·मित्र लामा 78 नोपसंहरते ज्योत्नां, चन्द्रशाण्डालवेश्मनि ॥ १४७६ प्रन्यच, बालो वा यदि वा सो युपा पा ग्रहमागतः । तस्य पूजा विधातव्या सघस्याभ्यामतो गुरुः । १४८ अतिविर्यस्य भग्नायो ग्टहात् प्रतिनिवर्तते । स नमै दुष्कृतं दत्वा पुण्यमादाय गच्छति ॥ १४ ॥ उत्तमस्थापि वर्गस नोचोऽपि ग्रहमागतः। पूजनीयो यथायोग्य सर्वदेवमयोऽतिथिः" ॥ १५ ॥ सभोऽवदत् "माजीरा दिमांसरुपयो भवन्ति, पक्षि यावकाशाल नियमन्ति, तेनैवं ब्रोमि"। तत् श्रुत्वा (पर्व माणिभु दयां को कुन्नि । पि यतः पन्द्रः विधु' पाहार- मनिहार योतूनां कोषदों व उपमहरते प्रत्यारा रालिबानो या पिया हो या स्थविरोरा, युगमा सरपोरा, यदि मरम्बाराम थापता, बदा नए पूजा पवार: मियाया। तथापिमागतः पर उपस्थित पमंस 2g. रमाया र सम्माननीय fafelति परिभ्याम भमाश महा महिनी विसत्य Tufa, t effe मरमार iyafa पापमुदाय दाला पुष्य पखेर पनि 28. घरम् पादाय falen Narsitta, महापारिस माम् पार १tisatists यायोग्य वनोदः । वहा : M. RAT.. पार. बासतिया म .

·गोगा। मात्रागे भमि वा बर्या nin "जाग। चत, "मया पगार या धोतरावर न ari पान्द्रायणमयमाम् । यता, परम्पर विमान नामपि मगासागणाम मिा परमो धन हत्या मत्यम् ॥ ११ ॥ यतः, मसिानिरता ये नराः संसार थे। सर्वस्याययभूता ये है नराः सर्गगामिनः । १५२ पन्य, एक एय सहमो निधनापनुयाति य:। गरीरेण सम नागं सर्ममन्यत्तु गति ! १५३१ कित, (A) योऽत्ति यस्य यदा मांसमुभयो: पवनान्तरम्। विगतः रागः समारासलियस तेन । टुप्पर दाम प्रियते पती यत् तत् दुष्करम् । यध्यमितम् । पाचरितम् । परमर दिमागम विसमतं व्यवस्थापयताम् रति भावः । एमन्यम् एमवायला धर्म मास्वापामिन्यव प्रमापयास्वापामिति यदेशिक पार 10 समिति । ये नराः सर्वाभ्यो हिंधाभ्यो निरताः, पराबाया ये घ गर्वमा जितक्रोधा इत्यर्थः । ये नराः सर्वस सर्वजातीयलोर यात्रयभूताः गरण्या, ते सर्गगामिनः छरलोकसाधिकारिणः ॥१५॥ एक एवेति। एको धर्म एव सत्कर्मामुष्ठानजनितफलम छहद हितकारी । यो धर्मः निधनेऽपि देइत्यागानन्तरमाप अइ याति पह गच्छति ! धन्यत् सर्वे धनधान्यसौधादिकं शरीरेण म झाईना ध्वस गांव प्रापयोति । १५३ ॥ योऽत्तीति। यो यदा यस्य मामम् यत्ति भक्षयनि, तयोः उभयोः खाद्यपादकयोः चन्तर विभेदं पश्यत, यूयमवलोकयत इत्यर्थः। - ·मिलसामः । एकस्य क्षणिका प्रोतिरन्यः प्राणैर्वियुज्यते । १५४ ॥ अपि पा मतव्यमिति यद्दःखं पुरुषस्योपजायते । क्यस्नानुमानेन परोऽपि परिरक्षितम् ॥ १५५ ॥ णु पुनः, सच्छन्दं बननातेन शाकेनापि प्रपर्यते । अस्य दग्धोदरस्थार्थ कः कुर्यात, पातकं महत् : १५६ ॥ एवं विश्वास्य समानीरः तरुफोटरे स्थितः। ततो दनेषु गच्छयु पनिगावकानाक्रम्य कोटरमानीय प्रत्यक्ष बादति । अथ येपामपत्यानि खादितानि, त: गोका- बचपद्भिरितस्ततो जिज्ञासा समारमा। तत् परिचाय खरा भाकर पिया क्षमालस्थायिको प्रीति परितोष, भातीति वेषः । कम्यः भय' प्रायः बिगुज्यते परित्यज्यते. माणिमालसापि भय- अम परएमागोबोलि भाषा शिशुभयले त्यस विएपने rian यविनि। मध्य प्रतिष: पप पर अमितीति Ka विनया पुस यत् पापम् नियमोटु पम् पपजायते पाने, नेब पनुमानेव; पर में पनुमिatri Hit मनुभयो बामे रोपिरोस भरिता welfa जानिंग परवं सयात्पर देरापिसs हम् II पूर्णते, एतदुर पूर्ष बिरस मी. ररम र परनिकोडमा पास इस पायो ति । पन्दाबात राहत एवं wिw पियRate foहामः। ए. मेरो यः स रे facो । दिए ।

·८. हितोपदेगा।
मार्जार: कोटरानि:सत्य पक्षिः पलायितः । पंथ
पक्षिभिरितस्ततो निरूपयनिसत तरकोटरे गाव
स्थीनि प्राप्तानि ।
आनन्तरच तेनैव जरगवेनाम्म
सावकाः खादिताः, इति सर्वेः पतिभिर्निचित्य मिति
ग्टधो व्यापादितः । अतोऽब्रवीमि, “धजातकुलगी
स्वेत्यादि । इत्याकण्य स जम्बका: सकोपमाइ, "मग
प्रथमदर्शनदिने भवानप्य जातकुल गोल एवासोत, .
कथं भवता सह एतस्य सहानुत्तिरुत्तरोत्तरं वई
यत्र विहज्जनो नास्ति स्वाध्यस्तताल्पधोरपि ।
निरस्तपादपे देशे एरण्डोऽपि दुमायते ॥ ५८
अन्यच्च,
wal अयं निजः परो वेति गणना वधुचेतसाम् ।
'यातेषु याक्रम्य ग्टहोला। व्यपत्यानि शावकाः, सादितानि में
तानि । शोकात शोकेन अपत्यवियोमदुःखेन प्रातः कातरैः। ति
पद्भिः परिदेवमानः इतस्ततः जिज्ञासा प्रश्नः समारब्धा उपकान
निःसृत्य निर्गत्य पलायितः प्रस्थितवान् । निरूपयद्भिः अनुचंदधति
निमित्य स्थिरोकत्य। व्यापादितः धातितः। मकोयं कोपेन से
प्यमातकुल भीलः,' यज्ञातम् ध्यपरिचितं कुलं गोलञ्च यस र
नहानुवृत्तिः नहस अनुरागस्य अनुवृत्तिः प्यनुवर्तनम् उत्तरो
क्रमान्ययेनेव वर्दते इद्धिमानोति ॥ १५७ ।
यति । यत्र स्थाने विपन्जनः पण्डितो नास्ति, तल बल्पधीः क
ध्यपरिणतसामोऽपि अल्लविद्योऽयीत्यर्थः । माध्यः पाण्डित्येन प्रशस्य
নঘদ্ধি, নিবন্ধ সিৱাে ভূনা বৃথা যন বলি যদি
২য় হযেীবি বিনমায়রম্ভীঘি কুমার ও মাঘবি
प्रशानक्षत्वेन निहिंग्यते इति भावः ॥ १५८ ॥

·पिलाभः ।
उदारचरितानान्तु वसुधैव कुटुम्बकम् ॥ १५८ ।
यथा मगो मम बन्धुस्तया भवानमि"। मगो.
नवोत्, किमनेनोत्तरोत्तरेण, सईरेकल विषम्भालापैः
मुखमनुभवद्भिः स्वीयताम् ॥ १६० ।
यतः,
न कश्चित् कस्यचिन्त्रिलं, न कश्चित् कस्यचिदिपुः ।
बपहारेण निवाणि जायन्ते रिपवसथा । १११
.
पमा निजः पामोय:, पयं परः समालोय' वा.
सहि वपुषेतमाम अनुनादयानो गपमा साधारणम् । मोगमया
पकमयाकोयं भयमातोयमापारबनि. महाररेहम रहिमान
पर्यम् । 'उदाररिता व उदारम खोदायंन्यवपरित चाहा
ast Reमां पदको महामना कधी माम् ।
पासोमाल.
भयं भग' या भम बन्धु: fam, an efv.
गुर प्राषिः परिणा. करीन पयामाप । पर
पण कि? भानुभकान्।ि ५
लोमा पाएका एका साwि. form
farin fereERY TREA सारा. मोगरा
माए पपम् मन्द मुब। Anfare
Enimati I wifetis नरमपम । मास
नाम tamin 11..
+alkies. 4. तुम.
Interinte:ो... ft. I ..
Hot.sted its sil ... mor.
Missionister ser.
In Ita ...mossi

·4
हितोपदेशः।
काकः पुनराह, एवमस्त । अथ प्रातः सर्व यथाभिम
देशं गताः । एकदा निमतं शृगालो ब्रूते। "सखे ! मग
एतस्मिन्नेव वनैकदेशे शस्य पूर्ण क्षेत्रमस्ति । तदहं बात
नीत्वा दर्शयामि' तयारुते सति मगः प्रत्यहं तत गर
शस्यं खादति । ततः कतिपयैरेवाहोभिः क्षेत्रपतिना
दृष्ट्वा पाशो योजितः। अनन्तरं पुनरागतो अगस्त
चरन् पाशैर्ब होऽचिन्तयत्, “को मामितः कालपाशादि
व्याधपाशात् वातुं मिवादन्यः समर्थः। अत्रान्तरे जा
कस्तत्रागत्य उपस्थितोऽचिन्तयत्, “फलितस्तावदम्म
काकः पुनराइ इति । याह बूते । एवम् स्थम् व्यस्तु भई
जम्बुकेन साई तव ममापि मित्रता सम्पद्यताम् इति भावः । अथ ध
न्तरं प्रातः प्रभाते सबै गालगकाकाः यथाभिमतदेयम्, अभिमा
अभिलषितम् व्यनतिक्रम्य यथाभिमतम् । यव्ययीभावः । यथाभिमतं दे
यपाभिमत देश, खम्बाभीयदे गमित्यर्थः । गता: प्रस्थिताः। एक
एकमिन् काले म्हगालः जम्बुका, निभतं निळने, बूते कथयति
मसे! मित्र । मग! मग्यते अन्तिप्यते योऽमो मृगया काखे । ए
मिन एस वन कदेशे यनस्य धरण्यस एकदेशे एकां शस्यपूर्ण या
यगोधूमादिभिः पूर्ण पूरितं देवं कृषिकार्योपयोगि-भूमिसण्डः, क
विद्यते । यता तब नीत्या मापय्य । तत् शस्यपूर्ण क्षेत्रं दर्शया
वदीयनयनगोचर करोमि। वचा सते मति छटो दर्भिते अति । भ
मामी ! प्रल प्रतिदिनम् । अव्ययीभाव सादति भक्षयति
होसिदिसः । देवपातना लिसामिना । बता । तं मां द
कानोसपागाः बन्धनरज योजिताः स्थापिताः । यागतः का
पितः। परन् सनि भशयन् शयः रप्लुभिः वः जहिवः । रत
यामासात यायात् रब न्यायपामा व्याधानुदिनरन्धना
ati रवि किसान मप्सुः सन्यः कः ममर्यः शमनागन् । यात्रा
4मो समय गायः सब घेवमध्ये यागाव ममागय उप

·मिवलाभः । पटमबन्धो मनोरथसिडिरपि वाइल्यान्मे भविष्यति । इतस्योत्सत्यमानस्य मांसारगनुलिप्तानि प्रस्थीनि मया. भ्यं प्राप्तव्यानि"। स च मगतं दृष्ट्वोल्लासितो ब्रूते “सखे ! च्छन्धि तावन्मम वन्धनं, सत्वरं वायस्व माम् ॥ १६२॥ यता, धापन मिल जानीयात्, युद्ध शूरमणे शुचिम् । भार्या क्षोणेपु वित्तेपु व्यसनेषु च वान्धवान् ॥१६३॥ अपरच उत्सवे व्यसने व दुर्भिचे राष्ट्रविसवे । राजद्वारेमयाने च यस्तिष्ठति स पान्धवः ॥ १६४॥ । स्थितः समोपनी भावा चिन्नयत् विन्तित शान् । यफार करत प्रबन्ध बलपच फलितः पफनो मातः । में मम मनोरासतिरपि अमोमिनिरपि वाइयात् प्राचुण भविपति । उत्सायमान बिद्य. मानव पियामितपस्थि मांसस वा एतस मगम्य मांसासमनुनिलानि मा पनि सोषित: यनुमानि परियुवामि यम्मी का पस विदितं मायामि सम्मानिस मग तं म्हगावं दाखिोर जामिन : बने । पपे! मित्र ! हिन्धि समय सम्मनं पापम् । कायर पीक माय : सामसुरवि । पाप सिकार मिल पायं. सोपामडे दरम्, अपशपावस्था गरिणिति, मिले धनेषु सोपे यं गमेषु भायी पली, बने पीडायभिम वायगान परिक्षा. दोन वानीयात् पनि । ६१. र । तप रसियन्दरमप. करने डाभिमादी, पिसाभारे, तो राजसिरे रा. nि on यिोगमा एस दासोर ब. fami Hits ti tu jain ·। अमुक पा मममीरपापिनाया, "इट्रय महापगजोर, मानिक पागास मारा गया : मामि मिर ! यहि नान्यथा मन्यमे, सदा ममाते यार काव्यात यामा"। पमनार सफार प्रयोग काने पगमनागतम गोयिमन गया। होपाप. सो! फिमेलन ? गगेगोग, पधारित रापहारयस्य पलमेतत् । १४५। तथा सोकम, मुण्दा सिकामानां य: गणोति न भापितम्। विपत् मचिमिता नस्य स नरः ययुनन्दनः".१५ अनुमति मारणेस पुनपुननिरोपमा ईपनर पन्धर्म पेनि बन्धन टिमबन्ध, बाट सायुनिम्तिाः माया देशानसिपेसापभागेन गिताः शिररिक पायाः रजः। रसने रति यः। महारबारे रसियर र মম: জুমাদি। মান্ধাষায়ৈ বিষাৰ অনুমানিক धात् रति भावः। यदि वित्त मनसि धन्यथा पिरोतं ममम्दसे पार यसि चिनयमीति यापत् । नदा प्रभाते मन्यप यत् पापमोदनामन्यत् । त्वया वलयं कथमीयं, तर कर्तव्य पाखनीयं मयेति सेपः । प्रदोष का पायंसमये, मगम् अनागतम् अनुपस्थितम् व्यवलोक्य इदा रत- स्ततः अन्तिपन घ्यनुसन्दधर तथाविधं नाहशावस्थ मगमिति पः। दृधा विलोक्य उवाच । व्याधीरित राहदाक्यस्य प्रबधीरितम् यवना यत् सहृवाक्यं ग्रहदो वचनं तय फलं परिपतिः एतत् ॥ १६५ ॥ सुहृदामिति । यो जनः हितकामानां, हितः कल्याणकरः कामः भिलाषो येषां ते तेषाम्, उपकारपरष्टदयानाम् इत्यर्थः। सदा - मित्राणां भाषितम् उपदेशवाक्यं न योनि न स्वाति, तस विपत ·भिवामः को व ते, स वचकः का ? "भगेणोतं. मन्मां- तिउत्यः" । काको व्रते, शिव! उनमेव मया अपराधो न मेऽस्तीति नैतहिबासकारणम् । विद्यते दिगंम्यो मयं गुणवतामपि ॥ १६८॥ रोने कार्यहन्तारं प्रत्यक्षे प्रियवादिनम् । जयेत् तामिवं विपकुम्भं पयोमुखम् । १३८ । पनिवागन्धन मुहहावयमरुन्धनोम् । जिपन्ति नगरसन्ति न पयन्ति गतायुपः १२०॥ । पविता बापदा । पभरः भाभीरितार यो । दमः पालन गरर मलयात या य । भरनीति पक्षक बध्यमि पठायति रिवर मा । म मासम् पय पाय, भाभाग nा दीपोषप मच ।।। mutaभम faa.fursarma या पायापो, यसमा .ruite . Aafu HIT If Raf safe पिपंच परम प ५८ '.. परोta hai Hiror HAT I amrit far.inxnn.. का fencी मधुरा । मोर air fan tati nitari infantasi gri Tukie. ... Artisatarent raular Hit ·हितोपदेगा। । को दोघे निवस्य. "अरे पश्चक ! किं त्वया पाप सतम् ? यतः॥१७१॥ संलापितानां मधुरैचोभि- मिथ्योपचारच वयीसतानाम् । यायावतां श्रद्दधताच लोके किमर्थिनां वञ्चयितव्यमति ? ॥ १२ ॥ अन्यच्च, रिणि वियधे शुद्धमतौ यः समाचरति मामम्। नमसत्यसन्धं भगवति ! वसुधे! कथं वहसि ? ॥१३॥ म सन्ति न टन्नि । यरुन्धती यक्षिपनी समिण्डलान्न इत्ययुगलसकं न पश्यन्ति । दर्शयक्तिहासादिति भाव 1000 तत इति पापं पापमयं कर्म यस्य तेन पापकर्मणा तम् ॥ १७ ॥ संलोपितानामिति । लोके जगति मधुरः मिटयचोभित वाक्य परित्यर्थः। संलाप्तिानी सम्भाषितानाम् । परिचर्याभिः वयोलताना बद्दधा विद्यासवताम, यासारतात कारमायायायुक्तानाम्, यर्थिनां प्रयोजनता पञ्चयिनव्यं पञ्चन वयं किम् व्यति? लोकानां वञ्चना न प्रयत्नापेक्षा रवि मिथ्योपचार उपकारिणीति ) पारिपि उपचारपरायणे, वित्र विश्वस्ने, मनो निबदमे, साधी या पापम् प्रत्याहितं, समाचरति गठ- शति । हे भगति ! । ऐश्वर्यस सममय वीर्यस्य यामः श्रियः । नराग्ययोर पण मग दोनमा इति विष्णुपुराणम् । ऐश्वस्य चापमा सधिमा प्राति: माकाम्यं महिमा तथा ker पिक तथा सामारसायिता रनि । अपिया आयुष यथ प्रखरमपि परियति । सपिया अपुलं. यथा प्रर्यमरोधिमध्यबलम्ब हर्मो fa। प्राप्ति पर सपेय पर्यमपि अपति रवि ।

·मिलामा ५८ ननेन समं सख्यं प्रीतिचापि न कारयेत् । प्पो दक्षति चाहारः शीतः कृष्णायते करम् ॥ १०४ ॥ थवा सितिरियं दुर्जनानाम् । प्राक् पादयोः पतति खादति पृष्ठमांस कणे कुलं किमपि रौति शनैर्विचितम् । छि, निरूप्य सहसा प्रवियत्यशक्षः सवें सलस चरितं मयक: करोति । १७५० न्यादि विज्ञानभिदुपा वितम् । यसुधे । वसमि धनरत्नामि श्रीयन्ने धीयन्न थपिन रति बसधा थियो, यत् सम्बोधनम् । थमन्च न्यम् बसन्या चन्दता मन्धा महिना यस न मिथ्यामहितं अनं पर' हक्षित किमचं धारयसि ॥1॥ हुजनेनेति । दुल नेन इएअनेन पागालना इत्यर्थ । पर्म पर खिमिना मोति प्रपयं पापिन कारयेत् मातहिन् । यम पदार: पः सापत्र सं दहदि। ये शहारे सीने सो दामो बतीत्यर्थः । पोः योगस कर पायते कण पनि रोहि । कस्य ग मलया। इज नेम समं र पसाप कारमेन पाठ एव सते. 10. मामिति । प्राकच पादयो' पतति पायो । पोऽपि मम परमवसम्मते । पृष्मांक ए कपम् । कोष पदबाब सहमा भोषितं सते. बापदणे पापात् । पार fanfe | परोशिमा दहि, नुमविपक्षीप मोरे भोग्य स । पावभुः । पापा र को Re fault fife यो परदा. 21 visf धुरं पोर्गन Ka tar राशि पिच का उत्सात् : यापन Forte sukarticles uate feet a fore ·1 gམསཊིཀ་ t नान: प्रियवादी च नैतविश्वासकारणम् । धु तिष्ठति ज़िसाने झदि चालापलं विपम् ।। यमभाते स क्षेत्रपतिलगुड़ामायदेशमाग नावलोकितः। तमालोक्य काकेनोक, "सखे ! । मानं मतवत् सन्दर्य वातेनोदरं पूरयित्वा पा हित्य तिष्ठ, अई तव चक्षुषी चच्चा लिखा हं गन्दं करोमि, तदा त्वमुखाय सत्वरं पल "। गस्तथैव काफवचनेन स्थितः ॥ १७७ ।। ततः देवपतिना इर्पोत्फुल्ललोग्नेन तथाविधो पर्यन्वं करोति । अतएव मशकः खलस टु नस्य सर्व वि अनुतिति मनुवर्तते का । १७५ ५ दुर्जन इनि। दुर्जनः पुनः प्रियवादी, प्रियं प्रीतिः ति य स प्रियवादी। एतत् प्रियवादित्व विश्वासकारणं यि ग्यस कारणं हेतर्न । यतः, जिताये निक्षायाः सनाया पभागे मधु, वृदि बनःकरणे हालाहलं कालकूट विषं विवि तते । राजानामिति सेपः॥ १७६ अथ प्रामाते इति । प्रमाते पात काले क्षेत्रपतिः चेनस प्रस्वाय- नभूपएइस पविः खामी । लगुड़हस्तः नगुड़ः यदिः इते यस Ta} जन्मदेनन् स्थानं गच्छन् जन् मनु काळेभ बायसेन, रवलोकितः दृष्टः । तम व्यालोक्य हक्षा काोन उलं कथितम् । म्हत. तू गाड मन्दी दर्शयिता, यातेन निवाधवायुना उदर नई पूरयिया । उदर स्फोतं कस्या ति भावः । पादान् परपान सभी- वय काश मन्दािन कला तिछ । ग्रहं ना घोषाधराभ्यां सिपामि मिसिपामि यात्रोत्यर्थः । यन्द रवं करोमि करिपामि, yৱাৰি অহাও। স্বাৱ ৰবীণ ব্যাঘৰ রি: ৫ इसी दर्थः ॥ १७ ॥ ता पनि। सेवतिया प्लामिना इनाणेचने ·/ भिवामः । कितः, 'या:, खयं सतोऽसि ? इयुवा मगं बन्धना- रयित्वा पायान् संयरोतं कनयलो बभूव । ततः किया न्तरिते क्षेत्रपतौ स मुग: काकस्य गन्दं श्रुत्वा रुस ममुत्याय पलायितः। तमुद्दिश्य नेन वपतिना प्रको :क्षिप्तेन लगुडेन मृगालो व्यापादितः ॥ १७ ॥ तथा चोकम. विभिर्वस्त्रिभि मस्त्रिभिः पस्तिभिर्दिनैः। धत्वत्कटः पापपुण्यैरि हेव फलमय ते ॥१७॥ अतोऽई नवोमि. “भक्ष्यमक्षकयो: प्रोतिरित्यादि। 'कः पुनराह प मानन्देन उत्फुझे विपिने सोचने नयने यम्य देन । नयाधि' बिहार्थ, कामेषितः रया पाचव्य मोऽपि सरषि? रिया कथयिषा। सम्ममा मोरिया ममपीय यः । पाहा वाज भारोतम् एकल प वनयाः समः यस पयायो ग प यान । यिहरे विरमदेवेचन्तरित व्यरिने भनि । पपर्म भवाम् । पा R: Heः । तं भगम् हय पकीय बासिमा पारे। बोभान सोधान विपरिगुडेन रक्षा कर मार पलायया न सनराव पितो । बाप Tani 1100 Pada faf fal मा ufa Trendra पा बिभि in fate: 11 विनयादरे बदामन र. यामरे रा नुसार वामनरेश मानुपम् । . Exfrom refa भारः । र र पुस ४ I LI जपुर र ·हितोपदेगः । " भक्षितेनापि भवता नाहारो मम पुष्कलः । त्वयि जीवति जीवामि, चिवग्रीव दूवानघ ! । १८. धन्यच्च, + तिरामपि विखासो दृष्टः पुण्येक कर्मणाम् । सतां हि साधुगोलत्वात् स्वभाग न निवर्तते ॥१८५ + साधोः प्रकोपितस्यापि मनो नायाति विक्रियाम् । न हि तापयितुं गक्यं सागराम्भम्तणोल्कया' ॥१८२ हिरण्यको व ते "चपलव, चपलेन सह मैत्री सर्वच न कर्तव्या ॥ १८३ ॥ । भक्षितेनेति । भक्षितेनापि भुक्तेनापि । मत्कर्तृकेति मे भवता करणेन मम अाहार भोजनं न पुष्कलः न पर्याप्तः। हे निष्पाप! पिवयीव स त्वयि जोति सति जीवामि प्राप्मान धारण यामि ॥ १८॥ तिरशामिति । पुरोककर्मणा पुण्यम् एकं कर्म येषां पुण्यशीला मित्यर्थः । तिरशाममि पशुपक्षिप्रमतीनामपि विश्वासः प्रत्ययो विश्वस्त इष्टः लक्षितः । हि तघाहि, मतां माधूनां साधुशील त्वात् मत्स्वभान | त्वात् सभायः प्रतिः न निवर्तते न अपगति, निर्यग्योनिसम्म पोतिषः ॥ १८ ॥ साधोरिति । प्रकोपितम्यापि क्रोधमापादितस्यापि साधोः मनः विक्रिया विकारं न यायाति म प्रायोति । हि यतः टपोल्क हपामिना सागराम्भः समुद्रसलिलं नापयितुम् उपनामापादयितु। ययम् ॥ २ हिरएक रति । बं चपनः चापल्या चञ्चलः व्यवस्थित वित यः । मैमो मिलता। पर्यथा मर्यतोभावन न कसंध्या सिया १८५॥

·मिताभ तथा चोतम्, नाजारो, महिपो, मेपः, काकः, कापुरुषस्तथा । विश्वासात् प्रच्यवन्त्य ते विश्वासस्तष नोचितः ॥१८४॥ चान्यत् यत्रुपक्षो भवानस्माकम् । उक्तञ्चैतत्, यणा न हि सन्दध्यात्, सुस्विष्टनापि सन्धिना। मुतामपि पानीयं शमयत्येव पावकम् ॥ १८५॥ दुर्जनः परिहर्तव्यो, विद्ययालमृतोऽपि सन् । मणिना भूषित: सर्पः फिमसौ न भयङ्करः । ॥१६॥ यदक्क्यं न तच्छक्यं यच्छक्यं शक्यमेव तत् । नोदके यकटे याति न नौका गच्छति स्पले १८०॥ अयरच, महताप्यर्थसारे। यो विसिति गनुपु। पाजार रति । भारिः बिडाद । पहिषा पाविशेषः । भेषा, काका सायमः, नया कापुरः शयः । एते विधामात् प्रत्ययात् प्रदान माता भवन्नि शिवासघातका भवन्तीत्यर्थः। अतएव तत्र विधासहिः कर्तवः1. शवणा रनि । मालपा विपक्षेप र निमापि एरितेमापि धिमा योग शिविर मन्दस्यात् मिस्तिो भयेन् । व्याक पामो धरि सुमपि दहियोगेनादणमपि पाप किं समय- निर्वापार ८५ । हुजन रति । दुर्जनः परः विद्यया शाखाभ्यापभिवाने नाम भूषितः पन् भापपि परिकम परित्यज्दः । पषिमा बहु- मदर भूषित; पण सो सर्प किं भवास ! भाजी १६. यमिति । दत् पाम् माध्यं सत् + या पाथम् । यत् पाध्यं सत्यमेर सार । धादि पहिले पाहिद । पदे भूमो गोरा ।।।

·हितोपदेगा। भाासु च विरतासु, तदन्त तस्स जीवनम् ॥ लघुपतनको बृते, "युतं मया सच, तथापि ममै वानेव सङ्कल्पः, यत्त्वया सह मौहृद्यमवयमेव मया के गोयमिति ; नो घेदनाहारेगात्मानं तव हारि व्या दयिष्यामि ॥ १८८ तथा हि, मृहटवत् सुखभेद्यो दुःसन्धानश्च दुर्जनो भवति । सुजनस्तु कनकपटषत् दुर्भद्यश्चाशु सन्धेयः ॥१०॥ किच, द्रवत्वात् सर्वधातूनां निमित्तान्मृगपक्षिणाम् । महतेति। महबा गुरुतरेण अर्थसारेण प्रयोजनानुसारे अर्थोऽभिधेयरवस्तु प्रयोजननिवृत्तिषु इति मेदिनी । यो जनः । वैरिषु, विरक्लास अनुरागशून्याय भार्या च विश्वमिति वि करोति, तस्य जीवनं परमायुः तदन्नौं सः व्यन्तः शेपटीमा यस तत्पर्यन्नमेवेत्यर्थः ॥ १८८॥ लभुपानक इति । मया सर्व मध्यविश्वासकारणं श्रुतं द्वार तथापि अविश्वासकारणे सत्यपि। मम एतावान एवंविधा मल्ल मान, यत् बया सह भाई भौहृद्यं मिवता अवयं निराग पीयं विधातवं भवेति भेषः। नोचेत् । अल भइनाम् चासम्मति प्यनाकारण व्याहायभावेन यामाम तर दारि तव विवरसम्मुखे । दयिपामि पातयिष्यामि ॥ १८॥ मशटदिति । मो यतिकायाः घटः कपः महटः, दुज्जनः दो लोकः रायमेयः राखेन थनायासेन मिद्यते वियो योऽसौ पपभेद्यः ! दुसन्धानः उरोन मेशन एन्धीयते संयु योमो तथा च भति। पजना माधुलोकम्त कनपटवत् सवर्णका भामा वा दुःपेन वप भिदत विपत योऽमौ इभेद तमा भाग्नेपि यागु सो मन्धेयः संयोज्यो भयदि 12.॥

·मिवलाभः । .. भयालोमाञ्च मुखोपा, सङ्गतं दर्शनात् सताम् ॥१८॥ किञ्च, नारिकेलसमाकारा दृश्यन्तेऽपि हि सज्जना: । अन्ये बदरिकाकारा वहिरेव मनोहरा: १८२॥ अन्यन्न, सेहछेदेऽपि साधूनां गुग्गा नायान्ति विक्रियाम् । भङ्गेपि हिमणालानामनुबन्ति तन्तवः ॥१५॥ अन्यच. शुचित्वं त्यागिता पौर्य सामान्य सुखदुःखयोः । दाक्षिण्य चानुरक्तिश्च सत्यता । मुहगुणाः ॥१८४॥ दूपत्वादिति । सबंधातूमा सच धातवः सबंधातवः सुषधरजन. सासमतयः । तेषां दूरत्वात् इवोभागन् । माक्षिणा मगाय हरिपाइयश, पक्षिय: विगाय ते मगपचिप, तेया निमित्तान कारपबिशेशात् पूर्व जन्म ससारादि । मापा मदानां भयात् बामात शोभान जिपहाया। सवा साधनां दर्शनात साक्षात्कारेण परत पोहाय भाति । सर्वधातनामित्यये सबसौहानामिनि पाठी- वा पुका म्यते ! भारिता सज्जना. साध बासिमाकाराः मारिस भावारी देश ते। मधुराः रतः। टम्सन्न भन्ने । मन्ये सब्जना वारसाकाराः बदरिकाशाना- मिल कारा ने। इतपर कवि मोहरा: घरमाः। थसमरा । हम्सने १८. तापदेपि प्रेमाप पानां at गुणा बहि fast furम सायानि मानि। तालिमपागाला पिi पिन प्रवाषि पनि संयोग जमान्न १८.. विमा पुरिन रपम् । काममा दिक्षित तपादिमागीकारः गतम् । दण्ड पयोः रामाद नटायफलस मम ।

·हितोपदेशः। एतैर्गुणैरुपेतो भवदन्यो मया कः सुहृत् माप्तब्य इत्यादि तहचनमाकर्य हिरण्यको वहिनिःस् "धाप्यायितोऽहं भवतामनेन वचनाहतेन ॥९८५॥ तथा चोक्तम्। धर्मान तथा सुशोतलजलैः सानं न मुजावत म श्रीखण्ड विलेपनं सुखयति प्रत्यङ्गमप्यर्पितम् प्रोत्यै, सज्जनभापितं प्रभवति प्रायो यथा चेतस सद्युत्या च परिष्कृतं सुलतिनामावष्टिमन्त्रोपमम् अन्यच्च रहस्यभेदो याज्ञा च नैछुर्य चलचित्तता। क्रोधो निःसत्यता द्यूतमेतन्मिवस्य टूपणम् ॥ १ ममता । सुखे सुखी हु'खे दुखी च भवतीत्यर्थः । दाक्षिण्यम फूलता। यनुरक्तिः अनुरागः । सत्य ता सत्यनिष्ठा च । यते गुणाः सहृदो भिवस्य गुणाः, श्रेया इति शेषः ॥1॥ . एतरिति । एतैः पूर्वोल्लिखितः गुणैः शुचित्वादिभिः शुकः भवदन्यः भवतोऽन्यः भिव: का सहत मिले मया सभ्यः। न कोऽपीत्यर्थः । बहिः नि मृत्य निगन्य पाई। भव स्यनेन कथितेन वचनाम्तेन ; वचनम् अम्मतमिव तेन वाक्या हो पन थहम् याप्यायिनः परितोषितः ॥ १५ ॥ घर्तिमिति । सद्यया परिस्कृतं निर्मलम् उत्तम मित्यर्थः । यज्ञनिनां पुण्यता साधूनाम् अाकर्षणमन्त्रमा भाषितं साधूनां वाक्यं यथा चेतसः पित्तस प्रोत्यै सन्नोपाय म भाति प्रायसपा सुमीतनजनः मानम् अभिषेक न, E पामारा म, प्रन्यनं साव अर्पितं दत्तं श्रीखण्डविलेन श्री पन्दनए विशेपनं च न घग्मा यम्प पीप बात का पपयति सन्चर्पयति ।। 12६ । पभेद र सभेदः पसरा गुनरचनादिकस भेद ·मिायामः। वचनक्रमेण तदेकट्टपण्णमपि त्वयि न लक्ष्य ते । यत: टुत्वं सत्यवादित्वं कथायोगेन युधते । स्तब्धत्वमचापल्यं प्रत्यक्ष गावगम्यते ॥ १९॥ यपरच - न्यथेव दिसौहाई भवेत् स्वछान्तरात्मनः । वर्ततेऽन्यथा बाणो शायोपहतचेतसः ॥ १८८॥ नस्यन्यद वचस्यन्यत् कर्मण्यन्यद दुरात्मनाम् । निस्येकं वचस्य के कर्मण्येकं महात्मनाम् । २००। तु भरतोऽभिमतमेव" इत्युका हिरण्यको मतं विधाय नवियेपैवार्य सन्तोष विवरं प्रविष्टः। वायोपि । यात्रा मार्थमा ! मेड ये निशरता. चित्तता च पटकं यम्प प बसवितः तस्य भावः पतिता स्थिर हदयत्वम् । रोपपरतन्त्रता। निःसत्यता कमतव्यबहारः । तम् अवमीडा । पनत पिस दूरपर्ष दोषः ॥ ७॥ करेगा नेम पचनासमेण वास्यानुसारेण तदेवदूषणामपि रामदीना मध्ये एगे दोऽपि य न सच्चाले खाने । एमिति । एटा दक्षता, सत्यरादित्य पनिहा. एकस्य का । र सदरमयोगेणेटः । ध्यते शायते । पस्तवन बा पापवं चादराहित्यं प्राब देष रन्ट्रियतारा । म्यते प्रत्यदीक्रियते 18. सभ्य समान सन्निएका खा. पाधी हाई पिकता पायो भन्य कारक भवन् । पायोप- तिपराये नया एपातम्यमान परितं स मारण inरा सपोगलम् रामाचते न्यारा भाति ८ ! मावि र लिन्दित वावर,

·हितोपदेगा।
वस्थानं गतः। ततः प्रमति तयोरन्योन्याहारप्रदा
यल प्रश्नर्वियमालापेश कियान कालोऽतिय ते पर
एकदा लघपतनको हिरण्यकमाइ, "ससे ! वाय
कष्ट लन्याहारमिदं स्थानं, तदेतत् परित्यज्य स्थाना
गन्तुमिच्छामि।" ॥ २०२॥ हिरण्यको बने,
"स्थानबष्टा न योभन्ते दन्ताः केया नखा नरा
इति विज्ञाय मतिमान् स्वस्थानं न परित्यजेत् ।
काको ब्रूते, मित्र ! कापुरुपस्य वचनमेतत् ।
यतः
स्थानमुत्र ज्य गच्छन्ति सिंहाः सत्युरुपा गनाः
चिसि वाक्य बन्यत, कर्मणि कार्य अन्यत् । महात्मनां महानुभाः
मनसि एक, वचसि एक, कम्मणि चैक, न तु रूपान्तरम् इत्यर्थः।।।
तदिति । अभिमतम् अभिनेतं भैत्रा विधाय सौहृद्य कर
मोजनविशेषैः चाहारविशेषेः वायसं का सन्तोप्य परितोय ।
गत्तै प्रविष्ट: । अन्योन्याहारमदानेन याहारस्य प्रदानम् याहार प्रद
प्यन्योन्यमाहारपदानम् अन्योन्याहारप्रदानं तेन । कुशल प्रयः
चस्य मन्त्राः कुगलानाः तः श्रेयोजिज्ञासाभिरित्यर्थः ।
विश्रग्भार
विश्यम्भारणां विश्वास वाक्यानाम् यालापाः कथोपकथनानि त, व
समयः अनिवर्तते अपगच्छति ॥२०॥
- एकदेति । इदं स्थानं वायमस्य काकस्स कष्टलम्याहार ।
मेन लभ्यः प्रायः छाहारः खाद्यसामपी यत्र तत् । तत् तसा
स्थानं परित्यज्य विहाय स्थानान्तरम् अन्यस्थानं गन्तु प्रय
एकामि व्यभिचयामि॥२.१
स्थानभष्टा इति। दन्ता दशनानि, बोगाः शिरोरुहाः, न
प्यमुनिरकाः नरा मनुष्याः, स्थानभष्टाः स्थानात् स्वस्थानात् स्
प्रयुनाः सन्नः न भोभन्ने । मतिमान् ज्ञानवान् जनः इति वि
विनिय सम्यान निघस्सान न परित्यजेत् ॥ २३ ॥

·मिललाभ:।
اند تا ن
तव निधनं यान्ति काका: कापुरुपा मगाः ॥२०४
अन्यच्च,
को वोरस्य मनस्विनः सविषयः को वा विदेयः स्मृतः,
यं देशं त्रयते तमेव कुरुते याहुप्रतापार्जितम् ।
यदंशानखलाङ्ग लमहरगा: सिंहो वनं गाइते
तरिमन्त्र व हनहिपेन्द्ररुधिरैम्तष्णां छिनत्त्यात्मनः ॥ २०५१
हिरण्यको ब्रूते, मिव ! क गन्तव्यम् ?
चलत्येशन पादेन तिष्ठत्येकेन यद्धिमान् ।
नासमोक्ष्य पर स्थानं पर्वमायतनं त्यजेत् ॥"२०६॥
स्थानमिति । सिंहा के परिण, सत्पुरुषाः साधवः, गजा हस्तिनः
स्थान रूदेयम् उतूसज्य गधनि देशान्तरं यानि । काका वायसाः
फापुरुषाः कत्सितपुरशः मृगा हरियादय , चकार अद्य । तवेष यात्र
जातात निधनं मयु यान्ति माणुवन्ति । २.४॥
को वीरसहि । वीरस्य दूरस्थ मसिनः तेअखिनो नमस्य का
स्वविषयः खदेयः कोश विदेशः मान्नर सुतः । तथानिारय पुरुषः
यदे चयने या उसनोमर्थ । तं देसमेर बहुमतापालितं बाजीः
मतायेम भाषण बजतं सायपरते सम्पादयति। दंशानपनाइर.
महरप दंशा दला, बयाः पङ्गली, सास पु. नेपा समा-
हार:. दंशानपवार. तत् पहरणं यस तार सिंह कंपरो यत्
जगम भरायं गाइने परियति नपिन दम एक महिन्द्राधिपता
मां Raat संन्द्राणां गजराजानां चिर शासनापा
पिपासा मिचि निवारयटि...
पपीहि । धिमान 3. एडेन परेन पर गिपति
सरस्थाहापे fasta पूजन स्थान fa
थे । हामि स्थान पर स्वयम् पसभासका पूर्व
पूनम सा परिरजेत् ।।..
-
क

·fat पायसोने, “fभय' 'पा मुनिका भात मान नया'म । vिre को fanta?" " ने. "मागाकार रोगभियान मरः।। मोपार्जित: प्रियमुत्तम मागभिधान: । अपामिक: मरियमनि...॥ सायन: परोपदगे पागिहा मधो गुजरं माम् । धर्म म्पीयमन ठान वितुमरामन: । २.८' भोजनपिगमा समयिष्यनि" हिरण्य तथा कमवापसाय मया फतव्यम् ? ॥२८॥ यतः, मान् देशे न सम्मानो न रत्ति मान्धवाः । विद्यागमः कश्चित् तं देवं परिवर्जयेत् सति । रानिदपितम् सप्तमं परीक्षित स्थानं समम् पर गजिनः चिरकालं तरानान पूर्वम् उपाfeine ki टहीतः । सहजधार्मिक भाव नः प्रतिक २॥ कपि - इति । परोपदेशे परेषाम् उपदे गमदाने पारिता सम्वषां नयां मनुप्यायो रामर समाध्यम् । मनः उदारमलतेमस धर्म धर्मविषये स्वीयं नि चरणं, लभ्यते इति शेषः । मत सम्पामित्यर्थः ॥३. भोजनविशेषै थाहारवियप मो संबई यति पार व्याय स्थित्वा मया कि कत्तव्यं करणीयम् ॥१.४ । यग्मिन् देशे जनपदे न सम्मानः सम्मानो मातो न जीविका, म च बान्धवाः सदय न सन्नीत्यर्थः । गमः विद्योपार्जनं न भवतीत्यर्थः । तं दे परि ·मिवनाभः। अपरश्च. धनिकः थोखियो राजा नदी वैद्यस्तु पञ्चमः । पञ्च यत्र न विद्यन्त , तव वासं न कारयेत् ॥ २९१ । अपरच. कियावा भयं लज्जा दाक्षिण्यं त्यागगीलता। व यव न विद्यन्त न कुयात् तब संसितिम् ॥२१२॥ तत्र मित्व! न वस्तव्यं. यव नास्ति चतुच्यम् । चाणदाता वैद्यच सोविय: सजला नदो ॥ २१३ । स्तो मामपि नब नय। वायसोऽय दत्, एवम । प्रथ कि।मिकः एमसन जोखिय बेटमो माहए. राजा पानीहि समासयामान्यम्योपापम् । एने पर यात्र पन्त बसन्ने सम् सास नकार विरध्यान । पोपकालि। मोक्याबा जाति भयं बाय', पशुपमा चिपटम् पवना मागाहा हामकि, य Raic- Situatin प्यांत. भिब ! बरपाया ५५ सावि योरपदामा कोतिर INIो रुपमा 4 HRST नदी पारी ne वालि दिन ब Art. Manfo या arma : : ...... यो । . १ र ५९.४.rithun satori ane ·तिपदयः। वायसो तू ले, "मिव ! अमिश मुनिरूपितं स्थान । युपमान नयामि ।' हिरण्यकोऽयदत् "फिन्तत् ?" बते, "अस्ति दण्डकारण्य कपरगोगभिधानं मरः ।। चिरकालोपार्जित: प्रियमुहन्म मन्यराभिधानः । सहजधार्मिकः प्रतियसति ॥ २०७॥ यतयत: परोपदेशे पाण्डित्य सर्वेषां सुकरं नृणाम् । धर्म स्वीयमनुष्ठानं कस्यचित्तु महात्मनः । सच भोजनविशमा सवइयिष्यति" हिरण्यक तत् किमवावस्याय मया कर्तव्यम् ? ॥ २०८॥ यतः, यस्मिन् देशे न सम्मानो न रत्तिन च वान्धवाः न च विद्यागमः कश्चित्, तं देशं परिवर्जयेत् । वायस वि । सुमिरूपितम् उत्तम परोधितं स्थानं स्थसम्प चिरकालोपार्जितः चिरकालं बडतरकालात् पूर्वम् उपार्जितः । तया परिग्टहीतः । सहजधार्मिकः स्वभाषेनव धर्म नहः प्रति तिहति ॥ १.७॥ परोपदेश इति । परोपदेशे परेणाम् उपदेशप्रदाने पा चक्षणता सर्वेषां यां मनुष्याणां सकर सुसाध्यम् । सापि महात्मनः उदारप्रक्षतेजनस्य धम्म धर्मविषये स्वीयं नि उखानम् चाचरणं, लध्यते इति शेषः । नत सर्वेषामित्यर्थः ॥ ३०॥ म ति। भोजनविशेष चाहार विशेष मां संबईयिष्यति पार नि । अवस्याय स्थित्या मया कि कर्तव्यं करणीयम् ॥ २० ॥ यरिणनिति । यपिन देो मनमटे न मम्मानः सम्मानो नास्तो शिः क्षोविका, म र बान्धवाः सहदय न सन्नीत्यर्थः । विद्यागमः विद्योपार्जन न भवतीत्यर्थः । तं दे पाt अन् । ...

·मित्वसामः। अपरञ्च, धनिकः बोलियो राजा नदी वैद्यस्तु पञ्चमः । पञ्च यत्र न विद्यन्त, तत्र पास न कारयेत् ॥ २११ । अपरच, कयावा भयं लज्जा दाक्षिण्यं त्यागगीलता। च चाव न विद्यन्त न कुचात् तव संसिनिम् ॥२१२॥ अन्यच्च. तब मिव ! न वस्तव्यं, यव नास्ति चतुष्टयम् । पणदाता वैद्य श्रोत्रियः मजला नदो ॥ २१३ । मतो मामपि नव नय। पायमोज्यदत्, एवमन । अथ धनि रहि । धनिकः भवान्. पोलिय बेदमो काहए. राजा धमकी, टीति बनाशयमामाम्यस्योपमपम् । पते पत्र सार न पन्न बने सम्मान कारयेत विदयात् ।। सोया। लोयाबा माशि. भयं बापा, बापुर, पिण्यम् अनुकुलना गमता दामकि, 4 - पति राजकुमार ॥१. म मिलन सपनामा पिं हानि को दाना infe, सोनिय. Iो बारपा, या बादी भी १५ या बासि बिन ब utanान -fe .या Iva Tita: मा पासमा भो... * A. I awtar ४६.. 1. Rifat inin..... ।

·हितोपदेशः । वायसो ब्रूते, “मित्त : अस्ति सुनिरूपितं स्थानं त युपमान् नयामि ।' हिरण्यकोऽवदत् "किन्तत् ?" व ब्रूते, “अस्ति दण्डकारण्य कर्पूरगौराभिधानं सरः चिरकालोपार्जितः प्रियसुहृन्म मन्यराभिधान: सहजधाम्मिक: प्रतिवसति ॥ २०७ ॥ यतायत: परोपदेशे पाण्डित्य सर्वेषां सुकरं नृणाम् । धर्म स्वीयमनुठानं कस्यचित्तु महात्मनः ॥ २०॥ सच भोजनविशेपैमां संवर्द्धयिष्यति” हिरण्यको तत् किमत्रावस्याय मया कर्त्तव्यम् ? ॥ २० ॥ यतः, यस्मिन् देश न सम्मानो न वृत्तिन च बान्धवाः न च विद्यागमः कश्चित्, तं देशं परिवर्जयेत् । पायस इति । सुनिरूपितम् उत्तम परीक्षितं स्थान स्थलम् चिरकालोपार्जितः चिरकालं बहुतरकालात् पूर्वम् उपार्जितः तथा परिग्टहीतः । सहजधार्मिकः स्वभावेनैव धर्मनिष: तिहति ॥ ३.७॥ परीपदेश रनि । परोपदेशे परेषाम् उपदेशप्रदाने पा विधापना एवषां नयां मनुष्याणां एकर सुसाध्यम् । पखापि महाममः उदारमततेमस्य धम्म धम्मविषये स्वीय पतुधानम् याचरणं, मध्यते इति शेषः । मत सर्वेषामित्यर्थः ।। पनि । भोजमविमषे थाहारिमेष मा संयति Fife | पाण्याय प्पिया पया कि कर्तव्यं करणीयम् ॥ ३.४ यदिदि । यचिन दे जनपदे न मम्मानः सम्मानो : । चिोnि, " र बान्धवाः पदय म मन्नी क . पन्न परिक्षत ..। बदित् हिमाम रिपोपालब भवतीत्यर्थः ।

·मिलखामः। श्रपरच. धनिकः श्रोखियो राजा नदो वैद्यस्तु पथुमः । पञ्च यत्र न विद्यन्त , नव वासं न कारयेत् ॥ २९१ । अपरच, गोकयावा भयं लज्जा दाक्षिण्यं त्यागगीलता । ञ्च यत्र न विद्यन्ते न कुयात् तब संसितिम् १२१२॥ धन्यच्च. तव मित्र! न वसव्यं. यव नास्ति चतुष्टयम । चरणदाता पवन सोविय: सजला नदी । २१३ । पतो मामपि नब नय। वायसोय दत्, एक्सन । अय भक्तिः समान चोलिय बेरमो काहप', राजा कि. मीनि बवासयमामाम्य सोपसच पम् । एते पञ्च या न धम्मे बनने व पासम् पनि कारयेत विदयात् । ।।। बयान मोक्याला जीरिया अपार, वजा पता, चियम् परवाना, मागीता रामकि, एसप- स्विरायांत . पिल! यब पातामाया || Mark पोरामा, योनियर iivisो बाह, मा air मा वदो या me - बास दिने हवन स fatanात . 4-fe Entee बाप कारमा: KHER: Rit: हो । १५. I wantarw... Tri tarwfans an in

·No text on this page.

·मिताभः। को नाम मूपिकराजः । एतस्य गुणस्तुति जिहासास. पनापि यदि सर्पराजः कदाचित् कत्तुं समर्थ: स्यादि. का" चित्रग्रोवोपाख्यानं वर्णितवान् । ततो मन्यर: दिरं हिरण्यकं संपूज्याइ. "भद् ! घात्मनो निर्जनवना. मनकारणमाख्यातुमईसि ॥" २१७ ॥ हिरण्य कोऽवदत् पस्ति पम्पकाभिधानायां नगयां परिव्राजकावसथः। वचनाको नाम परिव्रावकः प्रनिवसति । स १ जनावयिष्टभिचानसहित भिक्षापावं नागदन्तके. "कथयामि यताम्। - सिस्थान जाकरः पदू. करपा एवं कारयम्। कारच्या याबरः । दारिन्धरित्यर्थः। समावि द्रव्यमारविरवि खि पिकापा राना भूपिकराज पुषमुलिं पोकम् । . । पुरामापीर पर बिना पाय जिवापार यम् । कोषमाः करणे सोया ist रामाय. । প্রথম যাত্রা। বি ভাবি।। faীg ददापोतरास पाया मान गपितरानुसायोपाय बसिन् । पारम् भाइरंत पई। पूज्य प्रविता ! पार! पाली भान fife aरो यस विनम् । Frani fuianaम् । बामसिसिपा । जगपूये पर पाम बोधपि सावं 14 ।।.. ife अम्मरम् निभा बाम रसाः सो बसमा ययापि । परिमाat faganापा . NE Kायलासा stu रिमापूर्ण wanciatnferaniamour सदिका । दो nिin रोशीत... मत परिणाम कर t ·09 पिनोपदेगा। यता, अवस्थाप्य स्वपिति, पाच तदनमुनर, यामि । २१८॥ अनन्तरं तस्य प्रियमुउदवीणाकणा नाम समायातः । तेन सह नानाकथाममझाव वासार्थ जर्जरयंगयुगडेन च ड़ाकों भूमिमा तथाविधं दृष्ट्वा वीणाकर्ण उवाच, सखे ! कि कथाविरक्तोऽन्यासको भवान् ? २१८॥ मुखं प्रसन्न विमला चहाष्ट: कयानुरागो मधुरा च वाणी। भवशिर्ष, भुनावपमित्यर्थः । यत् भिवाव भिक्षया र भव्यद्रव्यं तेन सहित समेत भिक्षापावं भिवाया भाजनं : भित्य मोथितगजहन्नाकाबंगादिदण्डे अवस्थाप्य परम स द्राति । यहच मन्यहं प्रतिदिवसम् उतन्य उत्पत्य तदनं मि स्थापितभुलावशिष्टमन्न भवयामि पादामि ॥ १८ ॥ অন্যদিনি। বিয দুগ্ধন মিয়া, সম্ভft मायातः समागतः । तेन वोपाकन स नानाकथामसर बधशाक्याला अवस्थितः सविविष्ट हृदयः घड़ाकर्षः मम योत्पादननिमिचं जळगखण्डेन जर्जरीक्षतवंशदण्डेन बड़ तवंगदण्डेन इत्यर्थः । भमि भतलम् अताइयत् ताड़ितवान्, मात्यर्थः। कथायां विरक्तः कथाविरता, मम वाक्ये च्या पत्यर्थः। यन्यासकः ध्यन्यस्मिन् विषये व्यामना समत । भरतीति शेषः 18. मुपमिनि । मसवं प्रसाद परितोषलक्षणोपेतमिल वदनम् । विमला निर्मला यकटिवेत्यर्थः । दृष्टिः विचोकिता मायः । भभुरा कार्कण्यरहिता बापी बाकाम् ! अधिकः धनत्य पालसम् ! सनमदर्शनं सममेष गौरवेश -राग : क्यायो राम्यामागे अनुरागः अनुरतिसादरसम्भाव ।

·मिलवाभः । होधिक: सम्भ्रमदर्थनश्च सदानुरक्तस्य जनस्य लक्ष्म । २२० ॥ प्रतुष्टिदानं कृतपूर्वनाशनम् प्रमाननं दुश्चरितानुकीर्तनम्। कथामसङ्कन प नामविस्मृति- विरक्तभावस्य ननस्य लक्षणम् ॥ २२१ । घड़ाकर्णेन उक्त, "मित्र ! नाई विरक्तः, किन्तु पश्य को ममापकारी सदा पावस्यं भिक्षावमुत्त्य यति।" वीणाफी नागदन्नमवलोक्याह, "कथं बिनादरपारेक्षपमित्यर्थः । भदातरकस प्यनुरक्तस्य पतुराग- स नरस वेदादिवोसर्थः । र पिङ्गम् । जनस मम बजनस रक्षमिति मेदेशिकः पाठः ११. । अधिदानमिति । पष्टिदामम् पवधा समन्नोभेप विरजहदये. र्थिः । दा वितरपम् । इतनाशनम्, पूर्व इतं इतपूर्म, तस्य सम्पन्ययाकरणम् । समानम् अपमानबरपम् । इयरितान- R इरिमय अनुचितमर्यानुभमस यनुशेनं पधारोमम् । मसलन्स्योपस्थितिसमये नाम विरतिः नामो विपरपम् । न विभागस fra: यनुरागम्यूयः भार: पिary यम बनस्य रक्षतिम् । २६.1 हाति। रिएकः विरामयुतः चनुरागनून्य । पकारीवि पनिटमापादयति रशिपएकारी। पदा मंदा स्थ पाव मिवामाज हाधियत् तत् पावस्व पिचापावखित IME । बिवावं शिक्षामा चारबमोजनीयायामः । नग्न उपद पर साइक्षि। बाबद बिभिनो मेसि. एपरिचा निरोच्या पाच तपाद मम् मावि पितः। स स साम

·पितोपदेगा।
मूपिकः सल्पयतोऽप्येतावदूरमुत्पतति । तदव केनानि
कारणेन भवितव्यम् ॥ २२२ ॥
तथा चोक्तम्। अफम्मादृयुपती रई फेरोप्वाक्षप्य चयति
पतिं निर्दयमालिण्य हेतरव भविष्यति ।" २२३ ॥
चड़ाकर्ण: एच्छति, “कथमेतत् ?"
वीणाफर्णः कथयति,-"यस्ति गौड़ीये कोयाबी
नगरी ; तस्यां चन्दनदासो नाम बणिक महाधनो निग
सति । तेन च पश्चिमे क्यसि वनमानेन कामाधिष्ठिर
चेतसा धनदर्पालीलावतो नाम पगिक पुती परिणीता
सा प मकरकेतोवैजयन्तीव यौवनवती बभूव । म
एचपतिस्तस्याः सन्तोपाय नाभवत् ॥ २२४ ॥
यस सः । एतावत् दूरम् दशाधिकोच्च स्थानम् उत्पतति उत्रने
बेनापि विशेषेण कारणेन हेतुना भवितव्य सम्भाव्यम् ॥ २१३॥
कम्मादिति । युवतो पूर्णयौवना भायो, प्याकमान १४
युद्धं जराजोर्णेन्द्रियमित्यर्थः । पति भरि केशेषु याशय भि
रहमवलम्बे प्रत्यर्थः । निर्दयं गादम् प्यासिन यानिध्य चुम्बन
यव विषये अकस्मात् तापनिचुम्बनविषये हेतुः कारपबिई
भविष्यति ॥ ११३॥
चूडाकर्षः पृष्यतीति । महाधनः महान्ति विपुलानि धनानि ।
पा, महासम्पत्तियात्रीत्यर्थः । निवसति छध्याो । पश्मेि से
बयाक्रमे, वाईव्यावस्थायाम् इत्यर्थः । वर्तमानेन व्यवतिष्ठमानेन का
धिष्ठितवसा कामेन भोगाभिलाषण अधिष्ठितम् व्याक्रान चेतो र
यस ताहन । धनदात् ऐश्वयंगात् । वणिनः पुत्री बाणा
माणिज्यजीपिहिता इत्यर्थः । परिणीता विवाहिता । मकरः न
अन्तपियेषः, बेतहनं यस्य तथा बैजयन्ती विजयपनाका ५ यौव
नारण्यपूर्ण बभूव । वः प्राचीनः । पनिः भर्ना । सन्तोष
परितोगनिपिन र अभवत् ॥ १३॥

·मिनाभः। शशिनीव हिमा+नां, धर्मातना रवाविव । मनो न रमते, स्त्रोणां जराजोन्द्रिये पतौ ॥२२॥ न्यच्च। पलितेष्वपि दृष्टेषु पुस: का नाम कामिता। भैषज्यमिव मन्यन्ते यदन्यमनस: स्त्रियः ॥ २२६ ॥ स पहपतिस्तस्यामतीवानुरागवान् ॥ २२७ ॥ 1:। धनाया जीविताशा च गुवों प्राणभा सदा । रहस्य तरणो भाया माणभ्योऽपि गरीयसी ।२२८१ पिच। नोपभोक्लुन च तानोति विषयान जरी। पषिनीति । हिमानिां हिमेन वपारण खाताना कातरा नाना चिनिन्द्रय । धर्मातीमा पीपीड़ितामा रवी प्रय अरया बाकियन बीकानि असदानि रन्द्रियापि यस्य नार क्याभिभूते पतो भत्तरि तोषां मनः चिनं न रमते न सापक्तं परितेविति। परिनेष उदावस्थाव्यञ्चकगुलकेशादिए हटवपि भ: कामिता रमशीसम्मोगाभिरायः का? विपरीत्यर्थः । यत् बात् शान्यमनसः अन्यपिन् सरपपुर) मनः पित्तं यास ताः नया कामिभ्यः पन्दमिक सेयौषति बपतिमिति शेष । बन्ने बामन्नि । २९६ भवति । सः पतिः पतिः । नस्सा योग्नमय भार्या याम् । लोग अन्यन्नम् । धनुरागः प्रेम शाधिक्यमित्यर्थः । वियते इस ममा रत्यर्थः ॥१७॥ भबालि मापyai मापान विधति दे ,तेपो प्रापिका सपन्धे या नानाम् थापा भिडायः पिपासेवः । बोरिवाशा बारपार पदापर्मदा पुर्या सुरतरा। न्ति पास अभि. समय कम हरपी गौमानिता भार्या माधोie बीता. पिनरोदशी पुरा, मियतरेन्दः । ११८। गोपभोलिनि । मरो जराशीन्द्रियः । सिदान् परिवादीन । ।

·wlafkiri is tarang गमा भीती मोintaineer Tike anylalprit Hit 4:मानाilusionfmirmir गोडी imantrit amitition गमग. म printenagikar . पागहमी nimitter: पानं नम: Haririt पपरवा + मा attianta: .fuula Ra Halwa rattant waal Internantter Pr पया जि.utarnefe' मानुपम । ३५८. मन ना ना परिवाना पनि समainोरममा पा बासका... मानमिति । माननन्य साधीन मिन्दिा नियमतिः वाय: । यायोमर यावाया नोपदयामायाम फतू पगदी सब जमरामागममा rfa arपम् । समागमः परपपविधी पुरुषपभोये गोगे सधंदा ययमोसमा पनियमः नियमसमम् । विदेश भिवदेश नाम: प्रतीभिः कुरटाभिः सा अंगः समासः । थमात् हा निजाया घालीयाया इसे धारिलास शतिः अंशः । पयुः वाई माया । र्यितं परसौभाग्यासहिष्णुता, पन्युः परदारगर F মায়া; নাম এনিম্নময় কর ব্যাংঘ ৪২। यमपिता वा सपनयादीनां सन्नानदर्शनेन र M या निप्रसन्ना वैमा वा प्रश्सन भन : प्रवास इत्यर्थः । एतत् सबखिया :

·मितखामः। ७८ समचान्यग्ट पामो नारीणां दूषणानि पट । २३२ च । स्थानं नास्ति क्षणो नास्ति नालिभाषिता नरः। तेन नारद ! नारीणां सतीत्वमुपजायते ॥ २३३ ॥ न्यच । न स्त्रीणामप्रियः कश्चित् प्रियो वापि न विद्यते । गावस्तृणमिवारण्य प्रार्थयन्ति नव नवम् । २३४ ॥ स्त्रियो दि चपला नित्य देवानामपि विनम् । कायापि रक्षिता चेपां ने नराः सुखभागिन: ॥ २३५॥ पानमिति । पानं सरापानम् । दुञ्जमसंसर्ग दुञ्ज परित 12ः सह सर्ग समागमः । पत्या भन । सह विरहः विकेट' । रम ममप रहे थे रति मेष । स्वभः दुःसप्रादिदर्शनम् । अन्य- नामः परम्हे नियतमा स्थानम् । एतानि चट पटमख्य कानि रोमन रमणीनां दूषणानि पारिवाशकराणि । २११ ० स्थानमिति । स्थानं सन्मस्थल नास्ति । सः परपुरुषसम्मो- कायः मानि । पायता कर तत्सम्भोगाभिवापी पुरष: मासि लाते रति तात्पर्यम् । भारद ! नेग स्थानासामाटिकारणेन, न व धनिया नारीयां कामिनोना पतीवं साध्वीत्वम् उपजायते कम्प. प। वस्तुतस्तु एतहत मारीनिन्दापरम् । बडो रमख पनियापा रियने । वास्तु भनीत्वभरक्षा प्रापानपि परित्यनि । २११. स्त्रीणामिति । दोषां नारीणां वित् भनियो म, पपपण भाजक चित् जियो वापि वियते। परख बनमध्ये मा म म सामिष प्राध्यान्न सामयभि, समदं पुरमिति खियविदिमिवये नियः प्रमदा किन्यं नियतं पपमाः पाहवयः । ति देशकारि देवनामापपिरिभातम् । था पापा बाक्षियः रविवाः सन्माचिभ्य रवि ते पत्यार एपमाविमा एवं बनने देने एपमानिमः पिन ·. 5:13 amittain ant feart Trirat x' मरः । Rite iiisailanki 48. HTTriversity Sitati ninitin पाय A ri • marrint. • attrakhi •rtune at: rites...' milanttitute. THE ne. 1mmatishat आला fuTuminate 1.५" INirara.. भारafafar mitraniri" fani ne | याबी१५. याst inforNE पचपदो पर्म एमाRIA HR AITE।' पपासपो सभी मोमोशी चनियमः सिममानमा पि पिप : पीभिः पाभिः ४ : पार पाता विजाया पापीयाया इसेः रारिका भय । शास्था । पितं परसौभाग्यासपिएना. पन्य पदारमा - पाया। प्रसनं भर्नुः प्रवास रत्यर्थः । एतत् परिक्षयाः 30 । वारपम्।.. द्यमहिष्णुता वा सपमादीमा पन्नानदर्शनेग मया मित्रामा ·मिला। 32 मायग्र धामो नारोगां दूपणानि पट । २३२ स्वानं नास्ति क्षणो नाति नाति प्रार्थयिता नरः । [नारद नारीणां सतीत्वमुपजायते ॥ २३३॥ । न सोगामप्रियः करित् प्रियो वापि न विद्यते । पनामिवारण्य प्रार्थयन्ति नव नवम् । ३४ चयो हि पन्ना नित्य देवानामपि वियतम् । सापि रचिता चेपां ने नराः सुखमागिनः॥२३॥ मिति। पाम सरापानम् । दुम मममम तुज दरित "मग समामम । परा भन। म बिर (मण महे मोरहि प्रेम । पत्र' हमादिदम । अब स. परम्प वियनमाम्यानम पानि पर भंयका । रीमा दुष्पालि चारित्राम करा. समिति म्याग समस्या मान । परrrent प: मासि। पारिता र सम्भाभियाकी पु.fm रवि नातूपयम् । मारग स्थानानाभारिवार . मिया मारीया कामिनीना win mira पायन बतख एसएन बिहारम् । स Nि in साधनोबसरहामायाafe froutu. -भीमापा बाnet aloreो .. in चिनियो ufe..ने। पत्र ५५ सपति बिषय-... Santan fuuttar from fr पर ritain IFARE at बाबirum m १ मिाि पताdei taan a wife Ev.itae ·। - हितोपदेगः न नज्जा न विनीतत्व न दाक्षिगय' न भीमना । पार्यकाभाव एवैकं सतीत्व कारणं स्त्रियाः ॥ २३६ ॥ धन्यच्च । मवेगं पुरुप दृष्ट्वा भातर यदि वा सुतम् । योनिः क्लिद्यति नारीणां, सत्य सत्यं चि नारद ! २३॥ परश्चा एतकुम्भसमा नारी तप्ताङ्गारसमः तम्माटतञ्च वह्निच नैकव स्थापयेद बुधः ॥ अपि च पिता रनति कौमारे, भर्ती रक्षति यं पुत्राश्च स्याविरे भावे.न स्त्री स्वातन्त्र्यमईति नमोति । लन्ना न, विनीतवं विनयो न दाक्षिण्य अभावो म, भीरता भयशीलता न, स्त्रियाः सतीत्ये कारपमि रन्त मार्थकाभाव एवं प्रार्थयतीति प्रार्थकः कामो। तस्य व बाम एष खियाः सतीये कारण हेतः । कामुक पुरुषाभ मिनोना पतीपजायते इति भावः ॥ १२६ ॥ समिति। भातरं झोदर पिसव्यमातुलपुवादिकं वा । किंवा सतं पुत्रं सपत्रीपुत्र' या प्रवस्थानीयं वा सो सन्दरं सं का नारीया कामिनीना योनिः सिद्यति किवा भवति पुरषदर्शनेन कामपरतवा योषितोडयन्तीति भाषः। हिनिय ! सत्यं मन्यम्, एनहाय नान्यथा भवतीत्यर्थः ॥ २३०॥ पताम्भसमेति । नारी निकुम्भसमा एतपूर्णकलसेन पुरुप नमानारसमः, नमन उष्णतागुणसम्मनाङ्गारेण समः Jतमान बुधा पण्डिता विष, वर्षि जतायनं च, एकत्र स्थाने न स्थापयेत् । नमानारमानिध्येन एतस्य विकार तिभाव।२१८॥ वति। कौमारे गाम्यायो पिता जनकः तत्स्थानीयो एलि। यौग्ने नारण्यावस्था भत्तो परिणेता, रक्षा सेवा यास्यायो प्रया पनि । सततं कस्यामप्यवस्था तुल्ला। या साधीनतीन पाविन समर्षा भावि १८ ।

·मिसाभः। .. माना वसा दुझिवा वा न विविकासनो वसेत् । बलवानिन्द्रियग्रामो विहासमपि कर्पति ॥ २४० ॥ एकदा सा लीलावतो रत्नावलोकिरणकवुरे पर्य के : वणिक पुत्रेण सह विषम्भालापैः सुखासोना तम ततोपस्थितं पतिमवलोक्य सहसोत्याय फेवालय रमाधि चुम्बितक्ती। तेनावसरेण जारोत्याय यित: ॥ २४१॥ उपना वेद यच्छास्त्रं, यच्च वेद र इतिः । मालेति । माला बिमावा, खमा भर्भागम्या, दुहवा कम्यया ar ' विविकासन: विवि निर्जनम् स्थापनं यस तारपोन वसेत् । नादिभिः स निलमस्थाने, तिदिति भावः । यतः बलवान चन्द्रिययामा न्द्रियसम्हः विहांसमपि सतविद्यमपि चामिन- न्यर्थः। पति काठि, यदितिकर्मपि प्रायतीति भावः । नेन्द्रियम्मी कापि बाधा न स्थान प्रामोतील्याययः ॥२०॥ एकदेखि त एकदा एकस्मिन् दिवसे । कसौ लीलावती सदस्या पकतनया, रवायलीविरणकर्बुरे रवावदोनों रखसमूहाला किरणः पुषः कम्युरे भानावं पर्य पल्यहोपरिस्थितयायामिन्यर्थः । - पिपुढेष नारेपेत्यर्थः । सह मित्रम्भाव: रहस्यकथोप- धनः। 1 करणे बतीया। उपासीमा यथासं निसा मनी। नचिनोपस्थितम् याइतम् अपरिजातम् थायमित्यर्थः । उपस्थिन मागतम् । एकस्य विषयकसनया इनसमासः । पतिं स्वामिनम् पिसोका हा महमा तत्क्षपात उत्साय केमेषु पिरोयु । थव- दे सम्मको । सहीवावा मिरि गादम् साचित उपगुह्य धुम्बिन- तीमा भवानरे एतदरबाय एष नारः उपपतिः प्रत्याय सयां रिय रति भावः। पदायिनः प्रमःt उसमा रहि । टसना म यत् सावं वेद धामानि रतिः पशु स्वदति यः। वह परिसमीतियार मियर्थः ।

·मा म्यभागीय मम मोदी मुमतिठितम् । २८ दाक्षिसममयनोस ममोपामिनी रियनि- पकमादियमेनमुपग्दातीति । तामाया कुहिन्या त रग जार परिमाय मा तीनाती गुन दगडेन दार ता। यतो पीमि. पफमाद सुपती र हमित्या पलोपलभेन ए फेनापि फारणेनाव भवितव्यम् । व विचिन्त्य परिवारफेनोक. 'फारण धाव धनमाड प्रतिभाति ॥ २४२० यतः। धनयान बलवान् लोके सर्व: सबब मर्यदा। प्रभुत्य धनमल पि रानामप्य पनायते ॥ २४४ ॥ नीबुझी सोपा को समतिदितम् । नारोपा मतिमा सभापति मान् पर्यम् ॥ १.१ नदानिङ्गनमिति । पभोपर्तिनो, समीपे वर्तते रति र वर्तिनी, मविदिता प्रत्यर्थः । दिनो व्यभिधारमहाया भारो,' रहा अचिन्तयत् चिन्नितयती। यं युस्ती एनं इसलिं मात् उपगढ़वती थालिङ्गितवती रति । ततस्तदनन्नर कुपिन्या वह कारयं तस्य थानिङ्गानस्य कारणं हे जारम् उपपति परिमाय निक शुप्रेन दण्डन गददण्डेन नद प्रकाशितेन रत्यर्थः । दण्डिता गामिन भूधिकबलोपलम्भेन मूषिकस्य बलं मूषिकवलं, तत्मयोन केन रलाई अव विषये केनापि अपरिज्ञानेनेत्यर्थः। कारणेन निमित्तेन भनि भाव्यम् । क्षणं विचिन्त्य विभाव्य परिव्राजवेन उक्त कथितम् । । भूपिकख बलाधिक्योपविविषये च कारणं हेतः धनबाइल्य धनस पाइल्यम् अाधिक्यमेव प्रतिभाति प्रतीयते रत्यर्थः ॥ ३४३ ॥ धनवान् पनि । डोके जगति यो धनवान विभवशाली स सर्व पर्वदा सर्वव बसवान, उच्यते इति भेषः । हि तथाहि राम भूपती प्रभुत्वम् अपि प्रभागेऽपि धनमूलं धनं मूल यस्य नाशम् उर. मायते । धनाभावे प्रभुत्वस्याप्यभागो भाति रति भावः ॥१४... तारमम् थाखिगम सहसा युक्तीवकरपयारिङ्गनम , का ·- मिष्टामा। तत: खनितमादाय तेन परिव्राजकेन विवर खनित्वा रसञ्चितं मम धनं ग्रहोत । ततः प्रति निजयक्ति. गेनः मलोत्साहरहितः प्रन्यई स्वाधारमप्य त्पादयितुम- म:, सतासं मन्द मन्द मुपसर्पन चूड़ाकर्णेनाहमय- कितः । ततस्त नोक्तम् । २४५ ॥ "धनेन बलवान् लोको धनाद्भवति पण्डितः । पश्यन मपिकं पापं खजातिसमतां गतम् । २४६ । कच। अर्थेन तु विहीनस्य पुरुपस्याल्पमेधसः । किया: सर्जा विनश्यन्ति ग्रोप्न कुसरितो यथा ॥ २४७॥ दर रति । हत तदनन्तरं तेन परिबाजवेन मिच्नु कविशेषेप निन', पन्यते धनेन रति पनि भूमिपमनोपयुक्यास्तरियषः । नत् दाय कीया विरं रिलं अनिता मम चिरकालोपार्जित चिरेप जो उपार्जितं पचितं धनं महोतं वायत्तीलतम् । ततः प्रभाव दाभ मिली निकालीयया सम्या सामप्यन हीरा रि. "हवः । एलोपाइरहितः सापच उत्साह दो सपोतमाही बमो- यो, बाभ्या रहिस होनः । मन्य प्रतिदिन साहा निजस भोजनम् Mirr रादमिद अंपोवम् पक्षमा असमर्थः । सवा वारेन समयम् यः । मन्दं मन्दम् पतोर मह यया सचा उपपर्पन 'ৰে অাৰৰ বাৰে ৰীজিল। এছ। বন पनि तिम् । परेनेतिपर्व। पोकः धनेन बम बनान् परशायी infal पर्वमा पर्योत् परिडः विषभाति । वारि जामिन निजास्तिस्यता गतं प्राप्नं पापं पापारवम् र 'ािगेश्य 1. बरा पीचे पोशाकरिता सामान्य दवा पनि विहिप बता पता PAN S Fee : Yes sh: हिरा विमान नि. भी ।

·अन्यच्च, हितोपदेशः । अपरञ्च । यस्यार्यास्तस्य मिवारिण,यस्वार्थास्तस्य व यस्यार्थाः स पुमान लोके, यस्यार्थाः सहि पण्डितः धपुवस्य ग्टई शून्य सन्मिवरहितस्य मूर्खस्य च दियः शून्याः सर्वशून्या दरिद्रता । अपिच। दारिद्यान्मरणादापि दारिद्रयमवर अल्पलेशेन मरणं दारिद्रामतिदुःसहम तानीन्द्रियाण्यविकलानि, तदेव नाम सा बुद्धिरप्रतिहता, वचनं तदेव । प्रोमणा विरहितः पुरुषः स एवं त्वन्यः क्षयन भवतीति विचिवमेतत् ।” २५१ यस्वार्था पनि । यस्य यर्थाः धनानि विद्यन्न विशेषः मिनापि सहदः सन्नि रति शेषः । पपिबहादयः । यस अर्थाः, सा बोले पुमान महापुरुषः। वर्षाः, सहिपण्डितः पाण्डित्याभिमानवान् ॥ २४८॥ । यस अर्थाः, तस्स ग जना द सस, मना साधुना मियप सदा रहिवस विहोनस ना भून्य रितम् । मस मदस्य दियः ग्रामाः शून्याः । दणि ifrai मर्ष नून्या पर्व शून्य रिक्त याब वाढशी ॥३॥ दारिद्रादिति । दारिद्रयान दन्यात् मरणान् मन्योः का भयोमध्ये रवि भा। दारिवयम् थर मिस मंतं का मिर मयु. यसमेत्र, भरनो पः । दारित नयम विदुः पहावाप पाते यन् वा. प.... যাশী। বাৰি ধৰি এৰিানি বিবি যা वापरwafafने ति सेवा । ४३७ पूर्वाचित Hafarnali वदे पधादेव वा HUAधरा रा Auratirit मा m पुवति । नास्ति पुलो यस्य सः चपुवः तस , समिती ·भिवामः। ८५ , एनन् सर्वमाकर्ण मयालोचितम्, इदानों ममात्रा--- नमयुक्तं, यवान्यम्नै एतदरत्तान्तकथनं, तदप्यनुचि-, ।।२५२ । अर्थना, मनसाप, ग्टहे दुरितानि च । वश्वनचापमानञ्च, मतिमात्र प्रकाशयेत् ॥ २५३ ॥ In चोकन् । प्रायुर्वित्तं ग्टहच्छिद्र मन्त्र मैथुनभेषजम् । तपो दानापमानच नव गोप्यानि यत्नतः ॥ २५४ ॥ ग चोक्तम् । अत्यन्त विमुखे दैवे व्यर्थयत्ने र पौरुषे । मनखिनो दरिद्रस्य वनादन्यत् कुतः सुखम् ॥२५॥ एव पुरषा मानक पणेन पलमयेन यन्यः पन्यविधो भवतीति, ति विषिवम् धापर्यम् : २५१ ॥ एतदिति । यावर्य शुत्वा । पालोषितं मनसा स्यालोदितम् । सानोम् अधुना कम प्यत्र अस्मिन् स्याने अवस्थान स्थितिः प्रयुक्तम् কবিন। এ খ অল্প বসনায় ঘনৱৱদানঘন ঘদ্বি- पधापन, वदपि अनुचितम् अपव्यम् ॥ २५३ । पर्थ भामिति । भतिमान् दानवान् नमः, यर्थनामं धनहानि, नम्ना मनसः पन्नापकारणं, ग्टहे भवने दुरितानि पापानुशानानि, धनं परसवहारपम्, थपमानं मानहानि च न प्रकाशयेत् न कचित् चियेत् । २५१॥ वायुरिति । थायुः परमायुः । वित्तं धनम् । ग्टहच्छिद स्टहे नमितानुदानम् । मन्त्रमधुकभेषजं, मन्त्र : परामः । भैथुनं कामिनी- उम्भोगः । भेषजम् यौषधम् । एमाहारइन्दः । तपः तपसातुधानम्, सन वारकादिषु धनादिप्रतिपादनम्, अपमानं मानहानिः ! दानेन परमानं दानापमानमिति वीयानन्पुरुषः। एतानि ना ससकानि यसवः योन गोथानि मोपनीयानि, न पाया. मीत्यर्थः । १५.. अत्यन्वेति । देरे भागधेरे अन्यन्वपिणे नितान्तरराहासे पति, 1 ·दा पितोपदेशः। ग्रन्यच्चा मनस्वी मियते काम, कापण्यं न तु गच्छति। अपि निर्वाणमायाति नानयो याति शीतताम्॥२५॥ किञ्च । कुमुमसायकस्येव । रत्ती तु मनखिनः । सर्वेषां मूर्ध्नि वा तिछेद्विगीर्यदय या वने ॥ २५७/ यच्चावे याज्ञया जीवनधारणं, तदतीव गतिम् । यतः। वरं विभव होनेन प्राणैः सन्तर्पितोऽनलः । नोपचारपरिघटः रुपण: प्रार्थते जनः ॥ २५८ । धन्यच्च । दारिद्रमाद्रियमेति होपरिगत: प्रधश्यते तेज निस्तेजा: परिभूयते, परिभवान्निवदमापद्यते । मौरफे पुरुषकारे घ व्यर्थयत्ने विफलम यत्ते सति, मनखिनः प्रशसमा मानिन इत्यर्थः । दरिद्रस्य दीनस्य वनात् धरण्यात यन्यत्, गुपं अन्य सन्दयोगे पचभी । न कुवापि भवतीति भावः । २५५ ॥ मनखीति । मनखी प्रशसमना जनः कामं वरं धियते मापन परित्यजवि, न त कार्पण्यं लाघवं गच्छति सोकरोति । तथाहिना व्यग्निः निर्बाप्पमपि नायमधि छायाति प्राप्योति, तथापि बीटा , गीतलता न याति न भजते ॥ १५६ ॥ कुरामेति । फुसमस्तपकस्य पुष्पगुच्यसेव मनखिनः प्रशस्वमवधी जमस हे वृत्ती व्याहारी। के? इत्याइ, सर्वयामिति । सा निपिउजनानां मूर्षि गतवोपरि ति दा. अथवा किं वा यने गर । विगीत विशीपर्यो भनेत् । मनखी कदापि मध्यमावस्यां नावलम्यते । रवि तात्पर्यम् ॥ २७॥ यश्चेति । याज्ञया प्रार्थनया जीवनधारयं प्रापधारणं, तत् । गतिम् अन्यन्ननिन्दितम् । वरमिति । विभाहोनेन धनहोनेन ननेन पर प्रायः जीव भ सनसः थग्निः मनकि यति प्रापितः, भयादिति शेषः । तथापि हा पारपरिषदः उपचारेप सत्वगरेप परिधरः परिशीप सपः ना वा अनः । प्राय॑ते प्रापिणे न भूयादिति भाषः । २५८ ॥ । य ·मिलाभः । । सर्विसः गुचमेति शोकपिहितो बुङ्गा पनित्यज्यते, बुदिः क्षयमेत्य हो निधनता सर्वापदामास्पदम् ॥२५॥ कञ्च । वरं मौनं कावं न च वचनमुक्तं यदतं वरं लौव्य पुंसां न च पर कलवाभिगमनम् । वरं प्राणत्यागो न च पिशुनवाक्येचभिरुचि- वरं भिक्षामित्व न च परधनाखादनमुखम् ॥२६० ।। वरं शून्या गाला न च खलु वरो दुष्टरपभ: पर वेण्या पत्नी न पुनरविनीता कुलवधः । दारिद्रादिति । दारिद्यात दन्यात् हियं लब्जाम पति प्रापणोति । होपरिमतः मज्जाभिमतः जनः नेजस सत्वात् प्रभसते भटो भवति । भस्तेज्ञाः निरुत्वः जीविहीमा रत्यर्थः । परिभूयते सर्च व परिभूतो भवति । परिभान सर्व व अभादरात् निदं विनिमित्तकमात्म- न्यवमाननम्, स्थापयते लभते । निर्षिय यागनि व्यवसायुक्तः गचं पोकम् पनि माप पोति । गोकपिहितः भोकाक्रान्तः गुद्या धिया परित्य- ज्यते परिदीयते । नियुधिः बुद्धिहीमा घयं नागम् एति प्राप्पोति । अहो! चापयं निधनता धनहीनता, सर्वापदा सर्वासाम् यापदाम् पासदं स्थानम्, प्राकर इति भारः । २५६। पर भौमिति । मौनं पकता वाकारोध इत्यर्थः। कर कार्य विधेयम् । तथापि यत् पतं वधर्म तत् उ न, भूयादिति यः । पा पुरणयां के व्यं लोरता बरं या, तथापि परकडवेषु परस्तीषु पभिनय सम्भोगाव. य रवि : मापयागः जीवनविसर्जनं बरं, कर्तव्य रति शेषः । तथापि पिनाकधुपरवचनेषु अभिरुचिः मोहि भिशासिव भिक्षया याति भक्षयति बिभिवामी। तर भाष भिक्षामित्र, नदपि र यहि मे तनापि परधनासादन- हवं, परेषां पनावि परधनानि, तेषाम् व्याप्सादनेम भोगेन यत् पण उन्न, दलमिटि सेशः ॥२६॥ । रम्य विमारा भून्या गोहीमा पर, वसते त ! A ·मिोरंग। परं नामोरग्ये न पुनरपियकाधिप पुरे परमाणत्यागो न पुनरधमानामुपगमः ॥ २६ ॥ ध्यापि च । गेयेव मानमस्थित योग्य तमो,जरेव साक्य हरिहरकयेय दुरितं, गुणगतमर्थिता परति । २६ इति पिणय तत् किमाई परपिण्डेनात्मानं पोपया कष्ट भोः । तदपि द्वितीय ग्रत्युद्वारम् । यतः। पल्लवग्राधि पारिहत्य मयकीतच मैथुनम् । शेषः। श्रेषः । न च दृष्टयपभः परः चेयान । वेसा वारयनिता में रति शेषः । न पुनः प्रविनीता दुर्दियोता, दुष्टा इत्यर्थः । कुन कुलवाला पत्नी भार्या पाद्या इति षः । अरण्ये पनमध्ये । ध्ययस्याम वरम्,' घडीकार्य रति शेषः । तथापि न पुनः पवि घिपपुरे, मासि त्रिको यस सः अविवेकः विपनाशून्य दल प्यधिपाति इति ब्यधिपः । प्रवियेशासो व्यधिपति याविनका विवेचनाहीनो भूपाल इत्यर्थः। तस पुरे नगरे यासः विधय प्राणत्यागः प्राणानां जीवनानां त्यागः परित्यागो श्रेयान इत्यर्थः । तथापि न पुनः ध्यधमानां नीचाशयानाम् । उपसर्पणं, श्रेयान् रति रोपः ॥ २६॥ सेवेवेति.। सेवा दासभावः अपिलं समस्त मानमिव सम्मान न्योत्ना चन्द्रिका तमः ध्वान्तम् इव ! जरा वाईम लावण्यं म कान्निमिव हरिहरकथा, हरिय. इरश तौ हरिहरी वासुदेवमहे तयोः कथा चरितकीर्तनं दुरितं पापमिय । व्यर्थिता या गुपयवमपि निखिलान् गुणानपि इत्यर्थः। इरति यार इत्यर्थः ॥ १६ ॥... इतीति । इति एवं विमृश्य विविच्य । परपिण्डेन परदत्ता पोषयामि पालवामि । भोः ! ग्रहो ! काट दुःमहले मपातः ।। परानामपोपप्पमपि दितीयम् अपरं मृत्युद्दारं मरपस्य पन्थाः । पलक्याहोति । पल्लवपाहि पनुवं ग्टहाति नन पन्थस्य । ।

·मिवामः ९ भोजन पराधीनं तिखः पुंसां विडम्बनाः ॥ २६३ ॥ सम्या । रोगी चिरप्रयासी परान्नभोजी परावसथशायी। + यज्जीवति तन्मरणं, यन्मरणं सोऽस्य विधामः ॥२६४ इत्यालोयापि लोभात् पुनरपि तदीयानं ग्रहीतुं - पहमकरणम् । तथा चोकम्. ॥ २६५ ॥ लोभेन बुद्धिालति. लोभो जनयते टपाम् । + टपार्ता दुःखमानोति परवेह च मानवः ॥ २६६ ॥ ततोई मन्द मन्दमुमसपंतेन वीणाकोन जर्जर- यखण्डेन ताड़ितशाचिन्तयं, लुब्धो गरुन्तुष्टो नियत- सन्धमायामायादि म मति रदर्थः । द्वादशं पारिहत्वं यत्- अधित रमाभ्यासमानमिति भावः । सयकोतं मयेप मल्लेन को मधोमम्मोगः । पराधीन परायतं भोजनम् पाहारय, सिप: को पुरधापी बिडम्बना वजनामि ।। रोगोनि । रोगो रोगो बिदते यस सः, पीड़ाभिभूत व्यर्थः । रिप्रवासी कि मामति विदेश प्रतिष्टने यः सः । परावधोत्री, रिसरातत् भुपके योऽपो परामोजी। पसरसपायी, परसापचे सरस्थाने योको। सयत बीयति जीप पारयति मन भरणं मत्युः । यत् भरणं प्रायवियोगा, यः परिचामा मिलाः । २६॥ तोनि। रवि पायोप्य सिरिय। चोभात् परधरपा परा. साया तो पुपरमिक नदीदाब तस हरिद्वाज करा पन्धि एवं पोवम् बादापामापाम् बबरमा अमेखि रोभय पबिार विभाजन शिरिदा वर पावः IT ·मा.wala..." गया। समाxnnnnar म 11 मानसमा म: RAamrem गानमन। पामजदगामा 11 पपारा मनोगामाता या सुगंगाना तरामानामा पा..। किसनाधीस, नमन ममगुठितम् । भेनायाः त: सवा मेगसममममम । २. माnि Ey ery critings Vayu Ha | समाचार पमा तय: .-ifa" रको जमानुष भीम feat elect उदरा सपा । पाजता-या जिरा रदिप भा, नमो भगति मे १९८७ पार । यस मानसमन्नारस पी सम्पत्तयः सम्पदा मामानीनि सेयः । परान हादस सब पामाभ्यां गदी धारतो पादौ परपी या जगम " भूः टथियो पारनेर घमासादित र निमातीति मेधः ११ सन्तोषति। सनोपामतेन मनोपरागतेभ समान नानां मान्नपेतमा भयानदयाना बनाना यदुएं, भक्तीति धनन्नुस्थानां धनेषु चोमवताम् ष्यतएर तय रतय धारा मार्ग मानिस कुतः ? मासुसं नानुभूयते इति भावः ॥ १७ ॥ तेनाधीतमिति । येन महापुरुषेण ग्रामा पापमा' तर क्षत्वा वासनां परित्यज्येत्यर्थः । नैराश्य निरायताम् यालम्बितम् श्रितं, तेन बधीतं पठितं शास्तमिति पान इतं गुरास "र्णितं, तेन सनम् चनुयमित्यर्थः । अनुदितम् याचरितम् ।

·मिवलाभ । 21 व । असेवितेवरद्वारमष्टविरहव्ययम्।। नुहालीववचनं धन्य कस्यापि जीवनम् ॥ २२ ॥ न योजनशतं टूरं वाह्यमानस्य टणया । न्तुष्टस्य करमाप्तऽप्यथ भवति नादरः॥२७३॥ दवावस्थोचितकार्यपरिच्छदः श्रेयान् । को धर्मो मतदया. के सौस्यम् । अरोगिता जगति जन्तोः । खेडसद्भाव: कि पाण्डित्य परिच्छेदः ॥ २०४ । च। परिच्छेदोहि पाण्डित्य यदापना विपत्तयः । कसेविनिवरस्य प्रभोदारम् बिरहारम् । न सेरितम् सम् परदार याब तत् । न हा अनुभूता सिम रिशदस्य चव तत भएप कोववव कातरवा बनत। f FIR मध । जोर धन्य प्रशस्यम् । १५ । म योजनेवि। या रिचयलालमाया पाझमानस नीयमानस्य कमन्ये योजयत हुयधाममधीबईः । नरम् । पन्त. लोकानपिस, पियसालमाशून्दर र । कस्थित ने नादरः मादरः, कोदालोबिन्द। बदति । तत् पात् सब विधये ससोदितकार, दाया पतिम् योग्य कार्य, दस परिदः बिर अनुदान मेरसि । पर्षः कः । भूतदया, भनेर मारिया - जगति भूपरेखनो पि पिोल पम् .. मागतम् । सur Ke: ? कर रखा wnferरिक्षा दिrar Int रिवासिनि म दि.

·८. किरदेगा। मामधीही भयति ॥ २६॥ ग्या छ। धनन्जयो मनुटोनियतात्मा जिनेन्द्रिय +- सर्या एवापट्मास्य यस्य तुष्ट न मानसम् ॥ २१ सर्वाः सम्पत्तयतख सन्तुष्ट यस्य माननम् । उपानहूढ़पादस्य ननु चारतेष भः ॥ २६ ॥ + अपरञ्च । सन्तोपाम्टतानां यत् मुखं शान्तचेतसान कुतराइनलुयानामितवेतच धावताम् ॥ २७ ॥ किश्च । तेनाधीतं, यतन्तेन, तेन सर्वमनुष्ठितम् । येनायाः उत: कृत्वा नैराश्यमवलखितम् ॥ २६॥ बंधदण्डेन नाड़ितः प्रतः बहम् यचिन्तयं चिन्तितवान् । २६ धनलुध इति । यस माननम् व्यन्वःकरण्यं न तुई परिवा सर्बा एव दापदः रिपतयः, संभवनीति यः । यनः अमन्तर म रहिलो जनः धनलुब्धः धनेषु चोभशुकः । व्यनियतात्मा अस्थिर हृदयं यस तथाविधः । यलिनेन्द्रियः न जिनि इन्द्रियाणि स, तादयो भवत्येवेति भेषः ॥ १६८॥ सर्वा इति । यस्य मानस मन्ना करणं सन्तुष्ट तर सर्वाः भा सम्पत्तयः सम्पदः सम्भवन्तीति शेषः । ज्यानद्यादस्य पान पादुकाभ्यां गूदी यारतौ पादौ परणो यस नारयस्य जमस्य र भूः थियो चोरतेव धमाच्छादितेव प्रतिभातीति पः ॥ ३॥ सुन्नोति। सन्तोषामतेन सतीषरुपेशामतेन रात्री 11 तानां गानचेसां प्रशानदयानां बनानां यत्सुखं, भवतीति ने বনমান খই খীৰৰ অহৰ মুৰস্ব তত্ব যারা অন্যান্য गानिस कुता ? सायुयं नानुभूयते इति मायः ॥२७॥ सनाधीतमिति । येन महापुरुष या पासमा धनः पर । बिल, तेन संधी परि मायामिति मेधः । तेन गुतं गुरुवार पनि, तेन धर्मम् एतुडेयमित्यर्थः । अनुनितम् पारितम् ॥ २७ या वासना परिवग्याराग्यं निरायताम् अम्बितम् छ ·. मिवनाम। च । असेवितेखरद्वारमदृष्टविरहव्यधम्। , अनुक्तली ववचनं धन्य कस्यापि जीवनम् ॥ २२ ॥ न योजनशतं टूरं वाद्यमानस्य टप्णया। सन्तुष्टस्य करप्राप्तऽप्यय भवति नादरः ।। २७३ ॥ तदवावसोचितकार्यपरिच्छेदः श्रेयान् ॥ उक्तञ्च, को धर्मो ? भूतदया, किं सौरवम् ? अरोगिता जगति जन्तोः । का सेहः सद्भाव: किं पाण्डित्यं परिच्छेदः ॥ २७४ । चि। परिच्छेदो दिपाण्डित्य' यदापवा विपत्तयः । कसे विसति। परम प्रभोरम् घरदारम्। न सेवितम् सम् सरदार या दत् । न दृष्टा अनुभूता रिहम रिशदस्य याब तत् । २ र प्रयुक्त लोधनं कातरवाका यब तत् । आप महान इत्यर्थः । जीवन धन्य मयसम् । १७ । न योजनेविपया विषयलाउसया वाह्यमानस भीयमानस्य सम्म योजना बनव्यवधानमन्यः । न दूरम् । पन्तु । । मनोपायपि, विषयमालाभून्यस रचे । पिस्थितेऽपि वर्षे धने नादरः समादरा, चौराहोम्यमिदद। दावति । तदान पाव विधये यथोपितकादिः, माया तिम् योग्य कार्यकर्ष, दस भारदः किरणं पनि क ! भादया, भनेए मारिए रक्षा पनु- मा। जगवि भगएरेनो रिः चिौवं उपम् । रो. तापेमतम् । ? पार उदया। पिपिहा! त्रिशालाभारपम् ।। दिसान मोद:

·Cate. । इमानमा se। मा परपm Stest Ka THE : मोत् । सरकारमा सहयोग कि भारः। पारि हेस का सारा पाया जा पबित्। पिपिशारारि पानापा पामीयमिति । गिरायाम् पानी जमावति भयोत्तर भोटिसा सार समिटन चन्द्र या, रतदुभयोम मितिः पयायामामा तत एवं प्रसन्मादरम् इति विचा पस्यामि परलोक्यामि ॥२७॥ तीति । अहम् इति दालोय शिपिन्य महान्यं जलं विचार्य। निर्जनं बनगून्य बनमा R ति । श्यामनगेन्द्रसेवितं, गाथामिन्द्राः रगेन्द्राः सिं. सगेन्द्राय से व्यावसगेन्द्राः । । सेक्विम् अधिष्ठिं वसई परयः इत्यर्थः । दुभाजयः टुमा क्षएव यालय : बाबास ·मिदनाम। ८२ टणानि शव्या परिधानवल्कलं न बन्धुमध्ये धनहोनजीवनम् । २७८ ॥ ततोऽम्मत्पुण्योदयादनेन मिवेणाई खेशानुत्त्यानु- होतः। अधुना पुण्यपरम्परया भवदाययः स्वर्ग एव या प्रातः॥२७८॥ तः। संसारविपक्षस्य दे एव मधुरे फले। काव्यामृतरसासादः सङ्गमः सज्जनैः सह ॥ २८० ॥ परवा सनमः केयवे भक्तिर्गङ्गाम्भसि निमज्जनम् । + असारे खलु संसारे वीणि साराणि भावये ॥ २८१॥ पामम् । पकफलाम् भक्षणं पकं फलं पकफलम् । पकवच कर मुनि, नयोभदएम् । बयामि यया मयनस्थानम् । परिधानपरकलं रिधामाय परकर वृक्षम्यक् । एतत्म, परं यः, तथापि बन्धुमध्ये सिमध्ये धनहीनजीवन, धः पयः होनं विरहित जीवनं न, चेय- सरमितिः ॥ २७८० नरनि। सतः पनामाननरम् पचतपण्योदयात् प्यमा एयस्य दयात् आर्भािशत् बनेन मियोप पदा को शत- यापधारेण परम पनुकीत नुम्पितः । पुण्यपरम्परया मतपन्नानेन भपदात्रयः भवताम् भावयः सर्ग पर विपाय स 'मा चासादिक भारति। संसारबिपास सारस्परिधमसिमीर म्वन्धे पाण्याम सरासादः काव्यस ये धमतरसा! मार्ग भाषा राम् रासादा खादपापम् । एनाभि पाम: 'सागर, मधुरे समतो करे भा रहि । १८.॥ मावि । पङ्कमा पारुमागम र रिसो fan हरि मनिष साबम् । एकाबिपि.सारे विचारे परे दर। गारे व सारा सम्मानित . भाग १ rt

·मगर 11
पारोपमा गिरिदगीमा यौन
गमनमामिलान फेनोपमं जीरनाम् ।
ii या
गनिमा गांग लोहार
muvो सरापरिणा: गोमिना दानाः
माभिरतिमइया सता, तम्माय दोयः।
।। मातिान मितानो त्याग सधि रक्षा
तयागीदरम्याना परोगगम्भग्राम ३२८॥
वि यदधोधः चिती मिनिसान मितम्बर
तदयो निन्तयं गन' पर पयानमग्रतः २४
यो विपपारि पादरलापमा बादरको
मि. ४पमा पोपा की है। रोगपरवान्दो
नं नारायं गिरिमदीगो गिरे। पास दो गिरि
बेगेन उपमा यस ता । मानु मनुमा सन्दुिर
सकपवत् पन्य नपसमित्यर्थः । नीम फेनोपम का
पसायीयः। मास्सार्या यो धनः भिमतिका
रसरा भविः बुझियस तास पन् सांगगा समार
प धम्म पुण्यकम्मानुशाम मकरोनि, म जनः लरापरिपका जा
सन्द्रियः पनु पधात्तापहतः पचात्तापन पाउता मो
ना गोकशिमा दह्यते नप्यते । १८ ।
उपार्जिानामिति । नागोदरसंसानां तड़ागर्भमafer
M नवाना परोशः माह र पार्जिताना स्थान वित
नो त्यागः सत्पाले प्रतिपादनमेव र रचा इत्यर्थः ॥ १८१
यदधाति । मितम् यसमावं पति भनक इनि मिता
नणः । चितौ धिच्याम ध्यधोधः निम्बपदेशे यत् वित्तं धनं निधन
चितवान् नत् । अयोनिलयं नरकमित्यर्थः । गन् केटम् छ
३८॥

·मिवलाभ:। ८५ - निजसौख्य निरुन्यानो यो धनार्जनमिच्छति । राथं भारवाहोव ले यस्यैव हि भाजनम् ॥ २८५ । तम् । दानोपभोगहीनेन धनेन धनिनो यदि । पृथ्वीखाननिखातेन धनेन धनिनो वयन् ॥ २८६ ॥ दानभोगविहीनाच दिवसा यान्ति यस्य वै । स कर्मकारभस्त्र व वसन्नपि न जीवति ॥ २८॥ धनेन किं? यो न ददाति नाते. बलेन किं? यश रिपून न वाधते । निजसोप्यामिति । यो मनुस्यः निजसोख्यम् अाम निकन्धानः धन्, याममपहिरोधेनेत्यर्थः । धमाल धनोपार्जनम् र अभिलपति । परार्धम् सम्यजनानिमित्तं भारवाहो भारं वदति तिरं नयति योसो, सरस, हिनिक स मनुवः केवलं के पस्य ত্তি भाजनं पालम् । २. दालोपभोगति । दानोपभोगहीनेन । दामन उपभोमय ताभ्याम् । उपाधिस्स पायेषु प्रतिपादनं दानम् । इन्द्रियादि. मुपभोगः । हितबर्ष । धनेन यदि धनिनः धनान्न, मनुमा अंधः । सदा बयं थोपानिपातन धरपोगमें मोमिनेम धनेर नः धनमामि ॥२८ दामोपभोगकीमा । यस्य, दामोपभोगडीवाः दागा उप- चिनाम्या सीना ता दिवसा यान्ति गनि. शरभक्षा कर्मकारण बोरस का रिचारार्थ निसिवायुयच. समः पन्चर निगमन पनि जोति परत तीपथ.. पनि । यो वा ददाति व कालानि बसते नलि वस्त्र भनेक थम् । पिभिः । दो मारिनु बात पराजय नस बन पायोजन नुमः वयं पुस्ता पात दिन उस .

·हितोपदेगा। श्रुतेन किं ? यो न च धर्ममाचरेत किमारमना? यो न जितेन्द्रियो भवेत् ॥ ३८८ अन्यच्च। असम्भोगेन सामान्य सपणस धनं पर। यस्य दमिति सम्बन्धो हानौ दुःयेन गम्यते । अपि च । न देवाय न विप्राय न पन्धुभ्यो न चाम कपणस्य घनं याति वशितस्करपाधिवैः ॥ २८ अन्यच्च । दानं भोगो नागस्तितो गतयो भवन्ति विक यो न ददाति न भुक्ने तस्य टतोया गतिभवति । र श्रुतेन मास्वाध्ययनेन किम् । यो मगुप्पः जितेन्द्रियः जितानि । यापि विषयसम्भोगमाधनधनुःकर्षमभतीनि येन, नाडगो न भवेत, यात्मना प्यन्नःकरपेन किं, एतत् सबमकिञ्चित्करमित्यर्थः । २८८। यसम्भोगेनेति । रुपषस्य व्ययकातरजनस धनं परमर पसम्भोगेन सम्भोगाभावेन विना सामान्य साधारणं ढल्यमिक दानोपभोगविरहितधने नानवामिनः पपस्य यथा अधिकार, स्थापि तथा अधिकारोऽस्येव । परन्तु हानौ तदननाये । खामिन जपपास दुसानुभवेन करणेन, यस जनस्य इदं धनम् सम्बन्धः धनाधिकारिपसम्बन्धः गम्यते भायते, लोरिति । लपपो धनेन न उपमनुभाति प्रत्युत धनहानी पमनुभरत्ने भाव२८८ न देशयेति । उपपय व्ययकुण्ठस्य जनस धनं न देशा देशतानिमित्त, नरिमाय न बानिमित्त, न बन्धुभ्यः न निमित्तं, न चात्मने न च यात्मपोषयनिमित्तं याति इमान्तरं गर्व । परन्तु वशितस्करपाःि यज्ञिय तसारच पार्थिव इनसमासः । हिपते रवि यः ॥ २४ ॥ दानमिति । दानं वितरणं, भोगः उपभोग;, नायः ध्वमः,दि भमस पनि विसः विविधाः गवयः पावस्था भवति । यो जर ददाति न पालेभ्यः प्रयाप्रति, न भुडके, वस ननस्य सम्पन्धे बत ·मिलनाभः । नथाचोकम् । निं प्रियवासहितं ज्ञानमगवं क्षमान्वितं गौर्यम् । गसहितं वितं दुर्लभमेतचतुर्भद्रम् ॥ २८२ । च । कत्र्तव्यः सवयो नित्यं कर्तव्यो नातिसञ्चयः । ..तिसमयदोपेण धनुपा जम्बुको पतः ॥२८॥ हिरण्यकोऽत्र बोत्, 'कथमेतत् !' मन्यस कथयति पासीत् कल्याण कटकवास्तव्यो भैरवो नाम व्याधः । स कदा मांसनुब्धः धनुरादाय विन्धपाटवीमध्यं गतः । व तेन मग एको व्यापादितः। मगमादाय गच्छता न घोरातिः शूकरो दृष्टः । ततस्तेन सगं भूमौ निधाय ते सहनम्य नासरत्यर्थः । भवति । टानं मियामिति । प्रियापति प्रियया नारा सहितं मधुर इनसमेतपितः । दामं वितरपम्। गचं मास्ति नः बहाये बना पा पाशाबोध । छमावि क्षमागुपरमेत सौम्य रस्वम् । न्यागसहितं वदान्यतासं वित्तमार्यम्, एतन् पतमंद तुमी महापां समाहारः । फ्ल्यापपरपायमिन्टः । इन गति बबर। मिन प्रतिदिन पयः पवस्वाप बरयः सि। परन्तु यतिसश्यः कय मामिपमान: पनि यदोण बाधिक वापराव मा पाव बाग सा मलाए।०१। हिरएक नि। कलापमानहाना सारासार- लास पासपुमा पात पिरिनेमामेभयुकः दोगुर इन् । रामम् सदार होता श्यप faar भारवंस : 1िभिारीपर जाय एकोपमा सामादिनः बावित परिणम् वादार यसयता व सोपा nuter ८ ·गर: गरे । मनायाम | Timi मामी मग itena पात्र म. प.तम atyanl: पतन । निमिfarमारासोमायते ॥६॥ पचापादामने मसिन:i दोपरा नाम अमर धिमपरायो नाम पगव्याधमपंगुर पपपया पालोमान्तिपर "यो भाष, मोम्यं ममुपतिमा २८३ चारो 45.1 umari हरिए भी far पास म पागमा पर पमा पक्षपोरं मोर गाना न रमे का माडिमा पनपि. दिय: Uler: पुभो ।' पपात भने अपहन रायः ! २८ झं सापादि, दुम् ३५. माधिः पोगा, nिt was पबंधार पवनम्, गिरिपदोऽप मारवारेररि मरम्। पिन मिमि कारपम् थामाद्य देशो मापी प्राण बोरने चने परिधीयते । २८५ यथेति । अथ मनर नयोः साधारयोः पादासा पादानां भरपानाम्' यास्मासनेन पालोड़नेन मोshri भुजङ्गमोऽपि मतः पञ्चत्यं प्रातः । दीर्घः गुरुतरः रामः भन्दो यस दोराका । परिधमन विचरन्, थाहारापों बाहार भोजमम् वर्षय सावधति यःसा मतान् गतासन मागवाधमर्पशूकरानं मगरम्यान भय करते । अपश्यत् ऐशन । योगेय डा. मोहगा चिनयत् " चिन्तयामास । बहो। घायभाग्यं सौभाग्य ! म' सममिति । शर्म पप्तिपन . याम Hि it ·मिवडामः। A- . 'या, पचिन्तितानि दुःखानि ययैवायान्ति देहिनाम्। मुखान्यपि तथा मन्ये देवमवातिरिपते । २८७ ॥ तु, एमा मासोसवर्य समधिकं भोजनं मे भविष्यति । मासमेकं नरो याति द्वौ मासौ प्रगशयरौ। पहिरेक दिन याति प्रस भयो धमुर्गुणः ॥२८॥ ।' ततः प्रथमभुक्षायामिदं विखार कोदण्डाटनीलग्न- सुबन्धनं पादामि।" रत्युक्षा तयारीत् । ततम्सिले युवन्धने द्रुतमुत्पतितेन धमुपा चरि भिन्न: स दी. 14. पक्षवगतः। पतो नवीमि कर्तव्यः मखयो -सत्यम् इत्यादि । २८८ पदम थापाद्ययं सिदाय माwि Rap Pateoहिरोमापिका समयमा सा कारणामापालिकामा उपाया । पणे यावि। Anefeat out. मियो देवम् पारम्पमिति Rate Its. " पापभिर पहुप्या पापा की infa I पराब पापबपोषewriteI पाच की, भी, या ter. एक भानिसका विai kruite " काय Hea: Nein mar EntInfo । यदि ma al me रात् परब म २६ Arun Tahir Kal in Hi.alikne .. wing on Ignite:

·frivia . An, मरगति पE नो गन् । पापे पतमाहीति गमि। 1. मनामिnिer याने मिम ममापि समि। गदिदामा पात मिसिनोपरणन। मा. नामाभिनिनोरन सापनमपिम मुजाना मरा: मनाया। नन् मक्षे! मर्यदा या मोगासन नियन गासागयधीत्यापि भान्ति पा यम मियारान पुरुपः म दिद। रिम जारिता पE TREE IN यहदामोति । या ददार Leri am sit मत. far: HAMINA समय सम् । यमः बी मनस भनुम्पस दार भाषा: मिनिi आपन॥३०.1 यसामोति । यत् MERE भापायच्या दार । यत् धनम् अर्थम् दिने दिने प्रतिदिनम् पर, तर कि भनम् रम्यई मम्मे निचिनोमि । मे दyaraft सामिलनस्य । भोगायत या रसापास.. • . - दिमि। याव गळचनिमानोपार्जन यतिमानस तम्य पान फोर्मन नेन किम् .. नामापमिनि । पण्डितपुश्यः परिततरप्रियुका समाप्यम अन्न वस्तु न अभिशम्वन्नि नमिपन्नि । वा इव्य गोचित न रनि । तथा व्यापत्यु विपत्तिसमये अनि भग्वा भवन्नि।... नदिति। उत्साहेन सह वर्तमान मोबाइः, नेम ॥ शादायोनि । सानापि वेदाराषादीनि अधीत्यापि पनि ·मिनाभः। च, सुचिन्तितं चौषधमातुराणां न नाममावण करोत्यरोगन ॥ ३०३ । न स्वल्पमप्यध्यवसायमीरो: करोति विज्ञानविधिर्गुणं हि। अन्धस्य किं इस्ततलस्थितोऽपि प्रकाशयत्यर्घमिह प्रदोपः ॥ ३०४ ॥ नदव सखे ! दशाविशेषेण शान्तिः करणीया। सुखमापतितं सेवेत् दुःखमापतितं वदेत् । पवित् परिवर्तन्ते दुःखानि च सुपानि च ॥३०॥ • का कार्यविवेकम्भून्या भन्नि । यः पुरुषः क्रियावान् साम्लो- दानुहागसम्पदा स विद्वान् विधासम्पनः । नघाहि चिन्तित चरितम् पौषधं भैषज्य नाममाण नामोशारणमात्रेण यावरापा भिभूमामा न परोगम् चारोग्यं करोति ॥ १.१ ॥ नसत्पपिति। विशेषणरायते सनेन रति विज्ञानं यानम् । विधि-विधानम् परेश रवि यात् । यध्य रसायमीर मध्यर पराष्पस स्तुगमपियर्थः । जनस सम्बन्धे ससा शिरिमाणमपि गुपकार मकरोदि साधयति । सपाहियो घर लोपरविन सस्मिता. हननवं इतटसं तब स, करतलसिता रसायपि दीपः, प्रदीप्यने वापते पर्चा सि मदीमा प्रचशिक्षिकादिकिम वर्ष पूर्व प्रकारात । या दयविहीर व पदावमा भति रनि भारः ..॥ मला पर स्थायी दशाविषेष सरस्थावरण गक्षिपदा विभाबिकापसमा काषीदा किया कि मा सागरण ने इसमामि भारत एपनि । कातिनम् पिणं तु KAINTERो पायो fall chiद, यो पा भारवि भार : पारि

·हितोपदेशन
अपि च,
अपरच,
निपानमिव मण्डकाः सरः पूर्णमिवाण्डजाः ।
सोद्योग नरमायान्ति, विवशाः सर्वसम्पदः ।।
उन्माइसम्पन्नमदोर्षसूत
प्रियाविधिज्ञ व्यसनेष्वसतम् ।
शूरं कतज दृढ़सौदच
• लक्ष्मोः खयं याति निवास हेतोः ॥३.
विपतरा,
विनाप्योरः स्पचति बहुमानोन्नतिपदं,
समायुक्तोऽप्यर्थे परिभव पदं याति रूपणः ।

·मिव लामः। सभावाढतां गुणसमुदयावाप्तिविषय द्युति सैंधी किं.ना तकनकमालोऽपि लभते ? १३०८॥ फिच. धनवानिति दिमदस्ते किं गतविभवो विवादमुपयासि । फरनिहितकन्टकममाः पातोत्पाता मनुष्याणान ॥१०८॥ परव, पचाया, मुलप्रीतिनवयसानि, योपितः । किश्चित्कालोपभोग्यानि यौवनानि धनानि च ॥३१॥ पन्यञ्च, सत्य नासिटेत सा विधानव निर्मिता। गांदुत्पतिते जन्ती मातुः प्रपवतः सनी ४३११॥ बभागात तित: यो बाम गुपपदयारामिविषय गुपसमयस पषमरस यामि attrat गोरी ताम् । सम्बन्धको द्युति दाग्नि, सामाचा हा गसे महमा बमबमासा भास्य येन तारसपुर. किंमत मायोटि ; परयासतो. पारया fermiafesमोन्द र हमालयम् १.८ भकसान संधान विभासाठी, तो दि. ग. मा uata. धोका रि twi freताम् रूपमाधि प्रापोर । aaifr पशुपाst mat. MIA TRIC ने ERRRRAMil direnा. vr air feils Raikiसिकी. trav BETIREM सका। vvwitteपापा पा भगानाN Kut.. written unt rat site: ५। नाराय- IMinfo । कतिपय माविमा Note tual Awaitenanान Harian बन्दा IKisan Rathee Marathi ·हिगेपदेशा अपि च, अपरश्च निपानमिव मण्डकाः सर: पूर्णमिवाण्डजाः । सोद्योगं नरमायान्ति, विवयाः सर्वसम्पदः ।३।। उन्माइसम्पन्नमदीर्घद्धव क्रियाविधि व्यसनेष्वसतम्। शूरं कृतन दृढ़सौदञ्च • लक्ष्मीः खयं याति निवासहेतोः ॥ ३०१ विशेपतय, विनाप्यय/र: स्पाति वजमानोन्नतिपदं, समायुक्तोऽप्यथैः परिभव पदं याति कृपणः । परिवतन्ने पुनः पुनर्यातायात कुन्नि । अषस्थाननर डा दु' नन्तरं उसम् इति तात्पर्यम् ॥ २०५ ॥ निपानमिति । मण्डूकाः मेकाः निपान सससलिलं भर । पराइजा जलचराः पक्षिण पूर्ण सरः सरोपरमिव । सम्पदा सम्मतया विषया बनायचाः सन्यः सोद्योगम् उद्योगिनं , एत्माइसम्पमिति । बसीः कमला, निपासतो. मात्र सयम् सामवेयर उत्साहसम्पनद्योगिनम्, प्यदीर्धसूत्र कार्य रियाविधि कियाया विधि विधानं वाभाति यः सः तम् ।। सोयवममयादिषु धमकम् अभापक्र', पूरं पौर्यमाचिन, । सत्तायु, दमोहस्पिरं सौहदं मौकार यस । ५रुर याति प्रापोनित 1000 पिनेति। घोरपति या धना सिरप शिमा समभेष हा उतिपदम् मपदं समय माप समायुमोनियमोमीयः । mami यानि lr, भारभार दी।

·मितनामः । सभावातां गुणसमुदयावाप्तिविषय द्युति सेंची किं.सा तकनकमालोऽपि लभते ? ॥३०८॥ किच, धनवानिति हि मदते किं गतविभवो विवादमुपयासि । फरनिहितकन्दुकसमाः पातोत्पाता मनुष्याणाम् ॥१०॥ उपरच, पभ्रदाया, गुलमोतिन वयस्यानि, योपितः । किश्चिकालोपभोग्यानि यौवनानि धनानि ११२१०॥ पन्यच, रत्त्य नासिटेत सा हि धालेव निम्तिा । गोदुत्पतिते जन्तो मातुः प्रणवतः स्तनौ ॥३१॥ ৰা বিনা অনুষ। জানা যামিবিয়াঁ पुषभूरस्थ समातिा माyिet गोचरीभताम् । सही Hि- सम्बन्मियो दुति दा, एमाण का गवे nin कामाक्षा समाल्य देव साया वाहपुर निभत माणोदि एरपानातो. पिसारभया TM मा मोन्दन शर्मत facालयम." Vात ! बंधमरा विमानो, सिमी fiमरा गब? पुमा महास. महोबा व favi tafमाम पदाधि मारपोज । नारि मतमारा पगे. KAIRTE RATE पाना है SATARA KE ! aditings ww rani feei सन्दुर तमोतो. tay: | VS BRI: 54: 84 4 4 MIC: L•! wwwitfaiपसाचा धागा गम.. walten urmirat atter Fप बारकावा. raille मोkat .एस सविसरमामला: Varta fans I CAI wwife faitrulewri In . ให้น4 | iwi : เจเธ์ 5 aiss • ':"If antion in

·103
हितोपदेशः
सखे ! ऋणु । येन शुलोजता इंसाः शुका हरितोता
मयूराश्चिविता येन स ने वृत्ति विधास्थति ॥ ३१
अपरञ्च सतां रइसं गृणु, मित्र !
जनयन्वर्जने दुःखं तापयन्नि विपत्तिषु ।
मोश्यन्ति च सम्पत्तौ कथमाः सुखावहा: ३
अपरच, ध य यस्य वित्तहा वरं तस्य निरीहता।
प्रक्षालनाहि पङ्कस्य दूरादस्पर्शनं वरम् ॥ ३१६
विधार निर्मिता, पूर्ण निहपिता ।
एतदेव ब्रायन । अनी
गर्भात पारफुक्षेः एत्पतिते निःसते जाते इत्यर्थः । माता जब
सनो गर्म मसाबालकरमा दुग्धक्षरव इत्यर्थः ।।
न विधाना सः जलपरधिविषा: Ti
समयः समाः । येग गुमाः रारितोसना रिक्षा
३५ मयूराः गिपिता चिwिnा नाभायपाः सवाः ।
र ते न जोगिं विधासति सम्मादयिमत
wat का रहसम् यचारिठापनम् ।
अनयनी एच पनि प्रबारेच लपा
सपमादयः । ५ नमेष सपो भरनीयः। यता
गरेर उनि पादनि ।
fategनागोबाराला वाये रिपहिया
५ife मोर पम्पोरि. afe मोनि.
.
देनेति।
स
rciafster visimati Rauni
RetrinariaNNEL TRA
४ ) fy usin...५२३1 1

·मिलताभः । ता, यथा ह्यामिपमाकाये पक्षिभिः स्वापदैर्भुपि । '. भक्ष्यते सलिले मत्म्यैसथा सर्वत्र विवाद न्यच्च, राजतः सलिलादग्नेशौरतः स्वजनादपि । भयमयतां नित्यं पत्योः प्रागमतामिव । ३१६॥ तथा हि, जन्मनि संशबहुले किनु नुःखमतः परम् । रामम्पद यतो नास्ति यवेच्छा न निवर्तते ॥३१॥ वन्य भानः! गणु, धनं तारदमुलभ सधं वय पाल्यते। लम्बनायो यथा मत्युस्तम्मादेतव चिन्तयेत् ॥ ३१८ ॥ यथायोग। यथा चामि भोनादिभसरव्यम्. पाकाये गगने चिभिः पचिभिः भुरि सरनोद तापद सिभिः, मसिमे ममध्ये परस्य पानादिभिः, पच्यते पायने, सचा रिचरान धन. गानु पर्मर पाद्यने रमेश राजन माषeat प्रागिनी मम्मरणाषि, परता मि रामतः भूमासात, परिमात् समान, सम्मे: गौरतः प्रहारबात. समान शाबा भोfan विन्य' frei भरतीति मेरा अगीका भोगाइ पाक परीoft. परे पसः परम् ! यतः ८ दिया था सम्म वा पूर्णता पालियब सिनेन परिसमा भनि । हात लावतारे म् पम् । म्य पान्द्रले र माशः सवस भबड बायः पमा भति च । का बारपात viबिनु बाबुपन्दयात् ·हितोपदेगा। सा टपणा घेत् परित्यक्ता को दरिद्रः? ईर! तस्याश्चेत प्रसरो दत्तो दास्यश्चशिरसि स्थितम् ॥३१ अपरच, यद्यदेव दिवाछत ततो वाघ्या प्रवर्ती प्राप्त एवार्थतः सोऽर्थो यतो वाम्बा निवर्तते । किंबहुना, विश्वम्भालापैः.मयेव महोत्र कालोनीय यतः, अामरणान्ताः प्रणयाः, कोपास्तवृक्षणभत्रु परित्यागाच निःसङ्गा भवन्ति हिमहामनाम इति श्रुत्वा लघुपतनको बूते, "धन्योस भवर! पाययणीयोऽसि। भावति । चेत् यदि सा तणा धमर्पिमामा परित्या दरित दोनः कः, प्रभुः कः। सर्व एवं तल्या भवन घेत यदि नस्याः ष्णाया प्रभर प्रदेशावकाश प्रश्रय प्रत्यर्थः तदा दासं दासपत्तिः, शिरमि मस्तके स्पिनम् आरुदम् । ३ यदु यो वेति । 'विविधये यह यदु वस्तु काम्स या भानवरतिरोपात: पस्तुना वाला मानाभिलाषा frgता भनि । यतो वस्तुनः पावा पानिलालसा विवर्तते । पता मानिसाचसाचरितार्थता ए फमतः माम ए। + मासा सवयोपरयो । भोयना याप्यताम् । पाभरपाना महामनी महानुभवानी प्रपया যালা: ঘোৰখসাসি।। र I In} परियामालिवालागाः ef लिभायदा, २ त चविशारपतरः रसः । बोपार क्रोधाः सन्चा । मधोम्या । or ·मिलामा। पंतः, सन्त एवं सतां नित्यमापदुहरणक्षमाः। 'गजानां पेकमग्नानां गजा एव धुरन्धराः ॥३२२॥ ' तथा पुणिनि गुणनो रमते नागुणयोलस्य गणिनि परितोषः। पलिरेति वनात् कमलं न तु भेकस्व कासोपि ॥ २२३ ॥ 'पपरचा 'साध्यः स एको भुवि मानवाना •स उत्तमः सत्पुरुषः स धन्यः । '' यस्यार्थिनो वा धरणागता था : 'नाथापिभिवा विमुखाः प्रयान्ति "३२४॥ तदेवं ते पेशाहारविहारं कुर्बाणा: सन्तुधा: सुषं + सम्त रति । सन्दः साधा एक नित्यं नियतं सतो साधनाम् याप- हरपक्षमाः मापदा विपदाम् उदर पपनयने हमाः समर्थाः। तथाहि. सामनानां पर कामे मम्मामा मोचितपदानां गजाना हसिना सम्बन्ध मा एवं पुरन्धरा भारपासपीः, उारमा इन्यर्थः । १२१ ॥ । पिनोति । गुपः गुपपाही जनः गुपिनि गुपति बने रमते पितरको भाति । गुपपोसस मिर्नुपमक्षतेर्जनस गुपिमि गुणमाहि परितोष पन्नोषः रत्यर्थः अलि हिरेफः । गुप्प पीस ति हा । वात पाण्यात् । दूरगरपदेशात् रति तात्पर्यम् । फमतं पदम् रवि गति। व बिन्त भेला भएकः । एकरामोऽपि एकः कमसा• तिमदेयादभितः दामः यस, एशस्थानस्थितोऽसोन्यः । ष, एगोवि चाप्य रति । यस अवस्य पसन्धे पनि पारगः, या सरपागवाः परप्पारदाश थायानिमिधा: .यामाभिः मन्दामाभिः विभिवा: भन्दा बम्बममोरया रख ।, पतरक विकृपाः परापान मयानि एप पनुष्पा भुमि रविना मार + पथ्ये पाया। पीति॥ शाका प ·हितोपदेशः . अथ मन्थरो बने, “मछ! गा! केन वासितो अम्मिन् निजने वने कदाचित् किं व्याधा: मञ्चन रगेणोक्तम् । “अस्ति कलिअविपये रुपमादो नृपतिः। स च दिग्विजयक्रमणागत्य चन्द्रभागानदी - समावेगितकटको वर्तते। प्रातयं तेनावागत्य कपूर समीपे भवितव्यम् । इति व्याधानां मुखात किंश श्रूयते। तदनापि प्रातरवस्थानं भयहेतुकमित्या यथा कार्य तथारभ्यताम् । ३३२ ॥ तत् श्रुत्वा पूनः समयमा, "मित्र ! जला गया गच्छामि।".काकरगावपि उत्तवन्तौ। "मित्र ! एवम हिरण्यको विम यात्रवोन, "पुनर्जलाशये प्राहे मध्य कुशलम् । स्थले गच्छतोऽस्य का विधा॥ ३३३ । यतः, अम्मासि जलजन्तनां दुर्ग दुर्गनिवासिनाम् । खभूमिः वापदादोनों राज्ञां सैन्यं परं बलम् । वति । बाक्षित उद्दे जितः। मिर्जने जनशून्ये । पनि । कवितविषये कलिगन्देगे। दिग्विजयक्रमेण दिग्विज भारण। समापित कटक: समाशित ai कट सेनामचिनेको स। किंवदन्ती नमः । व्यास्थान स्थितिः। भयो। बारपम् । थारभ्यनाम स्तोवताम् ॥ ११॥ न त्यति समय पक्षितम् । अवाययानरम धन्यत्' fanस विय। यो भतशे, गझना मजाः । का पार।। अयअन्तर रूपे कई गमिषोनि मा । auirt wiधि शानि अनअनूना अधरमादि बापमा दुर्गम्पदामाम् ॥ बापदादीनां गार) न भूमिः मिलानम्। राशी भूपनोत्री मम्मा, पर मापाय ।। म - ·मिवद्याभः । - सखे ! लघुपतनक ! अनेनोपदेशन तथा भविश्यति । म्वयं वीक्ष्य यथा रवाः पीडितं मन कुशलम् । बरिणकपुतोऽभवदुःखी व तयैव भविष्यसि ॥३३५॥ त.अचुः, "कथमेतत् " हिरण्यकः कथयति "अस्ति कुजविपये राजा वीरमेनो नाम । तेन वीरपुर- न नगरे तुजवलो नाम राजपुत्रो युवराजः कृतः । । महाधनस्तरणः । एकदा सनगरं भ्राम्यवनिप्रौढ़- नां लावण्यवती नाम रणिकपुरवधम भालोकया- । ततः स्वइम्यं गत्वा पराकुलितमतिस्तस्याः समे पितवान् ॥ १२६ ॥ गितावदासे प्रभवति पुरुपसावदेवेन्द्रियाणां ताहियते विनयमपि समालखते तावदेव । यतः, परंग परामदानेन । समिति । पिनो स्था, | म परम् भिगोपियुमर पीडितम् पारि. . याममोक, बाहर काम सपो दिलात, fieles. cिia | कात्म यस arma, fasafia- पसर्थ: । भाभ्यन नि । यिोगाम. समोर और घर एवं रक्षा, ताम् । अपिमा पिलर पर पाम् । सासारम् | Musister, पchintunaten afates रस पक्ष HTufanापा. बार बार hai, fan. irat. xesi Misinte: TIRITTEar, र musian Bani Nati. सराफा: in. IT:

·iin सापास पायपधगा नीमपमा. यामोमानतीन tufeतिएपो मिाण मापि मारती दोनशगान : गरमधारमरितदया दाक्षिात् । नया म. पपत्यं सामं माया मारमय नानिमायन निर्गुणन्वमगौचय सोया दोषाः म्यभाष पथ दूनीयच युग मनाययय मत्युगात्र, बता परपुरुपसर्गमानमपि न करोमि । ३४० ॥ बटारा दिये - पानि, आमिति : बामपर्यन पुरा प्रमाग पलमानुमोदित पपि से बावदेवन्द्रियाप पिलादीमा प्रभवति. इन्द्रिमा त्यर्थः । पुरम इति यनुबहते। तामा मनां विधने । रदेव विमयमपि समानम्बते, बिमयसम्मयो भवतीयः ।। सापीति । तदरपोकमशणात् नामकानमारभ्य जरितदया, परस मदमस गरापां गानो प्रहारेण च आरित विसतिमायादिन इदयं पित्त या मा। तरे मन् एकम् अनन्यसाधारण्येन स्थितं चितं मनो यस्याः ।। यसत्यमिति । यसन्यं मन्यनिहारहित्य मिथ्याव्याभारत वर्षः । माइमम् यसमोध्यकारिता । तथाचो "समा । यत्किञ्चित् बलदर्पित तत् साहसमिति प्रो महो' च्यते । रति । মায়া আঘাবলিগ্রাম भाग्यासहिष्णुता। यतिधता महान लोभा । वि यौपाव नता। . परपुरुषस्पर्शमान • कायिकवाचिवमानसिकविशाला डोषा : स्वीपो मारीयां स्वभावजाः स्वत एवोत्पत्रात प्रालि पनि । दूतीवधन कुदिन्या वाक्यम् ।

·मित्रलाभः । :, सा भार्या या रहे दना सा भार्या या प्रजावती। भार्या या पतिप्राणा सा भार्या या पतिव्रता ॥३४॥ कोकिलानां खरो रूमं नारीरूपं पतिव्रतम् । विद्या रूपं कुरूपाणां क्षमा रूपं तपस्विनाम् ॥३४२॥ अन्यम न सा भार्यति ख्यातव्या यस्यां भत्तो न तुप्यति । पग्निसाज्ञिकमयांदो भर्ना दि शरणं स्त्रियाः ॥३४३॥ नतो यद्यदादिशति मे प्राणेनरस्त देवाहमविधारितं :नित परपुरुषसम्भोग भभिवपुरपानामानिमा २ करोमीनि at wra । स भार्या परकाय दक्षा पुखरतो, पर पोपो। मानो यानी, पा भार्या भार्यापद चा। रापतमापा तिच मापा जी | मारी. या या पोपदबाया । या पशि वा साध्वी, पाभार्या full al कोरियामामिति कोािम परमRUE ६५.dast f५लि faaa sites. 10. । मामा की दम् । १९ wिount wो विवाद कौन्द. म् । सिमा जोडिt म मा कमरा नय. - रिहा रहा बायांका-६८f Rai 1 भाषा fru, Hansier. अमित का मा. deो . arm wat, विमा क्या 16CONalan statute t... .

·118 हितोपदमाग करोमि।" दूत्योक्तम. "सत्यमेतत् " लाव 'सत्यमेवैतत् ।" ततः सर्वमेव लावण्यवत्या .. दूत्या गत्या तनमलस्याग्रे निवेदितम् । तत् ३ बलोऽवदत् । "विपमेणा व्रणितहदयस्तांति इंजीविष्यामि ?” कुट्टिन्याह, “स्वामिनानीय व्येति।" स माइ, "कथमेत छक्यम् ?" का यः क्रियताम् । तथा चोक्तम् ॥ ३४४ ॥ उपायेन हि यच्छक्यं, न तच्छक्यं पराक्रमः गालेन इतो इस्ती गच्छता पवम ना” ॥ ३४ राजपुत्रः एच्छति, "कथमेतत्" सा कथयति, " रण्य कर्पूरतिलको नाम हस्ती। तमलोग्य । वाश्चिन्तयन्ति स्म । “यद्ययं केनाप्युपाये कमेतद्देहेन मास चतुष्टयस्य वेच्छाभोजन ध्यादेकेन सदगालेन प्रतिज्ञा शता। वादस्य मरणं साधयितव्यम्" ॥ ३४६ ॥ म विचायेत्यर्थः । करोमि याचरामि । यथा । । निवेदितं विज्ञापितम् । विषमेथुषा, विधमाः यस सः, तेन, मदनेनेत्यर्थः । अपित हदयः मन्यर्थः । वृदयं यस्य सः। जीवियामि मायान मिना भर्चा । समर्पयितव्या दातव्या। नक माध्यम् ? उपायः कौशलम् ॥ २४ ॥ । उपायेन कोरलेन यत् कर्म का माध्यं तत् परा काम् । तथाहि, पवना कदममयेन सम्मुन मी नजराना : निपातितः ॥३ । घियते गनाराभवति । एतद्देशेन एनस में या मित्राभिषण पथा गधा ·भिवताभ:। on मन्तर स पञ्चकः कर्परतिलकसमीपं गत्वा साष्टा. प्रणम्योवार। "देव ! दृष्टिप्रसादं कुरु ।" इस्तो "कस्व कुतः समायातः ?" सोऽवदत् "जम्बुको- सर्वनवासिभिः पशुभिर्मिलित्वा भवत्सका पतः। यहिना राजा स्वातुं न युक्तम् । तदवा- ज्येऽभिपेक्नु भवान् सर्वस्वामिगुणोपेतो निरू- 1३४७ कुलाचारजनाचारैरतिः प्रतापवान् । गर्मि को नीतिकुशल: स सामी युज्यते भुवि ॥३४८॥ -- लिन स्थरिकेन । हरसमासः । प्रतिभा यही कारः । बात बरे धियः प्रभावान गौमसात् । मरणं मन्युः साधयितव्य यसवम् । १. निबारमिति । बकः प्रसारवः। कर्पूरविनकपमी कपूर. घ. सविधिम् । सागपातम् पाता गिरोहदयप्रमतोमा बरे वारणं. लेन पहा क्रियाविशेषणम् । पम्प नष. मिदं सरस बादं प्रदताम् । प्रपदाचात रियर्थः । पचायाता समागतः । सममाथिभिः पने पनि iमामि , बरदस्थितरित्यर्थः । पिशिता जय. it Haसमीपम् । प्रस्थापितः प्रेरित । तिरेखेप। इम् धितम् । एवीपणे पटला. स रायपाधिये । समिरियादिदम् । सामिगुषो- भाभिमो भगुणाः माम्नानासादापिए. ५। पादा; भाभ: स्मो गुना। विचार मा। सारा nिt, मापात - tute for IN FAEnा।

·पानामा मामिलो
गमा मो:मो भायां तो धन
पप ५ भानामा योमतिः।
fashifaf मय जीवन तुभयो ।
कप. नियतविषय प्रायगो दपायोगान
प्रगति परलोमिन गुममः साधुरतः ।
रुगमपिकि या व्याधिया
पतिमपि कुन्ननारी दाभोलाभापति । १५१
भाHि: HARI
Hinतिया
sina | सः सामी भूमि मिची गुते युदते ।।
राजापति । प्रथम राजा माम, मो मratri
धनम् च पिन्देर याययेग पायदित्यः । तया न
राजभि भूपती अमान पग्यिमाने। रामाये रत्ययः ।
कुतः, धनं कुतः, किमपिन रक्षितं भवतीत्यर्थः
पर्जन्य इति । भूतानां जोमानी सम्बन्ध पजम्य रस
प्रतियोपतिः भूपाराः थाधा मोरभयानम् । तदा पळ
घरे विकले वर्षपपिससे पति, अनुदित माता जीयते.
न तु भूपती, यतीति शेषः ।
भपालाभावे न त जीवन्नीत्यर्थः । १५.॥
नियतेति । चमिन परवणे परायत्ते जगति भूमण्डले
प्रायशः प्रायेण दण्डयोगात् दण्डभयादिन्यः । नियत
नियते निरुपिते विषये धावगतमागे इत्यर्थः । वर्तते हैं
महत्या सुशीलः जनः दुर्बभः । तथापि कुलनारी
जगमपि क्षीणपि, पिकलं वा यनशीनं वा, व्याधिनं पो
जलधराभाये प्रजा: ३

·मिलनाभः। तद् यथा लग्नवेला न चलति, तथा ' कृत्वा' सत्वर- अगम्यतां देवेन।" इत्युका उत्याय पलितः । ततोऽसौ ज्यलोभाकट: कर्परतिलका मृगालदर्शितवम ना ना धावन हामङ्क निमग्नः । इस्तिनोत्रम्, “सग्वे मृगाल ! किम- ना विधेयम् ? महापक पतितोहम्।"शृगालेन विह. योतम् । "देव ! मम पुच्छाग्रे इतं दत्त्वोत्तिष्ठ। यम्मात् हपसि त्वया विश्वासः कृतस्तस्य फलमेतत्” ॥ ३५२ ॥ तथा पोक्कम, यदाऽसत्म करहितो भविष्यसि भविष्यसि । यदाऽसज्जनगोष्ठीषु पतिष्यसि पतिपसि ॥ ३५३ ॥ ततो महाप निमग्नो हस्ती शृगानितः। ध्यतो , अधम धनही वा पतिमपि भारपि दण्डभोत्या दण्डस्य भयेन पष्ठि उपग HD मदिनि । सम्नया राज्याभिषेकस्य सम्बसमयः । पलित' गन्त पास 'रानो राज्यस्य रामवमाम सोभन दामिनावमया एगालदर्शिताया हगान को दथिनेन प्रदर्षिक सभा पचा। पारनुसरया गान् । पाप गभीर. मनिमम्मा प्रोजियरोस्किम् । निमिषम। हेर! रवि भतिसम्बोधनम् । पुलापे पुल पारम्प एपे प. भार। दमा दायमा र विक्षिा: प्रय. कि । दायाम् पवार: रमता - मात्र सहा ra: न्यः भरिमा, बदा गिमार arene का सायोगे पाए मिकि. दा परिस्बिरमतीमः Re NRI साभ। विषमःोथिम्रोस्।

·fairs वधीमि। उपायेन हि यच्छमित्यादि।'' कुहिन्यपदेयेन त चासदत्तनामानं वणिकपुत स राजा सेवकं धकार । ततोऽसी तेन मविश्वासकारण्य नि जित: । एकदा कुष्टिन्युपदेगेन तेन राजपुत्रेण सार लिनेन कनकालक्षारधारिणोम् । चारुदत्त ! F मासमेकं यावझोरोवतं. कर्तव्यम्। , तदद्यारम्य रावमेका कुलीनां झुवतीमानीय समर्पय। मा यथोचितेन विधिना पूजयितव्या ॥ ३५४ ॥ ततः स चारुदत्तस्तथाविधा तरुणीमानीय थति। पश्चात् प्रच्छन्नः किमयं करोतीति निरूपयति सच तुप्रबलस्ता युवतीमस्पृशक्षेव, टूराहरलालशारण चन्दनैः सम्पूज्य रक्षकं दत्त्वा तत्क्षणमेव प्रस्थापयर्यात अथ तेन वणिक्पुत्रेण तद् दृष्ट्वोपजातविखासेन लो अष्टमनसा ववधूः समानीय समर्पिता ॥ ३५५ ॥ ,' भक्षितः सादितः।-, हिन्युपदेशेव, कुट्टिन्या; व्यभिचारमहायागी उपदेशेन परामर्थन । णिकपुलं, विशिजस्तनयम् । सेवक' भन्न विश्वामानां , कार्याणि विश्वासकार्याग्नि । । सर्वेष, विश्वासका नियोजितः स्थापितः ।, अग्दौ स्नात्तः पश्चात् अनुलिप्त... लन्दना चर्धिन शरीर इत्यर्थः । • कनकालद्वारधारिणा, कनक,. सुवर्षभर अनार भूषणं धारयति परिखते योऽसौ तेन : कुलीना, मन "म्भूताम् । युवती तरुणीम् । समर्मय मम समीपवर्तिनी कु ঘীবিনন যঘায়ী,। - বিঘিনা, যাৱাৰমনৱিানন। দু ध्या, धर्शनीया । ३५ । नन इति । तथाविधा यथोनरूपाम् !: समर्पयति - ददाति वः गोपितशरीरः। निरूपयति लक्षात । • अस्पृधन स. बस्वारद्वारगवचन्द्रनैः वसनभूषणगन्नद्रव्यमवयोः । ..1 ·मिनाभः १८ सच तुजवलस्तां हृदयप्रियां लावण्य रती विज्ञाय सम्मानुयाय. निर्दयमालियानन्दोमोलितन्तोचनः घटमना बहुविधामनङ्गकोड़ा विधाय पर्य के तया । सुवाए। तदालोक्य बणिकपुनश्चिवलिपित पूर्व तिकर्तव्यतामूढः परं विपादमुपागतः। तथा त्वयाकि चितव्यमिति" । २५६॥ ततस्तद्वचनमवधीय महता भयन मन्थरो जलायय इतम न्य प्रचलितः । तेऽपि हिरण्य कादयस्तमनुजगमः । तः स्पले गप्पन केनापि व्याधन वनं पर्यटना म मध्यर: रामः । स ते ग्रहोबा उत्याप्य धनुपि रहा धन्यो। । पनवपमेय परिममेव मस्यापति रवति। उपनामा वाहप्रसन। चोभारमा बोभव प्रासिया पब गरि सपने | way: प्रिमायो । एमाहादसा. पनि । स्याको मानसपयिनीम् । नाया। पपपप । अत्याचा परिस निमार- तरम् wilm शिम भागन्दोलित पारेप milk fulta gी । माया By' को रसः । बrfast नानाराम पानोरा - at HR AMITARरमागाsielatefaurat sixe पायय चिvिar fauk ffal tarian ter forwant, umar ke an | - "ariatrisan wifteeringtalkie statemate Friteraritmanaharu | font fine. बाभूNine sign. Button साधार वरल Emai anter. KN ·Patna-- हितोपदेगः । त्यभिधाय सम्पशाभिमुखं प्रयातः । अथ ते. समूपिका: पर पिपादमुपगतामामनुगच्छन्ति । हिरण्यको विल पति ॥ ३५॥ स्थि दुःखस्य न यादन्त गच्छाम्यई पारमिवार्णव बद्वितीयं समुपस्थितं मे छिदेखना पडलीभवति स्वभाव तु यन्मित्र भाग्य नै वाभिजायते । तालिमसौहाईमापनसपि न मुञ्चति ॥ ३५ अपि च, - न भातरि न दारेप न सोदया न चात्मने। विश्वासस्ताहगः पुसा याहमित स्वभावने। ३ गतवन्तः । पर्यटठा ममता । धन्योऽणि सफलजीवनोऽपि । चाय कथयिषा सम्माभिमुखं निजभवनं मति प्रयान: गतवान् । वायमभूविकाः हरिप करकाप । 'विपादं विषमताम् उ मानाः । यनुगमति स पशात जम्म। दिलपति पनुमोचति । एकरोति । य यावत धर्मस्य सदस्य पारपियर मिश एकस्य टुपस्य के प्रसागरसेति भावः । धन्न मांग न मारणोमि, नाक्त् मे मम द्वितीयम् यपर इर्ष समय उपागतम् । तथाहि छिदेषु न्धधु व्यर्थाः अनिटापाता। মনি বিজ্ঞাপন } { } समारजमिति. स्वभावज प्रन्या समपदं यत् मि. भाग्यमेव गुमाउने अभिजायते सम्पद्यते । सहजमिनभावः । व्यपत् खपि विपकानेऽपि न मुञ्चति न त्यनदि। ३५६ नमातरीनिमा पुरुषायां खभावले सामाबिके याडक यथाविधः विधामा प्रत्ययः, भवतीति शेषः । वायो fi न भारि बनन्याम् । न दारेष भार्यायाम । न सोदय । न च द्यावाने प्रवे। सभ्यते' इति ॥२६.। नद यक्षविम ·मिषाभ। -- । । मुर्विचिन्त्य घडो मे दुर्दैवम् ! यतः, सकर्मसन्तानविचेष्टितानि, कालान्तरातिशुभागमानि। इव दृष्टानि मयैव तानि जन्मान्तराणीव दयान्तराणि ॥ २६१ ॥ रवा इत्यमेवैतत्. कायः सन्निहितापाय: सम्पदः पदमापदाम् । समागमा: सापगमा: सर्व मुत्पादि भड्रम । २६२ ॥ विषया.मोकारातिभयवाणं प्रीतिवित्रम्भभाजनम्। केन रत्नमिदं सृष्टं मिवमिचवरदयम् १९३३ रवि। मुरबार बिपिन्य नियिया । दुर दुर्भाग्यम् । मया ५ मावे। बस नामविस्तानि संन्तानस्य निभाव दुकानदपकसंगमरस fan पर. पापोलः । कागनराजनिभाभाविकारानर यानरस स्या शारत्तने भाराभावि कथापाकल्यापाकि बरा. देमपरिपyापोर वानराण परस्थानराप पर बाबास्था अनुभटामिन जाय । यो विनिमय सविता मोती पायः पायो यस हारा। ५म्मर मरम्मतयः चारदो सिदाम सामम् । मागमा बबादि संयोगाः कारगमा यिो- बसाया । यादि उत्प: पक्ष भगुर साम् ॥१॥ गरिति मिथि। घो। योबारायबाप दास मः nimयपान को मातादिलोपिम्। rur listenix : ९ rewafa Hak| Car३ र • S4 views [1844 visit 1:

·१२२ हितोपदेया। किञ्च, मिवं प्रीतिरसायनं नयनयोरानन्दनं चेतसः पावं यत् सुखदुःखयोः सह भवेन्मिवेण तद दुर्लभ ये चान्ये सुहृदः संहिसमये द्रव्याभिलापाकुला- ते सर्वत्र मिलन्ति तत्त्वनिक यनावा तु तेषां वियत् ।। इति बलिप्य हिरण्यकश्चित्राङ्गलघुपतनका यावदयं व्याधो वनान निःसरति तावन्नम्परं मोष यत्नः क्रियताम् । ताव चतुः सत्वरं यथाकार्यमुच्यता, एयको व्रते। चिवाङ्गो जलसमीपं गत्वा मतमिव श्रा निष्टं दर्शयतु । काश्चतस्योपरि स्थित्वा चञ्चा 'विचितु। नूनमनेन लुब्धकेन सुगमांसार्थिना वि 4 मित्रमिति। मिव छहत भयकयोशक्षुषोः प्रीतिरसायनं । रससे चकम् । पेतमो हृदयस च्यानन्दनं मनोषकरम् । सदा सह यत् सुखदापयोंः इर्षविषादयोः पावभाजनं भर मिय: समदुःखः उदित्यर्थः। दुर्लभं इखेन छन । मायते यत् नत् । समरिममये धन-सम्पतिकाले द्रव्याभिलाश द्रव्यापां धनादीनाम अभिलाषेण प्रापिलानच्या याकुलाः व्यपाः ये पद मियापि, ने मचव सर्वमिन् स्थाने मिलन्ति उपसि उ किन्त विपर पित्तिकाल ते सामाधनाधिसहदा न पारा नवस याचाचप्रय निकपपाशा कटिमसारम् । थापत्यु मानीयादि। रतीति। यि पिता साया। विनाशय नपानकर बिमरहि निमंति पोयत चमकं कर्तुम् । 'सवर मोसन् ! यवासायं यदायाजम्बन स्तयम् । उपदिय ' अनियविधिम् । गगनामा। पारिकाम्यम् । दसंबव पबयत । पधार म. या त मिय विविपत एम । भगव्याधन । मांसाचिनार ·मिलामा पं परित्यज्य सत्वरं गन्तव्यम् । ततोऽई मन्थरस्य, शेम्यामि, समागते लुब्धके भवङ्गा पलायितव्यम् । ततचिताइलघुपतनकाभ्यां शीघ्र गत्वा तथानुष्ठिते स व्याधः परिवान्तः पानीयं पीत्वा तरोरधनादुप-. तथाविधं भगमवलोक्य कच्छपं जलसमोपे निधाय रिकामादाय प्रहृष्टमना गान्तिकं चलितः। श्रलान्तरे हिरण्यकेनागत्य मन्यरस्य बन्धनं छिन्नम्। Hः सत्वर जलाययं विवेव। समग भासवंत विलोग्य उत्थाय द्रुतं पलायितः । प्रत्यारत्य, लमको तस्तलमायाति तावत्कूर्ममपश्यन्वचिन्तयत् । उचित तत् ममासमीक्ष्यकारिणः । ३६५ । यत:, यो भुवाणि परित्यज्य अभ्रपाणि निषेवते। भुवाणि तस्य नश्यन्ति धभुवं नष्टमेव हि ॥ ३६६ ॥ म पति या प तेग, हरिप-पिपित-बोलुपेन न्य। बज्य निहाय। सावर त्वरया पर, सोमित्यर्थः। तस्यापि यामि। चक्षते आते। परिवानः मातरः। सामो । पोवा विसोय ! , तथापि ममादित्यर्थः । निधाय संस्थाप। Rat मापदमावविशेषम् । चादाय मी मामा हदयः। पगानि गगसपोपम्। तिा गया। म्य । शिवधनः स्विम् चपनीसं अन्य सः। जगम परम् । पापमोपर्तिनम् । विसोबा भवाषिता मर'। व पसायन । बायाति कागति । काखमातोपरन्। सारिषः, यो पा एमाएपबायोथायरोदि का पोयसरी १६॥ ये भरपोय । यो जमा भूगर सिपि दिलाय ra Ke ! भुपि पिटार रवि पिते परत ·१२५ नगी मानिविष्टः। [faifina!मानिस पच पपnिi fun fमोfu! मसरादर समें महार: मममा गया क्याम मास्पिता:। पय रामपुर मानना धर्म अनन्त मुखिनों पये मिह म: ममोम्।ि विगु गातार यता भरतामगि सम्पयम. चपरमपीदा मित्र प्राप्त समना जनपदभमी: मांसभ्यताम् भपाता: परिपाचयन्तु मुधांत सधस्सिताः। नाम भूपपिसिया ft Kent नि मा अध्यं टमर बमार, ५.. नवनि। सानीयान् प्रिज्ञापांनुसार FAur भन्नममोरप समय पर परिहा कि । ... ५६ चा यमता पापदी नियो येषां ने सम्मान wिit पासपमननितम्य मिरगेन स्थितन्नः। भावरम भन, सर्पमित्यर्थः । गुतमन्ना पदयम बन्नः। पपिका विशिष्ट परिता न्यर्थः । शिपम्पन्नम्। ममी अभिरपितम्: अभिप्रेतम् ।। सम्पत्रं निप्पयम्। थपरम् 'तिम् ॥ १६॥ 1. मिलमिति । है सज्जनाः साधकः! यूयं मिन छदं मा 'समध्वम् । जनपदः सोकाउयः उम्मीः कमला समान निजधम्म स्थिताः समः सुधां पृथिवी परिपालयन्तु रचन्त । तिमा पुण्यामना को शुभारम् सम्बन्ध भयोदा नदरियोता 4 नोनिः नीतिशास्त्र मानसतुष्टये वृदयपरितोषाय यातां भार ताम् । भूपाला राजानः यत् निरन्बरं सधम्म प्रवोपासना ·पहरेदः । १२५ सा मानसतुष्टये सुमतिनां नीतिनवोढव वः ज्याणं कुरुतो जनस भगवांयन्द्राई चूड़ामणिः ॥३६८॥ ति विष्णुगम संग्रजोते हितोपदे मित्रलाभो नाम प्रथमः कथासंग्रहः समाप्तः । 1 रो अथ मुहद्धेदः। अथ राजपुत्वा अच: । चार्य । मिवनामः अतस्ताय. माभिरिदानी महदं श्रोतुमिच्छामः । विष्णुधर्मोवाच, मुए खेदं तावत् गृणुन । यसाय विः लोकः ॥ १ ॥ पईमानी माग्दो पगेन्द्रहपयोक्ने । पिगनेनातिनुब न जचुकेन बिनागितः । २० गवान एवमादिमम्पनः । "were in . त्रियः । inपयो पल भग Ki Kafe पम् । हामपि चन्द्रस्य कामपि हिरोभूप रस । कसकसला नुसता नाम: kta tratahi taneit R८५. २ । sex 1 4: 5:4f4a: 1 tri tr + twick: anाम पाब.it संपा।।। Hitter सरेशी, IT: MR. Reatment A. More stir, गरी ·नगरी। वसति। हितोपरगा। राजपुत्र सक्त', कथमेतत् । .विष्णुयोवाच । घस्ति दक्षिणापचे सुवर्णवती तत्र वईमानो नाम पणिक महाधनः । तस्य प्रभूतमि विते अपरान् बन्धूननिसम समीक्ष्य पुनरर्थसद्धिः करणीयेति मतिर्वभूव । यतः । अधोऽधः पश्यतः कस्य महिमा नोपनीयते । उपयुपरि पश्यन्तः सर्व एव दरिद्वति ॥ ४ ॥ धपरञ्च, ब्रह्महापि नरः पूच्यो यस्यास्ति विपुलं धना शशिनस्तुल्यवंशोऽपि निई न: परिभूयते ।' - मित्यर्थः । यतिलुन्धन अत्यन्न लोभवता पिगुनेन सलेन अम्बु केन देन बिनाशितः विकृति मामितः॥३॥ • राजपुचैरिति । धनं कथितम् । कथम् एतत् । एतव मकारेण संघटितमित्यर्थः । महाधनः महत् धनं यस्य मा। सम्पतियालोत्यर्थः प्रतिवसहि अध्याते। प्रभूते विपुले। भने । अविसमान मचर्य चालिनः । अर्थशः अर्थस धनस्य बर्धनम् । करणीया विधेया । मतिः बुद्धिः ॥ ३ ॥ यध इति । बधोऽधः नीचैनीचैः, धामापेक्षया झीनावर बनान् इत्यर्थः। पश्यतः निरोक्षमाणस्य, हीनावस्या पर्यायो' कर जनस महिमा यात्मगौरवं न उपचीयते न व माय मानभित्र प्रतिभातीत्यर्थः । उपरि उपरि पश्यन्न' में पेवया उद्रतावस्थतनान् अालोकयन्नः सव्यं एत्र समसमानवा दरिद्वनि, होनावस्थापनमात्मानं मन्यन्ने ॥४. माहेति । यस्य नरस्य विपुलं धनं महारिभवः । यति मकर बरहापि वसाहत्याकारी व्यपि महापापाशयोऽपीत्यर्थः । निधनः धनहीनो नमः शशिनचन्द्रस वल्या परमामयसम्पूतोऽपि परिभूयते अवज्ञायते । इत्यर्थः । समीयः ।

·न्यच्च.अव्यवसायिनमलसं दैवपरं साहसाच परिसीयम् । प्रमदेव र हुपतिं नेच्छत्युपगचित लक्ष्मीः । कञ्च, बालस्यं स्त्रोसेवा सरोगता जन्मभूमिवात्सल्यम् । सन्तोपो भोरुत्वं पड़ाघाता महत्वस्य ॥७॥ रतः, सम्पदा सुस्वितंमन्यो भवति स्वल्पयापि यः । कृत सत्यो विधिर्मान्य न वई यति तस्य ताम् ॥८॥ पपरच, निकत्साई निरानन्दं निर्वीर्य मरिनन्दनम् । माम सोमन्तिनी काचित् जनयेत् पुत्वमीयम् ॥२॥ सव्यसायिमिति । प्रमदा यौवनमत्ता कामिनी पनि जरा. वोपन्द्रियभारमि रक्षोः पौभाग्यसम्पत्, पावसायि कार्य- समाविरूपम् बनसम् गानस्परिभतं, देसर पररसपापिएम्. साहमा परिहोप माइसन्यम् । "REE क्रियने कर्म यति वित, गाषितः । तमासमिति मोजकको बजमिहोच्यते।" पहिवम् फासिद्भिव पति न भिनि पाडमिति चारसं कसयकायें रिकार स्ती सदा कामिनीयम्भोगवारमा, प्रमदानुति । परोगा विवराप. परीता। मिशासवं मन्यस्यामपरित्यागपूर्वपदे यानरमपन- पहा । पनो पानाहारविहारोपयोगिाव एक परियोः । भारत भयथोरना। एते पर व्यापार र माव पार. पाभरा ब्दापाता मरियकराः ।। सम्पदेखि। यो समः सत्याधि पसरविवापि सम्पदा प. माया अस्थिसप्पन्यः पाका सस्थि मदत योकोहामो भागि farfinanायः पिच त्रयः । बन, नए समाये वो पम्पबरपबिहामास मा. बिमाहि। गरिरानिमी र विपदाम् - किरानन्दम् कान्दादि पदा शिwिifits कोकोन, रिन्दवम् रा माम् । tri ·हितोपदेगा। को विदेशः सविद्यानां क; पर: प्रियवादिनाम् ॥ १५ ॥ थथ गच्छतस्तस्य मुदुर्गनानि.महारण्ये सम्बोयको भग्न जानुनिपतितस्तमालोक्य वर्षमानोऽचिन्तयत् ॥ १६ ॥ करोतु नाम नीतिज्ञो व्यवसायमितततः. फलं पुनस्तदेव स्थात् यविधेमनसि स्थितम् ॥ १५ ॥ किन, विम्मयः सर्वथा हेयः प्रत्यक्षः सर्वकर्मणान् । तस्मादिमयमुत्सृज्य साध्ये सिद्धिविधीयताम् ॥१८॥ इति सञ्चित्य सञ्जीवकं तत्र परित्यज्य वईमान: युन स्वयं धर्मपुरं नाम नगरं गत्वा महाकायमन्यरूपममेव समानीय धुरि नियोज्य चलितः। ततः सञ्जीवको कथं कथमपि, खुरत ये भर कुर्वन् दयित: ३.१८,५. प्रियवादिना प्रियं प्रीतिकरं पदन्ति ये ते तेषां सम्बन्ध पर, पनामीय का?न कोऽपि इत्यर्थः ॥ १५.. अथेति । महत् घरण्यं महारण्यम् । भग्नजान भग्न जानु या करोत्विति । नीतिनः नीतिशास्तनिपुणो जनः इतस्ततः सय व्यवसायम् अध्यवसायंकरोत। फलं पुनः विधेर्विधातर्मनसि यद यतं तदेव, भवतीति शेषः ॥ १७ ॥ विमय इति । सर्वथा सर्वतोभावेन विनयः, प्रतिपत्तिमून्या यः दूरीकर्तव्य। यतः सर्वकर्मणाम् चोपकार्याणां प्रन्यू बन्धकः । तस्मात् कारणात् विस्मयम् उत्सृज्य परित्यज्य मा पांदनीये कर्तव्ये इत्यर्थः । कर्मणि सिद्धिः फलोत्पादन विधीयतां स्यता विचक्षरिति मेषः ॥ १८॥ ., रवीति । सञ्चिन्य चिन्वयिवा । परित्यज्य विज्ञाय विका तः । कथं कथमपि कटातिशयेन । खुरत्ये च्यभन्नपुरविनथे ! भरम 'कुर्षन विधत् ॥. १६ .

·३ आनन्दः। 171 निमग्नस्य पयोरागो पर्वतात् पतितस्य । ततकेणापि दष्टस्य आयुर्माणि रक्षति.॥ २० ॥ . नाफाले बियते जन्तुर्विहः परयतैरपि कुशाग्रेणैव संस्पृष्टः प्राप्त कालो न जीवति ॥ २९ ॥ अरक्षितं तिष्ठति देवरक्षित सुरक्षितं दैवतं विनश्यति । जोवत्यनाथोपि बने विसर्जितः सतप्रयनोऽपि ग्रहे न जोवति । २२॥ ततो दिनेषु गच्छत्सु सनीवकः खेछाहारादिलाभेन परण्यानी परिभमन् दृष्ट पुष्टाको बलबननाद । निमम्मस्पति । पयोराणी समुद्र मिमग्नस समुद्रससिताभ्यन्नर गरस्येत्यर्थः । पर्वतात् भेलापात् पतितस्य र विध्यतस्य र, तक्षकेप महाविषमपणे त्यर्थः । दष्ट स्यापि जनस्य घायु विधाहनिपिजीवन- भोपि मर्मस्थानानि रक्षति, न्याइितेभ्य रति शेषः ।.। भाकाले रवि । जन्तुः पापो भरयनः बहसमापः विकोऽपि विदारितादोऽपि पकाने असमये थायु पये रत्यर्थः । बियतेन गवाराभवति । मानकाला मान उपस्थितः कासः मन्जुसमयः यस्य, नासो जनः कुशाणेर कुपयापभागेर संस्था नाडियः पन्न मोति॥ सावितमिति। परक्षितं पान शारित दररचितं भाग्य रवि परिपाधि सत् निहनि। सरहितं भावोग बापायसदा. निम्बार दोष भामधेयेव तं नावि इयं सिदि। परे परण्यामध्ये शिपब्जिनः परियः पवादः परायोरि धोति। हे भरने समयमा दः पयमा, घोगरवामिति सेवः। यर्यापन बायोऽपि यो जोडि कारपसो भवती। जब रति 1. पेशागारादिभेद, पेशवा चासाभिराय पारारोमा पदबाटोमां बा: माधिः तेर। परखानी ·तोपदेश तस्मिन् वने पिङ्गलनामा सिंह स्वभुजोपार्जितराय मुखमनुभवन्निवसति । तथा चोकम् ॥ २३ ॥ नाभिपेको,न संस्कार सिंहस्य.फियते मगैः। विक्रमार्जितराज्यस्य स्वयमेव सगेन्द्रता ॥ २४ ॥ स जैकदा पिपासाकुलितः पानीयं पातुं यमुनामच्च मगच्छत् । तेन च तव सिंहेनाननुभूतपूर्व प्रलयधना तमिव सम्नीवकदितमयावि। तत् श्रुत्वासो पानी मपीत्वा सपतितं पराहत्य स्वस्थानमागत्य किमिदमित्या 'लोजयंस्तूपणी स्थितः । स च तथाविधः करटकदमनकार तन्मन्त्रि प्रचाभ्यां गगालाभ्यां दृष्टः । तं तथाविधं दृष्ट्वा दा नकः करकटमाहामः! सखे करटक ! किमित्यय मुदकार स्वामी पानीयमपीत्वाः सचकितो मन्द मन्दमातिइते महामं परिभ्रमन तव विचरन् इत्यर्थः । पृष्टपुष्टानः दृष्ट प्रमु उल्लासयुक्तमित्यर्थः । पुष्ट, पुटियु महमित्यर्थः । यस्य स बलपत्, उच्चस्तरा: ननांद शन्द सतवानित्यर्थः । स्वभुको जितं खभुजाभ्यां निजबाइभ्याम् उपार्जितं सायत्तीकत लवमित्या न्यत् रामं राजत्व तस्य खम् यानन्दम् अनुभव न भुञ्जन् । झालं. यापयदि ॥११॥ गाभिषेक इति । मगः हरियादिभिः पिइस मगराजा अभिषे याः न तीर्थोदक राज्येऽभिषेचनं,न संसारग्टहासूर संखर क्रियते अनुष्टीयते । परन्त स्वयमेव विक्रमानितरा विक्रमेय पराक्रमेण अर्जितम् उपार्जितं यत् राब्धं तस्य * चित्रमेश जितं राज्यं येन तस्य मगेन्द्रस्य मगेन्दता मगाधिर्षा भवनीति शेषः । सचेति-1 एग्दा एकमिन पाले पिपासाचितः पिपामया सानगरमया थालितः व्यापीरवः। • पानीयं नई मानम् , ·दे। रटको बने, मिव दमनक ! मम सम्पनेनास्य सेवेव न यते। तत् किमस्य चेष्टानिरूपणेन ? यतमानेन 'चिनापराधेन पिरमवधीरिताभ्यामावाभ्यो माद- समनुभतम् । २५० सेपया धनमिच्छडिः सेवकैः पम्प यत् सतम्। सातव्य' यारोरस्य मदेस्तदपि हारितन ॥२६॥ व गर्नु यमाय मनाया गयाः परिसस्पृष्टमिततीरम् चन- र समाम। मनुभामं पूर्व मानुभूवम्, अनुतपूर्वमित्यर्थः । यमजितमिर प्रग्यस प्रसयकालस घमा भेषत ते गजित मध्वनिरिम समीषकहित सजीवस्य तदात्यवस्थ मस्ति रायः शादि सम् । बत वृषा चाप यसो सिंह पानीयं बम् पयोषा मासाद्य सपरित भवं परिहत्य प्रत्याय, मिहत्य दः । स्वस्थानं निखामिम् पामत्य प्रागम्य रदं किम् । किमेतत् ? भारोच मनमा रिचार्य तणों नीरव मौलो रन्यर्थः । स्थितः उप- : याशिवाय:, भोद रत्यर्थः । वरटकदमनकाभ्यां करटवर मो नाभ्याम् । मन्त्रि पुनाभ्याम् तस्य सिंहस मन्त्रिपः बियस पुनाभ्या तनयाभ्यां मावाभ्यां मम्मकाभ्यां दर: थर- ति: । तसिंह नपारिध भोनम् । विमिति किमर्थम् । एदार्थों सामाभिवानी स्वामी धिपतिः। पामोयं सम् थपीला यमासाद्य न्दिं मन्दं पदभावनः । परिहते थाले । मम ममतेम मम मतानु- गरेप, यह सिग भनकायं न क्रियते न चतुहीयते । धन धान कारपात् यस जिस पे विरूपक, प्रेहायाः ममोरिस पर्यावहानमार्ग विदरपेन बिरेन। किं? प्रयोषमाभास रम्य: पोक रा चाधोरियाभ्याम् पानाताभ्याम् पाया हर बनीष पं यः पठभूव मुखम् । १५ पिरति या पाया पपिसाभार्षिभिः ऐप . ।

·१३४
Ivani
३
परस, गीतापमान मरना ये परावा!
नरहनापि मेधा सुपी भत्।
'पन्य तामाफल्य यमायीरसिता!
ये पराधीनता यानामापनापनि मना?
पपरत ए गप्प पोसिह पद भीनं ममार,
एपमागायो फोन्नि पनिनोभिः ।
किंव, अधरय साभाय पण्यसोभिरिर म्ययम् ।
MAR पनि rts | Ritesस
NI साRAI, alitafal
पाततिति।
पराचिनाः परमन्यमापना
जमाः परायणा । सानु मायाममा बस
बाद यातपय नेभ्यः पानु मायरोमानता. मा
साइन्ने अनुभवन्नि, मेधारी चामो धनः नदोमामि नेश iii
पान पनापि तपः
अम्बा खपी
भवह ॥ १०॥
एतादिति । यत् शनायत्ततितम थायता पराlanti
चत यस. तक भारः, माधोरता इत्यर्थः ।
भाफरसं नन्दनः जनमत साफल्य सफरता। ये पुरषाः पराधीनता
चन्या यधोनवाम् स्वायत्तता याताः ते यदि धोनि दाs
म्टनार हत्यमयं गताः । ये राधानाने मता एक रति भास
१.रहीवि । एहि भाग गछ याहि।
अक्षिा कई मामी भए । यद कथय । मौनं मकवं समाचर अनुति
एवम् व्यनेन प्रकारेण यायायपले याशामेष धनामपाकाद
पहेष कुम्भीरादि-जलजन्तुना पतः यावान्तः पर्थिभिः ।
निशभिः अनैरिति सपः । धनिमः ,धयाजिनः प्रोडन्ति ।
दामरभन्नु कादिनकाः वामविनोदना वानरम कादिभिः
तत्यानपणा
पता एनटे
पत नोगामी
4
था इत्ययः ॥२६॥

·ETRI १३५ - माला मम्फ च संस्कृत्य परोपकरगोरुतः । ३.. न्यच, या प्रकृत्ये चपला निपनत्याभावपि । म्यामिमोना मन्यन्ते दहिं नार्माप क्षेत्रका::३६ विपाय. मगमन्यु नतितोओपितरलोकिंमुञ्चति प्राणान् । र:पीयति मुख हेतो. को मुढ़ः से पकाटन्यः ॥ परच. मौनाम्ग: प्रबरनपटांतुलो जल्पको बा. सान्या भोरुदिन महते प्रायगो नामिजानः। ४८: पाव चमति नियतं ट्रग्तचाप्रगल्भः सेवाधर्म: पग्मगानो योगिनामप्यगग्यः ॥ ३३ ॥ पनि । अध • ना परते. पाने iभाय समाप्र पपरोभिरित गारपिनामिमोभिरिश सयम् संजय iww witसत्ययः । प्पामा घरोर परोपसरपोलतः परेका यम् उपसरतामापादितः ..." या कसला या : मलत्या स्वभान पर पता चला। । सरपरिवषि रस्तुमि निपतति परिता भवति। मेकाः Kखाः मामिमो भन्नः नामपि दा', हामिति भावः । पम्यन्नन्न मायनोवि भा:In॥ प्रथमतीति। ध्वनिमो। उत्कर्ष निमित्तम् उच्चपदलालमनि वारत् । प्रपमति चाहानमश्नतं करोति । जोक्तिहेनोः नीयमोपाय- बिमिनापान नीव विमुञ्चति परित्यजति । सपहेतोः सपनाम मत्यासया पोष्टि मनुभावन मर्यव सेवक रति पेषः। यतएक काटन्यः भन्यात् मित्रःगे महः भर्षः। न कोऽपि न्यर्थः ॥१३॥ मोनादिति । मौला मौनादरम्मनात् मूर्खः महः । कथ्यते प्रवचनः मसयाका-मयोगक्षमतः शवसा अन्माद. पसा, सपा असरः बापाः । सर्जव उच्यते इतिषः चाया चमया विपिहा वियपणे तोया। समायील इत्यर्थः । पतिः ।

·प्राय यः पिनोपरेमा दमनकोऽब्रवीत, मिव ! सर्वथा मनसापि नैतत् कर्तव्यम् कथं नाम न सेव्यन्ते यानतः परमेशराः। अधिरेगौव ये तुष्टाः पूरयन्ति मनोरथान् ॥ ३६ धन्यञ्च, कुतः सेवाविहीनानां चामरोइत सम्पदः । उद्दण्डधवलच्छववाजिवारणवादिनी । ३५ ॥ करटको बूते, तथापि किमनेनाव्यापारणामाया अव्यापारेषु व्यापारः सर्वथा परिहरणीयः ॥ ३६ ॥ भोर भयशीलः । यदि न पइते बहिष्णरित्ययः । न अभिजातः न विनीतः, अत इत्यर्थः । घटः गभा मियों पर पा निको वसति तिति । मर्नुरिति श्रेषः । समगल्भः ४८ यून्यः दूरतः । न पायें वसतीत्यर्थः । परमगहमः अतीव दुरा सेवाधर्मः योगिनामपि योमयुकानामपि अगम्यः इससः ॥ १३॥ दमनक इति । सर्बथा सर्वतोभावेन । एतत् - मूर्योपदिा मनसापि हृदयेनापि न कर्त्तव्यम् न. धारपीटम् परमेश्वरा भारः कथं नाम यातनः प्रयन सेव्यन्ने सविता भवन्ति। अनुजीविभिरिनिमेषः। वष्टाः मीनाः सन्तः अचिरेणैव यल्पकालेनैव मनोरधान अभीष्टानि " यन्ति संसाधयन्ति । कुत इति । सेवाविहीनानां सेवया रहिताना ननामा मन चामरोदनसम्पदा भामरेण चमरीपुष्यनिर्मितव्यजनेन उडूला विका रिताः सम्मदः ऐश्वयं कुतः ? न केनापि भवन्तीत्यर्थः । तथा जाए धवलच्छववानिवारणवाहिनी, उगता दण्डा येषां नानि उहका धवलागि छवापि यातपत्रापि, वाजयः अश्वाः, वारणानि हसिन तः मह वाहिनो सेन्यं ५ कुतः इति अनुवृत्तम् ॥ ३५ ॥ বন্ধে নি। অভাক অনক সুষাবৈ অধিকাংশ कि ? किं फलं भविष्यतीत्यर्थः । अव्यापारेषु अनधिकारविषयेषु व्यापार ជំទ្ធ सध्या सर्वतोभावेन परिहरपीयः परित्यायः ॥ २६ ॥ समुदायं। कथमिति । वतःt0 ·पस, अव्यापारेषु व्यापार यो नरः कर्तुमिच्छति । स भूमौ निहतः येते कीलोत्पाटोव वानरः ॥३॥ दमनकः पृच्छति, कथमेतत् १ करटकः कथयति, अस्ति मगधदेशे धर्मारण्यसविइितवसुधायां शुभदत्त नाना कायस्पेन विहारः कारयितुमारब्धः । तत्व कर पविदार्य माणकाष्ठस्तम्भस्थ कियङ्करविदीर्णखण्डद्वयस्थ मध्ये कोलकः खत्वधारेण निहितः । तव च वनवासो महान् वानरयूथः क्रीड़नार्थमायातः । लेखेको पानरः कालदण्डप्रेरित दूर तं कीलकं इस्ताभ्यां धत्वोपविष्टः । ततमस्य मुष्कइयं लममानं काठहयाभ्यन्तरे प्रविष्टम् । अनन्तरं सहजपपलतया महता प्रयत्नेन कोलकमारुष्टवान् । . भन्यापारयिति । यो नर व्यापारेषु अधिकतयियेषु व्यापार सायं, साप पबियर्थः । पर्नु नितम् यति थभित्रपनि, सा, लोगोमाटो कोसं कोरकम् उत्पाट यति मून यति यः प' रोपाटी पार पनि बन् विनाः सन् भूको असे सुरिको मावि १... दपना वि। भारएवधिषित बसायां. ध धयम् परवं र परियं सस पधिषिता भोपभिवो बसधा भूमिः मसात आमदत्तनामा एभदसम्म कायस्पन रपार मानिमिण रिकार मरभूमिः कारयित' सम्पादयिम् बाम हद विहारस्यारे। परपलबिदामासात. पादासाससिप विदार्यमापः पायपारः यः बाप WERधा, बर। किसहरविदोपहरण किनारद भएर यस सस । सबाने पाते एपिते परदेवि ' पुरम् । प्रायोdि ware And free भोदिया। सरपोरा मते बोसी सी।

·हितोयदेशः। प्राकटे सति काठाभ्यां चूर्णिताण्डइयः पञ्चवंगतः। अत ऽई ब्रवीमि । अव्यापारेषु व्यापारमित्यादि । दसनः ब्रूते, तथापि खामिचेटानिरूपणं सेवकः . कर्तव्यम् करटको बूते, य: सर्वाधिकारे नियुक्तः, प्रधानमनन स करोतु। यतोऽनुजीविना पराधिकार चमा कर्तव्या ॥ ३८ ॥ पश्य, पराधिकारचञ्चों यः कुर्यात स्वामिहितेच्छया। स विषीदति चीत्कारात् ताड़ितो गर्दभी यथा ३१ वानरयूथः वानरसवः । कोड़ना) विकारार्थम् । यायातः चामत कानदण्ड-प्रेरित व कालस्य यमस्य दण्डेन चालित रख यो भ्यन्तरे काछदयस्य मध्ये विदीर्ण काठाभ्यन इत्यर्थः । सहजपर नया समावसिाचाञ्चल्येन इतना महता सातिशयेन । प्रयत्नेन चार मेन । कोलकं का विदारकदण्डम् । यासष्टयान चकर्ष । पूर्णिताए दयः चूर्णितं पण्डपण्डीलतम् अण्डवयं कोपयुगलं. पशव गतः मृतः । तथापि व्यव्यापारेषु व्यापारकरणानीधिति सामिमिक्षपणं सामिनः ममीः चेष्टायाः कार्याभिवापस निक निर्णयः सेवक भन्यैः कर्तव्य विधेयम् । सर्वाधिकार सर्वपिनु भो अधिकार विपरे निगुतः इतव्यापारः प्रधानमन्ची प्रेमचियः । ओरिया भन्येन पराधिकारी परेपमधिकारः पराधिकारः, " पापभीरनम् । न वर्तम्या न विधेया । १८॥ पराधिकारवि यो यः मामिश्तेिच्या सामिनो free मानुशवाय इथया, पभिसाप मराधिकारी परे • घिर पराधिकारः, राम प्यनुगीननं कृयान या कोई योगमा पर दिया पावितः मन् दिति न. या परिवि .

·दमनकः पृच्छति, कसमेतत् ? करटकः कथयति । स्ति बारा गया कपरपटो नाम रजकः। स चकदाभिः) वयसया भार्य या सह चिरात् केलिं सत्वा निर्भर उप्तः । तदनन्तरं द्रव्याग्नि हा तम्इं चौरः विष्टः। प्राणे गर्दभी बहस्तिष्ठति । कुकुरोपविष्टः । ते रमवलोग्य गर्दा ज्ञानमार, भवतोऽयं व्यापारः। त किमिति त्वमुच्चैः शन्दं त्वा सामिनं न जागरयसि ? कुरो बूते, नियोगस्यास्य चिन्ता त्वया न कार्या। त्वमेव नासि यथाइमस ग्टहरक्षां करोमि । यतोऽयं चिरा- नईतो ममोपयोगं न जानाति । तेनाधुना ममाहार नेऽपि मन्दादरः। विना विधुरदर्शनं स्वामिनोऽनुजीविषु दादरा भवन्ति । गर्दभोनू ने, । शृणु रे चर्वर ! ॥४०॥ असोति अभिनययतया अभिनवं तरुषं वयो यस्याः क्या पर्यया पत्रा, देटिं सङ्गमस । सत्वा सम्माद्य । निर्भर गाई घमो निद्रिमः । द्रव्यापि भोजनपावादीनि । तुम् ध्यपहत्तुम् । जपे चपरे । गईमा परः । संयतः । थलोका रहा। यानं पुरम् । घ्यापार कार्यम् । विमिति किमर्थम् । न धागरसन निएं करोषि । स नियोगस्य प्रधिकारस चिन्ना यसमीतमम् । गयो बिया। मटरक्षा महस पौरादिभ्यो रए करोमि सम्मा- यामि। गिरात मनुकासावधि, निर्गत चिन्चारः। उपयोगम् पयोगिक योजमिन्दः। साहारदाने भोवनमदाने। मन्दादरः न्दिः मशिपिया यादरा समादरो यस सः। विधुरदर्शन विधुरख बाबारबस भयसेवः । संसाहात करणम्। मिा व्यनि- विप आरिमो भार बहबोगियर भन्दादराः पादरा विपर्मर। मूह ! ।। बापतेहि वः वायंगरे कसम्मादपपरे वापते मा. .

·हितोपदेगः। यापते कार्यकाले यः स किं सत्यः स कि मुखत् ? 'कुकुरो मूते, यो न सम्भावयेदृ भत्यान् कार्यकाले स किं प्रभुः ११५ किच, धाथितानां भतौ स्वामिसेवायां धर्म सेवने । पुचस्योत्पादने चैव न सन्ति प्रतिइतकाः ॥ ४२ ततो गर्दभः सकोपमाइ, धाः पापीयांस्त्र, र स्वामिका•पेक्षां करोपि । भवतु, यथा स्वामी जागति तथा मया कर्तव्यम् ॥ ४३ ॥ यतः, पृष्ठतः सेवयेटके जठरेण हुताशनम् । खामिनं सर्वभावेन परलोकममायया ॥४४॥ : इत्युक्त्वा स अतीव चीत्कारं कृतवान् । ततः स रज यते। स किंभन्यः कुत्सितम्त्यः । स किंसहत् कुन्सिभिवर यो जनः कार्यकाले मन्यान् यजीविनः न सम्भावयेत सम्मानमेव किंप्रभः, अथवा म किं प्रभुः ? अपित न मभुरित्यर्थः ॥ ४ ॥ चाथितानामिति । याश्रितानां शरणागतानां भतो मा खामिसेवायां खामिनो भर्नुः सेवाया सेवने, धर्मसेवने धर्मा पारलौकिककार्याणां सेचने अनुष्ठाने, पुचस्य सन्तान उत्पाद जमने च प्रतिइसकाः प्रतिनिधयः न सन्ति न भवन्ति ॥ ४२ ॥ तत इति । सको कोपेन रोपेण सह । पापीयान पामिड स्माभिकार्यो मेदा खामिनो भर्तुः कार्य उपेक्षाम् यौदासीन्यम् । यो यम मायेन स्वामी भत्ता नागर्ति निद्रां परित्यजति तथा तार मया कर्तव्यम् ॥ ४॥ गृष्ठत इति। थर्क सूर्य पृष्टतः पृठन छेड्थेस् एक जोयादित्यर्थः। जठरेय उदरेण इतानं इमम् चा त्रानीति इ पशिसम् । सबभावेन मनोभावेन सर्वोपायेन या साft समाश्या थकपटेन परोकं पारलौकिकानुन मेयवेत् ।।" १ ut ·एकदा न चीत्कारेण प्रबुदो निद्राविमर्द कोपादुत्याय गंदर्भ गुड़ेन तायामास । ततस्तेन ताड़नेन गर्दभः पञ्चत्वं त: । अतोऽहं ब्रवीमि, पराधिकार पामित्यादि । पश्य, गूनामन्वेपणमम्माकं नियोगः। अतः स्वनियोगस्यैव र्य क्रियताम् । विमश्य । किन्वद्य तयापि चया प्रयोजनम्, यतः, पाक्योक्षितोषाहारः प्रचुर- सहति । दमनकः सरोपमाह, कयमाहारमानार्थी वान् नृपं सेवते ? सेवकेन एतदयुक्तमुक्तम् ॥४५॥ यतः, सुदामुपकारकारणात् हिपतामप्य पकारकारणात् । चपमंचय इप्यते धैर्जठरं को न विभर्ति केवलम् ॥४६॥ होति। रति एपम उशा कवयित्वा चीत्कारम् उसरजम् । गर: जागरितः । बिदारिमईपात् विद्राया विमई व्याघाता व यः कोपनबाद। उत्याद सयां परिजन्य गहमें रामभं सगुड़ेन घा नादयामास मतवान् । ताड़नेन महारेण पञ्चत्वं गतः मतः भूनां परिणादीमाम् पम्पपम् बतपमानम् यमाकं नियोगः । धितकमा कतः कारपात् स्वनियोगस यावाधिकारस्य चर्चा पनुयोर किवताम् पनडीयताम् । विमल विविच्य। भाने दिये नया चया पसारनेम न प्रयोजन कार्यम् । प्रतिहार भक्षितस्य भुकसायर याकारः भन्यावं पुरः सपर्या विति पते । भरोष प्रकोषम् । पाहारमालाओं पाहारमा भोवरमाबम् बर्षयति प्रार्थयते वोसो। सेग्वेन परि. पारखए परन्दायरितम् एवं विनम् I पदामिति । सादाम् पाळीयानाम् एपकारकारपात उप. अतिमिषित किया. सबूपाम् पयकारकारपात पनिटापर. पिभियुरः परिवः संचयः सरस रामः मंचर पायः सपने माने कोपमा एम् एकमा बारम विडोदर ममिति २ पूरयसि एवं एस देश देनापि सोदरं परनीति भार ·मनिममत्रोininामनः। मोमा सामान कपि ५. मनोनीन मामीन titik n या मोडगामा। ५. भिमादाम पुरानोप मानः। गोपि महापिपिन नम:। 4:, मनुस्मशासी तुल्यायो भवनमतगतिन् । भमो पो न वापि सोपि पोरन गम्यते । !' aura. मजिगरगोजानां पाउसामागतम पन्यास उसने का wat UT : पनि Rani पर पर पाम् । Mata Mo.७॥ wwfan स्नि बने जीतापान भारत aat Mam, Ngी सः । नोनित जीव । ना If बायोऽपि किं पा सरहेन सोटरपूर न करने । बाद पूरयमोति भार १८ ॥ पभिरिति । कोऽपि मागणे मनुषः भि: " र पदासदासमार याति गति । को मन सके। पुरापरिवर्धः, अतः दासीजनः । अभ्यते मम्ममाताविति । मनुषजातीतल्यायां मर्षमाधारको ६. मय दाखभावः यतिमरितम् अतीनिन्दितम्. - कोऽपि महाग जोम्सु जीवितमनुष्पमध्ये गएयते ? यो अमः प्रथमः प्रभः सोपि मळा ·। नारीपुरुपतोयानामन्तरं महदन्तरम् ॥ १ ॥ हि, अल्पसायरसारयेप मलिनं निम्मासमप्यस्तिकम् I नवा परितोपमेति न प ततस्य सुधाशान्तये। संजो अम्ब कमकमागतमपि त्यशा निहन्ति हिपम व: लच्छ्रगतोऽपि वायति वनः सत्त्वानुरूपं फलम् ॥५२॥ रिश्व, पश्य सेव्यमेश्कयोरन्तरम् । लाइलचालनमधवरणावपात 'भूमो निपत्य तदनादरदर्शनं च । खा पिण्डदस्य कुरुते गजपुषवस्तु धीरं विलोकयति चाटुशनैश्च भुते ॥ ५३ ॥ बाषीदि। राजिनगरपनोहानां पदिपायस कापाषाण- था दारासापां नारीपुरष तोयानां रमपोपुरुषजवानाम् नर परमभदः मदन्दरं पातीय दूरतरम् ॥ सति । कुखुरः बसलायुदपावधविनम् बल्लामा मासु- घाना सध्यमिपा पारीरहदा विषाणाच नः ध्याशेषः सहायः म मरिविक्षत नियम मामन्यम् पपि स्थि कम् सिधा पापाय परितोषम् एति परितो सवतोयी, च विना रभ्यि तस पुनः सुक्षयान्न पित्तो न भवतीति या भिं: ईक यामागतं मोड़े टास्थितमपि जम्मु ट माल बता पार- Ittefसन मिनि घातयति । पर्यो नमः स गतोऽपि कटा. माया पनि रचातुएं निजतपट फर्म हान्द्रनि मि. पह। यसको प्रभुक्षयोः पन तारतम् । गावति । स पिस सददातुः समासान भाइरस पहावयम् पी बिमदेरणापात पा पादयोः पा , भूमो भूदरे विकास पतिता दादर ·intxr. मोffal in ! पाप , गनिनि नोना मन मान भनिने या मोटर। पमा पक्षभिगम पुगी: गरि मा। गोपिका कोपिन नम:। :. मनुष्यात तुल्यायां भयानमगितिम् । प्रथमो यो न वापि मो:पि भोरम गम्म पोकम. गिरगोहानामापाग स्पोरियम कि विप. य: पपियनी सीरितं मर पर बाग्म। बर्ष विति । पिन मरे जापान भारत का अनुजीनियर्थ: । चीनियो। नया पोऽपि सिं या गरुन मोटरपान करते । पश्यनीति भा॥ कोऽपि मागे मनुमः पाभिः ॥ : दाम दासबाब याति पनि पुराचारित्यर्थः अतः दामीशनः । मोडयि महामा पोर जब तामिति । भनुम्पत्रानो वस्यायां समाधारयो ममा मोडपि मिः रनुप्यमध्ये गण्यते? सबर गपक नव दास्वभावः बतिगतिम् चतोमिन्दिनम . तमाही ·नारीपुरुपतोयानामन्तर महदन्तरम् ॥ ५ ॥ था दि, अल्पस्नायुवसापशेषमलिनं निम्मासमपस्थिकम् खा लम्पा परितोपमेति न च तत्तस्य सुधाशान्तये । सिंह अम कमङ्कमागतमपि त्यहा निहन्ति हिपम सर्व: कच्छ्रगतोऽपि वाशति वनः सत्त्वानुरूपं फलम् ५२ परच, पश्य सेव्यसेक्कयोरन्तरम् । लाल चालनमधयरगावपातं 'भूमौ निपत्य तदनादरदर्शनं च। वा पिण्डदस्य कुरुते गजपुरवस्तु धीरं विलोकयति चाटुशनैश भुङ्क ॥ ५३ ॥ . गवादि। गाजियारपटोहानां पहिणायका काठपारायmt दारपसाक्षापा बारोपपतोयाना रसपोपुरुषजरानाम् न पररभदः मादन्चर सोर दूरतरम् । पति । कुएरः अलसायुपपारवतिनम् पसाना मागु- मा पूभिरापा पारीरहदारियाणाध या पाप प: नेम पर feri मा पारन्यम् पपि स्पिकम् स्पि बा पापाय परितोषम एहि परितो सत्याना भ्य तक पान पितो न भोलि गरमाग को स्पिबपि म मा हा परि- अन्य cिerfoनगिनियति । सोंचमहगोरि बाबा Hamar पापं विकत ft. पानि । भुवयोः पनर नारतसम् । । पिना दावा पूस सम् wir fat HEALTirth: पार: Wri सबपोभू R Hart &दनाद ·१४४ तापमः। किप, यमोव्यते घणमपि प्रथितं मनः विज्ञानविकमयगोभिरभञ्यमानम् । तनाम जोयितामा प्रवदन्ति तनमः फाकोऽपि वीपति चिराय गलिं पा प्रतितिविचारशून्य. युतिविपर्यवेभिर्वधिकृतस्य । उदरभरणमातफेपलेप्छो; पुरुपपशोच पयोर को विशेष:।' करटको ब्रूते। ग्रावां तापदप्रधानौ, तद मस प्रभोः अनादरस समादराभावस्य दर्शनम् यालोयना करते यति । गजपुद्गवस्तु धीरं गम्भीर विलोफर्यात पश्यति । मेषः । पारपतष गप्रिययाय र भुड्के भोग्यवस्नुमोति शेषः यजीव्यत इति । वन नीवितं जीव विज्ञानविक्रम विज्ञानं दर्शनशास्त्रविषयकं जाम, विक्रमः पराक्रमः यस पर न घभज्यमानम् प्यकुण्ठामानम् अतएव प्रथितं विख्यात सत् अल्पकालमपि मनुप्पैनोव्यते जीवनम् ध्यपलम्बाने, सह चोके । नहिषयकद्वानसम्पदा, पण्डिता इत्यर्थः। तवाम बीयितं ली। कथयन्ति । छन्यथा काकोऽपि वायसोऽपि पिराय बझकाज परिश्च पूजोपहारच भुले याति । ५४ । यहितहिनि । यहिनविविधालयबईः यति' परमार्यच हितञ्च शेयलरकार्यञ्च मयोचिारन्या: विजेकर शिर्ष नन्य बहुभिः अतिविषयः वेदविक्षितकाय: वरि रहिरोयर्थः । उदरभरपमावकेयलेछोः उदरभरणमा उदरनि बेगना रणा गलसा यख तस, पुरुषपयोः पुरुषेषु मध्य पान पशेच परागर्भसम्भूनतीवस्य प को विशेष को भेदः ।। र रति ! यमभानो नोपपदं स्थापितो। विपारपया - ·एच। २४५ नया विचारगया। दमनक: पुनराह, कियता कालेना. यः प्रधानतामप्रधानतां वा लभेत । ५६ ॥ यतः, स्वचित् कचिदिह स्वभावाइवयुदारोऽभिमतः खलो का। के गुरुत्वं विपरीतता वा स्वचेष्टितान्येव नरं नन्ति | १, बारोप्यते गिला गेले यत्नेन महता यथा। निपात्यते इगोनाधस्तथा मा गुणदोपयोः ॥ ५॥ द। वयनायत्तो यात्मा सर्वस्व ॥ ५४॥ यात्यधोधो वजन्युच्चैनर: स्वैरेव कर्मभिः । कूपस्य खनिना यहत् प्राकारस्व कारकः॥३०॥ करटको बदति. अच भान किंवत्रीति ? दमनक पाक, नावर स्वामी विझलक: पानीचमपीवा कुतोऽपि भयात् । घामान्य पचित्र' | प्रधानता बेनाम् । प्रधानता कोनताम् ॥१५॥ विदिति। २७ असलि कश्चित् जनः कचिन बरस पम्म भागत प्रसन्यभारेष उदार पोटासम्म छ , अभिमतः प्रियः, परोग ह.भरति । परन्त बोके वर मान्य कामयारा एकबरें मुद गुरूर्ष मोरर रिपरीत तो रोल, भादमिन्दः । गमयति पनि...1 । चारोयन नि । मिना पक्ष रखा माना वष, योर मयापिनेयः। रे पोरे यारोसते उदीयते. यथा पेय सधी मिय दिपाले गि । गुणोपयो समये या नोनदा बार एय मावि १८. नमक। मयमायत सस जिस यो ८ या नसायचा मारा यासीन मरो पनुप्मः प्रविशशिरा विमान मरदा : रामद। सति गमय समस्या हुन । यह इस पबिहा NEE, यासारख Iोरखा विवा। पर पथ: विपाद विचबरसा -inte, रिकामा वामरस्थ: Avita .. ustोविमानसाहमाका fiम् ।

·हितोपदेशः। ? उत्तञ्च अमिच, सचकितं. परित्योपविष्टः। कर्टको बूते, कि तन जानासि ? दुमनको बप्ति, किं प्रज्ञावतामविदितमस्ति ।। उदीस्तिोऽर्थः पशुनापि ग्टह्यते याच नागाश्च वहन्ति देशिता:: : - अनुकमप्यूइति पण्डितो जनः परेजितज्ञानफला हि बुद्धयः । ६२. ॥ धाक रैरिङ्गितगत्या चेष्टया भामणेन च । नेववचाविकारेण लक्ष्य तेऽन्तर्गतं मनः ॥ ६३ तदव भयप्रस्तावेऽहमेनं प्रज्ञावलेनात्मीयं करिष्यामि ॥ ६४ या प्रस्तावसइथं वाक्यं सद्भावसदृशं प्रियम् । यामशक्तिममं कोपं यो जानाति स पण्डितः । ६५ परिहत्य प्रतिभिवत्य । उपविष्टः यामीनः । प्रज्ञावतां बुद्धिमताम् । अनि 13. DIFF ... परिभातम् ॥६॥ TETTv उदीरित इति । उदीरितः कथित' अर्थो विषयः पशुनापि Eatin, मपाच्य वनापि ग्टहते अनुभूयते । देथिताः बोधिताः हयाः बका पतिनय वहन्ति रथादिकं स्थानान्तरं नवन्ति । नोकः थमपि अथितमपि विषयमिति शेषः। जति गठ। हि यतः यः परेनितमानफलाः परेपास, थन्याम् इहितलान, बेट एर फर यामां तारयो भवनि रति शेषः । ६३५. भाकरीरिति । याकारी यातिभिः, इशितः शारीरिक गन्या गमनेन, बेटया इन्द्रिय व्यापारः, भाषणेन बायकथनेन, नेवा यो नयनयोः खास मुपस च विकारेण मया बन्नग वध्यते मायने । ६३ । नि। मन मिन, भगाना भोनिसले, अई प्रधान मिडम् नालीयम् यायसं करियामि ॥६॥ Inमिति । यो घना मात्र मनामनुरूप, मपातक, सिभियानुष्ठान धाममनिमम लिबान नादिन... विचक्षपो .

·. M - करटको वदति, सखे ! त्वं सेवानभिन्नः । पश्य, अनाहतो वियद यस्तु अष्टो बहु भापते । " अोमानं मन्यते प्रोतं भूपालस्य स दुर्मतिः । दमनको नू ने, भद्र ! कथमई सेवानभिज्ञ: ? पग्य, किमप्यस्ति स्वभावेन सन्दरं वाप्य सन्दरम् । • यदेव रोचते यम्मै भवेत् तत्तस्य सुन्दरम् ॥ ६॥ रञ्च, यस्य यस दि यो भावस्तेन तेन हितं नरम् । अनुप्रविश्य मेधावो चिप्रमात्मवशं नयेत् ॥ ६ ॥ पच, कोऽवेत्यहमिति बूयात् सम्यगादेगयेति च । पाजामवितथा कुर्यात् यथाशक्ति मशीपतेः ॥ ७० ॥ क्ष, धल्पेाधुतिमान् प्रानकायेवानुगत: सदा । करटक रसि। सेवाभिजन अभिजानानीति छति, सेवायो हास्य पनभितः ६६1 माकन इति। या, मेक रतिष । अनामत नामाग्मिोडवि - मति. यभुविधिमिति येशः । सटर जितामितोय ५४ भाषने प्रालि, य. यामः भूपानस राज पोनं मोतिपाय मन्यत नि. प. महः ॥ ६.. किमोन स्वभाविन महरा सुन्दर मनाइरम् चन्दर निवापि पि पति! ति किश्चिदपि मासान्यः । यदेव यमेरोषने, सरबन्ध छन्दर भमोहारि। यब यति धावयोगे पद । ६८॥ यति। मेधामी सामान न स यस अवसयो भारः पभार नंब भाव तं मरम् अनुमति नदेसको भूगा रन्दः । चि म् पावित्रायत्तता नगनु मात् । धोकांदियः ।। बत प्रतिषः मीच frefa दवाय नियात् सत् । यपा. * पनि बोम् कदम राम्रो यांत पार ।... rage. सहा vis. । . trial ।

·पाnि/RTHui | पर नो. मनाम मामी। मम पार, सानुमा माय मरपोयम् । याः समभीतरमारामतपम्। करनीभवादमाता पायो । पस, पासबमेन नेम पिचारिधीनमोनमः । प्राय भूमिमाया ममता सताव यः पातो पतनपरिजमान। फरटको जूते, प्रयत गलामा दमनना राणु किमनरको पिरकोपामयिभान प्रामद नान पंगती। RI: Vrin Entrict उनुगवा चतुगामी। २५ सय पार पत्र ' उमेश, महारदः । हामः IN एम राजविधाने सामः ।। सारस रति। मनापरे पहरे मान खासद सागर दापित् वाम् पश्मयते पानामतीरपः । -पिता भानो भान। योनिमाविध मामि नयम्स परपोएं विधेयम् । १५ ॥ vaaunti in म जन, भोजनम् थाहारः परिहीयते परित्यज्यते । ०१ । थाम मिति । अपनि पान विद्यारितीन मूर्मम्, अशी नम्, यसतं पङ्गविहीन वा खापवमेव समोपतिनमेर अ' प यः पोतो यात समोपे निति, परिवेष्टयान पनि कारटक रति किं वयसि किं कायमसि । यनुरशः का मम । दोषमोरिजिन पात : दोषमीते मिहापासमान , भार . नवानं कापुरम सम्बंगवानस्य नहपम् । जीपंण्यात रिक्षा जते अनुग्टहावि , नपाइभभिपतयः राजाना , ममदा : मरा at ·१४८ करटको ब्रूते किं तज्ज्ञानलक्षणम् ? दमनको भूते, मृणु। ७५ दूरादवेक्षणं हास: सम्प्रने सादरो भयम् । परोऽपि गुणशाघा स्मरणं प्रियवस्तुए। तत्सेवकानुरक्तिय दानं प्रीतिविवईनम्। सुरतसरचिङ्गानि टोपेऽपि गुणसंग्रहः ॥ ७६ कालयापनमाशानां वर्द्धनं फलखण्डनम् । विरशेखचिङ्गानि बानीयान्मतिमान् नरः । ७७ ॥ एतद्धात्वा यथा चायं मदायत्तो भविष्यति, तहश्यामि । यथा, अपायसन्दर्शनां विपत्तिमुपायसन्दर्शनजां च सिद्धिम् । मेधाविनो नीतिविधिप्रयुक्तां पुरः स्फुरन्तोमिव दर्शयन्ति ॥७॥ सन्तुष्ट रत्यर्थः । विरक्तः समन्तः । सञ्चार उहापं तयोः परागविरागयो। दाम बोपस रद जिकिम् ॥ ७ ॥ दूरादिति । दूरात दूरतरप्रदेशात परीक्षपं दर्शनं, काया , जिनामायां भयम् पाम्, सादर भादरस, परोपेव परमपि, पाश गुणाना प्रभा, पियवस्तुपु सभी व्यादिन, स्पिमिनि । पर पहा, नवनि पये, परति नराम, राइमादि भाजपादन, मोतियां पन्नोपान दोऽपि vिanाषि. दुष- Har: गुपपापम् । एतानि anierifa. saw anम Santरमा प्रयो मिजाकिया। काबयामिति कारयामाजिविको सामान Hanut किरणं. फर-पए पर प्रकासि बसनः पण वा मरिबान हिमान. नरो वा एतानि nिaries त्रिमियरस रिवि जामोदात तुरंत । ०० ! पसदि। पम सहानुसार तू सावरपापि। सावधान: बीहाविपुषा मोतिffuी बधा- ताम्, KERE IN दादार पदांसा wiaRetent दिम्, पारसमजाम् nang hinment भाव elaiantators यो ·Fa चपरच, दोपा गुणा, गुणा दीपा, दीपा दोपा, गुणा गुण रक, पिरके मध्यम्ये, सामिनि विविधा गुणा: करटको जूते, "तथाप्यप्राप्ते प्रमागे न यनुमईसि। यतः धमालकालवचनं रसतिरपि अन् । मामुयादव वरवधानमपमानं च गायतम् ॥ ८ ॥ दमनकोऽनवीन, मित्र ! मा भैपीः। नाइममाहारा पपनं वयामि | यतः, धापद्युन्मार्गगमने कार्यकालात्य येषु च। घरटेनापि वक्तव्यं भयेन तिमिच्छना। . दोषा इति । दोषाः विव्यापाराः, गुग्णा. गुणरन् प्रतीयन्न । दोषाः दोपवत् प्रतोयन्ने इत्यर्थः । दोषाः दोषाः दोपकमेणैव दरसन्न र । गुणाः गुणाः सुपसरूमेप नच्यन्ने रन्यर्थः । र धनुर में, हिने पिर मासिनि, मध्यस्थे अनुरागविरागशून्य प, सामिनि प्रभो, विपिन गुपाः दृश्यन्न इति शेषः । अनुरके सामिनि, दोषा अपि गुपायद पिरत सामिनि गुणाः यपि दोषायन, मध्यस्खे स्वामिनि दो । दोमायन्न, गुणा एक मुषायन्ते इति भारः ॥ ७॥ तथापीति । अमाप्ने अनुपस्थिते, मस्ता विषये न कवयित योम्यो भवसि । ध्यप्राप्ने ति । अमाप्तकालवचनं समाप्ने यनुपस्थिते, काले समरे, , वाक्य মৰ ঘৰ, অৱনিৰমি নিয়মি, গান | बनुमति অমানবিক दमनक इति 1 मा भैषीः न व भीतो भव, ईन प्राप्त अनुपस्थिते वासरे समये वचनं वामन, वच्यामि मियादि। श्रापलाते उपस्थिते, उन्मार्गगमने यसत्कार्यानुधानसमये, प्रभोरिति । कार्य कालाव्ययेक प कार्यस्य कर्तव्यकर्मानुष्ठानस्य काचात्य येषु समय क्षेत्र यजिम्नासितेनापि वक्तव्यं कथयितव्यम् ।।८।। मानना शाश्वत नियनम् थपमानञ्च मानहामिञ्च प्राश्यात् राभते ।८.1 च्यापदीति । हिनमिता मङ्गताकादिपा भवेन प्यतजीविना था ·राहदः। । यदि च प्राप्तावसरोऽपि मन्त्रो मया न वक्त व्यसदा मन्त्रि- देव ममानुपपवम् । यतः, कल्पयति येन उत्तं येन च लोके प्रशस्थते सद्भिः। स गुणस्तेन च गुणिना रक्ष्यः संवईनीयश्च ॥ २ ॥ दानुजानीहि, पिङ्गलकसमीपमई गच्छामि। करटको बूते, ममम यथाभिप्रेतमनुष्ठीयताम् । ८३ । गम्यतामर्थलाभाय माय विजयाय च । शत्रुपक्षविनाशाय पुनरागमनाय च ॥४॥ ततो दमनको विस्मित इव पिङ्गलकसमीपं गतः। अथ ग्देव राना दृष्ट: सादरं प्रवेशित साष्टा प्रणम्योपविष्टः। जाह पिरादृष्टोऽसि । दमनको बूते, यद्यपि मया सेवन यदि चेति । यदि प मानावमरोऽपि मान उपस्थितः अमरो यस गोपि मम्ब कर्तव्यावर्तव्यपरामः मया न रकव्यन विज्ञापितव्यः, तदा पविखमेर सचिरत्वमे मनुरपत्रम् चनुपयुधम् । कलयतीनि येन गुपेन इत्त शोनं का कल्लयति सम्पद्यते, येन च न हि साधुभिः रोके जगति प्रभसते, प गुपः नेम पिन गपिना प: पारमीया मीयच अति प्रापपीव ॥१॥ नदिति । वापिन् : पनुनामोहिनुमन्यस रिक पिंडदास्वविविधि, गामि यामि। चाभितम् पभिप्रेदम् xि. बाम यननिमम्म, पनुहोयना प्रियताम् ।। मपदामिति । पाय मोपा नाय, काय महाय. विजयाय निमितं, पहरितासाय विपक्षवसंधाराय, पुनरागमवाय र पुस रामबाब र गप्पा मसीताम् ।। बत विविविषयावरत् । राति सादर दोष पर पिता ससपाभ्यनरं आदितः । माया राईन पह, म पद, पति पापीयः । चिरात् बहार, दव तर पबकोमपादाबान र बारा पाना गा, भ नि भार । प्रयोजनम् बराहम् । माले सिमो, 1 ·नामदेवामान-fert मोनन meane मन्त्रीविना माnिiमिया मनमानियन रा! मन भार। टपमा भगोरापानमा नरंप यापिनामिना vिowleम में हिनाया। तदपिना मगिवति मादेषकार: गिरसिपायो । कप्रियनायांकार: कालीमिय :। Hai m दार्थतस्यापि परिरहनायो नमिदनीयः। पनुमोनिया 34. पारिभ्य मोशेरशाम पर, बियम जति पामो िमिमो. fairl दम राजन भत! दलस पास। केन माशियम, free एप first सपनारा मां का RT पर भरोयापिपिर नरेष मनुप पिपिति । वार्थ भनीति भारः । यद्यपोलि। पिराधीरितस्य विरान मगरात, रीति বদ্ধ নানয়ন্ত্র। বিনিমঃ নমঃ মন আমার, न । मम बुद्धिभगोन महनीय व्ययः । मपिरिति मपिः माभूत्यरयम्, पाहेमु धरणेषु भूठान, भूषपणेवर्षः। कापः नदासया प्रसिद्रवविधः, शि: धार्यते म्टयते, तथापि क्रयविक्रयवेलायाम् । भूत्यदानपूर्वक प्रयः, पून्यपहपूर्वको द्रव्यत्वागः विक्रयः, यो देसायां वारे, वाचा एव, मणिमपिरेप, मस्तके धारपात नदि पारस उभूखता, च भति इति भावः ॥ ७॥ d ! कदर्षितस्य चश्मानितस , धर्यत शानि बुद्धिबंश नहि मनोयः न आमदनीयः । धादि .

·१५६ तस्यापि तन्नपातो नाधयिखा याति कदारिदेव ॥८॥ देव ! सर्वथा विशेषजेन सामिना भवितव्यम् । यतः, निर्विशेपं यदा राजा समं सबपु वर्तते । ' तदोद्यमसमर्थानामुत्मा परिहन्यते ॥ ६॥ च, विविधाः पुरुपा राजन् । उत्तमाधममध्यमाः । नियोजयेत् तथैवैतस्विविधष्वेव कर्मस ॥ १० ॥ तः . स्थान एव हि युज्यन्ते भत्याशाभरणानि च । : नचिड़ामणिः पादे नूपुरो न च मूईनि ॥ ११॥ पिच । कनकभयण मंग्रहयोचिनो यदि मणिस्तणि प्रविधीयते । । स्वोरुपस्थापितस्य तन्नपातो बळ: शिसा कदाचिदेव न अधो याति न अनादेशाभिमपं गति ॥ ८॥ पति । विपन विमेघ जानाति यः सः विशेषतः तेन । निर्विरोममिति। यदा यान् समये राजा भूप. सबंधु अनुजीविधु गया मेष कार्यालयेषु च इत्यर्थः । निबिशेष तारतम्यरहित यथा नधा, समं लो बने, व्यापरवीति भारः । नदा जमिन् मम, उद्यमसमर्थानां कायं- | राहावार्याधरायः परिजन्य ते परिधीयते । विविधा रति । राजन् ! उत्तमाचममध्यमाः, इत्तमाय सधमार मध्य- (गव ने, ति विविधा पुर। बेचिर सत्तमाः. देगिमध्यमाः बेषि- मा: पन्नीवि भारः। बर एतान् बिधिपुरान, विविध कर्मधु तमामामध्यमे कामयर्थः । नियोजयेन नियुकान कुर्यात् ॥ ४. । म्याव ! भन्याः नुजीविना शाभरणानि महाराव स्वार पर Errयपदेश एक युध्यने उपयुकारि मानि योपन पदस्पान्या भोभन्ने akram | हि पदार्मापः पूहावितरव, सदे रणे पर पार पश, भूमिपस युटने । पनि । साभापायोनियोगसम्यः पणि, Talk arf पोरे परिधीयते योत माथि दिन ·- हितोपरयः । न सपिरोति न पापिस गोमते . भवति योजयितुर्वचनीयता ॥ २ ॥ पञ्च, मुकुट रोपितः कारणाभरणे, मणिः। न हि दोपो.मणरति किन्तु साधारयिता-३ ३, बुद्धिमाननुरक्तोऽयमियोभयगुणो जनः। इति भत्यविचारजो भत्यैरापर्यते नृपः ८४ ! पाहि, अश्वः गस्त्रं गास्त्रं वीणा यायो नरनारीच। • प्राप्य मनुष्यविशेपं भवन्ति योग्या,अयोग्वायर न्यच. किं मोनासमर्थन किं यतनामकारिया। भक्तं यक्तं च मा राजन् ! नावनातुं त्वमईसि ।। दिति. न च योभते न च शोभमानो भवति, किन्तु योजयितः यो पनीयता निन्दा भवति । ६६ । मुकट इति । यदि सुकुटे पिरोभूषणे कोच रोपित स्थापितः । दे च चरणाभरणे नरादौ मणिः अमूल्यास्त्र स्थापितः स्यात. तदा वस्य दोषो न भवति, किन्तु पाधोः ध्यतस्येत्यर्थः । व्यविधता पता, मर्खता इति यावत् । प्रकाशते रति शेषः ॥ ४ ॥ • चुदिमानिति । अयं बुद्धिमान् तीक्ष्ण बुद्धिः, अयं जना अनुर हर कः, अर्थ ऊन उभयगुण: उभयविधगुण सम्पन्न बुद्धिमान अनुसार "काव्याला प्रापर्यंते संबईने ॥५॥ अश्व इति । चश्व. घोटका, शच्वं सद्रादिक, शास्त्र या 'देववाद्यपियश, वायो वाय. नरः अनुजोयो ,मनुमः, भार अमिनो च, मनुष्यनिशेष प्राश्च योग्यमयोग्यं वा नरमासाद्य इत्यर्थः । उपयुकाः धयाग्या अन् गयाः वा भवनि ॥५॥ किमिति । भक्तेन भनियुक्तेन, छसमर्थन कार्याधनेष जनेन किं, तिएवं भयविचारन्तः भवविचारे समर्थः नृपो राजा भत्यः चनजी .काय मिथतीति भाव सङ्कन कार्यदक्षय , ' धमकारिया या बने किं ? ई राजन् ! त्वंभ भक्रियुतं या कार्य माम् अपनातम् यमम्मानयतन अईसन योग्यो भवधि ·पद। १५५ 17- ? प्रवज्ञानाद्वानो भवति मतिहीन: परिजन. सतपत्माधान्याद्भवति, नः समीपे बुधजनः । : युधेस्य के राज्ये न घि भवति नीतिगुणवती विपनायां नीती सकलमवशं सीदति.जगत् ॥१५॥ घ. देव जनं जनपदा नित्यमयन्ति. पार्पितम्।... 11: नपणावंमतो यसु म मरवमन्यते ॥ १८॥ वालादपि ग्रहोतव्यं युक्तमुक्त मनीषिभिः। .खेरविषये किं न प्रदीपस्य प्रकाशनम् ॥ ८ ॥ पालको. मूते. भष्ट् । दमनक ! किमेतत् ? त्वमम्माकं मात्यपुच: मुधोरियत्कालं नीत्वा कुतोऽपि पिशनव- गतोऽसि ? इंदानी यथाभिमतं वृद्धि। दमनको बते, च्छामि फिचिंच्यताम् । उदकार्थी स्वामो पानीय- मानादिति भूपते. धानात् यौटासोन्यात, परिजनः अतु- e), मसिहोरा मो भनि । यबमाम पहया विसा नसमोपे न शिक्ष- भारः सदानरं नत्प्राधान्यात् तेषां मूर्याणां प्राधान्यातू. समी I बुधना पण्डितो ,जनः न भवति । गतोय । विथ पर करो। राघरदपिपरित्यक पति, नीति राजमोतिः, गुपनी यहोवामगति; नोनी राजभोतो पिनायाम् थाहचाया सम्या पर राज्यामित्या ना मन मोददि छापतोयः ॥ सममिव । धनपदा देशवासिनः पदपाति सपेण रामाचा अमं नियं नियतम् सईयन्नि समानदान । दोशना बपेच शत: THE, प स धनपदामिभिरिलय, परसन्यते यजायते । ८ । गरादिति। मनोचिनिः परिहा बाबादपि गादपि, युद्ध क्वि- न. सरकार पहोवव्यम् । रो पस परिये पिस्थाने परोपस, प्रकाशन प्रकायतीम ? भगोवि ८.. पिरक रहिप्रधानवासी समायोति प्रधानाभायः स. इना मायाचा प्रभावनियो एन्दरपिशवतारम् उपपलोकायापति गुलाबाद. परगधार मानमेष ·। मपीarault fun ruits fir HF लगा. सिमानामा मोमिन . अमपामा म मिटमinvife. WAITAम् यार रापाप्यपुनः गलो मसन्। गदावरच भाव बनेनापि मुमता मारा। मनको भने, दे नारदयं मपन्-भगनः, गदामामिrani.it म किं मन्त्री यः प्रथम मनशामा भूपति परित्याग या घोपदिगति ? पपरंपदा: पनि कार्यसन्दर मुस्योग ए जातव्यः ।..) यन:. मम्मोगलमर्गस्य मुखेः मतम्य मन: भापयिकपपापागो. नरोप्रानाति सारताम् ॥ मित्रो मने, “भद् ! मस्ती गदा मां गधते ।". दमा स्वगतमा अन्यथा राज्यसुखं परित्यज्य स्थानान्तरं गन्तुं - उपस्थितोऽमि.यवामिभन यचाभिमपिनम् । Unifer flav wयापवान् । twষা কৰিবঃ বিদ্যামাননি। অঘোষিধিন অনুষ। हरेक मापेन प्रापिमा पठातरेयधी। पधिनितम् सावितम्।' परित्यागाईम्।। मन्दानुरूपेण गन्दमायेम। याति: बुसमा मन्त्रा परामर्यव्यतिरेवेष, रिन्याम रायपरिकार, युशेद्योगम् उउमम् विभापयति । कार्यसन्देहे पायेस काव्यमय: सन्देरे संपये छ उपमुना ज्ञातव्यः व्यवगन्तव्यः । ...॥ ... बन्धुरिनि। मरो मनुष्यः व्यापछिकषपापाय पिपरिसर घरी - । राज्य एवं राजलासम्भोगअनितम परित्यज्य विधान, भद्रम या विनम् । एवं जोमत्यवर्गय बन्यवय नियश त्याशतेषां बगः । तस बालयः धिया , खत्वस्य बउर पसारता कायोपयोनित नानाति , ' सिंहादिमहती मा पतीव भय मां बाधते अभिभवतिसा ·सुहृदः । म्भापसे ? प्रकाशं बूते, देव ! यावदर जीवामि, नावड्यं तव्यम् । किन्तु करटकादयोऽपि धावास्यन्ताम् । यस्मा- प्रतीकाराय दुर्लभः पुरुषसमवायः । १०२ ॥ ततन्तौ टमनककरटको राना महाप्रसादेन पूजितो भय. कार प्रतिज्ञाय चलिनौ। करटको गच्छन् दमनकमाइ, '! कि ययाती कारोऽयं भयहेतुरशक्यप्रतीकारो वेति न वा भयोपयम प्रतिज्ञाय कथमयं महाप्रसादो ग्टहीत: ? उनुपकुर्वाणो न कस्यापि उपायनं ग्टलीयात्. वियेपतो - यस्य प्रमाद पद्मास्त विजय पराक्रमे । 'मत्युश्च वसति क्रोध सवत जोमयो हिसः ॥ १०४ । गहि, बालोपि नावमन्तव्यो मनुष्य इति भूमिपः । कन्यन् म्यानम् । समामि मायान भारयाभि । पाशासनाम् यामा. नेम यात्म पान् यि नाम । थापत्तीकाराय थापा पिदा महि. काननिमित्तम् । पुरुषममयाय पुराणा मनिषा योधाना समायः रा. दुर्ममा हुन नभ्या यः ।।.. नहरति । मादेन माता पारितोपि, अजितो पानी। पनीकार भय निकापस मनोकार विधि, सारथिः तक्षाय परितोस्थती । क्लस्तीकारः ययः मायावी. र: अतिरिधान सारेच सरपम् । सप्तीकार घर पाया होकारो यमक बाबा बानुबाव । भवापस भीदि. नि, fav. निज किम् ME LATED: सपिर पारि- पहीन सामादिनः । सो यथात् पाप समरकाम, I .IN पायनम् दो साल का बांदा. । सारे का पतरको पासव, रा. ५सय ४८, पापः। स रे मेरे मनः पर HINगेमा, पराका बासमति पर - ·१५८ franti मनोयना धानरपा1ि दमनको जिम्या. मि तूष्णीमाता, ना कर भयकारयाम् । बजीरन नदिगम्। रपमामा मन किं पुन: मिम् । घरद को भूने, योनदा मामिवाम किं नापनोत: दमननादा, यदि मामिवामपालय मुच फथमयं महाप्रसादानाभः स्यात् ।।.. अपरख, निरपेनो न पा व्यो मत्या मामी कदाचन । निरपेक्ष प्रभुसत्या भाय:साधिपत् । १०. करटका पति, कथमेतत् ? दमनकः कथयति । म त्तरापथे प्रदगिपरनाग्नि पर्यते माविमो नाम सिंह, नस्य पर्यतकन्दरमधिययानस्य केशरानं भूपिकः । कवि छिनत्ति । स सिंह: केयराग्रं लून युद्धा कुपितो विरान बुमा रत्यर्थः । न यशमन्नय्यः न यायः । यतः पण भाव महतो देवता नरपेए मतप्याकारण सिहति रतते ॥ १.५॥ दमनक रति । विहस हसिया । शीम् व्यास्तां नोखा स्पोयकार मया भयकारणं गतः भातम् व्यवगतम्, बलीयन सधभेण नहित र जतः । भध्याः पाद्याः । सामिवामः सामिनो भयं, तवैव तत्स्थान किन अपनीतः दूरीशतः ! मुच्यते अपनीयते। महाप्रसादलाभ भरिपरिमाणस्य प्रसादस्य पारितोषिकस्य लाभः माप्तिः ॥ १.६॥ निरपेक्ष इति । भत्यैः अनुजीविभिः स्वामी प्रभुः कदाचन सदादि निरपेक्षः, मिर्गस्ति अपेक्षा मृत्यावश्यकता यस्य तादयो २ वर्तव्य विधातव्यः। यतः भृत्यः यजीवी प्रभु स्वामिनं निरपेक्षं त्यापेक्षाभूम सत्ता दधिकारत् दधिकर्णनामकमार्जार व सात् भवेत् ॥ १.७॥ - करटक इति । उत्तरापथे तवामक हिमालयसनिहित-स्थाने । महाधि विक्रमः पराक्रमो यस ताइयः ! पव्वेतकन्दरं मर्मतस महीरहण कन्द अधिशयानस्य, नान सप्तस इत्यर्थः । केशराम केशराणां बडा पानभाग, कश्चित भूधिका आपुः छिनत्ति वनति । सूनन छिन्नं, ·महन्दः । २५८ भूपिकम लभमानोऽचिन्तयत्, किं विधेयमत! भवत्येवं यते ॥१०॥ क्षुद्रशत्रुर्भवेद्यस्य विक्रमानैव लभ्यते । तमाइ पुरस्कार्य: सहयस्तस्य सैनिकः ॥१०॥ इत्यालोच्य तेन ग्रामं गत्वा दधिकर्णनामा विडालो मांसा- याहारेण सन्तोप्य प्रयालादानीय स्खकन्दरे धृतः। ततस्तगया. मपिको वहिन निःसरति। तेनासौ सिंहोऽक्षतकेयरः सुखं स्वपिति। मूपिकशब्द यदा यदा गृणोति, तदा तदा মিম विडालं मामाधारदानेन संबईयति । अथैकदा स मूपिकः इधापोडिनो पहिः सञ्चरंस्तेन मार्जारेण प्राप्तो व्यापादितः साटितथ। अनन्तरं म सिंहो यदा कदाचिदपि मूपिक गन्द न गुबार, तदोपयोगाभावात् तस्स विडालस्याहारदाने 'न्दादरो बभूव । अतोऽई प्रवीमि, निरपेक्षो न कर्त्तव्य इत्यादि ॥११॥ मा. कपित. यापन दिरानगंतं मर्ममध्यस्थितं मरिकम् पभमानः पादयन् ? अधिनायम् विनयापाप । पन विधि नियंHि. म...॥ शुरपबुरिति । बस्य पुद्रमायुः हि fever मोन् शिमात् परा. मिप यदिए । बभ्यते 4 वायत्तोत्रिय. सदा तम् सार्नु पंजीव स परया, चुह पापो रसः । भबिक सेवापुर, पुरणाःपियो- । बिमच्या ८॥ सीति । दामोधमा । बारामासारण पत्रिोवर. बोप्य परिमोटार साहिब पास. परमाये, ४० हः दात बofits। attefix पर star रास। भलादम् राम् । रा रा सादा स सर रस। परिiिt. " ·'प्रन्यया ते नमो उमनकारटकी समीरममा गती। नव टकसरतले भाटोपमुपविरः। मन मोसमा यवधीत्। पारपम! एपी साना किसाना रक्षार्थ नियत:। गेनापति ग्ट: ममानापति, मागम, नो परमादरगारमपसर । फलं भपियति। न जाने का सामोशिधामति । देगव्यरधारानभितः भनीरम: मभयमुपस्टा सारा फरटकं प्रणतयान् । १११ ॥ नया भोतम.. मतिरेव समाहरोयमी यदभाने करिणामियं दगा । इति घोपयतीक डिण्डिमः कारिणो पतिपकाइतः फरगन् ११२ । रूपेण, संवर्धयति परितोपान । धापीडित: yaar area सहरन् वहिदे धाम्यन् । नेन मारिप विडालेन, मात्र मनी दिवो विनागिता, पादितय भक्षितय । उपयोगामाशत् प्रयोजन काहारदाने भोजनदाने, मन्दादरः मिशिसमययः ।। तत इति । सश्लीवकसमोपं सलीकनामक यभमनिधिन् । मा रिकरम, उपविष्टः यासीनः । प्यररयरधार्थ रनरक्षपाय, नियुकः' समाज्ञापयति थादिशति । दूर दूरनरप्रदेशम् अपार गर्न Eि कलं निष्पत्तिः, गन्यरिति भावः । कुना कुपितः विधामति के देशव्यवहारानभिधः देवस्य व्यवहारः ग्राचारः, तब अनभिज्ञः । *सवासम् । उपमृत्य उपगम्य साहाङ्गपातम् घटानाम गेन सड़। क्रियाविशेषणे द्वितीया । प्रपतवान माना .in बलात् भारीरसामर्यात् मतिरेव बुझिरेध तारे यथाः बुद्धेर सत्तायां करियां गजामाम् इवं दृश्य अधीनता इत्यर्थः । हस्लिपकाइतः प्रविण पा, पति बोधयतीव चापयतोव ॥ १२ अनाहतः ताड़िता , कणन् शब्दायमानः , करियो रहित ·1 . यद्यत्र कानन । 1 सद सञ्जीवकः सबङ्कमाइ, सेनापते ! किमया कर्त तदभिधीयताम् ! करटको बूते, पभ ! सातुमिच्छा वर्तते, तदा देवपादारविन्दं गत्वा प्राम: सम्बोवको वदति, तदभयवाचं प्रयच्छ पागच्छामि। करटके नोक', शृणु रे बलीवई ' अलमनया गड्या. ५ ११३ ॥ यतः, प्रतिवाचसदत्त के शवः गपमानाय न चेदिभूमते । • अनुहगुरुते धनध्वनि, न हि गोमायुरुतानि फेयरी १९४ पपरच, टणानि नोन्मलयति प्रभञ्जनो स्टूनि नोचैः प्रणतानि सर्वतः समुच्छितानेव तरून् प्रवाधते महान् नइत्येव करोति चिकमम् ॥ ११५ ॥ ततस्तो सञ्जीवकं नातिदूरे संस्थाप्य पिङ्गल कसमीपं गतो पनि । समचकितम् । सेनापते ! सेनानायक । मया किं कर्तव्यं । विं, तत् अभिधीयतां कयताम् । कान ने उने । स्थानम् व्यवस्थातम्, पर भिवापः, वटा देवपादारमिन्दं देवस रानु पादारमिन्दं परमरोज पम नमकुर । भयवाचम् घमोनिसकं वाक्यं, प्रयच्छ देखि १. मविरामिति । सव लए सपमानाय कतिप्रयोगं कुबंते, पेट भूमते पिपासाय, परिवार प्रतिहार र पदत्त न दचान्, न विमान मिरः । सरो सिंहा. पनवनि पेशन्दम् अनुहारने मेचमदतवर्ष रतिगति सः ! नहि गोमागुरवानि, गोमादनां मातामा एalf- मान. तुजारते इत्यर्थः . पानी। मनमः प्रबंगे वायुः मधंदापानि पक्षाचे नमामि मोर्चा एदापि, पकि कोमसानिउसाकिर, तपादिम रमदति - मिति, किन्न पानिमान उदपिरमा, मान रन्दर्थः । तप- पक्षाने ते पानामवि । दारि सान् पिशानी कहीदान व मानस मावली सविमं करा पति प्रसारयावा. समाविति । मादिरे अदितिस्थाने साय धिस सादर 'रेप का दामोती रही । म नए । रिटी थासीको । । ।

·हितोपदेश ततो राजा सौदरलालोकिती प्रणम्योपविष्टौ। राजा. दृष्टः ? दमनको ब्रूते, देव। दृष्टः, यद्देवेनाकर्णितं ततः महावलोऽसौ देवं द्रष्टुमिच्छति। सज्जोभूयोपविश्यताम् किन्तु शब्दमावान्न भेतव्यम् ॥ ११६ ॥ अम्भसा भिद्य ते सेतुस्तथा मन्त्रोऽयरक्षितः । पैशुन्याद्भिद्यते सेहो वाग्मिभेद्यो हि कातरः । तथा चोक्लन्, शब्दमाखान्न भेतव्यमञात्वा शब्दकारणम् । शब्द हेतु' परिजाय कुहिनी गौरवं गता ॥१॥ राजाइ, कयमेतत् ? दमनकः कथयति । 'अस्ति श्री मध्ये ब्रह्म पुरा नगरम् । तत्व शैलशियरे घण्टाको रास: प्रतिवसतीति जनप्रधानः श्रूयते। एकदा घण्टामा पलायमानः कविचौरो व्यामेण व्यापादितः । मतिता घण्टा वानरे पाता। ते वानरामा घण्टामनद्र पायपिंवम् म् । महामना मन् व मामय यसमः । पब्लीमा भूता, पविलसाम वापताम् न भेतव्य न मान सम् ॥ १६ ॥ If it सामिपमा मन यथा भने, 'अहिले पति पयोरिमपि, भियते । Kग : पतमः, निने अभियने। मान saina 103 परवाया। पदार मन्दप्यम *मानामा प्रदेश ५ नोयम् । Ifeti < free ft को मिला । । तत्या kart 4 | Raftaare . kat . lts | artunita at: 41411 १६ । नाम : * 44 : 4:51 411 414 ; 4 ; 14 ; Mc 48 ·राहदः । त। ततो नगरजर्मनुष्यः खादितो हटा, प्रतिक्षणं वच वयते । ११८ । न्तरं घण्टाकणः कुपितो मनुप्पान् सादति घण्टो च 1, इत्यु का जनाः सव नगरात् पलायिताः । ततः करा- नाम कुट्टिन्या विएग्य मर्कटा, घण्टा वादयन्ति, स्वयं राजा विज्ञापितः । देव ! यदि किय छनोपन यः क्रियते मेनं घण्टाकर्ण साधयामि । ततो राजा तुटे न तस्यै धनं । कुट्टिन्या च मगडलं कृत्वा तल गणेगादिगौरवं दर्श स्वयं वानरप्रियफलान्यादाय वनं प्रविन्ध फलान्याको. ।१२.। तो घण्टी परित्यज्य वानराः फलामका वभवः । कुट्टिनी हो रहीवा नगरमागता सकनलोकपड्याभवत् । अतो. कोमि, यन्दमावान्व भतव्यमिति । १२१ । मामा पादितो पितरः पारोक्ति। महिमपंच पारायः साधनः। शुमने थाकने ! १८ . मलमिलि । पितः युर। पादति पयति । पwिar RI- पिशा। भिम विधि kिera थि । विवापिस दिर। निक्षय fecat frao स्यकामा मामाम् चोभान उपाययः । If asl। तरेर नोए। दत्त सिरितम । हा देजा. बारम् । एतानि न भए । पसार मसादी। farmयोगिनी MARNEdदेसायां मार जायम् । | पानामसावि पापा बाढीपि... a vife inाय मला बम परम पाहाबोटिफा -१.! fati रसर. witter मार ·1 हितोपदेशः । ततः सञ्जीवकमानीय दर्शनं कारितवन्तौ। पवाद पने चिरमन्योनं परमप्रीत्या निवसति । अघ कदापि सिंहस्थ माता स्तश्वको नाम सिंहः समागतः। तरू सत्वोपवेव पिङ्गलकतदाहाराय पशून् हन्तु' पलितः! न्तरे सन्जीवको वदति । देव ! अद्य इतमगाणां मांसा राजाह, दमनककरटको जानीतः। सञ्जीवको मते, किमति नासि वा ? सिंहो विश्साह, नास्य बना। चको ते, कधनेतावन्मांसं ताभ्यां खादितम् । पादितं व्ययितम् अवधोरितं । प्रत्यहमेपक्रमः । न ते, कथं योनदेवपादानामगोचरेगौवं क्रियते ?' मदोयागोपरेणैव क्रियते । मनोयको बने, नैतदुचितम् तथा सोक्तम्, नानिवेद्य प्रकुति भर्तुः किश्चिदपि सयम कार्यमापत्मतीकारादन्यव जगतीपतेः। मत नि । पोतदारसभम् । प्यानोय याइय । गम् । पारिवानी सम्माहित पन्नो। पि घिरबारम् । ' Gife faefsfesति । भमागतः समायाता ! पाcिs कारमा साधाय । र थामने मदिरमा । RIf भोजनाय | । पनिता माम्पतः । पलामरे या ५२ | YEAR तितामा समापन परिणामी utaka दमनको मालाियो। भाग २६. | घामाम पE INR 1 | Patants १ Anा कोर पवार बाबरनामा 44444 vifrar रस मला नाला नि 24.2 : 12 mindsthani ·उहदः । २६५ कमण्डलपमोऽमात्यस्तनुत्यागो वडग्रहः । पते ! किनणो मूखों दरिद्रः किंवराटक: ? ॥१२४॥ त्य: सदा यान् यः काकिन्यापि वईयेत् । कोपवत: प्राणाः प्राणाः प्राणा न भपतेः ॥ १२५ ॥ किचान्दैन कुलाचारैः सेव्यतामेति पूरुपः । धन होन: स्वपत्नगापि त्यज्यते किम्पुन: परैः ॥ १२६ ॥ न राज्य प्रधानदूपणन् । पश्य, अतिव्ययोऽनपेक्षा च तपार्जनमधर्मतः । मोषणं दूरसंस्थान कोपव्यसनमुच्यते ॥ १२७ ॥ एडन्न पम रहि । कपने राजन् ' अमाव मन्त्रो कमानपमः कम सतनुन्यागः तनु: मल्प' दाग वितरणं यस नारमः हाति यः सः बहुपह। मुर्गा बनः किषपः कृषिसः यः पो दरिद्री दीनः किराटमः भाधारित करटक । प समय म. दरिद्रः वरारकस्य बहुमुल्यता र न जानातीति भागः ॥२॥ नि । यः मान्य. सदा सर्वदा काकिन्यापि करित जात भ समायापिका श्रेयान मरस्य कर । "रावा दसरा यत् कमी तापपरवष"सिनीखाती का कोयना ना For भूपता रामा कोष मापा जीबनम् । कामासान afe पर अमः पन्य धन्यहरि कुमार या , एनिमामोति। मनुमा iifa भार | Here r: मनोवमा सन्यापि farf eirat परिने । । बरसात भारः ।। affe! शाम को Kinacial विय: ५५८, बंदा चिरस.५५६ म पाम भी पम् । riरमम. mins AIRTE म सपने प्यते । र 1 दह वर Rot ·हितोपदेशः। यतः, चिप्रमायमनालोच्य व्ययमानः स्वगञ्या । श्रमणायत एवासौ धनी वैश्रवणोपमः ॥ १२८॥ तथाकर्ण्य स्तब्धकर्णो भूते, गृणु मातः ! चिराचित) दमनककरटको सन्धिविग्रहकार्याधिकारिणौ। काम कारी न धनाधिकारे नियोक्तव्यः। अपरं च नियोगित मया यत्किञ्चित् श्रुतं तत्कथयामि । १२८। ब्राह्मणः क्षत्रियो वन्धुर्नाधिकारे प्रशस्यते। ब्राह्मणः सिहमप्यर्थ क्षणापि न यच्छति ॥ नियुक्तः क्षत्रियो द्रव्ये खड्ग दर्शयते ध्रुवम् । सर्वार्थं ग्रसते वन्धुराक्रम्य जातिभावतः ॥ १३० , क्षिमिति । व्यायं धनागमम् व्यनालोच्य न विविच्य स्वासका भिलाषेप क्षिप्रं शीघ्र व्ययमानः धनव्ययं कुर्वन् वैश्रवणोपमः कुवर धनवान् प्यासी कोऽपि जनः श्रमणायते एव श्रमण इस भिजुक " रतीत्यर्थः। परिक्षीयत एवासी इत्यपि पाठः ॥ २८ ॥. सतम्धकर्णः अभ्यागतः सिंहस्य धाता। पिरामिण बालावधि यावितो अनुगती । सन्धिय यियय नौ सन्धिको कार्य अधिकारियो अधिकतो, भूपालान्तरेण सह नियमपूर्वकर सन्धिः । वियहो भेदः, संपाम इत्यर्थः । ফাযাধিক্কা মিয়া अधिक्षतः । धनाधिकारे कोषाध्यतायाम् । न नियोकव्यः न स्या निमनाने चाधिकारमदानविषय १२८ तदिति । बाहर यो नियति पर उप प्रदयवाति भा। vरिपत:-.. सस्य इति । बाइपो विमः चियः क्षचजातिः बन्ध : Hil चादि धिरजातियोपियोगे मयसते भ प्रमजोभा विमपि मिनवप्रायमपि यय विषयं सपापा अधिनियुः दनाधिशार : जसिया vि ita पादित माथि निभा पाय सायनीजन्य रयां ·सपनेदः । अपराधेपि नि:यको नियोगी चिरसेवकः । स स्वामिनमवज्ञाय चरेच्च निरवग्रहः ॥ १३॥ उपक धिकारायः स्वापराधं न मन्यते । उपकार ध्वनीरुत्य सर्वमेव विलुम्पति ॥ १३२ । . उपांशुक्रीड़ितोऽमात्यः खयं राजायते यतः । अवज्ञा क्रियते तेन सदा परिचयादृद्धवम् ॥ १३३ । धन्तईटः क्षमायुक्त: सर्वानर्थकरः किल । शकुनिः शकटारच दृष्टान्तावत्र भूपते ! ॥ १३४ ॥ सदायत्यामसाध्या स्यात् सम् डः सर्व एव हि। सिद्दानामयमादेश हिचित्तविकारिणी ॥ १३५ । पपराध रति चिरसेवकः बहकासायधि सेगकार्य नियुक्त नियोगो नधिमारो अपराधेऽपि दोपे कतेऽपोन्यथः । निःमः यहारहितः भव- वशेष स नियोगो निरषयः पन् निपुणः सन् खसामिनं निज- याताय यवमन्य चरेत् विकरेत् ।। उपकतति। उपकता सतोपकारः जनः अधिकारायः अधिकार म पन् मापराधं निजदोध न भन्यते न गपयति, स च उपमर्धा पूर्व पति ध्वनोन्य पुरस्वत्य सर्वमेव मर्षसमेव पिलुम्पति पनि १११॥ Cirm कोडित रति । यतः यथात् उपांएक्रीड़िता रुसमीडामहाः भावापन्यथः। पामान्यः पतिः पयं रामायते राजारपार. धु निपये सदा सदा परिषयान् सम्पनि योः तेन पालेम पाचपडेना क्रियते सम्पायने ।।१३। बबई र रनि । किन मिचौ. बन्नदं सन्नरे दोपपरिपूर्ण, क्षमा । पाझे क्षमायोरः, पावर सर्वान् यमर्थान् पनिटापानान करोषि दयवि या नाटभो भावीदि भावः। भूपते राजन् ! सब रिपये नि भोग्नः इर्योधवर भावर त्यपः, मटारस वदास-नन्दरामा सब रटानो यादर्श सपो।। बदारमानिनिबिकरे समाः ऐवर्य पम्प प स सदा सर्वदा दाम्पचरपरे बाचाबषियावर - . । गया ·तिमंदगा। प्राप्तायाग्रहगां द्रव्यपरिपक्तनिरोधनन् । उपक्षा मुहिनीनाय भोगोमात्यस दूपणम् । १३६ ॥ नियोग्यार्थग्रहापायो रामां नित्यपरीक्षणम् । प्रतिपत्तिप्रदानं घ तथा कविपर्ययः ॥ १३ ॥ नापीड़िता वमन्त्य गैरन्तःसारं महीपतेः । दुव्रणा इव प्रायो भवन्ति हिनियोगिनः ॥ १३८॥ मुजनि योगिनो योध्या वसुधारा महीपतेः। मकत् किं पीड़ित मानवस्त्र मुञ्चेडहूदकम् ॥ १३ ॥ सिद्धपुरुषाणाम् व्ययम् श्रादेशः उपदेयः, यत् : धनसम्पत्तिः रित रिणी चित्तस्य विकारिणी झितिसम्पादिका, भवतीति शेषः । १२६॥ ' प्राप्नति मालार्थापरणं प्राप्तानाम् उपस्थितानाम् व्यर्थानां धन, कानाम् यपहणम् अनादानम्, द्रव्यपरिवर्तः द्रव्याप विनिमयः, पुरं खजनानामनुरोधरक्षा, उपेक्षा चोदास्यम्, बुद्धिहीनत्वं मूढता, भोग चन्दनबनितादिसम्भोगे अभिनिवेशः, एतत् सर्वम् ध्यभात्वस्य सचिवस। दोषः ॥ १३६ ॥ नियोग्येति । नियोग्यार्थयहापायः नियोग्यस्य स्वामिनः व्यर्थपान सञ्चयस चपायः नाशः, राना भूपालानां नित्यपरीक्षणं नियतं परीडा, राना मयि अनुरनो विरको वेति, नियतपरीक्षण मित्यर्थः। प्रविधि प्रतिपत्तेः प्रभुसन्नोपलधद्रव्यय प्रदान अन्यस्मिन् वितरणम्, तथा का र्थयः कर्मणः कार्यस्य विपर्ययः व्य न्यासः, कार्यय वैमरीत्यकरयमिति । एतत् मधम् अमात्यस दूषणमिति पूर्वलोकेनान्वयः ॥ २७ ॥ नापीड़िता रति । महोपतेः राज्ञः नियोगिनः अधिकार विधे fir एगिरन्ति । १३८॥ जनाः प्रायः प्रायेण दुष्टवणा इव शरीरस दूषितवया व भवन्ति सम्प यतो दृत्रणा नियोगिनय अमोडिता न निमोडिताः सन्तः परति मुरिति । महीपतेः राना कतरि पड़ी । नियोगिनः चधिकारित वसुधारा धनसञ्चयाः सङ्गरिंवार बोध्या : यनुसन्या र चन्नःसारं दुष्टत्रणपत्रे पयादिकं नियोगिपछे अन्तर्गतभावं न बनि ·A रतत् सर्व ज्ञात्वा यथावसरं व्यवर्तव्यम् । पिङ्गलको अस्ति तावदेवं, किन्तु एतौ सर्वथा न मम वचनकरी। को बूते, एतत् सर्वघानुचितम् ॥ १४० ॥ धान्नामकरान् राजा न चमेत सुतानपि । विषयः को नु राय राजयित्रगतस्य च । १४९ च. सव्यस्य नयति यगो विपमय मैत्री नटेन्द्रियस्य कुलमर्थपरस्य धर्मः विद्याफलं व्यसनिनः रुपणस्य सौख्य राज्य प्रमत्तसचिवस्य नराधिपस्य ॥ १४२ ॥ पतच, तस्करेन्यो वियुक्तभ्यः शत्वभ्योः नृपवल्लभात् ।' नृपतिर्निजलोभाच्च प्रजा रचेत् पितेव हि ॥ १४३ ॥ मानकालीनयम मित् पीडितं सत् रहदकं सादा जर- पः । सचेत् यत् २८ एबदिति । वचारसरं पपरमतिम शामित्वपः । व्याव्यम् रिपोयम् । सपना सपने स्थियो। अनुचितम् थपियम् ।।.. पानामनि ভ্রা মুমি: আমি আন্নাঘৰ বিয়াৰ विपि प्रनामपि म इमेज बानुपइयान् । साताभने त रामः प्रवनभूग. मिस विनपट विदिवस रातः को विशेषः को भेद सम्पति। सयस एनसभारस, ययः सरगेषणम्. विधमरा वाम् नारदस, मैत्री मित्रता. नटेन्द्रियस (द्रियदोपसम्मनल पर पर्यादा, घारस घरकोरस धर्मः, पनिनः पूनपासादिकपना. स, विद्याफ पियाथयनकर, सरपस बयण्टस और सई, सपरिसर मत माग गायी सकियोस वारस नराधिप राम: बक्षति धन भाव 1880 सासरेभ्य रक्षिा सम्बो राजा पितेर सबकस प्रजाः रास्थित. गन् शरेयः औरेयापारिभ्यः, दिशाम । सारा समयभान राजविवाद, मितोमार याभार. iदपारस्पात् । १५ ·हितोपदेशः शत एव। भ्रातः ! सर्वथा मह चनं क्रियताम् । आहारों यद्यास्मान अयं शस्यभक्षकः सञ्जीवको भोजनाधिकारे नित ज्यताम् । एतद्दचनात् तथानुष्ठित सति पिङ्गलकसजीको सर्वबन्धुपरित्यागेन महता मेहेन कालोऽतिवर्तते । ततो.. जोविनामयाचारदाने यैथिल्यदर्शनादमनककरटकाया दोपः । स्वयं कृतेऽपि दोपे परिदेवनमप्यनुचितम् ॥ १४४ ॥ तथा चोक्तम्, “स्वर्णरेखामई स्पृष्ट्वा वड्डात्मानञ्च टूतिका । श्रादित्सुश्च मणिं साधुः वदोपादुःखिता इमे ॥ १६।। कानपुरनाम्नि नगरे वीरविक्रमो नाम राजा । तस्य वा नारिणा कश्चित् नापितो मध्यभूमि नीयमानः कन्दर्पत ना परिव्राजकेन साधुहितीयेन नायं वध्य इत्युचा वसा भातरिति । सर्वथा मर्मतोभावेम। भवचनं मम वाक्यम् । का गर्भव धिकारिते। नियुज्यतां म्याप्यताम् । व्यनुछिने लते पति । न मा रन्धूनां मित्रापा परित्यागा विसर्जनं यस्मिन् । बेहेन धन्य मदाने । येशिल्पदर्शनात् चौदाम्यावलोकनात् । यन्योन्यं परमा यं वयम् । शमन थामना शतः अनुपितः । परिदेवनं कि चिनम् पव्यम् ।। सपरपामिति । यई परेषां वर्षमयों रेप मा संस, यो र याम बहा बन्धनारम्यायां यस्याय माधुभिजुक बनि T भीष, पूर्वावभूतेन दयः । मानियन सार चिन्तयतः । तदा दमनकः । किमल विधयन् ? अात्महतोक करटकः पृच्छति , कथमेतत् ? दमनकः कथयति । नम् । भोजनाधिकारे भोननस्य भाद्रध्यस्य अधिकार रक्ष yri पपमेनन् । यतिरतते गति । प्यतुजीषिना सेवकानाम् । थाहा ... पिरलम शादिया पड़ोमिधा , र ते मया I विना दोगदना इपिताः पभागियो बाबा रापिम्माधिरिपा सभ्यपिवरण नियमाप्रति ·उपदः। :। राजपुरुषा ऊचुः, फिमिति नायं वध्यः ? साह, रताम् । स्वर्णरेखामई स्पृष्टा इत्यादि पठति। ते चाडः, मेतत् ? परिव्राजकः कथयति ॥ १४६ ॥ अहं सिंहलदीपस्य भूपतेर्जीमूतकेतोः पुत्वः कन्दर्प केतुः । येकदा केलिकाननावस्थितेन मया पोतबणि ड्म,खाच्छ्रतं. हत्व समुद्रमध्ये चतुर्दग्यामाविर्भूतकल्पतरुतले मणि किरणा- कवरपर्यझे स्थिता सर्वालङ्कारभूपिता लक्ष्मोरिव वीणा दयन्ती कन्या कापिदृश्यत इति । ततोऽहं तं पोतबणिज- दाय पोतमारुह्य तव गतः । अनन्तरं तव गत्वा मया येव सा अवलोकिता। ततस्तल्लावण्य गुणालटेन पचान्म- पि झम्पो दत्तः। तदनन्तरं कनकपत्तनं प्राप्य सुवर्णमासादे चैव सा पर्यङ्गस्या विद्याधरोभिरभिनवयौवनाभिरुपास्य. ना मयावलोकिता ॥ १४७ ॥ तोयो यस्स तेन । न अयं ध्यः इनव्यः । ज्ञापले बसनमानो । एत: होतः ॥ ६॥ पाहमिनि । केटिकाननायस्थितन केलिकानने कीड़ोद्याने परिपतन विहिवाळा । पोमबपिपान पोतबपिन पोतद्वारा वाणिज्य कर्यता खात् बदनात् । गम् पाकर्षितम् । सावितकमतरतसे पारिभूतस्य - भूमस कल्पतरोः कलास तसे पस्तात् । मपिकिर पायसीकारपर्यो पीना रवानां ये रिपाः तेषां यारली वेको तया मधुर विचित्र यत् यमिन् । स्थिताः मादा | रुर्धाहारभूषिताः सः एकः परमार बोभूयः भूषिताः असंडताः । दोषां देवानां बादलीयपन्चारमेयम् । पोन- पि नौकाहारा नापियकारिणम्। बादाय पीना । पो भौगम् । बाधिताय । नब, चमक हरा दिन स्पाने । गवः मस्विरः । नय ताउभय का कामिनी खरगेरिता रहा। सपाट गुपाटन उसाः गारीमान देव गुफा रण: तंब बाबर थाहतेन । बदारमगरम् । एमापादे हिरवाहाशियाम् । पर्वम्या पादरा। परिवायोपनावित बसायटीभिः । उपासमानाम- ७ ·माद मायरामा Hit मा मादर मासि. नवसायाममा मा ममापातम् । भाग्यो HिIVilgी वारी नाम, मा प्रतिपातमा गाना मगमा पनि म' पितुरगोपि मा परि । समोसा मनमः गदिमां गामान पनि मान्। पयतना गन्धयारे तया मनाममानविरं तव franti एकदा रसि यो मामिन ! भोव्य' हि एपा गिता मारेगा नाम पिया न कदाचित् पट्या । पापा कोतकेन रेपा सरसोन पृटा। नया भिवगतया परब एत घागत्य स्वरा पतितः। यतो वामानों प्रथिवी परिभमन् मा नगरीमनुप्रामः १४॥ अथ चातिकान्ते दियो गोपट मतः सवर मंडया मदत मया मा माना । छनोकिता रहा. तयापोति । मादर ममादरेण पक्ष । मम्भापितः मनमादिमा' लतः । तत्सल्या तखाः कामिन्याः ससा सहचर्या। समारयातं वचितम् । विद्याधरपमानिः विद्याधरापिस । पा जिाति परिपतीत्यर्थः । गन्धर्षयिवान गन्धर्व विवाहनामविवाहला। सम्पन्चे । रममाणः कोड़मानः । चिरं यजुदिनम् । रहनि निळने । रखमन्ना। उ कथितम् । स्वेच्छया च्यामेछानुसारेण । सदा उपजातकोतकेन मञ्जातकुबइलेन । - शिवगतया भिती नीया। - दुखेन कातरः । मनजितः प्रत्रज्यायमं महीतवान् । १८ मत चेति । प्रतिक्रान्त अनीते। गोपबहे मोमस्य भने। प्रदोपसमये स गोपो गोठादागतः सप , दूत्या सर नद मतिमा लता इत्ययः । सचा निजावा मां परियमति मम पारिया ।। घरपपद्येन पादसरोजेन । घाइतस्ताडितः । सराङ्ग निजा ·परशद मपन्यत् । ततता गोपों ताड़यित्वा स्तम्भे बड्डा मुप्तः । रावस्य नापितस्य वधू तो पुनस्तां गोपीमुपेत्याबदतः पियोगानलदग्धोऽसौ मुमूर्षुरित्र वर्तते महानुभावः । मात्मानमव बडा तिहामि. व तव गत्वा तं सम्भाव्य रमागच्छ ॥१४॥ नथानुष्ठिते सति स गापः प्रबुहोऽवदत् । इदानी बारा- कं कथं न यामि। ततो यदा मा द्रुती न किञ्चित् नूते, पादपान्मम वचनस्यात्तरं न टदामि ! इत्युका प्रकुप्प नस्सा- न नामिका छिन्वा । नया लत्या पुनः मतो गोपो निद्रामुपा. उ: । प्रथागता मा गोपी दूतीमरच्छत् । का वाती ? दूती थप हान् । मटोपसमय बायकाये। गीः गोपार गत गोरक्ष स्थानान् । निजमायाम् । दूला न्दिा प. प्रयनोम् उपविभागारकपनका नाम । पत्र । Rst मोपी निभायाम् र । नाना प्रत्य NAYA दाया बाप - Nिra ani fun, पिचाईयो । समस्या नि। भूमि पोसस । २४ मार्था । तो की। हा हाम् K: । ये काम । पात पापयत्। योगा सीमा भिना दग्ध नः । समय कता । रे | महानुभायमान भागे न । AALERTET STEEमम पसाब, नस कोरपे परसा सां - माया Hi frika I MIRMI | Eunu मारा:-बार या ni ailervie I fiffance ! vir १ । म awal ther mard पोन li antervic: ... Read - ·तापरे । प, पश, मम मुखनेव बातो कधयति । धनना पी तथैवात्मानं वडावस्थिता। दूती छिन्ननानिका । नम्टई प्रविश्य स्थिता । १५०॥ ततः प्रभाते तेन नापितेन गुरभाण्डं याचिता सती | में चुरभाण्डमदत्त्वा चुरमेकं प्रादात् । पश्चादय नारे तपितः क्षुरं दूरादेव स्टहे प्रक्षिप्तवान् । अथ कृतानिारे नापराधेमानेन मम नासिका छिन्ना ? कारिसपोपमेनमानीतवती। सा च गोपी तन गोपेन । च । घरे पाप! को मां महासती निरूपयितुं समर म व्यवहारमटौ लोकपाता एव जानन्ति ॥ १५ ॥ । सप्तः शवानः । निद्राम् उपगत निद्रितः। अथ दागता जारस पूरयित्वा प्रत्यागता। दूनी कुट्टिनीम् । पठच्छत् जिज्ञासितवती । मम नासाछ देनैव मम सर्ववृत्तान्नोऽनुभयः इति भार इत्युबा यिष्यति । Tनं रुतवती । दूती कुट्टिनी नापितमधरित्यर्थः । शिवनामिका । दग्य गत्या स्थिता व्यवस्थानं सतवती.. १५. बत रति । नतस्तदनन्तरम् । हिनीमचा इत्यर्थः । शुरभाण्डं चुराधार याचिता 'प्रार्थिता दो हिनी त सामिने चरभाण्डं जुराधार बदत्त्वा अप्रदाय उमेद चुरमित्यर्थः । प्रादार दत्तवतो। पचात् तदनन्तरम् अयं बन नीत या वापितः प्रकृपितः कोपाविष्टःशुर तदनुरा ग्गादेव इत्यर्थः । म्टहे भवने प्रक्षिागन् चिक्षेप । 'चरमकं थप प्यनन ar विष्यनिरेप थनेन मम सामिना इत्यथः । मम भाषिका कि पान नियताना विचारतापामावः सगोपं सद्विधौ। 7 को वृत्तान्तः । मम मुसं वदनमेव । वाता.तान्नम् । कशि व पम्बवदेव । चात्यानं बड़ा बन्धनावस्यायां संस्थाप्य । - साथिका पिन पण्डितां नासिका सहीत्वा इस्तनादाय । निजाम प्रभाते प्रातकाडे । तेन भात्रि सवा यातनादः कातरध्वनियंया मा.इयं द्विनी परान । । रवि कथदिवा , एनं खसामिन धम्माधिकारिसमीम घ uifont ·'पद। मन- धादित्य चन्द्रावनिलोग्ननस द्योभूमिरापो हृदयं यमच। चहश राविश उभेच सन्धेध धम्मपि जानाति नरस्य रत्तन् । १५२ ।। ततो यदि महासती निजस्वामिनं विहाय नान्य पि चिन्तयामि ? तदा मम मुखमक्षतं भवतु । ततो याव- मौ गोपः प्रदोपमानीय तस्या मुखं पश्यति, नावनक्षतं मुख- वलोक्य तच्चरणयोः पतितः। योऽयमास्ते माधुरेतरत्तान्त- पिणुत । १५३॥ • अय खम्म हान्निस्तो दादाभिव मलयोपक गठादिमां गरीमागतः । पव च वेश्यामहे मुप्तः । ततः कुहिन्या स. रि स्थापितकाटितवतानस मूभि रत्नमेकमुत्लष्टमास्ते। in चानयामास । बरे पाप । पापामन् : महामती पतीना था म्। नियमित रचयितम् । समयः समः। याहारम् थापरकम् । कपाका रचन्द्रारयः। बानि पनि • पादि। पादिवरन्द्री धादित्य सम्द्रय हो। प्रचन्द्रमको, भगो वायुः, बगर भम्मिः, योः सम्पर, भूमिः धिरी, दापो घरं, मनार, यमः रात्र, पनि, बो भी न पी व.पन्या पायं पधा, पिनास पतम्या पानाव --- 4 मारती कमी को पनि पहितामया । निस्वामि सtiरम् । विहाय नशा। नमामि । चियामि । बदा पुलायर कप सुदरम् in भिड़ पा । एयत्ताचम् एतस काम मान पार । सात निमकान्। वि.सोनिय। दोप- । मन्दिन । arriza. . राय दारा दोहार: - ·हिमापदमः। तद् दृष्ट्वार्थलुभेनानेन साधुना राबावुत्याय इतो ३ तदैव तेन वेतालेन सूत्वसञ्चारितेन मान्नभ्यां पीड़िता सूद नादं चकार। पादत्याय कुहिन्योतं, पुच ! मल कराठादागतोऽसि । तत् सर्वरत्नानि प्रयच्छा, नो चेदने त्यक्तव्योऽसि, इत्यमेवायं चटकः । ततोऽनेन सर्व्वरत्नानि 5 तानि । अधुना चायमपि तसर्वखोडसामु मिलितः॥१ एतत् सर्व श्रुत्वा राजपुरुपैया॑यः प्रवर्तितः । नापित मुरिण्डता। गोपी शासिता। कुटिनी च दण्डिता । धनानि प्रदत्तानि । अतोऽई बवीमि । सूर्णरेखामई । त्यादि। अत: स्वयं कृतोऽयं दोयः, अब विलपनमनुचि क्षणं विस्य । मित्र ! सहसैव यथा धनयोः : सौहाई कारितं तथा भेदोऽपि कार्य: ॥ १५५ ॥ प्र याः, अतध्यान्यपि तथ्यानि दर्शयन्ति हि पेशलाः । समे निम्नोन्नतानीय चित्रकर्मविदो जना: ॥ १९ बेताल मूर्तिरित्यर्थ 'तस्य । कृष्टिन्या इति स्थापितक्रियायाः कर्ता। गुम्बैन धनलोलुपेन । सूबसञ्चारितेन रज्जद्वारा चालितेन । यातनाद ध्वनिम्। उत्स्याय शय्यां परित्यज्य .। म यि रत्नानि सम्वरत्नानि । ६ मि मोचनीयोऽसि । सममितानि दत्तानि । तसर्बसा हत पटही सबंधनं यच सः । यस्माए अनसम्प्रदाये। मितिः सङ्गतः ॥ २॥ एतदिति । न्यायः समविचारः। प्रवर्तितः कृतः । मुगिजर गुन्योलना । गोयो गोपपत्नी, शासिता दण्डिता । स्वतः बिज विनय विलायः । अनुचितम् बकव्यम् । क्षण शुन्यकालम् ।। - 1 समे. परम्मत कार्य सम्पादनीयः ॥ १५ ॥ बतय्यानोति । चित्रकवि: यारसा गलाः जनाः, . बन्युराणि वधा दयनि, नया, •पि मियाभूतान्यपि। पेशलाः कार्यकुशवा शिविच सहमत ठादेव । सोझा मियता ! फारित सम्पादितमा व्यानि सत्यापि दर्शयनिस ·दः । (इ, उत्पमेष्वपि कार्येषु मतिर्यस्य न हीयते । स निस्तरति दुर्गाणि गोपी नारइयं यथा ॥ १५७ ॥ करटकः पृच्छति, कथमेतत् ? । दमनकः कथयति । । द्वारावत्यां पुी कस्यचिद्गोपस्य बन्धकी। सा च ख दण्डनायकेन तत्त्वेण च सह रमते ॥ १५८ ॥ चोतन, नाग्निस्तृप्यति काछानां नापगानां महोदधिः । नान्तकः सर्वभूतानां न मुसा वामलोचना ॥१५॥ न दानेन न मानेन नार्जवेन न सेवया । न स्वेण न शास्त्रेण विपमाः सर्वया स्त्रियः ॥१६॥ गुणाययं कोर्तियुत र कान्तं पति रति सधनं सुवानम् । उत्पाविति । गोपी गोपना बचा मारस्यम् समवियुगलं मिली. श्रेषः । तथा यस भनिन उत्पवेष उपस्किने गयेषु विधयेक कोने प्सने पाणि हाइपस्विनविपर. निसरति मिति १७ ॥ कररक बन्धको कुमटा। दएडनारदम मानिराधानेन । प दहनायतनये । रमते सामागुमनुभानि । नाम्बिरि पनि सामानां सादा समये न बयति नमो मथा महोदधि पदः कागानां बना कपणे नको यमः भवान धर्ममापिना समन्धे. दामहोपमा कामिनी को वो रयत ALB बादि। थिय दाब वादियदानहारान पारे। माम दामारा, चायन रखनासारखा ब. रा, ब पसेप मासा. परिवारमारतारा. सा नीति पाएर पर्था भारद बिपा: काः पिपी." परापति। पविता: पिया एपार गुलाबार दिन मिस प म हवं. बा. Minili, RE INTERNEma ·१७ हिलोपदेशः। विहाय शीघ्र वनिता व्रजन्ति नरं परं शोलगुणादिहीनम् ॥ १६॥ अपरञ्च, न तादृशी प्रीतिमुपैति नारी विचित्रशय्यां शयितापि कामम् । यथा हि दूर्वादिविकीर्णभूमौ प्रयाति सौख्य परकान्तसङ्गात् ॥ १६२ ॥ घय सा कदाचित् दण्डनायकसुतेन सह रमा तिष्ठति । अवान्तरे दण्डनायकोऽप्यागतः। तं दृष्ट्वात कुशूले धृत्वा दण्डनायकेन समं तथैव क्रीड़ितवती । अनम तस्खा भर्ना गोपो गोष्ठात् समागतः । तमालोक्य गोयोग दण्डनायक ! त्वलगुडं ग्टहीत्वा कोपं दर्शयन् सत्वरं गान तथानुष्ठिते सति स गोपस्तवागत्य भायां पृष्टवान् । केन का दण्डनायकः समागतोऽव ? सा ते अयं केनापि कारण शन समीलना-सगुपादि-सम्पर्क रहितम् । धादिपदेन रूपमयाधियते । " पर नरं परपुरुषम् उपपतिमित्यर्थः । ब्रजन्ति गच्छन्ति ॥१६॥ न ताहचीमिति । नारी रमणो दूर्मादिविकीर्णभूमौ प्रिय . पत। दारित् कम्पादपि पमये दण्डनायकपुत्रेण मावि पाया -भाब पम्पितः । गु रिम् | wो पादाय । zengit । मोपः गोगरसः । भाथ्यों पाठान्नर , विहाय योनं वनिता पर नरं प्रयाति होनं गपजातिक स्थाने परकान्तमहान् परपुरुषसगांत यथा सौख्य समान पानीति , विचिवमयां रमयीयसयने यितादि अथामापि arti ध्ययन । रममापा रतिमुप.मनुभवम्ती । पवावरे बिना दरमादकात पिता न्यथः । यामत उपस्थितः । पुनले धाबम favi प्रीति परितो र उपेति न मानोति , भत्तसंसर्गति से । सा स्थायिया । मोदिती रम । गोगामो प्रशासन पर मोत्रम् । याधिविगा । नwAL ·पहलेदः। वस्योपरि क्रुद्धः । स च पलायमानोऽवागत्य प्रविष्टः । नया एले निक्षिय रक्षितः । तस्पिना चान्विप्यता महे न दृष्टः । गोऽयं कुपित एव गच्छति । ततः सा तत्पुत्वं कुशुलावतार्य तवती । १६३ । हा चोकम् । आधारो हिगुणः स्त्रीणां हिस्तासां चतुर्गुणा। पड़ गुणो व्यवसायश्व कामवाटगुणः स्मृतः ॥ १६४ ॥ अतोऽहं ब्रवीमि । उत्पन्नेष्वपि कार्येषु इत्यादि। कर. यो बूते, अन्ववे, चिन्वनयोर्महान् नैसर्गिक: ग्रहः, कथं , यितं शक्यः । दमनक शाह, उपायचिन्तनीयः । १६५ । र चोक्तम्, उपायेन हि यच्छक्यं न तच्छश्य पराक्रमः । काको कनकसूवेण कृष्णसर्पमपातक्त् ॥ १६६ ॥ 477.7 गन् । केन कारपेन देवना। सय समागतः पदीयभरने उपस्थितः । कपितः। पचारपानः प्रपनाय । व्यवसाक भरने। प्यागत्व स्पाय। पवितः मास्थिर । निदिध स्थापयित्वा। रचिनः गोपाक्तिः । सपना दण्मायन । पचिप्यता अषयता। सो भाने। न पितः । कुपित एस ए ए । गति निमावि । परताय निसाय। । तरतो । दर्णयापाप। १६ ॥ पाहार रति । सीप नारोपांसाहारः भोज yिष: पुराधेश Kri | माझ स्त्रीणां हि चाय पतगुणा र रामेश्या चवर्गुपिता । पायः गाय मात्तिः यस गुपः पुरपाभेदया पड़ गुपितः । तमोगाभिषा गुपः स वदितः ।।६।। पत रनि । पणिक साभाविकः । . परसरानुरामः। भेद. पएयिनम् । सयः पाभ्यः । उपायः कार्यपावसायपी। किन- सः पनुसन्धयः । १६५ ' सब। पाव करन यत् बारा, परा: सत् कप पारम् । शादि का सहारा रोष बारम् पगार विादिता | LI ।

·१ यतः, मोहमः। ६५ करटकः पृच्छति, कायमेतत् ? दमनकः कथयति । शित् नरौ वायसदम्पती नियमतः। तयोसापत्याः कोटरास्थितरुण सण सादितानि । ततः वायसी मूते, स्वामिन् ! त्यन्यतामयं तरुः । यत्र याव मर्पस्तावदारयोः सन्ततिः कदाचिदपि न भविष्यति ।। दुटा भार्या पठं निलं भत्यशोत्तरदायकः । ससर्वं च स्टहे वासो अत्युरेव न संशयः । वायसो जूते, प्रिये ! न भेतव्यम्। वारं वारं महापराधः सोढ़ः । इदानीं पुनर्न आन्तव्यः। व कधमनेन बलवता सणसण साह भवान् विग्रहीतुम पायसो ब्रूते, अलमनया चिन्तया । १६ । यतः, बुद्धिर्यस्य पलं तस्य निर्बुद्देस कुतो बलम् । पश्य सिंहो मदोन्मत्तः शयकेन निपातितः । करटक इति। चायमरम्पती की बायको, नियमतः निष्ठत त्यानि भावका । तरकोदरावसितकस्यमय तरोर्वचस के पस्थितः उषितः यः कृष्णसर्पः तेन । पादितानि भषितानि । सगर्भा । बायसी काकी । वज्यतां परिहियताम् । सन्ततिः च्यपत्यम् ॥ इति । इदा दोषयुक्ता भार्या पली, बठं धूत, मि बन्पुर, मृत्युरेव मरयमेव, न संशयः सन्देहाभावः ॥ १८ ॥ वायस इति । न भेवव्यं न विनव्यम् । महान् अपराध महाप पन्नाचार इत्यर्थः । सोहः क्षान्तः । न चन्नबान योदयः। भरलेन । विग्रही वोडुम् । चमधः क्षमः । १६८. बुद्धिरिति । यस बुद्धिः, तस्य बलं सामर्थ, नि बुधिशीनर कर बनवा कुनः ? यडिहीनो दुर्बल इन्दवः । पर पानीकय, म. गर्येण उन्नतः सिंहः पशुरामः, ययग तदान प्रापिमा विवाशितः १७.. रायकः समान - मनुक्ति - प्रयोगकर्ता मृत्यः , सख्यं सर्पयुक्त महे भनेका ·८१ पायस्साह, कथमेतत् ? वायसः कथयति । अस्ति नन्दर- न पर्वते दुद्दोन्तो नाम सिंहः । स च सर्वदा पशूनां वध दधान एवास्ते । ततः सर्वैः पशुभिर्मेलकं सत्वा स सिंदो देव ! किमर्थं सर्वपशुवधः क्रियते ? वयमेव दाहारार्थ प्रत्य इमेकैकं पशमुपढौकयाम:। सिंहेनोक; चतभिमतं भवतां. ताई भवतु । ततः प्रभति प्रत्यक्षमेकै तुमुपकल्पितं भदयनास्त । अथ कदाचित् कस्यापि रहा शकस्य वारः प्रातः । ततः सोऽपिन्तयत् ॥ ११ ॥ वासहेतोर्षिनीतिस्तु क्रियते जीवितागया। पञ्चत्वं गमिष्यामि किं सिंहानुनयेन मे ॥ १७२३ सम्मन्दं मन्दमुपगच्छामि । नत: सिंहोऽपि दुधापीड़ित: बोपात् तमुवाच । कुतस्वं विलम्बादागतोऽसि १ सयकोन- त्। नामपराहः, पथि सिंहान्तरेण बलाहतः । तखाये नरागमनाय शपथं कृत्वा स्वामिनं निवेदयितुमलागतो. पासपोनि । पिनाइम् । विदधान सम्पादयतु । पाले मतिरसति या त्वियर्थ । विन विदित। सगुममा पो पूनां भो मायः । भवदाकारा मयः भोजननिमित्तम् । मद मतिदिनम् । इस्टोरयामः सपकारयेप दासामः । भिमतम् अभिनेतम् । उपालिसम् अपस्पापितम्। भय यनु पारन् । धारण बार' पर्यायदिशामा प1ि010 मासोरिति । यसोभदरोः पीरितामा पलाया fairs: क्रियते वसीयते । रेत यदि पर्व मन्यु पियामि मायावि, सदा सिंहानुभदेव सिंह की शिमग चम् ि? वरिद समितीवि भा. मन्दमिति । महामि Reist भाप : या राजारात शत विषा यावा बहा मे पितो.पिपि निरंप कारवर ·fini sमि सिंध: मकोपमा, मावरं गला मां दाय, जा दुरामा निष्ठति।।१२३॥ ततः यसकमा मधीया गम्भीरपममीपमागतः । कः गत्य पश्यतु स्वामी. इतुका तम्मिन् पत्रले तस्यैव प्रतिषण दर्शितवान् । ततोऽसी दधिमातमारसोपरि यानानं निर्मदा पञ्चत्वं गतः । अतोऽयं मयामि । हिर्यस्य इत्यादि । गर्न नने, शुतं मया, कर्तव्यता जि ॥१०४६ वायसोऽवदन। प्रिये.! मासचे सरसिराजपुनः सा मागत्य साति। तमिन् ममारे तदनादवतारित कनका पञ्चा त्वानीयाग्मिन् कोटरे धारयिष्यसि । कनकसूत्व दृपदि संस्थाप्य सातु प्रविष्टे राजपुते तदनुष्ठितम् । १०५॥ अथ कनकसूत्रानुसरणप्ररराजपुरुपैः कोटरे निरूर माणः सणसर्पो व्यापादितः। ततोऽब्रवीमि। र हो। तस्यापेनस्य समीये पुनरागमनाय पुनः मत्यागमनाय ।। घर कदापि उपा वार:॥१७३। सविधौ । यागतः उपस्थितः । प्रतिविम्य' भरोरछायाम् । दक्षिा दर्शयामास ।' दोभातः दण बलगप चाभातः उत्तेजितः । दिया। बायसी काकी । कर्तव्यतां यथाकर्तव्यम् ॥ १७8 ।। वायस इति । धामन्ने समीपवर्तिनि । सरसि सरोवरे। राजकुमारः। यागत्य भागम्य । स्वाति स्नानं करोति । सदनात रितं मोचितम् । कनकसूतं सवर्णनिर्मितकण्डाभरयाविशेष देन। कृत्वा ग्टहोस्वा । कोटरे वृक्षगत। राजा धारयिम अनुसरणे छान्यपणे महः शतोद्योग। राजपुरकै राम दिव्यम् । मिजेदयित ' रिमापयितुम् । सोपं सरोगम् । दुराका तत इति । ग्रहोला समभिव्याहत्य । गम्भीरपसमी दरवार .1 षदि प्रस्तरे । संस्थाथ संरध्य । अनुष्ठित शतम् ॥1 ॥ 10 । ' कनकसलानुसरणप्रवृत्तः फन कसूत्रस्य सुवर्णमयकडामा ·पहृदः । १ यच्छायमित्यादि। फरटक आइ, .यद्य तदा गच्छ, नन्यानः सन्तु ते शिवाः। ततो दमनकः पिङ्गलकसमीपं गत्वा प्रणम्योवाच । देव ! अत्याइितं मन्यमानो निवेदयितु- नागतः ॥ १७६ ॥ ता. आमद्युन्मार्गगमने कार्यकालात्य येषु च। वाल्याणवचनं ब्रूयादप्रयोऽपि हितो नरः ॥ १७७ ॥ न्य, भोगस्य भाजनं राजा मन्त्री कार्यस्य भाजनम् । राजकार्यपरिवसी मन्त्री दोपेण लिप्यते ॥ १७ ॥ नात्यानाभेप कमः, वरं प्राणपरित्याग: शिरसो पापि कर्तनम् । • न तु खामिपदावाप्तिपानके च्छोरुपेक्षणम् ॥ १७ ॥ रिभिः । निप्प्यमापः निरीक्षमाणः । सणसर्पः कालसर्पः । व्यापादित माणित पिया कल्याणदायिभ। पिङ्गसक सभी पिलास सवि- 'म् । देश ! रति रातः सम्बोधनम् । यत्याहिनम् उपस्थितषिपदम् । मन्य- E) मा समान. । मिरेदयित सापयितम् । भागता उपस्थितः ॥ ६॥ का पदोलि। भापदि थापकाले एस्थितायामिति । नाम- तो दृष्यमानिसमये कार्यकासराय येषु प कार्यस कार्यविवारस य मा मिटियमयः यस बया कतिप्रमेषु र: महनाभिरारी : অষঃ ছেঃথি হুতি বিবি কাণ্ডৱম্বৰ ৰােম মুযা भौगोलि। रावा भोगस वियोगस पानं पान, ची बायंस राजकानिरस सम् । राजवा परिधी राध. र्यपारी मन्त्री सरिस दोषण चाराधेन रिचते मिो भाव। मारि पति एक दोशी भमोदी 11 परमात जापारिलाना बोनसामा धितो मसरा दिन सर: RE: नापि सामिपी: पाकिमोरा रई नए पास पातर मापा र निष्प (र- दापोराषिः 1 .

·२८ पिनकसागर न, अथ भपान कि काम दमनक घार, अयं तापत् सप्रीपासपोपरि माम भारी सच्यते । तथा मत्मविधाने सामिनः यदि निन्दा सत्या राज्यमेशाभिन्नपति। एतत्वा पिला सारायं तूणी स्थितः । दमनकः पुनरा. देर ! सार परित्यागं सत्या त्वयैपायं सान्त कार्याधिकारे नियुधः । प मचान् दोपः ॥१८॥ यतः, अत्युफ्तेि मनियणि पार्थिवे घ विटभ्य पादायुपतिष्ठते श्रीः। सा स्त्री स्वभावादमा भरख । तयोई योरेकतरं जहाति ॥ ११॥ थपरच. एकं भूमिपति: करोति सचिव राज्ये प्रधान यहा व्यवहारी चतपयुक्त व्यवहारकारी। राज्यं मन्त्ररूपक्किलितयस्य निन्दा जुगुमाम् । कृत्वा अनुशाय । सर्वेषां कार्याणाम् च्यधिकारे अधिकारितायाम् । नियुक्तः स्थापितः । भर पडा, ताडभावावस्थानभारासहिष्णुरित्यर्थः । तयोईयोः । राजानं सचिव वा जहाति परित्यजति तं मोहाच्यते मदः स प मदालसेन निर्भिद्यते । पिङ्गालक इति । सादरम् प्यादरेण सह । वकं कथितम् । उच्यते अनुमयते । waler धमाकं समोफे । स्वामिनः प्रभो । शक्तिववभिन्दा निमयसमभाता मेव । मृत्वा याकण्य । सभयं सतासम् । साचय सविस्मयम् । दीकि मौनी चासीत् । सामान्यपरित्याग सबषां सकलानाम् घमायामा अत्यच्छ्रित इति । श्री लक्ष्मीः अत्यच्छिते थत्यनते मन्वियि पाधि रानि च पादौ चरणौ विष्टभ्य संस्थाप्य उपनिष्ठते उपाते । । यदा यरिखनु काले भमिपतिः राजा एक समिति .. प्रधानं सर्वश्रेष्ठ करोति , तदा मोहाईको मदो गई पाना परित्यागं परिहारम् । सत्वा विधाय । सकलकार्याधिकारे स उभयत्र पदं दावा तिप्रतीत्यर्थः । मा लक्ष्मी स्त्रीखभावाव रमणी - प्रता ·सहदा १८५ निर्भिन्नस्य पदं करोति हदये तस्य स्वतन्त्र पहा स्वातन्त्रयस्पृश्या ततय नृपतेः माणान्तिकं द्रुह्यति ॥१८२॥ था चोक्तम्, विपदिग्धस्य भक्तस्य दन्तस्य चलितस्य च। अमात्यस्य च दुष्टस्य मूलादुद्दरण सुखम् ॥१८॥ कच्च, यः कुर्यात् सचिवायत्ता थियं तघसने सति । सोन्धवज्जगतीपालः सीदेत् सञ्चारकैविना ॥ १४ ॥ स च सर्वकार्येषु खेच्छातः प्रवर्तते। तदत स्वामी प्रमा- पम् । एतबार जानामि कार्यतः ॥ १८५ ॥ न सोऽस्ति पुरुपो लोके यो न कामयते श्रियम् ।। परस्य युवती रम्यां साकाउदो वीक्षते न कः ॥ १० ॥ थियते च्याययति । स च मन्ची मदालसेन मदजनितेनालसेन निर्मि- यते याक्रम्यते । निर्भिवस्य प्यालस्याफ्रान्नस तस्य प्रधानसचिवस हृदये घ्यन्त:- रणे सतत सहा साधीनने का पदं करोति यमविपति। ततस्तदनन्नर सचिवः स्वातन्त्रालथा साधीनतेच्या नपतेः रामः प्रापान्तिकं माद. नामपनमित्यर्थः । सुधाति निष्टाचार करोति ॥ 1 ॥ विषदिग्धमेति । विदिग्धस विषमिषितस्य मन्स अनरपलित 'धान्दोलिमस दन्नस दशनस्य, दुधम्य दोषयुकस मादस मन्त्रिप लात मनाम यन्नम् पारणं पंहार एवं रापकरम् ।। यादिति। यो अगतोपानराजा, वियं राज्यसभा सचिवाय- पाम् पायाधीमा कुर्यात् कम्पादयेत् तदासने सति तर सरियस च्याने परकाले उपस्थित न्यः । यति निरसकिरणे यत् तत् व्यप मोदूरतगगयारोगगोषमभति। स राजा मशा उपदेश परिपाच मादिदेव पन्धत सादेन छानो भद्धि। 11 परेटिपर्दा पकरिया शाखामारंप मरते inो भाठि। नत् मा १६ नि थिये सामी प्रभुः प्रमाप सरिताम्यविधायकः । बार्यनः मनुहारय । १८ । यः पुररः विपकी म कामयते म मालि, पोडे गEि VEER Tणे नाशि। दया से परख पपस रमा । - । 2 ·हितोपदेयः। सिंहो विमृश्याइ, भद् ! यद्यपि एवं, तथापि सक सह मम महान् इः ॥ १८७ ॥ परस, कुर्वन्नपि व्यलीकानि यः प्रियः प्रिय एव सः । अशेपदोपदुष्टोऽपि कायः कस्य न वल्लभा ? ||१८८ अन्यच्च, अप्रियाएयपि कुर्खाणो यः प्रियः प्रिय एव सः । दग्धमन्दिरसारेऽपि कस वद्भावनादरः ॥ १८ दमनको वदति, देव ! स एव दोपः । यतः, यस्मिन्येवाधिकं चक्षुरारोपयति पार्थिवः । सुतेऽमात्येऽप्युदासीने स लक्ष्मयात्रीयते जनः ॥ श्रूयतां देव ! प्रियस्थापि पथ्यस्य परिणामः सुखावहः। वक्ता श्रोता च यत्रास्ते रमन्ते तत्र सम्पदः । १५ सन्दरी युक्ती तरुणी माकासाभिलापं न वीलते न पश्यति ।' सिंह इति । विम्य विविच्य । महान स्नेहः सातिशया प्रीति कार्यापि कुबपि धनुतिष्ठन्नपि प्रिय एवं प्रीतिभाजनमेव । कायो ऽपि कस सम्बन्धे न बलभः न प्रियः । १८८॥ यपियामीति। कुर्मापः यततिष्ठन्नपि प्रिय एव बद्धभ एव । तथाहि दग्धमन्दिरमारे थनास्या, भवतीति यः ॥ 1eu यतिनिधि । पार्थिी राजा यस्मिन् सुते पुच्चे, प्यमात्य सचिने, र अपरयौ थपि, पनुः टिम बारोपयति यादधाति, याधीयते भारम्बाते ॥ १६॥ सजना कुर्बनिति । यो जनः प्रियः मीविभाजनं , स व्यलोकानि अनि शेषदोषदुष्टोऽपि यशेर्विविधैः दोषैः रोगशोकादिभिः दुष्टोऽपि दुनि यः प्रियः प्रणयभाजनं सः धनियाणि निकाय मन्द्रिय पारस वस्तुयेन तस्मिन् व्यपि वजी ज्वलने कस्स जनस बार थपियसापि यापानापकरस्थापि पयस उपकासि परिषदिपाय : प्रेयरलर यल यस्मिन् स्थाने या ·एकदः। तथा मूलभत्यानपाखायमागन्तुकः पुरस्तः । एतच्चानुचितं सतम् ॥ १८२॥ यतः, मूलभत्यापराधेन नागन्तून प्रतिपालयेत् । नातः परतरोऽन्योऽस्ति राज्यभेदकरो यतः ॥ १२३ ॥ सिंहो मते, महदाचर्यम् । यन्मयाऽयमभयवाचं दत्त्वा- गीतः संबईतच तत् कयं द्रुह्यति ? दमनको बदति । १८४ । .. - । दुर्जनः मतिं याति सेव्यमानोऽपि नित्ययः । खेदनाम्यञ्चनोपायैः पुच्छमिव नामितम् ॥ १५ ॥ परच, स्वेदितो मस्तिथैव रज्जुभिः परिवेष्टितः। मुक्तो हादयभिव: वपुच्छः प्रकृतिं गतः ॥ १८६॥ सका, पोता च सदुपदेशपहोवा च व्याले वर्चते, तन सम्पदः सौभाग्यानि पने क्रोनि 1180 वथा पेति मूलमन्यान् कुलक्रमागतकर्मचारिणः व्यास परित्यज्य यम् यागन्तुका हठात् उपस्थितः, चनातचीत रति भावः । पुरतः तखतः । पनुचितम् अनुपयुक्रम् । ततम् अनुचितम् 1122॥ मलेति । मनभन्यापराधेन मताना पिपितामहागताना भत्यानामनु- विनाम् अपराधेन दोषेण व्यागन्न ठाइपस्थितान्, यनातकुल पोलानिति 'पः । नमान् न प्रतिपालयेत् न संबई येत् । यतः यस्मात् यतः यागलो स्वरोऽन्यः राज्यभेदकरः राजलध्वंसकारी नाति । १६ ॥ सिंह रति । महदादप्यम् यहीयान तम् । यभयाचं निर्भयाचनम् । नीतः कीदः । संवरितः परिपारितः । यति विद्रोहापरणं करोति १८॥ दुर्ज़न इति। नामितं बळ एवं कुकुरलालं सेदनाभ्यञ्जनोपायः दनः मनः, अभ्यसनः शादिश्विपः उपायरित, दुर्जनः परः नियमः नियं बिमानोऽपि गुषमापोऽपि प्रति निजसभा यावि यनुसरति । १५ ॥ दिव रवि। संदिता लादिना अभ्यः, मस्तिः शादिना वि. माता, रजभिा गुपः परिगेटिव चर्दिछु । साना कुकुरलाइन हाद.

·हितोपदेशः । सिंहो विमश्याइ, भद्र ! यद्यपि एवं, तथापि सक सह मम महान् ने हः ॥ १८७ ॥ पश्य, कुर्वन्नपि व्यलीकानि यः प्रियः प्रिय एव सः। अशेपदोपदुष्टोऽपि कायः कस्य न वल्लभा ? ॥ १८ अन्यच. अप्रियाण्यपि कुाणो यः प्रियः प्रिय एव सः। दग्धमन्दिरसारेऽपि कस्य वनावनादरः ॥ १८ दमनको वदति, देव ! स एव दोपः । यतः, यस्मिन्नेवाधिक चक्षुरारोपयति पार्थिवः । सुतेमात्येऽप्युदासोने स लक्ष्मयात्रीयते जनः ॥ श्रूयतां देव ! अप्रियस्यापि पथ्यस्य परिणामः सुखावः। कक्ता योता च यत्रास्ते रमन्ते तत्र सम्पदः । १८॥ सन्दरी युस्ती तरणी साकासाभिलाषं न वोचते न पश्यति ॥ सिंह रति । विगम्य विविच्च । महान ने सातिशया प्रीतिः । कायो बायोपि कुव मावि नतिमि मिय एप प्रीतिभाजनमेव प्यपदोपदोऽपि विविधः दोपः रोगयोकादिभिः दृष्टोऽपि ' परिच पम्पन्धेन बमः न प्रियः । १८८॥ मियापी पोप: पनियपि प्रिय एवं वनभए । मचाधि दग्यमन्दिरकार पवासा, भावीवि था । गोरेर परिवारोपयति पादत, पायी पारमा.. कुनिति । यो नन : मियः मीविभाजनं , स व्यतीकानि य : मियः प्रपयभाननं सामियादिबनिया मन्दिरख पारसबेनमिन अपि ओवचने कसजनका विवि पापियरात्रा धिनपने प्यमालेमकिन कपिपापरतापिपय उमा 4.का.६५।यन मश्रित साना ·'च मूलभत्यानपास्यायमागन्तुका पुरस्कृतः । एतच्चानुचितं म॥१८२॥ मूलभत्यापराधन नागन्तून् प्रतिपालयेत्। नात: परतरोऽन्योऽस्ति राज्यभेदकरो यतः ॥ १२३ ॥ सिंहो व ते, महदायर्यम् । यन्मयाऽयमभयवाचं दत्त्वा- : संघाईतच तत् कघं द्रुह्यति ? दमनको वदति । १९४ । दुर्जनः प्रकृतिं याति सेव्यमानोऽपि नित्ययः । खेदनाभ्यश्चनोपायैः पुच्छमिव नामितम् ॥ १५ ॥ रख, खेदितो मदितवैव रज्जभिः परिवेष्टितः । मुक्तो हादयभिर्व: पपुच्छः प्रकृतिं गतः ॥ ५८६ ॥ थी, चोहा र सपरेपपीटा भाले पते, नल पम्पदः सौभाग्यानि कोदन्ति । ददा पनि। मूलमन्यान उक्रमागवरिषः सपास परित्यय म् वागन्तुका कटात उपस्थिता, सातारीन रहि भावः । पुरफतः सः सचितम् अनुपयुजम् । शतम् पनुषितम् I पुति । भसभायापरा मनामा पिसपिनामहागताना न्यानामनु- माम समान दोपप बागनन् पादुपस्थितान. यासोमानित । मान प्रतिपात मायेन् । यवः सात् ५ पागमोः गरोदा रामदर. Truनासि । fir faI भादार सादातम् । सभा निर्णयामम् । i witalifia परिस: दि शिरोवि rein at बाकि राय सेदनाभ्योगः arentine das, ना पादयः नित्य कामोaulika आदि nि यादा ५ दिनदिया " ... परंतु : 4.

·. 4 TRI HERMER:। tentialakartan witter htttaim मन ! Prituation - userniti marathisti माको माया मार मा योगी Hirrita. HAT मुलते of Reality recial म िit telecanet fuxulina 4.4.3 artan मीन पत्रोमा ! wilk Patrimmer नप्र11201 we site या Bif Hirat सोश. परसोhिefamaste a यमय धम्मावा रतिभा 121 या भर्नुपित्तानुसारिपो, पासपो। यदि मतिमान् नमान् । या मदं गर्म . Halfuncial attin लमपि मारा परमा एप देग , एक पर wat पानोप , योदा म Erals सरलिया थामसात् यशम्यापारपिया निगरपलिया सजना प्रिग्या माधः । या मिनदोगरहित तत् अब सस .. , यायपया भोगादिशनया रुथने दी । यत् प्यविमं लरिमतासून्य वस् भिवम् । र ' वपादिभिः न सिद्यते न यायतीमियते पुरुष ( 22- ·राहदः। (८८ यदि मनोवकव्यसनादितो विज्ञापितोऽपि सामी न निव- ते, तदा भत्यस्य न दोपः ॥ २० ॥ घ, नप: कामासको न गणयति कायं न च द्वितं यघेष्टं स्वच्छन्दः प्रविचरति मत्तो गज इव । ततो मानभातः स पतति यदा गोकगहने तदा भत्ये दोपान् क्षिपति न निजं वेत्त्य विनयम् २०१॥ पिङ्गलकः स्वगतम् । न परखापवादेन परेपो दण्डमाचरेत् । धान्मनावगमं कृत्वा बन्नीयात् पूजयेत वा ॥ २०२ ॥ ग चोक्तम् गुणदोपारनिश्चित्य विधिना ग्रइनिग्रहौ। स्वनाशाय यथा न्यस्तो दर्पात् सर्पमुखे करः ॥ २०३ ॥ यदोति । सनोज कस्य तदाख्यशषभस । घनेन दुर्व्यवहारेप। व्यर्दिनः डितः। सामी प्रभुः। विज्ञापितोऽपि निवेदितोऽपि । न निवतीन तो भवति । उपस्थितव्यसनादिति षः ॥ २..॥ नप रदि। कामासका कामे भोग्यवस्तुभमुदाये प्यार सोलुपदया रो राजा काय कर्तव्यं । गणयति. हितं हितगायन गप यतीति स राजा मत्तः रमत्तः गजः हस्तीय सन्द' यातले कानुसारो मन यथाभिलषितं पिचरति विवरति । ततस्तदनन्तरं स राजा यदा यमिन ले मानभावः मानेन मईप मातः दहीम सन् भोकाइने सोसाठे ifa पतितो भवति, तदा भये पनुजोगिनि दोषानु अनुचित व्यहारान्, पमानित भाः। विपति थारोपयति । विजम् थानीयम् अधिनयम तिसरगति न गच्छति ।..। म परति परस यन्यस अपमादेन बिन्दया सम्पनदोषपदापरे. । परेपाम् भन्येक दएं शासन व कापरेव न विदध्यात् । मा सायम् थामर्म बता दो गुणं रा निपीय रमीयात् काni पात, भूजन का पुरस्कार ।।. मुपदोनिवि । गुपदोगे दारापरपम् न्यायाधिपः । सब- पय मिदप मा पाविधामम् पारियो पुरसाद रौत - ·१८२ शिमोपा अथवा, दु:समात्मा परिमेय योग्यो न पति वा । भासीहा या विधानं स सऽपि न सीदति ।। अपि प, अनुचितकमारम्भः म्युजनविरोधी बलीयसा सहा प्रमदाजनविधासो मत्योहारराशि पवारि । २४/ ततः सानियचनात् नव प्रसूता सा। एतत् स र समुद्रेणापि तच्छक्तिनानार्थिना तदण्डान्यपहतानि । टिटिभी शोकानी भरिमाल, नाय ! कटमापतित तान्यण्डानि मे नटानि। टिटिभोऽवदत, प्रिये ! मा इत्युका पक्षिणां मेलकं सत्ता पक्षिसामिनो गरुड़स गतः । तत्र गत्वा सकल रत्तान्तं टिभिन भगवतो गम तर नैव निम्टहीतः । ततस्तेन गरुत्मता तद्दचनमाकर्ण्य प्रभुभंग नारायणः सृष्टिस्थितिप्रलयहेतुर्विज्ञप्तः समुद्रमण्डदानाया- देश ॥ २१५ ॥ पचित दुःखमेव, यात्मनो योग्यायोग्यतानिरूपणं कष्टसाध्यमिति । पराभवं परितु योग्यायोग्यं न वेति यः । का न छत्रसनो भवति । यस्य विज्ञानम्, रति पाठान्तरम् ॥ ११ ॥ चनुचितेति 1 " निवेदित , देव ! समुद्र पाई स्वग्रहापस्थितो विनापरा :- दुःखमिति | यात्मा स्वयं योग्यः समन वा इति परिचय यस्य रंडक एतादशं विज्ञानम् यति स लच्छपि विपत्कालेऽपिन : धनुचितकारम्भः अनुचितस्य अनुपयुनसा कार्यस्य यारम्भः उपक्रमः : खजनविरोधः खजनेन यात्मीयेन सह बलीयसा बलवता जनेन सर्दा समकक्षभावा ; ममदाजने रमपोजने प्रत्यया , एतानि चत्वारि मृत्यो : मरणस्य द्वाराणि पन्थान इत्यर्थः 11 नत रति । खामिवचनात् भर्तृवाक्यात् । तपतिनानार्थिना तय भस्य यः सामध्यस ज्ञानं परिचयम् व्यर्थयति अभिलपति या माई केश । च्यापतितम् उपस्थितम् । भेरकं समवायम् । निग्रहीत । गरुत्मता गाड़ेन । हरिस्थितिमलयतः सृष्टिः उत्पादनम , प्रनया संहार तेषां हेतु : कारपम् । विनतः निवेदिवः ॥३ ·मवेदः । ततो भगवदाज्ञां मौलो निधाय समुद्रतान्यण्डानि टिष्टि- न्य समर्पितवान् । प्रतोऽहं ब्रवीमि, अनाङ्गिभावमञात्वा यादि। राजाह, कथमसौ ज्ञातव्यो द्रोहबुद्धिरिति। दम- -: पुनराक, यदासौ गृङ्गाग्रप्रहरणाभिमुखयकित वा- छति, तदा जास्यति स्वामी। एवमुक्का सचीवकसमी।' नः। तत्र गत मन्दं मन्दमुपसर्पन विस्मितमिवात्मानमद- यत्। ततः सजीवकेन सादरमुक्त, भद्र दमनक! कुचलं ? दमनको ब्रूते, अनुजोविनां कुत: कुगलम् ? ॥ २१६ ॥ सम्पत्तयः पराधीनाः सदा पित्तमनितम् । खजीवितेऽप्यविश्वासस्तेषां ये रानसंश्रयाः ॥२१०॥ नोर्थान प्राप्य न गर्वितो विपयिण: फस्यापदोऽसङ्गताः नोभिः कस्य न खण्डितं भुवि मनः को वाखि राजा मियः । दत रति भगवदा भगवतो पियोः चाचाम् अादेयम् । मौरी (वाय पसके हत्या । समर्पितवान् दसरान् । सावन्य वयितव्यः । द्रोह १५. द्रो बिहे गरितियंस पः । समायारामिह समायो- सायं तेन मारणे प्रहारे पभिमपः उद्यमः । अतिसत ।। पोषणासमोपं पोषकस्य वदावन यो प्रविधिम् । उपरपन परी भवन् ।स. पम्पत्तम इति । ये अनाः रामयाः भूगराजोगिमः, तेशा सम्पचका गि पराधोना परायचाः । विपदा सदा पानांवम् अपरि. सबदा शामित्यर्थः। सबोषितेऽपि चामजोरपि चरितारः साभाब:001 काsiविवि को बना पर्धान धनानि माप शायब गर्थिवः . Afr: सपिविषः शरिषः बामदो विपदः पाता कि रियो सपना सीभिरमा पएिवं वरिषदीयम् । जमा रायिः भासदम्पमिशेवगा बावस वानर परः बिरः। कोमा पदी शाप बन बोर - ।

·, हितोपदेशः । क: कालस्य भुजान्तरं न च गतः कोऽर्थी गतो गौरव को वा दुर्जनवागरासु पतित: क्षेमेण यातः पुमान् ॥ २१॥ मनोवकेनोक्तं, सखे ! ब्रूहि किमेतत् ? दमनक it किंबवीमि मन्दभाग्यः ॥ २१८॥ यथा समुद्र निमग्नो लञ्चा सर्यावलम्बनम् । न मुश्चति न चादत्ते तथा मुग्धोऽस्मि सम्प्रति ॥ २२० । यतः, एकव राजविहासो नस्यत्यन्यत्र बान्धवः । किं करोमि क गच्छामि पतितो दु:खसागरे । २१ ॥ इत्युका दीयं निःश्वस्योपविधः । सचोवको मते, तहान मुविस्तरं मनोगत मित्र ! कथ्यताम् । दमनकः सनियतमा यद्यपि राजविषासोऽन्यी न कथनीयस्तथापि भवानी प्रत्ययादागत: स्थितय। तन्मया परलोकार्थिना हितमाऐयं, गुणु । २२२॥ प्रयं सामी तपोपरि पिशतयुचीरस्येवमुत्राः t/ सगरमाए पनि एन मेय परेन यान: मिगत श्रीमति भन्दभाग्यः मन्दं निभायं HIV an" +पवयः ॥२८॥ -- मामा पापाय या न परिala खाले fun बिना पनि ११.। wal | सारा * * Ki nufa पर दुःपाम' . पमा प्रा को क्षमागुराग दुख्ननामा प aatana ) म rfal 8 सागरे निममोसना सपासमा arti 14 nir Nirfaci ! Ilati दा पर ur Gurunmdixi ·घवेदन १८५ 'क्कमेव इवा स्वपरिवार तर्पयामि। एतच्छ वा सनी विषादमगमत् । दमनकः पुनराइ, अलं विपादेन, लकार्य मनुठीयताम् । सञ्जोरक: क्षणं विमण्यार, थे खलिदमुच्यते ॥ २२ ॥ दुर्जनगम्या नायः प्रायेणापावद्भवति राजा। सपणानुसारि च धनं देवो गिरिजलधिवर्षी प ॥२२४॥ नीचमात्रयते लक्ष्मीरकुलीनं सरस्वती। धपातं भजते नारी गिरौ वर्षति वासवः ॥ २२५ ॥ म् । किमिदमेतद्विष्टितं न वे येतद्य महारादेव निर्णतुं न ते । २२६॥ कश्चिदायसौन्दर्याहत्ते शोभामसज्जनः । प्रमदालोचनन्यस्तं मलोमसमिधाननम् ॥ २२७ ॥ मिने। सपरिवार निजपरिजनम् | वर्मयापि भोजनेन परिव में। विषाद विस्ताम् । मानकासकार्य प्राप्तकालस उपस्थिवरमयस व्यम् । अनुगेयता क्रियताम् । रिमण्य विक्षिप्य । १११ । दुखनगम्बा रहि । नार्यः खिया रत्यर्थः । दुर्गभगम्याः दुर्जनः कर्मभ्याः। राजा भूपतिः मायेप चपालमत् अपात्रम् अयोग्यपुर विपः, नामो भवति । पमम् बर्षः उपपानुसारि कप व्ययाटम परहि नुगपति यत् नत । देवः गिरिधिपी गिरी पर्यते नमधी रेलिया, नाहर मालि.. भोमिनि। रमोः पमपम्पदा नी मीलोप पुरणम् पाचयते सम्पते। परसतो पिया पासो होगदोपवं पुरष सारयते । के रपणो सपा कीरपुर भजते परिमहानि बासमन्द्रः गिरी पनि विरिति ।५ साविति । एतसिरितम् एस सीसि । एपलाहारात पाररानुसारेण । दिन विदारिख । ११ । पतिहिनि। पदावर बदायां मार्ग पर पदोस सम् अपि मोम परिणम् पमं वाषिर सचिन ज्ञ ·रपितोपदेशः। वायुद्दे ध्रुवं नायो युद्धे जीवितसंशयः ।। मेष कालं यहस्य प्रवदन्ति मनीषिणः २१ ह यदा पश्येन किचिद्धितमात्मनः । नस्तदा प्रानो नियते रिपुणा सह ॥ २४ लभते लक्ष्मी मतेनापि सुराङ्गनाम् । वासिनः कायाः का चिन्ता मरणे रणे यित्वा सञ्जीवक पाह, भो मित्र! कथ जातव्यः ? दमनको ब्रूते, यदासौ ल उन्नतपरणो विस्तास्थम्वां पश्य वक्रमं दर्शयिष्यसि ॥ २४८॥ नवानपि निस्तेजाः कस्य नाभिभवास्पदम् । যন অক্ষি স্বাধ অযু যুৱা সুৰ সিম युरे संपामे सति जीवितसंपयः प्रापभयः, मनीषिणः पाय स्य संपामस कालं समयं वदन्ति कथयन्नि १५ ॥ ति। यदा यचिन काले अयुरे शशकरणे यामना यं न पश्येत्, तदा प्रासो विपक्ष षः युध्यमानः संपा शबुषा मह मियते ॥ १६॥ जय जिमये मयसामे मति बमों राज्यहम्मदं उमते, पापि धराङ्गनाम् कमरमा समते रत्यर्थः। काया देहाइप रस्यायिना, थप रखे संपामे मरणे देहत्यागे का पिन्ना नदिति । निर्वाहः इन्समिः। स्तधर्षः सबी पा महासमा समानम् उत्पतितं चाहलं यस्य सः बतो धागो परपी सम्पादो यस सबितायः व्यात पानपरामम् ॥१५॥ | निमा बाभूयः बसनधि सबलोड विमा परामस्वानं, न भयोति । या भय विमा यथा वषा पदं पापा दीयते ।। नाथदीयते लोकः पश्य भरमचये पदम् ॥ २४८1

·No text on this page.

·हितोपदेगा। यतः, परैः सम्भुज्यते राज्य स्वयं पापस्य भाजनम् । धांतिकमतो राजा सिंहो इस्तिवधादिव ॥ २५॥ अपरञ्च, भूम्येक देशस्य, गुणान्वितस्य इत्यस्य वा बुद्धिमतः प्रणा। मत्यप्रयागो मरणं पाणां नष्टापि भूमिः सुलभा न भृत्या: ॥ २५ ॥ दमनको ब्रूते, खामिन् ! कोऽय नूतनो न्यायः ? यदरानि हत्वा सन्तापः क्रियते ? ॥ २५६ ॥ तथा धुक्तं, पिता वा यदि वा भाता पुत्वो वा यदि वा सहर प्राणच्छेदकरा राजा इन्तव्या भूतिमिच्छता अपिच, धर्मार्थकामतत्त्वज्ञो नैकान्तकरुणो भवेत् । पूर्वाहाकार पूर्वोतः प्रथमोद्दिष्टः आकारः यातिः यस्य । विश कारम् असाभाविभावयनम् । युद्धे। यासीन उपविष्टः। दारु क्रूरम् ॥ २५२ ॥ राज्य राजस्व पर ध्यप, यनुजीयिभिरित्यर्थः । ६ ज्यते, परन्त स्वयं राजा पापस्य भाननं किल्वियस्य थाधार बधात् मातङ्गपिनायात् सिंहः केयरी स धम्मोतिमतः धर्मग' निरपराध-दुर्बन-भूपाल महारादित्यर्थः । राजा राजपदपाच्यो भवति ।। परेरिति । 17 उपस्थिते भचपायः भत्यय नायः नपाणां राज्ञां मरणं मधुर तथाहि नापि हारिवापि भूमिः भूसम्पत्तिः सुन्नुभा पुनरावे भया नानुजोविना, ससभा सच ।। २५५ ॥ दमनक रति। नूतनः अश्रुतपूर्वः, न्यायो विचारः । सन्नाः ।। चिकि खानुरूपम् यात्मसहयम् । महासेना भूमेकदेशसेति । भूयेकदेशस भमेः पृथिव्या एकांयस गुमानित गुपवतः बुद्धिमतः अबु मत्यस्य वा अनुजीविनो वा प्रपा पिता पा , यदि वा धाता सहोदरोगा बधः । सो चामोश'यदि वा सात् बन्यः , यते मापदकरा औरण १ , सदाति बल्यापरफा प्यभिरवतारामा परेका ·सदा २.३ न हि हस्तस्यमयथं क्षमापान रचितं क्षमः ॥२५८॥ क्षमा शत्रौ च मिवे च यतीनामेव भपणम् । अपराधियु सत्त्व पु पानां सैव दूपणम् ॥ २५६ ॥ , राज्यलोभादहङ्कारादिच्छतः स्वामिनः पदम् । प्रायवित्तं हि तवैकं जोवोत्मोन पापरम् ॥ २६ ॥ राजा घणो ब्राह्मणः सर्वभक्षः स्त्री चावया दुप्परुतिः सहाय:। मेयः प्रतीपोऽधिकृतः प्रमादी त्याज्या अमी यस कृतं न वेत्ति । २६१॥ सत्याऽनता प परुषा प्रियवादिनी हिंसा दयालुरपि गर्यपरा वढान्या । च । धम्मार्थकामतपतः विवर्गमारोणो राजा एबानकर रपाईहदयो न भरेत् । तथाहि एमागगन समापीसो जमा हमस्य- मस्थितमपि च विषयं रचित चम. समर्थो न भवेत् ॥ १५८ । मेक्षिा सली. बिले- क्षमा, यतोमामेक साहिमामेव हारः । अपराधिए कपराधयुकेषु सत्या पापिए पापा Tar दूषणं दोषापहा १८ ज्यसोभादिनि । पन्यस राखापस शोभात मानीसाहेलो पारात सामिनः रामः पदम् रामावतः अप सब प्रार्थना हिणे ग: पापसागः एम् एकं मावि पर मान्यत, पारित. भूष- जिति। पोरपायु, दयारियर्थः । राजा भूपनिः, पहा पर्याव यः पः, वासो माइपः विमा, पासा पवायचा की मो. इश्सभारः पहायः परः, मनोपः मनिशा मेमो भारः, ममाएका पति: गाधिकारी, यप जन प्रति, मन । मी लाजाः परिमदागा बारनेति। पनामा परम् पक्षम, रिया, पर पर सयपा। परम पियरियो महोरा, पियदिनी प्रियगय टोn- । सामरि दसायुमर हिंगा final ! चरा पापा.

·हितोपदेश ४ नित्य व्यया प्रचुररत्नधनागमा च वाराङ्गनेव नृपनीतिरनेकरूपा ॥ २६॥ इति कपटवचनेन दमनकेन सन्तोपितः खां प्रशातिर नः पिङ्गलका सिंहासने समुपविष्टः। दमनक: प्रहार न्वा राजानमाह, विजयतां महाराज! 'शुभमत । गतामित्युका यथासुखमवस्थितः। विष्णुशर्मोशच।। दः श्रुतः । राजपुता ऊचुः। सुखिनो वयम् । विष्णु नवोत्, अपरमपीदमम् ॥ २६३ ॥ सुएझेदस्तावद्भवतु भवतां शबुनिलये खल: कालासष्टः प्रलयमुपसर्पत्वहरयः। जनो नित्य भूयात् सालमुखसम्पत्तिवसतिः कथारामे रम्ये सततमिश वालोऽपि रमताम् ।। इति धितोपदेये माझेदो नाम द्वितीयः कथासंग्रहः । सत्यरा, दाम्या दाममातरम्पवा। नित्यप्पया मियतव्यययुवा। पारा पारिवापिनीर थानेदरा, विधिकारिपो।। विपसनेन बसायमा मनोतिः परितोvिat पारम् । समुक्ति थाहोगः । Text: ar' पर इसे पyana पर Re nat कीमत मरिये रिमारे का Mainनया सासरे पास Aur tuzi AIATE - MIREL पनु समान ब . वीरः 444 MusiRITI पात, ४ मे मी Micr itniruiltairat aar ॥ Patantritainig srist 4.4.4. .. भवाममा मसराप स्वामी मानावयागमो यम तारपीनपनी ·से अथ विग्रहः। इनः कयारम्भकाले रापुरतम् आर्य राजपुत्रा वयं, ६ यो न: कुतूहलमस्ति । विष्णुशर्मोवाच, यदेव यो रोचते तत्कथयामि । वग्रहः श्रूयतां यस्यायमाद्यः म: मइ मयूराणां विग्रहे तुल्यविक्रमे । विम्वास्य वञ्चिता इंसा: काकैः स्वित्वारिमन्दिरे ॥२॥ राजपुवा ऊचुः कथमेतत् । विष्णुयर्मा कथयति, असि रहोपे पद्मकेलिनामध्यं सरः । तत्र हिरण्यगर्भो नाम ईमः प्रतिवसति। सच स. जलचरैः पतिभिर्मनिवा राज्य ऽभिषिक्तः । ३ । यतः पुनरिति । सायं गुरो । ग सपियस पुवा तमयाः । सनोमा पाने प्रयोजनमतोमि पवितम् । यतारम् भौमुखम् । यति वर्तते । 1मति विप कपाम्, सपरावरिषों चापिति भा। पर समरेकामे" मि वि..। सरिमि। पर मयूरापारियां "क्यो परियोमा १३. । वल्पविक्रमे तल्पः एषः nि: परामः सौमति बापत् पनि २. पसौर्य पारिनोवः । रिपो परे पर पतीति । पः परः भवक्षिपापामिनि सात् । मो दिये स्विता चिता म मरपाद सामानं निगद प्रदाब शः नमा रिना:11 राख पुचा लि। एतत् मानमिति कारत् । चम् विममा नाम परिमाय भिम लम् । बराः । "तपाल ने dि for: शितिरिवारमोमिनारfefs :: । सति पर निरिला । दिरामा ..जय ति:विधा सर: हुरः । ।

·गदिम मारा: ममता! wrime गावीर परय, प्रनारalay: माया पावित्रम् । पहनादमयंगासमा मदापामत् ।। एकदामो राम: गुपिसाबममप ममामी. परिवारपरिशिनि Farfप दंगाढागव्य र सुपो नाम यस प्रयम्योपपिट गीगा. दोमुम देश न्तरादागतो.fग, थय । वा । तामाग्यातमाम एस सम्बरमागतोमा राई यसि जगहोपे सिन्धयो नाम गिरिः। तर पिवणे गत मयूरः पथिराजो नियमनि । नस्सानुराग्लोषित पृष्टच, कव फुतः समागतोऽसि । नतो मयोम, 1 मते, देश पनि मा यदिपेन् । मरापी पतित सापो पात भरवि राधा सम्यक यघोषयु नेता मामा न मान न भनि वदीति । यसा पानाविधीना न्यः । श्री. नरपोय विशीत मासमार मान ।। মামিনি। সয় না ঘানি নি নি যা বান্না না । मांना रोशपायेक्षया. रयम् यः भधानम्। नदभारे तम प्रभावे मत् माधुरपि अमर इसरितो भवतीति शेषः ।। एकदेति । सविस्तीर्णकमलपर्यम् सविस्तीर्ण असतं कमबस, बेष्टिता " वस्यात् अपरिचिवदेशात् इत्यर्थः । गती तप इत्यमरः । महती दीर्घा थाख्यातकामा का यस स प्रासावशमा व स्वाभिलामा । प्रजा प्रसतिः संसारे अवधीमागरे थारा नासिकधर जाम रति पारयति । का मजा पापिषम मांति सिदानेर पोका मर्यकम् सिंहासनम् । मुखेन चासीन : उपविष्टः । परिवार सरिजना सिह चासे । कुनोऽपि अनिदिधात् । देसात् पदेशनः । दो । वा क्रोश्च :। प्रयभ्य नमस्ट्रया देशमा ·वियः। दीपस्य राज्ञो हिरण्यगर्भस्यानुचरः, कौतुकादेशान्तरं गतोऽस्मि । तच्छृत्वा पक्षिभिरुक्त, तदनयोः कोहयो , भद्रतरो राजा वा । ततो मयोक्तम्, महदन्तरम, यतः द्धोपः स्वर्गकदेगः, राजा प हितोय: स्वर्गपतिः, कर्थ यतुं शक्यते ! अव मरुस्थले पतिता ययं किं कुरुथ । छितामद्देशे गम्यताम् । ततस्तहपनमाकर्ण्य पक्षिणः पा बभूवः । ६ । तथारोक्तम् पयापानं भुजङ्गाना केवलं विपरईनम् । उपदेशो हि मूर्खाणां प्रकोपाय न थान्तये ॥ ७ ॥ " । म मनमोरपीति' ययनात् मकारलोपः । सत्वरं दृतम् । अमुदीमे गिरिस पर्वतः चिवार्षी नाम चित्तवर्ष रत्यास्यावान् । पः पक्षिषा विमानाम् राजा पगपतिरित्यर्थः । चनुचर पार्षदः । रखमध्ये व त्याखातं बरण्य घटको तस मध्ये बभ्यन्नरे। wिa Y: जितामित। क: बिदापया। तू । पौतकात देवदर्शनकुतागोतो । थनयोः गोपलम्बुहोपयोः । 'मः किम्भूवः । दूवरः चन्दापेक्षया भद्रः महामयः । धिं। एवं । उकयते। परत दचिहरः । पनरम प्रभेदः । रुमेंहदेयः सविदास एवरेसः यः सिदिकभाग रदः। रितीय बन्यः । र: पख पविः राजा बार यः । मापसे भरभूमी मरभूमिगत गंगोमाहोने देश रवि भाषः। पतिता बताया। हिरवा पपामारभार एवं अता। एकोपा शेष ना II ।। भय पनि । एमां भुव मपनि ये ganel: तेषां पापणे इषस पाम चोरभोजविवः । “पयशी पयोमा । ग िन बम् सम् शोषपाद दे. पररणापि विधिन। भोपा जावा माथी बम . मरवारापोतदारयात सनो बोराना R1 ..

·हितोपदेशः।
तवनिक
अन्यच, विद्वानेवोपदेष्टव्यो नाविहांस्तु कदाचन ।
वानरानुपदिश्याजान् स्थानघटा ययुः खगाः ।
राजोवाच कथमेतत् । दीर्घमुखः कथयति, अस्ति नही
तीरे पर्वतोपत्यकायां विद्यालः शाल्मलीतरुः ।
नोड़फोड़े पतिगः मुखेन वर्गखपि निवसन्ति। अथ ने
पटलैरिस जलधरपटलेरारते नभस्तले धारासारैतोर
भव । ततो वानरांस्त रुतलेजस्वितान् योतातन् कम्पमा
नवलोम पधिभिरतम् ॥ ८ ॥ भो भो वानराः यूयताम
सम्माभिनिर्मिता नोडायशुमायावतमणः ।
हमापादादिसंयुका यूयं किमरसोदय ॥ १. "
निमोनि। गिनुरोपका और पर। "धान friend
पन सो ग्दिोः । चोरो मनो)" रस्सपरः । उप३24 feleas
का पजामान पावनि जिविस बारे
पान पनि दोषामा रम्वन "
गरम चियिता मा परिप पारेप: wwfar
मिलान
न
1st
'.

·पिपाः। तत् युवा वानरैर्जातामरालोचितम्, अहो निर्यातनोड़ वस्थिताः सुखिनः पक्षिणोऽस्मान् निन्दन्ति। तड़पतु दृष्टरुपयमः। अनन्तरं गान्ते पानीयव तैमरे मारुन सर्ने नीड़ा भग्नाः । तेषां पक्षिामण्डानि चाप:- ततानि। यतोऽहं ब्रवीमि विद्वानेवोपदेष्ट व्य इत्यादि । होवाच, तदा पक्षिभिः किमुक्तम् । दोर्ष मुखः कथयति, ; पक्षिभिः कोपादुकम. केनासौ राजहंस: इतो राजा। मियोपजातकोपेनोतम्, अयं ते मयूरः केन राजा कृतः । [ युवा ते पचिपः मां इन्तुमुद्यताः । ततो मयापि वक्रमो दर्धितः । ११ । यत: धन्यदा भूपणं पुंस: क्षमा लज्जव योपितः । पराक्रमः परिभवे यात्यं मुरतेष्विव ॥१२॥ 'जा विस्था तपादादिसंयुताः हस्ताय पादार ते पादाः ते खादयो येषां ते साधन अर्थः । संयुका महिताः अपि किं कथं अक्सोदय छेदमाशुवन्ति ॥ ... तक स्पेलि । नत पक्षियां बाकी श्रुत्वा चायभातामयः नाना FA मा कांधो येषां तः कुरित्ययः । बायोचितम् चिन्तितम् । मतिमीड़ग स्थिवाः निर्मात बातो येषु तेषां वोडानी गभ सम्व. २बास्थिताः । सपिनः वादानन्य मोडारहिताः । मिन्दन्ति यधिषिपनि। परमः नितिः। पानीय पानीयस्य जरस व हो। मान्ने नियते नीतिः । वानरः मोटः वनुभिः । गोडाः भनाः विध्वताः । पपः पतरे। पातितानि विधानिउपजातबोरेन उपजाता दुर्भतः कोप: धो बस तस वघा भतेन आतामणरत्यर्थः । म प्रापान पडीवम् । याः वनोद्यमाः भवदिति भेषः । परिक्रमा वाशिमा सरिौर्य मरः । मदाता प्रकटीतः ॥ चम्बदेखि । पन्ददा समयानरे परिभवभिवार र मनास पमा परकारसह योषितः यापिण्याः र मासीनतेरापम् पहारः । मो पपा रापा पौदार्यपारिबरोबोदि भा। बचा पR - .

·- - थय केनापि गत fritin पानमा परेप पयः ममीन पलायनम् । धनार ने जानाति मतिरुिगरिभिः । ११ अन्यश, सपिरं कि परथित्यं वे गस्वमहिमान् । शोपिपपरियो पाग्दोपात गई भी उतः ॥ १४ ॥ यक: ५पति कथमेतत् । रामा कवति, प्रति प्रतिमा पुरे पिलायो नाम रजकः। तस्स गईभोऽनिमारताना दुरीको मुम्पुरभवत् नतमोन रजनामी व्याधर्ममा प्रच्छाधारण्यसमीपे गयनेवे मोधितः। ततो दूरादाबोध व्याभरा क्षेत्रपतयः सत्वरं पत्तायन्ते रक्षकेण धूसरकवलाततनुवाणेन धनु:काएई मनोसत्याग्य "मनानां भूपणं क्षमा" रति । परिभये सत्ताधर्षपे काठे भरतपुर समयेषु ये यात्यम् मिजतेव पराकमा मौयं भूमपपिति पेशा ध्यात्मनयति। यात्मनः निनस्स परेशां गया था यसन त बसायलम् सामर्थ्यासामर्थनम् समोच्य पर्यानीच अन्दरको न जानानि न विचारयनि स जनः परिभिः पत्रुभिः तिथियते पर भूयते ॥ ११ सचिरमिति । होपिचमपरिष्दन्नः हीपिनः व्यापस्य धर्मया बा मरिच्छन्द्रः गोपितवपुः बुद्धिमान मूदः गईभः परः क्षेत्र सचिरम् दो कालं व्याय नित्यम् अहरहः सम्यम् परबपि निघांध भक्षयपि यागदोशः रखापराधात् हेतोः इतः विनाशितः ॥ १४ ॥ थक इति। इस्तिनापुरे वारणासनगरे । इत्याख्यावान् । अतिभारवाहनात् गुरुभारवहनजन्यत्रमात् । दुर्बलः क्षीणः । सुर्घः म्युमुखमाविविक्षुः मृतप्राय इत्यर्थः । यसो व्ययम् प्रभावित मच्छाद्य गोपयित्वा । अरण्यसमीपे चरण्यय घटव्याः मोचितः पाशसतो परित्यक्तः। या अनः विलामो नाम विका -- गईभः । उपान्ने । । यानबुद्या व्यान रति बना। पांगरर्णन कम्बलेन प्राविकेन इतं तनुवाण देहावरणं येन तेन तथाभूतेन । . जनैकेन भाकाण्डम् धनुर्बाणम् । सन्नीकत्व योजयित्वा । अधन क्षेवपतयः लेवानां पतयः खामिनः | घसरकम्बललवतनुवान परेर ·वियः। तन्न येन एकान्ते सितम्। ततस्तं स टूरे दृष्ट्वा गई भ: पुटाङ्गो भोऽयमिति मत्वा शब्द कुलोणस्तदमिमुखं धावितः। तत- न शस्य रक्षकेण गर्दभोऽयमिति ज्ञात्वा लीलयैव व्यापा- तः। प्रतो ब्रोमि सुचिरं दि परन्वित्यमित्यादि। र्घमुखो बूते, पश्चात् तैः पक्षिभिरुक्तम्, अरे पाप दुष्टवक माकम् भूमौ चरन्त्रस्माकम् स्वामिनमधिक्षिपसि । नयमिदानीम् । इत्युक्त्वा सर्वे मां पञ्चुभिहत्वा सकोप चः, पस्य रे मख स इंसस्तव राजा मथा मदुस्तस्य ज्याधिकारो नास्ति । यत: एकान्ततो छदः करतलगतमप्यर्थ चितुमक्षमः कयं स पृथिवीं मास्ति। राज्यं वा तस्य किम् । च कूपमण्ड कस्तेन तदाश्रयणमुपदिशसि । १५ । शृणु सेवितव्यो महारक्षः फलच्छायासमन्वितः । यदि दैवात् फलं नास्ति काया फेन निर्वार्थते। १६ पिन अपनतः नमोहन गोपनामत यारत् । काय शरीरं यसमेन आभूनेन। एकाने निळणे देशे। तम् तथाभतं चम्परक्षकम् । पुरा निम्प गतानि पुनकितानिच अगानि दम्य स तथाभूत । यम् मागगतिमी । गईभी गईभती। पता मन्यमामः । तदसिम नख परकम्प सुख पनि मुदिस्य रत्यर्थ । चीरदा शमायापन। व्यापा- विभाषितः । पापः पापाशय दूरभिमधिशासिवियर्थः । भूमीरा । मिनम् जामम् । धिविपति सिरसरोपि । नत तमान धिमाको वव्यम् उपेक्षितव्यम् । पत्या दायित्वा । धंधा सबकारण। गीयः । राज्याधिकार राज्य प्रशासन अधिकार या । विधीयते । थाक्रम, पीरमीमा नसुन्त'stan एम जियम् । रजतगत पस्सितम्, पदा भाsur | रम् यम् । किम् एवम् । भूपमएडा मे स्थित भएका पदाचिरपhिalid भार । पान प. म NER | पामत 6. सामान, xer ·हितोपदेशः । अन्यच्च, हीनसेवा न कर्तव्या कर्तव्यो महदाययः । पयोऽपि यौण्डिकीहस्ते वारणीत्यभिधीयते ॥ १॥ अजा सिंहप्रभावेन वने चरति निर्भयम् । राममासाद्य लङ्कायां लेभे राज्य विभीषणः 1101 अन्यच्च, महानप्यल्पतां याति निगुंग गुणविस्तरः। थाधाराधेयभावेन गजेन्द्र इव दर्पणे ॥१८॥ विशेषतच, व्यपदेशेऽपि सिद्धिः स्यादतिरिक्त नराधिपे। शशिनो व्यपदेशेन वसन्ति शशकाः सुखम् ॥२०॥ सूर्य प्रियाकान्तिः प्रतिबिम्बमनातपः" इत्यमरः। समषितः युनः महा विशालः पादपः सेव्यः काथितव्यः। यदि चेत् देवात् विधिमतात् पशादित्यर्थः । “तत च्यागतः” इत्यणमान्य यः । फलं नास्ति न मरया केन का निवार्यते निरुध्यते । न केनापीतिध्वनिः । छायाहि तब सिर बेति भावः। 10 हीनसेवेति । होनसेवा होनानां निशानां नीचप्रतिनामिनियार मनानामिति शेषः । सेवा उपसर्पर्षे न कर्तव्या न विहितम् । महताम् । चेतसां यात्रयः चानुवर्तिता कर्तव्य इति शेषः । शौण्डिकीहस्ते शौहर भावः । तथााकम् “संसर्गजा दोषगुणा भवन्ति" इति ॥1॥ . क्रमरक्षितः सदित्यर्थः बने थटव्यां निर्भयम् निःशाई धरति घरन् .. प्राप। महानपीति । महापि पुिलोऽपि गुपरिसरः गुपाना यिम्बकविम्बितमान दर्पणे मुजरे गजेन्द्रः महास यौण्डिकमहिलायाः इसे करे स्थितमितिशेषः । पयः क्षीरमपि शरीर इति चमिधीयते कथ्यते । साहचर्य दोधात् महानमि शुद्धता प्रया यति । अजा कागः सिंहप्रसादेम सिंहस्य केशरियः "मिशेर पश्चास्सोइयक्षः केशरी हरिः " इत्यमरः । प्रसादेन अनुकम्पया , Hि ere विभीषणः दशलवसहोदर लायाम् नगर्दा रामम् दशरथतनयं कर प्राप , व्यानुगत्य न तस्य साहाय्य लति भावः । राज्यम् नमाधि :- गुणहीने सततः सदिति शायसदाम् शुद्रां याति ग .रवि । अविच निरविश्यपराकान्तऽपि मराधिक रतन मत्सङ्गत्या महानेव भवतीति निदर्शनया दर्मित ·। पोशम् कथमेतत् । पक्षिणः कथयन्ति, कदाचित् वर्षा- दृष्टेरभावात टपातों गजबूथो यूथ पतिमाह, नाय पायोऽस्माकम् जोबनाय नास्ति । अस्ति चुदजन्त ना निस्थानम्। वयन्तु निमज्जनाभावादन्धा व क याम: कम्मः। ततो सिराजो ना िदूरं गत्वा निर्मलं हदं वान्। अनन्तरं तत्तोरस्थित रायका गजयूथपादा. चूर्णिताः। अनन्तरं गिलोमुखो नाम गायकश्चिन्तया अनेन गमयूवेन पिपासाकुलितेन प्रत्याहमत्रागन्तव्यं, विनष्टमम्मतकुलम् । ततो विजयो नाम यसकोऽवदत्, वपीदत, प्रतोकारो मया कर्तव्यः। इति प्रतिज्ञाय । गच्छता च तेनालोचितम्, कथं मया गजयूनिकटे वक्तव्यम् । २२। पेशन्नपि गोदन्ति जिप्रन्नपि भुजङ्गमः । पाल यन्नपि भूपालः प्रहसन्नपि दुर्जनः ॥ २२ ॥ । टमयोगे आते सनीति मेषः । सिदिः जयोत्पत्तिः स्थान् भवेत् । पन्द्रस्य व्यपदेशेन नामोखन सयकाः सपम् निरुपद्रवं वन्नि ॥२०॥ किमिति । वर्षास्वपि माइट्सपि । शर्तः याविधुरः । गजबूपः कुलम् “ सजातीयः कुल यूयं तिरक्षा प्रवासकम् म् गजरानम् । जोगमाय मोरिवरक्षार्थम् । उपायः साधनम् । निम. गत् निमञ्जनम् यामाहा वम प्रभागत् । थन्धाः उधाम्न गजयधपादातिभिः गजयथानां पाद. अतिभि: "गदा पछि मयाम्" इत्यमरः । चाइनिभिः वाहना। पिताः वि.] बतेर पिपासया N पालिनेन पिधुरेप। कुरुम् गः । पिघाः भगत । प्रोकारः प्रतिक्धिानम् । बायोचितम् भरि यतः " इत्यमरः॥ दोदित गजा करो ममदार बनेर गपि, म पागल पनि दिनादि । भुजामः पर्षः निरि प्रापमाना।

·रमारता यूथनायमभियादयामि!! य उपाध, कम्ब' मुत: समायान: । सो चन्द्रण प्रपितः। यधपतिराम, राम जयो पनि पि यस्से दूतो पदति नान्यथा । ध्यभायेन यथार्थस्य हि वाचकः ॥२४॥ वीमि शृणु। यदेते यगकाशन्दूसर. गया इति प्रसिद्धिः । एवमुक्तवति दू तएव इत उपाप, तदव सरसि भगवन्तं पन्द्रमसं । प्रणम्य प्रसाद्य प गच्छ। ततस्तेन रातो ना पालयन पोषयपि। दुझनः पसः प्रहसबपि मर । इनीति सर्वत्र सनाते ॥ ११॥ ऽहमिति । पर्वतशिखर पर्यतस्य गिरे पिपरं हाम् इङ्गम्" इत्यमरः। अभिवादयामि नमकरोमि। घर ताहरः । प्रेषितः प्रेरितः । कार्यम् नियोगम् । २१॥ द्यतेष्वपीति । यस्लेषु थायुधेषु "वसमायुधनोहयोः" । इन्तसम्झेक्षतेषु मतसपि दूतः अन्यथा अप्रशतं न वदति सर्बकाले सर्वच घरध्यभायेम बधामई त्वात् हि निक्षित स्य वाचकः निहा। १४ ॥ तदहमिति । निःसारिताः दूरीलता । युक्तम् शोभनम् । म् । मदीयाः मम चन्द्रस्य बनुधराः । छनं "ध: समीप उत्सझेचि स्थानापराधयोः" इति वे पलाइन इत्यर्थः। प्रसिद्धिः सखोकविता सकि: यं मर रतिमानाभाशतो। प्रसाद्य अभिलपोतन्य । नरमेषितः महाप्रतापः महान विपुतः Harपः पौरथम घमाङ्कः शयो म रितास्तव युक्त शतम् । यतोरक्षकाता दिदमाइ , देव इदमनानत : सतम् , पुनर्वही ·a चन्द्रप्रतिविम्ब टायित्वा म यधपति: प्रणाम देव पनेन अचानेन अपराधः कृत: तत्नम्यता. तेन गगन म यूथपति: प्रयापितः। प्रतो यदेोऽपि मिड म्यात् इत्यादि । ततो मयोहम्, अभशाप्रतापोऽतिममः । वैलोक्यस्यापि प्रभुत्व तत्व किन्गुनागञ्यमिनि । तटाई तः पचिमिट कथा है परमि रत्यभिधाय चिनाम्य गजः ममी उसो गनः पुरतो मां प्रदर्स तैः प्रणम्योक्तं, देव प्रव (प दुष्टो वकोऽम्म पापि देवपादानधिक्षियति । कोऽयं कुतः ममायानः । त ऊचुः. गिरगयगर्भनाम्दो शानुपरः कर्परडीपादागतः । अथाई मध या १४: कसत्व मुथ्यो मन्त्रीनि। मयोक्तम, सब्यास्त्रार्थ- व्यंज्ञो नाम एकवाकः । ग्धोते. खदेशजो सौ २५॥ पदेयज कुलाचारे विशु इमुपधागनिम्। बिजमव्यसनिनं व्यभिचारविवर्जितम् ॥ २६ ॥ " रनि विसयस्य म, रिपुनपराक्रमवान् इत्यर्थः । यतिसमधः बयो लोका स्वर्गमाहानानि इनिचोध्यम् तस्य लोक्यस्य । दिवान वाघ पञ्। प्रभुत्वम् थाधिपत्यम । तल ग्मिन् गति । तम् भनि । किम्युमः किधिकम् । नीत प्रापितः । पुरतः सप्रे । नपूवताम् । पधिविपति मिन्दति । मुख्य प्रधानः । सर्वमानार्थ- यो रिपिसाना साना अर्थस्य नातृपय॑स्य पारमः पारदीं, मतानपावर इमर्थः । युच्यते सद्यते । खदेयजः सख । यावत् । देषजः राजानः ॥ १५ ॥ सदेयनम् स्वराष्ट्रोत्पन्नम्, पजातीयमिति भावः । कुले पारे पविणम् दोषरहितम, अभिनातं सदाधारश्चन्यवः । म् उपपया परोक्षया गषिम्, पिगुणमिन्यः । माक्षम् । भव्यपनिनम् इतादौराप्रतिषांप्रनारपाकक्लिनिरा. जमिनि ·हितोपदेगा। वहाराचं ख्यातं मौलं विपश्चितम् । दकं सम्यङ् निदध्यात् मन्त्रिणं नृपः । नोक्रम्, देव कपरहोपादयोलघुद्धी एव, तत्वापि देवपादानामाधिमत्वर एवमेव । २८॥ मत्तः शिशुशैव व प्रमदा धनगर्वित। प्यमपि वाञ्छन्ति किनपुनर्लभ्यमेव यत् ॥ २८ ॥ न्. यदि यसैव तवापि श्रीमद्देवपादानार ননি না জামদানির क उवाच, कथमव निर्णय: । मयोक्तम्. संग्रा वहस्योक्तम्, खखामिनं गत्वा सज्जीकुरु स्वदूतोऽपि प्रस्थाप्यताम् । राजाह, के. या एवम्भूतो दूतः कान्यः । ३० । बदोषरहितम् व्यभिचारानंतम् सन्मार्गस्थितम् मस्त्रियम्' तीयमान्वयः ॥१६॥ धीति । अधीत व्यहाराष्ट्रम पठितवियादयानम् । ज्यान मौसम विधासभाजनम् । मिथितम् बुद्धिमन्नम् । अथस र भि या रस्तुपयोजनविकृतियु" रयमरः । म मन्धिम् मपि भयनिदध्यान नियोजयेत् । ३७॥ Maharति । थव पिन यनरे अबसरे । वधुतीया ' राति यान् । बमोपानर्गमा मातो नम्बुडोषस । बाधिपरम भिकार । पयमेव शय किम् ॥२८॥ . सम्यक यः राजादपः। रानात - पनि भुमिनि। यह पियनिति शेर र म तिम् नत सिमा नस कार्यः ।। परम शिपाय fufa पवार Here बापत् । पम् देन मिपायो। मत वादनः । पिए : का । ran ऐशरमत्तः एते मनाः प्राथम् गडभम ·विपतः । भनो गुणो शुचिर्दक्षः प्रगल्भोऽव्यसनी क्षमो। ब्राह्मणः परमर्मानो दूत: स्यात् प्रतिभानवान् ॥३१॥ टमो बदति, सन्त्येवम्भता वरवः किन्तु ब्राह्मणः एव दून:: यः। यतः प्रसादः कुरुते पत्युः सम्पत्तिं नाभिजातता। कालिमा कालकूटस्य नापैतोखरसङ्गमात् ॥ ३२ ॥ राजाह, ततः शुक एव वजतु । शुक त्वमेवानेन सह तत्र अस्पदभिलपितं वहि। शुकोऽवदत्, यथानापयति । किन्वयं दुर्जनो वकः । दुर्जनेन सह न बजामि ॥३३॥ युक्तम् खन: करोति दुर्शत नूनं फलति साधुषु । दयाननो इरेत् सोतां वन्धनं स्याम्म होदधेः ॥ ३४ ॥ २ रवि शेषः । सामः युधम् । सन्नीकुरु सामाय युन्यताम् । मस्पा. म् नेताम् । दौत्येक दूनो भूत्वा । एशम्भूता बसमायस्वरूपः ॥२०॥ भकामनुरागवान। गुषी शाखोकगुणसम्पनः । राषिः परः । दचः कार्यक्रम प्रगतमः प्रयुत्पतिः । थव्यसनी दूरमादि. र्जितः । पमो व्यपकारपहियुः । नाशपः नान्या विमा | परमर्मत: स्वभिमान महावभा जानादि यः प नयाभूतः । प्रतिभानपान मान् । एसम्भूको जनः दूवः सात् ॥१॥ प्रसाद रवि । प्रसाद पनुपरः बानपखेति याद । प सामिनः तिम् ऐप कुरते दिधाति । पभिजातवा पश: भरस रति न सम्पतिं कुराने रविवार व राना, कारकूटसागर- बोपप गरम पाखिमा ग्यामहा घरपायात महादेव सर्मकात् पति मम्मति. रामालियबस्तिम् गम्तिम् ।। पर लिप इन इशंतम् It side I att. म मिरितम् पण पधारे पति । भाषा वापराय: पानिपान नि भारः। सन सान्दा दाममति! । भनेति। 12 ·हितोपदेशः। इमानीव भयं सञ्जनयन्ति मे ॥ ३८॥ गव्यापारादेव प्रत्यक्षीकतन्। यतः त्यो भवहाचनमेव निदानम् । ४० । पश्य पकते दोपे मूर्खः सात्वेन तुष्यति । रोनिजां भार्या सजारां शिरसाकरोत् 18 कथमेतत् । शुकः कथयति, अस्ति श्री न रथकारः। स च स्वभार्या बन्धकों जाने। ग समं एकस्थाने वचनसा न पश्यति । रोऽहमन्यं ग्राम गसिप्यामीत्युका प्रच त्वा निभतं पुनरागत्य स्वग्टहे खट्वातले अथ मम भर्ना ग्रामान्तरं गत इत्युपजाता।। ध्वा जारः सन्धमाकाल एवाहतः। पशात् तेन বিলি ফাকিবালি ধুলীনি আধ। বিবি স্বনিৰ रिपो ति यादयः । मञ्चनयन्नि उत्पादयन्ति । অৰহৰ নন্দ पना विधामकारपम्' इत्यादि । १८ नत्यमिति नाग्यापारादे वाक्यमयोगेर। प्रत्यको रष्टम् । तयोः भूपामयोः हिरण्यगर्भपिवयोः । । শিাৰ দ্বায়িত্বে “বিকাশবিষাবে” । अन्योऽपोर। दोपपराधे प्रत्यक्षते सपि भूप' वन रति पेश।। भान प्रियापम पनि प्रत्ययं याति।' विजाम् मोवाम भायोम मायाम पाराम् उपपतिमपिताम् पारोपाप्यमा... on सयकोम हमाम् । सामाजिश इति fe पपू पा एमारे रथय। अन्यत् पामम् प 't time feeम भाग। पान प्रया सातारा प्रया। रिति । दुज्जनः पडः उच्चमानानि प्यमानामि पाया धमानि चनावपुमानीव मे मम यहाम् भयम " I ·रिपाः। नम्या पायां निर्भरं फ्रीडन्तो स्मिता । अवान्तरे तया स्या स रयकार: सवातन उपलक्षितः । सहाधः 'मना समानुभूतकिविटपर्यात सामिनं विनाय सा साभवत् । तमो जारेग्योकं, किमिति मया सहाद्य निर्भर मसे, पिपितेव प्रतिभामि। अथ तयोन, योसौ मे गेपर मोच ग्रामान्तरं गतः । तेन विना सकलजनपूर्णी यं ग्रामो मा प्रत्यरत्यवत् प्रतिभाति। किं भावि तत्र पर. ने, किंम्पादिनपान, कथं वा प्रमुप्त इत्यम्प्रदृदयं विदी. है। बारेणोक, तत् किमेवंभूता भूमिः स ते भत्ती कारः । बन्धकी ब्रूते, रे वर्चर किं ब्रवीपि । 8२ । शृणु परूपेणापि चोका या दृष्टा वा कद्दचक्षुपा। सुप्रसन्नमुखो भन: सा नारी धर्मभाजनम् ॥४३॥ रिक्ष, नगरस्थो वनस्थो वा पापो वा यदि वाशुचिः। । बायया "धः घुमा भू या" यमः । सन्धावान एवं प्रदोष । निरम् पहिषम् । मोड़न्दी मनी । पिता यास । उपक्षि । अनुभूतविधिदासात सदासयंग अनुभूय । बिजाय खाणिवा । रिमितेष वासुदेव । प्रतिभारि सम्झसे । प्राणेश्वरः जीवित. । परण्यात बाभून्याटरीष । मावि धापतिष्यति । परस्थाने ध्यपरि. देये। अपत्यम् पदनःबरपम्। विदीर्यते चिन्तामरेप दीयों. लि। पेटभूमिः इस प्रेमः भूमिः पालम् । सहकात त्वया सह इनिरवः । कमर मूर्ख ! 10 परषेपापीति । परमेणापि रमानेगापि उना सम्बोधित करतुमा पमायितबा रहा थरगेक्टिा वा या नारी कामिनी भर्नुः स्वामिनः रन्धे समसवासी समक्ष प्रपयामात् मफुलं सपं पदनं यक्षा मा नया- पा भानोतिषः । मा नारो धर्मभानाम् धमेख सकस भाननम् विम्। मा सदगतिमासोतीत्ययः । १३ ॥ नगरस इति । भर्ना सामी यदि वा सम्भावनायाम् नगरसः नगरे .

·हितोपदमा प्रियो भत्ता तामां लोका मझोदया रमं नार्या भूपर्ण भूपणैर्मिना। हिता तेन योभनापि न योभते ॥४५॥ पोल्यात पुप्यताम्बलसहयः कदाचित् सेबसे । मा विक्रेत, देवेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो वा दातुं जना, तमिन् जीवति जीवामि तन्मरण धानु म इत्येप मे निधयः । ४३ । यतः फोध्योऽईकोटी च यानि लोमानि मानवे । बाल वसेत् स्वर्ग भतारं यानुगच्छति ॥ ४७ ॥ जग्राही यथा व्यालं विलादुधरते वलात् । वनस्यः घरस्यचारोह तावासः सरम्पवरति भावः। । यासाम् स्त्रीणाम् प्रियः थभिमतः तासाम् महोदया। बहार उखसम्पत् येषु ते स्वर्गादयो लोकाः भवन्तीति षः । । भूपर्बिना यलद्वारामारेऽपि भाहि स्वाम्मेव नााः खिया वहार। पतियनेय कामिनी शोमत इति भावः । तेन स्वादि वति। अनुमर भातमोति । स्याएवोकम् “भारीणाम्भूषणम् पनिः" इति ॥" मनोलोल्यात् मनमोऽन्तःकरणस्य लोल्यात् चालाई त उपभुज्यसे। च सवत् प्रक्चन्दनादिपिलासवस्तूनीष । कदाचित् समयावसरे । दाट कर्तुम् । समर्थः प्रभुः । किंबहुमा बालनालम् । रपम् । निपयः यवधारणम् ॥ ६ ॥ निषा रति। वित्रः को यईकोटी प सानिमोटिसंख्यकानोल न सोपामि समूहापि मानने मनुष्यदेखें सन्नीति शेषः । या नारी मनम् अतुगप्रति व्ययुधियते सा नायकालम् नमरिमिता वे बसेत् ॥1 पाहोति। व्यापाही माहितण्डिकः यथा विजात पाप : पापाचारनिरतः शुचिः गडाचारवान् । सरिसोई विच्छेदमापता एषा नारी मोभनापि रूपभषयसम्मवापिनो सेवने नावस्यकारिता नापि किद्विदिष्टमसोति भा r15 ·विपरः। नवभारमादाय तेनैव सह मोदते ॥४८॥ चितौ परिष्वज्य विधेतनं पति प्रियादिया मुशति देहमात्मनः । रुत्वापि पापं शतलक्षमण्यसौ पतिं म्टहीत्वा सुरलोकमा मुयात् ॥ ८ ॥ : यम् दद्यापितात्वनां भाताचानुमते पितुः। तं यूपेत जीवन्तं संस्थितं प न लङ्घयेत् ॥ ५० ॥ त सबै युवा स रथकारो धन्योऽई यस्यैतादृशी भार्या स्पती प्रियवादिनी इति मनसि निघाय तां खट्दा स्त्रो. पिहितां मद्भि धृत्वा स मन्दमतिनर्मितवान्। अतोऽहं मि मत्यपि कृते दोप इत्यादि। ततोऽहं तेन राना गव्यवहारं संपूज्य प्रस्थापितः । शुकोऽपि मम पश्चादागच्छ. तु व्यासम् स रसात् सहसा उभरते वहिकरोति तहत् तथा महमता युद्धम् । भरिम् सामिमम् धादाय महीला स्वर्ग नोवेति यावत् । भाष पर भाई मोदते रमते ॥ ८॥ बिशारिदि। या प्रिया प्रपयिनो घिवी चितायाम् शिवम् गताए म् भचार परिवज्य पासिय यातना देसम सपोरं सक्षति जहाति सेयम् प्रसव पम् कोटिसायकमपि पापम् बला पापभम्नापि मनोनयः । वम् होला भचारमादाय सरगेकम् संग था यान् अमेत् । एतेन सत्यमेव स्वीप परोध इति व्यकोसम् ।। ययादि । पिat जनकः प स पिता बनुमते यामायाम् सित म ।। भामा एमाम् नारोम् यपरायेति षः । दद्यात् पावसान पार पन्नम् सोके वर्तमानम् तम् परम् सपूत सेठ । संस्थितम् पर. बखित नतिषः। म बत् २ पवित्रमेन् । नतमपि ना. देव..॥ एकदिव। धन्यः वाद। सादी एसम्ममा राषोति भा) रसो पथियो। मियगरिवी निमाभिषो। विधाय बना । म म सारपिता। मदिवान नागर। पानपान ·पितोपदया। - स्या यथाकार्थमनुसन्धीयताम् । पर बकेन तायदेशान्तरं गत्वा यथाय किन्तु सभाव एव मूर्खाणाम् ॥५५॥ न विदेदिति विजस्य सम्मतम् पिइन्दमिति मूर्खस्य लक्षणम् ॥ ५२ मनेनातीतोपालम्भेन प्रस्तुतमनुसन्धो व विजने ब्रवीमि । ५३ । यत: प्रतिध्वान वववविकारतः । त मनोधीरातस्मासि मन्वयेत् ॥ ५ ॥ मन्त्री पतत्र स्थितौ। अन्योन्यत्र गताः। पर यहमेवं जानामि कस्याप्यस्मनियोगिनः । मनुष्ठितम् ॥५५॥ यतः । सम्पूज्य सत्कृत्य । यथाकार्यम् अनुहामोधितम् । धनुष व्यताम्। यथामति स्वसामर्थोचितम् । अनुदितम् । ति, वयमापप्रकार इति षः ।। लि। मनम् यतया दद्याद सत्व परित्यजेत् । न विदे न्। विस जानवतः रति दम् सम्मतम् सिधान्न ।' विमा रतेऽपि कारणाभावेऽपीत्यर्थः । असामवतः सपणम् निदर्शनम् । ५३॥ नाहेति । यतीतोपालमन यतोतय गतस्य उपासम्भन तिरक्षा वृथा। प्रस्तुतम् उपस्थितम् । अनुसन्धीयताम् विधीयताम् इन्दम् कलहः इति वर्षेति । धीराः धिमन्नो विदुधाः । वर्णः समवर्णः । थाकार धानम् सरभेदः । तैः वर्षाकारप्रतिध्वानः उपरथः । पर रख सपस विकारत: मया देतोः । पचण्यासलिन् । मना । माननि। तमाद ततः कारवाईतोः स मिलने 'कुर्यात् ।।

·वियर . वद्यानामातुरः श्रेयान् व्यसनी यो नियोगिनाम् । विदुपां जीवनं मूर्खः सहन्दोपते जनः । ५६ ॥ राजाबवीत्, भवतु कारण मत पशात् निरूपणीयं ते यत् कर्तव्यं तद्रूहि । चक्रवाको बू ने, देव प्रणिधिस्तावत् पातु ततस्तदनुष्ठानं लावलं जानोमः । ५७ | तथाहि भवेत् खपरराष्ट्रागा कार्याकार्यावलोकने। पारश्वक्षम होम य॑स्य नासान्ध एव सः ॥५८॥ स च द्वितीयं विश्वासपात्रं ग्रहोत्वा यातु। तेनासौ स्वयं " हत रति। जानामि कयामि। वधियोगिनः कामाकमतचरस । नाभियोगेन । ५५ ॥ द्यानामिति । बद्यामाम् भिषजाम् सम्बन्धे "भिषग्वेद्यो चिकित्सकः" । भावर रोगो यान परम्, भावरान् ने बद्धमन्यन्न इत्यर्थः । सनी व्यसनामकः स नियोगिनाम् नियुकानाम् यः इतिषः । मर्पः जना विद्याम् पण्डितानाम् जीवनम् मायाः । परिहासभाअनन्यात रिमा ने जोरमम् स प्रयाति । यथा सानतान्निनिदान- नेन बिना रेषा जाबोलियम्भवतीति भावः । म.पतेः रातः जनः स्कन्दमास्वभावः ५६. राजेति । थव इन्दति । विदयोदम् दनुषन्धेयम् । सम्पति प्रसते । उयदिए । प्रविधिारः "पिधि मापनेचारे" यमरः पनु. ज्योगम् ।... दिलिप्रपरराशापाम् सस विजन परेशाम पाच रातापाय पर कार्यासोबने अनुशापपरम्पराजामाय परः मपिशि मीमतः पोरसको भवेत्। यस मातिर लागीर । का होमहीमा एक विचितम्। बम " पति पर" परिभाशवम् परालम् मीसा साता। बाद वन परत | RARपना बनवावीराबारम् । समविपिपायसिदिताए।

·No text on this page.

·वियः1 . . प्रत्यः सर्वसिद्धोनामुत्ताप: प्रथमः किल । अतिशीतलमप्यम्भः किं भिनत्ति न भूतलम् ॥७३॥ पेपतच देव महावलोऽसौ राजा चित्रवर्णः। यतः पलिना सह योहव्यमिति नास्ति निदर्शनम् । न युद्ध इस्तिना साई नराणां पादयुक्त् ॥ ७४ ॥ स मूर्ख: कालमप्राप्य योऽपकर्तरि वर्तते । कलिबलवता साई कोटपक्षोहमो यथा ॥७॥ कौम्म सङ्कोचमास्थाय प्रहारमपि मर्पयेत् । प्राप्तकालस्तु नोतिन्त्र उत्तिछेत् फरसर्पवत् ॥७॥ न्यच्च, थि, गरे विपको विपदि महत्तायामिति येषः । महान् परः धोरस्यम् अर्थम गति समते। पतएरोका, "तापगवस भेतव्यम् बार यमना इम । पागल भवं गोच्य प्रतिकुर्यात् योषितम्" ran. प्रत्यू वि। छत्तापः उपा क्रोधजन्यवैधार्मिक विरिति यारन् । रिसोनाम बिर वास्तु प्रथम प्रधान मन्यू विमः। परिमोनरम - 'मपि सम्मः जनम् भूवम् प्रथिवीम किन भिमतिम विदारयति । पिव पिनस्य या मोत्येनापि जिया उभ्यन रति भार पनिनेति । भिमा सामेधया वारण पारव्यम हिमाल किये बिदकम प्रमापम मानि। पादहाव पहिरनविनरा. म पनु पापाए सिमा पाईम पर नाम । न पिन परवि। . कासम माय पान रदधः। पर कोरियाको भाति, अपारम दोपय वीवि समत् । पूर्ण मराम्। भामा रा राई सरिस पोर रस पिपोविकावापचोरमा मोर सदास। font LI परीति AFRaeोरम इक्षामिम्मी सो सोचम् कोषाणसाब सम्म TRA हर FIENCE ACTER INT बावरेत् ।

·हितोपदेशः। गृणु देव, महत्वल्पेऽप्युपायचः सममेव भवेत् क्षमः । समुन्यूलयितुं क्षान् टणानीव नदीरयः ॥७॥ अतो दूतोऽयं शुकोऽत्रावास्य तापट्टियताम् यावत् दुर्ग स क्रियते । ७८ । यता एक: शतं योधयति प्राकारस्थो धनुर्द्धरः। शतं दशसहखाणि तस्माद् दुर्ग विधीयते ॥ ७८ अदुर्गविषयः कस्य नार: परिभवास्पदम् । अदुर्गोऽनाथयो राजा पोतयुतमनुष्यवत् १८०॥ दुर्ग कुन्नि हाखातमुच्चप्राकारसंयुतम् । सयन्त्रजलशैलं हि सरिमरुवनाश्रयम् ॥ ८ ॥ महतीति । उपायज्ञः नोसिकुशलः क्षान गुमान् रपान पुर रसन्नचितम् उत्पाटयितम नदीरयः नद्याः तटिन्याः रयः बेग इन म बलवत्तरे असे क्षुद्रेऽपि सममेव तुल्यमेव क्षमः समर्थः "क्षम था। व" इत्यमरः । भवेत् । कलिनमपि नोहेजयेत् क्षुद्रमपि नावमन्येत महसततं कालापेक्षा तिदिति भावः ॥ ७७ ।। प्यत इति । यावास सोभम् दत्वा । भियताम् विलम्बितो वर्तनाम्। एक रति । माकारस्यः दुर्गमहायः सन् एकः धनुर धानुमाया नरम योधयति, शतस्य प्रतिद्वन्दी भवतीत्यर्थः । शतम् दशसहसा बोधयतीति यः । नमार हेलो दुर्गम विधीयते कर्तव्यम भयछि। बाने र पनुः “घाबरी महोइंगै अदुर्ग यायमेव वा । उद्धर्म गिरिदुर्ग बमाश्रित्य यमेत्पुरम" इति ॥ ४ ॥ परपर पदुर्मविषयः शक्तदुर्गाथयो जगा कम की। बरेः पयोः परिभासदमा पराजयपालम् न भवगीति यः । पापि का सपा पराभूयते रति भावः । अदुर्गः दुगहीना थापा या पायरया रासायपोनचुत मनुष्यबर पोतास् यशिला मनपसा निरानमा मन थियने ति भावः ॥८॥ मिस इंगम भन्न पाम् यापन अन् महापाम. । उमेय उवनंन पासारेप प्रारंण संयुतम् यप मामा ·दिपः। विस्तीर्णतातिवैषम्यं रसधान्येप्रसंग्रहः। प्रवेशचापसारय सप्तैता दुर्गसम्पदः ॥ २॥ राजोवाच दुर्गानुसन्धाने को नियुज्यताम् ।श पक्रवाको यो यत्र कुशलः कार्य तं तव विनियोजयेत् । कार्याध्वष्टकर्मा यो शास्त्रज्ञोऽपि पिमुह्यति ॥८४|| इयतां सारसः । तथानुष्ठिते सति समागतं सारसमालोक्य वाच, सारस व सत्वरं दुर्गमनुसन्धेहि। सारसः प्रणम्यो- देव दुर्ग तादिदमेव चिरात् सुनिरूपितमास्त महत् । किन्वतन्मध्यहोपे भक्ष्यवस्तनां संग्रहः क्रियताम् ।।५। धान्यानां संग्रहो राजवुत्तमः सर्वसंग्रहात् । माधोरपरिस्तिमित्यर्थः । भवनजलसम् यजल चैतसमन्धितम । मरपना यथम नदीमरुवनसम्पग्रम कर्याह ।। विस्तीर्णतेति। पिसीता विभासता। पतिवैषम्यम् यतिबन्धुरता । विप्रपहा रसस जरय धान्यस्य नएउस भस्य काशनाच संपरा प्रमेया मोसमागम् । थपकारः मिकमरमार्गम् । एता पन्न म्पदः दुर्गस्य सम्पचयः ॥ ९ ॥ रामाठि । दुर्गानुपयाने दुर्गस परवाने रचमायाम् ॥ यति। यः क्षमा यत्र यचिन पाय कपाणि कुपवा छवी तम् अनम् तस्मिन् काय विनियोजयेत् मेरयेत् । यः जमा काष विश्व कारसम्भो सिविधानः पात: सातदयों पण्डितोऽपि वियः। विसति । भवति । वस बुद्धिः दाव कार्य पमा र स्मरणीयर्थः । ८३ ॥ मारमा पाइयताम्, थवागन्तु भारपयादिप रया बघा मेष परिते ते कवि, पारणे सादने बोसः । सभासदम् स्वितम्। समागेर | रदम् बलमापारम् । सक्दिारतम् तिम्। पासमानापमम् इदम् महत पर एक सदुपय हरयः पराये मध्यभानवनिषि हो। पापा 1. থাপিত राज प शापामाम् पापा पार । यदिदि।

·तसे रमन प्रावधारयम् । दमाम रिपोरम सामः। मामय गोमयायते। * ममगुठीयताम्। पुन: । न मिसोपान पागतो मेयर र मति। ग परिचाररतः । माता गमा, सामानो माम पारः। मगको त, दशा रिन्तर स्यमरः । तेनासहिपापनि तथा पोकम्। -पनपरित्यागान परपस यो रतः । गम पहात पक्षमाम् । स मम समे पर पाया सा । ..रे "दो एसापाययोः" रविवार तिम् विमिति यात् । पददि येथः । मापारणम् प्यो। यता र पोषपोषापयामि । पारिन व नि। पर्मरपामाम् रसने बसायन वि रा.' . रथाः अदुतिकरायाधमधुरररपाः ते मध्ये या रसहोममासाद्यते । ८७. रस नपसकायमागत्य । सिंहदीपात् मायाः । पायपरावा वाय कानाम् राना। परिवारबनः चतुपरवेष्टितमा पएिकता। इत्यर्थः । अमदिपछः रमाकम् ययुपचीयः । 'विषयम् ॥ ८॥ स्थानः प्रधानत्वेन प्रसिद्धवम् तापम् रम् महोयाद रस दत्यर्थः । तेन बिना तं ते मनमा भोवोपरपम गोमयावते गोर राबाहेति । सर्वम् याकनवम् । अनुगेयवाम विधीया अनजन्यज्ञानवान् । रमेः कनिम् । संपाधा मान्यः , परिवारमा ·विपा म पमन्यते मृदो नोनर पंगगानयत् ।। गोबार कयमेतत् । मन्त्रो कवति, पम्ति गगाना पिन मेधया नगरोपान्ते भमन् नोममन्धानभागडे निप- पपायातमममयः प्रातरामा मतपत सन्दर्भ खतः। पधनोलोमागरम्पामिनामापुयाय दूरे नोवा परि- 4। ततोऽमी व गस्यामामं नोनीवर्णमरनोग्याचिन्तयत, चमिदामोग्तामवासटामनः किमुत्कर्ष न माधयामि । रएला शृगालामाइय नेनोक्रम, प भगवत्या वनदेवनया हमारण्याये मर्यापधिरसेनाभिपिता। पश्यन्तु मम र्णिम् । नदधारभ्य प्रदायाग्नियर व्याहारः पार्थः । गाधार विशिष्टवर्णमालोय भाटापातं प्रणम्योपुः पथानापति देवः । इत्यनेन मेण सर्वेष्वरामिषाधिपत्यं स्य भूप। ततस्त न म्यमातिभिरारतेनाधिक्य' साधितम् । तसे न सिंह व्यामादोमुत्तमपरिजनान प्राप्य शृगालानगलोय उज्जमानेन प्रभाय दूरोरुताः स्वजातयः । ततो विपणान् ध्यान । पापमपरित्यागात् खमं परिव जयः । या जनः परपणे भवागं रतः धनुरागरान पमहाभूपः मोपरः मोतीपसंयुका सगासरत् जम्मू ए पर यति सभ्यते ॥ ८e. रामोपारति । स्वेच्या पशधम् । गरोगन्ते नगरस उपान्ते बहिः- बीमायाम् । भमन रिचरन । भोलसन्धानभाण्डे भोसोरसमनपाने । निम- विता पम्मा पादननरम् । उत्यावर भाएकान्तम् । मतमत् गतास- प्रायम् । स्वभावापेक्षया छन्दरवर्षः । उत्कर्षम् उवतिम् । किम्- घम् । माधयामिकरोमि। वनदेवदया वनस्स विडायना देव्या । पमाधिरसेन पोषधियोतेन पाभिषेकसाधनेन बहेन । सवाधिष पोका "मांपो हरिद्रा बचा शैदेयं चन्दनं सम्मका हरा करियंसता "मि सिविता पभिषवताभ कारिता, राजाव रन्यर्थः । भति। त्याहारः वर्णनम्, संसारव्यापारा इति यावद । ' विधिवर्ष - ध्यद्यारभ्य चयन ·हितोपदेश भयोरखा पसानां पातो रथाः। पार्वतो नागा नागानां च पदातयः । १९२ सेनापतिर्यायार खिवानावासयन् शनैः । ना सुभटैयुः प्रतिग्टह्य पलं नृपः । १३५ हिपमं नागैर्जलायं समहीधरम् ! खेजलं नौभिः सर्वलेय पदातिभिः । १९१ नां गमनं प्रोक्तं प्रशस्त जलदागमे। न्यत्र तरजानां पत्तीनां सर्वदेव हि ॥१९५ मिपुरुष: प्रयोरपुरषानितः प्रवीराः प्रशष्टभूराः पन्वितः सरितः पुरो थपे यायात् । मध्ये सेनामध्यभामे वह सापी सदारः । कोषः पनानि । फल्गु शीपमत्वम् । योरिति । उभयोः बयोः पाश्रयोः प्रान्तयोः पश्चाः तरजमादि पात्रता रथा) रथिः । रथामाम् पावः भागाः मनि पातः न्यनुवर्तनीयम् । पदावयः पत्तयः युरिति शेषः ।। वादिति । पथात् पे सेनापतिः सेनानी पिवान सेदम बनिनि शेषः । पावासयन् प्रोत्साहयन् सः पल्समा मर्ज भर समेयादिति । विषमम् उम्रतामतम् । जचादयम् नवाकीणंम् ।। रम् पर्यवसम् प्रदेयमिति यावत् । नागः क्षिभिः करपके অই। “মাৰামান জুমঘাষা” ছবি ঘর दोमाम कर्मत्वम् । जलम् नद्यादीन मौभिः पोतः। पदाहिमिः पर्धाि र मधप्रकार एव देश इत्यर्थः । वायादिल्युभवलापि भनछते ।। इतिनामिति, अग्दागमे घमागमे वर्षायामित्यर्थः । नकानां गमनम् याला प्रशस्तम् प्रयथा उनम् कधिवा। वदन्यल नजरागमभिन्न कावे तर वर "दिव्यः । - मन्दं मन्दमित्यर्थः । यायात् गच्छेत् । मपः राजा मन्विभिः - : पयोदभिः युक्तः सहितः बलम् अन्य मतिम्टा नीषा यामादि

·No text on this page.

·1 हितोपदेशः लोक्य जगालेन प्रतिज्ञातम्, माविषीदत, चेदने. न वयं मर्मज्ञाः परिभूताः तद्यधायं नश्यति तन्मया यतोव व्यप्रादयो ,वर्णमावविप्रलयाः शृगाल. राजानममु, मन्यन्ते। , तद्यथायं. परिचीयते तत् तवैवमनुष्ठेयं, यथा वदामि, सर्वे सन्धनासमये तत्म- महारावमेकदा करिष्यथ । - ततस्त शब्दमाकरवं त तेनापि शब्दः कर्तव्यः । १० । यः स्वभावो हि यस्य स्यात् तस्यासौ दुरतिक्रमः। श्खा यदि क्रियते राजा स किं नाभात्युपानहम् ॥ ५ बन्दा विनाय व्याघ्रण हन्तव्यः। तथानुष्ठिते त्तम् ।।२। तथाचोकम्,. सासागपातम् अष्टाङ्गन पहिवा! थाधिपत्यम् प्रभ खजातिभिः खजातीयः। प्यारतेन वेष्टितम, सस त यावत् । प्राधिक्यम् .प्रभुता । उत्तमपरिननान् सनातन त पार्षदान् । लनमानेन धनुनीव्यपेक्षया सकीयान् धुदान तेनेत्यर्थः । अनाय अनाढत्य । दूरोझवाः वहिनिःसारिताः । न सेदमापवान् । प्यनीति कुरक्षेम नयमसंध। मर्ममा परिचितर रभूताः पाय ताडिताः। नत्यति नाशमानोति । वर्षमा वनं वर्षदेव प्रसारिताः । राजानम् मन्यन्ने राजबुद्धा मलन्ति यते वियप जायते । पदामिकथयामि । सध्यासमये प्रदोष महाराषम् वारपन्दम् । सभावात् प्रशविश्थात् 12.॥ यति। यस या यातयः स्वभावः प्रशतिः स्वात् भवेत् । यो समाः दुनिमा इस्वतः। भारत यदि राजा नि भिषिको भाति, म कुरा विम् प्रने उपानहम् पाडवाम् न था सवः। थवएगोत्रम् "बोल दि गुपान सा 'दि.1 विसराव साद पाक्षिदात । विधायगार वर्षम् । सखाता। -1 ·•धिपः। २१५ A . च किटू मर्म र वीर्यसवें वेत्ति निओ रिपुः । दात्यन्तर्गतचैव शुष्कसक्षमिवानल: ॥ १३ ॥ अतोऽहं पीमि, प्रामपक्षपरित्यागादित्यादि । राजाह, पप्येवं तथापि दृश्यतां तापत् । अयं दूरादागतः। तत्संग्रहे चारः कर्तव्यः । पकवाको बूते देव प्रणिधिः प्रहितो दुर्ग बोरुतम् । पतः शुकोप्यालोक्य प्रस्थाप्यताम् ।।४। किन्तु नन्दं अपान चाणक्यस्तीक्ष्णटूतप्रयोगतः । तत्दूरान्तरितं दूतं पश्येदोरसमन्वितः ॥ १५ ॥ तत्सभां सत्वाहतः शुकः काकोपि । शुकः किञ्चिदुन्नत. रा दत्तासनमुपविश्य बूते, भो हिरण्यगर्भ त्वां राजाधि- त्रि: श्रीमचिववर्ण: समाज्ञापयति, यदि जीवितेन बिया वा विमिति। निजः सनाटीया सपक्षान्नको पा रिपुः यः छिद्रम् पम् । मर्म रहस्यम् । वीर्यम् बरम् च । सर्वम् निपिसम् वेति नानाति नया पोटरावस्थितः समः पनि गुम्करहम् इव दहति नाशयति । दिसापश्यगोपने पतः “नास लिई परोविद्यात् विद्याच्चिाई परसता न शर्मराङ्गानि परायिवरमात्ममः" रति ॥ पत रवि लाम् विचार्यताम् । दूरात् विपदेशात् । प्यागत. । माई बहन केशान् पिणे पसः मययमनुरागगनानुमायने विभाग उत्कय परिसरमध्ये नस्यापार विचार दोपदोषपां म् । प्रदिया मसापिसः यायोकर भानमिति येषा । बन्दमिति । चापरः पन्द्रपुनसायाब तोचतमयोगवः are पारपसीवान उपस दून पर प्रमोमता मेरपणा किया पदेन रवि वास्तु । बन्दम् नन्दरामम् बधाम पाण्यामा। तत्का- वो दोपनिह: कोः योधपुर पनि कति रशिक्षित इरानरिहम् दूरसारिसम या तचा। पिषसजि. । इसम पसर पापाए पुयात् । सायद मyि Ben । मदिरा पसबसः क्विा ARRI.

·-- ।' . इिवोपदेया। प्रयोजनमस्ति तदा सत्वरमागत्यामचरणौ प्रणम, नोरे खातं स्थानान्तरं परिचिन्तयः। एतवा राजा सत्रोपमा धाः सभायामस्माकं न कोऽपि विद्यते य एनं गलइस्तयति । उत्याय मेघवर्णो बूते, देव समाज्ञापय इन्मि चैनं दुष्का मन्नो ब्रूते भद्र मैवम् । ८६ } शृणु तावत् न सा सभा यत्र न सन्ति रहा: रहा न ते ये न वदन्ति धर्म म्। धर्मः स नो यत न सत्यमस्ति सत्यं न तद यदु भयमभ्युपैति ॥ १७॥ यतो धर्मो ोपः, दूतो श्वेच्छोऽप्यवध्यः स्यात् राधा दूतमुखो यतः । उद्यतेष्वपि यस्तेषु दूतोवदति नान्यथा ॥ ६८ अन्यच, सापकर्ष परोत्कर्ष टूतोक मन्यते तु कः । सदैवाषध्यभायेन दूतः सव्वं हि जल्पति ॥५॥ स्वावम् वस्तुम् । स्थावानाम् सरावभिन्न स्थानम् । याः पिरती।' यति गणसं दाय निमारयति 12. रेति । यय यसाम् सभायाम् यः प्रयोषाः शानिमा लिया। पन्नितिया ममा, मय: भाति प्रजासते व alreat" बिए। पति नाम नातीयवः। भयान ने यह भ पन्यम् यापार्यम् न अति भएका या पथप भयम् पोषम प्रामसमिहि यागम् । पवि मा पय... HOM RTET 1 रुपमपानम् यश पचा .x in drefafa बानु सपने . How पामि दाम 12 ! * Titu wai पथ से धर्मम् अस्ति । ' TRUE पवार यथाधाम rri १URATRIKाम् पाय fatna ·किया। - । राजा काकश प्रसतिमापन्नः । शुकोप्युथाय पलितः । चकवाफेनानीय प्रबोध्य कनकालङ्कारादिकं दत्वा सम्प्र. त: सदेणं ययौ। ततो विन्धवाचलं गत्वा स्वराजानं वरणं प्रणतवान् । तमालोक्य पिववों राजाइ, शुक वार्ता। कोहयोऽसौ देशः। शुको ब्रूते, देव सडपादयं र्ता, सम्प्रति युहोदयोगः क्रियताम् । देशशासौ कर्पुरद्वीप: मैकदेयः । कथं वर्णयितुं शक्यते । राजा सर्लान् शिष्टाना र मन्वयितुमुपविष्टः। आह च, तात सम्पति यत् कर्तव्य बत । विग्रहः पुनरवश्य कर्त्यव्यः । १० । तथापीतम्, असन्तुष्टा हिजा नष्टाः सन्तुष्टाः पार्थिवाः सदा । सलज्जा गणिका नष्टा निलज्जा च कुलाना ॥१०॥ दूरदयों नाम रहो मन्त्री बने, देव व्यसनितया विग्रहो विधिः।१०२। यतः, मितामात्त्यसहायाय यदास्य दृढभक्रयः । ध्यमान बधामहवात् दूतः सर्यम् सवारतम् बल्लनि पछि । यतो पहेवदूतमरने कोपो मोरिद नि भाग। गत रवि। प्रतिम् स्वाभाविवस्वयम् । खापवा. प्रबोध जापरिषा चिन् पहितान् ॥ ...। परन्तरवि सदर पन्ना रचाया RERदिजा वि. राम महाराज सारे ने पम् मातीवि पाया। राजमो महाति। सन्तार पारिता पाठः । बण्डा मा मविका पाराका पता बचिरागवान को जापानीमा कलावा पुरखोfati विगइमाना पाक पति erus I..॥ दूरददि ! रस वारदाताबान्। मपसियान . Anा बिमामाvिis। हाम:

·हितोपदेमः पोरखा प्रधानां पासतो रथाः। पर्वतो नागा नागानां च पदातयः ॥ १२॥1 पतिर्यायास् खिनानाखासयन् शनैः । सुभटैर्युक्तः प्रतिग्टह्य वलं नृपः ॥ १९३ ॥ इपमं नागर्जलाधं समझीधरम् । जिलं नौभिः सर्ववैव पदातिभिः ॥ ११ ॥ गमनं प्रोक्तं प्रशस्तं जलदागमे। चतुरङ्गानां पत्तीनां सर्वदेव हि ॥१५॥ पुरुषः म्योरपुरुषान्नितः प्रमोराः प्रष्ट भूराः च ते पुरमा स्वतः सहितः पुरो अपे यायात् । मध्ये सेनामध्यभामे या खापो सवदारः । कोषः पमानि । फल्गु शीयमत्वम् । रिति । उभयोःहयोः पार्थयोः मान्नयोः प्रचार करता पाका रथा: रथिः। रथानाम् पार्थतः मागाः म चार्य इत्यनुवर्तनीयम् । पदावयः मत्तयः युरिविप्रेषः दिति। पथात् येथे सेनापतिः सेनानी विवान से नतिषः। चावामयन् प्रोत्साहयन् यः पल्पयः सर्व मन्दं मन्दमित्यर्थः । यायात् गच्छेत्। नपा राजा मन्त्रिा ग्योदभिः युक्तः सहितः बलम् अन्यम् मनिम्मा नोर समेयादिति । विथमम् उव्रतानतम् । मनायम् घलाकीपम् ।। छन् । “देशकालाधगन्तव्याः कर्मसंज्ञा कर्मणाम्” इति या कि अधिनामिति। अदागमे नागमे वर्षायामित्वधः। पक्षिय निसानां गमनम् याया प्रशस्नम् प्रशस्या उतम् कक्षिा । वर्षायाः निजामदिया। तदन्यात नजनागमभिन्न कावे तराना म् पवनइखम् प्रदेशमिति यावत् । नागः निभिः परय हम नाम कम्त्वम् । जसम् नद्यादीन नौभि पोते । पदानिमितपचिति A सवार एक देश इत्यर्थः । वायादिन्यभयवापि सकते ॥

·विपर। .. - नितिन शैलेष दुर्गमागपु विधेयं नृप रक्षणम् । म्योधै रक्षितस्थापि वपनं योगिनिया ॥ ११६ । नाशयेत् कर्ष येच्छ दुर्गकटकमर्दनः । परदेशप्रवेशाय कुर्यादाटविकान् पुरः ॥११॥ यत्र राजा तव कोपो विना कोष न राजता। सुभटेभ्यस्ततो दद्यात् कोहि दातुन युद्दयते ॥११८॥ न नरस्य नरो दास: किन्तु वित्तस्य भूपते । गौरवं लाभवं चापि धनाधननिवन्धनम् ॥११॥ कायाम् । सर्वदैव भवेव ऋतुषु पत्तीनाम् पदातिकानाम् । गमनम् म मिल्लभ यात्रापरतनोयम् ॥।॥॥ शप राबन मेरे पीनेषु । दुर्गमागंए दुर्गमनपारेषु । पप बारका विधेयम् कर्तव्या । मयोः स्वोयफनिकः रक्षितस्थापि मसावि राति यावत् । योगिनिया तापमोचिनविद्रया, नन्दु येत्यर्थ । पम् बिदा "निद्राहिम खाय." रति सादर । विधेयमिति अपः दशमानो वतीति भारः॥ ६॥ वाम येदिक । इकटकमी दुर्गापाम् करयसभा प पापयेत् यात् । पयेव यश । परदेसम परस समोर ये राष्ट्रासपणे चारयिका "कन्याममा" निजमतयः म्यारि बि स बात । गन्दा पापम् गलि. यति। यव रामा नब गोधः धनम्, काम भाति । मा राना, कांगो - हरिद राहाव रसने जा " सभीभ्यः ध्योभ्यः दयात्, सदाने दान नोचरेत् । वे. पोलि सारन् । “ युमने. पित पक्ष संबध । एक Patar विदुः वयमको दिया। दोषोता बजेद" fotu हे राज पर बुधः बाए हाभिपनि nि featva main infendere: Anu malin ima Suोराम् wir mail us खानु visit " ·हितोपदेश बढवयः रक्षेयुश्च परस्परम् । यत्किञ्चिन्मध्ये व्यहस्य कारयेत् १२०॥ महोपाल: पुरोऽनोकस्य योजयेत् । रमासीत राष्ट्रश्वास्योपपीड़येत् ॥१२॥ चः समे युद्धेबदनपे नौदिपैस्तथा। मारते चापैरसिचायुधैः स्यले ॥ १२२ वास्य सततं यवसानोदकेन्धनम् । ञ्चैिव तड़ागानि प्राकारान् परिखास्तथा ॥१२॥ अर्थन बलवान मर्च व्यर्थाद् भवति पण्डितः" । "यथार यार्थास्तम्य बान्धवाः । यस्यार्थाः स पुमांझोके यथादाः नति । अभेदेन ऐकेान, परम्पर मिलित्वेत्यर्थः । युद्धे युः तम् च रक्षेयुः । यत्किञ्चित् यावत् संख्यम् फल्गु सन्यम् ताम् । व्युहस्य मध्ये व्यभ्यन्नरभागे कारयेत सापयेत् । पुरः थपे योजयेत् नियोजो न्तु रखे सैन्ये" रति विश्वः । बम् उपाध्य, नख नगराबरोध जावेत्यर्थः । नासीत सिंडत । राणम् राज्य च उपपीड़येत, लुण्ठ प्यादिना तात्र उत्पातान' तथा एवं अनपे जा वचाः नरवः गुर स्यन्दनेति । स ममतलवे स्यन्दनानि रथाः वा तर साधनः। यत् युद्ध कुर्यात् । पोताः द्विशः गजाः तः नौहिपः । लम्बा ते ग्राय व्याने स्पले पापैः शरामने सिवमायुधः 4. श्रायुधः सम्नः प. युगदिति मय सङ्गमते ॥ २१ ॥ दूषयदिति । अस्य य यश्माबोदकेन्धनम् यवमा धायर बम् अचम् बन्धनम् ज्वचनसाधनम् कागदिशम दूर नुस्यु गरयेत् । तड़ागामि जनासयान प्राकार परिका नारान भिन्मात् उत्पात मेत् । अब सबन सर्वदा । प्रभवम् धनमल हि राधाम तीनिति महीपाल : न्टपा पदातीन पदातिकान छनोक्सा ·४१ मान निज बनेप प्रमुम्मो मो न तथान्या महीपतेः। निरक्यरेष मात बोस्टायुधः एतः ॥ १२४ । बनमम मन्नानां प्राकारो जङ्गमो मतः । नम्मादानाधिको गना विजयो स्वलविहे १२५ घायुक्रम, सहमाना हयारूहा देवानामपि दुर्जयाः । घपि दूरस्थिता येषां चैरिणो सवर्तिनः ॥१२॥ प्रथम युहकारित्वं ममसरलपालनम् । टिङमार्गाणा विगोधिय पनिक प्रचक्षते ॥१०॥ म्वभानगुरमबजमविरक्त जितमम् । प्रसिहनियमायं वनं श्रेष्ठतम विदुः ॥ १२८ ॥ पवित। जपतेः रात बलेव करके इस्ती गज पमए प्रधान । न्यःसिभितः कचित् नया अधिः प्रपति थे । कोयः यायो एप बसायुध परिधाभमम्पदा मरतः कथित । सभ्यर परफमाध्यं टुम्करं कर्म माधयनीति भावः ॥ १२ ॥ समिनि । रमन या दरमन्यम् अद्नाम चलः प्राकार' रक्षाप्राचीर' भातम् । मनात तेन हेवमा प्रवाधिक बहलायसहायः राजा स्थान- गई स्थ मयुर स्त्रियो जेना भवतीति षः ॥ १२५ ॥ शुपमाना रनि । च्यादा यम् पश्वम् बारूदाः हतारोहाः मनः नि येषः । यामानाः कुर्वना देशनाम् विदशानामपि दुर्जया जेत- नव कारणं निर्दिशनि, येषाम् इयादानाम् सम्वन्धे दूरस्थिताः दूरनिः यम परिपः श्वः इवर्तिनः निकटस्थाः । च्यवमादिन. व प्रकारानपि रिपून चिरेण दाक्रमित समर्था भय नीति भावः ॥ १२६ . पयममिनि । ममतबनपालभम् पमस्तानाम् समचाणाम् बचानाम् सम्यान निमम् रक्षयम् प्रथमम् धपाम् यसकारियम युद्धस कार्यम् उच्चत रहि पर- गया। रिहमार्गापाम् दिमाम् पागाणाम् पाम् च विशोधिनम् वाधानि करणम् पत्ति की पत्नानाम् पटातोमाम् कम्न कार्यम् उच्यने कथ्यते ॥१७॥ सभावनि। सभापूरम् महत्या बोर्यवन्नम् कानुनम् च्याम जिन- मम् श्रमसहनसमर्थम्. कम्मंठमिति यावत् । पमिवियायम् प्रथिनराज- न्य महसम् बलम् वेठम् अपाम् विदुः बानि ॥१८॥ सक्या-1 ·हितोपदेगा। प्रभुसतान्मानााहान्ने मानवा भुवि । या बहुभिर्दत्तै विगैरपि भूपते ॥ १२८ । मल्पवलं सारं न बहो मुण्डमण्डली। दसारभङ्गो हि सारभङ्गमपि स्फुटम् ॥१३ प्रसादोऽनधिष्ठानं देयांशचरणञ्च यत् । लियापोऽप्रमोकारस्तत्व वैराग्यकारणम् ॥ १३ पीडयन् बलं शवन् जिगीपुरभिपेण येत् । सुख साध्यं दिपा सैन्यं दीर्घमयाणपीड़ितम् ॥१३२॥ ति। भपते राजन भयि एथिव्यां मानवाः मनुष्याः प्रमुखतात युद्धन्ने इति शेपः रमिति । सारम् शौर्यवत् यल्पमपि छुसंख्यकमपि चन्नम् मैन्यम् गाई नामिन्यर्थः । मण्डलो ममहः । नवरा इति शेष । अमारमा कसा उल्वषं विशदं स्फुटम्" रत्यमरः । सारभनमपि साराणाम् यक्ष बारो बले स्थिरांशे " न्यमरः । भङ्गम् मुख्यम् कुर्यात् माधयेत् । घसाद दूति। अप्रसाद प्रसाद मुख्यम, व्यपुरसारकरणाम बनविधानम् हत्यारधानविहः । यत् ध देयोपहरणम् देयस्य दान सस वदनस्य हरप्पम् याममात्करणम्, देयसादानमित्यर्थः । भनियोगेन वृथा समयक्षेपणम् । यतीकारः अपकाराशोधनम् । मन मन्यामध्ये वैराग्यकारणम् विरागोत्पादन हेतुः ॥ १२॥ पोड़यविनि । जिगोपुः जयेछः बनम् मेन्यम् अपीड़यन যাবিনা অযয়ৰ মলুৰ মিঠব, যথা নিৰ ধাৰন क्षेतमा मुपपाध्यमिति । टोप्रयापपीडितम् सदूराममपर' सिम सपा एमाध्यम सपेक सवायासेम साध्यम जे भो सत्कारम् लन्यथः । यथा याहमोत्साहन युद्यन्ने युद्ध कन्न मचुरेः द्रवि . धनैः दत्तः दीयमानः , बद्धनम् मायापोळ - कायसाधन मिति यावत् । " देवाहने पर 3 विष लोरे का इत्यमरः । बडो बहुसंख्यक मुण्डमुण्डली सराड़ानाम् मस्तकावार भोपाम् भग : पलायनम् हि निथितम् स्फ टम् सष्टम् " प्रका । पर्यवीय घोषानाच पराजयः सुकरातात्पर्याय :

·विपक्ष दायादादपरोमन्त्री नास्तिभेदकरो द्विपाम् । तम्मादुत्या पयेदृयत्नात् दायादं तस्य विहिपः ॥ १३३ ॥ सन्धाय युवराजेन यदि वा मुख्यमन्त्रिणा। अन्त: प्रकोपनं कार्यमभियोक्तः स्थिरात्मनः ॥ १३४ । कर मिवरणे चापि भङ्गं दत्वाभिधातयेत् । अथवा गोग्राकृया तन्मख्याश्रितवन्धनात् ॥ ३५ ॥ सराष्ट्र वास येद्राजा परदेयापहारणात् । अथवा दानमानाभ्यो वासितं धनदं हि तत् ॥ १२६ । : "यदा पम्येक भावन पटबल सकम् । परख विपरोतं पेत् तदा दरोन महि । यदा सात परिधोपः वाहनेन रखेन । बदामोत वेग सनः साम्यवरोन" रनि ५० दायादेति । मणाम् frat भेदकरः मारिए दश पञ्चा ग्दा दायम् धनम् भाददाति विभव मोति समारः गोमः मत् दायादात पर भिवाददाय र विपने मालि। भेरणारे १ सयाम भार | समातून सोदामादम स्मात या सत्यापयेत् पो प्रविशतकोत् । . पन्यास। युबराव पwिare का हमला । पचामामायब पहायबमोना। सन्धान पन्धि सा पान मीबी विराम चिये भिकारो को - Raf कार्य किया। मामिला र ममापि मरा रिजा- ikram faपहम् निसात बारह । वमे रप fri यताम में मधुषा बाहिदि भाषा पापा पाप रवि पा. inue । नमुलाहि पाNिarain wintv. at सनात् बाnिarist. A rat.w .i ।

·Fri दिन। १३०1 परभाभियं नातिरतीयो। यसनिमिमीनप्पल प्रतोय।११ म्यांम मायभायमेतत् । १२८ दिनु Pr मा पन्यमापनियन्त्रितम् । राधिकरगांधि तिमिरयोः कुतः । १४० य राजा मौरसिकादिसलग्ने प्रस्सितः। पर: धिरगयगर्भसमीपमागत्य प्रणम्योवार, २ राजा पिवयणः। मम्पनि मलयपर्वतोपत्यकामा पर्तने दुर्गगोधन प्रतिक्षयमनुसन्धानबन ने मत्कारेण या नायियः । भरा यादव न नियमम् भकदम मन्यनराग्यम बदनाम ।' हेति । विम् वनोदिते समानम् । जोदय रति चामोदयः पालना मिजस उदयः यस : परख ययोः व्यानिः यायः । इति यम यती एका नयः। एतरते मयसलक्षपान्तरं भासोनि भारः सत्य लोकत्य, नदाचित्य उपदेमारभ्ये न्यर्थः । अतिभिः शानदार पायसन्नोति भावः ॥ १८ ॥ मन्त्रिणेति । मन्त्रिणा यमायेन विस इमित्या उनम् कथितम् । नीलम निपिनम् एतत् इदम् सत्यम प्रशनम् । १२८ शान्यदिति । उच्छकुलम् धयंचता कुइ ति यायत् । सत्यम न्य मिता। थाम्ननियन्त्रितम् शाखविधानम् अन्यत् भिवन् । बास्तनियोगसन कदापि विषयो भवन्तीति भारः। तथाहि, ते रयोः तेजः ज्योतिः तिमिरम् ग्रन्धकारः तयोः सामानाधिकरण्यम् स्थानम् कुतः कुवापि न सम्भवतीत्यर्थः।।.. नतः इति । ततः तदनन्तरं उत्य य यासत्वका। रा संसादितलग्ने मौइर्ति केन ज्योतिमिकेन यादित निक त्यम वाग्मिताम प्रतीयते प्रकटोकियते । बडवात् तब सलमान ·नियुक्तः। मोऽसौ ग्टधो महामन्त्री। किश्च फेनचित् तस्य विश्वास. प्रमलेन एतदिङ्गितमगतं मया यदनेन प्रागेव कोऽप्यस्म- पक्रवाको वते, देव काम एवासौ सम्भवति । नाइ, न कदाचित् । यो नदा कथं तेन शुकस्याभिभवा- घोगः लेतः। अपरञ्च, गुकस्यागमनात् तस्य विग्रहोत्- स च चिरादत्रास्त। मन्त्रो वदति तथाप्यागन्तुका नीयः। राजाइ, पागन्तुका अपि प्रत्युपकारकारिणो । - न्तेि। १४१ । शृणु है। मस्थितः प्रचलित। पथ घननरम् । प्रपिधिपहिता पणिधिना पारंप प्रातः प्रेषितः । घरः हिरण्यगर्गसमीपम् हिरस्य भर्गस्य 'स समोपम् मकापम् । बागाय माग्य । म मत्वा । उवाच निवेदित. । देवभो । सभागतमायः सब्बया उपस्थित ए । राजा चित्रवर्ष: (राजा। सम्पनि उपस्थित काले मलयपबतोस काय मलयमात वस गिरेः उपत्यकायां यासवभूमौ समारापिठः स्थापितकट कः वर्तते वि। इंर्गयोधनम् दुर्गस गोधरम् संस्कारः सजोकरमिति यावत् । सपनु भवत् अनुसन्धातव्यम् कर्तव्यम् । यतः यमातू । अमौ चयम् चितवनमाया सभा पनिः । महामन्त्रो यसाधारणमन्वषा- । पिपर। बेरित पारितामनभेटेन । पहिलम्। तप स्था कियामान विचम्भावापसम । सत् रामायम् दिनम् को भाय। "विनम् रातो भाः" इति सज्जनः । मया तम् ।। यत् यथा अनेन पण । मागेर मर । कोऽपि नियोजन । महमें पाकन दुगमध्ये। नियुकः कायान fra चामेजने यदि । रेव प्रभो । सो प्रस्तावित मनियम पर IT एere. गतिः वायए। सम्ममिति। ANITA मार। सयाम् । ५ कदाचित, पपंधन पाहोरि भारः । दिन् एम्, ॥ बत् ति पत् । इदा घम् कसाह । बस मामला बिभाव पिरपाव । शिदिवा दी। मेलमा पारितः | REEारविकास द्व: satta पोलिभार। पररश पर परसायना एमा- 1 ·हितोपदेशः। परोऽपि इितवान् बन्धुबन्धुरहित: पर:। अहितो देहजो बाधिईितमारण्यमौषधम् ॥ ९९२ ॥ अपरञ्च, बासीहोरबरो नाम शूद्रकस्य,महीपतेः। सेवक: खल्पकालेन स ददौ सुतमात्मनः ॥ ९४३ ॥ चकवाका ४च्छति। कथमेतत् । राजा' कथयति, मा पुरा शूद्रकख राज्ञः क्रीड़ासरसि कर्परकेलिनान्नो राजहंसर पुचया कपरमजा महाननुरागवान् बभूव । तत्व बोरवर गमनकालमारभ्य। तस्य काकस्य । विग्रहोत्माहः चिपहाय युद्धार्थम् उमान इस्यते इति शेषः । सः घ काकः चिरात् बद्भदिनमारभ्य । अपरिवारमध्ये यास्त तिति । घिरमाहचादणास लधानुराग एक वतीति भावः । मन्त्री चमात्य यात्राकः । वदति निवेदयति । तथापि । म्भूनोऽपि । यागन्तुकः देशान्तरादभ्यागतः, अज्ञातकुल गोल इति याश्त सनीयः, नाधमन सन्देः कर्तव्यः इत्ययः । राआइ.पः कथयति । का' न्तकाः अभ्यागताः । अपि तथा । "गर्दा समुच्चयाय महासम्भानाधान रत्यमरः । प्रत्युपकारकारिणः मत्युपकारम् उपकारापन्यम् कुर्वन्नोति तथा दृश्यन्ते जायन्त ॥१॥ परोऽपीति । पर यमातवृत्तान्त उदासीनोऽपि हितवान् रामसा" परः बन्धुः मपा। बन्धुः पान्धवः अपि सहितः यानिटापरनिरत: मह रहपाहीनः उदासीनः । मातोति उभयत्रापि शिष्यते । उद्योगः । - बात प्रभावः । थारण्यम् यरपर भवम् थोषधम् भेषजम् हितम् थारोग्य श्रीमदमावः१. पासोदिति । गेवरो नाम योरपर प्रत्यारयायान पित् 41 मेरा । प्रसार कतिपदिनावम् । यति मान." पोरा मे शिरः पामोत् यसते म । चम्प पचम् ददो प्रभार उसीहान् ! १३ ॥ Xnrial समयः प्रियं बरादि। सोमारा x 1 पयति था। पूरा दिन 10 MIREET नाम । पर िfarne.. साथ नयति यति इत्यादिना । देशजः सयरीरममुत्पनः व्याधिः गदः ·विपर1 राजपुतः कुतथिद्देशादागत्य राजहारि प्रतीहारमुपा. उवाच, अईशनार्थी राजपुचो, मां राजदर्शनं कारय। नासौ राजदर्शनं कारितो व ते, देव यदि मया सेवकेन अनमस्ति तदाम्मतनं क्रियताम् । शूद्रक उवाच, किं ते नम् । वोरवरेणोक्तम्, प्रत्यहं सुवर्णयत चतुष्टयम् । राजा, ने सामग्री। वीरवरो ब्रूते दो बाइ टतीयच खङ्गः । ह नैतच्छश्यम् । तच्छ वा वीरवरः प्रणम्य चलितः । अथ वभिरुतम् । देव दिनचतुष्टयस्य वर्तनं दत्वा ज्ञायतामस्थ रूपं किमुपयुक्तोऽयं एता इतनं ग्टहात्य नुपयुको वेति । मन्त्रि वचनादाय ताप्नं दत्त्वा तदर्तनं दत्ववान् ।१४७१ (बेलिना कपूर केसिरियास्वायत राजसस्य पुत्रमा दुझिवा कर यो कर्पूरमसरोति शताभिधान या। "मस्ति न सकाभ्या हतीया " रति यर्थ वतीया । पुल कपूरमर्यामित्यपि कचित् साम्यतः पाठः । मानन- पान अन्याय भू भयम् । उन परसीरे रबरो नाम वीरवर रति भिधान: राजपुचः राज क्षत्रियस्य पुनः म्या, बाबा पविय न्यः पित वातानु देमात् प्रदेयतः चामत्य उपस्थित पन राजारि रा: एक फस हारि प्रतीकारम् दौरारितम् उपागम्य नव्या गवेन्यः । व अवदत् । सपनार्थी व जीविका यी वाचक, राषपुनः पबियस पुनः ननय जाया चमिय रस: । मां राख रामद [सावाकारम्पारयमां राजसपोपं नये न मनरंगपती. रेप की वारसा राजदप कारिता राम मोना मूत बपति। [ प्रभाः यदि नया सेव. यदि मां बम बियोपिय । योजन प: सिदानत परमम् कप बेसनम् शिवम् विदयम् । । राप्रा आर था कि किनाA ना त्वम् साम, बाजार दारसे । गोरखप उसम पटिम बम fafe सरपं. are सापांना सापापा सदाभ | siffrre ने पासपो पंगाधनोपरकम् । गरेप जमेर से मगे। मोगा शादागिरि urtel राधा र ·हितोपदेशः। चलं कटुतितमियमधुरं चारं कपायान्वितम् न कफनाशनं झामहरंदोर्गन्धिदोपापहम् । कस्याभरणं मलापहरणं कामाग्निसन्दीपनं नम्बू लस्य सखे वयोदशगुणा: स्वर्गीप्यमो दुर्लभा॥१४५ नयोग राना सुनिमतं निरूपितः ! तदई वीरवरे ब्राह्मणभ्यो दत्तम, स्थितस्याई दु:खितेभ्यः, तदा - एनटुपकरणम् न शश्यम् योग्यम् एनेन सम्यक सेशन मदिः तत् राजपचनम् श्रुष्वा याकगये वीरवर: राजपुत्रः प्रणम्य नवा बान्त महत्तः। अथ अनन्तरं मन्विभिः अमान्य रकम कथितम् । नचतुष्टयस्य चतुर्णी दिवसानाम् वर्तमम् जीषिकां दत्वा निरूम माय नीहि अन्य नचियस्य स्वरूपं यथावत् वृत्तानम् । किम् उत्त अब ब: उपयुतः योग्यः समषित गुपसम्पन्न दति यावत् । मविति शेषः न दयन्मात्रम् वर्तनम् येतमम् ग्टहाति बाटत्ते । अनुपयुक्नः एतापनि य' वा । व्यय अनन्तरम् मन्त्रिवचनात् अमात्योपदेशात् याइय मका य ताम्बलम् त्वा यथाधारम् ताम्बू सदानेन मत् सत्येन्यर्थः । त जीधिकाम् दत्तवान् अर्षय'मास ॥१४४ ॥ ताम्ब लमिति । ताम्य लम् कतितमिथमधुरम्, कटु उयालादार कम निकरसयुक्तम् । मिश्यम् थकटुडसिनम् । मधुरम् मिष्टश्च तत् तदा रम् लषयरमयुक्तम् । कयायाम्पितम् कायेन कपायरमेन व्यश्चितम् गुम भाप्रशमनम् । कमि हरम् उदरस्थ कोठशातनम् । दोन्धिदोधापहम् दोर्ग पन्य नानाटिजन्य सपदुर्गन्ध अपहम् नायकम् । वलस्य अपय याम रागकारियान शोभासाधनम् । मनापहम् टननिहादिमल गोधकम् ।। मान्दोग्नन् 'म' रतिया म ए अग्निः मन्नापकोमलः दस्य सन्द पन्धुसकम् । रमे गुग्णाः सगरि छरलोकेऽपि दुर्मभाः प्राममाययाः । भगपि वाभिमा यतः भूकः ताम्बलं दया बोरवरय बहुमानम राडा चिरेण बोरवण बनविनियोगः वन पियां:1 नेति। तमन् वान वानटोपं हन्ति शमयतीति यत् तत् तथाभतम् । कफनाम से मिघ मन्त्रिन ताम्ब सय लादयः वयोदशगुणाः ।

·विषयः । व्ययविलामव्ययेन । एतरमा नित्यकरं कृत्वा राजदार नशं स्पाणि: सेरते। यदा च राजा स्वयं समादियांत म्वग्ट हमेव याति। अथ कृपण चतुर्दश्यां रावौ सकरुण- नवनि म राजा शुश्राय । तधुत्वा राजा बूते. क; कोव (तिछति । तदा तेनोकम, देव अहं वीरधरः। गजोगाच, नानुमर मियताम्। वीरवरोऽपि यथानापति देवः का पसित:। राज्ञा चिन्तितम, अयमेकाकी राजपुत्वा सूचोमेये तमसि प्रहितः तदनुचितम्. अहमपि गत्वा बत्तख रिषियोगः यथायथं विभज्य व्ययकरणम् निभतम गुमम पितः स्थिरीक्षतम् । गेरवरेण तदर्शम् तस्य वर्तनस्य बईम् समविभागका यः देताभ्यः नापेभ्यः धिमे भ्य वा दत्तम् उमगीकृतः । स्थितस्य परस्स पईस पुनरम दृस्तिभ्य दरिद्रस्य' दत्तमिति शेषः । म तस्य हितोयाईस याशिम् पूर्वपतधां शमिति यावत् भोज्यव्ययवि व्योम भोग्नम् याहारसामपी तस्यै व्ययः रिसासः रन्ट्रियल मिसाधनम न व्ययश्च देन । प्रत्यादिभ्य उपस्वानमिति सतीया । व्ययितमिन्द .1 एतद् तरूपण सर्व लिपिसम निन्द शायम प्रतिदिवस कार्यम कत्व गाय पनपापिपास. सविति शेषः। अविशम रानिन्दिरम राज म मेरते ग्रासामे नया रामहरि हिडनीत्यर्थः । यदा यमिन् काले च राज का खयम् सेपया समादिपति गमनाय नुमन्य ते बदा नमिव जा टहम बिजारयम् याहि गति । अब यतीतेपु दिवसेषु मगचदंग्या प्पचीयबर्दस्सा लियौ रावी नियासमवे सहक राजा नमः पन्दबध्वनिम विडायरोदनगदम् प्रचार पदयात् । का याबएवं राजा नपः एक भूत यार. यव समापिनुहारिक साप ब तदा तटमर सेव दीरशरण म षिक्षम भोपामगर विजामोति यः। राजा कादिन्दनानु एएम त्रियताम, अन्नपद रोशन्य सब यासः । गोरा क. या धिम् पाशात सादिशति नाकबति: नि कम या wि) राविमा समरिनार रिति, आय रामपुचः पोखरा बापाव ।

·No text on this page.

·दिपः। लिसा रं करोपि तदा राजा शतायुविधति, अहं सुखं निव- । इत्युकाऽदृश्याऽभवत् । ततो वीरवरेण खग्रहं गत्वा वधूः प्रबोधिता पुच्चय । तौ निदा परित्यज्योप- । वीरवरत्तत्मध्य लमोचनमुक्तवान् । तच्छ, त्वा वक्ति- मानन्दं बने, धन्योऽई एवम्भूत: स्वामिराज्यरक्षार्थ यस्सो. गः। तात कोऽधुना विलम्बः। यतः कदापि तावदेवं विधे । एतस्स देहस्य विनियोगः साध्यः । शक्तिधरस्य माता धमत्फुलोचितम् । यद्येवं न कत्र्तव्यं तदा ग्टपतीराज- सोचत् यदि चेत् सं भवान् पालनः स पुत्वम्य तुलसद्धि- पक्लिपर त्याप्यायला विंचयक्षपोमेत चित्भधारपुर- मस मतकम् एडम रूहोम स्वस्य बितरस रोग पापिया बिया Re: देव्याः सम्बनायाः एतदभिशापायाः बारिवाया- । पहिम रोपि मोदयविकदा तथालते पति राजा का नाम: । तब पजीबो भरियहि प जीपीयर्थः । काम पोडन । | सन्द निसाम निवाभिएका एतावत् गदिता पाया Tविरो। हमनरंतरतोष राक्षापा विधा मान्य विज्ञासा किया सापेकपा ARI 4 बाया को- बिहान्यावारिता पुनयनापि । is fafe Half समीयम् । अबको निदा trar यगि एमावती। ituर दत् -- म24. | Hina का बम रान ठरा . एR MA... भानन्दम् gand .. ५४ wifetisarta wife tir. Incerx. पार eman REER: । BAN for more.. 2 सरस. an awes in hin४. Stra latest new riktetai...

·हितोपदेश । निरूपयामि किमेतदिति । ततो राजाऽपि खड्गमादाय अनु. सरण कमेण नगरद्वारात् वहिनिर्जगाम । ततो गत्वा वोरवरेण मदनी रूपयौवनसम्पन्ना सालङ्कारभूपिता काचित् स्त्रो दृष्टा पृष्टा च का त्वं किमयं रोदिपोति । स्त्रियोक्तम्, अहमेतस्थ शूदूकस्य राज्ञो लक्ष्मोचिरादेतस्य भुजच्छायायां माइता सुखेन विधान्ता। देव्या अपराधन टतीयदिवसे राजा पञ्चत्वं या- स्थति, अहमनाथा भविष्यामि । इदानीं न स्थास्यामि इति रोदिमि। वीरवरो ब्रूते, कधं पुनरिहावासो भगवत्या भवति । लक्ष्मीरुवाच, यदि त्वमात्मन: पुत्तस्य शक्तिधरस्य द्वात्रिंश- नच पोपेतस्थ मस्तकं स्वइस्तेन छित्त्वा भगवत्याः सर्वमङ्गलाया मया सूचीभये निविड़े तमसि प्यन्धकारे पहितः प्रमापितः । तदनुचित नद युक्रम । अहमपि एवं गत्वा निरूपयामि स्थिरीकरोमि, एतत् क्रन्दन- मन्दः किम कथम् । ततः अननरं राजा न्दपः व्यपि तथा पर कपाणं खादाय रहीत्वा व्यनुपरणक्रमेण च्यनुगमनानुसारेण नगरदारात् नगरस्य पुरस्य द्वारा वहितोरपात बहिर्निजंगाम निष्कानः । ततः तदनन्तरं गत्वा तह में मा वोरवरो रदती रोरद्यमामा रुपयोवनसम्पबा रूसी युवती चेत्यर्थः । म बाभूपिता मन्त्र यावदीये. ध्यानधारीः भूभणैः भूषिता भूषा आणि सो महिमा दहा यवलोकिता मा निनामिता च त्वभवती का, विद्या मधेया कर पवी कामिनो पेत्यर्थः । किमर्थ कयं रोदिमि कन्दर भिया कामिन्दा उम कधितम् थाम् पतस्य यस राधः अपस नहस वको राज्यत्रीः राित बार एतस्य ध्यस भुनायायां भुजयोः - काया धात्रयः तखाम् यस मुजबलपारिता मतीत्यर्थः । सिविधाना गठचमा सुपिता इति यावन् । मारमा राधेन दोषेप बीदिरसे तबीयाहरे रामा बगा पषम मन्य यापति बसते । एवमित्यहम् । । रानी पम्पति र स्थायामि शनाय न सिम मरनासन याममिति कम् पनामा वित 1 मो पन्निबारे छापः सिदिः मावि पद। । और लिव रिंशत । पुनः वधार बार ·विपह। रं करोपि तदा राजा गतायुभविष्यति, अहं सुखं निव- ।। इत्युकाऽहन्याऽभवत् । ततो वीरवरेण स्वस्ट गावा लिसा वधूः प्रबोधिता पुत्वश्च । तौ निदा परित्यज्योम- । बोरतरतत्मक लक्ष्मोपचनमुक्तवान् । तच्छ, त्वा शक्ति- सानन्दं पू ते. धन्योऽई एवम्भूत: सामिराज्यरक्षार्थ यस्यो- गः तात कोऽधुना विलम्बः। यतः कदापि तावदेवंविधे ए एतस्य देहस्य विनियोगः साध्यः । शक्तिधरस्य माता अस्मत्कुलोचितम् । यद्येवं न कर्त्तव्यं तदा ग्टइतीराज- पोषत् यदि घेत वं भवान् थालनः स्वस पुत्वस्य तनुजस शशि- शक्लिघर त्याख्यावतः द्वात्रिंशत् लक्षणेपेतस हिनिंयत्सनाकपुरुष- यकस मस्तकम् एण्डम खातेन वस्य निजस इन पाणिना बिवा भगवत्याः देव्याः सबमरवायाः एतदभिधानायाः कालिकायाः उप- पलिम करोषि निवेदयामि सदा तथालते मति राजा नपः भूतक: : सपनोगे भरिपति म जोवतीव्यर्थः । गहम अपीयुद्धाम । सचन्द सिमामि तिहामि । (लकर एतावत गदिया पारयां [विरोधे ।। ततः साना वीरवरेण राजपुत्रेप स्वमहम् गिजायं माथ निद्रालमा भिडूया सापेन यसमा अभिभूता वधूः वाया बो- विद्रात्यागं कारिता पुवा ननयवापि । पोऽपि निद्वानम रति म्। पयोधित न्यनुनीयम् । नौ बधुपुको निद्रा स परित्यज्य अपविौ स्थाय स्थिती वीरपरः नत् पर्वम् धाम नतः उ. भयोगमयम् पध्माः परम् एशन छायामास । तत् गुण दह- किए शनिधरः पुनः पानन्दम् सहर्ष जुने पनि थाम् धन्यः यस मप सामिराजदरवारम् सामिनः भो राराम राज- समाय पराभूतः एमास: उपयोगः महारः । बाब पि धुन र रिम्नः समय क्षेपणम् यः नियते इल्पः । ८. यमातू . .एस पि बाय एसएस भाव सरोरखाम: दीया तिमि दिनम् कदापि रिरेषा भाव मेषः। शेरो- ·हितोपदेशः। तत्र सर्वमङ्गला सम्पूज्य वीरवरो ब्रूते, देगि विमानों को । पुत्वस्य शिरश्चिच्छेद। ततो वीरवरचिन्तयामासा तराजवर्तनस्य निस्तार: कृतः। अधुना निम्म वजीवन बनम् । इत्यालोच्यात्मनः शिरश्चिच्छेद । ततः खियारि, मनः पुत्रस्य च धोकार्स या तदनुष्ठितम् । एतत्सब च राजा साद्ययं चिन्तयामास । १४६ । यूना ने राम परादन - गस्सेदशोऽसभाग्यनै प्रायते नत सदेत्यर्थः । यजिधर माना जाना ते कथयति ध्यस्मनुकुलोधितम् अस्माकम् फुजस उचितम् योग्यम् । पषः। यदि चेत् एवम् पतद्रूपं कर्म, स्वाम्यर्थ शरीरविसळ नमिवि यान ! न कर्तव्यम् नाचरितवव्यम्, तदा यस्ते ग्टहीतरालपर्तनस सोसतरामदत्त जैन जीविकायाः निस्तारः धान्यम् कथम् केन रूपेण भवति जायते । सत्यम् बालोच धिनायता यात्मनः सस्य शिरः मस्त पिछद " नतः पूतानं शुत्वा याकण्यं वा प्रत्यक्षीय च निस्तारः कथं भवति । इत्यालोच्य सव्य सबमदलायन विजतयां शूद्रको महाराजः , ग्टह्यतामयमुपहारगमन स्थ झालोय चिन्तयित्वा सच वीरवर शशिधरः शक्तिधरस बमो बयः सबनङ्गलायतनम् मधमङ्गलायाः देव्या पायतनम् मन्दिरं गताः प्रा युलया संजीवधियर्थः । अयम् उपहारः ग्रयाताम् इदं भवेद्य स्पर्धः । रति इत्य ' मा निषेद्य पुवस यतिधस्य धिर : मस्तकमकिन धर्त । ततः घनन्तरम्.वीरवरः चिन्तयामास मनशकरोत् दहीवराजा खीसराजदसतनस निस्तारः शान्तयम् लतः सम्पादितम् । अधुनाम नतः तदनन्नर खिया तस्य भायावापि स्वामिनः भसः पुयस समय काया शोकेन यदितया तत् सशिरलंदन कम्मे चनुचित तब तमिन् मन्दिरे सध्यमङ्गनाम् देवीम् सम्पूज्य अईयवा वीरवर बम् निमवजीवनम् यपुवीमावेन वर्तनम् विडम्बनम् यन्त्रयामात्रम् ।। सार्थ सविषयम् चिन्तयामाम व्याडोधिनवान 186 ..

·विपक्षः। जीवन्ति चनियन्ते च मद्विधाः नुजन्तवः । अनेन सहगो लोके न भूतो न भविष्यति ॥ १४७ ॥ परित्यक्तेन राज्य नापि किं प्रयोजनम् । ततः सगिर. मुलसितः खङ्गः शूद्रुकेनापि । अथ भगव.या सर्वमा प्रत्यक्षभूतया राजा करे धृतः । पुत अलं साइसेन। नों ते राज्यभङ्गो नास्ति। राजा माझं प्रणम्योवाच, नं मे राज्येन जीवितेन थिया वा प्रयोजनमस्ति । यदि नुकम्पा क्रियते तदा ममायुःशेपेणाप्ययं सदारपुत्रो जीवनोति। नमः मदिशः भारा' शुद्रजमा होएसच्या मापिन रोजन बन्ने तथा नियने परगे यानि मंगपति । अनेन पोरसरेण सहयः तस्य पहापुरष रति भारः । वििदति । शोकेस हारेन भर न जातः - भविम्मति मावि एम्पत्यते।। यसदिन । एमपरित्यक पतेन शेरगरेप परिस्य के रडिनेम पोरयर. सर्थः । राज्यवापि राजमस्या प्रयोजनम् विमाया। तू योरसालचिन के थाम् रामपि लामीः । भारम् नाडेप रामपि अभिः समपिर मसनम् वसंत : are efsn निमोनियम नरम बना रेषा सम. या प्रत्य पाया दिया पनि । राजा बरे से को 10 वा मस्मिोद्याम् विमा. । युटम् । ब धाम बोक्तिमबादरेष सम्. पा. या का "चम भापण्यांविरसम्" बर। म माग रातलवायः बालि. favries. र द. रा॥ दूर । पाnimun an Ertiemarwa witika in EnKI fe. thiftinानप Ri tattime, Engसर . .

·धितोपदेशः। बन्यथा यथाप्रातां गतिं गशामि। भगवलवार नयोकपा गत्यात्सल्येन एमबंधा सन्तुटानिक जयो भव । घयमपि मपरिवारो राजपुत्रो जोस्त रयरः सपुवढारः प्राप्तजीवनः खम्मइंगतः। राजा इतः प्रासादष्टठं गत्या तवैव गुप्तः। प्रघ वीरवर पुनर्भू पालेन पृटः सन्न याप, देव मा रुदती लोक्यादृश्याऽभवत् । न काऽप्यन्या पाना विद्यते।। कर्ण सन्तुष्टो राजा सारायं चिन्तयामास, कर थयम् राजपुवः वीररर भागेन, नहिनिमयं ग्रहोस्पेत्यर्थः । दारया पुरेप प महिनः जीयत नधायुरत्तिन्तु । धन्यया कोट समानाम् यथोपस्थिताम् गतिम् अवस्था गमामि नभे । वसे धिये रति भावः । भगवती देवी उबाध प्याइ ते दव बनेन योत्कप सत्यस्य घेतमः उत्कच उदारतया भयवासल्येन भाये ११ जीविषु यात्मल्येन यवनिर्षियपरोक्षेन च सर्वथा साकस्येन • रुन्ता मे यामि अहम् सन्नाता। गळ यादि विजयीभव, दीर्घायुः सुखं धीर वयम् राजपुवा चलियो वीरवरः सपरिवारः पुत्रालवाभ्यां न जीत लबचेतनः उचित । नतः तदनन्तरं वीरवर: सबदार भार्थीम्यां सहितः मालजीवनः लयचेतनः सविति शेषः । निजावाम गतः प्रातः । राजा नृपः भूकः तैः पीररादिभिः क्षित: यष्टः प्रासादष्टम् राजभवनं गया प्राय तथैव यथापू यथ अनन्तरम् वीरवरः हारस्यः राजहारि उपस्थितः पुनः भपालेन राजा पृष्टः जिजासितः सन् उबाध नि - देव भो रदती रोरुधमाना सा स्त्री कामिनो माम् व्यवलोक्य दा पलच्या यभवत्, यन्नई धे इत्यर्थः । चन्या एतदतिरिका संवादा न विद्यते नास्ति । नवचनम् वस्य वीरवरंस वचनम् भागे सन्तुष्टः मीतः मदिति षः । राजा मूदकः सायर पासवः उदारचित्तः अयम् ·विपर। थितां महासत्वः । ९४८1 ता, प्रियं बुयादरूपणः शूरः स्यादविकत्यनः । दाता सत्पात्रवर्षी स्थात् प्रगल्भः स्यादनिछुरः ॥१४॥ तमहापुरुषलक्षणम् एतस्मिन् सयमस्ति ततः स राज' त: पिष्टमभां कृत्वा सर्वत्तान्तं प्रसुत्य प्रसादात् तम कटराज्यं ददौ। तत् किमागन्तुरेव विरुद्धः। तत्राति तमाधममध्यमाः सम्भवन्ति । १५० । चक्रवाको व ते जन प्यताम, सम्यक् मंसिव नैव पकाते रत्यर्थः ॥ ८ ॥ मिमिति बसपणः पदोनः मम्मजिसम्पद पति यावत् । दिये। प्रियम् सहए बयात् कथयेत् । धनी दरिद्रान हीनाना मेर पर नरदेवितिभावः । पूरः बोरः थरिकत्यनः विकत्यनम् यात्मला कन्या स्यात् भवेत, यात्मकाय बपक्वा स्वयं म स्यापयदित्यः भामा दायोमः सत्पाशवर्षो मत्यु दानोपयुक्रगुपवत्स पावेषु यधिकारिपु वर्षी व विसरसिया पर तारशः स्थान भवेत् । प्रगम्भः यथाभाषी निक बिपुर मापा स्यात् भवेत् । तस्य नारसभाशय ऽपि यथा यन्यं न पी तथा यहि आRUe. एकदिला एनन् बर्षित कापरपम् मायः साधारण पास पुराण पते पायते पनि यसपम् एवधि थपि बोरकर सक्षम् यि पति ते बसः सवन्नर य पूरा रा 4. पात: मामा जम्मा दिन पिरभान विधामा परिडता- सभाम् पमिनिला, मिसन रुवाइवः। कर्मानानम् चा- . बर मस्तुत्य उसस्थाप. विपिसं वायर सादा पदमा बस रोयराब कर यम् सरस देवरिया रासादिप्रसाद सत् ४ किम कम पाय- सारामा ब, Riddle for: RT : । 'समाप माममा रमागको . ।

·No text on this page.

·पियः । पायां पुरि चूड़ामणि म भत्तियः । तेन धनाधिना काय येन भगांचन्द्राईचूडामणिविरमाराधितः। ततः क्षोण पायोऽसौ सने दर्य लभा भगवतः प्रमादायक्षेश्वरेणादिटः, यमय प्रातरेष क्षौरं कारयित्वा लगुड़हस्तः सन् स्वम् इहारि निभतं स्थास्यसि । ततो यमेवागतं भिक्षुकं प्राङ्गणे पयसि, नियं लगुड़प्रहारेण इनिष्यति। ततोऽसौ भिक्षुकः तत्- रणात् सुवर्णपूर्णकल गो भविष्यति। तेन त्व याषजीपं सुखी . पम् विम्मतम् । मन्नो यमायः कथयनि मूते अयोध्यायां पुरि व्ययो- पानानि सूर्यग्यानां परि मारेपूड़ामपि मधूड़ामपिरित्यभिहितः क्षत्रियः मन्यनन्दनः कषित याने तिठति । तेन चूडामपिना धनार्थिमा वित्तका मेन विशेषः । कायलेन दे सेयिबा भगवान् देवः चन्द्राईचूडामणिः चन्द्र. परः महेयः पिरम दोपका धाराधितः तपसा थर्शिनः । ततः याराधनात् पापः गटानुषः वामौ ययं चूड़ामपिः सप्रे मिहादयार्या भगवतः तस रखममादात् वपया दर्यमम् यक्षेश्वरमाक्षात्कार उमा प्राप्य यक्षेश्वरेण रेप यादिक्षा पासनः सम भान पद्य मातरेस प्रभातायामखो रजन्यां प एव पौरम् दुरसी कारयित्वा सम्पादयिषा लगुड़हसः सगुषः आदिमयोदण्डः इसे यस प तथाविधः पन्, हसे यदि दीपेत्यर्थः । महकारि सम तय एकस भवनस्स हारि प्रदेशमा निधनम् प्रथम.. गि स्थाथि मरियति । उतः तदननरं यमेव कश्चित् भिक्षुकम् काले पजिरे वागतम् उपस्थितं पश्यपि यस्तोकायमति नम नियम था- অন্তকাথৈ বয়ান কৃণিথি নাবিবি। गे या भिक्षुकः नक्षणात् जब एक सार्षपूर्षकमा सवय काया पूर्ण करतः भाइम्, सय परिपन यर्थः । भविपरि उत्प. ने पालक तम् भान यानोरम वापरपंचपी नित यपि पित। तदनन्धरम् नः तथा रक्षेचारेमावर बस्ति बने गनिमः । शतम् परितम् । ततः पमनरं चारपाय पुस- भादसाय भागोलेन साक्ष्य उपसापितेन वापितेन चौरपारंप नम् बता दमनरं ·तोपदेशः। काय कार्यपच्छासि स किं मन्चो कृपेच्छया। स्वामिमनोदुःखं तवागो न त्वकार्यतः ॥ १५ ॥ गो गुरुश मन्त्री र यस्य रानः प्रियंवदाः। रीरधर्मकोपेभ्यः क्षिप्रं स परिधीयते ॥ १५२ ॥ 1, पुण्यालयं यदेकेन तन्ममापि भविष्यति । हत्या भिक्षु यतो मोहान्निध्यर्थी नापितो यतः १११ इजा पृच्छति, कथमेतत् । मन्त्री कथयति, पर बरति। यः जनः नपेकया जपस रात या यानानुसारेप, पयितमिति यावत् । ध्यकार्यम् अनुचितम् कार्यरत अतिरि न उपदिशति स किं प्र मन्त्री मन्त्रणामतः थमाया अनि व्यर्थः । सामिमनोःपम् सामिनः राज्ञः मनसः चेतमः दुःसम् वासन रातिः परम् प्रयखां तेन म काधिशानिरित्यर्थः । व किन्तु थकार्य वधित विधामाद बनायः नस मामिनः भायः शानिः मरणम् व तोवा । न वरा वि येषः ॥ १५ ॥ वैद्य रति । वैद्यः भिषा । गुरुः दीक्षिता । मन्त्री अमात्यः । एवं न्यस्य रामः सम्वन् प्रियम्बदा मिथ्यातोपमापियः । "प्रिय यदः पच" । सच प्रत्ययः । भवनोति शेषः । सः राजा शरीरधर्मकोषेभ्यः शरीरम् देह धम्म पुण्यम् । कोषः धनसम्पत् । तेभ्यः परिहीयते युतीमाति, प्राथा पुण्यम् धनञ्च सबै तस्य भन्यतीत्यर्थः । यस मियबदले शरीरहामिः गरोसाहक्भावे धर्महानिः मन्त्रिपस्तथास्वं कोषहानिः इनि हानेः प्रको पुण्यादिति । एकेन केनधिज्जनेन पुण्यात् सकतात यह किदिर अम् मालम् तत् लामः मम मे चपि तथा भविष्यति । यता ति चौरकारः मोहार यज्ञानतः भिक्षुम् भिक्षुझे हवा व्यापाद्य हताना माप्रशन्। १५३॥ एजा पा शूद्रका प्रति मनं करोति एतत् त्वमे राजेति। र धानम् ततः नियाँ मिधिः धनम् तस यी प्रार्थी नापित ·पिपहा २५८ यायो पुरि चूड़ामणि म क्षत्तियः। तेन धनार्थिना काय मेयेन भगवांचन्द्राईडामणिविरमाराधितः । ततः क्षोण पापोऽसौ खने दर्दनं लभा भगवतः प्रसादायक्षेवरेणादिष्टः, बमद्य मातरेव चौरं कारयित्वा लगुड़हस्तः सन् खग्रहहारि नियतं स्थास्यसि । ततो यमेवागतं भिक्षुकं प्राङ्गणे पश्चसि, नं निर्दयं लगुड़प्रहारेण इनिष्यति । ततोऽसौ भिक्षुकः तत्- खात् सुवर्णपूर्णकलशो भविष्यति। तेन त्व' यावनीयं सुखी पम् विम्भतम् । मन्नो छमात्यः कथयति बूते अयोध्यायां पुरि ययो- बानि सूर्य ग्यामा परि मगरेधड़ामपि मच डामपिरियमितिः लियः अन्यन्दनः कचित याने तिवति । तेन पूड़ामपिना धनाधिकामिनकामेन विषा । कायलयन दे लेयित्वा भगवान देव पन्द्राचिनापपिः पन्द्र पर पहेपपिरभ दोसार चाराधितः तपमा परिक। नतः चाराधनात् पाय: नमः पाणी प्ययं पूड़ामणिः पो मिहादशा भगातः वर प्रसादात इपया दर्शनम् यशरमाशाकारं मया माय योरेप विप पादिशा थापा पम् भरान पय मातरेर भावायाwat Karat एव चोरम् दुरगारयित्वा सम्पादयिषा पास. वपुषः दिभयोदय पसे यख तवाविधः पन्तले महिमोविदः । REITE मखनष भस रिसमा विपतम् म.. " स्वास िविपति। हमः नवरं यमेव fer भिम परेपजिरे पागम् उपस्थितं पर परोक्ष बनियम पा. महारेप यशामा नियरि दायिति। aa: बरं से या पिदुका नएषपात न प स . पिंकदा पूर्वमा भापम्. सापक परिप VIE क Britin भार सोम पर पोस थपियो। परम् RERA राम gram Internet IT रिम् | Aat Naus. NI NIRNसारित का ·. fvalueम तदनन्तरं तथागठित मनि बदरत्तम्। ततः न्यानोन नापिन नमजमालोग्य शिन्तितम चप्राप्त रयमुपायः। तदमप्येयं किं न करोमि 7 म नापित: प्रतिदिनं तथाविधन्तगुड़पन:: पेचने। एकदा तेन नधा प्राप्तो भिन्तु को ला बापादितः। तेनापराधन मोऽपि नापितो राव' .: पञ्चवंगतः। यतोऽयं प्रवीमि पुरवालम्बर द। १५४ा राजा, पुरातकयोहार्गः कयं निर्णायते परः । किं स्थाविष्कारणो बन्धुः किं वा विमासघातकः॥१५ तु यातु, प्रस्तुतमनुष्ठीयताम्। मलयाधित्यकायां सर -मदतः निपिसकार्य थायोग्य हा चिनितम् पामोषितं यहो' नधिमाप्त पित्तनामस अयम् या उपायः पन्या । तत् तमात्र एवं किम् कथं न करोमि सम्पादयामि । नतः प्रभवि वदारभ्य व नापितः चौरकार मतिदिनम् यहरम तथाविधलगुड़यतः उपेय सगुई वा भिक्षुकारामनम् भिधोरपस्थिति अपेक्षते, तदाश्या ते इत्यर्थः। एकदा एकमिन् समये तेन नापितेन तथा उपस्थितः रति यावत् । माता लक्षः सवितिषः। यया करपकेन इवा नायिका व्यापादितः नाथितः । तेन मनुष रूपेण व्यपराधेन दोषेण सः ः नापितः क्षौरकारः अपि तथा रा राजकर्मचारिभिः नाडितः इतः पञ्चवम् मृत्यु गतः प्राप्तः । सत्याजेत्यर्थः । यतः थमाडेतोः अहम् नदीमि वमि । १५.॥ पुरातेति। निस्वार्थहितकारी मिनः किंवा विश्वासघातकः अननः सात् भने 'पुरायचयोहारः पुरातत्तकथायाः ध्यतीताख्यानस्य उद्वारः कः । 'केन प्रकारेण निषीयते स्थिरीक्रियते । स्मतः कार्य परीक्षणं दिना ये न कस्यापि गुपगुगम्बा सम्यक भाव न शक्यत इति भावः । तद्रूपेण प्राये मिचक ना . परर यागतः अपरिचितोगा । किम् उत निष्कारयत ·विपक्षः। सितो वर्तते चित्रवर्णो नाम राजा । तदधुना किं विधेयन् । बो रदति, देव चागतमणिधिमुखाकृतम् यन्महाभन्विणो धखोपदेगे चित्रवर्णनानादर: रुतः। पतोऽसौ मूढो जेतुं म्यः । १५६ । तथा चोतन्, लुब्धः करोऽवयोऽसत्यः प्रमादी. भोरुरस्थिरः । मूढो योधावमन्ता च सुपच्छचो रिपुः स्मृतः ॥१५७ ॥ तोसो यावदनहर्गावरोधं न विदधाति तावत्रद्यद्रियनले सु यात्विति यात यात गपत सावत्, रया गाविसारेपानमिन्दर्थ । चठम् उपस्थितम् कार्यमिति यावत् । पनुहोस्ताम् क्रियताम् । भिवापो. परामा चिव न्याख्यान मयाराजः मलबाधिन्य कायाम् मखय- धिन्दकायाम् अईभूमौ "उपन्यारापमा भूमिका विका" समारामिता स्थापितफटकः सतत हिति. मनु सिलिए Exam कामशेषसमायमर हि भारः । सत् पता पधुना कमाने म् वियम् वर्तव्यम् । मन्त्री यमाय राम ते कथरि रेस को मिनमविधिपात् भागमय कपरोपाइपस्सिनम पिता पर बचायः सम् पासिम भी शेयः। यत् Referen. रमन्ना परसावाब मन पपदे fr: All यूरराव पाद: माला A. farहा सात् कारपात it. सो निर: जेत' राधा साविले सस सर दुम । मुन्धः परदे मा । र ! « EMA मरे हारत् । "हा" tatra -NEruit मादी New fee Himans wifudi ! यो रो fanta Kinal Real Simar kes: पाद वियोम NR NEE.. kutial REE ESTत् ५५ 6154.

·हितोपदेयः। तुं सारसादयो नियुश्चन्ता सेनापतयः । १५८ । म: । १५८ ॥ अपर्म परियान्तं नद्यदिवनसङ्गुलम् । राग्निभयसन्त्रस्त क्षुत्पिपासाहितलामम् ॥१५॥ नत्त भोजनव्यग्रं व्याधिदुर्भिक्षपीडितम् । संस्थितमभूयिष्टष्टिवातसमाकुलम् ॥ १६० ॥ पक्षपांशुजलाछन सव्यस्त दस्युविद्रुतम् । विरोधम् अस्माकं दुर्गस्य वारोधं वेयित्वा मवेशनिर्गनिरोध तिन करोति, तावत् तत्कालपर्यन्नं तहलानि तस्य चिनयस सानि न हन्तम् नायितुं नद्यट्रिपनवमस, नदी सरित। यदिः पर्वतः । घटयो। एतेषां वर्म मार्ग सारमादयः सारसमसपा सेनापतर बनायकाः नियुज्यन्नाम नियुताः क्रियन्ताम् ॥ १५८ ॥ दोति। दीर्घवर्म परिधान्तम् दोघेण वर्मना मार्ग परिया तलमम, दूराक्रमणेन होनवलमिन्यः । नट्रियन डुलम् नद्या या मेन च संकुलम्, ते सतयामित्यर्थः । घोराग्निभयमन्नतम् शेरस | ममनतः भोषणमवृक्षस यग्नः यनलस्य भयेन दाहायडया मन्त्रसम् सम्यक भीतम् । धुपिमाहितहरूमम् क्षुता चुपया पिपासवा टया घ चाहिम समानः कमा श्रानिः यस तं नशाभूतम् । "एवम्भूतम् पहोपाल परचम विधातयेत्" रवि तीयेनान्वय । १५. प्रमचमिति । प्रमत्तम् अनयधानम् । भोजनव्ययम् भोजने याहार्म व्ययम् व्यारतम् । व्याधिर्मिक्षपीडितम् व्याधिना गदेन दुर्मिनेप भr : भारेन र पोडितम् पलाताधम् । संस्थितम् तदुर्गाश्रयम् " वन गनेन वान्यया प समाकुटम् विधुरम् ॥ १६॥ वि। पांगुननावम् पान कई मेष पांना निमा ते पघाएवम् बातम्, पर पांगमध्ये असे प पतिता कि सितो " रविविधः । ययिधम् सरसकम् । वातधमाकुरम् er ·विपरः। एवम्भूतं महीपालः परसैन्यं विघातयेत् । १११॥ न्यज, गवस्सन्दभयाद्राजा प्रजागररूतथमम् । दिशामुप्त सदा इन्यान्विदाव्याकुल सैनिकम् ॥ १६२ ॥ तस्तस्स प्रमादिनो वलं गत्वा यथावकाशं सारसादयो दिवा. पिं च निघ्नन्तु । तथानुष्ठिते पिववर्णस्य वश्व: सैनिकाः नापतयश्च निहताः। ततचित्रपर्णो विपणः समन्त्रिणं दूर- निनाद, तात किमिति, त्वयाम्सदुपेक्षा क्रियते। किं वा चम्माकमयिनयोऽस्ति । १६३ तथा चोलीम्, गत । व्यनम् सपनम् । दस्युविजुतम् दसुभ्यः तसरेभ्यः विदुनम् पला. कम्दम्युभयात् पलायनप्रतमित्यर्थः । एवम्भूतम् एतादृशम् परमन्यम् रस लोः सेम्यम् अहम् महीपाल सरः विधातयेत् नायवेत् । लिमिः कम् ॥ ६॥ । परस्सन्देहि । राजा उपः थरकन्दभयात् कफन्दः थाक्रमपम् तस्य यात् बाबाया प्रजागरलतमम् प्रजागरेण राविनागरेण सतत्रभम् पतिसमम् एव दिवासन दिशा दिवसे छमम् परितम् निद्राव्याकुल. भयम् पिया धाममा प्याकुलम् विधुरम् अन्यम् रमम् पदा मधिन् बासे, यद पसेन तदयायः । हन्यात विधातयेत् । । । पत रति। यतः कारणात् भारसादयः बारम प्रसपा परेमापनमा माता बहिनित्य प्रमादिनः प्रमत्तस्य तम्स रिसर्पस बसम् अन्य यथाय.. कायम् शामरक्रमेष दिशानिशम् सनिन्दिनम् निनत माश्यन्तु । रचोत्रम् अनुषि हते मोहि मे सि मयारा ॥ पोगः निकाः टा: सेनापतयः सेनाम्य विपता ना मनः पनन्नर रियर्षः मदारातः पिः प्रेदमायवः समन्त्रिपम सस पत्रिपम् यथा दूरदर्मियम दूरदहिनामा चार सोचत नान पज्य शिष कषं वया भरता रवि स बखदुवा समास उपेक्षा सोदासीन्दम् नियने नुमेयने । बिमित माम् कारि गिरे १२ कान्द्रिमबतियति. नया ·पितायो । - प्रातमिल पतितव्यममाम्पतम् । मापिनयो पनि नरा पमियोत्तमम् । १६४ थियमधिगयति. पयागी कल्यतां सुपनरोगी -योगी विद्यान्न धर्मार्थयासि व मिनीनः १९५५ न. देव यूयम् ॥१६ बबिहानपि भूपाली विद्यान्होपोयया। पराधियमरामोति जनासवतरुयंचा ॥११७॥ पानं तो यगया यूतमर्यदूपणमेव च। नि । राप्रभता प्रथम मातिा रमेशम तिम्निार कम अयोग्यम, प्यविमोमिनिया। न मनियम न बम र चिनयः एता। बरा गई काम् | उत्तमम परिमोभन र यमिय बियम राज्यसम्पति पनि नापयति । थपिनीस तोपाभावीत्यर्थः ॥८६॥ दयः कार्य-फमतः श्रियम् सम्पति गिति व्यापी पध्य हितभोज्य पनाति भक्षयति यः स तयाभूतः कस्यता गवाम् । यरोगी पनामयः पम् समन्दताम् । उद्योगी एक विद्यानम् विद्यायाः शास्त्रमा स्यन्तम् पारम् । रिनीतः मोरगान ययामि धम्म पुण्यम। ध्यर्थः इसिद्धिः। यमः कीतिः। एतापि का गमतीति पर्वमान्ययः ॥ ११५ ॥ 'ध इति | ग्धः दूरदर्भी अपदत् याइ देव प्रभो यवाम् प्यार अविवानिति । भुगम पृथिवीं पालयति रक्षति यः स भूपाला राज অৰিদ্ধা মুক্ত, ছনধীবনীনিয়া মুনি যাব। सविन शेषः धामो नमः पादपः यथा इव श्रियम् सम्पत्तिम् । पक्षानरे पोपसम्पनि। अधिगति ॥ १६ ॥ सम्भावनायाम् । विद्यासोपसेपया विद्यया ज्ञानेन बहा प्रवीण उपसेवया यानुगत्यन जलासनः जलश सलिबस धासवः सविजात निमिति । पानम् वासवः ।खी कामिनी । मगया मगन्यम् ।

·पिहः । था वाग्दण्डयोय पारुष्यं व्यसनानि महीभुजाम् ॥१८॥ न साइसैकान्तरसानुबनिना न बाप्युपायोपहतान्तरात्मना । विभूतयः यक्यमवाप्नुमर्जिताः नयेच शौर्य च वसन्ति सम्पदः ॥ १६८॥ वा सालोलाइमालोक्य साहसकरसिकेन मयोपन्यस्तेष्वपि नेषु धनधानं वाक्पारुष्य च छतम् । अतो दुर्णीतेः फल. दमनुभयते । १७० 1 तथा चोकम्, दुर्भन्विणं कमुपयान्ति न नोतिदोपा: सन्तापयन्ति कमपण्यभुजं न रोगाः । रोदरः । एतेषु अन्यामकिरिति यः । रसधा अर्थदूषग्यम् अर्थस्य कोषस्य पम् यथाव्ययः। बादण्डयो वाच वारस दण्डस्य दण्ड करणय च यम् बटोरता । एतानि महोभूजाम् रामा व्यसनानि दोषाः । १९८० नेवि। सामानरमातुर्तिना साहसः अस्मियकारिता म एवं आरः सहितोयः रपः मनमः मतिः तं अनुवर्तते प्यनुगच्छति तत्- नस गवं प्रवदरब: । यः सः तथाभवः तेन । विभूतयः न पक्या स्युचरेपामयः । उपायोपहनान्तरात्मना उपायेषु साधनेषु EATRE निमियः प्यन्वतमा युधियंस, "मात्मा यत्रो प्रतिधिः" रत्य- रः । तेन रापि च उठिाः क्षमाः रिभृतयः सम्पत्तयः थानम् संयं या योग्याः। नो मोती शौर्य वीर्य प सम्पदा विभूतयः सनि REFRमोवियोगकपना बोरा पमा भन्नीत्यर्थः ।। वति। बया परदा सरोत्सारमासोका स्वक्ष परस उत्साहम् बार भरतोय हाराहारमियर हापमानमान परिषः। भवा दो दिदा अपि गोयाम् "गोपाइयमय हामभावनामपि" वर। भने मन्त्रमाण परधानम् एमादरा वापारप्पम् पदचित. meोपत्र काम् विदितः। सवः पादयोः इतिः एनयस परम् fee Rम् मादा बभूमने प्रारते ७. नियमिति। प्रोरिदोषः वामानन्दाराधाः सम् इकिपम्

·No text on this page.

·विप टाइमपि तूप्यों स्थितः। अथ राजा बहानलिए, तात अयं ममापराधः । इदानीं यथाऽहमवशिष्पलसहित: प्रत्या- चन्धिानलं गछामि तथोपदिश। सभः स्वगतं चिन्त. त, कर्तव्योत प्रतीकारः।१७५ । यतः, देवताम गुरौ गोषु रामसु ब्राह्मणेषु च । नियन्तव्यः सदा कोपो वालवृद्धातुरेपुष १७६॥ दे रविक्षस्य, देव मा भैपी: समाषसिदि। १७७। गृणु देव मन्त्रिण भिवसन्धाने भिपषां सन्निपातके । रोषनाभ्याम् नयमाभ्या विधानस्य रजिना जनम किरि. पयिष्यनि- । म पूमों कमरेवमा पापितषी स्वितः भीमा रमन राजा fadar परिग पवार- 'माथि सन् थाह सोरत हात पुच्छ नया पक्षापरा. wity याबापत पयर्थः । दामों पर यथा गोपाल पर NIRAमिमीवा का मनिवास रिबारम् hui मा प्राधिया सदसपूर दि रिक्षय male female forwegianार: teria सिम् ।। रंगमाहाल । रेसास रेगी। इसे दो कोका- For any । बाहुपे femanaye संपा "arg day ago सवाला Nit.रा. 4. Awfunce minima ne. 1. 1 st mar .'tterview In Manfatuatitution ·.. पितोपदमः। फणा व्यज्यते प्रामुम्बे को या न पगिहतः । परव, ग्रारभन्नेल्पमेगाजा: कामं व्यग्रा भयन्ति । मजारम्भाः सतधियतिष्ठन्ति च निराकुन्ना: ॥१७॥ देव ! तय प्रतापादेय दुर्ग भउमा फोतिप्रतापेन महित, वामधिरेगोष कालेन विन्धवादिनयामि । राजाइ, कथमधुना स्वल्परलेन तत्मम्पद्यते । ग्टभो यदति । देव मध भविष्यति । यतः पिजोगीपोरदीर्घसूलता विजयसिरजन्यम्भावः। तदद दुर्गहारापरोधो विधीयताम् । पथ प्रविधिना वनागा पिरण्यगर्भस्य कथितम् । देव म्वल्पवन एवायं राजा चिय नयन्तः पाठः। मला बुद्धिः कम्मेया कर्तव्योपदेन व्यज्यते प्रकारहते । कषित कर्मयोति राम्य यनालिते विषय को ना पण्डितः प्रधान रातोति शेषः । होमनुधिरपि तब बार्यमुपदे ममोतीत्यर्थ । १७॥ थारभन्न नि। चामड़ा थत्यमेव सत्पमा थारमने प्रस्तुरी च किन्तु काम य व्यपाः प्याकुरा भनि । इतधियः बुद्धिमन्नः ' रम्माः महान्नः व्याधिकाः चारम्भाः उपक्रमाः येषां ते तथाविधाः। निरालाः थव्यपा: तिक्षन्ति दत्तने । अतः भरता भीति परित्यय वर्तितव्यमसरे विजयोऽग्यम्भावीति भावः ॥ १७४. देवेति । देव प्रभो ततः अनन्तरं तर भवन: एवमतामात् "प्रतापी पौरुपातौ” इत्यमरः । दुर्ग भड्का दुर्गहार विपाश्य प्रविश्य न्यर्थः । कोमितापबलसहितं कीया यशसा मतापेन पौर मेन्येन च सहितम् समन्वितं त्वाम् भवन चिरेणैव कालेन विन्वधाद्रिम् पिन्धमाचलं नयामि मापयामि । साम्मतं खल्पबलेन अत्यल्पमात्रमन्येन वत् भवतोत्रम् कथम् सम्पद्यते सिध्यति । ग्भः वदनि ब्रूते देव सर्वम् भयो निर्षि यतः विजिगीषोः नयेोः प्रदीर्घ सूविता विजयसिद्धेः नयवाभस्य अवश्य निथितं भावः उत्पतिः । विनयो निश्चित सभ्यत इत्यर्थः। नत् यतः वद्य अभिनेर विधोयना, दुर्ग वेष्टयित्वा अमोनिको भावां नि राजाह योऽब्रवी मम्पत्यते।

·विपर। च वरनोपष्टम्मादागत्य दुर्गहारावरोधनं करिष्यति । बामो इते भो सर्वन किमधुना विधेयम् । पकवाको वक्ति ने सारासारविचारः क्रियताम् । ज्ञात्वा सुवर्णवस्वादि रसाददानं च क्रियताम् ।।८। तथा चोक्तम् य: काकिनीमयपचप्रपवां समुहरेविष्कसमतुल्याम्। कदापि कोटिपि मुक्त इत- स्तं रामसिंर न जहाति लक्ष्मीः ॥१८॥ फती विवाहे बसने रिपुक्षये ययस्करे कर्मणि मिवसंग्रहे। +1 famiधिका धारएपेप मतिम बोन धागन्य हिरण्यगर्भख mm चिनम् विदित निवेदकमेव विषोवि, रेय प्रभो अयम् । वि. नारा ससम्मः परस्यावन्यमहायः एव म्भस 18. मोपरमात् रपदेशपायर्यात् भागद दुर्गारोश्नम् दुर्ग- राधा ते सपति । भो पर्व मशक अधुना iititivedi पदवि सब पर सेमामधे NETIC MAH कहा धिोयाम् । चावा विरुण ध iiiiiपरिषदादिषम् शाददाग प्रियाम् प्रा. माम् ।।.. । ५. बादाम पायदतां वादिनीम् विति. • ! Have fourसाम्पसमावाददगुहा मवेदधः । Hinा राति चयापरे. टिभि are, : ददानीः । m. In thri ka rai पनि शानि . ए Misra viral हो पिय । -tourt --- ·1 Mili प्रियाम् मारीमान मना यो मासिपाष्टम।११ .. भर्ष: सपनयामान मर्मनागं रोक fe : सुधीयते भाग गुम्मातिमाघमान :१॥ रामा, fiv समातिय यो युध्यते। . पापद पन पत्। मन्नी ने ग्राम सुन चापदा। कदापित पिता मानी: । पुनमन्त्री बने देश मदि बनाशा तरकाप परित्यज्य ससुभटा: दार पुरमियन्ताम् । १८४। तया गोडम्। परस्परमा: मंप्रास्यामायाः सुनिपिता:। मुलीना: पधिना: सम्यम्पिनयन्ते हिपां गतम् ! १५॥ नरोप पर विपमेषु पक्षियः परिमययनपशंगाधिका परले १२॥ भूपति मुन दो म. प्रसत्ययमापन, पावसमायोग चषः । पर्यनाएं रोनि पायल। राधी परिस: at : अनः गुखर रानदेयरस पविभाध्यमाए यतिभयादेव भारतम् । दूम न्यमले अहानि.. राजा यार सपा कषयति पनि विसं का पाचे अतिव्ययः कथम् युज्यते समोचोनो भाति । उम् कथितं , विपाश्मनाय धनम् पित्त रखेद पारयेत् । मन्त्री मा ते अथर श्रीमती भवता थापदः विपत्तयः पुनः, पर्षया विपासम्भारका नासो रामा यार बरः कथयनि । कदाचित् समये समोः योः कुमिना प्रवि भवतीति यमः । मन्त्री धरानः पुनः वारानरं कथयदि मूते । देव साई यावस्यकव्ययकुण्ठित इत्यर्थः । अमः विमास्यति नासमधिगपति र भोकार्पण्यम् व्ययकुशता परित्यव्य व्यका सएभटाः सस्य निकाः दानमानाभ्यां यर्थदानेन सत्कारेण च पुरक्रियताम् रसरमा इति । परसरम् इतरेतरं जावन्नि बुकि ये ते पर वर बसौहृदा इत्यर्थः । संया सत्यनस्यात् सामिन्यनुराः । त्वमा कप पाद राजेति।

·विपक्षः। + I, सुभटा: सालसम्मन्नाः संहताः रुतनिययाः । अपि पञ्चशतं शूरा मदन्ति रिपुवाहिनीन् ॥१६॥ মিমির বয়স্ক নাম। त्यज्यते किं पुनर्नान्यः पनवाया मम्भरिनरः ॥१८॥ सत्यं शौर्य तथा त्यागो नृपसते नयो गुणाः । रतस्यको महीपालः प्राप्नोति खलु वाच्यताम् ॥ १८॥ तापदश्य मेव पुरस्कर्तव्याः । १८८ । तथा चोकम् यो येन प्रतिबद्धः स्यात् स तेनोदयी व्ययो। मविश्वतो नियोकव्यः प्रारणेषु च धनेषु च ॥ १५० ॥ दासीनाः, साम्यर्थं प्रापस्या मुद्युम्का इत्यर्थः । समिथिताः स्थिर- 1 कुलीनाः सकलजाता । पूजिनाः दानमानाभ्यां माताः । एक. मटा दिपाम् भन्नूणां सम् अन्य सम्यक् सर्बधा बिनयन्ते जेत विन्ति । १६५. - योरसम्मधा: अभिजावा। संस्वा परस्पर सानुक बक्षमियाः स्पिरविताः । पूराः यवन्तः । एपम्भूनाः पञ्च- मनसाठा कमि RAE समेनिया दिनीम् रिपो भयो म पत रकम पनि नापयनि । रिति । बागपत्रः यथायथं भामहीमो मदः। १५ः पबड़. । जननायक बयः । सबभरिः परमारिनिरतः । पर वा बीयपमरापि त्यज्यते । न्य: समक्षमित मिर: बिम्पनः न बज्यने ॥१७॥ पत्यम् एलमियता। सौर्यम् योरम् । । पते परायो पाःपाः । एनब होपासा राधा प. माहिते ॥ ग्स Must समिति न्यान्ह १९८का .

·No text on this page.

·विपरः। । - अति । प्रथागत्य प्रणम्य भेघवर्णो ब्रूते देव इष्टिमसादं कुरु । एप हार्थी विपक्षो दुर्गहारि तिष्ठति। तहेवपादादेगाइदि. हत्य स्वविक्रमं दर्शयामि । तेन देवप्रसादस्थानण्यमुप- दामि । चक्रोवाको मूते मैत्रम् । यदि वहिनि:सत्य योहव्यः । दुर्गाश्रयणं निष्प्रयोजनम् । १८५ । अपरञ्च, विपमोऽपि यथा नकः सलिलानि:स्तोऽअशः। वनात् तु प्रयुतः सत्यं सिंहोऽपि स्यागालवत् ॥ १५ ॥ वायसो ते सयं गत्वा यह दृश्यताम् । यतः, पुरस्कृत्य चलं राजा योधयेदवलोकयन् सामिनाधिष्टित: पापि किं न मिहायते भुपम् १८७॥ दीयते, पण्डिताः एव पदुपदं न पाटात पहारनि ति भार In सच सन्नर भेषर्षः रायमराजः पागम्य पपीहासम्म म मावा ते कथयति देव प्रभो हरिप्रसाद र, भरोसने प. संः । एष उपस्थित विपक्ष गवु योकापः परेषुः "वाम को ।" faमकारबोपः । इंगदारि तिलि बने। ननु सादा . भवता यावत् । aft गौतकिएन विब चकमा ससमरिकमम् पराया। मेव देवपादाभगयम् पादस प्रमो.सकाएम् पास गयाभि पौ। का भयो बले मेडम, ए | यिन हुन यिोनम sixi xiis. se av rilewi मोजम राम विमरन। पिमा दाराविक दागि या न रा रा दिलासा ransit to ung पास। .. र गोपाn at यात्। स ह । Naat.kistriRail.twit Real Here ..., written | एकदENT -

·No text on this page.

·विपरः। हे महत्ते दुगाभ्यन्तरे महे रहे काकैरेकदा अग्निनिक्षिप्तः। तो ग्टहीतं दुर्गमिति कोलाहलं श्रुत्वा अनेकरट हेयु च व प्रदीप्त प्रत्यक्षेणावलोक्य राजहंसस्य सैनिका बड्यो निवासिनः सत्वरं सदं प्रविष्टाः । २०२ । यतः, समन्वितं सुविक्रान्तं सयुद्ध सुपलायितम् । प्रातकाले यथाशक्ति कुर्यान त विचारयेत् ॥ २०३॥ राजहंसर मुखिस्वभावात् मन्दगतिः सारमद्वितीयः पर्यस्व सेनापतिना कुकुटेनागत्य वेष्टितः। हिरण्यगर्भो जाह, सेनापते सारस ! ममानुरोधादात्मानं न व्यापार्दाय- ति, अधुनाऽहं गन्तुमसमर्थः । त्वं गन्तुमधुनापि समर्थः । हबा जल प्रविध। मत्युतं चूड़ामणिनामानं सर्वचस्य महतारोहे भारतरे दिममको प्रातःकाले प्रत्यूर एक पतपि दारेषु दिनु इत्यर्थः । युद्धे पमरे मरते यार सटोति ः। दुर्गाभ्यन्तरे मधेद रहे प्रति का भेषवर्षानुवरायः एकदा समयावसरे मा ज्वलमा मिक्षित पधुपटहीला विवाहितः । तवः स्थमन्नर इन गोतम परिधिति कोलम् पमनाः इत्याचा वा एवं घने कम्पु र निदेव पाकम पनि प्रदोमम पवार पोपायमोक्य मन्य रा राममय हिरण्यमय दुषिमा पार्य निरं स्थापिताः बहस बने निकाः भटा हत्तरम् ए दामन्तरम् मश:.१.१. रुमन्निमिति । पानका परिवार उपस्थिते । समि Raat | सारिकाम्नम् सरिकप्रद । गुरम् वीरोचितसुद्ध। . सम् यथारोनि गा पा साधो कोस् । नरिचारपेत् तलब दियः राम राब: गिरपिागदापा व मन्द मावामी पारate: a fam राणस वाडिबा मगन परेव पास wिw if समया KE 1 रामायबर समानुपात करा. .

·हिवा राजानं करिष्यसि। सारसोबते देव न वतीय। वचः। यावत् चन्द्रार्को विद्यते तावहिजयतां देवः । वदुर्गाधिकारी। तन्मम मामासम्मिलिन द्वारवर्मना [ प्रविशतु शवः । २.४ । अपरश देव । चमी दाता गुगाग्राही स्वामी भाग्वेन सभ्यते ।२०५॥ [अस्त्येव । किन्तु, शुचिर्दशोऽनुरक्त भत्यः खलः सुदुर्लभः ॥ २०६ रसो ब्रूते, शृणु देव । यदि समरमपास्य नास्ति सत्यो- भयमिति युक्तमितोऽन्यत: प्रयातुन् । न्यर्थः । यात्मानम् सं न व्यपादयिष्यसि मा नायय । कथं व्यपादयिनि म पाठः। तवायमर्थः। ममानुरोधात् मम हितकामनया मां बातमिल अात्मानम् कथं किं निमित्तं ब्यापादयिष्यपि माशयिष्यसि । गामसमर्थः परि ममतः । अधुनापि एवमयोऽपि । अवम् शुदगर्भ । सर्वस मनिष पावरम सम्म त्या थभिमत्या, तस्वानुमतिं म्होत्वेन्यर्थः । दुःमहम् हित थोतुमयक्य यावत् चन्द्राको सोमसूर्यो विद्यते सः, यता जययुको भयत । देवदुर्गाधिकारी, देवस्य प्रभोर्भरता दुर्गस कार -- प्याप्रलयामा " एक ताभ्यां विनिने न दिग्धे न दारवर्तना प्रवेशमार्गेप, प्रथमन्नावत् अायो, चतत्वात दुसराय युध्यमानं मा रिहत्य पवादिवः २.॥ "दानं गजमदे न्यागे" रहि दिः । गुणपाही, गुणेषु जतादर एवम्भूतः सामी प्रभु! भाग्यन पुख्यमन्त्रात् लभ्यते प्राप्यते । १.५ ॥ गुधिरिति । पवियाचित्तः, यमायबुद्धिरिति याइन् । दबावाय उपनः । यनुरका भन्नः । एवम्भूतः भन्यः पनुजोयो वनु निपये उडमा प्रय हुई थम उभ्यते प्राप्यते यः स नयाभता, बलम्यावस्या ।' वदोषि। यदि चेत् पमरम् र बस स्या, यामः पा । गलोः मरण्य भयम् या नावित भनिदिaark भोरः। रो रचायां नियुक्त । तत् व्यतः मांमागविलिन मांसमिति al चमोदि । हमी विविक्षः थपराधम ति यावत् । दाता बार ·पथ मरगमवयमे जन्तोः पिमिति मुधा मलिन यम: नियेत । २०७॥ भोमिन् परनोमान्तकोनिषिधमभरे। जायते पुण्य योगेन परायें जीवित व्यथः ॥२०॥ । सर्वदा स्वामी रक्षणीयः ॥२०॥ यतः, प्रशतिः सामिना त्यका समहापि न जोवति । अपि धन्यन्तरिर्वेद्यः किं करोति गतायुपि, ॥ २१ ॥ च, नरेजीपलोकोऽयं मिमोलति निमोलति । उदेत्युदोयमाने परवाविव सरोकडम् ॥ २१॥ स्थानान्तरे प्रवावम् गन् युवचितम् । पय पक्षानरे जन्नोमालिन भासमेर भाषीति मेषः । न देत्युधम् । किम् कथ रवि रत्यं, पसायियि inार यमः बीनि मरिनम् कदापिता क्रियेत कात् ५२.७॥ भारति। पामोभानकोकिविथमभगुरे पबनेन यया उभानः पमा पोषिक र बस विधमा स्फुरणं महत् भगुरे परिधपिनि । भापभिदो धुर" रवि पुरस्मन्ययः । अस्मिन् भने संसारे परा) परोप- वीरितध्ययः पापत्यागः पुण्ययोगेन पौभाग्यबळात नायते घटते । : बपषिधषि, परस्तहरमेन पुण्यं यशय पर्वथा संपामिति समिति । त्वं म्वामी रक्षपोया, ममत्वात् भवबोरक्षा यवाय कर्तव्य पतिरितिकविः प्रथा स्वामिना रामायका हीमा पोतिया हामि चाभ्युदितापि न जीपति । द्या मिषक धन्वन्नति देवरिकिया, शेऽरीत्यर्थः। पविनिः । मताधि चोपमा बिरोनि विसर- साधयति.. रेय रनि । नरायां मनुप्पापां रंग: मभः इति करेगा राजा, नविन Ra मने मनोति । पम् धोनो रोपनियोति कसं रवि सरोरतम पहनपिर निमोति वियते । पहावरे दिनों मला संपदीयमाने समो। पदो उदयगिरि मारो। उहशिन' ति ! पक्षे मोरति।

·vिोमा यशराव उग कोमोरल मत् । बानि प्रसनय: पौराणा येणयोपिच २१ ना राणा पथ कुटेनागाय रासस रनपापातः सतः। ततः सत्वरमुपसत्य मार तरितो रामा। पनन्तरं कुटेन नष्णुमुखमा तेन सारमेण सानाशाय राजा अले प्रक्षित सेनापतिना सारसेन समाप्रहारेण व्यापादि गरसोऽपि बहुभिः पक्षिभिः सम्भय व्यापारि चित्रवर्णो दुर्ग प्रविम्य दुर्गावस्थितं द्रव्यं ग्राम जयगन्दनानन्दितो जगाम ! राजपुवैककम्, सरले पुण्यवान् सारस एवं येन सदेपदानेन । २१३। यतः बनयन्ति सुतान् गावः सर्वानेरगयाकृतीन् ।, सामीति । सामो रामा । समान्यः मन्त्री । राष्ट्रम् २ गड़ः । कोषः धनम् । रसम्पनरद्रमन्यम् । राहत मिनराशा प्रमाः । पौराणाम् नागरिकानां पयः भएडल्यः । एतानि राज्यका ज्यस्य यनामि शपयामि । एतधिमान राज्यमित्यर्थः । ३३ । नापीति। मधानाङ्गम् हास्य परतरमसाधानः परतरः अतितीय नपः थापातः महारः । उपसत्य समोपमागत्य । खदेहान्त रितः, उभयोमध्ये खस देई स्थापयित्वा याहित तः। ससपना नपानि करमहा मुपम् पञ्चुः तेषां महारः थाधातः । जोच्न । बाधाद्य वारयिता । व्यापादितः विनायितः । सम्भूय मितिर दुर्गावस्थितम् दुर्गानःस्थापितं द्रव्यम् धनधान्यादिकम् । बन्दिभिः । । जयपन्देह व्यालोवेग । "थारोकोजयपदः स्यात्” इल , सौभाग्यशाली। स्वदेशदानेन निजीरोम गेन सामी प्रभुः १ परिवानः १३॥ वमयन्नोति । गानः सर्वाने प्रायः जलाने सवान गतोन् समानिनावी। ननयन्नि उत्पादयन्ति । विधाये रा जर्जरो ·रियहः । विपाणोल्लिखितस्कन्धं कशिदेव गवाम्पतिम् ॥२१४॥ रेणु यी गोक्तम्, स तावत् सखोतानश्यलोकान् विद्याधरी- रिजनोऽनुभऋतु महासत्यः । २१५ । नथाक्रम भावेषु च ये शूरा: स्वाम्यथं त्यक्तजीविताः । भत्भताः सतज्ञाच ते नरा: वर्गगामिनः ॥ २१६ ॥ यवतत्र इतः शूरः शत्रुभिः परिवेष्ठितः । पक्षयान् लभते लोकान् यदि लौव्यं न गच्छति ॥२१॥ ग्रह: तो भवद्भिः। राजपुत्रुताम् युत्वा सुखिनो भूता यम् । २१८ । विष्णशर्माबवीत धपरमप्येवमस्तु विग्रहः करितरङ्गपत्तिभिः कदापि भवतां मनोभताम् । लिपिड उत्कीयः सन्धः शे 'यस प तथाविधः . दोशियोभिन- दः । गम्पतिम् र कवि समेस जनयनीति वा । मौर्य बोके चा विरसमिति तात्पर्याधः ।। निए पनि । मत्वकोनान बत्नेन साहरिकतया जीवितेन यो क्रोनान् जिनान् । यलयबोकान् पात्रतपदानि । विद्याधरोपरिजनः विद्यार्थः परमः परिजमा: परिपारिका यस पहचानिबनुभव थासादयक्ष । सारनगत् याविति । ये पूराः बोराः बराः, सामर्थम् नियो कार्याध '५ काहीशु र बनजोरिता दनमाया । भना: भानुरका । HET: उपहारसोपचार प्रकारवारकाः । * खमंगामिनः म देसमोर मना गमाः। कधिनमव बर्मनाभी भाबी. रः गे: बम बम, परिने परिव रस । कि निभिः परिरिता कामाला पवित ४: वाचिो. रितु बम भोरता व गमव मागडि सदा बहान सारा सिनु पदावि मते बाघोदि. सिपाति । पिकविलोमाः ।। far as विरा: साcिt. ante भवाम् Irrur. रिबोसा ua Ke Katate य ·रिमाया। नीतिमतपयनः समारता: संशयन गिरिगरं हिपः । २१८॥ रति स्तिोपदी विग्रहो नाम रतीय: कथासंग्रह। सन्धिः। पुन: कथारम्भकाले रापपुवाम् पाय विना अतो. माभिः। सन्धिरधुनाभिधीयताम् । पिप्पया पोकम् क्य म मन्धिमपि कथयामि यस्यायमायः योकः।। रत्ने माति संग्रामे राजोर्निरतसेनयोः । स्वेयाभ्यां धमाभ्यां वा मन्धिः कृतः क्षणात्र राजपुवा असुः कथमेतत् । रिया कथयति ततस्तेर रामहंगेनोतम केनामदुर्ग निक्षिप्तोऽग्निः । किंवा पारस्ये अथवासददुर्गवासिना फेनचिहिपक्षप्रयुक्तन । चक्रवाको पदा देव भवतो निवारणयरसौ मेघवर्णः सपरिवारो नावा मन्ययन नोति मयः मन्ना भन्यथा नाग पबना वाला तेन समा मनाहिताचालिताय गिरिगङ्गरम् पर्मतकन्दरम् संचयन्त थाधिर्धन्त,' यिला तयात्मनो गहयश्चित्यर्थः ॥ ३८ ॥ पति हितोपदे गटोकायां श्रीपूर्णानन्दछनायो पिपहो नाम यीयः कथायरा हामः। पुनरिति । पारम्भकाले, कधारम्भोधिते अवसरे। सन्धिः मार इत्त इति। महति तमुले संपामे रखे ये बीते मतीति निहतसेनयोः निइता परस्परं रपे निपातिया सेमा कटकं ययोः । .. सम्बन्धे स्पेयाभ्याम् मध्यस्याभ्यां दवाभ्याम् दूरदर्भिाश्य यविम्बितमेव सन्धिः सामत साधिठम" इति। ततः पराभवानन्तरम् । पारक्येन विपक्षमभु कए ततः । विपक्षमयुक्न विषदेण यषा प्रयुम स्थापित सहजमिवं । पचममेतत् । थल दुर्गमध्ये न परोस ·: सन्धि २८. - यते। तन्मन्ये तस्य विचेष्टितमिदम् । राजा क्षणं विचि. द, पति तावदेवं मम दुर्भाग्यमेतत् । ३ । तथाचोक्तम् अपराधः स देवस्य न पुनमन्त्रिणामयम् । कायं सुघटितं यत्नात् दैवयोगादिनम्यति ॥ ४॥ मन्त्री भूते, उक्तमेतत् विपमा दिदां प्राप्य दैवं गईयते नरः। धात्मनः फर्म दोपांस नैव जानात्यपण्डितः ॥ ५ ॥ परव, सुध्दा इितकामानां यो वाक्य नाभिनन्दति । स कूर्म र दुर्बुहिः काठाभ्रटो विनश्यति ॥ राजार, कथमेतत् । मन्त्रो कथयति प्रति मगधदेगे खोपलाभिधानं 'सरः। तव चिरात् सहरविकटनामानो मौ निवसतः। तयोर्मिवं कम्युग्रीवनामा कूर्मः प्रतिगमति । स:पिमारित रहि II भन्ये नवा Nirat ऐम् । भाग्यम दगम् । पसि, फखतीत्यर्थः ।। कामिनि। यद्वात् ययायापक सरिनम यावारिय- पदयोगातरम्य । म पागल Rोवार 4 ४. दुर्भाग्यपादित बाबत् । वियन विमो Luv taiml. . निरा Traffed ka नात्यो। full-faर. मामा का दादासा! Kaim भाममापि "fa for PAN. Awafatiifal AI राधागा । UrnaketantanAmitTEE:.4.4. . 1. Kamuines. KI Hattante.sir tits। ५.in Arr ..।। .....

·हितोपदेश । विरैरागत्य तत्रोक्तम् यदनामाभिरद्योपित्वा प्रात: विगं माया यो व्यापादयितव्याः। तदाकर्ण्य कर्मो इंसावाद या न नोऽयं धीवरालापः। अधुना किं मया कर्त्तव्यम् । कारं ममुद्र हरकत सासरवन । म् यतो दृष्टव्यतिकरोऽहमव।७। तथाचोकम् धनागत विधाता च प्रत्युत्पन्नमतिस्तथा । हावेतौ सुखमेधेते यद्भविष्यो विनश्यति ॥८॥ तः, कथमेतत् । कम्मः कथयति पुरा एतमिन्नेवला कसा एवंविधेष्वेव धीवरेपूपस्थितेषु मास्वत येणालोचितम् । मात्र गत विधाता नामैको मत्स्यस्तेनोक्तम् अई तावत् जलापलं तरं गच्छामि, इत्यु का. स ह्रदान्तरं गतः । त्पन्नमतिनाम्ना मत्स्येनाभिहितम् । मविष्यदर्थे , प्रमाणा गत् कुन मया गन्तव्यम् । तदुत्पन्ने कार्ये- यथाकार्यमतुः पम् ।। तथा चोक्तम् उत्पन्नामापदं यस्तु समाधत्ते स बुद्धिमान् ।' नुकानां यामापः संवादः । अधुना प्रस्तुते । जायतां ततोऽनुसन्धीय यह यत्र सरमि । व्यतिकरः, दृष्टः पूर्व प्रत्यक्षोलतः व्यतिबरः व्यसन अपरेगा। (३॥ राम। येन स तथाविधः॥७॥ तथा प्रत्युत्पना गरटे झटिति उत्पन्ना बुद्धिः प्रविमा यस्य ।। विधाता। यद्दविषः भाग्यापेशी विनम्यति मायमानोति ॥८॥ है। ययाकार्यम् यथायोग्यम् । व्यनुठे यम विधेयम् । उत्पामिति। । तः , जायतां तावत् पाद्यसुचितं तत्कर्त्तव्यम् । कम्मो समान नागतेतियनागतम् भविष्य विदधाति प्रतिकरोति यस अनागत मतापत्रमतिः । एतौ उखभावी दौ सुखम् निमम एते | ताविति । ग्रामोचितम परस्सा मन्त्रितम मस्यः मीन : wine मेष : बन्योजनाशयः तं नमाभयान्तरम । भविष्यद्य मागते - in . ! त् विनिममनविरहात् , तस्य अनिशितायादित्यर्थः । छल यः जनः उत्पन्नाम् उपस्थितां बापदम पनि ·बैंकदा - वणिजो भार्यया जारः प्रत्यक्ष निबुतो यथा ॥ १० ॥ यविष्यः पति, कथमेतत् । प्रत्युत्पन्नमतिः कथयति ति विक्रम पुरे समुद्रदत्तो नाम वणिक । तस्य रत्नप्रभा नाम धः केनापि स्वमेवफेन समं सर्वदा रमते। ११ । यतः न स्त्रीणामप्रियः कचित् प्रियो वापि न विद्यते । गावस्तु रणमिवारण्ये प्रार्थयन्ते नवं नवम् ॥ १२ ॥ सा रत्नप्रभा तस्य सेवकस्य मुखे सुखनं ददती समुद्र- तेनालोकिता। तत: सा बन्धको सत्वरं भर्तुः समीपमुप- म्या, नाथ एतस्य सेवकस्य महतो नितिः। यतो युप्मदर्थ नयमानं कर्पूरम भाति । कपरगन्ध: प्रत्यक्षोऽस्य मुखे मया तिः । १३ । तथा चोक्तम् प्राचारो द्विगुणः स्त्रीणां निस्तासां पतर्गया। पड्गुणो व्यवसायच कामवाष्टगुणः समृतः ॥ १४ ॥ यतिकरोति मुभिमान, उस्लेव बुद्धिः प्रयतेवर्षः। यथा पिलः रना भार्यया बध्वा बारः बिड़गः मत्वरे पिजोडष्टिविषये एक निता पित:॥1.3 यद्दविपति खसेरलेन निजरिवारवियनमस्येन । समं पर। बोरया मोडदि. नेति । खोपाम् कामिनोना को कपिद शमः मिवा गुपयत्यात् भिमतप्रिय तुप्पोमवार थमभिमतो मा बानि न बने । বে सरधिर व सततं नतनमेड मायन्नि कांदनि । । पनि । तुम्बनं ददतो. चुम्माणि महत्ता सवी । जगविमा मन्य ।। अन्धको वरी। नितिऐला। उपदम पयः पेरभाय । भाति मुझे। पाप व्यक।।। चार हि भोपाम् विभोरा साहारा भोज दिगुपः पुर. साहारस्य हिन परिधि करत रहि परेशानवः | nां उशा hai gir: प्रतिभा दगुणा। सारा हा पुरः । गुपः पास - ·हितोपदया। नदाकये गेयझेनाप्युपगोत्रम् यस्य स रंगी भाया, tull मात्र सेयकेन कथं स्थातव्यम् । यय प्रतिक्षणं यक्षिणी सेवकस्थ ततो सात्याय पतितः। ततोसी साधुनाkuare NAR ततो यायिष्ये गोकम् यि न तद भायि भावि चेव तदन्यया। मातालेन यहः प्रत्युत्पन्नमनिर्भूतरदात्मानं सन्दर्भमा मा धनोरादाय यद्भविष्यश्च धीवरैः प्राप्तो व्यापादितः । कायवर्मना यामि स उपायो विधीयताम् । इंसौ बूतो। पात्र उमेकं मया मुखेनावलम्बितव्यम् । अतो भयतो: पहलेली नदिनि । उपत्य कोपं प्रकटयित्वा । यो एपमनुसन्धानतत्परा । मा মহুয়া तोभयित्वा ra: गमनाविवारितः। १५. यिम्पति । चेत् यदि भावि अवश्य भविष्यति नत धन्यथा मारिन । ema किं कथं न पीयते न सेव्यते भवतेति षा ॥१६॥ सन्दर्य कलयिवा। ध्यपसारित: मोचितः। । गम्भोरं यनलस्पर्शम् । भोरम जलम् । मानः ग्टहीनः । प्रा प्रषि सतीति येषः। तह इति। तः । पनो कीमि उत्पन्बामापदमि पर चिन्ताविपत्रोऽयमगदः किं न पीयते ॥ १६॥ मागमा ततो जालादपसारितः स्वलादुतात्य गम्भीरं नोमान - अनागतविधातेत्यादि । तययाधमन्यहदं प्रायोमि पर विधीयताम्सावाहतुः , जलाशयांन्तर प्राप्त ताब.स. - , स्थले गतस्त को विधिः । कूर्मोन ते , यथाई भाडादर रचना - मुपायः सम्भवति । कच्छयो वदति , युवाभ्यां पता स्वाय खितः , वणिक ग्टईका यात प्रवत्ता यत्रात् कष्टमा सम्बोध ' , यदिति । यत् भादि वयं न भविष्यति तत्न मावि कदापि इदिसम्भवः चिन्नाविपन्नः विषववायसाधनचिन्नानिवारकः अगदः - स्थले भन्या गतः घटवः विधिकार श्राकामवाना वियनमागययामि गन्त पक्रोमि । उपायः उपगम : .

·सन्धि दापि सम्वेन गन्तव्यम् । ईसौ ब्रूतः सम्भवत्येप उपायः । पसेकम् । १७1 किन्तु उपायं चिन्तयन् माजस्वपायमपि चिन्तयेत्। पप्यतो षकमर्षस्य नकुलैक्षिताः सुताः ॥ १८॥ शर्मः पति, कथ केतत्। इंसौ कथयत: अनुत्तरापये अटो नाम पळतः। तवैव रेवातीरे न्यग्रोधमादपे वका बेवसन्ति । तस्य बटस्याधत्तादिवरे सर्मस्तिष्ठति । स प वकानां जापत्यानि खादति । ततः शोकार्तानां वकानां प्रलापं युवा निचिट इफेनोक्तम् भो एवं कुरुथ यूयम् । मत्स्यानानीय कविवरादारभ्य सर्पविवरं यावत् पट्रिकमेण एकैकगो रस्यान् विकीर्य धरिष्यथ । ततस्तदाहारमना नकुलेना- त्य दृष्टव्यः स्वभावहेपाडव्यापायितव्यश्च सर्पः। तथानुटिते पथ नफुल्लई क्षोपरि पक्षिगावकानो राव: इतः । पचात् तेन नफुलेन षकशावकाः पादिताः । नि तद रत्तम् । जाम् पिरोकियताम् । एक सापते। धनम पाय Yam. कोतम् । भवितव्याक्तिव्यं । एपे बनाया। उपायमिनि माचा परिका मा उपायम् उपम निकासी हा पायपगमपि पिनयेत यायोख । wि. यं परमारोग्यतो प्रतिभासा पाया. गरमाः ।। प!ि पता भरमाविका पोल पसार परे पिये। बापारमारिएe.kaiti with पाम् पसिना fungalen.in iful पर वाम www | RUInsi sanusain रोगत् सिदा दाnet प: KARELA in attai rana - ·NAAT हितोपदेश धावां ब्रूवः उपायं चिन्तयन्नित्यादि। प्रावाभ्यां नीट त्वां दृष्ट्वा लोकः किञ्चिदतव्यमेव । तदाकये यदि, त्व ददासि तदा तव मरणं भविष्यति । तत् सबंधात्रैव - ताम् । कुर्मों वदति, तत् किमहमज्ञः। न किमपि भय व्यम् । तत एवमनुष्ठिते सति आकाशे नीयमानं तं. लोक्य सर्व गोरक्षकाः पश्चादावन्ति वदन्ति च अहो। स्वयं पक्षिभ्यां कूर्मः समुह्यते । तत्र कथिदाह,. यद्यम पतति, तदात्वैव पक्का खादितव्यः। कोऽपि निगदति, नेतव्यः। तत् परुपवचनमाकये क्रोधाहिस्तसंस्कार युम्माभिर्भस्म भक्षितव्यमिति वदन्नेव काठात् पतितो गो त्पादितः । अतोऽहं ब्रवीमि, सुहृदां हितकामांनामिन अथ प्रणिधिर्वकस्तवागत्योवाच । देव प्रागेव मया f दुर्गशोधन प्रतिक्षणं कर्तव्यमिति । अतस्तदनवधानस्य फलमिदमनुभूतम् । दुर्गदाइचायं नाम्ना वायसेन ग्रध्रप्रयुक्तन सतः ।१६। राजा निःश्वस्य म गयादुपकाराहा यो विसिति शत्रुषु । स सुप्त इव वृक्षाग्रात पतित: प्रतियुध्यते ॥ २० ॥ नद शिमन अहं किं न जाने । गोरक्षकाः गोपाला । महदार्थ भनम् । पचा महत्वा । निगटति कथयति । तत्परुषवचनम् कथित इलगक्यम् । गितसंस्कारः नएमति: सदिति षः। कारः । दुर्गयोधनम् इदोषमाननं । अनाधारस्य परिणामः 1 प्रयुक्रेन स्टः प्रेषितेन ।। पायादिति प्रफ्यात् पदसिंगानुरागेप। उपकारात् 3 मा बरातिय सिमिनि प्रत्ययमाने म पादधिरपः पतितः र प्रति बुमरने घेतमा भने , तच्च युम्माभिन:- मक। भम मप्र: म ·अग्धिः। २८७ अध प्रणिधिरुवा, इनो दुर्गदा विधाय यदागतो मेप- संखदा चित्तवर्णेन प्रसादितेनोकम. अयं मेघवर्णोति कर्पूर- पराज्याभिषिच्यताम् । २१ । तथा कम सप्तऋत्यस्य भत्यस्य कृतं नैव प्रयागयेत् । फलेन मनसा वा दृया चैनं प्रार्पयेत् ॥ २२ ॥ अगको व्रते. देव श्रुतं यत् मणिधिः कथयति । राजाह तस्ततः । प्रणिधिनवार, तनः प्रधानमन्त्रिणा ग्टभ्रे पोक्तम् नेदमुचितम् । प्रसादान्तरं किमपि फ्रियताम् ।२३॥ यतः पभिकारेण यो युक्तः कथं तस्यास्ति खण्डनम् । नोचेप्पलतं राजन् बालकास्खिव मुदितम् ॥ २४ ॥ तामास्पदे नो. कदापि न कर्तव्यः। २५ । तथा चोक्तम् नोर: साध्यपदं प्राप्य स्वामिनं लोमिच्छति । मयिको व्याघ्रता प्राप्य मुनि इन्तु गतो यथा ॥२६॥ सनि। यामतः विवर्षपभोपपस्थितः । प्रमादितन तत्कर्मया भिमनन । अभिषिच्यताम राना क्रियताम् ।। तेहि। सतन्यस्स हाधिवनियोगस मत्यस्य सतं कर्म न रिना- र पुरस्कारेण विफर कुर्यात् । फोन समुचित पुरस्कारेण । मनमा मा पापा सवरभाषितेन : रथा प्रसवारगेकितेम । एनम् रमम् मन्वं येत् सन्नोप येत् ॥ २१॥ प्रभाकरनि । प्रसादातरम् पूरहोपराभिषेशभिद्रम् ॥ ११ ॥ अधिकारतिय.विशारे भाषि युद्ध नियुका तस पहनम् पुनः कथं बस्ति सम्भाव्यते। राम पनी पुरेष उपहतम् पवार बुराम पिकता दितम् महानिमिप व सिंडीति भारः ... पवामिदि। मरवामदारविताना वापर विचारे। नया यापवितषित.. बार aih: धुरः नारपदा पदम् पाप पथा पारितम् नियोकार रोनम पारित raft बरते। बचा कि मात्र ·८९ - तोपः विवरण: पnि; कथमेतत्। सः कययति, पति (पय मातपा नाम मुनिः। नेनायममनिधाने मूपि : काकमुपात , घटो र। नतो. दयायलेन तेनः। गोगरफणेः संमतिः , मूपि शादितुमनु शिवालो मुनिना डरः। पात तपःप्रभावात् तेन मूपिको यलिटो पिडालः सता । स पिदाला कुखुराक ति। ततोऽसी, फुधारः सतः । कुपुरस्स.व्यामान्मादयम् । रन्तरं स व्याघ्रः सतः। पथ. व्याममपि तं पिकनिक । पति मुनिः। घत: मध्य तवसा जनातं व्यानं हवा न्ति पनेन मुनिना भूपिकोऽयं व्यामतां नीतः। एतच्छ्रुत्व व्याम: सव्यथोचिन्तयत् यापदनेन, मुनिना: प्रोक्तिन यदिदं मम स्वरूपास्यानमकोर्तिकरं न पलायिष्यते।। समालोया मुनि पन्त, समुद्यतः।: मुनिस्सस्सरिकोर्षिता पुनर्मूपिको भर इत्युबा मपिक एव सतः। अतोऽई वर्ष नीच: साध्यपदं प्राप्येत्यादि । अपरं च देर, सुकरनिदर्मा मन्तव्यम्।२०। शृणु दीपिभावं प्राप्य तथा सनिम् उपस्मिन इन्तम् व्यापादयित ग चिववर्ष दति। दयायुक्रेन उपजातकरुपेन । नीशरकम धूपदानेन । संहिता पनि गमितः । धनुधावन पवादतक्रमन प्रभात योगदलेन। विमेति घामाने। व्यापमपि हिंघर रूपेण परिणमपि । मषिवनिविशेषम मधिकाभिवभावेन सस्नेहमि . प्रापितः। सव्यथापनाताया। सदपाख्यानम् वधार तिंकरम् ययातिमाधर्म। न पलायिष्यते नापयानि ! । भाषा मनसि बुहारदम पड्मम् । सबरम मन्तव्यम् न बोश्यम् । १७॥

·२८८ भक्षयित्वा वहून् मन्यानुत्तमाधममध्यमान् । अतिलौल्याहको मूर्योःमतः कर्कट संग्रहात् ॥ २८ ॥ रिववर्णः पृच्छति, कथमेतत् । मन्त्री कथयति प्रति हाविषये. पद्मगर्भाभिधानं सरः। तवैको रहरक: सामर्थ्य नस्तथोहिग्नमिवात्मानं दर्शयित्वा स्थितः। स च केनचित् गरेण दूरादेव पृष्टः किमिति भवानवाहारपरित्यागेन इति। वकेनोक्तम् मल्या मम जीवनहेतवः ! मत्स्याचा- विश्यमेव कैवत व्यापादयितव्या इति नगरोपान्ते कैवर्तालाप किर्णितः। तदितो वर्मनाभावादस्मन्मरण मुपस्थितमिति विा पाहारस्यापि निरादरः कृतः। ततः समस्सरालो. तिम् समये तावदुपकारक एवायमुपलक्ष्यतेमाकम् । इयमेव यथाकर्त्तव्यं छाताम् । २८) तथा पोलम् उपकर्वाऽरिणा सन्दिन मिनेणापकारिणा। उपकारापकारी हि लक्ष्य लक्षणमेतयोः ॥३०॥ । भवि भूषः भापा राना रोशिवाय। का पुरजाइयः रफरोमभनयः । मध्यमा मदिवसः । वाम पक्षपा. समयमान । म भने पाखा पक्षशिला। रविदान प्रा पहात पोरं महोला । महा माय गवः । १८ । रिया भागवितो बाहर। पारधीय.सीपादः । परमपम् । परिम बानोलकम् । दूगर हनुमपा विमा मापचारकोपकरणानि Maiamriti 10 बात करता । करार: पेशाः । साम् म तिम् Rel mmital Rumal हिसारियास indan सापा मारिया har - in E Cart Rifam, ·२८. हितोपदेशः। मत्स्या उचः. भो बक अम्माकं कुन रक्षणोपायः । वर व्रते, अस्ति' रक्षण हेतुर्जलाशयान्तरम् । तलाइमेकैको सम्मान् नयामि। ' मत्स्यैरपि भयादुतमेवमस्त। ततोऽसौ दु वकस्तान मत्स्याने कैकान् नीत्वा कम्मिंश्चिद्देशे खादित्वा पुनर गत्य वदति ते मया जलाशयान्तरे स्थापिता। कुलीरस्तमुवार भी वक मामपि तव नय। ततो वकोऽया बकुलीरमांसार्थी सादरं तं नीत्वा स्थले धृतवान् । कुलीरो मस्यफएटकाको भूमि दृष्ट्वाऽचिन्त यत् घाइतोऽस्मिं मन्द भाग्यः । भवतु दानों समयोचितं व्यवहामि ॥३५॥ यता तावद्भयात् तु भेतव्यं यावद्भयमनागतम् । धागतन्तु भयं दृष्ट्वा प्रहर्तव्यमभीतवत् ॥ ३२ ॥ अपरञ्च, अभियुक्तो यदा पश्येन्च किञ्चितिमात्मनः।। सुध्यमानस्तदा प्राजो नियेत रिपुणा सह ॥ ३३ ॥ . मत्स्या इति । जलाशयान्ताम् बन्यो अवाशयः । रक्षणतः परिवाणी- पायः व्यस्ति वर्तते, जलाशयानरं प्राप्नेषु यभार्क रक्षा भवतीत्यर्थः । तल बलाण्यान्तरे। नयामि प्रापयामि । इश्वका दृष्टः दुरभिसन्विसम्पन्न चः क्रौञ्चः । देशे स्पठे । स्थापिताः रचिताः । व्यपूर्जटोरमासार्थी ए दभुतपूर्यकर्कटमांसलोलुपः मन् । मादरमृ सबइमानम् । तदान थापा यामास । मत्स्य कण्डकाकीर्णाम् मल्यानां कण्टकैः व्यस्थिभिः थाकीणाम् परिव्याप्त । व्यवहामि करोमि ॥२१॥ तावदिति । तावात् मस्काखपर्यने भयात् मटार भतव्यं शङ्का नया जिया वीक्ष्य अभोतात् निम्यास प्रहर्तव्यम् प्रतिकर्तव्यम् ॥ २५ ॥ अभियुन रदि। या अाधना विञ्चित् हितम् मङ्गलं न प चिर उदा ति गबुगा मइ युधमानः युद्ध'- कुर्वाषः घियत प्राय सत्यजेत् । थासम्भादिनि शौर्य मालम्बा खयं प्रियेव शाप मारयेत्यर्थः । ५६ मापना यावत् भयम् अनागतम् अनुपस्थितम् । भयम् धागतम् .धापतित्वमा मामा परिइतः भियुका शलपा सामानास ·सधः । २८. त्यालोय स कुलोरस्तस्य वफस्य ग्रीवा चिच्छेद । स वकः चत्वं गतः। अतोऽहं ब्रवीमि भक्षयित्वा बहन् मत्स्या- नत्यादि । ततः पुनरपि राजा स पित्तवर्णोऽब्रवीत, शृणु जन्मधामन्विन्। मयैतदालोषितं यदतावस्थितेनानेन मेघ- एन राजा यापन्ति करिडोपस्योत्तमवस्तुनि तावन्त्यम्माक- पनेत व्यानि। तेन महता पिलासेनामाभिर्विन्धमाचले स्था- व्यम् । ३४ । दूरदर्गा विस्याइ, देव धनागतवती चिन्तां सत्वा यस्तु प्रहृष्यति । स तिरस्कारमाप्नोति भम्नभाण्डो हिजो यथा ॥३५॥ राजाह, कथमेतत् । दूरदर्शी कथयति अस्ति देवकोट्ट- गरे देवशर्मा नाम ब्राह्मणः। तेन विपुवसंक्रान्ती सक्नु पूर्णशरावः प्राप्तः। ततस्तमादायासौ भाण्डपूर्णकुम्भकार- भएडपिकायां रौद्रेणाकुलितः सुप्तः। ततः शत्रज्ञाय इसे रएड मादायाचिन्तयत् यद्यमिदं शनुशरावं विक्रीय दश पदकान् प्राप्नोमि, तदा तैरिह समये कपर्दकैर्घटशरावादि मुपकीय धने कथा रहेस्तैधन: पुन: पुन: गवस्लादिकमुप- रतोकि। पोवाम् कण्वं विषद कई । पञ्चवम् पश्वीभावं. ममिति गरः मान । सायोचितम् ममपि कल्पिनम् । रामा भूपतिना पदा। उसमय पनि मकरधनानि "बस रखे धने परतम् 'उपनेतन्यानि उपपयामि। तब नारदेन । विसामेन एपभोगेन । 'स्यातत्य जीवितव्यम् ॥१५॥ समागतेति । यख मा पनागवतीम् भविमा चिनाम् रसना बाबा महप्पलि सदमागोखिप भरमा भमर भाएर कारः रे र चामि दिवा बाहर पारितारम् बिन्दा सानोति fr- " इत्यमरः। . राख । रिकामी बाबा ! मनु या. सिममा । RTR परेर यः । काराव सोया पासपूर्ण- ·पितोपरयः। २८३ ता मोय विझीय वाणिज्यं सत्या लक्षमायधनान्युत्पाद्य विवाद चतुष्टयं करोमि । ततसामु पालोपु या रूपतौयनवतो तसामा कानुरागं फरोमि । तदनन्तरं मनातेपाताः सपनरः अन्य ऽन्य यदा इन्द करिष्यन्ति नदाई कोपाकुन: सीः समान लगुडेन तायिष्यामि । इत्यभिधाय तेन गुढ़ः प्रक्षिप्तः यः गरायणितो भाएतानि च भग्नानि । ततो भग्नभाण्डवण दागत्य कुम्भकारेण गले इमां दत्वा मएडपिकादतिः सत थतोऽयं बनीमि, घनागतपतों चिन्तामित्यादि । राजा रसि ग्ट मन्त्रिणं पप्रच्छ, तात यथा कर्तव्यं तय दिय । ३६ । ग्टभो वदति । मदोहतस्य नृपतेः प्रकीर्णस्येव दन्ति नः । यान्तुरन्मार्गतया तस्य नेतारः खलु वाच्यताम् ॥३०॥ शृणु तावहेव, किमम्माभिर्बलदर्मात दुर्ग भग्नं। नोवा भ कम्भकारमण्डपिकायाम् भागईः मृत्पात्रः पूर्वायां परित्तायां कुम्भ भण्डपिकायां विधामन्ट । रौद्रेण तपनतायेन चाकुलित जातामा । ते । उपक्रीय पुनः क्रीवा। यनेयः यः बम डि गाम पुगवस्त्रादिकम् पूगाः गुराकाः वखापि यासांसि च श्रादौ यस तत् । ज्यम् पण्यद्रव्यं । विवाहचतुष्टयम् दारचष्टयं । चधिकानुरागम् कत्या करोमि बहामि । समातेर्षाः सपत्नीसोभाग्यम् दहा उपचित पाः । सन् परस्परं । हश्वम् कलई । कोपाकुलः अमर्षविधुरः । पूर्णितः खण्डशो - भाण्डानि कुम्भकारग्टहे सम्भ,तानि मृत्पात्राणि । मानभाण्डापां शन्द श्रुत्वा । रहसि निर्जने ॥३६॥ मदेति । प्रकोपस्य मदोत्कटवात् वयस्य दनिनः गजस्थेत्र म धिस्य राज्ञः सपतेय नेतारः मन्त्रियः। पचे इतिपकाः। तर वश्व नत खानां । उन्मार्गतया उत्सवातिमत्त्या पलु विषये ३ 'यान्नि प्राप्नुवन्ति ॥ २७ ॥ राखिदि। यस्माभिः कषुभिः । बलदर्पात सामर्थगौरवात् बलेन भग्नभाण्ड्ववाद -- ·सन्धिः। । मनापाधिष्ठितेनोपायेन । | राजार, भवतामुपायेन । म्टधी एखे यद्यमहपनं क्रियते तदा स्वदेशे गम्यताम् । अन्यथामन्ने काले तुल्यरलेन सह पुनर्यिग्रहे सत्यग्माकं परभूमिछानां सदेयगमनमपि दुर्लभं भविष्यति । मुख शोभायं सन्धाय गम्य- नाम् । दुर्गभग्न कीर्तिश्च लक्षेत्र । मम सम्मतं तावदेतत् ।३८॥ तः, यो दि धर्म पुरस्कृत्य हित्वा भर्तुः प्रियाप्रियम् । अप्रियाण्याइ पप्यानि तेन राजा सहायवान् ॥३६॥ परन, सन्धिमिच्छेत् समेनापि सन्दिग्धो विजयो युधि । न हि संशयितं कुर्यात् इत्युवाच हपतिः ॥४०॥ सात् । नो वा उत भवतः तय प्रतापाधिधितेन पौरपाधितेम उपायेन भनेन । यद्यमहान क्रियने. यदि घरमपदेशानुसारेण कार्यमुचितं भवति । रे में समाकं निजे देगे करदीये । अन्यथा न गते । यासन्ने प्रश्ते । राम प्रतिद्वन्दिमा रिपडे समरे प्रहत्ते सति । परभूमिहानां परम्य एसोः भूमी राष्ट्रमध्ये स्थानाम वसा । दुभम् दुष्करं । सुखयोभा पसख निरहेगा सोभा गौरवं तयोर सन्धाय हिरण्य गर्भप सह किं । गभ्य मां, सब्धि संस्थाय स्वदेशं गत्वा दोतोत्कण्ठः सन् एपी मन भूत रिपक्षाचयं दत्वा निरित्तौदाप्यं च प्रदर्शवेति भावः । दुर्ग भग्नम् शो । कीर्तिः यस सभा उमार्जितं, अवोऽमाकं पान प्रयोजना योति तात्पर्याः॥१८॥ य रति । यः नियुकामा यो बना पtः सामिनः प्रियाप्रियम् शानि Free परित्यज्य, पनाले पाइन् । धर्मम् वयमं पुरमाय पपे जात. मिति बन्यः। मियापि मर्तुभियनान्यपि या fraute उपदिशति राजा प्रभुः तेन व्याधिक नियुकेन पहावान् भवनि. सम्म चन्यथा महायोऽपि सर्षा निकाय एलः ८. सन्धिमिति।समेन तुल्दोवापि रिएपेति । बब असमाना. पोति भा। पति सन्धात' यते । बब मिति वि युरेजिया अपामा पन्दिग्धः समितिः समापन मत नापत : मोविसका बरिया । बE दिमान् !

·हितोपदेशः। 2. - धन्यज, सहचलं तथा राज्यमात्मानं कीर्तिमेव । युधि सन्देइदोलस्यं को मि कुर्यादवालियः ॥ ४ ॥ परन्तु. युहे विनायो भयति कदापिदुभयोरपि । सुन्दोपसुन्दापन्योऽन्य समवोर्थी इतौ न किम् ॥8२! : रापोवाप, कयमेतत्। मन्तो कथयति, पुरा देलो मोदरौ मुन्दोपमुन्द नामानौ माता कायकोगेन बैसोन- गम्यकामनया चिरामन्द्रयेपरमाराधितान्ती। मासयो. भगगन परितुष्टः सन् वर परयतन इत्युराप । पनन्तरं तयोः- समधिष्ठितया सरखत्या नारन्यहनुमामायन्यदभिनिती। यथा- क्योर्भगान् परितुटसदा सप्रियां पार्वती परमेश ददातु । प्रय भगवता कहेन वरदानस्वारस्यकतया मूढतयार नतमस्या कालापपलुभाभ्यो जगहातिमा Urfere | UTTAR " पाय" । म त सामानम् विजापान । तिम् यः । एवं म कायोः दया पाक N पर; पापी माया प्यार। शकी मातार भयोः सामानयो यो पात्रता प्रदाता। योगामtinो कि. 1ोबर। मोदयो IRANI पोरन ARTAINATANTRI.." * Faisaare Tiloy! परोसे का | onur tit ! " ५। ३५inik ra..hanापया nati ......* Cafetी पर दोपदी fhint ·सन्धिः। सोत्सुकाभ्यां पापतिमिराभ्यां ममेत्य न्योऽन्यकलहाभ्यां प्रमा- रुपः कश्चित् एच्छतामिति मतो सतायां स एव महारको हिजरूपो समागत्य तवोपस्थितः । अनन्तम भावाभ्यामियं चिलमा कस्येयमावयोर्भवति, ब्राह्मणमटछताम् । ४३ । मणो बते जानठोदिज: ज्यः क्षत्तियो बलवानपि । धनधान्याधिको वैश्यः शुद्रस हिजसेवया ॥ ४ ॥ चचियधर्माणी युद्ध एव चुक्योर्नियमः । इत्यमभिहिते धक्तमनेनेति कृत्वा धन्योऽन्यतुल्यवीय समकाले न्योन्य- तेन विनामुपगती। घतो बवीमि सन्धिमिच्छेत् समे- गेत्यादि । राजाह तत् किं प्रागेव नेदमुपदिष्टम् । मन्त्री नि तदा किं मम वचनमवसानपर्यन्तं श्रुतं भवद्भिः । तदापि वस्थापनकनया सोहतस्य परस बरस्यरेयत्वात् । महमया बोरियत. बार । जगहानिमाम् कवचोककदमाभ्यो । उताभ्याम मोबा पापनिषिराभ्याम् पाप एश हिगिर नेवरोको ययोः प. पाशिमोवामाथि न्य परसरं यिो। हाभ्यो। मानपुर: पचम्पः । पुगौ कतायाम् शिवाय पादाभिनि शेषः । पपासामा परेर । रकः सः । पो समितिका पदासा। मरापोय पात् Marie tra बापः पादेव साधा afer: । म माम्बmatalaौ पाfirewardees FORI बाwिukatai riti Iroat altkar Rasiri firintain fore Antaa Raitanya ENTRa IN HINortal.inik ·२४६ हितोपदेशः। मम सम्मत्या नायं विग्रभारम्भः । यता सन्धेयगुणयुक्तोऽर एयगर्भो न विग्राह्यः ॥ ४५ ॥ तथाचोकम् । सत्यार्यो धार्मिकोनार्यो भाटसातवान् बली। अनेकयुद्धविजयो सन्धेयाः सप्त कीर्तिताः ॥ ४६ ॥ सत्योऽनुपालयन् सत्यं सन्धितो नैति विक्रियाम् । प्राणवापि सुव्यक्तमार्यो नायात्यनार्थताम् ॥ ४४ धार्मिकस्याभियुक्तस्य सर्व एव हि युज्यते । मजानुरागाहाच्च दुःखच्छेद्यो दि धार्मिकः॥ ४८ धानेन परस्मरं निहत्य । भागेर युरप्रवृत्तेः पूर्वमेव । थपमानपर्यन्तं मानि । गुतम् तत्र किंवों दसः । पन्धेय गुपयुका सन्धिसंस्था गुपयासी । न पिपाद्य विपहेन भाभियोकव्यः । ५५ ॥ मत्येति । पत्यः पन्यनिहा। थार्यः सजनः । धार्मिक प्रसाद पनाय. मनः । भारसंघातवान माता मोदराया पंपासा। सोपा एमा। मोऽासोति पाविधः । बसी सामा चमेरिवयी बार जबजयः । यते सनसन्धेयाः पत्रि rar TATE रिवियः ।। राविदिति पत्य त्यादिना । सायम् यतपासयन् । धमा पानि यायए । मनितो नाम वो पायाया। परिपक्षातः सन्धितः । तारकादिभ्य चयः । पन्धिना का व्यर्थः । विति । । बिक्रियाम् पिडि पायामानाधिगम प्राथापि प्रीति aari पमसम्म मात्रा साथमा ५ बागला मारतो... witten far तिन बिछ गई 4. शेwita an INR • INSri Raiksital राम राम SHAIT Ofor wift Trust tha ।

·• सन्धिान २८७ सन्धिः कार्योऽयनायेण विनाशे समुपस्थिते । विना तस्यायेणान्यः कुर्याच कालयापनम् ॥ ४५ ॥ संस्तत्वाद्यथा वेणुर्निविडः कण्टकैतः । नयन्य ते समुच्छेभाट सङ्घातवांस्तथा ॥ ५० ॥ बलिना सह योहव्यमिति नास्ति निदर्शनम् । प्रतिवातं न दिघन: कदाचिदुपसर्पति ॥ १ ॥ जमदग्नेः सुतस्येव सर्व: सर्वत्र सर्वदा । अनेक युइजयिन: प्रतापादेव भुज्यते ॥ ५२ ॥ अनेकयुद्धविनयी सन्धानं यस्य गच्छति । अधिरिति। रिना मना समपस्थिते धापतिते सनि थनाय गप मापि मह सन्धिः कार्य विधेयः । तत्र देता, तस बनार्य स याथ- पासम्मोन पिना, तम्यानुश्त्यममायोति यावत् । वन्यः थाथ्य: यापनम् कासातिपातं न कुर्यात् रिन नवित् ।।८। पंरतेति यण बेपुः श संस्तत्वात् परसर पविगत निविदा पुनः तथा कण्टके इतः पहुएशको मन् समच्छेनु वनित न ते। भार संभातमान भाग अन्योन्य पोपा व भयकमाइ मच्छर्नु किया रतिभा:.। रिनेवि नविना सरहरण भइ योहम्मम् युव tin 4 नम् बहाना नाति । शादिमा मेधः कदाचिन fasnaम् गायोभ- उपपति.. सदारितिबदम्य सfANKाविधिविना- परराषष करेक्युसमयमा गइयोपाkिare I और अर्थः पपपभागानि बरा परिवार भोपियामि। पनि बजियो saran ९ मा fraula HTRanaut बनाक्ष at feer ran. [म बनेर माय और एस . सानिधिमपि।

·हितोपदेशः। 7 तत्पतापेन तस्याशु वशमायान्ति शत्रवः ॥ ५३ ।। तदत बहुभिर्गुणैरुपेतः सन्धेयोऽयं राजहंसः । aat कोऽवदत् प्रणिधे सर्वमवगतम् । ब्रज पुनरागमिष्यसि । अ. हिरण्यगर्भवक्रवाकं पृष्टवान्, मन्विन् असन्धेयाः कति । तान विज्ञातुमिच्छामि । ५४ । मन्त्री बूते देव कथयामि मृणु बालो हो दीर्घरोगी तथा जातिवहिष्कृतः। भोरुको भोरुकजनो लुब्धो लुब्धजनस्तथा ॥ ५५ ॥ विरतप्रतिशैव विषयेष्वतिसक्तिमान् । अनेकचित्रमन्त्रय देवव्राह्मणनिन्दकः ॥ ५६ ॥ देवोपहतकश्चैव दैवचिन्तक एव च । दुर्भिक्षव्यसनोपेतो बलव्य सनसङ्गुलः ॥ ५० ॥ तर यतः पद्धभिः शेषः गुपः सन्धेयैः गुणः उभे चितः। अवगतम् गिदितं । ब्रज भाम्प्रतं गछ । यसन्धेयाः सन्धरयोग्य कति कियत्संख्यकाः ॥ ५४३ बसन्धेयान् समद्धिति बाल इत्यादिना चतुर्भिः । grः स्थविरः । दोधरोमो चिरमातुर । भातिवहिष्कतः सातिभिः ! वरिष्यतः परित्यक्तः । भोरुकः स्वयं भीरुस्वभावः । भीरकजना भी भीतः जनः पाधनजनो यस्य स तथायिधः । लुखः धनवणः । सुधः धनेषु सोनुपः जनः साधनजनो यस्य स तथाविधः । विरमा यमका प्रति प्रज्ञा यस स सथाभतः । विषयेषु सचन्दनादि वस्तुषु अत्यामकिमान यतिनिरतः । अनेकश्चित्तमन्त्रः अनेकचित्तेपुर' मनास मन्त्रः मन्त्रणा यस्य म तथाविधः, बहुजनावितमन्त्राप इत्यर्थः नापलिन्दशः देशाना बानपानाच निन्दकः कुत्माकारी। देवोपरत देवसिंपाः। तत यागत रत्यए । तेन उपतः विधिनः । सचिम्मकः देर भाग्यं नियति परामपति तदपेशयेक प्रतीशत । नदिति । बाल रिकम उपेस समन्वितः बसम्पपनसंडनः बनना मन्यानां यस बाहे य : म चा !िदुभिशचमनोपेतः दाभ भयाभादेव व्यसम सिरोहतः । थदेगस्थः भिवरावास : बहुरिपुः पर बने ·२८८ प्रदेशको बहरिपुयुतः कालेन यश न । मत्य घर्मयपेतच शितिः पुरपा अमी ॥ ८॥ एतैः सन्धिं न कुर्यात पिम्मीयात तु केवलम् । एते विग्रहमाणा शिक्षि यान्ति रिपोयम् ॥ ५५ ॥ गलस्याल्पप्रभावत्वाच लोको योडुमिच्छति । युहादहफनं यस्मान प्रातुं गतो न मालिगः ॥ ६ ॥ उत्साम्यक्तिहीनत्वाद रहो दीर्घामयस्तथा । सैरेव परिमयेने हापयेतापसंगम् । ६१ ॥ सुखोच्छेद्यच भवति सर्वनातिवरिष्क,तः । गे यसपनाविधः । बासः चोरितः समय भरदादिः तेन तदनुसारेप इस मुडे न पडतः । परिक। सत्यधर्मव्यतः पयः सत्यरूपो धर्म व्यपेतः पारातः । समी रमे भितिः हिदयसंखका पुरुषाः अक्ष- गरति पूर्व रामतप्रनेगवयः ॥ ५५ ॥ १६ ॥ ५७ ॥ ५८ ॥ एतैरिति । एतः बधित पुरषैः सह सन्धिम् मत्री न कुओंत न स्थापयेत् । दकिन्तु महम् विग्रहीयान् युछन् । हि यतः एते विम्बह्य- युबमामा पन्नः चिम्म पाए रिण विहिप वसम् पायत्ततां यान्ति नि.. तेकयः पतनिर्दियति बानि । मानस थियो। यसमभावावान् इस्तापथम्पयवात् “म प्रभा प्रवापर या तेलः कोपदण्डजम्" इत्यमरः । Pr: अगर योम तपभियोक्नु न स्यति न पेटते । यमात् यतः बालिया भगवान अपरिपतमुधिः युवायुइफलम् युस करणे पारणे यह परम् परिपामः तं पात गेन म समर्थो न भवति ॥ ६॥ उत्सावि । बसाइमतिः उद्योगजातमा राvi शशि । वाहवामा “यक्षिसः प्रभागमपचा" रक्षित या सीववाद समारतः परस्तित्वात् । एक स्थविसबा दोमयः निरोगी एो हो सभा. पि साबि परिवार समयम् विधि परिभूत हिरमिते ।। पोह रहि । पर्यज्ञाशिम : ufaf: पगोमः परिया परिमाचपाच्यः एम मायाम उवा विषाद: falam- ·हितोपदेशः। त एवेनं विनिन्ति ज्ञातयामसावकताः ॥६॥ भीर हपरित्यागात् वयसेय प्रणश्यति । तथैव भीरुफजनः संग्रामे वैधिमुच्यते ॥ १३ ॥ 'लव्यस्थासबिभागित्वान्न युहन्तेऽनुजीविनः । लुखानुजीविकैरेप दानधोनैनिइन्य ने ॥ ६४ ॥ सन्त्यज्यते प्रतिभिर्विरकमसतियुधि । मुखाभियोज्यो भवति विपयेवनि सक्तिमान् ॥ ६५ । अनेकचित्तमन्वस्तु हेथ्यो भवति मन्त्रिणाम् ।। अनवस्थितरित्तत्वात् कार्ये तैः स उपेक्षते ॥६६॥ सावता मनोः विपक्षमानोताः ते जावय एव एवम् पहिल्या तं रिति नामयन्नि । ६२ . भीररिति । भोरः भयशीसः। युद्धपरित्यागान, रणभूमेः पावित त्यर्थः । वयम् स्वतः एव प्रपश्यति चासो भवति। तथैव एवं भोजनका भोरजनमहाया संपामे रपस्यले दैः सहायान बट मिः शिमच्यते, त्यन्यते ॥६॥ लुधयेति । अविभागित्वात विभव्य चदाबतया। यनुजीविनः नियुका नुबय धनहष्णस्य सम्बन्धे, तत्पक्षो मवेति यावत् । न युध्यन्ने रकं न कुर्वन्ति | दानही दानं पुरस्कारः तेन होनः रजितः लुधानुनोविक सुधा धन लोलुपैः अनुजीविकः नियुक्तः एषः जुधः निहन्यते निपात्यते ॥६॥ विरक्रमशतिः विरका धमका प्रतिः प्रजा यदि स तथाधतः । युधि समरे मशविभिः प्रजाभिः सन्त्यज्यते विमुच्यते । विवो भोग्यवस्तु अनिक्तिमान् यत्यानुरका मुखाभियोज्यः सुखं अनाया अभियोग्ध योद्धव्या भवति। ६५ ।। मन्तज्यत इति । धनवस्थितचित अत्तात्याना हेप्यः देविषयः भवति सजायते । अमेणि वैः पन्निभिः एषः अनेकपित्तमन्त्रः उपेक्षते व नादरेय । बनेकेति । पनेकषित्तमन्तः अनेकामा चित्तेष शापिनमन्वयः मानि कर्तव्यष अस्थिर चित्तं मनो यस्य स तथाविधः तस्य भाव ·सविः । सदा धर्मबलीयस्वादेव जाह्मण निन्दकः ।, विगीर्य ते स्वयं क्षेत्र दैवोपहतकस्तथा ॥१७॥ सम्पत्य विपत्तेश देवमेव हि कारणम् । इति देवपरो ध्यायन नात्मानमपि चेटयेत् । ६८ ॥ : दुर्भिक्षव्यसनी व खयमेवावसीदति । बलव्यसन युक्तस्य योडु यक्तिर्न जायते ॥ ६८ ॥ प्रदेशस्तो किरिपुमा स्वल्पकेनापि इन्यते । याहोल्पीयानपि जले गजेन्द्रमपि कर्षति ॥ ७० ॥ .. बड़शवम सन्वस्तः ग्य नमध्ये कपोतवत् । येनैव गच्छति पथा तेनैवासौ विपद्यते ॥ ५॥ पदेखि। पदा सर्वदेव धर्मवीयतात् धर्मस्थ, पुण्यातमानस बचीय- रात प्रभविष्णुत्वान् देवमाशापनिन्दकः धर्माश्योभूताना देगना माझणा- बनिन्दकः कन्याकारी । रंगेपासकः दोन देधिपादन तक पिमितः । निमदोष रियोप्यते नमो भवति ॥३०॥ । सम्पत्तरिति । देवर केबर भाग्याक्षी बना। र: रिपदप देवम् भाग्यमेव कारणम् वः रवि ध्यायन चिन्नयन पाजा. पिन थेट येत्, सबै बासिको न यतेव ॥१८॥ द्वति । इभिडव्यसनी इभिधम् पचामा: वहेर यायस HINR यमे निभावस्थ यब पोदवि पराभवते। बसमपुरम परिपपपपपंकुलस योदुम् यक्षिा दरम् "परम् पनि कन्दम्' पदम बादने न भरले. पदेशस्थ रति अरेयसः परराइसमापपसन iधि प्रपा पयले विपाब, पापिसोदा होगा पात्रा मजेदम् गरिरापि प .... frienासमोसvarifiv: । - -ani विस्तारमा प्रविधिमा पपरावाना समारास अशा पीपरपा वाम वाड को इव सामा। सम्पत्तेः अभ्युदयस ·हितोपदेश । अकालसैन्ययुक्तस्तु हन्यते कालयोधिना। कौशिकेन इतज्योतिनिशोथ इव वायसः ॥ ७२ ॥ सत्यधर्मव्यपेतेन ने सन्दध्यात् कदाचन। ससंहितोऽप्यसाधुत्वादचिराद्याति विक्रियाम् ॥७३॥ अपरमपि कथयामि । सन्धिविग्रहासनयानसंश्रय भावाः पाडण्यम् । · कर्मणामारम्भोपायः पुरुषव्यसन देशकालविभागो निपातप्रतीकारः कार्यसिद्धिः पञ्चा मन्तः । सामदानभेददण्डाश्चत्वार उपायाः । उत्माहर्या मन्त्र शक्तिः प्रभुक्तिरिति शक्तिवयम् । एतमर्वमालोचन विजिगीपो भवन्ति महान्तः ॥ ७ ॥ यत: कालेति । व्यकालसैन्ययुनः अकाले युद्धातचिनकाशे वर्षादौ से लेन युक्त सहाययान्, च्यकालचालितमैन्य इत्यर्थः । कालयोधिना कासे.. दादी युभ्यति यः स तथाविधः तेन । निशीथे ध्याईराने "ईराली निधी हो" इत्यमरः। गभीराया 'रांबाविति यावत् । हतज्योतिः ज्योतिः दृष्टिः यस स तथाविषः वायंसः काकः कोधिकेन पेचकेनेव इन्द बध्यते । ७१ ॥ मस्येति । अन्यधर्मव्यपेतेन सत्यः सात्वरूपो धर्मः पुण्याचारा तेग यो होनः तेन कदाचन कदापि न सन्दध्यात् सन्धिं न कुर्यात् ।। सः सब यपेतः मन्धितः सम्धिना बोऽपि यसाधुवात् पापभीलत्वात् पचिरात् शोर मेष विक्रियाम् याति विपरीतपाचरति । ७३ ॥ पपरमिति। पागुण्यम् सपाना पद गुणाः । तम सन्धिः मैत्री रिपरः समरः । थासनम् परपर' कालमतोक्षया स्थानम् । यानम् ॥ न्याया। संचयः मबलस्य याश्यपइयम् । देधोभारः मौपिकवसतासीकार रूपं छहम् । मन्त्रः' मन्त्रया। पचानः कर्मणामारम्भोपायादिदोष शाप समन्वितः नव थारम्मोपायर पारम्पस कायम उपायः सम्यक मा पुराणां पहायजमानां द्रयामां धनधान्यादिशागच भय । देशकालविभागः यथायथं देशकादानुसार प्रति | ft. • निपात पापतनय मतीकारः पतिविधानम् । 1 उपाय - ·या कि प्राणपरित्यागमुल्येनापि न लभ्यते । मा श्रीनीतिविदा वेश्म अनुचापि मधावति ॥ ७५.॥ चोलम्, वित्तं यदा यस्य ममं विभक्त. गध चारो निभतश मन्त्रः । न प्रियं प्राणिपु यो ब्रवीति से सागरान्ता थिवी प्रशास्ति ॥ ७६ ॥ किन्न देव यद्यपि महामन्त्रिणा म्ट ग्य सन्धानमुपन्यस्तं पि नेन राजा: सम्पति भूतजयदोन मन्तव्यम् । तदेवं यताम्, अमित सिंहलहोपस्य महावलो नाम सारसो नाबदोपे कोपं जनयतु ॥ ७७ ।। यतः, गुप्तिमाधाय सुसंइतेन चलेन वोरो विचरनरातिम् । || सब साम सन्धिः । दामम् अर्थमयोगः । भेदः अनाकउहोत्पादनम् । बाबलम् । उमापति कार्य उद्योगरूपा । मन्नमकि समन्वय । प्रभुति औरषरूपा । पापोय पनेषु मतिं बडा । .. या चोः पयो मापरित्यागमूहोनापि मोतिषिमनरम- रपि. .बह दवापोनि यापन । बसम्यने, साबो चपका प्रबन्या रिमोहिबिदा भयकुप डेम पापापति, पमन्युका भूगाव . विसमिति। यदा यस विक्षन ध प विभा पनुनी पाय मध्य र म"सा" जमाः । मरखो, मन्ना पापा विधामा। यश प्रापिपुभियम् जोगिन पनि प पागबाम् पदमिता शिम रिलीम नि. राम कोः ।। faif समास समिः पदकाम् महा। प्रदर्मा को माविमो बना जिया नाद नाद सो। मम् म् । समय बरोत. बोमसोर गेलो.. परतिषिविरा तिम् धिम् मे ana FAIR होगा कि किसान ·. पितोपदेशः। पियेयेन समं सतप्राप्त सन्धानमुपैति ताः ॥ ८ ॥ जिाह एवमस्त। इत्युचा विचित्रो नाम वकः मुगु- दत्वा सिंहजही प्रस्थापितः । अथ प्रणिधिः पुनरा उक्तवान्, देव श्रूयतां तावत् तवत्यप्रस्तावः । एवं तव पोतम, देव मेघवर्णस्तव चिरमुषितः । स वेत्ति वि यगुणयुक्तो हिरण्यगर्भो राजा न वेति। ततोऽसौ मेघवर्ग वर्णन राज्ञा समाहय पृष्टः वायस कीशोऽसौ हिरण्यगर जा। चक्रवाको मन्त्री वा कीदृशः । मेघवर्णो बूते देव हरण्यगर्भो राजा युधिष्ठिरसमो महारायः सत्ययाक् । कसहयो मन्त्री न काप्यवलोक्यते । राजाई यद्येवं तदा कब- मसौ त्वया वञ्चितः ॥ ७९ ॥ मेघवर्णो विदस्य व्रते देवं. विश्वासप्रतिपन्नानां वञ्चने का विदग्धता । घमारुछ सप्तं हि हत्वा किं नाम पौरुपम् ॥८०० द , ८ रिपु मन्नापयेत् पीड़येत् । येन सन्नापनेन । घरातिरिताह्यम् । समन् ... तल्यं सतप्तः भवतीति शेषः । तथाकरणे हेतः, नन्ना पीडितः उप्लेन पीड़ितेन, 14 वर्धः ॥७॥ क्रियतामित्यर्थः । सगुप्तलेखम् सगुन मुनिभ सेषम् चिपि । नबत्या चित्र- वर्णसभामम्बन्धीया। उपितः स्थितवान् । 'वेत्ति नानानि । “किम् उत ' যঃঃ ভিখারি। যঘিমিঃ যঘিহিব ঘন সায়া ২ वस्या 'महाययः महान् उवतं याशयः सत्वं यस स तथाविधः । -रासतमासो। वञ्चितः प्रतारितः । ७६ ॥ । विश्वास प्रत्ययं प्रतिपद्यानां प्राप्ताना बच्चने प्रसारण न बायोलर्थः । तथाहि पाम् उत्सर " उसने पिछ स्थानापराधयोः" इति विचारधा . विकत्वना । सन्धानम् मेवी उपेतिमानोति । तुल्यावस्थामापस्तुल्येन समन्धितो भवती ' राजाहेति एवम् व्यस्तु भवत , यथा महाबल : जम्बहोमे को जनवनिया / ·नु देश तेन मनियार प्रथमदर्शन एव विधातः। किन्तु शियोऽसौ रामा । तेन मयां विप्रलम्धः । तथा चोकम् पालौपम्य न यो वेत्ति दुर्मनं सत्यवादिनम् । स एव धिक्षमतेन बामणशागतो यथा ॥ ८२ । राजाह, कथमेतत् मेघवर्णः कथयति, घस्ति गौतमारखे तयतः करिब्राह्मणो ग्रामान्तरं गला - छागमुपकीय पत्वा गच्छन् धूर्तत्रयेणावलोकितः । ततस्ते धूर्ता योप ग: केनाप्युपायेन लभ्यते नदा मतिप्रकर्षा भपति इत्यालोच्य तरवक्षनयतले तस्य पाय पस्य वर्म न्युपविश्य स्थिताः । केन भूतेन स बाह्मणोभिडितः। भो प्राह्मण किमिति । कुकुरः सन्धेनोह्यते । विप्रेणोक्रम् नायं क्षा, यज्ञयागो- 1. पनन्तर:पुनहितो येन कोयमावस्थितेन तदेवोतम् । किय माह्मण काग भूमौ निधाय मुद्धनिरोक्ष्य पुन: स्कन्धे पदोलायमानमविचलित ८२ यतो म.नि. मनामिनिषा विनात पौरुषम् प्रकार गावः ।.. हाम्पिनि बायः रिपक्षप, परिसिनेम-महाशयला ॥८॥ मालीपम्य नेति। चामोपम्य पात्मनः वस सौपम्य निदर्शन या जमा दुर्शनम् परम् पश्यादिनम् अभारिणं चि.मानानि, पामत 'मभ्यत स्त्यर्थः । एव नियये गत काविषयात् । पशुम्याक्षिा। परिणः यथास नेम दुलनेन वञ्चितः प्रतारिवा भरतीति मेषः ॥८॥ राजादि मरुतयः मसूतः उपस्थापितः, थारमादि याद। ज. बरो. मेन स नवारिधः । त्या स्थायिवा। महिपका मते पुणेः कः छत्कटमपापम् । , मानरे पामोपावे आता उवाः ने पक्षाः तेषां वयं तस नये मधु । रनि गमभाग। बीयते । कुए। वनरामः यचपराभूतम्यागबजारोपमासितेन प्रो. भावव्याधाने विटेन । सडर्मुश बारम्बार निरोश परीक्षा । दोबाव- -

·हितोपदेश
मविदोतायते नून सतामपि खलोनिभिः ।
वाभिर्विश्वामितो योसौ मियते चित्रकर्णवत् ।
राजा पृच्छति कथमेतत् । स कथयति,' अस्ति कमि
नोदेशे मदोत्कटो नाम सिंहः । तस्यानुचराख
माको व्याघ्रः शृगालश्च ।
अथ तैर्भ मणिः सार्थाट
दृष्टः पृष्टय कुतो भवांनागत:। सा चामत्तान्तमकथन
ततस्तैर्नीत्वासौ सिंहायः समर्पितः तेन चाभयवाचं
चित्रकर्णः इति नाम हत्वा स्थापित एवं काले गच्छति-
कदाचित् सिंहस्य शरीरबैकल्यात् भूरिदृष्टिकारणाचा
मलभमानात व्यस्ता बभुः। ततः कांकव्याघ्रगोमायुभिन
'चितम चित्रकर्णमेव यथा स्वामी व्यापादयति तथा
ताम् । किमनेन कण्टक आस्माकम् व्यानो ब्रूते खा
भयवानं दत्त्वा ग्रसीतोऽयम्। कथमेव सम्भवति ।
वदति इस समये परिवीण खामी पापमपि करिथति
मानमतिः दोसायमामा संशयेन पस्थिरा। मति बधि बस म
सनिति मेषः । ८५॥
- मतिरिति । भवाम्। माधुनामपि मतिः बुद्धिक सलोनिभिः
धूताना अतिभिः वचन तभिः दोलायते संप्रयदोलामारुह्य का
भाभिः पोलिभि: या विश्वामिता प्रत्ययमापादितः स चित्रकर्षवत् ।

·निमः। . . त्यमेन दुधाता मरिनापि पुर्व पादेन सुधार्ता भुनगी समण्डम् । अक्षित: किन करोति पापं घोपा नरा निष्करणा भवन्ति । मत्तः प्रमत्तयोन्मत्त प्रात: मोधी बुभुक्षितः। लामो भोरखरायुक्तः कामुकर न धर्मवित् ॥ ८७ ॥ रति निथिन्य .सर्वे सिंधान्तिकं धाः। मिहेनोकम् पाहारार्थ प्राप्त किञ्चित् । झाको ब्रूते देव यत्नादपि न प्राप्त विचित् । सिंझोपदन कोऽधुना जीवनोपाय काको वदनि साधानाचारमरित्यागात् सर्व नागोज्यमुपस्थितः । सिंहे. जोखम् प्रवाधारः कः स्वाधीनः । काकः कर्ण कथयति पित्र- | सिंहो भूमिं स्पृष्ट्वा की सगति। मयास्मै भयबाग दना। तत् कथमेवं सम्भवति । तथाशि नभूमदानं न सुवर्णदानं न गोप्रदानं न तथानदानम् । . a उपत्ता बजेदिनि । महिना भोजमा छुधात छुपया भुयायात पीड़िता पुनम् थपन्यमपि पादे भक्षयेस् । दुधात भुजगो सौ स्वम् विशम् (हम् सिम्बपि पादेदिति मध्यपाययः । भुषितः बुधिता कि. पापम् (इव न बरोति, अपित पर्वमेवेत्यर्थः । क्षीणा' भाटाठा' नराः अनार ह (निम्यारपा विकृपाः भवन्नि जावने ॥८६ मत रवि। मत्तः मद्यादिना विधुः। ममत्त यनवधानः । वातपतः । पानी बाधिपीडितः । क्रोधी चमपः । लुथ' बोभान । भोर भयपोस बरायुक्तः इशारी 1 कामुक उम्पयस्ति धानकर मसीति षः ॥८॥ इतीति विपिय स्थिरीजन्य । पिंझान्निकम सिंस निकम् समीयम् । सावि बायासं हवापि साधोनाहारसरियाणात खान बयान * शेरस पायस याहारस मास परियामात्रमात् । विवि बिमा साधोकार इन्दः । विपि । । ।

·Su मतिदलायो नमामा वाभिमामिणो योमी भयो पिता रामा प्रति यमेन। म पथति, पति पनि उनोरणे मदोत्कटो नाम yि: । • तस्यापराम्बर गोव्यामः गगानरा। भय से मशिः सायझर पतो मानागत:। माम्मरतान्तमाय गमी सिंाय समर्पितः। तेन भया यं इति नाम सवा स्थापितः। एवं काले गति पत् सिंहस गरीरल्यात् भरिरकिारयाचदा मानारो व्यसा मभुः। तत: पाकव्यामगोनायुभिरा म पिवर्णमेर यया सामी व्यापादयति नथाना म । किमनेन एटकभुमाग्माम् । व्यामो ब्रूते खा या दत्ता टपीतोऽयम् । अयमे सम्भवति । दति रा समये परिवीणासामी पापमपि करिपति।५। भानमतिः सायशामा भयेर पसिरा। मति - सारिक सदिति पः। ५० मनिरिति भवाम् साधु नामपि मतिः बुधि पक्षिमि पर भूतानां निमिः रामः रेवभिः दोसायते संध्यदोगामार भनि वाभिः पोजिभिः याशि: प्रत्ययमादिवस विपद रिक्ष पियते भायमानोति ॥ राजेति। बमोहे धमप्रदेये। सार्थात् यूथार धरः परिपुः । पाण्यत् निदितवान् । सापितः स्मर ঘি। মীকেল্লা অথম বযনৈনি। তিদিয়ায় बर्षपनिवन्यात् । ते पिंशदयः सर्प बना व्याकुनाः । यथा यद कण्ट्रकभुवा कण्डकारनपभोजिना, महिमानीयेनेति यावत् । * पपकारो. भषिमनीत्यर्थः । महीतः सकाशे स्थापितः । मामय होना . धनुधराः धनुशोपिमःचाभ 1 ·अधिः। - F - बद, . . त्यमेत कुत्ता महिलापि पुर्व खादेन क्षुधात भुजगो खमण्डम् । बुभुक्षित: किन करोति पाप होणा नरा निकरुण भवन्ति । मत्तः प्रमत्तशोन्मत्त पात: क्रोधी बुभुक्षितः । लुग्धो भोरस्वरायुक्तः कामुकश्चन धर्मवित् ॥ ८ ॥ इति निचित्य .स सिंहान्तिकं घाम। मिहेनोक्रम् सहारार्थ प्राप्त किश्चित् । काको ब्रूने देव यनादपि न मानं मेक्षित् । सिंहोऽवदत् कोग्भुना जीवनोपायः। काको वदत्ति साधीनादारपरित्यागात् सर्बनायोज्यमुपस्थितः । सिंहे. गोत्रम् पत्राद्वारा का स्वाधीनः... काकः कण कथयति पिव- पम् इति। सिंहो भूमि सृष्ट्वा की स्पयति । मया पियवाग दत्ता। तत् कथमेवं सम्भवति । तथापि नभप्रदानं न सुवर्णदानं नं गोप्रदानं न तथान्नदानम् ।''.. ' - सम्म • मदिराभोजमा चुभास चुपया भुताचा पोगिता पपन्यमपि पारे भायेत् । दुnal भुजगी भी पमपम् परम मिपि पाडेदिति भागापमःyपिता vिasna पिरोति, खरिद पपगी। चीपा: ere are am पिस्काराः विकृपाः भानि आबने ॥८६॥ an मतः भद्यादिमा frget marr पासी साीिड़िता। कोभी कम ares मोर भयपोरा सा RREATE हीबिच ॥८०. सोEिfalse freferrears सादर पासा हाल | माधोनाnि erritor नोबल वारसाहार Raftangtari AN.HI TRA बापता. ।

·. नि । संसार,' सर्वपदाने निष्ठिानकायपु मध्या - भीनिवागदान यथा मामदासम् वेदान् वदन्ति च्या मानदार इति 1ः। भूपदामम् भूमिदानं । वर्षदानम् काशनमदामं । गोमदानम् गश- उत्सर्गः। तथा यवदामम् अस्यपदानच नया मापदानम् न पदनधि- . भवति । सर्वसामसमास,सब निपिसः कामः भोः समास . মর, নিৰিসিমিনাৰি যাৰ। অধয় বাঘিয় যন্ত यत् फलम् सिद्धिः शरणागते परपम् रक्षणम्, प्यामिति यावत् । “मर रक्षणं "रति यादयः । थागते प्राप्त बने रविते लाते सति तत् फल मुम्यक् माकल्येन भने, शरणागतरक्षक रवि शेषः ॥४... ! ' फाक इति । सामिना भरना । वयम् व्यङ्गीकरोति सयं खोकारिया भारकायः लयः सिंस तणोम्भावन तसारायं दुश मामः काय के मेन स तथाभूत । स्टम् । सर्वान उगारलामान । पवास लिष्टः यः बजमिः उपवास अनाहारीः सिष्टः कर्षित,' सामोति। एवाः पृथियोगः सर्गः प्रजाः पतु नियमे ,खा खामो राजा मूलम् प्रधानाधया यासां ताजथाभूना भन्नि ।

·सन्धिः सिंहेनोक्तम् भद्र वर प्राणपरित्यागो न पुनरो कम्मरण तः । जबकेनापि नथोक्तम्। ततः सिंहेनोक्तं मैवम् । व्याघ्र महेन जोवतु स्यामो । सिंहेनोकम न कदाचिदेवमु. म् । प्रयचिवकोऽपि जातप्रत्ययः तचैवात्मदेहदानमाह । वेवासौ होपिना कुतिं विदार्य व्यापादित: सबैक्षितय । रवीमि मतिःलायते ननमित्यादि । तदनन्तरं टती. वचनं शुत्वा स विमो भमं निश्चित्य छागं त्यका स्नात्वा ययौ।' कागश नीला धतः खादितः । प्रतोऽहं ब्रवीमि औपन्येन यो वेत्तीत्यादि। राजार मेघव कचं त्वया मध्ये सुचिरनुषितम् । कयं का तेपामनुनयः कृतः । मेघवर्ण । देव स्वामिकाऱ्यार्थिना स्वप्रयोजनवगाहा किं किं न ते। १३ पश्यं लोके वहति किं राजन् न मी दग्धुमिन्धनम् । क्षालयबपि दानि नदीवेगो निसन्तति ॥ ६ ॥ पोकम्,...... सन्धेनापि वप्रवन् कार्यमासाद्य बुद्धिमान् । .- र जनामा प्रथम विश्वादिना राय कम मिrin ना कफ for: भोलि पेपर पनि ।र त्या । मा. आवमानमः सत्परिनाम Raifenefमरम् । उपपम् । मेष राजन पोरा म Ki मम् का पताufative fam coftaranोर. मग सागर बात. " retamera: A Sm एक सीमा nretstretirtan ·प्रश्नन। हितोपदेशः। यथा रहेन सर्पण मण्डका विनिपातिताः । ५ राजाह, कथमेतत्। मेघवर्णः कथयति, अस्ति जी द्याने मन्दविसपो नाम सर्पः। सोऽतिजोर्णतया स्वाहा प्यन्वेष्टुमक्षम:. सरस्तीरे परित्वा स्थितः। ततो दूरात् चिन्मण्डूकेन दृष्टः दृष्टच, किमिति भनानाहारं नान्विय सपा बूते, भद्र गच्छ किं ते मम मन्दभाग्यस्या हत्त ततः सञ्जात कौतुकः स भेकः सर्वथा कथ्यतामि सर्पमाह। सो ब्रूते, भट् अत्र ब्रह्मपुरे कौण्डिन्यन थोवियस्य पुत्रो विशतिवर्षदेशीयः सर्वगुया सम्पन्नो, दुई न्मया नृशंसेन दष्टः। ततः सुशोलनामानं पुत्र मृत लोक्य कौण्डिन्यः शोकेन मूर्छितः पृथिवीतले लुलोट । न्तरं वह्मपुरवासिनः सर्व बान्धवास्तस्य तवागत्योपविष्टाः तथा चोक्तम्,. प्राइवे व्यसने चैव दुर्भिक्षे शत्रु विग्रहे। राजबारे श्मशाने च यस्तिष्ठति स माम्धयः॥ ५७ स्कन्धेनेति । बुद्धिमान प्रातः कार्यम् कर्तव्यं यासाद्य प्राय निबयो भन्वेति यायत् । रिपुण् स्वन्धेनाधि स्वन्ध लत्वापि यहेत् । येन इवेन जरापन मर्पण मण्डकाः भेकाः निपातिताः नाशिताः। राजेति । व्यतिजोर्णतया समधिकवाईको न । यन्बेष्टुम् धनुसम्म सनानौतका प्रमुत्तकोतवः । चोवियस्य वेदाध्यायिनो बासषय.। वर्षदेशोयः विंशतिधर्मकल्सः । उनञ्च दण्डिना माइग्याससमस्ताने देशोयदेग्यादिप्रेध्यातिनिधो थपि" रति । इगत् मम तस्य व . बावशः भिवाणि । १६॥ थाहारदि। याहो युइसमये । प्यम विपदिा दुर्मिभिधाम भवपापापपकाले । राजहारे रामपभायाम, भिट यारत् । रस पाने प्रेममीयस्येष्टिक्रियाकाम रति यावत.।' अनुमति दबान्ध मिलमिलाखाया सक्षषितः .

·सन्धिः। ततः कपिलो नाम खातकोऽवदत् मरे कौण्डिन्य मूढोसि देवं विलपसि । १८॥ शृणु. कोड़ीकरोति प्रथमं यदा जातमनित्यता । धावीव जननी पथात् तदा गोकस्य का कम: १८५ 7 क गताः पृथिवीपालाः ससैन्यबल वाहनाः । वियोगसाक्षिणी येषां भमिरद्यापि तिष्ठति ॥ १० ॥ रव, प्रतिक्षणमयं काय: चोयमाणो न लच्यते । धामकुम्भ इनाम्भःस्थो विशीर्णः सन् विभाव्यते ॥१०॥ भासवतरतामेति छत्युर्जन्तोदिने दिने। बाघातं नीयमानस्य बध्यस्येव पदे पदे । १०२॥ रति असावान् । पिपल मोरसि ।। मोड़ोकरोबोहि। धातीय उपमाता क्या थनिता भयरमा बातम् मरम् मघभम् अपतः एव कोसीकरोति विषयीकरोति । प पो लि। पचाच हदभन्नरंजनमो प्रति। फोड़ी करोगीति है. कि बदा भोक विनापस का क्रम नियमः कचिदपि मासीक केति। चिों पर पापयदि शासि या विशेषतः राजा ने गोपामान्यमानाः । परकम्। वादि । वाहनम् । परिवार पाते रेप गता. स्थिता । भूपित frat गमान महोपालामा योगसारियो भियोगस मधुने साविको वि. HfuTRA थियो र भिधि भारः... प्रतिएपनि अयम् कायः परं विवषम पपई पीवार: गरम पडते. काय रमपित पस। विषयः काममा वारपस छिी Eि fort ten, an म् ।। selad प हम् बलियोमर समुरा पनि बमोसRTER पेचर पwिfar ft.

·पितोपदेमा। ग्रता, नित्यं यौरनं रूपं जोविरा दुव्यसञ्चयः ।, ऐषय प्रियसंवासो मुमत् नवन पण्डितः ॥ १. यथा काष्ठंकाठं.च सनेयातां महोदधौ ।' समेत्य च व्यपेयातां तदुभतसमागमः ॥ १०४॥ यथा हि पधिकः काश्छिायामायित्व तिष्ठति । वित्रम्य च पुनर्गच्छेत् तहदभूतसमागमः ॥ ९०५॥ धन्यच, पञ्चभिनिर्मिते देहे यवत्वं च पुनर्गते । . खां वा योनिमनप्राप्ते तव का परिदेवना ॥१०६ यावन्तः कुरुते जन्तुः सम्बन्धान् मनसः मियान् । तावन्तोऽस्य निखन्यन्ते हृदये शोकशाहुः । १७ अनियमिति। यौवनम् श्यः । रूपम् सौन्दर्यम् । जीवितम् । ट्रव्यसञ्चयः द्रव्यापाम् धनधान्यादीनां पञ्चयः थाहरणम् । ऐश्वर्यम् कि प्रियसंवासः प्रियः पुत्वादिभिरिः संशामः एकवावस्थितिः । अनित्यम् नवरं । यतः परितः र ताल सस्मिन् रिपये न सोव सति कुर्यात् । १.१ यथा महोदधौ महायवे काञ्च कापञ्च ौ कापसाज याताम् यहया वाह्यमानौ परसरं सच्छतां । समय मिलिस व्यपेयाताम् यहाथैव वियुक्तौ भवेतां । भूतसमागमः भूतानां प्रापिनों गमः भेजनं बहत् तथैव ॥ १० ॥ यथेति । यथाहि यत् कथित पथिका पान्थः कायाम बनात सूर्यप्रिया कानिः प्रतिविम्बमनातपः” इत्यमरः । यात्रिय कावलम्बा वित्रस्य च अमायनोदलं वा च पुनः गच्छत् अभीष्टं दे अनसमागमः सदत् तथैव । १०५ ।। पञ्चभिरिनि । पञ्चभिः नित्यप्तेजोमरुयोनरूपैः भूतपञ्चक नि रचिते देहे काये पञ्चत्वम् पञ्चीमाई गते प्राग्ने एवं इस्खञ्च खां खां निsif नम् निदानं अनुमान पुनः बन्धे पति वन विषये परिदेवना विलापः। यथेवि। स - वसते। यावन्त इति । हन्ता नीयः मनसा देतसः प्रियान् भिमनान या ·। सन्धिः। 13 नायमत्यन्त महामो लभ्य ते येन केनचित् । अपि खेन शरीरेण किमुतान्येन केनधित् ॥१८॥ र, संयोगोलिवियोगस्य संमयति सम्भवम् । घनतिकमणीयस्व जन्य .सत्योरिवागमम् ॥ १०८॥ • पापातरमणीयानां संयोगाना प्रियः सड़। । प्रपयानामिवावानां परिणामो विदारुणः ॥१०॥ व, जन्ति न निवर्तन्ते खोतांमिसरितां यथा। पादायादाय. मानो संदा रावयानी तथा ॥ १९९ सुखाखादपरो यस्तु संसारे समसागमः । । मान सम्मान सम्मान करते धाति पय अन्नो' इदमे मनधि का संख्या मोजप: पोषाणि समावि विपनामे मोधि- नि !" पवम् पीडा मनमा मिसिस्पिनिक पहनापि उभ्यतेपाय। सेब विजेन परोपाव पूर्वेपाल पग पनि पिप nिand ... गोगनि अनुपनियमोबध ख मोगरा बम पापियोयविपरे सिर isual सिपा.. Anil परमानाम् भिसामा MR बाबा रिपोमाबार rr परिपामा परिमानिविदाmul.1 समाविमा परिवार दोबा चोवार पद anitata Autis GAIL IN बार बार पाहाय vani xxx ........ १. mr.

·हितोपदे: स वियोगावसानत्वात् दुःखानां धुरि युज्यते ॥ ११ प्रतएव दिनेशन्ति माधवः सत्समागमम् । यहियोगासिननस्य मनसो नासि भेषजम् ॥११३॥ सुशतान्यपि कर्माणि राजभिः सगरादिभिः।' अथ तान्येव कम्माणि ते चापि प्रलयं गताः ॥९१४ सञ्चिन्त्य सञ्चिन्त्य तमुग्रदण्डं मृत्यु मनुषस्य विचक्षणख । वर्षाबुसिका दूध चम्मवन्धाः सर्व प्रयत्ना:शिथिलीभवन्ति।। यामेच रामिंयमांमुपैति गर्भ निवासं नरवीरलोक। ततः प्रभत्यस्खलितप्रयाणः स प्रत्याई पत्युसनोपमेति ।१९६३ १ समाविध सामागमः वियोगापमानत्वात् वियोगे विपदे या समाग्निः यस्य तस्य नदिधात्वात् दुःखानाम् गोकाना धुरि अप' य सायते । स र महासरूमे गण्यो भवतीत्यर्थः ॥ १॥ ... প্রন নি। অনহৰ অভাৱক কাবোৰু ঘৰঃ পুলিখনঃ স্বঃ गमम् प्रियसङ्गति न कन्नि न कामयन्ते । यहियोगामित मस्य यस समागमस वियोगः विपदः स एष अमिः कपाणः तेन लूकस कि भनमा पेटमः भेषजम् औषधा बास्ति न विद्यते ॥२॥ 'सुलतानोति। सगरादिभिः सगरः सूर्यवंशीयनरपतिविशेष: स या येषां ते तः राजभिः न्दपैः कम्माणि सातानि धर्मइया याचरितान्या अथ तान्येव चलतान्येव वापि ते धापिपरानानः प्रलयम नार्थ ग माता॥iaur': मञ्चिन्नेति । उपदण्डम् उप सोनं दण्डम् शासनं यस्य स लं, च नियमिति यावत् । तम सुपरिचितं मयाम कालं सञ्चिन्ना पुनः ! मनमि निभाय विचक्षणस्य व्यतिनियसामि मनुष्य स ब मिखदाः प्रया पायाशाई अम्बु ना वारिया सिक्का सिनिता धर्माबग्धाः धर्मपन्थय मिथिलीभवन्ति विधीय॑ने । १५ ॥ .. रालि गर्ने मातुः 'कुक्षौ निवासम वसति-नि-मामोति, जना प्रति यामिति । नरवीरटोका नरेष वीरः पूरः बोकः पुरुषः यामे प्रथम ·सन्धिः। . बय संसार विचारय । गोकोऽयमानस्य प्रपः ।।१७.पश्य अमानं कारणं न स्याहियोगो यदि कारणम् । शोको दिनेषु गच्छत्म वईतामपयाति किम् ॥११॥ रहदात्मानम नुसन्धेडि, शोकचीच परिहर।११८ यतः पकाररूपातपातानामस्वाणी मदिनाम् । गायोकमहाराणामचिन्तव, महौषधम् ॥ १२० । वनस्तह चनं नियम्य प्रमुख एवं कौण्डिन्य उत्थायात्रवीत् सनिमारभ्य र शोक वास्तशितप्रयाणः अस्खलितं ध्रुव मयापम प्रसारो धाभूतः मन् मत्यहम् भनिदिमम मनासमोपं मन्योः कालस्य समीप निध्य एति भाग 1 अपेति । वितरय यायई. परिचिन्तय । यशानस परियायाः । माया..." बमानमिति । यमानम् परिया, मोहरदियावत् । यदि घेत कारणम् पिदानम्, गोवस्येति याबद। नसात्म भवेद । रियोगः नमदिर पदि कारणम् स्वादिति मेषः ।. बदा दिनेषु दिवसेषु. गायु च होनेषु गोबर गाव, कथं, पपयावि, माध्यति । योस पियोगमबल पयोगकाशा मा तथाप्युत्तरोहरदिप पन्भाविता: पिव मोहराम मेर वस्याप्परगतापात् हियरोगापेको र बा कारसमेत हिताच:। • दिदि । सामानम्.यामा अनुमति परिचय । मोरपम् इरः पुनःमोचिन्ता ।.परित खोnिel कारबि । पापाबानागम् समरे, पासिंगरे. दः । पारः पवते व जागा वा म बाद पोका मारवाया। '.. सिगे- परम • ·। इसमिदामी निरपरागेन । यनं गशमि। १२१ पितो मते पापि दोषः प्रभवन्ति रागिणां मपि पक्षेन्द्रियनिग्रासमा । अमित यः प्राते निरत्तरागस्य गतपोवनम् ॥ १२२ नि:, दु:पितोऽमि परेह यव कुवायमे रतः। समः सर्येषु भूतेषु न लिई धर्मकारणम् ॥ १२ ॥ उच, रत्त्ययं भोजनं येषां सन्तानाच मैचनम् । . याक् सत्यवचनार्थच दुर्गापयपि तरन्ति ते ॥ १२४ । माया यमन विधिन प्रयोजन " भूपयोनिमगिरपा रत्यपरः । मंगळामि, वामनस्यो भूवा परामोनि मा fai'रागिपाम् पियेष अनुरागत मान ने नपोष दोषाः पापानि प्रमनिमसत्पद्यन्न मई संसारऽपि पईन्द्रिय भन्द्रियाना पकायादीनां पशोको सामानामा hिr: रिपयेभ्य - धनविरोधनं तपः तपसा, में एक परफनम् ददातोयीसा मंसि ते साधुमिरोगन्दिते 'पुण्य कर्मपि प्रबसते व्याप्रियते मिIF निता यानि माग्नः रागः विषयामनिर्यसंस संधाभः तस्य माम् एव वपोवनम् वपस्यास्थानम् ॥ ११५ । पित रति । यवं कुवापि, बोदो यप्पिन लिपि । अवस्थायां। रतः यास्थितः । दुःखितः विपदपतोऽपि सन् मघा निपिछेषु जीवेषु समः समदयों भूत्वां धर्मम् पुण्यकर्म परेत् । सितम् चि धर्मकारणम् धम्मचं कारणं मूतं न भनीति येषः ॥१५॥ " वृत्त्यर्थमिनित्यम् ब्रोक्तिरक्षणाय,' अंत मनावस्यये । जमाना भोजनम् थाहारपहणम् । भन्नानार्थम् पंचोत्पादनाय, 'न तु । अधुनम खोसङ्गः । 'सत्यवधनार्थम् पटसंभाषणाय, न । येषां बाई वचनशक्ति ते इंगोपि सङ्कटान्यपि तरनि सुखेन यानि . स ·सिन्धि + साहि, पामा नदोसिंयम पुण्णतीर्था : सत्योदका शोचतटा दयोर्मि!:: तवाभिषेकं कुरु पाण्डुपुत्रः ... . नवारिणा शुध्यति चान्तरामा १२५॥ विशेषतया जन्ममत्युजराव्याधिवेदनाभिरभिरतम् । , संसारमिदमत्यन्तमसारं त्यजतः सुखम् ॥ १२६ । 1. दुःखमेवास्ति न सुखंयमात्-तदुपलक्ष्यते।" '. , ' दुःखार्तख प्रतीकारे सुखसंज्ञा विधीयते ॥१२॥ कौण्डिन्यो जूते, एवमेवः। ततोऽई तेन गोकाकुलेन गाणेन यता यदद्यारस्य मण्डकानो वानी भविष्यसीति । पालिकामा धान । संयमा रन्द्रियनिय बोध. पण. अमिन र संयमतोयोदरा एवं बदमे दम रखा भावोदका । मोरं चरितभेन तर तीरं रसा परा पोरगा। दमा एषा एक वर्षिः सोतो यथा सा दयोर्मिः । एवम्भूमा नदो परिवनमः । एवरे धिरि तब वही पायां वाभिषम् सामं पुर। TATTRAरपा सामान्य लोग एथति परिमtariken मन्त। बम बहा गया सरपंजरामादि। मा पाहभूमिः । हाकिमकावासादिकाशित मित्र सम् गितकारम् स्थिरायही "रो से सितारे गेवं करे बिर" या इदम् मारय मालिवामा: Mar: पम् बिक भगोनि ।। पनि । पम् एक रिक्षात् । । mila । समादरम्म। कारवाया वीदि मेरे statink Newwबाब kि sane सपम्, Hansanta मा ।।। sarantee Nirat RAL Intensien - ·हिवोपदेशः। कपिलो ब्रूते, सम्प्रत्युपदेशामणुिभवान्, 'योकाविष्टं तें हर यम् । तथापि कार्य गणु।१२.. : "; सतः सामना त्यान्यः सचेत त्यक्तुं न शक्यते । स सद्भिः सह कलव्या सतासङ्गो विभेषजम् ॥ १२८ अन्यच्च, कामः सर्वात्मता.हेयः स चेदातुं न शक्यते । • सभाया प्रति कर्तव्यः सैव तस्य हि भेषजम् ॥ १३० एतच्छत्वा स कौण्डिन्या . कपिलोपदेशामतप्रशान्तयो नलो यथाविधिः दण्डग्रहणं कृतवान् । ततो. ब्राह्मणय भोत मण्डूकानुहोढुम तिहामि । अनन्तर तेन मण्डू गखा मण्डूकनाधस्य, जालपादस्य तत् कथितम् । ततोग वागत्य' समण्डूकनाथः- सर्पमधिष्ठितवात् ।। सा समस्तं । रुत्वा चित्रपदक्रम ' बधाम परेाचलितुमसमर्थं तं मग कनाथोऽवदत किमिति भवानद्य मन्दगतिः । सो बेते, आहारविरहाईलोऽस्मि । मण्डकनाथोऽवदत, धम्मदान मण्डकान भक्षय | ततः ग्ट होतोऽयं महाप्रसाद इत्यु का क्रम रवियोगननिताखेन, याविटं सम्यक त्यधिशवम् । हृदयम् अन्तरामा' काति! समर्ग: पर्वाताना कायमनोवाकोन त्याज्य हासह पेत. यदि प पतः व्यर्छ म सक्यते तदा सङ्गिः साधुपुरुषः सह कर्त हि यतः सदा पल मेघवम् योकप्रथमनौषधम् ॥ १२८ कामः वासना सर्वासना हेयः न्याज्यः । चेत् या शामः रातम् त्यसकाते तदा सभार्याम् धर्मपनी प्रति काव्यः । यतः सा पर उस कामस भेषनम् प्रशमनौषधम् ॥ १३ ॥ एनदिनि । कपिनोपदेशामवमशानोशाना कपिलस्य उपदेगा। कपनम् स एव प्रगत अन प्रमाना मिर्जा प्राप्त मोका दुधमेवध समिः यस स बयाभूत ! यथाविधि यथान्यायेम दलपत्यम् मय जोया पानास्योऽभूदित्यय।। धारपाद नावादनान। साक्षानं । अभिश्विान थाररोज शिवपन्न सिप वित काम इति ·राजा मरामन बादति । पथ निर्माकं सरो रितोय मगडकना- गोऽपि तेन वादिनः। पतोप्रोमि स्कन्धेनापिकाछनण इत्यादि । देव यात्विदानी पुरायताण्यामधनं । सर्वथा मधे. को हिरण्यगर्भो रामा सन्धीयतामिति मे मतिः। राणो. पर, कोग्यं भवतो विचार: यतो वितस्तापदयमम्माभिः । ततो दमदानया सेवायो रमति तदाता, नो वेद्विग्टह्यताम् । बान्तरे अम्बुद्धीपादागत्य केनोक्र.. देव सिंहमहोपस्य रसो राणा सम्प्रति अम्बुढोपमाफम्याधितिधनि । म्चममार, किं किम् । युफः पूर्मोक' कथयतिः। सधः भाष, साधु रेचक्रवाक मन्दिन् साधु। राजा सकोप- भारतां तावदयम् । तमेव गत्वा समलमुन्द्रलयामि ।१३९॥ दरदर्थो विस्था, म यरन्मेघयत् वायं धैव धनगर्जितम् ।। - : परस्थार्थमनर्थ वा प्रकाशयति नो महान् ॥ १३२ ॥ क्ष, एकदा न विग्टद्धोयात् बहन राजा विवादिनः । 'जगमा म गति यन दत् धाविधं । बधाम (ततः पर्य- पदापया समाकम् मम । गोरो बहुपमम् । स्याउया चतु. या। मयादिश्य उपयानम्" रवि सोया I महापादET- उपमहोबा लीक्षा याद रिमाका किसानवप्रायः । नियति चुमति पालाम् साधिकारे वित। विटनाम् बखेन दूरी: यताम् । कास्य पारध्य । ससम्मम् कोखम् । सगतम् प्रति धम्या पानाम् अन्यताम् । पभूम्रपानम् ।। भरवत् सरदि रिकवरचा EN बनमर्जियम् निराकोसमन्दषिस्यपः । रायम् वलियम् । सान पदार- परस पर्थम् प्रयोजनम् समयम् स परिमान प्रगति धोम्पेदि।११५ एसदेवि । राजा एकदा पमगारमेर मन परेशान विदिया था। ५ नेति ·दिवोपदेगा 17 सदोऽप्युरग कीटमडभिर्नाधितो भवम् । १३३ ॥ देव किम् इतोविना सन्धान गमनस्ति । यत अम्माकं पञ्च प्रकोपा कत्र्तव्यः१.१३४: परच, 1. योऽर्थतत्त्वमविनाय कोपरखैव वयं गतः।। सतथा तप्यते मूढो बामणो नकुलादिकः ॥ १२५ ॥ राजा च्छति, कथमेतत् । दूरदर्शी., कथयति, अर ज्जयिन्यां माधवो.नाम.ब्राह्मण: तस्य ब्राह्मणी प्रसूत सा. बालापत्यरक्षार्थन बाह्मणमवसाय स्वातुं गता। माह्मणस्या सते रानः पार्बणयाई दातुमांगतो. जनः। दृष्ट्वा ब्राह्मण सहज़दारियादचिन्तयत् यदि सत्वरं न गच्च तदाऽन्यः कश्चिच्छाई ग्रहोण्यति। २.३६ । उक्तञ्च, श्रादेयस्य प्रदेयस्य कर्तव्यस्य च कर्मणः क्षिप्रमक्रियमणस्य कालः पिवति तद्सम् ॥ १३७ ॥ . विडीयात् न योधयेत् । सदर्पः बलगवितोऽपि उरगा भजन का अनेकशः संहत कोटः। धुरम् निशित विनाशितः निहतः ॥ १३॥ देवेति । सन्धानम् सन्धि विना मरते, तदक्षवेत्यर्थः । अस्ति सम्भा पबाट प्रभागे । प्रकोप:याक्रमणम् .. ११३. य इति । य ननः 'च्यतत्वम व्यर्थस्य अवस्थायाः न याथार्थ या यथायथं न शाखा प्रौधव केवलं कोपर वशम् यायत्तताम् गतः । महायज्ञानवान् नकुलात बाहय व यथा तथा तप्यते शुषमाप्रोति। राजति। ब्राह्मणो सहधर्मियो।. प्रसूता' तं सूतती । निमिते। पार्थपत्रारम् पाळणं पश्यं । श्राइम बाजीयान । दारिद्रयात् खभावतोऽकिञ्चनखात् ॥ १२६.. .झाडेयोनि ॥ पादेव आदानस । प्रदेयस प्रदान कव्यरू । कर्मपा शिम मावा थक्रियमानस्य सम्मादिसख सता वसर भोग्यम कालः पिबति चाधामनि । कालळेमेष व्यभिमसं भाष:११७. में - -1

·सन्धिः।
विशोचाव रक्षकः कोऽपि नास्ति । तत् किं करोमि । यातु
तिरकालपालितं नकुलं गालकरक्षा व्यवस्थाप्य गच्छामि।
या हत्वागतः। ततस्तव नकुलेन वालक समीपमागच्छन्
वणों कृष्णसर्पो व्यापादित: खण्डितर । पथासौ नकुलो
माणमायान्तमवलोक्य रक्तविलिप्तमुखपादः सत्वरमुपागम्य
गाणस्य परणयोल लोठ । ततोऽसौ ब्राह्मणस्तं तथाविधं
हा मम पुत्रोऽनेन भक्षित इत्यविधार्थ तं व्यापादितवान् ।
अनन्तरं यावदुपस्त्य पश्यति, बाह्मणस्तावहालक: ' सुस्थः
अपिति, सर्पस्तु व्यापादितस्तिष्ठति। ततोऽसौ ब्राह्मणो विपाद.
'मुपगतः । तो वोमि योऽर्थतत्त्वमविनाय इत्यादि ।१३८
परव,
T
फामः कोषस्तथा लोभोर्यो मानों मदवथा ।
पवर्गमुत्सदेनमम्मियते सुखी भवेत् ॥ १३८ ।
रापार, मन्विन् एप ते निययः । मन्त्री बने, एव.
मेव । १४ । यता,
स्मृतिव परमार्थ पुरितो भाननिषयः ।
पिपरियात. भात नारत् ।
किसिम रिएको
परितम् पदादिमा परिपोषितं । बिबिशेष प्रबल
व साविषा । तपोम विनावपहिचाप
विधिपाः परधिोष निशा अधिना B बाहर
घाम ज्य बाबख बबी बता
वादिविाद ।।
। एबम बार पारित गरि.
को। imate antii
बोषः। वाम पार कर
राजा Comfarsti स..
fom...

·ta रकमा सन्तमिव मन्तिः परमोगुग्णः । १४१॥... नमा प, महाविदधीत न मियामप्रियेकः परमापदा पदम् । : पशु ने शि.नियमकारिणं गुणग्नुमाः सयमेर सम्पदः ९४२३111 तहेर यदीदानीममापनं क्रियते तदा, सम्धाय गम्यताम् । यता, 'ययप्युपायापत्यारो निर्दिया: साभ्यसाधने।... • मंशामा फर्स तेषां सिहि साम्पिव्ययस्यिता । १४२०, रागाइ, फथमे सत्तर सम्भाव्यते । मन्त्री बढे देव सत्वरं भपियनि:::.या::......", Het सहति । एक मुजनन कनकपटयत दुर्भाचा सन्धेयः ॥ १४४ ; : • तिरिदिन परप्रामु प्रति मनोयोगा। रिहर्षः सदादि वेचनमः ! मानविषयः पाने सिविषये पियुया, मुरिस्मयम् । उता स्थिर- मनिता । मतिः मन्वय मन्त्रणायाः गुनिः गोपनम् । मन्त्रिपर समात्य रत्ये कैः । परमः गुणः धम्मः ॥ सहमा इदात, थनिघण्य ति यात् क्रिया कार्य विदधीत नापरेन् । 'यदि अंधानम् व्यापदानाम् माटाका परम पदम्।। पासदम् । पम्मचया रिभूतयार गुपलुमा ,मयगुपर्नेमा पिमयकारिणम समय स्वयम् संवा एर, स्युत्ते वाशन्ति... १२ ॥ यदीनि । यद्यपि माध्यमाभने कार्यसम्पादने विषये घरवार, मामदान- मेदएडरूमा उपायाः साधनानि निर्दिष्ट मिलपिता नपिद्धिरिति यावत्।। तथापि तेषां उपायानां संख्यामा केवलम् गणनेर फञ्चम् उत्कर्षः। विदित साफल्यम् साम्रि मन्धी व्यवस्थिता प्रनिधितम् १५३-11 . दिति । टुजन सरः महददत् मन्पयनश सभेद्यः तसं कना यामेन मेधावियांयाम सविधाया. दुसन्धाना दुखेन सन्धानम् पुनीलनं ये न स तथाविधः । पके दुरभवति । सुजना, माधुः कनकधटवत्' : स दुध कतिपाद्यः । पटुर्बिप्रायः मार शीघ्र सन्धयः । | पदे संघदनसमर्थः। भवतीति भेषः॥123", - पवास रेया धनुपान hafa दियभान - रहट्यत् सुखभेद्यो दुासन्धानर दुजनो भवति ।

·- परक्ष, घन: मुखमाराभ्यः मुमतरमाराध्यते विशेषतः। ज्ञानलव दुर्यिदग्धं वध्रापि नरं न रस्त्रयति ।।४५ पितर घमौ धानको राजा सयंत्रो मन्त्री च । । जातमेत. पया पूर्व मेधपर्यसनात् तत् सतमार्यसन्दर्शनाञ्च । १४६ । यतः, कम्मर्मानुमेयाः ममेव परोक्षे. गणरायः । तमात् परोक्षरत्तीनां फलैः कर्म विभावयेत् ॥१४॥ राजार पलमुत्तरोत्तरेण यथाभिमतमनुष्ठीयताम् । एतन्यन्त्रयिन्या टी महामन्त्री तव यथावतंयमित्युका उर्गाभ्यन्तरं प्रचलितः। ततः प्रविधिय के नागतत्याराशो हिरण्यगर्भस्य नियेदितं देवः सन्धि फा माहामन्त्री टधोऽमा. समोपमागच्छत् । राजईसो धूने मन्तिन पुन: सम्बन्धिना केनरित अनागन्तव्यम् । सबञो विक्षस्या देव न प्रवास्पद मेतत् । अतो महाययोऽसौ दूरदर्शी। अथवा स्थितिरिक 1- चन पनि । यहा अर्षः सुखम् पनावासम थाराध्यः मेव्यः, वोय रति बापत् । भवतीति । विशेषतः पास पवरम् यजामेचया कि- सन प्याराध्यने सेव्यते । सामाजिंदरवम् जाजस्य बोधस्स. बाकपा नेन इदिन्यः स्था गर्षित: मरम् बझापि सयं प्रमलयोनिरपि म रमार तोषयिन' भनोदि. १५ । বিমঘ fa। বন্ধ্যত্ব'লা সনি এল্প प्यारित काय नुडानम्स दर्शनात मायक्षीकरपात 10. कम्मति । परोये च्या न्यो पर्वव मर्मपित किये गुपच्या सपा साजधम् यः चीनारिख कर्थानुर्भया कर्मपा पग्निन कायम धनु- मेया व्यनुपाने याः भादविषः। द्रणात् अक्षः परोपाधीशाम् पोये प्रपत्य इतिः बेटा ये तेषां बपामायादोशी । बक्षित पर विदिभिः विभाायेत् विजानी।।.. पनि परोक्षरेप परम हिमकिएप गएन । मन रिहमीपे । सम्बन्धिया हिमाल हुए। बाधिन मात्र .

·--- -- -- - Pोपदेना। मन्दमतीनां कदाचित यय न :क्रियते । कदाचित मय- शङ्का । १४ तथाडि सरसि नहसताराहाये क्षणात् परिवशितः । 'फुमुदविटमान्चेपी इंसो नियास, विचक्षण न दयति मुनस्तारायङ्की दिवापि सितोपलं फुधक चकितो. लोकः सत्येऽप्यमायमप्रेक्षते ॥ १86.3 दुमनदूपितमनसः सुजनेष्वपि नास्ति विश्वास :: :: बाल, माय संदग्धो दन्यमिलनुः पुनरुतं भुक्तो ॥ १५९ ॥ . . तव यथाशक्ति तत्पूजार्थ रत्नोपदारादिसामग्री सञ्जीक्रिय। ताम् । तथानुष्ठिते सति परमो मन्त्री दुर्गहाराचक्रवाकेन । सत्कृत्यानीय राजदर्शनकारितो-दत्तासनो.चोपवेशित: ।। कमिचिदपि विषये मन्देहमानमपिान क्रियते । कदाचित मर्यशक्षा यावदी. "पेडाविषयेषु सदा, क्रियते, ति, एम्विधा मन्दमतीनाम्-सत्यबुद्धीनां मिति: स्थिरता॥18c 'सरसोनि- कुसद सितोपलान्विष्यति विभिन्नति यः स कुमदान्धी विषयमा चरईस निधारराखौ यश बनेकथः नाराकाये जाता নমঘা ছায়া সুনিনি » বাঘষিয়াকানি নিষিদ यमरः। यत्र बवामामि जलाशये क्षणात शाशु परिवञ्चितः कुछयात्रा मतारितः सप्रिति शेषः। दिया दिवसेऽपि तारापी नक्षत्रमाणामानः मित्रोत्पलम् कसुदल दशति चञ्चान सृमति । तथा कुकचकितः कहकेन इन्द्रजालेन चकितः सत्वासिता लोकः जनः सत्ये प्रकतेऽपि वस्तुनि अपायम् विपत्ति छपेचते यासरते. इजनेति । दुर्जनदूषितभनमः दुलनेन खलेन दूषितं विपासासादि মনঃখিল অল্প সমধাবি ঘর জনদু ঘামুদি.বিশ্বাঝা ময় কাঙি * रायमदग्धः यायसेन पावसावेन दवः नापिक्सनः बाल गि ननु मिश्तिं फुलस मुक्कारेश स भुडो । १५.५ बदिति । ठत्मार्थम् सय दधस्य पूजार्थम् आईपाय " पूजानमसाप- यमरः । उपोधितः मयनं, कारिवा। भवदि। समा ·सन्धिः । पाक आप मन्विन् युग्मदायत्तं स खेछयोपभुज्यतामिदं ज्यम् । रामहंसो व्रते एकमे: । दूरदर्शी ते बद्धप्रपञ्चन पयोवनम् ! १५१ । यतः लुबमथन रडोयात् साधमनलिकर्मणा । मुर्ख छन्दानु रत्तन याथातथ्येन पण्डितम् ॥ १५२ ।। बड़, मनावेन. हरेम्मित्रं सम्मेण तु बान्धवान् । स्वोभयान दानमानैश्च दाक्षिण्येनेतरं जनम् ॥१५३॥ ददानों सन्धाय गम्यताम् । महाप्रतापश्चिनपों राजा। काकोर यथा सन्धान कार्य तदुच्यताम् । राजसो बूते सकारा: सन्धोनां सम्भवन्ति । मभो वदति कथयामि यताम् । १५४। बलीयसाभियुक्तस्त पोऽनन्यप्रतिक्रियः । दायरम मा भरता थायसम् पधोनम् राजपचनम् अनेकाग- दुमिनि । पर धमदानेर नुधम् । यरिता परिया भम् पचिरम् । बन्दासम्म बाप मारम्पादनेव भूम् पम् । दाहाये हितम् बाससम् सजीयात् मोक्यात पायरेषित पारेर प्रपरेन मिलम् बन्थम् । समय बादरेष वाम नमान् । दाममा दाबी विधिः पाः परमाः कोपा । चिप पारगरतरम् पर्व पदायोति सावद । सम्परेच मा जितु, पालीदिन दाग ।।. दिति। दाव पारेषा बारम् अधि माता पोय पोया र भिसा : परसादया मारिधिanese ruri सr aar aunte हा MyIn ·हितोपदेश धापनःसन्धिमन्विच्छेत् कुर्बाणः कालयापनम् ॥१५५८ कपाल उपहारश्च सन्तानः सङ्गतस्तथा।' उपन्यास: प्रतीकारः संयोग: पुरुषान्तरः ॥ १५६ ॥ .. अहष्टनर धादिष्ट सामादिष्ट उपग्रहः। परिक्रयस्तथोच्छिन्नस्तथा च परभूपणः ॥ १५७५ स्वान्धोपनेयः सन्धिश्च पोड़शैते प्रकीर्तिताः । इति पोड़शक माडः सन्धिं सन्धिविचक्षणाः ॥१५८) कपालसन्धिविनेयः केवलं समसन्धितः । सम्प्रदानाद्भवति १ उपहार: स उच्यते ॥ १५ ॥ सन्तानसन्धिर्विज्ञेयो दारिकादानपूर्व कः । सद्भिस्तु सङ्गतः सन्धि मैलोपर्व उदाहृतः ॥ १६ ॥ यावदाहःममाणस्तु समानार्थप्रयोजनः । सम्पत्ती वा विपत्तौ या कारणों न भिद्यते । १६॥ सम्पति कपाल इत्यादिभिः विभिः सन्धि प्रकाराणाह। पन्धिविश्वपार भन्धी सन्धानविषये रिपक्षणाः पण्डिताः । पोड़गकम् घोड़गमका १५६ ॥ समसन्धितः समयोः कमाडेति। केवलम् कारणान्तरारपेक्षया । वल्यानयोः सन्धितः मन्धानात् । पञ्चभ्यासिल। कपालसन्धिः कप नामा पन्धिः शिरेयः । सम्पदानात् इविणादि दावा यः सन्धिः भानिपटने भएपहार उच्यते ॥ ५॥ मनानेति। दारिमादानमूर्धकः दारिशा सन्दका तसा दानं भावार्थ सप क्याधि मन्दिा पन्धितः दासता कपिर.. पानपम्धि विभिनरियादिवि दाभ्याया पन्धिा यारदायु प्रमाया मारायः दारोग्यं प्रमा परिमाणं सस नचाधिः। पिहानी योतिपयनसायोचर्यः । समानानि साधारपान पास कायम पथदान उत् पर्वम् यारमा यस भ तथाभना सन्धि : मान शियः । मदिः परसरं गाने : मेवीपर्यः मेयी बन्धुभावः पूषा धारमा ·सन्धिः। मतः सन्धिरेवायं प्रशष्टत्वात् सुवर्णवत् । तथान्यैः सन्धिकुशलैः काञ्चन: स उदाहतः । १६२ ॥ इयात्म कार्यसिद्धिं तु समुद्दिश्य क्रियेत यः। स उपन्यासकुशलैरुपन्यास उदाहनः ॥ १३३ । मयाखोपकृतं पूर्व ममाप्येपः करिष्यति । इति यः क्रियते सन्धिः प्रतीकारः स उच्यते ॥ १६४ ॥ उपकारं करोग्यस्य ममाप्येपः करिष्यति । अयं चापि प्रतोकारो रामसुग्रीवयोरिव ॥ १६५ ॥ एकाथों सम्यगुद्दिश्य क्रिया यत्र हि गच्छति । बपि रोमाः यस्मिन् स समानार्थ प्रयोजनः । सम्पत्ती अभ्युदये विपक्षी नरक कारः अभिलिभिः वा यः न भिद्य ने विशिष्टो न भवति । अयम् पर सन्धिः सततः पयतमामा सन्धिः। प्रक्षयात पाव भयम् तथा पता पम्य परः पविय मात् बाबवल्यः । व्येति । व्यापारम् सम् भरमारि। NIrfats। - एकर कमाल ufivate पाकि Romalsar Kusic रक बालिकाशना कानुनमामा सन्धिः दाइहाभ्यां युग्म ... बोजा र oि fi फस्यंजयिलिविचालित एबार मताविप dि a धिः रिपबिडिबारत।बिख ' बाब factी afa कासयामबारबा । viafaNECafetertotress कि रामापी an राषःरापरी siestt ... Autोरिसमा utteki ........ Himattamatarna ......

·हितोपदेक। -- . 7 उपहाराहते तम्मात् सन्धिरन्यो न विद्यते ॥ १६ ॥ राजाइ भवन्तो महापण्डिताः तदवामाकं यथाकार्य दिश्यताम् । दूरदर्शी भूते घा: किमुच्यते शाधिव्याधिपरोतापैरद्य खो वा विनाशिने । को हि नाम गरोराय धर्मापेतं समाचरेत् ॥१७७ जलान्तयन्द्रपपलं जीवितं खलु देहिनाम् । नथाविमिति ज्ञात्वा शपत् कल्याणमा चरेत् । गटपणासमं वीक्ष्य संसारं क्षणभङ्गुरम्। सज्जनैः सङ्गतं कुर्यात् धर्माय च सुखाय च ॥१७ तन्मम सम्मतेन तदेव क्रियताम् । अश्वमेधसहसश्च सत्यञ्च तुलया धृतम् । अश्वमेधसइखादि सत्यमेवातिरिच्यते ॥ १८०॥ हारात् द्रविषाद्युपढौकनपूर्व कात् उपहार नाम्नः सन्धेः श्ते विना वपरः सन्धिः न विद्यते न सम्भाव्यते । १७६ ॥ याधीति । याधिः मनस्तापः । व्याधिः गदः । परीवा शोक याधिव्याधिपरोतापः। शीलाय शरीराय कायस्य ते । का पण्डित इति यावत् । धम्मा সালঃ जवेति । देहीनाम् जीवितम् प्राणाः जलान्तश्न्द्रचमचम् :. इति ज्ञात्वा विज्ञाय शवत् सदा "पुनः सदार्थ यो शास्वत् पुण्यकर्म याचरेत् कुर्यात् । १७८ ॥ স্বধা নামধান অগ্রস यद्य वर्तमाने दिवसेवः कल्ये या विनापिने अधर्मर कम्प्रति शेषः । समाचरेत कुर्यात् । न कोऽपोत्यर्थः ॥ १७ ॥ चन्द्रः यशिविम्ब वहन् चपलम् अस्थिरम् । तत् नीवितं तयाविध मोति । अपभङ्गरम् क्षणात् निमेषात् भड्रम् नश्वर संसार मगतश्यया मरोक्रिया सम तुल् ' वोध्या धाय मदतसाभाय च सध्जन साधभिः सह सय ·- • उच्चाभिधानदिव्यपुरःसरं हरोरप्येतयोभूपालयो: काच- प्रधानसन्धिविधीयताम् । सर्वसो वदति एपमस्तु । ततो पारादिना स मन्त्री दूरदर्शो पूजितः प्रष्टमनशक्रवाकं होदा मयूरख राजः समीपं गतः। चित्रवर्णन बहो म्भवचनात् बहुमानदानपुरःसरं सम्भापितः। तथा- सन्धि खोसत्य राजईससमीपं प्रस्थापितः। दूरदर्यो देव सिहं नः समोहितम्। इदानी स्वस्थानमेव विन्धवा- अथ सधै स्वस्थान प्राप्य मनोवातिफल- राना तव निगन्यताम् । माघातम् । तत: मुखिनो भूता वयम् । विष्णु शर्मोपाच सन्तः सन्तु निरापदः मुरूतिनां कोर्तिचिरं बहताम् । [ free MERRIMERICE ... tve one Prana........ उभान्ति । विष्णु यम्मेणोक्तम् अपरं किं कथयामि तदुच्या । राजपुवा ऊचुः प्राय तवं प्रसादात् सकलराव्धव्यव . प्य तथापि परमपीदमतु ।११ । सन्धिः सबमीभजां विजयिनामन्तु प्रमोदः सदा वरवायावादण्ड एतिपत्र . पपा विपरित विधि 1 .. समाभिधादियपुरकर या ... Privat भाभाभी riatim . Not रामादिविवा gat म .... tattatist ... 41 41.6.1 ·नीतिरविलासिनीव सततं वक्षःस्थले रा वक्त्रं पुचत मन्त्रिणामहरहो भूयान्याहानुत्सवः ॥ १२ ॥ इति हितोपदेथे सन्धिर्नाम चतुर्व कथासंग्रा, . : समाप्तः। यहरः नित्यं महान उत्सवः प्रमोदाउगनं भूगोस् बम् मुखच चुम्बत। इति हितोपदेशढोकाया श्रीपूर्णानन्दशनायां सन्धिर्वाम चतुर्थः कथासंपरः समाप्तः ।

·. .

·रियहः। । विपाणोल्लिखितस्कन्धं कश्चिदेव गवाम्पतिम् ॥२९४१ रेणु या शोक्तम्, स तावत् सत्यमोतानश्यलोकान् विद्याधरी- परिजनोऽभवतु महासत्यः । २१४ । तथाचोकम् घाइवेषु च ये शूरा: स्वाम्यर्थं त्यक्तजीविताः । रत्तभकासतज्ञाच ते नरा: वर्गगामिनः । २१६ ॥ यवतव हतः शूरः शत्रुभिः परिवेष्ठितः । पक्षयान् लभते लोकान् यदि लौव्यं न गच्छति ॥२१॥ यः गुतो भवद्भिः। राजपुत्वैरुक्तम् युवा सुखिनो भूता यम् । २१८ । विणशर्माबपीत धपरमप्येवमस्तु विग्रहः करितुरङ्गपत्तिभि! कदापि भवतां मशोभताम् । पिता दकीयः सन्धः शो 'यस प नचाविधः . दोषागोभित- पदः । गदापतिम् इषं वञ्चिदेव वल्पमेश जनवनोदि येः । शौर्य बोके शापिसमिति तात्पर्याधः ।। किए पनि । मत्वकोनान सत्वेन साहसिकतया जीरितेन या फ्रोनान् भाजितान् । अवयवोकान मारनपदानि । विद्याधरोपरिजनः विद्यार्थः पपरमः परिजमा परिचारिका यसपाधि बनुभव भासादयक्ष । सारपननत् .. चारविति । ये ना बोराः वराः, साम्यर्थम् नियो कार्याध साब बाहयेधु राजनीविताः दन मापा । भनभनाः भानुरकाः । ME सपबारसोपचार प्रवासारवाः । ते सगापिका मन देशनोग मामियः गनारः । कपिनमवधिको सवाभो भातील यनि। पूरा नगर बम बन, परिने सपरिख परम । iral निधिः परिगति सामानः पदिति । ४ः बासिो. यरित सब भारत व गरम पासोरिददा बदरा शारारि सन पदापिने सामोहि ॥ सिपालि । पित किया। for a विपरिमिः FAIRaferinte गोयाम् us. दिसा ma Imatate

·No text on this page.

·: सन्धिा। तोक्यते। तन्मन्ये तस्य विचेष्टितमिदम् । राजा क्षणं विधि- याद, पति तावदेवं मम दुर्भाग्यमेतत् । ३ । तथाचोक्तम् अपराध: स देवस्य न पुनमन्त्रिणामयम् । कायं सुघटितं यत्रात् दैवयोगादिनन्यति ॥ ४ ॥ भन्यो ते, उक्तमेवैतत् विपमा दिदया प्राप्य दैवं गश्यते नरः। धामनः कर्म दोपांस नैव जानात्य पण्डितः ॥ ५ ॥ उपरथ, सुहदां हितकामानां यो वाक्य नाभिनन्दति । स कूर्म अ दुवुहिः काठाभ्रटो विनश्यति ॥ राजार, कथमेतत् । मन्त्रो कथयति प्रति मगधदेगे लोत्पलाभिधानं 'सरः। तव चिरात् सहरविकटनामानौ सो नियमतः । तयोमिवं कम्युग्रीवनामा कर्मः प्रतिमति । पिमावि रहि भा. भन्ये यानि dire जाम् । भाग्यम उगम् । पति, फबतीत्यर्थः ।। कामिनि। यज्ञात भयामापन सरिनम् मावाय. पदयोगार देर । मागत यएपोगा .4 तु, माहित सावत् । fo विमो. Muv Twimw. .. भि.. रिalledबधन नाया। मा-faaर. नामाकदा दामासा! "Swin मानापि "fa for . पाप Inte: in (4-1 Rafitikaran | AIR... ming In Katt । SrastaramatiPEE:..... -: 1. Vineeti Har stants.anir tree Durin chart ..।

·दियो व्यापादयितव्या बा। शुतोऽयं धीवरालापः। अधुना. इतः, जायतां तावत् पवाद्यचितं वम् यतो दृष्टयतिकरोऽहमत । ७. अनागतविधाता र प्रत्युत्पन्नमति हावेतौ सुखमेधेते यद्भविप्यो विन इतुः, कथमेतत्। कमः कथय सि एवंविधेष्वेव धीवरेपूपस्थितेषु नागत विधाता नामैको मस्यतेनो पान्तरं गच्छामि, इत्य बा. सह व्युत्पन्नमतिनाम्ना मत्स्येनाभिहितमा वात कुत मया गन्तव्यम् । तदुत ठेयम् । ८। तथा चोक्तम् उत्पन्नामापदं यस्तु समाधन जानुकानां यानापः संवादः । अधुना। नाम्। पाल सरमि । व्यतिकरः, दृष्टः येन स तथाविधः॥ ७॥ बनागतेनि । नागतम् भविष्य वि विधाता। तथा प्रत्यत्पदा सटे माहि प्रतापत्रमतिः एती उखभावी व यद्भविष्यः भाग्यायेशी विनम्यति मायम नाविति । चालोचितम परस्पर सेप अन्योजलाशयः तं मनाया in.त् विनिममनविरहात्, है। ययाकार्यम् यथायोग्यम् । सत्यतामिति का नना - ·सन्धिः। वणिजो भार्यया जारः प्रत्यक्ष निबुतो यथा ॥ १७ ॥ यद्भविष्यः पञ्चति, कथमेतत् । प्रत्युत्पन्नमतिः कथयति स्ति विक्रमपुरे समुद्रदत्तो नाम पणिक् । तस्य रत्नप्रभा नाम पधः केनापि खमेवफेन सम सर्वदा रमते । ११ । यत: न स्त्रीणामप्रियः कथित् प्रियो वापि न विद्यते । गावस्तु गणमिवारण्ये प्रार्थयन्ते नवं नवम् ॥ १२ ॥ यैकदा सा रनप्रभा तस्य सेवकरय मुखे सुखनं ददती समुद्र. रत्तेनालोकिता। तत: सा बन्धको सत्वरं भर्तः समीपमुप- म्या, नाथ एतस्य सेवकस्य महतो नितिः । यतो युप्पदर्थ नयमानं कर्पूरमभाति । कपरगन्ध: प्रत्यक्षोऽस्य मुखे मया पातः । १३ । तथा चोक्तम् प्राचारो द्विगुणः स्त्रीणां बुद्भिस्तासां पतुर्गया। पड्गुणो व्यवसायच कामवाष्टगुणः समृतः ॥ १४ ॥ परिकरोति बुद्धिमान, तस्यैव बुद्धिः प्रयनेयर्थः। यथा यमः पनि भार्थया बध्वा वारः बिड़गः मल्ल रे बापजोष्टिविषये एक नितः पिता... यगविपति खसेवेग निजपरिवारवियुशमन्येन । समं पर। बिरे रया मोडवि. नेति। तोषाम् कामिनीना कमा कपिद प्रमः प्रिया गुपस्यात् भियत । प्रिय गुपहन त्यात स्थाभिको पा गानि न बने । यादव थिर न सततं नमन मेरमार्थयन्ति कांवन्ति । पनि । चुम्बनं ददती, चुम्माणि पत्ता सवी। पागविमान्य । वो वरी। रिति पेजा। उपदर्थम् पयः भाय। जाति मुझे। पाचव्या भारत सीपा स्मिी साहा भोज रिगुपः रु. हास हिवन परिषि रति परेशानयः | यो उशा ht fr: प्रतिभा दगुषा । बसावा हा हार। रगुपः ॥ ।

·बसेषकेन मथ स्या मुषं निभनि। ततोऽसात्याय यनात् मयोधतः। पतोपोमि उत्पवा १५ । ततो यायिष्ये गोकम् यदभावि न तद भायि भावि चेव नदन्यया इति चिन्ताविपन्नोऽयमगदः किं न पीय जन: भातलिन यहः प्रत्युत्पन्नमनिमृतबद तः। ततो जालादपसारितः स्थलादुन यष्टः। यद्भविष्यच धीवरैः प्राप्तो व्यापा पीमि पनागत विधातेत्यादि । नययाम दद्य विधीयताम्। मावाहतुः, जलार कुशलं, स्यले गच्छतस्ते को यिधिः । कूर्मोन सहाकायवर्मना यामि स उपायो विधी कथमुपायः सम्भवति । कच्छपो वदति काठमेकं मया मुखेनावलम्बितव्यम् । नदिति। उपग्रुप्स कोपं प्रकटयित्वा । उखाय पखितः, वणिक ग्ट व्यका यात प्रत्त सोभयित्वा | ra: गमनाविवारितः॥१५॥ यदिति। यत् भावि अवयं न भरि भविष्यति । चेत् यदि भावि अवश्य भविप इति स्यम्भवः चिन्नाविपन्नः विषयवायसा किं कथं न पीयते न सेव्यते भवति । तत इति। सन्दर्य कसयित्वा। • । गम्भोर थनलमर्थम् । भीरम प्रविष्ठे सतीति येषः । भाकायदत्यना वियन्मार्गप। यामि गनः '- स्थ भूम्या ·सन्धि ५ . सुग्वेन गन्तव्यम् । हंसौ बूतः सम्भवत्येप उपायः । म्। १७॥ किन्तु उपायं चिन्तयन् मास्वंपायमपि चिन्तयेत्। पश्यतो षकमर्सस्य नकुलैक्षिताः सता: ॥१८ हर्मः प्रच्छति. कथ केतत्। ईसौ कथयत: प्रस्तुबत्तरापये इटो नाम पर्वतः। तत्वैव रेवातीरे न्यग्रोधपादपे वका न्ति । तस्य बटस्थाधताहिवरे सर्मस्तिष्ठति । स च वक पित्यानि खादति । ततः धोका नां वकानां प्रलापं युवा पदइफेनोक्तम् भो एवं कुरुथ यूयम् । मत्स्यानानीय विवरादारभ्य सर्पविवरं यावत् पतिक्रमेण एकैकयो न विकीर्थ धरिष्यथ । ततस्तदाधारमना नकुलेना- द्रष्टव्यः स्वभाव पादृव्यापादयितव्यय सर्पः । नथानुष्टिते । तद उत्तम् । पथ नकुल क्षोपरि पक्षिगावकानो राव: । पक्षात् तेन नकुलेन धफशावकाः पादिताः। पिरोकियताम् । सम्भक साचते। टुनम पा से ap तिम् । साबितव्यमाथिव्यं । सपेचमाया ।। सामिनि। माचा परिका मा उपायम् उपम निकासी पन कायम गमपि चिन्नमेत भागोरख । नwि. दुगारयोग्यतो भासद पप सवा शा धिमा । पसरा चरमाविका पोदणे या भास्कर । पाचाराविxि.sifa vir पवाम् परियाब।रादाfen.1 ifuk नाम पर पोnिter netelu | Rimirkut at Inोश.in रोग सादा पः। Ann५। बंदा fat teal . "

·बाबां ब्रूव उपायं चिन्तय
त्वां दृष्ट्वा लोकः किञ्चिकन
ददासि तदा तव मरणं भनि
ताम् । कुर्मो वदति, तत् दि
व्यम्। तत एवमनुष्ठिते स
लोक्य सब्द गोरक्षकाः पश्चा
वयं पक्षिभ्यां कूमः समुह्य
पतति, तदाबैव पवा खा
नेतव्यः। तत् परुषवचनम
युम्माभिर्भस्म भक्षितव्यमिति
व्यापादितः । अतोऽहं ब्रवी
अथ प्रणिधिर्वकस्तवागत्यो
दुर्गशोधन प्रतिक्षणं कर्त
अतस्तदनवधानस्य फलमि
नाम्ना वायसेन ग्टध्रप्रयुक्त
मायादुपकाराहा
स सुप्त इव दक्षाग्र
सद भित्र बाई किन जाने
भनम् । पका संशवा । निगढ़
इशक्यम् । ग्मितमस्तार
रः । दुर्गगोध
परिणामः | युक्रेन
पपयादिति।
मपयात्
उमा मप सरातिए कि
पादधिरः पवित
मक। भम

·-- सन्धिः । i. अध प्रणिधिरुवार, इनो दुर्गदा विधाय यदागतो मेष. सदा चित्तवर्णेन प्रसादितेनोक्रम. अयं मेघवर्णोऽत्त कर्पूर- पराज्याभिषिच्यताम् । २१ । तथा तम् समसत्यस्य भत्यस्य सतं नैव प्रयागयेत् । फलेन मनसा वाचा या चैनं प्रापयेत् ॥ २२ ॥ अवशको व्रते. देव ऋतं यत् मणिधिः कथयति । राजा इतस्ततः । प्रविधिमवार, तत: प्रधानमन्त्रिणा ग्र, पोक्तम् 1 नेदमुचितम् । प्रसादान्तरं किमपि फ्रियताम् ।२३। यतः पभिकारेण यो युक्तः कथं तस्यास्ति खण्डनम् । नौषेपपलतं राजन् वालुकाखिव मुदितम् ॥ २४ ॥ गतामास्पदे नोच कदापि न कर्तव्यः। २५ । तथा चोक्तम् नोर: साध्यपदं प्राप्य स्वामिनं लोमिच्छति । मयिको व्याघ्रतां प्राप्य मुनि इन्तु गतो यथा २६॥ - पनि । याममा विनापमोपपस्थितः । प्रमादितेन तत्कर्माया वाभिमसेन । अभिषिच्यताम राबा क्रियताम् ।। तकन्यस माधिवनियोगस मत्यस्य कृतं कर्म न रिमा- स्परसारण विफलं कुर्यात् । फोन समुषितपुरवारेण । मनमा ARAT चा भरभाषितन : रष्टा प्रभाकितेम । एनम् रमम् भवं येत् मन्नोपयेत् ॥ २५ ॥ प्राक रति । प्रसादातरम् पूरहोपराभिषेकभितम् ॥ ११ ॥ अधिकारेपनि य. विशारे शापि युद्ध निया नख पण्डनम् दिनः कथं बस्ति सम्भाव्यते। तमनप नीषा जुटेष महतम् पवार बुरा मिकता दिसम् महानिमितपणे व सिडनीति का!" मावामिति। मरकाम दारचित्तायां वापदे रिकारे। स्यापवितरित In नारी पुरः नामपदम् शानदम् पाष पथा पारितम् नियोकार रोनम नामित Refe बदते । यथा कि मार R

·गीतमारपये मसतपानामा
कयाषक: काकमुपात , भटो रथः। तर
मुनिना मोगारकोः संमतिः। 7-
भावन शिवालो मुनिना हर। पात
उनिना मूपिको यलियो बिहान सना ।
विभति। ततोऽमी, फुधरः सतः । कुकुर
तदनन्तरं स व्याप्रः सतः। पथ. व्याम
ये पति मुनिः। घत: मध्य तवस्य
यदन्ति धनेन मुनिना भूपिकोऽयं व्या
स व्यायः सव्यथोचिन्तयत् यापदने
तावदिदं मम स्वरूपास्यानमकोर्तिक
समालोयामुनि शन्त समुद्यतः ।
पुनर्मूपिको भव रत्युबा मंपिक एव
नीच: साध्यपदं प्राप्येत्यादि। अपर
मन्तव्यम् ।२०। मृणु
~
दीपिभावं प्राप्य सभा सनिम् उपस्सिनं
चिववर्ण रति। दयायुक्रेन उप
धूपंदानेन । संहिता पनि गमिः ।
प्रभात योगवलेन ।
विमेति पाथ
रूपेण परिणतमपि । मषिवनिर्विशेषम्
.मापितः।
सव्यथः पातपः
किरम् चस्यातिसाधर्म
। धापा ममसि.बुमा
:: मन्तव्यम् न बोश्यम् ॥२७॥

·२८८ भक्षयित्वा वहून मम्यानुत्तमाधममध्यमान् । अतिलौल्याइको मोःमतः कर्कटसंग्रहात् ॥ २८॥ विवर्णः पृच्छति, कथमेतत् । मन्त्री कथयति अस्ति ताविषये, पनागर्भाभिधानं सरः। तवैको रहरका मामध्य. नस्तथोहिग्नमिवात्मानं दर्थयित्वा स्थितः । स च केनचित् कोरेग दूरादेव घटः किमिति भरान वाहारपरित्यागेन उति। वकेनोक्तम् मत्या मम जीवन हेतवः ! मत्स्याया- रसमेव कैवत व्यापादयितव्या इति नगरोपान्ते कैवर्तालाप तदितो वर्मनाभावादमन्मरणमुपस्थितमिति या आधारस्यापि निरादरः कृतः । ततः समस्यैरालो. तिम् समये तावदुपकारक एवायमुपलक्ष्यतामाकम् । इयमेव यथाकर्तव्यं पृयताम् । २८) तथा सोहम् उपकर्वारिया सन्दिन मिनेणापकारिया। उपकारापकारोहिला लक्षणमेतयोः ॥३०॥ किर्णितः भवि भूषः पापा सब प्रासमा रोािया। बाजाब्या फरोमभायः । मध्यमा नदिवरावा उमा. पदभार । म नेषन भासा भइशिता। सारा पहात रंगोला । मामा गवः ।।. दिपा पारद। पापी.सोपाः । पादपम् । महागम बानोल एम। दूगर मनुस्मन। manापधारोपपरपान tamangi rindi anा बब बात मिला मेधाः | icम् तिम् Rel matatemal framanarnirmalni पारा fire in m. पसंद ENTRY at 2. जा - ·मत्स्या उचः भोवक प्र बते, अस्ति रक्षण हेतर्जलार यम्मान् नयामि। मत्स्यैरपि वकस्तान मत्स्यानेकैकान् नीला गत्य वदति ते मया जलाशय कुलीरस्तमुवाष भो वक मार्मा बकुलीरमांसार्थी सादरं तं नीः मत्स्यकण्टकाको भूमि दृष्ट्वाड भाग्य भवतु इदानों समयोचि तावनयात् तु भेतव्यं या श्रागतन्तु भयं दृष्ट्वा प्रश्न अपरञ्च, अभियुक्तो यदा पश्येन्त्र सुध्यमानस्तदा प्राज्ञी मत्स्या इति । जलाशयान्तरम् चन्द पायः व्यक्ति वर्तते, जलाशयान्तरमा जलाशयान्तरे । नयामि मापयामि । बस क्रौः। देशे सटे । स्थापिताः । दभुतपूर्यकर्कटमांसलोलुपः मन् । मा यामास । मत्स्यकण्ठकाकीम् मत्स्या परिव्याप्त । व्यवहामि करोमि ॥२॥ साबदिनि । 'तावत् मस्काखपर्यन यावत् भयम् अनागतम् अनुपस्थितम् वोच्य अभोतमत् निःपक्ष र प्रहर्तव्यम् चभियुक्त रदि। मामः पण्डित या बालनः किञ्चित् हितम् मङ्गलं गबुमा सह युद्धमानः युई कुर्वापः यसम्मादिनि शौर्य मालम्बा स्वयं कि ·सन्धिः। गलोय स कुलोरस्तस्य वफस्य ग्रीवा चिच्छेद । स वक: त्वं गतः। अतोऽहं ब्रवीमि भवयित्वा बहन् मत्स्या- यादि । ततः पुनरपि राजा सचिवोऽब्रवीत, शृणु बधामन्विन् । मतदालोपितं यदवासितेनानेन मेघ- राजा यापन्ति कर्पूरडोपस्योत्तमवस्तुनि तावन्त्यम्माक- नेत व्यानि । तेन महता पिलासेनामाभिविन्धवाचले स्था- म् । ३४ । दूरदः विश्स्यार, देव धनागतवती चिन्तां सत्वा यस्तु प्रहृष्यति । स तिरस्कारमानोति भग्नभाण्डो हिजो यथा ॥३५॥ राजाह, कथमेतत् । दूरदर्शी कथयति अस्ति देवकोट्ट- रे देवशर्मा नाम ब्राह्मणः। तेन विपुक्संक्रान्ती गनु- शरावः प्राप्तः। ततस्तमादायासी भाण्डपूर्णकुम्भकार- पिकायां रौद्रेणाकुलितः सप्तः । ततः शारज्ञार्थं इस्ते इमादायाचिन्तयत् यद्यमिदं शगरावं विक्रीय दश कान प्राप्नोमि, तदा तैरिह समये कपर्दकैर्घटथरावादि पिकीय धने कथा रहेस्तैधन: पुन: पुन: गवस्तादिकमुप- रतोति । पोगाम् कण्वं विद धकई । पञ्चवम् पश्चीभावं. मामिति गम मा शापितम् ममपि कल्पितम् । राजा भूपतिना । उसमयसूनि मकरधनानि “बरु रखे धने खतम देवयानि उपयामि। तेवनकरपवेन। विसान एपभोगेन। तव्य जीवितव्यम् ॥१५॥ मागति। यस्त नः पनागतवतीम् भविषा चिन्नाम् रसना वाहपनि पामोलिव भरमाएहः भरि भाए पापः चाविधाkिatबाहर शरण हिरवारम् विन्दा पारो fr- इत्यमरः। राक मिसानो बना। नुपुर शिक्षापं. सममा प्राम्पिक खः । बाराब win) पासपूर्ण. tion ·मोय विमीय वाणिज्यं सत्याल पतुष्टयं करोमि। तसताम पली कानरागं फरोमि । तदनन्तरं ऽन्य यदा बन्द करियन्निनाद लगुडेन नायिष्यामि । इत्यभि गरावर्णितो भाडानि च भर दागत्य कुम्भकारेण गले इस अतोऽयं बनीमि, चनागतय राजा रसि ग्ट' मन्दिर दिय । ३६ । ग्टभो वदति । मदोवतस्य नृपतेः प्रक यान्नुवन्मार्गनया तस्य शृणु तावदेव, किमस्माभिर्नर कम्मवारमापिकायाम् भाए। म भण्डपिकायां विधाभाट । रौद्रेप ते प। उपक्रीय पुनः फ्रीत्वा । यूगवस्त्रादिकम् पूगा गुसका रक्षा ज्यम् पण्य द्रव्यं । विवाहचतुष्टयम् । करोमि बनामि । सञ्जातः सपत्री परस्परं । इन्दम् कलई । कोपाकुड भाण्डानि कुम्भकारग्टहे भम्भ ताकि मानभाण्डाणां सन्द श्रुत्वा रहा महेति । मकोपस भदोत्कट विस्थ रातापतेय नेवार नयनत खानां। उन्दाग 'यानि मावन्ति ॥ २० ॥ विति। माभिः कर्नु ·सन्धिः। २६. - नापाधिष्ठितेनोपायेन । राजार, भवतामुपायेन । ग्टनी पसे यद्यमहरनं क्रियते तदा स्वदेशे गम्यताम् । धन्यथामने रकाले तुल्यबलेन सह पुनर्यिग्रहे सत्यम्माकं परभूमिछानां मदेशगमनमपि दुर्लभं भविष्यति । मुख शोभार्थ सन्धाय गम्य- नाम् । दुर्ग भग्न कीर्तिच लव । मम सम्मतं तावदेतत् ।३८। नः, यो विधर्म पुरस्कृत्य हित्वा भर्तुः प्रियाप्रियम् । अप्रियाण्या पथ्यानि तेन राजा सहायवान् ॥३९॥ अपरन, सन्धिमिच्छेत् समेनापि सन्दिग्धो विजयो युधि । न हि संशयितं कुर्यात् इत्युवास इसतिः ॥४०॥ मा। नो वा उत भवतः तर प्रतापाधिधितेन पौरुषावितेम उपायेन भनेन । यद्यसाहाने क्रियते. यदि घरमदुपदेशानुसारेण कार्यमुचितं भवति । रे में समा निजे देगे करदीये । अन्यथा न गते । यामन्ने प्रश्ते । गरेर प्रतिद्वन्दिमा शिपहे समरे प्रहत्ते सति । परभूमिटानां परम्य योः भूमी राष्ट्रमध्ये स्थानाम वसा । दुर्ब भम् दुष्करं। सखयोभा पसख निरगः सोभा गौरवं तयोर सन्धाय हिरण्यगर्भप सह किं का गभ्य नां, सन्धि संस्थाय स्वदेयं गत्वा दोतोकण्ठः मन एपी भव भूत रिक्षात्रयं दवा नितिौदाप्यं च प्रदर्शवेति भावः । दुर्ग भग्नम् शो | कीर्तिः यस बमा उमानितं, अवोऽमाकं भव प्रयोजनामा योति तात्पर्याः॥१८॥ य इति । यः नियुकानां यो जना भर्नुः सामिनः प्रियाप्रियम् नि' Frसा परित्यज्य, पनाले यावत् । धर्मम् कसमं पुरपाय पपे का पर पति बबर्षः। নবাবি লেমিনাৰি ধৰি বিৰি पर उपदिशति राजा मा तेन याविधक नियुले पहावशन् पायोनि सम्पद चन्यथा महायोऽपि सदा निकाय एस ८. सन्धिमिव । समेन तुल्दनानिरिएपेति रोहः । बब बसमाना- पोति भावः। पन्धि र सन्धा' यतेत । Ead दिमाव; रेजिया सामः भन्दिग्धः साबिसमापन शांत नापरत मितिमा रिया । बE दिमान् ।।

·२८.
अन्यन्न, सहवलं नवा राज्या
बुधि सन्देइदोलस्यं:
परन्तु. युहे विनायो भवति :
सुन्दोपसुन्दापन्योन
राघोबा, फयमेतत्
महोदरौ मुन्दोपसुन्दनाम
राज्यकामनया बिरामन्द्रः
भंगगन परितुष्टः सन् बरं
सनधिठितया सरस्वत्या ना
योगगन् परितुसार
ददातु । प्रय भगता कुद्ध
पात्रता प्रदत्ता।
तताए
Urf UTER
पर सवरा माना
onfeोपू नय
चम्पाना या
योगामी
पोखरा
wirintain
: usin

·सन्धिः। २६५ तमकाभ्यां पापतिमिराभ्यां ममेत्य न्योऽन्यकलाभ्यां प्रमा- (पः कश्चित् पृच्छतामिति मतौ सतायां स एव भट्ठारको इजरूपो समागत्य तत्वोपस्थितः । अनन्तम भावाभ्यामियं लब्धा कस्वयमायोभवति, ब्राह्मणमष्टछताम् । ४३ । " णो बते N जानठो हिज: एज्यः क्षत्तियो बलवानपि । धनधान्याधिको वैश्यः शूदन हिजसेवया ॥ ४४ ॥ चिचियधर्माणी युद्ध एव चुक्योर्नियमः । इत्यमभिहिते अधक्तमनेनेति कृत्वा चन्योऽन्यतुल्यवीय समकालेन्योन्य- विनायमुपगती। चतो बवीमि सन्धिमिच्छेत् समे. त्यादि । राजाह तत् किं मागेव नेदमुपदिष्टम् । मन्त्री 'तदा किं मम वचनमवसानपर्यन्तं श्रुतं भवद्भिः । तदापि स्थापनाकन या सोहतस्य परस बरस्य यत्वात् । मुसया कोसिस । जगहानिमाम् कवकोकादायो । उताभ्याम सोबा. भापतिविराभ्याम् पाप पर शिविर नेवी ययोः पापा Trafrतमोवाभ्याभिकी । पोदाम च' परम पियो हायt | को कलायाम् विविवाय पादाभिन शेष । ए परमादरेकर रूपो लिहिषा, रामास्वारेज। रमाइपोय पात्... te: बापः सा शाurter: गि बामwitalunic २ पाfveri..witte। KORIL Igatankari hini प्रापपुर पम्यः । Related Tesritetail torr. Patrikaa rati nggif an - Riteratunsie ·हितोपदेशः। २४६ मम सम्मत्या नायं विग्रभारम्भः । यता सन्धेयगुणयुक्तोऽयं हिर वगर्भो न विग्राह्यः ॥ ४५ ॥ तथाचोक्तम् । सत्यार्यो धार्मिकोऽनार्यो भाट सङ्घातवान् बली। अनेकयुद्दविजयो सन्धेयाः सप्त कीर्तिताः ॥ ४६॥ सत्योऽनुपालयन् सत्यं सन्धितो नैति विक्रियाम् । प्राणवाधेपि मुव्यक्तमार्यो नायात्यनार्यताम् ॥ ७ ॥ धार्मिकस्याभियुक्तस्य सर्व एव हि युज्यते। प्रजानुरागाहर्माच दुःखच्छेद्यो दि धार्मिकः॥ ४८ ॥ धानेन परस्मरं निहत्य । प्रागेा युद्धप्रहत्तेः पूर्वमेय । थसानपर्यन्नं व मानि । उतम् ता किं कर्णो दसः । मन्येयगुपयुक्तः सन्धिसंस्थापनयों गुपपानी। न विपाह्य विपहेन भाभियानव्यः । ५५ । पत्येति । सत्यः सन्यनिधः । थार्यः समः । धार्मिकः प्रमोदको पनाय. दुमनः । भारसंघातगान भातमा मोदराया पंपाय पोधारप पाभा । मोऽसासोति बाधिः । बही प्रशासन बने पिवयी बार यायः । पते मन सन्धया: बियोग पोसिंता: VAT नोसिरितिषः । ६० ग्यारेनिर्दियति सत्य रत्यादिना । सायम् तपासयन् । राभागः पापा ति यायत् । पय मत्यनिरतो धनः । थापा वो पायाया। पपिरस पातः सन्धितः । तारकादिभ्य Aries - "यः । पन्थिना वारय । मविति भेषः । क्रिया - पामासमा बाधिनमायाप्रेमी । वापसमा सयसम्म मात्राम यामा बागल. साप मारवोदयः ।... Irelan मिति मानन nि : ५. नशे wita या । FANAR प्रमा mizalai पनरामः राम' SIT TO Ex. nifi TUNE ·२८७ - सन्धिः कायोऽयनायण येण विना समुपस्थिने। विना तस्यायवेणान्यः कुर्याच कालयापनम् ॥ ४ ॥ संतत्वाद्यथा वेणुर्निविडः कण्टकैत: । नयन्य ते समुच्छ भाटसातवांस्तथा ॥ ५० ॥ मलिना सह योहव्यमिति नास्ति निदर्शनम् । प्रतिवातं न दिघन: कदाचिदुपसर्पति ॥ १ ॥ जमदग्नः सुतस्येव सर्वः सर्वत्र सर्वदा । अनेक युद्दजयिन: प्रतापादेव भुज्यते ॥ ५२ ॥ अनेकयुद्धविजयी सन्धानं यस्य गच्छति । अधिरिति दिनाचे सर्वनाचे समपस्थिते धापतिते सनि अनाया निमापि सह सन्धि कार्य: विधेयः । तत्र शेतः, तस बनार्य स यात्र- पासम्मोन पिना, तम्यानुनत्यममाति सारत् । बन्या वाथ्य: यापमम् कासातिपातं न कुर्यात् नि जीवेत् ।।८। पंरतेति यण बेपुः श संतत्वात् परसर पविषयात निविड़ा अतः तथा कण्ट के तुतः पाएको मन् समच्छेनु वतिन ते। भार संभागान धागा धन्योन्य सोपाने प सबकमाइ सकेन पकास निभाय:॥५०॥ पिनेति। सिना सहरण मा योडपम् युवं वयं nि सब नम् साना नासि । शादिमा मेधः कदाचित तासम् गायोभiasi. मदम्बेरिमिदम सहससि बनिधिविषय - : परपराध परेकायमः बायपाwिiaftare और 4. पपपभागात पनि दे मंदरा परिवार पभोन्दाकिया। मेसिनेकजियो डran असा frania INTantua बाबा attr ran. मरेपनि नाच और In NIR. साविधिविए.

·शक्षक प सर तत्यतापेन तस्याशु वशमायान्ति शत्रवः ॥ ५३॥ तदल बद्धभिरुपेतः सन्धेयोऽयं राजहंसः । पार ऽवदत् प्रणिधे सर्वमवगतम् । ब्रज पुनरागमिष्यसि । अ रण्यगर्भश्चक्रवाकं पृष्टवान्, मन्विन् असन्याः कति । नाकार जातुमिच्छामि। ५8 । मन्त्री ब्रूते देव कथयामि मण पवार बालो हो दीर्घरोगी तथा ज्ञातिवहिष्कृतः। भोरको भोरुकजनो लुब्धो लुब्धजनस्तथा ॥ ५५ ॥ विरतमति व विषयेष्वतिसक्तिमान् । अनेकचिवमन्वय देवब्राह्मणनिन्दकः ॥ ५ ॥ देवोमहतकश्चैव दैवचिन्तक एव च । दुर्भिनव्यसनोपेतो बलव्य सनसङ्खलः ॥ ५० ॥ नदिति । वत् यतः पद्धभिः यथे। गुः सन्धयः गुपः उपेन समोर वितः । अबगतम् विदितं । ब्रज मातंगछ । असन्याः सन्धरयोग्याः फरि कियसंख्यकाः॥५४ यसन्वेयान समलित वान रत्यादिना चतुर्भिः । १. स्यविरः । दोधरोमी चिरमातुर । जातिवहिकतः शानिभिः फुटम्स गरिकता परिन्यतः। भीरकः स्वयं भीरुभाया। भीतः जनः साधनभनी यस स तथायिधः । लुधः धनः । शुभ मुखः धनेष लोलुपः ननः साधनजनो यस्य स नाविधः । বিপ্লবমক্কা মনি সলা যন্ত্র ও নমুন। ভিন্ন স্বাধিস নুঃ অাঙ্গিমা অবিবিতে অমি: অবিব भनास मन्त्रः मन्त्रया यस्य स तथाविधः, रजननायितमन्चप इस नाहनिन्दशः देवाना मानपानाच निन्दकः यात्माकारी। दो परत: दंबधिपाःतत यागत ज्याए । तेन उपड़तः विधितः । दचिन भाग्य नियति परामति पेशव प्रदीयता गाल मिशः भोरजन भीर विराई घाव भचा : दुषियमनायताभन भच्यामा व्यर : उप समिः । सधयनसंवन्दः बननो सन्यायां च समागम पिरोसना देगस्थः भिवरापरतावाबरिया बने ।

·पनि प्रदेशस्यो बहरिपयुक्तः कालेन यत्र न । सत्यधर्मव्यपेतच शितिः पुरुपा अमी ॥ ५॥ रतैः सन्धिं न कुर्यात विमीयात तु केवलम् । ने विरामाणा हिचिमं यान्ति रिपोयम् । ५८ पलस्याल्पप्रभावत्वाब सोको योडुमिच्छति । उहायुहफनं यमान पातुं यतो न मालिगः ॥ ६ ॥ उमाध्यक्तिहीनत्वाद रहो दोर्धामयस्तथा । लैरेव परिमयेने हारयतापसंगम् । ६१ ॥ एखोप्छेद्यच भवति सर्वनातिवरिष्क,तः । यस पारिधः । बासः बुद्धोषितः समय शरदादिः तेन तदनुसारेप सुरेन पहनः । परिक। सत्यधर्मव्यतः पयः सत्यमो धर्म व्यपेतः परितः । चामो रमे विधतिः हिंदशसंवा पुरुषाः अक्ष- पनि पूर्व रामकतप्रोगाम्ययः ॥ ५५ ॥ ५६ ॥ ५७ १५८ ॥ एतरिति । एतः कथित पुरः सह सन्धिम् मैत्री र कुओंत न रयेत् । व किन्तु केवलम् विग्टहीयान् युधेत् । हि यतः एते पिम्ह्य- 'युबमामाः पन्नः क्षिणम् थारा रियो दिहिया वयम् चायनवां यान्ति न १६ तेयः निर्दियति बानि। मानस मियो यसप्रभावावात् तापसम्म दवात "म प्रभार प्रदापय यत् तेषः कोपदण्डजम्" इत्यमरः । : अग योग्म् तमभियोन यति न पेटते । यस्मात् यतः बालिया लान् परिपसबुद्धिः युवायुइफलम् युरख करणे करणे वा यद् परम् रामः तं पागेन समर्थो न भवति। ६.३ इत्यादेवि । रमाइमतिः उद्योगातया राशि वाहवामा यक्षिसः प्रभागेमबहाः" रक्षित ददा सीववाद समारना विषात् । स्थविर बशा दोपया निरोगी शो दो भा. सः निज परिवार समयम् मिति पनि विभिने । पपोत रहि । पर्मज्ञाविरिण : तिभिः पगोमः शिवः मत पोथ्यः सम मायापक उपेयः विवाद: बाल- .

·हितोपदेशः। 7 त एवेनं विनिन्ति जातयशामसावकताः ॥ १२॥ भीयुवपरित्यागान स्वयमेव प्रणश्यति ।" तथैव भीरुफानः संग्रामे नैधिमुच्यते ॥३३॥ । लूव्यस्थासबिभागित्वान्न युद्दान्तेनुजीविनः । लुभानुजीविकैरेप दानझोननिइन्य ने ॥ ३४ ॥ सन्त्यज्यते प्रकृतिभिरिप्रसतियुधि। . मुखाभियोज्यो भवति विपयेवनि सक्तिमान् ॥ ६५ ॥ अनेकचित्तमन्त्रस्त इश्यो भवति मन्त्रिणाम् । धनवस्थितचित्तत्वात कार्ये तैः स उपेक्षते ॥ ६ ॥ सामना यत्रो सपक्षमागोताः ते जावय एव एनम् वरिष्या तं विनिमन्नि नामयन्नि.६२ . . भोरिति । भोरः भयशीसः । युद्धपरित्यागान्, रणभूमेः पवाति- व्यर्थः । स्वयम् स्वतः एव प्रपन्यति बरसो भवति। तद एवं भोरजमा भोजनमहाया संपामे रपस्यले वैः महायजनैः कर्ट मिः विमच्यते त्यन्यते ॥६॥ जुवति । असंविभागित्वात विभव्य चदाबतया। अनुजीविनः नियुक- नुब्धय धनहष्णस्य सम्बन्धे, तत्यक्षो भवेति यावत् । न युध्यन्ते रमन कुर्वन्ति दामहीमः दान पुरस्कारः तेन होनः बर्जितैः सुभानुजीविकै सुधार लोलुपैः अनुजीविकः नियुक्कैः एषः लुब्धः निहन्यते निपात्यते ॥६॥ मन्तज्यत इति । विरकाशतिः विरका धमका प्रतिः प्रजा यदि म तथाथतः । युधि भमरे मविभिः प्रजाभिः सन्त्यज्यते विमुच्यते । कि भोग्यवस्तुषु अतिसक्तिमान् व्यत्यानुरका मुखाभियोज्यः सुखं अनाया अभियोज्द योद्धव्यः भवति। ६१ ॥ बनेकेति । पनेकचित्तमन्त्रः अनेकाणां चित्तेषु शापिनमन्वणः भई यत्तान्यानो हेप्यः देयविषयः भवति सजायते । 'कर्तव्येषु अस्थिर पितं मनो यस्य स तथाविधः तस्य भाष अमंणि वैः मन्त्रिभिः एषः अनेकपित्तमन्तः उपेक्षते अनादरेच , धनवस्थितषित ·सविः । ॥ सदा धर्माबलीयस्वादेव ब्राह्मण निन्दकः ।, विगीर्य ते स्वयं छत्र दैवोपहत कस्तथा ॥७॥ सम्पत्य विपत्तश देवमेव हि कारणम् । . इति देवपरो ध्यायन नात्मानमपि चेटयेत् । ६८ ॥ :. दुर्भिक्षव्यसनी व खयमेवावसीदति । • बलव्यसनयुक्तस्य योडु यक्तिर्न जायते ॥ ६८ ॥ प्रदेशस्तो हिरिपुमा स्वल्पके नापि इन्यते । - याहोल्पोयानपि जले गजेन्द्रमपि कर्षति ॥ ७० ॥ ., पशवन सन्वस्तः य नमध्ये कपोतवत् । येनैव गच्छति पथा तेनैवामौ विपद्यते ॥ ५॥ पदा प्वदेव धर्मरतोयना धर्म, पुण्यातमानस चीय. व भविष्यवान् देवमाशापनिन्दवः पश्योभूताना देगना माझपा. । निन्दकः कन्याकारी । रंगपरवकः दोन देर्षिपाकेन तक पिलितः निजदोष जियोप्यते नो भवति ॥१०॥ सम्पत्तरिति । देवपरः केवळ भाग्याशी बना। ः विपदा देवम् भाग्य मेव कारपम् रेवः रवि ध्यायन चिन्नयन बाला- पर बेष्ट येत्, स्वयं का न यते ॥१८॥ दमिति । इशिव्यसनी भिधम् पवाभा व व्यसन यस घाममा एयर निभायस्थ यब पापोदवि पराभवते। बसपारम विपर्यादपकुलस योहुम् मनि बारम् "परम् पनि पेन्दम्" भः । बाबते नजरले ॥१८. बरेयस्वः पररामनामा: पसन दुyि पाद विपाबले। तपारि पसीदान होकारो पात्र गजेन्द्र बबिरिराजमपि ila पाप .. africa मोर arrfew: । - विस्तारवा परिवार परवाना तो सारासस wi सपनग पहा पाय मत गति सोपहर देग पतामाकोस। सम्पत्तेः अभ्युदयस ·२ हितोपदेश । अकालसैन्यंयुक्तस्तु हन्यते कालयोधिना। कौशिंकेन इतज्योतिर्निशोध व वायसः ॥ ७२ ॥ सत्यधर्मव्यपेतेन ने सन्दध्यात् कदाचन । ससंहितोऽप्यसाधुत्वादचिराद्याति विक्रियाम् ॥७३॥ अपरमपि कथयामि । सन्धिविग्रहासनयानसंश्रयवैध Tarः पाडगुण्यम् । ' कर्मणामारम्भोपाय: पुरुषव्यसम्म थकालविभागो निपातप्रतीकारः कार्यसिद्धिः पञ्चाङ्गं न्व: । सामदानभेददण्डाश्चत्वार उपायाः । उत्साहयक्ति न्त्र शक्तिः प्रभुशक्तिरिति शक्तिवयम् । एतमर्वमालोध नित वजिगीषवो भवन्ति महान्तः ॥ ७॥ यतः. सकालेति । अकालसैन्ययुनः अकाले युद्धातचित्रकाचे वर्षादौ मन्त्र वेन युक्त महायान्, च्यकालचालितन्य इत्यर्थः । कालयोधिना काले २९ दो युध्यति यः स तथाविधा ने। निशीथे ध्यईराने "ईराली निधीची गमीराया रांबाविति यावत् । मोतिः हरिः यस्य स तथाविषः वायंसः काका कोधिकेन पेचकेनेव इन्यते ध्यते । ७१ ॥ सत्यति । भन्यधर्माव्यतेन सत्यः सत्त्वरूपो धर्मः पुण्याचारा र ध्यपेड बनः तेन कदापन कदापि न सन्दध्यात् सन्धिं न कुर्यात् ।। सः सत्य- पेतः मन्धितः सम्धिना बमोऽपि यसाधुषात् पापभोलत्यात् पचिरात् योजन विक्रियाम् याति विपरीतपाचरति ७३ ॥ परमिति। पाइगुण्यम् टपानी घट् गुणाः । नय सन्धिः मोती। पर समरः । थामनम् परसर' कालमतोक्षया स्थानम् । यानम् ) या। संचयः मबलस्य याश्यपक्षयम् । इंधोभारः मौपिकवसतासीका पं अहम् । मन्त्रः' मन्ना। पञ्चाङ्गः कर्मणामारभोपायादिदोष शाम বি। বৰ অান্দো জোগঃ গুথায় সুত্র স্বাক্ষণ पुराणां महायजमानां द्रव्यामां धनधान्यादिशागवमा । रेपवासविभागः यथायथं देशकालानुसार प्रति Eि निपात पापतनम् मतीकारः विविधानम् । " इत्यमरः । इतज्योतिः टा " ·या हि प्राणपरित्यागमुल्येनापि न लभ्यते। मा यीनीतिविदा वेश्म पश्चापि मधावति ॥ ७५. ॥ पोलम्, वित्तं यदा यस्य मम विभक. गदर चारो निभतश मन्तः । • न मियं प्राणिपु यो ब्रवीति स सागरान्तां प्रथिवी प्रशास्ति ॥ ७६ ॥ 'केन देव यद्यपि महामन्त्रिणा ग्टग्य सन्धानमुपन्यस्तं पि तेन राजा: सम्प्रति भूतजयदोन मन्तव्यम् । तदेवं आम, अम्मन्निव सिंहलहोपस्य महावलो नाम सारसो अनुहोपे कोपं जनयतु ॥ ७७ ॥ यतः, निमाधाय मुसंडतेन बलेन वीरो विचरवरातिम् । | नव साम सन्धिः । दामम् अर्थप्रयोगः । भेदः पनाकउहोत्पादनम् । मालम् । उमापति कार्य उद्योगरूपा । मन्त्रमभिः समन्त्रणा प्रभु यति औरषदमा । पामोप्य एनेषु मति बना । ७. शो पो भापरित्यागमूल्येनापि बोरितविमानस्य कि..बदलापोनि यापन । असभ्यते, राबोः पपका प्रबन्या परि मोतिविदा जयकुपना डेम पधापति, पसुका भया 1A बिसमिति । यदा यस्य विक्षन ध प विभाए पनुनी पाय मियर : "राम" जमाः। Raरारी, मन्ना भन्नपा विपनामायसमापिपुलशियम जोखिम लिप पानाम् पदविहां शिम भरिसीम स. रामा भयो । निकि।। पसाब पक्षिा पदकम् ममाथि भयदर्शन माम माविको बम निसाद दासी जमाद को। यम् परम् । शव बरोब. बबुरोलोरिगेमतोमा... पकिरा पम् धिम तार NIHIT हा देव सिल सामान ·7 - - न समं सुतप्राप्त सन्धानमुपैति ततः ॥ एवमस्तु। इत्युचा विचित्रो नाम वकः मुगु- सिंहनही प्रस्थापितः। अथ प्रणिधि पुनरा- न, देव यतां तावत् ततत्यप्रतावः । एवं तब न, देव मेघवर्णस्तव चिरमुषितः । स वेत्ति किं युक्तो हिरण्यगर्भो राजा न वेति । ततोऽसौ मेघवर्ण-. राज्ञा समाहय पृष्टः वायस कीदृशोऽसौ हिरण्यगर्भो चक्रवाको मन्त्री वा कीदृशः । मेघवर्णो ते देव र नर्भो राजा युधिष्ठिरसमो महागमः सत्यया । चक्र यो मन्त्री न काप्यवलोक्यते । राजाई यो तदा कर चया वञ्चितः ॥ ७९ ॥ मेघवर्णो विदस्य बूते देवं. विवासप्रतिपन्नानां वञ्चने का विदग्धता । घमारा सप्तं हि हत्वा किं नाम पौरुपम् ॥८॥ "" . मन्नापयेत् पीड़येत् । येन मन्नापनेन । घरातिरिवाह्यम् । समम् बार सतप्तः भवतीनि शेषः । तथाकरणे हेतः, नन पीड़ितः उप्लेन पीडि चानम् मैत्री उपैति मानोति । तुल्यावस्थामापवस्तुल्येन सन्धितो भष 2:॥७॥ राजाहेति। एवम् व्यतु भवत, यथा महाबलः जम्बदोमे कोपं जनयति क्रयतामित्यर्थः । सगुप्तलेखम् सगुन सनिभत वेषम् लिपि । तलत्या वर्णमभामम्बन्धीया। उपितः स्थितवान् । 'वेत्ति जानाति । किम् टः जिज्ञासितः । युधिष्ठिरममा युधिष्ठिरेण धर्मपुत्रेण ज्येषमाण्ड वस्या 'महाशयः महान् उवतं चाशयः सत्वं यस सनथाविधः ' -राजाभासी। वञ्चितः प्रतारितः । ७४. • विश्वास प्रत्ययं प्रतिपदानां प्राप्तानो बचने न कापीलधः । तथापितम् उत्सा उत्सते विह स्थानापराधयोः " इति विचारध अधिक ·4.44 1 सुदेव तेन. मनिशा प्रथमदर्यन एव विज्ञातः। किन्तु मयोऽसौ रामा । तेन मयां विप्रलम्धः ॥८॥ तथा चोकम पानौपम्य न यो वेत्ति दुर्मनं सत्यवादिनम् । स एव विक्षन मानणशागतो यथा ॥८२ । राजाह, कथमेतत् मेघवर्णः कथयति, घस्ति गौतमारण्ये तियतः कपिदृवाह्मणो ग्रामान्तरं गवा - छागमुपकीय धे धत्वा गच्छन् धूर्तत्रयेणांवलोकितः। ततस्ते धूर्ता योप ग: केनाप्युपायेन लभ्यते नदा मतिप्रकर्षा भवति इत्यालोच्य तरदक्षत्यतले तस्य माझ पस्य वर्म न्युपविश्य स्थिताः । केन धन: स बाह्मणोभितिः। भो साह्मण किमिति ग कुकुरः सन्धेनोयते । विप्रेणोक्रम नायं शा, यज्ञलागो- ना. पनन्तर पुनहितो येन क्रोयमावस्थितेन तदेवोक्तम् । किय पाहणग्लागं.भूमौ निधाय मुद्धनिरोक्ष्य पुनः स्कन्धे ग दोलायमानमतिपलितायतो; TE: '.. म. मिाहातं. ममिनिषा किं नाम पौरयम् प्रकार - गिनाः ।। हम्मिति । विज्ञान विपक्षपेप, परिसिनेम-महाशयत्वात् ॥८॥ मातीपम्य नेति। चाकोषम्य वात्मनः स्वस्थ गौपायक निदर्शनया जमा दुर्शनम् परम् पश्यादिनम् श्रवभारिणं वैशि.मानावि, पात्यात मभ्यत इत्यर्थः । एव नियये लागत काविश्याए । पचभ्यासमि। अप रिमा यथास नेम दुब्जनेन वञ्चितः प्रतारिवा भरतीति मेंः ॥८॥ राजादि । मरुतयः मसूतः उपस्थापितः, थारबादि वारद। : पवरो. मेन स तवारिधः। एषा स्थापयिवा। महिमा मतेः पुणेः कः उत्साटमपापम् । मानरे पापोपावे आता उधाः ने पहाः तेषां वयं तसतरे ममेषु । पनि गमवयाग। पहले बीयते । हुकुए। दारागः यचपराभूतन्यामा बजारमा सतेन मोड वव्याधाने टविटेन । सधा गरम्बार निरोच्य परोस । दोसाय.

·हितोपदेश . , मंतिदोलायतेननं सतामपि खोतिभिः वाभिर्विवामितो योसौमियते चित्रकर्णवत् ॥ ८४ राजा पृच्छति कथमेतत् । स कथयति, प्रस्ति कसिंधि इनोदेशे मदोत्कटो नाम सिंहः । तस्यानुचरालयः काको व्याघ्रः शृगालश्च । अथ तैर्भ मद्भिः सार्थाद्धष्ट उद दृष्टः पृष्टय कुतो भवानागतः । स चामत्तान्तमकथयत् नतर्नीत्वासौ सिंहाय समर्पितः । तेन चाभयवाचं दा 'चित्रकर्णः इति नाम लत्वा स्थापितः। एवं काले गच्छति, प कदाचित् सिंहस्य गरीरवैकल्यात् भूरिदृष्टिकारणाचाहान मलभमानास्त व्यस्ता बभुगतत:कांकव्याघ्रगोमायुभिरात चितम चित्रकर्णमेव यथा स्वामी व्यापादयति तथामुष्ठीय ताम् । किमनेन कण्टक आस्माकम् । व्यानो ब्रूते खामिन भयका दत्त्वा सधीतोऽयम्। कथमेव सम्मप्रति 1- बाय वदति इस समये परिवीण खामी पापमपि करिथति। सधिति भेषः ॥२॥ मनिरिनि । भताम्। साधुनामपि मतिः बुद्धि पलोनिभिः । आभिः पदोनिभिः या विश्वामितः प्रत्ययमापादित स चित्रभवत् ११ सपियो मायामोति॥ राति । दमोहे कराये। अनुपरा अनुजोविना ! " । यस्यमया ययादेत्तात् । या ने सिंपादयः मध्ये व्यस्ता व्याकुलाः । वा यत् कारवटपभोधिना, दिवानोबेनेति यावत् । । रो मरिनोवधः। महोतः सकामे स्थापितः । 'मा " भरितशिरत मानमति दोसायमामा संशयन , स्थिरा । मति दिवस attee भत्तामा अतिभिः चमतभिः दोलायते संधायदोडामार श्यामा ५ : परिपः । कथयन् निवेदितवान । स्थापिका ·गि त्यमेत दुधातो मचिम्चापि पुर्व मादेन तुधाता भुनगो समण्डम् । सुभुक्षितः किं न करोति पाप वीणा नरा निष्करण भवन्ति । मत्तः ममतयोन्मत्त धात: मोधी बुभुक्षितः । लामो भीरखरायुक्तः कामुकर न धर्मवित् ॥ ७ ॥ रति निथिन्य .सचे सिंहान्तिकं बाभुः। मिहेनोक्तम् पाहारा प्राप्त किचित् । काको व ते देव यत्नादपि न प्राप्त विचित् । सिंदोबदन कोऽधुना जीवनोपाय: | फाको वदनि साधीनामारपरित्यागात् सर्बनायोज्यमुपस्थितः । सिंहे. गोलम् पत्राद्वारः कः साधीनः । काकः कण कथयति चित्र- वर्ष इति । सिंगो भूमि सृष्ट्वा की स्पगति मयास्मै प्रयाग दत्ता। तत् कथमेव सम्भवति । तथाधि नभूप्रदानं न सुवर्णदानं न गोप्रदानं न तथान्नदानम् । T उपता * बजेदिनि । महिरा सोनम धाता श्या भुताचा दिना पुनम् घमन्याय पादे भक्ष्ये । चुधातो भुजगो धर्टी स्वम् मित्रम् यम् सिम्बपि मादेदिनि मुपाययः । भूशितः भुधिता कि. 'पापम् मन परोति, समिक पर्वमेवेत्यर्थः । शीणा भाला' नराः अना निष्पारपाः विकृपा भनि जावने ॥ ८६.. मावि मतः मद्यादिना विधुरः। ममत' यमक्शनः । पाची माधिपोडिनः। क्रोधी समर्थ मः । दुध बोभान । भोर भयपोस । यारी का उपाय प्रस्ति सीविषा 101 तीति । विधिय स्थिरोजन्य । सिंहान्निकम् सिंहस थनिकम् कमोगम् । जादपि धायासं वापि साधोनाहारसरियागात् सानां सपा विधाको पोरस पायक्षस्य याहारस भास परियामा । मिति, रिमार्पोमा साधोनाहार रन्दः । अति विपने ८ वानपतः। -

·योमी भियत
मेर। म यथति, शिपामा
माम मिश: • तस्याभुपराम्प्रयः
पयर्थ मनः सायांमर उ
पानागत:। भागमरजान्तमपयय
चाय समर्पितः। तेन भयश
म सवा स्थापितः। एवं काले गति
अगरीरपैकल्यान भरिरकिारयाचाहाय
सा मभुः। तत: पाकव्यामगोनायुभिरावट
मेर यया सामी व्यापादयति नवानुष्ठीया
न कण्टकभुभागमायम् । व्यामो ब्रूते, सामिना
न टोतोऽयम् । अयमे सम्भवति ।- वाया
.मये परिवीणासामी पापमपि करिपति
सायना एयेक परिसरा। ममि :- पारि
पनाम् साधु नामपि मतिः बुति पोलिभिः पगर
मिः तमिल दोसायते संध्यदोसामा भाटि.
डोमिभिः या शिक्षिका प्रत्ययमादितः स पिकवत सिम
ते भायमानोति ॥
जति। बमोहेगे धन प्रदेणे।
अनुचराः थनुभोपिमः। 'साई
यूथा घटः परिपुतः । पाण्यत् निदितवान् । सास्तिः
। शरीरकल्पात् थस्थतया यशादेहत्वात् ।
वर्षपनियन्वात् । ते पिशादयः स बना व्याकुलाः । यथा'
भुवा कण्टकारतलपभोजिना, महिजातीयेनेति यावत
आपकारो. भवितीत्यर्थः। महोतः सकाशे स्थापितः ।
महीना
भूरिटिकार

·सन्धिः। .त्योत सुधाता महिलापि पुर्व खादेत सुधार्ता भुनगो स्वमण्डम् । बुभुक्षित: किं न करोति पाप घोणा नरा निष्करुणा भवन्ति । मत्तः प्रमत्तशोन्मत्त प्रातः क्रोधी बुभुक्षितः । लग्यो भोरवरायुक्तः कामुकश्चन धर्मवित् ॥ ८७ ॥ इति निचित्य .स. सिंहान्तिकं घम्भः। मिहेनोत्रम् रार्थ प्राप्त किचित् । काको ब्रूते देव यानादपि न मा छत् । सिंहोऽवदत् कोग्भुना जीवनोपायः । काको वदति नाहारपरित्यागात् सर्बनायोज्यमुपस्थितः । सिंहे. म् प्रवाहार का साधोना... काकः कर्ण कथयति पित्र- " इति। सिंहो भूमि सृष्टा की स्पयति । मया यबाग दत्ता। तत् कथमेवं सम्भवति । तथाधि भूमदानं न सुवर्णदानं नं गोप्रदानं न तथान्नदानम् । ५. मोदिवि परिसरा भोजमा बुधा जुध्या भुवया बायोति प्रधम् पपन्यपि पादे भक्षयेत् । पुजा भुजगी भी पम्म म रिमाप पादेदिति पणापमः । चिता पनि पाम रोति, पिपईयर्थ ।। बीया ! - म रामकृपाः पानि आबने ।। बच मशः भद्यादिवा yिeERA 18: पतः। पानी मारिणीडिया । श्रोधी मान ings : भयोमायुः सारो RREATE बीविय॥०॥ affew fearfinaliratna दपि वासा | पाधोसिस nerior बासाहार Refriger : प.मा सार ·M पिगा। तो महामनानं सर्वप्रदानेवमयप्रदानम् ICER, सर्यफामसपहस्य परमेधस्य यत्मतम् ।। तत् फलं लभते सम्यक् रक्षित गरणागते । १०॥ भूते नासौ. स्वामिना व्यापादयितव्यः । किन्वम्मा- था कर्तव्य यथासोसदेचदानमनोकरोनि । नम्रता णी स्थितः। ततोऽसौ लब्यायफायः 'कूटं सत्या सा- सिंघसमीममागतः। अथ काफेनोलम देव यानादप्या- न प्राप्तः । अनेकोपयामलिटय स्वामी। तदिदालों यमांसमुपभुज्यताम् । १५॥ यतः, खामिमूला भवन्त्येता: साः प्रलतयः खलु। समूलेपु चिक्षेप प्रयत्नः सफलो नणाम् ॥२२ 7 नेमि तपारे. सर्वप्रहाने पुः निषिउदानकायपु मध्ये समयमा बभीनिवागदान यथा महामदासम् वेदान् वदन्दि च्या मालदास पः । भूमदामम् भूमिदानं । सुवर्षदावन वाचनादामं । गोमदानम उत्सर्गः । तथा थपदामम् अस्यपदाना नया मापदानम् न बदरी पामयः॥८॥ सति । सर्वकामसमाससका निपिस कामः भोटः समास सम्पवस, निखिवानिषितमदस्पति यारत् । . परमेधस्स वाजिमेधस या रक्षणं ग" इति यादयः । थागते प्राप्त बने रहित वाते सति तह कम सम्यक साकल्येन सभने, शरणागतरक्षक रवि षः ॥४... काक रति | सामिना भरना । सयम् व्यङ्गीकरोति सयं खो करिपति মাৰামঃ পুঃ খিত্ত ঘামান বয়াময় তা সম অামঃ এ परो येन स तथाभूतः । टम् नं । सर्वान उरगारमाधान। . कोपवासलिष्टः यमेवः बजमिः उपरास चनाहारः सिष्टः कर्षितः सामोति। एताः पृथियोडाः सर्नाः प्रजा पतु नियमे ,सामि सामो राजा मूलम् प्रधानात्रयः यामां ताजथाभूता भान्ति र यत् फलम् सिद्धिः शरणागते शरणम् रक्षणम् . थावमिति यावत् | " ur

·सन्धिः।
-
सिंहेनोक्तम् भद्र वरं प्राणपरित्यागो न पुनरोदृशे कर्मणि
त्तिः। जवकेनापि तथोक्तम्। ततः सिंहेनोक्तं मैवम् । व्याप्र
गरम हेन जोवतु स्वामी । सिंहेनोकम न कदाचिदेवमु-
तम् । अयाचिवकोऽपि जातप्रत्यय: तथैवात्मदेहदानमाह।
दिवेवासौ होपिना कुतिं विदार्य व्यापादिनः सबैभक्षितय ।
नो नोमि मतिर्दोलायते नूनमित्यादि । तदनन्तरं हती.
पूर्णवचनं शुत्वा स विमो भमं निश्चित्य छागं त्यका सात्वा
ययो। कागच नीत्या धतः खादितः । अतोऽब्रवीमि
मौपस्येन यो देतीत्यादि ।
राजा मेघवर्ण कचं त्वया
मध्ये सचिरनुपितम् । कयं का तेपामनुनयः कृतः । मेघवर्ण
। देव स्वामिकाार्थिना स्वप्रयोजनवगाहा कि किन
पते। पश्यं
i
लोके वहति किं राजन् न मी दग्धुमिन्धनम् ।
चालयपिटवामिनदो थेगो निसन्तति । ६४॥
कम्,
स्कन्धेनापि बहेतून कार्यमासाद्य बुद्धिमान् ।
म अनाम या विषादिना रक्षायाः को मितिमा
ना कफ सिर भी पेषः ।।
• पनि पायो। बरंच Rferral.
। विमलयः सपरिवाया Faifene मिरपरम् ।
उपप .
बोक राजा पा राम भानु मम्
Nalarianfafays a।
बाबा straranार, बाहर
मे:" statute that TEE
ve a rgnetstarts fri...

·। W हितोपदेशः। यथा इन सर्पण मण्डूका पिनिपातिताः ॥ ५ राजाह, कथमेतत्। मेघवर्णः कथयति, अस्ति जीणों जाने मन्द विसो नाम सर्पः। सोऽतिजोर्णतया स्वाहारमा यन्वेष्टुमक्षमः. सरतीरे परित्वा स्थितः। ततो दूरात् केन । चन्मण्डूकेन दृष्टः दृष्टच, किमिति भवानाहारं नान्विष्यति। सपा भूते, भद्र गच्छ किं ते मम मन्दभाग्यस्य रत्तान्त । अनन। ततः सञ्जात कौतुकः स भेकः सर्वथा कथ्यतामिति । सर्पमाह। सो ब्रूते, भद् अत्र ब्रह्मपुरे कौण्डिन्यनाम्नः । थोत्रियस्य पुत्रो विचतिवर्षदेशीयः सर्वगुणासम्पन्बो, दुई वा न्मया नृशंसेन दष्टः। ततः सुशोलनामानं पुव खतम लोक्य कौण्डिन्यः शोकेन मूर्छितः पृथिवीतले लुलोट । धन न्तरं ब्रह्मपुरवासिनः सर्व बान्धवास्तस्य तवागत्योपविष्टाः । तथा चोक्तम्, प्राइवे व्यसने चैव दुर्भिक्षे शत्रु विग्रहे। राजबारे श्मशाने च यस्ति छति स मान्धवः ॥२७॥ स्कन्धेनेति । बुद्धिमान प्रातः कार्यम् कर्तव्यं यासाद्य माथ कर्मथ निबको भवेति यायत् । रिपुण् स्तन्धेनापि स्वन्ध कृत्वापि यहेत् । येनोग येन वृद्धेन नरापरतेन मर्पण मण्डकाः भेकाः निपातिताः नाशिताः PM यनिजीर्णतया समधिकथा ईक्येन । यन्वेष्टुम् अनुसन्धानम् समानकोतका प्रवृत्तकोतवः । गोवियस्य वेदाध्यायिनो बाष्पस.। शि, वर्षदेशीयः वियतिवर्षकत्यः । उक्तञ्च दण्डिना साहायवाचतारे " देशोयदेग्यादिप्रेयप्रतिनिधी व्यपि" रति । दुहगत् मम तस्य वा मन्द .। बाबा मिवाणि।२६॥ था ति। सारे गुस्समये । यम विपदि । भिवे भिक्षाभासा भवणापापपकाले । राजहारे रामसभायाम्, अभियोगमा राजेति प्पनुमति द वायर मिलमिवारवायाः पिता यात् । सपाने मममी . पयतिक्रियाका इति यावत । ' fs ·सन्धिः। ततः कपिलो नाम सातकोऽवदत् बरे कौण्डिन्य मूढ़ोसि 'बै विलपसि। २८॥ शृणु, कोड़ीकरोति प्रथमं यदा जातमनित्यता । भावी जननी पथात् तदा गोकस्य कः क्रम: १० काप, क गताः पृथिवीपाला ससैन्यबलवाहनाः। वियोगसाक्षिणी येषां भूमिरद्यापि तिष्ठति ॥ १० ॥ परच, प्रतिक्षणमयं कायः क्षोयमाणो न लक्ष्यते । धामकुम्भ इनाम्भस्यो विशीर्णः सन विभाव्यते ॥१०॥ शासनतरतामेति सत्युर्जन्तोदिने दिने । शाघातं नोयमानस्य बध्यस्येव पदे पदे १०२॥ । इन रवि । मूड अधानान् । सिभि योगसि । ६८॥ कोडोकरोबोटि । पानीय उपपाता था रिलता नाका बातम् मरम् भयभम् अपतः एष कोसीकरोति विषयोडरोति । पचे पो पहपचास दमन्दर जमी प्रप्रति । फोड़ीकरोबोलि दि हा सदा मोक विजयस्य का क्रम नियमः । ऋषिष पासीयर्थः । केति। चिरी पर पापयति शासि या विषाहः राजाने म्योपासनाः । श्रमपरकम् सादि । गहम् दिन पविक कुल बचाते देपे गता. ufewa | भूमि चरिको गितामा पहोपालामा योगसारिको यिोगस मत परिषी दि. Pear frefe! पियो पर पसरविधि भा ..। प्रसिमिति यम् कायः परं मतिषम् पर पीदमा: गत पते कायम समभारित पोर विषय का रस पिEET for Murari पम् ।। awelan प ा म बोतल सरण दो से farter वो Regranul पेपर पnिtfarathw..

·पतापदमा यनित्यं यौवनं रूपं जीवित व्यसञ्चयः ।। ऐषय प्रियसंवासो मुमत नवन पण्डितः ॥ १०३ यथा काठं एकाई.च सभेयातां महोदधौ।.. समेत्य च व्यपेयातां तहद्दभतसमागमः ॥ १०४ ॥ यथा हि पधिक: करिछायामादित्य निष्ठति । - : विश्रम्य च पुनर्गच्छत् तहदभूतसमागमः ॥ १०५॥ च, पञ्चभिनिर्मिते देहे पश्चत्वं च पुनर्गते । . खां वा योनिमनप्राप्ते तत्र का परिवना ॥ १०६ । यापन्तः कुरुते जन्तुः सबन्धान मनमः मियान् । तावन्तोऽस्य निखन्यन्ते हृदये शोकशङ्कः।१७॥ अनियमिनि । यौवनम् पयः । रूपम् सौन्दर्यम् । जीवितम् माया चयः द्रव्यापाम् धनधान्यादीनां पञ्चयः शाहरणम् । ऐश्वर्यम् विभूति पास मियः मुलादिभिरिः संयासः एकतावस्थितिः। यम् नवरं। प्यतः परितः माघः नाव तस्मिन् रिपये न सोत का न कुर्यात् । १.५ यथा महोदधौ महालवे काउच काञ्च ौ कायरोम र यहया वाामानौ परसरं सनाच्छेतां । समय मिलिय ताम् यहायव वियुक्तौ भवेतां । भूतसमागमा भूतानां प्राणिनां रुम मेनन ववत् तथैव ॥ १०॥ योति । यथाहि यह कथित पथिकः पान्थः छायाम पनावमं "कार টয়া জানিঃ সনিলিন্যন” লম:। আমি আম্বা বিঃ । त्रिस्य च मायनोदसं कृत्वा च पुनः गच्छेत् अभीष्टं देशं प्रचले। सागमा वदत् तथर । १.५॥ ৰস্তুদিবিনি। অমিত মিত্রলীৰমীস, মুরদয় নির্মি देहे काये पञ्चत्वम् पञ्चीमाई गते प्राप्ते एवं इत्यञ्च खां सां निजां निजी निदानं.. अनुमाप्त पुनः बथे पति वन विषये परिदेवना विलाप का । यथेवि। पावन्त इति । जन्ता जीया मनसः तसः प्रियान अभिमतान या ·। सन्धिः। १ नायमत्यन्त मंशमो लभ्यते येन केनचित् । अपि खेन शरीरेण किमुतान्येन केनचित् ॥ १०८ ॥ १, संयोगो कि वियोगस्य संमचयति सम्भवम् । घनतिक्रमणीयस्य जन्म सत्योरिवागमम् ॥ १० ॥ • पापातरमयीयानां संयोगाना प्रियः सह। । प्रपयानामिवावानां परिणामो विदारुणः ॥११॥ स, जजन्ति न निवर्तन्ते खोतांमिसरितां यथा । पादायादाय. मानो संदा रावाइनी नथा ॥ १९९३ सुखाखापरो यस्तु संसारे ससमागमः । । समान सम्माधान सम्पान करते भाति पस्य बन्नो इदमे मसि पावसंख्यकामियोपाममोबमाणि पहावि विपन्ने प्रोधि- अनि...." ब। पवम् सपो कामना मिस स्पिनिक हकेगापि पारभ्यते आयते । सेन विन मरोरेपापित को पूर्मपाय । पायेगा अश्विन मषित विकले . बोगरवि - अनुः सिमोश ख मनोगस सम्पापियोयः विपरे गिरिम् veaf रिजाप•िe. पापमानाम् पियाराम यादो सा पोबाराय समाधि fit पंपोमावा. Nr पत्तिामा परिक्षा विकासको बमोलिबमा परिवार दीवा कोबारा दा fati aata 4 ग GAIो सिको माग बाबा बाबादाब viian xamins 1 nir. R: antrwa ·हितोपदे। स वियोगावसानत्वात् दु:खानां धुरि युज्यते ॥ ११ प्रतएव दिनेशन्ति माधवः सत्समागमम् ।। यहियोगासिननस्य मनमो नासि भेषजम् ॥११॥ सकतान्यपि कर्माणि राजभिः सगरादिभिः।' अथ तान्येय काय ते चापि प्रलयं गताः ॥१४॥ अचिन्त्य सञ्चिन्त्य तमुग्रदण्डं मृत्यु मनुषस्य विचक्षणख । मुसिका दूध चर्मवन्धा: सय प्रयत्ना: शिथिलीभवन्ति मेष राथिमांमुपैति गर्भ निवासं नरवीरलोकः । त: प्रभत्यस्खलितप्रयाणः स प्रत्यहं मृत्युसनोपमेति ॥१६॥ १ पारिया में सामागमः बियोगापमानतात वियोगे विदे यावर माग्निः यस तस्य नविधात्यात दुःखानाम् गोकानां धुरि अमे। आयते । स रपे महदुःसहमेण गण्यो भवतीत्यर्थः ॥ ॥३.! (.. याद रति बतएव हि यमादेव कारणात् साधवः धानमन्ना या मम प्रियसङ्गति नभन्नि न कामयन्ने । यहियोगामितमस्य यस च मागमस्य वियोगः विच्छेदः स एव यमि कमायः तेन लूपस लिद नसा चेनमः भेषजम् औषधम् मास्ति न विद्यते । १२, 'लतानोति। सगरादिभिः समरः सूर्यवंशीयनरपतिविशेष स खाf चषां ते तः राजभिः पैः कम्माणि सजतानि धर्मया याचरितान्यपि अथ तान्येव तान्येव 'कर्मापि ते धापरावानः प्रलयम नाथ गत Tatiaur': मचिन्नेप्रति । उपदण्डम् उपतीनं दण्डम् शामन यस्य स लं, धनि नयमिति यावत् । तम सपरिचितं मत्ययम् कालं मञ्चिन्ना पुनः पुन नामि निधाय विचक्षणस्य अतित्रिपुषसामि मनुष्यस्य सः निषिदाः प्रयत्रा मायामा यम्बना वारिया सिका. सिञ्चिता धन्धाः धर्मपन्थय । चाँधलीभवन्ति विधीयते ॥ १५ ॥ यामिति । नरवीरतोका नरेषु वीरः भूरः खोकः पुरषा यामेज प्रथा पनि गर्ने मातुः कुक्षौ निवास बसति यति पामोनि, : मना भवि ·सम्धिः। मारभ्य सर संसारं विचारय । योकोऽयमज्ञानस्य प्रपतः।१७.पश्य घनानं कारणं न स्याहियोगो यदि कारणम् । थोको दिनेषु गच्छत्म बईतामपयाति विम् ॥११८॥ दात्मानम नुसन्धेडि, शोकचाच परिहर । ११८। यतः पकाररूपातपातानामस्वाणो मर्मभेदिनाम् । गाढ्योकमहाराणामपिन्तव, महौषधम् । १२० । तहपनं नियम्य प्रबुद्ध व कौण्डिन्य उत्यायोब्रवीत् स शोक पततिप्रयाण पनि ध्रुव प्रयापम् प्रसारो सवधाभूतः मन् प्रत्यहम् मतिदिमम मनमोपं मन्योः कारस समीप निध्य एति बागाति । स्वेति। विरय यायचं. परिचिन्नय । यानस पवियायाः । समाया...." बमानमिति । अचानम् परिया, मोह दि यावत् । यदि घेत गारपम् नदार, योवस्येति यावत् । न सात न भवेत् । रियोगः परमरित दिकारपम सादिति मेषः ।. बदा दिनेषु दिवशेष गायु यहोनेषु गोरा बार दक्षि गचव, कथं , पपयादि, मामयति ।। मोकल पियोगवसले ग्योगकामाया या तस्यायुत्तरोतर हिरो सम्भाविता: पिन्त मोहाप: कमेव तस्याप्पपगतापात् पिरोवाक को सम मा भर. मित नहिताच:।110 . . दिदि । यामागम यामाचा अनुमति परिचय । होम पुनः पुनः सोचिन्ता ।.परित खोलि सापशि। पाएंपासवानागम् कारणे, गिरे. दः । पास पर जागा वादा म बाइ हान्द पोकामनाया। . .लिगे amrikar • ·३॥ किया। गरसमिदामों परसरामेन । पनं गामि।सपुर पिको भूते - . पापि दोषः प्रभवन्ति रागियां महापि पधेन्द्रियनिग्रासमा पसिने कणि या माते निरत्तरागस्य गश्तपोवनम् । १२२ यतः, दु:पितोऽपि घरेही यव कुवाश्रमे रतः । समः सर्वप भतेप न लिधर्मकारणम् । १२३ ॥ उध, रत्त्ययं भोजनं येपा मन्तानाच मैथुनम् । वाक् सत्यय नार्थच दुर्गायपि तरन्ति ते । १२४ । भन्या पास न लिनि प्रयोजन "पापयामिगिरपा न्यपरः । मंगळामि, पानमस्सो भूगा परामोनि मा || गिपाम पिपरेप मरागत अभाना ने नोग्ने दोप: पापानि भनि सत्पद्यन । म संसारऽपि पन्द्रियनित भन्द्रियाना पसंपादोबा पोका मानसाधना शिविपये का नर्विरोधनं सपः नरसा में एक परफरम् ददातोपास यतिमि ते भाभुमिरोगन्दिते 'पुण्ये बनषि प्रबनते भ्याप्रियते गित्तर नियती यानि पनि रागः विषयामनियम पामतः तस मरम् एव तपोवनम् तस्यास्थानम् । ११५ । हर्षित ति । य कलापि, बचपर्यादी सिन् भिवति । सः अस्थायां । रस यास्थितः । दुःखितः विपसोऽपि अन् मधुर निपिनेषु जीवेषु ममः समदी भूखां धर्मम् पुण्यकर्म परेत् । सिनम् वा चि धम्मकारपम् धम्म कारण पूर्व न भानोति शेषः ॥११॥ " वृत्त्यर्थमिति वृत्यर्थम् ब्रोवितरक्षणाय, अंत समारस्यये । जमाना भोजनम् याहारपहम् । मन्नानार्थम् पंचोत्पादनाय, न त या मधुनम् स्नोपतः । ‘सत्यवधनार्थम् सभाधयाय, नव वेषां वाई वचनयति से दुगोषि सङ्कटान्वर नरनि मुखेन यानिirir a. " .

·सिधि: पेपतय, पहि, पामा.नदी संयम पुण्णतीर्था : सत्योदका शीलतटा दयोर्मि:, 1 तवाभिषेकं कुरुं पाण्डुपुतः .... : नवारिणा शुध्यति पान्तरामा १२५॥ जन्ममत्युजराव्याधिवेदनाभिरभिरतम् । संसारमिदमत्यन्तमसारं त्यजतः सुखम् ॥ १२६ । 1. दुःखमेवास्तिान सुखंयमात्-तदुपलक्ष्यते।" '. , ' दुःखातख प्रतीकारे सुखसंज्ञा विधीयते ॥१२॥ कौण्डिन्योते. एवमेव । ततोऽई तेन शोकाकुलेन प्रणेन शहा यदद्यारस्य मण्डकाना वाहना भविष्यसीति । मायसि । मामा भान । संयमा रन्द्रियमिपा बोध एक. अमिन का संयम पुरतोयो। सन्दरा पत्ये बदमे दर रक्षा पायोदका । यो परिसभेत तर तीरं सहा भोगता। सा का एक अधिः मोनो यथा पादयोर्मिः । एषमा नदी परिवनमः । अपवरे युधिगिर नब तसो बायां वाभिम् जाम पुर। पन गरिबारिया सामान्य जन एथति परिमाnिel सम्मेवा जन्म हा सरबरा मामि। पाहभूमिः । हाकिमवावयादिनानिमिय नम् मितपसारम् विरामहो "रो के खिोर भाष रेब" रसमा इदम् भार बालिवामा: an: पम् बिदा भगमोमि पे । १५ । पनि पम् एकति रविवारत । म सीति । यार I पम्म । राग भी करे Int Newwबाम लिए There उपम्, Melatcar ॥ treattaraicार virty Ravineteenner ·हितोपदेशः। पिलो ब्रूते, सम्प्रत्युपदेयामधिप्युभवान्, 'योकाविहं.ते इद- म् । तथापि कार्य शृणु।१२८ . .:70 समः सामना त्यान्यः सचेत त्यक्तुं न शक्यते । स सद्भिः सहाकव्या सता.सनोदि भेषजम् ॥ १२८ ॥ अन्यच्च, कामः सर्वात्मना हेयः स चेहातुं न शक्यते । • स्वभाया प्रति कर्तव्यः सैव तस्य हि भेषजम् ॥ १३० ॥ एतच्छर न्वा स कौण्डिन्या . कपिलोपदेशाचतप्रशान्तयोक- नलो यथाविधिः दण्डग्रहणं कृतवान्। ततो. ब्राह्मण यापं भोक्त मण्डूकानुहोढुमतः तिहामि । अनन्तरं तेन मण्डूकेन गवा मण्डकनाथस्य, जालपादस्य तत् कथितम् । ततोऽसा- वागत्य' समण्डूकनाथः सर्पमधिष्ठितवात् । सा सर्पस्तं पृष्ठे सत्वा चित्रपदक्रम बधामा परेाश्चलितुमसमर्थं तं 'मण्डू- कनाथोऽवदत् किमिति भवानद्य मन्दगतिः। सो बूते, देव श्राहारविरहालोऽस्मि । मण्डूकनाथोऽवदत, धरमदान्नया मण्डकान भक्षय ! ततः ग्रहोतोऽयं महाप्रसाद दत्यु का क्रमशः रवियोगनतिनहुन याविष्टं सम्यक् यधिशवम् । वृदयम् चन्तरात्मा २८॥ म संसर्गः सर्वाना कायमनोवाक्यान त्याच्या हामव्या पेत. यदि प सङ्गः त्या न शक्यते तदा सनिः साधुपुरुमैः सह कर्तव्यः हि यतः सदा सह भेषजम् योकप्रयमनौषधम् ॥ ११८. काम इति। कामः वासना सर्वासना हेयः त्याज्यः । चेत् यदि धामः हातम् त्या न सक्यते तदा सभायाम् धर्मपत्री प्रति कर्तव्यः ।। यतः सा पदेव उस कामस भेषनम् प्रशमनौषधम् ॥ १३.। एनदिनि । कपिनोपदेशागतप्रशान्दोकाननः कपिलस उपदेश मिला वपनम् स एप प्रगत जन प्रसाना मिर्जा प्राप्त मोका अमेव पवन अमिः यस स वधाभूत यथाविधि यथान्यायेम रडपापम् शत- पहोला वानासोऽभूदिस्य। बारपादस सानपादनामः।। सापाचानं । अभिश्विान् याररोज सिनामं चिप पिकिन ·राजा. मणगान बादति । पथ निर्मण्डक सरो रिसोश्य मगडूकन पि तेन वादिनः। पतोकिमि सन्धेनापि बयान यादि । देव यात्विदानों पुरारत्ताख्यामकथनं । सर्वथा सा न्य हिरण्यगर्भा राणा सन्धीयतामिति मे मतिः। प, कोग्यं भवतो विचार यतो वितस्तावदयमम्माभिः । ता सदाभया सेवा सति तदातां, नो पेद्विग्टयताम् मान्तरे अम्बुढीपादागत्य केनोक्र, देव 'सिंघमहोपर रसो राजा सम्प्रति अम्बुहोपमाक्रम्याधितिष्ठति । सम्बममाइ, किं किम् । शुषः पर्मो कथयति। टा भार, साधु रे चक्रवाक मन्निन् साधु । राजासको पास्तां तावदयम् । नमेव गत्वा समूलमुन्मूलयामि ॥१३॥ दरदर्थी विस्था, म यरन्घषत् वायं दधैव धनगर्जितम् ।।' - परस्यार्थमनर्थ वा प्रकाशयति नो महान् ॥ १३२ ॥ व, एकदा न विग्टडोयात बहन राजा विवादिनः । गममा मा गनि यस दर वषाविधं । बवाम तस्तत: पर्य चपदासया बयाकम् बम । गौरसे बहुवचनम् । श्याच्या चन बा। "मयादिस्य उपस्यानम्" रवि सोया। महाप्रपामा उपरोक सीता याव रिमा विप्रायः निवा सुशि। पासाम् खाधिकारे fasa । बिटमाम बछेन दूरी क्यताम् । काम्य पारध्य । सरपम् सोपवम् । सगतम् ममषि धम्या । पाताम् बन्यताम् । परम्पपतिम् ।। नेति। भरधावत् दि रिजन सहा En जनमनिंदा पिराकोयमदमियः। शाम मरियम् । मान पदार या परस पर्थम् ममोक्नम् पमर्थम् समान प्रक बोम्पेदि।१११, एपवि। रामा रहदा एमगारमेर बान् गन् विदिया था बत्। r ·दिवोपदेना - सदपोऽप्युरग कोटडभिर्नागितो ध्रुवम् ॥ १३३ । किम् इतो विनाः सन्धान गमनस्ति । य श्रमाकंप कोपा कत्तव्यः।१३४ परच, योऽर्थतत्त्वमविज्ञाय क्रोधस्यैव वयं गतः।।::: सतथा तप्यते मूढो बाहाणो नकुलादिवः ॥ १३५ । राजा पृच्छति, कथमेतत् । दूरदर्शी., कथयति, जयिन्यां माधवो. नामाब्राह्मणस्य ब्राह्मणो प्रसा 4. बालापत्यरक्षार्थ बाह्मणमवस्थाप्य खातुं गताः। आणखा सतराचः पार्बणयाई दातुमांगतो जनः। ट्वा माह्मणः सहदारियादचिन्तयत् यदि सत्वरं न गच्छ तदाऽन्यः कश्चिच्छाई ग्रहोप्यति। ९३६ १२२ उक्तञ्च, 1 श्रादेयस्य प्रदेयस्य कर्तव्यस्य च कर्मणः; क्षिप्रमक्रियमणस्य कालः पिवति तद्रसम्॥१३७ ॥ म विडीयात न योधयेत् । सदर्पः बलगवितोऽपि उरगा भजन बड़ प्यनेकशः संहतः कोटः'। धुवम् निशित विनाशितः निहतः । । देवेति । सन्धानम् सन्धि विना मटते, तदक्षवेत्यर्थः । यस्ति सम्भाव्य पथात् पृष्ठभागे। मकोयाममयम १९8.4. य इति । यः जनः यतत्वम् अर्थस्य अवस्थायाः तवं याचा व्याविक यथायथं न शाला क्रोधव केवलं कोपस्यैव वशम् स्थायत्तताम् गदः प्राप्त मूहायभानवान् नकुलात बाहय व यथा तथा तप्यते राधमानोतिर 1 राजेति। प्राणी सर्मिती. प्रसूता स्तं सूततो । निमित्ते। पार्थपत्रामम् पार्वणं पर्याय । बाम वाडीयावम् । मई दारियात स्वभावतोऽकिञ्चनत्वात् ॥ १२६ ।। ...मायोति पादेयस्य श्रादानस । हेयस प्रदानख । कर्त्तव्यस्थ विं कर्मणा धिम सत्वरं यक्रियमारस असम्मादिनस्य स तहसम' भोग्यम कालः पिवति चाधामनि । कालळेमेष अभिमतं कर्म विकली भाषः ११७॥

·... ययोशाव रक्षकः कोऽपि नास्ति । 'तत् किं करोमि । यात कालपालितं नकुलं गालकरक्षाधं व्यवस्थाप्य गच्छामि। वा सत्वागतः। ततस्तव नकुलेन वालक समीपमागच्छन् रणों कृष्णसर्पो व्यापादित: पण्डितच ।' पथासौ नकुलो बापमायान्तमवलोक्य रक्तविलिप्तमुखपादः सत्वरमुपागम्य राह्मणस्य परणयो लोठ । ततोऽसौ ब्राह्मणतं तथाविधं हा मम पुत्रोनेन भक्षित इत्यविधार्थ तं व्यापादितवान् । निन्तरं यावयुपसत्य पश्यति, ब्राह्मणस्तांबहालक: ' सुस्थः अपिति, सर्पस्तु व्यापादितस्तिष्ठति । ततोऽसौ ब्राह्मणो विपाद. पगतः । अतोऽब्रवीमि योऽर्थतत्त्वमविनाय इत्यादि ।१३८! परब, फामः कोषस्तथा लोभीपी मानों मदस्वथा । पड्वर्गमुत्सदेनमम्मियत मुखी भवेत् ॥ १२८ ॥ राजार, भन्दिन एप ते निश्यः । मन्त्री बने, एन. २॥१४: । यता, स्मृतिय परमार्थ पुरितों जाननिययः । पिपोति । यात. मात्र वात् । किसान रियो वितम् पदादिमा परियोस् । बिधिषम प्रसव । यसाविया । तपोम विपरित परिवाए पिपारः पिप fear पनि। हाम- चपन बाय बमोबा। हा। दिन । । एबम र परमं पार गरि तिमि it affai। बोराबार बार कर .. CANCE for frie बरमा सुवास बाभRI . :..

·faiमा रचना गन्तयामिष मन्यिाः परमोगुणः । १४.. प, महाविदधीन न मियामपियका परमापदा पदम् एने शि.नियमकारिणं गुणानुभाः सयमेर सम्पदः।१४ यदीदानीमामपनं क्रियते तदा, सन्धाय गम्यताम् . वयुपायाप्रत्यारो निर्दिया माध्यसाधने।... रयामा फस तेषां सिहि सामि व्ययस्थिता । १४२६, 3. मधमेना सतरसम्भाव्यते । मन्त्री बढे - देव मत्तर 'नि:::.या.........., महठयत् सुखभेद्यो वासन्धानच दुजनो भवति ।... मुजनम्न कनकपटवत दुर्भशाश सन्धयः । ९४४ : तिरिदिन परप्रामुला मतिमनोयोगा। रिवर्सः सदादि ! बामनिययाः पाने सिविषये मियः गरिमार्यम् । उता स्थिर मन्दमः मन्यात मन्त्रणायाः गुतिः गोपनम् । मनिया प्रत्येकः । परमः ठः गुणः धम्म १m सहसा इदात, पविघये ति यावत् । क्रियाम् गार्य । नापरेन् । यदि अंधानम् चापदानाम् माटाको परम' सदम् । पम्ममया:रिभूतयार गुपलुमार मयगुरु गुमाए परिणम जमय, स्वयम संतः एर, ग्युत्ते. वानि..१२ ॥ पोनि । यद्यमि माध्यमाभने कार्यसम्पादने विषये पवार, सामदान- हमा उपाया: साधनानि निईिट मिपिता नपिद्धिरिति यावत् । तेषां उपायानां संख्यामा केवलम् गणनेक फचम् उत्कर्षः। शिविर साम्नि पन्धौ व्यवस्थिता प्रनिधितम् ॥ १५३-17 1..." देति । दुज्जनः सः महददत् मध्यकलश.स सचमेद्यः एकना धावियायाम सविधाया। दुःसन्धाना दुसेन सन्धान । ये न स नथायिधः । पके दुः। भवति । सुजन,माधुः कनकधटबई : प दुमद्य कविपाह्यः । पक्षे दुर्बिपाश्चः या शीव सन्धयः । म संघदनसमर्थः। भवतीति शेषः॥1१३५, ५ ·4. . परव, घनः मुखमाराध्य मुग्यतरमाराध्यते विशेषतः। भानलव दुर्मिदग्धं वापि नरं न रन्नयति ।१४५३." 'येषतय प्रमो धमतो राजा सयंत्रो मन्त्री । ज्ञातमे पया पूर्व मेधनात् तत्सतमार्यसन्दरनाञ्च । १४६ स्तः, कम्मानमेयाः मीत परोक्षे. गणरायः। तमात् परोक्षरतीमां फलैः कर्म विभावयेत् १४७॥ राजार पलमुत्तरोत्तरेण यथाभिमेतमनुठीयताम एतन्मन्वयित्या टी महामन्त्री तव यथा कर्तव्यमित्यु.. उर्गाभ्यन्तरं प्रचलितः। ततः प्रविधि के नागतत्य राज्ञो हिरण्यगर्भस्य : निवेदितं देवा सन्धि फक्त महामन्त्री ग्धोऽसा. समोपमागच्छत् ।। राजसो जूते मन्तिन् पुनः सम्बन्धिना केनरित अनागन्तव्यम् । सर्वज्ञो विस्याइदेव न प्रवास्पद- । मनो महायशोऽसौ दूरदर्शी अथवा स्थितिरियं मेतत्। वापत . पति बामपः सुखम् पनावामन थाराध्यः मेव्यः, गेय रति भननीति : वि मा परम् अमाया आधिक- स्पेन बाराध्यने सेव्यते । धामधवनिंदरवम् नाजस्म बोधस. बवा-कपा तेन दग्धः स्था गर्षित: नरम बनापि स्वयं प्रमलयोनिरपि म नियात पयिन' न ममोदि ११ ॥ विशेषत रति । ततवतकार्य सन्दर्शनात ताभ्यां राजमन्त्रिभ्यां धाम सिरितस्य कार्यस्य प्यनुडानम्य दर्शनात् प्रत्यक्षीकरपात 10." . कम्मदि। परो या न्यो पर्यव सपिन किये गुपया एपाः धम्तयः सीनारि कानुप्रया कापा स्तुतिन कायम अनु. या अनुमानेर सेयाः भान्नीविषः। दमाद यमः परोषाधीशाम रोये मित्य चिः बेटा यहां तेषां मामायादो पति पः पडभिःविभात विधायी0), रालि । चरोवरेप परम मिकिपप समान । म समीपे । सम्बन्धिमा हिमाय इन बात पर , ·। : fonोपदेना। मन्दमतीनां कदाचित् यद्देय न क्रियते। कदाचित म शका । १४ोतियादि । 'বৰৰ সন্ধায় ঘষা ৰিব্বির । 'कुमुदविटपान्वेयो इंसो निया,विचक्षणः। न दयति पुनस्तारायसी दिवापि सितोत्पलं फुधक पाकिसो लोकाः सत्येऽप्यमायमपेक्षते ॥ १82... दुमनटूपितमनस: सुजनेष्वपि नास्ति विश्वास.. - बालपायसदग्धो दन्यपिनिनु फुतकृतं भुड़के ॥ १५ ॥ तव यथाशक्ति तत्पूनार्य रत्नोपहारादिसामग्री सनीतिर ताम् । तथानुष्ठिते सति चरभो मन्त्री दुर्गहाराचक्रवाके सत्कृत्यानीय राजदर्शनकारितो-इत्तासनो.चोपवेशित: कस्मिंश्चिदपि विषय भन्देहमावपिन क्रियते । बदाचित् सम्बया यादी 'म्याविषयमदेहः क्रियते रति, एम्विधा मन्दमदीनाम स्वल्पबुद्धीनां स्थिति स्थिरता ॥१८॥ .", 'घरमोलि कुद:मिनोमयन्विष्यति विचिन्वति यः समुदाय विषहण पर इंस: निशहराली बड़ा बनेकपः नाराकाये तारापा নাবা ছায়া, তিন্নি , খাসিয়াকানিঃ সুনিরিণঃ अधमरः) य. तबसरम जलाशये क्षणात ग्राणु परिचितः कुसुदनमा मतारितः समिति शेषः । दिवा दिवसेऽपि तारापी नक्षत्रमायामा मिवोत्परम् कमुईल. दशति पञ्चान स्पति । तथा कुइकचकितः वाहनोन इन्द्रजालेन चकितः सन्यासिका लोकः जना-सत्ये प्रयतेऽपि वस्तुनि कायम विपतिं व्यपेक्षते व्यासते. 1880 इनेनि ! दुर्जनपितमनसः दुञ्जनेन पलेन दूषितं विपर्यासापादित मन पित्तं यस संस्था तथाविधस सजनेषु साधुमपि.विश्वामा प्रत्ययः नाशिक भवति। पायसदग्धः पायसेन सयमावेन दग्यः तापिक्सपः नादः भि न निचितं फुस फुकारेण पर भुङ । १५• " वदिति । उत्पूजार्थम् सम्म नेटवस्य पूजार्थम् यईपाय " पूजावमयाम- समाः डायमरः। उपथितः रेशन कारिख। । " ·एक उवाच मन्विन् युग्मदायत्तं स खेछयोपभुज्यतामिदं ग्म् । रामसो व्रते एवमेज। दूरदर्शी ते बहुप्रपञ्चनं योजनम् । १५१। यतः सुधमर्थन रडीयात् साब्धमध्नलिकर्मणा । मुर्ख छन्दानुरत्तेन याथातथ्येन पण्डितम् ॥ १५२ ।। इ, मड़ावेन रेम्मितं सम्झामेण तु बान्धवान् । स्त्रीभयान दानमानैश्च दाक्षिणेनेतरं जनम् ॥१५३॥ दानों उन्धाय गम्यताम् । महामतापश्चितवों राजा। गको वे यथा सन्धान कार्य तदुच्यताम् । राजसो बूते पवारा: सन्धोनां सम्भवन्ति । मधो वदति कथयामि ताम् । १५४ । बलोयसाभियुक्तस्त पोऽनन्यप्रतिक्रियः । कायम यमा भर पायसम् धोनम् । रमपनम् अनेकाग- दुमिनि । प धमदानेक मुधम् । परिवयंपा यमविपनया म धिम् । छन्दातम्चन साप मायादव परम परम् । दाहाये हितम् बाससम् सजीयात् सपोहयोता । भाषि। पहारेर परेन मिलम् बन्धम् । पम्मेब कादरेष गम. समान । हाममा दाबी पाहिधिः पाम परोपमा । एवं पारगरतरम् पर्व पदापोबारियाद । म परे मा. तू, भारतीयोहिनि दामन ।। दिति । दस बारेषा पसाबम् निधारा Hun पोय पोषारोपपता : इस बार बार fatuatakar rti i ·हितोपदेश . शापवासन्धिमन्विच्छेत् कुर्बाणः कालयापनम् ॥१५॥ कपाल उपहारथ सन्तानः सङ्गतस्तथा । उपन्यासः प्रतीकारः संयोग: पुरुषान्तरः ॥ १५६ ॥ अहष्टनर थादिष्ट भात्मादिष्ट उपग्रहः। परिक्रयस्तथोच्छिवस्तथा च परभूषणः ॥ १५७५ सान्धोपनेयः सन्धिथ पोड़शैते प्रकीर्तिताः । । इति पोड़शकं प्राङः सन्धिं सन्धिविचक्षणाः ११५८॥ कपालसन्धिबिन्नेयः केवलं समसन्धितः । सम्प्रदानाद्भवति १ उपहारः स उच्यते ॥ १५ ॥ सन्तानसन्धिर्विज्ञेयो दारिकादानपूर्वकः । सद्भिस्तु सङ्गतः सन्धि मैवीय उदाहृतः ॥ १६ ॥ यावदायःप्रमाणस्तु समानार्थप्रयोजनः । उम्पत्ती वा विपत्तौ वा कारणैर्यो न भिद्यते ॥ १६ ॥ . व कपाल इत्यादिभिः विभिः सन्धि प्रकारापाह। पन्धिविश्वप निविषये विचक्षणाः पण्डिताः । पोड़गकम् घोड्यमबार १५६ समसन्धितः सम्म डेति। केवलम् कारणानरापेक्षया । । सन्धिना मन्धानात् । पञ्चम्यास्तसिल । कपालमन्धिः को वियः । सम्पदानात् इविषादिकं दायरा यः सन्धिः भावि पर (उच्यते 11 नेति। दारिमादानमूर्धकः दारिका बन्दका तसा दान भयो वर पूर्वम् धारा यस्य स तथाभूतः । सन्धिः मसान पर परसरं गाने मेवीधः भयो बन्धुभावः पूर्वः थार' याधिः मन्दिा पन्धित दक्षता विका." पनि विभिनदि यानदिवि दाभ्यां यः पन्धिः वारदायु प्रमाण माया मारझोरनं प्रमा परिमार्थ न स तयाधिः। धिता मोतिपय नम्यायोमर्थः । समानानि साधारपान पस कार्यमा ·मतः सन्धिरेवायं प्रशष्टत्वात् सुवर्णवत् । तथान्यैः सन्धिकुशलै: काचन: स उदाकृतः । १६२ ॥ व्यात्मकार्यसिद्धिं तु समुद्दिश्य क्रियेत यः । स उपन्यासकुशलैरुपन्यास उदाहनः ॥ १६३ । मयाखोपकतं पूर्व ममाप्येपः करिष्यति । इति यः क्रियते सन्धिः प्रतीकारः स उच्यते ॥ १६४ ॥ उपकारं करोग्यस्य ममाप्येपः करिष्यति । अयं चापि प्रतोकारो रामसुग्रीवयोरिव ॥ १६५॥ एकार्थी सम्यगुद्दिश्य क्रियां यत्र हि गच्छति । सिरहेगाः यखिनु स समानार्थ प्रयोजनः । सम्पत्ती अभ्युदये विपत्तो २ कारणे अभिसमिभिः वा यः न भिद्यते विशिष्टो न भवति । अयम् सन्धिः पात: पत्तमामा सन्धिः। महरवान परेशान थपम् तथा बताया : परः सन्धियः बरि काशनः कानुननामा सन्धिः उदाङ्कत । यो युग्मम् ।। बात काववत्यः । व्येति । इव्यापादिम् इत्यम् भवरमारि। NIT Rate म प्रयोज। रामस्य दिया NिIय क्षिा । सन्यायपा मारपुि पdिari पश्चिः ५ Enा१॥ एकरम का New dasivate साकारतका थार Parallelal Rai एक रिपक्राबिडिबारबिस बाबि act बाबाखसमृण्मारा Anufafafattle taste an .. रामापी in रामाराकिरी Mst ... Aluteurtesian.sa ......

·हितोपदेका । उपहाराहते तम्मात् सन्धिरन्यो न विद्यते ॥ १६ ॥ राजाइ भवन्तो महापण्डिताः तदनामाकं यथाकार्यम् दिश्यताम् । दूरदर्शी भूते धाः किमुच्यते याधिव्याधिपरोतापैरद्यसो वा विनाधिने । को हि नाम गरोराय धम्मापेतं समाचरेत् ॥ १७७ जलान्तश्चन्द्र पपलं जीवितं खलु देहिनाम् । तथाविमिति ज्ञात्वा शश्वत् कल्याणमाचरेत् ॥१७ मुगटपणासमं वीक्ष्य संसारं क्षणभङ्गुरम् । 7 . तन्मम सम्मतेन तदेव क्रियताम् । अश्वमेधसहसच सत्यञ्च तुलया तम् । अश्वमेधसइखादि सत्यमेवातिरिच्यते ॥ १८०॥ , . हारात् द्रविणाद्युपढौकनपूर्व कात् उपहार नाम्नः सन्धेः ऋते विमा प्यपर: सन्धिः न विद्यते न सम्भाव्यते । १७६ ॥ च्याधीति । याधिः मनस्तापः । व्याधिः गदः । परीवाय भोका । च्याधिव्याधिपरोतापः। शीलाय शरीराय कायस्यते । का पण्डित इति यायत । धर्म जवेति । देहोनाम् जीवितम् मापा जलान्तश्न्द्रचपलम् बलाना चन्द्रः शशिविम्ब नइन् चपलम् अस्थिरम् । तत् नीवितं तथाविधम् :. इति ज्ञात्वा विज्ञाय शवत् सदा "पुनः सदायो शसत्" इत्य पुण्यकर्म याचरेत् कुर्यात् । १७८॥ , . অস্বধা নাজিমখানা অধ্যা ঘ सज्जनः सङ्गतं कुर्यात धर्माय च सुखाय च ॥१७६ यद्य वतमाने दिवसेव : कल्ये या विनापिने अधमंत्र , कम्प्रति शेषः । समाचरेत कुर्यात् । न कोऽपीत्वधः । १७७ ॥ ममेति । क्षणभङ्गुरम् क्षयात् निमेषात् भद्रम् नश्वर संसारम मगतश्यया मरोनिक्रया सम तवं वीक्ष्य हा धर्याय मङ्गतसाभाय च सजन : साधभिः सह सदर ·i प्रचाभिधानदियपुरःसरं हरोरप्येतयोभूपालयो; काच- नसन्धिविधीयताम् । सर्वजो वदति एवमत् । ततो रादिना स मन्त्री दूरदर्यो पूजितः प्रदृष्टमनयक्रवाकं ना मयूरव राजः समीपं गतः। तत चित्रवर्णन राजा मधवचनात् बइमानदानपुरःसरं सम्भापितः। तथा- सन्धि स्वोसत्य राजहंससमीपं प्रस्थापितः। दूरदर्यो स सिहं नः समोहितम्। इदानी स्वस्थानमेव विन्धया- मनिगन्यताम् । अथ सधै स्वस्थान प्राप्य मनोवाचितफल- पन्नि। विष्णु गम्मेणोक्तम् अपरं किं कथयामि तदुच्य. '.राजपुता ऊचुः आर्य तवं प्रसादात् सकलराज्यव्यव. गजातम् । तत: मुखिनो भूता वयम् । विष्णुधर्मोयाच प्येवं तथापि परमपोदमस । १८१ । सन्धिः सर्वमीभुजा विजयिनामनु प्रमोदः सदा सन्तः सन्तु निरापदः मुशतिनां कोर्तिविरं बहनाम् । हम सहवासा वाद पर दबिन त सम. " । माभिधानदिपार सम्म ... बोला ratanuो. ', ':att me पारिरित विधि tc .. हिम yि aripartment Matrn मादिविदामा . Mitta : Natattatrentat .... 1 प n ' ..11 .

·हितोपदेशः।
नीतिरिविवासिनीव सततं वक्षःस्यले राजताम्
पकं घुबतु मन्त्रिणामहरहो भूयान्गाहानुत्सवः ॥ १८२६.
.
इति हितोपदेथे सन्धिर्नाम चतुर्वा कथासंग्रहः,
समाप्तः।
यहरहः नित्यं महान उत्सवः प्रमोदाउगानं भूगंद
इति हितोपदे गढोकायाँ श्रीपूर्णानन्दशतायां सन्धिाम
चतुर्थः कथासंपरा समाप्तः।
सम्पर्यम् ।
FASTID BI EIBADA PRASAD MAJCMDEX AT TRE » P. ***
No. 23 Jhamarooker Laas.

·No text on this page.