..73. At the very moment (of Ráma's lurth), the guardian goddess of the demons thed tears of Lorror, in the charn of the jewels which fell on the ground from the ton-icador demon's crokns. पुचजन्मप्रवेश्यानां तूयाणां तस्य पुत्तिणः । आरम प्रथमं चहुर्देवदुन्दुभयो दिवि ॥ ७६ ॥ ०६। सुत्रेति । मुत्रिणः हातपुत्रस्य, सध्य दशरथभ्य, सुध- जन्मनि प्रवेश्यानो प्रवेथितयामां गदनीयामाम् इत्यर्थः, तू-गा(२) वाघानाम् पारम्भम् (२) उपक्रम, प्रथमं दिवि देवदुम्दमय चक्र' । मितुर्दशरथादपि देवा दधिकं पा प्रत्यर्थः । निय तम्य पुराना या पाम भार म दिदि देन. ... पूषा भय रति की तर। देवानी दुर भय । म भिभि पामरम्। किन पुजन्मी हारत मापोटमा पुरानी ने। लोकोपकाराम भादोमाम Aruitm पिरंगरपालिकामामधनीहभाप । मारामार Rurtore : मास्मिाः। 70 The tramg oferk etial drums torrieties | cron L-Corotlling cius Qsic to sound us at our Tirthofhutos सन्तानकमयी हरिभवने दास्य पतुपी। । मम्मङ्गलोपचाराणां मैदादिरचनाऽभवत् ॥ ७॥ [1]uagefaurat.(बासमाद, tweet... . . .
करणोयाना मङ्गलकार्याला प्रारम्भूचकम् पनुडानमिव वर्मा A . - राजोमामा- रघुवंशम्। ७७। सन्तानकेति ।' यस्य राज्ञा भवने (१), सन्तानका कल्पर नकुसुमानां विकारः समानकमयो, हरिः (२) च, मैनुषी पपान । कसुवेति वसप्रत्ययः, उगितति टीम् । सा हिः एव, सन्तः सुवृजन्मनि यावश्यवाय महलोपधारा तेयाम, यादिरघना धमनिया, अभवत् । ७। 4 (किची, अस्य भवने सन्तानकी हस्ति पतुषा, मा एक मातो. पिचाराणाम् पादिरचमा भवता :- ७०1 - पोदोरारम् ; करणीया यारपना गर्नुटान तपा। तया एव आदिरचनया-अभ्यत तिवाश्यानरमा, नदा च सरलोकात् राजभवने निपतित सरकसमवर्षणमे न धरणात् प्रागेव देवाः कुसुमवरूपं मलाचरण चरित भाव. 'जर गधब्बा नित्त्यासरीगणाः। देवदुन्द भयो नेदुः पुष्पाटय खान पतन । इति रामायणमथा पूर्वनो के भवच प्रमाणम्। ৭। রাজভবনে সন্তানকপুশের বৃষ্টি নিপতিত হইল, সেই পুস্পবৃষ্টিই {ং কালােচিত) মঙ্গলকাৰ্যসকলের প্রথম সুচনা স্বরূপ হইল। 72." The shower or sanfánika flowers that fell upon the palace became like the begiiñing of the auspicioušíčcremonk's (which were appropriate to that occasion)r:::... ** कुमाराः कृतसंस्काराः ते धावीस्तन्यपायिनः । श्रानन्देनाग्रनेनेव समं वधिरे पितुः ॥ ७८ ॥ ०८। कुमारा इति । कृताः, संसाराः (१) जातकम्मादधः येयां ते, धापीणम् (२) उपमातृशां सन्यानि (शापयासि पिब- नीति गोगा ने समान को जातेन चयन ज्ये ठेग, 120) ) मtp benge aff. (9)gmto rainy fagali [0] (1) मम, n to do, घaff मुट् augaeat. (२) था to rurit कलव 1 .. 1 T ब दशमः सर्गः। स्थितेन, पितुः थानन्देन सम, घरधिरे (8)! घुमाररझा मिता महान्तमानन्दमवाय इत्यर्थः । कुमारजन्मनः मागेव. जातत्वा- दग्रजयोक्तिरानन्दम्य । ०७॥ कतमकारा धात्रीतन्यपायिन. ३ कुमारा:, पराजेनस पित' पानन्दनमम बधिरे। ०८। सभायत रति ला, मातम्या मे। हमेशारे पापी. गरपाधिभित:कुमार.गावराति वाचातरम् । सपन सत्ता पनी हा चिरादा पुषमौभाग्य खम्ये रति दा. रपम्पादये जान पादेव यशामदी जात, धुना तदपुवा हात दिममारा उपमातमधोरण दिने दिने परिमाना पिठम्मेव स्या- म परिवरयामा - विमानस' (TH समिटयार निभ3, ) बमबम for पटिशनमा 76 The princes, who underwent their natal ceremonint an! who were ricoring such from theor nurses, began to grore wit) the growth of that delight of their father which in monroqnon of its baring filled their fatlier's breast before their bit Mulike their Mert lrother खाभाविक विनीतत्यं तपां विनयवानगा। मुमूर्ष महनं तेजः हयिय हविर्भुजाम् ॥ ७६ ॥ ०८ । सामादिकमिति। यो कुमारागा गम्धि, मा विगहन विगीतार, शिक्षण fre, afजाम् '२) Traft fem ar (1) -A brest, Emai (airm togh atkitnaunuftrian & [१] (RMATnaturt al (4) Ffue glee 4*1) mates Moreto mcrent,एर परमा Artic ००१ पुरंग ००) सना ति पय रामा भने (९), मारमा बत्पर गुरागानो पिचारः समानरागी, रहि (ध, मनुष्य पपात । राति प्रत्यय:, अमितति गम् । गहिर सन्तः सुभगमन बायका ये गालोमपारा नेयाम, धारिषद धमझिया, अभवम् । चकिय), पभाने मरीमा पर पचारापाग पादिापमा पभरता 07 पदो प्रारी करपया या रपमा बा ना RR '' গাহিয়া মায়া বিপাশা- 001 गदाच मुरलीकात राजभवमे निपतित मरासमवर्षद हरपौयाना मालकाला प्रारम्भ चकम मामि । म परणान् प्रागेव देश: कुसुमपंप म:माल पारित भा कलय गन्धर्वा नमुनुवापुरीगया। ट्वटुन्द भयो नेदुः पुमान मन' इति रामायपया धर्मा पक्षप्रमाणम् । । রাজভবনে সঞ্চনকপুশের বৃ নিপতিত হইল, সেই পুশ ME) अपनकासीमकान, नाना , 77. The shower of Santánaka flowers that fell apost palace became like the begivning of the caspicious ceremoni (which were appropriate to that occasion):. कुमाराः कृतसंस्कारा: ते धावीस्तन्यपायिनः। धानन्टेनापनेनेव समं वधिरे पितुः ॥ ८ ॥ ७८ कुमारा इति । कृताः संसाराः (२) जातकम्मादयः येयां ते, धात्रीणाम् (२) उपमातृणां सन्यानि () पयासि वि नीति गयो जाते, कुमाराने जातेत अयमे येडेन, इस (as / Ftp hereff...) Butrains fraft 1 [4] (1) सम्, to do, घaf. सुट् augment (२) to ourity ।
दशमः सर्गः। स्थितन, पितुः थानन्देन सम, पधिरे (8)। धुमारहा पिता महान्तमानन्दमवाप इत्यर्थः । সন্মন মন গান- पग्रजयोतिरानन्दम्या । इनमस्कारा धाचीनदायिनः ते मारा, पनपति पापन्दे ममाधि। मायत पिप, मनमो नमे समस्कार पी. भरपाणिमित कुमार पर रहिवाशातरम् । ०८१ पासवापौराचिरा पुषमौभाग्य पम्ये रतिः. रम्य र पुनम कारवय सामन्टो मात , Ryan का "त दिममारा उपमारस्तमचरण दिने दिने परिकामामा पितुम्नवरया नन्द परियामामुः। 01 काम, Rो (tra १ का निकाह कार पर) या fan' दानसटिनिन । 178 The princes, who undersent their natal ceremoni ar 1 ti bo were recriting Ruch from thuot turkx, branta! the growth of that delight of their father which on minangn. of its haring filled their labing' ureart ), lxture timer i wantike their ddlestrother खाभाविक विनीतत्वं तेषां विनयवाया। मुमूर्ष महनं लेजः हविषय हविर्भुजाम् ॥ ७ ॥ ०८। सामादिश् मिति। तेयां पुमाराम सन्धि, १ पिएम विनीता, विपक्षमा NिEET, जाम . e forn #ff (ura liesit aT ( r eu १kant mattri [ Hature at at Mirttomereurel पर एRथ .
[] (neg.वि,tn oppose, satt. (२) ato . राम्। प्यमीमा, रामगं गः, परिक्षा यावादिन ग, गुगार, निसर्गरमeat fattar 1 Ri Refer fami, rtelaianit पाएगा 01 मोता. सिमfan nunt -~~ सामाfar fitnerator AIR ह। 01 Afrfrमोमेन. माafrekr: Yami, या शिया मालमा Terefere: ht पामा एमादीमा ५मार PARARAT परी कारिख शनिमा 11 पhिe RR PATEL anyonTr frपिनिक निकायमा 79. As the natural furs of fire is incrogard bij contact :* Chce, ao the naturit bumility of their disposition by influence of cdiction. परस्पराविरुवात सट्रघोरगघं लिम् । अलमुद्योतयामासुः देवारयमिवर्तवः ॥८॥ ৩। যায়নি। স্মেরিত্রী (5) ৱিৱিষ্টা सौभागवन्तः प्रत्यर्थ , ते फुगा, मन मरिक्षम्, पापं निष्पाप धोः फुलग, परतद वसन्तादयः देवारण गन्दनम् च । सहजविरो- धिभाराफि अमुना राधास्वामसम्भावनार्थ देवधिशेषयम् । अधम पायानम् उशीलयामासः (२) प्रणायामाभुः। सौधात्रया, कुष भूयसायन्ते रवि भाव । kas increased - Tre to adory," योतयति ।- पौतयन्। 'अय गते । मोरया दशमः सर्गः। ..पथरापिएका, रोः सत्यम कुलम, धतरवारमिन, पलम् पीतषामा । ८. कवियते पधं पापं यस्य तत् पनवम्। वामी परम्। था. भारम्-परम्पराविका ने रघी सन पनप कुभि दशरथम सपो तयामासे। .। यथा हिमादय भएर माता पिरोधिभावेन पुगपत मम. दिला. सर्व प्रकार फनपादोगी मनहा परि वीधाम नित विभूषन, तया रामादयोऽपि मातर सवएत युगपत् भाइहेम मिलिता मश्वप्रकारामा गुपामाम् परमोनको पवित्र तन रघुकुल भिषयामासु । मनुप्रादभावे मदनममिव रामादिमादुभांप रषकल किमपि गौरव नर्भसंत मर्यप । .. मरिनिर शेवगलव मनाक निद्रकिनारा दिएर নেইল পর্যন্ত সেই ধুমরো সম্মিলিত হয় সেই পবিত্র যুবকের माउन रहिनना 60. As the garien of the coris is rendered ert ingly charming by the conjoint influrnee of, all the terop so theac I'rines fricoully weach other, she transcendent lu-.re on tire stainless house of Raghu समानेऽपि हि सोभावे यथोभी रामलमगी। तथा भरतगवुनौ प्रोत्या हन्द वभूवतुः ॥ ८१ ॥ ८५। समान गति । योभनाः बिग्वार मातरम् देषा ते सपा तर मायोति का न भवति पन्दिते भानुरिति निषेधात् । नेा भावः सौमार्यम् । पारिवाए । तगिन् समाने चतुमी मुम्बेरि, यथा उभी रामालयी प्रीन्या 'इन् (२) बभूवनु तथा भरलानी पीया इन्दौ पाहच साभियाती भवतु । [1] to please, top aane.fetv., teuuncat formation irgun.
रति वतीया। 'हदम्' इति पदं रामदयो, न्यम्य मरवश धो रस विषयषिषषम्। वायान्तरम्-यथा उभाथी रामलखादा सार चमर प्रख नातत्वात् भरवश्वमोचन . माता पई रपम्यमादायपनप्यसमगगयांधायोगामिविविध ध्यका निपासः । फापित फराधिस् सोहोतिरिय निमार। मोमरा: भातरी येषामति और ममाताhaa सुभावकाश, पम दिने माताहिए विधान करण्ययोजना प्रमिधि, रामलमणी भरतम घौ च साधरवेन लोके सिकी रवधं । अभिव्यत्यय निपाम्यते इति यम्। 'प्रया' हि प्रयादिया FR.! पाप चतुपाम३ उमारा मल्यमे भावप्रेम असोत, व वानरेष केनापि हेतुना कस्यचित् कचित् प्रेमातिशयी जायते प्रति का रघुवंशम् । ५. मात्र ममानिऽपि सा भी गमननयो तदा भरght १० बभूवतुः। पजिने पड़ें घी भावशः नदना कपमान, यथा., प्रमतो. प्रशानभाता, मोभनी भाता यस्य श. सुभाता। पूजिताति भगत या का स्थान यथा, मी भात या मोहक म पति अभियव्यर्थ इन्दम् पति पद निपादने । यति माह विदिस्य दिपन, पदपदम्य पाव, सारस, शान भूरे रहि। प्रेमानिने रांभषभए यो. भरतश्व घशेष युग्मचारितम् लासमा रभिप्राय, वोपा उत्तरपरिते.- व्यतिमजति पदोधानान्तर कोkि पन परिषपाधीत मोतयः मययन'। मयो कम्पषित कपि, प्रकृत्ति.' नि: पिदार नयादि कोसत्यापायमान पक्षपात लावल्यान राम पिरों,'यौपायमान ago,-यु भूमि सिया रामलमणी द्या कात्मतसिन for 5 मान ना नि मन र भा सद -সুষমালধিৰ্ম্ম হয়। इद सापक पाय सांगा to - २ t- मनी लहानदाधान्ते श्वामामा.दिवसा इव ॥३. तति प्रजानाथा: ते धुमारा: तेजसा भार •प्रजानामाःते. (कुमारः) तेजसा अइयरस मिदाधान । प्रजानी नादा:नानाथा: निदाघम्ब पनसबिनाटिका 53. Like the close of the warm summer days' soite findi ransfsalोगनिद-मिin (9) ius, 77, to take sre!ter, RT.(?) s to take aw: रघुवंशम् । 82. As the cornection betrecea mind sad fire and be the mon and the sea is nerer serered, so the tie betweete tro brothers in each of those pairs,ras Rerer broken. ते प्रजानां पनानाधाः तेजसा प्रश्रयेण च । प्रत्रयेण ( िविनयेन ध, निदायान्त सीमान्त ग्यामानि प्यमान मेघाः येषां ते स्यामाभा माविशीतोष्णाम् इत्यर्थः, दिवसा । प्रजानो, मन जा२)। दिवसाय प्रजाना मन. जहः। :: है माना यामाधे, दिनांभिमानत ५। यक्षा हि योभाव माने भनौरशिधादिमा नानिमीतीः । • मशललोकशाम निदान योनिमनाने राजा दिनमादिभिः भौमवाः शुः निधिमारयामा।" दाम-देत समानित अतो भय प्रशामी सपा निकामन्दकः। ..नानिशा Fast TRESEARNA निशिEblack clontry they began to delight the hearts ofilba ral ty Certiting in their disposition a harmonious pisti iritalesa an lumility. 1 . . E- TRIENTATNIR-11 .
No text on this page.
ষে।
৫। এখন আর খ্রীয় যা নব:। এখানে-নুর
সব ধ ৎ ং অনিৰীলা বা খান।
৪। নাৰীলা বান্ধৱ, অনুদাৱ নিলয়
কর্ম খান লন, পথ নান্নুনল নন যা জানি না
নিময়ী অঞ্জন। বর্ষিবিন হুর অমলন। ২. জি হুনুন,
মনে,-“নলিদ মাতায়ন: । বাধ্য সন্ধান
যা খুলি। আমাদবিকা:'লায়লা.।
”। হাতে ঠেকিয়) গণের অসিবাকা ভয় হয় বৃশ ১f 2
a (হাব) যেরূপ শোভা পায়, ফলসিদ্ধিদর্শনে হার প্রয়ােগ অসুতি,
চার উপায় রানী যেরূপ শোভা পায়, ফুসফুণ মুদীর্ঘ চার বার খায়
২f শোভা পান, সেইরূপ সেই চারি পূত্রে পালকুশনায়ক দশম শোৱা
s
As the elephant of the gods (ogran) looks bea?
Hith the fabr tasks at those touch the scords of the la
(iv) are broken , as kingly policy is rendered beautiful by
Lour diferent expedients (means of guecºsy) thote adoptis
anferred from an obserration of cffecte. as llar: looka lu' 3
lous like sokes : 80 Dasarathu tha kis
hinge looked beautifal wish thyse four sans,
with his four arms
NOTES CANTOS . . St 3 --' wara Refers to the burning of the orman of milk by the gods and demons The following are the said to hare bren proluced at the churung -. . &n, etwai, 1. af1918. TH, 711, 1977, 62798, ar. teee महाभारत, पाटिपर्व,XIT या St 4-'IT' Rishfaring or the dent linn hertnit, the son of Vilhandaha if&1935), descended from K. apa Tema Temas born of a dno anii hnd a small horn no lon forchicas IIc ras brought up in the mest ly his father, and -2W no other human bein till has ging upna manhood This was great draught in the country of Inga (81, anil the hins Lomapada TRT) tras adused hr hus Bralimang to bolo the youth pets, who tauh marts tos dwighter Sánt (9141), And on the means of nbt urine 1211 A number of fair dunya ther #cot to ring him lle accompaund them back to this city, the desired rain full and lu martu Santa Tlus Santai the adopted daughter of Lomapá la her real fat hip was Daera (FIT), and it was ever whics poppformed that sacrtter Dasaratha which brought alwut the birth of the PT, UR. 1 **r-***st frafa yatay guæren i tuorleding fett fint a Ritafefe a 8721 gaten grin't KERT. &c See 01775, 4, X180 gått coriste simply SÜTIR UI nu flvur Lord DONE! of carileo sessulx (&) gru ) eu ullation to Asis mill the Mantra, té a FR ES *'** { 9 ftsw to ti sắe & with tlic nectar altsr overcoming all the difficultier, le min struct celebrated thausand-headed serpent regarded as the emblem of thousand-headed ng is represented, as forming the couch and canopy of Vishnu (fat) whilst sleeping during the intersals ' St. 10.-KaRat I'. a** is a celebrated jewel obtained at the churning of the ocean, and suspended on the breast of Vishn'u TETHET aforcat a vaa: 1 fatisfa** शोमान नारायए-उरीगत' महाभारत) 'भानुलिप्रयोवसमशीब peculiar mark, said to be a curi of hair on the breast of 1'isht The Bhagavata (1998ger explains that is in realt St. 11'eframARTH'. tea is one of the fire trys at paradise (Indra's garden), which was produced at the churnin! be the delight of tho nymphs of hcaren, and the pride of Sabi St 13-4774eur', &c. Garuda, (tor), to release lisas his mother froin her survitude to kadru, his step mother, and took a journey to the toon to procure nectat (a). On bis relam रघुवंशम् । St. 5.meten' is a patronymic date of Révaps, for the Bage great is said to be the progenitor, not only of Ra'rana' tz? of the whole race of Ra'kehasas. Na'rapa' was the son of Tici rapas (1474r:) by his wiſe Nikasha' (fwear) the daughter of tļa Rahshasa Suma’li (@aifa). St. 7 --*]itutaipaigla. Here '' mcans sa eternity, whence he is also called cam, the infinite. The creation. the lustre of the weg.789&gente pressitfaftur'* 154 5xt artgät brenna tanti ! (Sce 877aa, XII. **. Thayı, XI). of tho ocean, and came into the possession of Indra. It is said to (1), perfuming the world with its blossoms. St. 22 mw*****,' c. The arms of Visha's are det personified, and reprerented as attending on Visun'u as bisse Tante See the note of St GD lydera with Lis Vajra, that in a scar on his bods.--* One Gris Ixusní finaan tiga mog grens era?
No text on this page.
Prajapatis and Brahmarshis, and is regarded as the founder तम्। अषय म पितामपुरीगमा न विदुत' for universal and infinite Being Brahma, the only really crut": entity. wlinity without form and ununund and unaffecteil by the Three Cun'as or by quality of any kind. iaficu to crate the phenomenon the uniserse, he acqumed the quilitr of actir. ity) and became a male pererii A4 Brnlıma the Creator. Yosh in the Profitill further xplf-crolution, he willed in tara! I'mrter, Anil with the thiri qurlits of darknese (**) F. 21.-'arili crneten-famad' is an epithet or drie Fire. Trups or the open flatre tary arc ruing to the paper L'arrie in heh trus u. 11. nádr thut nutieris" ••• - #ীয়া। " 1st fঃ ''ন'।''-1le:ien fter : r: ৭:৫৫ ৪, ৫। ' , is folow ) H?, t১ ** *; ', ' • ••• tt} - at a title - rt-'। (', .! ॥ f, 2 (3} i, th•* । {{:::::tle an all the latif * *; v। এr. {this # । . . . . .'.•* ঃntar of lovা', চেষম্। St. 14.‘নি’ or the sleep of meditation is the per"" fied delusion. It is the great illusory energy of Vishnu'u-"***!". কাল জামা কালী মালিনী। মুনই সঙন সিরা জাবী। ৫e, (বিষ), ‘ত্রাবাদ’ ae, a vaidic sage is one of t the race of the Bhárgaras, in which was born Paraguráma rait ITA) Vishn'u while in his sleep of meditation ie hymned dir die gods and the Brahmarshis, ন অয়ন মান্নান শাহ , ! ঘাষাধন্ধিবি বা নিদঘা...বি' নিঃময় যা ম নদ খালদা’। &c {(x). st. 1c ii.--মী বিশ্বন’ ac, ‘যুণ বন’ e when - }i} with the arcopil quality of coolness, year) Sinath Degrerer asnat दशमः सर्गः। the saints ascend to (5.) ***, which is described as the alieno of Brahma's 1018 870 , &c (6) Réte, where the deittee Varigins reside; 17.) raitor or the abode of Brahna translation to which world escripts beings from further lorth The all-pervading Brahma' or the unirersal spirit is the holder of all these regions, that is, the whole universe, and therefore, lle is decribed by the poet a se dane#'. SL. 95'uti urg'arattieciftcüe' &c Rix*10. In epic porttu Taol mirar apr this two sone of Dharma Helly Murti (eftir or Alibea sfert the daughter of Dakshine fr), and are amanatınna of Vishu'u 'They are a tn Le din primeral agus that practised sustere penances the heritage called ſtai St 29-', '180' and '*7* to th Eankhraetatem the Prama nas or means of oftamint ۲(۱۴۳۷ measure of existing thmig are tirer, it Treception by the arpkin. (2 a, 13 pret Al. (3) 1 SI*T**, cruditable spaerian or trust the that are 1ocluding Vedic prrelation St 50-'gtep Kali ini Att M, and is an epithet applied to Apii The meaning part lebitis i altres! St 37 -'ngnia 107& ponduced at lint from the best of Vire ly the melody of Susa's artig N1 TO by their mutual thiautre, txisme lch cite julges at Lake ft protection antilice from Laal.... letişth Lui Lene tito the limit nu le **rt* Fodo utit, ntn pray Issues and drain. moration of Ganga vs List listel #elit. tle freet ise of the len lant Tuun tsuga nad Wind frum the full wew, und erhalte- 1 z 1 linkiem a II.
13 रघुवंशम् । 17 5TH GREITTI Toro, fatta Sari AHITI समता नगचित्यतारिषो। &c. (नारदमपिता : भागवत kc ).. Sts 38. 39. The tyrands of Ra'rani orer the worlds is thus described :--Ile was a breaker of all laws, and a rarisher of other men's wires. le defeated his elder brother Kusena, and carried of his self-coring car Puslipakai le discomfittel the gols and denigall, derastated their gardens, and carried orf their females as captures. Ile slaughtered the asceties wherever focad, and with them the religious rites became almost estioct Ile stopped with his arm, the sun and moon in their conne, aod Potentel their resius. Through frar of him, the son did not give out its heat, the winds did sot blow, the fire conscil to burn, od the ocean, crowned with rollını billows, became motivulisa. In short, th-three worlds were threatened to destruction. ***** nola Hitta 114 vie still t... *. ontfa erTarifa * मारत मोमिला मन्टोनियो । ..मरिन मगध position forte etter treut tror 97 T&T ***** (UNTUU, 2. , and a(-741", v nic do) *:4.41 412 41-a'rani unerwetserere 1919cratiti 1t-fcre*! (I livindra'a fur ten behandymars, in the mult of Eret.-t, witbl.ft 10 thair. Afters, he sacrifced in #YNOD 256 bine. In the first at the er; 'ramprlarrry 25.-297-1952" 2.11 -171. ngint caton) so to L-u! Brakransmlar. 1.114:1'11 frat.act 1:1'11 ditREYFI..alltulin I., 187, fo: 65+ : wit, IL !!! ***** तिचनमः) सिसि नर चाप्य विधानि ताशनम् । पच वर्षमा मे दरमे नि:। तुकाम दमौरे RARE पितामा । पितामान .. माई हपस्थित.। तप तारत दौर! तीखोल्दभ्यभाषत । मौष धमंचबरोयभिकारितामकरीम्पशनधारिसमा गीत हरेक महिनामराममा। अपग्य शिरमा गद्दया गिरा। पिना निन्य मालव मरपार भयम् । नाति मन्युमम अब रमरन - एक मुमतदाबामाग्रीव मुवाच । नानि सम्बामरत ते परमय में। एवमुक तथा राम ! या लोकाया। ग्रोव वार्षरे सिरपारत, रुपनारामा टेवहानमारमाम्। सभी प्रा. पाचशात चिमा प्रमाणु प्राणिमरजित 'नव. frमनीमाधिमी मानुवादय। मुरम मामा गयो रसमा । ११. गदेरे पितामर भरिथमेत वो गरमपार -kc (माया कागद, मममी। 847-refec (पुरा विमानत'c Ser हिसार। -- ace on time. Rarane, whilet leading an army against the ode, pitcbrd Lintents on lurrar ro Mount Kalaka Afrigte d in clear moon light. Rambha INT th chief on this out =1 Astara's, allurned with mulettisl ornaments mas pasning! hat place Theorght of her charma nManrd muna. .. Te Adorrend Y2110119 entreaties on that danim for the purpose Egretitgirghalut The damsoleand - Mitram. niant. At the wife of the celebratra Nolahu Tere the lerourite f your eldest brother Kurera I am related to rou daup! er-iu-law, and you are unto me renerul tataie llave wrform my toilette fyr the sake of my liustand i lame*** Omatlutn That nurtnous hushandigaru mantits" or sn let mepo* Without ang the lent attention. . le 141d, 1 von's familie derguilei lietot de ruirtue ine": (1) luland du nola bert":led a tamATourerlenetwahottaratate......... Surbartimhe Unit IMI tfr ru SÅVIRE. 517 STY*!19.logerinitinamas diskin 0.1 **Tents)Ar imigo! W**w.fr) JS.& 19. Ti.n tranny of Israt oser !!!r.?!!! : thus deteri!.llc wita beralira! Ilan't, at sarithtit oller inn i wire lle debutrition eller 1 Kerro, a: came oThis e-lf.morias car l'esis ile dos !:-)!! - fins de and drails, Jerusalr! disir 527. ap! ixr.-16:9 tlmit femaks at capire lle dla hseredt! : ********** found, acl mith them the solisives sites beimr als 111!: Ile stepped with his armi tfir 99 and soon in their earts, 2m Pierental their risus. Through frar of huon, t.e aan dicet fire out its heat, the winds did 0 blow. tbc fine casella lor, and the ocean, crowned with rolling billuns, because motime! In short, the three worlds rers threater.ed to destruction. 38- Hola kiteyyanu tiesuele ...a ently trier * #11* setteriet Tri parfe worms. ff Evry 16*. at in forte 814 7C#] (12611 slice de (CTRIQ®, Terme, IX #i, and 1166115, 5. &c &c.) Sts. 41 & 12 & 13 -Ra'vans underwent serere autorities in the forest of Gokarn'a for ten thousand gears, in the midst of five fires, with bus fect in the air. Afterwards, he sacrificed in Succresion his nine heads to the firc at the expiration cerers thousand years, and thus when ho is going to cut off his teath head, Brahma' appeared and dissuaded him from the act Pa'pana obtained froun the Good this remarkable boon, that neither gods, genus, demone, nor giants should be able te hil lum ds, borerer, in his pride, he scorned to ask security from tnan also, bo remains ed vulnerable from this one quarter, if any mortal could be found capable çf coping with him The God (Brahma') also restored to bim lus forper nine beads, , and faroured him with the porver to assume any shape he liked, '2566FW I, FRUFTU 4791:1 qö quere farat TITE; I'risideratie 44 दशमः सर्गः। - 1 समातिषशम। दिसि न चाप्यम प्रतिहानि हतारमम। पप वर्षमा नु दशमे दधर्म निर । इतुकाम भयो मानतव पितामहः। पितामहम सुधौत. भाई वेहपस्थिता। तय तारन् दशौष ! प्रीतो मोत्यभ्यभाषत । शीघ्र परय परीय भिकारित काम करीमनाया ने परिषमः। चाबीन ग्रीवः प्रहमान रामना। पम्य शिरमा गदया गिरा। भनन् । प्राचिना मिस्थ नायव मरवार भयम् । माति भन्थुमम शरमरत्व म पवमुत्रसदाबाहामोवमुगनाति सम्वामरत्व है परमय पौष में। एपमा तदा राम ' चा लोकगा। पोष उवाच तातिरकारत । सपनागपापा देवदामरक्षमाम् । यो प्रजा चनामा मात्र विचिना ममा प्राविधमरजित '। तप भूताति मन्ये प्राचिनी मानुषादय । मुकाम धम्मामा गयो रसमा । सासर पितामा भविष्यवमेत बची सक्षमपाव &c.&c (रामायम, उत्तरका, ममम। St 47 -'भापश्चित' & 'पुग किस नाम दूसरेय' &See मशिनाथ) - Once on a time, Ra'van'a, whilst leading an army against the gode, pitched h18 tents, on his way, on Mount kalns1 At mght, and on clear moon light, Rambha' (tor), the chief of the bauti ful Apsara's, adorned with relestial ornaments was passing by that place. The sight of her charms inflamrd Ravanaa lust He addrcsard various entreatser to that dannel for the purpose of gratifying his lust Th.c damtel said "My namı ve liarbha I am the wife of the celehrated Nalaku' vars, the farounte Son of your cldcat brother Kutera I am related t sou is a daugh ter.in-law, and you are unto me reneralleus a father Ilarins performcd my toilette for the Rahe ufiny husband 1) I am going to mort him That vit nous hukhand 18 annust w2111n3 for me. So let me go" Without paring the least attention to what thenid, Rarana foreiby derinled ther of her rinue Trranthrs tlastind does not mean bere med led ont, facited to the custom theAjwaraurberred, faran.vtunmarriethe nirmilan . hunhard fuctie Uwe TYSK... . in anger, and shamo, Lambha', went smil full at 1.1 . I.** Luulsul 8110er is alway and against your will destroyed your chastity,' de shall be froza this day usable for that rerg - scason, to gratifs his lust upon any young woman who is unwilliag to receive his embraces, and that lus head ehall burdt in geven fragments, wiedever iniamed with lust le commits nolence upon a woman who is herself unmored by a similar desire.metal aferen um uif«vi ner tyve 214 FITUR 191 AT रामार व बलाभ पिता, मथात स युवतीभन्या भाकामापासति । 227**TAL #RH uitgala aticani T3 FAYL HEY ). aftar act : &c. (TRIUM, *177#10%, it sti) a uneſ account of this curse is green in the allz'bha'rata, and Nalling the refers to that in base commeutsry.--U9R11a war staT ETIA775 *aâa rof en mas 951 af 6191970an fessurafo xx< 78817 mendim*: **** gr. &c. (AFLAT, 'n armat TIÁCTGra). St. 48.---, va gaixura (€ ..' sie wie'. According to Na'ma'yána, 'traer' means 'one who causes weeping'. the word being lorated from the roots (Lat. rancus rumor). froon mbich too comes tbe Euglish word 'rasen.' 'And $299 bo savens with their horned begks, Ac, (l'arudise Regamed), Sts, 50 $ $1 &bam When litshsaérınga was performing the rite al gates for the progeag, of Daguratha, there calge out of the Bacrificial turo a raxt foran of awful might and swatchless splend our; he was robed in red and adorned with devue ornaments, ke kas baght like sun and glurious Iske a burnig fire, &c. He kuld ia bia bawa large golden vessel dull of nectur. llc thus the king, ***ww did tv bs a lessenger of Brabine, s devise medias iet) isu admiuister to your quecos, दशम सर्गः। will give you sons, health and sealth,' &e _*271 785110 पाय काढलाभम् । पादर्भ महमतं महाभयं महाबलम ...दिवाकर. भमाकार दौहानलगिधोपमम् । जाम नदमयों रातामा परिषदाम । दिश्यपायमसम्म पानी पौमित्र प्रियाम् । प्रविमा दया स्वयं मायाम घोमिक समस्याब्रवीदवमिद दसरथ पम् । विष्टि मामिहाभारत कृप! ।...द सामान पायम देवाणितम् । धयमारोग्यवईमम । भाप्यायामगुरूपाषामनीत ति प्रय छ । वास बनाम से पुकान यदर्थ यासे नपc (रामायण पाल. प्राजापत्य मर प्रभाकर परापत . - - St Go -वाम:'.The Tamanaa are the inferior manifesta tions of Vishnu, all adorned with the arms of the superior deity The arms of the superior desty (Vishnu) are -18**, a Sanhha or conchebell , सुमन, 8 Chakra or quoit weapon कीमोटकी, Gada or club, .प or lotus , aant or bow , and भन्दक aAs! Or sword St 63 - Effu&c. The seren Brahmarshis or ins pired sages are the mind-bord sons of Brahmá, in the S'atátara Brahmana (सामना) their names are given as गोतम, भराज, विवामित्र, आमदपकषित, काप, nd aft The Mahabharata gives themuमरौषि, पति, परिरा, पुला, कापसमय, and afrs The vayu Pura'na adds 7 to the list, making eight, although it still calls them 'seren'. The Tisbou Pur'13 2, more consistently adds 45 and , and calls them the nine sf Rishi is derived from सर togo to, or approach. The Brahmarsthis are so called for their approaching to Brahma' भनि रमाद यहात्मा राri. सन. । मनिहारत बता सयोऽमला । . पवाद सन्ति ETC माय बता ( बारा). St. 73 --The regents or guardians of the different quarters of the world. They are - of the East.er, of the South, are of the West, yey of the North, sts, of the auth . । क
No text on this page.
राम्। कोनिन म किन तितीपदर: गममध्यरविचारागानाय । फाफपषधरमय याचियः तनमा हिन वयः ममीच्यरी ॥ ॥ रामचरणारविन्दगोरगराया। मात्र गति दिरणाचबिधालान पधाधि गदेव नि। ।।बीमियनेति । पोकेन (१) शिकायो विश्वामिया पन्य पभ्यागन्य, माहितीधरः पारयः, पयरविधाता 10) या विविध माय, कारपक्षधर (३) पालकोचिततिलारम | शिखा मोटा वाकप: मिखएक" ति रमायुध । राम, पापितः दिन प्राधितः एन। पारिकामदारमाने पम्मणिका, पप्रधाने दादीमामिति परमात् । नायं मानाधिकार दारयाद, तेजसा तेजसिमां, बयः (७) दाण्यादि, न समो. [1]शिsage, Raff. ( Path, v to give, क all. (पणाम मनपथ राति ददाति विr tolill, पम् मम to be pacified, चिन (एकाक cror, Twing, resemblanga crow's wing.(s togo, पसन् (भाव) (५) समच to see, कषि-
रघुवंशम् ।
TIIE ARGUMENT.
CANTOX.
समसमें रिता लाना यथा-तेऽपि यतिका धरमला
दसरथम पक्षणमने थाहादिक्षता पुति। तदा प राषपौडित
देवाना शेषमायिनी मारायचय ममोपे गमनम्। वाम पागमनममकाला
रेयांगनिद्रापरिहाः। मिद्रावसामे, सपा पखदेवनामा गराड़म्य भगुषम
तोमास भगवदाराधनम्।
पप देवानां नारायणहि। स्वीतेन ममाता
कुमलायेते, देवानामामदु.पनिवेदनम्। प्रो वरष मये तरषाम् पमध्यस
যায় শষায় অভিযান মহঘি বা খলখিনি ছবি সায়েন্স।
पथराची यशायमाने हीमाग्रिमध्यात टिव्यपायससस प्राजापत्यपुरुषस समु.
যাল। যিখন বায়য় মাথনা বাসঘীনা খানম। আবপ্ন
सस्वा नासा सप्रे वामनपुरुष-गार कमला-अधिनसेवालाम। वाले
कोमल्याया रामस्य, कैकेय्या भरतस्य, सुमिवायाच यमअमोलभपशव प्रयोक
पोत्पत्तिः। मानेषु ने, जगति सर्व मुलपणप्रकाशः, देवली रामपुरे
महोत्सवः। दिने दिने बन्योदयान तनयान् विलोक्य भूपते. पानन्द । तुत्व
सौदानामपि भातृणां रामलमायो' भरतमा प्रयोय पौध साधय॑म् ।
मगुरु तेषां प्रजातुरधानम, जनकारापनश्च ।
रघुयंगम्। .. एकादा सर्गः। कोशिकेन म किल नितीश्वरः राममध्वरविघातशान्तये । काकपक्षधरमेत्य याचितः तेनसां हिन वयः समीच्यते ॥ १ ॥ रामचन्द्र चरणारविन्दयोरम्तरापरमलीलया । तत्र गन्ति हि रसाचतुर्विधातान् यथारधि सदैव निर्विा । ।। कौशिकनेति । कौशिकेन (९) कुशिकापत्येन विश्वामिण, त्य अभ्यागन्ध, सः क्षितीश्वरः दशरथः, यध्वरविघातशान्तये (२) शविधविध्वंसाय, काकमक्षधर (३) भालकोचिसशिखाधरम् । बालानान्त शिक्षा मोला काकपक्षः शिवदकः" इति इलायुध । मं, याषितः किल प्राधितः खलु। यार्दिकर्मकादमधाने प्रमणिका, यमधाने दुहादीनामिति वधनात् । नायं बालाधिकारः हत्यारयार, तेजसा तेजसिना, वयः (8) बाज्यादि, न समी- [11) कुशिमsage, Nai ( path, A to give, क Aff (पमान सत्पथ राति ददाति) &विन tokill, धम् aff & मम to be pacified, हिन(सका crow, पचwing, resembhnga crow's wing (yer to go, पस्न aff (भाव.). (1) सम्, च to see, कपि,-
rrrr!
11. ticu s tisglow, erlup's!!!! :-!*1!
tl. 1prfil M111, # * $- l'or.a:'tit
tra) Violet !.:.sulis.pr.1 Hvorteile
n! ae.! t! :!.11., ** *ri*'*"wr* ****
Pre Roupit * 15+:expira
Finn' f (thers)
f. 16. 17. Petri & vin' J: HI
aniteruslan i innledienslishmencedyria'ls erit::
estitr, #fin!!!! not forge sal vol.larlas...!!!!
there (":n*a* ms lip qualitat arr die 1. #is, po poss!!
pheno:sono na tlir unfrar, he awozmore!!!.- 2011.0p o' ****
(ry) and breanna riale pupom a. liria the Creziet. Vest
in the proximo no!ull fuzibar --Iferelen. 2.- milleltr:
limwolf with the record qualies download malas l'ishna the
I'morpter, and with the third quality of Paris sew (185) 99
Sira the Destrorit
St. 21.-'Araor ecten laniris an epith:: cfarmior
Fire. The name of the scren llarrea parpakerding to the parti
culır rite in which fire is used. Ili mauri thus enabierates the
prven eft.,-'4747 *TIK WAT HITRI ****** missa?
1188074 tysr tant's pus'-Tie titen Higher regions
rising one above the other, as follor ;-(1.) **, the carth;
(2) 7, the space between the earth and the sun, the region
of the Munis (fa), Suddhistrer), &c. (3), the bearen
of Indra, abore the sun or between the sun and the polar star;
(*) nar. abuse the polar star, and the abode of Bhrigu (17!
and other saints who sursive the destru of the three
situated below; during the
पदम्। rTTri माणिकन म दिन्न द्विगीयर: राममध्ययघातगामये। पाकपमधामन्य याचिरा मामा नि ययः ममीच्यरी।। गाराचा f fragri Tarf नित। ।।शनि | Are (1) reci feer revenu सिनीयर पर, ture.) यविधि पाप, बारा () पारfanfrran.in 'बालाना fra प्रोदार निक" rin TREN राम, चाचित. रिल पानि पन। पारिक पति, प्रधान शादीमागिरिमात् । नापाराधिकार दारा, तेजा गमिमा, बया (0) पाठयादि, ममी. IPURange, man (Numpath, tutogue . An (पमान मन्पच राति हानि) Aform tolill, swain to the pacified, f**a ( 16 CROW, TE wing resembling • crow's wing. (artogr, Ra (मान)) 6मtutorerak-
(
रघुरंग।
TITE AROUSEXT.
CANTOX.
समसमें तिगाना यथा-लेपि गति का गरम
दशरथच पधनभने समयादिकता पुरिः। नदाच समोर
दशामा मेषशायिनी नारायलय ममीपे गमनम्। पाम् भागममममकार
योगनिद्रापरिकार मिदारमाने, सपा पचवताना गाहस्य भएर
तोमा भगवदाराधनम्। पप दे मारापति.। पोतन ममान
कुशताकते, देवानामाम पनिांदनम। मी पर मयतरेषाम् पचास
ৰাষঘর খায় আসবি মহিলা থাখিনি ছবি শায়খজদ।
पथ राशी यज्ञायमानेहीमाप्रिमध्यात टिस्यपायमस्तस्य प्राजापत्यपुरवस मा
स्थानम्। विपतेजस पायमस्थ मायनान् रामपबीना गर्भाधानम्। पापा
सत्तामा तासां सप्रे वामनपुरुष गरुड कममा-अमर्षिक तसेवालाम। काले
कोमल्याया रामस्थ, कैकेय्या भरमस्थ, सुमिवायाध यमनमोसंधपशव प्रयो की-
पोत्पतिः। आतेषु तेषु, जगति सवलचपप्रकाम, देवलोक राजपुरे. मार
महोत्सवः। दिने दिने खभोदयान तनयान् विलोक्य भूपते. पानन्द' । नुम्ब
सौहदानामपि भातया रामलमपयोः भरतशब प्रयोग अभेद्य सारचर्यम्।
समुषा प्रजातुरमनम, जनकाराधनध।
रघुवंशम् । एकादशः। कौशिकेन म फिल नितीश्वरः राममध्वरविघातशान्तये । काकपक्षधरमत्व याचितः तेनसां हि न वयः समीच्यते ॥ १ ॥ रामचन्द्र चरणारविन्दयोरम्तराचरालीलया। सत्र सन्ति हि रसायनुर्विधामान् यथारधि सदैव निविंश। ।। कौशिकेनेसि । फौशिकेन (१) परिकापत्येन विश्वामिण, सत्य घभ्यागत्य, साक्षितीश्वरः दशरथः, थवरविघातपान्तये (२) यज्ञविविध साय, काकपक्षधर (३) बालकोपितशिखाधरम | "बालानान्तु शिखा पोहा काकपक्षः शिखण्डकः" इति इलायुध । रामं, याचितः फिल मार्धितः खलु। यार्षिकर्मकादप्रधाने कम्मषितः, थप्रधाने दुहादीनामिति पचनात् । नायं बालाधिकारः न्याममार, तेजसा तेजसिना, वयः (१) बास्यादि, न समी. [1](१) कधिक stage, mai () पण path, रा to give, क aff (स्थान सत्पथ राति ददाति) &दिम् tokill, घal & मम् to be pacified, हिन्. (काक crow, पच ing, resemblinga crow's wing.(0) पm to go, सन् ॥ (भाव). (समच to see, कपि,-
राधानगर--
रघुवंशम् ।
यते (५) हि, थायोजफम् प्रत्यर्थः । यच सर्गे रथोडता र
उहाच. "रादराविह रथोइता लगौ" इति ।
कौरिजन एन्य म चित्तीभर अवरविघातमाये कापचयर
याचित किल तेजसा य म ममोक्षाने हि।
। चिते शर' चितीवर चाय पिघात , हशान्ति,
घरति इति धर, धाठी पचारच, काकपघस पर ।
fuोर'
प्रधान कम्य, गणे समेषियाः प्रधाने नौ हाम' त नियमान !
इमादक दुझियाचिभतय. कादम हिकमा भातव ।
तपितीवर काकपक्षधर राम यापितवान् । जना नेहगां मम
अति
१। शिकस्तो विवामिष दशरपन्य शिवमपि रमा
रामामा विमानाय धाचिताम: काकपधारो परमो कपहार का
रापमान मितियाजमामिलाय पाण्यादिseurs
ममोरयते नरशिप जीयान मायापार निराको
भार । विदयनीपमा दामfaf
मति दाता
। तर वि.3 कि.
reORE (
शशि) :
CTENararma
1. - Kanila (fevem to thanking, and for the make
notiby th: plug.ructions to lisnerifices, asked for itlesilo
1:ana, wios, Larsseilladorrad with the lokks of all the
annot rio rrraneare whersitiny merects
रुपनयमपि सधयर्ग:भार
तं दिदंग मुनय मलमणम् ।
ki AR414:...-it. Some
एकादशः सर्गः। . अप्यसुप्रणयिनां रघोः कुले न व्यहचत कादाचिदर्थिता ॥२॥ २। घरकुलब्यमिति । लब्धाः वा. प्रसिहयः यः ते एब्ध- वर्णः विपक्षणाः । लब्धवा विचक्षय" इत्यमरः। सान भजते इसि लञ्चवर्णभाक् (५) विद्वत्सेवी प्रत्यर्थः, यतएव विवेकी स राजा, साकुलब्धम् पपि सलमणं तं राम. मुनये दिदेश २) यतिस्थ्षान्। तथाहि यसप्रथिनां प्राणार्थिनाम् थपि. थर्थिता याच्या, रघोः कुले., कदाचित् न व्यहन्यत (३) न विहला, यविफलीलता इन्दः । रभ्यि प्राशा यमि समयन्त तेषां पुत्तादित्यागो न विस्मयावह. रतिभाव। । नभाक म (रा) लिमपि मलपण स राम ममी दिन। नियामिणयिनामपिता रधो ले कदाचित ध्यन्यत । ।सच हम। लपान बनते रति समुचपतम, समय सोग नीति। सर्दिना भाव पिता। वायानर-मभभामा दा. पालभ मपचास राम । गुमय विहिरी (रघुकुलजा राजान) मथा। इति। मकिलासपिरम पनपलतापम तुमय पवातीपास: दिनान सा विषय समाप यादभिरसा सपाय राम समान REETरलभम' नालाच समायणे, -सामावि कानन्द मम कोरिक। चिनीयाप्रितपाय न राम नमामि । ति । यो करतीबिदादिमिति र समय, तितिरीरमामो । 1 [४] (I rarned, भज to terre, fRall of to order,- Perfe-fortE-परित दिशा-हरत । दिई-सिदि.1&c -दिनाc fer Ortokill, रि-ने। afe-air, Act,-rier
रघुवंशम् ।
श्यते (५) हि, यप्रयोजवाम् इत्यर्थः । व्यत्र सर्गे रथोडता उत्तम्।
उतच. “रानराविह रथोडता लगौ" इति ।
कौशिकेन एत्य स चित्तीवर अवरविघातभार कापचयर राम
घाधित किल माश्य न ममौने हि।
१। पिते पर: चिनीवर पचरय विघात , म शान्ति , नहो ।
धरति इति घर, धावी एचायच, काकपचस्स घर. । पितीसर'
प्रधान कर्म, शिवमपि दुखादै प्रधान मोक्ष वाम् इति नियमान।
इमादय दहियाचि प्रभत याबादा दिकका पातद । आचार-की।
तचितोवर का पक्षधर राम यातितवान् । जना ) नगा य म ममौत।
--
१० शिकभुतो विश्वामित्र. दसरममन्य शिवमपि रामयविधाता
মালা বিলাসায় যাবি। কাকা মিয়লী কাবুল
रापमान नियति थामस जमामिति। क्य बाण्यादिशा
मीयते न गवते। शिपि तेजीयान पलायसो रिपन निराक प्रमको
माप सिदयनीपमापके दामिन मिति यस्यति ।
1 दिनमार सिधि,
हिनिया af
-IITTER ASTRO (वन नजि) :11 sari
CENTाना याकामा
1. Kausikalfचामि/esmetntinkup and for thanke
It movivs the plis ructions to his crafises, aykul for the si!
Hina, wortheaturthiladorrd with the letsotchen
Hare in otrio coraMTPenre where tariny mergy exots
रुपलव्यमपि सम्थवर्गभाय
तं दिदा मुनये सलमणम् ।
एकादशः सर्गः। . अप्यसुप्रणयिनां रघोः कुले न व्यहन्यत कदाचिदर्थिता ॥२॥ २। छकुलब्यमिति । लयाः वर्णाः प्रसिद्धयः यः ते खम वः विचक्षणा! "लब्धवा विचक्षण" इत्यमरः । सारा भजते रति लयवसभाक (९) विदतमेवी इत्यर्थः, प्यतएव विवेकी स राजा. कलब्धम् ष्यपि सलमयं तं राम. मुनये दिदेश २) व्यतिएएषान् । तथापि, यसप्रणयिनां प्राणार्थिनाम् थपि. थार्थता याच्मा. रघोः कुले., कदाचित् न व्यहन्यत (३) न विद्यता, विश्लीलता इत्यर्थः । थैरधिभ्य प्राणा थपि स्मयन्त तयां पुत्तादित्यागो न विस्मयावह. इति भावः । २१ नभयपभाक म (पा) सलममपि मलमा स गर्म मनये दिग।तपादि) मुमचयिनामपि रायंता रधी डे कदाचित म ध्यानात । पलभ तम। सपन कर इत्तते इति सलमा तम, न्य योरेगोरि। अधिना भाव पिता। बादामर-लभवर्षभाना टश. रनल ससस स (राम । गुनये दिदिशे। (रघुकुस जा राजान ) at चपन् । इति । म किस राजा मचिरम पनपत्यता खम् पनुभय पुवार्थ वतीपवासा. दिशतान पान कमान् विषध च, मेधपुर्व यादभिरमाध्ये उपाय राम एसराम, पतएव 02 एलभम्' वादाच रामायणे,-'पष्टि वर्षसहसावि तम्ब भम कोमिक। मोयादितपाय न राम नैतुमईसिति : योनि जास्त तीविवादिभिर्विभुत स सभा', 'ई' प्रशनि ' इति चौरम्वामी । [३] (मramed, w to terre, मि aff (दिम to order,- विमति-दिसते। दिसा-दिसत । दिन-पदिषत । दिदेश-दिदि। पषि,-दिन। पर। दि. ३) tokall, कपि, रयते। स-यानि c. कार-रवि रत्नपान c
पम्।
rrealinratantram समापन भएer
अना। नमाना.. TETrth.
PRA refres EARTHot Ras
FREE, Taruwwम्। भार
मदम् ।
T-E:-1.Mr-hamal.TA.I..'
মিনি বাসিন্দারা:
निगमाय परमार्गदियान्।
सहाग पिट महाम:
मा मायामि ॥2॥
या:। .| Rit. I wisty HEIRTH. HIM विद ।। यम.म से RT II.fr पादिन माना । Fr..." माया 'AIRMATRA'तिपरयानाrarwो पान पनि। धारि. भपताद जामा कामी ला गम पमाघमघामममिर -- एयरा का माम मामले ममापन बनमशिनि rimal मिका 3 Xosmp.-tling orderial the clarinee niti TOforthoderms of the princesthan the wouls in com.. tion with the cur erformed the task al miring rati with fiori ती नि:शकरणीयती तिः धन्दिनी चरायोनिपततुः । भूपतिरपि तयोः प्रवरस्तो: नग्योसमरि वाप्पविन्दवः ॥ ४ ॥ । पाविति। निदेशकरयोदतो पिघाक्षाकरणोतो. धन्दिनी (१) धरती, तो कुमारी, पितु चरणयोः निपेततु [.J (१) द bow, इनिaff (धनुशायोऽमातीत, वीधादिलाइन) (२), वर to live, Vaalos (कup, froaff काय उपादेश, रिट प्रस्थाय).
रघुवंशम्।
प्रयता स्न्यः। भूपतेः बपि वापविन्दवः, प्रयास्यतोः (२) प्रवास
करिय्यतोः, अतरव नमयोः प्रथयो। ममिकमीति रमत्ययः।
नयोः उपरि (३), निपेतुः पतिताः ।
। निदेशबरातो बिमोती पितु पापी निपेत । भूपतः अपि
पापाती बमको यो. परिविन)।
.। मिरल, as suो। पापारिपामा
विसरमा बिमाविपते। भूपत पारिधि मिले।
.! fuबियासमोपी राय कोबराममायाम
बम पारसी मनु वा पिता मममीररिये
नामानिमी feी पिafe
Oat.nान पण पिया मिला
पद पाया statemenaT TRU
fare |
TREAToTTRINITNOMIRE
nिtra, Tame an annu
. The tubers, als en carry out the paternal or
Liroelatths fortat tbation. ba shet tranolaration
thra.. witwarupay irahone, and-bok
ती दिनुभयनन वारिपा
शिएिक्षितगिपण्डकापुभी।
নিনী থিমবায়
पारटिकामागोटी ५॥
ret for reminater touTort)
एकादशः सर्गः। म् (३)। ५ समरः । पोयादिभाषेति सप्रन्यर । धन्विनो तो भी, पोर. दृरिभिः कृतानि मारतोरणा(२) दुवलयादिसम्पादानि ययो सौ लपोहो, संघगो निरीइमारत्ययः, तम् धिम् अन्याय साम् ५। पित नयनन वापिसा किनिसको धन्विनीको सभी पौरातमागतोर (ममी तम्हाधम पन्धगसताम् । किररिती fan यी तो फिकिदुचाकी पात् विभाषामिपा पERIEIPारशेषाधिकारण्यात पनीर कप या मात, पकिषिक्षितfrसुमटी। नार-विचितमिहकाम्या पोरदार- तमाग रचा ताभ्या में भूषि पन्दगम्यत। ति। ५। प्रथामका तरीहरि निपतिता पौरपताना हमादा मामा मेवार तदा मागीभा सम्पाया प्रफलकवालय तोरपणे पय लत्यस्म । नहा सन एस मममेव तो मतपरिति भाव । । नरे१पूत नि नरहन दिदिबाट सात्विचा. न पनि । लोन डि (कृस्तमामात्र 41३) नानाति नियक दिrat पर दिन। & Thetan princer mith their locks of hair partially setted for the tears of their father followed the cage, through the triamphal arches formed as it were with the eyes of the (gazing) citizens. लक्ष्मणानुचरमेव राघवं नेतुमैच्छदृपिरित्यसी नृपः । [13 (1) to weth raff --वति। पोचा। पौधोन्। साम. भष, &0 (नर to hasten, न्युट f (तोरणा, by which people pass or FO (Ugafter, मम् togo, Tier ममत् । मगाम) 40 थि,-र। मामि। जमे। 40 रघुनंशम् । आशिषं प्रयुयुजे गवाहिनी सा हि रक्षणविधी तयोः क्षमा ॥ ६ ॥ है। लक्षणेति । प्रयिः लसणानुचरम रख लक्षणमात्रानु- धर, तं राघवं, मेतुम् ऐछत्, इति हेतो, असौ न्टमः, धाभिषं (१) प्रयुयुजे (२) प्रयुक्तवान्, याहिनी (३) सेनां. न प्रयुयुजे न प्रेधित- वान्, हि यस्मात. या याशीः एव, तयोः कुमारयोः, रक्षणविधौ क्षमा पाता। शपि महायानुधरम एव राघव नेतुम एकत, ति सोभूप: पारिष प्रयुयुभे, वाहिनीन (प्रयुयुजे), साहितयो. रखपविधो धमा। नमयः पनुधरी यस मः तम् । रचपम् एव विधि सथिन्। पापा. तरम-शषिणा समयानुपरमव राषद मेटम व्यत, ममा पद पायोः प्रयु. युने, शहिमोम (प्रयुयु), नया रपयविधी पमया (भूयते) इति। । ममेरिकामनुबमानी राजा पुत्रायरतार्थ सेवन मारिषोत खम पामाम प्रयुशवान। पया कि नयी: सेन्येन, महाप्रभाव तस राम पिन पासोमंचममेव को सम्मान चिनुमक्षम। सोकिक मिसाधर्म की मानुषस्यमयी रचलि, लोबिनु सानपिनुरामोवांदो समानुपादिसर्भ प्रकारस्यसमेभ्यो पहिरतिभा • मिरमान सिंह द्वारा मापा रेहा, tal ना मिलन समाचारजनबरामीमा समार। 0. As the uze wanted to have Ráms followed only by Lakshmios, the liog gave them no army but only kis benedic trocx, which aloce were suficient for their protection. ((ONT मा to rule, tapai (सम्. .Sto yots.-दुरिएका पार पत्रोचीन-पायुपौत्र- रा.'.-Jusic. (t) Imaelicle, ac.tk . मारवर्गचरणस्पृशो मुनेः तो प्रपद्य पदवीं महीनमः । रेनतुर्गतिवशात् प्रवचिनी भास्करस्य मधुमाधवाविव ॥ ७ ॥ । भारवर्गेति । मारवर्ग घरयान स्पात इति मार वर्ग- चरणरपृशौ रातमाटघर्गनमस्कारौ इलधं । स्पृशोरनुदके मिमिति हिन्प्रत्यय । तो, महौजसः भुने , पदवी (१। प्रपद्य, महौजमा भाकरस्य गतिवशात् मेधादिराणिसंक्राम्यनुसारात. प्रवर्तिनी मधुमाधयौ इव चैत्रशाखौ ष, रेजतु (२)। पगाए समामा- मिति वैकन्यिकावेत्वाभ्यासनोपौ। “म्याक्षेत्र चैत्रको मधुः" इति, "वैशाख माधवो राधः" इति च यमरः । 01 मागंपरपोतो, महोगस मुमे पदों प्रपद्य भास्करस्त गति पशत्पतिमी मधुमासीर । .. मात् पौत्र यस्य म तस महीनस । चरमपी व समीर के हिन्' विकिप्रथय । पद सबने उपपरी पक्षातो किन् म्यान, उष्ट के स्पपद एट कम्प' रहि बात उदकसक । वजन रयत एवम्य मामलोएस भावपचे रामतुति स्यात। वाण्यानर-मात वर्गपरण माया ताभ्यो भायरम्य मतिरात् सिंथा मधमाधवाश्याम व रंज । रात । । तम्धिनी मुने नुसरणक्रमेच प्रचलिती रामनच तंजीनिध सूर्यम्य गदनुसार प्रानो शाषी व पप्रभाते। चैव देशापामको । बसनकाल , स यथा कामकिमयमुलाटगोमा कोकिलामिविरुते मलया. निखादिमाधुयर र मकनमोकामन्दन , तथा तत कमायपि सुकमारदा [.10 पद to go, रवि डीप atin राज to chine,- राति-राजते। पराजन-पराजत । परागौन-पराअट । राग-5. de रामित..&c भाव-राश्यते । परानि रघुवंशम्। . . TR कान्या अपतायमानरचनः विनया टगुएमाधुप च गकम्मली कागन्दनम् उपमावलेन लभ्यते । तेलमिलात गुने स्यमाम्य, पक्विवान मनिपदन्य मृप्य गतिमाम्यम्। हादश मामा भानो हादश गशषु कमैप मझमय प्रवतन्त। *। তাহারা মাতৃগণের চরণংশ না করিয়া যখন মহতো সেই মুনির পীর অনুসরণে প্রবৃত্ত হইলেন, তখন তারা ভাস্বরে গহির অনুসারে বর্তমান চৈত্র ও বৈশাখের ন্যায় শোভা পাইতে লাশেনে। The brothers after bowing at the fict of their mothers, followed in the steps of the illustres fage, and phone like the ananths of Madhu and Mailhava' चैत्र, वैशाख in the course ofthe sun -वीचिलोलभुजयोस्तयोगतं शैशवाञ्चपलमप्यशोभता तोयदागम ईवीधाभिद्ययोः नामधेयसदृशं विचेष्टितम् ॥ ८॥ । यीपीति । वीचिलोलभुजयोः तरङ्गवचनबाझोः । इदं विशेषणं नदीपमानसिद्ध्यर्थ वेदितव्यम् । तयोः घपलं चक्षुलम् यपि, गतं गति, शैशवात् (९) हेतोः यशोभत (२) । किमिव ? तोयदागमे वर्षासमये. उमति उदकम् इति उछ , भिनत्ति कूलम् इति भिद्या, भिद्योग मदे रति कावन्तौ निपात्यो। उहाभिद्ययोः नदविशेषयोः मामधेयसदृशं नामानुरूपं, विधेरितम् (३)श्व उस्कोम्झनकूलभेदन रुपयापार स्व। ममयोलन चापममपि शोभते ति भावः। । [C] (Ufor child. szar () म to shine,~-गोभते । अमीमत । THI-मोभित । पप । भाई-भते। योनि। &c. (३)वि, पेट to दशमः सर्गः। C 'रिमोभायो सयौं पनप गर्न शायदागमे ही मियो नामधेयसं विचलिम, गोमतको येचा जिहामियो काम नहो पात चपलताको विस्तार तदभेद- नाटिभि दमामानुरूप व्यापार. भोभते, दया तो कुमारी शिसभावात म भरतपपला भजमनीम पनेकविधर गतिचापल्य प्रकागयनो पसभात । चापल- मेसिपनामा गोभते मन गाभार्थम् । ‘मय प्रिय पस्नु भवत्य नुरुपचेट' सि भाव । 'टहाभिदायो'-'भियोडो नद' इति सूत्रेण मिदे उमेश काप । जुझं इंव। भदे किम, भत्ता, भिमा । पित भोली भनौ ययो तो तयो । शी भात्र शव तस्यात्। तीयादानाम पागम यब तीस तीयदागम , त छन्। नाम एव नामय (मायें यप्रन्यय) तम्य मरम्। पाचार सयो चपलेन पिगतेम माम यमन विटनेस सभ्यत । सि .। सनत कनकाि नाम बत्र (उरकन न वाज दिलाव मदिरा) निफनिमार (दाम दूताउन) '१r Pical , (मई निलमय : GEM सविन रनिता Refette लालिन । 8 Although the deportment of the born as they walked on #th their arms (plasing realieksly about them like the waves (of a nemi, s as frolicksome still it appeared beautiful on account of their tender age like the course of the riven Uddhra and Bhida, which during the rains anen er to the ideas which are couvered in those nanies ती लातियलयोः प्रभावतो षिद्ययोः पघि मुनिप्रदिष्टयोः । मग्नतुन मणिकुट्टिमोचितो मालपार्श्वपरिवर्तिनाविव ॥६॥ । साविति । महिमो-(१) चितो मरिमिसमाप.
रपुरम। घितो, नो, मनिप्रदिएगो कीरिकेग उपदिश्योः, मनासिवाया विद्ययोः बसातिवलारपयो गनायोः, प्रभावता मागत, मापा परिवर्मिनी व पधि, म ममा (२) म पानी रय: । पत्र रामायबोका, 'क्षत्पिपारो न ते राम भविष्यते नरोत्तम । मा. मतिदलाय पठतः पघि गधव' । । मरिमोदितो तो, मदिगो सामियो. विमा माहापरिनिमी पनि मनु । रसा च पतिवला पामे तयो । समिमा प्रदित दी। मपीमा कृष्मिा ने नरियो। मातृपा पा परियाने रति भावपारदरि- पतिमी। वाचार...मरिकस्मिोलताय नाभा मापयिभिभाम इनमा जति । मुनिदधमायामप्रभावानोमनागपि जामी, कमवलापि पयंटने मनमोल नित कमपि परमानन्दम् पचभूत 'मणिकरिमोचिती' इत्यनेन । मुसनधारे मणिमये रामभवनाइने विहार. लम:, म जानु दुसरे परमामारादी भमए समति गम्यते। नही खोचितौति भार । । पौरादा मना भित्र म बिमा कविता नई मात्र पनि প্রদত্ত বলা ও আহিবল। নামী দুই বিখ্যার প্রভাবে প্রথমে প্লান হইবেন না, ধেন পার্ধে বিহার করিতে লাগিলেন। 9. Owing to the virtue of the spells Bali and Atibalik taught by the sage (विशामिड), they who used to tread only marble floors, instead of feeling fatigued on the way, felt as they were only playing by the side of their mothers. पूर्ववृत्तकथितैः पुराविदः सानुजः पिटसखस्य राघवः । [२] (१)"r to eut, मच्. (२) A to fade,-मार्यात। पसायत् । मसौता भौमान:, Ac .. , एकादशः सर्गः। उद्यमान इव वाहनीचितः पादचारमपि न व्यभावयत् ॥ १० ॥ १.। पूर्वेति । वाहनोधितः सानुजः राधवः (१) पुरा. विदः (२) पर्चरत्ताभिधस्य पिळसखस्य मुनेः, पूर्वरत्तकथितः पुरारतकपाभिः उद्यमानः (१) व वाहनेम प्राप्यमाणः इव । बधातोः फमक शान। पादचारमपि न यभावधात () न जातवान्। १.। बारमोचित मानुज राधा पुराषित विक्षमपम्य (सुने । पूर्वहन कचित समान पादचारमपि म भाग्या । १.। पूदापि इत्तामि, या कधिमान, पुरा ( पूर्वसामान्) पनि ति बिन, तस्य । न वक्त त भानुज, तुम्मायोगे बर. । दिन मा पिठमख , ITIERध्यरच। रघो गोवापन्य पुमान । बारम त कमी छन । पादाभ्य' चार, तम् । बाचा. --मामालिने मानुस सम्म १५ पादचार मन्यमा- ( - - १. राधिन रा" "न कारक नबी गया भीमा पराम . पौरायिकी कथा मोद या पारपारंपरा पति विपन्समायोपरि refafeोष म चितमपु. सिपिरिम जमानामानि । बारमोचित 'नभासद पारतिभाष । मिरिता पुयाना बारमारत पर। 117) aff (१) पुरा. past, fou to knor. fotas sequainted with the past (t) to curry, txt, t&c.v) ywith fotohow, ( पिगम-बारी।
the friend of their father, seemed to be waſted over the road, 104 ११९ रघुवंशम् । ..। दीstai नामनाम, . रमन है? পুরাবিং পিতৃষিত্র বিশ্বামিত্রের বিবিধ পুকসঙ্গে যেন বাসের कप्रिनिनि, fire statinArI 19. Rashara (राम)and his younger, accostomed to tari diniy in Vehicles, being beguiled by the legendary jore related by tholcarped'( grifen lit, koring the erenti of former tioco) saç felt not that they were on foot तो सरांसि रसवहिरम्बुभिः कृनितैः श्रुतिसुग्वैः पतचिगाः। वायवः सुरभिपुष्परेगुभिः छायया च जलदाः सिविरे ॥ ११ ॥ १९| ताविति तौ राधवौ कर्मभृनौ, सरासि कणि रसवद्भिः मधुरैः, व्यम्युभिः, सिविरे (१). पतत्तिणः, (२) पक्षिण सखयन्तीति सुखानि । पचाद्यम् । श्रुतीनां मुखानि नै, कूजितः(३), यायवः सुरभिपुष्परेणुभिः, जलदाः (१) छायया घ. सिविरे प्रति सर्वत्र सम्बध्यते। .११मरासि रम पम भि, पविण' अतिम कृमित, पायब. सुरमिपुपरभि,'मला काययाच तो मिपवित "रम एषाम् सीनि रमन्ति, है। पतप एवाम मोति पचिपररभावि पुपापि, तथा ए., । जनाददतीति नहा. :- १] (१) सेव् to ; terre.-मेवते. अमरत । पविष्टा,सिरे / &c. 'बधि, सम्यते। अमेyिi ke..मेखितः, &c.(२) प्रत4 wing (vt.5° aff.rir ar to sound, rall. (e) अप water, दा." .
एकादशः सर्गः। . भासोनुपतिक प्रत्यय । बाधामरम्हरोभि.' पतचिभिः पापुभिः जलदै. तो सिवाते। रति ११। तो देवानुकल्यात् मराजभवनीचितं सुखमनाम लभरकी। तपाहि-यथा राजभर परिचग सिधवानीयदानेन तो मरने सदा पाप मरोबरा. सुरमशिदानेन तो मेवने , यथा च तालिका मपरसहीने. আদি সদ্য জন্ধক্কা এলি ঘ শুনাৰিমি ফুলম; আধলি , पचार पामरामा परिमरा गमवासित जमवायुभि धर्म तथा गम. वहा परिमनोहारिकसमपरागे भवन च यथा च पधारिण शिरगि मनोज हावामान विस्तारयनि तथा मलदराय सपरि दिग्धतायामडल पिता. ग्यन्ति । मुरम मरोषारि पिको मधुर विरमगोत व तो विविध कसम- मेरामधनीललचायं सेवमानातो न जम्मान , ति मधेप । " मानावद भवन सानामौदामन, निपल लरिश्वत कान, नारमन 1 রুতি পূরণে, এব” লাবনী দু'য় প্রঙ্গনে তাহাদিগকে সেবা করি’ भागिता 11 The lakes with delicious tres the feathered trib. with melodious noter, the winds with the pollen of fragrant lorere, and the clouds with their shades serred them on thi road नाम्भसा दामनमोभिनां तथा शाखिनाच न परिश्रमछिदाम् । दर्शनेन लघुना यघा तयोः प्रीतिमापुरुभयोस्तपखिनः ॥ १२ ॥ २१ । ति। सपा रखामतीति तपरिन। तपारणामा दिनिनीति विभिप्राय । एमा(१) ऐन। "पिपिपिए." []() fotolcar मो. रस्म film forto cutthan 1 रसंग। समरः । यो प्रायो. कमोनम, या प्रीतम् । सपा कमनमोभिनाम पम्मा नगरपामा परिमगदिदा। माणिमा मन पर पापुर। १ पी. MAITRA सा. कालाभिमा ERTEElast time (3) ।। म मा tamithTA AEIRE . Thear. मापिनरामपरिकम far-francE. READ RI रतनपिन, flama. TREAM REAf. प्रन्यय. पायनियमान. मी, मायो। तपसिमियामीति नियति । १। पूर्भमधुमती मामा माग गेना. 4 या सामन्दम् भनि मनमनमा कमसायरान. मनापान पुष्यतपोवनयापान मदारिमितासम चामलम बभूम। गुपारी विषय पर पोन कप विषयानुराग मधुकरोति निभाः । रातिमा पनि चानना करिना হয়, কমলশােভিত সয়েশয়ের বাহী গুরুষের শােক। সর্শনে লাষ্ট ক" नारदन नारे। 12. The delight which the ascetics felte at the agreesble right of the brothers, tras not to be compared with what they felt on sceing sheets of water adorned with lotutes, or trees tbat take away fatigue :: स्थाणुदग्धवपुषस्तपोवनं. प्राप्य दोशरथिरातकार्मुकः । विग्रहेण मदनस्य चारुयाँ सोऽभवत् प्रतिनिधिर्न कर्मणा ॥ १३ ॥ .
एकादशः सर्गः। ११५ १३। स्थापिवति । स यातकाम्मका (१) दशरथस्यापत्यं पुमान् दाशरथिः रामः। चत मिति इम्प्रत्ययः। स्थाणुः (२) परः। "स्याग कोले हरे स्थिरे" इति दिवः । तेन दग्धवषुध, मदनम्य, तपोवनं प्राप्य, धारणा विय कायेन । “विग्रहः समरे कायें" इति विषः। प्रतिनिधिः (३) प्रतिक्षति सदृश , यभवत् कर्मणा न पुनः। देहेन मदनसुन्दरः इति भाव । मानार्थक दापि . स्यादवाष मदनस्य सपोवन प्राय चारणा बिरईप प्रतिनिधि अभवत कथा (प्रतिनिधि ), पव' पार काम्मे के पाचार-पानका नेप नेम सागरधिमा प्रतिनिधिमा भियत १२। १५. प्याएका एणम प्यागुरम, सा। कामाम विट मराममहमा राम माधान कुसुमचायत काम अन्यवि सभयो, पाकतिसाम्ये मागिन न समान पम्पम । नपारि, कामीधे हम कोऽपि विकार रामद रिहा कमपि प्रमादमापयतेचैन । पुरा किन तपस्या दारयन् काम कपि. ममता मतिता हात पापको कया। स बरामी पर्दसनामाम तिमहिमरमर 'मानलारनामसार सnिt, T०५९मना 13. The son of Daséraths (C#), witb bow hur hand, on catering the heritage of Kios whose Lody **$ miluced to ashes Ly (the anger of Sthán's RFIÉU, fermed by his entire Errearance, bat not by the nature of his acti, the rery image of Mudana [HOTrtaken (, to gire, PAR , - 1 act, wman (Raafn, साम्) antony fast. tuto hold, Alsfe and fatest १९६ रघुवंशम् । तो सुकेतुसुतया खिलौकृते कौशिका विदितगापया पधि। निन्वतुः स्वलनिवेशिताटनी लीलयैव धनुपी अधिज्यताम् ॥ १४ ॥ १४ । ताविति । व्यत्र रामायणवचनम्, "अगस्यः परमः कद्ध नाकामपि प्राप्तवान्। पुरुषादी महायक्षी विकृता विकृतानना । इदं रूपं विहायाभु दारणं रुपमस्तु ते ॥” इति । तदेतदाइ, विदित. शापयेति । कोशिकात् व्याख्यातुः । प्याख्यातोपयोग इत्यपादानात् पदमी। विदितशापया, सकेतुरातया ताडकया, खिली कृते । (१) पथि । "खिलमप्रहतं स्थानम्" इति इलायुधः। तौ रामलक्ष्मी स्थले निवेपिने घटनी (२) धनु:कोटी याभ्यां तो तोही "कोटिरस्याटनि" इत्यमरः। लीलया एव, धनुषी, अधिकृते. मौत गयो. ते व्यधिव्ये । “ल्या मौर्यो माटभूमि" इति.विश्वः । तयोभीवः तताम् ध्यधिन्यता, निन्यतुः (३) नीलमतौ । नयतिदि- फार्मकः। १४। कोशिशात् विदितमायया सुकेतुसतया खिली कृते पथि, ताथल. निमिताटनी सिन) लीलया एव धनुषी अधिस्यता निन्यतु । १५। मुकेतो. , मुसा, तया! पतिले पिलं कृत. खिलीत तचिन् । अमृतता धिप्रत्ययः । , शिकस्स गोवापत्यम् इति, कौशिव', तस्मात् पासा. सोपयोगे' इति पधमी, नियमपूर्वकविद्यामौकार वा अपदानगर. साल [१७)..) fer waste land, so to do. raff (भत्ताव पित्यय । (२) पट to go, अनि aff and डोय..(२) को to carryायप्ति-यते । पनयत-नयता नेपौन-पनेष्ट निगाय-निन् 'चांदनीयते । पनामानिये। &c. मोता,&e - दशमः सर्गः। र यदा-उपाध्यायात 'पदोन | सिदिश: पो पो. हा विदितमापा, नया बापानरम-शविमितानि वा धनु अघियता निखाने । । 'मुनमुनया विनोकतारकाम येन निरनमारला 'यो' रविनय ते प्रधान कम, सचिनयताम्' इति धाम की । नारका किम सकेतुमाधो यमपतमनमा भगय Raifयतमाता पितेन मेम मानिना मा किनरामोप याता. हि समायएकदा । Hera रमौर नगर 3 14 On Traching the nath which mal renlerer mngeethle Is Fulrtu's cleuchter '71711 An hining from Kannath veeruntorthe curse (which em Pronounced) on her the pres o the end of their bows on the ground and fant ord the etn12 with con ज्यानिनादमय गृती तयोः मादाम यहुलपाछवि: । साडया भन्दकापालगडग्ना कालिक निधिला यानाकिनी ॥१५॥ च। पच तयो मानिनाद ।। मामी. नाही रावती वि. नापति । "परम पहोच गतिवि। चरमपारेर घर ॥ या गा तभोला नाम, मिnिा. मा [१]nlonairing witodieay to.iterature .M.jand tantrundirmittomurt-1 terrattim mm. Ea-ut. .
On bearing the trans of their bow-strings, Tádala, bling thick black clouds with lines of crane, flying in their परीत। पपीत-यौटा नयाद-म। .&c. .कथि-गयते। वाब राम्। पती। प्रीशादिपतीनि। बानिया (6) पतावनी । "कालिशा योगिनीभेद का गौन मामी" ति विश्वः । प्रार रास प्रारंभूप। १५। पचती. मारमा गोपालमा साहका निविदा माकिनोवापिसाराम। १५। धापा निमार, म! TERM (INR) Ern (oft बनाया कि हरिया:मा. माका. (प.) मान पमा ति साकिनी। माम-परिवार पा चसकपासक्षया नाका मिडिया साकिया जाहिरा रासे रहित १५। तयो माना अदेव ताper पुरत. मादुरा। भाट धनघटा चमततामा भया ATM मोमो, तथा धारामा জষ্যৎঙ্গলী মানুষ যা যা যে খাবার খ कपापकएलायन गोभते । पएमसात् गतवासस्थान " सापया, गायकवात् च काका कालिकों परस्परसाम्ययम्। "शन गानि.14 अपर सदा प्रानिगरे। . वर्ग इसकीया मकौर साइकल, साशा कई बार जब सान, काशक नारकोमिनिकनाना मात्र सट नाशित। 15 (ताडका) the very picture of the dark night of the nor moon, with earrings of human skulls dangling from her ears, thus resem midst, made ber appearance. . तीव्रवेगधुतमार्गवृक्षया प्रेतचौवरवसा खनोयया। , wors &c. मय:, &c. (३) कृcि to preserve, कलच aft. (s) बाल black, 37 aff.
एकादशः सर्गः। १९६ . अभ्यभावि भरताग्रजस्तया वात्ययेव पिटकाननोत्यया ॥ १६ ॥ १६। सीवति । सीबवेगेन धुताः (१) कम्पिताः, मार्गरक्षा प्रया सयोजया, प्रेतधीवराशि वस्ते प्रति प्रेतचीवरतः सया प्रेत धीवर. घसा (२)। बसतेराष्पादगाचात् क्विम् । सनेन सिंहनाटन उग्रया सया ताडाया, पिटकानने भायाने उत्था उत्पमा । यातचीयसमें रति उत्पूर्वात् तिसते. कर्तरि कमलया। तया वात्यया (३) श्व वाससमूहेन स्व। पाशादिभ्यो य इति यः। भरताग्रज राम : कम्यमावि घभिभृतः। फर्माण लुइ। तीव्रवेगेत्यादिवियानि घादायामपि योन्यानि । १। गोवंगतमागापया प्रेतचोरवसा मीषया सया पितकामनीयवान्थयार भरमार भामादि। चितुपा (मताना पिचाटोमा। कानम (टायाम) सस्मिना नया, सतितिरस्था। पानामा मरगया तथा राघ, या पाशमा मना पाया, काना ममा का गयामर --तौबेryतमागारातीवर माका पिकामगोलाराया परतापम भाग स्थान कामगातार प्रयास म पपपासा यि REIL परी मnिa ना furnमारासो समयमा पEिIR RKaam PITCH पाटिमा मम 362 भरताप्न। -- [१४] (1) to thile Raf-HTA-3: -y:त सोपोन-wid-renा धार। tra ke (E...tv Potatorand into collret, परसा, पर Ander tonear, amal to wind, Raidsquantity' violence of her motion, and yelling terribly, she attacked the रघुवंशम्। पादपाम् विसीडयन्ती साप, मचती राम साता पमिय बामजनकत्वात च वाडकाया मानवात्यामाध्यम् । HAINME मानक्षत्र इक नय আলোড়িত করত, বিট, চীৎকার করি কবিত্বে, তার নাঃ সি ৰামকে আক্রমণ করিল। ristorir 16 Clad in rags taken from human corpses, causing the trecs along her path to wave (backward and forirardy be the elder brother of Bharata, like a strong gale, blowing ) burning ground. उद्यतैयाभुजयष्टिमायती श्रोणिलखिपुरुषान्त्रमेलाम् । तां विलोक्य वनिताबधे घणां पविगा सह मुमोच राघवः ॥ १७ ॥ १७1 उद्यतेति। उद्यता उन्ननिता एक : भुज' एव यरिः यस्य ताम्, प्यायतीम् यायान्तीम् । यो धातोः शतरि उगितश्चेति सीम् । श्रोणिक्षम्बिनी पुण्यायाम् थन्वाणि एव मेखला यस्था. ताम् । विशेषणदयेनापि याततायित्वं सूचितम् । विनोग्य, राधवः वनिताबधे एणां (९) जुगुशां. फरणां वा। "जरुधाकरणे एथे" इत्यमरः । पत्रिणा २) रघुना सह । “प: रोम उपईयोः" इत्यमरः। मुमोध (३) मुक्तवान् । याततायि मर, "याततायिामायान्त न्यादेवाविधारयन् ! , मालवायब दोषो इन्तुर्भपात कधन" इति। ('यमिदो गरदश्चैव शस्तपागिना. घर । दारापहारी घ घड़ेते याततायिनः इति श्रीधरसामी) [10] (Up to sprinkle, 45 and 219 afis. (?) cv feather, *i* . थतएव तां एकादशः सर्गः। १२९ १०। राघव, एकमटिम चायनों गोपिम्मम्मिपुरुषासमेत तो विनामा निसाय परिणाम मुमी । राघवेप निताराधे पणा समुचे रास वाचान्दरमा १७। नरदेहमशपिसे मी विरचित कटिभषय धान निघामया एक काम म वैगन बापतातो ताराको दहा राम मोषधे करूणा परियता. मन नपराध राधाय पर रिप। 'या'-याच स्तिय प्रामध्यंग. पो.मगतामपि स गाम्बान निषियीय मोकनिम्दा, पलामति करपीयो परपावरिया। नोवादध्याया पि. पचवा करणारया पवधीयताया. तम्या पसरचित होता. ति साधाय रामपाक्षेप कृत , रति भार । प्रणामीचयापपातमयी बामपय 'म'मध्दवनात गम्यते । रसिर, लाश मान महापाका भक्त (डि) मना- করে লণ, সে এক হ খুলিয়া অভিমুখে আসিয়েছে, দেখি তিনি নারীব (किग्रादिपसिनर, उरहनानक करिएनन । 17. Rachare, seelig her with the intestines of man round her waist as her naral ornament, rushing upon him with an arm raised like a club, shook off his scruple to kill a female and at the same time darted bus arron यच्चकार विवरं शिलाघने नाड़कोरसि स रामसायकः । अप्रविष्टविपयस्य रक्षसां हारतामगमदन्तकस्य तत् ॥ १८॥ १। यदिति। सःपमसायकः (१), शिलावत् धने साम्द, साइकोरसि, यत् विवरं (२) रन्थ, चकार, लत् विवरं रक्षसाम् .UTv,-मुनि-मुस्त। परत-परत मुचन-अमुक समोच- समुई। मषि-मुपत। पी&िc [१८] (१) मा to kill, ख. () रि, I to cover, Naat । n্যান। fig লিংক Tানে । বি: খিয়া ২ লাখ খি নি। খস (২) , চাষে খায়। মা সোমবনি আয। t 1 {শান fa সখি খ, ই (f• না fr' 1ষা। তার । ( .। মাথায় , যশি। মাল স্থাপ' বান রি ন য় ন ণ ( ৪ খাবি” রাইব 'শয়, অং সুমা মা থিয় নি ও f Fা তাল যু, বিল সা গাথবাবরি না মিল থিয় শ য় না, বরং বীর্য মাদ শাখা, অব ও কাব্যঘি মহাস না, কম খচ্ছ মুস সাহাবা হযর্থ'। এখাশ-বস মঞ্চায়ন विवर पर्कमारarगामि ति। ৫। ন ওই না, মযা ভাধিস্কা এই সময়, এ বাধাঘন্ধন বাঙ্গালি মাথা বিষ হার যাধি। মহম সৰ গান । বাঘাষহ ধন ঘনিষাবধি সাধন অনথন লীগ, থমথ বীঘিাল, বাঘা যতীমনির ২মি মাথ। ১৮। রামের বাৎ, শিলার স্যায় কঠিন তাড়কার বক্ষে যে চিত্র করিল, সেই ছিদ্রই বতান্তের রাক্ষসাধিকারে প্রবেশের প্রথম দ্বারস্বরূপ হইল। .-18. The hole made by Ráma's arrorr on the stong breast of Tadská became (as it were) an entrance for Death, who bad till then penetrated the country of the demods. not; (২) গন (বি) to cnd, g att. (অল জানি অনাব, ন ায়ীবি বলা ) काराम। -- वाणभिन्न हदया निपेतुपी मा स्वकाननभुवं न केवलाम् । विष्टपवयपरानयम्पिरा रावगश्रियमपि व्यकम्पयत् ॥ १६ ॥ १४। चारोति। बायभिमदया, निपेतुयी निपतिता मसी। कमोति बारामत्यय , उगितति डो। मा. केवणाम काम "निर्णते केवानमिति विलिङ्गत्व कहतमयो. 'यमरः । मकानम भुवं म व्यकम्पयत (१) किन्तु विएप यस्व लोकत्रयाय पराजयेन (1) स्थिरा, रायश्रियम् प्यपि, थ्थकम्पयत् । गाउकावधश्रवणेन रावण म्यापि भयमुत्पन्नम् इति भाव । १६। वामिनहरया निपेतपो मा कैरन मकाममम मन्य कम्पचन (किन) विपश्यपरायस्बिरा दिगम पि (शकम्पयन)। जाणे भित्रय या मा। रावणाम माम्। वाम-नाभिप्रायया मिपितुष्या का केव मकाननम्नध्यकम्पात, विष्टपत्रयपराजयथिरा रावणशोरपि (व्य कम्पातपति। १९। रामबारहतायr तारकाया पसनेम सदा सा वनमामिरेव न चकम्म विमूमनजयिनी एचदा राचमराअलीरपिचरुपये। यथा कम्य चित सहर मिनिमलस मन्दिरम्य पलिते मर्थमेव मन्दिर पतनशकास्पद जायते, तधा मनव पटमलम्य राणाधिपत्यम नाहकामिपातरपे पशखलने नाते सकनमेव रावणाधिपन्य पतनमापद बातम् ति भाव । " नापाक साशव शव रिमोशन, न टाल गडि परेशान खम्य कानमा तय म नाम। . [९](१) पि, कम्प to tremble, (पिचि-कम्पयति। कम्पयन । सचिम्पत् । कम्पयाम्बभूव, &c कम्पित', &c कम्पते। कम्पत । पकम्पिट । सहये। &c. (१) परा, जि to conquer, पच् aff.
No text on this page.
एकादशः सर्गः। १२५ यथा मनोकामारय मधमहारेण निपीडिताहानिनिमा मिमारिका मुगन्धिकुमचन्दनानुलिता प्रारम्य भवन प्राप्ति, सदा राम भरण प्रम प्रहारेण नियोडिar मा निशाचरी नाउक्षा दुबमोपिदिापर्दछ। हप्तानस्य भवन प्रागात् । लोवितेम यमः, पचे प्रागोवरी मायक , 'जीवितैशी यम पुगि पिघात सीवियरे' इति मेदिनी। समिमारिकाला २६ कारे,-'पभिमारते काम या मन्मयशटा। मय वाभिमषा धोर काभिमारिका': पभिसारकायाः पन्दमानुलेपनं यदुन , --'मल्लिकामान्य धारिमा मनाङ्मार्ट चन्दना । सोमवयो न सत्त्यमा म्योतक्षायामभिसारिका' रहि। 'पत्र साररमय व्यत्रको हितोयी करमगिरीचित्तात मिट' तएव भोकोऽय पनतपरायवादोषदुष्टत माहियो । २.1 एसिडामसाएद्र सशकमा छाइसमिहिने टिमविव হেপ সুগন্ধি বুম ও মেনে লিপ্ত হইয়া প্ৰহেরের মনির গমন ক', ब्दन, दयद्र मा धान रिनाद्री पाउला इनकि (ना. विनिरमादेत दरमुतनावरग्रिन । 20 Aa woman smitten by the irror of Sund cor night #mcared with the fornted ointiint of safron and mil randal, to the place of her lover so thru tht abng demnnus wounded to the heart bythcarrowtf lama, and antar! with Vlooi of oftene.no sul, went to the mure of Death नई तनमघ मन्तवनानेः प्रापदग्नामवदागतोपितात् । ज्योतिरिन्धननिपाति भास्करात् सूर्यकान्त इव ताड़कान्तकः ॥ २१ ॥ २९। तेति। धनन्तर माउकास्तक राम राम (१) पराइम । "पराप्रमादाम का भारि । कोपिलात गुमे., मेदान् (२) रासान रत्तीति तgn पा३ १२४ रघुवंशम् । সেই কাননভূমিকে কম্পিত করিল না, রাবণের ত্রিলোকবিজয়িনী অচলাবলী: বাপাইয়া তুলিশ। 19. Pherced to the heart br the arror. she fen dorn, shit ing ont only her forest domain, but the (very foundation of the rosal fortune of Rávaná, firmly established by the conquest of the three world राममन्ययशरेगा ताड़िता दुःसहेन हदये निशाचरी। गन्धवद्रुधिरचन्द नीक्षिता जीवितेशवसतिं जगाम सा ॥२०॥ ताड़कायाः थभिसारिकासमाधिरभिधीयते, মি। যা, লিয়ায় অনেীনি লিয়ায় যানী, গুনিয়াবিয়া ध, दु-सधेन सोमशक्येन, राम एव मन्मयः (१), व्यन्यच पभिराम मन्मथ सस्य शरण, पदये उरसि मनसि प। "एदयं मनउरसो' रति विश्वः। ताड़िता (२) विहा, गन्धवस् दुर्गन्धि यत् राधिरम् (३) पए सत् एव पन्दनं तेन उधिता निमा, यमरण गन्यवती रा गन्धिनी ये बधिरपन्दने कुरामचन्दने गाभ्याम् उक्षिता। "शशिर कुरमाएगो ग्युभयपापि विश्वः । जीवितशम्य धमाकप प्रा. बरन घबरामि (6), जगाम । मा निमाम रामदयाला RAME मनोगमा बागार-राममा Ramleeोनिमानि ll [.] (1) El to ad, fer), with errah ant tortoirat-ARE AITERatara... Contacktat farmer. (0) to lire, raas.
एकादशः सर्गः। १२५ २.1 यथा मनोहरकामरण पमद्यपहारेष निपीडिता काचित् निगा- भिसारिका मुमविकुमचन्दनानुलिता पावरस्य भवमै प्रयाति, मचा राग. शारय पम याहारेण निपौडिता मा निशाचरी लाडका दुर्गभिशोषितविदेशा कसानप भवमं प्रामात् । नोक्तेिमः यमः, पचे प्राणेशरी नायक ,'नीवितेशी यम पुमि त्रिषु मात् जोगिनेरै' इति मेदिनी। रभिमारिकालवण पदक पं. कारे,-'पभिमारदते कान या मन्मयवदा। वय वाभिमरया धी काभिमारिका' पभिसारिकायाः चन्दमानुलेपनं यदुत',-'मनि कामाल्य धारिणः भवाभाटपन्दना । सीमवयी मनत्यने म्योनवायामभिसारिका', इति । 'पच महाररमम व्यको रितीयोऽयं महतरविरोधिदात निष्ट' अतएर नोकोऽय मतपरासादोषदुष्ट इति साहित्य दर्पणे । ২। অতিাম নথের অসহ্য লর হৃদয়ে আহত নিশাচ'র অতিসাধিক রেপ গন্ধি বুম ও চন্দনে অনুলিপ্ত হইয়া প্রদায়ের মন্দিরে গমন করে मडेग, द्वापर यमराज क्षमा पाइा नई किमती उदा किया। বিলিয়ে ইয়া বতশ্বের বনে প্রান বলি । 20 A woman smitten by the arror of Cupid cons, it niglit emcared with the scented ointment of cafron and run dal, to the plare of her lorer in the might walking demonas wounded to the heart br the arrow (f Pama, and smearu 1 with blood of oflenfire emell, went to the house of Death नैर्ट तनमघ मन्तवनानेः प्रापदम्यमवदागतोपितात् । ज्योतिरिन्धननिपाति भास्करात् सुर्यकान्त इव ताड़कान्तकः ॥ २१ ॥ २१। तेति। पप पनन्तरं. माड़कास्तक. राम . पात्र राम (१) पराइम.। "पराश्मीरचदानं सार" रसि भागरिक कोपिकात गुमे, मदान (२) रासान रन्तीति नतम । -
থি, আর, গাণি (a) বিবাহবন।
taन, रामतीवितासंगम
যাল e দ রান। মি: খাসি দাবা ।
২৫। ওসি ও', সাধা: ক ! #
শিং ও খ, ৪াল সি নয়, যা '
मनुषभित पदार्थ का तापपटक कान
पदमपत्रव्य मनुष्य भावातटक। ताड़शानीनमाक्षिकाचार
शाडकापक्षप्रीतम विशामिवम् मकाशात राक्षममधारक मरहम
বা কাল সমাজ কাল পায় নঙ্গী মুমৰ ।
শম। বঙ্গবন্ধু' নব নিবন্ধ নাকোন মা'।
पारमतीय राम सर्वथा तामास्वलामा पहंतीति सुषितम्। 'r
মাহিয়া খুব ই খুব সুভানি দূমিম। ৪-৫ধি ।
চিনা সংবি। নি। গদা মামুলিৰাম ৰ'ব । #
নিমযী, মঘালযী, ননশ্বনী, শ্রীনিং লেন্থ
हिसौरकरसम्पकांत पग्रिमयं तेजी बमति । सने' 'भाकरात्'दि
मेयोपमानत्वं यम। सूर्यकानी नाम 'पानुषी' इति यानी मविविधी.'
করে, রাম তেমনি, পক্রম দর্শনে পরিতুষ্ট হদির নিকট হইতে রাক্ষসংহ
২১। সূর্যকান্তমণি (আতুমি) যেমন সূর্য হইতে কাঠদাহক তে(7
--ho was pleased with his act of valour, the weapons with the
21. The destroyer er Tádaká (tr), obtained from the c.
[m2 (secrets of discharge and dissolution) destructive of the
to it) e, to cut, or to puniy, weat (u) fret
{
যুন।
এক বনি । ন্যায় নয়, অষ্ট
শিহাব থে, শ্রীমিঃ, মাম মাদবান।
যা মামীf, ঘৰ ।
‘যুথসামাখালা সব গ্লান’ৰি খাবার বুম্বী।
পাম সাত করিলেন।
olspe, al. (U ** to kindle, og alt.
एकादशः सर्गः। १२० F demone, as the sun.glass receives from the sun, the rats that barn the wood - वामनायमपदं ततः परं पावनं शुतमृपिपेयिवान् । उन्मना: प्रघमजन्मवेष्टिता- न्यस्मरन्नपि वभृव राघवः ॥ २२ ॥ २२ । वामनेति । ततः परं गघवः. ये पौशिकात पारगानु . श्रतं. पावनं शोधन, वामनम्य स्वपावतारविशेषन्य ग्राश्रमपदम उपेयिवान उपमत सन । उपेयिशनमासानन धानति नियत । पध्मजन्मरितानि (1) रामबामनारदात मतियोग्यान्यपि रामसाधागावतारटेन संसारदोषज्यादायि ।२). उमकः, बभूव । उन्भना ख माघ एRIA 41-4म सम . सगिन्यमानामा मना पाप Fa.नि.. यति नगदनासुका पाते पान र यामी निपात । घर पर .. रकममा पति । तत्य वामनारमरितीराम yिामर... पर मिनामनामनारकालातिन 5. Centu MEHTHANIA नसको । मरिचिता विषय। ८९ cir.rron. . [१] (१) ke tomt, ra (मा. raar-an था। स्मा ..ten...
. toutterrit. ...res.it Hakircur.kirri Hit En, rrer erritai 1: utaar mehererr" TRAM AIR..... हामानmahIRAMIL FB PER PATI SEEMATA Amraftireme.TY RE- ' पूधारक राम ! मा महामन । fearmacara far मापनि । समापन समारोड पर ITTER 11 दान। PART ERRITTER: विनिरभिमन। Afterwards, on arriwg at the perifying lermitage of एकादशः सर्गः 1 támada, and hearing its account from the saço, he felt per pleted, though he could not reccollect the actions performed by him in his previous birth. आससाद मुनिरात्मगस्ततः शिष्यवर्गपरिकल्पिताईणम् । वडपल्लवपुटाजलिद्रमं दर्शनोन्मुग्रहगं तपोवनम् ॥ २३ ॥ २३। घाममाटेति । तसः. मुनि शिक्षा (१)-वर्गग परि फन्पिता सज्जिता घईया (२) पूजासामग्री यस्मिन लस् सरोक्त मदाः पम्दवसुटा' एव यालय (३। 2 ते तयाभता इमाः यस्मिन कत सधोकदर्शनेग मुनिदर्शनेन उग्भया' मगा यमिग तर, यात्मन सपोरनम, भागगाद (8) एरोग विशेषणयमातिधिसत्कार शाशील्दविनयशान्तयः सृषिगाः। २५. ग. पिपरिकलारंग पहनपटाशतिदम दामी गरम पासपोमम पाममार ११ प विवामियो भिमपी. टोप घा'मन या तमाम सीना विधाम टम अपेक्षा, मग ' परदोग FREETरा Paufn. मा पिर परमाणन Ramfree rae रोभायोमर' पनिामित जामा रमाएर मनिमा मदतवाद्यागर। लिभार। [1]()माम to urler, Kun it) Rurang पुष and सप् atis. () manfert, Venti मt ts" Poschat ..-मोरना होरन र हम' 4.40 -सरसाद,ac रघुवंशम्। ২৩। তাহার পর, মহযি নিজ তপােবনে খাসিয়া উপনীত হইলেন। তখ শিগণ তাহাদিগকে পূজা বরিবার নিমিত্ত উপকরণসামগ্রী সমিত বাধিয়াছিলেন, তনি পল্লবপুটরূপে অঞ্জলি বর্ধন করিয়াছিল, এবং মৃগগণ তাহাকে দেখিতে ? মুধ উন্নত কৰিছিল। 23. At last, the sage arrived at his orn hermitage, whe. Inis disciples made preparations for worshipping him, the tree folded up their leaves, as if to receive him with joined palms, and the deer raised their necks at his sight, तब दीक्षितमृपिं ररचतुः विनतो दशरथात्मजी शरैः। खोकमन्बतमसात् क्रमोदिती रश्मिभिः शशिदिवाकाराविव ॥ २४ ॥ २8 । राति। तत्र तपोवने, दशरथात्मजो. दीक्षितं (१ दीक्षासंस्कृतम, मधि, शरैः, दिपुतः (२) विधभ्यः, क्रमेण पायेर रात्रिदिवगयोः, उदितो, शशिदिवापारी, रमिभिः, थन्धतमयाद गावान्तात् । "ध्यान्ते गान्धतगगम्" इत्यमरः । प्यवरामन्येभ्य समस ति सगागातोरथप्रत्ययः । लोकम् इव, ररक्षतुः (३) रक्षगप्रयाारभूताम् इत्यर्थः । नादाभी दोधितम एवं पिता, कमोदिती दि॥ raf wममान मीरमक र का आयते पात्री. बनेय, दार । सो kिumnो। सामनामा पनि दलित, [.. Patat. i..ato', fars to be arjurati ... viafre" Her:- Ra!' र - far...
एकादश गर्गः। पत्र,मम्. म. यहादौसपानी नदय । वाम्मानराधाममाया दोहित धि मोदितामा शिदिवाकराम्या लोकप पते. हात । यघा हि घटायी राशे दिव व पयायेण टिमो किराली- नुसतम्य गाढावकारहरपये प्रवते. तथा रामलापो पथ्यायेण सात मनि होमा म यसपहर प्रतेने या तेजसिवान रामनभयो शिदिवाकरमार यथा मतमम दमनार वमन परुप उ तथा विधाऽपि शरणीय कश्य पत्रपति रति वदाम्यतममरी मादृश्यम्। 'दोचतम्-माम- पानति यागे यदाविधि नियुतम्। 'चमतममम,- पवर्यान, पम दृष्यपघात पुरादि, प्रत्यय । पच च तत समय, चमतममम. तयान। ख, एतेभ्य परत तमभब्दात ममासान्न एचयात् यथा पयतममम, सस्त. मम् पचतममम, पति। "धिस्य पदकानन। पचन मा काम উনিত ইয়াকিলকে বিশ্বকে যে’র অন্ধকার হইতে রক্ষা কবে, তেমনি, সেই ई परवान परिष्क विचोड रका यदिएउ नाशिनन । 24 There. the sons of Dasaratha, protected with ther ar rows, thenare, solemnls devoted to the sacrifice, from harm, as the moon and the sun, rising alterpatıls, protect the world from profund darkness. वीक्ष्य वैदिमघ रतविन्दुभिः वधुनीवपृयुभिः प्रदूषिताम् । सम्भमोऽभवदपोढ़कर्मणाम् . ऋत्विजां च्युतविकहतस चाम् ॥ २५ ॥ २५ । धाति । थप बन्धुजीवएथमिा बन्धु जीवकुसमएलैः । "रक्षकन्तु बन्ध को बन्ध गोषक." raमर । रसविन्दभि , प्रदूषि- ताम् उपहता, दि (१) बीदर, पो-२)-कर्मम यातयापारायां. ४] वर to trust, VF (वियत पुसा बाम atte ।
पृथव ते, व भोवस्थ रवान् रकीपमामलम्। सम्भमः भयअमित. १२३ रघुवंभ। पताः विकासात घः (३) येभ्यः तेयाम. लिगा याजकानां, सम्मन, यभवत् । विकदातग्रहण खदिराद्यपलक्षण सु.गादीनां खदिरारि- মঞ্জনিয়া ও মাহিয়াৰ বিৱনমনিয়া। বিন্ধন, स चो रक्षः" इत्यमरः। यदा सुझायख विकातप्रकृतिकदमस्तु, उभयत्रापि शाखममरवात । यथाह भगवानापरतम्बः, "खादिरस, पर्णमयोर्जुहुयात् वैकहतीः सुचो वा" इति । २५ । पथ बन्धु नौवस्थाभ. रताविन्दुभि. देटि प्रदूषिता पौत्य पपोटकथा घातविकातरा चाम् विना सभम पश्यन् । समय समयत, इति पाया. करम। पघ रातमै वन्ध जीवस्य लानां रुधिरविन्दना वर्षभ परिवार वटिकाम पहता हवयानकासर्व भयोभाना समाता:, सागरम हसतानि च तेषां करतलभ्यः विकतमिर्मितानि हवि पपावापि। पपी टानि वासात् परित्यक्तानि कम्माणि यशव्यापारा थे., तेषाम् । बम लोवानि २॥ पावेग:। विकत: 'वा' इति ख्याती क्षः। यमाग्री विनय पार धुगिन्युच्यते। पप रामायपरथा यथा,-'पागम्य भौसमहाशा कपिरोधान. वासन। तो तेन रुधिरौघे येदि बौत्य ममुचिताम्। सहसाभिद्रुती राम- सानपश्यत् वती दिदिति। অনন্ত, বন্ধুক পুষ্পের ন্যায় গুল শােতিবিন্দু সকল পতিত হইয়া ধল্প- যেদিকে দুষিত করিল, দেখিয়া যাকগণমধ্যে মহান আঃ উপস্থিত হইল, বিষয়- নির্মিত হােমপাত্র সকল আবেগে হস্ত হইতে ধ্বলিত হইল, তাঁহার ত্যাগ ফfi मनन 25. Oa Sving the sacrificial alter defiled by drops of blood a large as Bandhujira fowers (***--- Pentapetes Phænicca), the priests struck wità terror, kept aloof from the परिता भूमि:). ()प, rp to lear. raff. (२) to gowa (a) and fe a bird, wfe to 69, saç al. fon which tlc Birds roost), and to dop, foaf. and fez final augment.
एकादशः सर्गः। .. carcinone, while the talles maile of Vikanhata rood (used for poaring clanfied butter on a sacrificial fire) dropped down from their banils उन्मुखः सपदि लक्ष्मणाग्रजः वागामाश्रयमुखात् समुहरन् । रक्षसां वलमपश्यदम्बरे गृधुपक्षपवनेरितध्वजम् ॥ २६ ॥ २६. उन्मुम्ब रति । सपदि, लक्ष्मणाग्रजः रामः, बाणम् धाश्रयमुखात् हणेरमुखात् समुद्धरम् (१). उम्मुख : उई मुख', कमरे (२) ध्रपक्षयवः सरिताः (३) कम्मिताः ध्वजाः यम्य तत् सक्तम् । रक्षमा दुनिमित्तसूघनमेतत् । तदुक्त शाकुनाणं, "पाराम योनि कटे चरन्ति सभ्रादयो मईि रहोईभागे।" इति । रक्षा बलम् अपश्यत् । बकाया पपरियमुपात पाप भमुहरण मुष पमरे पनिमारबमयम। ... मित्राने जमालपणा. माय म सन्दप । (बावाधार मध पाना-बार भमुहरहा कपिन राई , star मनमा होरात्र निमारय समास farrial mate सपनदाताहोयमा गमारा पच Num परामो मकाम पपयन । मिस्रम मारमा रम। - RArthum karter, or tv with er and w to eatract, water antop mai (a) kr to send, raf-tea to in पाय 1 mutate4t (०) प्र.4tatem-10-11 १३४ 26 रघुवंशम्। বরিয়া দেখিলেন, আকাশে রাক্ষসসৈন্য উপস্থিত, গৃগণের পদবীতে সৈমােব পাক সকল কম্পিত হইতেছে। The elder of Lakshmana (गमा instanteneously takin: out an arrow from the quiver, looked up at the sky, and som the army of the demons with the flags waring by the fapping of the wings of the vultures तव यावधिपती मखदिपां ती शरव्यमकरोत् स नेतरान् । किं महोरगविसर्पिविक्रमः राजिलेषु गाड़ः प्रवर्तते ॥ २७॥ २७। तति । सः रामः, सत्र रक्षसां बले, यौ मखद्दिधाम(१) यधिपती तौ सुबाहुमारीधौ, शूरथ्यं (२) लक्ष्यम् ध्यकरोत् । “वेश्य। लयं शरयं ॥” इति पलायुधः। स्वरान् न ध्यकरोत् । तथालि. महोरगविसर्पिविक्रम. गगड़. गगत्मान् राजिलेषु (३) जलया प्रवते (8) किं? न प्रवर्तते रत्ययः। "थलगर्दी जलप्यार समौ सजिलडएभी" यमरः । म: (राम), न यो मदिरा पितो. तो मध्यम मरीन. तराम (पारीता, महोगपपिरिजम ग राभिने म किम" म यति महाप, तपाम् । मानमा समेत गरे। HिTRA विमा यसम, तम्। realers (भूयत, नो परम्प येताम, तर म (ILE Natuायने म. २० ब मन VEERT.IT [0].arifice,fretu hsta,farait (.) aaraa ... बापानर-मा Mart-Trac.m.ac. Pine.
एकादशः सर्गः। १३५ 1 . . .. यदा हि गरडी जवण्यालादीन सपेत्य महामक्षेत्र अधिक्रम यति, तथा राम तराइ राचमान् उपेक्ष्य परिक्रमासमाबलमायको सुगामामीची स लत्य हतवान्। बालश्नपतिविहिरोपिनो रि महानो मनात दुकान । रिपुम सधन्ने, रच। 'महान् मध्ये करोति विमम्' रहि मायः । मारस्ते चमध्वनि मरिगोमायकहामि के समीति माथे । ২। সেই সৈনামখে যে দুই জন যঘিাতকগণের অধিপতি, রাম তাহাদিগ- বেই পা কালেম, অপর রাক্ষসগণকে লক্ষ্য করিলেন না ; অথবা মহাসর্পের উপরে বস্থায় বিক্রম প্রকাশ, সেই গরুড় কি সালকে (সটেড়া সাপকে) আক্রমণ করে । 27. lle pointel his arrow only at the tro leaders of the demons (Ruity lit enemies of encrifices), and not at others, Garula, the deplase liit power agaioet mights scrpents, nerct attackra Nájila (a snale,-- Amphithana) सोऽस्वमुयनवमम्वकोविदःX सन्दधे धनुपि वायुदैवतम्। तेन शैलगुरुमप्यपातयत् पाण्डुपतमिव ताड़कासुतम् ॥ २८॥ २८। समि। पत्रकोविदः (१) पपमा, म रामः, उप्रजवम् उत्क्वटजवं, वायुदैवतं पाया देवते (२) यम्य तत् धाययम्, पख धनुषि. (२) गन्दधे मंहितवान् । कर्तरि लिट । तेग बस्नेत लवत् गुरम् अपि ताड़कास मारी, पाठपञ्चम् इव परिपत- गिव ादी, चपातपत पासितवान् । ५८ कोविद म: (म), आयुरेहम सर, METH पानaf SIयन । [t] (1) n ho sounds of teaclicy (wie pierle, Y fu, ei, anil fue derine Inonledre, from far to now, .. (UKauty. pin. (pblul, etes.
. rathi Smrution .... Kinnar.........ir tra IT' - rur ...। १५. Til Name're rum राCIMIR TARA .., mantra... " ":21 Ile, will nsrinari. lixossaxantr pireading desty :: 1.3!) on his trup.sirin. Bir oleh beun amarthe son of TAJaas (sthcustu inirensnati like a drue leaf. यः सुवाहुरिति राक्षसोऽपरः तव तव विससप मायया। तं क्षुरप्रशकलीकृतं कृती। पविणां व्यभनदायमादहिः ॥ २६ ॥ २६। यति । सबाहुः इति य. व्यपरः राक्षसः, तत्र मायया (१) शम्वरविद्यया, विसमर्प (२) मधधार, चरप्रैः (३ [१८] १) मा to measure, u all. (मायामासमयी य... 41 एकादशः सर्गः। शकलीकृतं खण्डीकृतं, सवाई, कृती (8) कुशल. रामः । "कृती ध कुशल : समौ" त्यमरः। धाश्रमात वहिः पत्रिर्ण पक्षिणाम् । "पचियो पारपक्षिणों"त्यमरः । व्यभजत् विभज्य दत्तवान् इत्यर्थः । १९। सुराः इति यः पपरराषमतरतवमायया विममपंकतो (राम) परमभकतीकत (भुशापारमात् ति: पषित व्यभजन। बाणासर- सुपारिति ये पर राचसेन विसरपे, कृतिमा रामेण परमशकलोकत म' दमयत, रति यव सुबाहनामा राममायकः पिविधमायापसम्पानिय समता मचरितमार, तकसम्मी रामत राय सणयः कदा तपोवनयहिये पतिभ्यो विभन्य नगन्। राम तथा चिद यथा तदीयदा उसामामिना परिचामपि पामभूता मधाता। 'पात्रमार' 'पपरि. बहिरिति ममामपिधानान प्रापकार' क्यिोंग प्रमो। शकरकल मधमान: बत: लोकता. तम. भूततावे विपन्थय । उप्रेत्यद रामायणे 'पायम्'यथा-मिगध सुमधाम्नमायं रखनन्दन । सुपारमि चिप महिमापनविre ৫৯। সুনমে বে অপর বসতি ছিল, সে বলে সেই সেই সুনে विहान करिष्ठ नागिन, चाशन ७२० द्विता डि. किविको दिन। 29 The other dilemon named Subt'hu who by his magical mwers horered here and there was cut to pieces by the Kuburanta (a kind of artove, one with a horse shoe head the skilful archer (19), and dispereed out of the hermitage in order to become fol for the fathered tribes. इत्यपाम्तमविनयोस्तयोः सांयगीनमभिनन्दा विक्रमम् । togo.-भति। पमपंन्। पापमोत-मामान-सन्। समर्प + ke. -है। मkिee,c. (t) Raran,Tto cut, 14 (O)Bdone intodon),rraft of -- ।
रघुवंशम् ।
ऋत्विजः कुलपतेर्यधाक्रम
वाग्वतस्य निरवर्तयन् क्रियाः ॥ ३०
३.। स्तीति। इति व्यपान्तमपविधुयो. तयोः राघर
मंदगे रगे साथ मांयगीनः तम। प्रतिजनादिभ्यः एमिति र
प्रत्ययः । “मायुगीन रगे माधः" इत्यमरः। विक्रमम् पभिगन्दा
शविज याजका', वाघि गत वाग्यत: मौनी कम्य, कुटपते. मात्र
पुरेश्वरम्य. क्रिया मनुकिया, यथाक्रम, निरवत यन् (९) निया
दितवन्तः।
.. तपासम्पनियोको मामोजिमम्'
RENRE : RAurn
Ter fanा मामा
पर चालवा एमा
मम ARCHERE MIRI मधुरे .
भा'RMer -Rare Kार'
नाम. CET -IIR मा . Rareti
t...amare sir.-RMATER Rथ. एम ८९.''
SuTER, RAMRITRA, Mata ""
एकादशः सर्गः। . १२१ 0 वयम् , यथा रामायणे,-पप्रमति पा रात्र रच राघी युधम्। रशीष मुनिमामित्वच गामति'ति। दोसा । सान सदिय निदान करिन, शामिद शानदम रिमन पसंद मोनोवाटि विनिया पाविन बदलिन। नमान On congratulating the martial promees of the heroes, Brad remorců the oustacles to the sacrifice. the praosta por. ho i regularly the oerc nonies of the Kulapıtı (f71f49 formy a lit lord of the clin), who hnd taken the vow of silence कुलपा तो प्रणामचलकाकपक्षको भातराववभ्यालुतो मुनिः। आशियामनुपदं समस्पृशत् दर्भपाटिततलेन पाणिना ॥ ३१ ॥ ताविति । भवन्टधे (१) दीक्षान्ते, थान तः (२) माता, "दीक्षान्तोरवयो यश" इत्यमरः। प्रणामेन चलकाक- जो धएलड़ो, सौभातरी धाशियाम् यनुप्रदम् यन्वक, यक्ष दभप टितरलेन कुशक्षसान्त प्रदेशेन पवित्र य इत्यर्थः, पाणिमा, पुरत् (२) संस्पृरदान, सन्तोषात् इति भावः । समस् ।। मात्र तो भनि, रामचलकाकपचको तो भातरी आशियाम पारिततम पाहिमा समसत् । शर्मनचलीकापची पयोधी दव पारित तल यशतमा नर-चान समिमा तो मममध्ये नाम, इति । मुने दौसानधानामनाम पत्रमरी रामलपोत ममि साराहात ११। 1 स पा 11) म to nourish, traff )पाtoplunge in, .} कम, मा to tourt,-मता पमना रहा पद। '-पच्यते । म Ac पृथ, &c, Acet पा'2016chut.Ram.net ""1३Fr...?"RREARSreen Meared thetr brothers.ant touchrlwith hitrale sentele. भवः मैथिल: (१)मनकः.सं विश्वामित्र, न्यमालयन (२) थाहत. वान. वशी सः मुनि:, मिथिला जनकनगरौं प्रजन (३), सम्य जनकम्य rint मो.tismeeri amraentert HIR KHERINARIE:-HEREtianti form. faranatakare xixit Kir "'. मी VIEnt rianRana CREENxx 'म - CHIR ...। PHOTOMARArrari Fantra) Tri:41 31 Bithinzafers the complesson of the ceremony, the ss. lip Fiura grass their heads that had on them locks op bei which traved as they loved at his feet. तं न्वमन्वयत सम्भृतक्रतुः मैथिलः स मिधिला राघवावपि निनाय विभती तदनुःथवण कुतूहलम् ॥ ३२ ॥ ३२। समिति। सम्मृतफतुः साल्पितसम्भारः, मिथिलाया व्रनन् वशी। [२२] (१) मिधिला, पn (R) मि, मन्त्र (चुरादिः), अयने यत । पममन्वत । मन्त्रयाममब, &c. कम्पणि-मनात पनि &c मानत &c (३) प्रञ् to go, Kaaf ---ति । जत् । पयाजीत । वहाज i ki
एकादशः सर्गः।
यत् धनुः नाइवराजं कुतूहल विभतो, रादौ थपि, मिनाय (8)
मोसवान् ।
१। ममतकतु मेचिन्न त मिनि) शमवत, वयौ म (मुनि) मिचिना
राजन बिती राकिमिमाय।
१। त क न म । तय धन. हम महान नामलेर
गवानर-नुमकिन म कमवामिनाजता भिमान
...रितो राधी निभानेलि।
८ मिटपिदिक यि ममासमभाग विवामन
arreी HTET महायतमा frieी
ममतामयाब'.nam जी
free, मंधारतियान. rule मनात
हारमाननी,
पुस मामrn am win
TRATuft मा गेष र
Forform fem. ..."
Puri
The AngoMithia', havin: ummies.
Intenthon (fatTrionlinIni॥ •• ...
contatinentir Mithili, turthumtih. .......
DIREOnl.neturnituition on tari
(f Janais)
म: शिवपु चमतिर्गताभिः
मायमाश्रमतरप्वगधन।
AON
....
३५। राघवेति । राघवाभ्याम् थन्वित (१) युक्तम् उपस्थित । नेसरीजनक, राघवान्वितं मुनिम पग्थित निशम्य, Tara सप मुधार.पाम्पस पर्द'अतिपय मात्राधा- [१] (1) with, m togo,malift) मम with film vि'.-'-मन-मामयाममत-म. म: मरमादिमी toworship, am.. १४४ रघवंशम्। वाचक , तथा च पावडम्पशनात तस्यै मापान्त प्राह गौतम । तथाप्टर ते पाटाम्प गान गुहारभक्त माइति। ৩৪। (ভশাপে) শিলাময়ী গৌতমন্ত্রী (অহলা) সহকালের পর যে নির হর সেই পুনরায় লাভ করি-ন, সে কেবল দুরিতাপহারী দামচরণরেণুর অনুগ্রহে 31 It was through the firvour of the redeeming dast Ra'ma's feet. that the wife of Gautama, transformed into ston regained her former charming form after a long time. राघवान्वितमुपस्थितं मुनि तं निशम्य जनकी जनेश्वरः । अर्थकामसहितं सपर्याया देहवदमिव धर्ममभ्यगात् ॥ ३५ ॥ । ध्यागतं, तं मुनि. जनक जनेश्वरः, निशम्य (२), ध्यर्थकामाभ्यां सहितन देहबई बददेहं मूर्तिमन्तम् इत्यर्थः। वाहिसामादित्वात् साथ.! धर्मम इव, मपयंया (३) अभ्यगात् प्रत्यद्गतगन् । १॥ मस्तिमित मपया पश्चगान । ৫ ঘনত্ব বাঘ বি এম , বাবা অসিম ' जनामा सिर च काम कामो माया मस्तितम्। वह घनमतम, दारिताप्यादिवान मा-आरिताम्यादिषु ममत निहाEिR भपात मान यथा-साहिताशि:-म्याहिता एकादशः सगः1 २९५ -नेपोएजनकेन राघवान्वित उपस्थित: ममुनि देव धनाव पस्य. माथि, रक्षिा ६५। प्रजानादी जमक' रामानन सामहितं महर्षि कोशिक ममागतं त्वत्र कामाभ्यां मस्ति मनिमन्तं धमित्र त बोतेन विधिमा सत्कन परिकल्पित भार: बय पात् प्रत्ययो। पनार्थकामार कोशिकरामत यातदा काय पाराधनीयता ययुरिति भावः। 'सपर्या' १४ां, 'मपाचांपा. समा' धिमा ..। वम मरिट मुनिराशाय बाडि निक मकान का मामा कनक प्रामाभयो पइशा बालासन कटिनन । 5 On hero of the arrival of the sige with the Rágharas, like Virtue incarnate accompanied hy Wealth and Desire, tha Ling Juntha went to him with offerings of reception तो विदेहनगरीनिवासिनां गां गताविव दिवः पुनर्वसू । मन्यते म्म पिवतां विलोचनैः पत्नपातमपि वञ्चनां मनः ॥ ३६ ॥ २६ । साविति । दिवः सरवमा दाफाशात् । “चौ सासर धर्म नोः" इति विश्व | गा मुदं गतो। "सएपशुवागवदिटनेच. सृषिभूजते । सध्या स्त्रिया पनि गो.' रयमरः । युनर्दश तमामकनवाधिदेवते व निमो. सोरायो, विषोचन पिस्ता पादाम्या पाहताग, बा, बिनम्री मिथिला दिवामिना, ममः कात पसारा निमेषम् पाप, तनपतिबन्धक त्या घरमा १) बिडम्बना. मम्पते () म भेने। पटनाति मृतास्ट [] pe to cheat. Praf 1. Lto intel,-मरत. SRANI RIMI...,-कोमा t
No text on this page.
एकादशः सर्गः। न! 'एमझम पापमान माप पाच, सामं. पचम्। पोरिरमभंडाम में एक चिहि सभप्राय । १५ पार- चार्टगान पाएको मया' निगमाय- सीएम कन्या प्यापिनेयममोमिना'नि। | माइotमराज नको ८च्या पश्वदिशा पारिसलन, सन, सार निधि (1) धिान निका हिरेनन। The king looking at the tender form of the ling born of a renowned family, and considering the stilines of lue how, repentel in lus mind of the con le tal masle in regard to the marriage of his daughter धनवीच भगवन् मतगजेः यदृहतिरपि कर्म दुष्करम् । तव नाहमनुमन्तुमुन्सहे मोघत्ति कलभस्य चेष्टितम् ॥ ३८ ॥ २८ । नवी दिति । पदवीध मुनिम् इति शेष । किमिति? हे भगवन गुने. दानि मतङ्गः (१। महागज, पाप दुष्करं यत् फर्म, तब पामयि. कलभस्य (२) वालगजस्य । "कलभ' करिशावकः" त्यमरः । मोघमि व्यर्थयापार, रितं साहसम्, प्यनुमन्तुम्(३) घरं न उस। २९। सबोच्च,- भगवन् । इति मताजैरपि दुफरं यत् कर्म मन कलमन मोति चौटतम् अनुमन्तुम पई न एमाहै। २९॥ दन क्रियते यत् तत् दुष्करम, पंप सप द्राकाष पल' [१८] (1) मत the saint, a to be born raff (२) कल् to cast, swal (मनु to mind, with धनु to allow,-मन्यते। पमन्यत । मत। मन। &c.
निशियमबc-बिशाय 40 कोष, &c. (२) नि, न tokill, पत्र रघुवंशम्। रति दुःसाथै उपपदे धामी: कमनि पम्। मोधा (प) नि प्रस्था .मीपति वाचामर-(जनकैन मुभि.) पीत र, यन कथा ! (भूयते)...म (मया) मध, ति। यथा करोट्रैरपि मर्मायतमाम टिपा:भी प्रातस्य करिया प्रयामो विडम्बनेश, क्या धोरेन्द्रराय गया दरानमा धनुषो मामा रामस प्रयामोऽपि विश्वना, नामोहरी पमनीये काय समति ८१ पीमि, रति विशदार्थः। पश्चापं पयंग करिनायक कलम: तिमभूति। ৩৯। তিনি মুনিকে কহিলেন, ভগব। যে বা একাও মন্ত্রণ थापा, मका रमाउनि नियन, यनि शिव अवमानन कर नाविना 39 And said, O Venerable, I can dot conscent to the king of a futile attempt by the young of an elephant, where largest of the kind hare failed. के पिता हि वहवो नरेश्वराः तेन तात धनुपा धनुर्भतः । ज्यानिघातकाठिनत्वची भुजान् खान् विधूय धिमिति प्रतस्थिरे ॥ ४०॥ १०। कपिता उति । हे तात ' तेन धनुया, बहवः धनुमंत नरेधराः, पिताः (१) हियं प्रापिता हि। जितेधातोण्यंन्तान कर्मणि क्तः। अर्तियीत्यादिना पुगागमः । ते नरेश्वराः, व्या: गिधातः (२) कठिनत्यधः, खान् भुजान्, धिक् इति विधूय (२) थवमन्य, प्रतरियरे प्रस्थिताः। [४.] (१) को to it.ltrane (पिच्), air. पहि। पपन ! पहिहिपत् । पयाम्बभूव .c. (पाच-मिति। पनिषत् । अयो। . al. (s) fa, to shake, भ्यप् aff.
एमादामगा। . ता। १.। १ तात! नैन पदपार त मरे (मो. रा) मानिधायकत्वन मान भगा कि त गिय स्त। ..। पप रिमति ये ने. धनभन, पटादमधातो. शिरा ससम् : भीमरा। यामा निधात करिना सभी दंशम् , पापार-तन धनु बन पामतः मोरान पतन ) तसि। इथेमा पनिर धनगएको म कउिमौकतं मजच यदप नमो नमनमपि गते कम रति बोरेन्द्रा पिमरेन्द्रा भरदार व कद. तभुनमाग. Enा न त कमान मामाने मिर्गतम पनमय, अनि ममुदिताई । तात' पिहानी हातभट पका प्रचलने। पिता' र 'कायो मायाता पक गो' शनि मोपडीधातो लिपि मागम । 'प्रतीि राध प्रमंकण्याचाही ने नियमानामनेपदम. 'ममाविश्य छ'- मम. प्र. वि. ने पात व्यापाती पात्मनेपद बात। • যে ত'ত ' অনেকানেক ধনুর নরপসা সেই পন্থত সক্ষ। পাইয়’হেন, दादीन निज निकाल किनिन। 40. For many a king, O father well skilled in archery. being put to shaine hy this bow, have gone anay, crying lit unto those arms of their's which had beun bardened by constant friction with the bow-string. प्रत्युवाच तपिनिशम्यतां सारतोऽयमघवा गिरा कृतम् । चाप एव भवती भविष्यति व्यक्तशक्तिरनिर्मिराविव ॥ ४१ ॥ ११। प्रतीति । ऋषिः तं प्रत्युवाच । किमिति? व्ययं रामा मारतः बलेन, निशम्यतां श्रूयताम, बच्वा गिरा गारवर्णनया, आलम . - भनिन, यानि २४ दान ददा बन बना चरम thuuteruttstrild against the amountain, Ho will his strength रघुवंशम्। व्यलं, गीर्न वहया इत्यर्थः । “युगपर्यायोः छतम' व्यययं चैतत् । “कृतं निवारणनिषेधयोः" इति गणयाख्या गिति करणे हतीया. निषेधक्रिया प्रति फरणत्वात् । किन्तु ध्यानिः (१) वयः, गिरी इव, धापे (२) धनुषि एव, भवतः तव, यशक्तिः (३) दृयसारः, भविष्यति । ऋषि न प्रत्यवाच, पथ (राम) मारत निशम्यताम, पप गिरा सतम, पनि गिरव, चापे एक भवन व्यति भविष्यति । व्यका कि यश म् व्यत्रशक्तिः। वाधानरम् अषिणः स प्रत्यूरी, रम मारत निशामय, गिरो निना र बसना चापे' व्यन मन्तिमा भत्रिषाने, ४१। रति ৮। যুযনা ক্ষিাবি ফীয় জীবন, অথবা কি ঘখিয়হান यथास्वित्र पर्वत देन म्वन्ति प्रमाणीकरोति, तथायमपि हरकीदप्रभाग कि प्रमाणाकरिपात। फलिम परिधीयते' इति भावः। 21 यादव : एक रन न TBPM नन न जाना, ११ १.धन। to which th age riplied , --hear of his strengths, or why . I - ty as thing about it P As the strength of these be on your Lux एवमाप्तवचनात् स पौरुप कारुपयकऽपि राघवै। अध विदगगीपमावके दाहगतिमिव रुपावम नि ॥ ४२ ॥ [.. to eat walim, wlat eath or cours raine: 0p tvear (urora), पम् ar () with te, tani. .....aarchbrable, frian (Mata).
एकादशः घर्गः १२। एवमिति । एवम् पातस्य मुनेः, वचनात् सः जगका, काफपक्षकधरे बाले यपि राघवे, पुग्यस्य कम्म यौर पराक्रमम । चायनान्तयुवादिभ्योणिति युधादित्वादा। "पौर्ष पुरुपरयो भावे कर्मपि तेजसि" इति विश्वः। विदशगोयः इन्द्रगोपकोटः प्रमाजस्य बिदागोपमावः । प्रमाणे पराजित्यादिमा मात्र- मादयः, ततः सार्थे १.। तस्मिन् प्रयवर्म नि (१) वहौ, दाह. मझिम् इव, श्रदधे (२) विश्वस्तवान् । ४१. म. (जनक ) एषम भातरचनात काकपच कधपि राघवे पौरुष, विदगीपमा हपवर्म निदाशिम व हो । ११। धरतीतिर, काकपाल र चिन्। दाम्य भनीकरणश्य पति: सामक्ति । रुपी धुमो वम य रति करावमा पनि सम्यिन । वाचार-सेन दासमकिरिक......पौरुष बद्दधे, शांत । १२॥ यथा स्पीर मपि पावन महीयमों दारिकापति कटौकरीति - नया सदोरि गिरमी रामचनु हम महतर पौरुष प्रकटौकरिषाति रति अनक बमुनिवचनान प्रतीयाय । तेलमा विनय सभीच्यते' इति भाव । 'पानरचनाग', संयमुनियाकान, विवामित्रमाशी वर्षि न कदाचिदपि विभुतो नाच याहरतोति तदाक्ये ऐकानिकविकामयशान। यहा 'पाप्रवचन' देशाच, विवामिनाराका वैवामिन ई मिति भाव । दिदम गोपी नाम दोभको र भेद, सभ्य बालानन्द्रत्वास कियमाम्यम् । १२। पशिलपन देहाय एका माउ मारिकासिद, ग्राम रिकारको नि) दे डाउ न यार, 21 हिनि (द) सारपि वा निम दिलना 42. On the faith of the sage's words, he believed that there was strengthun nima, though wearing the lucks of childhooril (कास्पष), just as there is the power of burning in a park of fira no burger than the insect Indragons [1] One black बन Han lose way is darkness (emole) (१) particle implying bulhel, I talbull, R'ट . रघुवंशम् । व्यादिदेश गणशोऽध पार्वगान् कार्मुकाभिहरणाय मैधिलः । तेजसख धनुषः प्रवृत्तये तोयदानिव सहसलीचनः ॥ ४६॥ ४३) व्यादिदेशति। प्रथ मैधिल', पार्श्वगान (1) फार्म कामिधरणाग का कमानेतुम । तुमुोति चतुर्थी । र लोचन : इन्द्रः. तेजसंस्था (२) तेजोमयस्य, धनुष प्ररत्तये था। वाय, सोयदान (३) मेघान् श्व, गणान् गणान गणपूर :! सह वचनाच वीमायामिति प्रसप्रत्ययः। प्यादिदेश (1) प्रशिधाय पच मायल , गप: पाश्रमान काम कामिराय, बागवं सनसस्य धनुष प्रकाये तोयदानव, म्यादिदेश। सास मोदनानि यस्य म महालोचनः। कामे कस्य पनि । 'কাশ্য সনে নয়' ঘাবার মসিথান এখন कारका सोमाया माया युवय पदम हिभाग यातायोग्यायाम के यथा-वीसी ददाति from ददाति, माप मा ददाति भाषणो ददा वाचाnt-मायनोच सोदा १८ मचिनिन पाTT; गम: धार्दाि ४३) - ४३. ३। यथा कि यमपन तिमी भेषवा झोलिओमयम् पयायतम प्रयास, तथा नशादिer: Raम: पाचरा: गपन माता भारत कारिता 'ग' माय.. पान भयमानि समार पोदिमा पनि रणने, १६ita TET mile, rpio go, FAT. Oralicht wei Only matter to wire, eat te fortcrtoorder--प्रति। rfere after fe. 40 सरहिय पद acfr...
एकादश: सर्गः। ९५५ ताना महामनामा मधूषामारचा को माने कचहर। पमेन धनुषी देवादिदातम्। ७६ नमस्त्रानान (ट) निम् कानिउ सनिउ एन দিকে আদেশ করেন, নিখিলনাথ সেই কুপ সেই ধ প্রনয়ন ববিতে দলে मानना काम करिनन। 43 Then, the king of Mithilá ordered his mons companica of attendants to fetch the bory, as the thonemnd.erri Indra orders maace of clouds to produce the brilliant how तत् प्रसुप्तभुनगेन्द्रभीषयां वीक्ष्य दाशरघिराददे. धनुः । विद्रुतक्रतुमृगानुसारिणं येन वागाममृजत् वृषध्वजः ॥ ४४.॥ 82 ! तदिति । रामरधिः राम , ममतभुजोन्द्र इव भीषणं । १) भयार, सत् धनुः, वीर, पारदे (२) अयाछ । रप बज. चित्र घय स शिव, पेन धनुया. प्रतुरेव मग दिसं (२) पछापित अनुगम् पनुमति । ताछील्ये शिनि । विसकनुमगानुः मारिल बासम. पपजत् (8) मुमोच । । समर एम्भुमार लामा (पहा) fugeममारिल गरम भन्। बामाता--" ME NEt.nun एन ( fogमनुषमारमा ERR, [How to fire.ran (३) nught, with st, to talk-.NE रात । Nintent to Fo, kil (er to put-ental EPा Mic :.-taki ref I AM पथग) it. having a bull for a sign, an epithet of SITE) - याततेति। स. राम, संसदा (१) सभया, निस्पो रांगा पुरा मिमा, TRAGHIMIREभामा दया धनु र चिप, मिति II मम भीमदाना राम साया गया। पा काम समान परमपिताम्मद यति, नया का कम Entsfeeryaमपि मामयबाद fu. इपमा । पुरा ५ वी नाम मापनियममारे, तर मदिरा भाग काप तपोनिनिता मन भी देश पर गाय । घामाममबधुत ममामी भोटयाताय मापात् । यमभूमि गामाय च रोपान म सयमदट प्रायित् । पारस ममतमो विवा सरे & पापराय, पजायत पतन कालरासिमिय भयंती विनम् । मगरूपमायाय ममि पनायमाने या न हिल भगवान योगमभावस्ट : दाय कोपादनुममार, रति भारतीया कथा, यथा-' तम यशोगपते । मान: ममम्मत। पायाय मृगरुप पवागमन नदास पवार गम्तमुपलभ्य स। धनुरादायारेन तदापसरत प्रभु'" पुरा पुगधा पर्षिता। ৪। বৃষধাজ (মহাদেব) যে দু লইয়া পলায়মান মৃগরূপী যন্ত্রের প” প্রেরণ করিয়াছিলেন, নিহিত মহাসর্পের ন্যায় ভীষণ সেই মু দর্শন করিয়া রায় बम बिनन। 44. The son or Dasaratha on seeing the bow, which ! like a huge sleeping serpent, the bow by which Vrishadhrs) Eliot his arruiny at the Sacrifice fleeing away in the form of s cer, lifted it up. धाततज्यमकरोत् स संसदा विस्मयस्तिमितनवमीक्षितः। शैलसारमपि नातियनत:- पुष्पचापमिव पेगलं स्मरः ॥ ४५ ॥ या भारी
एकादशः सर्गः।
१५.
स्तिमिसं (२) नेत्रं यस्मिन् कर्मणि सत् यथा स्यात् मघा, ईक्षितः
सन्, शैलम्रोव सारः यस्य तत् शैलसारम् थमि, धनुः, सरः
पेशान (३) म, पुष्पचापम् इव, नारियलतः नातियत्नात् ।
नमस्य नभन्दस्य सपमुपेति समासः। याततव्यम् थपिच्यम्,
करोत् ।
म, ममदा रिचयतिमिटमेनम् चित' मन्. सारपि धनु,
सा. पेशन पपामा मातियवत पात तमाम करीत।
राहता ज्या यांचा तर रातजाम। वाचारसर-तेन .चितेन
...कियन हि।
स्था मिटमा पतिकीमत कमममरासने लीलया गपमारोपर्यात
तथा म राम. गिनिमारकठिन पनि रमरामने लोनया एज गुपमारो
पयामाम। मिमोस्तभ्य नामम त्यदभुत कम तत्र समता मा बना विभयेम
निपन्द नेवा दारा। रामकरम्प माप शिलाघनमपि न रोद्र धनु कोसम
धनुरिस ममाम, पति मरेप । एतेन रामबाहो कोपि मवानिरिक्त सार
ति रामायरम,-'ग्यता समाचारमा रघुनन्दन । पारोपयन
मधमा मलौमित्रता'।
৫। কবে যেন কোমল বুচাপে পােন করেন, নি, শৈলের
बाबर ला नई सामान सिमिचौनाकार गाय मा सविनान,
সা, সমস্ত লোক বিয়ে নিশ্চল নয়নে দেখিতে লাগিলেন।
45. Amidst the gne of the assembly fixed in wonder, he
Castened the string to the bow, though hand as rock, with the
case of Cupid (0) in beſitting his tender flowery bon
भज्यमानमतिमावकर्षणात्
तेन वनपरुषम्दनं धनुः ।
[1]सम् स to go. topati) तिम् to be most, N.
(Owि to be a component part, पर
r
४६. मावाम पतिकान्तमपतिमा, गीतियोरिति इषः, पतिमा निवाणीपी पिजामदमय सत्रकोपडिपुन: दिदीपे, पश्यियमातम । তিনি অতিমাত্র আকর্ষণ করার সেই ধ কঠোর বনিগায়ে । जन पर कनादामनाममनाद नावानिए विमा 40. The bow while breaking with the.dreadful noist [.0() मनन to break, (कपि)मानपaff.-भग्यते। मा। (१)भग the sage, f. (३) danger, (घर toil.In > and to protect, #alf. (See Canto II. St, 33, REE) निfer to know, (वि/-दति। पीषिद। &0 दिन, १५० रघुवंशम्। भार्गवाय दृढ़मन्यव पुनः चवमुद्यतमिव न्यवेदयत् ॥ ४६ ॥ 8६ । भन्यमानमिति। तेन रामेण, व्यतिमात्रकर्षगात, भव्यमानम् (१) अतरव वचपरखनं वचमिव पग्धः सनः यस्य तत्. धनुः कत्तुं दृष्मन्यये दृशोधाय। “मन्युः क्रोधे क्रतो दैन्' इति विश्वः । भार्गवाय (२), क्षत्त्व (३) क्षतकुल. पुनः उद्यतं, न्वे- दयत् (8) इव ज्ञापयामास इव । ४६। तेन (राम) अतिमावकर्षणान भज्यमान पञ्चपरुषवन नए हरमन्य वे भागंवाय क्षच पुन उद्यत न्यवेदयत एव । . . कर्षण, तमाना हद मन्यु यस्य स त हटमन्यये। वापतर-भज्यमान ववपरुषसनेन तेन धनुषा क्षच उद्यत न्यवेद्यत, इति । ४६ । रामेण पत्यायत कष्ट तत् धनु भनम् अभवन्, दौथ्यतय तस्मात् निशंद घोरो धनि. समुत्थित वकुलबवर परसराम विज्ञापयामास १५, यदा १ परमधारया निवांथमपि पत्रियकुलं भूयोऽद्य विद्योतते। राम लोकोपर कम्मे मनपार्मिक पवियाणा मत माघापदं भातम् इव वदनानक गम्यते। दारिया एकादशः सर्गः। *huniler at the hardest pull (given by Rama), Proclaimed to Blirgara ( quia) of unqucnchable wrath, the revival of the ishetriyas दृष्टसारमघ रुद्रकार्मुके वीयशुल्पामभिनन्दा मैघिलः । राघवाय तनयामयोनिजां सपिनों प्रियमिव न्यवेदयत् ॥ ४७॥ 801 दृति । ध्यप मैथिक्ष. जनक, रुहकार्मुके, दृशः सार' स्विरांमः यम्य तत् दृएसारम् । “सारो बले स्पिरांशे घ" इति विश्वः । वीर्यमेव शूतकं धनुर्भहरूपम इत्यर्थ , व्यभिनन्द, राघवाय रामाय, ध्ययोनिजां (१) देवयजनगम्भया, तनयां सीता, सपिर्गी(२) श्रियमिव, गाक्षात् लफोमिय, न्यवेदयत् पर्पितवान्, वाघा रति पः। Refen, कटका के दृष्टमार पोखरकम भिमय, राषवाय नयापिषी मियान एम का हिन्दीको मिलता बारातियोगिताम, मानेहं । सामानाम -:मी तिपापियोजित मग त म पचपदामन RRER कम मारा दिया परा all HTamasinfairt feaf५६ज्य, को भारावला पहलादिता, भे एप *। ":'- सरर पग भय स - [07 (U: a timils, tottorn, TALE". (Kutra tin tmal सदस्यै नाम चायरोत'। हविषा यियभिः पदेदयत् सत्यम 'पदht 11 बनानपात्र मात्र महामान खान,im मगर'टिनमन कदिालन र उमाकान as briile-money and tested br the breaking of the rulet's The king of Mithilá after extolling the protesta Entrothed to Rázh13. his daughter, trho mae not burri human rombofail, and mas as if Lihshmi im :)) is 3:41 मा मदिरापार पोनितिन तिमता गोपिhtrrrr. AAN (.), चमि गाशीमगत . रघुवंशम्। অথবা মাৰ বীৰাষা দিঘি মুসৱ, মুহমিদষয় "यिमिव' इत्य। तथा च पार,-'पच लोकवरी बोकास पुरे। अमवे हलीतपाते तारे चौतरफागुने । योनिशा पारा सनिभा। सौतामुख समपन्ना दालभादेन सदरी। मौसामुमार मिशामरति' इति बनभ पठति । সবা নঃ সনের বাগান কবিলেন। मैथिलः सपदि सत्यसहरः राघवाय तनयामयोनिनाम् । सन्निधी दातिमतस्तपोनिधः अग्निमानिक इवातिमृष्टवान् ॥ १८ ॥ १८। अमेवाचं गोपाहारमाइ, पिन TET" REFE "पय प्रतिभाजितागागंविधायगर" मालि स्मिा माय:। R( एकादः ममः। ४८। . मन महर मधिन , राघवाय योनि गीतमा तिमन सपोम्भि मनिधी निमादिक इत्रमपदि ससष्टवान्। ४८। मल्यः मरी यस्य म. सत्यमरः। धुदिरम्बानोति युतिमान सम्य । तपमा मिधि, तम्य । वाथानर,-सत्यसरीष भरिमन पयोगिता नमया चिमाचिकण पतिएटा। इति । मयप्रतिषी जनक , मम प्रिमियतम पधिष्ठिते तेजोनिधि कोमिक माविक लत्वा पयोनिमनवा कन्या रामाय सम्पददे। सम्पदानमात्रम् करोन, पमना रानु किया दार यादीमामागममानन्तर निरव यत् इति बक्ष्यति । पिम मधमेव विवाह कार्यय विधियोधितवान धिमाषिक' युक, Bra,-'परिमारिकमयादी भनी हिरण स्त्रिया', यद्यपि प्रि- माचिकविताही रामाटीना पवाद भविता पत्र सु सम्प्रटानमात्र विवक्षित, सदापि पिकल्पय मुमवाधिष्ठानात तत सम्प्रदानम् अप्रिमाक्षिकमिव जातम त्यभिधाय । पूवंशीक 'न्यवेदयत' इन्य गेन दातु भतिज्ञातवान्, पव तु 'पति मष्टान्ने र दनवान् इति गम्यते, स्तएव युक्त गुना 'सत्यमहर' इति । ৮। মিধিয়ে, বেশী তলপানিধি বিশ্বামিত্রের সমক্ষে ঠিক যেন অগ্নিব मबाप दास दाद कापानिपारिशमान दिलना 18. The Ling of Mithila, true to his rord bestored hia daughter, who was not born of a human rromb, on Richars, then and there, in the presence of the glorious cage (favifaa), Asif in the presence of Fire प्राहियोच्च महितं महाद्युतिः कोसलाधिपतये पुरोधसन् । भृत्यमावि टुपितुः परियहात् दिवतां पुलमिदं निरिति ॥ ४६॥ १८। मारियोरिति । महादतिः जनक, गहित (१) पृभित पुरोधम् (२), कोयलाधियदये भरपाय, पारियोत् (३) प्रति --- - ।
मामले. रात्रभर भिषिमंगfafar
रघुवंशम् ।
वान् ध। किमिति? निमिनाम अनकानां पृथ्वजः करित!
निमेः कुलं, दुहितुः सीतायाः, परिग्रहात समावेन सोकारा
हेतो, त्यस्य भावः त्यत्व सोरस्यास्तीति भत्यभावि. दिशमान
व्यनुमन्यताम् इति ।
९महायति (अनक) महित पुरोधम कीमताधिपतये मासिक
९६ निमे कल दहित परियस मन्यमावि दिश्यताम इति।
४९। महतो पति य म मायति । कीमनानाम् पचिपनि हो।
गाथागर.-महायतिमा महित पुरीधा प्रायत ..दिमन (HATI
जनक पूजित परीति पाय प्रेषयामाम मन्दिर
रिमापयितु या समान पामय काया मका या ft
मदनमही मिमा भाती भयभामगार
ममापित किया। राकममापिia fort
मनियापपदम चियानिन 'ffait "
सादिपुरा, मानो माम माम RECEम पति र
1.-पदा मिनिहामि
९.
पाय MIRAri
ममता रहा मीयमा पूजमीयामरस हार "
m-afrivममा
... Murram, TAMIn"
17
The linout (FICER lit. soprenely ! V3
rower! Ti morallo lomu frient to theks; el X
rater rotimi (17"
intentip... turmerit
..
::mirr.k:
एकादशः सर्गः। . *v). Four Inndsmen, by accepting our daughter (as your daughter-in-law) अन्वियेष सदृशीं स च मुषां प्राप चैनमनुकूलवाक् दिनः । सद्य एव मुक्ततां हि पच्यते कल्परक्षफलधर्मि काहितम् ॥ ५० ॥ ५.। चन्दियति । म दशरथच, सदृशीम् चनुन्या, धाम् ।। थन्दियेघ (२) रामविवाहमाचकाह त्यई । अनु. कूपयाक न पामिहिपानफनावादी. हिज जनकपुरोधाच, एवं दार प्राप। तथाहि कम्पहरु पलम्य य धर्म मय पाकरमा मोरयानोति कम्पनर्मि यत महता (5) पुकारियां काहसं मनोरच मद्य पद, पचने () हि। कम्मंक तरि लट । मारमेव पर भवति । कमवत पम्ममा नुन्याद्वय इति पम्म बहायात् भाषकर्म गोरिदासपदम । . हा पोपशम व प.. पा) आप। frmi) हमार- emorn. ...मामा गरम मसराक। ...... म., retr-feer मा steria of free eET Exhirror of (..] १.ndiatil, ear (+m go with i.... Ritent be are dii(tlfwat, tad, feta (up tu diatur rand-41-4......
৫। দশরথও অনুকপা পুত্রবধূব অভিনবী হইয়াচেন, ব্রাক্ষণও সেই ৩ • সংবাদ লইয়া তাঁহার নিকট উপস্থিত হইলেন; অথবা, পুণ্যশীলগণের মনােরথ। १। सम्यति। मनभित्सवः (१)न्द्रसश्चर; वशी साधी. स्तपूजाविधः, सच यग्रजन्मनः दिशस्य, वचनं अनकेन ११४ रघुवंशम् । मुको मुरामियाय. में नि: गुणे. कम्मममिभिरिति शेष , सबमेर पनि ध्यति निष्पद्यते तत कम कशा इति विदु माननि आधा इति शेषः' । किरन कम्म पा तुल्यक्रिय' कस्यया क्रियया ममानक्रिया का कमवत भवतीत्या । वाद्यान्नर,-तेन च सदृशो मृषा पन्चोथे, अनुकूलवाचा हिशम च एष प्रापे । ५०। म खल राजा दशरथ पुव गम अनुरूपया पध्वा मयौनविन या देव धकमे, तावदेव तदीयमकमिडिसन्दा हरन जनकपुरोहित तमाम माद। पघा नैतत चिव यदय राजा मकल्पमा क्षेत्र मिडि लभते ध्य, यतसादृशानी पुरयस्ता सकल्पित कल्पवृक्षफलमिव उदयमा व परिणति गइन। खोई सरा हिसाधव यदैव काहन्ति तदेव ततत सिध्यतीति भाव । शम्दो खपान्वेष धपुरोहिनागमनधारविनम्बार्थ मुख्यतः । বল্পতরুর ফলের ন্যায় এইরূপ সধ্যই পবিণত হইয়া থাকে। 50 At the very moment when he (दशरथ) was thinking of A suitable bride for his son, the priest arrived with the farout able message , like the tree of plenty (कल्पवृक्ष) the wish of the purus fructifies itself iostantancously. तस्य कल्पितपुरस्कियाविधेः शुथुवान् वचनमग्रजन्मनः । उच्चचाल वलभित्सखो वशी सैन्वरेणुसुपितार्कदीधितिः ॥ ५१ ॥ गन् । “वश थायाताया घ" इति विश्वः । कन्पितपुरस्किया.
एकादशः समः। . 1 सन्दिर, मथुवान् श्रुतवान् । एणोते: क्करः। सैन्यरेणुमुधिता(२)- कंदीधितिः (३) सन, उच्चचाल (1) प्रतस्थे । १। बसभित्र घमी (दशरथ), कल्पितपुरम्कियापि तस्य गजन्मन बचम पान. सेन्चरेण मुषिताकदीधिति (मन्। सरगल। ११। बध (तनामक) भिनत्तीति बलभिन (रन्द्र) सम्य सखा, 'राणा: सखिभ्यरचरति टन् । कल्पित पुरमिकथाविधि यम म तम् । बाधाम्तर, --लभिमपम शिना...चर्म था मन्थरेषिताकदीधितिमा (सता) सरीरक्षिा टमर साधीनम राजा मानकपरोहित सवाए श्रौतम रिधिमा परिपा तन्य पात प्रियम यतवान. त्याच भाग कयमन्धमझती मिचिमा प्रयो। म दिसतोटा यशामवणेन च तव गतवान मन मनका. देच पराधीनता रह सक लि। रसमिसदमी मईऽपि यन मप्सम यति सम्म रासो म कस्यापि निदेशपातरम्चा देटितव्यम्। मेकरभि मेना- रजोभि. मुषिता हादिता दोधितय मौरकालिकरा येन, म । गाट नम- व नदीयानुराधामोलित भा तपमालोकमपि बादयामाम , एन तय दिगमष्यापि समय मेघ गम्यते। 'वचनम्' इस मामयहिही. प्रतिर। मार, 37 सरिधि का वरदान fotoकरिव पर हसन मिसर नातिभिरिना। 51. The king mdependent and friend of Indra ma lit destroyer of demon, an epithet of After receiving the Brilhmana ( Rt first-born, eaman of the int clasay with oflerings of respeet, heard the message and ret out [१] (१) बम Indra (बर, भि to nerce', trn feud, रच.) to roh, Raff it to sher, frraff ter, -togp,-लरानपान MA: -पराध aler.
मिदिमापरी चिनी दसरयस मन्धकतं महान्तमपि सरोध से शामिनी रघुवंशम् । with his army, obscuring the light of the sun with clouds dust raised by them. अाससाद मिथिलां स वेष्टयन् पीड़ितीपवनपादपां वलैः। ग्रोतिरोधमसहिष्ट सा पुरी स्त्रीव कान्तपरिभोगमायतम् ॥ ५२ ॥ ५२। याससादेति । स: दशरथ., वलेः सैन्यः, पीड़िता वनपादपा मिथिलां, वेश्यन् (१) परिधीकुर्वन्, सुरी, स्त्री युवतिः, व्यायतम् (२) व्यतिप्रसक्त कान्तपरिभोगं प्रिय. सम्भोगमिव, प्रीत्या रोधं (३) प्रीतिरोधम्, यहिए सोवती । देवरोधन्तु न सहते इति भावः । सः (दशरथ) क्लै पीडितीपवनपादपा मिथिला वैश्यन् पाससाद सा पुरी, स्त्री पायत कान्तपरिभोगमिव प्रीतिरोधम् पसहिष्ट। ५२। पोडिता उपवनपादपा. यया ताम्। याच्यानर,-तेन वेष्टयता पोडितीपवनपादपा मिथिला पासेदे, तया पूर्वा सिया पायत: कान्तपरिभोगव प्रीतिरोष साहि। इति । अथ मिचिला पासवति दशरथे सनमैमिका. बहुसख्यकतया मम मक नगरी परिवाप्य वसस्थिरे। पमन्याना सधये च समन्तात नगरी सानपादपा पोधनमा যথা দি কামিনী হিযবসা নিয়নবি সুখীন नपदभरतादिभिः सम्भोगं तदानों पानन्दनि रोने कात् समहते, तथा सा व्याससाद। सा कान्तम्य परिनोगतम्। ५२. [१२] (ROKE to encircle (विधि) afrटयति। पश्यत् । ake-अस्ति। वयाबभूव, &c. (२)पा, यम् to bind, TAL. () oetruct, घ.
मारा:गं । frfastne free feil , कदादिवि को पि धग। मापदनमालेलाघातादिवति भार । Mr,ौरमा नारन भहन nिter मा मरिनो पन ति निलोडर मारा:निलो मामासानिमा १1। llu rachei Mabula Mith 1119 nrmy ho creimped around the city, watuli tlir trene of her gardene The city loom this friendly attack, 15 A roman bears the unpaesioned unbrace of her lover तो समेत्य समये स्वितावुभी भूपती वणवासवोपमी। कन्यकातनयकौतुकक्रिया खप्रभावसदृशीं वितेनतुः ॥ ५३ ॥ ५३। साविति । समये स्थिती याचारनिछौ। "समयाः सपाधारकालासिदान्तसंविदः” इत्यमर । वरणवासको उपमा(१) उपमानं ययोः तो तयोतो. तो उभौ भूपती जनकदमारयो, समेत्य, सप्रभावसदृशीम् यात्ममहिमानुरुयो, फन्य कानां सीतादीनां समयानां रामादीनाच कौतुक-(२) क्रियां विवाहोत्सवं, वितेनतुः(३) विस्तृतवन्तौ। तनोतेलिंट। ५३। ममय स्थितो रुपमासदोषमी तो सभी भूपती समैन्य बप्रभावसहमाँ कपकासन यकीतुक किया वितमनु । - प .. (11) () #to measure, with er to conpare, al. 59 बात माडी भावे करप वा पह) (२) कुतुक desire, पप aft. (प्रसाद) (Ofri to epreal,-नीति-तनुते । पतनीन-जन तानोत-पत. मौत् । पतत-पतनि । तदान-जने। &c. कपि,-तन्यते। पतानि.c, -
and atta-.-Notarrirevyretirr customs and usagujarfrarl
"तिम सामीपास. पादचार
xxfrina नाम (Uttar
रघुवंशमा
१२.
भयो भार, तस सामो, नाम् । कोनुकम्प लिया. नाम ! ॥
गरमा-ममये स्थिता वामपोपमाया ताभ्याम उभाभ्यो भूपति.
प्रभासमो कपातमयकांतुककिया । इति ।
१॥ परमागराला जमा.न्द्रभागी रामामा भीमा
बयाना बापा रिमालमीका कुलाचारानुशमए शिवाणे
पाtiv मम्पादयामास । 'समये स्थितो' कोसिसमारपरिपाटीम
मातभा
दिनकर रयममुर्दया पनेन पापामी
ती. मागतमयादी रातम्या यमोमलान
काय पप या मन क"कापरा. ध प म ममें.-Vit
दायमा हामो नतम । असारमा वाम
माम मम मंगे - HAMIR जम'. आता
... RS.14.नाम:लान"
toliya Ram A TRE Amit
Ferrera
The two lines, resembling Taruna and Timra (re
onjuntly the nuptial ceremonies of their daughters and its
Cottttely with thrirding.
पाधि मुदवट्रपहः
नमगतदनुनामघोर्गिनाम् ।
यो तयोरयरमी यरीलमी
सा कुगध्यनमुन समध्यमे
53
SITAIN. राम, पिदार सीरी। हमारा
पता : मरम
एकादशः सर्गः। लाम, उवात् । यो वरोजसो तयोः रामलक्ष्मणयोः ष्यवरजी(२) च्यनुजातौ भरताच घो, तो समध्यमे कुशध्वजस्य जनकानुजस्य, सते कन्यके माण्डवीं श्रुतकीर्तिच, उदवहताम् । नाच व्युतक्रम- विवाहदोय' भित्रोदरत्वात् । सदुहम्, "पिटव्यपुत्र सापने पर- नारीसतेघु ध। विवाहाधानयज्ञादौ परिवेत्ताधदूषयम् ॥” इति । ५४। रघुरा राम) पापियो (सौताम) सात, पच लभमा सदनु. माम कम्लिाम (उदय) तयो को बरोजमीपवाओ, सी सुमध्यमे कुश जामते (नाम)। या मोल तैन ययी तो गेजो। जीमनी मामी कटि देको यो सममे। वाचारम--पाको एटीस, लगाम तरमा मनमानौ, याया दरीजीभ्या तटबरजाभ्या (चभवतो ताया एमी जनमुक्ति मुटो नाम । रति। + पुरनपदीपी राम सपोमुता मोसाम मे तनय लक्ष्य सीताबरणाम मिना पारविमाया तत्तय समानुशी भरम लमपान गवघय महाभायो पगो यथार का मुना परीक्षा मारतकोनि परि वियतु । सानी नाम माग्यदंगाधियों नमक कायान भारत रामा,-'मासराग्यं भातर समय सनम परमाता हारभावाम पूर्ण साम - हरदा दौराया यस 14nRभाया - क... HEL १ Pि Tran" EferitTrawn ... Rius, the glory ofRaghu. THE (0) of the arth. then marnei ....... - । 11tarrettin [...] () to trar with Ents inari पारी me .ear is utafter,Entelorn, rat (sintertaid thatan A .
m (Rartharattimels (HITE, !, Mero trey... rames thrthr.xn--1 Bachin Amittarikelih.waisyvartitor ते चतुर्वमपिताम्ययी यभुः सुनयो नययधपरिग्रहात् । सामदानविधिमेदनियताः मितिमा य तस्य भूपतेः ॥ ५५॥ ५७.। हरति पम-(गदिताः पय: पवार, सामुगारादेपमुसाम्। एगयः (२) गरिमा सिरिमन्तः অলখি, নয় মুমী: হয়, সালমিনিসিয়া पवारः, उपायाय, पणः (२)। विधीयते रति विधिः शानमेव विधिः, मियो दयः। एतनामुपायैः बधूनां सिद्धिमिसौरव मित्यनुराधेयम्। मसिाय:मरमर म. तशमपत: मिशि- मन्न सामदानविधिदनियाम: । ५ । नुको पूरष: चतुर्थ, तनभार:। नरामा बनी परिसर नागा मिति: पति एषाम् सिदिमा ভাগ বিধি মত লিঃ में। बायान्तर- चतुर्वमस्ति पिभि सूनुभिः किहिमा: सामदामांयाँ. भेदमिय हरिव पति । ५५। राधी दसरयस्थ सामहानभेदवियदपायवार पाया अभिमत फल. मिया यथा गोभी स्म, सस्थ रामपवारः पुत्राः पपि पनुपएपबोलाभात नथा [५५] (१) चतुर four, Se aff. (चतुको पूरा, मस्स पूरये डर, तस्य युगा. गम.), (२) F to beget, नु. aff. (२)भा to shine,-भाति । भान्। सभासीत् । यो। &c. कम्येषि,-भायते । पमायि) &c. भात, &c.
एकादशः सर्गः। पभिरे। सयुकामामुपायानामभिनपचितिनिमेव स्वधाणामभिनयम. दनिमम रामा नमस्ट रति मधेपः । ৫। পতির চারিটি নয় মধুর সহিত মিলিত ওয়াতে খইল, যেন উহা চাবিটি উপায় (সাম, গান, তেল, বিহ) ফলসিদ্ধির সহিত মিলিত হইয়া लाना। 63. The four sons of the king. united with their newly married spouses, arpcared like his four measures of policy viz R17. Tu, he and four, each croined with its own appropriate TUCCC. ता नराधिपमुता नृपात्मजः ते च ताभिरगमन् कृतार्थताम् । सोऽभवद्वरवधूसमागमः प्रत्ययप्रकृतियोगसनिमः ॥ ५६ ५९। ताति। ताः नराधिपताः जनककन्यकाः, सपा- बाजारपधी, हरतार्थतां कुलशीपवयोगपादिसायल्यम, पगमन, तेच नाभिः तथा! विद, महरा बनाए समाग्म (१), प्रधयाना प्रष्टतीनाथ योगः १२/, गनिभातीति महिमा. पासपोप- गौतिकः। अभवत् । प्रत्ययाः एमाए भ्यः विधीयतेसाःमत. पयः। पयामहमित्यययोगकागाधनवहारचापि भाषः । ना राहिला PIER REEमाम नाम नाम) सपसमाग्म प्रबEEfterefew mari मारिप marwी) सना मन." air. RETRI नाम माताम, ९, rtamam नाम। गाना ves - MERIA NRLS: factretiyan एपमाराराराराममायान् गान् निमग्य पतुरोऽपि नमः। पध्यम विपु पिएमविण: मां पुरी दगरयो न्यारा ॥ ५० ॥ ५०। पnिनि। मा भारत:() पर एकादशः सगः। .. दशरथः, नान् चतुरः अपि, यात्मसम्भवान् पुत्रान्. सत्र मिथिलायां निवेश्य विवाहा। "निवेश. शिविरोदाइविन्यासेतु प्रकीर्तितः" इति विश्व.। विधु ध्यध्वस प्रयागेषु सत्स, विटरमधिलः, सां पुरी न्यवत' (२)। उद्देशक्रियापेक्षया कमत्व पुर्याः। १०। एवम् पारनि: स: दशरथः तान् चतर पषि पामसम्भवान् तव निम्स, रिपु म हिरमैथिल, (मन) म्बा पुरों श्यता पामा सम्भको येषा ते तान् पामसम्मान। विराष्ट. मचिड येन म. विरचिल। वाचार-पातरविना तेन दसरथेन विराष्टचिनिन (मता) मान्यता ति। ५०। पुबबाली या पूरकारेण मिदिमाया पुत्रचतुर यम्य विवाह- दौषममाप्य नमन मा माग हिम रावी उपित्वा त शिमृज्य मिनराजधानी अनिमिया। रात होत रहिनुरागी येममा । 'तरति' नेम म राश पारागानुपामेज बेवाकिमहीमान निरपरंपत रहि रमते । शारे यिनेन पर पति सचिसयबाम बिहारपरिणाम , या मनमम में- नियमिकौनि माम् - भागे पमतौषिता। बापान में मान्यये बीमारियांति। " YETrotuर Eि FREE 31. CRET ferrer NिAM महिनामा 07 Thic eflectionate fatliet Dadaratla baring tu per. formed there, the marmape of his four sons, and tiriritte ling of Mithlá after threc star in 10 lus jourues, priteti hirorn carital ty to gic, with totale, ti, (र) ! torport, fata (CR) (Untaatar, wife, torturetitutti - NIA ।
रघुवंशम् । . 1 तस्य जातु मरुतः प्रतीपगाः वम सु ध्वजतरुप्रमाधिनः । चिक्लिशर्म शतया वरूधिनीम् उत्तटा दूव नदीरयाः स्थलीम् ॥ ५८॥ ५८। तस्येति । जातु कदाचित, वर्मस, ध्वजा. एव तरव तान् प्रमयन्ति ये ते ध्वजतरुप्रमाथिनः, प्रतीमगाः (१) प्रतिकूल. गामिनः, मरतः, उत्तटाः नदीरयाः, स्थलीम् अकृत्रिमभूमिम् इव जानपदेत्यादिना डीम्। तस्य वरुथिनी (२) सेना, शतया भर चिलिः (३) लिश्यन्ति स्म । ५८। नातु वत्मरा ध्वजतरुप्रमाधिमा प्रतीपगा मरत , उत्तटा: नदीरया स्थलीमिव, सस वरुथिनौं भृशतया चिक्लिय। प्रतीप यकृन्तीति प्रतीपगा। तटात उगता: उत्तटा. वाधान्त। -ध्वजतरुपमाथिभ प्रतीपगै माझि ट मदीरयैः स्थली व कायम चिनिशे । इति। राजधानी प्रतिनियमाने दशरथे, पथि कदाचित प्रतिकूल गामिभो वायवी बनु । यथा च उलिता नदीप्रवाहा प्रवल बैगेन तटदुमान एनयन्तः नटसविहित प्रदेश प्रास्यन्नि, तथा ते पायव प्रबलवेगेन ध्वजस्थान पादपान् एत्पाटयन्ती दशरप मैन्य नितरां चोभयामामुः । रथवजदण्डानाम चोदयात् तमधाम्यम्। 'तयतुभिः प्रतिकूल वातादि शकुनयानं भागंवागमन स्थ कम' ति दिनकरः। ५८. [२८] (१) प्रति, पम् water, raff. {Hatr), and गम् to go, saff. () वस्थ rart of a car, इनि हो affs. (३) fry to prin,-नियाति। परित्रात् । गीत-पहिवन । चिले। &c. कम्माप,-शिप्पते ।। &feete .
:mirmire: 1 PEE BE :htm नि। B8. On one Orc3-10n. in threnure of hijrurror, advere Hinds aroue, breaking down the fietafta like the trens, ar adlıcted freatls his arms, as the finds of a river rarage the place around its lank लक्ष्यते म्म तदनन्तरं रविः वक्षभीमपरिवेशमगडलः । वैनतेयशमितस्य भोगिनः भोगवेष्टित इव च्चतो मगिः ॥ ५६ ॥ लयत इति । तदनन्तरं प्रतीपपवनानम्तरं, ब भीम परिवेशम्य (९) परिधः माइतं यस्य सः। “परिवेशस्त परिधिरप. मृय्यं कमण्डले" इत्यमरः । रवि, वैनतेय (२)-शमितम्य गराइएतस्य मोगिनः मर्पस्य, भोगेन (३) कायेन । “भोग सखे स्वादिष्टता. वध पयकाययोः" इत्यमरः । बेरित.. धुत शिरोमएः, मणि व सरने (8) स्म। तदनन्नर भीमपरिवेशमण्डस्नु रविः वैनतेयममितस्य भोगिन भोगवेष्टित तामपिरिव दयते । ५९। विनताया अपत्य पुमान् वैनतेय तेन मित तम्य । पहभौमपरिवेशमएच रवि भोगवरित शत मषिम् इव सक्षयन्ति रम जिना:) ति। 11 वाचान्तर - [A] (१) परि around, बिम् to pervade, घम् aff (२) विनता the mother of 103, zaff (*) * to enjoy. Eat, (v) us to mark, बषि,सत्यते । पछि। लसथे। &c. लक्षितः, &c. कसरि,- एचति। पचयता पखलपत । &c.
रघुवंशम् । । यता दिनसम्म महामगिरीमटी मजिम कायदेशनमार्थ गोमते, तथा सदानी मीपि धीरपरिधिमा नमणे एग। पिता भाम कम्पम्प प्रमापते: पनी गरुडमाता, या पपा पुमान बेनीय: महः, सस किन विमा नयेषु म चिरनिष्ट परम्। 'वैनतेयमित सबमेन महा. मपंच पति सभ्यते, मध,-'किं मीरगविमपिविक्रमी रानिमेषु गरड. ने' ति। सूर्यपरिधरत्यायसवान महामपंमाघम. भूयम र दोमिमन्यात मषिमाम्यम् । यथा महासर्पकाया पासमुत्पादयति, तथा मूर्वपरिधि: दुनिमित. त्वात् पनिटामा करोति । अव मयपरिवेशपम पालरोश दुनिमित्तं पितम्, तपाप विधोतरे, कसं दियम् पानी निवांध में। एत्तापाती दियो दा. परिवेशस्तथैव च । स्यादि। তদনন্তর সূর্যদেব ভয়ঙ্কর পরিধিমখলে আবদ্ধ হওয়াতে বোধ হইল যেন, গরু নিহত যণীর মকভ্রষ্ট মণি তদীয় সেকুলষধ্যে লক্ষিত হইতেছে। 69. Immediately after this, the sun was scen encompassed with an awful misty circle and appeared like a gem fallen from (the hood of) a serpent killed by Yanateys tht. the son of Vinatá, an epithet of 785), and enclosed within the ring formed by the serpent's body. श्येनपक्षपरिधूसरालकाः साध्यसेघरुधिरावाससः । अङ्गना द्रव रजस्वला दिशः नो वभूवुरवलोकनक्षमाः ॥ ६ ॥ ६.। श्येनेति । श्येनपक्षाः एव परिधूसराः (१) प्यलकाः (२) यासा ताः, सान्ध्य (३)-मेघाः रव गधिराहीणि वासांसि यास ताः तथोक्ताः, रजः धूलिरासाम् व्यस्तीति रजखलाः। रजवष्यासति- परिषदोवलजिति. वलच्प्रत्ययः। दिशः, रजखलाः ऋतुमत्या, घाना (8) एव | "स्थाहजः पुष्पमार्तवम्' इत्यमरः । व्यवलोकन एकादशा'समः। क्षमाः दर्शनाही, नो मभूव।। एकबाहरदोषादपरत्र भासदोषा- दिति विशेयम्। पत्र रजोरशिरुत्पात उलः। ।.। येनपक्षपरिमरातका: साध्यमेघाधिराशसमः (रममन्ना) दिमः रत्रबला: पहना व पलीकमारामा मोषभ. बापमानार-पानपरपरि. धुमराषकाभिः साभ्यभेघरुधिरावासीभिरजपलाभिः दिमि (रजसलाभि ) नाभि परलोकमचमाभि. नो पवे । इति। । यथा समस्त मधेः विको पूर्ण कुन वकास रलोरकय पधीवम् समम्मिता तुमय: बिय पातकलनकतया पुसा दमाइ गभवति, तथा सम्परता धनाना निसर्गक रितते पचनास सध्यारु मधेच समन्विता पापमलिना दिश: पमहलजमकतया तदा जनाना दर्शनासा न बमनु । तो पर्मकारनिषेधान पलकाना रस, उवाच मानपच साम्यम् । हाध्यमघरजसलाबाससाम पौपम्यम्। पत्र मानसधारपासवरूपे दुनिमिसे रकत्वान जर्षिते। . '। ধূলিমলিন দিগুণী গুতুমতী নারীদিগের নায় শােনপক্ষরণ ধূসর অলক, बरसाका रुख जिहाना यायाश्न। CO The quarters of the horizons like women in there menscs, became anfit to be looked at, with their rough tresses of the wings of the vultures, and bloody restures of the (red) evening clouds. भास्करण दिशमध्युवास यां तांथिताः प्रतिमयं ववाशिरे। आवशोणितपिक्रियोचितं चोदयन्त्य व भार्गवं शिवाः ॥ ६१ ॥ । भारति। भाखरः (१) दो दिशम्, बवास २) (परि . to agitate, Braff. U Ta to adore. ना (अम्बा twilight T. (v) sf to to.
1 रघुवंशम्। च यस्यां दिगि उयितः। उपान्यध्याऽवम इति फर्मत्यम् । तां दिशं श्रिताः, शिवाः गोमायवः । "पियां शिया भूरिमायगोमायुम्टग धूर्तकाः" इत्यमरः । क्षतगोगितेन या पिक्रिया पिटतयं, सत्र उधितं (३) परिधितं भार्गवं पोदयन्यः (8) श्व, प्रतिभयं मयार, ववाशिरे (७) रवः। वाशब्दे इति धातोलिट। "तिरयां वाशितं स्तम्" इत्यमरः। ११। भास्करः यो दिशा पध्य पाम च, तो (दि) पिता: शिवाः, पच.. शोपितपिक्रियोचित भाग चोदयन्त्य रस, प्रतिभयं वदामिरे। वाचादर- भास्करेप या दिक्पध्य पे, हा दिश पितामि: शिवाभिः...चोदय-तौमित्र, वागे। रति। ६। सूर्योन्म याः पगालाय घोरर सुन्नि म, तेन च रवेष धपिया रुधिरानलिभिः बहुमतपितपिरलोक परशुराम पुनरेश धवकुलनिधनाय प्राव- यनिव। शिवाशब्दः पुणगालेऽपि स्त्रीलिइएव । पशिवं शिवारतं चकुल- धूमकेतीर्भार्गवस्य पाहानभनिरियाभवत्, क्रियागतेयमुत्प्रेक्षा। सूर्योन्म खगोमायु- रुतस्य पशिवले इत्सहिता,-'सबंदिसणभा दीला विशेष पाहाभीमना। पुरे सैन्येऽपसव्या च कष्टा सूर्योन्म खो शिया' । इति। 'भयदरं प्रतिभयम' इत्यमरः, ववाहिरी इति कियाया विशेषणम्। भार्गवस्थ चवशोषितेन पिट. लोकनपण यदुना भारते,–'नि:सप्तकल: पृथिवीं कृत्वा नि.पत्रियां प्रमः । समन्तपञ्चके पच चकार रोधिरान प्रदान । स तेषु तर्पयामास भगून भृगुकुली. हह.'। ति। [1] (१) मा hght, कृ to do, पच aff. स inserted (२) पधि, वर to live,-वसति पंवत् । अविभीत् । श्वास । &c..कपि,-ध्यते । पवासि! &c. उपितः, c(३) वच् to speak, कितच् aff. (चिचिधि- कुटिभ्य कितच्). (४) चुद to send, शव ;-चोदयति । पचोदयात् । पच्चदता- चोदयाम्बभूव, &c. चीदितः, &c. (1) वाश to ery,-वामाते। पवात । पवाशिष्ट। वाशे। &c. वाशित., &c.
एकादपाः सर्गः। ৩১। সূর্ষা যে দিকে অবহি, সেই দিকে মুখ করিয়া শিবগণ ভয়ঙ্কর রব করিতে লাগিব, তাহারা যেন ক্ষত্রিয়শেণিতে পিতৃকুবর্ণণকারী চার্গসকে ভাবান করিয়ে 61. Jachals began to bowl fearfully, with their faces towards the sun, as if to arouse Bhargava ( SIETIH) accostomed to offer oblations of Kshatriya blood to the mapes of his deceased fathers. तत् प्रतीपपवनादि वैकृतं प्रेक्ष्य शान्तिमधिकृत्य कृत्य वित् । अन्वयुक्त गुरुमीश्वरः क्षितः खन्तमित्यलघयत् स तद्व्यधाम् ॥६२॥ १२। सदिति । तत् प्रतीप-(१)-पवनादि वैफल (२) दुनिमित्त प्रेय, कृत्यावित कार्यशः, क्षितः ईश्वरः, भान्तिम् यननितिम् पधिछन्य उरिम्स, गुरु (३) पशियम्, पन्धयुक्त यएच्छत "मोनुयोगः। एयश " दमरः सः गुरः, स्वन्तं शुभोद भावीति तस्य राज्ञः पयाम् यषधयत सभूष्टतवान् । परिन् घिनै मरतन पोपपरमादित प्रेक्ष्य माम्तिम् अधि दरममा, (९) सितम्पदाम स्यात् । तोप. प. वादिसला मु. मी पण मनाम पारमारिदा तिरोपोच मनात तारा पक्षध्यकत 16। मौरपा प्रमोपपारिमिता भम्पायदा मचा बा रस पितमतीकाराम भर रह [(() fa, water, adhanged tor ofare changed raff trento sound, wifeatmikI परा।
१८० रघुवंशम्। - . यामास, परिणामदर्शी महर्षिय पशुभलक्षणानां तेषां परिणाम: मावहः, इति प्रबोध्य रानः लई ग शमयामास । 'कवित' कसिन काले कौहगनुष्ठेयं तदभिः। वशिष्ठी हि पाथर्वपमनप्रभावप रघूणा दैवमानुपादिव्यसनाना प्रतिहत्ता, उतच प्रथमसर्गे,–'देवीना मानुषीणास प्रतिहला वमापदाम्' इति। अतएव विपदि বঘিৰহ্মাম মালিসাঘল বাঘ, হৃায়না মনিমানি। মানিব : दभने अवश्यमेव करणीय, यथा गगंसहिताया, 'ये तेषु शान्ति कुर्वन्ति न ते यान्ति पराभवम्' इति । 'अलघयत्' लघुशब्दात् 'तत् करोति तदापष्टे इति पिचि धातुमचाया, लङि रूपम् । ৬২। কাক্ষিীর দশরথ প্রতিকূল বায়ু প্রভৃতি সেই সকল দুর্নিমিত্ত দর্শন করিয়া অশান্তির নিমিত্ত কুলগুরু বশিষ্ঠকে প্রার্থনা করিলেন। তিনি, “ইহার পরিণাম শুভজনক’ ইহা বলিয়া রব উৎকণ্ঠা লাঘব করিলেন। ,62... The sovereign of the earth ( fare), wise in action, observing the adverse winds and other concomitant ill omens, asked his spiritual guide 196-4f78) to avert the evil,,who lessened his anxiety by assuring, that it will end in good. तेजसः सपदि राशिरुत्थितः 1. प्रादुरास किल वाहिनीमुखicater यः 'प्रमृज्य नयनानि सैनिकः लक्षणीयपुरुषाकृतिश्चिरात् ॥ ६३ ॥ ६३। . तेजस रति, सपदि उत्थितः, तेजसः राशि:, शाहिनी-(१) मुखे सेनाये. प्रादुरास, किल खलु, यः, सैनिक (२) नयनानि प्रज्य (३), चिरात् लक्षणीया भावनीया पुरधामतिः यस्य सः तपोवं, यभूत् इति शेषः । [३] (१/ Its rehicle. &c नि and डोप् aff (१) सेना an are'!, टक al. (1) मम to clean, पप् aff --माहिं। मार्ट । मानी .. ममा। &c. कम्प,-मुच्यते । मार्जिा &0. ..... :: .
एकादशः सर्गः। १२ १३। मपदि यित: जम राशि गहिनीमग्वे पादुराम किल, य: (नजाराम) सेनिक: नयनानि प्रमन्य पिरान लक्षणीयपुरुषारुति: (पभूत)। वाधारतर-हत्यिनेन तेसो रासिमा प्रादुभूवे, धन सोयपुरुषाकृतिना (भाषि)रति। १३। तत्रण मैन्यपुरोमाये कोऽपि तेजोनिचय पार्षभूव। पथ सैनिका: भरतलाममादिना रिजारभरमीय क्रमात व पराकार दृध्यक्त । नारा. पचारतारण्य भागं रंगदेन तेजसा देर कुठारादिगम्ब मातामाभासा च प्रदोन- बात पकवान उपस्थितं त तेजोरामिमेव मनिका. निधिका पच पतिनिपुर्ण हिरोचमापास त नीराज एवष इति पुधिरे रति भावः । ৬৫। তৎক্ষণাৎ একটি তেজোশি থিত হইয়া বৈনসমুখে প্রাদুভূত হইল। সৈনিকগণ চকু মুদিয়া প্রমাণের পর তাহ। পুরুষের যার বলিয়া বুবিতে 03 All of a sudden, « colossal mass of lustre appeared before the army, who clearing their eyes, made out after a long time, that it was a human figure पिवामंशमुपवीतलक्षणं माटकञ्च धनुरूजितं दधत् । यः मसोम इव धर्मदीधितिः मद्विनित दूव चन्दनद्रुमः ॥ ६४॥ । पिचामिति। उपवीत (१) लक्षण चिर पम्य तं पितु. रयं पिचा। दायिधमो यदिति पत्पन्धयः। तमपंचम्, धनुषा उणितं (९) धनुरुजित, मातुरयं मारकः। ताजिनि [ .. to go, or to gn, rat (सपात्र नाति ग. पत्र को दोग.) (at stretgth. m. (arrian) (Outolha, Raat ao RI राम्। ठगप्रत्ययः । तम् गाय, दधर 1s), यः भासः, गसोमः परथमः, धर्मदीधिति. गर्म ग्य, रादिभिः समर्मः पन्दनमा व. रिग्रतः । च (भाब पोता पिE म. पत मारणम् पाय दधत, ममीम. पदोनिरिक मामिम पित)। ६४। पितुरयग, पिया : पाप, प. दिल, यम, एनेमा पाहात. यथा,-वाम. शमध्यम. पियाम. उपदमा नि मान योनिमनभान पागत व्यर्थ ) माननम् . विचारिसमर्थ पार्थ एकादेः उभपात, यदा-कोटक , पिथक, मादक , भ्यादि। मीमम महत रवि ससीम , तुरुपयोग बमोजिजि यश स. जिहन मा त रति समिनिमः। घर: (B) दोधितको यम्स म: दीधिति:। चार- येन दधता (सता) मसोमन घमंदोधितिमा स समिनि चन्दन्द्रुमेपर (स्थितम्)। (४। यथासिौग्माए सूर्य मोतारामा चन्दा सात भीमते, यथार सुरभिमौतल. चन्दन: भौषपविषधरे वेष्टित: मीमते, तपास भागव., पित लवण शमसूचकं यज्ञोपवीतं मारकुललघर्ष तेज सूचक भीष धनुय धारयन भोभते मा। शमियागर्भने प्रामपपु भार्गवे शनि बामच 'तेल. युगपर्दर पक्ष्यते यति भावः। परपरामस्य पिना नमपिनाम बाप., स पापी. कात् मात, सूचीकर भगोरिति तम्य पिटकुल कम। रेपका नाम चनिया परशरामस्स माता, माचरा प्रसेंमजितस्तनया, यथा, भारत,-'स प्रसेनमित राजन् पधिगम्य नराधिपम्। रेणका वरयामास स च व दटो नपः' । इति । 'तेहायमाझ्ययोः परम्परविरोधिनोरपि एकवावस्यानम् ५पमानहयेन गम्यते । यद्यपि चन्द्रस्ययोरेकवावस्थान नियतिकतनियमरहित तथापि निरमा कवय.' इति कवीना निरडु शलादेव उक्तम्, यथा काव्येप्रकाश, नियतिकत. मियमरोहिता द्वादकमयोमनन्यपरतन्त्राम। नवरसमाचरा निमंतिमादधतो भारती कवैजयति इति । ৬৪। পিতৃকুলের চিহ্ন যজ্ঞােপবীত এবং মাতৃকুলের জাফল্যমান চিহ্ন শরাসন ধারণ করায়, যাহাকে সুধাকবসংযুক্ত প্রভাকর এবং বিষবরবেইত চন্দনতকর নাম (প্রশান্ত অথচ ভীষণ) দেখাইতেছিল।
एकादशः सर्गः। , . GH. Tho tronc the sacred thread indicative of hiæ paternal ride, and heli the brilliant bot indicative of his maternal side, and thux appeared like the sun in conjunction with the moon, or a sandal tree encircled by a snake. येन रोषपापात्मनः पितुः शासने स्थितिभिदोऽपि तस्थुषा । वेपमानजननीशिरश्छिदा प्रागजीयत घृणा ततो महौ ।। ६५ ।। ६५। येनेति । रोपपरुष. यात्मा बुद्धिः यस्य सः । 'यामा यो प्रतिव॒दिः' इदमर'। तम्य रोधपरयात्मन', स्थितिभिः (१) मर्यादालचिनः पपि, पितुःशासने तस्युपा(२) स्थितेन, वेपमान-(३) अननीपिरदिदा येन, प्राक घणा (8) पजीयत (५), तत: चनन्तरं मही पनीयत । माटइन्तु : अपरधात् कुतो शुगुमा ति भावः । रोपा दिनिमिदीप पिन मामले पर या अपमानजनमो हिनिहा प्रामीयत, तर मही()। । यिति मिनिमलिलिभदा। वेपमामा पानी, तमा तित विमोनिमा बाधार - यि माममोशिश हिम (61) चाम जयात... (७) म किन गोमgtu निकामदारमापि पिएचया भय [a] Aff Posit in fer to break foun (Ven to tay Half re) (२) to truntle, Ram AM - ifrac (1) Eto sprinkle, IT MR WOMAN.MARo Rurat- ता&िc.fon,ket-fast r र! wiantr: म.fetiti.rrent entert, पERetentistKET RREFTAKE Engi raaptainmitraa भार. Malalneleon resorror मागfinal rer extra Meri भारपाया Hinamar भएम। Hufमारामाcिandir. MRITERALLEnterrfan मन पचनमा इमेप मापदण। rement पराजपा ४ पु पOn RIP Teamatir करारापाले समा: EिCERT । पार दानमा माया ममोतिहारमोटापा b! SHIGER RahmaNR fire पिति निन नाम Matra प्रतिलिन, नाम । 63. Wlo, under the command of his father, though betal overstepped the bounds of propriats with a heart readerel stera by anger, first conquered Glial tenderness (or future of disgrace) and then the world. अक्षवीजवलयेन निर्वभी दक्षिणश्रवणसंस्थितेन यः । क्षतियान्तकरगीकविंशः व्याजपूर्वगणनामिवोद्दहन् ॥ ६६ ॥ ६। क्षेति । यः भार्गवः, दक्षिणश्रवण संस्थितेन, पक्ष वीजवलयेन अक्षमालया, क्षलियान्तकरणानां क्षत्तिय-(१)-वधागा एकादशः सर्गः। १५ एकविंशतः एकविंशतिसंग्यायाः, व्याजः (२) व्यक्षमालारमा पूर्वः यस्याः तां गयनाम (२), उपहम् इव, निर्मभो। १५। ५. दचिणाराग्यनेन रोजवनयेन परियातकरविंशत: ध्यानपूर्धनए नाम सामसनियंभी। । पचाणवीजानि तेषां पतयः तेन। दथिएं अवतधिन सथितः तेन। पश्यिापाम तकरणानि तेषाम् एकेन पधिका मिति. तस्या.। राधान्तर-यम धातास नि। ति । स च दक्षिण कचव लेन मकाचविसंहाराषाम एकविंशति- मष्यायाः सपनाम धारयनिय सभे। मरि कपारस नामक्षमालामेव दषी, कवित उत्प्रेचामुखेन भार्गवस्य भीषणत्वातिपय पोतयितु तषियवधवारमया गपनाबमा। सकिल माग पुरा मिटवधामोंदीत थियौमे कविति. बाराम् नि.वियामकीन । निपवियेर वा द्राम पुन. बियासु तनया सत्पादिता, यथा भारते,-'एवमुचावीरांगदेव महामना । दिप्तत्व प्रचिती कसा मिलपिया पुरा। एक निविये लोकै कृते तेन महर्षिला। उन पादितारपदानावंदपार: पति। ৬। বিনি একবিংশতিবার মহিবুল নিল করি সেই একবিংশতিসংখাবি दएर किन बाकीदरता सादर कदिवाएन। 66. Who, because he had estirpated the Kshatriya race twenty one times, wore round his nght ear a bead of Aksha Aeeds as if for the sake of enumerating that nuinber twenty one. पितुर्वधभवन मन्युना रानवंशनिधनाय दीचितम् । वालसूनुरवलोक्य भार्ग खां दशाच विपसाद पार्थिवः ॥ ६ ॥ [ta) (घ)(), Setogo, पत्र) to court, पुच मी. -
No text on this page.
एकादशः सगः। The king, on seeing that Nhárgıra bent on dretroying the royal races, in order to avenge his father's 'murder, and coneidering the tender age of bis sons and his own old ag", became bewildered. नाम राम इति तुल्यमात्मजे वर्तमानमहिते च दामगो । हृदयमस्य भयदायि चाभवत् रत्नजातमिव हारसर्पयोः ॥ ६८ ॥ १०। नामेति । यात्मजे पुत्र, दारुणे १) धोरे, हिते सो घ. तुल्यम् अविषोघेण वर्तमानं राम ति नाम धारमर्पयो वर्तमान, रवजातं रमजातिव, धान्य दशरथस्य ६२) हृदय. मं,भयदायि (३) भयारंच, इभवत् । ८। सामान्य रत्नमान राम नाम हारमकी (मा) राहातमिाम (साम्य भरदा य 14 पर मानेनरामरतिमामा भाचप्स पदा जिमनीपरहारमित पाहणारा, पाचथापित विmarwartaNEERan. मगर नाम तय पोयामरस बम, पामे E रित 'राम' नाम मोरा जयामास। रायाम पक्ष भरत In भार । कम 'Ram. लोग परत 'राम'-माप सामोरवारि-in- राम'- समाम्। पERT Haran forner खतम. Reभा -RArमाना retir Ottotrar, eran (oilw". Union man (Ortunatogirt,fra (.
१८ रघुवंशम् । गिधोराहिमामय पग: स्नोयंदा सुख...एवम्पशन सपना अौ लो। विद्यते इति। ৮। পুত্র ও দক্ষিণ শত্রু এই উবেই তুলরূপে বিদ্যমান রম' এই না হরিস্থিত ও সর্পস্থিত রত্নের ন্যায় তাহার আনন্দকর ও ভয়ঙ্কর বলিয়া বােধ হইল। G8 The naroc 'Ráma,' being the manne of his son, 13 wel as, of his inveterite enemy, seemed to him at once pleasant AP dreadful, like the jewel in a necklace, and the jewel on the hood of s serpent, अर्घ्यमय॑मितिवादिनं नृपं सोऽनवच्य भरतायजी यतः । क्षचकीपदहनाचिषं ततः सन्दधे दृशमुदग्रतारकाम् ॥ ६६॥ ६६। व्यय॑मिति । सः भार्गवः, व्यर्थम् व्यय॑म् इति वादिन शपम् व्यनवेक्ष्य, यत' यत्र भरताग्रजः, ततः तत्र। इतराभ्योरपि दृश्यन्ते इति सावविभक्तिकालसिः । क्षत्र क्षत्रकुले विधये यः कोप- दहनः रोषामिः तस्य व्यर्धि (१) ज्वालाम् इव स्थिताम् । “वाला भासोनपुंस्यचिः” इत्यमरः। उदग्रा. तारका (२) कनीनिका यस्याः ताम्। “तारकाण: कनीनिका" इत्यमरः। दृ सन्दधे । ६८। स भार्गव., अध्यंम् पय॑म् इति वादिन नृपम् पनवेत्य यत: भरता यजः ततः धत्रकोपदनाञ्षिम् उदयतारको द मन्दधे। साच्यातर-तन... भमपेक्ष्य यतः भरताग्रजेन (पम्यत) नत: तरकोपदहनाचि': उदयतारका ४६ सन्दधे। इति । सा तथामतं भार्गवम् सपागत दृष्टा पय दानादिसनकार, तम पक्व [<<] (t) a' to worship, si aff. (f) a to cross, (for) af टाim aff. (२) हम to kee, विप् aff.
एकादशः सर्गः। १९८ पिनु रामा मध्यम यम रति समम पदति भ, भागवत यावादि तम पनाम्यया प रामाभिमपी हिंाधिोत, मास प्रचारका हरि पपिदेषु रोषालय स्वाहादियो। म मरति,सौद भगाउन marner यायभिप्रायः । समाटे 'अध्यम्' लय पतिः। पर्च नाम देवरितपादिपनार्थ इन्वापादनादिभित्रने, पूजा शिरसि देर करस जला। पर्याय नाय इदम् पयं, पादाभ्या' franमत्ययः। 2018 मिति) 'ही' ' रविकर :- FIR,हिदिनिका लिपिक () बगद, rites THE RIPT REETTER माल 63. He without hording thaking nho was crying l and's' (offarings of reception, furtul bile pyet in the direc tion of Rima (rar lit the elder of Batatai mith hra otr talle dilated and flashing forth the hire of wrath Against the Kshatriyas तेन कार्मुकनिपातामुष्टिना राघवो विगतभी: पुरोगतः । पानीविवरचारिंगा शरं कुवता निजगदं युयुत्सुना ॥ ७० ॥ ..। तेति। रामक (१) मियत गाना regi विचारिता, पोरगिरता रहा, तग भार तिमी मीरः, पुरोगा पात:, राघर. ork(s । नि to real-tre-rt utte रघुवंशम् । ००। काम कमिपा मदिमा परम् पीरिपारि कुर्थता पुतला वन (भागंवेग) विगतभी: पुरोममा राप निजा। पापानां-बाभनिएका राष्टिः गरम पहलीविपचारिकभन युनयः सः (भायंव) विगतभियं पोयत राघवं मिजवाद। जति। । सहि हार्थो भार्गवः शरामनं मुटिपीर' दधान. पर पहली मध्ये धारयन पुरो दणायमानं निर्भयधित राघवं बम पारमे । कार्य धपि नियन्त: निवड मुष्टि. येन, म तेन। वियता भी. मयं यम्य सः,, भागवदर्शनेनापि परिचलित इत्यर्थः। प्रो. विवर परतोति तम्। योडम छ युयुत्स तेन, युधधाती. सदनात उपन्धयः । ৭। যুদ্ধঃখী ভার্ণব মুষ্টিতে শাসন ধারণপুৰ্কক অঙ্গুলীবিবরে শুর সংসা কত, নির্ভয়ে সপুপ দণ্ডায়মান রাঘবকে কহিলেন। 70. rie in the attitude of combat, firmly grasping his box and holding an arrow between his fingers. thas addressed Rághava (C#), who stood dauntless before him. चत्वजातमपकारवैरि मे तन्निहत्य बहुशः शमं गतः । सुप्तसर्प व दण्डघट्टनात् रोषितोऽस्मि तव विक्रमथवात् ॥७१॥ ७१। क्षति। क्षलजातं क्षतजातिः, मे अपकारण पिट- अधरूपेण, वैरि देधि, तत् क्षत्तनातं, बहुशः (१) एकविंशतिवारान्, निहाय, शमं गतः व्यस्मि, तथापि सप्तसमः, दख्घटनात् (२) इव, सब विक्रमस्य, श्रवात् (३)याकर्णनात्, रोषितः रोष प्रापितः, व्यमि। । पवजातं मे अपकारवैरि, तत् (चवज्ञात) बहुशः मित्य समं गय [१] (१) बg many, यस् af. (२) घr to disturb, युट् aff. (२) to hear, aff. .
एकापसमा (अधि), सप्तम दानादिप तव विक्रमात गेषित धि। पाचार-- चनातन पपकारियरिणा (अभ्य३), (मया) शम. गतः, मनपा (मया) रोपितेन भयते। रति यथा कनिद्रित. फको यश्या पाहतो रोषात पाघातकारिखम भिधापति, तथा चिरात्सम गती व पराक्रमभयम पाहत व यम.. भोरे रोषातु त्या माना। स्वामहत्वा न मिति इति भाव.। पन भाग- पपरिकमा दर्षन पामय चचपम्ययम्। यथा भागरिमेष ममं मत ति तथा सविशेषच सघरत, पमयोरपि माम्य' संयम्। 'पपकार. वरिचपकारशदः पानमनभामधेनुगमापारपियवादिसूचकः । "मगत.'-चौकादि पदावचनात् परमधात निहत । ৩৯। পাতু ক্ষত্রিয়াটি আমার , আমি উহাকে বারবার সংহার सरिता, ना कि निजिउ म रमन hि, তেমনি তােমার বিক্রমের কথা শুনিয়া আমি বুপিত হইয়াছি। 71. The Kshatriya race, my enemics for injuries done, harc I destroyed mapy a time, and I have felt appeasel, but the report of thy valorous deed roused me, at the rough handling with a stick rouses & sleeping serpent. मैघिलस्य धनुरन्यपाधिवैः त्वं किलानमितपूर्वमक्षणोः । तनिशम्य भवता समर्पये वीर्यशृङ्गमिव भग्नमात्मनः ॥ ७२ ॥ ०९। मधिलमोति। पन् पार्थिद., धनमितपूर्व पूर्णमा मितम् । उपपेति गमाग । पम्य मैथिलम्य धनु स्वम पदो) पतवान् पिरति वातायाम्। “वातासम्माययोः किल दम 1 [1] () Kए toil,-रोति। रोग। परन्। पार " १८२ रघुवंशम्। तत् धनभं नियम्य थाकण्यं भवता, चामन : मम, बीयम् (२) एव , भम् व ममध्ये (३) गन्ये । यी पमतम मेनिनलम ची किन निमम ममता पाममः बोभम् समईये। गचामां-पतु या परत..IRAमम । ति। ०२६ मार ग्यित या राममम स पूर्णम् पये रामार मा मितमपिन, ततधन भनकतामा वपा मम दो मा मनिष रम्बई भन्य। यचा कायाप प्रतिनिनिराकरमाने प्रियतम का म मति मगपोच्या श्रीधधितो भाति, नया रधनुभाग मम प्रियतमायां पोरकीता इतायां बया परमपि मनात र शोधरितोयि माता। 'पपपी.' पण मायाम् इति धातो: कतरि नहि मधमपुर कचनम् । 'दीयमाम भयम्'-'यथा भप्रमजी उपमादिरविधितकर इति भाव',' वि दिनकर.. ৭২। যে ধনু ইতিপূর্পে অন্য কোন রাজা নত করতেও পারে নাই, তুমি না সেই পনু ভয় করিয়াছ, শুনিয়া আমার জান হইতেছে, যেন তুমি আমার বীর্য্যরূপ सूत्र उप त्रिया। 72 Hearing that thou hast broken the bow of the king of Mithila, that fonled all other.kipgs.in the bending thereol, I have felt as if the crest (45 lit. beans “horn') of my valour has been broken by thee. अन्यदा जगति राम इत्ययं शब्द उच्चरित एवं मामगात्। 'बौड़मावहति में सं सम्मति व्यस्तत्तिरुदयोन्मुखे त्वयि ॥ ७३ ॥ &c. चत .. (२) वीर a hero, यत् aff. (३) सम, अर्थ to ask,-अयते। पायात बाधित। पर्थयामद, &c कम्मंधि-पाते। पाथि-माथि । ..र्थित:.&c. , 1 .
रकारशः गळा
०३ । अन्यति। अन्यदा (१) अन्यम्मिन् काले. जाति,
म उदयं पाद:. उहरितः गन्, माम् एव प्रगात, गम्प्रति लथि
उदयोनुग्वे गति प्यन्तरक्ति विपरीततिः अन्यमामी ति यावा,
3: द. मे प्राइम (२) थावति मजा करोति ।
समक्षा ग TEH A GIR,
RA, Rinम में ... ART
THEममनिधि, प
... संत,
१. म. म. g7 NERI
faren नामा -
inा wiatri I TOTA
ay I' Pron Vilwimmifम-म
हनिमाRT EIMITE
Tianापर REPRI Munartun
... Tv RIP.: ...or
EMAILanuTOR
1. TOPai.insar..."
1॥
.
.
".
.
16
Rea पवंशम्। विभतोऽस्वमवलेऽप्याम्हितं छौ रिपू सम..मती समागसी। धेनुवत्सहरग्याच हैहयः त्वच्च कीर्तिमपहर्तुमुद्यतः ॥ ७४ ॥ ..। म तिशप (१)ौपानी पि, पति सग(२) पविभतः मग. गमागमो गुन्यापराधी. frest, धनी पियोममोः गया तो का कोलगपjग. उ. उ. पप पारये भारतमा "मापापमान सम्म सोमपातलो बना। महार व सोममा मामान ।" ति। एम मम ' torren " .uture.com एकादशः सर्गः। विदा भिन्च । ममम पागः ययोती ममाममो। 'मनोति माती: माने मामेति र वर्तमानविषित-योमात.'मम'रत्र हो। । पाकि उनका इन रिमा कि। ताकियामा - (0) पत्र २९रजन করিয়াছিল বলিয়া এবং তুমি অামার বাহিৰে উদাত বলি। 74 Armed with a reason which eren a mountain conid not Wunt I have only two chemins equally ohnesiog ishra (minden ) for carrying away the calf of the (sacrificial) comr, and thou for attempting to rob my fame. क्षत्तियान्तकरणोऽपि विक्रमः तेन मामवति नानिते त्वयि । पावकस्य महिमा स गग्यते कक्षवलति सागरेऽपि यः ॥ ७५ ॥ ०५। पत्तियति । तेन कारणेग, शियते येगागो परयः (१) क्षत्वियातम्य परण पपि, विक्रमः, त्वयि जिते, मोम पवति (२) प्रीमति। तपाहि. पायकग्य (३) को, महिमा र ते(e). कक्षवत् पाव। तत्र तरवेति रामरति । पारेपनि पति (1) 104]). to do, or to catter, Santonkar.-- । ।। . .-white ac (6) F to purinet (r) reto meet, ...। fukcien& its-retara THI. tac (t) to lurn,-Raftara प्रा. Ac.ont-caific रार कच. एका ५। १न, नियमापरि विम: यो मागसवि पायस मस्मिा ग: rat य: पण मार । वामet-- भनियकामाfafar frमा मानदेन हायपि यति धमतमा पनिपहप गलिग नामिय. xxfatी या वियप समाते. तमनहरमदान तीन पाते, सार येनामा मागमपि सामानं भारोग का तमो गपयामि, वागहमदार में तेजी ना. याम। मलंचनियमपि तात किन मे पोर यात तर निती "ति भाप । ' पाय' पारिति पापन् । 'मागप' अप्रिनिश्चापकाना मलिलान नि ममद्राय गर्ने इति दार। पय मनियापो कोष रावस्य मारय. भागंजय वाडाप्रमा, घि नाइमा थाकमान चौपम्यम्। 'पवन' &c.-'मायरे' इति इसमयम उत्तम्पतत्वात उपमानेऽपि कचं मामी, मरम्पलाच कान वा पति, अशा कपे दर कमवत् । एवं पटासादविवायें वतिः स्यात, पEna इति। ৭৫। গবৎ তোমাকে না আয় করিতেছি, তাবৎ আমার কুসংহী পর- মেও অনি সন্তুষ্ট নহি, কাষ্ঠে যেমন সমুদ্রেও যদি তেমনি এফলিত হয়, তবে ত অসি নেই নহিনাই লোবে গণনা করে। Tlc fame of my valoar as the destroyer of the Kgb1- triyaz, does not please me so long as thou livest unconquered i that power of file is to be praised, which burns in the occia in 41.e same manner is it burns in the wood विधि चात्तवलमोजसा हरेः ऐश्वरं धनुरभाजि यत्तया। खातमूलमनिलो नदीरयैः पातयत्यपि मुटुस्तटद्रुमम् ॥ ७६ ॥ . ।
एकादशः सर्गः। । विद्वीति । किर, ऐश्वर (९) धनुः, वियोः, योजसा (२) बलेन, यातबलं इतसारथ, विहि, यत् धदः, वया पभाजि यति । भन्ने चिणीति विभाषया नखोपः । तथापि, मदीरयैः खात-(३) मूलम् वदारितपादं. गटामं, भदुपि पनिलः (B) पातयति (01 ततः शिशुरपि म धनुरभक्षिमिति मा गाति भावः। च (किच) र तनु भाग. (नारे पोजमापात. पाल विहि। म पप मिल मटौर खातमून्द सदुम पातयति। हर महादेवम्य एटम धरम । पानसंबल यस्य तनपानम- नम्। हा या टोरमा • पातानि मूनानि यवतम्। 'सभानि या समिप भ्यान, चियप) प्रलाये परे भन्नधातो मकारक कम्पिको लीप दान. यदल भई चिपि । वाच्यामार-पिपुर धन राजविताम त्वया . या त्वम् सभाहची, खातमूख सरगुम मृदुनापि पालले ति। या 11 दो वेगेन शिचिटौतमल सौरतर स्वल्पगोऽपि वा. पान तथा विदेशमा मिमिकतारकामुक व पक्रिनपिन्दम् भो, तसे तय किमपि पोरष गश्च या म। परदेषकम्य ते का भाषा रति भाग । पुरा किन विकली तिमशेयर धनुषो निमम। यम तयो का शिपाय, हम यय पर किये ६१. तापम सचते। पता वा रतियोः की सहर रतिमाच पाए। नपरोपावं तमोतिरोध बमयामाम । एवं तिप्पी ले १० भरा सिपबार पर शिकार सिर मस्यामास । दस. 6 [00 (Orgoda..to lire ETAN (१) पण to dis. wali. (tolite, ree A. (५) एन to fan fes),- पायावर पाया पद पायामपान&c.
ma যমিনাঘ হয়। मामय मगरं विकृप्यताम् । तितु प्रधनावमय तुज्यवाहुनरमा जितन्वया ॥ ७० ॥ ७० मदिति। यस सम्मान. मीयम (दम साधी पापा, ज्या मानाय सोप्य ! लामि भयपनादिति र देर। सार यया सथा, लया दिपा (e). प्रन (8) रस लिष्टतु. प्रथनं वापदान्तान प्रत्यर्थः। "प्रनं गारगं रज:"f विन्धः। समाधि मदन रायपि, यच तुल्यवाहतरसा समझाई "तरमी बलरंचमी" यमरः। त्वया जितः। सम्, मदम् हम यु ज्यया मगमष्य मगर विरूपताम, वि. एमपि प्रदतुल्यातरमा त्वया शितः । बलेन। 01 [6] (1) मत् for a mine of (२) श, युध to fight, aas पाययो र नेग, युध सम्पहारे, घष कपिधानमो. (२) वि.स to draw,- की। यताम् । पपात । प्र1ि &c. (४) प्र, पा to hare, eaf
एकादशः सर्गः।
1ोहा बघण
मग तमाम था तथा
समरमा वाचाल .विकाधनेम वीरता, एमाप मालाबार.
९ मजितान् । सात ।
०। मही मेवमा का य'टव मम धन पायापध
कन्दा पाए पनी प. नदेव ला में नकल राम ना .
मन मोकपिधामि। मदर कण ममत्र कवन भनने काम 'कमत पर
एमयमाभधाम मन्थ ।
सन मा मदाम में कमत
भकीय ४१ भगवाय कर्षक गम मदद पाक मे
माय माय टटो।ना. . या
"।
f42.
1m 1Met,141
-
arrow.aler favun.ng to
con.hathrut ...
conuertlere ms equal in it."
Cat
कातरोऽमि विवागतानिपा
वर्जितः परशधारया मम ।
ज्यानिधारावाहिका नया
वध्यतामभययाचनाचन्तिः ॥
९। साति। परिघा उदार म
परपधारा (1) कसिr), TR Entire
lu Horh, ५..
uttraina. (M
An! of If Raa are rgn mir.: पार प्रामिः या माR () " पान सुगागरा n, REnlineKIRTAirte.r Asia Insign " २०० पाना स.स on eatment, ... Rein पो. KitainmMEAF HISAREERI Ek Arr MATRIMItni जापEfiri,Ratnmriterandir न. १tune. RIPETue fruitml मालाचा भRAKURREnert 1.1.15PMER.. ORIEF A ne'. पराया। 78. Or. If thon hut keen frightened his the sight of my are turn nhing forth its fire, then. mta thine joured hards, a lose finger hare beca Laniened in vain lg friction with the bow-string, crare thou my protection. एवमुक्तवति भीमदर्शने भार्गवे स्मितविवाम्पिताधरः । तद्धनुग्रहणमेव राघवः प्रत्यपद्यत समयमुत्तरम् ॥ ७ ॥ ११) बन्ध to bind, कम्मपि,-बध्यते । बध्यक्षाम। पबध्यत । पश्चिा पाई। &c.,&c.
पारमा । एमिति। भोगाने मानवे, म उनि गति, , मि (१) दारोग, दिगार पन्. लहानग्रंपगमेन म_(1) उचितग. उत्तरं, पदपदा डीपकार। ...मीने मागम मन परता • मा माग र घ fortal प.म। ०९. भपते परगाय मागकता. भासद नरम बाम रटाने क.. इस काम पार Triveir witne रन बना। " भरा नमाति म । 'भ'मटाने माग कामादिशापि सपनामा मात्र गम. -- कमायांगांप विकार' 8 किम:मन नेम . दत फगत पर सम्म म । मम त मानमारम' ति चितम्। ' हायव ममम घर पद-मम ममान प्रल ते शिक्षा सतरम' रत व । Er.-हिसारदिन पंव वामन बनी मघ । नीधी दतिमकुहम वदति मुमन, करोयत। 01 नाम " REE नियमित दे दो बार है जान दिएनन । 79 The ariul Bhargara harire Fand thus, Raghara whose under lip quivered 11 3 gentle smile, took that bow as a fitting -eply. पूर्वजन्मधनुपा समागतः તોગભિાવન [८] () Pal.
२०२ रंघुवंशम्। केवलोऽपि सुभगी नवाखुदः किं पुनस्विदशचापलाग्छितः ॥८० ॥ ८.। पूर्वेति। पूर्वजन्मपि नाराययावतारे यत् धनुः तेन समागतः सङ्गतः, सः रामः, यतिमात्रम् यत्यन्त, लघुदानः प्रिय दर्शनः, व्यभवत्। तथाहि, नवाम्बुदः (१) केवलः रिजोनि समगः (२), निदशधापेन इन्द्रधनुया, माञ्छितः (३) चिड़ितः कि सुन., सभग एव इति भावः । ... स: { राम.) पूर्वज प्रधनुषा समारत: रसन) पति मापदर्शन, पभवत् । नवाम्ब दः केरलः अपि मुभग , विदशा पलादित किं पुनः । वाचान्तर-पूर्व जन्मधनुषा समागतेन तम पांतमा लघुदर्भनन भूयत, नका बुदेन कैबलेनापि समगेम (भूयते) त्रिदश्चापलादिम कि पुन. । इति । यथा हि स्वभावमपुरा नोसिधी नवजलधरः विधिक इन्द्रधनुषा सात कमपि शोभातिशयं दधाति, तथा भिमगंमध राति: नवजलधरण्यामो राम खन प्राक्तनेन विधनुषा सहतः कमपि शोभाविशय दधी। 'योग्य योग्ये न युज्यते' इति भावः। अत्र राधवस्य नवाम्बुदैन धनुषय विदयापैन औष- म्यम् । ला इष्ट मनी वा दर्शनम् प्राकृति. यस्य सः। विविष्टेऽपि उप' इत्यमरः । 'लघरगुरौ च मनोई नि.सारे वायवा सोवम्' इति मेदिनी। 'कि पुन, मुभग इति किम वयम् इति भावः। 'उभयोरपि विपत्तान पूर्वजन्म परशरामरूपं तस्य धनुषा' इति दिनकर । ..। गिनि मित्र नमीटनाद (नाबा नानाप्द्र) पत्र महिउ रिनिउ शो| নিরতিশয় প্রিয়দর্শন হইলেন; দেব, নবজলধর সহজেই সুন্দর, সে আবার ইন্দ্রধনুর ८.॥ - যােগে কত সুন্দর দেখায়। [२०] (1) नव new, aw water, दा to give, pat. (२) A good, मग glory, from a to serve, paff. (३) लाpि to mark, raff.
एकादशः सर्गः। २.२ 80 Tolding in his hand the how which mas his in his former state of being, he looked cxceedingly charming, a newly formed cloud beautiful in itself becomes unspeakably such, when united with the diripe bow (rain bow). तेन भूमिनिहितककोटि तत् कार्मुकन्न बलिनाधिरोपितम् । निष्पभव रिपुरास भूभृतां धूमशेप इव धूमकेतनः ॥ ८१ ॥ । तेनैति। बतिना तेन रामेण, भूमिनिहिता एका टिः यस्य तत, फर्मये प्रभवतीति कार्मुकं धनुर। किभियुकम्प्रत्ययः । व्यधिरोपित (१), भूमता (२) रिपुः भार्ग- थि, इमशेष धूमकेतनः (३ पमिः रव, निष्पभः निस्तेजस्व , पाम भभूद। थामेति निम्न्तप्रतिस्पकमध्ययम् । दीमार्थकस्याः इयं वा। ५। परिमान मेप, मममितिककोटि तन का क च प पन ममता पर हममेष चमकेतर स हिy 13, गयानर - बही - ... rfeitfaran. अमना रिपु मधेष कैम र मिपूर्भच भो। हि। । महाभाराम पास पीनाम स्टी र पर करीन. राममोहन रक्षा सममान एक रिसमा 'मी Mistan [1]ROupertogrow, चि) Reath,uto lioll, irmal, भवन, Uthimule,kar symbol, from fanto ahidi mi Pratisfruit Pre- 10 Cota trim in EE मी Matrni भाng५८. ."२०६३ : hr . RE......1 m. romart timirmired th-tor Birsiniline me.nisat on on th-cen the corry ol shohings teil courrateline oe wel has only 1:3 seca! तावुभावपि परस्परस्थिती वईमानपरिहीनतेजसी। पश्यति स्म जनता दिनात्यये पावगी शशिदिवाकराविव ॥ ८२ ॥ २। ताविति । परस्परस्थिती यन्योन्याभियुक्तो। बई भानच परिधीनञ्च (१) प्रति इन्दः, वईमानपरिक्षीने तेजसी ययोः नो, तो उभौ राघवभार्गयो व्यपि. दिनात्यये सायंकाले, पासि भवौ पाळणौ (२) शशिदिवाकरौ श्व, जनता जनसमूहः। परमगन बन्धुभ्यन्तति तलप्रत्ययः । पखति सा अपश्यत् । यच राघवस्य अभिना भार्गवस्य भानुना यौपम्य अध्यम् । [२] (१) परि, I to quit, it aff १२) पवन a kaut, &c. अ.
-- एकादशः सर्गः। २०५ । परपम्पती वईमापारीमतेजमो तो हमी पि, विमान्यये बचौलिहवाकरी ,मना पश्यति । दागिर-... सभी तया हरति । । यचाहि पए मध्यागमे, एकत: किरणे परितोयमानी भिकर: में सायनम् वनम्बते, पनवनिगाकर कमर मकलाभि कसाभि. समु. त, तथा सटामीम एकता भार तेजमा परिसीयमा कामपि विमानमा माम् पयतेन, न्यत सघन केनापि तेनोविका भय भासतेस, नोनीत स्थिता म जना मविश्वयम् मोकयन्ति । 'परस्पर- यतो'-पोय प्रविधिमादेन पतिमानी इस विशेषण 'शशिदिवाकरी' लावापिटक सपा चन्द्रोदये मुलं निलीयने सम्बाद न घन्ट्री मिलीयते, राषिभाव । चन्दम्य पूर्वोट शम्पनाच 'पार्थको. स्वाद अनुरूप गोको यथा शाकुन्त ने,-'याकतोस्तशिपर पतिर्गषधीमाम् पारिष्कृतारा रमा एकही। प्रोग्यस्त्र युगपदव्यमनोदमामा लोको नियम्यत तय शानी। रति । पहिया ड्ट पाका राम्रा बारा, लकन से.मि गार भूमिमा नाकारलाभार VERSEग्नि 62 The two heroi's mtanding face to face in a hostile attitude, with power increasing in the one, and drereasing in the other, wire teen by the people, like the sun and the moon, at the evening of the fall moon. तं कृपामृटुरवेच्च भार्गवं राघवः गवलितषीयमात्मनि । खन्न मंहितममोघमांशुग व्यांजहार हरमूनुमनिमः ॥ ८३ ॥ । तमिति रससदिमःसन्दसम, पार राम, - ? afont. AfnlinMATE भार, मा. संगिग (१) पम् बाम (पासपामार पमा। . mere par . HEARTrim मरिvy AIRai MH HIR PERIES NEETre are n, r! - मारापर... 1 REATRE रमfram भामा uोग ५ Teriwar पg 'aution, faitale art. RA MERICT मात कराय। दास मदतान: करपवान रामस परमावि समते। 'परसाद साप्रतितरिय भूषितम् । ... THATET Res मानिसका उ करिता करिगंन । 83 The kind-hearted námi who resemble th: son el Hara (troy i en*e). finding margira' shorn af 1.** energy, and his own in Lallille errJw fired to the low, thus ał dressed. न प्रहर्त्तमलमस्मि निर्दय TET विप्र इत्यभिभवत्यपि त्वयि । शंस कि गतिमनेन पविणा हन्मि लोकमत ते मखाज्जितम् ॥८४॥ [३] (१) सम, धा to hold, or all. (२) पाय swiftly, गम्, to gor (गच्छति, गौंड):
एकादर; संगः। ४। नेति । पभिभवति () व्यपि त्वयि,-विप्रति हेतो, निदयं प्रदमि. पर्न सक, न धम्मि, किन्त, थनेन पनिया शरेय, ते मतिं गमनं इन्मि (२) उत मार्जितं लोक सर्ग, इन्मि, शंग (३) दूषित भिमति सपि मयि वित्ति ने दियं प्रभाव र पशि, मनपरियारतिरन्दिमागहमीकसि। (मया) र न भूले. ते पति अपाती लोक (मया) मते, (31) नाम् । तमा पापद्वारा. पो, ममतपय विभागाने Anम, रातिमा free rमार- ''जो #fearway ETARTr.. TREATurn mahiram TRamfarmera feer ERArtfarmer' -- an F1. Inch To Two songht torreTHE TER: . .Draman I ran rot trut... Dearrrrrrolem torr attl.. ... ... Youtines from Ift: ART' [ Harin... Tirt1".
. ." २०६ रघुवंशम्। प्रत्युवाच समृपिन तत्तुतः त्वां न वेनि पुरुपं पुरातनम् । गां गतस्य तव धाम वैपावं कोपितो यसि मया दिक्षुणा ॥ ८५॥ ८५। प्रतीति । ऋषिः भार्गवः, तं रामं प्रत्युवाच । किमिति ? तत्त्वतः (१) सरूपतः, त्वां पुरातनं (२) सुरुषं पुरायपुरुषं, न मि इति न, किन्तु वेव इत्यर्थः; किन्तु गां गतस्य भुवमवतीम्य, सव वैष्णवं धाम (३) तेजः, दिक्षुणा (8) इयुमिछुना मया, कोपित) हिप्पसि। ८५ । पषि. त प्रत्युवाच, ला पुरातन पुरुष तत्त्वात न वैधि (इति) म, जो मतस्य तप वैशव धाम दिदृशुपा मया कोपित हिसि। वाचान्नर-कर्षिया र प्रत्यूचे, व पुरातन: पुरुष (भया) न विद्यसे (इति) न,... दिन (वा) कोपितवान् पस्मि। इति । ८५। भार्गवी राधयमेवं प्रत्यवदत,-ब शाशतः परनपुरुषोऽसीति जाना ये, किन्तु रधुना पृथिवीमवतो मानवभावमा यि स किल मानबदुःखमी भगवत्स्वभाव सम्बंथा विद्यते न देति परीक्षार्थ मे मान महानु कुम्लो ल, पतएव त्वं नया शानतएव क्रीध गमितीऽसि तव तत्व नानताऽपि मया इन खादेव मतम, अत: चतन्यो मेऽपराधः, इत्यभिप्राय। निषेधा हो नशब्दो वेनि एव प्रति मौकारस्पार्थ गमयतः । ৫। মহৰি ভার্গব তাহাকে উত্তর দিলেন যে, আপনি পুরাণ পুরুষ, অাপনাকে প্রকৃতপে জানি না এমন নহে, আপনি ধরণীতে অবতীর্ণ হইয়াছেন, অতি আপনার বৈ? তে পরীক্ষা করিবার মানসেই আপনাকে কুপিত করিয়াছি। [५] (1) दस truth, 'तमि aff. (२) पुराold, g aff. (E) ur to hold, मनिन् aff. (e) to see, सन् (desiderative form} reff. (५) to be angry, (वि) + af. 'न वैदिन-पत्र 1 चार 4 भग्नमात् करायगपितिः पावमाग यमुधां ममागगन् । आमिती नविपर्ययोऽपि में नाध्य व परमष्ठिना लया। । भefa ForfrE FESTR- पण पाप मामीएम । 'Hariस r re मायामा गुमा) Eram erantr। येवानि II गान। (ERam जापा ran) लश मे, पामेटिना घria in En. जयविषयक (0) परामयापिका ) II । । NिUARORI गमgram CAR) पपलिया गया..य रिपोरिष 'Main' ' ""८" HERin तिममाराताम्। जपमय 445. Intent -- परमहरादयाननविपर्याय ८। पिaiरिच पिदान पाम 1 TATrensic Foपिलासवरा दान, पी में bfreonatefe, yा पारविक कामयानुनीयम्। ciinfo पास परामर निदा प्रधान पार सदाए मायास पतएवामय पयर [२] (१) बस wealth, धा to lold, and टाप (पिरि instagrererse, Can praise, of, r REET REEMA RL REAR MILI मा infHI Irritate AreFR: . रामा Pukaran tin ITE 1 पासवासी enkrantfastnfair PHLI BALTH GRAMI Serful Here are RTIERecipe:: गाय दो श्रीसमरा, TIR amarrierrern7 शबानान tnt 50. I, rho hare reiluecdd to zakes the enemies other and made on alınolute gift of the ver girt carth to a do svet person, decin this side it by thre, the Supr me Deity, as a glass तगति मतिमतां वरमितां पुण्खतीर्थगमनाय रच मे । पौड़यिष्यति न मां खिलीकृता खर्गपद्धतिरभोगलीलुपम् ॥ ८७ ॥ ८७। तदिति । तत् नम्मात् कारणात्, हे मतिमतां वर पुण्यतीर्थ-(१)-गगनाय प्यामियाम् पिता ने गति रक्षा पालय, किन्तु खिलीकृता (३) दुर्गमीयतापि, वर्गपद्धतिः घमोग्लोलुप भोगनिस्पृहं मां न पीड़यियति (४), व्यरातामेव जीत्यर्थः । [७] (१) [ to puify, यत् aur एक augment (पू पाती. यत् पगागमय इखवच पाती., पुरसम्), and a to cross, थक् al. (तीर्थम्) (२) पाप to have, (सन) a all. (३) खिल unploughed land, yि ah.
एकारणः सर्ग. । मतिमता पर। हत पुरतीयंगमनाय मता में गति रच, खिली. तापि सर्गपद्धति; अभीगमाघ मान पोपियति । ८) मतिनाहि किसने एपामिति मतिमन पाम् । पुण्यापि नौधापित गमन र पशिला षिला मपद्यमामा हता पिलोकता। सर्गम्य पति.। भागे पोन्नु प., मन मानत भीगलोलप, तम। पाचार- वयासमता में गति रक्ष्यताम, चमोगलीपीन खिसोलतया मग पहत्या न पोधिये। रसि। । माताह' यया पर पुतीय गन्तु गया मे तो गनियति १.हिम दर्गलोक, मार हामी किवपि पमनुभवियामि, यवः अञ्चमीमतिम मुमुक्षा में किया अपमापनेम बगए प्रयोजनम् । सद्गतिम्' पर ममस्तपद माहा गति सदास तामा गत प्रसिइत्व पाकाशा. दिगमन सामया। पुतीय महेन्द्रपवतरुपयम्। पुरा किन नाम- न्य राय महारत्वा पाचव्या राबोम वमामोति प्रतिकात वानः ततः भलिकामपन सरदत्त महेन्द्र पचते दसति खलीलता विस. मात यामम् यमरः। पप्रात दुर्गमत्वादिमा मनमधारतिमिन्न । भूताधि । ..। घरपरिमार मार का और रमति सान, करन का मौका दाद ना, कान यानि Tra बनानादि। 87. Therefore, Othou, the best of the intelligent, spare my Power of locomotion that Intest the sacred placts of rul. grimage, If my hastage to heaven be clorld, I shall not frel Alictel, because I have no reliso fur enjot Diehl प्रत्यपात तथेति राघवः , प्रामुखय विससर्ज सायकम् । ntodo,mal. (४) to pain,-पौल। दि परन्मामा पषि-दोचते। पौरि पोस्ति ac . २१२ रघुवंशम् । भार्गवस्य मुहतोऽपि सोऽभवत् वर्गमार्गपरिघो दुरत्ययः ॥ ८८॥ . ८। प्रत्यपद्यतेति । राघवः, तथेति प्रत्यययत बडीशतवा प्रामुखः इन्द्रदिड्मुखः, सायकं (१) विससर्ज च | सः सायर संकतोटपि साधुकारिणोरपि । करोतेः किम् । भार्गवस्य दुरन्दर दुरविक्रमः, वर्गमार्गस्य परिधः (२) प्रतिबन्धः व्यभवत् । राघव. नति प्रत्यपात प्राचुर मायक विमसभ्वं च, म सायब सक्त, अपि भार्गवस्य दुरत्यय, स्वर्गमा परिघः अभवत 1 ८। प्राक् मखं यम्य मः प्रामुख पूचीम्यः। स माधु झरोतीति सुर तम्य। दुशार अत्यय, प्रभावी यस्य म दुरत्यय । त्यभात, प्रामुपेन सायक, विसराज च, सेन टुरन्ययेन वनमार्गपरिषद यत। ति। सथा करीमोति मागं वश्चर्न प्रतिय त्य राम, पूर्वाभिमुख सन् चिचेप, सच बाथ वर्भागभाग्य मोऽपि भार्गवस्थ स्वर्गगमनस्य दुर्निवार तन्य वर्गसाधन पुण्य निराधकार प्रति भावः। मेरी पूर्वज इन्द्राधिष्ठित. खो विद्यते, पतएव 'मानप' इत्यनेन रामस वगांभिमुर ८) . - वाच्यातर-राखत द वयी बभूव। गम्पते। ৮৮। রাম তথা বনিয়া স্বীকার করিলেন, এবং পূর্বমুখ হই শরক্ষেপ করে তব পুৰসন্ন ইতেও সেই ধর তাহার সূর্গা দুনিয়ার প্রতিবন্ধক হই। ss rima expresserl his content by saying.-be it so, al turning eastward dartei luis arrow; that arroit became an i surmountable obstacle to Bhargara's passage to heaven, thou! he was possessed of sourits राघवोऽपि चरणी तपोनिधेः ." क्षम्यतामिति यदन् समस्पृशत् । [])ो to destroy, म. (परन् to kileaf.
एकादशः सर्गः। २१३ निर्जितेपु तरसा तरखिना . .' शप प्रणतिरेव कीर्तये ॥ ८ ॥ । राघव रसि! राघवः थपि. क्षम्यताम् (१) इति वदम् पोनिधेः भार्गवस्य, घरको समस्पृशत् प्रयनाम । तथाहि तर. खमां (२) बलवता, तरसा बलेन, निजितेय शत्रपु, प्रणतिः एव ये भवति इति शेषः। प्दा सघन पपि सम्यताम् इति वदन्तपीमिधे घरपो ममपात, तर. विना तरसा निमितेषु मा पनि एम कोत्तये (भवति)। पाचार- राघरापि चम्पामिति बदता घरको समसश्य क्षाम,... सम्या कौतये (ब)। ति। । रामोऽपि म मा ति कथयन् तपोयसमन्वितं भाग माम। सस्तिमेव एतत् लोकोत्तरविनयशालिनी रामस्थ, यती बनिर्वि- अगर सभामादममेर जियिना कोचिंकर भरत। 'वपोनि बनेन भागवन्य पूजनीयलम् एतम। 'सर' परे रनिद्रा टनिरिज 13 नन, कान, नाटिरियोमर खारे शैतनवाचनमान करता 89 Hamaalso touched the feet of the ascetic, asking for. girencsa , humility on the part of the powerful towards fallen (ace farmas lit risqusshed by power) foes, redounds to their glory. राजसत्वमवधूय माटकं पितामस्मि गमितः शमं यदा। (R] Or to pardon, तम-KRIमै। &c.करि-मनासा मत-मोद राम &c. (वार) भने । पचमन । मिर- परमे। &c. सम:40. (१) रस् trungth, ví a. .
राम: . - नन्वनिन्दितफलो मम त्वया, नियहोऽप्ययमनुग्रहीतः॥ ८॥ ...रागसत्यमिति । मानुरागतं मार.राजयत्यं परमो सुगमधानत्यम्: प्यवधूयः पितुरागतं पिया, भमं यदा गमितः मि सदा स्वया मम यपेक्षिततात्न्यनिन्दितम् चहितं. मानसर्ग शानि लक्षरां यम्य स' प्ययं निग्रहः थपकारः यपि, प्यनुग्रहीता र गनु उपकारीकृतः खन्न ।' ...। माहक राजमवम् पय यदा पिन्सम गति पक्ष (सदा त्वया, पमिन्दितफलः संयनियमिगत मनु याचार- 1.) यदा (मा) गांमतवान् पमि, पमिस्टिफनम् रम निराहम यकीकत वान्। इति। । योऽहम पर घनेने नियईई मावकलांगत तौसभाव विराम तिकुवोचित प्रभोदक शान्तिमांग प्रांतोsथि, ततः त्वतम्भ' नियमपि महोपकारकम् पपई मपयामि। 'सकामानि निधनान्यपि तारयन्ति' रवि भावं । 'मांढक पत्रियकुलोषितम् इत्यर्थः । 'राजसत्वरंजः प्रधानम् पस इति राजभो रोगमप्रधान स्वभाव, तम्य धर्म राजसत्वं, कामक्रोधादिर मावत्यम् इत्यर्थः । रजोगुणप्रधान विसभाव कामक्रोधादयो मूछन्ति । यथा कथित धुलिपिकप्तष्टि; गन्तव्य' भागम् अपश्यन् अपधे, पदमपंयति, तथा रो- गुणान्धोऽपि विवकमूढः एकार्यमनुवाति । उक्नच नवमे सगें,-'पपणे पदमपं. यन्ति तिवन्तोऽपि रजोनिमोलितावित सम्बया: विगुणात्मकन्वेऽपि शाचित कस्यचित गुणस्य मयन्त दृश्यते । यहा, 'रानमत्त' राइ क्षत्रियस्य सल सभावः गुणो वो, 'सत्वं गुणे पिशोधादी दले व्यवसायो इवि वि.. पवियोचिततेन.प्रतापादिगुणः, 'अमर्षपसभावी वा राजसत्व, तन पवधूय इति '- 2. [२०] (१) रनम passon, &c पर and aaafis.- (१) अनुय: favouri fa aff. or to do, aff.
एकादशः सर्गः। २९५ व्याखानापमानते। 'मम' शामि मलपमधामन्वमिति यावत्। सच गुमधाना पायेण मानपा, रजोर मचानाय पिया। ১। আপনি যখন আমার মাতৃলোচিত রাজসিক ভাব দূর করিয়া আমাকে পিতৃকুলােচিত শান্তিপথে স্থাপিত বলেন, তখন আমার এত নিগ্রহ করিয়াও पश्रमकान रहिनन, किन ना, निधादिलाया मिनिटा 90. When thou hast converted the furious nature 1 in. herited from my nother's sule, into the peaceful disposition whereat in my father's, eseb this punishment inflicted by thee is on account of its haprs result, an act of faror. साधयाम्यहमविघ्नमस्तु ते देवकार्यमुपपादयिष्यतः । अविवानिति वचः सलक्ष्म लक्ष्मणाजमृपिस्तिरोदधे ॥ ६१ ॥ १९. साधयामीति । थाई साधयामि (१) गहामि, देव- पार्यम् उपपादयित १२१ सम्पादयिष्यतः, ते विधम छत्तु विधा. भाषः पातु । प्रत्यय विभहीत्यादिना व भावण्ययीभावः । सर सन पलमाया तम्। तेन सहति तुल्ययोग प्रति घटुप्रीहि । मखापन मम्, गति या अधिवान् उसवान् । प्रम घ.स पति पतधे। १५ मायाम, पापियामा सनम तिमिगत विमोद। शबानमा पाw.tranताम - समाचा।वि। ( (, to accomplish, ५, १८ : PRIMER: मापान ter... १२४ , 1080, चि) ME 100
[২],) অবনি earth, বাল to protect, অ af. (২) ক to be
স্ব aff, ভূধ fem. oft, () মা rays, বি pore, V at (যা
'।
তাল (২) মি, ফল, at: {
থী শিা, foামা ঘণশী, খঘ, ফুপার
খালি দুশি। এ ধন দা ি
নিল । বিঃ } , S
আমীন (৫) দি নিবাস।
৫। খ ৮ণ খান ' *
*ংলা মীনাথ , re' এ
যু «f
। . •া?' ('ser a
frশা: দমন বাতাস। মানি খান কামাল ব শ ব'
শাখ সি নয়। এখা-শখ হা..
না খাও, অg। ।
৫।
অংগ্য মামীর খেলি
গেশী: বিনা লিঙ্গাগামী এম্বি, না দাদীমানা যুব
খানিলীলা বিনীময় বিষনীলনয়ন ও
মায়াহালি দুলাল যম। শুলাম,' 'কানি মা'
শি, ধীদী গান হাবীবালা' নাম '
মামী, ছহী প্রীতি ও মোৰ মহননিনি। কম
যন্ত রাখার বিধা, গা; মীম ত্যা: মাহী
যমিল .‘ম’faq, স্ব সব মাবিয়া কাফি
নঃমামলা বন্ধেশ্বৰ ন ভীম মনীয় :
মুমিনেন। বহু অমানুষীর মধু।
able, at. (২) বৎ, to do, যশ and zati (৪) = to injure
ব্ধিৰয়ানা অধীর, অলিন্দীপ শৃষার্থী। অযj) খ neg সুস্থ )
fght, × and affs )
এখী
হাঃ। २१९ ঘন ঘন বিষ অং হলীয়া, ধীমান্য ভুলদাশি দুই। নিময়া বাঘা বীয়ি স্বল্য, অস, না: মেনাথ দুঙীয়ামী तिश्यो. वर्षित.। पप सोको यथा सप्तम सम-नासो मुसैरामत्र মামলা: আইনুদ্রাসাদ। বিলীনা, মা আ খাল'। নি। ৯৩। অনন্তর শিবতুল্য অবনীপাল, পথে সুসজিত রম্য পটভবনে কতিপয় নী অতিবাহিত করিয়া অধ্যায় আসিয়া প্রবেশ করিলেন। জানকী দর্শনার্থিনী ঙ্গের নানলাতে বােধ হইল যেন অধোর শালায় শত শত নীলপত্র 93. The ruler of the carth (coru), almost like Sarva Fres), after passing a few nights on the road provided with lendid roral tents, entered the city of Arodbyá, whose win- To appeared as if adorned with blue lotuses by the eyes of e maidens anxious to sec Maithili (at).
No text on this page.
NOTES. CANTOXI. st 9-'सोपवातिलो. भावत. ke. The sage Visrāmitra taught Rama the use of the tro mystical charms '' and 'slant. These are tard to be the daughters of Brahma and the mother of all knowledge' He who matters them. is never nilicted with hunger.thirst, fatigue, disease. age, or change,ke. luminos can not assail him cren in hry sleer, he becomes un. rivalled in the three torlds for strength of arms, prosperity, magnanimity, miedom, and judgment It 19 tard, tlint Rámi Taring obtained these two charibs, shone like the glorious autumnal run. 'मन बाम गहाण व दानाम तिवमा तथा। मोन ज्वरी वा पचन विषय । मनमा यिष्यति नै ना। बाकी महोगे परियामम्मि क्या दिए लोकेषुबा राम म मन मयतत्र । अनामबिलासे पठनपान मौभाग्य मारिगंजमाने वधि- जिये। कतरे प्रतिपय मोनोक बा एतरिचालन भवेत RTI मारामा सर्वनामय मातरो मापणाम मत भE मगचमा सामानार्थव पठ, दिग। पियायमची- पायापार हा पितामहमने fudजकमब...बिया. ममती मम पर भीमविक्रम । सायमि यमान सरदी विर'. &e (Senमायर, पाराग,..) 8133-परवा पुषसोम'. The hernmtace of Araneaon Káma Accorlng ty le llámayan, it *** Dear the curf. ence of the river Sararu' And Ging Here Kinnesortal the devotions of Siksui'u (13 er ftt), and the army su re. ilured han lo ales log fire from his eye This late is alty iasjidarit-.:-:-: witteCana! Nature एनामseartrint Prastrdasth'sf KristaTali Timi called by therameJinshakti Fir er-Artraitreetmle Fistrat.. nent Icere: firsrain. Fort rurerit..', ...rit: Terrier theमा nrres. RTER Remittar Prem Print (रारारान.र. S.. 11: Thti Artist du Yi........... .ins (re LengAtya............ मस्तारामा बागमनमानमारांच मदिराना पाटीमा दार दे। 4. Sir (रामार E:-2- म्यादने. weapostmlundwith diritten fteration Tiriritra ster METALKHitioyee describete or Ent दागर in la Tts eyes sie xA reapacitatrumentalit एकादशः सर्गः। RRE Rámáyan'a. Ráma also learned from the sage, the mystical charms (मन्न or रहस्य) that are required for their use, परितुदोषि मरामपुर महायस. मोत्या परमया युती ददाम्यस्तारि सम्बंश । ६वा. T77019 ufq Bauetara gfe de 919) (d)na ofa. are I... 4177914 TT RIRITT Etat. 1 प्रतीच मम भद्र a trasfe orati da (Sec tik198, TUE, 27th and 28th ). St. 22.-#1949ZF &c. The hermitage of Va'manı or the dwarf incarnation of Vishn'a In ancient times before Vishn'u became incarnate as the Vámada, this was his hermitage, and here he practised a ustensties for Inang thousand years, as an crample to others When Vishn'u was thus engaged, Bali, the mighty ling of the Dartgas acquired the dominion of the three worlds, deprired the gods of their power and digots, and commenced a great sacrifice. The gods came to this bermitige and prayed to Vishn o for succour Vishnu accord. Ingls, appeared on earth, in the elape of a dwarf (*1#*) son of Karapa. The dwarf sent to the abode of Bali, and begged of him as much epace as he could step ofer in three paces Bali frantol his request Tles Elia's dilating himself enotmously took heaven and earth in two races, and for the third placed Is foot on th bead of Bali, and si at him and all his people to the tealtos below the earth pain) 'IT TA REITIT fus ** I ' BETE 461 gatalla ! ***** " BFTIATI एप पूर्वामी राम राममात्र महामन । सिद्धारमति Wir foci u RT491': &c (See (TAICE, you, re vå). St 23.-'11 facie' &c fufte - Accor ding to the Alligátoa Rimiyan'ı the heritage of luwimutrs was tunted on the site of the modern town of Burar, which 1 htuated in the district of Elalalad Ti e dotapct in the tud!! me of the city of Apollys, s-ar lumbale in the japedica al The Miraru' urray and the lish.4, Alret a kundred and orchly mil, tren the junction of the two ritest to the toler tumn of 11 1047, tl. die rather more than forty sales in a total diferiten freios eti! inn! along the 195. tlest tunt of the (orare's. (See Właler's flirtos d Tulis, Vol II. p. ll, fontonfilm. SL. 94 -UTCX75'.s. Marlzh, the son of Ta‘lits the dsulter of the lateks kinz Sales, tra cl.anged into a Kakolans by the cuns of rura. lle als tried to deste the crifice of Vibwa'mitra, but was prerrnir i lg Ra'ma, uko cas: Jim urer a long distance in! the ma with a weapon. ***** CH*ETERET QIRJE («97 cc #10fo Ter; 1787 truiden HIKIA BHIFA: So ha fee 911TAZİ 1 &c. (Se TRTE, *14*197, ) Arenrling to the Ra'ma'van'n qunted abore, the weapon which Ma'rfolie *** atruck, was the AMI teapon and not the a Tum ('urgè qa") as stated by Káldása The port here apparentir followed Vishn’upura'n'n, which says that, 'Ráma at the encrifici, hurled to a distance frda, struck by tho blast of his chasto save #Cafaguarsa gt faêa' Lc. (See favguia. St. 32.—'fafael 'c. Mithili. - 'A city, the capital of Videla or North Behar, which corresponds to the modem. I'rikut and Purniya, Letireen the Gandaki and Koší rivers. It was the country of Janaka, and the name of luis capital Janakpur," still survives on the northern frontier Sts. 33 & 34-ag stdage: far' &c 'T ART": errat &c. Ahalys (FFF) the daughter of Brahmá, - 1 as he wife of Dirghatapa'h (an epithet of the sage Gautama-atma). In one Occasion, Indra enchanted by her beauty, assumed her with एकादशः सर्गः। २२५ 'तपा husband's from, and seduced her in his absence It is statel that Ahalya' knowing the god in disguise in the wantonness of her heart yielded to his desires. Gautama returning from his ablution, beheld the profligate god in his disguise running away in haste. IIe understood in a moment, what had happened and thus cursed bin in words of dreadful anger: depraved wretcb, assuming my form you have perpetrated this great crime! Therefore from this moment do you become a eu. nuch! The sage then pronounced this curse upon hiq wife, O Sinful tretch, for thousands of years shall you remain in this forest, without any food, living only on air, testing on bed of asbes, abandoned by all, and invisible to all, suffering bitter remorse, until Ráma, the son of Dabaratha, shall come here, by Those farour you shall be cleapsed from all sin,' &c. ET LE MÉREGTEI IF atayufa fa faaígufe 1 ***HET PWCTTTTT man ventfunt, vtu súvaraint ASEY feaſe dat 14 at that carumani wafufa zuvert THI fogfg”i &c (Sec , Tes, Es). According to the Ra'ma yan'a quoted above, no allusion 19 made to Ahalya's being turned into a stope as described by our poet, who must have followed Padmapura'na in making och pallosion. 'TSENT O'WAISTINA I STWIET मिला तो सराट । वरिपना त मापा मार गौतम.। rufe repetit XSHI Hdc (Sce segure), This allegory » finely crplained by Kuma'nla Bhatta (1) srlo males Ahulsa' to represent 'th night,' and Indra 'the sun' (?), the latter carrying away the shades of Digl. The (1) Aldo etyle ya ERIE, a renowned teacher of Mr. philotily. to nie name "els a straiget etc!e eso le code to siatify 'ulglt' and 're' tle Sut" २२६ : रघुवंशम्। belief, that, darkness prevailed before the creation, is universal," and Ra'ma'yana representing Ahalys as the first-born daughter of Brahma', apparently alluded to 'night or the primevaldarsncgg. As Indra is represented the god of rains, and Ahalya' an unploughed land (q neg ra plough, 0 affix), so this myth of Indra's connection with Abalya' may also mean the conversion of cultivable but unploughed fand into a fertile one by means of rains. St. 44 faganganITATICITA' &c. This story is related in different Pura'n'as in different forms with various embellishments. But the allusion contained in the text, refers to the following story of the Mahabha'rats :- Once the gods instituted a sacrifice and apportioned no share to Rudra, of course, not knowing the powers of the formidable deity. Rudra, in a rage, created an astraordinary bow (said to be made of five sacrifices-vezy) and ran up to the place where the gods were performing the sacrifice. A terrible catstrophe ensued :--"The mountains tottered, the earth shook, the wiads ceased to blow and the fire ceased to burn; the sun and moon were obscured, the stars rolled in the fermament in utter disorder, and the whole universe was enveloped in profound darkness. Rudra pierced with an arrow the Sacrifice, that was flying away through the air, assuming the form of a deer. He followed the Sacrifice, and on his way, scized the gods who were running atay in dismay. Savitá (afaat) had his arms cut off, Bhaga (**) had his eyes plucked out, Pushan (991) had his teeth krocked down," &c. Afterwards the gods propitiated the angry deity, and order was restored. at ayisata ani समकन्ययन्। 29* can fiyaz EHITTI कल्पयामासुरथ ने माधनानि वापि च । भागास देवतायैव यात्रयं द्रव्यमेव च। शाद #1971 ottavi 101.1 511524 € 14 Ruj: atferli एकादशः रुगः २२० मौरियामाने भागे तु ललिवामा मसेमरः। तत माधनमन्विचा पारादी भसन्न ह...तत बुद्धी महादेवापाटाय का कम्। पागामाच तदेव यत्र शि. ममोनिरे। तमात्तकाम्भ के हा प्रचारिषमन्ययम। विम्यधे थियो कोपताच पम्पि मची परन नाप्रिवाल धित व्यममा सापि भाव दिविनवमहलम् । ममी भाकरपापि होम ग्रीमुक्रमाल । तिमिरपाकम मञ्चमाकाशवाभाहता भिमहानतो देश बिसयान प्रतिरे। प्रत्यभाच या में देशवासिरे तदा। तत म या विध्याध रोटेशद्वाद पविणा। पपकानस्ततो यचो मगी भत्ता मपात्रक । मनेर पेय दिय प्राप्य ध्यानत। स्वोयमानी कटेप युधिार ' नमसम्ने'c &c (See महाभारत, मोभिकपर्व, १८ स्थाय) St. 47-voting op 'not Tomb-bra,' an epithet of Síté. In the Rimayana, Janaka' thus gires an account of the birth of Siti .-' As I was ploughing my field, there sprung from the furrow a girl, obtained by me while cleansing my field, and known by name as Sita' (the furrow). This girl sprang from the earth grow up as my daughter' &.. लारवाददता तत। भोचयतालमा मासा मोगति लिन मतला. दुयलामाया ममामलापीएम्बतिमकन्या याविनेयमदीनना &c In another place, sitá thus relates to Anasu'ya, the walo of Atn, the account of her on birth - Janaka, king of Mithus went with us wires to plough the nauntieral ground. We there, he saw Jepaka, the chief of the lawutiful Afisaras, Parsing across the blr. He ras moved at the aught, and othel that an allastrimus child might be born to burutrun ber Just At the time * Vuce from heaven was heard, cam that be would In 1884 with such a clul Afterwards, whitthewaxploughing thenacnfirsal ground, Isrung from the terta +fateafe fadो नाम का सही बात की। नही पिता मन Kilta BF PRIR RErrint Find kenारमाम्। Ere..
ir
۳۰ ۲۲۷۳۰ ۳۰ ۲۰ (7131 rrn (۶۱
{ ۰ were ۱۱۰۱۰۹۰ ۹۰۰
I'rodrog'ma plane!-!gaas higer sin fi1}.. f' stilim + alv 1 tritt for 15,7inishers - gorme of my I'mrabyra'ra's Burnett thon line 11:15 invatatore ri. trip 21 dny pretty - 1 11 #limit 11 13 15 pls.] 1. th. Kolatria mir.com top, * in lan etenilor <l«. Isra’limane. The farmor of tro i noºr? tp to the Tinkaa!** jthe ram Kartarina Kuha! mikro (ft. TYTrit thir lotinitaof JainDirt of the It liin otin, and we binezitalda entittained in to win the har departe fir cuttim A. Fricis calling in 11 #age, and distroyed the 15** this in me mirage Pumburhus, that tim pitonet hentaire monte IT MIG dou and ATM and killert fum In talantion the room of Kártarinya attacked the hermosage : 1 Jamadana, alien Parador Ta'ma *** war, and she will us Running When I'mrfure'nin returucu !. found for fatkirt 0ead, and made a low that lie shubextirpato il while Kanisa TAC Including the sons of art.siria Three kriin toinos did he clear the earth of the Kabinente, und alled with their Hool the fire large lakes 1 Samulin bana (thar dutrict Kuru hohitur), from wluch in Torontone to the race of Bhrigu He then performed to ou in the manifies, and prementrd the earth to Kanna, arid retiria tw the Malendra (1) A trile of people kul to have lwen derulled fru Yadu , they are described in the Purán'as is beparated in the five (111910ne, mis Max, diaria, *, gier, Aud 18, they are said to have overrun parts of India along with Sakis or fcythiun tribes. (9) He was endowed log the farohr of Dittſtreya 1 yaz) with a thousand arms, and a golden cluas.ot that rent beresoerer le Filled it to go २२० रघुवंशम् । mountains (Sec Jaha'bha'rata, l'anaparra, 116. Adb, ako Ba'ntiparva Ilaj.ailharina, 19 Adli). St. 65.--'अपमानजनविदा' & Renukr' the mother of Parasurarna, once sont to bathe, and finding king Chitra: ratlia and his wife amusing themselves in the water at man and wornan, felt overpowered with an impure desire. On her return to the liermitage, her husband found that she had fallen from perfection, and desired his sons, to kill ler. Lumapwat, Sushena, Vasu, and Viswa vasu, the four elder sons declined, and their father curged them that they might become idiots Parasura'ma, the fifth son, cut off her lead, and thereby Ro pleáséd his fathér that he promised him any blessings which he miglit desire. Among other things, Parasura'ma asked that his mother might be restored to life without a recollection of her death and in a state of perfect purity. He also desired that his brothers might be restored to a 'sane condition. All this Jamadagni bestowed फलाहाणेषु मवेषु गतेष्वय सूतेषु वै। रेणका खातुमगमत् कदाचित मियतयता मा त चित्ररथ नाम मातिका वस के रूपम् । दर्शरणका राजन पागकुन्ती याया पालिनम्। 'ऋदिमन्तं ततम्तस्य पहशामाम रणका । व्यभिचाराश मा तनात निनामसि विचेतना। प्रविवशायम वना ता वै भत्ता त्वबुध्यत । म तादृशा शुका धयात् माझा लमा विनिताम्। धिकशन महातेजा गईया. भास वीर्यवान् । ततो य ही आमदग्न्यो समग्वान् नाम नामत. ।। भाजयाम सुषेणय वसुर्विश्वावसुस्तथा। तानानुश्यां भगवान बधे मातुरचोदयत् । तर ने जातसम्मोहा; किचितिस.॥ वत. गपाप तान् क्रोधात ते सप्लायतमा नामगपचिस धम्माण सिमासम् भडोपमाः ॥ सती रामोऽभ्ययात् पश्चान पायम परकीरहा। तमुवाच महामाजमदग्निम्मानपा, 1 महीमा मातरं पापा तत श्रादाय पर रामो मातः शिरीर। (महाभारत, निषष्व, तीर्थयावापर्च, ११६ पध्याय). 1. कोडनं मलिन हा समाय - माचपच व्यथाकथा.
एकादशः सर्गः। race st 14.-भितोऽव मतले प्य कनिकम्' &c. (पपने क्रोधादी'&c मतिमा।. Krauncha is described as a mountain, in the raha. bharata, and being personified, is there called the son of Bainala A mountain also callel traincha eru occurs in My Wulford's lists, amiheet those mountains situated in the Dorth It must lie at Rome distance from tho platne. The Krauncha nne, or defile. m the Krauncha mountain, 18 said to have been made by the arrors of Parisurams. whr ras elu. cated by Sirn on Iunt Korlása, and tho thas opened him. self a passage from the mountain, upon the occasion of hisa trarelling southward: to deetror the Kaltrir or military (See leghaduta St 59 Wilson's notes 109 and 110 ) St 76-भर धनु भात्त हन्डम पोजमा परे' &c It alludes to the following legend of the ki varana -~-ismakarma' made two bows of unntalled strength each of which 1119 appropriated to Vishnu and Sira, and called Varslinara face) and Sauva (* or 6t) after their names. At one time, the gods inquired of Bralima' who ix the strongest-of the two gods Vishnu and Sıra Brahma' to satisfy their curiosity instigated the two poils to combat, in which Vilna rith lus Hunka'ra (T) made S'ira paralised and his boy shorn of its strength. मपणे 8 'दर्थ मोकाभिजिते। हद बलवती सण्ये सकते, विकाएर मुक काय युपमा। चा भयं! भ कानब! यत् वया: ... रितीय दुकान मुगता...तदातु वना मम्बा पनि पितामहम् । शितिकण्य विषीय बलारलपरोया। अभिप्रायशियतामा पित्तामा विरोध जयामास या सवपरी. चार बिच तुमसमभवदीमापमापस रिपीच परस्पर परिणी । सदाशित भीमपरामम् । TIRE मादिविी. अधिोरण'.
रमम। SCHEMI OPTIL: HTRES. C.IXTO II. Tha Ilth Canto in proposed in the bedre ITII, ***** foot of which consists of cleren ayllabies. :: रोहमा.shere. - को शि के नसहि शिसी अरः - ((( । । । । (4 (६ ( ( म म च रविघात शन्त . - ज्य या पितः - ते न सा हिनय यः स मी यते । The p2l stanzs is composed in the metre बसन्ततिषक, era pot of which consists of fourteen fyllables. 'सम्पतिक Scheme, - त सिन् ग ते विज्ञ यि नं प - ता न रे व जातं 14 (4। लाल स स्या भवित क्षण चः परितो बस्ता भः - कक्षा मि ल नि त रोहि व र रिया तः The last stanza is composed in the metre मालिनी. See page 93 द्वादशः सर्गः। २२२ THE ARGUMEST. CANTOXI. - एकादशममें पयिता बनाना यथा-महिषो विनाशाय दशरथममोपे कोशिकम्य रामसाधना परश सयोगममादेश। तयो प्रथामकान पप जलअप कारकूल्यम्। पितर मातगंध एम्य तयी कोशिकेम मर अस्थामम। भयोगतिमीभावनम् । पथि काशिकात बलासिकलाप्यमिद्याच्या लाम । पचिमखान पुराणात मरवारि-विहगोत गवा मेघच्छायादि. भीगार तयो मुदेन गमनम्। तदिगनेम तम्बमामानन्ट । कामाश्रम- मान पासवाघिमीमतिविकता तारका ला रामस्य कोथिकान दिव्यास्त्र- सम्प्रदायलाम । पामनाममतीय नधी कीमकायमानि । यदीषिसम्य .कोशिका मानिय कुमारस्य रक्षमा शोणितगादात्यात विनाघ दीपन हा वायचाम्प मारीच चिधा परप्रेण च मुबा विखारामम्य यनरचन। यशाने कोशिकात पापिषलवा तेन सहयो कायचगमनमा पचिगीतमायमे रामपापसातहल्याया शापविमुकिः। सपागले ते समय मन पूजा । यजाने की शकमुखात रुद्रधनु मोनमक पम मिशम 'तम जनकम्य धनुषी दुगनमत्वादि कथनम् । मुभारमप्रधान मिसराम धनुभंवम मत्वा जनकम्य धनुरानयनादेश। मानोत कोलयरसाहाय धिम्य विधाय राम बाकरणम्। भचकन्यापक धषि रामाय पोत सम्प्रदाय दशाचायना मगकम्प पुरोहितप्रेरयम्। पहिमितएव दशरथम पनुकूलपानांखाम.1 जनक. पुरोहित कन्य समन्यस्य राममिदिमागमनम्। मनुष्य किमहोत् कप ममाप्य पविकसिम र सास्य अयोध्यातिएमम्। पधिपतीप यु-परिवंश-पाप- शिरतादि-दुनिमित्तदर्शनम्। चर्भ निशम्य कॉपी काम भारव रामाभिधोग.। आपमानव भारत मात् तदोषमुनि रामदारीपरमधाम। भार्गवस्तारमन दस सारी । बते. मा रामपि समोर पोशाक र पुरनारोप सोनालीन एकाम् ।
No text on this page.
रघुवंशम्। द्वादशः सर्गः। निविष्टविपयुस्नेहः स दशान्तमुपेयिवान् । पासीदासन्ननिर्वाणः प्रदोपार्जिरिवोपसि ॥१॥ बन्दामहे महोद्दण्डदोर्दण्डौ रघुनन्दनौ । तेजोमिर्जितमागहमण्डली लोकनन्दनौ । १। निर्विरोति । खेहयन्ति श्रीणन्ति पुरुषमिति नेहा । पचाप । सिद्धान्ति पुरुषा येथे तिचा हाः। धिकरण घम् । विपया (९) शम्दादयः ते एव सहा. निविधाः (0) मुक्ताः विषयले हाः येन स. सोसः। "निर्वगो भतिभोगयोः" न दियः। पशा भीषमावस्या तस्याः पन्त वार्ड कम, उरिवाम् (1) म. दारयः, उपमि (8), प्रदीपाधि व पीपञ्चामा व धामममिया (५) मोक्षः यस्य मा तयोता, थामीत्। चर्चिः- पोन विषयः देशः पाथः भाजनम् इति पावत् । "यिषयः स्वादिन्द्रियाएं सो जनपोपिच" ति विश्वः। नादि. "परमारिकरमे वेस्यात् गौरवामि च" ति वि. दा वर्तिका । "दमा धर्मावस्यायाम्" रति विश्व । दि निमार "निबाय निरंतो मा विनारे गजमजो' ति दारयः।१। [.00, futo til,mat (२) frouter, Int, to enjoy na 0 toFEAR (Stobus, andi sitor Offalogueी । देशा नौवनावस्ट २३६ रघवंशम् । । मिचिंष्टविषया. दशासम् उपेयिवान मः (दशरप) मि धाम निम्नांप प्रदीपख पामोति।' १। निविंशविषयच हम दमानम् अपेथुपा तनपासनिवांपेन प्रदोष चिंपार पभूयत, इति वाचातरम् । यथा लिमिवापोन्मुख प्रभासदीप म्याधारगर्त नेल भोषयन् वा काया पन्य भागम पायिस्य मन्द चमति, तथा विभागामुख. म राजा दशरण দীশ্বৰূমৰ পৰা ধৰন্ধ মূল সীমায়: 'মা আঁখি धौणभावेन पतिछन् । विशेष एवय राशि प्रदीपारि पिच धोने मीयम् । निर्विक मुको विषयेषु मयादिषु बनी रमा यन स तथा' इति दिनकर। विषम स्वादिभोग्य वस्तु, दोपाधारण र अनुराग तल । वर्तिका च । निश्वाप मरण पल नावसानच । ' शाकुन्तल--निवास्थ प्रदीपस्य शिव भरती मति'ति। ১। বিষয়ানুরাগ ভােগ কবি জীবনের শেষ দশায় অবতি, সেই দৃশ্য অাধারস্থিত তৈল শোষণ করিয়া বৰ্ত্তিকার শেষ ভাগে অবস্থিত উষাকালের নির্বাণে প্রদীপের স্থায় লক্ষিত হইতে লাগিলেন। 1. He satiated with thie "pleasures of the world árrived the last stage of his life, and appeared like the flickerinig moro ing lamp with its wick reduced to its extremity and its nearly consumed. तं. कर्णमूलमागत्य राम श्रीधस्यतामिति । कैकयीशक्येवाह पलितच्छद्मना नरा र २। मिति ! जरा (१), कैकेयीशया 'इव, मलितस्य (२, केशादिशौलास्य, छद्मना (३) मिण पलित जरसा मौका केशादौ" इत्यमरः। कर्णमूलं कर्णोपकण्ठम्, यांगत्य राम श्री राज- • [२] (1),न to become old, पह and टापू airs (२) पैल toto raf. (३) इद to cover, मनिन् af. (e) नि, पम् to throy, पर्याय 1- - द्वादशः सर्गः। २३० पनी, न्यस्थता (8) निधीयताम्, इति तम् थाह । दशरथः होट. समिति विघार्य रामस्य यौवराज्याभिषेक कर्तुं चकाइ इत्यर्थः । २। बरा के के योगहया स पलितना कलम आगत्य राम की स्थम्यताम् तितम् पात मरया . म सचेति वाच्यानाम् । २। नरापलिस के श म राजा पामनामृत्युम गामामम विचिस्य राम योय- राज्य अभिधेनम येष, इति सिदार्थ । योगडया सच. तिमी कोपनर केपी सेत् सपवीतमय राम अभिषेक निराकप्यात रति भयादिव। 'पलितनामा',-प्रकाशचने के केय्या विनमा कपालिके गूटभाग कचनामिव तस्य भरा कर्षमूलवितापलकेमधनेन तमाद रत्यत्र । 'कर्णमूलमिति रोगबाचकत्लेम नीलदान पाठ । मृल जारपत्थय ' । लपव 'कामति दिनकर सम्मत पाठ । । তঁাহার বন্ধু। যেন কৈকেয়ীর ভয়ে কেশের ছলে তদীয় কমূলে पानिशा हमादीनानाविक दिन, 2. Old age, in the guise of hnary locks reaching his cars, was whispering to him as if for fear of Kaskeyi, that he should bestow his kingdom on Ra ma सा पौरान पौरकान्तस्य रामस्याभ्युदयश्रुतिः । प्रत्येक हादयाञ्चके कुल्येवोद्यानपादपान् ॥३॥ २। सेति । सा मौरकान्तम्य रामम्य चभ्युदधति पभिधेत- पाती, फुल्या (१) सचिमा मरित् । "कुल्यार स्पा छविमा मरिम" रदमरः । उपानपादयान (२) 7व, पौराम् (१) प्रत्येक कारण- पक्र (७)। पावन । पाण्याम& cre-IVermखता। Ac. [१](), तु . im. ( Rs.
इति। पद्वादयत-घसादयत: अजिद्द-जिहदन । हादयात्रभुव । &ef ... रघुवंशम् । । पौरका मम्म रामम्य सा युदयतिः, इत्या प्रचारपाट्याम् । पोगन प्राकमाइयायक। । पुरे भा: पोग. तेयां शाम तय पोरकान। पदयस पति मामय पादपा तान्। एकम कम प्रति एवं कम. व्ययोमा। बार भारम-नया पथ टयणन्या कृष्णय या प्रशासपादपा १५ पौरा. छायाचित्र ३। यथा कि कृषिमा सरित मषु एव उपवनपाटपेषु नारूप र विसरांत, सया लोकाभिरामम्य रामम्य पभिषेशता मधु एव पुराम भुरूप परमानन्दरम विततार। रामाभिधेकवाया मध्यए। समरसा प्रीति मापुरिति भाव । ৩। যেমন কৃত্রিমা নদী উপবনের প্রত্যেক বৃকে পরিপুষ্ট করে, পৌরজনপ্রিয় বামের সেই অভিষেকবার্তা তেমনি পুতেক পুরবাসীকে আহদিত করি। 3. The news of the intended coronation of Ríma, the idol of the citizens, gluidened the hearts of all, in the same way, as a meandering stream of artificial water gladdens the trees of a garden तस्याभिषेकसम्भारं कल्पितं क्रूरनिश्चया । दूषयामास कैकयी शीकोप्पणः पार्थिवाथुभिः ॥४॥ 8 | तम्रोति । करनिश्चया कैकेयी, तस्य रामस्य, कल्पित सम्भृतम्, व्यभिधेकस्य सम्भारम् (१) उपकरणं, शोकोष्णैः पार्थिवा- श्रुभिः, दूधयामास (२), स्ववैमुख्यमूलेन राजशोकेन प्रतिबन्ध इत्यर्थः । माधारांत यत), (२) उत या to go, ल्युट aff (उदयान्ति पनन भास्मन् का करणे ल्युट) (उद्यान), and पाद root, पा to drink, a aff. (पादपो. (२) पुर a city, ry aff. (४) शाद to be pleased. (i)-द्वादयति-झाश्यते । [४] (१) मम, 4 to maintain, घम् aff. २. दुघ (एच) to defile, षति । यत् । प्रदुषत् । दूषयाम्पभूद, &c. दूषितः, &c. " द्वादशः सर्गः। है। कामियया केयो तय कल्पितम् अभिषेकसभारं भोको. पापिया. भि. पयामाम। • ४। मौकम सामि । पचिया: 2:पादिः तम्य पत्रपितः। आधारम-फरनिय यया के के प्या कन्यत अभिधे कम भारः... पयामागे रात। • । करम कन्या के के यो रात समागोवाधारा पाता वा रामाम बेकाय समाहतानि समपद्यानिषितानि चकार। कैकेय्या विनिते रामा. भिषेके राजा गोकमोदिति भावः। 'मोजो' इत्यनेन पार्थिवाचाम बमल गयते, व भाभिषेकमधारा दांपतव यम् । 'क रमिथया',- कार रामरामभामरमादिहेतु दान दाद निश्य, अशरमायो सया. मा। कम्पितम'. यथापिपि भारतम् । . 1 नागी, द्वामा लाममनिसासिन সুসজ্জিত প্রতিষেধ সামগ্রী ক্ষুধিত বলি। 4. The craalls realsed Kaileys caused the articles col. Ircted for his coronation to be pulluted with the king's scalling tears of gner सा किग्नाश्वामिता चगड़ी भर्वा तत्मंश्रुती वरी। उद्दवामन्द्रमिता भूविलमग्नाविवोरगी ॥ ५ ॥ • ५। मेति । चण्डी (९) पतिकोयना। "चमावत्यम्तकोपमः" रथमः । गा हिन भत्ता पावागिता बननीता यती, न भात मंती महिमामी बरो, प्रेम गिता भिटा भः सिपदी. कामको (२) उरणी (e)TE, उदगम (0) उमगर। [ .nrera, Praf kon that nitrita .। (talathi.nan.rmthe irrent, ectop... (.mtonot-nin-in-and-uri R-ki-kit-tu-14.10.4c Apaked with rain, throws out two serpents that luy corrested २४० रघुवंशम् । ५। चण्डो मा किल मचा आश्वासिता ततमगुती वरी, इन्द्रसिता म बिलमग्री उरगो दूव उइवाम। ५। पण्ड्या तया भयो पाश्वासितया सत्सय ती बरी इन्द्रसिलया ग विलनग्रो उरगौ व उई माते, इति वाच्चान्तरम् । यथा हि पावपतापिता मिः इन्दततेन दृष्टिपातन पभिषिका सतो गत्तनिहिती विषधरी यहिनि मारयति, तथा सपनीमुताभिषेकद्रष्यदर्शनात कॉपञ्चलिता कैकेयौ भर्ने आश्वास वाक्येन पनुनौता सती दयनिहिती भाप्रति गुती दरी प्रकाशयामास । राश प्रापहरत्वात् वरहयस सवत खित्वम् । 'रामाभिषेकसम्भारम शालोक्य पधिगतमन्तापा, चण्डो कोपनशीला सा, जय दाम्यामीति प्राक् प्रतिशाती वरी उशिरति थ। वरथी सर्वत्रत क रत्वम्' इति दिनकर । ৫। ভূমি যেমন ইন্দ্রের বারিবর্ষণে সিক্ত হইয়া গনিহিত সৰ্পন্বয়কে বহি কুরে, কোপনা কৈকেয়ী তেমনি স্বামীর অনুনয়বাক্যে অস্ত হইয়া তৎপুত্রিত चयन कानिउ दिन। 5. The angry Kaikeyi, while being soothed by her husband, uttered forth the two promised hoons, as the earth on being रामवमवानराज्यभरपत्यान in a hole. तयोश्चतुर्दशैकेन रामं प्राब्राजयत् समाः । द्वितोयेन सुतस्यैच्छत् वैधाकफलां श्रियम् ॥ ६ ॥ । योरिति । सा तयोवरयोमध एक वरेण, राम चतुर्दश समा: संवत्सरान। घायर्सयोंगे दितीया। प्रायः यत् (१) प्रावासयत्, दितीयेन वरण, सतम्य भरतम्य, वैधयकपर्श संवैधय(२)मात्रानां, नतु अभीगमलामिति भावः श्रियम् ऐपत ये। [.Jam to go thr, to go to exile ac विच) मार taimur EMA KO HIRE Cy int हादरः सर्गः। २७१ - । पासपी. एम म तुरंच समा: प्राबाइयत्, दितीयन देशव्ये. सोसतम थिय । । का दशांश। बाधान हया) रामः...प्रा... परफमाको वित । मालपो. 'एकैग बरेण राम मममम परे च सुरुष तिम अभिषेपन वाचतातो' पति शिटा । धर्म कफला प्रियम'. चममेर मकोय समेत्र पक के फन परिणामी यस्ता माता पिय बममा कोमोसनकामयामामा तसा परतत राजमारुमा पदमपालमा पापभिवाय परिणामो भातति भावः। । म निसाक राज का रस निमामि दिन, र •ী বয়ে হয়ে যানী না করিল, যাহার ফল কেবল নিয়ে বৈধৰাশ। Is one of the boons, she caused fourteen years exile of Ráma lip the other, she derisa the royal furtune for her ron. which resulted only in her widowhood पिता दत्ता मदन् रामः प्रामही प्रत्यपात । पथादनाय गोति तदातां मुदितोऽग्रहीत् ॥on विति। रामः माफ पिचा दत्ता महीं. रन् ) मपचव पडोषवार, सत्यागःखात रति भावः। पथात् बनाव सह व एवं पदार्ग पिधा, मुदितः (२) ययाही पिचासकरपशाभात पति भावः। म काकाना महोत. एकामाय पनि बदामामान पहा .. ' पब कोयानो मिति [+] meto cry, aff-than दोग-परदत् । पदम- पदोनाdcam-& लिम, हर to rejoict, - 4. २१
No text on this page.
द्वादशः सर्गः। बराममिता', (मन) दहशः। सम मुजराग भने: वियते दर रति चिामरम्। ८।पमाभिषेकार मानिक दानयुग परियन सस रामस्य सुष' यचा मारमधुर चखल्यात, दृषकरवनासायटिम बलयुग परिदधतोऽपि तस्य पेव समादमधुर मख पक्ष्यते । क्षस्थ तथाविध निर्विकारभाव राममें पमा विषय सम्म । नुरुप शोको कथा,-'पायाभकार्य विसरम माय च मया परिसस्तम्भ वल्पोपण्याकारविमन' क्षिा ৮। মেন মঙ্গল বুলংগল পরিধানে হেমনি আবার বকধাপে তাহার সমান ATC दिदिशानि। ' People beheld mith sonder, the eren tenour of Rama's countenance, both when he was dressed in the auspicious silks, and whericted as the bark of trees म सीतालक्ष्मणसखः सत्याट् गुरुम लोपयन् । विवेश दण्डकारण्यं प्रत्येकञ्च सतां मनः ॥६॥ । मसि | सः राम , गुरु पितरं गत्यार (२) परदान; अपात्, पशोपयम् (२) बमशयन् मीतालसरायो मति विग्रहः, ताभ्यो मर्माहत मन् दारफारय क्वेिश सता मनश्च प्रत्येक दिवेश । मिळभाया गर्खे मन्तः सन्तुया हि भावः । भ पराम) माया गुबम् रहापयन् सोनाम दणकार ९ि मता मनरक (fati): .। मोता चलायो..यो पा. 'राजार मरिच तिच. माया का एक प्रत्यक, यशोभार । वापार- मदान गरम पचता सौतापरसमबन एकाप fift मसो मनाये faftirहि। । (१) कर ving () enter to drstroy, (रिच) प्रय -पोय | VARAC पयाम.acakc
No text on this page.
द्वादशः मर्गः। २४३ 'मावदेन के मजरोरत्यागी विनामगुरुवात कम लघु प्रायोचमति गम्यते। यहि गुरुपाप भीकाप पुरुषम् निरयाप गमयति, दिन मरणा- धिकमा ..। मोनिकारद्रश्या मिडविक पनि यविन, बना दिया है शिव साग खान व विनन । 10 The Ring drotracted with sorrow at the separation from hin fimtømrmbered the curse which he had drawn down upon himarif he his own act, and thought of the dissolution of his Indy #« tlic onls espation. विप्रोपितकुमारं तत् राज्यमस्तमितेश्वरम् । रवान्वेषणदक्षाणां दिपामामिपतां ययौ ॥११॥ ११। विप्रोपितेति । विप्रोयिता (१) कुमाराः यमात् नत् नयोतम, अन्तमितः २) ईश्वर ) राजा यम्य तत् तथोक्त मत- तार, सत राज्य, रयान्येयणपक्षागा दियाम, धामिपता (७) भोग्यवान तो थयो। "शामिप भोग्यवनि ति केशव । ५. RAKापम पम्न मतदाता राप सावरचा राम मनो। ११ लानाम् पर साम चिनी पाम "प HERE ARIES in -मा. TIMATE TIRSA,. मर चम्पा Tanavr ..र -- [1114tatodnei, at ram... • Rittu rulk.anti).toant, ..." Rotheat, tran रघुवंशम् । योर्वमगममान तरयोरपि मानलभवन स्थित: चतुगी विप्रोषितत्वम् । र अपनाशादीनाम्' इति दिनकर । ১১। কুমারের প্রবাসী, এদিকে মহারও অস্তমিত হইলেন। সেই রাজ্য ছিদ্রান্বেষী বিপুগণের লোভনীয় হইয়া উঠিল। 11 On the death of the soverpign and the absence of pripces, the kingdom became a prey to enemies, skillful to fi ing out its weak points. अथाऽनाथाः प्रकृतयः माटबन्धुनिवासिनम् । मौलैरानाययामासुसरतं स्तम्भितानुभिः ॥१२॥ १२। अधेति । अथ घनाथाः प्रकृतयः ध्यमात्या' । “TE सहजे योनावमाये परमात्मनि" इति विश्वः। माटबन्ध नि सिनं भरतं स्तम्भिताभिः पिटमरणगुप्तम् इति भावः, ध्याप्तः सचिवैः, व्यानाययामासः (२) यार मयाचकाः। अथ बनाया प्रक तय मानवमानवामिन भरत ताम्मताय मि पानापयामा । १। नास्ति नायो भासाता बनाया। म मतानि अणि ये. बांच्यातर--अनाथामि प्रतिभि मानन्ध निवासी भरत ताम्भतामि के भानायचामारी। राजमरण न कुमारामविधानेन च राज्यस्य पर दमा माया मातुलावयाथम्य भरनस पानयनाय पानान् मभिधान प्रेषयामास च पिमराटिगोपनार्थ शोकाय ल ३१मप निगृह्य भरतम पानि ।। मरसादियमात् सीकीमा भरत सामान जिन्यान, या नाग' चादिया मायः भनायंगोपन कृतम् इति 'स्तम्भिताशुभिः' इत्यनेन । मोलेः EJA) गम mot, we at: (१) A, भौ to carry, (व)-1 यवि। माययन् । पोमयः । नायथासम, माययामास, AE. नायिका द्वादशः मर्गः । २०० तम्। कुन मागता. विनम्ता मचिा मोलाः, मारे। पदमकतोना प्रयोजकका चि मौलानाच प्रयोजकत्वम अनुमन्यम् । १। कामगुड, बायकावर्ग नाईक साविउ दिन मशिन जानकारि সন্মরণ করিয়া মাসালয়সী ভয়কে আনয়ন করিল। 12 The lorillers ministers at length. rent the faithful emissaries to bring back Bharata from his maternal abode, and this they did with suppressed trass श्रुत्वा तथाविधं मृत्यु कैयौतनयः पितुः । मातुन केवलं खस्याः श्रियोऽप्यासीत् पराबा ग्वः॥१३॥ १५। अचेति । कैकेयीतनयः भरत', पितुः तथाविधं समाळ- मुलं, म्रत्यु (१) मरणं, श्रवा, सम्या मातु केवलं मातुरेव न, किन्तु थिय व्यपि पराङ्मुख (२) ध्यासीत् । १५। कोतमय पितु तथाविध मन्य गुलाममा मातु केस परा. सम, प्रिय पपि (परास्त चामौन । ११. कण्या तमय । तथा साहो पा कारी यस में तम। पराकमप यम्य म राम । पचार- केवोतम. पापनि भूयत. लि. ११. मम मायया मा दायर पिता मदुमा पुदी विषय बन्यर यावा भरती भारत को सोन्या. भामा महिला परकम प प मदन पराएप' ति पर 'मा' रियापि एष। "योग, nि rडार बार होकर मौLfRILTIRefeहिम १] to die, ruldhai (1) wrated. trum unt०६०, hande, Lice ope ruiril 13 Thr .nef karti.irat ramailor donth totn I amart.........: . he unite. barka rut . श समैन्यशान्वगाहामं दर्शितानाघमालयः । तस्य पश्यन् ममोमिवेमयुर्वमतिद्धमान् ॥१४॥ १७। गगैन्य इति । गरीन्य भरतः, रामम् धन्वगाध (१] सिं फुलंन ? यायमा वनवासिभिः दासान एते रामनिवार प्रति कधिमान् ममोमि माथिसम्य. सम्य रामस्य. वर्ग इमान् निवागरक्षान परयन, उपयः (२) गदन् । ममैन्य भरत ·TERIME मनाथ ममा म: तन्द यस दिन पान्त्य मन रामम ममता १४। मधे. मा तत त म प . तुल्ययोगे बमोरि । पानयो यैषा तेते। मामाया उपत्य पुमान् मौमिविः सचतेर व दुमा तान रामनिवास तान बनाई एतानि भयपि यम्य म. बट । पयानर ..५५ वा सदा पा सके। रामा पन्वगायिच रात । १४। वनान गम प्रत्यानेत मन्येन सा प्रतस्थ । ६ मम्ममयो राम यव वय न्यामत यनामिभिः निदितान् तान् वान बनी पश्यन् भरतः गलदलीचनो कराद। ममैव मन्दमाग्यम्य मातुविण पार में इंटशानि बनवामद खानि भापतितानि इति तस्य शोकानव तस्दा दिडाप इति भाव। ১৪। তিনি বামের অনুসরণার্থ সসৈন্যে যাত্রা বলিন। পথে রাম ও ল যে সকল স্থানে অবস্থান করিয়াছিলেন, আশ্রমবাসীরা সেই সকল স্থানে বৃক্ষ * তাঁহাকে দেখাইতে লাগিল, তিনি গলদশ্রলােচনে দেখিতে দেখিতে চলিলেন। 1 [१४] (१) अनु after, इप) to go, एति । एत्। गात् । • sat', &c. (*) en rising, «q tear, from a to pervade, ** वतमान,सम्य वमय पथ भरत M - हादशः समः। . 14. Te followed Ráno with an army, and on the dwellers in the forest pointing out to him the trees under which Rama with Lakshmanı had zojourned, sheil terre, चित्रकूटवनस्यञ्च कधितवर्गतिरोः । लक्ष्मा निमन्वयाचके तमनुशिष्टसम्पदा ॥१५॥ १५ । चिति । विष्फूटवनस्यं तं रामस. सरोः पितु. कपितहतिः कथितपिढमरणः सग इत्यर्थ. गछिया (९) यमनु- भूतशिधा सम्पन (२) गुणोत्कर्ष यहाः मा। "सम्पद भूतो राग त्वर्य'ति केशवः । तया सपा पारणेन, निमन्तयारक (३) पाइतवान् । १५ टिपरम्पत (रामाच गरी कतिम गति सन्चर- सम्पदाला मिमबार। १५। निरकूटने निहतोति विटामस्थ सम. म्याधाती य । पिता व गंति परलोकगमन येन भ. पत्र मीतपदस्य गुरोरियनेन पाबत. कम. पतएर सापैचापि गमकत्वात कमाम बापरवाप सान्दतत्वपि, गम- मानवीय वान. सगुणे म्म करिता रत्येक पदय काम, किन्नु नाथाय यन्म सभापि पचवीप्यार न मानदिपुरम पचार-म) चितमगतिमा Bar पियूटरमाद राम सिम्पदा का निभाया वाटपने रामम् सासारामा यम. आर. अनुपरस्य राज्य र समम् गुमानमा 'दा'.- मया पाय धीम्या furresो उपमा पारदरता, at हा परिपथभिप्राय (() Deg, Ek up for to lease us a rendue, and » al. (९) सम्. Er to go, femal () नि. माद)-karki मथरममताभ-मामा-बारincte
Prina
1"
ththarti nisathra tre
... Contin
• ! ty:{ bi • • • • • E3; } v?t ? ?!
म हि प्रघमने तम्मिन् पहारावीपरियो ।
परिवेतारमात्मानं मैने बीकरणावः ॥ १६
१९. गतिभिरतः, पम पर हिन्द राने
चलतोरियो गति, मर गया मीरयात् (१). पामा परि
मोतारं (२) मे। "परिवेशार गुजोरम लोदारपरिमा
रम्यगर । भूपरियोसपिदारपरिणामः इति भायः।
। मir turn Irelatiy guice (water
मुल मोहरममा परिनार ने।
म जायते रात HERafer, मो. सदर । ir
परिया चकृत; भोपाय न म थि। नर-ने... it.
बंगा मति
१५। एकतदार म्प ने भारि विमामे कमिटर दारपE करे
तदा म परिचंता इस्यु थने, एम समरा भारनियमाने का
यंत गोपरिया करोति तटा मोऽपि परिता इत्यु श्यते । 'भूपरियोऽपि
दारपरियामम', उाच मटमे मगे,–'वसुमत्या दिया कलविच इति ।
परिवसा मिहमा पापेन लियते, तप राज्य विविधा दोषाः भायन्ते ।
पुरा
[१४] (१) म own, करण making, from n to do ल्युट sf fg
augment (a) nft abandoning (the asual practice), fap to know
or possesss ta wife), उच् aff.
दादश मर्गः। પૂડ किन्न गEिमा भातरम् पतित्रय कमिट. सन्त रामा नयाह, तथानाम गजा बादशवाधिको मारिई। यथा भागवते,--'ममा पदम दामन वाष यदा विम । जनमदिन परता त्वमभक । गजाश्रयाया परराषाई। जाता पतए पह, 'म प्रथमझे बार याद सम्म पातकम कमायाम न पाका महामि सदा पापाक काम त + TRI माय । जो कम बीयाममा विना भरु रति कामकारा । भुराजा. मितिम का मान । निमाई बकि पिनि TWIT-निर४ एस-1 16 He thrucht he would be a l'arrotxinat winner. Who Areenůr the throne and enjots malts het hus eller frother of tur arcopted the Rostants of the earth while bu elder brother liad not done to - तमशक्यमपावा निर्देशात् बगिंगा: पितुः । ययाचे पाटुके पसात् कर्तु राज्याधिदेवते ॥१७॥ .01 समिति। रनिंग दिल निशान पाए (1) निवरितुम, संवय (२) तं राम, पचात् राज्याधियते (२) वामिन्या का पाएके (१) प्याधे (५) । freen werm CMy ERR . CIA1- (10] . . tru gat . HINEERINGarls....... Ac ... , Of him, who we never to be shaken from his resolutio १८। म भावा तथा प्रति सका विसर (मन) पुरों न विनय एकद [१८] (१) नि, पस to throw, घm aff. (२) भुज to protect:- २५२ रघुवंशन! धिदात का पादक यथार्थ। ...पाः राम:...पार यशपात, पाचातरम्। भरती यदा मोरमा प्रध्यमा राम पितरामान निकाय समाक, तदा पगत्या नदीयपादकारयं पद fifच पाथितु प्राय गामाम। रायपाटुकानापोकारात भरतम्य मकसमीकीसरा नाम १०। ममत "। 3 वरन अनिनन ना नि म और 10 নি গঠিত করা অসাধ্য তপন দীর পাদুকায় লইয়া রসের অদেবতার ? প্রতি করবেন বলিয়া প্রার্থনা করলেন। 17 to obey the liehest of his fativer now in hearel, Bliarata nisken hex klippers in order to make of them the presiding deitzo the renlm. स वितृष्टस्तथे त्यक्ता मात्रा नैवाविशत् पुरीम् । नन्दिग्रामगतस्तस्य राज्यं न्यासमिवाऽभुना ॥१८॥ १९ सति। सः भरतः, भाचा रामेग तथा ति उका विएट सन्, पुरीम् व्ययोध्यां नाविशदेव, किन्तु नन्दिग्रामगव' सद तस्य रामस्य राज्यं न्यासम् (१) इव निक्षेपम् इव,. यमुना । चपालयत् न तु उपभुक्तान इत्यर्थः धन्यथा भजोदनवन इत्यात्मने- पदप्रसङ्गात्। भुजेर्ला। पामयत (मन) तस्य राज्य न्याममिव भुनक । पुननि । मुनक । भौधोत् । युभीन। ६ मणि--भुजाते ! अनि ।
द्वादशः सर्गः। २५१ १८ मन्दियाम गत । यथते रति न्यास, नि+माती: कर घर। भुमति भूमधासो पत्र पालमायवान (म भीगावात) पर पम्। 'भुकीनने' पवने पपानने भाग पर्थे वर्थ पम्य पामनेपदमयीन: मा-भुजे पाचवीपान पयोमर के सलाम' रति पचदा सगें। वायाकर- म. विरुष्टमसेन यत. नन्दियाम गौम राज्य न्यास मज्यत । १८. राम पाटने वा भरतं विमम। भरतमु रामान्यां ताम् माधान दिवस मन्दिया निबमन निक्षेपामय रामस्य गजा पाल यामास । यथा क पन परकीय वस्त, निरंपर्पया ध्वा मय मेव मुइत मदा ययेन च रात, तथा भरतोऽप बय भोगपरापली नाष्ठम्य राजा सदा यर्वन रच, तिभा: ১৮। ম তন্তু বলি। তাকে বিদায় দিলে গুরত আর অযােধ্যায় প্রবেশ বলেন , নন্দিগ্রামে অবানপূর্বক তীর বা গচ্ছিত ধনের ব্যয় বা করিতে जिल्ला 18 Bharati, being dismisses or his brother with the words-t it be ro, entered not the capital, but staying at Nandráma, went on governing his hingdom like a trust दृढभत्तिरिति ज्येष्ठे राज्यटपणापराड्मुखः । मातुः पापस्य भरतः प्रायशित्तमिवाऽकरोत् ॥१६॥ १८। दृदेति । प्य (९) भति, राज्य रणापरामुख भरता, ति प्रोतागुष्ठानेन, मातुः पापम्य (0), प्राचिनम् (२) तदपमोदक कम. पपरोस् :व, रति उत्पा, रमारिष [१९ (Oroll, or in the praised, Inाम" अमर , naren ituni. toyr. tert.runkhan feeta मानम् काम.. Trnance, fontolnow,..
মি, মrি frং ধা। যা মায়া। ( ৪া, যা এখ। খাল- | পিয়াখা বা ঘর্ষ হয়া মাই, বা সৰ সতে কানের पकारात भावः। दृदनिरित्यत्र हटा भाकरम्यानमासे दृढाम- भरत मावलम् पनचं स्वगुनिस 19. By acting in this way, Bharata, the devoted a forer piated as it were for his mother's ein. ১৯। তিনি তৃষ্ণার পাংথ হইয়াছেই এটি তাশী অন্য । ঘ। দল দিয়া নাসিমাধা: গুলি jহুমুখী ঘছিনি তা নিয়ে ঘুমন্ত সহম হিমা, মিনি না। খিদা, শিথি?frৰাণিবিদ্যা আলাে যিনি এশিয়ান নেয় যা এখান । মায়াম। মীমসহ মানব মহিল্প মিয়াবিদায়া মযাসীমনুিবিবাহী হন সবা যিমনিযu. Fাবিত্যাধী মানাবে संपरायसिद्धि पुष्यं पदम्य बाद। ৫। লাঃ গ যালম খান। গাবা ৫। : জয় খাবায় মস...যদি হয়, ষ। {। যা কবি বন্ধীয়ায় মাখিী ষষ কি নয় সাবধি নিৰ ধাৰ মীমা স্বল্প খায়ইনি চ্যাঘাষ অর্থ সাযে মা যথাবিধি বর্ষ । মমি,, বি বিবিধ হৰ মৰা, ৰাৰ ব য । প্রদর্শন করায় যেন জননীর পাপের প্রায়শ্চিত্ত করিলেন। of his eldest brother, and free from the thirst of empire, es द्वादशः सर्गः। २५५ रामोऽपि सह वैदेह्या वने वन्येन वर्तयन् । चचार सानुजः शान्तः वृद्धवाकुव्रतं युवा ॥२०॥ २०। राम इति । सानुजः, शान्तः (१) रामः व्यपि, वैदेह्या सह वने वन्येन (२) वनभवेन कन्दमूलादिना, वर्तयन् (१) एप्ति कुर्बम् जीवन, सद्देतायां प्रतं वनवासात्मक, युवा (8) यौवनस्यः एव, चपार (५)। मानुज भान राम पपि वैदेघा सा बने बम्येन वयत युवा (ए)लाकुन पचार। २.। जेन मा बर्तमान मानुज , तुन्यपीगे बौद्धि बने भव वन्य तेम । रयाको पपन्यानि इलाकर , IT वाकय तेषाम् रक्षाका , ऐसा- का., तिपाय भवति, 'रामनाभ्यो विभाषा' समूत्रप बहुवचने पपस्य. यय कम्पिकलीगन्। पाचार-मादमन माझेन बर्थन वर्तयना यूमा रामचलापूव्रत घरे, रति । ९.। चाषाम् र कुनबतम यो मार्कि मचान कामान विधाय भागमतिम मन राम मोमिदिमाहिती घोरने पिता की चित्त सात पालयामाम, भाग मे श्याम भोग पारहारात निपिलपूर्व पुपापचया राम अधिकतर दुर्णीनकर भूचित । ईलामतग'.-रामा मतपयमाभ, रतारपा प्य मोसामा लाचार बामद, चार माय मग,-'पाकि मुमागोमाम ति। याना इसोये कग, गतिमाम् पलायाम र विपक्षमतम', ति। गुरुप छोको पा समरित-पुषसकामलकोयंदाईलाभ कम। बाहार पुष्पमारण्यकक्षमा साखयामामा श्त [..] (1) जम् to the qunt, mafi (1) forest, यत् af. (१) to stay. (एच) REM (1) यु to mir, कvिestin.. attacheerve, दिनमा चारोन्। राषि- परिस&c
21. Ono day, feeling, slightly fatigued, he slept (with Es
[१] (1), मto be, घम् aff (२) म to sleep,-समिति।
PARI.ttentirit
0...................
प्रभासतभितपायम् धायितः म बनम्पतिम् ।
पाटापिट्टी मीतायाः गिय फिशिदिय मात्॥
५१ मा. म.ifestyle
भगा frient nा मा मामपावित र.
निर्षिया सगादित समय ifraमार (२)1
पEATENIEWSnal Halifor
F: मोबा: Mixin..rte he....indiamrat
साम राम
PRITI nin am
frun RTR frier RATO: मौलामा मिस
। दिशाम चार ente wati aanरपान
• १ मा मदिन राम Perfaste mattee
। शिनि Information
पाद का समान
नौनिधि कामगि
Brud) on Site's lap, under a tree whose shadow sus teps**
t: mars lig his power
परमात् । पसाहीत्। सपाय । &c. कम्मेप--सुप्यते। सापि। te. Fr
Air मा
दादा मगः। २५० ऐन्द्रिः किल नम्तस्याः विद्दार मानी दिनः । प्रियोपभोगचिङ्गेषु पौरोभाग्यमिवाचरन् ॥२२॥ । २२ । ऐन्द्रिरिति । ऐन्द्रि (९) रम्य पुत्र., दिजः (२) पक्षी काकः, सम्याः मीसायाः स्तनो, प्रियम्य रामम्य उपभोग. चिषु तत्ष्टातनखक्षतेयु स्त्यर्थः पुगेभागिनः दोधैकदर्शिनः कर्म पौरोभाग्यम् (२) । "दोचकटक पुरोभागी" इत्यमरः । दुःपिट- दोषधातम, याचरन् कुर्वविव, नवः विददार (8) विलिलेख। किलेत्यति । ११। ऐन्दि गितमा सनी मियोपभोचिषु पोरीभाग्यम पाचरण समख विदवार किक्ष। पन्द्रणारिमन पाचरता...सनो विददाते, इति वापातरम्। । याकरितदीपकदमों पिकर परकने ले पराप दोष रहा नहीशीचमा बलि मन्या तर चराण मवेशयात सपा मयेकाकोऽपि मोबामनहरामनामी कापदानुरुपाया पदानां वैकल्प हा तदोषयीच- पाच मिनतव चिहामि मक मशयामाम इति चपराईस्य फलिताये। 'मुनियो काकपदाका मतपदै भवितव्यम्। रामप दत्तानि सीतायाः मनयो मापदामि तथा न सनौति दो कटर्षिच प्रकट यति सनी विटारित- वान् रयर्थ' हि दिनकरघ्यावामम् प्रकृताध सम्यक गमर्याप्त। पुराणादी प्रारहम। तथा चार पपुगण,-'ऐन्द्र काक ममागम्य मानकी पोच्य कामुक । विददार नखैस्तीही पोनितपयोधरम' । इत्यादि । बायोकीय रामायतु एतहिषयवनामक मग प्रचित इति बाली मन्चन । किस रात Rare the god, suff. (३) हि twice, नन् to be born, ड uff. ( पुरोभागिन् censorkout, या aff (1) वि, Fto pierce,- हगाति । पदयात् । पदारोन् । ददार kc कमाण-दीयते । पदार। ?-दर-दो,&c.
घुड, व्यम्यतिवतिरगातिभ्योलडिया प्रत्ययः. प्यम्य समिति
सः काकः, एक नेप्रय व्ययेगदानेन सम्मान करतात यामा
(8) मुक्तवान् । मुफरिल्टि। घेनं ममोतिक्त प्रो
२३। पोकास्त्र' मा पास्य मयोजित कुशमय, सदा।
तहहाराघा' कह कुभाया पापिना बानपाय मोड।
हमार ति'पारमा मुमुचेc-काक पमीघायरामा
ith us to awake, (पिच) raff (२)श्य toge, ईकन En
षोका), and rस to throw, Dadi aff. पिस्त्र).(0) मुच tages
शति-मुचते। पमुखत-चमुच्छता अमुचत्-अमुल। समीर-मुमुच।
२५
"!.....
सात न FREETrn rurna
नाग-1
22 It is $31:1, that corre, shio #24 a rac!
scratched the breast withliseline, antonm
bore the mark, of dier Borra's molne, as if itai.
form of tlocr marka) in tte spirit of a crono'pg"
तस्मिन्नास्यदिपीकाम्वं रामो रामावबोधित:
पात्मानं मुमुचे तम्मात् एकानेवव्ययेन सः
२३ । समिमिति । रामया (१) मीरया अवरोधितः (२)
सम्मिन काके, ग्यीकारनं (1) काशास्त्रम् । "योका कार.
अति पलायुधः। यास्यत छाति रम। यस क्षेपये दि
२३। राम रामायोधित पाटन पोकाम पाटन
व्ययेन सामानं मुमचे। रामादीनि च धोकासम पामि लेग
"मुचे, इति वाचातरम्।
.
[२३] (१) रम् to sport, घम् aff fem टाप
मंपि-मुच्यते। मीधि 1 &c.
raff (२) gro
दादश सर्गः। ૨૫૮ - गच दत्वा मनोषित बरच मर्य, पा-'समयाय करेगा. यि पसागरः। रसामी मिशानाय नदेवासिटी तदा । २७। मौनाक विउ निःसन, द्वार गई कागडि पोराश दिनय% दाद दEIN विवान चाड स्थानकवान दिला 23 Rámy atakened by his wife flunc at the crow the weapon Ishika', from which the crow saved his life by sacrificing one of his cyes. रामस्वासन्नदेशत्वात् भरतागमनं पुनः । प्राशयोत्सुकसारङ्गां चिवकटस्थली जहौ ॥२४॥ २४ । राम इति । रामस्तु व्यारनदेशाला हेतो. पुनः मरता- सामनम् पाशा उतसुकमाराम (१) उत्कण्ठित हरिणां चिन. कूटस्थी जहौ तन्यान। धाग्नशामौ देशवेति विग्रह। ... मद मत्वात पुम मममम VImसकसाराम Jaरमा भारण्य भागममम । नल मुका मात्रा यव मा मामटर म चिकट, तपको नाम। चागरम-रामे मतमकमारा चटमोरका भाताचा चिरपट मन मा भामर्थन पुस्पल सोराय पूर्वहन गुरुभ्यान 17 NEप्रत्याध्याग NEHunta मियाम पिट ft नाम। निरपराममो समाप चिक्दा मारपरसम्ममा मुस्कासाम.ने परमवापिस मन्द ममका भूषिता। " 4" frase (3 (1) eng scrroring fur, from ea. to produce, fait Face Eradeer, from eic trragili, t0g, miri CREATMantrain ring frine, MA: MITTER त From this prolimits of tha !** w pobo ou fi: apprehended the fun of Ill.anas, as! LA (litrieri ite forrowing hens ofder प्रययावातिधयेषु वमन्नृपिफुलेपु सः । दक्षिणां दिशमृत्यु वार्षिकेष्विव भास्करः ॥२५॥ २५ । प्रययाविति । सः रामः, अनियुि सानि काति যালি (৫)। মিছিমিমনঃসসি ওয। মg ঋতি कुलेषु याश्रमेषु । “कुन कुल्ये गये हे गेहे जनवदेन्वये" " हमः। वय भवानि वापिकावियाभ्यगिति उप्रत्ययः । क्षेषु १२) नक्षत्रेषु राशियु वा. भारतरः इव. वसन्, दक्षिय दिशं प्रययो। म' (राम:) पासिधयेषु शषिकुलेषु प्रसन्, वार्षिक साधेषु (इस भास्कराषिया दिशप्रययो। २५ । ऋषीपा कुलानि तेषु। सूर्यास्त रति शता, स्मरतो, अङ्ग्रेजी माधानर-...बसता तैम ( रामप)..भास्करेच व दक्षिणा दि प्रयये, इति २५ । माघावधिकम् पाषाढपयन मामबह के भानो: उत्तरायचा पावणाधिक पौषपर्यन्तच्च मासपटक भानो दक्षिणायणकाम, यथा सूत्र सिद्धान्त ;--'भानोर्म करमशान घरमासा उत्तरायपम्। कदिन तधेश का घमामा दक्षिणायनम् । इति। प्रती वर्षायामेव भानी: दक्षिणायनं प्रदान - [२५] (१) अतिथि a guest, (from ta to go, इथिन् aff.) उन " -, (२) ऋ to go, aff. (च).
हादशः सर्गः। २८९ । रामा परित्यज्य वर्षागमे भादयंदा वषांकालनची पु रुचरन क्रमैच दरियामा मछति तथा राम उत्तरामा परिन्यजय पधि मनिननायमेषु निक्सन कमल दक्षिणाभिमुख प्रतम्य। पांयां दशम नक्षत्र कमेष भामो सधारीभवति, तानि यथा,-चाट्रां, पुनवम्, प्रथा, मेधा, मघा, पूवा, सत्तरा, सा, विश, नियति ৫। দক্ষিণায়নে দূর্বা বেরুপ বর্ষাকালের নক্ষত্র সসে সঞ্চরণ পূর্বক গমন ৰে, পৰিণশিাপ্রস্থানে রমও সেইরূপ আতিথেয় কৃষিগণের প্রশ্রমে বস বই গমন दिनागिनना 25 1e purrued his journey southward, halting at the hnesitable abodes of the Richis like the sun who when I his Fouthern declination, touches the constellations of the rainy Season. वभी तमनुगच्छन्तो विदेहाधिपतेः सुता। प्रतिपिदापि कैकय्या लक्ष्मीरिव गुणोन्मुखी ॥२६॥ २८। बभाविति। सं रामम् धनुगच्छन्ती विदेशाधिपतेः सता (९) सीता, कैकेय्या प्रतिषिया (१ निवारिता पि, गुणोन्मुखी राणोत्का, लक्ष्मीः राजनीः स्व. बभौ । २४। विधि. मुला तम गरमी (मती), कथा प्रतिषिता पिनषोभ मोलकोरिष भी। सात मुख पक्या सारखी, गुम हो गयाat-म. या चिर्दश्चिमी सतया या निषिया चपि गुफामासा सर्भरता । सामान लीचि कीता हायर सम्म REATE। मन्य रामायतमा मानिसकोमा राखी सास राम नि । राम मोहासामान किम:पकाको [ OF to bringtonh rat fier. (२) १० cllect, with sin to present, a af fim TIC 2 २७/ व्यनसूयति । सा सीता, व्यनसूयया (१) अधिभार्यय বাঘা-বঘা জ্বালন বিবি। अपूर्णरूपेय गन्धन सबमिव वन तथा सुवामितम पकरीन् यथा अमरा:कमा व्यपि विहाय तदभिमुखा. अधावन्। अनेन तदभरागम्य सकल कुसमगमामि | ঘৰধ খাব হাদী, রনি ত্বকথা। যথা, -য়ে। [] (t) neg. Olenry, from Sea to ensy, a २६२ रघुवंशम् । গলদীবিয়ীনীক ল লাথি এপস লি সাধ। অষত ময়মন্থর মাঠে ৪-'জালাইবধি বিশ্বাৰ্মী লাল ষ’ বাকি। ২৬। বিদেহরানশিনী উহার অনুগনন কায় বােধ হইল, যেন স্বয়ং " লক্ষী কৈকেয়ীর নিষেধ না মানিয়া ধানের গুণে একান্ত আকৃষ্ট হইয়া ঠাহারস চলিয়াছেন। 26. The daughter of the king of Videha, while followers Ráma, appeared like the goddess of royal fortune covetoas o his company on account of his merits, though prohibited !! Kaikeyi (from following him). अनसूयातिसष्ट न पुग्वगन्ध न काननम् । सा चकाराङ्गरागेण पुप्पोचलितपट्पदम् ॥ २०॥ অনিকুইন (২) হল, যুগ্ৰমাল ল অরুষ, হৃানম (২) ম মৃন্ম ভঘলিনা: লিয়ানা: যমরা: যুক্মিন্ নন নঘামুন, ঘহ্মায়। ভা অননুয়ানিন সুত্রনল অল্পী লালন সুশীৱবিঘত ২৩। * নাৰ ঘৰ সু, নন। षटपद क्र.शांत। ২। মীমা স্বলনুয়তন বিল অজ্ঞান অলিমা ভী ও মারি সীসে সুনিল। এৰিনীৰলবামুজাৰ ঘনমা লাম খালী দ্বীন বালিয়াহিয়, মায়া লই নয:সাৰ লালি হিঘনাল্লামখানি স্বাধিলা য, ঘ ময়) (২) ৪ to create, with খনি to give #y. = af. (২) হ water, খবর living ( এ খবর জীল অর্থ)- पदचकार।
द्वादशः सर्गः। न्य तम्बमामरणानि । पाराम !ि महामनुमेपनम् । मयान- रद भो ! तव गावापि मोमयेत्। अनुरूपमलिष्ट' मिन्य मेच भविष्यति । इगगग दिव्यन लिमाडी जनकात्मजे। गोरिथसि मनोरं यथा मौवि. ध्ययम. मा बम्बमराग भूषणानि पजस्तथा। मैथिली प्रतिजपार तिहासमनुपमम्। ति ২৭। সীত, অনসূয়দত্ত অহরণের পবিত্র গন্ধে বননি এরূপ আম দিত রিলেন, যে অমর সকল পুস্প ছাড়িয়া উঠিতে লাগিল। 7. The sacred ointment which sitā receired as a gift from Anacúrk the wife of Atm, filled the forest with a perfumo which caused the bees to forsake the loners . सन्ध्याभकपिशस्तस्य विराधो नाम राक्षसः । अतिष्ठन्मार्गमावृत्य रामस्येन्दोरिव ग्रहः ॥ २८ ॥ २८। मन्धोति । सन्ध्याम-११-कपिशः विराधो (२) नाम गदस ग्रह राहुः इन्दोः इव, तस्य रामस्य, मार्गम् । प्रधानम् भारत्य प्रवराध्य, पतियत् । १८। मभ्याकपिश, बिराच , माम राम, दीपि, तथ रामग मार्गम् पाय पतिष्ठत्। १८ मा या भम् तटिय कपिश । वावधानर-मध्यामपि. मसिमनामगरसम पच..पप्पोयत, रति १८। साधो गरबा परममा म frata werful नाम कति गरम मरयममाराम PRममारमा त्। ' ममापि'माचिसापा। 1. GER सप Pिatrika [१८] (1) L to meditatr, orat cert, HIV to crvanthali Pramotorealtories tiqurre, pati.
। भीषअति विशेषण 'राक्षस''यह'त्युभयत्रापि योजनीयम्। वार्षि between tliem, like the draught that takes off the rain from एन। 2RA maha bare the puuture that waterms namel Viralli, o rr liels lirien füispiration like th: 013** clouil. barre! thentatrellims. म बधार तयोर्मध्ये मधिनी नौकशोषयाः । नभोनभस्थयो टिम् अवग्रहइवान्तरे ॥२६॥ २८॥ मनति । भोकम्य भोयरः १५. भोयकः, ए. राजा नयोः रामनामयोः मध्य. मरिला, नभोनमम्मयोः ।। बार मापदयोः पतरे मध्ये, रथिम प्यययहः वर्मप्रतिबन्धः । भधार । "यपि सविधातेयपदाययती समोसनर"। भीकोपर म रामनयो: मध्य मेरोमोमभयो । रिम AMERI १९। गोण्यतीति भीषय मोकमा चय गचातर-लोक मोपन तैन.. परष्टि ...मसीज, ति। २९। सम्यविनामादिना लोहमनापरेस' नाट: यया भावभावदो भासयो. मी पवयमाविको हट रति, मनुष्यादिवर्धन लोकसभापहे। रापमोऽपि तथा रामलाययीः म अवस्थित मानकों तवान्। पश्य भुलीकम्य मालत प रस शोषयति, राचमोऽपि नरशोषितादिर रस भीषयति। ২৯ অনাবৃষ্টি যেমন শ্রবণ ও ভদ্রে মাসের মধ্য হইতে বর্ষ'কে হরণ করে, তেমনি রাম ও লক্ষ্মণের মধ্য হইতে সীতাকে হরণ করিল। 29 "That man-destroyer, carried off Maithilf itat) frizure ८. मम मममय हो between Srivana and Bhadra [२८] (1) अष् to dry, स्यु : (२, नभम् cloud, यत् ॥
द्वादशः सर्गः। . विनिप्पिष्य काकुत्स्थौ पुरा टूपयति स्थलीम् । न्धेि नाशुचिना चेति वसुधायां निचवतुः ॥३०॥ समिति । ककुत्स्यम्य मंत्रापत्ये पुमांसौ काकुत्स्यौ मनमणी, तं विराध, विनिष्पिप्य (1) इत्या. बचिना (२) चप- वेश गन्धेन, स्थनीम ध्याश्रममुव. पुरा दूषयति दूषयिष्यति रति तो.। यावत् पुरानिपातयोलडिति भविष्यदर्षे लट । बसधाया (२) नवखन (४। खनित्वा भुषि निक्षिप्तवन्तौ च । काकरम्यो त निपथ पचपना गर्भन स्थलों पुरा दूषयति, नि मुधाय मखन च । दाचार (म) स्थली दृष्य ने, (म) नियाभ्या मिनि। ... मिलिय'भदेहदाय । 'पुरा दूषयति स्थलोम'.c- पपतिमा सर्ट बम निगमे पाश्रमगामना महती पोहा वित विमथ लिमित्वातच मिचियो। 'पुरा दृषति- PAIATSL'पुग- दोभाय सट । मरामाचा ममुधम्य मोमिनराध नसीपमम्। गोरमबाट हावा नियाम परमप.. ..। बालमनाम TAEM GEETE, शेष दि. कला-CIT RAI (रिस करिन। 30 The descendants of Kalutsthatar राम and NRN) after breaking luus bwds, burrwd it under the carth in order to perut the stench of the coffie frumusleitung the place [१०] १. बि, मा. cिtiogand-the t. Home dc frac grapurt, from mytounts. unahati RF wealth, to hold, tandn (1) fe, 110dig-पत। । -गन् । पाय
প্রয়ী।
২। নাম। যা যা ব, সে
যা : qযমান য, মানবি:(২) নিত্রা
স বা ছিনি, ল ,। ক ল যs : ,
पाचया मामापिकीम् पश्याम पापिय यथापूर्मतम्बी, तथा निरनर
৩১। অগত্তা মুনির আদেশে বিন্ধ্যগিৰি যেরূপ স্বীর প্রমাণ কি না
।
पसयच्यां ततो रामः गामनात कुगावानः
अनमोदम्पितिमाम्बी पिन्ध्याट्रिः प्रकृतावित।
মালা (২), দয়াল বাবা মা যা হয়
সম', সম্মান বিবি fা বিলাfি ৫
বিযৈবসিবি একাধা। বাঘম, বিযাদি
স:
সব মামলাঘা, মিশা
मपीपात तम्बी।
শাখাপ-i...fথা নীলা , নি।
যথা বিধায় শিাধ এtণাপী বির।
অব ই আম বীর আখি যীমি ভয়-
‘অৰীনি বিএ খলীয়া না সন্ধান মি: এ মা
লিবিবি যাক, এল ,। সব লুমি সয়া ইসল:। তৃয় =
মিয়া সমসামলিখায় যান বিশ্ব মমা খায় মাধবাদ -
খুশি কথা সুমী। যথা ৰামায,-“নাম লিতু মন মাথোথী=
অষ্টম দলবল যুদ্ধ বিমান বন'। ফি।
স্বাভাবিক অবস্থায় অবস্থান করিয়াছিল, অনব, রাম সেইরূপ অগত্যমুনির গ=
কমে নিজ ম্যান। লালন পূর্বক পঞ্চবটী মধ্যে বাস করিতে লাগিলেন।
प्रोसीराम
[ ২ ] (৫) মা to order, 2 a. (২) ম neg. ঘ, অ to ©
aff. (7072), and fera position.
हामः सर्गः। 31. Dy the command of Agastya (1879), lit. jar-begotten. 'pithet of ), Rāma stayed at Panchavati, not overstep. his position, like the l'inithya mountains, which under the mand of the same she did not outgrow their limits वगणावरजा तव राधवं मदनातुरा । भिपेदे निदाघार्ता ब्यालीव मलयद्मम् ॥३२॥ २२। रावणावरजेति । तत्र पचवा. मदनातुरा (९) रावधा जा शूर्पणखा। पूर्व पदात् मंशायामम् इति गत्वम् । राधवम्। दापासी धम्मतमा याकुता. ज्याली (२) भुजही मलयद्यम चन्दन स्म रव, थभिरेदे प्राप। तब मदनानुरा रावधाबरमा राष, मिाधाना ख्याली मनयद्धमा भिपटे। ११। बबिन का काता पसरजा, सनव्या जमे रासपण पहा दान पाता मलयध्य हुम तम। वाचामर-मिटाघात'या या पदुम , मदमानुपया बाबमा राधा बामपाल । १६। यदा हि पाहपाEिRT अभी दमारामदारमनाचिनी ममी चरणहरो नरमाय गति तथा कामगारपडतापानम ख) हुमाकानालाममानि) yatram मामा Pामा मलयाप बामसमति चमाचमरीयल रथाशीयो गमलयामी सपमानोपमेयत्त । मामा दभानुरासमोरपि माब म्। 1 Trtfort का का mernaman [OOR to intoncatt, nger(मINTEE. anton, ral (NIT (11, retuadin refer
कथितान
व्यतिप्रर, नारी मनोभवः (२) कामः, कालज्ञः अवसर
33. After giving an account of the farpily in which
was born, she inade advances to him, even in the presenter
Sítá; because a woman who is highly infamed with lust, as
(RJ (t) to ask, &c-पोते। पक्षधौत। पर-परोरा
Ac. () मनस mind, भू to be, Aff (३) Nneg. काल tinner
२१८
रघुवंशम् ।
32. There, the younger sister of Párna, inflamal i
lust, came to Ráma, as a female serpent,' heated by tbed
comes to the tree (sandal) of Malaya,
सा सौतासन्निधावेव तं वने कधितान्वया।
अत्यारूढ़ो हि नारीणाम् अकालजो मनोभवः ।
३३ । सेति । सा शूर्पणखा, सीतासनिधी
एव,
कथितवंशा सती, तं रामं व (२) वृतवती । तथाहि, च्याटा
भवतीति छाकालजः (३) हिं।
सा सौतामन्निधौ एव कथितान्वया (मतौ) तं (राम) वने, नारी
अत्यान्ट मनोमव प्रकालनहि।
३३। सौताया: सन्निधि , तम्सिन्। कथित अवध निजवयो थया
वायान्तरं-तथा कवितावथया (सत्या) सः रामः वने, नारोपो बल्याकटन
भवेन अकालीन (भयने), इति ।
३३ । सा यूपंप खा निजषयपरिचय दत्वा मीतायाः समचमेव स्वाम
रामाय विज्ञापयामास । नारोशा मदनो घदा दारी भवति तदा
कालादिकं न विचारयन्ति, इति स्पष्टाः। 'प्रत्याट, तिति.
০৩। সে নিজ কুলের পরিচয় দিয়া, সীতার সমকেই রামকে প্রার্থনা
স্ত্রীলোকের কামানল জ্বলিয়া উঠিলে আর কালাকাল জ্ঞান থাকে না।
not wait for an opportunity.
to know, afl.
हादशः सर्गः। . कलववानहं वाले कनीयांसं भजख मे। इति रामो तपस्यन्तों पस्कन्धः शशास ताम् ॥३४॥ ३६ । कलत्रवानिति । रयः पुमान् । “एघः स्थाद वासवे नमें सौरभेये च शुकले । पुराभिभेदयोः पूड़ी मूयशश्रेष्ठयोरपि" ति विश्व । सघं पुण्यम् यात्मार्थम् इयतीति यस्यन्ती कामुकी। "कसम्यन्ती च कामुकी" इत्यमरः। सप यात्मनः क्यनिति पयच- प्रत्ययः। पक्षीरस्यलवणानामात्मप्रीती घाघीति व्यसगागमः, ततः लटः भचादेश , उगित ति सीम् । अक्षरार्थन्तु, त्यस्कन्धो रामः यस्यन्ती मां राक्षी हे वाले यह कलत्रवान् (१) मे फनी. यांसं (२) कनिएं भजति पास (३) पाशापितवान् । हस्तश्री राम इषदकोना, बाल कलवान मे कमायाम मदतमाम प्रशासक विसनिकमसान। सम्यको परमार कार। R-या कलासा भयो मेरमीयान (नया) ताम. THERE NEEम, ति। दोलन मनीकार क्षा परिणाम हो trisaमादकतालमेर कामयब. रामकोलाराम राजापधामाम * ER-RRRRRRR समय- मायादिना पापोएमा। ..। पूगेका [1](0) wife, #प न. (1) पुरम mp ormitte, KERAL. (हिमपी 3-4 बरस mite) () intoolor-fe | | ...-tradastetc.frr,40
२७२
रघुवंशम् ।
फलमस्योपहासस्य सद्यः प्राप्स्यसि पश्य माम् ।
मृग्या: परिभवो व्याघ्याम् इत्यवेहि त्वया कृतम्॥३
३७। मलमिति । शोकाहयेनान्वयः। ध्यस्य उपहारस्य ।
सन, सद्यः रामायेव, प्रामासि, मां पश्य, त्या का शतम् उस
रूपं करणं, व्यायां विषये मग्या या परिभवः (२),।
।
पहि।
...
पथ पताम्म पम मरवाहामि, म.प.या
सम्या परिभा निराधासर-मपER (वा)
(मपा)....तालिया) ति।
10. रामौताया पानोपामा तामा.मग
मामय मुक्ति म र मम सिमामे, CON
और मम पाम : nि परिभा
पशो at रिती पण मिनि, '
of fruitो दुधमा
मापस माम, tfhout
art 2 भा. राम कार्यम्, अवर्ष , int
womania
..11.13 ret
17:0BxRrI
Larkari Uripti• emnange meri
.................. Mahanta. star
इल्यमा मेथिली भगद निपिंगती भयात् ।
rगपंपमानापः महगं प्रलपारा ॥८
aa..
द्वादशः सर्गः। २०३ - ३८ १६। रतीति । भयात् (९) मर्नुः था निर्वितीम् (२) धालि. इन्तों, मैथिलीम् इत्यमा, शूर्पणखानामः सदृशं शूपकारनपगुप्तम् इत्यर्थः, रूपम् याकार, प्रत्यपद्यत खोपकार यदर्शयत रत्यर्थः । भमान भर्तु. रविंमती चिलीम् पति का पखामाम महकप प्रत्यपयन। शूपाकारा मषा पम्या. मा शूर्पणखा। वाचार --भूखया .. रूप प्रापयत,रलि। १८. साइश एपंपखागचित मुदा भौता मौता पाकरताच या समस्य ई लोय तावात गूपयापि समानामरूपा शूपाकारमखपुक्रा भीषता मूल परिजमा 'मिनिमतीत पाठानरम। । मोटा घन रानी का मावासान, शाक कक्षा निद्रा শূর্পণ নামের অনুপ নিমূর্তি ধারণ যৰিল । 34 Thue Faying to Sití bilet shr (Rtar was clinging to Iscr huvland in fear, S'u'rpan ahlia acoumed the natural form indicated by her name, लक्ष्मणः प्रघमं श्रुत्वा कोसिलामञ्जुवादिनीम् । शिवाघोरखनां पद्यात् बुबुध विकृतिति ताम् ॥३६॥ २९। समय सि । समयः. प्रथमं कोकिलावत् मल. वादिनी (९), पपात् शिवापत् छोरम्नांना अपंगखां, यखा, तम्या सन वा रदः, विष्टता मायाविनी ति युधे मवान् । कर लिटा [१८(Oto fear, aff. ( किर fratientir, rak fem. [C] (1) म. from a to sound. sat. and पायो, from to speal, fefa aff
२०४
राणाम् ।
। मनसचम ilanRYifei emain'
frani sta II
१९। कम मीर बमोति, नाम्। शिवानन्धर ।
यदा' मा, ताम्। बार-त ।
मलायातमा सभामर मारनामा सद
पाठीरा Ranel मा राममोरय मापाचन ।
नोमनाय पयिता। सदा माया मामाश्यनारे सा
एमालारमा मानसपी मरमती मदद, तर
ता. मरदेवमा रापकौति नामयिकीय। "faat a fa-1
यांग प्रमा
13M
-
৩৯। লণ প্রথমে তাহার কোকিলার ন্যায় মধুর পর, এবং শশাং বা
छापिकनिकालाश द्राक्रमीनिधाबाउमाविमन।
39. Labbanan'a inen her to be a hideous riskshus
from ber first speaking in the melodious voice of a Kobile','
then yelling in the horrse poice of a she-jackal.
पर्णशालामथ क्षिप्रं विशष्टासिः प्रविश्य सः ।
वैरुप्यपौनसतान भीषणां तामयोजयत् ॥ ४०
8० । पर्णशालामिति । यथ सः लप्मणः, दिकृष्ठासिः ('
कोशोतखगः सन्, क्षिप्रं पर्णशालां प्रविश्य, भीषयति इति भी
याम् (२), नद्यादित्वात् ल्युट कर्तरि । तां राक्षसों, वैल्प्यस्य ।
मौनरुत्य (४) द्वैगुण्यलक्षयं, तेन व्ययोजयत् (५) योजितवा
[ ४. ] (१) वि, कृष् to draw, raf (विकष्ट), and पसि aver
from 7 to cast sq urádi af (1) xt to fear, (fv)
(३) विरूप deformed, प्यन aff. (वैष्य), and पुनरुती repeated, था।
(पोनरच्या (४) युज् (पिच्),-योजयति। पयोजयत् । मयूयुनत् । योग
वभूष, &e योजित,&c.
द्वादशः सर्गः। ." जापतएव विकृतां हां - कर्यादिच्छेदेन सुनरतिविकतामकरो- घर्ष । पचम (वचीय.) रिटामिः (सन) चिम पर्यशाला प्राविण्य भाषा प्य पोनहन योजयेत् । विराम यन म विकामि। विकाया भाव वयं तम्ब वापानर-म रिसामना (मता) भौषणा मा...पोजात, एप पिचानात पाथि तापम रविण्य व एक तिरपालामा नामाकपादन बधिकहाविनासकार म सम-तिपय । पुनरकर पोमका कचतम्य एम कथ या गुण्यार्यात। बतएव AIR नामामा दमामालिकाना मात्र ..रिनिराकर पनि मिनिलाम १. मोराची निजिनि। 1) runing Ina sword lic enti sul on to the cottage. And on that feerful Rakshari luot doubly hideour to cut oa lice me and ears) सा धक्रनग्वधारिग्वा वैयाकर्फशपर्वया । पद शाकारयाहुल्या तावतजयदम्बरं ॥ ४१ ॥ १५। होति । मा चद्र मरण पारवहीनि धारिलो (१) पया. पापा, उसएप COTE (९) दायरस पाहार या भानया, पाल्या की रामको, मरे (1) र [ti.cint wr.al and it.invt.LA femmarter- Mater finger, when, with is curved nails undjolutsrough as beralw सत FEMALE "rat afu anim" TEEL arrier; Errier misinfnunt: infrare था HIS OfriNument viraffic Remi rep ferr: Erithvir Rife मरे Augu 41.ntent.u.trikn ५१....:51: HEre tirer ... san *11. Our tit ent NIRHITransmitter । numar x.' AIRMIR TIRana, 'Tarant मारा। varian. Ver. Er.-16 R TATAE एम.बाम। ..। 11 Ke Fan पनि म क टन की गति , TRATE(STI): An er काममनोमा 41. Shu threate and then froun on high. ritu her tone aru driven hterts, irukel iku the lioot with shth elephants प्राप्य चाशु जनस्थानं खरादिभ्यस्तथाविधम् । रामोपक्रममाचख्यौ रक्षःपरिभवं नवम् ॥ ४२ ॥ to reproach. (चुराद.)--तणयात । प्रतज्जयत्। पततम् । मर्जयाम" &e. afsake.
हादशः सर्गः। २०७ : 8२। प्राप्यति। सा, थासु मनस्यानं प्राप्य, खादिभ्यः राक्षसेभ्यः, तथाविधं सागच्छदात्मकम्, उपक्रम्यते इति उपक्रमः । मयि घप्रत्ययः। रामस्य कः उपक्रमः (१) रामोपक्रम, अमेवादावुपक्रान्तम् इत्यर्थः, उपभोपक्रम सदापाघिण्यासायाम् इति कायतम् । सं नवं रक्षसां कर्मभूतानां परिभवम् पापस्यौर) च । १। पाप नरम्यानं प्राप्य रामोपक्रम तथाविर न परिभव रा. । Ra Rat for प्रकारी यष्य र नम्। समय सपनमः 174मम. रामासारख्यामायाम'-PUST उपक्रमात तर. PARमक दानयो उपायमा पकणमापी शादि प्राधयं । माना। प्राथमिसापाचयामान्य । यथा-पापिणे ५.in युप पन्य । घाममभ्यासात मासा, आपकोfair, RURAEL पादीत परिमा AMI. Iासागर--ना माकमे रबपरिम ... nai नामा.म. म. + -sturi Hit । imaruwautभियो afaafnfectryfemart-। ling harhed Jathasthani neelilr. ahe trent 1. Khan and others, the laro stules which hans had ees minimutthedemon race Hurtonrn.nits, to lrkn V.10 1. RARI ....GRICudur १ भएका मुपायानातायन पुरी५.. नमा 1 रामम् पभियानोतिरामाभिधायिभावामा गधार- मावत, याचकापभय प्रस्तावे.-मुक्तकै यो विपनामा दमौकादम्बर ১৩। রামের প্রতিকূলে ঘুদ্ধযাত্রার রাক্ষসেরা যে সেই নাক কাণকাট খুগণৰ 43. For the demons, who marched ag ipat Ráma, their making the mutilated-faced surpanakha proceed in thonta [४] ( १to cuth aaf-लदाति, अनुनात्। पलांवोन्। लाम kc कम्मणि लवते । पखावि&c. (३) राम, अभि, Against, याugh नगम मालम मत। पवस्त्र परोधानामपरा विधवामपि. भौम। पतिपपिहोनाक्ष डाकिनी पुस्लीमही याटि। राम। मुखावययलूनां तां नट ता यत् पुरो दधुः । रांमाभियायिनां तेषां तर्दवाभृट्मेद्गलम् ॥४३ १३। मुनि । मैसा रासाः। नती यानुरदा प्रत्यमरः। मुखाययवेषु कादिय. सूना (१) झिनो. तो पुर व्यये पर , रति यत्. मत् स्य रामाभियादिना (२) रामन ही प्रयतां तेषाम्, प्यमङ्गलम् भूत् । सपाययवसूना मा पुस या ने नेव...महाने म मावि, सि । २। युश्यावाया पुरत EिRTAI पाया अपंरपाया. स्याम पर मात. पनयम्य मुलम् पामोदित्यथ । युराचादिकाम नाम काय it शया. कुनटाया दशमपि पभ किमत पुर.स्थापनम् इरान भाव । सुखदुष्टा यौनदुवा व्यायुक्राचा ... সম্মুখে আঁখিয়াছিল, তাহাই ত তাহাদের অলক্ষণ হইল। them, was ad inauspicious course उदायुधानापततस्तान् हप्तान् प्रेक्ष्य राघवः । निदधे विजयाशंसां चाप सीताञ्च लक्षमणे ॥४४॥ विनि दादशा सर्गः। २०८ । उदिति । उदायुधान् (५) उग्रतायधान, यापसल(२) गच्छतः, दृप्तान (३) तान खरादीन् प्रेक्ष्य, राघव चाये विजयस्य गशंसाम् (8) व्याशा, लक्ष्मणे सीसो घ निदधे। मीतारक्षये मि नियुन्य स्वयं युद्धाय सम्रहः इति भावः। ४. ग. उदायुधान पापतत मानना प्रेक्ष्य पापे विजयाममा कोला नि ।। हतानि चरायुधाम में नेतामरची गोवापत्य प्रमान राम । पार-..राचा विजयामा खबमोताच निदधे, रति। गम उदासवान् मीना तान राहमान भागवतो कोलारसमण नियोजयामाम, बरतनुरावास थुखाय मची भूति foreil. - नाडिदा बानिक परिक्षा पास नक निभानावना दिन। 44. Seeing the proud host of demone ad sancing towards him with rared weapons. Rama blaced sita under the care of Lilshmane and began to expect ructory from his bow T एको दाशरपिं: कामं यातुधानाः सहस्रशः । ते तु यावन्त एवाजी तावांस ददृशे म तैः ॥४५॥ १५ एक ति। पारिधिः (१) रामः, एकः पदिनीय पातुधानाः २) काम सहसा (५) सन्ति रति देव ने यातुधानन्त [1)Emun, पाच .caron, from Tu to light, (चुध सपकमि ), पम togp, mt. featu TIME (I) to le prwal, mat fata) (). toprare. Candmait [VERE. Sai (सम्प0 1. Earthrv.tar ARE पारामा मारा-11 HTH मगम रामोवर। ८१feswara 5.दामाया मापायादार RE. यासारं- मुभिमा मधदर, मwि fo{ तनाम भार" 43. For the demons, who marched against Rima, the [४३] (Upto cut, saffrलनाति नाना पलावीत्। वाम १२) राम, भि, against, या on .01.नाराजसानो बारगीin making the mutilated-faced Surpabilhá proceed in front w Pirl मुपाययवलूनां तां पाता यत् परो दधुः। रामाभियायिनां तेषां तदयाभदमदनम् ॥ । गानाALA TERI : गर! मुगायरेप मारिए. (१) feet at पये पर पत. रामाभियादिना (२) रामन यतो याम, चमडम यात। RA मुपासमारी.wriurwitoral ५. कुटाया कसरीमामरा fulfA मा योनिदुधा anteger गोम। पतिकोमा हामी पुलोमी वाटि। - সম্মুখে রাবিয়াছিল, তাহাই ত তাহাদের লক্ষণ হইল। them, was ao inaaspicioue cuurse उदायुधानापततस्तान् दृप्तान् प्रेक्ष्य राघवः । निदधे विजयाशंसां चाप सीताञ्च लक्ष्मणे ॥४४॥ कम्पलते। बादि ! &c fera atf.
हादशा सर्गः २०४ । । “उदिति । उदायुधान् (१) उचतायधान, थापनमः(२) पागच्छतः, दृमान (३) तान् खरादीन् प्रेय, राधव' धाये विजयस्य पासाम् (8) था, लमसे सीता च निदधे । मीनारदो सम्म नियुज्य स्वयं युद्धाय सम्रहः इति भावः । साधा. उदायुधान पापतत हातान प्रेत्य चाप विषयासमो पचौतानि "। तामि भायुधाम पे है ताम्। पी गोवाय एमान् रात्र । बामाकर-.राघवेचचा विजयामास मोताच मिधे, रति। म एवान् बोनान ताम रास्मान धागतो रहा सोनार समर मियामाम, बस धनुराहा हाय मच्ची पनि जिटाये। বলে 'সেরা প উর ব!ি আসিতেছে সেখিয়া যায় এর नानक निधनानान बना काम डिन । 44 Seeing the proud host of demons advancing towards him with talked weapona, Ráma placed Sita under the care of InkwhnDx and began to expect victory from his bow एको दाशरथिः कामं यातुधानाः सहसणः । ते तु यावन्त एवाजी तावांच ददृशे स तैः ॥४५॥ १५ । एक प्रति । दारथिः (१) रामः, एकः पदिलीय. पातुधानाः २) काम सहसा (१) पति रति शेषः, ते पातुधान्त (103) Euper reapon, from ar, to firht, . twit, बाम ), पOFm, astratu mir) (1) to the rul, raf featan). Rato pruse, tod imate [0].)ERE tran. (सम, ...) सप ५. दामाथि: ए,पानुभामा काम मा एकैन(पम्यक्षतम् पात्रो.से. (अभया) EE एकोऽपि राम से पदभ समापन sकाकी, वाचनामश्वनश्यनिविदा দেখিল যে তাহাদের সংখ্যা যত রমের সংখাও যেন ঠিক তত ইয়ছে। 45. Although Rama was alone, and the demonst thousands; during the encounter they found him as सः काकुत्स्था, यसज्जनेन दुर्जनेन रक्षोजनेन घ, प्रयास किय ademon, था to hold, घट aff. (३) मास thousand, मसिala) togormati. (पण्यतिभ्यातिए. (५) यत what or whichi तित् that, बतुपafi (यन परिमापम् पश्यति पाना। २) पथवितात, यत्तदैतभ्य परिमारतिय, wire असज्जनेन काकुत्स्थः प्रयुक्तमथ दूषणम् ।. न चक्षमे शुभाचारः स दूपणमिवात्मनः ॥४६ .) दु to blame, युर. (पम् to bear,-समते। " २. रघुराम पः रामः, यागो (४) ते यानुधाना. यावत ((' बाबासन एय, तावान् (६) तावत्सराकर पहले। एम राम. तागाये। महाविमापानि माघ । वापाप-1 रापमान गरेः युगपद रिया। मपि ते तावतमा मन्यन्ने छ। घटते, रति भावः। तेन, राधमा साना if पन्यथा यशस मामामा they themselves were १६। यसदिति। थथ शुभाघारः रणे साधुधारी मा (J
No text on this page.
पग।
...
g: # tre } "/x( vì text. 16 :
Imanx.(Prastri...
बस Anur tufat -1-3.
fnferit lannist:.....।
Eefh : Amu nakegum. Reet |
Ranrar पुर१ . '
च.-Hamr Raina
- ROHearnt th
लोmamtaraite!
Estani
17. lle receired DushinaruwellKhara anal Tr
with his arrows, which though discharmed one fier an!
Becmed to fly from his how simultannusly.
तैस्त्रयाणां शितैर्वाौर्यघापूर्वविशुदिभिः ।
आयुर्देहातिगैः पीतं मधिरन्त पतचिभिः ॥४८
। रिति। देहम प्यतीय भिवा गच्छन्तीति दे'
विगाः (१) , यथा स्थिता पुर्वविद्भिः येषां तैः व्यतिवेगा
देशभेदात् प्रागिव गधिरलेपरहितरित्यर्थः शितै-(२)-स्तीत
बाणैः धयायां खरादीनाम् यायः ३) पीतं. रुधिरं तु पत्ति
(8) पक्षिभिः पीतम् ।.
४८। देहानिग यथापृथ्वविएडिभि शित बाणे. प्रयाणाम् चायु
रुधिर पीमिः पौतम।
पौत
चिदात
[४८] (१) दे: body, पति passing through, गम to go
(२) शो to sharpen, raff (३) (प) to go, उसि af (पि,
जाडो कतायाम् पायादेश). (४) पतत्र a wing, from पत to go, पत्र
pnåd: aff. and xfa aff.
द्वादशः सर्गः। २७ .. . - न . पतन रायने tin एप. मयत वाम tin पतामण से । आचार-निगा चापाय: पिता ने मामा क्यायाम पाय पोरन ताप पौतम, नि। रामपका तोणारा नघा गातिप्रायेन ताया लिम गधा त रा नैषा गोमिया दे. Enter ARA तिन दास TRATA तान मायुराव मिस ition पति- tatra IIRA राम चाय पीना पासमा योत घाम पोतम. माय | ft.meafmuTRE तर (महिमा कति (Mfessfe #fast हिना नाम शासन नति निकोदा अनिदान nि 44 The wharp *TOS* presed through their bodien quckir. that thes remainert untanteed_xi ref re. with throo and drank only thennes whilat tur blent wardrome birds तस्मिन् रामशरोतकृत्ते वले महति रक्षमाम् । उत्वितं दहशेऽन्वञ्च कवन्धभ्यो न किञ्चन ॥४६॥ ८। नमिदिति । तस्मिन् रामार अह) विद्र मातिमो बले, स्थितम् (२) उत्थानक्रियाविधिएं प्राधिश सामन्येभ्य... पिरोधोनारीरभ्य । 'करन्योरस्ती क्रियामाम आपकलेवरम" TARA सरन्यायपान्धारादिति ममी। नितम rat . " I to stay withtv Imrte cut, khand, tel, . 44 २५ मरे मामगंबर २ रघुवंशम् । समयसमा मदिवले पलित अन्य र किचन नगे। राधासर- किम का इति! पर मामापता राक्षममन्य राय नितम्। ने योनिधनायन कपमा पसिष्टन मूहांनी EिRs किम मिहीन किमानित कयन भूतविशेष । रातोति मांड तथाचीच.-'मनष्याण) महमे इते इतमईछु । वैशात कम मात करमहा शियान्चत', रति, परिच, भयत रहनियुप्त माई रवाना पत पत्तीमा दामीट faisa कबन्धी रणे'। 'म 'बन्ने महति रसमाम'.-रामारीदिशा चनश गहमागमा यता - समसारमा काम खरषणमााना मितानि महामः' इति। বাবাণে হিম সেই সখ্য ব্রাক্ষসসৈন,মধ্যে কন্ধ ভিন্ন শ'র * श्रा य य नाई। 49 Of that vast arms of demons, cut to pieceg h arrows of Ráma nothing was seen standing but the te borites / ***, सा बागायर्षिय रामं योधयित्वा सुरद्विषाम् अप्रबोधाय सुध्वाप मध्रच्छाये वरुथिनी ॥५० ५. सेति। सा सुरट्रियां (२) वरूधिनी २) सेना, वर्षिणं रामं योधयित्वा (३) युद्ध कारयित्वा, धाया क्वाथ छायम्। छायावाहुल्ये इति नपुंसकत्वम्। तसिन्, अब ५.] '1) मर go, try to ,hate,, for ad (२) hart of राम and at aff. (३ यु to fight, (पिच)--शोधयति । पर्य अयधन । योधयानव, &c. (8) स्वप to sleep -मपिति। पर चवपनस्वामीत्। सुचाप। &e सुन्न', &c करि-सुप्यते। १ -- द्वादशः सर्गः। अपुनरोधाय, सम्वाप (8) ममार प्रत्ययः । यत्र सरतश्रान्त- कान्तासमाधिध्वं न्यते । का सचिनी वार्षिक राम चौधचिवागचाय पी. वापसथापा ३. पान तोति पापा तम् । एराम रिमौलि सुपरिष नेपाम्। रथ रहि मिसामचिमी मनाचा पीच निमितान्तुची। गवान-तथा हरमिया .सपणे ..। रामरहिम माना ममोपितमा सभा म. मम्रीय भकिविता । 'चिनी पल मैच . कमवियाम्पसमा । ... Re Rin.prn 60 The army of the adrentarien of the ende having CRUM Ránia, the showerer of arrows, to fight olept an eirt. lasting sleep under the aliadow of the wings of vultures राघवाम्वविदीनां रावणं प्रति रक्षसाम् । तेषां शूर्पणवेवे का टुप्पटत्तिहराऽभवत् ॥५१॥ ५१। पति। एका गवत महानि या मारा। पूर्णपदरात जापामिति दावमा मुखात पहापामिति गेम प्रतिषेधः। साम राब पति, रामाविमो तागे देवा रतसा परादीमा पनि पति fe एपनिया () मत् । एमगर -- tulattrient, it anamit)... If them, inmentosm, Etatulatule..... .
61. तम्य अनु. कमायाम धाताससि.प्रादाघाताादव महयात परपरि [10](१) यह to take, with नि,topunish, eg or val..रामद r: Arterin rur रातruMER Her पा. मा II-I ...निया १। नाम रामनिanthan A PR NEHATI ARIEIRI rial : -मा' -aturinा। A TET EMI MArt' Refeat मारना or the drenions slaun by the wearns of Rimisir n'ekhsalıne pernained to carry the sot intelligence w lisruas. निग्रहात् खसुराप्तानां वधाच्च धनदानुजः । रामेण निहितं मेने पदं दशसु मूईसु ५२ । । निग्रहादिति । समः भूपंपखायाः निमहात् (१) ध्याछदात्. व्याप्तामा बन्ध नां खरादीनां. बधाच्च वारणात, धनदार नुजः (२), रावणः रामेण दशमु मुईस पदमा निहित श मेने । ५११ पसमा समाना- धान,प.धनदा म राम दास मान पद निहित मने । बार-धनराशेन... समास रामेण पद सहित । समंगिया नामाकरदेन सयभूनाच निधर्म मशिगम (राम पादाघातमित्रोमाम कर राम मन्यतेचदानन;-धमद भवात राजपो भा - चक्रोध,, ति मा। कम्यधिष्ठो। ॥५२॥ " मन.' एभदव वस.'-पामामा' इति from se riches, t to protect, air and ver; from नु after, अन् to take birth, saff. tayar to hold, with it, to place, rat दादशः सर्गः। २८० .२ मिनीटनिक मशहमारान कनि मनिनन दास शासन मनुकणारयति । 52. Froin the outrage done this sister and the slaughter of Ins hinemin, the founger lituther of Kurera (1 e ) thought as of Rama had sez, lits ſuüt un bus ten pieaus रक्षसा मृगरूपेग्य वञ्चयिरवा न राघवो। नहार सीतां पचोन्द्रप्रयासक्षणविनितः ॥ ५३॥ १३ । 'रक्षसेति । स रावण : मगर पेण रक्षसा मारीधेन रादौ वश्वयिन्वा (१) प्रतायं. पक्षीन्द्रम्य जटायुष . प्रयासेन (२) युद्धरूपेण क्षयं विधित. (३) सनातविध सन. सीता जहार (8) । म ( समरूपेमा रामचन्ता पचान्द्रप्रसामग. fataमामाहर मगव्य पार प य म भग पचार- पचान्द्रमामा मोता है। । 'मग'.-मायामकनकम.सा. Bा मारामा तीन किमारो मायामासाराम चमार्दपायल पटवा अपमामायामा परिकोमारामाराममा परिषहीतामायापान,fanswer ... MAMIT (ICT) TRAIL.amartha. {u].aptockheat, I apk : मन MR. Ac refer-rate to riert, 99 (u) te an olistacie, *** ** **) * to take ...-dai भमा हार...-15 FILIATRA मागसम्य, परसम्राविमा मधं जटायुधम् (२), पर मोलाबपी mart.it "होयम Rम. मतिर ८RIA समाचा।' रागागरामदावादात [४] (मोता.चन. to wish. Cith शक throat, stav. नि श्री. (२) जटा accumulation, पायुसhfe. (जटता ६८ 31 turneantartofharita, in trainita tantant cautheird1airtertainterest ontinangiarle... सा मांसाव पिणो ग_ नुनपक्षमपश्यताम् । प्रार्गदशरयनोसरनों कगठ्यतिभिः ॥ ५४॥ ५।। नाविति। पीतापिनी रायो, साई रायसेन मि. लाम.१२) मार्ग.. दारतीतः । हएषती । संधि रुपमा - R 21युष्मतामा ... - Ran. थामरम्। ... 'परम:- मोनोहरणार्थ मायाँ in पपमा स्य, यथा रामायणे-नय वापसमाम राम पको पाटो च पार पाहय मोति । Ramit : मोतोहार मोदंशरदय पुरा ARRHIT नपान . कुश्चन दशराबुनपान सपनात निन्दा कम रचच । पुरा inst कोपया वराम्यम् पयपाहत दायरध: मिनिमाया। ती. RAir मयाम पनि सभाप मरथ त प्राय शन्धान अपातयत । त नपानिपतन हा रघरालो टायु म पटेम धारयन रम। " दशरजटायुषो. चिमपामभूदिति । यु यस्य द्वादशः सर्गः। ૨૪ "नीमान न कि in As रेलमारक 2.73 वद्रिका नया दकू १ २ च "t! They (ti# and exe) while in search of sitá, ent the ulture Jatávu alio with clipt Menge and life fuckering, in the liroat, pard of the dent of friendship to Dasaratha. स रावणहतां ताभ्यां वचसाचष्ट मैथिलीम् । - पात्मनः सुमहत् कर्म-वगैरावेद्य संस्थितः ॥५५॥ ५५ । सति । स. जटायुः, रामरता महिनों, माया रामनगाभ्याम् । क्रियाग्रहसमपि कर्तव्यमिसि सम्प्रदायवाचतुर्थी। बचमा वागराया, पाचर (९). च्यात्मन एमहत् कर्म युद्धम्प, घने बायेव (२), मंग्विन मसः । म.मोबादाम का पाराम मुमार मदिर। लाम्बामाकरम-Tattatam VOIER...moreमति , 11। मन ENAcRERH भान होनाatna mum rent AIRPERMIRRRRRRRRitn. .. ... ... MuNetwth rrkm ..-.-::mi०५...
२६. रघुर्यशम्। ति " 55. Ile (9317) expired, after telling them of the e1: asras of Maithili (plat), sule his trounds declared the ness of the act he had done. तयोस्तस्मिन् नवीभूतपिटव्यापत्तिशोकयोः । पितरोवाग्निसंस्कारात् परा पततिर क्रियाः ।। ५६ । नयोरिति । व्यापत्तिः (१) मरणं, नवीभूतः (२) यापतिशोकः ययोः तो तयोः राघवयोः, तस्मिन् सधै पिर यमिसंस्कारात् (३)थमिसंसारम् यारभा, परा: उत्तरा, वतिरे (४) व्यवन्त, तस्य पिटवदोई देहिक चक्रतुः इत्यर्थः ५९. नवीभूतपिटम्यापत्तिमोकयो तयोः पितरि व तस्मिन् पग्निमा परा क्रिमाः वतिर ५६ । अग्रिना संस्कार. दस्मात्, भारभ्याथै पञ्चमी। वाचान्तर- वाचातर- कियाभिः बवते, इति। ५६ । पिनिावशेषम्य पिठबन्धी जटायुषी नरथेन नो पितारका पुन पन्चभूताम्। वतच तस्य दाहकार्य पिण्डीटकादिकार्यच सर्व पिक शेषेण निरवतंयताम् । अव रामायणम्,-'एबमुना धितो दोमामारीप्य वरमा ददाह रामो धम्मामा म्वबभ मिव टुपितः..तती गोदावर नदी मरवरात्मजो। उदकं पातुस्त राधराजाय तादमी' 'त्यादि। ৫৬। জটায়ুর 'মণে তাহাদের পিতৃমলােক আবার নূতন 'হইয়া । তাঁহার পিতৃনিবিশেষে তীর, অগ্নিসংস্কার ও তদন্ত কর্তব্য ক্রিয়াকলাপ * कवितन। 56. Feeling afresh their paternal the ceremony of his cremation and all the subsequent. rites, as if he was their father. - they perto [v] (१) वि, पा, पद to go किन . (२) नव new, t to be," fr aug (३) ममः + to do, पञ् aff. सुट ang. (s) T to sta वसते। परतंत। तत्-प्रतिष्टा वते.
द्वादशः सर्गः! वधनिहूतशापस्य कवन्धस्योपदेशतः । मुमूर्छ सख्यं रामस्य समानव्यसने हरी ॥ ५७ ॥ ५७। वधेति । बधेन रामकृतेन नि तशापस्य (१) देवमुर्व गतष्य, कन्धस्य रक्षोविषयस्य, उपदेशात:, रामस्य समानप्यसने (२) समानापदि, सख्यार्थिनि प्रत्यर्थः, हरी कौ सयौवे । "मुकाहि कपिभेकेषु हरिनी कपिले चियु" इत्यमरः। सरणं (२), मुभूच्छ (1) घरधे। समान व्यसन यच 10. मितभापत्य कवन्धम्य पदेशन रामय समाज्यमने से मप मम्। ५०। धेन नित: व्यपगत शापो यम्य में तस्य । म तबिन्। मरना: भार, का मेषो। बाधासर-...रामम मम ममकरता 1.1 'बधनितिमाप:-रामासे निधनेन आषिशापजमितराधमान मिनस । 'बम'-पदाचप्रहार करवदेश बामस्य कस्यचित दानवस्य । "उपमत:-न्युपकाराधिनस्तस्य करनय सपदेशानुसार। 'ममाव्यमाने गे-तुपापम्य मुयोथे। रामी यथा भात भरमस ते विमात्रा तराज्य., पाध्याया निम्मासिह. पयात तिहारमा मृगौकोऽपिसाभारालिना तराय मदारक किविश्याया निनामिमोपातएर नुस्यावययो' नामसूचीको चीना। ममामध्यममय भारतम-नगमार समय निघ। समानमोमो भगत भी सपा करिता ति। परा {x.]CORE to shake Raff (नित), म to curre, aff (#19) (+) an equal, from 5 and <1 to breathe, * af and RE*, from fa, # to thror, zaff (*) are friend, um af 10) मूE to increase,-मूहि। भूईन् । पान । मुई। &c भू । ६.
૧ रग। in afsana Immensini मनाया NEE; font IRRORERN" wata Rirat rem Anteysing **** 0181 # tikt ferry. Nire 27557T *For at भणारा मोतीरमामाय सम्म । समादरा ..। करण (Pregnand R, Frfmastriment! 67. Ily the advice of habandha freel from the comme Jina death (at the land of liuma), Rius's fraerdship greke tense with the monkey (une, lavouring uniler similar di Sca? स हत्वा वालिनं वीरतत्पदै चिरकाहिते। धातोः स्थान इबादेशं सुयीवं संन्यवेशयत् ॥५॥ ५८ । सरति । वीरः सः रामः. गालिनं सग्रीवायज, हत्वा । चिरकाहिते (२) मत्पदे वालिस्याने, धातोः स्थाने पादेशम रव थादेशभूतं धात्वन्तरमिव इत्यर्थः, सग्रीव, संन्यवेशयत्' स्थापितवान। यथा धन्तेभूरिति यतिधातोः स्याने या भूधातुरस्तिकार्यमशेयं समभिधत तहत् इति भावः। नाम शब्दान्तरस्य स्याने विधीयमानं प्रदान्तरमभिधीयते । ५८. वीर. सः (राम ) वासिन इता चिरकाहित सत्पद, पानी सादेशमक, सुग्रीवं मन्यवेशयत् । [५८] (१) to lill, at aff.-इन्ति । न्। पवधीत् । जा &e. कपि-उन्धते । . अवधि-पघानि। ल ने 1. ke. ; &c. (२) to wish, t aff. (३) पा, दिम् to direet, घj aff.. (४) सम्, नि.it enter, (पिए)-वैशयति । प्रदेशयत्। प्रबोविनत् । &c. था .
दादिपाः मर्गः। २६३ ५। तय लिन: पट तस्मिन् । चिरं काशित, तधिन् । पायानगर- रेन...दिपाय सुपीव मन्य वैश्यत, इति। यथा कि कम्पचित् धातो: स्थान पादशभूत, पपी धानु पूर्वधातो, यमशेष निष्पांति, तथा वामिनः स्याने रामेष स्थापित संयोव पून. समय बालिन राजकाखम निवारयति । एतेन राजापालने सुयोग्य बघावारिस मामय भूचित। 01 रोवर द्राविहिन, वालिएक पकनिया (मरे गरम শ্ৰীৰে থাপিত করিলেন, যেন ধাতু পানে অাদেশ { তৎকাৰ্যনির্ধাহক হন। ধাতু) नयरिजन। 8. The brave Rama, on killing Bah, placed Sugriva in his coreted post, like an exact substitute in the place of a root इतस्ततम वैदेहीमन्वेष्टुं भर्ट चोदिताः। कपयभरातस्य रामस्येव मनोरयाः ॥५६॥ ५६ | सततक्षेति । वैदेहीम् चन्द (१) मार्गि. मधी एग्रीष्या, घोदिताः (१) पहा . कपय हनुमत्पमुखाः पातम्य (0) किसानुरम्य रामग्य, ममोरपाः (6) सामाः र, सतत रु. मानादेशेषु वधमुप। । मrlfeat. SuRi AREI मीरवार को शाम Rewar पार-... कायfe ना र रामनारा..-newifEPPIRan ताजिलि. पfteen ferry पर. stu In] (110 kmh, with estomarch.: (0.! ..--पोय पोरोन, Actor. to Fo, ACTR) म Indercacle, (REM २६४ . many hopes म रघुवंशम्। वैषु कपिषु सव्वा एव भाशा निदधे, प्रतएव है कपय. रामम्य मूर्तिमनी । रथा व लक्ष्यन्ते का, इति तात्पर्यम्। ৫৯। বানরগণ প্রভুর নিদেশে সীতার অন্বেষণে ইতঃ ভ্রমণ করিতে ঘ তাহারা যেন বিরহতুব বানের আশাস্বরূপ । 59. The monkeys ordered by their king, wandered Ex and thither in search of Vaidehi (tát), lıke so the afflicted Ráma. प्रवृत्तावुपलब्धायां तस्याः सम्पातिदर्शनात् । मारुतिः सागरं तीर्ग: संसारमिव निर्मामः ॥६ ६०। प्रस्ताविति । सम्मातिनाम जटायुयः व्यायान तस्य दर्शनात्. तम्म खात् इति भावः, तस्याः सीतायाः, प्रटतो वार्तायाम्। "वाती प्रतिस्तान्तः यमरः। उपन ज्ञातायां सत्या, मारतस्थापत्यं शुमान मारति ।३) हनुमान रम् (३), ममेत्य तदव्ययम् ममतावाचि, तरहितः निर्ममा निस्य संसारम् (४) थविद्यावन्धनमिम, नीर्यः । (५), तार। कसरितः। মুমানিঃমনাস সয়া দরগী দলয়া মাধবি, লং f4 ममारम य नोक। वाचान्तर-...मातिना मागर: निमम ममा' तो, इति। यथा अधिगनबनतत्त्वी योगी मदेशाभिमान परिसर दुसर মৱষাৰ ৰস অনাযাইল বলি, মঘ অধিকসমীনালাল না মা तिम भगणयन् दुसराप दरिषमागर नया तता। । চম্পতির সহিত দেখা হওয়াতে যখন সীতার সংবাদ প্রাপ্ত ? তেন পাননশন, নিম ব্যক্তি বেরূপ তৰাগর পার হয়, সেই সময় পার [0] (1), to wtay, far AT (T मा wind. Aaf समा, .. ( म to go, rm aff (at to crors, . . . ६.. 7 द्वादशः सर्गः। २९५ ..60. On meeting with Sampati and receiving from him the intelligence of Sitá, the son of Wind (i. c. 7817) crossed the rri, as one freed from all attachments, passes through the sphere tofrristence. दृष्टा विचिन्वता सेन लङ्कायां राक्षसीहता। जानकी विषवल्लीभिः परीतव महीपधिः ॥११॥ १५। दृऐति । लायां रावणराजधान्यां, विचिन्वता (1) भगयमारेन तेन मारुतिना, राक्षसोभिः इता जानकी. विधवानीभिः परीता (९) परिश्ता. महौषधि सचीवनी लतेव, दृशश। । नायविचिन्ता नरामोहता नामको विलोभि परीता कोषावाचार-विचिनन म राचमोत्ता कानको नाम परीत मधिम् सवाल । मारना बिलनामा मर्थ माता मनौवनी तामा चपास्ने, जिमम्भासामा गरमा मणं माघमारामा लाकारिन (१५। CI Hein terrarchi.spied Janataiमोता. in Lanka raundidly Raktharts like the natement urrented mporonour creepere तस्यै भर्तुरभिज्ञानमगुलीयं ददौ कपिः । प्रत्युतमियानुसदानन्दायुपिन्दुभिः ॥२॥ [(() futo colleet, with te, torruct. Lt fenile-factreega DoF,
!
গা।
‘হ। মানি। কদি: মামা (৫) যান
মলি, অনিয়ান (২) সমন্নিান, অধীম জানি
জা। ‘লীয়জমুদ্দিা" নং{ লিঙ্কাধাদিসহ দুরি
ময়। নষ্ট জাল হী। হিৰিৱীয? অয়ে
ঋীন, মা: আবাবিনি: অন-(২)-মির নি।
মৰিয়ালবৰ্মনালন্দঘী গান, ঘ: {
(৫। হৃদি, মধু অখিল এখ: মানববির
प्रत्युतमिव तसे दो कपिना ददै ति वाचातरम् ।
২। অলি-গন্নিাঘ খনননি অসিন্নান নিদাঘন খি।
‘অধীয~মলারানি খান। যৰিখ&c.gছা বৰ
মাথনীয় সম বিবাদ । মনন ব ঋমিনছবি ঘর্ষণ
আলি নাবিলা অষয়রি, না মনীয় মধু: খৰীয় গাৱৰ হয় দর্শ
মীনায় থানায় নিল এম খনন খার বা গ্রই বাংলা
নব সম্মাানান্ত, নি বিঘা। অয় ভাইষ ভীরা অনলাই
মুনীখ এখান নন স্যাঃ মি নব'।
৬২। হসুন ভঁহাকে তদীয় স্বামীর অভিজ্ঞানচিহ্নস্বরূপ অঙ্গুরীয প্ৰদান কৰিশ;
সীতার অশ্রুবিন্দুসকল আমলে নির্গত হইয়া যেন সেই অভিজ্ঞানটকে আs বড়াই
কইল।
62. The monkey presented to her a memorial ring from
her husband, which was received as it were by her cool teurs
of joy.
নিত্রি সিয়াম: মীনামৰগ্ৰীৱন: +
ল হাঃ দ্বী লজ্জা ঘৰীড়াবিনি। ই|
{} } to nourish, B aff (২) আমি, মা to know, গত
81,7 to go, aff.
द्वादशः सर्गः। .६२१:-निर्वाप्येति । सः कपिः, प्रियस्य रामस्य सन्देशः (१) वाधिकः, मीता निवाथ्य (२): सखयित्वा, यक्षस्य रावणकुमारस्य पधेन उद्धसः (३) म सन्, क्षयं सोमः (8) घरेः मजितः कन्न: निमः बाधा ब्रह्मास्त्रबन्धनरूपा येन स सोक्तः सन्) ला पुणे, दवा (५) भस्मीधकार) १५. स.प्रियसीचेगम निवांश धीहतपादारनियर मन) सापुरीददाराचान्तरं-लेन...पषधीहतेन च मोटारिनिगरेप मता। रोमाति। समानरामयोगविधुरा मोता रामाया सावरित्ता पक्ष सामान राम कुमार मार्गातीबा। तसच रजिनकतात बघायम भागमपि रामान विमोचयन बडा भौचकार। पत्र मचिताधाम चामान पपेपी नाम गुण , सदु-मस्मिाभिधान पसेप पार कोनिता माविक गुण पनि मगर । ...मान EिAR Presin कति पर मकरणमा विदा करिता 63. Apreaming Fita with the titingen of her husland. and farling innated with side by playing. Aktha (t son or Ratana) and enduring for lule the portitutions of the army, to (getu) at five to the city of Laota प्रत्यभिज्ञानरत्यक्ष रामायाऽदर्शयत् कृती। उदयं स्वयमायासं दद्याइव मृत्तिमत् ॥६॥ [ER. wि to direetm.0 (0 1100) fer TERurrig&c.arfcancer.Total ...(Ortotkar... (6) Rto burn-na AMRITA teat..-Rements ATM रपत्रमा ( Amirna AEमन. II: महा। पार पापान ने। Teri Me Bait. १२ पापा in the RAIHAIRiRemit ram. हा गणपति समरसा महामारा नामि।. HAYARIRIKRI NIRairtela मा. प्रमाण मधातa. ... RECENT ११. R THESEfter 3 यस for AIRRITI IRAT man Gu. On retiring the news of his blored, Ra'ma incante so sinpatient for lier erubric , that the wide sr surroundin; Lanka's, seemed to him like an ongoifi aut ditch स प्रतस्पेऽरिनाशाय हरिसैन्यैरनुद्रुतः । न केवलं भुवः पृष्ठे व्योनि सम्वाधर्तिभिः ॥६॥ १०१ व इति । केवलम् एकम्, भुवः एछे भूतसे 'ग, शिन्तु योगिः च सम्वाधवत्तिभिः (१) माटगामिभिः परिसन्यः कपिबले यमानः (२) व्यग्वितः सन् या रामः, चरिनाभाय प्रतस्ये पधाण । (01. केपल मा ४ , योघि सम्मानिभिः सैन्य भजन राम परिमामाय प्रतम्य। । मावा, मरट यथा तथा वने इति समाधर्मित: है. रथ कपय एक मैन्यानि माया ममतानिने। परोयो माया मावासर- ...तन,(रामेय पनटुतेम (सता)...प्रतर्थ, संत (1 भूतल नमतल निति समाकाय सातवामरसे यानि महाराय स्थित राममनुधावति । 'सम्मावाभ'-मखानायुयात (६०] (१) सम्, वा to obstruct, val. (समाध), and anto stay, 19a alf () e alter, 5 to go, aff.
द्वादश बर्ग। नमरपाल परम्प यापम घर्ष : न प । माभित 'ममाधम कोपा पा तार'ति दिनकर । " भिनान किया नशिलन, ITI भित्रमा लिन रायल मानव विना मिल 17 IIc mir bita dentry big onein, followed by tp cils. ing lots of numbers who futh their thick ranks filled the earth and the shy विष्टमुधः कृले तं प्रपदे विभीषणः हादानसलमाव बुद्धिमाविश्य चोदितः ॥६८॥ ५८। निविरामिति। उपधे कूले निविए तं रामं विपोग पति पनिति विभीषण (१) रावगान , राक्षमनाना पात् पहिं (२) कर्तव्यताज्ञानम्, याविश्य उपदिश्य घोदित रेलाव, पपेदे. प्रातः । ( भोषण रापमा हात बहिम चापिय वोदित । ९६२. है गिरिएन (NR) प्रपेदे. पाचागर-विमोचन.दोन पास मिरर म (राम), रति । 11 'पान-निविभीष पणन मनभा र भाप । 'दुरिमाविण्य - E का stant, पारामामाच गुणामय भी er fasमान चाराला तिभीपर मान* माम. "I feोलापूरल पEa fator १ . २.कम-fr... " [1] 1, मी to fier, fo) Eus nuw,fraat ঘন্বগ্ন। os. Vihifalınma carro to Bi'ins while encanised on tim geslote, as if sent uit of affection bs the goddess of fortune of the Rakshasa prompted lg wiadom, নগ্ন নিমাৰ সনিমঘৰ ৰাঘৱ:। काले खलु समारब्धाः फलं वधन्ति नौतयः ॥६६॥ ২। যাবি। ষ স বিনীময়ায়। মাঘে সুন: যুক্ত করা নি বাবাঘর্থী। লিয়াঘস্বৈ যা- মাগি, মনিসুগৰ {২} মনিয়ানমা। সয়াছি, ফাওঁ অৰ, মাগ্লো: মহ্মান, বীময: ‘২ধুলি (২) যদি সৰ- ধনী, ২। বাথর, ও নিয়ন্ত্র নয়, স্বল্প বাধে নী’ দৰ বলি বলু। ২। ঘর সাৰ বই লিমাখা ভাল এয়। বু’ যুব ‘মহাখা সুহ: ধুর জবা' নি অনুছ, বি, খাই-খা বা মখান হী খুব ঘৰনাথায়ে পা মুঘল বালু, ছিমীন ' নি? অর্থ ইবি বণিী ঘৰ বনৰ গান গাৰীৰ শুধু,। অংশ~ ষ...সনি, মামনি, শামিম ও গ্রন, নি। ৩। শীমা ছিল অব ফ মামলা যায়? ধান বা বাদ যায় বই পৰাধৰ বাৰু সৰপ্লানাল, কল বস্তায় যুক। fঃ বীময: অনুনয় ঝিলি। গুদ fx বাঘা সী’ - বান্ধাৰা, মা ধ ঘৰৰ সন্ধান এখনৰ ঘাঘ হত্বথ্যাবর্ষ {€¢1 (?)? to hear, with tía, to promise,-xoties *** নি। অধীন। গাৰ &c. জম্মা,-শূয। খাব। ৫৫ পূব । 4 {) শী to carry, # aff (২) বৎ, to bind.- মালি। শ্বাস । অমাপ, স্বী। এঘৰ। -ই। ভাষ। ২c. : &e.
द्वादशः समः।
गा। परामर-कतो मामे मतिमान कामे म मात
वामनगाचरम मा रमयत फसमा पनि।
ARTISTOR'nिefi3 दिर
मेरकारितारका
63 Raighasa ITA) pemind him soserrignty afer the
Rishav.wonilen janm of pathrrail.ptel in fit time tari
U-Trut
म मेतु यन्धयामाम प्रवर्गलवणामि ।
रमातनादिवोन्मग्नं शेपं म्बप्राय गादिया. ॥ ७०
RAT EMA म समयसो
PETERT कमिग वगामी वर्ग 1) यो नि
किय माय गातास पाता उमाम ! दिन
मिव विनं. बन्धकामाग {.. ।
म
4.30
- NMMER
...
*...
..
FLrR.५५
URI.......।
क
...
AIIMR.'..
...
रपात lle citasid tle monkey to castrict ort: the tri ..nhatge, which aprior in the errant sinha Im apotearl fria the nother rrainnt to form the ind of sár तनोत्तीय्य पधा लड रोधयामाम पिङ्गलैः द्वितीयं हेमप्राकारं कुर्वगिरिव वानरः ॥२१॥ ०१ । तेति। रामः, देम मया मेमार्गम. उभीर्य महरा प्रति पोषः, पिने सुवर्णपतः, अतएव दितीय (९) ऐRAN (२) पुन्यतिरिव ग्यितः पामर. लां रोधयामास (३) । 1) मन पधा writhort TREATritent गोयामा पावानर -- यामागे हा ११. समायरिया sima HARRAN, मप्र नाया ५सया रितीय साकार कम सत्यते । कोमामा' परत यमयाकार पम्बितलात गुमनाम गुपकारकादम् समय प्रयोग के कान नरामा प्रयोचकन यम्। भारतमोक, मादित्यमहो' गोरष कामरे । प्राकार दस तु ममन्नात करिव कतम. +91 उिनि म ममम (नट) गाद ऐसा वारदेन RT ATT दमिन, नार प्रिमियर लिगमा বোধ হইতে লাস। 71 llaving crossed thr sea by that patrage, he becergrad Lapbá with the monkeys, shu being of a golden complexion spened to form another wall of gold around the city [011 () is two, तोय aff (यो परणे कोय) (२) १ gold, e around, a to scatter, af? Or #, xx, on to do. ** 28 {पाकार). (२) to obstruct, {पिच!-रोयति । रोधयन् । १६६५५' रोधयामास, &c.
द्वादश सर्गः। ३०५ रगा: प्रवकृते तव भीमः प्लवगरमसान् । दिग्विजृम्भितकाकुत्स्वपौलस्त्यजयघोषणाः ॥७२॥ ७२। रगति। तत्र माया, वगानां रक्षसाच. भीमः १) भगारः दिगविजम्मित (२) काकुत्स्यपौलम्त्ययो रामरावसायो जयघोषणं जयशब्द यमिान् स तथोक्ता, रण' प्रवरते प्रयत्त । "यस्त्रियां समरानीकरमा कमाइवियो" इत्यमर । १३ प्रवासमा भीम टिगारभित काकतापोलर यषण ए सार-मोमय 'द खज़ मतकात पौनयमय प्रति पचमहाया मानगरमामा बीमाच यह ह बभर समति की महमादा वर्षात रनमा'मरनाटा पविती गान बापरयामा । ०३. .. TOnmenaframa Therp ensued , fi per a la taun the 16 anil demons, in which the inud sci la naturistor • Rana God of victory to Ravanis Tessursed that als पादपाविदपरिघ: गिलानिप्पिष्टमुद्गरः । यतिशस्त्रनम्वन्यासः गैलरुग्नमतङ्गजः ॥७३॥ ०३ । पारणेति । दिविधी रण? पादय (१) एई दाविदा (२) भप्राः परिघा ३) रोहबरमायानि दमिन् म मधील । "परित परिधातम" मर" जिलाभि बिपिs) मिता --- रधशम् मुद्रा अयोधनाः यस्मिन् स तथोक्तः । "भुषणे मुहरधनी". त्य मर। अतिशखा शस्त्रायविकान्ताः, नखन्यायाः यमिन सः नयोक्ता, शैले रुगया १५} भनाः मतडजायमिन् सः तथोक्तः। ०३। पादाविपारधेश जिलामिपिट मुहरेक पतिशमीम समजैन (रम प्रबहते। लि वाचातरम् । नव र वामरा ३ाए माना परिधान, शिना पातम मुहरान १यामार नपाघातेन या पदारयामा. पगमान मिपातयामास । नमामि रखाधिश सुचितम् । १०१ माघ - 11974 , म 25523 73 (Inthat war), tre simantuanian twiterturn trushed clubs, the nants of the uionary. overname the wom ullscxs urusher luntlephants अघ रामशिरचंददर्शनोद्भान्तचेतनाम् । सीतां मायति शंसन्तो विजटा ममनीवयत् ॥२४॥ 4। पति । य यनन्तरं, हित सिई: (१) ए. frर. सव केहः ति विग्रह. रामशरण yिfrre হ্যালিলি বলল তালা (২) বাণী । पिनटा भाग हापित सातापानी सममी. गायr ( [111111set lite are ar to dank ar sninn, ! V, Mety nex,Youritain.fr .antart... kat 11......... in war द्वादशः सर्गः। कल्पितं नावेतत् सत्यमिति प्रसन्ती (8) अवाणा । शपश्यनोमित्य- मति नित्यं नुमागमः । समजीवयत् (५)। पच विजया रामगिरददर्शनोभाकर्वतमा मोता, माया नि मन्तो (मती) मममीयत। ०४। समाना विगता चेतना या साप्ताम् । वाद्यान्तर-मायन मन्या पिया मारत शनीदभार सना मोना मम्मोयस, रान । विर समपरीहार सौता तना करो मतानसाय परटा माम राममो मायाकल्प तामद ने मर्ग जिम RNTER बोधयन्नो मोता युवा चकार । इन दाय समकमान भतार निराशा मौता मम जकला भविष्यतीति मत्वा गावपा गि जायराममा यया काल्पत समय शिरसामनव माताये दशयामास । स्था सामावा "अद्य जिच्च मायासमग्रमोद रामाप । भीमायष्यावर मीता मायया पनका नाम रीमायामय घराघय माचर। मा व समपानब महच मार धनु । विमानता priकरनन मगरामकम् । प्रणाम रिसालता रावण यायस म्यत । कमजोर ततो राम रावणा गरम द स म । वि. for महाल समोपचारक्तिनम । पOR 6 मान'चा टाशर घिर । पासा परिक्षा माई रुपण माधु पश्यन । ० मनै चमरसत प्रदानन्। पाक्षिय भौताया मरधीयते । सान। । पEE मोहा मन 12951, RTO GET लिन During the war) Sita lurt er at the bigut uſ Rama's lead revered from his body, and wantearedtuher Relrcs by Trijatá who assured her that it was allusk na . कामं नीवति मे नाघ दृति मा विजही शुचम् । प्रामत्वा सत्वमस्यान्तं लौवितास्मीति ललिता॥७॥ (e) Vapesk, taad alrer मा IE , tuliher-से काम रम ७५। काममिति । सागोता. मे नाधः भोवतीति तो अचं भोलं, काम विजयी (१, किन्तु प्राक् पूर्वम, सभ्य नाथस्य यन्त नाई सत्यं यथार्थ, मत्ला. जीविता जीवितवयनीति तो লভিন ২) পজিমনী। হৃদখি । তাহমি ভুলী লগা भरःवि भाषः। मा में नाय काम नि तिचं सोनम मला मोविनाशिनाचता। प्रकविहे..... - वानर-नया ५। मोनापिटाचनमलयात सापनाथजीस नियिपिसरण काक ममीष, कन्नु त पक्ष मत जावापि यत बन ममार सत प्रदलालमा वेदनाम नमन । सिधा मन्दमागोमांतकांना पदाट प्रारमे are भरत्या या रयम मत माद सलमासरेप पोचल, इति समुदि- तार्थ । यथा कुमारसम्म .. मदनावमा रात मात्र किलोपितति में। बधनीयांमद यवस्थित रमण वामनयामि यद्यापति " स सान्न बोदित यश मानिता भोकात्माका कविलन 3 किया जा सकसि (मोवि वाहियात्रा निद्रिासन 15 She ceasest grieving on knowing that her husband wak alwe, lut felt ashamed of herself, when she thought that she did not die when she knew for certain that her husband was Liu more. गमड़ापातविश्लिष्टमेघनादास्ववन्धनः । दाशरध्योः क्षणलेश स्वप्तहत्तप्रवाऽभवत् ॥६६॥ {on] (ry far to gire up.-महाति । माहामोद ! को। ke. शि, सोयते। समाधि! r&c. शेन । &e. It) m mpdaty. ति al, r fem श्री.
द्वादशः सर्गः। ०६ । गरडेति । गरुड़ः तार्य तस्य व्यापातेन (१) व्याग- । मनेन विलियं. (२) मेघनादम्य इन्द्रजितः अस्त्रेग नारापाशेन बन्धन यस्मिन् स तथोक्त क्षणाश, दापारथ्यो राममनग्यो महत्त' स्वप्नावस्थानुभूत ग्व अभवत् । नालापातामघमाटाम्न मन घर टारथी मारा भामा .. भरा पपन्य पुमान हाधि हाधिय दायिनीहान रही थी सा (चाप यकंग मसप, म बम भYan. पाचनर-गरमपाताष्टमघमाटाम्न मनन सपीम भवन यस 8 भा. IN ०६। रन्द्रकिनागपान आमची गराम पर भक बन्धने को नागपाता हाच मावला यो मा महाभूतान जमानामा रहनाया Fsfu मा frnd. रामाण्यम 'ग्य मनभनामा परी कमाना । भारी राम कोसा कमा । मरमाभिहती प्रेस । RAL माता WER मा राप च'ALI0AM FIRE-य Mirrormination * CAREERamana-... ३१॥ 1. inomentar pain taus to the winn. Durata br Indraj with his arm IRRIT Nrit Item ared hit stinam sutr Hair at : *st a Garuta Other winn : : with a lod.in at:
05. रघुवंशम् । सतो विभेद पौलस्वः शनया वचसि लमयम् । रामरत्वनाइतोऽप्यासीत् विदीगाहट्यः शुचा 199)! ७०॥ तताति । तत: पोलम्यः रावणः, माया (१) कासुनाम केनायुधेन। "फारामामय॑योः शक्ति" प्रत्यमरः । लामणं वासि विभेद (२) विदारयामास । रामस्तु अनाहतोरपि दहतोषि शुधा शोकेन. विदीर्ण-(३) हदयः यासीत् । सात पोनस्य, गच्या लषय पयाम बिभेद, राम नाम पि एचा विदो हदय सामोरा विटी उदय धम्य स विदोदय । वानर-पालचन गया भवभिट, रामए माइलेन पिएचा दिौरादयन भूयत, हात । 20. यद्यपि रायम्युहा कि राममय दमन वर्मद, तथापि प्राण प्रियम्य मातु मम्मको डाटनान पमह्य शकिशन्ध मची रामय यं विदद्वार। राम, मोकेन ममपाडाम् पचभूत शत भाव । मक्या'-मयनामा दामन मायया निमिता अमोघा प्रघातिनी शकि, त्या यथा रामाय- 'इत्येवमला ता मिष्टपटा महाबमा। मवैन मायाविहिताममीधा म चारतमाम् । माय ममुखि चननीमिव नेमा रावण परमहादेव घननाद चरति। ৭। অনর, বাবণ শক্তিশেলে লক্ষ্মণের জয় বিল করিল, বাম সয়ং অ্য ইলেও শোকপলা তাহাৰ ফুৰয় বিদীর্ণ কবিল । 17 Then, the son of Pulastya (ie, रावण) pierced the breast of Laksamana with his Sakte fan iron spear or dårt). Káma thougts funeell unwounded, felt liis heart pierced with fries. (09}(3} 7 to be able, f*7 af (a) fær ta pierce, forniti अभिनत् । - मोत् । विभेद । se safe {३) वि.ro prercea.
हादा: मम । म मानविनमानीतमहापधिहतच्चयः । लद्वाम्बीणां पुनरानी विनापाचाव्य शरः ॥७॥ ०। मासि। सलम, मामतिमा मगरूसतेन हनुमता समामीतया महोपध्या (९) समीवन्या इतपय सन् पुनः पारे . शाखीयां विलाये परिदेवने । "विकाम. परिदेवमम्" इत्यमर । पाघार्यकम् (२) पाचार्यकम्र्म। योपधाद्गुरुपोत्तमाम् प्रति घु प्रत्ययः । चक । पुनरपि राक्षसाम् जधानेति व्यज्यते । सर) भारतिम मानौतमहापायथ ।मन पुरे पराजीत मापाचाया। मारता मारमारत, मममोना या भीषमा साव्यथा मम । सदाया नियमामाम्। बाबासर-तैम मात्र समानौतमबधालयन मना। पत। २) बिमापाचायकम' & --चाय कम उपदेष्टु कार्थ शिपादान पर ममिति यापन यथा पाचाय सपदेशेन रिच प्रवास, तथा लक्षण सनिकरच रिसाए प्रयामाम। नामधेन ता परोदयत रति भाष । रहते राचमकई माया विधाना राचसोना महान पानादो नश सिदार्य । 'माधि' c यकरको नाम सधौनी सता उतच तिन्य। ययास सुपरम RE नाय मषेषनाबा 10तीमान भवधिमाननगममादन - 11 न सत्रमत्वाम मदोषधि परिमातुम ममय कृत्यमेव गिरवा । - . सतशमुषेण तमान सामाधि गोदाममा ममजीयन । चा तया A .. नरनार थानोठ महावित छान वाटे fatri नवनय - मोगरा (शनि ५१ मि। (05) / Att 1 from 777 great ) and a hest, u to layo, TaT (१)पाnapreceptor (पा, चर togu, et all gral.
रघुवप्रम। 4 18 Lithuani cured of lus pain lip the life-restoring plant fन्यकरण brought by Marathi (हनुमान, the son of and 1qu causat bewailin.; among the women of Lanká b. making a destructive use of his arrow 3 स नादं मेघनादस्य धनुचन्द्रायुधप्रसस् । मेधस्येव शरत्काली न किञ्चित् पर्यशेषयत् ||७८ 8) स नादमिति । सः लमणः शरत्कालः मेघस्य स्व. मेध. नादस्य इन्द्रजितः नादं (९) सिंहनादम्, अन्यत्र गर्जितं घ, इन्द्रा- युधरभं शवधनुःप्रभं, धनुच, किसित् ष्यल्पमपि न पर्य शेषयत् (२) नावशेषितवान, तमवधीत् इत्यर्थः । म (लमण । शरतकाल मघम्य १६, मेघनादस्य भादम् दायुधाम पद्य कि चतम पर्यशेष यत् । द मैघर बाद भाटीयम्य सता ट्रम आयु तस्य प्रभाव प्रमा यम्य सत्। वाथान्नर-शरमशालन मेधच सदन मंधनादण्य पाद इन्द्राधमा धनुष किक्षित न प शेषता हति। प्रथा अलकाल: माँ मैन्द्रायु मेध मि.मेष महरति तथा मप्र मति मका वक्ष मेघनाद निमेष मना) What ( परामराव विमल मानना मनमा नि:श्नार रा ११५५ २ बिरा 79. As the autumn Leeps not a trace of a cloud (thereby puiting an end to its rumbling sound and the formation of 3 Taitakw} }, on Lakshmana left not a vestize of Steyhau kifo (ení** his war-shoop or hus faigbow.like box. Autta trend, PRAT.) R. Tre to leave a resids. (रिया--मेल ! मामासा&c. Aधन ।
द्वादशः सर्गः। २१२ कुशवागी: कपीन्द्रेण तुल्यावस्थः ससुः कृतः । रुरोध रामं शृङ्गीव टकछिन्नमनःशिलः ॥८॥ ८.। कुम्भकर्ण इति । फयोन्द्रेण सग्रीवेस. खस शूर्पणखाया', तुल्यावस्त्र नामाकरच्छेदेन सदृश कृत कुम्भकर्ण . टोन (१) মিলাকায় ছিন্ন নন ঘিলা (২) লবনুনিয়ায় যায় मः सभोक्त"er: पायायभेदनः" इति. “धातुर्मन शिलाघरे " तिच घमरः । दकी (३. प्रिखरी स्व. राम बरोध (। ८. कोन्टेस मत तुल्यारय कृत कृषक निमम मिल पोर रामरी पोगमन्द म। म पियले पनि । मी या यम म । चामर--कौ सम गुयान तेम समिन मिल पाचाराम रहा । 'दल्यापण्य' पुसा कर लानमामा. पोमा दरिया एलाया समोसा । मा..-RR ant ममाभिव्य राममनोमनामा Ke पात। बरपाया भुमा भाषा राम नाम ERTM meहात महिना Terenममामfafee .. RETR{ ...) [.jsti cut Ke IT. Let .८ । म realithak Reatert: trene store, mint tall.el.it. the Latit ) uto attack,-:-. -tir-atinar ..-46. Mri २० ३१० रघुवंपाम। ( गाय)नया nि 80. Kumbhakarns mutilrtel by Sngrira, the chief of the monkeys, like his sister (TCE), opprised láma like a DOEtain wllose layer of red arsenic (infiem has been chiselle 1 orts अकाले वोधितो लावा प्रियतमो वृधा भवान् । रामपुभिरितीवाऽसी दीर्घनिद्रां प्रवेशितः ॥८॥ १। थकालाति। प्रियसप्रः पयनिहः, धनुजः भवान स्था माधा रावणेन, प्यकाले बोधितः (१), इसीव यसौ कुम्भकर्म रामेपुभिः रामबाणैः, दीर्धनिद्रा (२) मरणं, प्रवेशितः (३) गमित । यथा लोकेषु श्रावस्तुविनाशदु खितस्य नतोपि भूयिसमुपमाद्यदे तहत् इति भावः। १। प्रियसप्र. भवान तथा धावा काले बोक्षितः, इति इव पसी (कुम्भकर्ण:) रामभिः दोघनिदा प्रवेषितः । ५। प्रियः पभिमतः सः निद्रा यस्य सः। रामस्य इषवः तः। दौर्धा पोषाय या निद्रामा दीर्धनिद्रा, ताम्। वाचातर-प्रियस भवनं माता पकाले बोधितवान. तौर पर रामपदः दीर्धनिद्रा प्रदेशितवन्न, इति । १। “प्रियसप',-मनसकामात पनेकवर्षभ्यापिनिद्रारूपवरसामान नियत निद्रासनः। यथा रामाय,-'सात वर्षानेकानि देवदेव! मपेसिवम् । एवमस्तिति तं चोला प्रागा प्रदा सरैः समम् । इति। वृथा', रा. प्रबोशितेन कुम्भन न किञ्चिदपि कृतम् इत्यर्थः । 'प्रबोधिनवता कि कुमा कनवा इनि साहित्यदपए। ১। তুমি নিদ্রা যাইতে বড় বাস বাস, তোমার ভ্রায় অনক তোমকে {१] (1) to awake, (पिच्) a aff. (२) F rith fम to sleep. पही. (OR, विम् to enter, (वि) aaff.
हादशः सर्ग। ३१५ सकाप्न दि हिर, ५३ रनिबार न र मदनदे या निशा परि यदिता 81. Nikma sent him to eternal "leep with his arton, which remed to say -Do you sleep, you who are so foud of sleep, nd hare been in ruin untimely awakened by your brother इतराखपि रक्षांसि पेतुर्वानरकोटिपु। रजांसि समरोत्यानि तच्छोगितनदीष्विव ॥२॥ २। तराणीति । इतराणि रक्षासि व्यपि, वानरफोटिय, समरोत्यानि (१॥ रजासि, तघा रक्षसा, शोणितनदीषु रक्तप्रवाहेषु ग्व, पेतुः (२) निपन्य मतानि इत्यर्थे । ८। रतरापिरामि पि वानरकोटि, समरीयानि कासितजी. भिपतनदीपुस, पेतु। . बामराणा कोटय सेषु। ममगत रवभूमे एलिन्तीति, कानि। नया मीषितम्य नय ताम्। वासामर-तरपि रघोभि वामरकोटि मरीत्यै लोभि कोपिनदार पते रत। राएमा मापसा कमेगा एमालेषु कपिमै निपम्प रिटय मतान, रम्पलोहितानि भूलिपटलानि कराचमदान सुरु वामिपत्य विलय गतामि। समापन रापसाचा कपीमा म्या प्रायल्प भूचिस्मा । निहानि wef Rce किस नामनि नारसमा बाटोमन सा नि। 62 As the dust of the battle field became disolved in the streams of the laksharas' Llood, so lots of inferior Rahkassm were fort among million of monkeys [२] (१) ममर Rare with eatorise..(२) to fl,- पिपान्। पपा मार-६८.
परामम्। राम्। निर्ययायव पौलस्यः पुनर्युयाय मन्दिरात् । परावयामराम या नगदद्योगिनिधिसः ॥८॥ ३। नियंयामिति । पच पोमयः, सपा, पप अन्त । पराप रामपन्यं परामं रामगून्य या. भवेदिति नितिन বিয়া। দু'দি। বিংশীখেকাে ও युंदाय गन्दिराम (०) निर्ययो गिगाम । पोहा, पर बम राम राम (Rifa fafter पुन युवाप मरिरात नियंयो। । मास्तिराती पनि हाम्are मो याद वाचानर-पर लगवा पराब परामचा भूत विनित निम पोषयन.. मिये, रति। पद्य र राम मनियामि म वामरियामि रति हा रायपः पुन: युर क गहान निजंगाम। । यदि इय यार सय रु मा इशारभूना रहेक, परेमा করিয়া রাবণ পুনরায় বুধ বৃহ হইতে বহিত হইতেন। $3. At last, Paulastya (1720) rushed out of his pulsee is a fresh cncounter, resolved to clenr the world either of Rársa' or of Ráma. रामं पदातिमालोक्य लशच वरूधिनम् । हरियुग्यं रथं तस्म प्रजिधाय पुरन्दरः ॥८४॥ । राममिति । पादाभ्यामततीति पदानिः (१) तं पार चारियं रामम्, वल्यः रथमिः। "रथप्तिर्वस्यो ना" य: (३] (1) मम् to go, किम् aff (शु तिमिनुहोताना र ति शिपि हिवं, मलोपः तुक्च). (२) माद to sleep, किरघ upadi aff.
हादशः सर्गः। . मरः। यत्र वरूथेन रपो मध्यते। परुथिमं (२) रथिमं ना घ धालोक्य. पुरन्दरः (३) इन्द्रः, युगं वहन्तीति युग्या रथावा।। तद्वहति रथयुगप्रासमिति यत्यत्ययः । इरियुग्यं फपित्तवाश्रम । "मुकाहिकरिमेकेषु हरिनी कपिले चि" इत्यमरः । रथं सम्म रामाय, प्रजिघाय (8) प्रहितवान् । पुरन्दर पक्षात रामं वदिन लदेश व पालीश छरियुग्य घप्रनिघाया बरधी वियत पर इति वदो तमया रंग हम तोहि पुरन्दर । दाय कोनता युग्या यघम तम् । पुरोष धुग्दी र प्रजिध्ये, ति। या भूमौ सितम रामसर साम मर गुरु माने ति मकोय हरित पुन वकीय समामि देण्यामा । ..। महामाव रहार Tenा, नि, शनिला परिन। Purendara neup Rama in foot and thringat Inut on the car rent t the former, buscar urounir Lund JuTEP तमाधृतध्यापटं व्योमगनीाियायुभिः । देवमृतभुजालपी जपमध्यास राधवः ॥८५॥ ५। समिति। रापन, होमोदिभि न पट मार्गात् ति भावः। 5 - Fire दम्। । [ROCE foton to go, authra MAt) Fruel to tear er kni, M... Reture) whatosand-tilaterar- Ite it..
। २१९ वंग। गेलदार रममा प्रमादिम्पयति मागमादयः। तं रपं, देवरसगुगालमी मानिमावणमः मन, ध्यान (१) घधि- ठितवान। प्यासेनन्। । रापण, भीमगोपिभि पातम्यापटप रप देशमूर भुभागको (मन) अध्यास। ५ चोपि पाहाये या मगमन्दाशिमोनमा करका नामा पायर: :। साधत पार पटो यस म तम्। अन्य इन्द्रय मून. साधि सम सजग रायते इति म.। पावानर-रायप.. पाधूतसजट: " क्षेत्र. (रष:) देणूतमुशामिना (मता) पध्यारत, ति । ५। 'योमगीमिंगयुभि.".-पन्द्ररपो यदा पसीज्ञान ताति या सदा मर्ग काया मन्दाकिन्या पविता. मरमानिलाः रपदपार पाकम्प- यन्ति प, इत्यर्थः । पनेम पवित्रस्यापि देवरथम मगजानिलसम्पात पत्रितरत्न सूचितम्। 'नेव'-सम्बंत्र अयनयोतम्, तपाच भारतीये रामोपाप्याने, यस युग मेवी मघोन स्पन्दनोत्तम'। नेन प्रक्र: शाकुन! ममरे दैत्यदान कान। मतमः पुरुषव्याम रचोदारए अनिवानरहि। 'पधिौम्यामा कम्मति सम्स्यप कमलम्। ৮। (বুখখানি যখন অবতরণ করে তখন পথে। স্বর্ণকার তরঙ্গানিলে রথের পতাকা আন্দোলিত হইতে লাগিল; রান দেবধির হন্তে ভর দিয়া সেই বি বধে আরোহণ করিলেন। 85. Resting upon the arm of the heroenly charioteer (arafa), Ráma ascended the victorious car, whose flag in its descent) waved in the air rising from the celestial Ganges (ART किमो)- मातलिस्तस्य माहेन्द्रमामुमोच तनुच्छंदम् । यवोत्पलदलहीव्यमस्वाण्यापुः मुरद्विषाम् ॥८६॥ .[1]() अधि, पास् to sit,-पाते। पास्त। आसिष्ट। मासामी, Kc मान-पासोनः । भावे पारखते। भासि । &c. पासित, &c.
स ८। मातलिरिति । मातलि: इन्द्रसारथिः, माईन्, (१) मनुः शद्यते प्यनेनेति समुच्छदः वर्म। पुंसि संज्ञायां घः प्रायोति धः। सं, तस्य रामाय धामुमोच यासन्नयामास, यम तनुच्छदे, सरद्विधाम् यस्खाथि, उत्पलदलानां यत् सौ व्यं (२) नपुंसकत्व निर- कत्व तत् प्यापुः। । मामास , माईन् सनुपद तम्य सामोध, यत्र सुरविषाम पम्मावि पपलक चम् पापु । वाचार-मातलिना माहेन्द्र तनुच्छद सम्य मुमुचे, यत्र सुरहिषाम पने ...पापे इति । । 'माहेन्द्र तनुपदम'-पद कपचम्। इन्द्री रामाय रथ चार्य पिच परान् मानिधरयामास. यथा रामायणे,-'५दमैन्द्र मामाप कवच विधिभम्। सरायादित्यसकाचा मतिय बिमला शिवा' पति। 'यती. ग्लदलतंयम् &c.-यथास्सिकोमसकमप्रसामि गा पति ताान शनिश- पपिजनयिनुगमभवति, तदा सरपोरापाम पतितोलकठिनान्यपि मराणि पनि २ का पतितानि मरे कशाले धर्माप खमयितुम पचमतया विफ- हामिलायन्नति भार । पारमिट कराद पनि डिनन, कई गाडिया पानापामवनममदानमा शासन Mátal invested bim with Indra's armour in contact with which the weapons of the Araras become fragile like the petals of the lotos पन्चोन्यदर्शनप्राप्त विद्रामावसरं चिरात् । रामरावणयोर्युद्धं चरितार्थमिवाभवत् ॥८॥ ८७। पान्योन्वेति । चिरात् पन्योन्ददर्शनेन (१) प्राविकमा. धार, रामरावययोःशुई दोधन, परितार्थ (२) मएलम, भवत् [८](6) मम ॥ (और, यम [0] (1) रोप- repeated (ant मा भर 66 DI Morning time. the opportunity preennteliteMI परिवारशून्यः यः, यतश्व स्कोरपियन, धनदानुजः राम, वदावः । तख वाहुल्यात् (१) बहुत्वात् हेतो.) ताइवे यार तविम्समामवादे पूर्वपदस्थश्च मुफ. मुमच्य.). (३)परित 100 रगम re) प्राः परारमागगी fRE पना पाययोज I fuuNIRANI RITE: wifeti in E२ मा us री ! र ANCो, या 10 Ran, At-frust VIRfesty...रा.En. ति। ६७. 'एम'TirtafERTIMEET.3 | efer ९) SHRI RAI CHITR BREAK पिचत सममान मामाभूत' in few 11: 3:41. ORATE 8:18-asisfieदाना। 67 the two combatatits to personally try tlice respactire procent and thus the war besispen lima and Rávan's 299amedit** character भुजमूझेरुवाहुल्यात् एकोऽपि धनदानुजः । दहशे वयघापूर्टो मातृवंश इव स्थितः ॥८॥ ce! गुजेति। यया भूत. पूर्वः यथापूर्वः। सस समासः। यथापूर्मो न भवतीति व्यययापूर्वः निहतबन्धुत्वाद - । plisbed, vi ovject. re] (6) many, यञ् aff.
द्वादशः सर्गः।
३२९
"दशाम्यो विपतिभुनः चतुष्याम्माटमन्दिरें" इति । मारवंश
मारसम्बन्धिनि घर्ग स्थितः श्व, ददृशे दृयो हि। "वंशो वेयौ
कुले वर्ग" रति विश्वः। ध्यच रावधमासूरक्षोजातित्वात् तदा
रक्षोवर्ग रति लभ्यते, यतकोरपि प्यनेकरक्षापरित इव लक्ष्यते
इत्यर्थः।
। यथापूर्व एक पपि धनदामन मन्त्रमूडारवाहमयात मानवी
स्थित सहरी। बाबालर-यथापूनम् एकमपि धनदानुन ..मालवणे
थितमिर (वामरा)प.प्ति ।
रावल मिहतारीषदमत्वात ना पकाको पपि पकौयामाम स.
शिरपादानाम् साना परवानगपतितपय लक्ष्यते ।
दिनकरपाठव्यायाने यथा,-'म यथापूर्म यथापूर्व राचमान्दारितोऽपि
एको राप सुनामा शिरमा च बाहुल्यात पास्थित मातु निकषागामा,
राघवापर परिवारस खोकिव राममैरितिशेष । या पति
माम्य नपाट माहले दित रत्यर्थ । 'म यथाप्र्मम्' इति पाठे, म रामरी
यथापूमे रामेण पविनाशितीयपष्ट । यहा यापूर्वमन्दादियुटयन ।
सम्म कामदपिलादूरुपात्वम्। 'भनीनमा ति' पाठ । बय सभपाठ
व्याख्याने यथा-भतीचमाहरायादेकोऽपि धनदाद । दहशे मण्यापूर्व
मा free. धनदारजोराप कोपि यथापून मार वित
समानुरपये यत, धाव. भुजोनमाराच्यात पाहमनक.
रसवात् कि
11 राम (1) सविसबा कमराव महार,
रन AREE पावर निराशार मापन (इकारा)
विएडा पहनादिन।
68. The younger of Kurera (1 e que, though alone, and
pot (eurrounded by rushafas es llore, yet owing to his
nunc rous heads and hands and legs, sprearesurrounde ty
Lcsts of his maternal race
गुण्यात
८ जेतारमिति । लोकपालानाम् (१) रन्द्रादीनां वेत
रम(२) कर्ट कामयोः क्षतीति कर्मणि पष्ठी। समुशिशि
अर्धितेश्वरं, तुलितकैासम् (३। उतक्षिप्तरदादिम नम् एव और
तयोत्कर्यस्य जेतुः खोत्पर्य हेतुलार बहु धामन्यत साधु
स्थायं प्राप्तो विषय प्रति बहुमानमकरोत् सत्यर्थः । बहिनि for
राम., लोकपालाना भतार सा पवितभर gfenter
८९ म अचित. महादेव, वैन मतमा gorir
येन म..तम्। वाचता-लोपाणनाता समुरीः परित
८. योरिवलीचन्दादीन नोकपालानपिनाया
यि मामिवारण समिचिद, भजनम लाममपि
माम,सम तारम् पर्मयं निन्दिर्भ रापण समरे BEE
&ारमियादिमा हलचलोकाशिम पो चित्रमा सौहार
गतमा..afrपुरा। पायरियादिमा समर्थन
faltaan निमामिलेगम साहिरियोमा
१f५रजिना तापमपाय धतीराव furion
(21(1) world, पाम toprntect Buttar
१.nahi oresth, mall. ()
रघुवंशम्।
जैतारं लोकपालानां स्वमुखैरर्चितेश्वरम् ।
रामस्तुलितकलासम् अराति बहमन्यत ।
धैर्य सत्वसम्पन्न महावीरम यराति (e) पत्र, रामः
विपोषणम्।
राति पापमन्यता
नाम रातिराम मरत, रसि।
दो पिरपतिमिसंहिवरानि।
धनदः शा
Atmasure (Mulator).
द्वादशः सर्गः। ३२९ "टसमभवत् । सदा पमन्दो समागय रापमोचन पावादमात् मार- चार लात निवसति । राप्रपन कोधात नरामराव मुजान विषिष्य पसमे गिरिसर - रामायणकया। यथा,-'पम्मियित्वा तदा मन्दिया. बस तु समामायाकामा दसामन.. रम्य गतिदिन मम मातः। निम मेलाल करोमि तय पते....समजा ततीराम 'सुज्ञान विषय पचते। शीख यामाम त गोत्र मेम ममक म्यत । ता र चमन्यत बोय तपोबलादिभि मञ्च धा घिनौय परिपन्थिन प्रति एचित मानम् चकीत उलथं । गुपयारियो कि हामी विषमभीरपि गुणान्पादियो त भाव । ...नितारनामपटक अद्विष्फन, यिनि बिक बम कसनार पाईना बनिन यिनि । वाहाल) का tram दिन ५दाम कम किरकोटक मनन कानन पहिरनन । ११ Inarespectful at Hima critthal him antagoriet 10 hnd conquered thr guardians of the world, worslurred warı with an offering of his heads, and uplifted thin lialdia Suntain स्य म्फुरति पौलस्त्यः मौतामद्गमगंमिनि । निचरखानाधिकक्रोधः परं सव्येतर भुजे ॥८॥ १.। ऐति। राधिकशोधः पौरस्य'. स्परवि (१) पर. Cसएब मीनारामानिनि, तप रामाय. सदा तरा मार गये दिये। बोरामिति तरामा गम हामतिः। ए.ािन fre। Netat . पर... at i ra /t.tattatnuare.) - १५.५ .. ५.९४, ५ .
२२०
रघुवंशम् ।
२.। कि कोर: यसप। गौताया: मम संमतीति बसिन
पाचार-अधिकशोधन पोसण . पर मिची मि।
१.। 'मौनामा मनि' पुरुषार हिमपर बरौसामसूपकम् ।
गया पोत्रमा मागरे,-TARरमुपन्दी बोलाभमूषक'। ति।
हरामोधराटेव राय वा बलि भोता १२ समाते पति मषितम्।
..। द्वार प्रशासन मौकानयनमा पार कर बाहर
शिक धिमा
90. The son of Pulastya highly incensed, pierced with his
Arrow the right arm of Ráms, which was in a quirerías state,
indicating that he would be united with dis consort.
रावणस्यापि रामास्ती भित्ता हृदयमाशुगः ।
विवेश भुवमास्थातुम् उरगेभ्य इव प्रियम् ॥६१||
६१। रावणस्येति । रामेय यस्तः (९) क्षिप्तः, यासगः यायः,
विश्वसोटपाथं पुमान् रावणः। विश्रवःमदारपत्याल्प्रत्यये सा
বিস্মনী বিশৰষয়াবিনি নেই। সন্ত্র ৱষয় বা
हदय वक्षः, भिवा विदार्य, उरगेभ्यः (२) पातालवासिन्य
प्रियम् (३) थायामिव, भुवं विवेश ।
एमाख. पारगः राय पपि हदयं मिला घरमैनः बिय
माध्यम स मुव विदेश। वाचार-रामान पारगेन... विधिमे, राय
। 'घरमेश्य पियम &c.-मायधीक जिवा मागकन्या इतकी राष
मम्म पम नागखीवस्य पानटवरम् इति मा 'राए'-विश्राम: पप
मान् ति रावय। या, रायति छ रोदयात सीकपडासमीन भाका
मगर यतोपि शायद इति राय, यथा भारत, स्यामाम तोकान न
जधान रायते' इति ।
[
सम to throw, aff. (२) सरस् breast, in to get
aft. (ou to please, a aff.
दादरः सर्गः- ३२५ "। समिकिशुका बारपद्रसद्रिा नकलपित्र সংদির বন্য ভূগর্তে প্রবেশ করি। 91. The arrow of láma too, passed through the heart of Itárant, and entered into the earth as if to contey to the fapent race, the welcome news वचव तयोर्वाक्यमस्वमस्वेग निघतोः । अन्योऽन्यजयमरम्भो वधे वादिनोरिव १६२॥ ४२। वधसेति । वाफ्य वचमा श्व, घस्वम् परवेश, निधतो (१) प्रतिकुलतो, तयोः रामरावणयो, वादिमो. (२) कपकयोः रव पन्न्याविषये जयसरम्मः, वरधे। बाकसमा समम् गितो यो मोमी सर पर राधा-र-.पदोबजयमरा, ति। । परस्पर विसरी गदिमी पारयुट या शिबिरार .ta, परमाणे बराबरको सt NETRIEमर cư da e :-citer to .१। Time mitra.neजर (Anter मागनागिरोह 02 Meeting armsmith arms the furr of the two com Lotants wielung to diromfit cach other like that of two da tents meeting words with words, Leate more and mort 11 tunu. विक्रमव्यतिहारण मामान्याऽभट् थ्योरपि । जयथीरतरावैदिमत्तशरणयोरिव ॥६३ ॥ [0200.ptation utum. ( .. ।
३२६ रघुवंभम् । न ६३ । विकमेति । जयश्रीः, विक्रमस्य व्यतिहारण (९) पर्याय- करणेन, तयोः इयो यपि, यन्तरा मध्ये, व्ययमेतत्, यदिः वेद्याफारा भित्तिः, मत्तवारण्योः (२) ३व, सामान्या (३) साधारण यभूत, नत्वन्यतरनियता इत्यर्थः। थन मत्तवारणयोरित्यत्र इयं रित्यच च 'व्यन्तरान्तरेण युक्त प्रतिदितीया न भवति, यन्तराट स्योक्तरीत्या प्यन्यत्रान्वयात् । मध्ये कामपि भित्ति - कृत्वा ग योधयन्तीति प्रविधि १३। नयशीविक्रमञ्चतिरिख यो पपि, पनरावैदिः मतदार वसामान्या चमता वारणय वारपय बारपी, मनो वारपी, सयोः।-पत्र पन्त रामद। वेदिशब्देन मर योगी नतु 'मत्तवारषयी.'.'यो अत्यनेन, पतएव पन्त रामद योगाभावात् 'मत्तवारणयो.' 'यो.' इत्यव च हितोया म भवति । वाध्यातर-- पनरावधासमायया सामान्यया पभावि, रति। २१. तुल्यबलेन बध्यमानयोः, मत्तइसिनी, . समान्तरालयतिनी भितिः यथा इयोरेव तुवाधिकार विष्ठति, तथा जयश्री. मुल्यपलेन युध्यमानयोः राम. रापपयो: मुख्याधिकार तस्थौ। .पर्यायव उभयोरेर मुल्यरूपविक्रमप्रदर्शनाव तदा बिजयमभावना उभशेरेव तुल्यरूपा चासौदिति भावः । वो तदा पनियत- जयपराजयो पासामिति मतितार्थः । यथा सप्तमममें,-'व्यूहानुभो सावितरसर. स्यात् मद जयापतरव्यवस्थम्। पथात् पुरोमारवयी: प्रवडी पायाची महाशमी' रहि।। ১৪। পৰ্যায়ৰ উভয়ই বি প্রকাশ করিতেছেন, জাসীর মানব মধাৱনী দে মা উভয়েই দুলাধিকা অবতি বলেন। 98.: They both fought furiously. with alternati auccess, till the fortune of war became equally balancel like the parting signal post (vztráfej betrieen two equally infuriated eléphants. [1] (१) दि, पति, : to take away. पत्र : (१) मा to be furio, &c.* aff. (571) and I ts dcfend, vad. (tree). () 9 common, aff . .
४। द्वादशः रागः। ३२७ कृतप्रतिकृतप्रीतैस्तयोर्मुतां मुरासुरैः। परस्परमरवाता: ::पुष्पवृष्टिं न सेहिरे ॥६४॥ ६। छति। सयमस्वप्रयोगः कृतं. प्रतिष्ठतं परशतप्रती- कारः, ताभ्यां प्रीतः सरासरीः यथासंख्यं तयोः गमरावमयोः मुक्ता पुष्पवारिं, दयीम् इति शेषः (१) परस्परं शरवाताः (२) म सेहिरे। पामेवातं किं त्यति धारारालएव इतरेतरबायग्निरेतर- पुष्परएिमवारयत् प्रत्यर्थः। परम्परमरमाला, हतपतिकलगीते. मुरासुरै तयो (परि, मुका Saiट मेडिरे। २५। सराय पसराय ते भुरा मरे । शरापा बाता । पुष्पाणा सटि. साम। वापर ..मला पहार परस्परपरबात न है। ।। राति प्रयोग कुवंत रावपात्राणि च प्रतिकुर्बत रामस्व गोपालगन पीतारामचाहिनी देवा रामस्योपरि पुपाटि पकु , पहारे, राम प्रति पन्द्रप्रयोग कुव्वत रामास्वार प्रतिकवत राषपस्य योप्यातिमयेन ताराप पचपातिन सुरा राण्यस्योपरि पुपाटिया । इत्ये सयोरपार मुरारबिमुत्रा पुष्टि भयो घरजालम प्रतिडा गगनान्तरालएव तम्यो. निक्षिा । उभयो परजालन मभनाल नोपनिश्चित मातम ति मचेप । । উভয়ে উয়ের প্রতি প্রয়োগ এ উভয় উভয়ের অন্তর প্রতীক वरिलरि(नाक) E-(नाना) बाराम পুষ্পবৃষ্টি করিতে লাগিলেন, কিন্তু উভয়ের শয়াল সেই পম্পাকে রােধ করল। 4 The flowers, thowered on them by the gods and demons pleased at their respective attacks and repulses, were held suspended over their thickly ising arrons. .[] ( Repeated. (तिहार मनायो रित्वम्) (1) wror, win multitude, from todhoore, .
যে । স্ময়:গ দিন : অল্পী মৰৰ । हतां वैवस्वतस्येव कूटशाल्मलिमतिपत् ॥६५॥ ৫। অয় নি। হয় প্রে: যে, বো: মি: {} বন্ধী. খিয়া {২} ঋীল গনী (৩) লাহ্মেীলিময়াবিয়া য, “মী ব্যাণাধীখয়ে তিনি খুব মা বিশ্ব যম (৪) লগ্ন, জুমাদামিষ, বৰ ঘকায়, অধিন্ {} সিয়া। দুয়ােল্ললিৰি দুৱােস্পলি- বিধি যা বিনা মৗী মা। দুতােশ্রণির্নাম মুখমপ্লমিঃ জন্ধ হবি। “দ ফুয়েলিঃ” সা:। ম্যায় : অব ঘনিষা । পথ ধ', যু:খি মা অশি না ধুলি শিম ধ অভিব। বালিং-~থ গো অনুখিষা মনী...। কুমাধি খাব, নি। ২। অগণতা’ &৫.~ী: : মক্ষুিন্না সব মি, কথা স্বীকাকে ময়ী নানী যিধানি। যা’ &-- হিলি বনৱান গণি। গোলা-মোদি চী যা অবিনাশী, বধ্য কাবি গুলিশিষ্ট জীখা, অর্নব ধর্মও কুখৰি অমাথা খা? কেয়া খি খয়: অসমতাষামু। মিয়া জবাব ফুমোগলি- মাথ ধী, মঘা ও মানবন, “যবিং ই মিলাদুনম সিং। সমান হযৰূল্পীরা মিবি’মি। হমান, জুমআ- কথাথি ঘর্ম দীৎ গন্ধ। ম খাবি না মা, খাদ্য। { }{:) এন্ধি to fear, af, (মন্ত্রী মিয়া (২} খি to collect, maf () ng hundred, s7 to kill, z5 and 517 afls. (৪) শিল্প sun, atf. (8) ঘি to throw,-খিনি। অভিব। এই স্বীন। বিৎ। ৫. কবি-বন। অর্থাৎ। c. বিধ? Ac, द्वादशः सर्गः। ३२८ ১৫। রাবণ, শত্রুর উপর লৌহববাচিত শর্থী শক্তি নিক্ষেপ করিল, ঐ শক্তি যেন যমের ন্ত হইতে অপহৃত কুশাল্মলী নামক মও। 97. Atlength, the demon (राव) flung at his enemy (राम) the mights treapon (nía) named Sataghní, which studded with Irun spilce, recmed as it more the Kútısalmalı an instrutinent of torture studded with hard thorns; snatched from the hand of Death. राघवो रयमप्राप्तां तामाशाच सुरदिपाम् । अई,चन्द्रमुग्वेवांगसिपछेद कदतीसुखम् ॥६६॥ ८६ राघवरति । राधा रयम् धप्रामा त प्रातधी, सहपां रक्षसाम् पाशा (१) विनयटणाच । "पाशा टप्यादिशो पोता" इति मियापचन्द्राय मुखं येषां से माचः कदली-(२)- वत् राखं यथा गया रिष्ठ ३ (१)। यथया कदच्यामिय सखं परमा यस्मिन् कम्मयि तदिति वियः। सारा रम पमानालाओं परिणाम समय पादमीरचरिदा पाचार-राषम मा मा Frienाम NTEरिति। CCI नामाचार' &c.-NEL - Natural far परमादागा vिe for Enा UTE भारतिभार । चोर-CR मोरया नबER feak समय बदमाराfor Exitage TJ), toporrade, Raft ममा भने, .. याको पाए. rater, a to pierce animlm. (मेसरियन 'fatto cut.-''-to- Fern-rrr-fertv.eti fet..40 रपुवंशम् । । लोपटर 30 नका पीडा न निन, नरेनषा . 10. Hefore the reapon resched this chariot, Rima curit, and with it the home of the Nakaliwas, to pieces, with 11:0** of crescent.slaped leads, with the case with which a plaatäis trce is cut. अमोघं सन्दधे चास्म धनुष्वेकधनुर्धरः । वालमस्त्रं प्रियागोकशल्यनिवार्पणीपधम् ॥१७॥ १७ । पमोयमिति । एका: यदिखीया धनुर्धरः रामः, प्रियायाः शोकः (१) एष शल्यं तस्य निष्कर्यसम् (२) उद्वारकं यत् यौषध सत् प्यमोघं बाधा (२) अनदेयताकम् प्यास्त्रम् प्यभिमन्तित 'पाय, प्पी रावणाय घ, सद्वधार्थम् इत्यर्थः, धनुघि सन्दधे।। ८०। एकधनुरः (रामः), प्रियायोक्यस्यनिष्कर्ष घोषधम् पौध ग्राम बनम प धनुषि सन्दधे। एकपनर सन्दधे, दि बायानरम। . ८। 'प्रियायोक'-येन पण रावण हवा प्रियतमाहरन निज. हदि मिसात मोकरूप यक्ष्यम् इरिष्यति नामम् नमानम् । 'तत: सपन सुमुख हेमपुर शरीषमम्। सूपादादाय काकुत्स्यो नास्ता युयोग । त मापवयं राम प्रधान पानुमन्वितम्। महादेवगन्धब्बा दहा सकरी- गमा.' इति। ১৭। অদ্বিতীয় ধনুর সাম, প্রিয়ালােকশল্য উদ্ধারের ঔষধস্বরূপ অনেং ব্ৰহ্মাস্ত্র রাবণবধাধে শরাবনে সন্ধান করিলেন। 97. And that matchless archer (TIA) fised on his bow the ivfallible Brahmástra, directing it against him (****), as the means of extracting the dart of sorros caused by the separation from his beloved. [२०] (१) अच् to grieve, घञ् aff (२) मिर, कष् to dran, ल्युट् (३) बधन the god, af afi.
द्वादशः सर्गः। तद् व्योनि शतधा भिन्नं ददृशे दीप्तिमन्मुखम् । वपुर्महोरगस्येव करालफणमण्डलम् ॥६८॥ । सदिति । योनि प्रतधा (१) मिमं प्रदत, दीप्तिमन्ति मुखानि यस्य तत् अक्षासम्, करालं (२) भीषणं तुझं वा एणमण्डल यस्य तत् नयोक्तम्। “करालो दन्तुरे तुझे फराषो भीषणेपि च" रति विश्नः। मोरगस्य शेपस्य वयुः रव, ददृशे दृयम् । २८। योषि पवधा मिल दोष्ठिमन्न वन करायफपमाल मोरगम तिसर-मना), रति। सपा सरसोईवधामुळे ज्वलपिमासुर भीषर पपमास धोतते नादास महामन्य बागमतले पावित पञ्चलित भाषा मुखसमय यातत का। प्रतिक्षिदार्थ। "। लरे डलाच पाकागान itsifra, स. (पन राबवलनीय कमि। 39. The weapon with its tary heads was mecu in the air multiplied hundred ſold be the body of the hydra with its hundreds of terrible hcad. सेन मन्वप्रयुक्तेन निमेपार्हादपातयत् । म रावपशिरःपतिमन्नातव्रणवेदनाम् ॥१८॥ ८। तेनेति । सः रामः, मतपयुकेमतेम पतेय. रात पदनाम् (९) पतिधगत् ननुभूतप्रय हा परि मिमेयात् पातयत् (२) पातपामास । [८] (Vaa hundind, Naat 1) tic. Totaled orivinatta mat.ne सा, Nitefelama. 11.30 10 Otertaknow,TRA (२) to f-ne Rोतामक - . RATTIMATERI Patantrike us onr. Ret. " :- HTRIEmaitr PilaRI rican -mins मा. २१ (masti.gi with that mithuantareer the range of lároni's true squally as rci iu zadetleg ferleret the pain of the ritts- वालार्फप्रतिमेयाऽमु वीचिभिन्ना पतिप्वतः । रराज रतःकायस्थ कण्ठदपरम्परा ॥१०॥ १..। पारोति । पसियत- (१) पानपातस्य, रक्ष वायर रायगादेवरम्य, दिपने रति दाः (२) OET: कराना ये हैराः तपो परम्परा (२) al, धीषिभिः भिना नागाटना, बालाकंस्य प्रतिमा (8) प्रसिधियमिय. राश। बर्गस्य बार- विमेयरमायखनियम रति भावः । १..। पतिपत रचा पदरापिका मार... परमाया पौचिभिप्रया पाला- प्रतिमापजिति। ... प्रतिमा साना [...) (1) 94 to fall, wo alt. 1931). (1) fet to cut, et (२) पर subsequent, repeated, and the nasal augment. (6) प्रति, मा to measure, ahմ affs. टाप हादशः सर्गः १..। मलिलम प्रतिविमिता तराभण सहपोहता परषा नवमान भूतिया शोमते, रपथले पनिता रुधिराचा हिन्द्रा राबशिरपति तथा पप। वरिमाम् नेकत्वात् हविरारच वास वोभिवाया. बारा सिमाया मारभ्यम्। बालादनेन पाव लभ्यते । हना बडिविविनाशरि सरमामात्र नहस दिशा বেরুপ শোভা পায়, পতনােন্নু বাবা-দেহের খণ্ডিত হওয়ায় সেইরূপ শোভিত 100. The range of heads, revered from the body of the demon about to fall donn, apreared like the image of the rising aun reflected in mater and made mamfold by the waves ममतां पश्यतां तस्य शिरांसि पतितान्यपि । भनो नातिविशश्वास पुनः सन्धानपिनाम् ॥१०१॥ १.१॥ मयतामिति। पतितामि तस्य रावणम्य पिरासि, पतामपि पुन रन्धानमशिनाम, (१) पूर्व पादर्शनात् प्रति भावः। मरताम् (२) यमरायाम्, "मयतो पवनामरों" बदमर | मनः म पतिविरबाग (३) सिविधान प्राय । १.१fsafन तय किस पचताम fuTERIEमाता मनास। १. एम. सम्मान र वि.ENTERTR वा. ...Merfatate १.१ भनी नाम' &c-पूचं पy.gi free नाEिRRIEnfrofesearntatun । (1.10 (6) मto hold, Art (ERI. and re to fhur froan (मोहर.) (Otto the we erst fare to breathe-RITAMERI . . it-METc. aferise -- रघुवंशम्। वा दानों पतितानि किरानि शापि नयां न यानि जिमि कति इति पाशा गवनिधन न मम्यक प्रतीयुः इति विजदार्थ । रागिरसt पुनमन्यानं गया रामायण,'रासन्य शिरोऽदिन्दत 'त्रीमान लिमलम् । सकिर पतितं भको सोभिनास साmaleel मर: 1..... एमकरन किन गिरना नल्यासमाम नव को पर लौवित इति। दिनकरन --'पाक महेशतोषाग मिमि हिशानि पनप यथा जातानि तथा इदानीमपि भविशनोतिया नेपा सिमामा! रतियामष्ट। সেই মূসকলকে নিপতিত ৭খিয়ও সেবনে সম্পূর্ণ বিখংস মিশ RI KITA, HE या प्रकल ० rifier 101: His heada though fallen. icers looked upon brin gods, with auspense, Irst they be re-united.. ergonen अथ मदगुरुपौलॊकपालदिपानाम् अनुगतमलिहन्दैर्गण्डभित्तीविहाय.' उपनतमगिवन्ध मूपि, पौलस्त्यंशवोः मुरभि सुरविमुक्तं पुप्पवर्ष पपात ॥१२॥ १.२। यति । यय मदेन गजागधारमान गुरूपर भारायमायरई. चलिरन्दः सोमपालदिपानाम् (१)-ऐरावतारी भगमन भिती विधाय, धनुस्तम , गाभि (क) सायि "सम्परेमा जातीपतवान्तयोः। न्योपले भेषां गमतीमारीयोः। स-सौच मनो वापत पनि - tirtm.arth trint, He ter RE: Raature Patil, Tuoterat Um......itl...
दादा संग। भार..... स्तम्" इति पिवः। एरविमुपुष्पवर्यम्, उपनत (३) धारम मन्धिः सन्याभिधेकसमराभावी यस्य तम्मिन्, यौलस्त्यशोः समस्य, मदि पपात । इदमेव राध्याभिधेकसूचकमिति भाव । १.२। चय, मदनाप लिद लोकपालहियामा बाभितो विहान मत मरभि, रुरविमुत्राचार्य. पनतमपि पोलरायी मार पपात। १.२.मदन पुरम, पचा. येषा है. लीना इन्दामि. लीपालामा हिपाः गम। सरे, विसदम। पौनया जत्र महारक. तभ्य । वाचा. ममतेम सरभिधा सररिमन पुषवर्षे प . घेते, इति । २.१ धरावधमुदिता देवा रामराज्याभिषेके रामधिरसि दिव्य- कुसुमानि पातयामास. पा कसमानाम अधर्ममध गमलोभात टिगगज गराए- ससाभिमंगल मदरपि परी कधित उडडीय तानि कुसुमानि समिति विदाः। पचभरपीडितानामपि ममराणा कुसुमान- सरपान कुसुमामा कोऽपि सौरभातिशय स्थित । 'उपनतमणिव यमन सकता, पुपति: पासघामाभिधेकमासोपाराशाम पादिरचना यात मदते। सीकपासहिषा. यथा- रात: पयरोको वामन कुसदोऽनन । धुपदम. सायंभीम सुतोष दिागला.' रिति । 'रावदिया पागवानाम दादौना ये दिया ऐसादय सेवा गभक्ति का मदमलेन गुर पक्षा पानाही हि दिनकर ১২। অচিয়াৎ মুকুটে মণ্ডিত হইবে রাখা রষের সেই মকর र भर चिनानि र रडित, यासाय नहरिपिट पनि मिटरमा मनालगनष्टिय ना मन 102 The gods showered on the head of the destroyer of Paulastya (tiy soon to car the royal crown, scented flowers, which were followed us enarts of bees, which bau dewerted the wide temples of the elephants of the guardians of the world, He wings liad become heavy with Mada (the juice that 'm an elephante temples, when in rut). . F
ত
cuা।
यना हरे मपदि मंहतकामुकश्यम्
प्रापृका राघवमनुष्ठिादेवकाव्यम् ।
নামাতঙ্কিনছি
জয় জয় বিশ্বযুল নিনায় ॥
{। ঘননি। এ প্রচ্ছ, বলা (মাহলি:, এমবি
যমজা, শাম ইবআই থেমে যায় , যথা-
আখা যায়যামা, নামা: মাহি যাব
চাই: রিমা {} ঘিঞ্চিমা রুতিঃ অগ: যে,,
যাগিসা যায় গ্রন লি ছবি ।
মা-
নিম্মঘাষিধিষিভিড়। ” কােথায়?
ঘন্ বিলায় (1) নীলমা।
१९३१ : - मा, सपदि मया कश्यम् पसियाराम
আধা লালাখানি অভি ভিযযুগ ও কালিৰাষ।
• • না পায় না মৃর্থী স ম ৷
য....লানাহানিয়া: frug ; জালি, ধরি।'
৭। গ (খধং দুঘ খায় বিধানমাধাৰ য
অর্থ গণ্য যখন ভক্ষীয়া, ষ্ট্যাবি: ভাবধি ॥াশাপ বা
যথাবিধি ধর সাদারি : বিবিএস পালিষয়
ধ ধী লীবাল। স্তন যাহা, প্রীৰ বিয়া, অ বহি
कमीना निरहुमतात् मतम् ।
১•• রাম বেকাৰ্য্য নষ্ট কৰিা তৎক্ষণাৎ শবাসনের শ্যা উন্মোচন করি ।
সেৰসারথি তাহাকে যথাবিধি সপ্তাষপুর্বক সহস্র অন্ধে সংযোচিত মুখ সইবা উদ্ধ
( () যা to restrain, ঠত্ব aff, (২, to mark, a a,
{} নী to carry-সব। নয় খৰীৰ । নিশায়&৫, •
द्वादशः सर्गः। ३३० লোকে পান করিলেন, সেই রথে ধা সদণ্ড রাষৎনামাতি নিয়ে চিহ্ন সকল पहिरवाहिता 103. The charioteer of Indra having bid adieu to Ráma who had just performed the work of gods and unstrung h:s bow, drore to heaton his chariot which was drawn by thousand horses and whosc flag-staff bore marks left by Rárana's arrows with his name inecribed रघुपतिरपि नातवेदोविशुद्धां प्रगृह्य प्रियां प्रियसुहदि विभीषणे संगमथ्य श्रियं वैरिणाः। रविसुतसहितेन तेनाऽनुयातः ससौमित्रिणा भुजविजितविमानरत्नाधिरूढ़ः प्रतस्थे पुरोम् ॥१०४॥ इति श्रीरघुवंशे महाकाव्ये कालिदासकृती रावणवधी नाम द्वादशः सर्गः । १.।। रघुपतिरिति । रघुपति थपि, जातवेदसि (१) यौ विवो सावहि, प्रियां गोवा, प्ररश स्वीच त्य, प्रिययपादि विभीषणे, वैरिम (२) रावयस्य, श्रियं रास्पबमों संगमय (२) रहता लता। गमेन्तात् सम्प्रत्ययः, मिता सति सा स्थापि लघुपुमादिति ययादेश। रविमतसहितेन रायोक्यातन, मोमिरिया एलान, तेग रिभीषोम, अनुयात यमुमतः सन् । विमान (8) रममिय विमानराममित्युपमितसमासः। भगविजित परिमादर पुष्पकं तत् पधिलक (१) सम्. पुपम् पोटा (उदिस) प्रतस्थे। ममबविमा दामनेपदम् । पत्र प्रस्थान (1) मा creatine, furto ton, पर (पावाव entifertisinfo) /reety, ALLOम. .
মুম্
জিযঃ জন্ধৰ যি হয়নুলীদিয়া হয়
এ িব দ্বাৰা ক্লিয়ালামনাথানিয়াহল, হয়
শান অস্বীকাৰাবাজিয়াম: গাজীঃমিযীখন নি।
৫। যেখনি: অবি, সাহাগিতা fথা #e, fাধ wিীৰ
খে যিয় , বিষ্ণুমনি স্বীনিশিখা ন যায়, মুগকিমি
নাসমধিক, ৪ মণ।
{১} গুধ গুলি:। থি: অধ, মিস। ব: ফুল : যু, শ
ঋছিল, খ। মিলা নঃ খন যত ভীষিখ: নল, দুয়ার খ
ফি। যা-সিসা অষ..... অথ sp,
।
৫। মা, মারুঘামে ।
বাগমামলাষণায়া শীয়া খ্যাত গদ্য মন
শ্য, ও খৰধ্য শাহিনা খাব? ৫. শীদ।
নি না। fল বী, যখখাস। এখন
ধিকাঙ্ক,‘জা গামী ৪ ( ফলপ।
১৯। পর পপি, বিফ এ ফ fা
* শশী এ ক. এ বি , \
- স যুণ! ( ( ২৭ ফt} ঋদ ”
12 - at e ra, atn rraf k?
1-!** *7.61 in the fiery onlcal, and having enrformed t.es
ri"; fl: rrry fi}}} } * {rter, all
••••••ftisfij.alas,ssis, at:
t;1 • al-1 byt
NOTES.
CANTO XII.
Ste. 1&3-hakesi. the ccond wife of Dagaratha, and
mother of Bharat, as her husband's favourits. On one occa.
Fion, then Dasaratha on the side of the gods took the field
against the Asuras, las mortalls soundled, Kaikeyi carefully,
ended her husband, and in grtitude he promised to grant any
on requests she mght make Urged by the malignant
counsels of Manthará, a female attendant, she made use of this
promise to procure the exile of lama for fourtren sears, and
to place her own son Ibarata on the throne
St -fare varen. Sie The Aranya or forest of
Handabs, lnog between the Gadárari and Narmadá rirers, 19
of vast extent, and some paesages of the Pamáyana represent
it as buginting immediately touth of the Yamuna This forest
se the celic of nunr or liatas adrentures, and is described
*** wildroces orct which reparats burmita en arc acattered.
shule wild beasts and dimilis eflry where abound.
It is paid to
hate been the kingdom of the hin2 Daudika & sub of Ixshnátu
convirtinto a wilderness by the custe of S'ukrá 'दगम्य
TETÉS UTTA TIERU, on via OUGATTARI
STEFTICIST' (Sec TKICE, ICO, IR KI4. ** 14,
*
111) ng to the Ilaritats, it is said to Lare
wall founded lis Daujala as a place of derobus for the ascetics.
Türe eifalar CRUTC *yi# # Fug.
inn mieten ETGEWIKIME, Araratur
47CITIE 'rac
३१० रघुवंशम् । St. 10.-ai THY' &c. On one occasion, Dasaratha went to the side of the Saragú for hunting. In the shade of night, be heard the sound of gurgling water, and thinking that an elephant tras drinking, discharged an arrow in the direction of the sound. The scream of a human being was heard. It was in fact tho cry of a poor harmit's son, who fell mortally wounded by the arrow, while filling his water jar for his thirsty parents who were aged and blind. The king, perceiving he had shot a man, hurried to the spot and was at once thrown into the deepest affliction The dying youth told him to inform his parents of his fate if he wanted to save himself from being reduced to ashes by their curse, and also to extract the arrosy from his heart (1) Tho king drew out the arrow and the youth expired. Then the Ling went to his parents and explained to them the sad accident, and expressed his deep contrition. At the request of the parents he then collected food for the funeral pile, and they then eat upon it and directing the king to set fire to it, were comsumed. Before this ras accomplished however, the old man uttered tho malediction that he, like them, would die of gnef for a son (2). See TTRTE, SUTTER, (8 . St. 15.-'azzara' &c. Chitrakúta. The nanuc of a bill and district, tho modern Chitrakote or Chalarcot (near Konplo), situated on the river Paisuni (Pisunff, about fifty miles south cast of the town of Banda in Bundelkhund It way the first (1) The youth also stated that to was not a Cribraan's, but the ca Vals'ya by a 8*6! worsan :-* fymfatt un! #1 ! * ET DigiAC no accrfi'! (2). TETET E BATI RÓ* q**** tray! fcsfer हर मां . Hathrma in li.cxii aor. I...... In antastotta realbame Rina, ari Merio. timuand thrithind Hrnad Lahramtart... Ritually hort Irrrrrarernmoir with thataran 1-1121 hrti bil Tirjstar.ritint., Histor of the r}hi fry taar till callisiriphal प्रोम 2113 ref.kr Thr.rrroft or unatformantharth rrrrr... .. Othe kharianawritthonghi fonind the arme Pmom.nnn." OTimruithlk an antrrolation Hut they found in tih. SAHITreatmumtathat thin। Rainirman Hinumnnaslup witl he holi in lal+11. Nor Trna, Labelman mi Fili haul portatif rururtal tryikahmina Shwe curring ththe drie of limitu perisinde ol the presha hud and ont to tiry. when the rur attacked by a crowt) 1h. tory arren by the roet agres with that whnhuman n the Pndmarurina whch is on follows - 'गािाट्री मान- रमन मिया। कदापिटा दिया मिटा घटने। काक ममागम्य मानव हामक । विददार नपेमीच पौनीदतीपरमाता दस गाड कुसया पापिना। मापाप सायोज्य चिदंप पाहमार। राधारमका व्यलतकासानसीपमम् । भोन्दा काक प्रदट्राय मिनटन दारूप मनम्। वायमविलोकै रमाम मयफोहित । य य ययौ काक शरणार्थी . . . (1) feमाम निकृष्ट यत् मीषणायाकथितम् । तत रामघवनात मोता काम्य पयरपत। तां ददयं तदा मल कार्कमायामिता हुदम। यस्या पारासरवर कामचारी विद्रम ......तोतय ता काकी पारयन्नों पन. पुन । पचतुयनमायेय कोपयामाम कोएमा । .. मोऽभिमन्ना मरषोका- चौकाप वाधवान् । काक तमभिमवाय समय पुरुषर्षभ । एवमुक्का समय सम्प्रदाय यसः । भ्यागयत् योरपास्यायमेकश पति,c (भाबीकी रामाय पयोध्यावाने प्रषितः मुर.
३४२ रघुवंशम् । 5 वायसः । तत्र तत तदख र प्रविवेश भयावहम् । ब्रह्माणमिन्द इद्र मां भरपायी जगाम मः । मत दहा वायस भौतं देवता न रधिम । न मना: य वयं वात राधास्वाद भयदरात इसम महादेवा अन्यथाऽहेश नः । पुनधागात fare stai caur tafetre ar att st aiagat ir! a ora 47 / #94 Tek: 174: manga, 1 #: 0159 dia 1 T. **Son BT49 99914 HUNT: DIO##** 1a! 474TI TIF 9781fa Haitgars fuar fara aft: qred** guitare gati agar Η 8910caic a trenset faresto स्वाय तदैकाच ददौ तदा। वायसोऽपि मुनला सोताय राघवाय पा सलीक gaat een reactivarfaai' 1 tfa i St. 27 --'anatra Tea &c' Anasúgá. Wife of the Lisbr Atri. In the Rámásana she appears living with her husband in a hermitage in the forest south of Chitrakúta She is very pious and given to austere devotion, through which she had obtained miraculous powers Then Sitá visited her and her hasband, sic was very attentive and kind, and gave sit on ointment which was to keep her beautiful for eyes. (See t14174, saucaia, 11577. St. 38. fat47 a# tree;'&e A horrible llakehaga. Hon of (842) and Satalırada (naze). By penance he had obtained from Brahma the door of 10yulnembilaty He is desenkend ng being like a mountain-peak, a man-eater, loud-voiced, hollow eyed, large-mouthed, hurc, huge-bellied, horrible, rue, lons. deformed, of dreadful aspect, wearing a tiger'a ekin, dripping with lat, wetted with blood, terrific to all creatures, like Death with open mouth, bearing three lions, four tigers, two wolres teo deer, and the great head of an elephant', &c. Rima i Lakshmaba and Sits encountered kiun in the Dandaka furcsa, wben be foully abused and taunted the brothers, and seized Fit& in his arms. On being severely struck with the arrows tuo brothers, he left sitá, caught the brothers, threw tlıcm orel Lisskoulders, and run off with them z: il they had been childr* of ETETT, Thing lonke l'ha artı, tport dno longer :) their firte and dark 1 him to the earth. If they et Jim, so they dus a damp hela and longit tim aire 411 Lite bririal chappern from the marth. l-19.10 pona !n*211 that he is this Ganshatra mer] Tam!uti HR *** who had las cotulemind boy lupang tn pare the shape of 125rlara, from bel hr la loi melineed is a ma. 10, ituny, L, ER DIE St 31 - Oct de l'anrlarati Alann in the stra *outhern forcat, Tiror the pribrer of the Goularari whoror Barr passed a long period of his linnulment 1. haa ton propert to sdentaly it with the morieta Atk tau Lakshmana cu: of S'u'rpabakla 's norr 1-148, *t Pancharan The plan deriven its name perhapu fruit fix 1. Is tre* riz 177 f**, IX. wat and was bei ape mine tive garbins waid to have Iclongul to Indra, Piz मराराम, बमनाराम, राम, भीमाराम and digitto, that are still known by their anchat namus In the garden called their thurt is a tepiplu raid to have been built by aTUTT There are also a lahe ou a Kunda (gn in front of the temple, called Tiziata 'AIG ***' &c Kumbhajuma or Agastya is aut to be the offering of Plitra and Taruna #hure aced tell from them at the eght of Urysil, and Agastya was born in a water jar as a fish of great lustre, whence he was calld Kum- Lbajan má or jar-begotten. Tulcrát a tereni रेनषाद वह पता वाचतोगरे । तेनैव सहप दोप्यतो तपसिनी। पस्यय सिहयसवर्षों सदमूडनुः । बाधा पहितं रेत खच भर्स चले। पर्स मिस्त सनि रुघधिसत्तम । कु बगस्य सभूतो नस्ल मत्स्यो महा- gfa: 1 sfeuta a ASTI YRIRIK ARTA'de. (See TERA***).
। मिथिनेन्द्र सतीच कामलएवं में समय कला विध्यैनामिक Frith Sita and Labsliman. Tos page received him with ३४४ গল্প। "faztz, nafaa' &c. According to a legend related in the Yanaparts of the Mada'bha'rata, the l'indhya mauntain. jealons of Bleru, demanded that the sun should rcrolre round him in the same way as about Mers, which the sun declining to do, the l'indhiya then began to elevate himself that he might bar the progress of both sin and moon : the gods alarmed, askeił the aid of the saint Agastra, who approached the mountain and requested that hy bending down bo would afford him an Hey passage to the South country, beggins at the same time that he woull retain a low position till his retam ; this the mountain promised to do, but Agastya nerer returned, and the Vindliya range consequently dever attained the elevation of the Arers. ‘স্মারগ লড়াল দ খ কম । ওয়্যল মাঃ মৰ নিষ এ ন র নখ বিয : মুখারী । যথা কি না নিম; বশির ৫ প্রাপ্ত জিন মাষ্টৰ ঔৰ খাদ্ধা! হয় ধন: খ, ঋলিং সমান। সাম্য যা মল। মসি। মে মা বিছা মাকে নিম্মির গান । বৰষ; ঘান মত দুধ। প,। সুগনুমীণ কৃষিকৰ ঘৰৎ। নমী ব্য: সত্যি বৃহব বি বার মাস। পিৰাৰামানুহামদ ন ধ ধ ন প্ৰল প্ৰাৰ অuামিল মালমাল লবি না ববি। এর কলংশীথনন। সামু কিনা ? হ । মুখ নীলা সবাঝা নবি মুহা। পালী বীর বি; জীবষম্যৰ । য নিয়াযিন সীমাব: ধন্ বিঙ্গেী। জন পুষ্টি পঞ্চামাল। যা देन निवारय । सन् गुत्वा वचन विप्र सुराणा ममभ्यगान। বিশ্ব বহু ঘণগ্রন। মামা দ্য মন্তব্য এলবাম । থি নামলাক্সি মি হব লবি। যা স্বল্প বা ৱ সনিবার্য। এখ!। অরবি শুধিবা ধম ব্যাধি দিহই। &d, ra'ma in his exile wandered to the hermitage of Agistyy যায়গায় द्वादशः सर्गः। 84 greatest hindac!s, and became his fnend, adrieer, and protector He presented Ra'ida with the box of Vishnu', the arrow of Brahma', two inchaustible quirers, and a scimitar IIc ador med Ra'ma to live for the remainder of his exile at Panchavati, near thic riper Goda'rari (1). Accordingly. Na'ma mith Sita' und Lakebunana went there and dwelt in that fruitful place. Sta 63, 64, 65, and 56.-'91EIUTA fufga' &c Jatayu, the king of the cultures, was a son of Aruna and S'yeni, or according to the Ra'ma'sans he was son of Garuda, and younger brother of Sampa'tı Whilst Ra'ma was on bis way to Pane chavatı, be met Jata yu, who declared his intention of aiding Rama, out of regard for his tatber Das'aratha. Accordingly ben Ra'vada carried of Sita', be fought furously against him to rescue her. Rárada operpowered hun and left him mortally wounded. Ra'ma found him in time to hear his dying words, and to learn what had become of Sita'. Rama and Lakshmang performed hus fuperal rites to secure his soul in the enjoyments of beaten. (See (18194, 106U, 4+ 5+1). trena' &c. Jata'su was a friend of Das'aratha. When that king assailed S'ana (satura) because of a dearth, and when he and his car were burled from heaven, Jatayu caught the Calling king and saved bim, and from that time they were con Dected by the lica of friendship St. 67.-refmixtee 57W*', $c Kabaddha. A mons I trous Ra'k hasa slain by Ra'ma. He is described as covered with hair, fast AS a mountain, without head or neck, laying a mouth armed with immense teeth in the middle of bis belly, armi league (1) long, and one cuormous eye in his breast Ho - (1)तोषियोजने तारामूखमीदः। शोषन श्रीमान प. fufuan 1 Team Fat * faria WRUIKEY'1 de (See traTCE, EROTIC (1) Páll 33 Son of laura and has said to derire his 21 ther (3), Sugri'sa the younger brother of Bali 24 fb arcugin. g 47*t: 1 ..... riut fra start: franci TAI W A inn of the Data in Sri, ant lie format : lants, linee tea is also calla[ Dsaulslandia (1). 11:52 in thin laht of alsranng holy mrabs angkaties tupar les in the share of a fl'his, and us for that run chere! min a fláklista by tie ... Stlu'sira (proses) alors tule literance from that latelut slal: cloristerios dependent on the rating of his arms and the commation er litiniais Na'm2. Jlia lile lorraitz armo from a quam mim whom he challenged, and *Inkruck him with his written bult, and drore lie hrad 2nd tuzla ini: liiv kulis. 1673 murtally woundMl. ha nearest Naima to bom his de When that was done, he come out of this lise pare as a besar being, anil counsello lláma to set the aid of Surf Káma accordingly rent with Lafahmani to Segri'sz. 2x haring assisteil him in recorering Kishkindhya', dis capitaine from frio brother Ba'li, lic entered into a firm sliance trist hira (Sec TargG, Igats a., 08,98, of). St 69 -g fat will t. &c... vúti #tan from •161', hair as being born from the bair of his (1) According to the Malálháratz, bestui a Gandharva * Vigwarian 1998 THAT FUJTE I DIN 715* aitfá tre fata's &c. (9514778, 7q, pos sura). (2) 7447 TIR KEITH 40727 7797801 18 Farer et kayat yang falcat gaminiai fiare*?! . - te statant att! pata ni agite que os fanfarat e Tur'! , &c. (twas, VIT, op på). (3) moment uteo a farfa tilata's career of मानासमथाऽभवत्। अमोधरेतमस्तस्य वासरस महामनः धीश वालो नाम बम्ब म.'1&e. (रामायय, सरकाप). 18 हादशः सर्गः। २४७ be ton of the Suo, and said to derire his name from "Griva" neck', xe being born from the neck of his mother. (1). The stors respecting the origin of the breach between Ba'l and Furrira is the related – Vz'lf mas originally Ralje' of Kish. bindhra', and on one occasion he fought a certain Acura 2) in the neighbourins plain, after bich the Asuri fled into a care Tall tlıca directed his brother Sugrira to guard the entrance > the case for one entire month, wast he himecllcnternd it pursuit of the Asura The month peseed atrar, when blood Feued from the mouth of the cure on which Sagris tank for ranted that Bi'li was killed, and stopped up the mouth of he care to prevent the Aruta from coming out, and returned o the city of Kishkindhra', where the monkrye acoptei hum their la'ja' In Foccersion to Bali' Subsequentls Bal having alled the Arura.n the cite returned to the utsikrahkan Ihya'; upon wlach be pas raro w rotha mith Sugrin. And tu prirca bom of lim Baj nnd wife, and ruld harr hulle bio but for liis cxcajue to the Thishra'mu'ka mountain' Wyn Ma'lu and Sugi'ra frucht against racinther, and to laisle went against Sagtira, kama 11x herge} A1) AST->* at tall and therelis put an end to kiss life Art thim Sugria w Po-established by Rams in the throne of kirkondheim TIFIC, fe*** and Illucler's History 1 Indus (2) Eric rettertzoftian fre-peta art of the EFFIUR'&c re. vett (2) #1016) * drut menu's , * Ha ze stic ufu wangu' &c Itinct, fe'eaza efd (3) te prvu la Wai pur tu ptr. 1! 11-1...! antl.nu l. lle fals tocad nou ther.alah: 4 lnbaliw *5Wdt!! wa Watarzy the wie, client [ht (unului, that lea! ul! ( Suku Balat 11. u 1491 Tall Itinfte I! care tre taste H491.6mlL 11+TEⓇ, *' 'eve, lui 085 মম। St. 60-cifara'ja' &e. Famri'ti. A mythical l: 1 who appear in the Ra'ma' sana hron of Garuda (771), and the elder brother of Jatája. When llastma'n and his followers failed in thrir search to find out Si'ta', and were about tod: in despair, haply met Sampati, who told them that he had see Rárapi carry away Sita, and that Rafranı lad taken karts i liis city and palace, which rere situated on the island of Lazi about lundred Yojanas from the sea (I). St. CO, 01, 02, 03.78.-":Tn.Sc. Márpil Janumán (), was aan of Parona, the 'wind', by Anjana, * of a munkey nama kes'ari (3) lie and the other moske who assisted Ha'ma in 112 war against Na'rani mero of deri origin, an] their powers were superhuman. Hanuman is fakke to lose assumed any form at will, wielted rocks, remont mountains, mounted the air, seized the clouds, and rivalla Garuda in swiftness of flight. He jumped from India to Cesley in one bound ; he found out Sitá there in the garden of Asoka and gave her the signet ring of Náma He tore up trees and killed Aksha (one of the sons of Rávana) and many other Nakshasar. The llákshasas seized him, greased his tail and set 18 (1) 7 TIERT HÁTT fortif HOT HOT TYT TIET GEAR RATTATTAfaedefas #f747....... at y The aftutat l...... quat # Fuarit fatera ture:t gat favaa. 19 gat zaregiê Teri 199) A# Cre! इसी हीपे समुद्रस्य सम्पूर्ण ययोजने। तथा वमति वैसी दौमा को BIẾga • đc. (14%, feid=1&re, 1 8). (9) On one occasion, he had bis Haru or jaws broken by the thunderbolt of Indm; the god afterwarda conferred og time maria llanunen in commentorstion of the event ir nutra: I ATA starea ufaar gaifafa, SATI, 87). (3) According to other legends, Uunnman was son of Siva द्वादशः सर्गः। ३४८ on fire, but to their of great injury, for with it he burnt down their capital city Lanká Haring performed this and many other wonderful cxploits, he returned to Ráma with the token and intelligebce of Sítá On one occasion hea Lakshmana Jay mortally founded by the S'atti sela of Ráranı, he flew to the Ilımálasas, from which he brought medicinal herbs with which he restored Lakshmana and other wounded He accom panied Rama on his return to Ayodhyó, and there he received from bim tbe reward of perpetaal life and youth. St 70.67 **CRIE 1974111A' &c To trareport the ariay of Báma ac rose the channel, a bridge was constructed by the monkey frneral Nala, son of Viva. Karman The monkers flying through the skr in every direc. 110, brought trees, tuountains, tones and other articles, and fare them all to Nala, and Nula threw them into the sea, and by virtue of Le loucb all the stones bloated upon the rates In bringing huge crags from Iligilanas rome were accadently dropred, and Teto23 to tbu daş monuments of the exploit Attength a bridge res formed kuudred lojanas long and ton wide (1). The line of rochs 13 the channel is crtainly known u Rés octu In mapit is called 'Adam undge Every here in India are scattered isolated bloco, attributed by the nature to Diama's bridge builders Muro than this, the Lill Gover Lan, Dear Mathurs, and the whole year rause lu centru Ipdis en Irmis believed to Jarl ATIN'D from the fire cacse. In the midat of the art of the sea is the island Riziran (T&TI, or the pular of Ráta, of a great repute in REDDWD u the Bart of the weatern llurcul. Tl.ctt to this day sasa (11 field terem trimineti E' (1181tt, eriere, it is 14 रघुवं मम । When Rroos tımple of massive cyclopean workmanship, said to hare kry built by the liero, the idol of which is washed Calls with wat from the Canças. From the highest point is a commaniu Ties of the ocean, and the intermigable black line of toe! sin trbing across the gulf of Januar Thither, from all pir of India, Fander the prima, who are amitten with the wo dron lore of trarel tn facred shrines, See Threo and Voor William's Indian Wisdom, page 359 St. 81 - Tun T& Kumbhakarna, the gantsc brother of Nárada, who like his brother. propitiate Brahmá by his penances, and obturned a boon; but the dar chosen by Kumbhakarna was that he should enjor deep ale for long periods of time (1) He is described in the locals Mánda of the Ramayana as sleeping for six months at a tions and remaining awake for mals a single day 21 was hard pressed ds Róma he sent to arouse Kumbkabsrat This was effected with great difficulty. S. 102-***THFGIRT &c. The 'Lokapalas arc the supporters or world. Thegaardı ın deities Tho preside over the eight pinner er the compass, i, e, the four cardinal and four intermediate points of the compası (1) Iedra, east; (3) Agni, south-east, (3) Fana, south, 14) 'Súrya, south-west, (5) Taruxa, tesi (6) Toyu, north-west ; (7) Sviera, north (8 Somo, norit east: Nairta is by some substituted for No 4, and reaso (a form of Sita), för No. B. Each of these guardian deitis be an elephant sho takes part in the defence and protection of the goartor, and these eight elephante are themselves called Ick: pálår:-- (1) Indra's elephant at the cast is dirárata, 21 Agus (1) avionare gratis i RFFAY FAST 86 पसचेतन:, (महामारतबाप, २७४ अध्याय . ) xfact ten ta grafteå &c. (C18120, 595Cup of Suardians of the हादशः सर्गः। clerbint at the south-eaet 1 Pundarika, (3) Tama's at the ronth 1 Tómana. (t) Sárga's at the gruth-seat r firmudn, (5) Tarurax at the weat is Aajana. (G) nyu's nt the north west 19 Pasipadanta, (7 hucera's at the north 1 Sária. Dharma and 18) Soma's elephant at the north-cast ir Supra tika Sex 69 Wilen's Natea St 101 - ##faf****R11t4futz'&c Pushpaka Vimana. self-moting artial rar of large dimensione which contro? mithin it palace of 11 kiri abtined thift tarta Brahma but it was arri IT ly Pavaon this half-hr. her und instantly din brun Att laga hul sları Tavanı, he made up of th. cap. 1-4 Pirip himarily. *h Lakshmint ant all hie 211 back to Agulhos. Hle: te be returned it to it. Kurera. (n cotidit n that will mne to tum bellefer required. It as also called 'randr'. that ralos jewels SCHEMF (Fint VETRES CANTO XI! Thur 102) ¢tanza in cimangel in the toetre Rou Par 32 Tb-108 Fanzi is cuinised in the netmar pas "The Hat' starya semned .n the retr. ICT 31, rsery font of 1* of ghteen mylables Ir or MCF. रघुपति र पिकात वे दो दिन दो प्रचपियां rocurftu nautafiti तिम हितेने नान या तम मौ मिचिया - yufafo a fa Flat Alfu 5. Egia
গল।
11 AtifT,
C.ITO X11
tংy fা ;- যার দায়
সান। না মানা। নি
= ent for evী, যে
যায় । তারা হা
এষায় প্রায়। কিন্তু মা রি ন ময়না
নয় খি, খান নাই । নােগাৰাৰ
নাম বা শাখা খোলা
ঘষাঘ। পৰিী মাতা অনল্যাণ্য। ধ’
বrিধ না ও প্রিয় বান্ধৱা গেল খা খা ।
মুঝা যুবয় ঘাই মামী. ঘষধী, সাধr: "
শিগণিধার্ত ও অন্নাভা হয়। স্বল্য এসেৰে
মাৰিা ধার নিধন। মায়া দ্বী বা স্ত্রীরা।
बटावसारथ शरम धाम। सोडायरियो रा मौवाहर
যায়ী । বিধি zryথ' এর ধাম মানুষ
যার দুইৎ মূd যদি না বৎং প্রাপ্ত। সুন্নিয়া বি
হিমি এবী লাবণ। ঘনিষবা বা ব্যায়া -
স্বাসতে শষা ধীয়া ৰামাসিমালা। এ না থা হয়
মমিন্নাঘ ছয় মায়ানশ। তিন শিখায় -
বা শিষ ধর ৪ৱ মা যশ দত্ব ধাৰখ: । মন মাৰে
মায়াম বমি বা ভাই সূক্ষ্ম মিক্ষা অন্যান্যমন্থ।
লুলিয়া শামস : ৰঘৰয়ী: মাল মুন্নি। বয়স
সুনানীতধ গুন লজ সংলম: যম ও কুখখ.
ন ধাৰণয় পুনাযাতনামালিয়াহিদবে। ঘী
যুৱালনায় সায় যায় দুঙীয় খছি। খরিয়া স্বীয়
মুন্ন কাববিজীবীব্যক্তিবিল্প সময় তুমি মাস জয়ীwয়াখা।
रघुवंशम् ।. अयोदा गर्ग । अधात्मनः शब्दगुण गुगजः पदं विमानेन विगाहमानः । रत्नाकरं वीक्ष्य मिघः म जायां रामाभिधानो हरिरित्युवाच ॥ १ ॥ लोक्याल्योडरणाय सिन्धोरकार बन्ध मस्यं रियाम् । पुण्यप्रणामं भुवमाभिराम रामं विराम विपदामुपासे । । पधेति । पथ प्रस्थानानन्तरम्, ज्ञानातीति ज्ञ । रापोत्या. IT फप्रन्थय । गणना ज. रामा रत्नाकरादिवण्यश्वर्यगुणाभिज्ञ ः, मारामाभिधान परि वि. पद गुम यस्य सत् शब्द. म्, यात्मन वन्य पद विष्णुपदन याकाशम् इत्यर्थ । “वियद् पदम्" इत्यमरः । शब्ददायमाकाशम्" इति पार्किया । दिमा- [ पुष्पक व विगाहमान (९) सन. रत्नाकर वीय, मिधा रहसि । मोरन्योन्यं ररस्थमि" रखमर' । जाया (२) पनी सीताम् [](1) fear to chum to stir or agitate , to penetrate, &c. राव पारिपाई थिच-बात मारना दोमान। मारयानभूम, पति-माघ । गाह। गाट । fro-गारमा मारिवानादा। &cit) मन to take birth, प .. नियंक, ६ विभाति पालम् । नाबार मिल-पहिया सम.
११॥
रघुवंम् ।
तपसमासकार, उगपा) । रामस्य हरिताभिधानं ।
गुरमरिमपोतनापंम् । मिपोयम गोडी विमझरचनाम्।
स्य TV रामामिलामा पनि
PATTA OR) परोल मिपाया।
KIRTEEnम:। मामामHAR
fr
मानिसwer tanने।
। मसागरी समसो Hirke cart
immHIT माnिton
"1" RREARRIN+7
font
rintuk
MVR Emraan m. T-१
... Ragn Uni
-
"
.
'..
-
के
444
प्रयोदशः सर्गः। P वैदेहि पश्या मलयात् विभक्तं मत्सेतुना फेनिलमम्बुराशिम्। छायापधेनेय शरत्मसन्नम् अाकाशमाविष्कृतचागतारम् ॥ २॥ २। वैदेशीति । हे दैहि ! सीते ! या मलयात् मलयपर्य- तम्। परम्पपापरिभिरिति पञ्चमी। पददयं चैतत् । मरसेतुमा(१) विभक्त (२) विधा शतम, पत्यायनसेतुना इत्यर्थः। हाधिक्याच मद्यपणम् । फेनिलं फेनवन्तम् । फेनादिसतीलचमत्यय । क्षिप्र- कारी चारयम् रति भाव। बबुराशिम, छायापथेन विभक्त भरमसमम् धाविष्कृतचारतारम् धाकाशम् (३) ग्य, पश्य | मम महानयं प्रयासतदर्थ इति हदयम्। छायापथो नाम प्योतिश्चक्र. मध्यवर्ती पचित् तिरसीनोविकाशः । । दैदिपा मलयात मनसेनमा विभन्न फेनिलम् एम्ब रात्रि, छाया- पपेन (दिमक ) रपमा विकृतचारुतापम भाकामम स. पत्र्य । । घरटिमम् । पारिष्कृता प्रकासिता चाम्बा तारा येन, नत् । पापानर-भित्र निल मराशि ग्यतामति। यचा विचारच चवरापिराजित मनोगभारद गगनतल निधा भिनि, चामखयपदारतदी मदोयमेन फेनरात्रिराजित सुमोम समुद्र' frvi पिमक कारण 'रहमादिकारी मीमध्ये प्राधाबारी छापामोतिपभोऽरकारहावायच करने' रति दिनकर। चमेती - - [11) fe to band, नन् unia aff (२) मा nth foto dinde, sab. (1) NI, to thine, घ (समनात कार रसायो । बार दोनो पनि एम) _ रघुवंशम् । छायापथेन, पम्ब राणे पाकाशेन, फेनाना ताराभिश यथाक्रम और महसेतुविमनफेनराशिधवल नौल मागरोऽय, शरदि रावी छायापर्धा नारानधवन नीलम पकाशमिव शोभते इति विटीयः एतदनुष्य प्रवन्धान्तरे यथा,-'नेद नमीमण्डलमत्व पशि. नदार तारा नवनमा २ पनि टेनरिक शालय एन. मनाश्त्र-समानाधिउ २ শাৰদীয় গগন হলকে বিভক্ত করে, সেইরূপ মলয়াচল পৰ্য্যন্ত বিতত মদীয় যেনমালামতি জুলনিবিকে বিভক্ত করিযাছে। 2. Look, Oh Vaudeht at the foaming ocean" divi by my bridge as far as the balaya, and thus looking like clear autumnal firmament. bedecked with beautiful stars divided by the milky-way. गुरोयिनीः कपिलेन मध्ये रसातलं संक्रमिते तुरङ्गे । तदर्यमुर्वीमवदारयमिः पूर्वैः विलाऽयं परिवदितो नः ॥ ३ ॥ ३। गुरोरिति। थियक्षोः यष्टुमिच्छो । यः सनन्तादुप्रयय गरोः मगरम्य, मेध्ये(१) ध्यश्वमेधा, तुर, पये, कपिलेम अनिनः रसातलं पाताश, संशमिते सति, तदर्थम् उर्चीम् ध्यपदारयति र समद्भिः, मः थरमा, पूर्व रःसगरसत, ययं (२) किश। शिलेवेति । प्यतो नः पूष्यः इति भावः। यान सममा परिवहन [२] (१) मे incrice, art. or is to associate, nat (e) m. to kiner their par (बीमारदाने)-air-" er हारन । ला। दारयावा! &: aite, : (" vict.nitymar.
पोदरः सर्ग । पारी तक्रतुः नचापि तम्य कपिनसमीपे दर्शनात् स एवेति मेघा माम्तिः, सग्मत्वैव कनिमा कपिलेरेति व्यपदियम् । १. घियची गरी मर्थ पुरोपिनेकरमातम मक्रमिते तापम मोम सरदार में मार परिवरित किम। पाचार-पदार जन पूर्णम (म) परतिमनति। .. पुरा किन यदा कमिस (सतनु रद्रीन अपित) जार्विन पूज्यमय मरमरा मधीयमपम चपान्य पाताल मौवामनदा सदभावैषमाय सनपूर्वपुरषा समरामना पचों पमित्वा म समुद्र परिवदितरस , रात विरक्षा। 'गरी'-पूर्षपुरुषन्दान परमपूज्यम्य । यस 'गरी' पितु, एक मामतामा बस इत्यत्र । 'म'-अमेधोये। 'सौम् प. दार'-पितुराच्या प्रत्येक योमायामविस्तार रातल पहिरिति यात, चार रामा-धीनमायामविस्तारको धरौतसम्। विभिद पन्याधा यम दि। 'पूर्ण'-पूर्वपुर पष्टिसास- मध्यममरसते रिवि पारन। 'परिवहिन'-खननात विशेषेप पद्धि नौत। एच रामायचे,-'पमिलाकवादिन सयरे पितइति । सगरमत- पहिसार जली सायर माया, ताकि सगरमते नमान् पति' 'मानर 'स्य निकलि । हायरोऽयम् पचनपूर्वपुरुषाधाम पपया प्रतिमस्ती कोति, ती समोर बन्दनीय, प्रतिभाव। प्रियतमासी पूर्व पुरुष गैरराख्यानं परमानन्दमारादीति सादयमाव सवेराम। এ দুখৰ यचा, पुरा विष गुरविया या सभूतकती: सगरम राज यत्रिय रहम बा पाता निमाय। पचपत सामाणि समरसताः पितुराया पवाय. पायरीव दिभिः । म रावलमदतीने तपधत कपिसव दि रिचरनमा कपिलमेर जापारिक मत्वा कोश मध्यचारना बतच पितस तस्य महारेर सब समरसुवा रामोजता भन्। : नए समरपोर एमता पियवान पचा पाया प्रविण पापोते से सगरो य मिरवतंय, इतन् महापादच पासजीया सागराच्या प्रसिरमस्या यही बाबा परम् परम पोरी मौरपतिबाढी.
. . - T . ३५ रघुवंशम। रेप मामा मुरलोकात् रामानीय मगरजजयान पददीधरत् । विस्तारात समंदरे इरस ৩। কথিত আছে, যার্থ গুরু সগদের মেধীয় ভুবঙ্গম কপিল কর্তৃক রস হলে এই হইলে পব, আমাদের পূর্ব পুরুষেরা সেই অষের নিমিত্ত ধরাতল ধন কত এই সমুহকে পরিবর্ধিত করিয়াছেন। It 13 gard that this oeran was widened by our ancestors (the cons of Sagara) who lyg the earth in quest of the home which was consecrated tør the sacrilice wluch their father destret to perform, and thlien away into the nother world by Kapila. गर्भ दधत्यकमरीचयोऽम्मात् विधिमवाऽवते वसुनि । अविन्धनं वन्तिमसो विभर्ति प्रज्ञादनं ज्योतिरजन्यनन ॥ ४ ॥ । गमिति। प्यमगधयः, यस्मात् यी ब्यपादागाई गर्भम् सम्मर्य, दति, रंध्ययम् इत्यर्थ । 'ययमों दशमसर्गे 'ताभि- गर्भः' इत्यत्र स्पष्टीकतः । अयं लोकायगारी इति भाव भयौ वसुनि धनानि । “धने रत्ने बस मा राम" इति दिन्छ । विरहिम अनुक्ते (१) प्राप्नुवन्ति, सम्पदाम् इयर्थः। यो पार धर्म (१)रान परय महाएक बधि बिमति (३)। थपमा [2) Pe to gerrate. to obtain, Ac- रात (fir)-- मत पाय | WERE!' -है। चामि । &c. e.मिम घan-IN to uhine, to kindle, 97, 98 (0) 4 to www. - Kveld ०, RAI wिun, 4. बार naras ke rahi stri ke an.in . .. (6) (airy त्रयोदशः सर्गः। २५६ अतं न त्यति इति भावः । च्यनेन प्रशदनं (8) ब्योतिः इन्द्रः, पनि जनितम् । जनेयन्तात् कर्मणि लुट्। सौम्यः इति भावः। । पमरोचय पक्षात पि) गर्भ दांत, पत पनि मिहिम पत्र बने, मोवध विर्भात, पोन प्रशाद न्योत पनि । । पायान्तर बचा-पक्रमरीचिभि. गोंधीयते वसुभि. विहि ग्यते पविभनी पति मा भियते, पहाटन ज्योति स्यम् पोजमत । Raकरवात मोजक टिकारपसामान नौकार. पारवाहविधारणालपषितोमल, मकवालीकतमालारकर यो ममद, हातपासताच । :वनि-मोक्रिकादोनि. विनर',-पारपाकम Ex कुमार,-'तम्योपायनयोग्यानि रबान मारमा समयमसामनराभिप प्रतीचते' इति। 'चिन या बाबामपम पावसाधारस्तान मिश्री पनि विवयम्यते TAष पारितोपि बाबा सास्यभूतन्नास तस्य कोऽfa A. fore रब्बते, पपकारितामपि सपकारहरी पल साव रति भार, PAN पिरपुरा-पापसाए परणभिधर्म पिया। मोटवाना संस्मरिकी aat's tha. साद श्रोतियादिमा म लोकित सोयाषिपाल लर। देवासुरमरने ममुहात पट्रोपनियंचा भार - मायामानात सामरा प्रसार समुत्पः सोम योप me'ति .। मिरर (CET) • frre (3) सपन" 403 TR THE गरा ज्ञा Framthu orean) the rarthe sun tecome trurre. Pathd.tere treatuns inertam,nholar tir tre witbuirdar itt mateta, a.d.the brought forth the plaidoirs luitars Immon) + tear-tMIT • &c (eyefeterminger fair- Inte सारनादयान acrifts I Ac -
रघुवंशम्।
तां सामवस्त्रां प्रतिपदामानं
स्थितं दश व्याप्य दिशो महिया।
वियोरिवाऽस्याऽनवधारणीयम्
हतया रूपमियत्तया वा १.५ ॥
যা নামিমি। না নাম ঘাম, নিৰীয়া
धोधाया दितिःभवस्याम पक्षोभावस्याम, विरे
मत्वाधवस्याम, प्रतिपद्यमानं भगमानं, महिमा दशदिशा
ति, पिोरिव पथ स्वारस्य. कम रुपम:
याप
कारवात यापनालाप ईया (Vयाया (२) बारा
परिमारतर, पनवधारणीय दिपम.!
RI RER पप AEHIM. महिमा fer.
feart TREETINIम।
। चाय परिमायोirtantr
•line.w, बाममोर) पद पर recitefits r'
Nasters, दा REE मा ast
frofen (Ref frauasan tyanath
Romantainst fame frEAL
भा
Ram'
http:~after-ferti-et"
for..si font entre URAT.mans
marathi
nary.her. Maya'
त्रयोदशः सर्गः। इत्यादि शुतिरपि प्रमादम्। किया,-पयमिव श्यते इति ईटा सम्य भाव zar, प्रकार रत्यर्थ , तया हशम रस्स करम विकला। 'स्यतया - ४६ परिमारम पति इयत, क्षय भाष यता, परिमापमियपं., नया एतापदस्य परिमाणम् इति तत्वा। ৫। এই সমুদ্র, বিষ্ণুর ন্যায় নেই সেই অবস্থা ধারণ করিয়া, নিজ মহিমায় দশ দিক খ্যাপিয়া অবস্থান করিতেছেন, বিষ্ণুর ন্যায় ইহাও আকার ও পরিমাণের নি एन11 5. Its nature like that of Vishnu 13 inconceivable as to shape and measure, and partaking of all His manifold states it perrades the ten quarters of the globe with its glory नाभिप्ररुढ़ाम्ब रुहासनेन संस्तूयमानः प्रघमेन धावा। अमुं युगान्तोचितयोगनिद्रः मंहत्य लोकान् पुरुपोऽधिशेते ॥ ६ ॥ ६। नाभीति । युगान्ते कल्पान्ने उचिता परिचिता योगः मात्मनिरीव निदेव निदा यम्य स, पुरुषः विष्णु, लोकान्, संहत्य, नाभ्यां पर यत् पम्बुरुह (१) प सदासनेन सन्नाभिकमला- प्रय. प्रथमेग धाचा रवादीनामपि सपा पितामहेन, सलय. मानः, (२) सम्, थमम् पधिशेते (३) पमुमिन् शेते रवः । कल्पासोप्यन्ति इति भावः। [] (Ov, watar, P to gror, an (निमरोस) (१) समग to praise, (रि) मामam sily-ौति-सन। -रमोत्। नागेन। एचार ke a-। पर &c.ra &c () अधि, toleep.- माररत परंतर परि1ि&ct-fier-1&c
ঘুম।
২। যুষাণীবিনয়ীমনি: g; ভান্ধা মরুল নাসিরঞ্জামান
সরল ভাদা লুয়দান, (ভ) অন্থ খনি ।
৫। না মম্ শবৃহফ অন অফ, নন। বাব-মুয়াল
যালীবিনীমনি বৎ অমী খবিসুন।
৫। লাল এবং লাঘী ফকপি ভাবি শ্ব খান
দষ্টাই ঘিলা যায়নি। মসন, দুঘন দু চা নিলমিনাযিথ
গল্প। মলীনধবি বা ল ভীষন বি স্বীঞ্জীপী বম্বর ?
মা.। সুমালীবনীনি' ধথ সম্মান ধ্বলিষ্ট লিগ বির য
হার যম সাল্লালীক নয়াসিস-‘ানিস্তা-ঘসি মনি
ভাল লিঃ লয়, মলীলমাইনবোৰৰনি যা, ধা হয়, পিঠ সী-
জানালা fষাবে, নি। দুনি; বয় ,। ‘ভম্ব কূনাই,--‘ামলা ঋমিলা *
মাঝব সী’ নি। বন নিগ্নলালবৎ ঘানি সিরাজ
লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয়। যথা গিয়ে জী বান্নী দ্বন্ধী শিক্ষা বি-
কয়লীলাযথ নিয়মলন, না যমুয়াশা নাৰাযথ। এই গুলিশ
হিলিঃলী লিথ ধন খালা আধ দীনী মুবা নিনি পথ খসি।
নি দালতা। কান ধীমান্ধ শ্বষ হাই স্ময়স যথা গুলি
-“সুখ সুষ মু কাশ্মী লি স্বীয় মুখর। ব াধি মুনালি বা
হিগা মাথায় জল মুছাবিহী।। মণি মুখে
ft সহ সম.. হ মু রি: ৪ কাই বহ। পায়
ধে নিঃ অনুষ'। নি। যথ সf অগ্রাম
ই-বই মুম্বয় হয় সামিহা ধুলিস। আর এই যু
• মুমি'। বি। অম অধিন’ গভীষা ঋন
জীবন। যুদ গুৰিষা খধ্য যাবসা ইস’দি হিন।
। গন্ত বিশেষ কায়া থাকেন সেই পর পুরু
অং সার পূর্বক এই শানায়, এই তীর নাসিফালে এস এর
FITTER
6. It is on the boom of the occa, that, the Supreme
12:03 2: ske end of every Tuja rests, absorbed in the simple
चोदशः मग hitation, after drawing the trolls within himself, while the st creator prays to lim, seated on the lotus sprung from H1a .rol पचपिछदा गोवभिदात्तगयाः शरण्यमेनं शतशो महीध्राः । नृपा इवोपल्लविनः परेभ्यः धत्तरं मध्यममाश्रयन्ते ॥ ७॥ ७) पक्षेति । पक्षछिदा (१) गोत्रभिदा (२) रम्द्रेण । उभयत्र ससहिये वादिना विम्। व्यास-(३) गन्धा. एतगाः प्यभिभूता इत्यर्थः । "गन्धो गन्धक व्यामोदे ले सम्बन्धगर्वयो." रति विश्वः । "घातगन्धोभिभूतः स्यात्" इत्यमरः। महीं धारयन्तीति महीधाः पळसा । मूलविभुजादित्वात कप्राथय । प्रतं तं प्रताः (8), भरण्यं (१) रक्षणसमर्थम्, एनं समरम्, परेभ्यः शत्रुभ्य', उप- सविन भयवन्तः सुयाः, धोतरं धर्मप्रधान, मध्यमं मध्यभू- पालम् इव. याअयन्ते । “घरेस विजिगीषोय मध्यमो भूम्यमन्तरः" रति कामन्दक' | यार्तबन्धुः इति भावः। . पक्षाचदा गीचभिदा पानगन्धा महीधा शतम शरणम् एन, परम्य पनि पा घोगर मध्यमम स यन्त । पान गडीत न रवि यावत, गम गर्च येचा ने। वाच्यानर,- पानगम्बी, सपनिम मौसर मध्यम व भरण्य एष पाशीयते। । यथा दिलमरेप विजिगीषुणा अभिभूत राजकुलम पावापथम [07 (१) पच wing, हिंद to cut, किम. (२) गीय mountain, fee to brcah, feu aff. 1) <t to give, with or to take, naft () 17 hundred, मसि AT (1) र khelter, पनु al হ মুমঘুম। # গঙ্গাস মধ মন, সহ হহি থামল ধব আদর म मसुद्र गरम भजन। মধ্যে বীর্য বিশ্ববিসি আ:। ঘর- হি।’-ফিসিযীতুই--গধাশ মায়া যায় যায় যায়, লিলি সায়নীনি যান, নল। দুধ, বা ঘর্মঘলা ৱিাই ঘখ মামীনি, নন। মি'ৰিগীব-মীৰ নাম জীখিঝিরি যাব, সিপলি এমহিলা নীল নদ। নুর, নীল এ মিনথি খ বিবাযেমী, নন। ‘ীৰ লাঘি কখন বি গুৱাৰ । যু কিল ছিন্নামায মালামাল বহারিণালৰাৰ বৰৱাৰ লীয় সৱগাল আলী gী বলব না ভাল হিল tি- অম জঘানুষৰয্য। ‘ ম’- বা, স্বাধুলি যায়। ‘ঘন্সীগ'-৪; আবাৎ, পদ সং: মুরল স্বীয় ছবি আম, যৰ বৰ। সদ, ধামগন্ধ দল দানাদাল খালা, অথচ জাল-থৈ বিলিভীডীয় ৰী মুঘলন। অনুষ্ট ধনী দখা যধর্থী। অাঘী' যথা,-গৰ' যাবশখাবি, “মুথ' মুঘলদী বি, অধ: না, ও ‘বিলিনীষী: ২ অলি ৰৈ সৰবি । ৪. অ rিৰা অলিবিযুগ, । ‘য়ী, সুময়ী নী অখিলগীঘী, ‘খ’ ষাম্মাদ বৰ, ‘মঘ , বই ইয়া দ্বীনর্মিরা। ঘীর 'শব্দঘী' সিয়া', 'বম্ব বহন ও 8. কী কথায় যুক্ত অর্থ ৰ সবলীনি। অল্প ' নয় মধ্যধে বিলিগীফ ঘদিন ধনি সলুবসমাজান কুস্তুমনৰ কৰ,বিধিলিনীঘা । মুঘলদা, দলীয় প্রার্থী নিৰ ধাৰনী ধন; ৰ ল'' মুলারি ব্যাপীয়নীবিভীজা। মেলব্ধ ন যথা,-() {{লি মী, নগ্ন দুধ ,-২) অৰি, (২) শিখ, (৪) অবিমিন, () নিমিষ ৫) অহিনিনির বন। বয় -৩} বাত্ত্বি, (e) আৰ, {} যালি”াষা, (৩) থান্ধ দ, (২) এম, নি। ববি বহিী অয়াগ: বি এম মনি। T, (ক) ৮ীন। ৭। বাগণ অরিক উপকৃত হইয়া যেরূপ ধপর মধ্যৰ পালে এ प्रयोदशः सर्गः। परम दादर र नरेन पकाऊो देवरईची शाई [कद नमूद या परसाद। 7. As princes frightened by enemies tako shelter under a neutral and virtuous hing, so hundreds of mountains, humbled down by Indra the breaker of their sings, have taken shelter within this sheltering occin. रसातलादादिभवेन पुंसा भुवः प्रयुक्तोद्दहनक्रियायाः। अस्याच्छमम्भः प्रलयपहाड़ मुहर्तवत्राभरणं वभूव ॥ ८॥ ८। रमातलादिति । धादिभवेन (१) पुंसा यादिवराहेगा, रमातलात् प्रयुक्तोदहन क्रियाया कृतोहरण कियाया , विवाहविण घं एज्यते, भुवो भूदेवतायाः. प्रलये (२) प्रडम्, प्यस्य प्यावे. पच्छम् पम्भ . मुइत वझाभरण लब्बारक्षणार्थ मुखावण्ठन, तदुममा ‘उतासि वराहेम फोन शतबाहुना" . बभूव । इति । CI सार्विनमारमानसात युरक्रिया या भुममय म Eथपाभरण ज्युका ससकिया धमाका, तम्या । मरस महाभरणम्। चना- पसमा सयभर नम्। परी दाम पनि सदा मिल साहशमो ८६चा महापाएमति, तथा परापीयान पिस सदा पातासनिमग. जम्मदास समुहम बीउदित ना सा. मे) दि fint, stborn, fron k to th, mat. () tu bere to, &c se anirersal destruction Lecame for a moment. A rcil of S, The clear water of thuocan paytly swo- মুম্। সদ দীন, ছবি হিমা। এই লিখায়া যা- মম অথৰ দাবিতে এ ধান গম ৰামৰ অৰিীস, যা ভুখা মাখিজিয়ায় f মুখাম্বা বাযত্ত মৰি এৰি গ'। লণ্ডী প্রশ্ন রাস্তায় ঘি খায় না, ধর্ম-বাৰী সখি যু। খ; মহিমা ম যামান মনি। ষোলশপ ময়া বা রব। ' हिताय दायकोचहारमा ति। । ধন বাৰি পুৰুৰ নায়হণ, সংহেল হইতে পৃথিবীর উৰ "' ইakলন, তখন এই সমু এক্ষোভ বরণ সংৰি ক'? হৰণতি। । 1200 of the Earth which was derrg uplined from the world by the stureral IB:12 rloor, raised up on one of the funks the earrirlikle Find deneth ete irutera ochon l'ha whole world dai lommt ৫ মাঘ, seo an tv মূল মন্মি: র্য যঘনম:। অন্যান্যলয়ছি: বিষন্নী আযম গদি ! !
त्रयोदशः सर्गः! ತಿ धतुरः. यसौ समुद्रः, मुखार्पणेषु, प्रकृत्या सयादिप्रेषणं विना, प्रगलभाः याः, सिन्धूः नदीः। "सिन्धुः समुझे नद्या च" इति विश्वः । स्वयं पिबति पाययते (२) च, तरङ्गाधरम् इति शेषः । म पादभ्याड्यमेत्यादिमा पिबतेपर्यन्तानित्यं परम्मै पदनिधेधः, गति- बुद्धीत्यादिना सिन्ध ना कर्मत्वम् । दम्पत्योयुगपत् परस्पराधरपान- मनन्यसाधारणम् इति भावः । एनन्यसामान्य कमवानि तराधरदानदस सो समुद, मुखाणेषु कतिगमा सिन्ध: स्वव पिपति पाययते च । वाचाना-तहाधरदानदरेष पमन्य सामान्धक लवत्तिमा पमना सिव पीयनपान। । पम्य समुदस्य स्वीमश्रीगोपि सखसीकोत्तर, तथाहि बहीना स्त्रीया युगपत् धरपानम पायनशन कम्यपि मभवासपस्सन कलवमताना सोनामदीना युगमदेव मुखपान रासायनस मदेव भवति । असभी नदीमपानि बनेन मिलना सामरति फागताच । 1 निज कनन मौजून महिट ३ मम्मद नाम थरि यत्राचार पष्ट पटार मोरा २५ कानिया एकच जान हारन, इलि अशानिनस एनमान दिन नमि(१) पुन राशनि घरम एरापिस्तनपरिकारन 9. Thix ocean, hoxe connection with hre jourcs (rirere) 11 of an extraordinary nature, is esport in offern las many to the rivers, who also are big natur forward in offendz hun their mouths, and thus) he drinks them (and st the 6180 time) makes them to drink पारम्। रायते रतिवा. पाती र ) १२. पाte drink,-पितावित पात्। पौ। carty-पीले ।। cfof-पाति-मारमा पाषा-पाय - पतAc.पोन। 1ि&c.
ममत्यमादाय नदीमुगागाः
मंमीलयनो विस्ताननत्वात् ।
मी गिरोमिनिमय: मग्म:
सिननि समान् ॥ १.
..rnet cil Tum Part 1
- rat TRADExam
*
::MIRE, Arket
........!
kr. h. A Tink.'
17
प्रयोदशः सर्गः। .. 10 See yon whales Rhutting their mouths and grouting through their perforated heads strerms of water which they reccired from the mouths of the rivers impregnated with animal hfe in to their pawning mouths. मातङ्गननः सहसोत्पतःि भिन्नान् विधा पश्य समुद्रफेनान् । कपोलसंसर्पितया य एपां वजन्ति कर्णक्षणचामरत्वम् ॥ ११ ॥ ११ । मातङ्केति । सहसा उत्पतद्भिः मानझमक : माताकार माः, दिधा भिनान् समुहपनान् पश्य, ये मेनाः एषां जलमासह मकाण, कपोलेषु संसर्पितया (१) संसर्पगेन हेतुना, कर्णेषु क्षणं धामरत्वजन्ति (२)। मामा रयत मातri रिचा मित्रान् ममुट फेनान पग्य, ये पषो कपीलममनिया करमर जसि। ११। मानहाकारा का,ते । चामरस भाव चामरत्व, कपए सामरयम। मसपा पार पिता. कशेले ममपिता, तथा । वाथाना, -ये कचचामरख व्रज्यते । मलहसिनी यदा न धमीमनाम सिध: मान भिन्न तदारा कोमर मा फैमा को सम्बोनि चामरासियमरति विदाई। "रा गम - पिता क तिमि wि.can नाममा नामसारा 1 । [११] (0 रूम tom for and as afa (mtos.- मागेमा चि-मरते. असत. ५ रपाग। 11. Irok, lor the armerphants are spigner upail at • onlden apliting the forms, which ticking to ther tmples aft w for a moment, like Chrerit orir their can. वेलानिलाय प्रसता भुजङ्गाः महोम्मिविस्फूलघुनिर्विशेषाः । सूय्यांशसम्पर्कसमहरागैः व्यञ्चन्त एते मणिभिः फग स्वैः ॥ १२ ॥ १२ । वेति । बेनामिनाय येनानिलं पातुम् स्पः । क्रिया- चापपदेत्यादिना धनुर्थी। प्रताः निर्गता, महोम्मोणं विफ- संयुः (१) उदेकः । टिनोरनियाचप्रत्ययः । तस्मात् निर्विशेषाः दुइमेदाः, एसे मुजाः (२), सूर्याशसम्पग सम्रागैः प्रशद्ध- कान्तिभिः पयस्यै. मणिमिः, यन्यन्ते ।।) उन्नोयन्त। १२। मामियाय महोदम्पिनिाशा. एते सत्रमा मुयाएमम्पकममहरामै परमपिभि दज्यते । १२. माया य. निल। मर्यसपएमा मप ममही रागी या ते, मे। पापाचर,-सूवापसम्पर्कसमहरागा. परस्सा. मय. प्रस्तान मोम्मिबिस्पर्वनिर्विशेषान् एवान महान वयन्ति । १२। तोराततरद्वापो तोरामतजामा तुल्याकारतात म कति भेदी हसते, करवं सौरहरमासुरैः परमविभिरे। मुजाए। एते मिनायने, ছবি বিকাথ,। হীঘল বালিকা গালা নীঘি। [१२] (1), स्मज to shine, ke. g ft.- अंति। पय अंत् । रफीत् । पुरुष जी &c. (२) मुन currey यम् to go, पan (1) mith fe, to make clear.-पशिसान पाचौता नत्र कपि-पन्यते। पाधि। पानीc. with गि-व्दनाका बसते प्रयता - . ब्दाःdc.
त्रयोदशः सर्गः। ১২। তীবায়ুসেনার্থ বিনির্গত ভুজঙ্গগাশ আর বড় বড় তরঙ্গের বিখাবে কোন ভেদ করা যায় না, ভুজঙ্গগণে ফস্থিত মণির প্রভা সূর্যালোকে প্রদীপ্ত হতেই উহানিগকে চিনিতে পারা যাইতেছে। 12. Serpents, lying on the beach to inhale the sca-breeze, that are undistinguishable from the shining appearance of tho large vares, are distinguished by the gems upon their houds made brighter by the falling rays of the sun तवाधरस्पईि पु विद्रुमेपु पर्यस्तमेतत् सहसोमवेगात् । अर्धाङ्गुरप्रोतमुखं कथञ्चित् लेशादपक्रामति शङ्घयूधम् ॥ १३ ॥ १३। तवेति। नव यघरस्पईि घु घधरसदृशेषु इत्यर्थ , विमेषु प्रबालेषु सहसा ऊर्मिवेगात् पर्यत (१) प्रोतक्षिप्तम्, जईपर. विटुमारोहै . प्रोत-(२) मुखं स्यूतपदनम्, एतत् महाना यूचं चन्द, कक्षित् को मात्, थपकामति (३) विलम्वा पसरति इत्यर्थे । ११। तब परामिषु मामा अभिमान पथसम कारपोत सुषमापूर्व सचिन का कामति । ११॥ Nehatia परस्परिन, समाज, सान। कमरे, प्रीत मुष सतन। पता-पथ पते कशापीत सक्षमभान पामते । 0 (t) oft around, ce to thruw, * * (us, to near or sewa (र, कमg,-काति-सात-दिन - मौसम परि-म। मे सर.2-140
૨૨
रघुवंशम् ।
१५। सिमातिमा मेलाnat't माप
मरम्। सचिन-10,
पारण यमदोमाम मुस.. भारः।
2- RETROMI
Afr:- BETTER:
Crysrx
13. Tanumerosconch.ahinentlytheturimminetr
that.ur own the reelsot corale that riralthylor:
trent. Intel ther rictly ourface froen moh
Hoyenath tipsulty.
प्रशामाले पयांसि पातुम्
पानाधिगाद भमगा धनन।
साभाशि भूयिष्ठमयं समुद्रः
प्रमण्यमानी गिरिदीय भयःn xn
"FAI RAM PREPAR:
... Mitri Man
NEL in ctrex, HTufr. tar
Princrers internews
प्रयोदईः सर्गः। . मेषस्तन, मन्थना देवासुरे घमान मन्दराट्रिरिव शोभते ति विमदाय । 'मलानि पातु प्रान्तमा पूर्व भागेन जल समता, भावग्य जलमय वेग- बमात् ममता मेघे त्यादि दिनकरः। मन्दराट्रिया जलधिमयनं यचा भारते, 'मन्यान मन्दर हवा तथा नेपच वासुकिम्। ६ मचिदमारवा' ममुद्र निधिमश्रमाम'। त्यादि। "" যে ফলগ্ৰহণ প্রবৃত্ত হইবামাত্ৰ আৰৱৰেগে ঘূর্ণিত হওয়ায় ভূমিষ্ঠরূপে বােধ হইতেছে যেন এই সমুদ্র অাবার (মন্দ গিরি দ্বারা প্রমথিত হইতেছে। The clouds, whirling round the whirlpool on coming in contact with the traters to drink, make the ocean almost arrear its being churned again with the mountain (Mandara) दूरादयश्चक्रनिभस्य तन्वी तमालतालीवनराजिनीला। अाभाति वेला लवणाम्बुराशः धारानिव व कलशरेखा ॥ १५ ॥ १५॥ दूरादिति । अयथनिभस्य लवणाम्राशे दूरात् सन्ची ध्यणुले यवभासमाना, तमालतालीवनराजिभिः नीता बेला, (१) तीरभूमि., धारानिबद्धा (२) चक्राश्रिता, कलरेखा मालिन्य. रेखा म्व, पाभाति। "मालिन्यरेषान्त कलामाहुः" रति पढी। स्यसभिल सामान राम दूत तो तमाडतातीमरान. मौलाधारानियहा हर भाति। १५. तमालामा तालीमा च समान, पा राणय, हामि मीषा। रासकर,-सबा समारतासीवमराणिमोरवा मया पारामियायालयापाभायी। (४] (OR togo. randarmala (1) Tr, frome to holl, and at feel from footindra ए. १२ स ३०४ रघुवंशम् । पस जसधैः देखासमा वलयाकारा झपायों को पथात् पतिदूराव विमानात घोषभान हयामा मती, सम्पचित मोरा नमि. मखमा मासिगरेसा र मोमते, रति विपदार्थः। प समुद्र पर देसाया: चारपा, नरामय लषया कमेए मामम। पलबमा समासतालोपर, भायर्म र प्रातमालसातादयः मिती। "। रान मान- मनस समयूब औन मोउ RAN कर ला डाल पनि नो हात पार दानाति 15. Looking down from on bigli, this bring occan looks Jake an iron-trheel, and the shores amund dark with lines of forests of Tamáls, and Till appear like a faint lau of black around the periphery of that wheel वेलानिल: केतकरेणु भिम्ते सम्भावयत्याननमायताति। मामलम मण्डनकालज्ञान: वेत्तीय विम्बाधरयटगाम् ॥ १६॥ १६ देतानिन ति। २ थानाति "येचा म्यात् नीर. औरपो" निधिः। देगामिल: केवचरेभार थान गम्भार पनि मिमि पवादामुपाते, विमापरेर मा, मान पामरक्षा कानाम:': तथा मम मरमा रही। पानानिमगरात मित पगमारा। । 1. hasin, (..
त्रयोदशः सर्गः। ३०५ ११। (३) पायताधि। मानिख केतकरणभिः ते पाननं सवारयति, विवाधरणहम मा मगनकालकाने पसम देनिक १६। केतकाना रकमते. पायते पक्षियो यथा, तहसम्बोधने । बिम्ब शुन्य अधर पिबाभर, जो मध्यपदलीप: स्यात रति वामन । गिम्मापरे बड़ा वणी येन, तम। गच्यानर,--वैनामिनन से चामम ममान्यते, विचार बडसम विद्या १५. सभागातमण्ड यति । 'कुमादिमा त्वया क्रियमापय मा. भस्य कालहाने पचम काम रम पम मानम् इति दिनकर । 'पायताम्' पति पाठ सामनम' न्यस्य विशेषणम् । ১৮। অরি আলোচনে ' যেলবাযু, কেকবুমের বেণু দ্বারা তোমার বদন ভূতি করিতেছে , বুধি বায়ু বুঝিতে পারিয়াছে যে আমি তােমার বিশ্বধরপানের না এত পিপাসিত যে তােমার ভুষা করিবার বিলম্ব সহিত অক্ষম। 16 Othou long eyed ' 38 of knowing me thirsty after thy Vimba-like lips and impatient of the delay of decorating tby self, the sea.breeze decorates thy face with the polled of Ketaka flowers. एते वयं सैकतभिन्नशक्ति- पय्यस्तमुक्तापटलं पयोधः । प्राप्ता मुहर्तेन विमानवेगात् कूलं फलावर्जितपूगमालम् ॥ १७ ॥ २७। एत रति । एते वयं, मैकतेषु ॥ भिमाभिः अतिभिः (२) पथ्यं स्तानि परितःशिमानि. मुल्तानां पटलानि यस्मिन् मत् तपोस, पः पावर्जिताः (१) पानमिताः पूगमादा परिमन् नत्, पयोधेः कूल, विमानवेगात मुन HIRTE | [10] (1) सिता and, Ra () sorror, " (.) (Nuto quit, (Hि --- &ctar रघुवंशम्। १०॥ एते क्य, सैकत भिमप्रतिपथ्यञ्जमुक्कापटल फलावचिंतपूममा पयोधः कूलं विमानवेगात मुइन प्राता। १७) 'मिकतामयो देश से कत, नव भिमाची विद्यतमुखीभ्यः पछि पयत मलाहन्द यत्र तत्, इति दिनकरः। 'पुलिभाविदोनिसितमोलिका प्रकरम्' इति वा । ১৭। এই আমরা বিমানযোগে মুহূৰ্তমধ্যে, ফলনত পুপমালায় শোভিত সমুহ বুলে আসিয়া পন্থছিলাম , ইহাক পুতিনে বিল শুক্তিগর্ভ হইতে স্থাপিত মুক্তা সরুল निकोशि 17. Now we have all reached in a moment by the speed of the aerial ear, the shore, where the rows of betel trees are bent down with fruits, and upon whose sand lay scattereil the pearls beaten out from their shells, कुरुप्य वावत् करमीम पशात मार्ग मृगप्रचिणि दृष्टिपातम् । एपा विदूरीभवतः समुद्रात् सकानना निष्पततीव भूमिः ॥ १८॥ १८ फुरति । "मगिरन्धाराकमिट' करम्य परमो बधि" स्त्यमरः करभाव अ यस्याः सा करभोदः। जनतापदादी- पग्य रत्यूपा तम्या मम्पतिः २ करभोर । गवत् प्रेक्षते गति विग्रहः ऐ मगतिथि । तावत् पपात मार्ग लहितापनि, हरि पातं कुरुप या समानमा भमिः विदुरीमक्तः (१) समुभात লিশনশি বিজ্ঞানবিষ। বিয়ে নিথনিয়াম, ধি: - {F} {} furrestxt, purnimalkesari form.thi पपोदरःसर्गः। २०० १८१ () परमोर! (0) भरपा पातमा पानं पथ, एषा भकामना ममि पिरोभान महान रिपति. १८। नामले न मारतंत पनि मबानमा, नुनागोवे गोरगर fgeभान ग्दिीमा चामर-दरात. पिताम, ५३॥ मायामा पिस ११ प्रथम भूमि मममनिष मदत कर रिमा भारत OF TER PRIशाम पनि भूमिका मापान frien wain.rfotra । मामा मिनबाद "। ' reema' armrestmy farmergreermitrrters 19. Other with musoful thalie andere med Latithin.therenTwedefinedmini-1-4 withoulammtharometert rmergmgfoomit याचित् पथा मतरने मुगग्दो चिद् धनानां पततो करिए। ययाविधी म मनमोऽभिमाप. प्रवर्मी पय तया मानम् ॥ 11 रितिfoमार Isr. * .m reffev., RELATM - TH .
२०
रभुवंशम्।
पपा सयरते (२), अपित धमानो, कपित् पसतो (३) पक्षियंप
पदा रायते । समस्तीयायादिति संपूचीपररामनेपदम् ।
RT हि मे मनम: पारि: पमिलापः तथा गि
सरा पति पनामा (i).नित पता (url), REERI
(RA fr
मातेति पाचागरम्।
बम TAM,
माम चभिमा gr निमावि तब TARRIN, मदिया INT रमा
पातिकमा परिना तोfa fewar ।
"
INTROIR REARREEN
पराtination
19. LOk, the car is muring as my mun draires, - *\0*
titres, is ths rezon of the fruids, seosetom- of clouds, a 100%*
... cr binde
पसी महेन्द्रदिपदानगन्धिः
विमार्गगायोपिपिमर्दशीतः ।
पाफागायुर्दिनयोयनीत्यान
'पाबामसि दलमान मुग २.
.. गागि। मराय: HARAN
PM ETA:.:) meaf after
muram Raftate) .
arrg.furi HTTA"
R, RR (6)
वगेरशः सर्गः। २. महेन्द्ररपदामय गची सेशी वस्त्वबिन इति मन्द्ररिपदामाश्चि । 'गधी गय पामोदे लगे मम्मश्वगम्यो' इति त्रि.। 'अल्लाव्याघाम' ति सूचनमय बार पन्यादेश । सरपथमपारी वायु सुरपस्थितस्य परावत- मदस्य पान बायोति फलितार्थ । दिमय यौवन मध्यभाग मध्याकाल. इति यावन, तन सक्तिनौति, तान। वासर-मुमा महेन्द्रपिहान- गविना विभागंगाचितरजमोलेन पाकाशायुमा दियौवनोबा बदला पाचम्यने। ऐरावतमदम्पकान वासी सौरम्य , महातरजमहाल म्य, चम विदारणात च मान्य गमते। ऐरारतमन्दाकिनीग्राम सरण्यसवारी दाशत । स्तर पूर्वरोक-कान पघा मरने सुराणाम्' इति । ২। ঐরাবতের মদগন্ধে সুতি, মন্দাকিনীর তান্দোলনে সুশীতল এই আকাশ বন্ধু তােমার মুখের মধ্যাহ্নাপজনিত বিশু সকল দুর কহি । 20. The ether scented with the flu eluding from the temples of Indra's elephant, and cooled br its contact with the waves of the celestial Ganges (:® ht three-streamed. 14 sipping from thy face the drops of sweat produced by the mula day (heat) करेण वातायनलम्बितेन स्पृष्टम्त्वया चण्डि कुतूहलिन्या । धामश्चतीवाभरणं . २१। परति
३८०
रघुवंशम्।
गडाक्षे लम्बितेन व्यवस सितेन करेण स्पृशः, उद्भिनविद्युइलयः 'धन,
ते द्वितीयम् याभरणं (२) वलयम्, यामुञ्चति (३) व व्यर्पयति स्व ।
घण्डोत्यनेन कोयनशीलत्वा भीतः क्षिप्रं वो मुंबति मेघ इति
H
व्यज्यते।
२१। (३) चणि! कुतूलिया बया वातायनसमितेन करेष स्पृष्टः दिन
विशालय: घम' ते हितीयम् पाभरणम् पामुक्षतीय ।
२१। उनि प्रकाशित विद्य देव वलय येन सः । कुल विद्यते पण
भया। कमलम पपूर्ण वस्तुदिच्या पापन्धम्। वाचार,स्पृटन हाय
विद्यालयेन धनेन हिलीयम पामरचम पामची ।
२१ । मेघस्पांत तय कर सकाना मेघोहिमा विद्युत परितोयम वयम्
४ शोभते रति संपेपः। पनेन मेघपचमचारी दर्मितः। न मान-कवित
घमानाम' ति।
১। করি কোপনে! তুমি ফুতুহল বশতঃ গাক্ষের বাহিরে হন্ত বাড়াইয়া পূর্ণ
মিত্র নো অমনি বিরুপ বলয় বাহির করিয়া তােমার করে যেন আর এক
यात्रा निराश।
21. O Chandi (To), lit a woman of angry temperament,
used as a term of endearmcat), the clouds, which thou hast
tvached out of curiosity with thy hand stretched out of the
window, hare Aashed forth lightning of which they seem to be
tiakir: 1 second bracelet arvunj thy #rist
चमी ननस्यानमपीड़विघ्नं
मत्वा ममारधनयोटनानि ।
पध्यामते चीरभृतो ययावं
चिरीमिझतान्यायममण्डलानि ॥२२॥
त्रयोदशः सर्गः। ३८१ + -- २९। यमी रति । थमी धीरभतः (१) सापसाः, जन- स्थानम् व्यपो-(२) विधम् यस्तविध, मत्वा. समारब्धाः नवाः उटजाः (३) पर्यशालाः येषु तानि । 'पर्यमालोटलोनियाम्" इत्यमरः । घिरोभितानि राक्षसभयात् इत्यर्थः, धाश्रममण्डलानि थाश्रमविभागान्, यथास्त्रं स्तम् चनतिक्रम्य, यध्यासते (e) धि- तिष्ठन्ति । १२. समो परमत जमस्यानम अपोडविघ्रं मावा समारधनोटजानि चिरीमितानि पराश्रममरुडलानि यथाम्नम् ध्यामते । १३। पोदा निरला. पवना यथात, तत्। चीराणि भितीति चौर. भत । वाचार,..मोभि चौरसियममएएलानि पध्याय । प. मोरयामा कति पायममण्डलामोयन अधिकरणय कम्मत्वम । २५॥ ौरानो टालमन, धनहान विध मा हईशा सावित्रा विनिष्ठान कामरान नयन भानाव निशा चारच कविता निक निक मौरान नाम . করিয়েছেন। 22. See, yonder ascetice, clad in strips of bark, finding the Janasthana free from danger, dwelling in their respective bermitages which bad long been deserted by them, and where Dew beds are now being built सैपा स्थली यव विचिन्वता त्वां भष्टं मया नूपुरमेकमुाम् । महाश्वत त्वचरणारविन्द- विश्नपटुःखादिव वदमौनम् ॥ २३ ॥ (1) i'r bark, a to Lold, to aff (x) 's to bear, with < to quit, waff (!) uz thatch, de 4 to grow, vie :) ) f. स toant,-, मसाले, Eिका - २६। सैवेति रघुवंशम् । । सा पूर्वानुभूता स्यली एया, दृश्यते इत्यर्थः । यत्र स्थल्या, त्वां विचिन्वता (१) यन्विय्यता, मया, त्वचरणारविन्देन यः विश्व (२) वियोगः तेन यत् दुःखं तस्मात् इव, बदमौनं नि:शब्दम्। उयो धयम् (३) एक नूपुरं मीरः। "मझीरो नूपुरोस्त्रियाम्" इत्यमरः । यदृश्यत दृशम् । हेतूव क्षा। २३ । मा एषा स्थली, यव त्वा विचिन्वता मया, त्वचरणारविन्दविपद् । दिव बमोमम पच्या मष्टम एवं नपुरम परग्यत । २३ । तब सरण परविन्दमिय, उपमितसमासः। बाणान्तर;वा मिचिमन पहनपुरम परम्। २३ । पब दुपकपी गुपो हेतुत्वन उत्प्रेधित रति हेतूता, यथा दपणे- "पिना द्रव्य विधा सब्वा. सपफलहेतुगा.' इति। 'पथिन भी कालिदास- कवि. इष्टदेवतमत न्यधिपदिति सम्पदाय, सच परपयायाचित्यात "म:'... रतिय.रतिभारिपान । ' पतिदेवतमन्नपिपेनिस दायरहि दिनकर। ২৩। এই সেই ধানটি । যথায় তোমার অন্বেষণ করিতে করিতে তােমার এ গাহি নূপুর ভূমিতে পতিত দেখিয়াছিলাম ; তোমার চরণ হইতে বিচ্ছি ওয়াতে বুঝি উহা মনে'দু:খে নিঃশব্দ ছিল। 23. Oh! this is the spot, where I found in my search after thee, an anklet (agt) of thine, dropped down on the earth which appeared mute from sorrow on its separation for the lotus-like foot. त्वं रतसा भीक यतोऽपनीता तं मार्गमेताः कृपया लता श्रदर्शयन् वनुमगनुवन्त्यः भाग्वाभिरावनितपल्लवाभिः ॥ २४ ॥ (11) ") to collect, with fe to search, ra nf (2818) fatto join, with fe, todrjan, am(Vaar to fal, rat प्रयोदशः समः। ३८३ वन्य पना २४ । त्वमिति । हे भोर ! भयशीले ! ऊ'त इत्यूह, ततो नदीत्वात सम्बद्धौ इख.। वं रक्षसा रावणेन, यतः येन मार्गेय। साबविभक्तिकस्तसिः। अपमोता व्यपहता, तं मार्ग वागिम्दियाभावात् वात म् व्यशक वन्यः (१) एताः लताः, प्यावर्जिताः ममिता: पल्लवाः पाणिस्थानीयाः याभिः, साभिः, भाखाभिः साव- यवभूताभिः, रुपया (२) मे ध्यदर्शयन् (३) इतधेश्या यदर्शयन् प्रत्यर्थः। "शाखा रक्षान्तरे भुजे" इति विश्वः। लतादीनामपि शानमन्त्येव । “सदुत मनुना. "अन्तःसंज्ञा भवन्त्येते मखदु खसम- विता" इति। २।। () भोर । रिसाल यत अपमोता, त मार्ग या मशक लता: पतिपयवाभि भावाभि कृपया में पदस्थन। २४। वाचार,-एनाभि ताभि वक्र मशक्यनीभि स मार्ग पदग्यत । १४। या मूका पक्रव्यम पदालिममया मूचयग्नि, तथा बागिन्द्रिय. रहिता लता पर्यापमानरूपम् बर्थ पाखापारा बराचा पालापानीमा या पयामासु.रति विपदार्थ । पद शाखामा करमाध्यम् पन्नानाथ पहुलिसाम्यम् उमेरमा । पविलीन ! बाचन (ER) SRISE सारण, पनि मन लोकाक का बहिदा बारा रनिता, मा रदिप बाम मालाड बारेशानि। 21 Othou timid'these creepers though unable to speak, pointed out to me out of compassion, wtb the droopid; leares of the brancher, the direction 14 wbich thou wert carried out by the Rilbhasa (परस), [] () nes <t to be able, KL (faxi tea.&p) (Opto be able, .. 1) ए ० . (forvita परम दयान, Ac.
२४ रघुवंशम् । मृग्यश्च दर्भागुरनियंपेक्षाः तवागतिनं समवोधयन्माम् । व्यापारयन्त्यो दिशि दक्षिणस्याम् उत्पक्ष्मराजौनि विलोचनानि ॥ २५ ॥ २५ । म्टग्यश्चेति । दीरेषु भक्ष्येय नियंपेक्षाः निस्पृहाः, म्टग्यः म्टगाजनाथ, उत्पाराजीनि विलोचनानि, दक्षिणस्यां दिशि, व्यापारयन्न्यः (१) प्रवत्त यन्त्यः सत्यः तव व्यगतिज्ञ (२) गत्यनभिनं मां, समबोधयन् (३) दृश्चेिच्या बद्दतिमबोधयन् इत्यर्थः । २५ । टमांड रनियंपेक्षा मग्य व उत्पनराजोनि विलोधनानि दक्षिण दिशि व्यापारयन्त्य , तव प्रगति मा समयोधयन् । दरेष नास्ति व्यपेचा यासा सा। राहता. परामयो यच नानि मनातीति, गुपति कप्रत्यय., गते म: गतिशः। पा गतिमानातीति गतिशा. भातीऽनुयमों क' तिकप्रत्ययः । गतिशीन भवतीति गति तम्। दर्भाड रनियंपेक्षा'...वहियोगात् पहिलोभनीयेऽपि भयपनि निपाति माय:। दक्षिणमा दिशि वाचनबनेन रावण' मीना वा दक्षिा दिन प्रति इत्येव तामाम् अभिप्राय गम्यते। हरिपादयोऽपि लगताप मचाममा त हित माधयामासुरिति म. पोते मेवो यदाकटा हिशोऽपि ताय वैशम्य मनमति फलिता २॥ विकास नि: EिET SIT कानिटार मा बनिया, मोदार EV बिपूरी डा बाटि लय किस कि नायिका पा (GEETरन) मानाशारिना . २५. 07. [१४] (1) बि, पार, 4 to be busy. (वि) sa al. fast REAL ... (९) aafa going, at to knom, al. (1) म १ ELEom, (fes-fanापना सन् c.
त्रयोदशः सर्गः। ३८५ These female deer also neglecting the young shoots of kusa, and (wildly) looking towards the South with staring eges modicated to me thy route of which I was ignorint. । एतद्गिरेर्माल्यवतः पुरस्तात् आविर्भवत्यम्बरलेखि शृङ्गम् । नवं पयो यत्र धनैर्मया च त्वहिप्रयोगाथु समं विसृष्टम् ॥ २६ ॥ २६ । एतदिति । माल्यवत · नाम गिरेः, व्यम्बरलेखि (१) ध्यभापं, टङ्गम् एतत्, पुरस्तात् व्यये, याविर्भवति । यत्र पटके, धनैः मेधैः, नवं पयः, मया तदिप्रयोगेन यत् व्यश्रु तच्च, समं युगयत्, विष्ट एम् (२) । मेघदर्शनादर्षनुल्यमश्र मुक्तम् इति भावः । माल्यरत गिरे पयरनेस एतन मा पुरतात पाविर्भवति, यप चमेका पप . मया हवियोगा चसम विस्टम । १६Rर लियतीति सम्वरलेखि। तब विप्रयोग , नेन यत पशु, तत् । गार, - एतेन सम्बरलेखिना पर पाभियते, यत्र घमा नव पय. विसर पन्न, पहियोगार विमरम्। 'अभिवति... मेष हारविषयोभाति। 'पम्बरनेपि',...मेच. पाय, अपनतम् इति यात्। होपरिमायस मेघश्य दशं गान् मियाविरहिया मधा रचलित मोकाई गेम तदा पार्षद कम रहि भाग 1 5 मेघदूत,... 'मेधानी के भात पिनोऽप्यपदासात घेत कहानि न कि पुषहूं. मति .। मामास मिनिमम , 4 (c) (1) Set , fe to write, fefe ... (1) Ex to create, with fe, to quit, ३८ रघुवंशम् । मृग्यच दर्भाङ्गुरनियंपेक्षाः तवागतिनं समवोधयन्माम् । व्यापारयन्त्यो दिगि दक्षिणस्याम् उत्पमारानीनि विलोचनानि ।। २५ । २५ । म्टग्यथेति । दारेषु भयेषु नियंपेक्षाः निस्पृह म्टग्यः मगानाध, उत्पाराजीनि विलोचनानि. दक्षिणस्यां दिशि व्यापारयन्त्यः (१) प्रवत्त यन्त्यः सत्यः, तव व्यगति (२) गत्यनभिज्ञ मां, समबोधयन् (३) दृरिधेश्या वदतिमबोधयन् इत्यर्थः । २५ । दभांड नियंपेक्षा मग्य च उत्पनराजोनि विलीधनानि दक्षिषस्था दिशि व्यापारयस्य., सब पति मा समबोधयन् । दर्भादरेष नास्ति व्यपेक्षा यासा ता। उता पधराजयो ये तानि जनातीति , गुपति कप्रत्यय, गते. श: गतिशः। 4 गगति जानातीति गतिशः पातोऽनुपसर्ग क ' इति कप्रत्यय । गतिशी न भवतीति प्रगतिन तम्। दर्भाड रनियंपेक्षा'...त्वहियोगात् पतिसोभनीयेऽपि भक्ष्यवस्तुनि निस्पृहाः इति भावः। दक्षिणा दिशि लोचनप्रदर्शनेन रावण' सौता हवा दांतम्या दिशि प्रस्थित , इत्येव तासाम् अभिप्रायः गम्यते। वनस्था लता' हरिपादयोऽपि त्वट्सनप्राणा सबामना तक हितं साधयामासरिति भार पही ते मनो यदाकदा तिचोऽपि ताश देशव्यं मनन म इति फलितार्थ । ২৫। তুমি কোন দিকে গিয়াছ তাহা জানিতাম না বলিয়া, সুগীরাও কুশার- ভক্ষণে বিমুখী হইয়া উপদ্মরাজিশােতিত নেত্র দক্ষিণ দিকে পাতি করিয়া थापाक (कामापन ११) बानाशाहिना [२५] (1) वि, पाड, 4 to be busy, (पि) Ne aff. (नियां प्रथमा बर). (२) Nneg. गति going, a to know, hai. (३) समास भु to know, (पिच्),-बोधयति । पयोधयत् । अबूधत् । &c.
योदशः सर्गः। २८५ . .. 25. These female deer also neglecting the young shoots of kusa, and (wildly) looking towards the South with staring eyes indicated to me the route of which I was ignorant. एतद्गिरेर्माल्यवतः पुरस्तात् आविर्भवत्यम्बरलेखि शृङ्गम् । नवं पयो यव घनमया च त्वहिप्रयोगाथु समं विसृष्टम् ॥ २६ ॥ २६ । एतदिति । माल्दवत · नाम गिरेः, थम्बरलेखि (१) धमाध, दहम् एतत्, पुरस्तात् व्यये, याविर्भवति । यत्र पूट, धनैः मेधै', नवं पयः, मया तदिप्रयोगेन यत् पश्रु तच्च, समं युगयत्, विस्ट- एम् (२)। मेघदर्शनादर्पतुल्यमय मुक्तम् इति भावः । माल्यवान गिरे पम्बरले व एतना पुरस्तान पाविर्भवति, यत्र घने र पच मया तरिमयोगाचसम विसृष्टम। २६ बर लिखतीति दरलेखि। तब विप्रयोग , म यत पण, तन। बार, - एतेन समाविमा पांणाविर्मयते, यत्र धना न पय विसर पन्त, स्वरिपयोगारच विराम् । ... विति',...मए हारविषयीमाति। 'समर'..मेच. पशि, पायातम् हतियारन् । सहीपरिभाषय मेघस्य दर्शनात् प्रियाविहिपा मा पलितमोकावैगेम तदा वर्षणतम हि भाव । उस मैपदी, .. 'मेघामकि भात विमोऽप्यपदासाद पेत कशा पनि जने f० पुनद्र. सहि "। मन सि लई यसरि . [OOwn ky, fer to write, सिनि. (१) सत्र to create, with fe, to quit, a minम | ११ममRITERatar 20. See. yenalr SITAIN - Prk of the rising penetrating the cloudo, vinpr, one and at th: 117: tige. th. Joails pourel forth fresh ok109611 an'l my car free! t-181 a: thy arparation गन्धय धाराएतपत्वलानां कादम्बमर्मोद्गतकसरच। निग्धाय कैकाः शिग्विनां वभूवुः यस्मिन्नसह्यानि विना त्वया मे ॥२७॥ २० । गन्धयति । यम्मिन् , धाराभिः घर्षधारामिः याद तानां (1) पललानां (२) गन्धरा, अादत केसरं कादम नीर- कुसमरा, खिग्धाः (३) मधुरा शिखिना (8) वर्षिणाम् । शिखिन वधिहिौ" इत्यमरः। केकाय, त्वया विना में असहानि (4) बभूवुः। नपुंसकमनपुंसकेनेति नपुंसकशेषः । २०। यखिन (मा) धारासपनामा गभख, पतसर कादमत्र, शितिना सिन्धा: के काय, त्वया विना मे अमघानि बभूव । २०। ईम् उजता केमरा किश्वका यस्य, वत् । उदोपमानि पखलगन्ध कादम्बकैसर-के कादीनि नवलक्षणानि दृहा नव विरह वेदना में पविभूमि गता पामीत्, इति भावः। फै मूर्डि कान्ति वनन्ति इति के का. मयूरवारा, वापी मयूरस्थ, प्रत्यमरः। ২৭। যথা, জলধারাপাতে আহত পলসকলের গন্ধ, অর্থোদিকের শােভিত কদম্বকুসুম, এবং শিধিবুলের সুমধুৰ কেকার, এ সকল তোমার বিরহে 'আমার অসহ্য বােধ হইয়াছিল। [२०] (१) श, इम् to kil, a aff. (२) पत्र to go, बल anadi art. (३) सिह to be pleased, a aff. (४) शिखा a crest, इनि aff. के का,
पत्यांना माना
कम्योग मोर नाममा
गाविमारीमगिकाशिानि
যা কিনা ?
....." 1
writ
HTTET I cir :
Tiffertirite or irror.....
ORITAMAMMirrorani
Tatti.
....-
...
murterin continuterinar
Freferem tufruRIFINITROTARoman's
KRI RARE RERIR.
'गमित समw facifinan Malita ant...
frateम-सामयिम्स
,
-भिमा विथ पारितापनि मोपविताfarnak
1' मनानामि में
101) सपto hide. raf (fe to ber, (RN)
मा-
II
mall traftsoftar (setori.in) iframe oferoin' 24 Ohtl.a's time there I bir xil painful wir roaning of the thival:senik minit; in the cife they brought to my recollection thy tunitsur clic.giner to on similar occ10034 घामारसितनितिवाप्पयोगात् ... मामक्षिगोद यव विभिन्नकोशः। विडम्बामाना नवकन्दलेले विवाहधूमारुगलोचनधीः ॥ २८ ॥ २८ । यासारैति । यत्र पर विभिमसोशः विकशित गयकन्दलैः कन्दलीपुष्प व्यायवर्सः, यासारेख (१) धारासम्पाते "धारासम्मान यासारः" इत्यमरः। सिताया: (२) क्षितः बार धूमवर्णस्य, योगास हेतोः, विडम्वामाना (३) ध्यनक्रियमाण, विवाहधूमेन प्ययणा लोधनश्री, सादृश्यात् स्मर्यमा प्रति शे माम् यक्षिणोत् (8) व्यपीड़यत् । २९० यध (एडी), विभिनको कन्दले. पासामिनचितिशपयार fতৃষামলা ন দিতামুখী, পদ অভিব। । विमित्राः विकसिमा कोयाः कुद्मलानि येषा तानि, नै । नगा [२८] (१) पा, मृ to go, पञ् att. (२) मिच् to sprinklen sis (३) डवि to send, with पि, to imitate, (कर्मणि) शानच् aft (धुरा.)-उदयति । डम्मयत्। पडडम्वत् । &c. with वि,-विडम्वति विडम्यते। विम्बित-1 &. (४) दि to kill,-चिपीति । अक्षियो' पोषोत्। विधाय । &c. चौप। &c.
प्रयोट:मन स म. । मा. *012 बाजार,-विनाममान-मनौ। १९ र बापाकोरमसमान . माइलोचना at दिमाम राम मिटा । परामयो पानीपत माल रेम। "। , 23 ) anawara - रहित , सविता काविश्कार दिया था। 29 There, I felt gf at th: might of the nex Kandala Bowers with trut petals open, which touchet by the vapour riein; trom the marthelrenehally the rain, intated the brauty of thy ripe Tobbe med lis the amount tha nuptial fire. उपान्तवानीरवनोपगुढ़ा- चालक्ष्यपारिनवसारसानि । टूरावतीर्णा पिवतीव खेदात् असूनि पम्पासलिलानि दृष्टिः ॥ ३० ॥ ३.। उपान्तति। उपान्तवानीवनोपगृहानि पार्श्ववनल- घनच्छमानि, यालक्ष्याः १) ईषत् दृश्या. पारिपवाः (२) चञ्चलाः सारसाः (३) ये सामि, यमूनि पम्पासलिलानि पम्पासरोजलानि, दूरास् च्यवतीर्णा (8) मे दृष्टिः, अतएव खेदात पिबति इव, न विधातुमुत्सहते रत्यर्थः। (2.) () ar slightly, ** to look, 57 aff (t) aft, to go, पप् aff. (परिपत्र) and w aff. (माय पण प्रत्यय ) (३) सम् lake, Talk (सरोवलि. पख, सारस ) (6)ta cross, with a to descend, aall.
१८. pire .Tunetter in intentHE पतिमारमा - Ratan" "मा पापा 4-... मनानासान- सानिमाको १..औरuria २. मारla, Engm. मानेो मारमा Tue ENEMA समस्याम्प! 14.tfarm. META मारमा गत Rifami KRIE माfe frame Rifferia, लि दिनार 'पदान मा पनि पानिsifa fair, मामान मासान पो। fewat efe. for free . 0.1 मा siframमरन परत रि भामट्न दम पर कि. मामा डिस.. मनानामनिटा। 30 Jy eyes, de cending from on high, drinks as it were for fatigue, the Jonder waters of the Panpá, mhich are osete shadowed by the cany bush growing on their margin. and es whore bosom the playful crancs are seen indistinctis. धवावियुक्तानि रथाङ्गनानाम् अन्योन्यदत्तोत्पलकसराणि । इन्दानि दूरान्तरवर्तिना ते मया प्रिये सस्पृहमीक्षितानि ॥ ३१ ॥ ११ । यत्रोति। यध पम्पासरसि, धन्योन्यस्म (१) दत्तोत्पल. राणि, व्यवियुक्तानि, रथाङ्गनामा इन्दानि, धक्रवाकमिथुनानि, २१] (१) अन्य other, repeated. (कवितार मचगामी भगत, त्रयोदशः सर्गः। . से तव दूरान्तरवर्तिना दरदेवर्तिना मया, हे प्रिये । सस्पृएं साभिलायम् ईक्षितानि (२), तदानों वाममार्यम् इत्यर्थः । २१। (१) रिये । ते इरानतिमा मथा, पद (पपायां) पवियु क्रानि पन्योन्यदलीयम के मराषिरधानाचाहानि सम्पदम सितानि । १। अन्योन्यको दानि उत्पल कैमरापि यै, तानि। दूम पारम् तस्मिन् वसंत ति, तेम । वाचानर-ट्रान्तीम् चितवान। २१। मधोगिनां चक्रवाकमिनाना परस्परपकमरदानादिरूपाणि प्रेम. रिझानि हरा रहताय प्रेमानन्द बाद तदानों तव विरहात गाटाम सन. कहाम् पन्च भूवम् ति विपदार्थ । समभोगदर्शन विरहियाम सहीपन भोति भाव । 'पन्योन्यदलीपसमाधि'-यथा कुमार,-'बीपभुकेन विसम माया सभायामाम रचाइनामा ति। ৩১। যখন তোমায় আমার বহুদুর ছাড়া কড়ি, তখন আমি সম্পূহ হইয়া দেখিতাম, ঐ পম্পাসরোবরে চক্রবাকনিধুনগুলি কেমন ছাড়াছাড়ি না হইয়া এ উব मूटनगर कमभिरक्ष 31. When anáy from thee, O my Lelored! I observed with intense longing. Chakrarākas and Chakrardkin in pairs, amorously putting filaments of lotus into each other's mouth इमां तटाशोकलताच तन्वीं स्तनाभिरामम्तवकाभिनमाम् । त्वव्याप्तियुद्धा परिरब्धुकाम: सीमिविणा सासमहं निपिदः ॥ ३२ ॥ २२। मामिति । किं , तनवत् थभिरामाभ्यो लक्का- भ्याम् (१) भिनमो (२), तन्धीम, मां सटामोरलताम, पतः refeaम्। समासाचे पूर्वपदा सपा) te to trena rin सानिमा मेरा मामा, Rfire का पप ग पाई. मि. गामनिया, रे मीतति francar परिभामा "गमममगोर" re. मात महारलोमा fues14RRRAIMERIEngitt पाम समोafal 11, १) KirtanRI HEREInny RELA IN.- efuge HAMIRTERaper. 4113RMILARIR KHERI ARTIोकन Enataram मा. MERH REATER ARUTH IN KA farmer 4, rainer | Heगने -'हामा r Enfiतमान' in मेव सम्प्रादाद भिलादिभार गति, ना दद- मीर बादामीमादि'ला 'तो'. 'माभिरामना जगाम' ति पिणा कमीशलता. मोसामान रित, मौडा मा सनमरममितो च। ए मतामा सोमाया मारे 'पप्यापसममाभ्य: स्मामोठमोहरा । मताभ्यसरीज्य। विनगमायाजधमामि रति । तटाशीकस लता याचाम् ति मांगना टोकाया पाठामरम्। ৩২। শুনে না সুন্দর পুষ্পষকে অবনত তটস্থত ঐ ক্ষুদ্র পােণ দেপিয়া, আমি তোমার গাইলাম ভাবিয়া আলিঙ্গন করিতে গিয়াছিলাম, গল্প दामिड नामित बामाक निमावत विवाश्नि। 32. Once, mistaking for thee the young slender Asoks creeper on the bank, bending under the weight of banches of flowers as enticing as thy breast, I 1994 about to embrace her. but was prevented by Lakshmana with tears in his eyes. [२]() म to praise वन aff. or स्था to stay, पक anati al. (२) अभि; नम् to boy aff (नमिकम्पोत्यादिना प्रत्ययः).
. प्रयोदशा ममः। आमृविमानान्तरलम्बिनीनां थुल्वा वन काचनकिद्विगीनाम् । प्रत्युजन्तीव ग्नुमुत्पतन्त्यः गोदावरीसारसपड्तायस्त्वाम् ॥ ३३ ॥ २६। परिसि। विमानस्य अन्तरेषु अवकाशेप, लम्बनते या. तासां, काधनकिरिणीमा (१) सनं श्रुत्वा, सयूचभन्दधमात खम् साकाशम, उत्पतनयः (२) पम् गोदावरी) सारसपाय त्या प्रत्युत्पन्ति इव । ५। पम् गोदावरीमारमय, विमानासरसम्बिनौना काचनकिति पोमा मम शुत्वा वम सत्यतन्य वा प्रत्युत् मन्ति । ३१ मारमामा पालय, गोदारया भारमपाकय । वाथाना- सत्यतमीभि पमूभि मारमपशिभि स्वं प्रत्याज्य मे । २१। विमामकिरियखा मयूचरव मामामा सारमा सबै गोटा परोनोरात सत्पतन्ति । ११ सतप्रेक्ष्यते, मन्ये ते भारमा चिराक्षागतां मोती हा तदभिमन्दमाधम दूरात विमानान्निकम् पायान्तीव । पन क्रियोतप्रेचा। ৩১। ঐ গােদাবরীর সারসশ্রেণী, বিমানের মধ্যে মধ্যে সমান স্বর্ণকিপিণী সকলের শব্দ অবশে আকাশে উঠিয়া যেন তােমার বাড়াইয়া লইতে আসিতেছে। 33. These focks of cranes on the Godavari, bearing the tinkling sound of the golden bells hanging from this car, are ascending upwards as if to welcome thee [१] (1) कायम gold, and विडियो from fकय (विच) to tinkle. पच and traffs (किश्चिन किस करोति, किशब्दात् ततकरीतीति यन्तात् पच, स्विथा गोरादित्वात डोष). (२) मन up, पत togonia aff (स्त्रिया यमा ब) (३) गी water, दा to gire, saff. (गोद) and a with yा, to Lover, 27 डोष..
৪ে# । एपा त्वया पेगलमध्ययापि घटाम्ब संवड़ितथालवृता। आनन्दयत्युन्मुखतापासारा दृष्टा चिरात् पञ्चवटी मनो मे ॥ ३४ ॥ ২৪। মনি। ঘুষ-২)-সয়াবি মায়ামি , না, চামি: মৰহি না: ৰাষঘনা: অাঃ না, বা অ- হমিনু: লনি: ৮, ভযমাঃ {২ হা: ৰা, ঘি হা, মা ঘৰৱী, ম মন, খাননি (২; স্যাঙ্কায়েৰি। ময়" যা: যুলমৰ থ্যান ২৫। টঘঅগ্রাধি হয় ঘষমাণুনা বন্ধ থাকায় খি বা দ্যা পধ ৪ র’ গ্যলয়বি ‘যর ইমা খাব । গদি ব ম ব বিবিভিন্ন গ্রাম অঞ্চী ৰূপ হৈ থি শাসিম খামিন লিনা:। স্বান্ত হ্মী, বন ধুনি যান, মঞ্জ; জzী যু:, খ্য। অন্যান্য অন্যায় না। যথাঃ অমর , মধ্য বসি নানা বসা অম- স্বাণ ললানো হয় কখনী লি সৰ ভৱষ্য', লা মানি জমা প্রদাহ বা এ মেলায় সুখৰ খুশি ‘ ঘনিষালমুন।~~থা জুলা,-বা ধা মঞ্চ ধান লক্ষন। ৩৪। তোমার কটিদেশ কোমল হইওে তুৰি কলসের হয়ে যাহা চায় তাই - মা'। ***] (u) fan to pound, *alf. (2) # black, #rr varit rated জিন খুব খুইল। মাইহি ঘঁৰিয়াৰ মঞ্চায়.. (২, গৎ (খ) to delight,~-বিশ্বন। -নও। ** সমস । ft. সবি। dc.
प्रयोदशः सर्गः। २९५ হলি বউ কয়ছি, বহুনিনের পর সেই পঞ্চবী দেখি আমার মন পবিত হইতেছে, উহার তৃষ্ণার মৃশশুশি ঐ মুখ তুলিয়া হিয়াছে। 31 My heart rejoices to kce this Pancharati, after a long time, whose young mango trees were nurgeil with water brought in jurs, by the though slender waisted, and those antelopes are gazıng at us अंबानुदोदं मृगयानिवृत्तः तरङ्गवातेन विनीतखेदः । रहस्त्वदुत्सद्गनिपगमूर्धा स्मरामि वानीरगृहेषु सुप्तः ॥ ३५ ॥ २५। यति । पच पचव, गोदा गोदावरी तस्या' समाये नुगोदम् । धनुर्यतसमयेत्यययीभावः । मगयाया (१) निवृत्त , रङ्गवातेन विनीतखेदः, रशे रहसि व्यत्यन्तसंयोगे द्वितीया। पदुसङ्गनियरसमृही मन् यह, वानीर-(२। एषु सप्त. १२) मरामि। पाक्यार्थः फर्म । सम इति यत् तत् मारामि इत्यर्थः । । अनुमोद झगयावान तरवातेन सिमीतविद र बदामा नपरमहा (सम) हवामीरममन EUR I १। मोराचि पु। Renा तामन मिष मा यम्ब ।। पाचनर-मरयामित विनोतन बदमापा सुप्रंग मक्षा)। पप्पा गोदावरीकारे, सहीतर तपाषु, हामायामा खालि हमर हिरो माय (tu) (1) gm to starck, T. or a deer, Et to go. (बग बासि पया, भाषातो पा सर.. () rater, र try and re. Vato sleep.ru
नसी निपान: मी कारभ्य घशारीऽवगागमय) (१), अनुश।
रघुवंशम् ।
प्रसन्न. सखेन दिमानि भीतवान्, पाटीदनमान रान मध्य भारत
पामन्दरसम पनुभवामि, इति विमदाय। यथा रचरित,-'परमि
तोरा तय गोदावरी वा पसि च तदुपानेवाश्यीयतनामि'। इति ।
301 ई पर शोधायनोटोज थापि या आपन निदन रा.
বাবু আমায় প্রান্তিদুর করত; আমি যেন তােমার কেড়ে স্তক রাধা
নি যাইতাম, তাহা জানার পুরণ হইতেছে।
35
It comes to my rebollection that at this place on the
banks of the Godávarí, I used to feel refreshed on my retura
from hunting expidition, by the cooling breezes which blet
from the waves, and fall into deep slumber with my head on
thy lap, within the solitary stores of canes.
भूभेदमावेण पदान्मघोनः
प्रभंशयां यो नहुषं चकार ।
तस्याविलाम्भःपरिशुदिहेतोः
भौमो मुनेः स्थानपरिग्रहोऽयम् ॥ ३६
२६ । भूभेदेति । यः मुनिः, बभेदमाचेण भूभड़माई
नहुधं राजानं, मघोनः (१) पदात् इन्द्रत्वात् प्रबंशयाञ्चकार (र
प्रायति स्म । याविलाम्भापरिशुद्धिहेतोः कलुधजलप्रसादहेतो.
तस्य मुनेः ध्यगम्यस्य, व्यगम्त्यस्योदये शरदि जलं प्रसीदतीति उक्त
प्राक् । भूमौ भवः भौमः (३), स्थानपरिग्रहः याथमोत्यं, दृश्यते
इति शेषः, भौम इत्यनेन दिव्योप्यतीत्युक्तम् । परिययते
परिग्रहः स्थानमेव परियहः इति विग्रहः ।
(१) मा to sacrifice, कनिम् unadi ar g augment
...
.
प्रयोदरः रुगः। १६। य.मभेदमावेचना मघोन पदात् प्रमंशशाप्रकार, पाविलाभ • मरिपरिहती. तस मुने बय भौम स्थानपरिया। २६॥ अविनानाम् अम्भसा परिणद्धि, तथा हेतु , त। वाचातर- येन महुष प्रभ भया। १६। य किल सरोष कटाव प्रतिमतेम नहषम ऐन्द्रात पदात् पातयामास, यष भरदि नपरूपेण सदिक्ष काकनुपाणि जलामि विमलो- करीति, तम्य मह पगल्यस्य पयं पार्थिव पाश्रम हग्य ते, इति विशदाये । 'भीम' त्यनेन तम्य दिश्य नरवलोके पर स्थानम् पनि, यवमा मचनकपी रयते, रति मूचित। 'प्रभ मया दो नहुप चकार-पत्र पाममत्ययानु- योग्यो व्यवधान न साधु। तथा.इ, 'हवानुयुज्यते निाट'न्यव अनुशन्दस्य यहितविपर्यय स्तप्रबोगनिहत्यर्थत्वात् 'प्रभ मया यो नहुष पकार' इत्यादिरूप स्पोर, रति पापनोबा । यथार बातिककार: विपप्यासनाच्यर्थ व्यवहित निसवयचरति । एवविध योगी न घमाधुरित मुबोधयात्याकतो मन्यन्न । तपारि-भवमधाम' इति मूब धाम 'ति पक्षमा एक पनुप्रयोगे सिपनु' दकिमार्ग पमर्गव्यवधामेऽपि तदनुप्रयोगशापनाचम्। पतएव ताते 'भया योमर कार', 'पातया प्रथममास' (ममममें), 'भयानां विधि- दाम' (षोडसमगें।, 'enis (महिकाव्य), इत्यादय प्रयोगा र दीपाय, । कमदीप यो गमिडाय मारकम्बनिभिपत सतम हममपम ने भारतीया कथा यदा-कल बचासादिपापै सेत्रो. होम नाम मुरलीकम् पराजहरा मापया देवाय समन्य नप नाम समान मेशीम सुरराज्य पवाषचम्। सामपि नाप पति- rat चोदी बने। 0 किमतन्नुस पर पल्प पदयात् महोबा, रागन' सताकदा स्वामानि तदा वा मजामि। सच काममारिनो नाप सन्बानमा राय काय अयो. । यस feel arfar साई विदमान सम्म पान . fall down, (च),-लाभ। 140 (1) भूमि earth, mat २६० रघुवंशम् । मूर्षि व्यताइयत् । कृपितर महर्षि शाप, बसर पाए ! दशवपंससार महोचले सपथरी भइ स 1 नया तापणमेश इन्द्रसोकात निपमिती धरणा संपंरूपं पेटे, विरम्नु मीपे दृष्टयः । 'पाक्सिान पारगड- हंतो',~गस्योदये बलानि प्रमोदन्ति त्यागमः, तथा च चतुर्थे मगे, सादोदयादः कुम्भयो मंडीजम्' इति। नच बरामिहीण,-'वृदछ । सुमेरगस्य नाम, कुसमायोगमलप्रषितानि। दयानि मामा खमाशत् पुन रम्प नि भवन्ति निन्यसामरत ৩৬। যিনি একবার জঙ্গী করিবামাত্র নইষকে ইন্দ্রের পদ হইতে পাঠি! করিয়াছিলেন, যাহার উদয়ে আবিদ ও নির্মল হয়, এই সেই অগস্ত্য মুনিব পথ 36. This is the earthly abode of the sage (SOFT) porifier of muddy waters, whose very froin caused Nakus to fall dosen from the place of Indra. बेताग्निधूमाग्रमनिन्दाकीर्तेः तस्येदमानान्तविमानमार्गम् । घ्रात्वा हविर्गन्धि रजीविमुक्तः समभुते मे लघिमानमात्मा ॥ ३७॥ १०॥ तेति । थनिन्धकीतः तस्य अगत्यस्य, यामान विमानमार्ग', हविगन्धोरयालीति हविर्गन्धि, श्रयः एव अता । स्थमित्रयम् । "थमिघमिट मेला" इत्यमरः । एषोदरादित्वादेत्यम्। तत्यप्रयः तामयः तेषां धूमानम् इदं माला (२) यानाय. रजो {२०] kyia three, r (.) to go, * a lar to smell, and- रिति । निधनाचा-चाकीन. मालाम-सामियाम, -' Actic. aric-प्राय मावि.fafe)-भाप!ि" त्रयोदशः सर्गः। गुणात् विमुक्त , मे मम घामा. यतःकर, लघिमानं (३) अधुत्व- गुणं समते (8) प्राप्नोति । १०। अमिम्बकोसे तम्य (भगम्यस्य) साक्रामविमानमार्ग इविवि ता. निमारम भाषाय रजोगिमत में पाया 'धमान ममनुते । १०. मन्या कोलिय म. सम्म। समानी रिमामय मार्गों येन सन्। वाचातर-रजोषिमुनाममाधिनाममयते । १७। 'मिन्टकोन,-गतको परम्परामपत्रस्य । ममासमं ममुद्र- पा मम तापोजनादिमाशनम पाया गया बोलया। 'ता'-'वय एजना' ति महिनाको व्यापट, देशामदय मा प्युपत्नयो यथा-पीन में दान दधिषमापन्यासनीयरूपानु एति तिता. पोदरा. दिवान सा. या बाय वा सदा समिति भारत, वाम रता ता। साबायन पातय, तिबा, पाभिरिता ता। बिलम ताति, पृषीटर 'रजोगिमुक्र'-'पापात् मि' रति हिमारी याच पाना एसी में पारि कामादिमोरिकारभार या पापित किमपि मुशय माविकम दामामापते. बोलोran fri गाया rnamannmentaritraa MBAI 87 rrord from all imjmntr me srul fortalgitcoin. thaling theirrof the smole which nsrs from the three..!! firedthat use of unblemishidigore and alr.rrentotte path of tlic arrsal cars, clarad mith the fragranet of 1-1 Inuter IFE प Ent-sc.in ... to alt 40 (8) light, tranior Nato tamit- Hr-um...ac.
वारि क्रीड़ासरः, विदूरात, मेधानाम् ध्यन्तरे मध्ये चालक्ष्यम् विव इल परखमध्य निलम एतन मनपस्यी, riaमसेफ, 1f their best produced at the cborning of the ocean (orar TURE ममदार पडतान.. भारत- रघुवंशम् । एतन्मुनानिनि शातकणेः पञ्चासरो नाम विहारवारि। आभाति पय॑न्तवनं विटूरात् मेघान्तरालच्यमिवन्दुविस्वम् ॥३८॥ ३८ । एतदिति । हे मानिनि ! शातक नाम मुनेः सम्बन्धिः पञ्चाप्सरो नाम पञ्चाप्सर इति प्रसिद्धम् । पञ्च थारसः (१) यस्मिन इति विग्रहः । पर्यन्तेषु वनानि यस्य तत् पर्यन्तवनं, एतत् विहार दृश्यम्। "या ईषद भिव्याप्तौ" इत्यमरः । इन्दुबिम्बम का प्याभाति । ३८ । (३) मानिन । भातक. मुनेः प्रचामरी नाम पप्यनगम विसावर विपरत मंघागरालक्ष्यम् दुविरम व भामा ! ২৭। বাখ্যা,-ঘোষালন শাথে কথা सत्येक दिन पामायते । यथा कि रात मेघमय निरिमा पन मत्य सा सत्ता मरोबर.चन्द्रपियो, वात रामनाथ धाम मrrise for भारि सपना नया, पथने यम एस पनि [15) () * water, # to go, af& vnáti all.; or +78 197! waters, and ra Aarour • frotn therr fondness for ksthing, or fores रमा Matar ni HITECHIs that त्रयोदशः सर्गः। ४०१ (विहारार्य) रुतत्वात पक्षाप्रोमाम एतत सरः' इति दिनकर। शातकर्य' सत्यच 'माएकरति हेमादि ।'मास्टक तिच चारिखमा पठति । ৩৮। অয়ি মানিনি। এই শতকণি মুনিব পঞ্চাশর নামক ক্রীড়াসরোবর; ইহার চারিধারে বনশ্রণী খাকা, ইহা মেঘের অধয়াল হইতে অল্প অল্প কি! বিশ্বের मामिलाहिर as. O Eensatires this is the pleasure-lake named Panchápraras of the eage Sátakarni, begirt by forests, wbich looks from this distance like the disk of the moon tecn faintly through the clouds पुरा स दर्भाङ्गुरमाववृत्तिः चरन् मृगैः साईमृपिर्मघोना । समाधिभीतेन किलोपनीत: पञ्चामरोयौवनफूटवन्धम् ॥ ३८ ॥ २६ । पुरोति । पुरा पूर्वरिमन् काले, दीरमाचरत्ति सन्माषाहार, मग साई सर, घरन् स ऋषि , समाधेः (१) तपस', भीतेन, मघोना रेण, पञ्चानाम् पसरसा यौवनम् ( २ )। सदिसावादिना उत्तरपदसमास | रुदेव फूटबन्ध कपटयनाम् अपनीतः। "उन्माघ फूटयावं म्यात्" यमर । किलेत्यतिधे। मासाहचर्यात गवदेव बह रति पाव | । पुरा और रमानि भी माई परन् प प . ममा पोर्न भयोगा पापमयोपमाटालम समीत सि । २९। भारत एक परमार, तास । चार-समा'मोत का दर्भारमान से मार पाल मसापचापकाचीवमरवचन कोतवाद। [at] (1). स. to hold. fek (Mort, real (एनीमार पोम, सदिलात्कार the young shoots of Kusa grass only, and lived amongst the deer, was entangled in the snare of the youthful charms of the ४०२ रघवंशम्। C ३। कूटरमी नाम पामिष दया मगपविधनार्यः नपातिती मंद, 'फाद', 'नाम'यादिभाषा। 'यथा कूटयन बहानां समाधान गत्यभाव' तथा मुमेरपि स्यादिति, तारुण्यकूट पन्चे व महत्वात् ताभिरेव रमन इत्यर्थः', रति टिनकर । पूरा किल माण्डकप: (शात कार्यवां) रय तप: तैपे। ततस जाताई देव तपोनिधाताय पञ्च पमरस: प्रेषिताः। सतमाभि मदनवग्यता मोती मुनि ता. परिचिनाय। पप विहारार्थ रथ सटाक तन्मध्ये च रम्य इम्य निर्गमे । सदा प्रति स तत्र मामि' साई रममा सटा सहीतादिविनोदिन काल मयति । ৩৯। কথিত আছে, পুর্বে সেই মুনি কুশাঙ্কুরমাত্র ভােজনেই প্রাণধারণ করিয়া মৃগবুলের সহিত বাস করিতেছিলেন, অনন্তর ইন্দ্র তদীর তপনায় ভীত হইয়া উহাকে পাচটি অপসরার যৌবনৰূপ কুটযন্ত্রে (ফানে) বন্ধ করিয়াছেন। 39 It is said that this sage, who formerly subsisted नाम मुनि upon five nymphs (अप्सरा) sent by Indra afraid of his penance. तस्यायमन्तहितसीधभाज: प्रसक्तसङ्गीतमृदङ्गयोपः। वियद्गतः पुष्पकचन्द्रशालाः चणं प्रतिशुन्मुखराः करोति ॥ ४० ॥ ४०। तस्येति । यन्ततिसोधभाजः (१) जलान्तर्गतप्रासाद गतम्य, तस्य शातकर्येः, स्थयं प्रसक्त(२) सन्ततः, सङ्गीतमदडधोध (३) बेयतः सन्, पुष्पकस्य चन्द्रशालाः शिरोमहालि। "चन्द्रशाला [४०] (१)R within, सोध a palace, from सुधा plaster. The ** to enjos, de fe aff. (*) & 649 to adhere to, a म्, गे to sung, matf (महोस) and मद Edum त्रयोदशः सर्गः। 8.३ . नाद गमन शिरोमहम्" इति हलायुधः। क्षयं प्रतिद्भिः (७) प्रतिध्वानः मुखराः ध्वमन्तीः करोति । "खी प्रतिशत प्रतिध्वाने" सत्यमरः। १.। तिमोक्षमा तस्य चयं सत्रमाहीतमदाधीष स्थित (मन्) पुषकपट्याला च प्रविनुमसरा रोहि। ..। मस्ति सोध भजते इति पक्तिमोधभाक, तम्य। मीताथ मटा सहमदा तम्य धोष सत्र महोतदाधोष । वाचामर,- नेम मनमोहमदाघोषेष रियम पुपकचन्दशाला प्रतिम परा किया 10 माता रमा मरोगरते प्रामाद हाभि मोमि मार कटौतामन्दम चनुमपनि, सव सय सानायव भटाम पचम्म विमाणम्य शिरीगहाण प्रतिवमलामि कति रति विदा । मौतमोतमायामि लभ्यन, या महोतदारं---'गोताव माघ समसमुरते। रति। 'प्रमक प्रारम्भ सा शापौष महा- 'हिदिनबर। - निशान tatafary और Pawarentra." fa 40 The coutinuour aound of the Mridaritb.a!-1 oth ang reverberatung in the uszacharitan of or rar ,u«r! from the mansion of the ne mittin timiane हविर्भुजामधवतां चतुणीं मध्ये ललाटन्तपसप्तसप्तिः । पसी तपस्यत्वपरम्परखी नाना मुतीच्यरितन दान्तः ॥४१॥ Pretreamiliat and interview tolhar.
mire I Theatrnationnairolnnce with anilinshaalani..............10101.. tlar name ornimra Tailesthetirstt(... Aurtentie inghitei si In !ra पोऽधमानायनयं मृगाणा कगडयितारं कुगचिलावम् । मभावने में भुनमूर्तबारः सव्यतरं प्राध्यमितः प्रयुत ॥ ४३ ॥ एप नि। उबंगा: स्य सतीपतः, पक्षमा वमयं यस्य सं, मगागा कम्पमितारं १)कुमाः एव सूपयः साना सीति कुभचिनाव. तम। कमयि घर प्रत्यय । एभिर्विशेषः अयमीजय भूतदया कर्मचमत्या पोत्यते। सयादितरं दहिलं, भज मे मम, मभाजने (२) सम्माननिमिते । निमितात कर्मयोगे, रति सप्तमी। उत प्राध (३) प्रकृतानफूलबन्य प्रयुके । “धार फूल्याकं प्राध्वम्" इत्यमर । प्यूयायचैतत् । ४३। ऊईया एष (सुतीण) मानाय भगापा कुममूचिसाय मध्ये तर भुग में मभाऊने त प्राण प्रयुड। ४३। वाथान्तर-कपाडमा एतेन तमालाबलय: कयिता कुभ- सूचिनाब, मव्ये तर सुन प्रयुज्यते । ४। 'मामावलय-एतेन तस अपमानव मषितम। नपसूत्रम्, यथा गोतमोरे,-'पाणिपिभिमांला विदिता अपकम। पड़ा- रादिक्षकाराना पक्षमाला प्रकोनिता....नया मञ्चमन्त्राचा मप समय- हिद'। ति। 'मगाणाम' इति कम्मणि षष्ठी। मैबोट्रदान करपोऽमो भुमिः [२] (१) कए ड) to itch, वृष aff. (कहादिभ्यो यक). -(२) रूभाग to respect, &c aff (*) •, TIG, 47 to sound, 34 aff कविताएँ पघमासा प्रयोदश सर्गः। में मगन कराड गते, तिमावः। 'पिता',-कुशा सूत्रय , - पीहान नमाति' रति दिनकर । नाम जनमोल भूचितम् । भग- कएकनादिपराणाम जवाहमा सपोमांकाल था,-साना रिम- म्वे काविस्थामा मना ।... स्यामाथ्योपमप्राता भगकतिमीसदा । ..मा. युषतपालोमतोमयाति। 1 बार ईजानन, बरु यकशाना बना बड, पशु पूजन গাত্রবধনে ও চির নায় তী সকলের ছেদনে অভা, সেই হও আমার जनाररचनहार 4 ट्रिलियन 43 This derotee with uplifted arm (जवार), has raised huis right hand in order to honor me In that hand be holds a rosary (T-1), and with it be caresses the deer and tears off the pointed kusa grass वाचंयमत्वात् प्रणतिं ममैप: कम्पेन किञ्चित् प्रतिगृह्य मृदः । दृष्टिं विमानव्यवधानमुक्तां पुनः सहसार्चिषि सनिधत्ते ॥ ४४ ॥ 8 | वाचंयमत्यादिति । एष सुतीक्षा, बाचं यच्छतीति वाचंयमः मौनव्रती। वाचि यमो प्रत इति खघ्प्रत्यय , वा, यम- पुरन्दरी चेति मुम् । तस्य भावः तत्वास, मम प्रणति (९) किचित् मूई: कम्पेन, प्रतिरव, विमानेन व्यवधान (२) तिरोधान नरमात् मुलाम । प्यतापोमुलपतितेति पक्षमीसमास'। हरिं, पुन' सहसार्षिषि सूर्ये पनिधत्त सम्यक् धत्ते इत्यर्थः। अन्यथा याम- करवप्रसगात्। [४] (1). "म् to liow, faai ) पिपर, था to halib. गुर, afi (0) सम, नि, to hold,-ने । पनर धिया । &c.
रघुवंशम्। ४४. . ४४ । एषः सुतीण) पान यमत्वान् मम प्रपति मुई किचिव का महिएच रिमामध्यपानमुट मायापि पुन. मनिधन। वाशामर-एनम रिमामध्यपधानबाट मनिधीयते । 'मूर किधित कम्पनगृहान किन कम्पयित्वा, मस्तकम इंपत महास्य सत्यध.: 'कि पत्' इति पस्यय 'कम्पनयम बिशपम् । 'प्रति यद्या-बोकस्य । विमानस्यवधानमनाम' &c.-दृष्ट, भूय ए च पनराधात विमाने पपसते मति म पूर्ववत भूप्यमिबहाष्टवभूय इत्यर्थः । १४। इनि मोनी ननित्रा, थामा समान र म नाडिया ३१ করিলেন, এবং এই বিমানের ব্যবধান হইতে বিমুক্ত হইবামাত্র নিম্ন দৃষ্টিকে পুনরায় ধোর দিকে সংলগ্ন কবিতেছেন। 44 In consequence of his vow of silence he has answered ray salutation with a nod, and on the sun he again fires bis eses relieved from the intervention of the car. अदः शरण्यं शरसङ्गनाम्नः तपोवनं पावनमाहिताग्नः । चिराय सन्तप्र्य समिहिरग्निं यो मन्वपूतां तनुमप्यहीपीत् ॥ ४५ ॥ यद इति। शरणे रक्षणे साधु शरण्यं (१), पावय- तीति पावनम्, पदः दृश्यमानं तपोवनम्, याहिताः शरभङ्गनाम: मुनेः, सम्बन्धि, यः शरभरा, चिराय यमि समिद्भिः (२) सन्ता तर्पवित्वा, ततः मन्वैः पूतां शुद्धां, तनुम् व्यपि यसोयीत् (३) हुन वान् । जुहोतेच्छ। [२५] (1) र shelter, et aff (२) मम, म to kindle, for all (हतीयार). (२) F to sacrifice,-शुशीति, जुहत , जति ! &c प्रोत, नाम, जा: I &c. चोपोन, पोटाम, पोपु: । &c. अब- साधार. कि-यते । शादि &c. Ifc.' - प्रयोदशः सर्गः। 8.८ ४५। पारिता रमानाम पद भरण्य पावन तपोवन, य पनि ममिडि चिराय मनप्य मम्बप्ता तनुमपि पडोषोन। ४५। बायानर-येन मन्नपूता सनु पहावि। शचिता परि येन , म तन, गहितान्यादित्वात वा पञ्चमिरात , तेन ममासे पाहिसापि, 'पन्यास्ति' हि परम भवति । पूवं शरभो नाम मुनि रामदर्शनेन पूर्वकाम इतरतास ने बदे दग्या अपूर्धमाररुप नभे, तेनैव च रूपेण ब्रह्म- लोकमारी पनि परण्यकार कथानुमन्या. ৫। গতক অহিত গি সভঙ্গ নামক মুনির এই পবিত্র পান ; বিন দীক' যবাষ্ঠে অগ্নির তৃপ্তিসাধন করিয়া পাং তাহাতে মধুপুত নিজ मोदरदरनिकन । 45 Yonder is the hospitable and canctifying hermitage of Sárabhanga thr hieper of sacred firpe ho, though his body was purified by Vantrar, oficred it to the fire which had been long fed with fuel छायाविनीताध्वपरिथमेषु भूयिष्ठमम्भाव्यफलेप्वमीषु । तम्यातिघीनामधुना मपा स्थिता मुपुर्वप्विव पादपपु ॥ ४६ ॥ 8| हायेति । यधुना घम्मिन् काले. तम्मरमाम्य मम्ब धिमी, परिसीमा (९) सपर्या (२) पतिपिपूजा। "पूजा ममम्याप- चितिः सपर्यायानाः समाः" इदमर। छायामि' विनीतः 4 [4] On topo, FIR मामला..या fuckfruitfee , R-SUI वारम् aframe का। feteam ERRIER) (0) सपर bron. ship, and eafs परियो दावरित पतामेशवत वामयन मियादापयामानानपादान फव्य परामानुगम् अपंगांना विमदा । मनिमा पुगिस on the trees (of his herinitage) which like trorthr sons rask The sacred charge of luis hospitality has now derolred राम । धानीतः यधपरिश्रमः ये: तेय, भूपिठानि मानि यानि पाध्यानि पनानि येयो तेयु पमीय पादपेषु पाया यपुषिव स्थिता, तत्पुरिय पादपरनुष्ठीयते इन्दधः । । मातम ( THERaint ममी, दयामिताभ भए यिह गायफ-१ एम पादप गिता । यथा frieीतिला माया दरममा हार दामादिक मम्पक पायांन, तथा ममें पुबमा सामाचा: मुनेरनार पालितलात् पारामा माम्म । -1 ना जाब टिपिनका माड शाखा कार সবল আমতফুর উপর অর্পিত আছে; বৃক্ষের ছায়া দান করিয়া পথৰ নিয়ৰ चारद, बरबद्ध विमानसनमान का एक 40 . weary travellers with their shadow and make them plentri offerings of their excellent fruits. धाराखनोगारिदरीमुखोऽसौ शृङ्गाग्रलग्नाम्बुदवप्रपदः । वधाति मे वन्धुरगावि चक्षुः दृप्तः ककुद्मानिव चित्रकूटः ॥ ४७ ॥ ४७/ धारेति । धाराः निझराः, यहा धारया सात समोद्गारि दरी (९) एव मुखं यस्य सः, पूट शिखर विधाय तस्य व्यग्रे लमः व्यम्बुदः एव वप्रपाः वप्रक्रीडासतपः यस्य स. [४०] (UP to pierce, पी. (दर) and डोRaff प्रयोदशः सर्गः। ४१९ यसौ चित्रकूटः, ऐ बन्धुर-(२)-गावि ! उनतानताहि! "बन्धुरं तूम्नतानतम्" यमर । दृतः ककुमान् (३) सुषमा स्व, मे पक्ष बधाति नान्यासात करोति । ५०। (६) भरगा' ! धारामनोहारदरीमुष पहायलमानुसार समी चट हम कासमेत राहि। वाचासर-धारामनीट्राग्दिरीमदम महायलग्राम दपपईन चममा चिपकूटेनहम कामता ए. चा बने । यथा हि कषित मदीडता इ मुखेन मार मुधन विधामणेन च नदी रपट धारयन् दशनीयता याति. तथा पमो चित्रकूट गरिव निझरसद' मचन् विरेण च मे धारयन में कामपि स्मीयता याति, रति विदाये । चचिरकूट-कप्रिती दो मुपयो सम्पद-पदोष साहस भयम्। 'प्रपर' --कीडापर। पपलाद मटोडता मारता मदीपर्वततानि पारययन कोडान, माकोडा, पथा दार्यवे,-'पालि पाये। अकोला निगराने ति . बस गावि'-बभापि नामाभिप्रभातिभि प्रचा. मा गाराच मा.नाममहो। यसमिद सम्भाषणपद प्रायेण रूप- चौमासिन्या कामाया प्रयुज्यते । । यानि दाज । पक्राउ दृवट अफवा नाम कविउ शाक, पर, और बाथ' बिछा कर नाईकन हिजशभूच शेठ নিকল উরণ করিয়া এবং থিয়াগ্রে মেঘমালা বারণ করিয়া আমার দৃষ্টিতে पदोकपिर। 47 Othon handsome I This Chitrat gta with its sounding waterfalls and ita cloud-capped summits, attracts my eyes, like an rufuriated bull belowing loudly and covering lus horns with the mud of the river bank in his frant:c sport. सrcaff (B) करद hamp. मनुए al, (दक्षि रख, मनुपश्यत्र - दिखानपतम) प्रवाहः यस्याः मा. विठूराय यन्तरम्य मध्यवाय वकासमा भाग मुहावना व. भाति । यत्र नगस्य शिरस्वतदुपकण्ठस्य का माममा दिरानरमावती एषा मालि Aur.fac41(ANTोपETANI 1.मो.माम...' ११२ रघुवंशम् । एपा प्रसन्नस्तिमितप्रवाहा. सरिहिटूरान्तरभावतन्वी। मन्दाकिनी भाति नगोपकगठे मुक्तावली कण्ठगतैव भूमेः ॥ ४८॥ १८) रघेति । प्रसन्न: (१. निर्मल: तन्वी दूरदेशवर्तित्वात् तनत्वेन यदभासमाना, मन्दाकिनी (३) काचित् चित्रकूटनिकटगा रया सरित, नगोपकगडे. भूमेः काम स्तिमितः (२) निबन्द गम्यते। मीजी भी करना मानी मालि। मसामया TRANI मामला नया मायने। पाया ममITTEN . माता Hinavinetvur l समयम Mer Fas, चयोदशः सर्गः। 8१३ कामिनी काहपनिवार्य निति। मुनाया मिलत्वादिगुण्यागो यथा मुला- गणपकरणे,-'मई दोष का निर्मल मनवितम्। अपरेखाविसीम बत तत् म्यादम्पटिस शुभम् । इति। सदरात दर्शनेक विस्तृतम्यापि मन्दाकिनी. पारम्य मुनाचारवत तमुत्वम् । srजि समाटिनी मनी न हो और नशिल ছে, উহার প্রবাহ স্থির ও নির্মল ; ভূমি যঠে যেন একগাছি মুক্তার হার मासिक 45 The still and crystal strcam of the Mandákınt flosing around its base and recn ko slender from this distance, looks like a necklace of pearl round the neck of the earth अयं मुजातोऽनुगिरं तमाल: प्रवालमादाय सुगन्धि यस्य । यवागुरापाण्डुकपोलगोभी मयावतंसः परिकल्पितरते ॥ ४८ ॥ १८ । पामिति । गिरः ममोये धमिरम् । गिरेश सेन- पम्येति गमासान्त टपदय । प्रजात. तमाल पते । पम्म समालय भोभना गन्ध यम्य तत् सन्धि । गन्धम्यादिना फार. 'समागान्त'. गालं पल्लवमः पादाय पवारदन पापाजी कपोले शोभते यस पयसरा (१) परिकलित १२)। .५। र सगरमास सम्मायया। थापाको ure refer । .मा- मा मदाते [4] (1), म to adorm, PRE INFREE , amerika कीvat: Triv) ( ५.५ to beaste. fat) ৪২৪ ছে। যশিলা। ধান’-দুঃ সান, সহ: স্তম্ঘষি । , 'থষম’ লহ ‘বস’ য ব মনি, ‘ব এখনী, যাঃ খ ভাষাধলা, উল ~গন', বয়স্থ ; , বায়; বিধাশণ খাবধাম, বিষালি মনি। ১। পর্বতের নিকট ঐ সেই সহে ইমালশট দেখা যাইতেছে, আমি খ পঞ্জি পল্লব সইয়া তোমার কভুষা রচনা করিয়াছিলাম, তাহা তোমার " অপাওর কপালদেশে শোভিহিল। 49. Yonder is the full grown Tamál tre in the ricínıts el the mountain, with whose scented leaves I rought the car.rry splutch allornal thy temples possessing the fender whiteness of young shoots of barely शनिग्रहवासविनोतमत्तम् । अपुष्पग्लिहात् फलवन्धितम् । वनं तपःसाधनमेतवः भाविकृतीदग्रतरप्रभावम् ॥५०॥ •। বিধে। নিয়া, (২) ধাধা ও সীমা বাশা: জয়: সি , অপিয়ান সুযশসিfar বিশাস, ঘফিন (2) ঘধি বা বলি , হিনী, এখ: ৭, লম: যur {} • ইং খ গ + * *** ** ** ** ** ** ** = ক খ = । ক ---- त्रयोदशः सर्गः। । ४१५ तमा तप,माधम मतपौरमम। पीप्रमाणे मइये या पवारमेय विमापि दुष्टा ननव जातिवर विहाय रिमोता. सशनि, इसुमन बिमापि च माखनः म फलानि मन, ति विशदार्थ । पनुरूपभाको यथा कादमप्या,-'ही प्रभावी महामनाम पत्र हिमा तहम पपाय धिम् सपमानातरामाम' हिप्पोऽपि तपोमवमहिमुखम पनुमानित। .. सबिनद उनादन, देउडामोदय उनका दनि- Cers, arन यमाई या विमौडउपवान सद, रिना भाई उम नकानन पनिबारक। 50 Yonder is the hermitage of Atri, where animals, theugh free from the fear of punishment ine in amıtı and trets bear fruite without previouslr berris flowers, and a bich seems breathing out majesty on all sides अवाभिषेकाय तपोधनानां सप्तर्पिहस्तोवृतहेमपद्माम्। प्रवर्तयामास किलानसूया विस्रोतसं वाम्बकमोलिमालाम् ॥ ५१ ॥ ५१। पति पच धमे धनसूया यचिपत्नी, सप्त च ते घयश्च सायंकः । दिकसंख्ये सजायामिति समासः। तेघा हात: उदृतानि ऐमपानि यस्याः तां, यम्बक (१)-मौलिमाला एशिर.. एपिसोतसं (२) भागीरी, तपोधमानाम् पीयाम, पमि- धेकाय पानाय, प्रवर्सयामास (२), किसे निये। (it) (1) fs threc, and eye, haring three eres (o) fa three, utan stream , inter with three channels (1), 11 to star. (रजि)-पति। पादनातन-मा.
११६
रघुवंशम् ।
या.
५१। अव पन मा सतपिंहस्साइत हेमपमा वाम्ब कोलिमाला गिरीश
सपोधनामाम अभिषेधाय प्रयामा किनु ।
वापस मोलि:. तव्य माला, ताम्। बौषि सीतासि यस का
यिता', ताम्। सपए धन येथा ते, तेषाम्। वाथानर,- मसूया .
सीत हेमा रामकमीलिमाला विमोता. या ।
। सपिंड यातिविशेष ऐन कालीकामा मगंगा RETARI
पति सम्यते, मषिमण्डलस्य का लोके पजस्यामाता भयो यथा.--'मdin
वि धुमपुलम्प ru) शिपमहाभाप्रपो मानमा ।
त। वो यानि अपमान in 'माया'।
बोसमाम मका पिता। रा, श्री साम्पमते दायते; test
कपप, मायामिति क.। यस14 मा पासा पस
नरीमा राय पारोकारमबारा सदा faareena
वि पायथनरोपपनामा पानि मामा.
antaeratiyanमाम tasttaraft
KATTENT मोई मानना माराय पसरा
पग-4 माम, HिUERIAtal
fire -दमा NR from "
Frk त मा gatwari
at KE RITR | Marat
एस.
retur... मार: atraorter
-र: Natra
If ..........: .
....................!.ruir-thre.. ... ..
प्रयोदय : मगः। ४१० . वीरासनानजुपाम्पीणाम् अमो समध्यासितवैदिमध्याः । निवातनिष्कम्पतया विभान्ति योगाधिरूढ़ा दूध शाखिनोऽपि ॥ ५२ ॥ ५२ । धीरेति। वीरामन. जयसाधने , ध्यानं जयन्ते सेवन्ते ध्यानजुधः (१) यो तै उपविश्य ध्यायताम धीमा सम्बन्धिन समध्यामित-(२) बेटिमया । ९ बीरामन स्थानीयम । शाखिन थपि, निवातनिष्कम्पतया. योगाधिमा व ध्यानभाज' ३ विभान्ति। ध्यायम्तोपि निथलाहा भवन्ति । वीरामने वशिषः, "एकयादमकम्मिन विन्यस्योरगि मम्यितम । तरम्मि तथा चान्यं धीगमनमदारतम" ति। ..। ममम राम की Raar) wafमहिमा मीमा UिInfPTERयाहीला...। "। RAHARI Camefore Meri Or un सीमियामfeaternitua... MOHAMIोमा confirefamatm जमदीरा MIRE.rang at RD Twn wwweremon writer wirer. twxe .बम me... -7 rror at fatra fors Irrentirect ["urn haran totta. (
[१२] (१) प्रति, राय) togo, aff. (२) फल fruit, पर
११०
पदापागा
*तमा पान, १.. - format farala
निशUAE RATI Apr fair feera inा:-
मोमपरमामनी मोगा 'योग' - IRE.
मीन राम.-.AIR Erin होय.
कर चालादिमा मातमार,-'ए पामता सिमोरी
सप्तरम।
शुभकामी मियो करामतीरतात
या कारमधी-फममममती ममी निगमायापि सनिय
साम्य भगवत ममोतिमीमत्य कि म ममा प्रानत।
৫২। কবিগণ বীরাসনে যােগে নিমগ্ন হন, তাহারে বেদিকার মধ্যস্থিত এ
সকল বৃক্ষ বায়ুসঞ্চয়বিহ র হইয়া আছে, উহাদিগকে বেন যেগন বের
परपमा
52. Those trees in the midist of the alters on which |
ascetics are seated cross-legged (1197) engaged in deep med
tation, being perfectly still in the calm air, seem also immersei
in meditation
त्वया पुरस्तादुपयाचितो यः
सोऽयं वटः श्याम इति प्रतीतः ।
राशिर्मगीनामिव गारुड़ानां
सपद्मरागः फलितो विभाति ॥ ५३ ।
५३ । त्वयेति । त्वया, पुरस्तात् पूर्व, य. उपयाचितः प्रार्थि
तथा च रामायणे, "न्ययोधं तमुपागम्य वैदेही वाक्यमब्रवीत
नमस्तेस्तु महारक्ष ! पारयेन्मे व्रतं पतिः।" इति । श्याम ति
प्रतीतः (१) स वटः व्ययं फलितः (२) सन्, सपनरागः गार
डानां (३) मणीनां मरकतानां राशिः श्व, विभाति ।
६) गरा, प.
प्रयोदशः सर्गः। १९ . ५३। त्वया पुरस्तात् उपयाधित ग्राम रति प्रतीत सःवट पय फलित (मन) सपपराग. गारुडामा मीन राशिरि विमति। ११। पपरागै मा बसंत इति पराग', मुल्यायोगे बाबीहि । गया. तर,-पयाचितेन ग्याम इति प्रतोतम तेन पनेर वटेन फलितन, गारुडान मोनो राधिनामपरागयत विभायते । १२. यथा ग्रामपणे मरकतमविपनि एक पनरागमगिभि अनुनि गोमते, तथा यामपराविभूषित पसो ग्यामा रक फने सात गोमते। बस पल्लवाना मामत्वात गारुडमबिमाभ्य, फवामान कि. वान् पागमणिमाम्यम् । मदै वामपनमोभितत्वाटर तम्य सामवट रस्थामा ति मन्यामहै। पनगगीरकरणमणिभेद । मरकतापरमामा गाडी मणि, समारलादिममकानि । । इमि दान विकास कविहिन मई माय, इन ফলিত হওয়াতে যেন পয়গপুকে ডিত ময়ফতরাশির সুর শােভিতছে। 53 Yonder is the tree known as the Syámaratı, to which didst thou offer the prayers, and which appears with its red fruits, like a heap of emeralds studied with rubies (91) क्वचित् प्रभालेपिभिरिन्द्रनीलैः मुतामयी यष्टिरिवानुविधा। पन्यव माला सितपनानाम् इन्दीवररुत्वचितान्तरेव ॥ ५४ ॥ ५०। बाचिदिन्दादिभिरभि शोकः प्रयागे महापमुमा. सङ्गम वर्गपति, विदिति । पनवद्याडि पास यमुमाता भिमप्पा मियोधा, महा जावी, विभाति। केव? चित् [1] 10 lustre, fry to mev. नि (तो). () re best, and sele (१९ोरो-रम nि ४२२ रघुवंशम्। . 53 धन्यन कालागुरखा दत्तपत्रा रचितमपरिकायचा भुवः भन्दन कल्पिता भक्तिः (२)श्व । ৫৫। কোথাও যেন মানসসরোবর বেত বহংসশ্রেণী নীহংসে । মিলিত হইয়াছে, কোথায়ও যেন পৃথিবীর শেনময়ী রচনা করেন। गडाको बालविवार। In other places,-liko a flock of white geen, whovie farourite haunt is Máuzz.1 (like), intermitat with blu.* $$1299 (कादव-geese with dark-grey wings); in other pitee, like a floor printed with whate xandal and inlind with or: natal leaves painted with black sandal, क्वचित् प्रभा चान्द्रमसी तमोभिः छायाविलीन: शवलीकृतेव । अन्यत्र शुभा शरदभलेखा रन्धप्विवालचनमःप्रदेशा॥ ५६ ॥ ५९। चिदिति । पचित् पाया यिनः (१) fai तमोमिः teता (२) करीता, पारगमी () + पदिगा य । पन्यत्र र पालकममादेगा शुधा रस स्वालय। Its, TALEVALtfarmer प्रयोदशः सर्गः। १२३ कचिच्च कृष्णोरगभूषणेव भस्माङ्गरागा तनुरीश्वरस्य । पश्वानवद्याङ्गिविभाति गङ्गा भिन्नप्रवाहा यमुनातरङ्गैः ॥ ५७ ॥ ५७। कचिदिति । कचित् कृयाोरंगभूषणा (१) भस्माङ्गरागा ईश्वरम्य (२) तम् इव विभाति । शेषं व्याख्यात। कलापकम् । কোথাও যেন অন্য অঙ্গ গে বিভূষিত হদেই ফসর্পের তুলে शिकि 57. And in other places.- like the arh.emeared body of I é rara (12) entwined with black serpent- समुद्रपत्नयोर्जलसन्निपाते पूतात्मनामव किलाभिषेकात् । तत्तावबोधेन विनापि भ्यः तनुत्वजां नामित शरीरवन्धः ॥ ५८ ॥ ५९ । ममति । पत्र समुद्रपनोः गायमुभयो। महिपाते (१) गङ्गामे, अभिषेकात् पानात. पृतात्मना तत्त्वज्ञा (२) पुंगा, तत्त्वावरोधेन तत्व ज्ञानेश, विनापि प्रारब्बपरित्यागानन्तर, भूयः पुन परीरबन्ध : परीरयोगः, नास्ति फिल । पन्च भागा. देव मुशि पर पानादेव मलित वर्ष जनfrom ) lark, and ER Irani,toFm raf (र) and Tomament el rito rule, 114 [८] (१) - water, and ew, fo, Re to tal, ...... lolytm to quit, fashion, devoid of spiritual knowledge, Qever assume again this mortal १२ रघुवंशम् । पय मापी जनमानात पमियशान ताममा गनुपांतता बोधेम बिनापि भवः शरीरमा पति बिम् । ५६। पूत. पाया पन हरये येषा पूजामान , नेपाम। नि थे ते तदन, तेयाम्। स गायमुसामा थानान रिन भगानी मथका दामेच भीतं लभन्ने, मात्र तयामा दाम भीचा मान वर्ष मानम् पपेचन, रतिपिदार्थ । प्रयाग यानफम यथा महाभारत युधिडिर माकंडेयमवाद,-युधिहिर भाप । 'भगा योनिमामि प्रयागगमन परम्। मतामा का गतिस्तव यामानामाप वि फलम् ।... मान । करि- यामि तेजस' या पेष्टा यशफनम् । पहा महर्षिभिः मयत घमाम मरा या ग्रात्वा दिव यानि ये मतानपनगरस्यादि। ৮। যাহারা এই দুই সমুদ্রপীর (গ। যমুনা) সঙ্গমে স্নান কর্নিয়া আম্বকে পবিত্র করেন তাহাদের তবজ্ঞান না হইলেও এ নেহের অবসানে আর মেহবন্ধন मना। 58. Those who are purified by ablution in the congoence of the waters of the trro spouses of the ocean, even though form. पुरं निषादाधिपतेरिदं तत् यस्मिन् मया मौलिमणिं विहाय। . जटासु बद्धास्वरुदत् सुमन्त्रः कैकेयि कामाः फलितास्तवेति ॥ ५॥ ५६ । पुरीमति। निघादाधियतेः राइस्य. तत् पुरम् इदं, यस्मिन् पुरे मया मौलि-(१) मणि विज्ञाय, जटामु बदास रचितास सतीयु, समन्वः हे कैकेयि ! तव कामाः (२) मनोरथाः, मलिता सफलाः जाताः, रति व्यरदत् । मदिरथुविमोचने लुङ् । Eve] (१) म्भ a root or base, swar. (२) बम to desire, swath.
प्रयोदशः सर्गः। २५ ९। निषादाधिपते ता पुरम रहा यक्षिन मथा मौखिमपि विहाय घटा रहास सुमन्त (१) के केय! तर कामा' फलिता, तिपादन। पूरा समन्वैप पोटनिवासामरम्। परा अपनीले राम महोते मया तापमवेणे, पितेव मयि दामल' भुमा तदा विगलित सरीदनम् टवार विदानी पूषोंने मनोरया । पामय कटारकनारदमात रामप्रवासन के कथ्या पोष्ट मिक रति समन्वाभिमाघ । मियादाधिपते.'-रामय पडसास गुहस । 'पुर'-हर माम नगरम। 01 मरे विपक्षिय, बाद याविषद्र विराम का 51 रकन इग्रिल, श्ा पनि धन इनिता निमाशिनन,-रेवस्कति। CONरना 59 Tonder in the city of the king of Nirhada, where no me casting down the gem on my heal and assuming the clotted hair, Sumantra with tears in his eyes cried out.-Oh Kaikeyi' sour intentions are fulfilled पयोधरैः पुण्यजनागनानां निविष्टहमाम्ब जरेणु यस्याः । ब्राह्म सरः कारसमाप्तवाचः बुद्दरिषाव्यशामुदाहरन्ति ॥ ६ ॥ १.। पयोधरिति। पुरयजमानामां पायी, पयो. धरः (१) स्तने, निर्विर' उपमुक्त हेमाम्बुजरेप यस्य सत् । तत्र मा जोड़तीति हन्यते । प्रनय र मालम (२) । लडित रति टिलोपः । प्राय गरः मानहास्य, यस्याः सरपाः पहेमरावट, पव्य (1) प्रधानम्व, फारसम, बाहय र पाराम देवा, [..1 ) Re watc. e to los, mari) Creator, «s at ( obes ft, automate cleat, •। ঘুম। অৱ মাহিযা মূল’, ‘মাঃ ময়া মাদ: ঘানি যা ৪ उदाहरन्ति प्रचक्षते । । ভগবালা অগ্রীঘই: লিলিমায় সার ও গ্রহ য, অব স্বাৰ আমাৰ বৰদনি। •। আমানি ভানি নি বাশ্বাস। যথা দি তুহিন খন্না ঘর, ঘা বা : মাংস उदपत्रारति सचेव । যথাঃ সুকান্ধব থানা মুনির বই যারা যয়ী পণঘাষ অসী, থাে মুসলমানই মা’ হব সবাই সায় খুনাখা অফিধীন, মুখ, ব্যায়বান বুলি আৰ। গদাদন ময়: প মালাশা নবী- সিয়া। স’ নাম সাল্লাম ধর্মান্ত চীনা খt মধা, কালী মীবাধিস্থ । মনসা বধুনা ঝর্য ঃ প্রিয়া মুমিন 'এস' মুখ । ঘল সা: যথা- মুন, যষি, খসা, মায়া, খঘি, সখা, , শখ,। যা প লা , ব কশ, পান যথা, ঘাত হই। গাদ খস খাব, মা (অঘক্ষা', মা, * ', বা বাৎ, বখশী এমাণ থাকি হলা হ্যাথা ও ঘন দাগা গান নি মা" ল। না,-খীঘী পশলা। ' । (হাঃ। মুসা ধব''।' শখ বখ। খা খা । * '। ।। স্বামী, এ এম শা ৪। 'g'। vie , -৯ :! •ান ? ** শা।' সং 'খ' ।। না।
জয়ী: : ই ব্রাহ্ময়ের-বােৰু (প্রকৃতি যেরূপ বুদ্ধির কারণ, সেইয়প ধাহার (যে যুৰ) উৎপত্ৰিকাৰণ, ইহা অবাক। {বে যা বাক্য) নির্দেশ করিয়া থাকে। যেমন একটি সুশ বীজের বিকাশ হইতে ক্রমে প্রকাও বৃক্ষ উৎপন্ন হয়, তেমন বক্ত’ অর্থাৎ মল প্রকৃতির ক্রমবিকাশ হইতে এই প্রকাণ্ড অগৎ উৎপন্ন হইয়াছে। এই প্রতি খবরুপে অর্থাৎ বীজের ন্যায় অতি দুরূপে অবহিত বলিয়া ইহার নামে ম্য'। এই ব্যক্ত হইতে প্রথমে বুদ্ধি নামক মহত্ত উৎপন্ন হয়। বুদ্ধি হইতে হঙ্কার, অহঙ্কার হইতে একাদশ লিঃ ও পাত্র, পঞ্চতন্মাত্র হইতে পঋতু, তানি কমে গেৎ উৎপন্ন হইয়াছে। সূল অবস্থায় রূপ, রস, গল্প, স্পর্শ, শব্দ, এই চিকে পতং' বলে।] CO. Yonder 19 the Sararú. As the intellect has its origin n the eternal escence, so tha« Suid according to trustworthy sutbontics, hus her origin in the Brahma lake hose golden otuses surrls the Yaksha women with pollen for the adorn ment of their breasts. जलानि या तीरनिखातयपा वहत्वयोध्यामनु राजधानीम् । तुरगमेधावभृथावती: इलाकुभिः पुण्यतरीकृयानि ॥६॥ ২। সীনি। ঘুম খুন : ঘ. বধি। মীলাদুন্না ঘ ঘষুে, খা' (৫)ম নয় । নয় মন্ত্রী: ভূষ, ভূমি লাগাল । মাসযতো লক্ষ । হল মুত্তালি নালি, পানি, বাঘ 'ব ধৰ্মা, শা বিয়া : 1 * .
(R
স্বয়ম্।
৫। সীনিম্বাস যা () ব্যাংক লি.
সুনীল কালি ঘর্থীঘা বাঙ্গালীর খ ব ।
৫। লীৰ বিৱাৰা যুৱ হয় । অনেহাৎ হনুখি
নানি যয়নবীনালি। খাল,--দীকিস্তায় যাবি দুধ
নি।
৫। অয়া যােদী মনসারেী সিরা। এল। সব
বদুষী যমলী মুনিন। যা ৭ যু
অবিবানি।
এল নিলালা: এবিখৰ সমনীয় মুসল। পাত্রে
খালান এসাদ, ঘন অবনী স্থীবালার যুয়া; য়ো ,
বিশ্বায়ন সানি বনিৱৰাখি মন। অন লিঙ্গদুর্মঃবাঙ্গা।
पावनत्व चितम् । दोधान्तमानम् पवनयः यजयेषमानमित्यर्थे ।
১। যাহাব তীরে বঙ্গীয় যুপালী নিখাত রহিয়াছে; যিনি নিস জলরাশি
অযোধ্যা রাজধানীর সমীপ দিয়া প্রবাহিত করিয়াছেন, ইক্ষাকুবংশীয় ভূপাল,
অশ্বমেধ সমাপন করিয়া দীক্ষাগুনের নিমিত্ত ততণ করিয়া যদীয় পবিত্র ফে
ঘধিকতর পবিত্র করিয়াছেন।
01. She, on whose banks are fired the sacrifcial posts 14);
bears, close past the capital Ayodhyá, her sacred volume et
waters mide more sacred by the ablutions of the decendants
of Ikshtráku after the performance of the Aswamedba sacri.
face.
यां सैकतोत्सङ्गसुखोचितानां
সা: সীমি: এভিৱিনানা।
सामान्यधाचीमिव मानसं मे.
অক্ষায়লুলজীমলাৰাংক।
fent FAITH ) and for sucnlice (to bestimeriei !
শা। গুয়া। ১৫
प्रयोदशः मंगः। २८ . १२। यामिति । यां सरयू, मे मानसं कार्ट, सैकतं मुलिन सत् एव उत्सः तत्र यत् सर्वं तत्र उचितामा (१), प्राज्य. (२). प्रभूतैः, पयोभिः यम्बभिः क्षीरेश्च । “पयः क्षीरं पयोम्बु " इत्यमरः । परिवहितानो पुरानाम् उत्तरकोशलानाम् उत्तरकोशले. श्वराणां, सामान्यधात्री साधारणमातरम् श्व, सम्भावयति । "धात्री जनन्यामबकी वरामत्युपमाल प्रति विश्वः । (१। या मायू) R मामम, मैकतोतमहसुसोषिताना पाय घोभि. परिसिमाम सरकाशनाना मामान्यधावीम. महावयति । । बाच्चाना.-घा मे मामसेन मामान्यधाभाचते। या पुचा मातु कीडम चामिन्य काम पोत्रिम एनुमानि मान समोरच पर पौत्ता वन तथा पयोध्याधीशा सच राजान यथा• मरया पुलिनम पाश्रित्य सामपि प्रोतिमपनुभवनि पमतीपमम मलिलध पीत्वा वईना, पती मघम् पयोध्यापतीना साधारणमातरमिब यो सरल्या पूजयात, रति रिसदानं । पाकूणाम समुपदाटिनी पापभिषौ जनमोत्र या मरय. रितिभार परचमया माधारणजममीसाम्य भारतण्य - यथा,-'नदीधा- अमर पुखतोया दद म । समाधमतां तव जननोमिव धिष्ठिताम् । रति। पतिकोमलवान सुपास्पदवार मै कोनोमायो मामा, मेकत किमाई. पाएकामयत्वात् मनोकोरम हकीमल बति। मधुरतात जोमनाधाय कत्याच सखितपयको मायम् । 'मश्रावति'-मभान यति भन्या पूजयतीति यावत् । कामना (बारा) जिकान बाइप्काका नासराव লনে নুহ কয়েন, অতৃনো না ধ' সলিলপনে যন্ধিত হইয়া থাকেন, परमापारमनौमान पामाइश हार का सिर 62 My mind reveres her u the common mother of the lings of Uttaralo salá (vi), #bo were wont to play on her let] () बच् to speak, कितpaff (विकिपिटिभ रित) (१), पy to perrade, par (आय). -- Limra (UTURE)। Anim राष्ट्रराय (१) पालिसपिटप्रतिक्षाय, मे मधम, यमधाम पर सरादीन इत्या निरमाय मे, माय: संरक्षिताम पनी हात प्रयमिति (३) थहा (8) सादम्। “राय सदामसार ut to avallow, with to stories, 972! (0) रघुवंशम् । ६४। विरक्षसन्धाकपिश पार्थिवं रजः पुरस्तात् यतः उनिहत, इनमत् कथितप्रवत्ति भरत: ससैन्य (सन्) मा प्रत्युङ्गत (इति) गई। ६४। वाचान्तर,-विरत सन्ध्याकपिशेन पार्थिवेन रनमा उडायते, रथ 'जिहोते',-गव्यर्थों हाधातु जुहोत्यादिगोय, एव तु छत्पूर्व: उदर 'प्रहति.-वात्ता, 'वात्ता प्रहत्तिई वान्तः' इत्यमरः। ৬৪। অতিমাত্র লােহিত সন্ধ্যার ন্যায় তাম্রবর্ণ ঐ ধূলিরাশি যখন সপুখে হইতে উখিত হইতেছে, তখন বোধ কবি, ভরত হনুমানের প্রমুখ । আগমনবার্তা শুনিয়া সসৈন্যে আমার প্রত্যুকমন করিযাছে। 61 The cloud of dust, like the Ecarlet twilight, ri: upwards from the ground in my front, makes me think! Blorata, previously) informed of my arrival by Han’umka advancing to receive me with the army. अद्धा श्रियं पालितसङ्गराय प्रत्यर्पयिष्यत्यनघां स साधुः । हत्वा निवृत्ताय मृधे खरादीन् संरक्षितां त्वामिव लक्ष्मणो मे ॥ ६५ ॥ ६५। यद्देति । किं घ, साधुः राननः सः भरतः । "शा वाय पिके धारी सजने चापि यायवत्" इति विश्वः। पारि भोगभायात् प्यनुष्टिा किन्तु संरक्षितां, थियम्, मधे (२) चयोदशः सर्गः। ५। माधु म पालितमहराय मे नयां पिता विध, मधे खरादीन हत्त्वा निहलाय (मे) समय (पमा मरचिता) बाम् ॥ भावयिति । ५। पालिन सरो न म , तो। वाचान्नर, माधुना तेन लमन मघा मरहिताको प्रत्यायथने, रस्यादि। (५। खरदूषधादिभ रुह युद्धकालं यथा लघर दा रचितवान् युद्धात स्थागताय च म निपापा वा त्याला तथा मन वभप्रामकाने भरत. राकनकी मम्यक रस्सिवान. धुना बनवासात प्रयागताय मध्यम् अनुपभुजा का राजलको भुव प्रन्यायात, रात बिगदाय । माधु धाम्पिक , न ख धानिक निक्षेप रात वम्) म्बय उपभुड त्यभिप्राय । परादियुर्ड सप. इमं मोतानपी सदरममें उत,-मद विजयागमा चापे मोताच नति मार -प्रतिमा, Kघ प्रति जाजमविदारमा सहर 'रथमर । । दावि ममिल नारदम दिन लन परमिट लिएका हल नि, नवन २५ Sareeft Rs पाप मिलाई पियर शाहरी कार 65 On mi titarn after carruns out the injunction of my fullort), boneat Bharats will certainly rain to me the royal fortune w wtate fpirit, ** Lukshman after han ng crtefull protected the restored the tu me, on my return from the ball.. in which I bude kilala and others पुरस्कृत्य गुरु पदातिः पसादयम्दापितवाहिनीकः । हरमायैः मह धीरयामाः मामपंपारिएभरतोऽभ्युपैति ॥ ६॥ शादिति। सो पात , पीरममा पत्वलपराम, भरत, पहात (१। एउभा, साहाता शारिरी ४३४ रघुवंधाम सेना येन सा तथोक्तः सन् । नद्युतश्चेति कम् । गुरु वशिययु स्कृत्य. र अमात्यः (२) सह, व्यग्रंपाणि: सन्, माम् अभ्युमैति ६६। पमो पदाति चोग्यासा: भरत, प्रधान प्रस्थापितवाहिनीव (सन्) गुरु पुरस्कृत्य वडे . मान्य, मारध्यपाधि (सन) माम अधुपैति । ८। पादाभ्याम प्रतीत पदाति, पादम्य पदित्यादिना पदादेश चौरं वामो यस्य सः। पy पाणो यस्य स । पायान्तर,-अमुना पदाति সহাযিনালিীল বীৰার মা অবিনা মানল গণ ম দ । ६८। भरतोऽय मत पूजनार्थम अध्यं पायम रहोबा पादचारप मन मकान यायाति , असी मानवा दल्फनं परिधी, सतपालक राधम गत पूज्यन ফুলযুব স্বষ্টি দৃষ্টর উলা মানব ম সালাল বা শাস’FE इति विशदार्थ । ৬৬। বলধাবী ঐ ভবত, গুফ বশিষ্ঠদেবকে পুবেভাগে এবং সৈন্যণণকে পণ ভাগে বাধিয় প্রাচীন অমাতাগণের সহিত, অৰ্য্যপাত্রহন্তে পাচারে আমার নিক আসিতেছে। G6 Bharata, clad in bark and holding in his hand $ offerings for salutation, comes walking towards me, with an priest before and the army behind him, and accompanied ligt the aged ministers पिवा विसृष्टां मटपेक्षया यः श्रियं युवाप्यवगतामभोक्ता । यन्ति वर्षाणि तया सहीग्रम् अभ्यस्यतीव व्रतमासिधारम् ॥ ६७ ॥ ६७ । पिति । यः भरतः, पित्रा वि दत्ताम, याम थन्नि [<] 1) a considered as a substitute for 49C, and a all. .) मा sritti, at al. (पमा मह मसौदे मा. 'माय 2 'पपर)- योदशः सर्गः। कम उस च गताम् व्यपि, यो श्रियं, युवा थपि, मदपेक्षया मयि भाया, घमाता (१) सन् । लन्नन्तत्वात् नलोकेति षष्ठीप्रतिषेधः । म्यन्ति (२) वर्धागि एतावतः वत्सरान्। व्यत्यन्तसंयोगे द्वितीया । या श्रिया सह. स्त्रियेति च गमते, उग्र दुश्चरम्, धासिधार (३) नाम मतम्, अभ्यम्यति (8) स्व यावर्त यति इव। "युवा युक्त्या साई यत् मुग्धवदाचरेत् । व्यत्तनिरत्तसग स्यात् यामिधारयत घि तत्" इति यादवः । दिवासिधागचंक्रममतुल्यत्वादासिधार- प्रतमित्यतम् । युग पपि मरपेचना चित्रा विषयाम ताम (पि) नियम सोना (मन) निरिया मा उपम रामधार व्रतम पध्यम्यति । पचार, घुमा भाका धेन पामधार बम भ्यते । बचा 'कायत पामधारानतम पास कम मियतयुक्तोमा वापि विन्टर भीमपरापय सात माराम पानति, सपा माती frame RT 1 पान २५ भागाप.प nि भारत पालति, 16fomदाच • मान्य करतो निसान भरता Fowयतम र दमाई --नो मारिनेम EAT'मीरात नया ५-- बाबमा ... ''-Team मरती fram. धोग्य समितियापि tuRA REMIRR 'ए. प्रयास ! talathौत मारामतम' (०। (EO the Raftarram [40]neer to traverthu . (A) (RION, भाnle feml)....) Inthrow, withoutourten- &c.r-yat
तश्यबागबोधिताभि, लुगकोत नुमा, भरतबनुमाना
चथान परतता।
(८१ नोतिको पथ, तबा। खियेन मा यति मा
एगायढायति टागयों नदीयान्
एच्छां पिमानमधिवतया विदित्वा ।
ज्योतिचयादयतसार मविग्नयाभिः
उपोषितं प्रातिभिर्भरतानुगाभिः । ६८
२८। एतापदिति । सरपी रामे, सतावर १) उत्ता
राति. विमानं पुष्प वटं तदीया र रामगधिनम् ।
यधिदेवतया विदित्या, गत्प्रेरित गा ग्य:, सबिमपाभिम
तामुगाभिः प्रतिभिः प्रशाभिः, उसीहिन (३) मत् योनियम
पाकामात, पदसतार (8)।
(। दामादो पहान मfमान दीवाम राम
तयादिना मप्रियाभि. भावानुमाभि Exif ar (मन) को
वाच्यभर,-होधिोम विमानेन म्योतिपणात पारे।
[45] (1) एतद this. aff (एतत परिमाणमय, यदेतेश प
मारे तुप) (1) नद, and raf. fern टाप al. (३) 9t up. fo
to kce, aff
to) y to croca, with yr to descend, -alf
पतरत्। पतारी सतात. रि-तीप्यते । ताnिtc.
प्रयोदशः सर्गः। B३७ ( विमा बाधिष्ठावदेवतालिन राम बाबा क्षण गगनात अवतरितम् पारेभे, दामी भरतानगा मनश मुवे नमा' उन्मुखा तत् भएवं विमान मविधय दास 'योतिथयात्',-मचमादीनाम् उदय- मामात आकाशत्। 'टो पतम',-मुषामि उनमय दोस्ति. विमाममिन्धन विशीषणम्। ..। मानवरिपरि कपिछा रन, गुनकरर कौन थविलो लव. তার পাবে 'র অভিশাব কাত হইয়া হিপ হইতে অবতরণ করিতে बनत, उमति माइम विनिशानजलशिराउ नागिन । CS When táma had said thus marh, the aerial car, know. ing his wish by the power of his presiding deuts, began to feg. and from the path of the luminaries, while the multitude that followed Bharata rema hed gazing upward at it full of rooder तम्मात् पुरःसरविभीषणदर्शितेन सेवाविचचगहरीश्वरदत्तहस्तः । यानादवातरददरमहीरालेन मार्ग भरिचितस्फटिकेन रामः ॥ ६६ ॥ रए । तामादिति । राम. सेवायो विषय (१) युपपरो. पर. सखीव देनदान्तः इस्तावकम पम्य ताहा मग, स्थनमा यात पुर मर' विभीषमतेन दर्शितम, पदम पागम्र मतल परमहंग, भनिमिः (९) विधिसिभि रचितस्फटिमसटिशेन, मागेच सोपानपर्मया, मात् पानात् पुष्पात, सावरत पर सीवान् । सरल। 1 re ( etterrita grantra fratereran मान । (J), wmal Hits imat, Auth regaonm. ।
रघुवंशम । पए पापाकार,-मेशानिएरोशन रामेशपातीत । र राम; सुगोवैए प्रमारितं मुत्रम पसलमा मुमतेन म्याट। सोपानपथैन पकान ततार, विभीषण सम समरो मत्वा रम वारमा रामाय दयाराम, ति शिक्षार्थः। uamar अबलमा मदानात सुयायम्य माविषपद गम्यते, न पलु कुमडा: सरकाः कार्यकाल करपीय विसारकोलभिप्राय'। 10 मामा कोषहरमोन बाउ ३३ रिशस, बाली विद्याप . শিত মর্গে রাগ সেই বিমান হইতে কতরণ করবেন, সেই অবরণার্গ শুটকম সােপানপরম্পরায় সুঘটিত ছিল, এবং তা ভুতলের নিকট পৰ্য্যন্ত প্রসারিত ছিল। 09 Náma taking hold of the proffered arm of the king of monkeys (edia) dexterous in service, descended from the car by a flight of crystal steps which came to very near the ground, while Valishan stepred forward to shet him the was. इलाकुवंशगुरवे प्रयत: प्रगम्य सभातरं भरतमध्यपरिग्रहान्ते । पयेथुरखजत मृईनि चोपजनी तनतापोढ़पिटराज्यमहाभिषेक ॥ ७० ॥ ७० । साविति । प्रयतः (१) सः रामः, इयाकुवंभार वशिवाय, यद्यम्य नमस्कृत्य, व्ययस्य परियहः मीकारः तस्य यन्ते. पर्य श्रुः परिगतानन्दवाष्पः सन्, भातरं भरतम्, प्यसजत (२) थालि. अत्, तस्मिन् समें भाया प्यपीतः परिहतः पिटराज्यमहाभिधेयः येन तस्मिन् मृईनि उपजघौ घ । प्रा गन्धोपादाने लिटि रूपम् । (os) (1), uç to restrain, * aff. (64* to embrace.com प्रजत । मतपत्र, पमहाताम, सम्बधत। ६०. मसजे-सम। पि-सज्यते । एवधि। &c समनमान; &c.
प्रयोदशः सर्गः। १३४ घरातः म (राम) साकुर शगरये प्राम्य परिहार पयः (मन) पातरं भातम् पसजत, कायोपिरामेहाभिषेक मईम पनौ ..। रसाषा व गुरु, त। पाना-प्रथम म राय पय भाचा भाता भरत ज्यात मूनि उपज च। राम धम लग ग भया एणमामा ततव भरतरत्नम सध्य रचीत्वा भासा भरतम पाल.लह । भरती रामभनया येन मिरमा सुमनराज्याभिषेकमल पा राम ताहर्ग मग्नीकधन्धे सरशिस उपरो, तत चपच उच्च नितेन भावमया मनवादीचमी पग, ति विजाय । .. अन, यूरला 8 गमिटेड इन विधाम करिनन, घरचार या निकम दरिनन, fड उलि. २९ सय मसि मा कि 23 सिजिटिने गत HTMEना लिन 70 The virtuoos Itain after low at the fect of the purient of the Ibebwaan rue, utiu acte poling the offerings of honor ( embrace u his brother Blurala stui situ i att in hun egen wnrelt his had ninth had out uttration for him frrotic the holy unction or ronation in roat on father. Lingdom. श्मश्रुप्रदिननिताननविक्रियांय प्रदान् प्ररोहजटिलानिव मन्विहान् । पन्वयहीत् प्रणमतः शुभष्टिपातः वातानुयोगमधुराक्षरया च वाचा ॥ १ ॥ । प्राविति। मां गुरुरीमा रहि रंधाराभागत वभिलादिः तदा अमिता साधु सिद्धियामिवियाब, पत. एपरिहाणाममि: धोमुच: महिला . ।
বীগণ। With kind looks, sweet words and inquitice after it trees with shoots hangin all round (cut-the absolut. the branches drop to the ground, and which tale ront ani fr ** ttock, till they cover a space of many bunurut lar? খি) র cla tar, it. {} , ০ ২৫ y ১৪ रघुवंशम्। সুরা মাঘৰ খ্রিনা, মযন: {২} নলিয়া স্ব প্রথার ষ্টিমান, না(২) অনুযৗন মন খুব ৰাৱা ঘ লন্থী অছীনা। ('জলিনাজমিলিক্লিয় নি যাতাল) { ৩৫। মম মাললিসলৰিজিয়া খনৰ নাৰ পাৰ {fল্পনা মন গ লাল ছিন: পাবনধহয়। দীন। ৩৫। বাঘা-খুম মলি লিলাববিন্ধিা | uখললমায়া () নবান্ন । ৰাম কম হeqট হৃভন্ন দালাইখ অথবা " যাত্রা শীলাল। ইলিশ? যঘিীগীকান প্রায় ৭ বেনস জাল ল ৬. খন; দন্ত শুমা বিনানন্য দশ যাৰ পিমি এখীর মূল বিমা স্বঘা ধব ম ম। অনন্তয় তিনি এণত বৃদ্ধ মধিগণকে, সদর দৃষ্টপতে ধুপ প্রশ্ন ও * সপ্তাষণে অহীত করিসেন , সংস্কারবিরহে প্রবৃদ্ধ খুলে উহাদের এ বিত হওয়ায় তাহাদিগকে প্রয়োহালে জটিল বটবুক সফলেয় না যে ৫ । srelfare. Nána faroured the ageid muisters bent before time oleixince, who with their appearances altered to consequentes Seardd allowed to grow for a long time, fouk etl like Rapp cumferennce.) ৪. (being : af. ৭)।
श्रयोदशः सर्गः। १ टुतिबन्धुरयमृचहरीश्वरो मे पौलस्त्य एप समरपु पुरःप्रहर्ता। इत्यादृतेन कथिती रघुनन्दनेन व्युत्क्रम्य लक्ष्मणमुभौ भरतो ववन्दे ॥७२॥ ७२। दुलालबन्धुरिति । व्ययं मे दुजीतबन्ध : प्यासद्वन्धः । 'दुजातं व्यसन प्रोक्तम्" इति विश्व.। चहरीश्वरः सयीव , एषः समरेय पुर प्रहत्ता पोलम्य विभीषण', इति थाहतेन (१) यादरवता । कतरितः। ग्धू नन्दनेन रामेण, कपिती उभी विभीषणमुग्रीवो, समयम् धनुजम् अपि. कम्य (२) थालिङ्गना. दिभिः सम्भाव्य, भरतः ववन्दे (३)। पय दुतबन्ध कारोभर, एष ममीषु नो पोल पर . ति पानसमाचतोसमी (किमीवर योगी नाशनम्य भरत । दीपिदिय माय । सधा र घाम पर। पारामर-नकी सदाल, चाद। 'दनाम' --माममपि परम चाहिनाभिमन्य। । निरीri film n. ManfaturT-ALI maararati मापस ftaram.११ :..:. [1] (1).nthat, to remeet raf ....thfeats सम, Tonturtlordit पर to ...। सर ITEM 40 ₹1,- पिनम to embrace,-नितिन लात 1 विना विभ । प्रणैः कर्कशेन व्यस्थ सौमित्र: उरःस्थलेन, भुजमध्यं सकीय सिमन् (8) व पीड़यन् इव । शिप्रातिश्यं सकर्मकः शिवालि भवनत्रयमिति दर्शनात् । ननु रामायणे, "ततो लापमालाय इति भरतस्य कानियां प्रतीयते, किमर्थ । ज्येसामवलम्बा बनाजी श्रूयताम, सलो स्तमसमासाद्येत्यादिशोके यासादन लादेनो। [3) ) म with a to be unitediदवादि) सुज्यते । RI &ctया to stay (पिच with gr, to raises या Ar B२ रघुवंशम्। re. This king of the bare and monkeys (मुटोग)। fr.enil in adivernts, tauni thrs Paulantyatitis) is foremost stroking the ruonis 113 Tur : Nitra laring that respectfully troduce them to thatata, Bharata saluted them first, piassa over Lakshinam. सौमित्रिणा तदनु संससृजे स चैनम् उत्याप्य नमशिरसं भृशमालिलिङ्ग। रुदेन्द्रजित्यहरगावकर्कशन क्लिनिवास्य भुजमध्यमुर:स्थलेन ॥ ७३ ॥ ७३ । सौमित्रिणेति। तत् व्यन सुग्रीवादिवन्दनानन्तरं, भरतः, सौमित्रिणा संससृजे (१) सङ्गतः। विसर्गे देवादिका कर्तरि लिट। नशिरस प्रगतम्, एनं सौमित्रिम् शं गाम्, यालिलिङ्ग (३) घ । किं कुर्खन्, १ रुद्रजिताहरण वैदेहीच परन्तः । भिवाद्य ततः प्रीतो भरतो नाम धाब्रवीत्।" মুজ্জী হায়ার মন্ত্র। কিন্তু মাহফীক্ষার্থীর पमपक्षालाम. असदहा मराज : c यि, मध्यते । उत्थाप्य ()
त्रयोदशः भग।
भिवादमं तु वैदेह्या एव. अन्यथा पूर्योत मरतस्य ज्येह विरुध्ये.
तेति ।
१३। तर म मोमिनिममरजे मजिरमम एम् याम्य .
नारदपकीम पर लन (मकीय) भुजमध्य किस
ममममा
। पदामि रजित हरणे यानि पानि से ग, तेम। कम
चिरी यमनमरा, तम्। वाम-म (भारत) मौमिविया ममसमें
समय निता (नेमा एच कोमिडिलमिया।
समतानगरमा नगरकोभितम रति केचित मय।
तमा पूर्वप्रकाश श्योको स्यामायकाभि
था.
'चनामजप
मुभी माती पार्ट'-TA 'युतको पदमीणमपि ना मानधान
Asम्य, मो सो समारोप । दनको किम 4
पापोचण्य कर चाकरम पावभा
(म। 'सम्य' र 'भोग Rai
-रणे कारण
---
.AR ..PR
म.fir, frie RTR..... .
म. याप्य ARRोग रATTEattar. ATM
+
IFR, Hanew...सम ...'
ItniDatt
Arthriturersare...te
im
............
wwmarati
am-Raft
१४ rigerat Harametert
gomat * 18'e Hestia yafasida qaror pe proprio
K
य पण मामा दे।
iTA • rrrrrrrr tirst
RIKA HREERetellitrint ... near
Reatxv.
nament- TIER Tya'
१८', मान, सारे
Twiteratureua refkarpm
४८१Pitra
पारस पुमान, जयारोगात गप रोसी जा
সখি বিমান, খ-মাছি মাং ৫ ভাগ দিন, ২ সাল **
रानीमातिरिक्ष
सा तिरेर हिनि ।
नक निर 47: 4 ter मकर
हेमा पनि उडिस साता दिन पर
पन निर।
73. He nest receired the son of Sumitrá (que),
raising him as he tras lowering his head. pressed him close
his breast, alnost paioing it by its contact with the bre
of Lakelunuņa, which had become bard in Coescuence of !
wounds inflicteil on it by the weapons of Indrajit.
रामाजया हरिचमूपतयस्तदानौं
कृत्वा मनुष्यवपुरारुरुहुर्गजेन्द्रान्
. 'अभिवाचवत. प्रीत.ति मनिनात पाठ.।
चयोदशः सर्गः। 88५ तेषु नरम वहुधा मदवारिधाराः शैलाधिरोहणसुखान्युपलेभिरे ते ॥ ७ ॥ । रामेति । तदानी (१) हरिचमूपतयः, रामाजया मनुष्यवपुः शस्खा, गजेन्द्रान् यारद्ध(२), बहुधा मदवारिधारा: क्षरत्स (३) वर्धरसु, तेधु गजेन्द्रयु, ते कपियूधनाथाः, शैलाधिरोहय. सुखागि उपलेभिरे घनुबभूवुः । का। तदानीमपतय रामाया ममथा कन्या गमेन्ट्रान राहा बाधा महपारिधाग तमु नेने नापिरोहामुणानिसपलेभिरे। ..। हरिषमूना कपिमेनानां पतय । मैनिए पधिरोहन यानि सुखानि । वाचार-हरिचमपतिभि गजेन्द्रा पारकर, से खाधिरोपमुखानि सपलभिरे। ०४। गमरेट्रा मा बर्टो निमाविमा शैलान् पारु या सुख लभन्ने चापि भटमागिय मेलापमान गजेन्द्रन पार ताह सुख लवन्त । चव गजेन्द्राणो से माम्बम समय मदारिचाराणा निझरधाराभि मामनु यम एषा'-नेकपा, मचा रहि यावत सकल पालकाव्ये,- 'कात कटाभ्या मैदाश नेवाभ्याच मदमति' । गत नामारधाभ्याम इत्यर्थ । ৭৯। তৎকালে রামের অগেলে কপি’রনাপতিরা মনুবাদেহ ধারণ করিয়া গপে অরোহণ করিল, কবিগণ যখন নানা অঙ্গ হইতে মজলধারা ঋণ করিতে লাগিল তখন সেই কপিগণ, (নির'শী) শৈলসকশের উপর আরোহণের एमयूटर कारित्रिन । 74, At the command of Ramathe leaders of the monkey army arsumed human forms and rode upon royal elephants, and begin to feel the pleasure of fitting na mountains, whom streams of chor flowed down the bodies of the elephants. [o]() at that, Fial aff, with er eff. it becomes , (1) Or with er to ascend,-रोति । पपैन् । परन् । परी &c. (Rto exude, reaf. (पहोग).
। प्रमति पहात इति प्रभवः कारणमा भूदार परिवार [५] (१) with togo, af. (२) सदा night, पर walk, taff. (चरेट, इति ट प्रया) (२) भनto enjoy, &c.--- रघवंशम्। सानुप्लवः प्रमुरपि क्षणदाचराणां भने रघान् दशरथप्रभवानुशिष्टः । मायाविकल्परचितैरपि ये तदीयैः न स्यन्दनैस्तुलितकृतिमभक्तिशोभाः ॥७॥ ०५। सानुशव रति। सानुप्तवः (१) सानुगः । भिसार स्तनुसरः सहायोटनुशवोटनुगः" इति यादवः। क्षयदाचराय (२) पभुः विभीषणोऽपि प्रभवत्यस्मादिति प्रमः जनक, दशरथः प्रभवः यस्य सः दशरथप्रभवः रामः तेन प्यनुशिरः स्थाशप्तः सग, स्थान भेजे (३) । तानेव विशिनरि। ये रथाः मायाविकल्परचित साल्प. विशेषनिम्मितैरपि, तदीयैः विभीषणीयैः स्यन्दनैः (8), तुधि कृत्रिमहिशोभाः तुलिता समीकता विमा (१) क्रियया निहुंचा भक्तीनां शोभा येषां ते तथोक्ताः न भवन्ति, तेपि तत्साम्य लभन्ते इत्यर्थः। अत्रिमेत्यत्र द्वितः तिरिवि विप्रत्ययः, को- नित्यमिति ममागमः। तणटाधराणा प्रभुरपि दशरथ भवानुशिष्ट. (सन्) रन भेजे, ये (त्या) मायाविकल्यरचितः अपि तदीयः स्यन्दनः वलितमिमा भीभा. न (भवन्ति। भानुप्रा भजते । मजन-पभनव । मानौत-भला । मान-भने । c. 'कथि, भञ्जते । माशिi ke (४) स्यन्द to more, स्पट all. (4) F to make fall. मम् added. (मिम मियम नि मम).
प्रयोदशः सर्गः। 880 मायामिति मा. सच, भगे यय म. सायप्रभव गम मेष पशिष्टः। पाय पति निमामय , तुमधीमे बहुमोतिः। मायामा विकन्या , ते रचितागिते. पाश्चान्तर-सरधनवानुभम भानुश्वम चपदाचराणा प्रमुखापि रचा भरे। "। "मायाबिकम्पचित' &c -मनुष्यसनिमिता अपि रामस रथा. मायभापमानाप रामरालय रचान निम्मा सौन्दय परामसरना। रामपति पदेशे धान वान रोहति ते कमाघमायाभागात मनीरथा. मुरूपा ए जान पत्र म मरण पान रधान काररोड ते हि मानुष. लिपिक नितिा. किन्नु मानुषर्षासम्पमा इमरानत काये तथा पलौकिक माद था हमराक्षसान कपनामहिकार्यमपि जयत.तिमिलिहाथ। ৫। সচৰ নিশাপতি বিভীষণ দাশধর আদেশক্রমে রথসকলে আরো द्विलन , ल नकल न मिलाउजिर हम ललाटा मति कटिहारविहार लामाडामा। 15 The king of the Rakshara (144'*®) and his followers arernded the car at the nuumand of liams, the cars though fashioned br buman at exceed in beauty tho e which are nhaped by the smell of Rahsiakas भूयस्ततो रघुपतिर्विनमत्यताकम् पध्याम्त कामगति मावरली विमानम्। दोपातनं बुधहस्पतियोगदृश्यः तारापतिस्तरलविद्युदिवाभन्दम् ॥ ७६ ॥ ०९। भूयति। तत. रघुपनि मादरजा भरतरसरिता पम्, विकसत्ता, कामेमादानुमारेस मतिः सतत विमान भया पुनरपि, एध-() हस्पतिभ्यो (ए। दोन हम (जीप: [at]ir to know, AssrFrathi"wer..(. thedritier), reule er Gurt R.REEithefal राम infount सारा: EYEATE नरगन, म Emortal Mercury (y) and Jupiter (item, appears at the top of ereve ing clouds flashing forth lightnins, so the chief of the li ryirn नाnel: . am Mm! । मा रोपामा REMIERes एम्दाप, यामा पगि Puranmu MIRL.......... MURU Runner" .....।। rrn farmernmerator 4.पाथ। 4. पराRitor aurtan WARI Entertair Ret" म१५ AL, Kiran + a fixi CRIBा माम्पम RITHEurvei पम्। BPडि गिर पER Er, CER पनि पशिERATECAREE लपारलौना 76. As the moon, looking more beautiful in company with his youngers fura and we re-ascended the self moi aerial car on which loated a shining das तवेश्वरेण जगतां प्रलयादियोवीम् वर्षात्ययेन रुचमभधनादिवेन्दोः । of the first inember rejected; it also occasionally पति. (३) to see, यन् aft. occurs 1941 प्रयोदशःसंगः। 10 रामेण मैघिशसुतां दशकगठवनात् । प्रत्यह तां धतिमी भरती ववन्दे | 0७ ॥ ०७। होति। मत्र बिमाने. जगताम् परेर थादि- परास, पक्षयात् उब्वीम् इष, प्रयोग प्रदायमेन, थम्धनात मेघसहातास, न्दोः गचं चन्द्रिकाम् इव, रामेण, दमकः एव कच्छ, (९) साटं तमात् प्रत्यड़ता (२) तिमती सन्तोषवी. मेनिस्तां सीता, भरतः ववन्दे । समतामरण प्रणयात सच म १५, पन्थियेन पमघमार समरामैप घाम त तिमो मेपिलाता मत पर। 01 प्रत्रका प्रतिमतो मेश्चिमङ्गता भरतेम बाई पति पायानमा थपा राप्पी भगवान मारा. समि एर सपा पदामम मचाभकारात धीमखानाnfair मम मान उता मामला सीता भरतनाम, ति frrent मधोरता मोर मचाकोरी-कोवा मना जमार.. ' दयानन म मा ufelem सामोसमपमती'.-IIPARIKitarम ...रे विमान 4-11 गैर पा arrer मोtentirna पूराnerriter - crum Telma 77. Blanda made his olcisadee to Site, now fol of delight, rescued by Háma from Ranpa like danger, u was the arth from the unirena delone by the Worl of the citerranis the moon light from demonitkobby theatreenetecture (**) (1) torol et english de saber for the final. (Uv to hold with ate and TG. 19 teoste, I 0F1 बधेवरेति। नवरस्य रावणस्य प्रगतीनां मारे जनकात्मजायाः धरणयो युगम्, ज्येष्ठानुवया (२) जटिलं जटा. युत, साधोः सज्जनस्य, यस्य भरतस्य, शिरय. इत्यु भयं, समेत ०८1 लईभरप्रणतिमटवत व मत मनकात्मजाया: परपीएस, ध्याइनिजटिलं साधी: पम्य (भरतख) शिरथ (अति. उभयम् ममेव वय पविनतालमे, व्यकिटतय भरतस्थ शिरम. संसगे सीताया पदयुगमन तथा पवित्रतालेभेन पतिव्रता मोतापादपातं याचमा सबसलीगर बां. परमपि पादाभ्यामेव प्रत्याख्यासवतो, पत सत्पादयोः पापमत्तम्। हम भरतोऽपि पिरान्धमहाभिषेकमपि शिरसा प्रत्याध्यासान, एस राशर कवितामाजिल्डि नालन विद्यार, मांडू या कालावत सनकामिनीव गभग नाम द्वारा नाश्नाबानिमाणका सि Ic) (1) * to worship, afl. () #7 with to follow सोताचरणबी. प्रथतिकाले ताभ्यां भरतांशरस: मसगं. मेयः। ४५. रघुवंशम् । लद्देश्वरप्रणसिभगढ़व्रतं तत् वन्दा युग परणयोननकात्मनायाः ।, ज्येष्ठानुवृत्तिजटिलच्च शिरोऽस्य साधीः भन्योन्यपावनमभूटुभयं समेत्य ॥ ८ ॥ निरासेग दृश्यतम् व्यखण्डितपातिप्रायम्, त्यतरव. बन्धं (१) हत . मिमित्या, धन्योन्यस्य पावनं शोधकम् व्यभूत् । . पावन भूता उभयेन पन्योन्यपावन मावि, शिवाचान्तरम। ०८। पतिनिटबताया सौतायाः परपयोः मममें भरतस्य शिर प्रन्याध्याय शिरसा भटाभारमेव जयत, पतसहरस भाटवतम्' इति दिनका पठति । पायनत्वम् । विal. . l ..
प्रयोदशः सर्गः।
8५१
কান্না দৃঢ় কাঠতি পালন করিয়াছে; আজি এই উহায় মিলিত হইয়া পর
नरकगित करना।
78. Those adorable feet of the daughter of Janaka *hich
obstinately refused the repeated entreaties of the lord of Lanka,
and the head of the pious Bharata bearing on it clotted bar in
imitation of his elder brothen' sanctified each other by their
mutual contact
क्रोशाई प्रकृतिपुरःसरेण गत्वा
काकुत्स्वः स्तिमितजवेन पुप्पकेण ।
शत्रुमप्रतिविहितोपकार्यमायः
साकेतोपदनमुदारमध्युवास ।। ७६ ॥
इति श्रीरघुवंशे महाकाव्ये कालिदासहाती
दण्डकाप्रत्यागमनो नाम
वयोदशः सर्गः
। 'क्रोशति । थार्य (१) पुन्य , काकुत्स्यः राम', प्रकृतयः
प्रभाः पुरःसराः यस्य तेन, लिमितजवेन मन्दवेगेन, पुथ्यकेय, क्रोशः
पवारिमापविशेषः, (तस्य थर्डः तम्) क्रोशाई प्रोकदेश गत्वा,
शच.न प्रतिविधिता. सजिता उपकायाः (२) पटभवनानि यस्मिन्
तत्, उदार (३) महत, माकेतस्य पयोध्यायाः, उपवनम् यध्युवास
[010 (OF to go, Df. (श गती,
सातिपय :--
सम्यमार बाममकत्तस्यममारण। fara तारे हाय रति
पतः।) (),nto do, at and er Aff (U न्, , n to take,
..d. (Eart TRUE,
NO. 1 to ge,
৭৯। পুলক দুগfত চান লাগিল, এ তহ্য অ অ !
ধনে আসিয় সামিলন, তাহাদের অবস্থানে না শক তথা শােহ পটৰ
79. The adorable .Párna (
se descendant of a
Aubjects moving before lim, stopped the spacious gundecar
१५२
रघुवंशम्।
অধিমন্তী। নাৰী: হ্রায়হায় গীতা মৰিগী হয়
ৰি যাম:।
আর্য ঋষ্ট্রি মজলিং: বিনিমগন খুব এন
ৱা ময়মনৰিছিরীঘাঘ ৪া যায় অসাধ।
দিলি আৰী যয় বল, বল, খাজা, রান।
অgষ্ট, সি।
৩। ঘুম কম খৰ খৱৰ ৰোগকারীগ, '
নখ কাময় করা ;
অল্পীৰ মুশার অবসা, ঘন
মামীৰ লিষাখ লধীয়ালিzহলালি যধিনাও। কল
কাহিৰিলা যায় না থালা হাতু য়ামানী ।
হয় , বি ।
লাগিন ; আসা মচল হাশমি সেই পুপকে গমন মিয়া সমােখা শত *
সকল সুসজি করি খিয়াছিলেন।
after proceeding
* mile in his slowig-moring Pushpate, de
Saketa ( awr wherun Sitrughoa bad caused rogal be
silk to be pitched and fitted op.
HOTES. CANTOXIII. S. 1-पान पदम्' (विपरम) Here Ráma is represented as lan or Vilipu who once covered the sky with his foot. llence fire means the sky According to the Purina Vushpu in his incarnation as a dwarf, craved from Bull the boon of three steps of ground, ani. having obtained it, he sterred over the three worlds The germ of this legend is found in the wais, where Vishnu is a manifestation of the solar energy, and his three steps are explained by commenttors as denotiog the three manifestations of light, viz. fire, light ning, and the sun , or the three places of the sun-its rising culminating, and setting रिसादस्य । कामात । यसपाबेचा मि पनि द निधान पदे । कतन्नान। चव्याम सरोये दियोति वाताव । पारिधिभन्दा पषिच्या यस किचिदस्ति तर faमदै पदचितिहति। पारो चामना । दिलि स्यामना। कम। तम् बहन मा भुवे मिति। समारीगिरी रुपन पदमक मि frev मन्दिनथे। पभिरभि समिती रति पायी जयते'। (See Durgachhirya on Tatkanirukta) पाएम'-According to the sanskrit philosophy the distin. guishing quality of the 1412 ther', 11 sound, which the oloject for an open of sense, the ear बारमषदी रिसद भवन समेत पर पाचित,' (Sea पापा. ft. 2.-'**TR Malaya --The pills of Malabar proper, the south part of the Westera Glett, to recoverite They dug their way to the Dether world fame that darted from his person. Ansumat, the sono It is elaborately explained in the generat, chapter III. 'MEC wifi. e Soma or moon, said to have been pro . a ***, Here , quafh. fer, for 848 रघुवंशम्। St. d-titfüzet;' sc -Sagara, a king of Ayodhyó, a engaged in the performance of an mhy sacrifice, but altbeag the sacrificial horse was guarded by bis sists thousand sons i was carned off by Indra to Pátála. Sagara directed his secs there they found the horse gracing and the rage Kapıla kes: close by absorbed in meditation. Conceiving him to bed thief, they menaced him with their weapons ; he looked up them for an instant, and they were reduced to ashes by the Asamanjas, and the grandson of Sagara, eflected the recovery of the horse and delivered it to his grandfather. Sagara en de pleted his sacrifice, and, in affectionate memory of bussos denominated fiat l'ocead') the chasm which they dug. (Su #tec diítxius and Bus ; faggregore. &c) St 4 vratago This refers to the eraporstica of the oceanic waters by the rays of the sun. It is thus su in tbe Rámáyana "मवमामत गर्म भाकरस गतिमिः। पौवा रस समुदाणा यो. प्रसूने रसायमम।'' - 4 duced from the churning of the ocean ;- 'AR VAमस्याएमयूमामातु मागरान । प्रमामा ममापन सोम गौताए। (See #TIHITX, Cfcrå, w XVIII.) RT I, ITETICI Ya (ka चोदशः सर्गः। 841 St 6.mail Efter TTISRa', &c The Puránus represent “Ba má ag springing from the parel of Viehpu or from a lotus hich frem thereout, hence he is called affum. tatim, dc Che lotus also forms the sent of Brahmá, and hence he is called FAVT9a, viga. &c (1). He is called A NOT' or the first Teator, for his baring created tu, ndie, Fres, and other Prajápotis or progenitors In the Arahábảárala and in the Poránas, Vishnu is the embodiment of the 7th, the quality of mercy and goodness, which displays itself as the preserving power, the ecllexistent. nil perrading spirit As such, his rotaries desociate him with the watery element which spread overy where before the creation of the world. In this character he is called artroe, 'moving in the waters' (3), and 18 repreren. ted as slumbering on the serpent ite or 479 and Boating on the watere. Thus, ton, is the position he assumes during the periods of temporary aanhulat,on of the universe 'garapenataaz'-In order to know what a 'yo 18, we must try to comprehend the ', of which it 18 but an infinttes mal portion Ou this point human computition 19 indeed lost and rational conjecture absolutely overwhelmed A '69' is a day of Brahma, the creator of the uniperse, and consists of 4,320,000,000 buman years At the close of this day of Brabma, a mout of equal duration follows, in bitch the whole of the world collapses, is turned into one vast ocean, wrapped up in hinprless chaos, and Vishnu, the lord of all, sleeps on the torrent i, till the break of morn, when the universe is created anew and the next day (*) follows. See niefval Fitra, &c > St 7-EET &c - The mountains had wings, and were refractors and troublesome When Indra clipped the (U 'सपर परनाम माभिमध्यात सत्यते। Caig defa yu #1 Tee' (sfitz) (9) at ICT That : 1 211 OFRICA gu attier. (H) माता चागस्तान गिरीम्। संघु व्यानेषु मंयाय पचताना grati the form of a boar for the purpose of raising the earth out al The dirua great says.--"This opirere According to most of the Puráp 19, Vishnu is said to hors ascudied the shape of a boar in order to raise the submergid tains upon it, sank into the unfathomable deep from whirl she wis raised by Vishnu who took the forma of a sacrificil boar (यव) 'सहसनगाहना विषमा मैटमी वमन। सावन ai iti #marat fraaisar' fc. (See Efek 23 rue zeir fa91. dc. Alluding to the follo रघुवंशम् । wings of the mountains with his thunderbolt, hundreds ! them took shelter in the ocean, though Waináka is said to bere been the only one which escaped. terten gegurên cántart?- MTI doni eest man nuanta 1) Riaus i... AFATALET fi R87 947 e magari narx qera (P41:31 IRATI 16: FIETÀ#14 EFTER m:', &c. (See Ffrie, St. 8.-'erausgiftaka ger fc. It is said in the aimte sites that the earth was 'raised by a black boar with a ba? dred arms’-ez arte atifu FTnauiga. According to the hivio #17. Prajápatı, afterwards known as Brahms, took the boundless waters was formerly waters, fluid On it Pmjépati becoming misis moved. IIo stw the earth Becoming a boar, he took her op Becoming fa7491, he wiped the moisture from her. She beçar. the extended one goal) From this the earth derires her design nation as nice or the extended one (ava in eithir, sfa ypsi) earth abore the surface of the ocean ranga the earth not being able to bear the weight of the mod According to the flat मानाघेसंयोजनविद्रत । utisat Terima na mcHET*.** sent à uniugauti a1f4874411 ..efeat fixay ETI 078747 *** St ing passage of the Rámáyana - (1) Tis01TTIRE योदशः सर्गः। BY 'Rreth oregat: राभिमुथा सौदएको म सक्षम। मैथिली सिमाशसादि यामध्यपयत । नगमागेप गच्छनी निरौपने मा पुन.'1&c. (पाराय) St. 26-TARTA' Dályatst.-A mountainous range, descrilied as one of the smaller mountains of India proper, lying eastward of mount Meru It is difficult to identify it with its modern site. It is supposed by some to be in the terri. tors of Mysore or the country immediately surrounding it. St. 30.-Orig fugtfu' Pampa -A river which rises in the cycl) mountain and falls into the IT 27. It is descn. bed in the Ramayana 'as a beautiful lake one mile round, its water is transparent and covered with blooming totus ; the ducks and grese are playing upon the surface of the water, and the bees are hovering orer the lotus, and water-birds of radiant plumage crowded the lake and the green nuargın around it; the banks on all sides are covered with trees, and loaded with fruits and flouere, sbich waved to and fro with tbe gentle wind, and epread a delicious perfume around St 36.-HÁZAT EITTA' Allading to the story of Nahusha, a king of the lanar ace, a son of A'yus the eldest Bon of Parurares, and father of Yarátı. H 18 story is repeated fereral times with rariations in difercut part of the Mahabhá. rata as well as in the Purápas. One version of the story cars, that Nahasha was placed on the throne of Indra, when that god had concealed himself for having killed a Bribman. Na. husha after obtaining this rank uspired to the posse-sion of S'achi the wife of Indra und demueded ber to become hug a) Professor IL IL Wilsog remarks, that the mountain and the sede in ita vianity, are sail to be loova by the une appelations in the beaglbourhool of Anagunde in the Delen negatire answer. St. 37.-af-Referring to the three sacred fire colle eserel finns are mautioned, and Trh man who keps them all burniny, eslled wife, Row 845 रघुवंशम्म... consort. S'achi, to effect his ruin, agreed to comply with dis request on the condition that he would compel the great Rishis to bear his litter. Thus thousands of celestial Risbis were employed to bear the litter of Nahusha through the air. On one occasion, the Rishis while carrying him asked him whe ther he did not consider the Bráhmans and the Vedas as the supreme authority, to which Nahosha returned a He not only disputed the authority of the Bráhmans but in his pride, touched with his foot the great bage Agastrs The sage in his anger cried out-"Fall thou serpent," and Nahusha fell from his glorious state and became a serpent (1) From this form he was set free by his philosophical discussions with Yudhishthira, and received final liberation. (See APIMTY seinua, rury Y. and XVI.) The aim and object of this story is evidently to exhibit the retribution awaiting ang 4.20 who derogates from the power of Bráhmans and the respect due to them. perfetar ofculopati &c. The great sago Agastys mado regent of the star Canopus, which bears his nanie the rise of this star in the autumn, the waters of the earth are kaid to become purified. The time of the niring of the Ca**p** falle between the latter hall of jy and the first half of wit9k. i e. August. (SCA 1TTHÍTAT, PITTY, W XII.) tirely, i. c. 'afesi ap'suthern', 'znisOf liousholdal 'T74 or facrificiał'; often called srcant or afarr. ' Vand (III. 100, 185 ), (1) 2014 ( 9 TE IR *******•, *;*' q'9*** i *911 *N*7 naÚT 1969 çoamin, TIL DA *** **fore, w**77! ofer, diepet #f4* * ** inte t'vat!, fosftaf qüs ge miattiers + प्रयोदारा। PradMpmealrarlypions The firefire areter, भाग, SITE, #, and sitro The three fors: fires are the most Important and are collectirely callinा. 8. 38,33,40.-"चा पारामाम रिkिe. Thoang.RE Iorमाyिdrelt in the Dartaka forest. Ilm xustrritim alarmed the fole, and indre ernt five dprorát to Imguile him from hu prnance of trnding in a pool and forning ou nothing hut si-for 1000ream" They succeinled. and beenmr lus rites The te creatml a like through power of his renance, ind formed a secret chambre under for the fira Apearan from ahom the lale waa called धापर-१९ पचासरी माम टाक मानवाभिकम। मिति तपमा राम मनिमा माभकतिमा। मरि तपसी IMमहामनि । रामरमावि गमती जमा. अथे। सतचिनाश मामिपुरोगमा। नरम मा परस्पर- महायता चाचित घाममेव पने मिति संविधममम' मरे व दिगेम । तत गर्नु पोति मरेदेबिनिता। सालासरमा पर विवादिराम , परीभिमतकाभिमविपरामर । भोतो मदम- मायामा बामहरी तासाभरम पचमुने पौत्वमागताः। तटाके मिति नामा नमिति गमवासरमा पसिन्यो यथारपम् । मिनिसपोयोगान मुनि यौवनमाथितम् । तामा सकौमामानामेष दिव. निम्तमा । त्यो भोमियो गोतयम्दी मनोहर1&c. (रामायण, पारय काण, ११ संबं). St. 41 -'Ffrumraumat" &c This is a particular form of austerity described in Manu (VI. 23), where mention is made of the Panchatapaa, Yogi who, dyniog the three hottest months (April, Day, and June), eits between four blazing fires placeil towards the four quarters, with the burning sun above his head to form a fifth. In fact, a Togi was actually been not long ago (Mill's Indis, I. 333) seated between four such fires on A qui. drangular stage. He stood on one leg gazing at the sun and delivered to him all the torlds which have been acquisa rinus austerities in Deloliling him, and that lie woulil Jupit He prepard fire and entered it His body was consumed, but there come furth from there are Kurt **** fate YHT! fe tu erry ca: «TRY AIRWA AT #9 Sri Leic 1101: TIT. Nxirret Totes A4 0419 mus Tyr रघुवंशम् । „While these fires Tere lighted at the four corners. Then placing himself upright on his head, with his feet elevated in the ait, he remained for three hours in that position. He tua scate! Inmself cross-legged and continued bearing the raging best pe the sun above his head and the fires wlich surrounded himn til? the end of the day, occasionally adding cumbustibles with bio own hands to increase the flames. A Mohammedan traselles whose narrative is quoted by dr Mill i British Indis, 1 355, once actually saw a Fogi standing motionless with his face the ned towards the sun. The same traveller, having occuina 10 rerut the same spot aixteen years afterwnrds, found the rent same man in the same very attitude, (See Indian Wisdom, *** 101, 103, by Blonier Williams) माया सुनी'&c Ráma passed some time in the hermit.com of this rage with that and M470, during his svanderinge throast the suite. The raçe received him with greatest hindary by the merits of liis austerities. St. 45.—7 me* ACHTATR. &c. Sarabhanga.-d Erp mit visited by láma in the Dardaka forest. When be but seen fiáns he declared that lie fiad obtained the fruits of t the highest herren beautiful youth, and in this form Sarabhange, departal to bearen of Balik. So sorrera ya saa awit' 14. (err, «com).
चयोदशः सर्गः। 643 St. 49-191f&nt kia te &c. Mandékini. A river near the Liountain Chitraku'ta in Bundelkhand. Tt 61.-'etiam fiun&01 ftolae &c. Anasayt, tho wife of Atri, made herself renowned by her pious deeds. By the power of her anstenties, fruits and roots were produced dunng 1 ten years' drought, and the hols Gança was brought near to ber dwelling; and bs her interference ten nights passed without a rising of the tun. (See thiT, sro+123, 117) St. 52-1105' &c. According to the Togn philosophy d'ona 1) 18 a fired attitude of intense meditation It is the third stage of loga There are many Asanss or postures, in which the Yogi is directed to sit while he engages in Yoga, or the art of reducing or ruspending the functions of respiration and circulation. Of these dennas the fire are most important. 117., 16, * WEIRA, vann, and Dumn. Virasana 18 sitting on the thighs one leg bring in the other, keeping the bols straight, and fixing the glit on the top of the noer This 16 tranquil and quirt poature fasounr . tranquil circulation and slow reputation In tal motore the ringi pronounce inuudibly the lipniter alla de On, en meditat upon it, inorder to tranquli de circulation and nland the ILMratory mosaments St 69 - farvefuchef *' lie'in to 11 city of Sringarers on the border of Arintat man', the Cou try of the Will T* Rid of the It!
Mahat, the great, or Buddhi, the intellect, is produce It is the intellectual principle which apperta.se order, but unapprehended by the grosser senses of mantend (5) Five instruments of sensation (3), five instrument of action (3), and Janas, mind 14), are also produced by dhantárs (6) Fire elements, viz , space or ether (*1*19 the rebuke (1) The origmal Prakrita is variously called :- *27''undiscrete', or unevolved esolver. '', 'supreme'; or (3) The five instruments of action are the hands, thef, (1) The mind is the organ of volition and imagination (5) *for intellect is also terme ,fron its being the group incrce of the two other internal fistultics Tit and #, or r" ४६२ रघुवंशम् । between nature and soul. The twenty-fire true principles, as evolved by nature, are thus explained: (1.) Prakriti or Prodhána, substance or nature; the uai versal and material cause; eternal, undiscrete, infemble frien its effects; productive, but not produced (L.) (2) by Prakriti o individual beings. (3) Ahankára self-consciousness, is produced by bylo This principle is, literally, the assertion of “I”, the funct of by which the objects of the world are referred to one's sell. (t) The five subtle particles perceptible to beings of a superint These are produced by Shankára, or self-consciousness. of sound), air, fire, water, and earth, are subtle particles. Thus it will be seen that the first production of safari.com *** the original producer, is gis or intcllect (5). The purp root-principleqe t', 'rootless root ; quia', "chiel ose 'power of illusion', &c. (2) The fire instruments of sensation are:--the the nose, the tongue, the skin. the organs of speech, anus, and parts of generation, produced from the Br" thers. ere, futhigurumi and mind.
प्रयोदशः सर्गः। here meins 'to say, that, the riper is sprung out of the 1 atat as naturally and spontaneously as it or intellect is erolved out of प्रकृति or पबक्र. 'बाल मर'or मामसमरोवर The sacred lake on mount Kailas in the Himalnga mountains It is caller att Or R17840170 for its haring been created by Brahmá from his own mind Accordins to the mythological account of the Rámáyanı, the Sarayu or Gogra flows out of it, but in reality, no river issues from this lake, though the river Satlej flows from another and larger lake called txt, which lies close to the west of Alánasa In the Vasupurána it is stated, that, when Ganga fell froin heaven upon mount Meru, she ran four times round the mountain, then she divided into four rivers which ras down the mountain and formed four great lakes, sve on the cast Date on the west, **13 on the north, and 19tat op the mouth लामपनते राम'मममा किति परम्। REE मरमाईलानेट मानम मर । तहान मुलाम मायायामुपाहते। CRNI Bru go fratcrarilo Thus translated by Griffith - "On hagh Kalára's dretant hul There lies & noble lake, Wlluwe waters, made by Brahma will The Damne of Máo take Thenee, hallowing where they tlow, The streams of Serajú (all, And randering through the pluns talow, Embrace Azally', wall' &c. Sce THIC, ecc, XXIV, 88 रघुवंशम्। A SHORT SYNOPSIS OF THE CANTO XIII. Ráma and Sitá on Flying Car. Ráma has just rescued Sítá from bis enemy, the king of Ceylon ; and he and his wife bave mounted the flying ca This journey gives rise to descriptions, which show bow cloud and accurate was Kálıdása's poetical observation. The ocean, as seen at the southern extremity of Jolie much impressed him Ráma says, addressing his vifs : "Look Sítá, look l away to DIalaya's sido My causewas parts the ocean's foamy tide Thus hast thou suen, on some fair autumn night, When heaves 19 loveliest with its starry light, From north to south a cloudy pathway spread, Parting the deep, dsrk firmament o'er head. Deep is that sta, out deeper still, they say, Our glorious fathers dug thair eager war ; Following fast where Kapıl dared to lead Away to bell their charge, the hallowed steed. From the depthy suno draw. the rain, To pour it down in beundless wealth alu." From the ocran also aruay, so **, the silver light of the That run, wbus wich are now at rest." lat wind right 14 un n, anul unmeasured, and amg +, tall **52-9 from dy tedy Huhuli npull Dist's Bloit , -w furrat.t- H., 12*?$*!**'. L.;.," un!, fume Les soit 24 Vo.. .. .. 1515 161 drivind चोदा। » Beast, birds,fahre, thells, trees and florets, are all observed by Káldása Imok, Sité, look 1 thne moneters of the deep Cloon by the rirer's mouth their station kerr. Soon as the cases have reached thein, they huse quafi'd Water and fiel together at a draught Now, Rrethier shut their mouths, while pushing out From openings in their heads, high fountains épout The shells, cast pin trees of coral by the “furious **:11" of the bullostare als notice And so soon as the travellers reach the trand, they see 'uncorered pearls" upon the sand, "cast by temjasts from their ocean-beu" ilere, also, they mee "groves of betel tren, "... ..hanging the burden of their bran. che low When they travel orer the scenes in which they passed their years of banishment, Ráma sllades, in toucling words, to his distress at losing Sita; but we can give but a few lines "Look far before us, see the distant glein, Through the thick reeds of Pampá's silver stream. There on the bank I saw two love birds play, And feed each other with a lotus spray! "Ah, happy birds ' I sighed, 'whum cruel fate Doomse not to torrow for an absent mate" WAII I remember, in my mld despaip. I thought a bright Asoka glowing there Was Sita." When they reach Panchavati, he sees "gazıng deer" On the bore of the Godavari, he obeertes "troops of cranes" upward soaning Farther to the north, he calla Sita's attention to the mountain called Chitrakéta "Non to the left, dear Gitá, turn thine eyes, Where Chitrakuts': lofty peaks arise Like some proud bell he lifts his haughty crest, See, the dark care, bis mouth, and shagsy breast !
Ganges, he sees a tree with leaves of rosy red," from which by 84€ रघुवंशम् । Now like a clou in furious charge uptorn, A cloud is hanging on his mighty horn. See, how the river, with its lucid streams, Like a pearl necklace, round the mountain gleams!" As they approach the junction of the Jumns with had twined a garland for Si'tă, and a fig tree with lessee cop emerald green, and fruit like rubies shining bright between" apd continues: "Dost thou remember how the prayer was prayed For me, sweet lore, beneath its friendly shade? Now, see the waves of Jurna's stream diside The fair-limbed Gangs's heaven-descended tide! Distinct, though joined, bright gleaming in the sun, Like pearls with sapphires mixt, the rivers run. Thus intertwined, the azure lotus through Crowns of white lilies pours its shade of blue." The different colour of the rivers, after their union, seine much to hare impressed Ka'lida'da, for he uses six difterret inages in its description First: the blue lotus flower, $AR amongst the white lilies Second: "ibo dark gold shot glyrics of the drake," and tae white swans that float on Jonas Lile Turd: a line of ochro crossing : sandal inork. Fourthly and FiALI: the Jurna comes into the Ganges looking like "......the moon, whose silrer radiance steals Throogh the dark cloud that hall its fuce concesla, Or as a pw of autumn'ı clou le between love shifting reaks the blue of lexres is arra.“ And sixtluy: the cul suns of the two iteru prenin I lingo! n's loig, weito wish ale, aruan] whose de a seppuess's - SCHENTE OF THE METRES. CANTO XIII The 13th canto is composed ja fa a mixed metre (a conjunction of इन्द्राजा and उपेन्दवदा ), every foot of which consists of eleven syllables. 1st,ष्ट्राचा. Scheme,- 2nd, उपेन्द्राचा 3rd, सपनावि • Example " प्रथाम नः ब्द गु पदं विमा ने न वि गाहमा न: रवा करं वी घ्य मिय:सजा यां रामा भिधा नो हरिरि न्यु या प । Upajati is a common form of metro chtells found in the poetry of Ka'lida'ss, and one of the most rhythmical The stanzan from oth to reth.are composed in the metro qumes, every foot of which consists of furtren syllables (See page 210) The last stanza is composed in the metre uffit, every fwt of which consists of thirteen ryllables Scheme,- क्रोमा मछतिपुर गवा को त स्थ: म्ति मितन गममतिविहिनीको मायः भारतापनम
se
रघुवंशम्।
THE ARGUNENT.
CANTOXIII.
বিমান চীশালী ম ম মামা ভী **
र तिार विषया था;-
(१) मैतममुरिमाम। (क) मगरमताता मुरा।
iframपि-मामा माम् । (७) मिपी: eurvaiter: Imms
सम) ने भी Hintent PELuikr
म. (} frभी समान होम्। (५) मा
निगम I te) TafRATr-r-fea-tra
AIMIM पानाम मा घुगर) (१९) मा एमा
मौwk: frym मा (1) Matan vi
4। (.my papalAamNatr
Finा। (१) AMAR CHAIRMAN
nि (otentiaEntri"
AIR PERIMENITMarit
Hum Romitratanis
(
Rufterweater hit
terror remain angramin am
3. .. ..xiere. tutt
...ma. ....... unt
{............. Maiamenta..."
.
रघुवंशम् । चतुर्दशः सर्गः। भर्तुः प्रणाशादध शोचनीयं दशान्तरं तत्र समं प्रपन्ने । अपश्यतां दाशरधी जनन्यौ छदादिवोपपतरोतत्यौ ॥ १ ॥ सनीनं मधिलान्यायाः सौन्दर्यसबखमहानिधानम् । समारपीरहयोः समान रामस्य बन्दे स्मदीयमास्यम् । १। भरिति । पच उपसनाधिष्ठानाननार, दाभरपी राम. ली, उपप-(1) नरोः थायवक्षस्य। उपप याश्रय इति निपात, दात् प्रतको (२) ते म्य। "वही तु प्रतिक्षता सबमरः । भांग पसरपस्य, भयामात. मोचनीयं (२) दशातरम् परमातरम् । पयायो दलाते रमादमापि" गत दिव । अपने मामे, जमन्यौ कौशल्दासमित्र, तोपरने, यमं युग. पत, धरमताम् । हकारित। १। suminोस भ मोरमोर पारयो पताम्। । राममोहरान। T10 ( Optokill, actt. ( for पा (९) tur. afendation totkal .
• nhatarrammam ratri mmtarain Maration हरा • t wr.rainertNiminal Rel-terrimators mat- AMER | Anmom बाmausiness बोललामीमा 1. Nesty'll lmononcer at that place their mother, sadly mattonella to iba death ar diar husbasit Kiket l'ind antipolling ing tree home bacen, cut gloom 4.377 1-3 GIFउभानुभाम्यां प्रवती, हवास थाक्रम विक्रमगोभिनीती 'विस्यष्टमसावतयां भी wixTARNITINESमाः जातो अवस्पर्मसुखोपलभात. .मावि सलमान वृत्तवको, पतारी इतमाम विमोमिनी, बिगै माया मारमान बसी मिा 'पसमय बितम्" इमिदिवा सस्पर्शन अत् एवं तस्य उपलन्माद (0) अनुभवात, int.! I1ivrutt PE --.-..'
चतुर्दशः सर्गः।
१०१
• १. थाम तो हतारो किमोमिनो तो उभो मायो (माया)
पधावत रिस्पष्ट नहटो, (किम्नु) सूतस्पसुपोषलभात तो।
१। सा पाय. घामयां, तो। किमेव गोभते हि रिकममोभिनी।
बाचातर-उभे तो महावस्यो, घातन्यो रस्यादि।
। दानों कोरया ममवा र मयनमविले. या पाटिरामोन
यथा पादपमतमपि पुष १९ शशाक, कैह पुदैपमित बिलच.
दभाव तन सम्भव चोऽय ममे नि शानबतो, रति विस्टा । पुत्रस्य.
सुषम्य पिलच पसभापत्व या भारते -'द्वारो हिपदो श्रेष्टो गौरिहा प.
पदाम्। गुरुगरोयका पुर्व पrat पर वस्यमांन रुचतर म्पनों
भी न विद्यते। इयाट । 'ययाक्रम',-प्रबडाग कमेप चरणनितो' पति
हम 'सतम्पसमापनशान'-'प्राक पुवातिानसुपथ परिचितत्वात सत.
एष समापनुभा तथान जातो' रात दिनकर ।
। माडीविरमानी वायकराया 531
का पतन : माछाल शारापिट निदेन
मा म पnि हानिक ( निरा)
अन्।ि
2 The two prilgers the destrorers of their ins and looking
glorinusls valourous boked at the feet of these respectivo
mother who with their eyes fuffused with tear, could
carkly me them but knew them up the pecularly pleasurable
senvatiou of embracing a son
पानन्दः शोकनमंशु वायः
तयोरशोतं शिगिरी धिभेदं ।
गङ्गामरम्बोजनमुपातप्तं
हिमाद्रिनिस्यन्द हुवावती:
२. घामद ति। हरी
मारी चादर तिरा
mer, odilthe malhartered tears of delicat galtimes
I
.
GR) मि, सर.to/core, Rafi,) भिEto bnak-for
in Career
५frretmlater
it extra
Mini..... niti
retre ...mrrittent arr"
*.antn meer ne faitri vart
mittee mer from
marath trent arth
M.in.comrani
• marrt Triml
freere are attrrituati
rrrrrrrrrnamarin
3. do owl torrent domenlieg Froen the Iti-f!sva posa!
thrench the hatarrame atthe areintsasurariver
their scalding test of griet.
से पुवयोनेंट तशस्त्रमार्गान।
आनिबाने सदयं स्पृशन्यौ।
भिन्न भिन्दामि। भिनन्, परिनामः अनिता अभिदत- मोन, भि
नाम-नाम, दिन मतसविमंद। पर-भिपते ।
वा
-
चतुर्दशः सर्ग। --- अपीप्सितं चत्वकुलागनानां न चौरसूशब्दमकामयेताम् ॥ ४ ॥ । ते इति । ते मातरौ, पुत्रयोः व्यड़े परीरे, नैस- पक्षाणां राक्षसप्रस्त्राणां. मार्गान् प्रयान, याहीन (१) सरसान् रव सदयं स्पृशन्न्यो, क्षचकुलाइनानाम् ईप्सितम् (२) एम् थपि धीरसू (२) वीरमातेति शन्दं न धकामयेताम् (8)। धीरप्रसवो दुखतु , रति भावः। ४। है पुत्रकी मंतशम्ब मागांन पादान र मदर्य स्पमन्यो पच. वाहनानाम सितम पपिशष्ट कामयेताम । पाचागर, - ताभ्यां मदय स्मनोया मितोऽपि बोरगद न उपाध्यता । 'पाटcि-मामा मामा पा यमदयभान पास में रहा कि अपचिहान IRRORI मशा कथे मस्यभार मध्यभार । 'पो'HA &c-सीय परमवाधास्पदमावर. पुजमोना यापम कामयाई सामा पानि बारमर हर रति तोमि । पुषध f ममीमा मानना गीय, रतिभा । मना समिorr43 -4marelat(TIRANE at areatms final [0] (Urtogo unidiat (ईसो, प. sie.) ) <re to obtain will eithe dewderz: re from, 1. (0m here.ets logefer to direwere MonR...RANTERTitle 4. The mothers, ishile tenderly touching the wounds in ed on their bodies by the weapons of the Ráksbas3, 78 (ther were yet fresh, desirel not to be the 'mother of the brime though that proud distinction is much coveted by Kshetrisi ५। कशावति । व्यावइतीति व्यावहा. मर्तः स शावहा) कोपकारिणी, अतएव व्यलक्षणा व्यहं सोतेतिसं नाम उदीरयों । 'पलपा-यानर पत्यु नाम, परम् Wireer भवयी वैपन्यमानीत इति बामनी दुलन मुचितपतोय'भप्राय' दकि () (1) * trouble, up to bear, with 1, to produc.. 4. (991). () ír, to send, with a to utter, Ft अभक्तिभेदेन ववन्दे। स्वर्गप्रतिष्ठरोत्य नेग यथ वैधयदर्शनदुख ५. भीमावदा चलासपा मौसा अनि म माम पदोन्न। (asi),-यत्तिापरवारिमारियान(RE to rombipe 808 रघुवंशम् । wonten कशावहा भर्तुरलक्षणाऽहं सौतेति नाम खमुदीरयन्ती। खर्गप्रतिष्ठस्य गुरोमहिप्यो अभक्तिभेदेन वधर्वबन्दै ॥ ५ ॥ (२), सर्गः प्रतिष्ठा यास्पदं यस्य तस्य वर्गस्थितस्य. गुरोः श्वसुर महिथ्यौ (३) श्वश्ली. बधूः स घा, "बधूः खुधा बजाया" सूचितम् । १५ मर्गमतिमा गुग मरिया निमिटेन ववन्द। । दोरधन्या वा महिप्यो ववन्टाते, पति वाच्यातरम । टिमकर । 'प्रतिमेदैन',-म्पया भरा। vि Unadiatirien aff. (मडिपी).
चतुरंशः सर्गः। कृरं महत् । 'पासाद्र नाइन एक का विमानोडा' ३ কলিয়ানির নাম উল্লেখপূর্ষক বধূ সীগ স্বর্গীয় গুফর (দশরথের মহিষীকে সমান अनिचिनार दहित 5 Saying that she 12 the anfortunate Siti who had been the cage of all the trounlen of her husband, Sítt bowed with equal reverenee, at the feet of the queens of her bire (गाय) now in heaven उत्तिष्ठ वत्से ननु सानुजोऽसौ वृत्तेन भर्ती शुचिना तवैव तीग इति प्रियाही तामूबतुस्तै प्रियमप्यसिध्या ॥ ६ ॥ ६। उभिडेति । ननु वत्से । उत्तिष्ठ, यमौ सानुजः भत्ती, सय एव शुचिमा रत्तन (२), महत् कृष्च, दुख तीर्ण. (२) तीर्ण- यान, इति प्रियाई। ता वधू', प्रियमपि यमिथ्या सत्यं, ते श्वश्वौ अपतुः । उभय दुर्य घम् इति भावः । । ननुमसे। टनट, पमो मानज मनांतर पना बन महापौर प्रवाह तामसतमाप पामच्या ऊतु । माधानर-या मा ताभ्याम निकचे। । 'नन सानो' -'मलचोय तहले पनि सिपमण, सेम साचार, मान मनम् उत्तीवान मनु म दिपकर बधारणाः। पतिव्रता मिरासच. REL तारमहरमौत माम्न कारा मयन, नवाचा,-म्यानपाको बया माल बाहरने विकात्। पचम हि तन पतिमानुस ममो.tian पर भारत -भाया म वि भाया मन झारपात। •मा (0)untolera (to croes, nat, मपि पांमध्या',-सत्य प्रियं च बाका लीकै दुलभ, घ,-fra । सानठे, मावशी ब८ कमरियशनको । হইয়াছেন, সে কেবল তোমারি নিস্পাপ চরিত্রের গুণে, তাহার কৌশল নি। 6 Rise, O child, it was the puuty of your character, that D) T with # and 47, to begin, att. () to pas enabled your hasband to extricate himself from the great danger orer, tunádi affix; by which persous are extricated from s', ४७६ रवंशम्। छ'-विषम यनवामादिदुःखम् इत्यर्थः । 'प्रिया'प्रियवचनयोग्बा, पति मधुरसभावा सोता मनसोकात मरवाक्यमेव सर्वथा तोति भावः । प्रिय हारि च टुलंभ वचः'। पतएव लोके लोकपिलानुरञ्जनार्थ मायण निय प्रियवचनं प्रयुज्यते, पत्र तु प्रिय सत्यञ्च वायं प्रयु तम् इति 'दपि'-शब्दार्थ, उनाच मनुना,-'मत्य यात प्रियं ब्रूयात् न वृथात् सन्दमप्रियम । विर नामृत यादेष धन्य: सनातन.' इति । মিষ্ট কথার পাত্রী সেই সীতাকে এই মিষ্ট অথচ সত্য কথা কহিলেন। which befell him, thus tvas she who deserred to be sweek's spoken to, addressed truly and yet lovingly by the queens अघाभिषेकं रघुवंशवोतोः प्रारब्धमानन्दजलैर्जनन्योः। निर्वतयामासुरमात्यद्धाः तीर्थावतैः काञ्चनकुम्भतोयैः ॥ ७ ॥ ७) यथेति। यथ अनन्योः, थानन्दजनैः प्यानन्दवाय, प्रारव्य (१) प्रक्रान्तं, रघुवं पाकेगोः रामस्य, व्यभिषेकम्, रद्धाः तो यः (२) गङ्गाप्रमुखेभ्यः, थाहते थानीतः, कापनकुम तोयः, निर्वतयामासः निम्पादयामासः। dithculty, sc. (att).
चतुर्दशः सर्गःः। चननदी. रानन्दले. प्रारमं रघु शकतो: पभिषे वम् धमाय. हा. शोधांताधमती मियामाम। । गागर-मनसे पचभिषेक: मायाः नियामक । भकारों फुल हदये नगयो रामशोपरि घाम पानदाधारा सुमुचत सा एव मारधाम Rधमक्रिया बभूव, रति भार ' &c.-अभिषेकमाल रिचापिचमाम शिरमि काधमादिकस्थितानि मी. मोजलागि पुरोहितामान्य सामन कतिपुरुषादिाम यथाइम टीयमी, रवि TV मगंशियम । । पर, मनोपरापानमाकरन इनरक बापत्र शाजियाका আয়া হল; যা অনাতোরা সেই অভিষেক হর্ণকুতি তীর্থলে সমাপন ररिनन। 7. Then the coronation of Ráma the glory of Raghu's race, commenced as it were with the tears of delight shed by the mothers, tax consummated by the aged mimaters, with water brought from holy places, in golden jars. सरित्समुद्रान् सरसीव गत्वा रक्षःकपीन्द्ररुपपादितानि । तस्याऽपतन् मूर्ति नलानि जिष्णोः विध्यस्य मेघप्रभवा वापः ॥८॥ परिदिति। रक्षकान्द्र, सरितः (१) गडापा, ममु. कान् पूनगदीन, सरसोः (२) मानसादीच, गत्वा उपपादितानि (V उपनीतानि शानि, जिष्योः नयशीलस्य ग्लाभिस्थप गण प्रत्ययः। . [JOn to ge, Thundh af. (मरिम). (९) to go मुम unidiaf fers traf (erसो) १० रुप, पद to sor (for au. (पादित "कानमनोमाना मीनभूनावानापनan स सपनीति । रामः तपणिवेगविण्या नियमित रपयापपि. एतराम (१) यवत, शनीयः (२) तावत् र पूर्वा रघुवंशम।। सस्य रामस्य मूट्टि, विन्यस्य विन्या मूर्ति मेघप्रभवाः कारः यपतन्। रस कपीन्द्र मरितममदान मरमौर गत्वा उपपांदितानि जम जिलो तस्य मूर्हि विध्यम्य (मूर्षि) मेघप्रभवा पाप व पतन। बापानर,-अपपादितः मले: मेघमभवामि परिव पक्ष । ८। यथाविधांगमे नवमेघनिर्मुशा: जलधाराथुते विन्यगिरिवियर निपतनि, तथा अभिषेककाले कानकम्म निर्मुक्ताः तीथे ननधारा पत्यु शिरसि निपतनि सात विदा । समय रावते भद्रपौठे स्थित्वात्। पालाश वियगिरिमाममा । আহরণ করিয়াছিলেন তাহা জয়শীল রানের মণ্ডকে ধিক্ষ্যগিরির শিখরে যে 33 दिन। 8. The waters, collected by the chiefs of Rákshasas 27! monkeys, from lakes, rivers and sens, were poured on the be of thu victorious Ráma, like showers from clouds, summit of the Vindhya mountain तपस्विशक्रिययापि तावत् यः प्रेक्षणीयः सुतरां वभूव । रानेन्द्र नेपथ्यविधानशोभा तस्योदितासीत् पुनमतदोपा ॥८॥ on 7 . মু, মনু সমােন সময়, গো (1)gmatermara.. Hereferriv चतुर्दशः गर्ग। य . - . भोभी, गा पुनरात गाम पोयः पम्याः मा पुनराहदोया रिगमा पापीत्। (BIRAमोवापि स्तरावचीय. मातम गर्जन नेपालमा पदमा पुनमदीश भोत् । सहमिनी वेश, refen, nा। गणमेय. जगविधान, नगपा मोमा। पुनह (नाम) दोषी या मा।तिया राजरनेपरधाम गोभया पुनरमातीपणा पयत पति पायानरम। या विचितम्य विषयस्य एन एन पुत्रदोष, तथा भार. गुन्दासपुर मोदविधानम् एव पुनरदोष ति गम् । प्रत्या अभिराम व रामदरे परोपि भटाभाटिलापममी म्यचीमत, किं पुमार सुमदी राजवंश इतिभा । उसाथ माफमले,-'मरमिजमनुवित्र भधर्ममापि भलिममपि दिमागील जलचों नीति यमधिनममी सपीमापितमी किमि हि मधुराचा मान मातीनाम्'ति। दिनकर. व्यायामपा.-'यो राम तपमिका वेश शियया धारापि, हात माक न्धन, सतरा भम, दर्भमायोऽभूत, लय रान नेपथ्यव्य, अलारस्य, विधानेन या शोभा मा दिला कथिता, पुनरारदोषाभिधानी दोषी या तारमी मात । सापसमाभिवशीभया पनेपथ्यमीभाई गुम पामतेऽपि यदि सा शोभा बर्गत रिपोमाय स्थादिवर्ष। । তাপসের বেশে বিনি পরমণ হইয়াছিলেন তাহার রাজবেশবিন্যাস- নিত শােভা যেন পুনঃ দোষের আয় লক্ষিত হইল। 9. To him, wbo appeared 50 grcecdingly charming. even in his gab.of an anchorite, tbe splendour of the royal dress was redundancy. स मौलरक्षोपरिभिः ससैन्यः तृय्येवनानन्दितपीरवर्गः। विवश सौधोगतलानवम् उत्तोरणामन्वयरानधानीम् ॥ १० ॥ .
भिश्च सह, सौधेभ्य : (२) उद्गतलाजवर्षाम् उत्तोरणाम् धन्वयराज- १.। सेन्येन सह ते इति समन्ध', मुख्ययोगे बाबोधित। या सर्व पानन्दितः पौरव: येन, स । मौलाय रघासि च रयशने, माय शनिनादन मशानामारेन, नोशारनी शेष्ठ बनवदनामशेउमाना with triumphal arebes, in atroyal) procession composed ofagat 10. He entered his ancestral capital which was adore ministers, Rakshasas, monkeys, and troops,amidst the rejoicine of the citizens delighted with , sounds of music, and code showers of Lájas ( friend grains ) throwd from surroudurg एवं बाघोद्याने अभिषेकानन्तर राम कुलराजधामीम या पन्चगच्चम, राजमागां सन:विचित्र तीर पनीमन्न, मालगायमादपोतः बार विदर्भ, डाकन, नियमनाइमा मरित ठिनिक [..) (१) aroot, dc.rial.phstarsi Bc. रघुवंशम्। १०। स इति । सः रामः, ससैन्यः, सूर्यसने थानन्दितगै वर्गः सन्, मुले भवाः मौला: (१) मन्त्रिद्धाः, सैः, रक्षोभिः, परि धानीम् व्ययोध्यां, विवेश प्रविस्वान । स समन्ध ताम्वनानन्दितपौरवर्ग. मौसरपोरिमि(स) सौ तलाजवर्षाम उत्तोरयाम् धन्वयराजधानों विवेश । ভদ্রনালি বানী বাঘি যান, মা, ভবা নাযা; যথা, ৫ वाधान्तर,-तेन समभन तूथ्यसनानन्दितपोरबगेप सौधौरतलामा सत्तीर अन्वयराजधानी विविथे। प्राविशत, सदा मन्दिा रासेन्दा: कमौन्दा सैनिकाय सबै यथाक्रमं धर्म . परमहर्षक पन्वभूवन, पौरयोषितय सौधशिवरेभ्यः पाधारखा. लम् पर विविपदार्थ বিপােতি নিৰংশের রাজধানী অযােধ্যায় প্রবেশ করিলেন;পুরবাসিগণ houses. (1).
चतुर्दशः सर्गः। ४९ मौमिविगा सावरजन मन्दम् आधुतवालव्यजनो- रघस्थः । धृतातपतो भरतेन साचात् उपायसंघात व.प्रहदः ॥ ११॥ १५ । सौमित्रिणेति । सावरजेम शत्रुघयुशन, सौमित्रिणा लक्ष्मणेम, मन्दम् याधूते बालव्यजने घामरे यस्य स , रघरयः (१). भरतेन तातपत्रः (२),रवं चतुः रामः, प्रयद. साक्षात् उपा. यानां सामादीनां सहास (३) समरिरिवः, विवेणेति पूर्वेग सम्पन्धः । ११॥ सायरन मोमिविया पातमालयजन , रचस्प भरतेन तास पद, समसामान यमघातक (विंश)। । 'रजन बत मावरक । Vतम सातपय यम, म । पाचार-पाचनबापजनेम एम Vतात व रामेछ, उपाय- मघात(fa) मरामा त भारच मतिमन रागयचयमा तदा NEET८ । किसाधा हमरादि रामारामा पप Bानियो । "। र सोम न, ए. NEER बहिरम, - ENER, CIRRITTEN (पशम ,रित) 11. Whilet Rement within the car and Lalthmaps and lus younger toud gently Raring torrier irture Line Bharata bid over his lead the rural um'ella, thrill - । . । २१00macar Prostar,....(fronth Wrder uml"s, frra oretects, torrotect,.4(म.tastritin १ .
रामधुमासस्य राजि: (१)रेखा, चनात् निरन रातमेगरा सुरोऽपि पनियतासमाधियः। “म प्रोपिते तु संस्तुयोग Ruriamar Ranar.xnant : मानस १२ रघुवंशम् personifications- of the four powerful measures of fogalı { साम, दान, भेद and विय). प्रासादकालागुरुधूमराजिः तस्याः पुरो वायुवशेन भिन्ना । वनानिवृत्तेन रघूत्तमेन' मुता खयं वैणिरिवावभासे ॥ १२ ॥ १२। प्रासादेति । वावशेन भिन्ना, प्रासादे सयं मुशा तम्याः पुरः पुया, बेयिः (२) ष याभासे । प्रमोधयेस्" रति हारोसः । (रपूसमेन' पाठः)। १५। आयुन भिशा मामादवालामधूमरराशि मात माया पुरः सिमामे। "KIRA ramta Hinाम ear tomai aat वाचान,-गयार मिया समाएकाहyear. Sr.varta..Maralutatunxiety. 44141-04: 4t पाया 'रपूर --- धनुर्दशः सर्गः। ३ - . • भकानि मस्कारादिक न कते सोम प्रमोचति, यया दर्पणे,- बासी भिदेशव काप्यावापाच समान। तपाइ पेलमालिन्यमेकपोधर रिता पतिाररहितीसाधान रामपिरिपोषणीध्या एतायत काल योभा निरुवा पामीन पर रामसमागमात् ममममा नाता, ति फलिताय । 'या देशानरादागती मायकी नायकाया. बेखौ माचर्यात' रयादि दिनकर । कामा महावि ब्राम्म ३३ अबउ ७ वाजविको एन, বোধ হইল বেন বহু রাম যম সাস হইতে এতগিনম করিয়া স্বত্তে সেই নগরীর ति रिशासन । 12. The column of smoke ascending from the pile of burnng black sandal within the palace, and dispersed by the wind, appeared like the braided hair of the city, let loose by Rama the best of the Raghus, after his return from exile. प्रवथूजनानुष्ठितचारवेशां कीरथस्थां रघुवीरपत्नीम् । प्रासादवातायनदृश्यबन्धः साकेतना-ऽचलिभिः प्रणेमुः ॥ १३ ॥ १५॥ वजनेति। वजनैः धनुष्ठितपारवेषां छत. सौम्यनेपथ्याम् । “पाकल्पवेषौ नेपथ्यम्" इत्यमरः । कर्णरेषः (१) खोयोग्यः परपरयः। "कर्णरथः प्रवहसम् डयनं रथगर्भकः" इति यादवः। सत्ररथां रघुवीरपत्नी मीता, साकेतनार्यः, पापाद- वातायनेषु दृश्यबन्धैः लष्यपुटः, एललिभिः (२), प्रयेमुः । 10) ) **), from ear, tfn aft, and res car (teki काया रा.कमोतिरामौरपतिकारी एए, पदमाग दी रस्तुभी ः। स सामोप्या पदेन सी - यूपया पारतं (२) मनातमम थरागं बियती सामग मध्यरी. मोगका बारकलेन, भियत्यय की रपय, पामो [४] (१) मा the wife off, al. (१) मन perpetualls म्फुरत्यभामगडलमानमूर्य सा बिभती गाश्वतमहरागम्. ररान शुईति पुनः सपुर्य सन्दर्शिता यद्भिगव भा ॥ १४॥ रफ रदिति । स्रषभामलम् पानसूयम् (1) . संपुर्य शुति गन्दर्शिता पुनर्वशिमतेव रराज । "दोष. १२) मन to make clear पाल al. (Kafमा.
चतुर्दशः सर्गः।
५
१७ मा (मोता) स्फरनमामलम पानभ्य मात्रतम् पाराम भिती
(मतो) मां सपा पनि सन्दभिता पुन. पक्षिमता परराजा
१. प्रभा माल, करण प्रभामा स्य, कम्पनिहाडि
महा। खम्य से, तो वाचामर,-काराग, विभत्या तया मंत्री सदाँतया
विगतमा परे।
१४। जयादशम चम पारागं धारयमो मोता तस्व बारागस्य
वालना प्रभाधेन तथा स्यातदेहा परत पा सा पामरहिमनाय
पुनरेव पांच कविता सती ज्वलता प्रभान न्यानदेला दिदीपे।
परागप्रभामा ब्यबदनालयभामण्डल मित्र सौता पामेति भाव ।
'मपुप्य निजगष्य, पुरवामियी अनभ्य , रति यायन कियाग्रहणात् यौँ।
'पमयादतीराय परपुरुषसी पांचम स्थान, ति पातिमय शामिति
कचित्त चारिवाना। नमूबाटत्तोगाराग. पन्यपुरुषसई मलिन , रति
माद्र । रागस शातत्व यथा रामायणे,-'परागय धोताये ददौ दिव्य
पभानमा।
भन्यत्यतेवरागेशोभा वा कमलानने ति।
..
मौन बसेस याम अका यत्रा का
হইল বেন তিনি পুনায় অগ্নিমধ্যে প্রবেশ করিয়াছেন আর তাহার স্বামী পুরবাসি-
গণের নিকট তাঁহাকে শুচিব বলিয়া যেখাইয়েছেন।
14 Haring on her body the Derer-fading ointment, a gift
from Anadogá, which beamed forth lustre on all sides, it seemed
as if he had again entered into the fire (by which she was
tried) and her husband was presenting her to the citizens as a
person of prored punty of character
वेश्मानि रामः परिवहवन्ति
विधाण्य सौहार्दनिधिः मुदृष्ट्याः ।
वाप्यायमाणो वलिमन्निवोतम्
पालख्यशेपरय पितुर्विवेश ॥ १५ ॥
ITarta
८.rafurcा। srksheet
पोपीरामीमा सिमा 'म'
मरन रान मिन, रक्षा r retनगरकर
15. Rama the well-spring of friendship, haring promije/
(1x) () FTE friendship, from 95, aff and for
rani
". SEE TRA MAHAre
Preferrete Hritish
In ture. ) Taristi
wिen, cere.).FEETrire. ft.
भनिगा (1) म TAREERE
। माया तिर ।
alerature
१। Hurt-marrioritreetint.*
neeta ne Im, Hary taaratram
sutari... Murtee refunerature
मममन्दम, नाम feता नमो भार, स्कोर
rta पाठानरम. AMRUArt
"। निदर. रहर वाला BM
मार मलिन, THAT MICR AIR निरिक्षा
his friends with well-furuished mansióws, catered with tears
fmm fa, vrto hold, fá af (t) aft around, as to corer, for at
(१) थि, अप (पुरााद) ल्यप् aff ,शापयनि। प्रशाश्वत् । : पश्चिमत् ।
(भा, लिम to write, Ct al. (५) नि in, किन to drell, पत्र,
यंदापाय hoiral toot, सानम् al.
(१) वा tcars
चतुर्दशः सर्गः। १७ hie esca, the apartment furnitlied with asspicious things, his father of whom there remained nothing but a portrait कृताञ्जलिस्तव यदम्ब सत्यात् नामयत वर्गफलाद गुरुनः । तच्चिन्त्यमानं सुकृतं तवेति नहार लजां भरतस्य मातुः ॥ १६ ॥ १६ । कृतान्नलिरिति । तत्र निकेतने, तालिः सन्, रामः, हे प्यम्य ! नः गुहा पिता, वर्ग. फल यस्य तस्मात्, सत्यात्, म समायस (१) न भवान् इति यत् तत् यमशनं चिन्यमानं (२) विधार्य मायं, तब सकृतम्, इत्येष प्रकारेण, भरतस्य मातु कैकेय्याः पन्जा (२) महार पपानयत् । राधा प्रतिज्ञापरियामानं वर्गसाध. नम् इत्यर्थः। भरतपयं तदपेक्षयामि केकेय्यनुसरणयोसनार्थम् । (राम) Bाल (ना, हे पब , गुरु गफबात सत्यात्म अभप्यात (इति) बनवत् चिन्त्यमान ता मुकदम, इति भरतस्य मानु. समाचार १।त. पल येनस.। वाचामर,-तालिमा (राम)लमा १। यि मात.! पिता यत् १४ोकत पालयित्वा मरूपी परमा मांत लभ तस्य कारचे विचारमा सात तथा पुरा तकारकत्येक भासते Std (1) भए (दिरादि) मम्मति। मन भरध मौत। बध ! &c. (रभार)-भयते। भास। बम । ...(२) nि to thin, (कपि) हाम-मयति । नियन। INHEIRL &ca-पित्य है। पचाना &c. (Erw to be ulame, and ziyaf..
Mirre..P-Inager:00:Herorkhet with.antalatcardLE.... [१०] (२) सम, वि, थाto hold, nai. (सविधीयते पति सविता (२) चरtogo, with eप, to serre,-पादि। •r... otherittinik ..................Rem १२...xetat .१५४+ ren १५. tet....Are ....... Arter १५....He irri" ........... tutorism Therityt.r:::LEve....OEntrit MB तर्यव सुग्रीवविभीषणादीन उपाचरत् विमसंविधाभिः । सहल्पमाचोदितसिबयते क्रान्ता यघा चेतसि विस्मयेन ॥ १७ ॥ १०। सति। गयीयविभीयवादीन्, संविधीयन्ते इति से- विधाः (१), भोग्यवस्तूनि, हबिमसंविधाभिः, तथा तेन प्रकारे एन, उपाचरत् (२), यथा सरल्पमात्रेश रामाय उदिव. सिजयः ते सग्रीवादयः घेतसि विस्मयेन प्रान्ताः व्याप्ताः। पात्योपनि प्रत्ययः पपता पधारोत, पारिाम, पारिपुः। पचाfe.
चतुर्दशः सर्गः। इ . कानवान, ति। १७। सदीविभीषशादीम् सिमर्मविधाभिः तथा एव पापरत यथा मंकपमापीदितमिइय ते पैतमि विनयेन क्राना। १७। सुग्रीव विभीषचय तो पादौ येषा से. तान्। भकपमा सदिता मिहि. येषा ते। वाचार-(रामण) सुपौषिणादय तथा पाचन च्या विमान सकपमावोदितासहीन नान पेनसि १। ये पल पोपविभीषणय. देव कामयने पलोविन प्रभाव तदेव सध भनि,पतए मानस यसभनन भोग्यजतिन तैषा विभीनपादन म ममत..किन्तु रामप्रयवत सत् चमभाव्यमपि सम्बभव, त्यभाय । पप जीविकम कम्पपलौकिकम्यवस्य धाधिक साचतम् । शयनाथंचमी- द.-'मायाविपररावतेरपि ये नदीये २ सन्द मेम्नलित विमा योभा. इति । गमयम मचे कल्पनातीतामपि उपचारान सेजमाना परमविधिता' परिति मलता। ১৭। তিনি মাসকৃত ভােগ সুশ্রীব ও বিভীষণদিকে এরূপে पराजि मागिलम, बस अमाएक नव पदमावल निकम की पिटी मिस मानपान विपिउनाशिनन । 17. Sugrivn, Vibbishana and others, though able to gratify whaterer desires arose in their ininds were struck with wonder at the manner in which Pána qupplied them with articles of comfort made by human art मभाननायोपगतान् स दिव्यान् मुनीन् पुरस्कृत्य हतस्य शवोः । शुथाव तेभ्यः प्रभवादि वृत्तं स्वविक्रमे गौरवमादधानम् ॥ १८ ॥ १५ गभाजनायेति । सः रामः, समाजमाय (१) भिन- न्दनाय, उपगतान, दियान (२) दिवि भवान्, मुनीन यावादीन, . .
स. (राम) सभानमाय उपगतान दिव्यान् समान पुरसय समि
'१८ 'वविक्रम गौरवमादधान,-विजनस्स राव यस्य पक्ष्यका
चिमुरमविनयादीनि वदानानि विजंतुः रामस्य विक्रम सायम् एपोसयामा
उिनि यग्निबनाई ममाग निरा विपि का कवि
भूगार निश्ड (बारा) समाधि मौवनइडारा 1 मिनन, अस
birth, fc, of huo vanquished a lit. kulled ) fou (ries), which
मुरित्यर्थः। पी प्रभारी रामस्थ य. वन विभुमयिनी समनदममवापि
18 After paying obeisance to the celestial sages who
88.
रघुवंम् ।
पुरस्कृय, हतस्य धोः रावणस्य, प्रभवादि जन्मादिक का
गौरवम् उत्कर्षम् यादधान, उत्तं, तेभ्यः मुनिभ्यः, शुश्राव शुरुवा
विजितोत्वधातुसत्कर्षः व्यर्थः ।
मौरवम् पादधाम तस्स भनी. प्रभादि इन तेभ्यः एथा।
१८१ तेन एव,बै, ति बाथान्तरम् ।
मनस्य निता ति भाग । प्रभवादनम् पन तरकाएकथा अनुसार
বা তাহার নিজ বিক্রমকে গৌরবান্বিত করিল।
come to congratulate him, Ráma heard from them acuan's
redounded to his own glory
प्रतिप्रयातेपु तपोधनेपू
मुखादविज्ञातगतामासान् ।
सीताखहम्तोपहतायापूनान्
रचःकपीन्द्रान् विसमम रामः ॥ १८ ।
१८। प्रतीति। तपोधरा भुमिय प्रति प्रतिनिte
Courate ne... ). () fatari,
fraternitaram.
पतुर्दशः सर्गः।
११.
तेच सग्स, सखात् प्यविशतः एव गतः पईसासः येषां ताम्,
अनन्तरं सीतायाः सहस्त न उपहता दता चयापूजा (१) उत्तम.
भावना येभ्य : तान्, एतेन सौहादातिश्यः उक्तः। रक्षकपीन्द्रान
मः विससज (२) विएएवान् ।
१६ तपोधने प्रतिप्रयानेषु सुपात पविज्ञानगताई मासान मौतासहनी.
हताग्य पूजान र कोदान राम विसमश्यं ।
१५॥ वाचातर-परिचालमताईमासा सोतावहतीपहतानापूना: रघ.
हपोन्द्रा. राम बिस सचिरे।
१९। 'पवित्रालगताईमामान, '-एका मनमा अनुष नवं भवम
उत्सबर निविनको तालिकानमपि मामा काल न जाताना रस्यर्थः ।
मोतामस्तोपतामापूजा-परमात सहदया सोताहान् उपधारान दवा
दुतिरथम मान सम्मान रप कौन्दार गम्भाक्तिमतोदयं । साम्यपि परि
चारकमाक्षेषु मारलेन पूनादान प्रतिनिभरमूचनाम। सिम,-वदेशान
पनुम पामैने।
साबिन लिगम,मिनि पानोरक रियलिन ।
एRY भानामन नामारिबारसम, बस
मौसमाजमा मन बसिया लिन ।
Aner the departure of the races (10x lit. harins
aurlarities for their wealth), Rima lade ad:en to the chiefs of
Reklanna and monkeys, who anconsciously pued a fortnight
in a state of enjoyment, honoured with the chcicest fent
from Site's own hands
19
[Realist, from ar, and real. and l, from पूष
to worship, and ermats te) सत्र to create, with fr, to gare
up.-। परन् । चार वारा पार । २ac.
-".-RRIAc
२०। सच्चेति। तच यात्मचिन्तासुलभं (१) सेवामान सरारेः रावणख, जीवितेन सह इतं, दिवः युध्य पुष्पवत् धाभास 'तधात्मचिन्तासुलभ',-तत् प्रसिहमा पाम्मन समि मरणमावर्गव, मुलभम्. पनामान लभ्यम्। कछापित प्रयोजनाय रामा भवी. रावणस्य, ओवितेन का साइतमा रामबापहरमा [..JOHearls abobtain, eal. (EPAL ४८२. रघुवंशम् । तञ्चात्मचिन्तासुलभं विमान- हृते सुरि:'संह जीवितैन।' वोलासनाघोद्दहनाय भूयः ... पुष्पं दिवः पुष्पकमन्वमस्त ॥ २०॥ .. भूतं, युय्पक विमानं, भूय. पुनरपि, कैलासनाथस्य, कुवेरख्य नाय (२) अन्वमस्त व्यनुज्ञातवान् । मन्यतेलुर । भूयोग्रहणेन सूत्र मप्येतत् कौवरमेव ति सूच्यते । तत प पामचिन्तासुलभ मुरारे जीवितेन सह हत दिवः पुरा भूय कैलासनाथोजनाय पन्यमस्त । पुपक्ष (रामेष) पमान इति गाथान। तन पुष्पक बरिष्यति सर्दन लप्यते, ति भावः। ''' c-मुराद । पुषकमपि स्तम, युगपन रावपोषितं तन पुपाच मिन्द बास माय मय',-कुर एस यूपकम्य दायत सामी, सबसला ३० पार, पायदर्भो राम धुमा राय त्या प्रक्षनमामि राव। सियामासति भार । ए रामरा बरोवेवामा चितः। २. सिविल नि: Tearn भारतmarAR ATARRA TETTE treatm naha , 1 ear,(HI).
चतुर्दशः सर्गःः। ४६३ 20 ne then gare permission to the Posbpaka car, the Power of hearon, obtainable by him at his pleasure, which had been taken away from the enemy of the gods along with his life, to serre as before the lord of Kailiss पितुर्नियोगाद् वनवासमेवं निस्तीर्य रामः प्रतिपन्नराज्यः । धर्यिकानेपु समां प्रपेदे यघा तथैवाऽवरजेषु वृत्तिम् ॥ २१ ॥ २१। पितुरिति । रामः एवं पितु मियोगात् भासनास, वनवासं रितीर्थ (१), धनन्तरं प्रतिपनगव्य सन्, धर्मार्थकामेमु प्पा सधैव पवरजेषु धनुष, समा रत्ति प्रपेदे ध्यवैषम्ये यावएतवान रत्यर्थः। एम एब ति वियोगान बवाम नितीय पतिपराय. (मन) कामधु यथातथा एक पुसमान। १० प्रतिशत राय बम । पच पर बामपनि नए। प्रतिपरामरामेसमा इति पैद, वादाचारम। ११। 'चाय हमा-- पल तम्य पावामानाम एक. समाधान न त मम्मदारले ति बिदाई। भनिारस पालामा परबरामरतिमा --'मा र सेव्या योनरी' रचा लिम्'- rafai सय faitnaबरामी. मि। सबब बागमतिमा पला। . २] (for to con, RP का सरता दाह, हारिमारyl4c4c Crist in ordance to hit father's coamenil, Ais! ...यानिति। सराम, पाल (UFirs १८ रघुवंशम। "। रिवानल मा stamarr as का नाasaram नाasai Thus haring passed the piciod of his exi's her web.omn, lama lain to treat his younger lopulations with a 12:* uni!ism conceditation with nie) hebookert": 27*** of rede, 10n (V+). poveprídy (vi) arıd enjoymurt (w**! सासु मारप्वपि यत्सललात् स निर्यिशेपप्रतिपतिरासीत् । पड़ाननापीतपयोधराम गया चमूनामिन कृषिकामु ॥ २२ ॥ पर भोजनtain forery मन." ge. TATA RAr: what' inte} tran. Er. Ratane चतुर्दशः सर्गः। १८५ २११ या दिवसेनानी, शानिय. तन्यदानाम् सपागताना पो कति काना नन्य युगपत् पिबन्तासु घभित्ररूपा कि प्रादशयत् तथा रामोऽपि मधे. एक माह में पभिप्रापा भनि प्रदर्शितवान्। लयिक कौशल्यायो यथा पास मारष्वपि तथैव सहतवान् ध । 'वमलवान',-दयम्य मामा. विकिन गरेन। म प मैकोटगान करणय मभी. 'पय निज परो वैति बएकाति भा. 'घडाममापीतपयोधराम'धव रामायणकथा,-' समार ततोलात सेन्दा सहमपाः। पोरमधारमाधोय कृतिका समयोनयन् । ...प्रादुर्भत नात चोर कत्तिकानामवृत्तमम्। पर्वा षड़ामनी भूत्वा जगात मनज पति २२। बनमानी कालिका र वारसद समानाम कनिमाहितर, ठिगि नो इसियामा बनि बटिम डार सरिधान कनिकारकम, जाप विश বংসলগুণে সকল মায়ায় প্রতি তেমনি অভিন্নভাবে ভক্তি প্রকাশ করতে লাগিলেন। 22 ORing to the natural tenderness of his heart he fels equal regard for all his mothers, Like Kártıkcya the commander of the celestial army who felt equal regard for the b) Krittıkás whose breast he had kucked with his six mouths तैनार्यवान् लोभपरामुखेन तेन घता विघ्नभयं क्रियावान् । तेनाम लोकः पिटमान् विगेवा तेनैव शोकापनुदैन पुवी ॥ २३ ॥ २५। नेति । लोक , लोभपराऽमुखेन वदान, तेन रामेव पवान् धनिक थाम (९) बभूव । तिडन्तमतिरपरमदयममा । विधुः भयं धृता (२)दरता तेन क्रियावान् परहारबार पारा। विषा नियामदेम देग, विद्यमान पाम, पिस्पता [1] (1) म was (दर fereers! (२)" toilegisuratfat.
१८
रएशन
मोragmin कापर: Tril | नुत
TREरिति । (asht
FRIKAml
चतुर्दग सर्गः। भाटोमाय माती मिटि एम् म तिगमनपा पुमारे,- 'मायाम पार पास यब' लिन नियमचरितराम ममताम' ग, ए मन्यवापि ममाम। २७। बालाराम लामान गणित, डिनि जि. साइड समयान शिवान, हिमानम महमा निराजन, कद करिशमान परेनन। 23. Having receivel that greedley Rama lar ther king) the people became blocked with prosperits, having receivel Táma the dispeller of all fevr of di-turbance, the people became great in action, having received láma ns their guile, the people became possessel of a father, and having received Rama the remover of sorrow, they all acquired a rin स पोरकार्याणि समोच्च काले रेमे विदेहाधिपते? हिवा। उपस्थितयाम वपुस्तदीयं कृत्वोपभोगोत्मुकयेव लक्ष्माा ॥ २४ ॥ २४॥ स रति। सः रामः, काले व्यवसरे, पौराण कार्याणि प्रयोजनानि, समीय. विदेशाधिपते दुहिया (१) सीतया, उप- भोगोठाकया यतएव तदीयं सीतासम्बन्धि, घार वपु. हत्या स्थिरया लममा इव, उपस्थितः सङ्गतः सन्, रेमे (९)। "उपस्यानं तु सहतिः" इति यादवः । [२०] (1) दुहिता from Trto milk, तृच unidh aff (दोन्धि, दुर भरणे, नम नष्ट-लत-त-पोत-भात-जामात-मात-पित-दृष्ििवति दुमच ८ गुणाभाव निपातित) (1) म to sports-मने। परमत । परस, परसावामः परसता.मे.&c.
परमी मं' मि। 'पथितयारपुत्तीयम', &c.-स व्यवहानाम' मायं मौत विनापन्याम्पमीक्ष्यते इति मौलारूपमे पापाव रामेरका मेति। पलौकिकष्पगुणशालिनी राममाता सीता पिभुवनमोहिनोमा the company of the daughter of the king of Videha, who see After duly attending to the affairs of state, he enjoret नमिनीवनमा अश्द दिन, बाथरपनमा मोरोग med as it were Lakshmi herself appearing in sítá's charms PER रघुवंशमा म कामे वीरकाया ममीत्य बिमारिता सया नदीय चार तातियापार (1) ने। उपभोगे पनि मुशा, अमृतीत मुशाया तोया मुंगाना था। मायामा~म उपस्थितन (मता) में, यादि। 'म पोरकापारि ममात्य काम,-काले यथाशान. पोरकार সামনাল এলামনা।fs, মুনীল যায় ঘর, হই না धमाधानपघातेन मौतामोगमा कामसेवा कथिता, र जापा पच प्रमाप्रयोजनमेछ, उन,--'भिकादि गुपयुशम्य राम मौतया मरतो विहार.प उतप्रेक्ष्यते,मन्य मय सभी रामरमसोत मुका रूठी प लोरिव शुभ ति भाव । বাম (প্রতিদিন) যথাকালে গৌরকার্য পর্যবেক্ষণ করিতেন, অনন্তর জন সমৎক হইয়া স্বয়ং জানকীর সেই সম্মােহন দেহ ধাৰণ করিয়াছেন। form in her ardent desire to enjoy the company of Káme तयोर्यथाप्रार्थितमिन्द्रियार्थान् आसेटुपोः समासु चित्रवत्सु । प्राप्तानि टुःखान्यपि दण्डकेषु सञ्चिन्त्यमानानि सुखान्वभूवन् ॥२५॥ २५। तयोरिति विभवत्स वनवासत्तान्तले पापार्थिसं यथेएम, इन्द्रियाणांत चतुर्दशः सर्गः। Bee प्यासेदुषोः (१) प्राप्तवतोः, तयोः सीतारामयोः, दण्डकेषु दण्डका- रण्येषु, प्रामानि दुःखानि धपि विरहविलापान्वेषणादीनि, सचित्य- मानानि (२) समर्थ माणमि, पखानि भूवन्। रमारकन्तु चित्र- दनिमिति प्रयव्यम् । ११। विकास समम यहााचितम दियायान् पासैदुषी नयी य. का प्रामामि दवामिपि महिन्यनामानि सुखानि चमबन्। ५. विद्याणि वनरामवृत्तामामाम् पानानि विद्यसे येषु, तानि विप बांग, नेषु। मातिमनतिक्रम्य यथााधितम्। साचातर-पान द.खैरपि मरियमाने मुबै पमा त। " एष खनु नौविधा या उसरे पनुभूतानि मन्दामि व्यसने अनुम्म तानि पद एकतामबापाम, सामने भानुभूतानि दामि उतम नमानि पूर्वस्वरूपतामे पापयते । पत्र पृम्वादमताम पम घरमकामपानि इदानी रामाभोगापे एकले अनुष्य तानि कामपि सुरूपताम् पापय तयो Raf सायनिक पनि विपदाच । 'पूनानुकत कर चार भारी भगनाम निदिनकर । चित' मा तनमनातामा दमान पनामभरमसमपामार वदुर-महाभारत जामु ति। Nagiसान निराप पानी राषामन्टमाया । मायाम.-या पसारा परिवार पुरादीनाम पद या परममा नाम। dr tes Marrirm Lule feasting themselves math all that the klim 022 enjry. mithin the ropalaparnaultundarietrah Nrity (tta rihsh mere reprenited the turteoftleu firtle), then [२४] Auth orto obtan, FM (INR) (1) एम. पिन totLiti (C): (खा) সুনব বন . रघुवंशम् । collection of their sufferings in the Dandaka forest, returned to them in a pleasant and delightful form अघाधिकस्निग्धविलोचनेन मुखन सीता शरपाण्डुरेण । आनन्दयित्री परिणेतुरासीत् अनतरव्यञ्चितदीह देन ॥ २६ ॥ २६ । व्यथेति । अथ सीता अधिनिग्धविलोधनेन अत्यन्त महमलोचनेन, पारवत् टणविशेषवत् पारण. ववागल्यापार यया भवति तथा व्यतिनं (२) दौहद (२) गर्भ: मेरे तेन मुखेन, परिणेतुः पत्यु, प्यानन्दयित्री यासीत् । অন্ন না থাকথিলৰ মাগুৰ মহুমে** दोन सरीन परिणेतु सामन्दयो रामोन। मौतया पानाया तिवायाभरमा २९। मोवाधीस्वभाव या पानी पियार Hशम, धापि तथा न्यायो भनाइम मुखमय र राता र हा मन त भिंगों बुधे, ति विश्दार्थ । दाययो रिकोर, --मायाम पाममा चियाम मसारमार पुशव हत्यामोलि sat मादमयत भारत, -HRTI नामत बराम' माने far स्वयं च पुति [२४]{१) froz to make clear, or, Ratnasettin • painesi, and rr heart. real i६८ को मारी ) :oritt derires from frama, and researt (HEEL Tiert in Arr xz...'मा य मानु । मा ki rian at HARBI नाममिता बी चतुर्दशः सर्गः। २७। समय, मोरवाटा कारकदिन साना याशिफन नहिनि दकिम विधान पनि। 26 Then Sita begin to disingl.t her lord with her counte. rance whose palenese tearmbling the colour of the Sára (reed and the milder lustre of her eyes, declared though not in words, that abe would soon be a mother तामझमारोप्य कृशानयष्टिं वर्णान्तराक्रान्तपयोधरायाम् । विलज्जमानां रहसि प्रतीतः पप्रच्छ रामां रमगोऽभिलाषम् ॥३॥ २७। तामिति । प्रतीतः गभंज्ञानात् प्रीतः, रमयति इनि रमसः, मियां शशायरि वान्तरेख मोलिमा थाक्रान्तपयोधरायो विषवमानां (१). ना रामा, रहसि थाम् यारोप्य (२), अभिवाचं मनोरप, पप्रच्छ । एतय, "दोहदरबार प्रदानेन गो दोषमवान यात्" रति शास्त्रात् न तु लोल्यादित्यनुसन्धेयम् । २०। तो म.मायार दलरामपयोधरामा विचमामा तमाम मरोण लाष पार। क्रमा पर यथा नाम। गाना MERE साप्त पीपरी समया: यवा ताम्। बापान तीन रमी, हमारीय पार पसराकानपदीपराया लिममाना सारामा भाव पार, नि। ... कायम-एम यामाध्य ल..तिम, यदा पाहा, रामा गरिमा मुधोimvi नामे मदन रोम- २०॥ [9] (1), NErto ke uhames, a al. (१) पासto ascend, चि, वर राज्या: प्रकाशनम् इति। 'ययान्तराकान्तपयोधरापाम'-यांनी कतरेण वन एन इति यावत, पाकामपयोधराया शाषनकास पर-पभिलाष गमिषीमनोरथ, मा केषु वस्तषु स्पहावतो ति पण त्यथः। एत गभिगोमनीरथपूरणाकरणे इष्टदोषमभात मतम छोरिस his lap, Sita who was now attenuated in frase, and the colour of the nipple of whose breast was changed, and inquired बात तंदु-'देयमांडत त हिताय हितमरूपकम् । पहारिघात মি তাদৃশ প্রিয়াকে নির্জনে ক্রোড়ে বসাইয়া তাহার মনােৰং নিক্সাস । ५०२ रघुवंशम् । पाहट:-परता स्तनी पोनो नेतान्नो कणच्चुको' इति । अभिकर मितिरातिरेव वा' इति । নীতার দেহঘষ্টি শ হইয়াছিল এবং নাগ্রে কালিমা পড়িনি। मोठामबिउ शैनन। 27. Ráma, the loving husband, feeling delightel, placed on 12 solitude, what was her desire, at which she blushed. सा दृष्टनीवारवलीनि हिंस्र: सम्बद्धवैखानसकन्यकानि । येप भूयः कुशवन्ति गन्तु भागीरथीतीरतपोवनानि ॥ २८॥ सेति। गामीता, हिंसाः भीवारा एक যg লি, নিমিথ্যাবল অলি। ব্যবহাঃ লুমযা: হ্যাখা: বলবা না: যয় কালি মুৰণি গী पीजपीरनानि भूयः पुनरपि, गन्तुम् पेय (३) चमिनमाय । (**) (*)#ige frem f«, un es dz. derivati-n irrompreise weater onrate inteamfirmware Ent * ! - sa srcato : Ca Lt Lore!,4 trim L41919, चतुर्दशः सर्गः। २८॥ मा रिस दृष्टनीगरबलोनि मनापानसकन्यानि कसरि गोरपौतौरवपोषनानि भय मन्नुम सेवन, रति वाचातरम। १८। येषु शल्य चितानि मौकारधान्यानि बन्यजनुभि. उपभज्यको, धे या (मोरया) पूर्व कृतसष्या तपम्विकन्यका नियमग्नि, येषु च मनोजामि कुम. पनि शोभती, भानको तान् गहातोरस्याम् पाश्रमोडेमान पुनरपि दृष्ट कामयामास, रति विशदार्थ । इदमेव सोसाधा दौरद शेयम्। जिसे दर पपलिनो मौवारस्य बलिः उपहारो येषु सानि' रति दिनकर। इसे दुष्ट मत्त : नौवारफलानि वनगजमहिषादिभिः सपभुनौशरमालिकमान, पलिग भविथमाचामि यानि भालियानि मौवारफतामि' रत्यादि बम्बमः । 'महर व खाममकन्यकामि' रति दिनकर पठति, माहा' सम्यक् वार्डमा वैचाम- सानो सुनोना कम्पका यत्र सहिदथे । 1 যথায় বলিৰ নিমিত্ত করিত নীবাসকল দুষ্ট জহুয়া আসিয়া ভক্ষণ করে, এখার পকিনারা তাহার সহিত প্রণয়সূত্রে সম্ব, সীতা ভাগীরথীীতি কৃত শােতিত সেই সকল তপােবন পুনরায় দর্শন করিতে ইচ্ছা প্রকাশ করিলেন। 28. She expressed her desire to visit once again the her. mitages on the banks of the Ganges, 1a which lay scattered the offerings of wild grain which formed food for wild beasts, which abounded in Kuſa grass, and where lived the hermit girls with stop ebe formed nendship तस्यै प्रतिथुत्व रघुप्रवीरः तदीप्सितं पाशवचरानुयातः । थालीकयिष्यन् मुदितामयोध्यां प्रासादम, लिहमासरोह ॥ २६ ॥ २९ । रति। रपबीर, रामः, व म तत् afa stand सप (1) to with- ६font A हिम
मौरान परमादिक्षप्रजान्दाम तिमा। '
तप्रति प्रतिkिatar
इगौरवारमानावर पत्रकार
Raghus ascended to the top of his cloud licking palace for
Haring promised to gratify her desim, the hero of
५.8
रघुवंशम्।
पुर्वोक्तम्, ईप्सितं मनोरथं, प्रतिश्रुत्य, पार्वधरैः तत्कायोचितैः पए
यातः सन्, मुदितां व्ययोध्याम् ध्याषीकयिष्यन् (९), "
खेतीति स्वालिहम् (२) व्यथा, प्रासादम् प्याररोध। का
लिए प्रति खप्रत्ययः, यदि यदजन्तस्य मुम् इति मुमारामः।
२९॥ रघुप्रयोर, तस्य तन ईसित प्रतिश्रुत्य पारंपरानुयात: (स)
ताम् पयोध्याम पाखोकयिष्यन् पध वि प्रामादम पारो।
वाथान्तर,-रघुवीरेय
पाचरातयातेग बुदिताम'
पालीवयिष्यता पम लिए प्रामादः पाहा।
२९। 'एम'सिम-मेघस्पभिनम् आत्युनतम रदई । 'मदिताम्।
२।
परपात पर्यो।
অনুষগণের সহিত আনকি অযোধানগর গর্শনার্থ বেশী এস এ
29.
View of the
by hus attendants, in ordur to take a
Ayodhri
घटदापगं रानमधं स पश्यन्
विगाधमानां मरयच्च नीभिः ।
पिलामिभिद्याध्यपियानि पीरः
पुरोपकगठीपयनानि रंगे ॥ ३० ॥
धतुर्दशः सर्गः। ૫ । पण्यभूमयः यस्मिन् तं राजपचं, नौभिः समुद्रवाहिनीभिः विगाया- मानां (१) सरयूं ध, पौरः विलासिभिः व्ययुषितानि (२) पुरोप- कठोपवनानि च. पश्यन् रेमे (३)। विलासिन्यश्च विलासिनश्च विलासिमः । "पुमान् स्त्रिया" इत्य केशेषः । म सहाय रामचनौमि विगाचमा मरणच पोर विलामि ध्यषिताकि पुरोष कलोपानि च, पण रमै ! तेन पप्यता रमति भाषामा -- 4 H . राम प्रामाजिपामारच दक्ष शत परीक्षामा राजपाने समसा मातम पोधिका शोभन, मरयमम्मिनि जातको भार पनि, २ मिमिन्य जिलामिक मतमो भगोपने नियति, म पयोष्णामा नानि एबमोमानहानि विलोकय ARRIMer । 'भडापपम्' या. दिमा मारिन नित • मिमामामाम'नादिमा जन- भाविक भूचितः। विभामिभिकारमा किराया तामा मनाला समान OR RAM 4 दिन अपर RTETrnet मकसद 30 Tlie right of the public siree to lined with pleaded shops ofthe faraya on Mart trant eath were shdant top and downi.andofthruburiangaromrur.1tory fruire seeking aim, aft.rried hun great delhsit म किंवदन्ती बदतां पुगेगः बातमुहिग्य विशुः । -- : totral. (0 Romart-Immune ३९। स इति। वदतां वाग्मिनां पुरोगा श्रेष्ठः, विसरत, सपाधिराजः शेष' तदत् उरू भुजी यस्य सः, विजितारिभर विजितारिश्रेष्ठः, सः रामः, खरत्तम् उद्दिश्य. भदं भदनामकम, बर. स4 (१) पर, किंवदन्ती (२) जनवाद, पप्रच्छ। "अपसवर वहत्तम् उद्दिश्य भट्रम्पपसर्प किंवदन्ती पप्रच्छ। वायानर-वदतां पुरीन वदता पुरोग विमुद्धनः मपांधिराजोरभुजः विजिनारिमद्रः (स) ३१ पदतां पुरोग'-- दून्यनेन सत्यामपिमस्यानिटसम्भावनायो साथि धादित्व ध्वन्धले। 'विराहवत' इत्यनेन तस्य वापदादासहनल' भन्यते, या इत्यनेन तरख लीलया मकग्नधराभारवहनतमा भन्यो, म पल नागोर जनापबाद महते इत्यभिप्राय | Fजितारिभद्रः',-विजिम. परिभद्र wिith विसवान सपोधिराजीरुभुीन विजितारिभद्रण (रामेण) भद्रः पपस परोणो भद्र माल बन स',ति तदर्थापनेम नम्प प्रजानाम् fro त्वमेव मचरितम् पनुमोदनं नासी बचित् कधि दी १ .orak, भy antोष. ( किमान पाती, rok रघुवंशमा साधिराजोरुभुजोऽपसर्प पप्रच्छ भट्र विजितारिभद्रः ॥ ३१ ॥ स्पशः" रति, "किंवदन्ती जनश्रुति" इति च यमरः । " बदन्ती पमध्यति। शादर्शन चक्षमै गभाधार स दृषणमिवामिनः इति। 'मपाधिरागीरमा'- रानो येन, म । विस्तारिभद्र' इति दिनकर' पति, कि इन निबारणे बलवत् योग्यत्व पन्यते । 'मतमदिन' te-f# सावन परवान, स्प: शिर्षकम प्रापाती: विदनीम् इति प्रधान हर म ति च HANTT अभं । in () पप, भर togy, real. (पाप) () for abst, it मानोरादिमा.
घी म .......... in Entrt •Ty.free Trtmf- 31 m thrmar, ritinority ...... Parthan-armengthokingduM.... Mastringent forememith ram- hala,tt. pun'th mrgarling the cam.... नियंचपृष्टः म नगाद मर्च मनुवन्ति पारायरितं त्वटीयम् । पन्चत्र रमोभवमोपितायाः परिग्रहाग्मानम देव्याः ॥ ३२ ॥ १२ । मियन्यति। निदेन दापोव एए , थपमपं. जगाद । किमिति:मानवदेव! रसोभवने दधिताया देया. मीतायाः, परियहात् सोचारात् पयत्र तराशे, तं यजपित्या अन्यचं : वदीयं (१) मन्न चरितं पौराः सवम्ति २)। "। निसंभपर मजगाद, (६) मानदेव । रथोमवनीषिताया रेन्या पग्सिहान पन्धव पीरा नदीयं मयं चरित नुवनि । १२। पापानर,-निबंधन तेन जगदै, पार वदीयं सम्व चरित मयत, रति। १२। निरंभपर' &c-हा कप मीनादेव्या तादृशम् चिन्तनीय जगापवाद वाय कयिष्यामीति म प्रथम वक मोनुमेह, पथात् प्रभी. पायहा हिायान बनियोगपाननम् अपरिहार्य मत्वा दारणापि तदप्रिय करितनान् [३०] १) स्वदीयं-तिर इदम्, इ प्रत्यय. । प्रत्योत्तरपदयोथेति मपर्यनस्य त्वदायः) (२) तु to praise,-सोनि । पम्तो प्रस्तवीत् । प्रस्तावोत्, पमा- विटाम, &c. तुटाव । &c. कर्भणि-सूयते । अक्षादि । तुटवे । &c.
Being hard pressed he rephed. Olord of men (नानाही . प्रतिवत्। पदयम्, अयोधनेन (३) यभितप्तं सन्तप्तम, यय , दय कति भवन् । उलयोराम) (२) भि, धा,हनु tokill,sat रपयंगम्। ria fram: Exu frumsti-fTEk पर अपनीपा भाभ' हा Ter समापिटाया.' पानि रशियामा भने सपिरम पिता पाधिमा मामाना दोग मा परि मानुनीदनेल। RBHEL Refinनिशाना 181376MERaf४८ 32 coal among men), the people admire erery trait of character escert rrur ncceptance of the queen after her s:s! the house of the halshasa (रापप). कलवनिन्दागुरुग्णा किलैवम् अभ्याहतं कीर्तिविपर्ययेगा । अयोधनेनाय इवाभितप्त वैदेहिवन्धोई दयं विदद् ॥ ३३ ॥ ३३। कलति। एवं किल कलव-(१)-निन्दा गुरुमा दुर्वहेण, कीर्तिविपर्ययेण ध्यपकीत्ता, अभ्याहतं (२) वैदेहिबन्धी वैदेहीवल्लभस्य । डापोः संज्ञाच्छन्दसोर्दछुलमिति सः, कालिदास विद। विदीर्णम् । कर्तरि लिट् । হ জিল কালিবান জীনিৰিয়হ খান ফি पदयम् पयोषनेम अभिताम् पय व विदऐ। (२३) (१) कलच from गड to sprinkle, अवम् aff. (गड़ सेचने, गरी यस् iron, rन् to beat, पप् aff. (भयो हसी चतुर्दश सर्गः। . "। कम्नवस निम्दा, तया गुरु, नेन। कौन: विपध्ययः पकान- रव, मेन इदन विट्रेति वाच्चान्तरम् । । यदा हि अभितम लीह सोहमुद्रेत बलवन् पाहतं मत् विदोणे पवति, तया रामय उदय धर्मपत्रीपरिवादापण दुमईम पासा पानवत् पाहत सत् विदीर्णमिव जासम्, इति विशदार्थ । स तोत्रम गेन पपवादवचेण दलित हदयी बभूति शेप । उतघ,-'सम्भारितम्य चाकत्तिमरणादतिरिच्यते' रति। पयामि लोहानि इन्धन तापम पने मेति अयोधन हाडि' उनि पल्याती लोहमुरभेद । 'कम्लनिन्दागुरुणा,'-अन्यविषयक पपवादी यदि कदाचित महनीय स्यात् पीविषरकापत्रादतु म कदाचिदपि महनीय, दय विद,'-'प्राक् सीतालश्रम दानों पृथक् प्रभूत् इन्यत्र.' इति सन लय भाराचानक (समित) याचार निगरा (उमनि दोरम नऔर निवाडि ६ घी यायो ३श्ना (1. 33 The report of this infamy, intolerable by reason of ITA cunnet on with 115 fi broke th beart of Marleht's loril in the came *ay as a red-hat iron is broken with the struke of a bammer. किमात्मनिदियाघामुमचे मायामदोषामुत मन्त्वनामि । दृत्य कपचाथयवियत्वात् पासीत् स दोलाचलचितहत्तिः ॥३४॥ १४। दिमिति । यामना निवादः (१) पवादः एव पया तो किम उपेक्षे (6) ? उत पदोषां मानीं भायां (२) सदशामि। {0) (रि, Artonpat, पw.te to att, with el
१. पानिपदको शितोषी माया मदर
पकपाकायान ग. दीपावपिन:मोगा किम (मदास
राधाया धपा परियाग: काय:ति किकाव्यविमुढतया राम
किमया मरिचमी जदापाटा मोदम्य, स्वामी गिर
प्राय पुरत पटतय पर्याय मशमति, रामवित्तमपि तथा परसादहीभार
'टीमाचाबवित्तति'-दीता या
सौताया परिस्थागपरित्यागेच पर्याय प्रावतत, इवि भार... 'उभयत्री
रुपये दीट' इति महिनाष्टोकाया पाठानी तु उपेक्ष सत्यानि' दिएर
पाठामार कार्यम्। दिनकरयाप्यायामपि एवमेव प्रतीयते यथा,-17
निर्वादी निन्दा सका किम् उपेने, पानीकासन्यवाक्यात दोषांमा
सत्यशामि, समये लीट' इत्याटि। 'एकपनिययममूदत्वात् समर्दवानी
'यी. मध्ये एकस्य पत्क्षस्य पाययं यत् विक्रवत्व भौरुलतमात्।
७31 निरापद्रव वणवान कक्षा का काम कवि, नायिका
পবিত্যাগ করি, হিনি ইহার কোন পক্ষ আর করিবেন তাহা স্থির করিতে পারি,
this reflection on his character, or abandon his innocent wrf,
to elight,-ईरते। ऐचत। एक्षिट। ईचाम्पभुव, &c. कर्मशि-व्यते।
रणांगा
जायचापि पोट । पिशायदे अन्दर परिप्रो. गि
पात् अपरिपतात. गः रामः, दोना व पता धिर
यम्य सः प्यागीत।
सिमादरपा प्रत्यति, यत
पदाचा
पभयतनामागरम।
चित्त पागीदिति पिपदार्थः।
दखभ।
दिनकर।
না, তাহার চিত্ত নোঙ্গর ন্যায় বিচলিত হইতে লাগিল।
3# Not being able to decide whether he should disregen!
the mind of Ráma was agitated like a swing.
एदि ! &c. (३) नन् to be bora, यक् aff.
धतुर्दशः सर्गः। निधित्य चानन्यनिहत्ति वाच्यं त्यागेन पत्राः परिमार्दुमैच्छत् । अपि स्वदेहात् किमुतेन्द्रियार्थात् यशोधनानां हि यशो गरीयः ॥३५॥ २५। निधियति । किंच, वाच्यम् पवादम, मास्ति पन्न त्यागातिरिक्तोमायेन मितिः यस्य सत् स्यमन्यनित्ति, निश्चित्य (१), पवमा त्यागेन परिमाई (२) परिहर्तुम ऐच्छत् । तथाहि यशोधनाना पुंसां, सदेहादपि या गरीय गुरुतरम्, इन्द्रियार्थात् सकचन्दन- पमितादेःन्द्रियविषयात. गरीयः इति किमुत वक्तव्यम्। पक्षमी विभक्त रत्युभयपायि पञ्चमी । सीता चेन्द्रियार्थ एव । २५। (किंच) बाथम पनवनिति निपिन्य पद्या त्यागेन परिमाटुंम् पं. (नचाहि) यशोधनाला स्वदेहान् अपि यग गरीय. रन्द्रियायांत् किमुत। (निन) स्थित, रति नापानरम्। । मौताया रावएमादाम जमित लोकापवाद मौतापरियाग विना सन पायम रपमेनु माय. पति पवधार्थ राम मीता परिश्वत म यंष, नयाहिरामसामा गीधना कीरक्षणा मजीरिसमपि लीलया परियामि इदियभीनमा दमितादिक परिजमोति किमुपा व्यम्। मतपत्र राम । leul() fa to collect, with fav, to decide, fwritin-fagiti परिणी-परिनुस। परंपौन, पराम, पु, पर, कातामा बत चिकाय-पिचाय-चिको विर्थ। परि-पीयरचायि। ac) परिप to clean, Tम्, 1-मार्टि, प. सनि-मामि, &c. चमारं, पराम, मनन्-मान्। मान-मार्शल, मात्रि सम्माराम, भागि-रमाई । cि मात्र, ममना-ममाए । rfe-मन्द । चमार्जि। &c wr.146
No text on this page.
धतुर्दशः सर्गः। १६ । सतम् पीसो यस्य म । तन्य विक्रिया, नया दर्शन, लेन लुप्तो हर्षों पोते, तान् । हतोजमा तेन इटं वाक्यम् ऊचे शनि दायानारम् । ।। पन्त शोकेन नियुभी रामः पनजान् भरतलपात्रुनान् ममाहत- साम्, ते च पराजम्य ताहगोचनीयं भावानर हा पन्याहितम् भागना गिरा. न्दिा' जाता, रामरतान् रक्षीभवनोषिताया मीताया. परिबहान पौरा' मचरित नन्दम्तीति पाध्याय बस्यमा वाशम् उसाच, अति विहतार्थ । इसका मकसक नभइ निन, मोत्र विकास प्रसव पून. नगमाननाल, सिमि नि बिर उन वनगर कथा कानि रनिकानावरमिय। 36 Náma who was now broken down in spirit, called near him his brothers who were sorron fulle affected by string him Ko shanged in appearance, and after relating to them the story of his own infam addressed them thus राजर्पिवंशस्य रविप्रसूतेः उपस्थितः पश्यत कीशोऽयम् । मत्तः मदाचारशुवः कलदः पयोदवातादिव दर्पणस्य ॥ ३७ ॥ ३०। राजर्णोति । रखे' प्रगति जन्म दम्य तम्य रामयि. पारा चारशुधे महत्तहात. मनः महामन दम्य पदोर. पातात ब माम्म कथात् दः, की । पपइसा (.) उपम्यिता माम.मयत । ..। farदाचर irम परम feer |10 (0 किम् nhat, to straw from - to ented temat.ana (HARE.fa, पचामा IN, Internet.res),
(दिनीया) (१) मा to stay unalist. (पोदरादिखात रमा
les ( from my with for all, and to be, y a
यमर रिपेर: पालाममेव थानाभिकमा बिजार
पीए मोर पायाभरणम्
पा राईप्पियनपिन्टुम् ।
मोटं न गत्पुनियमांगे
पानानि म्यामिय दिपेन्द्र
२८ प . STE CEEL मारा
पौर बाद } Erri, सः स एवं "
पृथंग, पाम यादम्। "
मार्थ नम्। पच्या पानानं बन पोति बालाम
कम् । प्रयोगामिनी । स्याएँ (२) माझा प्रव, तर
धतुरंशः सर्गः। ૫૬૧ वन सामान्यविशेधभावादमौनरामय प्रथम् । सोई न ईशे ।३) न शक्रोमि। २८। स: पाम् पी नरोतलविन्दुमिर्च पौरेषु महुलीभवन्त तत्पूर्मम् अक्षणे हिपेन्द्र पालानिक स्थाएम् इव सोट मई। मया नग्यते, रति बाथान्तरम्। २९॥ जलाशयय कुत्तचित् एकदेशे पतित: मेलविन्दुः यथा तरजपरम्परया प्रमरन् सर्व सलिन पानीति, रामस्य कुतषिन् एकदेशे तत्यितः पयम् पपवा दोऽपि तथा कमेप क परम्परया प्रसरन् सकलमेव राज्य वयाप्रीति, प्रसएक करौस्ट्रो यथा अभिनव वधस्त सीट न मनोति, अहमपि तथा सकलदेश वापिनम् नदावतारम् पपवामिम सोटु न गनीमि, पति विज्ञादार्थ । ममदम् पर 'परतुदमिवालानमनिवारस्य दन्तिन, पस पौडम्' जातमिति भाव । 'तत्पूर्वम्'-रबाक विमने कुले शिस्य परीवादम्य अयमेव प्रथम अवतार मार्थ । 'पालानिक स्थाएम्' इत्यत्र 'चतार इनित्रत्' इत्यादिमलिनाधीनस्य अभिपायी यदा,-चूतच रचत्र एलिान्तशदादेव भामहरे सिद्धं पुन बगदयाहए या सामान्यविरिषभावात् न पुमरुक भवति, मथा 'पालानिक पापम्' या कालानिकशष्दादेव बचनसम्मै सिई पुन. स्थायशब्दग्रहण मामान्यनिषभागात न पुमरुक । रसदस्य इक्षमामान्याचित्व, चूनाचगरम्य पहचविषवाचिद, एपच म्याण शब्दस्य सम्ममामान्यदाचिवम् पालानिकस्थासु- गरसभविशेषदाचित्वम् हि मामान्धविश्वभाषी सेव। प्रजनन उमरिट पर माद्रिऽ इस तवनिलो माला चनस कामा-विरक, १ (न) यनवास पर पी, খেন বিপে নত সহিত পারে না, আমি তেমনি এ অপৰাৰ সতে পারতেছি मा। 33 Lire the ofurlated king of elephants who can not bear to be bound to the stake, I shall not be able to bear this fint (Ut to be alle,- शत, इत। Acer c. एशिर, पशिधाताम, सितAc.tein, ye to drith amor citizens, like a drop of oil cn i det ३८ । समोति । तस्य यवर्णस्य थपनोदाय, (१) यसरी द्यपत्योत्पत्ती, उपस्थितायां सत्याम् थपि, नियंपेक्षः निस्पृह मन. २८॥ यथाह पूख पिघावापालनाय समागरा वसुन्धरा त्यवान् तपाइकर रपकुलकलहमीचनाय भासनप्रसवानपि धर्मपी परित्वस्यामोति विशदाय । ৩৯। আমি যেমন পূর্বে পিতার আত্মার সমুহনেনি পৃথিবীকে ত্যাণ কবির ছিলাম তেমনি আমি এই কলঙ্কমোচনের নিমিত্ত ফলোৎপত্তি (পুহঃ) মুক্তি [३२] (१)मुद to send, with अप, to remove, पञ्() पूर्ण वैदेहसताम्. पुरस्तात (२) पृळ, पितु याज्ञया समुहनेमि सब वैदेहमुता पुरनान् पितु भाजया समुद्रनेमिम् र स्वयामि। निवार प्रधीयागिनी वनितात्यागी न दुष्करः इति भाव.. 'फलमहत्ता उपस्थितामा अप्रत्याध्ययामपि पबौं यशीरहणाय न्ययामीदि फलितार्यः। विदहसनाम- रगंजमा and only infamy for my need which is spreading foreg trembhul water A तस्थापनोदाय फलप्रवृत्ती उपस्थितायामपि निव्यपेचः । त्वच्यामि वैदेहसुतां पुरस्तात् समुद्रनमिं पितुराजयेव ॥ ३८॥ नेमिरिव नेमिर्यस्याः सा भूमि' ताम ग्व, त्यस्यामि । तथ अपनीदाय फलमरता उपस्थितायाम् पपि नियंरेच । (मया) वैदेहमुता समुदनभिरिव न्यस्यते, इति वाथान्तरम्। . मपि,' ---पुवजन्मनि रनिहितेऽपि, एतेन चौताया. पप्रत्याख्येयत्वम् उक्तम् । महाकुनीनामिति भावः, अनेनापि समस्याख्य यत्वम् उत्तम् । হইলেও তাহাতে সমতাশুনা হইয়া বৈদেহীকে পরিত্যাগ বরিব। first, फ्तापि aff (पुरा), चतुर्दशाः मर्गः:। 33. As I resigned on a former occasion the sea-girt earth t my father's command, so do I resign the daughter of Vidaha, or the purpose of removing this infamy without the least hought for the fruit which she is about to bear. अवैमि चैनामनघेति किन्तु लोकापवादो वलवान् मतो मे । छाया हि भूमेः शशिनो मलत्वे- नारोपिता शुद्धिमतः प्रजाभिः ॥४०॥ • । ननु सर्वथा साधी न त्यान्येत्याह, पवैमीति । एना । मीताम् धनघा साध्वी इति च पवैमि, किन्तु मे मम लोकापवादः । बलवान् मतः । कुतः १ हि यस्मात्, प्रजाभि भूनेः छाया (१) प्रतिविम्ब, अद्धिमतः निर्मलस्य शशिनः, मलत्येन दलहत्येन, ग्रारो- पिता, (२) व्यतो लोकापवाद एव बलवान् इत्यर्थः । ..। एनाम पमधा इति पमि , ( का। में बीकापवाद बलवान मत , हि (ययात) प्रजाभि भमे छाया एउमत शधिन भलत्वेन पारोपिता । बाच्यानर-(गया स्यम् धनधाम वैश्ते, प्रभा दावाम पारी पितात इति। यथाति निहालपि भूकायासम्पर्क रति मीको मन्यते, तथा निलमभावाया पपि मौताया रावपरमम्पर्क हमाः वरिषभरप कलर तिलीको मन्यते, लोकरचनानुरोधात नया पतप्पी पिचयाकापबाद दारिदपि सपेवचीय, रति सिदार्थ , ,- पतय सम्दी रति महिमाम जनर.' इति । 'दाया कि भूम'80- बसमा यदा व सहा-'मुचाया रिचाया पो भागरते। भदा मिचिन्द्र सात नमसदाति। 'जिनो पित्वं निरपिता' - . १. कन्दर (v) () Gift from it to cat, (to cut of the light, &c) and Aff () Arto grow, fe, with mi to mpute, mat. .
म.
शिरतिमापनारमोधमा पाहि.
.Unrn.
मेधामFR:
(*) (1), to esert, Ex aff () nes to lear,
घाम,तिमिर गदा पारंग, रामपुरोसिमा
भीरमायम.fr पदमागम"terraiser
१.मीनार परिवारदारा मोनार
aft. (२) दम to bite,-दतिया पदासीन पदाग्राम बार"
पागा नगमे प्रयामः
व्ययःमरप्रतिमोधनाय ।
অনুৰণ: মাসিকায়া মি
पदा स्पृगन्तं गति विनिमः ॥
.
दाल) किम? विस्त रनियातनाम या
nt-Rafi (MR)
RER ..
• दमा कर्मशि, दमते । पशि.E:/c.
चतुर्दश: मर्ग। ५१८ 7 मी विना मान रयदि मनोरम: यथा गोशान कोपम फपी पदाघातकालिन नियाताय दक्ष नतम शोषितणनाय तथा तेभीयान परमपि धर्म दागपहागि रार नोतमाय एव नितमान मन भोलानाभाय, दिग्जिदार्थ । ১। অয়ও দেখা সবষধ পর্যন্ত আমি যে প্রয়াস স্বীকার করিয়াছি তাহা मिर मासासरन न त निकरानव निधि, पश्न দর্শক পদে শ করিবামাত্র সে যে জংশন যবে সে কি শোবিতে ইচ্ছায় ? 41 Think not bontless those hard struggleg *hich ended with the destruction of the Riksha-s (174), for their cause tny in my dreire for rerence Does the fiercely sensitive scrpent Inte the man who has trodden upon it with his ſoot for the sake of drinking bre blond? तदेष मर्ग: करुणाचित्तैः न मे भवद्भिः प्रतिषेधनीयः । यद्यर्थिता निह तवाच्यशल्यान् प्राणान् मया धारयितुं चिरं वः ॥४२॥ १२ । तदिति । मत् तस्मात् एघ मे मर्गः (१) मिथय । “सर्ग: मभावनिर्माक्षनिखयाध्यायपरिष" सत्यमरः । करणाई चितः भवनि प्रतिषेधमीयः (२), नितं वाच्यमेव प्रल येषां तान् प्राणाम् मया घिरं धारयितु धार कारयितु, घ. युनाफम, थर्थिता चर्चिीवमरछा, यदि पति इति शेष। हम एष में करपादावार प्रतिनीय पारामारान् म्या चिर धारयितु बहिा । .. [४] (१) to qart, ac घणी ( झि to accomplish, witlofa, to contradict, et af
.३ MITARIA
हामिनियम नि.TA. Hiu मामिटेड)
...) (Ortore.क...).tobe pleased, ritam
tonpproreमोदता पमोदनापीदिर,पारिपाताममोरिया
मध्ये. पप पि.नि निगरदिनुमा गुमोदितुं (Hi
1401cit fat-rertini"
मोता.म.new rati.1
বল মামাতােয়া
निगातम्याभिनिगमागम् ।
न फरान भालपु तं गाः
नियामामीदनुमोदित
पा. मो. या पद।
भामाम
समke.
चमुर्दश. गर्गः। ५२१ . मौटनेल निरपराधाया पतिताया: पत्यारित स्थान पति पपरयमपि एका मन्यमाना' भरतादय पभ वा यदिशातरम न किचिन अतु, ति वादा । मितामाराभिनिवेश-नितामा पतिदार, भिनिवेश पकाई परिम्यानप व्यवमाय-यय.स ताम। ७। बाप पकन कशिल र कामको माड निकांच निह सामग्र नई बटक वैवान दायमापन केनिउ सात साता दाशमायानना। 43 None among the brothers was able to express laimselt approvingly or disapprovingly towards the lord who hnd thun delivered himself, and whose resolution in regard to the daughter of Janaka was so mereilerely covere. स लक्ष्मणं लक्ष्मणपूर्वजम्मा विलोक्य लोकश्यगीतकौतिः सौम्यति चाभाष्य यथार्थभाषी स्थितं निदेशे पृथगादिदेश ॥ ४४ ॥ म रति । लोकत्रयासपीति, यथार्थभाषी. लक्ष्मणा- पुर्वजन्मा लमणायज., म. राम , निदेशे स्थितम् व्याज्ञाकारिण, लाम विलोय, हे सौम्य ' (१) ममग ' इति याभाय्य (२) घ, एथक भरतराधाभ्यां विनासाय. यादिंदेश थाप्रापयामास । भीमजयनातकोश स्वाभाशेरप्याजमा (राम) निमें स्थित बसोश मौम्य सिचामाय र धार्टिश । ।। वकर ये मोटा करने पम्प में। पूर्व प्रथम जन्य थम्ब म पुम्ब. या पण नसाव्य पूर्वमा पाई जाति प्रौसमम त यहाई- 881 [४] (1) मोम moon, सपना था af (सोम, (५) , भाष to epeat, an -भाषते । भाषत । पभाषिर, पभाषिताम् पभावित 4पार्ष। रि-भाचते। भाषित धमा सावं रथी सम् तदयपरेशेग दोहदमिस, नेयां नेतन्याम, ना (**) () re from te satisfaction, to give, af. sed ५.०२ गमगा Hit warranRMERPALETTER Emiri + Hinाया "criRTAIR ATARRENT IVATu.. fringin प्राया मोहा EिRIAL माvi fuiinमाR TERR मोहिम) At MRIय तदाबादाम HER चार My free Uts remar' शिE BESIRES निन, 4 : 47 मानमर। The truthful Ráon, the eldeat brother of Lushi the glory of whose esplote tas sung thmughout the worlds, turned towards Litshing, ever obedient to b+2. calling him The Delight of the eye (mai.e cially addressed hin thus, प्रजावती दोहदशंसिनी ते तपोवनेषु गृहवालुरव । सब रथी तव्यपदेशनेयां पापव्य वाल्मोक्षिपदं त्यजैनाम् ॥४५॥ १५ प्रजावतीति । दोदा गर्भियोमनोरथः तनुशंसिनी (१), ते प्रजावती मादजाया। "प्रभावी मारजाया" यमरः । বই:(২) যা সংস্থা । স্থিীতাহিনা আদময়। प्रियदर्शन) सविनय धतुर्दशः सर्गः। पू२३ मीना, वाल्मीकेः पदं स्थानं, प्रायय (३) गमयित्वा । विभाषा य प्रत्ययादेश । त्यजा ४५। दोदसिनी ने प्रनारतो तपोवनेषु मध्यान एक, सव' रयो (मन्) मादेशनेयाम एना गौकिरद प्रापया। वापामार-तेगवयाचना (मला) सरापर्दशनेमा त्यस्यता रहि माधान। ४ाहब भातकाया भागोरधोतीरधीवादमरूप गर्भटोद प्रकाशितो. व तपोवनदर्शनसमग तो धेन मोवा वायोकित पीवमाजिक परियन, अति विपदार्थ । 'नाम' रति चन्वादेशात प्रापे ग्यमात् 'एमाम' पात्रोवि. परम तिच कायम। " (सामान रिमन, हिनि नामकन दिन मिति यहिनारिकारम. २ मादाय कविता साप रन-मापन वोकिन बान नई निराश का Tour enter.lalit has expressed her desiry, she would Ithe to visit the harmitares Do you take her with you in. car, and carrying lier inder that pretest to the bermitage of Valmiki, alanilon ljer tuerc म शुमार मातरि भार्गवेण पितुर्मियोगात् प्रतं हिपहत् । प्रत्वग्रहोदयजयामनं सत् पाजा गुन्यां विचारणीया ॥ ६ ॥ । सा । तुि नियोगात भासदात, भारि माम. रपोर मची। मोववादिमा बहीनिधः। माहिती दिवदत् । तच ती प्रिय. | परत (५) याब ) नम torreal.TRA (भि rurtant भार UR, 100, सि
५२४
रघुवंशम ।
P
श्रुतवान् । भाषायां सदवस व रति कसमादयः। रासस
ध्यनजशासन, प्रयमहोत्, ति यस्मात्, गुरुणाम् थाना परि
यीया।
। पितु मियीगा भागच माant fearn on
मामन पोत, ITUTA) गरुपाग
पाचारकोमा।
. भार मानहितमा मषाला बन पाय*
Sr.fa नाम ।
ए. पुरा
निगम पिया मोतिमा fair
MRIT . पनवरा I ferrammar
सतह पर पिiafir माया माaaivitri"
rautefuuttam namaAIMer ।
१५. Ekaa PEART 1
Arthani
Lit-80 wouth पर
.
amnaur malth tiumantert..
4
यानुमानयागीताम्
भाग गई।
समान्तमम
चतुर्दशः सर्गः। ५२५ ४७॥ १०। पति । अथ यसोजमणः धनुकूल प्रवणेन प्रतीताम् (१) यावार्यनेन तुया. वैदेहसताम्, अवनभिः (२) यभीरभि गर्भिणी. वहनयोग्य । चमिाधिक्षिः म रितिक प्रत्ययः। तुरही युतधुर, समन्वेण प्रतिपनरसिग्रहीतप्रग्रहं रयम् प्यारोप्य (३). प्रबस्थे । पय (लमर) नुवयनोता वैदहसताम् वसुभि नमः युमधुर समन्च प्रतिपाश्मि रघम् गाय मतये । ७। सुमन मतिपत्रा रामयो यम्य तम्। लसन प्राय रति वाचणानरम १०। पालमप्रतोताम'-अनुकमध्य भागमोतीरतोरलपीमदम. अपम मौरम्य , अबोन समयमुपात करनेन, प्रोता र ताम। 'पत्र. भूमि'-भीम पल दाहा पधि किचित मुतनम गौत्य भयवश येन विषम रचाभ ननयमित सघ सति गझिया मविद स्थान तक a भि गभिंगोरानी' ति मनिमायन याख्यातम् । 1 मिमवन टावहान निति र पहिरन , मन (EETTERT) Tafs fm दस सोडारी नक्ष। 47. Thereafter, Lakshmant *ent away causins Sita who was delighted to lorrier grateful news, to bo kated in the car, to nbuch finriss lipning ner poked and where the means heldly sumantra मा नीयमाना सपिरान् प्रदेशान् प्रियदरोग निय उत्यनन्दत् । नावुद कल्पमतां विहाय मातं तमात्मन्यमिपवतम् ॥ ४८ ॥ 1. EFrt trnet. Fat (6) म Ulhar... EVEkिar were -
ས་
3ཁ་*•?t', འ/ཅུཝཱཙཱ་•,rr
,,་ -• * : ,/?re• ཙ ཡ 1
• • • ཙ ;; tt;
*# vt ༣ལྟ༔ སཱཝཱ༣༠ trez, ཙrt ཀ
* * ༢ ༈ •'ཙཀ ཙ•༔ ཝཱཎསཱrཙ4•པ ས་
st* : ཝtt
• ཚ༣༣ སཟེ• is• •ཅུe:་བྷཝ w་ཙ་
***** : + 'བད༠ ••:34 vཝ is, iter'' ལས་
པ : ་༠t•ཅ, fསམཱ ི •jཐ•• *༤ པ•;ས བ rtst་
t• སྶ • ཨཕ་ ཞིབ་ཕ« {4 བ་ཝཔཱ་ཝ ས༌ སr
•. •ཙ་ པirt,-• vftsiན ཝཱ༔ •
six ཙq* ཆན •fས *ཙིམ་པ་ , = *སྨ1 *པ་
vrཙམ1 ཙམ༤ *is iབ་ན་ཡབ་ iབབ་མསཾ་, ft ཙ༩r*
swa1 * མགslཀ་: sR ཙི feer, wsesai བཙག་ཤུའ ཙ*
rxt ,
•31 ༣༤ •tv༢ * ཙི ཚེ །, [=gs བ་ཝཱ ferr
༄༅-》(t) sfic from to Elབཟངs, fw und a sf. tr)་
to carry, (***) 74 atf () Fre beloved, or to door sit
ཅུto knowཀཞེ vལ༩ | ཝ1f8-མ་ཅུ་, vཚུ7TIG,
ཚུལ་* 1 &e 1 ནཱཀཾf@{ནifཙ༔ $e.
चतुर्दशः सर्गः। ५२७ - बरे सावित्रा शरमान काननिम, विपिरिमामिलन नाव नजित्र ৰতকর ভাব পত্রিকাশ করিয়া এক্ষণে তাহার প্রতি অসিপত্র বৃক্ষস্বরূপ হইয়াছেন 48. Whilst being conresed through romantic places, Sits rejoiced as she thought of the kindness of her beloved; but the kner not that her beloreil had changed the form of the Kalpavriksha (the tree of plenty) for that of the Asipatra (tise Frord-leared tree) in respect to her. जुगूह तस्याः पधि लक्ष्मणो यत् सव्येतरेण स्फुरता तदक्षणा । आख्यातमस्यै गुरु भावि दुःखम् अत्यन्तलुप्तप्रियदर्शनेन ॥ ४६॥ ४८। जुगइति । पछि लक्ष्मण, यत् दुख, सम्याः सीतायाः, अगम (१) प्रतिसंहतवान. नस् गर भावि (२) भविष्यत् दुखम्. अत्यन्तनुमं प्रियदर्शम दम्य तेन. म्फरता सयेतरेय दधिणेन पक्षणा, पम्य मोताये, पाण्यातम् । वीणा दचिणाक्षिाफ रवं सुर्मिमित्तमाहु । सचिमा रमाभा.पru ने एमता पनि बारम्। मामा- मन मरमररसा९ि हातमा RUTTEIRECERT पास मचापि मोला fatient Fair गरम समातित a foreit : Negrerni'- Irel Trailewati माया पार ति, tre-ac ( .k, तिम .
र पसराव, पारणे गरोसा
[..)(१) सह with fato be dejected, af. (१) परि।
मा टागोगाद विवादात
मनः मिजानमुमारचिन्दा।
राम: भिमापरा भयात्
पल्लागर्म करोगा
in Affirefere
TREAT SIKE FEATMENTAR PETीपर
दि. TIRE: HTTET :गम्मति
मिले।
हर पारमिता, पुन
TET
का मनोदान
HIRifa. भूत से
हम Nefter एसिरिure पारि
पा। परिणामकाररिया तथा गम से निपानरम ।
परिवार
to be langud,maff.
चतुर्दशः समः। + . . ५.। मौता तत् पदाधिपदमप दुनिमित्त हा सनच पम् नट. . पासया विचार धानमपो मती सभासदर. पायव कामयामास या माजी महाराज' पतिम सर्वदा गली भूपात, ति विगदार्थ.। मानुभस्य पत्युः मानव पाममासम् रति मन्धमाना मा पृथक् पाममा नामशमे, रवि सेयम् । अत करपा रहदान करणेइति बापचनानप्रयोग इति दिनकर वसभी मन्यते; यया,-'पाय' करणैः भगोकुशाभारायः पन्त करणे.' रति दिनकरः । 'दुहिमनीतहार रति पावभ, । तथाच वेदानसूत्रवार्तिक -'मनो भुडिरहहारपि करण्मानरम मगयो निशयो गर्व. बरण विषया. पमोति। भूयात्' इति पारिधि लिह ..। निविनि विशन उEPAIR ाशन पुषकमन भान त, ठिनि प्रयासमा हावापानठेहबई कापना कबिउ मानिन । 50 The sorrow caused by the evil omen cast at once a shade of melancholy over the lotus-like face of Sitá who now began to pray with all the strength of her heart and soul. — Let nothing untoward befall the king and his brothers गुरोनियोगाद वनितां बनान्त साध्वीं मुमिवातनयो विहास्यन् । अवार्यतवोत्यितवीचिहम्तैः जगोर्दु हिवा स्थितया पुरस्तात् ॥५१॥ १ । सुरोरिति । गुरो. ज्येष्ठम्य, नियोगात् सानी बनिनाम् पत्याल्याम् इत्यय', बनान्ते विहारयम् (१) बम्पन्, ममिवातनयः लामा, सुरक्षात् पये स्थितया, महोः दावा जाइण्या, उन्धित. बीसिर, पवार्यत (२) इव। पकार्य मा कुब्बिति पारि पाया। {ut (१) nि to quit, Rai atta 4 11 .
No text on this page.
धतुर्दशः मर्ग। ५३९ ४१। सत्यमभ म. (नमन.) या निगडीतयाहात पात् ती भावशायी पुनिने रमतार्य निषादातनोनिर्णयः (स) म सधाम व तत्तार। मन्या समा यस्य म: । निग्रहीता, वाहा यम्य, तग्मात् । निषारन पाहत माविशेष यम्य म । मन्यमयज हम निषादहत नौविरेण (सता) मभाव गडान, इति वाचार पथ माथिमा मिरपु रखा तन्द्रा मेकने मौताम् अपारीण कवित किरानेन पानीलया भोकया, सत्यतिमी या वानिशा तरति तथा गशाम उत्तीर्णवान्, रति विमदार । प्रतियहोमस्य एजनाममय पाबमान 'मम्मति विषम .मा परकोल र नमामि न पाक मिनारद. Cata विनईक बारकाव, और डी Lahahmann, true to his word, mural his brothere wils to be elighted from the pat the horina #hrront had been bronght toantandstir hr th-direr and crorite Ganros in a frost lurh war furnoght he . Nishada (fron man nf a degraded triems we feliermas de) therehe S. 110g mit wir Jagromart पथ व्यवस्थापितवाक् कतित् मीनिविरन्तर्गतवाष्पकमा:। पीपातिक मेघ एवाम्मय महीपतिः भामगमध्यगार ॥ ५॥ पति। सारित रासारिता "रिम पापादिता पाक नम रताप कर तम्भिता र मारि, गीत : TIER. मंच: माने स्न र (Ofer, betar, Rena (सा..
in times of evil portent, gavo utterance to the king's cupid इति वाच्चान्तरम्। ५३। अप फराधि प्यायापितवाक घन्तर्गनापमः सौमितिमा ३) व्यपस्यापितकाचा अन्तर्गतबाप्पाण्डेन सामिनिणा गमन का ५३। 'अन्तर्गतवापकगढ़,'--इन्तर्वाचभरण संघकाठम्बर, वसा चित् व्यवस्थापितवाक' गरीयसा प्रयन पिरीशतवाकभनि, कापरेका कण्हतया दाग्यापार अशोऽपि प्रयवाविश्यवलान वाकौशार समर्थ घाति शिलावर्षे धरण्या प्रेरयति, दवा सभावमिवोऽपि लखप वानिकी বস্থিত করিয়া মেঘ যেমন উৎপাহকালে শিলাববণ উশির কর, যে speech, and like a cloud which sends dowli slowers of stil रवंशम्। भवम् न्योत्पासिकम् (२), श्यामयं शिलावर्धम् इव, उमार। उदगीर्यवान् । दागमा नावाच्यत्वादुष्पागायुक्तम् । मममम मंघ; पीपातिकम् परमवर्षम् इव उमगार। भाव' । 'पत्पिातिकम्' &c -- यया मभावनिग्धोऽपि भंघ नियतिवशात् प्राप्त शादेव भ पधाति वचनं सौतायै उदीरयामाम, इति विशदार्थः । অনাব কাম্পকে কষ্ট সৌমিত্রি লক্ষ্মণ অহিকষ্ট বিগ ব’ मडियामा किन निन। 58 Theo with his throat choke with sorrow, the sono Sumstrá, with difficulty brought under his contribus powity ततोऽसिषङ्गानिल विविधा प्रभश्यमानाभरणप्रसूना। स्वमृतिलाभप्रकृतिं धरिवीं लतव मीता महसा नगाम ॥ ५४॥ toromit- 977, a portent, a 1a) to swallow, with frefe। पित। मात्, मानिाम, पारिए। पक-गीते। पारित . मोग: fe चतुर्दशःमः। ५३३ ५8 । सत इति । ततः, व्यभिषा (१) पराभवः । "अभियर: राभव" इत्यमरः । सः थनिल इव (उपमितसमामः) तेन विप्रविद्धा भिहता. प्रभायमानानि (२) पतन्ति थाभरणागि प्रसनामि श्व उपमितसमास') सम्या, सा सीता, लता इव. सहसा ममूर्ति- भम्य सारीरलाभय सोत्पा, प्रकृति कारसं, धरित्री (३) नगाम. भूमौ पपात इत्यर्थः । १७॥ १४॥ बस पभियानिलविषविहा प्रभश्यमानाभरणप्रभूना मीता लगा हिसा पमूर्मिनाभप्रकृति धरिती जगाम । राध्यान्तर-अभिषशामिलविण- वनवा प्रभग्यमानाभरपासूनया सौतया लतया व खनिजामपकनि: धरिती मे,रति। यथा काचित् नता दातदेगेन उलिता चालतकसमा च मती मामती ममी पतति तथा मीतापि शकतीभप इसचेतमा सवलदानजारा च मसी बपती भुमी न्यपतन, रति विशदार्य । त निदारुप हनान्त' युवं व मीता मर्थितापतदिति मठेप'। पाययतरी युताया लवाया भूमिरित पतिमोभाग्यच्युताया पवमाया मातेर गरमित्यपि धन्यते । नप्ता यथा धर्म उपना, पीमिशा सौतापि तथा यज्ञभूमे उत्पना, अतएव धग्दिी उभदोरेव उत्पत्तिकारणमिति समर्मिलाभप्रविम्' पनि विशेषाम् उभयद ममदते । .. पर मौजा पूरा लाए बार मात्र मिनीती हैं माया गिटिङ इलाम, इशा वाटरमा तथा शोक विनिईन। 34 Suddenly Sitá orerborne by is it were to blast of Borrow, fell on the earth whicla gare her birth like a creegne, whilst the ornaments wluich she wore, which are lik, s. many flowers, fell of from her body In] () रि, मन्ज to embrate, घ .. १) ब to drop So, शन (OT to holl, ra ualdiat.और.
न मनुमहागप्रम माधुरिममे मां विनादी वापर सदर कैनापि कारन भवितव्यम्, चरितं कपिन कमानदहवाका ... वनामावरून यायविध गडि ( १३.५:१टामा सनसन मनौवने विनायर वजिशा शाह निध: [५५] संशय doubt.तच विधाम'. (श घिto drells TENEF प्रयागनमयः प.चंता बजेदकम्मात् पसिराटतः ।। इति मिति: मंशयितव सम्म ददी प्रवेश जगनी न तावत् ॥ ५५ ॥ ५५.साहिति। HTTER मा re साम्रगतिः, fri. R TREA भार फमा बाnिm , ति मारिता (१) मन्दिधामा, य. गाया गुरागायथैः पाय, इ. foति (२), नांदे शीता, मम धामनि प्रति शेषः, न दशै। ५. remeTHE REarth aाम् पादान बन च। मनितातापजनीति में मददी। ranी म., तर सः। विमा स्थान दक्षिापारम् । तुम्' दामं दास्यामीति मीतापरिव पापमा मौनाशमनी धरली हो पाययभरवतो रति विशदार्थः । विउ मिटमनमा 53. ller mother Earth refused to receive her as if und tim suspuion that her husband, the scion of the I kedvába rad of noble character, could not have abandoned ber Patho सिन् unaalatk" . Cltse चतुरंपर माः। ५.३१ सा लुप्तमंजा न विवेद टुःखं प्रत्यागतासुः समतप्यतान्तः । तस्याः सुमित्रात्मजयनलब्धः मोहादभूत् कष्टतरः प्रवोधः ॥ ५६ ॥ ५६ । सेसि । लासंधा नराचेतना मृच्छिता सा दुखं न विवेद (१). प्रत्यागतासुः लञ्चसंज्ञा सती व्यम्त' ममतप्यत ।) खेनादात इत्यर्थ । तपे कर्मणि लड्। कर्मकर्तरीति केचित सन्न, तपेस्तप कर्मकस्यैवेति यऽनियमात् । तम्या सीताया' समिया- मजयानलब्ध. प्रबोधः (२), मोक्षात् कहतर यति सह , अभूत, दु.खवेदमासम्भवात् इति भावः । । नुप्रमभा मा दुख र विवेद, प्रत्यागतास' (मती) पन्त ममतप्यत, हना मिपामजयवतम प्रशोध भीत् कष्टकर पभत । । मुमा मा यच्चा मा। प्रत्यागता पमव यस्या सा। सुमिचाया पाम, समरस, नमन । लाम नया नयापन विविद ममिशन धवलन प्रधिन क्षरतरेण भ्यता रति गच्यातरम् । मौत्ता मीन मिाईन्द्रियहनि मती तर समवेदन परित्यागदप भावभत् लका प्रयवान् महासभा नेन दम दमदया रभव , पानसमा रभिदागिरीषकीरि मोही रमतुद समाधीसोधक मनालाभ, पति वित्र . . [v] (१) विद to knon:-नि-द। &r n -विदाहरीत। .. प, विनाम, पति बिदम्। पदोन, पदिष्टाम्, दिए । &c विद-विदारकार। 40 कर्मषि-विपते। संदि। & रिदिन । Ac) तप् to be pained-मस्-ितप्यने। रतवन । बापि । नेये। ke कार-ति । पद् । ताडौन, भवालाम, तामसमाप ke. ११), to knor, I af.
राय: सपा नी मारण-जीजभापमान
154:
मानिसमा
चार लिन जिउदार TIAT
ing to her senses she began to burn intonally. The consciente
She felt on korrow while she lay insensible; 09 NIE
nese touch she re-acquired through the care and attentos de
the son of Sumitra wis more miserable than her state of ines
रादितरत त्यादिना पश्चमी। निराकरिणीः (२) निरासकस्य ।
ध्यलंकृजित्यादिना याचप्रत्ययः। भर्तुः यवर्णम् व्यपवाद ।
(५७) (
१m to cover, इन unadi aff. (२) निर, पा, Thdh,
गुच् afl. पही. (३) निन्द to blame,-निन्दति निन्दन् । निन्दी
म चेति । च्यार्या साध्वी. सा सीता, राजिनान ।
यवदन नैव व्यवादीत, किन्तु स्थिरदुःखमाजम् अतएव दुष्कृतिः
पाया (सा सौता) अजिनात् ते अपि निराकरिषो मार
निन्दियाम, अनिन्दि.1&c. निनिन्द। &c. कर्मणि,-नियते। निति
रपयंगम ।
दिशापाम् । NATHसमा मानेतीपारंप रहि । वि।
(कोका 1800
50
sibility
न चाऽवदझर्तुरवर्णमाया
निराकरिपोजिनाहतेऽपि ।
धात्मानमेव स्थिरटुःखभाज
पुमः पुनटुकृतिनं निनिन्द ॥ ५७
ते एनसा विनापि । “कलुषं जिनैनोधम्" अमर । बन्दा
यात्मानं, पुनः पुनः निनिन्द (३) ।
80
.
धतुर्दशः सर्ग . न च अवदत्, (किन्न) स्थिर वभाग (पतएको दुपतिनम् चामानम् एव पुनः पुन. निमिन्द। पार्थया (मोतरा) पवनः न यत, म्यिाद.षभाग दुष्कृती रामा निनिम्दे, रति वाचान्तरम् । ५७। यद्यपि रामो विना दी मौत परवान् तथापि पतिव्रता मीता पसी न किदिपि निन्दावचनं प्रयुत पती, हमेव मकर्षभि एवं चिराव भागिनी मातापिरति मापभाना सा पान्माम व एन. पुन. चितपसी, पति रिममध। ..। डिनिसमा डिमाज शिवन, शानिमाली मोठा पाश विश्नम 213"रनि जानमाराकामिग त्रिपठानिनी डारिता नावात्र चापमान নিন্দা করিতে লাগিলেন 67 Although the noble Sita was oxiled for no fault of heri, yet not a word of reproach against her lord ercaped her be gay, she blamed only herself repeateilly as a sinner destined for eternal suffering आश्वास्य रामावरन: सती ताम् भायातवाल्मीकिनिकैतमार्गः । निघस्य मे भर्ट निदेशरौक्ष्यं देवि नमखेति वभूव नमः ॥ ५८ ॥ १। पावायोति। रामावरजः भरमण . मी साध्वी ताम् पात्राम्य (९), प्याग्यात उपदिए. धामीके. निकेतस्य थायमम्य मार्ग: येम स नोटः सन्. निधुभ्य (०) पराधीनम्य । “अधीनो गिध पायत्त" इमरः। मे. भानिर्देशन साम्यनुज्ञया हेतुना यत् गैर (५) पारथ्यं नत, हे देवि ! आमस, रति नपः प्रयत', बभूव । [11] (1)कम to breathe. रिप, प्.) नि, rato kill, क. (निहरी निरन मोवि मित्र । माती. पत्रकार) (6) hard, ५८। सीतेति। सीता, लमणम. उत्थाप्य वाक्यं जमार। फिमिति? हे सौम्य । साधो। ते प्रीता थस्मि, चिराय चिर. सीता तवृत्याप्त जगाद वाक्यं गीतास्मि से सोग्य चिराय जीव । । विड़ीजसा विपरिवाग्रजेन । भ्रामा यदित्वं परवानसि त्वम् ॥ ५८ ॥ [18] (1) विडोजा; from विट् (विम् to pertill चतुर्दमः मगः। ५३६ . जीव, यत् यम्मान, बिड़ौजसा (1) इन्द्रेश, विष्णुः उपेन्द्र इव, यजेन ज्येष्ठेन भाषा, स्वम् इत्यं (२) परवान्.परतन्तः, यसि । ५२। मीना तम् उत्याप्य वाका अगाद, है) सौम्य । ते पीमा परिम चिराय औत, यत् व पिडौनमा विपुःप पर्जन इत्य परवान् पसि। मोरया नगद, (न्वया) जीवाताम् स्यादि वाचानमारम् । सीता पादपतितं लथाम् उत्थाय इदमुत्राच, यि मीरा । यथा विमदा अग्रजम्य रष्ट्रय निर्देश वन तथा लमपि मदा परजम निर्दी वन मे, नव नया मोहभन्या लयि परमपरिमुष्टामि, व चिरजीवी भया, इति विदा । "विहीनमा'-देवरि व्यापोतीति विट व्यापकम् पीज यम म विजा , तेम । 'पादिश्यत्वं न हि क्रम पिए कमीयान्' इति बलभ,' चम्यायमभिप्राय , -ट प्राक् करपात् अदित्या ज िपयात विष कग्यपान दिया मानिवित्री कानिष्ठम् इति । ..। मोटा एक पवित्रा निम, कहिलम. .. प्र५ । कवि CERIA hिaroविक (पन पर we ? । 69. Sii mire him up from the ground and are fum thuse-Solace of the ere.lam drlight with indin.onlirfor ever calle VOU RTP N* much vument to the will of your diet tinthet a lep'us to Indre श्व जनं मवमनुक्रनेगा विजापय प्रापितमत्प्रणामः । मजानिर्षिक मयि वर्तमान मूनोरनुध्यायत देशमति ॥ ६ ॥ worlenditur ( from Trth, m. . entenम मुरारर । Hasri) -
যায় না
ন মা।
(1976:are # **
चतुर्दशः सर्गः। ५४३ उपस्थितां पूर्वमपास्य लक्ष्मी वनं मया साईमराि प्रपन्नः । तदास्पदं प्राप्य तयाऽतिरोषात् सोढ़ाऽस्मि न त्वद्भवने वसन्ती ॥ ६३ ॥ ६५। उपस्थितामिति । मूर्ध्वम्, उपस्थिती मातो, लक्ष्मीम् चपाम्य (१), मया साई, धनं प्रपन्द्रः असि प्राप्तः यसि । तत् सम्मात् नया सामग, गतिरोपाय, ववने पारपदं (२) प्रतिसाम् । व्यास्पद प्रविष्ठायामिवि निपातः । प्राप्य दसन्ती घर, सोफा (३) म यमि । (३। पूर्वम एप्पिा पोम पाम्य मया साईन प्रपत्र पसि, बन सबा निरोप बहाने राषद पास बसली (पह) सोदा का (बया) अपभूयत, मामला मानमोटातो. दिवामातरम। । वे पूर्व बनान्धानकाई रगतामाप राममनोम धूम मामेव समारतीमरी, लत बारपानकषामिता सा रानमधी पमा राम्य प्रांतात मा सामान निरासत रति विदाः। नपावधना मपयो पारि मबीसौभाग्य माने याश्य । राजपा चिनेन वाराहारीधनेत मनुयाराविधिताय । .०॥ दाननिहाललोकमाथिामार मारनाम गरिबारिसर, रेडकिलनी सिनासन: पापि पावर fristiरनडरवि रामशिनामिना। On former occasion you fortook the goddess of royalty that came over to you, and went with me into the forest , cur this reason, thorough ricess of wrath, ebe bu been unable to brook me, who waliring in your mansion (11), to throw, ar an () पर togo, derived irregularly (वापरते , गबर १९ वा मागासद जिहादमिति निपातन ) (Otto ter,L (यम,
of those hermit women whose husbands were oppressed or
पगिनीमा, भरतः प्रसारात पमुपवाद रTrEEP
"। शशिरलोड शानिनवारिता
निगारोपभराभर का
रापविनीनां भवराः प्रमादात्।
भूरवा गरम्या शरणार्थमन्नं
फचं पपरस्ये स्वयि दीप्यमाने ।।
. पितर: FAT SHA: दीतिर
पाl for | नरोति यः
भारा, पपपदीप्यमाने (२) हारमाने सन्देश, माया
नयमिमंदर्य प्रसासे (७) प्रासामि ।
infe भनिन reme
दयि परिप्रभारे का सामाजिर मिया
विपदार्थ। ती दुवार किन यदना मोपदपि # and
मनाचा विपदी.तिमा
भवाचिदीप्यमारमरकाम पर मारे
परमादराम समरामा ताररभूता बम, yग 1
नाकमान नरहविना थापरयो रिलाय, याविधानियापार
6. How can I, who through your favour was the acrius
[२४] (१) शरण shelter, यत् aff. (स्त्रियाम). (२) दीप to shine,
माना aff.-दीयते । पदीयत । पदोप-पदीपिष्ट, पदोपिषातामा पदोदित
तिवाचारमा
'राचसाने ना मारमा मा "
থাকিতে আমি আশয়ের নিমিত্ত কেমন করিয়া অন্যের নিকট উপস্থিত হই।
पन। आ.दिदौ । &c.
चतुर्दश सर्गः। Raksh 2s2s, arch aerlum near others, whilst you are yourselt lismg in full splendoor किंवा तवात्यन्तवियोगमोघे कुर्य्यामुपेक्षा हतजीवितेऽस्मिन् । स्याट्रनणीयं यदि मे न तेजः त्वदीयमन्तर्गतमन्तरायः ॥ ६५ ॥ ६५ । किंवा इति। किवा अथवा, सव सम्बन्धिमा व्यत्यन्तन सुन प्राप्तिरहितेन वियोगेन मोघे निष्फले, व्यक्तिम् इतजीविते, सुच्छजीविते, उपेक्षा (१) कुः कुर्यामेव, रक्षणय रक्षणाईम, घ्यन्तर्गतं कुदिस्य , त्वदीयं तेजः शुक्र गर्भस्यम् । “शुक्त तेजो रेतमी प वीजवीकेन्द्रियाणि च' इत्यमरः । मे मम धन्तराय. (२) विधः, न म्यात् यदि। । किवात नागमं घे श्रम तोनिचा कयाम, रखकोयम् समतल टोय तेल में रनराय सान यदि। (मया। सपना यिता रमणीयन सेन ने जमा घाटनायेन व भने, ति वाचनाम। या पियशाया में किनारमा दम. गेम प्रजम् मधुमेपासघातिनो प्रभासयम य'दरच्यालय प्यागत जय ममालय भितीनाथ, the पिदापे । पतिपरियामा भरपर, कि मस्यामा पनि सानिमरपान बिलारीतभार 1,पानि और रEिRREDIERREt। [४] (1), च to sre, red. (२) at nithin, 1080, f (गर या यम, सली, रोग, पक्ष)
Four chill in my somb which den taula pr. n. Alsi
५०४
रघुवंशाम्।
67. Or, I would hrve distribut this misrible!!
minc rendered us:less by my Inting separations from
food amy way.
माऽहं तपः सूर्यनिविष्टष्टिः
की प्रसूरीधारितु यतिष्ये ।
भूयो यया मे मननान्तरेऽपि
त्वमेव भत्ता न घ विप्रयोगः !
रोति । गा पर तेजriffusic
नायिनः परितु यतिष्य (१), पye. TARAT में
भनमातोRITRAL.पियोrun!
REATE A. (
...'
चतुर्दशः मर्गः। ५०० नृपस्य वर्गाथमपालनं यत् स एव धर्मो मनुना प्रणीतः । निर्वासिताऽप्येवमतम्त्वयाऽहं तपन्विसामान्यमवेक्षणीया ॥६॥ १७। नृपम्येति । वर्गानां ब्राह्मणादीनाम् थाश्रमाणं ब्रह्म- चर्यादीनां च पालनं यत् म' एव नृपम्य धर्मः मनुमा प्रणीत उक्तः, यतः कारणात. एवं त्वया निर्वासिता(१) निष्कासितामपि प्य, तप- खिभिः मामान्य (२) माधारणं यथा भवति तथा, प्यवेक्षणीया, कलपदृश्यभावेऽपि वाश्रमदृष्टि' कर्तव्या त्यर्थ । का वांधमयानन त म एव मृपय धर्म मनना प्रणीत,पत बया एव निमिहापि पनिमामाधम पचेतकीया। हा मधोमा मर्च पामरामाणाध यथाम्न परिरक्षणमेव मन. प्रपती राजा: मम यद्यपि लोकापवादमीनेनलया प रतन निघास- ताच, चापि रचा पये लापका शारया तथा नचिकामको सम्मको परमपिलया रच्या, बिमदाय । पवार IT पियरे पद. अछाम पायमा "प माय गारंपदाममय भरदान। 'Fate...svia'- मनु.-' म ध Afnal मषामन. पृम्बा । नामामाचार मजा मारातारात। 'म एप'- पनि पिसाधान्यात 'म' नि। सामक सामानिया र वि. न.पि. वि.मिटरमा चायनाम पिन 67. To protect all classes (+) and orders (CTTH) of men चत्वार [40] (1) fat to ure, for aat. (विकास) (1) कमान common Nai.
मौकायनासोपिम पार भएको
muram
frrial।
मा मनातिमारत
पारिता पुगेर भया
i. RREART THE
rr REE में Sar
in Eneroine meter पर साह
rer Reters. fier RT hem
५। "ITraili rat
पोर
ental enteenpne nur int"
MARATRI MANTRam पनि
Entertareer
माजATNERTI मोवी
परिपुमति नामाकरम. 'त-सदार
6.
यामित तिची चाभधारः।
भू.. भूति',
[ce] (Otto tremble nith fear. RAT TIER (
om
from to cry. करन N and fem और off. (३). to error
कल त । पकन्द ! रम्दी, पदिशा, जा!ि ke. se;
कम्पणि,-न्यते । पक्रन्दि।c.
चतुर्दशः सर्गः। ५४८ 6। गघि कानिय करे रतिया मोडाचनमा सीमारपूर नन्द एलन प्रभाव परिरलर उपम मोस बना कर बाहर २६ प्रायोजन कर भून कर महिनानिलय । c8. When after giring his promise to Sita. the younger brother of Råma diarreireil from her sight. Sfrá tran to cry aloud like an afrighted Kusari (osprey), under the weight of her grief नृत्यं मयूराः कुसुमानि वृक्षाः दर्भानुपात्तान् विजहुईरिण्यः । तस्याः-प्रपन्न समदुःवभावम् अत्यन्तमासीद्बुदितं वोऽपि ॥६६॥ १। त्यमिति। मयूरा मृत्य' विजः च्यावन्तः, वृक्षाः कुपमानि हरिण्य उपात्ताम् (१) दीन (विभ) रत्य तस्याः साताया: समयमा प्रपने तुल्यद खत्व प्राप्ने वने व्यपि, व्यन्यन्त रदितम् (९) यामीस्, यथा रामगे हेपि इत्यपिशव्दार्थ । परामरा थY TO कामानि (वर) रिम पाला life)मया कमाराम पपई ने चtu हिम कामोन्। धाकर, भय सिमान पर, सभि स्पाना दा far,वादि। कारा पाना पचरists कोतमयमामा forg form of pm: मिपि नच पा faRSE समाधिरित सपनामार का तमर. । () (1) eau from , SI, Et to give, I. () to cry (nire.)
गामाचदरियानमारी
फपि: मागाय यार।
मिपादपिका नीत्यः
ग्रोवमापात पाय मोरः।
... antert.neti
frment) m. riER, CAREER hai
बार FRaiनिमार in treet
भाय २) और ERA TO THE "
पोबादम् (शान
fotoin. Repr fata are a
TATE Trave | Rem Pariyayeratis
tern. e at. (1retom of an to ts - 1)
Jament, ५ . (a) le to compes.. (u Teresी. Wi
According to the Raaduto iu is derived from ste semaini
the first versa erer composed, laring been the corcluziert.
चतुर्दशः सर्गः। + पञ्चते । “मा नियाद ! प्रतियां त्वम् धगमः शाश्वतीः समाः! यस् कौधमिघुनादेकम् धबधीः काममोहितम् ।" इति। तिरचामयि दुःख न सेहे किमुतान्येवाम् इति भावः । का करारराय यात कवि बदितानुमारी (सन) ताम पश्चग छन्, निघालापनदात्य यम शोक' शोकत्वम् पापयत । ..1 पारं-कुमेधारणाय यातन दिलानुसारिणा विना मा सभ्य सम्यत, निषादविडामजद नीत्येम यस्व शौकन मौकतम पापयत, इति । ... विवादेन विरकोष' हा सहासकारण्यस्यशीकाम्ब यय किल बदमात धोकापा वापी तासीत स भगवान् पाय' कवि गोकि' सदा समितकुमारणाय निर्ययो, म त कम्तिमा दयाद्रता तटनसरपकमेण मौतासमीपमान माम, रति ममुदितार्थ । पर रामायणकथा,-स किल भग- भान् पाहोचिरेबदा भिकार्य तमभातीरं जगाम, ददर्श च तत्र काममोहित पायर कोचमधुनम पग्यतएव तस्य कषित निषाद पाये तमिथुनात् पुमास कीप मधाम। भोचितपत्ता भूमौ रामानं त कोष हा ददती निशम्य भामममि कारख समनायत, मोचतच नस्य अपात्र- भान मा निषाद' यादिपा पनुष्टुपपदसा परिचता पूर्णरूपा गाली सिमसार, मार मोकासमुहात मातेति योजनामा प्रसि हिमगमन । तान' पति म भगराम चाय गिरिति पूज्यते खोले। अनार्दनाम चन्दमा रामायचया पिनाय, इति। श्रीक टीकत्वम सपए'- रामाया- पादचरमसमौलयसमम्मित । मौकानय माती मधोको भानु माया' ... रिपरिपान TETr रे रवि (1) T..का र विकि वह शनि, दिन मनायूस मोटर निउरेम। The poet, whore gni, at the sight of bed pierced by erpression of Vilnitis gract at khelling and led by: forler, - Iknow br meditation thatarusualcriti falo ponulir calumnr haralandtherert ot.Oldehyon harestors CretaIRatheri" ०३। उखातेति । उतपातलोकत्रयका थपिरावारि सन्धे व्यपि, व्यविकाथने (१) यशाधिन्यपि, रत्यं सहपाकि प्रति, यकसान व्यकारणात, कलुवापो गतियापारे, भरता ०३। पावलोकनय करदवी पपि मत्यतिले पपि अविवत्यने । (३] (१'पnes विकत्यन from पि, कत्य to boast, min W.w.tary,refrent firmeri ent . KnfirmNarrint FRERA Kare ratri Amran.s in another part of the country उत्पातलोकत्रयकण्टकऽपि सत्यप्रतिनऽप्यविफत्वनऽपि । त्वां प्रत्यकस्मात् कलुपप्रवृत्ती अस्त्येव मन्युर्मरतायजे मे ॥ ७३ ॥ কষ্মেীৱলৈ মমীন্ধীকায়িয়ি হয়, সহমসির চর राम में मन्यः (२) कोपः त्यस्यय । सब गुणकादकोऽयं हो प्रत्यर्थः। सीतानुनयाटियं रामोपलम्भः । खो प्रति प्रकणात कलुपमरती भरताप में मन्यु' पति एव । विकत्यनः (१) मन् to know, युष् unidias.
चतुर्दशः सर्ग।
५५
७३। उत्पात, बोकत्रयस्थ काट को पेन, बिन्। सथा प्रतिज्ञा यस्थ,
सथिन् । म विक यनः विपत्थनः, तविम्। कलुषा प्रहत्ति: यम्म, तस्मिन् ।
मगुना भूयते इति वाणान्तरम् ।
। सबलोशाशरपोऽपि मनगुनधन्योऽपि पमी राम कारला धर्म
पतीचागात् में कोपविषयी भवत्येव, इति मरेप । 'उत्पातलोकत्रयकर कपि'
-विमरमपरक पण ममलयात हवा विधीपकारमानात यद्यपि सर्वथा में
प्रोनिविषयोऽसौ रामन जातु मन्यु विषय', मथापि इति भार.। देहान प्रगुप्त
कएको यथा निरनर देहपौड़ी मनयति, तया दुनो रापोऽपि निरार
जोकपीड़ा मायामास इति सम्य कष्टकमाम्यम् ।
'सत्यप्रतिनपि-सन्या
पवितथा प्रतिभा पनगासादिष्पम् पछीकत यस स , सम्मिन् । 'पविकायमेऽपि'
--सम्पपियाघनौवे गुपदाम चामन्नाधाविरहिते। कारपधमंदारयागरूपोऽयं
बलीयान् दोष. तम्य सत्वान् मचान पाचार तस्बिम् प्रीति च दुरीकाय कीप
कायविति पलिता। उतच,-'दारियषी शराशिमामीति।
..ार जिल्लाका नमकीन मारिस
बारमाना लडिनि.उमा बडि यकार अष्ठिTI,
बबरम यामारबाडा
Althonch Bharata's Best brother has lain the en my
of thr three worlds althouzla biserer true to his wurd. and
although 1.1 free from prile Iann help feeling anger
ainet humbxause he has without cause buhared towards you
onproperly
तयोरुकोतिः
श्वशुरः मावा से
सतां भवोदकरः पिता ते ।
धुरि बिता त्वं पतिदेवतानां
फिनान येनाऽमि ममाऽनुकाम्या ॥७४
वेति । उरीमि: सब अशर (१)पापा, मे रहा,
ام داد . مرد کولو ورلد وطردا مهمه نهاوندعالم rع ۱۴i ; msr , rrr ۱۳ ۴۴۰۲ ۱ ۱.۲ Atfl ::: هنا tc هم ونکا جانا اس دولية فهيا هه یه شباب . و اچ ام . ** 4 * نه نه پ وره دوم و ۶۰ #وجع دم ۰۷۶۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ و ۶۰ ۰۰ : ۱۶۰۰ 1lmir husbands zx the rule, what is there rol in ۰۰ ۰۰ *: : : : : " ۰۰:۲۶ ۶ ، ۶۰۲۰۲ : ۹۶ ,"11:11 friend, spre Csabre cues die tie the line the rise our **PSA which you can l an object of my compassion ? तपखीसंसर्गविनीतसत्वे तपोवने वीतभया वसाऽस्मिन् دلم وه لهم : هديه ودة همهمه هم ره مه سوی د ده ندهد، درهه هه ه 14 ه لره البدر عی 1967 !ra : 14 6,79 - terr ۹۷ ته په T1 ,20 کو 9- ,,, و در ۹۰ - ۱۰ , [os] () and from va particle impzing respect. corto perrade, sro upádi all, (p) 99. fe to tremble, & aft: (fal} चतुदंश सर्गः। १५७ . . . इतो भविष्यत्यनघप्रसूतेः अपत्यसंस्कारमयो विधिस्ते ॥ ७५ ॥ ०५। सपतीति। सपसिसंसर्गेण विनीतसत्वे शान्तजन्तुके, यस्मिन् तपोवने, वीरभया निर्भीका, घस । इस' थरिमन बने, धगधनसते. सलामते, ते अपत्यसंस्कारमयः(१) जातकम्मादिम्मा, विधि (२) अनुष्ठान, भविष्यति । ०५। तपम्बिममर्गविनीतमत्वं पथिन् तपोवमे वीसभया वम त पनय प्रमते. ते पपयमम्कारमय विधि भविष्यति। ०५। तपम्बिना मगर्ग, लेन विनीता मत्वा यस्मिन्, सम्मिन्। बीत भर्य यम्बा, मा। पनघा प्रमूनि यस्सा, तदा । बीतभयया उषताम, पति वाथानरमा चमपोवने महात्मना तपम्बिनो तप.प्रभावान म' जन्तय उप जानरा विनीतभावेन वरन्नि, पतलमत्र पकुतीभया क्य, पपमेवानन्तरघ है पुलस्य जातकम्मादिकान मस्कारान् कामव यथाविधि सम्पादमिषामि, मि विशदा। सर्म न कुचापि किचिदपि उगवारणभसीनि भाव । नात कम्मे यथार मनु,-पाक नाभिवानात् सो जातकर्म विधीम। इति । अपभाषी या रसीयनगें,-'कन न म धधिको बजार। नि। बजार योदयमर्गे-'पनिरहवामविनीतमत्व' । यवा वा कादम्याच,-'पमा भमरन मावादास्पानाम् चपमतमसर तपीरनम्' इति। ৭৫। এবান তাপসকুলের সংসর্গে গণ সীতৰ ৰাস কম, তুমি এই পে বনে জুবুতোভয়ে বাস কর , সিফিঞ্চে প্রসবের পর তোমার পুত্র শপি मन मारक। [013 (१) पपत्र from a neg पत् to fal, या f. hr fanity bung upbeld by them fer from by imply ng perlantson. nto make, धम्म सट ugment, with मयर . (गायक) (), ti to bare, fs af.
०८. गनिमावि पशून्यतीरातमोऽपहली तमसा वाघ जोगा कियाभिः ममसः प्रमाद' मुम्पत्यते। प्रसादन सम्पायने, पतिवारा है। पिकलाध्य षितनीरायां कलपमागिन्यां नमसायर्या नियमा पुगिन्नच देवताना पूजादिव्यापारण नब' वही। मनिपरिकार স্পায় 'रिष्य मि, मध्यसे च कामपि गान्ति पन्तरामा, इति मलिना। ५५० सर्वशम् you lure without ferr in this fermitage where it mals llave become gentle in the company of Hermits for when you hava rifely given ijsth to pour sou, its satul estern mies shall be performed अशून्यतौर मुनिसनिवेशैः . तमोऽपहन्तीं तमसा वगा। तत्सैकातोत्सङ्गवलिक्रियाभिः सम्पल्यते ते मनसः प्रसादः ॥ ७६ ॥ ०६। अन्येति । सनिविशन्ते येथिति समिवेशा: उटा । अधिकरणार्थे घप्रत्ययः । मुनीना सनिवेपौ : उटों, पूर्णतीरा, तमसः शोकरय पापस्य वा व्यपइन्त्रीम् (९}। "हमद, कोचे पापे नरकशोकयो." इत्यमर) तमसा नदी बगाय (२) मात्वा । बलिक्रियापेक्षया पर्च काजता। तम्याः मैकतोत्सरे, अनि क्रियाभिः एदेवसापूजाविधिभि', ते मनमः प्रमादः सम्यते भविष्यति । 'पत्र पर पपि एतयो: वैकलिलोपलातु कारलीपः, प, बरया। (1 (९) पप, r to kil, रच aff. st' ferm. aff. (भिटीया), (२) agitate, emag.also गाय. - चतुर्दशः सर्गः। ৭। বাহার তীরমি মুনিগণের সে পরিপূর্ণ, তুমি সেই মোহাবী তমসার हात समपान व1ि 4 शव भूनिएन (ोपा उमा) दनिक मम्मवारनदयमनाविनाशिनासिर 76 (laring bathed in the Tamnaa wluch destroys forrut (or en and whose banks are dotted with the hute of hermits you still feel serenely delighted by preenting offirings to the gods on its sindy lap. पुष्पं फलं चार्तवमाहरन्त्यः वीजन वालेयमकृष्टरोहि । विनोदयिष्यन्ति नवाभिषनाम् उदारवाचो मुनिकन्यकास्त्वाम् ॥७॥ ७७। पुष्यमिति । चतुरस्य प्राप्त याव (1) वकालप्राप्त मित्यर्थः, पुष्प मर्ष घ, घरगेषि (२) बकरक्षेत्रोत्यम चकर- पचम् इत्यर्ष, बलये हितं पालेय (३ जायोग्यम् । दिपधिधर्म- मिति प्रत्ययः। बीजं नीवारादिधान्य घ थापरमय , उदार- चाच पगलभगिरः मुनिकन्यका., नवाभिषा नसगदुखो त्यो. विनोदयिष्यन्ति (I ००। पुरक परिवारमा नाच मानवाभिstat fief (00 (UT aason, ") at from in borito est!, w all ) and Tigre, fefa 14 ... nng.eman (विटाtoneud fer-ति । रमादयत् । . सारत् । ६ भादधामा १९, गुदति । परत-परत। ke गत माम, लीक :- पालम, पत। 40 kge ":"4: 5nokrani By s7thoring tlic frwts and flowers of each cena: supplying palaygrain which grows without cultivational offerings for the guis, the beast girls bold and blunt ia ! mill minister to your delight.yourho are arerwhelmetri Strut Tum Mere rarth Prastri, ६५१Fr mer Horse karnternafrre Part 14. ETRI, REE EmexterritTHE ५RI IN HIK | AN RAIL, -Tr मामInHI THAT मालकी. .:. - बीमा । SrutifxamHRI Der grief. पयोघटेराथमयालवृक्षान् संवई यन्ती स्ववलानुरूपैः । असंशयं प्राया तनयोपपत्तेः स्तनन्धयप्रीतिमवाप्स्यसि त्वम् ॥८॥ पय इति। स्वबनानुल्यैः सशस्यनुसारिभिः, परसान अमता घटै।। सन्दः इति च ध्वन्यते । संबई यन्ती (९) त्व, तनयोपपत्र प्राक् पूर्वम्, पसंभयं या तय ध्याश्रमवासरचान - सुदसर्ग। - १ म्ननं धयति पिबतीति नगन्धयः (२) शिशुः । मासिक्षान्तमयोमा. धेटोरिति सम्प्रत्ययः, व्यर्दियदित्यादिना ममागम.1 तमिम् या प्रीति (३) ताम् यवासायनि । ततः परं सुलभराव ते विनोदः प्रति भाव । । अपार पयोघटे पायभवागावान मारनी न समयोपपत्ते: पाक पाव समन्वयमीटिम पापम्यामि । । सायन्या समा मममयपीति शपय ने इति पायानरम् । मबदा पत्रमाणानुपाणी मैचनकधागो पथमा चचिरमामान प्रभाकान् पयिषमि तटा, सनघोरल बोमाणे शिभी बात' पाहशी पर्व नामोलि. मारते तानी प्रीतिब पुत्र मन भागेर निषितम् अहरियार, पति निदा। माने खनु ते मध गोकतमीप पुढे तर समीकमान्ति' पियव, धुना पुषमयम. प्रागपि मनोरेषेव भजन पत्रकानिव रिवान् सभी मरः रव नै समपि पपञ्च निवितो व पपत्र ममीन बिकरियपीति निलिता:मधुरवात् पोषकत्वाच पयानचदी मारमा पीपरतात् पाकारमाम्दात् च घाननयो सादृश्यम् पचिरीतपत्रमात् प्रेमाम्पर- वाचावाचायी नाम अमितम् । पप्पभावी यथा क्रमारे,-'पतन्दिना का नायकान् घाटनासष यंायन्। गृहीपि येषा प्रथमाननदना न पुशराबबनरावरिपति रहि। 01 कृषि निण नागदन लानापमान सा उस, उन कृषि, नवी पि caferest शामसिटायनि। 78. By nourishing the plante of the herritar with water from a water jar of the nze winch ruite poil you will, eren before the birth of your child, feel of a certainty the teniler senti ment which a mother feels fur the child wucli fucks her breast [0] (1) सम. ध (पि) to nurse, re (चिया) (२) मन the breast, is to drink, TA (7) * to please, f***..
RELATrrer.neurrrrrrrrnर
male ajoyful response to his act offiruur,tahisber
where at the hour of nightfall, the deer were resting beside the
मामान
माम माम मिनाया
Poe. cim
wamir. PEMAIT TERE torrent
iternatarrierewitor"
..। ११.१५.xnet ET"
ro Run Marneeturnim
greentern
HIRE, Art
ferent , rrrrr: NAT. Perere frrorer.ru
1. FARMERERTT Transfer
KAR R.RRRREN
reser. animate ainter
mattentirurtatute
79. The de bestted Válmia carried with his sid, mis
Altars, and all offer animals were calm anil quict.
१०] (१) धि, पर to seat, rah (२) नर्यात अगस्त । और
निनाय । &c. कर्मधि, गोयने । मनायिfe.
चतुर्दशः सर्गः। तामपयामास च शोकदीनां तदागमप्रीतिपु तापसीषु । निर्विष्टमारा पिटभिहिमांशोः अन्त्यां वाला दर्श इवौषधीषु ॥ ८ ॥ ४. तामिति । शोषादीनां तां सीता, तस्याः सीतायाः ध्याग- मेन प्रीति मासा सास तापसीपु, पिटभिः ष्यमिवातादिभि.निर्वि- एसारां भक्तसारी, हिमांशो छन्त्याम्(५) यवनियो कसा, दर्श(२) घमावास्याकालः, योषधीय (३) श्व, थर्पयामास (8)। यत्र परा. शर , "पिबन्ति विमल सोम विशियास्तम्य या कला । एधामत- मयों पुण्यां सामिन्दोः पितरो मुने" । इति । वासरा, "यगाणं पदा मोमा धोयधी पतिपद्यते" इति । ८. नीटीकोनाममोतिए नापमोप पिभि मिनिमा EिHAat artaमाम । ८. नदीमा नाम्। विमार पमा म. मिर मागण्या मानवीमदोगमान पानामा ८. भादाराष पिभि कामनभावत विमान सिम का काम चल. reMein निताanwrr ra,tta frre inte, Mantr पारम। गवतीचा ferrer reli १. Ratni rat farm to me .. (reी। Hearer (1) treat Ichtantulanfant (e) too (yिari चापित CER:
***Ov: Sirr TYT Ytre free
17:4, Khm!r* <T: TI
os Ympre mere- 1797 ferage mayo
*********** ATE at 75:-* fotod vi,
at, r!
*11,4 41976 15:21
0. Ilo made ove: Siis, ainted with free to te bereid
waren who fell delighted at ter wirst, is te ume way AS
rimr of Ambrasya Bakes over to tbe Oshadbi plaats, the last
Alin Crescent of the moon whore better cresctas dir bers
already appropriated by the progenitors of maa.
1
1
चतुर्दशः सर्गः। ता इगुदीनेहकृतप्रदीपम् आस्तीगीमध्याजिनतल्पमन्तः । तस्यै सपयानुपदं दिनान्ते निवासहतोमटजं वितेकः ॥११॥ ता इति । सा तापम्यः, तस्य मीतायै, सपा-(९) मुपदं पजामन्तरं, दिनानो मायंकाले. निवासश्व हेतु तन्य निकास हेतो. निवासार्थम् इत्यर्थः । पठी हेतुप्रयोगे ति घठी। "गदी सापस- • तकः" इत्यमरः । रङ्गदी (२)-सहेन सतपदीप, अन्तरातीर्य (३) मेध्यं () सुद्धम् व्यजिनमेव तत्पशय्या यस्मिन् तम्, उटज (५) पर्ण- शाला, वितेरुः ददुः। ८। ता सम्ब सपानुपद दिनाने निवास हेतो हुदोघेहलतपदीपम् अन पानीमे याजिनतत्पम् उरा वितरु' । नामि हुदीहरूतप्रदीप रानी मध्यागिनतष्प. उटग बितेरे, रति वाच्चान्तरम् । १। ता सपस्विन्य सौता यथाविधि सन्मत्य प्रदोषे वामार्थे तस्यै पर्ण- माया ददु, सघ घरदीत लेन प्रदीप पवित्रमगधमधा च सीताया- शयनीय सम्पयामास', रनिविदार्य। ही दमारिपाको दैहिना । या सकल लीक माथमहिषी पूर्षेषु मघमौभाग्योहामिने पासाद दायतकण्ठलमा प्रोत, सा पय कुतोऽपि विजने वने घोणालीकै पर्वकुटीर एकाकिनी समाधा शेते। वया मताया सोमाया' काकाविमो पदयावस्था बुवर्णयितु मक्या, मभौर. {011 () सपर to worship, with या, सपर्य, Vand टाप (सपO: शरदो from disease, दो to cut, &c Craft.and होर fem an. (०) रा, to cover, AM () मप to associater en af or hva Facnfice, , aff. (1) 2 tlatch, lc inlo to be producel, af gc Onirl- termy frrt... 11: नियता यमन्ती, विधिना भाग सिधिभ्यः प्रहपूजा सवारा. वस्फलिमी (२) सा सीता, मन्य : प्रजासन्ततये सन्तानाविध दार. ६२। गवभिऐकषयता वसनी विधिनापतिपियः प्रयुपूज्ञासा प्रमाया: मनानख, सन्ततिः पश्चिम [२] (१) प्र, या to restrain, (२) पत्कट bark, Trai (तिधाम), (३) बम forest, यत् aff (४) to maintain,-विधि-विक्षत। ter wakr sath rrr ratra, Inter:- १९६९THernet Premi समान..." ....rreiree........ mart MI at citrakatar.ki.T resort, sat ninatantalirti d.nlotarratertainlanml. तवाभिषेकप्रयता वमन्ती प्रयुगापूजा विधिनाऽतियिभ्यः । वन्येन मा वल्कलिनी गरीरं पत्यु: प्रनासन्तनये वभार ॥२॥ ८२। मोति। न थायमे, अभिनेर धानेन प्रदता ।। वन्येग () कन्दमूलादिना, शरीरं धभार () पुपोध । पा (मौता) प्रमामनाये बन्धन हरीर मार। ८. मयुका पूजा यया मा। + ६० भि. पविभत। &c. भात-भत] &e. बिभराधकार मार विभागाच-यो । e. कर्मशि-भियते। भारि। &e चतुर्दशः सर्ग। - तम्य। पभिषेक यातया वसया प्रारुपूजया व कसिन्धा नया गरीर पमे, रति वाचामरम्। ८५। पामशरीरमाणे गर्भम्यापि नामान पत्यु में वंशलोप: स्यात् इति मन्य- मामा भौसा कन्दमूलादिना कपचित् निजा ररच, भा दम्बल परिदधामा - नितमसापानम पुतर्दा यथाविधि परिधिपूजादिना दिनानि गमयति व्य, अनि बिदार्य ২। বন্ধ লবণী সীত। সেই অমে বাস করত স্বামপূত দেখে যখনিধি पनि कमा नियूस शिनन, डिनि गठित महान शनिमिड का ससोदिनागिनन। se Living there, dressed in the bark of trees, puritical by holy avlutions and duly performing the rates of hospitalits to gurnts sitá continued to sustain her body with such food as the forest supphed for the sake of preventing the xtinction of her husband's line. अपि प्रभुः सानुशयोऽधुना स्यात् किमुत्मकः शक्रजितोऽपि हन्ता। शंस सीतापरिदेवनान्तम् पनुष्ठितं शासनमयनाय ॥ ३ ॥ ८। योनि । प्रभु रामा, पधुना थपि, सागुमयः (१) सान साय ग्यात् किम् । ति काकुः। उत्सव (२) प्रक्राजित क. मित रता साप. पपि. सीतापरिदेवमात मीताविधापातम् पष्ठित शासनम् पयजायस । 1) (म (FTwith,preritance, front top will g. to repcut, van) . ( to reduce free रघुवंशम्। प्रभ प्रधुमा पपि भानुशय: स्यात् किंम, उन्मुक जित: इन्ग पपि सौतापरिदेवनानम् अमुष्ठित शासमम् अपशाय साम । ८६ पशयन सहयते इवि माशयः, सुल्धयोग पहनीहिः । उत्मकन शकशितः हम्बा गासन सशसे. इति वाच्चान्तरम् । ८३। न जाने पायों में मौता परित्यज्य एतायता कालेन अनुतापदार्थ ४दय: कोटगाचरति, इति प्रतिक्षण अग्रजम्य महान्नि प्रमादम्यानानि शमा लक्ष्मणोऽपि उत्कण्ठाकुलितहदयी रामान्तिकम् प्रत्याययो, तस्मै च सौताबिल' यावत् सर्व तत्तान्तं यथावत निवेदयामास, इति विशदार्थः । 'शजितोऽपि,- पप अपिशब्दः पक्षान्तरवाचक. । ७। मिटर, इजिउन निधनमा नयाबङ्ग उकन बदमारे यथ' সহ্য করিতেছেন এই ভাবিয়া বাগ্রচিত্তে আসিয়া পুর্শাবধি সীতবিলাপ পy তিনি বেরুপে অাদেশ প্রতিপালন করিয়াছেন তাহা অগ্রজের নিকট কহিলেন। 83 Lakshmana, the slayer of Indiajt, fearing that his lord must by that time have been feeling the pargis m remorse, hastened to him and related to him all the parti culars connected with his execution of his command inclu ding Síta's lamentation वभूव रामः सहसा सबाप्पः तुपारवर्षीव सहस्यचन्द्रः । कोलीनभीतेन गृहानिरस्ता न तेन वैदेहमुता मनस्तः ॥८४॥ ८४ । बभूवेति। सहसा मपदि, मवायः रामः, सुधारवीं सदस्य (१)-न्द्र इव, बभूद, यह यातात् तुधारवर्षिया पोषचन्ने तुल्योरभृत् । "पौधे तैपमहम्मो दौ" इत्यमरः । युक्त चैतदिएक, कोकीनात् सोकापवादात् भीतेन तेन रामेश, वैदेह सुता सीता
महात् निरम्ता (२), न मनस्तः (३) ममसः पित्तात् न भिरस्ता ।
पक्षम्यालसिल
महमा महायः रामः तुषारवर्षी महम्पचन्द्र र बभूव, कीनीम
भौनेन तेन देसता रहात् निरमा न मनस्त । महमा मार्पण राय
धार्षिणा महमचन्दे व वदे, कोलीनभीत म वैदेहसुता निरनवान,
४.
पति वाचामरम्।
४॥
विकासार्थ ।
रामोदय दिी का मौसारिलापकथानकमुखात वा पौष
निजाकर पारशीनिव प्रवाहामु मुचत् म मनु लोकापवादभयन
प्रियतमा यहादेव मिरान्यत, न त छदथैचरी दयनात निगम्यता मि
यथा भभावीश्वनी.पि चन्द्र पौपानन्या हिमानप्रकाश मम
সাল সুলিপি খনি নয়া স্যালীদি মন্দ মজাদার
ममतान् विन्दून् ववर्ष, रन्थमयी माम्यम् ।
।। अषनामा नवनि ६ दिन, लोकमत
हिनि नया कि 74 निशा
PRबर मारे।
81
Suddenly láma burk into trare like the moon wh
showmpt frost in the month of l'auchia he had for fear
Popular talumnr prilet site from the house hathi
nut expulled her from lila lieart
निराध गोकं ग्वयमेष धीमान्
वर्णाश्रमावक्षनजागरकः ।
म भावमाधारगाभोगमई
राज्यं रजोरिक्षामना. मगाम ॥
५। निराधीमार बागम
पार
समर्थ इति यावत्, उतीय,-- 'येचा भावानुमा शुद्धिभते मुद्यन्ति भारत' इति। सः रामः, सयमेव शांक रघवशमा धनुमन्धाने जागरकः (१) अप्रमत्तः। जागरक इति उप्रव्ययः । रजोरिका (२) मनाः रजोगुणन्यचेताः, निय निराध्य. माळभिः साधारणभोग शरीरस्थितिमाधोपयुष्टम् प्रत्यर्थः, ऋई राज्य प्रशास। ৫। খীসা ব্যাখ্যাত হৃ' সাবিলা, ম ধ্বন निराध मामाधारणभीमम ऋद राज शास। धीमता वांगमावर कैण रजोरिक्रमनमा तन राज्य शशामे, इति वाद्यान्नम्। ८५। बुद्धिनान् राम मं नैव धय दलन मौताशीक इदि निरुध्य भागमा भाटमात लत्वा मय विमुक्तसङ्गमदा पहितेन चैतमा मवान् वणान् पारा यथावत् परिपालयन् समृद्ध तत् राज्य शामितमारंभे। मीतया महर सर्या मुखाशा: विसर्जिताः, इदानी राजकतम्याप्रजापालनानुरोधार्दव आदि देहमात्र रक्ष, ति फलितार्थ । 'गैमान्', बुद्धिमान प्रभावलन शीनियर "रजीरिक्तनना',-रजीरिक काम शोधादिशन मनी यम्म मा, मयतामा त्यर्य । रजोगुणधम्माच काम, क्रोध लीभ. मान दर्पयेति । ৮। বর্ণ ও অশ্ৰম সব লেৰ ৰক্ষণে গরুক রঙাৰিকাৰশূন। ধীবন রাম নি: সেই শোক সম্বরণ পুক সমৃদ্ধ বার ভােগ বিকার ভ্রাতৃগণকে প্রদান করিয়া सामानन का निरू 85 The wisu láma lumself subdued his grief. and h21 with lus heart freed froin carnest attention to the pirotection of all classes and op.de of mcu, went on ruling live prosperous empire whose resourer of enjoyment he made over to his brothers तामेकभायां परिवादभीरोः साध्वीमपि त्यक्तावतो नृपस्य । passion, deyoted bunself ith {1} {१/ भाग to avake, stai (s) fru to be emptied. raf .
पदंषा मः। ५०१ वनस्यमंघमुख वसन्ती रेने मपनीरहितव लक्ष्मीः ॥८६॥ ८८। तामिति । परिवादमीरोः निन्दाभीरोः. धतरव कमार्यम् व्यपि. गावीम धपि ता मीता त्यसवत. सुपम्य वाम चमाह-(१)-उख थमम्भाव्यसुख वमन्ती नमी सपनी () रहिता ग्व रेजे दिदीपे । सम्य ग्वान्तरपरिग्रहो मामत् इति भाव । । परिपाटभीगी (तए' एकभाय्याम पिपि) मावीम् पिना (मोना) बापत पय दमि मामय दमनीमनी मपबीरहिता वर्जि। पम याकामपबीरहितया जि, इति वाच्यानरम । । पूनम कविय रामदय सपा मासया मह वामान् मयं रात्र नची भारिपन तम्या, चपना न मीतापगमात राजो दारातराभावार निरापाव दिता दिदीप, इति विशदाय । म मौता हिन्दा पपरिया मध्यान्ममा नामावलीमंत्र बथामाम, ति फलिता । 'अमवाधसम्बम रति नभ पठति 'अनुपमईपुग्व निवमन्ती' इति तदृश्याव्या । - 01 नावानदार की हवा मन का बदमाज मौलवियन করিয়াছেন, এখন রাঙ্গুলী যেন সপীনা হয় ই রবক্ষে নিকটকে সুখে যাস लाठिा मालिन। 66 The Goddess of royalty as il frecử from the colliding influence of her co-wife. began to dwell happily in the breast of the king who had abandoned his role devoted wile for fear of popular calumny मौतां हित्वा दशमुखरिपुर्नोपयमे यदन्यां तस्था एव प्रतिकृतिमखो यत् क्रतूनाजहार । [COUNarg सम्, धा to maya... समान the same, fa husband, og af 14 augmeut.
----यतिषियात्। पयमौत, पयमिटाम, पयसियु:&c ययाम।
कपि, - यम्यते। अयमि-पयामि। &c. (२) दुर with difficulty, ato
ruarn
वृतान्तन श्रयणयिषयप्रापिणा सैन भर्तुः
मा टुवारं फयमपि परित्यागटुःवं विपदमा
इति धीरघुवंशे महाकाय कालिदामकृती
मौतापरित्यागो नाम चतुर्दश: मर्गः ।
८। सीतामिति । भरिपुः रामः, सीमा रिता का
पन्या पिय र उ यम १। ग परिगीसवाम ति यत् । उगदरमः
मोकरमापदम् । जिप, सम्या गीतायाः सब प्रतिकृते.
प्रतिगाया. हिराया. गग्या प्रतिनिस: सन्, मन दाजहार
थाहयान ति यत. तग थविषयमापिण श्रोत्रदेशमामिना
भात शान्तन धान या हेगुना. सा सीता दारं (२) दुनिरोध
परित्यायन यत् दुख तत् कमपि विघहे ।३) वियोज्यती।
। दारिप गौतारिवा पन्या म उपमें रति यत्, (किचो तसा
प्रय प्रतिनिमम (मन्) कान् पाजार (इनिः यत्, नेन अपविषयमारिका
भर्तु मान मा दुधार परिवागदरा धर्माप रिय। दममुप्तरिपुषण'
न उपयमे, प्रतिकृतिमन कता जहिरे या विदे, इत्यादि वाचाम् ।
माता यदा गया गत् रुपति ना परियज्य नान्यो परिविनाय.
না হব ও নির্থী নিনি যা বণিী জিন্যা ঘনত্ব দিন'-
बामास, राम पाति सा उदयगन्धेव दसहमपि मत् पविपरित्याग
कथमपि सानीय मने। मापवादःपाभावे हि नारीणाम् सम्पत सय मेव दुम
[८०) (१) यम् to restrain, with su,te marrs.-उपयते। c यम
resist, we aff (३) वि, मह to bear,-सहते । पसहत। असहिष्ट, अस
पाताम, सहिषत। dc. से। &c.
चतुर्दशः सर्ग। ५०३ सचिन मामीयमादिति भावः। प्रतिनिमय'40-पवीक भाषा अधिकार माताविरहितो राम रिसमी मौताप्रतिकतिमा मरम्प भरिको कला मेधा पतिहन । मध,-'ममीको धम्माचरेत् । पति । .. सीए नामित कर a. REAM TAB मोरो (int) : मन कर सक काल (डे तृवार 0f I Tifa" SON'मशनन। 17. When itá leared that her hunne har lager of the trubhainldnon (राम hd taken no a her wite ter anan don.nx her and erfarined sacrifice with an image of hi reull at he side. feyun) it somehow powable to ar abir grief of her separation . un vear- Unless a pers»n is inaugurated according to the orih which it.iken with a clean body, and with a pure spirit, sitting This inauguration was celebrated with and the rogal priest worshipped the deities, for happy terminz king and queen and bathed auspiciously, the royal priest, On the day of the inauguration, after the surrounded with the ministers and the subsidiary princes, mais the king and queen truch gems, gold, earth, nowers and other Then the pricst conducted them to a hall overhung with a rich awning, and made them sit facing the NOTES CANTO XIV St« 7, 8 -- HEWA' dc At the royal inauguration, water taken from the contluence of the Ganges and Jamna from the sacred rivers in all directions and from all occans, and golden Jars filled with the water of the Ganges, or water in which verwux articles have been iminersed, form an essential nart of the rites nince. he r not entitled to the title of Rájá. 'This inaugura. tron is in l'act an oaths to govern the kiogdom jastly, on a srcred cushion great pomp and c'clat. The day before, the destined king and queen had to fast, with a clean body, and with purity of heart, An oath tiou of the event auspiciou things 1 ui, un a larning jewelled throne, covered with . tige skin.
पतुर्दशः मगः। 494 Then he placed srcrificial fire upon a raised ground in front, and performed the Iloma, reciting Jantras from the Vedas Next, the royal priest, accnmpanied with other prette end virgins, took with a gold-inlard conchi, scented and sanctified siters contained in golden silver, copper and cirthen reels, and brought from various places of pilgrimage Ile sprinkled the roral personages with the waters reciting various Mantras from the Tedas Auspicious instruments kert plarıng during the ceremony Afterwards, the ministers and other principal persone of the kingdom sprinh led the persons of the king and queen in the same manner Then the myal priest, the ministers, the tributary princes, and rigine decked in om ments, together painted the fore head of the royal couple with pasto composed of Aguru (Aquslaria agallocha Ror), Kasturi (musk) etc Then the crown was placed on the head of the monarch, and the emblems of royalty were presented to him Then after extolling the line of the Rójá they were to $15 to him, " You have become a Rójá" Saying thus, they offered to his head white flowers, fried grinx, Atskata, and other auspicious thug Next, the musicians eulogists, barda, etc , 10 facet Force sang the praires of the Rájá, and the dancing men and dancing girls danced gracefully Afterwards the Brélimina Ulssed the king and queen, and the minister, the feudatory princes and other procipal penons of the fungom, ofered him fit presents Then the ling rare ge!, kine, clothes, ornamente, landi, to the B: limits, en afkr Lestowing Łonoun upon the minister and subsidiary prices and ctlers, Le banda all farruell that he begin life is a highway robber, cut repeating of his St 49.-ayon' In one of the hell the 7th 18 Trier F-spisebruari*** -Eboom, Hle pub wa ene!:;:12:1-4!, *** #r! S13 portes svest the mirrtory P!! :'-, kar bort Hiflo fiue er! then *182! ! ! (:--- !-50be: se nel rac!actism; wbea teret: *** inkernd little kinds or fl-1962r,isol tale olivat brutaminlerdolding!..1!!tos called or oix les lleno cal fitr texity k: mand br this knits warnt vir *** *** (uſers). 1.1.-29T' or the plane of Vilm'i decories Cur: Calcutia fieriem ILY), Vilmu sill ca tha liana nt the Jumns, near its confluezee with the Ganges s! Allikibad, and tradition has marked a bill in the districte! Banda in Bundel hund, as his xboxle - Some actually assert muudela, betool humocif to a hermitage, on this hill, where be eventually received Sita, when banished br her husband St 16.-'Araf HT8' &c See Page 214. number, the Bhagavata Purána (Skandha " adbyáza 26th) preseribes a forest of vfque "sword leafed trees', which those who, except in times of adversity, neglect the nites enjoin. ed bs the Vedas and accept doctrines which are not orthodos, keve to enter as a penalty for their hersies'. 70 --'aereforrestertita: átfahrga ter sta do St धतुर्दशः सर्गः। eording to the Námáşans, the word "S'loka' is derived from S'öka (ROTTON). the first perse ever composed, having been the roluntary expression of Palmili's frieſ at beholding a heron (at) killed by a fowler The story thus related "One day at the time of noon the eran Válmſki went to the river Tamissá (1) for the purpose of ablution There he tám one of a pair of herone (the male hırid) being pierced by a Nisháda and uttered the goddess of speech who suddenly re realed herself to his mind. orderly arranged in an 4 vers: (2) Baring 'मा मिपाद । प्रतिष्ठा त्वमगम. शाश्तो ममा । यत् क्रोमिथुनादेकमवधी काममीडितम् ॥ (3) St 60-'fqafa'--The Pitri are progenitors of mankind "They may be called a race of devine beings inhabiting celestial . (1) The river Tamoasi or Tunse', rising in the ve mountansi, and falling into the Ganger (2) 'Sloka or the sea metre is found in the Verle The in. Tention of the Sloba 1. Atribute to Valmiki, with the object doghtlees of establishing he claims to learned as one of the earliest and most ancient of Indian poets (3) Thus translated by Professor Wilson – Itope not, lrrian, length of de to know, Whoue band could deal no merorless a Mow, One of hamles fair cuttlas destmy, Corrigued to death stuntet the thoueblo ci wy' Thus tuore fastlifully translated buy Onluch - No fanuele thite fur und! su time, The cause, lese outcast, the time, Wome cruel Land ** fai tu s'y. One of the golde fuir at j'art
૫ ૨૬
1241. the tireparing declare
tought, accordingly, the files of expution and penance, lys their
minni
revisar el thris own. Thaci, nos terit: dividir
clandet, ris, 1.ipni, .*14,3.407, free
74*, R.TITUT', en 17.
vt The f. tl.ro vi
out furt (amin) er compared of initiu act IT.
scalvatance, and assomning wheat fortid they please. ize ocks
four orders arr corporal (olvit) (1) scorslo
fpten hy the l'arupurknis and the llantacós, the first posting
ar trim son of the foule (a)
tiv seren orders of Paris to have beest, crizirally, the Ed
guda, the l'airājas, whicom Bralima, with the eye of Point
Ew bield in the eternal spheres amil nlo in vzde of goods (3
(1) amat me featur; ST!
varit yftinait 9909159YYY:' &c.
(9) The goals, having oftenitet Bromà, by neglecting to worship
latm, were caused by hum, to become fuels ; but upon their repentance
Hur directed them in apply to their entre for instruction. Estes
Rons, they seldreszced them as fathers, wbrace be suas of the gues
are the first Pitrix
(!) falet. 1*7*** IR 854 TF71.1
ते वैरानाति स्याता देवाना दिपि देवता. "
पादिदेवा इति याता महासाला
1998;' &
चतुर्दशः सर्गः।
158
SCHEME OF THE AMETRES
(AVTO XIV.
The lith canto i eomposed in the metre uifa
Page 1
The concluding stanga is composed in the metre FRIENT
*lers foot of which consists of seventeen syllables
मन्दाक्राना, Scheme,
o fare at the fourth, tenth, por serentgenth syllabolom
८
मी तो हिला। ६५ मुख रिपु । नो प ये मे य द न्या ।
ritha
क म्याए । प्रति कति स खो। यत् क तु भा ज हार।
१. ताम्तेन । यस विषयमा पिया ते नमः।
मा ९वार।चम पिपरिया गए विधे।
पाप तिन चादीदनाममान मीता-* गमनम्। सन्दमा THE ARGUMENT. CANTO XIV. चतुष्दंशसमें वर्णिता तत्वान्ता यथा,-पुरोपवने रामल नपयो: माममागम् । चिरात् पुत्रसमागमैन च जनन्यो, रवंशीकधात्मल्यादिभावानाम् दास । बन्द मानां सीता प्रति ऋयू इयम्य मेहमम्भाषणम् । समय अभिषेकः, धृतराजवर च रामस्य खगणैः सह महीमवमनायामयोध्याया प्रवेशः। यात्रायां गधे लप शमुभयो: पामरग्यजन भरतम्य च छवधारणम्। मौताया. पुरप्रवेशे पुरनारोर) मानलिमणामः । लक्षासमरसुदी वानरराक्षमानां यामा मोपचारसम्पप्राय महाणि निहिंग्य भालेग्यशेषे पिटमन्दिरे च माय प्रविश्य रामम्य के कैयौमा भम् । रामगेहे लहामगरमुहदा मकल्पातीतमप्तकारलाभः। यथाविधि मला माम् पगम्यादीना गुणात् रामम्य रावण जन्मादितत्तान्त वाम् । फर्गण पापोती रक्षकपीन्द्राणां पुष्पकम्य च यथाविधि विसर्जनम्। भाव मादषु प्रजास" रामा व्यवहार । मोतारामयी भम्भोगमुपम्। मीतागर्भलक्षण दर्शील रामान्य रूपं । गर्भदोहद पृटवति गम भागीरदीतीरतपीवनदर्शक मौतामा चीन ला। मौतादीद प्रतिशुन्य पयोधादर्शना' मानुचरस्य रामम्प प्रामादः पारीप, प्रशाना मुखसमाउदर्शमन च प्रमोदः। मानमुहिम्य भदमाम " नमय नि पृटपनि गर्म भद्रण मीताचरिते ननापवादकपमम् । तर या কলিনযা বা বিকশি, বন্য মারাবিশ্বসমন্ধ। অন্য माइय रामम्य सदानानकथन लगेच पधक मौताविधाममार्दश । मोरा मारोप्य सपीवमदनय्यार्जन नभएम्प प्रभ्यानम्। रम्मस्थानदर्शन दिया था। दनिमित्तदश विषयो मौतो मोला नाकपाल मणमा गजातरणगा रानादार ঘন শিলায় পলল শ্যগযেমন লিঙ্গযসিন্দা। रादित न पियामा मलमकारी पनम् । पारितामा जमरामपि समोर पति मा घर तपरिष्यामि पर तो मोत: fr. म. गौतभाप.। मभिव माता माविता मर्भ मोनाकामनम्। मायमारगामीता माता एजीनामा तापमानातहासमा गादानम्। मEिR FAT AARATHI मनमानी पारमा रामम गदनम् । fuutta fणमाल च साल HTTA मारमा - मोनातिनमन ke ukranनिनाना पालामा नायता गर्मायामा रघुवंशम् । विदशा सग। कृतमीतापरित्याग: म रताकर खलाम् । बुभुने पृथिवीपानः पृथिवीमेव केवन्नाम् ॥१॥ । सतति। कृतमीतापरित्याग म एथिवीपाम' (१) राम: रवाकर. एव खन्ना यम्या तt. मार्गवामय .. केवलाम काम इत्यर्थः। एथिवीम् एव भजे २) भक्त धान.--.मादि धीम् (मीताय । मा.पि मनधितमरना। एगिया धाता ममाधि व्यय ।। रामम्य वातपरिणको नाम्लोति मोलाभिप्रा । AMOTIRIT मrt-4 हकीम 1PM मो-CLtra ....... 1fc .......... 11-nifefast4 to. 11 tan... Mis..:.... (Tarat, He
মুহ
ঘনতু!
১। সেই পৃথিবী সীতাকে পাহাগ করিয়া কমে ।
পৃথীই ঠোগ ও লগিন ।
1. Haring abandoneil sie', the local of the earth Pit *
to enjor the earth alone, begirt with round by the art, the mone
tory of all irenkures.
लवणेन विलुप्ते ग्याः तामिलेगा तमभ्ययुः ।
মুনী এনামা: অ' মাঘিৰ: ॥
২। শাইনি। যান মল, বালিস ম
ঘামা তা শিখ, নিলম : লসয়ামযি: *
ফুলানি, নাগ বাতিল
::r'।।
গমায় ষো, যা নিয়া, গয়া (৪) **
যাশ।
•• fat fখ ১া । গাধা ''
# ;
ধন সনদ ৯। ২৭
** • ?'
*” । 'খ, পু•••• • •?'
৫
*
ur
पञ्चदशा. मग ५ । नरमाय नि मालान कर सम्मावती विमानों १३ का काम जनमानसन । 2 'The hermits, living on the banke of the Jamun, whose Ncritional intes were destroyed by the iemium Lavant rught the protection of láint, the protect or of those who neel protec. tion अवेच्य रामं ते तस्मिन् न प्रजह : स्वतेजसा । वाणाभावे हि शापाम्बा: कुवन्ति तपसोव्ययम्॥३ २। व्यवेक्ष्येति । ले मनय , रामम व्यवेक्ष्य रक्षितारम् प्रति पोषः तमिान लवणे, समजमा शापायेगा, न प्रजह । तपाहि बायते इति चाणम् । कर्तरि स्व। सदभावे शाम एव व्यस्त्र' (१) येषा ते सापास्ताः सन्त , तपस व्यय (२' कुर्वन्ति। मापदानात् तपसो व्ययः प्रसिद्ध - । म त्यस नेत्रमा (पापाभार अपाचा समतपम व्यय कुम 1 बाम # म य प TRI . मनिममतामया 108 बापम वय मय पान fARTA -,ra किदार । मम सस्य : - म प्र म ar पिस्य, १५ । "मिथ रातभार । max-.-n. Tasteी भाग रघM4444 (10 (1) Fotbrow. Totatos, मामा " trix (234. 36 १ मि. + PRAT ** 3 Thinking of llama as their protector) flows nfsanal troin wtrikinglim with tlimir o seu pauer. før, it is only when there at hunthur rane or prateetun that hermsfe shend or il they start of warst day was the trujni tlung pa-st us in the mof currey प्रतिशुथाव कात्म्यम्तभ्यो विनप्रतिक्रियाम् । धर्ममरक्षणार्धेव प्रवृत्ति वि गाणिः ॥४॥ छ। प्रतीति। काकुतस्यः रामः, तेभ्यः मनिभ्यः. विधप्रति- क्रिया (१) वणवधापा, प्रतिशुश्राव प्रतिजये। तथाहि भवि भाणि विष्णोः प्रति समम पेण यवतरणं, धर्म मंरक्षयमेव ध्ययः प्रयोजन यन्याः सा तथैव । काकुताय तेभ्यः विप्रतिक्रिया मिसयार, शाहि) भतिजा म धमाचगाथा एक। काकृतम्येन प्रितिक्रिया प्रतिगर्वइति पायानरम गम नवमाधम माविनिराकर पडीकसान युज्यत एक दम ती माराया जगामे रामावि पश्यिाम तरति । नहितम्य भगवत बायां कातिरिति भावः। 'धम्मरक्षमा--- बन.-'परिवाषाय माधूना विनामय पदमाम् । धम्म म्यापमानांच मागमयुगे युगे',पिच. 'यटा यदा हि धम्म मानिर्भवति भारत। अभ्यत्यानमभ्य स्टामाम मुनाम्यहम् इति। " कापूस बार रिनुन दौरा दिन रनिशा शव farmers. 3 नन , काम, मान लिगः | --मीना- [v] (?) far from ía, *7 to be injitred (by it), #afr. 104 kiafan from # to do, with #fa, to Tolaudy, and राम पञ्चदयः सर्गः। १५ The descendant of Kifutstha promised to rimore thens rrons, for, its for the trikeof maintaiming toh me (E-ineral and religiou« merit, that Viehnu appears mcarunte on earth ते रामाय वधोपायमाचम्युर्विवुधहिषः । दुर्जयो लवणः शूली विशूलः प्रायंतामिति ॥५॥ ५। तेति। ते मुनयः, रामाय विधिः (१) सुरा बधोयायम प्रायस्थ । नुमातीप्ति सवन। नद्यादि खान न्यः । (यथा नन्दयति इति नन्दन ). तच निघासनात् गत्वम् । भवणः शूली (२) श्रनवान दुर्भय '३) अक्षय किन्त विशन मल रहित , माध्यताम अभिगम्यताम । - याचमायामभियाने प्रार्थना पच्यते बुध" ति केशव वसम्य.. Anाय परिषur मचा. 'म.. * ........ मायामरम। 11 १. '-Tue ••int-m ia.in........... Ire.antantramww.t............ for uttar– a nat art.... Irfafat-.............
ty।
Tits fro. tist:০০
'r ect a
cate : w:
trv•••••••••,,!er; in}}n !). ~} :~
* প" aari si :. ।।
গহিমাযে মায়ায় বা মায় বাঘম:।
জয়িবি লামায় বয়াদবিনিয়ান !!
৫। নি। , সী সা. ইমায় (1)
অথ, ঘষ: বাস, মি। মিলু, প্র
চায় না, অধিনিয়া গহনা; বামুন:
অত্র ম য গন্নিষ । মনু স্থীবি ঘ : (ক)। “
মহাখ ইবি প্রক্ষাৎ হয় যে শিত্রাঃ বি
“য়াবিনীতঃ বকুলসহযাংবিহিঃ প্রক্ট
"নি।
৪ : ঘা ই ম খাবি, খ শাম
খান
যায় কাল । এখন। বল সখ আমি, যার -
হি।
৫। নী নদী। যি কথাই ম খাহিম। মন
এন ৯৫ aী frৰা মন আমাণ ঘাড়, থিং'।
Tu, , বা সদ্য স্বাধ ও নিল ।
fত মশগ, গরুর খাই না সপ্ন
(!] Alfa tu remote, ** Quadi atf.: phat removes of
destrogs borrow, &c. (p) *7 enemy, *7 to kill, sir.
সবা
লাইক মন্ত্র
पचदशः सर्गः1 પૂ૭ ति नाम सार्थक भवेत, राम रति मत्वा रागन' लावाय मेरयामास त विदार्थ । * অন্তর রঘুনন্দন, করে নামটি শুক্রবধ যারা সার্থক করিবেন বলিয়াই ६२न शिव सिरक कारन दिएनन । 6 To secure the perce of the hermits. Rámi then gare is commande to S'atrughna as ul for the purpose of justifying is name by killing an enems यः कश्चन रघृणां हि परमेकः परन्तपः । अपवाद इवोत्सर्ग व्यावर्तयितुमीश्वरः ॥७॥ 01 रामम्य स्वयमप्रयाणे हेतुमाइ. य इति । हि यम्मात. रान् शचन् नापयतीति परन्तप (१)। दियत्परयोन्तापेरिति इच्प्रत्ययः, खपि नस रति ख। रणां मध्ये यः कश्चन एक , पवादः (२) विपोयशासम्, उत्सर्ग (३) सामान्यभापम् श्व, पर र ध्यावयितु बाधितुम्. ईश्वर समर्थ । पतः शमेवा- देशेति पूम्यान्वयः। । EिREIA) मप धायक रामम anयमगर.. मनु कप सायमच मला मामा. दाहरति । RITRI सामामाम मनमा गोयामा एक(ग) रा. arti.ac -मनसते याबाब 14,,-'मITEM RAIf भूना. बारसमा sta in fakvana Ch-मेरीका Ilateran 18 fulच । (1)... {"] (1) enemy, awala, (IN) : onal, aman) eter, to get ल। वह पर्जन प्रयुवायो., रथी पमो. दामपिः पिता भी। ५८ रघुवंशम्। हिंग्यादित्यादिशामान्यशास्त्रे प प्राणिमाईमानिषेध: प्रवगम्यते, गामालमें तम्यादि विशेष शास्त्रेण च यचीयगवादिषपः वैदिकहिंसाविधिः अवगम्यते । अत्र विशेष शास्त्रीको वैदिकहिंसाविधि' सामान्यशम्मी प्राणिमावहिसानिषेध आयते , पवमन्धवापि विशेषविधि: सामान्यविधि बाधते ; तो,-'सामान्धविशेषगे भी विशेषविधिबलवान्' इति । 'न्यावायितुम्', बाधितुम्, नाधव तसर्द पक्षे वियमडीचप', 'विषयसोच एव वाध.' इत्याचाय.। पूर्वोकदल নির্মঘগল্প বান্ধৰিাথৰিাৰ জিলাৰ লৰাধনার বিষয়চন্তা अव दिनकर, या उतसगै 'कम्मं गय न व्यादिसामान्यविधि नियर अपवादः पातोऽनुपसर्गे कन्या देविशेषविधि मेला तथा इत्यर्थ.' । पशुपए भोको यथा कमारे,-'लम्वतिष्ठा प्रथम राय किवलबारः। अपवादरियोग मा तव्याहत्तम परै'। इति।' যেমন বিশেষ শাস্ত্র মামা শাস্ত্রের 'মিরাবরণে সমর্থ, তেমনি, শস পন সেই রঘুনন্দনগণের মধ্যে যেকেই একাই শক্রর নিয়াকরণে সমর্থ।' Any persecutor of enemies among the faghus can alone put out a foe in the same way as a special rule puts out a gene अग्रजेन प्रयुक्ताशीस्ततो दाशरथी रथी। ययी वनस्थलीः पश्यन् पुष्पिता: सुरभीरभीः ॥८ ८ । घग्रजेनेति । ततः, ध्ययजेन रामेण, प्रयुक्ताशीः तापी- वादः, रथी, यभीः निर्भीक., दाशरथिः, पुष्पाणि प्यासा समातानि सुप्पिताः (९), सरभी..(२) श्यामोदमानाः, वनस्पतीः पश्यन 4.प्टनो प्रसनु यथे। 7 ral one. - यो . (51 18) ga Huwer, siv. 11 (1) well, 1 to begin se . at (ोग).
पदमः सर्गः। पूर १ पाचातरम्,-प्रयुताभिषा रचिना भिया दायरपिना वनस्थली, परतावे. रति। । प्रयोगकाले रामः शत्रुघ्नाय भाशीवाद मयुयुजे, मतप निभों का : না সমীনিন ষন্নবাধিলা বা বলা যায়। नयाम, पति विशदार्थ । बरसा, बरण यामौकार मात्र दिन ना, नारउना निका ধাৰােহণে ফুশােতিত ৰাসিত বনভূমিসকল দেখিতে দেখিতে গান করিতে गरिन। 8. Then, karing reccired blessings from his eldest brother, Ebe fearless son of Dasaratha ascended a chariot and drovo on looking at foresta full of the fragrance of flowers रामादेशादनुगता सेना तस्यार्थसिद्धये । पथाध्ययनार्यस्य धातोरधिरिवाऽभवत् ॥६॥ । रामेति । रामादेशात् यमुगता सेना (१), तय श . प्रय, अध्ययनम् यः पभिधेयः यस्य नस्य । धातोरिषध्ययन इत्यस्य धातोः (२), पयात धिः उपसर्गः रव, पसिइये प्रयोजनमाधनाय रोपच, अन्यत्र पभिधेपणाधनाय, यमबत् । "वभिधेयरवस्तु. पोरननिनिषु' लमर । यथा शिवध्यपवर्ग म यभिः परत रति न्यायेन यध्यपसर्गः वयमेवाणाधवस्य पातोः गदिपि. मारेयोपपरोति, सेगापि तस्य वरत् इति भावः । समार्दगान् परदा हमास, स्थानासानी: पालि सार्य अभवत् । । यहा पदाहिरीयान ( महाराह) Io (t)fe to bund, TT and read () to Lelger ..
এই উপসর্গ নিত তাহার অনুগমন করে, তেমনি ক্রয় 'স্ব: শা 9. (Although he was able himself to accomplish h's objecte [१] U रथ car,' प्रg from pre-eminent, या to ster, aff (२) बाल boy, खिe a name of Brahma, यत् M. (विदा ५. रंमुवंशम्। मिरपेवतया एप परपम्प मापयति, धि: उपसर्ग तदर्थम एपकांत धातु मिलम् पनुवाने, मत प्रोऽपि नपा मेनानिरपेचता । गहनन प्रयोजनं माधयितु शनीति, मैना तु तम तत्प्रयोअवसान उपक नम् पनुवा'ने य, शनि बिगदाई । मसिनतम स मुविधा परापता रति भाव' । ERNहितीयममें, पादतमम सरीररतामा गमा हिमनी: प्रमूति: ति। तमाच प्रथममगे,- मेवार्थसाधनम् । गाम्वण्ठिता हिनीची धनुपि पातता' इति। 'ददा धातुरूपमगे न व्यभिचरति उपमर्गनु धान व्यभिधरति एवमादि महामा থানীৰৰ অৰাব ভবন নিজৰ লিয়ি’ ধুনি বিল। দাহ दवपद सेनाई तम्य मिइये' इति वनभ. पति। । पपन (३६) वा का अपना बनान मानावर -“मेना परिमदसम्बर প্রয়োনের সাধনে সমর্থ হইলেও সেনা রানের প্রদেশে ঠাহর প্রমুখনন করি। yet) an army followed him at the command of Rámt. in the same way as the root 'इ' although itself implying “ध्यमन' (study) is (invariably) preceded by the prefix 'अधि'. आदिष्टवा मुनिभिः स गच्छंस्तपतां वरः । विररान रवप्र?: वालखिल्यैरिवांशुमान् ॥१॥ १०। थादियति । रथः (१) रथायगामिभिः । अठोट ग्रगामिनीति निपातः । मुनिभिः पूर्वोक्तः, प्यादिश्वमा निर्दिक मार्गः, गछन्, सपतां देदीप्यमानानां मध्ये वरः श्रेष्ठः, सः अध, बाणखिच्यैः (२) मुनिभिः यंशुमान् सय्यं इव, विरराज! तेपि रथप्रपा प्रत्यनुसन्धेयम् । .
पञ्चदशः मर्गः। ५८ १०। र मुनिभिः शादिष्टममा गान् सपनो वः सः (मनः) पाविन्य परमान् व विररागा • वायानरम.-शादियाममा गणता तपता औरण तेग मता - ..। नामिना श्रेष्ठ मूर्यो यथा घरयेन गचन पुरोगामिभि: महाप्रभार: पापिय तिमान, मन् गोमते, नेजविा यह, शव घोऽपि तथा रयेन गगन पुरीगामिभि महाप्रभाव यमुनाहौरवासिभिमनिभि दर्शितमार्ग. ভ भाभ, रति विजदार्थ । 'पता वर'.-मनपरी, अमिना जनानां वरः ोड, मश्वामिरिभाय । मूर्यपते, तपतो तेमिनो पन्द्रमवादि- गोप्ति.पदाधानामिति यावत्, बर । 'रथम?',-मुनिपचे, शव प्ररथाग- ফি', যশেৰ সহায়নামি৮ি। বামঃ মুহুজা খাল मिका मे प्रददिपीकर्मत मर्धश रवा भावन्ति इमागम । पुलस्यकन्यायो अश्या कती परिमहममेपका अहनीदरप्रमाणा ऊतस: ऋषच दास पिला, यश मार्कण्डेये-'कतीच मद्धतिभार्या बालविल्यानम्यत । परियोनि मरपाणि पीनामरितमाम् ति । तेषां सौरराषय यथा विषणुपुराणे, 'गलविल्यानदेन परिवार्य समासने इति। ययाच भागवते,-'दालविल्या महापापिष्ट घोमिला । पुरतोऽभिभष यान्ति मनुवन्ति स्तुतिभिर्विभुम् । सति। • Ofer न न नमन कपिल लाशिनन, चात्र निसार Brm x बर पा निराजन, वाम पन, 874 RR Afrretu, पाक गरिना En या Aafrश्न । 110 With those heroits walking before his car, sbewing the way. S'strughou, foremnost among the powerful, looked like the sun in hia chariot, the first of luminariea, preceded by . Lilauluses, यानि, खिला', पासा उर्दीदान बापमहाविया TTT) Define ages of the size of the thumbs usty thousand of *hom were produced from the liair of Brabas's buty [१]()r tog०, म al. (षष्ठी).(२) वाचौकि the sagertai. [१२] () बान्त from सम् to be fatigued, afi, and rम . पति: बभूव। एमा तस्य मार्गवशादेका बभूव वसतिय॑तः । रयखनोत्कण्ठमृगे वाल्मीकीये तपोवने ॥१॥ ११। तसति । यसः (१५ गतः । धानो: : सम्म प्रषु पथ्य, मार्गबशात, रयाने उत्सयाः उग्रीवा मा यस्मिन् तस्मिन्, वामीकीये (२) वामीषिसम्बन्धिनि। बडा पति प्रत्ययः । तपोवने, एका वसतिः राषि, बभूव, तवां रात्रि । मुचित रत्ययः । “वसती रात्रिवेमनोः" रव्यमर। यत: तस्य मार्गमात् रयममीनबएगगे बालोसोय नपोरने ए एचया पसन्या पर्व, पति वाचामरम्। ৫। মায়া- মম’ ঘি খায় যান্ধিীবন যায় विशामाय सत्रव रजनी निनाय, इन्पः। रपसनीक'-'ममी লা: অণুধ যেমৰ শান্তিয়া মীবান্ বীমাথা ৰি, भगा रिया: यपिन्। ১১। পথে খাইতে যাইতে ঘটনাক্রমে বীতপােবনে তঁাহাকে একারি। করিতে হইল, তথায় মুগগণ শ্রীধা উন্নত করিয়া তাহার শ ষণ কৰিছিল। 11. In the course of his journey, he had to stop for one night at the hermitage of Válmiki, where the deer remained standing with up-reared necks at the sound of his car. तमृपिः पूनयामास कुमारं लान्तवाहनम् । तपःप्रभावसिदाभिर्विशेषप्रतिपत्तिभिः ॥१२॥ १२। समिति । सान्तवाहनं (५) श्रान्तयुग्य', तं कुमार शव धम, ऋषिः पाल्मीकिः, तपःप्रभावसिद्वाभिः विशेषप्रतिपतिभिः उत्कृष्टसम्भावनाभिः पूजयामास (२)।
चतुर्दशः सर्गः। ५६ ११॥ ऋषिः मानवाइम कुमार नप.प्रभापमिहाभिः विशेषप्रतिपनिभिः जयामाम। ११। कामानि वाहमानि यश तम्। तपसः प्रभाव, तेम मिशा, ताभिः। सिवाहन: म: कुमारः धिणा पूजयापक । १२। 'कासवादनम्',-कान्नानि दूरीपगमात् परियामानि पाएनानि श: यम्य तम्। अमेन पत्र प्रस्यापि रक्सीभपरियम विधामेच्छा च गम्यते । प प्रभाव सिहाभि &c~भगवान् दान्धीकि अनाशिकेन अपोइलम अपूर्ण गन् उपधारान् मम्पाद्य मालवाहनम्य सुनस्य अतिटिमतकारमकरीटिया । दुव सनदसामु या शिरिन, विमानन अमा- का डोशन भितरकनिकर 12 Tle sage (Tuija) received the prince ahore horara were fatigued with uncommon articles of livepitality brought forth by the force of his xpintual clitatura तस्थामेवाऽस्य यामिन्यामन्तवली पनावती। सुतावसूत सम्पनी कोशदण्डाधिव चितिः ॥१३॥ ९३६ तम्यामिति । तम्यामेव यामिन्या रात्री, पान शाय पतरम्याः पनीति पन्तको (१) गभिंगी। 'प्यन्तवंशी. गर्भिगी" हमर । पन्तवत्पतिवतोनुमिति सीम् नमागमय। पजावली पाजाया सीता, घिति सम्पनौ समनौ, शोरको रख सतीपत (२) from a to carry, (निर) वर .. ( पूज (y)-पत्र पूनम् । पनन् । पयामास, ac वि-पगते । । (१) withun, मर ASEAreatr, sthan irrerdar formation of the fim. lo tbe Velveritt on. ( YRET तिमि दस सारामबाप रखामा ETभरिकामा गोमा पहिल, enciento, gave birth to two sons (ie. of perfect mate and noble physiognomy), in the same way as the (trell ruled) earth gives birth to & full treasury and strong sceptre of ৪৫৪ দ্বগ্ন। ৫২। নাৰ যানিশা গদ্য অসমী লাবনী, বিনি: কান্না স্বীয় কী ধু, স্বনী অনুষ। {ই। ব্যখানে সবা স্বামী নুয়ানা, ছবি । ২। ‘বানৰ আদিম’-: যা লির দুষিত: ময়ন বামী, যাঁ। ৰমী মহাবিব বিবি:,যথাড়ি দুঘীবিনা স্বনী, মুদি সুষ্ঠাঃ মহঃ সময়ি ন ল ব্যাধী যুথবষী ধী লঘৰ সৱৱ সুনানী, মনি বিম:। অন্য দুদিন বৃষ: ময়া মধুনিল সনুনী ধনি মাষ; গধ কামকল, ‘মুঘনি নথিৱই। না শুনী মুনি মুল মুঘশ আ যন’! নি। ১৩। সেই রজনীতেই শত্রুঘের গণি প্রাতৃয়া সীতা দুইটি পূত্র ও করিলেন, যেন পৃথিবী কোশ ও দণ্ডের উৎপাদন করলেন। 13. On that very night, his brother's wife who a - . command. सन्तानथवणाद भातः सौमित्रिः सौमनस्यवार प्राञ्जलिर्मुनिमामन्त्रा प्रातर्युक्तरथो ययौ ॥१४॥ ২৪। বনাননি। মানু: গুয়, ধন্দালযাষ্ট্রনী: ভীম ল্যনা (২) মনিমা, মীনিরিঃ যু, মানঃ যুদ্ধয: ধন্স- যে, মাগ্লগিং প্রলাস্ললি, সুলি আদননা g, যয়ী। সমান বিধীয়, বরং খ বিজী, (৫) to produce,-দুর্ন। অনুন, অনুষ, অনুষ। &c. অধীর-মৰিde. সুধ। ৪. জাতি, যৰ। অন্যধি। ৫e. (kx() Tarte content, 18., and the चतुर्दश. सर्गः। પૂજ १५। धातुः मनामश्चात् सौमनस्यवान् सीमिति: मातपुकरणः (सन) জুলি: নিল আপল যমী। স্বাগতশত যুগছে মালিৰ স্বাভিনিষা न्ये, पति वाचामरम्। १५। ज्येष्ठस्य कुलप्रतिष्ठाभूत पुवायं जातमिति शुखा प्रफुनादय शम: इत: तालिः पापोर: यथाविधिः गमनामुशा लध्या सर्व रथम् पापच सम्ये, रति विदा । ১৭। মিতাতময় তার পুত্রজন্ম প্রাণ প্রফুদয় হইয়া, প্রস্তাতে বা লিপুটে খুনিকে সম্ভাষণ করা বখারোহণে গমন করিলেন। 14. Feeling intensely delighted on hearing of the birth of is brother's sons, the son of Sumitra, bowed to the sage at reak or day with clasped hands, and went away in bis car. स च प्राप मधूपघ्नं कुम्भीनस्याच कुनिजः । वनात् करमिवादाय सत्वराशिमुपस्थितः ॥१५॥ १५। सचेति। सः पत्र पृथ, मधूप (१) नाम लवण सुरं, बाप, कुम्भीनसी (२) नाम रावणसा तस्याः कुक्षिजः (३) पुतः सदस्य, वनात करं बलिमिव, सलानां प्राणिनां राशिम् धादाय उपस्थितः प्रातः। । सःच मधूप माप कुम्भीनस्या कृषिमय बनात् करम प मन्द- वाशिम् पादाय उपस्थितः । १। स.पी गवरपुर यापदेव प्रपेदवारदेव लवती.पि ममत्यादि सूर मात् सरच तवाययो, दि रिमदाः। 8 कुचीमाया चाति काराय गमन-लपवागमनयी भविषम पति, पविलम्मच (t) fy the demon, and 47 shelter, &c. from ea, Y bogo.ke.rat. (मधुबन सपष्ट राय) () tapitchers and - from नासा not, और भी; Larnes wile nostrals (0) अखि Pronb, a tole born, ru. .
15 रघुवंशमा प्रम्य कार्थमितिः अदूरपति नौति गम्यते ; तथा च प्रयममगें,-'अदरवनि नों सिद्धि राजन् विगणयाम्मनः। उपस्थितेय कल्याणी नापि कौतित एव अत् । इति । एवञ्च दशम,-'ते च प्रापुरुटबन्न बुबुधे चादिपूरुषः। व्यापी भविष्यन्या. कार्यसिद्धेहि लक्षणम्' । इति। 'वनात् करभिवादाय' &c- यया कयित् राजा खाधिकारात् वभागधेय कर सरहाति तथा सोऽपि राक्षसः खाधिक्लतात् वनात् कररूप प्राणिनिधय संजयाह, इत्यर्थः । ১৭। তিনিও মধূপযুনামক লবণপুরে গিয়া উপস্থিত হইলেন, কুন্তীনদীর গর্ভ লবণও বন ইহতে কবের ায় প্রাণিরাশি সংগ্রহ করিয়া উপস্থিত হইল। Laynna the son of Kumbhinasi came from the forest with a large number of animals as his tribute, just at the time when Sátrughna ai rived at the city Bladhúpaghna धमधम्रो वमागन्धी ज्वालावभुशिरोमहः । प्राव्यागणपरीवारश्चिताग्निरिव जङ्गमः ॥१६॥ १६। धमेति। किम्मतो लवणः ? धूमः इव ध्यः १) 'कृष्ण लोहितवर्णः। “धूमधूमलौ कृयालोहिते" इत्यमरः। वसागन्धः सम्मेदोगन्ध' स' व्यस्याप्तीति वभागन्धी। "इन्भेदन्तु धया वसा" इत्यमरः। ज्वालाः (२) इव बधवः (३) पिशक्षाः शिरोमशः 8) केशाः यम्य म' तथोक्तः। “विपुले नकुले विष्णौ बम : स्यात् पिङ्गले त्रियु” इत्यमरः। क्रय मांसम् यदन्ति प्रति मायादः (५) राक्षसाः तेषां गणः एव परीवारः (६) यस्य सः तथोक्ताः. व्यतरव {१६(१) धूम smoke, u to get, a aff. (पृषोदरादिल्यात् सा ). (१) यस् to blaze, v aff. टाए fem. all. (३) रम, from a to fill, कु. and tile initial repeated. () fearg head, TF to grow, *** (1) Jesb, xx to est.ft al. (क्रव्यम् पामासम् पनि विधि fregat') (c) oft around, to cover, caff., od the final of . ।
180 रघुवंशम: रहितं, तं लवणम्, च्यासाद्य ररोध (१) १. तथाहि, रन्धप्रशारिक रन्ध प्रहरणशीलानाम्. व्यपभूलतैवाव रन्धम् । जयः सम्मुखीम (२) हि सम्म खस्य दर्शनः हि। यथामुखसम्म खस्य दर्शनः ख. इणि खप्रत्ययः । यधिकारलक्षणोठर्थस्तु दुर्लभ एव । १७। लमणानुज अपशूल वम् प्रासाद्य रुरोध हि (तयाहि , रमप्रशारित अय. सम्मुखीन'। लमणानुजेन (म.) रुरुध इति वाच्चान्तरम्। २७। शव नटानी त राक्षस शूलरहित हा 'दुल यो लवणः यसो' इत्यादि मनिवाका स्मरन् त नतक्षणमेव अभियुक्तवान्। योहि शत्री: प्रमादन्याने हव त प्रहरति म धुनमेव f-जय लभते, इति विशदार्थः। अत्र, नरम गुलराजियप प्रमाद हरवतं अभियुधान' भव प्रः समवयमेव जयतीति भूषितम्। तथा कामन्दका-'पगनापि प्रविण्यारि दिट्रेप बलवत्तरम् । नि:शेष मजयद्राष्ट्र पानपात्रमिजीदकम् । इति । स: श्य, नाक भूनविधि शिका शक या मीर, कार, शान्ति मिा हार का दिन, मनिषा मपूर्ण। Seeing Lavana without his trisdent, the younger bomther of Lakslimanı attacked him him who attacks at the weakest point. नातिपव्याप्तमालच मत्कुरिद्य भोजनम् । दिष्टया त्वममि मे धावा भोतनवोपपादितः ॥१८॥ १८. यमन: भीगन पतिपयांम पाय भनिन " faat Harfe या पगादित भूपति वाचाना' "1 17 Victory lies is fr ut of १०) ibatruet.t:- पप | revt.it म. द. Kirte. -448 (: पyant, Ut.
पश्चाशः मग २८८ • पक्षीय भया पुषद पाहारी न बश: स्तशेत् कोपेण समिचर्य वाम रवि भौत व विधाता मम भोजना) वामन प्ररितवाय पति रिस । सबवषबालम पनन्नरट्रोकन नमः। .. दुनि बाकि कामात पाद IIT वाशन 'बाई chane Rel 18' " Seeing that my malınals for past the day will be 10 Scilat, it rems tbst the daripe or iwder hins through fear, fortunately brought you in my way.'- इति मन्तब्य शत्रुघ्नं राक्षसन्निधांमया । प्रांशमुत्पाटयामाम मुम्ता मिव द्रुमम् ॥१६॥ १।१८। ति । तीति । राक्षम मम समशे, मञ्चन भोजनं भोन्य भगारिक मामिल मममम, भानर हा EिTET TET .. कम उपमादित पित' ein ka प.प्य शिमिया ( .fucutvn . सम्मान, उचाटा .
रघुवंशम: रहितं, तं लवणम्, यासाद्य सरोध (१) ।.; तथाष्टि, रबूप्रशारित रन्ध प्रहरणशीलानाम्. व्यपभूलतेवात्र रन्ध म्। जयः सम्मुखीकर हि सम्म खस्य दर्शन हि। यथामुखसम्म खस्य दर्शनः खe खप्रत्ययः । यधिकारलक्षणोटर्थस्तु दुर्लभ एव । १७। लक्ष्मणानुजः पशूल तम् पासाय रुरोध, ति (तयाहि, रमादारित जय सम्मुखौन'। लदगानुजैन (स.) रुरुधे इति वाच्चान्तरम्। १०। वन नदानी त राधस शूलरहितं हा 'दुर्लयो सपण. रत' इत्यादि मनिवाक्य स्मरन् त ततक्षयमेव पभियुगवान् । योहि शत्रो मादका हव त प्रहरति स धुरमेव जिय लभते, इति शिदार्थः। पत्र, भरदम मराहिलकप प्रमाद हदेव त पभियुधान मधुनः तमाम्यमा अवतरक मचितम्। तथाच कामन्दक:-'पणनापि प्रविश्वारि स्ट्रिय बजारमा निशेष मनद्राष्ट्र पानपात्रभितीदकम् । इति । न २३, नाक भूजनिति र परमार सार, 1 REFA किया II Anmlsa Start मपूष । Seeing Lavana without his trillent, the youncil bmther of Izkshinaan attacked him un who attacks at the weakest point नातिपय्याप्तमालक्ष्व मत्कुरद्य भोजनम् । दिष्टया त्वमसि मे धावा भोतेनैवोपपादितः॥१ यमन: भीनन नियम पाय भोसर " दिय में नम Tia सा नया पति in ream .. 17 Victorg lies ia fr ut ") yaobalrectetatic, TRArrive (Ritual.
पञ्चदशः सर्गः। he tree in peaces before it reached him (au lit.-mid way) 16 Ill not on his body; the pollen of its flosurs only fell on him. विनाशात् तस्य वृक्षस्य रक्षस्तम्म महोपलम । प्रजिघाय कृतान्तस्य मुष्टिं पृथगिंव स्थितम् ॥२१॥ २१। विनाशादिति। रक्षः लवयः, तस्य वक्षस्य विनाशा. डतो, महोपलं महान्त पाषाणं, पृथक् स्थितं, कृतान्तस्य यमम्य, मुष्टिम् (१) इव । मुरिन्दो दिलिङ्ग । तर प्रत्रुधाय प्रजि. धाय (२) प्रहितवान् । रच तस्य वक्षम्य विनाशात् महीपल पथक स्थित कृतान मुहिम प्रजिवाया २१. वाचातरम्,-रचमा महीपन पथक् यित तामाम मुसि प्रियता ११. म त महार विधा मरिभाषा भानो शिता मिषि। पिणाकारगर विममा हिरमबाम महारबाट भारतम्य यममुरिमाम्म्। केवनब मर मामदीममा पनि 'चमतभावंग, समभुजान त्रिी मना दिन team ...सकस, nिta cafertilm Pirst 21. lu culinquisico of the destructia of the tree, th, demua tingut s'atru bua a luze svas bomo vos bietet fist of the kır 3 of Death sejalily Law - HGK tutaittar-fets..! 4-41 Heart a dinnoist...-..
No text on this page.
पञ्चदशः सर्गः। इति । सत्येतर बाहुम्, उद्यम्य, एकः तालः तदात्यक्षः यस्मिन् स. सकतालः, उत्पातयवनेन प्रेरितः गिरिः इव, तं वाघम् उपाइवत् (२) भितः। २३। निमावर विर्ष दी: उधम्म एकवाल उत्यानपवनप्रेरित: गिरि एतम पाद्रवत्। १३। एकतालन उत्पातपवनप्रेरितेन गिरिषा व निशापरष स. उपाहू. कत इति पायानरम्। २३। पजनाकार सरावस वालवतमहश विशाल बाहम् उद्यम्य शत्रुन निम भ्यधावत्, रति विशनार्थ । एकमाती माथार्थम् 'पकताल' इन्दुम, धारतो निशाचरस्य सारखाच उत्पातपवनप्रेरित ' इत्युक्रम, धावन् मराक्षसः प्रलयमारुतस्य पतिप्रचण्डेन वैगेन मशवन् पर्वतत्र पलस्थत, यथः। “दक्षिण दी:'--'भुजचाइ प्रवेष्टी दो' रति दी गन्दः पसि, पत्र महाकविना कोवे प्रयुक्र । एतद्दीषपरिजिहीर्षया 'दीष रदोऽथ दक्षिण्म' पति यति केचित् कुर्ननि। एकाक्षरभिघटमालायां न 'पुनसकयोसी दी सात् ति दी गब्द नपुसकपि निघणकार पभिक्ति । या, "दीप रयीय दक्षिय रति पाठ कन्य" रति दिनकर । "। मिना पनि रहना न जा efs पावित इन, न -उल- मिलाउनदान नि । 3. The demon - towards Satrughna with his nght arm uplifted, and in so dong looked like a hill crowned with a tall palm tree dnren by some destructuse lumii ane. कार्सन पविणा शव : म भिन्न हदयः पतन् । पानिनाय भुवः कन्यं जहाराथमवासिनाम् ॥२४ २०! कानविन ः प्रभुः सवयः, कान (१) पनेन, [५१ (१) दी: from दम् tu subdue, सि. (दम: गरि, नि भिमन्य) :१)प, दुto run,-पति। । पात्। दुबge.
.
* ...itahiratra
2. anita tannui Ruri
14
4.1
Here ............"
.... in.li. rastti...::...:
Nanimams" it... Insir the cants to r... at rearrt
tlamuakhnstruof the sixtilofile.ttar
वय मां पतयः पेतुइतस्योपरि विधिपः ।
तत्मनिन्दिनी मूनि दिव्याः कुसुमत्रष्टयः ॥२
२५ । क्यामिति । एतम्य. विदेशीति विहिट तम्य विधि ।
राक्षमण्य, उपरि वयसा (२) पक्षिण पडायः पेतुः तत्पतिवन्दिनः
शत्रु घस्य महि तु दियाः कुसमरथ्यः पेतुः।
[२०] (1) काम from the soul, w al. (२) पविन irom ar
le further of an arrow, sfa aff.
-- २५(1) वि, दिए ts hate, किप् aff (पठो). (२) tv go, मन
(पठीय
No text on this page.
বিসি, যেন। প্রধান সাহঁ শানি মঘ: ধৰি শতি, কয় ৪৫ মণ। ২। সে কী ? নং ১৭ : ৯ ম গেৰে তেমন | {} } *n । 28. Then the licro, uffins h: bai lain Larañıceprideret himself - the bruzlies (Hitza - worn this game pather) of the valoumus Likshmwana to viror belungen ihc glory cla's fais Indrajit, तस्य संस्तयमानस्य चरितार्धेतपखिभिः । ম বিঙ্গমায় ব্লীয়ানন মিঃ ২৩! ২০। ননি। হিনা: প্রায় প্রমা: না মালয় (২) ন মুন্য, বিনয় ও {} লু লীয় সা, গুনন না', ঘি সান। বিন্ধান ধর্ম মুষ নি মান: ২৩। বার্থ খিলি মদুনালয় অথ ৰিনীয় জল মি: যখন। ৩। অবিন, গমণ যুদ্ধী; ঘণ লৱষকৰ সীল যা যাঁ। বিজনী গনল ঘিা যয়, বি মাখল। ২৩। ধবল যুকমার মুনিয়বার লিসযুখবি ফয়ব: মমি যীশ্রীনহি মিয়: ৪র্থ বিলয়লিয়া লস অৱৰ সুব, বল খ ৭৪ কিন্তু হিলয়লাক্ষার্মা : অনিনা দিয়হর্মণীৰ, বি বিহাই। বিপথৰ সুঘত্ব যুবাঘা ব সানমিনি সাৰ: সিমলৰাৰ পাৰহমনগাল বয়লি প্রশ্ন নিগ্যঘশ্ববিয় যাই নিজ নানা কিন্তু চাষি খম'। ছবিঘা বিশ্বনাথ বন্ধু মিষ খাস্ক বশ বিদ্যাল)। বি. , • ** {৫ (৫) , , o praise, (ক) মানস্থ att (মী). (২) গুল UR, and end. সও সুস্বাক্ট । * 1 चतुरंश. सर्गः। . | उमा भानावर शेजा शिव क अशा किया बाबमलानाशे नागिन । 27. The hermits, whose desire was fulfilled, tang the alles of Sítrughna, in consequence of which the head of the to though fall of the pride of victory, wag hang down with tushing modesty. उपकूलं स कालिन्दनाः पुरी पौरुषभूपणः । निर्ममे निर्ममोऽर्धेषु मधुरां मधुराकृतिः ॥२८॥ २८। उपेति। पौषभूषयः, वर्षेष विषयेषु निममः (१) निस्पृहः मराति सौम्बाप , स प्र.प. कालिन्द्या (२) यम. माया, उपकूल फूले। विभनय व्ययीभाव । मधुरा (३) नाम पुरी निर्ममे (8), निर्ममो व्यारयातः । २८१ पौरुषभूषण पत्र निमम मधुरालति म' कालिया उपकार मदुरी पूरी मिर्च मे १८। पौरुष भपक सभ्य म । निगत मनकार मिति स.. निमः। मधुरा कति सम । पौवाभाcिieमतिमा ते मारापुरी निमामे, इति वाचामाम् । १८ निमोc --fey frow बिना frie भादो रातमानिमाय- समय fasierfastfAR कोर t) निर, मम nane (मम Pa Re wal FRER). (१) कालिदो tom बखिर . Delis, rart at the Timalaya regr, and the natri the nintinux, ...! feur, vtq wf (d) ayo from my die failure of the core Larona tograand गविमा - Rin-R-144, taas, fast fanाम, faar is a माहाता, AALEEL citra सरा या (पुरी) सौराज्यप्रकाशाभिः पौरविभूतिभिः सर्माभिवन्दवमन (१२) () सौराज्य from सुराजन् (fem. सुराशी) haring good king, aff. () fa fa from fa, to be, fon aff, («) free from रम्। मानिस सामान iyfamitr.fmaitrulendent गर्भमोनियों मामी नारो स्थाfretirit RRRRRR TIRHIT नमुनाममा TRUERIAL Eterfactre! 'esi Rai 'मपुर मynafr:'विपार: मामी। न, मदमादि गारिया भएमा मरमभामा मyoutो. पाठतिभकामना लोडि म . (MR) म HERI 23. Satrughna whosa prowess ms his ornament Appearance was lorely, and who is free from lorda founded a city callat Vadhurá, on the bank of the Junta या सौराज्यप्रकाशाभिवभौ पोरविभूतिभिः । खांभिप्यन्दवमनं कृत्ववोपनिवेशिता ॥२६॥ २६। येति । या पूः. शोभन: राजा यस्याः पुरु सरात्री सरासः भावः सौराज्य (१) तेन प्रकाशाभिः प्रकार मानाभिः, पौराणां विभूतिभिः (२) ऐश्वर्य,सर्गस्य व्यभिष्यन्द (1) पतिरिजनः तस्य वमनम् थारंवं चत्वा, उपनिवेशिता उर. स्थापिता इव बभो। थव कौटिल्यः, “भूतपूनमभूतपूर्व जनमदं परदेशमवाय खदेशाभिय्यन्दवमनेन वा निवेशयेत्” इति । कला उपनिर्वमिताइव वभौ। , स्वन्द to ooze, घaf. -- पञ्चदशः सर्गः। . । यया पनि देशितया व वर्भ, इति वाचातरम् । २९। सब चम्म पनौज्ञिक राजगी तबिम्भिताया: नगया' अधिकामिन' सपा सोभाग्योतक मभिर या मानगरी म्यामानरामीत. बर्यकर्दश व दिदीये प्रति विदायः। मरावयविशायिसमडिकादिति भाव'। पतेन पतिकाम्तमकनभनीकनगरमोभाग्य मारत्व त गया वनने। 'जगाभियन्द बमन' ac.-बम्ब अभियन्द पतिरेक, अतिरित जन ति यावन, नत्र वमन नि.सारपम् । नूतन हि नगर प्रार्यप प्राचीननगरात अतिरिवान् जान पान्य प्राचीन नगरारि भोभनतर तवा मम्मायने, पत्र भवीन तर मरानगर मक ध्यान पतिरिशान् विवामिन चानीय बगादपि शोभनतर मला म्यापितम् पति भावः। पनुरूपनी की यथा कमारे - 'लकातिवाव वमति बममम्प साम्। मामिप्यन्ट वमन क्लत्वं दोपनिशितम्' । इति । यश च धरने - भलीभूने मुचरितफले म्बनिशा गा गताना पुतमिब दिन कामिन पगमेकम् । भियन्दरमन शाखानगरम्' इति टिमकर । "TTER.( नर हाटser (2x7 छ। न त य न a ne ... " मी मानिन। 20 The inhabit anty of the in 1.1.0mm.hiroe. Tiritr under the numcisinfrinking that it inl he column comimesofironmerants from then मौधगतः पश्वन यमुनां चक्रवाकिनीम् । हेमभक्तिमती भूमेः प्रवीमिव पिप्रिये ॥३. २.। नति। तत्र मधुरापा, सोपत Tin पदाकिनी (९) धनवाकवी. यमुना, महिम रा. बी, भूमेप्रवेमें मीन ! मीनी" TAARI पमा पिपिये ) मीस. धोनीयम गवि थानादिर। ..) Muthohrd, tamin 4.1., ही traftarthiand-traint-
No text on this page.
पञ्चदशः सर्गः। मेथिलीयुधौ, यथाविधि यथाशास्त्र, सञ्चसार जातकम्मादिभिः संस्कृतवान् । २१। मन्त्ररुत् दशरथस्य जनकस्य पसा (वात्रीकि) पपि उभयत्रीया पिनयो यथाविधि समस्कार। ११। मन्त्रान् कृतवान् इहि मन्चकन्। विधिमनतिक्रम्य यथाविधि । मन वा मज्या मैथिने यो सप्काते, रति वाच्चान्तरम् । २। 'मन्नत',-श्रीतमन्दायां स्रष्टा प्रयोका वा। एनेन पगरी शिध्ये व वारपि जातकमादिमझारेष वैचचय सचितम् वशिसम्म मन्त्र त्वमुक्त प्रथमसर्गे,-- 'तब मन्दलती भन्दै दम्यादिना । 'दशरयम जमकस्य च मा-एनेनाम्य दशरथपीपी जनकटीहिवनी मौनामतयो नाहमा मेम्बार धिकारः भूचित , तदादीत म् उत्तरचरित, - 'प्रथा वशिलारसाषी पतरूतथा जनकाना रघूणाच वयोकभयोग'. ति। 'यथाविधि', - जप कपन दिसतम्बारम्य यायो ffs प्रामं निवि कान 'भचम्कार , तो जातकमांदिका समापन पर, पाइन्छ । सो nि Tara BARAMETELaxmi 31. Valula, the author of Vantras and the friend lith Dararatha and Janaka türformed on hos past out.l.fr Shein, the neenned earrinone tutnev......। म तो कुशलवोन्मृष्टगर्भकटी तटाम्यया । कविः कुशलवावैव चकार फिल नामतः ॥३२॥ २२। सति। सः कवि ५) वादोरि. 2. भी. (२) गोयुपोमान। "दो सहिदासपुर. iyon varle......) 41. Nucer-mut.....
सदा कुम इत्यस्य नाम तत्। यसवरीभवनाभ्यो नुवन सुसमाहितः। निषा- जंनीयी डाभिलवेति च स नामत.'। इति। 'कुममुष्टि सर्व उपादाब भागान्या मात् ज्येष्ठकनिष्ठयो: प्रमाजदफलके तटूप रक्षादान रखाना खोला परति बोध्यम् । निर्माखनीयी निम्माजनाहों यती जानः ततोस कुश- रचा प्रददी। नूनकुशानाम् अयभाग. कुश्मुष्टिरित्युच्यते, नेपाम धीभावी इति नाम भविष्यनीस्यप, दवेन कुभावीभाममुष्टिना साभि नि। पोमा in Aart ments) मार new.ni. AERTAIN पाय HIRE आमा, भाग सो स कि पुमा समर । + at Rigriinman REE: n fuो काम TATrainfaniमरम्। "। Regi मेरममा rin पाल, मीcिafef from NATRE यी तो। न. - Ofri bfnu म पारपदास, Tr गया तम् fa fry' fau सोध र in afucामी रामाययादि। रामाणे, मनुष्टि भाव अपादाय मा मने मनापा ममीमाता सीतामती. दाम व बिमामिनी रो पिता। नामगमन्नतन महिना समवरून ने चोग अनि यत् गाभमान तत् भूतम्या विसाधार बन गर्भ दारणापम् भन्। वे मोशमीमभिः' इति विनापमानावर न रामायटोकासवादि। पव रामायग्रोशः टीकासती व्यायामशा- ‘क मुमुष्टिमुपादाय लब पे तुम जि.। वामीकि प्रददौ ताat रक्षो भूत विनाशिनीम् । यमयी. पूर्वजो भात: स कुमवसन्तः। निकाजनीय লৰ দুনি। বব নিয়ন্তাষকুমাৰ ৱেীৰ সঘ দ্বিধা ছিলা নবী- पञ्चदशः सर्गः। दि। 'कवि.',-पाकि, 'कविः वायकर ही कपि चौकिएकयो.' नासा काम काशाम पाहिशानि, बना কি ২ দুয়ের ময়ে যথাক্রমে তাহাদের কুশ ও ল এই নাম রাখিবেন। 32. The poet (721fm) named the two sons Kusá and Lava spectively, because the body of the first was at its birth eaded with blades of the Kusá grass, and that of the second ith the hair of a cor's tail साच्च वेदमध्याप्य किञ्चित्क्रान्तशैशवी । खकृतिं गापयामास कविप्रथमपतिम् ॥३३॥ ३९। साहमिति । किश्चित् उत्कान्तभवौ यतिकान्तवाल्यो गै, साइव वेदम् अध्याय्य (१) कबीना प्रथमपद्धति कवितागजम् यः, सक्षति कायं रामाययाखा, गापयामास(२)। गापयतेसिंट। रदकर्मवाद गतिबुद्धीत्यादिना दिकर्म कत्यम् । २५६ किञ्चित् उनकामी हो मा . रेदम मा भिम पादि सहनि गापयामास (करिमातीमहि शापयामानानाम। ५। किश्चित् कामधयो', कादय गरें रनामोर। पदमा पूर्ण वेदाध्ययय त्यात बाग को पोय साई दम् अध्यापयन, तिना सामो पहा मनु,-'गभामाद मास्योपकारबम। सासारा पातु बाद में वि. रवि। दहा रत्तरपरिने, दोरासी toria परिमन पारितोरियोसो for fur: सामान परिपती महारा वर itellt) al, toned, fe) fry acta। दाह। बीयपत्बास- सीतार-deatent
REx,
... Amriti
ritr star narswat-rain
1 mistamiti.rrent
ammu AMEREKeerineKE: 1
• utamnnar.new
..
rani) attend ori in
HAIRMANEERIEvent
atens Isr frrenTruRemi
Manikpe in dowaner-ntri"
wala aag raat atromitr.r"
मोनापामा Vinti amirRANI
... nnnninatin.fEMONTrianr"
पान Him of Rs)
21. When the two womshal paned are puran altict
infancy, the sub incisucied them ta le!:slr, ar.. tazz
them to sing his oro srork 1 THICC), the final model for tit
race of poets.
रामस्य मधुरं वृत्तं गायन्ती मातुरयतः।
तदियोगव्यथां किञ्चित् शिविलीचक्रतुः सुती॥३४
१४। रामस्येति। तो सतो, रामस्य उत्त, मातुः अग्रतः
मधुर गायन्तौ (१) तहियोगव्यथा रामविर वेदना, किमि
शिथिलीपक्रतुः
[२४] (1) मे towns. म. (पद्यमादि) ।
पथदशः सर्गः। "। वो) सती रामम्य उत्त' मातुः पयतः मधुरं (यथा तपा) बायको वरिपोरम्पको किषि शिपिलोचनः । ।। वाचानरमा-गाया मताभ्यो तहियोगव्यथा शिपिलौचके, इति। २।। तो कुशनपी धमनियन्दिना कम मावसमीपे नित्यं रामपरित বাদী বিনিময়া না: অনাথ জিঘি অমুলবলী, বি বিষ राः । वयोगकाम, तथात् रामान वियोग; विछटा, तेन, या व्यथा. पनवेदना, ताम् ; याा, तम्याः सौताया. वियोयेन पतिविरहेप या न्यथा नाम। स्पिीचकन-मिथिला शिक्षिा पक्रतु', प्रभूतनाये चिप्रत्यय. । म बोनस डिग्ध उजवान कार. FOR मिनिमम दिन । 34 By singing before their mother the sweet account of Paina the Bone slightly lightened the grief of her separation - इतरोऽपि रघोवंश्यास्त्रयस्वेताग्नितेजसः । तद्योगात् पतिवत्रीषु पतीप्वासन दिसूनवः ॥३५॥ १५। तरपीति। रघोः वश्या (१) वंशे भवाः, तेति समयः प्रता-(२) प्रयः तेघा तेजः इव तेजः येषां ते तामिवेजस , इवरे रामात् पन्ो, धयः भरतादयः यपि. तद्योगात् तैया योगात् भरवादिसम्बन्धात्, , पविदत्तोषु (२) भनुमतीय जीवत्पविकास खादिमनीषु इत्ययः । “पतिवनी मभ का" इत्यमरः । अन्तर्वत्पति- यो गिकि डीएन्थयो नगागमय! पत्रीषु, दिसूनवः थासम् । सून येयों ने दिसूनवः रवि विग्रहः। यषित् संखा- पदम्य रत्तिविषये बीपसाव सापादिवत् । Ut) Ru from rr funly. यत् (s) in from.fr Ureer optी. पददिलान् पा) पनि fuland, feminine forun is irregular, I benz wkrtal (
रघुवंप्रमा
१४। रपी:मातारियपिनीमा पविणी
पवी दिनमा पान्। एपीनामिभिः विभिरिनि.
पभूयत, तिापागरम् ।
या पतितायो vy रामम्मी पुबी जमात, सका
जनामु पो भरतपमानामपि जपात, ति बिदा
'गाप्रितेजसः',-नारायः मासंपन्यानोपदपियामामेगा नेत्र र ते
थेपाम, पतिपुचभाग, व्यर्थः। 'भरताथा योपदे, तस रामब योगात
বিখানাখঘা, ঘধিনী; অবিক ঘষীয়,
দুগ ধনুবুলি
নি। 'নবীনা মালিষধান সামান্য ভাষায়
एनेन रिधिज्ञापय निरम्पति। प्रजाये एमधिनामिति पााददी।
सौभाषमा दर्शयति' तिनमः।
। परिस, उपिनमा.डिन पर जोरात
হদের গর্তে প্রত্যেকে দুইটি করিয়া পুত্র লাভ করলেন।
The three other descendants of Raghu, resembling
three sacred fires, became each father of two sons by union #7
their respectire wires of good repute.
शवुघातिनि शत्रुघ्नः सुवाही च वहुश्रुते। ..
मधुराविदिशे सून्वोर्निदधे पूर्वजोत्सुकः ॥३६"
२६ । शत्रु घातिनीति। पुर्वजोत्स्. का व्येष्ठप्रियः, अधु
बहुश्रुते शव धातिनि (१) सवाघौ घ तमामकयोः सून्दोः, मधुरा
ध विदिशा च ते नगर्यो, निदधे निधाय गतः इत्यर्थः ।
३६ । पूर्वजीत्सकः श.प्र. इयुते शत्रु धातिनि मुबासी च सून्दोः मधुरा
गिदिश निदधे।
२४ । पूर्वले पूर्वजेन वा उत्सुक असतीत्सुकाभ्यो वतीयाप इति स्वात्।
35
.
[२६] (१) मम an enemy, r to kill, पिनि al. (सप्तमी).
पञ्चदशः सर्गः। धुन' यस्य मः। पूर्वजीन सकेन भने मधुराविदिशे निदधाने, इति पातरम्। २९। साधानतर नगरोमतिष्ठादिन्यापारण शवप्रथयातिय कामी वः । पथ स चिरान रामदर्शनार उत्करिडतमना' सन् शव धानिमामि गप- विन्धे उ मधुरानगरी, समानाबि गुणवत' कनिष्पुझे चरिदिमानगरों नधाय पीध्या प्रतिप्रतस्य, रति विशदाय: 'बात', लवविध, राज्य सनमम इति यावत् रद विशेषण शा.पातिनि' 'साहो' चरति उभय- गरि योजनायम् । विश्णु पुराणवायुपुराणमते शस्वी सुशासनी, भागवत- मुगायुनींनो, इति यम्। " हा "MES "शाह" मा एक पूरी FRAvी व PAGE 3 इसराएनन । s'atrughna. havin nade over to his two accomplished ManaSatrughand Subahu (the goreruinent of the two citrea Wajhura and Vidis's want awal impatient to see bus cldest 30 brutlier. भूयस्तपोच्चयो मा भृट्वाल्मीकैरिति सोऽत्यगात् । मैथिलीतनयोगोतनि:स्पन्दमृगमायमम् ॥३९॥ 101 भूय इति। म प्रच.. मेपलीतनप्यो. कुशमा उद्दीतेन (१) निरपन्दमगं गीमियतया नियमारिवं. नाना कायमम् भूयः पुनरपि तपीथया संविधानमा योनि मा भूरिति ईको बन्दगात (२) पविभ्य मा। 11 म:मंजिवनयाजीरा ५. Hacaaranata are Ri. aunti 10.10tv... .... and-sta ।। काम् । KRIJ- नि पदमा 3 . 10ttsaa1. विलापना 4-0
५. ना...
रपरंप्रम।
100 पतीपापी: रामायमतिtafigarer
मा uitarsiten fruit It, amititit
Air : a fru
। पर for AR, ANTAAN "
've: भीमामा पा rit मा १
ANrite: Hi HT....तपीrail: ११
How Twitutting ringt1
4.1, Tatana . it 1. mart"
.
पञ्चदर. वर्ग • १८] सोमः सरणम्य पक्षात् पीरैः पयस्तगीरयम (यया तथा) चित' (सम्पपासबारमोभिनीम् पयोध्या विश च । । पीर:तिन वशिमान रयामकारमोमिमी पयोध्या विविश, वि वाचाकरम्। १८। रिणयिनः प्रत्यागमत पनजम मभानार्य राम' पुरमार्गमीभाम पारयन, जितेन्दिय सम गीभमाना तामयोध्या विदेश, पुरवासिनश मों पसी संयतपणातक समायातीति माहमानगोरख त विलोकयामासु, ति रिक्षाय। 'रकासम्बारमोमिनीम्'. रय्यासंस्कार राजमार्गशीमा साधने: गोभमानाम, मार्गशोभासाधनानि च उद कमेधनतीरनि माग्यपताका उपवरनादौन। 'यो', -जिमेन्द्रिय , जिनेन्द्रियवान नाराजधानी. विभागादिषु सम्पपि प्राधाकारपेष पविक घन इति भात्र । ort frust (3ाइनामि) सामान माना पाकर করলেন, লৰণৰৰহেতু পরবাসিগণ অতিমাত্ৰ গৌৰবয় সহিত উহাকে দর্শন করিতে नाविना . 38. The s If-controlling Sátrughua entered the city of i podhya abaning gar with ita streets cleaned and decorated 10% account of liio auspiemin adsent) while the citizens looked at him with pride as the slayer of the demon Larann स ददर्श सभामध्ये सभासहिरुपस्थितम् । रामं सौतापरित्यागादसामान्यपतिं भुवः ॥३६॥ २९। स इति । सः शत्र.पः, सभामध्ये सभासद्भिः ( सभ्यः, उपस्यिवं सेवितं, सोतापरित्यागात् भवः पक्षामान्यपतिम् पसा. धारणपति, राम दद। । म सभामध्ये सभासी पासित सौतापरित्यागात् भुग पसामान. पहिराई। 0 (1) सभा court, Rr to take it for a (सभासम.
inistr.
met, *ista; rr rii, et
पापामा
Mixtuarterestan MPSC
Astrotri awratmuch
तिम --ME REET: Hel मा
पापा.Amirits।
... 44. ramgurxte. TR
ना
10 Ilebhritmananeratiniatrent uri.in
his rourisertist kiranning analysis
theirdoftleman...
तमभ्यनन्दत् प्रणतं नवगान्तकमयवः ।
कालनेमियधात् प्रीतम्तुरापाड़िव शाणिम् ॥४
8.1 तमिति। याजः रामः, सवसन्य पन्त (तार
मसतं तं प्रध धम, कामनेमिनाम राक्षसः तस्य वधात् प्रीतः, तुर
वेगं सहते इति तुराबाट (२) इन्द्रः। इन्दसि सर इति खि
प्रत्ययः ।। यदा मतिर्मिपि ते साक्ष्यवेः हिप, यन्यामनि
दृष्यत मुनि पूर्व पदम्य दीर्घः, सहे: साइः घः इति पलम् । शाकिम
उपेन्द्रम् श्व व्यभ्यनन्दत्।
• [3.] () tay, from ça nopinal mot, to destros,
(पन्तं करोति नयति, सत् करीतीति खन्नात् ग्व
.), नुराधाद
बरा haste, arty ear, yि aff.; px तुर haste, सह to berr, in the
causal form, and शिप् affir, स being changed into u in indestom
(ar वेग साइयतियहा तुर वेगवन्ने-माध्यति अभिभवति, प्रसहनमभिभव
.
from
इति इतः सन्तात् सह शिप)... "
पञ्चदशः सर्गः। पासवान:पत तं, कामममियधात् प्रीतः तुराबाट मारि पमा भ्वमदत्। ..। चयन परत सः बदामका प्रीतम नरामाहा मागे व भ्य- नयत, तिचामरम्। ..। यथा विष पुरादः कासमिनाक्षी दुर्बयदानरस्य इनगात् पय. परिषी मौत: मन् व मादर सम्भावयामास. तथा राम' दुर्जयखरपराधसम्य समान पर मा में प्रोतः सन्न साटर सभापयामास, ति विशदार्थः । विषोरदायरजत्व राममपेष दिया पश्चाजारात्वात, पतएव 'उपेन्द्र इका- परजसकपापियतुर्भुज.' इत्यमरःकालनेमिधादित्यादी पौराणिको कथा रम, पासीत् पुरा हिरमियपुदी महासुरो दुर्घय कालनेमिनाम । सविल सनगाहः मतानो लिया मुरलीकम पजयत वैचाय पदध जितीप'. भारापरममावत् । पध प्राने महति संग्रामे तस्य भगवान् चक्रपाणि ब. पान शिरासि च चिद। यथा हरिवी,-'तमप्रतिभकमाए समान दयाशंसा। कमुषम्य समर क्रोधदीमी गदाधर । समपनदानव है: समरे बन तेजमा। चिक्तद बाइपक्रेर पौधर कालनेमिम सशकमत चोर सानिपूर्णासि वै। तभ्य दैन्यस्य पक्रेप प्रममाय बनाइरि' इति । ..देव ममानविय काउछा रिका पटियन इबिमानिन। (a) नरेनन नगमता १3 नका अस्मिर तिन । The eldest (R{ma) welcomed the slayer of Layana why Was bent before him in obeisance, in the same way as Indra welcomed Vishnu, delighted at his destruction of Káliemi. स पृष्टः सर्वतो वार्तमाख्यद्राजे न सन्ततिम् । प्रत्यर्पयिष्यतः काले कर्वरायस्य शासनात् ॥४१॥ १। स इति। सः अचापः, एरः सन्, सर्वतः वा (१) म. गधे पाख्यत् पासातवान् । पप, पविक खामिति खानादेमः, दस्थति बहीन्यह, पावो मेप टि घेखावारगेपः, 40 } । ६२२ रघुवंप्रमा বাবলী । মননি ৰূমৗবলি, ৰ স্বাৱা। জুক? অষই মর্মেবিঘর (২) ফন বাল্মী: ঘাষ। ৫। ধন: বাধ খাব, কার্ধ মথিম: বাবঞ্জ। আশা মুনি ৰ খাদ্য। ৪। নন দল বা আল্লাযি ৰ ধৰিঃ দি ৰাজ্জাদ। ৪। ঘৰঘুনাথ বৰ স্কুয়াশা যিমায়াৱাৰ ৰীয়াস শিলী বা ক খৰমাৰ। অৰী কাল্পকি? মদ আৰ নীয় ধৰী ৰায যঘিনি না বলা যায় শান্তি যঃ অধী বিবার্থ। বাদ’’,, নাবী (দঃ। যা যা দী মন্ত্র ৱালাম মি আ:। জুব’-ঝাৰৰক্ষাৰ সমিন । লগণ জিজ্ঞাসিত হইয়া রাঃ কে সকল বিষয়ে কুলৰাৰ্তা কহিলেন কে জাহার পুপ্নের কথা হলেন না। কারণ, আদি কৰি বীকি বাক্যমে এ বিগকে তর্পণ করবেন বলিয়া উহা বলিতে নিষেধ করিয়া দিছিলেন। 41. Ou being askel, be delivered goou tidings matters with the exception of the birth of his song wlick be forehore from mentioning it the command of the first of posts wdo intended to make them orer to their lather) in due time. अथ जानपदी विप्रः शिशुमप्राप्तयौवनम् । यवताय्याशिय्यास्थं हारि चक्रन्द भूपतेः ॥४२॥ ৪২। নি। অন্য সবাই : সান (5) বি: {২} অখিবিবি ময়, থমাসীল সিম্ বি , মুঘরঃ সময় [mx] Ürra' (rora yfis being, fc. vendt. () ter to go {{«V) with rfa, to retara, aff. (tal), } এই country, af. {} থিম from fa, যা দী ) w u cayleke, (tie wralist what doesn), and wat is st 1 पञ्चदशः सर्गः। परि, पाशय्यास्थं यथा तथा अवतार्य यास्थत्वेनैवावर प्य पक्रन्द (Vघुकोश। १। पथ जानपदः विष. पमानयौवनं शिप भपते: रि घडाव्याम्वम् (क्या वया) पता चकन्द । ४१। ततश जनपदरासी कक्षित् वामपः पकाले मत शिन पुवम्पादाय सशसभागारमागस्य परमतत्व नैव तम् पदरीप्य बन्यमाप्रकारेए रामनिन्दा- नक परिदेवनमकरोत, इति विशदार्थ । स, नगर कामो क उ निकलक का सारदा नमविक नाभिनन। 32. After that a Brahm»na from the country who bore in bir arms a dead infant chile placed it gently at the king's dour and began to wail, saying, शोचनीयाऽसि वसुधे या त्वं दशरथात् च्युता। रामहस्तमनुप्राप्य कष्टात् कष्टतरं गता ॥४३॥ ५। शोचनीयेति । हे वसुधे ! रशरथात पता या वराम. सिमनुप्राप्य कात् (१) करतरं गता सती शोधनीया (२) यसि। १५ मधे ! दसरात शुदा या त रामासम् गुमाय बार पर पवा (सदी) मोचनीया सि। नया वायदा (सा) कोयया सुरस वाचादर । हो ययं महाराजारपसारिकार रोहिदा मप- माम, नादानीम् पशिरामरामाशिकार बना रहा सपा माला पतएप बसुची! तरानी सोचनीय दशादरम्पादिम वि (३९.ers,-दति । र । सन, kि, utke, feart,इयताafeit. ...)) artrengturer to याम) প্রেম। বিষা। ধমবেদনৰ বা সমর্থ হয়। মঙ্গালী দয়া বুধ, বনি । যা বা মেধাৱস্থবিদ বা, শন মার যায় অধিবংঃব। মহাবিব যাকাঙিল 'গণই সময় ঘাখে দুহিতা শাষন নি। ৩। যা যায়। তােমার কি শােচনীয় অব। যে তুমি দশরণাল হইতে চুতই এ বের হতে পতিত হইয়া, এক কী হইতে আর এ অধিকতর কী প্রাপ্ত হইয়া। 13. "O Earth, you have really become miserable ! by losir Dafuratha and falling into the hands of Ráwn, you bare bee reduced from a state of painfulness to ono which is still soos painful." थुवा तस्य शुची हेतु गोप्ता निहाय राघवः । न ह्यकालभवो मृत्युरिलाकुपदमस्पृशत् ॥४४॥ ৪৪। অৰি। মীলা (২) : ঘৰ, নয় বিমঞ্চ সধঃ(২' মীয়, স্বয়ৰয, স্বলা, সিঙ্গা(২) প্রকি। ন? দ্বি যক্ষা, স্বালম: মন্থ, ছান্ধু এই যা। অধুন্ (৪)। তন্ত্র সীনি যৰীযাল লিয়ন ঘে। ৪৪। শীধা ঘৰ: নয় যৰী ৰ সুৰা লিঙ্কাশ, ছি (যা অক্ষা- ' দু বান্ধব ন অধুম। অলিৰল না খাই শ অয়ন, গলি খান। ৪৮। বৰ অধহ ঘলিমিথেনকা কাম সাম:, যা প [৪৪] {} to protect, বধূ af. (২) ঘ to sorrow, কি aft. (অধী). (২) ফ্রী to be ashamed,তিঃবি, শিল্পী, লিকিনি। e মন্বিন্ত অঙ্গিীবাদ, অসিযু। 0. যী, অন, খ। ** লিঙ্গা-সিবাকা। &c. sী:-*ী। ধ্রুe to touch-য়নি। অgয়। স্বাধী-গা-মুখ। &c. ঘষম। & কুর্মাণ ৰক্ষৰ। অমি। ৪e, ।
६२५ पञ्चदश. सर्ग , राजापचारमनरेष प्रप्रायामशाखमयुगति' इति पाग्मदोषपरिशामात् रामी पचासह चित्ती बम्ब, प्रति विशदार्थ। 'प्रकालभो मृत्यु",50-प्रजा. पाबने समिकतामो समय पूर्मपुरुषाय मध्ये न कम्यापि शासनकाले धम्मव्यति- कमः पामोल, नेम च काटमन्युरपि तदा न ययते या पधुमा अवश्यमेव कश्चित् असंयनिकम प्रातया कपमहान मृत्यु सादिति भावः । । काकी मम्मम उमौन न कम छ'3 हेमा कति छलन, (कन कामात या वन करना। 41. Having hear the cause of his girl, Ráma the protector felt ashamed; for untimeir death never occured within the precincts o? Ihstráku's dom 1108 स मुहर्त क्षमखेति दिजमाश्वास्य दुःखितम् । यानं सम्मार कौवरं वैवखतजिगीषया ॥४५॥ स इति । स. रामः, दुखितं द्विजं, मुहत क्षमसेति साश्वास्य (१),वैवखतस्य (२) व्यन्तकस्य जिगीषया (३) जेतुमिच्छया, कोवेर (१) यानं पुष्पक, समार। 11 सः, सह चमख ति दुखित हिजम् पाशब वैवस्वजिगीषया 81 काबर पान सखार। ४५। विवसतः सूर्यस्य पय पुमान् देवरूत तस्व भिकीपा, तया। कु. स्थिर कविरम्। बया घम्यताम् ति, तेन सय ति प पाचागरम । न कियन काखम् पंचम्म याबदई नानाराव शि प्रयाहरामोति वर्ष पुत्रशोकाय बायाय भयं दया राम प्रताधिपाय गनु नत् 'पामचिनासमभ' पुष यान च तवान, रवि विशदा । Erutt) स् with an, to contole, स्थप . ( विवसत् , W.Af. (३) foto conquer, in the wor deaderature born, KE Mudra (दौसा). () और the goal, sh.
ঘুম। ৪৫} ‘মুহূর্ত কাল ক্ষমা করুন' এই বলিয়া তিনি শোকার্ত ব্রাহ্মণকে । দিলেন, এবং যমকে জয় করার অভিলাবে কুবেরের পুস্পক যান স্বরণ করিবেন। 45. Consoling the distressed Dráhmaņa by saying: Forgive me for one moment,' he reincovered the car (995 of Kuvera for the purpose of conquering the king of Death. প্যানমগ্ৰায় সনি: ম ঘুষ্ট।. उच्चचार पुरस्तस्य गूढरूपा सरखती ॥४६॥ ৪। আননি। : মুৱ মৰ, ধু: ৪ নং সুগন্ধ অগ্রা সঞ্জিন: অ ন প্র য়া মন (২) অনু মা, ও তনমুৰ } ধ। ওঃ ঘুর: খাগম; স্ব ল গ্রাঘ মঘিৰ, নখ কথা বধ্বনী । যা মুইর আয) মনি, সুৱদয়া ৪ কন্যা ভ , বি বাঘন। ৪। খ ইনসিৰীয়া ভুব্ধ বিনম্যবঞ্চ নম্বীনমৰ সানীর নী ৰষৰ যয় ঘরে, অমৰীৰি বা ভবন, বুনি নিবার্য। ‘যুদ্ধ ভৱেনী-৪ৱনী ব্য, শুরুম স্বয়ম্বষিয়ী যা যা, অমিযীল:। দল্লির মুঃ দুর ‘মনিখ’ নি, ‘’ে ন্য ‘স্বায়’ ধুনি ও মাহিম আঃ, ৪ যাইব সায়ন, লাবৰা দুধ, খুবি অৰিৱৰ্থ প্ৰায়ে । ৪। রঘুকুলা রাম শ গ্রহণ পূর্বক সেই খে রোহণ কয়া করলেন , উহার সম্মুখে এই কাশবার্থ উখি হইল। 20. Tabing his weapons and a.cending the car, the glory of Rahu's lino went away; in front of bin au serial voice souadel (ICF yat lit. a voice, the foria of whøse utlent is in risible). {} } স্বাহী from সুস্থ {s to g, ঘৰ ১d.} }\c, সং Alged. » पञ्चदशः सर्गः। १२० राजन् प्रजासु ते कश्चिदपचारः प्रवर्तते । तमन्विष्य प्रशमयेर्भवितासि ततः कृती ॥४७॥ १७। राजनिति । हे राजन् ! ते प्रजास कथित् थपचार(१) धर्मव्यतिकरः, पवर्तते, तम् थपघारम् व्यन्धिथ्य, प्रशमयः (२), त छती (३) कृतकृत्य :, भवितासि भविष्यसि । 01 राजन् । ते प्रजासु कथित् पपचार प्रवर्गले. तम् पविष्य प्रशमये: वाहनो भवितासि। बनचित् पपचारेण प्रायने, स. प्रशम्येत (त्वया) दिराचामरम्। ५०। राजन ताधिकारे कथित् वर्णधव्यतिकमरुप पापमाचरति,त पिनम् अनुसन्धाय सिचेत तदा मतीय रिजमिन पुन जीवेदिति विशदार्य । "। ब्रा ! बानमा वामका काय याब (बालीमा नाछिक) টয়ছে, অনুসন্ধান করিয়া তাহার নিবারণ করুন, তাহা হইলেই বৃতকার্য হইতে पसिना 47. “Oling, something contrary to the law is being per. formed among your people seek out and put an end to tbat and you will gain your purpose" ~ इत्याप्तववनाद्रामो विनेष्यन् वर्गविक्रियाम् । दिगः पपात पवेणु वैगनिष्कम्पकैतुना ॥४८॥' - रतीति । रवि थाप्तवचनात. राम , वविक्रियां वर्ग- पचार. जिनेप्यन (१) व्यपनेष्यन, वेगेन नियम्पकेतुना पत्र (२) Ena] (१) प, पर to go. घt () म, सम (पुरादि)--अमर्यात । समयम् । योभत् । अभयामास। &c (v) ar done raat. {} (t) को wife, ucheek, fe. or. (२) पत् १०४०, (सोपा).
रघुवंशम् বাঘল সুঘয়। যাছনায়ী" শ্রম। বি: দুমd धावति मा। विडियो ২। # নি ঘাস না বহিয়া ঘি বনিথ ইলা पोप दिल पपाती ৪। • আর বিশ্বাষাধাৰ ৰাম মা, বগা। অন্য স্বধর্ষণ বিন্ধিতা নিরূল:, বল। বল লি: ক: যশ, বন। বিৰধ্য ৰা বিয়া: এবিং, খুনি বলম্।ে অ বাদামস্থায়ী নাঘ নখ ধৰ্মৰনি অর্ধণায় সৰিলা ঘুঘকঘ নাবিম, অধৰিসাৰধৰাৰ নি বিব। “ব লিন্ধৰ্ব্বনুল’,--বীন অনিন্মবিরল লৰৰ নিধ: বিষণায় প্রাধঃ কন: সঙ্গী য নল। ৮। রাম, এই আপ্তবাকো, বসৰ্ম্মের ব fত নিবারণ করবেন বলিয়া, রষা রােহণে হিমলৈ প্ৰধাবিত হইলেন, গতিবেণে রথকে নিশ্চল হইল। ৪৪ On the faith of the worils, in order to pat aa enų to what was being done in contravention of the rules enjneed fv the observance of the different casts Rámi drove this car in space with a speed wluich bude the banner içing over it motionless. অঘ ঘামিনাভাল লগন্যানি। ददर्श कञ्चिदैक्षाकुस्तपस्यन्तमधोमुखम् ॥४८॥ ৪৫ ঘলি। অঘ ছয় মৰ: দাজ। (৫) যন। জৗয়াহুয়িযি হন বালিয়াহিনা ওধানিন: (4 (৫) রাঙ্গ the king, d, aft. (২) মন from সৎ penance with a peninal rout, na atr. (fratar) (019 বলে বল, বীমা শিখিনি ৰূ, লঘষ: গঞ্জে ওরি ব্য, पञ्चदशः सर्गः। ६२८ मेन पीयमानेन भितामावं, तक्षशाखावलम्बिनम् व्यधोमुखं, पस्यन्तं (२। तपश्चरन्त', कञ्चित् पुरुषं, ददर्श । । पथ ऐताकः धूमाभिवामाच उपशाखावलमिनम् पयोमुख तप- एच कश्चित् ददर्श । । धर्मन पभितार्म पक्षियो यम्य स', नम्। हवशाखाम् अवलमते इति तम्। पपी मुख यस्य, तम् । पखाके ग माभितामाच हदशा वालम्बी धोमुष तपस्यन् कश्चित् ददृशे, इति वाच्यारम् । । शाखाम् पदमबा पधोमुखं प्लम्बमानम, पध प्रज्वलितम्य बड़े म पित्रन', नेन धूमेन पालीडितलोचन, तथाविधन भवस्थानन कठोर तपय एक कधित् पुरुष रामो ददर्भ, रति विशदाथ । " बनता देव दरबार मावानन. काका बारभार। मान रहा उनका कविता (4) रि। एन 5 7 49. Tie descendant of Ihruáhu bahrl] a man informing derations, surrendid non the uranch of . in. wish this heart dowpuard and lus cycx reade ned with simone पृष्टनामान्वयो राना स किलाचष्ट धूमपः । पात्मानं शम्बुकं नाम शूद्रं मुरपदाधिनम् ॥५०॥ १.। एए वि। राजा नाम व पन्वयमोपीमादयो पस्य सः वयोक्तः, धूम पिरतीति धुमर (१, । पपीdि योant मात् परदयः । सः पुरुषः, पामा पदाधिन म्। पर प्रयोजनमपि र विरेयम् । प्रम (२) बाम गम पाएरभावि - antimore, varul..{r-.-:, १५.gettinuity ...................
যেম। 3 যা মামা, খুম , দাশ স্বাভানি রে गुदम् पापरकिया ঘবদ গবে কি না, শম্। খাল-- বুলােবন ধন খুলবণ খামার নাম মুখাদ্যযন্ত্র। •। ঝাঁ নাৰ স্বাৰ ফু বা গান, fল রস নিরি: ক ধন্য, মৎক্ষনা। যুঃ মাহদীবি সশাখ, সি ৰিা। •। তাহার নাক ও খ faa কয়, নেই পয়ী, ” সুরপদার্থ শখুক নাৰক শুই বলি? পায় নি। 50. It is saul, that, that inhaler of smoke.on being asked by the bing what luis name and prdigree were, replied that the was a S'udra of the name of s'ambula, desirous of acquiring the rank of a good तपस्यनधिकारित्वात् प्रजानां तमघावहम् शीर्षच्छा परिचिटा नियन्ता शस्त्रमाददे ॥५१॥ 4ং। নবীনি । নাষি সন্ধিাৰিান্ সানাম ঘাঘ, ম সুৰ(২) ঘুষ ব্য। মুম্বন, যনি যয়। যহি হ্নিত্ব (২) নিষি, লিযনা বন্ধু যম, যা হই জাম্ব। । মহৰি অধিকারি মসালাদ খাব ন যীন’ থি নিয়া অন্ খাই। অধম্ অমৰ আঙুৰি শাৰ, ন। বিজাবি মাইঃ অধিকাৰি ল অভিৰিৰ অৰবিন্ধাৱি, বক্সা। নিযা {) খা, চুনি আজান। Sং। বিমা সবিনন্য বিখ্যান নি, যুব নষ্টযয় বধ, অবানা দানা শব্দ ন যুনাস মিকেল লিখিৰ বৰধ্যই [41] (1) ry to lament, te munadi alhr, the sowel maado long, and changed into (ঘৰয, কবি বন্ধু, বষ অনাষ, ধনী: ঘ. (২) দ্ভি with yি, to decide, ৮ af, १२१ पञ्चदशः सर्गः। द बिहीतवान्, इति विपदार्थः । 'तपयनधिकारित्वात',-हिातिमात्र- पोय तपसि शूदस्य तम्य पधिकाराभावात् । नास्ति खन्नु भद्राणां हिजशष- इयत् कामांगरम्, यया मनु'-'एकमेव तु शूद्रस्य प्रभुः कम्म समादिशत्। पामेव वांना प्रयूषामनस्यया' । पपि च, 'शूद्र तु कारयेत् दार्य क्रीत- गौतमय वा। दाम्पादेव दिसष्टीसौ ग्रामणम्य वयम्भुवा' । इति । 'प्रजा- मधासम्',-राज्ये एकालमरपादीनामनाना जनकम्। सकमंयुती हि लोके महदनिष्टं जनयतीति धनशासकती मन्यन्ते,तयाच मनु,- बेश्य शूद्रो बेन मानि कापि कारयेत्। ती हि श्रुती म्बकर्मभ्य शोभर्यतामिद यति। 1 सामान उनमा यकिन वह न उनम। कद्वारा जानव लामो र उनिहार T, 4 दिनमा करिया मिमा डानन बिस्दन । 51. The ruler of men took up his weapon, thinking that se who, by reason of lie want ol right to perlorm ascetic Jerutions had become the cause of evil to his people, duscrued to be decapitated स तहां हिमक्लिष्टकिजल्लामिव पङ्गाजम् । ज्योतिप्कणाहतश्मथु कण्ठनालादपातयत् ॥५२॥ २। स इति। सः रामः, ज्योतिको म्फ लि थाहतानि धानि मयि यस्य तत् तस्य वाक, हिमसिकिन्नवा (१ पर. जम् (२) ब, कण्ठः एव नाल तस्मात् यशवयत् । १। स. ज्योतिषणाइतम्म त मिति: पात्रम् ॥ एमादा पातयत्। [1] (1) किव from विधि Momen hat at to like ar courat किचित् जति, जल पार, पाकाल का uud, 44 to grow, S.
रक्शमा ५५। रिम: विटाकिया. या तहात पायत पहिचादाम्। पछ यदा गरिदिभि विटमिनमर मत् गोमतं पड़तप- मिनी मुमपिता पत्रिका. रिद्वापसमा गने, रामः नारम तदुर तस बठकपात् मृपादान पातयामाम, रति निदाय:। पूटिमान्दश्य- भूतम्य कुम्मोस कीमसकममम ममदाद विपीननं यया पपादकर कार्य, माहिम मनुदमा कामदनमपि नया पपडदयम्य कायम, स्या कापिकरण कपरभितम् इति उपमानबलात् प्रनीयते ; स्पट तदा भवन भूति: तया च उत्तरपरिन,-२ दस दिए। गतम मिमोरिअस बोचात विचन शूद्रमुनी रुपायम् । रामम्म गात्र मास दुसंगपिनसीताविवासनपटी करुणा कुस' । इति। .५। यधिकमान त निदान, रिपरिकार বিশীকের পদ্মের নয় লক্ষিত হইতেছিল, তিনি তাহা তীয় কীরূপ পাশ হইতে विकिनिन । 52 By serering his head, with its beard and mustachios einged by sparks of fire, from lus neck, he seemed as it were to separate from its stilk a lotus skuse filaments have become withered and shrivelled in the cold der कृतदण्डः खयं राजा लेभे शूद्रः सतां गतिम् । तपसा टुश्चरेगापि न खमार्गविलधिना ॥५३॥ ५३ । कृतेति । शूदः प्रम्ब कः, राज्ञा स्वयं कृतदण्डः कृतशिक्षा मन्, सतां गतिं लेभे, दुस्वरेणापि (१) स्वमार्गविलदिना व्यनः धिकारदुरेन इत्यर्थः, तपसा, न लेभे । कृतदण्डास्त कृत्वा पापानि मानवाः 1 निर्मलाः स्वर्गमायान्ति सन्तः स्कृतिनो यया।" इति । यत्र मनुः, "राजमिन [१३] (१) दुर् with dilculty; पर to go, पर or टच् aff. (दुःखेन . चयंते दि.
पञ्चदशः सर्गः। ५५। सूद. राज्ञा सकतदए. (मन) सा गति सेभे, दुरेष पपि कामविसहिना तपमा न लिभे।। ।। तो दणो यस्य स । कादर्शन देण मतो गति. सभे, इति चामरम्। १२। स खलु सूदः सुरपदार्थों यपि दुवा तपपचार तथापि निजवर सिरोधिना तेन सपमा सुरपदं लभु न शशाक, किनु अधुना राप्रदर्णन अपमानजन्यान् पापात् सो विमुक्त चिराभिसक्ति तन् सरपद नभे, इति वियदाच । 'मत्सरजानि निधनान्यपि सारयन्ति' इति भावः । 1IRALEन कद्रात नमन निकाली मामलाउनाउ कदि.10। 53. By being alain by the king in perron, he attained the Hier which falls to the lot ut the sites and which he could toob accure lig the devotions horser austere which be bad performed by deviating from the path assigned for bu class. रघुनाघोऽप्यगस्त्येन मार्गमन्दर्शितात्मना। महौजसा संयुयुजे शरत्काल दुवेन्दुना ॥ ५४॥ ५।। रघुनाथ ति। रधनापोयि माता मोजसा धगम्येन, इन्दना प्रारदाला र गंजे ।) मा । गन्दाबपि विशेष योज्यम। स्वार्थ भारिमास ANTमार । । एमाफ पि मातामहारा माणरधुनाया पिरतवास मामि। " मकरधान fafasiमाम - TRE स.पि म म राम मामा, terut मामा-मार रामरमममा, .. Har RINT REVEA, थ, THERE.५ ..' १) सम्, ए !! Must-1 । ।
रवंशमा गमान पपमेनन माम प्रशासमान, रमा पदेषा मात्रमा মাশধব মশিণা, ঘন বাঙাধিশা। এ বীর गणाधारवान रामश मानवाममारम, रमपीयावाधारवध परदा बमः ফামাৰিহ্মাৰা মাণিসামাৰি ধৰিশান্ধামনা খা रात पन्द्रतारकादिमकामान् पशेयम्। पगमयसमादिन्दुसाम्य प्रसादी अपनेशीनिमित्वात् भेयम्। महीना पमन्योऽपि मरदि नपाइपंप मनका प्रकायते, इत्यपि पन्यते । ৪। এৰিকে, রঘুনাথ, শরৎ পথিমধ্যে অবিকৃত হতো কাণঃ সহিত मिनिसमत पन, मकान, RAEY का 151 नजिमिनिनन। 64. On the other hand, the chief of the Raghus obtained the compiny of the most powerful squstya whom he met on the way. just as the autumn becomes united with the bright moon (as it emerges from the clouds of the rainy season). कुम्भयोनिरलङ्कारं तस्मै दिव्यपरियहम् । ददी दत्तं समुद्रण पौतेनेवात्मनिष्क्रयम् ॥५५॥ ५५ । कुम्भ ति । कुम्मयोनिः व्यगस्त्यः, पीतेन समुदेश यात्म निष्क्यम् (१) इव यात्ममोचनमूल्यम् इव दत्तम्, अतएव परिमावे प्रति व्युत्पत्त्या परिग्रहः (२) दिव्यानां परियहः परियायः इत्यर्थः, वम बलशार, तसा रामाय, ददो। ५५ । कुम्भयोनिः पौतेन समुद्रेप पान्मनिष्कृयम् इव दत्त दिव्यपरिवहन अखडार वर्ष दी। [५५] (१) निम्, को to purchase, पच् af. (निफीयते प्रन्यायित पमेन परियमीतम् प्रति निष्कया, एरच् इति पध्प्रत्ययः ). (९) परिक to take, पच् af भरणम्। पबचाईमुचिर तपस्ता बालीक माम.1 अगसौकपि मानव पयदशः सर्गः। दिरापानमा पभाषासम्। वाचमुचिर राज्य कृत्वा तपयरमार्थम् पनि विधि बने 11 भयोनिमा पाभिषय च दन. दिन्यपरिग्रहः पहारः ददे, समय: प्रोतिषिभूतम् चमूच बाहुभषण रामाय प्रददी। मकिल विदा कहिन दिव्यपुरुष यस मादुर य तस्मान प्रतियारूपेण तत् भूषणं बा, म कपि प्रत्यक्षते, मन्ये स महर्षि पादो पौस समुद्र पशान मकईः चयित्वा तबादाममोचनम्धमिव तत् सन्धमान्, इति विशदार्थः । वस्तुतमु कमाः कृतचिन दियपुरुषार नदीयम् पारममोपनमूल्य तत् भषण लेभे, कविरत्र पापचारिपच तस्य भूषणम्य परभीत्कर्षता द्योतयितु समुद्रदत्तम् पाबमोचनमामि तन इत्याह । दिव्यपुरुषदर्ता तत् भूषणोत्तम सकलरवा- परम्प जमकरबर्ग किमपि पतिविचित्र रवमिव, इत्येव कवेरभिमाय' । 'दियपरिरहम'.-दिव्यम्य प्रलोकवासिन कम्पचित पुरुषम्य, परिग्रह. प्रति- .. तसात् प्रतियहरूपेच लभ इति यावत, तम् । तया घाव रामायणकथा,- সিদ্ধিৰ সত্ৰাৰ অৰ; বিষ’ ঘন জিঘিন বিলৰ ৰল মিস। व समरसः मसिने सुपुट समुज्वल शवदेह हा पर विस्मयम् अगच्छत् । इदीय विजने वने पपूर्वकपम्य शवम्य सम्भव , इत्येव चिन्तयति तस्मिन् एको दिपुरुषो दिव्याभरभषिती विमाने दिव्यागनाभि सेव्यमाननवाजगाम । परवायं च स कमिन् भरसि तम्य शवस्य माम सम्पह भचयामाम। अथ स भारत पुनरिभानमारच प्रयाति सावत् तम् अगस्व पप्रच्छ, को भवान् कथ वा स उदार, पुरा विदर्भनगरे तमामा कवि शामिभोजनमाचरसीति । सवभन पाइदता पत्पिपासा पेन पीयमानी प्रमाणमय कारएमपृतम्। गर, यवम्दया वपरताप उत्पिपासे असहमानेन भोजगपाने सम्यक् सद पुष्टि भोता, ततस्तामवापि सात् इपिपासा बाधते, तब तत् शव परोरच सजीवमिद रिक्त विति। न प्रतिदिन तत्र यत्वा तस बस महायपुर मास भरया उधानिानि कुर। यदा यदाद मस्स तर बने मिति तदा वर्थ तर दियम् ,पाभरपीठम दला वनुमसादा पवान्
रघुवंशम्।
रूकात् विमोक्ष्यसे इति। इत्येवमगस्त्यः सर्व इत्तान्त अस्खा तथा दिद
रण खम्वा त तस्मान् कशात् मोचयामास । शम्बुकरधानन्तर तदेव का
स रामाय दत्तवान्। इति। पीतेन समुद्रप .c.-पादेयं पौराषिको
--पुरा किल शक्रेप विनिहते हवे तदनुचरा: कासया नाम देण्या: भामर
समुद्रगर्भ विविशुः रात्री च निर्गत्य मुनिजनान् इन्तुमारेभिरे। एवं मुनि
मपये माने नष्टधम्म भया जगदालोका शमपुरःसरा देगा भारायचे मार
अधुर भगवन् । वाग्नियः मनिकुलबर्धन अगदिदं वीणधर्म क्रियते, सोपेप
प्रथिवी पयमेष्यति, पोशाया प्रदियो विदियमपि शयमध्यति, समुद्रमार
ন শ ম ফামিৰিনি। অন্য মান ৰিঘৰখ, ধময়স ষ
भगानगपा, म एव समुद्र मोषयितु ममध, नि.मोषिते तेन समुदाय
देयाः भवता बध्यतामुपयानोति।
पथ सम्बदररर्षिती भगाया
महान चपादेवापियन, देण्याष देशिता रति ।
"। पानि मा सिमा विधान "
Rana | ना करोडा कि 104
७. यस.नरतिनि।
[MARAT..
.
FREET Res' का, असा
2010C41. "
MHunt
HARE attps, HREE RAauit"
Tamitta Intee.ntc.! - it
critin.saituirt an!...
........................... - wrink of
तं दध-प्रथिनी कम्पनियांपारंप याना।
पयादित रामः प्राइ परामुनित्रात्मनः ॥५६॥
पसदन. सर्गः। ५६। तमिति। मैथिलीकण्ठनिवापारेण बाहुना, तम् हमारं दधत् रामः, पचात् निवरते निरत्ता, परामः (१) रतः जात्मजः प्राक् (२) रामात् पूबै निवरते । । राम मंदिखीकरनिन्यांपारेश वाहना त दधन पयात मित्रहने गम. रिजात्मनः पाद (निवहते । । मैघिल्या कण्ठ मधिनीकरठ मैथिलीकण्ठे नास्ति व्यापारी यसम, न। दधता रमेष पथात् निवाने, परासुना रिजात्मजेन प्राक निवहते, इति यानरमा । सीताकछालिनविरहिते पाही सम् धगम्यदलम चलदार परि गाय रामो राजधानी प्रत्याययी, मती दिगियस्नु रामागम नात पूर्वमेव प्रत्यापन शोरितो बभूव, इति विशदार्थ । 'मधिनीकण्ठनिन्यापारण' सम्म तात्पर्य -रामो माननीयम्य मुने प्रायभीमा भदिति तटाभरण परिद, कथा तय भियतमाविरहितम्य किवा तेन विभूषणेन। विरहिना मान पिएमति भाव । "। बाप १७ उ73 (श उमन इड) 315 दिन, * मोटामोनिशान तिमिलाई त गाउ GG Placing the ornament on the arm which was no longer thrown round the neck of Jathilf Ríms returned, after the deal srin of the Brahmana las returned to life तस्य पूर्वादितां निन्दां द्विजः पुत्तसमागतः । सत्या निवर्तयामास वातुवसतादपि ॥५॥ ५०१ तम्रोति । सुचयमागत, पुष गडवः त्रि. रसवात् कापि, चातु. (१) रक्षकस्य । भीवाना भयररिया hallt) पराavay, Busin... (२)मार fr.ar usefa.
रघुवंशम् । दानात् पक्षमी। 'वस्य रामस्य पूर्वोदिता पूर्वानां निन्दां, स्तुत्या निवर्तयामास (२)। ५७। पुत्रसमागतः विज: वैवखतादपि धातुः तस्य पूर्बोदिता निन्दा मुत्या निवर्तयामास । ५७। प्रवेण समागत पुत्रसमागतः। पुवसमागतेन दिन पूर्वोदिता निन्दा निवर्चयाचक्र, इति वायान्तरम् । ५७। अधुना सः बागो मृत पुत्र पुनर्जीवित लब्ध्वा यभादपि अभयदा तार त राम स्तोतुमारेभे, तेन च स्तुतिवाक्येन रामे पूर्वप्रयुक्त' 'शोचनीयासि वसुधे' इत्यादिरूप निन्दावचनम् अपाचकार, इति विभदायः । ৫। ব্ৰহ্মণ মৃতপুত্র পুনরায় লাভ করিয়া, যম হইতেও ব্ৰাণক। সেই রামের প্রতি পূৰ্ব্বে প্রযুক্ত নিন্দাকে এক্ষণে স্তব দ্বারা নিরাই করলেন। 57. Being re-united with his son, the Buahmaņa retract by praise the o usure which he had pronouncol against lån who was a protection even against tl king of death. तमध्वराय मुक्ताश्वं रक्षःकपिनरीश्वराः । मेघाः शस्यमिवाम्भोभिरभ्यवर्षन्नुपायनैः ॥५८॥ ५८ | तमिति । व्यवराय यश्वमेधाय, मुन्ताश्वतं राम, रक्षा फपिनश्वराः सुग्रीवविभीषणादयः राजानथ, मेघाः यम्भोमि एस्यम् श्व, उपायनैः (१) अभ्यवर्यन् (२)। ५८। रत.कपिनरेशराः अध्वराय मुकायत, मेघाः पम्भीभिः सम्यम् । उपायना अभ्यवन। [५(१) to protect, amak (दायते, प्रति लाता). (२) नि, anti ray fगा,-वत्तयति । प्रवक्तयन् । पोइतनु-अववत् । वर्गयामास । . [५ (१) पाय froin aप, ए to go, or अय to go, मगर, (परयल पायत दा, र यती, पय मतो वा पनि गुट). (२) अमित Wrain,-वति। परन् । वर्षान् । वजपं । ke.
चातरम्। अधिकारित्वात्। lramarth, mat () विronforwari पञ्चदशः सर्गः। ५। रक्षासि च कपयर नरेशराशते। मुन: पक्षी येन सः, तम। पिनरेनरैः पथराय मुबारः सः मधे शस्थमिव अभ्याप्यत, इनि ५८। यथा हिमघाः गम्यम उपरि अविरली जलधारा वर्षमित, तथा राध- भन्दा वानरेन्द्रा नरेन्द्राय सबै पकलितम् उपहारराशि रामस्य पन्तिके प्रेषया- पासू.. इति विपदार्थः। मघवारिसाम्यात् उपायनानाम् अमेयत्व गम्यते । पव उपायनदामन रानाम् रामाधीनत्व मूचित, विश्वविजयिन एवं दवियस्य पत्रमधे १ (नरवाल . (पच बननामावर जाति १र, सनि कानम को मानन ॥ 5 As closis shower rain to th. chefam Tannhoras, monkele 24 mien showers piernte spun kama ho had let loone tlue 160 horse for the performance of दिग्भ्यो निमन्वितायैनमभिजग्ममहर्षयः । न भोमान्येव धिणानि हित्वा ज्योतिर्मयान्यपि ८॥ १८ । दिगम्य इति । निमनिता (१) माता, महर्षय भन्याः सम्बन्धीनि भोमानि (२) ािनि (३१ स्यानात न । "f६ स्याने सोनामो 'दमर ! किन ध्योतिर्मयानि नक्षत्र गायि धियान्यपि हिवा, दिगम्य रस रामन पभिप्रन्न । {ve) (१) मन्द to consult with fat it , म १९ upon corn an Aswamedha Iroul, ac for nat in urreartfest:rfan, fore, सामाभिर मिनि सVI Sarfastar
Rite, rat x x 4 .:"
....
Hari................
•ntriting
Karita forttire
antatwar Exa..."
1. Aditi Recia। २५4
(401.01. S... asari.TV:
59
inst am-D, tahua, tarint trane
directions, and noul vals (rita poners cait:* carik, 13: sinala
luminous spheres.
उपशल्यनिविष्टम्नयतुहारमुखी वभी।
अयोध्या मष्टलोकव सदाः पैतामही तनुः ॥६.
६.। उपेति। चत्वारि दाराएव मखानि यम्दाः सा चतु
दारमुखी थयोध्या, उपशल्ये (1) ग्रामान्त निरिः। “यामान
उपमल्य स्यात्" इत्यमरः। तः मर्षिभिः सद्यः परालोखा पिता
मासेयं पैतामधी (२) तनुः मूति: इव, बभौ।
। चतुहारमुपोषयोध्या उपशल्यनिविरत: सपा मालीश पंत
..
{.(1) उपन्य from उप Hear, मल to go, या . (२) पिताम
Brahmá, eu and 777 alls.
पञ्चदशः सर्गः।
को नगु. इस भी। परिमुष्या अयोध्या चटनीच्या यशामन्या नन्दा
प, रतिराषान्तरम्।
(.। यदि मुखपत्यशालिनी ब्रप्रमनुः सथ मष्टः प्रजापतिभिः महा-
মি: সুয়িাবিনা যুম, হাযমণ্ডিনী স্বী যানালীলিবি.
समागमहर्षिभिः परिवारिता गोभते म, इति विशदाय । प्रजा. सिमती:
ए प्रथम मरीच्यायाः प्रजापतयो अगिरे न्यागम । यथा दिपुराणे,-
नायन समासो भवन्यञ्चकमचिमान् । मगचमिश्रा पतय प्रजानामन्य
गत.' ति। "उपमयनिविर'--विविकट भप्रियाया महर्षीया बहुजन
साथै नगरे स्थितिपीडा मा भूदिति रामी विवि पु गामानषु तेषा वासस्थान
पयामास रति भाव।
.। नई नियास अभिप्रा प्रदान 3 मिन विन
डि कायम 1 मई काम गरिर ९ लाइन नि
र मानत नाही दिक।
GO. The city of these with its four garna lika forar
uthe and bownego bolje i 11111* pennt au vurbo Invaeed like
e body of irrhina freux absich created beinan bare just forum
बाध्यत्यागोऽपि वैदह्याः पत्यु: प्राग्वंगवामिनः ।
अनन्चमानः सेवामीद यम्मानाया हिरगमयी ॥६१
१९ । भाष्य रति । वैदेता त्यागोविय (९) बलं रख।
त? यामात् भागवत प्राधीनसाय यशालाविप शामिन
=দা সায়া হয় নয় সােণ।
शादादादितिमा.
नानी निदादेशः । पत्थ रामस्य हिमयी (३' मोरी राशि
बायमादिस्य निपातः । मानिव प्रापा
मोरि
समेतत् ।
itely RITAPERfpari. ....
ALLArt frofest, aantitant,taur
६४२ रघुवंशम्। ६१। वैदेयाः त्याग: अपि वाघ्या, यध्यात् प्राग्वंशवासिनः पनन्यज्ञान- पन्यु: हिरण्मयौ सा एव जाया आसीत्। त्यागेन माध्येन (भूयते), हिरमय नया एव जायया अभूयत, इति वाथान्तरम् । ६१। पतिकतपरित्याग: लीके सौताया: दुःसहखज्जाहेतुरपि अधुना माघाहेतुरेव सञ्जातः, यत: तत्पतिः सदारकर्तव्येऽपि प्रश्वमेधे दारानरपरिमा शून्य. यज्ञशालाया मौतायाएद सुवर्णमयी प्रतिकृति सबहुमान सहधर्मचारिपी पदे वरयामास, इति विशदार्थः। यही धन्या सा नारी यस्याः प्रतिक्रतिमपि भना बहुमने, इति भावः । तथा च उत्तरचरिते, पात्मनो हिरण्मयौं प्रतिकति पत्युरथमेधाय सहधर्मचारिणी श्रुत्वा-'सौता। (मोच्चास साम्रम्)-पन्नउत्ती दाणिं सि तुभं । अम्महे उमाणिद में दापि परिचालज्जासात पचाउन । भसा साजा प्रजउत्तण बहुमणादि' &c. (आर्यपुत्रः इदानीम् पसि त्वम्। अम्महे उत्सात मे इदानी परित्यागलञ्चाशन्यम् पार्यपुत्रण। धन्या साया पार्वपुण बहुमन्यते, fc). । डिप विडा कनिशालिन गोडावापान काया, सन 21.31 বই স্বর্ণময়ী প্রতিমূর্তি যত্নশালাবাসী দারাশুরশূন্য রানর সহধৰ্মচারি হইরাল। Gl. Since the husband of Vardebs, without takins - second wife, made a golden image of her own, his wife. kuust residing in the hill of sacrifice, even her abandonement by him was for her a matter of pride and glory. विधरधिकसम्भारम्ततः प्रववृते मखः । आसन् यत्र क्रियाविना रानसा एव रक्षिणः ॥६॥ १२। विधेरिति । ततः, विधेः भास्नात, यधिकसम्भारः यति रिपमानपरिकरः, मखः (१) प्रवरते प्रतः। रभिरिति विधाः प्रत्यूहाः। घर्षे कविधानमिति का। पर {er) (1) मप to gn, Vx4. () w to presture, p.. यत्र म विहन्यन्ते Hahaheater (1) Trutva, H....., पञ्चदशः सर्गः। 10 बत्ववक्षयायाः क्रियायाः विधाः अनुष्ठानविघातकाः, राक्षसाः व रतियः (२) रक्षकाः थासन् । (१। ततः धिपधिकसम्भार मसः प्रपाते, या क्रियाविधा रापसा: एष रधिप: पासन्। अधिकसम्भारेण मन प्रदाते, किशवि. राक्षसः रचिभिः मयत इति वाचान्तरम्। ११। पातरूपे सचिन रामाश्मेधे सर्वमेव सोकोतरं भावम, वधादि दरम्य विधः पतिरिका. यशसम्भाराम परिकषिता, यशरिघातकार सर्य रापमा एक यमरक्षका: पास, इति विशदार्थ । ५ बरतन, भारत परत मिकि शहरेउ बनिबार बात. रविचाउकाकाना न नियम C2. Then began the sacrifice on a scale larger than is presin cribed in Sa'etrar. and the Rákshasax who baul becn des troyers of sacrifices began to act as sentinela. अथ प्राचेतसोपचं रामायणमितस्ततः । मैधिलेयौ कुशलवी नगतुर्गुमोदिती ॥३॥ १५। पति । पप मैघिलेयो मधिक्षीतजयो। स्वीमा उम. कुमलबौ, गुरुणा वाल्मीकिना, पोरिको (१) परितो गती, भाषेवम २) वाल्मीकि, उपचायते इति उपचा) पासपोरस पति शम्र्मण्यमान्वयः। प्रातसम्य उपचा तमोमध मामे. प्रत्यर्थः । “उNT घाममा सात् समर | सपक्रम सदापिशासायामिति नपुंसकतम् । पात रामस्य घन चरितं रामानं मार परम्। पूर्वपदात् गंधायामय रवि रतम् उध्यम | HARE: भगतु (०) । मायमिंद। 0 (0 Rifer fromyth will at । -- नारी घातम्
[४] (१) todoलिन् । (२) गायक from » to sing, पल् l
समा
बाराम
viiiiiiiiiifeti
RAHA
irtant R1 item Tara xit
तथानाम्
। म HEAT मारहामा
पदम पर पिन
नाम AVEENA TAH मामारमान rfa fort
'मम' म fam, AIR मा tirth
परमपसनदासम्। RER
हात पत IHER Reमोri, NEमानाय सदमा
यसपास यदि शERuratifal feas fift
..। . 12... '
मह........।
Taeu Kusi...rn the sunMitil. tari
order of rur nreceptor to aout singing that harirat
wel had been tirot Tuneau si to 18liniki.
वृत्तं रामस्य वालीकः कृतिस्तो किन्नरखनी।
किं तद् येन मनो हर्तुमलं स्यातां न शृंगवताम् ॥६
६ । उत्तमिति 1, रामान्य वृत्त वर्णय वस्तु इति शेषः. वाल्मीके
कृतिः (१) कायं गेयम् इति यः, तो कुशलग किमरखनौ किन्नर
कठो गायको (२) पुनरिति शेयः, यतरव तत् किं येन निमित्त
तौ पटवता मनः इर्तुम् चलं भक्तो न स्याताम् ? सबै सरस
इत्यर्थः।
पडall (४) गै to sing, गायनि, पयायत् । गासीन, पगानिष्ट
भमासिषुः । जगो। &c. वमणि, गीयते। गायि ।, c,गीतः । .
-
पचदशः सर्गः।
२१५
। रामम्य उत्त, वादीक: ऋतिः, तो किनारमनी (मायको), (पनव)
ना कि येन (तो) श्यता मनः इत्तम् पल म माताम्। ताभ्यो नरामा
म. रम पम न भूवेत, इति वाचान्तरम् ।
। एकतस्तावन म कम्लीको रामचरित तस्य वर्णनीय वम परत
दियभानमम्पनी भगवान् करिगुरुवांकि तम्य प्रता, पनादि मेरा
दीपमधुर कफीता कुभवको तय मायकी, एव तत् रामायण कार्य
भाजीपा यानि कथयाम मनोहयत, इति विदा । मममीभीरम
भएर गृपय पस्तत्र ममुदित इतिभाव । चनुरूपभायो सपा मारल्या कोको
fogy सपि: परिषद का गुण्यारियो नी जारि गाजमित नारे
पदसम्म। बन के कमपी वाहितमान पकिमा
समुदिन. मी गुफामा रमि।
MERITar":..
मना सा Matru,
Kuntain
GE
With nucli antis
bur hange launl.m: , 1.,
Alation with the
Naturanteditoranthatti.. heart
M
..
झपे गीते घ माधुर्य तयाननिहितम् ।
ददर्श मानुजी रामः शुशात्र पा
(1 पति रा 4
म. मिदिन, यो १ . . .
माम मा CER ...
मदरभार।
05 व नियमित नयी: पोते माय मानः रामः कुद्राः मन् ददर्भ पवाव च। सानुजन रामपालना (मता) मा दायर च, इति वाचारमा कुमालयी. पदमनन गीत न प विमुग्धाः वैचित पति जनाः रामाय नहातान्न निर्ददयामामः, रामः ममपत्रातली भाभि मा तया. पभिराम पप प्रत्याशतवान् मधुरप सोतम् पार्थिवान प्रति विशदापं.। 'त. ते पमा गीतमाये जाननीति तानाः गुपक्सप्रीकिर रवि कप्रत्यय. । पाशा शासनमा माई सन १नीउ यस करिनन राम निखाउ ३ '५ को ३ छ। प्रशासन नाउ रन ७.८५ परिस्क On being wired of their beauty of appearance aud *weetners of voce, hoy pusons who had seen them, Rám: with his younger luthers with excited curiosity, 6219 tleh beruty and the teard Timeliulious songs तद्गीतथवौकाया मंसदथुमुखी वभौ हिमनिष्यन्दिनी प्रातर्नितिव वनस्थली ॥६६॥ १६ । तदिति। तयो संगीतश्रवणे एकाग्रा न्यासक्ता. अश्र मुखी यानन्दात् इति भाव संसत् (१) सभा, प्राईिमनियन्दिनी (२) निवाता वातरहिता वनस्थली इव, बभौ शुशुभे। यानन्दपार चयानिःस्पन्दमास्तेत्यर्थः । ६६ । नङ्गीतवर्ण काया पयुमुषी मसत् प्रातः हिमनिष्यन्दिनी निवाना वनस्थली इन सभी! १६। अथ णि मुख्ने यम्या: सा। हिमाना निष्यन्दी विद्यते अन्या, इममिष्यन्दिनी। नास्ति वातो यस्या मा। तट्टीतवर्णकायया पत्र मुख्या सदा हिमनियन्दिन्या निर्वानया बनस्थल्या इव बभे, इवि वाचालरम्। (c) (1) सम्, सद् to go, किर all. (१) हिम dewn नि, स्पन्द० -rop down, गिनि af (नियाम) इति
No text on this page.
रवंशम।
भोमारा रोयना ममेव मी नमः भियान AIAHोपनको
HAI | efin-मी: मासनात मNिatin-
मेरामा भिप्रायलमतभार
मतदायमशिमला Tri-
RARHI रामा,-' पwrt HAN
मममममममतातोपरी या IN
trafमी गपfat
HA.SE INFRI, TER.mit
01.mahimatictly the Meant Runt
rintmnt rninst, the fempt ramanand .'
उभयान सवालोकः प्रापीम्वन धिमिप्रिये।
नपत: प्रीतिटान पीतम्पृहतया यया ॥4॥
(80 पचदशः सर्गः। 1 "सा मानना नाम या शिन वित. डोस सविनाला डारिक पिता मधिन । 08. Their want of desire to prsaces the gifts showered upon thern by the king ( lána ) in delight, excited more wonder in the pepole than their skill in the art of music. गये को न विनेता वां कस्य चेयं कृतिः कवेः । इति राजा स्वयं पृष्टौ तौ वाल्मीकिमशंसताम्॥६६ 11 गेय. इति । गेये (१) मीते, को नु, वा युवयोः, दिवा (२) शिक्षक ? नुशन्दः प्रवे। "नु एच्छाया वितर्क " रदमरः। गेये केन विनीतो वाम्" इति पाठे वामिति युभदध- मविपादकमव्ययं इएथ्यम् । वाचायमर्थः, केन घुसा वा युवां मेये विषये विनीतो शिक्षित कर्मणि निठाप्रत्ययः। यध कस्य को तिरिति राज्ञा खयं एयौ तौ कुशलवौ वाल्मीकिम् यशंघ. वाम् उक्तवन्तौ, विनतारं कवि घ इत्यर्थः । (1 गये कदा दिनेता, यच इस्य कवे कृति, निराश मय पो यो दौकिम् सताम्। पृष्टाभ्यां ताभ्यां नादौडि. सम्यत, रति वाचार । "पस महापुरषो यस सवासात् युभम् हो तिमीहिनो कारयोविं मिचिदयनी, को पास इन्ध करिय: पीतर गाय मोतान, रवि पदवि महाराज रामे, दो हमक्षी वरतु, सोनोव पमायपरित भवान् कोकिरितिरहि बिदाई। मे। बाम 'ये है बिनीती दाम् रवि माडिदियारादिसरव पाए। दब दिमकायाख्या पदा-शामितिया देशासोबोरा बार- भामा भीमो भीमसेनः। गायक शिक्षितो विवि में रिक्षा Latur turn toans, हन् । (३) ute to F . रघुवंशम्। थुक्योः सम्बन्धिनः कस्य कवैरिति केचित् व्याचक्षते । 'गेये केन विनौतिम्' दक्षिणावर्चः पठति। ৯। তোমাদের এ গীতের শিক্ষাদা কে। এ কাৰাই বা কোন কবির রাজা স্বয়ং ইয় জিজ্ঞাসা করায়, তাহারা বাল্মীকির নাম করিল।' 69. The king having personally asked them who was thei musical preceptor and who was the poet by whom this poet was composed, they mentioned the name of.Valmiki. अथ सावरजो रामः प्राचेतसमुपैयिवान् । उरीकृत्यात्मनो देहं राज्यमस्म न्यवेदयत् ॥१० ७० । व्यथेति । अथ सावरजः रामः, पाचेतसं वाल्मीकिम उपेयिवान् (१) प्राप्तः सन्, देहम् यात्मनः उरीसत्य (२) यात्मानं स्थापयित्वा इत्यर्थः, राज्यम्, प्यम प्राचेतसाय, न्यवेदयत् सम पितवान् । पथ सावरजः रामः प्रापैतसम् उपयिवान् पात्मनः देशम् सरोज पचे राज्य न्यवेदयत्। ..। सावर्जन रामेष पातसमुपेयुषा राज्य व्यवेधत, इति वाचाकरम् । ..। तयोर्मुपगत् तदातानवणानतर रामी भादभिः साउँ पाशि- मुपगम्य तपादप राज्यादिकं सर्वमेव समय तय भगवतः समौवारी: रामा यसकः पुरस्थियामकरीत्, इति विशदाय:। 'उरोजन्यामनी देहम्'-पानो समरोरम, रोकन्य मौजन्य, मशरीरमार' सबसे सस्थाप्य इत्यर्थः । का আন্ধীঝিমঝিনি বাধ মীমা লী সি বাঘ, ৪ पचमसमें"-'सरीरमाय पं नरेन्द्र सिंह पाभासि तीर्थप्रतिपादित नि। 'होममनो दम् इति गाभः पठति, पये मुनये पामो दुरीana नांदयन ददी, पसराय ददो, ला, इति प्याप । la.4) 3. प.toga, Kी (particle, implyein (especially ia compusillion), promise, weat, fe, i to do, aipat पञ्चदशः सर्गः। (५१ "" मा डास व मष्ठि गन्नोति निको भर दिएनन, बयर बसमाज वर्मा नाफाति या प्रकवि शासन कनिन ) 10. Hims, with his younger brothers, next went to Vil. alk, and with the exception of his own body, offered to bira in kingdom and all. स तावाख्याय रामाय मैथिलेयौ तदात्मनो। कविः कारुणिको वने सीतायाः सम्परियहम् ॥७१३ १। स इति। करवा प्रयोजनम् यस्य कारयिक (१) दयाणुः। प्रयोजनमिति । ठम्। "स्यायालु कायिकः" इत्यमरः । सः कविः रामाय वो मैथिलेयौ सदात्मजो रामसती यायाय, सीतायाः सम्परियई स्वीकार व (२) ययाचे । १। बाषिकास कवितो मधिलेयौ तदात्मजी पायाय सीतायाः समरिया। कारपिन नेम कविना सौताया सम्परिणीति पाचातरम्। १। एतो सीतास्तो कमखयो तर पामसम्धी इति रामाय गायिक्षा दाता: वाशीकिः निरपराधां सपुत्री धर्मपनों परिमानि मायामास । पौवादुपारपार्थ प्रार्थनात् 'कापिक" इन्युम् । "। मरिक पिगमौकिमनर (ITI)atm Praft मोसारमा सिनन । 71. Saying to Ríms that Lara and Kurs were hic (Rama's) on sons, the tender-hearted poet prayed that Siti might be taken back. तात शहा समदं नः सुपा ते नातवेदसि ।। नावत्याः श्रद्दधुः प्रनाः ॥२॥ दौरात्माक्षसस्तान्तु Potat) melindnes, ie , (ोषमय, fe)
ৰয়র।
+1
২। যাবি। যা ! ন য য () :ভাষ ঘষে
বাঘ যম২)। যাৰ মৰমমি মি ঘনাদাল
। সংৰি (২) ময়ী সা. নাম্বাৰিখা যা
নি : এম হয়ঞ্জার (a) অগা: (১) সসা বা
স মধু) ন যিস্ত,
২. () বন ! ধ ঘন সব ষবধংঙি চা, f) থে
বাঁয়া অষ: সা. এ শুধ: মুম্বয়ায় (সুই ঘরখালি: দানি
যা প ঋ; সি খান।
राम एवं पीतापायमपिती रानीकि प्रन्गाध, २ पिस । तर
সুষ স্বীয়া আল মুলমষ বী আম মহিনী, বনী বাজার
সবি ব্যধিবিধায়, কিন্তু অবিলমঙীঘিনাযা; ভীষ: গনি
সুলা বা অনিয় িপাষানী স্বীৱীমিখাৰু, অনী এবং
মধা ফারমযাব লিঘাথা ধৰী দিল্পি, সি নি।
না: স্ব; সল্য:- ধ গুনাবনি –‘ঘী লীজ নিবমী যা
বী বিঘা থমিষ জনৱানিঃ সাধাৰ' বুনি।
৭২। কে পিতঃ! যাপনার পুত্রবধূ বছের সমক্ষেই অগ্নিপরীক্ষা ঋ ঋণ
শুদ্ধি প্ৰদৰ্শন করিয়াছেন, কিন্তু রাবণে শীতছে ঔহায় (মত) চfacd
নতঃ লোকের বিখস নাই।
লাবী,
[se] (p) og to distil, y unads atf. (r) ya in the sense of Pala,
xfore, af egen zxy alf(p), singar from the created, fatto
now, অনুন af (কাষ স্বী ধন যন্সা। যা, জার বলি হযৰ ৰা, বিব
যালাবালি ধুলালি বৰান্তি ওমধল প্রমাণ
ঘৰল লি। যা 'সানালি ধাৰতৰৰ য সিলি), (৩) হায়
om sina wiclied, aff (w van from sy here, gaff.
যাব শ্ব (৫) a particle, implying faith or respect, and
1 to have, (বিzি ),
विपरीभरकबानमार बास believe,सायनि: but whea (पि) uedoiv4 १५३ cliered it not. पोरगदमिराकरपात् पूर्ण भाई वा यौतु मक्रीमौति भार । Whof in the purts of her character, and I shall then take ter tuck with bcr bons at your command पघदशः समः। 72. O kire, the wife of your son has proved in our presence * punts by passing through an ordeal of fire, but the Rák- -Ma(my) haring been reprobate character, pepole here T: खचारित्रमुद्दिश्य प्रत्याययतु मैघिली। सतः पुत्रवतोमेनां प्रतिपत्स्ये त्वदाजया ||७३॥ २३ । ता इति । मैथिली. संधारित्रम् (९) उद्दिश्य ता प्रजा', बाययतु (२) विश्वासयतु। विश्वासस्य विरूपत्वात् जो गमि- गेधन गति णो गम्यादेशो नास्ति। ततः धनन्तरं, पुत्रवती मां सोना वाया प्रतिपस्ये खोकरिष्ये। । मैथिली मचारिवम् उहिय ता. मत्थाययतु, वन' पुवरतीम एना -दाच्या प्रतिपत्स्ये। भैयिल्या ता प्रख्याय्यन्ताम्, पुरवतो एषा (मया) प्रति । सौता पुनरीव पामति प्रदर्य पब सबंसीकमा निराकरीत. संवा महनीयमुना सपना धर्मपी भवदनुध्या सोप्यामि, इति गिमदाय । - असते, इति वाचान्तरम्। " भाग Ra हरिरि मिनार 53. Let Muthull produce in the miods of the populo a (0:1 () mifta from the character, srsi (eforår oft शाहा पर प्रहर) Kuto go fre), with ra, to caum Hindedinessरमादित.
।
तमादी, पसन्माल:0mमानिरापरावि सर्वना
या,मातानि
रगम
.1 गानतिरेतात ! ने 9.47 ) : मालम् पर्ण
समीपं समयम् (२)। दयभारेर ति समासान्त
एम्। सातदधि (३) बड़ी प्रा. नामामविकास :
किन्तु ग्धसः रायम्य दौरामा (6) पत्याः (१) प्रभाः .
न साधुः (१) न पिम,
१२... (४) बाल ! २ पुषार: समर EिR for) प
सोरामा पापा: प्रना: RAEY । थुपया परपा (ne aff
मानव विषारम् ।'
राम एवं सीतापामती, पितIN
पुरमः सौता धा समय पनि तिरती, पनो माया
বমি কবিবৰিকা, বিশ ঘনিনবমীঘিাষ ভীষা: বলি-
इराना ताम पनि नायिती धोको शिकाम, तो खोले
भगा लोकपादभयादेश निपपराधा धर्मपी मिमिंता, नि पिता
'कावस्था: बध. माः' -समारपरिने -'पोरसा शिततमसो मार
पसी विपरिलालीपे कमिव जमलामि ति।
१५। नि3: ! या नवम नभाको पनि
of Arra AART. For 3 4 (मौsta) fai
परका नविन गई।
[७२] (१) F to distil, i unkh art. (२) सम् in the sense of समोर,
before, पदि eye, ear. (२). जातवेदस् from जात created, free
know, पमन . (जात देदी धन यमात्। यहा, जात वेत्ति वेदयते का,
उत्पात्लेन पति यात कारवन निदान, int
foonginan Wicked, wa 'atr. iu sau from sy liers,
(पन्ययान त्य). () अत् a article, implying tsith or
धा to hare, (खिदिपावचने)...।
पदमः समः। पन्येद्यरथ काकुत्स्थः सन्निपात्य पुरीकसः । कविमाद्वाययामास प्रस्तुतप्रतिपत्तये ॥ ७५ ॥ । अन्येयुरिति। पथ काकुत्स्य रामः, यन्येषुः (१) अत्यस्मिन शनि, प्रस्तुतप्रतिपत्तये प्रकृतकार्यानुसन्धानाय, पुसैकसः पौरान, सनिपात्य मेलयित्वा, कर्षि वाल्मीकिम, थाहाययामास (२) बाकारयामास । 1 पथ काकतक्ष्य पधु प्रस्तुतमतिपचये पुरीकस. सद्विपात्य विम् सयामामा । मनुतम्य प्रतिपत्ति तम्थे। पुरम् पोको येषाम, ते पुरीकस मगर पामिनः, तान्। काकुतस्य न करि. पाहाण्यात रति वाचान्तरम् । १। ततः परदिने राम' सर्वजनसमर सीताया' चारित्राी प्रमाणी. समान नगरवासिनी मेसयित्वा भावी सभाम् पकारयन्, प्रताया मरणाय च तत्र भगवन्न पामोकिम् पाहतवान् इति विशदार्थ । "बम मिन डावलोकनमारउ वियEिTTE बिबिउ कि काशान कवि नागरेन । Having on the following day arrembled all the citizeirs, Námna insited the poet (773115) to open the busu arranged for. खरसंस्कारवत्याऽसौ पुत्ताभ्यामध सौतया। सचेवोदच्चिषं सूर्य रामं मुनिरुपस्थितः ॥७६॥ । सरेति। यच सर: उत्तादिः संसारः प्रदक्षिः [1] (१) पच another, एएस् f (हिन सनि सस गरा एयुमो विपादित) (i with dr.tv al, Nि- पद । शारयन् । बजार । हास्यामास ।
7*. The king having thus promised, the sage caused Jánaki
যেম
৩।
इति प्रतियुते राजा नानकीमाथमान्मुनिः ।
गिष्यैरानाययामास स्वसिदि नियमैरिव ॥७४|
৩। নীর। খাবি মনিৰ মৰিয়াৰ ধষি, মু
আয়মান সানী, মিথ মা, ঘধিৰি ৰাবিত্রি, নি।
বঘীমিঃ , শয্যায় ।
ttষা নি মুনিন বলি: আপনার ব্যানা ঘি: বডি
শি: ( খালাবামা।
৩। অলিশ ঘষিৱিৰ সাৰী খালাঘাষ, বি বাঙাৰণে।
৩৪। বাশ্মীৱ ৰাহ্মীন্ধিমঘা' আম্বনা মীৰ বৰ খানি
মি: আনী বীনা মুনম্বীনি তাবিবা বা মুন:মাথা সমৰিff
মাধ, হলি ৰিমা। অনিচ্ছা স্বা মসী ৰীক: ৱিান
সাবিনা বৃত্মাসাম অ: দামিৰি বিহীন ছবি মাৰ। মুনি’
মীসহ্মম, মিথ' ছবি ময়ী কৰি বনীয়া, নায়নমর্যাসন্ধ
ধর্মমানি। নয়:ভিৱিষণ ভী:কীৰি ছবিখনাবিহ অত্র
লহা এ মা-বাবাৰে বন্তিৰিমাৰ শৰী’ নি। ঘৰ
মক্কল,-“র ওয়াদা অনুষিৰ বহূমঘ'; মৰা মুপিয়ী
বন্ধি' হত্যাবি।
৭৪। রাজা এই অঙ্গীকার করিলে, মহৰি নি শিব। খার। জানকীকে সুখ
হইতে আনইলেন, যেন যােগবলে স্বীয় তপৰিদ্ধিকে তথায় উপস্থিত করিলেন।
to be brought from the hermitage by his disciples, which seems.
od like his bringing the success of his devotions by the furto
of those devotions.
(*) (1) at to carry, (for), with 97, to cause to bring.com
নাযষনি। অন্যান্। অালম। বাযযাদাষ। ঐe.
पपदमः सर्गः। (५५ पन्येारय काकुत्स्थः सन्निपात्य पुरौकसः । कविमाद्वाययामास प्रस्तुतप्रतिपत्तये ॥ ७५ ॥ • ७१। यन्युरिति। पथ काकुत्स्य रामः, यन्येचु : (१) बन्यस्मिनहनि, प्रस्तुत प्रतिपत्तये प्रकृत कार्यानुसन्धानाय, पुरौकसः पौरान, सन्निपात्य मेलयित्वा, कविं वाल्मीकिम, पाहाययामास (२) साकारयामासा I पचकाकृतभ्यः पयु' प्रस्तुतप्रतिपत्तये पुरौक्स सविधान्य विम् ययामाम। ०५. ०५। पमुतम्य प्रतिपनि तम्वै। पुरम पीकी येषाम, ते पुणेकस मगर गासिनः, तान्। काकुतम्येन कवि पाहाययाध रति बायानरम् । ततः परदिने राम सर्वजनसमच सौताया चारित्र प्रमाणे मलान नगरवासिमो मेलयित्वा महती मभाम् पकारयन्, प्रगतकायाम मरवायच तर भगवन वाौकिम् पाइतवान् इति विशदायः । बनवामन द्वार को मार लिसिस निसिगिक बाशान का नामशेरलन । Having on the following day asrembled all the citizers, Náma invited the poet tralf*) to open the busibus arranged for. स्वरसंस्कारवत्याऽसौ पुत्वाभ्यामघ सीतया । सरवोदचिषं सूर्य रामं मुनिरुपस्थितः ॥७६॥ 1 खरेति। पथ खरा उदात्तादिः संसारसदादिः {on] (१) चन्द another, एएस् (nिka सन् एमागी बिपादित) ( Other, to til, गिल- यति । साम्यम् । यत् । हरयामा -
म गायणा: पर अयम् एतमिशनमुपले
(0) () from 24 to praise, Tay alix ; 'celebrating the
praises of the gods. (বা অন্যা, বুরি ; স্বা।
যেম।
মধন্য (২) যৰি, 3ংখিব ম্য, সম্মান ও
ধনিয়া যান অধ, 3ং মন দুষী নি, কি
স্তনষ্ট।
৩। ভয়, দরমাখা খা দুৰি দূৰ । ৰামাদ (ছ
বিয়া বা ও ি ী মুনি মহিল।
না: বুধ।
(বি: ' না নিশা অবি, বি খান।
যা সবি: মমধাবিয়া ভাষা (ভাষা) বীৰ
শার সালিখি নিন মাধ, মদ ও মরিয়া ধীরা।
বীনি দাসীনিধি যান ঘ. বি মিথ। বাকি
কমলমতি। মীনা খায় মায়ানশীঘমায়াবি । ৰাৰা
মামা ভীষয় বুধীজীৰ থানাৰ সুথিন, নয়া দ্বী®,-“মী
पेजमनी गायत्री पीकपातमी।
নি। মাঝাৰ ফুৰীঘি মবিন ভীৰিয় মুখিন।
নয়াছি, যৰিী ৰজা যথা নিয়ন আয়া: লি’লী, ঘনিয়মাবা
কাধিমিম্বী ফুলৰী খবি যথা নিয়ম জল খবিলী নি। মূষণ
হয় আনলালিৰিবৰধ নন। খান বিপ্লবী সমবায়'
নয়াঙি, দৰিা যম, যৰি ল্যবন্ধী, অৰিয়ী মা, বিৰী মন্ত্রী,
নগৰিখনৰযু ঘবিষম বয় মনবাস মায়থবি: বাশ্মীন্ধি, rfষ।
‘বন্ধৰিষ্যা',-লি যুবায়ল বিমা. ন ব বাধ্যবধানে-
মহা বিবিখা, মন',-“হাহাকালয় মৰিৰ মষ: ৰা বুলি ।
বর্ষ অধ্যায়ঃ ভরাধ', মীৰ বােন্য; অথ, য খ ঘুমা
অাপন ভাৰা খৰাগস স্বাের্থী ব বলি নি।
অন্য মৰি যখন পুত্র দুইটির সহিত সীতাকে এই
•
জিমহঃ).
- परिणीमिरहा भौताया भूतिहर माह festfar.infin rifतिभार, जापति.-'सननिyिrrr fewar मा पञ्चदशः सर्गः। 'T मन न न न विवि प्रासाउ सामना दिन 76 Thereupon, the sage arrived before Ráma bringing with bim Site with her two sons, in the site was as he ap.. prached in prayerful attitude the resplendent sun with the detine ferre Sárıní conjoined with right intonation and right pronunciation कापायपरिवीतेन खपदार्पितचक्षुषा । पन्चमीयत शुद्देति शान्तेन वपुषैव सा ॥७॥ ७.1 काबारेति । कयायेम रह कायायम् (१) तेन र रामादित्यम् । तेन परिवीतेन (२) संरतेन, सदापितधा पाकेन पकनेन वयुधैव, सा सीता, श्रद्धा साभी इति पन्यमीयत(1) ... कापायपरियोग मपदापितररमारपुषा पर काम विमोमत। (जना) पति मम तिवारनाम। ... रमाबामरीता मिनासावित पार fals r! या मानसिक या माkिu REAfri मिता। . • 1 कामात पनि "। Emmanart.it "namemarathi loud (1) orig fra cittaa thelado ww. szt 4)ts framete.fototoga tiyu...." "urr, tra starts ...... क.to (म पिक ३३१४३ स्त्रिावामईन, यशदा मकान मारनपानापा mained bending down their heads, like stalks of paddy penden रा Clad in a real garment and with ler eşra fised on le fort blir exired estenity ifike very appearance of stod saplod lher punty - . जनाम्तहालोकपवात् प्रतिसंहतवद्धपः । तस्थुस्तेऽवाङ्मुखाः सर्वे फलिता व शालयः ॥८ ०८ जनाति तम्याः मीतायाः कर्मया, पानोपपाद दर्शनमार्गात प्रतिसं एसपय नितिदृश्यः, सर्वे अना, पमिताः (१) शालय व, यवादमा ( यवनतमुखाः, तस्यः । 00 दातीपथात् पतित: स बनाः पविता. भासद ! पवाग्पा: मम्युः। मतिमातानि चघि येषाम, ते। बाद सब येषाम् ना तानि समातानि येपो ते फलिता। प्रतिसाताभि सम्वननः परित. मालि- भिरिव पवा. तस्ये, रति काथान्तरम् । ७८ । पछी परिवर्तनीराशिरिय नानकी प्रस्थापि पापभास्तिमकाभिः इति पात्मनः सापराधान् मन्यमाना जना: ता सीतामणि द्रष्टु नैव मेडः नया भयस्तम्धिनाथ सर्वे फलभरनता. धान्यक्षमाः इव पधोमुखाः तस्य', पनि समुदि লােকেরা চাহিতে না পারা . 1 ,निक शाक cिs relate, য় অধােমুখে অবস্থান করিতে লাগিল। The people, turning their eyes away from Sita, te 78 with ears of corn. afi (1) पवाक् from va, [00) (पलित from फल fruit, तप Tytu go, fe affir, and ge face.
&.माख&0 दि-विषादिieforlic. पञ्चदशः सर्गः। तां दृष्टिविपये भर्तुर्मुनिरास्थितविष्टरः । कुरु निःसंशयं वत्स खत्ते लोकमित्य शात् ॥७॥ । तामिति । प्यास्थिवविधरः (१) अधिरितासनः, मुनिः रे वसे ! भानु: दृरिविषये समक्षं, सहते सचरिते विषये, लोकं संप्रयं कुरु. रति तां सीताम् घशात् (२) मालिसा । ९। सास्थितविष्टरः मुनि., (३) बसे । भर्नु दृष्टिविषये साचे पीक र समय कुररति तापमान । पास्थितः विष्टरीयन स। नास्ति मजयी यष्य, नम्। भास्थित रेव मुनिना सा पशिष्यत लोक (वया) नि:ममय कियताम् इति वाच्यामरम्। 1 महर्षिकाचीकि पवित्र दर्भासने तपविम्य सौता म्यादिश, यि वत्से ! पन्युः समच त्वमय धाम परित्र सम्बंधोकसश्य दूरीकर, इति विदा:। 19 "। जिबीन शहा मीडर बम निर-न । दृषि यामिक निजि सिषास CALET मामय निद्र उका। Haring taken hus seat, the sage thus commanded Sità, - child, do you before your husband's eyes free the people from suspicion rrgarding your character. पप वाल्मोकिशिष्येण पुण्यमावलितं पयः । पाचम्योदीरयामास सीता सत्यां सरस्वतीम् ॥८॥ .। यति । यथ वाल्मीविरियेग चार्जितं (१) दत्त पुण्य पयः याचम्य (२), सोवा, सत्या परसती बाधम, उतीरयामास उपारयामासा (५) विटर from free to spnas Pasandu.tured १) याम् to commam,शाला, After मा । । (50) Nato quit, whi.t) 1. म, बर १, TAIN। भौता पत्रावर .. एमा गो:41 CHRI KRIViden IRuit faitute mufani MEREMENT ive-ANAL imal Hunt 4THE ELEntiral . 50. Thirrupa, having funárd Les balas water girru her huadinipretius stagro et In this truthral word वाद्मनःकर्मभिः पत्यो व्यभिचारी यया न में। तघा विश्वम्भरे देवि मामन्तदातुमईसि ॥८॥ । वामन रति । वासनाभि, पायो विषये, मे यभि' चारः ममानित्य, न यथा नास्ति यदि, तथा तर्षि विमिति विश्वभरा '१) भूमिः। संशायर्या तृवभीन्यादिना पम्पदय, पपिदिन्यादिना मुमागमः। विश्वमारे देवि ! मान् पन्त डातु गर्भे वासयितुम् यसि (२)। । वामनःभिः पत्तों में व्यभिचार यथा तयारतिर ! माम पनाम मि । स्यभिचारेण (भूयते), नया पति, रवि बाधा रम् । । यया लायक वापा ममसागा पाविनयात्म नास्तिावि तदा पचि देवि विश्भरे ! नयतु मामालनी नमें विसयम् इति रिमाया रामायण,-'मधान सभामतान् हा सौता कापायवासिमी। मौत् प्रालि वांसमधीदृष्टिरयामुखो। यथाई राधबाद मनसापि न चिन्तये । तया में [८] (१) विs universe, w to hold, vr af. fem. टार att. (२) " पञ्चदशः सर्गः गायौ देवो विवर दानुमईनि। मनसा का वाचा यया राम समयये। मे माधयो देवी शिवरं दातुमईति' इति । 1 "रि याषि कारमानानका डिहाउ विनिउ एशा मा सकि, सब বিষয়ে আমাকে অনুহিত কা"। 81. "If I have never been untrue to my husband in word, ight, or deed, then o Goddess Earth, take me awar वमुक्ते तया साध्या रन्धात् सद्योभवाहु वः । तिहदमिव ज्योतिः प्रभामण्डलमुद्ययौ ॥२॥ २। एवमिति । साध्वा पतिव्रतया तया सीतया. एवम् मिति, सद्योभवात् भुवः रन्धात्, भातप्रदं (१) वैद्यतं ज्योतिः । प्रभामइलम उद्ययौ। ५। - साया नया एवम् उक्त (सति) सधीभवात भुब रमान जाता नि: प्रभामण्लम उपयो। । मतदा विद्युत तथा रद, मावादम्। भातादेव न्योतिमा र मसन अपये, रतिराचातरम्। ५। यही प्रभारः पतिव्रताया। सीतामुपान वायविमान सा रौदल भित्वा शुत ज्योतिरिव किमपि निगम AAIT, जिदारा पोलीस निगम Amatumstin NamewRONोन। E2. AL KOOR the virtuou. Sits pude these world, wp rum Testa tlie tent in the earth wlich was fun at chce, ne of slt uriglit u lielitaing. तव नागफगोजितसिंहासननिपटुपो। ममुद्ररथमा नाचात् प्रादुरासीदमुन्धरा । ८३ ॥ (One DurasisitinstalKan , ८३॥ *- , रघुवंगम्। ८६। तति । तव प्रभामगरले, नागमयोतक्षिप्ते सिंहासने, नियेदुधी (१) यासीना, समुदरशना समुहमेखला, साक्षात्. वनि धारयति इति वसुन्धरा (२) भूमिः। खचि इस रवि सः। प्रादुरासीत् । বৰ নানাবিসৰিাম্বলবিদঘী খন্দনা কান পর प्रादुरासीत् । ८३। नागान फ. उदित यत् मिहामन तन्नि निपैदुषी। ममुद्राएर रमना मेखला यम्या सा। नागफलीन्दिप्तसिहासननिषदुष्या समुद्रानया बमुन्धरया प्रादुरभूयत, रवि वाथान्तरम। ८। सस्मिथ ज्यीतिमालमध्ये , नागशिराभिः उड़ियमाणे प्रदीले रव सिहासने समासीना रबाकरमखला निमती देवी विश्मरा प्रादुभूष, इति विशदार्थः। पप रामायणकया यथा.--'तथा शपन्या वैदेवा प्रादुरासीत तदभुतम्। भूतलास्थित दिव्य सिहासनमनुत्तमम् ॥ धिप्रमाण गिरीभिस्तु नागैरनितविक्रमैः। दिव्य दिव्य न वपुषा दिब्बरबविभूषित.' । इति । ৩। সেই প্রভামণ্ডলমধ্যে নগণোৎক্ষিপ্ত সিংহাসনে আসীন। সমুদ্রঃসনা इकिलो वश्व वालोबा' इदैनन । $3. In the centre of that cirele of light, seated on a throne heared upward by the hoods of the serpents, appeared the God. dess Earth herself with the broad sea encircling ber saist. सा मौतामङ्कमारोप्य भर्तृ प्रणिहितेक्षणाम् । मामेति व्याहरत्येव तम्मिन् पातालमभ्यगात् ॥८४ ४। सेति L. सा वसुन्धरा, भर्तरि प्रणिधिवेक्षयां दत्तरि, मीताम्, चरम, यारोप्य, तसिान भरि 'मा' 'मा' इति व्याह. . 21 (1) मद with नि, to sit, कस al. (स्त्रियाम्।. (२) वसु wealth, y to hold, vatf. fem. 274aff.
म तिरोभून् । ति। अत्र रामायण कथा यथा - 'वधिमाकोदवी
मम्, पदिहिन्याभापत्र,
विदर)
from untu fall,चान unitthat (पति निविदा
पञ्चदशः सर्गः।
f6 (१) वदत्येव व्याघरन्तमनादृत्य इत्यर्थः। घडी घानादरे इति
सप्तमी । पातालम् () व्यभ्यगात् ।
६४। सा, भपिहितचा मौताम पाम पारोस्य सचिन, (भत्तरि)
'मा' मा रतियापति एवं पातासम् अभ्यगान् ।
11 भत्तरि प्रणिरित ईसणे यया सा ताम्। नया भर्तृप्रणिहितेषणा
कोतापाम पारोप्य पातालम पभ्यगायि, इति वाघान्तरम् ।
01 पामविलय कार्म पतिम निर्भर निरोक्षमाणां सीताम् वसुभरया
मारोप्यमाणात यावदेव रामी 'मा' 'मा' इति निषेधाक्षरम् उचारप्रति
पदव मोतामहिता वसुश्चरा पाताने बिलयमगमत इति विशटार्ध । साता
उपनिवारकम् मन् परश्य रामकाळ पानिगतमेव तन्यो पतिपादवडनयना
वा च मिलिय। पछी उन्मादकर शोक । तौसर्वगोत्र कम । पाठमात्र
चिसमित्र प. पतमिर जायते उदयम्। ययात्र चलकरुण रसम्म मनि
का रोदरम्य पत्तियंधा कुमारे -- 'क्रोध प्रभो । सहर महरति यादगिर से
val परनि। तावत म बरिनेजमा भयावष नदन धकार' । हात।
पमतमस्य मूतियथा शाकन्नने,–'मा निन्दनी मानि भाग्यानि माला
সূ হয় অৱদা। রানহানষদৌড়ানো মনি
पस्या गत मंदिनीम्। स्बागतेनाभिनन्नामास चोपवेशयन । तामासनगता
fm মমিনী বগুণ। ঘুঘহিরবিবিন্না হিযা ভীষামহাসি। স্থা
राममहान् दंवाना राइसीयित' इति ।
। शव भोजनामा नदिए म *
EER
", ८२ डाप, “* " देश मनिाउ निदरई माटात न्य।
64. Even whilst Nána was recluing-po' "ng, the
kit) Twulfrander,to speak, raf (सभो। () पातान
-
६८४ रधुर्वप्रम । Godilcsx Larth placing on lier lap Site with her eyes nor fi on her husband, vanilied away into the regions below. धरायां तस्य संरम्भ सीताप्रत्यर्पोपिणः । गुरुर्विधिवलापची शमयामास धन्विनः ॥५॥ ) धरायामिति । सीताप्रत्ययम् इच्छति इति तोक धन्विनः (१) यातधनुषः, तस्य रामस्य, धरायां विषये संरक विधिबलापेक्षी देवशक्तिदशी. गुरु. ब्रह्मा, शमयामास (२), धवन म्भावी विधि:रति भावः । ८५। सीताप्रत्यर्प पेषिणः धन्विनः सम्य धराया सरम्भं, विधिवषाधी, शमयाभास। ५। विधिषलम् अपेरते इति । विधिवलाधिणा गुरक्षा तस्य मर' प्रभयासक्र, ति वाथान्तरम। ८५। उन्मत्तइव रामः पथिवीसकामात सीतामन्याहरणाय सौतापहारिष पथिवी शरैविंदारयितु कोपात् धनुजंगाइ, त तथा प्रहत्त दृष्टा मय विश्वगुरुत्रा दैवशनरनतिक्रमपीयताम् बोधयन् तस्य कोपशान्तिनकरीत्, इति विशदार्थ: 'धरायां सस्य सरम्भम्' &c -भत्र रामायण-'वसुधे देवि भवति ! सौत निर्यात्यता मम । दयिष्यामि दा रोप यथा मामवगच्छसि । न मे दाति धे सीता यथारूपा महोतले। सपर्वतवना छतमा व्यथयिष्यामि ने स्थितिम इति । 'गुरुविधिवलापेची' Re - रामायण,--‘एवं युवा काकुतुर्थ श्रीध शोकसमन्विते । ब्रह्मा सुरगणैः साईसुदाच रघुनन्दनम् । राम ! राम ! - सना कर्तुमर्हसि मुव्रत । ॥ इत्यादि। ৮৫। রাম, সীতাকে ফিরাইয়া লইবার জমা মরার উপর যাক্রোধে এ এ করিলেন, লোকক ব্ৰক্ষা,-এ সকলই নিয়তির বল—ইহা বুঝাইয়া রমেয় কোপ माथिदालन। [५] (१) धनी from धनु: yuw, इमि all. (धनुशापोऽस्यातीति, मोनादि वान् नि:). (२) शम् to cease, (णिच्),-समयति । शमयत् । शीशम । समयामास ।
पञ्चदशः सर्गः। Bralme who beheld in this the decree of fatų trezsed Ráma who enraged against the Euth had taken up his luw in order to compel her to gire back Sitá स्पोन् विसृज्य यज्ञान्ते मुहृदय पुरस्कृतान् । मिः सौतागतं नेहं निदधे तदपतायोः ॥८६॥ । योनिति । राम, यशान्ते, पुरस्कृतान् पुजितान् धोन, सहदय (१) विटन्य सीतागतं नहं तदपत्थयो कुरालवयोः दिधे। । रामः यशाने उरलतान भीन् मुादर विना मौतारत र दपदमी निद । रामंप सौदागत र तदपच्या निदरे तिवापानरमा । धावसाने राम तान् समान मान मनमा साविधि PAR याम्य प, प्रियतमायतनाम पyा निमारमन्नो तर EिEN TR शिवदा। सौतानाशात निरामममिन मार मीता गेशनमा मापटइनिभाय । "। मन मpreer irract IrratEETER 314 81 At the conclusion of the sacre la mia fine disolvia and his frien le duly kavural anteritied addin limelorstutour two rous युधाजितय मन्देशात् न देशं मिन्धुनामकम् । ददौ दत्तप्रभावाय भरताय भूतप्रजः ॥ ८ ॥ । भानित इति। सि, सास. एन. 'ttinue RTEL... TE. Portun gur. -2 , এ to ge, aff, (শ্বশ্বাষী অৰ). (২) খ, দৃ; to beat, ঘ af ** । } মাসে ৰি, বৰ মৰী, ধ্বংg; or 4 to self, ও all, and প্রম। সিন: (5) Hনানুষ, বুয়া বিশ্ব-{২}-নাক্স ব ২ মমানায় হস্তান্ত, দয় নি হয়, মনোয় হহী। ০। (খ) শাম: : {:} মুখাসিন যা বিনাম दशप्रभावाय भरताय दी। বা লা: , ; ; সী য. , মন নিষ' বয়: মবায় বই, খুমি বাখৰন্থ। স, সন্তান যুদ্ধৰি ৰা সবে মঞ্চ ন্যা মুিম্বইমাঘি শীল, বনি বিক। কামা’~-নাৰী । মা ঐশ্বষন না, ‘ব মৰাই, সময় যব , ঋীযঙ্গ’ খুবই, প্রাপক রাম, রামাল) বুধfতর আদেশে, তবে কালও প্রদনিক সিন্ধু ন্যক মেশের অধীশ্বর করিলেন। By the oriler of Yulhájit, Náme the supporter if hi people, made over the country called Sindhu to Bharata wdor he also invested with regal splendour. भरतस्तत्र गन्धर्वान् युधि निर्जिता कैवलम् । आतोद्यं याययामास ममतााजयदायुधम् ॥८॥ মনে হনি। নদ নিই, মন: যুধি বান} লিভি, যম, যাৰীৰ {২}, ‘নন ৰীজি মাদান মাহি। নয়াবি ন্তু মুষি জয়িনাবাজি ধল। and জি to conquer, ক্লিহ্ aff. (২) ভিখু frovi , to ilor, 3 uniA25 af. হৈ পৰশ থ্য। অল্প ময়, অত:, ভাব, মাথষয়, ধারা, অাথে নাম:। ভিলাষী ন ই শিমু মনি দিয়নি’ সুষম.. {} {?from ধsmell, অম to ge, so, অহ্ ১if. {ম* 67
पच्चदशः सर्गः।
विधमिदं वाद्य वादित्रातोद्यनामकम्' इत्यमरः । याहयामास(३),
पायुधं समन्याजयत् (8) त्याजितवान् । ग्रहित्यज्योयन्तयोईि.
कर्मकत्वम् इत्यनुसन्धे यम्।
८। तब भरवः युधि गम्मान निशिय केवलम् पातोयं पायामाम
पायुध समत्याजयत्।
८। भरलेन गन्धयां: पातीय पाहयाक्रिरे सायुध समन्यायम, इति
पाशातरम्।
| भरतः तत्र सिन्धुदेशे ममरप्रमत्तान् गश्वमान् पराभर नेपा ममरीत्
निराकरीत, विनीताश्च ते विमोचित सम्मरहम विमा यमनाचिना
तषिया भगिरे, रति विशदाय ।
"उदा उचार प्रहमाउ घरकन 125 करत
TRI दातार, 03.1लन
64 lasing there defeated tie Gandharhas in war Bharata
pils nade thern lay down the sword and take up the lyre
1 तचपुष्कलौ पुत्री रानधान्चीमतदाग्ययोः ।
पभिपिच्चाभिपैकाही रामान्तिकमगात् पुनः॥र
। समति। स भरतः, पमित्रा (१)
नाम पुत्रौ, सदाययोः तक्षायुम्काहारथयो । पुम पुस
हादा तक्षक सदनिहायाम ति राप्रपायो (१ प्रधानवरया:
भिषिच, पुनः समान्तिकम् एमात ।
(11 मा characम, १ .
valrfes), at Isma r..... :)
*.५ to quit, fee) fan Ki...!। • 4.1
14c
Vertens (. ....
स रममा Titी जाती : सुम रामन A unflata म्। wr 413111 T! Txist F5f4f4 48 14: CH4+1x5x18, tfs {x Tv 'uxual',- EMrSr, Arr feet ताकी', पापायी, 'ममुहार entre famouTEN TEHITारकी; नभासादर तिपाति माना मामा दावामी समिति पुष मम गया दासानी पुपाती पोरमममम । भिशा' पीपराध अभियोग्दी, राममनोगियान! 'रामा निकममात पु:',-न मानो भरतपराभोसनि:सात बाधि सय पितम्। ..। [२, निशे शासक ७ :हमारी ब०) ३३ 3 4 अरविवार बासिननी Ilaring inštaltcil bin two deserving sons Taksba ao Pusthala, a governor of the to capitals named after them (Taxshasitá and Pushhalavatí), Bharnta ag in went to Rám अगदं चन्द्रकेतुच्च लक्ष्मणोऽप्यात्मसम्भवी । शासनाद्रघुनाथस्य चक्रे कारापथेश्वरी ॥६॥ ६.। यहादमिति। लसण: व्यपि, रधुनाथस्य रामस्था यति भव निति तथ:). पुष्कल from पुष् to nourish, कलन् unadi af. (१) रामा a king, धा to have, स्युट al. (राजानी धीयते स्याम् इति राजधानी। कालाधिकरणयोति ल्युट, क्लयोगलचणा घी समस्यते इति वक्रव्यात् समास'). (२.(1) पाद from wr' the body, दे to nourish, or to 89
पसदशः सर्गः।
शासनात, यादं (१) चन्द्रकेतु (२) च तदारयौ यात्मसम्भवौ
सुत्तो, कारायचः नाम देशः तस्य ईश्वरी धके।
समयः पघि रघनाथम्य शासनात् पादं चन्द्रकेतच (तदाग्यौ)
पापसी कारापयारोचके।
कारापचय परी। समर्थन पामसभी कारापरी चक्रात
विराधानरमा
..। पोऽपि रामाश्या पदचन्द्र के नाम की पुत्री कारापथनामक
सिम पधिपती चकार, रति विशदाई।
"। १० माघमाल, ७ एक नामजाक काडा.
राजनन।
Lakshmann too. at the command of Rama. naile
bie two sons ångada and Chandraketu sovereigna of Kárápatha.
इताारोपितपुत्रास्ते जननीनां जनेश्वराः ।
भर्ट लोकप्रपन्नानां निवापान् विदधुः क्रमात् ॥६१
। तीति । रति यारोपितपुषा ते जनेश्वरा' रामादयः,
भोकमपञ्चानां स्वयाताना, अननीनी क्रमात् निगमान (1)
बादादीन. विदधुः चक्र
। इति पापितबा: ते जरा भोकारवाया जगमोवामान
निगरिदाः।
५। पारोपिना: पुणग, । खोई शा तासाम् । रोपित
पर भी निशापा बिदधिरे नि बारम।
tleane, or ti to cutsal (T दयने, दाति, दहिग, दर
है जोन, दो सपने मा। पानोति ।) (२) urve, and in
Lanner.
[1] () निप, trva fa, to gunt
.
हा। पत्रमा १५. .:: AIR , PETH Kin HITAL Nirat feritatipu. fast ram famitratis fakinमानसिपी मायामाfein ll 14 - माल Tarfary माkिsattभार मानामि। तिमा का मा virainRRIER, SY. 'यति या R.facia मोम। मानitfair मापति ini titi fiml. दिदिदाय, FRATE , पिन िHTTALI Catu... (PTI). GE 4-11 ...: 2017 pras.kianiaries '91. "be lord of my haring thus placed their suas in the porerament of the empregorelormal dalv th- Srilhacfecon* of thuir motluss who bound Marimi i she realiu when star husbands were उपेता मुनिवेशोऽय कालः प्रोवाच राघवम् । रहःसंवादिनी पश्चावां यस्तं ताजेरिति.॥२॥ १२। उपत्यति। थथ कालः (१) अन्तकः, मुनिवेशः सन् उपेन्ध राघवं प्रोवाच । किम इत्या. रक्षमि (२) रकान्ते संवादिनी सम्भाषिणो यावा यः पश्येत् रहस्य भर कुर्यात् इत्यर्थः, तं त्यजेः रति [२] (१) कल to count, पण or घm, or v aff (कलयति मायु, इति कास, कल सगाने, पपायजमान प्रज्ञायण । यहा. कल्यने, कल समाने भन्दे च, कम्मणि घश् । यद्दा, कानति सम्बम, कल प्रेरणे सनात पचायच्) 1) र to abandon, असन् afr
पञ्चदशः भगः1
२१ प काजः मुमिदंग सिन) उपेत्य राघवं प्रोवाच, र मवाटिनी
प यः पयत तंब.रति।
। मुने. रेशा देशी यश, स । मुनिवेशन कालेन राघव प्रीचे,
पहिवराचामरम्।
पथ प्रमादेशान् स्वयं काल तापस देशपरिग्रह निजप प्रछाय
रामममीपमन्य भोराच, पम्ति में त्वयि कषित् गोपनीय मवादः, तत्कथनकाल
पनय काय ईन तप जीवलोकात निराकरण चेन चौक रोषि, तदाई तत्
राम कपयामि, इति विशदार्थः । 'काल'-कियामतपमित मज़म्य महत
संचसाची मध्वांधार मादिनिधन शिरविभनिभंट, उन.-'नादिनिधन
माडी बद्रः साधंगायत। कलनात सर्वभताना म काल परिकीर्तित ॥ इति।
"। पर, कान अमिबाट उडेन। पाठ १ रसिएनन र,
REET पिन कमाविमाका दिन रिड
'।
92 Thercaſter. Kála, in the guise of a hiermit come and
*a18 to Rá-'You must fursake whinever shall see us where
angiarmate'.
तघेति प्रतिपन्नाय वितात्मा नृपाय सः ।
आचस्या दिवमध्याम्ख शासनात् परमेष्ठिनः ॥६३
६३। तथेति। सः काल , तथेति प्रतियनाय नृपाय रामाय,
पिरवात्मा प्रकाप्रितनिरूपः सन्, परमेटिन (१) अध्याय , मास.
माता दिवमध्यारखेति (२) याख्यो ।
1er) (?) traut from to the tost exalted pa . w Lirovcu,
sto me, Tirunkhan निष्ठत परमार सायद निमा
सन, नि मुकस्यादिमिति बत्वम्) i) Te tas.t, (दादा -
साले,
तसत साताम, farai
&c. Kreiva de.
4 dasti... ata... t:40.tavintri... REA कोमsentia, times at:-- MIN 4.1 01: Lu Mration OUTUttararutern :r..rn. Teanutetnak.mathstratoratsaxi aad. llenniraul-Dayvanaradishtatayer- Mirlas. विद्यानपि तयोड:स्य ममयं लापोऽभिनत्। भीवो टुमिसः शापाद्रामसन्दर्शनार्थिन: [६४ ८. ािमिति । स्थ: १) र निमः . ৰিাস (২) অৰি দুখী মাসফি, নাকি दल्याससः मुन, मापात् भीतः पन, नयो पारामयोः सम संवादम, अभिमत विभेद। सम्पपनि पि रामसरा भासमा भीत नयी: समरम्भवत् । २४। रामश सदनम् पयते रहि रामसना तस। अन पिपापि मापात भीतम समयः भिपत ति मायानाम् । t२४ (१) म्य, from n door, स्या to stay, st (हरि तिइति प्रति हा.स्थः) (१) विहान्, from for to knor, बस्नु saix in uru of Xe the usual atha of the present participle.
६७३, पञ्चदश. सर्गः। स। मन्वटहाररचणे नियुको समय, समकालयी. मवादकाले तर हमने सामशिनाशो ध्रुवाति जाननपि, सद्यो रानमन्दन मिश्चत: फिनम पराज पातु महरिष्यनः दुबासस: पागमन रामाय गत्वा निवेदयामाम, वि विशदाः। दुनामा नाम पवितनय. शहराशनात: कोपनो महर्षि । 'हरुमम्'-नियम, रमवादिनी पटाया बम्न बजे.' इन्युकरम् । परामायण,--'य. पोति समीदवा स बध्यो भबिता तव' इति । 'भौती नामस, गापात',-भौवाथाना भयहेतति शापान इति पादामम् । म मदायमा रामाय निवेदयसि न चापापिना सराजा र यामीति दुचाससी वाक्यात् भीत, इत्यर्थः । चव रामाग,-'तम वयी. मदतीचासा भवाधि। राम दर्शनाका राजारामधाममा । - पसिन् चणे मां सोमियं । रामाय प्रतिवेदय। विषय मा पुर क्षेत्र सपिये तया भरतं च मोमिचि गुमाक याच ममति । मप्रिया को मापारयितु इदि। इति । ARRIAtta IPTITTETोरा, % Lahebmana when at the lor thright aware ut lv ir prasgrwant. Croke through it lot to ar ufour allerede bu derired an interview with Rania म गत्वा मरवृतीरं दहताागेन योगवित् । घकारावितघां भातुः प्रतिज्ञां पूर्वजन्मनः ॥१५॥ (५। सरवि। योगवित ।।। सोरमारी घरोर गदा, देशमान पुरसर भा., विशाम .) तिभा मुका धकार। .kiji tutorial trare butturint in (6) sta ....!erinten .
रघुवंशम्। . २५। योगवित् सः सरयुतीरं गला देहत्यागेन पूर्वजन्मनः भातुः प्रविधाम पवितथा चकार। २५। योग वेतीवि योगविन् । पूर्व जन्म यस्य सः, तस्य । योयविदा लेन प्रविना विवथा चक्र, इति वाच्चान्तरम् । १५। ज्येहस्स मे प्रतिशभनी मा भूदिति सत्मणः सरयूतट गला योग- मार्गण खदेह विससच, इति विशदार्थः । यही वीरत्व' सत्रणम्य ! थोहिस देवमपि उत्स्य चिरकालपालितं ज्यभभिवत समापयामास, रति फलितार्थः । 'योगवित्'-योगमार्गाभिः,सन्द्रियनिरोधपूर्वकपरमात्मानुसन्धानकष उपा- येन भौतिकदेहपरित्यागे समर्थ इति यावत् । अव रामायणे,-'म गत्वा मरम् तौरम् उपसम्म कताप्रतिः। निगम सधयोतासि निवास न समीपति। ৫। ঘােমজ্ঞানসম্পন্ন লও সরীরে গমনপুৰু স্বদেহ বিন ফfi बाजागरिमा शानिनन। 33. Lalsbmana, who was master of Yoga, went to the bank of the Saraju, and resigning his body mada good the promiso of his eldest brother. तम्मिन्नात्मचतुर्भागे प्राङ्नाकमधितस्थुपि । राघवः शिथिलं तस्थौ भुवि धर्मास्त्रिपादिव ॥८६॥ 41 सम्मिमिति । चतुपः भागः पनुभागः । संन्याशब्दस्य अतिविषये ,पूरणार्थव मतांभवत् । यात्मपतुभागे सम्मिन् समये, पात्र नाथम् अधितमपि (९) पूर्व स्वर्ग सम्म यि मनि, गधा राम, भूमि त्रिपात (२) धर्मः रव, शिपि तस्यो। पादविकको घिमिर्षि तिति वि भावः। माया धम्मपिपादिया। पारः धनुषामः परिप भन्यो । "यादा TREमा" ), Aatmy, मा. (सामी)(0) t.lturecteda the tempound.
यमरः। कारखोयः समासान्तः। पनिपादिापत्र प्रमाण यथा गारा,-'खते धर्मशानुपाच सय दान तपी पचदशः सर्गम प्रयः पादाः यस्य पसौ.चिपात्। संख्यास पूर्वस्ये. ५। पामचतुभांगे बचिन् प्राक् नाका पतिथुषि, राघयः भवि त्रिपात र शिविर सम्यो। राघदेवरिपादा ध प रख तम्ये, इति वाचान्तरम् । "। यथा हि सत्य दान तो दयापैः चतुर्भि. पादैः पवतीयों धर्म में हायुये पीकपेण एकन पादेन होना सन् पृथिव्यां विकलभावेन तिष्ठति, तथा राम राम-भरत पत्र प्रापः चतुर्भिः भागे भक्तीर्णः स विभ' पाणरूपेण एकन भाव होनः सन् प्रयिष्या विकलभादेन पतिष्ठत्, इति विपदार्थ । पामापेक्षया पियवरारा सौताया माशे राम कथधित् शोकचोभारतम् पाम्मान धारयामास, किन अप पाग्मनः उपादाभभूतस्य सत्प्रणम्य नारी विनमखान्ध कमिव पामान पारयितुं न शाक, इति फलितार्थ । 'पामचतुर्भाग',-सध्यामदास इत्ति रिपये पूरफार्थत्वम् स्यने, यथा, शताय, असोशः, इति । पतएव वसीयो भारति वरव्ये विभागः, चतुर्थो भाग रति चतुर्भागः, त्यादिप्रयोगा' भनि, 'भिागमासु निशा रति कुमार, 'चतुभांग दिवा कृत्वा' इति रामायणे। 'भूषि - विद्यामदयामक.। किनकि हिनन । या। धपाता रिता मनुष्टा भामिनी नरा।...... वायुये विपार नरा यसपरास्तधिन नया चवीर बगना सीरियर: सो नरा दशशतायुष, तारिणभीमरणः पवियो राचसान् पारिवादि। का पंडात्र नाम वार, nि 20 Laksamana who was a fourth part of himself, buring Periously ascended to heaven, Néma fell of from his firm pore Pure, like Dharma (righteourness) standing only on three lezu. सनिवेश्व कुशावत्यां रिपुनागाइशं कुशम् । शरावत्यां सतां सूतजनिताथुलवं लवम् ॥८॥ 'उदक् प्रतस्ये स्थिरधीः सानुजोऽग्निपुरसः । पन्वितः पतिवात्सल्याद राहवर्ममयोध्यया ५८॥
- " । रघुवंशम । IPEE स इति । उदगिति । युग्मम् । स्थिरधीः रिपवः रव नागाः गजाः तेषाम् यद्यशं निवारक कुशं, पुलं, निवेश्य स्थापयित्वा, सूक्त (१) समीचीनवधने, सता व्यश्रुलवाः अश्रुलेशः येन तं, लव लवांख्य मुत्तम् । विलासे च छेड्ने रामनन्दने" इति विश्वः। शरावस्या शरादीनाञ्चेति शरकुशयोः दीर्घः। निवेश्य, सानुजः व्यमि सन्, पत्यो भरि वात्सल्यात् (२) व्यनुरागात्, प्रधान सहवर्जम्। द्वितीयायाति यमुत्। व्यं क्वचिदपरीष्ट श्यते, अनुदात्त' पदमेकवनमित्य काच: शेषतया व्याख्य परीक्षा त्वरा। अयोध्यया यन्वितः व्यनुगतः, उदक् (३) प्रद १७.६८। बिरवी: स. (राम ) रिपुनागाल कुश कुमावस्या भूत सता जनितालव लवं शरावत्या (निवेश्य), सानुजः पपिपुर, वामस्थात् ग्यवर्मम् पयोध्यया पन्दित' मन, पदक प्रतम्य । ८० दिरा धी. यम्म म । रिपव एव नागा, तषाम नम्। अनुजाभ्या भरतगव माया) सह बात इति मानुजः । पछि यम्य मः। पन्या वामन्य तस्मात । थिचिया न साजन परि पाध्ययानिन प्रतति वाचासरन् । 2016 भय राम रिपहर कुन कमायन्याः रापद ममा भगारवाडादन पसरावा; राजपदे सम्याप्य, भरतमधाभ्यास र पुरखर राभिमुख प्रनये, मयं च पोशामिनी का forय राममनुषः, ति शिक्षाः। रिनामा, यथा माम मामा समयान. wisfini- दुशमान 4 इस TECE: eat for नम की बीमादा माया पदानि मुनि , rty ५८., fringini,singini (.) पाय बन (Remit grfares "सना निन। thiराप, भारत, पश्चदशः सर्गः। ९७७ त्रिपुरःसर.',-यावत् न देशान्तसारदेव पाहितानौनाम पनिहोवस्य अवश्य फागोयत्वात् 'पपिपुर.सर' इत्युक्त म्। धूणाम् पारिवामित्वच धक्त प्रथम 1,-'पाविधि तापीनाम्' इत्यमेन । 11 पिनि बिग बास नगन नाक मारो नान তিষ্ঠিত করিয়া, এবং যাহার সুবচনে রাখুন। আপাত হয় সেই লকে শাৰীৰ 17 fla, शोख हार नहि अशियाउ मल मछ। १४' मान कतिन प्राइमरमर बाकायदानी या विका 97. & Is Haring placed Kusa, who was in regard to • enemies what the goad (प.शInto the elephants. on the brone or Kusirail, and Lara whose sweet wordt drew tears from the eyes of the virtuous on that of S'arával, the sterdy. minded Ráma departed northward wth his br.thers and tho tacrificial fire proceeding bcfore him and followed by all the citizens of a sodhis, who had left their homes out of love fur बरहुतस्य चित्तताः पदवी हरिराषमाः । कदम्बमुकुलस्यूलरभिदृष्टां प्रवाशुभिः ॥ ८ ॥ ५। अमरिति। धितRT (१) परिया.. परम भारम्भूनः प्रजापभि भियतय समय पर (२) २४ । hिer RT TERE tirtan । किसम्मानafter . toorking हेमजन्म : इम। पदको प्रया.. .kutter, frouternation # .ngeentensity- पति पत्र, समापूर्णकलान् न गुपः। यहा, माषिकरानमनाम प' विधामम, विविषय मामादस्व पूरावतम), and fiva । कपिराचमाः पपि रामम्य मत्र्यलोकपरिहाररूपम् त्यनो प्रजाइन्दाना नेवजलप्रवाई भिषिका रामसरणीम् अनुससु, पर्थः। रामविरहित जीवलीक जिहासषः सखें रामभना: समन्तादाम न अनुगन्तुमारेभिरे, इति भावः । ১৯। রানের অভিপ্রায় বুঝিতে পারিয়া কপি ও রাক্ষসেরা, যে পথে টাৰ ছেন সেই পথের অনুগমন কবি, প্রাবৃন্দের নন হইতে কম্বমুকুলে না | অশ্রুবিন্দুসকল বিগলিত হইয়া সেই পথকে অভিষিক্ত করিয়াছিল। 99 The monkeys and Ra'kehasas, on perceiving what Ra'ma's intention was followed his route which was ifrencheut b the citizens' tear-drops big as the blossoin of the Kadambi. उपस्थितविमानेन तेन भक्तानुकम्पिना। चक्रे चिदिवनिःश्रेणि: सरयूरनुयायिनाम् ॥१०॥ १०.। उपस्थितेति। उपस्थित प्राप्त विमानं यस्य तेन, भक्तान अनुकम्पते रति भक्तानकम्पिना, तेन रामेया, व्यनुयायिनो सरयू: विदिवनि श्रोणिः (१) खाधिरोष्णी चक्र। "नि श्रेणि म्वधिरोहणी" इत्यमरः। १..। उपस्थितविमानेन भनानुकम्पिना तेन सरयू: अनुयायिना पिदिर नि.पिचके। [१..] (१) बिदिव from यि the three,-Brahms, Vishnu and Siva, and दिन to sport, afix घy , the place where the-o thre soda take during pleasure (यो प्रभविष्णु कद्रा: दिव्यानि परति विदित विविधाः दिन यानि पारने या, रमुपधत्वान् वः । यहा, मादी, farmaplyvos certeinty, and si feligre (reformula 4516: <}.
पञ्चदशः सर्गः। १०८ 1..। उपस्थितरिमानः भक्तानुकम्पो स, सरय् त्रिदिवनि:श्रीगि पकार, दरापातरम्। रामा. १. मनवमली रामः पात्मनः देवयाम उपयित दहा, भक्कानी नेषा नीभाना मारोहमा सरयू सोपानभूतां चकार, इगि विगदार्थः । करणक्रमण सरया देहत्यागात् सपदि लमटियदेशा सर्वे रामेण सहैव सुर. कमारुरिति भावः। "पिदिवनियणि निशिता अंगि पनि प्रव दिनिषि पधिरोहिणी, मोपानपरम्परा रति यावत, त्रिदिवम्म मगम्य पनि, मगांरीसाधनमिति भाव । ...। नाभि न उडेल, उस पत्र, नव्या का समय तिक ***রোহণের সে'পান স্বরূপ করিলেন । 100 Háma, who was Gali of hininess to his rotarice, ani? binne celestial cur was scalymuile the Serate the lader of rere for those ssho had follored him. यहोवतरकल्पोऽभूत् समई स्तव मनताम् । पतस्तदाख्यया तीर्घ पावनं भुवि पप्रये ॥१.१॥ १.५। यदिति । यत् यम्मान तत्र गरी मयत मम (1) मोतिर। (२) गोपतर साप चन्. पता नरामया मीरा. स्या पारनं सीधी भुवि पपये (१)। १.५। यह तब मवता ममई ram , a ना भवि पाये। मम दोani at Pune Laren as it . वा iteगागरम्। । सामन्यात भाग -4, .. Pाया कि सर, Neera १.१) सम्. to grind, res ... ....., Htures, v at 1) : ........... Maruti उपार नपा, तिमिदा। बोमवारणी -~itenा मन मापासीयातमम् । मा रामी मनाम र म मारा सता रामप्रसादर या भारत।। सीमापाता बीनतारेभिर !! मार हामा मामीय'ति। .01 सालन मानसिउनाविन11 (भाग TREATH, लोशन) िा 1 "TEX- AIR और मानसिकता 101. Since the throng andl jostle of the men who were crowning themselves there, was like that of a Goprators of herd of cattlo crossing a river, the place has become famous 133 holy spot on earth under that name. स विभुर्विवुधांशेषु प्रतिपन्नात्ममूर्तिपु । विदशीभूतपौराणां खर्गान्तरमकल्पयत् ॥१०२॥ २०२। स इति । विभुः प्रभुः स रामः, विबुधानाम व्यंग्रेषु मुग्रीवादिषु, प्रतिपन्नात्ममूर्तिघु सतस, विदशीभूताः (१) देवभुवनं गताः ये पौराः तेषां नूतनसराणां, खगान्तरम् व्यकल्पयत् (२) । १०२। सः विभुः, विशुधा मतिपदाममनिषु (सत्स), विदशीभूनपीराधा खानरम् प्रकल्पयन् । १०२। विधानाम् पंशाः, तेषु। मतिपत्रा: पाममूर्तयः यः, तेषु । पदिशा: विदशाः सम्पद्यमानाः भूता, विदशीभूताः, विदशीभूताच ते पौराति, नेपाम्। तेन विभुमा प्रकल्पात, इति वाध्यान्तरम् । १०२। सूर्यादिदेवाशसम्भूतेषु सुयोवादिषु वानरादिदा विराज्य पुनरेव [१०२] (१) विदशीभूत, from विदश gods, with चि. विदशी, and F to be, n aff. (२) क.प. (पिच), कल्पयति । पकल्पयत्। पी- क.पत् । कयामास. .
पञ्चदशः सर्गः। धादिदेवमति परिष्ट, राम', देवलोक भामतानाम् अयोध्यावासिनो विशेष- प्रागाय तदर्थे सगापि नायतरान् सन्नानकान् नान) लोकान् कल्यामास, विशिदार्थ.। पत्र रामापूर्ण,-'ध विधमहातेजा पितामहमुवाच ।। को पीक जनांवाना दातुमईमि मुत्रत । म हि मोहान्मामनुयाता मन. 1. तन् न त्वा विपवचन मा लोकगुरु. प्रभः। लोकान् सन्नाम- माम याम्बभौमे ममागता' इति। "। AIRAT औदानमा गाउ कडिएम नत्र, मरे मित्र PERIोग नाशिद कनिन । 102 They (Sugrisa and others), who had bren thorn of the Je, haring issumed their proper forms the lord (Ra'ma) crea. the citizens who had attained divsnity निवत्यैवं दशमुखशिरकेदकार्य सुराणां विष्वक्सेन: खतनुमविशत् मवलोकप्रतिष्ठाम् । लवानाचं पवनतनयं चोभयं स्थापयित्वा कीर्तिस्तम्भयमिव गिरी दक्षिण चोत्तर च ॥१०३॥ t'ia new bearen इति थीरघुवंश महाकाव्ये कालिदानकृती थीरामस्वर्गारोहणो नाम पञ्चदशः सर्ग: १.५। नियति । विवक्सेन. (१) विष्ण, एवं परामा दम. मशिरदकार्य निर्वयं निष्पाद्य, मानापं विभीष, बरतनयं गुमन' प उभयं कीर्तिम्भयम् इव, दक्षिये मिग वियूटेप (tor)(u) frue theryn titre, a wwwy i puwe; mit Ivaria sense as part of the Vedas; sir subjects are usually enuinerated रघुवंशम। ५८४ city which he St 28. FRÁ RYTT' &c Mathura.--An ancient and cele brated city on the right bank of the Juinna, surviving in the inodera Muttra, in the province of Agra. It tras the brith plac of Krishna and oue of the seven sacred cities. The l'isho purána states that it was originally called Vadhu or Jaibu, vana, from the demon Madhu, who reigned there, but that when Larana, ks son and successor, was killed by S'atrugbna, the conqueror set up his own rate there and built a called Jathuror Vudhurá (1) 'माधव लवण इलागला मधुवनं च ami a gât az Hoti sfagfxar o fc (arggys). ' मधी. पुव लवण नाम राक्षसम्। इत्वा मधुवन चक्रे मथुरा नाम वै पुरीम' &G (173) St. 30-49917491fwater to Chakrasaka.--The chakra va'la is the rudely goose (.Inas Kasarca) These birds are alwaye observed to fly in paus during the day, but are supposed to reinain separate during the mught The sanir marzia of: river 19 generally their favourite haunt." This bird in th poetry of the ILindus, is their turtle dove, for constancy 19 conubial atfection (See Beyhadu ta Wilson's note St. 22) St 33 - An' de The Vedas are forir, viz. the Regveda, the Yajurveda, the Sámaveda, and the Atharvarela, The Vedángas are regarded as auxiliary to and even in some under winch those works are comprised, and oix surks are as representatives of these subjecta mistis written in the Sutra or aplıoristic style. 1 -S'iksha', 'the serence of proper astiçultuon and pronunciation, comprising the hnowledge of lettes acceats, quantity, the use of the oryans of prouunciation, A phoneties generally. out especially the laws of tphong pucu to the Veda ! -C'hand.is, 'metre,' representind by stre sxcn'ed to l'ir zalı nagn, which houerer, treate' of Pra (1) Slany a HYTTintesi uf 971. It is uut altugeilee that I was not the original nabit.
पञ्चदश. सर्गः। roy' u well au Sansknt metres, and includes only a few of the leading Vedic metres 3.-Ysakarans, 'linguistic analysis or grammar,' said to be represented by Panini's celebrated Sútras, but as this work only treats of Vedic grammar exceptionally, this Yedanga is more properly identified with the last grammatical Sutras which preceded Pánın 4 - Nirukta, "explanation of difficult Vedic woris,' represented by the Nirukta of Yáska. 5-Jyotisha, astronomy.' or rather the Vedic calendar, represented by a small tract, the object of wluch 18 to fix the most auspiciour days for sacrifices 6-Kalpa, ceremonial, represented by a large number of Sútra works intended to sfatematizu the ntualistic precepts of the Brahmatas, each of the Vedas has its own Kalpa or Srauta Sutras 'fattad from पन्दमा चय. पीलियामयमशेर दामानि पडेब'। St. 36 -'Ayuffet' de Vidia's, It is described in the Meghaduta as the capital of Das'arna (a). It appears to be the modern Bhulsa in the province of Malwa It is still a place of some note, and 18 well known in India for superior quality of the Tobacco ralsed in its vicinity (See Meghaduta, St. 25, Wilson's ncte) St. 42 ..53 The incident of the young Brahman's death ** thus related in the Uttara Kanda of the Ramayana 'A Brahman had come to the door of Rama'. palace in Ayodhya carrying the body of his dad s00:1) and bewailing his loss, the large of wuel (as he was unconscious of any fault) to attri. Luted to some 2018Conduct on the part of the kina (2) Itána (1) The lyk bail to late ben "autta yutisruty "a ley of five tuusul Jurns wlin Lisel alalled to pubeny The Cumbeutelur is that 'si' Lee Lucas Dita juar, lut a day (iris fcant did thus sulle wissguetels Lewt to buy's besar 1 susten uudur fuuletu Pार भएता पारदर्शनम् । ***.7741 Ucuut 54 रघुवंशम्। . in consequence convoked his councillors, when the divine sage Nárada spoke as follows (1) :-"Formery in the Intayuja, Bráhmans alone practised austere fervour (79.) none who was not a Bráhman did so in that enlightened age. In the Tretáyuga, both the Bráhmans and Kshettriyas practised austere fervour, and the rest of mankind obedience. When this deterioration of the age numbered as the Dvápara (1997) had como into existence, unrighteousness and falsehood increased, and austere fervour entered in to the Vaisyas. Thus in the course of three ages it entered into three castes, and in the throa ages rightcousness (Y) was established in three castes. But tha S'üdra does not attain to righteousness through the lapse of these three ages. The observance of austere fervour (ata:) will belong to the future race of S'idras in the Kaliyugo, but is unrightcout in the extrerce if practised by that caste in the Drápara (KTTT 3). On the outskirts of thy terntory a man of low casta (43) perforas a great act of austere fervour. Hence this death of the boy". Here then was a clue to the mystery of the death Rima mounts his car Pushpaka, makes search in differ ent regions, and at length comes upon a person who was engaged in the manner alleged Tha Sudra on being questioned, avows his caste, and his desire to conquer for himself the rank of a gol by the scf mortification he was undergoing. Káma instantly young Brahman's रामस्थ दुष्पत किषिन्मादपि न समयः । यया हिविषयवाना वालाना मत्युरागतः । .. ... ... ... D. PO .. firmafefuge: 1 पमा हिमपती पक्षाचे मियने . (1) Wo caly girs Lere the purpurt u Násula's speech पञ्चदशः सर्ग। rate of the offender's head (1) The gods applaud the deed, and a shower of Powers descends from the sky upon the vindicator of righteousness. Having been invited to solicit a boon from We gods, he asks that the Brahman boy may be resuscitated, kod 18 informed that he was restored to lifo at the samo tooment when the Sodra was slain (2) (See Muir's Sanskrit Texts, rol I., pago 119). St. 55 कुषयोनिरसकार तो दिभ्यरिपाई ददो' &c -दिन्यपरिपा l. e reccired by Agastya from a celestial being as a return for the benefit conferred on him The story of the ornament is thus related in the Rámiyada (Uttarákanda, Adhyása 36). Once on a time, Agastya, on las pilgrimage, cntered a solitary forest wbere he raw a beautiful lake, and while walking round its banks, Acorgime fresh an life Moating upon its surface met his eyes. Struck with wonder while he was pondering on the strange night, there appeared learenly car descending from above. in ite nearing the lake , bearcnls being adornol with celestial maments alighard from it, and began to eat voracioudly the levels of the corpse When after linishing his report the canshiel wus about to depart Asutra inquind who he could be And why he leanted on the currina The celestial replied I *** king of Fidelis zamed Svita ar reiziose loog (1) Urust wait AV pafT. *** NILU Vendi IT'U *Te frereferat tt ut fefe vyak x re c.. ****** *** vt futari. few ser fe tatrici (i) qernet.fi a«que visited ६८ रघुवंशम् । time I came to this forest and practised austerities for a long time and finally ascended the heaven of Bralımá. Hunger and thirst though unknown to that blissful region, began to torment me, and on my asking Brahms' the cause, his thus replied: As you bave nourished yourself very richly whils practising austerities, you are destined even in this blosful region to suffer the pangs of hunger and thirst, to appease which you are to feed daily upon the corpse of your former self which will ever remain uudiminished, till you meet agastsi who on receiving your ornament will grant you redemptiva The celestial thus relating his own account prayed Agastya 8 deliver him from his painful state and to tako in return b: excellent ornament. As suou as agastya received the ornament from him, the corpse disappeared and the car with the celoatia bcing ra-ascended the heaven (1). St. 53. ta ' l-On one occasion, then Vriera was slain by Indra, his followers named Káleyas, to escape frow the bands of the gods, hid themselves beneath the ocean. sheltered they used to como out wt might in order to kill the pious sages for the sake of destroying religion and righteous and on earth. To fres the earth fruin their violence, the gods, wika Iatra at their lead, went to you and prayed for redrese Whereum, Visinu bude the in tu gu to the safu a zasty, suglas () ani a gyan aw1401 fai vốn Blai shif446 ft 4 : (TTT 1041791 frxina's afanyie uz if 4912 *v4v14 1 . ... . Aby wiid nu tur qu44fm KI: THAT 4x4x441 offertat q *«ques *igt identitetindir vi पघदशः सर्गः। that he alone would be able to drink up the occan. At the request of the gols, Agastra drank up the occan. The huling places of the Kiley as being thus exposed thes were killed by the girls 'समुदते समापिय मामिमाम्। बालया सम्भवन मो. कम्प रिमायने । ते रात्री समभिकुशा भर्यान सदा मुनीन् । पाश्मएप ये कनि पुष्यफायतमच. पगम्यमतिता देवा मगमर्ममहरमा । मषष महाभागा: ममा दुमहोदधिम् । समुद्र समाश्रिय कारधिभगवान् मषिः । सच महितान् देवान ऋषोग ममागतान् । १ मीकरिताय वै पिमामि परषामयम्। भवप्रियंदगुडे ये सत् शीघ मविधीयताम् । एतावासा वचन यावरूपिरत । समुद्रमपिरन् कुर सनलीकम्य पश्यतः। द्वा कृत निरूखिल महार्णव मुरा ममता परमम।। प्रयच दिव्यानि परायुधानि तान् दानवान् जनुरदीनमत्ता'.fe Sre महाभारत, वनपर्व तीर्थयात्रा- पर्व, अध्याय 101 102 103, 101, 105) St 76 'ऋचीवोदषि मन्यम् &c ---Here (ऋक्)means Gayatri (गायो) or Savitri साविवो, a celebrated verse of the Rigveda (11162 10 regarded as the met sacred verse of the Veda From being addresse.l to Saritri or the sun as generator, it 19 called Savitri (मावित्री। It 1 to be repeated by every Brahman it his morning and evening devotions, and should a Brahman Dalect to repeat at at the sun rise and at the sun-bet, he was to le degraded to the condition of a S'a'dra. This verse 13 Diersonified as a goddess the wife of Brahma' and mother of the four Vedas It thus follows -(चीम्, भुव म) तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गों दरम्य धीमविधीयो यीन प्रचोदयान (1) (1) Thus translated by Profesaur I. B Walaon -"We medi- Late vo that dealrable light of the Divine Sastri (tbę eun) who Iligences our holy rites" The paraplırastic translation of Sur William Jones 14 as follows _"Let us adore the supremacy of that dimne sun, the cultural, Lo illuwinxtes all, recreates all, frum trom all proceed, to whon all must retorn, whom we foroke to direct our undenunting anglt in our progress towards lis Luly WALA from him, the corpse disappeared and the car with the celestial CC रघुवंशम् । time I came to this forest and practised austerities for a long time and finally ascended the hearen of Brahmá Hunger and thirst though unknown to that blissful region, began torment me, and on my asking Brahmi' the cause, he thas replied: As you have nourished yourself very richly while practising austerities, you are destined even in this blissful region to suffer the pangs of hunger and thirst, to appease which you are to feed daily upon the corpse of your formes self which will ever remain undiminished, till you meet Agastyan who on receiving your ornament will grant you'redemption, The celestial thus relating lus own account prayed Agastya to deliver him from his painful state and to take in return h. ercellent ornament As soon as Agastya received the ornament being re-ascended the hearen (1). St. 55. itaar wer' &c.-On one occasion, when I'ritrs was slain by Indra, his followers named Káleyas, to escape. the bands of the gods, hıd themselves beneath the ocean. T? sheltered they used to come out at night in order to kill pious sages for the sake of destroying religion and righteousne On earth. To free the earth from their violence, the gods, trich Endra at their head, went to Visny and prayed for redress hereon, Vishnu bade them to go to the sage agaslya, safios (१) 'तम्य मे सधभूतम्य अष्ट्रादयाद विमीचय। vártanfania waitfaga fri इदमाभरण सौम्य । धारणार्थ विजोत्तम प्रतियमीय भद्र ते प्रसाद कमईसि । 10. ... ... D. . যথাঃ নিখী ৰায় বাৰিষদ। तारपायोपत्रमा तदाभरपमुत्तमम् । সয়া মনিষাৰ ৰ কৰি ঘৰে ঘৰ। ******: quattrūti TI &. 1 पथदधः an: 1 Lame of Latthinana appears to be still preserved in the modern Dame of Lucknow. St. 96. 9ft wifestar de 'facit literally.-'three.footed' of standing with three ſect Righteousness (*in its com. plete and perfect state in the fritayuga ia represented with four feet; at the close of the Aritayuga and at the advent of the Treld, righteousness becomes reduced to a quarter of its orginal perfection, and therefore called "Trpád" lccording to the Puráns, the Kritayuga was the most excellent of Tugas , then victims were not allowed to be slaughtered, complete and perfect righteousness prevailed, erery thing had been done (*) and nothing remained to be undone ita) Duties did not then languish, nor did the people decline But then the Krita. yuga had died out, and Tretá succeeded, nghteousness peculiar to the former 18 in all respects reduced to a quarter (of its original sum) and perfection Finished In the Tretá, racrifices prerailed, men acted with an object in view, seeking after reward for their rites and their gifts, and no longer disposed to austerities and to liberality froin simple feeling of duty In the Drápara yuga, righteousness was diminished by two quarters, and in the Kali, it remained to the extent of one-Courth only Four thousand years are specified as the duration of life in the Krita yuga, three thousand in the Tretá, and two thousand in the Drápara. There is no fixed measure in the Kali yuga, embryos die in the womb, as well as children after buth. St. 97. 'स निदेश्य कुमावत्या रिपनागाम कुशम। गराबन्या सता na sifuniko urt'The capital of Southern Koralá built by Kus on the brow of the Vindbras, was called after his name मारती or कुशम्यतो (1) Lara reigned at मरावती or श्रावस्ती, the ( Raghu1 2083 (canto XYI. SL 95 ) describes Kus as returning frum ma to votzt, after bu fatlier's death ; but it beemos not unlikely, that the extending power of the princes of the Doal, the luuar family, compelled Rama's potenty to retire more to the west and south. (See Walogo's Yuhoupuriua, Yok III. I 3.20, uute 1) रघुवंशमा St. 87. test formar '. Sindhu --The country around the Indus, commonly called Sindh. St. 88. 9 yargfa farin' &c. Here Gandharras are probably the people of HTHTT or Candahar, and it is probablı that Bharata extended hse dominion frons Panjab to Candahar. St. 89.agent got ruitecteui: &c Taksha the son of Bharata founded a fact of Taxila, in the Panja! Pushkala, the younger brother of 'Taksha founded the city of gaat not far from the Indus It is identified with the Pousekielofatı of Hlouen Thsaag, the Chinese trareller. ($ Wilson's Vishnupurán vol II. page 174, note ?) mandat fat: get that que feu fagra TRT nefret go पुष्करन्यापि दौरस विख्याता पुष्करावती'। &c. (वायुपुराणे). St 90. "Tas Kárápatha.- ccantry near the Himalaya The capital of Angada was wret, and that of Chandraketa wis 9927 (1) St 92, 93, 94, 95 angement gfaaritsa : fc. The Ráma's earthis career was drawing to a close, Brahmá rcnt Kel or Time to inform him that he must return to the place from whence he had come Kála appeared to Ránia in the disguise of a Munt and simmediately ashed for a prvate conference Ráma ordered Lakshmana to keep the door shut against tsers one on pain of death While they were in conference, time trat cible sage Durvásá came and demander to see Máma, and threatened to curre Rama unless admitted immediately. T save his brother Ráma froin the threatened curre, but aware the consequences that would ensue to himself from breaking in upon Ráma's interview with Káls, he went in and brought Náma out. Lakshmana knowing his fato retired to the River Sarasú and resigned himself it is worthy of remart that the (1) 'fora quae atai 7745) at: : पादसाrदो या दो बारपये पुरी'. (गा पञ्चदशः सर्गः। time of Lakshmana appears to be still preserved in the moderni Name of Lucknow. St. 96. 14 vita' &c. 'fagia' literally.-three-footed' or standing with three feet Righteousness (6) in its complete and perfect state in the firstayuga 18 represented with four feet; at the close of the Kritayuga and at the advent of tho Trelá, righteousness becomes reduced to a quarter of its onginal perfrction, and therefore called Tripád According to the Puráns, the Kritayugų tras the most excellent of Tugas; then victims were not allowed to be slaughtered, complete and perfect righteousness prerailed, erery thing had been done ha) and nothing remained to be updove (4) Duties did not then langush. nor did the people decline But when the frita. yuga had died out and Thetá succeeded, righteousness peculiar to the former was in all respects reduced to a quarter (of its original sum) and perfection rinished In the Irrlá, racrifices prevailed, men acted with an object in virk, seeking after reward for their rites and their giſts and no longer disposed to anateritice and to liberalty froin simple feeling of duty In the Drápara yuga, righteousness tras diminished by two quarters, and in the Kalt, it remained to the extent of one-fourth only Four thousand years are specified as the duration of life in the Krita yuga, three thousand in the Tretá, and two thousand in the Drápar. There is no fized measure in the Kal guga, en. bryos die in the womb, as trell as chuldren after buth St. 97, 'fair tt fegat. 4. mit wat sifaarantu! The capital of Southern Kub'í built by Kust on the brow of the Vindlitas, wa called after hun name atuator ART (1) Lara rei, bed at what or out the Raghusalsa (canto XVI. 16.) demrilen Kumma returning from ***** to vútvi, fir Lus father's death, but it mens vut unlikely that the este mulig forurf the proces it like Diab, ul the lunar family, au ludied látu's puntually he true to.. to the rest and soutien (&re Win's Pensiin ruh IIL 145€ 120, otel) रघुवंशम्। capital of Northern Koxali. (पारसीमा). This city hare stood near Fuwabad in Oude (1). SACIJE TIIE ARGUMEXT. CAXTO XV पघदशसमें वर्णिता विषया यथा ;- सरपीडिताना यमुनातीरवासित सपी रामायगय हणम्। रामस्य पभयदान, मनीमाच लवणरधीपायकथना लवण वधाय प्रेषितम्य मवन वाहनम्य मनस्य रम्यवनोई गदर्भ नकर्मण गमनम् पवि तस्य वामौकितपोवने एकराविवास', मुनम्तपोवलिन रोमनकारनामय; तदा पतष सौताया: पुवायप्रसव। प्रातमनिमामन्चा मथितस्य व प्रस सवणरप्राप्तिः, तमत्वराशिमादाय वीभत्मासते. लवयम्य च तवागमनम् । अमीषशूलरहित लवण दृश प्रम्य तदाकमणं, शत्रुघ्र सन्तज्यं लवणस्य च सदाक्रमणम्। यई वैभवाम्बरा शव घस लवणवधः । लवणं हत्वा शप्रस्थ यमुनातटे अपूर्वमथुरापुरीनिम्भाणम्। मीतासुतयोः जातकम्प्रनामकरणादिक क्लत्वा काले वामौके मारवेदाध्यापनम् । बाचौकेरधिगत रामायणगीत गायती: कुशलवयी: माचितविनीदनम्। भरतादीनामपि प्रत्येक पुत्रयस्य लाभः। अवघातिनि उशही च पुर्व यथाक्रम मथुरा विदिशाच निधाय शव प्रस्य रामा निके मम्थानम्। मुसजिताम् अयोध्या प्रविष्टम्य पोर सगौरव दृष्टम्य भव घम्य सभामध्ये रामदर्शन रामस्य च तदभिनन्दनम् । अकालमत शि पुषमादाय যালয়ের কাবিন বায সলিমুলহ্মবিদ। রাক্ষণ আম্বাল अमनदमनाय रामम्य प्रस्थानम्। राज्य कुत्रचित् प्रात्साया. वर्ष विक्रियायाः (1) We find in the Vàyupurana : 'कुशस्य कोशला राज्य पुरो चापि कुमथली। रम्या निवेशिताम निथ्यपर्वतमानुषु । उत्तरकोशन राज्यमवस्य च महात्मनः । यावती पीकविख्याता शक्य निमीषत'ge.
पञ्चदशः सर्गः। विमनादेव एकालमतस्य जीवनलाभ स्थादित्याकाशवाणी श्रुत्वा पुचकेप सधरती रामस्थ यूद्रतापसदनम्। वर्णविक्रियामाचरतः पकालमत्युहेवो शूद्रतापसस भिरवंद, रामहम्ने निधनाच तम्य बगलाभ:। पथि प्रगम्येन सतस्य तथा दियाभरणं लम्बवती रामन् पयोध्याप्रत्यागमन, तदागमनान् मागेवर बामण- सिगो वनलामः । पश्वमेधाय मुक्ताशस्य राजमालात् उपायमानि लभवती समय निमन्वर्णन दिव्यानामपि महर्षायामागमनम्। हिरण्मयों सौतामतिसति স্ব ভগবাৰিী কৰা মা অন্নগ্ধ, ষায় যমৰল। বন্য যন্ত্র कमलोदीत रामायण गुत्वा सपा मम्मोह मानुजम्य रामस्य च नवौतषणम्। अमल वयोः रामसौमाहवेन गीतिने पुरखेन नि पहतादर्शनेन च लोकानां विस्मयः । वयोः सङ्गीतगुरु गेयकविच्च वानीकि जावा दात्रीको समस्य मञ्चम्बनिवेदनम, पाचौकेष कुमालवयो. परिचयदानाननर मीतायणाय प्रापना। अप्रिया जानवपि पौरप्रन्ययाथ पुन प्रमाणोकतचाग्धि मौता पहीष्यामीयोति रामे पानीक: शिवरायमात् मौतामयनम् । पवित्रमति सीता दोन नोकामा बारित मरायचंद, बुब्बया पाधीमुभारम्यानम् । पम परि पदमा यस्यादित रतिमाकोको, वामन कमभि पायी भिलागेन म दिन भानुभासौति सौतावासात ताण परिवाया भ प्रभामणममध्ययक्तिमा सिहासनस्थाया लिभरादन्या समुत्यानम्। माति VिIRLमुशार रामे सोहामादाय विश्वराया. पाता। MITEपिनमानी वितस्य रामम्प मचाने मुनिखिमयंगम - fulfalana भरत स्थान जिवा पानिधि मानम् । कापसापपुण्यो कारापहारिमा भानामा बोका गादिसम्पादनम्। दुम्बासा मारा Hem Ran. पारदम, मतितारा सामान रामचि हा सार ndanewar कामनम्। साया माया मा nita triana विािरादि। . रामा
No text on this page.
ERRATA. Line For Rend 1 12 ... ... ... ... 10 25 जमिष्यति कर्मपि वर्षायो जनिष्यते भारे वर्षासु ... ... ... ... ... 200 23 ... ... ... ... ... 3 वषाया वषामु ... ... 261 201 12 नभय नभाय ... ... ... 289 21 .. पद ... ... ...
No text on this page.
No text on this page.