Sanmati Library, Jaipur

Acharang Sutram (pratham Shrutskandha)

Jain, Shankar Lal · 2009/11

PDF Proofread

Front matter

No text on this page.

जैन साहित्यसंशोधक ग्रन्थमाला आचाराङ्ग-सूत्रम् मूलपाठ-विशिष्ट पाठभेद-शब्दकोष-समन्वितम् (प्रथमः श्रुतस्कन्धः) 86- जर्मनराष्ट्रनिवासि-डॉक्टर-इत्युपाधिधारि-वाल्टर शुचिंग-नामधेयेन विद्वद्वरेण संशोधितं, जर्मन-देशान्तर्गत-लाइपजिग-नगर संस्थित- प्राच्यविद्या गवेषक समितिद्वारा रोमनलिप्या प्रकटभूितं च पुस्तकमनुसृत्य भारतवर्षान्तर्गत- पुण्यपचन-संस्थापित जैन साहित्य संशोधक समिति नामकसंस्थायाः सञ्चालकेन देवनागराक्षरैः प्रकटी कृतम् महावीर निर्वाणान्द २४५०] [विक्रम संवत्सर १९८०.

प्रकाशकः-मुनि तिलकविजय, भारत जैन विद्यालय, पूना शहर. मुद्रकः-लक्ष्मण भाऊराव कोकाटे, हनुमान प्रेस, ३०० सदाशिव पेठ, पूना शहर.

॥ आयारंग-सुत्तं॥ , ओ वा दिसाओ...., ॥ बम्मचराई' नाम पढमो सुयक्वन्धो स त्थ परिना १-१ १) सुर्य मे, आउसं, तेणं भगवया एवमक्खायः इहमेगोसि नो सन्ना भवइ, (२) तं-जहाः 'पुरस्थिमाओ वा दिसाओ आगओ अहमंसि, दाहिणा- पच्चस्थिमाओ वा दिसाओ....,उत्तराओ वा दिसाओ...., उड्डाओ वा दिसाओ...., अहेदिसाओ वा...., अन्नयरीओ वा दिसामो वा अणुदिसाओ वा आगओ अहमसि'–एवमेगास नो नायं भवइः (३) 'अस्थि मे आया उववाइए, नत्थि मे आया उववा-5 इए ? के अहं आसी के वा इओ चुओ इह पेच्चा भविस्सामि ?'। ( ४ ) से ज्जं पुण जाणेज्जा सह-सम्मुइयाए पर-वागरणेणं अन्नेसि वा अन्तिए सोच्चा, तं-जहा :- 'पुरस्थिमाओ वा दिसाओ आगओ अहमंसि जाव अन्नयरीओ वा 'दिसाओ वा अणुदिसाओ वा आगो अहमंसि 'एवमेगेसिं नायं भवइ :- अस्थि मे आया उच- . वाइए; नो इमाओ दिसाओ अणुदिसाओ वा अणुसंचरइ, सव्वाओ दिसाओ सव्वाओ अणु 10 दिसाओ सोऽहं'। (५) से आया-बाई लोगा-वाई कम्मा-वाई किरिया-वाई य । करिस्सं च'हे कारावेस्सं च'हं करओ यावि समणुन्ने भविस्सामि'-एयावन्ती सव्वावन्ती लोगंसि कम्म-समारम्भा परिजाणियन्वा भवन्ति । (६)अपरिन्नाय कम्मे खलु अयं पुरिसे, जो इमाओ दिसाओ वा अणुदिसाओ वा अणुसंचरइ, सव्वाओ दिसाओ सम्वाओ अणुदिसाओ सहेइ, 15 अणेग-रूवाओ जोणीओ सन्धेइ, विरूव-रूवे फासे पडिसंवेएइ । (७) तत्थ खल भगवया परिना पवेइया इमस्स चेव जीवियस्स परिवन्दण-माणण-पूयणाए, जाइ-मरण-मोयणाए दुक्ख-पडिघाय-हेडं-एयावन्ती सव्वावन्ती लोगसि कम्मसमारम्भा परिजाणियन्वा भवन्ति । जस्से'ए लोगसि कम्म-समारम्भा परिन्नाया भवन्ति, से हु मुणी परिन्नाय-कम्मे-त्ति बेमि ॥. -१ , , 1 १-२ (१) अट्टे लोए परिजुण्णे दुस्संबोहे अविजाणए । अस्ति लोए पवहिए तत्थ-तत्थ पुढो पास आउरा परियावन्ति । 20 . आयारंग-सुत्तं [ उद्दे०३ , (२) सन्ति पाणा पुढो-सिया । लज्ममाणा पुढो पास। अणगारा मो" ति एगे पवयमाणा । जमिणं विरूव-रूवेहिं सत्थोहिं पुढवि-कम्मसमारम्भेणं पुढवि-सत्थं समारम्भमाणे अन्ने नवणेगरूवे पाणे विहिंसइ.-(३) तत्थ खलु भगवया परिन्ना पवेइया इमस्त चेव जीवि- स्स परिवन्दण-माणण-पूयणाए, नाइ-मरण-मोयणाए दुक्ख-पडिघाय-हेर्ट -पडिघाय-हेरें - से सयमेव पुढवि-सत्थं समारम्भइ अन्नेहिं वा पुढवि-सत्थं समारम्भावेइ अन्ने वा पुढवि-सत्थं समार- म्भन्ते समणुजाणइ; ( ४ ) तं से अहियाए, तं से अबोहीए । से तं संबुज्झमाणे आयाणीयं, समुहाए सोच्चा खलु भगवओ अणगाराणं वा अन्तिए इहमेगेसिं नायं भवइ : एस खलु 10गन्थे, एस खलु मोहे, एस खलु मारे, एस खलु नरए । इच्चत्थं गढिए लोए। जमिणं विरुव-रूवेहिं सत्यहिं पुढवि-कम्मसमारम्भेणं पुढवि-सत्थं समारम्भमाणे अन्ने वणे'ग-रूवे पाणे विहिंसइ- (५) से बेमिः अप्पेगे अच्चमभे,अप्पेगे अचमच्छे:अप्पेगे पायमन्भे,अपेगे पायमच्छ.... 15गुप्फ....जघं....जाणु....ऊरु .... कडिं....नाभिं ....उयरं ....पासं ....पिट्टि....उरं....हिययं.. थणं....खन्धं....बाहुं....हत्थं....अंगुलि....नह....गीवं....हणुं....होहूँ....दन्तं....निमं....तालं गलं.....गण्डं....कण्णं....नासं....अच्छि....भमुहं....निलार्ड....सीसं...., अप्पेगे संपमारए अप्पेगे उद्दवए । . (६) एत्थ सत्थं समारम्भमाणस्त ,इच्चेए आरम्भा अपरिन्नाया भवन्ति, एत्थ सत्यं 20 समारम्भमाणस्स इच्चेए आरम्भा परिनाया भवन्ति । तं परिन्नाय मेहावी नेव सयं पुढवि-सत्थं समारभेजा नेव'नेहिं पुढवि-सत्थं समारम्भावेजा नेव'ने पुढवि-सत्थं समारभन्ते समणुजाणेजा। . जस्से'ए पुढवि-कम्म-समारम्भा परिन्नाया भवन्ति, से हु मुणी परिन्नाय-कम्मे -त्ति वेमि ॥ : जहा वि..- 25 १-३ (१) से वेमि : से अणगारे उज्जुकडे नियाग-पडिवन्ने अमायं कुन्वमाणे वियाहिए। (२) जाए सद्धाएँ निक्खन्तो, तमेव अणुपालिया; वियहित्तु विसोत्तियं पणया वीरा महा-बीहिं लोगं च आणए अभिसमेच्चा अकुओभयं । (३) से वेमिः-नेव सयं लोगं अन्भाइक्खेज्जा, नेव अत्ताणं अभाइक्खेजा जे लोग 30 अभाइक्खइ, से अत्ताणं अव्भाइक्खइ, जे अत्ताणं अन्भाइक्खइ, से लोग अब्भाइक्खइ । (४-६) 'लज्जमाणा....(यथा पं०.२-१३. नवरं पुढवि स्थाने उदय भणनीय )... विईिसह- उहे०४-५.] पढमें अजयण (७) से वेमि : सन्ति पाणा उदय-निस्सिया जीवा अणेगा। इहं च खलु भो अणगाराणं उदय जीवा वियाहिया । सत्थं चेत्थ अणुवीइ, पास पुढो सत्थं पवेइयं : अदुवा अइन्ना'याणं : कप्पइ णे पाउं", अदुवा विभूसाए पुढो सत्थेहिं विउद्दन्ति । एत्थ वि तेर्सि नो निकरणाए । (८) एत्थ सत्थं....( यथा २, १९-२२. नवरं पुढवि स्थाने उदय भणनीयं )...परिनाय- कम्मे-चि वेमि ॥ कप्पडणे 10 .. १-४ (१-२) से वेमि : ने'व सयं... ( यथा २, २९-३०.)... लोग अब्भाइक्खइ । जे दीहलोग-सत्थस्स खेयन्ने, से असत्थस्स खेयन्ने जे असत्थस्स खेयन्ने, से दीहलोग-सत्थस्स खेयन्ने । 10 (३) वीरोहिं एवं अभिभूय दिटुं संजएहि सया जएहि सया अप्पमत्तहिं : जे पमचे गुणहिए, से हु दण्डे पवुच्चइ । तं परिन्नाय मेहावी " इयाणि नो, नमहं पुश्वमकासी पमाएणं"। 16 (४-५) 'लज्जमाणा ...( यया २, २-१३. नवरं पुढवि स्थाने अगणि भणनीय ).... विहिंसइ- (६ ) से बेमि : सन्ति पाणा पुढवि-निस्सिया तण-निस्सिया पत्तनिस्सिया कह-निस्सिया गोमय-निस्सिया कयवर-निस्सिया, 'सन्ति संपाइमा पाणा, आहन्च संपयन्ति य'। अगाणं च खलु पुट्ठा एगे संघायमावज्जन्ति; जे तत्थ संघायमावज्जन्ति, ते तत्थपरियाविजन्ति; तत्थ परि-20 याविजन्ति, ते तत्थ उद्दायन्ति । (७) एत्थ सत्थं....(यथा २, १९-२२. नवरं पुढवि स्थाने अगणि भणनीयं ).... परिनाय-कम्मे-त्ति बेमि ॥ जे 25 (१) "तं नो करिस्सामि समुट्ठाए मत्ता मइमं अभयं विइत्ता । तं जे नो करए, एसोवरए; एत्थोवरए एस अणगारे ति पवुच्चइ । (२) जे गुणे से आवट्टे, जे आवट्टे से गुणे : उड़े अहं तिरियं पाईणं पासमाणे रुवाई पासइ, सुणमाणे सदाई सुणइ; (३) उड्ढे अहं तिरियं पाईणं मुच्छमाणे रूवेसु मुच्छइ सहेसु यावि । एत्थ अगुत्ते अणाणाए । एस लोए वियाहिए पुणो-पुणो गुणासाए वंक-समायारे पमत्ते गारमावसे । (४-५)'लजमाणा....(यथा २,२-१३.नवरं पुढवि स्थाने वणस्लाइ भणनीयं )...विहिंसइ- 30 आयारंग सुत् [उद्दे० ६-७. .. (६) से वेमि : इमं पि जाइ-धम्मयं, एवं पि जाइ-धम्मयं इमं पि वुड्डि-धम्मयं, एयं पि वुड्डि-धम्मयं....चित्तमन्तयं....छिन्नं मिलाइ....आहारगं....अनिच्चयं....असासयं.... चयावचइयं....विपरिणाम-धम्मयं । (७) एत्थ सत्थं.... ( यथा २, १९-२२. नवरं पुढवि स्थाने वणस्सइ भणनीय) .... 5 परिन्नाय-कम्मे--त्ति बेमि ॥ , १-६ (१) से वेमि : सन्ति'मे तसा पाणा, तं-जहा:-अण्डया पोयया जराउया रसया संसेयया सम्मुच्छिमा उब्भिया उववाइया। एस संसारे ति पवुच्चइ (२) मन्दस्स अविजाणओ। 10 निज्झाइत्ता पडिलहिता पत्तेयं परिणिव्वाणं सम्वेसिं पाणाणं, सव्वेसि भूयाणं, सन्वेसि जीवाणं, सव्वेसि सत्ताणं असायं अपरिणिव्वाणं । महन्मयं दुक्खं ति वेमि" तसन्ति पाणा पदिसो दिसासु य । तस्थ-तत्थ पुढो पास आउरा परियावेन्ति । (३) सन्ति पाणा पुढो-सिया। 16 (४) लज्जमाणा (यथा २,२-१३. नवरं पुढवि स्थाने तसकाय भणनीय) विहिसइ- (५) से वेमि : अप्पेगे अच्चाए हणन्ति, अप्पेगे अजिणाए वहन्ति,....मसाए....सोणि- एवं हिययाए पित्ताए वसाए पिच्छाए पुच्छाए वालाए सिंगाए विसाणाए दन्ताए दाढाए नहाए प्रहारुणीए अडीए अद्विमिजाए-अट्ठाए अणहाए; अप्पेगे 'हिंसिसु में ति वा वहन्ति, 20 अप्पेगे 'हिंसन्ति मे' ति वा वहन्ति, अप्पेगे ' हिंसिस्सन्ति मे' ति वा वहन्ति । (६) एत्थ सत्थं....(यथा २,१९-२२, नवरं पुढवि स्थाने तसकाय भणनीयं ).... परिन्नाय- कम्मे-ति वेमि ॥ - . 2 25 १-७ (१) पहू य एजस्स दुगुग्छणाए। आयक-दंसी : अहिंय' ति नच्चा। जे अज्झत्थं नाणइ, से वहिया नाणइ; जे वहिया नाणइ, से अज्झत्थं जाणइ : एयं तुलं अन्नेसि। इह सन्ति-गया दविया नावकंसन्ति जीविडं । (२-३)' लज्जमाणा.... ( यथा २, २-१३. नवरं पुढवि स्थाने वाउ भणनीयं )....विहिंसइ- ( ४ ) से वेमिः सन्ति संपाइमा पाणा, आहच संपयन्ति यः। 30 उ० १.] विहमें अज्झयण 5 फरिसं च खलु पुट्ठा ( यथा ३, १९-२१) .... उद्दायन्ति । (५) एत्थ सत्थं .... (यथा २, १९-२२ नवरं पुढवि स्थाने वाउ भणनीयं ).... परिन्नाय-कम्मे-त्ति बेमि ॥ (६) एत्थं पि जाणे उवाईयमाणा ने आयारे न रमन्ति, आरम्भमाणा विणयं वयन्ति; छन्दोवणीया अज्झोववन्ना आरम्भसतां पकरेन्ति संग। से वसुमं सव्व-समन्नागय-पन्नाणेणं अप्पाणेणं अकरणिज्ज पावं कम्मन्तं नो अन्नेसि । (७) तं परिन्नाय मेहावी (यथा २, २०-२२ नवरं पुढवि स्थाने छाजीवनिकाय 10 भणनीय) परिन्नाय-कम्मे-त्ति वेमि ॥ - 20 लोग विज ओ २-१ (१) ने गुणे से मूल-हाणे, जे मूल-हाणे से गुणे । इति से गुणही महया परियावेण वसे पमते, तं-जहा:- माया मे, पिया मे, भाया मे, भइणी मे, भज्जा मे, पुता मे, धूया मे, 16 सुण्हा मे, सहि-सयण-संगन्थ-संथुया मे, विचित्तोवगरण-परियट्टण-भोयण'च्छायणं मे' 'इवत्थं गढिए लोए'।' से पमत्ते' अहो य राओ परितप्पमाणे कालाकाल-समुढाई संजोगट्ठी अत्कलोभी आलुम्पे सहसाकारे विनिविड-चित्ते एत्थ सत्थे पुणो-पुणो। (२) अप्पं च खलु आउं इहमेगेसि माणवाणं, तं-जहाः-सोय-परिन्नाणेहिं परिहायमाणेहिं, चक्खु-प० ५०, माण- प० प०, रस-प० प०, फास-प० प०, अभिकन्तं च खलु वयं संपेहाए-तओ से एगया मूढ- भावं जणयन्ति; जेहिं वा सद्धिं संवसइ, ते व णं एगया नियगा पुचि परिवयन्ति सो वा ते 25 नियगे पच्छा परिवएजा। नालं ते तव ताणाए वा सरणा ए वा, तुमम्पि तेसि नालं ताणाए वा सरणाए वा । (३) 'से न हस्साए, न किड्डाए,न रईए,न विभूसाए' इचेवं समुट्ठिए 'अहो विहाराए। अन्तरं च खलु इमं संपेहाए धीरे मुहुत्तमवि नो पमायए; वओ अच्चेइ जोव्वणं च जीविए 30 .

आधारंग-सुत्तं [उहे०२-३ . इह ने पमत्ता,- से हन्ता छत्ता भेत्ता लुम्पित्ता विलम्पित्ता उहवेत्ता उत्तासहत्ता 'अकई करिस्सामि' ति मन्नमाणे । जोहं वा (यथा ५, २५-२८. नवरं परिवयन्ति तथा परिवरजा स्याने पोलेन्ति तथा पोसेजा भणनीय) ....सरणाए वा । (४) उवाईय-सेसन्तेण वा सन्निहि-सन्निचओ काइ इहमेगिसिं माणवाणं भोयणाए। तओ से एगया रोग-समुपाया समुप्पज्ञान्ति; जेहि वा (यथा ५, २५-२८. नवरं परिहरन्ति तथा परिहरेजा पटनीय )...सरणाए वा। (५) जाणित्तु दुक्खं पत्तेय-सायं अणभिकन्तं च खलु वयं अपेहाए खणं जाणाहि पण्डिए 10 जाव सोत्त-परिन्नाणेहिं अपरिहायमाणोहं, नेत-प० अ० घाण-प० अ०, रस-प० अ०, फास-प० अ०; इच्चेएहिं विरूव-रूवहिं परिन्नाणेहिं अपरिहायमाणेहिं । आयर्ल्ड सम्म समणुवासे- ज्जासि-त्ति वेमि ॥ २-२ (१) अरई आउट्टे से मेहावी, खणसि मुक्के अणाणाए 16 पुट्ठा वि एगे नियट्टन्ति मन्दा मोहेण पाउडा: " अपरिगहा भविस्सामो" समुहाए लद्धे कामे भिगाहह । अणाणाए मुणिणो पडिलेहन्ति; एत्थ मोहे पुणो पुणो सन्ना नो हवाए नो पाराए। विमुत्ता हु ते जणा, जे जणा पार-गामिणो। 20 लोभं अलोभेण दुगुञ्छमाणे लद्धे कामे नो'भिगाहइ। विणइत्तु लोभ निक्खम्म एस अकम्मे जाणइ पासइ, पडिलेहाए नावखइ, एस. मणगारे ति पवुच्चइ। (२) 'अहो य राओ....( यथा ५, १९-२१)....पुणो-पुणो से आय-बले, से नाइ- बले, से मित्त-बले, से पेच्च-बले, से देव-बले, से राय-बले, से चोर-बले, से अइहि-बले, से किवण-बले, से समण-बले, (३) इच्चेएहिं विख्व-रूवहिं कहोहिं दण्ड-समायाणं संपेहाए भया कज्जइ 'पाव-मोक्खो' ति मन्नमाणे अदु वा आसंसाए । तं परिन्नाय मेहावी नेव सयं एएहिं कज्मोहिं दण्डं समारम्भेज्जा, नेव'नं एएहिं कज्जेहिं दण्डं समारम्भावेज्जा, नेव'न्ने 30 एएहिं दण्डं समारभन्तं समणुजाणेज्जा । एस मगे आरिएहिं पवेइए, जहेत्थ कुसले नोवलिप्पे- ज्जासि-त्ति वेमि॥ २-३ (१) से असई उच्चा-गोए, असई नीया-गोए, नो होणे, नो अइरिते : नो पीहए ! इति संखाए के गोया-वाई, के माणा-वाई, कंसि वा एगे गिज्झे १ (२) तम्हा . 25 .

उद्दे० ४.] विईयं अज्झयण 15 पण्डिए नो हरिसे, नो कुज्झे भूएहि जाण पडिलेह सायं समिए एयाणुपस्सी, तं-जहा : अन्धतं वहिरतं मूयतं काणतं कुम्टतं खुज्जतं वडभत्तं सामत्त सवलत्तं, सह पमाएणं अणेग-रूवाओ जोणीओ संधेइ,विरूव-रूवे फासे पडिसंवेएइ।(३)से अबुज्झमाणे हओवहए 5 जाई-मरणं अणुपरियट्टमाणे। जीवियं पुढो पियं इह मेगेसि माणवाणं खेरा-वत्थु ममायमाणाणं; आरतं विरतं माण- कुण्डलं सह हिरण्णेण, इत्थियाओ परिगिज्श तत्थेव रत्ता, न एत्थ तवो वा दमो वा नियमो वा दिस्सइ; संपुण्णं वाले जीविउ-कामे लालप्पमाणे 10 मूढे विपरियासु'वेइ । ( ४ ) इणेमव नावकखन्ति जे जणा धुव-चारिणो; जाई-मरणं परिन्नाय चरे संकमणे दढे। नस्थि कालस्सणागमो-सव्वे पाणा पिया'ऊया सुह-साया दुक्ख-पडिकूला अप्पिय-वहा पिय-जीविणो जीविउ-कामा। सम्वोस जीवियं पियं, (५) तं परिगिज्ज्ञ दुपयं चउप्पयं अभिजुञ्जियाणं संसंचियाणं तिविहेणं-जा वि से तत्थ मत्ता भवइ अप्पा वा बहुगा वा, से तत्थ गढिए चिट्ठइ भोयणाए । तओ से एगया विपरिसिह संभूयं महोवगरणं भवइ, तं पि से एगया दायादा विभ-20 यन्ति, अदत्तहारो वा से अवहरइ, रायाणो वा से विलुम्पन्ति नस्सइ वा से, विनस्सइ वा से, अगार-दाहेण वा से डज्झइ । इति से परस्सट्टाए कूराई कम्माई वाले पकुवमाणे तेण दुक्खेण मूढे विप्परियासु'वे । मुणिणा हु एयं पवेइयं : अणोहन्तरा एए, नो य ओहं तरित्तए अतीरंगमा एए, नो य तीरं गमित्तए ; अपारंगमा एए, नो य पारं गमित्तए । आयाणिज्ज च आयाय तम्मि ठाणे न चिट्ठइ, वितहं पप्पखयन्ने तम्मि ठाणम्मि चिदुइ । उद्देसो पासगस्स नस्थि; वाले पुण निहे काम-समणुन्ने असमिय-दुक्खे दुक्खी 30 दुक्खाणमेव आवट्टमणुपरियट्टइ-त्ति बेमि ।। 25 '२-४ (१) तओ से एगया....( गया ५, १५-२८. नवरं परिहरन्ति तथा परिहरेज्जा स्थाने आयारंग-सुत्तं द [उद्दे०५ परिचकन्ति तथा परिचएजा भणुनीयं )... सरणाए वा । (२) जाणित्तु दुक्ख पत्तये-सायं भोगामेव अणुलोयन्ति---इह मेगसि माणवाणं-तिविहेणं....(यथा७,१९-२२.नवरं अवाहर स्थाने हरइ भणनीयं )....विप्परियासुवेई':- 5 (३) आसं च छन्दं च विगिंच धीरे, तुमं चेव, तं सालं आहा जेण सिया, तेण नो सिया । इणमेव नाववुज्झन्ति जे जणा मोह-पाउडा । थीमि लोए पव्वहिए; ते भो वयन्तिः " एयाई आययणाई"। से दुक्खाए मोहाए माराए नरगाए नरम-तिरिक्खाए ! सययं मूढे धम्म नाभिजाणइ । 10 उयाहु वीरेः अप्पमाओ महा-मोहे ! (४) अलं कुसलस्स पमाएणं सन्ति-मरणं संपेहाए, भेउर-धम्म संपेहाए ! " नालं पास "-अलं तव एएहिं ! एयं पास, मुणी, महन्भय, नाइवाएज्ज कंचणं । एस धीरे पसंसिए, जे न निविमइ आयाणाए: मे देइ । न कुप्पज्जा, थोवं लध्दुं न खिंसए, पडिसेहिओ परिणमेजा। एवं मोण समणुवासेज्जासि–ति वेमि ।। - , 16 न . २-५ (१) जमिणं विरूव-रूवेहिं सत्थोहिं लोगस्स कम्म-समारम्भा कज्जन्ति, तं-जहाः अप्पणो से पुत्ताणं धूयाणं सुण्हाणं नाईणं धाईणं राईणं दासाणं दासीणं कम्म-कराणं कम्म- 20 करीणं आएसाए, पुढो पहेणाए, सा'मासाए पायरासाए सन्निहि-सन्निचओ कमाइ (२) इह मेगोसि माणवाणं भोयणाए समुट्ठिए अणगारे आरिए आरिय-पन्ने आरिय-दंसी 'अयं संधी' ति अद्दक्खु से नाइए नाइयावए न समणुजाणाइ । सवामगन्धे परिन्नाय निरामगन्धे परिव्वए । (३) अदिस्समाणे कय-विक्कएसु से न किणे, न किणावए, किणन्तं न समणुजाणए । से भिक्खू कालन्ने वलन्ने मायने खेयत्ने खणयन्ने विणयन्ने स-समयन्ने पर-समयन्ने भावन्ने, परिगई, अममायमाणे, काले'णुहाई अपडिन्ने, दुहओ 30 छित्ता नियाइ। वत्थं पडिगई, कम्बलं पाथ-पुन्छणं ओग्गहं च कडासणं 25 उद्दे ६०.] विइयं अज्झयणं . 5 एएसु चेव जाणेज्जा लद्धे आहारे अणगारो मायं जाणेज्जा से जहेयं भगवया पवेइयं : लाभो' ति न मज्जेज्जा, अलाभो' ति न सोयए, बहुं पि लध्दुं न निहे। परिग्गहाओ अप्पाणं अवसकेज्जा, अन्नहा णं पास परिहरेज्जा । एस मन्गे आरिपहि पवेइए, जहे'स्थ कुसले नोवलिप्पज्जासि-त्ति बेमि । (४) कामा दुरइकमा, जीवियं दुप्पडिवूहणं; काम-कामी खल अयं पुरिसे, से सोयइ जूरइ तिप्पइ पिट्टइ परितप्पइ । आयय-चक्खू लोग-विपस्सी 10 लोगस्स अहे-भागं जाणइं, उड़े भागं जाणइ, तिरियं भागं जाणइ गढिए अणुप- रियट्टमाणे; संधि विइत्ता इह मच्चिएहिं एस वीरे पसंसिए, जे बद्धे पडिमोयए'। (५) नहा अन्तो तहा बाहिं, जहा बाहिं तहा अन्तो । अन्तो-अन्तो पूइ-देह-16 न्तराणि पासइ पुढो विसवन्ताई पण्डिए पडिलेहाए, से मइमं परिन्नाए। मा य हु लालं पच्चासी, मा तेसु तिरिच्छं अप्पाणं आवायए । कासंकसे'यं खलु पुरिसे, बहुजाई, कडेण मुढे पुणो तं करेइ लोभं; 20 वेरं वड्डेहि अप्पणो। जमिणं परिकहिज्जइ, इमस्स चेव पडिवूहणयाए अमरायइ महा-सड्डी, अट्टमेयं तु पहाए अपरिन्नाएँ कन्दइ; " से तं जाणह, जमहं बोम !" 26 ६) तेइच्छं पण्डिए पवयमाणे । से हन्ता छेत्ता भेत्ता लुम्पित्ता विलुम्पिवा उहव- इत्ता ' अकडं करिस्सामि' ति मन्नमाणे । जस्स वि य णं करेइ, अलं बालस्स संगणं, जे वा से कारेइ, वाले 30 न एवं अणगारस्स जायइ-ति बेमि ॥ २-६ (१) से वं संबुज्झमाणे आयाणीयं, समुद्राए-तम्हा पावं कम्म ने'व कुज्जा न कारवे । २ १० आयारंग-सुत्तं [उद्दे०६. 5 . से 10 15 सिया तत्थे'गयरं विपरामुसइ, छसु अन्नयरम्मि कप्पा । सुहट्ठी लालप्पमाणे सएण दुक्खेण मूढे विपरियासु'वेइ । सएण वि प्पमाएणं पुढो वयं पकुवइ, जांस मे पाणा पन्वहिया । पडिलेहाए " नो निकरणाए एस परिन्ना पवुच्चइ, कम्मोवसन्ती। जे ममाइय-मई जहाइ, जहाइ ममाइयं; से हु दिट्ठ-भए मुणी, जस्स नस्थि ममाइयं । तं परिनाय मेहावी विइत्ता लोग, वन्ता लोग-सन्नं से मइमं परकमेज्जासि-ति वेमि । ( ३ ) नारई सहए वीरे, वीरे नो सहए रई; जम्हा अविमणे वीरे, तम्हा वीरे न रज्जई । सद्दे य फासे अहियासमाणे निम्विन्द नन्दि इह जीवियस्त । मुणी मोणं समायाय धुणे कम्म-सरिंग; पन्तं लुहं सेवन्ति वीरा सम्मत्त-दसिणो। एस ओहंतरे मुणी तिण्णे मुत्ते विरए वियाहिए-ति वेमि (४) दुव्वसु-मुणी अणाणाए तुच्छए गिलाइ वट्टए: 'एस वीरे पसंसिए', 'अञ्चेइ लोग-संजागे, एस नाए पवुच्चइ'; जं दुक्खं पवेइयं 'इह माणवाणं' तस्स 'दुक्खस्स कुसला परिन्नं उदाहरन्ति : (५)' इति कम्म परिन्नाय सव्वसो' ने अणन्न-दंसी से अणन्नारामे, जे अणन्नारामे से अणन्न-दंसीः जहां पुण्णस्स कथई, तहा तुच्छस्स कथइ । जहा तुच्छस्स कत्थई, तहा पुण्णस्त कथई । अवि य हणे अणाइय माणेः एथम्पि जाणः सेयं ति नत्थि "केयं पुरिसे कं च नए ? !"' एस वीरे पसंसिए, जे बद्धे पडिमोयए !' उर्दू अहं तिरिय दिसासु; से सचओ सव्व-परिन्न-चारी 30 न लिप्पई छण-पएण वीरे। से मेहावी, जे अणुग्घायणस्स खेयन्ने, जे य बन्ध-पमोक्खमन्नेसीः कुसले पुण नो बद्ध नो मुक्के से ज्नं च आरभेनं च नारभे ! (५) अणारद्धं च नारभे, 20 । 26 . ११ १ उहे० १.] तइयं अज्झयणं छणं-छणं परिन्नाय लोग-सन्नं च सव्वसो। उद्देसो पासगस्स...( यथा ७,३०.)... आवर्ल्ड अणुपरियट्टइ-त्ति बेमि ।। 6 10 सी ओस णि जं ३-१ (१) सुत्ता अमुणी, मुणिणो सययं जागरन्ति, लोगसि जाण अहियाय दुक्खं । समयं लोगस्त जाणित्ता एल्थ सत्थोवरए । नस्सि'मे सदा य रूवा य गन्धा यरसा य फासा य अभिसमन्नागया भवन्ति, (२) से आयवं नाणवं वेयवं धम्मवं वम्भवं, पन्नाणेहिं परिजाणइ लोगं । मुणी ति वच्चे, धम्मविउ ति अङ्ग, आवट्ट-सोए संगमिणं'भिजाणइ । सीओसिण-चाई से निगन्थे अरइ-रइ-सहे फरुसिय नो वेएइ । जागर-वेरोवरए वीरे एवं दुक्खा पमोक्खसि । (३) जरा-मच्चु-वसोवणीए नरे, सययं मूढे धम्म नाभिजाणइ । पासिय आउरे पाणे अपमत्तो परिवए । मन्ता एवं अहिये ति पास 15 'आरम्भनं दुक्खामिणं ति नच्चा माई पमाई पुनरेइ गभं । उचेहमाणो सह-सवेसु उज्जू माराभिसंकि भरणा पमुच्चइ । अप्पमत्तो कामेहिं, उवरओ पाव-कम्महिं, चीरे आय-गुत्ते, जे खेयन्ने । ( ४ ) जे पनवजाय-सत्थस्स खेयन्ने; से असत्थस्स खेयन्ने, जे असत्थस्स खेयन्ने, से पजवनाय- सस्थस्त खेयन्ने। अकम्मरस ववहारोन विज्जइ कम्मुणा उवाही जाय। कम्मं च पडिलेहाए कम्म-मूलं च ज छणं पडिलेहिय, सव्वं समायाय25 दोहिं अन्तेहिं अदिस्समाणे तं परिन्नाय मेहावी विइत्ता लोग, वन्ता लोग-सन्नं से मइमं परक्रमेज्जासि-त्ति बेमि॥ 20 आयारंग-सुत्त [उद्दे०२ १२ 5 . 10 ३-२ १. जाइं च बुद्धिं च इह'ज्ज पास, भूएहिं सायं पडिलेह जाणे तम्हा'इविज्जो 'परमं ' ति नच्चा सम्मत्त-दंसी न करेइ पावं २. उम्मुञ्च पासं इह मच्चिएहि; आरम्भ-जीवी उभयाणुपस्ती कामेसु गिद्धा निचय करेन्ति, संसिच्चमाणा पुनरेन्ति गभं ॥ ३. अवि से हासमासज्ज 'हन्ता नन्दी' ति मन्नइ । अलं बालस्स संगेण, वेरं वड्डइ अप्पणो॥ ४. तम्हा'इविज्ज 'परमं ' ति नच्चा आयक-दंसी न करेइ पावं; अग्गं च मूलं च विगिश्च धीरे पलिच्छिन्दियाणं निकम्म-दंसी ॥ 15 (१) एस मरणा पमुच्चइ, से हु दिह-भए मुणी; लोगसि परम-दंसी विवित्त-जीवी उवसन्ते समिए सहिए संया जए कालखी परिचए । बहुं च खलु पावं कम्मं पगडं। सच्चम्मि घिई कुन्वहा । एत्थोवरए मेहावी सव्वं पावं कम्मं झोसेइ । (२) अणेग-चित्ते खलु अयं पुरिसे : से केयणं अरिहइ पूरइत्तए, से अन्न-वहाए अन्न-परियावाए अन्न-परिगहाए, जणवय-वहाए अणवय-परियावाए जणवय-परिगहाए । (३) आसेवित्ता एयमढ इच्चेवेगे समुडिया, 25 तम्हा तं विइयं नो सेवए निस्सारं पासिय नाणी। उववायं चवणं नच्चा अणन्नं चर माहणे । से न छणे न छणावए छणन्तं नाणुजाणए। निम्विन्द नान्द अरए पयासु अणोमदंसी निसण्णो पावहिं कम्मोहिं । ५. कोहाइमाणं हणिया य वारे, लोभस्स पासे निरयं महन्तं; तम्हा हि वीरे विरओ वहाओ 20 30 उद्दे०३.] तइयं अज्झयण १३ छिन्देज्ज सोयं लहुभूय-गामी । ६. गन्थं पारिन्नाय इह'ज्ज वीरे सोयं परिन्नाय चरेज्ज दन्ते; उम्मुन्गॉ लघ्, इह माणवेहि नो पाणिणं पाणे समारभेज्जासि-ति बेमि ॥ 5 16 ३-३ (१) संद्धि लोगस्त जाणित्ता आयओ बहिया पास, तम्हा न हन्ता न वि घायए । जमिणं अन्नमन्न-विइगिञ्छाए पडिलेहाए न करेइ पावं कम्म, किं तत्थ, मुणी, कारण सिमा ? 10 १. समयं तत्थु वेहाए अप्पाणं विप्पसायए; अणन्न-परम-न्नाणी नो पमाए कयाइ वि ।। आय-गुत्ते सया धीरे जाया-मायाएँ जावए, (२) विरागं रूवेसु गच्छेज्जा महया खुड्डएहि वा । आगई गई परिन्नाय दोहिं वि अन्तेहिं अदिस्समाणे से न छिज्जइ न भिजाइ न उज्झइ, न हम्मइ (३) कंचणं सव्व लोए। अवरेण पुन्वं न सरन्ति एगे किमस्स'ईयं किं वा'गमिस्स; 20 भासन्ति एगे इह माणवा उः जमस्स'ईयं तमा'गमिस्सं । नाईयमद्धं न य आगमिस्स अद्धं नियच्छन्ति तहागया उ; विधूय कप्पे एयाणुपस्सि 25 निज्ज्ञोसइत्ता खवए महेसी। का अरइ के या'णन्दे ? एत्थं पि अग्गहे चरे, सव्वं हासं परिच्चज्ज अल्लीण-गुत्तो परिव्वए । (४) पुरिसा ! तुममेव तुम-मित्तं, किं बहिया मित्तमिच्छसी ? नं नाणेजा उच्चालइयं, तं जाणेजा दूरालइयं; जं जाणेज्जा दूरालइयं; तं भाणेज्जा30 उच्चालाइयं। पुरिसा ! अत्ताणमेव अभिनिगिज्झ, एवं दुक्खा पमोक्खसि । २.

-आयारंग-सुत्तं [उद्दे०१४-१. ४ पुरिसा! सच्चमेव समभिजाणाहि ! सच्चस्स आणाए उवहिए मेहावी मारं तरइ । सहिए धम्ममायाय सेयं समणुपस्तइ । दुहओ : जीवियस्स परिवन्दण-माणण-पूयणाए, जंसि एगे पमायन्ति; सहिए दुक्खमत्ताए पुट्ठो; नो झञ्झाए। पासिमं दविए लोए लोगालोग-पवञ्चाओ पमुचइ-त्तिवमि ।। 6 10 ३-४ (१) से वन्ता कोहं च माणं च मायं च लोभं च एयं पासगस्स दसणं, उवरय- सत्थस्स पलियन्त-करस्स आयाणं सगडभि । जे एगं जाणइ, से सव्वं जाणइ; जे सव्वं जाणइ, से एगं जाणइ । सव्वओ पमत्तस्स भयं, सव्वओ अप्पमत्तस्स नत्थि भयं । २ जे 'एगं' नामे, से ' बहुं ' नामे; जे 'बहुं ' नामे, से ' एगं' नामे । दुक्खं लोगस्त जाणित्ता वन्ता लोगस्त संजोगं जन्ति वीरा महा-जाणं, परेण परं नन्ति, नावकखन्ति जीवियं । (३) एग विगिश्चमाणे पुढो विगिञ्चइ, पुढो विगिञ्चमाणे एगं विगिञ्चइ । सड्डी आणाएँ मेहावी, लोगं च आणाए अभिसमेच्चा अकुओभयं । अस्थि सत्थं परेण परं, नत्थि असत्थं परेण पर : (४) जे कोह-दंसी से माण-दंसी, जे माण-दंसी से माय-दंसी, ....लोभ-दं०.... पेज-दं० मोह-दं० ....गब्भ दं०....जम्म-दं० मार-दं० . नाय-दं० तिरिय-दं० दुक्ख-दंसी । से मेहावी अभिनिव्वत्तेज्जा कोहं च माणं च मायं च लोभं च पेज्जं च दोसं च मोहं च गभं च जम्मं च मारं च नरयं च तिरियं 20 च दुक्खं च । एयं ( यथा ६.) आयाणं निसिद्धा सगडभि । किमाथि उवाही पासगस्स ? न विज्जइ, नत्थि-त्ति वेमि ॥ 15 . दोस-दं० .... सम्मतं ४-१ ( १ ) से बेमिः जे य अईया ने य पड्डप्पन्ना जे य आगमिस्सा अरहन्ता भग- न्वतो, सव्वे ते एवमाइक्खन्ति एवं भासन्ति एवं पनवेन्ति एवं परूवेन्तिः-सव्वे पाणा सव्वे भूया सन्चे जीवा सव्वे सत्ता न हन्तम्वा न अज्जावयन्वा न परिघेत्तव्धा न परियायचा 25 न उद्दवेयव्वा । (२) एस धम्मे सुद्धे नितिए सासए समेच्च लोग खेयन्नेहिं पवेइए, तं-जहा- उट्ठिएसु वा अणुट्टिएसु वा, उवविएसु वा अणुवडिएसु वा, उवरय-दण्डेसु वा अणुवरयः दण्डेसु वा, सोवहिएसु वा अणुवहिएसु वा, संजोग-रएसु वा असंजोग-रएसु वा । तच्चं चेय तहा चेयं, अस्सि चेय पवुच्चइ । ( ३ ) तं आइत्तु न निहे, न निक्खिवे, जाणित्तु धम्मं जहा-तहा । - - उद्दे० २] चउत्थं अज्झयणं १५ दिहाहं निव्वेयं गच्छेज्जा, नो लोगस्से'सणं चरे जस्स नत्थि इमा नाई, अन्ना तस्त को सिया ? दिटुं सुयं मयं विनायं, जं एवं परिकहिज्जइ । समेमाणा चलेमाणा 'पुणो-पुणो जाई पकप्पेन्ति'; ' अहो य राओ जयमाणे धीरे,' सया आगय-पन्नाणे । पमत्ते बहिया पास, अप्पमत्ते सया परकमेज्जासि-ति बेमि ।। 5 10 15 ४-२ (१) आसवा ते परिस्सवा, जे परिस्सवा ते आसवा । जे अणासवा ते अपरिस्सवा, जे अपरिस्सवा ते अणासवा । एए पए संवुञ्झमाणे लोगं च आणाए अभिसमेच्चा पुढो पवेइयं आधाइ नाणी इह माणवाणं संसार पडिवन्नाणं संवुज्झमाणाणं विनाण-पत्ताणंः (२) अट्टा वि सन्ता अदु वा पमत्ता ! अहा-सच्चमिणं ति वेमिः ना'णागमो मच्चु-मुहस्स अत्थि; इच्छा-पणीया वंकानिक्रया काल-गहीया निचए निविट्ठा पुढो-पुढो नाई पकप्पयन्ति । (३) एगे वयन्ति अदु वा वि नाणी नाणी वयन्ति अदु वा वि एगेः आवन्ती केया'वन्ती लोगंसि समणा य माहणा य पुढो विवायं वयन्ति:-" से दिलु च णे, सुयं च णे, मयं च णे, विनायं च णे, उर्दू अहे याँ तिरियं दिसासु सव्वओ सुपडिलहियं च णेः सव्वे पाणा सव्वे भूया सव्वे नीवा सव्वे सत्ता हन्तव्वा अज्जावेयव्वा परिघेत्तन्वा उद्दवेयन्वा, एत्थं पि जाणहः नत्थेत्थ दोसो" (४) अणारिय-वयणमेयं । तत्थ जे ते आरिया, ते एवं वयासी:-" से दुटिं च भे, दुस्लुयं च भे, दुम्मयं भे, दुन्विन्नायं च भे, ' उर्ल्ड दुप्पडिलेहियं च भे,25 जं गं तुब्भे एवमाइक्खह एवं भासह एवं पन्नवेह एवं परूवेहः सव्वे....दोसो! । अणारियवयण- मेयं । (५) वयं पुण एवमाइक्खामो एवं भासामो एवं पन्नवेमो एवं परूवेमोः सव्वे पाणा ४ न हन्तव्वा न अज्जावेयव्वा न परियावेयव्वा न परिघेत्तव्वा न उद्दवेयव्वा, जाणहः नत्थेत्थ दोसो।' आरिय-वयणमेयं "। पुत्वं निकाय समयं पत्तेयं-पत्तेयं पुच्छि- स्सामो:-" हं भो पावाउया! किं भे सायं दुक्खं उयाहु आसायं ? " समिया-पडिवन्ने यावि 30 एवं वूयाः-" सन्वेसि पाणाणं ४ असायं अपरिणिव्वाणं महन्भयं दुक्खं " ति–ति बेमि ॥ (६. 20 . 'एत्थं पि -- १६ आयारंग-सुत्तं [ उद्दे० ३-४ 4 6 10 (१) उवेह एणं वहिया य लोगं ! से सव्व-लोगसि जे केइ विन्नू ; अणुवीइ पास निक्खित्त-दण्डा जे केइ सत्ता पलियं चयन्ति । नरा मुय'च्चा धम्मविउ ति अञ्जू 'आरम्भ दुक्ख मिणं' ति नच्चा एवमाहु सम्मत्तदंसिणो ( २ ) ते सव्वे पावाइया; दुक्खस्स कुसला परिन्नमुदाहरन्तिः ' इति कम्म परिन्नाय सव्वसो'। इह आणा-खी पण्डिए अनिहे एगमप्पाणं सॉपेहाए धुणे सरीरगं, कसहि अप्पाणं, जरेहि अप्पाणं जहा जुण्णाई कट्ठाई हन्ववाहो पमत्थइ । एवमत्त-समाहिए अनिहे विगिच्च कोहं आविकम्पमाणे इमं निरुद्धा'उयं संपेहाए, दुक्खं च जाण अदु वा'गमिस्स; पुढो फासाइं च फासए: लोगं च पास विष्फन्दमाणं, (३) जे निव्वुडा पावहिं कम्महिं अनियाणा ते वियाहिया । सम्हा' इविज्जो नो पडिसजलेज्जासि-त्ति बेमि ।। 16 20 95 (१) आवीलए पवीलए निप्पीलए जहिता पुन्व-संजोगं हिच्चा उवसमंः तम्हा अविमणे वीरे सारए समिए सहिए सया जए-दुरणुचरो मग्गो वीराणं अनियट्ट-गामीण- विगिच्च मंस-सोणियं । (२) एस पुरिसे दविए वीरे आयाणिज्जे वियाहिए, धुणाइ समुस्सयं वसित्ता बम्भचेरंसि । नेतहिं पलिच्छन्नहि आयाण-सोय-गढिए बाले अन्वोच्छिन्न-बन्धणे अणभिकन्त-संजोए, जे उद्दे० १.] पञ्चमं अज्झयणं 5 तमांस अविजाणओ आणाए लम्भो नत्थि ति वेमि, (३) जस्स नत्थि पुरा पच्छा, मझे तस्स कुओ सिया ? से हु पन्नाणमन्ते बुद्धे आरभ्भोवरए; सम्ममेयं ति पासहा। जेण बन्धं वहं घोरं परियावं च दारुणं पलिच्छिन्दिय बाहिरगं च सोय निकम्म-दंसी इह मच्चिएहि, कम्मुणा स-फलं दडे तओ निज्जाइ वेयवी । (४) ने खल्लु भो वीरा समिया सहिया सया जया संघड-दसिणो आओवरया 10 अहा-तहं लोगं उवेहमाणा, पाईणं पडीणं दाहिणं उदीणं इति, सच्चंसि परिविचिट्टिसु, साहिस्सामो नाणं वीराणं समियाणं सहियाणं सया नयाणं संघड-दंसीणं आओवरयाणं अहा-तहा लोगं समुप्पेहमाणाणं । किमस्थि उपाही पासगस्स ? न विज्जइ, नस्थिति वेमि ।। लोग सा रो (आवन्ती) ५-१ (१) आवन्ती केय'विन्ती लोगंसि विप्परामुसन्ती अट्ठाए अणहाए वा एएसु चेव 16 विप्परामुसन्ती । गुरू से कामा, तओ से मारस्स अन्तो; जओ से मारस्स अन्तो, तओ से दूरे । नेव से अन्तो, नेव से दूरे । से पासइ फुसियमिव कुसग्गे पणुन्नं निवइयं वाएरियं एवं बालस्स जीवियं मन्दस्स अविनाओ। कूराई कम्माई वाले पकुवमाणे तेण दुक्खेण मूढे विप्परियासमेइ, 20 मोहेण गम्भ मरणाइ एइ, एत्य मोहे पुणो-पुणो' । संसयं परिजाणओ संसारे परिनाए भवइ, संसयं अपरि- नाणओ संसारे अपरिन्नाए भवइ । जे छेए, सागारियं न सेवए, कटु एवमवयाणओ विइया मन्दस्स वालिया लद्धा हुरत्था । 26 पडिलेहाए आयमेत्ता अणासेवणाए-ति वेमि । (२) पासह एगे रूवेसु गिद्धे परिणिज्जमाणे, एस्थ फासे पुणो-पुणो'। आवन्ती केया'वन्ती लोगास आरम्भजीवी, एएसु चेव आरम्भजीवी । 30 . . ३ १८ आयारंग-सुतं [उद्दे० २. . एत्थ वि वाले परिपच्चमाणे रमइ पावहि कम्मेहि असरणं ' सरणं ' ति मन्नमाणे । इहमेगेसि एग-चरिया भवइ । ( ३ ) से बहु-कोहे वहु-माणे बहु-माए बहु-लोभे, वहु-रए 5बहु-नडे बहु-सढे बहु-संकप्पे आसव-सक्की पलिओच्छन्ने; उहिय-वायं पवयमाणे-'मा मे केइ अदक्खू' । अन्नाण-पमाय-दोसेणं सययं मूढे धम्म नाभिजाणइ । अट्टा पया, माणव, कम्म-कोविया, जे अणुवरया अविज्जाए पलिमोक्खमाहु; आवट्टमेव अणुपरियट्टन्ति-त्ति वेमि ॥ 10 ५-२ • (१) आवन्ती केया'वन्ती लोगसि अणारम्भ-जीवी, एएसु चेव अणारम्भजीवी । एत्थोवरए तं झोसमाणे 'अयं संघी' ति अक्खू, जे ' इमस्स विग्गहस्स अयं खणे' ति अन्नेसी। एस मगे आरिएहिं पवइए । (२) उहिए नो पमायए। 15 'जाणित्तु दुक्खं पत्तेय-सायं' पुढो-छन्दा इह माणवा--पुढो दुक्खं पवेइयं । से अविहिसमाणे अनवयमाणे पुढो फासे विपणोल्लए, एस समिया-परिवाए वियाहिए । (३) जे असता पावहिं कम्मेहिं उयाहु : " ते आयंका फुसन्ति " इति, उयाहु 20 वीरे : ' ते फासे पुढे हियासए' । से पुवं पेयं पच्छा वेयं भेउर-धम्मं विद्धसण-धम्म अधुवं अनितियं असासयं चयावचइयं विपरिणाम-धम्मं पासह । एवंरूव-संधि समुवेहमाणस्स एगाय- यण-रयस्स इह विप्पमुक्कस्स नत्थि मन्गे विरयस्स-त्ति बेमि । ( ४ ) आवन्ती केया'वन्ती लोगसि परिगहावन्ती : से अप्पं वां वहुं वा अणुं वा थूलं वा चित्तमन्तं वा अचित्तं वा, एएसु चेव परिन्गहावन्ती, एयदेवेगेसिं महब्भयं भवइ लोग-वित्तं च णं उवेहाए, एए संगे अविजाणओ, ' से सुप्पडिवुद्धं सूवणीयं ' ति नच्चा पुरिसा ! परम-चक्खू विप्परक्कम एएसु चेव वम्भचेरं ! ति बेमि (५)-" से सुयं च मे अज्झत्थं च मे " : वन्ध-प्पमोक्खो तुज्झज्झत्थेव । एत्थ विरए अणगारे दीह-रायं तिइक्खए; पमत्ते वहिया पास, अप्पमत्ते परिवए । एयं मोणं सम्म अणुवासेज्जासि-ति वाम 25 30 उद्दे० ३-४.] पञ्चमं अज्झयण , ५-३ (१) आवन्ती केया'वन्ती लोगसि अपरिगहावन्ती, एएसु चेव अपरिगहावन्ती । सोच्चा वई मेहावी पण्डियाण निसामिया -समियाए धम्मे आरिएहिं पवेइए-"नहत्थ भए संधी झोसिए, एवं अन्नत्थ; संधी दुशोसए भवइ । तम्हा वेमि" : नो निण्हवेज्ज वीरियं । (२) ने पुबुट्ठायी नो पच्छा-निवाई, जे पुन्बुढाई पच्छा-निवाई, जे नो पुवुहाई नो 20 पच्छा-निवाई - 16 से वि तारिसए सिया, जे परिन्नाय लोगमन्नेसिए । एवं नियाय मुणिणा पवेइयं, इह आणा-कंखी पण्डिए अनिहे पुव्वावर-रायं जयमाणे 10 सया सीलं सॉपेहाए सुणिया भवे अकामे अझञ्झे । इमेण चेव जुज्झाहि ! किं ते जुज्झेण बज्झओ ? जुद्धारिहं खल दुल्लभं । जहेत्थ कुसलेहिं परिन्ना-विवेगे भासिए । चुए हु वाले गब्भाइ रिज्जा (३)' अस्सि चेयं पवुच्चई । रूवसि वा छणंसि वा ' से हु एगे संविद्धभए मुणी' अन्नहा लोगमुवेहमाणे 'इति कम्म परिन्नाय सव्वसो से न हिंसइ', "संजमई, नो पगभई। (४) उवेहमाणो पत्तेय-सायं वण्णाएसी 20 नारभे कंचणं सव्व-लोए, एग-प्पमुहे विदिस-प्पइण्णे निविण्ण-चारी अरए पयासु ।। वसुमं सन्व-समन्नागय-पन्नाणेणं अप्पाणेणं अकरणिज्ज पावं कम्मन्तं नो अन्ने- सी । ज सम्म ति पासहा, तं मोणं ति पासहा; नं मोणं ति पासहा तं सम्मं ति पासहा । न.25 इमं सकं सिढिलेहिं आइज्जमणिोहिं गुणासाएहिं वंक-समायारेहिं पमत्तेहिं गारमावसन्तेहिं । (५) मुणी मोणं समायाए धुणे कम्म-सरीरगं; पन्तं लहं च सेवन्ती वीरा सम्मत्त-दसिणो। एस ओहंतरे मुणी तिणे मुत्ते विरए वियाहिए-ति बेमि ॥ 30 (१) गामाणु-गामं दूइज्जमाणस्स दुज्जायं दुष्परक्वन्तं भवइ आवियत्तस्त भिक्खुणोः वयसा वि एगे वुइया कुप्पन्ति माणवा, भायारंग-सुतं [ उद्दे०५ AAAAAAANAAnam 10 15 उन्नयमाणे य नरे महया मोहेण मुज्झइ- (२) संनाहा बहवे भुज्जो दुरइक्कमा अजाणओ अपासओ। एयं ते मा होउ ! एयं कुसलस्स दसणं, तद्दिडीए तम्मुत्तीए तप्पुरकारे तस्सन्नी तन्निवेसणे जय-विहारी चित्त-निवाई पन्थ-निज्झाई बलि-बाहिरे पासिय पाणे गच्छेज्जा। (३) से अभिक्कममाणे पडिक्कममाणे, संकुचेमाणे पसारमाणे विनियट्टमाणे संपलिमज्जमाणे । एगया गुण-समियस्स रीयओ काय-संफासं अणुचिण्णा एगइया पाणा उद्दायन्ति; इह लोग-वेयण-ज्जावडियं । जं आउट्टी-कयं कम्म, तं परिनाय विवेगमेद; एवं से अप्पमाएणं विवेगं किट्टइ वेयवी (४) से पहूय-दंसी पहूय-परिनाणे उवसन्ते सहिए सया जए दुई विप्पडिवेएइ अप्पाणं : 'किमेस जणो करिस्सइ ? एस से परमारामे, जाओ लोगम्मि इथिओ'। मुणिणा हु एवं पवेइयं : (५) उब्बाहिज्जमाणे गाम-धम्मोहिं अविनिब्बलासए, अवि आमोयरियं कुज्जा, अवि उड्ढें ठाणं ठाएज्जा, अवि गामाणुगामं दूइज्जेज्जा, अवि माहारं वोच्छिन्देज्जा, अवि चए इत्थीसु मणं : पुवं दण्डा पच्छा फासा, पुच्वं फासा पच्छा दण्डा-बच्चेए 20 कळहा संगकरा भवन्ति । पडिलेहाए आगमेत्ता आणवेज्जा अणासेवणाए-त्ति बेमि । से नो काहिए नो पासणिए नो संपसारए नो मामए नो कय-किरिए; ' वइ-गुत्ते अज्झप्प-संवुडे' परिवज्जए सया पावं । एयं मोणं समणुवासेज्जासि-ति वेमि । ५-५ (१) से वेमि तं-जहा: अवि हरए पडिपुण्णे समसि भोमें चिट्ठइ, उवसन्त-रए सारक्खमाणे से चिठ्ठइ सोयमज्झ-गए । से पास सम्वओ गुत्ते पास लोए महेसिणो, जे य पन्नाणमन्ता पबुद्धा आरम्भोवरया; समम्मेयं ति पासहा । कालस्स कंखाए परिव्ययन्ति'- ति वेमि । 30 (२) विगिञ्छ-समावन्नेणं अप्पाणेणं नो लभइ समाहिं । 'सिया वेगे अणुग- च्छन्ति ?, असिया वेगे अणुगच्छन्ति ? ' अणुगच्छमाणेहिं अणुगच्छमाणे कहं न निग्विज्जे ? (३) तमेव सच्चं नीसकं, जं जिणेहिं पवेइयं । सड्डिस्त णं समणुनस्स संपञ्चयमाणस्स " समियं ' ति मन्नमाणस्स एगया समिया .. 25 पञ्चर्म अज्झयण २१ हो, , - हो, 5 स० ति म० ए० ' असमिया' हो०,' असमियं ' ति० म० ए० समिया अ० ' तिम० ए० असमिया होइ। * समियं ' तिम० 'समिया वा असमिया वा', समिया होइ उवेहाए, 'असमिय' ति म० स०वा अ० वा' असमिया होइ उवेहाए । उवेहमाणं अणुवेहमाणं वूया : " उहाहि सामियाए"। इच्चेवं तत्थ संधी शोसिए भवइ । ( ४ ) से उद्वियस्स ठियस्स गई समणुपस्सह, एत्थ वि वाल-भावे अप्पाणं नो उवदंसज्जा। तुमं सि नाम तं चेव ज' हन्तव्वं ' ति मन्नसि ! तुमं सि नाम तं चैव जे 'अज्जावेयव्वं ' ति मनसि, 'परियावयव्वं' 'परिघेतव्वं' ' उद्दवेयत्वं अञ्जू चेयंपडिबुद्ध-जीवी। तम्हा न हन्ता न वि घायए। 10 (५) अणुसंवेयणं अप्पाणेणं 'जं हन्तव्वं ' ति नाभिपत्थए । में आया से विन्नाया, ने विन्नाया से आया : जेण विजाणइ से आया । तं पडुच्च पडिसखाए एस आया-वाई। समियाए परियाए वियाहिए-ति बेमि ।। . , . 20 ५-६ (१) अणाणाए एगे सोवट्ठाणा, आणाए एगे निरुवट्ठाणा एवं ते मा होउ 116 एयं कुसलस्त दसणं, ' तद्दिट्टीए तम्मुत्तीए, तप्पुरकारे तस्सन्नी तन्निवेसणे । अभिभूय अदक्खू अणभिभूए; पहू निरालम्बणयाए जे महं अवही-मणे । पवाएणं पवायं जाणेज्जा सह-सम्मुइयाए पर-वायरणेणं अन्नोस वा अन्तिए सोच्चा, (५) निदेसं नाइवत्तेज्जा मेहावी । सुपडिलोहिय सव्वओ सव्वयाए सम्ममेव समभिजाणिया । इहारामं परिन्नाय अल्लणि-गुत्तो परिवए; निहियट्ठी वीरे आगमेणं सया परक्कमेज्जासि-त्ति बेमि । (२) उड्ढं सोया अहे सोया तिरियं सोया वियाहिया; एए सोया वियक्खाया जेहिं संगं ति पासहा । आवदृ तु उवहाए एत्थ विरमेज्ज वेयवी, विणइत्तु सोय निक्खम्म एस महमकम्मा नाणइ पासइ, पडिलेहाए नावकखड़; (३) इह आगई गई परिन्नाय अच्चेइ नाइ-मरणस्स बडुमगं विक्खाय-रए; सचे सरा नियन्ति। तका जत्थ न विज्जइ, मई तत्थ न गाहिया । 30 ओए अप्पइट्ठाणस्स खेयन्ने : ( ४ ) से न दोहे न हस्ते न वट्टे न तसे न चउरंसे न परिमण्डले, न किण्हे न नीले न लोहिए न हालिद्दे न सुकिले, न सुरभिगंधे न दुरभिगंधे, न तिते न कड्डए न कसाए न अंविले न महुरे, न फक्खडे न मलए, न गुरुए न लहुए, न सीए न उण्हे, 25 - २२ आयारंग-सुतं [उद्दे०१. न निद्धे न लुक्खे, न काऊ, न रुहे न संगे, न इत्थी न पुरिसे न अन्नहा । 'परिन्ने सन्ने उवमा न विज्जइ' । अरूवी सत्ता, अपयस्स पयं नस्थि । से न सद्दे न रुवे न गन्धे न रसे न फासे इच्चे- यावन्ति-ति बेमि ॥ - धु यं 16 ६-१ (१) ओबुज्झमाणे इह'माणवेसु 5 आघाइ से नरे जस्सि'माओ जाईओ सव्वओ सुपडिलेहियाओ भवन्ति, अग्धाइ से धुयं णाणमणेलिसं । से किट्टइ तेसि समुट्ठियाणं निक्खित्त-दण्डाणं समाहियाण पन्नाणमन्ताणं इह मुत्ति-मगं । एवं पेगे महावीरा विपरकमन्ति, 10 पासह एगे अवसायमाणे अणत्त-पन्ने । (२) से वेमि : से जहा वि कुम्मे हरए विनिविड-चित्ते पच्छन्न-पलासे उम्मुन्ग से नो लभइ । भञ्जगा इव सन्निवसं नो चयन्ति, एवं पेगे अणेग-रूवेहि कुलेहिं जाया रूवेहिं सत्ता कलुणं थणन्ति, नियाणओ ते न लभन्ति मोक्खं । अह पास तेहिं कुलेहिं आयत्ताए जाया १. गण्डी अदु वा कोही रायंसी, अवमारिय काणियं झिम्मियं चेच कुणियं खुज्जियं तहा, 20 उयरिं च पास मुत्तिं च सूर्णिय च गिलासिणं वेवयं पीढ-सप्पि च सिलिवई महु-मेहिणं- सोलस एए रोगा अक्खाया अणुपुव्वसो। अह णं फुसन्ति आयंका फासा य असमञ्जसा । मरणं तेसि सॉपहाए उववायं चवणं च नच्चा परिपागं च सॉपेहाए तं सुणेह जहा-तहा । 26 (३) सन्ति पाणा अंधा तमांस वियाहिया। तामेव सइमसइमइयच्च उच्चावए फासे पडिसंवेएइ । बुद्धेहे'यं पवेइयं । (४) सन्ति पाणा वासगा रसगा उदए उदय-चरा आगास-गामिणो- पाणा पाणे किलेसन्ति : पास लोए महन्मयं । बहु-दुक्खा हु जन्तवो : सत्ता कामेहिं माणवा । . २. ३. ४. 30 5 आयाण उद्दे० २.] छ8 अज्झयणं ર अवरेण वहं गच्छन्ति सरीरेण पभंगुरेण; अट्टे से बहु-दुक्खे इती वाले पकुवइ एए रोगे बहू नच्चा आउरा परियावए । " नालं पास"-अलं तवे'एहिं ! एयं पास, मुणी, महन्भयं, नाइवाएज्ज कंचणं । भो सुस्सूस भो! धूय-वायं पवेएस्सामि। (५) इह खलु अत्तत्ताए तेहिं-तेहिं कुलेहिं अभिसेएण अभिसंभूया आभिसंजायां अभिनिव्वट्टा अभिसंवुडा अभिसंबुद्धा अभिनिक्खन्ता अणुपुब्वेण महामुणी । तं परक्कमन्तं परिदेवमाणा माणे चयाहि " इति ते वयन्ति; (६) छन्दोवणीया अज्झोववन्ना अक्कन्द-कारी जणगा रुयन्ति । अतारिसे मुणी ओहंतरए, जणगा जेण विप्पजढा; सरणं तत्थ नो समेइ । किह नाम से तत्थ रमइ ? एयं नाणं सया समणुवासेज्जासि त्ति-बोम ॥ 16 10 ६-२ (१) आउरं लोग मायाए चइता पुन्व-संजोग हिच्चा उवसम वसित्ता बम्भचेरास वसु वा अणुवसुवा 20 जाणित्तु धम्मं जहा-तहा अहेगे तमच्चाई कुसीला वत्थं पडिग्गई कम्बलं पाय-पुञ्छणं विओसिज्जा अणुपुग्वेण अणहियासेमाणा परसिहे दुरहियासए । कामे ममायमाणस्त इयाण वा मुहुत्ते वा अपरि-माणाए भेओ एवं से अन्तराइएहिं कामोहिं आकेवलिएहिं; अविइण्णा चे'ए। (२) अहेगे धम्ममायाए- आयाण-पभिइ-सुप्पणिहिए चरे अपलीयमाणे दढे; सव्वं गेहिं परिन्नाय एस पणए महा-मुणी, अइयच्च सन्वओ संगं न महं अत्थी' ति । इति ' एगो अहमसि.' जयमाणे एत्थ विरए अणगारे सव्वओ मुण्डे रीयए। जे अचेले परिवुसिए संचिक्खइ ओमोयरियाए, से 25 30 २४ आयारंग-सुत्तं [उद्दे० ३. 6 अकुठे व हए व लूसिए वा पलिय-प्पगन्थे अदु वा पगन्थे अतहेहिं सह-फासेहिं । इति संखाए एगयरे अन्नयरे अभिन्नाय तिइक्खमाणे परिव्वए । जे य हिरी । जे उ अहिरीमाणे चेच्चा सव्वं विसोचियं संफासे फासे सामिय-दसणे । ( ३ ) एए भो नगिणा वुत्ता, जे लोगंसि अणागमण-धम्मिणो आणाए मामगं धम्म, एस उत्तर-चाए इह माणवाणं विवाहिए । एत्थोवरए तं झोसमाणे आयाणिज्जं परिन्नाय परियाएणं विगिचइ । इहमेगेसिं एग-चरिया होइ । तत्थि'यरा-इयरोहिं कुलहिं सुद्धे'सणाए सव्वे'सणाए से मेहावी परिब्बए; सुभि वा अदु वा दुन्भि अदु वा तत्थ भेरवाः पाणा पाणे किलेसन्ति । ते फासे 'पुट्ठो वीरेहियासएज्जासि'-ति वेमि ॥ 10 16 , ६-३ (१) एयं खु, मुणी, आयाणं । सया सुमक्खाय-धम्मे,' : विधूय-कप्पे निझोसइत्ताजे अचेले परिखुसिए, तस्स णं भिक्खुस्स नो एवं भवः 'परितुण्णे मे वत्थे; वत्थं जाइस्सामि, सुत्तं जाइस्सामि, सई जाइस्सा- मि, संघिस्सामि, सिब्धिस्सामि, उक्कसिस्सामि, वुक्कसिस्सामि, परिहिस्सामि, पाउणिस्सामि' । (२) अदु वा तत्थ परक्कमन्तं भुज्जो अचेलं तण-फासा फुसन्ति, सीय-फा० 20 फु०, तेओ-फा० फु०, दंसमसग-फा० फु०-एगयरे अन्नयरे विरूव-रूवे फासे अहियासेइ अचेले लाघवमागममीणे तवे से अभिसमन्नागए भवइ जहे 'यं भगवया पवेइयं, तमेव अभिसमेच्चा सवओ सन्वयाए समत्तमेव समभिजाणिया। एवं तेसि महा-वाराणं चिर-रायं पुवाई वासाइं रीय-माणाणं दवियाणं पास'हियासिय; आगय-पन्नाणाणं, किसा वाहा भवन्ति पयणुए य मंस-सोणिए । विस्सेणी-कट्ठ परिन्नाय एस.तिण्णे मुत्ते विरए वियाहिए-त्ति बेमि । (३) विरयं भिक्खुं रीयन्तं चिर-राओसियं अरई तत्थ किं विधारए ? संघमाणे समुट्टिए; जहा से दीवे असंदीणे एवं से धम्मे आरिय-देसिए । ते अणवकंखमाणा अणइवाएमाणा दइया मेहाविणो पण्डिया । एवं तेसि भगवओ अणु- -डाणे । जहा से दिया-पोए, एवं ते सिस्सा दिया यं राओ य अणुपुन्वेण वाइय-ति बेमि ॥ 25 30... ----- THEM सहसा उद्दे०४-५. ] छह अप्झयण trenantsas. : २५ नलान 5 . ६-४ (१) एवं ते 'सिस्सा दिया य राओ य अणुपुत्रेण वाइया । सही महावीरहिं पन्ना- णमन्तेहिं, तेस'न्तिए पन्नाणं उवलब्भ हिच्चा उवसमं फारुसियं समाइयन्ति, 'वसिता बम्भ- पेरंसि' आणं तं नो' ति मन्नमाणा आघायं तु सोच्चा निसम्म । समणुन्ना जीविस्सामो' एगे निक्खम्म ते असंभवन्ता विडज्झमाणा कामेहिं गिद्धा अज्ञोववन्ना समाहिमाघायमझोसयन्ता सत्थारमेव फरुसं वयन्ति । सीलमन्ता उवसन्ता संखाएँ रीयमाणा 'असीला' अणुवयमाणस्स विइया मन्दस्स वालिया । 10 नियमाणा वेगे आयार-गोयरमाइक्खन्तिः नाण-भट्ठा दसण-लूसिणो नममाणा एगे जीवियं विप्परिणामेन्ति; पुट्ठा वेगे नियन्ति जीवियस्सेव कारणा। निक्खन्तं पितेसि दुण्णिक्खन्तं भवइ । (२) 'वाला-'वयणिज्जा हु ते नरा; 'पुणो-पुणो जाई पगप्पेन्ति' । 15 अहें संभवन्ता विदायमाणा " अहमंसौति" विउकसे, उदासीणे 'फरुसं वयन्ति ' 'पलियप्पगन्थे अदु वा पगन्थे अतहेहिं तं मेहावी नाणेज्जा थम्मं । अहमट्ठी "तुमं सि नाम वाले ", आरम्भही अणुवयमाणे: हण पाणे !" पायमीणे हणओ यावि समणुजाणमीणेः "घोरे धम्मे उदीरिए !" 20 उवेहइ णं अणाणाए, एस विसण्णे वितण्डे वियाहिए-त्ति वेमि । (३) 'किमणेण भो जणेण करिस्सामि ?' त्ति मन्नमाणा एवं पेगे विइत्ता। मायरं पियरं हेच्चा नायओ य परिगह वीरायमाणे समुट्ठाए अविहिसे सुव्वए दन्ते पास दोणे उप्पइए पडिवयमाणे । वसट्टा कायरा जणा लूसगा भवन्ति । अहमेगेसि सिलोए पावए भवइः से समण-विन्भन्ते, से समण-विन्भन्ते !" पासहेगे समन्नागएहिं असमन्नागए, नममाणेहिं अनममाणे, विरएहिं अविरए, दविएहिं अदविए । अभिसमेच्चा पण्डिए मेहावी 30 निट्ठिय? वीरे आगमेणं सया परक्कमेज्जासि-ति बेमि ॥ 26 - ६-५ १) से गिहेमु वा गिहन्तरेसु वा गामेसु वा गामन्तरेसु वा नगरेसु जगन्सर नीलाल थ ४ 6 २६ आयारंग-सुत्तं [ उद्दे०५. वा जणवएसु वा जणवयन्तरेसु वा सन्ते'गइया 'जणा लूसगा भवन्ति, ' अदु वा फासा फुसन्ति ते फासे 'पुट्ठो वीरो'हियासए'। (२) ओए समिय-दसणे दयं लोगस्स जाणिता पाईणं पडीणं दाहिणं उदीणं आइक्खे विभए किट्टे वेयवी; से उहिएतु वा अणुडिएसु वा सुस्सुसमाणेसु पत्रेयए ( ३ ) सन्ति विरई उवसमं निव्वाणं सोयं अज्जवियं मद्दवियं लाघवियं अणइ-वत्तियं; सव्वेसिं पाणाणं सेव्वेसि भूयाणं सव्वेसि जीवाणं सम्वेसि सत्ताणं अणुवीइ भिक्खु-धम्ममाइक्खज्जा । (४) अणुवीइ भिक्खु-धम्ममा इक्ख- 10माणे नो अत्ताणं आसाएजा नो परं आसाएजा, नो अन्नाई पाणाई भ्याई जीवाई सचाई आसाएज्जा : से अणासायए अणासायमीणे। वज्झमाणाणं पाणाणं भूयाणं जीवाणं सत्ताणं ' जहा से दीवे असंदीणे ' एवं से भवइ सरणं महा-मुणी। (५) एवं से उहिए ठियप्पा अनिहे अचले चले अबहि-लेसे परिस्वए । संखाय पेसलं धम्म दिट्ठिमं परिणिन्वुडे । तम्हा संगं ति पासहा । गन्थेहिं गढिया नरा, विसण्णा काम-विप्पिया । तम्हा लहाओ नो परिवित्तसेज्जा, जस्सि'मे आरम्भा सव्वओ सव्वयाए सुपरिन्नाया भवन्ति, जोसमे लूसिणो नो परिवित्तसन्ति । से वन्ता कोहं च माणं च मायं च 15 20 लोभं च 25 एस तिउट्टे वियाहिए-त्ति वोम । (६) कायस्स विओवाए एस संगाम-सीसे वियाहिए । से हुं पारंगमे मुणी। अविहम्ममाणे फलगावयही कालोवणीए कंखेज्ज कालं नाव सरीर-भेओ-त्ति वेमि ।। . . महापरिना' नाम सप्तममध्ययनं विनष्टामिति प्राचीनः प्रवादः श्रूयते।

उद्दे०१-२.] अट्ठमं अञ्झयणं. वि मो हो - - - तिवा, - - (१) से बेमि : समणुन्नस वा असमणुनस्स वा असणं वा पाणं वा खाइमं वा साइमं वा वयं वा पडिगहं वा कम्बलं वा पाय-पुञ्छणं वा नो पाएज्जा नो निमन्तेज्जा, नो कुज्जा वेयावडियं परं आढायमीणे-ति बेमि। (२) धुवं चेयं जाणेज्जा असणं वा जाव पाय-पुणं वा लभिय नो लभिय, भुजिय नो भुजिय-पन्थं विवत्तण विउक्काम विभत्तं धम्मं झोसेमाणे समेमाणे पाएज्जा निम-5 न्तेज्जा, कुज्जा वेयावडियं परं अणाढायमीणे-ति बेमि । (३) इहमेगेसि आयार-गोयरे नो सुनिसन्ते भवइ । ते इह आरम्भट्ठी, अणुवयमाणा : हण पाणे !" घायमीणा हणओ यावि समणुजाणमीणा, अदु वा अदिन्नमाइयन्ति अदु वा वायाओ विउञान्ति, तं-जहाः-अस्थि लोए, नत्थि लोए; धुवे लोए, अधुवे लोए; साइए लोए; अणाइए लोए; स-पज्जवसिए लोए, अपज्जवसिए लोए; 'सुकडे ' ति वा ' दुक्कडे '10 ति वा, 'कल्लाणे' ति वा पावए साहु' ति वा असाहु ति वा, सिद्धि ' ति वा 'असिद्धि ' तिवा, ' निरए ' ति वा ' अनिरए' ति वा । जमिण विप्पडिवन्ना मामगं धम्म पन्नवेमाणाः एत्थ वि जाणेह ' अकस्मात् । एवं तेसिं नो सुय- क्खाए नो सुपन्नते धम्मे भवइ-से जहे'यं भगवया पवेइयं आसु-पन्नेणं जाणया पासया-अदु वा गुत्ती वओ-गोयरस्स-त्ति बेमि । (४) सम्वत्थ सम्मयं पावं; तमेव उवाइकम्म एस महं विवेगे वियाहिए । गामे वा अदुवा रणे नेव गामे नेव रणे धम्ममायाणह पवेइयं माहणेण मईमया जामा तिणि उदाहिया, जेसु इमे आरिया सम्वुज्झमाणा समुट्ठिया। 20 जे निव्वुडा पावहिं कम्मेहिं अनियाणा ते वियाहिया। उ8 अहं तिरियं दिसासु सचओ सव्वावन्ती च णं पडिक जीवहिं कम्म-समारम्भेणं-तं परिन्नाय मेहावी नेव सयं एएहिं काएहिं दण्ड समारभेजा,नेव'न्नेहिं एएहिं काएहिं दण्डं समारम्भावेजा,ने'वन्ने एएहिं काएहिं दण्डं समारम्भन्ते वि समणुजाणेजा । जे व'ने एएहिं काएहिं दण्डं समारभन्ति, तेसि पि वयं 25 लज्जामो । तं परिन्नाय मेहावी तं वा दण्डं अन्नं वा दण्डं-- नो दण्ड-भी दण्ड समारभेज्जासि-ति बेमि ॥ 15 - ( १ ) से भिक्खू परकमेज वा चिट्ठज्ज वा निसिएज्ज वा तुयहेज्ज वा सुसाणंसि वा सुन्नागारंसि वा गिरि-गुहंसि वा रुक्ख-मूलांस वा कुम्भाराययणसि वा हुरत्था वा । काहींचे विह- २८ आयारंग-सुत्री [उद्दे० ३. रमाणं तं भिक्खुं उवसंकमित्तु गाहावई वूया:-" आउसन्तो समणा! अहं खलु तव अट्टाए असणं वा ४ वत्थं वा ४ पाणाई ४ समारन्म समुदिस्त कीयं पामिचं अच्छेज्छ अनिसटुं आमिहडं आहट चेएमि, आवसहं वा समुस्सिणामि, से मुञ्जह वसह, (२) आउसन्तो समणा!" भिक्खू तं गाहावई समणसं सवयसं पडियाइक्खे:-" आउसन्तो गाहावइ ! नो खल ते वयणं आढामि, नो खलु ते वयणं परिजाणामि, जो तुम मम अट्ठाए असणं वा ४ वत्थं वा.४ पाणाई ४ समारभ.... आह९ चेएसि, आवसहं वा समुस्सिणासि । से विरओ, आउसो, गाहावई एयस्साकरणयाए "। (३) से भिक्खू परक्कमेज्ज वा जाव हुरत्था वा गाहावई आयगयाए पेहाए असणं....आह१ चेएइ, आवसहं वा समुस्सिणाइ, भिक्खुं तं परिघासेउं । तं च भिक्खू जाणेज्जा 10 सह-सम्मुइयाए परवागरणेणं अन्नर्सि वा अन्तिए सोचा : 'अयं खलु गाहावई मम अट्ठाए असणं....समुस्सिणाई' । तं च भिक्ख पडिलहाए आगमेचा आणवेज्जा अणासेवणाए-ति बेमि । ( ४ ) भिक्खं च खलु पुट्ठा वा अपुट्ठा वा-जे इमे आहन्च गन्था फुसन्तिः “से हन्ता, हणह खणह छिन्दह दहह पयह आलुम्पह विल्लुम्पह सहस-कारेह विप्परामुसह !" ते फासे 'पुढे वीरो अहियासए'। अदु वा आयार-गोयरं आइक्खे तकिया णमणेलिसं, अदु वा वइ-गुत्तीए गोयरस्स अणुपुत्वेणं सम्म पडिलेहाए आय-गुत्ते । बुद्धहे यं पवेइयं.' स समणुन्ने असमणुन्नस्स असणं वा....( यथा २७, १-३.)....परं आढायमीणाए-तिमि । 20 (५) 'धम्ममायाणह पवेइयं माहणेण मईमया' । समणुन्ने समणुन्नस्स असणं वा....( यथा २७, १-३ . नवरं नो न भणनीयं ) परं आढायमीणेति वोमि ।। 15 (१) मज्झिमेणं वयसा वि एगे सम्वुज्झमाणा समुट्ठिया सोच्चा वाई मेहावणिं पण्डियाणं निसामिया । समियाए धम्मे ओरिएहिं पवेइए ते अणवकंखमाणा अणइवाएमाणा अपरिगहमीणा नो 25 परिग्गहावन्ती । सव्वावन्ती च णं लोगंसि- निहया दण्डं पाणेहिं पावं कम्म अकुवमाणे एसमहं अगन्थे वियाहिए । (२) ओए जुइमस्स खेयन्ने उववायं चवणं च नच्चा; आहारोवचया देहा परीसह-पभंगुरा । पासहे'गे सन्विन्दिएहिं परिगिलायमाणेहिं ओए; दयं दयइ जे संनिहाण-सत्यस्त 30 खेयन्ने । से भिक्खू कालन्ने बलन्ने मायन्ने खणन्ने विणयन्ने समयन्ने 'परिगहं अममायमणि' काले'णुहाई अपडिन्ने दुहओ ' छित्ता नियाइ' । (३) तं भिक्खुं सीयफास-परिवेवमाण-गावं उवसंकमित्तु गाहावई वूया:-" आउस- न्तो समणा ! नो खलु ते गाम-धम्मा उब्बाहन्ति ? " " आउसन्तो गाहावई ! नो खलु मे ..

२९ उद्दे०४-५.] अहम अज्झयणं गाम-धम्मा उन्नाहन्ति, सीय-फासं च नो खलु अहं संचाएमि. अहियासेत्तए । नो खल मे कप्पइ अगणि-कायं उज्जालेत्तए वा पज्जालेत्तए वा, कायं आयावेत्तए वा पयावेत्तए वा, अन्नेसि वा वयणाओ"| सिया सेवं वयन्तस्स परो अगणि-कायं उज्जालेता कायं आयावेज्जा वा पयावेज्जा वा । तं च भिक्खू पडिलेहाए आगमेत्ता आणवेज्जा अणासेवणाए-ति बेमि ।। - उवा- ८-४ (१) जे भिक्खू तिहिं वत्थेहिं परिवुसिए पाय-चउत्थेहिं, तस्स णं नो एवं भवइ । 'चउत्थं वत्थं जाइस्सामि । से अहेसणिज्जाइं वत्थाई जाएज्जा, अहा-परिग्गहियाई वत्थाई धारेज्जा, नो घोवेज्जा नो रएमा, नो धोय-रत्ताई वत्थाई घारेजा, अपलिउश्चमाणे गामन्तरेसु ओमचेलिए । एयं खु वत्थ-धारिस्स सामग्गियं । अह पुण एवं जाणेज्जा : ' इक्कन्ते खलु हेमन्ते, गिम्हे पडिवन्ने, ' अहा-परिअण्णाई वत्थाई परिडवेज्जा, अहा-परिजुष्णाई वत्थाई परिठवेत्ता अदु वा सन्तरुत्तरे अदु वा ओमचेलिए अदु वा एग-साडे अदु वा अचेले 10 लावियं आगममीणे तवे से अभिसमन्नागए भवइ । जहे'यं भगवया पवेइयं तमेव अभिसमे- च्चा सन्चओ सव्वयाए समत्तमेव सममिनाणिया । (२) जस्स णं भिक्खुस्स एवं भवइ : " पुट्ठो खलु अहमसि, नालं अहमंसि सीय- फास अहियासेत्तए से वसुमं सव्व-समन्नागय-पन्नाणेणं अप्पाणेणं केइ अकरणाए आउट्टे, तवस्सिणो हु तं सेयं 5 सेगे विहमाइए। 16 तत्थावि तस्स काल-परियाए, से वि तत्थ वियन्त-कारए । इच्चेयं विमोहाययणं हियं सुहं खमं निस्सेसं आणुगामियं-ति बेमि ॥ - ८-५ (१) जे भिक्खू दोहिं वत्थेहिं परिवसिए पाय-तइएहिं, तस्स णं नो एवं भवइ : तइयं वत्थं जाइस्सामि । से अहेसणिज्जाई वत्थाइं . जाएज्जा (यथा ६-१३, भवरं अदु वा सन्तरुत्तरे पाठो वर्जनीयः , तथा वत्थधारिस्स स्थाने तस्स भिक्खुस्स पाठः पठनीय : )29 एवं भवइ : 'पुट्ठो अवलो अहमंसि, नालमहमंसि गिहन्तर-संकमणं भिक्खायरियं गम- णाए, ' (२) से एवं वयन्तस्स परो अभिहडं असणं वा ४ आह९ दलएज्जा; से पुव्वामेव आलोएज्जा : " आउसन्तो गाहावई ! नो खल्लु मे कप्पइ अभिहडे असणे बा ४ भोत्तए वा पायए वा अन्ने वा तहप्पगारे"। (३) जस्स णं भिक्खुस्स अयं पगप्पे:- अहं च खलु पडिन्नत्तो अपडिन्नत्तहि,96 गिलाणो अगिलाणोहिं अभिकख-साहम्मिएहिं कीरमाणं वेयावडियं साइज्जिस्सामि, अहं चावि खलु अपडिन्नत्तो पडिन्नत्तस्स अगिलाणो गिलाणस्स अभिकंख-साहम्मियस्स कुज्जा वेयावडियं फरणाए : ( ४ ) ' आह१ परिन्न आनक्खेस्सामि आहडं च साइजिस्सामि, आ० प० आ. आ० च नो सा०, आ० प० नो० आ० आ० च सा०, आ० नो आ० ओ०. च ३० आयारंग-सुतं उद्दे०६-७. नो सा०,'–एवं से अहा-किट्टियमेव धम्म समाभिजाणमाणे सत्ते विरए सुसमाहिय-लेस्से । तस्थावि (यथा २९, १६.) .... आणुगामियं-ति बेमि ॥ . ८-६ (१) जे भिक्खू एगेण वत्थेण परिसिए पाय-विइएण, तस्स नो एवं भवइ : 'विइयं वत्थं जाइस्सामि' से अहेसणिज वत्थं जाएजा ....(यथा २९, ६-१३. नवरं उण्णाई वत्थाई स्याने अण्णं वत्थं पठनीय; अपलि. गाम० ओम०, तथा अदु वा सन्तरात्तरे अदु वा ओमचेलए वर्जनीय ; तथैव वत्थधारिस्स स्थाने तस्स भिक्खुस्स भणनीय )....एवं मवई : 'एगो अहमंसि; न मे अस्थि कोइ न याहमवि कस्सइ, एवं स एगाणियमेव अप्पाणं समभिजाणेज्जा; लाविय....( यथा २९, ११.)....ससभिजाणिया । (२) से भिक्खू वा भिक्खुणी वा असणं वा ४ आहारेमाणे नो वामाओ हणु- 10 याओ दाहिणं हणुयं संचारेज्जा आसाएमाणे, दाहिणाओ वा हणुयाओ वाम हणुयं नो संचारेज्जा आसाएमाणे । से अणासायमाणे लापवियं....( यथा २९, ११.).... समभिजाणिया । (३) जस्स णं मिक्खुस्त एवं भवइ : से गिलामो च खलु अहं इमम्मि समए इमं सरीरगं अणुपुव्वेणं परिवहित्तए, ' से अणुपुव्वेणं आहारं संवट्टेजा, अणुप्पुम्वेणं आहारं 16 संवट्टेता ' कसाए पयणुए किचा' समाहियच्चे फलगावयट्ठी उहाय भिक्खू अभिनिव्वुडच्चे (४) अणुपविसिता गाम वा नगरं वा खेडं वा कब्बडं वा मडम्बं वा पट्टणं वा दोण-मुहं वा आगरं वा आसमं वा सन्निवेसंवा निगमं वा रायहाणिं वा तणाई जाएजा, तणाई 20 जाइत्ता से तमायाए एगन्तमवकमज्जा, एगन्तमवक्कमित्ता अप्पण्डे अप्प-पाणे अप्प-बीए अप्प-हरिए अप्पोसे अप्पुदए अप्पुतिंग-पणग-दग-मट्टिय-मकडा-सन्ताणए पडिलेहिय २ पमजिय २ तणाई सन्थरेजा, तणाई सन्थरेत्ता एत्थ वि समए इत्तिरिय कुज्जा । (५) तं सच्चं : सच्चा-वाई ओए तिण्णे छिन्न-कहकहे आईयढे आणाईए चेच्चाण भेउरं कायं संविहुणिय विरूव-रूवे परीसहोवसग्गे अस्सि विस्तम्भणयाए भेरवमणुचिण्णे । तत्थावि.... ( यथा २९, १६.)....आणुगामियं-ति वेमि ।। . 25. (१) जे भिक्खू अचेले परिवुसिए, तस्स णं एवं भवइः 'चाएमि अहं तण-फासं अहियासेत्तए, सीय-फा० अ०, तेओ-फा० अ०, दंस-मसग-फा० अ०, एगयरे अन्नयरे विरूव. रूवे फासे अहियासेत्तए; हिरिपडिच्छायणं च ह नो संचाएमि अहियासेत्तए, ' एवं से कप्पइ 8. कडिबन्धणं धारेत्तए । अदु वा तत्थ परक्कमन्तं मुज्जो अचलं तण-फासा फुसन्ति, सीय- का० फु०, तेओ-फा० फु०, दंसमसग-फा० फु०, दंसमसग-फा० फु०, एगयरे अन्नयरे विरूव-रूवे फासे अहियासेई । अचले लापवियं....(यथा २९, ११.)....सम भिजाणिया.!

- उद्दे०८.] अहमं अज्झयण (२) 'जस्स णं भिक्खुस्स एवं भवइ.: 'अहं च खलु अन्नेसि भिक्खूणं असणं वा ४ आहड्डु दलइस्लामि आहडं च साइज्जिस्सामि, जस्स....द० आ० च नो सा०, 'जस्स ....नो द० आ० च सा०, जस्स....नो द० आ० च नो सा०, (३) अहं च खलु तेण अहाइरितेण अहेसणिज्जेण अहा-परिगहिएण असणेण वा ४ अभिकंख साहाम्मियस्स कुज्जा वेयावडियं करणाए, अहं चावि तेण....साहम्मिएहिं कीरमाणं वेयावडियं साइज्जिस्सामि'- (३) लापवियं....(यथा २९, 11.)....समभिजाणिया । (४) जस्स णं भिक्खुस्स एवं भवइ : 'से गिलामी ....( यथा ३०, १३-२२.).... समए कायं च जोगं च इरियं च पच्चक्खाएज्जा। तं च सच्चं....( यथा ३०,२३-२६.).... आणुगामियं-ति बेमि ॥ 10 , . 15 ५. 20 १. अणुपुत्रेण विमोहाई जाई धारा समासज्ज वसुमन्तो मइमन्तो सव्वं नच्चा अणेलिस २. दुविहं पि विइत्ताणं वुद्धा धम्मस्त पारगा अणुपुन्वीए संखाए कम्मुणाओ तिउट्टइ। ३. कसाए पयणुए किच्चा अप्पाहारो तिइक्लए; अह भिक्खू गिलाएज्जा आहारस्सेव अन्तियं, जीवियं नाभिकखेज्जा मरणं नो वि पत्थएः दुहओ वि न सज्जेज्ज़ा जीविए मरणे तहा । मज्झत्यो निज्जरा-पेही समाहिमणुपालए; अन्तो बहिं विओसज्ज अज्झत्थं सुद्धमेसए । ६. जं किंचुवक्कम जाणे आउक्खेमस्समप्पणो, तस्सव अन्तरद्धाए खिप्पं सिक्खेज्ज पण्डिए । गामे वा अदु वा रणे थण्डिलं पडिलेहिया अप्प-पाणं तु विनाय तणाई सन्थरे मुणी । ८. अणाहारो तुयट्टेज्जा, पुट्ठो तत्थ हियासए, नाइवेलं उवचरे माणुस्सेही वि पुट्ठवं । ९. संसप्पगा- य ने पाणा जे य उड्डमहेचरा भुञ्जन्ते मंस-सोणीयं न छणे न पमज्जए । १०. पाणा देई विहिंसन्ति-ठाणाओ न विउब्भमे, आसवोह विचिचोहं तिप्पमाणो हियासए । गन्थेहिं विचित्तेहिं आउ-कालस्त पारए; पग्गहीयतरं चेयं दवियस्स वियाणओ: १२, अयं से अवरे धम्मे नायपुत्तेण साहिए: । ७. 26 B0 ११.

आयारंग-सुतं [उद्दे०८, my 5 10 आय-वज पडीयारं विजहेजा तिहा-तिहा। १३. हरिएमु न निवज्जेज्जा, थण्डिलं मुणिया सए, विओसेन्ज अणाहारो पुट्ठो तत्थ हियासए । १४. इन्दिएहि गिलायन्तो समियमाहरे मुणी, तहावि से अगरहे अचले जे समाहिए। १५. आंभक्कमे पडिकमे संकुचए पसारए काय-साहारणहाए एत्थं वा वि अचेयण । १६. परिक्कमे परिकिलन्ते अदु वा चिट्टे अहा-यए, ठाणेण परिकिलन्ते निसिएज्जा य अन्तसो; १७. आसणिणेलिसं मरणं इन्दियाणि समीरए । कोला'वासं समासज्ज वितहं पादुरेसए, १८. जो वजं समुप्पज्जे न तत्थ अवलम्बए, तो उक्कसे अप्पाणं, सव्वे फासे हियासए । १९. अयं चाययतरे सिया:जो एवं अणुपालए: सव्वगाय-निरोधे विठाणाओ न विउन्भमेः २०. अयं से उत्तमे धम्मे पुन्वट्ठाणस्त पगहे। अचिरं पडिलेहिता विहरे चिट्ठा माहणे, २१. अचितं तु समासज्ज ठावए तत्थ अप्पगं, वोसिरे सव्वसो कार्य : 'न मे देहे परीसहा'। २२. जावज्जीवं परीसहा उसग्गा य संखाय संवुढे देह-भेयाए इति पन्ने हियासए । २३. भेउरेसु न रज्जेज्जा कामेसु बहुयरेसु वि, इच्छा-लोभं न सेवेज्जा धुवं वणं सॉपेहिया, सासएहिं ' निमन्तेज्जा--: दिव्वं मायं न सहहे । तं पडिवुज्झ माहणे सव्वं नूमं विहूणिया । २५. सन्चट्ठोहिं अमुच्छिए आउ-कालस्त पारए; तिइक्खं परमं नच्चा विमोहन्नयरं हियं-ति बेमि ।। 15 20 २४, . 25 उ०१] नवमं अज्झयणं . - MAN उ व हा ण सुयं - 10 ६. ७. 16 १. अहा-सुयं वइस्सामि जहा से समणे भगवं उहाय संखाएँ तसि हेमन्ते अहुणा-पव्वाइए रीइत्था । २. 'नो चेधि'मेण वत्थेणं पीहिस्सामि तंसि हेमन्ते-' से पारऍ आवकहाए, एयं खु अणुधम्मियं तस्स । ३. चत्तारि साहिए मासे बहवे पाण-जाइयागम्म आभिरुज्झ कार्य विहरिसु, आरुसियाणं तत्थ हिंसिसु । ४. संवच्छरं साहियं मासं जं न रिकासि वत्थगं भगवं, अचेलए तो चाई तं वोसज्ज वत्थमणगारे । अदु पोरिसिं तिरिय-भित्ति चक्खुमासज्ज अन्तसो शाइ3B अह चक्खु-भीय-सहिया ते " हन्ता हन्ता" बहवे कन्दिसु । सयहिं वीइमिस्सहिं इथिओ तत्थ से परिन्नाया; सागारियं न से सेवे, इति से सयं पवेसिया झाइ । जे के'इमें अगारस्था, मीसी-भावं पहाय से झाइ पुट्ठो वि नाभिभासिंसु, गच्छइ नाइवत्तई अञ्जू । ८. नो सुकरमेगेसिंः नाभिभासे अभिवायमीणे, हय-पुन्वों तत्थ दण्डेहि, लूसियपुवा अप्प-पुण्णेहिं । ९. फरुसाइं दुत्तिइक्खाई अइयच्चे मुणी परक्कममाणे आघाय-नट्ट-गीयाई दण्ड-जुज्झाई मुहि जुज्झाई १०. गढिए मिहुं-कहासु समयम्मि नाइ-सुए विसोएँ अदक्खू, एयाई सो उरालाई गच्छइ नायपुत्ते असरणाए । ११. अवि साहिए दुवे वासे सीआदं अभोच्चा निक्खन्ते; एगत्त-गए पिहियच्चे से अभिन्नाय-दसणे सन्ते । १२. पुढावे च आउ-कायं च तेउ कायं च वाउ-काय च पणगाई वीय-हरियाई तस-कायं च सव्वसो नच्चा १३. 'एयाई सन्ति ' पडिलेहे ' चित्तमन्ताई । से अभिन्नाय परिवज्जियाण विहरित्था इति संखाएँ से महावीरेः १४. अदु थावरा य तसताए तसजीवा य थावरत्ताए, अदु सन्चजोणिया सत्ता, कम्मुणा कप्पिया पुढो बाला। . 20 .25 , , ५ ३४.- २.. 5 आयारंग-सुतं १५. भगवं च एवमन्नेसी : ' सोवहिए हु लुप्पई वाले' कम्मं च सव्वसो नच्चा तं पडियाइक्खे पावगं भगवं । १६. दुविहं समेच्च मेहाची किरियमक्खायणेलिस-नाणी आयाणसोयमइवाय-सोयं जोगं च सव्वसो नच्चा १७. अइवत्तियमणाउहि समयन्नोस अकरणयाए : जस्तिथिओ परिन्नाया सम्बकम्मावहाओं अद्दक्खू । १८. अहा-कडं न से सेवे, सव्वसो कम्मुणा य अदक्खू जं किञ्चि पावगं, भगवं तं अकुव्वं वियर्ड भुजित्था । १९. नासेवई य परवत्थं, पर-पाए वि से न भुञ्जित्था, परिवज्जियाण ओमाणं गच्छइ संखडिं असरणाए । २०. मायन्न असण-पाणस्स नाणुगिद्धे रसेसु अपडिन्ने अच्छि पि नो पमज्जिया, नो वि य कण्डूयए मुणी गाय । २१. अप्पं तिरिय पेहाए अप्पं पिट्ठओ व पेहाए अप्पं बुइए पडिभाणी पन्थ-पेही चरे जयमाणे । २२. सिसिरंसि अद्ध-पडिवन्ने तं वोसज्ज वत्थमणगारे पसारेत्तु बाहूँ परक्कमे नो अवलम्बियाण खन्धंसि । २३. एस विही अणुक्कन्तो माहणेण मईमया बहुसो अपडिन्नेणं भगवया एवं रीयन्ते-ति बेमि ।। 10 16 .0 ९-२ १. चरियासणाई सेज्जाओ एगइयाओं जाओं बुइयाओ, आइक्ख ताई सयणासणाई जाई सेविथ से महा-वीरे। २. आवेसण-सभा-पवासु पणिय-सालासु एगया वासो अदु वा पलिय-हाणेसु पलाल-पुलेसु एगया वासो। ३. आगन्तारे आरामागारे नगरे वि एगया वासो, सुसाणे सुन्न-गारे वा रुक्ख-मूले वि एगया वासो । ४. एएहि मुणी सयणेहिं समणे आसि प-तेलस वासे; राइदियं पि जयमाणे अप्पमत्ते समाहिए झाइ ५. निई पि नो पगामाए सेवइ य भगवं उद्याए जगावई य अप्पाणं, ईसि साइयासी अपडिन्ने । ६. सम्बुज्झमाणे पुनरावि आसिसु भगवं उठाए निक्खम्म एगया राओ बहिं चंकमिया मुहुत्तागं । ७. सयणहिं तस्सुवसग्गा भीमा आसी अणेग-रूवा यः संसप्पगा य जे पाणा अदु वा पक्खिणो उवचरन्ति । ८. अदु कुचरा.उवचरन्ति गाम-रक्खा य सचि-इत्था य, 26 301 ३] नवमं अज्झयणं M अदु गामिया उवसग्गा : इत्थी एगइया पुरिसो वा। ९. इह-लोइयाई पर-लोइयाई भीमाई अणेगरूवाई, अवि सुन्भि-दुन्भि-गन्धाई सहाई अणेग-रूवाई १०. महियासए सया समिए फासाई विरूव-रूवाई, अरई रईच अभिभूय रीयई माहणे अबहु-वाई । ११. सयहिं तत्थ पुच्छिमु एग-चरा वि एगया राओ, अव्वाहिए कसाइत्था; पेहमाणे समाहिं अपडिन्ने । १२. अयमन्तरंसि; को एत्थं ? " " अहमसि " ति " भिक्खु " आहटु अयमुत्तमे से धम्मे : तुसिणीएँ स कसाइए झाइ । १३. जंसि प्पेगें पवेवन्ति सिसिरे मारुए पवायन्ते तंसि पेगे अणगारा हिमवाप निवायमेसन्तिः १५. 'संघाडीओ पविसिरसामो, एहा य समादहमाणा पिहिया वा सक्खामो; अइदुक्खं हिमग-संफासा !' १५. तसि भगवं अपडिन्ने अहे-वियडे अहियासए दविए, निक्सम्म एगया राओ चाएइ भगवं समियाए । १६. एस विही अणुफन्तो माहणेण मईमया वहुसो अपडिन्नणं भगवया एवं शयन्ते - ति वेमि 10 15 ९-३ १. तण-फास सीय-फासे य तेओ-फासे य दंस-मसए य अदियासए सया समिए फासाई विरूव-रूवाई। २. अह दुष्चर-लाद अचारी वज्ज-भूमि च सुन्भ-भामं च, पन्तं सज्ज सेविंसु आसणगाई चेव पन्ताई। ३. लादेहि तस्वसग्गा वहवेः जाणवया लसिसु, अह लुक्ख-देसिए भत्ते, कुकुरा तत्थ हिंसिसु निवइंसु । ४. अप्पे जणे निवारेइ लूसणए सुणए डसमाणे, छुच्छुक् ' कारेन्ति आहन्तुं " समणं कुकुरा उसन्तु " ति। ५. एलिक्खए जणे भुज्जो बहवे वज्ज-भूमि फरुसासी, लहि गहाय नालीयं समणा तत्थ एव विहरिसु; ६. एवं पि तत्थ विहरन्ता पुढ-पुन्वा अहेसि सुणएहिं, संलश्चमाणा मुणएहिंदुच्चरगाणि तत्थ लाढहिं । निहाय दण्डं पाणेहिं तं कायं वोसज्जेमणगोर अह गाम-कण्टए, भगवं ते अहियासए आभिसमेच्चा, ८. 'नाओ' संगाम-सासे व पारए तत्थ से महावीरे । IN - ७. 80 २६ आयारंग-सुस्त [. or एवं पि तत्थ लाढेहिं अलद्ध-पुन्यो वि एगया गामो; ९. उवसंकमन्तमपडिन्नं गामन्तियं पि अप्पत्तं पडिनिक्खमित्तु सिंसु : " एयाओ परं पलेहि !" ति । १०. हय-पुवों तत्थ दण्डेणं अदु वा मुट्टिणा अदु फलेणं अदु लेलुणा कवालेणं; हन्ता हन्ता" बहवे कन्दिसु । मंसाण छिन्न-पुन्चाई, ओढभियाएँ एगया कार्य परिस्सहाई लुञ्चिसु अदु वा पंखुणा उवकरिंसु, १२. उच्चालइय निहणिसु अदु वा आसणाओं खलइंसु- वोसह-काएँ पणयासी दुक्ख-सहे भगवं अपडिन्ने । १३. सूरो संगामसीसे व संवुडे तत्थ से महावीरे पडिसेवमाणों फरसाई अचले भगवं रीइत्था । १४. एस विही अणुकन्तो माहणेण मईमया बहुसो अपडिन्नेणं भगववया एवं रीयन्ते-ति बेमि ॥ 10 16 1 ९-४ १. ओमोयारियं चाएई अपुढे वि भगवं रोगेहि पुढो व से अपुट्ठो वा नो से साइज्जइ तेइच्छं। २. संसोहणं च वमणं च गायभंगणं सिणाणं च संवाहणं न से कप्पे दन्त-पक्खालणं परिन्नाए । ३. विरए य गाम-धम्मेहि रीयइ माहणे अबहु-वाई, सिसिरम्मि एगया भगवं छायाएँ झाइ आसी य। ४. आयावई य गिम्हाणं अच्छइ उक्कुडए अमितावे, अदु जावइत्थ लूहेणं ओयण-मन्थु-कुम्मासेणं । ५. एयाणि तिण्णि पडिसेवे अढ मासे य जावए भगवं, अपिइत्थ एगया भगवं अद्ध-मासं अदु वा मासं पि । ६. अवि साहिए दुवे मासे छप्पि मासे अदु वा अपिवित्था, राओविराय अपडिन्ने अन्न-गिलायमेगया भुञ्जे । ७. छटेणमेगया भुले अदु वा अट्ठमण दसमेणं, दुवालसमेण एगया भुल्ने पेहमाणे समाहिं अपडिन्ने । ८. नच्चाण से महावीरे नो वि य पावगं सयमकासी अन्नेहिं वी न कारेत्था कीरन्तं पि नाणुजाणित्था । ९. गामं पविस्त नगरं वा घासमेसे कई परहाए सुविसुद्धमेसिया भगवं आयय-जोगयाएँ सेविस्था । १०. अदु वायसा दिगिञ्छन्ता, जे अन्ने रससिणो सत्ता घासेसणाएँ चिट्ठन्ते सययं निवइए य पेहाए, 25 30

०४]
नवमं अजमयण
5
११. अदु माहणं व समणं वा गाम-पिण्डोलगं व अहहिं वा
सोवागों मूसियारि वा कुक्कुरं वा विविहं ठियं पुरओ,
१२. वित्ति-च्छेयं वज्जन्तो तेस'प्पत्तियं परिहरन्तो
मन्दं परक्कमे भगवं, अहिंसमाणों घाश्मेसिस्था।
१३. अवि सइयं व सुक्कं वा सीय-पिण्डं पुराण-कुम्मासं
अदु बोक्कसं पुलागं वा लद्धे पिण्डे अलद्धए दविए ।
१४. अवि शाइ से महावीरे आसत्थे अकुक्कुए झाणं,
उष्टुं महे य तिरियं च लोऍ शायइ समाहिमपडिन्ने ।
१५. अकासी विगय-गेही य सह-रूवेसु अमुच्छिए शाह
छउमस्थो वि परक्कममाणे न पमायं सई पि कुम्वित्था ।
१६. सयमेव अभिसमागम्म आयय-जोगमाय-सोहीए
अभिनिव्वुडे अमाइले आवकहं भगवं समियासी ।
१७. एस विही अणुक्कन्तो माहणेण मईमया।
बहुसो अपहिन्नणं भगवया एवं रीयन्ते-ति बेमि ।।
। समचो पढमो सुयक्खन्धो ।।
10

अकारादि-शब्दानुक्रमणिका +RG आहिण्० अथिन् २ अहिण अस्थिन् अट्टिय आर्थिक १ अणु अणु, २ अणु अनु अणुगामं अनुग्रामम् अणुगामिय अनुप्रामिक अणुट्टइण्० अनुस्थायिन् अण्डाण अनुष्ठान अणुदिसा अनुदिश अंणुधम्मिय अनुवार्मिक अणुपस्सिण्० अनुदर्शिन् अणुएन्च अनुपूर्व अणुवसु अनुवसु अणुवीइ अनुविचि अणुसंवेयण अनुसंवेदन अण्डय अण्डज अत्तणू० आत्मन् अत्तत्त आत्मत्व अत्तत्ता आत्मता,-आत्मनाण अत्थ अर्थ आस्थ० अर्थिन् अदु यद उ अदु वा यद् उ वा, यदि वा, यता यद्ध अध्वन्, २ अद्ध-अर्ध अन्तराइय आन्तरायिक अन्तसो अन्तश: अन्तिय अन्तिक अन्तो अन्तर अन्धत्त अन्यत्व अन्नत्य अन्यत्र अन्नयर अन्यतर् अन्नहा अन्यथा अन्नसिय अन्वेपिक अप्प अल्य अप्पग आत्मक अप्पण्० आत्मन् अभंगण अभ्यङ्ना,-अभ्यजन अभितावं अमिताप अभिवाय आभिवात अभिसंकिण० अभिशकिन् अभिसेय अभिषेक अमराय अमरायत (भमर इवा. चरति) आस्विल आम्ल अयं (सर्वनाम) अयं, अणेण,अ- अइदुक्ख अतिदुःख अइमाण अतिमान अइवत्तिय अतिवृत्तिक अइवाइय अतिपातिक अइवाय अतिपात अइविज्ज अतिविद्य अइविनं अतिविद्वान् सइविण्णू अतिविज्ञः अइवेल अतिवेल अइहि अतिथि अक्कन्द आक्रन्द अगाणि अग्नि अगार (गृह) अग्ग अप अंगुलि अचा अर्चा अच्छायण आच्छादन अच्छि अक्षि अजिण अजिन १अज अद्या २ अज आर्य अजव आर्जव अजविया आर्जवता १अज्झत्थ अध्यात्म २ अझत्य अध्यस्त अज्झत्थिय अध्यात्मिक अज्झम्प अध्यात्म अट्ट आत भर्य २ अट्ट अष्टन् अट्ठम अष्टम महया अर्थता स्स, मस्सि अरहन्त्० अर्हत् अरिह मह अरिहइ अर्हति अलद्धग अलव्धक अवं अवाञ्च अवचइय अपचयिक अवम हीन अवमारिय अपस्मारिक अवयहि अवतष्टि अवर अपर अवसविण्० भपष्वष्किन् यवि आप अस् (धातु) मंसि, अत्यि, सन्ति, सिया, असिया, आसि, सन्त, अणु- 'सिया १ अह अन्य असण-ईरय] अकारादि-शब्दानुक्रमणिका ... DDA A---- -~-Anurna ३ wwwwwwwww आयंक आतङ्क इओ इतस् अहो अवस् 1 इत्तरिय } इस्वरक असण अशन आणुधम्मिय आनुधार्मिक आहञ्च (आहत्य) अह् (धातु) आहु, उयाहु, आहूय आप् (धातु) आयतर, आत्ततर, आहरण १अह अथ पत्त, अपत्त, पप्प आहाकड यथाकृत २ अह अधस् आम अपक्क आहार अहं (स.) अहं, मे, मए, मम, आय-या आत्मन् आहारग आहारक महं, मे आयग आत्मक इ (धातु) एन्ति, उवेइ, एचा, अ- महा यथा बेइ, अईय; सभेई, समियं, सभेच्छा अहिय अधिक आयत्त आत्मत्व अभिसमेचा आययण आयतन अहुणा अधुना अहे अधस् आयरिय आचार्य इच्च्० इति ( इच्चत्य इत्यर्थ ) आयवन्त्० आत्मवन्त इच्छा १ अहो अहर आयाण आदान इण ( एण) इदमर्थक आयार आचार २ अहो (आश्चर्य) आरम्भ (पापजनक प्रवृत्ति) इति (इच्च०) आर आदि आराम इत्वरक आइय भादिक आरिय आर्य,-आचार्य इत्थिया स्त्रीका आईय भादिक, आ अतीत आलइय आलायक इत्थी स्त्री १ आउ आपस् आलुम्प २ आउ मायुस् आलोभिण्० आलोभिन् इन्दिय इन्द्रिय इम ( सर्वनाम ) इम, इमा, इमेण, आउट्टी आकुटी आवकहा यावत्कथा इमस्स, इमाम्म, इमे, इमाओ आउय आयुष्क श्य इति आउर आतुर इयर इतर आउरिय आतुरक आवसह आवसथ इयाणि इदानिम् आवह आउसन्त्० आयुष्मन्त् इरिया ईया याएस आवेश आवास इव, व इवार्थक आपसिण्० आदेशिन् आवेसण १ इष् (धातु) एसे, एसन्ति,एसएं, आकंखिण० आकांक्षिन् आस (धातु) आसंसु, भासिस, एसित्था, एसिया; अन्नेसन्ति, सि. आफेवलिय आकेवलिक आसीण, उदासीण न्ति; पादुरेसए, पाउडएसए थास आश (प्रातराशादि) २ इष (धातु) इच्छसि, इच्छिया- आगन्तार प्रसङ्मा यात्वा आगत्य आसंसा आशंसा निच्छिय वा यत्र तिष्ठन्ति (व्याख्या) आसण आसन इसि ऋषि आगमण आगमन आसणन आसनक इहा-(ह) इहार्थक आगमिस्स आगमिष्य आसम आश्रम ईक्ष (धातु) उपेहइ, उवेह, उवे. आगर आकर आसव आश्रव हाइ, उवेहमाण; अणुवे, अणुवे- आगास आकाश आसा आशा हाए, उवेहा; समुप्पेहमाण, समुवे. आघवेत्तग माख्यापयितृक आसाय आस्वाद हमाण, पेहमाण, • मीण; पहाए, आणन्द आनन्द आसु आशु संपेहाए-पेहाए, सपेडिया आणा आज्ञा आसेवणा आसेवना ईरस् (धातु) रिय, उदीरिय, स- आणुगामिय आनुगामिक आसेवणया आसेवनता मारए आवट्ट आवर्त आवन्त० यावन्तं आवेशन (शून्यगृह) आगइ भागति ४. आचासंग सूत्रस्य सं-कथय wed उचा उच्चार्थक उड्ढ की उद उदकार्थक इसि ईषदू उवराय उपरात्र एवं एवमर्थक उ (ओ) ववाइय औपपादि (ति)क एस एप तु उववाय उपपात एसग एपक उक्कुडुय उत्कटुक उवस (स्स)ग्ग उपसर्ग एसणा एषणा उग्घायण उद्घातन उपसन्ति उपशान्ति एसिण० एपिन् उवसम उपशम एह एध उच्चालइत्तर- उचालयिक उच्चालइय उवहाण उपधान यो वाक्यपूरणार्थक उवहि उपधि उचावय उम्बावच ओग्गह अवग्रह उवाहिय उपधिक उजु-उज्जु ऋजु, अजु ओह मोष्ट उज्जुकड,-डे ऋजुकृत्, ऋजुकारी उवाय उपाय ओम अवम-हीन उवाहि उपाधि उठाइण्० उत्यायिन ओमाण अवमान उवेहा उपेक्षा ओय ओज उन्वेग उद्वेग उण्ह ऊष्ग ओयण ओदन उसणिज उष्णीय ओयरिया औदर्य उसिण उष्ण उत्तर ओसा अवश्या उत्तासहत्त० उत्तासयित ओक्वाइय औपपादि(ति)क उत्तिंग ऋ (धातु) अच्छ ओह ओघ ए-(सर्वनाम) एहि ओहाण अवधान उदय उदक एक्क एक उदीण उदीचीन क (सर्वना०) के, को, का, कि, एग (भणेग) एक ( अनेक) कं, अकस्मात, कसि; केह, कोइ, उद्दवहत्त० एगइय एकतिक किपि, आफिचण, कंचणं, कस्सइ, उद्देल उद्देश कहिचि, केइ (बहु०), केय एगत्त एकत्व उभि उद्भिद एगन्त एकान्त उभय कक्खड -०ट कर्कश एगयर एकतर उम्मग्गा कखा कांक्षा उन्ममा एगया एकदा उम्मुग्गा कंखिण्. कांक्षिन् उम्मजा एगागिण्० एकाकिन् उन्मज्जा उम्मुजा एगाणिय कट्ट काष्ठ उयर उदर कडट कृत उयरिण उदरिन् एण, इण ( सर्व०) एन-एणं, इणं कडि कटि उयाहु उताहो एत्थ (त्थं) अन कडुय कटुक एय (सर्व०) एतदर्थक-एयं, ए- कण्टग कण्टक उराल उदार याओ, एयस्स, एए, एयाई, एयानि कण्डग काण्डक उवक्कम उपक्रम कण्डूय् (धातु) कण्ड्यए उवगरण उपकरण एयावन्त्०एतावन्त उपचइय उपचयिक एलिक्खग ईशक कत्थ कुत्र उवचय उपचय एलिस (अणेलि.) ईदृश (भनीह०) कत्था कुत्रचित उवाई उपरति एव, व एवार्थक कहिय, परिकहिवर उद्देवतः } उद्वपापयित एगओ एकतस् कओ कतस् } कज कार्य एज वायु उर उरम एएहि, एएस कण्ण कर्ण कथय (धातु) कन्ध-कु अंकारादि-शब्दानुक्रमणिका ४ कुक्कुय कोकृत कन्ध स्कन्ध कासकस काषंकप करिस्सामो, करन्न् , अकुर्वन्त, कप्प कल्स काहाँय कथिक कुव्वमाण; गड, अकड, दुकड,सुकड, कब्बड कर्बट कि कय, किरिय, कायन्च, अकरणिज्ज, कम्प (धातु) अविकम्पमाण किड्डा किडा अकरणीय कट्ट,किच्चा:कन्जइ,किन्नइ, कम्वल किण्ह कृष्ण कज्जन्ति, कीरन्त, कीरमाण; कारेइ कम्म कर्मन् कित्ति (अकि० ) कीर्ति (अकी०) कारेन्ति, कारवे, कारेत्या, कारोवेसे, कय (विक्कय) क्रय (विक्रय ) किमण कृपण काराविसं, काराविस्मुं, कारावेस्स; कयवर कचवर किरिया क्रिया पकरन्ति, पकरेन्ति, पकुवइ, पकु- कयाइ कदाचित किव (वि)ण कृपण ध्वमाण; पगड, संखय कर,री किस कृश २ कृ (धातु) उवकरिसु करण किह कथा कृश् (,) कसेइ करणया करणता कीर्तय् (धातु) किटइ, कि? कृष् (,) उकसे, उक्कसिस्सामि, कुओ कुतस् विउकसे, वुक्कसिस्सामि, अवकस्सणं कलुण करुण क्लप (धातु) कप्पइ, पकप्पेइ,कप्पे, कल्लाण कल्याण कुक्कुर कप्पिया; पकप्पयन्ति, पकप्पेन्ति कवाल कपाल कुच् (धातु) अपलिउचमाण, सं-केयण केतन कशाय (धातु) कसाइत्या कुचए, संकुचिय, संकुचमाण कोट्ठ कोष्ठ कपाययुग कसाइय, संकसाइय कुचर चोरो पारदारियाय(व्याख्या) कोहिण- कुट्ट ( धातु ) आउटे, विउद्यन्ति कसाइए } कुछिन् कोढिंण- कसाइण्० कपायिन् कुहिण्० कुष्ठिन् कोल (घुणा,उद्देहिया वा व्याख्या) कसाय कषाय कुणिय कुणिक कोविय कोविद कसायय कपायक कुण्टत्त कुण्टत्व कोह क्रोध कहंकहा ककथा कुण्डल ऋन्द् (धातु) कन्दइ, कन्दिसु कहा कथा कुन्त अस् (धातु) चकमित्ता, चंकमिय, काउ काय कुन्तग कुन्तक चक्कमिय, उवाइकन्त, उवाइकम्म कांक्ष (धातु) कंखेज्जा, अमिक कुए ( धातु ) कुष्पन्ति, कुप्पेज्जा अभिक्कमे, अभिकममाण,अणभिकमे, खेज्जा, अवकंखइ, अवकखन्ति, कुम्भार अणभिकममाण, अवकमज्जा, अव- अणवकंखमाण, कंखे० कमित्ता; अकन्त; अणुकन्त, विउ- काणत्त काणत्व कुम्मास कुल्माष कम्मा निकन्त, दुणिक्वन्त, निकम्म, काणिय काणक अमिनिकन्त, पढिनिकमित्त; पडि- काम कुस कुश कमे, पडिक्कममाण; परकमे, परक- कामिण्० कामिन कुसल कुशल मेज्जा, परकमेज्जासि; परकमन्त, काय कुसील कुशील परकममाण; दुष्परकन्त, विप्परि- कमन्ति, विप्परिकम्म; उपसंकमन्त, कायर कातर कूर क्रूर कार १ क (धातु) करेमि, करेइ, करेन्ति, उपसंकमित्ता, उवसंकमिंतु कारण करए, कुज्जा, कुवह,, अकरेसु, क्री (धातु) किणे, किणावेई, कि- कारिण० कारिन् अकरिस्मुं, अकासी, अगासं, कुन्धि- णन्त, कीय त्या करिस्स, करिस्सामि; करिस्सइ, कुधू (1) कुज्झे कुम्म कूर्म ४२ आचारांग सूत्रस्य [कुन-चत्तार गच्छन्ति, गुहा ) छणे , आगय, -- कुश् (धातु), अक्कुट, आकुछ गण्डिण्० गण्डिन् सुप्फ गुल्फ क्लस् (,) किलामेयव्व, परिकि- गन्थ ग्रन्थ सुप्फग गुल्फक गन्ध गुरु क्लिश् (,) किलेसन्ति, परिकि गब्भ गर्भ गुरुग गुरुक लेसन्ति गम् (धातु) गच्छइ, क्षण गच्छेज्जा, गय, गमित्तए; अइयच; गृ (धातु) जागरन्ति, जागित्ता, क्षिप् (,) निक्खिवे, निक्खित्त अणुगच्छन्ति, अणुगच्छमाण, अण जग्गावह खण क्षण गुगच्छमाण; आगममाण, . मीण, गृध् (धातु ) गिज्झे, गिद्ध, खणय क्षणक आगमेत्ता, आगम्म, सम गिद्ध, परिगिसइ खन् (धातु) खणह नागय, असम०, अभिसमन्नागय, गेहि गृद्धि खन्ध स्कन्ध अभिसमागम्म नियच्छन्ति,विषय- गोमय खम क्षम गम-यथा पारंगम, तरिंगम गोय गोत्र खय क्षय गमण गमन गोयर गोचर खल, खु, हु खल्वर्थक गरहा (अगरहा ) गर्दा (भगही) प्रश् (धातु ) गढिय खवय क्षपक गरुय गुरुक ग्र ग्रह " गहिय, गहाय, अ- खाइम खादिम गल भिनिगिज्झ,अपरिग्गहमाण, मीण, खिस् (धातु) खिसए गल्स् (धातु) पगभइ अपरिग्गहेमाण, परिगिज्झ, पगही- खिप्प क्षिप्र गवेष् , गवेसित्था यतरा खु खल गवेसग गवेषक ग्ला (धातु) गिलाएमि, गिला-- खुजिय कुब्जक गह ( अग्गह ) ग्रह (अग्रह) णामि, गिलामी, गिलाइ, गिला- खुडग-खुड्डिय क्षुद्रक गाम ग्राम एज्जा, गिलायन्त, गिलाण, अगि- खेड खेट गामिण० गामिन् लाण, गिलाय, परिगिलायमाण खेत्त क्षेत्र गामिय प्रामिक घर गृह खम क्षेम गाय गात्र घस् (धातु) परिघासेत्तुं, दिगि- खेय क्षेत्र गार अगार च्छन्त, दिगिच्छिन्त, दिगिच्छिन्ता, खेयन्न खेदज्ञ,-क्षेत्रज्ञ गाह (धातु) अभिगाहइ 'दिगिच्छन्ता ख्या (धातु) अक्खाइ, अग्धाइ, गाहय ( गाहिया) प्राहक (प्राहिका) घाण प्राण आघाइ, आइक्खामो, आइक्खह, गाहावइ गृहपति घातय् (धातु) घायएं, घायमाण, आइक्खन्ति,आइक्खे,आइक्खेज्जा, गिद्धि गृद्धि घायमीण अक्खाति,आइक्ख, अग्याइस्सामो, गिम्ह ग्रीष्म घास ग्रास आइक्खमाण, अक्खाय, अग्याय, गिरि घृप (धातु) परिघेत्तव्य, परिघेयन्व आंघाय, आखाय; अभाइक्खइ, गिलासिण- ग्रासिन् घोर अन्भाइक्खेज्जा; उदाहिय; पच्च- गिलासिणी प्रासिणी क्खाएंज्जा; पडियाइक्खे; अव्वा- गिह गृह हिय,वाहिय, विक्खाय,-वियक्खाय, गीय गीत च, (यॉ, या, अ) च भार्थक वियाहियः संचिक्खइ, संखाए, गीव प्रीव चउत्थ चतुर्थ संखाय, पडिसंखाय 'चउप्पय चतुष्पद सुण चउरंस चतुरंश ग यथा पारग रसग मुत्ति गुति चक्खु चक्षु सुप् (धांत) शुत्त, अगुप्त, दुगुञ्छमाण चत्तारि चस्वारि . ३ गद गति . वम्, यावन्ती अकारादि-शब्दानुक्रमणिका चम्म चर्मन छ? पष्ठ जाण यान चयण च्यवन छण क्षण जाणवय जानपद चय छणण क्षणन चर् (धातु ) चरे, चरेज्जा, भचारी, छद् (धातु) पलिओच्छन्न, पलि- जाम याम. जाणु जानु अणुचिण्ण,उवचरन्ति,उवचरे, विय- च्छन्न, परछन्न जाय जात रिसु, संचरिज्जा, अणुसंचरइ छन्द छन्दस् जाया याता चर छाया चरिया चर्या जावन्त, जाव यावन्त, यावज्जी- छिद् (धातु) छिज्जइ, छिन्देज, चल (धातु) चॉलेमाण, उच्चा. छिन्दह, छिन्न, छित्ता; वोच्छिन्दे- जि (धातु.) विइत्ता, विएतु . लिय जा, अव्वोच्छिन्न; अच्छे, अच्छेन जिण जिन चल (अचल) परिच्छिन्दिय, पलि. जिभा जिव्हा चवण (चयण) च्यवन छु छुक्-(छुच्छुक्कारेन्ति) चाइण-त्यागिन् जीव् (धातु) जीविस्सामो, जी. छेत्तर-छेतु चार (धातु) निकाय, (निका- १ डेय छेक विडं, जीविउ-काम प्य, निचाम्य, निकाएऊण, जीव नि- २ छेय छेद काएयव्वा) जीविण- जीविन् चांरिण- चारिन् जीविय जीवित १ चि (धातु) संसंचियाणं ज यथा अण्डज, पतिज जीहा जिव्हा अणुवाइ(य) ज (सर्वनाम-य) जे, (एक-बहु०) जुइमन्त० द्युतिमन्तू अणुविचिय जो, जं, जा, जेण, जाए, ज, जुज्झ युध्य चिट्ठा चेष्टा जस्स, जसि, जाई, जाओ, जेहिं, जुद्ध युद्ध चित् (धातु) चेएमि, चेएइ जेसिं, जेसु जह यदि . सयन्त चित्त (अचित्त) जओ यतः जर् (धातु) जूरह, जरह चित्तमन्त चित्तमन्त् जंघ च जरेहि, जुण्ण, परि- चित्तमन्तग जण जुण्ण चिन्तय् (धातु) अणुविचिन्तिय जणग जनक जोग योग चिर जणवय जनपद जोगया योगता चुद (धातु ) चुइय (चोइओ) जत्थ यत्र जोणि योनि चेइ चयइ (त्य) जन्, जा (धातु) जायइ, जाय, जोणिय योनिक चेयण ( अचे०) चेतन (अचे०) जणयन्ति, अभिसंजाय जोवण यौवन चेल (अचे०) वस्त्रार्थक जन्तु चेलग, चेलिय शा (धातु) जाणई, जाणेन्जा,जाण, जम्म जन्म जाणे; जाणाहि, जाणह, जाणेह; चेट (धातु) विपरिचिट्ठइ, परिवि- जरा. अन्नसी, अन्नोसि, जाणन्त्; अजा- चिहिंसु जराउ जरायु णन्त , अयाणन्त, जाणित्ता,जाणि- चोर चौर जहा यथा त; नच्चा, नच्चाण; अणुजाणइ, च्यु (धातु) चुय जाइ जाति अणुजाणए, अणुन्नाइ, अणुजा- जाइय जातिक णित्था, समणुजाणइ, स० जागाइ, स. जाणेजा, स० जाणमाण, जागर छ पटू चि जुष् (धातु) झोसेमाण, अमो- जन आचारांगसूत्रस्य [ज्वल-दस् } तद्- } तदर्थक . तो अतस् ... मीण, अभिजाणइ, व्याणइ, अ. तण तृण तिरिच्छ तिरिय तिर्यक् भिन्नाय, सममिजाणिया, स० तत्तो ततः जाणज्जा, स० जाणाहि, स० जाण- १ तत्थ तत्र तिविह त्रिविध माण, अवयाणइ, अवयाणन्त्; आ- २ तत्थ (अत०) तथ्य ( अत०) तिहा विधा जाण, आयाण, आयाणह, आ- तीर -अतीरंगम णाए, आणवेज्जा, आणावेज्जा, तन- तु अज्जावयव्व, आणावे, परिजा- तप- तुट्ट वृत् णामि, परिजाणइ; परिजाणन्त् , तप् (धातु ) आयावेज्जा, आया- तुच्छ अप०, परिन्नाय, अप०,सुप०, सु० वई, अभिताव, आयावयइ, आयावे. तुच्छग तुच्छक जाणियव्व, सु० नाए, सु० नाया; तए; पयावेज्जा, पयावेत्तए, परित- तुम (सर्वनाम ) स्वम् , तव, ते, सुपनत्त, पनवेमो, पनवेह, पन्न- प्पइ, परितप्पमाण, परियाविज्ज- तुम्भे, तुझ,भ वेन्ति; पडिन्नत्त, अप०, विजाणइ, न्ति, व्यावज्जन्ति, ल्यावेन्ति, तुला विजाणन्त् , विया०, अवि०, वि- • यावए, ल्याविय, व्यावयव्व तुसिणीय तूष्णांक भाय, दुवि०, वियाणित्ता ज्वल (धातु) उज्जालेत्तए, पज्जा- तम्- तद् त (धातु) तरइ, तिण्ण, तारतए. लेत्तए, पज्जालेत्ता तमस् अवइण्ण, पइण्ण, अविइण्ण तर (ग)-(क) तेइच्छा चिकित्सा त (धातु) तकियाणं, झञ्झा (माया-लोभेच्छा, व्याख्या) तेउ, तेओ तंजस् झायिण-ध्यायिन् तव तपस् झण ध्यान तवस्सिण- तपस्विन् त्यज् (धातु) चेइ-चयइ, चयन्ति, झिमिय जिम्हिक (अलस्यवाही) तस्-तदू चए, चाएमि, चाएस्सामो, चयाहि, तस नस झूस् (धातु) झोसेइ झोसमाण, चइत्ता, चेचा (०णं), चाएमि, •मीण, झोसिय, दुज्झोसिय तसत्त नसत्व चाएइ:: परिश्चयन्ति, परिचएज्जा, तह (तथ्य) परिचना संचाएमि तहा तथा ठाण स्थान प्रस (धातु) तसन्ति; परिवि- डण्ड दण्ड तहागय तथागत त्तसन्ति, परिवित्तसेना ताण त्राण डाह दाह त्वग्वर्तम् (धातु ) तुयटेजा तारिस ( अता० ) तादृश (अता.) थ स्थ यथा-अगारस्थ, आसणस्थ, तारिसय तादृशक छाउमत्थ, भवत्थ, मज्झत्थ त ( सर्वना० ) तदर्थक. तं, तां, स- तालु थण स्तन मासगत-तद् यथा तज्झोसमाण, ताव तावत् थंडिल,-ल्ल स्थण्डिल तद्दिष्ट्रीय; तेण (-णं), तम्हा, त- ति इति थावर स्थावर स्स, तसि, तम्मि; ते, ताई, तोह, तिइक्खा तितिक्षा थावरत्त स्थावरत्व तेसि, तेसु तिक् (धातु) तिप्पइ, तिप्पमाण थी स्त्री तइय तृतीय तिज् , तिइक्खए, तिइक्खमाण शूल स्थूल तिणि त्रीणि-तिहिं थोव स्तोक तंस न्यंश तित्त तिक्त तक्का तो तिय त्रिक दस् (धातु) डसन्तु, डंसन्तु, द. तच तत्त्व तिरिक्ख तिर्यक् सन्त, डसमाण, डंसमाण, देसमाण णं नूनम् पहारुणी नायुनी तओ ततः दुग्गइ दुर्गति दविय द्रव्य देस-न] अकारादि-शब्दानुक्रमणिका ४५. दंस दंश दिश् (धातु) देसिय, समुहिस्स, देह दसण दर्शन पदेसिय दो द्वौ देसिए० दर्शिन दिसा दिश दोणमुह द्रोणमुख दग उदक दि (धातु) क्षये-दीण, असंदीण; दोस दोष दद दृढ संदइ संदिनइ वा संदीणो धम्म धर्म दण्ड, डण्ड दवि दीप धम्मय धर्मक दन्त दाह दांघ दे दन्त धम्मवन्त्- धर्मवन्त दुक्ख दुःख धम्मिण- धर्मिन् दम दुपिखण- दुःखिन् धा (धातु) हिय, अहिय, आढाए. दय् (धातु) दयइ, दइय दुगञ्छणा, दुगु० जुगुप्सा मि, आढायमाण, मीण, आढाय- दया दरिसण दर्शन माणाग, अणाढा, समाहिय, सु. दुचर दुश्वर समाहिय-; निहे, निहन्न, निहाय, दुच्चरग दुश्चरक सुप्पणिहिय; परिहिस्सामि, पीहि- दसम दशम दुज्झोसग दुरणुपाल्य स्सामि, पेहेसामि, पिहिय- सं- दह् (धातु ) दहह, डहह, डज्झइ, दुत्तिइक्ख दुस्तितिक्ष घाएइ, संधए, अभिसंधए; आढा- द०, समादहमाण, डह०, विडज्झ- दुपय द्विपद एमाण माण दुप्पडिवूहग, ०वूहण दुःप्रति- धाई धात्री दा (धातु) दयाइ, देइ, दलइस्सामि, बृहणीय धारिण. दासामि, दाहामि, दत्त-, अदत्त-, दुब्भि, भि दुरभि धारिय धारिक अइण्ण- आइयन्ति, आइए, आइ- दुरइकम दुरतिक्रम धात् (धातु ) संधावह यावए; आइजमीण, अणायमाण, दुरणुचर धीर -०मीण, आईट्ठ-आइडिण्- (आ- दुरभि धुव, धुय धुव दत्तार्य); अणाईय;: 'आयाणिज्ज, दुरहियासग दुरधिवासनीय धू (धातु ) धुणाइ, धुणे, धूय-, आयाणीय; आइत्तु, आयाए, आय, दुल्लभ दुर्लभ विहूणिया, विधूय-, संविहूणिय उवाईयमाण; पाएजा; समाइयन्ति, दुवालसम द्वादश धूयर् दुहित समायाए, समाय दुविह द्विविध धृ (धातु ) धारेज्जा, धारेत्तए, बि- दाढ दंष्ट्र दुव्वसु दुर्वसु(-मुनि) धारए दायाद दुसंवोह दुःसम्बोध धौ (,) धोवेजा, धोय दारुण दुहओ द्विधातस् ध्या (,) शाइ, झायइ, निज्झा- दास दूतय् (धातु) दूइज्जा, दूइज्जेज्जा, इत्ता दासी दूइन्नमाण, (हेमन्तगिम्हासु दोसु, दाह डाह रिजइ दूइज्जइ, दोहि वा पाएहि १ न ज्ञ दाहिण दक्षिण रिजइ दूइजइ-व्याख्या) .२ न दिहिमन्त्- दृष्टिमन्त् दूर नम् (धातु) आणक्खेस्सामि, अण, दिट्ठीय दृष्टिक दृश् (धातु ) अद(६)क्खू , आणि. दिय द्विज दिट्ट, दुहितु, दह, दहण; दिस्सइ, नगर दिया दिवा दीसई, अहिस्समाण, उवदंसेना नगिण नम दिव (धातु ) परिदेवमाण नट्ट नृत्य दिव्व दिव्य देसिय देशिक नड नट देव भाचारांगसूत्रस्य [मन्दि-पत , वार) नन्दि निझोसइत्तर- निझापयित पइट्ठाण ( अप्प०) प्रतिष्ठान, नम् (धातु) नममाण, अनममाण, निडाल ललाट (अप्र०) नय, अनवयमाण, उन्नयमाण, परि नितिय (आने०) नित्य (अनि०) पंसु पशु गमेना, विप्परिणामन्ति, विपरि- निदा निद्रा पक्कस दृष्टव्य वक्कत गामेन्ति, पणय निहस निर्देश पक्खालण प्रक्षालन नमस्य् (धातु) नमंसिय नियग पक्षिण- पक्षिन् नर नियट्ट (अनि०) निवर्त ( अनि०) पगन्थ प्रअन्य गरग नरक नियम पगप्प प्रकल्प (सामाचारी = नश् (धातु) नस्सइ, नासइ, वि. नियाग न्याय आचार) णस्सइ, नियाण निदान पगाम प्रकाम - नह नख निरय पगार प्रकार १नाइ ज्ञाति (ज्ञातिात्र-महा- निरामगन्ध पग्गह प्रग्रह निरालस्वनया निरालम्बनता पन् (धातु) पयह, परिपञ्चमाण २ नाइ ज्ञाति (ज्ञाति-वल) निरुवठ्ठाण निकास्थान परिव० निरोह निरोध पञ्चत्तिम प्रन्यक्तिम नाण ज्ञान निलाट ललाट पञ्चासिण- प्रत्याशिन् नाणवन्त्- ज्ञानवन्द निवाइण- निपातिन् पच्छा पद्यात् नाणिण- ज्ञानिन् निवाय निवात नाभि पज्जव पयंय निवेसण निवेशन पजवसिय दृष्टव्य सन् (धात) नाम नामन् निवाण (ने०) निर्वाण पंचग पञ्चक (शब्द, रूप, रस, नामय नामक निन्वेय निवेद १ जाय ज्ञात निस्सार निःसार २ नाय ज्ञात पट्टण पट्टन निस्सयस निःश्रेयस नायपुत्त ज्ञातृपुत्र पडिकल प्रतिकूल निस्सेस (नी0) निःशेष नालीय नालिक पडिक ( पाडियक) प्रत्येक निस्ससिय निःशेपिक नास नाश पडिग्गह प्रतिग्रह निह (अनि०) निघ ( हन् धातु ) पडिग्याय प्राघात निश्चयं कर्तुं समर्थः, व्याख्या) मुवीय, पडिच्छायण प्रातच्छादन परिणिज्जमाण, विणइत्तु, विणएत्ता पडिन्न ( अप०) प्रतिज्ञ (अप्र०) निकरणया निकरणता नीया नीचा १निकाय नील पडियक दृष्टव्य पडिक २ निकाय दृष्टव्य चाय (धातु) नीसंक निःशङ्क पंडिलेहा प्रतिलेखा (लिख धातु ) निकेत (अनि०) नीसेस दृष्टव्य निस्सेस पडिहणया प्रतिहणता निकम्म निष्कर्म पडीण प्रतीचीन नुद् (धातु) पणुन्न, विप्पणोल्लए निगम पडीयार प्रतीकार विपु. निग्गन्थ निर्घन्य निचय नूम कर्म, माया ( अभिन्म अभि- पडुच्च दृष्टव्य व्रज् (धातु) मुख्यन कर्म माया वा) पणग पनक निश्चग (अनि०) नित्यक (अनि०) नेत्त, नेय नेत्र पणिय पण्य निजरा निर्जरा नेव्वाण निर्वाण पंडिय पण्डित निज्झाइण- निध्यामिन् नो न पत् (धातु) भइवाएज्जा, अणइ- वाएमाण, आवढिय, अप्पइय, निव- गन्ध, स्पर्श) निकरण (नो निकरणाए त्ति, नो नी (धातु) उवणीय, पंतलस-पीड] अकारादि-शब्दानुक्रमणिका इंसु, निवइय; पडिक्यमाण; संप. परिन्ना परिशा पाईण प्राचीन यन्ति परिमाण परिज्ञान पाड प्रादुस् पतेलस (पतेरस) प्रत्रयोदश- परिपाग (पलि०) परिपाक पाडियक दृष्टव्य पडिक पगयं पत्थियं वा तेरसमं वरिसं परिमंडल पाण पान जेसि परिसाणं-प्रकण त्रयोदशभं परिमाण २ पाण प्राण वर्षम्. व्याख्या) परिमोक्न दृष्टव्य पलिमोक्ख पाणिण- प्रागिन् पत्त पत्र परियट्टण परिवर्तन पामिश्च प्रामित्य (पामिछति अप- पत्तिय प्रतीत परियंदण परिवन्दन रस्मादृच्छिन्नमुद्यत्कम् ; व्याख्या) पत्तय प्रत्येक परियाय पर्याय (श्रामण्यफाल) १ पाय पात्र परियाव परिताप २ पाय पाद पद् (धातु ) आवजन्ति, आवा. यए, परियावज्जन्ति, समावन्न, परिवन्दण ( परिय०) परिवन्दन पायर्- प्रातर् (यथा प्रातराश ) अझोववन्न, पड्डपन्न, समुप्पन्नन्ति, परिस दृष्टव्य फरिस पार -(यथा पारग, पारगामिन्, समुपज्जे, निवज्जइ, निवज्जेज्जा, परिस्सव परिस्रव पारंगम) पढिवन, विप्पढिवन, संपन्न परिस्सह परीषह पारुसिया पारुषता पडिसो प्रदिशस् परीसह पालय् (धातु) पालेमाण, अणु- पलाल पन्त प्रान्त (पलालपुल) पालए, ०पालिय, पालिज्जा, •पालेज्जासि पन्थ पन्यन् (पथिन् ) पलास पलाश पलिपाग दृष्टव्य परिपाग पाष पाप पन्न प्राज्ञ पन्ना प्रज्ञा पलिवाहर (हिर) प्रतीपं आहरे पावग पापक पन्नाण प्रज्ञान चरणं संकोचए देसी भासाए- पावाइय प्रावादिक पन्नाणमन्त- प्रज्ञानवन्त ध्याख्या पावाउय प्राबादुक पभंगुर प्रभार पलिमोक्ख (परि०) परिमोक्ष १ पास पार्श्व पभिइ प्रभृति पलिय फर्म (पलियट्ठाण, पलिय- २ पास पाश पमाइण • प्रमादिन् प्पगन्य-इत्यादि) पासग पश्यक पमाय प्रमाद पवंच प्रपञ्च पासणिय प्रान्त्रिक पमुह प्रमुख पवा प्रपा पासिम दर्शनीय पमोक्ष प्रमोक्ष पवाय प्रवाद पासिमन्त्- (पस्सतीति पस्सिम १पय पद पश् (धातु) पासइ, पासे, पस्स, पास, व्याख्या) २पय प्रज पासह, पासन्त-, अपासन्त-,पस्स- पिच्छ, पिञ्छ पिच्छ पयणु प्रतनु माण, पासमाण, पासिय; समणुप, पिट् (धातु) पिह पयणुग प्रतनुक स्सइ, स० पस्सह, स० पासह पया प्रजा पसु (अप०) पशु (अप०) पिडि पृष्टि पर -(परेण पर) पसुग (जप०) पशुक (अप०) पिण्ड पह पथ पिण्डोलग पिण्डोलक परिग्गह ( अप०) परिग्रह (अप०) पहु प्रभु पित्त परिग्गहावन्त् परिग्रहवन्त पहेण (प्रहेणक) पिय (अपि०) प्रय ( भप्रि०) परिणिन्वाण (अप० ) परिनिर्वाण पा (धातु) अपिइत्थ, अपिवित्या, पियर्- पितृ (अप०) पाउं, पायए, अपिबित्ता पीड् (धातु) पिइ, आवलिए, , पिट्ट पृष्ठ છ૮ आचारांगसूत्रस्य [पीट-भुजो पुञ्छण शेञ्छन पुज पुढवी प्रथिवी घुणर पुणो " वज्झओ बायत बंभ ब्रह्मन् पवीलए, निप्पीलए पक्ष्य अवयुज्झन्ति, भोवुझमाण; पयुद्ध, पीढ पीठ फरुसया-सिया पक्ष्यता पडिबुद्धः मुपडिबुद्ध, पटियुज्झ, संयुज्झमाणा, अभिसंबुद्ध पुच्छ बुसिमन्त खुसी संजमो व्याख्या वेहि बोधि फलत्त फलत्व बू (धातु ) बेमि, युइत्त, बुझ्य; फारसिया पारुपता पुढो पृथक् वूया फास स्पर्श पुण पुनर् फुसिय स्पष्ट भहणी भगिनी भगवन्त पुण्ण पुण्य मज् (धातु) विमयन्ति, विमए, विभत्त पुत्त पुत्र यन्ध् (धातु) बद्ध पुरओ पुरतस् वन्ध भना मार्या भंजन वन्धण बन्धन पुरस्कार पुरस्कार भक (भू ति भूमी, पुरथिम पुरस्तिम ताए जाया भजगा, भंजगा वृक्षा) पुरा चंभवत् ब्रह्मवन्त भण (धातु ) पडिमाणी पुराण बल भत्त भक्त पुरिस पुरुष वलि भमुहा ऋतुका पुरे पुरस् यहि वहिस् भय पुलाग पुलाक घहिया वाह्यात भव पुग्व पूर्व भाग वहिरत्त बधिरत्व घहु भायर भ्रात पुचि बहुग बहुक भाव पुष् (धातु ) पोसन्ति, पोसेन्ति, बहुयर बहुतर भाप् (धातु) भासामो, भासह, म पोसज्जा, पोसिय यहुल सन्ति; भासिया अभिमासे, मार भासिंसु पूड पूति भि भिद् पूयणा पूजन वाथ् (धातु) वज्झमाण, उच्चा- पृथ् (धातु) पुच्छिम, पुच्छि- इन्ति, उव्याहिज्जमाण भिउर,-भे० मिदुर स्सामो, पुढ, अपुछ; पडिपुच्छमाण वाल भिक्खायरिया भिक्षाचर्या पृ (धातु) पुण्ग, पूरइत्तए, रेइत्तए, बालया,-लिया वालता भिक्खु भिक्षु पढिपुण्ग, संपुण्ग भिक्खुणी भिक्षुणी वाहा वाह पेच प्रेत्य भित्ति पेज प्रेयस् वाहिर-हर वाहिर भिद् (धातु) भिज्जइ, मन्मे पेसल पेशल वाहिरग वाह्य भी पहा प्रेक्षा ( ईक्ष धातु) भीम बाहु पहिण- प्रेक्षिन् विईय, वी० भीय भीत पोरिसी पौरुषी १वीय भुज् (धातु) भुंजे, भुजह, भुजित्या, २वीय बीज भुजंत, भुजिय, अभोचा, भोत्तए फरिस सर्श घुथ् (धातु) अबुज्क्षमाण, युद्धा भुजो भूयस् पुवं . पूर्व " बहुसो बहुशस् चाहिं बाह्यम् द्वितीय.

१ भू-मोह] अकारादि-शब्दानुक्रमणिका કર ममाइय ममायित भो भोस् मुहुत्त मुहूर्त भू (धातु) भवइ (होइ), भव- मद् (धातु) मज्जेन्ना,पमन्जेजा; पमत्त, मीसी मित्री न्ति, भवे, भविस्सामि, भविस्सा अप्पमत्त मुच् (धातु) मुच्चइ, मुक्क, मुत्त; मो; होइ (भवइ ), होन्ति, होउ. महविया मार्दवता उम्मुच्च, मुश्च; पमुञ्चसि, पमुच्चइ, अहेसि; भूय, अणभिभूय, अभि- मन् (धातु) मनसि, मन्नइ, मन्नमाण; पमोक्खसि,विप्पमुक्का पडिमोयए। भूय, पभूय, संभवन्त, असं०, सं मय, दुम्मय, मणुया; मत्ता, मन्ता, विमुक्क, विमुत्त भूय, अभिसंभूय सम्मय मुट्टि (मुंठि) मुष्टि भूमि मंत्रम् (धातु) निमन्तेज्जा मुणि मुनि भूय भूत मन्थु मुण्ड भेउर, भि० भिदुर मन्द मुत्ति मुक्ति भेत्तर भेत्तृ मुत्तिण- मूत्रिन् भेय भेद ममाय् (धातु) ममायमाण, अममा- मुत्तिय मुक्तिक भेरव भैरव यमाण, अममायमीण मुन् (धातु) मुय, मुणिया, सम्मुय ममाग (मामग) ममक मुह , मुज्झइ, मूढ, सम्मूढ भोइण् भोजिन मरण भोग मुह मुख मसग मशक भोम भौम भोयण भोजन महन्त मुहुत्ताग मुहूर्तक भ्रंश (धातु) भट महु मधु सूइण- मुचिन् भ्रम महुर मधुर सूय मूक (मूयं, मूह) मा सूयत्त मूकत्व मईमन्त् मतिमन्त माइण्- मायिन् मूर्छ (धातु) मुच्छइ, मुच्छमाण. माइल्ल (अमा॰), (अमा०) मउय मृदुक अमुच्छिय माण मान मंकड मर्कटक माणण मानन ( यथा पन्दन, मानन, सूसियारी मूषिकारी (मार्जारी ) मंस मांस पूजन) मंसु श्मधु मृ (धातु) मुयच (मृता , मृता माणव मानव मक्कडग मर्कटक विनष्टा अर्चा (तेजस् ) कषायरूपा माणुस्स मानुष्य येषां ते मृतार्चा:-व्याख्या) संपमारए मामग मामक ( मदीय) माधिय मर्स मृज, संपालमन्जमाण, पमज्जए; पम- माय- मातृ मच्चु मृत्यु जिज्जा, पमज्जिया, पमज्जिय माया माना मग्ह मध्य मृप् (धातु) आमुसन्त, विष्परामसइ. २माया माता मज्झिम मध्यम मुसइ,• मसह, मुसह, मुसन्ती ३माया मट्टिया मृत्तिका, मेहाविन् मेधापिन् मार मडव मेहणिय मेहनिक मारुय मारुत मण मनुस् मेहिण- मेहिन् मास मोक्न मोक्ष माहण (चंभण, बम्हण:) प्राह्मण मणि मोण मौन मिजा मज्जा मणुस (स्स) मनुप ( ०ध्य) मित्त मित्र मोत्तिय मौक्तिक मता माना मिहुं मिथुस् मोयण मोचन मथ (धार) पमस्थर, पमन्यह मिह मियसू मोह मह, मति मग्ग मार्ग भणस मनर .

५० आचारांगसूत्रस्य [म्ला- . चमाण लप ॥ याच ॥ म्ला (धातु) मिलाइ राय रात्र पहिलोहत्ता, पढिलहिय, सुपरिले- हिया १य च रायसिण्-राजासिन् २य ज ( यथा अण्डय, उभिय, रायण-जन् लिए लिप्पड़, ओलिपज्जा, जराज्य, पोयय, रसय, संसेयय रायहाणी राजधानी उपलिज्जासि, लिंपे०, लिंपेउजा इत्यादि) ऋ (धातु) रिज्जइ, रीयइ, रीयए, ली दृष्टव्य ब्ली? यत् (धातु ) जयाहि, जयमाण रीयन्ते रीयन्त्-रीइत्था, रीयमाण लुक्ख रुक्ष यम् । जय ( यतेत् ), आयय, रिच ( धातु ) रिक्क, अइरित्त, रि- लुञ्च (धातु ) लुचिमु, लांचिय, सर्छ आयतर, नियच्छन्ति, संजमइ, क्कासि (त्यक्तवान् !) संजय, असंजय० रीया ईर्या लुप्पइ, आलुपह, विलुपह १ या च रुक्त रुक्ष विलंपन्ति २ या (धातु) जन्ति, दुज्जायरुद् (धातु) स्यन्ति, रोयन्ति लंपइत्तर, जावए, जावइत्य, निजाई, नियाइ रु निरुद्ध लपित्तर लुम्पयित जाएज्जा, जाइस्सामि, रुश् । आरुसियाणं लुस् (धातु) सिसु, (पिटेन्ति, जाइत्ता रुह अभिजन, आरज्म, जिहिंसु) लूसिय युज् , अभिजुजियाणं, •जुंजिया; समारहन्ति टूसग लूपक विप्पांजन्ति रुह (रुह वीजजन्मनि ) लूसणग लपणक युध जुज्झाहि रूपय , पहवेमो, परुवेइ, परूवेन्ति: लूसिण्-लूपिन् रह (अर०) रति ( अर०) लूह (लक्ख ) स्क्ष रूविण् ( अरू० ) रूपिन् ( अरू०:) लेहु, लेलु लेष्टु एक्ख रक्ष रोग रक्ष (धातु ) सारक्खमाण, मीण लेस्सा लेष्या रज, रज्जह, रएजा, रत्त, लज्ज (धातु) लग्जामो, लग्जमाण लोइय लौकिक आरत्त, विरज्जए, विरत्त लहि यष्टि लोग लोक पण अरण्य लद्धि लब्धि लोच् (धातु ) आलोएइ,आलोएज्ज लोभ रम् (धातु) आरभे, भारंभमाण, लप् (धातु ) लालप्पमाण, मीण, अणारद्धः समार (२) भइ लम् ॥ लुभइ, लभन्ति, लद्ध, लोव लोप रन्ति,र( २ )भेज्जासि,ज्जा, लोहिय लोहित अलद्ध, •द्धग, लघ्यू, लभिय, र (२) भन्त, र (२) भमाण, उवलन्भ, पहलन्भ, पटिलाभिय व इय, एव, वा असमारभ, रंभा समारंभावेइ, लम्ब् (धातु ) अवलंबए, अवलंबि- वई वाच् এগুলা रमू , रमइ, रमन्ति, रय, अरय लवण वक्कस, प० चिरन्तनधान्योदनम् , उवरय, अणुवरय, विरमेज्जा, विरय, लहु लघु पुरातनसक्तुपिण्डम् , यहुदिवस- अविरय लहुग लघुक संभूतगोरसगोधूममण्डकम्-व्याख्या लाघव घंक वक्र रस लाविया लापता वच् (धातु) वृत्त, पत्तए, वाइय, रसण रसन लाढ राडा पबुच्चद राइ रात्रि वच वय,वाच्य राइन्दिय रात्रिदिव लिख (धातु) पडिलेहन्ति, पडिलेहे, वज वज्र (-भूमि) पडिलेह, मुडिलेहियः पडिलेहाए, वह वृत्त याण वो वचस् स्थ रजस् . . - PawanwwIMPANIRN: वाइण वादिन् घाउ वायु घम् ॥ + १ घय वयस् वहमग-विश्] अकारादि-शब्दानुक्रमणिका еме. पध्मग पर्मक २ वा (धातु) पवायन्त वित्त घटमग्ग वर्मन् मार्ग ३ वा (धातु) उहायन्ति, उद्दवए, वित्ति वृत्ति घडभत्त वडभत्व उहवेयव्य विद् (धातु) विद्वत्ता, वित्ताणे, बहुमग, ४०, • वर्मक एइ, घेएज्जा, चेयण, पवेएन्ति, घणस्सा बनस्पति पवेयन्ति, पवेयए, पवेएस्सामि, घण्ण वर्ण चागरण व्याकरण पवेयइस्सामि, पवेइय, पडिवेयमाण; वत्थ वस्त्र घाम विप्पटिवेएइ, पतिसंवेयइ,प० घेदह, पत्थग वस्त्रक चाय बात प० वेएइ प० वेय (य) न्ति वत्यु वास्तु २ वाय बाद २ विद् (धातु) विज्जइ, विज्जए, वद् (धातु) वयन्ति, क्यासी, पइ. वायस निन्विज्जइ, निविज्जे, निविद, स्सामि, वयन्त, वयमाण, अनवय- वाया (वाच् ) निविण्ण माण, वइत्ता, अणुवयमाण, मीण; वाला (चमरी) विदिसा विदिश परिवयन्ति, वएज्जा, पवयमाण, १ वास वर्ष विद्वाय् (धातु) विदायमाण, मणि २ चास (विद्वांसो वयमित्येवमात्मानं मन्य- घ पहन्ति, पहेन्ति, अमि- १ वासग वर्षक, मानाः-व्याख्या ) निव्वइग्जा, निव्वहइ २ वासग वाशक विन्नाण विज्ञान घन्ता वि अपि विन्नयर-विज्ञात घमण चमन २वि विद् विन्नु विज्ञ विइगिच्छा, • गिच्छा विचिकित्सा विप् (धातु) परिवेपमाण, पवेषन्ति २ वय व्रत विइमिस्स व्यतिमित्र विपस्सिण-(विदार्शन् ) घयण बदन विड विदु विप्परिणाम विपरिणाम २घयण पचन विओवाय व्यषपाद, व्यापाता व्य- विपरियास विपर्यास घयस वचस् विप्पिय विप्रिय पवहार व्यवहार विक्रय विक्रय विमोक्त्रण विमोक्षण वस् (धातु) वसे, वसह, वसित्ता, विग्गह विग्रह विमोह विमोक्ष अहियासेइ, अहियासए, अहिसे- विच् (धातु ) विगिचइ, विगिच वियड विकट नासि, अहियासमाण, अणहि- माण, विवित्त, विर्गिचित्ता २वियड विकृत यासेमाण, अहियासिय, अहिया- विचित्त विचित्र वियन्त-कारग व्यन्तिकारक सेत्तए; अणुवासेज्जासि; आवसे, विजय वियाघाय व्याघात आवसन्त, परिपुनिया, संवसइ. विजा (या) णग विजानक विरह विरति वस वश विजत् विद्वन् विराग वसा विजा विद्या विरूव विरूप वसु (वसु द्रव्यम् ) विणइण्-विनयिन् विलंपयित्तर वसुमन्तू विणय विनय विलुपित्तर वह ( धातु) वज्झमाण, परिव- विणा विना विवाय विवाद हित्तए वितण्ड विवेग विवेक वह वध वितह वितर्द विश् (धातु) पाविद्वयर (ग), १ वा व वा ( विकल्पार्थक) वितह वितथ निविट्ठ, विनिविद्या, पविसए, पविसि- तिपात ५४ आचासंग खूनस्थ [सुन्हा MARw MANMANNA NAADIWAMWWW.PARAN www स्तन् ॥ स्तम् ॥ , सुखवय सुव्रत सुसाण श्मशान सुह सुख सूद सूचि सुण्डा स्नुषा लोषाग श्षपा १हस्स सुत्त सूत्र सोहि सोधि २ हस्स, हु० -हस्व मुन्न शून्य स्खल् (धातु) खलयिसु हा (धातु) जहाइ, जहंति, जहाहि, सुप् (धातु) सुत्त थति हीण,जहित्ता,विज०,हिच्चा परिहा- सुब्भ शुन ओटमियाए, ओष्ठभिया यमाण, अप०, अपरिहीण, पहाय, सुभि सुरभि स्त , संथरए, संथरेज्जा, संथ विष्पजद, विजहित्ता, वियाहित १ सुर्य श्रुत रित्ता हार २ सुय सुत स्था , चिट्ठइ, चिट्टे, चिटेज्जा, हालिद हारिन सुरभि -गन्ध ठाएज्जा, चिलुन-, अचिहत, ठिय, १ हास हर्ष ठावए, उहिय, अणुटिय, उहाए, उद्याय, २हास हास्य समुट्टिय, समुठाय, उवडिय, अणुव०, हि परिवेज्जा, परिहवेत्ता, विपरिचिटुइ; हिंस (धातु) हिंसइ, हिंसन्ति, विट्ठिय, परिविचिठ्ठइ हिंसिस्सन्ति, हिंसिसु, अहिंसमाण, सुहम सूक्ष्म स्पंद विष्फन्दमाण विहिंसइ, विहिंसन्ति, अविहिंसमाण स्पृश् , फुसन्ति, फासए, पटवन्त-, हिंसा सूइय सूप्य; अथवा सूपिक हिमग हिमक सुणिय शुनिक स्पृह पीहए हिमवाय हिमपात सूर शूर स्फुट विफुडमाण हिय हृद खु (धातु ) पसारए, पसारेमाणे, स (म) रन्ति, अणुस-हियय हृदय पसारिय, पसारेत्तु, संपसारए; सरह हिरण्ण हिरण्य अणुसंसरह नु । वीसवन्त हिरिण- (हीमन्द) सुज्ञ , वोसिरे, पोसह, विओसज्ज, स्वाद , साइज्जइ, साइज्जिस्सामि, हिरी ही सिज्ज, सेन्ज, वोसज्ज, आणिसह साय, असाय, अस्साय हु खलु सजा शय्या हता हन्त सेय श्रेयस् हंभो हुरत्था हुरस्ताद सेत् (धातु) सेवइ, • ए, सेवन्ति, हणु हनु हुस्स हस्व सेवेज्जा, सेवित्था, सेविसु, सेवित्ता, हणुय हनुक ह (धातु) अभिहड, अवहरन्ति, आसेवइ, • ए, भासेवित्ता, पडि- हत्थ हस्त आहरे, सेवे, पडिसेवमाण आइड, हन् (धातु) हणंति, हणिया, हणे, आहारेमाण, उदाहरन्ति, उदाहड, सेस शेष हण, हणह, हणंत्-, हंतव्व, हय, परिहरन्ति, परिहरेज्जा, परिहरन्त, सेहि (सिद्धि (हओवहय); हम्मइ, हन्नइ आइंतु विहरे, विहरित्था, विहरिसु, विह- सोणि (णी) य शोणित उवहय, निहणिज्ज,निहर्णिसु,अविह रन्त, विहरमाण, विहरेना सोत्त श्रोत्र म्ममाण, १ सोय शौच हृष् (धातु) हरिसे २ सोय श्रोत्र हरय हृद हेमंत हैमन्त ३ सोय स्रोतस् हरिय हरित सोयविया शौचवता होट्ट हु० ओष्ठ अवाक् सोलस षोडश हुनु (धातु) निण्हवइ, निण्हवेज्जा हब हव्य ही अहिरीमाण हुँ आहड, हंतर- हन्तु हेउ हेतु हव्व कतिपया विशिष्टाः पाठ-भेदाः। 1 एषः पाठः। PART- पृ. १. पं. १. आउसंतेणं; आमुसंतण; भावसंतेणं. ताव जीवाभिगमे कायवे जाव इच्छि- , १०. अणुसंचरइ, स्थाने अणुसंसरइ. याणिच्छियं सायासायं वियाणित्ता १६. सन्धेइ स्थाने सन्धावइ. हिंसोवरई कायवा' एताडशो , १७. मोयणाए स्थाने भोयणाए. नागार्जुनीयो पि पाठभेदः। पृ. २.पं. २४. नियाग स्थाने नियाय; निकाय, १४. पियाउया स्थाने पियायया. , २६. विहितु विसोत्तिय स्थाने विहिता पृ. ८. पं. १४. धीरे पसंसिए स्थाने धीरे तथा (वियहियं, वा) पुत्रसंजोग. नमंसिओ. पृ. ३.पं. ३. सत्यं चेत्य स्थाने पासं चेत्य. १६. पडिसेहिमओ स्थाने पडिलाभिओ. ७. पासमाणे रूवाइं स्थाने पासमाणो १८. कवेहिं सत्येहिं इत्यादि पाठस्थाने पासिमाई; सुणमाणे सहाई स्थाने सुण- संत्येहि विरूव-रूवाणं अट्ठाए, तं-जहा माणो सुणिमाई. . पृ. ४.पं.२३. एजस्स स्थाने एयस्स; एगस्स. २३. अयं सन्धीति• स्थाने अयं सन्धि २७. इह स्थाने इति. अदक्षु. २०. चित्ते स्थाने चिट्ठ पृ. ९.पं. ६. अन्नहा णं पासए स्थाने अभयरेण " २१. सत्ये स्थान सत्ते पासएण. २२. माणवाणं स्थाने असमंजयाणं. , २५. से ते जाणह, जमहं बेमि स्थाने से , २३. परिन्नाणेहिं स्थाने पन्नाणेहिं. । एवमायाणह ज बेमि. पृ. ६.पं. १०. जावसोत्तपरिमाणेहिं अपरिहायमाणेहिं पृ. १०. पं. ९. दिह-भए स्थाने दिह-पहे. स्थाने जाव सोत्तपन्नाणा भपरिहोणा. , १४. तम्हा वीरे न रन्नइ स्थाने तम्हादेव १५. कचित् वि एगे नास्ति. विरज्जए. । २३. विणइत्त स्थान विणा वि. २१. कचित् एस पोरे पसंसिए नास्ति. , २६. क्वचित् णाइबले अग्रे सयणवले कचित् सुवसु वीरे प० अधिकपाठः पृ. ११. पं. २....आव अणु० स्थाने दुक्खावटमेष , २७. दण्ड-समायाणं स्थाने दण्डं समारमा अणु०. भया दण्ड-समायाणं सपहाए; इति वा. ७. आयवं नाणवं स्थाने आयषी नाणवी. ३२.से असई इत्यादि पाठस्थाने ॥ ११. माराभिसंकी स्थाने मारावसक्की, 'एगमेगे खलु जीये अईयद्धाए असई- उम्यागोए असई नीया-गोए; कण्डगढ़- ॥ २५. कम्म-मूलं च ज स्थाने कम्ममाहूय जं. थाए नो होणे नो भइरित्ते.' एतादृशो २९. मइमं स्थाने मेहात नागार्जुनीयः पाठः। पृ. १२. पं. १३. अगं च इत्यादि स्थाने कचित् मूल पु. ७. पं. २. क्वचित् सायं नास्ति । तथैव 'पुरि- च अग्गं च विएतु वीरे, इति तथैव सेण खल दुपखुवेगमुद्देसएणे प्रवि मूलं भार्गव विएत धीरे, कामास . .

7 ५६ आचार्यगसूत्रस्य चेइ विमोक्खणं च. इति नागार्जु , १५. पुढो पुढो इत्यादि पंक्तिस्थाने एता- नीयः पाठभेदः। दृशं पाठान्तरम्-एत्थ मोहे पुणो , २६. नाणुजाणए अग्रे क्वचित् छगन्तं नाणु- पुणो, इहमेगेसि तत्थ-तत्य संयवो भवइ, मोएय अधिकः पाठः। अहोववाइए फासे पढिसंवेययन्ति , ३०. निसण्णो पावहिं कम्मेहिं स्थाने तेसु चित्तं कूरेहि कम्मेहिं चित्तं परिविचिहइ कम्मेसु पावं. अचित्तं कुरेहि कम्मेहिं नो चित्तं पृ. १३. पं. १. गामी स्थाने गाम. परिवि चिहइ. , १३. धीरे स्थाने वीरे. तथा , २४. ते एवं पयासि स्थाने एवमाइक्सन्ति. विसय-पञ्चगम्मिावि , २५. चूर्णिपुस्तके भणायरियवयणमेय दुविहम्मि तिय-तिय नास्ति. भावो सुठ जाणित्ता , ३०. पावाउया स्थाने चूर्णिपुस्तके समणा से न लिप्पइ दोसु वि. माहणा. (१ विसयम्मि पश्चगम्मि इत्यपिप्रत्यन्तरे) पृ. १७. पं. १. तमंसि स्थाने तं अस्स. इत्येवंरूपो नागार्जुनीयः पाठभेदः । ९. कम्मुणा सफलं स्थान कम्माण सफलतं. १९. अवरेण पुन्वं न सरन्ति एगे इत्यादि , १५. मावन्ती इत्यादिवाक्यस्थाने नागा- पंक्तिस्थाने र्जुनीयमेताहर्श पाठान्तरम्- अवरेण पुव्वं किह से भईय जावन्ति केइ लोए छक्काय-वहं समार- किह भागमिस्सं न सरन्ति एगे भन्ति महाए अणठाए वा भासन्ति एगे इह माणवा उ (ओ) " २१. मरणाइ एइ स्थाने मरणादुवेइ. जह से अईयं तह आगमिस्सं । , २५. कट्ठ एवमवयाणओ इत्यादि पंक्ति एवंरूपाः पंक्तयः। स्थाने नागार्जुनीयपाठभेदो यथा- २३. अद्ध स्थाने अत्य; अहं वा पाठः। जे खलु विसए सेवर, सेवित्ता वा नालो- पृ.१४. पं. २. दुक्ख-मत्ताए स्थाने दुक्खमायाए। एइ परेण पुढो निण्हवइ, महवा तं परं धम्ममायाय. इति वा पाठः । सएण पा दोसेण पाविठयरएण पा ६. चूर्णिपुस्तके उवरय जाव सगडन्भि दोसण उवलिपज्जा। पाठो नोपलभ्यते। ,, २९. फासे स्थाने मोहे; चिद पुणो अग्ने १९. कचिन मारं स्थाने मरण) कविश्व संसय परिजाणओ विशेषः । मारं च मरणं च उभयमपि। पृ. १८. पं. १. पचमाणे स्थाने तप्पमाणे. पृ.१५. पं. १. नो लोग० एतद्वाक्यस्थाने नो य । १६. छन्द इह माणवा स्थाने छन्दाणं इह लोगेसणं चरे. माणवाणं. ४. जयमाणे धीरे स्थाने जयाहि एवं. ॥ २६. से सुप्पढि० एतत्पंक्तिस्थाने से सुर्य ८. आघाइ स्थाने अक्खाइ. तत्रैवैवं अणुविचिन्तिय नचा. नागार्जुनीयः पाठभेदः-आधाइ ॥ ३१. अप्पमत्ते परिव्वए स्थानेचूर्णिपुस्तके धम्म खलु से जीवाणं, तं-जहाः संसार- अप्पमायं सुसिक्खेज्जा. पडिवन्नाणं मणुस-भवत्याणं मारम्भ ॥ ३२. अणुवासेज्जासि स्थाने भोपालेउजासि. विणईणं दुक्खुव्वेग-सुहेसगाणं धम्म- पृ.१९. पं. ८. सिया स्थाने चेवः भन्नेसिए स्थाने रावण-गवेसगाणं निक्सित्त-सस्थाणं सु- मगुस्सित्ति; अणुस्सित्ता. सुसमाणाणं पडिपुच्छमाणाणं विनाण ॥ १३. जुद्वा० एतत्पत्तिस्थाने सुद्धारियन पत्ताणं. - कतिपया विशिष्टाः पाठ-भेदार 14-15.4 ५७ बभागमे आह- ॥ १६. भए स्थाने पहे. समणा भविस्थामो अणगारा मर्कि- पृ. २१. पं. २६. एत्य विरमेज्ज वेयवी स्थाने विवेगं चणा अपुत्ता, अपसू अविहिंसगा सुव्वय किटेइ वेयवी. दन्ता परदत्त-भोइणो; पावं कम्म नो ॥ २७. विणइत्तु स्थाने विणएत्ता. करिस्सामो" समुठाए। २९. वडमग स्थाने वट्टमगं, " ३१. सया परक्कमज्जासि स्थाने चर्णि- पृ. २२.पं. १४. भणेग-रुवेहिं कुलेहिं जाया स्थाने पुस्तके सव्वओ परिव्वएज्जासि. अणेगो तेसु कुलेसु. पृ. २६. पं. ६. आइक्खे वि. एतत्पक्तिस्थाने , १५. स्वेहिं सत्ता स्थाने स्वेसु गिद्धा. नागार्जुनीयमेतत्पाठान्तरम्--जे पृ.२३. पं. २, पकुव्वइ स्थाने पगभइ. खल भिक्खू बहु-स्सुए ७. धूयवायं प० एतत्पक्तिस्थाने धुव; रण-हेट कुपले धम्म कहा-लद्धि-सम्पन्ने धुय इति वा पाठः। तथैव धूयो- खेत्तं कालं पुरिसं समासज्ज 'के भयं वायं पवेयइस्सामि इति नागार्जुनीय- पुरिसे के वा दरिसणं अभिसंपन्ने ?' मपि पाठान्तरम्। एवं गुणनाईए पभू धम्मस्स आघवेत्तए। , १७. चइत्ता पुव्व संजोगं स्थानेचूर्णिपुस्तके २०. तम्हा लहाओ नो परिवित्तसेज्जा जहित्ता पुवमाययणं. स्थाने चूर्णिपुस्तके सिमे छसिणो ॥ २६. अहेगे धम्ममायाए स्थाने सहिए धम्म- नो परिवित्तसन्ति इति पाठान्तरम् । मायाय. २४. विओवाए स्थाने वियाघाए, वियावाए, , २८. गेहि स्थाने गत्यं; गिद्धि, विवायाए, विवाघाए; इति पाठा- पृ. २४. पं.१४. वीरे स्थाने धीरे. न्तराणि। १५. एयं खु मुणी स्थाने एस मुणी. २७. कालोवणीए० इत्यादि वाक्यस्थाने २१. लाघवमा० इत्यादिपंक्तिस्थाने एता- नागार्जुनीयाः पठन्ति- दृशो नागार्जुनीयः पाठभेदः- जाइ खलु अहं अपुण्णे आउ-तेउ-काळ एवं खलु से उवगरण-लावियं तवं करिस्सामि, तो परिण्णा-लोवे अकित्ती फम्म-क्खयकारणं करे। दुग्गइ-गमणागमणं च भविस्सइ । ., २२. सव्वओ सव्वत्ताए स्थाने नागार्जुनीय पृ. २७. प. १३. नो सुय० इत्यादि शब्दस्थाने चूर्णि पाठान्तरं-सव्वं सव्वत्ताए. पुस्तके न एस धम्मे सुयक्खाए सुप- २८. संघमाणे स्थाने सन्धणाए; समुहिए नत्ते भवइ एते शब्दाः। स्थाने रामुहिए. २०. उदाहिया स्थाने उदाहडा. .३०. भणवकखमाणा स्थाने अणवकखेमाणा २३. पडिक स्थाने परिक, पाडियक, (णे); अवयमाणा; इति वा. पडिइक, पडियकं, पाठान्तराणि पृ. २५. पं. १. तेहिं महावीरेहिं स्थाने चूर्णिपुस्तके तत्रैव जीवेहि कम्मसमार- तेसि महावीराणं. म्भेण स्थाने दण्डं समारभन्ते पाठा- २. उवलन्म स्थान पइलमा हिचा उव० न्तरम्। इत्यादिवाक्यस्थाने हिच्चा उवसमं पृ. २८. पं. ३. चेएमि स्थाने चर्णिपुस्तके ( कड़े- अहेगे फारसियं समारभन्ति । भणन्ति ) करेमि (तं तु न जुज्जइ). १५. जाई स्थाने गन्भाइ. , २३. सोच्चावई मेहा० इत्यादिशब्दस्थाने सोच्चा मेहावी वयणं प० । २६. भविहिसे इत्यादिशब्दस्थाने अवि- हिंसगा. सुब्धया. दन्ता अहेग, पस्स. २९. सनिहाण-सत्थस्स स्थाने चूर्णिपुस्त- इत्येवंरूपाःशब्दाः, तथा-एता. के संनिहाणस्स खेयन्ने (अन्नवायणाए) दशो नागार्जुनीयः पाठभेदः- संनिहाणसत्थस्स खे०।

५८ आचारांगसूत्रस्य , २९., १०. ओम-चेलिए स्थाने अवम-चेलए; , २३. धुवं वगं स्थाने धुवं अनं. तथैव चूर्णिपुस्तके अदुवा अचेले पाठो सहुमं वगं इति पाठान्तरं नोपलभ्यते. २६. सवठे० स्थाने सम्वत्ये. ,१७. निस्से स्थाने निस्सेसिय; निस्सेयस पृ.३३., ६. अभिरुज्य स्थाने आरुज्ज्ञ, विहरिसु नीसेस; इति पाठाः स्थाने वियरिंसु. ,२२. एवं स्थाने य, अत्रैव टीकाकारसं- १४. पृट्टो वि नाभिमासिसु स्थाने पुढे व से गृहीतमेतादृशं पाठान्तरम्:-गम- मपुढे वा. इति चर्णिसम्मतपाठः। णाए] तं भिव केइ गाहावई स्वसंक- तथव मित्तु वूयाः “माउसन्तो समणा! अहं पुट्टो व सो अपुट्टो वा। णं तव अटाए असणं वा ४ अमिहदं नो अणुनाइ पावगं भगवं। दलामि।" से पुव्वामेव जाणेज्नाः इति नागार्जुनीयः पाठभेदः । 3028 "आउसन्तो गाहावई! जंणं तुम । १९. नाइ-सुए स्थाने नाइ-पुत्ते मम महाए असणं वा ४ चेएसि, नो पृ. ३४. , ७. महाकडं स्थाने आहाकम्म खलु मे कप्पइ एय-प्पगारं असणं वा ४ ॥ १६. खन्धंसि स्थाने कहसि. भोत्तए वा पायए वा भन्ने वा तह-प्प- १८. बहुमो अपटिनेणं स्थाने मपढिनेण वारण. गारए।" पृ. ३०. ॥ ७. एगाणियं स्थान एगागिणं. पृ.३१. ,२१. पणियसालासु स्थाने सालाघराणं २७. 'निई पि नो पगामाए सेवह य भगवं ११. संचारेज्जा स्थाने साहरेज्जा चूं०%B एतद्वाक्यस्थाने निदावि साएमाणे स्थाने आढायमी (मा) न पगामा मासी तहेव उहाए एताह- णे पाठान्तरंच. टी. पुस्तके. शो नागार्जुनीयः पाठः। २०. पडिलेहिय-इत्यादिशब्दस्थाने पडि ,, २९. मासिसु भगव उहाए स्थाने न चिर लेहिता संयारगं संपरेज्जा एता. जॉगित्ता ईसिं साइयासि इति चर्णि- दृशः शब्दभेदः। पुस्तके पाठः। २७.णं एवं स्थाने णं भिक्खुस्स एवं। चा , ३१. तस्सुवसग्गा स्थाने तत्थुवसग्गा. एमि स्थाने संचा० ४. समिए फासाई विरुवस्वाइं स्थाने , ३१. २. दलइस्सामि स्थाने दाहामि; दासामि, साहिए इति मन्ता भगवं भणगारे इति वा पाठः। चूर्णिगतपाठः। ११. वसुमन्तो स्थाने सिमन्तो. ९. भयमुत्तमे से धम्मे स्थाने " को एत्य १२. विइत्ताणं स्थाने विगिश्चित्ता सामी ठिभो" एपः पाठः चर्णिपु०। १३. पुबीए स्थान पुन्विर्य; कम्मुणामो १३. पिहिया वा सक्खामो स्थाने पिहिया य स्थाने आरंभाओ। चाएस्सामो चर्णि १५. मन्तियं स्थाने कारणा. पृ.३६. " ४. अदु फलेण स्थाने मह कुन्ते (न्तए)ण, २३.तु विनाय स्थाने पियाणित्ता. ६. भोहभियाए स्थाने उद्यपिया. २४. तुयहेज्जा स्थाने तु वज्जेज्जा; निवज्जे- १७.न से कप्पे स्थाने न सेवित्या. ज्जा वा पाठः । २४. अपिवित्या स्थाने विहरित्या. ३१. पग्गहीय तरं स्थाने हीय तरग: हीय- ३०. घासमेसे कडं स्थाने घासमातं कडं. तराय; वा पाठः। ३१. सुविसुद्धं स्थाने सविसिहं ० गयाए पृ. ३२.३, ११. पादुरेसए स्थाने पाउडएसए. सेवित्या स्थाने • गया गसित्या १४. चाययतरे स्थाने चायतरे. चर्णि २०. य संखाय स्थान इति संखया. ३३. सययं स्थाने सन्थरे. २२. भेउरेसु स्थाने मिउरेसुः तथैव बहुः पृ. ३७. ८. झायइ समाहिमपडिन्ने स्थाने मायई लेसु वि इत्यपि पाठान्तरं समियं पेहमाणो चूर्णि० " "

Acharang Sutram (pratham Shrutskandha)

Author
Jain, Shankar Lal
Title
Acharang Sutram (pratham Shrutskandha)
File name
Acharang Sutram (pratham Shrutskandha)
Text
OCR done
Citation
1924
Published
2009/11
Publisher
Poona, The Jain Sahitya Samshodhak Karyalay
Language
Sanskrit
Pages
59
Library
Sanmati Library, Jaipur
Classification
Jain sahitya
DLI number
344360
Barcode
99999990234228.00
Scanning centre
Banasthali University
Digital publisher
Digital Library Of India
Rights
Copyright permitted
VMLT id
8pVIYbWMNXZ
Download PDF

Acharang Sutram (pratham Shrutskandha)