·No text on this page.

·KAVYAMÂLÂ.
Collection of old and rare Sanskrit Kavyas,
Nátakas, Champús, Bhánas, Pralasanas,
Cliliandas, Alankaras &c.
PART IX,
EDITED BY
MAUIAMANOPADHYAYA PANDIT SEINADATTA
DAIPUR:
VASUPIYA LAXM45 SASTRI MANASILAR.

·All rights reserred by the publisher.]
bllobed by Takuram Jaraj!, and Printed by famchandra Yesu S!
onaya nagar," Press, 23, Solbbat Lape, Bombay.

·॥ श्रीः ॥
काव्यमाला।
नाम
नानाविधप्राचीनकायनाटकचम्पमाणप्रहमन.
च्छन्दोलंकारादिमाहित्यग्रन्थानां
संग्रहः।
नयमो गुच्छकः ।
जयपुरवासिमहामहोपाध्यायपण्डिनशियदनाणा,
मुग्यापुरवामिपणशीकरोपादलक्ष्मणर्मात्मज.
पामुदेवदार्गणा घ रोशोधितः ।
हितीयं संसाणम् ।
-
गुम्यग्यां
हफाराम आपजी भरिभिः
माये नियागारयममप मा ।
R, सिर १९१५.
(NE METRuttor:
सापको

·अनुक्रमणिका। .... .... .... .... .... १०० पृष्ठानि । १ आनन्दवर्धनाचार्यकृतं देवीशतकम् (कय्यटकृत टीकया समेतम्) १ २ अवतारकविप्रणीतमीश्वरशतकम् (सटीकम् ) ३१ ३ मधुसूदनकविप्रणीतमन्यापदेशशतकम् ४ लक्ष्मणाचार्यप्रणीता चण्डीकुचपश्चाशिका ५ विद्यावागीशकविविरचितं कौन्तेयवृत्तम् ९२ ६ उत्प्रेक्षावल्लभकविविरचितं सुन्दरीशतकम् ७ श्रीनारायणपण्डिताचार्यविरचिता शिवस्तुतिः (सटीका).... १०९ ८ श्रीमच्छंकराचार्यभगवत्पादविरचितं त्रिपुरसुन्दरीमानसिकोप- चारपूजास्तोत्रम् ११४ ९ श्रीसुन्दराचार्यकविनिर्मितं गीतिशतकम् १३५ १० श्रीसामराजदीक्षितविरचितं त्रिपुरसुन्दरीमानसपूजनस्तोत्रम् १४० ११ श्रीशंकराचार्यविरचितं चतुःपष्टयुपचारमानसपूजास्तोत्रम् १५१ .... .... .... .... .... ....

·काव्यमाला। श्रीमदानन्दवर्धनाचार्यकृत देवीशतकम् । श्रीकम्यटकतया रीकया गहिनम् । नमोऽतु धागधीशाय हयग्रीवाय विष्णवे। कौमोदकीयकराह कमलाहितपाणये ॥ प्रणम्य परमं धाम यात्प्रसादाब्बलन्खमी । महामोहमहिमा रविताराधिपानलाः ।। चिक्षिारलं. स्वघुदिरचितः पयायशदध्यधा. हीको वा भदेव उत्तममतिरगृत्य भवानीनुनी । पर्यायः वियया समं कविकृतान्पाटाम्पटन्यग्यट- धन्दादिस्यतनुज इत्थमकतायव नप्ता नवाम् ॥ भानन्दवर्धनाविप्रवरप्रणीतवाय्ये किमापमपिना वियते मषम् । .पा पिपील दुसानि न प्रियन्ते मत्तमदन्तपदपारपसाराम् ॥ विषत्र काव्यमार्ग गुरसे या रगान मामी भिषणा । भालेय निरारण (1) रोप्राप्य रान. दानसदापि याति ॥ सर्वत्र साध्यारम्भे समन्धाभिधेयप्रयोजनानिहातन्यानि । krit मोबमान. म्भावनादतः । तस्मात्रा यापु संपन्धः पूर्वगुष्यते ॥ ससरमणे ..यस्यानोकानेर पन्या भीमदानन्दवनाधार कर लियाई पनाम रातत्तरभाग भारिपसारम् भदवारीका सामना गिराय च ४.४८ मितेशु गाविषेषु (९सिटे) - मारनामम् अ पापन्द्रलगाटारमा सम्मारिम.. देवयप पुसमयमासम्मम.रूपन्नम्म. mymसामrn. Enमा, पारम ast ROAD मरम्, समान .orrm... 'war... सगरम शिमल ·- Mr. गग Enrt kamsir"नारमा THERE: 22 :- भरतमहिनाभि पान मा । माप मातर माती मनमानी पर ॥१॥ नागापा. गुगलिनी । मानी नसामा नागवानी ॥२॥ परपमा रिनीति मा सगरमा दया। या माशामा पनि सितिगरपोरसा ॥ ३ ॥ पाभिता पायननया गालनाधिनीचया । माना भिया मायापामायाम मुतामिया ॥ १ ॥ तमांसि समायान्ति यन्याः गुत्पादरेण यः । तस्याः सिच्चे पियां मातुः फल्पन्तां पादरेणयः ॥ ५ ॥ (कुलकर) गां मातुः पादरेणवो यः नियंकशन्ताम् । ससा पविमानसपापा ज्ञानगन्याः संगन्धिनः पादरेनपधरपपाराको यो सुष्मातिय समाहितसंप. - रांपचन्ताम् । यो पेभान पेर। यो देयी येपा प्रमान पेदन येत्ति न पिसन्दोऽत्रार्थोऽपगम्यते। वेधा भपि न येतिकोऽन्यो यराको ज्ञापतीति। मारतासी क्षमसे न भातुः' । भानुः प्रजापतेरपि न क्षमते इलः । कि- अनन्तमहिमव्याप्तविभाम् । अनन्तो भगवान्विष्णुसस महिमा माहात्म्य रितं विश्वं प्रैलोक्यं यया ताम् । हरिमाहात्म्यपशेन हि भगवती जगदापूरय. अथवा अनन्तर्यहुभिरप्रमेयमहिमभिर्याप्त विश्वं यया साम् । भय च या जननीय प्रणते मानवे प्रहे भके नरेदयो घृणां भजते पोषयति । यस्या अ. या अपि भकिसुलभलमुकं भवति । यां वेधा अपि न वेद सा भक्त्या चोयमे साफल्यम् ॥१॥ यस्यास्तापनी तनुर्भानवी मूर्तिः न न तुल्या । सहशैवेत्यर्थः । तपनस्येयं ताया देव्याः।नतापनीतल्लेशायाः। नतानां भक्तानामपनीता विनाशिताःले- यया तादृश्याः । कीदृशी च ता देवरानमर्दनी।

·देवीशतकम् ।
मुरारिजनांसापयतीति तच्छालेति । देव्यप्येवभूतवेति तयोस्तुत्पलम् । तथा अदीनतामो.
जिलमापयति प्रापयत्ससावदीनतापनी । उच्छायप्रदा । इत्युभयोः समानम् ॥ २ ॥
यया देव्या वापूपया विधेह्मणो वकपमा मुखनलिनानि भान्ति शोमन्ते । कीदृशाः
सगलयः । ऋच एवालयः [भ्रमराः] ऋगालयः वेदसण्डनयं सह तेन वर्तत इति । या
च.देवी साक्षाया । दयामयीत्यर्थः । तथा या च देवी जनितस्थितिसगलयोदया जनिता
विहिताः स्थितिसगलयाः पालनोत्पत्तिविनाशा येनासी जनितस्थितिसर्गलयो भगवान्वि.
पुस्खत उदयो यस्याः सा । भगवच्छक्तिरेव सा देवीति भावः। अथवा जनित उत्पादि-
तः स्थितिसगलयानामुदयः प्रभवो यया ॥३॥
अन्यदपि । या पावनतया पवित्रत्वेनाश्रिता सेविता । पविसर्थः । तथा च या देवी
यातनाछिन् । यातना प्राग्विहितदुरकर्मविपाकः । अन्यच अनीचया अनूनया थिया प्र.
या मायाया आयामोऽविधाप्रपचस्तस्यायास उपपातो निवारणं तं याचनीया प्रार्थनीया।
तथा प्रिया रम्या नुता ॥४॥
तथा यस्सा देव्याः नुवादरेण स्मरणाभिनिवेशेन तमानि मोहाबोधादयो बम बिना
रामायान्ति प्रामुवन्ति तस्या एताया थियो माधिपणानां प्रसवित्र्याः संबन्धिनः पा
दरेणववरणरजोसिधः नि घरपन्तामिति ॥ ५ ॥
ऋषीणां सादयामास या तमांसि त्रयीमयी।
पायाद्वः सा दयामाधिच्छिदं जगति विनती ॥ ६॥
सादेवी यो युप्मान्पायादक्षतात् । प्रयीमयी ऋग्यजुःगामारा ऋषीणां मुनीना
तमाम्यमानानि सादयामारा नाशयविभूष । मायामुदितायागपीणां हि नमानि नामानि ।
तथा दया राणी विनती पाना । किभूतां दयाम् । जगति विश्वस्मिनाधिषि मन पी.
साविनाशिनीम् ॥६॥
स्मरद्विपा या ययाचे यया चेयं विधेः क्रिया ।
यां पाच्युतोऽपि तुष्टाव तुटा यः सानु पार्वती ॥ ७ ॥
सा पार्य ती हिमपन्या को युप्मा तुय प्रगमाम्नु भवतु । या देवी स्मरविवार
मात्रुमा यसार प्रार्थिता । यमा दयाहेतुभूतया विधेः प्रमापतरिय प्रत्यक्षपदा मधि-
सक्षणा या नियमाच्युतोऽपि नुशव । हरिहरहिरण्यगर्भदिनिःशुदलः । ।
या दमायनयागेन साराधा नयसारया ।
हरिपतवारसाय सायामा रिजिता यया ॥८॥
प्रतिमारलीमन एका दिलीप :-
पायताअिधिगाया मा पम्या शतकरित।
पा रसायनधारा म्यान गेयानवमा दया।॥ ९॥

·TYPE: TERem.in - 14th this arreneur * ! 4.4.143.art tikantIrrrrrrrr.. radarsa Retentipe -११TriamwiPRErrrr. retirrr. Mr. rectrotramrrier TIE. rrykwarirmirmila Rai Eastering. I तमः ५iremR TEMP: EARTHATARTी. targina को गहsiter... भयुद्ध सामानाप सारा पा सहारिका। सनदीपा देवाना कामरामानहारिणा ॥११॥ परमामातनिहाकासरा प रणाशित। रान या नमजोररामराजनालता ॥ १२ ॥ सापताझोऽम्बिकापर्यगामा ने न यसोऽभितः । तनोति भणतो यस्सा ना मानगपशोभितः ॥१३॥ (इदमपि पिशेपफम्) गानी यो दुप्मानमतात या सामरा सदेया राठी । भय साम सार पारि सामरापि सती सामागार रामगपरिरक्षणामारिया शगुण समम- पुर पुस्मसात् । कोशी देवी । राहेन करपातेन दीमा उनला। कीरोग। देवानामराज शाम सदामममाया दरति तीसरतेन सामरायाराहारिमा । गानिस्टेशविनागिनेसपः ॥ 11॥ 1. 'नयन' क. १. 'नयन'फ.

·1 दवाशतकम् । तथा या देवी नयजयीत्युत्कर्ष रराज शुशुमे । किंभूता । रणाजिरे रामानने चर- जापातनिहतकासरा पादाहविच्यापादितमहिपामुरा । अन्यत् , अराजसजनानता । रजः- प्रतिषेधाररतरे तमो निषिद्धम् । तत्सास्विकजनप्रणवेत्यर्थः । यथा च "अरजस्काः पर पदम् ॥१२॥ अपरं यस्या देव्या ना मनुष्यः प्रणतः ग्रहो न नाभितः समन्तायशः कीति तनोति विस्तारयति । अपि तु तनोत्येव । स च नाभ्यय॑नामा पूज्याभिधानः । देवी वाभ्यर्यो नामो नमनं यस्या इति । अन्यच म पुमान्माननयशोभितः माननयाभ्याभलंकृत इत्यर्थः१३ संयतं याचमानेन यस्याः प्रापि द्विपा वधः । संयतं या च मानेन युनक्ति प्रणतं जनम् या दमानवमानन्दपदमाननमानदा । दानमानमाक्षमानित्यधनमानवमानिता ।। १५॥ (मुरजगन्धः) सा रक्षतादपारा ते रसदौरयाधिका । सारक्षतादपारातेरसहगौरवाधिया ॥ १६ (समुद्कम् ) (इदमपि विशेषकम्) सा देवी ते रक्षतादवनात् । यस्या द्विपा शत्रुणा रयतं पशाम याचमानेन प्रार्थयमानेन पपः प्रापि मरणमलम्भिायाधदेवी प्रणतं प्रहं संयत जन समनियमपन्त लोकमानेन पुनधि पूजया ऐपभानिrn पाची मानषमानन्दपदम् । दमनन्दियजयेनानवमःोय आनन्दपर भानन्द. स्थानम् । विद्या दिसामगुखलामः । बिप, भाननमानदा । माननस्य गुसप मनं पूरी पारदप्रियच्या निरपभ्रंदापभाषणान्गुख पूयं भी. पैन प्रकार वामपंचव्या भागमोफ प्रसाशितं भवति। तपादानमानक्षमानिस- धनमानसमानिता । दानं सपा पनरामर्पणम् । माननम् । क्षमा रोपपत्र एपनिस्परिन धनं निषो मानवानो पुंगो तमागिता पूनिता । दाना भरे रेयाना स्पा भरसिमसपा पुष्प तिमरितः । एष जान्य. १५ गाभपारा भतार अधिकारिपापिनी रक्षनरहनुमाने। भान पुनः रा स रागनिनितिन सा रसाममा सिर एकपूर अपरिमो.IK,पिंग पर पोरधाराकरित्याप सरन्य. ॥ .

·फाव्यमाला। अनुत्तमोहराशयो भवन्ति यामनाश्रिताः । अनुत्तमो हराशयो यया चिरं च रजितः ॥ १७॥ अनन्तरागतापायास्तारयित्री भवापदः । अनन्तरागतापायाः सा वो गौरी हियाक्रियाः ॥ १८ ॥ (संदानितकम्) सा गारी पो युप्माकमनन्तरागतापायाः अनन्तरमविद्यमानान्तरं कृला आगताः प्राप्ता अपाया विना यासां ताः । अनिष्पना एवोत्पन्नविनाशा याः क्रियाचेया हियादप- हरतु । दुरक्रिया विनाशयत्वित्यर्थः । यां देवीमनाश्रिताः शरणं न प्राप्ता नरा अनुत्तमोह. राशयोऽप्रेरिताज्ञाननिवहा अविनाशिततमसो भवन्ति संपद्यन्ते । यया गीर्या अनुतमो- ऽविद्यमानप्रधानो हराशयो महादेवचित्तं चिरं यहुकालं रजित आवर्जितः । तथा या देवी भवापदः संसारदुःसात् । भव एवापत् भवस्येति वा । कीदृश्या भवापदः । अनन्तोऽपर्य- न्तो रागतापः स्मरार्तिदाहो यस्यास्ततस्तारयित्री उद्धी । भवापद इति कृद्योगे कर्मणि पष्टी अथवा अनन्ता ये रागजनितास्तापास्वानायस्यति क्षिपतीति देवीविशेषणम्॥१७॥१८ यामायासजिदासक्तशोकजोलस्य पातिनी । या माता सर्वदा भक्तलोकजालस्य पालनी ॥ १९ ॥ (गोमूत्रिकाबन्धः) सामरागमनायासं त्यक्त्वा साधं सुरारिभिः । सामरा गमनायासन्नुद्यता युधि यद्गणाः ॥२०॥ सामोदयाजया शातैः शस्त्रैः शत्रौ हते यया । सामोदया जयाशा तैीर्वाणैर्गवंतो जहे ॥ २१ ॥ ययायायाय्यया यूयं यो योऽयं येययैय याम् । ययुयायिययेयाय ययेऽयायाय याययुक् ॥ २२ ॥ साव्यागौरी सदा युप्मान्सदायुष्मान्समृद्ध्यति । शरणं यां नरोगच्छन्न रोगच्छन्दमेति च ॥ २३ ॥ (पञ्चभिः कुलकम्) सा गौरी गिरितनया युष्मान्भवतः सदा सततमव्यापायात् । या भकलोकजालस्य ...... "विधाता' क. २, अनिष्पमविनाशा याः' क. ३. 'विद्याप्रधानो' क. ४. "उ. धरन्ती' ख. ५. 'ना यो स. ७. 'ये ये क. ८. 'जातस्य क.

·७ देवीशतकम् । प्रणतजनसमूहस्य यामायासजिन् । याममन्तककृतमायासमुपतापं जयलभिभवति । या माता करणापरा सवी सर्वदा सर्यकालं च भकानामेवासकशोकजालस्य पातिनी । आस. तानि संलमानि शोकजानि खेदोद्भवानि यान्यालस्यानि तानि पातयति निहन्त्ववदय. मिति । भक्तलोकस्य जालं समूहस्तस्य पालनी गोत्री च । गोमूत्रिकायन्धः ॥ १९ ॥ तथा यद्गणा यस्याः संयन्धिनः पार्श्वकिकराः सुरारिभिः सार्ध दैत्यः राह युधि सद्गामे गमनायोग्रताः प्रवेष्टु साकाराः सामराः सदेवाः सन्त आसनभूवन् । कि कृला । साम- रार्ग सान्तसक्ति सक्त्वा परिलय । किंभूनम् । अनायासमश्लेशम् ॥ २०॥ यया चाजया जन्मरहितया सामोदया सहर्षया शत्री विपक्षे शातः शनस्वीक्ष्णरायु- धेदते निपातिते सति तगावणिर्देवैः सामोदया जयासा सान्त्वोद्भूता विजयाकरहर गर्वतो. भिमानानहे त्या । साम्न उदयो यस्या इति सामोदया ॥ २१॥ [यया आयाय अयि अया यूयं यः यः ऽयं येयया एय याम् । ययुयायियया इयाय यये अयायाय या आययुत् ॥ २२ ॥ इति पदानि। अयि जनाः, यया देव्या हेतुभूनया यूयं भवन्तः आयायाविभूय अया विष्णुशरणा भवत । अं भगवन्तं दामुदेवं यान्त्ययाः संपयध्वम् । प्रभवम्य दि हेतुदेवीति भाय । यथा च--'गोविन्दभगिनी देवी तदन्ते तद्गतिप्रदा। भगवती'लागम । य य.अयं सोफः पामेय या देवी प्राप्य ययुयायियया इयाय । ययुभिरंभयाति गच्चन तलालो ययुपायी सूर्यः तं ययुयायिनं यातीति ययुयायिय. रविमण्डलमेदी। मुक्त इलर्थ । तल या गतिः । यानं या । 'अन्यत्रापि रयते' इति लिए । नया ययुयायियया सूर्यमण्डलमेदिगता । "हिपन्तो धातुत्वं न जहाति' इति परिभारावयनातू 'आनो धानो'लाबरलोरेने रूपमेनत् । इयाय जगाम विभूतया गल्या । येयमा सवयमाप्य या मो) जनस्ता देवी पारण मेति स स प्र्यमण्डल मेदिगला गाति । गुप्यते इति तात्पर्य । अन्यथ या देवीधयायाय यये । यो जानं देवमनुकूलं पा सभ्यत तम्याम. अपाय । भरना भिः । तदर्थमयायाय नप्राप्तये यये सिधिये । यम्मऐपी अययुर । आयेन नेन धनागगरेर दा दुरक्ति सहभाति । अयनमाय । भये पम् । एप तर. पर्यय रुपि ॥२१॥ तथा यावीशरणं गन्नरः प्रपदमन. पुमान् । सदापुमान् जनविर सन् हायर सपत्ति रोगन्दै पनि व्याधरनुन बना बाधिक पथपायी न जानु भवति । मोरनीस आयुग समन तारार्थ. ॥२५॥ कृतारपदा यया संपदयानि मुरदरिषु । रशिया यादी दुरादपानि परिपुः ॥ २ ॥ ।

·जिसनमा मा मताधिकारमातनहारता । न सापना गायसागपातनारिरिना तया ॥२५॥ (सर्वतोमदः) मनोमपारातिगोभिराममा जरामयापाफरफटसया । मदक्षयाशिलतां ददानपा सदा नपासा कियतां तपार्यया॥२६॥ (विशेषकम्) सप भयतमा माया मामां नमम्मामा नीलरस्थितिः सदा साकिस्ता रिधीमाम् । मया देल्या पुरंपरिषदेपरात्पु सदा समाविष्टा संपरागस्रिपाणि सोला । या मादमी परासीमध्दमावसरमा पानि पागनि मसनानि या इति हिनहिता पंन । गुरपः साधुरा । सा र एननाधिरिपुः ॥ २४ ॥ मा जितानमा भपियमानो नमोनातियो नितापमा। सपा या देवी नताजिता- रसातससारता । गताना गाना आजितः राष्ट्रामात् यसारसारणं पिजपसन या सातसा रापिस्तारा । भातसनमातत इति । सारसा उता। बहुतरं दार्च सा देवीलयः । न सायना न । सदावनेन पतंदेहति सायना न न सायना साधनव । भयानां सरक्षणाच भयानयातनारिः । भपसाने भन्तकाले या यातना दुप्फूति- विपाकासासामरिः पातुः विनाशिनी । इना स्वामिनी । सर्वतोमद एपः । पन्धत प्रसिद्ध एप ॥ २५॥ राया देव्या मनोगयारातिमनोभिरामया पित्तजन्मशत्रुचेतोनुकूलया त्रिनयनचितहा- रिमा । तथा परामयापाकरणकदसया जरा पलितं आमया व्याधयस्तेषामपाकरणं तिरस्फारः विनाशनं सन दक्षया चतुरया । अन्यथ मदक्षयादहंकारविधाता तोर्निर्मलता विरजस्कत्यं ददानया वितरन्या प्रयच्छन्त्या ॥ विशेषकमिदम् ॥ २६ ॥ : समाययाविन्द्रहिताय या रणे समायया या न जितारिसेनया । स मा ययाचे हरमाश्रितः स्फुटं समा यया मुग्धतया मनोज्ञताः॥२७॥ सा भावक्षालवर्या नुतविभक्तिनुर्या वलक्षावभासा जानानस्याशयमा नवनलिनवनमायशस्याननाजा । सात वर्माननस्था रहसि रसिहरस्थाननर्मावतंसा पायादक्ता रणना मतनमनतमत्राणरक्ता दयापा॥२८॥ (प्रतिपादं प्रतिलोमानुलोमः) (संदानितकम् समायर सा देवी अक्का व्यक्ता पायादच्यात् । येन्द्रहि .

·वारात सेनया शत्रुतनया न जिता नाभिभूता । अपि च मुग्यतया कृशतया युक्तः स माश्व- हो हर महादेवमाश्रितः संश्लिष्टः सन् स्फुटं नूनं यया देव्या समा तुल्या मनोज्ञता रामणीयकानि ययाचे प्रार्थयामास । तत्समलावण्येच्रश्चन्द्रः स्फुटं हरे याचते ॥२७॥ या च देवी] सा भावक्षालवया । क्षालनं क्षालः भावस्स चेतसः क्षालो नैर्मल्यं तत्र च या पर्या श्रेष्टा । तथा नुतविभक्तिनुः । नुता विभविनी महाप्रभावा तनुर्मूर्तिर्यस्याः । वलक्षापभासा । पलसः शुद्धोऽवभासः प्रभा यस्याः । शुद्धप्रकाशरूपेत्यर्थः । कि च जानानस्य शानिनः आशयप्रा अभिलापपूरणी । तथा नवनलिनवनप्रायशस्यानना । प्र. लपकमलखण्डतुत्यस्नुलमुखी । तथा अजा जन्मरहिता । कि चाननस्था मुखगता राती सात वर्म श्रेष्ठः कवचः । सदेव सतां वाग्रूपेण परमं संनहनं सेलधः । तथा रहसि बिजने रसी रनिको योऽमोहरः शंभुनस्य यानि स्थाने नागि अवसरे परिहसितानि तानि अदनंगः कर्णाभरणं यस्याः सा । रणना सद्बामप्रायिणी । अपर मतनमनतमत्राणरक्ता । अतिदायेन मतमभिप्रेत नमनं देवीप्रणामो येषां तेषो त्राणे रक्ता सत्ता। यतो दयापा। दयां करुणां पाति रक्षति भानोति वा । प्रणतानां दयापरेति भावः ॥ २८ ॥ उपासते कृष्टिकृतोदयां यां जना सदाराधनमीहमानाः । शंभोः प्रसिद्धा तनुतां वहन्ती गौरी हितं सा भवतां विधेयात् ।।२९॥ (अर्थत्रयवाची) सा गारी मृटानी भवतां युप्माकं हितमनुकूलं विधेयाकुपान् । यो जनालोका उपा- गते गेवन्ते । यतः कृरिक्तोदयाम् । पटरीना सूरीणां कृतो विहित उदय आविर्भावो स्यानाम् । पीरशा जनाः । सदा सतत सच्चोभनं पाराधनं गमुखीकरण मेवामीहमानाः काइन्नः । विभूता देवी । भोः शर्वम्य तनुता कायत्वं पहन्ती विभ्राणा । प्रनिता प्र. चिना ॥ अथ च सा गार्वाणी ईहितमभिमतं विधेयात् । पीहरी । कृष्टिभि मूरिभिःहन उदयो विकागो यस्याः । मोमण अतनुनामाता वहनी प्रनिता मिन्नीरुपे. गापि मुन्यका स्थिता पामिति भावः । 'भूमोश्वरी हेया' । यो जना उपागते । पौरमाः । सता साधूनामाराधन चित्ताहणीमाना अभिलपन्तः ॥ अन्यच सा गर्भिः पारहितं विधेयात् । यो जना उपाराते भधितिष्टन्ति । पीडाः । सहारा सालाः । धनं वित्तमीहमानाः प्रार्थयमानाः ।बीती माम् । कृमि. वर्षहलाबिटेसनः कृत रक्ष्यः प्रत्यागमः । देवी ए पापी (मही) मूर्तिरपनि वाश्याः ॥ १९ ॥ मां सथ एव त्रिदर्शः पुमांसः समा नमस्यन्ति सदानभोगाः । अपानि यस्याः प्रणता विपक्षः समानमम्पन्ति सदा नभोगाः ।।३०॥ यस्याः प्रभावो एसदां विपक्षसेना पधानन्दयिताहरस्य । ग्युजस्पादानु थिय पः सेनावधानं दयिता हरम्य ॥ ३१ ॥ (मंदानितम्) ।

·काव्यमाला। सा इना इश्वरी हरस्य गिरीशस्य दयिता वलभा वो भवतां श्रिय लक्ष्म्यर्थमवधान प्रयत्नमावहतु विदधातु । यो पुमांसो नराः सद्य एव प्रणतः समनन्तरमेव निसर्दवैः समास्तुल्या नमस्यन्ति प्रणमन्ति । किं च सदानभोगाः । सह दानेन त्यागेन भोगविष- यानुभवैश्च वर्तन्ते ये ते । तथा यस्या देव्याः प्रणताः प्रहाः नभोगा नभसि गता इति विपक्षः शत्रुभिः समानं सहापानि पापानि सदा सर्वकालमस्यन्ति क्षिपन्ति ॥ ३० ॥ तथा यस्या देव्याःप्रभावोमाहात्म्यं धुसदा मुराणां विपक्षसेना वधानन्दयिता अरि- परूथिनीवधेन हननेनानन्दयिता परितोपयिता । किं चास्य मनोम्बुजस्य चेतःकमलस्य अहरिवाहः । विकासकसात् । एतद्देव्याः प्रभावस्य वा विशेषणम् ॥ ३१ ॥ सुरा जिता भावितदेवराजद्विपक्षमा यात रणादभीतम् । खापं न यो धाम हितं न नाम सदैवसेना भवतोहितानाम् ॥ ३२ ॥ सुराजिता भावितदेवराजद्विपक्षमाया तरणादमीतम् । खापनयोधामहितं ननाम सदैव सेना भवतो हितानाम् ॥ ३३ ॥ (महायमकम्) सुरानिति द्वेपिजनैरभिद्रुतानुदाहरचा खयमाहवोद्यता । शिवोऽध तापप्रशमस्तया तव प्रशस्तया तत्त्वदृशा विधीयताम् ॥ ३४ ॥ (विशेषकमिदम्) तथा देव्या प्रशस्तया मङ्गलभूतया तव भवतः अद्यास्मिनहनि तत्त्वदृशा सारज्ञानेन शिवः श्रेयाननुकूल:...."मसुख इति यावत् । तापप्रशम आध्यात्मिकाधिदैविकाधि. भौतिकदोपत्रयस्य प्रशमो विनाशो विधीयतां क्रियताम् । या देवी सुरान्देशान्वेषिजनैः शत्रुजनरभिद्रुतान्पलायितान्खयमाहवोद्यता सङ्ग्रामसंनद्धा सती इति वक्ष्यमाणप्रकारेणी- दाहरदवोचत् । कथमित्याह-हे जिता अमिभूताः मुरा देवाः, रणात्मनामादभीत निर्भय कृखा यात गच्छत । मा भूद्भवता सङ्ग्रामभयमित्यर्थः । भाविता देवराजद्विपस्य ऐरावणस्य क्षमा अशकता यैस्ते । अपरं वो भनतां हितं धाम अनुकूलं स्थानं न न नाम खापम् । सुप्रापमेवेत्यर्थः । अन्यच या देवसेना सह देवेन इनेन प्रभुणा च मुरा. जिताः मुनु प्राजिता ऊहितानां तर्कितानां चित्तविषयाणां शत्रूणां मध्ये भवतः संपत्..... रामस्तश्लोकयमनान्महायमकमिदम् ॥ ३२ ॥ ३३ ॥ ३४ ॥ वक्त्रं विप्रत्युपहितचन्द्रायासं या संमोहनशमनसूर्याकारा । कारानीतामरमरिमाचिक्षेप क्षेपत्यक्ता रणमुवि सा वः पायात् ।। ३५।। (काञ्चीयमकम्) सा.देवी वो युप्मान्पायान् । या उपहितचन्दायासं वर्क विनती खकान्सनिशयेनो- पहिनोदत्तचन्द्रस्य शाहस्सापासो ग्लानियेन तादृशं वकं मखं बिभ्रती धारयन्ती । तया

·देवीशतकम् ।
११
संमोहो हाद तमस्तत्प्रशमने विनाशने सूर्याकारा भानुनुल्या । सूर्यो यथा तमोविनाशने
दक्षस्तरार्दतमोनिवृत्तये देवीत्यभिप्रायः। तया या देवी क्षेपलका भत्र्सनरहिता अनिन्या
रणभुवि आहवभूमी कारानीतामरं बन्धनस्थापितदेवं अरिंशघ्रं आचिक्षेपाहावा समरार्थ-
माहूतवतीत्यर्थः। काचीवन्मेपलावतस्तम्भनात्काशीयमकम् । जलधरमाला नाम वृत्तम्३५
हितेहितेऽस्तु ते स्तुते जिताजितामितामिता।
जयाजया जनोऽजनो यया ययावलं बलम् ॥ ३६॥
(आवलि म यमकमिदम्)
जयाख्या देवी ते तव हितहितेऽनुकूले चेष्टितेऽस्तु भवतु । हितं च तदीहितमिति ।
लद्धितकार्ये वर्ततामित्वर्थः । कीदशे। हिरोहिते स्तुते प्रशस्वे । कीदृशी देवी । जिताजिता
सधजयसमरतामिता गता। तथा अमिता अपरिच्छन्नस्वरूपा अन्यत् , यया हेतुभूतया ।
जनो लोकः अलमलयं वलं ययौ अगाम लेभे । कीददया यया । अजया जन्मरहितया ।
कीशो जनः । अजनः जन्मरहितः सन् । जननं जन इति कृत्ला नसमासः । प्राप्ततत्त्व-
शान इत्यर्थः । मुमुक्षुर्जनस्त्वत्प्रमादान्मोक्षावाप्तिमामयं लभत इत्युक्तं भवति।। ३६ ॥
सक्ति वः सुकृतार्जने विदधती सत्रा यतां त्रायता
दुर्गा दुर्घहदूपितोद्धतधियामायासदा या सदा ।
साधूत्साहविधानसक्तमनसां मुख्या ततां ख्याततां
संस्मृत्यैव [मत्सरभरस्फीतापदां तापदाम् ] ।। ३७ ।।
......... आयारदा देशदायिनी । तथा साधुसाहविधाने सजनानामुत्माह-
करणे गचमन सामभिनिविरचतमा लोकपालानां मुख्या प्रधानम् । अन्यथ संरगाव
स्मरणे व तना विस्तीर्णा एयातता...... । मत्सरत (भ)रो देपबाहुल्यं ग एव रफानो
विप्रलाप (१) आपभिर्भाग्य येषां देपो तापदां खेदप्रदाम् ।। १७॥
या मूर्ति विमपि सरारियपुपा धत्ते समायोजितां
यां दृष्ट्रव विनाशमाप सहसा गुम्भः समायोऽजिताम् ।
या नगैः मुरसिद्धकिनरनरः खेदं विना शस्यते
सा हेतुर्भयतां त्रिलोचनवधूरश्रीविनाशम्य ते ॥ २८॥
मिलोसनबरपानी के भवनः अधीविनाशस्मारनाप्रतिपातम्प निमि भवता.
मिपयनाम । या गरिदपुपा मदनारपुरारीरेण गमायोडिन निधितो मूल द रिमपि
बनापिगुनासधारयति । यो शानिमारभू भाम्यो देसः समाय: गारो
:पि मनसायर सहगा हरियर विना मगम प्रप लेने ना मुनिक
मरमरदेवगिरगन्धर्षपुर से पिना आल पिना रस्ते ॥१०॥

·फायगाला। सायासायाखिलोरयाः गरणगकरण गदैत्यमवीरा सरं सरंशरागैर्गहनतममहामोहहाद हरन्ती । शस्यामस्मादधाना सफलगनिहितं भक्तिमाजः स्मृतव सादमादमदोपा द्विपदुपशमनी सर्वतः पार्वती यः ॥ ३९ ॥ पार्वती यो गुपपा. सर्यतः गममाहिदेशकारिपदुसमनी शत्रुमर्दिनी साद्भयतान् । असा शिक्षा विनाधिता अदभ्रा महान्तो दोया मूर्तामूर्त... ...तथा सायासायाः मोप- सायानिलोफ्या मयःमलक्षणायाः शरणमभयपदस्थानम् । अन्यधाकरणं नियं पता या हिनाशिता देशमीरा भमुरमभाना यया सा। भपि च सैनिरंशसगैरव- यमगदुमागः सरे दानः शनैः कृता गहनतमो दुदो योऽसा महान्हादों हृदयभवो मो- दोऽपिकसंदरन्ती निवारयन्ती । अन्यथ भक्तिमानः सेवारामपुंसः स्यारास सम्य- पनुलाभिलापम्प सतः स्मृतवध्यातमात्रय सकलमशेपमाभमतमादधाना पोपयन्ती ३९ मुरमुरचितचितनवनवमवभवनानादरादरायेये । लयलयचरणी चरणौ न न मामि नतेन नमामि न ते ॥ ४० ॥ (निरन्तराबलियमकम्) हे देवि, गुरदेवैः मुरचितेन शोभनरचनया चिता दृष्टा नवा अनन्यकृता नवाः खवा यस्साः सा मुरमुरचितचितनवनवा । तथा भवभवाः संसारसंभूता ये नानादरा बहुप्रकारभयानि तमित्यर्थमादरेणोत्सुक्येन या आयेया आगन्तव्या । या भवभव- नानादरादरायेया यातव्या । प्रथमाश्लोकेन (न) संधानम् । ते तव चरणौ पादौ लयो लीला विलासस्तस्य लयश्चरणं गमनं ययोस्तौ चरणी नतेन नमनेन नमामि न मामि न पर्याप्तो भवामि । तृप्ति न गच्छामीत्यर्थः ॥ ४० ।। या विस्मयं स्मरभिदा चक्रेऽङ्कारोपिता नवं नारीणाम् । विदधे यच्चापस्य न च केंकारोऽपि तानवं नारीणाम् ॥ ११ ॥ या हन्तां च प्रयाता विहायसा कंसमाह तारातिबलेन । कृष्णस्तव परमाया विहाय साकं समाहतारातिबलेन ॥ ४२ ॥ तां नमत या च समरेप्वनेकशो भाति भद्रकाली नतया । ख्याति यया जनतोज्ज्वलविवेकशोभातिभद्रकालीनतया ॥१३॥ (कलापकम् ) तां देवी नमत नमस्कुरुत या स्मरभिदा मदनहश्रा भी होणाकारोपिता उत्स. जमारोहिता सती नारीणां स्त्रीणां नवमपूर्व विस्मयमाश्चर्य चक्रे । तथा यचापस्य य.

·'देवीशतकम् । १३ दीयधनुषश्च संवन्धी कारोऽपि प्वनिरप्यरीणामरातीनां तानवं क्षयं न न विदधे अपि तु चके । अपरं या तारा प्रसाशरूपिणी विहायसा साराशेन प्रयाता गता सती कृष्णो भगवान्वासुदेवस्तव भवतः हन्तां हिंसतु इत्यनेन प्रकारेण कंसाख्यं दैत्यमाहावो- चम्म । कथमित्याह--परमाया विहाय द्विपत्कुरातीः परिलज्य अतिवलेन बाहुना समा हतारानिना निहतशत्रुणा यलेन भगवता संकर्षणापेन भ्रात्रा सा सह । तथा या च भद्रकाली कान्वायनी समरेषु युद्धप्वनेको महुधा भाति शोभते । यया च देव्या नतया प्रणतया जनता जनसमूह उज्ज्वल विवेकशोभा प्रकृटज्ञानप्रभा सती अतिभद्रका. लीननया अलर्धमहत्यसंपृक्ततया हेतुभूतया प्रशस्तया देवी भात्तीत्यर्थः । ख्याति प्रका. राने व्यक्तीभवतः (1) नमत इति संवन्धः ॥ ४१ ॥ ४२ ॥ ४३ ॥ तां सरत या स्मृतैय हि मानवतामरसमानता राति बलात् । यत्प्रणतं श्रीः श्रयते मानवतामरसमानताराति बलात् ॥ ४४ ॥ तां देवी सरत चिन्तयत । हि यस्माद्या मानवता ज्ञानिना स्मृतव ध्यातव सती अमरममानता देवतुल्पलानि अमृतलादीनि राति ददाति । तथा यत्प्रणतं यस्याः प्रखं मानवतामरस नरनलिनं आनतारातियलात् आसमन्ताभतं वन्धुरकंधरं यदरातिबलं तत्प. रिलय इति त्यन्लोपे कर्मणि परमो तस्मादेस श्रीः (बलात्) अयते सेवते ॥ ४४ ।। अनवरागसमुद्भवदेहतामुपगता ददृशे गिरिशेन या। अनवरागसमुद्भवदेह तामवनतोऽस्मि जगत्प्रियतां सतीम् ॥ १५॥ तां सती रातीमंशा साध्वी षा अवनतोऽम्मि अहं प्रणतः । कीरशीम् । या अनवरः सहिये योऽगावगः पर्वततत्ममुद्भवदेहा तमातशरीरसमुपगता जगत्प्रियता र प्रामा सत्ती गिरिशेन महादेवेन शहाम्मिजगति अनवरागसमुत् अनवेन चित्तनेन रागेश प्रेमा गमुन् सहपां पर हटा । तथा च कालिदासः- सती सदीयोगवियष्ट देहा' दति तथा भवदा भवं संगार सति साक्ष्यति ॥ ४५ ॥ मेने नूनमनेन माननमुमानामा नु मेनोन्मना नुन्नेनोनमने निमानममुना नो नाम नानानुमे । मौनेनामममाननिममननान्नानामिनानुनि मुन्मिन्नाननमा नगी मुनिमनोमानाननोन्नामिनि ॥ ६ ॥ (चक्षरः) है ननोनमने दरि, नुरित संदेनः पापं सदेव नमनं प्रारिम्पाः । पापा. नि यस्याः सेवेसर्थः । तामाय गुन्यगिलादन्यत्ते नेन रे देवि, दुभ्यं नमः। व तापमाम इति भावः। तथा रे देवि, मेना हिमवन्महिला उम्मना सोसण्टा सनी अनेन मापन रमानना उमेति मंहसा ननं निशितं माननं पूरनं मने बरे - ·फाव्यमाला। ६ देषि, पिरामसे विगतरजोषिकारे हद हदगे त्वं भामि शोभम । किसा। स. गग्विधिवरगाव तोगुणगुन्मीत्य प्रस्टीपल । तथा द्विपा शर्णा संयन्धिनी वाहिनी चमूगरीगो सारपती मना रोभरा लगुदकम्पयः फम्पयांपकार कम्पितवती भाति वि. राजगे, शिपामरीणाम, रोनां पाहिनीम् , उदकं पयः, इति पुनरफभासनात्पुनरवायदा- भागोऽयं न तु पुनएकः ॥ ५५ ॥ दुरागतरसा धन्यः सेवते यस्तव सुतीः । दुरागत रसाधन्यः कल्पन्ते तस्य सिद्धयः ॥५६॥ हे देवि, यो धन्यः पुरुषः पुप्पयांसव भवत्याः स्तुतीः प्रशंसाः सेवते विदधाति तम्य पुराः सिद्धयो मनोरया भगिमाया या कल्पन्ते संपयन्ते । किंभूताः सिद्धयः । दुरागसरसा दूरगलर्धमागतो रसः सपिामु ताः । अभिलपणीया इति यावत् । तथा दुरागो दुष्टासफिसातस्तर उत्तरणं साधयन्ति संपादयन्ति तच्छीलास्ताः ॥५६॥ मोहं हत्यास्पदं यासि सात्वमम्ब रवासिना । या न संस्तूयसे केन सा त्वम्बरवासिना ॥ ५७ ॥ हे भम्र मातः, सावं यक्ष्यमाणखा केनाम्यरवासिना घुसदा देवेन न स्तूयसे। रावैरपि देवैः स्तूयस इति भावः । सावं का । या भवती रवातिना अनाहतसङ्गेन मो. हमतानं हला विनाश्य प्रकाशात्मकसत्वगुणमयमास्पदं खकीयं प्रकाशस्थानं यासीत्यर्थः । तथा चोकम्-~'अनाहते पात्रकर्णे भमशब्दे सरिहते (?) । शब्दब्रह्मणि निष्णातः परं नमाधिगच्छति ॥५॥ प्रकाश्य गृह्यपुंसस्यखेदच्छेदाम्बुदावली । प्रशात्मनेनविमला स्थिता दृश्यसि विद्वताम् ।। ५.॥ (अपशब्दाभासः) हे देवि, असि खम् । विद्वताम् वेदनं वित् ज्ञान विद्यते येषां तेषां संबन्धिन्या दृशि बुद्धौ प्रज्ञात्मना ज्ञानरूपेण विवेकात्मना प्रकाश्य प्रकटीकृत्वा इनविमला आदिलरूपा ति- टसीत्यर्थः । कीदृशी खम् । गृह्मास्त्वत्सेवोद्यता ये पुमांसत एव सस्य शालिस्तस्य खेद आयासस्तस्य च्छेदे विनाशेऽम्बुदावलीत्यर्थः । गृह्य, प्रज्ञात्मनेन, स्यसि, विद्वताम् , इ. त्वपशब्दवदामासनादपशब्दाभासः ।।५८॥ भवानि ये निरन्तरं तव प्रणामलालसाः । मनस्तमोमलालसा भवन्ति नैव तु कचित् ॥ ५९॥ हे भवानि शर्यभायें, ये जना निरन्तरमविरतं कृत्वा तव भवत्याः प्रणामलालसाः प्रणतिपरास्ते मनस्तमोमलालसा चित्तमोहकलङ्कनिःशोभा न वचिन कुनचिद्भवन्ति संपद्यन्ते ॥ ५९॥ ।

·देवीशतकम् । विभावनाकुला त्वयि क्रमेण देवि भावना । वपुप्पतिस्थिरेतरे नितान्तमेव पुप्यति ॥ ६० ॥ हे देवि, लयि विभी व्यापिन्यां द्विपये क्रमेण यथोक्तविधिना अनाकुला स्थिरा नि- मला भावना भक्तिः अतिस्थिरेतरे अतिशयेन स्थिरादितरे विनश्वरे वपुपि शरीरे निता. न्तमेवात्ययं पुष्यति पुष्टा । प्रकृटेलधः अस्थिरेऽस्मिन्ससारे सद्भक्तिरेव सारमित्यर्थः६०॥ महोऽदयानामवधी रणेन महोदयानामवधीरणेन । महोदयानामव धीरणेनमहोदयानामवधीरणेन ॥ ६१ ॥ (पादाभ्यासयमकम् ।। न दयन्ते रक्षन्तीलदया हिंस्त्रास्तपामदयानां महस्तेजः रणेन संग्रामेण या लमहो आधर्य दयानामवधीरणेन तिरस्कारेणावधीः निहतवती । निर्दयतया हिंसात्वं समर महोदयानामुन्सवोलतीनामवधीरणेनावथिक्षपणेन निरवधिमुखोत्पादनेन महोदया म. हान्तो बृहन्त ये उदया अयो शानं देवमनुकूलं वा । उद्गतश्वासावय उदयः । महान्त उदया येषां तेषां धीरणेनं धीरयतीति धोरणं धैर्यकर्तारमिनमीश्वरं प्रभुमव रक्षख । महामानानां धर्यकतारं प्रभु पालयेति यावत् ॥ ६१ ॥ न मज्जनेन तीर्थानां तदिह प्राप्यते शुभम् । नमज्जनेन तीर्थानां सेवया यत्तवाम्बिके ।। ६२ ॥ हे अम्बिके मातः, तद भवलाः संबन्धिनां तीयांनामागमाना सेवया समायणेन नमननेन प्रणनजनेन यच्चुभं फलं प्रेयः प्राप्यते लभ्यते तत्तीर्थानामृपिसेवितजलाना मबनेन न प्राप्यते ।। ६२॥ प्रयाति मोहे निःसारभारतीव्रतमेत्ययम् । स्वत्प्रसादाजनः सारभारतीनतमेत्ययम् ॥ ६३ ॥ हे देवि, अयं जनो लोकस्वन्तगादात्वदीयेन कारणेन सारभारसीत्रनं सारा प्रधाना चामा भारती वाक् ततं तत्परतामति प्राप्नोति । पश्यन्तीसरतं लभन इलर्थः । वा वित्रतये हि प्रधाना पश्यन्नी । तथा चोखाम्-'अविभागानु परयन्ती सर्वतः संहनक्रमा। सस्पग्योतिरेवान्तः सूक्ष्मा धागनायिनी ॥ शम्मिन्समये । मोहेमानेऽसय दिना प्रयाति गच्छति सति । कीदर्श माहे। निसारभारतीवनमे नि.सारम्ब दुर्बसम्म यथा भार आयारा हेतुनाभीनतम हटतमे । अविषयायामद इयर्थ. ॥१३॥ शाखमभावहसिताः सतां या निर्मला गिरः । शाम्प्रभावह सितास्त्वमम्म तिमिरच्छिदः ॥ ६४ ॥ है अब जननि, याः गदी साधूनां मुर्गणो संबन्धिन्यः शाश्वप्रभाग पदवाश्यप्रमा - ·काव्यमाला गानां माहात्म्येन हसिता गिरो वाचो निर्मला अकलका निरपशब्दास्तास्त्वं शास्त्रप्रभा आयुधीधितयस्तिमिरच्छिदोऽन्धकारयो वहसि विभर्पि धारयसि । निरपशब्दा वाचो मोहम्यस्खवायुधमित्यर्थः ॥ ६४ ॥ शमीह ते समानतो विभावितोऽत्रसन्न यः। विभावितोऽत्र सन्नयः शमीहते स मानतः ॥ ६५॥ हे देवि, ते तव समानतः सम्यक्प्रणतो य इह संसारेऽत्रसननिभ्यन्सन न विभौ भगवति वासुदेवाख्ये ब्रह्मणि इतः न गतः । मोक्ष न प्राप्त इति भावः । शमी जिते- न्द्रियः सन् सनयों विद्यमाननीतिः । अन संसारे विभावितो लक्षितो मानतो ज्ञानाद्धेतो संश्रयत ईहते चेष्टते यः । संसारसक्ततया भगवन्तं विष्णुं न भितः सोऽपि त्वां प्रणत - श्वेत्तद्विद्यमाननीतिः शमी च प्राप्तज्ञानो विश्वं प्राप्नोतीति भावः ॥६५॥ मातरं त्वा पदं सद्य आश्रितास्ते कथं जनाः । मा तरन्त्वापदं सद्य आयं श्रेयः समाश्रिताः ॥६६॥ हे देवि, लां मातरमम्बिको ये जना लोका आधितास्ते कथं केन प्रकारेण सधस्त- रक्षणमेव आपदं दुर्गतिं मा तरन्तु मा लङ्घयन्तु । दुःखमुत्तीर्य वर्तन्त इति भावः । वां कीदृशीम् । सत्पदं शोभनस्थानम् । जनाः कीदृशाः । आद्यमग्रिमं श्रेयः शिवं समा- मिता अधितिष्ठन्तः ॥६६॥ भाति त्यत्तनुसंश्लेपे सत्यम्य वपुरनुत्तरम् । संसाराब्धौ सदाहुस्ते सत्यं वपुरनुत्तरम् ।। ६७ ।। हे सम्म मातः, बत्तनुसंश्लेषे खत्कायराओं सति पुरनुत्रिपुरारातिः शंभु ति शोभते। ते तव संपन्धि च सत्सत्यं भुवं वपुः पश्यन्तीवाग्रूपं शरीरं संसारान्धौ जगजलधौ स. सरं शोभनं प्लवं अनुत्तरमक्यिमानापरमाहुर्युवते । तत्त्वविद एवं गायन्तीत्यर्धः । अवि. धातोरम्याशब्दसिद्धः कथं केवलौष्टयतया मकारः परमवर्गः (8) दन्लोष्ठयोयोरपीति गमकस्याभरः॥६॥ यच्छ मे नित्यसंसशि यच्छमे तदिदं मनः । खच्छलो भक्तियोगस्ते स्वच्छलो कविवेकसूः ॥ ६८ ॥ य, यन्शमे विपयाणामसझे मनश्चेतो निलसंसनि राततानुरकं तदिदं ताधि- irris re यच्च देहि । यतस्ते तव संबन्धी यो भक्तियोगः सेवासनः स खच्छलः 441rrit निच्छिद्रः सन् खच्छ निर्मल लोकानां जनानां लोकयोवां इहामुत्र मकर्ष सूते जनयति । अत एव इहात्र परत्र र खच्छता ॥६॥ 'विनन्दन्तकृतस्त्वत्प्रणता भवे । 'दन आमते विम - ·देवीशतकम् । है देवि, तत्पशतास्वाहा जना वितन्वन्ततः वितनोरनद्गस्यान्तकृतो विनाशका. रिणो भने संसारे के चलन्ते के आविर्भवन्ति । लत्प्रणता जितकामा विमुच्यन्त इति भावः । ते फेवलमनन्यव्यापाराः सन्तो निर्मलाममोहां धियं युद्धिं वितन्वन्तो विस्तारयन्त आसते नियन्ति । यावरसंगारतावद्विमोहः । भूयथ सत्प्रणता भवे न निवर्तन्ते ॥ ६॥ देवि निर्दग्धकामस्य त्वं निरावरणात्मनः । 'दरस्य शुधसंतानं तेनासौ भाजते तथा ॥ ७० ॥ हे देवि, वं हरम्य गिरिवरतनयाधवम्य शिवस्य निदंग्यकामम्य भम्मीभावितमीन के- तनस्य तथा निरावरणात्मनः निर्गतमावरणं परिधानमात्मनो यस्य आशाम्बरस्य दिग्वा- समः शुभसेनान पुष्पप्रनानं श्रेयोविस्तारस्तेन धारणेनागी हरसथा माहात्म्ययुक्तो भ्रा. जते शोभते । अत्र च कियां प्रलाकाईव नास्ति । विगृश्यमानश्वार्थी नान्वयः (१) एवं कियाया अभावात् शुभमंतानमिति द्वितीयानुपपस्तमिति प्रथमाया अगामानापिकर- प्पाच एताप्रतीयमानार्थरायधिनी किया गोपिना भवति । अत्रैव च व्यायानादभ्यते। तदा घान्वयो भवति-न्यथा देवि, निर्दग्धकामस्य निरमिलापम्य तथा निरावरणात्मनः प्रक्षीणतेशजालम्बभावम्य यतरलमशुभमंतानमावरणसंननि हरनि निदाग्यान देनाभ- मंतानहरणेनानी तथा भ्राजते दीप्यते ॥७॥ द्विपक्रिया सपदि विमुच्यते यतम्तवानतो जननि जयाशया न फः । सवाननो जननिजया भयानक: फरोति ते युधि मधुसूदनम्यमः ।। ७१ ।। हे मधुमपनभगिनि वात्यायनि जननि मातः, अनोन्माक्ष्यमाण देनी र पुमन् सुधि रमामे जयारायारिपरिभवामिलापेण तवान्स्तुतीनं पति न रिदकारि गटोको जिगीपुलव नुतीविरचयालयः । यतो यस्मा कारणानव भवत्या भानन प्रदः शनाने जया सोमानीयया दिपहिया शत्रुभाला पाहायानवोऽपि रिपोरि मगर तरण प्रणामानन्तरमेव विमुच्यते स्पज्यते ततो रेनोरिशी समापः॥१॥ ज्यायोनिष्टारिवर्याधिनियमनवम्बरदत्तायताहा पाराधरवासमध्यानियजनजानि सेयगम्भावभासा । नानापुण्यागमन्या जननमनमयज्ञाननन्या पग धी- र्याता नव्या विभुत्वं नुतसरलमनमाममन्यावहाम्ये ।। ७२ ॥ लोगनुहोमनमा राय विभोर:- म्येहाय मा रामसानमलग्मननु त्वं भूमि मानना भीग यन्धा न ना पगनगननजन्याम्पमा नाना।

·r:"Aगुदा RTE WRITER: FIRE RED म ११.x. rek territr Recentertaiyaririr IPEmpire retatil Sirritantra-Ex. PARTMEden wri kIRI METERMER: AAR: (1) REET स्थिर मोर मारेलामा air Treaty warnky Itpsram : राता गगनगमाननीय परेशानी सपा मुना नमको पात दाता सता । मलमासे तं freeगीगापं पाता गला नया राया। भार गमलामा । अभिम ने मरण मारण रागानाNR मतमा भागाला भुमी बना दिया समरहता । अयां शामिनी । धीग पंयुक्ता । पन्या सन्माना भपिन र सर्पदर्शिनी । मगनगननगरमागगरा या यमेन गारतेपालपपरिप्रहादिति भिना, तपा गगनेन बान शान गरशाम मलं तेन गाया परिरदेशातयः पुनाना परि प्रीपुर्णाणा प सी है गुयो शोभनयजने । तथा अनियनि जनाभरलोकपरि: भवकारिणि । सा एवंप्रयारा भायत्तादरः गायत्तो यस्योदरोऽभयः स आत्मा येषां तः भावस्था आशयस्था ज्ञाता युद्धा । तथा प्यामरास्वाधरासा ध्यामानां धूसरायो त. मोमयानां सत्याधरा......... आत्मीया । अवनमयविधिः पालनमयं विधानम् । तथा यरिष्टा घेष्टा । अनियोज्या न फेनचित्प्रेर्यते खतप्रेति भावः ॥ ७२ ॥ ३ ॥ अलोलकमले चित्तललामकमलालये। पाहि चण्डि महामोहभङ्गभीमवलामले ॥ ७४ ॥ (भापाषट्कसमावेशः) हे देवि चण्डि, पाहि रक्ष । अलोला अचपलापि त्वं कमला लक्ष्मीः अलोलकमला। ताशि । तथा चित्तमेव ललामकमलं प्रधानपनं तदेवालयः कुलायो यस्याः । तथा महामोहस्य जन्मलक्षाव्यस्ताया अविद्याया भजे विनाशे भीममुभं बलं सामर्थ्य यत्तेना- मलेऽकलङ्के । अमलज्ञानरूपिणी सती अज्ञान निहंसीति भावः ।

·देवीशतकम् । चमागधसूरसेनापभ्रंशात्मिकाः पडपि भाषा अन समाविष्टा यदा सदा भाषापट्कस. मावेशोऽयम् । पण्णामपि भाषाणां साधारणा (8) न मियन्त इति वाक्यार्थः ।। ७४ ॥ दुर्गापि मातः मुलमासि भक्त्या भवानुकूलापि भवं क्षिणोपि । अध्येयतां यासि सदैव देवि ध्येयासि चित्रं चरितं तवैतत् ।। ७५ ॥ हे देवि । तव भवलाः संवन्धि चरितमाचारचित्रमाश्चर्यप्रदम् । यतः हे मातर्जननि, दुगापि कालायन्यपि अविदितपरमार्यापि भक्त्या सेवया सुलभासि । तथा भवानुकूलापि हरानुरक्तापि भवं क्षिणोषि संसार निहंसि । अपि च ध्येयापि चिन्तनीयापि सती अध्ये- यता पटनीयत्वं सदेव सर्वकालं यासि गश्चति । अपिरिह संभावनायाम् । या दुर्गा दु. गंमा सा सुलभा, या भवानुकूला सा भवानी, या ध्येया सा अध्येयतो यातीत्यपिश- न्देन विरुद्धवदाभासनाद्विरोधाभासोऽयम् ॥ ५५॥ महदेसुरसंधम्मे तमवसमासङ्गमागमाहरणे । हरयहुसरणं तं चित्तमोहमवसर उमे सहसा ।। ७६ ॥ (संस्कृतमहाराष्ट्रभाषाश्लेपः ।। प्रकृतवात्संस्कृतान्दार्थस्तावत्-हे देवि, महदे उत्सवदायिनि मे मम सुरसंधं सुरा देवाः संघिरवधियस्य तम् भागमाहरणे शास्त्रार्जने समास सम्यगासक्किद्धामव रक्ष। शाखासतिर्देवैरपि न परित्यकेति भावः । यदुक्तम्-'तस्साच्चानं प्रमाणं ते कार्याका• यव्यवस्थिती' इति । तथा हे उमे हे अगजे, हसनं हसः सह हसेन वर्तत इति सहसा सामोदा राती अवसरे प्रसङ्गे थहुसरणमसन्तव्यापारं तं चित्तमोहं घेतोजाज्यं हर दि. नाशय । करिवचिश्यरचितमहाराष्ट्रभाषाशब्दार्थोऽधुना-हे हरबहु शिववधु, धम्मे धर्मे पुण्ये रस राग देम देहि पदस विधत्त । तया णे न: अम्माकं गमागमा संसारात तमवर तमोक्शी विद्यामपचायतो भान आशा हर छिन्धि विनाशय । मोक्षं देही. सर्थः । मह मम तं त्वं सरणं शरणं परायणम् । सहसा समित्येव चिप्तमोदं मानसम. शानं चित्तमोह या चित्रं नानाविध मोहं मोघं विफलमपोत्संसार भवरारउ अपसरतु प्रयातु रतिक्रियात्रितयेन द्वितीयभापाराब्दार्थः ॥ ७६ ॥ पन्या प्रभातसंध्येव सूर्यालोकमवर्तिनी । निवर्तयसि देवि त्वं महामोहमयी निशाम् ॥ ७७ ।। हे देवि, स्वं पन्दा प्रणम्या । सूरीणां पिदुषामालोकप्रवर्तिनी प्रकाशदायिनी शानदा सनी महामोहमयीमदानम्वरूप निशामरियां निवर्नया दारयति । अत एव प्रभात- संध्येय उपःप्रत्यूषयोरन्तर यथा । सा हि संध्या सर्वेषां पन्या भवति तथा सूर्याटोक. प्रवर्तिनी महान्धवारी दिशा निपदंपति ॥ मद.गु.

·। २२ फाणमाला। संवादिसारसंपचीसदागोरिजयेमुदे । तबसचीरदे सन्तु संसारे मुसमानदे ।। ७८ (संस्कृतसूरसेनभाषालेपः। तम संरएतान्दार्थसावत्-है देषि, भमुद प्राणदायिनि, तप संचम्धिन्या सत्ते। मायादित्यर्थः। तत्रका विद्यमानता अपरा उरम्पलता ते राते सद्विपमानमागोऽपराधो पेशं तेपो सागा सापराधानामरीणां यूगां जयेऽमिभवे पराभवविषये संवादिसारसंपत्ती संवा- दिनी शायमाना सारस्प यलस्य संपत्तिः रागृदिययोरते सप्त । सापराधा अरयो यथा जनेन जीयन्ते सपा तपरी निधानाम्पत्यं च लक्ष्यत इत्यर्पः। तया ते सत्ते द्वे भवसागरे सत्तीरदे शोभनपारमदे। रायि गत्यो सत्यभायेण या संसारसागरादुत्तीर्यत इति भावः। तया मुसमा- नमपभ्रंशमानं ददतः । अयया मुगमं ब्रह्मादित्तम्बपर्यन्तं चतुर्दशाविधेभूतसर्गे नित्योदित- तया रामत्वेन साधारणत्वेनावस्थितं शब्दं शब्दब्रह्म ददतः। तथ संसारसागरसमुत्तरणहवम्। राधा च याची श्रुतिः-'ऋचो अक्षरे परमे व्योमन्यस्सिन्देवा अधिविश्वे निषेदुः । यस्तं न वेद फिगचा करिष्यति य एतद्विदुस्स इमे समाराते॥' इति । सूरसेनभाषार्थोऽधुना-हे गोरि हे गौरि, जयेगु जगत्सु प्रैलोक्यं दे ते तयसत्ती तपःप्रभावः सदा सर्वकालं संवादिसारसं- पत्ती शम्यातिसारसंप्राप्तिः शम्बवद्वप्रवदतिसारातिदृदा संप्राप्तिलाभो यस्याः सा शम्याति- सारसंप्राप्तिः । यदुफममरसिंहेन-'हादिनी वनमन्त्री स्यात्कुलिशं मिदुरै पयिः । शत- कोटिः स्वरुः शम्बो दम्भोलिरशनियोः ॥' इति । अनपायिनी बत्तपःशक्तिरित्यर्थः कीशि गौरि । सत्ती रदे सत्त्वे रते चेतोविकारजयासके। कीदृशे सत्त्वे । संसारे श्रेयःप्र- थाने । तथा हे गौरि, सुसमानदे सुशमानते सुशमैः मुष्टुचित्तोदेकजयिभिरानते प्रणते मुमुक्षवस्तां प्रणमन्तीति भावः। यतश्चित्तजय एव मोक्षः। यदुक्तम्-'चित्तमेव हि सं सारं रागादिप्लेशदूषितम् । तदेव तद्विनिर्मुकं मोक्ष इलभिधीयते ॥' इति ॥ ७८ ॥ आगममणिसुदमहिमसमसंमदकृदपरजस्सु । किर सविभयवदितो समय उज्जलभावसहस्सु ॥ ७९ ॥ संस्कृतापभ्रंशश्लेपः। द्विपथकास्यं वृत्तम् । इहापि संस्कृतशब्दार्थस्तावत्प्रकृतलात्-हे देवि, अपरज अपगतरजस्केपु गलितमोहेपु नूपु इतोऽस्मात्संसारादसमयेऽनवसरे आगममणिमुदम मसमसंमदकृत् आगमाः शास्त्राणि त एव प्रकाशकवान्मणय इव मणयः तथा शोर यो दमश्चित्तोपशमः स एव निर्वापकलाद्धिमं तत्संबन्धी योऽसौ समोऽनाकुलः सं. हपस्तं कृन्तति छिनत्ति यत्तत्किर उरिक्षप । अज्ञानं विनाशयेति वाक्यार्थः । कय सविभयवत् सवो यज्ञोऽस्यास्तीति सवी यायकस्तेषां भयवद्भीतियत् । यवनां दज्ञानं नाशयेलर्थः । तथा कीदृशेषु नृप । उनलभावसहस्मक ·देवीशतकम् । २३ योऽमी जलभावो जम्भावो जाध्यं तत्र सो पलं येषां तेषु । लहावेकरूपा विला. नायः । अथ प्राकृतापभ्रंशभापार्थः । -जस्म पर यस्य पर केवलं आगम मणि आगमाः शाखाणि मगि मनसि तथा सुदमहिम श्रुतमहिमा शास्त्रावयोधः, तथा सम शमः विष- यनिग्रहः एते च सर्वे संमद साम्यदाः साम्यमनाकुलवं ददानाः किर स वि किल सोऽपि भयवदितोसमय उबलभावमहस्सु भगवतीतोपमयमुनवलभावसहस्रम् । सहस्स- शम्दो याहुत्पार्थे । तदपि किल देवीपरितोषागतं निर्मलपदार्थसहसमिलर्थः । देवीप्रसा- दविलमितं तत्तस्येति वाश्यार्थः ॥ ७९ ॥ अथ चकम्- लं वादे शास्त्रसग्निन्यां भासि वाचि दिवौकसः । तवादेशास्त्रसंस्काराजयन्ति वरदे द्विपः ॥ ८० ॥ (अपत्यभिज्ञायमकमिदम् ।) हे देवि घरदेऽमिलपिनदायिनि, धादे सपक्षपरपक्षपरिप्रदे शाखसहिन्यां शाम्बग- ज्जायो पाचि भारावं भवदी भामि शोभमे। तथा दिवाकरो लेखा देवासव भ. पसाः संबन्धिन आदेशास्त्रसंस्कारान् आदेश आज्ञा तदेवासं विनाशायामिनिमितं म्य तसरवारातडावनायलादेनोदिपः शयन जयन्लभिभवन्ति । पादे शासममिति पमा. क्षरयमनेऽप्यनत्यमिज्ञानादप्रत्यभिज्ञायमवमेतत् ॥ ८॥ सदाय्याजवशिध्याताः सदात्तजपशिक्षिताः । ददास्यजसं शियताः सूदात्ताजदिशि स्थिताः ॥ ८१ ॥ (गोमूत्रिकासन्धद्वयेन जालाकारवन्धसंबन्धादयं जालबन्धः ।) है दव, अजयमनवरतं शिवताः श्रेयातानि ददानि प्रयस्थान की कि हादा गर्घकालमयाजर्मिदा शिगिजितन्दियावापिन्निवाः । तथा गोभनं पता आत्तनपानगवर्नन. शिक्षिता भन्यमाः । अन्यच गदान दिसि स्थिता मा उदाता कार्षिता प्रधाना या गरि विष्णुम्यानं पर मात्र स्थिता भागना हरि भावः । अनन्तरान्ताप्रमियमरगोन सामुना गोमबार एजार बन्योऽयम् । शिवनेन (वरेन) गोत्रिकाएन्धन संपतेनर पर farसन्ति नत्र यथानुरूपे युत्तायुविचारे जाल प्रयोगपत्रिका रासायः प्रमाणम् ॥ १ ॥ हरेः पसार देरि त्दा जनतानित्य तत्त्वतः । यति मगार दक्विा योगेन हरिनामा ॥ ८२॥ २२व, ग्नता नसता तो भार रेसर बन्द भर TE RAreat पिनापनको. 3 ·२४ काव्यमाला। रोधेन देविला व्यवहत्य क्षपिताशुभा विनाशितकिल्विषा । तथा च मनुः-'प्राणायाम- हरेदोषान्प्रत्याहारेण संगतिम् । ध्यानेनानीश्वरान्भावान्धारणाभिश्च किल्विषम् ॥ समस्ते. न्द्रियवृत्तिाह प्राणो वायुः प्रकीर्तितः । तज्जयादिन्द्रियाण्याशु विजितानि भवन्ति हि ॥ प्राणस्यैव जयो योगःप्राणस्यैव जयस्तपः। प्राणस्यैव जयात्सर्व प्राप्यते नात्र संशयः॥' इति । तथा च छान्दोग्योपनिषदि-'यथा शकुनिः सूत्रे बद्धो दिशं दिशं पतिलान्यत्रा- यतनमलस्वा बन्धनमेवोपांश्रयते एवमेव खल सोम्य तन्मनो दिशं दिशं पतिलान्य- त्रायतनमलब्ध्वा प्राणमेवोपाश्रयते । प्राणनिवन्धनं हि सोम्य मनः। तथा च वा- हृची श्रुतिः-'सप्त युञ्जते रथमेकचक्रमेकोऽश्वो वहति सप्तनामा । त्रिनाभिचक्रमजरम- नवयं यंत्रेमा विश्वा भुवनाधितस्थुः ॥ इति ॥ ८२॥ सदामोति यतिज्योतिस्तादृशं त्वत्प्रभावतः । प्रभावतः समो येन कल्पते मोहनुत्तितः ।। ८३ ।। हे देवि, बत्प्रभावतस्तन्माहात्म्यात् यतिश्चतुर्थाश्रमी संयमी वा तादृशं तथाविध सच्योभनं ज्योति प्रकाशमान्तरं तेज आमोति लभते येन ज्योतिषा करणभूतेन हेतुना वा मोहनुत्तितो मोहविनाशाखेतोः प्रभा दीप्तिर्विद्यते यस्येति तस्य प्रभावतः सूर्यस्य सम- तुल्यः कल्पते समर्थो भवति । संपद्यत इत्यर्थः । एवं देव्या असकृन्नादरूपिणीत्वं प्रति. पाद्यानेन लोकेन बिन्दुरूपता प्रदर्शिता । परं ज्योतिर्हि विन्दुशब्देनोच्यते । यदुप्तम्- 'यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम् । यचन्द्रमसि यच्चामा तत्तेजो विद्धि माम. कम् ॥' तथा चोपनिषत्सु ज्योतिःस्थानमसचागमेषु चोक्तम्-'नेनयोरुभयोर्मध्ये नासावंशस्य मूलतः । हृदयं तद्विजानीयाद्विश्वस्यायतनं महत् ॥' इति ।। ८३ ॥ त्वं सद्गतिः सितापारा परा विद्योचितीर्पतः । संसारादत्र चाम्ब त्वं सत्त्वं पासि विपत्तितः ॥ ८४ ।। (अयं गूढचतुर्थः ।) हे अम्ब हे मातः, संसारादुत्तितीपंत उत्तमिच्छोः पुंसस्त्वं सद्गतिः शोभनं परा. यणं शरणम् । कीदृशी । मिना निर्मला । अपारा अपर्यन्ता । परा उत्कृष्टा पिया ताय. झानाथदा । अत्र संसारे सत्त्वं प्राणिनं विपत्तित आपद आतेस्त्वं पामि रक्षमि। चतु- योऽयं पादोज एव पादत्रयास्वभ्यत इत्यस्य गूढचतुर्थता ॥ ४॥ परमा या तपोवृचिरायाम्नां स्मृति जनाः । परमायात पोपाय धियां शरणमादृताः ॥ ८५॥ है जनाः पुमांसः परमसर्थमाहताः गादराः सुन्न पायाया देन्याः संन्धिी तां स्मृति तस्मरण शरणमापात अवयं प्रयध्वम् । रमति किरियाम् । परमा माय तो- वृत्तिनियमनतवनम् । देयाः मरममेव परमं टाइलः । शिम पियां पुदीना पो.

·देवीशतकम् । २५ पाय यद्धये । अटकारा पुद्धिरिति पहुववननिर्देशः । यदुक्तम्-'शुभ्रूषा श्रवणं चैव प्रहणं धारण तया । ज्ञानं विज्ञानमूहश्चापोहो बुद्धिः स्मृताष्टधा । इति ॥ ८५ ॥ प्रवादिमतभेदेषु दृश्यस्ते महिमाश्रयः । भान्ति त्वत्रिशिखस्येव शिखानामसमाश्रयः ॥ ८६ ॥ हे देवि, प्रवादिनां वाग्मिनां मतमेदेषु धुदिनानात्वेषु ते तव दश आलोका भान्ति शो. भन्ते यान्येव प्रवादिनी मिन्नानि ज्ञानानि तास्त्वदीया एव दृष्टय इति तात्पर्याधः । किं. भूता दशः । महिमाश्रयो माहात्म्यस्थानम् । तनिशिखस्येव भवत्रिशूलस्य यथा शिसाना कोटीनामसमा विपमास्तीक्ष्णा आश्रयो धारा भ्राजन्त एवम् । एतादृशा इत्यर्थः ॥ ८॥ यचेष्टया तवे स्फीतमुदारवमु धामतः । यचेतो यात्यवहितमुदा रवसुधामतः ॥ ८७॥ (गोमूत्रिकाबन्धः । संदष्टयमकम्) हे देवि, तव भवत्याधेटया व्यापारेण श्रवणचिन्तनाध्ययनलक्षणेन इन्द्रियादिनियमेन घा । यह एंव पानीशायार्थय । यत उकम्-'मनस्युपरतं कुर्यादामामं महिः स्थि. नम् । चित्तं पुरी विनिक्षिप्य सा थुदिहानगोचरे ॥ शानभावनया पर्म क्याशा पारमा- धिवम् ।' इति । अत एव तया पेटया स्फीतं विकसितं यतः अवहितं च सावधान संयतं मनः अत एवोदारपमु परमनश्वर धनं तधेतो मुदा हगोपलक्षितं सत् धामनो ज्योतिःस्थानान्मोक्षलक्षणात्स्थानात् रवसुधा शान्दागतं याति प्रायोति । सरमामोदर एभत इत्यर्थः । यदुनाम्-'ओमित्येवाक्षरं मरा तथा पोपनिषग-एतदेवाक्षर मम एतदेवाक्षरं परम् । एमदेवाक्षर काला यो यदिति तस्य तत् ॥' गोमूविगार. न्धोऽयं यमक्य । प्रसाररत्येकदा दर्शितः ॥ ८७ गुरदेशम्य ते कीर्ति मण्डनत्वं नयन्ति यः । परदे परास्यते धीरर्भवती भुवि देवता ॥ ८८ ॥ (अर्धगोत्रिकारन्धयमकम्) हे देवि पर, अभिमतदायिनि, यधाररविकृतचितभवती स्वं भुवि भून' संगरे पता रणं रास्पद रहयत ते पुमासः वीति प्रषां गुरदास्य देवसदनम मन भूषण ममति प्रापयन्ति ॥८॥ तत्त्वं पीतायतततुसत्त्वं ततवती ततः । विपित्तय वित्तत्वं दातापीतयता पन॥ ८९॥ (शरः) वि, विवि, पत माय लाईभरका सरसानाम् । माटार नाम् । नपुापरामाबवतन्शन नारदमा म का दिन धनावितम् । एपल हरा भरा.

·काव्यमाला। लात् तत् त्वं तत्त्वं ततवती तद्भवती तत्त्वं परमार्थ परब्रह्मस्वरूपं ततवती विस्तार- यन्ती । कीदृक्तत्त्वम् । चीताक्तततुत् वीता विगता अवतता विस्तीर्णास्तुदो च्यया यत्र तत् । सांख्यानां त्वमेव सर्वप्रधानमिति तात्पर्यार्थः ।। ८९ ॥ तारे शरणमुद्यन्ती सुरेशरणमुद्यमैः । त्वं दोषापासिनोदग्रस्वदोपा पासि नोदने ।। ९०॥ (पादगोमूत्रिकाबन्धद्वयेन तूणबन्धः) है तारे ताराभिख्ये विमले, स्वं भवती शरणमुयन्ती आश्रितत्राणायोत्तिष्ठन्ती उदन- खदोपा उत्कटनिजबाहुना दोषापासिना दुरितविनाशकेन उद्यापारनॊदने प्रेरणे काले सुरेशरणं शकसंग्रामं पासि रक्षसि । पालिता देवा भवतीं शरणमेल पुनः संग्रामासकाः संपद्यन्त इति वाक्यार्थः । प्राकनेन 'सुरदेशस्य ते कीर्ति' इत्यनेनार्धन गोमूत्रिकाय. न्धेन सहामुना पादैनावृत्तिगोमूत्रिकाबन्धेन तूणवन्धोऽयम् ॥ न्यासः । तत्र प्रकारप- चकमत्र व्याख्यायते॥१०॥ सुमातरक्षयालोक रक्षयात्तमहामनाः । त्वं धैर्यजननी पासि जननीतिगुणस्थितीः ॥ ९१ ॥ हे सुमातः, शोभनजननि, जनानां लोकानां नीतेन॑यस्य गुणानां सच्चारतानां स्थितीः स्थैयाणि पासि आयसे । विद्याप्रसादाद्धि जनानां नीती गुणेषु च स्थैर्यमुत्पद्यते । शास्त्र- मार्गानुलही व्यापारी नीतिः । गुणाः क्षमादयः । कीदृशी खम् । अक्षयालोकरक्षया शाश्वतज्योतिस्त्राणेनात्तं गृहीतं महदुदारं मनश्चेतो यया । अविनाशप्रकाशरूपिणीत्यर्थः । तथा च धैर्यजनकी धैर्यस्यानाकुलताया उत्पत्तिः ॥११॥ ख्यातिकल्पनदक्षैका त्वं साम>जुपामितः । सदा सरक्षसांमुख्यदानवानामसुस्थितिः ॥ ९२ ॥ (रेफविवर्तितकोऽयम्) हे देवि, त्वं भवती इतोऽस्मिजगति अनवानामकृतानां सामग्यंजुषां प्रयाणां वेदा- नाममुस्थितिः प्राणरूपा सती । वेदानां हि बागीशी प्राणा जनानां च । तपास या. दृची श्रुतिः-'चलारि महा भयो अस्य पादा द्वे शीर्थ राप्त हस्तासो अस्य । विधायको वृषभो रोरवीति महो देवो मत्यांनाविवेश ॥ इति । अतः सदा रातनं सरक्षमामुख्यदा निरपभ्रंशाभिमुख्यदायिनी । स्यातेः ममदेः कलने रचने दक्षा चतुरा । एका नापरा। वेदानां विपर्ययदोपरसिपी समेति भावः रेफविवर्तनेनायमारोऽर्थः-गरभसा रसोमिः सहितानां मुख्यदानवानां सामन्यजुर्ण सामप्यं समप्रनां जुपति ऐयन्ये ये तेलम् ।ग- मप्रामानिलयः सदास्याविरमनदक्षाप्रयाण्दनरतुरा भवसीयः। रक्षोहानपोरन १. 'प्रकारपवन्दितान रिमितम् इति पुशहालरे.

·देवीशतकम् । भेदः । अथवा दासानि भूलानि अप्रधानानि यानि रक्षानि तानि दासरक्षांसि 1 सह सपर्तन्ते ये ते सदासरक्षसः तेषां सदासरक्षसाम् । सपरिवाराणामिलर्थः । अथवा सह दामः रक्षोभिध धर्तन्ते ये तेपामिति । अत्र श्लोके ग्यवर्णस्थरेफस्य विपर्ययात् य इति जायते तेन रेफविवर्तकोऽयम् ॥ ९२ ॥ सिता संसत्सु सचास्ते मुतेते सततं सतः । ततातितति तम्तेति सूतिः सूतिस्ततोऽसि सा ।। ९३ ॥ (दाक्षरः) हे देवि, सा अति सा त्वं ततो हेतोः मूतिः शोभना कतिः रक्षा । अवतेः किनि. पातनापम् । यम्मात्ते भवला: संबन्धिन्याः नुतेः नुदेः हेतोः सतः साधोः सततं सदा मंगगु सभागु गत्ता प्रशम्मता निर्मला आरते निधति । तथा तस सनसना अस्तिता पति पिरतीणां विद्यमानता आयाति । दीर्घमायुरारोग्यमैश्वयं च लभते आविर्भवतीति भावः । कीदृशी असिता । तस्वेतिमृतिः तसा धपिता नीना व्याधीनां सूतिः प्रमवो चम्याम् ॥११॥ त्वदाजया जगत्सव भासितं मलनुपतः । सदा त्वया सगन्धर्व समिद्धमरिनुत्तितः ॥ ९४ ॥ (गोमत्रिकापन्धोऽयम्) है देवि, मलनु आवरणनिवारिणि, खदाझ्या भवच्छागनेन जगरगर्व लोपये ग. माय (भगोषयनितरिच्यासमकं भवतीति भावः । यतो स्मापारमारिनु- मितः पाप्रेरणाद्विपक्षनासारंगोः लया भवसा गमिदं संलघवानं रागन्धर्व गा. पीलवर्गमानितं प्रकाशितम् । मलंदि भागो विपक्ष तंव व गुदान प्रदारोम प्रवत् ॥१४॥ यतो यानि ततोऽत्यति यया तां तायतां यतः। मातापितोतमतमा तमोतीतो मति मम ॥ ९५ ॥ (सोका यक्षरम्) २ देवि, गति दिगम सायना में विस्तम् । पम् । तमोर्दीता नित. मायाम् । यया पत्रानो मारिनो जिवनलोऽपति ततो निरस्त भर । मपि । माता जननी । तथा भरिना भपरिधिमा रनमनमा प्रा निमदरसे पेपरषा पोरगराः । एन एरव पुनरदेनो लिग अन्दामादराः ॥१५॥ गरभिता दासजनं मोरपिदा स । पार गरपापमन्यस्य मम जय ॥१६॥ गेम, रिपर भएर TTEReer- - ·काव्यमाला। सात् तत् त्वं तत्त्वं ततवती तद्भवती तत्त्वं परमार्य परब्रह्मसरूपं ततवती विस्तार• यन्ती । फोहकत्त्वम् । वीतावतततुत् वीता विगता अवतता विस्तीर्णास्तुदो व्यथा गम तत् । सांख्यानां त्वमेव सर्वप्रधानमिति तात्पर्यायः ॥ ८९ ॥ तारे शरणमुद्यन्ती सुरेशरणमुद्यमैः । त्वं दोपापासिनोदग्रसदोपा पासि नोदने । ९० ॥ (पादगोमूत्रिकामधद्वयेन तूणमन्धः) हे तारे ताराभिस्यै विमले, त्वं भवती शरणमुश्ती भाभितप्राणायोतिष्ठन्ती उदा. सदोषा उत्कटनिजयाहुना दोपापासिना दुरितविनाशकेन उद्यमेव्यापारनोंदने प्रेरणे फाटे मुरेशरणं शक्रसंप्रामं पारि रक्षारी । पालिता देवा भयती धारणमेस पुनः संपामाराताः संपयन्त इति वापसार्यः । प्रायनेन 'मुरदेशस्य ते कीर्ति' इसनेनान गोमूनिकाय ग्धैन राहामुना पादेनात्तिगोमूत्रिकायन्धेन तृणपन्धोऽयम् ॥ न्याराः ॥ सत्र मारप. धकमा व्याख्यायते ॥९॥ मुमातरक्षयालोक रक्षयाचमहामनाः । त्वं धैर्यजननी पासि जननीतिगुणस्थितीः ॥९१ ।। हे गुमातः, शोभनजननि, जनानां रोशन नीतेनंयस गुणानां गरिमान स्थिती स्थयानि पागि आयमै । विपाप्रमादादि जनाना नीना गुणेषु या स्थय मुगयो । . मागानुनी व्यापारो नतिः । गुमाः क्षमादयः । पीसी तम् । अक्षयाणेकराया मातम्योविनामेना गृहीतं मददुसार मनोनो स्या। पिनागरपिचरः। दमा व पानी धम्मानालताया सापतिः ॥१॥ स्यातिफरपनदफा वं सामर्यजुपामितः । सदा सरभमांगुम्यदानयानाममुम्पितिः ॥ ९२ ॥ (फरिवर्तिनकोऽपन) देवि सं भरती ममी भानामाानो गमाया aintan. नामस्थित गर्न । यसनों नाना एसइर:-'यार से अमाप लtfterat दामो मेरी बीमारे गए पर निगमगर शनि दसा । नाशिसमागममा-- गाना मुबानामा गम्यं गमगंटाला. mataimer Unre 1.HTTER.

·देवीशतकम् । २९ नत्रिसं चाक्षरमादाय यथा लिखितदर्शनानुसारमहचिहानि वीक्ष्य वर्णद्वात्रिंशतः श्लो. कोऽयमुत्पद्यते- देव्या समोद्गमादिष्टदेवीशतकसंज्ञया । देशितानुपमामाधादतो नोणसुतो नुतिम् ॥ १०१ ।। इलकश्लोकोऽयमुत्पद्यते । अयोऽस्यायम्-एतामेवमुक्तप्रकारां नतिं स्तुति नोणसुतो नोणाख्यस्य कस्यचित्पुत्र मानन्दवर्धननामा आधाद्विहितवानकापीन् । कीदृशीम् । देव्या वागीश्चर्या स्वप्नोद्मे निद्राविर्भावे आदिया निरूपिता देवीरातकमिति संडा तया देशिता- नुपमाम् । तल्लक्षणो देशो निदेश आज्ञा विद्यते यस्याः सा देशिनी तस्या भावो देशिता स्थानविशेषः तया देशितया अविद्यमानान्यप्रशंसामनुत्तमाम् । देवीस्तोत्रतया सर्वाति- शायिनीमिति भावः ॥ १.१॥ हार्दध्वान्तनियन्तृभास्वरवपुः स्वर्वासिनां सर्वतो दुरारिपरिक्षयं विदधती ध्यातैव निर्वाणसूः । देहाथै निहिता भवेन भुवनत्राणैकतानात्मना देवि त्वं त्वमिवापरा जगति का सत्केसरीन्द्रस्थितिः ॥१०२॥ (प्रहेलिकेयम्) हे देवि, खमिव जगति कापरा भवतीनुत्या त्रिभुवने कान्या विद्यते । सत्तासी. सोषयेऽपि नान्या विद्यत इत्यर्थः । हार्दध्यान्तं खहन्मोहस्तस्य नियन्तु प्रमाथि भास दीप्तिमद्वपुः शरीर यम्याः सा तथाविधा । तथा सर्वामिना दिवावमां गवंतः समन्तात् दुवारारिपरिक्षयमजेयात्रुशमनं विदधती दुवाणा । तथा ध्यानय निर्वाण शिन्तितंय निर्वाणं मोक्षं मूते प्रयच्छति । अपरं देहाथै निहिता भयेन (देवेन योननरीटेन) भवेन शिवेन दारा नियोजिता स्वशरीरवामभागे स्थापिता । हरेण प्रभुणा पीरशेन । भुर. नत्राणवतानामिना गुवनानो प्रयाणां लोकानां प्राणे रक्षायामेवतान एवरगः सर्वदाप्र. एक (प्रान) भाग्मा प्रतिः खभाषो यस्य तेन । स्वं पपीहरी । ससरीन्दस्थिति शोभननिहागजे स्थितिर्थरस्थानं यस्याः गा । अपच समिवापरा जगति रति भने सागरीन्द्रस्थितिरित्युत्तरम् । तत्तुल्या इति पटायां भगवामिहमूरिन्युनर. दान रमत कत्तीयगुप्यते । म्याग्या समाना सर्वत्र दिलंदा निरिमा भरनेल. प्रसारमयो मास्यायते । तथा भवनाश्चिमानरांसारेणार्जन भगदमा निनाद त शरीगेपरिभागे निस्तित्य मावास्तुतिविशेषः । प्रतियम् ॥ १.५ ॥ शोन्मायरी सतां भवरानन्दकनो गुरु- माता स्वं जगतां भवन्ति विधदाः सर्वे तवानुमान् ।

·૨2 काव्यमाला। जनाशिनि देवि, त्यं भवती महत्ता त्रिता माहात्म्यमास्थिता सती यः शुद्धत्वं दासजनो गतः नमल्यं प्रातः तमाक्स अपितिष्ठ । अन्यस्य सपापस्य पाप कल्मषं प्रसभं वला. जय निवर्तय ॥ १६॥ त्वं साज्ञासु जगन्मातः स्पष्टं ज्ञाता सुवर्त्मसु । प्रज्ञा मुख्या समुद्भासि तत्पृथुत्वं प्रदर्शय ॥ ९७ ॥ हे मातस्त्रैलोक्यजननि, सुवर्मसु सन्मार्गविपयाखाज्ञासु निरूपणासु त्वं भवती मुख्या प्रधाना प्रज्ञा बुद्धिः सष्टं ज्ञाता सुव्यकं विदिता तदा तत्पृथुत्वं प्रज्ञापृथुत्वं बुद्धिविस्तार समुद्रासि समुद्भासते यत् तत्प्रदर्शय प्रकटीकुरु ॥ ९ ॥ अस्मादेव श्लोकादक्षराण्युचित्येयमार्या भवति- आज्ञासु जगन्मातः स्पष्टं ज्ञाता सुवर्मसु प्रज्ञा । भासि त्वं सा मुख्या समुत्पृथुत्वं प्रदर्शय तत् ।। ९८ ।। अर्थोऽस्या:--हे देवि, जगन्मातत्रिलोकजननि, शोभनं वर्म मार्गो येषां पुंसां तद्वि- पया या आज्ञास्तासु त्वं सा ज्ञाता विदिता मुख्या प्रज्ञा भासि । स्पष्टं समुत् प्रकटमा- नन्दरूपं सत्पृथुत्वं महिमानं प्रदर्शय ।। ९८ ॥ हन्न्यो रुपः क्षमा एता सदक्षोभारतमुन्नतः । सतेहितः सेवते ताः सततं यः स ते हितः ॥ ९९ ।। हे देवि, क्षमा एतास्त्वं एताः प्रसिद्धा याः क्षान्तयो दर्पनिहतयस्ता भवती इति भावः। कीदृशाः क्षमाः। स्पो हव्यः क्रोधविनाशिन्यः। तथा सदक्षोभाः सत्याचाक्षोभाच । श्रेष्ठा अधिकाश्चेत्यर्थः । ताः क्षमाः सततमजलं य उन्नतः प्रधानपुरुपः सताईहितः शो- भनेन मार्गेण व्यापारितः सन्सेवते आश्रयते स ते भक्त्या हितोऽनुकूलः ॥ ९९ ॥ करोपि तास्त्वमुत्खातमोहस्थाने स्थिरा मतीः । पदं यतिः सुतपसा लभतेऽतः सशुक्लिम || १०० ॥ हे देवि, उत्खातमोहस्थाने, उत्सातान्युन्मूलितानि मोइस्थानानि मदादयो यया तस्या आहूतिः। यतस्त्वं स्थिरा मतीः मैत्र्यादिका धिपणा अचला करोपि संपादयनि । अतो हेतोः यतिर्मुमुक्षुः मुतपसा शोमनेन निर्दम्मेन व्रतादिना सशुक्लिम शुश्लिमा शुगणवं तेन शुल्लिन्ना सह वर्तते यत्तत्सल्लिम सत्वगुणसहितं रजस्लमोरहितं पदं स्थानं लभते प्राप्नोति । चबार एते नेमिश्लोकाः । एभ्यश्च प्रथमं (प्रथममक्षर) प्रीणि त्रीण्यक्षराणि लि. सिला चतुर्थमक्षरं लोकप्रान्ते च भवतीति नेमेद्वितीयम मीलितं भवति । एवमेव चा- न्तलिखिला मध्यानामिमीलनं भवति । एवं चक्रप्रस्वारः ॥ १० ॥ अत एव द्वात्रिंशतो नेमिस्थानानामितो का प्रमं दरया तृतीय तृतीयमेकोनविामेको.

·देवीशतकम् । मनिशं चाक्षरमादाय यथा लिखितदर्शनानुसारमहचिहानि वीक्ष्य वर्णद्वात्रिंशतः श्लो. कोऽयमुत्पद्यते- देव्या खामोद्गमादिएदेवीशतकसंज्ञया । देशितानुपमामाधादतो नोणसुतो नुतिम् ॥ १०१ ॥ इत्यहलोकोऽयमुत्पद्यते । अर्थोऽध्यायम्-एतामेवमुक्तपकारी नतिं नुर्ति नोणमुतो नोणारत्यस्य कस्यचित्पुत्र आनन्दवर्धननामा आधाद्विहितवानकापीत् । कीदृशीम् । देव्या बागीभयां स्वमोद्गमे निद्राविभावे आदिटा निरूपिता देवीरातकमिति संहा तया देशिता- नुपमाम् । नाइक्षणो देशो निदेश आशा विद्यते यम्याः सा देशिनी तस्या भावो देशिता स्थानविशेषः तया देशितया अविद्यमानान्यप्रशंसामनुत्तमाम् । देवीमोप्रतया सर्वाति. दायिनामिति भावः ॥ १.१॥ हार्दध्यान्तनियन्तृभाम्बरयपुः सर्वासिनां मरतो दुरारिपरिक्षयं विदधती ध्यानैव निर्वाणगूः । देहाथै निहिता भवेन भुवनप्राणयानानात्मना देवि त्वं त्वमिवापरा जगति का मरकेसरीन्द्रस्थितिः ॥१.२॥ (दलियम्) देवि, समिद जगति वापरा भवानुस्या त्रिभुपने पाया विदने । लगत. लोक्येऽपि नान्या विद्यत इत्यर्थः । हार्द वान्तं वन्मोहतम्य नियन्न प्रमापि भार (मिमा गई यम्या गा तथाविधा । तथा स्वामिना दियाचगा त रामना दुर्वागरिपरिक्षयमजेयाग्रुशमनं विदधती कुर्वाणा । तथा मानव निदाच निय निर्वाण मोक्ष गर्ने प्रयच्छी ।भपा हा निहित भयेन (देवेन मनान) मन हिान नियोजिता सामवामभाग व्यापिना।हरेण प्रभुनानार मत्राणच नानात्मना भुवनाना प्रयाणां गोकानां भाणे रक्षाय कमान सस सर: एन (m) भागाप्रती स्वगायो यस्य तेन । सरंसगर सोमननिहरा सिरिस्थानं या गा । अवसरपरा जर Fr नाsatirefनरगुतागासालासर पचाया भगनापुर. मायगुष्यते । मा समाना यंत्र र प्रोपरयायतेया मनमानसारेगमप रिमार. rarhinoriter सम् । १.१r सोमारी समा भारानकानी गुर- मांसा र जगनां मत विषया. सपना - ·काव्यमाला। दुर्गे न कचिदेव सीदति जनस्त्वद्भक्तिपूताशयः स्तुत्या भर्तुरभिन्नयेति विबुधैस्त्वं स्तूयसे श्रीरिव ॥ १०३ (चतुरई इतिशब्दः पूर्वोकप्रकारापेक्षायां वर्तते । भर्तुरमिनया पत्युः सदृश्या स्तुला त्वं भवती विबुधैर्देवैर्मनीपिमिवा श्रीरिव लक्ष्मीरिव स्तूयसे नूयसे । अर्थवशाद्विर्मा चनलिझविपरिणाम इति लक्ष्मीर्यथा भर्तुरभिनया तुला स्तूयते तथा त्वं स्तूयस एवममूनि स्तुतिपदानि चतुणां भवभवानीकमलाकान्तकमलानां योज्यन्ते । तर नयोः कमलाकान्तकमलयोस्तावत्स्तुतिप्रकारा व्याख्यायन्ते । हे श्रीः, भवहरा हेतोः संसार(निवर्तक)स्य भगवतो विष्णोरानन्दै चित्ताहादने एकहेतो एकनिदि त्वं भवती सतां साधूनां क्लेशोन्मायकरी अविद्याविनाशिनी करीति आनुलो टीप् । तथा त्वं जगतां त्रयाणां लोकानां गुरुः प्रधानम् । माता जननी । तय सर्वे समृद्धिगुणाः सकलास्ववानुप्रहाद्भवत्प्रसादाद्भवन्ति संपद्यन्ते । अन्यत्, तासयो जनः भवत्सेवापवित्रीकृतमना लोकः दुर्गे दुर्गती न क्वचिदेव न कुत्र दति मजति। भर्तुरभिनया स्तुत्येति तद्भर्तुः पक्षे योजना-हे भवहर संसारनिवर्तक आनन्दकहेतो, त्वं सतां क्लेशोन्माये अविद्याविनाशने करी हस्ती । आ न्मोक्षप्रद इत्यर्थः । तथा त्वं जगतां गुरुः माता मापकच । निमिः कमै भवन्ति विभवाः सायुज्यादयः सर्वे तवानुमहात् । दुर्गे संसारवन्धने न दति जनस्तद्भक्तिपूताशयः । उपमेययोरधुना संवन्धः। तत्रभवान्यास्तावत्-सतां क्लेशोन्माथकरी मपुरुषैकवचनमेतत् । हे दुर्गे विन्ध्यवासिनि, हरस्यानन्दैकहेतो। शिष्टं श्री एतद्भर्तुगिरिशस्याधुना-हे भव हे हर हे मानन्दैकहेतो, त्वं जग हिंसिता । त्रैलोक्यसंहर्ता रद्र इत्याम्नायः। मीनातेः कृतालस्य तृचि तवानुप्रहात्सर्वे विभवा अणिमाया ऋद्धयो भवन्ति । शिष्टं श्रीपतिम एवमर्थचतुष्टयवाची ॥ १०३ ॥ येनानन्दकथायां त्रिदशानन्दे च लालिता वा तेन सुदुष्करमेतत्स्तोत्रं देव्याः कृतं भक्त्या अस्याप्ययमर्थ: -तेन कविना नोणतनयनानन्दवर्धनेन एट नवनं भक्ला सेवया आरिराधिपया कृतं डब्धं रचितम् । कोहर शोभना दुष्करायकयन्धादयो यत्र मुछु वा दुष्करं नान्येन केन' केन कविनेलाह-येनानन्दकथायां विषमवाणीलायां त्रिदशान गीता विनोदिता । विषमवाणलीलार्जुनचरितविरचयि , ·". वाटभदेवायनितश्चन्द्रादित्यादवाप्य जन्मेमाम् । पथ्यटनामारचयद्विवति देवीशतस्योरे। एवं वागीश्वर्याः सरूपमास्याय यन्मयावाप्तम् । पुण्यं तेन जगास्याप्रतिजन्मावाप्तपरयोधम् ॥ पमुमुनिगगनोदधि(४०७८)ममकाले याते कलेमथा लोके । द्वापदाशे वर्षे रचितेयं गीमगुमपे । धर्मस्थानोदिता माहिमकरमशमृद्वादियकान्तरस्थ. क्षेत्रोद्वोधनाय प्रलयरविकरापामतेजोविरामा । मिन्यं मन्दादियोपा कचटतपयमालापिनी मध्यवाहा घालाप्रामुश्मरूपा त्रिभुवनजननी पानु पागीश्वरी घः ।। एवायनम्याच्युननुत्यमर्नेराचार्यनारायणगर्तनाम्रः । शिष्येण धेयमनन्नशास्त्रवेत्तुः गरक्षेण च पय्यटेन ॥ इति नोणान्मजश्रीमदाचार्यानन्दवर्धनविरचितं पय्यटनणीतया रीकया गमेतं देवीशतवम् । काम्मीरिकश्रीमदयतारकविप्रणीनं ईश्वरगनकम् । परीवम् । ग यः पायाधेन निन्ये यामुकिर्निजहारताम् । तपोपायाठन कोपायः मारम्य जहार ताम् ॥ १ ॥ घः पायादिसादिपधारा में विविध विलोपघाता, पिना नगरवारवादित १. टीकासातवम्य प्रणेता धीमदपनारकावि. परगारेगुदा गुणध न frre . fieRAPमानितं गगनकर मिहोपE. दिति विपक्षियातिापामार । भपतानि तदर सर यतिम परिसरामाभिधायांत प्रम. रहसन मु. Pिrestn.1 नित विज मन्दं तरि बरपुटम् समितिदममा अत. पशिएकरमस:-- स्यात्तदा निगमागमय.. सम्म पम- Porn Tr:- PRATAPHOT mग. पर सीxertai.. पुनको भेदः.in टा. Patrutti पिम्.

·३२
काव्यमाला।
सूचितम् । येन भगवता सतन्त्रेण धराधराणयोग्यो वामुकिहीरतां नीतः। एतेन वि.
वाभारत्वं वनितम् । तथा तपोपायासंयमविनाविधायितात् न स्वीय॑या कोपात्ता वि.
श्वस्य प्रसिद्ध स्मरस्य तनुं जहार दिदाहेति प्रतीयते । तामित्सनुभवगोचराम् । अत एव
यच्छन्दोपादानं न कृतम् । यदाहुः-'प्रशान्तप्रसिद्धानुभूतविषयस्वच्छन्दो यच्छन्दो
पादानं नापेक्षते । तत्र नमस्कारः खातध्यकर्तृलाद्गगवतः सातिशायिलादर्थादेवा.
क्षिप्तः ॥ १॥
रक्षावतारं गम्भीरं भवमुग्रं हरेश्वर ।
नय नीतिगुणं तं तु ममताप्रियतामिमाम् ॥ २॥
हे ईश्वर परमात्मन् , तदुसम्लेशकर्मविपाकाशयरपरामयः पुरुषविशेप ईश्वरः'।
तत्संयोधनम् । भवं संसारं गम्भीरं त्वं हर निवारय । कथंभूतं भवम् । उप्रं कटिनम् ।
वं भकानामवतारमवतरणं भवात्पुनःपुनरागमनं रक्ष । कविना च अवतारमवतारना-
मानं मां पाहीति खनाम ध्वनितम् । तु पक्षान्तरे । इमां प्रत्यक्षां सर्वपां ममताप्रिय-
तामहंकृतिहेवाकितां तं प्रसिद्ध लोकोत्तरं नीतिगुणं नय प्रापय । अन च रक्ष अव,
तारे गम्मीर, भवं उग्रं, हर ईश्वर, नय नीति, गुणं तन्तुं, अमत अप्रिय, इति द्वयो-
योः शब्दयोरर्थस्य पौनरुक्त्यमिवावभासते । मिनार्थलात्तु पुनरुतवदाभासः । “आ-
मुसावभासनं तु पुनरुकवदाभासम्' इति ॥ २॥
वदामि ते सं रमयन्नमोऽहं वहामि संसारमयं न मोहम् ।
तनुर्मुदायोगवता सितेन मुक्तः स्फुरद्योग वतास्मि तेन ॥ ३ ॥
अहं ते तुभ्यं नमो वदामि नमस्कार करोमि । अनेन कायवाश्चित्तानां प्रहीभावः
सूचितः । अत एव खमात्मानं रमयन्नानन्दयन्संसारमयं मोहमज्ञानरूपं न वहामि ।
यदुतम्-'आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान्न विमेति कुतश्चन' इति । हे भगवन्स्फुरयोग, यत
आश्चर्ये । अहं तनुस्तुच्छोऽपि मानुपादज्ञानात् मुदा हर्षाणां निरतिशयप्रीतिरूपाणाम्
आसमन्तात् योग आयोगः तद्वता मुदागोगवता खानुभवैकगोचरेण स्मितेन अमिम-
तप्राप्या हसितेनोपलक्षितः सन्मुक्तोऽस्मि । यमकम् ॥ ३ ॥
सृष्टिस्थिती प्राग्मजता कृतापवर्गोचमेनाथ भवान्धकारे ।
धृतं त्वया विश्वमतो हतारिवर्गोऽद्य मे नाथ भवान्धकारे ॥ ४ ॥
हे नाथ हे अन्धकारे अन्धकासुररिपो, प्राक् सटिस्थिती भजता कुर्वता लया थ-
थानन्तरे भवान्धकारे संसाररूपान्धकारे कृतापवाद्यमेन कृतो भत्तानामपदार्थमुद्यमो
येन तथाविधेन । त्रिविधकृत्यकारिणा खयैव विश्व धृतम् । अतो ममापि अप हतारि-
वर्गो भव । हृता अरयो मुख्याः कामादयो यैन तामाः । पादयमकम् ॥ ४ ॥
सजातसज्जाततलोचनाग्रे संध्यात संध्यातपसा सुषैिः ।
माधीनमाधीनपरिग्रहेण कालेन कालेन हतं कृया माम् ॥ ५ ॥

·। ईश्वरशतकम् । सत् अकृत्रिमं जातं जन्म यस्य स सबातः सबः संनद्ध आततो विस्तीर्णो विश्र- व्यापित्वालोचनानियस्य तदामवणं सज्जातसनाततलोचनाप्ने । तथा सुरौपबह्मविष्णुप्र. भृतिभिर्देवसमूहः संध्यातपसा त्रिसंध्यं समाधानेन संध्यात सम्यग्भ्यातः। कालेन अ- सितवर्णेन । भयंकरेगेति यावत् । तथा आधीनपरिग्रहेण आधीनां मनःपीड़ानां ये इनाः स्वामिनो ज्वरादयो रोगास्तेषां परिग्रहः परिवारो यस्य स तादृशेन कालेन मृत्युना हतं सन्तं मां माधीनं कृथाः संपादय । (यदा) मायाः शोभाया आधीनमायत माधीन में। श्रेतराजर्षिवदित्वर्थः । आदियमकम् ॥५॥ 1." भवोसुकानामसमाधिभिन्नः कश्चिन्मदन्यो न समाधिभिन्नः । ये त्वां प्रशंसन्ति सदा सभार्यास्त एव जीवन्ति सदासभार्याः ।। त्वं नोऽस्माकमुत्युकानां सोत्कण्ठानामसमाधिभित् असमा धनध्या ये भयो नोरजतान्भिनत्तीति तारक भव संपयख । यतो मत्सकादाने अन्यो पन समाधिर्मि- प्रचित्तकाम्यबहिष्कृतो नास्ति । ये त्वां गदा सर्वकालं सभामु मध्ये सर्य नियात्रा प्रशंसन्ति स्नुवन्ति त एव सदासभार्याः सह दासैर्भार्यया च यतेन्ते यन्ते सपरिवारा इत्यर्थः । जीवन्ति । पुनः संसारावृत्ति न लभन्ते । अनवरपदमाप्तेः । अन्ये तु संसा- रिणो नानाजन्मोपलभ्या जीवन्तोऽपि मृता एव । 'ब्रह्माण्डोदुम्यरान्तर्मशकवदपरे ज- मतदो जातनयः' इति यावत् । आदियमकम् ॥ ६॥ दैत्यद्विषां त्वचरणावलीनामिवाम्बुजे भमरणावलीनाम् । नुवन्त्यतो निःशरणा बलीनां त्वमूर्तिमीतेः सरणावलीनाम् ॥ ७ ॥ दत्यद्विषां देवानां सचरणी अलीना भ्रमराणामिवाम्युजे पो भवतः पियान्तिस्थानं मनोमिलपिताः स इत्यर्थः । स्थंभूताना दलदिपाम्, भमाः पराजिता रणापलयः संग्रामरामूदा यसपाविधानाम् । अतो हेतोः निःधारणा माशा अपि ईदः संसारोपन. पम्प गरणा मार्ने अलीनामरिय स्वमूर्ति नुरन्ति । वयंभूताम् । पश्योरै क्यालि. नामिना स्वामिनीम् । तदरिष्टामृलात् । सर्वपादान्तयमकम् ॥ ७ ॥ भवेतिभिन्नः कुलपामराणां भवेऽतिभिन्नः कुलपामराणाम् । सदासकान्ताय न मोहराय सदा सकान्ताय नमो हराय ॥ ८॥ हे अमराणां देवानां कुलप, स्वं मोम्मा कुलमध्ये पामराणाम योग्यतातिराना- मालिनिन दुर्गरिनिहन्ता भव । अतरलमेर गरे संगारेऽतिभिम उनीः । सह दांमत्र नपान्तथ यः । रावामिलापदारिख । गासकान्तः । दरन । सपा मेरी ९६ मोहरः महानदीन मोहरः तन मोहराय । सदा मकालं समन्तास जिपिएमा हगर मयः ।

·काव्यमाला राजते विष्टपाफारा राफापाहिफणावरा । रायणाराधिताक्षारा राक्षाताम्राक्षि तेजरा ॥९॥ पप्रवन्धः ॥ तनुरद्विमुताफ्रान्त कान्तलावण्यवाहिनी । चाहिनीवामृतमयी मयीह विमलातनुः ॥१०॥ शृङ्गलायमकम् ।। (युग्मम्) हे अदिगुताकान्त पार्वतीश, तय संवन्धिनी तनुमूर्तिः राजते । कयंभूता । विष्टपा- फारा पिटपं जगत् तदाकारा। तथा राकापः पूर्णचन्द्रः तथा अहिफणाः ताभिर्वरा उ. स्कृष्टा । तया रावगेनाराधिता सेविता । अक्षारा न क्षारा 1(मधुरा) सौम्यखमावेलर्थः। तथा राक्षा लाक्षा तद्वत्तामुमक्षि यति क्रियाविशेषणम् । राक्षातामाक्षि राजते इत्यर्थः। तया अजरा जन्मादिरहितत्वात् । कान्तलावण्यवाहिनी अमृतमयी वाहिनी नदीव । अ• तनुर्यहला । युगलकम् । आपः श्लोकः पर द्वितीयः खलायमकम् ॥९॥१०॥ दरवति वरदय भटभयदपणक्षणपथरथपर पुरशरसमरे । मदमयरणरय जय जय खमत क्षतमखसुरवरसुखद शिव ॥ ११॥ महादेवबन्धः । जागेवरबन्ध इत्यर्थः । हे शिव, त्वं जय जय । किविध । दरवाते सभये मादृशे वरदय वरा उत्कृष्टा दया यस्य । अन्धकादीनां विश्वकण्टकानामपि पुनर्दयया गाणपत्यप्रतिपादकलात् । तथा भ- टाना भयदः पणो व्यवहारो यस्य तादृशः । तथा क्षणं पन्था यस्य ताहग्यो रथस्वत्र पर उद्योगवान् तदामवर्ण भदभयदपणक्षणपथरथपर। तथा पुराणां त्रिपुरा शरसमरे थाणयुद्धे मदमयः साहूकारो रणरयः संग्रामवेगो यस्य तदामश्रणम् । तथा खमत सा- नामिन्द्रियाणां मताभिप्रेत । तदधिधातृवात्सन्द्रियाणाम् । तया क्षतो मखो दक्षा- ध्वरो येन । तथा सुरवराणां सुखं ददातीति तत्संबोधनम् ॥ ११ ॥ क्रूरा नराणां भवता शोधनीयाविभागतिः। चराचराणां भवता बोधनीया शुभा मतिः ॥ १२ ॥ क्रूरा दुःसहा संसारे रता नराणां मक्तानां भवता स्वामिना अविभागतिस्वामसी गतिः शोधनीया। चराचराणां जङ्गमस्थावराणां शुभा मतिर्भवतव वोधनीया । अयं गोमूत्रिकाबन्धः ॥ १२॥ नरकं कालमालाभरणा हि तरसा श्रिताः । नरकंकालमालाभरणाहितरसाथि ताः॥ १३ ॥ काशीगोमूत्रिकाबन्धौ समुद्यमकम् !!

·ईश्वरशतकम् । ततेतितति तातैता मम मा मामिमाममाः । ललल्लोलालिलीलालेरुरुरोराररैररम् ॥ १४ ॥ पादेकाक्षरः ।। यमवाराङ्गनाः कान्तैरवसादरतापदैः । समं अस्ता भवभक्तिरवसादरतापदैः ॥ १५ ॥ त्रिभिः श्लोकैर्वाक्यार्धतिलकम् ॥ है तात पूज्य, ता यमवाराहना मृत्युत्रियो भवद्भक्तिरवसादरतापदः भवति विषये यानि भक्तिरवाणों सादरता तस्याः पदानि वाक्यानि तः असा भीताः कान्तर्भतृभिः समं सह । कथंभूतभभिः । अवसादरतापदः अवसादं विनाशं रान्ति ददति तापं च ददति तादृशे नृभिः साकं असा भीताः । भवदीयभक्तजनस्तुतिवाश्यं श्रुत्वैव प्रस्ता इत्यर्थः । इमां मम संबन्धिनी मां लक्ष्मी मा एता न प्राप्ताःमाशब्दो निषेधार्थः । अमा अश्रीकाः । पुनः कथंभूताः । तरसा बटेन हि निश्चयेन नरकं पिताः । तता विस्तीणी या ईतिततय ईदीनां विनानां ततयः समूहा यत्र तथाविधं कृला कालमालाभरणा का. लस्य मा लक्ष्मीलालाभार्थ रणो यासां तयाविधाः । पुनः कथम् । नरकशालमालाभर- माहितरसात्रि । नराणां कालमालाभियान्याभरणानि तैराहितः रसाधिः रसपर्यन्तो यत्र तपा । पुनः कपभूत दृभिः । ललल्लोलालिलीलालः ललन्त उाहसन्तो लोलाथ वेऽलय- स्ताहीलो लान्ति कृष्णतात् ये तैः । उपरोरारंः उरु बहुलं च तत् रोरं दारिद्रयं उरुरीरं तथा अरीणां समूह आरे उपरोरं च आरं च तत् उरुरोरारं तं रान्ति ददति तथाविधैः । भरमत्यर्थम् । अत्र वाक्यार्थतिलकेन प्रथमः समुद्कयमकं काचीगोमूत्रिकाबन्धी च । द्वितीयः पादेकाक्षरः । तृतीयः पादयमकम् ॥ १३ ॥ १४ ॥ १५ ॥ प्रलापिनं मा रसेनाभयप्रद यमाकुलम् । आगत्य स्वरितं तीव्रप्रभावोचितविग्रह ॥ १६ ॥ हे तीवप्रभ, तथा उचितविप्रह, अभयप्रद, त्वं मा कर्मभूतं अव रक्ष । केन । रसे- नादरेण । मा कीराम् । यमाकुलं यमादाकुलम् । तथा प्रलपति तच्छीलः प्रलापी तं प्रलापिनम् । सरितमागत्य । गूढकर्मकियोऽयं टोकः ॥ १६ ॥ चिरातिचितिचित्तरिताराचराचराचारचरित्रचार । रैचास्ता चित्रतराचिराचीरीतिं रतारैररुचौररोरैः ।। १७ ॥ ध्यक्षरः।। हे भगवन् चराचरातारचरित्रचार, परावराणां जगमस्थावराणां यदाचारचरित्रं तम पारपरणं यम्य तत्संबोधनम् ।चारतायां धनाना चाहता ऐभर्य वित्रतरा साक्षयां ध.

·निफरपाचिराचिरो रिपुनो रीतिमिता प्राप्त कि: हेतुभूनः । उरवो पहला ये चौरास्तथा रोराचि दारिपाणि (:) उपचाररोरैः । यः । रतारः रतस्स चितविधान्तेरारागि आर. रामूहा इयः । पुनः कथंभूतः । चिरं या आतिस्तया चित्तेतिथितबाधा च तया चि. ततिधिरातिपिततिचितः । भारारतः । यक्षरोऽयं श्लोकः ॥ १५ ॥ मुदात्तसारा घुसमासमाना सभासमानामुदाचसारा । विभावमुस्थान भव प्रभा ते भवप्रभाते रविभावमुस्सा ॥ १८॥ व्यावृत्तयमकम् ॥ हे भगवन् भव, विभावसोनेनाथयस्स यः स्थान आश्रय, भवप्रभाते संसारोदये सति ते तय संपन्धिनी प्रभा रविभाववत्मुस्था सामस्थ(सास्थ्य )वदी । यतः मुदा हणात्तं सारे यस्याः मुदात्तसारा । सभायां देवसदसि समाना सह मानेन पूजया पर्तते या। सभासमानानि रचिरायतानि यम तथाविधं कृता उदात्तमुद्भर्ट बलं यस्याः।। व्यात्तयमकम् ॥१८॥ देहान्तकाले सरसेन पाहि यमात्प्रभो भास्वरलोचनाज । शमैकसवैख सभूरिकामां मां यच्छ देवेश जहीहि मां मा ॥ १९ ॥ वज्रबन्धः॥ हे भाखरलोचन धामनयनेन, अज अनादे, शमैकसर्वख उपशमैकसाधन, वं मां देहान्तकाले मरणसमये खरसेन कृपया यमान्मृत्योः पाहि । तथा भूरयो बहलाः कामा मनोरथानि यस्यां सा ताशी सर्वाभीष्टप्रद मां लक्ष्मी यच्छ वितर । मां च मा ज. हीहि । मा परित्यज ॥ वज्रबन्धः ॥ १९॥ तनुस्त्वदीया भगवासरारे रसासुखं मुक्तिमुख सुसार। शुभावहा भक्तिपरायणानां सादान्तताकृत्वकृतान्तदासा ॥ २०॥ हे भगवन् सुसार शोभनबल, सरारे, तव संवन्धिनी तनुमूती रसायां सुख लक्षणया भूतलस्थानां जनानां सुखदायिनी। तथा मुक्तिमुखम् । भोगमोक्षप्रदेत्यर्थः । अत एव भ- तिपरायणानां शुभावहा । तथा सादस्यावसादस्यान्तताविच्छेदस्तेन हेतुना कृत्तारिखन्नाः कृतान्तदासा यमभटा यया । लद्भफेभ्यस्ते निराशाः पलायन्ते नन्दिरदवत् ॥ २०॥ स्थिरासुरापक्षपरा सुरास्थिमालावरासन्नसरावलामा । वादे हिता मन्त्रमताहिदेवातिभाविता नुत्यनुता विभाति ।। २१ ॥ प्रतिलोमानुलोमपादः । युगलकम् ।। सदीया तनुरियनेन पूर्व श्लोकस्येनान्वयः खदीया वनुर्विभावि । कोदशी । स्थिरा मेऽमुरा अन्धकादयस्वेपामपक्षपरा प्रतिपक्षभूना । मुराणां प्रदादीनां चास्थिमालादिभि- ·ईश्वरशतकम् । चरा उत्कृष्टय । तघा आसना निकटा सरावा नादयुका लामा उत्कृष्टरूपा देवता यस्यों सा आसनसरावलामा । तथा वादे चतुर्दश विद्यास्थान विशारद (विचार)विषये हिता । भक्तविजनेभ्य इति शेषः । तथा मत्रैर्मननकाणधर्मादिभिर्देवतोचारकपदैर्मता भाविता। यदाहुः-'मन्त्रमूर्तिस्तु देवता' इति । तथा अहिभिनीगर्देवैश्वातिभाविता अतिघ्याता। तया नुत्या तुला ये ब्रह्मादयस्तैरपि नुता नुत्लनुता । एवंविधा लदीया तनुर्विभाति । 'अमममता' [इति पाठे] अमत्रेभ्यः पात्रेभ्यो मता अहयः सपी यस्यां ताशी देवा. तिभाविता च । [इत्यर्थः ] । युगलकम् । आद्यो युपादप्रतिलोमः। द्वितीयः प्रतिलो. मानुलोमपादः ॥ २१ ॥ तनोति ते तात नुतौ नितान्तं नूनं नतानां तनुतो न नीतिः । नेनेन नो नूतनतां तु नीता तेनोन्नतानन्ततनो ततेतिः ॥ २२ ।। धक्षरः ॥ हे भगवन् , तात पूज्य, उमतानन्ततनो, उन्नता अनन्ताः पृथ्व्यादयस्तनवो मूर्तयो यस तत्संबोधनम् । ते तव संबन्धिनी नीतिः नतानां भकानां नुती स्तुती सत्यां नूनं निश्चितं तनुता लघुतां न तनोति । दार्थमेव पोषयति । तु पक्षान्तरे । तेन हेतुना इ- नेनार्याद्भवता खामिना नोऽस्माकं तता विस्तीर्गा ईतिः संसारबाधा नूतनतां नवत्वं न नीता । भवभुतिमात्रेण वयं मुका इति सूचितम् । लोकोऽयं पक्षरः ॥ २२ ॥ हर प्रभो परं वन्द्य रक्षोभागेऽस्थिरो भव । प्रभावितदमो रोरं भोगातत्त्व सदस्थिप ॥ २३ ॥ अर्धनमः ॥ हे प्रभो भव, त्वं रोरेदारियं हर निवारय। परमत्यर्थ धन्य वन्दनीय । कथंभूतस्वम्। रक्षा हिंगापराणामपि भागे संविभागेऽस्थिरथरलः । दानादावपि सर्वलो(प) काहित. हेतुना कीलितः । पुनः कथंभूतः। प्रभावितः सर्वजनोपलक्षितो दम इन्द्रियजयो यस्य । नया प्रभो भूत । भोगातत्व भोगा अतत्त्वं यस्य । भाभासमानला।पुनः कथंभूत प्रभो, सदस्थिप सन्ति शोभनान्यस्थीनि भूषणतया पावि रक्षतीति ताय अभ्रमः ॥२१ फायन भगवन्नास्ति तव फण्टच्छवेः समा। फालिकाकालिकामलीलीलाका परवीरप ॥ २१ ॥ त्रिशलबन्धः ।। पग उपयश ये धीरामन्यः पानि ताहरा परवीरप । 'दीनरागमयदेपो रहितः मर्व. मंशयः। सर्पभूनानुसम्पी च धीर इत्युच्यते सुधः ॥ हसितर संपन्याः कष्ट प्डवेः मान्दा रामा भतिकरसी पालयः तथा रारानामालयः पायः तपासालाना. माली पदासामिद सीता विधिरियामाणिन्दन ॥१४॥ ।

·कारा गुरारिरामा रोरोऽरमुमारामी ममोरुराः ॥ २५ ॥ यमरः ।। मग मेटः रायंदेयतापिमानितस्मानमपि मनिजलनायो देश र नायकः। मारः फागोऽपि राजनपाभोऽरि दागुः। तथा अमराणां देवानामारामो रिश्रान्तिादो नन्द. नास्प्रिदेशः सोऽपि भरमः शोमारहितः । अतएव रिरः अरीन् रातीति अमुसताच दए । मुरारेपियो रामा लानीभगवती रोरो दारियम् । अरमत्सर्यम् । उमारामी उम सह योऽपत्यं रमते रा पार्वतीयभः स एव उपराः महदुत्कृष्ट निधानभूतं धनम्॥२॥ विहाय सस्यसंपना सेव्यः सामी शिवं भवेत् । येनाप्यो दिवि पन्थानो राजेनत्वं च तिष्ठति ॥ २६॥ अपशब्दाभासः ॥ नोऽस्माकं सस्पसंपना धान्यादिसमृद्धिमत्त्वं विहाय खामी विश्वेश्वरः सेवनीयः। ये हेतुना नियं यस्याणं भवेत् । दिवि च यः पन्याः सयाप्यः प्राप्यः । राजेनत्वं राइ मध्ये हनत्वं प्रभुत्वं च तिष्ठति । अत्र विहासस्य, संपनां, शिवं, खामी, सेव्यः, पन्यानः आप्या, राजेन, त्वं तिष्ठति इति सर्वेऽपि शल्दा अपशब्दा इवाभासन्ते अतोऽपशब्दा भासोऽयम् । अर्थान्तरमतीती निर्दोषः ॥ २६ ॥ न भासते ते सभा न भाविताममता विभा । सता वदे देवतास ते मदेन नदेऽमते ॥ २७ ॥ सर्वतोभद्रः ।। भमा वयं भवमये नोद्धृताः पशवस्त्वया । यास्त्ववस्था रुजां भामामाभाजां रुद्र ता हर ॥ २८॥ परशुबन्धः । युगलकम् ॥ द्वयोष्टीका-हेभगवन् देवतास, देवतानां ब्रह्मविष्णुप्रभृतीनामासनं स्थितिः रक्षणं क्षेपणं विनाशो वा यस्मात् तत्संबोधनम् । ते तब सभा ननभासते । अपि तु सर्वोत्तमा भासते एव । किंविधा । भावितानां नन्दिप्रभृतीनां अममता निरहंकारता तया विभा दीप्तिर्यस्याम् । सता सत्यरूपेण ब्रह्मणा बदे । वदे इति संभासनोपसंभाषाज्ञानयत्रविम- त्युपमन्त्रणेषु वदः' इत्यात्मनेपदम् । ते तव ययं मदेनाहंकारेण नदे भवमये अमते अनीप्सिते दुस्तरे तडाके भन्मा अडिताः सन्तः पशव इत्यज्ञानपरत्वात् खया नोवृताः । हे रद रुजां दुःखाना भामः क्रोधः अमा अलक्ष्मीस्तदानां रुजां या अवस्थास्ता हर निवारय । इति युगलकम् । एकः सर्वतोभद्रो द्वितीयः परशुबन्धः ॥ २७ ॥ २० ॥ कलिकालकलालीककेलिः कलकलाकुले । कालेऽलिकोकिलाकाले कोऽलं लोले कुले किल ।। २९ ॥ द्याक्षरः ॥

·ईश्वरगतकम् ।
'यो नामाल रामयों मयति । अपि तु न कमिा । फुले रहे । शरीर हल्लपः । कुले
दशरीरे लोले अस्थिरे गति यतः कटियाले याः कलामामियंदली नरेव केनिः मेलनं
यम्य । तथा पलकलनानाविधोत्यालिकामिराले धुमिते । तया वाले मृत्यो जाप्रती-
पर्यः । तपा अलयो भ्रमगमया कोकिलाय तहकाले तामरी ॥२९॥
आमातिमाति मयतनय कालमार्कि
संचिन्तय सरहरोमतनुं कृशाम् ।
मां मास्य मुघ भव भीममलं फला
हन्तातिकप्टममराधिप देव तेन ।। ३० ॥
पुनरुक्तपदामासः सर्वपदाश्रयः ।।
हे स्मरहर, हे देव, हे अमराधिप, हे भव, एतान्यामन्त्रणानि मीतोतया च पुनर-
कानि तवामा शोभा अतिभाति अतिशयेन भाति । भाकि उप्रतनू राशरीरे संचिन्तय ।
फयंभूतमाकिम् , कालमतिमलीमसम् । तथा भवतो जन्महेतोः मां शागमतिमीत्या क्षा-
मतनं संचिन्तय । अतिदयालुतयेति शेषः । तेन हेतुना हन्ता वधकः तादृशानामुपशरीरा-
णामपीवर्षः । तमस्य कालस्य भीमं मयदायकमतिकटं कला मा मुघ । कलर सर्वथा
जहीपर्यः । अत्र च आभाति भाति, भवतः तव, कालं आकि, संचिन्तय स्मर, हर उग्र,
तनं शार, मां मा, अस्य मुग, भव भीम, मलं कलई, हन्त अतिकष्ट, अमराधिप देव-
वेन, इति सर्वपदाश्रयत्वं पुनरकवदामारास्य । देवतानामिनो देवतेनस्तदामन्त्रणम् ॥३०
यजने पर धीसाररसामानससारस ।
सरसासनमासाररसाधीरयने जय ।। ३१ ।।
दक्ष दासवरासारनद मतकृतारव ।
वरताकृतमदन रसाराव सदाक्षद ॥ ३२ ॥ युग्मम् ॥
हे भगवन् , त्वं जय । किंभूत । यजने यो पर उत्कृष्ट । तथा धीसारणां योगिनां या
रसा भूमिः सव मानसं तत्र सारस इंस। तथा दक्ष निपुण । तथा दासानां निजभकाना
वरा एव आसारसत्र नद सरोविशेप । तथा मतेषु कामाद्युन्मादयुक्तेषु कृत आरावना.
गवामूपो येन । तथा वरतया उत्कृष्टतया कृतो मदनो येन तादृश । तथा रसो रस-
युक्तः । अर्शमादिखादन् । आरावः संजल्पो यस्य तदामन्त्रणम् । तथा सदा सर्वदा अ.
क्षान्भवपाशरूपान् धूतपाशकान् पति हन्तीति तारा सदाक्षद । कस्मिन् । सरपासन-
मासार रसाधीरवने । सरसमासनं स्थितिषां वे माया लक्ष्म्याः साराः रसायर्या भूमी
ये धीरास्त्वदेस्ताना भावुकारतेषां वनं समूहसत्र । युगलकम् ॥ ३१ ॥ ३२ ॥
तवैव मूर्तिः शिव धर्मराजमुहृत्समानाममुहृत्समाना ।
शुभावहा तत्त्वजुपां निरस्तधनादराणां निधनादराणाम् ॥ ३३ ॥

·४०
काव्यमाला।
हे भगवन् शिव, तवैव मतिः असुहृत् प्राणहत् भवाते । केपाम् । धर्मराजसुहृत्स-
माना यमसुहृत्सदृशानां तत्प्रियलोकानां तकिंकराणां वा । कयंभूता समाना सह मानेन
पूजया वर्तते या सा । पुनः किंविधा । निरस्तधनादराणां दूरीकृतधनाभिलापाणां तत्त्व.
जुपां लदेकतानानां जनानां अराणामश्रिसमूहानां भवपाशरूपाणां निधनात्कर्तनाच्छु
भावहा शुभदा । युक्पादाद्यन्तयमकोऽयं श्लोकः ॥ ३३ ॥
भूयाद्भक्तिस्त्वय्युमाकान्त तीवासारा दक्षामोक्षादरा सा ।
नो चेन्नपा जीयते कालसेना या कालिना नित्यनिम्नालिकाया ॥३४॥
युक्पादप्रतिलोमः॥
हे भगवन् उमाकान्त, यि सा भक्तिर्मम तीवासारा अविच्छिमा भूयात् । पुनः
किंभूतः । दक्षा निपुणा । पुनः किंभूता । अमोघः सफलो मोक्षे आदरो यस्याम् । नो
चेद्भक्तिस्तव स्यात् तयेंथा कालसेना मृत्युवमूर्जन्ममरणादिरूपा न जीयते । केनापी-
त्यर्थः । एषा कालसेना का । या कालिमा मलीमसत्वेन निलनिनोऽतिनीयोऽलिकायों
भ्रमरकायो यस्याः सा । भ्रमरकायादप्यलन्तमलिनेत्यर्थः ॥ ३४ ॥
न नानान्नानि नूनं नो न ना नीनानना न नः।
नानु नानेन नुन्नैना ननु नेनाननेन नौः ॥ ३५ ॥ एकाक्षरः ॥
दृष्टेन लभ्या भवता नयनानलसाधुना।
मुक्तिरूपा भवाब्ध्यन्ता नयनानलसाधुना ॥ ३६॥
पादयमकम् ।। युग्मम् ।।
नूनं निश्चये नोऽस्माकं नानागानि नानाविधानि अमानि न भवन्ति। यतः नीनाः नि.
गंत इनः खामी येषां ते नीनाः स्वामिरहिताः । अननाः अविद्यमाना अनाः प्राणा येतो
ते अननाः । निष्प्राणा एवेत्यर्थः । नानुना इलादि । अनेन हेतुना अनु अनियमाना
नायस्मिन्कमगि तत् । अनु न भवति काका भवत्येवः ।ना नरः स्वामी न भवति
केषाम् ।नः। ननु निश्चये। इनाननेन इनस्साननं मुगं यस्य स इनाननो लक्ष्मीवान नेनाननो
द्रारदस्वेन नेनाननेन दरिदेणापि मुतिरूपा नालंभ्या । कदा । अधुना । केन हेतुना ।भ.
यता कपभूतेन हटेन । पुनः कथंभूतेन । नयनानलगाधुना नयनानलेन साधुः प्रयाम्या (1)
देन ।मुदिरूपा नौः कथंरूपा । भवान्प्यन्ना मवायरन्तो यम्पासा । पुनः कथंभूलाः ।
नयनानलमानपने प्रारणे भावोतारणे अनसमागमा इति । मुस्लिम्मानाः पुनः कर्ष
भूता । नभनाः नुनं नोस्निमेनः पापं यया (युग्नम् इति मन प्रति। आरयोतिः। (म.
धुना इदानीम्) आय एकाक्षरः दितीयं पादरमम् । सानासानिमित.
लिङ्गलाभ प्राडा । मापरायगितादुनीयादिकाम्येषु मारि पदायांना पना
यते दर पूर्वागायःगमर्थिदम्।दा-'यमरचित्रणी नातिदी।
असोचिनमाविमनतः (1) रिसाद पार ॥१५॥१६॥

·ईश्वरशतकम् । सुसुररससभामा स्वखदादाववक्र- क्रममनुनुततत्त्वा त्साततप्रप्रजाजा । ननव वषधनानाञ्चञ्चला लाभभव्य- व्यस सततममन्दान्दाससङ्गते ते ॥ ३७॥ आवलिः ॥ मयि तनुमुचितां तां दर्शयस्येशी या रविजजविरणत्रा त्राणरक्तातिभाति । जय जय जगतस्त्वं तत्त्वतज्ज्ञोऽसि भासि- रसिक सदसदासस्ते भवे भर्ग भव्यः ॥ ३८ ॥ एतस्य श्लोकस्य प्रथमाधेन त्रिशूलबन्धः, द्वितीयार्धन गदाबन्धः । मा. लिनीवृत्ताभ्यां युगलकम् ॥ हे भगवन् भर्ग, न[नव ] नन्य आदि [भूत ] लाभभन्यव्यस्य लाभेन हेतुनोत्कृष्टो व्यसो विशेषेणासनं वजनं यस्य हेतोः । पदार्थानामनन्तफलदत्वात् । तथाविध । हे भा. छिन् भासनशील रसिक भवजनप्रिय, ईदृशी तनुं मयि ते तव दाससझं गते आशु चरितं दर्शयख । या तव तनुरेवंभूताविभाति सातिशया शोभते । कयंभूता । मुमुररससभाभ मुधु मुराणां रसा यस्यां तथाविधाया सभायामामा यस्याः । आदावादावेव स्वखदा मरु- तादिभ्यो म केभ्यः समात्मीयं स्वं धनं ददातीति तथा । अवककम कृला अकौटिल्येन अनु पश्चानुतं तत्वं यस्याः सा । तु पक्षान्तरे थातता विस्तीर्णा प्रकृष्टा प्रजा प्रपना सप्तर्षिप्रभृतिसकल निर्माणं यस्यास्तथाविधा 1 स्वयं पुनरजा जन्मरहिता। तथा वधध. नाना हिंमा डीवनानाममुरादीनां चयलास्थिरा । सततं सर्वकालममन्दां नित्योयुकाम् । तो तनुमिति संबन्धः । तथा या च ते तनुः रविजस्य यमस्य ये जविनो वेगवन्तः। सद्भटाः । तः सह यो रणस्ततत्रायते तथाविधा । अत एव सर्वेषां प्राणरका । अत एव त्वं जगतो तत्यविपये तमोऽनि विचारनिपुणः । जय जय । सदसतोनित्यानि. त्वयोर्य आस भास्थारूपस्ते तव भवे संसारे भव्य उत्कृष्टः । सतः सत्त्वेन स्थिविर्भ. पता कल्पिता, स्वेन । यदाहुः-'कस्तु भवतता. प्रत्यक्षवत्प्रमाणमध्यपति- युगलके एक आपलिः । . चिकोऽयम् ॥

·फाव्यमाला। असो गिरीश महादयः, गिरीगामाशो मेयः, गिरि वाचि ईको वृहसतिथेति यम उफाः । तत्रायेऽ-गिरीतो महादेयो जयति । मुशोमनानि सानि ददातीति मुरादः तपा अनयमत्येनोवन गु दोमनानां यनो मानणादीनामसराणां वा आ सम- ताकतिः गाष्टियस्मात्स गुपणांतिसादशो विमहः शरीरसंनिवेशो यम्य । नागराजा- दीनां प्रथया प्रसिधा सको विरहितः सांगभूपगलात् । तत्राहितः । एकोऽयः ।। मे। रुपि-गु शोभना; रादा गहरानि यस्य रा मुरादः। नवोक्या मा लक्ष्मीर्यस्य तद्भा- चनोपलक्षितः । गुवर्णमयी आकृतियल । विविधानां यस्तूनां प्रहो प्रहणं यस चन अगराजप्रपाल पर्वतराज एव । द्वितीयोऽर्थः ॥ वृहस्पतिः-नवमस्पेन मुरादः 'जीवः सप्तनवद्विषयमगतः' इति । तथा गुवर्णा शोभनवर्णाकृतियस्य तथाविधो विग्रहः संनिवेशो यस्य । भासमानातिलान् । 'यहसतिभ्रांजख' इति श्रुतिः । विशिष्टो प्रहो या विग्रहः । नागराजस दन्तिनः प्रथया त्वतः । गजवाहनखात् । प्रथया अति अको पा रावोत्कग पर्तनात् । इति तृतीयोऽर्थः ॥ ३७॥ भवभव्य भवातीत तत्त्वतज्ज्ञ तमोहर । रणे रक्त रसेनैहि हिताहिसहितार्थद ॥ ४० ॥ दयादक्ष दहापानि निन्द्यानि त्वं विरामय । यमायत्तं यतित्वाव वर वन्द्य वरेण्य माम् ॥ ११ ॥ द्वाभ्यां गदावन्धः । युगलकम् । हे भवभव्य सर्वोत्कृष्ट । भवं संसारमतीत निर्मुफ । तत्त्वेन परमार्थेन तज्ज्ञ सम्य- परमार्थज्ञ तहमा जानातीति तज्ज्ञ । तमोहर सर्वजनानामशानभ्वान्तम । रणे विश्व- कण्टकोद्धरणार्थ रक्त वाकिन् । भैरवलात् । रसेन कृपाविशारद आदरेण एहि । हित. रार्वजनेभ्यः, अहिभ्यः शेषादिभ्यः, सहितमरुत्तादिभ्यो भफेभ्योऽर्थद । दयायां दक्ष कुशल अघानि पापानि दह शान्ति नय । निन्यानि पापानि विरामय अधःकृतोरग। यमस्यायत्तं मा मरणधर्मितान्माना यतिला प्रयत्नपूर्व अव रक्ष । पर वन्य वरेण्य इत्यामश्रणपदानि ॥ ४०॥॥४१॥ न सनुतां दधती तततोदिता तुदति नीतिनिधे निधने तनुम् । निधिदनाथ ततं ननु नूतनं नुतिधनं तदिदं निददानि ते ॥ ४२ ॥ तवर्गबन्धः ॥ हे निषिदनाथ कुवेरस्य खामिन् , हे नीतिनिधे,तततोदिता तोदा रोगाः । तततो. दिता बहुलरोगिता निधनेऽन्तसमये तनुं देहं तुदति व्यथयति । यतस्तनुतां न दक्षती। बहुलेत्यर्थः । ततोऽसावेतोरहं ते तुभ्यं नूतनमिदं नुतिपनं स्तुतिरेव वितं निददानि । नीतविश्वस्थितिरूपाया निधे भासद । ततं विस्तीर्णम् । ननु संमुखीकरणे । द्रुतविल. - ·ईश्वरशतकम् । सा राजते तनुरलं वरदा परासा- सारापदारहित सन्महहासदासा । सादासहाहतभवोत्करकाविलासा सालाविकारपृथु साक्षततेऽजरासा ॥ ४३ ॥ अएदलपद्मबन्धः ।। हे भगवन् , असारायोग्या चासावापत्तया रहित असारापदारहित, तथा सह अक्ष- तत्याक्षमालया पाणिगया सह पर्नते यः म तदामश्रण साक्षतते, ते तव संबन्धिनी मा तनुः राजते । घरान्ददातीति वरदा । परानम्यतीति परासा। परेषां शत्रूणामासः कोपो वा यन्याः सकाशान् । सन्मह उत्कृष्टोत्सवो हासः प्रमोदो येषां तथाविधा दामाः सेवा यस्याः सा सन्महासदामा । तया सादं न महन्ते इति सादामहा मृदवरते. पामा समन्तातो भव एवोच्चः करकाणां धर्पोपलानां विलागो बाहुल्यं यया मा गादा- महाहनभवोत्करकाविलागा । कथम् । मालवदविकारपृथु निर्विकारप्रांगु कृला। नया अ. जरामा न विचने जराया आमा आस्था यस्याः ॥ पप्रबन्धोन्यं वमन्तातन ॥७॥ चरा सारवरासारपराभवपरा भव। समुदृचा समुदृजातनुम्नव तनुम्नव ॥ १४ ॥ यमपायली ।। हे भगवन् भव, सगुदनातनुमव सम्पग रचनानि एन्दागि अनुष्टप्रदीनि पु नपाविध । वतनदो बहलाः रूपाः मोत्राणि यम्य तारा, तब मधिनी तनुवंगे. । तपा मारा मुम्या यं वराग्नेपामामारो बलवर्षणं तत्र परोपुना गारवगमा- रपग । तथा भगवं मोक्ष पिपति पोपयति अभवपरा । तथा समन्तादुना भरवला. दुला ॥४॥ साध्या मूर्मिगुणा ते भावितत्वमतारमा । मारताचाधितविभा रविजस्य संदेय मा ॥ १५ ॥ पुरिफायन्ध ।। गाव मनियमनियमामिणः सापारामा सामानातिन मसि भवितत्वमता या भागा दानरागा । हया सारतमोपेन यदि विभासा पसरविजय गयो.सदा गरम tru पुरवे पाले सार समारेऽम मुमार सदानव देव । भगवदयाचित भय मदनारेऽचर मतिर ने मदिरंद ॥११॥ सम्बनकरमारः।

·काव्यमाला। हे भय, को भूमी रये सूर्ययत्प्रकाशद फुरवे, मदनस्यारे मदनारे, काले समये हे साव सहावेन रक्षणेन वर्तते यसरसंयोपनम् । अहं स्मरामि मद्रकं नयामि परमां गति- मिति यावत् । यमस्वारे यमारे ! अररा संसारवासनोरियत । सदा नित्यं नव तरुण । देय दियु पीडाव्यवहारादिधालयापक । अनवदयया कृपया चित व्याप्त । अवल स्थिर । उफिपु यते उद्युक्ते रक्तियुफे मयि विषये । अत एव मामय । इति पुराणपुः। रपसंरकृतभापार्थः । कुरचे काले काश्मीरभाषया सर्वे मारिताः। रसमुकुमाराः सदा नवा देवाः । अनवद भाषया निरवधीत्यर्थः । याचितभव प्रार्थितसंसार इति मदनारे ति मदयहिना मुकाः । तादृशा अपि । इति कदमीरभाषार्थः । एवं संस्कृतकादमी- रापभ्रंशभापालेपः ॥ ४६॥ सा रसावर सारम्भ तरसावरसारता। तारसाररसा भक्तिस्थिर सावरसाभया ॥ ४७ ॥ उल्लसद्विजरानन्द शिव सद्विजराज यत् । मूर्तिराभाति ते भव्या सा स्थिराभातितेजसः ॥ १८ ॥ अयं तूणबन्धः । युग्मम् ॥ है शिव, सद्विजराज चन्द्रभूषण, रसायां भुवि वरो मुख्यः सहारम्मेण वर्तते विश्व- कर्मणा वर्तते यस्तदामन्त्रणम् । तया भक्तिस्थिर । तथा उल्लसन् विजरो जरारहित- स्तरुण आनन्दो निरतिशयप्रीतिलक्षणो मोक्षपर्यायो यस्य स तथाविध । तव संबन्धिनी सा मूर्तिभव्योत्कृष्टा आभाति । अतितेजसः परमानन्दस्याभा स्फुरत्ता। यदाहुः-"देवः स कोऽपि जगतीप्रकाशः' इति, 'तदलं खात्मावबोधं पुष्णाति तेजोमयोऽमृतमयः पुरु- षोऽयमेव सः' इत्यादि, 'न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतो- ऽयमग्निः । तमेव भान्तमनुभाति सर्व तस्य भासा सर्वमिदं विभाति ॥' इति रीत्या 'सूर्यनिर्मलपरमेष्ठिमिः' इत्यादिमिः संवादैः सर्वदर्शनेषु परमात्मनः सर्वतेजांस्यतिशय्य सर्वेश्वरत्वं विश्वकर्तृखमिति सुसिद्धम् । इह काव्यमात्रप्रस्तावेन किंचिद्धनितम् । अत्र विस्तरभयात्प्रकृतानुपयोगाच्च न वितत्य प्रपञ्चितम् । दीप्तिः तरसा अव रसेप्ववगतर- सेपु बालिशप्रायेषु अरतासक्ता । तारे संसारोत्तारणे सारः समर्थो रसो यस्याः सा तथा- विधा । वरेषु साभया अभयदायिनी। एवंरूपा तवैवेति ।। द्वितीयस्तूणवन्धः ॥४७॥४८॥ चर्चाशिक्षितमत्रतत्त्वविभवोदारप्रतीति शं स्मर्ता वन्यभवप्रदोऽसि विदितस्त्वं कृत्तवैरिन्भुवि । विश्वस्तुत्य हिताय ते दिवि नमो घूतार्यजेयध्वने नेत्रामौ च हुतसराय विभवे शर्वाय विद्यात्मने ॥ ४९ ॥ कविनामगर्भश्चक्रवायः॥ .

·. - ईश्वरशतकम् । 'शिवस्तुतिरियमवतारकृता' इति श्लोकाग्निर्गच्छति ॥ चया पुनः पुनः पर्यालीयनया अन्यैः सतः शास्त्र इति नीत्या पारम्पयरमेण यः शिक्षितो मन्त्रागा तत्त्वस्य परमार्थस्य विभवः स्फाररूपो महिमा तेनोदारा प्रतीतिर्यस्य तथाविधोऽसि । विश्वगुरोर्गुरोः कविना. मगर्भधक्रवन्धः शिवस्तुतिरियमवतारकृता' इति लोकाग्निगच्छति 'स त्वं मानवि. शिष्ट-' इति भाषचक्रपन्धवाहिस्तृतीयावर्ते 'शिवस्तुतिः-' इत्यादि द्वादशाक्षरी निर्ग- छति । भवान्स्वविमर्शो गुरुः । अतश्र्चया, न तु शिक्षया । भृशं स्मरति भृशं स्मर्ता । भक्तजनानां धन्यं ज्ञानयुकं भवं जन्मभुक्तिमुक्तिसाधकं ददाति यः स तथाविधः । म. नुष्यजन्मना हि युरिपलेन सर्व साध्यते । अत एव भुवि सर्वजनानां विदितः सम्य. ज्ञातः । हे कृत्तवैरिन , कृत्ता वैरिणः कामादय आन्तराः, यायाश्चान्धकासुरादयः । हे विश्वस्तुत्य विश्वस्मिन्सर्वोत्कृटलात्स्नुल तुभ्यं शर्वाय विभवे विश्वात्मने नमः । दिवि देव- भूमी अर्थात् स्थितेभ्यो हिताय । सुराः सत्त्वप्रधानास्तदुपरि भगवतः सकृपलमुचितम् । धूता आकम्पिता अरयो येन स धूतारिः । तया अजेयो दुरवगाह्यो ध्वनिर्नादरूपो यस्य स तथाविधः । तथा नेत्रामो हुतः स्मरो येनैवंविधाय सर्वोत्कर्षवते । विद्या सम्यग्ज्ञान- रूपाविद्यातिरस्कारिणी भगवतो रूपम् । विद्ययामृतमश्नुते'। सर्वागमेषु च 'महाविद्या भानयोगः' इति चतुष्टय विद्या आत्मस्वरूपं यस्य ताशाय ते नमः ॥ ९ ॥ मारासुभाविपक्षादरवरवरदक्षापविमा सुरामा सामासक्ता रणत्रा रिपुरसुरपुरि प्राणरक्तासमा सा। शापाकृष्टामृदुखा मत सरस तव सादुमृष्टा कृपासा नामा सत्या कृतज्ञा तनुरजरनुतज्ञातकृत्या समाना ॥ ५० ॥ प्रतिलोमानुलोमपादः॥ हे भगवन् , सरस नित्यानन्दमय तरुण, बत भायें तव संवन्धिनी सनुः मारस्य कामम्य पक्षा प्रतिपक्षवर्जिता । तया अदरे । पुराला । अपविना निर्विना । सु जासका संनिहिता । रणात्रायते इति अत एव प्राणे सकलरक्षणे रकानुरागवदी। • अमृदा रा. या भास:स्थि. अविद्यमाना मा वयान्तरण अज. अत एष सह मानेन पर्वत . :

·.
सर्वपादाद्यन्तयमकम् ।।
हे सदाशिव, खमेव तु सदा सर्यकालं क्षपितासुराणां मारितदैत्यानां मुराणां विश्णु-
प्रभृतीनां संचन्धिनो विभवस्यैश्वर्यस्य पिता निर्माता भवसि । नूनं निश्चितम् । अनून
कृला खे आकाशे राजितानाम् । तथा मुखरैनिन्दापरवांचाल: प्रतिपक्षरजितानां खमेव
शिवत्वं शिवस्य भावः शिवत्वं कल्याणभावः ॥ सर्वपादाद्यन्तयमकम् ॥ ५१॥
अहीनभोगाम रणादराय सदानयज्ञान्त कविग्रहाय ।
सुभूति चेतो हरवीरकाय वरायते सज्ज नमोऽक्षदाय ॥ ५२ ॥
अहीनभोगाभरणादराय सदानयज्ञान्तकविग्रहाय ।
सुभूतिचेतोहरवीरकाय वराय ते सज्जनमोक्षदाय ॥ ५३
महायमकम् ।। युग्मम् ।।
हे हरवीरकाय, तथा घर उत्कृष्ट, अहीनभोगादिपु. राज्यादिषु आमा यस्मा-
सोऽहीनभोगाभस्तदामन्त्रणम् । तथाविध । सर्वत्र भवदीप्तेरेव स्फुरणात् । तदु-
तम्-'न सा जीवकला काचित्संतानद्वयवर्तिनी । व्याप्त्री विश्वकला यस्यामभिष्टात्री
न विद्यते ॥ इति । तुभ्यं नमः । अक्षाणीन्द्रियाणि दयते पलायते । मनःप्रगतीनां
सर्वेन्द्रियाणां याद्यपदार्थानां च तदधिष्टानमन्तरेग प्राहकलप्रायलासिद्धेः । यदाहुः-
'आत्मा मनसा युज्यते, मन इन्दियण, इन्द्रियमर्चेन' इति । रणादराय रणाहत्यसंप्रा.
माददरो निर्भयसम्मै रणादराय सदालन्धजयवात् । सदानः रादक्षिणः यज्ञान्तः यस्य
हेतोः । सयसंपादनपेटायर्या रप्रीत्यर्थमेव दक्षिणादि यनमाना वितरन्ति । तापण
यशस्य पूर्णता न भवति । 'मृतो यशस्वदक्षिणः' इति नीत्या यजमानमूर्ने। कं जलं
मूर्तिर्विमहो यम्य तयारियाय, भटमूर्तिवात् । शोभना भूतिरश्वयं यत्र तत् गुभूति ऐ.
श्वर्येग भोगः ममोश भरेच्च्या प्राप्यते तयाविध कला । यः समुपये।इलो लोकान् ।
चेतः, इति पदच्छेदः । आयते मुक्तिमा राव मालगननिखारेण ऐन, रो नमः।
अक्षदाय । एकोपः । अपान्तरं यथा-पराय पराप गवनानां मोगदाय तुभ्यं
अहीनामिना नागरानामेपो ये भोगाः परीरनिवासदाभरण आदरी यम्प । गता
गरंगा न मंगास्थिनि जानाति सामगोपनम् । अन्न प्रति मिहो विगंधी सम
मालिया मुन मम्माइरागेन पंतोहरो वीरतो नाम गो यस ग तपानिपाप ॥
दी महापमम् ॥ पुग्नम् ॥ ५९॥ ५ ॥
माध्यं मुरतिमियरमनमानसा ।
साहसानां निधि गप्यं न दुग़मदनेजमा ॥ ५० ॥

·-- F - . ईश्वरशतकम् । साध्याचिंतं स्तुवे येन घरेयं भूषिता रसा। साधुवृवं साररूपं त्रिनेत्रमतिसादरम् ॥ ५५ ॥ द्वाभ्यां खगवन्धः ।। युगलकम् ।। मुकृतिमिः सत्कर्ममिः सायं यत्रयानधारणातपोभिः अमरैःह्मादिभिर्नुतं सुतम- असा स्पष्टं साध्यदेवविशेषेचितं पूजितम् । येन भगवता इयं रसा भूषिता । तथा साधु वृत्तं यस्य स तारतम् । तथा सारं रूपं यस्य तथाविधं विनेत्ररूपं व्यकं भफज- नेषु सादर साहसानो त्रिपुरदाहादीनो निधि स्थानम् । दुरासदेन तेजसा हेतुना सर्वः कश्चिदेव भरगम्यमेवंविधं सर्वोत्तममहं नुवे ॥ इति श्लोकाभ्यां सावन्धः ॥ युगल- कम् ॥ ५४ ॥ ५५॥ सारङ्गं च सदाचारतापच्छिदमुमावरम् । रंहसा नौम्यधिपतारम्यं मुक्तिफलप्रदम् ॥ ५६ ।। मुसलबन्धः॥ सार मुजिवावं जानातीति तयारि, सदाचाराणां समयिनो तापं विविध छिनति यस्तमुमावभवादुमावर सानिशायिनं रहला तरया अधिपतया सर्वेवरत्वेन रम्यम् । तथा मुतिफलं प्रददाति यस्तमहं नामि ॥ मुसलबन्धः ॥ ५ ॥ साधुचकनुतं वन्द रेणुकोद्भवशौर्यदम् । दंष्ट्रा विपारिता येन गजस्य विजिता रसा ॥ ५७ ॥ धनुन्धः ॥ साधुचकनुतं नियमिसमूहः मुतम् । रेणुकोद्भवो जामदायसम्म शायदम् । रामाय. बर्मशिक्षाप्रतिपादनेन । येन दुर्जयस्य गजामुरम्प दंशा पिपारिनोन्मूटिता। अत एस रगा भूर्विजिना ॥ इति धनुर्वन्धः ॥ ५० ॥ माया मित्रपरमाणवोऽपि कतमे स्थि(स्ति)सा (१)। सा मा नकम्य तेभ्योऽपि देव मत्तनुरआमा ।। ५८ ॥ शरबन्धोऽयम् ॥ मगारे पितृपुरभागप्रमतयः सावना भ्रमन्तो नवनवाः पनी तरह मसरमा विसारणायोग्यलादगष्याः, तसो मभान्मत्तनुः एकस्यापि न स भ सम... मनोबा तपो भवत्राणाराम (1) त्रिस्य वा परमपदः ॥ ५॥ सामर्थ्यद गुर्तिस्ते सदा जीयात्मभोऽरसा । सा रसासार सारासिस्थिरासा विदिता भुवि ॥ ५९॥ विनमः - ·सामनारमागरमरप बनवान, समलेगा समानार माया ममारगर, मानरामामारामिलिर haryKARAT MAN: ५९॥ सा विरयता नीस्वामवती रतां विभो । विसारे कुरुते कालसेना वो मवि सिरा ॥६॥ बासमेगा मयि बिमारे गंवरये दोपं कुन । बिरम्मता तामा सारा काज विमो भियाता मे मतिः परा । सा राजते विनैव त्वां भगवमेहि रंहसा ॥१॥ हलबन्योऽयम् ॥ सहयात्पभृतिभिः सप्तभिरमीभिर्वन्धः कविनामगर्भधकान्यः चक्रमिदं बन्धैरवतारेण सप्तभिः' इति निर्गच्छति ।। हे अज भगवन् , इयं मे मतिर्नेव विराजते । बरापमापीकामनः () यंत उपलक्षिता । सारा दुर्लभमनुष्यगन्मप्राप्त्या भया सती भिया यमभीत्या । परा उत्कृया तं रहसा सरितं एहि । मां पाहीलः ॥ इति हतबन्धः ॥ 'कतं मिदं गन्धरवतारेण सप्तभिः' इत्यक्षराणि चकाचित्य निर्गन्ति ॥ ६ ॥ सो हेममग्गसम्गो सोहारोहक्खमो विसुद्धो सि । सिद्धो सुविमोक्लहरो हासोम्गो सम्गममहेसो ॥ ६२ ।। प्रतिलोमानुलोमगामा। एतस्याः संस्कृतीकरणम्- 'स हेममार्गसर्गः शोभारूपक्षमो विशुद्धोऽसि । सिद्धः सुविमोक्षहरो हासोपः संगममहेशः ॥' स हेममार्गसर्गः मरुतं प्रति शोभारूपा क्षमा यस । सुषिमोक्षः। वरः (१)। संबन्धी अट्टहास उप्रः । सङ्गमेत्यामश्रणम् ॥ ६२॥ पथेन साधुना माय कुसुमेषुस्यदक्षते । परमसै सतेजाय भोनमस्तेनमस्तव ॥ ६३ ॥ अपशब्दाभास भो भगवन् , इन खामिन्, हेमनमलबन अमाअनंनाः सीमा खवायखर विषमस्थिमाना मा उमादेवीवेमाः । सबा कमेपो कामल सदो वर्ष - ·ईश्वरशतकम् । सायस्तस्स क्षते हानी भमाय निष्प्रपय, सुकरणात् । साधुना पथा उपलक्षित, ते तुभ्यं नमः । अस्सै अनुमवगोयरलात्संविद्रूपेण वर्तमानाय । 'पथेन' इति, 'साधुनामाय' इति, 'कुमुमेषुस्य' इति, 'दक्षते' इति, 'परमस्मे इति 'नमस्ते नमस्तव' इति, एते आमुख अपरान्दा भासन्ते इति अपरान्दामासाः ।। ६३ ॥ किन्ते कार्य भर्गमयं कामद काला- चिन्तेयं मे मन्युममेयं जनयित्री । व्यके भालादमिदलाभां तव दृष्टि. भुझे [नैनं मन्दमति] नैपुणतः किम् ॥ ६४ ॥ मत्चमयूरेण नन्दिकावर्तयन्धः ।। हे कामद सर्वाभिलषितदायिन् , इयं मम चिन्ता अमेयं बहुलं मन्युंजनयित्री। जन- विष्यतीत्यर्थः । इयं का । यत्कालाद्भयं कार्य छिन्ते तव संबन्धिनी दृष्टिीलाहलाटात् अमिदलाभां वहिसण्डद्युतिं व्यक्के प्रकाशयति सा दृष्टिरेनं मन्दमतिं तुच्छहृदयं नैपुणतो दार्थेन किं न भुझे । किमिति भससान करोतीत्यर्थः । मत्तमयूरेण नन्द्यावर्तयन्धः ।।६४॥ गिरिभिद्विधिजिद्विद्धि द्विपि च्छिन्द्धि स्थिति गिरि । श्रियि सिद्धिर्थियि विधिर्विच्छिचिरिति चिद्भियि ।। ६५ ।। इकारान्त एकस्वरः॥ हे गिरिभिद्विधिजिन् गिरिभिदिन्द्रः, विधिग्रमा ती भुजस्तम्मेन शिरश्छेदेन च जित- पान् । तत्संबोधनम् । समिति विदि जानीहि । किम् । द्विपि वैरिणि या गीस्वस्यां स्थिति संनिधि हिन्दि विदारय । अव एव नोऽस्माकं धियि सिदिः, चियि प्रज्ञायां विधिविधानम् । चिद्भियि चितोऽपरिमितज्ञानादा भीतिः संसारभ्रमणात् तस्यां विच्छि. तिविच्छेदः । भवतीति सर्वत्र योज्यम् ॥ इकारान्तखरोऽयम् ॥६५॥ शर्व नयः शुभो विवरणे गुणे रत विभो तिष्ठति ते श्रियेऽजर परं चिरं परजये। तत्कृपया सुचारुरव मा क्षमावररुचा दर्शय सद्धिते परमुखं सुखं मुरपते ॥६६॥ स्फुरवन्धः ॥ हे सर्व विभो, गुणे रत, अजर जरारहित, ते तव नयो नीतिरायारः शुमतिष्यति। वि. सरणे दानविषये परमलय चिरं धिये पर उत्कृयो यो जयतस्मिन्सति । तस्मात् हे मुर. 1. आदर्शपुस्तायोनु किन्ते' इत्येव पाट उपलभ्यते, परंतु रीरायां 'छिन्ते इति मास्यानस्योपरभ्यमानखात् 'रिन्' इत्येव पाटः सात्.

·काव्यमालो परी, वं कृपया गुगाम रमणीयः। मा अप मामय रक्षा क्षमया मामयेन सा व या रकया रायो हित विपये यत्परमतिमात्य समाविषं गुसं मुछु सानीन्द्रियानि तातीय ॥ स्फुरयन्धोऽयं श्रीकः ॥ ६६ ॥ कालाकान्ता तनुरमरनुत अस्तेयं मे विदितहित दिवि. नश्यत्यो तव सरस बत म्लानिः सेयं वशिदमद शिव ॥ ६ प्रतिलोमानुलोमपादाः हे अमरतुत, हे दिवि विदितहित, हे सरस लब्धात्मविश्रान्ते, हे पशिना जि याणा दनद सर्वसहलदायिन् , मम संयन्धिनीयं तनुः कालेनाकन्ता प्रस्तावित आ तब प्रभोरमे नस्यति सेयं ग्लानिः शिव सर्वेषां श्रेयस्कर ॥ अमरविलसितं वृत्तम्। दानासन्ना पवित्रानुतजनितरणत्रा रिपुत्वे न जेया माराभिल्यासचर्याविरतकृदरमद्यापि दक्षा पराका । शापाकृत्यायनज्ञावनमनजनिमुक्तारगत्यानपाया या सा रम्यागदत्वा शिवतनुरमदत्वातिहत्तापरासा ॥ ६८ सारापत्ताहृतित्वादमरनुतवशित्वादगम्यारसा या या पानत्यागरक्ता मुनिजनमनवज्ञा नयत्याकृपाशा । कारापक्षादपि द्यामरदकृतरविर्या च सख्याभिरामा याजेनत्वे पुरि त्राणरतनिजतनुत्राविपन्ना सनादा ॥ ६९ ॥ प्रतिलोमानुलोमाभ्यां स्रग्धराद्वयम् ॥ (युग्मम् सा शिवतनुः एवंविधा सती मुनिजनं भक्तलोकं कारापक्षात्संसारबन्धादपि द्यां - यति । यतः । दाने आसन्नाभ्यर्णवर्तिनी । तथा पवित्रा । आ समन्तानुतं स्तवनं ये तथाविधैरानतर्भकजनैनितो यो रणो विपक्षैः सह कलहस्ततस्त्रायते आनुतजनितरणना रिपुत्वे सति असुरादिभिर्न जेया। मारस्य कामस्य यामिख्या रूपलावण्यकान्तिमत्त्वा च्छोभा तया समानचर्या । तद्युक्त्यर्थः । विरुद्धं यद्रतं रमणं संसारासक्तिस्वकृन्तति छिनत्तीति विस्तकृत् । अरमत्यर्थ अद्यापि अविच्छिन्नप्रवाहेण दक्षा पचकृत्यकुशला परान् शत्रून् अकति कौटिल्येनोल्लयति पराका । शापोऽकृत्यं यस्याः शापाकृत्या - पंया वरदायिनीलात् । अयनं मुतिगमनं जानातीति अयनशा । अवनमनेन नमस्कारेण जनेजन्मनो मुञ्चति भवनमनजनिमुक् । तारगया विस्तारकेणोपायेन अनपायाविन- श्वरी । एवंविधा या प्रसिद्धा सा रम्यमगदलमारोग्यं यस्याः सा रम्यागदसा । तया - मदत्वं दीनतामतिशयेन हरति यस्तस्य भावोऽमदातिहत्ता वेजःप्रसादस्तेन परानस्पति क्षिपति परासा अमदातिहत्तापरासा एवंविधा । सारा बहला या आपदस्खासां भावः ·ईश्वरशतकम् । सारास्ता तस्या हृतित्वं हरणभावतलासारापत्ताहतिवाद, तथा अमरनुतपशिलात्सु. रस्तुतजितेन्द्रियवादगम्या दुष्प्रापा । अरसा वीतरागा च । या च पाने रक्षणे लागे च भकजनाय इष्टदाने रक्ता हेवाकिनी । तथा अनवशा न विद्यतेऽवज्ञा भक्तजनं प्रत्य. बहेला यस्याः । तथा आ समन्तात् कृपया माशा यस्याः सकाशात् । तथा-अरदः वृत्तो रविर्यया पूष्णो दन्तदलनादरदकृतरविः । या च तनुः सख्या सेवयाभिरामा भ- धानभिरमयति । या कारापक्षादपि अर्यात्संसाररूपात्कारागृहाद् यां वर्ग नयति । या अजा आया शक्तिः । इनरवे सति प्रभुत्वे सति पुरि भवने प्राणरता पालनोद्युक्ता या निजतनुः क्षिलादिरष्टविधा तामपि प्रायवे परेण रूपेणाधितिष्ठते । अत एव अविपना कल्पादावप्यनश्वरी । सनादा सशब्दोल्लासा । यतः 'न सोऽस्ति प्रत्ययो लोके यः शन्दा- नुगमाहते । अनुविद्धमिव ज्ञानं सर्व शब्देन भासते ॥ इति वचनाच्छन्दात्मक परं ब्रह्म- रूपम् ॥ युगलकम् ॥ ६८॥६९ ॥ सुरद्विपां धामनियारणाय तुभ्यं समिद्धामनि वारणाय । नमोऽम्नु भव्याय भवाकुलाय संसाररक्षाप्रभवाकुलाय ॥ ७० ॥ यमकम् ॥ हे भगवन् , तुभ्यं नमोऽस्तु । मुरद्विपां देवानां धामनिवारणाय तेजोग्लापनाय । नया समिधामनि पारणाय गमिझामनि दन्तिनो(?) क्षोभकलान् । भन्याय सर्वोत्कृ- राय । अकुलाय जन्मरहितलान् । संसाररक्षाप्रभवराकलाय ब्यप्राय ॥ ॥ रसारसासारमार सारसाररसार सा। रसा रसासारसारसारसाररसारसा ।। ७१ ॥ मरम्पलीत्वं त्वदृते मयीह सति धामनि । अतो मां यमसेनेामही हसति धामनि ।। ७२ ।। अत्रायो यक्षरो द्विस्वरोऽसंयुक्ताक्षरो:र्धभ्रमः सर्वतोभद्रः, समुदय- मकम्, मालायमकम् , आवृत्यमकम् , गूढचतुर्धः, गूढतृतीयः, गूदत्रिंदा- दक्षरो वा, गोमूत्रिकादयश्च बहवो बन्धा अत्र श्लोके पृथवप्रस्तार्य प्रेक्ष. णीयाः। द्वितीयः पादयमकः ।। है भगवन् , रसारण रसेन्यः महारादिन्योऽरसो पिमुखस्तदामन रमारम, तथा असारसार भसारा संसारासार: पारस हे असारसार । अरीणां समूहमारम्, सद आरेण पते पत्तसारम् , गारं च तन्मारे बलं तत्र रसो यस मः । तस्मिा सासेको. तरा रसा भूमिः पार जगाम । मरस्थलीग्वं मयि विषय धामनि ख देगति सलदिर मसारे । यतः हीरकी भूगरमासारसारसारसाररसारसागरसम्म जपम्पये असागरी ·પર काव्यमाला। साराणि येपु तानि रसासारसारागि, तथा सारसानां हंसानामारं गमनं एवंविधानि सारसानि सरःसमूहा यस्यां पारम्या जलपूर्णा तथाविधापि भतो हेतोयमसेना ईयामयी मा हसति । धामनि गृहे ॥ १ ॥ ७२ अक्षय्यं क्षीणसादं नृबुधहतमयं सत्फलं धीरचित्र तुझं श्रीसाररक्षोमुरहतिरभसं त्वां सगङ्गं श्रितं वा । चर्यालक्षेण लोकक्षममलयमहासंक्रमं खैरसजं स्थाणो सावद्धसर्वाहयगरिमगुणं के तु नेह सुवन्ति अयं श्लोको ग हे स्थाणो, इह संसारे के खां न स्तुवन्ति, अपि तु सर्व एव । शक्यः क्षय्यः न क्षय्यः अक्षय्यः, तादृशम् । 'जिक्षेः शक्ये' इति य सादः संसारावसादो यस्मात् , तादृशम् । तया नृणां बुधानां देवाना स तादृशं च । सतां फलं भुक्तिमुक्तिरूपं यस्मात् । धीरे स्थिर भका यस्य । तुझमत्युनतं सर्वोपरिवर्तिखात् । त्रिया सारा ये रक्षोसुरास्ते दरो यस्मात् । चर्यालक्षेण बहुलचर्याभिः सर्वदर्शनानां पृथक्प्रस्थ श्रितं सेवितम् । सगलं गङ्गाधरम् । लोकेषु सप्तसु मध्ये तु क्षमं सर्वस नश्वरः महान् संक्रमो यस्य । स्वैरं खातम्येण सज पञ्चकत्यसंनाहा आयद्धाः सर्वाहवेषु दैत्ययुद्धेषु गरिमगुणा येन दुरासदत्वात् । एवंवि यम् ॥ गाथा यथा-'अय्यं णदबुहममलं रत सारमुहरसासनम् समं रज्ज णो वसहगमण तुह ॥' इति । अस्य संस्कृतीकरणम्-~- रक्ताचं सारशुभरसासङ्गम् । तव चरणकमलमसमं राज्यं नो वृषभर अस्या गाथायाः स्पष्टोऽर्थः ॥ ७३ ॥ सुरासुराजये जयेऽदरादरादमादमा । सदा सदारतारता विभो विभोगता गता ॥ मुरासुराणामाजये संग्रामाय जये विषये अदरो निर्भय आदरो रादर हे विभो विभोगता । विशिष्टभोगता इति यावत् । सदा गार्हस्थ्ये रतासका । अमा अविद्यमाना लक्ष्मीर्यस्याः नि:श्रीका गता ॥आवली ॥४॥ जय प्रसन्न तत्त्वद सतवसर्गतत्पर । जगत्रयप्रवर्धन क्षतसर प्रहर्षद ॥ ७५ ॥ अयमेक ·ईश्वरशतकम्। है हर हर रोराही होरां रहोहरारिराहुहरे । रोहाहारैरहरहरहिहारेहाहरां हा हा ॥ ७६ ।। अयं श्लोको यक्षरः ॥ आर्यावृत्तम् ।। हे हर, अहि[ हार] वामुकिभूषण, त्वं होरा लपस्थिति रोराही दारिद्यावहां हर निवा- रय । रहोहर रणे वेगहारो योऽरिः शत्रुः स एव राहुस्तस्य त्वमेव हरिः सिरोहरलात् । तदामन्त्रण रहोहरारिराहुहरे, रोहाः कन्दमूलादयस्तेपामाहारैर्भक्षरहरहः प्रतिदिनम् । हा कटे । ईहां चेटी हरति तथाविधा होरां हर ॥ यक्षरः ॥ ४५ ॥ ६ ॥ सारतास्थिरवरस्थिता रसाभारसौम्य गणगम्यसौरभा । राजते स्तुतिमतिस्तुतेऽजरा दक्ष मान्य धनधन्यमाक्षद ॥ ७७ ।। स्वर्गमार्गद निरगलातनुः सा मताचकृतकृत्ततामसा । इन्दुमण्डितशिरःस्थजाहवीतीरभाव्यभयभव्य भारती ॥ ७८ ॥ प्रतिलोमानुलोमपादार्थः । युगलकम् ।। हे खर्गमार्गद, तथा हे इन्दुमण्डितं च तच्छिरस्तन तिष्ठतीति तादशी या जाह्नवी तस्यातीरभावि यदभयं तेन भव्य उत्कृष्ट । तथा हे दक्ष सर्वत्र कुशल, हे मान्य पूज्य, तथा धनधन्यम धनेन मरतादिभ्यो दत्तेन धन्या मा शोभा यस्य तारा, तया हे अक्षद अक्षाणि दिय्येन्द्रियाणि दूरदर्शनश्रवणयोग्यानि ददाति यस्तारा, तया हे रसा- भारसाम्य रमाभारे भूभारोहने सति............."असी निर्विकारा ते तव भारती राजते । कीदृशी । सारतास्थिरवरस्थिता सारतया स्थिराश्च ते परारतेषु स्थिता । पुनः कीदशी। गणगम्यसारभा गणनन्दिप्रभृतिमिर्गम्यं प्राप्यं सौरभं यशःपरिमलो यस्याः तथा विभूता । ग्नुति(मतिः) मुना मतिर्यस्याः । तथा निर्गला निर्निरोधा । अजर नित्यतरणा । पुनः कथंभूता । मतात्तकृतहत्ततामसा । मतेन आतं च तत् कृतं पुण्यं टेन कृतं जिनं तामस यया । पुनः कीरी । अतनुरसल्ला ॥ रथोस्ता ॥ युग्मम् ॥७॥८॥ समाधिकारा सुरसारसादरा समाधिकारासुरसारसादरा । समाधिकारामुरसा रसादरासमाधिकारासुरसारसादरा ॥ ७९ ॥ सुदर्शनस्येव युधि द्विषां वधे मतिः मुतीक्ष्णा भवतो जयत्यसो। नमामि गंभो शमिमानवाभयं नयं भवानर्थजितं भवाततम् ॥ ८ ॥ आपः पादाभ्यासयमंफम् । द्वितीयसिशुलवन्धः ।। हे भो, मीरा । समाधिकार समाधिचित्तशाम्रोति समाधिपरतार, भवनो गरिरगी गुतीक्ष्णा जयति।भूता । समाधिकारा सर मया वर्तते यः स समः स. धाधिकारी यस्याः सा । तपारभूता । मुरसारसादरा मुरसारे विभूषित सन्दरा गानुमा पुनः पीतीमाथिदारामुरसारसादरा समाधिसारा दुलाल, ·५४ काणमाला। अभिः भरी गमनं पाला देश कारागुरागारम पलस गादं माई ती taim three [भागरणा नसेषु [गमन्तार] शोलनरस । पुनः from | रगादरा रसामा भूमी अदा निर्भया । राया अगमाथिसारामुरमार- गार भएमा मायः रामा कारा पन्भनगई मेरा सारणाये अगरसेपु यो रमा हेपारमन भार भरीना सम्म भार सपंसारमा भारगार दिशा पथैन देपामेव मरा पारा मुशिनरम । सा प रिमटानो परे गुणा पारा आसपरिसमूहा इस अहं सपनयं नमामि शमिमानया गपसमिनी मानयास्तपां अभयमभयदलान् । आयुध समिति पापेन यतो भयानिर्जितः । नयं कथंभूतम् भवाननितं संसारानधने- निम् । आततं विगीर्णम् ॥ ७९ ॥८॥ रतानवतनुप्राज्ञ साभामुरसमाधिहत् । स्थिताज्ञाहिसितत्याप्य दमासक्ताव मा व्यरि ॥ ८१ ।। मुरमात्व स्थितिसम संतताथाद्वयसन । सरसारमना माक्षामतिसारतमोद्यम ॥ ८२ ।। द्वाभ्यामप्टदलपप्रवन्धः ॥ (कुलकम्) हे कृतानयतनप्राश कृता अनवा आयास्तनवः पृथ्व्यादयो येन तथाविधवासी प्रा. शव ताहरा । तया हे खाभ शोभनदीप्ते । तथा अमुरसमाधिकृत् । अमुराणों समाधि कुन्तति छिनति तद्विपकारिलात् । तया है स्थिताशाहिसितल स्थिता आज्ञाचाहयच वितत्वं च यस्य तद्विध । आप्य भकजनः प्राप्य । तथा हे दमासक्त दमे आसक्त, मा मामित्यर्थः । लमवं रक्ष । कथम् । व्यरि विगता अरयो यत्र तथाविधं कृला। तया हे मुरमालस्थितिसम शोभन यद्रमालमैश्वर्य तल या स्थितिस्तस्यां सम अनुदिक्त तथा हे संतत अविनश्वर । तथा हे अद्वयखन अद्वयः खन आशारूपः शब्दो यस्य स तादृश । तथा हे माक्षामतिसारतमोद्यम मया लक्ष्म्या तथा अक्षैरिन्द्रियैरा समन्तात मतिसारतम उद्यमः कर्तव्यता यस्य तादृश । त्वं कथंभूतः सन् । रससारमना आद मुराचित्तः सन् ॥ युगलकम् ॥ ८१॥ ८२ ॥ वरतास्थिरसामन्त सारतातिसमाहित । सुकृताक्तासन स्वाज्ञादमाससुमतावसि ॥ ८३ ।। त्वमद्य भव्य साज्ञत्वानुकृताप्राप्य सद्वर । नाम सुस्थिर मोक्षाय ममाधिरिति सा तथा ॥ ८४ ॥ एतदुक्तचतुरङ्गाश्चपादपूरणश्लोकयुगलकम् ।।. हे शंभो, वरतया प्राधान्येन स्थिराः सामन्ताः सेवका यस्य स तादृश वरतास्थिर मन्त । तया हे सारतातिसमाहित सारतयोत्कृष्टत्वेन अतिसमाहित । तथा'हे मुकृत १. 'समाधि' क-ख. - ·. ईश्वरशतकम्। ५५ . तासन सुकृतेन धर्मेणार्क सेवितमासनं यस्य तद्विध । तथा हे खाशादमाससुमत शो- भनाश्च ते आझादमाश्च तेषां य भासस्तेन शोभना मता यस्य तादश । अय। मामित्स. धात् । लमवसि रक्षसि । तथा हे [सालानुकृतप्राय [सा खस्य यदनुद्धतमनुक- रणम् । नपुंसके मावे कः। तेन प्राप्यासतां वर । नाम संभावनायाम् । इत्यतो हेतो मो- साय मम । तथा य आधिर्मनोरन् । नय समवसीति स्पष्टीकृतं पुनः ॥ ८३ ॥ ८ ॥ कृतानतज्ञसुरमाहितत्वाप्यवताद्वय । रसारक्षासारतम कृतज्ञ सुर माप्यव ।। ८५ ॥ अष्टापदानिर्गतसमञ्जसबोधो गूढचतुर्थः कृतमानत जानन्ति ये तादृशाः कृतानतज्ञा देवा योगिनस्तेपी या मुरमा शोभना चासो रमा लक्ष्मीस्तस्यै हितत्वं यस तथाविध हे कृतानतज्ञमुरमाहितत्त, तथा हे आप्य भक्तिगम्य । तथा हे अद्वय । तथा हे रसायां रक्षतया सारतम कृतज्ञ हे मुर देव म अपि मामपि त्वमव ॥ ८५॥ सुप्रज्ञानतसारज्ञ सकृतान्ततनुव्यय । रक्षावतारमद्य त्वमतिमासुर सुस्थिर ॥ ८६ ॥ अष्टापदनिर्गतः कविनाम्ना कुमुमोचयवन्धः ॥ हे मुनज्ञ शोभनयासी प्रशस्तयाविध, तथा आनतसारज्ञ आनतानां भक्तानां सार- गुन्कर्ष जानाति यसद्धि, तया हे सह कृतान्ततव्ययेन पर्वते तद्विध, अवतारे र. क्षेति कविराशा धात्मनि । हे अतिभामुर दीप्तिमन् । हे मुस्थिर अविनधर ।। अय. पदामिर्गतकविनाना मुमोचययन्धः ॥ ८६ ॥ वेद वेदविदां वादविद्देवो दिवि दावदः । वादो पादेवदेवादिवियो यादिवदे विदम् ॥ ८॥ एकान्तरितयक्षरः ॥ हे देवदेव, अहं वदेमकं वदामि देवः देवादिदम्भावि पर जानादीलपः । वदविदा मध्ये वादवित् दिवि दावमुपतापं देलक सति खण्डपति यः स दार । मातिपित् सर्वासात् । देवाधिदं भई न मरियावदम् ॥ ७ ॥ कथाभोगजडो मूदयया आरोपणामुखः । आधा परगयदिशतो नाहं झारिति चाबुधः ॥ ८॥ अपुनरुत्तव्यञ्जनः॥ भावाभोगगरः, मूव बसो यस, मा समन्तात् रोपपता भामुखः, राधासासापदिशनामधव Heen .

·*Pायमा
सिर मुरघरगुपसाद क्षमोपेत हा मोपगोहातऐ मोसद लाम
दिपि मुविन पिy गपादे(प)मादीनाविमी कालफामी विनाहीशदेहाद
अतरणगुणरल ती रोरपीयाभिदी मा रिमादी धिया वीररोद्री यतः
किगु भव भवमद्दोपागते पाशवे साधुसावेशपाते गदा मन्त्यलम्।।८९
चण्डव्यष्टिमपातदण्डकेन नन्दिकावर्तयन्धः ।।
भिर अधिनभर, गुरपरेप प्रविष्णुप्रतिषु शोमनः प्रमादो यस तयाविष, क्षम
नशानियुष, हा फारम् । मोपे गिफले मोहातपे अमानतापे मोक्षद, साम ।
पि मुधिर पि, पापाधियोः सानिनम्, अहीशान नागराजानां देहा अगदा यस
पाविधम् , बिना इमा ती पालकामी विना सरवायाधिदी रौरवीया आधिः पीड
नदी, चिया प्रशया पीररीतामा मादोयताः (१) राण्डयतः । किमु तव जितरण
गरम हे भव भवभदोपागते पाराये पशोरयं पारावस्तस्मिन्पाशवे, तया साधुसावे
गते सति गदा रोगा जरादयो मन्त्रलं तत्सर्व देवदेव देवो देवी या इति ॥ चण्ड
टिप्रपातदण्डकेन नन्दिकावर्तपन्धः ॥ ८९ ॥
तुभ्यं जगत्रयत्राणससंपज्जयते नमः ।
शिव संयत्सभाशील जय सज्जनवत्सल ।। ९० ॥
'जय सज्जनवत्सल' इति चतुर्थः पादः समञ्जसेन प्रतिलोमेनैव पाठेन
गच्छति प्रान्तिसमझसबोधो गूढचतुर्थः ।।
हे शिव, जगत्रयमाणे सह संपद्भिरष्टाभित्रंद्धिमयीभिर्वर्तते यस्तत्संबोधनम् । जगत्र-
ससंपद् तुभ्यं जयते सर्वोत्कृष्टाय नमः ॥ संयत्सभाशील संग्रामपर्यत्परायण स-
हपवत्सल त्वं जय ॥ तुभ्यमित्यस्मात् 'जय सजनवत्सल' इति चतुर्थः पादः समज-
तिलोमेनैव पाठेन निर्गच्छति ॥ समजसबोधो गूढचतुर्थः ॥ ९॥
सुधीसारज्ञताभव्यजय मासामगक्षम ।
सुसाज्ञ भज मामक्षधीरताव्यय सागम ॥ ९१ ॥
प्रथमार्थादेकान्तरितान्यक्षराण्युञ्चित्य तृतीयपादः, शिष्टाक्षरैस्तथैव
अर्थपादः॥
सुधिया शोभनप्रक्षया या सारज्ञता तया हेतुभूतया भव्य उत्कृष्टो जयो यस्य तद्विध।
शोभा तया सामगा सान्वगा क्षमा यस्य तद्विध, सर्वसहेत्यर्थः। सुसाश शोभनवासी
थं तदामन्त्रणम् । अर्या धीरता तया अव्यय । सागम सर्वागमसम । [मां भज!]
मार्धादेकान्तरितान्यक्षराण्युञ्चित्य तृतीयपादः, शिष्टाक्षरैस्तथैव चतुर्थपादः ॥९॥

·ईश्वरशतकम् । नूनं नमन्मेनमनिम्नमेनमुमामनोमानननुन्नमौनम् । मानं मिमानं मुनिमानिनीनामनूननामानमिनं नमामि ॥ ९२ ।। द्याक्षरः ॥ अहमेनमिनं सामिनं अनूननामानं नमामि । अनन्ताभिधानम् । 'असंख्यातः सह- सामि' इति वेदश्रुतेः । तथान्यत्रागमेऽपि–'नवकोय्यस्तु चामुण्डा तावद्रूपाणि शंकरः। कृतवांस्तांश्च भजते पतिरूपेण भैरवः ॥ इति नीला भगवतोऽनूनानि [नामानि ] । नूनं निश्चितम् । [नमन् प्रणमन् ] माया इनो मैनः लक्ष्मीपतिर्यस्य तथा । अनिम्नमत्यु- मतम् । तथा उमाया मनोमाननायं चेतोरजनाय नुन्नं निवारितं मानं येन तम् । मुनि- मानिनीनां मानं भर्तृविषय [कं] संयमं मिमानं हिंसन्तम् । देवदारुवनप्रवेशात् ॥ ९२॥ हृदि लसमान समा नो वियते ते शाश्वती समान समानः । फान समानसमानः करोप्यतस्त्यान्धकास मानसमा नः ॥ ९३ ॥ पादान्तयमकम् ॥ सर्वेषां हृदि समान, 'तथा स्थान हुन्पहजसमुद्गकम्' इति नीला । है अन्धकास, अन्धकदलमस्यति यसत्संयोधनम् । कैश्चिदपि ते तव संबन्धिनी समान पूज्य शाश्वती समा अनन्तकालं न(नो) हियते नापलप्यते । समः आनः आननं जीवनं [यस्य ] तथाविधः । कान् न समान् सश्रीकान् करोपि । यतः असमानः अतुल्यः । [नः] अस्माकं मानरामा मानसस्य चेतसः मा शोभा मानसमा चेतःशोभा अतस्त्या अत आ गता ॥ सर्वपादान्तयमकम् ।। ९३ ॥ चिते सद्धासमते समिदपरमहोऽजो गदासंकरोसा- वाहेमासारवाही कदवरसमहामोहसत्तापहारी । पातादोजोगसतोऽविरलमुरणदोऽसचलासोऽकलको- काले कामेऽन्तको योऽवितरततरसासजसंपचिदो वा ॥ ९४ ।। अयं श्लोकः संस्कृतप्राकृताभ्यां भापालेपः ।। असी अकाले असमये । असंग्रामे इत्यर्थः । कामे विपये अन्तको वो युप्माकं पाताद- सनु । अपितरः, विगतः तरः तरणं यस्मात् स वितरः, न पितरः, ततः अपितरततः। अपच रसायां भूमौ सज्जा चासी संपत्तिध, तां ददाति रसारावसंपत्तिदः । तथा ओ. जोगसत्तः। ओजोगानां तेजोगामिना सत्ता अस्तित्वं यस्य । परप्रकाशरूपलात् । तपा अविरलमुरणदः । अविरलं ला मुष्ट शोभनान् मुरादायिनो रणान्ददाति । तथा अरा- पलासः असत्सु वेदादिषु चला अस्थिरा भासा आस्था रस । अत एव भकलाः। १. 'समून' क 'रासते' ख. मर..

·मागमाना। तिमनगदी गा समीर: नमोगा । निदान गiyaमद गरः । भगाए परमारने राक माराया भारः नमः । रापा मार्गरःन किन गह गरी यस । दम समना सः गुरगंगा पसी। भादंगागारमाही । काररामहरामोहन हारी। पापपरगो महामोहः राम गरास्मिारनीति ।। रोरा मारूप:- [नि पसासमाती शामितपरमसो यो गताशरोपा- द्वा मासारवाहिः कृतपरमुमहामोपसामथारिः । पातायो योगसको विरलमुरनतः सत्यलास्सः फलारः फाले फामेऽन्तको वा वितरतु तरसा सदृशं प्राप्तिदो वा ॥] शिम भावयति असायमाप्ती आदरनिती । शरतपरमसः [शमितः परमयों दक्षाग्यरो येन । राया गतारारोपार । यहियाधे राति मासारवाहिः, मया शोभया जर लक्षिताः सारया अहयः वायुश्यादयो यस्य । तया कृतवरमुमदामोघसत्ताप्रयाः। कृतपरः गुनहा आत्मोत्सवात् मोषसत्ता या प्रया तस्या अरिः । पातादो(द)पनता तो विरलः कतिपयः मुरः प्रमादिभिनंतः सम्यरमार्थनया नमस्कृतः । यदाहुः–'पूजक. यहरः सन्ति भकाः सन्ति सहस्रशः। प्रसादपात्रमावस्ता द्वित्रा एव न पञ्चपाः ॥ इति नीला । योगराकः । सत्यलास्यः । सत्यं लास्यं नटनं यस्य स सत्सलास्यः । क- रुपान्तादी नृत्यति । तथा कलाहः । कला चान्द्री यो यस्य सः । काले कामेन्तको पा। काले क्रमेण फोपः । वितरत । तरसा वेगेन । संवसदृशं प्राप्तिदो वा । इति प्रा. कृतभापालेपेण संस्कृतप्राकृतभापाभ्यां श्लेषोऽयम् ।। ९४ ॥ कमलभ्यमलीकविधौ कमलं वय आननशोकमलं कमलम् । कुरुपे न विशङ्कमलं कमलं सवितेव लसत्कमलं कमलम् ॥ ९५ ॥ सर्वपादान्तयमकं तोटकवृत्तेन ॥ त्वं कं जलं गाशमलभ्यं दुस्तर अलीकविधौ मुकुटचन्द्र, न तु नैर्मल्यात् । कं ब्र- ह्माणं आननशोकमलं वयः सुखभगा (2) तया कं न [ कमलं] जलं कुरुषे। अपि तु सर्व सुखयसि । अलं विशई कला । कमिव । सविता रविः कमलमिव । कथंभूतम् । लसन्ती कमला लक्ष्मीर्यत्र तथाविधम् ॥ १५ ॥ १. (सजस) सदृशं' इति पाटो भवेद. २. इतः प्राक् 'विभो प्रसन्नरस निता- न्तदीप्तयोऽजां प्रपश्यस्यतुलप्रताप । धिया दरिद्रस्य कृतावसाद दयाई विश्वाधिपते प्रसीद ॥ इति श्लोको दृश्यते; स चाचमत्कारतया क्षेपक इति प्रतिभाति.

·भीमारारा रामा मारा मारारारा मारारामा । [रामारारारारामा] मारारारामामा मा मारा ॥ ९६ ॥ मारारातेराघाते सातेऽद्यासातेसा मा सेना नादे नासादेनामानानादे सानाशादेशा ते ॥ ९७ ॥ आद्यः श्लोकस्तुरगपदरुयक्षरः 1 द्वितीयो गजपदबन्धः । गजपदबन्ध- स्यासंयुक्तद्विस्वरत्वम् ॥ हे भीम भगवन् , रामा नायिका । थरा कुटिला आरा गतिर्यस्याः तथाविधा सती मारा मारणं मारस्वत्सहितेयर्थः । मारणपरेय यतः । तथा मारस्य आराधनधाराः ता राति ताहशी मारारारा इसर्थः । मारारामा मारस्थारामा विश्रान्तिस्थानं रामा भवति धनेनेति यतः आरामा । भीम कोश । रामारार । रामस्य जामदायस्स आरं शत्रुस- मूहः तस्य आरः भीमः । नाशकलात् तत्संबोधनम् । मा लक्ष्मीस्तां रातीति ताशी [मारा ] इत्यर्थः ॥ हे अनादे, तव संबन्धिनी सा भा दीप्तिः भामुरता मे मम मारा । अरातेवरिण आपाते गते सति । अनारा सविनारा[:] आदेश आमा यस्याः सा । तथा सेना नादे सति सासास्था अयासा अद्यति(?) अस्यति निवारयति सह(१) आराया आदेशः तस्य आशा दिक् । तवादेशेन मुक्तिरित्यारायस्थानम् ॥ विद्युन्मा. साभ्यां युगलकम् ।। ९६॥ १७ ॥ स्फूर्जन्महाः प्रसन्नास्ते क्षणादेव त्वयि स्तुते । स सन्महानमुत्रास्ते यस्त्वां देव नमोऽस्तु ते ॥ ९८ ।। काश्चीवन्धः ॥ सोऽर्थः ॥१८॥ 'निजजानि नुन्नानाजी नूनं नानाजनानजान्नानि(?)। निजानेनजानिनानुजजानूनानिजजनैः() ॥ ९९ ।। वाक्षरः ॥ है इन खामिन् , ननु ऊनान् जनेर्जन्मनः हेतोः एतान् । कान् निजजनि खां भायों, तथा नुनानीन् (१) नाना जनान् मुभटान् अजाश्चन्द्रागा(१) अनानि च अननं जीव- नम् । अजिनानि राष्ट्रवादीनि प्रावरणानि । अनुजाः खपरादयः निजा मित्रादयः । [नूनं] निधितम् । ननु प्रधे । एतानि जनेः पुनः पुनः संसारभ्रमणात् । उनानुजननिः सरतीलर्धः (१) तत्पादसेवां दिनति प्रीतिः ॥१९॥ न मोचो विभिन्नः फमवनतगताः के दिनेशस्य तीक्ष्णा अन्तसापक्षरं किं द्विजकुलमषिका वत्ति फां जातिमम्याम् । १. 'निजमानि ननु निजामनं नानाजनानि न । जानेननाजिनामानि नुन्नेनो जन जनः ॥ इति साद.

·काव्यमाला। भृत्यानां कुत्र भक्तिः किमुचितमजयन्क्ष्मां नरेन्द्राः किमर्थ कसै भक्ता अजसं प्रविदधति नमः खामिने शंकराय ॥ १०० प्रहेलिकान्तापिकाख्येनेति खामिने शंकरायेति पदच्छेदेनोचरम् ॥ यथा--केन क्रौञ्चः शैलो विभिन्नः । अत्रोत्तरम्-खामिना इति कुमारेण । वनतगताः । कं नला गताः । लोकाः इति शेषः । अनोत्तरम्-ईशं महादेवम् । दिनेशस्य रवस्तीक्ष्णाः । अत्रोत्तरम्-कराः रस्मयः। अन्तस्थानां आद्यक्षरं किम् अनोत्तरम्-य इति । द्विजकुलं ब्राह्मणवर्गः अधिकां श्रेष्ठामम्यां कां जाति वक्ति अनोत्तरम्-खाम् । भृत्यानां कुत्रभक्तिः । अत्रोत्तरम् इने खामिनि । किमुचित युक्तम् । अत्रोत्तरम्-शं कल्याणम् । राजानः ६मा भूमिं किमर्थमजयन् । अत्रोत रम्-कराय प्रजाभ्यो ग्राह्यवल्यर्थम् । भक्ताः कस्मै नमः अजलं प्रविदधति । अत्रो त्तरम्-शंकराय महादेवाय । इति स्पष्टः प्रहेलिकार्थः ॥ १०॥ रिपुरोपारोपपर प्रोरुपापपरैरम् । रोरपाररूपैरापपे पुररिपो पुरा ॥ १०१ ॥ धक्षरः। हे पुररिपो । कथंभूत । रिपुरोपारोपपर शत्रुकुन्तारोपणे उद्युक्त । पुरा पूर्व प्रारज न्मनः प्रभृति अपाररूपैः अनन्तैः दीगत्सल्लेशैः ग्रोरुपापपरः प्रकर्पण उरूणि यानि पा. पानि तान्येव परं परमार्थो यत्र तथाविधैः पापैः प्राकमवैचित्र्यादेव जन्मादिदोगत्योप. लब्धेः । अरमत्यर्थम् ॥ १०१॥ अपरुषो गतनिर्विभवासवः स्वयमिनः श्रितसत्यकलादयः । क्षततमा असुहृत्कलितापदस्त्वमसि नाथ वयं च तवार्थिनः॥ १०२१॥ हे नाथ, स्पं अपरुपः, न परुपः अपरूपः । पारन्यरहितः । पयं च संसार प्रति अपगतरुपः । तेनैव पापितलात् । त्वं गत्तनिर्विभवाराचः, गत्तो निभिः निष्कान्तिः चासब इन्दो यस्मान् । सत्सकाशाद्वारावः.......सम्मनामिप्रतिभव्यं गतः । इन्द्र इ. सर्थः । वयं र गतनिर्विभवारावः, गता अम्मभ्यं पशुभ्य व इति शेषः । निमिवाः असवः प्राणाः येषां ते। तथा त्वंसयमिनः सर्वेश्वरः । अयं च सयगिनः । वं नित. रासकलादयः, राखकला च दया च [भिने रावकलादये येन गः । वयं च भिताः सत्सकलादयः प्रचियवहाराध सत्यं प्राचिग कलादयों यः साहनाः । तया वं शत. तमाः, अतं तमो येन गः । वयं च शततमाः, अतिरायन क्षताः । वं अगहना यग. मटानां युबम्पेन करिताप ददानि राः । वयं च अगदिमा करिना आपने देवी दास्याः वयं र तरपिन: यामः वा पालनीपाती प्रापमान नि. इतिः । इसयनपवयनसोका र बालंगारिक पसा-याशिमा. पिनलियपनानाम: १.१ ·माविदासहिते साररसा ते हि रमामय । यममारतनुत्यागगत्या नुत सदा विमा ॥ १०३॥ हे रमामय लक्ष्मीमय तव संवन्धिनी विभा सातिशया दीप्तिः भाविदासेभ्यः भा- विभ्यो दासेभ्यो हिते सारः उत्कृष्टो रसो [यस्याः सा] यममारयोः तनुत्यागेन या गति. विपिछत्तिस्तया हेतुभूतया । सर्भेर्नुत स्तुत ॥ भद्रकावर्तयन्धः ॥ १०३ ॥ सादासन्ना रिपूणां परमुखमुरपक्षोतितखस्थिरासा सारास्थिस्वच्छभावा विभवनवभवित्राणभव्योचमासा । सामात्तव्योमरूपा तनुरमरनुतत्वात्पुरस्ताद्विलासा सालाद्विस्तारलाभातियजन जयति स्वःप्रसन्ना सदासा ॥ १०४ ।। भद्रकावर्तवन्धः अष्टदलपद्मबन्धः, पोडशदलश्च ॥ हे अवियजन, तव तनुजयति । अतिशयितानि सर्वोत्कृष्टानि यजनानि यस्य ता- दस । सर्वरहेपु सदस्य मुख्यसात् । कीदृशी । रिपूणां सादे विनाशे आसना सादा. समा । पुनः कीदृशी । परमुसे मुरपक्षे च तत्खन्तेन (1) स्थिरासा । सारः अस्ति (स्थि) स्वच्छभावो यस्याः तथा विभवेन ऐश्वर्येण नवभविनां नूतनसंसारिणां प्राणे रक्षणे भव्या उत्कृया अपरुपा । सामाता(?) आत्तं व्योमरूपं यया । अमरनुतलात् । सर्वदेवतुतलात् । पुरस्तात्रिहिता विलासा यस्याः । तथा सालाद् देवदारोरपि वि. स्तृता, सालप्रांश: । खः देवानां प्रसन्ना । सह दासर्वर्तते या सदासा ॥ १०४॥ भव जलवायुनभोजनरुचिकर- म(म)दनलराजरमा(सा)मयदेह । अव मामतिमोहकमारसहर हर नम इह ते पुरमयदेह ॥१०५॥ हे भव, जलवायुनभोजनाचिकर, म(ग)दनलराज [ सामयदेह । जलधि (लादि) रसान्तानां चाथै इन्द्रः । देपामयानां मूर्तिरूपा या प्रकृतिसन्मयदेह । जनान्दो यज- मानवावकः । तद्पशरीर । त्वं मामय रक्ष । यतः कीरा । अतिमोहकोऽयं मारसो लक्ष्म्पनिलापः तग्निवारक । हे हर, इह सर्वत्र भुवनान्तरे ते तुभ्यं नमः । तथा कपं. भूत । पुरभयदेद, पुराणां भयं ददाति । तथा इंहा यस्य सत्संबोधनम् । इति संस्कृत- कदमीरापभ्रंशाभ्यां पः॥१.५॥ 'विविधपररसासाम भव्य व्यसासा. धुधुतवनन सासादद ज्ञज्ञ सासा । १.माटिनीत्तगन्धि वृत्तान्तरमेतद, पर ·२ पाप्यमाग सतमुसुर रसासारर सस ससा- यवननररसासावय न्यन्यसासा।।१०६॥ जयसि जलमनन्तं नन्दनं चायुपर्या नवमनमम मृत्वा देवदेवेशमृत्यः । जयसि जनमनन्तं नन्दयंश्चाविधेये अनवन नत कस्ते देवदेवेश मृत्यः ॥ १० ॥ आपली । युग्मम् । एकेन एकावली द्वितीयेन छत्रबन्धः । विविधधररायां सर्वमययनुरूपपर्यंतभूमी राम सीते। मव्य उट । मन्त्र शेषेण असो गमनं यस्य । असाधूनां धुतं धूतं तननं येन तथाविध । असाई , रणं ददाति तयाविध । शा देवारतेषां मध्ये समेव ज्ञः । देवदेव इति । सासा । आसेन आस्थया वर्तते सारा सास्था । एवंविधा तनुजयति । ततसुमुराः (ताः) भन देवा येन हेतुना तद्विध । रसायर्या भूमा सारे मुवर्णवर्षणं राति । सासी सभा स्वस्थ आत्मधन । अवनेन रक्षणेन नरेष विषये रसो यस्याः । असो। इयमेवेत्यर्थ अवनी भूमी अन्येषु दैत्येषु विपयेषु विरुद्धेषु सासासासा सास्था ॥ हे अनवम उत्त देवानां मध्ये देव, स त्वं जयति । समाजलमनन्तं यथा अम्बुधः समुदस्स गर्व मन चन्द्रं धृला धारयिला अनन्तं जनं च नन्दयन् । अविधेये देखखार्थे अनवन भर नत । सर्वे खां नताः । त्वं न केचित् । इह हि वेनैव देवदेवेश मूलः ॥ छत्रबा गोमूनिकायन्धश्च ॥ १०६ ॥ १०७॥ यमादजावद्भयमादिदेव वदेयमे यद्भवितार्थिनोऽज । जनोऽर्थिताविद्भविता ततो हि हितोऽव तावद्भवजादमाय ॥ १०८ यमागताकृत्यमवेहि येन नयेन वै सत्यसदासमेत । तमे सदासत्यनुते मिमान नमामि ते नुत्यकृतागमाय ॥ १०९ ॥ यदा तमोपेततया ज्ञ चारुरुचाज्ञया तत्त्वमतोवधान । न धावतोऽमस्तनुमोनतेन नते नमोनुत्तममोक्षदाय ॥११॥ यताकृते पर्वतजे निवासे सेवा निजेतर्वशताकृतेन । न ते कृताशंस(मान)मदा मयाभिभिया सदा सर्वपते कृताय ॥ १११ चतुर्मिः श्लोकैः प्रस्तारः ॥ हे आदिदेव, मम यमाद्भयमस्ति । अजापच्चागटीवद । दुर्यलवत् दुर्वलतात् । धिनस्लामर्थयन्ते इति भावः। है अज, यतः रणन्तो जनः मर्थिताविरमिता ममर ·अथित्वस्य अन्तरज्ञो भविष्यतीति । भवनात्संसारजात् । ततः तमव रक्ष । हितः .। अमाय मायावर्जित । ससानुतिर्यस्य तत्संबोधनम् । यमं मिमान हिंसन् । यमा- "तं यदकृत्यं तदवेहि । येन नयेति, विचारयेत्यर्थः । तुभ्यं नमामि । नुलाकृता आ- ः सर्वजनोपदेशार्थ शास्त्राणि येन तस्मै । वै सत्ये ऐश्वर्ये च । एत कव॒रवर्ण, है गवन् , इ अनन्त स्वामिन् । ततः सात्वतं(?) आज्ञया चारुरुवा मणिप्रदीप्त्यात्यर्थव- न । यमनियममयेलर्थः । अतो हेतोर्यदा समुक्तया यत्कारित्वेन क्षमैमत (1) सतः काशादावतः भ्रमणात् अन्यः तनुमः अल्पश्रीकः नास्ति । तुभ्यं (न) ते नने विषये मनुत्तममोक्षदाय उत्कृष्टमोक्षदायिने एवंविधाय नमः । हे शर्व (सर्वपते) यताकृते सं- 'तात्मन् , निजेतः निःशेषेण जयनशील, इन खामिन् , मया वशताकृता आपत्तता. शिरिणा, पर्वतजे निवासे सेवा न कृता। अमितः समन्तात् भीर्यस्य तथाविधेन । • सदा कृताय पुण्यसंचयायार्थम् । न विद्यते मदो यस्यां तादृश[व]कमपि मां कृपया अवेति पूर्वोतवाक्यार्थः । चतुर्मिः कुलकम् (कालापकम् ) ॥ १०८ ॥ १०९॥ ।११० ॥१११॥ महामते मत्रपते परं पदं विना विभुं विन्दति कोऽतिभूतिमान् । कृपाकृते कृत्तयमाय मायते नमो नमो नग्रहिते हि पाहि माम् ॥ ११२।। हे महामते विशुद्धरणे दक्ष, तथा मत्रपते 'ससप्ततिकोटीनां मन्द्राणां प्रभुरव्ययः' इलागमे । खां प्रभुं विना परिहत्य को जनः परं पदं मुक्ति विन्दति लभते । अति- दायेन भूतिमान् । अरविधश्वर्य युक्तः । नम्रहितप्राण .... यदा समेव मां पाहि रक्ष । (मा) यते, तुभ्यं पाइवे परुणापराय । पृत्त[य]माय जिनकालाय नमः । चतुर्मदा. देवस्तिकबन्धः ॥१२॥ भो भो भविभुमावीभविभावैभव भीभुवः । भवाव भववा भाविभवाभिभवभाषभित् ॥ ११३ ॥ भो भो भव महेश्वर, भाना नक्षत्राणां विभुः पादः । जूटेन्दु रिलः । वस्प [ आ] भा दीप्तयः, तामिरिंगता भस्य गजागरस्य विभा यावं यमातारा, समर रक्ष । मामित्यर्थः ।......"अर्थः प्रवरणं लिङ्गम्' इवलंबारः । भावीयः भवामिभवः संसा. रपटीवारतस्य यो मावः सत्ता तद्भित् । भद वासदी रिक्त्रे । 'भो भो.' इति प्र. पानामन्त्रणे । अब [] पृतान्तात् । नियो भरस (भवस) भूरपत्तिस्थानम् ॥ पक्षरोऽयं शोकः ॥1॥ धीमहाकव्यवतारहतगीश्वरसत राठी समातम् ।

·१४ काव्यमाला। श्रीमधुसूदनकविप्रणीतम् । अन्यापदेशशतकम् । कालीयाहिफणाली क्रमणकरालीभवन्नपक्षाली । गोपालीकरतालीनर्तनशाली पुनातु वनमाली ॥१॥ पद्मालयासादरदृक्चकोरीपेपीयमानाननचन्द्रविम्यः । विनौषविध्वंसविधि विधत्तां राधामयूरीमुदिरो मुकुन्दः ॥ २ विद्वन्मनोविनोदाय सयुक्तिपरिशीलितम् । अन्यापदेशशतकं करोति मधुसूदनः ॥ ३ ॥ मर्यादानुपमैव शीलममृतोत्पत्त्यैव निर्वर्णितं नैर्मल्यं निजधर्म एव वचसां पारे तु गम्भीरता । किं वाच्यो महिमा तवार्णव रमाप्रेयानपि प्रार्थने ताकौस्तुभभाजनेन भवता वैदग्ध्यमध्यापितः ॥ ४ ॥ हे पीयूपमयूख भूपणमणिः शंभोस्त्वमम्मोनिधे- रुत्पन्नोऽसि तवैव दैवतकुलं प्रीणाति साध्वी सुधा । विश्वेपामुपरि स्थितिर्ननु तनुस्तत्तत्कलाभाजनं किं वाच्या विभुता धराध्वरभुजां राजा त्वमाजानिकः ॥ ५ उन्मीलन्ति कियन्ति न क्षितितले पुष्पाणि नानाविधा- न्युन्मीलन्तु परंतु निर्भरमिदं किंचिद्वदामो वयम् । धन्यं जन्म तवैव चम्पकतरो यत्कोरकाणां पुरो हेनः श्रीरपि जायतेऽतिमलिना गण्या किमन्या रुचिः ॥ ६ भाभि सितमम्बरं वितिमिरं क्षोणीतलं निर्मितं चक्रे चक्रकुलव्यथाहतिरथादिष्टाः ऋतूनां क्रियाः । अम्भोजानि विकासितानि भवता सद्यो ननु द्योमणे निर्बीज वत कैरवोपरि परिक्षिप्तं किमन्धं तमः ॥ ७ ॥ १.अस्य श्रीमधुसूदनकर्देशो मिथिला, जनकः पद्मनाभः, माता शुभदा, इत्युपा- लश्लोकात् 'दुजती (उचिती ) कुलम्' इसन्तिमश्लोकात्मतीयवे. कालस्य तु न निश्चयः, : श्रीम पीटरीने २. अस्य काव्यस्य पुस्तकमेकमेव १८२२ पागत क्षानीय काव्यमालार्य दत्तमिति तदा ·I अन्यापदेशशतकम् । लक्ष्मी लेभे मुरारिः समलमत सुधां सर्गिवर्गः समयां तत्तद्वस्तूनि वास्तोप्पतिरपि सहसैरावतादीन्यवाप । पाथोधे त्वत्त एव प्रमथपतिरथ प्रापदापत्करं य- क्ष्वेडं तद्युक्तमेवाजनि जनिदिवसादेप यद्वामदेवः ॥ ८ ॥ पाण्डित्यं त्वयि ताण्डयानि तनुते शेते स नारायण- स्त्वामध्यास्य कृतस्त्वदेककलया शीर्णः प्रलम्बासुरः। धन्योऽसि त्वमनन्त संततमसौ यत्रातिसौख्योदया- द्विश्राम लभते चराचरभराकान्तान्तरा मेदिनी ॥ ९ ॥ माकन्दा मकरन्दविन्दुविधुरा व्यग्रो गजग्रामणी- रप्यन्तर्मदशोपदोपकलितं चक्रे हरे कृतैः । त्वं हे कल्पतरो करोपि नहि चेदन्तः कृपाकोमलं कुत्रायं भ्रमरो मनागपि मनो विश्राममालम्वताम् ॥ १० ॥ त्वं तावन्निरुपाधिरम्बुद सुधासारानुकाराः पयो• धारा मुघसि विश्वमोदजननीः सर्वत्र साधारणीः । द्वित्रा एव पतन्ति यत्युनरमुप्यान्तर्मुखे विन्दव- सद्गादं जयतीह चातकशिशोर्दुदैवदुधेष्टितम् ॥ ११ ।। चापल्यं परिमुच चातकशिशो नैवार्तनादं पृथा पुर्याश्चिन्तय निधलेन मनसा धाराधरानन्वहम् । एपा जीवनमुन्नतिं च सहजामन्यामेयासज- दाता त्वं पुनरेतदेयारणसद्धर्यमालम्व्यताम् ॥ १२ ॥ नोधर्जरपति यारिदो यदधुना फासार तन्मा मनो- मालिन्यं समुपहि न्त महतां नैसर्गिकोऽयं कमः । काले यर्पितुगुघतो यदि भवेदेषक्षणार्थ तदा युप्माकं रियती हपा त्रिजगती पूर्ण भविष्यत्यनौ ।। १३ ।। श्रीगण्टाचलगण्डमालशिरमान्तावासस्थिताः पाटीरा निभवन्ति शाल्मलिमुपा निःसारभूनीरहाः ।

·काव्यमाला।
मालत्याः सजि गुम्पितानि कुटजान्यप्यामुवन्ति स्फुटं
विद्वन्दशिरोधिरोहणकृतामुच्चस्तरामुन्नतिम् ॥ १४ ॥
अङ्के किं न कलकतामपि गतं धते मृगं चन्द्रमाः
किं वा शल्यमिवान्तरा वहति नो मैनाकमम्भोनिधिः
त्रायन्ते तरवो दहन्तमनलं वृष्टेः स्थितं कोटरे
किं कि नाश्रितपालनाय सहते कष्टं शरण्यो जनः ।।
स्फीता शीतांशुकान्तिर्मुदमथ कुमुदान्यापुराशा विकाशा-
नाजग्मुर्वारिमुग्भिः प्रखरमुखरता दूरतो द्रागपास्ता ।
नैर्मल्यं वारि भेजे शरदुदयदिनारम्भ युप्मत्प्रसादा-
स्रोतः स्रोतस्वतीनां कथय कथमहो र॑ण्यमभ्येति भूयः
विश्वोपकारकरणाय गुरुप्रयत्ना-
त्सृष्टः सरोरुहभुवा स्फुटमम्वुवाहः ।
धाराः खयं पुनरयं परितो विमुच्च.
कि नाभिपिञ्चति लतां विपिने विषस्य ॥ १७
चञ्चू चारुतरे चिराय विहिते मञ्जिष्ठरागारुणे
पक्षौ चापि कृतौ हरिन्मणिनिभौ दूर्वाद्रवालेपनैः ।
काकैवं भवता शुकस्य समता निर्बन्धतो निर्मिता
सा संसारमनोविनोदजननी वाणी के लभ्या पुनः ॥ १८
यस्मिन्नम्बुरुहाणि जातसुदृढप्रेमाणि यसिन्धना-
नन्दं विन्दति चक्रवाकपटली यस्मिन्प्रसन्ना दिशः।
तस्मिन्विश्वविकाशितेजसि रवौ रज्यसुलूको न चे-
द्धानिः कैव तदा रवेः परमसौ हास्यास्पदं जायते ॥ १९
म्लानान्भूमिहोऽभिपिश्च परितः शुष्काः सवन्तीः पुन-
र्धाराभिः परिपूरय प्रतिदिशं संप्ावयोवीमिमाम् ।
अम्भोवाह परं वकीर्तिदमिदं पानीयपानाशया
तोकोऽसौ मवदेकवृत्रिनिशं यदारटीत्याकुलः ॥ २० ॥

·६७ 1 अन्यापदेशशतकम् । उच्चरुत्पथगा नदीः प्रकुरुषेऽनच्छं च नीराशयं पन्थानं मलिनीकरोपि परुपं मौखर्यमालम्बसे । प्रावृष्येव कियन्त्यहान्यधिकृतस्त्वं वारिदैवं क्रिया नो जाने चिरमेपि चेदधिपतां स्यात्कस्तदोपद्रवः ॥ २१ ॥ कान्तिः काञ्चनरूपदर्पदमनी सौरभ्यमभ्याहतं मध्यं चापि न धूलिधूसरतरं रोचिष्णुरुचैः स्थितिः। सर्वे विश्वविलक्षणास्तव गुणाः किं चम्पकैतावता नो चेत्वय्यनुरज्यते क्षणमपि क्षीणोऽपि पुप्पंधयः ।। २२ ।। कः संबन्धो यदभिरमते वीक्ष्य मेषं मयूरी कैवासतिर्यदमृतरुचौ सानुबन्धा चकोरी । को या हेतुः पतति परितो यत्कृशानौ पत्तमः प्रायेणैवं विधिपरवशा प्राणिनां चित्तवृत्तिः ॥ २३ ॥ मन्दारो विविदे व्यलोकि वकुलं संशीलितश्चम्पकः पालोचनयावधारितमिदं वन्यन्नु चाम्पेयकः । येनकेन विधीयते मधुभराष्टालिमालागर- द्वातोद्भुतपरागसौरभभरैरामोदिता मेदिनी ॥ २४ ॥ कुन्दं वारिभिरक्ष यच्छ सुमना(नौ)मले मृदं यूधिका- पर्यन्ते रचयावृति युर गुदुमहीतले कर्पणम् । मालाफार विशेषतः पुनरसी सेव्यो रसालस्त्वया सर्वेषामुपयोगिनी फलवती वृद्धिर्यदरसर हि ॥ २५ ॥ दत्या स्कन्धतले पदं विनमितां कृत्वा तु शासासिसां सर्वेषां पुसुमावलीमवचिनु स्वच्छन्दमुरिस्ताम् । किं. स्वस्सिन्यनपाल पतकतरौ यसनिदध्याः फरी स्यातां पाण्टफकोरिभिः फलिता नो ताददता यथा ॥ २६ ॥ आरोही निशिताशेन पनिषा कुम्भं मिनति ऋषा पचाराचयरयोमयमुसनिमन्ति चान्ये जनाः ।

·૬૮
काव्यमाला।
कापि स्थैर्यमुपागतस्य सहजेनाने पदान्यर्पितुं
स्वेच्छाचारपरस्य पेचकिपते रोमापि न स्पन्दते ॥ २७ ॥
फेल्कुर्वन्त्यपि फेरवोऽतिपरुपं चेत्पार्श्वयोराश्रिताः
काकाश्चेदुपरि स्थिताः प्रतिदिशं कुर्वन्ति कोलाहलम् ।
मन्दं मन्दमुपान्तमीलितदृशो मार्गे पदं न्यस्यतः
किं भेदं समुपैति कुञ्जरपतेर्मानोन्नता भूलता ॥ २८ ॥
ययूथाधिपपालितेन भवतारण्या वने निर्जिता
हे दन्तावलडिम्भ किं भवति ते तत्कीर्तये पौरुपम् ।
यूथेशे समयेन कालवशतां प्राप्तेऽथ कुत्रापि चे-
त्किचित्सेत्स्यति ते बलं तदमलं कर्ता यशोमण्डलम् ॥ २९ ॥
चन्द्रस्तावदलंकरोतु रजनी भासां भरैर्मुद्वती
व्याधत्तां च कुमुद्वतीं विनयतु ध्यान्तोपरोध दिशाम् ।
किं च फ्लान्तचकोरचेतसि मुंदं पुष्णातु किं तावता
यद्येता मलिनीकरोति पुरतस्ताराः सुदारानपि ॥ ३० ॥
माकन्दे कुरु मञ्जरीमिरशनं कर्णे सुधावर्षिणी
वाणी व्याहर किंतु कोकिल शुकस्पर्धा वृथा मा कृथाः ।
योऽसौ काञ्चनपजरे परिलसन्नाकर्णितान्युच्चर-
न्देवीमिः समुपास्यते सविनयं दुग्धौदनप्राशनैः ॥ ३१ ॥
खच्छन्दं कलहंस संचर सुखं निद्राहि पारावत
त्वं चोच रट हे शिस्त्रावल शिखामारुख भूमीरहाम् ।
अलाभिः शुक एव फेवलमिहारण्ये समन्विष्यते
यले राजनितम्बिनी स्पृहयति श्रोतुं गिरां पाटवम् ॥ ३२ ॥
अहितः सवरधनतो वियोगः
सौदानि तानि फरजक्षतिपीडितानि ।
उपानपाल तदिदं तु मनो दुनोति
प्रमासि यसुरकः सह मालती माम् ॥ १५॥

·अन्यापदेशशतकम् । स्वगि दागहीकुरु सुरभितामाहर मन- स्त्वमप्यम्भोजश्रीः कुमुद मुदमाधेहि हृदये। नमस्या सा कापि स्फुरति पुनरन्यैव लतिका गतवीडं क्रीडन्पियति मधु यस्यां मधुकरः ॥ ३४ ॥ कियत्यः श्रीमत्यः कुसुमकुलसौरभ्यसुभगा हगानन्दं यूनां जगति जनयन्त्येव हि लताः । परं त्यासां मध्ये सफलजनिरेकैव सुमना विना सहं यस्सा दलति हृदयं हा मधुलिहः ॥ ३५ ॥ धन्याः स्पृशन्ति मधुपास्तव पल्लवाली- मन्तर्निविश्य मधु किंतु पिबन्ति पुप्पे । एतावतैव सफलं मम जन्म जात- माकस्मिकं यदिह मालति वीक्षितासि ॥ ३६॥ रे फाक कालवशतो यदि सौधपृष्ठ- मारूदवानसि तथापि हि काफ एव । जम्बालजालपतितोऽपि मराख्वाल: फेर्नाद्रियेत रमणीगमनोपमायाम् ॥ ३७ ॥ म्पा जातिकृतां भजन्तु भवता साध परे सागराः किंवा दुग्धपयोनिधे तव तुलामभ्येनुमेते क्षमाः । त्वं तापहिमालयो दिजयते तत्वादशं ते यशो देव्या सिन्धुभुवा समं यदुदरे निद्राति दामोदरः ॥ ३८ ॥ पेोऽमी दिव.रिणो रणोद्धरतरश्चेदस्लि कसिंध या शातिस्तागिहास्ति यस्य न भयं जागर्ति मद्दर्जिते । एवं फेवलमात्मनेव गुस्तामात्मन्यभिधोतय. सराईपारमितस्ततो विहरते कूपोदरे दुर्दुरः ॥ ३९ ॥ हिवाम्भोधरवारिविन्दुजटिले गर्ने सितः खां तनुं पीश्य स्वर्णसमां किमित्यतितमा जत्पन्मुथा मोदसे ।

·७० काव्यमाला। रे रे बर्बर दर्दुर स्फुटमिदं जानीहि वर्षात्यये यलेनापि गवेपितः कुतुकिमिः कुत्रापि न प्राप्यसे ॥ ४० ॥ तुः साहजिकोऽसि नम्रतरतामभ्येपि भूयः फलैः पुप्पामोदभरेण फस्य न मनोमोदं विधतराम् । करते हे वकुलान्यजन्मदुरितोद्रेको गरीयानयं येनेयं वनितावितीर्णमदिरागण्डूपपानस्पृहा ।। ४१॥ सोढा श्रीविगमव्यथातिविषमा कल्लोलकोलाहले. रन्तस्तापभरा न वाभिलपिता दत्ता मणीनां चयाः । उच्चैर्मन्दरमन्थनेन हृदये व्यालोलितेऽतीव भू- मर्यादा न विलपिता तु भवता वन्द्योऽसि वारांनिधे ॥ ४२ ॥ यः सलौ सुरसिन्धुनीरनिकरे नित्यं निदाघार्दितो हेमाम्भोजवनीपरागपटलैश्चक्रे रजःक्रीडनम् । निःशकं समवाप नन्दनवने खेच्छाविहारोत्सवं सोऽयं कालविपर्ययात्करियुवा शुष्कं सरः सेवते ॥ ४३ ॥ यत्राजायत कौस्तुभो हि ककुभो भासा समुद्दीपय- नुत्पन्नो हिमदीधितिस्तरुवरो जज्ञेऽथ कल्पद्रुमः। शम्बूका अपि संभवन्तिं शतशस्तत्रैव पाथोनिधौ विख्यातस्त्रिजगत्सु तस्य महिमा किं तावता हीयते ॥ ४ ॥ मा खेदं समुपेहि चेतसि सखे पद्माकरोप्मागमे... शुष्कोऽसीति म. लिजटिल. भावी कोऽपि स वासरः पुनरपि यत्र त्वं भवितासि वारिगे- अग्रे कूप इतीव लोकमुखका पास्यामीह, यथाभिलाषा घावित्वाथ समागतोऽस्य: पाताले विनिवेश्य .

·७१
अन्यापदेशशतकम् ।
काकुं चातकपोत नाकुलतया कुर्या वृथा शारदे
यावद्वारिभरव्ययेन नितरां रिक्तीकृते वारिदे ।
त्वतृष्णा न विराममेप्यति परं काका पयोविभुषो.
ऽप्युत्सर्गे हतशक्तिरेप भविता नीडां बजः केवलम् ॥ १७ ॥
स्थाने स्थाने सुमेरुप्रभृतिगिरिवराः सन्ति नोव्या कियन्तः
किं तैरेको ........... मलय महिमा पूजनीयस्तवैव ।
चञ्चत्पाटीरवाटीप्रभवनवनवामोदसंपत्समृद्ध्या
यस्त्वं शश्वत्समामोदयसि निरुपधिः सर्वतो दिङ्मुखानि ॥ ४८ ॥
सद्वृत्तोऽसि गुणान्वितोऽसि विमलच्छायोऽसि पृथ्वीपति-
वस्यच्चारुचमूरशायकदृशामभ्येषि दन्तोपमाम् ।
मुक्ताहार परं त्वरंतुदमपि घूमो वयं यदवा-
नन्तःशून्यतरोऽस्ति तटातिपलं चेतः समुताम्यति ॥ १९॥
भूयांसो जलबिन्दवो जलमुचा सातौ विमुक्ताः परं
निःपीता खलु शुक्तिकाभिरिह ये ते निन्दयो विन्दवः ।
तद्दमें परिणामतः परिणता मुक्ता नृपमेयसी.
पीनोतु पयोधरोपरि सुखं खेलन्ति हारस्थिताः ॥ ५० ॥
प्रातः पट्पद यत्र तत्र कुसुमे सृष्णातुरो न भ्रमः
स्वल्पादेन विगममेप्यति सरोजानां विपचौशिरी ।
अन्ताराविसमगनगुकुलामौदरिदं सूच्यते
द्विवरेव दिनः प्रफुल्ल कमलाकीर्ण सरः स्मादिदम् ॥ ५१ ॥
भ्रमर भ्रमतोऽपि फेतकीनां विपिनं नैय कदाचिदप्युपेहि ।
रसलब्धिरिहानु या न धान्नु नियतः फ.प्टफसंकटे निपातः ॥५२॥
दृषणान्यपि महान्ति धीमतां संवृणोति समुपाश्रितो गुणः ।
सम्बिम्पति गुणेन फेवलं मानिकी प्रकटरप्रमात्मनः ।। ५३ ॥
मोहितो मधुप रूपसंपदा कार्णिकारकुन किहिले ।
मेर मौरभसमागमसय पतिप्यति परंतु महता ॥ ५४ ॥

·फाप्यमाला। सिन्धुपन्धुमगुगम्युलिप्सया सेवसे रिनु निदापयाधितः । सेयनस्य परिदेवनं फलं लप्यसे न फणमप्यपां पुनः ॥ यत्र नेव फलहंसकूजितं नाथ पङ्कजसमृदसंभवः । नापि कापि जलखेलनक्रिया तत्किमम्बुजलमुच्यते जलम् ।। ५६ यद्विशालजघनानागणयानधीतकुचकुमारुणम् । उसदजलपतत्रिचित्रितं तत्सरोवरपयः पयः स्मृतम् ॥ ५७ ।। हंसमनिमकारि वारिजकुलरासादितं मुद्रण शोकः फोकमवाप कामपि दिशं भेजे दिनश्रीरपि । अस्ते भाखति हा दिगम्बरतलं व्याप्तं तमोभिर्दिशो भीमाः फेरव(पूकृत्तिव्यतिकरैर्नृत्यन्त्यमी पेचकाः ॥ ५८ ॥ ज्योत्लाभिः ककुभो विभूपय तमोमालाजटालाम्बरं द्रागुल्लासय चासयापि कुमुदामोदैर्मही त्वं विधो । सर्व सम्यगिदं तथापि किमपि बूमो वयं कुप्य मा यादृक् श्रीर्जगतां रवौ न तु पुनस्तेनैव सा भाविनी ॥ ५९ ॥ वासन्ती न विलोकिता कमलिनी नालिङ्गिता नेक्षिता यूथी नापि कुमुद्वती परिचिता नापेक्षिता मालती। युप्मदानसमीहया मधुलिहा हन्त त्वयायं पुन- दूरादेव निवार्यते गजप किं कर्णस्य विक्षेपणैः ॥ ६०॥ यावन्नृत्यं कलयितुमलं सज्जते नीलकण्ठे यावच्चभूमपि.च विवृणोत्यम्बुने चातकोऽपि । संनद्धोऽयं वियति जलदस्तावदुत्पातवातै- रागत्योचैरहह सहसा काप्यपाकृप्य नीतः ॥ ६१ ॥ एकत्रैव कुलायकोपकुहरे वृद्धि परां प्राप्तयो- रेकाकारजुपो रसालशिखरे साकं समासीनयोः । इत्यं कोकिलकाकयोः कथमहोत्पद्येत भेदग्रहो नो चेजातिनियन्त्रितेह वचसा व्यक्तिर्भवेद्वेदिका ॥ ६२.

·मन्यापदेशशतकम् ।
७३
यः प्रासूत सुतं सुधाकरमुमामाणेशचूडामणि
लक्ष्मीर्यस्य सुता हरिप्रियतमा यः कालकूटाश्रयः ।
पातुं पाणिपुटे कृतस्य मुनिनागस्त्येन तस्याम्बुधे.
र्जाताः केऽपि न रक्षणक्षमतमा दैवं ततो व्येतु फः ॥ ६३ ।।
यो दिदमण्डलमुद्धरत्युरुतमोप्रासादनायासतो
येनानन्दमनिन्दितेन लभते चित्ते कुमुद्वानपि ।
यं चाश्रित्य जगज्जयत्यतनुरप्येवंगुणोऽसौ विधू
राहोरास्यकरम्भतामुपगतः फरले किमावेयताम् ॥ ६४ ॥
कैरविणीकुलवन्धो हिमकर सिन्धोरवाप्तजन्मासि ।
इति तव महदयशम्यं मलिनयसि यदम्बुजश्रेणिम् ॥ ६५ ॥
संगम्य दुग्धनिर्वहरविशेपवुया
किं वारिपूर बहुमुपेहि मोदम् ।
दुग्धाभिलापिणि विवेकिनि राजहंसे
हा हा . थास्यति पदं भवतोऽभिमानः ॥६६॥
यो मन्दारमरन्दविन्दुनियः संपषितः शिवे
तारण्ये मदमाचचाम पलभिवेतण्डगण्डम्पले ।
सोऽयं जीर्णतनुनिनीपति जनुः फार्पासपुप्पेप्यलि.
दुदैवय्यवसायतोऽग्य तदपि प्रायोऽभयदुर्लभम् ॥ ६७ ॥
नादसेऽनुचरोपनीतफवलं सपि:सिताप्तावित
यत्नेनापि न पातुमिच्छति मनोहारीणि पारीप्पपि ।
विध्यागमयनीवियुत्ताकरिणीचिन्तादुरन्ताधिया.
नगूर्धानं विधुनोति पन्धनगतः स्तम्भरमः फेवलम् ॥ ६८ !!
देशोऽयं मरतो रिपियशादलिनामोल्पक-
मकाजनि मदिधालिनिषरमारपुग्यत: पदिनी ।
तागुमूलयितुं समुपतफरम्य तायदुत्कप्पसे
९दनापर ते पन परते रतिः पाकोमल ॥६५॥

·G" फाम्पमाता। फसे देन्यमुपेतु फाननतले फोऽन्यो गरीमानितो यं यालाव्य फरेण फपति यपुनीरे न ताइक्वरः । भोलि शियागमुवि मुनिशासितामुव्ययो दा धिरु परपराभवे निपतितो दन्तावलो हीयते ।। ७० परपर्धेऽजानपर्यतेन सह यनन्या तदन्याययो सापम्य श्रुतसमपामदपयःसारेण धारामृताम् । दिग्दन्तापलराजिमाजिपु रदापातेजिगायोजसा सोऽयं देवनिवन्धनं वियहते दन्ताक्लो बन्धनम् ।। ७१ । अजनि रजनिजानिर्यद्यपि क्षीरसिन्यो- रलभत पदमुनि कंदर्पशत्रोः । तदपि यदि जडात्मत्यात्कलशवगुण्ठं वहति हृदयमध्ये फस्तदा किं करोति ।। ७२ ।। शरद्धने गर्जति वारिवाञ्छा कदापि रे चातक नैव कार्या । इदं तु नियूंढमवेहि तत्त्वं गर्जन्ति ये ते न फलोपलब्ध्यै ।। रे काक किं रटसि कर्णभिदः कट्टक्ती- वाचालता नहि विदग्धविनोदमूमिः । पश्येति कोकिलयुवा समये कदाचि- सूक्तिं लपन्नभिमतो न जनस्य कस्य ॥ ७४ ।। वैदग्ध्यमन्दिर मनोहररूपमात्रा- दिन्दिदिर भ्रमणमिच्छ न कर्णिकारे । अस्मिन्नुदेप्यति न कोऽपि रसोपलम्भः सौरभ्यदुर्भगमिदं जगति प्रसिद्धम् ॥ ७५ ॥ अकाले संनद्धो नभसि मुदिरो मेदुरतरः परीतस्तोयाशाविवृतवदनैश्चातकगणैः । तथानेनारव्यं किमपि चरितं येन करका- निपातैरेतेषां सपदि शतधाभिद्यत शिरः ।। ७६ ·अन्यापदेशशतकम् । ७५ यद्यपि सन्ति बहून्यपि कुसुमानि तथापि वारिज वन्दे । निशि निशि मधुपयुवायं यन्मधुने पन्धनं सहते ॥ ७७ ॥ तुल्यैव रूपरचना गणनापि धातु- मध्ये समैव समता घटते तथापि । हेमा समं न दहने प्रविशारकूट व्यक्तीभविष्यति यतो भवतो विशेषः ।। ७८ ॥ दुमानतिकामति पल्लवश्रीः प्रवालशोभा हरति प्रसूनम् । तरोरशोकस्य तथापि नाभू दुर्दैवतः साधुफलोपलब्धिः ॥ ७९ ॥ नेव त्वत्सदृशी परागपटली कुत्रापि पुप्पान्तरे नो वा सौरभमुअमीदृशमथो नैतादृशी सुच्छविः । अन्यस्मै स्पृहयन्ति किं मधुलिहो हित्वा भवन्तं तदा प्रातः केतक कण्टकैः कटुमुखैस्त्वं स्या न चेदावृतः ॥ ८० ॥ स्निग्धं न वीक्षितमसिक्षितिलास्यमास्य मुन्धे मुधा हलिफनारि फुचेष्टितेन । अन्यानि तानि ललितानि विलासिनीनां यैराहतानि हृदयानि हरन्ति यूनाम् ॥ ८१ ॥ एकः स एव धरणीधरचक्रवर्ती भूमृत्यु वन्दमहिमा हिमयान्न चान्यः । योऽसौ तपोभिरधिगम्य सुतामपर्णा- मींचकार सुरसारमपीन्दुमौलिम् ॥ ८२ ।। इतम्नतः श्रावणवारिवाह किमूपरे वारिभरव्ययेन । स्वमुरां शश्वदिमा निषिध जीवातुभूता जगतां यदेपा ।। ८३ ॥ उपरि चरणपातं कुर्वती मौक्तिकानां हरिहतकरियम्भप्रच्युतानां समन्तात् । वनमटति किराती चिन्दती सक्षु गुमां इसति किमु महत्त्वं येन मुनामणीनाम् ॥ ८४ ॥ --

·७६
, काव्यमाला।
उच्चैविरौति परितो यदि सारमेये-
स्तस्मिन्भवन्ति किमु केऽपि कृतावधानाः ।
धीरे ध्वनत्यवनिभृत्कुहरे हरीन्द्रो
दिग्दन्तिनां सपदि शुप्यति दानधारा ॥ ८५ ॥
ध्वनति मधुरमम्भोमुक्शरोप भावी
झटिति जलनिपातोऽपीत्यनन्दकुमुद्वान् ।
तदिह पुनरनेनाकारि येनास्य जाता
रुचिरपि हिमरश्मेर्दुर्लभा सैव वृष्टिः ॥ ८६ ॥
कतिविधा विलसन्ति मधुप्लुताः कुसुमभारनता न लता वने ।
कमलिनीविरहव्यथितो रतिं वितनुते किमु तासु मधुव्रतः ॥ ८७ ॥
नैवासन्कति सन्ति नैव कति वा के के न वा भाविनो
राजानो जनकस्य जातु किममी कर्तुं तुलामीशते ।
सीताकल्पलताप्रतिग्रहमिह क्षोणीभुजामग्रतः
वस्तीत्युक्तवते त्रिलोकपतये रामाय योऽयं ददौ ।। ८८ ॥
रे हंस संचर सरोरुहवृन्दमध्ये
त्वं चापि चक्र चर चंक्रमणं ततः किम् ।
योऽन्तर्निगूढमकरन्दरसोऽस्य हृयो
गृहाति तं परमसौ रसिको द्विरेफः ।। ८९॥
वन्ध्ये किमन्ध शुक सीदसि काश्चनारे
युप्पथिये पटुरसौ न फलागमाय ।
उड्डीय गच्छ फलितं तरुमन्यमाणु
प्रातर्न चे पुनरुपेप्यति तेऽनुतापः ॥ ९० ॥
एघन्तां त्वयि पीनमीननिवासर्वका निर्भर
परुदफलमूलशैवलगणानभन्नु कारण्डवाः ।
अन्ये चापि चिरं चरन्तु विहगाः स्वच्छाच पद्माकर
भार्या पुनरभ्युदेति मुपमा हंसैरगीभिर्न सा.॥ ९१ ॥

·७७ . अन्यापदेशशतकम् । साने स्थाने विकचकमलथेणिगुञ्जदिरेफा न आजन्ते किमिह सलिलोदीर्णरागास्तडागाः । उत्प्लुत्यायं तदपि कुधियां दर्दुराणां समूहः कस्मात्कूपे निपतति वयं तत्र चीजं न विद्मः ॥ ९२ ॥ चेदेकदा न सरसीपु न वा नदीपु वारीण्यवाप दुरवग्रहदूषितासु । तकि तृपातिविभवाकुलितोऽपि तोय- पानाय कूपमनुधावति वारणेन्द्रः ।। ९३ ॥ नास्सै हस्तिपते प्रसारय कर कूपाय तृष्णातुरो भावी नैव तव प्रसारितकरस्याप्यम्बुलाभोऽप्यतः । द्वित्राणीह दिनानि धेहि हृदये धैर्य भविष्यन्त्यमी द्राग्धाराभिरितस्ततो जलमुचां पूर्णान्नु पद्माकराः ॥ ९४ ॥ किं गर्वमुद्रहसि फच्छप गाधतोये पद्माकरे समवहेलितदिव्यकूर्मः । स्यादेप घेपुनरवमहदोपशुप्क- स्तत्रायधारय विधि निजीवनम्य ॥ ९५ ॥ निदाघे छायायै तरणिकिरणोतापिततनु- पंट यावद्विन्ध्येऽनुगरति समृद्ध फरिपुवा । तथा तुझयायं दवदहनकाले: कवलितो यथाभूदामूलं दानमहसा भरूनिचयः ॥ ९६ ॥ यहच्या जाताभदुपयनतटे काचन दागी समृद्धि योऽपानाधिकृतपुरुषः प्रापि कृपया । नधाफस्पायरयां हुतभुगुदियायान्तरगतो यथागदासमदुमतिपदाहाय पुराला ॥ २७ ॥ संतोषयाहि मकरन्दभरेण महा- गम्भोज सपदि दरोहि परोपकारः ।

·काव्यमाला। दोपागमोऽयमतिसंनिहितो यदलि- कान्तिन तेन मधुना गमनं त्वमीपाम् ।। ९८ ॥ अन्येऽपीह लसन्ति किं न कुमुमश्रेणीसमृद्धश्रिय- ते ते चम्पफकाश्चनारयकुलाशोकादयो भूरुहः । हे माकन्द तथापि भेदविदुपामिन्दिन्दिराणां मनः सान्द्रानन्दमहर्निशं रसवति त्वय्येव विश्राम्यति ॥ ९९ यजातोऽपि चतुःपथेऽत्र विपये निःशाखिभूमण्डले शाखाभिर्निविडाभिरुन्नततरच्छायोऽसि यत्त्वं पुनः । तं न्यग्रोधतरो सहस पहलच्छायाभिलापाय त- त्सान्थानामुपरोधखेदमधुना नैदाघमध्यंदिने ॥ १०० ॥ विश्वेषां त्रिदिवौकसामपहरन्नात हृदामन्वहं यद्यप्याकुल एव तिष्ठति भवाजानाम्यहं तत्त्वहो । हहो कल्पतरो परोपकृतये सृष्टोऽसि यद्वेधसा तत्त्वत्तोऽहमपीप्सितामुपकृतिं किंचित्समीहेतमाम् ॥ १०१ तिष्ठामो विपिने सरःसु सलिलं खैरं पिबामस्तृणा- न्यो यद्यपि सर्वतो भयपराधीनाश्च वर्तामहे । निजि प्रहरन्ति हन्त तदपि व्याधा इमेऽस्मान्मृगा- नीदृश्येव विधातृनिर्मितिव(र)तः किं कुर्म एते वयम् ॥ १ धन्या रोहणभूरियं सहजतो यस्यां मणिश्रेणयः पर्यन्तेपु लुठन्त्यकुण्ठितरुचिव्यालिप्सदिग्भित्तयः । किं त्वस्याः पुनरन्य एव महिमा श्लाघ्यः समन्तान्मणी- न्यो गृहाति निजेच्छयैव सरसं गृहातु ना संमतिः ॥ १०३ माताश्चलताप्यतस्त्वमपि हे शार्दूल दूरं प्रज त्वं चान्यत्र वराह निःसर पुरो यावस्थितं तत्स्थितम् । सोऽयं दीर्घकरीन्द्रकुम्मनखरकोडस्थमुक्तावली- भासा दन्तुरयन्दिशो निविशते पञ्चाननः कानने ।। १०४ ॥

·७९ अन्यापदेशशतकम् । चेदङ्गीक्रियते न मत्तकरिणा मृङ्गीयुवा गौरवा- द्भूयादम्य गुणालयस्य तदये चित्तव्यथा किं वृथा । सौरभ्यसवनिझरनमदलिमाजासूनप्रभा- सास्ताः सन्ति लवनिकाप्रभृतयश्वेतोमुदे चेल्लताः ॥ १०५ ॥ करटिकठिनदन्तोल्लेखसंकर्पिताया- मविरलघनवारासारसेफाटतायाम् । अपि सुभगमुहूर्ते यत्नतो वीजमुप्तं गिरिशिखरशिलायां रोहते किं कदापि ॥ १०६॥ एतस्यां वनसीनि यद्यपि वसत्युग्रोऽपि कण्ठीरवो निःशहं करिशाय संचर तथाप्याकर्ण्य वार्तामिमाम् । अन्ये ते करिणो मदोत्कटकटस्थानभ्रमच्छापद- श्रेणीगुन्जितरजितेषु हरयो येषु प्रहारप्रदाः ॥ १०७ ॥ रे रे शूकरयूथनाथ महता तारुण्यदर्पोप्मणा दन्ताभ्यामिह पातनाय यतसे शालद्रुमस्यास्य किम् । जग्मुर्यत्र कटोरपर्वतशिलातुल्यत्वचि प्रांशवो दन्ता निष्ठरवजकोटिकटिना दिग्दन्तिनां कुण्ठताम् ॥ १०८ ।। लेभे यं शुभदा तपोभिरमलैः श्रीपद्मनाभात्सुतं यद्देशो मिथिलाखिलावनितलालंकारचूडामणिः । तेनेदं मधुसूदनेन कविना विद्यावता निर्मितं लोकानां शतकं मुदे सुकृतिनामन्यापदेशाहयम् ॥ १०९ ॥ निरवद्यमद्य शतमेतदतिप्रकटार्थवर्णपदसंवलितम् । दुज(उचि)तीकुलाम्बुजवनीरविणा मधुसूदनेन फविना रचितम् ॥११०॥ इति मंदिरामधुसूदनानमन्यापदेशशतकं समाप्तम् । -- ·फाप्यमाला। . श्रीलक्ष्मणाचार्यप्रणीता चण्डीकुचपशाशिका। श्रियं नौमि देवी परां पारिजातां पदाम्मोजरेणूपसेवापराणाम् । । यदायाक्षरस्याभिधेयेन शूली प्रलीदोऽपि मृत्युप्रजेता गरेण ॥ १ ॥ आशादासीभिरूध्य करविघृतचतुष्कोणमागामखण्डैः खण्डैराट्या पटानां विधुरविघटिता शुष्कतावासयेया । स्वात्मानाधः पतन्ती सजवमसकृदाकर्षणक्लान्तिपति- श्वासोद्धासीपपूर्णा हिमगिरिदुहितुः पातु योऽपूर्वकन्या ॥२॥ आसीद्विरिधिवरदा सुरसार्थतीर्थ तेजोमयी मखमुजामखिलास्ति शक्तिः । एवं भविष्यति पुरोऽपि पुरारिपत्नी त्रैकालिकं यदिति तन्मह आद्यमीडे ॥ ३ ॥ मध्ये पीयूपसिन्धोधनकुसुमलसत्कल्पवृक्षान्तराले दिव्ये मण्यन्तरीपे त्रिदशपरिवृढप्रौढगीर्वाणवा । शर्वाणी पूर्णमण्याभरणरणरणत्पाणिनाभ्यर्णवाणी तूर्ण चिन्तामणेर्मामपि सदसि सदाश्लिप्य सिंहासनेऽस्ति ॥ ४ ॥ वन्दारुवृन्दारकसुन्दरीणां सीमन्तभृङ्गाञ्चितपादपद्मा । संतोतृपद्मापतिपद्मजन्मस्वारापिकाल्याभ्रगुणा विभाति ॥५॥ यत्रोदमहरिन्मणिप्रविलसत्सौधावराणां गणै- रुद्दीनिजगर्भतश्च चणकैः साम्यं गतानां नवैः । मुक्तानाममृतद्युतेरपि भरं वीक्ष्य स्थितानां हृदि श्रान्त्याखू रमसोत्पपात हृदये सारङ्ग एतन्मुधा ॥ ६ ॥ १. राधावेणीमाधवयोस्तनूजन्मा सामगोपनामकोऽत्रिवंशमुकामणिर्दाक्षिणात्यप्रकाण्ड लक्ष्मणाचार्यः सह्याद्रिप्रान्तवर्तिनि वाईसंज्ञके नगर आसीदित्यादि सर्व प्रकृतनिबन्धस्यै- कादशद्वादशत्रयोदशश्लोकैरुपसंहाराच व्यक्तरमास्ते. भाति चायं नवीनः. २. अस्याः पाशिकाया एकं पुस्तकं राजगुरु-पर्वणीकरोपनामक-भावीनारायणशानिभिः सहस्तेन विलिख्य काव्यमालार्थमसभ्यं दत्तम्, तदाधारेणेतन्मुद्रणमजनीति तेषां विद्वन्मणीनां महान्तमुपकासुरीकुर्मः, ·ता । चण्डीकुचपश्चाशिका । ८१ पादारविन्दस्य पुरंदरोऽपि सेवां विधातास्म्यहमेव देव्याः। नाहस्त्वमसिन्निति वज्रपाणिर्व्याक्षिप्यते यत्र गणैर्विचित्रम् ॥ ७॥ विडोजसि पदाम्बुजे निविडतेजसि ऽयम्बक- स्त्रियाः प्रणतिमीप्सितप्रतिपदाप्तये निर्जरैः । हरावपि हरे विधौ प्रणतिकर्मकार्मीणके जयाम्ब जगदम्बिके जयजयेति यत्र ध्वनिः ॥ ८॥ तत्रैकदा निखिललोकचरित्रविद्भिः संप्रार्थिता भगवती प्रणिधीनगः । विज्ञाप्यमसि किमपीति रहस्यमस्म- दृग्यायिनः फविवरस्य कृतेविंचित्रम् ॥ ९ ॥ किं कुडुमोऽस्ति कलितामरभोज्यवीची- सारप्रसारयचसां प्रमुखः कवीनाम् । यत्काव्यमन्यकवितां विधुनोति जीणी जायामियाभिनवमुग्धवधूम्तनश्रीः ॥१०॥ अमक्षभरसमभूधरमणी महाराष्ट्रके महापलजटाट्यनिष्प्रथितकृष्णवेणी धुनी । तदम्बुलहरीहना जयति पाभिसंज्ञा पुरी स लक्ष्मणकवीश्वरो यसति तत्र वृत्त्या सया ॥ ११ ॥ पेणीमाधव एव यम्य जनकः प्रत्यातकीनिम्नथा राधा यचननी सती गुणयती रामोऽपि पल्मोदरः । अत्रिर्गोत्रपुमांध यस्य कविता तोहरा सामगो- पाहो यः किल राजते चरणयोर्देव्या भयान्याः सपम् ॥ १२ ॥ यम्य गुरुयों जातो दण्डफराभिलपर्वतान्दयतः । रघुनाथगन्दरादिगंधितुं सादिशातचयरधिम् ॥ १३ ॥ स स्पसत्पदपालम्पुरदमन्दानन्दसदोहद- स्पन्दन्मसमरन्दसुन्दरम्धुपालोरोसम्पाः । गर..

·८२ काव्यमाला । सत्पोतेतरताविनीतवनितासंभोगशून्यः पुन- योऽसौ संप्रति कथ्यते मम गुणप्रौढिप्रवद्धात्मकः ॥ १४ तस्यैव चेत्किमपि काव्यमकव्ययेच्छो- रस्सत्सभापरिसरे पठनीयमस्ति । यन्मत्पदाम्बुजमधुप्रतिषेचनेऽस्य मृद्वीकयापि न कयापि न मृद्विकासः ॥ १५॥ श्रुत्वादेशं दूतव भवान्या न्यासान्धन्यान्वीक्ष्य वाचः कवेस्तान् । न्यस्तो मूर्धा खामिनीपादपद्मे कत्युक्तं तत्कृतेर्यत्कृतेऽत्र ॥ १६ । सावधाना ततो देवी काव्यश्रवणकर्मणि । जातेत्यालोच्य सहगवगैः काव्यं प्रवर्ण्यते ॥ १७ ॥ यद्यपि पदनुतिरादौ कार्या मातुस्तथापि विश्वस्य । मुख्यमिति स्तनपानं लक्ष्मणवालेन तत्स्तुतिर्विहिता ॥ १८ ॥ प्रालेयशैलजनुपः सुहिरण्यवल्या गौर्याः पयोधरविचित्रफलं पियामि । यस्पर्शनादपि बभूव स शूलिनोऽपि मृत्युंजयत्वविभवैकपदेऽभिषेकः ॥ १९ ॥ कल्याणावलिमातनोतु नितरां कर्पूरपूराधिक- पालेयं तुहिनालिशैलदुहितुस्तुझं तदङ्गं हृदः । येनाकारि पुरारिभालनयनज्वालाकरालावली- वाढोल्लीढतनुस्तदीयहृदि सोऽनलोऽपि रने नटः ॥ २० ॥ आजीवं तदुपास्महेऽद्विदुहितुः कर्पूरगौरं कुच- द्वन्द्वं नीलगलं सुचन्दनयुतं तत्प्राइखेन्द्रहितम् । यद्वीश्यैव ममर्द किं नवमिदं जीवत्यशेपे मयि पारद शिवयुग्ममन्यदयलाहन्मगंणातीय॑या ॥ २१ ॥ प्रत्यूहावलिमाउनातु दयया यश्चार्धनारीकुच. प्रान्तोनुनपटीरपटमदनीमीनेश्मदाहरः ।

·चण्डीकुचपञ्चाशिका ।
८३
यं कृत्वा स्वयमेव मन्मथरिपुः पाणिश्रितस्वेदत्तो
यातः सात्त्विकतां हि तत्कज इति ध्यात्वा मरातोऽभवत् २२
शर्वाणीकुचकूलमूलविलसत्कर्पूरकस्तूरिका-
काश्मीरत्रितयावलेपरचनाचातुर्यचर्यावतात् ।
यामुद्दिश्य महेशमानसमहाहंसः प्रयागस्थिता
वेण्येवेत्त्यवधारयन्निव ममजानन्यवृतिश्विरम् ॥ २३ ॥
नित्यं पायादपायाजगदिह तु शरच्चन्द्रगौरप्रभासौ
गौर्या वक्षोजयुग्मद्वयशिखरचरतारहीरालिमाला ।
चण्डया मे नाथचेतोविहरणनिपुणेतीर्ण्यया तत्र बद्धां
गगां निश्चित्य भगः फरमपि च ददौ यत्पदे मोक्षकामः ॥ २४ ॥
नुमोऽपर्णारामम्पलहृदयकासारतटग-
प्रयलगद्वक्षोजच्उलमिलितराहयुगलम् ।
दरालोकाच्छंभोः शिभिरशशिरेखानखगता
सरन्ती सापत्यं व्यथयति नितान्तं यदिह सा ॥२५॥
वन्दे तरकुमुमायुधान्तकयधूतुगतनास्तद्वयं
दुग्धामन्दमरन्दमन्दिरमिदं पूचालिलीदं परम् ।
नित्याग्येन्दुविषारानान्गुकुलितं पश्यनाम्बुजः
पीतं कि कि.मितीश्वरस्य मनसो येनामवद्विग्नयः ॥ २६ ॥
.मल्टीसवफाणिभौगभूपणमणिश्रेणाविद्रोहस-
मनापाचलसोदरी कुचरसाधारद्वपी मभुला ।
यस्साः स्पर्शनतम्मिलोचनमनोमानव्यपायोऽभव.
स्पायातसा निम्पिल हिनिएपलता सेसारशन्शामिला.
नुषारगिरिकन्यकाबुचतीपटाराटदी.
पिाटमनु पाटोपपटोरतापं हिसः ।
पदीयदरदर्शनादपि गरपीदोरः
गरीन पनसारति हरिपुमंहोमः शिवः ॥ २८ ॥

·८४ काव्यमाला। रचयतु शिवं वक्षोजन्मद्वयं द्रुहिणोज्वल- कनककलशत्विबीजं तनिशुम्भरिपोश्चिरम् । तदपि च मुहुर्दर्श दर्श कपालिकरोच्छित- प्रखरनखरमाञ्चञ्चन्द्रोदयोऽपि भवत्यहो ॥ २९ दूरीकरोतु दुरितानि पुरारिदार- वक्षोजशैलमिथुनं जितमन्दरादि। येनाभवद्भवमनोऽर्णवतः प्रमोद- पीयूपमत्र हुतमन्मथजीवनाय ॥ ३०॥ अपारां संपतिं दिशतु कुचरलक्षितिधरः समुत्तुङ्गस्थानं सुमनस उमे ते मम चिरम् । यदीये मूर्तीि श्रीगलकरनखालिद्युतिभर- स्फुरद्वजाभजा इह हि विहरन्त्येव सततम् ॥ ३१ ॥ तं कासरासुरविमर्दसमुत्यशोण- शोणार्दशोणितकणं सनमम्पिकायाः । वन्देऽमरेन्द्रकरिणः कृतशिल्पचित्रं यच्छंभुयापि कटं सारणीपमूव ॥ ३२ ॥ उद्दामद्विपकुम्भदर्पदमनं पालेयरीलाना- यशोगद्वयमा भद्रमनि पत्तां ममापारस्तम् । पच्छीकष्टकटोरकोटिनमारगीनियापन- मयोत "धुमाजनं गममा मापापोयगे ॥ ३३ ॥ गोवर्मावरमानुममितापमन्नं भवान्याः शुमः रोनानारिलविदरगनामंगापितम् । पंचो व मयत गया. मादायको पदीयनिमाTATTHAR || २१ ! मामा. Treaterious ·चण्डीकुचपञ्चाशिका ! योगेकशः पिणाचनृपतेर्वक्षःस्सले जामती चित्रा कापि विसंस्थुरा नमत तत्कण्डूरखण्डाभवत् ॥ ३५ ॥ दिग्दन्तावलकुम्भमीतिकमणिषेणीकमेणीदृशः शर्वाण्याः कुचगुच्छयुग्ममयतासंसारतापाद्रुतम् । यस्सोपान्तसमुत्पतत्पशुपतिव्यालोलसामिपुर- स्टीलापातरामासुभगैः शृङ्गाररङ्गायियन(?) । ३६ ।। मरारातेः स्वान्तप्रफटकुमुदं मोदयति यो हदायामम्यम्नदहननयनासं मुकुलयन् । दधपूचं लक्ष्म प्रकरयति चकाइयुगलं. निहन्यद्रेः कन्यायु चविधुरपध्यान्नपटलीम् ।। ३७ ॥ पालेयाचर,कन्याकुचतीपाटीग्मोहायितां पापाटोपफटोरकष्टपटलान्यापारयन्ती गुम । यत्रापानपिनाकपाणिकटिनोरःपीटकण्ठोष्ट. यालालीवलयाचलेग्यगफरीदारिनन्योन्यतः ॥१८॥ गानः पयभिवादये गुरांगेद्यानान्तरालोग मुजन्यप्रसवारपाचसधगुरक्षाजकोपर पम् । यग्यान्तः परमेश्वरम्य परतः गदनय्याएता गतिः क्षति पापरिपदा प्रत्यागः ॥२९॥ परिधीमहिते मुसम्म गणितान्तिानदीनमाम्यहम् । शियपाणिनग्न्नु गली निजी विनिधाय मा सिता । :: धरा विग-नागारम्भ ...मम्पमा ·ragat *SEE Part कृपः । होती HERE: मिपान ४ ॥ मामा मामी सरकारी महादसम्मानमारामारमा मानमरानका कहनरिभो ॥ १५ ॥ उपयली मानसार कुपहरी दाखला- स्कुरहाना गे सिपहाटीसीमनिहतार । निहत्पन भेजीमददुरपिरोहादिसति प्रायांनी मुक्कापलिगपमिदं यो त्रिभुवनम् ॥ १६ ॥ सयेगी यशोगी जिनहरणो दिव्यहरिणा. यहं ध्याये मातदितिजतृण समरवरी। विरूपाक्षसान्तोपयनवरयात्रा घिरतरं ययोरस्ति साराभिषशवरपाटीव्यतिकरे ॥ १७ ॥ दृढं कूर्पासेन प्रतिपिहितमुधिरसुते भवानि त्वद्वक्षोरहयुगलमीडे तदनिशम् । सरन्तं पैरं तं मरमपरमासाद्य सुहृदं सितं संलीयेति व्यथयति हरो यत्पटगृहे ।।

·८७ चण्डीकुचपचाशिका। यक्षतरसुवरसंस्पमुमे कुचं ते तं नीलकण्ठपरिलिहितभोगमीडे । यनेश्वरस्य मनसस्तव रूपमेवे- त्याकल्पकल्पनमभूत्प्रविलोकनेन ॥ १९ ॥ धनं वक्षोजं ते नवनि]वहिरण्याकृतिघरं नुमस्तं प्रहादापलिजनकमद्रीश्वरसुते । यदीयाभोगेऽस्मिन्ननुपमनखालित्रणततिः स्फुरत्याकल्पं श्रीगलकपटकण्ठीरवकरैः ॥ ५० ॥ वर्धिष्णुलिमस्तकस्थितपदो वक्षःकृतश्रीः मुखं कुर्यानतुहिनावनीधरमुते वक्षोजविष्णुस्तव । विष्णुः शंभुहृदीति वाक्यममलं सत्यं विधातुं स्वयं यस्तूर्ण कृतसंस्थितिर्विजयते तस्यैव हृन्मन्दिरे ॥ ५१ ॥ मनस्तिमिरशान्तये प्रतिपदं कुचार्कद्वयं भयानि तव चिन्त्यते हृदयदेववर्मस्थितम् । विकासयति संततं शिवमनःसरोजं परं यदेव दिवसे कथं व्यथयतीह कोकानहो ॥ ५२ ॥ सरान्तकरवल्लभे तव पयोधर श्रीफल- द्वयं स्मरति यो जनः स भवतीह सच्छ्रीफलः । इतीव किल बोधयन्स्मृतभवत्कुचश्रीः स्वयं समुद्रमथने पपावपि गरं हरः श्रीफलः । ५३ ।। • कुचद्वयी तुहिनशैलवाले हर- मे नृभिः कैरपि शिरोविभेदोद्भवं पलितः कपाली ध्रुवम् ॥ ५४ ॥ वर्धयत्येव .

·८८ ग्रामपाता। नदीमाभिः फपदी प्रगमपरितटी भेदयाधिः कपाली सोऽपि भीगामिनिय सपदि जगतागीश्वरोऽन्मुसेन ।। ५५ पक्षसं दितिजरिपोनवाभियन्दै तारम्पोदपिनगरोजीमुभं तम् । परमाने सारजनम महो हि किंचि- संमोहं सपदि महगिराधकार ॥ ५६ ॥ तारम्पाम्भोधिनन्गा दलितगुमकरः फामदसे प्रकामं फार्म यष्ठत्वपर्ण पृथुझ्दयजनुः पारिजातनुजातः । दैत्यमातातपाः पदगतनगती छायया से रसौधे रक्षस्तृप्तिं च कुर्वन्मवह्दयमहानन्दने नन्दते यः ।। ५७ ।। मातः सन्यमधु सनस्समनचं यच्छत्वजसं तव प्रौढोल्लासमखण्डितं पशुजनुःपाशच्छिदं सुन्दरि । यत्पानं गणपे प्रकुर्वति शिशौ चेतोदशौ पश्यतः शंभोर्मुग्धमभूद्वभूवतुरहो व्याघूर्णिते च क्षणात् ॥ ५८ ।। शैलेलापालवाले नुम इह विबुधप्राणजीवातुमूर्ति क्षीरोदन्वत्मभूतं भवगदहमुरोजन्मधन्वन्तरि ते । यस्योपास्तिप्रभावात्पितृगहनगतो वासुकि कालकूटं कण्ठे विधच शुली नयनगहुतभुक्सोऽपि मृत्युंजयोऽभूत्।।५९॥ चञ्चन्नीलाभचोलीसलिलदपटलीलीनमम्लानमाला- लोलाल्पाक्षं दधानं धरणिधरसुते नौमि ते तं कुचेन्दुम् । यस्यालोकैर्विनिद्रं भवति भवमनःकैरवं हर्पितं च क्षीरासारामृतौधं रसवदनमुखैः पातुकामैश्चकोरैः॥ ६० ॥ क्षीराशसंसकलकामदमावके ते : वक्षोजनुः सुरभिरूपमकं निहन्त । यत्पातृपंण्मुखगजास्यहरीन्द्रमुख्या वत्सा रतस्थरसनावसनैर्विरेज

·चण्डीकुचपश्चाशिका ।
विचित्रालेखाट्यं समरदसुचातुर्यकलितं
दधे मातनं ते हृदि हृदयजैरावणमहम् ।
यदीयाञ्चद्रोमावलिकपटशुण्डा शिवमनः-
सरोजं तचक्षुः सरसि परिविश्यैव हरति ।। ६२ ॥
भगवति तव यक्षोजन्मरम्भाखरूपं
शुकहदि सुफलस्य प्रान्तिदं दर्शनेन ।
दिशतु मम शियं तन्नृत्यतीशस्य चेतः
कमलमिव सुधर्मा दिव्यदेशे चिरं यत् ॥ ६३ ॥
उदग्रग्रीवं तेऽविरलमसृणं नौमि गिरिजे
मुवृत्वं हीरोद्यन्मणिरुचमुरोजेन्द्रतुरगम् ।
पयः पातुं लिष्टद्विरदमुखषडक्रवदना-
न्यपश्यत्सप्तेशो गणपतिपिता यत्र सहसा ॥ ६४ ॥
दितिजजनविनाशकं नमस्ते भगवति कुचकूटकालकूटम् ।
यदिह हृदि हरस्य कण्ठलमं किमिति मदन्यदितीर्ण्ययावतस्थे ।। ६५ ।।
कर्पूरामसुनाभिजचित्रलेख
मन्ये कुचं वलयितं जननीन्द्रचापम् ।
यस्योद्भवे स्मररिपोः प्रववर्ष शंभो-
रानन्दजाश्रुसलिलं नयनाम्बुवाहः ।। ६६ ॥
शर्वाणि ते तरुणिमोद्मसिन्धुजातं
मन्ये कुचं दरमहं वृजिनावलिनम् ।
यं कुर्वतो निजकरे शशिशेखरस्य
जातः स्मरैकजनकत्वपदेऽभिपेकः ॥ ६७ ॥
घराघरमुते सुतत्रिदशपेयमाशालहे.
तव स्तनजनुःसुधारसमसारसंसारहम् ।
स्मरामि नयनोजलज्वलनजालदग्धोऽप्यसा-
बना इह यत्पदे कृतपदेन संजीवितः ॥ ६८ ॥

·काव्यमाला। परम्। अलमलममलोहः लोकजालैः कवेस्तै- यदिदमखिलमेतैः क्रीतमेवारसदीयम् । पुनरपि यदि चैवं वर्ण्यते तह स्यां तदपि भवतु चेत्किं पारितोपीयमस्य ॥ 1. इत्याकर्ण्य वचो विचार्य च चमत्काराञ्चितं चेतसि श्रीदेव्याश्चकिताः प्रभोः प्रणिधयश्चक्रुस्तथा तैः भूयः किंचिदुदश्चितस्तवकया वाचेदमन्विप्यते । वद ॥ ७० ॥ यच्चोक्तं किल पारितोषिकमिति स्यार्तिक तदुत्तं स्तोत्रं गृहीतमनघं स्तनपाललक्ष्म्या शुल्कं मदीयमखिलं हि मयास्य दत्वा शिष्टाहममि मदभेदमनर्धमेतं ७१॥ दास्यामि तस्य परितोषणिकं सुखेन । एतदेव कविराजमानसे काहितं लसति संततं किल म् ॥ ७२ ।। अन्यदेकमपि दीयते स्वतः श्रूयतामनुचरेश्वराः स्फुट इति स्तनघटस्तवं पठति यस्तु चण्ड्या मम प्रसन्नहृदयः प्रियो भवति मे सदा सूनुवत् । कविर्भवति भूमिपस्तुतवचःप्रपञ्चः क्षितौ लभेत किल वाञ्छितं सहृदि सुन्दरीणां सरः ॥ मदीयचरणाम्बुजे भवति भक्तिभाजां प्रभुः क्षितीशमुकुटस्थितप्रसवपूज्यपादाम्बुजः । अनेकनवपद्मिनीस्तनगिरीन्द्रकान्तिच्छटा- जटालहृदयान्तरो(र.) [सदसि संस्थितो राजते । यः श्रद्धया मम धनस्तनकुम्भलक्ष्म्याः तोत्रं पठेत(?) किल संशृणुयात्सलोकः गीर्वाणवामनयनानयनारविन्द- शायमासरणिकजलतामुपैति ।। ७५ ७४ ॥

·चण्डीकुचपञ्चाशिका । पृथिव्यां भूपालो भवति नववामोरुनयन- प्रफुल्लाम्भोजन्मामणिरपि वाचा सुरगुरुः । निरस्तप्रोच्चण्डाखिलरिपुगणो मकुचतटी- स्तवं कुर्वन्नित्यं जयति निजलक्ष्म्यापि धनदम् ॥ ७६ ॥ यश्चित्ते मम कुचसंस्तवं दधाति प्रावीण्यं सकलकलासु सोऽयमेति । आमायस्मरणमपीह मामकीने पादाम्भोरुहयुगले लभेत भक्तिम् ॥ ७७ ॥ रमापि सदने सदा कृतपदा मुदा दासव- द्विपुर्भवति मित्रवधुवतिसंगमो मोक्षवत् । अवागपि फवीशवद्भवति पातकं पुण्यव- धशोभिरमला दिशो दश भवन्ति यतं पठेत् ।। ७८ ॥ चण्डीकुचपञ्चाशत्संज्ञमिमं यः नवं नवं पठति । म नरो न पुनर्जनुषे भवति हि निःश्रेयसाय मे दयया ॥ ७९ ॥ तधाम्नु किल तत्परं तव जयन्तु मातः प्रभो पदाम्बुजमधुच्छदाः कविवरस्य मौलौ वरम् । यतो हि कवितामृतं पिबति यः स मुत्तः श्रुत- मनतः स भविता न किं जगति मुक्तिकान्तापतिः ।।८०॥ इत्युक्तयत्यनुचरेन्द्रगणे पुरम्ना- दम्यापदाम्बुजनुपो(जनिता) मकरन्दधारा । या स्यन्दिता शिरसि मे फविलक्ष्मणस्य स्वमोत्थितम्य तु पुनातु पुनखिलोकीम् ॥ ८१ ।। यावच्छिवार्धगतमस्ति वपुम्त्वदीयं यावत्वदलियमलं च पुनाति विश्वम् । तावतवाम्य चरणाम्बुजयोनिपत्य माचाम्यह(महे)किमपि यः शयनोत्थितमत्वाम् ॥ ८२ ।।

·सुधा मेन। दमाममा मामादरमा समान ॥ ८३ ।। th maiREमुनामा anwermericr frie भारिपापागीएफपिपिरचित फौन्तेयत्तम् । खिलनिकमा हिमाचलं पाति शैलः रित गन्यमादनम् । भन्यमा निजनामि योगसम्ममूनसंपनिरिसारिमारभैः ॥ १॥ सियन्ति प्रेतः मुसचिधारमा यत्कन्दराभ्यन्तरवासिनधिरम् । मुगन्ति किं चामुचिताः सनातनीनिरन्ययं यन्धनवासनाः समाः ॥२॥ सदा सदाररनुदारमानसमुदा यदारामविहारसादरैः । रॉनादनालोक्तिभानुभानुभिर्विद्याधराधैरतिनीयते तपः ॥ ३ ॥ गाट परिप्पज्य रसामुन्दरीरासां पिवन्तो रदनच्छदामृतम् । हिमागमे यन हिमायता दरीरध्यासते धन्यतरा निरन्तरम् ॥ ४॥ अधिश्रयन्तो यदधित्यकावनं न शाखिनः किं परिणाहशालिनः । फरम्वितास्तारकमौक्तिकश्रिया स्फुरन्ति नित्यं निशि पुष्पिता इव ॥५॥ शृङ्गाणि यलिनिशि भान्त्यनारतं विचित्ररतप्रचुराणि कानिचित् । विसृत्वरैरूध्यमुखं मरीचिभिः किमीरयन्त्यन्तिकतारकागणम् ॥ ६ ॥ १. अस्य श्रीविद्यावागीशकवेदेशकालौ न ज्ञायेते, परंतु समाप्तिलेखे 'माधवभह. तनय' 'भाचार्य' इति त्रुटिपूरणस्योपलभ्यमानत्वेन भट्टाचार्यपदस्य वजेषु प्रसिद्धत्येन परदेशः कदापि भवेत्. मातापितरौ तु सर्गसमाप्तौ 'रमामाधवी' खयमेव खवीति. २. अस्स काव्यस्य पुस्तकमेकमेव शुद्धप्रार्य सप्तपत्रात्मकं प्राचीनं श्रीकृष्णचन्द्रभट्टैः काव्यमालार्य प्रत्तमिति तेषामुपकारवर्णनेऽशक्तास्वांश्चिरायुष्ट्वाशिषा योजयाम. ३. सर्वा मदा इत्यर्थः ·कौन्तेयवृतम् । यत्रास्त किंचित्पुरुषायितश्रमास्तल्पान्तमध्यास्य शरनिशान्तरे । सलीलमिन्दावरविन्दनालकैः पिबन्ति पीयूपरसं सुराहनाः ॥ ७ ॥ प्रभिन्नसप्तच्छदगन्धिभिर्मदैनिरस्तविन्यस्तपदैरपि क्रमात् । यस्मिन्मदान्धद्विपदर्शनोत्सुका मार्ग मृगेन्द्रा मृगयन्ति मानिनः ।। ८ ॥ पञ्चापि पार्थातु विना धनंजयं पञ्चालभूपालजया जयान्विताः । तीर्थाश्रमारामगतिप्रसङ्गतो गिरीन्द्रमेनं समया समाययुः ॥९॥ संभेदमुन्नादतरं तरङ्गिणं बनानि मञ्जून्यवनानि मेवयोः । निरूपयन्तस्तदुपत्यकामु ते सुतेजसस्तत्र विचेरुरंश्रमाः, ॥ १० विचित्रधातुद्रवनिर्झरस्फुरन्नानामणीनिर्मितरामणीयकम् ।। अन्तर्विलोकोत्कलिकासमाकुलैतद्धर्मराजादिभिरारक्षितम् ॥ १॥ अथैकमत्या मिलिता जितश्रमाः प्रपातभागानपहोय ते. समॉन् । अकृत्रिमेणैव गतागताध्वना नगं तमारोदुमुषोपचक्रमुः ॥१२॥ अथाजसा स्वेदपन्तिसंततिं मुक्तामणिश्रेणिमिवातिमझुलाम् । शिरीपमृद्वी स्तनभारमन्थरा यभार मालाभरणं नितम्बिनी ॥ १३ ॥ स्रवत्सुधे वऋविधौ तथाविधे चलाञ्चले श्वासबलादुरःस्सले । सकम्पयोः किं च तदूरदण्डयोमुश्रियोः शोणपदारविन्दयोः । समाधिमन्तः स्तिमितातिकातराः पेतुश्चतुणी मरणा दगंशवः ॥ १४ ॥ विलासिनीनामिव चारवीरधामथाहारानुपशिक्षयन्निव । वनाधिदेव्या मृदुचश्चलीकृतात्विं तालवृन्तादुपलम्भमागतः ॥ १५ ॥ समीरणः शीफरसारमुनिरन्पराइसकी मकरन्दमेदुरः । आनन्दयामास नितम्बिनीमिमां विश्रान्तिमेतेऽपि वितररन्तरा ॥१६॥ * तथानुकुर्वननुरागसागरः। गाम यामेन समं सहोदरः ॥ १७ ॥ , अश्यापोनिजदा का. तः ५. असें सामोरे . ;

·फाव्यमाला। विधूनयद्धिन्तिमितांतनूरहान्विहंगमैरन्तिकतो निवेदितम् । अन्विप्य तस्यां विमलापमाप सा मुधारसं पचतयी सरोवरम् ॥ १८ अतिप्रकाशेन तलावलम्बिनी विलोकमानेन फणामणीयसीम् । तटसलीमाश्रयताप्यनाविलं क्षणं न साक्षास्क्रियते यदलासा ॥ १९ अजसचतुःमसरायरोपिनो निसातगूगीयदनापलम्बिनः । चकासतः स्फाटिकपट्टकस्य यत्तुलामुपास्ते चतुरसताभृतः ।। २० ॥ समस्तमन्तर्गतमस्तसंदाय निवेदयसितमभाप्रभम् । जानाति मन्ये जनता सरतया रागीरणान्दोलितसेवरेण यत् ॥ २१ विराजिकादम्यनितम्धिनीगिरं रथानारीरतिफेलिमन्दिरम् । परहसोमतिरोहितान्तरं तदन्तिके भाति यरं सरोऽन्तरम् ॥ २२ नितान्तदीयफलहंसकध्वनिः प्रतीफपयन् कुर्नुनौमिका मनोहरनी रचिव पमिनी रसोगरयं सरसी पिरागते ।। २३ ।। सदारविन्दपुतिमहिना मगुरुमगारमा भरा। निम्मावासीरपतिक्षमा पाइन्धनी मा गमी नियः ॥२४॥ उमेर गोगपमारिताभिया युना किंग होमनपि । कारागारा मानव मिती निर्गरम् ॥ २५ ॥ नगनि पापा कमनि माया योग भारत र पालिका 1 ॥ २५ ॥ प: समानामा । frienार ) २०॥ mar | Areatirnerritraaza.ity : ९८५) ·कौन्तेयवृत्तम् । अथो मृणालानि मृदूनि कानिचिन्मरन्दसाराणि सरोरुहाणि च । आदाय मध्येऽहनि विश्रमाय ते निपेदुरध्यासितसाधुवेदिकाः ॥३०॥ आहर्तुफामो विहितेन हेतुना समानुमत्यावरसं रसोचरम् । भव्ये मृगव्ये विनिधाय मानसं जगाम जद्दालतयार्जुनामजः ॥ ३१ ॥ महीरुहच्छायमदम्रमाश्रितं युवानमेकं तृणतृप्तमसलम् । सकृष्णसारं शरपातसमिता महीमतीत्य स्थितिमन्तमैक्षत ॥ ३२॥ स यावदिप्यासनिपासनिनं विभाव्य भीमं वलते पलायितुम् । संधाय वाणं पवमाननन्दनो जगाम तावत्तदुपान्तिके जवात् ॥ ३३ ॥ प्रस्कन्दमानं वमुहस्तपातिनं पश्यन्तमत्यन्तमधीरया दशा । आलक्ष्यलक्ष्यं चलमेनमञ्जसा विभेद भीमो निशितेन पत्रिणा ॥ ३४॥ तेने ततस्तेन तदेतदद्भुतं गुणावतंसेन विसारि सौरभम् । विचित्रचेतोहरमाधुरीभरं करम्चितं नूनमनूनतमनैः ॥ ३५ ॥ विभज्य भोज्यं मृदुमेदुरोज्वले शिलातले वल्लभयोपफल्पितम् । आखाद्य सर्वेऽपि विधाय विश्रमं विहारकासारमुपेयुरुत्सुकाः ।। ३६ ॥ यथोचितं तान्यवचित्य कौतुकाददूरपद्माकरचारिजानि ते । प्रसन्नवारिण्यवसन्निपद्वरे सरोवरे चिशिपिरे विलासिनः ॥ ३७॥ तस्मिन्भवं ते भजमानमञ्जसा योगेन पद्माकरनामधेयताम् । आश्लेपलेशादपि तापमञ्जनं शनैः शनैरेव सरो जगाहिरे ॥ ३८॥ पयोभिरुचैः करतालचालितैः पाणिद्वयीयम्रविनिर्गतैरपि । तो सारसासारसिकेलिसंगरं जायापती विभ्रमतो वितेनतुः ॥ ३९ ॥ तदा रसाटेंण हृदा कृतादरावनेकजातीयजलादिकैलिपु । श्रियं दधानौ रतिपञ्चवाणयोर्जगन्ति जाने जयतः स जम्पती ।। ४०॥ तत्रारविन्दच्छदभाजि वक्षसा भुजक्षिपाभिश्चरणप्रचारणः । निममभन्या शयनीयशीलनम्तेरः फलाकौशलकल्पनरमी ॥ ४१॥ निर्गम्य तस्मात्सरसो रसोतरास्तामारविन्दच्छदचारचक्षुषः । आयासनिश्वाससमीरसंगमैरभ्यासमामोदमयं विधायिनः ।। १२ ।।. १.अंसलं पुटम्.

·९६ काव्यमाला। हविगाहोद्भवदेहलापवाः खेलासमारम्भनियद्धमध्यमाः । विश्रामकामां दयितामपीहशी निपीयमानाः सुदृशं विशश्रनुः ।।४३ मुदं दधानेन तपानुबन्धिना दिनेन तेनेत्यमुदित्वरनियम् । सीमानमुलधच निसर्गनिर्मितां पराबभूवे फतमो न वासरः ॥ ४४ | चित्राचिपो रोचिरुदश्चयन्करैः संकोचयन्कंचन भानुसंचयम् । अचण्डचञ्चगुचियुग्विरोचनशुचुम्य चूलं किल पाश्चिमाचलम् ॥ ४५ आसन्नविश्लेपमलीमसथियां विश्वासमाधातुमिहाम्वुजन्मनाम् । समाचरन्सत्यमिवात्मसंगमे दधार मध्येऽमि करं स रागवान् ॥ ४६ दिवाधिकारादपनिद्रपद्मया जगन्ति संतोप्य चरत्करश्रिया । दैवादियं संकुचतीति भावयन्नदृश्यतां नूनममन्यतोचिताम् ।। ४७ ॥ जपावसाने जगतीविलोचनं बद्धा विवस्वन्तमुपासितुं मुदा । काले तदा कुमलदम्बुजन्मनां (तां) दधुस्तला(मा)मञ्जलयो द्विजन्मनाम् निर्गम्य माहेन्द्रमहीध्रकंदरादुद्दामभावन्मणिमौलिमञ्जुना । निपीतकिंचित्पयसा पयोनिधौ न्यमज्यताहीनदिनेन पश्चिमे ॥ ४९ प्रसादयन्निर्भरमम्बरस्पृशा करेण माहेन्द्रदिगङ्गनामुखम् । ततश्चिरोत्कण्ठचकोरचक्षुषामासेचनश्चारु चचार चन्द्रमाः ॥ ५० ॥ ततः प्रसन्नामुदिते कलानिधौ कुमुद्वतीं योपितमात्ममन्दिरात् । पद्मासना सत्वरमेत्य संमुखी शृङ्गारयामास मुदेव नन्दिनी ।। ५१ ॥ श्रीसंनिधानत्रपया तया समं न प्राप साक्षात्परिरम्भसंभ्रमम् । प्रभाभिरेनां परिरभ्य निर्भरं प्रमोदयामास परं कलानिधिः ॥ ५२ ॥ नीलैकभागं तदखण्डमण्डलं प्राकल्पि लोकैः किल शुक्तिसंपुटम् । गलन्ति यत्चारकवृन्दकैतवात्समौक्तिकानीति गृहीतयुक्तिभिः ।। ५३ ॥ ते कौमुदीसंगतचन्द्रकान्तसवत्युधानिर्झरमञ्जुनादम् । निपीयमानाः किल कीरकण्ठीमालापयन्तो मधुरेति हान्तः॥५४ ॥ यामान्तरोज्नम्भितवक्रचन्द्राः प्रमीलदम्भोरुहचारुनेत्राः । तयापि ताग्विधया समेतातिरस्कृतोद्यद्रतिकामदाः ॥ ५५ ॥ १. चित्रार्चिषो बहे ...

·९७ . कौन्तेयवृत्तम् । मन्दं वहत्युत्पलगन्धवाहे समन्ततश्चन्दनकाननान्तः । शिलामिलत्पल्लवतूलिकायां निद्रामवापुः प्रमदाईचिचाः ॥ ५६ ॥ गोपीकान्तपदारविन्दयुगलीरोलम्यशीलान्तरी यं मातापितरौ हितोन्नतिपरौ श्रीमद्रमामाधवौ । स्निग्धाशीर्भिरपुप्यतां मधुमिदो मृत्येन तेनाहिते काव्येऽलिन्प्रमदास्यत्यवसित्तः सर्गोऽयमोपक्रमः ॥ ५७ ॥ इति श्रीविद्यावागीशकृती कौन्तेयवृतामिधाने काव्ये मेहविहारो नाम प्रथमः सर्गः । द्वितीयः सर्गः। अथ मुप्तोत्थितानेतानसेवत समीरणः । कहारसारसुरभिर्धारो नीरेणुरोचरः ॥ १ ॥ तदीयसौरभभरैरुत्तरोचरपीवरैः । अनाप्रातचरैस्तेपामअसा हृतचेतसाम् ॥ २॥ आनन्दोच्छ्सदङ्गानां दर्शनोत्कलिकावताम् । विपयान्तरसंचारं मनागपि न विभ्रताम् ॥ ३ ॥ दत्तसादरदृष्टीनामुत्तरायतवमनि । फवंचित्सहमानानां तदालोकपिलम्बनम् ॥ ४ ॥ कियतापि क्षणेनेदमभून्नयनगोचरः । अभ्यासमेप्यदानीतमनुकूलेन यायुना ॥५॥(पञ्चभिः फरापरुम्) जघनाभोगभारेण मत्तवारणगामिनी । मनोरथेनाभिययौ द्रुतं द्रुपदनन्दिनी ॥ ६ ॥ उत्पश्मणैकलक्षेण चक्षुपा वीक्षमाणया । फरद्वये ताने जगृहे महदेतया ॥ ७॥ सौगन्धिकमदो रेजे तन्वाया फरधारितम् । विकासिनीव राजीवे स्मेरं सरसिजान्तरम् ॥ ८॥ प्रकृत्या पुण्डरीफण सदृशं पाणिपहवे । धार्यमाणमिदं सद्यो दधे फोकनदपुतिम् ॥ ९॥ तन्मुग्याम्भोजयाहारमन्तरा सातिच्छटा। रंजे द्विरेफराजीव राजीवद्वयसेंगदा ॥ १० ॥ ---

·No text on this page.

·कान्तयन्। अथ प्रतस्धे परितः पादपान्प्रक्षिपन्पदा । पार्थः पन्थानमपधे प्रथयन्पयनोपमः ॥ २४ ॥ कियमतिकम्य स शूरमनिताकृतिम् । निरुध्य सरणिं सन्तं हनुमन्तमलोकत ॥ २५ ॥ मुञ्च पन्थानमित्युक्तो नाहं चलितुमुत्सहे । त्वमेव मामितः क्षिप्रं क्षिपति छद्मनात्रवीत् ॥ २६ ॥ गिरं गृहीत्वा भूताथी यनः क्रमविवर्धितः । मनागपि पन्दयितुं न क्षम प्रणनाम तम् ॥ २७ ॥ गम्भीरकरणाम्भोधेः प्रकाशितनिजाकृतेः । तम्माहिदितवृत्तान्तः श्रीदपद्माकरं यया ॥ २८ ॥ अन्नगयतया प्राप्ता यक्षा रक्षाधिकारिण । क्षणेन भीमसेनम्य गदया विफलीता. ॥ २९ ॥ तमुपद्यमावर्ण्य धनदः प्राहिणोन्मुः । पटकं नमहो भीममरण्यामियाक्षिपन् ॥ ३० ॥ अथ यमुपायातः परः परिचिन्त्य नम् । पूजयामाम पाया ताफार्थ चान्यमन्यत ॥ ११ ॥ अकल्याणाम(स)मादधिगग्य प्रमापिनाम् । मांगन्धियान्युगदाय यर्थचरमथ सोऽभ्ययात् ॥ २२॥ सनातन समागम्य प्रयाते पाण्गन्दनाः । पाशाली प्रमदं पूर्णगयापुः शिलालसा ॥३१॥ गोपाकान्तपदारविन्दगुगलीगरम्सालान्तरी यं मातापितरा हितासापरी भागदमामायक। विधामिरगुप्यतां गगिता मन तगारत सभा रामद ·१०० काव्यमाला। श्रीमदुत्प्रेक्षावल्लभकविरचितं सुन्दरीशतकम्। जयति विलासवतीनां नेत्रप्रान्तावलोकनप्राणः । वदनेन्दुद्युतिसदनः स्मितमाध्वीमेदुरो मदनः ॥ १॥ सहृदयहृदयग्राचं मदनमहीपालशासनादेव । विरचयति सुन्दरीशतमुत्प्रेक्षावल्लभः सुकविः ॥ २ ॥ चन्द्राधिकरुचयोऽपि क्षालनशुचयोऽपि चन्द्रकान्तेन । सुन्दरि तव नखमणयो न नयो यत्तापयन्ति मनः ॥ ३ ॥ वरवणिनि तव चरणौ कस्य न हृदयानुरञ्जनं कुरुतः । परमेष्ठिनोऽतिनिष्ठुरपाणितलस्पर्शतस्ताम्रौ ॥ ४ ॥ सुन्दरि जवायुगमिदमुपासनस्तम्भविभ्रमं धते । इषुभिरतनोर्मनो मे विद्धं यल्लममात्रमिह ॥ ५ ॥ सुन्दरि काश्चनकदली कर्पूरोत्पत्तिशालिनीत्यनया । चन्द्रोद्वर्तनसुरभिस्तवोरुरुपमीयते कविभिः ॥ ६ ॥ विपरीतरतसमुद्यमपुलकप्रथमानमांसलाभोगम् । सुरतसुखैकनिधानं सुन्दरि जघनस्थलं जयति ॥ ७ ॥ वलिभिर्वन्धमकरमादुपेत्य मध्यस्तनूभवत्यस्याः । आनन्दीति नितम्बः समुन्नतिं निर्भरं धचे ॥ ८॥ अम्बरचुम्बिनमेनं नितम्बमधिरुख मुग्धनयनायाः। दुरात्पश्यति यूनां मनांसि पाटचरो मदनः ॥ ९॥ १. अस कवदेशो न जायते, गोलनानधासोतमाव्यनिर्मिता 'उप्रेक्षा' इति नाम जाननिति चरम टोस्नो हायने. आरपुमागमाप्त चिन्तामना पम्-अनसभररसधारावरे मापस ETAIEEE मुरवार रेपना गर्म गुदी शतकम् ॥ इन्युपटन्यते. तपा र विक्रमगंवत् १६.३ (निमदाः १...) सुट एव. २. अस हादस पुगई रिमरपुर: मनमसिमितमेव भरेर.

·सुन्दरीशतकम् ।
१०१
अस्मिन्प्रकृतिमनोज्ञे लमा प्रायेण मान्मथी दृष्टिः।
मुन्दरि यतो भवत्याः प्रतिक्षणं क्षीयते मध्यः ॥ १०॥
या तव गात्रे यौवनतपनरथारोहनैमिनवरेखा ।
मुन्दरि सैव जनानां जनयति रोमावलिम्रान्तिम् ॥ ११ ॥
सररविपुरःसरीकृतयौवनमायातमभिमुखं सुतनोः ।
आलक्ष्यते यधेपा रोमालिच्छद्मतरछाया ॥ १२ ॥
मुतनोरियप्रदेशे तिष्ठतु नवरोमराजिभुजगीती ।
त्रिवलित्रिसत्यरेखा वयःफणिमाहिणाकारि ॥ १३ ॥
वक्षसि मुमुखि भवत्या मनोहरं कान्तिमण्डलं जयति ।
भ्रामितमभिनववयसा कामनृपादेशचक्रमिव ॥ १४ ॥
वयसा कुम्भकृतास्याः परिभ्रमत्कान्तिमण्डलच्छलतः ।
अभ्रमि किमुरसि चक्रं कुचकुम्भं कर्तुकामेन ॥ १५ ॥
कृतचन्दनाहरागो मदनसखः श्रीफलद्वेपी ।
सुन्दरि सुवर्णवर्णों वक्षोजः कीदृशो रुद्रः ।। १६ ।।
फरनखललितभुजायाः पावकुसुमाभिरामलतिकायाः ।
अनयोर्विशेषदर्शी सुन्दरि कुसुमेपुरेवैफः ॥ १७ ॥
यस्य स्वरेण विजितः प्रिये पिकोऽभूद्वनप्रियः सपदि ।
उपमामुपैनु शङ्गः कण्टे तस्मिन्निधित्वेन ॥१८॥
बदनमिदमृतमयमिति न तर्किनं किं तु तयमितम् ।
मुग्धे दम्पतिप्रियजीवनमेव प्रमाणमिह ॥ १९ ॥
इन्दोरग्यण्डमण्ट-निर्यत्तीयपमृष्टरसनो यः ।
अधरदलं तव मुन्दरि वर्णयितुं फल्पते यदि मः ॥ २० ।।
सुन्दरि तव रक्तुलनामारोदं विकसित गरोजेन ।
विधिना तदेव दतं परागविषतो मुसेऽन्य रजः ॥ २१ ॥
लोचनयोः धीमतयोः कर्णान्तिकयासिनोः धुश्मयोः ।
अनयोसन्वि विमुचिता पद परहदयापहारिणी रीतिः ॥ २२॥

·१०२ काव्यमाला। सुन्दरि तव नयनाम्बुजमालकलानाथखण्डयोर्मध्ये । अन्योन्यकलहशान्त्यै भृकुटिममरावली व्यरचि ॥ २३ ॥ तव नयनवारिरुयोः संकोचो भालचन्द्रमुवीक्ष्य । मा भूदिति कमलभुवा भूलेखा व्यरचि किं मध्ये ॥ २४ ॥ तव निर्मलौ कपोलौ सौन्दर्यासारसुन्दराभोगौ । किं वर्णयामि.सुन्दरि चुम्बनयोग्याकृती कृतिनः ॥ २५ । सीमन्तिनि तव कुटिलस्निग्धायतमेचकः कटाक्ष इव । हा हन्त केशहस्तो हृदयं हस्ताद्विहस्तयति ॥ २६ ॥ युवजनमारणशाला सुन्दरि वेणीकृपाणिकोपेता । तव चरममझमेतत्कवयित्वा पातकी कः स्यात् ॥ २७ ॥ कुसुमशरनृपनिदेशात्सुतनौ चकितं नवं वयो विशति । नवसेवक दव पार्थिवसद्मनि दचप्रवेशोऽपि ॥ २८ ॥ शरणमिव याचमानं कचित्कचिद्वाल्यमझेपु । अमति मनोजनिदेशादधिकारिणि योयने भवति ।। २२ ॥ कुमुमशरनृपतिगासनमभिनवसौन्दर्यसारसीमाग्यम् । युवजनमनोविनोदो जयति प्रथमं ययग्नम्याः ॥ ३० ॥ जयति गितकारः स्फुरदधरोपान्तविश्रममस्याः । रुमुमाउलिरिव दो नयेन ययगा रतीमाय ॥ ३१॥ मुन्दरि तर मिनेन मुग्लिायरपासवानगिरिन । मकरध्यानयारी पद कम्य मनोन विक्रीला ॥ २२ ॥ दोमरमहारपरीपानीजी याप्रति यवतम् । पचारिक नेतमममिनिमम ॥ १३ ॥ भपादन लिन पुमान दार। मदर ३४ ! THE ।

·तरुणि तरलनयनान्तं वलितमीवं वधूतचेलान्तम् ।
भवनद्वारि विशन्त्यास्तव दृष्टं द्रष्टुमुत्कण्ठे ॥ ३६ ॥
पश्यत्यसंमुखं मां मयि पश्यति साथ संमुखीभवति ।
स्मरमेकतोऽवरोहैः श्रमयति कोटिद्वये मौर्वी ॥ ३७ ।।
तव सुन्दरि मधुरसितमेदुरमच्चक्षुरभिमुखं चक्षुः ।
शरदिन्दुकिरणतुन्दिलकुमुदोन्मुखमधुपमनुहरते ॥ ३८ ॥
मुन्दरि विवृत्य दृष्टः कप्टमपाङ्गेन भुजगेन ।
अधरामृतेन जीवति सोऽयमुपायान्तरासाध्यः ॥ ३९ ॥
कुञ्चन्मृदुकरशाखाकृष्टाञ्चलकोणतिर्यगुल्लसितः ।
लक्षीकरोति धन्यं सुन्दरि दीर्घः कटाक्षस्ते ॥ ४० ॥
निष्ठुरपजरकोपे नवसंयमितस्य खञ्जनस्येव ।
गुरुजनसमक्षमक्षिव्यापारी जयति मुग्धाक्ष्याः ॥ ४१ ॥
तव नयनपुण्डरीकाप्रिये कटाक्षकमा विराजन्ते ।
विकसितविचकिलकुसुमालुमुमानीवावतीर्णानि ॥ ४२ ॥
किंचिदुदश्चय चञ्चलमञ्चलमचिरेण लोचनांशुकयोः ।
सुन्दरि कर्णवतंसः करवमिन्दीवरं भवतु ॥ ४२ ॥
चक्षुरपाङ्गमपाङ्गः कर्ण कर्णोऽपि दृतिकावचनम् ।
अवधत्ते मम तपसामुदारसारः क्रमः सोऽयम् ॥ ४४ ।।
कातरनयननिवेदितनिर्दयकंदर्पवेदनातिशयम् ।
दृष्टं निखातमन्तः प्रियया प्रसानवेलायाम् ॥ ४५ ॥
संसदि सखीजनानां गोष्टी फतु पुरः प्रवृत्तायाः ।
गोत्रस्खलनविलक्षं सुन्दरि मुखमीक्षणीयं ते ॥ १६ ॥
अरविन्दद्युतिशोणं लोचनकोणं सरोजाध्याः ।
प्रणमति मय्यथ सदयं हरिहरि(?) हृदयं न विस्मरति ॥ १७ ॥
सागसि मयि मन्दपदं पश्चादेत्य स्थिते सरोजगन् ।
मुकर मदर्शयन्त्या तत्सख्या किमिव नोपहतम् ॥ १८॥

·सुन्दरि तव नयनाम्बुजमालकलानाथखण्डयोर्मध्ये । अन्योन्यकलहशान्त्यै भ्रुकुटिभ्रमरावली व्यरचि ॥ २३ ॥.. तव नयनवारिरुहयोः संकोचो भालचन्द्रमुवीक्ष्य । मा भूदिति कमलभुवा ग्रूलेखा व्यरचि किं मध्ये ॥ २४ ॥ तव निर्मलौ कपोलौ सौन्दर्यासारसुन्दराभोगौ । किं वर्णयामि.सुन्दरि चुम्बनयोग्याकृती कृतिनः ॥ २५॥ सीमन्तिनि तव कुटिलस्निग्धायतमेचकः कटाक्ष इव । हा हन्त केशहस्तो हृदयं हस्ताद्विहस्तयति ॥ २६॥ युवजनमारणशाला सुन्दरि वेणीकृपाणिकोपेता। तव चरममङ्गमेतत्कवयित्वा पातकी कः स्यात् ॥ २७ ॥ कुसुमशरनृपनिदेशात्सुतनौ चकितं नवं वयो विशति । नवसेवक इव पार्थिवसानि दत्तप्रवेशोऽपि ॥२८॥ शरणमिव याचमानं कचित्कचिद्वात्यमङ्गेयु । अमति मनोजनिदेशादधिकारिणि यौवने भवति ॥ २९ ।। कुसुमशरनृपतिशासनमभिनवसौन्दर्यसारसौभाग्यम् । युवजनमनोविनोदो जयति प्रथमं वयरतस्याः ॥ ३०॥ जयति मितप्रकारः स्फुरदधरोपान्तविश्रमस्तस्याः । कुसुमाञ्जलिरिव दत्तो नवेन वयसा रतीशाय ॥ ३१ ॥ मुन्दरि तव मितेन स्फुरितापरपल्लवाङ्कमिलितेन । मकरध्वजनृपहस्ते वद कस्य मनो न विक्रीतम् ॥ ३२ ॥ अ कोमलमगादधरोऽधरतोऽपि चन्द्रमुखि वचनम् वचनादपि मितं ते तत्कथमन्तभिनति मम ॥ ३३ अधरदलोपरि निहितं मुक्तापूर्ण दरमितं तम्याः । आखायोच्नमिदं मनो मम सहमभिलपति ॥ २६ सम्लितमुसमयीरितचेलायतमीपदाननीयम् । तिम्मिलोकयन्त्या कोप्रति कृती लशिवः क्रियते ।।

·No text on this page.

·सस्मितमरुणकपोलं रचितभूभङ्गमञ्चितबीडम् । संपृक्तभावरुचिरं वदनं तस्याः स्मरामि सखे ॥ ४९ ज्ञातासि गृहजनैरिति कथिते संभ्रान्ततारकं दूत्या । अरुणमपि मानवत्याः स्मरामि पाण्डूभवद्वदनम् ॥ ५ प्रेमासवोन्मदिप्णोः प्रणयतनीयांसि तानि वचनानि । करणीयानि न हृदये दयिते यदयं दयावसरः ॥ ५१ तव विरहानलतप्तं नेहकटाहं मदन्तरात्मानम् । मुन्दरि चन्दनशाखे शीतलय स्पर्शमात्रेण ॥ ५२ ॥ सहचर कुशलं तस्याः कुशलवती कथय किमपि संदि कं संदिशतु कृशानी न तत्र मरुतोऽपि यद्गमनम् ॥ अवधिदिवसप्रयाणाः प्रियतम तस्या मृगीदृशः प्राणाः तिष्ठन्ति कतिपयाहं कृत्वा प्रस्थानमधिकण्ठम् ।। ५४ । गच्छति वर्षाकाले जलधरपटली यथा यथा रिक्ता । वर्पति लोचनयुगली तथा तथा पुण्डरीकरशः ॥ ५५ नदति कलापिकलापे नपजलदच्छायशान्तसंतापे । संशयदोलारू जीवितमस्साः मारेण कृतम् ॥ ५६ ॥ किया गनः प्रयनरतमुहिनोपचाररामतः । उम्मपनि यदम्पाः परिनः शीतोऽपि संचरन्पपनः ।। अगिधन्दनपी विषममृतं मरणय नयाः । मुन्दरि मिहिननानां छापन लोकोगरीतिः॥ ५८ विदानिदटनमायने मंष्टाणु नाग माहात्म्यम् । मन्दरि पनि मानन्दो नामः ॥ ५॥ गरि मारियानीमन । मनमदन बिना मगः ॥ ६॥ मी गite: या वाद। Firmeferrer पर । मन ·सुन्दरि समुदितशशिकरधौततमा नेयमष्टमी रात्रिः । विरहिजनमसितभुजगी विदृश्य परिवर्तितोचाना ॥ १२ ॥ पर्यपालमां गलदश्रुप्तावितैकमुजमूलाम् । अञ्चलसंवृतवदनां तामन्तश्चिन्तयामि चिरम् ।। ६३ ॥ अश्रुष्टुतमतिकातरमनिमिपमस्पन्दतारकं तस्याः । लोचनयुगलं स्मरतः स्मरतो मम केवलं भीतिः ॥ ६४ ॥ प्रत्येकमिन्द्रियाणामास्तां भिन्नैव देवतान्यस्य । परिणमति मम तु सैका सफलेन्द्रियदेवतात्वेन ॥ ६५ ॥ अयि पथिक रक्ष जीवं परिहर दूरेण केतकीकुसुमम् । इह वसति पुष्पधन्वा सरहरनयनान्निरातङ्कः ॥ ६६ ॥ तव रथ्या राजगृहं प्रेमधनं किं च परिजनो बन्धुः । सत्यो मूर्ताः प्राणाः सुन्दरि किमतो ममाकाइयम् ॥ ६७ ॥ साहसमवनमदृतिकमवलोकनदानवर्धमानमिदम् । जयति कचिदपि धन्ये सुन्दरि सहज तव प्रेम ॥ ६८ ॥ शितिकण्ठकण्ठकान्तिप्रतिमल्ले स्फुरति सर्वतस्तिमिरे । धन्याय वदति सुन्दरि तवागर्म परिमलोत्कर्षः ॥ ६९ ।। मम्रो मनसा द्वेषश्चन्द्रमसा हन्त परिचयस्तमसा । सुन्दरि तवाभिसारे परिपाटी काचिदन्यैव ॥ ७० ॥ आसारमपिते यत्पयासि पथि दुस्तरे पयोदजलैः । प्राक्तनमुदवासतपः फलोन्मुखं फस्यचित्कृतिनः ॥ ७१।। द्विगुणीकृतान्धतमसं वर्षति रुद्धानिलं पयोबाहे। आकस्मिकमागमनं कान्त्यानुमितं सखे तस्याः ॥ ७२ ।। अतिमन्दवर्पदम्बुदशीकरशिशिराईसान्द्रवसनायाः । आफस्मिकागतायाः कण्टग्रहणं फलं जनुपः ॥ ७३ ॥ सितवसनमौक्तिकावलिचन्दनवासहायशालिन्याः । ज्योत्साभिसारिणि तव च्छाया परिपन्थिनी भवति ।। ७१ ॥ नव.गु..

·ससितमरुणकपोलं रचितमभक्तमधितमीडम् । संपृक्तभावरुचिरं वदनं तस्याः स्मरामि सखे ॥ १९ ॥ झातासि गृहजनैरिति कथिते संभ्रान्ततारकं इत्या । अरुणमपि मानवत्याः सरामि पाण्डूमवादनम् ।। ५०॥ प्रेमासपोन्मदिष्णोः प्रणयतनीयांसि तानि यनानि । फरणीयानि न हृदये दयिते यदयं दयावसरः ॥५१॥ तय विरहानलत मेहफटाहं मदन्तरात्मानम् । मुन्दरि नन्दनसारो शीतलय स्पर्शमारेण ॥ ५२ ।। सहपर गुगनं तसाः गुमालपती फथग किमपि सरिया । पं. मंदिरात यशानी न ता मरनोऽपि यमनम् ॥ ५ ॥ अपरिस्चिसमयानाः मियाग तस्सा गगीरशः माणाः । मिनि पानिमया पृल्या प्रमानमष्टिम् ॥ ५५ ॥ गरी यांकाने भरपरली या यथा रिता। पति नारनपुगती नया नया ॥ ५५ ॥ नारि साकिनाराममानमरपे । मायगर विदामा || ५६॥ it: नदिन! मान || Hari firee: 1 ·सुन्दरि समुदितशशिफरपौततमा नेयमष्टमी रात्रिः । विरहिजनमसितमुजगी विदृश्य परिवर्तितोत्ताना ।। ६२ ।। पर्यापार्थलमा गलदथुप्लावितैकभुजमूलाम् । अञ्चलसंवृतवदनां तामन्तश्चिन्तयामि चिरम् ॥ ६३ ॥ अश्रुष्ठतमतिकातरमनिमिपमस्पन्दतारकं तस्याः । लोचनयुगलं स्मरतः स्मरतो मम केवलं भीतिः ॥ ६४ ॥ प्रत्येकमिन्द्रियाणामास्तां भिन्नैव देवतान्यस्य । परिणमति मम तु सैका सकलेन्द्रियदेवतात्वेन ।। ६५ ।। अयि पथिक रक्ष जीवं परिहर दूरेण केतकीकुसुमम् । इह वसति पुष्पधन्वा स्मरहरनयनान्निरातकः ।। ६६ ॥ तव रथ्या राजगृहं प्रेमधनं किं च परिजनो बन्धुः । सख्यो मूर्ताः प्राणाः सुन्दरि किमतो ममाकाइयम् ॥ ६७ ।। साहसमवनमदूतिकमवलोकनदानवर्धमानमिदम् । जयति कचिदपि धन्ये सुन्दरि सहजं तव प्रेम ॥ ६८॥ शितिकण्ठकण्ठकान्तिपतिमल्ले स्फुरति सर्वतस्तिमिरे । घन्याय वदति सुन्दरि तवागमं परिमलोत्कर्षः ॥ ६९ ॥ मम्रो मनसा द्वेषश्चन्द्रमसा हन्त परिचयस्तमसा । मुन्दरि तवाभिसारे परिपाटी काचिदन्यैव ।। ७० ॥ आसाररूपिते यत्मयासि पथि दुसरे पयोदजलैः । प्राक्तनमुदवासतपः फलोन्मुखं फस्यचित्कृतिनः ।। ७१ ॥ द्विगुणीकृतान्धतमसं वर्षति रुद्धानिलं पयोवाहे । आकस्मिकमागमनं फान्त्यानुमितं सखे तस्याः ॥ ७२ ॥ अतिमन्दवर्पदम्बुदशीकरशिशिराईसान्द्रवसनायाः । आफस्सिकागतायाः फण्टग्रहणं फलं जनुपः ॥ ७३ ॥ सितवसनमाक्तिकावलिचन्दनचर्चासहायशालिन्याः । ज्योत्साभिसारिणि तब छाया परिपन्थिनी भवति ॥ ७ ॥ नव.पु..

·१०५ काव्यमाला। यावरपतति न चरणं छाया दुर्वाग्वैरिणी शिरसि । ज्योत्लाभिसारवेषः सहचरि नेशः कृतार्थयितुम् ।। ७५ ।। वचनरचनैः कृतं तव कितवप्रणिपातमात्रसाध्यायाः । अस्या मानकदल्याः फलावसानः परीपाकः ॥ ७६।। भ्रूभन्नभनिभुम तिर्यक्चललोचनं मुखं दधती। सुरतप्रार्थनवेलाकृतावहेला वधूर्जयति ॥ ७७ ॥ विश्लथयति किमपि नीवीं कलकण्ठि रतस्य कूजितं यत्ते । . शिक्षाविस्मृतिरेषा गुरोरभक्ति निवेदयति ॥ ७८ ॥ मधुधौतमधुरमधुरं धृतघम्मिलं धवे धयति । कवलयति किमपि कम्पितकान्ताकरकंकणकणितम् ॥ ७९ ॥ अर्चितचण्डीचरणप्रसादफलमन्यदुर्लभं तरुणः । सुन्दरि हसितकरम्बितमखण्डपुण्येन खण्डयत्यधरम् ॥ ८० ॥ मेरानने मुखं तव सुधानिधर्मण्डलेन तुलयन्तम् । एनं निजाधरसुधादानेन न किं विलक्षयसि ॥ ८१ ॥ निबिडीकृतोरुबन्धं वेल्लितवदनेन्दुनिबुतोच्छासम् । तस्याः स्मरामि सुरतं तत्करभररुद्धमन्नाभि ।। ८२ ॥ समिततिर्यग्वेल्लितमुखपर्यन्तप्रकीर्णकबरीकम् । अतिभाग्यवान्भवत्याः सुन्दरि पुरुषायितं लभते ॥ ८३ ।। प्रतिपणितमेकवारं पातुं द्यूते जितं पिबन्नधरम् । आवृतिद्वयभीत्या नायं निश्पते धूर्तः ॥ ८४ ॥ आश्लेषोऽघरदानं चुम्बनमनिमेपवीक्षणं सुरतम् । इत्येकैकपणेन क्रीडति मिथुनं जितान्योन्यम् ॥ ८५ ॥ संस्पृष्टपद्मिनीको यथा यथार्कः करान्प्रसारयति । सुन्दरि मानवतीयं संकुचति तथा तथा छाया ।। ८६ ॥ प्रातः पृच्छति निमृतं सखीजने रजनिकेलिवृतान्तम् । मन्दलितादजायत रहस्यभेदः सरोजाश्याः ॥ ८७ ।।

·सम्बभरमन्थरावविन्यासम् । कुरुते यतिचित्तसंयमनम् ॥ ८८ ॥ युगविन्यासमानतमीवम् । मस्या कं न मोहयति ॥ ८९ ॥ लसदं वर्म चकितनयनायाः । तीति परं निवेदयति ।। ९० ॥ यन्ती वदनमूमिकामुकुरे। कस्य न नयनं कृतार्थयसि ॥ ९१ ॥ -पुमर्थ सितेन परिपुष्यत् । नं वदनं दष्टाधरं तस्याः ॥ १२ ॥ खाकमीनं झपाङ्ककैवर्तः । यति रोमालिबडिशेन ॥ ९३ ।। रमुखाग्रजापन्नखाङ्कलेखेयम् । ष्ट्राकोटिश्रियं वहति ॥ ९४ ॥ भाति रवेः संमुखस्थिता नलिनी। कदर्धनां वक्तुकामेव ॥ ९५ ॥ मन्दानिलकम्पमानवसनान्ता । पुण्यपताका परिस्फुरति ।। ९६ ॥ दयाभिन्ने निवेद्यमानानाम् । नां कथमपि कथया न तृप्यामि ॥ ९७ ।। नि मतो मधुपः प्रमुख इति मन्ये । पन्न विनिद्रं समागत्य ॥ ९८ ।। नि सहवासो भवति हन्त कुमुदिन्याः। स्वपत्यामनया यन्नीयते मधुपः ।। ९९ ॥ चलति महीलवलीलवालतिकाभ्यः । ने यया निबद्धः घडहिरपि ॥ १.० ।।

·No text on this page.

·नुनारायणपण्डिताचार्यविरचिता शिवस्तुतिः। (सटीका ।) में स्फुटितहाटकश्रीजटं खरं कपिलफुल्लनेत्रत्रयम् । जगभूपणं भूतिम- तिकण्ठ ते वपुरवेक्षते वीक्षणम् ॥ १ ॥ समासीनं भवतापनिवारकम् । निस्स ब्याकरिष्ये शिवस्तुतिम् ॥ क्षणं ते वपुः कदा न्यवेक्षत इत्खन्वयः। शितिः कण्ठे शितिकण्ठ नीलकण्ठ । शिती धवलमेवको' इत्यमरः । वपुः शरीरं कर्म कदा नु कस्मिन्वा समये स्फुटं यथा अवेक्षतेऽवेक्षिप्यते । करणे लो(कर्तृत्वो)पचारः । । पुनः । स्फुटितहाटकधीजटं स्फुटितं (तत्) संतप्तं -धीर्यासां ता एवं विधा जटा यस्य तत् । पुनः। श. शाहदलं खण्डे शेखरे यस्य शिरोभूषणं यस्य तत् । पिङ्गलं विकसितं नेत्रत्रयं यस्य तत् । पुनः । तरभु- रा श्रेष्ठा या कृत्तिधर्म तयस्सास्तीति । तद्यया-व्या. । पुनः । भुजगभूषणं भुजगाः सर्पाः ते भूषणमलंकाये 'भूविर्भसनि संपदि इत्यभिधानम् ॥ चने लसति ते ललामायिते घसरो नियमिनामभूद्भस्मसात् । वशीकृतवती सतीयं सती भवानपि वशी प्रसीद प्रभो ॥२॥ नि यस्यासी त्रिलोचनः तस्य संबोधन हे घिटयेचनाते दाचरित्रे विशिट तृतीयनेवे राति भासमाने सति सरः व इति भस्मसात् अभूत् । किसागः। नियमिना निप. । इयं सती साध्वी सती उमा खनतिरेव उठानया भवान् वी खतषः तथापि समज्वरातः खग्रया वंम प्रसीद प्रसुमो भव ॥

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·काव्यमाला। भक्त्या किं नु समर्पितानि बहुधा रत्नानि पाथोधिना किं वा रोहणपर्वतेन सदनं यैर्विश्वकर्माकरोत् । आ ज्ञातं गिरिजे कटाक्षकलया नूनं त्वया तोपिते. शंभौ नृत्यति नागराजफणिना कीर्णा मणिश्रेणयः ॥ ११ ॥ विदूरमुक्तवाहनैविनम्रमौलिमण्डलै- निर्बद्धहस्तसंपुटैः प्रयत्नसंयतेन्द्रियैः । विरञ्चिविष्णुशंकरादिभिर्मुदा तवाम्बिके प्रतीक्ष्यमाणनिर्गमो विभाति रनमण्डपः ।। १२ ।। ध्वनन्मृदङ्गकाहल: प्रगीतकिंनरीगणः प्रनृत्तदिव्यकन्यकः प्रवृत्तमङ्गलक्रमः । प्रकृष्टसेवकवजः प्रहृष्टभक्तमण्डलो मुदे ममास्तु संततं त्वदीयरत्नमण्डपः ॥ १३ ॥ प्रवेशनिर्गमाकुलैः स्वकृत्यरत्नमानसै- बहिःस्थितामरावलीविधीयमानभक्तिभिः । विचित्रवस्त्रभूपणैरुपेतमङ्गनाजनैः सदा करोतु मङ्गलं ममेह रनमण्डपः ॥ १४ ॥ सुवर्णरतमपितैर्विचित्रवस्त्रधारिभि- गुहीतहमयष्टिभिनिरुद्धसर्वदैवतैः । असंख्यमुन्दरीजनैः पुरसितैरधिष्ठितो मदीयमेतु मानसं त्वदीयतुतोरणः ॥ १५॥ इन्द्रादीध दिगीश्वरान्सहपरीवारानथो सायुधा• न्यौषिपथरान्सदिक्षु निहितासंचिन्त्य इत्याने। शझे श्रीयसुधारया यमुमतायुनं च पर नर- माम नौनि रतिपियं सदर पी.या यमन मो॥१६॥ १. 'नादिस्यीय का....

·तिमधुरं हुंकारमातन्वती- तीरिह सरखत्यादिकाः पूजयन् । सुरगणाधीशं मदेनोन्मदा रां परिलसन्मुक्ताविभूषां भजे ॥ १७ ॥ मलागी कादम्बरीपानमदालसाङ्गीम् । रोणां मातङ्गकन्यां मनसा स्मरामि ॥ १८॥ करे विगलिताम्बराडम्बरे चने विमलभूषणोद्भासिनि । वकं चरणपङ्कजं चिन्तय- मण्डलीमैलिकमोहदुग्धाशयाम् ॥ १९ ।। सैर्विघूर्णमानलोचनाः त्यसूदनाः प्रविष्टभक्तमानसाः । च्छविच्छटाविराजिविग्रहाः लधारिणीः स्तुवे त्वदीयतिकाः ॥ २० ॥ छसिताभोगैः पुरः स्थापितै- चशोभितमुखैः कुम्भैर्नवैः शोभिना घटलीचश्चकपाटश्रिया येन गिरिजे वन्दे मणीमन्दिरम् ॥ २१ ॥ सनयुतं पुप्पोपहारान्वित दीपसुभगं राजद्वितानोतमम् । वममिलावलीगुजित तु मेऽनवरतं श्रीमण्डपाभ्यन्तरम् ॥ २२ ॥ उप्रेतासनेन विराजिते ते रत्तवेताम्बरास्तरणोतने। लले दिव्योपधानमुखावहे प्रादुर्भूतां भजे परदेवतान् ॥ २३ ॥ (क. २. दापोड़ा' क. ३. 'रास्विन क.

·११८ काव्यमाला। सर्वानस्थितिरम्यरूपरुचिरां प्रातः समभ्युत्थितां जृम्भाम मुखाम्बुजां मधुमदव्याघूर्णदक्षित्रयाम् । सेवायातसमस्तसंनिधिसखीः संमानयन्ती दृशा संपश्यन्परदेवतां परमहो मन्ये कृतार्थ जनुः ॥ २४ ॥ उच्चस्तोरणवर्तिवाद्यनिवहध्वाने समुज्जृम्भिते भक्तैर्भूमि विलममौलिभिरलं दण्डप्रणामे कृते । नानारत्नसमूहनद्धकथनस्थालीसमुद्भासितां प्रातस्ते परिकल्पयामि गिरिजे नीराजनामुज्ज्वलाम् ॥ २५॥ पाचं ते परिकल्पयामि पदयोरर्य तथा हस्तयोः सौधीभिर्मधुपर्कमम्व मधुरं धाराभिराखादय । तोयेनाचमनं विधेहि शुचिना गानेन मत्कल्पितं साष्टाङ्गं प्रणिपातमीशदयिते दृष्या कृतार्थीकुरु ॥ २६ ॥ मातः पश्य मुखाम्बुजं सुविमले दचे मया दर्पणे देवि खीकुरु दन्तधावनमिदं गङ्गाजलेनान्वितम् । सुप्रक्षालितमाननं विरचयन्सिग्धाम्बरप्रोल्छनं द्रागङ्गीकुरु तत्त्वमम्ब मधुरं ताम्बूलमाखादय ॥ २७ ॥ निधेहि मणिपादुकोपरि पदाम्बुजं मज्जना- लयं बज शनैः सखीकृतकराम्बुजालम्बनम् । महेशि करुणानिधे तव हगन्तपातोत्सुका- विलोकय मनागमूनुभयसंस्थितान्दैवताम् ॥ २८ ॥ हेमरत्नबरणेन वेष्टितं विस्तृतारुणवितानशोभितम् । सनसर्वपरिचारिकाजनं पश्य मजनगृहं मनो मम ॥ २९ ॥ कनककलशजालस्फाटिकवानपीटा- द्युपकरणविशालं गन्धमचालिमालम् । स्फुरदरुणवितानं मझुगन्धर्वगानं परमशिवमहले मजनागारमेहि ॥ ३०॥ १. 'समन्युच्छ्रिता' क.

·No text on this page.

·१२० हागमाला मुकारतविधियानरचनागारमगामातरं नीलं काफयानि गिरिशमाणप्रिये मुन्दरि ।। ३७ ।। पिनुलितनिकुरेण च्छादितांसप्रदेश मणिनिफरविराजत्पादुकान्यतपाद। सुललितमवलम्च्य वापससीमंसदेशे गिरिशगृहिणि भूपामण्डपाय प्रयाहि ॥ ३८ ॥ लसत्कनककुहिमस्फुरदमन्दमुक्तावली- समुल्लसितकान्तिभिः कलितशकचापन। महाभरणमण्डपे निहितहेमसिंहासनं सखीजनसमावृतं समधितिष्ठ कात्यायनि ॥ ३९ ॥ सिग्धं करतिकामुखेन शनकैः संशोध्य केशोत्करं सीमन्तं विरचय्य चारु विमलं सिन्दूररेखान्वितम् । मुक्ताभिर्मथितालका मणिचितैः सौवर्णसूत्रैः स्फुटं प्रान्ते मौक्तिकगुच्छकोपलतिकां प्रभामि वेणीमिमाम् ॥ ४० विलम्बिवेणीभुजगोत्तमानस्फुरन्मणिभ्रान्तिमुपानयन्तम् । खरोचिपोल्लासितकेशपाशं महेशि चूडामणिमर्पयामि ॥ ४१ ॥ त्वामाश्रयद्भिः कवरीतमिन्दीकृतं द्रागिव भानुविम्बम् । मृडानि चूडामणिमादधानं वन्दामहे तावकमुत्तमाङ्गम् ॥ ४२ ॥ खमध्यनद्धहाटकस्फुरन्मणिप्रभाकुलं विलम्बिमौक्तिकच्छटाविराजितं समन्ततः । निबद्धलक्षचक्षुपा भवेन भूरि भावितं समर्पयामि भाखरं भवानि भालभूषणम् ॥ ४३ ॥ मीनाम्भोरुहखञ्जरीटसुपमाविस्तारविसारके कुर्वाणे किल कामवैरिमनसः कंदर्यवाणप्रभाम् । माध्वीपानमदारुणेऽतिचपले दीर्घे दृगम्भोरुहे देवि वर्णशलाकयोर्जितमिदं दिव्याञ्जनं दीयताम् ॥४४॥ १. 'विलससिन्द' क. २. 'खनदमध्यहाटक' क.

·त्रिपुरसुन्दरीमानसिकोपचारपूजास्तोत्रम् । १२१ मध्यस्थारुणरत्नकान्तिरुचिरां मुक्तामुगोद्भासितां दैवाद्भार्गवजीवमध्यगरवेर्लक्ष्मीमधः कुर्वतीम् । उत्सित्ताधरबिम्बकान्तिविसरै मीभवन्मौक्तिका मदनामुररीकुरुप्व गिरिजे नासाविभूपामिमाम् ॥ १५॥ उटुकृतपरिवेषस्पर्धया शीतभानो- रिव विरचितदेहद्वन्द्वमादित्यबिम्बम् । अरुणमणिसमुद्यपान्तविभाजिमुक्तं श्रवसि परिनिधेहि वर्णताटकयुग्मम् ॥ ४६ ॥ मरफतवरपद्मरागहीरोत्थितगुलिकात्रितयावनद्धमध्यम् । विततविमलमौक्तिकं च कण्ठाभरणमिदं गिरिजे समर्पयामि ॥ १७ ॥ नानादेशसमुत्थितैर्मणिगणप्रोद्यत्प्रभामण्डल- व्याप्तैराभरणैर्विराजितगलां मुक्काछटालंकृताम् । मध्यस्सारुणरत्नकान्तिरुचिरा प्रान्तसमुक्ताफल- बातामम्ब चतुष्किका परशिवे वक्षःस्थले स्थापय ॥ ४८॥ अन्योन्यं प्लावयन्ती सततपरिचलत्कान्तिकल्लोलजालैः कुर्वाणा मजदन्तःकरणविमलतां शोभितेव त्रिवेणी। मुक्ताभिः पद्मरागैर्मरकतमणिभिर्निर्मिता दीप्यमान- नित्यं हारत्रयी ते परशिवरसिके चेतसि द्योततां नः ॥ ४९॥ करसरसिजनाले विस्फुरत्कान्तिजाले विलसदमलशोभे चञ्चदीशाक्षिलोभे । विविधमणिमयूखोद्भासितं देवि दुर्गे कनककटकयुग्मं पाहुयुग्मे निधेहि ॥ ५० ॥ व्यालम्बमानसितपट्टकगुच्छशोभि स्फूर्जन्मणीपटितहारविरोचमानम् । मातर्महेशमहिले तव वाहुम्ले केयूरकद्वयमिदं विनिवेशयामि ॥ ५१ ॥ ।

·१२२
काव्यमाला।
विततनिजमयूखैनिर्मितामिन्द्रनीलै-
विजितकमलनालालीनमतालिमालाम् ।
मणिगणखचिताभ्यां कङ्कणाभ्यामुपेतां
कलय वलयराजी हस्तमूले महेशि ।। ५२ ॥
नीलपट्टमूदगुच्छशोभितावद्धनकमणिजालमजुलाम् ।
अर्पयामि वलयापुरःसरे विस्फुरत्कनकतैतृपालिकाम् ॥ ५३ ॥
आलवालमिव पुष्पधन्वना बालविद्रुमलतासु निर्मितम् ।
अङ्गुलीषु विनिधीयतां शनैरङ्गुलीयकमिदं मदर्पितम् ॥ ५५ ॥ .
विजितहरमनोभूमचमातङ्गकुम्भ-
स्थलविलुलितकूजत्किक्षिणीजालतुल्याम् ।
अविरतकलनादैरीशचेतो हरन्ती
विविधमणिनिवद्धां मेखलामर्पयामि ॥ ५५ ॥
व्यालम्बमानवरमौक्तिकगुच्छशोभि-
विभाजिहाटकपुटद्वयरोचमानम् ।
हेमा विनिर्मितमनेकमणिप्रबन्धं
नीपीनिवन्धनगुणं विनिवेदयामि ॥ ५६ ॥
विनिहितनवलाक्षापश्यालातशेधे
मरफतमणिराजीमनुमझीरपोपे।
घरममपिसमुघकान्तिधाराविचित्र.
स्तव चरणसरोजे हंसकः प्रीतिमेतु ॥ ५७ ।।
निवशितिपहायपरगुच्छमशोभिता
फलमणितम गिरिचितसमांदनीम् ।
अमन्दननिमादलीविमलयानिम्मिारिता
निषेहि पदारी नस्लपि ।। ५८ ॥
रिहानागारक्षित शिजितेन करिना ममीः।
परामिनदीपानि दर मार ॥ ५९॥

·त्रिपुरसुन्दरीमानसिकोपचारपूजास्तोत्रम् । १२३ पदाम्बुजमुपासितुं परिगतेन शीतांशुना कृतां तनुपरम्परामिव दिनान्तरागारुगाम् । महेशि नवयावकद्रवमरेण शोणीकृतां नमामि नखमण्डली चरणपङ्कजस्यां तव ।। ६० ।। आरक्तधेतपीतस्फुरदुरुकुमुमश्चित्रितां पट्टसूत्र- देवस्त्रीभिः प्रयत्नादगुरुसमुदितैपितां दिव्य पैः । उद्यद्गन्धान्धपुप्पंधयनिवहसमारब्धझांकारगीतां चनकहारमालां परशिवरसिके कण्ठपीउठेर्पयामि ॥ ६१॥ गृहाण परमामृतं कनकपात्रसंस्थापित समर्पय मुखाम्बुजे विमलवीटिकामम्बिके । विलोकय मुखाम्बुजं मुकुरभण्डले निर्मले निधेहि मणिपादुकोपरि पदाम्बुजं सुन्दरि ।। ६२ ।। आलम्व्य स्वसखी करेण शनकैः सिंहासनादुत्थिता कूजन्मन्दमरालमचुलगतिमोल्लासिभूषाम्बरा । आनन्दप्रतिपादकैरुपनिषद्वाक्यैः स्तुता वेधसा मञ्चित्ते स्थिरतामुपैति(तु) गिरिजा यान्ती समामण्डपम् ॥६॥ चलन्त्यामम्बायां प्रचलति समस्ते परिजने सवेगं संयाते(४) कनकलतिकालंकृतिभरे । समन्तादुत्तालस्फुरितपदसंपातजनिते- झणकारस्तारैझणझणितमासीन्मणिगृहम् ।। ६४ ।। चञ्चद्वेवकराभिरङ्गविलसद्भपाम्बराभिः पुरो- यान्तीभिः परिचारिकाभिरमरवाते समुत्सारिते । रुद्धे निर्जरसुन्दरीभिरभितः फक्षान्तरे निर्गतं वन्दे नन्दितशंभु निर्मरचिदानन्दैकरूपं महः ।। ६५ ।। १. दिव्यस्त्रानिः' क. २. "कलिवललितालकृतितरे' क. ३. 'रणत्वरितारेग. प्रमाणितमा' फ... 'समुद्रीरिवे' क.

·१२४ काव्यमाला। वेधाः पादतले पतत्ययमसौ विष्णुर्नमत्यप्रतः शंभुर्देहि गश्चलं सुरपतिं दूरस्समालोकय । इत्येवं परिचारिकाभिरुदिते संमाननां कुर्वती दृग्द्वन्द्वेन यथोचितं भगवती भूयाद्विभूत्यै मम ॥ ६६ ॥ मन्दं चारणसुन्दरीभिरभितोयान्तीभिरुत्कण्ठया नामोचारणपूर्वकं प्रतिदिशं प्रत्येकमावेदितान् । वेगादक्षिपथं गतान्सुरगणानालोकयन्ती शनै- लिप्स(दित्स)न्ती चरणाम्बुज पथि जगत्पायान्महेशप्रिया ॥६७॥ अग्रे केचन पार्श्वयोः कतिपये पृष्ठे परे प्रस्थिता आकाशे समवस्थिताः कतिपये दिक्षु स्थिताश्चापरे । 'समर्द शनकैरपास्य पुरतो दण्डप्रणामान्मुहुः कुर्वाणाः कतिचित्सुरा गिरिसुते दृक्पातमिच्छन्ति ते ॥ ६८॥ अग्रे गायति किंनरी कलपदं गन्धर्वकान्ताः शनै- रातोद्यानि च वादयन्ति मधुरं सव्यापसव्यस्थिताः । कूजनूपुरनादमञ्ज पुरतो नृत्यन्ति दिव्याङ्गना गच्छन्तः परितः स्तुवन्ति निगमस्तुत्या विरच्यादयः ॥ ६९ ॥ कौचित्सुचिरादुपासितमहामन्त्रौषसिद्धि क्रमा- देकस्मै भवनिस्पृहाय परमानन्दवरूपां गतिम् । अन्यस्मै विषयानुरक्तमनसे दीनाय दुःखापहं द्रव्यं द्वारसमाश्रिताय ददती वन्दामहे सुन्दरीम् ॥ ७० ॥ नम्रीभूय कृताञ्जलिप्रकटितप्रेमप्रसन्नानने मन्दं गच्छति संनिधौ सविनयात्सोत्कण्ठमोपत्रये । नानामन्त्रगणं तदर्धमखिलं तत्साधनं तसलं व्याचक्षाणमुदप्रकान्ति कॅलये यत्तिचिदाचं महः ॥ ७१ ॥ १. मन्दोचार खग. ३. 'सानन्दं सनरपि सपुरनो' क... निरीउनिद r-निलये क.

·/ त्रिपुरसुन्दरीमानसिकोपचारपूजास्तोत्रम् । १२५ तव दहनसरीक्षणैरेव चक्षु- निखिलपशुजनानां भीषयद्धीपणास्यम् । कृतवसति परेशप्रेयसि द्वारि नित्यं शरभमिथुनमुच्चैर्भक्तियुक्तो नैतोऽस्मि ॥ ७२ ॥ कल्पान्ते सरसैकदासमुदितानेकार्कतुल्यप्रभां रलस्तम्भनिवद्धकाशनगुणस्फूर्जद्वितानोत्तमाम् । करागुरुगर्भवतिकलिकामाप्तमदीपावली श्रीचक्राकृतिमुल्लसन्मणिगणां वन्दामहे वेदिकाम् ॥ ७३ ॥ खस्थानस्थितदेवतागणवृते बिन्दौ मुदा स्थापित नानारत्नपिराजिहेमविलसत्कान्तिच्छटादुर्दिनम् । चञ्चत्कौसुमतूलिकासनयुतं कामेश्वराधिष्ठितं नित्यानन्दनिदानमम्ब सततं वन्दे च सिंहासनम् ।। ७४ ॥ वदद्भिरभितो मुदा जय जयेति वृन्दारकैः कृताञ्जलिपरम्परा विदधती कृतार्था दृशा । अमन्दमणिमण्डलीखचितहेमसिंहासनं सखीजनसमावृतं समधितिष्ठ दाक्षायणि ।। ७५ ।। कर्पूरादिकवनुजातमखिलं सीवर्णभृङ्गारफ ताम्बूलस्य फरण्डकं मणिमयं चैलाशलं दर्पणम् । विसर्जन्मणिपादुके च दधतीः सिंहासनम्याभित. स्तिष्ठन्तीः परिचारिफास्तव सदा वन्दामहे मुन्दरि ॥ ७६ ॥ खंदमलवपुरुयरकान्तिकाहोलजालैः स्फुटमिव दधीभिर्वाहुविक्षेपलीलाम् । मुहुरपि च विधूते चामरग्राहिणीभिः सितकरकरशुभ्रे चामरे चालयानि ।। ७७ ।। 1. सदान' ख-ग. २. 'पलम' क... 'नमानिक. ४. 'सरस'सग.. 'दीमक... 'कदा तनु' फ... सरन्धसामान्यविवक्षया पा. ८. 'परमटानारत्न' क..अर्पयामि' क.

·१२६ काव्यमाला। प्रान्तस्फुरद्विमलमौक्तिकगुच्छजालं चञ्चन्महामणिविचित्रितहेमदण्डम् । उद्यत्सहस्रकरमण्डलचारु हेम- छत्रं महेशमहिले 'विनिवेशयामि ॥ ७८ ॥ उद्यत्तावकदेहकान्तिपटलीसिन्दूरपूरप्रभा- शोणीभूतमुदग्रलोहितमणिच्छेदानुकारिच्छवि । दूरादादरनिर्मिताञ्जलिपुटेरालोक्यमानं सुर- व्यूहैः काञ्चनमातपत्रमतुलं वन्दामहे सुन्दरम् ॥ ७९ ॥ संतुष्टां परमामृतेन विलसत्कामेश्वराकस्थितां पुप्पौधेरैभिपूजितां भगवतीं त्वां वन्दमाना मुदा । स्फूर्जतावकदेहरश्मिकलनाप्राप्तस्वरूपाभिदाः । श्रीचक्रावरणस्थिताः सविनयं वन्दामहे देवताः ॥ ८० ॥ आधारशक्त्यादिकमाकलय्य मध्ये समस्ताधिकयोगिनी च । मित्रेशनाथादिकमत्र नाथचतुष्टयं शैलसुते नतोऽसि ॥ ८१ ॥ त्रिपुरासुधार्णवासनमारभ्य त्रिपुरमालिनी यावत् । आवरणाष्टकसंस्सितमासनपद्कं नमामि परमेशि ।। ८२ ॥ ईशाने गणपं मरामि विचरद्विमान्धकारच्छिन वायव्ये बटुकं च कजलरुचिं व्यालोपतीतान्वितम् । नैर्ऋत्ये महिपामुममथिनी दुर्गा च संपूनय- बामेयेऽसिलभक्तरक्षणपरं क्षेत्राधिनाथं भने ।। ८३ ॥ उव्यानजालंधरकामरूपपीटानिमार्णगिरिप्रसान् । वियोणदक्षामिसयभागमध्यसितान्सिलिकराममानि ॥ ८ ॥ टोफेशः एमियीपतिनिगदिती मिगुर्वानां मेनु. देगोनाम उमापतिध मरुनामीगलया पंधरः । / - 1. "पाने क.

·त्रिपुरसुन्दरीमानसिकोपचारपूजास्तोत्रम् । १२७ आकाशाधिपतिः सदाशिव इति प्रेताभिधामागता. नेतांश्चक्रवहिःस्थितान्सुरगणान्वन्दामहे सादरम् ।। ८५ ॥ तारानाथकलाप्रवेशनिगमव्याजाद्गतासुप्रथ(जादुताशप्रभं) त्रैलोक्ये तिथिषु प्रवर्तितकलाकाष्ठादिकालक्रमम् । रत्नालंकृतिचित्रवस्त्रललितं कामेश्वरीपूर्वकं नित्यापोडशकं नमामि लसितं चक्रात्मनोरन्तरे ॥ ८६ ॥ हृदि भावितदैवतं प्रयलाभ्युपदेशानुगृहीतभक्तसंघम् । खगुरुक्रमसंज्ञचक्रराजस्थितमोघंत्रयमानतोऽस्मि मूर्धा ॥ ८७ ।। हृदयमथ शिरः शिखाखिलाये कवचमथो नयनत्रयं च देवि । मुनिजनपरिचिन्तितं तथास्त्रं स्फुरतु सदा हृदये पडङ्गमेतत् ॥ ८८ ॥ त्रैलोक्यमोहनमिति प्रथिते तु चके चञ्चद्विभूषणगणत्रिपुराधिवासे । रेखात्रये स्थितवतीरणिमादिसिद्धी- र्मुद्रा नमामि सततं प्रकटाभिधास्ताः ॥ ८९ ॥ ८ सर्वाशापरिपूरके वसुदलद्वन्देन विभाजिते विस्फूर्जत्रिपुरेश्वरीनिवसतौ चक्रे सिता नित्यशः । कामाकणिकादयो मणिगणमाजिष्णुदिव्याम्बरा योगिन्यः प्रदिशन्तु काहितफलं विख्यातगुमाभिधाः ॥ ९ ॥ महेशि वसुभिर्दलैर्लसति सर्वसंक्षोभणे विभूपणगणस्फुररिपुरसुन्दरीसपनि । अनङ्गकुसुमादयो विविधभूपणोद्भासिता दिशन्तु मम फाहितं तनुतराध गुप्ताभिधाः ॥ ९१ ॥ लसद्युगदृशारके स्फुरति सर्वसौभाग्यदे शुभाभरणभूपितत्रिपुरवासिनीमन्दिरे । सिता दधनु मङ्गलं सुभगसर्वसंशोभिणी- मुस्ः सफलसिद्धयो विदितसंप्रदायानिधाः ।। ९२ ।। १. 'दुपदा' क. २. चिति' क... 'निधान:.'.

·१२८ काव्यमाला। बहिर्दशारे सर्वार्थसाधके त्रिपुराश्रयाः । कुलकौलाभिधाः पान्तु सर्वसिद्धिप्रदायिकाः ॥ ९३ ॥ अन्तःशोभिदशारकेऽतिललिते सर्वादिरक्षाकरे मालिन्या त्रिपुराधया विरचितावासे स्थितं नित्यशः । नानारत्नविभूषणं मणिगणभ्राजिष्णु दिव्याम्बरं सर्वज्ञादिकशक्तिवृन्दमनिशं वन्दे निगर्भाभिधम् ॥ ९४ ॥ सर्वरोगहरेऽष्टारे त्रिपुरासिद्धयान्विते । रहस्ययोगिनीर्नित्यं वशिन्यांद्या नमाम्यहम् ॥ ९५ ॥ चूताशोकविकासिकेतकरजःप्रोद्भासिनीलाम्बुज- प्रस्फूर्जन्नवमल्लिकासमुदितैः पुष्पैः शरानिर्मितान् । रम्यं पुप्पशरासनं सुललितं पाशं तथा चाङ्कुशं वन्दे तावकमायुधं परशिवे चक्रान्तराले स्थितम् ॥ ९६ ॥ त्रिकोण उदितप्रभ जगति सर्वसिद्धिप्रदे युते त्रिपुरयाम्बया स्थितवती च कामेश्वरी । तनोतु मम मङ्गलं सकलशर्म वज्रेश्वरी करोतु भगमालिनी स्फुरतु मामके चेतसि ॥ ९७ ।। सर्वानन्दमये समस्तजगतामाकाहिते बैन्दवे भैरव्यो त्रिपुराद्यया विरचितावासे स्थिता सुन्दरी । आनन्दोल्लसितेक्षणा मणिगणमाजिष्णुभूपाम्बरा विस्फूर्जद्वदना परापररहः सा पातु मां योगिनी ॥ ९८ ॥ उल्लसत्कनककान्तिभासुरं सौरभस्फुरणवासिताम्बरम् । दूरतः परिहृतं मधुप्रतैरर्पयामि तव देवि चम्पकम् ॥ ९ ॥ वैरमद्धतमपास शंभुना मस्तके विनिहितं फलाच्छलात् । गन्धलुब्धमधुपाश्रित सदा केतकीकुमुममर्पयामि ते ॥ १० ॥ चूर्णीकृतं द्रागिव पद्मजेन त्वदाननस्पधिमुधांशुविधम् । समर्पयामि स्फुटमजलिसं विकासिनातीकुसुमोत्करं ते ॥१०॥ १. त्रिनुमठिन्या. ३. त्रिपुरातिमा पोश्चयी. ३. त्रिपुरावा ·त्रिपुरसुन्दरीमानसिकोपचारपूजास्तोत्रम् । अगरुबहलधूपाजससौरभ्यरम्यां मरकतमणिराजीराजिहारिसगाभाम् । दिशि विदिशि विसर्पगन्धलुब्यालिमाला बकुलकुमुममालां कण्ठपीठेऽर्पयामि ।। १०२ ॥ ईकारोर्ध्वगविन्दुराननमधोविन्दुद्वयं च स्तनी त्रैलोक्ये गुरुगम्यमेतदखिलं हार्द च रेखात्मकम् । इत्थं कामकलात्मिकां भगवतीमन्तः समाराधय. नानन्दाम्बुधिमजने प्रलभतामानन्दधु सन्चनः ॥ १०३ ॥ धूपं तेऽरुतंभवं भगवति प्रोत्सासिगन्धोद्धुरं दीपं चैव निवेदयानि महसा हार्दान्धकारच्चिदम् । रन स्वर्णविनिर्मितेषु परितः पात्रेषु संसापित नैवेद्यं विनिवेदयामि परमानन्दात्मिके मुन्दरि ॥ १०४ ।। जातीकोरकतुल्यमोदनमिदं सौवर्णपात्रे धितं शुद्धानं शुचि मुद्रमापचणकोनान्तथा सूपकाः । प्राग्यं माहिपमाज्यमुत्तममिदं देयंगवीनं पृथ- वपापु प्रतिपादितं परशिये तत्सर्वमहीकुरु ॥ १०५ ॥ दुर्ग रोहितखण्टमण्डपलं कामांजरवाई पृथ- पपविशन्नि(?) सुसाधितानि गहना सबजनान्यमिना । सपनानि च सवारविसर्दिव्यानि भवत्या कृता. न्यमे ते विनिवेदयानि गिरिजे सावर्णपान ।। १०६ ॥ मापव्यनजातमुत्तमतमं मुद्रप्रकारान्याहू- हारिवायिकारसविलितापूपातथा चाणकान् । मात सपिपि साधितं मातरं गतं मारिच मल्यायव मुसम्म तान्परसिय सखापसापान । १.०॥ termittangapati Re "UNTrikata.

·काव्यमाला। निम्बूकाकचूतकन्दकदलीकौशातकीकर्कटी- धात्रीबिल्वकरीरकैर्विरचितान्यानन्दचिद्विग्रहे । राजीभिः कटुतैलसैन्धवहरिद्राभिः स्थितान्पातये संधानानि निवेदयामि गिरिजे भूरिप्रकाराणि ते ॥ १०८ ॥ सितयाश्चितलड्डुकनजान्भूपूपान्मृदुलाश्च पूरिकाः । परमानमिदं च पार्वति प्रणयेन प्रतिपादयामि ते ॥ १०९ । दुग्धमेतदनले सुसाधितं चन्द्रमण्डलनिभं तथा दधि । फाणितं शिखरिणी सितासितां सर्वमम्ब विनिवेदयामि ते॥११०। अग्रे ते विनिवेद्य सर्वममितं नैवेद्यमङ्गीकृतं ज्ञात्वा तत्त्वचतुष्टयं प्रथमतो मन्ये सुतृप्तां तत्तः । देवीं त्वां परिशिष्टमम्ब कनकामत्रेषु संस्थापित शक्तिभ्यः समुपाहरामि सकलं देवेशि शंभुप्रिये ॥१११ ॥ , वामेन स्वर्णपात्रीमनुपमपरमान्नेन पूर्णी दधाना- मन्येन वर्णदवा निजजनहृदयाभीष्टदां धारयन्तीम् । सिन्दूरारक्तवस्त्रां विविधमणिलसद्भूपणां मेचकाङ्गी तिष्ठन्तीमग्रतस्ते मधुमदमुदितामन्नपूर्णा नमामि ॥ ११२ ।। पश्योपविष्टान्परितस्तु चक्र शक्त्या खयालिङ्गितवामभागान् । सर्वोपचारैः परिपूज्य भक्त्या तवाम्बिके पारिपदानमामि ॥ ११३ ॥ परमामृतमत्वसुन्दरीगणमध्यसितमर्कभासुरम् । परमामृतपूर्णितेक्षणं किमपि ज्योतिरुपालहे परम् ॥ ११५ ॥ दृश्यते तव मुखाम्बुजं शिये भूयते स्फुटमनाहतध्वनिः । अर्चने तव गिरामगोचरे न मयाति विषयान्तरं मनः ॥११५ ॥ त्यन्मुखाम्बुजविलोकनोल्लसत्प्रेमनिश्चलविलोचनद्वयीम् । उन्मनीमुपगतां सभाभिमां भावयामि परमेशि तावकीम् ॥११६॥ चक्षुः पश्यतु नेह किंचन परं मागं न वा जिमनु श्रोत्रं हन्त शृणोतु न त्वपि न स समाउम्भवाम् ।

·.
त्रिपुरसुन्दरीमानसिकोपचारपूजास्तोत्रम् । १३१.
जिह्वा वेत्तु न वा रसं मम परं युप्मत्वरूपामृते
नित्यानन्दविघूर्णमाननयने नित्यं मनो मन्जतु ॥ ११७ ।।
यस्त्वां पश्यति पार्वति प्रतिदिनं ध्यानेन तेजोमयीं
मन्ये सुन्दरि तत्त्वमेतदखिलं वेदेषु निष्ठां गतम् ।
यस्तलिन्समये तवार्चनविधावानन्दसान्द्राशयो
यातोऽहं तदभिलतां परशिवे सोऽयं प्रसादस्तव ॥ ११८ ॥
गणाधिनाथं वटुकं च योगिनीः क्षेत्राधिनाथं च विदिक्चतुष्टये ।
सर्वोपचारैः परिपूज्य भक्तितो निवेदयामो वलिमुक्तयुक्तिभिः ॥११९॥
वीणामुपान्ते खलु वादयन्त्यै निवेद्य शेपं खल शेषिकायै ।
सौवर्णभृङ्गारविनिर्गतेन जलेन शुद्धाचमनं विधेहि ॥ १२० । ।
ताम्बूलं विनिवेदयामि विलसत्कर्पूरकस्तूरिका-
जातीपूगलवङ्गचूर्णखदिरैर्भक्त्या समुल्लासितम् ।
स्फूर्जदलसमुद्गकप्रणिहितं सौवर्णपात्रे सितै.
दीपैरुज्ज्वलमन्नचूर्णरचिवैरारार्तिकं गृह्यताम् ॥ १२१ ॥ ।
काचिद्रायति.किंनरी कलपदं याचं धानोर्वशी
रम्भा नृत्यति केलिमचुलपदं मातः पुरस्तात्तव ।
कृत्यं प्रोग्य सुरस्त्रियो मधुमदव्याघूर्णमानेक्षणं
नित्यानन्दसुधाधुधि तव मुखं पश्यन्ति हूंप्यन्ति च ॥१२२॥
ताम्बूलोद्भासिवस्त्वदमलवदनालोकनोल्लासिनेत्रै-
घरी. परिहतविषयासजमाफीमानम् ।
परं - किंनरीभि.
तहेतोः ॥ १२३ ॥
स्विन्नुजावम् ।
यानि ॥१२४ ॥

·१३२ कायनाला। पपेप्सितमनोगतमरितोपनाराति निजावरणदेवतागणात मुसासिताम् । हवाजतिपुटो मुनुः फलितभूमिरधाम नमामि भगापदं शिरगुनगाराहिमाम् ॥ १२५॥ दिसतीरयदि में गुमहदा परेन ते मनिधि माघ मानिद कामिना मान हो । पिनापने अभियान में मान प.मी मानन गया नि॥१२॥ मी नामामार माली र सीमामा भन । गरिमाया Tity |

·।
गीतिशतकम् ।
अमितां ममतां मम तां तनु तां तनुतां गतां पदानं ते ।
कृपया विदितो विहितो यया तबाहं हि कान्तिमत्यम्ब ॥ ४॥
मम चरितं विदितं चेदुदयेन्न दया कदापि ते सत्यम् ।
तदपि वदाम्ययि कुरु तां निहतुकमाशु कान्तिमत्यम्य ॥ ५॥
न बुधत्वं न विधुत्वं न विधित्वं नौमि किं तु भृङ्गत्वम् ।
असकृत्प्रणम्य याचे त्वचरणानस्य कान्तिमत्यम्य ॥ ६ ॥
अभजमहं कि सारे कंसारे वीपदेऽपि संसारे ।
रुचिमत्तां शुचिमत्तामहह त्वं पाहि कान्तिमत्यम्ब ।। ७ ।।
मामसकृदाप्रसादादुप्कृतकारीति मावमन्यख ।
लर किं न मया सुकृतं वर्धितमिदमद्य कान्तिमत्यम्ब ॥ ८॥
फरुणाविपयं यदि मां न तनोपि यथा तथापि वर्तेऽहम् ।
भवति कृपालुत्वं ते सीदामि मृति कान्तिमत्यम्ब ॥ ९॥
अतुलितभवानुरागिणि दुर्वर्णाचलविहारिणि मयि त्वम् ।
समतेप्यया प्रसादं न विधत्से किं नु कान्तिमत्यम्ब ॥ १० ॥
द्यां गां चाभ्यपतं यदि जीवातुस्त्वामृतेऽन्ततः को मे ।
हित्वा पयोदपहिं स्तोकस्य गतिः क कान्तिमत्यम्ब ॥ ११ ॥
कं वा कटाक्षलक्ष्यं न करोप्येवं मयि त्वमासीः किम् ।
कि त्वामुपालभेऽहं विधिर्गरीयान्हि कान्तिमत्यम्ब ॥ १२ ॥
तनुजे जननी जनयत्यहितेऽपि प्रेम हीति वन्मिथ्या ।
यदुपेक्षसे त्रिलोकी माती देवि कान्तिमत्यम्ब ।। १३ ।।
निन्दामि साधुवर्ग सौमि पुनः क्षीणपङ्गसंसर्गम् ।
वन्दे किं ते चरणे किं स्यायीतिस्तु कान्तिमत्यम्ब ।। १४ ।।
गीर्वाणन्दजिद्वारसायनखीयमाननीयगुणे ।
निगमान्तपञ्जरान्तरमरालिके पाहि कान्तिमत्यम्ब ।। १५ ।।
त्रिनयनकान्ते शान्ते तान्ते खान्ते ममासु वद दान्ते ।
कृपया मुनिजनचिन्तितचरणे निवसाद्य कान्तिमत्यम्य ॥१६॥

·काव्यमाला। धुतफदने कृतमदने मृशमदने योगिशवभक्तानाम् । मणिसदने शुभरदने शशिवदने पाहि कान्तिमत्यम्य ॥ १७॥ गिरितमुने हतदनुजे घरमनुदाजेभिधे च हर्यनुजे। गुहतनुजेऽवितमनुने कुरु करुणां देवि कान्तिनत्यम्ब ॥ १८ ॥ गजगमने रिपुदमने हरफमने फुटपायकृच्छमने । कलिजनने मयि दयया प्रसीद हे देवि कान्तिमत्यम्ब ।। १९ ॥ यन्मानसे पदाजं तव संविदासदाभयाभाति । तत्पाददासदासकदासत्वं नौमि कान्तिमत्यम्ब ॥२०॥ दुष्करदुष्कृतराशेर्न बिभेमि शिवे यदि प्रसादस्ते । दलने दृपदा टकः फल्पेत न किं नु कान्तिमत्यम्ब ॥ २१ ॥ कोमलदेहं किमपि श्यामलशोभं शरन्मृगाङ्कमुखम् । रूपं तव हृदये मम दीपश्रियमेतु कान्तिमत्यम्य ॥ २२ ॥ किंचनवञ्चनदक्षं पञ्चशरारेः प्रपञ्चजीवातुम् । चञ्चलमञ्चलमक्ष्णोरयि मयि कुरु देवि कान्तिमत्यम्ब ॥ २३ ।। अञ्चति यं त्वदपाङ्गः किंचित्तस्यैव कुम्भदासत्वे । अहमहमिकया विबुधाः कलहं कलयन्ति कान्तिमत्यम्य ॥ २४ ॥ किमिदं वदाद्भुतं ते कसिंचिल्लसिते कटाक्षेण । हादीनां हृदयं दीनत्वं याति कान्तिमत्यम्ब ॥ २५ ॥ प्रायो रायोपचिते मायोपायोल्बणासुरक्षपणे । गेयो जायोरुबले श्रेयो भूयोऽस्तु कान्तिमत्यम्ब ॥ २६ ॥ करणं शरणं तव लसदलकं कुलकं गिरीशभाग्यानाम् । सरलं विरलं जयति सकरुणं तरुणां हि कान्तिमत्यम्य ॥ २७ ॥ शंकरि नमांसि वाणी किंकरि दैतेयराड्भयंकरिते । करवै मुस्वैर्यनुजे पुरवैर्यभिकेऽद्य कान्तिमत्यम्ब ॥ २८ ॥. तव सेवां भुवि के वा नाकाइन्ते क्षमामृतस्तनये । त्वमिव भवेयुर्यदि ते भनन्ति ये यां हि कान्तिमत्यत्र ·गीतिशतकम् । १३५ भवदवशिखाभिवीतं शीतलयेी कटाक्षविक्षेपः । फादम्बिनीव सलिलैः शिखण्डिनं देवि कान्तिमत्यम्ब ॥ ३०॥ त्वद्गुणपयःकणं मे निपीय मुक्तेरलंक्रियां गिरतु । चेतःशुक्तिर्मुक्तां भक्तिमिषां देवि कान्तिमत्यम्ब ॥ ३१ ॥ गुणगणमहामणीनामागमपाथोधिजन्मभाजों ते । गुणतां कदा नु भजतां मम धिषणा देवि कान्तिमत्यम्य ।। ३२ ।। पाटीरचर्चितस्तनि कोटीरकृतक्षपाधिराट्कलिके । वीटीरसेन कविताधार्टी कुरु मेऽद्य कान्तिमत्यम्ब ।। ३३ ॥ तव करुणां किं मस्त्यामप्येपानवेक्ष्य सूप्णीकाम् । ऊरीकरोति पापिनमपि विनतं देवि कान्तिमत्यम्च ।। ३४ ॥ ईशोऽपि विना भवतीं न चलितुमपि किं पुनर्वयं शक्ताः । किमुपेक्षसे प्रसीद क्षितिधरकन्येऽद्य कान्तिमत्यम्य ॥ ३५ ।। मन्मानसाम्रशाखी पल्लवितः पुष्पितोऽनुरागेण । हर्षेण च प्रसादाघु तव फलिनोऽस्तु कान्तिमत्यम्य ॥ ३६ ॥ ध्यानाम्बरवसतेर्मम मानसमेघस्य दैन्यवर्पस्य ।। पदयुगली तव शम्पा लक्ष्मी विदधातु कान्तिमत्यम्य ।। ३७ ।। कलितपनभानुतप्तं चितचकोरं ममातिशीताभिः । जीवय कटाक्षदम्भज्योत्माभिर्देवि कान्तिमत्यम्य ॥ ३८ ॥ ज्योत्सासभीचीभिर्दुग्धश्रीभिः फटाक्षवीचीभिः । शीत देषि कान्तिमत्यम्य ॥ ३९ ॥ माम् । ने मत्यम्ब ॥ ११ ॥ निर प्राज्य ·काव्यमाला। अखिलदिविपदालम्चे पदयुग्मं देवि ते सदालम्बे | जगतां गोमत्यम्ब क्षितिधरकन्येऽद्य कान्तिमत्यम्ब ॥ १३ ॥ अन्नैव कल्पवाल्लीचिन्तामणिरति कामधेनुरपि । वेभि न कि यदि बुधता पुंसा लभ्येत कान्तिमत्यम्ब ।। ४४ ॥ नाहं भजामि दैवं मनसाप्यन्यत्त्वमेव देवं मे । न मृषा भणामि शोधय मानसमाविश्य कान्तिमत्यम्च ॥ १५॥ खेदयसि मां मृगं किं मृगतृष्णेव प्रसीद नौमि शिवे । मोदय कृपया नो चेत्क नु यायां देवि कान्तिमत्यम्च ॥ कार्य खेन स्वहितं को नाम वदेदयं जनो वेति । त्वं वा वदसि किमस्माद्गतिस्त्वमेवास्य कान्तिमत्यम्ब ॥ ४७ ।। धन्योऽस्ति को मदन्यो दिवि वा भुवि वा करोपि चेत्करुणाम् ।। इदमपि विश्वं विश्वं मम हस्ते किं च कान्तिमत्यम्ब ।। ४८॥ तरुणेन्दुचूड़जाये त्वां मनुजा ये भजन्ति तेषां ते । भूतिः पदानधूलिधूलिभृतिस्तु कान्तिमत्यम्ब ।। ४९ ॥ त्वामत्र सेवते यस्त्वत्सारूप्यं समेत्य सोऽमुत्र । हरकेल्यां त्वदसूयापात्रति चित्राङ्गि कान्तिमत्यम्य ॥ ५० ॥ चित्रीयते मनस्त्वां दृष्ट्वा भाग्यावतारमूर्ति मे । किंच सुधाब्धेर्लहरीविहारितामेति कान्तिमत्यम्ब ॥ ५१ ॥ किरतु भवती कटाक्षाञ्जलजसदृक्षात्रसेन तादृक्षान् । कृतसुररक्षान्मोहनदक्षान्भीमस्य कान्तिमत्यम्ब ॥ ५२ ॥ मानसवार्धिनिलीनी रागद्वेषौ प्रबोधवेदमुपौ । मधुकैटभौ तवेक्षणमीनो मे हरतु कान्तिमत्यम्य ॥ ५३ ।। मञ्जुलभाषिणि वञ्जुलकुङ्मलललितालके ठसत्तिलके । पालय कुवलयनयने वालं मां देवि कान्तिमत्यम्य ॥ ५४ ॥ पुरमथनविलोलाभिः पटुलीलाभिः कटाक्षमालाभिः । शुभशीलाभिः कुवलयनीलाभिः पश्य कान्तिमत्यम्य ॥ ५५ ॥ करुणारसाईनयने शरणागतपालनककृतदीक्षे । प्रगुणाभरणे पालय दीनं मां देवि कान्तिमत्यम्ब ।। ५६ ॥

·गीतिशतकम् । १३७ नरजन्मैव परं त्वद्भजनं येन क्रियेत चेदस्मात् । किमवरमेवं नो चेदतस्तदेवास्तु कान्तिमत्यम्य ॥ ५७ ॥ यहुर्लभं सुरैरपि तन्नरजन्मादिशो नमाम्येतत् । सार्थय दानाद्भक्तर्व्यर्थय मान्येन कान्तिमत्यम्य ॥ ५८॥ जीवति पञ्चभिरेभिर्न विनास्त्येभिर्जनस्तनुं भजते । तदपि तदासीनां त्वां दरमपि नो वेत्ति कान्तिमत्यम्ब ॥ ५९॥ योमद्विपवदने षड्दने या कुरुप्य तन्मयि ते । जात्वपि मा भूद्धेदः स्तोकेप्वलासु कान्तिमत्यम्ब ॥ ६०॥ शम्बररुहरुचिवदने शम्बररिपुजीविके हिमाद्रिसुते । अम्बरमध्ये बम्बरडम्बरचिकुरेऽव कान्तिमत्यम्य ॥ ६१ ॥ मन्मानसपाटीनं कलिपुलिने क्रोधभानुसंतप्ते । सिच परितो भ्रमन्तं कृपोर्मिभिदंवि कान्तिमत्यम्य ।। ६२ ।। यमिनः क वेद मुकुटान्यपि भवतीं भावयन्ति वा नो वा । यद्येवं मम हृदयं वेतु कथं ब्रूहि कान्तिमत्यम्य ॥ ६३ ॥ क्लिश्यत्ययं जनो यत जननायेरित्यहं श्रितो भवतीम् । तत्राप्येवं यदि यद तव किं महिमात्र कान्तिमत्यम्य ॥ ६४ ॥ वृजिनानि सन्तु किमतस्तेषां धूत्यै न किं भवेद्वद ते । लरणं दृपदुत्क्षेपणमिव काकगणत्य कान्तिमत्यम्य ॥ ६५ ।। प्रसरति तव प्रसादे किमलभ्यं व्यत्यये तु किं लभ्यम् । लभ्यमलभ्यं किं नस्तन विना देवि कान्तिमत्यम्य ।। ६६ ॥ किं चिन्तयामि संविच्छरदुदयं त्वत्पदच्छलं कतकम् । पृष्टं यदि प्रसीदेदृदयजलं मेऽद्य कान्तिमत्यम्य ॥ ६७ ॥ विभजतु तव पदयुगली हंसीयोगीन्द्रमानसैकचरी । संविदसंचित्पयसी मिलिते हृदि मेऽध कान्तिमत्यम्य ।। ६८॥ फियदायुस्त्रार्थ सभेन हतं पियच्च वाल्याधः । कियदति केन भजनं तृप्तिलव फेन कान्तिमत्यम्य ॥ ६९ ॥ • पेभिन धर्ममधर्म कायदेशोऽस्त्यदो विचारफलम् । जानाम्येकं भजनं तव गुनदं हीति कान्तिनत्यम्ब ।। ७० ॥ .

·१३८ काव्यमाला। . विद्यति भोगे द्रुधति योगायेदं वृथाद्य मुह्यति में। हृदयं किमु खतो वा परतो वा वेत्ति कान्तिमत्यम्य ॥ ७१ ॥ न विभीमो भवजलधेर्दरमपि दनुजारिसोदरि शिवे ते । आस्ते कटाक्षवीक्षातरणिर्ननु देवि कान्तिमत्यम्य ।। ७२ ।। चिन्तामणो करस्थेऽप्यटनं वीथीपु किं त्रुवे मातः । वद किं मे त्वयि सत्यामन्याश्रयणे न कान्तिमत्यम्ब ।। ७३ ।। नरवर्णनेन रसना परवनितावीक्षणेन नेत्रमपि । क्रौर्येण मनोऽपि हतं भाव्यं तु न वेनि कान्तिमत्यम्ब ।। ७४ ॥ त्रासितसुरपतितप्तं तप्तं किं धर्ममेव वा कृप्तम् । किमपि न संचितममितं वृजिनमये किं तु कान्तिमत्यम्ब ।। ७५ ॥ पापीत्युपेक्षसे चेत्पातुं कान्या भवेद्विना भवतीम् । किमिदं न वेनि सोऽयं बकमन्त्रः कस्य कान्तिमत्यम्य ॥ ७६ ॥ वञ्चयितुं वृजिनाधर्मुग्धान्भवतीं विनेतरान्नेक्षे । किमतः परं करिष्यसि विदितमिदं मेऽद्य कान्तिमत्यम्च ॥७॥ वश्वयसि मां रुदन्तं वालमिव फलेन मां धनाढ्येन । मास्तु कदापि ममेदं कैवल्यं देहि कान्तिमत्यम्ब ॥ ७८ ॥ त्रय्या किं मेऽद्य गुणे तव विदिते यो यतस्तु संभवति । आस्तां मौक्तिकलामे सति शुक्त्या किं नु कान्तिमत्यम्ब ॥ ७९ ॥ अद्भुतमिदं सकृयेन ज्ञाता वा श्रियो दिशस्येभ्यः । ये खलु भक्तास्तेभ्यः कैवल्यं दिशसि कान्तिमत्यम्ब ॥ ८०॥ सुरनैचिकीव विवुधान्कादम्बिनिकेव नीलकण्ठमपि । प्रीणयसि मानसं मे शोभय हंसीव कान्तिमत्यम्ब ।। ८१॥ कर्तुं मनःप्रसादं तव मयि चेकिं करिष्यति वृजिनम् । जलजविकासे भानोः परिपन्धितमो नु कान्तिमत्यम्ब ।। ८२ ।। तव तु करुणा सवन्त्यां प्रवहन्त्यां स्तोकता गतेति मया । लठति स्फुटति मनो मे नेदं जानासि कान्तिमत्यम्ब ।। ८३ ॥ शोधयितुमुदासीना यदि मां पात्रं किमस्य पश्याहम् । माशि का वा वार्ता दासजने कान्तिमत्यत्र ।। ८४ ॥

·गीतिशतकम् । अभजमनन्यगतिस्त्यां किं कुर्यास्त्वं न वेदयतःप्रभृति । अपने वानवने या न विचारो मेऽस्ति कान्तिमत्यम्ब ।। ८५॥ कि वर्तते ममालानिखिलजगन्मनलालितं भाग्यम् । यनिहृदयपग्रहंसी यत्त्यां सेवेऽद्य कान्तिमत्यम्य ॥ ८६ ॥ फतुं जगन्ति विधिवद्भत हरिवद्विरी शवदतुम् । लीलावती त्वमेव प्रतीयसे देवि कान्तिमत्यम्य ॥ ८७ ॥ केचिद्विदन्ति भवती फेचिन्न विदन्ति देवि सर्वमिदम् । त्वत्कृत्यं वद सत्यं किं लब्धं तेन कान्तिमत्यम्ब ॥ ८८ ॥ शास्त्राणि कुक्षिपूर्त्य स्फूर्त्य निगमाश्च फर्मणां किं तैः । किं तब तत्त्वं ज्ञेयं यस्त्वत्कृपयेव कान्तिमत्यम्ब ।। ८९ ॥ किं प्रार्थये पुनः पुनरवने भवती विना विचारः स्यात् । कस्याः क इति विदन्नपि दूये मोहेन कान्तिमत्यम्य ॥ ९० ॥ विदुपस्त्वां शरणं मे शास्त्रश्रमलेशवार्तयापि कृतम् । करजुपि नवनीते किं दुग्धविचारेण कान्तिमत्यम्ब ।। ९१ ॥ प्रणयोपनिपन्निगमागमयोगिमनस्विवातितुङ्गेषु । भाहि प्रभेव तरणेमम हृदि निम्नेऽपि कान्तिमत्यम्ब ।। ९२ ॥ स्फुटितारुणमणिशोभं त्रुटिताभिनवप्रवालमृदुलत्वम् । श्रुतिशिखरशेखरं ते चरणानं स्तोमि कान्तिमत्यम्ब ॥ ९३ ॥ तव चरणाम्बुजभजनादमृतरसस्यन्दिनः कदाप्यन्यत् । समेऽपि किंचिदपि मे मा म भवद्देवि कान्तिमत्यम्य ॥ ९४ ।। विस्थापनं पुरारेरलाहग्जीविकां परात्परमम् । सुपुमामयं खरूपं सदा निपेवेय कान्तिमत्यम्य ॥ ९५ ॥ मङ्गलमस्त्विति पिष्टं पिनष्टि गीः सर्वमङ्गलायास्ते । वशितजयायाश्च तथा जयेति वादोऽपि कान्तिमत्यम्य ॥ ९६ ॥ आयासितुर्विभूत्यै भवति भवत्यै हि मङ्गलाशास्तिः । खामिसमृदयाशंसा भृत्योन्नत्यै हि कान्तिमत्यम्य ॥ ९७ ।।

·१४० काव्यमाला। निगमैरपरिच्छेद्यं क वैभवं तेऽल्पधीः क चाहमिति । तूप्णीकं मां भक्तिस्तव मुखरयति स कान्तिमत्यम्य ।। ९८ ॥ अनुकम्पापरवशितं कम्पातटसीनि कल्पितावसधम् । उपनिषदां तात्पर्य तव रूपं स्तौमि कान्तिमत्यम्य ॥ ९९ ॥ जय धरणीधरतनये जय वेणुवनाधिरानिये देवि । जय जम्भमेदिविनुते जय जगतामम्ब कान्तिमत्यम्य ॥ १० ॥ गुणमजरिपिजरितं सुन्दररचितं विभूषणं मुदृशाम् । गीतिशतकं भवत्या क्षयतु कटाक्षेण कान्तिमत्यम्य ॥ १०१ ॥ वप्ता यस्य मनीपिहारतरलः धीवेस्टेशो महा- न्माता यस्य पुनः सरोजनिलया साध्वीशिरोभूषणम् । श्रीवत्साभिजनामृताम्बुधिविधः सोऽयं फपिः सुन्दरः देच्या गीतिशतं व्यधत महितं धीकान्तिमत्या मुदे ।।१०२॥ शीबिरनेल्पलिंगप्रदेशपतिपिपलपुरनिगाणिनिः, अमोमिनावी- संपरटेशविन्नस्तियः, मोगुन्दरागायिनिरनिनिमा गnिdi urdu श्रीसामराजदीक्षित पिरनितं प्रिपुरसुन्दरीमानमपूजनस्तोभम् । नगनवाधिमम्मोत्सासिस्तान्तर. भगमर्गकरना मिनोमानमोगे। गुरवनिरमायालयात भरमा १॥ Fre. Linpan.ne- LLA

·त्रिपुरसुन्दरीमानसपूजनस्तोत्रम् ।
तदुपरि कृतवासं दत्तवालार्कहासं
दिशतु शुभमनन्ते देवि सिंहासनं ते ॥२॥
तदुपरि धृतनानाहेतिभूपाश्मरश्मि-
व्यतिकरपुनरुक्तीभूतरम्योचरीयाम् ।
गलदमलदयाम्भःसिक्तभक्तप्ररोहां
प्रणवनलिनभृङ्गी भावये ज्ञानभङ्गीम् ॥ ३ ॥
द्रुहिणहरिहराणां मौलिसंचारशीलं
मणिघटितविभूपारश्मिनिर्णेजितं च ।
निजमतिपदाहं भक्तिगङ्गापयोभिः
पदयुगममलं ते देवि नि”जयामि ॥ ४ ॥
गरुडमणिमयूखस्पर्धिदुर्वासनाथैः
कुशशिशुपरिजुष्टैः स्फीतसिद्धार्थसाथैः ।
उपहितसितगन्धैः साक्षतैर्वारिभिस्ते
जननि चरणपने पायमायं ददामि ॥ ५॥ /
फलकुसुमसनार्थ नूनरलप्ररोहं
मलयजरसदिग्धं स्निग्धमुग्धाक्षतं च ।
दरनियमितभक्तानीकान्छाप्रदाने
करसरतिरुहेऽलिलयमध्ये ददामि ॥ ६ ॥
शिशिरकिरणजातीपत्रदेवप्रसून-
स्फुटितदलनवैलाकान्तककोलगन्धम् ।
शिशिरममलमेतद्वद्धपीयूपसस्य
यं मसन्नाचमेधाः ॥ ७॥
f
याः ॥ ८॥

·काव्यमाला। पुनराचमनं कार्य जगज्जननि सुव्रते। त्वच्छिक्षितेन मार्गेण यतो लोकः प्रवर्तते ॥ ९॥ त्वरितसहचरीभिर्दचहस्तावलम्ब चरणनलिनमेतत्पादुकास्थं विधाय । प्रविश विविधशालं स्नानगेहान्तरालं पशुपतिसहितैवाभ्यङ्गमङ्गीकुरुष्व ॥ १०॥ अपि रसिकविगीतं भक्तचित्तानुमत्यै सदयहृदयभावे साहि पञ्चामृतेन । शशिमृगमदमुस्तागौरसिद्धार्थचूर्णः कुसुमजलविमित्रैः खैरमुद्वर्तयाङ्गम् ॥ ११ ॥ परिजनपरिमृष्टे त्वच्छरीरे न याव- च्छिशिरसलिलधारां कापि चिक्षेप तावत् । उदयिनि जनमातः सीत्कृते बद्धभावै- स्त्रिपुरमथनहासैत्रीडितं क्रीडितं ते ॥ १२ ॥ अथ विमलितरत्नवर्णदुर्वणकुम्मै- त्रिभुवनगततीर्थानीतपानीयपूर्णः । खापयति सुरनारीवृन्दमेततथापि प्रणयजलमिदं नः स्नानकृत्यं करोतु ॥ १३ ॥ विमलधवलचीनप्रच्छदप्रावृतात्या- सव मिरसिरुहेभ्यो निहरेऽम्याम्युपिन्दून् । अगरुशकलधूपधूप्यतां चागमनं सह पशुपतिना वं याहि यासोगृहान्तः ॥ १४ ॥ नवविमलविचित्रे वाससी नूतरत- गुतिस्तपुनरुकायानसंशोनिनी ते । जय कुचपरिणादाचादिनी शंभुनेत्र- वितयभवदम्यां कभुसमर्पयामि ॥ १५॥ .

·२४३ त्रिपुरसुन्दरीमानसपूजनस्तोत्रम् । नहनमपि कचानां करतीभिर्विधाय प्रथितमणिविभूपां देवि वेणी करोमि । निहितनवकिरीटालम्धिमुक्तालताभि- स्ततबहलमयूखां चन्द्रलेखां विदध्याम् ॥ १६ ॥ अलिकतलविलम्बिस्फीतसीमन्तमुक्ता- सरणिघटितहीरास्पष्टचन्द्राचतन्द्रे । विविधमणिगणाङ्कोससंलिप्यदश्मा श्रवणयुगविभूषा देवि तोपाय भूयात् ॥ १७ ॥ विविधविरचनाभिभिन्नभिन्ना विभूषा जनयतु तव कण्ठे देवि कामप्यभिल्याम् । गुणिनमपि गिरीशलेपदत्तान्तरायं कठिनकुचयुगाने हारमारोपयामि ॥ १८ ॥ दरतरलविलम्बित्वर्णसूत्रान्तगुच्छे जननि तव दिशेतामङ्गदे शर्मकर्म । अथ वलयमणीनां रश्मिसंभिन्नमुद्रां जनयतु पुनरुक्तां शृङ्खलामन्तरीणाम् ॥ १९ ॥ मणिमयरशनाधःक्षुद्रघण्टानिनादा मणितगुणनिकानां लारकाः स्युः शिवस्य । मरकतमणिजातं मञ्जुमञ्जीरयुग्मं रचयतु शशिमौले रञ्जनं सिजितेन ॥ २० ॥ अरुणमणिकृतानामगुलीभूषणानां प्रभवतु पदमुझैाक्षया रजितं ते । मृगमदरचितायां पत्रभङ्गीलताया- मनुभवतु गन्तो बन्धनं भूतभर्तुः ॥ २१॥ भज जननि हरिद्रां दतहारिद्रमुद्रां कुमुमसलिलौलाकान्तकाइनीरकोशाम् ।। १. किरणेः ·१४४ काव्यमाला। अथ नसि कुरु मुक्तां दन्तवासोनुषक्तां मितरुचिपुनरुतां नन्दितानेकभक्ताम् ॥ २२ ।। सहजनलिननीले खञ्जने खञ्जनानां भवनिगडगतानां मोचने लोचने ते। जननि गिरिशचेतोरञ्जने मन्दमन्दं मसूणिमसृणितैस्तैरजनैरजनेयम् ॥ २३ ॥ प्रणतिभिरुपनीतं दीप्तलालाटनेत्र- प्रतिभटमिव शंभोम॒युवाधाविरोधि । शशिन इव मुखेन्दोर्भेदकः कोऽपि धर्मों जनयतु मुदमुच्चैः कुड्डमं रेडनेने ॥ २४ ॥ युगपदुपगतेन्द्रोपेन्द्ररुद्रादिमौलि- स्थलमुकुटविघट्टच्चण्डदण्डाभिघातैः । कृतसरणिरजस्रद्धदौवारिकैसे जननि भव विभूषा प्रेतपद्मासनस्य ॥ २५ ॥ अहमहमिकयाधः पातुकानां मुराणां प्रपदमपि शरीरे देवि संयोज्य शीघ्रम् । करुणरसमयीनां लोचनान्तश्छटानां कतिपयवलनाभिर्देहि पूजावकाराम् ॥ २६ ॥ अगुरुपुतणचोरीशीरगोरोचनाभि- मलयजमृगनाभिस्फीतकरपूरैः। कुसुमसलिलवृष्टैः कल्पयित्वा नरागं पटुतरपटवार्यासये तेस्तकानि ।। २७ ॥ कमलनुदनलीमालतीकुन्दनाती- पलकनम्नीगोकचाम्पेयकापः । नस्पस्नुलसीनिः फकीरिलाय. दननगताये समानम् ॥ २८ ॥ मनजर.

·त्रिपुरसुन्दरीमानसपूजनस्तोत्रम् । १४५ हारशेसरवतंसशाटिकापच्छकातुलितकशुकीनुखैः । मण्डपैजवनिकाभिरुचकैः कोमुमैम्तव मुदं कदम्बये ॥ २९ ॥ कनकमयहसन्तीकोटिमध्यस्थितानां मृदुपवनधुतानां दीप्तवैश्वानराणाम् । अगरुमुपरि हुत्वा गुग्गुलं सर्जखण्डा- न्वृतजतुपरिमित्रं त्वां शिवे धूपयामि ॥ ३० ॥ धूपवर्तितरुमन्तरान्तरा गन्धतैलपरिपूर्णदीपिकाः । आवहन्तु तव पाईयोस्तरामम्बिके जवनिकापटश्रियम् ॥ ३१ ॥ . मुरमुरभिजसर्पिःपूरिते रनपात्रे हिमकिरणरजोभि.डितां तूलवर्तीम् । तरुणदहनयुक्तामम्ब कृत्वा ददेयं निरयनिरसनाय प्रस्फुरन्तं प्रदीपम् ॥ ३२ ॥ रजतकनकहीराद्यश्मपात्रेषु मात- विविधरससनाथैचोप्यलेखप्रपेयैः । उपहितवहुभक्ष्यैर्व्यजनैश्चारुखायै- र्जठरदहनतृप्तिं नित्यतृप्ते चरेथाः ॥ ३३ ॥ - परस्परकुतूहलैः कवलदानरूपैः शिवे पुराणतरुणौ युवां चरतमत्र लीलाशितम् । सुगन्धि सलिलं तथा पिवतमेणनाभीरसैः सकेसरनिशाकरै रचयतं करोद्वर्तनम् ॥ ३४ ॥ पनसकदलजम्बूकर्कटीहारहूरा- मलकपदरनिम्बूदुम्परैर्वीजपूरैः। अमृतलकुचविल्वैर्दाडिमीनालिकेरै रुचिरुचितफलैस्ते वर्धतां पद्धरागा ॥ ३५॥ । शशिकरधवलानां नागवल्लीदलानां मुककदरजातीचन्द्रसंयोगभाजाम् ।

·४१
काव्यमाला
मृगमदसुरसूनुस्फीतचूर्णावृतानां
भजतु जननि रागं त्वन्मुखाम्भोजमेतत् ॥ ३६ ॥
फनफभरिती मानुपानन्दमाहु-
स्तदुपरि शतकोटिकामुकानन्दमाहुः ।
जननि तव ददेयं दक्षिणां कां तथापि
प्रथय मयि गन्तं दक्षिणावीक्षणेन ।। ३७॥
त्रिभुवनकुहरेऽस्मिन्पूरिते वेणुवीणा-
पटुपटहकझिल्लीतालघण्टानिनादैः।
उरगसुरवधूभिर्गीयमानं समन्ता-
जनयतु पदमुच्चैदेवि नीराजनं ते ॥ ३८ ॥ /
प्राणेषु पञ्चसु निधाय पडात्मवृत्ति-
वर्तीश्चिदग्निपरिचुम्बितजातशोभाः ।
नीराजयामि भवती भवतीव्रताप-
निर्वापहेतुमधुना मधुनालसाक्षि ॥ ३९ ॥
उरगतुरगहंसीकेकिशालूरभृङ्गी-
मदकलकलविश्वीश्येनपारावतानाम् ।
गतिभिरुपचितोऽयं मौलितः पादमूलं
हरतु दुरितजातं देवि कर्पूरदीपः ॥ ४० ॥
'जय देवि जय देव जय विश्वाधारे
दीनानाथोद्धरणप्रवणे जनसारे ।
त्वत्पदपझे पद्मे विधृतव्यापारे
मयि दीने कुरु करुणां करुणामृतपारे ॥ ११ ॥ -
अमृतोदधिमध्यस्थितनवरलद्वीपे
विष्वविकसितसुरवरुनवचम्पकनीपे
नानाकुसुमामोदिनि विधुतागरुधूपे
चिन्तामणिभवनेऽङ्गनतिष्ठत्सुरभूपे ॥ ४२ ॥

·त्रिपुरसुन्दरीमानसपूजनस्तोत्रम् । माणिक्योज्वलचत्वरसिंहासनशोभे शवपश्चकमञ्चेऽश्चितजनलोचनलोभे । सुश्वेतातपवारणचलचामरदम्भे ध्याये भवतीमनिशं कृतजगदारम्भे ॥ ४३ ॥" दलितजपाकुमुमोपमवसनच्छन्नाती तरुणारुणकरुणप्रदकिरणावलिभङ्गीम् । दधतीं रचनां नयने यमुनातारङ्गीं कलयन्ती कुचकोरी सुषमा नारङ्गीम् ॥ ४४ ॥ । शरपश्चकवाणासनसृणिपाशोल्लसितां मलयानिलपरिवाददमुखपद्मश्वसिताम् । वालामृतकरमण्डितचूडातटमहितां ज्योतिस्त्रितयालंकृतनयनत्रयसहिताम् ॥ ४५ ।। पशुपतियप्रणपटुतररोमावलियूपां मन्मथतस्करगुप्तिक्षमनाभीकूपाम् । प्रपदालम्पिशिखामणिवृन्दारकभूपां कमलासनहरिहरमुखचिन्त्यामितरूपाम् ॥ ४६॥ काली वगला वाला तारा भुवनेशी वाराही मातगी कमला वचनेशी । छिन्ना दुर्गा गङ्गा फाशी कामेशी त्वचो नान्यलिचित्वं चिद्रसपेशी ॥४७॥ वं भूमिस्त्वं सलिलं स्वं तेजः प्रवलं वं वायुस्त्वं व्योम त्वं चितं विमलम् । वं जीवस्त्वं शस्त्वं ब्रमास्यमलं सत्यानृतयोरन्यत्त्वतः किं सकलम् ॥ १८ ॥ . सं कुरु शयने प्रखा ·. ११८ पाव्यमाला। नीला नामी कण्ठे शशिभा इतपापं वर्षसमृतं विन्दायानन्दावापन् ।॥ १२ ॥ त्वत्पदपये चितं त्रिपुरे ने रमतां तत्रैव प्रतिवेलं मौलिम नमताम् । यातायातलेशः सद्यः संशमतां याचे भूयो भूयो भवता मे भवताम् ॥ ५० ॥ नृत्यति गायति सुरसं सुरनारीवृन्दे करतालीदानोत्सुकसुरविततानन्दे । नीराजनकाले तर मुनिजननुतवेदे चरणानतसम्राजः परिहृतभवखेदे ॥५१॥ मिलदलिपटलीभिः केवलं घातपूर्वः स्फुटितकुसुमगर्भः खैरसंचारिणीभिः । उपहितपटवासः पुष्पधूलीकदम्यैः प्रभवतु पदपाती देवि पुष्पाञ्जलिस्ते ।। ५२ ॥ / सकृदपि विनताद्विस्त्वां परिक्रम्य मात- र्भवति मखफलेषु क्षीणलोभं मनो नः। सरसिजमकरन्दाखादतृप्तो मिलिन्दः कचिदपि पिचुमन्दे चिचवृचिं तनोति ॥ ५३ ॥ जननि खलकपोतन्यायतः पातुकाना- मधिपदकमलं ते मन्दवृन्दारकाणाम् । भवतु नयनयोस्ते गोचरः कानति, न लसति पुनरुच्चैः खैरमुद्रीविका चेत् ॥ ५४॥ विमलमुकुरबिम्बं पुण्डरीकातपत्रं ·त्रिपुरसुन्दरीमानसपूजनस्तोत्रम् । १४९ अथ कृतपरिवाराभ्यर्चनं ते समर्प्य स्तुतिभिरनुपमाभिः पावये खां रसज्ञाम् । यदपि न रविरश्मिः खोपकारं विधते तदपि कमलमालाम्लानहानि तनोति ।। ५६ ॥ श्रवसि विशति यस्य त्वन्मनोरेकवर्णः सकृदपि विधियोगादम्बिके मानवस्य । । लघुतरफलमेतपत्रिवर्गाश्रयत्वं परिचरति पुरस्तात्पुरुषार्थश्चतुर्थः ।। ५७ ।। हृदयकमलमध्ये त्वां समानीय मातः पवनभरितनाडीरन्ध्रमुद्राविधिज्ञाः । दधति परमधन्याः कुण्डलीस्पर्शहप्य- च्छशिगलदमृतापल्लावजन्यप्रमोदम् ॥ ५८ ।। वदति विधिकलत्रं त्वां शिवं फोऽपि कधि- त्रिपुरमथनपुण्यं धीपतेः फोऽपि भाग्यम् । प्रकृतिमिति परेऽपि प्रीद विज्ञान के निखिलनिगममूलं मन्महे वोधनेव ।। ५९ ।। कदा तव पदाम्बुजलरणजातरोमोदम. सदाशिवमदालसे जननि मातरितुद्विरन् । निलीनकरणक्रियरिदशगसकपा- मस्वपक्षी गजे हरिहादिनिभाषितान् ॥ ६.!! त्वदीयमुखचन्दिरे पस्तिलोचनन्दिन्दिर प्रसाद लमन्दिरे सगितासन्दिरे । मनापरलतापुरे तिहारपलापुर तारान्तरे तमति it || ६१॥

·१५० काव्यमाला। इदं फो जानीते क्षणमपि हराधै प्रजपतां हसाधे प्यालम्ध्य प्रतिफलति हंसः परिणतिः ॥ १२॥ जननि निभृतं यते रूपं वदत्यतिशाश्वतं लसतु हृदि नो दीपप्रायः स कोऽपि हसात्मकः । लरणविपये येन रं वरेण विजृम्भता त्रिपुरमथनः प्रापेशत्वं तदात्मकतां गतः ॥ ६३ ।। ऋचामाचार्यासि तुतिशतजुषां चापि यजुपां महाधान सानो प्रथितयशसोऽथर्वशिरसः । हरिब्रह्मेशाद्याः प्रपदकिरणोतंसमुकुटा- स्तवातस्त्वां स्तोतुं जनजननि को वा प्रभवतु ॥ ६४ ॥ त्रस्यत्खञ्जनगजनव्यसनिनीमुन्माधिनी माद्यतो जीवंजीवकुलस्य भृगपटलीन्यकारबद्धव्रताम् । रडूच्छङ्कुविधायिनी च नलिनश्रीगर्वसर्वेकपा कारुण्यामृतवर्षिणीं मयि शिवे दृष्टिं मनामोटय ।। ६५ ॥ रिजद्धृङ्गकदम्बडम्बरपरिप्वङ्गमसकाकुल- प्रत्यूपस्फुरमाणपङ्कजवनीसौभाग्यसवैकपः । हकोणः करुणाकुराविततनुः कोऽप्यद्विजे मद्वपुः- पान्थत्वे तरसा भवेत्सरिकरी धन्यस्तदा स्यां न किम् ॥६६॥ समुद्यन्मार्तण्डप्रसमरकरालीमसृणया पदद्वन्द्वानन्दप्रणयिजनरिङ्गत्करुणया । ललल्लीलाभाजा परशिवपरिष्वङ्गपरया धिया चेतः कालं नय गतनय त्वं क्षणमपि ।। ६७॥ औलिभिकालोनिपना वग्धःकल्पितैः ·चतुःपशुपचारमानसपूजास्तोत्रम् । १५१ तरुणारुणप्रतिमरम्यरुचिं कुसुमेषुचापसृणिपाशकराम् । त्रिगुणात्परां त्रिगुणरूपमयीं भवतीमहर्निशमहं कलये ॥ ६९ ।। इति निजमतिवैभवानुरूपामकृत कवि वि सामराजनामा । समयिजनमुदेऽम्बिकासपर्याममृतमुखात्मकताविकासपर्याम् ॥ ७० ॥ इति श्रीसत्यानन्दनाधापरनामधेयसामराजदीक्षितविरचिवे पूजारत्ने स्थितं त्रिपुरसुन्दरीमानसपूजनस्तोत्रम् । श्रीशंकराचार्यविरचितं चतुःपट्युपचारमानसपूजास्तोत्रम् । उपति मागधमङ्गलगायनझटिति जागृहि जागृहि जागृहि । अतिकृपाकटाक्षनिरीक्षणैर्जगदिदं जगदम्ब सुखीकुरु ॥ १ ॥ कनकमयवितर्दिशोभमानं दिशि दिशि पूर्णसुवर्णकुम्भयुक्तम् । मणिमयगृहमध्यमेहि मातर्मयि कृपया हि समर्चनं ग्रहीतुम् ॥ २॥ कनककलशशोभमानशीप जलधरलॅम्बि समुल्लसत्पताकम् । भगवति तव संनिवासहेतोमणिमयमन्दिरमेतदर्पयामि ॥ ३ ॥ तपनीयमयी सुतूलिकाकमनीया मूदुलोतरच्छदा। नवरल विभूपिता मया शिविकेयं जगदम्य तेऽर्पिता ॥ ४ ॥ कनकमयवितदिसापिते तूलिकाये विविधकुसुमकीर्णे कोटिवालार्कवर्ण । भगवति रमणीये रत्नसिंहासनेऽलि- अपविश पदयुग्मं हेमपीठे निधेहि ॥ ५॥ मणिमौक्तिकनिर्मितं महान्तं कनकस्तम्भचतुष्टयेन युक्तम् । कमनीयतमं भवानि तुभ्यं नवमुल्टोचमहं समर्पयामि ॥ ६ ॥ १. अस सोबस पुस्खवयं रामासादितम्. तर क चिहिनं जयपुरराजगुरुश्री नारायणावीराणां नवपत्रात्मकम्. अपर सचितिं यानुदिकोगरगावरान- ·फाप्यमागा दूर्वया सरसिजान्वित विष्णुकान्तयापि सहित कुसुमापन् । पनपुग्मसो पदयुग्ने पायमेतदुररीकुरु मातः ॥ ७ ॥ गन्धपुप्पयवसर्पप संयुतं तिलकुशाक्षतनिधम् । हेमपात्रनिहितं सह रनरर्ण्यमेतदुररीकुरु मातः ॥ ८ ॥ जलजातिना करेण जातीफलकोललवानगन्धयुक्तैः । अमृतरमृतरिवातिशीतैर्भगवत्याचमनं विधीयताम् ॥ ९ ॥ निहितं फनफस संपुटे पिहितं रत्नपिधानकेन यत् । तदिदं भवतीकरेऽपितं मधुपर्क जननि प्रगृह्यताम् ॥ १० ॥ एतद्यम्पकतैलमम्य विविधैः पुप्पैर्नुहुर्वासितं न्यस्त रत्नमये सुवर्णचपके भृङ्गैर्भमद्भिर्वतम् । सानन्दं सुरसुन्दरीभिरभितो हस्ते धृतं तन्मया केशेषु भ्रमरप्रभेषु सकलेप्वोयु चालिप्यते ।। ११ ।। मातः कुहमपकनिर्मितमिदं देहे तबोहर्तनं भक्त्याहं कलयामि हेमरजसा संमिश्रितं केसरैः । केशानामलफैविंशोध्य विशदान्कस्तूरिकाद्यर्चितैः खानं ते नवरत्नकुम्भविधिना संवासितोप्णोदकैः ॥ १२॥ दधिदुग्धवृतैः समाक्षिकैः सितया शर्करया समन्वितैः । खपयामि बताहमाहतो जननि त्वां पुनरुप्णवारिभिः ॥ १३ ॥ एलोशीरसुवासितैः संकुसुभैर्गङ्गादितीर्थोदकै- मर्माणिक्यद्रवमौक्तिकामृतरसैः खच्चैः सुवर्णोदकैः । मन्त्रान्वैदिकौंत्रिकान्परिपठन्सानन्दमत्यादरा- त्यानं ते परिकल्पयामि जननि सानं त्वमङ्गीकुरु ॥१४॥ वालार्कद्युति दाडिमीयकुसुमप्रेस्पर्धि सर्वोचमं मातस्त्वं परिधेहि दिव्यवसनं भक्त्या मया कसितम् ।

·चतुःषष्ट्युपचारमानसपूजास्तोत्रम् । १५३ नवरत्नमये मयापिते कमनीये तपनीयपादुके । सविलासमिदं पदद्वयं कृपया देवि तयोनिधीयताम् ॥ १६ ॥ बहुभिरगुरुधूपैः सादरं धूपयित्वा भगवति तव केशान्कङ्कवैर्मार्जयित्वा । सुरभिभिररविन्दैश्चम्पकैयायित्वा झटिति कनकसूत्रैर्जूटयन्वेष्टयामि ॥ १७ ॥ सौवीराजनमिदमम्ब चक्षुपोस्ते विन्यस्तं कनकशलाकया मया यत् । तन्न्यून मलिनमपि त्वदक्षिसङ्गालेन्द्राधभिलपणीयतामियाय ॥ १८॥ मंजीरे पदयोर्निधाय रुचिरां विन्यस्य काञ्ची कटो मुक्ताहारमुरोजयोरनुपमा नक्षत्रमालां गले । केयूराणि भुजेषु रलवलयश्रेणी करेषु क्रमा- नाटके तव कर्णयोविनिदधे शीर्षे च चूडामणिम् ।। १९ ।। धम्मिले तव देवि हेमकुसुमान्याधाय भालस्थले मुक्ताराजिविराजमानतिलकं नासापुटे मौक्तिकम् । 'मातमौक्तिफजालिकां च कुचयोः सर्वाङ्गुलीपूर्भिकाः कट्या काचनकिक्षिणीविनिदधे रलावतंसं श्रुती ॥ २० ॥ मातर्भालतले तवातिविमले काश्मीरकस्तूरिका- फ'रागरभिः करोमि तिलकं देहागरागं तव । वक्षोजादिषु यक्षकर्दमरसं सित्तामु पुप्पाक्षतैः पादौ कुडुमलेपनादिमिरहं मात् ॥ २१ ॥ रलाक्षतेस्त्यां परिपूजयामि मुक्ताफला रुचिररविद्धः। अखण्डितैदेवि यवादिभिर्वा कारभारपसाहिततण्डुलैा ॥ २२ ॥ जननि चम्पकतेलमिदं पुरो मृगमदोऽयमिदं पटवासकन् । मुरभिगन्धमिदं च चतुःसमं सपदि सरनिदं प्रतिगृमतान् ॥२३॥ सीमन्ते ते भगवति मया सादरं न्यसनेत- सिन्दरं ते दयकमले हर्षवर्ष तनोतु। 1. 'युर' प... 'मरान्' क. ३. मला... समाना' ·परिलमिलि महामहिना यस मानि- trainik मतमा निपानि ॥ २४॥ **{! F{wizi.si. मानिसमा परिपनपानि । नी-पालकमकनगानि गानाविधानि कुसुमानि च तेयानि ॥ २५ ॥ निदेमपुमिकामायनासोरकः । निहारनिरिनितादिनिः पनपानि जगदम्य ते वपुः ॥ २६ ।' पारिवातसनपाटनमंतिकाय कुलपम्पकादिभिः । अत: गुरुमुभव सादरं पूजयानि जगदम्य ते वपुः ॥ २७ । लामासमिलितः सितामसहितः श्रीवाससंनिप्रितैः कर्पूराफलितः सितामधुपुतगीतपिपा लोडितैः श्रीखण्डागरुगुग्गुनुप्रभृतिभिर्नानाविधैर्वन्तुभि- पं ते परिकल्पयामि जननि नेहात्त्वमनीकुरु ॥ २८ ॥ रसालंकृतहमपात्रनिहितैसिपिपा दीपिते. दीपैदर्षितरान्धकारभिदुरैर्यालार्फकोटिप्रभैः । आतामज्वलदुज्वलज्वलनवद्रलप्रदीपैः मातस्त्वामहमादरादनुदिनं नीराजयाम्युच्चकैः ॥ २९ ॥ . मातस्त्वां दधिदुग्धपायसमहाशाल्यासतानिकाः सूपापूपसितापूतैः सवटकैः सचदरम्भाफलैः । एलाजीरकहिङ्गुनागरनिशाकस्तूरिकासंस्कृतैः शाकैः साकमहं सुधाधिकरसैः संतर्पयाम्यम्बिके ॥ ३ सापूपसूपदधिदुग्धसिताघृतानि सुखादुभक्ष्यपरमानपुरःसराणि । १.स्तान' क. २. 'कुरण्ट' क. ३. 'अम्युजैश्च कुमुमैश्च' ख. ४. मापोहोपितैः क. ६. 'प्रदीपैखथा' ख. ५. 'कुस्तुम्बरीसंस्कृत सदा ·चतुःपशुपचारमानसपूजास्तोत्रम् । १५५ शाकोलसन्मरिचजीरकवाल्हिकानि भक्ष्याणि भक्ष जगदम्ब मयार्षितानि ॥ ३१ ॥ क्षीरमेतदिदमुत्तमोचमं प्राज्यमाज्यमिदमुत्तमं मधु । मातरेतदमृतोपमं त्वया संभ्रमेण परिपीयतां मुहुः ॥ ३२ ॥ उष्णोदकैः पाणियुगं मुखं च प्रक्षाल्य मातः कलधौतपात्रे । कर्पूरमिश्रेण सकुङ्कुमेन हस्तौ समुद्वर्तय चन्दनेन ।। ३३ ॥ अतिशीतमुशीरवासितं तपनीयावपने निवेदितम् । पटपूतमिदं जितामृतं शुचि गङ्गामृतमम्ब पीयताम् ॥ ३४ ॥ जम्ब्यानरम्भाफलसंयुतानि द्राक्षाफलाक्रोडसमन्वितानि । सनालिकेराणि सदाडिमानि फलानि ते देवि समर्पयामि ॥ ३५॥ कलिङ्गकोशातकिसंयुतानि जम्बीरनारङ्गसमन्वितानि । सवीजपूराणि सेवादराणि फलानि ते चाम्य समर्पयामि ।। ३६ ।। कर्पूरेण युतैलेवासहितैः कडोलचूर्णान्वितैः मुखादुक्रमुकैः सगौरखदिरैः सुस्निग्धजातीफलैः मातः केतकपत्रपाण्डुरुचिभिस्ताम्बूलवल्लीदलैः सानन्दं मुखमण्डनीयमतुलं ताम्बूलमङ्गीकुरु ॥ ३० ॥ एलालवहादिसमन्वितानि कबोलकर्पूरसमिश्रितानि । ताम्बूलवल्लीदलसंयुतानि पूगानि ते देवि समर्पयामि ॥ ३८ ॥ ताम्बूलवल्लिदलनिर्जितहेमवर्ण खक्तिपूगफलमौक्तिकचूर्णयुक्तम् । रतसगिस्तिमिदं सदिरेण युक्तं ताम्बूलमम्ब वदनाम्बुरहे गृहाण ॥ ३९ ॥ महति कनकपात्रे सापयित्वा विशाला- न्डमरुसदशरूपान्वद्धगोधूमदीपान् । बहुधृतमथ तेषु न्यस्य दीपानुकम्पा- भुवनजननि कुर्वे नित्यमारातिक ते॥१०॥ 1. 'भुराव' ख. १. 'तरनापारमानव 'ख.३. 'आताम' स... 'कुप्पाची' ·काव्यमाला सविनयमथ दत्त्वा जानुयुग्मं धरण्यां सपदि शिरसि धृत्वा पात्रमारार्तिकस्य । मुखकमलसमीपे तेऽम्ब साध त्रिवार भ्रमयति मयि भूयाचे कृपा कटाक्षः ॥ ४१ ।। अथ बहुमणिमित्रैमौक्तिकैस्त्वां विकीर्य त्रिभुवनकमनीयैः पूजयित्वा च वसः । मिलितविविधमुक्तादिव्यलावण्ययुक्तां जननि कनकवृष्टिं दक्षिणां तेऽर्पयामि ॥ ४२ ॥ मातः काश्चनदण्डमण्डितमिदं पूर्णेन्दुविम्वप्रभं नानारलविशोभिहेमकलशं लोकत्रयाहादकम् । भाखन्मौक्तिफजालिकापरिवृतं प्रीत्यात्महस्ते धृतं छनं ते परिकल्पयामि शिरसि त्वष्ट्रा सयं निर्मितम् ।। ४३ ॥ शरदिन्दुमरीचिगौरवर्णमणिमुक्ताविलसत्सुवर्णदण्डैः । जगदम्ब विचित्रचामरैस्त्वामहमानन्दभरेण वीजयामि ॥ १४ ॥ मार्तण्डमण्डलनिभो जगदम्ब योऽयं भत्या मया मणिमयो मुकुरोऽर्पित। पूर्णन्दुपिम्वरुचिरं वदनं सकीय. मलिन्विलोकय बिलोलरिलोचने लम् ॥ ४५ ॥ इन्द्रादयो नतिनतर्नुकुटपीप- नाराजयन्ति सततं वय पादपीठम् । वल्लादहं तव समनगरीरमंत- भीराजपानि जगदम्य सदसदीः ॥ ४६॥ पियगतिरतिनुनी रमाननः मनस्मयविनाः बियामाग्योरः । भगवत रिलायंपादनाय नमाने नुमानमती gin 101 स... 4tatinine ·चतुःपप्युपचारमानसपूजास्तोत्रम् । १५७ मधुकरवृत कुम्भे न्यस्तसिन्दूररेणः कनककलितघण्टः किङ्किणीशोभिकण्ठः । श्रवणयुगलचञ्चचामरो मेघतुल्यो जननि तव मुदे स्तान्मत्तमातङ्ग एपः ॥ १८ ॥ द्रुततरतुरगैर्विराजमानं मणिमयचक्रचतुष्टयेन युक्तम् । कनकमयमहं वितानवन्तं भगवति ते हि रथं समर्पयामि ॥ ४९ ॥ हयगजरथपत्तिशोभमानं दिशि दिशि दुंदुभिमेघनादयुक्तम् । अतिवहुचतुरङ्गसैन्यमेतद्भगवति भक्तिभरेण तेऽर्पयामि ॥ ५० ॥ परिखीकृतसप्तसागरं यहुसंपत्सहितं मयाम्ब ते । विपुलं धरणीतलाभिधं प्रबलं दुर्गमिदं समर्पितम् ॥ ५१ ॥ शतपत्रयुतैः खभावशीतैरतिसौरभ्ययुतैः परागपीतैः । भ्रमरीमुखराकृतैरनन्तैळजनस्त्वां जगदम्ब वीजयामि ॥ ५२ ॥ भ्रमरललितलोलकुन्तलाली विगलितकाल्यविकीर्णरङ्गभूमिः । इयमतिरुचिरा नटी नटन्ती तव हृदये मुदमातनोतु मातः ।। ५३ ॥ मुखनयनविलासलोलवेणीविलसितनिर्जितलोलभृङ्गमालाः । युवजनमुखकारिचारुलीला भगवति ते पुरतो नटन्ति यालाः ॥ ५४ ।। रुचिरकुचतटीनां नाट्यकाले नटीनां प्रतिगृहमथ तत्र प्रत्यहं प्रादुरासीत् । थिमिकितिधिमिधिद्धी धिद्धिधिद्धीधिमिद्धी थिमिकितिधिमितत्ताधेयथेयेति शब्दः ॥ ५५ ॥ अमदलिकुलतुल्या लोलधम्मिल्लभारा सितमुखकमलोद्यदिव्यलावण्यपूरा । अनुपमतमवेपा वारयोपा नरन्ती परभृतकलकण्टी देवि धैर्य तनोतु ॥ ५६ ।। डमरडिण्डिमा रभली भूदुरवादपटाईपटाहयः ।

·तिसि मुदा शिवेन साधै सुखशयनं कुरु मां हृदि सरन्ती ॥१८॥ एतलिन्मणिसरिते सुवर्णपीठे त्रैलोक्याभयवरदे निधाय पादौ । विस्तीण मृदुतरलोतरच्छदेऽस्मिन्पर्य के कनफमये निषीद मातः ॥६॥ क्षणमय जगदम्ब मञ्चकेऽसिन्दुतरतूलिकया विराजमाने । घागमाना। विपी समरानमा शारि नापन्ति गमगन्नाः। सनं सावमानन विनमा समापनमा माधनाति ॥५८॥ नामिनामनामनांना समय रमपिता गंत एवं लदीवर । ঘণনগৰি শিলৰাগঃ- भगति भवदीयं मानत यानि ॥ ५९ ॥ तप देवि गुणानुपने नुरा नो चतुराननादयः । तादिहफाराषु जन्तु सपनं फनर कमीश्वरः ॥ ६ ॥ पदं पदं या परिपूजन्यः सपोभमेधादिफलं ददाति । तो सर्वपापक्षयहेतुन्तां प्रदक्षिणा ते परिकल्पयानि ॥ ११ ॥ रफोत्पलार.टतापभान्यां धजोध्यरेखाकुलिशारिताभ्याम् । अशेपन्दारफवन्दिताभ्यां नमो भवानीपदपरजाभ्याम् ॥ ६२ ।। चरण नलिनयुग्मं परजैः पूजयित्वा फनफकमलमालां फण्ठदेशेऽर्पयित्वा । शिरसि विनिहितोऽयं रलपुष्पाञ्जलिस्ते हृदयकमलमध्ये देवि हर तनोतु ॥ ६३ ।। अथ मणिमयमञ्चकाभिरामे द्युतिमति पुप्पवितानराजमाने । प्रसरदगरुधूपधूपितेऽलिन्भगवति वासगृहेऽस्तु ते निवासः ॥१४॥ तब देवि सरोजचिहयोः पदयोनिर्जितपद्मरागयोः । अतिरक्ततरैरलक्तकैः पुनरुक्तां रचयामि रक्तताम् ॥ ६५ !! अध मारुतशीतवासितं निजताम्बूलरसेन रन्जितम् । तपनीयमये हि पट्टके मुखगण्डूपजलं निधीयताम् ।। ६६ ।।

·चतुःपशुपचारमानसपूजास्तोत्रम् । १५९ मुक्ताकुन्देन्दुगौरां मणिमयमुकुटां रखताटश्युक्ता मक्षसक्पुप्पहस्तामभयवरकरां चन्द्रचूडां त्रिनेत्राम् । नानालंकारयुक्तां मुरमुकुटमणियोतितवर्णपीठां सानन्दां सुप्रसन्नां त्रिभुवनजननी चेतसा चिन्तयामि ॥ ६९ ।। एपा भक्त्या तव विरचिता या मया देवि पूजा खीकृत्यैनां सपदि सकलान्मेऽपराधान्क्षमस्व । न्यूनं यत्ततव करुणया पूर्णतामेति सर्व सानन्दं मे हृदयकमले तेऽस्तु नित्यं निवासः ॥ ७० ॥ पूजामिमां पठेत्पातः पूजां कर्तुमनीश्वरः । पूजाफलमवामोति वान्छिताथै च विन्दति ॥ ७१ ।। प्रत्यहं भक्तिसंयुक्तो यः पूजनमिदं पटेत् । वाग्वादिन्याः प्रसादेन वत्सरात्स कविर्भवेत् ॥ ७२ ।। पूजामिमां यः पटति प्रभाते मध्याहकालेऽप्यथवा प्रदोपे । धर्मार्थकामान्पुरुषोऽभ्युपैति देहायसाने शिवतामुपैति ।। ३ ।। इति श्रीपरमहंसपरिवाजकाचार्यश्रीमच्छंवराराविरचितचतुःषपचार. मानसपूजाम्तोत्रं गमामम । 3-

·No text on this page.

·No text on this page.