Svi-ksri-chennai
Praachiina Gurjaara Kaavyasan'graha , Bhaag I
Front matter
IN MEMORY
OF
G. A. NATESAN
(FOUNDBR, G: A. NATEHAN & 00. & INDIAN REVIEW)
BORN 24-8-1873),
[ Diap 10-1-1940
No text on this page.
No text on this page.
GAEKWAD'S ORIENTAL SERIES
Edited under the supervision of
the Curator of State Libraries,
Baroda.
NO. XIII.
No text on this page.
प्राचीन-गुर्जर-काव्यसंग्रहः
PRACHINA
CURJARA-KAVYASANGRAHA
PART I
EDITED
BY
THE LATE MR. C. D. DALAL, M. A.,
SANSKRIT LIBRARIAN, CENTRAL LIBRARY,
BARODA.
PUBLISHED UNDER THE AUTHORITY OF THE GOVERNMENT OF
HIS HIGHNESS THE MAHARAJA GAEKWAD OF BARODA.
CENTRAL LIBRARY
BARODA.
1920.
Published by Janardan Sakharam Kudalkar, M. A., LL. B., Curater of State Librarie Baroda, for the Baroda Government, and Printed by Manilal Itcharam Desai, at The Gujarati Printing Press, No. 8, Sassoon Buildings Circle, Fort, Bombay. Price Rs. 2-4-0 FOREWORD. Owing to the untimely death of Mr. C. D. Dalal, M.A., the editor, this work is publisbed for the present without its Intorduction and Notes. We are also aware that owing to the great pressure of other work that Mr. Dalal had on his hands at the time he was editing this work, he could not correct the several mistakes that have crept in the text. Scholars of old Gujarati are only a few in number and those few are not free or prepared to undertake to complete this work just at present. Hence this First Part of the work containing ouly the Text is sent out to the public with a promise that it will be followed soon with a Second Part which will contain a critical Introduction and Notes writteu by the veteran old Gujarati scholar Mr. Keshav Harshad Dhruva, B. A., of Ahmedabad. 10-4-20 J. S. KUDALKAR. Curator of State Libraries,
No text on this page.
प्राचीनगुर्जरकाव्यसंग्रहः अनुक्रमणिका. पद्यसग्रहः Page. 1 रेवंतगिरिराम नेमिनाथंचतुष्पदिका 8 ... ... 11 ... उवएप्समालकहाणयछप्पय 27 ... समराराम 38 सिरिथलिभरफागु ... ... 41 ... ... जंबूसामिचरिय सप्तक्षेत्रिरासु 47 ... ... ... 59 ... ... कडूलीरास सालिभरकक 62 ... ... 67 ... ... ... दूहामातृका चर्चरिका 71 ... 74 ... ... 78 ... ... मातृकाचउपइ सम्यक्त्वमाईचउपइ श्रीनेमिनाथफागु 83 ... ... 86 .." ... ... आराधना ... 87 ... ... ... अतिचार ... 88 ... सर्वतीर्थनमस्कारस्तवन ... 89 ... ... ... ... 91 ... ... ... ... नवकारख्याख्यानम् अतिचार ... पृथ्वीचन्द्रचरित्र बरतरपट्ठावलीषट्पदानि 93 ... ... 131 ... ... ... ... ...
2 APPENDICES. Page. ... 1 ... ... ... I श्रीवस्तुपालतीर्थयात्रावर्णनम् II रेवयकप्पसंखेवो ... .... 8 ... III उजयन्तस्तवः 10 ... ... ... IV उजयन्तमहातीर्थकल्पः ... .... 12 V रैवतकल्पः ... 15 ... 17 ... ... VI अम्बिकादेवीकल्पः VII श्रीगिरिनारकल्पः ... 19 22 VIII Inscription of the Reign of Alapkhan in the temple of Sthambhana Pârsvanatha at Cambay IX Inscriptions on the Satrunjaya Hill pertaining Samara's installation of the image of Adishvara X पेधडरासः 23 ... 24 ... ...
ॐ
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः
प्रथमो भागः
रेवंतगिरिरासु
परमेसरतित्थेसरह पयपंकय पणमेवि ।
भणिसु रासु रेवंतगिरे अंबिकदिवि सुमरेवि ॥ १ ॥
गामागरपुरवणगहणसरिसरवरि सुपएसु ।
देवभूमि दिसि पच्छिमह मणहरु सोरठदेसु ॥२॥
जिणु तहिं मंडलमंडणउ मरगयमउडमहंतु ।
निम्मलसामलसिहरभरे रेहइ गिरि रेवंतु ॥ ३ ॥
तसु सिरि सामिउ सामलउ सोहगसुंदरसारु ।
जाइवनिम्मलकुलतिलउ निवसइ नेमिकुमारु ॥४॥
तसु मुहदंसणु दसदिसि वि देसदेसंतरु संघ ।
आवइ भावरसालमणउ हलि रंगतरंग ॥५॥
पोरुयाडकुलमंडणउ नंदणु आसाराय
वस्तुपाल वरमंति तहिं तेजपालु दुइ भाय ॥ ६ ॥
गुरजरधरधुरि धवलकि वीरधवलदेवराजि ।
बिहु बंधवि अवयारियउ सूमू दूसममाझि ॥७॥
नायलगच्छह मंडणउ विजयसेणसॅरिराउ ।
उवएसिहि बिहु नरपवरे धम्मि धरिउ दिदु भाउ ॥ ८ ॥
तेजपालि गिरनारतले तेजलपुरु नियनामि ।
कारिउ गढमढपवपवर मणहरु घरि आरामि ॥९॥
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः
तहि पुरि सोहिउ पासजिणु आसारायविहारू ।
निम्मिउ नामिहि निजजणणि कुमरसरोवरु फारु ॥ १० ॥
तहि नयरह पूरवदिसिहि उग्रसेणगढदुग्गु ।
आदिजिणेसरपमुहजिणमंदिरि भरिउ समग्गु ॥ ११ ॥
बाहिरिगढ दाहिणदिसिहि चउरियवेहिविसालु।
लाडुकलहहियओरडीय तडि पसुठाइकरालु ॥ १२ ॥
तहि नयरह उत्तरदिसिहि सालथंभसंभार ।
मंडण महिमंडल सयल मंडप दसह उसार ॥ १३ ॥
जोइउ जोइउ भवियण पेमि गिरिहि दुयारि ।
दामोदरु हरि पंचमउ सुवन्नरेहनइपारि ॥ १४ ॥
अगुण अंजण अंबिलीय अंबाडय अंकुल्लु ।
उंबरु अंबरु आमलीय अगरु असोय अहल्लु ॥ १५ ॥
करवर करपट करुणतर करवंदी करवीर ।
कुडा कडाह कयंब कड करब कलि कंपीर ॥ १६ ॥
वेयल वंजलु बउल वडो वेडस वरण विडंग ।
वासंती वीरिणि विरह वंसियालि वण वंग ॥ १७ ॥
सींसमि सिंबलि सिरसमि सिंधुवारि सिरखंड ।
सरल सार साहार सय सागु सिगु सिणदंड ॥ १८ ॥
पल्लवफुल्लफलल्लसिय रेहइ ताहि वणराइ ।
तहि उजिलतलि धम्मियह उल्लटु अंगि न माइ ॥ १९ ॥
बोलावी संघहतणीय कालमेघंतरपंथि ।
मेल्हविय तहिं दिढ घणीय वस्तपाल वरमंति ॥ २० ॥
(प्रथमं कडवम् )
दुविहि गुजरदेसे रिउरायविहंडणु।
कुमरपालु भूपालु जिणसासणमंडणु ।
तेण संठाविओ सुरठदंडाहिवो।
अबओ सिरे सिरिमालकुलसंभवो।
पाज सुविसाल तिणि नठिय।
अंतरे धवल पुणु परव भराविय ॥१॥
रेवंतगिरिरासु
३
धनु सु धवलह भाउ जिणि पाग पयासिय ।
बारविसोत्तरवरसे
जसु जसि दिसि वासिय।
जिम जिम चडई तडि कडणि गिरनारह ।
तिम तिम ऊडई जण भवणसंसारह ।
जिम जिम सेउजल अग्गि पालाट ए।
तिम तिम कलिमलु सयलु ओहह ए ॥२॥
जिम जिम वायइ वाउ तहि निज्झरसीयल ।
तिम तिम भवदुहदाहो तकणि तुट्टइ ।
निचलु कोइलकलयलो मोरकेकारवो ।
मुंमए महुयरमहुरुगुंजारवो।
पाज चडंतह सावयालोयणी ।
लाषारामु दिसि दीसए दाहिणी ॥३॥
जलदजालवबाले नीझरणि रमाउलु।
रेहइ उजिलसिहरु अलिकजलसामल ।
वहलवुहुधातुरसभेउणी।
जत्थ उलदलइ सोवन्नमइ मेउणी।
जत्थ दिप्पंति दिवो सही सुंदरा ।
गुहिर वर गरुय गंभीर गिरिकंदरा ॥४॥
जाइ कुंदु विहसंतो जं कुसुमिहि संकुल ।
दीसइ दस दिसि दिवसो किरि तारामंडलु ।
मिलियनवलवलिदलकुसुमझलहालिया।
ललियसुरमहिवलयचलणतलतालिया।
गलियथलकमलमयरंदजलकोमला ।
विउल सिलवट्ट सोहंति तहिं संमला ॥५॥
मणहरघणवणगहणे रसिरहसिय किंनरा ।
गेउ मुहुरु गायतो सिरिनेमिजिणेसरा।
जत्थ सिरिनेमिजिणु अच्छप अच्छरा ।
असुरसुरउरगकिंनरयविजाहरा ।
मउडमणिकिरणपिंजरियगिरिसेहरा ।
हरसि आवंति बहुभत्तिभरनिन्भरा ॥ ६ ॥
४
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्घहः
।
सामियनेमिकुमारपयपंकयलंबिउ ।
धरधूल वि जिण धन्न मन पूरइ वंछिउ ।
जो भव कोडाकोड्डि
अन्नु सोवन्नु घणु दाणु जउ दिजए।
सेवउ जडकम्मघणगंठि जउ तिजए।
तउ उजिंतसिहरु पाविजए ॥७॥
जम्मणु जोव जीविय तसु तहिं कयत्थू ।
जे नर उर्जितसिहरु पेकइ वरतित्थू ।
आसि गुरजरधरय जेण अमरेसरु ।
सिरिजयसिंघदेउ पवरु पुहवीसरु ।
हणवि सोरठु तिणि राउ षंगारउ ।
ठविउ साजणु दंडाहिवं सारउ ॥ ८॥
अहिणवु नेमिजिणिंद तिणि भवणु कराविउ ।
निम्मलु चंद बिंबे नियनाउं लिहाविउ ।
थोरविकंभवायंभरमाउलं।
ललियपुत्तलियकलसकुलसंकुलं ।
मंडपु दंडघणु तुंगतरतोरणं ।
धवलिय वज्झिरुणझणिरिकिंकणिघणं ।
इक्कारसयसहीउ पंचासीय वच्छरि ।
नेमिभुयणु उद्धरिउ साजणि नरसेहरि ॥९॥
मालवमंडलगुहमुहमंडणु।
भावडसाहु दालिधुखंडणु।
आमलसारसोवन्नु तिणि कारिउ ।
किरि गयणंगण सूरु अवयारिउ ।
अवरसिहरवरकलस झलहलइ मणोहर ।
नेमिभुयणि तिणि दिठ्ठइ दुह गलइ निरंतर ॥ १० ॥
(द्वितीयं कडवम्)
दिसि उत्तर कसमीरदेसु नेमिहि उम्माहिय ।
अजिउ रतन दुइ बंध गरुय संघाहिव आविय ॥१॥
रेवंतगिरिरासु
हरसवसिण घणकलस भरिवि ति न्हवणु करंतह ।
गलिउ लेवमु नेमिबिंबु जलधार पडतह ॥२॥
संघाहिवु संवेण सहिउ नियमणि संतविउ ।
हा हा घिगु घिगु मह विमलकुलगंजणु आविउ ॥३॥
सामियसामलधीरचरण मह सरणि भवंतरि ।
इम परिहरि आहार नियम लइउ संघधुरंधरि ॥४॥
एकवीसि उपवासि तामु अंबिकदिवि आविय ।
पभणइ स पसन्न देवि जय जय सदाविय ॥५॥
उठेविणु सिरिनेमिबिंबु तुलिउ तुरंतउ।
पच्छलु मन जोएसि वच्छ तुं भवणि वलंतउ ॥ ६ ॥
णइ वि अंवि""""कंचण"बलाणइ ।
""बिंबु मणिमउ तहिं आणइ ॥ ७ ॥
पढमभवणि देहलिहि देउ छुडि पुडि आरोविउ ।
संघाहिवि हरिसेण तम दिसि पच्छल जोइउ ॥ ८॥
ठिउ निचलु देहलिहि देवु सिरिनेमिकुमारो।
कुसुमवुटि मिल्हेवि देवि किउ जइजइकारो ॥९॥
वइसाहीपुंनिमह पुंनवतिण जिणु थप्पिउ ।
पच्छिमदिसि निम्मविउ भवणु भवदुहतरु कप्पिउ ॥ १० ॥
न्हवणविलेवतणीय वंछ भवियणजण पूरिय ।
संघाहिव सिरिअजितुरतनु नियदेसि पराइय ॥ ११ ॥
सयलवित्ति कलिकालि कालकलुसे जाणवि छाहिउ ।
झलहलंति मणिबिंबकंति अंबिकुरुं आइय ॥ १२ ॥
समुद्दविजयसिवदेविपुत्तु जायवकुलमंडणु ।
जरासिंधदलमलणु मयणभडमाणविहंडणु ॥ १३ ॥
राइमईमणहरणु रमणु सिवरमणि मणोहरु ।
पुनवंत पणमंति नेमिजिणु सोहगुसुंद्रु ॥ १४ ॥
वस्तपालि वरमंति भूयणु कारिउ रिसहेसरु ।
अठ्ठावयसंमेयसिहरवरमंडपुमणहरु ॥ १५ ॥
कउडिजकु मरुदेवि दुह वि तुंगु पासाइउ ।
धम्मिय सिरु धूणंति देव वलिवि पलोइउ ॥ १६ ॥
६
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः
तेजपालि निम्मविउ तत्थ तिहुयणजणरंजणु ।
कल्याणउ तउ तुंगु भुयणु लंघिउगयणंगणु ॥ १७ ॥
दीसइ दिसि दिसि कुंडि कुंडि नीझरणउमालो।
इंद्रमंडपु देपालि मंत्रि उद्धरिउ विसालो ॥ १८ ॥
अइरावणगयरायपायमुद्दासमटंकिउ ।
दिछु गयंदमु कुंड विमलुनिज्झरसमलंकिउ ॥ १९ ॥
गयणगंग जं सयलतित्थअवयारु भणिजइ ।
परकालिवि तहि अंगु दुक जलअंजलि दिजइ ॥ २० ॥
सिंदुवारमंदारकुरबककुंदिहि सुंदरु।
जाइजूइसयवत्तिविनिफलेहि निरंतरु ॥ २१ ॥
दि य छत्रसिलकडणि अंबवणु सहसारामु ।
नेमिजिणेसरदिकनाणनिव्वाणह ठामु ॥ २२ ॥
(तृतीयं कडवम् )
गिरिगरुयासिहरि चडेवि अंबजंबाहिं बंबालि ए।
संमिणी ए अंबिकदेविदेउलु दीठु रम्माउलं ए ॥१॥
वजइ ए तालकंसाल वजइ मदल गुहिरसर ।
रंगिहिं नच्चइ बाल पेखिवि अंबिकमुहकमलु ॥२॥
सुभकरु ए ठविउ उच्छंगि विभकरो नंदणु पासिक ए।
सोहइ ए ऊजिलसिंगि सामिणि सीहसिंघासणी ए ॥३॥
दावह ए दुकहं भंगु पूरइ ए वंछिउ भवियजण ।
रकइ ए चउविहु संघु सामिणि सीहसिंघासणी ए॥४॥
दस दिसि ए नेमिकुमारि आरोही अवलोइउं ए।
दीजई ए तहि गिरनारि गयणंगणु अवलोणसिहरो ॥५॥
पहिलइ ए सांबकुमारु बीजइ सिहरि पज्जून पुण।
पणमई ए पामइं पारु भवियण भीसण भवभमण ॥ ६ ॥
ठामि ठामि रयणसोवन्न बिंब जिणेसर तहिं ठविय ।
पणमइ ए ते नर धन जे न कलिकालि मलमयलिया ए ॥७॥
जं फलु ए सिहरसमेयअठ्ठावयनंदीसरिहिं ।
तं फलु ए भवि पामेइ पेखेविणु रेवंतसिहरो ॥८॥
रेवंतगिरिरासु गहगण ए माहि जिम भाणु पव्वयमाहि जिम मेरुगिरि । बिहु भुयणे तेम पहाणु तित्थंमाहि रेवंतगिरि ॥९॥ धवलधय चमर भिंगार आरत्ति मंगलपईव । तिलय मउड कुंडल हार मेघाडंबर जावियं ए ॥ १० ॥ दियहिं नर जो पवर चंद्रोय नेमिजिणेसरवरभुयणि । इह भवि ए भुंजवि भोय सो तित्थेसरसिरि लहइ ए ॥ ११ ॥ चविहु ए संघु करेइ जो आवइ उजिंतगिरे। दिविस बहू रागु करेइ सो मुंचइ चउगइगमणि ॥ १२ ॥ अठविह ए जय करंति अठाई जो तहिं करइ ए। अठविह ए करम हणंति सो अठभवि सिज्झइ ए ॥ १३ ॥ अंबिल ए जो उपवास एगासण नीवी करई ए। तसु मणि ए अछइं आस इहभव परभव विवहपरे ॥ १४ ॥ पेमिहि मुणिजण अन्नह दाणु धम्मियवच्छलु करई ए। तसु कही नहीं उपमाणु परभाति सरण तिणउ ॥ १५॥ आवइ ए जे न उजिंति घर धरइ धंधोलिया ए। आविही ए हीयह न जंति निष्फलु जीविउ सासुतणउं ॥१६॥ जीविउ ए सो जि परि धन्नु तासु संमच्छर निच्छणु ए । सो परि ए मासु परि धनु बलि हीजइ नहि वासर ए ॥ १७ ॥ जहिं जिणु ए उजिलठामि सोहगसुंदरु सामलु ए। दीसइ ए तिहूणसामि नयणसलूणउं नेमिजिणु ॥ १८ ॥ नीझरण चमर ढलंति मेघाडंबर सिरि धरीइं । तित्थह एसउ रेवंदि सिंहासणि जयइ नेमिजिणु ॥ १९ ॥ रंगिहि ए रमइ जो रासु सिरिविजयसेणिरि निम्मविउ ए । नेमिजिणु तूसइ तासु अंबिक पूरइ मणि रली ए ॥ २० ॥ (चतुर्थ कडवम् ) ॥ समत्तु रेवंतगिरिरासु ॥
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः
नेमिनाथचतुष्पदिका
सोहगसुंदरु घणलायन्नु सुमरवि सामिउ सामलवन्नु ।
सखि पति राजल चडि उत्तरिय बारमास सुणि जिम बजरिय ॥१॥
नेमिकुमरु सुमरवि गिरनारि सिद्धी राजल कन्नकुमारि ॥ आंकिणी ॥
श्रावणि सरवणि कड्डयं मेहु गजइ विरहिरि झिज्झइ देहु ।
विज्जु झबक्का रकसि जेव नेमिहि विणु सहि सहियइ केम ॥ २ ॥
सखी भणइ सामिणि मन झूरि दुजणतणा म वंछित पूरि ।
गयउ नेमि तउ विणठउ काइ अछइ अनेरा वरह सयाइ ॥३॥
बोलइ राजल तउ इहु वयणु नत्थी नेमिसमं वररयणु।
धरह तेजु गहगण सवि ताव गयणि न उग्गइ दिणयह जाव ॥४॥
भाद्रवि भरिया सर पिरकेवि सकरुण रोअइ राजलदेवि।
हा एकलडी मइ निरधार किम ऊवेषिसि करुणासार ॥५॥
भणइ सखी राजल मन रोइ नीठुरु नेमि न अप्पणु होइ ।
सिंचिय तरुवर परि पलवंति गिरिवर पुण कड डेरा हुंति ॥ ६ ॥
साचलं सखि वरि गिरि भिजंति किमह न भिजइ सामलकंति ।
घण वरिसंतइ सर फुति सायरु पुण घणुओह डुलिंति ॥७॥
आसोमासह अंसुप्रवाह राजल मिल्हइ विणु नमिनाह ।
दहइ चंदु चंदणहिमसीउ विणु भत्तारह सउ वि वरीउ ॥ ८॥
सखि नवि खीना नेमिहिरेसि मन आपणपत्रं तउं खय नेसि ।
जिणि दिकाडिउ पहिलउं छेहु न गणिउ अठभवंतरनेहु ॥९॥
नेमि दयालू सखि निरदोसु कीजइ उग्रसिणऊपरि रोसु ।
पसुयभराविउ मूकउ वाडु मुझु प्रियसरिसउ कियउ विहाडु ॥ १० ॥
कत्तिग क्षित्तिग ऊगइ संझ रजमति झिझिउ हुइ अतिझंझ ।
राति दिवसु अछइ विलवंत वलि वलि दय करि दयकरि कंत ॥११॥
नेमितणी सखि मूकि न आस कायरु भग्गउ सो घरवास ।
इमइ इसी सनेहल नारि जाइ कोइ छंडवि गिरनारि ॥ १२ ॥
कायरु किम सखि नेमिजिणंदु जिणि रिणि जित्तउ लस्कु नरिंदु ।
फुरइ सासु जा अग्गलि नास ताव न मिल्हउं नेमिहि आस ॥ १३ ॥
नेमिनाथचतुष्पदिका
९
मगसिरि मग्गु पलोअइ बाल इणपरि पभणइ नयणविसाल ।
जो मह मेलइ नेमिकुमार तसुणी वेल वहउ सविवार ॥ १४ ॥
एहु कदाग्रहु तउ सखि मिल्हि करिसि काइ तिणि नेमिहि हिल्लि।
मंडि चडाविउ जो किर मालि हे हे कु करइ टोहणकालि ॥ १५ ॥
अठभव सेविउ सखि मइ नेमि तसु ऊमाहउ किम न करेमि ।
अवगन्नेसह जइ मइ सामि लग्गी अछिसु तोइ तमु नामि ॥ १६ ॥
पोसि रोस सवि छडिवि नाह राखि राखि मइ मयणह पाह ।
पडइ सीउ नवि रयणि विहाइ लहिय छिद्द सवि दुक अमाइ ॥ १७ ॥
नेमि नेमि तू करती मुद्धि जुब्वणु जाइ न जाणिसि सुद्धि ।
पुरिसरयणभरियउ संसारु परणि अनेरउ कुइ भत्तारु ॥ १८ ॥
भोली तउ सखि खरी गमारि वरि अच्छंतइ नेमिकुमारि ।
अन्नु पुरिसु कुइ अप्पणु नडइ गइवरु लहिउ कु रासभि चडइ ॥१९॥
माहमासि माचइ हिमरासि देवि भणइ मइ प्रिय लइ पासि ।
तइ विणु सामिय दहइ तुसारु नवनवमारिहि मारइ मारू ॥ २० ॥
इहु सखि रोइसि सहु अरन्नि हत्थि कि जामइ धरणउ कन्नि ।
तउन पती जिसि माहरी माइ सिद्धिरमणिरत्तउ नमि जाइ ॥ २१ ॥
कंति वसंतह हियडामाहि वाति पहीज किमह लसाइ ।
सिद्धि जाइ तउ काइत बीह सरसी जाउ त उग्रसेणधीय ॥ २२ ॥
फागुण वागुणि पन्न पडंति राजलदुरिक कि तरु रोचंति ।
गम्भि गलिवि हउँ काइ न मूय भणइ विहंगल धारणिधूय ॥ २३ ॥
अजिउ भणिउ करि सखि विम्मासि अछइ भला वर नेमिहि पास ।
अनु सखि मोदक जउ नवि हुँति छुहिय सुहाली कि न रुचंति ॥२४॥
मणह पासि जइ वहिलउ होइ नेमिहि पासि ततलउ न कोइ ।
जह सखि वरउ त सामल धीरु घणविणु पियइ कि चातकु नीर ॥२५॥
चैत्रमासि वणसइ पंगुरइ वणि वणि कोयल टहका करह ।
पंचबाण करि धनुष धरेवि वेझइ मांडी राजलदेवि ॥ २६ ॥
जुइ सखि मातउ मासु वसंतु इणि खिलिजइ जइ हुइ कंतु ।
रमियह नव नव करि सिणगारु लिजइ जीवियजुव्वणसारु ॥ २७ ।।
सुणि सखि मानिउ मुझ परिणयणु नवि ऊवरि थिउ बंधवषयणु ।
जइ पडिवन्नइ चुक्कइ नेमि जीविय जुव्वणु जलणि जलेमि ॥ २८ ॥
१० प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः वइसाहह विहसिय वणराइ मयणमित्तु मलयानिलु वाइ । फुटि रि हियडा माझि वसंतु विलवइ राजल पिकिउ कंतु ॥ २९ ॥ सखी दुक वीसरिवा भणइ संभलि भमरउ किम रुणझुणइ । दीस पंच थिरु जोव्वणु होइ खाउ पियउ विलसउ सहु कोइ ॥ ३० । रमणि पसंसइ राजल कन्न जीह कंतु वसि ते पर धन्न । जसु प्रिउ न करइ किमइ मुहाडि सा हउं इक ज भुंडनिलाडि ॥३१ । जिट्ट विरहु जिम तप्पइ सूरु घणविओगि सुसियं नइपूरु । पिरिकउ फुल्लिउ चंपइविल्लि राजल मूछी नेहगहिल्लि ॥ ३२ ॥ मूछी राणी हा सखि धाउं पडियउ खंडइ जेवडु घाउ । हरिय मूछ चंदणपवणेहिं सखि आसासइ प्रियवयणेहिं ॥ ३३ ॥ भणइ देवि विरती संसार पडिखि पडिखि मइ जादवसार । नियपडिवन्नउं प्रभु संभारि मह लइ सरिसी गढि गिरिनारि ॥ ३४॥ आसाढह दिदु हियउं करेवि गज्जु विज्जु सवि अवगन्नेवि । भणइ वयणु उग्रसेणह जाय करिसु धम्म सेविसु प्रियपाय ॥३५॥ मिलिउ सखी राजल पभणंति चिणय जेम नमिरिय खजंति । अउगी अच्छि सखि झखि मन आल तपु दोहिल्लउ त सुकुमाल॥३६॥ अठ भव विलसिउ प्रियह पसाइ किमइ जीवु सखि सुख न धाइ । हिव प्रिय सरिसउंजीविय मरणु इण भविपरभवि निमि जु सरणु॥३७॥ अधिक मासु सवि मासहि फिरइ छहरितुकेरा गुण अणुहरइ । मिलिवा प्रिय ऊबाहुलि हूय सउ मुकलाविउ उग्रसेणधूय ॥ ३८ ॥ पंच सखीसइ जसु परिवारि प्रिय ऊमाही गइ गिरिनारि । सखीसहित राजल गुणरासि लेइ दिक परमेसरपासि ॥ ३९॥ निम्मल केवलनाणु लहेवि सिडी सामिणि राजलदेवि । रयणसिंहसॅरि पणमवि पाय बारइ मास भणिया मइ भाय ॥ ४०॥ नेमिकुमरु सुमरवि गिरनारि सिद्धी राजल कन्नकुमारि । इति श्रीविनयचन्द्रसूरिकृतनेमिनाथचतुष्पदिकाः ॥
उवएसमालकहाणयछप्पय ११ उवएसमालकहाणयछप्पय छप्पयछंद विजय नरिंद जिणिंदवीरहत्थिहिं वय लेविणु । धम्मदासगणि नामि गामि नयरिहिं विहरइ पुणु । नियपुत्तह रणसीहराय पडिबोहणसारिहिं । करइ एस उवएसमालजिणवयणवियारिहिं। सयपंचच्यालगाहारयणमणिकरंड महियलि मुणउ । सुहभावि सुद्ध सिद्धतसम सवि सुसाहु सावय सुणउ ॥ १॥ रिसहनाह निरहार वरिस विहरिउ अपमत्तउ । वडमाण छम्मास करइ तप गुणहि निरुत्तउ । अवर वि जिणवर दिक लेवि तव तवइ सुनिम्मल। तिणि कारणि उपदेशमाल धुरि तप किय बहुफल । नियसत्तिसारि अणुसारि इणि तपआदर अहनिसि करउ । भो भविय भावि जम्मणमरणदुहसमुद्द दुत्तर तरउ ॥२॥ सव्व साहु तुम्हि सुणउ गणउ जग अप्पसमाणउ । कोह कह वि परिहरउ धरउ समरस सपराणउ । तिहुयणगुरु सिरिवीर धीर पण धम्मधुरंधर । दासपेसदुव्वयण सहइ घणदुसह निरंतर । नरतिरियदेवउवसग्ग बहु जह जगगुरु जिणवर खमइ । तिम खमउ खंति अग्गलि करी जेम्म रिउदलबल नमइ ॥ ३ ॥ सव्व सुणइ जिणवयण नयणउल्हासिहिं गोयम । जाणइ जइ वि सुयत्थ तह वि पुच्छइ पहु कहु किम । भद्दकचित्त पवित्त पढम गणहर सुयनाणी । न करइ गव्व अपुव्व करवि मनि मन्नइ वाणी। छंडीइ मान ज्ञानहतणउ विणउ अंगि इम आणीइ । गुरुभत्ति कह वि नवि मिल्हीइ ग्रंथकोडि जइ जाणीइ ॥ ४ ॥ दहिवाहणनिवधूय वीरजिणपढमपवत्तणि । चंदनबाल विसाल गुणिहिं गजइ गुहिरप्पणि ।
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः अहनिसि रायकुंयारिसहस सेवइं पय भत्तिहिं । जाणइ नाणनिहाण माण पुण नाणइ चित्तिहिं । दिणदिकिय देकिय आवतु द्रमक साधु सा ऊठि करी । अभिगमण नमण वंदण विणय सुणइ वयण आणंदभरी ॥५॥ वाणारसिनयरीनरिंद नामिहिं संवाहण । पुर अंतेउर पवर अवर हय गय बहु साहण । कन्नासहस सुरूव अछइ पुण पुत्त न इकय । राय पत्त पंचत्त लच्छि लिवइ रिउ दुकय । नेमित्तिवयणि राणीउयरि कुंयर जाणि पटिहिं चविउ । तिणि अंगवीरि अरि त्रासुवी रजबंध सहु राहविउ ॥ ६ ॥ कियसिंगारउदार अंग आरीसइ पिरकइ । पाणी पडी मुंद्रडी सयल तणु तिणिपरि दिकइ । अंतेउरआवासि पासि भववासि विरत्तउ । भरहेसर वरझाण नाण केवल संपत्तउ । पउ चकवहि विसयारसिहिं रमइ रंगि जणु इम गणइ । तसु अप्पकज अप्पिहिं सरित्रं किं परजणजाणावणइ ॥ ७ ॥ सेणिय करइ पसंस दुमुहदुव्वयणि निवारइ । रायरिसि कासग्गि रहिउ रणि अरिअण मारइ । सिरककजि सिरि हत्थ घल्लि संजम संभालइ । मनिहिं बद्ध बहु पाप आप आपिहि परकालइ । गति कहइ वीर सत्तम नरय मगहराय अचरिज भयउ । तिणि समइ देव जय जय भणइं प्रसनचंद केवलि जयउ॥ ८॥ भरहसरिसु बल झुज्झि बुज्झ संजम अणुसरयु । कुण वंदइ लहुभाय ठाय तिणि कासग्ग करयु । इह ऊपानं नाण माण धरि वच्छर रहियु । सहइ भुक बहु दुक तह वि न हु केवल लहियु । नियबहिनिबंभिसुंदरिवयणि मयमयगल जव परिहरइ । रिसहेसरनंदणबाहुबलि सयल कज तरकणि सरइ ॥९॥ कहिय इंदि अतिरूप सुणिय सुर बंभणवेसिहिं । पुहवि पत्त मजणइ रूप पेकई सुविसेसिहिं ।
उवएसमालकहाणयछप्पय १३ कियसिणगार सणंकुमार नरनाह निरंतरु । हकारइ अत्याणि जाणि आवि देसंतरु । खणि देहि हाणि इम वयण सुणि रज छंडि संजम ग्गहिउ । सयसत्त वरिस चारित्तधर सहइ रोग लडिहिं सहिउ ॥ १० ॥ करइ रज कंपिल्लनयरि छख्खंडनरेसर । जाइसमरणि जाणि पुन्वभवबंधव मुणिवर । बोहइ बहु उवएस सहसि पुण तोइ न बुज्झइ । भोग भवंतरि बद्ध तिण विसयारस मुज्झइ । सो बंभदत्त बंभणि किउ अंध अधिक पातग करी । संपत्तउ सत्तउ सत्तमनरगिसु जि साधु पत्त सिद्धहं पुरी ॥११॥ सेणियकुलि कोणियनरिंदसुय निवइ उदाइय। पाडलिपुरि गुरुभत्त रत्त पोसहसामाइय। खत्तियपुत्त जाणि तिणि देसह कदिउ । उज्जेणिं पजोयराय ओलगइ अणिदिउ । इणि वयरि अवर अलहंत छल वरिस बार व्रत धारयुं। तिणि दुठि तह वि अवसर लहवि निव उदाइ निसि मारयु ॥१२॥ चंपापुरि सुनार नारिसयपंचह सामी। सासिमत्त अहरत्ति गेह नवि छंडइ कामी । तिणि मारी इक नारि अवरनारिहिं सो मारीउ । पढम भज नररूपि विप्पकुलि सो पुण नारीउ । सयपंच भन्न जे चोर तस घरणि इकु सा नारि हय । पहुवीरपासि पुच्छइ सु नर जा सा सा सा विप्पधूय ॥ १३ ॥ कोसंबी ससि सूर वीर वंदइ सविमाणय । मिग्गवइ महासत्ति जंत चंदण नवि जाणह। निसि एकल्ली जाइ पाइ लग्गेवि खमावइ । पडिवजइ नियदोस रोस मिल्हइ मिल्हावइ । सुहभावि शुद्ध केवल भयु भुजग विनाणिहि जाणियउ। जिम पवत्तणी स भवपार गय विनय अंगि तिम आणियउ ॥१४॥ जंबूकुमर विलासभवणि पडिबोहइ भजह । प्रभव पंचसयजुत्त पत्त तहिं परधणकबह ।
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्घहः कणयनवाणुकोडि छोडि व्रत वंछह सुहमणि । तं पिकवि तसु वयणि सयल पडिबुज्झइ तकणि । सगवीसअधिकसयपंचसिउं रायग्गिहि संजम लयउ । सो दसमि पंचमगणहरह सीस चरिमकेवलि भयउ ॥ १५ ॥ सुंसुमरागिहिं रत्त पत्त रायग्गिहिनयरिहिं । दास चिलाइपुत्त जुत्त धणघरि बहुचोरिहिं । कुंयरि करीय करि नछ दुछ अडविहिं अणुसरिउ । वाहर पत्तउ पुट्टि सिठि पुत्तिहिं परिवरिउ । सो रिकि दिक्षि त्रिहु अक्षरिहिं खग्गसीस छंडइ करम । कीडियहं कठ्ठि अढइ दिवसि सहरसारि दीसइ परम ॥ १६ ॥ जायवपुत्त जिणिंदसीस ढंढण गुणजुग्गह । अंतराय जाणिइ लेइ नियलद्धि अभिग्गह । बारवई छम्मास भमइ गुणि रमइ समिडउ । भुरक दुक बहु सहइ लहइ आहार न सुद्धउ । मोदक्कसीहकेसरसहिय कर्म कूटि केवल कलिउ । संपत्त सिद्धि संपत्ति सुह तपतरु इम पुफिय फलिउ ॥ १७ ॥ हुंति जि पंडियपवर अवरदुव्वयणि न कुप्पइ । खंदगसूरिसुसीस जेम आयार न लुप्पइ । पालयकयउवसग्ग लग्ग मण तीहं सज्झाणिहिं । जंत्रिहिं जीविय चत्त पत्त सवि सिद्धह ठाणिहिं । सो अग्गिदढ् नरगिहिं गयउ वाडव भव भमिसिइ घणउ । भो भविय भावि इम कोह अरि खंतिखग्गि हेलां हणउ ॥ १८ ॥ पुज्जइ सुरवर पाय राय नितु नमहं निरग्गल । तपि सिज्झई नवनिद्धि सिद्धि सवि सरई समग्गल । तपह लेस हरिएसबलह जिम जगि जस होवइ । न कुलकम न पसिद्धि रिडि नवि तसु कुइ जोवइ । तिंदुक्क जरक पयतलि लुलइ बहुबंभण बोहिय बलिहिं । कोसलियधुयपरिणीति जीय भजीय सुद्धि अच्छिपकुलिहिं ॥ १९ ॥ एसु साहुआचारसार जइ लोभि न डुल्लइ । वयरसामि संपत्त नयरि पाडल सम तुल्लइ ।
उवएसमालकहाणयछप्पय १५ सुणवि तासु गुणवत्त रत्त धणसिढिकुमारी । कणयकोडिसंजुत्त पत्त सासइं वरनारी। गुरुरयणवयणपडिबोह सुणि सुद्धसीलसंजमि रहि । जिम तेणि मुक्क तिम मुक्कीइ रमणि रयणकोडिहिं सही ॥ २० । नंदिसेण दोहग्गनडिउ निडणबंभणसुय । भवविरत्त चारित्त गहवि तव तवइ अचम्भुय । वेयावच्चपसंस इंदकियकसिहिं पहुत्तउ । बंधिय अंति नियाण सग्गि सत्तमि सो पत्तउ। दसचउरसारनरखयरधूयसहसबहुत्तरिरमणिवर । सोहग्गसार वसुदेव हूय हरिकुल वंसपयासकर ॥ २१ ॥ पत्त दिवसि चारित्त कन्हलहुबंधव रयणिहिं । गयसुकुमाल मसाणि रहिउ कासगि जिणवयणिहिं । बंभणि बंधवि पालि सीसि वइसानर दिवउ । सिरह सरिस दुक्काम दहवि मुणि तरकणि सिद्धउ । तस दुहृदुरियभारभूरिय उयर फुट नरय ग्गमह । जिम सहिउ तेणि तिम संसहु लहु लच्छि सुपरक्कमह ॥ २२ ॥ थूलभद्द गुरुवयणि कोसवेसाहरि पत्तउ । चित्तसालि चउमासि रहिउ रसविगइनिरत्तउ । पुब्ववेर संभारि समर समरंगणि जित्तउ । जिणसासणि जयवंत सुहड सुपरिहिं विदित्तउ। खरखग्गधारसिरि संचरिउ सरिउ सीह जिम इकमन । जे सीलभाव दुडर धरई ते सुसाहु ते धन्न धन ॥ २३ ॥ तवसी इक उपकोसगेहि गिउ गुरु अवमन्निय । थूलभद्दमुणिसरिसु करिसु तव इम मनि मन्निय । अत्थलाभ सुणि वयण रयणकंबल भणि चल्लइ । सहवि अवत्थ सुवत्थ आणि वेसाकरि मिल्हइ । चंपेवि खालि पडिबोहिउ सुगुरुपासि पत्तउ भणइ । निंदीइ लोकि सो गुरुवयण अप्पमाण इह जो कुणइ ॥ २४ ॥ गुणिअणसरिसउं गन्च म करि मूरख मच्छरि वसि । न हुनिव्वडइ समत्थ जइ वि गद्दह गयमरकसि।
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः सुहडभणी संभृतविजय दुक्कर ति पसंसिय । तसु सीसिहिं पुण थूलभद्दमुणिवरगुण खिंसिय। तिणि कम्मि कोसवेसिहिं नडिऊ चडिउ हत्थ दुजणतणइ । अपकित्ति अलिय अन्न वि अजस महिमंडलमाहि मणझणइ ॥२५॥ म करउ मच्छर माण जाण सरिसउ जगि कोइ । पूरउ पुण्य प्रभावि पावि पुण हीणउ होइ। बाहुसुबाहु मुसाहु सुणवि गुण किउ मनि मच्छर । तिणि हीणत्तण पत्त पीढमहपीढिहिं दुहकर। परजम्मि बंभिसुंदरि सुधूय महि महिला महियलि मुणउ । सिरिरिसहभरहबाहुबलिहिं त्रिहुं प्रभाव पुन्नहतणउ ॥ २६ ॥ अणगल नीर विपार सुहम जीवाइअरकण। इण कारणि बहुकठ्ठ अप्पफल कहइ वियरकण । छट्टिहिं सठिसहस्स वरिस तप तपइ अज्ञानिहिं । पारण पुण इकवीसवारजलधोइयधानिहिं । सो तामलि रिसि एरिस तपी मास दुन्नि अणसणि सरिउ । ऊपान्न इंद्र ईसाणि तिणि मुकमग्ग न हु अणुसरिउ ॥ २७ ॥ कंबलरयणविनाणि जाणि जग उत्तमचंगिम । नरवरपिकणि जाइ माइ पुत्तह पभणइ इम । आवि इक्क खण पुत्त पत्त सेणिय तुह मंदिर । लेउ क्रियाणउं माइ ठाइ ठावउ जिणि तिणि परि । न क्रयाण कुइ एउ सामि तुम्ह सालिभद्द य वयण सुणि । भववासविरत्त चरित्त लिइ छडि सुक सहु कणयमणि ॥ २८ ॥ अयवंतीसुकुमाल नयरि उज्जेणि पसिडउ । नलिणीगुलमविचार सुणवि तकणि पडिबुद्धउ । अजसुहत्थिमुणिंदहत्थि वय लेवि मसाणिहिं । कासगि रहिउ सीयालि खड मण लग्गु विमाणिहिं । सुहझाणि ठाणि तिणि सुर हुओ रमणि बत्तिसे व्रत लिउ । तसु नंदणि तिणि थानकि पछइ महाकालदेउल किउ ॥ २९ ॥ रायग्गिहि मेयज भजनववर विवहारिउ । पुन्वमित्त सुरि बोहि दिक दुरिकहिं लेवारिउ ।
उवएसमालकहाणयछप्पय १७ विहरंतउ तिहिं पत्त दुठसोनारह मंदिरि । क्रौंचि कणय जव खड वद्ध बद्धउ तिणि तस सिरि। दृढघाइ दिट्ठि दुइ नीकलीय ढलिय धरणि निच्चलु भयउ । तस पंखिग्राण रक्षा करी धरी ध्यान सिद्धिहि गयउ ॥ ३० ॥ धणगिरिघरणिसुनंदउयरि जायउ जाईसर । छम्मासिउ पिउपासि वयर संपत्तउ वयधर । तस समीवि मुणिकजि गुरिहिं वायण अणुजाणीय । धन्न सीहगिरिसीस जेहिं मनिय इय वाणीय । जे माणगण मनि परिहरी सुगुरुवयण इम सद्दहइ । ते सुह साधु सुकुलीण सविगुणनिहाण गुरुयडि लहइं ॥ ३१ ॥ संगमसूरि गिलाण वासि संजमविहि रकइ । धम्मच्छलि लस सीस दत्त गुरुदोस निरिकइ । वित्तविहार सविन पिंड अंगुलि दिप्पंतिय । नित्यवास नितु सरसु असणु दीवय मणि चिंतिय । मन्नंतउ सुनि अप्परं सगुण निगुण भणवि गुरु परिभवइ । घोरंधयार घण सद्द करि सम्मदिहि सुर मिरकवइ ॥ ३२॥ वहमाण विहरंत नयरि सावथिहिं आवई । गोसालउ चउसाल आप तित्ययर भणावह । मंग्वलिपुत्तसरुव कहइ पहु पुच्छिउ सीमिहिं । जिणवरसंमुह मुक्क तेउलेसा तिणि रीसिहिं । तं पिरिक सुगुरुपरिभव असह सुनकत्त मुनि विचि थयउ । तिणि तेजि व आराधना करवि सग्गि अच्युति गयउ ॥ ३३ ॥ नाहियवादि नरिंद नयरि सेतंबी पएसी। पाससीस विहरंत पत्त तहिं गणहर केसी । नरयगमणि इकचित्त सुगुरुवयणिहिं पडिबोहिउ । सावयधम्म सुरम्म करवि तिणि अप्पउं सोहिउँ । तहुकालि काल करि सु जि सरिउ मूरिआभसुविमाणि सुर । इम दुरियदुक दुरिहिं हणी सयल सुक साधइ सुगुरु ॥ ३४ ॥ तुरमिणिपुरीनरिंद दत्त बंभणकुलि बहुबल। माउलकालिगमरिपासि पुच्छइ जन्नह फल ।
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः अंगपीड अंगमिय सुगुरु सच्चं चिय जंपइ । जागि जीववधि नरय सुणवि सु जि कोपई कंपइ । अहिनाण जाण सत्तमदिवसि मलप्रवेश मुहि तुझतणइ । दकिन्न दुठभय परिहरिय धम्मवयण मुणि इम भणइ ॥ ३५ ॥ आसि मरीइ मुणिंद भरहसुय नियवय छंडइ । कियपरिवायगवेस रिसहपहुसरिस त हिंडइ । पडिबोहइ बहुलोय दिक जिणपासि लिवारइ । अन्नदिवसि अतिकुटिल कपिल तसु वयण विचारइ । तसु शिष्यकाजि फुड नवि कहइ इत्थ उत्थि बहु धम्म छइ । भव कोडिसागर भमिउ हुउ वीरजिण तउ पछइ ॥ ३६ ॥ कन्हमरणि बलभद्द तवइ तव तुंगियगिरिसिरि । जाइ सरण इक हरिण रहइ अहनिसि रिषिपरिसरि । कठ्ठकजि रहकार पत्त वनि साख कपावइ । जिमणवेल जाणेवि लेवि मुणि मृग तहिं आवइ । ओ दियइ दान ओ सुहतप ओ बिहुगुण मनि चितवइ । सिरि पडइ डाल समकाल त्रिहुं बंभलोय सुरगति हवइ ॥ ३७॥ पूरणसिठि बिभेलगामि लिइ तापसदिका । दीण ग्वयरजलथलचरह अप्प चिहुभागिहिं भिरका । बारवरिस बहुक छठूतप करइ दयाविण । पायालिहिं चमरिंद चमरचंचाहिव हुय तिण । अभिमाणि सग्गि सोहम्मि गयउ वजदंड पिरकवि पुलिउ । सिरिधीरनाहपयतलि रहिउ तउ सयल वि धंधलु टलिउ ॥ ३८ ॥ सुसुमारपुररोहि कहइ निव सउणसमीहओ। वारत्तयरिषि भीयबालप्रति भणइ म बीहउ । इयवयणह बलि धंधमारि पन्जोय सु जित्तउ । नेमित्तिउ भणि हसइ राउ रिसिपासि पहुत्तउ । इम गिहिपसंग सुट्टयमुणिह थोडउ अइमालिन्नकर । परिहरई दुरि इण कारणिहिं सव्वसंग चारित्तधर ॥ ३९ ॥ चंदवडिस नरिंद नयरि साकेइ सुसावय । निश्चिइं नियआवासि सुट्ट सामाइय ठावय ।
उवएसमालकहाणयछप्पय १९ दीवअवधि कासग्ग करिय निचल हुइ पालइ । दासी पुण दीवेल घल्लि चउपहर उजालइ । पूरिय प्रतिज्ञ प्रहउग्गमणि परम प्रीति पामिउ पवर । सुकुमालअंग सुहझाणमण सग्गलोइ संपन्न सुर ॥ ४० ॥ सावय सागरचंद रहिउ कासग्गि महावनि । कमलामेलाहरणवैर नभसेन धरइ मनि । घल्लइ सिरि अंगार तह वि सो झाणनिरत्तउ । पोसहवय दृढ पालि टालि दुह सग्गि पहुत्तउ । जइ हुंति दुसह उवसग्ग सहइ स गिहत्थ सुकुमालतणु । ता अइदुन्डरचारित्तधर साहु केम न सहंति पुण ॥ ४१ ॥ चंपापुर अढारकोडिधणवइ कोडुंबिय । पोसह करि कासग्गि रहिउ निसि भुज आलंविय । इंद्रप्रसंस असद्दहंत अमरेहि परिस्किय । मत्तगइंदभुयंगघोररकसभय दकिय । न हु चलिउ मेरुचूलाअचल कामदेव गिहवइ सुधिर । पहुवीर पयासिउ प्रहसमइ सीसवग्गअग्गलि सुविर ॥ ४२ ॥ रायग्गिहि इक रंक अछइ अइदुरिकउ अग्गइ । उज्जाणी जण जत्त पत्त तहिं भिक सु मग्गइ । अलहंतउ अइरोसि दोसि नियकम्मिहिं नडिउ । चूरिसु लोग समग्ग एम चिंतिय गिरि चडिउ । ढोलेइ टोल परबततणा गडघडाट सुणि नट्ठ सहु । पाषाणि तेणि सो चंपिऊ नरयदुक पामिऊ दुसहु ॥ ४३ ॥ वडमाण वय लिड जाव बीजऊ वरसालऊ । मुंड तुंड मंडेवि पुंठि विलगऊ गोसालऊ । जिणवयणिहिं विधि जाणी तेजलेश्या तपि साधी। तह अटुंगनिमित्त कह वि विजा तिण लाधी। उम्मग्गचारि अनरथभरिउ गुरुद्रोही गरविहिं नडिउ । मंखलिसुय मोघ किलेस करि दुहसायरि दुत्तरि पडिउ ॥ ४४ ॥ दृढपहारि वड चोर जाइ कुसथलिसिउं चोरिहिं। खीरकन्जि धावंत विप्प मारिउ तिणि घोरिहिं ।
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः बंभणभज सगम्भ हणिय बालक फुरकंतउ । पिकवि भववेरग्गि लेइ संजम दिप्पंतउ । संभरणअवधि छंडिय असण तिणि ज गामि छम्मास रहि । अक्कोस बंधवह दुसहसह सिद्धि पत्त दुक्कम दहि ॥ ४५ ॥ वीरसेणसेवक सहसमल्ल त्ति पसिडउ। कालसेनरिउराय जेण विहुबांहिहिं बहउ । तिणि गुणि संग्वनरिंदि किड सामंत विदित्तउ । वेरग्गिहिं व्रत लेवि तीण अरिदेसि पहुत्तउ । पचारिय पूरव बाहुबल कालसेनि कुट्टाविउ । सव्वठ्ठसिद्धि सुरवर सरिउ कोह कह वि तस नाविउ ॥ ४६॥ सावत्थीनिवकणयकेतुसुय ग्वंद्ग नामिहिं । दिक लेवि जिणकप्प करइ विहरइ पुरगामिहिं । व्रत लिहइ तस ताय नेहि सिरि छत्त धरावइ । तह वि अबडउ बंधुपासि कतीपुरि आवइ । तस बहिन सुनंदा रायपरि मग्गि जंतु तिणि दिठ्ठ मुणि । नरवरि अलीकशंका धरिय हरिय प्राण तस तिणि रयणि ॥ ४७ ॥ दीरघसिङ रइरत्तचित्त चुलणी मयणातुरि । बंभदत्तनियपुत्तदहण दरकइ लरकाहरि । वरधन मंत्रि सुरंगसंगि रस्किउ परपंचिहिं । फिरिय फिरिय महिमज्झि रज पुण लहइ सुसंचिहिं । इह कस्स कोइ न हु वल्लहउ भवसरूप नडपिकणउं । मुहियां जि मूढ मोहिय भणइ हणइ कज पर तहतणउ ।। ४८ ॥ तेयलिपुरि निव कणयकेतु पउमावइ राणी । मंत्री तेयलिपुत्त भज्ज तस पुटिल नाणी। जाय मत्त सवि पुत्त राय निय लोभि मरावइ । राणी मंत्रि कहेवि एक सुय छन्न रहावइ । नरनाह पत्त पंचत्त सु जि कुंयर राय महतइ कियउ । महतउ पुण पुटिलसुरवयणि पडिबुडउ केवलि थियउ ॥४९॥ रजलोभ मनि धरवि भरह पहुत्तउ समरंगणि । बाहुबलिहिं तहिं दिटिमुहिझुज्झिहिं जित्तउ खणि ।
उवएसमलकहाणयछप्पय २१ रोसि चडि रणि चक्क भरह भाइसिरि मिल्हइ । धिग विसयारसि लुड मुड सासयसुह ठिल्लइ । इम चित्ति चिंति संजम सबल वाहुब्बलि कासगि रहिउ । भरहेसर पत्त अवज्झपुरि भायनेह कित्तिम कहिउ ॥५०॥ भजा विसयविकारिभारि पइमारणि चल्लइ । सूरियकंत कलत्त भत्तभीतरि विस घल्लइ । रायपएसि सुधम्म रम्म पोसहवय पारिय । करइ पारणउं जाव ताव तकणि विसि घारिय । सुहझाणि ठाणि निअ आणि मण सग्गलोइ संपन्न सुर । दुक्कमचारि सा नारि पुण भमइ भूरि भव भीडभर ॥ ५१ ॥ वीरवयणि जाणेवि नरय सेणिय चिंतइ मनि । कोणिय रज ठवेसु लेसु संजम जाई वनि । हल्लविहल्लहं हार गुरुयगयवरसिउ दिखउ । कूड करी कोणिकि रायसेणिय तव बडउ । नियताय कठपंजरि धरी खाण पाण बे राहवइ । सयपंच घाय दिणि दिणि दियइ पुत्तनेह एरिस हवइ ॥ ५२ ॥ वणियपुत्त चाणिक कवड बहुबुद्धि वियाणइ । चंदगुत्तसाहिजकजि पव्वयनिव आणइ । तससरिसी अतिप्रीति करीय अरिकंटय टालिय । नंदनरिंदह रजनयरि पाडलि उद्दालिय । विसकन्न जाणि परिणाविउ सो वि मित्त जमपुरि लयउ । नियकज करवि विहडिउ पछइ मित्तनेह एरिस भयउ ॥ ५३ ॥ परसुराम जमदग्गिपुत्त रेणुयअंगुब्भम । कत्तविरिय नरनाह हणइ मासीसुय दुदम । अप्पण पइ तस रन लेवि हथिणपुरि रहियउ । खत्तियवंस असेस फरसुझालिहिं तिणिं दहियउ । निवघरणि नट्ठ पच्छन्न ठिय तस सुभूम सुय चकवइ । निहलइ वंस बंभणतणउ निययनेह एरिस हवइ ॥ ५४ ॥ अज्जमहागिरिसूरि भूरिभवपावनिवारण । गिइ जिणकप्पि करंति तस्स तुलणा अइदारुण ।
प्राचीनगूर्जर काव्यसवः कुलघरनियसुहसयणसंग निस्सा सवि छंडिय । अपडिबद्धविहारसार संजमगुणमंडिय । सावयघरि अजसुहत्थि गुरि गुणपसंस हरषिहिं करिय । अइआदर दिरिक सुकारणिहिं पाडलपुर तिणि परिहरिय ॥ ५५॥ सेणियधारणिपुत्त मेह भजट्ट विमुक्किय । वीरपासि वय लिड बुद्धि निसि संजम चुक्किय । पुव्वजम्म परिकहिय पुण वि थिर किडउ वीरिहिं । बहुजइजणसंघट्ट सहई अइदुसह सरीरिहिं । सो रायसअवयंसमणि मणिन अप्प तृणसम गणइ । चापरइ विजयवेमाणि सुह रहिउ सिद्धि घरअंगणइ ॥ ५६ ॥ चेडयधूयसुजिट्ठसुद्धमहासइअंगुन्भम । विजाहरपेढालपुत्तु विजाबलदुद्दम । खायगसम्मद्दिछि अंग इग्यारइ जाणइ । तह वि विसयरसरंगि अंगि अतिदृषण आणइ । उजेणि उमावेसावसिहि करवि कूड हेला हणिउ । सो सव्वइ सच्चई नरय गय विसयदोस एरिस भणिउ ॥ ५७ ॥ बारवईपुरि पत्त नेमिपहु केवलनाणी । दसदसारनरनाह कन्ह निसुणइ जिणवाणी । सहसअढार मुणिंदचंद विधिवंदणि वंदइ । नरयभूमि चिहुदुरकरुक निम्मूल निकंदइ । तित्थयरगुत्त बंधइ सुदृढ असुहकम्म हेला हरइ । पूजाप्रणामवंदणविणय सगुणसाहुसंगति करइ ॥ ५८ ॥ चंडरुद्द गुरु रुद्दरोसि रीसाल विदित्तउ । उज्जणीउजाणि सगुणसीसिहिंसिउं पत्तउ । नवपरणीत कुमार हसिय पभणइ दिउ दिका । सूरि सीस तस चंपि केस लुंचिय दिय सिरका । सो सीसभावि संजम लियइ मग्गि लग्गि गुरु सिर धरी । तिम सहइ घाय दुव्वयण जिम लहइ बेउ केवलसिरि ॥ ५९॥ गयकलभे परिवरिउ सूयर सुमिणइ मुणि दिठ्ठउ । तिणि अहिनाणि सुसीससहिय पुण कुगुरु अणिउ ।
उवएसमालकहाणयछप्पय २३ ३ निसि चंपइ अंगार सूगविण मन्नइ प्राणिउ । तव अंगारयमद्द सूरि अभविय इम जाणिउ । ते सीस सवे निवपुत्त हूय सरि करह वरकरभरिउ । तिहिं देखि सयंवरि आवते पुव्वजम्म तस्कणि सरिउ ॥ ६० ॥ पुप्फवइसुय पुप्फचूल भइणी तह भन्जा। सुमिणि नरयदुह देखी पुप्फचुला वयसन्जा। अन्नियसुयगुरुकन्जि खीणजंघाबल जाणी। आणंती सा भत्तपाण हुय केवलनाणी । पुच्छेइ सूरि मह नाण कहिं सु पण गंगभीतरि कहइ । तव दुठ्ठदेवि उवसग्ग सहि सुगुरु तत्थ केवल लहइ ॥ ६१ ॥ सिद्धि पत्त मरुदेवि तपिहिंविणु इणि आलंबणि । के वि करंति पमाय ति पणि अच्छेरयसम गिणि। जिणि कारणि पुवंमि जम्मि थावरतरुभीतरि । बोरिसंगि बहु अंगि सहिय दुह कम्म विनिजरि । सुहभावि पावि परिमुक्कमण सरलसार संतोसमय । जिणणि नाभिकुलगरघरणि रिसह झाणि निव्वाणि गय ॥ ६२॥ लद्धि पत्त पत्ते य बुद्ध सुहसिद्धि समाणइ । अच्छेरयसमतुल्ल बुल्ल किवि ते मनि आणइ । निहिसंपत्ति स चित्ति धरवि विवसाय ति छंडइ। सामग्गी परिहरिय करिय पातग निय दंडइ । करकंडुदुमुहनमिनग्गइ चिहुचरित्त चिंतिय सुपरि । धरि धम्म रम्म उजमसहिय मुक्क माय अपमाय करि ॥ ६३ ॥ ससगभसगनिवपुत्तबहिणि सुकुमालिय कुमरी । चंपापुरि चारित्त लेइ रूपिहिं किर अमरी। फिरइ तरुण तस पासि रागि रत्ता गयगमणी। रकइ बंधव बेउ लेइ तिणि अणसण समणी। बहुदिवसि तापि तपि मूरछामुइय जाणि वनि परठवी। ओसहविसेसि सु जि सज्ज करि सत्यवाहि गेहिणि ठवी ॥ ६४ ॥ मु बहुसीसपरिवारसार सिद्धतविदित्तउ । महुरापुरि सिरिमंगुसूरि रसणिंदिई जित्तउ ।
प्राचीनगूर्जरीकाव्यसङ्ग्रहः नयरखालि उप्पन्न जरक बहु दुक निहालइ । सुविहियजणपडिबोहकन्नि नियजीह दिखालइ । जिप्पह मुणिंद रसणिंदियह अणजित्तइ एरिमु हुउ । जग्गह जि जोग जुगतिहिं सदा म म म मोहनिद्रां मुउ ॥ ३५ ॥ गिरिसुय ग्रहिउ पुलिंदि पुप्फसुय तवसी सेवइ । सुयडा अडवीमज्झि अछइ पक्कोदर बेवइ । इक्क भणइ लिउ मारि अवर पुण विणय पयासइ । अंतरसंगविसेसि दोस गुण नरनइपासइ । इम जाणि निगुणसंगति तिजउ सगुणसंग अणुदिण करउ । झगमगइ जेम जगमज्झि जस भवसमुद्द तकणि तरउ ॥ ६६ ॥ सिरिथावचापुत्तसूरि सुकसूरि अणुक्कमि । सेलगसूरि पमायपंकि पडियउ अइदुद्दमि । गया सीस सवि छंडि एक पंथग मुणि रहिउ । खामंतई पगि लागि पव्ववासरि तिणि कहियउ । मियमहुरवयणि सुनिपुणपणइ ठविउ सुद्धसंजमि स गुरु । सो सूरि पुण वि चारित्त वरि सित्तुंजय सिद्धउ सधर ॥ ६७ ॥ सेणियनंदण नंदिसेण बारस संवच्छर । वीरसीस वय छडि वेस धरि वसइ समच्छर। दस प्रतिबोध्याविणु न लेइ आहार निरंतर । इक्क न बुज्झइ भणइ वेस दसमा तुम्हि सुंदर । इण वेसवयणि पुण वेसधर चरण वरवि सुर संपजइ । इय जस्स सत्ति देसुणतणी अहह सो वि संजम तिजइ ॥ ६८ ॥ वरससहस तव कठ्ठ करिय कंडरिय न सुद्धउ । अंति दुठ्ठपरिणाम कामवश नरयनिबद्धउ । अचिरकालि परिपालि सुद्ध संजम संपत्तउ । पुंडरीक सव्वठ्ठसिद्धि सुहबुद्धिनिरुत्तउ । बहु दुक सहवि नवि लद्ध सुह अप्प दुरिक बहुसुख लहिउ । बिहु बंधव एवउ अंतरउ भावभेदि भगवति कहिउ ॥ ६९ ॥ नयरि कुसुमपुरि राय भाय दुइ ससि सूरप्पह । ससी न मन्त्रह धम्म रम्म मन्नइ विसयासुह ।
उवएसमालकहाणयछप्पय तपजपविण सो पत्त नरगि ब्रीजइ दुहतत्तउ । करवि सूर दुहचूर सग्गि सत्तमइ स पत्तउ । ससि रडइ सूरसुरअग्गलिहिं तणु तच्छिय दुह दिकवउ । सो भणइ जीव विणु तणु दहिहिं नरयदुक किम ररिकवउ ॥ ७० ॥ सुग्गइमग्गपईव नाण जे दियई निरुप्पम । तिहं गुरु किं पि अदेय नत्थि जगमज्झि जगुत्तम । दिडउ जेम पुलिंदि सिवगजकह नियलोयण । तिण सरिसरं सुर वत्त करइ भत्तह दिय चोयण । केवलई दाणि तूसइ न गुरु अंतरंगभत्तिहिं वरइ । तिणि कारणि बिहुपरि करि विणय जिम बाहिरि तिम अंतरह ॥७२॥ अंबचोर चंडाल चडिउ अभयडकरि कंपइ । दय नामिणी सुविज मज्झ इम सेणिउ जंपइ । विणयविवजिय विजकज करिवइ नवि जग्गइ । सिंहासणि बइसारि भारि गुरु करि सो मग्गइ । ओ कहइ विज ओ लहइ फल बिहुह कज तकणि सरिउ । इण कारणि जिणसासणि विणय सुगुरु सीम अणुक्कमि करिउ ॥७२॥ द्गसूयरउ तिदंडि तामलित्ती पुरि अच्छह । नापितपासि सु विज लेवि देसंतरि गच्छइ । महिमा मोहिम पत्त दंड गयणंगणि रहियउ । पुच्छिउ नरवरि जाम ताम सच्चउ नवि कहियउ । गुरुलोपि कोपि विजा गई गयणदंड गडयडि पडिउ । लज्जियउ लोकि हसिउ सयलि इम सु नाणनिन्हवि नडिउ ॥७३॥ बंभण एक अनेककूडकवडाइनिरुत्तउ । उज्जेणिहिं कढियउ देसि चम्मारि स पत्तउ । त्रिहुं गामहं विच्चालि करइ तप वेसि त्रिदंडी। भगतलोकघरसार मुसइ निसि सु जि पाखंडी। अहच डिउ हत्थि नरवरतणइ नयण कड्डि नडियौ घणउ । बहु मुरइ अति सोचइ मु चिर निंदइ नियकुडकणउ ॥ ७४ ॥ दुद्दरंग वरदेव कुटिरूपिहिं पहु वंदइ । छींक करह जब वीर नाम मरि कहि अभिणंदह ।
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः सेणियप्रति चिर जीव अभयप्रति जा चड बिहुपरि । कालसरपति कहइ म मरि म म जीविय अणुसरि । मगहेसर पुच्छइ ए कवणु कवण एस परमत्थ पुण । जिण भणइ विप्पसेड्डयचरिय चिहु प्रकारि नरआचरण ॥ ७ ॥ वरि अंगमीइ मरण सरण जिणधम्म धरिजा । जियहिंसा पुण घोर घोरदुहहेउ न किजइ । कालसूरियह पुत्त सुलस जिम पाव निवारउ । परपीडा परिहरह तरह संसार असारउ । कुलकारण किं पि म लिएकवउ गुणह रूप गुरुयडि धरउ । परलोगमग्ग जाणउं सुपरि कुपरि कुकम्म म आयरउ ॥ ७६॥ हेजिइ हित अरिहंत कह वि नवि प्राणि करावइ । तं पुण दिइ उपदेस जेण किडइ सुख आवइ । जं सुरवइ सुरवग्गि सग्गि एरावणवाहण । जं भरहाहिव रजसज भुंजइ सुहसाहण । जं जं अवर वि सुरअसुरनरमुक सुरक माणइ घणउ । तिहुयणह मज्झि तं सयल फल जिणवरउवएसहतण ॥ ७७ ॥ खत्तियकुंडि जमालि वीरजामाइ खत्तिउ । सुदंसणभत्तार सार वयभारपवत्तिउ । नवि मन्नइ किज्जंत किड इय आगमवाणी । निन्हवि तेण कुदिहि दुठि किय बहु गुणहाणी । नियकित्ति मुसिय सुर किदिवसिय मिलिउ मिच्छमइ मोहियउ। सयपंच साहु साहुणि सहस ढंकसड्डि पुण बोहियउ ॥ ७८ ॥ जिम मासाहस पंखि मुखिहिं मा साहस जंपइं। वग्धवयणि पइसेवि मंस लिंतउ नवि कंपइ । तिम अवरह उवएस दिति किवि फुड़वयणकरि । पणि अप्पणि न करंति रम्म जिणधम्म तणीपरि । वेरग्गवाणि नड उच्चरइ जलहि जालि पाणी गलइ । इम कम्मभारि भारिय भणी जाइ भूर भवजलतलइ ।। ७९॥ धम्मबीय जिणराइ आणि दीवंतर दिडउ । अविरति सयल वि खड देसविरते अध खडउ ।
समरारासु
पासत्थे पुण खुट्टि खित्ति खाइव सहु हारिउ ।
संजमि ए सुभखित्ति सव्व वावीय वडारिउ ।
बिहु भेदि जीव ते करसणी राजदंडि अप्प दहइ ।
मुविहियमुणि रायपसायवसि सुख सुगालि लच्छी लहइ ॥ ८० ॥
इणिपरि सिरिउवएसमालकहाणय ।
तवसंजमसंतोसविणयविज्जाइ पहाणय ।
सावयसंभरणत्थ अत्यपय छप्पयछंदिहिं ।
रयणसींहसूरीससीस पभणइ आणंदिहिं ।
अरिहंतआण अणुदिण उदय धम्ममूल मत्थइ हउँ ।
भो भविय भत्तिसत्तिहिं सहल सयल लच्छिलीला लहउ ॥ ८१॥
॥ इति श्रीउपदेशमालासर्वकथानकछप्पया ।।
समरारासु
पहिलउ पणमिउ देव आदीसरु सेत्तुजसिहरे ।
अनु अरिहंत सव्वे वि आराहउं बहुभत्तिभरे ॥ १ ॥
तउ सरसति सुमरेवि सारयससहरनिम्मलीय ।
जसु पयकमलपसाय मूरुषु माणइ मन रलिय ॥२॥
संघपतिदेसलपूत्रु भणिसु चरिउ समरातणउ ए ।
धम्मिय रोल निवारि निसुणउ अवणि सुहावणउ ए ॥ ३ ॥
भरह सगर दुइ भूप चक्रवति त हुअ अतुलबल ।
पंडव पुहविप्रचंड तीरथु उधरइ अतिसबल ॥ ४ ॥
जावडतणउ संजोगु हुअउं सु दूसम तव उदए ।
समइ भलेरइ सोइ मंत्रि बाहडदेउ ऊपजए ॥५॥
हिव पुण नवी य ज वात जिणि दीहाडइ दोहिलए।
खत्तिय खग्गु न लिंति साहसियह साहसु गलए ॥ ६ ॥
तिणि दिणि दिनु दिकाउ समरसीहि जिणधम्मवणि ।
तसु गुण कर उद्योउ जिम अंधारइ फटिकमाणि ॥७॥
सारणि अमियतणी य जिणि वहावी मरुमंडलिहिं ।
किउ कृतजुगअवतार कलिजुगि जीतउ बाहुबले ॥८॥
२८
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः
ओसवालकुलि चंदु उदयउ एउ समानु नही।
कलिजुगि कालइ पाखि चांद्रिणउं सचराचरिहिं ॥९॥
पाल्हणपुरु सुप्रसीधु पुन्नवंतलोयह निलउ ।
सोहइ पाल्हविहारु पासभुवणु तहि पुरतिलउ ॥ १० ॥
भास-हाट चहुटा रूअडा ए मढमंदिरह निवेमु त ।
वाविकूवआरामघण घरपुरसरसपएस त ।
उवएसगच्छह मंडणउ ए गुरु रयणप्पहसरित।
धम्मु प्रकासई तहि नयरे पाउ पणासइ दरि त ॥ १ ॥
तसु पटलच्छीसिरिमउडो गणहरु जखदेवरित।
हंसवेसि जसु जसु रमए मुरसरीयजलपूरि त ॥२॥
तमु पयकमलमरालुलउ ए ककसरि मुनिराउ त।
ध्यानधनुषि जिणि भंजियउ ए मयणमल्ल भडिवाउ त ॥ ३ ॥
सिद्धसूरि तमु सीसवरो किम वन्नउं इकजीह त ।
जमु घणदेसण सलहिजए दुहियलोयबप्पीह त ॥ ४ ॥
तमु सीहासणि सोहई ए देवगुप्तसरि बईठु त ।
उदयाचलि जिम सहसकरो ऊगमतउ जिण दीठु त ॥५॥
तिह पहुपाटअलंकरणु गच्छभारधोरेउ त ।
राजु करइ संजमतणउ ए सिडिसूरिगुरु एहु त ॥६॥
जोइ जमु वाणीकामधेनु सिहंतवनि विचरेउ त।
सावइजणमणइच्छिय घण लीलइ सफल करेउ त ॥७॥
उवएसवंसि वेसटह कुलि सपुरिसतणउ अवतारु त ।
वयरागरि कतिगु किसउ ए नही य ज रतनह पारु त ॥८॥
पुन्नपुरुषु ऊपन्नु तहिं सलषणु गुणिहि गंभीरु त ।
जणआणंदणु नंदणु तसो आजडु जिणधमधीर त ॥९॥
गोत्रउदयकरु अवयरिउ ए तमु पुत्रु गोसलुसाहु त ।
तसु गेहिणि गुणमत भली य आराहइ नियनाहु त ॥१०॥
संघपति आसधरु देसलु लूणउ तिणि जन्म्या संसारित।
रतनसिरि भोली लाच्छि भणउं तीहतणी य घरनारि त ॥११॥
देसलघरि लच्छी य निमुणि भोली भोलिमसार त ।
दानि सीलि लूणाघरणि लाछि भली सुविचार त ॥ १२ ॥
समरारासु २९ यभाषा-रतनकुषि कुलि निम्मली य भोलीपुत्तु जाया। सहजउ साहणु समरसीहु बहुपुन्निहि आया ॥१॥ लहूअलगइ सुविचारचतुर सुविवेक सुजाण । रत्नपरीक्षा रंजवइ राय अनु राण ॥२॥ तउ देसल नियकुलपईव ए पुत्र सधन्न । रूपवंत अनु सीलवंत परिणाविय कन्न ॥३॥ गोसलसुति आवासु कियउ अणहिलपुरनयरे । पुन्न लहइ जिम रयणमाहि नर समुद्रह लहरे ॥ ४ ॥ चउरासी जिणि चउहटा वरवसहि विहार । मढ मंदिर उत्तंग चंग अनु पोलि पगार ॥५॥ तहिं अछइ भूपतिहिं भुवण सतखणिहि पसत्यो। विश्वकर्मा विज्ञानि करिउ धोइउ नियहत्यो ॥६॥ अमियसरोवरु सहसलिंगु इकु धरणिहिं कुंडलु । कित्तिषंभु किरि अवररेसि मागइ आखंडलु ॥७॥ अज्ज वि दीसइ जत्थ धम्मु कलिकालि अगंजिउ । आचारिहिं इह नयरतणइ सचराचरु रंजिउ ॥ ८ ॥ पातसाहि सुरताणभीवु तहिं राजु करेई । अलपखानु हींदूअह लोय घणु मानु जु देई ॥९॥ साहु रायदेसलह पूतु तसु सेवह पाय । कला करी रंजविउ खानु बहु देइ पसाय ॥ १०॥ मीरि मलिकि मानियइ समरु समरथु पभणीजइ । परउवयारियमाहि लीह जसु पहिली य दीजइ ॥ ११ ॥ जेठसहोदरि सहजपालि निज प्रगटिउ सहजू । दक्षणमंडलि देवगिरिहि किउ धम्मह वणिजू ॥ १२ ॥ चउवीसजिणालय जिणु ठविउ सिरिपासजिणिंदो । धम्मधुरंधरु रोपियउ धर धरमह कंदो ॥ १३ ॥ साहणु रहियउ घंभनयरि सायरगंभीरे । पुन्वपुरिसकीरितितरंडु पूरइ परतीरे ॥ १४ ॥ पभाषा-निसुणऊ ए समइप्रभावि तीरथरायह गंजणउ ए। भवियह ए करुणारावि नीटरमनु मोहि पडिउ ए।
३० प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्घहः समरऊ ए साहसधीरु वाहविलग्गउ बहू अ जण । बोलई ए असमवीरू दूसमु जीपइ राउतवट ए ॥१॥ अभिग्रहू ए लियइ अविलंबु जीवियजुव्वणबाहबलि । उधरऊ ए आदिजिणबिंबु नेमु न मेल्हउ आपणउ ए। भेटिऊ ए तउ पानषानु सिरु धूणइ गुणि रंजियउ ए ॥२॥ वीनती ए लागु लउ वानु पूछए पहुता केण कजे । सामिय ए निसुणि अडदासि आसालंबणु अम्हतणउ ए। भइली ए दुनिय निरास ह ज भागी य हींदृअतणी ए। सामिय ए सोमनयणेहिं देषिउ समरा देइ मानु ॥ ३ ॥ आपिऊ ए सव्ववयणेहिं फुरमाणु तीरथमाडिवा ए। अहिदर ए मलिकआएसि दीन्ह ले श्रीमुखि आपण ए। षतभत ए पानपएसि किउ रलियाइतु घरि संपत्तो । पणमई ए जिणहरि राउ समणसंघो तहि वीनविउ ए॥४॥ संघिहि ए कियउ पसाउ बुद्धि विमासिय बहूयपरे। सासण ए वर सिणगारु वस्तपालो तेजपालो मंत्रे । दरिसण ए छह दातारु जिणधर्मनयण बे निम्मला ए। आइसी ए रायसुरताण तिणि आणीय फलही य पवर ॥५॥ दूसम ए तणी य पुणु आण अवसरो कोइ नही तसुतणउ ए। इह जुग ए नही य वीसासु मनुमात्रे इय किम छरए। तउ तुहु ए पुनप्रकासु करि ऊधरि जिणवरधरम् ॥ ६॥ बतुर्थभाषा-संघपतिदेसलु हरषियउ अति धरमि सचेतो। पणमइ सिधसुरिपयकमलो समरागरसहितो। वीनती अम्हतणी प्रभो अवधारउ एक । तुम्ह पसाइ सफल किया अम्हि मनोरहनेक ॥१॥ सेत्तुजतीरथ ऊधरिवा ऊपन्नउ भावो । एकु तपोधनु आपणउ तुम्हि दियउ सहाउ । मदनु पंडितु आइसु लहवि आरासणि पहुचइ । सुगुरवयणु मनमाहि धरिउ गाढउ अति रूचइ ॥२॥ राणेरा तहि राजु करइ महिपालदेउ राणउ । जीवदया जगि जाणिजए जो वीरु सपराणउ ।
समरारासु ३१ ३ पातउ नामिहि मंत्रिवरो तसुतणइ सुरज्जे । चंद्रकन्हइ चकोरु जिसउ सारइ बहुकज्जे ॥ ३ ॥ राणउ रहियउ आपुणपई पाणिहि उपकंठे। टंकिय वाहइ सूत्रहार भांजइ घणगंठे । फलही आणिय समरवीरि ए अतिबहुजयणा । समुद्र विरोलिउ वासुगिहिं जिम लाधा रयणा ॥ ४ ॥ कूआरसि उछचु हूअउ त्रिसींगमइनहरे । फलही देषिउ धामियह रंगु माइ न सइरे । अभयदानि आगलउ करुणारसचित्तो। गोत्ति मेल्हावइ षइरालुअह आपइ बहुवित्तो ॥५॥ भांडू आव्या भाउघणउ भवियायण पूजइ । जिम जिम फलही पूजिजए तिम तिम कलि धूजइ । खेला नाचइ नवलपरे घाघरिरवु झमकह । अचरिउ देषिउ धामियह कह चित्तु न चमकह ॥ ६॥ पालीताणइ नयरि संघु फलही य वधावइ । बालचंद्र मुनि वेगि पवरु कमठाउ करावइ । किं कप्पूरिहि घडीय देह षीरसायरसारिहि ॥७॥ सामियमूरति प्रकट थिय कृप करिउ संसारे । मागी दीन्ह वधावणी य मनि हरषु न माए । देसलऊत्रह चरित्रि सहू रलियातु थाए ॥ ८॥ मी भाषा-संघु बहुभत्तिहिं पाटि बयसारिउ । लगनु गणिउ गणधरिहिं विचारिउ । पोसहसाल खमासण देयए । सूरिसेयंबरमुनि सवि संमहे ए ॥१॥ घरि बयसवि करी के वि मन्नाविया। के वि धम्मिय हरसि धम्मिय धाइया । बहुदिसि पाठविय कुंकुमपत्रिया। संघु मिलइ बहुभली य सज्जाइया ॥२॥ सुहगुरुसिधसुरिवासि अहिसिंचिउ । संघपति कल्पतरु अमिय जिम सिंचिउ ।
३२ प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः कुलदेवत सचिया वि भुजि अवतरह । सूहव सेस भरइं तिलकु मंगल करई ॥३॥ पोसवदि सातमि दिवसि सुमुहुत्तिहिं । आदिजिणु देवालए ठविउ सुहचित्तिहिं । धम्मधोरी य धुरि धवल दुइ जुत्तया । कुंकुमपिंजरि कामधेनुपुत्तया ॥४॥ इंदु जिम जयरथि चडिउ संचारए । सूहवसिरि सालिथालु निहालए। जा किउ हयवरो वसहु रासिउ हूउ । कहइ महासिधि सकुनु इहु लडउ । आगलि मुनिवरसंघु सावयजणा। तिलु न पिरइ तिम मिलिय लोय घणा ॥५॥ मादलवंसविणाझुणि वज्जए । गुहिरभेरीयरवि अंबरो गज्जए। नवयपाटणि नवउ रंगु अवतारिउ । सुषिहि देवालउ संग्वारी संचारिउ ॥ ६ ॥ घरि बयसवि करि के वि समाहिया। समरगुणि रंजिउ विरलउ रहियउ । जयतु कान्हु दुइ संघपति चालिया। हरिपालो लंढुको महाधर दृढ थिया ॥७॥ ठी भाषा-वाजिय संख असंख नादि काहल दुडुदुडिया । घोडे चडइ सल्लारसार राउत सींगडिया। तउ देवालउ जोत्रि वेगि घाघरिरवु झमकइ । सम विसम नवि गणइ कोइ नवि वारिउ थक्का ॥१॥ सिजवाला धर धडहडइ वाहिणि बहुवेगि । धरणि धडकइ रजु ऊडए नवि सूझइ मागो। हय हींसइ आरसइ करह वेगि वहइ बइल्ल । साद किया थाहरइ अवरु नवि देई बुल्ल ॥२॥ निसि दीवी झलहलहि जेम ऊगिउ तारायणु । पावलपार न पामियए वेगि वहइ सुखासण ।
समरारासु
३५
आगेवाणिहि संचरए संघपति साहुदेसलु ।
बुद्धिवंतु बहुपुंनियंतु परिकमिहिं सुनिश्चलु ॥३॥
पाछेवाणिहि सोमसीहु साहुसहजापूतो।
सांगणुसाहु लूणिगह पूतु सोमजिनिजुत्तो।
जोड करी असवारमाहि आपणि समरागरु ।
चडीय हीड चहुगमे जोइ जो संघअसुहकरु ॥ ४॥
सेरीसे पूजियउ पासु कलिकालिहिं सकलो।
सिरषेजि थाइउ धवलकए संघु आविउ सयलो।
धंधूकउ अतिक्रमिउ ताम लोलियाणइ पहुतो।
नेमिभुवणि उछवु करिउ पिपलालीय पत्तो ॥५॥
गो भाषा-संघिहिं चउरा दीन्हा तहिं नयरपरिसरे ।
अलजउ अंगि न माए दीठउ विमलगिरे।
पूजिउ परवतराउ पणमिउ बहुभत्तिहिं ।
देसलु देयए दाणे मागणजणपंतिहिं ॥ १ ॥
अजियजिणिंदजुहारो मनरंगि करेवि ।
पणमइ सेत्रुजसिहरो सामिउ सुमरेवि ॥ २॥
पालीताणइ नयरे संघ भयलि प्रवेसु ।
ललतसरोवरतीरे किउ संघनिवेसु ।
कजसहाय लहुभाय लहु आवियउ मिलेवि ॥ ३ ॥
सहजउ साहणु तीहि त्रिन्हह गंगप्रवाह ।
पासु अनइ जिण वीरो वंदिउ सरतीरिहिं ।
पंषि करइ जलकेलि सरु भरिउ बहुनीरिहिं ॥ ४ ॥
सेत्रुजसिहरि चडेवि संघु सामि ऊमाहिउ ।
सुललितजिणगुणगीते जणदेहु रोमंचिउ ।
सीयलो वायए वाओ भवदाहु ओल्हावए ।
माडीय नमिय मरुदेवि संतिभुवणि संघु जाए ॥५॥
जिणबिंबइ पूजेवी कवडिजकु जुहारए।
अणुपमसरतडि होई पहुता सीहदुवारे ।
तोरणतलि वरसंते घणदाणि संघपत्ते ।
भेटिउ आदिजगनाहो मंडिउ पत्रीठमहूछवो ॥६॥
३४ प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रह अष्टमी भाषा-चलउ चलउ सहियडे सेन्चुजि चडिय ए। आदिजिणपत्रीठ अम्हि जोइसउंए। माहसुदि चउदसि दूरदेसंतर संघ मिलिया तहिं अति अबाह॥१॥ माणिके मोतिए चउकु सुर पूरह रतनमइ वेहि सोवन जवारा । अशोकवृक्ष अनु आम्र पल्लवदलिहि रितुपते रचियले तोरणमाला ॥२॥ देवकन्या मिलिय धवलमंगल दिया किंनर गायहि जगतगुरो। लगनमहूरतु सुरगुरो साधए पत्रीठ करइ सिधसूरिगुरो ॥३॥ भुवनपतिव्यंतरजोतिसुर जयउ जयउ करइ समरि रोपिउ द्रिदु धरमकंदो। दुंदुहि वाजिय देवलोकि तिहुअणु सीचिउ अमियरसे ॥ ४ ॥ देउ महाधज देसलो संघपते ईकोतरु कुल ऊधरए । सिहरि चडिउ रंगि रूपि सोवनि धनि वीरि रतनि वृष्टि विरचियले ॥५॥ रूपमय चमर दुइ छत्त मेघाडंबर चामरजुयल अनु दिन्नदुन्नि । आदिजिणु पूजिउ सहलकतिहिं कुसुम जिम कनकमयआभरण ॥ ६ ॥ आरतिउ धरियले भावलभत्तारिहिं पुन्वपुरिस सन्गि रंजियले । दानमंडपि थिउ समर सिरिहि वरो सोवनसिणगार दियइ याचकजन ॥७॥ भत्ति पाणी य वरमुनि प्रतिलाभिय अचारिउ वाहइ दुहियदीण । वाविउ सुधम वितु सिडखेत्रि इंद्रउच्छवु करि ऊतरए.॥ ८॥ भोलीयनंदणु भलइ महोत्सवि आविउ समरु आवासि गनि । तेरइकहत्तरइ तीरथउद्धारु यउ नंदउ जाव रविससि गयणि ॥९॥ नवमी भाषा-संघवाछल करी चीरि भले माल्हंतडे पूजिय दरिसण पाय । सुणि सुंदरे पूजिय दरिसण पाय । सोरठदेस संधु संचरिउ मा० चउंडे रयणि विहाइ ॥१॥ आदिभक्तु अमरेलीयह माल्हं० आविउ देसलजाउ । अलवसरु अल जवि मिलए माल्हं० मंडलिकु सोरठराउ ॥२॥ ठामि ठामि उच्छव हुअइ माल्हं० गढि जूनइ संपत्तु । महिपालदेउ राउलु आवए माल्हं० सामुहउ संघअणुरत्तु ॥ ३ ॥ महिपु समरु बिउ मिलिय सोहई माल्हं० इंदु किरि अनइ गोविंदु । तेजि अगंजिउ तेजलपुरे मा० पूरिउ संघआणंदु । सुणि० ॥ ४ ॥ वउणथलीचेत्रप्रवाडि करे माल्हं० तलहटी य गढमाहि । ऊजिलऊपरि चालिया ए माल्हं० चउन्विहसंघहमाहि । सुणिः ।
समराराम दामोदर हरि पंचमउ माल्हं कालमेघो क्षेत्रपालु । सुणि। सुवनरेहा नदी तहिं वहए माल्हं० तरुवरतणउं झमालु ॥५॥ पाज चडंता धामियह मा० ऋमि क्रमि सुकृत विलसति । सुणि० । ऊची य चडियए गिरिकडणि मा० नीची य गति षोडंति ॥ ६ ॥ पामिउ जादवरायभुवणु मा० विनि प्रदक्षिण देइ । सिवदेविसुतु भेटिउ करिउ मा० ऊतरिया मढमाहि । सुणिः । कलस भरेविणु गयंदमए मा० नेमिहिं न्हवणु करेइ । पूज महाधज देउ करिउ मा० छत्र चमर मेल्हेइ ॥ ७ ॥ अंबाई अवलोयणसिहरे मा० सांबिपज्जूनि चडंति । सुणि। सहसाराम मनोहरु ए मा० विहसिय सवि वणराइ । सुणि । कोइलसादु सुहावणउ ए मा० निसुणियइ भमरझंकार । सुणि ॥८॥ नेमिकुमरतपोवनु ए मा० दुष्ठ जिय ठाउं न लहंति । सुणिः । इसइ तीरथि तिहुयणदुलभे मा० निसिदिनु दान दियंति ॥९॥ समुद्विजयरायकुलतिलय मा० वीनतडी अवधारि । सुणि । आरतीमिसि भवियण भणई मा० चतुगतिफेरडउ वारि । सुणि०॥१०॥ जइ जगु एक मुहु जोइयए मा० त्रिपति न पामियइ तोइ । सुणि । सामलधीर तउं सार करे मा० वलि वलि दरिसणु देजि। सुणि०॥११॥ रलीयरेवयगिरि ऊतरिउ ए मा० समरडो पुरुषप्रधानु । घोडउ सीकिरि सांकलिय मा० राउलु दियइ बहुमानु । सुणि० ॥१२॥ ो भाषा-रितु अवतरियउ तहि जि वसंतो सुरहिकुसुमपरिमल पूरंतो समरह वाजिय विजयढक। सागुसेलुसल्लइसच्छाया केसूयकुडयकयंबनिकाया संघसेन गिरिमाहइ वहए बालीय पूछई तरुवरनाम वाटइ आवई नव नव गाम नयनीझरणरमाउलहं ॥१॥ देवपटणि देवालउ आवइ संघह सरवो सरु पूरावह अपूरवपरि जहिं एक हुई। तहिं आवइ सोमेसरछत्तो गउरवकारणि गरुड पहूतो आपणि राणउ मूधराजो ॥२॥ पान फूल कापड बहु दीजई लूणसमउं कपूरु गणीजइ जबाधिहिं सिरु लिंपियए।
३६ प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः ताल तिविल तरविरियां वाजई ठामि ठामि थाकणा करीजई पगि पगि पाउल पेषण ए॥३॥ माणुस माणुसि हियउं दलिजइ घोडे वाहिणिगाहु करीजइ हयगय सूझइ नवि जणह। दरिसणसउं देवालउ चल्लइ जिणसासणु जगि रंगिहिं मल्हा जगतिहिं आव्या सिवभुवणि ॥४॥ देवसोमेसरदरिसणु करेवी कवडिबारिजलनिहिं जोएवी प्रियमेलइ संघु ऊतरिउ। पहुचंदप्पहपय पणमेवी कुसुमकरंडे पूज रएवी जिणभुवणे उच्छवु कियउ ॥५॥ सिवदेउलि महाधज दीधी सेले पंचे वन्नसमिद्धी अपूरवु उच्छवु कारविउ । जिनवरधरमि प्रभावन कीधी जयतपताका रवितलि बड़ी दीनु पयाणउं दीवभणी। कोडिनारिनिवासणदेवी अंबिक अंबारामि नमेवी दीवि वेलाउलि आवियउ ए॥६॥ एकादशी भाषा-संघु रयणायरतोरि गहगहए गुहिरगंभीरगुणि । आविउ दीवनरिंदु सामुहउ ए संघपतिसबदु सुणि ॥ १॥ हरषिउ हरपालु चीति पहुतउ ए संघु मोलविकरे। पभणई दीवह नारि संघह ए जोअण ऊतावली ए। आउलां वाहिन वाहि वेगुलइ ए चलावि प्रिय बेडुली ए ॥२॥ किसउ सुपुन्नपुरिषु जोइउ ए नयणुलां सफल करउ । निवछणा नेत्रि करेसु ऊतारिस ए कपूरि ऊआरणा ए। बेडीय बेडीय जोडि बलियऊ ए कीधउं बंधियारो ॥३॥ लेउ देवालउमाहि बइठउ ए संघपति संघसहिउ । लहरि लागई आगासि प्रवहणु ए जाइ विमान जिम । जलवटनाटकु जोइ नवरंग ए रास लउडारस ए॥४॥ निरुपम होइ प्रवेसु दीसई ए रुबडला धवलहर । तिहां अच्छइ कुमरविहारु रुअडऊ ए रुअडुला जिणभुवण । तीर्थकर तीह वंदेवि वंदिऊ ए सयंभू आदिजिणु ।
समरारासु दीठउ वेणिवच्छराजमंदिर ए मेदनीउरि धरिउ । अपूरवु पेषिउ संघु उत्तारिऊ ए पइली तडि समुदला ए ॥५॥ शी भाषा-अजाहरवरतीरथिहिं पणमिउ पासजिणिंदो। प्रभावन तहिं करहिं अजिउ ए अजिउ ए अजिउ सफल सुछंदो ॥१॥ गामागरपुरवोलितो वलिउ सेतुजि संपत्तो । आदिपुरीपाजह चडिऊ ए वंदिऊ ए वंदिऊ ए वंदिऊ ए मरुदेविपूतो ॥२॥ अगरि कपूरिहिं चंदणिहि मृगमदि मंडणु कीय । कसमीराकुंकुमरसिहिं अंगिहिं ए अंगिहिं ए अंगो अंगि रचीय । जाइबउलविहसेवत्रिय पूजिसु नाभिमल्हारो। यजनमुफलु पामिऊ ए भरियऊ ए भरियऊ ए भरियऊ सुकृतभंडारो॥३॥ सोहग ऊपरि मंजरिय बीजी य सेत्रुजि उधारि । "ठिय ए समरऊ ए समरऊ ए समरु आविउ गुजरात । पिपलालीय लोलियणे पुरे राजलोकु रंजेई । छडे पयाणे संचरए राणपुरे राणपुरे राणपुरे पहुचेई ॥ ४ ॥ वढवाणि न विलंबु किउ जिमिउ करीरे गामि । लि होईउ पाडलए नमियऊ एनमियऊ ए नमियऊ नेमि सु जीवतसामि । संखेसर सफलीयकरणु पूजिउ पासजिणिंदो । जुसाहु तहिं हरषियउ ए देषिऊ ए देषिऊ ए देषिउ फणिमणिबंदो ॥५॥ डुंगरि डरिउ न खोहि खलिउ गलिउ न गिरवरि गव्वो सुहेलइ आणिउ ए संघपती ए संघपती ए संघपतिपरिहिं अपुब्वो॥ ६॥ सजण सजण मिलीय तहिं अंगिहिं अंगु लियंते।. । विहसइ ऊलटु घणउ ए तोडरू ए तोडरू ए तोडा कंठि ठवते ॥७॥ मंत्रिपुत्रह मीरह मिलिय अनु ववहारियसार । पति संघु वधावियउ कंठिहिं ए कंठिहिं ए कंठिहि घालिय जयमाल । तुरियघाटतरवरि य तहिं समरउ करइ प्रवेसु । पहिलपुरि वडामणउ ए अभिनवु ए अभिनवुए अभिनवु पुननिवासो॥८॥ संवच्छरि इकहत्तरए थापिउ रिसहजिणिंदो। विदि सातमि पहुत घरे नंदऊ ए नंदऊ ए नंदऊ जा रविचंदो ॥९॥ पासडसूरिहिं गणहरह नेऊअगच्छनिवासो। सीसिहिं अंबदेवसूरिहिं रचियऊ ए रचियऊ ए रचियऊ समरारासो।
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः
एहु रासु जो पढइ गुणइ नाचिउ जिणहरि देइ ।
अवणि सुणइ सो बयठऊ ए तीरथ ए तीरथ ए तीरथजात्रफलु लेई ॥१०॥
इति श्रीसंघपतिसमरसिंहरासः ॥
सिरिथूलिभद्दफागु।
पणमिय पासजिणंदपय अनु सरसइ समरेवी।
थूलिभमुणिवइ भणिसु फागुबंधि गुण केवी ॥ १ ॥
अह सोहगसुंदरूववंतु गुणमणिभंडारो।
कंचण जिम झलकंतकंति संजमसिरिहारो।
थूलिभद्दमुणिराउ जाम महियलि बोहंतउ ।
नयररायपाडलियमाहि पहुतउ विहरंतउ ॥२॥
वरिसालइ चउमासमाहि साहू गहगहिया ।
लियइ अभिग्गह गुरह पासि नियगुणमहमहिया।
अजविजयसंभूयसरि गुरु वय मोकलावइ ।
तसु आएसि मुणीस कोसवेसाघरि आवइ ॥३॥
मंदिरतोरणि आवियउ मुणिवरु पिकेवी।
चमकिय चित्तिहि दासडिय वेगि जाइ वधावी ।
वेसा अतिहि ऊतावलि य हारिहि लहकंती
आविय मुणिवररायपासि करयल जोडती ॥४॥
भास-धर्मलाभु मुणिवह भणिसु चित्रसाली मंगेवी।
रहियउ सीहकिसोर जिम धीरिम हियइ धरेवी ॥५॥
झिरिमिरि झिरिमिरि झिरिमिरि ए मेहा वरिसंति ।
खलहल खलहल खलहल ए वाहला वहति ।
झवझव झवझव झवझव ए वीजुलिय झबकइ ।
थरहर थरहर थरहर ए विरहिणिमणु कंपइ ॥ ६ ॥
महुरगंभीरसरेण मेह जिम जिम गाजते ।
पंचबाण निय कुसुमबाण तिम तिम साजते ।
जिम जिम केतकि महमहंत परिमल विहसावइ ।
तिम तिम कामि य चरण लग्गि नियरमणि मनावह ॥७॥
सिरिथूलिभहफागु ३९ सीयलकोमलसुरहि वाय जिम जिम वायंते । माणमडप्फर माणणि य तिम तिम नाचते । जिम जिम जलभरभरिय मेह गयणंगणि मिलिया। तिम तिम कामीतणा नयण नीरिहि झलहलिया ॥८॥ भास-मेहारवभरऊलटि य जिम जिम नाचइ मोर। तिम तिम माणिणि खलभलइ साहीता जिम चोर ॥९॥ अइ सिंगारु करेइ वेस मोटइ मनऊलटि । रहयरंगि बहुरंगि चंगि चंदणरसऊगटि । चंपयकेतकिजाइकुसुम सिरि धूप भरेह । अतिआछउ सुकमाल चीरु पहिरणि पहिरेइ ॥ १० ॥ लहलह लहलह लहलह ए उरि मोतियहारो। रणरण रणरण रणरण ए पगि नेउरसारो। झगमग झगमग झगमग ए कानिहि वरकुंडल। झलहल झलहल झलहल ए आभरणहं मंडल ॥ ११ ॥ मयणखग्ग जिम लहलहंत जसु वेणीदंडो। सरलउ तरलउ सामलउ रोमावलिदंडो। तुंग पयोहर उल्लसइ सिंगारथवका। कुसुमबाणि निय अमियकुंभ किर थापणि मुक्का ॥ १२ ॥ भास-काजलि अंजिवि नयणजुय सिरि संथउ फाडेई । बोरीयावडिकांचुलिय पुण उरमंडलि ताडेइ ॥ १३ ॥ कन्नजुयल जसु लहलहंत किर मयणहिंडोला । चंचल चपल तरंगचंग जसु नयणकचोला। सोहह जासु कपोलपालि जणु गालिमसूरा । कोमल विमलु सुकंठु जासु वाजइ संखतुरा ॥ १४ ॥ लवणिमरसभरकूवडिय जसु नाहि य रेहइ । मयणराय किर विजयखंभ जसु ऊरू सोहह । जसु नहपल्लव कामदेवअंकुस जिम राजा रिमिझिमि रिमिझिमि ए पायकमलि घाघरिय सुवाजइ ॥१५॥ नवजोवनविलसंतदेह नवनेहगहिल्ली । परिमललहरिहि मयमयंत रहकेलिपहिल्ली ।
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः अहरबिंब परवालखंड वरचंपावन्नी । नयणसलूणी य हावभावबहुगुणसंपुन्नी ॥ १६ ॥ भास-इय सिणगार करेवि वर जव आवी मुणिपासि । जोएवा करतिगि मिलिय सुरकिंनर आकासि ॥ १७॥ अह नयणकडरकहं आहणए वांकउ जोवंती। हाव भाव सिणगार भंगि नवनवि य करंति। तह वि न भीजइ मुणिपवरो तउ वेस बोलावइ । तवणुतुल्लु तुह देह नाह मह तणु संतावह ॥ १८ ॥ बारहवरिसहंतणउ नेहु किणि कारणि छंडिउ । एवडु निठुरपणउ कंइ मूसिउ तुम्हि मंडिउ । थूलिभद्द पभणेइ वेस अह खेदु न कीजइ । लोहिहि घडियउ हियउ मज्झ तुह वयणि न भीजह ॥ १९ ॥ मह विलवंतिय उवरि नाह अणुराग धरीजइ । एरिसु पावसु कालु सयल मूसिउ माणीजह । मुणिवइ जंपइ वेस सिद्धिरमणी परिणेवा । मणु लीणउ संजमसिरीहिसुं भोग रमेवा ॥ २० ॥ भास-भणइ कोस साचउ कियउ नवलइ राचइ लोउ। मूं मिल्हिवि संजमसिरिहि जउ रातउ मुणिराउ ॥ २१ ॥ उवसमरसभरपूरियउ रिसिराउ भणेइ । चिंतामणि परिहरवि कवणु पत्थर गिर्इ। तिम संजमसिरि परिवएवि बहुधम्मसमुज्जल । आलिंगइ तुह कोस कवणु पसरंतमहाबल ॥ २२ ॥ पहिलउ हिवडा कोस कहइ जुव्वणफलु लीजइ । तयणंतरि संजमसिरीहि सुह सुहिण रमीजइ । मुणि बोलइ जि मइ लियउ तं लियउ ज होइ । कवणु सु अच्छइ भुवणतले जो मह मणु मोहइ ॥ २३ ॥ भास-इणपरि कोसा अवगणिय थूलिभद्दमुणिराइ । तसु धीरिम अवधारिकरि चमकिय चित्ति सुहाइ ॥ २४ ॥ अइबलवंतु सु मोहराउ जिणि नाणि निधाडिउ ।
जंबूसामिचरिय झाणखडग्गिण मयणसुभड समरंगणि पाडिउ । कुसुमबुटि सुर करइ तुष्ठि हुउ जयजयकारो। धनु धनु एहु जु थूलिभद्द जिणि जीतउ मारो ॥ २५ ॥ पडिबोहिवि तह कोसवेस चउमासिअणंतरु । पालिय भिग्गह ललिय चलिय गुरुपासि मुणीसरु । दुक्करदुक्करकारगु त्ति सूरिहि सु पसंसिउ । संग्वसमुज्जलजसु लसंतु सुरनरहं नमंसिउ ॥ २६ ॥ नंदउ सो सिरिथूलिभद्द जो जुगह पहाणो । मलियउ जिणि जगि मल्लसल्लरइवल्लहमाणो । ग्वरतरगच्छि जिणपदमसूरिकियफागु रमेवउ । खेला नाच चैत्रमासि रंगिहि गावेवउ ॥ २७ ॥ ॥ सिरिथूलिभद्दफागु समत्तु ॥ जंबूसामिचरिय जिण चवीसह पय नमेवि गुरुचलण नमेवी । जंबूसामिहिंतणउं परिय भविउ निसुणेवी । करि सानिध सरसत्तिदेवि जिम रयं कहाणउं । जंबुमामिहिं गुणगहण संखेवि वषाणउं ॥१॥ जंबूदीपह भरहखित्ति तिहिं नयरपहाणउं । राजगृह नामेण नयर पहुविं वरकाणउं। राज करइ सेणियनरिंद नरवरहं जु सारो। तासुतणइ पुत्त बुद्धिमंत मंति अभयकुमारो ॥२॥ अन्नदिणंतरि वडमाण विहरंत पहूतउ । सेणिउ चालिउ वंदणह बहुभत्तितुरंतु । मागि वहंतु माहाराज केस पेखेइ । भोगविरत्तउ पसनचंद बहुतवण तवेइ ॥ ३ ॥ धनु धनु माया एहरसि पसंसिउ वंदह । दुमुखवयणि सो चलिउ ध्यानि कुमारगि चल्ला । धम्मलाभ नवि दीयह जाम मुनि हउ अभाओ।
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः ईहं सहू को एक मानि रंको अनु राओ॥४॥ सामिय वंदिउ वडमाण सेणीयं पूछीइं। जह पसनचंद हिव करेइ काल कीछे ऊपजइ । मन जाणेविण पसनचंद सामी बोलीजइ । नरगावासह सातमए नींछइं ऊपजइ ॥५॥ बीजी पूछहं मणुय होइ त्रीजी अणउत्तर । दुंदुहि वाजी देवकीय चालीय तिहिं सुरवर । सेणिउ पूछह सामिसाल कांहां जाईजह । केवलमहिमा पसनचंद देवे कीजीजइ ॥ ६ ॥ सेणिउ मनि चिंताचडिओ सामी वलि पूछइ । जं प्रभु तम्हे बोलीयउं तं अम्हे न बूझिउं । सेणिय तम्हि बूझियउं तअंतिस त होए । मणपरिणामह विसमगति जीवहं पुण होइ ॥ ७ ॥ केवलनाणउ भरहखेति केतूं वरतेसिइ । सामी दाषीउ विज्जुमालियउ छेदु होसिइ । चउसटि देवे परियरिउ चउदेवे सहीउ । अतिसइं दीसइ देहकंति सेणीचिति चडीउ ॥ ८॥ देवहं नवि हुइ एहु नाणु यउ किम होएसिइ । आजूना दीह सातमए इणि नयरि चवेसिइ । किंकारण पुण एहकंतिं किंख्यह अतिसउ। कवणह धम्महतणइ भावियउ देवअइसउ ॥९॥ ठवणि-महाविदेहतणइ विजय वीतसोय नयरी । पदमरथ नामेण राउ वनमाला घरणी। तास ऊयरि ऊपन्न पुत्रु सुरलोयहहूंतु । वाइ नामिहं सिवकुमार बहुगुणिहिं संजुत्तउ ॥ १० ॥ पुवभवंतरतणइ नेहि सागरमुणि पहुतु । आवीउ वंदण सिवकुमार बहुभत्तितुरंतउ । हउँ जाणउं तू मुणिहिं नाह कीछे महं दीठउ । एह जन्मह तइयभवि मुझ भाइ य हूंतउ ॥ ११ ॥ ऊहापोह करेहि जाम पाछिलउ भव देषइ ।
जंबूसामिचरिय ४ जा मई मूंकी सुरह रिडि या कीणई लेखई । तु चिंताविउ सिवकुमार अथिरउ संसारो । भवनिन्नासण लेइसिउं अम्हि संजमभारो ॥ १२ ॥ माइ न मेल्हई एकपूत सो मुनिहिं थाई। दृढधम्मेण सावरण जायवि बोलावीउ । पारि पारि दृढधम्म भणइ अम्ह भणीउ कीजइ । दुल्लभ बेडी मणुयजम्म जतनिहिं राषीजइ ॥ १३ ॥ कहइ धम्म सो मुणिहिं जाम तसु वयण मनेई । बिहुं उपवासहं पारणइ ए आंबिल पारेई । फासुयवेसण भत्तपाण दृढधम्मो आणइ । माहि थीउ अंतेउरहं सो सील ज पालइ ॥१४॥ नवकरवालीतीषधार करमं सवि सूडइ । निहणइ मोहकंदप्पराउ भवपरीयण मोडइ । बारहं वरसहंतणइ अंति आऊबूं पूरीजइ । पंचमदेवलोकि सिवकुमार सो देव ऊपजइ ॥ १५ ॥ कवणह नारिहितणइ उयरि एह जीव चवेसिइ। कवणह बापहतणइ कुलि एउ मंडण होसिइ । उसभदत्तसेठिहिं घरणि धारणिउरि नंदण । होसिइ नामिइं जंबुसामि तिहुयणि आणंदण ॥ १६ ॥ ऊठीउ देव अणाढिउ हरषिहं नाचेई । धनु धनु अम्हतण कुल एसु पुत्त होसिह । चविउ विमाणह बंभलोय धारणिउरि आविउ । सुमिणप्रभाविइं उसभदत्त अंगेहि न माईउ ॥ १७ ॥ जायउ पुत्रु पहाण जाम दसदिसि उदयंतउ । वडइ नामिहिं जंबुसामि गुणगहण करंतु । अठवरीसउ हूउ जाम गुरुपासि पहूतु । ब्रह्मचारि सो लियह नीम भववासविरत्तउ ॥ १८ ॥ जोयणवेसह पहुतु जाम कन्ना मग्गावइ । बीजा धूया पाठवए तस विवारा वय । मन देजिउं तम्हि अम्ह देसु अम्हि इसउं करेशउं ।
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः सांझहं परणी प्रहह जाम नीछइं व्रत लेसिउं ॥ १९ ॥ माय दुल्लंघीय तणइं वयणि परिणेवउ मन्नीउ । आठइ कन्या एकवार परिणीय घरि आवीउ । आठह परणी मृगनयणी बूझवणइ बइटउ । पंचमएचोरेहंसि प्रभवउ घरि पइठउ ॥ २० ॥ नीद्र अणावीय सोयणीय आभरण लीयंता। ते सवि अछहं थंभीया टगमग जोयंता। प्रभवउ भणइ हो जंबुसामि एक साठि ज कीजइ । बिहुं विजावडई एक विज थंभणीय ज दीजइ ॥ २१ ॥ हिव हूं कहि नवि ज लेवि पुण किस करेसो। आठइ परिणी ससिवयणी नीछई व्रत लेसो। रूपवंत अणुरत्त रमणि एउ एम चएसिइ । अणहूंतासुहतणी य आस मुझ जीव करेसिइ ॥ २२ ॥ एवडु अंतर नरहं होइ प्रभवउ चिंतेई । संवेगरसि जउ गयउ मन प्रभवउ पूछेई । सिडिरमणिऊमाहीया ह तम्हि संजम लेसिउ । करुणई विलवई माइबप्प किम किम मेल्हेसिउ ॥ २३ ॥ इंदियाल नवि जाणीइ ए को किम होइसिइ। अढार नानां एकभवि जंबूस्वामि कहेई । पितर तम्हारा जंबुसामि किम तृपति लहेशई । पिंड पडइ लोयहंतणइ ए ऊभा जोसिइं ॥ २४ ॥ बाप मरवि भइंसु हुऊ पुत्रजन्मि हणीजइ । इणपरि प्रभवा पितरतृप्ति तिणि धीवरि कीजइ । अणहंतासुहतणी य आस ह त छांडेसिउ । तिण करसणि जिम कलत्र भणइ अवतरता करेशिउ ॥ २५ ॥ तम्ह रुपिहिं हउं लोभ कर देषि मणहर रूयडउं । हत्थिकडेवर काग जिम भवसायर निवडउं । बीजी कलत्र कहेवि नाह जइ अम्ह छंडेसि । तिणिं वानरि जिम पच्छुताव बहु चीति धरेसिडं ॥ २६ ॥ बिंदुसमाणउं विसयसुक आदर किम कीजइ ।
जंबूसामिचरिय
४५
इंगालवाहग जेम तुम्हि तृस किम न छीपइ ।
त्रीजी कलत्र भणइवि नाह जउ अम्ह छांडेसिउ ।
तिणि जंबुकि जिम साणहार बहुखेद करेशउ ॥ २७ ॥
ऊतर पडि ऊतर बह य संखेवि कहीजहं।
विलखी हुई ते सव्वि बाल जंबूसामि न बुझइं ।
आसातरुवर सुक्क जाम अम्हि इशउं करेशउं ।
नेमिहिंसिउं राइमइ
जिम वयगहण करेशउं ॥ २८॥
आठइ कलत्रह बूझवीय पंचसयसिउं प्रभवउ ।
माइ बाप बेउ भणई ताम अम्ह साधुसरीसउ ।
उवणि-प्रह विहसइ सुविहाण प्रभवु विनवइ जंबुसामि ।
सजनलोक मोकलावि तम्हिसिउं संजम लेसिउं ॥ २१ ॥
ग्वण एक पडषाएवि राय मोकलावण चालीय ।
तु सुहडसमूह करेवि भुइं कंपई भडभडवई ॥३०॥
जस भय ध्रसकइ राउ जस भय नींद्र न वयरीयहं ।
एसउ प्रभवउ जाइ नरनारी जोयण मिलीय ।
पहुतु रायदुवारि पडिहारिहं बोलावीउ ।
वेगिई राउ भेटावि अम्हि अछउं उत्सुकमणा ए ॥ ३१॥
पुत्ततणउ विझ राय तुम्ह दरिसणि ऊमाहीज ओ।
कारण जाणीउ राय वेगिहिं सो मेल्हावीउ ओ।
दुठि न ग्वंडइ राउ प्रभवउ देषी आवतउ ।
साचउ ए भडिवाउ पुरुषह आकृति जाणीइ ए॥३२॥
रूपगुणे संपन्न रायरमणिमन चोरतु ओ।
सोहइ पूनिमचंद जइद्रव कोणी प्रणमीउ ।
नुतउ अडसीय शरीर जइ कोइ जणणीजाइउ ।
नयणे छूटुं नीर संवेगजलहरि वरिसिउ ।
सामी खमि अपराध अम्हे लोक संतावीया ए॥ ३३ ॥
पडिवज बोलइ राउ कोणी मनि आणंदियउ ।
धन्न पनुती माइ इसिउ पुत्र जिणि जाईउ ओ।
तो मोकलावी राउ चोरपल्ली सासंचरए।
सजनह कहीई एउ अम्हे संजम लेइशउं ॥ ३४ ॥
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः किण कारणि वइराग तं कारण अम्ह बोलीइ ए। मेल्ही अठ्ठइ बाल कणयकोडि नवाणवइ ए। अनइ रिडि बहूत तिहिं पुण पार न जाणीयए। जंबूसामिचरित्त महिमंडलि एउं अच्छरीय ॥ ३५ ॥ इणि कारणि वयराग तृण जिम दीठउ मेल्हतउ ओ। अम्ह सोइ जि सामि तम्हे भलई अछजिउ ओ। मोहनरिंदशउं झूझ संजमकित्तिइं झूझसि ओ ॥ ३६ ॥ वणि-प्रभवउ पंचसएण अट्ठइवहयरमाइबप्पो। सविकहं ए रूठउ जाइ नीयघरहंतु नींसरइ ए। चालीउ ए सिवपुरिसाथ सारथवय तिहिं जंबुसामि । तिहुयणी ए जयजयकार सोहम देषीउ जंबुसामि । कंचण ए रयणिहिं दाण जिम घण वरसइ भाद्रवए। सयतऊ ए ईह गोलोक भवियजणसंवेगकरो ॥ ३७ ॥ उवणि-कसकेरी पिइ माइ पुत्र कलत्र धन्न धण । देसी कुडिसारिच्छ जिण जिम जंबू परिहरए । अनइ लोक बहुत व्रत लेवा तिहिं चालीउ । वंदिय जिणभवणाई सोहम्मसामिपासि गयउ ॥ ३८ ॥ भवसायर ऊतारि जम्मण मरणह बीह तउ ओ। पंचमहव्वयभार मेरुसमाणउ अंगमइ ए। अनु तेतउ परिवार सोहमसामिहिं दिकीउ ओ। एउं केवलनाण संजमराज ह पालतां ए ॥ ३९ ॥ वीरजिणिंदह तीथि केवलि हुउ पाछिलउ । प्रभवउ बइसारीउ पाटि सिद्धिं पहुतु जंबुस्वामि । जंबूसामिचरित पढई गुणई जे संभलइं। सिद्धिसुक अणंत ते नर लीलाहिं पामिसिहं ॥ ४० महिंदसूरिगुरुसीस धम्म भणइ हो धामीऊ ह। चिंतउ रातिदिवसि जे सिद्धिहि ऊमाहीया ह । बारहवरससएहिं कवितु नीपनूं छासठए । सोलह विज्जाएवि दुरिय पणासउ सयलसंघ ॥ ४१ ॥ इति श्रीजंबूस्वामिरासः ॥
सप्तक्षेत्रिरासु
सप्तक्षेत्रिरासु
सवि अरिहंत नमेवी सिद्ध सूरि उवझाय ।
पनरकर्मभूमिसाहू तीह पणमिय पाय ॥ १ ॥
जिणसासणहमाहि जो सारो चउदह पूरवतणउ समुधारो।
समरिउ पंचपरमिष्ठि नवकारो सप्तक्षेत्रि हिव कहउ विचारो॥२॥
धुनु धुनु ते जि संसारे जीहं जिणवरु स्वामी।
गुरु सुसाहु जिणभणिउं धम्मु सुग्गइगामी ॥ ३ ॥
बारि अंगि
दुलहु मणुजम्मु अनी अ विशेषिहि जिणवरधम्मु ।
सम्मत रयणु चिति निवसइ जीह सोहग ऊपरि मंजरि तीह ॥४॥
पुणु जिणसासणु दुलहउं जीव संभलि कथनु निरुपम ।
नाणुपहाणु एकु जि जिनवरधम्मु ॥५॥
भरहखित्ति स्वषंडह थित्ति केवलनाणि जिणवर जपंति ।
वैताठ्यपरहां त्रिन्नि खंड होइ तहि धरमनामु निवरतन तोइ ॥ ६ ॥
उल्या त्रिहु खंडि थित्ति केवलि इम आषइ ।
तीहमांहि दुनि षंडने पडिया पाषइ ॥ ७ ॥
मज्झिम षंड इकु बइनी मडिउ तेउ बिहुभागि पाछइ पडिउं ।
चउथउ भाग धरमनइ लागे तेउ जोईजइ सयमइ भागे ॥ ८ ॥
ते अ नवाणवइ भाग साहू मिथ्यातिहि जडि ।
थाकत कुमतिकुबोधिकुगुरुग्गहि पडिउं ॥१॥
डा जीव केई दीसंते जे जिणभणि मनिहि करंति।
व तिहुयणिहि सारु समिकत्तु पामिउ जीवि जिनभणिउ नवतत्तु ॥१०॥
बार वरत तइं पामिउ जे जिणवरि वुत्ता ।
सुगइनिबंधण सत्ता जीव मुगति दीयंता ॥ ११ ॥
प्राणातिपातव्रतु पहिलउं होई बीजउ सत्यवचनु जीव जोई।
त्रीजइ बति परधनपरिहारो चउथइ शीलतणउ सचारो ॥ १२ ॥
परिग्रहतणउं प्रमाणु व्रतु पांचमइ कीजइ ।
इणपरि भवह समुद्दो जीव निश्चय तरीजह ॥ १३ ॥
छठ व्रतु दिसितणउ प्रमाणु भोगुवभोगव्रत सातमह जाणु ।
अनरथव्रतु दंड आठमउं होह नवमउं व्रत सामायकु तोह ॥ १४ ॥
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः देसावगासी दसमुं व्रतु नथी मूलु। पोषधवतु इग्यारमउ संजमसमतूलु ॥ १५ ॥ व्रतु बारमउं अतिथिसंविभागुउ तोह मुकतिनयर न न मागो। जे ईणइ मारगि चालइ संसारे धनु सक्रियारथ ते नरनारे ॥ १६ ॥ समकितमूल व्रतु बारह गहियधरमि पालेवउ । सप्तक्षेत्रि जिनभणिया तिह वित्तु वावेवउ ॥ १७॥ सप्तक्षेत्रि जिन कहिया महामुनि वितु वावेजिउ विवहपरे । जिनवचनु आराधीउ अवक्रमु साधिउ लहइ पारु संसामसरे ॥ १८ ॥ सप्तक्षेत्रि जिनसासणिहि सघली कहीजई। अथिरु रिधि धनु द्रव्यु बीजउ तहि जि वावीजइ । तेहि क्षेत्रि वावेत्रणा थानकि लाभइ देवलोको । कणनी थाहरु मुक्तिफलो पामउ निसंदेहो ॥ १९॥ पहिलङ क्षेत्र सु जिणह भुवण करावउ चंगू। जीछे महिमा करइ सहु श्रीचउविहसंधू । मूलगभारउगूढमंडपुछकुचउकीसहिउ । आगइ कीजइ रंगमंडपु जो पुस्तकि कहिउ ॥ २० ॥ तहिं आतरइ बलामणु कीजइ आधेरउ । जिम जिनभवनह नालिमाहि दीसइ नीकेरउं । उत्तंगतोरणु थंभथोरु घांटु अतिनीकउ । कडीयइ नानाविधि रूपि सारु चारु तहि नीसलु जडिउ ॥२१ । बिहु पक्ष फरती देहरी कीजइ अतिरूडी। ठवीजइ मूर्ति जिनहतणी माहि तेवड तेवडी । कणयकलस दंड घांटीइं धज पूरीय कियजह । छोहपकतप्रासादु भलउ जीव नीपाइजइ ॥२२॥ तहि जिनबारिं कमाड भला कीजइ अतिसुविघट्ट । सारूआर दृढ प्रागू ए जो आवइ संपुट । तालां कूची सांकली अतिनीसल कीजइ । जउ आयमणह जाइ सूर तउ संपुट दीजइ ॥ २३ ॥ अतिसउ जिणह भुयणु किरि अमरविमाणु । दीसह मूरति वीतराग माहि तिहुयणुभाणु ।
सप्तक्षेत्रिरासु
४९
कवणु रूप वीतरागतणु जोइ कवणु विशेषु ।
अठ प्रतिहारि ज जिणहतणइ वृक्ष होइ अशोकू ॥ २४॥
भामंडलुसुरकुसुमवृष्टिसीहासणुछत्तू ।
भेरिचमरदेवंडुणिहिण जोइ कवणु प्रभुत्तू।
एथिति एसी वीतराग मेल्ही अवर न होई ।
सूरादिक जिनसेव करई नवि सगलई जोई ॥ २५ ॥
तउ जिनजीर्णउडान भवि जीव विशेषिहि करीयइ ।
भागउ लागउ जिणह भुवणि तेउ तोइ समुद्धरियइ ।
लीपिउ धउलीउ भीगु देइ चीत्रामु लिषीजइ ।
इणपरि भुयणु समारीय जन्मह फल लीजइ ॥ २६ ॥
अनीउ जु काइं किंपि ठामु जिणभुवण सीदाइ।
तं निश्चिई करावीयए बहुफल बोलाइ ।
आपणि सामिउ वीतरागु ईणपरि भणेइ ।
जीर्णोद्धारहतणा पुण्य तेह अंत न होइ ॥ २७ ।।
बीजं खेत्रु सुजिनह बिंबु ते इहां विचारो।
मणिमय रयण सुवर्णमए बिंब रूपम कारो।
हिव जिनभुवणह गृहचैत्यदेवरा छ कहीसइ ।
कीजइ कणयभिंगार कलस जे नीर भरीसइ ॥ २८ ॥
तउ सीलमइ करावीयइ जिनभवन ठवीजइ ।
पारइ पीतलमइ भलां ग्रिहचैति पूजीजह ।
घरि देवालाई कराविय नीकाइ मणोहर ।
जीछे तिहुयणसरण सामि पूजीजइ जिणवर ॥ २९ ॥
सुगंधि नीरि सनाथु करइ जिण जीणि आणंदिहि ।
ते संसारह कसमलह नवि छीपइ बिंदिय ।
अंगलूहणे सूक्ष्म करउ सुफरां बहुमूलां।
नियनियसक्ति करावियइ कीजे देवंगतूलां ॥ ३० ॥
कीजइ ओरसु ख्यडा सिरखंड घसेवा ।
कपूरवटे वाटीइ कपूर जिनस्वीमुखि देवा ।
मूंकह जिणभुयणिहि धोति अतिनीकी धूपी ।
वालाकुंची पूंजणीइ पीगाणी कूपी ॥ ३१ ॥
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः
अतिसुगंधिहि सिरखंडिहि कपूरिहि आंगी।
कीजइ सामी वीतराग प्रभु नवनवभंगी।
कस्तूरिहिं कुंकुमिहि तिलउ निलाडिहिं सामी।
ते पुण वितपति करइ भली अतिनीकइ धामी ॥ ३२ ॥
तउ आभरण चडावियह सोत्रणमय घडिया।
हीरे माणिकि मोतीए बहुरयणे जडिया।
अतिरूयडउं आभरणउ भलउं कीजइ संपूरउ ।
नीकउं सिहरउं पूठिउं हूतलि अनइ मसूरउ ॥ ३३ ॥
कानिहि कुंडल सिरि मुकुटु किरि ऊगिउ भाणूं।
जाणे तिहूयणि सयल लोक अभिनव विहाणूं।
उरह माल कंठि सांकल मुक्तावलिहार ।
नयणि निहालिन वीतरागु ख्यडउ सुरसार ॥ ३४॥
बाहुजुयलि बेउ बहिरवा अतिनीका सोहई ।
टीलूउं श्रीवत्सु साख्यार भवियण मणि मोहइ ।
सोनाकेरी पालठी कीजइ जिनपत्ते ।
सोहइ बीजउरउं ख्यडउं सामीजिणहत्थे ॥ ३५ ॥
इणि विवेकिहि बहु य विशेषिहि जिणवरपूज सलकणी य ।
करउ मनरंगिहि नवनवभंगिहि श्रीसंघनयणसुहामणी य ॥३६॥
एती अ जोइ आभरणतणी पूजा नीपन्नी ।
हिव आरंभिसु जिणह अंगि सुरहां कुसमन्नी ।
कीजइ कुसमे चंगेरीयए पूज कारणि रूयडी।
वावरीइ दीहु देवकाजि अन्नइ छाजी छवडी ॥ ३७ ॥
रायचंपु केतकी जाइ सेवत्री परिमल ।
बउलि सिरीवालउ वेअलु अनु करणी पाडल ।
नीलउत्री विचि पूजमाहि सोहइ अतिचंगी ।
वितपति दीसइ रूयडे तिणि नवनवभंगी ॥ ३८ ॥
नीक कणयरु पूजमाहि वरणकि सोहंती।
परिमलु पसरइ कुसुमजाति पाछइ विहसंती।
कुंदु अनइ मुचुकुंदु वालु जूई परिजाते।
एसे कुसुमि करउ पूज तुम्हि तिहुयणपत्ते ॥ ३९ ॥
सप्तक्षेत्रिरासु ५१ सुरहउ सख्यउ बावची अनइ कल्हार । सहुयइ सोहह वीतराग सामी सुरसार । नीलउनी नागवेलि पानमाहि जा सोहइ । ईणपरि पूजइ सामिसाल नरनारी धन्न ॥ ४० ॥ एहि रामणीयइ पूज तोइ नीकी सोहंती । तउ नक्षत्रहतणी माल दीवाशू चंगी य । खेलीयइ माहि भुयण जिणबिंबहकेरी । आणी कुसुमे पूजियइ ते सवि संखेवी ॥ ४१ ॥ समोसरणु जो पूजीयए जो तिन्निपयारूं । चिहु पखि दीसइ वीतरागु जहि तिहुयणसारू । तउ पूजा नीपन्नी पूठि धूपउटजउ लीजइ । वीजणिय ऊखेवितु गुरु तहि घंटी वाजइ ॥ ४२ ॥ धूप अगुरु सातिवारेसि डाबडी जि कीजइ । दंडासणे अतिख्यडे जिणभुवणु पुंजीजइ। आखेरिहिं मंजूस भली अन्नय चउकीवट । ढोइउ आखे करउ भली य मंगलीक आठ य ॥ ४३ ।। वडमाणु वरकलसु अनइ भद्दासणु छत्तू। दप्पणु नंदावरतु तहि साथिउ श्रीवत्सू । अठ मंगलीक तीण पाटि भरियइ जिनआगइ । इणपरि जं धन वेवीइ ए तं लेखइ लागइ ॥ ४४ ॥ दीवा कीजइ जिनभुवणि छत्रत्रउ दीजइ । चमर ढलंते वीतराग तेहि धनु वेवीजइ । ते उलोच कारावियइ जिणभुवणमज्झारे । वाचोटा मरवर अ लंब कीजइ जिनबारे ॥ ४५ ॥ तोरण वंदुरवाली बारि साषि जिणभुवणि । पूजा जोइ सहु कोइ आवइ तीणि खिणि । पूजा जोइवा जिणह भुयणि तोइ सुहगुरु आवइ । तउ संघिहि आग्रह करीउ तीछे रहाविय ॥ ४६ ॥ पडषउ बेला एक प्रभु अहां उच्छवु होसिइ । संघवयणु मानेवि सुगुरु निसि सिखं पइसई ।
प्राचीनगूर्जर काव्यसङ्ग्रहः तिणि वेलां बइसणां पाटि जोइ पाटल्ला । चउकीवटि बइसंति सुगुरु तउ भावइ भल्ला ॥४७॥ बइसइ सहइ श्रमणसंघ सावय गुणवंता। जोयइ उच्छवु जिनह भुवणि मनि हरष धरंता। तीछे तालारस पडइ बहु भाट पढ़ता। अनइ लकुटारस जोइई खेला नाचता ॥४८॥ सविह सरीषा सिणगार सवि तेवड तेवडा । नाचइ धामीय रंभरे तउ भावइ रूडा । सुललित वाणी मधुरि सादि जिणगुण गायंता । तालमानु छंदगीत मेलु वाजिंत्र वाजंता ॥४९॥ तिविला झालरि भेरु करडि कंसालां वाजई । पंचशब्द मंगलीकहेतु जिणभुवणई छाजइ । पंचशब्द वाजंति भाटु अंबर बहिरंती । इणपरि उच्छवु जिणभुवणि श्रीसंघु करंतउ ॥ ५० ॥ तउ आरत्ती परगुण की आरती पटऊपरि । ऊठिउ संघपति विधिहि सहिउ तउ साहीउ बिहुकरि । नीर लुण ऊतारियए कुसुम ऊतारी । संघपति ऊठी सेसि भरई सइहत्थिहि माडी। संघपति आरती ल्लिया हुइ जउ वार वडेरी । आरती जोगी थांभली अ आणउ गरुएरी ॥५१॥ पाछइ जिणगुण गाइ पढइ सह पालउ लोक । श्रीसंघु तीह अ दानु दियई जीह जेसा जोगू । ऊतारीइ आरतीअ तोइ संघपति सइ हरखिउ । रोमांचीसारीरु तहि जिणदंसणु देखीउ ॥५२॥ मंगलीकु ऊतारीयए घंट वाजइ सरूई । श्रीसंघु करइ प्रभावना जिणसासणि गरूइं । तउ विधि वांदियउ वीतराग श्रीसंघु ऊतारीउ । इणपरि सुकृतभंडारु तोइ भव्यजीविहि भरियउ॥५३॥ जे जिन भुवणतणां कृत्य ईह छेडइ कहिया । ते गृहचैत्य करावियइ सविशेषिहि सहिया ।
सप्तक्षेत्रिरासु
५३
अनि अ ज काई कोइ ठामु मूं हूई वीसरियउं ।
तेउ तुम्हि भविय करावि जि अ सहूइ सांभरियां ॥ ५४॥
उछयूँ जिनभुवयणि हरषि नियमणि करइ संघु जयवंतु ।
नितु हिव त्रीजउ क्षेत्रु कहिसु पवित्तू सुणउ जीव जे जिणभणितू॥५५॥
त्रीजउ क्षेत्रु सु संभलउ ए वरलोयणे जं भणिउं वीयराइ ।
गुणगंभीर सो जिणह वयणु मृगलोयणे तसु नवि ऊपम काइ ॥ ५६ ॥
वचन इकेका मूल नही वरलोयणे जं बोलइ भगवंतु ।
बिहु भुवणे चूडामणिय मृगलोयणे सहू जाणइ अरिहंतु ॥५७॥
पढ कवण व्याप जिनवचनतणउ वर० बुज्झइ लोकु अलोकु ।
सउ जि सिद्धत जसलहीअइ ए मृग० देअइ सिद्धिसंजोगु॥२८॥
गणधर करइ जं पुब्वधर वर० सुयकेवलिहि करंतु ।
दसपूरवधर जं करइ मृग० तं भणियउ यइ सिद्धिंतु ॥ ५९॥
बिहु भुवणहतणउ जाणियइ वर० आगममाहि विचारू ।
चउदपूरव इग्यार अंग मृग० करइ गोतमु सुतिहारु ॥ ६० ॥
सूत्रहार तहि निउछणा ए वर० जिणि जाणिउ एउ सूत्र ।
त्रिपदी आपी य वीरनाथिइ मृग० आघउं गोतम बूतु ॥
बूतु ॥ ६१ ॥
केवलनाण वुच्छिति गयउं वर० गया सवि पूरवधर ।
जे हुंता गुरु प्रज्ञघणउं मृग० गया सु ते मुनिवरा ॥ १२ ॥
अल्पप्रज्ञह नवि थाहरए वर०
थाहरए वर० जिणवयणुं निरूपम् ।
तीण कारणि श्रीसंघ मिलीय मृग० पोथे ठवीउ आगमु ॥६३॥
भक्षाभक्ष सो बुज्झियए वर० अन्नी गम्मागंमु ।
कृत्याकृत्य परीछियए मृग० जाणीयइ धर्माधर्म ॥ ६४ ॥
धन जीवी लाहुउ लिउ ए वर० बुज्झियह एहु विचारु ।
श्रीसिद्धंतु लिखावियए मृग जोउ त्रिभुवणह सारु ॥ ३५ ॥
जीजउ क्षेत्र इस वावीयए वर० चित्ति संवेगु धरेउ ।
वेवीउ वित्त लिखावियए मृग० श्रीसिद्धान्त जएउ ॥ ६६ ॥
बाहूदंड पोथा कराउए वर० पोथीय नीकी य तोइ ।
ज्ञानलगइ सवि लाभ हुइ मृग० एह विचार तूं जोइ ॥ ६७ ॥
पाठां दोरी वीटणां वर० वर सिद्धांतह भत्ति ।
वानीदोरा ऊतरीय मृगलोयणे पोथीय पोथीय सत्ति ॥ ६८ ॥
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्घहः
त्रीजउ क्षेत्रु इम वावउ निरुपम लियउ लाभु हुंतातणउ ।
जिम अट्ठकम्म गंजीउ भवदुह भंजीउ सिडिनयरि खेमिइ मुणउ ॥६९॥
हिव श्रीश्रमणसंघभत्ति करउ जीव तुम्हि यथासक्ति ।
पहिलउ कीजइ तोइ पावयणा अनी य विशेषिहि आयरियठवणा॥७॥
इणपरि श्रमणुक्षेत्र वावीजइ निश्चय भवसायरु तरीजइ ।
जे जिनवरि मुनि कहिया आगमि क्रियासार अनइ खरतर संजमि।।७१॥
पंचमहन्वयभारु धरंता दस अनु च्यारि उपगरण वहंता।
नव कल्पिइ विहार करता ते मुनि भणियई चारित्तवंता ॥ ७२ ॥
जे मुनि पंच समिति छइ समिता बिहुहि गुप्तिहि जे अछइ गुपिता।
सीलंग सहसअढार वहंता ते मुनि भणियइ उपसमवंता ॥ ७३ ॥
जे मुनि निम्मल निरहंकार सदाचार दीसइ सुवियार ।
जे धुरि जूता गणगच्छभारा ते मुनि भणिया गुणह भंडारा ॥ ७४ ॥
ईणपरि भल्ला क्षेत्र विशेषि दियउ दानु तुम्हि भवि हरखि ।
जिम तु छूटउ भवना भार पामउ सिवसुखु निरुपमसारु ॥ ७५ ॥
जे जिनआण सदा छइ रत्त बावीस परीसह सहइ अपमत्त ।
जिनआदेसु धरइ सिरिऊपरि ते जि महामुनि नमीयइ सुरवरि ॥७६ ॥
बईतालीसदोषसुविसुद्धउ लियइ आहार जे जिणवरि दिट्ठउ ।
इंदियविषयव्यापिनवि गूचइ तवि नीमि संजमि खण विन मूचइ ॥७७॥
किसु घणउं हउँ कहउ विचारो मुनिरयणगुण न लहउं पारो।
अनुव्रतु चालइ जे जिनआण ते मुनि भणीयइ मेरुसमाण ॥ ७८ ॥
प्रसंसीइ मुनि जिहि गुणि सहिया ते गुण जिणवरि श्रमणी कहिया।
एकु विशेषु पुण श्रमणी दीसह वहइ उपगरण तोइ पंचवीसइ ॥ ७९ ॥
चालइ खड्गधार तोइ ऊपरि सीलवंत ति नमीई सुरवरि ।
महासती जे छइ अपमत्त धारा भणइ हूं तेहि पवित्त ॥ ८ ॥
जीह जिनआण हियइ परिणमी ते श्रमणी तोइ मेरह समी।
जे सिद्धी जिणआण करती धनु धनु श्रमणी ते महासती ॥ ८१॥
जिणसासणु जेहि य इम उजालिउ कसिमल पावपंकु पखालिउ ।
एउ साहू अनइ श्रमणो खित्त वाविन धामी हुईउ सवित्त ॥ ८२॥
जा हिवडांतूं संपति अच्छह इसीय वराप न पामिसि पछइ ।
जउ भलखेत्रिहि वित्त नवाविसि पाछह परभवि किसउ लुणाविसि॥८३॥
सप्तक्षेत्रिरासु वराप टली वितु वाविसि सारु ऊगिसि खडसलु काइ कतवारु । जउ भलक्षेत्रि वरापहं वाविसि तउ इकुगुणइ अणंतगुणं पाविसि ॥४॥ ए भलं क्षेत्रं जिनवरि कहिया वावे धम्मी भावणसहिया । तउ सीचे अनुमोदनापाणी जिम हुइ सफली गय निरुवाणी ॥ ८५ ॥ ईणपरि वावीजइ मुनिखेतु दीजई भक्त पानु सूझंतू । विद्यादानुं जउ दीजई सारु जिणु भणइ तेह पुन्य नहीं पारु ॥ ८६ ॥ ओषधआदि सहु सूझतउ तं तं दीजई नियघरिहंत। अनिउज काई मुनि उपगरइ तं सूझतूं वहरउं करइ ॥ ८७ ॥ जं जं मुनि जोअइ सूझंतउं तं तं दीजई नियघरहुंतउं । गुरु आवंता कीजइ अभिगमणउं दीजइ भक्ति थोभवंदनउ ॥ ८८ ॥ विनउ वेयावचु अनीउ विशेषिउ कीजइ भवीउ महामुनि देवीउ । पर्युपास्ति तही कीजइ घणीय जिम जिम जिनवरि आगमि भणीय॥८९॥ एह ज परि श्रमणी जाणेवी करउं भक्ति तुम्हि हरिग्व धरेवी । जे सूझ महामुनि दीजह तं तं श्रमणी कीजइ ॥ २० ॥ आगइ तोइ पूर्विहि सुणीजइ धनु धनु सारथवाह कहीजह । घीउ विहिराविउ जिणि मुणिंदउ तिणि फलि हयउ पढम जिणंद ॥११॥ हथिणाउरि नयरि श्रेयंसिहि पाराविउ रिषुभु इक्षुरसिहिं । तिणि फलि तिण भवि केवलु ज्ञानु दिइन भविकु मुनि इणपरि दानु॥१२॥ वीर जिणेसर छठ्ठा मास चंदण पारावइ कोमास । तीणि दानि शिव संपति पामी दियउ दानु तुम्हि अनुव्रत धामी ॥१३॥ जोइन संगमि की मुनि पारावीउ खंड खीरु घीउ । तिणि फलि तु सर्वार्थसिद्धि पामी पाछइ होसिइ सिवसुहगामी ॥९४॥ इउ भल्लउ खेतू वावउ वितू अतिफलीअइ संवेगचित्तू। सिवसुह संपत्ती देइन भत्ति सामिसालु आगमि भणित्ति ॥ १५ ॥ हिव तोइ श्रावकतणउं क्षेत्तु भवी कहीसइ । जउ जिणसासणतणी भूमि अतिभलउं फलीसिह । किसउ सुश्रावक जाणिवउ जिणसासणभिंतरि । श्रीवीतरागतणी य आण मानइ सिरऊपरि ॥ ९६ ॥ समकितमूल बार वरत पालइ नरनारि । निवसह हियडइ वीतरागु एक जि सुरसारु ।
६ प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः कामदेव जिम चलइ नही वीतरागह धर्म । वीरनाहु जिणवरु दियइ तसुनी ऊपम्म ॥ ९७ ॥ सदाचारु सुविचारु कुसलु अनइ निरहंकार । शीलवंत निकलंक अनइ दीनगणआधार । जिनह वचनि तिम सातधातु जीह श्रावक भेदी । जाणे तीह गर्भवासवेलि मूलहुंति छेदी ॥९८ ॥ जाणइ ऊचितु सह काय साचउ विवहार । त्रिधा सुद्धि मनमाहि वसइ इकु निश्वउ सारु । उत्सर्ग अनइ अपवाद एह जाणइ सविसेषू । भणियइ श्रावकतणी भावीय मूलिइ सा जीह एहु विवेक ॥१९॥ जे पुण श्रावकतणा भविय कहीयइ जिणसासणि । ते गुणु जिण भणइ श्रावियह जाणेवा नियमा॥ १० ॥ विधा सुडि वीतराग वसइ मनभीतरि जीह । सुलहउ सिवपुरतणउ वासु तो श्रावक तीह । पढइ गुणइ जिणवयणु सुणइ संवेगि संपूरिय । सील सनाहि पहिरिइ क्रमऊपरि सूरी ॥ १०१ ॥ ईहं तु श्रावकतणउ क्षेत्र वावु सवि दीस । जे तुम्हि भवियउ अच्छइ काइ धर्मतणी जगीस। जिम भरयेसरि वावी रिसहेसरनंदणि । गृहवासपरि ज्ञानु जासु पसरीउ तिहुयणि ॥ १०२ ॥ तिम तुम्हि वावेउ भलीपरि भविउ इउ खित्तु । लहिसउ फल निरवाणनयरि तिम तिहां बहूतु । पहिलं कीजइ महाविनउं गुणश्रावक जाणी। पाय पषालीय सइहाथि लेउ कुंकुम वाणी ॥ १०३ ॥ पाछइ भोजनुं भलीयभक्ति सविवेकिहि सहियउ । दीजइ श्रावकश्राविकां एउ आगमि कहिउ । ऊपरि ऊगटि फूल पान कापड अनुमानिय । दीजइ निजभक्ति भलां गख्यइ बहुमानि ॥ १०४ ॥ भरयेसर जिम श्रावकह दीजइ आवासे । लीणा जे जिनवयणि अछइ घणगुणह निवास ।
सप्तक्षेत्रिरासु
वाछिलनी परि एक कीसउ परि हुअइ असंख ।
विधिमानु फरसइ सहू कोइ नरनारी दुःख ॥ १०५ ॥
वाछिलनी परि एकजीभ हउं कहिउं न सकउं ।
एकह वारु सारु सकू तुम्ह कहीउ अज मू किउं ।
जं जं कीजइ कुणबकाजि अतिभलां भलेरां ।
ता कीजइ साहमिय प्रति अजी अधिकेरां ॥ १०६ ॥
कीधे काजे कुटंबतणे अतिघणउ संसारो।
जं कीजइ साहमिअकेरउ काजि ते परत भंडारो ।
इणपरि वाछिल श्रावकह कीजइ सुरचंगू ।
हव ते कहीइसिइ जिणभवणि वाछिल अंतरंगू ॥ १०७ ॥
जिणपरि लोग समाराअए सवि साहमिअकेस ।
थाकइ जिम संसारमझि वलि वलि एउ फेस।
कीजइ श्रावकश्राविकारहि वरपोषधशाल।
जीछे करिसिइ धरमध्यान तु हरषि सवि काले ॥ १०८ ॥
षडुजीवरक्षा सवि काल तीछे दीसंती।
समकितसिउं बार य व्रत जीव अनेकिइ लहंती।
प्रतिमा नीम अभिग्रह संपजइ तिणि हाट ।
अनेकि सुकृत ऊपजइ कुहियाकडेवरमाट ॥ १०९ ॥
तीछे सुगुरु वषाणु करइ आगमभंडार ।
सहू समाधियइ सांभलइ व्यूथ नरनारे ।
थापनाचार्य चउकीवटउ सिंहासण कीजइ ।
नउकरवाली चिरवला महुपत्ती मूकीजइ ॥ ११० ॥
संथारा ऊतरउट पाटि कीजइ पुंछणा।
करे पोसाल पाटला अनइ दंडाछणा ।
काजामेलणी य पउंजणी य काजाऊधरणी।
पौषधसालहतणइ ठामि ए काजह करणी ॥ १११ ॥
कीजइ कमली ठवणी य वाचीजइ सिद्धांतु ।
ज्ञान पढ़ता जीव तीहा कर्मक्षय अनंतु ।
जइ ज्ञान पडिलेहवा मोरवीछी य छे तोई ।
दीसई आखर पडवडा अनइ जइणा होई ॥ ११२ ॥
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः ईइ सातइ क्षेत्र इम बोलीया आगमअणुसारे । पुण तुम्हे वावीयं भलीयपरि वित्त आपणरे ॥ ११३ ॥ न्यायनीति वितु लिउं तीउ थानकि वावे । जिणसासणि वेवीतु कुलि कमल सु चडावे । संघसमुदाइ सह कोइ तीरथ वंदावे । देवजात्र गुरुजात्र करीइ तउ भलउ भणावे ॥ ११४ ॥ इम वितु सु वेवउ धम्म सु संचउ अप्पं जीव म वंचसुत्र । वली न लहिसउ प्रस्तावु एसउ करउ सफल भव माणसउ ॥ १२५ ॥ सातक्षेत्र इम बोलिया पुण एकु कहीसिइ । कर जोडी श्रीसंघपासि अविणउ मागीसइ । काई उ ऊणं आगउं बोलिउं उत्स्नु । ते बोल्या मिच्छा दुकडं श्रीसंघविदीतुं ॥ ११६ ॥ मूं मूरय तोइ ए कुण मात्र पुण सुगुरुपसाऊ । अनइ ज त्रिभुवनसामि वसई हियडइ जगनाहो । तीणि प्रमाणिइ सातक्षेत्र इम कीधऊ रासो। श्रीसंघु दुरियह अपहरउ सामी जिणपासो ॥ ११७ ॥ संवत तेरसत्तावीसए माहमसवाडइ । गुरुवारि आवी य दसमि पहिलइ पखवाडइ । तहि पूरु हूऊ रासु सिव सुख निहाणूं। जिण चउवीसइ भवीयणह करिसिइ कल्याणूं ॥ ११८ ॥ जां सिसि रवि गयणंगणिहि ऊगइ महिमंडलि । ता वरतउ एउ रासु भविय जिणसासणि । निम्मल ज ग्रह नक्षत्र तारिका व्यापइं। गयवंतु श्रीसंघ अनइ जिणसासणु ॥ ११९ ॥ इति सप्तक्षेत्ररासः समाप्तः ।
कलीगसः ५९ कलीरासः इ जो जिम दुरीउविहंडणु रोलनिवारणु तिहयणमंडणू पणमवि सामीउ पासजिणु । भद्देसरसरिहिं वंसो बीजीसाहह वंनिसु रासो धमीय रोलु निवारीउ । डु जिम महीयलि जाणउं अठारसउ देसु वषाणउं गोउलि धन्नि रमाउलउ ॥ कुंडसंभम परमार राजु करई तहिंछे सविवार आबूगिरिवरु तहिं पवरो। डिवसहीं आदिजिणंदो अचलेसरु सिरिमासिरि वंदो तसु तलि नयरीय वन्नीयए। णनयणह कम्मणमूली कबूली किरि लंकविसाली सरप्रववावि मणोहरी य॥ वस्त-तम्हि नयरी य तम्हि नयरी य वसई बह लोय । चिंतामणि जिम दुच्छीयहं दीइं दानु सविवेय हरिसि य । सच्चई सीलि ववहरइं कूडकपटु नवि ते य जाणई। गलीउं जल वाडी पीइ धम्मकम्मि अणुरत्त । एकजीह किम वन्नीइ कछूली सु पवित्त ॥ गरिधवलउ जिसु कविलासो गुरुमंडपु पुतलीयविणासो पासभूयणु रलीयामणउं। हिं गुरु मणि आणंदु आणइ जमहडनंदणु तं परिमाणइ सतरि भेदि संजमु परिपालइ । गि सिरिपहसुरि गुण गाजइ एगंतर उपवास करेइ बीजा दिण आंबिल पारेइ। देवति देसण आवइ रयणिहिं ब्रह्मसंति गुरु वंदीइ कविलकोटि श्रीय- सुरि विहरंतई। रोपण कीयां तुरंतई सइ नर आवीय पंचसयाइं समिकति नंदहं बह य वयाइ। छाहडनंदणु बहु गुणवंतउ दीख लीइ संसारविरत्तउ । लाषणछंदपरमाणपरिकणु आगमधम्मवियारवियरकणु । छन्त्रीसी गुरुगुणि जुत्तउ जाणीउ नियपदि ठविउ निरुतउ ।
६० प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः माणिकपहुसूरि नामू श्रीयसरिप्रतीछीउ कछूलीपुरि पासजिणभूयणि अहिठी॥ सावयलोय करई तमु भत्ती नवनवधम्ममहसवजुत्ती । श्रीयसरि आरासणिअठाही अणसणविहि पहतउ सुरनाही। निवीय आंबिलि सोसीय नियकाया माणिकपहमरि वंदउ पाया। विणठदेह जस धवलह राणी पायपखालणि हुई य पहाणी । माणिकसरि जे कीध जिणघम्मपभावण इकमुहि ते किम वन्नउ भवपाव- पणासण ॥ कालु आसन्नु जाणेवि माणिकसरि नयरिकछुलि जाएवि गुणमणिगिरि । सेठि बासलसुउ वादिगयकेसरी विरससंसारसरिनाहतारणतरी । संघु मेलवि सिरिपासजिणमंदिरे वेगि नियपाटि गुरु ठविउ अइसइ परे । उदयसिंहसूरि कीउ नामि नाचती ए नारिगण गच्छभरु सयलु समपीजए। सूरु जिम भवियकमलाई विहसंतओ नयरि चड्डावली ताव संपत्तओ ॥ वन्न चत्तारि वरवाणि जो रंजए राउलो धंधलोदेउ मणि चमकए। कोइ कम्माली पाऊयारूढओ गयणि खापरिथीइं भणइ हउँ वादीओ। पंडिते बंभणे तापसे हारियं राउलोधंधलोदेविहिं चिंतियं । वादिहिं जीतउं नयरो नवि कोउ हरावइ उदयसूरि जइ होए अम्ह माणु रहावइ ॥ वस्त- -जित्त नयरि य जित्त नयरि य सयलमुणिसीह । नीरंतई नीरु षडो गख्यदंडडंबरु करंतई । धंधलु राउलु विन्नवइ सामिसाल पह मझि संतई। बंभण तपसीय पंडीया जंत न बंधई बाल । सु गुरु कम्मालिउ निजणीउ अम्ह अप्पउ वरमाल ॥ धंधलजिणहरि सवि मिलिय राणालोय असेस । उदयसूरि संघिहि सहीउ निवसइ ए निवसइ ए निवसइ वरहरि पीठि॥ सत्थिपमाणी हरावीउ मंत्रिहिं ए मंत्रिहिं ए मंत्रिहिं वादुकमठो ॥ सेयंवर तउं हिव रहिजे जे गुरु सिद्धिहिं चंडो। विसहरु आवतु परिषलि जे लंषीउ ए लंषीउ ए लंषीउं दंड पयंडो॥ तउ गुरि मुहंतां मिलिहकरि होई गरड षणेण । धाईउ लीघउ चंचुपडे गिलीउ ए गिलीउ ए गिलीउ छालभुयंगो॥ पाउपिल्लि वि संमुहीय डरडरंतु थीउ वाघो। जोवणहार सविषलभलीय हीयडई ए हीयडई ए हीयडह पडीउ दायो॥
सालिमहकक्क तउ गुरि मूकीउ रयहरणु कीधउ सीहु करालो। वाघह जंता दूरि थीउ हरिसीउ ए हरिसीउ ए हरिसीउ नयरु सबालो। इत्थंतरि मुणि गयणठिय तसु सिरि पाडीय ठीब । हुउ कमालीउ कालमुहो लोकिहिं ए लोकिहिं ए लोकिहिं वाईय बूंब ॥ छंडीउ माणु कवालधरो धाईउ वंदइ पाय । खमिखमि सामि पसाउ करी जीतउं एजीत ए जीतउ तई मुणिराय॥ वस्त–ताव संधीउ ताव संधीउ ठीब मंतेण। गणहरि करि कम्मालीयह भिखभरीउ अप्पीउ मुहत्तिण । रामिहिं जिम वायसह इक निजुत्त सु हरीउ सत्तीण । धारावरसि कयंतसमिभिंडीउ डिभीउ ताम । प्रतपउ कोडि वरीस जिनउदयसूरिरवि जाम ॥ चड्डावलिहिं विहरीउ प्रभु पहुतउ मेवाडि । पासु नमसीउ नागदहे समोसरीउ आहाडि ॥ जालु कुद्दालिय नीसरणी दीवउ पारउ पेटि। वादीय टोडरु पइ धरए पहुत्तउ षमणउ पेटि ॥ केवलिभुकति न जिणु भणए नारिहिं सिद्धि सजाणि । उदयसूरि षमणउ बलीउ जयत ल रायअथाणि ॥ केवलिभुकति म भंति करे नारि जंति ध्रुव सिद्धि । तिसमयसिडा वजि जीय लीइं आहार विसुद्ध ॥ षीच पीर दीठंतु दीउ जित्तु नंदिमुणिदेवि । गयकुंभथलि आरुहीय पढमसिद्ध मरुदेवि ॥ विवरणु पिंडविसुद्धि कीउ धमविहिग्रंथु प्रसिद्ध । चीयवंदणदीवीय रचीय गणहरु भूअणि प्रसिडु ॥ अम्हहं साजणसेठे छम्मासहं कालो। वसतिणि ऊयरि ऊपनउ पदि ठाविजि बालो ॥ तेरदुरोत्तरवरिसे अप्पङ साधेई । चहावलि दिविहो जगि लीह लिहावी ॥ कछली जाएवि परमकल सु गच्छभारुधरो। पंचम वरिस वहति सजणनंदणु दीखीउ । देवाएसु लहेवि गोठीय सत्तमे वरिस लहो।
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्घहः
चउदीसि मेलीउ संघु आरीठवणउं विविहपरे ।
गोतमसामिहिं मंत्रु आषात्रीजइ दिणी दीइए।
जोगवहाणु वहेवि अंग इग्यारइ सो पढए ।
त संजमि रणि जीतु सयरह चुकउ पंचसरो ॥
गूजरधर मेवाडि मालव ऊजेणी बह य ।
सावय कीय उवयार संघपभावण तहिं घणी य ॥
सात्रीसइ आषाडि लग्वमण मयधरसाहुसूओ।
छयणीनयरमझारि आरिठवणउं भीमि किओ ॥
कमलसूरि नियपाटि सई हथि प्रज्ञासुरि ठवीओ।
षमीउ षमावीउ जीवु अणसणि अप्पा सूधु कीओ ॥
षणि पहुत्तउ सुरलोइ गणहरू गंगाजलविमलो।
तासु सीसु चिरकालु प्रतपउ प्रज्ञातिलकसूरे ॥
जिणसासणिनहचंदु सुहगुरु भवीयहं कलपतरो ।
ता जगे जयवंत उम्हाउ जां जगि ऊगइ सहसकरो।
तेरत्रिसठइ रासु कोरिंटावडि निम्मिउ ।
जिणहरि दिंतसुणंतं मणवंछिय सवि पूरवउ ॥
कठूलीरासः समाप्तः ॥
सालिभद्दकक
भलि भंजणु कम्मारिबल वीरनाहु पणमेवि ।
पउमु भणइ ककरकरिण सालिभद्दगुण केइ ॥१॥
कत्थ वच्छ कुवलयनयण सालिभद्द सुकमाल ।
भद्दा पभणइ देव तुहु कह थिउ इत्तियवार ॥२॥
कारनामयनीरनिहि समवसरणि ठिउ सामि ।
अज्जु माइ मई वंदियउ वीरनाहु सिवगामि ॥ ३ ॥
खरचं कुड्डु ता पुत्त कहि का देसण किय वीरि।
कवणु अत्थु वखाणिइउ कंचणगोरसरीरि ॥४॥
खारसमुद्दह आगलउ माइ कहिउ संसारु ।
संजमपवहणहीण तसु किमइ न लब्भई पारु ॥५॥
सालिभद्दकक
६३
गयममत्त वीरियपवर जे जगि पुरिसपहाण ।
सालिभद्द भद्दा भणइ संजमु सोहइ ताण ॥ ६॥
गारववजिउ विनवउं काइउ मग्ग माइ।
जइ मोकलउ तउ व्रतु लियउं तुम्हह पाय पसाइं ॥७॥
घणकुंकुमचंदणरसिण तुह तणु वासिउ वच्छ ।
वयह परीसह किम सहिसि मुणि गंगाजलसच्छ ॥ ८॥
घाणइ पीलिय पंचसई खंदगसरिहि सीस ।
साहु माइ दुस्सहु सहई एरिस धम्म जिगीस ॥९॥
नवि वउ लिज्जइ तरुणपणि सालिभद्द सुकुमाल ।
महु कुलमंडण कुलतिलय कुलपईव कुलबाल ॥ १० ॥
नाउं गविहिं कुलतणइं पाविजइ भवछेउ ।
माइ मरीचि भव भमिउ वडमाणजिणुदेउ ॥ ११ ॥
चरणु लेसिजइ पुत्त तुहु नंदण नीयपवीण ।
रोअंती भद्दा भणई मई किम मेल्हिसि दीण ॥ १२ ॥
चारुचकिबलदेव तह वासुदेव बलवंत ।
माइ तडि ट्ठिय परियणह कड्उि लेइ कयंतु ॥ १३ ॥
छण मइलंछणसमवयण तुह भजा बत्तीस ।
ते विलवंती पेमभरि किम करिसि कुलईस ॥ १४ ॥
छारु जेम उड्डइ सयलु अंतेउस घरसारू ।
माइ जीवु जउ संचरइ छंडेविणु ढंढारु ॥ १५ ॥
जणणि भणइ जां बालपणु तां पुत्तह पडिबंधु ।
तारुन्नइ बुल्लाविअउ बहु उन्नाडइ कंधु ॥ १६ ॥
जाणिउ देह असारबलु भरहिं मूकउ मोहु ।
ताव माइ तसु विहिडियउं केवलनाण निरोहु ॥ १७ ॥
झलकंतउ कंचणघडिउ सत्तभूमिपासाउ।
विहवह कोडाकोडि घण कहि कोइ ऊणउ ठाउ ॥ १८॥
झाणानलि जिणि कम्मवणु बालिउ गहिउं नाणु ।
वीरनाहु महु हिव सरणि रिद्धि रमणि अपमाणु ॥ १९ ॥
नरवइ सेणिउ तुम्ह पहु सुरगोभद्दु सुताउ ।
नित्तु नवलं आभरणु कहि को चित्ति विसाउ ॥ २० ॥
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः
नाइकु सेणिउ तुम्ह महु जइ किरि कहिइउ माइ।
ता धणु कंचणु गेहबलु खण वि न चित्ति सुहाइः॥ २१ ॥
टलटलेसि धम्मत्थ पुण धम्मगहिल्ला बाल ।
धम्म करेवा महु समउ तुहु धणुरकण बाल ॥ २२ ॥
टालिसि चरण म माइ मई देइ महावयसिक ।
वडमाणजिणवरकिरिहिं पुन्निहिं लब्भइ दिक ॥ २३ ॥
ठणकइ पुत्त सु चित्ति महु पुत्तविहणिय नारि ।
विहवह मुच्चइ दुहु सहइ दीणी परघरबारि ॥ २४ ॥
ठामि ठामि जिउ हिंडिइउ भव चउरासीलक।
माइ जि सहिया नरयदुहु ताह कु जाणइ संख ॥ २५ ॥
डरपिसि सुणियइ सीहसरि निसुणिसि सिवफिक्कार ।
भुस्किइउ तिसिइउ वच्छ तुह किम हिंडिसि नरसार ॥ २६ ॥
डालिहि चडियउ डालिसउ माइ म हल्लावेउ ।
पच्छह कहि हउं चरणु कहि वहमाणुजिणदेउ ॥ २७ ॥
ढलई चमर वर पुत्त तुहु सीसि धरिजइ छत्तु ।
मणिसीहासणि बइठण किणि कारणि वइचित्तु ॥२८॥
ढाउ विलग्गउ माइ महु सिवपुरि रजहरेसि ।
वोलावउ ठिउ वीरजिणु रहिसु न भवह किलेसि ॥ २९ ॥
नवउं अंतेउरु नवउं घर नवजोवणु नवरंगु ।
सालिभह नवकणयतणु ढल करि चरणपसंगु ॥ ३० ॥
नाणु रसायणु करिसु हउं कम्मिधणदाहेण ।
तिणि आऊरिसु माइ तणु जरा न ढुक्कड जेण ॥ ३१ ॥
तरुअरतलि आवासु मुणि भिकह भोयणु पाणु ।
भूमंडलि आसणु सयणु वच्छ चरणु दुहठाणु ॥ ३२॥
तालउ भंजिवि पइसरह माइ गेहि जमराउ ।
छुइ बालु न वुड्डु जणु पडइ अचिंतिउ घाउ ॥ ३३ ॥
थल डूंगर पाहण सघण कक्कर कंट तुसार ।
पाणहवजिउ गुरि सहिउ हिंडिसि केम कुमार ॥ ३४ ॥
थाहररहि न मझु मणु माइ कहिउ तउ सम्मु ।
वीरनाहु जिणु ववहरउ लेसु चरणु धणु धम्मु ॥ ३५ ॥
सालिभदकक
दहविह धम्मु करेसि किम किम सोसिसि निय अंगु ।
वच्छ तहं ता दोहिलउं होसिइ तुह सोलंगु ॥ ३६ ॥
दाणसीलतवभावणह अणु न सोसिउ जेहिं ।
माइ मणूभवु दुल्लहउ आलिहि हारिउ तेहिं ॥ ३७॥
धम्मु किइउ जिम रिसहजिणि तिम किजइ सुअ इत्थु ।
पहिलङ साखिहिं पसरिउ अंति पयासिउ तित्थु ॥ ३८॥
धाडउ जमरायहतणउ पडइ अचिंतिउ माइ ।
कड्डिउ लिजइ जीवु तिणि बुंब न बाहर काई ॥ ३९ ॥
नवकप्पूरिहि पूरिया नंदण कोमल केस ।
केतगिवालई वासिया किम उडरिसि असेस ॥ ४० ॥
नारायणबंधवु निसुणि तहिं दिणि दिकिउ बाल ।
सीसु अग्गि दुस्सहु सहइ माइ सु गयसुकुमाल ॥ ४२ ॥
पट्ट सुअ तई पहरियां रसियउं दिव्व अहारू ।
सुअ उव्वासिहिं सोसिया केम करेसि विहारु ॥ ४२ ॥
पालिसु पंच महव्वई बारस अंग पढेसुं।
वीरनाहिसुं माइ हउं नवकप्पिहि विहरेसु ॥ ४३ ॥
फणिरायह सिरि पुत्त
मणि मुल्लेण य बहुमुल्ल।
सा गिण्हंता पाणहर संजमभर तस तुल्लु ॥ ४४ ॥
फाडिजइ करवत्तु सिरि पाइजइ कत्थीरू ।
माइ दुरकु नारय सुणिउ महु उद्धसइ सरीरु ॥ ४५ ॥
बत्तीसहं पल्लंकि त सयणु करइ नितु जाइ ।
डूंगरि कासुगि करिसि किम बलि किजउं तह काय ॥ ४६ ॥
बार मास कासग्गि रहिउ बाहूबलि मुणिराउ ।
नाणह कारणि तिणि सहिउ सीअ लूअ जल वाउ ॥ ४७ ॥
भमिसि विहारिहिं भारिअओ नंदण तुं सुकुमाल ।
वीर जिणंदह चरणु पुणु मुणि बावन्नउं फालु ॥ ४८ ।।
भारु माइ भुरिकय वहइ रासहवसहपमुक ।
आरंकुसकसि ताडियई ताहं कु जाणइ दुख ॥ ४९ ॥
मयलंछण जिम तारयहं सयलहं किल भत्तारु ।
तं बत्तीसहं वहुअरहं एकु देव आधार ॥ ५० ॥
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः अणहंता पयडेसि तुहु दोस पराया मूढ । नियदोसण पव्वयसरिस ते सवि कारिस गूढ ॥७॥ आइ किजिय जिणधम्मु करि सुत्थइ संबल लेवि । अग्गइ किंपि न पामिसए अत्थइ भरिया गेह ॥ ८॥ इण भवि लन्ही रिद्धि पइ परभवि केव लहेसि । अच्छिसि तिणि धणि मोहियउ जइ न सुपत्तह देसि ॥९॥ ईसरु देरिकउ कोइ नरु नीधिणु मणि दृमेइ । एउ न जाणइ मूढ जिउ जणु वावियउं लुणेइ ॥ १० ॥ उप्पलदलजलबिंदु जिव तिव चंचल तणु लच्छि । धणु देखता जाइसए दइ मन मेलत अच्छि ॥ ११ ॥ ऊयरु जउ भरिवर्ड कुपुरिसह तो भरियउ भंडारु । इक्कि जीव पुन्निहि पवर लकह कोडि आधार ॥ १२ ॥ रिणि राउलि जलि जलणि घरि तकरि धणु घणु जाइ । धम्मकजि जउ मग्गियए ताव परमुह थाइ ॥ १३ ॥ रीस करंता जीव रीह अच्छइ अवगुण तिन्नि । अप्पउं ताविसि परु तवसि परतह हाणि करेसो ॥१४॥ लिहियउं लब्भइ सिरतणउं जइ चालियइ समुदु । लच्छिहि केसवु संगहिउ तिणि विसि घारिउ रुद्दु ॥ १५ ॥ लीलइ धम्मु जु होइंसए सेवंता जिणनाहु । तं नवि मिच्छत्तिहि सहिउ जइ तपु करिसि अबाहु ॥ १६ ॥ एकहि ठावि वसंतडा एवडु अंतर होइ । अहिडंकिउ महियल मरए मणि जीवह सहु कोइ ॥ १७ ॥ ऐ आणाइ समतण जीव न बूझइ हेव । हिंडइ रोसिं पूरिया न करइ उपसमसेव ॥ १८ ॥ ओदउ तहु लोभहतणउ जीव न फिदृइ निच्चु । अहनिसि तेण भमाडियउ न गणइ किच्चु अकिच्चु ॥ १९॥ औसरि नेह अभिग्ग पुणु पिच्छिस हिय भजंति । चंदूपल किरणेहि तहि दूरठिया विहसंति ॥ २० ॥ अंधउ अंधइ ताणियए कवणु कहेसइ मग्गु ।
दूहामातृका ६९ केवलिपहु निव्वाणि गउ धम्मु मतंतरि भग्गु ॥ २१ ॥ अकयधम्मि जइ माणुसह हुइ नवकारु वि अंति । तिणि पुन्निहि तह देवगइ अहवा मुत्ति न भंति ॥ २२ ॥ कवडिहि माया मूढ जिउ वंचइ लोउ अप्पाणु । तिणि पाविहि भवि भवि दुहिय नवि पावइ निव्वाणु ॥ २३ ॥ खजइ कालु कयंत जगि को अज वि को कल्लि । संजमि गयवरि आरुहिउ सिद्धिसरणि जिय चल्लि ॥ २४ ॥ गयवरमत्ता जेम हिव मा हिंडसि नरसीह । हणि कसाय दमि इंदियइ गणिया लब्भइ दीह ॥ २५ ॥ घडिय न लब्भइ अग्गलिय इंदह अकइ वीरु । यउ जाणिउं जिणधम्मु करि जावह वहइ सरीरु ॥ २६ ॥ उवि जाणिजइ सो दिवसु जणु पुणु मरइ निरुत्तु । छड्डेविणु घरहल्लोहलउ धम्मु करेवा जुत्तु ॥ २७ ॥ चंचल चित्तु पवंगु जिम वयबंधण न धरेसि । धम्मारामि विणासियइ मूढा हत्थ म लेसि ॥ २८ ॥ छन्नउ पयडउ जीव तुहं उजमु करि जिणधम्मि । सुहियं दुहियं माणुसह पासु न मेल्हइ कम्मु ॥ २९ ॥ जरजजरि देहडी हुई य पंडरि हया केस । अरि जिय धम्मु करेजि तउं गइय स बालियवेस ॥ ३०॥ झलहलंत जिणवरपडिम जेइ करावइ दवि । सग्गपवग्गहतणा सुह ते पामेसइ सव्वि ॥ ३१ ॥ अहु चिंतंता विहवसिण कज्जु अनेरउं होइ । राउलि बलियउ दुब्बलउ देव न बलियउ कोइ ॥ ३२ ॥ टलइ मेरु नियठाणह जइ पच्छिम उग्गह सूरु । पुत्व कियउं तो नवि चलइ कम्ममहाभरपूरु ॥ ३३ ॥ ठगियउ हिंडिसि जीव तुहु घारिउ विसि मिच्छत्ति । सम्मत्तह रयणह रहिउ न लहसि सिवसंपत्ति ॥ ३४ ॥ डणउ जेम्व गलि संकलिउ भवि भवि कुणबउ जीव । नवि छुटिजइ तो वि तह जइ लंघिजह दीवु ॥ ३५ ॥ ढणहणंति इंदिय तुरय पाडेसइ भवखोहि ।
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्घहः देविणु वरसंजमिकविउ अरि जिय सग्गि निरोहि ॥ ३६ ॥ णवि हसंतु वि जोइयए निच्चलु झाणु धरेवि । ता दीसह जिम जगतगुरु सहजाणंदु सु देउ ॥ ३७ ॥ तउं एकल्लउ सहसि जिय खाएसइ परिवारु । विहवु विहंचिउ लेइ जणु पाव न विहचणहारु ॥ ३८ ॥ थक्केसइ धणु सयणु जणु कोइ न सरिसउ जाए। पावु पुन्नु तं अजियए तं परि अग्गइ थाइ ॥ ३९ ॥ देह देह मन आलसु करि महुरालाविहि दाणु । चलिय देह हिव विहवसिण करि सफलउ अप्पाणु ॥ ४० ॥ धर उप्पजइ केवि नर परउवयारसमत्थ । कइ देह के कम्मवसि जणजण उडुइ हत्य ॥ ४१ ॥ नइ वहमाणी सघणजल सुक्कइ इयर तलाय । दायर वडइ रिद्धिडी मग्गण निधण थाइ ॥ ४२ ॥ पढिउ गुणिउ घणु तवु तविउ संजमु किउ चिरकालु । जइ कसाय नवि वसि करसि ता सहु इंदियजालु ॥ ४३ ॥ फलु दिकिउ तरवरतणउं दिहि म घल्लिसि बाल । तं नवि पाविसि पुनविणु छड्डिसि पारी लाल ॥ ४४ ॥ बलि किजउं तह सुहगुरुह जा जगु मारगि लाइ । उम्मग्गह दंसणि गमणि जणु पुणु पुहवि न माइ ॥ ४५ ॥ भरहेसरि आयरिसघरे उप्पन्नउं वरनाणु । भावण सव्वहि अग्गलि य तपु संजमु अपमाणु ॥ ४६ ॥ मयणु न खीणउ जाहतणि ते नवि बंभच्चारि । मयणविहूणह संजमि लुंचणि छारि न दोरि ॥ ४७ ॥ जसि धवलिउ जगु जेहि मुणि नाउं लिहाविउ चंदि । कम्म हणवि जे सिद्धि गय ताह चलण नितु वंदि ॥४८॥ रे वाहा मग्गेण वहि मा उम्मूलि पलास । कल्हे जलहरु थकिसए कयण पराई आस ॥ ४९ ॥ लइ वयभर परिहरवि घर भजिवि भवनियलाई। जाव न पहुच्चइ तुज्झतणि जमरावस्स दलाई ॥५०॥ वयणु न जंपउ दीणु कसु जं भावइ तं थाउ ।
चर्चरिका अथिरकडेवरकारिणिहि कहि किम खिजइ काउ ॥५१॥ सुमिणंतरि मेलावडउ अहनिसि पहर चियारि । पसरिय निय निय दिसि चलए अरिजिय सुमणु विचारि ॥ ५२ ॥ षरकिसोर मत्तकरि दमइ करि करेविणु कटु । निय जीवु कोवि न वसि करए थिउ गलियारु विघटु ॥ ५३ ॥ संजमि नियमिहिं जे गया ते गणि सारा दीह । अवर जि पावारंभि गय ताह फुसिजउ लीह ॥५४॥ हिंडेविणु भवकोडिसइ लडउ माणुसजम्मु । तत्य वि विसयह मोहियउ न करइ जिणवरधम्मु ॥ ५५ ॥ क्षणभंगुरु देहहतणउं अरि जिय कोइ विसासु । भाव न मुच्चइ जिणु मणह जाव फुरकइ सासु ॥५६ ॥ मंगलमहासिरिसरिसु सिवफलदायगु रम्मु । दृहामाई अस्कियइ पउमिहिं जिणवरधम्मु ॥ ५७ ॥ इति श्रीधर्ममातृका समाप्ता । चर्चरिका जिण चउवीस नमेविणु सरसइपय पणमेवि । आराहउं गुरु अप्पणउ अविचलु भावु धरेवि ॥१॥ कर जोडिउ सोलणु भणइ जीविउ सफलु करेसु । तुम्हि अवधारह धंमियउ चचरि हउं गाएसु ॥२॥ मणि उमाहउ अंमि सुह मोकल्लि करिउ पसाउ । जिम्व जाइवि उजिंतगिरि वंडं तिहुयणनाहु ॥ ३ ॥ नइ विसमी डुंगर घणा पूत दुहेलउ मग्गु । भूयडियह सूएसि तुहुं दूबलि होसइ अंगु ॥४॥ बालइ जोयणि नं गिया अंमि जि तहिं गिरिनारि । ते जंमंतरि दूत्थिया हिंडहिं परघरबारि ॥५॥ इंअ असारी देहडी अंमि जि विढपइ सारु । तिणि कारणि उर्जितगिरि वंदउं नेमिकुंआर ॥६॥ करि करवत्ती कूयडी सिरि पोटली ठवेवी।
७२ प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः मिलियउ धम्मियसाथडउ उजिलमग्गि वहेई ॥७॥ इह वढवाणइ चउहटइ दीसइ सीहविमाणु । रंनडुलइ वोलावी अंमुलअग्गेवाणि ॥ ८॥ इय वढवाणइ जि हइ हियडउं रह न करेइ । दिवि दिवि वंदइ नेमिजिणु चडियउ गिरिसिहरेहिं ॥९॥ पाइ चहुइ कक्करीउ उन्हालइ लू वाई । जे कायर ते वलिया जे साहसिय ते जाई ॥ १० ॥ साहिलडा सरवरतलिहिं उग्गिउ दवणछोड । उजिलि जंते धंमिए गुंथिउ नेमिहिं मउडू ॥ ११ ॥ सहजिगपुरि वोलेविणु गंगिलपुरहिं पहुत्तु । माडी कहिजि संदेसडउ अंनु जिणेजे पुत्तु ॥ १२ ॥ जइ लखमीधरु वोलियं पेखिवि बहु य पलास । तउ हियड निवरु थिउं मुक्त कुटुंबह आस ॥ १३ ॥ विसमिय दोत्तडि नइ घणिय डुंगर नत्थिं च्छेऊ । हियडउं नेमि समप्पियउं जं भावइ तिव नेऊ ॥ १४ ॥ करवंदियालं वोलियउं अणंतपुरू जहिं ठाई । दिनउ तहि आवासडउ हिय विअहिं थाइं ॥ १५ ॥ नालियरीडुंगरितडिहिं बहुचोराउलिठाई । धम्मियडा वोलिउ गिया अमुलतणइ सहाई ॥ १६ ॥ भालडागदुसुंनउ अवियडउं वसेइ । धम्मिय कियउ वीसावड सुरधारडीघरेहिं ॥ १७ ॥ ओ दीसइ उडुंधलउ सो डुंगरु गिरनार । जहिं अच्छइ आवासियउ सामिउ नेमिकुमार ॥ १८ ॥ मंगूखंभि न मणु रहिउ अनु वहडेउ दिछ । खडहड अंगु पखालियं गोवाडलिहि पहुटु ॥ १९ ॥ भाद्रनई जह वोलिउ नाचइ धंमिउ लोउ । उजिलि दीवउ वोहियउ सुरठडिय हउ जोउ ॥२०॥ खंडइ देउलि जउ गिया सांकलि वोलिदि। छमिय कियउ आवासडउ वंचूसरितलि नेई ॥ २१ ॥ ऊजिलमग्गि वहंता रजु लागइ जसु अंगि।
चर्चरिका ७३ बलि किजउं तसु धमियह इंदु पसंसह सग्गि ॥ २२ ॥ जे मलि मइला पहियडा ते महला म भणेजे। पावमली जे मइलिया ते मइला ह सुणेजे ॥ २३ ॥ एउ वाउह लोड कोटउं तलि गिरिनारु । ओ दीसइ ववणथली धवलियतुंगपयार ॥ २४ ॥ घर पुर देउल धवलिया धज धवली दीसंति । धंमी सा ववणथली ऊजिलितलि निवसंती ॥ २५ ॥ वउणथली मेलेविणु जउ लागउ गढमग्गि । तउ धंमिउ आणंदियउ हरिसुन माइउ अंगि ॥ २६ ॥ रिसहजिणेसरु वंदियउ गढि आवासु करेवी । नाचइ धंमिउ हरसियउ हियडइ नेमि धरेवी ॥ २७ ॥ गढ वोली जउ चालीयउ तउ मणि पूरिय आस । बलि किजउ हउँ जंघडिय जोयण बूढ पंचास ॥ २८ ॥ टोलह उपरि मागडउ सो लंघणउ न जाइ । पाउ खिसियउ विसमउ पडइ हियं विअडई थाई ॥ २९ ॥ अंचणवाणी नइ वहइ दिट्ठ दमोदरु देउ । अंजणसिलहिं जि अंजिया धन्न ति नयणा बेउ ॥ ३० ॥ तरवरुतणइ पलांवडे रुडउ मागु जंघेवि । कालमेघु जोहारियउ वस्त्रापदि जाएवी ॥ ३१ ॥ अंबाजंबूराइणिहिं बहु वणराइ विचित्त । अंबिलिए करवंदिएहिं वंसजालि सुपवित्त ॥ ३२ ॥ नीझरपाणिउ खलहलह वानर करहिं चुकार । कोइलसहु सुहावणउ तहिं डुंगरि गिरिनारि ॥ ३३ ॥ जउ मई दिट्ठी पाजडी उंच दिहु चडाऊ । तउ धंमिउ आणंदियउ लड सिवपुरि ठाउ ॥ ३४ ॥ हियडा जंघउ जे वहई ता ऊजिंति चडेजे । पाणिउ पीउ गइंदवइ दुख जलंजलि देजे ॥३५॥ गिरिवाई झंझोडियउ पाय थाहर न लहंति । कडि ब्रोडइं कडि थकी हियड सोसह जंति ॥ ३६ ॥ जाव न धंधलि घल्लिया लखुपत्तीपाण। १० प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः सांव कि लब्भहिं चिंतिया हियडा ऊणसाण ॥ ३७ ॥ डुंगरडा अघो फरि लग्गउ सीयलि वाउ । हृय पुणं नवदेहडी अंमुलि कियउ पसाऊ ॥ ३८ ॥ चर्चरिका समाप्ता मातृकाचउप - त्रिभुवनसरणु सुमरि जगनाहु जिम फिदृइ भववं दुहदाहु । जिणि अरि आठ करम निर्दलीय नमो जिन जिम भवि नावऊ वलिय ॥ आंचली-सवि अरिहंत नमिवि सिद्ध सूरि उज्झावय साहू गुणभूरि । माईयबावनअक्षरसार चउपईबंधि पढिउं सुविचारु ॥ १॥ भले भणेविणु भणीअइ भलउं तिहूयणमाहि सारु एतलउं । जिनु जिनवचनु जगह आधार इतीउ मूकिउ अवरु अस्सारु ॥ मीडउं पडिउं भवनागमा जउ समिकत्ति लीणु आतमा। जिनह वयणि करिजे निहु ठाउ हृदय रवि तिहुयणनाहु ॥३ लीह म लंघिसि जिणवरिभणी जो रिधि वंच्छह सिवसुहतणी। चहुंगति फीटइ फेरउ वडउ पाच्छइ जाइउ सिवगढि चडउ ॥४ लीहं बीजी बे उपरि करे देवु गुरु हीयडइ संभरे । क्षणु "कू मन करिसि प्रमादु जिम तुम्हि पामउ मुक्तिसवादु ॥ ॐकारि सुमरि अरिहंतु जो अठकमहं कालु कियंतु । अनु सिव्सुकतणउ दातारु मनह म मेल्हिसि तिहूयणसारु ॥ नव निहाण ते पामहं तिम जीह जिणवयणु हियइ परिणमइ । सिवसंपत्ति तेहहकडी जीह जिणआण हियइंसउं जडी ॥७ मनु चंचल जे अविचलु करइं जिणह आण सिरऊपरि धरहं । हणमं कसाय इंदीय संवरइं ते सिवनयरि सुखि संचरई ॥८॥ सिद्धउं काजु सहू तीहताउं जेहि जीवि कीधउं जिणवरभणि छेदिउ आठकरमनी वेति गा मुक्ति दुई पेलावेलि ॥९॥ बंधई पडिया दीह मन ममउ भप्पारामि जिणवरिसउं रमउ। भवह तापु नवि लागई अंगि उदु बहुफलु पामउ सिवसंगि ॥
मातृकाचउपह
अनुव्रतु जिनह आण मनि धरे उपसमु विवेकु संवरु करे ।
अरिवर्ग अंतरंगु निग्रहे इणि परि जीव सुकृतु संग्रहे ॥ ११ ॥
आलिहि अलीउ म झंषिसि किमह जे जिनुवयणु हियइं तू गमइ ।
करमुबंधु पडतउ चीतवे भाषासमि वि सहजि अनुभवे ॥ १२॥
इणि संसारि दूषभंडारि लइन जीव काय धम ऊगारि ।
वीतरागि जं आगमि कहीउ करे तइ जि यणु भावनसहीउ ॥ १३ ॥
ईमइ म कारसि कूडउ सोसु सोचह जिनह वयणि करि तोसु ।
जोइउ आगमतणउ विचारु पाच्छइ भरिन परतभंडारु ॥ १४ ॥
उप्पलदलउप्परि जिम नीरु ते सउं चंचलु जीव सरीरु ।
धणु कणु रइणु सइणु तिम सहू दीसइ धम्मु एकु धर रहू ॥ १५ ॥
उपरि देखि दैव न हु हाथु तेरहि तिहुयणि कोइ न सनाथु ।
नासीउ पइसिजान जिनसरणि जिम न पामीअह जंमणमरणि ॥ १६ ॥
रिद्धिहितणउ लाभु इम लेजि सातिहि षेति वीतु वावेजि ।
उपर सिंचे भावनानीरि वगसरु नोही जिम ताहरइ सीरि ॥ १७ ॥
रीणु दीणु ते चहुगति भमइ जे जिन वीतरागु नवि नमइ ।
नोही काइ धरमवासना ते नही जाइं मुक्तिआसना ॥ १८ ॥
लिषावीइ सुतु सीइंतु तेह लाभ नवि लाभइ अंतु ।
ज्ञानतणउ गुण एवडु कोइ वीतराग तु ज्ञानलगु होइ ॥ १९ ॥
लीलअमत संसारु तरेसि जइ जीव जिनधमु परुहुणु लेसि ।
सुगुरनी जाम विलगीउ करी जान जीव भवसाइरु तरी ॥ २० ॥
एकह परि पामिसि भवपारु जइ समिकत कर अंगीकारु ।
वीरनाथु कहइ आगमि तोइ विणु समिकत सिद्धि नवि होइ ॥ २१ ॥
ए अ वचनु जोइ जिणवरतणुं तहि ऊपमा किसी हर्ष भणउं ।
जिणहं वइण न अपम काइ त्रिभुवनतणी सुद्धि जेह माहि ॥ २२ ॥
ओघहं पडीउ पापु जे करिसि तउ संसारु अनंतउ फिरिसि ।
जोईउ पणु सिद्धत विचार करिसि धम्मु तउ पामिसि पारु ॥ २३ ॥
ओषधु करे जीव जिनि भणि अछइ दुषु अठकरमहतणऊं ।
बाहिजि ओषदि कांई तु थाइ धरमोषधविणु दुषु न जाइ ॥२४॥
अंतु न लाभई इह संसार कां तु जीव हीह न विचार ।
एक जु धम करे सपाइ लेउ मेल्हह सिक्नभरीमाथि ॥२५॥
७६
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः
अनुदिनु भत्ति करे जिनराय पूजि त्रिकाल तासु पहुपाय ।
मानषतु दोहिलई पामेसि पाच्छइ जिनपति काहा नमेसि ॥ २६ ॥
कपटिहि मायांवंचई लोकु ते नवि लहई सिडिसंजोगु।
भमडइं जीव चहुंगतिहि मज्झारि इणपरि भव पूरई संसारि ॥ २७ ॥
खजइ जगु एउ कालकु अंति एह एतला नही काइ भंति ।
जिणह वइणु विडिजा इकमणउ भउ फीटिसइ क्रितांतहतणउ ॥२८॥
गम्भवासि जो दिलउं जाण तउ तउं माने जिनवरआण।
फेडइ दुषु सह जिनराउ तउ सिवनइरि अ पावइ ठाउ ॥ २९ ॥
घरि घरु हिंडिसि जीव अणाहु जइ न नमिसि जिनु तिहूअणनाहु ।
जिनुधमविणु सुषु नहीं संसारि अवर टमालि दीस मन हारि ॥ ३० ॥
उश्चई सरिसु धम्मु जइ करिसि तउ भंडोरु परत नउ भरिसि ।
जे यणु लागिसि लोकप्रवाहि रडभड हुइसइ चुहुंगतिमाहि ॥ ३१ ॥
चक्रवति षट्षंडह धणी हंती रिद्धि तीहंनइ घणी।
जो रिडिहिं परिताणु होउ त बंभु संभुमु निरगि नवि जंत ॥ ३२ ॥
छविह जीव करेजे रष जइ तुम्हि जिणसासणि छउ दष ।
आतमवत्तु जीव सवि गणे धम्मह त सारु इउ मुषे ॥ ३३ ॥
जगगुरु जगरषणु जगनाहु जगबंध जगसथवाहु ।
जगतारणु जिउ जगआधारु जिणविणु अवरि नही भवपारु ॥ ३४॥
जडइ पापु जिम तरुअरि पनु जइ मनमाझि वसइ इकु जिन्नु ।
जापुलसेषुलि कांइ करेसि जिनि एकलई मुकति पामेसि ॥ ३५ ॥
प्रसिदिन्नु पंचप्रमिष्ठि सुमरेजि इणपरि असुभुं करमु षपेजि ।
सुभउं करमु वाधजे घणउं जिम सुषु लह सिवनगरीतणउं ॥ ३६ ॥
टलह
मेरु जो परवतराजु
जो रवि पच्छिम ऊगई आजु ।
जो सायरु मिल्हह मज्जाइ तोइ जिनभासिउं अलीउ न थाइ ॥ ३७॥
ठगीसि राषे कुगुरि कुबोधि जिनकसवट्टी लेजे सोधि ।
पूजइवानी आसतणी रिधि संग्गहे सुक्रितनी घणी ॥ ३८ ॥
डसीइ कालभूअंगमि लोकु तेह नवि लागई औषधजोगु ।
वीतराग मंत्रवादी य विणउं विसु पसरह अठकरमहतणउं ॥ ३९ ॥
ढलिइ पासइ देजे दाउ धणकणजौवन करिसि म गाउ।
जगसरूपु देषे इंदीआलु करे धमु परहरीउ टमाल ॥ ४० ॥
मातृकाचउप
णवणवपरि अग्गऊ भवचारु सांमीअ करिउ अम्हारी य सार ।
असरणसरणु तुहुं जि जगनाह भवि पडत अम्ह देजे बाहु ॥४१॥
तनु धनु जीवीउ जौवनु जोइ रिद्धि समिद्धि सइअणु सहू कोई।
दिवस पांच मेलावउ होइ पाछइ वलीउ न दीसइ कोइ ॥ ४२ ॥
थरथर कंपई काइरचित्त देषीउ मुनिवर माहासत्त ।
धीरा सत्तवंत जे जाण पालई दीषसहीउ जिणआण ॥ ४३ ॥
दमि इंदिअ दुग्गइआर लूसीउ लिअइं सुक्रितु सविवार ।
जे न जिणिसि जिणवयणविचारि देसिइं दृषु बहसंसारि ॥४४॥
धरमध्यांनि करि निमलु चितु जिम हुइ जीव जनमु सुपवितु ।
धमिहि सिवह सौषसंपत्ति धमिहि वलीउ न भवि उतपत्ति ॥ ४५ ॥
नर नीतु नमो नीमि जिणनाहु आठकरम जिणि दिन्हो दाउ ।
मोहराउ रिणि भंजीउ करी लीलहं लई सामि सिवपुरी॥ ४६ ॥
पढइ गुणइ वरकाणई सुतु पुणु बुझइं नही तोइ ततु ।
राग द्वेषु मनभीतरि धरई ईमइ वेखविडंबउ करई ॥४७॥
फलइ करमु परभवहतणउं जइ रिद्धिरहि जीउ हीडइ घणउं ।
दुषु सुषु सह पइ लागम आवइ स्रिजिउं सरिसु आतमा ॥ ४८ ॥
बलि कीउ जीवीउ तीहं संसारि जे दिन गमइ पापव्यापारि ।
सफलु जनमु तीहं नरनारि जे जिनधमि द्रिढ चित्तमझारि ॥४९॥
भविं भवु बोलई जीव अनंत जाणइं नही वइणु अरिहंत ।
न मुणइं अंतर पावह पुन्नु तीहं सोकल कांई सिरिज्या कान ॥५०॥
मइणु जि मारई ते जगि सूर जे मारीयई मइणि ते भूर ।
धीरा सुभट सतु ऊटवइ मारीउ मयणु नाउं नीठवई ॥५१॥
य करइं तप्पु नीमु संज्जमु तीहं दुर्गतिनउ नही कोई गंमु ।
जीहं स रोईउ हुई जिनधंमु विलसई मुकतिसोषु निरुपंमु ॥५२॥
रहिसिइं पूत कलत घरबारु रहिसिइ सइणु सह परिवार ।
रहिसिइ धणुकणुरइणुभंडारु जीउ एकलउ जाइ निधारु ॥ ५३॥
लइ जिनदीष मूकि संसारु आठकरम दहीउ करि च्छारु ।
निरुपम सुषु सिवनइरीतणउं लहिसि जीव आगमि जिनभणिउ ॥१४॥
वचनव्यापु जोइ जिणवरतणउ अरथ गंभीरु अच्छइ तहिं घणउ ।
जो साइरि जलबिंदहं पार तउ लभइ सिइंतविचारु ॥ ५५ ॥
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः
शरउपरि मूढा मन षेलि जिनधमु लाधउ पाइ म ठेली।
तिहअणचिंतामणि जिनधम्मु करीन जीव भाजइ भवभ्रंमु ॥ ५६ ॥
षणि षणि आउ गलंतउ देषि भवि पडंतु अपुंम ऊवेषि ।
करि न धम्मु जं केवलिकहीउ जा सिवपुरि लेषउं विखहीउ ॥ १७ ॥
सहजि जीउ भवगृतलि करइ कर्म वुहुरादाणी घणु धरह ।
जे कर्मतणउ नही य ऊधारु भवगोतिहिं दुखु सहिसि अपारु ॥ ५८॥
हरिषु विषादु करिसि मन कोइ जइ जीव आपद संपदं होइ ।
अवशु फलीसइ पुवभवकिउं नं भोगवै कोइ अणकिउं ॥ ५९॥
जंघई दीव पुहवि समुद्द गिरिकंदरा भमइ बहुरुद्द ।
रिद्धिकाजि इत्तीउ रझभडइ न करै धम्मु जिणि रिधि संपडइ ॥ ६० ॥
क्षुणुभंगुरु एउ सहइ जाणि म करिसि जीव धरमनी काणि ।
विणसइ सहु कहइ आगम्मु अविनसुरु एकु जिणधम्मु ॥ ६१ ॥
मंगल करउं सवि अरिहंत जे अच्छई सिवलच्छीकंत ।
मंगल सिद्धि सूरि उवज्झाय मंगलं कर साहुणा पाय ॥ ६२ ॥
मंगलमूलु सवहिं आगम्मु जो जगमाहि अच्छइ निरुपम्मु ।
जसु अतिसइ न लान्भइ अंतु मंगलु करउ सोइ जि सिहंतु ॥६३ ॥
जा ससिसूरु भूयणु व्याप्पंति जा ग्रह नक्षत्र तारा हुंति ।
जा वरतइ वसुहव्यापारु तां सिवलच्छि करउ मंगलाचारु ॥ ६४॥
मातृकाचउपइ समाता
सम्यकत्वमाईचउपइ
भले भणउं माईधुरि जोइ धम्मह मूलु जु समिकतु होइ ।
समकतुविणु जो क्रिया करेइ तातइ लोहि नीर घालेइ ॥१॥
ऊंकारि जिणु पणमेसु सतगुरुतणउं धयणुं पालेसु ।
आगम नवतत बूज्झिसि तिमई समिकतु रयणु होइ तसु तिमइ ॥२॥
नर नवकार सुमरि जगसारु चउदह पुव्वह जो समुद्धारू ।
समिकत जइ लाभइ संसारिं जाणे छुरी पडी भंडारि ॥३॥
मनु चंचलु अटझाणि पडेइ घडियमाहि सातमिय ह नेह ।
मनु मयगलु शुभ ध्यानु करंति प्रसंमचंद जिम सिडिहिं जति॥४॥
सम्यकत्वमाईचउपइ
सिद्धिसुरकु जगि सहु को लहइ दृढसमिकतु जइ हियडइ रहइ ।
दृढ समिकतु श्रेणिकराय होइ प्रथम तिथंकरु होसइ सोइ ॥५॥
धन जि गुरपारषउ करंति गुरु विणु समिकतु किमइ न हुंति ।
मुहुतु एक समिकतु फरसेइ पुदगल अरधमाहि सिद्धि विनेइ ॥ ६ ॥
अच्छइ मोहचरडु इणि समइ समिकतु रयणु न लाभइ किमइ ।
कुगुरु सुगुरु अंतरु न हु करइ इणि कारणि चउगति जिउ फिरइ॥७॥
आयमवयणु पंचमइ अरइ केवलनाणु प्रभव हुइ परइ ।
इसइ कालि समिकतदृढचित्त ते नर जाणे जगह पवित्त ॥८॥
इणि भवि परभवि सुरकु लहेउ सतगुरुतणउं वयणु पालेहु ।
वीतराग जउ वंदिसि पाय ऊडइ पापु होइ निम्मल काय ॥९॥
इंदियालु जगि दीसइ लोइ बालवृडु न हु छूटइ कोइ
धरमसंबलु जइ सरिसउ लेइ पार गया तउ सुरकु माणेइ ॥ १०॥
ऊगमतइ जे नर दीसंति चउंजणकंधि चडिया ते जंति ।
सुकिय दुकिय बे सरिसा चलई सजनमीत बोलावी वलई ॥ ११ ॥
ओसरि वावियइ लाभु न हुंति सजलु होइ बीजह चूकंति ।
सूधउं दानु मुनिहि जो देइ संगमतणउ लाभु सो लेइ ॥ १२ ॥
रिद्धिहितणउ लाभु जगि लेहु दस खेत्रे तुम्हि धनु वावेहु ।
दीन्हादानह नासु म जोइ सुपात्रि दीन्हह बहुफलु होइ ॥ १३ ॥
रीतिहि दानह नथी निवार उचितु दानु दीजइ सविवार ।
कृसनभयसिउ जउ खडु वारंति पात्रविसेषिहि षीक स दिति ॥ १४ ॥
लिहियं जगि लोडइ सउ कोइ कुपात्रु विसहरसासु होइ ।
खीरु आणि जउ मुखि घातियइ पात्रविसेषिहि तसु विसु थियइ॥१५॥
लीह न लंघउं सतगुरतणी क्रिया करउं जा आगमि भणी ।
विधिमारगु मान सविवार जाणउं जइ छूटउं संसार ॥ १६ ॥
एहु करेवउं नर संसारि त्रिन्नि वार जउ चडिउ विहारि ।
वीतराग जउ भणिउ करेसु दस आसातन नितु राखेसु ॥ १७ ॥
ऐ वार मेल्हिउ जिणु पूजेसु रयणिहिं रमणिगमणु वारेसु ।
नहवणु तं दिजहि निसिभरि रहई तं विहिमंदिरु सतगुरु कहइ ॥१८॥
ओ दीसइ मंदिरु जगि सारु धम्मरयणकेरउ भंडारु ।
चपरासी आसातन नितु राषेसु मंदिर दिवसह बलि ढोएसु॥ १९ ॥
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः
ओया दीसहं बहुत गमार धमहतणी न पूछइं सार ।
जिण गुरि दीठइ दूरिहि जंति दुलहु माणुसुजंमु आलि गमति ॥२०॥
अंतर विधि अविधिहि जाणंति मंदिर पइठ निसिहि न करंति ।
तालारासु रयणि न हु देइ लउडारसु मूलह वारेइ ॥ २१ ॥
अइसउ मंदिरु जगि प्रवहणु होइ धंमिउ लोउ चडइ सुह कोइ ।
पंचप्रमिटुिंनी जापउ करउ संसारसमुदु जिम लीलई तरउ ॥ २२ ॥
कहियइ थूलिभहु मुणिराउ मयण चरड भंजइ भडिवाउ ।
छ विगइ सोजनु चित्रसाली रहइ जगहमाहि थूलिभदु लीह लहइ ॥२३॥
खडभड राषि न इणि संसारि जुगप्रधान जोइ धंमु विचारि ।
सुद्धउ धरमु करिसि जइ किमइ जमणमरणह छूटिसि तिमइ ॥२४॥
गलइ आउ जिम अंजलिनीरु सीलु जु पालइ सो नर धीरु ।
कपिलनारि पेलइ विनाणि सीलु सुदरसणतणउं वखाणि ॥ २५ ॥
घडतउ फोडतउ वार न लाइ कर्मतणी विसमी गति काइ।
जं जं करमु करइ त होइ लषमणि दससिरु जीतउ जोइ ॥ २६ ॥
निच्छइ साहसिउ वजकुमार इंदु पसंसइ जो दयसारु ।
सुर बे आविया जउ सत पडइ कुमरु पारेवास धडि चडइ ॥२७॥
चल्लइ सबलवाहणु नरनाहु वीरवंदन हुउ अतिघणुं भाउ ।
दसाणभहु अतिगरवु करेइ इंदिहि जीतउ रिधि दाखेइ ॥ २८ ॥
छंडइ राजु रिद्धि षणमाहि इंदि जीतउ तं न सुहाइ ।
वीरपासि संजमुभरु लेइ इंदिहिं हारिउ चलण नमेइ ॥ २९ ॥
जनमु वयरसामिउ त्तिमसमइ छ मास रोयतउ रहइ न किमइ ।
धणगिरि विहरतु पहुतउ घरेइ साति पूतु हिव झोली धरेइ ॥ ३० ॥
झटकह तउ झोली घातियउ भारि गुरुह लेउ समपिउ ।
गुरु पभणइ पउ तिणि आपेहु कुमरह आवी सार करेहु ॥ ३१ ॥
निच्छइ जुगप्रधान जिउ होइ इह गुणवन्नणु सकइ न कोइ ।
पालणइ सूतउ अवणि सुणेइ इगारअंम तउ आणावेइ ॥ ३२ ॥
टलइ न पावज कुमरह किमइ मायडी झगडउ मांडियउ तिमइ ।
राज विदीतु पूतु हउं लेसु मंदिर नेतउ परिणावेसु ॥ ३३ ॥
ठक्कर मिलिया ऊगडउ करई कुमरु अणावी तउ विचि धरई ।
वणफल रमणा सा ढोएइ धणगिरि रजोहरणु दाषेइ ॥ ३४ ॥
सम्यकत्वमाईचउपई
८१
डगडगतउ मनु रहइ न किमइ मायडी भवि भवि लाभइ तिमइ ।
सुगुरुमेलावउ दुलहउ हुंति पंचमहाव्रत सीहगिरि दिति ॥ ३५ ॥
ढाढसु कीयउं बालकुमारि सीहगिरि तउ हालियउ विहारि ।
सीस भणइं अम्ह वयण कु देइ वयरड मुनि तुम्ह काजु करेइ ॥ ३६ ॥
न गणउं अवरसीस जयसीह सीहगिरितणा सीस हुइ लीह ।
अभिनवदीषितु वयण कु देइ सीहगिरितणउं वयणु मानेइ ॥ ३७॥
तपु संजमु किउ वरिससहस्सु जीवदया पालिय गुणह निवासु।
अंतकालि अटझाणि पडंति कंडरीकु सातमियहं जंति ॥ ३८ ॥
पुंडरीकु वरिससहसु कीउ रज्जु बिउ घडियहं तउ सारिउ कज्जु।
पावज ले गुरु संमुहउ थाइ पंचविमाणे पुंडरीकु जाइ ॥ ३९ ॥
दस दिसि पसरिउ जगि जसवाउ नवअंगवित्तिकरणु गुरुराउ ।
थंभणि थप्पिउ पासजिणंदु पणमहु सुहगुरु अभयमुणिंदु ॥ ४० ॥
धनु सु जिणवल्लह वरकाणि नाणरयणकेरी छइ ग्वाणि ।
बइतालीससुद्द पिंडु विहरेइ त्रिविधु मंदिर जगि प्रगटु करेह ॥ ४१ ॥
नर निसुणहु सतगुर वरकाणु अंतस बूझउ थिउ सु जाणु ।
कुगुरवाणि तउ विसु उतरेइ सुगुरवाणि जउ अमिउ झरेइ ॥ ४२ ॥
परिणइ अट्ठ नारि करि लेइ बूझवणइ बइठउ कथा कहेइ ।
प्रभवु चोरु मंदिरि पइसेइ असुयणनिंद सयलजण देह ॥ ४३ ॥
फद्दउ जंबुकुमरु इम भणइ विवाहुमहोच्छवु प्रभवु न गणइ ।
जंबुकुमरु जउ इसउ भणंति सवि थंभिया टगमग जोयंति ॥४४॥
बंधव अम्हसउं साटि करेज बिहुं विद्यावडइ इक थंभणी देज ।
कुमरु भणइ विद्या किसउं करेसु रिद्धि परिहरी प्रहहं व्रतु लेसु॥ ४५ ॥
भणइ प्रभवु नवजोवण नारि परणिय पुन्नवसिण संसारि ।
कामभोग भोगवि इणि समह जोवण गइ व्रतु लेजे तिमइ ॥ ४६॥
मयणु चरड्ड सो महं वसि किउ मोहराउ पाडिउ नाथियउ ।
मधुबिंदसाहस इहु संसारु निसुणि प्रभव तुहु जोइ विचारु ॥४७॥
जगु पिंडाणु सयलु वरतेइ तुह विणु पितरह पिंडु कु देइ ।
महेसरदत्तकथा जउ कहई प्रभवुउ सांभलिउ मनमाहि रहइ ॥४८॥
रतिपति जाणउं तइं वसि कियउ नात्रातणउं संबंधु किम थियउ ।
अढारह नात्राकथा कहति प्रभवु सांभली तउ बूझति ॥ ४९ ॥
८२ प्राचीनगूजरकाव्यसङ्ग्रहः लहणउ लाभइ इह जगमाहि जंबुसामिघरि रिद्धि न माइ । हूंती रिद्धि कुमरु परिहरइ प्रभवु पराई लेवा फिरइ ॥५०॥ वयणु कहउ पुणु नीजइ बाइ जंबुकुमर तुहु परिणिउं काई । बालकुमारउ तउं व्रतु लियत नियनियमंदिरि अट्ठय रहत ॥५१॥ सांभलि प्रभव ज काइउं हुंत जइ घरि रह त संसारि पडत । कथा कहिउ प्रतिबोधेसु नारि वलिउ न आवई इणि संसारि ॥५२॥ षडभड केही रिद्धिहितणी नवाणवइ कोडि सोना छई घणी। जीमणइ हाथिहि तउ हउं देसु मणवंछिय मागण पूरेसु ॥५३ ॥ सा सिवकाजउ प्रगुणी करइ दान दियंतउ तउं नीसरइ । माय बापु अट्ठनारि चडंति पंचसयसहितु प्रभवु बइसंति ॥ ५४॥ हल्लिय सिबिका गाजे रली वजिय ढक्क बुक्क काहली । सिबिका उत्तरिउ चलण नमंति सुहमसामि सइं हथि व्रतु दिति॥५५॥ लंघिउ सायरु जउ व्रतु लिउ पंचमगतिप्रस्थानउ कियउ । जंबुसामिउच्छवु देखेइ बहुतु लोकु जाइउ व्रतु लेइ ॥ ५६ ॥ खयउं पापु जउ पावज लई घरसंसारचिंत तउ गई। मनि जीतइ इंद्रिय वसि थाई करम जिणिय नर सिडिहि जाइं ॥५॥ मंगलु पहिलउ सोहमसामि बीजउ मंगल जंवूसामि। अगणिउ मंगल प्रभव भणंति चउत्यउ मंगलु नारिहि हुंति ॥२८॥ गणियह जुगवरु सोहमसामि बीजडउ जुगवर जंबूसामि । जीजउ जुगवर प्रभवु भणंति सिझंभवु चउथउ जाणंति ॥ ५९॥ लंछणि सीह गोयमु पुच्छति जुगप्रधान जगि केता हुंति । बिसहस चउं आगला कहेइ छेहिलउ दुपसहु तउ जाणेइ ॥ ६० ॥ मंनउं जुगवरु जिणेसरसूरि पावु पणासइ दरिसण दूरि। संदेहु म करहु जिम समिकतु रहइ भवि भवि बोधिबीजु जिउ लहइ॥३१॥ हासामिसि चउपईबंधु कियउ माईतणउ छेहु मइ नियउ । ऊणउ आगलउ किंपि भणेउ जगडु भणइ संघु सयलु खमेउ ॥ ६२ ॥ श्रीनंदउ समुदाधरि रहइ नंदउ विहिमंदिर कवि कहइ । नंदउ जिणेसरसूरि मुणिंदु जा रवि ऊगइ ऊगइ चंदु ॥ ६३ ॥ माईतणउ अखसरु धुरि कियउ चडसठिचउपझ्या बंधु थियउ। सुडइ मनि जे नर निसुणंति अणंतसुरकु सिद्धिहि पावंति ॥ ३४॥ सम्यकत्वमाईचउपइ सम्पूर्णा.
श्रीनेमिनाथफागु श्रीनेमिनाथफागु सिद्धि जेहिं सह वर वरिय ते तित्थयर नमेवी । फागुबंधि पहुनेमिजिणुगुण गाएस केवी ॥ १ ॥ अह नवजुव्वण नेमिकुमरु जादवकुलधवलो काजलसामल ललवलउ सुललियमुहकमलो। समुदविजयसिवदेविपूतु सोहगसिंगारो जरासिंधुभडभंगभीमु बलि रूवि अप्पारो ॥२॥ गहिरसहि हरिसंखु जेण पूरिय उदंडो हरि हरि जिम हिंडोलियउ भुयदंडपयंडो। तेयपरिकमि आगलउ पुणि नारिविरत्तउ सामि सुलकणसामलउ सिवसिरिअणुरत्तउ ॥ ३ ॥ हरिहलहरस नेमिपहु खेलइ मास वसंतो। हावि भावि भिजइ नही य भामिणिमाहि भमंतो ॥ ४ ॥ अह खेलइ खडोखलिय नीरि पुणु मयणि नमावइ हरितेउरमाहि रमइ पुणि नाहु न राचइ । नयणसलूणउ लडसइंतु जउ तीरिहिं आविउ माइ बापि बंधविहिं मांड वीवाह मनाविउ ॥५॥ घरि घरि उत्सव बारवए राउल गहगहए तोरण वंदुरवाल कलस धयवड लहलहए । कन्हडि मागिय उग्गसेणधूय राजल लाधा नेमिऊमाहीय बाल अभवनेहनिबडा ॥६॥ राइमएसम तिहु भुवणि अवर न अत्थइ नारे । मोहणविल्लि नवल्लडीय उप्पनीय संसारे ॥७॥ अह सामलकोमल केशपास किरि मोरकलाउ । अडचंदसमु भालु मयणु पोसइ भडवाउ । वंकुडियालीय भुंहडियहं भरि भुवणु भमाडइ लाडी लोयणलहकुडलइ सुर सग्गह पाडइ ॥ ८॥ किरि सिसिबिंब कपोल कन्नहिंडोल फुरंता नासा वंसा गरुडचंचु दाडिमफल देता।
८४ प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः अहर पवाल तिरेह कंठुराजलसर रूडउ जाणु वीणु रणरणहं जाणु कोइलटहकडलउ ॥९॥ सरलतरल भुयवल्लरिय सिहण पीणघणतुंग । उदरदेसि लंकाउली य सोहइ तिवलतुरंगु ॥ १० ॥ अह कोमल विमल नियंबबिंब किरि गंगापुलिणा करिकर ऊरि हरिण जंघ पल्लव करचरणा। मलपति चालति वेलहीय हंसला हरावइ संझारागु अकालि बाल नहकिरणि करावइ ॥ ११ ॥ सहजिहिं लडहीय रायमए सुलखण सुकमाला घण घणेरडं गहगहए नवजुव्वण बाला । भंभरभोली नेमिजिणवीवाह सुणेई नेहगहिल्ली गोरडी हियडइ विहसेई ॥ १२ ॥ सावणसुकिलछट्टि दिणि बावीसमउ जिणंदो चल्लइ राजलपरिणयण कामिणिनयणाणंदो ॥ १३ ॥ अह सेयतुंगतरलतुरइ रइरहि चडह कुमारो कन्निहि कुंडल सीसि मउड गलि नवसरहारो। चंदणि ऊगटि चंद्धवलकापडि सिणगारो केवडियालउ पु भरवि वंकुडउ अतिफारो ॥ १४ ॥ धरहि छत्तु वित्तु चमर चालहिं मृगनयणी लूणु उत्तारिहिं वरबहिणी हरिसुज्जलवयणी। चहुपरि बहसइ दसारकोडि जावभूपाला हयगयरहपायकचकसीकिरिहिं झमाला ॥ १५ ॥ मंगल गायहिं गोरडीय भह जयजयकारो उग्गसेणघरनारि वरो पहुतउ नेमिकुमारो ॥ १६ ॥ अह सहिय पयंपय हल सहि ए तुह वल्लहउ आवइ मालिअटालिहिं चडिउ लोउ मण नयणु सुहावइ । गउखि बइठी रायमए नेमिनाहु निरखइ पसइपमाणिहिं चंचलिहिं लोअणिहिं कडखहं ॥ १७॥ किम किम राजलदेवितणउ सिणगारु भणेवउ । चंपइगोरी अइधोइ अंगि चंदनुलेवउ ।
आराधना ८५ खूपु भराविउ जाइकुसमि कसतूरी सारी सीमंतइ सिंदूररेह मोतीसरि सारि ॥ १८ ॥ नवरंगि कुंकुमि तिलय किय रयणतिलउ तसु भाले । मोतीकुंडल कन्नि थिय बिंबालिय करजाले ॥ १९ ॥ अह निरतीय कजलरेह नयणि मुहकमलि तंबोलो नगोदरकंठलउ कंठि अनु हार विरोलो। मरगद्जादर कंचुयउ फुडफुल्लहं माला करि कंकण मणिवलयचूड ग्वलकावइ बाला ॥ २० ॥ रुणुझुणु ए रुणुझुण ए रुणुझुणु ए कडि घघरियाली रिमिझिमि रिमिझिमि रिमिझिमि ए पयनेउरजुयली। नहि आलत्तउ वलवलउ सेअंसुयकिमिसि अंखडियाली रायमए प्रिउ जोअइ मनरसि ॥ २१ ॥ वाडउ भरिउ जीवडहं टलवलंत कुरलंत । अहूठकोडिरूं उडसिय देषइ राजलकंतो ॥ २२ ॥ अह पूछइ राजलकंतु काइ पसुबंधणु दीसह सारहि बोलइ सामिसाल तुह गोरवु हुस्यइ । जीव मेल्हावइ नेमिकुमरु सरणागइ पालइ धिगु संसारु असारु इस्यउं इम भणि रहु वालइ ॥ २३ ॥ समुद्विजय सिवदेवि रामु केसवु मन्नावह नइपवाह जिम गयउ नेमि भवभमणु न भावइ । धरणि धसका पडइ देवि राजल विहलंघल रोअइ रिजइ वेसु ख्वु बहु मन्नइ निष्फलु ॥ २४ ॥ उग्गसेणधूय इम भणइ दूषहिं दाझइ देहो कां विरतउ कंत तुहं नयणिहि लाइवि नेहो ॥ २५ ॥ आसा पूरह त्रिभुवण मू म करि हयासी दय करि दय करि देव तुम्ह हउँ अछउं दासी। सामि न पालइ पडिवन्नउं तउ कासु कहीजह मयगलु उवट संचरए किणिं कानि गहीजह ॥ २६ ॥ नेमि न मन्नइ नेहु देइ संवच्छरदाणूं ऊजलगिरि संजम लियउ हुय केवलनाणूं।
प्राचीनगूजरकाव्यसङ्ग्रहः राजलदेविस सिद्धि गयउ सो देउ थुणीजइ मलहारिहिं रायसिहरसूरि किउ फागु रमीजइ ॥ २७ ॥ इति श्रीनेमिनाथफागु. प्राचीनगद्यसङ्गहः आराधना ( संवत् १३३० मां लखेला ताडपत्रमांथी) 6+00 ज्ञानाचारि पुस्तकपुस्तिकासंपुटसंपुटिकाटीपणांकवलीऊतरीठवणीपाठा- दोरीप्रभृतिज्ञानोपकरणअवज्ञा, अकालिपठन अतिचार विपरीतकथनु उत्सू- प्ररूपणु अश्रद्दधानप्रभृतिकु आलोयहु । दर्शनाचारि देवद्रव्यु भक्षितु उपेक्षितु प्रज्ञाहीनत्वु जिनभुवनआशातना अधोयति देवपूजा गुरुद्रव्य- ग्रहणु गुरुनिंदा द्रव्यलिंगिएस संसपे बिंबआशातना स्थापनाचार्यआशा- तना शंका आकांक्षा विचिकित्सा मिथ्यादृष्टिप्रसंसा मिथ्यादृष्टिपरिचउ ए पांच अतिचार आलोयउं । चारि आचारि प्राणातिपात मृषावाद् अदत्तादान मैथुनपरिग्रह ए पांच अणुव्रत दिगुविरति भोगपरिभोगविरति अनर्थदंड- विरति ए तिन्नि गुणव्रत । सामायिक देसावकासिक पौषधु अतिथिसंविभागु ए च्यारि सिक्ष्याव्रत; ईहतणइ विषइ जु कोइ अतिचारु आसेवियउ सु हुं आलोयहं । तपाचारि अनशन ऊनोदरिता वृत्तिसंक्षेपु रसत्यागु कायक्लेशु संलीनता षट्विधबाह्यतपतणइ विषइ प्रायश्चित्तु विनउ वैयावृत्यु स्वाध्यान कायोत्सर्ग षविधआभ्यंतरतपतणइ विषइ जु अतीचारु सु हुं आलोयहुं । वीर्याचारि संतह बलि संतइ वीजिं जु धर्मानुष्ठानि उद्यमु नहीं कियउं सु हुं आलोयहुं । सम्यक्त्वप्रतिपत्ति करहु, अरिहंतु देवता सुसाधु गुरु जिनप्र- णीत धर्मु सम्यक्त्वदंडकु ऊचरहु, सागारप्रत्याखानु ऊचरहु चऊहु सरणि पइसरहु । परमेश्वरअरहंतसरणि सकलकर्मनिर्मुक्तसिद्धसरणि संसारपरी- वारसमुतरणयानपात्रमहासत्त्वसाधुसरणि सकलपापपटलकवलनकलाकलितु- केवलिप्रणीतुधर्मुसरणि सिद्ध संघगण केवलि श्रुत आचार्य उपाध्याय सर्वसाधु व्रतिणी श्रावक श्राविका इह ज काइ आशातना की हुंती ताह मिच्छा मि दुक्कडं । पुढविकाइ जीव आउकाइ जीव सेउकाइ जीव वाउकाइ जीव वणस्पइकाइ जीव बेइंदिय दिय चउसिंद्रिय जलचर स्थलचर खेचर सर्वतीर्थनमस्कारस्तवन जि जंतु ताह मिच्छा मि दुक्कडं । पनर कर्मभूमि जि मनुष्य त्रीस अकर्मभूमि जि मनुष्य तीहिं मिच्छा मि दुक्कडं। छप्पनअंतरद्विपतणा मनुष्य तीहं मि- च्छा मि दुकडं । सातनरकतणा नारकि दशविध भवनपति अष्टविध व्यंतर पंचविध जोइसी दैविध वैमानिकदेवा किं बहुना । दृष्ट अदृष्ट ज्ञात अज्ञात श्रुत अश्रुत स्वजन परजन मित्रु शत्रु प्रत्यक्षि परोक्षि जे केइ जीव चतु- रासी लक्षयोनि ऊपना चतुर्गतिकि संसारि भ्रमंता मई हुमिया वंचिया सेहिया सीरीविया हसिया निंदिया किलामिया दामिया पाछिया चूकिया भवि भवांतरि भवसति भवसहस्रि भवलक्षि भवकोटि मनि वचनि काई तीह सर्वहई मिच्छा मि दुक्कडं । अढार पापस्थान वोसिरावह इहुस— प्राणा- तिपातू सर्दू मृषावादू सर्दू अदत्तादानू सबूं मैथुनू सर्दू परिग्रह सर्दू क्रोधू सर्दू मानू सर्वइ माया सळू लोभू प्रेमु द्वेषु कलहु अभ्याख्यानु रति अरति पैशून्यु मिथ्यादर्शनशल्यु परपरिवाद अढार पापस्थान त्रिविधिहि मनि वचनि काइ करणि करावणि अनुमति परिहरउ । अतीतु निंदउ वर्तमान संवरहु अनागतु पावकउ । पंचपरमेष्ठिनमस्कारु जिनशासनिसारु चतुर्दश- पूर्वसमुद्धारु संपादितसकलकल्याणसंभारु विहितदुरितापहार क्षुद्रोपद्रव- पर्वतवज्रप्रहारु लीलादलितसंसारु सु तुम्हि अनुसरहु, जिणि कारणि चतु- देशपूर्वधर चतुर्दशपूर्वसंबंधिउ ध्यानु परित्यजिउ । पंचपरमेष्ठिनमस्कार स्मरहि, तउ तुम्हि विशेषि स्मरेवउ, अनइ परमेश्वरि तीर्थकरदेवि इसउ अर्थ भणियउ अच्छइ, अनई संसारतणउ प्रतिभउ म करिसउ, अनइ रुडिनमस्कारु इहलोकि परलोकि संपादियइ ॥ आराधना समाप्तेति ॥ यदक्षरं परिभ्रष्टं मात्राहीनं च यद्भवेत् । क्षन्तव्यं तद्वधैः सर्व कस्य न स्खलते मनः ॥ संवत् १३३० वर्षे आश्विनसुदि ५ गुरावयेह आशापल्याम् ॥ अतिचार (संवत् १३४० ना अरसामा लखायला जणाता ताडपत्रमाथी) कालवेला पढ्यं, विनयहीणु बहुमानहीणु उपधानहीणु गुरुनिण्हव अने- राकण्हई पढ्यं, अनेरई कहई व्यंजनकूडु अर्थकूड तदुभयकूड कूडउ अकरु कानइ मात्रि आगलउ ओछउ देवंदणवांदणइ पडिकमणइ सझाउ करतां प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः पढतां गुणतां हुउ हुयइ, अर्थकूडु कहई हुइ, सत्रु अर्यु बेउ कूडा कह्यां हुइ, ज्ञानोपकरण पाटी पोथी कमली सांपुडं सांपुडी आशातन पगु लागउ धुंकु- लागउं पढतां प्रवेष मच्छरु अंतराइउ हउं कीधउ हुई, तथा ज्ञानद्रव्यु भक्षितु उपेक्षितु प्रज्ञापराधि विणास्य विणासितउं ऊवेख्यं हुंती सक्ति सारसंभाल न कीधियइ, अनेरइ ज्ञानाचारिउ कोइ अतीचारु हुउ सुक्ष्मबाद मनि वचनि काइ पक्षदिवसमांहि तेह सवहि मिच्छा मि दुक्कडं ॥ सातमइ भोगोपभोगवति सचित्तद्रव्यविगइ खासहाइ पाणही पानि फोफलि बइसणि आसणि सयणि न्हाणुअइ अंगोहलि फलि फूलि भोजनि आच्छादनि जु कोइ अतिचारु हुयउ पक्षदिवसमाहि बारि भेदि तपु छहि भेदि बाह्य अणसण इत्यादि उपवास आंबिल नीविय एकासणु पुरिमद व्यासणं यथाशक्ति तपु, तथा ऊनोदरितपु वृत्ति- संखेवु । रसत्यागु कायकिलेसु, संलेखना कीधी नहि, तथा प्रत्याख्यान एका- सणां बिपुरिमद साढपोरिसि पोरिसिभंगु अतीचारु नीविय आंबिलि उपवासि कीधइ विरासइं सचित्त पाणीउ पीधउं हुयइ पक्षदिवसमांहि प्रतिषिद्ध जीवहिंसादिकतणइ करणि कृत्य देवपूजा धर्मानुष्ठानतणइ अकरणि जि जिनवचनतणइ अश्रद्दधानि विपरीतपरुपणा एवं बहुप्रकारि जु कोइ अतीचारु हुयउ पक्षदिवसमांहि ॥ सर्वतीर्थनमस्कारस्तवन (संवत् १३५८ मां लखायेला कागळना पुस्तकमांथी) पहिलङ त्रिकालु अतीत अनागत वर्तमान बहत्तरि तीर्थकर सर्वपाप- क्षयंकर हउं नमस्कर। सदनंतर पांचे भरते पांचे ऐरवते पांच महाविदेहे सत्तरिसउ उत्कृष्ट- कालि विहरमाण हउं नमस्कर। तउ पहिलइ सौधमि देवलोकि बत्रीस लाख, बीजइ ईसानि देवलोकि अठ्ठावीस लाख, श्रीजइ सनतकुमारि देवलोकि बारलाख, चउत्थइ माहेंद्र- देवलोकि आठ लाख, पांचमइ ब्रह्मदेवलोकि च्यारि लाख, छइ लांतकि नवकारव्याख्यानम् देवलोकि पंचास सहस, सातमइ शुक्रदेवलोकि च्यालीस सहस, आठमइ सहस्रारि देवलोकि छ सहस, नवमइ आणति देवलोकि बिसइ, दसमइ प्राण- ति देवलोकि बिसइ, इग्यारमइ आरणि देवलोकि बारमइ अच्युतदेवलोकि बिहू दउढु दउढु सउ, अनइ हेठिले बिहू ग्रैवेयके इग्यारोत्तरु सउ, माहिले बिह ग्रैवेयके सत्तोत्तर सउ, ऊपइले बिहू ग्रैवेयकि एक सउ, पंच पंचोत्तरवि- माने, एवंकारइ स्वर्गलोकि चउरासी लाख सत्ताणवइ सहस त्रेवींस आगला जिनभुवन वांदउँ । अनंतरु भुवनपतिमज्झे असुरकुमारमज्झे चउसहि लाख, नागकुमारमज्झे चउरासी लाख, सुवन्नकुमारमज्झे बहत्तरि लाख, वायकु- मारमज्झे छन्नवइ लाख, दीवकुमार दिसाकुमार अहिट्टकुमार विज्जुकुमार थुणियकुमार अग्गिकुमार छहं मध्यभागे छहत्तरि छहत्तरि लाख, एवंकारइ पाताललोकि सातकोडि बहत्तरिलाख जिनमंदिर स्तवउं । अथ मनुष्यलोकि नंदीसर वरि दीपि बावन्न, च्यारि कुंडलवल्गि, च्यारि रुचकि वल्गि, च्यारि मानुषोत्तरि पर्वति, च्यारि इक्षार पर्वति, पंच्यासी पांचे मेरे, वीस गजदंत पर्वति, दस कुरपर्वति, त्रीस सेलसिहरे, असीव क्षारसेलसिहरे, सरि- सउ वैताट्यपर्वति, एवं च्यारि सइ त्रिसहि जिणालइपडिमं, एवं आठ कोडि छप्पन्न लाख सत्ताणवइ सहस च्यारि सइ छियासिया तियलुक्के शास्वतानि महामंदिर त्रिकाल तीह नमस्कार करउं ॥ सर्वतीर्थनमस्कारस्तवनम् । नवकारख्याख्यानम् नमो अरिहंताणं ॥ १॥ माहरउ नमस्कार अरिहंत हउ । किसा जि अरिहंत; रागद्वेषरूपिआ अरि वयरी जेहि हणिया, अथवा चतुषष्टि इंद्र- संबंधिनी पूजा महिमा अरिहइ; जि उत्पन्नदिव्यविमलकेवलज्ञान, चउत्रीस अतिशयि समन्वित, अष्टमहाप्रातिहार्यशोभायमान महाविदेहि खेत्रि विहरमान तीह अरिहंत भगवंत माहरउ नमस्कारु हउ ॥ १॥ नमो सिद्धाणं ॥२॥ महारउ नमस्कारु सिद्ध हउ । किसा जि सिद्ध; दुष्टाष्टकर्मक्षउ करिउ, जि मोक्षि ग्या। आठ कर्म किसा भणियइ । ज्ञानावर- णीउ १ दरिसणावरणीउ २ वेदनीउ ३ मोहनीउ ४ आयु ५ नामु ६ गोत्तु ७ अंतराउ ८ ईह आठकर्मक्षउ करिउ जि सिद्धि ग्या । किसी ज सिद्धि; लोकतणइ अग्रविभागि पंचत्तालीस लक्षयोजनप्रमाणि जिसउं उत्ताणु छत्तु १२ प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः तिसइ आकारि ज सिद्धिसिला, अमलनिर्मल जलसंकास जु अजरामर- स्थानु, तेह ऊपरि योजनसंबंधियइ चउवीसमह य विभागि जि सिद्ध अनंत सुखलीण ति सिद्ध भणियइ । तीह सिद्ध माहरउ नमस्कारु हउ ॥२॥ नमो आयरियाणं ॥ ३ ॥माहरउ नमस्कार आचार्य हुउ । किसा जि आचार्य; पंचविधु आचारु जि परिपालइ ति आचार्य भणियइ । किसउ पंच- विधु आचारु । ज्ञानाचार, दर्शनाचारु, चारित्राचारु, तपाचारु, वीर्या- चारु, यउ पंचविधु आचारु जि परिपालइ ति आचार्य भणिइ । तीह आचार्य माहरउ नमस्कारु हउ ॥ ३॥ नमो उवज्झायाणं ॥ ४॥ माहरउ नमस्कार उपाध्याय हुउ । किसा जि उपाध्याय; द्वादशांगी जि पढइ पढावइ । किसी ज द्वादशांगी; आचा- रांगु १ सुयगडु २ ठाणांगु ३ समवाउ ४ विवाहपन्नत्ति ५ ज्ञाताधर्मकथा ६ उवासगदसा ७ अंतगडदसा ८ अणुत्तरोववाइयदसा ९ पण्हवागरणु १० विपाकश्रुतु ११ दृष्टिवादु १२ ए बार आंग जि पढइ पढावइ ति उपाध्याय भणियइ । तीह उपाध्याय माहरउ नमस्कारु हुउ ॥ ४॥ नमो लोए सव्वसाहणं ॥५॥ईणि लोकि जि केई अछइ साधु । यउ लोकु च किसउ भणियइ । अठाई बीपसमुद्र पनर कर्मभूमि । जि किसी; पांच भरत पांच ऐरवत पांच महाविदेह खेत्र, ईह पनर कर्मभूमिमाहि जि केई अच्छइ साधु; रत्नत्रउ जि साधइ । किसउ रत्नत्रउ; ज्ञानु दर्शनु चारित्रु यउ रत्नत्रउ जि साधइ ति साधु भणियइ । तीह साधु पंचमहा- व्रतपरिपालक । पंचमहाव्रत किसा भणियह । प्राणातिपात्तु १ मृषावादु २ अदत्तादानु ३ मैथुनु ४ परिग्रहु ५ रात्रीभोजनु । जि विवजइ ति साधु भणियइ । तीह साधु सर्वहीं माहरउ नमस्कारु हुउ ॥ ५॥ एसो पंच नमोकारो॥६॥ एउ पंच परमेष्ठिनमस्कार । पंचपरमेष्टि किसा । जि पूर्वोक्तभणिया अरिहंत १ सिद्ध २ आचार्य ३ उपाध्याय ४ साधु ५ इह पंचपरमेष्ठिनमस्कारु भावि क्रियमाणु हुंतउं किस करइ ॥६॥ सव्वपावपणासणो ॥७॥ सर्वपापप्रणासकारियउ हुइ । ईणि जीवि चतुर्गतिकि संसारि भवभ्रमणु करतइ हुंतइ जि असुभलेश्या उपायी पापु सु ईणि पंचपरमेष्ठिनमस्कारि महामंत्रि सुमरीतइ हुंतइ क्षउ हुयइ ॥७॥ मंगलाणं च सव्वेसिं पढम होइ मंगलं ॥ ८॥ ईणि संसारि दधिचंदन- दूर्वादिक मंगलीक भणियह । तीह मंगलीक सर्वहीमांहि प्रथम मंगलु एहु। साधु । किसा जि अतिचार ९१ ईणि कारणि सुभकार्यआदि पहिलउं सुमरेवउं, जिव ति कार्य एहतणइ प्रभावइ वृद्धिमंता हुयइ । यउ नमस्कारु अतीतअनागतवर्तमानचउवीसी- आदिजिनोक्तसारु, सुतुम्हे विसेषहइ हिवडातणइ प्रस्तावि अर्थयुक्तु ध्येयु ध्यातव्यु गुणेवउ पढेवउ । जु किसउ । जिणसासणस्स सारो चउदसपुव्वाण जो समुहारो। जस्स मणे नवकारो संसारो तस्स किं कुणइ ॥ अनइ एहु नमस्कारु स्मरता इहलोकतणा भय नासइ । यदुक्तं-अडविगिरिरन्नमज्झे भयं पणासेइ चिंतिओ संतो। रकइ भवियसयाई माया जह पुत्तभंडाइ ॥ वाहिजलजलणतकरहरिकरिसंगामविसहरभएहिं । नासंति तकणेणं जिणनवकारप्पभावेणं ॥ हियइगुहाए नवकारकेसरी जाण संठिओ निचं । कम्मट्टगंठिदोघघट्टयं ताण परिनटें ॥ नमस्कारस्य स्वरूपं भण्यते । ईणि नवकारि नव पद पांच अधिकार सत्त- सहि अक्षर, तीहमाहि छ भारी इकसठि लघु। इसउं नमस्कारतणउं माहातम्यु। एसो मंगलनिलओ भयविलओ सयलसंतिसुहजणओ। नवकारपरममंतो संतियमित्तो सुहं देउ । अप्पुब्यो कप्पतरू एसो चिंतामणी य अप्पुब्यो । जो झाइ सयलकालं सो पावइ सिवसुहं विउलं ॥ नवकारव्याख्यानं समाप्तम् ॥ अतिचार. संवत् १३६९ मां लखेला ताडपत्रमांथी. तउ तुम्हि ज्ञानाचार दरिसणाचार चारित्राचार तपाचार वीर्याचार पंचविधआचारविषइया अतीचार आलोउ । ज्ञानाचारि कालवेला पढिउ गुणिउ विनयहीन बहुमानहीनु उपधानहीनु गुरुनिन्हवु अनेरीकन्हइ पढिउं अनेरउ कहिउ । व्यंजनकूट अक्षरकूट कानइ मात्र आगलउ ओछउ देववं- दणइ पडिक्कमणइ सज्झाओ करतां पढतां गुणतां हुओ हुइ, अर्थकूट तदु- भयकूट, ज्ञानोपकरणि पाटी पोथी ठवणी कमली सांपडा सांपडी पतिआसा- तना पगु लागउ थुकु लागउ पढतां गुणतां प्रवेषु मच्छरु अंतराइ हुउ की ९२ प्राचीनगूजर काव्यसवहः हुइ भवसगलाहइमांहि तेह मिच्छा मि दुकडं । मृषावादि सहसातकारि आलु अभ्याख्यान दीधउं, रहसमंत्रभेदु कीधइ, मृषोपदेसु दीघउ, कुडउ लेखु लिखिउ, कुडी साखियापणि मोसउ, कुणहइसउ राडि भेडि कलहु विढाविढि, जु कोइ अतिचारु मृषावादि व्रति भवसगलाइमाहि हुउ त्रिविधि त्रिविधि मिच्छा मि दुक्कडं। अदत्तादानि विराइउं छानउं फीटुउं लीवउं दीघउं वावरि घरि बाहिरि खेत्रि खलइ पाडइ पाडोसि अणमोकलाविउ चोरीच्छाई चोर- प्रति प्रयोगु कीघउ, नवउं पुराणउ रसु विरसु सजी निजी मेलिउं, कूडी तूल कूडइ थापि कूडउ कहिउ हुइ, अतीचारु अदत्तादानि व्रति भवसगलाइ- मांहि हुउ तेह सवहइ मिच्छामि दुक्कड्डु । मैथुनव्रति लुहुडपणि आपणा विराया सील खंडया सिउणइ सिउणांतरि, दृष्टिविपर्यासु, आठमि चउदसितणा नी- मभंगु, अनंगक्रीडा परविवाहकरणु तिव्रभिलाषु धरिउ हुइ, अनेरा जु कोइ अतिचारु मैथुनव्रति भवसगलाइमांहि हुअउ तेह सवहइ त्रिविधि त्रिविधि मिच्छामि दुक्कडं । हव हियामाहिं सम्यक्त्व धरउ । अरिहंत देवता, सुसाधु गुरु, जिणप्रणीतु धर्म, सम्यक्त्वदंडकु ऊचरउ । हिव अठार पापस्थानक वो- सिरावउ । सर्व प्राणातिपात, सर्व मृषावाद, सर्दू अदत्तादान, सर्व मैथुनु, सर्दू परिग्रह, स… क्रोधु, सर्व मानु, सर्दू माया, सर्दू लोभु, राग, द्वेषु, कलहु, अभ्या- ख्यानु, पैशुन्यु, रति, अरति, परपरिवादु, मायामृषावादु, मिथ्यात्वदरिसण- सल्यु ए अढारपापस्थान मोक्षमार्गसंसर्गविधनसमान त्रिविधित्रिविधि वोसिरा- वउ, अतीतु निंदउ, अनागतु पञ्चकउ, वर्तमान संवरु । सागाम्प्रत्याख्यानुउ । खमि खमाविउं मई खमिउ छव्विह जीवनिकाय । सिद्धह दिन्ना लोयणा नइ मह वइरु न पावु । हिव दुकृतगरिहा करउं। जु अणादि संसारमाहि हीडतइ हतइ ईणि जीवि मिथ्यात्यु प्रवर्ताविउ । कुतीथु संस्थापिउ, कुमार्ग प्ररुपिउ, सन्मार्ग अवलपिउ । हिवु ऊपाजि मेल्हि सरीरु कुटुंबु जु पापि प्रवर्तिउ, जि अधि- गरण हलऊ खल घरट घरटी खांडां कटारी अरहट्ट पावटा कूप तलाव कीयां कराव्यां अनुमोद्या, ते सवे त्रिविधि त्रिविधि वोसिरावउ । देवस्थानि द्रवि वेवि पूजा महिमा प्रभावना कीधी, तीर्थजात्रा रथजात्रा कीधी, पुस्तक लिखाव्यां, साधर्मिकवाछल्य कीयां, तप नीयम देववंदन वांदणांइ सज्याइ अनेराइधर्मानुष्ठानतणइ विषइ जु ऊजमु कीधउ सु अम्हारउ सफल हुओ। इति भावनापूर्वकु अनुमोदउ पृथ्वीचन्द्रचरित्र ( वाग्विलास) या विश्वकल्पवल्लीवल्लीलया कल्पितप्रदा । प्रदत्तां वाग्विलासं मे सा नित्यं जैनभारती ॥ १ ॥ धर्मश्चिन्तामणिः श्रेष्ठो धर्मः कल्पद्रुमः परः । धर्मः कामदुघा धेनुर्द्धर्मः सर्वफलप्रदः ॥ २॥ पुण्यलगइ पृथ्वीपीठि प्रसिद्धि , पुण्यलगइ मनवांछितसिद्धि; पुण्यलगइ निर्मलबुद्धि, पुण्यलगइ घरि ऋद्विवृद्धि; पुण्यलगइ शरीर नीरोग, पुण्यलगइ अभं- गुरभोग; पुण्यलगइ कुटुंबपरिवारतणा संयोग, पुण्यलगइ पलाणीयई तुरंग, पुण्य- लगइ नवनवा रंग; पुण्यलगइ घरि गजघटा, चालतां दीजई चंदनछटा; पुण्य- लगइ निरुपम रूप, अलक्ष्य स्वरूप; पुण्यलगइ वसिवा प्रधान आवास, तुरंगम- तणी लास, पूजई मन चीतवी आस; पुण्यलगइ आनंददायिनी मूर्ति, अद्भुत स्फूर्ति; पुण्यलगइ भला आहार, अद्भुत शृंगार; पुण्यलगइ सर्वत्र बहुमान, घj किस्युं कहीयइ पामीयइ केवलज्ञान । एह पुण्यऊपरि राजाधिराज पृथ्वीचंद्रतणउ कथासंबंध भणीयइ । ता ईणई राजुप्रमाणि रत्नप्रभापृथ्वीपीठि असंख्याता द्वीप समुद्र वर्तई । तीह माहि पहिलउ जंबूद्वीप लक्षयोजनप्रमाण जाणिवउ । तेह पाषलि लवणसमुद्र दिलक्षयोजनप्रमाण जाणिवउ।तेहपरइं धातकीखंडद्वीप च्यारिलक्षयोजनप्रमाण जाणिवउ । तेह पाषलि कालोदधि समुद्र आठलक्षयोजनप्रमाण जाणिवउ । तेह परई पुष्करवरदीप सोललक्षयोजनप्रमाण जाणिवउ । तेह पापलि पुष्करव- रसमुद्र बत्रीसलक्षयोजनप्रमाण जाणिवउ । आगलि वारुणिद्वीप ६४ लक्षयो- जनप्रमाण जाणिवउ । तेह पापलि वारुणीसमुद्र एककोडि २८ लक्षयोजनप्रमाण जाणिवउ । ईणिपरि ठाण बिमणा द्वीप समुद्र जाणिवउ । कवण कवण क्षीर- दीप क्षीरसमुद्र घृतद्वीप घृतसमुद्र इक्षुदीप इक्षुसमुद्र नंदीसररदीप नंदीस- रसमुद्र अरुणद्वीप अरुणसमुद्र अरुणवरद्वीप अरुणवरसमुद्र अरुणवरावभास- बीप अरुणवरावभाससमुद्र इत्यादिक द्वीपसमुद्र असंख्यात । तेहमाहि पहिलु जे जंबूद्वीप, तेहनी नाभिई मेरुपर्वत जिसिउ प्रदीप, तेहतुं दक्षिण उत्तरई सातक्षेत्र चऊद महानदी छ वर्षधर पर्वत वर्तई । १२-१ ९४ प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्घहः किसा ते क्षेत्र । भरतक्षेत्र १ हैमवतक्षेत्र र हरिवर्षक्षेत्र ३महाविदेहक्षेत्र ४ रम्यकक्षेत्र ५ ऐरण्यवतक्षेत्र ६ ऐरवतक्षेत्र ७। किसी महानदी । गंगा १ सिंधु २ रोहिताशा नदी ३ रोहिता ४ हरिकांता नदी ५ हरिसलिला नदी ६ सीतोदा ७ सीतानदी ८ नारीकांता ९ नरकांता १० रूप्यकूला नदी ११ सुवर्णकूला नदी १२ रक्तवती १३ रक्तानदी १४ । किस्या किस्या वर्षधर । हिमवंतपर्वत १ महा- हिमवंत २ निषध ३ नीलवंत ४ रुक्मीपर्वत ५ शिखरीपर्वत ६। हिव जे कहिलं भरतक्षेत्र तेहमाहि २५ योजनप्रमाण वैतात्यपर्वत ३२ सहस्र देश । ईहमाहि साढापंचवीसदेश आर्य, थाकताअनार्य जाणिवा। ऋषभदेवतणां पुत्रतणें नामिइं सयलदेश जाणिवा । ते कुण कुण काश्मीरदेश १ कीर २ काबेर ३ कांबोज ४ कमल ५ उत्कल ६ करहाट ७ कुरु ८ काण ९ क्रथ १० कौशक ११ कोसल १२ केशी १३ कास्त १४ कारूष १५ कछ १६ कर्णाट १७ कीकट १८ केकि १९ कौलगिरि २० कामरूप २१ कुंकण २२ कुंतल २३ कालिंग २४ करकूट २५ करकंठ २६ केरल २७ षस २८ पर २९ पेट ३० गौड ३१ अंग ३२ गौप्य ३३ गांगक ३४ चौड ३५ चिल्लिर ३६ चैत्य ३७ जालंधर ३८ टंकण ३९ कोडि- याण ४० डाहल ४१ तुंग ४२ ताजिक ४३ तोसल ४४ दशार्ण ४५ दंडक ४६ देवसभ ४७ नेपाल ४८ नर्तक ४९ पंचाल ५० पल्लव ५१ पुण्ड्र ५२ पांडु ५३ प्रत्यग्रथ ५४ अर्बुद ५५ बभ्रु ५६ बंभीर ५७ भट्टीय ५८ माहिष्मक ५९ महो- दय ६० मुरुड ६१ मुरल ६२ मेद ६३ मरु ६४ मुद्गर ६५ मंकन ६६ मल्लवर्त्त ६७ महाराष्ट्र ६८ यवन ६९ रोम ७० राटक ७१ लाट ७२ ब्रह्मोत्तर ७३ ब्रह्मावर्त ७४ ब्राह्मणवाहक ७५ विदेह ७६ वंग ७७ वैराट ७८ वनवास ७९ वनायुज ८० वाल्हीक ८१ वल्लव ८२ अवंति ८३ वह्नि ८४ शक ८५ सिंहल ८६ सुम्ह ८७ सूर्पर ८८ सौवीर ८९ सुराष्ट्र ९० सुहड ९१ अस्मक ९२ हूण ९३ हर्मोक ९४ हर्मोज ९५ हंस ९६ हुहुक ९७ हेरक ९८ एवं देश अट्ठाणू अनइ आदन हाबस मुगदिसुं धनगिरि सीकोत्तर चोलनाट पांड्य तालीउ निहूति भोट महाभोट चीण महाचीण बंगाल पुरसाण मग्ध वच्छ गाजणाप्रमुष अनेक देश वर्तई । तीहमाहि वषाणीयइ मरहट्ठदेस । जीणइ देसि ग्राम, अत्यंत अभिराम; भलां नगर, जिहां न मागीयई कर । दुर्ग, जिस्यां हुइ स्वर्ग; धान्य, न नीप- जह सामान्य; आगर, सोनारूपातणा सागर । जेह देसमाहि नदी वहई, लोक सुषहं निर्वहई । इसिउ देश, पुण्यतणउ निवेश, गरुअउ प्रदेश । तीणि देसि पहुठाणपुर पाटण वर्तइं; जिहां अन्याय न वर्त्तई । जीणई नगरि कउसीसे करी सदाकार पाषलि पोढउ प्राकार; उदार, प्रतोली दार; पातालभणी धाई, महा- ९५ पृथ्वीचन्द्रचरित्र काय पाई, समुद्र जेहतु भाई; जे लिइ कैलासपर्वतसिउं वाद, इस्या सर्वज्ञदेव- तणा प्रासाद; करई उल्लास, लक्षेश्वरीकोटीध्वजतणा आवास; आनंदई मन, गरुउं राजभवन; ऊपरि अषंड, सुवर्णमय दंड, ध्वजपटल लहलहइं प्रचंड । जेह पाटणमाहि अनेक आश्चर्य वापरई, चउरासी चउहटां कलकलाट करई । किस्यां ते चउहटां। सोनीहटी १ नाणावटहटी २ जवहरीहटी ३ सौगंधीयाहटी ४ फोफलिया ५ सूत्रिया ६ पडसूत्रिया ७ घीया ८ तेलहरा ९ दंतारा १० वलीयार ११ मणीयारहटी १२ दोसी १३ नेस्ती १४ गांधी १५ कपासी १६ फडीया १७ फडीहटी १८ एरंडिया १९ रसणीया २० प्रवालीया २१ त्रांबहटा २२ सांषहडा २३ पीतलगरा २४ सोनार २५ सीसाहडा २६ मोतीप्रोयां २७ सालवी २८ मीणारा २९ कुंआरा ३० चूनारा ३१ तूनारा ३२ कूटारा ३३ गुलीयारा ३४ परीयटा ३५ घांची ३६ मोची ३७ सुई ३८ लोहटिया ३१ लोढारा ४० चीत्राहरा ४१ सतूआरा ४२ कागलीया ४३ मद्यपहटी ४४ वेश्या ४५ पणगोला ४६ गांछा ४७ भाडभुंजा ४८ बीबाहडा ४९ त्रांबडीया ५० भईसायत ५१ मलिन नापित ५२ चोषा नापित ५३ पाटीवणा ५४ त्रांगडीया ५५ वाहीना ५६ काठवीठीया ५७ चोषावीठीया ५८ सूपडीया ५९ साथरीया ६० तेरमा ६१ वेगडीया ६२ वसाह ६३ सांथूआ ६४ पेरूआ ६५ आटीआ ६६ दालीया ६७ दउढीआ ६८ मुंजकूटा ६९ सरगरा ७० भरथारा ७१ पीतलहडा ७२ कंसारा ७३ पत्रसागीआ ७४ षासरीआ ७५ मंजीठीया ७६ साकरीया ७७ साबूगर ७८ लोहार ७९ सूत्रहार ८० वणकर ८१ तंबोली ८२ कंदोई ८३ बुद्धि- हटी ८४ कुत्रिकापणहटी एवं चउरासी चउहटां जाणिवा । जीणई नगरि अनेक पामीयई रत्न, जीहतणां कीजई यत्न । किस्यां ते रत्न । अश्वरत्न गजरत्न पुरुषरत्न स्त्रीरत्न अनइ पद्मराग पुष्पराग माणिक सींघलिया गुरुडोद्गारमणि मरकत कर्केतन वज्र वैडूर्य चन्द्रकांत सूर्यकांत जलकांत शिवकांत चंद्रप्रभ साकरप्रभ प्रभानाथ अशोक वीतशोक अपराजित गंगोदक मसारगल्ल हंसगर्भ पुलिक सौगंधिक सुभग सौभाग्यकर विषहर धृतिकर पुष्टिकर शत्रुहर अंजन ज्योतीरस शुभरुचि शूलमणि अंशुकालि देवा- नंद रिष्टरत्न कीटपंखि कसाउला धूमराइ गोमूत्र गोमेद लसणीया नीला तृण- चर खहगइ वज्रधार षट्कोण कणी चापडी पिरोजा प्रवाला मौक्तिकप्रमुख रत्नेकरी दीसई भरियां हाट, अनेकसुवर्णमय घाट; पिहुली वाट, चालइ घोडा- तणां घाट, लोकनई नहीं किसिउ ऊचाट । जिहां पुण्य विशाल, तीसी पोसाल;
९६ प्राचीनगूजरकाव्यसङ्घहः जिहां छात्र पढई चउसाल, तिसी नेसाल; जिहां अध्यात्मतणी वात दृढ, तिसां अनेक मढ; जिहां लोक जिमई अपार, तिसा सत्कार; जिहां पाणी पियइ सर्व, तिसी पर्व; जिहां रमलि कीजई स्वभावि, तिसी वावि; जिहां आनंद हुआ, तिसा कूआ; पद्मवनखंडमंडित प्रवर, महाकाय सरोवर; जिहां रंगि कीजई रयवाडी, तिसी वाडी; जिहां सीतल फुरकइ पवन, तिसां पापलियां वन; इसुं अन्यायरहई दाटण, पृथ्वीपीठि प्रसिद्ध पुहिठाणपुर पाटण । तीणि पाटणि राजाधिराज पृथ्वीचंद्र इसिइं नामिइं राज्य प्रतिपालइ, भुजबलिकरी वहरी वर्ग टालई । जीणि राजा गौडदेशनउ राउ गांजिउ, भो. टनउ भांजिउ; पंचालनउ राउ पालउ पुलई, कानडादेसनउ कोठारि रुलई, ढोरसमुद्रतउ ढोयणां ढोयइ, बाबरउ बारि बइठउ टगमग जोयइ; चौडनउ दंडि चांपिउ, कास्मीरनउ कांपिउ; सोरठीयउ सेवइ, तुडि न करई देवई; अंगदे- सनउ अंगि ओलगइ, जालंधरनउ जीवितव्यकारणि रिगइ; घणुं किस्युं कही- यइ, रिपुकुलकालकेतु शरणागतवज्रपंजर पंचम लोकपाल । जीणं रिपु सर्वे नि- र्धाट्यां दुर्ग सर्वे आपणा कीधा, वयरीनई देसवटा दीधा । इसिउं नि:कंटक सा- म्राज्य प्रतिपालइ । तेह नरेश्वरनई बुद्धिनिधान, परमहंसनामि प्रधान; जेउ सहि- जिई रूपिइं रूडउ, पादरहिं नहीं कूडउ; राउलउ अर्थ सारई, लोक ऊगारइ, वयरविग्रह वारइ; पालइ दीन दुस्थित निराधार, करइ साधुजन उपगार; शस्त्रि शास्त्रि कुशल अपार, गुहिर गंभीर, अतिहिं धीर; मुहि मीठउं भाषई, काज कीधां जि दाबह; चिहुं बुद्धितणउं निधान, सविहुं अमात्यमाहि मूलिगु प्रधान; रायतणउं प्रतिशरीर, इसिउं ते मंत्रीश्वर; नरेश्वररहई, शिवमय सुषमय क- ल्याणमय दिवस अतिक्रमई। अन्यदा प्रस्तावि राजा रातितणई प्रस्तावि स्वप्न एक दीठउ, जेहनउं फल छइ अत्यंत मीठउं । किसउं ते स्वप्न । इसिउं जाणइ नरेश्वर सुवर्णवर्ण- कांति, देवरहई मन भ्रांति; पलकते नेउरि झलकते कुंडलि हाथि वरमाल, अर्द्धचद्रसमभाल; रूपि विशाल, इसी बालदेवी देषइ भूपाल । जेतलइ तेहतणी वरमाला कंठिकंदलि लागी, तेतलई रायनई निद्रा भागी; जागिउ नरेश्वर, चीतवइ अलवेसर। किसिउ स्वप्नतणउ घटइ विचार, तेतलइ प्रभातावस- रि हूउ मांगलिकशांख तणउ ओंकार हूआ तिवलितणा दोंकार, मृदंगतणा धोंकार; भट्टतणा मानालिक्यध्वनि, राजा आनंदिउ मनि; शुभहेतु स्वप्नतणउ मनि विचार धरी, पालक परिहरी; क्षणु एक राजा मल्लाषाडइ आव्या। मल्ल- , ९७ पृथ्वीचन्द्रचरित्र सिउ विनोद नीपजाव्या पछइ लानमज्जनादिक प्रभातकरणीय कीधुं, याचकर- हइ दान दीधउं । ति वारे गणनायक दण्डनायक पायक वृत्तिनायक वहीवाहक तलवर माडम्बिक कौटुंबिक इन्द्रजाली फूलमाली धातुर्वादी मन्त्रवादी तन्त्र- वादी यन्त्रवादी कपटाइत चपटाइत अङ्गरक्षक अङ्गमर्दक मीठाबोला सुहाबो- ला कथाबोला साचाबोला जूठाबोला अनइ अनेक राजराजेश्वर मण्डलेश्वर सा- मन्त तंत्रपाल तलवर्ग चउरासीया महामात्य मन्त्रीश्वर श्रीगरणा वयगरणा धर्माधिगरणा सेनाधिपति आगरीया व्यवहारीया राजद्वारिक भण्डारी कोठारी कापडभण्डारी पूगभण्डारी रसोईया पाणहरी श्रेष्ठि सार्थवाह पीठमर्द वारवधू वीणकार वंशकार उतिकार आउजी पखाउजी पटाउजी आलवणकार लाक्षणिक तार्किक छान्दसिक मुखमाङ्गलिक वैद्य ज्योतिषी पाहरी षड्गधर कुन्तधर धनुर्धर छत्रधर बालकहार सेजपाल थईयात पण्डित कवि लेखक योघ महायोघ माल मसाहणी पाण्डव पउतारप्रमुखसकललोकि करी सश्रीक राजा राजसभां बईठा। राजसभा किसी छइ । जीणि राजसभां कुंकुमजलि छटा दीधी छइ, विविधमुक्ताफलि चतुष्क पूरिया छइं, कर्पूरतणा शंख आलिष्या छई, कृष्णा- गरजबाधितणा परिमल महमहई छई, मोतीतणी सिरि लहलहई छई, फूलपगर भरिया छई, कटीप्रमाणपायपीठसंयुक्त पुरुषप्रमाण सुवर्णमय सिंहासन मांडिउं छई। तीणि सिंहासणि राजा बइठा । किसउ राजा दीसह छह, मस्तकि श्वेतातपत्र छइ; पासई ढलई चामर पवित्र, वाजई विचित्र वादित्र; मस्तकि मुगट, कानि कुण्डल, हृदयि हारार्द्धहार, महाउदार, धनदतणउ अवतार, रुपतणु भण्डार । घणउं किसिउं कहीयइ । जिसउ पृथ्वीलोकतणउ इन्द्र, जिसउ सोलकलासम्पूर्ण चन्द्र, इसउ दीसइ छ। पृथ्वीचन्द्र नरेन्द्र । तिसिइ अवसरि प्रतीहार आविउ प्रणाम नीपजाविउ । राजांसाह्मी दृष्टि दीधी, ऊणि वीनती कीधी; जी अयोध्यानगरीहूंतउ दूत तम्हारइ दारांतरि आविउ मनितणइं उत्साहि, जइ हुइ आदेस तु मेल्हउं माहि । हूउ राजा- तणउ आदेस, दूति कीधउ सभामाहि प्रवेस । रायरहइ कीघउ जुहार, अलं- करि योग्य आसण उदार। राजा दूतरहइ बहुमान दीधउं, कुशल प्रश्न कीधउं । आनन्द ऊपनउ अत्यन्त, हिव दूत वीनवइ कार्य विशेष चन्त । जिहां लोकरहई नही किसिउ क्लेश, जिहा नही वहरीतणउ प्रवेश, पुण्यतणउ निवेश; अनेक ग्रामनगर, सोनारूपातणा आगर; मनोहर छह कोसलादेस ।
१०० प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः । ५९ लोकव्यवहार ६० वशीकरण ६१ वारितरण ६२ प्रश्नप्रहेलिकाज्ञान ६३ धर्मध्यान ६४ ए कहीयई सर्वकलाविज्ञान, जाणइ सकल शास्त्र वषाणइ चउसहि विज्ञान । इति श्रीअञ्चलाच्छे श्रीमाणिक्यसुन्दरसूरिविरचिते श्रीपृथ्वीचन्द्रचरित्रे वाग्विलासे प्रथमोल्लासः। द्वितीयोल्लासः हिव ते कुमरि, चडी यौवनिभरि; परिवरी परिकरि, क्रीडा करइ नवनवी परि । इसिई अवसरि आविउ आषाढ, इतरगुणि संबाढ; काटइयइ लोह, घामतणउ निरोहः छासि पाटी, पाणी वीयाइ माटी; विस्तरिउ वर्षाकाल, जे पंथीतणउ काल, नाठउ दुकाल । जीणिइ वर्षाकालि मधुरध्वनि मेह गाजइ, दुर्भिक्षतणा भय भाजइ, जाणे सुभिक्षभूपति आवतां जयढक्का वाजह; चिहुं दिसि बीज झलहलइ, पंथी घरभणी पुलइ; विपरीत आकाश, चंद्रसूर्य पारियास; राति अंधारी, लवई तिमिरी; उत्तरनउ ऊनयण, छायउ गयण; दिसि घोर, नाचई मोर; सधर, वरसइ धाराधर; पाणीतणा प्रवाह षलहलई, वाडिऊपरि वेला वलई, चीपलि चालतां शकट स्खलई, लोकतणां मन धर्मऊपरि वलइं; नदी महापूरि आवइं, पृथ्वीपीठ प्लावइं; नवां किसलय गहगहई, वल्लीवितान लहलहइं; कुडुंबीलोक माचइ, महात्मा बइठां पुस्तक वाचइं; पर्वततउ नीझरण विछूटई, भरियां सरोवर फूटइ । इसिइ वर्षाकालि राजा सोमदेवतणउं कराविउं सरोवर भराणुं, समुद्रसमाणउं; वधावणीउ धायउ, राजाकन्हइ आयउ; राजा मनि गहगहतउ, सरोवर जोइवा पुहुतउ; दीठउं भरिउं सरोवर, ऊपनउ आनंदभर; जोसी तेडी महोत्सवतणुं मुहूर्त लीधउं, अभीष्ट जनरहई तेडउं कीधउं; इसिउं करतां आविउ आसो मास,दिसि सप्रकास; कमलवन उल्लास, हंसतणु विलास; कादव सूकई, नइ निरर्गलपणउं मूकई; विकसई कुसमकली, परमेश्वर सर्वज्ञ पूजतां पूजइ मनतणी रली; तिसिइ आसोसुदि पंचमीतणइ दिवसि मोटइ आडंबरि नरेश्वर सरोवरतणी पालि पुहुता, धजपट दीसइ लहलहता। तिसिइ समई अनेक ब्राह्मण मिलिया । कवण कवण । दुवे त्रिवाडी व्यास पाठक देवाईत मोषाईत सराईत चंद्राईत देवशर्म मोषशर्म यज्ञशर्म १०१ पृथ्वीचन्द्रचरित्र सोमशर्म श्रीधर देवधर गंगाधर गदाधर लक्ष्मीधर श्रीवच्छ पद्मनाभ पुरुषो- त्तमप्रमुख ब्राह्मण मिलिया, शांति करिवानइं कारणि कलिकलिया; गले वागा, वेदध्वनि उच्चरिवा लागा। जे ब्राह्मण १८ पुराण १८ स्मृति जाणइ । ते किस्या पुराण । भागवतपुराण ? भविष्योत्तरपुराण २ मत्स्यपुराण ३ मार्कंडेयपुराण ४ विष्णुपुराण ५ वाराहपुराण ६ शिवपुराण ७ वामनपुराण ८ ब्रह्मपुराण ९ ब्रह्मांडपुराण १० ब्रह्मवैवर्तपुराण ११ आग्नेयपुराण १२ पद्मपुराण १३ लिंग- पुराण १४-नारदपुराण १५ स्कंदपुराण १६ कूर्मपुराण १७ गरुडपुराण १८ । ते किसी स्मृति । मानवीस्मृति १ आत्रेयीस्मृति २ वैष्णवीस्मृति ३ हारीतकीस्मृति ४ याज्ञवल्कीस्मृति ५ शनैश्चरीस्मृति ६ अंगिरास्मृति ७ आपस्तंबीस्मृति ८ सांवतकीस्मृति ९ कात्यायनीस्मृति १० बृहस्पतीस्मृति ११ पारासरीस्मृति १२ शंखीस्मृति १३ लिखितास्मृति १४ दाक्षीस्मृति १५ गौतमीस्मृति १६ शातातपीस्मृति १७ वाशिष्ठीस्मृति १८ । तिसिइ रत्नमंजरी कुंअरिराजारहई वीनती करावी, तिहां कुतिग जोइवा आवी । जेहतणइ परिवारि, सषी अनेकप्रकारि; कस्तृरिका कर्पूरिका लीलावती पद्मावती चंद्रावती चंद्रउली चंपू हंसी सारसी बगुलीप्रमुग्व अनेक सषी वर्तइ । तीहं सहित तिहां आवी। पितारहई प्रणाम नीपजावी उत्संगि बइठी, दिव्य रूप देषी रायतणइ मनि चिंता पहठी। एहयोग्य कवण वर, किं नर, किं विद्या- धर, इसी चीतवतई नरेश्वर, सरोवरभणी दृष्टि दीधी । तु निर्मल जलि, बइठा कमलि; हंस करई रमलि, च्यारइ दिसि वासीई परिमलि; कारंड कुरंज कल- हंस कलगलई,ताप टलई; मोर वासई,सर्प नासह; आडि पंषींआ तरई, ब्राह्मण लान करई; माहि शतपत्र सहस्रपत्र कमलवन, दीसतां प्रीति पमाडई मन; देहुरी दंडकलस झलहलई, लहरि ऊछलई । इम जोतां राजहंस एक सरोवरहतउ ऊडी बहठउ राजातणई हाथि, निहालिउ नरनाथि।तु रूडउ रूपवंत, रुलीयामणउ, सोहामणउ; श्वेत, लावण्योपेत; जिसिउं लक्ष्मीदेवतातणउ चमर, जीणई मोही- यहं अमर, कुंदकुसुमस्तबकसमान प्रधान पक्षिकुलावतंस । इसिउ हंस कुति- गकरी कुमारी लीघउ, राजा दीधउ । जेतलइ जोअइ कुमरी, तेतलइ हसि जिमणी पांष विस्तारी; कुमरि पांषमाहिघाती, भलीपरि साती। ऊपडिउ हंसु, तत्काल पडिउ ध्वंसु । धसमसतउ ऊठिउ राउ, कहइ धाउ धाउ, वलिउ नी. साणि घाउ । राउतपायक पलभलिया, वीर सवि मिलिया। धाइं राणा, ब्राह्मण १२-२ १०२ प्राचीनगूर्जर काव्यसङ्घः मउरिया सहकार, घरभणी ऊजाणा; दुवे नाठा, सवे त्रिवाडी त्राठा। बुंब पडी राउ धायउ हंस- पूठिई जेतलई, हंस धाई पइठउ कमलमाहि तेतलई । जे वारू, ते पइठा सरो- वर माहि तारू; समग्र सरोवर गाहिउ, पणि हंस न साहिउ। निश्वास मेल्ही राउ पाछउ वलिउ, परिघउ परिवार मिलिउ । राणी ते वात जाणी, मूर्छा पामी सप्राणी, सचेत कीधी छांटी छांटी पाणी; राजा आवासी आव्या, कन्यातणुं दुःख धरता छ मास अतिक्रमाया । तिसिइ आविउ वसंत, हूउ शीततणउ अंत, दक्षिणदिसितणउ शीतल वाउ वाई, विहसई वणराई। सव्वे भल्ला मासडा पण वइसाह न तुल्ल । जे दवि दाधा रूंषडां तीह माथइ फुल्ल ॥ चंपक उदार; वेउल बकुल, भ्रमरकुल संकुल, कल- रव करई कोकिलतणां कुल । प्रवर प्रियंगु पाडल, निर्मल जल, विकसित क- मल; राता पलास, सेवंत्री वास; कुंद मुचकुंद महमहई, नाग पुन्नाग गहगहई। सारसतणी श्रेणि, दिसि वासीई कुसुमरेणि; लोकतणे हाथि वीणा, वस्त्राडंबर झीणा; धवल शृंगार सार, मुक्ताफलतणा हार; सर्वांगसुंदर, वनमाहि रमइ भोग पुरंदर । एकि गीत गवारई, दान दिवारइं; विचित्र वादिन वाजई, रमलि- तणां रंग छाजई। एकिवादिइं फूल चूटई, वृक्षतणा पल्लव पूंटइं; हीडोलई हींचई, झीलतां वादिइं जलिई सींचई; केलिहरां कउतिग जोअई,प्रीतमंत होयइ । वनपा- लकि अवसर लही वसंत अवतरियातणी वार्ता कही। राजा सोमदेव आव्या वनमाहि, तेह जि सरोवर देषी कुंअरि सांभली मनमाहि । तेतलई पुरुषि एकई तेह सरोवरहंतुं एक कमल लेइ रायरहइ दीघउं, राजा हाथि लीधउं। तेतलई तेह जि कमलमध्यहूंती नीसरी रत्नमंजरी कुमरि, दीठी नरेश्वरि । दुःखतणां व्याप चूरियां, लोक आश्चर्य पूरिया। नगरमध्य वार्ता जणावी, राज्ञी कमललोचना आवी। दीठी बेटी, हुइ परमानंदतणी पेटी, परिवरी चेदी। तिहां मांडिया वधामणां, महोत्सवि करी सुहामणां; विचित्र वादिन वाजिवा लागा। ते कवण कवण । वीणा विपंची वल्लकी नकुलोष्टी जया विचित्रिका हस्तिका करवादिनी कुब्जिका घोषवती सारंगी उदंबरी त्रिसरी झंषरी आलविणि छकना रावणहत्था ताल कंसाल घंट जयघट झालरि उंगरि कुरकचि कमरउ घाघरी द्राक डाक ढाक बूंस नीसाण तांबकी कडुआलि सेल्लक कांसी पाठी - पृथ्वीचन्द्रचरित्र १०३ पाऊ सांप सींगी मदन काहल भेरी धुंकार तरवरा । ईणिपरि मृदंगपटुपडहप्रमुष वादित्र वाज्यां, दुःख दूरि ताज्यां । इकवीस मूर्छना इगुणपंचास तान, इस्यां हुइं गीत गान; याचक योग्य प्रधान वस्त्रदान । किस्यां ते वस्त्र । सथिला संग्रा- मां दाडिमां मेघवनां पांडुरां जादरा कालां पीयलां पालेवीयां ताकसीनीयां कपूरीयां कस्तूरीयां फूडीयां चउकडीयां सलवलीयां ललवलीयां हसवडि गजवडि उडसाला नर्म पीठ अटाण कताण झूना झामरतली भइरव सुद्धभइरव नलीबद्धप्रमुख वस्त्र जाणिवां । ईणिपरि महोत्सवभरि, साथि कुमरि, नरेश्वर पहुता नगरि । मनतणइ उल्लासि, आव्या आवासि । रायरहइ कुमरीतणउं स्वरूप विमासतां ऊपनी आकाशवाणी, ए वार्ता कहिस्यई केवलनाणी। राजा तां आश्चर्य धरतई हुँतइ प्रधान तेडाविउ, तिहां आविउ । ते प्रणाम करी बइ- ठउ तउ राजां बोलाविउ। हे मंत्रीश्वर विचारि, पाणिग्रहणयोग्य हुई रत्नमंजरी कुमारि । तु मंडावीयइ स्वयंवर, मेलीयई सवे नरेश्वर, कन्या आपणी इच्छा वरइ वर । इसिउ आलोच कीघउ, तु राजा सविहुं दृतरहई आदेश दीधउ; जु को पृथ्वीपीठि राय नइ राणउ, तम्हे जाणउ, ते समग्र ईणि स्थानकि आणउ । तिवारपूठिइं स्वयंवरमंडप सूत्रधारपाहिं कराविवा मंडाविउ, हुं तुम्हकन्हइ आविउ । हिव तुम्हे तिहां पाउ धारउ, ए वीनती अवधारउ, राजासोमदेवतणइ मनि आनंद वधारउ । इसी वार्ता सांभली दूतहुई बहुमान देतु कटक लेइ राजा पृथ्वीचंद्र स्वयंवरभणी चालिउ, कटकभारि पातालि शेष नाग हालिउ । हाधीया घोडा, नहीं थोडा।किस्या ते हाथीया छइ।सिंहलद्वीपतणा, जाजनगरतणा, भद्रजातीक, उल्ललितसुंडादंड, प्रचंड, पर्वतसमान, जलधरवान, चपलकान, मदजल झरता, आलि करता, अतुलबल, उच्छृखल, गलगर्जित करता गजेंद्र सांचरियां, तर- लतेजी तरवरिया। किस्या ते। हयाणा भयाणा कुंकणा कास्मीरा हयठाणा पह- ठाणा सरसईया सीधउरा केकाइला जाइला उत्तरपंथा पाणीपंथा ताजा तेजी तोरका काच्छूला कांबोजा भाडेजा आरड वाल्हीकज गांधार चांपेय तैतिल त्रैगर्त आर्जनेय कांदरेय दरद सौवीर क्षेत्रशुद्ध प्रमाणशुद्ध चपल सरल तरल उंचासणा परीछणा । जोयउं सहई, बपूकारिया रहई; वांकी द्रेठी, सभर पूठि; छोटे काने, सूधइ वानि; सइरनी ललवलाई, नीछटनी कलाई, पूंछतणी आय- ताई; पलाणतणी सामंत्राई; वांकी तुंडवालि, बहुली पेटवालि, मुहि रूपा, प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः आसणि सूधा; हसमंत हयहेषारवि अंबर बधिर करता । सूरवीर साहसिक कालूआ किरडिया किहाडा नीलडा सेराहा कविला धूसरा मांकडा दोरीया बोरीया बादशावर्त्तव्यंजनगुणि शोभित शालिहोत्रशास्त्रप्रणीतलक्षणलक्षित । ससई धसई, साटि पइसई, जुडई, दउडई। जिस्या सूर्यतणा रथ छूटा हुइं तिस्या अनेक तुरंगम सांचरिया । तउ पायक पहटिया । किस्या ते पायक । सूरवीर विक्रांत दुर्दीत षड्ग घेडे लीधे श्रमई, वयरीरहई आक्रमई; पवनवेगि पुलिई, योधस्युं जुडई, सेल्ल कुंत तोमर ताकई, वयरीरहई हाकई; वेला लामी, न मेल्हई स्वामी; नवनवां आयुध लिई, एक वार आकाश पडतां घाढ दिइ । किहांई न दीसइ थाका, जीह लगइ हुइ जयपताका; जे धाई पुलई ऊच्छलई । इस्या पायकनी मिली कोडि, जीह माहि नहीं षोडि । हिव रथ विस्तरिया । किस्या ते रथ । चपलतुरंगमजूता, सुखिइं सुभट चालई माहि बइठा सूता; छत्रीसे दंडायुधे भरिया, वायुवेगि सांचरिया; धडहडाटि धरामंडल धंधोलई, रजमाहि रविबिंब रोलई; ऊपरि धज लहलहई, जाणे देवसंबंधीयां विमान गहगहई; घांट वाजइं, वयरी भाजई; मूर्तिवंता जिस्या मनोरथ, इस्या अनेक सांचरिया रथ । ईणिपरि चतुरंग दल चालतां हूतां नरेश्वररहई वाटई अनेक ग्राम नगर आवई, लोक नवनवां भेटणां नीपजावइ । मार्गि जातां आवी एक अटवी । हिव ते किसीपरि वर्णविवी । जेह अटवीमाहि तमाल ताल हंताल मालूर खजूर अर्जुन चंदन चंपक बकुल विचिकिल सहकार कांचनार जांबू जंबीर वानीर कणवीर कीर केलि कदंब निंब नारिंग नालीयरि द्राष दाडिमी देवदारु अंकुल्ल कंकिल्लि नाग पुन्नागवल्ली यूथिका मालती माधवी जपा मरुबक दमनक पारधि केतकी मुचकुंद कुंद मंदार तगर सेवत्री राजगिरि सिरीषां सीबलि सिरघू सीसमि साग टींडूसार आक आकमंदार कपित्थ बील बहिडां करण वरण धव षदिर पलाश वड वेडस पीपल पीपरि ऊंवर कठंबड धाहुडी धामण षीप जड पीरणी कइर करंज बाउल बीजुरी आमली आंबिली बोरि इंगोरि गोरडीयाप्रमुख वृक्षावली दीसई, बीहंतां सूर्यतणां किरण माहि न पइसई । अनई किहांई सिवातणा फेत्कार, घूकतणा घूत्कार; व्याघ्र- तणा घुरहराट, न लाभई वाट नइ घाट; माहि वानरपरंपरा उछलई, मदोन्मत्त गजेंद्र गुलगलई; सिंहनादभयभीत मयगल पलभलई । जिस्या दविं दाधा षील, तिस्या भील। सूअर घुरकई, चीत्रा बुरकइं; वेताल किलकिलई, दावानल प्रज्वलई; रीछ सांचरई, विरुतणा यूथ विचरई । इसी महारौद्र अदवी ।
१०५ पृथ्वीचन्द्रचरित्र तेहमाहि नरेश्वरतणां कटक न लहई माग, न लहइ नदीतणा ताग; न सकइ चाली घोडा हाथी, न को जाणइ साथी। विषम पर्वतमाला, डाबी जिमणी दवतणी ज्वाला, जई न सकई चडिया नइ पाला, तेतलई दीसिवा लागा भील अत्यंत काला । तिवारई राजापृथ्वीचंद्र चीतविउं आवी विषम वेला, जई थाई भील भेला; तु किम झूझीयई, जइ परदल नबूझीयई । जेतलई राजा इसिउं चीत- विउं तेतलई ते कटक अटवीऊपरि हुई पारि पहुतुं, मनि गहगहतुं। आगलि नगर एक देवइ, ते हर्ष कुणतणइ लेषइ । सवे कटकीया लोक आश्चर्य धरई, परस्परई इसी वात करई । कुणहिं काई जाणिउं, ए कटक इहां कुणि आणिउं; दैव रूठउ, पुणि देव दाणव कोइ तूठउ; जीणई एवटुं सानिध्य कीधर, हेलामात्र कटक इहां लीघउं । अथवा राजा पृथ्वीचंद्र धन्य, जेहनुं गरूउं पुण्य । जेह कारणि इस्युं कहइ।जे गया विदेसि, पडिया क्लेशि; ताणीया पाणीनह पूरि, आक्रम्या क्रूरि; चाप्या सधरि, डसिया विषधरि; धरियां राइ, भेल्या घणे घाइ; मुरडिया मोगे, दूहविया रोगे; ऊपाडिया बंदि, पडिया विछंदि; तीहं सविहुं- नई धर्मनउ आधार, ए साचउ विचार । लोकरहई इसी वात करतां राजाई तिहां आंबावृक्षहेठलि आव्या, ऊतारा नीपजाव्या । तेतलइ धातु, पुलतु; पाछउ जोतउ, कायरपणइ रोतउ; पुरुष एक नरेश्वरतणइ शरणि पइठउ । तेतलइ तरूआरि ताकता, हणिहणि भणी हाकता; केई पुरुष आव्या । तेहह राजा बोलाव्या।आपुए चोर, महाकठोर, जे एहनइं राषइ ते ढोर। तिवारई राजातणे सेवके कहिउं अरे ए कहीई राजा पृथ्वीचंद्र, एहस्युं पहुची न सकई इंद्र । तिवा- रई ते पुरुष कहिवा लागा। नरेश्वर पहिलउं वात अवधारउ, तउ चोर ऊगार। अम्हे तलार, करउं नगरतणी सार । पुणि ए चौर, दुर्दान्त अपार; ए विवि- धवेसि हेरइ, बोलाविउ बोल फेरइ; चडइ मालि अटालि, पइसइ परनालि पालि; कमाड ऊघाडइ, पुणि सूतु कोइ न जगाडह, अघोर निद्रा दिइ; कान- कोटना आभरण लिइ; कटारी पायबंधन वाढइ, पर्वतप्राय केकाण काढइ; चडिउं चोर पवाडई, राउला भंडार फाडइ; दीसइ दिसि शांत, पुणि रात्रि साक्षात् कृतान्त; विणासीतउ न मानइं चोरी, बांधइउं वाढी जाइ दोरी; लोह सांकल ब्रोडइ, घडी न रहइं षोडइ; हाकिउ ऊजाइ, रंघिउ धसी धाइ, करि कीधइ करवालि, जाइ लोकलक्षविचालि; गढमंदिर फाडइं, धीजि अडइ । इस्यु ए चोर गढनइ परनालि पइसतउ लाघउ, पाडी बांधउ, दांत दोर त्रोखि प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः नाठउ, तुम्हनई शरणइ पइठउ । पुणि ए पापी, जीणि प्रजा संतापी; ए तुम्ह म थापउ, अम्हरहइं आपउ । नहींतु घायपहार देसिउं, प्राणिहिं लेसिउं । अम्हा- रउ ठाकुर सपराणउ, तेह आगलि कोई राय नइ राणउ । सांभलउ ए वात, ए आगलि दीसइ पद्मपुरनगर महाविख्यात । तिहां छइ राजा समरकेतु, अति- सचेतु, वयरी प्रति साक्षात् केतु । जेतलइ तेउ ए वात जाणिसिइ, तेतलई साहरा अहंकारतणउ अंत आणिसिइ । एह कारणि चोर आपी निर्दोष थाउ, पछइ तुम्हे भावइ तिहां जाउ । इसी वार्ता सांभली आपणां सुभटसाम्हउं जोई राजा पृथ्वीचंद्र हस्या, तउ ते सुभट उल्हस्या । ऊठिया ते वीर, ताकवा लागा तोमर तीर । नाठा तलार, नासता पूठिहं वाजइ प्रहार; नीठ ते जई नगरमा. हि पइठा, तु नाभिई सास बइठा । जइ वीनविउ समरकेतु राउ, देषाडई आ- पणउ घाउ । समरकेतु राजा कीघउ कोप, हूउ दलवई निरोप; तत्काल साम- हिउँ दल, मिलई सुभट सबल; वाजई प्रयाणभेरी, बीहई वयरी; पाटहस्ति गु- डिउ, तेहऊपरि राजा चडिउ । रथ हथियारे भरिया, तुरंगम पावरिया, पायक सांचरिया; चतुरंग दल नीकलिउँ, बाहिरि एकठउं मिलिउं; दीसइं छत्रध्वज, ऊछलई रज।तउ तेह दूत मोकलिउ तिहां रही, तीणे पृथ्वीचंद्रप्रतिइं इसी वात कही।तुं पियारइ देसि पइस, अन्याय करी इहां बयस;तउतुं अजाण, अजी मानि स्वामीसमरकेतुतणी आण, नहींतु प्रकटि प्राण; चोरदंड तुझनई होसिइं, लोक कउतिग जोइसिइ । ईणई वातई दूत अपमानी बाहिरि काढी राजा पृथ्वीचंद्रि दल सामहाविउं, ए आपणइ पर्व आविउं । चाल्यां बेउ दल, ऊपडई धूलिप- डल; कोइ आप पर विभागबूझवह नहीं, पितापुत्र सूझइ नहीं।नजाणीइं आपणां दल, न जाणीइ पिराजु दल, न जाणीयह भूतल, न जाणीइ नभोमंडल; न जाणीइ पूर्व न जाणीइ पश्चिम एकाकार हूउं । बिहुँ दल मिलते मादल वाजी, जयढक्क वाजी, रणचडण काहली वाजी; रणतूर वाजियां। त्र्यंबकतणे त्रनहाटि जाणे त्रिन्हइ त्रिभुवन टलटलिवा लागा, भेरीतणे भूभूयाटि भुहि भिलिहि फाटी, काहलतणे कोलाहले कायर कमकम्या, नीसाणतणे निनादि उच्चैःश्रवा ऊकनिउ, ऐरावण ऊमंडिउ, दिग्गज डहडहिया, ढाकबूक वाजी, बुंबारव फाटी, बिहुं दलि चालते सेषनाग सलवलिउ, कुलाचलचक्र चलिउ, कूर्म करोडि भाजइ, अंबर गाजह; अकालि अप्रस्ताविप्रलयकालनी शंका हुई। बाध्याक्रोध, झूझइंयोध; घाय जालवई, छत्रीस दंडायुध चालवई । किस्यां ते। वज्र १ चक्र २ धनुष ३ अंकुश पृथ्वीचन्द्रचरित्र १०७ ४ षड्न ५ छुरिका ६ तोमर ७ कुत ८ त्रिशूल ९ भाला १० भिंडमाल ११ मु- संढि १२ मक्षिक १६ मुद्गर १४ अरल १५ हल १६ परशु १७ पटि १८ शवि- ट १९ कणय २० कंपन २१ कर्तरी २२ तरवारि २३ कुद्दाल २४ दुस्फोट २५ गदा २६ प्रलय २७ काल २८ नाराच २९ पाश ३० फल ३१ यंत्र ३२ द्रस ३३ दंड ३४ लगड ३५ कटारी ३६ वह्नि । इस्यां हथीआर झलहलई, कायर पुलई । रथ जूडंता दूरापाती लघुसंधानी शब्दवेधी धनुर्धर धाया, बाण मेल्हते आकाश छाया। एकि घोडे चडई, एकि ऊतावला पडइं; कायर रडई, सुभट भिडई, योध जुडई । घोडा मुह मूकी धाई, बेटे पगि ऊजाई; हस्तीतणा सुंडादंड बेटई, एकिना शिर फूटइं । इसिइ युद्धि प्रवर्त्ततइ हुंतइ राजा पृथ्वीचंद्रतj दल वयरीए एकवार भागू, नासिवा लागू । समरकेत हूउ सानंद, पृथ्वीचंद्र हूउ निरानंद; चीतवइ ए किसी वात, माहरा दलरहई काई हूउ उपघात । राजा चीतवतइ हूंतइ वीर एक आकाशमार्गि आविउ, तीणई कउतिग नीपजा- विउ । तीणं दीठइ वयरीना हाथतु हथियार पडियां, पृथ्वीचंद्रना कटकरहई चडियां । राजासमरकेतु बांधी पृथ्वीचंद्रतणे पगतली आणिउ, पुण ते वीर तिवारपूठिई कुणहीं न जाणिउ । तत्काल जयजयारव ऊछलिउ, राजापृथ्वी- चंद्रतणउ वीरवर्ग मिलिउ। इति श्रीअंचलगच्छे श्रीमाणिक्यसुंदरसूरिविरचिते श्रीपृथ्वीचंद्रचरित्रे द्वितीयोल्लासः । तृतीयोल्लासः जइ मान मोडिउ, तउ समरकेतु बंधहतउ छोडिउ; पिहरावी बोलावीउ । तुं मनि गर्व आणे, माहरी वात न जाणे। किवारई सूर्य पूर्व छांडी पश्चिम उदय मांडइ, समुद्र मर्यादा छांडइ; मेरु ढलइ, आकाशतउ नक्षत्रराशि गलई; पापीया- घरि धर्म पलइ, पाणीमाहि अग्नि प्रज्वलइं; धूमंडल पलभलई, कुलाचलचक्र चलइ; अमृतहूंतउ विष थाइ, पृथ्वी रसातलि जाइ; कृपणि दान दीजइ, पुणि मुझकन्हइ प्राणि शरणागत चोरइ किम लीजइ । तिवारई जे आविउ छह शरणि, ते लागु राजातणे चरणिं; स्वामी तुं धन्य जीणि तह हुं ऊगारिउ, नहींतु तलारे हूंतु मारिउ; पडतउ संसारि; होयत मनुष्यजन्मतणी हारि । राजा कहिउं तु किसिउ, जेहनुं मन इसिउं । विचारि ते कहिवा लागु । अंग- १०८ प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः देशि श्रीपुरिनगर, तिहां श्रेष्ठि लक्ष्मीधर, श्रीलक्ष्मीइं सधर । तेहतणु पुत्र हुं श्रीपति, पणि विषम दैवगति; दसकोडि द्रव्य हूंती, पणि बापुजीसाथि पहुती।पिता परोक्ष हूआ पूठिइं जं वाहणमाहि घातिउं, तं समुद्र सातिउं; कई वाणउत्रे ग्रसिउं,हाट चोरे मुसिउं; थलवटनउ थलवटइ रहिउँ, कोई ठाकुरे ग्रहिउं; घर बलिउँ, समग्र मंडाण टलिउं; समग्र द्रव्य निस्तरिउं, एकलक्ष द्रव्य ऊगरिउ। पछइ अवर काजकाम छांडिउं, प्रवहण पूरिवा मांडिउं । भलइ दिवसि प्रवहण पूरिउ, त्रिन्नि सई साठि क्रियाणां चडाव्या, सप्तविध पकवान चडा- व्यां; सप्तविध करंबा लिया, पोतां सपाणी भरिया, देवसमुद्र वायस पूजाव्या । षाभिल मादल वाजिवा लागां, बाबरि कोलणि नाचेवा लागी, गलेला हेलाहेल करवा लागा; कूउषंभउ ऊभउ कीधउ, नागरउ पाडिउ, सिढ ताडिउ; घामतीउ घामतउ लीचइवा लागु, वाऊरीऊ तलि पइठउ, नीजामउ नालि बइठउ।आउलां पडई, सूकाणी सूकाण चालवई, मालिम वाहण जालवइं; सुरवर लहलह्या, वादिननादि समुद्र गाजी रह्या। हिव आगलि जातां हूंता चिली वाय वायां, आकाशि हुई मेघछाया; ऊडिउ पवन प्रबल, समुद्र हूउ उच्छृखल; कल्लोल आकाशि ऊपडई, बीहतां लोकरहइं डींबा चडइ; वेला लामी, वस्तु वामी; एक हा दैव करइ, एक देवध्यान धरई । वाहणि पर्वत आफली भागउं, श्रीपतिइ हाथि पाटीउ लागउं। तेहनइ आधारितरतउ तरतउत्रिहु दिवसि पारि आविउ, वनमाहि सरोवरि जल पीउ, फलभक्षण नीपजाविउ । आगलि जाता दीठउ योगी एक, मह साचविउ नमस्कारतणउ विवेक । जोगी कहिउँ तूरहिइ एक देसु, बीजउ लेइसु।मई कहिउं दिइ,पछइ मुज निर्द्धनकन्हई जं देषइ तं लहिई। जोगी बंधछोडणी विद्या देइ मस्तकि मागिउं । मई चीतवइगं, वली पूर्व- भवपातक जागिउं । जोगी धायु पूठि, मइ नासिवा बांधी मूठि । नासतु ईणि नगरि आवी रात्रिइं गढतणइ पालि पयसी रहिउ, तलारके ग्रहिउ; तइ राषिउ, मोटउ उपगार दाषिउ। छासिइंकेरउ आफरु दासिइकेर नेह । कंबलकेरु मोली षिसत न लागइ षेव ॥ माहरी लक्ष्मी इहसरीषी हुई, तउ कहीइ। आभातणी छांह, कुपरिसतणी बाह; आढनउ तूर, नदी, पूर; ठाकुरनउ प्रसाद, माकडनउ विषाद; वहीनउ पडीगणउं, सूपडानउ उठीगणउं; दीवान तेज, मात्रेईनु हेज; दासीनु स्नेह, शर- पृथ्वीचन्द्रचरित्र १०९ दकालनु मेह; थोडा मेहनउ त्रेह, वहिल आवइ छेह । लक्ष्मीतणउं त न्याय नीपनउ, हिव वैराग्य ऊपनउ; तापसदीक्षा लेसु हिव, जिम हुइ सदासिव । हिव समरकेतु राजा ते वार्ता सांभली मनि वैराग्य पामिउं, राजापृथ्वीचं- द्रप्रतिइं शिरु नामिउ । अनइ इसी बात कही, ताहरु पुण्य अद्भुत सही। तूरहिइ कोइ अदृष्ट देवता सानिध्य करइ, सर्व विघ्न हरह। ताहरूं अद्भुत भाग्य, मुझ- नइ ऊपनु वैराग्य। विमासी जोयुं तउ असार, संसार। जिशिउं पीपलनु पान, जिशिउं गजेंद्रनु कान; जिशिउ संध्यानु राग, जिशिउ भमरीनु पाग, जिशिउ मांकडनु वैराग; जिसिउ वीजनु झबकु, जिसिउ पोइणिनइ पाति पाणी- नउ टबकउ; जिशिउ समुद्रनु कल्लोल, जिशिउ धजनु अंचल, तिसिउ सं- सार चंचल । तुं एक कहिउं करि, माहरु राज्य अंगीकरी । हउं तापसी दीक्षा लेउसु, तप करिसु, संसार तरिसु । पृथ्वीचंद्रि तीहं बिहुप्रति कहिउं तुम्हे करुवउ धर्म, पणि नथी जाणता मर्म । सांभलउ वन ते वर्णवीइ जे वृक्षवंत, नदी ते जे नीरवंत, कटक ते जे वीरवंत, सरोवर ते जे कमलवंत, मेघ ते जे समावंत, महात्मा ते जे क्षमावंत, प्रासाद ते जे ध्वजावंत, वाट ते जे यूथवंत, हाट ते जे वस्तुवंत, घाट ते जे सुवर्णवंत, भाट ते जे वचनवंत, मठ ते जे मुनिवंत, गढ ते जे अभंगवंत, देव ते जे अरागवंत, गुरु ते जे क्रियावंत, वचन ते जे सत्यवंत, शिष्य ते जे विनयवंत, मनुष्य ते जे धर्मवंत, तुरंगम ते जे तेजवंत, हस्ती ते जे भद्रजातिवंत, प्रधान ते जे बुद्धिवंत, कर ते जे चाय- वंत, राय ते जे न्यायवंत, व्यवहारीया ते जे मयावंत, धर्मी ते जे दयावंत । अहो महाभागउ, हीयाने लोचने जागउ । जेतलूं अंतर राणी अनइ दासि, जेतलूं अंतर दही नइ छासि, जेतलूं अंतर मधुरध्वनि नइ धासि; जेतलूं अंतर समुद्र नइ कूया, जेतलूं अंतर सोनईया नइ ख्या, जेतलूं अंतर बाप नइ फूया; जेतलूं अंतर नरेश्वर नइ आहीर, जेतलूं अंतर रूपा नइ कथीर; जेतलूं अंतर सुवर्ण नइ माटी; जेतलूं अंतर वारू भीति नइ बाटी; जेतलूं अंतर पटउला नइ छाटी; जेतलूं अंतर पडसूत्र नइ सूतली, जेतलूं अंतर जी- वता माणस नइ पूतली; जेतलूं अंतर खड्ग नइ छुरी, जेतलूं अंतर तंदुल नइ बुरी; जेतलूं अंतर सूर्य नइ तारा, जेतलूं अंतर साकर नइ पारा; जेतलूं अंतर सीह नइ सीआल, जेतलूं अंतर प्रभात नइ वीआल; जेतलूं अंतर रूंगा नइ राग, जेतलूं अंतर सीबलि नइ साग; जेतलूं अंतर अलसला नइ नाग, १२२ प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः श्री ४७ ही ४८ सुतारा ४९ चित्रकनका ५० चित्रा ५१ सौत्रामणी ५२ रूप ५३ रूपांसिका ५४ सुरूपा ५५ रूपवती ५६ एवंअधोलोकनिवासिनी ८ ऊर्ध्व- लोकनिवासिनी ८ रुचकपर्वतचतुर्दिशिनिवासिनी प्रत्येक ८, ८, विदिसिनिवा- सिनी ४ मध्यरुचकनिवासिनी ४ ईणिपरि छप्पन्नदिक्कुमारिका आवी । तेहे सूतिकर्मतणी समग्ररीति नींपजावी। तदनंतर सौधर्मादिकदेवलोकइंद्ररहई आसनप्रकंप नीपनउ । पहिलउं इंद्रहुई कोप ऊपनउ । वज्र ऊलालिउँ, ज्ञानदृष्टि निहालिउं । जाणिउं परमेश्वरतणउ अवतार, ऊलटिउ भक्तिभार । इंद्र मनि गहगहिउ, आसण छांडी उत्तरासंग करी गूडे थइ मस्तकि हाथ जोडी शक- स्तव कहिउ । इंद्रि आसणि बइसी हरिणगमेसी देव बोलाविउ, तत्काल आविउ । इंद्रतणइ आदेसि सुघोषा घंटा आस्फालीनइ देवलोकि जणाविउं । इंद्र लक्षयोजनप्रमाणि पालंकि विमाने चडी पंचरूपि परमेश्वर लेउ मेरुपर्व- ति आविउ । चउसठि इंद्र मिलिया, देवसमूह हर्षि कलकलिया। आठ सहस्र चउसहि आगला कलसि करी निर्मलजलि भरी स्नान कीघउं । तदनंतर अंग- रूक्षण करी विलेपन २ वस्त्रयुगल ३ वासपूजा ४ पुष्पारोहण ५ माल्यारोहण ६ वर्गारोहण ७ चूर्णारोहण ८ ध्वजारोहण ९ आभरणारोहण १० पुष्पग्रह ११ पुष्पप्रकर १२ अष्टमंगलकरण १३ धूपोत्क्षेप १४ गीत १५ नृत्य १६ वादित्र १७ सत्तरभेदपूजातणउं करणीय सीधुं । तीणि अवसरि गगन गाजियां, इगुणपंचासभेदि वाजिब वाजियां । क- वणकवणपरिहं । उद्धमंताणं शंखाणं संगीयाणं खरमुहीयाणं परिपरियाणं अहम्मंताणं पणवाणं पडहाणं अप्फालिजंताणं भंभाणं हारंभाणं तालिजं. ताणं भेरीणं झल्लरीणं दुंदुभीणं आलिप्पंताणं मुखाणं मुत्तिगाणं नदीमुत्तिगाणं घंटिजंताणं कच्छभीणं चित्तवीणाणं आमोडिजंताणं झुकाणं नउलाणं छिप्पं- ताणं दुंदुक्कीणं चिंषाणं वाइजंताणं करडाणं डिडिंमकाणं उत्तालिजंताणं त- लाणं तोलाणं कंसतालाणं घटिजंताणं रिकिसिकाणं सुंसरिकाणं दुंदुक्कीणं फू- मिजंताणं वंसाणं वेणूणं एवमाईणं एगूणवन्नाए पवाइजंताणं । ईणि युक्तिइं, भावभक्तिई, आत्मशक्तिई, परमेश्वरहुइं स्नानमहोत्सव करी पुनरपि पंचरूपिइं इंद्र होई देव मातातणई समीपि मुंकिउं । बत्रीस वत्रीस स्थाल सिंहासनादिक बत्रीसकोडि सुवर्णरत्नतणी वृष्टि करी, स्वामीतणइ दक्षिणहस्तांगुष्ठि करी अमृत संचारी, वस्त्रयुगल कुंडल श्रीदाम मेल्ही इंद्र स्वस्थानकि पहुतु ।
पृथ्वीचन्द्रचरित्र हिव प्रभाति दासीमहिलीए राउ वधाविउ, स्वामी तम्हारे पुत्र आविउ । राजा वधामणी दीधी, नगरमाहि सर्व महोत्सवतणी पद्धति कीधी।अलंकरिउ प्राकार, श्रृंगारियां प्रतोलीद्वार। मंच अतिमंचतणी रचना हुई, स्वर्गपुरीतणी शोभा लई । ध्वजपताका लहकई, पुष्पपरिमल बहकई । नाचई पात्र, राजाभ- वनि आवई अक्षतपात्र। सोमाई भणतां आवइं छात्र, लोक अलंकरई आभर- णि गात्र, उत्सव करिवा एहह ज वात । तीणि वेलां न ऊऊई कोरण, बांधी- यई तोरण; बांधीयइं वंदरवाल, उत्सव विशाल; गुलघीउ लाहीयई, मन ऊमा- हीयइ । ईणि युक्ति जन्ममहोत्सव हुआ । नामगरणतणइ अवसरि माताहुई डोहलइ धर्म बुद्धि हुईं। एहभणी धर्म इसिउं नाम दीधउं, परमेश्वरि रमलि करतां बालपणुं लीघउं, यौवनवयि राजकन्यातणउ पाणिग्रहण कीधउं । अढई लाष वरस कुमारपणउं पाली पंचासवरस राज्यलक्ष्मी पामी, पछह विरक्ति- युक्त हूउ स्वामी । नवविधलोकांतिकदेवतणी वीनतीलगइ सांवत्सरिकदान दीधउं, पछइ महोत्सवि सहित चारित्र लीधउं। बि वरस छमस्थ काल अति क्रमी, केवललक्ष्मी पामी; विहारक्रम करई, भव्यलोक तारई । हिव राजा पृथ्वीचंद्र अनइ सोमदेव उद्यानपालकरहई साढाबारलाख सुवर्णदान देई समस्तपरिवारसाथिई लेई परमेश्वर नमस्करिवा सांचरिया, स- कललोक ऊलटि धरिया। पृथ्वीरहई अलंकरण, दीठउं स्वामीतणउं समोसरण । किसिउं ते । समग्र देव आवई, समोसरण नींपजावई । तां पहिलं वायुकुमारदे- वतानिर्मित संवर्तक वायु विस्तरई, ते तृण काष्ठ कचवर हरई, आकासि मेघ- पटल पसरई, गंधोदकि वृष्टि करई, फूलपगर भरई । गरूअउं रत्नमय पीठ बाधीं ऊपरि जानुप्रमाण पंचवर्ण कुसुम वरसई, चिहुं दिसि दिव्य परिमल विलसई। रत्नमय सुवर्णमय रूप्यमय त्रिन्नि प्रकार रूपि करी उदार, अनेक प्रकार; मणिरत्नसुवर्णमय कउसीसां सदाकार, च्यारि प्रतोलीदार । तिहां बिहु पासे उच्चैस्तर सुवर्णमय स्तंभ, ऊपरि मणिमय कुंभ; इंद्रधनुषमानमूरण, रत्नमय तोरण; प्रत्यक्ष जिसी मांगलिक्यनी पालि, इसी वंदवालि । अनेकि विचित्र, विशाल छत्र; उदारस्वरूप, कनकमय पूतलीतणां रूप; जेहे लिषित सिंह शार्दूल गज, इस्यां निर्मल नीरज, पंचवर्ण ध्वज । इस्या समोसरणविचा- लि, मणिबद्धपीठि विशालि; सकलमांगलिक्यमुख्य, गरूउ अशोकवृक्ष; जि- सिउ प्रत्यक्ष कल्पवृक्ष, इसिउ वारगुण चैत्यवृक्ष । तेहतणी छायां रत्नमय
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः
सिंहासण, जगन्नाथहुई बहसण । तेजिइं जोई सकीयइ नीठ, इसिउं रत्नमय
पादपीठ; जिस्यां विकसित सहस्रपत्र, तिस्यां पनर छत्रातिछत्र; अमर, देवहुई
ढालई चमर; अधरीकृतआदित्यमंडल, तीर्थंकरलक्ष्मीकर्णकुंडल; पूठई झलकई
भामंडल। जेहतणइ दर्शनि मिथ्यात्वपटल टलई, इसिउ आगलि धर्मचक्र
झलहलइं; दिव्य दुंदुभि वाजइ, तीणि निर्घोष गगनांगणि गाजई, परतीर्थिक-
तणउ भडवाउ भाजइ । सहस्रप्रमाणयोजन इंद्रधज लहलहई, धूपतणा परिमल
महमहई, वादिवतणी कोडि द्रुहगुहई। मनुष्यतणी कोडि आवई,मनि रहरहह।
ईणि इसिइ समोसरणि परमेश्वर जगदीश्वर नवसुवर्णकमलि पाय स्थाप-
तउ, पूछिया ऊतर आपतु; प्रभाई दसइ दिसि व्यापतउ, भविकलोकहूई
पाप मूंकावतउ, पूर्वदिसितणइ छारि पइसइ, पूर्वाभिमुख सिंहासनि बइसइ
चतुर्मुख होइ, भविकसंमुख जोई । संपूरी, बारपरिषदपूरी; मिथ्यात्वमानमूरी,
पापपटलचूरी, सर्वसत्त्वसाधारिणी, अमृतानुकारिणी, मधुरवाणी; लाभ जाणी;
वखाण करइ, धर्म मार्ग विस्तरइ।
हिव बेउ नरेश्वर मनि गहगहता, समोसरणिमाहि पहुता । श्रीधर्मनाथ-
हुई प्रदक्षिणा देउ, आगलि बइठा नरेश्वर बेउ । तिवारे राजापृथ्वीचंद्रि आप-
गई विशेषवंतई रूपि लावण्ये करी देवदानवइंद्रहुई आश्चर्य कीधुं, श्रीधर्मनाथि
तीर्थकरि उपदेश दीघउ । किस्यु ते ।
सदशजन्म गृहिणी स्पृहणीयशीला लीलायितं वपुषि पौरुषभूषणा श्रीः ।
पुत्राः पवित्रचरिताः सुहृदोऽपदोषाःस्युर्धर्मतः खलु फलानि पचेलिमानि॥१॥
अहो भव्य जीव ए इस्यां धर्मनां फल जाणिवां । कवण कवण । पहिलं
तां उत्तिमकुलि अवतार, ए धर्मतणां फल सार । जइ जीव नीचकुलि अवत-
रह, तु किसिउ पुण्य करइ । एह विश्वमाहि एक माछीतणां कुल, भीलतणां
कुल, कोलीतणां कुल। ईणिपरि थोहरी आहेडी वागुरी षाटकी मद्यप घांची
चोर वेश्या बाबरी मेय डुंब पाणपेरणीयांतणां पापतणां कुल जाणिवां। जीव
एहे कुले अवतरी पाप करी नरकि जाइ, लाधु मनुष्यजन्म निरर्थक थाइ ।
पुणि जीवहुई उत्तिम कुल दुर्लभ । कुण तेउ उत्तम कुल ।
वंसाणं जिणवंसो सव्वकुलाणं च सावयकुलाई ।
सिद्धिगई य गईणं मुत्तिसुहं सव्वसुक्खाणं ॥२॥
१२५ पृथ्वीचन्द्रचरित्र वंश ते प्रशंसि जेहे जिणतणउ अवतार, वंशतणउ कवण विचार । इक्ष्वाकुवंश सूर्यवंश चंदिल चाहूआण सोलंकीवंश वालावंश वाघेला वाघरो- लावंश गुलवंश गुलबरवंश सोभटा भाटीया सीदा वांदा दाहिणमा कच्छवाह कणवाहा हूणवंश हरीयड शकट सिलार धान्यपालवंश अनंगपाल राजपाल दधिपाल कलाप परमार मोरीवंश यादव सैंधव निकुंभ गुहिलउत्त डोडीवंश डोडीयाणवंश मंकूआणा खइरवंश सीलणवंश बोडाणवंश दहीयावंश प्रमुग्व वहीयावंश प्रमुखवंश जाणिवा । अनइ ब्राह्मणादिक कुलविशेष ज्ञातिविशेष जाणिवा । जिस कलिकाल प्रवर्तमानि चउरासी ज्ञाति बोलीयई । किसी ते ज्ञाति । श्रीश्रीमाली उसवाल वाधेरवाल डीडू पुष्करवाल डीसावाल मेडत- वाल भाभू सूराणा छन्त्रवाल दोहिल सोनी षडवड षंडेरवाल पोरूआड गूजर मोढ नागर जालहरा षडाइता कपोल जांबू वायडा वाव दसउरा करहीया नागदहा मेवाडा भटेउरा कथरा नरसिंहउरा हारल पंचमवंश सिरषंडला कमोह रोतकी अगरवाल जिणाणी बांभ घांघ पाल्हाउत उचित बगडू अहिछ- बवाल श्रीगउड वाल्मीकि टाकी तेलटा तिसउरा अठवग्री लाडीसाग्वा बधन- उरा सुहडवाल वीघू पद्मावती नीमा जेहराणा माथुर धाकड पल्लीवाल हरमउरा चित्रउडा गोला गहिबरिया लोहाणा भाटीया नागउरा आणंदउरा सतला कड- कोलापुरी रायकवाल पेसीया पेख्या गोमिन्त्री नारायणा टीटू गजउडा गोषरूआ अजयमेरा कंडोलीया कायस्थ सगउडा सीहउरा जेसवाल नादेवा जाइलवाल- चावेल । एणि सविहुं ज्ञातिकुलवंशमाहि वषाणीइ सुश्रावककुल । जीणि सुश्रावकतणइ कुलि जीववधु टालीयइ, जीवद्या पालीयह; मिथ्यात्व परिहरी, यइ, सम्यक्त्व अंगीकरीयइ; पाणी भलीपरि गालीयइ, इंधण सोधी ज्वालीयइ; अथाणूं न राषीइ, अणंतकाई न चाषीई; चोरी न कीजइ, सुपात्रि दान दीजइ- सुतीर्थ वित्त वावी लाभ लीजइ; आलोअण लेई पाप घोईइ, परिग्रहप्रमाणि पुण्यवंत होई; उभयकाल सामायक त्रिकाल देवपूजा समाचरीइ, पुण्यभंडार भरीइ; बावीस अभक्ष बत्रीस अणंत काय टालीयइ, आठमि चऊदसि पूनिम अमावास चउमासी पजूसण पर्व पालीयई, पुण्यमार्ग उजूआलीयह । इसु श्रा- वकतणउ कुल, तउ पामीयइ जइ पोतइ पुण्य हुइ विपुल । उत्तिमकुलि लाधर हुंतह गृहस्थरहई जय हुइ । कुकलत्रतणउ संयोग, तु हुइ पुण्यतणउ वियोग। किसी ते कुकलन । जे चालती कउयछि, साची अलछि; आत्मकुटुंबभं- जकि, परचित्तरंजकि; कपटविषइ पटिष्ट, अतिहिं अनिष्ट; बोलति छउड ऊतार इ, रीसई छोरू मारह; जीभई जव छोलइ, अलविहं असंबद्ध बोलई, बगाई करती १२८ प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्घहः नदीतणइ पूरि न वाहलई, रायतणइ मनि रंगि रहावीयई मधुस्वरि न पाहलई; समुद्रि सेतुबंध बांधीइ पर्वते न काकरइं; दृढगढतणी पोलि भांजियइ गजेंद्रि न बाकरई, याचकजननां दरिद्र टालीयइं दातारि लक्ष्मीवंति न आजन्मदुस्थि; सकलसंदेह भांजीइ केवलीए न छद्मस्थि । तेह कारणि तउं हे स्वामिन् अम्हारा संदेह टालि, एक संदेह ऊपनउ सरोवरतणि पालि; एक ऊपनउ अटवीठामि, एक संग्रामि; एक स्वयंवरि, ए सवे संदेह अपहरि । इसी वीनती सांभली जगन्नाथ कहइ छइ अहो नरेश्वर सांभलउ । हिव कहीइ छ। पूर्वभव, जिसिउ हउँ अनुभव । ईणइ क्षेत्रि भृगुकच्छनामिइं नगर, जिहां नर्मदा नदी प्रवर; प्रौढ धवलगृह, लोक पुण्यविषइ सस्पृह; जीणि नगरि महाधर मंडलीक सेल- हत्य वरवीर राउत डबइत भाषाइत ऊडणाइत फलहकार छुरीकार नलीकार कुंभकार सींगडीया साबलीया जेठी यंत्रवाहा भंडारी कोठारीप्रभृति राज- लोक वसई, सर्वज्ञभवन देषी मन उल्लसइ । जिहां पद्मश्रीनामि सरोवर, महामनोहर, जिहां राज्य पालई द्रोणनामा नरेश्वर । तेहतणइ सागर अनइ पूरण इसिइ नामि पवित्रचरित्र, बि पुत्र । ते बेउ नर्मदानदीमाहि बेडी चडी मत्स्य विणासि वाप्रवत्तिया। तिसिइ अवसरि मत्स्य एक साम्हउ जोई तीन तिइं बोलिउ । रे दुराचारउ म करउ पाप, नरकि इस्यां हुसिइ संताप, नहीं छूटउ करताइ विलाप; जइ न मानउ तउ पूछउ आपणउ बाप । ए वात सांभली बेउ कुमर भयभ्रांत हुआ । तिसिइ नदीनइ कठि एक दीठउ मुनीश्वर । तेहे बेडीतउ ऊतरी नमस्करिउ । वच्छउ तुम्हे म्हारा पौत्र, हूं पालउं चारित्र; तुम्हे करउ अक्षत्र । तीणई सोनई किसिउं कीजई जीणई त्रूटई कान, तीणई उपाध्याथि किसिउं कीजइं जीणइं चूकई ज्ञान, तीणइं ठाकुरि किसिउं कीजई तीणई पामीइ पगि पगि अपमान; तीणई धर्मि किसिउं कीजइ जीणइं वाधइ मिथ्यात्ववाद, तीणइं वयरई किसिउं कीजइं जीणि पाछइ ऊपजइ विषवाद, तीणि मित्रि किसिउं कीजई जीणिइं थाई प्रमाद; तीणिइं घरि किसिउं कीजई जेहमाहि फूफूइ साप, तीणइं स्त्रीइं किसिउं कीजइं जेहतु नितु संताप, तीणइं रामतिई किसिउं कीजई जीणि कराइ पाप । वत्स मुझ भक्त व्यंतरि, मत्स्यमुखि अवतरी; तुम्हे जगाडिया, पुण्यमार्गि लगाडिया। हिव पाप परिहरउ, पुण्य करउ । तीणइं ऋषीश्वरि पुण्यतणी परठ कही, तेहे बिहुं ग्रही । आव्या आपणइ घरि, करई पुण्य नवनवीपरि; दिहं दान, धरई अरिहंततणउं ध्यान; करइ सुगुरुभक्ति, जाणई विवेकयुक्ति; करावई प्रासाद, पृथ्वीचन्द्रचरित्र १२९ पडावई सत्रूकारि साद; पालइ सम्यक्त्व, जाणइ नवतत्त्व; करई सामायक सार, स्मरइ पंचपरमेष्ठि नमस्कार, बे कुमार इसीपरि भरई पुण्यभंडार । अन्यदा प्रस्तावि द्रोणि राजां तीह बिहुँहुई राज्य दीधउं, आपणपइं राज्ञी- सहित चारित्र लीधउं । निर्मल चारित्र पाली भावविशेषि पातालि बलीन्द्र अवतरिउ, राणीइं इंद्राणि थईनइ तेह जि अणसरिउ । हिव पूरणतणइ पद्मश्री इसिइ नामि हुई कलत्र, जे महासच्चरित्र । ते सागर पूरण पद्मश्री पुण्य करी पहुता देवलोकि, सौख्य भोगवी अवतरिया मनुष्यलोकि । सगरतणउ जीव हूउ तु सोमदेव नरेन्द्र, पूरणनउ जीव हउ पृथ्वीचंद्र। पद्मश्री ईहां रत्नमंजरी अवतरी। पूर्वतणउं धर्म फलिउ, सर्वसंयोग मिलिउ । बिहुं नरेश्वरि ईणिपरि उपदेश सांभलिउ, श्रीधर्मनाथतीर्थंकरि वली कहि। हिव सांभलउ जे पूछिया संदेह, तेहनु कीजइ छेह। जिसिंइ समइ रत्न- मंजरी सरोवरतणी पालिई पितातणइ उत्संगि बइठी, कुणरहई देवातणी चिंता पइठी; तिसिइ अवसरि, बलींद्रदानवेश्वरि; ज्ञानिप्रमाणि, पूर्व जाणी, पुत्रपृथ्वीचंद्रनिमित्त राषिवा रत्नमंजरी हंसरूपिइं अपहरी आपणइ कन्हइ आणी । छमास पातालि स्थापी, पछइ अवसरि पाछी आपी। राजा पृथ्वीचंद्र- हुइं स्वम दीधउं, अटवी अनइ संग्रामांगणि महासान्निध्य कीधउं । अनइ स्वयं- वरि जेतलइ धूमकेतु राजां वेतालांधकार विस्तारीनइ रत्नमंजरी रथि घाती, तेतलई बलींद्रतणी इंद्राणी ते मेल्हिउ निपाती।छ प्रहर पातालि राषी, प्रभाति प्रकट करी दाषी; उहे दिषाडिउ पूर्वभवस्नेह, एतलई दलियां सवे संदेह । अहो पृथ्वीचंद्र ताहरुं विशेषवंत छइ भाग्य, अद्भुत सौभाग्य । जेह कारणि गृहस्थवेषि हाथियइं चडतां ईणइ जि भवि ऊपजिसिइ केवलज्ञान, एह भणी ए भाग्य प्रधान । सोमदेवहुई बीजइ भवि मुक्ति, इसी छइ युक्ति । ए वार्ता मनि धरी, श्रावकयोग्य धर्म आदरी, परमेश्वर नमस्करी; बे नरेश्वर सपरिवारि स्वस्थानकि आव्या, परमेश्वरि विहारक्रम नीपजाव्या। हिव राजा पृथ्वीचंद्र सुसरउराउ मोकलावी रत्नमंजरीसहित आपणइ पुहिठाणपुरि पाटणि आव्या, प्रधानि प्रवेश महोत्सव कराव्या । सकल लोक हाट पाटण काज काम परिहरी आभरण त्रूटते, वेणीदंड छूटते; पटउले फाटते, घाटडे विणसते; धसमसाटि जोइवा धाइउ राजा महोत्सवसहित आपणइ आवासि आइउ । रत्नमंजरी पट्टराणी स्थापी, कीर्तिइं जगत्रयी व्यापी। राज्यसौभाग्य भोगवतां अवसरि रत्नमंजरी महीधर इसिहं नामिई १३० प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः पुत्र जन्मिउ । ते सर्वांगसुंदर, रूपिइं पुरंदर विवेकबंधुर राज्यधुरंधर सत्पुरुष- सिंधुर नामि महीघर प्रवर्द्धमान हूउ । राजापृथ्वीचंद्ररहइं राज्य करतां नव- लाष नवाणवइ सहस्र नवसई नवोत्तर वरस अतिक्रम्यां । तिसिइ अवसरि कानडदेसनउ राउ सिंहकेतु इसिइं नामिइं अकस्मात् पुहठाणपुरि पाटणि- ऊपरि चडी आविउ, लोकरहई आतंक ऊपजाविउ । तत्काल चरपुरुषि पृथ्वी- चंद्ररहई जणाविउ । ते सांभली राजापृथ्वीचंद्र कोपि करी करवाल ऊलालतु सामहिउ, सुभटवर्ग गहगहिउ; भंभा वाजी, गगनांगण रहिउ गाजी। राजा आप जेतलई हाथि चडिउ, तेतलई मनि विमासण पडिउ । रे आत्मन् हुं बाह्यवइरी पूठिई धाउं, अंतरंगवइरी पूठि न धाउं । कुण ए बुद्धि, किसी शुद्धि, जीतउ जोईयइ क्रोध, जेहतउ चालइ विरोध; जीतु जोईयइ मान, जेह- हुई पर्वतनउं उपमान; जीती जोईयइ माया, जेहतु पामीयइ स्त्रीतणी काया; जीतु जोईयइ लोभ, जेहतु संसारि समयक्षोभ; जीतु जोईयइ काम, जेहतु फेडइं पुण्यतणउं ठाम । ईणिपरि नरेश्वरहुई चीतवतां ऊपनउं शुक्लध्यान, तत्काल ऊपनउं केवलज्ञान । आव्या देव, करई सेव; वइरी समिउ, आवी नमिउ; वाजई वादिन, महोत्सव विचित्र । देवे वेष दीधउ, राजऋषि लीधउ; हंसजमलि, बइठउ सुवर्णकमलि; दिइ उपदेश, हूउ पुण्यतणउ निवेश । एके आरिउं सम्यक्त्व, एके श्रावकत्व; एके संयम, एके नियम । ईणिपरि लोक- हुई लाभ देई पृथ्वीमंडलि विहारक्रम करी पृथ्वीचंद्रि राजा सिद्धिसाम्राज्य लीधउं, तेहतणइ पुत्रि महीधरि पहुठाणपुरि अखंडप्रतापि राज्य कीधउं । पृथ्वीचंद्रनरेश्वरतणउं चरित्र सांभली, मनतणी रली, वली; वली, विवेकवंति पुण्यवंत लाभ लेवउ । जिसिहं पुण्यतणा प्रभावतउ सकल श्रीसंघहुई श्रेय- कल्याण ऋद्धिवृद्धिपरंपरा संपजई । श्रीमदञ्चलगच्छे श्रीगुरुमाणिक्यसूरिणा। पृथ्वीचन्द्रनरेन्द्रस्य चरित्रं चारु निर्मितम् ॥ संवत् १४७८ वर्षे श्रावण सुदि ५ रवौ पृथ्वीचन्द्रचरित्रं पवित्रं पुरुषपत्तने निर्मितं समर्थितम् । यावन्मेरुर्मही यावत् यावचन्द्रदिवाकरौ । वाच्यमानो जनस्तावदग्रन्थोऽयं भुवि नन्दतात् ॥ इति श्रीअञ्चलगच्छे श्रीमाणिक्यसुन्दरसूरिकृते श्रीपृथ्वीचन्द्रचरित्रे वाग्विलासे पञ्चम उल्लासः ।
खरतरपट्टावलीषट्पदानि जिण दिइ आनंदु चडइ अइरहसु चउग्गुणु । जिण दिट्ठइ फडहडइ पाउ तणु निम्मलु हुइ पुणु । जिण दिइ सुहु होइ कट्ठ पुव्वुक्किउ नासइ । जिण दिट्ठइ हुइ रिद्धि दूरि दालिट्ठ पणासइ । जिण दिट्ठइ सुइ धम्ममइ अबुहहु काइ उइक्खहहु । पहु नवफणमंडिउ पासजिणु अजयमेरि कि न पिक्खहहु ॥ १॥ मयण म करि धरि धणुहु बाण पुणि पंचम पयडहि । रूविण पिम्मपयावि बंभहरिहरु मन विणडहि । रूउ पिम्मु ता बाग मयण तायरिसहि धणहरु । नवफणमंडिउसीस जाव न हु पिक्खिउ जिणवरु । जइ पडिहसि पासजिणिंदवसि नाणवंत णिम्मलरयण । तसु धणुहरु बाण न रूप नहि न भुयप्पिम्मु हुइ हइमयण ॥२॥ नवफणिपासजिणिंदु गढिउ अन्नल्लि जु दिट्टउ । अजयमेरि संभरिनरिंदु ता नियमनि तुटउ । कंचणमउ अह कलसु सिहरि साणउ रजवियउ । जणु सुतरणि तउ तवइ तिव्वु आयासिसउन्नउ । जा वुज्जुमिसिण ढक्कारविण कर उज्झिवि फरहरह धर । जिणदत्तसूरि धर धवलि जसि ता पसिद्धि सुरभवणि कय ॥ ३ ॥ देवसूरिपहु नेमिचंदु बहुगुणिहि पसिद्धउ । उज्जोयणु तह वद्धमाणु खरतरवर लडउ । सुगुरु जिणेसरसूरि नियमि जिणचंदु सुसंजमि । अभयदेव सव्वंगु नाणि जिणवल्लह आगमि । जिणदत्तसरि ठिउ पहि तहि जिण उजोइउ जिणचलणु । सावइहि परिक्खिवि परिवरिउ मुल्लि महग्धउ जिम रयणु ॥ ४ ॥ धणुहर धयवड धरिय सार सिंगार सुसज्जिय । सोहग्गिण गुडगुडिय पंच वर पडिम निमन्जिय । तियड अ तेअ अग्गलिय पिम्मपडिकारनिरुत्तिय । रहरणरहसुच्चलिय गरुयमाणिण मइ अन्निय । करि कडयड मुणिमहिवइहि रहिअ रूअ संपुग्नभय । जिणदत्तमृरिसीहह भयण मयणकरडिघड विहडि गय ॥५॥ तवतलप्फभीसणह धम्मधीरिमसुविसालह ।
१३२ प्राचीनगूर्जर रिकाम्यत्सव संजमसिरभासुरह दुसहवयदाढकरालह । नाणनयणदारुणह नियमनिसनहरसमिडह । कम्मकोवणि?रह विमलपुच्छपसिद्धह । उपसमणउपरधरदुविसह गुणगुंजारवजीहह । जिणदत्तसरि अणुसरह पय पापकरडिघडसीहह ॥ ६ ॥ जरजलबहलरउद्द लोहलहरिहिं गजंतउ । मोहमच्छउच्छल्लिउ कोवकल्लोल वहंतउ । मयमयरिहि परिवरिउ वंचबहुवेलदुसंचरु । गंथगरुयगंभीरु असुहआवत्तभयंकरु । संसारसमुदु जु एरिसउ जसु पुणु पिक्खिवि सुदरियइ । जिणदत्तसरिउवएसु सुणि त परतरंडइ सुतरियइ ॥७॥ सावय किवि कोयलिय केवि खरहरिय पसिडिय । ठाइ ठाइ लक्खियहि मूढ नियवित्तिविरुद्धिय । दरहि न किंपि परत्त बेवि सुपरुप्पर जुज्झहि । सुगुरु कुगुरु मणि मुणिवि न किवि पटुंतरु बुज्झहि । जिणदत्तसूरि जिन नमहि पयपउम सच्चु नियमणि वहहि । संसारउयहि दुत्तरि पडिय जि न हु तरंडइ चडि तरहि ॥ ८ ॥ तवसंजमसयनियमि धम्मकम्मिण वावरियउ । लोहकोहमयमोह तह व सप्पिहि परिहरियउ । विसमछंदलक्खणिण सत्थअत्थत्थविसालह । जिणवल्लहगुरुभत्तिवंतु पयडउ कलिकालह । अन्निहिवि गुणिहि संपुन्नतणु दीणदुहियउद्धरणु धर । जिणदत्तसूरि पर पल्ह भणु तत्तवंत सलहियइ. धर ॥९॥ वक्खाणियइ परमतत्तु जिण पाउ पणासइ । आराहियइ त वीरनाह कइपल्हु पयासइ । धम्मु त दयसंजुत्तु जेण वरगइ पाविजइ । चाउ त अणखंडियउ जु बंदिण सलहिजइ । जइ ठाइ त उत्तिममुणिवरह पवरवसहिहो चउर नर । तिम सुगुरुसिरोमणि सूरिवर खरतरसिरिजिणदत्त वर ॥ १० ॥ इति श्रीपट्टावलीषट्पदानि । संवत् ११७० वर्षे अश्वयुगाद्यपक्षे ११ तिथौ श्रीमद्धारानगयो श्रीखरतरगच्छे विधिमार्गप्रकाशिवसतिवासिश्रीजिणदत्तसूरीणां शिष्येण जिनरक्षितसाधुना लिखितानि ।
APPENDIX 1 श्रीवस्तुपालतीर्थयात्रावर्णनम् अयं क्षुब्धक्षीरार्णवनवसुधासन्निभचिता- नुपाकाकर्णानुपदमुपदेशानिति गुरोः । समस्तध्वस्तैना जनितजिनयात्रापरिकरो ऽकरोत्सुस्थं प्रास्थानिकविधिमधीशो मतिमताम् ॥ १ ॥ श्लाघ्योऽतिसङ्घसहितः स हितः प्रजानां श्रीमानथ प्रथमतीर्थकृदेकचित्तः । सम्भाषणाद्भुतसुधाभवचाश्वचार वाचालवारिदपथो रथचक्रनादः ॥२॥ सान्द्रैरुपर्युपरिवाहपदाग्रजाग्रहलीपटैझटिति कुटिमतामटद्भिः । मार्गे निरुद्धखरदीधितिधामसड्ढे सङ्घस्तदा भवनगर्भ इवाबभासे ॥ ३ ॥ नाभेयप्रभुभक्तिभासुरमनाः कीर्त्तिप्रभाशुभिमा- काशः काशदाभिधेऽथ विधे तीर्थे निवासानसौ। चक्रे चारुमना जिनार्चनविधिं तद्ब्रह्मचर्यव्रता- रम्भस्तम्भितविष्टपत्रयजयश्रीधामकामस्मयः॥ ४ ॥ पुष्टिभक्तिभरतुष्टया रयादम्बया हततमःकदम्बया । एत्य दृक्पथमथ प्रतिश्रुतं सन्निधिं समधिगम्य सोऽचलत् ॥५॥ ग्रामे ग्रामे पुरि पुरि पुवरोतिभिर्मय॑मुख्यैः क्लप्समावेशिकविधितता ब्योम्नि पश्यन्पताकाः । मूर्त्ताः कीर्तीरयममनुत प्रौढनृत्तप्रपञ्च- व्यापल्लीलाद्भुतभुजलतावर्णनीयाः स्वकीयाः ॥ ६॥ अध्यावास्य नमस्यकीर्तिविभवः श्रीसङ्घमंहस्तमः- स्तोमादित्यमुपत्यकापरिसरे श्रीमल्लदेवानुजः । श्रीनाभेयजिनेशदर्शनसमुत्कण्ठोल्लसन्मानस- स्त्रस्यन्मोहमथारुरोह विमलक्षोणीधरं धीरधीः ॥७॥ तत्र स्नानमहोत्सवव्यसनिनं मार्तण्डचण्डद्युति- क्रान्तं सङ्घजनं निरीक्ष्य निखिलं सान्द्रीभवन्मानसः । सद्यो माद्यमन्दमेदुरतरश्रद्धानिधिः शुद्धधी: मन्त्रीन्द्रः स्वयमिन्द्रमण्डपमयं प्रारम्भयामासिवान् ॥ ८॥ १३ प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः मन्त्री मौलौ किल जिनपतेश्चित्रचारित्रपात्रं लानं कृत्वा कलशलुठितैः स्मेरकाश्मीरनीरैः। चक्रे चश्चन्मृगमदमयालेपनस्वर्णभूषा- वण्यः पूजाकुसुमवसनैस्तं स कल्पद्रुकल्पम् ॥ ९॥ मन्त्रीशेन जिनेश्वरस्य पुरतः कर्पूरपूरागुरु- प्लोषप्रेखितधूपधूमपटलैः सा कापि तेने मुदा । यावद्वद्धमहाध्वजप्रणयिनी स्वर्लोककल्लोलिनी मिश्रेयं रविकन्यकेति वियति प्रत्यक्षमुत्प्रेक्ष्यते ॥ १० ॥ इत्थं तत्र विधाय निर्मलमनाः सन्मानदानक्रियां सानन्दप्रमदाकुलां कुलनभोमाणिक्यमष्टाह्निकाम् । विघ्नोन्मर्दिकपर्दियक्षविहितप्रत्यक्षसान्निध्यतः श्रद्धावर्द्धितसम्मदादुदतरन्मन्त्रीश्वरो भूधरात् ॥ ११ ॥ अजाहराख्ये नगरे च पार्श्वपादानजापालनृपालपूज्यान् । अभ्यर्चयन्नेष पुरे च कोडीनारे स्फुरत्कीर्त्तिकदम्बमम्बाम् ॥१२॥ देवपत्तनपुरे पुरन्दरस्तूयमानममृतांशुलाञ्छनम् । अर्चयन्नुचितचातुरीचितः कामनिर्मथननिर्मलद्युतिम् ॥ १३ ॥ प्रीतस्फीतरुचिश्चिराय नयनैर्वामध्रुवां वामन- स्थल्यामेष मनोविनोदजननं क्लप्तप्रवेशं पुरि। धीमान्निर्मलधर्मनिर्मितिसमुल्लासेन विस्मापयन् दैवं रैवतकाधिरोहमकरोत्सलेन सड्वेश्वरम् ॥ १४ ॥ (विशेषकम् ) गजेन्द्रपदकुण्डस्य तत्र पीयूषहारिभिः । चकार मजनं मन्त्री वारिभिः पापहारिभिः ॥ १५ ॥ जिनमजनसजसज्जनं कलशन्यस्ततदम्बुकुङ्कुमम् । अथ सङ्घमवेक्ष्य सङ्कटे विद्धे वासवमण्डपोद्यमम् ॥ १६ ॥ संरम्भसङ्घटितसजनौघदृष्टामष्टाह्निकामयमिहापि कृती वितेने। सद्भूतभावभरभासुरचित्तवृत्तिरुद्वृत्तकीर्तिचयचुम्बितदिक्कदम्बः ॥१७॥ लुम्पन रजो विजयसेनमुनीशपाणिवासप्रवासितकुवासनभासमानः । सम्यक्त्वरोपणकृते विततान नन्दिमानन्दमेदुरमयं रमयन्मनांसि ॥१८॥ दानरानन्य बन्दिव्रजमसृजदनिर्वारमाहारदानं मानी सम्मान्य साधूनपुषदपि मुखोद्धाटकर्मादिकानि ।
३
वस्तुपालतीर्थयात्रावर्णनम्
मन्त्री सत्कृत्य देवार्चनरचनपरानर्चयित्वायमुच्चै-
रम्बाप्रद्युम्नशाम्बानिति कृतसुकृतः पर्वतादुत्ततार ॥ १९ ॥
असाधि साधर्मिकमानदानैरनेन नानाविधधर्मकर्म ।
अबाधि सा धिकरणेन माया निर्माय निर्मायमनः सुपूजाम् ॥२०॥
पुरः पुरः पूरयता पयांसि घनेन सान्निध्यकृता कृतीन्दुः ।
स्वकीर्त्तिवन्नव्यनदीर्ददर्श ग्रीष्मेऽतिभीष्मेऽपि पदे पदेऽसौ ॥२१॥
इति प्रतिज्ञामिव नव्यकीर्तिप्रियः प्रयाणैरतिवाह्य वीथीम् ।
आनन्दनिस्यन्दविधिविधिज्ञः पुरं प्रपेदे धवलककं सः ॥ २२ ॥
समं तेजःपालान्वितपुरजनैर्वीरधवल-
प्रभुः प्रत्युद्यातस्तद्नु सदनं प्राप्य सुकृती।
युतः सवेनासौ जिनपतिमथोत्तार्य रथत-
स्ततः सङ्घस्यार्चामशनवसनाद्यैर्व्यरचयत् ॥ २३ ॥
अथ प्रसादाटूभर्तुः प्राप्य वैभवमद्भुतम् ।
मन्त्रीशः सफलीचक्रे स्वमनोरथपादपम् ॥ २४ ॥
भक्त्याखण्डलमण्डपं नवनवश्रीकेलिपर्यङ्किका-
वयं कारयति स्म विस्मयमयं मन्त्री स शत्रुञ्जये ।
यत्र स्तम्भनरैवतप्रभुजिनौ शाम्बाम्बिकालोकन-
प्रद्युम्नप्रभृतीनि किश्च शिखराण्यारोपयामासिवान् ॥ २५ ॥
गुरुपूर्वजसम्बन्धिमित्रमूर्त्तिकदम्बकम् ।
तुरङ्गसङ्गतं मूर्तिद्वयं स्वस्थानुजस्य च ॥ २६ ॥
शातकुम्भमयान् कुम्भान्पञ्च तत्र न्यवेशयत् ।
पञ्चधा भोगसौख्यश्रीनिधानकलशानिव ॥ २७ ॥
सौवर्ण दण्डयुग्मं च प्रासादद्वितये न्यधात् ।
श्रीकीर्तिकन्दयोरुद्यनूतनाङ्करसोदरम् ॥ २८ ॥
कुन्देन्दुसुन्दरग्रावपावनं तोरणद्वयम् ।
इहैव श्रीसरस्वत्योः प्रवेशायैव निर्ममे ॥ २० ॥
अर्कपालितकं ग्राममिह पूजाकृते कृती।
श्रीवीरधवलक्ष्मापादापयामास शासने ॥ ३० ॥
श्रीपालिताख्ये नगरे गरीयस्तरङ्गलीलादलितार्कतापम् ।
तडागमागःक्षयहेतुरेतच्चकार मन्त्री ललिताभिधानम् ॥ ३१ ॥
oc
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः
हर्षोत्कर्ष न केषां मधुरयति सुधासाधुमाधुर्यगर्ज-
त्तोयः सोऽयं तडागः पथि मथितमिलत्पान्थसन्तापपापः ।
साक्षादम्भोजदम्भोदितमुदितसुखं लोलरोलम्बशब्दै-
रब्देव्यो दुग्धमुग्धां त्रिजगति जगदुर्यत्र मन्त्रीशकीत्तिम् ॥ ३२ ॥
पृष्ठपत्रं च सौवर्ण श्रीयुगादिजिनेशितुः ।
स्वकीयतेजःसर्वस्वकोशन्यासमिवार्पयत् ॥ ३३ ॥
प्रासादे निधे काम्यकाञ्चनं कलशत्रयम् ।
ज्ञानदर्शनचारित्रमहारत्ननिधानवत् ॥ ३४ ॥
किञ्चतन्मन्दिरद्वारि तोरणं तत्र पोरणम् ।
शिलाभिर्विधे ज्योत्स्लागर्वसर्वस्वदस्युभिः ॥ ३५ ॥
लोकैः पाञ्चालिकानृत्तसंरम्भस्तम्भितेक्षणैः ।
इहाभिनीयते दिव्यनाट्यप्रेक्षाक्षणः क्षणम् ॥ ३६ ॥
प्रासादः स्फुटमच्युतैकमहिमा श्रीनाभिसूनुप्रभो-
स्तस्याग्रस्थितिरेककुण्डलकुलां धत्तेतरां तोरणः ।
श्रीमन्त्रीश्वर वस्तुपाल कलयन्नीलाम्बरालम्बिता-
मत्युच्चैर्जगतोऽपि कौतुकमसौ नन्दी तवास्तु श्रिये ॥ ३७॥
अत्र यात्रिकलोकानां विशतां व्रजतामपि ।
सर्वथा सम्मुखैवास्ति लक्ष्मीरुपरिवर्तिनी ॥ ३८ ॥
यत्पून निराकृतं सुकृतिभिः साम्मुख्यवैमुख्ययो-
वैतं तन्मम वस्तुपालसचिवेनोन्मूलितं दुर्यशः ।
आशास्तेऽद्भुततोरणोभयमुखी लक्ष्मीस्तदस्मै मुदा
श्रीनाभेयविभुप्रसादवशतः साम्मुख्यमेवाऽधुना ॥ ३९ ॥
तस्यानुजश्च जगति प्रथितः पृथिव्यामव्याजपौरुषगुणप्रगुणीकृतश्रीः ।
श्रीतेजपाल इति पालयति क्षितीन्दुमुद्रां समुद्ररसनावधिगीतकीर्तिः ॥ ४० ॥
समुद्रत्वं श्लाघेमहि महिमधाम्नोऽस्य बहुधा
यतो भीष्मग्रीष्मोपमविषमकालेप्यजनि यः ।
क्षणेन क्षीणायामितरजनदानोदकततौ
दयावेलाहेलाद्विगुणितगुणत्यागलहरिः ॥४१॥
वस्त्रापथस्य पन्यास्तपस्विनां ग्रामशासनोडारात् ।
येनापनीय नवकरमनवकरः कारयाश्चक्रे ॥ ४२ ॥
वस्तुपालतीर्थयात्रावर्णनम् पुण्योल्लासविलासलालसधिया येनात्र शत्रुञ्जये श्रीनन्दीश्वरतीर्थमर्पितजगत्पावित्र्यमासूत्रितम् । एतच्चानुपमासरः परिसरोद्देशे शिलासञ्चय- व्यानडोडतबन्धमुडरपयाकल्लोललुप्तक्रमम् ॥ ४३ ॥ स्फुटस्फटिकदर्पणप्रतिमतामिदं गाहते मुधाकृतसुधाकरच्छविपवित्रनीरं सरः । विकस्वरसरोरुहप्रकरलक्ष्यतो लक्ष्यते यत्र सरिदङ्गनावदनबिम्बताडम्बरः ॥ ४४ ॥ शत्रुञ्जये यः सरसीं निवेश्य श्रीरैवताद्रौ च जडाधराणाम् । ग्रामस्य दानेन करं निवार्य सङ्घस्य सन्तापमपाचकार ॥ ४५ ॥ क्षोणीपीठमियद्रजःकणमियत्पानीयबिन्दुः पतिः सिन्धूनामियदङ्गुलं वियदियत्ताला च कालस्थितिः । इत्थं तथ्यमवैति यस्त्रिभुवने श्रीवस्तुपालस्य तां धर्मस्थानपरम्परां गणयितुं शङ्के न सोऽपि क्षमः ॥ ४६ ॥ एतत्सुवर्णरचितं विश्वालङ्करणमनणुगुणरत्नम् । सङ्घाधीश्वरचरितं हतदुरितं कुरुत हृदि संतः ॥ ४७ ॥ श्रीनागेन्द्रमुनीन्द्रगच्छतरणिः श्रीमान्महेन्द्रप्रभु- जज्ञे क्षान्तिसुधानिधानकलशः पुण्याब्धिचन्द्रोदयः । सम्मोहोपनिपातकातरतरे विश्वेऽत्र तीर्थेशितुः सिद्धान्तोऽप्यविभेद्यतर्कविषमं यं दुर्गमाशिश्रिये ॥ ४८ ॥ तसिंहासनपूर्वपर्वतशिरःप्रान्तोदयः कोऽप्यभू. द्रास्वानस्तसमस्तदुस्तमतमाः श्रीशान्तिसरिप्रभुः । प्रत्युज्जीवितदर्शनातिलसद्भव्यौघपद्माकरं तेजश्छन्नदिगम्बरं विजयते तद्यस्य लोकोत्तरम् ॥ ४९॥ आनन्दसूरिरिति तस्य बभूव शिष्यः पूर्वापरः शमधनोऽमरचन्द्रसूरिः। धर्मद्विपस्य दशनाविव पापवृक्ष- क्षोदक्षमौ जगति यौ विशदौ विभातः ॥५०॥ अस्ताघवाङ्मयपयोनिधिमन्दराद्रि- मुद्रापुषोः किमनयोः स्तुमहे महिम्नः ।
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः बाल्येऽपि निर्दलितवादिगजौ जगाद यौ व्याघ्रसिंहशिशुकाविति सिद्धराजः ॥५१॥ सिद्धान्तोपनिषन्निषण्णहृद्यो धीजन्मसूस्तत्पदे पूज्यः श्रीहरिभद्रसरिरभवचारित्रिणामग्रणीः । भ्रान्त्वा शन्यमनाश्रयैरिव चिराद्यस्मिन्नवस्थानतः सन्तुष्टैः कलिकालगौतम इति ख्यातिर्वितेने गुणैः ॥५२॥ श्रीविजयसेनसूरिस्तत्पट्टे जयति जलधरध्वानः । यस्य गिरो धारा इव भववभवदवथुविभवभिदः ॥ ५३॥ पश्चासराहवनराजविहारतीर्थे प्रालेयभूमिधरभूतिधुरन्धरेऽस्मिन् । साक्षाद्धाकृतभवा तटिनीव यस्य व्याख्येयमच्युतगुरुक्रमजा विभाति ॥ ५४॥ भवोटवनावनीविकटकर्मवंशावलि- च्छिदोच्छलितमौक्तिकप्रतिमकीर्तिकर्णाम्बरम् । असिश्रियमशिश्रियदिततभीव्रतं यद्रत क्षितौ विजयतामयं विजयसेनसरिर्गुरुः ॥ ५५ ॥ शिष्यं तस्य प्रशस्यप्रशमगुणनिधिं रभ्यदारण्यदाव- ज्वालाजिहालदीप्तिर्भविकजनविपद्रह्निवादः कपर्दी । देवी चाम्बा निशीथे समसमयमुपागत्य हर्षाश्रुवर्षा- मेयश्रेयासुभिक्षाविति निजगदतुर्गद्गदोद्दामनादम् ॥ ५६ ॥ नाभूवन्कति नाम सन्ति कति नो नो वा भविष्यन्ति के किं न कापि कदापि सङ्घपुरुषः श्रीवस्तुपालोपमः । यत्रेत्थं प्रहरन्नहर्निशमहो सर्वाभिसारोडुरो येनायं विजितः कलिर्विद्धता तीर्थेशयात्रोत्सवम् ॥ ५७ ॥ तस्मादस्य यशस्विनः सुचरितं श्रीवस्तुपालस्य य- बाचास्माकममोघया किल यथाध्यक्षीकृतं सर्वथा । त्वं श्रीमचुदयप्रभ प्रथय तत् पीयूषसर्वङ्कषैः श्लोकैर्यत्तव भारती समभव "यते ॥५८॥ इत्युक्त्वा गतयोस्तयोरथ पथो दृष्टेः प्रभातक्षणे विज्ञाप्य स्वगुरोः पुरः सविनयं नम्रीभवन्मौलिना ।
वस्तुपालतीर्थयात्रावर्णनम्
प्राप्यादेशम, प्रभोविरचयामासे समासेदुधा
प्रागल्भीमुदयप्रभेण चरितं निस्यन्दरूप गिराम् ॥ ५९॥
किञ्च श्रीमलधारिगच्छजलधिप्रोल्लासशीतयुते-
स्तस्यश्रीनरचन्द्रसूरिसुगुरोर्माहात्म्यमाशास्महे ।
यत्पाणिस्मितपद्मवासविकसत्किञ्जल्कसंवासिताः
सन्तः सन्ततमाश्रिताः किल मया भृङ्गयेव भान्ति क्षितौ ॥६०॥
श्रीधर्माभ्युड्याहयेऽत्र चरिते श्रीसङ्घभर्तुर्मया
दः काव्यदलानि सङ्घरयितुं कर्मान्तिकत्वं परम् ।
किन्तु श्रीनरचन्द्रसूरिभिरिदं संशोध्य चक्रे जग-
त्पावित्र्यक्षमपादपङ्कजरजःपुजैः प्रतिष्ठास्पदम् ॥ ६१ ॥
नित्यं व्योमनि नीलनीरजरुचौ यावत्त्विषामीश्वरो
दिक्पालावलिबन्धुरे कुवलये यावच्च हेमाचलः ।
हृत्पद्म विदुषामिदं सुचरितं तावन्नवाविर्भव-
त्सौरभ्यप्रसरं चिरं कलयतात् किञ्जल्कलक्ष्मीपदम् ॥ ६२ ॥
इति श्रीविजयसेनसूरिशिष्यश्रीमदुदयप्रभसूरिविरचिते श्रीधर्माभ्युदयनाम्नि श्रीसङ्घपतिच-
रिते लक्ष्म्यो महाकाव्ये श्रीवस्तुपालतीर्थयात्रोत्सववर्णनो नाम पञ्चदशः सर्गः ।
मुक्तेर्मार्गे यदेतविरचितमुचित सहभर्तुश्चरित्रं
सत्रं पावित्र्यपात्रं पथिकजनमनःखेदविच्छेदहेतुः ।
अस्मिन्सौरभ्यगर्भामसमरसवती सत्कथां पान्थसार्थाः
प्राप्य श्रीवस्तुपाल प्रवरनवरसास्वादद्मास्वादयन्ति ॥१॥
प्रीशारदैकसदनं हृदयालवः के नो सन्ति हन्त सकलासु कलासु निष्णाः ।
हक्परस्य ददृशे सुकवित्वतत्वबोधाय बुद्धिविभवस्तु न वस्तुपालात् ॥२॥
नैव व्यापारिणः के विधति करणग्राममात्मैकवश्यं
लेभे सद्योगसिद्धेः फलममलमलं केवलं वस्तुपालः ।
आकल्पस्थायि धर्माभ्युदयनवमहाकाव्यनाम्ना यदीयं
विश्वस्यानन्दलक्ष्मीमिति दिशति यशोधर्मरूपं शरीरम् ॥ ३ ॥
APPENDIX II. रेवयकप्पसंखेवो सिरिनेमिजिणं सिरसा नमिउं रेवयगिरीसकप्पमि। सिरिवइरसीसभणिअं जहा य पालित्तएणं च ॥१॥ छत्तसिलाइसमीवे सिलासणे दिवं पडिवन्नो नेमी, सहसंबवणे केवल- नाणं, लकारामे देसणा, अवलोअणं उडसिहरे निव्वाणं । रेवयमेहलाए कण्हो तत्थ कल्लाणतिगं काऊण सुवन्नरयणपडिमालंकिअं चेइअतिगं जीवंतसा- मिणो अंबादेविं च कारेइ । इंदो वि वजेण गिरि कोरेऊण सुवन्नबलाणयं रूप्पमयं चेईअंरयणमया पडिमा पमाणवन्नोववेया, सिहरे अंबा रंगमंडवे अव- लोअणसिहरं बलाणयमंडवे संबो एयाई कारेइ । सिडविणायगो पडिहारो; तप्पडिख्वं श्रीनेमिमुखात् निर्वाणस्थानं ज्ञात्वा निर्वाणादनन्तरं कण्हेण ठा- विरं । तहा सत्त जायवा दामोयराणुरुवा कालमेह १ मेहनाद २ गिरि- विदारण ३ कपाट ४ सिंहनाद ५ खोडिक ६ रेवया ७ तिव्वतवेणं कीडणेणं खित्तवाला उववन्ना। तत्थ य मेहनादो समद्दिट्ठी नेमिपयभत्तिजुत्तो चिट्ठइ । गिरिविदारणेणं कंचणबलाणयंमि पंच उडारा विउब्विआ। तत्थेगं अंबापुरओ उत्तरदिसाए सत्तहिअसयकमेहिं गुहा । तत्थ य उववासतिगेणं बलिविहाणेणं सिलं उप्पाडिऊण मज्झे गिरिविदारणपडिमा। तत्थ य कमपण्णासं गए बलदेवेणं कारिअं सासयजिणपडिमाख्वं नमिऊण, उत्तरदिसाए पण्णासकमं वारीतिगं । पढमवारिआए कमसयतिगं गंतूण, गोदोहिआसणेणं पविसिऊण, उपवासपंचगं भमरख्वं दारुणं सत्तेणं उप्पाडिऊणं, कम्मसत्ताओ अहोमुहं पविसिऊण, बलाणयमंडव इंदादेसेण धणयजककारियं अंबादेविं पूइऊण, सुवण्वजालीए ठायव्वं । तत्थट्टिएणं सिरिमूलनाहो नेमिजिणिंदो वंदिअव्वो । बीअवारीए एगं पायं पूइत्ता, सयंवरवावीए अहो कमचालीसं गमित्ता, तत्थ णं मज्झवारीए कमसत्तसएहिं कूवो । तत्थ वरहंसट्ठिअत्तेण इहावि मूलनायगो वंदेयव्यो । तइअवारीए मूलदुवारपवेसो अंबाएसेण न अन्नहा । एवं कंचण- बलाणयमग्गो । तत्थ य अंबापुरओ हत्थवीसाए विवरं । तत्थ य अंबाएसेण उववासतिगेण सिलुग्घाडणेण हत्यवीसाए संपुडसत्तगं समुग्गयपंचगं अहो रसकूविआ अमावसाए अमावसाए उग्घडइ । तत्थ य उववासतिगं काऊण स्वयकप्पसंखेवो बाएसेण पूयणेण बलिविहाणेणं गिहियव्वं । तहा य जुपणकूडे उववास- संग काऊण सरलमग्गेण बलिपूअणेणं सिद्धविणायगो उपलब्भइ । तत्थ य वतिअसिद्धी दिनमेगं ठाएयव्वं । जइ तहा पञ्चरको हवइ तहा रायमईगुहाए मसएणं गोदोहिआए रसकूविआ कसिणचित्तयवल्ली राइमईए पडिमा पणमया अंबाया रूप्पमयाओ अणेगओसहीओ अ चिट्ठति । तह छत्तसिलाघं- सिलाकोडिसिलातिगं पण्णत्तं । छत्तसिलं मझं मज्झेणं कणयवल्ली सहस्संब- णमज्झे रययसुवण्णमयचउवीसं लकारामे बावत्तरीचउवीसजिणाण गुहा प- णत्ता। कालमेहस्स पुरओ सुवण्णवालुआए नईए सट्टकमसयतिगेण उत्तरदि- ए गमित्ता गिरिगुहं पविसिऊण उदए ण्हवणं काऊण, बिए उववासपओएहिं वारमुग्घाडेइ । मज्झे पढमदुवारे सुवण्णखाणी, दुइअदुवारे रयणखाणी, घहेउं अंबाए विउव्विआ। तत्थ पण कण्हभंडारो। अण्णो दामोदरसमीवे । संजणसिलाए अहोभागे रययसुवण्णधूली पुरिसवीसेहिं पण्णत्ता । तस्सत्यमणे मंगलयदेवदालीय संतु रससिद्धी । सिरिवइरोवरकायं संघसमुद्धरणकज्जंमि ॥ सस्सकडाहं मज्झे गिणिहत्ता कोडिबिंदुसंयोगे । घंटसिलाचुण्णयजोयणाओ अंजणसिद्धी । विजापाहुडुद्देसाओ रेवयकप्पसंखेवो सम्मत्तो॥ १४
APPENDIX III.
श्रीउज्जयन्तस्तवः
नामभिः श्रीरैवतकोजयन्तायैः प्रथामितम् ।
श्रीनेमिपावितं स्तौमि गिरिनारं गिरीश्वरम् ॥१॥
स्थाने देशः सुराष्ट्राख्यां बिभर्ति भुवनेष्वसौ ।
यद्भूमिकामिनीभाले गिरिरेष विशेषकः ॥ २॥
शृङ्गारयन्ति खङ्गारदुर्ग श्रीऋषभादयः ।
श्रीपार्श्वस्तेजलपुरं भूषितैतदुपत्यकम् ॥ ३ ॥
योजनदयतुङ्गेऽस्य शृङ्गे जिनगृहावलिः ।
पुण्यराशिरिवाभाति शरच्चन्द्रांशुनिर्मला ॥ ४ ॥
सौवर्णदण्डकलशामलसारकशोभितम् ।
चारु चैत्यं चकास्त्यस्योपरि श्रीनेमिनः प्रभोः ॥५॥
श्रीशिवासूनुदेवस्य पादुकाऽत्र निरीक्षिता ।
स्पृष्टार्चिता च शिष्टानां पापव्यूहं व्यपोहति ॥ ६ ॥
प्राज्यं राज्यं परित्यज्य जरत्तृणमिव प्रभुः ।
बन्धून्विधूय च स्निग्धान् प्रपेदेऽत्र महाव्रतम् ॥ ७॥
अत्रैव केवलं देवः स एव प्रतिलब्धवान् ।
जगज्जनहितैषी स पर्यणैषीच निवृतिम् ॥ ८॥
अत एवात्र कल्याणत्रयमन्दिरमादधे ।
श्रीवस्तुपालो मन्त्रीशश्चमत्कारितभव्यहृत् ॥९॥
जिनेन्द्रबिम्बपूर्णेन्द्रमण्डपस्था जना इह ।
श्रीनेमेमजनं कर्तुमिन्द्रा इव चकासति ॥ १० ॥
गजेन्द्रपदनामास्य कुण्ड मण्डयते शिरः ।
सुधाविधैर्जलैः पूर्ण स्नानार्हलपनक्षमैः ॥ ११ ॥
शत्रुञ्जयावतारेऽत्र वस्तुपालेन कारिते ।
ऋषभः पुण्डरीकोऽष्टापदो नन्दीश्वरस्तथा ॥ १२॥
सिंहयाना हेमवर्णा सिद्धबुद्धसुतान्विता ।
कम्राम्रलुम्बिभृत्पाणिरत्राम्बा सङ्घविघ्नहृत् ॥ १३ ॥
श्रीउज्जयन्तस्तवः श्रीनेमिपत्पद्मपूतमवलोकननामकम् । विलोकयन्तः शिखरं यान्ति भव्याः कृतार्थताम् ॥ १४ ॥ शाम्बो जाम्बवतीजातस्तुङ्गे शृङ्गेऽस्य कृष्णजः । प्रद्युम्नश्च महाद्युम्नस्तेपाते दुस्तपं तपः ॥ १५ ॥ नानाविधौषधिगणा जाज्वलन्त्यत्र रात्रिषु । किञ्च घण्टाक्षरच्छत्रशिलाः शालन्त उच्चकैः ॥ १६ ॥ सहस्राम्रवणं लक्षारामोऽन्येपि वनव्रजाः । मयूरकोकिलाभृङ्गीसङ्गीतिसुभगा इह ॥ १७ ॥ न स वृक्षो न सा वल्ली न तत्पुष्पं न तत्फलम् । नेक्ष्यतेऽत्राभियुक्तैर्यदित्यैतित्यविदो विदुः ॥ १८ ॥ राजीमती गुहागर्भे कैन नामात्र वन्द्यते । रथनेमिर्ययोन्मार्गात्सन्मार्गमवतारितः ॥ १९ ॥ पूजालपनदानानि तपश्चात्र कृतानि वै । सम्पद्यन्ते मोक्षसौख्यहेतवो भव्यजन्मिनाम् ॥ २० ॥ दिग्भ्रमावपि योऽत्रादौ काप्यमार्गेऽपि सञ्चरन् । सोऽपि पश्यति चैत्यस्था जिनार्चाः स्लपितार्चिताः ॥ २१ ॥ काश्मीरागतरत्नेन कूष्माण्ड्यादेशतोऽत्र च । लेप्यबिम्बास्पदे न्यस्ता श्रीनेमेर्मूर्तिराश्मनी ॥ २२ ॥ नदीनिझरकुण्डानां खनीनां वीरुधामपि । विदाङ्करोत्वत्र सङ्ख्याः सङ्ख्यावानपि कः खलु ॥ २३ ॥ आसेचनकरूपाय महातीर्थाय तायिने । चैत्यालङ्कृतशीर्षाय नमः श्रीरैवताद्रये ॥ २४ ॥ स्तुतो मयेति सूरीन्द्रवर्णितावृजिनप्रभः । गिरिनारस्तारहेमसिद्धिभूमिच्देऽस्तु वः ॥ २५ ॥ इति श्रीउजयन्तस्तवः ॥
APPENDIX VI. श्रीउजयन्तमहातीर्थकल्पः अत्थि सुरट्ठाविसए उर्जितो नाम पव्वओ रम्मो। स्सिहरे आरुहिउं भत्तीए नमह नेमिजिणं ॥१॥ अंबाइअं च देविं ण्हवणचणगंधधूवदीवहिं । पूइयकयप्पणामा ता जोअह जेण अत्थत्थी ॥२॥ गिरिसिहरं कुहरकंदरनिज्झरणकवाडविअडकूवेहिं । जोएह खत्तवायं जह भणियं पुव्वसूरीहिं ॥३॥ कंदप्पदप्पकप्परणकुगइविद्दवणनेमिनाहस्स। निव्वाणसिला नामेण अत्थि भुवर्णमि विरकाया ॥४॥ तस्स य उत्तरपासे दसधणुहेहिं अहोमुहं विवरं । दारंमि तस्स लिंगं अवयाणे धणुह चत्तारि ॥५॥ तस्स पसुमुत्तगंधो अत्थि रसोपलसएण सयतंबं । विधेहि कुणइ तारं ससिकुंदसमुज्जलं सहसा ॥ ६ ॥ पुवदिसाए धणुहंतरेसु तस्सेव अत्थि जागवई । पाहाणमया दाहिणदिसागए बारसधणूहिं ॥७॥ दिस्सइ अ तत्थ पयडो हिंगुलवण्णो अ दिव्वपवररसो। विंधेइ.सव्वलोहे फरिसेणं अग्गिसंगेणं ॥८॥ उन्जिते अत्थि नई विहला नामेण पवई पडिमा । दावेइ अंगुलीए फरिसरसो पवईदारं ॥९॥ सक्कावयार उजितगिरिवरे तस्स उत्तरे पासे । सोवाणपंतिआए पारेवयवणिया पुढवी ॥१०॥ पंचगव्वेण बडा पिंडीधमिआ करेइ वरतारं । फेडइ दरिहवाहिं उत्तारइ दुककंतारं ॥ ११ ॥ सिहरे विसालसिंगे दीसंते पायकुटिमा जत्थ । तस्सासन्ने सिहरे कव्वडहढपासहो तारं ॥ १२॥ उज्जितरेवयवणे तत्थ य सुद्दारवानरो अत्थि । सो वामकपणछित्तो उग्घाडइ विवरवरदारं ॥ १३ ॥ हत्थसएण पविट्ठो दिकह सोवण्णवण्णिआ रुरका ।
श्रीउज्जयन्तमहातीर्थकल्पः नीलरसेण सवंता सहस्सवेही रसो नूणं ॥ १४ ॥ तं गहिऊण निअत्तो हणुवंतं छिवइ वामपाएण । सो ढक्कइ वरदारं जेण न जाणइ जणो को वि ॥ १५ ॥ उज्जितसिहरउवरिं कोहंडिहरं खु नाम विकायं । अवरेण तस्स य सिला तदुभयपासेसु ओसं तु ॥ १६ ॥ तं अयसितिल्लमीसं थंभइ पडिवायवंगिअं वंगं । दोगच्चपाहिहरणं परितुट्ठा अंबिआ जस्स ॥ १७ ॥ वेगवई नाम नई मणसिलवण्णाइ तत्थ पाहाणा । तो पिडि धमिअ संते समसुद्धे होइ वरतारं ॥ १८ ॥ उज्जंते नाणसिला तस्स अहो कणयवण्णिआ पुढवी। बोकडयमुत्तपिंडी खइरंगारे भवे हेमं ॥ १९ ॥ नाणसिलाकयपुढवी पिंडीबद्धा य पंचगव्वेण । हढपाए वसइ रसो सहस्सवेही हवइ हेमं ॥ २० ॥ गिरिवरमासन्नठिअं आणीयं तिलविसारणं नाम । सिलबद्धगाढपीडे बे लरका तत्थ दम्माणं ॥ २१ ॥ सेणा नामेण नई सुवण्णतित्थंमि लड्डुअपहाणा । पडिवाएण य सुचं करिति हेमं न संदेहो ॥ २२ ॥ बिल्लस्कयंमि नयरे मउहहरं अस्थि सेलगं दिव्वं । तस्स य मझमि ठिओ गणवइरसकुंडओ उवरिं ॥ २३ ॥ उववासी कयपूओ गणवइओ वल्लिऊण पवररसो । षामाषेवी अत्थि अ थंभइ वंगं न संदेहो ॥ २४ ॥ सहसासवं ति तित्थं करंजरुरकेण मणहरं सम्मं । तत्य य तुरयायारा पाहाणा तेसि दो भाया ॥ २५ ॥ इको पारयभाओ पिट्ठो सुत्तेण अंधमूसाए । धमिओ करेइ तारं उत्तारइ दुककंतारं ॥ २६ ॥ अवलोअणसिहरसिला अवरेणं तत्थ वररसो सवइ । सुअपकसरिसवण्णो करेइ सुच्चं वरं हेमं ॥ २७ ॥ गिरिपज्जुन्नवयारे अंबिअआसमपयं च नामेण । तत्थ वि पीआ पुहवी हिमवाए होइ वरहेमं ॥ २८ ॥ नाणसिला उजिंते तस्स य मूलंमि महिआ पीआ।
४ प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः साहामिअलेवेणं छायामुकं कुणइ हेमं ॥ २९ ॥ उज्जितपढमसिहरे आरुहिउं दाहिणेण अवयरि । तिणि धणूसयमित्ते पूईकरं जं बिलं नाम ॥ ३० ॥ उग्घाडिउं बिलं दिकिऊण निउणेण तत्थ गंतव्वं । दंडंतराणि बारस दिव्वरसो जंबुफलसरिसो ॥ ३१ ॥ जउ घोलिअंमि भंडे सहस्सभाएण विंधए तारं । हेमं करइ अवस्सं हटें तं सुंदरं सहसा ॥ ३२ ॥ कोहंडिभवणपुव्वेण उत्तरे जाव तावसा भूमी। दीसइ अ तत्थ पडिमा सेलमया वासुदेवस्स ॥ ३३ ॥ तस्सुत्तरेण दीसइ हत्थेसु अ दससु पवई पडिमा । अवराहमुहरअंगुडिआइ सा दावए विवरं ॥ ३४ ॥ नवधणुहाइं पविट्ठो दिकह कूडाइं दाहिणुत्तरओ। हरिआललकवण्णो सहस्सवेही रसो नूणं ॥ ३५ ॥ उन्जिते नाणसिला विरकाया तत्थ अत्थि पाहाणं । ताणं उत्तरपासे दाहिणय अहोमुहो विवरो ॥ ३६ ॥ तस्स य दाहिणभाए दसधणुभूमीइ हिंगुलुयवण्णो । अत्थि रसो सयवेही विंधइ सुच्चं न संदेहो ॥ ३७ ॥ उसहरिसहाइकूडे पाहाणा ताण संगमो अस्थि । गयवरलिंडाकिण्णा मज्झे फरिसेण ते वेही ॥ ३८ ॥ जिणभवणदाहिणेणं नउई धणुहेहिं भूमिजलुअयरी। तिरिमणुअरत्तविडा पडिवाए तंबए हेमं ॥ ३९ ॥ वेगवई नाम नई मणसिलवण्णा य तत्थ पाहाणा । सुच्चस्स पंचवेहं सवंति धमिआ तयं सिग्धं ॥ ४०॥ इय उजयंतकप्पं अविअप्पं जो करेइ जिणभत्तो। कोहंडिकयपणामो सो पावइ इच्छिअंसुकं ॥ ४१ ॥ श्रीउज्जयंतमहातीर्थकल्पः APPENDIX V रैवतकल्पः पच्छिमदिसाए सुरठ्ठाविसए रेवयपव्वयरायसिहरे सिरिनेमिनाहस्स भवणं उत्तुंगसिहरं अच्छइ । तत्थ किर पुब्धि भयवओ नेमिनाहस्स लिप्पमई पडिमा आसि । अन्नया उत्तरदिसाविभूसणकम्हीरदेसाओ अजियरयणना- माणो दुन्नि बंधवा संघाहिवई होऊण गिरिनारमागया । तेहिं रहसवसाओ घणघुसिणरससंपूरिअकलसेहिं पहवणं कयं । गलिआ लेवमई सिरिनेमिनाह- पडिमा । तओ अईव अप्पाणं सोअंतेहिं तेहिं आहारो पञ्चकाओ । इक्क- वीसउववासाणंतरं सयमागया भगवई अंबिआ देवी । उट्ठाविओ संघवई । तेण देविं दट्टण जयजयसद्दो कओ। तओ भणिों देवीए इमं बिंबं गिहिसु परं पच्छा न पिच्छिअव्वं ।तओ अजिअसंघाहिवइणा एगतंतुकडिअं रयणमयं सिरिनेमिबिंब कंचणबलाणए नी। पढमभवणस्स देहलीए आरोवित्ता अइ. हरिसभरनिन्भरेणं संघवइणा पच्छाभागो दिट्ठो । ठिअं तत्थेव बिंबं निच्चलं । देवीए कुसुमवुट्ठी कया जयजयसद्दो अकओ । एअंच बिंबं वइसाहपुन्निमाए अहिणवकारिअभवणे पच्छिमदिसामुहे ठविअं संघवइणा । न्हवणाइमहसवं काउं अजिओ सबंधवो निअदेसं पत्तो। कलिकाले कलुसचित्तं जणं जाणि- ऊण झलहलंतमणिमयबिंबस्स कंती अंबिआदेवीए छाइआ। पुब्धि गुज्जरध- राए जयसिंहदेवेणं खंगाररायं हणित्ता सज्जणो दंडाहिवो ठाविओ। तेण य अहिणवं नेमिजिणंभवणं एगारससयपंचासीए विकमरायवच्छरे कारा- विरं । मालवदेसमुहमंडणेणं साहुभावडेणं सोवण्णं आमलसारं कारिअं। चालुक्कचकिसिरिकुमारपालनरिंदसंठविअसोरट्ठदंडाहिवेण सिरिसिरिमाल- कुलुब्भवेण बारससयवीसे विकमसंवच्छरे पज्जा काराविआ । तन्भावुणा धवलेण अंतराले पवा भराविआ । पजाए चडतेहिं जणेहिं दाहिणदिसाए लकारामो दीसह । अणहिल्लवाडयपदणे य पोरवाडकुलमंडणा आसराय- कुमरदेवितणया गुज्जरधराहिवइसिरिवीरधवलरजधुरंधरा वस्तुपालतेजपाल- नामधिजा दो भायरो मंतिवरा हुत्था। तत्थ तेजपालमंतिणा गिरनारतले निअनामंकिअं तेजलपुरं पवरगढमढपवामंदिरआरामरम्मं निम्माविरं । तत्य य जणयनामंकिअं आसरायविहारु त्ति पासनाहभवणं काराविरं । जणणीना- मेणं च कुमरसरुत्ति सरोवरं निम्माविआतेजलपुरस्स पुव्वदिसाए उग्गसेणगवं प्राचीनगूर्जर काव्यसङ्ग्रहः नाम दुग्गं जुगाइनाहप्पमुहजिणमंदिररेहिल्लं विजइ । तस्स य तिणि नाम- घिजाई पसिद्धाइं । तं जहा उग्गसेणगढं ति वा खंगारगढं ति वा ज्जुण्णदुग्गं ति वा । गढस्स बाहिं दाहिणदिसाए चउरिआवेईलड्डुअओवरिआपसुवाडया- इठाणाई चिट्ठति । उत्तरदिसाए विसालथंभसालासोहिओ दसदसारमंडवो। गिरिदुवारे य पंचमो हरी दामोअरो सुवण्णरेहानईपारे वइ । कालमेहसमीवे चिराणुवत्ता संघस्स बोलाविआ। तेजपालमंतिणा मिल्हाविआ । कमेण उन्नयंतसेले वत्थुपालमंतिणा सित्तुजावयारभवणं अट्ठावयसंमेअमंडवो कव- डिजकमरुदेविपासाया य काराविआ । तेजपालमंतिणा कल्लाणत्तयचेइअं, इंदमंडवो अ देपालमंतिणा उद्धाराविओ। एरावणगयपयमुद्दाअलंकिअं गइंद- पयकुंडं अच्छइ । तत्थ अंग पखालित्ता दुकाण जलंजलिं दिति जत्तागय- लोआ। छत्तसिलाकडणीए सहस्संबवणारामो, जत्थ भगवओ जायवकुलपई- वस्स सिवासमुद्दविजयनंदणस्स दिकानाणनिव्वाणकल्लाणयाई संजाआई । गि- रिसिहरे चडित्ता अंबिआदेवीए भवणं दीसइ । तत्तो अवलोअणं सिहरं।तत्थ- हिएहिं किर दसदिसाओ नेमिसामी अवलोइजति । तओ पढमसिहरे संबकु- मारो बीअसिहरे पज्जुण्णो । इत्थ पव्वए ठाणे ठाणे चेइएसु रयणसुवण्णमय- जिणबिंबाई निचन्हविअच्चिआई दीसंति । सुवण्णमेयणी अ अणेगधाउरसभे- इणी दिपंती दीसइ । रत्तिं च दीवउब्व पज्जलंतीओ ओसहीओ अवलोइजति । नाणाविहतरुवरवल्लिदलपुप्फफलाई पए पए उवलन्भंति । अणवरयपझरंतनि- झरणाणं खलहलारावा य मत्तकोयलभमरझंकारा य सुच्चंति त्ति । उज्जयंतमहातित्थकप्पसेसलवो इमो। जिणप्पहमुणिंदेहिं लिहिओत्य जहासुअं॥ श्रीरैवतकल्पः समाप्तः APPENDIX VI अम्बिकादेवीकल्पः सिरिउज्जयंतसिहरसेहरं पणमिऊण नेमिजिणं । कोहंडिदेविकप्पं लिहामि वुड्रोवएसाओ ॥ अत्थि सुरट्ठाविसये धणकणयसंपयजणसमिद्धं कोडीनारं नाम नयरं । तत्थ सोमो नाम रिद्धिसमिद्धो छक्कम्मपरायणो वेयागमपारगमो बंभणो हुत्था । तस्स घरिणी अंबिणी नाम महग्घसीलालंकारभूसियसरीरा आसि । तेसिं विसयसुहमणुहवंताणं उप्पन्ना दुवे पुत्ता पढमो सिद्धो बीओ बुड्डु त्ति। अन्नया समागए पिअरपरके भट्टसोमेणं निमंतिआ बंभणा सिद्धदिणे । कत्थ वि ते वेयमुच्चारन्ति, कत्थ वि आढवन्ति पिण्डपयाणं, कत्थ वि होमं करिति वइसदेवं च । सम्पाडिआ सालिदालिवंजणपक्कन्नभेअखीरखण्डपमुहा जेमणा । अविणीए असासुआ पहाणं काउं पयहा। तम्मि अवसरे एगो साह मासोववास- पारणए भिकट्ठा संपत्तो । तं पलोइत्ता हरिसभरनिन्भरपुलइअंगी उद्विआ अंबिणी । पडिलाभिओ तीए मुणिवरो भत्तिबहुमाणपुव्वं अहापवित्तेहि भत्त- पाणेहि । जाव गहिअभिको साहू वलिओ ताव सासुआ वि हाऊण रसवई- ठाणमागया। न पिच्छइ पढमसिहं । तओ तीए कुविआए पुट्ठा वहुआ । तीए जहट्ठिए वुत्ते अंबाडिआ सा अज्जूए । जहा पावे किमेयं तए कयं, अन्ज वि देवया न पूईआ अन्ज वि न भुजाविआ विप्पा अज वि न भरिआई पिंडाई अग्गसिहा तए किमत्थं साहुणो दिन्ना । तउ तीए भणिओ सम्वो वि वइअरो सोमभट्टस्स । तेण संरुट्टेण अप्पच्छंदिअ त्ति निकालिआ गिहाओ। सा पडिभवमिआ सिद्ध करंगुलीए धरित्ता बुद्धं च कडीए चडावित्ता चलिआ नयराओ बाहिं । पंथे तिसाभिभूएहिं दारएहिं जलं मग्गिआ। जाव सा अंसुजलपुनलोअणा संवुत्ता ताव पुरओ ठिअं सुक्कसरोवरं तिस्मा अणग्घेणं सीलमाहप्पेणं तकणं जलपूरिअं जायं । पाइआ दोन्नि सीअलं नीरं । तओ छुहिएहिं भोअणं मग्गिआ बालएहिं । पुरओ सुक्कसहयारतरू तकणं फलि- ओ। दिनाई फलाई । अविणीए तेसिं जाया ते सुत्था । जाव सा चूअछायाए वीसमइ ताव जं जायं तं निसामेह जंतीए बालयाई पढमं जेमाविआ तेसिं भुत्तु- तरं पत्तलीओ तीए बाहिं उज्झिआओ आसि ताओसीलमाहप्पाकंपिअमणाए सासणदेवयाए सोवनकचोलयरुवाओ कयाओ । जे अ उचिट्ठसित्थकणा भूमीए पडिआ ते मुत्तिआई संपाईआई । अग्गसिहा य सिहरेसु तहेव १५ १८ प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः दसिआ । एअमचन्भु सासुए दट्टण निवेईअं सोमविप्पस्स सिद्धं च जहा वच्छ सुलकणा पइव्वया य एसा वहूता पचाणोहिं एअंकुलहरं ति जणणीपे- रिओ पच्छायावानलडझंतमाणसो गओ वहुयं वालेउं सोमभट्टो। तीए पिट्ठओ आगच्छन्तं दिअवरं निअवरं दट्टण दिसाओ पलोईआओ। दिट्ठओ अग्गओ मग्गकूवओ। तओ जिणवरं मणे अणुसरिऊण सुपत्तदाणं अणुमोअंतीए अप्पा कूवंमि झंपाविओ। सुहज्झवसाणेण पाणे चइऊण ऊप्पन्ना कोहंडविमाणे सोहम्मकप्पहिढे चाहिं जोअणेहिं अंबीअदेवी नाम महड्डिा देवी। विमाणना- मेणं कोहंडी वि भन्नइ । सोमभट्टेण वि तीसे महासईए कूवे पडणं दटुं अप्पा तत्थेव झंपाविओ। सो अमरिऊण तत्थेव जाओ देवो। आभिओगिअकम्मुणा सिंहस्वं विउव्वित्ता तीए चेव वाहणं जाओ । अन्ने भणंति अंबिणी रेवयसिहराओ अप्पाणं झंपावित्ता तप्पिट्टओ सोमभट्टो वि तहेव मओ । सेसं तं चेव । सा य भगवई चउम्भुआ दाहिणहत्येसु अंबलुबि पासं च धारेइ वामहत्थेसु पुण पुत्तं अंकुसं च धारेइ उत्तत्तकणयसवण्णं च वण्ण- मुव्वहइ सरीरे। सिरिनेमिनाहस्स सासणदेवय त्ति निवसइ रेवइगिरिसिहरे। मउडकुंडलमुत्ताहलहाररयणकंकणनेउराइसव्वंगीणाभरणरमणिज्जा पूरेइ सम्म- दिट्ठीण मणोरहे निवारेइ विग्यसंघायं । तीए मंतमंडलाईणि आरोहित्ताणं भविआणं दीसंति अणेगरुवाओ रिद्धिसिडिओ, न पहवंति भूअपिसायसा- इणीविसमग्गहा, संपजंति पुत्तकलत्तमित्तधणधन्नरजसिरिओ ति। अंबिआमंता इमे। वयवीअसकुलकुलजलहरिहयअक्तपेआई। पणइणिवायावसिओ अंबिअदेवीइ अह मंतो ॥१॥ धुवभुवणदेवि संबुद्धिपासअंकुसतिलोअपंचसरा । णहसिहिकुलकलअज्झासियमायापरपणामपयं ॥२॥ वागुब्भवं तिलोअंपाससिणीहाउ तइअवनस्स। कूहंडअंबिआए नमु त्ति आराहणामंतो ॥ ३ ॥ एवं अन्ने वि अंबादेवीमंता अप्पपररका वि सया सुरमणा जुग्गा मग्ग- खेमाइगोअरा य बहवो चिट्ठति । ते अ तहा मंडलाणि अ इत्थ न भणिआणि गंथवित्थरभएणं ति गुरुमुहाओ नायव्वाणि । एअं अंबियदेवीकप्पं अविअप्पचित्तवित्तीणं । वायंतसुणंताणं पुजंति समीहिआ अत्था ॥१॥ इति श्रीअंबिकादेवीकल्पः।
APPENDIX VII.
श्रीगिरिनारकल्पः ।
वरधर्मकीर्तिविद्यानन्दमयो यत्र विनतदेवेन्द्रः ।
स्वस्तिश्रीनेमिरसौ गिरिनारगिरीश्वरो जयति ॥ १॥
नेमिजिनो यदुराजीमतीत्य राजीमतीत्यजनतो यम् ।
शिश्राय शिवायासौ गिरि० ॥२॥
स्वामी छत्रशिलान्ते प्रव्रज्य यदुच्चशिरसि चक्राणः ।
ब्रह्मावलोकनमसौ गिरि० ॥ ३ ॥
यत्र सहस्राम्रवणे केवलमाप्यादिशद्विभुर्धर्मम् ।
लक्षारामे सोऽयं गिरि० ॥४॥
नितिनितम्बिनीवरनितम्बसुखमाप यन्नितम्बस्थः ।
श्रीयदुकुलतिलकोऽयं गिरि० ॥५॥
बुवा कल्याणत्रयमिह कृष्णो रूप्यरुक्ममणिबिम्बम् ।
चैत्यत्रयमकृताऽयं गिरि० ॥ ६ ॥
पविना हरिर्यदन्तर्विधाय विवरं व्यधाद्रजतचैत्यम् ।
काश्चनबलानकमयं गिरि० ॥७॥
तन्मध्ये रत्नमयीं प्रमाणवर्णान्वितां चकार हरिः।
श्रीनेमेमूर्तिमसौ गिरि० ॥ ८ ॥
स्वकृतैतविम्बयुतं हरित्रिबिम्बं सुराः समवसरणे ।
न्यद्धन्त यदन्तरसौ गिरि०॥९॥
शिखरोपरि यत्राम्बाऽवलोकनशिरसि रङ्गमण्डपके ।
शम्बो बलानकेऽसौ गिरि० ॥ १० ॥
यत्र प्रद्युम्नपुरः सिद्धिविनायकसुरः प्रतीहारः ।
चिन्तितसिद्धिकरोऽसौ गिरि० ॥ ११ ॥
तत्प्रतिरूपं चैत्यं पूर्वाभिमुखं तु निवृतिस्थाने ।
यत्र हरिश्चक्रेऽसौ गिरि० ॥१२॥
तीर्थेतिस्मरणाद् यत्र यादवाः सप्त कालमेघाद्याः ।
क्षेत्रपतामापुरसौ गिरि०॥ १३ ॥
२०
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः
विभुमर्चति मेघरवो बलानकं गिरिविदारणश्चके ।
यत्र चतुर्दारमसौ गिरि० ॥ १४ ॥
यत्र सहस्राम्रवणांतरस्ति रम्या सुवर्णचैत्यानाम् ।
चतुरधिकविंशतिरयं गिरि० ॥ १५ ॥
द्वासप्ततिर्जिनानां लक्षारामेऽस्ति यत्र तु गुहायाम् ।
सचतुर्विंशतिकासौ गिरि०॥ १६ ॥
वर्षसहस्रद्वितयं प्रावर्त्तत यत्र किल शिवासूनोः ।
लेप्यमयी प्रतिमासौ गिरि०॥ १७ ॥
लेपगमेऽम्बादेशात्प्रभुचैत्यं यत्र पश्चिमाभिमुखम् ।
रत्नोऽस्थापयतासौ गिरि० ॥१८॥
काञ्चनबलानकान्तः समवसृतेस्तन्तुनेह बिम्बमिदम् ।
रत्नेनानीतमसौ गिरि॥ १९॥
बौद्धनिषिद्धः सट्टो नेमिनतौ यत्र मन्त्रगगनगतिम् ।
जयचन्द्रमादिशदसौ गिरि० ॥ २० ॥
तारां विजित्य बौद्धान्निहत्य देवानवन्दयत्संघम् ।
जयचन्द्रो यत्रायं गिरि० ॥ २१ ॥
नृपपुरतः क्षपणेभ्यः कुमायुदितगाथयाम्बयाlत यः।
श्रीसवाय सदायं गिरि० ॥ २२ ॥
नित्यानुष्ठानान्तस्ततोऽनुसमयं समस्तसड्वेन ।
यः पठ्यतेऽनिशमसौ गिरि० ॥ २३ ॥
दीक्षाज्ञानध्यानव्याख्यानशिवावलोकनस्थाने ।
प्रभुचैत्यपावितोऽसौ गिरि० ॥ २४ ॥
राजीमतीचन्द्रदरीगजेन्द्रपदकुण्डनागझर्यादौ ।
यः प्रभुमूर्तियुतोऽयं गिरि० ॥ २५ ॥
छत्राक्षरघण्टाञ्जनबिन्दुशिवशिलादि यत्रहार्यस्ति ।
कल्याणकारणमयं गिरि० ॥ २६ ॥
याकुज्यमात्यसजनदण्डेशाद्या अपि व्यधुर्यत्र ।
नेमिभवनोबृतिमसौ गिरि० ॥ २७ ॥
कल्याणत्रयचैत्यं तेजःपालो न्यवीविशन्मन्त्री।
यन्मेखलागतमसौ गिरि० ॥२८॥
श्रीगिरिनारकल्पः । शत्रुञ्जयसम्मेताष्टापदतीर्थानि वस्तुपालस्तु । यत्र न्यवेशयदसौ गिरि०॥ २९॥ यः षविंशतिविंशतिषोडशदशकछियोजनाऽस्त्रशतम् । अरषट्क उच्छ्रितोऽयं गिरि० ॥ ३० ॥ अद्यापि सावधाना विधाना यत्र गीतनृत्यादि । देवाः श्रूयन्तेऽसौ गिरि० ॥ ३१ ॥ विद्याप्राभृतकोतपादलिप्तकृतोजयन्तकल्पादेः । इति वर्णितो मयाऽसौ गिरिनारगिरीश्वरो जयति ॥ ३२ ॥ इति श्रीधर्मघोपसूरिकृत: श्रीगिरिनारकल्पः ।
APPENDIX VIII Inscription of the reign of A lapkhan in the temple of Sthambhana Pårsvanatha at Cambay. ॐ अहं संवत् १३६६ वर्षे प्रतापाक्रान्तभूतलश्रीअलावदीनसुरत्राण- प्रतिशरीरश्रीअल्पखानविजयराज्ये श्रीस्तंभतीर्थे श्रीसुधर्मास्वामिसंताननभो- नभोमणिसुविहितचूडामणिप्रभुश्रीजिनेश्वरसरिपट्टालंकारप्रभुश्रीजिनप्रबोधसू- रिशिष्यचूडामणियुगप्रधानप्रभुश्रीजिनचंद्रसूरिसुगुरूपदेशेन ऊकेशवंशीयसा- हजिनदेवसाहसहदेवकुलमंडनस्य श्रीजेसलमेरौ श्रीपार्श्वनाथविधिचैत्यकारित- श्रीसम्मेतशिखरप्रासादस्य साहकेसवस्य पुत्ररत्नेन श्रीस्तंभतीर्थे निर्मापितस- कलस्वपक्षपरपक्षचमत्कारिनानाविधमार्गणलोकदारिद्रयमुद्रापहारिगुणरत्नाकर- स्य गुरुगुरुतरपुरप्रवेशकमहोत्सवेन संपादितश्रीशनुजयोजयंतमहातीर्थयात्रा- समुपार्जितपुण्यप्राग्भारेण श्रीपत्तनसंस्थापितकोद्दडिकालंकारश्रीशांतिनाथवि- धिचैत्यालयश्रीश्रावकपौषधशालाकारापणोपचितप्रसृमरयशसंभारेण भ्रातृ- साहराजुदेवसाहवोलियसाहजेहडसाहलषपतिसाहगुणधरपुत्ररत्नसाहजयसिं- हसाहजगधरसाहसलषणसाहरत्नसिंहप्रमुखपरिवारसारेण श्रीजिनशासनप्र- भावकेण सकलसाधर्मिकवत्सलेन साहजेसलसुश्रावकेण कोद्दडिकास्थापनपूर्व श्रीश्रावकपोषधशालासहितः सकलविधिलक्ष्मीविलासालयः श्रीअजितस्वामि- देवविधिचैत्यालयः कारित आचन्द्रार्क यावन्नंदतात् ॥ शुभमस्तु । श्रीभूयात् श्रमणसंघस्य । श्रीः।
APPENDIX IX Inscriptions on the Satrunjaya Hill pertaining Samara's installa. tion of the image of Âdišvara. संवत् १३७१ वर्षे माहसुदि सोमे श्रीमदूकेशवंशे वेसटगोत्रीयसा० सलषणपुत्रसा आजडतनयसागोसलभार्यागुणमतीकुक्षिसंभवेन संघपति- आसाधरानुजेन सा लूणसीहाग्रजेन संघपतिसाधुश्रीदेसलेन पुत्रसा सहज- पालसा साहणपालसा सामंतसा समरसा सांगणप्रमुखकुटुम्बसमुदायोपेतेन निजकुलदेवी ( सच्चि ) कामूर्तिः करिता । यावद्व्योमनि चंद्राओं यावन्मेरुर्म- हीतले । तावत् श्री ( सच ) का मूर्तिः संवत् १३७१ वर्षे माहसुदि १४ सोमे ज्ञातीयराणकश्रीमहीपाल- देवमूर्तिः संघपतिश्रीदेसलेन कारिता श्रीयुगादिदेवचैत्यालये । संवत् १३७१ वर्षे माहसुदि १४ सोमे श्रीमदूकेशवंशे वेसटगोत्रे सा० सलषणपुत्रसा आजडतनयसागोसलभार्यासागुणमतिकुक्षिसम्भूतेन संघ- पतिसा आशाधरानुजेन सा लुणसीहाग्रजेन संघपतिसाधुश्रीदेसलेन सा- सहजपालसासाहणपालसा सामंतसा समरसीहसा सांगणसा सोमप्रभृ- तिकुटुंबसहायोपेतेन वृद्धभ्रातृसंघपतिआसाधरमूर्तिः श्रेष्ठिमाढलपुत्रीसं- घ०रत्नश्रीमूर्तिसमन्विता कारिता । आशाधरः कल्पतरुवहोयमाशात्रिक पूरित । लंकृतबाहयुगो युगादिदेवं प्रयतः प्रणौति ॥ चिरं नंदतात् ।। ॥ शुभं भवतु ॥ संवत् १४१४ वर्षे वैशाषसु १० गुरौ संघपतिदेसलसुतसा समरस- मरश्रीयुग्मं सा सालिगसा सज्जनसिंहाभ्यां कारितं । प्रतिष्ठितं श्रीकक्कसूरि- शिष्यैः श्रीदेवगुप्तसरिभिः। शुभं भवतु ॥ ......
APPENDIX X पेथडरासः विणयवयणि वीनवउं देवि सामिणि वागेसरि हंसगमणि आकाशभमणि तिहूयणि परमेसरि । वीरजिणिंदह नमीय चलण चउविहुश्रीसंघिहिं कवडजक जकाधिराज समरीय मनरंगिहिं ॥ १ ॥ कोडीयनयरनिवासिणी य वंडं अंबिकदेवि । शासनदेवति मनि धरीय गुरुचलण नमेवि ॥२॥ रास रमेवउ जिणभुवणि तालमेल ठवि पाउ । संघतलायन रोपीउ ए सभगिरि विभगिरि बेवि ॥३॥ निसुणउ धामी एकमनि महीयलिमज्झि पहाण । जास बोध निरवमतिलउ पेथ अगंजीयमाण ॥४॥ षिण एक तस गुण संभलउ संघपति साहसधीर । अकलीअ कलि जिम छेतरीअ गरूउ गुहिर गंभीर ॥५॥ पोरूआडकुलिमंडणउ वर्डमाणकुलिलीह। चांडसीहकुलि अवतरीया पेथपमुह सुतसीह ॥ ६॥ जिम कंचण कसवट्टीयए पामिउ बहुगुणरेह । बंधवि पेथपरीषीयइ बहूअ कालि घरि एह ॥७॥ बइसीय पेथड पाटे बंधव बोलावइ नरसीहरतनह कारे मनि मंत्र चलावइ । मणूयजन्म अतिदुलह अनइ श्रावयजम्म जीव लहइ बहुपुण्य जगि जिणवरधम्म ॥ ८॥ घणकणरयणभंडार ते सवि अछइ य असार । संचइ मोहनबंध ते सव्वि जाणे गमार ॥९॥ लाछितणउ जउ गरव करेई लीजह राउल छल ह धरेई । मणूयजनम हवं सफल करीजइ जीविययौवनलाहउ लीजह ॥१०॥ अथिरलाछि किम थिर ह करीजइ जिणह धंम तस ऊपम दीजइ । सेन्त्रुजि रिसहसामि वंदीजइ विविहप्रकारिई प्रभु पूजीजइ ॥ ११ ॥ ॥
पेथडरासः मिलि बंधवि कीयउ वयण प्रमाण एकचित्ति सवि समाण जाण । साते बंधवि कीयउ विचार सविहुं काजि लिउ नरसीअ भार ॥ १२॥ धम्मीय निसुणउ लोयमज्झि संघतणउ समाहउ भवीअणउ आणूंअ दीजइ भत्तिजत्ति भवीया लहइ लाहउ धणकणउ । षेलसि रुलीयई रंगि रास हवं नवरस नवरंग नवीयपरे सुणि सामहणी संघतणी जो करई निरंतर घरेहिं घरे ॥ १३ ॥ जोइन देवालउ सामुहिउं तीहं माहि सुरेसर जिण ठवीय । देसदेसाउर वरनयर तिहिं लेवि कंकोत्री पाठवीय ॥ १४ ॥ पाटणि पइसीय सामति तहिं कर्णनरेसर भेटीय वीनवीउ । तीरथजात्र जायवउं देव तहिं देसवटउ सपसाउ कीउ ॥ १५ ॥ तहिं वेगि लेउ पण आवीउ ए सयलसंघ तहिं हरसीय नीयमणि नयर पसाइरउ कीधउ तक्वणि तहिं नाचई कुतिगकुतिगीयां। घरि घरि बइसीय लोय मनावीय साजणसाहसरिस संम्हावी गामागर- पुरपाटणह ॥१६॥ दूसमसमइ अहि जिम तिरीयु तारणतरंड रिसह मनि धरीय फल लीजइ जनमहतणउं। एकभावि नर जिणह धम्म परिरिहवरकलीय रमाउलीय ॥ १७ ॥ केवि कुतिग नर जोइं निरंतर भलां भलेरां अतिहिं वहिला ऋषभवर । कामिणि धामिणि धवल दियंती गायंती गुण जिणवरह । अतिऊमाहु जात्र समाहउ करीयल कंनि सुणतीहं य ॥ १८ ॥ ते चउरा रूडा तडवां ताडी नवांनवेरां दीसहं गेहणगण सघण । घणाघणेरा समविसमेरा संखि न दीसहं असंखि पुण ॥ १९ ॥ देवालइ बालीय नयणि विसालीय दितीय ताली रंगि फिरंती हरिसभरे। तहिं नाचई खेला बहुयत वेला बाला भोला लउडा रसि रमई ॥ २० ॥ अतिरंगिं पूरी दिता भमरी नवपरि नवरंगद तियसपरे । परममहोच्छव कीउ देवालइ फागुणपंचमि वीतसीयालइ प्रस्थान कीयं पवरदिणि ॥ २१॥ संघपति सोहडदेउ वीनवीई तीरथजात्र जाइवउं गोसामीय । सेलहुत सीषामणह बहुय परघउ पणवि रहावीय । वहथमल्ल लेउ पत्तनि आवीय संघ देवालइन रोपीउ ए ॥ २२ ॥ १६ २६ प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः संघपूज तिहां कीध अवारी भोयण सयल लोय सवि पूरीय महोच्छव कारवीय ॥२३॥ लढण ॥ फागुणदसमि दिणंद चलीय संघ दहदिसितणउ । हसमस धसमस जोइ मिलीय लोक पण अतिघणउ ए ॥ २४ ॥ वहतमल्ल अगेवाण तुरीय ठाठ जोई पाषरीय । पुलेहिं पलाण जोह इकि देवालइ फिरीय ॥ २५ ॥ पहिलउं दीथी लागि जोइन देवालां संचरई ए। अखंड पीयाणे जाइ पहिलउं पीलूयाणइ रहीय ॥ २६ ॥ चलीय संघसंजुत्त पहुतउ वेगि डाभलनयरे । तीहं दीन्हा वास भास रास रुलीयामणां ए। देवालइ उछाहु चैत्रप्रवाडि सोहामणी ए ॥ २७ ॥ वडराउत वषाणि करणराउ मनि सलहीइ ए। देद दयापरजाम वील्हणवंस वषाणीइ ए ॥ २८ ॥ पहुतउ देवालइ तोइ हरसीय संघ प्रसंसीइ ए। पेथडसमउ न कोई मारगि मन तुम्हि बीहिसिउ ए ॥ २९ ।। दीन्ह पीयाणउं तोइ मयगलपरि तुम्हि संचरीय । वेगि पहूता तोइ नयरमाहि ते तरवरीय ॥ ३० ॥ आंगणि दीन्हा वास देवाला पावलि फिरीय । भविंया पणमउ पास जिणह भूयण रुलीयामणउं । कीधीय चैत्रप्रवाडि देवदेवांगणि पेषणउं ए॥३१॥ संघह की वत्सल्ल धम्मी नागलपुरतणे ए। चलीय पीयाणइ जाम मारगि माग न जाणीइ ए ॥ ३२ ॥ सहू यालइ गीयं ताम संघपति पेथ वषाणीइ ए। नयणि निहालइ लोक पुण्यवंत धनवंत तहिं ॥ ३३ ॥ पूजीया जिणभूयणाई भविया मणोरह चित्ति धरे । की पीयाणउं भावि अखलीयछीतीयहारि तहिं ॥ ३४ ॥ पेथावाडइ जाइ भेटीय मंडणदेव तहिं । लाधउं मानप्रमाण सीकिरि आवई गुणपवरो ॥ ३५ ॥ भयु मनि करिवउ तुम्हि मारगि जाउ तम्हि । गिया ते जंबू जाम संघह पार न पामीय ए।
पेथडरासः
२७
भेटीय झलु ताम पणवि पीयाणउं धामीयहं ॥ ३६ ॥
भडकूए आवास गोहिलसंडउ धरीय मनि ।
बहुगुणवंत सुजाण राण पहूतउ तेण खणि ॥ ३७ ।।
संघह दीन्ही धीर वलीय संघपति एकमनि ।
राणपुरे संपत्त संघ कनालइन रहइ ए ॥ ३८॥
चलीय सरीस उषराण वसहसंड संघपति भणइ ए।
मई मनं मेल्हि निरास प्राण राणहूं मन हरेसो ॥ ३९ ॥
बइठउ संघपतिपासि रंजीय सलीयायत हरिसे।
गुणगरूउ मुखराउ लोलीयाणपुरसई धणीय ॥ ४० ॥
धरउ धर्मनउ ठाउ भवीय भाविं तीणइ बह भणीय ।
दीन्ह पीयाणनीयाण उपरि पीपलाइभणीय ।
चउरा दीन्ह विहाण डूंगरा देषीय मनि म्लीय ॥ ४ ॥
दीठउ डूंगर दृरिथियां चडीय सरोवरपाले।
संघपति दई वधामणी हरिषीऊ ए हरिषीऊ ए हरिषीउ नयणि निहाले ॥४२॥
कुंकुमि च्छडउ दिवारीउ ए तहिं पाथरीया पाट ।
चाउलि चउक पूरावीउ ए सपरिपरे सपरिपरे सपरि पढई बहुभट्ट ॥ ४३ ॥
पढ़ई भाट संघपति निसुणि पेथड पुण्यपवित्त
चंडसीहरि अवतरीउ गुरुदेवे गुरुदेवे गुरुदेवे सुय सत्त ।
थापीउ डूंगर पण तिलउ फूलपगर ते चंग
पाउल नाचई रंगभर गायंती ए गायंती प गायंती मनह सरंग ॥ ४४ ॥
कापड कंचण दिन्ह तहिं बहुगुण पूरी आस ।
संघपति करह वधामणउं चलीऊ ए चलीऊ ए चलीउ पालीयताणइ वास॥४॥
गंगाजल जिम निर्मल ललतासर सुपवित्त ।
सीधषेत्र तीरथतिलउ तिससयरे तिससयरे तिससयरे संपत्त ॥ ४६ ॥
मरुदेवि सामिणि पय नमीय संतिनाह सुरराउ ।
पालितसूरिप्रतिष्ठिउ ए सोलमू ए सोलमू ए सोलमउ जिणराउ ॥ ४७ ॥
डूंगरसिरि जे पाहरीय कवडिजक्खपडिहारो।
संघ जि सांनिध सो करइ पहिलूं ए पहिलू ए पहिलूं पास जुहारे ॥ ४८ ॥
अणुपम सर देषेवि तहिं पहूंता पालिदूयारि ।
सरगारोहण दिड तहिं अहिणव ए अहिणव ए अहिणव ईणं संसारे ॥ ४९ ॥
२८ प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः अष्टापद अवलोईई ए इंद्रमंडप अतिचंग। नंदीसर अहिणव तहिं देषीऊ ए देषीऊ ए देषीउ मनिहिं सुरंग ॥ ५० ॥ मंडपि पहुतउ पवित्र तहिं लोटींगणां करेउ। पणमीय सामीय रिसहजिण तिन्नि प्रदक्षिण तिन्निप्रदक्षिण तिन्नि प्रदक्षिण देउ ॥५१॥ दीठल्ला पद्महकमल निम्मल युगादि जिण पयठला सामी पढमजिण विम- लगिरे। भवीयच्छुणंत सामी लागल्ला तम्ह वई नामि नमो य नमो नमो सेत्रुजसिहरो५२ वायवद्धामणउं अतिहिं सोहामणुं रिसहभूअणि रुलीआमणं ए भवीयजन कलस कंचणमय मंडियले ए दुक्ख जलंजलि देयंति कुसुमंजले ॥ थुणंति दीणरीण जीण ऊतारंति जललवण नम्हण करंति सामी सुगंधजले ॥ कपूरिपूरि पूरीय तिणि कीय लि मृगनाभिमंडण त्रिजगगुरु गुणनिलउ देवाधिदेव जोउ वेलवउ सेवत्रीपाडल बहल कुसुम परमल विपुल पूजहे। वायवडामणं॥ भवीयमणि बहआणदि आरती उतारइ जिणिंद पढई भट्ट मंगलिक रिसह- सामि। तिलक भलउ लि कीय ले कंठि वरमाला ठविय ले चाउलि सिरि वद्धावीय लि। धन धामी वडामणउं॥ भवीयजण रंजिय मनि दियंति ते दीण दुथीय जण मग्गण दाणु नचंति नवनवी रमणि वीणवंसमृदंगमणि तिवल्लि तालनिनाद सुणि पूरीय भवण । वाइवदामj०॥ आय कि रिसहेसर तम्ह परमेसर सामीसाल चिरकालि मुक्किवर । तम्हची पाय ए कमलभमर भविक जन जयउ जगनाथ तुं जगतगुरो ॥ वाय- वडाम०॥ अखंडकोडाकोडि सिद्धि ले तीथयर गोत्र बंधीय ले पूजीयु हरिसह मनि मन मिली। आयस मग्गीय जव चलीय पूरीय संघ मरुलीय मनि निचंतीय पेथडकंठिटो. डर ढलीउ । वायवद्धामणं०॥ आयस मग्गिय पेथ ज चलीउ ढलीय टोडर संघपति मोकलावए सयलसंघो पहत पालीताणए घरि घरि साहमीवच्छल कारए।
पेथडरासः २९ वावीय वित्त तिहि सयलसिद्धिक्षेत्रे जन्मफल लेउ जो बहुधणवंतई रूपावटी चलीय पीयाणए। वडउ संघातिपति लोक वखाणए सेलडीया संघ पहत तहि चलयउ अखंड पीआणए। जाइ अमरेलीयपीयाणए पहतउ वेगि तहिं पण विक्रीयाणए विसमगिरि लं- घीयउ पूरि मनि आसह ॥ तेजलपुरि अंगणि दीन्हा वास उग्रसेनमंदिर दीठ पगार अयनरकवि भणइं गढवि खइंगार। गरूअउ दीसए पोलिपगार नरपम नरसी नरआधार ॥ मंडलकि मंडिउ वास तहिं विसमए सुरठ वडदेस भोल लोक तहि निवसयए । गिरि गुरूउ गिरनार स पसिद्धउ ता लहि दमोदरो देय प्रसिद्धउ वहि सोवन- रेख नदी जलपूरीय । कालमेघो क्षेत्रपाल गिरिपाहरी मंत्रिबाहड देवि पाज करावीय धवलीय वर परव तीण करावीय। विसम डूंगर गुरूउ गिरनारो चडीय नेमिकुमरि लीयउ संजमभारो दिनि चउपनि वरनाण ऊपजइए जगतिगुरु जिणिह वर तसु सिहरे सिज्झए । सीधु सामी सामलउ तसु सिहरि संघ पहतउ ऊलट आंगिहिं अतिघणउ देषीउ राजलकंत ! तहि नाचिनए ए सहिलडी ए लला गीय गिरिनारे राजलिवर रुलिआमणउ सामलडउ संसारो। तहिं नाचिनए०॥ अंग पखालि सुगयंदमइ ए जल पहरीय धोति प्रवीत । इंद्रमहोत्सव आयरंभी तहिं बयठ लि बहुधणवंत । तहिं नाचिनए सहि ॥ इंद्रमालउच्छाह करी जो वेवीय विभव नीयाणि । सफलमणोरह पूरीय संघपति चडीयलि इन्द्रविमानि ॥ तहिं नाचिनए० ॥ चमरधारि सरतारसवंगी गावंती बहु आसीस। सामलसावि किरि संघपति नंदउ बहत वरीस ॥ तहिं नाचिनए० ॥ गयंदमइ ए नीरि कलस जलभरीय लि कपूरिहिं भंगी महापूज अहिसीम । नय कलीय लि आरती ऊतारउ मंगलिक संघपति ईम ॥ तहिं ना० ॥ अंबिकि आस मणोरह पूरी अवलोईय जगन्नाथ सांबपजन जुहारीय वलीयउ पेथ जन्म सुकीयाथ ॥ तहिं नासहलली ए रुली. या गई गिरिनारि ॥
३०
प्राचीनगूर्जरकाव्यसङ्ग्रहः
सोमनाथचंदपह वंदीय देखीउ वलीउ जाम
दिउ पीयाणं हिव मन रहिसउ मंडलिक भणइ ईम ॥ तहिं ना० ॥
दिउ पीयाणं वेगि तहिं हरीयाला सूडा रे सूरवाहे संपत्त मनीला सूडारे॥
इति श्रीप्राग्वाटवंशमौक्तिकव्य० पेथडरासः समाप्तः ॥
No text on this page.