·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·相serve II 人
MP情
曾
7.上
.
:
Fate SEE
;
生。
「有為
24,
一,
+
Ple是一
* Augirl htm
了。
Air
合作代理
广。 4月
girl
10
F
-
们
- IF |
营
if
1
mor

·No text on this page.

·॥ श्रीगणेशाय नमः ॥ श्रीगुरुचरणकमलेभ्यो नमः ॥ ॐ गणाधिपं रामगुरोः पदाजं दामोदराख्यं पितरञ्च नत्वा॥ प्राचीनप धैर्बलभद्रनामा करोति सद्धायनरत्नसंज्ञम् ॥१॥ भागीरथीतीरविराजमाने श्रीकान्यकुब्जे नगरेऽतिरम्ये ॥ अभूगरद्वाजमहर्पिवंशे श्रीलालनामा गणकोपनामा ॥२॥ तस्यात्मजाः पञ्च वभूवुरेपां श्रीदेविदासः प्रथमम्बभूव ॥ व्यक्तं च यश्रीपतिपद्धतौ च टीका व्यधाच्छिष्यगणस्य तुष्टये ॥३॥ तस्माल्लघुःखेदविचारदक्षः प्रख्यातकीतिविजितारिपक्षः ॥ श्रीक्षेमकर्णोथ ततः कनिष्ठो नारा यणो व्याकरणे पटिष्ठः ॥४॥न्याये यः सुरराजपूजितनिभो वेदान्तिनामग्रणीर्मीमांसादिसमस्तशास्त्रकमलप्रोबोधने भास्करः ॥ श्रीमद्भूपतिवृंदपूजितपदो भूदेवमूर्द्धामणिः श्रीमन्मिश्रचतुर्भुजःसमभवत्तस्माल्लघुर्धर्मवित् ॥५॥ तस्माल्लघुः सकलशास्त्रकला पटिष्ठो दामोदरः समभवत्कृतिनां वरिष्टः ॥ यो भास्करोदितपितामहकर्मतुल्यां वृत्तिं व्यधान्निरुपमां कृतिनां हिताय ॥६॥दा मोदरस्य तनयो जातौ बलभद्रवलिरामौ ॥ वलभद्रेण च किञ्चित्प्रकाश्यते ताजिकं गुरोः कृपया॥७॥निवन्धा रचिताः पूर्वैः सं हितास्ताजिकादिषु ॥ न हायनफले तस्मानिवन्धं कर्तुमुद्यतः ॥ ८ ॥ हिल्लाजखत्तखुत्तार्याखिन्धिरोमकसम्मतम् ॥ सारं समर सिंहस्य क्रियते वार्षिकं फलम् ॥ ९॥ननु किमभिधेयकमिदं शास्त्रं प्रयोजनञ्च किम् ॥ उक्तञ्च-"ज्ञातार्थ ज्ञातसंवन्धं श्रोतुं श्रोता प्रवर्त ते ॥ ग्रन्थादौ तेन वक्तव्यः सम्बधस्सप्रयोजनः" इति।।अन्यच्च-“सर्वस्यैव हि शास्त्रस्य कर्मणो वापि कस्यचित् ॥ यावत्प्रयोजन नोक्तं तावत्तत्केन गृह्यते॥” इत्युच्यते यवनाचार्येण पारस्या भाषया प्रणीतज्योतिश्शास्त्रैकदेशरूपं वार्षिकादिनानाविधफलादेशफलकं शास्त्रं ताजिक शब्दवाच्यम् ॥ तदनन्तरसंभूतैः समरसिंहादिभिरधीतव्याकरणैर्बाह्मणैस्तदेव शास्त्रं संस्कृतशब्दोपनिबद्धं तदपि ताजिकशब्दवाच्यमेव ॥ अतएवैतैस्ताएव इक्वालादयो यावत्यःसंज्ञा उपनिबद्धाः॥अत्रग्रहराशिस्वरूपषोडशयोगसहमासांगवर्षफलभावविचारदशाविभागगमनागमनाद्यनेकप्रश्नरूपास्ताजिकपदार्थाः प्रतिपाद्यते न विषयभूताः॥एषां पदार्थानां ताजिकग्रंथस्य च प्रतिपाद्यप्रतिपादकभावः संबंधः ॥ प्रयोजनञ्च भूतभविष्यवर्तमानशुभाशुभफलकथनम्।उक्तंच नारदेन 'प्रयोजनं तु जगतःशुभाशुभनिरूपणम्'इति ॥ अत्र शास्त्रे तु वर्षफलप्रश्नादिजिज्ञासुरधिकारी स च ब्राह्मण एव॥ उक्तंच वसिष्ठेन-“अध्ये ब्रह्माणैरेव तस्माज्योतिःशास्त्रं पुण्यमेतद्रहस्यम्॥एतबुद्धासम्यगाप्नोति यस्मादर्थ धर्म मोक्षमत्र्यं यशश्च" इति ॥ ननु यवनाचा ·हायन प्रणीतेक्वालादिपारसीशब्दात्मकस्य ताजिकशास्त्रस्याध्यापनमेव तावदनभिहितम् ॥ अध्ययनं तु दूरादपास्तमेव ॥ उक्तं च स्मृती-'न वदेद्यावरन. नीं भाषां प्राणैः कंठगतैरपि'इति । तन्मूलभूतत्वात्सदमरसिंहादिशास्त्रस्याप्यध्ययनमनुचितं मूलाशुद्धया सर्वमशुद्धमितिन्यायात् ॥ अत्रोच्यते। यवना ॥१॥ चार्य्यस्याष्टादशसंहिताकर्तृषु परिगणितत्वात्तद्वचः प्रमाणमेव ॥ उक्तं च कश्यपेन-"सूर्यःपितामहो व्यासो वसिष्ठोऽत्रिः पराशरः॥ कश्यपो नारदो गो मरीचिमनुरङ्गिराः ॥ लोमशः पोलिशश्चैव च्यवनो यवनो गुरुः ॥ शौनकोष्टादशोते ज्योतिःशास्त्रप्रवर्तकाः” इति ॥ तथा च यवनाचार्यप्रणीतं संस्कृतोपनिबद्धं जातकशास्त्रं यवनजातकाख्यं दृश्यते ॥ तथैव ब्रह्मणस्सकाशात्पारम्पर्यवशेन ताजिककर्तृत्वमप्यस्य स्मर्म्यते। उक्तञ्च रोमकेन-"ब्रह्मणा गदितं भानोर्भानुना यवनाय यत् ॥ यवनेन च यत्प्रोक्तं ताजिक तत्प्रकाशितम्" इति ॥ अन्येषि ताजि काचार्या उक्ताः टोडरानन्दे–“खत्तखुत्तो रोमकश्च हिल्लाजो धिपणाह्वयः ॥ दुर्मुखाचार्य इत्येते ताजिकस्य प्रवर्तकाः” इति ॥ अथच ज्योतिःशास्त्रफलम्पुराणकैरादेश्यमित्युच्यत इति सिद्धान्तस्मरणात् । तथाच-"कृते पैतामहं शास्त्रं त्रेतायां वादरायणम् ॥ गागीय द्वापरे प्रोक्तं सुसत्यं ताजिक कला" इति जीर्णताजिकोक्तेः ॥ अथच-"म्लेच्छा हि यवनास्तेषु सम्यक्छास्त्रमिदं स्थितम् ।। ऋषिवत्तेऽपिपूज्यन्ते किम्पुनर्दैवविद्विजः” इति गोक्तेश्च ॥ यवनज्योतिर्मन्थानामध्ययने द्विजानान्न दोपः ॥ अथ पङ्को दयकमलादेरीश्वरपूजादौ त्यागस्स्यात्तथा भुजङ्गफणवर्तिमणिग्रहणे नादरस्स्यात् ॥ उक्तच्च गणेशदेवज्ञैः-"ब्रह्मदेपितुरुप्कसंभव मिदं तार्तीयकं वर्तते शास्त्रं यद्यपि सद्विजैरपि तथाप्यध्येतुमर्हम्भवेत् ॥ यस्माद्यत्सदसत्फलं निगदितं सत्यं हि किम्पङ्कजे शङ्का पङ्कभवा तथा फणिफणोत्पन्ने मणौ दूपणम्" इति ॥ हिल्लाजेन तु ब्रह्मविष्णुरुद्रमुखनिर्गतशापेन यवनताम्प्राप्तेन श्रीसूर्येणैव यवनशान प्रणयनाविजानामपि सूर्यसिद्धान्तवत्तदध्ययनं युक्तमित्युक्तम् ॥ "केशवविष्णुमुखनिर्गतशापाम्लेच्छाधिगततिग्ममरीचेः ॥ रोमके च पुरि लब्धमशेष तद्विजातिभिरतोध्ययनीयम् इति ॥ पुरे रोमकपत्तने ॥ यदा च तदेव प्रमेयं केनचित्सुबुद्धिना समरसिंहादिना अधीतं तदीयं ज्योतिःशास्त्रेण दृढतरसंस्कारादव्यक्तसंज्ञापरिभाषेण संस्कृतशब्दैरुपनिबद्धश्चेत्पठ्यते तदा न कोपि दोष इति ज्ञेयम् ॥ 'न वदेद्यावनी भाषाम्'एतद्वचनं तु यावनीयकाव्यालंकारादिविषयकमितिसिद्धांतः ॥ ननु सूर्यसिद्धांतादिग्रंथास्तु श्रौतस्मातकर्मविषयकाः कथमस्य ताजिकशास्त्रस्य तु ·श्रौतस्मार्तकर्मविषयकत्यम् ॥उच्यते-“अष्टमे वर्षे ब्राह्मणमुपनयेत् पष्टेऽनायकामः' इति ॥तथा-'अष्टवर्पा भवेद्गौरी नववर्षा चरोहिणी गौरी ददद्ब्रह्मलोकं सावित्रं रोहिणीं ददत् ॥ इत्यादिभिर्वाक्यैरुपनयनविवाहकाला अनेकेभिहितास्तेषां ज्ञानं झटिति ताजिकशास्त्रादेव जाय ते॥ अन्यच्च उक्तकालेपि गुरुशुद्धिं विना यथोपनयनविवाहावुत्सर्गतो न भवतस्तथा जन्मकालातनद्वषेष्वरिष्टसंभवेपि न भवतो दुष्टफलस्य तुल्यत्वादिति॥ ननु सदसत्फलावबोधार्थमस्ति ताजिकशास्त्रस्य प्रवृनिस्ताजिकशास्त्रोक्तवर्षप्रवेशो जन्मकालाधीनस्तदंगीकारे च जातकशास्त्रादेव नृणां सदसत्फलबोधे। भविष्यति किमनेन ताजिकशास्त्रेण । अत्रोच्यते ॥ जातकशास्त्रात्सदसज्ज्ञानं बह्वायाससाध्यं बहुकालसाध्यताऽस्ति तथाहि ॥ जन्मकालीनस्पष्टय हानंगीकृत्य दृष्टिषड़बलेटकष्टबलानि सर्वग्रहाणामायुर्वपाणि चानीय ततो दशामंतर्दशां च निर्णीय जातकशास्त्रोदितं सदसत्फलं वाच्यम् । तत्रापि इष्टकष्टबलाश्रयगुणकानयने सच्छेदगणितस्य दशाप्रवेशे जन्मकालकलियातवत्सरस्येत्यादिगणितस्य च ज्ञानं सिद्धांतविदामेव न यादृशानां तादृशानाम् । अन्यच्च एवमत्यायासेनानीतास्वपि दशामु फलविवेकःकर्तुमशक्यःकथं आयुः कृतं येन हि यत्तदेव'इत्यादिवराहोक्तबहायुर्वर्षाणां दश वा पञ्चदश वा विंशतिवेत्यादीनां बहूनां वर्षाणां सत्त्वाचनद्हसम्बन्धि शुभाशुभदशाफलं तावत्कालमध्ये नैकरूपं सम्भवति॥अंतर्दशायामपि वर्षाणां पञ्चकं पटकं वा एकैकस्य समायाति ॥ तत्रापि नैकरूपमन्तर्दशाफलं विदशासृपदशासु च कस्यचिदल्पवर्षत्वं कस्यचिबहुवर्णत्वं समायाति । तत्रापि नैकरूपकल ता वक्तुं शक्यते ॥ तस्मादबायासेनापि जातकफलं स्थूलकालफलदमस्ति ॥ ताजिके तु वर्षमध्ये सर्वेषां ग्रहाणां दशाः समायांति ॥ अन्तर्दशा त्वल्प दिनाया समायाति तत्र मासप्रवेशफलमत्यन्तसूक्ष्मतरं समायात्यतस्सदसत्फलज्ञानन्ताजिकशास्त्रादेव नितान्तकान्तम् । उक्तञ्च समरसिंहेन-"प्रायो न जातकफले चिरकालप्रयोज्ये मतिस्स्फुरति पुंसाम् ॥ तेनात्र हायनफलम्प्रकाश्यते जातकप्रोक्तम्" इति ॥ ननु प्राचीनकर्मरूपस्य दैवस्यावश्यम्भावित्वात्कथमुयमो वर्षफलविचारस्य ॥ यदाह शौनकः-"येन तु यत्प्राप्तव्यन्तस्य विधानं सुरेशसचिवोपि ॥ यस्साक्षानि यतिज्ञस्सोपिन शक्तोऽन्यथा कर्तुम्" इति ॥ तथा दैवस्य बलवत्त्वे पुरुषकारो निरर्थकइति । अत्राहुः किं यदि दैवमेव फलं तदा कृष्याद्युपायेन पुरुषकाररूपा प्रवृत्तिर्न स्यात्। अथच श्रुतिस्मृत्यावेदितविधिनिषेधाश्च निरर्थकाः स्युः।तदाह केशवार्कः-“फले यदि प्राक्तनमेव तकिकृप्या छुपायेषु परः प्रयत्नः॥ श्रुतिस्स्मृतिश्चापि नृणान्निषेधविध्यात्मकेकर्मणिकिनिषेधति" इति ॥ अपिच । जन्मान्तरार्जितदैवमपि पुरु तु ·-------- --- ----- - रत्न हायन पकारविना न घटत इति पुरुषार्थस्यैव मुख्यत्वम् । तथा च वसन्तराजः- पूर्वजन्मजनितं पुराविदः कर्म देवमिति सम्प्रचक्षते ॥ उद्यमेन तदुपाजितं सदा वांछितं फलति नैव केवलम्" इति ॥ अथ पुरुषार्थस्यैव मुख्यत्वाङ्गीकारे। "अवश्यंभाविभावानाम्प्रतीका गे भवेद्यदि ॥ तदा दुःखेन वाध्येरन्नलरामयुधिष्टिराः॥ नाभुक्तं क्षीयते कर्म कल्पकोटिशतैरपि ॥ अवश्यमेव भोक्तव्यं कृतं कर्म शुभाशुभम् ॥ इत्यादिवाक्यानां गतिरितिचेदबोच्यते।तत्र कर्मणां पैचित्र्यं कानिचिहृढमूलानि कानिचिच्छिथिलमूलानि॥यत्र जन्मपत्रशकुनवर्षपशा दिभिर्दशाफलरूपेण प्रतिबंधकेन संतानविद्याद्यभावो नितिस्तत्र ग्रहशांत्यादिरूपेण प्रयत्नेनापि संतानादिप्रतिबंधकीभृतं दृढमूलत्वान्निवारयितुं न श क्यते । यत्र तु ग्रहचारवशेन गोचरादिना संतानादिप्रतिबंधो निर्णीतस्वच्छिथिलभूतत्वेन स्वस्त्ययनादिनोत्पाद्यम् ॥ उक्तंच स्मृता- हन्यते दुर्वलं देवं पौरुषेण विपश्चिता" इति ॥ एवं शुभसूचकदशापाककाले क्रियमाणा यात्राप्यनायासेन फलसाधिका ॥ अशुभदशायां हानिदैत्योप ज्योतिश्शास्त्रगणनोपयोगः ॥ पूर्वोक्तशौनकादिवाक्यानि दृढमूलकर्मविषयकाणि । देवपुरुपकाग्योःसाचिव्यमुक्तं याज्ञवल्क्येन-“यथा हाकेला चक्रेण रथस्य न गतिर्भवेत् ॥ एवं पुरुषकारेण विना देवं न सिद्धयति इति ॥ संक्षेपाज्ज्योतिश्शानाध्यापने फलमाह माण्डव्यः-"ni विधस्य श्रुतिनेत्रशास्त्रस्वरूपभर्तुः खलु दर्शनं वै । निहत्यशेष कलुपं जनानां पडब्दतो धर्मसुखास्पदं स्यात् ॥१॥" मूगि द्धान्तपि-"दिव्यं चक्षुर्ग्रहाणां दर्शितं ज्ञानमुत्तमम् ॥ विज्ञायाकांदिलोकेषु स्थान प्राप्नोति शाश्वतम्” इति ॥ ज्ञानादिगण ज्योतिर्विदःपूजातारतम्यं जीर्णरायपायि ॥ "दशदिनकृतपापं हंति सिद्धांतवेत्ता त्रिदिनजनितदोपं तंत्रविदृष्ट एव ॥ करणभगणवेता हंत्यहोरात्रदोपं जनयति धनमंधस्तत्र नक्षत्रसूची" इति।। नक्षत्रसूचिलक्षणं वराहसंहितायाम्-"अविदित्वैव यः शास्त्रं दैवजन प्रपद्यते ॥ स पंक्तिदूपकः पापो ज्ञेयो नक्षत्रसूचकः ॥ तिथ्युत्पत्तिं न जानन्ति ग्रहाणां नैव साधनम् ॥ परवाक्येन वर्तन्ते ते वै नक्षत्रसूचकाः ॥” श्राद्ध गणकानामपक्तेियत्वं धर्मशास्त्रे नक्षत्रसूचकाभिप्रायेण ज्ञेयम् ॥ उक्तञ्च वसिष्ठेन-"त्रिस्कन्धपारङ्गत एव पूज्यः। श्राद्धे सदा भूसुरवृन्दमध्ये ॥ नक्षत्रसूची खलु पापरूपो हेयस्सदा सर्वसुधर्मकृत्ये” इति ॥ नन्वस्मिन् ग्रन्थे ग्रन्थबाहुल्यमेव दूषण मितिचेन्न । यतो ग्रंथसंक्षेपेऽन्यग्रन्थापेक्षा विचारसंशयश्च भवति ॥ ग्रन्थविस्तारे संशयापेक्षयोरभावो भवति तस्माद्भन्थविस्तारो न दोषायेति ज्ञेयम् ।

·उक्तञ्च यादवेन-“संक्षेपे संशयापेक्षे श्रोतुस्स्यातामसंशयः ॥ वरीयान्विस्तरस्तस्मादपेक्षासंशयापहः" इति ॥ अलमतिप्रसङ्गेल ॥ प्रकृतन्तावदनुसरामः॥ अथ राशिस्वरूपमुक्तं वामनताजिक-"फलं राशिग्रहाधीनं सर्वेषां प्राणिनां यतः।।अतो मेपादिराशीनां स्वरूप म्पानिरूप्यते ॥ मेपोवृपोथ मिथुनं कर्कः सिंदोथ कन्यका ॥ तुला ततोवृश्चिकश्च धनुर्मकर एव च ॥ कुम्भो मीन इति प्रोक्ता बुधैर्दादश राशयः ॥ मेपाथ मिथुनं सिंहस्तुला धनुरथा घटः॥ विज्ञेया विवुधरते क्रूराः पडपि गशयः॥२॥ वृपः कर्कस्तथा कन्या वृश्चिको मकरस्तथा ॥ मीन एते पडपि च विज्ञयासौम्यगशयः ॥ मेपकर्कावथ तुला मकरश्चग्गशयः ॥ वृपसिंहो वृश्चि कोथ कुम्भश्च स्थिरराशयः ॥ मिथुनं कन्यका धन्वी मीनश्च द्विस्वभावकः ॥ मेपोथ वृपभास्सिहोऽपराध धनुस्तथा ॥ मक रश्च बुधैज्ञेया राशयोऽमी चतुप्पदाः ॥ कर्कटो वृश्चिकश्चोभी बहुपादौ प्रकीर्तितौ ॥ कुम्भमीनावुभौ राशी विज्ञेयो पादजिता ॥ मिथुनश्च तुला कन्या पूर्वाद्धों धनुपस्तथा ॥ राशया द्विपदाः प्रोक्ला यवनाचार्यसूरिभिः ॥ मेपश्च सिंहधनुपौ विज्ञेया वह्निग शयः ॥ वृपः कन्याथ मकरस्स्युरेते भूमिराशयः ॥ मिथुनश्च तुला कुंभाराशयः पवनात्मकाः ॥ कर्कवृश्चिकमीनाश्च विज्ञया जलराशयः ॥ अर्दशब्दो मृगः कुंभः कन्या एते च राशयः ॥ तुलालिककमीनाश्च विज्ञयाः शब्दयर्जिताः॥ मेपो वृषोऽथ मिथुनः सिंहः शब्दान्वितो धनुः ॥ कालिमीना वह्वपत्याजिन्मोशवटकाः स्मृताः ॥ मध्याः सिंदणकन्याजतुलानापास्तथा ल्पकाः ॥ सूक्ष्माः सिंहधनुर्मपाः पीताप्णाः पित्तधातवः ॥ वृपकन्यामृगा रूक्षा उष्णशीताश्च धातुलाः ॥ युग्मकुंभतुला उष्णाः स्निग्धांगास्तुल्यधातवः ॥ कर्कमीनालयः स्निग्धाः शीताश्च श्लेप्प्रधातवः ॥ नृपविशुद्रभूदेतास्तथा पूर्वादिका दिशः॥ मेपात्रिःपरिवर्तेन विज्ञेया विबुधैः सदा॥पृष्ठोदयाः कर्कमृगधनुर्मेपवृपा अमी॥शेपाःशीदिया ज्ञेया उभयश्च झपःस्मृतः ॥शीर्पोदया दिनबलाः शेपा रात्रिबलाः स्मृताः॥ राशेः स्वनंदभागो यः स तु वर्गोत्तमाह्वयः" इति ॥ अथ गशिवर्णानाह समरसिंहः- “अरुणसितहरितपाटलधूसरविट्पांडुरविचित्राः॥ सितहेमद्युतिपिंगाः कर्बुरबभ्रुह्यजादिवर्णाः स्युः ॥” इति ॥ अथ राशिपु विपमो दयत्वसमोदयत्वमुक्तं समरासिंहनेव । “विपमोदया मृगायाः पट् ह्रस्वत्वेन कालमानस्य ॥ कर्कायाः पट् दीर्घत्वात्समोदया Dainik ·रत्न. ॥३ हायन | अजतुलेच समाने” इति ॥ यद्यपि स्वल्पाक्षभेदंशे कालस्य ह्रस्वदीर्घत्वं न संभवति तथापि बह्वक्षभेदंशे तत्संभवत्येव । नयथा यत्राक्षमावा दशांगुलास्तत्र मकरादीनामुदयपलानि म० २८३ कुं० २०३ मी० १५८ मे० १५८ वृ० २०३ मि० २८३ कर्कादीनामुदयपलानि च क० ३६३ सिं० ३९५ क० ३९८ तु ०३९.८वृ० ३९५ ५०३६३ अत्र मकरादितः कर्कादीनामुदयपलानि बदधिकानीतिज्ञेयम् । एपां प्रयोजन माह समरसिंह एव । "वृहतां समोदयानां राशीनां मध्यगो विधुर्वृद्धिम् ॥ यदि याति तदा वृद्धिवैषम्यं स्याम्यत्ययाद्धानिः" इति।। मेपादिराशीनां संज्ञांतरमुक्तं वराहेण-"क्रियताउरिजितुमकुलीरलेयपाथोनककोपाख्याः ॥ तौक्षिकआको केरोनोगवां त्यभंचेत्थम्” इति ॥ केंद्रादिसंज्ञा उक्तास्तेनैव-"कंटककेंद्रचतुष्टयसंज्ञा लग्नास्तदशमनतुर्थानाम् ॥ संज्ञा परतः पणफ रमापोक्लिमसंज्ञितं च तत्परतः” इति ॥ ग्रहाणां मूलत्रिकोणगृहाणि तेनैवोक्तानि-'सिंहो वृपः प्रथमपष्ठहयांगतालिकुंभास्त्रिको णभवनानि भवंति सूर्यात्' इति राशिस्वरूपम् ॥ अथ राशिस्वरूपप्रयोजनम् । नत्र दिपदचतुष्पददिनरात्रिसंज्ञाराशिस्वरूपप्रयोजनं वक्ष्यमाणमात्र फले ज्ञेयम् ॥ पुंस्त्रीराशिप्रयोजनम् ॥ पुंखेटाः पुंराशो बलिनः वीग्रहाः वीराशौ बलिन इतिस्थानबलेज्ञेयम् ॥ पित्तोष्णशीतादिप्रयोजनम् ॥ गंग कर्ता यत्रराशावित्यादिष्वभावविरोगस्थितिज्ञानार्थम्॥राशिदिक्षयोजनं यात्रायां दिगूज्ञानार्थम्।।चरराश्यादिप्रयोजनम्॥'चरोदये भोजनमेकवारम्' इत्यादिभोजनविचारे ज्ञेयम् ॥ राशीनाञ्जलादिचारित्वप्रयोजनन्त्वाखेटकेजलाखेटमाहुः । 'सवीय्यग्रहक्षलाख्यः' इत्यत्र ज्ञेयम् । वह्नया दिराशिप्रयोजनम्।अष्टमभावे शिखिराशौ वह्निभयम्।इत्यादिस्थले ज्ञेयम् । ब्राह्मणादिजातिङ्करसौम्यत्वादिप्रयोजनम्। लग्नानुमानवसतिवयःप्रमाणञ्च जातयो ज्ञेयाः'।इत्यादिसमरसिंहोक्तं ज्ञेयम्।।यथा ममास्मिन् वर्षे केनलाभो भविष्यति इति विचारे लाभभावलग्नसमवर्णेन तत्क्रूरसौम्यादिप्रकृतिस हितेन मत्समसन्तानेन तत्समबहुजन्मकेन तत्समवर्णादिकवस्तुलाभो वाच्यः। इति राशिस्वरूपप्रयोजनम्॥अथ ग्रहस्वरूपमुक्तं च यादवेन- 'रविविधक्षितिजा बुधवाक्पती भृगुशनी च तमश्शिखिनों ग्रहाः॥न च सदा भ्रमणाद्भगणो नृणां ददति धातुसमम्फलमुक्तवत् ॥ वामनोपि-"रव्यादयो ग्रहाःसप्त सदसत्फलदायकाः॥मुन्थाफलविशेषस्य ज्ञानाथ राहुरष्टमः" इति॥यहस्वरूपमुक्तं त्रैलोक्य प्रकाशे-" भार्गवेन्दूजलचरौशजीवी ग्रामचारिणौ ॥ राहुक्षितिजमन्दान्वितेऽरण्यचारिणः॥प्रभातमिन्दुजगुरू मध्याह्न रविभू IMAN m ॥३ ·हम सूर्य मौक्तिकमुच्यते ॥ भाम वपु शनी लोहं राहावस्थीनि कीर्तयेत् ॥वणमुदाहृतम् ॥ मिजौ॥अपराह्न भार्गवेन्दू सन्ध्याम्मन्दभुजङ्गमौ॥पित्तं प्रभाकरक्ष्माजो श्लेष्माभार्गवशीतगू॥ज्ञगुरू समधातू च पवनौ राहुमंदगौ॥ कुजाओं कटुकौ जीवो मधुरस्तुवरोबुधः॥क्षाराम्लो चंद्रभृगुजौ तीक्ष्णौ सूर्यार्कनंदनौ ॥स्थूल इंदुः सितः खंडश्चतुरस्रौ कुजोष्णगृ॥ dलौ सौम्यधिपणौ दी! शनिभुजंगमौ ॥ खण्डोधचंद्राकारः ॥ विनी शुक्रगुरू क्षत्री कुजाकौं शूद्र इंदुजः ॥ इंदुर्वैश्यस्स्मृ तो म्लेच्छौ सैहिकेयशनैश्चरौ ॥ रक्तवर्णः कुजः प्रोक्तो धिपणः कनकद्युतिः ॥ शुकपिच्छसमस्सौम्यो गौरकांतिरनुप्णगुः ॥ मं दारार्कस्य पुष्पेण समद्युतिरथोष्णगुः॥ कविरत्यंतधवलः फणीकृष्णःशनिस्तथा॥अवनीशो दिनमणिस्तपस्वी रोहिणीप्रियः॥ स्वर्णकारःक्षितेः पुत्रो ब्राह्मणो रोहिणीभवः॥वणिग्गुरुःकविवेश्यो वृपलः सूर्यनंदनः॥सहिकेयो निपादश्च सर्वकार्येषु संमतः॥ युवा कुजश्शिशुस्सौम्यश्शशिशुको च मध्यमौ ॥ मार्तण्डमन्ददेवेज्यफणिनः स्थविग ग्रहाः ॥ जीवमंगलमार्तण्डानुश न्ति पुरुषान्बुधाः ॥ सोमसोमजमंदाहिभृगुपुत्राहियोपितः ॥ शुक्र चंद्रे भवेद्रौप्यं बुधे स्वर्णमुदाहृतम् ॥ गुरौ रत्नयुतं जीवेंदुसौम्यशुक्राः स्युः सौम्याः क्रूरा ग्रहाः परे ॥ क्षीणेदुः क्रूरयुक्तो ज्ञा राहुः क्रूराः प्रकीर्तिताः ॥ त्वग्मांसगेम्णां मंदोथ मजास्वां भास्करः प्रभुः ॥कुजो रक्तस्य शुक्रस्य भार्गवो मेदसः शशी॥रविः शुको धरामनुः स्वर्भानुः सूर्यनन्दनः॥ चं बुधः सुरगुरुः प्रागादिदिगधीश्वराः ॥ सूर्यदुजीवाः सत्त्वाख्या ज्ञशुक्रौ च रजोगुणी ॥ स्वानुभौमरविजास्तमोगुणमयाःस्मृ ताः ॥ विनष्टादिग्रहलक्षणमाह चण्डेश्वरः ॥ क्रूरदृष्टोयुतोवापिराक्रांतो विरश्मिकः ॥ स विनष्टो भवेत्खेटो विस्तारोत्रनिरूप्य ते ॥ राहुणाकान्तदेही तो दिवाकरनिशाकरौ ॥ जितः क्रूरेण यः खेटः समराशिस्थितोपि वा॥ पापाकान्तः स निर्दिष्टः समां शे क्रूरसंयुतः॥अन्तरालविहीनो यो दृष्ट्या पश्यति पूर्णया ॥ सज्ञेयः पापसंदृष्टो रश्मिहीनोर्कमध्यगः॥ अथ ग्रहस्वरूपप्रयोजनं म् ॥ तत्र ब्राह्मणादिजातिज्ञानं ॥ वृद्धत्वादिवयोज्ञानं ॥ ग्रामादिनिवासज्ञानं ॥ वातादिप्रकृतिज्ञानं ॥ चतुरस्रादिआकृतिज्ञानम् ॥ पुमान्चीचेतिज्ञानम् ॥ प्रयोजनं मम कार्यमस्मिन्वर्षे केन भविष्यतीतिप्रश्ने वर्षलग्नेशसगजात्यादिकेन वर्षशसमजात्यादिकेन वा मनुष्येण वा कार्य ज्ञेयम् ॥ कटुकादिरसज्ञान ·हायन रल. ॥४॥ S म् ॥ तुर्यस्थखेटवसति ज्याने रसमादिशेत्यायुक्तम् ॥ स्वर्णादिद्रव्योक्तिवर्ष सबलयहस्य द्रव्यलाभो निर्बलयहस्य द्रव्यहानिरित्याद्यर्थ ॥ प्रभातादिका लोक्त जनविचारे कालज्ञानार्थम् ॥ ग्रहवर्णप्रयोजनम् ॥ वर्ष सबलयहवर्णवस्तुलाभो निर्बलग्रहवर्णवस्तुहानिरेतज्ज्ञानार्थम् ॥ एवमन्यदपि ज्ञेयम् ॥ इति ग्रहस्वरूपम् ॥ अथवर्षप्रवेशवेलानयनम् ॥ तत्साधनमुक्तं यादवेन ॥ शको वर्तमानोजनुःशाकहीनो गताब्दा भवेयुश्चतुर्धा निधेयाः॥ भुवा १ वाणचंदै १५ रिलारामतुल्यै ३१ नभःपावकै ३०स्ताडितास्ते विधेयाः॥जन्मवारघटिकापलयुक्ताः पष्टयुपर्युपरिगदि वसाढ्यम् ॥ सप्तशेषकमिदं दिनपूर्वा स्वागता भवति हायनवेला ॥ अत्रैव सुगमोपाय उक्तो दैवज्ञचकचूडामणिभिरस्मद्गुरुज्येष्ठनातृभिः श्रीमन्नीलकण्ठदैवज्ञैः॥ गताःसमाः पादयुताः प्रकृतिघ्नसमागणात् ॥खवेदात ४० घटीयुक्ता जन्मवारादिसंयुताः॥अब्दप्रवेशवारादि सप्ततष्टेत्र निर्दिशेत ॥ प्रकारान्तरमुक्तं ग्रहज्ञाभरणे॥ इष्टः शको जन्मशकेन हीनत्रिधा सपादो दलितश्च सार्द्धम् ।।युक्तस्तथाजन्मगवा रपूर्वैः स्फुटा भवेदन्दनिवेशवेला इति॥ एवं वर्षध्रुवकवशात्ताजिककर्तृभिरनेकप्रकाराअभिहितास्तेप्रयोजनाभावाझंथबाहुल्यभयाच न लिख्यते ॥ अथात्ररात्रिजन्मनीष्टकालयोगे विशेषउक्तस्ताजिकालंकारे ॥ निशि जन्मभवेद्यदा तदा गतवारादिकमत्रसंयुतम् ॥ दिनमानयुतक्षपाघटीप लपूरिहवासरोगत इति ॥ यद्वारात्रिजन्मनि वर्षसंघोत्थवटीपुरात्रिगतघटिकायोज्यास्तत्र वर्षलग्नस्पष्टीकरणं सपटसूर्यात्कर्तव्यं यतो गतघटिकाः सूर्यास्ताद्याताइति अथवा वर्षसंघोत्थघट्याद्यमिष्टकालं प्रकल्प्य सजन्मलग्नं रवि प्रकल्प्य यल्लनं तद्वर्षप्रवेशलग्नं भवति ॥ एवं सकलगणकसार्वभौमश्री मद्रामदैवज्ञाप्तविधर्मादृशैरनेके विशेषाः कर्तुं शक्यते परंतु विस्तरभयादनुयोगः॥ अत्रेदध्येयम् ॥ यदि चैत्रादेरनंतरमपि मीनाकें जन्म तदा पूर्ववर्षशक एव जन्मशकः प्रकल्प्यः ॥ एवं जन्मार्कसमभानुश्चैत्रादेव मेषादेः प्राग्भवति तदा प्रागब्दशक एवाभीष्टशक: प्रकल्प्यः॥ मेषादेरूचं त्वरिभशक व ज्ञे यः॥अन्यथाधिमाससंभवे कदाचिदेव चंद्रवर्षमध्ये दिवारं जन्मार्कसमभानोः संभवेन वर्षदयोत्थवारादिवलक्षण्यमपेक्षितमपि गतसमासाम्यान्न स्यात् एवमा धिमाससहितवर्षादग्रिमवर्षे कदाचिच्चांद्रवर्षमुल्लंघ्यापि जन्मार्कसभानौ जातेसत्येकवर्षवारादिसमं वारादेरंतरं चस्यात् तस्मात्सौरवर्षादौ शकप्रवृत्तियेति । अत्र जन्मार्कतुलो रविर्यस्मिन्मासे भवति तस्मिन्नेव मासे वर्षप्रवेशो ज्ञेयः ॥उक्तंच ॥ तिथ्यादिपत्रे जननार्कतुल्यो रविर्भवेद्यत्र स एवमासः इति ॥ तत्र जन्मार्कसमो रविर्यदि जन्ममासे नायाति परे पूर्व वा मासे आयाति तदा जन्ममास एकरहित एकयुक्तो वा कर्तव्य इति ॥ अथ वर्पध्रु ॥ BAITHER ·वकोपपत्तिः ॥ अत्र वर्षादिः साध्यस्सच सौरएव ॥ उक्तं च सिद्धांतशिरोमणौ ॥वर्पायन युगपूर्वकमत्रसौरादिति ॥अथ रखेश्चक्रमांगो कवर्षप्रदिष्टमिति । तेनैवोक्तत्वादविभगणभोगेन सौरवर्ष भवति तस्य स्पष्टगतेश्चञ्चलत्वात्सौरवर्षादिः कदा भविष्यतीति जिज्ञासायां प्रत्यक्षोपलब्ध्या जन्मकालीनसूर्यतुल्यस्सूर्योयस्मिन्दिने तत्र भगणभोगस्य जानत्वाद्वर्षादिर्जातस्तस्य ज्ञाने उपायः। यदि कल्पसौरवर्षेः कल्पसावनदिनानि लभ्यन्ते तकन किमितिप्राप्तौ एकस्मिन्वर्षे एते सावनाहाः ३६५ । १५ । ३१ । ३० वारस्येक्यापेक्षितत्वादुपरि सप्ततष्टाः जानाः ०१ । १५। ३१ । ३० अत्रानुपातः । यद्येकस्मिन्वर्षे पते सावनाहाः नदा भुनायुवर्षः किमिति । अत्र गतवर्षाणि अनेन ध्रुवकेण ०१ । १५ । ३१ । ३० । चतुर्प स्थानेषु गुण्यानि रूपेण भाज्यानि फलअन्मसगयादाराय सावनदिनानाति । अस्मिन् जन्मबागदियोगस्तु वर्षश्वशीयदिवसघीपलजानार्थ कृतः ॥ अत्र पलघटीभ्यः षष्टया अम्बार्श्वगार्जन्गपलबटीनां पट्याधिकत्वामानात हवाग समेवातस्तत्सततष्टमित्युक्तम् । एवं छते तस्मिन मानव दिने वर्षादिः स्फुटो भवतीत्युपपनाए । अथैकवर्पणवेशादग्निमान्दारितेशजाना यू १ वाणविधु १६ भूगग ३१ ग्वाभि३० वाम दिकेन युक् ॥ वर्षणामदिनावशानिमस्स्यात्तिगिरीशगिति ॥ ननु गौरवात्सावनचान्द्रनाक्षत्रबाईपन्यापाणां शम्भो को शोगा। वर्षप्रवेशोभिहितः ॥ तत्रोच्यते ॥ चान्द्रसावनवर्षयोस्तु सूर्यस्य वा शाम्याभावात्यागः ॥ बाईम्पत्यमान जन्मकालिकराश्यादिमध्यमगणामीना, स्पत्यवर्षे यद्यपि गुरारंगशाग्यं भवति तथापि गशिसाम्याभावात्यागः॥ नाक्षत्रवपीने यद्यपि चंद्रमाम्यं भवति तथापि महाग्रेगरस्य ग्रहाणां नजोदा रखेः सौरवर्षे राश्यंशकलानिकलासाम्यात् ॥ अथवायनर्तुगुगपूर्वकमनौगदिनिसिद्धांताक्तेयावान जन्मनि भानुरित्यादिजीर्णतानिकांना कार मानेनेवाब्दप्रवेशकरणं युक्तम् । अथ च मासादभिर्वपमिति सूर्यगिद्धांतोतः वर्षभास्करलवेनसमावत्साष्टमासफलमादिशेशुभीः ॥ इतिजीर्णताजिकोकेच सौरमाननैव माराप्रवशोपि विधयः ॥ ननुगासास्तथाच तिथयस्तुहिनांशुमानादिति सिद्धांतोक्तासप्रवेश नांदगारास्यता मुख्यत्वमितिचेत् । न । यथा सोरमासप्रवेशे सूर्याशसाम्यं ज्ञापकं न तथा चांद्रमासप्रवशे किंचिदस्ति ॥ अथवा ॥ अधिमाससंभवे त्रयोदशमा सानां सत्त्वात्पूर्वोक्तं सूर्यसिद्धांतवचो लोकममिद्धं च व्याहन्येत ॥ तस्मात्सौरमानेनेव मासदिनप्रवेशादिकं विधेयमितिसिद्धांतः ॥ अथ वर्षप्रवेश समये स्वस्वाधीतसिद्धांतकरणादिरीत्या साधितोकों जन्मकालीनार्कणावश्यं समो भवति ॥ इदमेव वर्षप्रवेशसमये प्रमाणम् ॥ उक्तंच समर ·हायन ॥ ५॥ Saraswamana सिंहेन ॥ यावान् जन्मनि भानुस्तावान् वर्षे स्फुटस्तथैवमपि ॥ श्रीमन्नीलकंठज्योतिर्विद्भिरप्युक्तम् ॥ तत्कालार्को जन्यकालर रन विणा स्यायतस्समः इति ॥ एवं निष्पन्नस्याब्दप्रवेशकालस्य स्पष्टीकरणमुक्तं हरिभद्रेन ताजिकनारे ॥ सूर्यो वर्षमुमुवो नाहि भने जन्मार्कतुल्यो यदा तङ्गत्याविहतं तयोस्तु विवरं लब्धं च हीनान्वितम् ॥ वर्षावेशवटीपलेषु सततं वळही मानि जन्मोत्थे द्युमोहि वर्षसमयस्सरदेशम्भवेत्प्रस्फुटम् इति ॥ पार्थपुरनिवासिगणेशदेवज्ञेनाप्युकंताजिकभूषणे ॥ जन्मकालगलिगी विलासिना नैव याति तुलताङलामु चेत् ॥ वर्पकालगलिनीपतिस्तयोरन्तरतिहतं युतोवितम् ॥ कार्यवान तस्मादसौ स्पष्टः प्रजायते इति ॥ अत्र वर्षाकंजन्मार्कसाम्याभावात् कालस्पष्टीकरणयुक्तम् ॥ तत्र स्वाधीतकरणानदणार्या परयाम्योत्तरादिकर्मसंस्कतो जन्मकालीनपार्कस्तत्करणजातदेशान्तरादिसंस्कता वार्षिकरुपयाको जन्गार्कसमोवश्यं भाति ॥ वागायला खपुष्पायमाणम् ॥ अन धूलीकर्मणाध्यज्ञानगात्मनो दूरीकरोत्वायुष्मान ॥ एतगणितपूर्वक सकलभूपालमृर्द्धमणिनीराजितचरणकगाना लाखण्डलानां श्रीसाहिसूजामहाप्रभृणां मासप्रवेशानयनं लिख्यते ॥ अतः कालस्पष्टीकरणगयुक्तम् ॥ अथ यद्येवमुच्यतेपूर्वोक्तानुपातसावितत्वात का मध्यमभगणोत्थसायन वेणि गवन्याध्यमस्तत्साधितवर्षकालस्यापि मध्यमत्वंमध्यमस्पष्टीकरणंयुक्तमेवेति ॥ तदपि न । यतः सौरवर्णान्ने समुपचापन यसाम्येन मध्यमध्यमस्पष्टसायनयोस्तुल्यत्वात सौरवर्षान्तःपातिसप्ततष्टसायनधुवः स्पष्ट एव ॥ तत्साधितोन्दादिः सुतरां स्पष्ट एल ॥ स्पारण गुलाम टीकरणं न युज्यते ॥ अतएव यावान् जन्मनि भानुरिति पयेन ताजिककर्तृषु ऋणिस्थानाभिषिक्तेन समरसिंहेन वर्षकालस्पष्टीलानं तिनव मासा म्यमुक्तं नतु मध्यमार्कसाम्यम् ॥ अतएव हरिभट्टगणेशदेवज्ञकृतं कालस्पष्टीकरणमयुक्तम् ॥ इदं पुनरिहावधेयम् । प्रतिवर्षमेकाकलायनांशगनिरिति जन्मनो भूयसि कालेगतेऽयनांशवशनोदयांतरचरांतरयोर्वेलक्षण्यात्तत्संस्कृतस्तत्करणात्तत्तद्देशातरादिसंस्कृतोपि वर्षाकर्को जन्मार्कसमो न भवति तदर्शयन पातेनांतरं साध्यम् ॥ तद्यथा ॥ यदि सूर्यस्पष्टगतिकलाभिः षष्टिघटिकास्तदार्कातरकलाभिः किमिति लब्धभाज्यायेन वर्षावेशकालः संस्कार्य इति तस्मा, ॥५ तत्करणजतद्देशांतरभुजांतरसंस्कृतोभीष्टायनांशवशादुत्पन्नोदयांतरेण तद्देशजपलभोत्थतात्कालिकचरेणन संस्कृतो' वर्षार्को जन्मार्कसमो यदि न स्याचदै व कालस्पष्टत्वमन्यथा नेति सिद्धांतः ॥ श्रीमन्नीलकंठदैवज्ञैस्तु स्वल्पांतरत्वानोक्तमतो न कोपि दोषः॥अथ वर्षप्रवेशे तिथ्यानयनमुक्तं पद्धतिभूषणे॥समा न ·- समाजः शितिकण्ठ ११ निन्नः समाप्ट १६ भागेन समन्वितोस्यै ॥ स्वजन्मतिथ्या च खराम ३० तप्टस्तिाथर्भवट्ट १ नगुता कदा चिदिति ॥ नक्षत्रयोगानयनयुक्तं ताजिकसारे ॥ व्योमेंदुभिः १० संगुणिता गताब्दाः खशून्यवेदाश्वि२४०लवैर्विहीनाः । जन्मयिोगः सहिताः पृथकूस्था नक्षत्रयोगौ भवतो भरतौलमानयनमुक्तं पद्धतौ॥समासमाजस्त्रिगुणस्समानां दशां१०शयुक्तो जनिलगमुक्तः॥ सूर्यों १२ द्भुतः शेपसमं विलगं सामान्यतो मानतमेरगादीति ॥ अत्र तिथिनक्षत्रयोगोवर्षप्रवेशदिवसस्य पायो नैकटनायानि ॥ उकंच सुधानिधौ ॥ निश्चयोत्रसदा यो बारात्सर्वत्र हायने ॥ तिथीभयोगतो यमनुमानं भयोगयोरिति ॥ लग्नगषि कालनकये गगाजानीति ज्ञेयम् ॥ तत्रसंक्रांनिज्ञानार्थ देवलगकुटालंकाराणां शकलगणकसार्वभौमानागस्गद्गुरुचरणानां श्रीरामज्योतिर्विदां पद्यानि शाददगुबली १६२९विहीने विस्थे सपादे दलिते च सा ॥ ने० नाटवेदैः १८ कृतिभिः २० संक्रान्तिनिश्मादिज्ञापनका । क्रमेणयुक्ते द्वितशिक्रियसंक्रमः स्यात् ॥ अथकस्मिन्यपराकान्ती शानायां तदनियमका || मिक निकन अब ni न्तिज्ञानार्थ सूत्रम् ॥ दसौ २ शैलशरा १७ पसा गुणगगा २३ स्त्रीणि ३ इयंरपट ६ वि ८२.०१/०३.०६/०२.०१.०६.१०.२anा यद्रामा ३०दौरखगुणाः३०कृता ४ गमशगः १६ पट ६ नागवेदाः४८ क्रमात ॥ शूमिः १ / ११२३०२३० २०५६४८/२.० २६.३०३| Kisit सप्तदश१७वयं रसगुणा ३६वदास मार्गणा व्यक्षा २३ वालग्नाडिकास्त्वजदि नाये योजिताः स्युर्वपात् ॥ अथ राजनिनिथिनानोपायः ॥ शाके नवाधिलि १५२९ थ्यूने रुडै ११ गगर्गुणेषुभिः ५३॥ शिवरा ११न्वितः खाग्नि ३० तोमपाढजातिथिः ॥ १॥दिर वेदांगा ६ ८ दि १० शुद्रा ११ गुता स्यादन्यसंक्रये ॥ २ दि २ दि २ दि २ भूमि १ वा गुला तुझ्या क्रमात्पग इति ॥ अथ वर्षप्रवेश संक्षिप्तपश्चाज मलमुक्तं त्रैलोक्यप्रकाश ॥ नन्दामाजमा पूर्णाशुभदास्तिथयो गताः ॥ द्वादश्यायाश्च रिता च न शुधा वर्षवेशने ॥ १॥ मोमो बुधो गुरुः शुको वागश्चत्वार उत्तमाः । भौमार्कशनिवाराश्च वर्षे हानिभयपदाः॥२॥अश्विनीमृगशीर्पञ्च हस्तः पुप्यः पुनर्वसुः॥स्वातिश्च ग्वतीनैव वर्गवशे शुभानहाः।।२।। कृत्तिकारोहिणी चार्दा ज्येष्ठा मृलाख्यतारका॥श्रवणञ्चानुराधा च मध्य पूर्वोत्तरात्रयम्।भरणीच गघा चित्रा विशाखा शततारना।

·रत्न, पु.पु. तीर. आश्ले. हायन / धनिष्ठा श्लेषिकाप्रोक्ता वर्षवेशेऽतिनिंदिताः॥ विरुद्धयोगे विष्टयां च वर्पवेशो नशोभनः इति॥अत्र विशेष उक्तो दीपिकायाम् ॥ जन्मक्ष युक्ता यदि जन्ममासे यस्य ध्रुवंजन्मतिथिर्भवेच्च।।भवन्ति तद्वारतएव नित्यं नैरुज्यसौभाग्यमुखानितस्य॥ कृतान्तकुजयोरेि यस्य ॥६ जन्मदिनं भवेत्॥अनुक्षयोगसम्प्राप्तौ विघ्नस्तस्य पदे पदे॥ न ऋक्षमनृशं कृतान्तःशनिः ॥ लगशुभाशुभफलमुक्तं हायनसुन्दरे ॥ शुभग्रहयुते सौम्ये वर्षस्वामिदृशायुते ॥ रोगोद्वेगापदां नाशस्सुतदारादिसम्पदः॥ देशभूम्यर्थलाभस्स्यादाता भोक्ता नृपप्रियः॥ सौम्यच विपुलाबुद्धिवर्षलग्ने शुभे शुभम् ॥ क्रूरवर्षे क्रूर कूरयुक्ते क्रूरस्वामिदृशायुते ॥ रागोटेगो भयं दुःखं ज्वरोहानिर्दरिद्रता॥ राज्यभङ्ग तथौदास्यं स्वबन्धुकलहंकुले ॥ स्थानभ्रंशमवाप्नोति वर्षलग्ने शुभे शुभमिति॥ अथ वर्षप्रवेशेशुभाशुभफलज्ञानार्थ समुद्रचक्रशुक्तं पर्वत. तीर. सागर.. तीर. | पर्वत. | विष्णुयामले ॥ तिर्यगृर्ध्वगतारे खाश्चतस्रस्तत्र संलिखेत् ॥ कृत्तिकादीनि ऋक्षाणि पूर्वाब्धेः आ. म.रो.कृ.) भर. | अ. रे. सव्यमार्गतः ॥ मध्याश्च सागराःख्यातास्तीरेसागरपार्श्वयोः।।चत्वारः पर्वताःकोणाः पूर्वादि ती. विदिशि क्रमात् ॥ त्रित्रिभं सागरे देयमेकैकं तीरकोष्ठककोणे द्विभं द्विभं मध्यादष्टाविंशति तारकाः ॥ यत्र स्याजन्मनक्षत्रं ततो वर्षफलं लभेत्।।मासास्तु वर्षान्मासाच्च दिनानि हि भवं ति वै ॥ दुःखं समुद्रे सुखमेव तीरे शैले श्रियं संलभते मनुष्यः।। जन्मसंगे चेद्भवतीह वर्ष त त्रापि दुःखं किल विष्णुतंत्रे इति ॥ अथ वर्षप्रवेशे शुभाशुभफलज्ञा पूर्वोक्तंत्रिपताकचक्रम् । श्रव. | नाथ त्रिपताकचक्रमुक्तं मुक्तावल्याम् ॥ रेखात्रयं तिर्यगथोर्ध्व तीर. सागर.! तीर. । पर्वत | संस्थमन्योन्यविधायगमेककोणात् ॥स्मृतंबुधैस्तत्रिपताकचक्र प्राध्य रखाग्रगवर्षलग्नात् ॥ १॥ न्यसेद्भचक्रंकिल तत्र सैकां याताब्दसंख्या विभजेन्नभोगः ॥ शेपोन्मिते जन्मगचन्द्रराशेस्तुल्ये च राशी विलिखेच्छशाङ्कम् ॥२॥ परे चतुर्भाजितशे पतुल्ये स्थाने स्वराशौ खचरास्तु लेख्याः॥ स्वर्भानुविढे हिमगौ तु कष्टंतापोर्कवि रुगिनात्मजेन ॥३॥ उत्तरा म.पू. उ. समुद्रचक्रम्। घ.श.पू. नीर. तीर. १ १२ ११ चि.स्वा. विशा. अ.ज्ये.मू. पूर्वा. उ.अभि. १० .. तु ·महीजविद्धे तु शरीरपीडा शुभैश्च विद्धे जयसौख्यलाभः॥ शुभाशुभव्योमगवीर्यतोत्रफलं च वर्षस्य वदेत्सूधीमान् ॥ ४॥ इति ॥ चक्रेमेषराशिरुपलक्षणम्॥मेषस्थाने वर्षलमं ज्ञेयम् ॥ अथात्र प्रसंगावर्षशुभाशुभफलज्ञानार्थ स्वजन्मलग्नान्मेषसंक्रमणलमफलं प्रश्नवैष्णवोक्तं लिख्यते ॥ जन्मोदयाद्रास्वदजप्रवेशलग्नं हि यद्भावगतं शुभान्वितम् ॥ तद्भाववृद्धिं प्रकरोति तस्मिन् वर्षे नृणां पापयुतंतदन्यथा॥ जन्मोदये देहसुखन्धनेथ लाभस्तृतीये च कुटुम्बवृद्धिः ॥ तुर्ये सुहृत्सौख्यमथात्मजाप्तिः पुत्रेचपष्ठेरिपराजयः स्यात् ॥१॥ स्त्रीसौख्याप्तिमी वति मदने मृत्युरुग्भिश्चरंधे धर्मार्थाप्तिस्तपसि दशमे वित्तसौख्यास्पदाप्तिः ॥ लाभे लाभस्सुखधनचयो दुःखदारियमन्ते पुंसां मेपे प्रविशति खौजन्मलग्नाद्विलने॥२॥इति।।एतत्फलं सौम्ययुते ज्ञेयं पापयुते सर्व विपरीतम् । मिश्रयुते मिश्र ज्ञेयमिति॥ मेषप्रवेशलमस्य जग लनेति नाम यवना वदन्ति । वर्षलग्नादपि जगल्लमविचारोयमुक्तायंत्राधिकारे ॥ जन्मलनादर्पलग्नाजगल्लनं यदा भवेत् ॥अष्टमे द्वादशे वापि स वर्षों न शुभावहः ॥१॥अन्योपि विशेषस्तत्रैव ॥ अष्टमे द्वादशे वापि भवेद्यत्पुरराशितः॥जगल्लग्नं तदा हानिस्तत्पुरस्य न संशयइ ति॥अथजन्मकाले येन सिद्धान्तेन करणेन वा मकरन्दरामविनोदादिसारणीग्रंथन वा ग्रहाः पर्मसंस्कृताः साधितास्तेनैव वर्षप्रवेशेपि उदयांतरादिषट्कर्म संस्कृतास्पष्टाग्रहास्सगतिकाः साधनीयाः ॥ उक्तञ्चपद्धती ॥ अन्दप्रवेशे खचरास्सचाराः करणानिजात् ॥ साधनीयाविलग्नञ्चस्पष्टं कार्य निजोदयैः ॥ १॥ ते ग्रहास्पष्टा एव ॥उक्तंच भास्कराचार्यः ॥ यात्राविवाहोत्सवजातकादो खेटैःस्फुटैरेव फलस्फुटत्वमिति ॥ अत्रा दिशब्देन वर्षप्रवेशादौ ज्ञेयम् । ताजिकसारेपि विना ग्रहस्स्पटतरैन किंचित्फलं प्रवक्तुं नितरां क्षमस्स्यादिति ॥ अथ ब्रह्मसोरायर्यादिप क्षाणां सत्त्वात्कस्मिन् पक्षे ग्रहाः साध्या इत्युक्तं दामोदरपद्धतौ ॥ यान्ति संसाधिताः खेटा येन दृग्गणितैक्यताम् ॥ तेन पक्षेण ते कार्याः स्फुटास्तत्समयोद्भवा इति ॥ ननु ग्रहानयनमार्षशास्त्रादेव कर्तुं युज्यते नतु मानुष्यात् ॥ तस्यायथार्थत्वादिति चेत्सत्यं महानयनं मुनिकतशास्त्रादेव कर्तुमुचितम् ॥ परन्तु तत्रापि कालवशेनान्वरं पतति । उक्तञ्च सूर्यसिद्धान्ते ॥ शास्त्रमाद्यं तदेवेदं यत्पूर्व प्राह भास्करः ॥ युगानां परिवर्तन कालभेदोत्र केवलमिति ॥ वसिष्ठसिद्धांतेपि ॥ इत्थं माण्डव्य संक्षेपादुक्तं शास्त्रं मयोदितम् ॥ विस्रस्ती रविचन्द्राद्यैर्भविष्यति युगे युगे ॥ विस्रसनं विस्रस्तिः। शिथिलत्वमिति यावत् ॥ सिद्धान्तसुन्दरेपि ॥ मुनिप्रणीते मनुजैः क्वचिच दृश्यते ते ·हायन ॥ ७॥ ऽन्तरम् ॥तदा तदेव संसाध्यं न कार्य सर्वमन्यथेति ॥ तदन्तरं बीजसंज्ञब्रह्मगुप्तमकरंदमिश्रादिभिःस्वसत्तादिकाले लक्षयित्वा मुनिशास्त्रजनितेपु हारत्न. यहेषु संस्कृतं तयुक्तमेव ॥ तथाच ब्रह्मसिद्धांते ॥ संसाध्यं स्पष्टतरं बीजं नलिकादि यंत्रेभ्यः ॥ तत्संस्कृतग्रहेभ्यः कर्तव्यो निर्णयादे शावित्यलम् ॥ अथ पञ्चाङ्गयंत्रादेव तात्कालिकीकरणेन स्पष्टयहानयनमुक्तं श्रीमन्नीलकण्ठदैवज्ञैः । गतैष्यदिवसायेन गतिनिघ्नी खपड़ ६० हृता ॥ लब्धमंशादिकं शोध्यं योज्यं स्पष्टो भवेद्ह इति ॥ अथ पञ्चांगीयनक्षत्रादेव चंद्रस्पष्टीकरणमुक्तं तैरेव ॥ इतक्षनाड्यः खर सेषु ६० शुद्धाः सूर्योदयादिष्टघटीषु युक्ताः॥ भयातसंज्ञा भवतीह चैवं निजर्शनाड्या सहितो भभोगः ॥ खपघ्नं भयातं भभो गोद्धृतं तत्सतर्क ६० प्रधिष्ण्येषु युक्तं २ द्विनिघ्नम् ॥ नवाप्तं शशीभागपूर्वस्तु भुक्तिः खखाम्राष्टवेदा ४८००० भभोगेन भक्ता इति ॥ अत्रेदं ध्येयम् ॥ पंचांगीयग्रहाः किंदेशीया उत्पन्नश्च मनुष्यः किंदेशीयः । नहि सर्वदेशीयमनुष्याणामेकदेशनिष्पन्नपञ्चांगेन स्पष्टा ग्रहाः कर्तुं युज्यन्ते ॥ देशभेदेन ॥ देशांतरभुजांतरोदयांतरचरपलादि संस्कारसद्भावात्सूर्यादिसर्वग्रहाणामन्यथादर्शनात् ॥ तस्मात्स्पष्टग्रहसहित स्तद्देशीयपश्चागैःकृत्वा तद्देशीयमनुष्याणां स्पष्टा ग्रहाः कर्तुमिष्यन्ते नत्वन्यत्रेति ज्ञेयम् ॥ अथ लमादिद्वादशभावसाधनम् । उक्तं च जातकसु धानिधौ ॥ जन्माब्दपृच्छादिशुभाशुभेषु भावा विधेयाः सुधिया यतोत्र ॥ तत्तदशेनैव दिशंति नित्यं शुभाशुभं भावभवं नभोगा इति ॥ ताजिकतिलकेपि ॥ भावसाधनमथाभिधीयते हायनोत्थफलनिर्णयहेतोः ॥ प्रश्नयानजनिवर्पवेशने भावसाधनमथादिका रणमिति ॥ भावानां नामान्युक्तानि ताजिकमुक्तावल्याम् ॥ तनुर्धनंभ्रातृसुहृत्सुतारित्रीरंध्रधर्माः क्रमशो विलग्नात् ॥ व्यापारलाभव्य यसंज्ञकाश्च संहारगत्या स्युरिमेकंतुल्या इति ॥ अत्रलग्नादिभावा अन्वर्थसंज्ञा ज्ञेयाः ॥ ययादेहविचारोलमात् द्रव्यविचारो द्वितीयादेव सर्वत्र ॥ एतत्सविशेषभावविचारे वक्ष्यामः ॥ तत्र भावानयनोपायउक्तः ॥ अथ चरखंडदिनानियनं । स्यात्सायनेज्जतुलादियातेशक १२/ प्रभास्वादलेक्षभासां ॥ विधाक्षमादिग्गजदिग्विनिनीत्वंत्यात्रिहृत्स्युश्चरखंडकानि ॥ स्यात्सायनोष्णांशुभुजङ्ख्संख्यचराद्धयोगो लवभोग्यघातात् ॥ खाण्याप्तियुक्तस्तुचरं पलादि षष्टया विभक्तं घटिकादिकं स्यात् ॥ चरेण संयुतोनाश्च कर्तव्यास्तिथिनाडिकाः मेषजूकादिषक्ते सायनेस्ते दिवादले ॥ दिना त्रिंशतः शुद्धं शेष रात्रिदलं भवेत् ॥ अथनतादीनमानयनमुक्तं सकलसिद्धांतमंडली - ·सरोविहरणराजहंसगणितविद्याचातुरीतांत्रिकपंचाननाहिगवीप्रवीणैः पद्धतिचिंतामणौ । तत्रादौ नतोन्नतानयनं । दिनार्द्धयुगरात्रिगतावशेषनाड्योनतं पश्चिमपूर्वकं स्यात् ॥ घुयातहीनं धुदलं नतं प्राग् धुखंडहीने धुगतं परं तत् ॥ अथायनांशानयनं ॥ भूनेत्रवेदो ४२१ नशको दशांश हीनःखषभिर्विहतोयनांशाः॥ त्रिनोर्कराशिः स्वदलेन युक्तस्तावन्मिताभिर्विकलाभिराढयः ॥ अथ स्पष्टलमानयनं । तत्र स्पष्टलगा नयनोपयुक्तं स्वोदयसाधनं ब्रह्मतुल्ये ॥ लंकोदया नागतुरंगदखा गोंकाश्विनो रामरदा विनाज्याः ॥ क्रमाक्रमस्था २७८ । २९९ । ३२३ । ३२३ । २९९ । २७८ श्चरखण्डकैः स्वैः क्रमात् क्रमस्थैश्च विहीनयुक्ताः ॥ मेपादिपण्णामुदयाः स्वदेशे तुलादितोमीच विलोमसंस्थाः ॥ अथलमसाधनम् ॥ यत्कालार्कस्सायनस्तस्य भोग्यागनिम्नः स्वोदयः खाग्निभक्तः ॥ भाग्यं जह्यादिष्टनाडी पलेभ्यः शेषादग्र्यान्स्वोदयांश्वावशेषम् ॥ त्रिंशन्निनमशुद्धाप्तभागावं मेपपूर्वकः ॥ अशुद्धात्प्राग्ग्रहैयुक्तं लग्नं स्याब्ययनांशकम् । भोग्याल्पकालाखविघ्नात्स्वादयाप्तलवादियुक् ॥ रविरेव भवेल्लनं सषड्भान्निशातनुः ॥ अत्र जन्मदेशीयमेपादिलममानैर्लनस्पष्टी करणं कर्तव्यं न त्वन्यदेशोदयरिति ॥ अथ धनणे लग्ननयने पिरोपः ॥ सूर्योदयाघातघटीपु भोग्यर्दिवावशेषे रसभार्कभुक्तैः ॥ निशागते व्यङ्गयुतार्कभोग्यनिशावशेपे रविभुक्तभागः ॥ गतागतैराश्युदयः खभोक्त्या लग्नं धनणे सममेव भूयादिति ॥ अथ दशमलग्नानय नम् ॥ युक्तायनांशार्कगतैष्यभागा लंकोदयन्नाः खगुणोद्धृतास्तत् ॥ स्याद्भुक्तभोग्यं तपनस्य जह्यात्पलीकृतात् प्रागपरान्नता तत् ॥ क्रमाद्गतैष्यानुदयांश्च शेपमशुहत्खाग्निगुणं लवाचम् ॥ विशुद्धपूर्वापरभे विहीनयुतं खभं स्यादयनांशहीनम् ॥ लग्नं सपड्भं मदनाभिधानं तुर्याभिधं स्यादशमात्सपड्भात् ॥ अथ पूर्वनवेपि धनलमानयनाथै मदीयं वृत्तम् । प्राङ्नतस्योन्नतंकृत्या रवि कृत्वा सपड्भकम् ॥ लंकोदयैर्धनाख्येन कर्मणास्यात्खभं स्फुटम् ॥ अथ नतं विनैव लग्नादेव दशमलग्नसाधनमुक्तं विवाहवृन्दावने ॥ कृत्वा लग्नादकंवद्रात्रिखण्डं भूयो व्यक्षैस्तद्धटीभिर्विलग्नम् ॥ चक्रादौ ६ नं ते च तत्कालमेवं जायेयातामस्तमध्याह्नलग्ने इति ॥ अयमर्थः। प्रथमं स्वाभीष्टकाले स्वदेशीयोदयैर्लमें कार्य ततस्तदेव लग्नं दशमलनार्थ सूर्य कल्पयित्वा अयनांशाढ्यभानोरिति चरदलमानेयम् । तत श्वरपलयुतहीना नाडेकाः पंचचंद्रा युदलमथनिशा? याम्यगोले विलोममिविरात्रिदलमानेयं ॥ ततोरात्रिदलमेवेष्टकालं प्रकल्प्य प्रागा ·॥८॥ BAR हायन नीतं लग्नमक कल्पयित्वा व्यक्षेलकोदयैरुक्ताकारणानीतं लमं चतुर्थलग्नं भवति । अथ ते प्राग्लनचतुर्थेषड्राश्यूने क्रमेण सप्तमदशमलग्ने भवेताम् ।। अथ लग्नचतुर्थयोः सिद्धौ ससंधिसर्वभावानयने मत्कृतपयानि ॥ लग्नं चतुर्थात्संशोध्यशेष षड्डि ६ विभाजितम् ॥ राश्यादि योजयेल्लग्ने संधिस्स्यालग्नवित्तयोः ॥ सन्धिः पदंशसंयुक्तो धनभावो भवेत्स्फुटः॥ धनभावः षडंशान्यः सन्धिईनतृतीययोः ॥ पडंशसंयु तः सन्धिस्तृतीयो भाव उच्यते ॥ पडंशाव्यस्तृतीयः स्यात्सन्धिर्धातचतुर्थयोः ॥ तृतीयसन्धिरेकाव्यस्तुर्यसंधिर्भवेदिह ॥ व्याढ्य स्तृतीयभावोपि पुत्रभावो भवेत्स्फुटः॥ आढयो द्वितीयसंधिः स्यात्संधिः पञ्चमभावजः॥ धनभावो वेदयुतो रिपुभावः प्रजायते ॥ लग्नसंधिः पञ्चयुतः सन्धिः स्याद्रिपुभावजः ॥ लग्नाद्याः संधिसहिता भावाः षड्राशिसंयुताः ॥ सप्तमाया भवंतीह भावाः सर्वे ससंधयइति ॥ अथ केवललमज्ञानादेव सकलभावराशिसाधनाथ सुगमोपायो मत्कृतस्वेष्टलग्नाद्वक्ष्यमाणविधिना चरमानयेत् ॥ लग्ने मेपा8 दिषड्भस्थे तेनोनास्तिथिनाडिकाः ॥ १ ॥ तुलादिषः सहिताः प्रकल्प्यास्तेंशकाः पुनः ॥ तैरशैः सहितं लग्नं लग्नसन्धिः प्रजा यते ॥ तैर्युतो लग्नसंधिश्च धनभावो भवेदिह ॥ तैर्युक्तो धनभावश्च धनसन्धिः प्रजायते ॥ तैर्युक्तोधनसन्धिश्च भ्रातृभावो भवे स्फुटम् ॥ तैस्संयुतो भ्रातृभावः सन्धिस्स्यात्सहजाभिधः ॥ तृयीय सन्धिस्तैर्युक्तस्तुर्यभावः प्रजायते ॥ पूर्वोक्तवत्प्रसंसाध्याः शेषा भावाः ससन्धयइति ॥ भावविचारफलमुक्तंश्रमिन्नीलकण्ठदैवज्ञैः ॥ खेटे संधिद्वयानास्थे फलं तद्भावजंभवेत् ॥ हीनधिके द्विसन्धिभ्यां भावे पूर्वापरे फलम् ॥ अन्यत्रापि ॥ आरम्भसन्धेर्युचरोयदोनः फलं ददात्यादिमभावजातम् ॥ विरामस न्धरधिकस्तदानीमागामिभावोत्थफलप्रदः स्यादिति ॥ अत्रेदमवगन्तव्यम् ॥ यदा कदाचिदेकराशि वद्वये समायाति ॥ अथवा एकराशिं परित्यज्य वा याति ॥ तदा भावकुंडल्यां तादृशा एव राशयः स्थाप्याः ॥ सन्धिराश्यादितुल्यो ग्रहः पूर्वापरभावसन्धिस्थरेखायामेव स्थाप्यः ॥ अथ च भावकुण्डली केवलंभावफलाथैव अन्यस्सर्वोपि वाजिकविचारो ग्रहकुण्डल्यैव विधेय इति प्राञ्चः ॥ अथ भावविंशोप कानयनमुक्तं मुक्तावल्याम् ॥ ग्रहसन्ध्यन्तरं भावसन्ध्यंतरविभाजितम् ॥ लब्धं भावफलं ज्ञेयं तत्रिभागो विशोपकाः ॥॥ अत्रान्त करणे विशेष उक्तः पद्धतौ । आयसन्धिप्रहाद्भावाच्छोध्यो भावोनके ग्रहे ॥ भावस्थसन्धिमच्छोध्योग्रहो भावस्तथाधिके ॥ भाव ·त्तिस्मिन् राशावन्यथा भे परस्मिन्निति ॥ इति दैवज्ञवर्यपण्डितदामोदरात्मजबलभद्रविरचिते हायनरले । तस्तु फलं सर्व जन्मवर्षव्रतादिषु ॥ विंशोपकानुमानेन गमनप्रश्नवास्तुषु ॥ अथ कीदृशो भावो ग्रहसंयोगेन शुभाशुभं वा फलं प्रयच्छती त्युक्तं ताजिकतिलके ॥ निजपतिगुरुवित्सुरारिपूज्यैयदि सहितश्च विलोकितः स भावः ॥ अतिशयफलदो न शेपखेटैरथ सहितस्त्वव लोकितोवशेषः ॥ अत्र वक्ष्यमाणभावबले सबलभावस्य फलदातृत्वं निर्बलस्य नैवेविज्ञेयं ॥ अथास्माद्हादयंग्रहःकस्मिन्स्थानेस्तीतिज्ञानार्थयवन मतेनेतरेतरसंख्या उक्ता चिंतामणौ ॥ अर्कादिभ्यश्चंद्रपूर्वान्सलग्नांस्त्यक्त्वाशेषाधोलवाः पञ्चभूम्यः॥ चेन्न्यूनास्तच्छोधिताइशुद्धिमान्स्या प्रथमः ॥ १ ॥ अथग्रहाणां दृगध्यायो निरूप्यते ॥ तत्रदृष्टिप्रयोजनमुक्तं ताजिकालंकारे ॥ नभश्चराणां न प्रोक्तं यावद्वीक्षणलक्षणम् ॥ तावन्न शक्यते वक्तुं फलं वर्षे शुभाशुभमिति ॥ योगसुधानिधावपि ॥ प्राप्ते करेणाप्यखिलेर्थजाते पुरोगते भ्राम्यति दृष्टिहीनः॥ तथोप दिष्टेष्टफलेविनेक्षणं वदामि दृष्टयानयनं ततोहमिति ॥ तत्र ग्रहाणां चतुर्दा दृष्टिः । एका प्रत्यक्षस्नेहा समस्तलोकसमक्षं स्नेहदा ॥ द्वितीया गुप्त स्नेहाअप्रत्यक्षस्नेहकारिका अकथितमेवेष्टकार्यसंसिद्धिदा ॥ तृतीया गुप्तवैरा अप्रकाशितशत्रुभावकारिका ॥ चतुर्था प्रत्यक्षवैरा ॥ आसा लक्षणं दृष्टिपारि माणंचाह समरसिंहः ॥ नवपंचयो ९।५ दृष्टिः पादोना ४५ सर्वदृष्टितः सवला ॥ मेलापकदृष्टिरियंप्रत्यक्षस्नेहदृष्टिश्च ॥ तातीयेकाद शयो । ११ ईष्टौ यो वीक्षते तृतीयदृशा॥ तदृष्टिख्यंशोना४०ऽन्यस्य तु पनाग १० दृष्टिश्च ॥ अनयोप्तस्नेहा दृष्टिः सर्वत्र कार्य सिद्धिकरी ॥ अन्यस्यैकादशस्थानद्रष्टुः ॥ दशमचतुर्थे१०।४ दृष्टिः पाद १५ दृगिह गुप्तदुर्जनाख्या तु ॥ या चोभयसप्तमके सकला ६० प्रत्यक्षदुर्जना दृष्टिः ॥ एकास्थितयोरप्युभयोईष्टिर्मता सकला ६० ॥ दृष्टिश्च सा उभयसप्तखाम्बुनितिस्रोरिदृशः क्षुताख्या स्स्युरिति ॥ विशदंदृष्टिफलमाह वामनः ॥ पञ्चमे नवमे दृष्टिःसर्वसौख्यफलप्रदा ॥ प्रकटीकुरुते ह्येषा मित्राणि स्वजनांस्तथा ॥ तृतीयैकादशे दृष्टिः सदास्नेहप्रवाईनी ॥ सुतसन्तोपदा भव्या ह्यायुर्वृद्धिधनप्रदा ॥ चतुर्थे दशमे दृष्टिगुप्तदुर्जनभेदिका ॥ मित्रघात करी दुष्टा शोकसन्तापवादिनी ॥ इभयोः सप्तमा दृष्टिः प्रकटा रिपुभेदिनी ॥ विवादं विग्रहं युद्धं संकटं च करोति हि ॥ एकः बलिनी दृष्टिः प्राधान्यात्कार्य्यसाधिनी ॥ स्वस्थाने फलदा ज्ञेया मित्रपक्षात्तथैव च ॥ तृतीयकादशे पाद १५ दलं व्योमचतुर्थ ·हायन ॥९॥ योः॥३० त्रिकोणेयंघ्रि ४५ भूर्तिस्थे पूर्ण पश्यति खेचरा इति ॥ वामनेन तृतीये अंशोना ४० एकादशे षड्भाः १० गमिता चतुर्थदशमे पादमित। १५ दृष्टिरुक्ता ॥ तत्र मूलभूतस्य समरसिंहस्य विरुद्धादानेकवाजिकग्रंथादौ मूलंमृग्यमिति ॥ ताजिकसारेपि । पादं विरुद्रे स्वदलं खतुयें पादत्रयं स्यान्नवपञ्चमेपि ॥ पश्यन्ति पूर्ण समसप्तके च ग्रहा न चान्यत्रविलोकयन्तीति ॥ अत्रेकरुं समरसिंहेनाशुभा दृष्टिरुक्ता ॥ वामनेन शुभा दृष्टिरुक्ता ॥ अनयोक्यियोव्यवस्था । यौग्रहावेकस्थानगती उच्चस्वगृहगतौ वक्ष्यमाणमैत्रीचक्रेण प्रकारान्तरेण वा मित्रगृहगो १० वा स्याताम् ॥ तदा तयोर्दृष्टिश्शुभफलदात्री ॥ यदा तु समशत्रुनीचक्षेत्रादिगा स्यातां तदा तयोर्दृष्टिरशुभेति ॥ अ थ यवननामांकिता दृष्टिः ॥ मुकारिणा स्यादेकः सप्तमे स्यान्मुकाविला ॥ तरवीदिक चतुर्थे तु तिस्रः प्रोक्ता भयप्रदाः ॥ तृतीयकाद शे दृष्टिस्तदा प्रोक्ता महोत्तमा ॥ नवपञ्चमयोईष्टिवली प्रोक्ता महाशुभेति ॥ अथ द्रष्टुदृश्ययोराशिभेदे सत्यपि द्वादशांशमध्ये तयोरेय स्थाने दृष्टयो यथोक्तफलदायो द्वादशांशातिक्रमे तु साधारणफलदायः स्युरित्युक्तं समरसिंहेन ॥ सर्वाश्चता हि दृशो १२ द्वादशभागांतरे भवेयुश्चेत् ॥ तत्सविशेषा ज्ञेया दृष्टयनुसारात्सर्वमिति ॥ वामनोपि ॥ दृष्टिस्थानेषु सर्वेषु द्वादशांशांतरे स्थितः ॥ शोषग्रहाद्रहो मन्दः शुभा सा दृष्टिरुध्यत इति ॥ अत्र ग्रहाणां दीप्तांशमध्ये दृष्टिकई पूर्णमित्युक्तं ताजिकरत्नमालायां ॥ दीप्तभागस्थिताः संतो दृष्टि स्थानेषु चेत्स्थिताः ॥ तदा दृष्टिफलं पूर्ण प्रोक्तं यच्छंति खेचरा इति ॥ संज्ञातंत्रे । पुरःपृष्ठे स्वदीप्तशिविशिष्टं दृक्फलं ग्रहः ॥ दद्यादतिक्रमे तेषां मध्यमं दृक्फलं विदुरिति ॥ विशेषो मुक्तावल्यां ॥ शीघ्रखेचरपुरःस्थिरगामी तस्य हग निगदिता विफला सा॥ अन्यथा भवति भाविफलात्यै वर्तमानफलदा समगत्येति ॥ अन्यो विशेषस्ताजिकसारे ॥ क्रूरग्रहाश्चेत्खलदृष्टिसंस्थाः पापेतरा सौम्य दृशिस्थिताश्च ॥ यच्छंति ते दृष्टिफलं यथोक्तं फलं तददै च विलोमसंस्था इति ॥ यदा तु क्रूराः सौम्यदृष्टिविषये सौम्याः क्रूरदृष्टिविषये तदाईफलदातारःस्युः । क्रूरसौम्ययोयोगेचरणत्रयं फलं ज्ञेयं ॥ यदाह वामनः।।दुष्टदृष्टिस्थिताः कराः सौम्याः सौम्यगाश्रिताः॥ दृष्टयुद्भ वं फलं पूर्ण नृणां यच्छंति खेचराः॥व्यत्ययस्थाः फलस्याई यच्छंति ग्रहदृष्टिजम् ॥ पादोनं सौम्यपापैश्च फलं ज्ञेयं विचक्षणैरिति विशेषांतरभाह समरसिंहः ॥ चक्रस्य वामदृष्टेर्दक्षिणदृष्टिबलीयसी ज्ञेयेति अत्र चक्रस्य वामदक्षिणलक्षणमुक्तं हिल्लाजेन ॥ यूनाच्च राशि ·६० ०४१५४५/०६० ० २५/१५/० पद वाह्याख्यं चांतरं लग्नात् ॥ बाह्याभ्यंतरयोरपि संज्ञोक्ता वामदक्षिणाख्या तु ॥ वामनोपि ॥ चक्राद्यानांदले दृष्टिग्रहाणां वामदक्षिणा ॥ ज्ञेया ताभ्यां वले प्रौढा वामदृष्टैस्तु दक्षिणेति ॥ अयमर्थः ॥ लग्नस्थग्रहस्य भोग्यभागादारभ्य सप्तमभुक्तभागपर्यन्तं यावदृष्टिः सा दक्षिणा । एवं सप्तमाच लग्नं यावदामदृष्टिरसादक्षिणदृष्ट्यापेक्षया सबला ज्ञेयेति ॥ उदाहरणमाह समरसिंहः ॥ भूकेन्द्रोपरि दृष्टिमध्यात्सवले तिसर्वत्रेति ॥ अस्यार्थः दशमदृष्टेस्सकाशाद्भकेन्द्रोपार या दृष्टिस्सा सबला एवं सर्वत्र ज्ञेयम् ॥ यथा सप्तमस्थग्रहस्य ल मादशमे चतुर्थे च पादमिता दृष्टिरस्ति । परन्तु चतुर्थदृष्टिमिदृष्टित्त्वादशमदक्षिणदृष्टयपेक्षया इत्थशालादियोगेष्वन्ययोगेष्वपि वा सबलाज्ञेयेति अथस्थानविशेपोकदृष्टेविशेषफलनिर्णयार्थस्पष्टदृष्टिकलानयनमुक्तं संज्ञातंत्रे ॥ अपास्य पश्यन्निजह स्पष्टदृष्टिकलानयनकोष्ठकम्। श्यखेटादेकादिशेपे ध्रुवलिप्तिकारस्युः ॥ पूर्ण खवेदास्तिथयोक्षवेदाः खेपष्टिरभ्रंशखवेदसं राशयः ख्याः ॥ तिथ्यःखचन्द्रावियदतकारशेपांशयातैष्यविशेषघातात् ॥ लब्धं खराभैरधि वृश्चिक कोनकैष्येस्वर्णध्रुवे ताः ताः स्फुटदृष्टिलिप्ताइति ॥ अथात्रसुगमोपायोमत्कृतः ॥ अंतराणि ६०/४०.२५ ३०.४५/६०/६०/४५ ३० ५ १०६० दृष्टयाविहीनदृश्यस्य शेषतो दृष्टिरुच्यते ॥ एकशेषे विनाराशिमंशार्धा दृष्टिरुच्यते ॥ द्विभे पञ्चदशोपेतं भागाईञ्च त्रिशेपके ॥ भागार्दात्रिंशता ३० युक्तश्चतुर्थे स्वाई सुगम ग्रंथकर्तुम्तकोष्टकम् । संयुतम् ॥ भोग्यांशा पञ्चमे द्विघ्ना भुक्तांशा दृष्टिरुच्यते ॥ पड़े दिन्ना भोग्यभागाः || सप्तमे स्वाईसंयुताः ॥ भुक्तभागा भवेदृष्टिः कलाया ताजिकोदिता ॥ अष्टमा भ्याधिकंपोहराश्याचंभवराशितः॥शेपमंशीकृतं द्वाभ्यां हृतं दृष्टिस्तु ॥ जायते नवमे दशमेप्येवं शिवभे भुक्तभागका ॥ द्विनिना शून्यभेद्विघ्ना भोग्यांशा दृष्टिरुच्यते ॥ अथास्मिन्दृष्टिगणिते स्थानदृष्टिविनापि ग्रहाणां दृष्टिरायाति तद्यथा ॥ दृश्यो भौमः ५। १५ द्रष्टा चन्द्रः ० । १५ अत्रोभयोर्यद्यपि षष्ठाष्टमस्थानदृष्टिास्ति तथापि पूर्वोक्तगणितेनागता दृष्टिकलाः प्राधानाधाधनधानाधानाथ | ४ ५ ६ ७ ८ १० अंशार्द्धम् भुकमंशार्द्धम् ३० अंशाद्धंयुताः भोल्यांशत्वागताः भुक्तांशाद्विगुणाः भोग्यांशादिगुणाः भुक्तांशाःस्वार्द्धगनाः मंशीकृतंद्विदन? राध्याद्यराशिशुद्ध अष्टमवत् ००० अष्टमवत्००० मुन्नांशादिगुणः भाग्यांशादिगुणः PANA ·हायन ॥१०॥ aslete ९/४/८/०६/२ दिष्टावर्जितदशः शषभागः ग्रहांकाः भाजकाः -३ पावाकला (?) पासवान २० तत्र वक्ष्यमाणेत्यशालादियोगे वर्षेशविचारे च ॥ अथ च यो भावस्स्वामिसौम्याभ्यांदृष्टोयुक्तोयमेधतइत्यादि ॥ भावविचारे च स्थानदृष्टेः प्रामाण्यङ्गणितागतदृष्टेर्वा इति संशयनिवारणार्थ यथोगयोरैक्य स्थानगणितागतदृष्टयैक्यगणितचक्रम् । म्भवति तथा दृष्टिगणितमुक्तं मुक्तावल्याम् ॥ द्रढ्नदृश्ये दशग्भतुल्ये १० । २ भागाद्यधोनेत्र २ हृतन्तिथि १५ भ्यः ॥ व्यङ्के ३।९ खरामे ३० भ्य इमाऽब्धिमे ११११।३।३।२२ ४१ तु ८४ विघ्नन्दि २ हत्याप्तमिषुश्रुतिभ्यः ४५ ॥ खतर्क ६० राशिप्रमिते द्वि २ २२२१२२१ २ ३३ निघ्नं वियद्रसेभ्यो ६० भवतीह दृष्टिः ॥ श्रुतीन्दु ४ । १ निघ्नत्रिलवोद्विदिग्भे १५१५/३०/३०४५/४५.६०/६०.४० २।१० खाब्धी ४० रके १० भ्यः स्मरसिंहशास्त्रादिति ॥ अत्र तृतीयकादशायुक्तदृष्टिस्थानेष्वेव दृष्टिगणितमुक्तन्नान्यस्थानेषु ॥ तत्रापि राश्यादावुक्तदृष्टेः प्रारंभः राश्यते च क्षयः एवं स्थानदृष्टिगणितागतदृष्टयोरैक्यादिकंज्योतिर्विदोक्तमेव दृष्टिगणितं युक्तिसहितमालोचयामः ॥ अथ हक्लेचरानयनमुक्तं ताजिकालंकारे ॥ खेटाधिष्ठितभोदयावधिधियानकादिलंकोदयान् संयोज्याप्तमितः फलं खशशि १० भिः सों शादिदृक्खेचरः ॥ युक्तोमैनवभिस्तथेष्टखचरं मेपात्स्वदेशोदयानेकीकृत्य पुनस्तथैव खचरः साध्योंशपूर्वो बुधैः ॥ यः स्याबाग दलं तयोः स भवति स्पष्टोथ दृष्टिग्रहः स्युस्तद्भागमिता लवा यदि तदा दृष्टिः स्फुटा सोच्यते ॥ ज्ञेयं दृग्जनितं शुभाशुभफलं पूर्ण ततो धीमतां केषांचिन्मतमीदृशं दृशि मया खेचारिणां भाषितम् ॥ यादवः ॥ एवं तयोरंशकभागकाश्च दीप्तांशतुल्या यदि योगकायें ॥ योगोत्थमिष्टं यदि बाह्यनिष्ठं ग्रहोत्र दत्ते किल कक्ष्यमाणमिति ॥ अथ दृष्टिगणिते विशेषांतरो मिश्रोक्तः ॥ दृश्य स्य द्रष्ट्वा रहितस्य भागा गजेंदुत १८ श्वेदधिकाः खरामा ३० त् ॥ शोध्याः पुनस्ते रवितो १२ विशोध्याः स्वदीप्तभागादथवा विशोध्याः ॥ न चेद्विशुध्यंति तदा न दृक् स्याद्यथोक्तदृक् तेन कला विनिघ्नाः ॥ दिवाकरै १२ दतिलवैः क्रमेण भक्ताः स्फुटा दृष्टिकला भवंतीति ॥ ग्रहदृष्टिप्रयोजनमाह वामनः ॥ फलं दृष्टिप्रमाणेन स्वयं यच्छंति खेचराः ॥ तत्फलं वलमानेन ज्ञात्वा देश्यं शुभाशुभमिति ॥ अथ दृष्टिप्रधानत्वान्मैत्रीचक्रस्य पूर्व दृष्टयोभिहितास्तत्रावसरप्राप्तं मैत्रीचक्रमुच्यते ॥ तत्र मैत्रीचक्रं चतुर्विधम् ॥ एकं दृष्टि ॥

·वशेन मित्रसमशत्रुरूपं ॥ द्वितीयं दृष्टिवशेनाधिमित्रसमशत्रुआधिशत्रुरूपं ॥ तृतीयं दृष्टिवशेन मित्रशत्रुरूपम् ॥ चतुर्थ दृष्टिं विनैव नियतमित्रशत्रु रूपम् ॥ तत्र प्रथमं त्रिधामैञ्यादिसहितं मैत्रीचक्रमुक्तं रोमकताजिके ॥ मित्रं तृतीयपंचमनवमैकादश ३ । ५। ९ । ११ गतोपियोयस्य ॥ धनरिपुमृतिरिष्केषु च २।६।८। १२ समो ग्रहस्स्यादिति ज्ञेयम् ॥ शत्रुस्तथैकतुय्ये जायास्थाने तथा दशमे ३ । ४।७।१० ताजिकहिल्लाजमतेनैताहकथितमस्माभिरिति द्वितीयं विशेषबलोपयुक्तम्पञ्चधामैत्रीचक्रमुक्तम्मुक्तावल्याम् ॥ यः प्रत्यक्षसमत्वदृष्टि ९ । ५ फलदो ज्ञेयोऽधिमित्राभिधो गुप्तलेहदृशा ३ । ११थ पश्यति च यो यं मित्रमस्य स्मृतम् ॥ नैवालोकयतीह २।६।८ यस्स तु समो यो गुप्तदौर्जन्यदृक् ४ । १० दृष्टया शत्रुरथाधिशत्रुरपि यः प्रत्यक्षदौर्जन्यदृक् ७ । १ इति ॥ तृतीयमित्रशत्रुरूपमैत्रीचक्रमुक्तं तत्रैव ॥ इष्टानिष्टेक्षको खेटौ नेक्षकौ च शुभाशुभम् ॥ यद्वा मित्ररिपू जेयो स्वदृमानानु मित्रामित्रकोष्ठकंसूर्यादीनाम्। मानत इति ॥ चतुर्थं नियतमित्ररात्रुरूपन्दिविधम्मैत्रीचक्रमुक्तन्तानिकसारे ॥ मित्रारायारशशा शक्रसचिवा भौमार्कदेवाचिताजीवार्कक्षणदाधिपाशनिसितौ चन्द्रार्कभूनन्दनाः ॥ सौम्यादित्यभवो शशाङ्कजसितो मन्दज्ञशुक्रा इमे सूर्यात्स्यू रिपवस्तु ताजिकमतेः ज्ञेयात्रु धैश्वोदिता इति ॥एषां सर्वेषाञ्चक्राणां यथासम्प्रदायव्यवस्थाद्रष्टव्येति मैत्रीचक्रप्रयोजनंवक्ष्यमाणपञ्चव शत्रु गीबले ज्ञेयम् ॥ तदने सर्वम्प्रकटीभविष्यनि ॥ अथपञ्चवर्गीबलन्तत्मयोजनं चाह यादवसरिः ॥ वलं विंशोपकज्ञानम्पञ्चवर्गीबलंविना ॥ नभवेदथवक्ष्यामि पञ्चवर्गीप्रसाधनमिति ॥ ताजिकालंकारेपि ॥ वीर्यज्ञानेःवर्पनाथ प्रसिद्धः कर्तुं शक्यो नैव यस्मात् समासु ॥ ज्ञातुंबीय्यै सूर्य्यतः खेचराणान्तस्माद्रक्ष्ये पञ्चवर्गीविधानमिति ॥ पञ्चवर्गानाह समरसिंहः ॥स्वगृहं स्वोच्चहद्दवेराशिकमथमुसल्लहं चेति ॥ पञ्च ग्रहाधिकारा विनाधिकारं ग्रहो न वलीति ॥ तदर्थबहेशानाह वामनः ॥ भौमशुक्रज्ञचंद्रार्कबुधशुक्राऽऽरमंत्रिणः ॥ शौरिः शनिस्तथाजीवो मेषादीनामधीश्वराइति ॥ अथ ग्रहाणामुच्चनीचराशीन् तत्परमोचानाहयादवः ॥ मेषोवृषोथ मकरो मृगहक्कु ग्रह | सू. चं. म. | पु. वृ.शु. श. चं.म.सू.मं.सू.चं. श. चं.सू.. . मि. काही 29-MASTEST का शुशु श सूचं तु शु सूचं सूची श मंबु श मयूम ·प्रहाणामुचपरमोचनीचपरमनीच रास्यंशकोष्ठकम् । ग्ल ॥११॥ HAPTER-729 3-Jan-por-8-29 ९ २० ७ २५ मा Akedinne4ta न वृमिक सिक तु वृध म कुं. मी श७ | बु६ श६] शुश ६ शु १०/ बु८२४२५/७ श६४ मं५ श ५ मं ७ ७ ७६ | मं७ / बु७ | बृ५ मं५ श४ मं ५ मं. हायन लीरो मीनस्तुलादिनवपूर्वखगोचकानि ॥ अंशा १० मि ३ पिंड २४ तिथि १५ वायु ५ भ २७ विंश २० तुल्यास्तुंगालवाः स्वनगगास्तु भवंति नीचा इति ॥ राशिषुहद्देशाःसंज्ञातंत्रे ॥ सू. चं. म ... शु. | श. मेगतर्काष्टशरेषु भागाजीवास्फुजिज्ज्ञारशनैश्चराणाम् ॥ वृपेष्टषनागशरानलांशाः शुक्रज्ञ . जीवार्किकुजेशहदाः ॥ युग्मे षडंगेषु नगांगभागाः सौम्यास्फुजिजीवकुजाहिदाः ॥ कति १०३ २४ १५ ५ तकोगनगाब्धिभागाः कुजास्कृजिज्ञष्यशनैश्चराणाम् ॥ सिंहेंगभूतादिरसांगभागादेवेज्यशुका । ३० । ३ । २४ १५॥ ५ ॥ २७॥ २॥ किंवुधारहदाः ॥ स्त्रियांनगाशाब्धिनगाक्षभागाः सौम्योशनोजीवकुजा राशीनां हृदेशकोष्ठकम्। किनाथाः॥तुलेरसाष्टादिनगद्विभागाः कोणज्ञजीवास्फुजिदारहदाः ॥ कीटेनगान्ध्यष्टशरांगभागा भौमास्फुजिज्ञज्यशनैश्वराणाम् ॥ चापे ६१६७ ६३७ श६ मे ७ व १२ ७ ७ ७ ७ ७ २९ रवीष्वंबुधिपञ्चवेदा जीवास्फुजिज्ञारशनैश्वराणाम् ॥ मृगेनगांध्य | य८ ५। ७६ श ७ वृ.४ ७ बु ८ व ४ र ८ च ७ व पृयुगश्रुतीनां सोमेज्यशुक्रार्किकुजेशहदाः ॥ कुम्भे नगांगाद्रिशरेषु । २५ ३ श६ श४ में ६ श२ मे २ श ६ श४ म४ श५ श २ भागा ज्ञशुक्रजीवारशनैश्चराणाम् ॥ मानेकवेदानलनंदपक्षाः सितेज्यसौम्यारशनैश्चराणाम् ॥ अथ त्रैराशिकेशाउक्तास्ताांजेकालंकारे ॥ मेषे भौमार्कशुका बुधविधुशनयः स्युर्वृषे युग्मराशी देवेज्यक्ष्माजसूर्याः सितबुधशशिनः कर्कटे संप्रदिष्टाः ॥ सिंहे मंदेज्यभीमा रविसितशशिजाः स्युर्युवत्यान्तुलायाञ्चन्द्रार्कीज्यास्तथालौकुजरविकवयो ज्ञेन्दुमन्दाश्च राशिकेशचक्रम् । चापे ॥ मकरे गुरुभौमपद्मिनीशास्सितविचन्द्रमसोघटे निरुक्ताः ॥ शनिवाक्पतिभूमि जास्तु मीने कथितास्सद्गणककाणनाथाः ॥ इति त्रैराशिकेश्वरा लाघवेनोक्तास्संज्ञातन्त्रे ॥ आयाः कुजाद्या रवितोपिमध्यमास्सितात्तृतीयाः क्रियतो हकाणपाइति ॥ अतिलाधरेनराशिःश शासच में बु । शु श स च म अ ३० - बु ॥१ avat EMA + HERO SARAM ३/४५६७१८१९१०/११/१२/ रा माश शसाच मशाशा १० सूत्र में बुश श सू चं मं बु बु अ २० Pramohara ·केश्वराउक्ताहारिभट्टदैवज्ञैः ॥ द्विशून्यपञ्चयुग्राशिस्सप्ततष्टे दृकाणपाः ॥ अत्र वर्तमानो राशिज्ञेयः वर्तमानराशिः प्रथमद्रेष्काणे द्वियुतो द्वितीय द्रेष्काणे शून्ययुतस्तृतीयद्रेष्काणे पञ्चयुक् कर्तव्यस्सप्ततष्टेसूर्यात् द्रेष्काणस्वामी भवतीत्यर्थः ॥ मुसल्लहाउक्तास्वाजिकरत्नमालायाम् ॥ मुसल्लहाः स्युः क्रियनकजूककुलीरपूर्वाक्रियपूर्वकाणामिति ॥ एतत्स्पष्टेनदृशमाहयादवसूरिः ॥ अजधनुर्हरयोजमुखात्स्मृतास्त्वलिकुलीरझपाश्चा लीरतः॥ धटमुखा धटयुग्मघटामता ? मृगवृपमकरायइति ॥ अत्रताजिकभूपणवाजिकालंकारादौ मुसल्लहेशा अन्यथैवोक्ताः ॥ खीज्यमं दास्सितचन्द्रभौमाः शनिज्ञजीवाः कविभौमचन्द्राः॥सुसल्लहेशामजतो मृगेन्द्राधनुर्द्धरादाह्न निशि द्वयोवति।नितद्रम्यम्॥यतस्समरसिंहे नैते वर्षेशनिर्णयाथै त्रैराशिकेश्वरा उक्ता नतु मुसल्लहेशाः ॥ मेषादिचतुबैराशिकेश्वरा रपिसिताभृिगवो हि गुरुशशित्रुधभौमा निशि शनिकुजगुविन्दवःसतत मिति ॥ एते दिनरात्रिविभागोक्तास्वेराशिकचरा वशार्थमेवेत्युक्तं संज्ञातंत्रे ॥ वशाथै दिननिशोविभागोक्तास्त्रिराशिपा इति ॥ तस्मादत्र पूर्वोक्ता नवांशेशा एव मुसल्लहेशाः ॥ उक्तंचसुधानिधौ ॥ मुसल्लहं नवांशश्च कथितं ताजिके मतेइति ॥ ताजिकतिलकेपि ॥ मुशल्लंहशाश्च नवांशनाथाः प्रोक्तास्सदा खिन्दकरोमकायद्यरिति ॥ ताजिकमुक्तावल्यामपि ॥ मुसल्लहेशानवमांशपान ये जगुर्न ते खिंदकशास्त्र विज्ञा इति ॥ अथ पञ्चवर्गीफलमुक्तं यादवेन ॥ स्वकीयगेहादिभवा शुभा स्यात्पापारिजाता विपरीतभावा ॥ मित्रादिजा मध्यफलेषुवर्गी५ विशेषवीर्यानयनं अवेऽहम् ।। अथ पूर्व ग्रहबलज्ञानार्थ स्थानान्युक्तानि ॥ इदानी कस्मिन्स्याने कियद्वलमित्युक्तं ग्रहज्ञाभ रणे।। त्रिंशत् ३० स्वभे विंशतिरुच्चगे स्यात्तिथिः १५ स्वहद्देदशकंहकाणे १० नकाशके पञ्च ५ भवन्त्यशीतिरेवं युगाप्ताश्च विशोपकाः स्युरिति ॥ अथ मित्रसमशत्रुरूपे मैत्रीचक्रे बलविभाग उक्तः संज्ञातंत्रे ॥ स्वस्वाधिकारोक्तवलं सुदृढ़े पादोनमई समभेरिभेधिः ॥ एवं समानीय वलं तदैक्ये वेदोडते हीनवलः शरोनइति।।उच्चमलानयनमुक्तं वामनेन ॥ नीचोनितो ग्रहः पड़ाधिकोमण्डल १२ शोधितः॥ शेषस्यांशा नंद ९ भक्ता बलमुच्चस्य जायतइति ॥ अथात्रमामकंपयम् ॥ नीचग्रहान्तरं कार्थपडादल्पं यथा भवेत् ॥ तदाशांक ९ लवः स्वोचवलं स्यात्ताजिके स्फुटमिति ॥ नीचे ग्रहः शोध्यो नीचं वा ग्रहे शोध्यं शोधिते सति यथा षड़ादल्यं भवति तथा कार्यम् ॥ तस्यांशा ·हायन रत ॥१२॥ RADHAN ०० मि शा नवभक्ता उच्चवलं स्यादिति ॥ अथाधिमित्रमित्रसमशवधिशत्रुरूपे मैत्रीचक्रे. बलविभाग उक्तस्ताजेकविलके ॥ उक्ताः कलाः स्वर्शगते गहेंद्रे प्रत्येकवर्गे त्वधिमित्रगेहे ॥ स्वांध्यंशहीनाहितगेहसंस्थे स्वाोंनिताःस्वांप्रिलवत्रयोनाः ॥ समर्थगे शत्रुगृहोपयाते निजाष्टमांश प्रमितं बलं स्यात् ॥ अधिद्विषड्रोपगते स्वकीये नृपांशलिप्ताइति वर्गवीर्यम् ॥ यथागतं तुंगवलं तु तेन समन्वितं वर्गवलं बलं स्यादिति ॥ मित्रशत्रुरूपे मैत्रीचक्रे बलमुक्तं पद्धतौ ॥ निजमित्रारिभेत्रिंशत्ति ३० थ्य १५ स्सा द्रयो ७।३० बलम् ॥ हद्दे तत्तद्दलं व्यंशे द्रेष्काणेशे रसांशकं इति ॥ अंशेनवांशे ॥ एतत्स्पष्टमुक्तताजिकसारे ॥ त्रिंशांशा निजभे स्वमित्रभवने घस्रांशकाः १५ शत्रुभे सास्सिप्तलवाः ७।३० स्वखाग्निलवके भागास्तु पञ्चेन्दवः १५ ॥ त्रिंशांशे निजमित्रभे नगलवाः साः७।३० कृताः शत्रुभ। पादोनाः ३।४५ स्वगुणांशके दललवा १० वाणांशका मित्रभे ॥ द्रेष्काणे सदला यमा २ । ३० पञ्चवर्णिकाचक्रम्। स्त्वरिंगते नंदाशके स्वे शरा ५ नंदाशे निजमित्रगे यमलवाः सार्दा २ । ३० स्त्वरौ तद्दल १॥ १९ मिति ॥ तदैक्यतुर्यभागगप्रमाणिकाबलोन्मितो दशाधिके बलो बली शराल्पकेल्पयार्यक इति | गृ० ३०५० २।३० १५० ७।३० अत्र वामनेन लग्नस्यापि पंचवर्गीकार्यमित्युक्तम् ॥ स्वोचं नवांशक हदा गृहं द्रेष्काण एवच ॥ सहमखेचराणां । १. १०० ७।३० ।५।० २०३० तु प्रोक्तेयं पंचवगिकेति ॥ अथ वर्षेशदशाधीशबलादिनिर्णयार्थ विंशोपकातिभागेन नष्टबलादिलक्षणमुक्तन्ता । न. ५० । ३।४५ २।३०। ५१५ जिकसारे ॥ वाणाल्पैनष्टवलोग्रहोदश १० मितमध्योविशोपैस्ततः श्रेष्ठो घस्र १५ मितैस्सुखार्थजनकः प्रोक्तः खदौ २० भवे दिति ॥ ननु विंशतिविंशोपकात्मकम्बलङ्कस्यापि ग्रहस्य नायाति तथाहि मेषस्थसूर्यस्य उच्चबलादि यद्यपि समायाति यथापि स्वगृह त्वान्मित्रसमशत्रुगृहादिभेदलतबलतारतम्येनावश्यं न्यूनतासादयविंशोपकमिता भवत्येव एवंसति सा सप्तदशविंशोपकाबलं सिंहस्थसू यस्य स्वगृहबलं यद्यपि समायाति तथाप्युच्चराशेरभावादुचवलस्य न्यूनतायां षोडशविंशोपका बलं स्यान्नतु विंशतिविंशोपकात्मकम् ॥ अथ बुधस्य कन्यायां पञ्चदशांशे स्वगृहबलं स्वोच्चबलञ्च पूर्ण यद्यपि समायाति तथापि हदाद्रेष्काणनवांशबलानि पूर्णानि न सम्भवंति ॥ हद्दा | १५५०११।१५ |७३ |३२४५) ·चक्रम्। चकम्। .hram-s-anuary १८/द्र है न. ० ०२२/१२/७० ०३१/०३०/१५ १५/१२/७३० ०१५/३०/४९५६ । A ३०४७ ३०।१५॥ ३ ०४५।३०।१५१८ पंचधामैत्रीचक्रबल- | यतः ॥ आदिमाः षडंशाःकन्यायाम्बुधहदाअन्तिमस्त्रिभागो बुधद्रेष्काणः अंतिममंशत्रयविंशतिकलाधिकम्बु मित्रशत्ररुपमैत्री धनवांशः यदि कन्यान्तिमनवाशो गृह्यते तदा स्वगृहे द्रेष्काणस्वनवांशबलानि सम्पूर्णान्यायान्ति परन्त्वेक सन्धिवत्सतोऽपरंपच्यवत इति न्यायादुचवलं किञ्चिदून हद्दादिबलमपिमित्रादिगेहसत्त्वान्यूनमतः परमं बलं २०१५९०५ मस्या यथाकथञ्चिदष्टादशविंशोपकात्मकंस्यान्नविंशविविंशोपकात्मकम्बलमन्येषान्तुग्रहोचयो दाविंशतिविंशोपकन्यून १५३०० १३० मेवबलं स्यात् ॥अत्र केचित्पंचवर्गीद्वादशवर्गीहर्षस्थानबलानामैक्यं त्रिभक्तं यदि विंशतिविंशोपकमितं स्यात्तदा पूर्णबलोयहो ज्ञेयः ॥ उक्तंच यादवेन ॥ श्रीसूर्यवर्गीशरवर्गिकासु स्थानोत्थवीयक्यमथाग्निभक्तम् ॥ चविंशतिः पूर्णवलो प्रदः स्याद्रलानुमानेन च मध्यमादिरिति । अलमतिप्रसंगेन॥ अथ दशाफलज्ञानार्थं पंचविंशोपकान्यूनबलो नष्ट बलः पंचविंशोपकात्मकबलः स्वल्पबलः पंचाधिकबलो मध्यबलोदशाधिकबलः पूर्णबलः वर्षशफलज्ञानार्थं तु पडिशोपकात्मकवलो हीनबलपान शोपकाधिकवलो गध्यबलो द्वादशविंशोपकाधिकबलः पूर्णबलः ॥ एतत्स्पष्टमुक्तंहिल्लाजेन ॥ पंचविंशोपकान्यूनवलो नष्टवलो ग्रहः ॥ एचनि शोपकवलोहीनवीर्यः प्रकीर्तितः ॥ पंचाधिकवलो मध्यवलः संपूर्णवीर्यकः ॥ दशाधिकवलोब्देशफलं ज्ञेयं त्रिभागतः ॥ इतिमामा न्यपंचवर्गीवलसाधनम् ॥ अथ खत्तखुत्तखिंदकादिसंमतं स्थानदिक्कालनिसर्गचेष्टादृग्बलं निरूप्यते॥उक्तंच समरसिंहेन ॥ सामान्यवलमिहोती विशेपमवलोक्य फलमृामिति ॥ तत्रादौ स्थानबले सविशेषपंचवर्गीचक्रसूचनमुक्तम् ॥ कुत्थयोगे सपरसिंहेन ॥ सवलीस्वगृहत्रैराशिकाता चमुसल्लहेषुवरिष्ठइति ॥ एतत्स्पष्टंगणितपूर्वकमुक्तंताजिकमुक्तावल्याम् ॥ स्वाधीष्टादौ तर्कवेदाग्मिनेत्रे रूपा नि स्युर्गृहेकौं १२ शतानि ॥ तुंगे वेदाग्यश्विनस्तत्तदई हद्दे रामा द्वौ तदर्दान्यतः स्युः ॥ त्रैराश्युत्थेद्वौ तदाकानि चैराश्यर्द्धः स्यान्मुसल्लाहसंज्ञे ॥ यद्वा स्ने टारातिषु द्वादशांशो गेहादंगाब्ध्यग्नयोध्यग्निदस्राः ॥ रामाश्व्यजानेवचन्द्राकानि चन्द्रा शा रूपपूर्वाः क्रमेण ॥ खेटे शुद्ध सप्तमात् स्वादिगेहाच्छेपे भाद्वैन्यत्रकरुप्योनुपातः ॥ अभीष्टादिगृहादिभ्यो वलं यदिह साधितम् ॥ तत्तदृशाननिघन्तत्पष्टिभक ·हायन ॥१३॥ स्वीयवर्ग । ६ meenaam Hapharnews मित्रवर्ग १ ॥ mmmmmonamastepprmanen-eps measurgaonete - Tuan - लमस्यवग १ ॥ . Mudae शत्रुवर्ग S Maya स्फुटम्भवादात ।। अथ तकवंदाधकानि द्वादशांद्धृतानि रूपकलादिकम्बलम्भवति ॥ अथात्र स्वगृहे पूर्णम्ब छन्दुवष्फे स्वगृहनगमागइत्युक्त स्वगृहात्सप्तमे राशौ ग्रहो निर्बलः अन्तरे त्रैराशिकमुच्चबलवज्ज्ञेयं तत्रार्कचंद्रयोरेकमेव स्वगृहमतोनसंदिग्ध पंचधामध्यांबलविभागातका देशो घृतारूपकलादिवलम् । म्भौमादीनां तु स्वगृहद्वयसभावात् तत्सप्तमस्यापि वैविध्यात् ॥ कथमत्रबलानयनोपायउच्यते ॥ भौमादिषु चारवशान्निकटस्थितमेव स्वगृहं नतु दूरस्थितमिति सम्प्रदाययुक्तिरिति ॥ अथ गृहं स्वगृहसप्तमादिशोध्य शेष २ १ अधिमित्रवर्ग ४ | ३ ३२॥ षडधिकञ्चेबादशशुद्धं नोचेयथास्थितमेव स्थाप्यन्ततस्तस्यांशाः पडताः कलादिबलं स्यादिति ॥ अनोपा तिः ॥ स्वगृहप्रारम्भे पूर्णन्त्रिंशत्कलात्मकम्बलन्तत्सप्तमारम्भे शून्यमन्तरेनुपातः । यदिराशिपट्रांशैः १८ः पूर्णम्बलं ३० लायते तदेष्टेन किमिति ॥ अत्र गुणहरयोस्त्रिंशतापवर्तेकवे गुणस्थाने रूपम्भाज कस्थानेपडित्युपपन्नमेवमधिमित्रगृहस्य ग्रहपूर्णम्बलम् २० अधिमित्रगृहात्सप्तमे शून्यन्वत्राधिमित्रगृहस्य अधिशत्रुवगै ॥ ॥ | ग्रहं अधिमित्रसप्तमगृहादिशोध्य शेषं षडधिकन्दादशशुद्धन्नोचेत्तथास्थितमेव स्थाप्यं तस्यांशानवभक्ताः गृह | उच्च हद्दा वैरा | मुस। कलादिस्वाधिमित्रगृहबलं स्यात् ॥ अत्रोपपत्तिरनुपातेन यदि राशि षट्कारीः १८० पूर्ण २० बलं तदे प्टेिन किमिति ॥ अत्र गुणहरयोर्विशातिभिरपवर्ते कृते गुणस्थाने रूपं भाजके नव इत्युपपन्नमेवं ग्रहबलेन स्वस्थपरमबलेन स्वस्वसप्तमगृहेण पूर्ववदनु पातयुक्त्या सोपपत्तिकं बलंस्यात् स्वोच्चबलं त्वनुपातेन प्रागानीतमेव अधिमित्रायुच्चे उक्तवदनुपातेन बलं साध्यंउच्चराश्यभावे सोचवलमेव कर्तव्यम् ॥ अथ हद्दाद्रेष्काणनवांशानां सप्तमे नैर्बल्यमिति वचनामावादशैरेवानुपातस्तद्यथा ग्रहस्य वर्तमानहदारंभे बलारंभः हद्दामध्ये परमं बलं १५ हदास माप्तौ बलं शून्यं तत्र ग्रहहदाभुक्तभोग्ययोरल्पहदांशाः पंचदशगुणावर्त्तमानहदाशिभक्ताःस्वहद्दाबलं स्यात् अत्रोपपत्तिरनुपातेन यदि वर्तमानहद्दा दीशैः पंचदश कला लज्यंते तदा ग्रहहहाभुक्तभोग्ययोरल्पांशैः किमिति उपपन्नम् । अथ स्वद्रेष्काणप्रारंभे फलोपचयः पंचमांशसमाप्तौ। पूर्ण बलं १० दशांशसमाप्तौ शून्यं बलं तत्र ग्रहविद्यमानद्रेष्काणभुक्तभोग्योरल्पमंशादिद्विगुणं कलादिबलं स्यात अओपपत्तिः यदि पंचभिरंशैर्दशकलामितं बलं तदेष्टेन किमत्र पंचभिरपवते कृते हरस्थाने रूपं गुणस्थाने द्वयमित्युपपन्नं अथ मुशल्लहारंभे बलारंभः मध्ये ASHem radars ००००० ।'

·पूर्ण बलं बलं ५ अंने शून्यं तत्र ग्रहविद्यमानमुशल्लहभुक्तभोग्ययोरल्पमंशादित्रिगुणितं स्वमुशल्लहवलं स्यात् अत्रोपपत्निः यदि मुशल्लहार्दैन चत्वारिंशत्कलाधिकेनैकांशमितेन पंचकलामितं बलं तदेष्टेन किमिति ॥ अत्र भाजकात्रिगुणो गुणकः अतोंशादित्रिगुणीकृतमित्युपपन्नमेवमनुपाते नाधिमित्रादिद्रेष्काणबलं पूर्वोक्तपरमबलेन ग्रहस्य हदाद्रेष्काणमुशल्लहवलं साध्यमेवं स्वादिनवांशे स्वादिहदायान्तत्तदंशैरनुपाताकळं ज्ञेयम् तत्र हदायाम्परमम्बलङ्कलाः १५ मुशल्लहेपरमकलाः अथ एवं सर्वबलैक्यग्रहोपरि अन्येषाङ्ग्रहाणां या दृष्टयस्समागतास्तदैश्येन गुणितं पष्टिकं स्फुटं स्यात् ॥ एवं सविशेषपञ्चवर्गीचक्रनिरूपणानन्तरमन्यत् स्थानबलमुक्तं तत्रैव समरसिंहेन ॥ योलग्ने केन्द्रे वा तन्निकटे वाथ वीक्षतेलग्नम् ॥ पुरुषागगनायावत्तृतीयभवनेस्त्रियोपि नवमान्तम् ॥ पुंखेटाः पुंराशौ स्त्रीराशी स्त्रीनहा बलिनः । सर्वेषां स्त्रीपुंसां स्थिरराशी वा भवन्ति ते बलिनइति ॥ एतत्स्पष्टङ्गणितपूर्वकमुक्तम्मुक्तावल्याम् ॥ लग्नकेन्द्रतदुपस्थितग्रहे रूप १ काई चर णोन्मितं बलम् ॥ स्त्रीपु रूपमवने ४ नवमान्तःपुंसु भावफलतोपरगेषु ॥ स्थिरराशी सर्वेपाम्पुंस्त्रीराशौ पुमङ्गनाख्यानामिति अत्र लग्ने ग्रहः पूर्णवीर्यः केन्द्रेऽर्द्धवीर्यः पणफरापोलिमयोश्चरणवीर्यस्तत्र पूर्णम्बलं पष्टिकलात्मकम् ॥ अर्द्धन्त्रिशतकलाः चरणःपञ्च दशकलाः अथ लग्नसमे ग्रहे पूर्णम्बलन्दादशसन्धिविरामविकलातो लमभावप्रारम्भस्ततस्तद्विरामं यावत्फलोपचयः प्रथमभावविरामविकलातः प्रथमस न्धिविरामं यावद्भावफलोपचयः अन्तरस्थे ग्रहेनुपातः स चानुपातः पूर्वग्रहसन्ध्यन्तरं कार्यमित्यादिना भावफलानयनाथ कतमेव अवो लमस्थग्रहस्य मावफलमेवबलं केंद्रस्थग्रहस्य भावफलाईमेव बलम्पणफरापोक्लिमस्थग्रहस्य भावफलचतुर्थाशो बलमिति । अथ स्त्रीग्रहाणाञ्चतुर्थादिषट्दावेषु पलन त्वोक्तेः पूर्वयुक्त्या चतुर्थादिपद्धावस्थानां स्त्रीग्रहाणाम्भावफलमेव तत्रत्यं बलम् एवम्पुरुषग्रहाणामपि दशमादिपडावेषु स्थितानां भावफलमेव बलमिति अथ स्थिरराशिस्थग्रहबलं तत्र राश्यारंभे बलोपचयः पंचदशांशैः पूर्णबलं राश्यते शून्यं बलमतो ग्रहस्य राशिपूर्वार्दै स्थितस्य भक्तांशा राश्युत्तरार्द्ध स्थितस्य ग्रहस्य भोग्यांशाश्चतुर्गुणाबलं अत्रोपपचिः यदि पंचदर्शाशः पूर्ण बलं ६० लायते तदा स्थिरराशिस्थितभुक्तभोग्यैरंगैः किमत्रोभयोः पंच दशभिरपवते कृतेव्यंशाश्चतुर्गुणाः कार्या इत्युपपन्नम् एवं विषमसमराशिगानां पुंस्त्रीयहाणां स्त्रीराशिसंस्थग्रहबलवबलं ज्ञेयम् ॥ इतिस्थानबलम्॥ अथ दिग्बलमुक्तन्तत्रैव ॥ नवमसहजपष्ठांगायपुत्रान्त्यभस्था घुमणितइह खेटा दिग्वलाया भवेयुरिति ॥ अत्र सूर्यादीनां नवमादिस्थाने ·रत्न हायन । पूर्वोक्तयुक्त्याभावफलतुल्यमेव बलं ज्ञेयं इदमेव प्रथमं हर्षवलं समरसिंहेनोक्तम् । इतिदिग्बलम् ॥ अथकालबलम् ॥ तत्रसमरसिंहः ॥ गुरुमंदो यदि पश्चिमरात्रौ शुक्रंदुभूसुताः सायम् ॥ उदयंति तदा वलिनो नरग्रहाचाह्नि नक्तमपरे व ॥ अवार्कात्सप्तमलग्नोदयः का ॥१४॥ ला सायंशब्दवाच्यस्तत्र चंद्रमौमौ पूर्ण ६० बलौ अत्राकाच्छुक्रः सप्तमः कदापि न संभवत्यतोत्र सप्तमशब्दः परमांतरवाची ज्ञेयः अतः सूर्यशुक्रयोः परमांतराशैः पंचाशत्संख्यैर्बलं साध्यं उक्तंच मुक्तावल्यां ॥ वेः सप्तमे चंद्रभौमौ बलाढ्यौ खपंचांश ५० तूलांतरे दैत्य मंत्रीति ॥ सूर्यतुल्यत्वे सर्वेषि निर्बलाः ॥ अथवलानयनं ॥ सूर्यस्य चंद्रभौमयोश्यांतरं षडूनं स्थाप्यं तदंशास्त्रिभक्ता बलं भवेत् अत्रोपपत्तिरुच्चब लवत् सूर्यशुक्रयोश्चांतरं पंचाशदंशमध्ये स्थाप्यं तदनंतरमेव तदंशाः षड्गुणाःपंचभक्ताः शुक्रबलं स्यात् अत्रोपपत्तिः यदि पंचाशदंशैः पष्टिकला लायते तदेष्टेन किमित्युभयोर्दशभिरपवतें कते गुणकपडाजकः पंचेत्युपपन्नं अथ जीवशन्योरईरात्रानंतरबलारंभस्तृतीयप्रहरान्ते बलम्पूर्णञ्चतुर्थशहरान्ने बलं शून्यं अथ सूर्यादात्रिमानमानीय यद्यर्द्धरावानंतरमिष्टकालस्तदा तस्मिन्नर्द्धरात्रः शोध्यः यदि तृतीयाहरोत्तरमिष्टकालस्स रात्रिमानमध्ये शोध्यः शेष षष्टिगुणम्प्रहरमानेन भक्तं लब्धगुरुशनिवलम् ॥ अथ॥दिवसादिग्रहबलम् । तत्र लममध्ये रविं विशोध्य यद्यवशेषं यूनन्तदा तद्राश्यादिकं विश द्वणम्बलम् अधिकं षट्च्युतं विधेयंशेष राश्यादिविंशद्गुणम्पुङ्ग्रहाणाम्बलम्भवति पुनहाणां रब्यूनलग्ने षडधिके तु न बलमेवं रब्यूने लग्ने पर्ने सति। स्त्रीगृहेषु न बलं षडधिके षडूनं वाधिकं द्वादशत्यक्तमवशेषं विंशतिगुणं स्त्रीग्रहवीयं भवति यतो दिननिशोः पुंस्त्रीप्राबल्यमुक्तं सन्धौ तु विरामः एत स्पष्टमुक्तम्मुक्तावल्याम् ॥ अर्कोनलग्ने चयतस्त्रिराशिं यावत्परत्रापचयेन रूपम् ॥ पुंस्त्वेन्यखेटेषु च यत्नवांस्तं पड्डात्परत्रापचयेननि यात् ॥ अयमर्थः । अर्कोनलग्ने त्रिराशि यावचयतो वृद्धितो रूपम्बलं त्रिराशितोये अपचयेन रूपं पुंखेटेषु बलम् अन्यखेटेषु स्त्रीग्रहेषु सप्तमान्नवान्तं यावद्रुपम्बलम् अपरत्र दशमात् द्वादशान्तं अपचयेन रूपं बलं ज्ञेयमित्यर्थः ॥ इतिकालबलम्॥ अधनिसर्गबलम्॥तत्रनिसर्गबलमुक्तन्ताजिकपदीषे ॥ रूपस्य सप्तमांशो ८।३४ बलम्भवेत्सूर्यपुत्रस्य ॥ तद्व्यादिगुणं भौमज्ञगुरुसितेंद्रर्कजं निसर्गस्यात् ॥ इति निसर्गबलम् ॥ अथ चे टाबलम् ॥ समरसिंहः ॥ मन्दगतिरशीघ्रगतिश्चावक्रः क्रूरदृग्रहितः।। क्रूरायुक्तो बलवान् शुभयुतदृष्टः कृताभ्युदयः॥ सूर्यस्य चैकभागे इति एतत्स्पष्टमुक्तन्वाजिकमुक्तावल्याम् ॥ द्विगुणांशा रूपोनवीर्यमथाकोशगानाञ्च ॥ शुभसमलिप्तस्य बलं क्रूरासहितस्य रूपं YO तु %E ·श्री? म गृवा- पश्चिमा चक्रात्य पश्चिमा भाग भागात स्ताप | दयाद । श्चिमे-स्तात्मा दया पूर्वाम्नः इस्तः गुदयः मार्ग: श्चिमे० क्रम् अस्तादुदयः ४ १ कन 1३० ४७ उदयादकम् १० ३ FORAN Hd feautOR स्यात् ॥ मार्गोंदयाईभागस्थितस्य वाऽशीघ्रगस्य मध्यगतेरिति अत्र सूर्यो यद्राशिनवांशे तस्मिन्नेव नवांशे स्थितस्य ग्रहस्य भागायं द्विगुणं पष्टिभक्तमवशेषं बलं भवति अथ शुभग्रहेण समानलिप्तस्य पष्टिकलावलं न्यूनाधिकत्वेतु योरंतरं त्रिंशदंशन्यूनं विधेयं तदंशाद्विगुणं बलम् अत्र शुभसमलिप्तो यदा क्रूरग्रहसहितो भवति तदा न बलमित्यपि ज्ञेयं अथ ग्रहस्य मार्गदिनमारण्य वक्रपर्यंत तथोदयदिवसमारत्यास्तपर्यंत या दिन संख्या तदई विधायं तावत्संख्येनि पष्टिकलात्मकं बलं वऋदिने अस्तदिने च बलं शून्यम् अन्तरेऽनुपातः यदि मध्यदिनैः पूर्ण शुभवलं लायते तदा उदयास्तवक्रमार्गदिनज्ञानचक्रम् । भार्गदिनाद्गगम्यैर्वा दिवसैस्तथा ग्रहोदयदिनाद्तर्गम्यैर्वा उदयास्तवक्रमार्गदिनज्ञानचक्रं ग्रन्थकर्तुः। श | दिवसः किमिति अयोदयास्तवकमार्गदिनानां ज्ञानं सुगमो १७ पायेन मद्गुरुचरणेस्सिद्धान्तचिन्तामणावुक्तम् ॥ पूर्वास्त तः पश्चिमउद्गमोस्मादकन्ततोऽस्तःपर उद्गमः बुदि.३२ दि.३२ दि.४ दि.१६ दि. ४ दि.३२ प्राक् ॥ मार्गी पुरास्तात्खलु दन्त ३२ दन्तै ३२ वैदै ४ नूपै १६ वैद ४ रदै ३२ र्बुधः स्यात् ॥ भृगो मार्गादस्तः ३० । ३५ स्साईद्विमासाष्टमासख्यश्चिदिनः क्रमात् ॥ नवभिख्यश्विदिवसमासरष्टमितस्तथा ॥ भीमास्तादुदयस्त स्माइक्रन्तदनुमार्गता ॥ ततोस्त एवं क्रमतो वेद ४ काष्ठोद्वि २ पंक्ति १० भिः ॥ मासर्भुवासांप्रिवदयुगस्सांघ्रियुगगुरोः ॥ शनेस्सांत्रिभुवारामैवेदैस्सार्दैश्च वह्निभिः ॥ इत्युदयास्वादिदिनज्ञानम् ॥ अथ ग्रहगतिबलम् ॥ तत्र अशीघ्रगस्य कोर्थः मन्दगते मध्यमगतिन्यूनस्पष्टगतेस्रहस्य सबलत्वन्तथा मध्यमगर्मध्यमगतितुल्यस्पष्टयतेहस्य च सबलत्वं मध्यमगतिवोधिकस्पष्टगतेस्रहस्य बलाभावो ज्ञेयः अत्र भौमस्य गतितुल्याः कला द्विगुणा बलम्भवति बुधस्य गतिकलाः षड्गुणा एकोनाशीति ७९ हृता बलं भवति ॥ गुरोर्दा दशगुणाश्शुक्रस्य स्वयंशरहिताश्शनेस्त्रिंशद्गुणा इति मथितार्थी गुरुसम्प्रदायाज्ज्ञेयः ॥ इति चेष्टाबलम् ॥ अथ हम्बलम् ॥ तत्रैव लग्नं पश्यति यावत्तावत्नस्य वीर्य स्यात् ॥ शुभदृष्टस्य च पापग्रहतुर्यदृशोनितस्य पादोनम् ॥ अत्र यस्य ग्रहस्य यावती लग्नस्योपरि दृष्टिस्तावदेव तस्य हम्बलं ॥ दि. दि. शुदि.७५ दि. २४० दि. २३ दि. २४॥ वक्रान्मार्गः ४७३ १० ·न रत्न. हायन ॥१५॥ अथ शुभदृष्टस्य ग्रहस्य यावती शुभदृष्टिस्सा पादोना बलं स्यात्परंतु क्रूरतुर्यदृष्टिरहितो ग्रहोपेक्षितः ॥ वत्सम्भवे न बलमिति वीक्षदे लमं सबलीइति समरसिंहः ॥ इतिहम्बलम् ॥ अथ लग्नादिद्वादशभावसहमानां बलानयनमुक्तम्मुक्तावल्याम् ॥ तन्वादिकानामिहसमनान्तु पत्युर्वलञ्चैव वलम्प्रदिष्टम् ॥ स्वनाथजीवज्ञदशासमेतन्नृभेषु रूपान्वितमाप्यभेषु ॥ चतुष्पदाख्येष्वपि चार्द्धयुक्तं न कीटभे किञ्चन योजनीयम् ॥ शुभाशुभव्योमगदृषियोगयुगांशयुक्तोनमितिस्फुटस्यात् इति॥विशेषमाहवामनः ॥ स्वस्वस्वामिवलत्वेन ज्ञेयो राशिर्वलाधिकः ॥ जी वज्ञयुक्तो दृष्टो वा स्वस्वस्वामियुतेक्षितः॥ पृष्ठोदयाः कर्किमृगधनुमपवृषा अमी॥शेषाः शीपोदयाज्ञेया मीनस्तूभयतस्स्मृतः ॥शी, पोदयादिनवलाइशेषारात्रिबलास्स्मृताः।नराशयोथलग्नस्थादशमस्थाश्चतुष्पदाः॥वृश्चिकस्सप्तमस्थाने चतुर्थे जलराशयः ॥ संध्या यां वृश्चिको राशिदिवसे नरराशयः॥रात्रौ वलान्याश्शेषाःस्युरित्थं राशिवलं स्मृतं ॥ इतिराशिवलं प्रोक्तं पुराणाचार्यसम्मतम्॥५॥ अथाष्टया ग्रहाणां बलफलमुक्तं पद्मनाभेन ॥अत्र एकैकंपति साईविंशोपकं बलं ज्ञेयं। संपूर्णवलं षड्विंशोपकात्मकं मध्यमं बलं त्रिविंशोपकात्मकं व्यूनं मध्यमवलं ज्ञेयं तद्यथा । शून्येहानिस्तथाक्लेशो बर्दै शोको महद्भयम् ॥ वैमनस्यं तथोद्वेगो रूपे प्रोक्तमिदं फलम्।।सार्द्धरूपे तनोः पीडा दाभ्यां दुःखं सुखं समम् ॥ सार्द्धद्वाभ्यां सुखावाप्तिस्त्रिभिर्भागः सुखं धनम् ॥ सार्द्धत्रये सर्वसिद्धिश्चतुभिः सर्वतो यश इति ॥ नष्ट चलानां सूर्यादीनां फलमुक्कं तेजःसिंहेन ॥ त्वग्दृष्टिरुक्परिभवादिरवौ विनष्टेजेऽर्थक्षयोरतिरुजोवनिजेलधुत्वम् ॥ ज्ञेज्ञानहानिरणुवृत्त्य पपुण्यतेज्ये शुक्रे त्वभोगसुखतानुगभीः शनौ चेति ॥ अणुवृत्तिरल्पवृत्तिः अपपुण्यता पुण्यराहित्यं अनुगभीः स्वसेवकादयं ॥ अथ प्रसंगादि टकष्टविचारो लिख्यते ॥ तत्प्रयोजनमुक्तं रत्नावल्याम् ॥ ताजिकोक्तफलादेशः प्रकर्तुं शक्यते यतः।।इष्टकष्टफलज्ञानानिर्णयस्तदथोच्यते।। स्वोच्च १ मित्रोचगो २ मार्गी ३ सुहृत् ४ सौम्या ५ वलोकितः॥ उदितः ६ सौम्यचारी च ७ त्रित्रिकोणाय ३।६।९।११ गोथ वा ॥ वर्गोत्तमे ९ मित्रवर्ग १० स्वगेहे ११ सूर्यभागगः १२ ॥मूसरिःफो१३मूथाशिलः सौम्यैः १४सौम्यांतगो१५युतः १६॥ एवं बलयुतः खेटो ज्ञेयः पोडशधा बुधैः॥ नीचे १ शत्रूचगो २ वक्री ३ रिपु ४ पापावलोकितः ६॥ अस्तगो ६ याम्यभागस्थो ७ लग्नाद्रिःफारिषु स्थितः ८॥ वर्गोत्तमविहीनो यः ९ शत्रुवर्ग ३० गृहेपि च ११ ॥ सूर्य्यभागोभितः १२ क्रूरैरिःफो १३ मूथशिलो ॥१६ ·च पिच १४ ॥ पापयुक्तो १५ मध्यगतो १६ ज्ञेयः खेटो वलोभित इति ॥ अथ शुभस्थानगे यहे शुभफलं रूपमित स्थाप्यम् ॥ अशुभ स्थानगे ग्रहे अशुभफलं रूपमितं स्याप्यं पुनश्शुभाशुभफलयोरंतरेकते सति यच्छुभमशुभंवा अवशिष्टन्तदेव ग्रहस्य इष्टं कष्टंया फलन्दशाफलादिषु ज्ञेयम् ॥ एतत्स्पष्टमुक्तम्मणिस्थेन ॥ सर्वत्र कल्प्यम्पृथगेव रूपम्फलं शुभाख्यम्फलनिर्णयाय ॥ इहापि रूपं परिकल्प्य साध्यम्फलञ्च कष्टाभिधमत्र तज्ज्ञैः ॥ पृथस्थितस्यास्य यदन्तरालम्फलं तदेवाभिधमत्र वेद्यम् ॥ दशादि १० के श्रेष्टफले च पूर्णम्फलन्दशो १० ने कथितञ्च मध्यम् ॥ कष्टाधिके पूर्णशशाङ्क १० हीने शुभे च कष्टे दशतो वरिष्ठे ॥ कष्टात्तथा कष्टतरं निरुक्त म्फलन्दशायां यवनैः पुराणैरिति ॥ अथपञ्चवर्गीय इष्टकष्टभुक्तन्ताजिकमुक्तावल्याम् ॥ दलन्दलार्द्धश्च तदर्द्धकञ्च स्वकीयमित्रारिगृहे स्वभे स्यात् ॥ तथैव दृक्केन्द्रलवस्तदर्द्धन्तत्खण्डकन्नन्दलवेर्कभागः ॥ तदड़कन्तद्रलमेवत्रिंशे तिथ्यंशकोर्द्धश्चहलन्त्वथोचे ॥ नखांशकोईञ्च दलञ्च नीचे शून्यङ्ग्वेदाशनखांशको चेति ॥ एतदूनं यद्वा स्वेष्टारातिपु द्वादशांशा इत्यायुक्तमलविभागांशङ्कष्टफलं साभ्यम् ॥ इतिइष्टकष्टविचारः ।। अत्र केचन सामान्येनैव अष्टधा बलङ्कल्पयन्ति । उक्तञ्च हिल्लाजेन ॥ समगति ३ रुदितो यः २ सौम्यदृष्टोथ ३ युक्तः ४सशुभमुथशिली स्यात्सौम्यभावे ६ भागे ७॥ विचरति शुभमध्ये ८ चातिवीर्यः प्रदिष्टः कथितबलविरोधी हीनवीर्यः खगेन्द्रः । उभयवलसमासे चाप्यभावेतयोर्वा विचरति यदि खेटो मध्यवीयों इष्टकादशाननम्। मुनीन्द्ररिति ॥ अत्र समगतिविरोधःशीघ्रगत्युदितविरोधोस्तगः एवं सर्वत्रापि ज्ञेयम् ।। गृह. द्रकाण | ननांश. निशांश. अत्र प्रत्येकं साईविंशोपकद्वयमितं बलं ज्ञेयम् । अथात्र विशेषफलजिज्ञासुना पूर्वान पडि न्य मि शमियम शवम शव मिशस्व धमपि बलं विचार्य्यन्तदभावे सामान्यपञ्चवर्गीबलं विचार्य वदनावेप्यष्टधा बलं विचामिति सिद्धान्तः ॥ अथ द्वादशवर्गीचक्रम् तत्रवामनः ॥ गृहहोराद्रेष्काणाः पादांशः पंचांश २।४।८।६ /१२/२४१२:२४४८/१०/३०/६०/२०/८०/८० ० ४०.२० पष्ठांशी ॥ सप्ताप्टनवदशांशा रुद्रांशा द्वादशांशाश्च ।। भौमशुक्रज्ञचंद्रार्कबुधशुक्रारमंत्रिणः शौरिश्शनिस्तथाजीवो मेपादीनामधी श्वराः ॥ लग्नाई जायते होरा सर्वलग्नेषु सर्वदा ॥ ओजराशिभवान्दोः समे चंद्रार्कजा मताः॥ मेषादिसर्वराशीनां त्रिभागेषु यथा नीच. Ja ·नायका मताः ॥४ ॥ कुजाकाज्यबुधाः शुक्रः पंचमांशेषु नायकाः ॥ आजराशिष यसवराश्यादिकंद्रशाः पादाशतरल . हायन PAINTS ॥१६ Nai मेषाद्या विषमे राशी समराशो तुलादिकाः ॥ विज्ञेया विबुधैरेव राशिपष्ठाशनायकाः॥६॥ओजराशी स्वराश्याद्यास्समे सप्तमरा शितः ॥ सप्तांशनायनास्सर्वे विज्ञेगा विबुधैस्स्फुटाः ॥ ७ ॥ मेपायाश्चरराशीनाश्चापायास्स्थिरराशिषु ॥ द्विस्वगाव सिंहाया ज्ञेयाश्चाष्टांशनायकाः ॥ ८॥ मेपमृगतुलाकमुखाःरपुर्नवमांशकाः । मेषकेसरिधन्वादिराशिचक्रे व्यवस्थिताः ॥ ९॥ अजकुम्भधनुस्तौलिसिंहयुग्मक्रमेण तु ॥ दशांशनायका लग्ने बहानेवंविदुर्बुधाः ॥ १० ॥ मेपमीनवटानकचापालितुलकन्यकाः । सिंहकर्कटका मोक्षादिकारुद्राशनायकाः ॥ ११ ॥ स्वस्वराश्यादिका ज्ञेया द्वादशांशकनायकाः ॥ १२ ॥ एवंलग्नेन विज्ञया बुधैर्दादशवर्गिकाः ॥ सूर्यादीनान्तु खेदानां वीक्ष्या द्वादशवार्गिका | शुभास्वमित्रलोम्योचनिन्या नीचारिपापजा ॥ एवमला । वीक्ष्यतदिशोध्यम्परस्परम् ॥ तच्छेपन्तत्फलं ज्ञेयं अहे द्वादशवर्गजम् ॥ वर्गे शुभाधिके क्रूरः शुभसौम्योतिशोभनः ॥ नियाधिक शुभः क्रूरः क्रूरोतिक्रूरतां ब्रजेत् ॥ स्वगृहायग्रहो दत्ते तन्वादिभावजम्फलम् ॥ निजवीर्यानुमानेन स्थितं राशीशभावजम् ॥ एक कराशिमध्यस्थं विज्ञेयं राशिमण्डलम् ॥ तन्वादिभावरूपेण स्वगृहादिक्रमेण च ॥ ते च द्वादशवर्गस्य स्थूलसूक्ष्मप्रभेदतः॥ स्थूलं सूक्ष्म फलं ज्ञेयं ग्रहाणां सर्वभावजमिति ॥ अत्रैकैकराशिमध्यस्थमित्यनेन तन्वादिसर्वभावानां द्वादशवर्गिका विधेया ॥ तस्मादावानां स्थूल सूक्ष्मफलविचारः कार्य इत्यर्थः ॥ एतत्स्पष्टमुक्तंसंज्ञातन्त्रे ।। भावेषु सर्वेष्वपिवर्गचक्रं विलोक्य तत्तत्फलमहनीयमिति ॥ द्वादशवर्गीचक्रे विंशोपकानयनमुक्तं योगसुधानिधौ ॥ शतं कलाः १०० स्वे भवनादिके च मैत्रे तदईञ्च ५० रिपो तददै २५॥ तदेक्यमभ्राङ्ग ६० हृदवग्यो विंशोपका वीर्घायुती भवन्तीति ॥ अत्रकेचन द्वादशवर्गीचकन्न कुर्वति ॥ पठन्ति च ॥ वामनेन ग्रहाणां वा प्रोक्ता बा दशवर्गिका ॥ पुराचाय्यैरनुक्तत्वात् कृत्रिमा सा प्रकीर्त्यतइति ॥ एतन्नरमणीयम् ॥ यतोतिषाचीनाचार्यणमणित्थेन ॥ भौमः सितो इत्यादिश्लोकदशकेन द्वादशवर्गीचक्रमभिहितम् ॥ अतएवसंज्ञावंत्रेश्रीमन्नीलकंठदेव दिशवर्गाचक्रमुक्तमिति ॥ इतिद्वादशवर्गीचक्रम् ॥ अथ ॥ । C ·यहाणां वर्षवलं तत्र चत्वारि हर्षदानि स्थानान्युक्तानि तेजःसिंहेन ॥ निधि ९ हुताश ३ पडे ६ क १ शिवा ११ त्मज ५ व्यय १२ इनात्प्रथमं खलु हर्पदम् ॥ स्वगृहमुच्चमथो द्वितयं स्मृतं निखिलखेटगणेषु तृतीयकम् ॥ अथ दिने नृखगस्य तु योषितो भवति रात्रिषु हर्षपदं तथा ॥ उदयतस्त्रितयं त्रितयं क्रमायुवति १।२।३।७।८। ९ नृथुपदां च ४।५।६।१०।११। १२ चतुर्थकम् ॥ अत्र समरसिंहेन द्वितीयकं निजगृहं सर्वेषां हर्षपदं भवतीत्यनेन श्लोकाःन स्वगृहमेव हर्षस्थानमुक्तं न तु स्वोच्चमिति ज्ञेयम् ॥ अत्र विंशोपका उक्ताः पद्धतिभूषणे ॥ हान्विता हर्पपदे पंच विंशोपका मताः ॥ हर्षस्थानचतुष्कस्थः खेटः स्यात्पूर्णहर्पितः॥ इति ॥ अथ समरसिंहटीकायां तुकज्योतिर्विद्भिरैकैकहर्षस्थाने रूपमितं बलमुक्तम् ॥ तत्रापि नवमादिस्थानेषु लग्नावित्रिभेषु च पूर्वोक्तयुक्त्या ग्रहाणां भाव फलमेव बलम् । स्वगृहोचवलं तु राश्यते परमोचं तु प्रोचुर्गहविदो जनाः ॥ राश्यते पूर्णफलदं स्वगृहं च तथा विदुः ॥ इतिजीर्णता जिकवचनात् ॥ स्वगृहस्वोच्चस्थग्रहस्यांशादिकं द्विगुणं स्वगृहस्वोचं बलं भवति ॥ दिनरात्रिबलं तु पूर्वोक्तं ग्रहदिनबलमेव पुनर्वहाणां विशेषवले प्रथमहर्षवलं दिनरात्रिबलं च योजितमेवातोहर्षस्थानद्वयबलं विशेषवलेषु गोज्यमिति तत्वम् सर्वेषां बलानामैक्यं स्फुटबलं भवति ॥ स्फुटबलेनैव वर्ष शफलं दशाफलादिकं च ज्ञेयमिति विमलम् ॥ प्रथमहर्षवलेऽधिकहर्षस्थानानि केषांचिद्गहाणामुक्तानि प्रश्नवैष्णवे ॥ कर्मबंधुधनं चदोस्तुय । ज्ञस्योदयं रखेः ॥ अ॒नम्भौमस्य धर्मः शनेः प्राहुस्सहर्पदमिति ॥ यादवेन तु पञ्चहर्षस्थानान्युक्तानि ॥ नन्दाऽग्नितन्दुशिवप्नि नाख्यास्सूर्यादिकानां स्वगृहन्निजोचम् ॥ पुंस्त्रीखगानान्तनुतस्त्रयञ्च निशादिनं स्त्रीनरसंज्ञितानाम् ॥ पुंभानि पुंसा वनितागृहाणि स्त्रीव्योमगानाञ्च यदास्पदानि ॥ हस्पिदेष्वन्धि ४ विशोपकाश्च पृथक्पृथक्पञ्चसु संवदन्ति ॥ इतिश्रीदेवज्ञवयेगाण्डितदामोदरात्म। जबलभद्रविरचिते हायनरत्ने दृष्टिसाङ्गबलेप्टकष्टाद्यानयनाधिकारो द्वितीयः ॥ २॥ अथपोडशयोगाध्यायोव्याख्यायते ॥ यत्रेकवालादिपोडरायोगानां नामान्युक्तानि ताजिकभूपणे ॥ इकवाले १ न्दुवाराख्या २ वित्थशालस्ततः परम् ३॥ ईसराफ ४ श्वनक्त ५ञ्च यमया ६ मण ७ ततः॥ कम्बूल ८ हॅरिकम्बूलं ९ खल्लासरक १० रदके ११ ॥ ततो दुःफालिकुत्थश्च १२ दुत्थदव्वीर १३ तम्विरौ १४ ॥ कुत्थश्च १५ दुरुपश्चै १६ ते योगाः पोडश कीर्तिताः॥ ताजिकाचार्यवय्यैश्च फलविज्ञानहेतवे ॥ अथेत्थशालादियोगोपयुक्ताः सूर्या ·हायन न दीनान्दीप्तांशा उक्तास्तेजसिंहेन ॥ ईक्षतेके इह पञ्चदशांशदीप्तकैश्च रविभि १२ विधुरारः ॥ अष्टभि ८ भृगुमृगाङ्कतनूजो सप्त रत्न. भिर्गुरुशनी नवभि ९ श्वेति ॥ ताजिकसारेपि ॥ रविश्शराजै १५ स्तपनैः १२ शशांको लवर्महीजो वसुभिश्च भागः ॥ ज्ञभार्गवौ सप्तलवैर्नभोगै ९ दॆवेज्यमन्दौ प्रयुतिकरोति ॥ अत्र पञ्चदशभिरंशैः रविः प्रयुर्तिवक्ष्यमाणेत्थशालादियोगकरोतीत्यर्थः ॥ एवं सर्वत्र प्रश्नवैष्णवे राहारपिद्वादश दीप्तभागा उक्ताः ॥ अथेक्कवालेन्दुवारौ॥ तत्रेकवालेन्दुवारयोर्लक्षणमुक्तं संज्ञातन्त्रे ॥ चेत्कण्टके १।४।७।१० पणफरे च २।५।८। ११ खगाः समस्तास्स्यादिकवाल इति राज्यसुखाप्तिहेतुः ॥ आपोक्किमे ३।६।९।१२ यदि खगाः स किलेंदुवारो न स्याच्छुभः कचन ताजिकशास्त्रगीत इति ॥ अत्र वर्षप्रवेशे इक्कबालयोगोत्पत्तौ राज्यसुखयोर्लब्धिः कुलानुमानेन वाच्या वर्षारिष्टेप्यरिष्टभंगो वाच्यः क्व चन वर्षप्रवेशमासप्रवेशादौ यदाकेंद्रापोक्किमस्थाग्रहाः पणफरापोक्किमस्था वा स्युस्तदा कोपि योगो न संभवेत् ॥ सर्वे ग्रहा द्वित्रिष्वपि केंद्रादिए स्थिता योगकर्तारो ज्ञेया इतिजीर्णटीकारूत् ॥ यादवेनैतौ योगौ अन्यथैव कथितौ ॥ केंद्रस्थितद्वितयराशिगयोः स्वधानोदृष्टिस्तदा निगदितोत्र स इकवालः ॥ आपोक्किमोपगतकेंद्रगयोर्यदि स्याद्योगस्तदा मुनिवरैश्च स इंदुवार इति ॥ द्वयोरेवग्रहयोःकेंद्रपणफरसंस्थयो दृष्टौ सत्यामिक्कवालयोगः । दृष्टौ सत्यां केंद्रापोक्लिमस्थयोईयोरेव ग्रहयोरिंदुवारयोग इतियादवमवम् । अत्रदीप्तांशैईष्टौ योगाः संभवत्यतोयादवोक्त एव पक्षः साधीयानिति चेन्न यतो यमयायोगे सर्वेस्ताजिककर्तृभिर्दृष्टयभाव उदाहृतोस्ति ॥ इतीकवालेंदुवारौ ॥ अथेत्थशालः॥ इंदुवारयोगः । इक्कवालयोगः। तच्च वर्तमानपरिपूर्णभविष्यमुथशिलभेदेन विधेत्थशालयोगः तत्र वर्तमानमुथशिलयोगलक्षणमुक्तं तानि कालंकारे ॥ दृष्टौ सत्यां प्रोक्तदीप्ताख्यभागीदात् खेटाच्छीघ्रखेटो यदाल्पः॥अंशस्तुल्यः किंचिदूनस्तदेत्थशालो योगो मृथशीलः स एवेति ॥ अत्थशालादियोगेषु ग्रहाणां शीघ्रगत्वं मंदगत्वं च स्पष्टगत्या ज्ञेयम्। अत्र केचिच्छीघमंदग्रहयोरेकराशिस्थयोरेव मुथशिलयोगः नवमपंचमादि ५ ॥१५ भिन्नराशौ यतः समरसिंहेन मध्यमाधमकम्बूललक्षणे मेषस्थेजे शनिना कर्कस्थेभूभुवास्त्रियाङ्क । मंश विना ॥ मकरस्थे गुरुणा सह मीनस्थे ज्ञेन शुभञ्चेतिपद्येनैकराशौ मुथशिलयोगोभिहितो न भिन्नराशावितिचेन्न यतस्तेन तत्रैवनीचगयो सूश्शु/१२चं रा १ ११ ३ १० २सू १२ १बु श१० ७गु ८भी गु९/ ६ ·योरित्थशालः कार्यनाशकः प्रोक्तस्तयथा॥ यदि नीचो नीचेन च मुथारीलकारी यथा रिपुषिता॥तद्वत्तत्कंबूलञ्चन्द्रोपि विनाशकोमुष्मि निति॥अत्र मुथशिलकारिणोघहयोरेके नीचं न सम्भवति त्रयाणां लग्नेशकार्येशचन्द्राणान्तु सुतरान्न सम्भवति तस्मादेकगृहगयोरेव मुथशीलयोग इति व्याप्तिर्गतैव॥उक्तञ्च तेजस्मिहेन ॥ उक्तांशकान्तरगुत्थमपीत्थशालः कम्बूलकञ्च पृथगर्भगयोयोः स्यादिति॥अन्येपुनराहुः ॥ राशिचके शीघ्रग्रहस्याये यदा मन्दग्रहो भवति तदेत्थशालयोगो नेतरथा ॥ एतदविचारितरमणीयम् ॥ यतस्समरसिंहेन उत्तमोत्तमकम्बूलोदाहरणे रविभौमाभ्यां यथा मेपेइत्यनेन चन्द्रपरौ यदि मिथस्स्वगृहोच्चसंस्थौ मेषे यथा कुजरखी तदतीव शस्तमित्यनेन च तेजसिंहेनापि मेषस्थयोरभौनयोः कर्कस्थेन चन्द्रेण सहेत्यशालयोग उक्तस्तत्र मेपस्ययोरर्कभौमयोर्मन्दगयोश्शीघ्रगश्चन्द्रोऽग्रेभवतिनतुपृष्ठे तस्माच्छीघमन्दग्रहयोर्मध्ये अग्रस्थत्वम्पृष्ठ स्थत्वञ्च राशिचके यथासम्भवं ज्ञेयम् ॥ एतदेव मगऊयोगे ॥ यदि वक्रस्सौरिर्वा शीघ्रस्याग्रे स्थितोथवा पृष्ठे ॥ पश्यंश्चतुर्थसप्तमदृष्टया तथैकराशिस्थः ॥ इत्यनेन पद्येन समरसिंहेन शीघमन्दयोरग्रपृष्ठस्थत्वं यथासम्भवमेव प्रदर्शितं सर्वयोगेष्वपि मुथशीलविचारो ग्रहाणामेकराशिगानां भिन्नराशिगानामपि भवत्येवेति साटमभिहितं च ॥ अत्र स्वदीप्तांशैदिशांशैर्वामुयशीलयोगादयो विचारणीया इत्युक्तं ताजिकतिलके ॥ स्वदीप्तमा गैरविभागकैर्वा योगा विचार्या मुथशीलमुख्याः इति ॥ अथ परिपूर्णमुथशीललक्षणमुक्तं योगसुधानिधो ॥ विकलिकाकलिकादलहान कश्चरखगोल्पजवादथवा समः ॥ मुथशिलं सकलं सफलं तदा फलति तद्यवनो मुनिराड् जगौ ॥ भविष्यन्मुथशीलयोगलक्षणगुरु वाममेन ॥ राश्यंतगः शीघ्रगतिः स्थिरस्य भागान्विवक्षुः परराशिगस्य ॥ यदा भवेत्तं प्रवदंति योगमेष्यं भविष्यत्फलदं सदैव । समरसिंहमते वर्तमानमुथशीलयोगोयं भविष्यन्मुथशीलयोगोयंभविष्यन्मुथशिललक्षणमुक्तं तेनैव ॥ यद्युक्तभागतोसो हीनांशमैदपृष्ठतोभवति तन्मुथशीलभविष्यद्गणनीयं कार्यसंसिद्धये ॥ अत्रेत्थशालयोगे पृष्ठस्थे शीघे वक्रिणिसतीत्यशालफलाभावः अग्रस्थे मंदे वक्रिणि सतीत्यशालफलविशेष इतिसंप्रदाययुक्तिः ॥ वर्तमानमुथशिलोदाहरणमायादवः ॥ वृश्चिके भवति भूसुतस्तनो भागपोडश १६ इनो हरी द्वयम् ॥ वा समांशकमिता तदाल्पिका राज्यलब्धिरपरेखिला त्वयम् ॥ अथ पूर्णमुथशिलोदाहरणं जीर्णतानिके स्त्रीला भस्य प्रश्ने कर्कविलग्नं शशी वृपे द्विभागगः ॥ साष्टादशकलिकाव्यः कार्य मंदो द्विभागमितः ॥ एकोनविंशति कलासहितोय ·स्त्रीलाभप्रश्नः। धनलाभप्रश्नः। राज्यलाभप्रश्नः। MRITAMANNAPart+ memusamaaama - ८ ६ ४ १६ मं८ २५२ वृ१२ १० शुरु ११ १०२५ २४२ १२॥ ११ हायन पूर्णफलदः स्यात् ॥ अथवर्षप्रवेशे यदिकोपिपृच्छति ममास्मिन्वर्षे स्त्रीलाभो भविष्यति नवेति ॥ एवंविधे प्रश्ने लग्नेशकार्येशयोः परिपूर्णत्थशाले रत्न. स्त्रीलाभोवश्यं वक्तव्यः ॥ एवमये सर्वत्र ज्ञेयम् ॥ अथ राश्यन्तराश्यादिस्थिताहेत्थशालोदाहरणम् ॥वृषलग्नं लाभस्य प्रश्ने कुम्भेन्त्यभाग २९ ॥१८॥ गइशुक्रः ॥ वेदाशमितो मीने गुरुरेव मुत्थशिलयोगः ॥ अथ भविष्यन्मुथशिलोदाहरणम् ॥ तुलाविलग्ने भृगुजश्शरांशैः ककेंद्रिचन्दैः क्षितिजोन्त्यराशौ ॥ धनस्य लाभे कथितो भविष्यद्योगस्सखे भाविफलप्रदाता ॥ अथेत्थशाले फलनिर्देशप्रकार उक्तस्संज्ञातन्त्रे ॥ पूर्णसुथाशलयोगा : भविष्यन्मुथशिलयोगः लग्नेशकार्याधिपतत्सहायायत्र स्युरस्मिन् पतिसौम्य दृष्टे वर्तमानमुथशिलोदाहरणं मकातिरेणमुशिल- तदा बलाढयं कथयन्ति योग विशेषतः स्नेहदृशोति सन्तः सहायोनाम मित्रम्॥लग्नेशः लग्नेशमित्रार्येशः३तन्मित्रं एते चत्वा रो यत्र भावे स्युत्तस्मिन्मावे पविसौम्यदृष्टे सति बली योगः॥ अथ भाव दशा सहमतसीरमुथहान्देशादयोपि यत्र भावे स्युस्तस्मिन्मा वे पति सौम्यदृष्टे सति तेषां सबलःस्यादिति समरसिंहटीकाकृत् ॥ स्वादिसत्स्थानगतः शुभैश्चेद्युतेक्षितोभूद्भविताप्यथास्ते ॥ तदा शुभं प्रागभवत्सुपूर्णमग्रे भविष्यत्यथ वर्तते च ॥ व्यत्यस्तत स्माद्विपरीतभावेऽथेटक्षतोनिष्टगृहम्प्रपन्नः ॥ अभूच्छुभम्प्रागशुभन्त्विदानी संयातुकामेन च भावि वाच्यम् ॥ अयमर्थः लमाधीशो वा विपरीतभावे शत्रुनीचादिदुष्टस्थानेषु गतःसन् पापैर्युक्तः ईक्षितो वाभूत्तदा प्रागशुभमभवत् ॥ एवं सर्वत्र संयातुकामेन राश्यंतस्थेन शीघेण पापग्रह राशौ संयातुकामेन कृत्वा भविष्यदनिष्टं वाच्यमित्यर्थः भावदशादावित्यर्थः ॥ अथेत्थशाले विंशोपकानयनम् ॥ पृष्ठस्थशीघ्रग्रहहीनमंदग्रहस्य भागे रहिता विधेयाः॥पृष्ठस्थशीघ्रग्रहदीप्तभागाः पृष्ठस्थशीघ्रद्युतिभागभक्ताः॥फलं यदाप्तं नखसं२०गुणं तदिशोपकाः स्युर्मुथशील | ॥१८ मुख्ये ॥ इति उदाहरणम् ॥ मंदग्रहो भौमो राश्यादिः ७ । १६ शीघः सूर्यो राश्यादिः ४ । २ अत्र सूर्यस्यांशैः २ भौमस्यांशाः १६ हीनाः १४ एभिः सूर्यस्य दीप्तांशा १५ हीनाः शेषे १ सूर्यस्य दीप्तांशा १५ भक्ते लब्धं ० । ४ नख २० गुणं जाता इत्थशाले विंशोपकाः १ । २० ॥ ११ १म१४ mona WRIT. Ramesons-11-1 ·अथ पोडशयोगप्रांत्ये लिखितं यादववृत्तेनावधिदिनानयनम् ॥ तत्र भौमार्कयोरंशांतरं १४ द्वादशगुणं १६८ जातान्य वधिदिनानि ॥ एवं सर्वत्र ज्ञेयं ॥ वर्षलग्ने सौम्यग्रहेत्थशालफलमुक्तं ताजिकसारे ॥ यदीत्थशालः खचरैस्तु सौम्यैः कृतोब्दलग्ने परिपूर्ण कश्च ॥ दत्ते तदासौ विविध विलासं धनागमं कांतिविवर्द्धनं चेति ॥ इत्यशालादीनां फलं जीर्णताजिके इत्थशालस्स्वयं कर्ता यमया नक्तमन्यतः ॥ ईसराफः स्वयं हर्ता मणऊ चान्यहस्ततः॥ खल्लासरैः फलाभाव इति वर्षे विचितयेत् ॥ अव लग्नेकार्यभावेशयोरित्थ शालादियोगोत्पत्तौ एतत्फलं वाच्यमिति ॥ इतीत्थशालः ॥ अथेसराफयोगः ॥ तत्रेसराफयोगलक्षणं ताजिकभूषणे ॥ शीघ्रग्रहो मंदगतेस्रहात्तु यदेकभागं पुरतः प्रयाति ॥ तदेसराफस्स तुमूसरीफः पुरातनैर्दुष्टफलः प्रदिष्टः॥अथ शीघ्रग्रहस्य मन्दधहस्यैकांशातिक्रमणे ईसराफयोगः॥ एकांशापूर्ती कलानामतिक्रमणे पीत्थशालयोग इति जीर्णटीकाकत ॥ अत्रेसराफयोगस्सौम्यग्रहजनितश्शुभ इत्युक्तं हिल्लाजे॥ ईसराफे सौम्यजाते कार्यभङ्गो न जायत इति ॥ अथशीघ्रग्रहोमन्दमतिक्रम्य द्वादशांशाभ्यधिकोभवेत्तदापि मूसरिफः शुभफलदएवेत्युक्तं यादवेन ॥ चरोचराचरेलवम्पुरस्सईसराफकः ॥ शुभो न मूसरीफकश्शुभोऽर्क १२ भागगस्तु चेत् ॥ अत्रोदाहरणमाह स एव ॥ धनुर्विलग्ने गुरुराष्ट्रि १६ भागैर्बुधोद्रिचन्द्र १७ मिथुनङ्गतोत्र ॥ न कन्यकाया वरलाभसिद्रिस्स्यात्पिण्डतुल्ये २८ व बुधे तदातिरिति । अथेसराफयोगेविंशोपकानयनम् ॥ पृष्ठस्थमन्दग्रहहीनशीघ्रग्रहस्य भागा नखसगुणाश्च ॥ अग्रस्थशीघ्रग्रहदीप्तभागेभक्ता विशोपारस्यु रिहेसराफे ॥ इतीसराफयोगः अथ नक्तयोगः ॥ तत्र नक्तयोगलक्षणं संज्ञातन्त्रे ॥ लग्नेशकार्याधिपयोर्ने दृष्टिमिथोथ तन्मध्यगतोथ शीघ्रः ॥ आदाय तेजो यदि पृष्ठसंस्थान्यसेदथान्यत्र हि नक्तमेतत् ॥ अन्यत्र मन्दग्रहे पृष्ठसंस्थाच्छीघयहादित्यर्थः ॥ अत्र सर्वत्र स्वदीप्तांशमध्ये यदि शीघग्रहान्मन्दग्रहोऽधिको भवति तदा शीघो मन्दस्य तेजोदाता मन्दश्शीघस्य तेजोहरो ज्ञेयः ॥ दीप्तांशमध्ये शीघ्रग्रहान्न्यूनांश मन्दग्रहे शीघो मंदस्य तेजोहरः ॥ मंदश्शीघस्य तेजोदाता ज्ञेयः ॥ वक्ष्यमाणमणऊयोगे विशेषवाक्याच्छीघादधिकांशो न्यूनांशोपिमन्दश्शीघस्य तेजोहर्ता भवतीति तत्त्वम् ॥ अत्रोदाहरणं संज्ञातन्त्रे ॥ स्त्रीलाभपृच्छा तनुरस्ति कन्यास्वामी बुधः सिंहगतो दशांशैः॥ सूर्याशकदेवगुरुः कलत्रं दृष्टिस्तयोर्नास्ति मिथोथ चंद्रः॥ चापे वृषे चोभयदृश्यमूर्तिः शीघ्रोर्कमा १२ गैरथवा भवांशः ११॥ आदाय तेजो बुधतो ·हायन रत्न. ॥१९॥ ५ ur ४ ९१२ ११ १०-१२ गु५ २ ददी यजीवाय लाभः परतस्त्रियास्स्यात्।।अयमर्थः॥ अत्र लग्नेशकार्यरायोः परस्परं पडष्टगत्वात् दृष्टिनास्ति अथ शीवचंद्रोन्योन्यं बुध च पश्यनस्वस्मादल्पाशा(धात्तेजो गृहीत्वा स्वस्मादधिकांशाय गुरवे ददौ तस्मात्परहस्तास्त्रीलाभः ॥ अत्र स्थानदृष्टिसमावेपि दीप्तांशातिक्रमेण नक्त योगो भवतीत्युक्तं यादवेन ॥ लग्नेशकार्यपखगौ निजभागदृष्टया हीनावुभौ चरखगोतरगः प्रपश्यन् ॥ नीत्वा महश्वरगतेरचलाय दद्यान्नक्तं भवेदपरहस्तविलंबसिद्धयै ॥ अत्रोदाहरणमाह स एव । मीने विलग्ने गुरुरर्कभागः स्त्रियाम्बुधो नेत्रलवोनदृष्टिः ॥ तयाश्च । अथनक्तयोगः । मध्येऽद्रि ७ लवः कुलीरे चंद्रस्तदान्येन सखेंगनाप्तिरिति ॥ इति नक्तयोगः॥अथ यमयायोगः ॥ वत्र यमयायोगलक्षण मुक्तं ताजिकभूषणे ॥ परस्परालोकनवर्जितं यत्खेटद्वयं पश्यति मंदखेटः॥ दीतांशकैर्धामचराद्गहीत्वा स्थिराया दत्त यमयाभिधानः ॥ अयमर्थः । परस्परालोकनवर्जितं खेटद्वयं लग्नेशकार्यशाभिवं तृतीयो मंदग्रहः स्वदीप्तांशैलगाधीशकायों धीशो स्थानदृष्ट्या पश्यन् पुनरुभयोर्मध्ये शीघतेजो नीत्वा मंदगाय दत्ते यमयाख्यो योगः स्यात् ॥ अत्रोदाहरणं संज्ञातन्त्रे ।। राज्याप्तिपृच्छातुललग्ननाथो मेष सितस्त्वष्टि १६ लवैर्वृपस्थः ॥ चंद्रो रसाँश ६ यदि राज्यनाथो दृष्टिस्तयों नास्ति गुरुस्तु मन्दः ॥ दिगंशतः कर्कगतस्तु पश्यन्नुभीमहोदीतलवैस्सचान्द्रम् ॥ ददौ सितायेतिपदस्य लाभो, यमयायोगः। मात्येन भावीतिविमृश्य वाच्यम् ॥ अत्र लग्नेशकार्यशयोईिदिशकत्वादन्योन्यदृष्टिनास्ति तृतीयो गुरुभन्दगामी कर्कस्थो दशांशः लमाधीशकार्याधीशौ स्थानदृष्ट्या पश्यन् सन् स्वल्पांशादिमाशोस्वदीतभागैस्तेजो गृहीत्वा बवशाय शुक्राय ददौ । स्मान्मंत्रद्वारया राज्यलाभोमात्येन वाच्यः॥इति यमयायोगः॥अथ भणऊयोगः॥तत्रमणऊयोगलक्षणमाह यादवः॥ भीमो वा रविजश्वरस्य पुरतः पृष्ठेथवा संस्थितः पश्यन् शत्रुदृशा १ । ४।७।१० स्वदीप्तलवकहीनरहीनैरपि यत्कार्यार्थमथो कृतम्मुथशिलं तत्र स्थितो वा ग्रहो गृह्णातीह महोमणुनिगदितो योगोर्थनाशे पटुः ॥ मनुष्यताजिके समरसिंहोपि ॥ जातेपि योगे रविजोऽथ भीमश्शीघ्रस्य पृष्टेऽथ पुरोरिदृष्टया ॥ स्वांशेर्महस्त्वेकगतस्तु हीनाधिकश्वस ११ १० ४गु१० HTRA ११/११६ १२ २६ ·स vemunpatayee १२गु२ / १० स्यान्मणऊनशस्त इति ॥ पूर्वपद्यस्यायमर्थः ॥ भौमश्शनिलिनेशकार्याशयोर्मध्ये शीघग्रहस्याये पृष्ठे वा स्थित्वा चतुर्थसप्तमैकराशिदृष्ट्या पश्यन् सन् स्वदीप्तांशीनरधिकर्वा शीघ्रस्य तेजो गृह्णाति तत्र लमेशकार्यशयोरित्यशालेऽपि कार्यनाशको मणऊयोगः । अथवा यत्कार्यनिमित्तं लग्नेशकार्ये शाश्यां यस्मिन् स्थाने मुथशिलंकृतं तत्र द्वयोरेकस्थानगो भौमः शनिर्वा हीनैरधिकैर्वा स्वदीप्ठभागैयोरेकस्य वा तेजो गृह्णाति स मणऊयोगः कार्य नाशको ज्ञेयः ॥ अत्र श्रीहरिभट्टदैवज्ञकतस्संग्रहश्लोकः ॥ भौमः शनिवर्वा मुथशिलीसराफवान् शीघ्ररिपुग्रहेण ॥ लग्नेशकार्याऽधिपती स्थशालफलप्रणाशी मणउ शुभो न॥अत्रोदाहरणमाह यादवः ॥ कन्याविलग्नेस्ति बुधोस्तनाथो दर्शाशकरंगिरसाद्रिचंद्रैः ॥ मीने च युग्मेऽवनिजो भवांशः पृष्ठो बुधस्तेन न चाङ्गनाप्तिः ॥ पृष्ठेपि भामे नवभिस्तथैव मीने कविर्हस्ति ८ मितोत्र पूज्यः ॥ नृपैश्च पुनर्नक्तयोगः। तत्रार्कसुतो नवांशनगै ७ श्च पृष्ठे न हि कार्यसिद्धिः॥ कर्के विलग्नेस्ति कविदिनांशै १५ वृषेभ्रचंद्रे १० हिमगुः कुजोत्र ॥ भूपैर्ल वै १६ भूमिसुतेन चंद्रो हतस्ततो नात्र सखेर्थलाभ इति ॥ अत्रप्रथमोदाहरणे दशमस्थो भौमो लमगं बुधं तुर्यदृष्टया पश्यन् बुधादल्पांशादेकेनांशेनाधिको भूत्वा बुधतेजोहरो जातः ॥ अत्र स्त्रीलाभप्रश्ने कार्येशलग्नेशयोर्गुरु । बुधयोरित्थशालेपि बुधस्य तेजोहीनत्वात स्त्रीलाभो न च वक्तव्यः ॥ अथ ॥ हरते तेजः स्वांशैरहीनैरधिकैश्च मणऊयो गोसावितिविशेपसमरसिंहवाक्येन शीघग्रहाद्रुधादल्पांशो मन्दग्रहो भीमो नवांशमितोपि बुधतेजोहरो जातस्तस्मान्नवांशमितेभौमे मणऊयोगत्वात्स्त्रीलाभो न वाच्यः ॥द्वितीयोदाहरणे शुक्रशन्योयोगो ज्ञेयः॥ अथ तृतीयोदाहरणे लाभप्रश्ने कर्कल तदीशश्चंद्रो वृषे दशाशास्तत्र कुजः पोडशांशः॥ अत्र मंदो भौमः शीघाचंद्रादधिकांशस्तस्माचन्द्रतेजोहरो जातः ॥ अत्र यद्यपि लमेशकार्यशयोरित्थशालयोगोस्ति तथापि भौमसतमणऊयोगत्वाल्लाभो नवाच्यः॥ एवमेकराशिस्थानेऽप्युदाहरणं ज्ञेयम्॥इति मणऊयोगः॥अथकम्बूलयोगःतत्रानेकभेदसहितकम्बूलयोग उक्तस्संज्ञातन्त्रे॥ लग्नकार्यशयोरित्थशालेऽत्रेन्द्वित्थशालतः॥कम्बूलं चेष्टमध्यादिभेदैर्नानाविधं स्मृतम् ॥ अत्र लमेशकार्यशयोरित्थशाले सति चेदत्र लगेशन कार्यशनोभाभ्यां वा चंद्रो मुथशिलं करोति तत्कम्बूलम् ॥ अत्र कम्बूलयोगे भेदोपपत्तौ स्वगृहोचावस्थितिरुत्तमोधिकारः स्वह दाद्रेष्काणनवांशावस्थितिमध्यमोधिकारश्शत्रुनीचगृहावस्थितिरधमोधिकार एतत्रितयाधिकारराहित्य समोधिकारः ॥ यदाह यावदः ॥ स्वोचस्वाल च४/(२९६ ५ ·हायन ||यशालिनोयदि शशी स्वोच्चे स्वगेहे स्थितःसुश्रेष्ठं निजतुङ्गगेहरहितो योग तदा श्रेष्ठकम्॥स्वराशिकहदभागगतयोर्मध्यं विनभिस्त रन, तो हीनहीनतरञ्च नीवरिपुभे योगङ्करोतीह चेत् ॥ हीनं समं हीनतरं मध्यममेवश्चन्द्रस्य लग्नेशकार्यशयोश्चाधिकारगवेपणया कम्बूलमुत्तमोत्तमा ॥२०॥ दिषोडशभेदभिन्नम्भवतीति ज्ञेयम्॥अथोत्तमकम्बललक्षणं संज्ञातंत्र॥यदीन्दुःस्वगृहोचस्थस्ताहशीलग्नकार्यपी ॥इत्थशालीककम्बूलमुत्तमो त्तममुच्यते॥अत्रोदाहरणन्तत्रैव॥मेपेरविः कुजो वापि कर्कराशिगतश्शशी॥तत्थशालात्कम्बूलमुत्तमोत्तम कार्यकृदिति।अत्र सन्तानप्रश्ने मेषलग्न लग्नेशो भौमः स्वगृहे मेपलग्ने विंशत्यंशं पंचमभावाधीशो रविः स्वोच्चे सप्तदशांशश्चन्द्रः कः स्वगृहे चतुर्दशांशः ॥ अनाभौमयोः का शलग्नेशयोरित्थशालयोगोस्ति । चन्द्रोऽपि दात्यां सहेत्यशालङ्करोति तेन उत्तमोत्तमकम्बूलआतम् ॥ उत्तमोत्तमकार्यक्रगति सन्तानप्रायाख्यं कार्थ्य मवश्यङ्करोतीत्यर्थः । अत्र लगाधीशकार्यशयोर्मुथशिलसत्त्वे चन्द्रो द्वयोरन्यतरेण गुथशिलञ्चेत्करोति तदाप्युत्तमोत्तमाम्बूलं स्यादिति यादवः॥अनो दाहरण माह स एव ॥ मेऽगेऽवनिजो नवांशक इनः सिंहे कुभागः १ शशी क पिण्ड२८लयो हि चोत्तममतःकबूलयोगः शुभ इति ॥ अत्र लग्नेशकार्येशान्यां चंद्रो मुयशिलं करोतीति मुख्यः पक्षः॥अथान्येषां कम्बूलयोगानां संज्ञातंत्रोक्तलक्षणानि स्वकतोदाहरणसहितानि लिख्यते ।। मणऊयोगः। मणऊयोगः। तत्रोत्तममध्योत्तमसमयोर्लक्षणे ॥ स्वीयहद्दाहकाणाकभाग गयोगः। उत्तमोत्तम कं० । स्थेनेत्थशालतः ॥ मध्यमोत्तमकंवूलं हीनाधिकृतिनो १०त्तमम् ॥ अत्र यदींदुःस्वगृहोच्चस्थ इत्यनुवर्ततेहीनाधिकति । ६.१ ६.१५ ना त्रिविधाधिकाररहितेन कोर्थः समस्य गृहहदाद्रेष्काणनवांश स्थेन लग्पेन कार्यपेन ॥ अत्रोदाहरणे ॥ भागप्रश्ने तुला लग्नं स्वहदायां दशांशकः १०॥ दशमे संस्थितः शुक्रो भाग्यपो ज्ञश्च सप्तमे ॥ शक्रांशः १४ स्वीयहदायां चंद्रः ककै नवांशकः ९॥ योगे त्रयाणां कंबूलं प्रोक्तमुत्तममध्यमम् ॥ स्वनाम सदृशं ज्ञेयं प्रश्ने कंबूलजं फलम् ॥ एवं स्वस्वनवांशे तु गतयोलग्नकार्ययोः॥ स्वगृहोचगतस्येंदोज्ञयो योगः स एव हि ॥ राज्यप्रश्न - t ७ A है ४ ८ (सन ११ or व९मं० शरा ७ ४४१४ १० १२६ ४ १० १२ ११ ११ RE RANSashNRNA-PASAMSHAmare-team- ·Myselepegorpreparawant ५च युग्मलग्नं ३ बुधः कौप्ये नगां ७ शकः ॥ समस्य ज्ञस्य गेहे तु कर्के पंचां ५ शकः शशी।कंबूलमुत्तमसमं त्रयाणामित्थशालतः ॥ अथोत्तमाधमकंबूललक्षणम्॥उत्तमाधमता नीचरिपुगेहस्थितेन चेत्॥अत्रापि यदीन्दुस्स्वगृहोच्चस्थइत्यनुवर्तते।उदाहरणम् ॥प्रश्ने स्त्रीलाभ संज्ञे तु तुलालग्नञ्च भार्गवः॥स्वनीचे युवतीराशौ दशांशस्सप्तमाधिपः॥कुजःस्वनीचे सूर्यांशो विधुः कर्के नवांशकात्रयाणामित्थशा लत्वात्कम्बूलञ्चोत्तमाधमम् ॥ अथमध्यमोत्तमकम्बूललक्षणम् ॥ स्वरदादिगतश्चन्द्रस्स्वभोच्चस्थेत्थशालकृत् ॥ मध्यमोत्तममेतच्च पूर्वी स्मान्न विशिष्यते ॥ पूर्वस्मादुत्तममध्यमकम्बूलात उदाहरणम् ॥ भामिनीलाभके प्रश्ने तुलालग्नन्तुलोपगः॥ शुक्रो धनांशो १७ जायेशा धृत्यंशो मेपगः कुजः ॥ स्वनवांशगतश्चन्द्रो मेषः द्वादशांशकः ॥ त्रयाणामित्थशालत्वात्कम्बूलम्मध्यमोत्तमम्॥ अथमध्यमव्यमक म्बूललक्षणम् ॥ स्वहदादिपदस्थेन कम्बूलम्मध्यमध्यसम् ॥ अत्र स्वहदादिगतश्चन्द्र इत्यनुवर्तते ॥ उदाहरणम् ॥ पुत्रप्रश्न युग्मलग्नं ज्ञस्तुलायां नगांशकः ॥ स्वदायां स्थितश्शुक्रः पञ्चमेशोऽष्टमांशकः ॥ मिथुने स्वीयहदायां विधुजूके नगाशकः ॥ स्वत्रिभाग गतो योगे कम्बूलम्मध्यमध्यमम् ॥ योगे इत्थ शालाख्ये॥ अथमध्यमसमकम्बूललक्षणम् ॥ मध्यमं ११ समकंवूलं हीनाधिकृतिखेटजम्॥अत्रापि स्वगृहा । दिगतश्चन्द्र इत्यनुवर्तते ॥ उदाहरणम् ॥ वृपलग्नं सुतप्रश्ने मृगे वेदांशकः सितः ॥ समस्यज्ञस्य हद्दायां सुतेशो ज्ञः शरांशकः॥ तुलायां सममन्दस्य हदास्थो जूकगः शशी॥रामाशः स्वत्रिभागे तु कंवूलं मध्यमं समम् ॥ अथमध्यमाधमकंबूललक्षणम् ॥ मध्यमाधमकंवृलं नीचारिभगखेटजम् ॥ अत्राऽपि स्वहदादिगतश्चंद्र इत्यनुवर्तते ॥ उदाहरणम् ॥ भाग्यप्रश्ने मेपलग्नं भौमः कर्के नवांशतः ४ ३ perst Pra उत्तम उत्तम उत्तमा ४ बृ९ १२ १० १० माम. समः शु.१च.९ धमम् में १२ बु. १४ १ १२ मा. बु॥ Hai AyuHARSHAN w

·रत्न.
मध्यमाधम ।
Salesman
४
३शु
१२
शु२७
११
१०
४९
४
४
चम
३५
१२
२
चरव५
marwanapatan means
DSENIROM/SawraaaaapkearPOST
JAATSARMARAT
-RINA
900MMIT-pan
हायन | गुरुर्भाग्याधिपो नीचे मकरे च दशांशकः॥स्वद्रेष्काणगतश्चंद्रस्तुलायां पंचभागकः ॥ त्रयाणामित्थशालत्वात्कंबलं मध्यमाधमम्
अथ समोत्तमकंबललक्षणम् ॥ इंदुः पदोनः स्वौच्चस्थिते
॥२१॥
मध्यमोत्तमं मध्यमध्यमंकं०। मध्यमाधमंक।
नाप्युत्तमं तु तत् ॥ अत्र पदोनं विविधं एक तावद्हाणां
समगृहसमहदासमद्रेष्काणे समनवांशगतत्वम् ॥ द्वितीयं सूक्ष्मे
प्रविविकलारूपे समगृहहदाद्रेष्काणनवांशानामादौ प्रांतेवाव ।
स्थितत्वमिति जीर्णटीकारूत् ॥ उदाहरणम् ॥ धनलाभा
भिधे प्रश्न तुला लग्नञ्च भार्गवः ॥ तुलायां
नगभागाश्च धनेशो मकरे कुजः॥ नवांशो मिथुने चं
द्रो ज्ञहदायां शरांशकः॥ इन्दोः समोज्ञः कंबूलं योगे प्रोक्तं समोत्तमम् ॥ ९॥ अथसममध्यमकंबूललक्षणम् ॥ वहदादिगतेनापि
पूर्ववन्मध्यमुच्यते ॥ अत्रापि इंदुः पदोन इत्यनुवर्तते ॥ उदाहरणम् ॥ धनप्रश्ने तुलालग्नं शुक्रः सिंहे दशांशकः ॥ स्वहदायां धनाधी
शो भौमश्चापे दिगंशकः ॥ स्वहदायाञ्च मिथुने समशुक्रस्य हद्दगः॥ विधुर्दशांशो योगेऽस्मात्कम्बूलं सममध्यमम् ॥ १० ॥
अथ समसमाख्यमध्यमकम्बूललक्षणम् ॥ पादोनेनापि मध्यं स्यादिति युक्तम्प्रतीयते ॥ अत्र इंदुः पदोन इत्यनुवर्तते ॥ पदोनेन द्रेष्काणा
दिसंधिस्थेन लग्नेशेन कार्येशेन च उदाहरणम् ॥ द्रव्यप्रश्ने मेषलग्नम्भौमः सिंहे धनाधिपः॥ भृगुर्घटे विधुके त्रयश्चामी दिगंशकाः ॥
द्रेष्काणसन्धौसंस्थित्य जाताश्चामी पदोनिताः॥समं समञ्च कम्बूलम्प्रोक्तं तदित्थशालतः॥अथसमाधमकम्बूललक्षणम् ॥नीचारिस्थेने
त्थशालेऽधमकम्बूलमुच्यते ॥ अत्र इंदुः पदोन इत्यनुवर्तते ॥ उदाहरणम् ॥ पुत्रप्रश्ने युग्मलग्नम्बुधो मीने नवांशकः ॥ सुतेशः कन्य
कायाञ्च दशांशो नीचगो भृगुः ॥ समस्य ज्ञस्य द्रेष्काणे चापे चन्द्रश्शरांशकः ॥ त्रयाणामित्थशालत्वात्कम्बूलञ्च समाधमम् ॥
॥२॥

·। अधमोत्तमम् १३ समोत्तमम् ९ सममध्यनसू१० समसमम् ११ Bounlsansammandees ४ ६ :१ शु७ म१० १० wa १० ४ सू१ ११ समाद १० च१० मं८ १२ १२ Saasan Moha -PHENR लपamaymtamnews2400RRARISiasam nowCARKERSautheNS- ऋase 400 pancNEETERANS-60 wanewsmaar-PashuitasiestsAKANNAPKripattising अधमाधमम् १६ अधममध्यमा १४ अधमसमम् १५ SHAMES बृ८ चं३ अथाधमोनमकम्बूललक्षणम् ॥ नी समाधमम् १२ चशत्रुभगश्चन्द्रस्स्वभोच्चस्थेत्थशा लकृत् ॥ अधमोत्तमकम्बूलमिति (उदाहरणम् ॥ सुखप्रश्ने सिंहलग्ने १० रविः सप्तांशकः क्रिये ॥ सुखेशो मकरे भौमो नवांशो वृश्चिके शशी ॥ त्र्यंशस्त्रयाणां योगे तु कंवूलमधमोत्तमम् ॥ १३॥ अथाधममध्यमकंबललक्षणम् ॥ स्वहदादिगते चेत् ॥ ॥ इत्थशाली कंबूलं तदुच्यतेऽधममध्यमम् ॥ अत्र नीचशत्रुभगश्चन्द्र इत्यनुवर्तते ॥ उदाह रणम् ॥ पुत्रप्रश्नंगनालग्नं स्वहदायां मृगे बुधः॥रामांशः पुत्रपो मन्दः स्वह ११ । दायां शरांशकः ॥ मीने वृश्चिकगश्चंद्रव्यंशश्वेषां तु योगतः ॥ प्रोक्तं चाध ८) १० | ममध्यं तु कंवूलं शास्त्रवेदिभिः ॥ अथाधमसमकंबूललक्षणम् ॥ पदोनेनेत्थ शाली चेत्कंबूलं त्वधर्म समम् ॥ अत्र नीचशत्रुभगश्चन्द्र इत्यनुवर्तते ॥ उदाहरणम् ॥ वृपलग्नं राज्यलाभप्रश्ने सिंहगतः सितः ॥ समस्यार्कस्य गेहे तु शरांशो राज्यपः शनिः ॥ वृषे समस्य शुक्रस्य गेहे खेंदुमितांशकः ॥ चंद्रो वृश्चिकगख्यंशस्त्रयाणामित्थशालतः ॥ कम्बूलं चाधमसमं प्रोक्तं ताजिकवेदिभिः॥ १५ ॥ अथाधमाधमकं बूललक्षणम् ॥ नीचारिभस्थखेटेन नीचारिभगतः शशी ॥ इत्थशालीकंवूलं तदधमाधममुच्यते ॥ उदाहरणम् ॥ पुत्रप्रश्ने धनुर्लग्नं मृगे वस्वंकको गुरुः ॥ कर्के सुताधिपो भौमः पंचांशो वृश्चिके शशी ॥ त्र्यंशस्त्रयाणां योगे तु कंबूलमधमाधमम् ॥ १६॥ कंबले स.] ४ ४ १२ २५० द स.ग.५ १२ ६ श५ मं५ ११ ७ B%EOSANIMAR Rame ست ·मित्युक्तम् ॥ तत्र लग्नेशकार्याधिपयोरित्थशालाभावे कार्यप्राप्तिरेव न जाता तत्र कार्यसम्भवः खपुष्पादिसमस्तयोरित्थशाले कार्यप्राप्तिसम्भवेपि । हायन ॥२२॥ विषेरा उक्तः संज्ञातंत्रे ॥ लग्नकार्यपयोरित्थशाले।कोस्तिनीचगः ॥ स्वादिपदहीनोन्यो-दुः कंवूलयोगकृत् ॥ तत्र कार्याऽल्पता रत्न. ज्ञेया यथाजात्यन्यमर्थयन् ॥ अन्यजातिः पुमानर्थ तथैतत्कवयो विदुरिति ॥ अथ कंबूलयोगे विंशोपकानयनम् ॥ निशेशलग्नेश्वरयो निशेशकार्येशयोः कार्यपलग्नयोश्च ॥ विंशोपकासंमिलितास्त्रिभक्ता विंशोपकास्ते कथिताः कबूले ॥ इति श्रीरामदैवज्ञगुरुपादाज भक्तितः ॥ कम्बूलम्भेदसहितम्बलभद्रेण निर्मितम् ॥ इति कम्बूलयोगः ॥ अथ गैरिकम्बूलम् ॥ तत्र गैरिकम्बूललक्षणमाह यादवः ॥ जातेत्थशाले बुभयीरदृष्टिस्थाने चरन् शीतरुचिस्तयोस्तु॥प्रविश्य कस्यापि गृहं तथोच्चं कुर्याद्युतिङ्गैरिकबूलमुक्तम् ॥ वदन्ति चैतं फलतस्समानङ्कम्बूलयोगस्य तथैव भेदैः। तथाहि गेहन्ननिजोचकञ्च यदा तदा निष्टफलंकवूलम् ॥ तयोलग्रेशकार्येशयोर्युतिगि त्थशालचंद्रेत्थशालावस्थितस्य ग्रहमुच्चं वा न भवति तदानिष्टमित्यर्थः ॥ उक्तञ्च ताजिकालङ्कारे ॥ तत्खेटगेहतुङ्गस्थो न स्याद्यदि च चन्द्र माः ॥ गैरिकम्बूलयोगोसावभद्रः कथितो बुधैः ।। अत्रोदाहरणम् संज्ञातन्त्रे ॥ लप्स्ये सुखामितिप्रश्ने सिंहलग्नं रविः क्रिये ॥ अष्टांसे स्सुखपः कुम्भे भौमाशै रविभिस्तयोः॥ इत्थशालोस्ति तवेन्दुः कन्यायाश्चरमेशके ॥ स्वादिपदहीनस्य नेत्थशालोस्ति कस्म चित् ॥ स स्वोच्चगेन शनिनाऽन्यक्षस्थेनेत्थशालकृत् ॥ गैरिकम्बूलमन्येन साहाय्याल्लाभदायकम् ॥ इीत गरिकम्बूलम् ॥ अथ खल्लासरः ॥ तत्र खल्लासरयोगलक्षणमाह यादवः ॥ द्वयोरथैकेन च शीतभानुरदृष्टिमार्गे विचरन्करोति ॥ न मूथशीलन्न च संयुति वा खल्लासरः कार्यहरस्तदा स्यात् ॥ अत्र लग्नेशकार्येशयोरपि मुथशिलाभावो ज्ञेय इति केचिदाहुस्तन्न । यतस्सर्वैः खल्लासरफलङ्कार्यनाशक लग्नपकार्यपान्याञ्चंद्रस्य युतीत्थशालासम्भवात्केमद्रुमयोगवदित्थशालफलनाशकः खल्लासरयोगो ज्ञेय इति ॥ एतत् स्पष्टमुक्तं जीर्णचा जिके ॥ लग्नेशकाधिपयोरित्थशालो न वा युतिः ॥ द्वाभ्याञ्चन्द्रो नेत्थशाली प्रोक्तः खल्लासराशुभः ॥ उदाहरणम् ॥ लप्स्ये सुतमिति प्रश्ने सिंहलग्नं रविः क्रिये ॥ वेदशिस्सुतपे जीवः कुंभेशश्शरसम्मितैः ॥ लमकार्य ॥२२ ·माpart- समि श१२ ९ मं१२ a १० १२ खल्लासरः । स MHARSHA rame JoyansaARIALNIRNORITE-IN Varankaran ३ ४ Kavre- पयोरास्त योगो मुथशिलाभिधः ॥ अथ कन्यांतिमेशे च विधुर्मुथशिलो न हि ॥ द्वाभ्याञ्च तेन कार्यस्य गरिकबूलम् ।": नाशी खल्लासरो मतः ॥ इति खल्लासरः ॥ अथ रद्दयोगः॥ तत्र रद्दयोगलक्षणमुक्तं योगसुधानिधौ ॥ वक्रेण घुमणिक | चं२९ राभिगामिनास्तं प्राप्तं न व्यय १२ रिपु ६ नाश ८ गामिना च ॥ क्रूरेण ऋमिततमस्सदेत्थशालं तद्रदं हरति फलं प्रहर्षणीयम् ॥ अत्र विशेष उक्तस्ताजिकभूपणे ॥ आपोक्किमस्थश्चरखेचरश्चेत्केन्द्रस्थमन्देन च मूथशीलम् ॥ करोति कार्य प्रथमं विलम्बम्पश्चादवश्यं सकलार्थसिद्धिम् ॥ केन्द्रस्थितश्शीघ्रगतिः करोति आपोक्किमस्थेन च रद्दयोगः। मूथशीलम्॥मन्देनकार्यम्प्रथमञ्च भूत्वा प्रान्ते विनाशं समुपैत्यवश्यम् ॥ अत्रोदाहरणम् ॥ भाग्यप्रश्ने मेपलग्नम्भौमः कन्यागतो गुरुः ॥ भाग्यपस्तत्र तत्रैव संस्थिती ११ रविमन्दगौ ॥ सर्वे दिगंशप्रमिता रदोष फलनाशकः ॥ वातल्लग्ने मीनसंस्थः कुजो मक रगो गुरुः॥ द्रौ दिगंशप्रागशुभं शुभ पश्चात्प्रकीर्तितम् ॥ वातल्लग्ने कर्कसंस्थो भीमो वा २ मीनतो गुरुः॥ द्वौ दिगंशा प्राकशुभ स्यात्पश्चादशुभमेव च ॥ इति रद्दः ।। अथ दुःफालिकुत्था योगः ॥ तत्र दुःशालिकुत्थयोगलक्षणन्तानिकभूपणे ॥ मन्दस्स्वगेहे यदि वा निजोचे त्रैराशिक वापि निजे प्रकुर्यात् ॥ योगं चरेणानधिकारिणा चेदुःफालिकुत्थइशुभकृन्निरुतः ॥ योगम्मुथ ag-:९। 4. ५.१.१६शु ६ोगः । शिलाख्यंययधिकाररहितेन शीघ्रण भुथशिलङ्कार्यकरन्तहिं अधिकारसहितेनाप्यपश्यङ्कापकरामिति । . २ जर्णिदीकालत् ॥ अत्रोदाहरणम् ॥ सुखप्रश्ने मेपलग्नम्भौमस्सूर्याशकः क्रिये ॥ दिगंश कस्सखाधीशो हिमांशुः सुभसंस्थितः ॥ द्वयोरनेत्यशालत्वात्सुखलामं विनिर्दिशेत् ॥ इति दुःफालिकुत्थः ॥ अथ दुत्योत्थतंबीरयोगस्तत्र दुत्योत्थतंबीरयोगलक्षणमुक्तीर्णवाजिके ॥ लग्नेशका याँधिपती निर्बलौ योगकारको । तयोरेकस्वणेहोचादिस्थेनान्येन योगकृत् ॥ दुत्थतंवीर स? ४ ११ १० १२ ६५० Hamrodama-Rars A । aimer मार १० बृ ४ से १०१० १० ६ p-dasti ·TRUT हायन Rasma तंबौरः। योगोन्यसाहाय्यात्कार्यकारकः ॥ अथवान्यौ ग्रहो स्वादिगो शीघ्रगती तयोः ॥ निर्वलेनच मन्देन मुथशी/ रन. ॥२३॥ लकरौ तदा ॥ दुत्थतंवीरयोगोन्यसाहाय्यात्कार्यकारकः ॥ तयोर्लग्नेशकार्येशयोः ॥ उदाहरणम् ॥ जायाप्रश्ने सिंहलग्नं 8 तुलासप्तांशके रविः॥ शनिमपे नन्दभागः कुजो मेपे रसांशकः ॥ शनिस्स्वगृहसंस्थे नभौमेन मुथशीलकृत् ॥ जायालाभो न्यसाहाय्यादुत्थतंवीरयोगके ॥ वातल्लने सूर्यभाममंदाः पूर्वोक्तवत्स्थिताः ॥ मेषे जीवः स्वहदायां पंचांशो गुरुभूमिजः ।। वीलाभोन्यतो वाच्यः ॥ इति दुत्थोत्यतंबीरयोगः अथ तम्बीरयोगः ॥ तत्र तम्बीरयोगलक्षणमुक्तं हायनसिंधौ ॥ लग्नेशकार्याधिपयोर्न योयो बली तयोर्भान्तगतोपराय ॥ दीप्तांशकैर्वीर्ययुताय दत्तेऽन्यः महोत्यंतशुभस्तवीरः ॥ अत्र लग्नेशकार्येशयोरित्त्यशालाभावे बली राश्यन्तगः अपराय अन्यस्मै स्वगृहादिवीर्ययुतायाग्रिमराशावित्थशालद्वारया तेजो दत्ते सः शुञस्तम्बीरयोगः ॥ उदाहरणम् ॥ दुःफालिकुत्थः। दुत्थोत्थदधीग्योगः। सुखप्रश्ने तुलालग्नं व्यंशः के भृगुश्शनिः॥ एको दुत्थोत्थदबीरः । नत्रिंशदंशश्च कुम्भे योगो तयोर्नहि।मीनसंस्थेनगुरुणा पञ्चांशेनेत्थशालवान॥शनिस्तम्बीरयोगोयंप्रोक्तः का स५ यकरो बुधैः॥इति तम्बीरयोगः अथ कुत्थयोगः॥तत्रकुत्थयो गलक्षणमुक्तन्ताजिकभूषणे ॥ खेटः स्वीयगृहादिकण्टकग ६ ।। ८ तः प्राग्लग्नसंलग्नहक् ॥ सद्भिदृष्टयुतश्च पापयुतिहक् १० संवर्जितोभ्युद्गमः ॥ मार्गी कालवलान्वितस्सबलवान्सम्यक्फलावाप्तिदः॥ कालज्ञैर्बलवीक्षणाय गदितो योगो हि कुत्थाभिधः ॥ इतिकुत्थः ॥ अथ दुरुःफयोगः ॥ तत्र दुरुःफयोग लक्षणन्तत्रैव ॥ अस्तगतो व्यस्तगतिस्त्वशस्तैर्युतेक्षितोष्टांत्यारिंगस्स्वगेहात् ॥ सप्ते पगो नीचखगेंत्यशाली रावास्यपुच्छे दुरुफाभिधानः॥ संज्ञातन्त्रे चन्द्रस्य दुरुस्फे विशेष उक्तः॥ चन्द्रसूर्यादादशे वृश्चिकाये खण्डे RupamrF १२ ४ ४ मं१२ च ७म ४ १० فع मह १० 19 ११ ११ रा १२ Patanesammelanाज ·नेष्टोन्त्ये तुलायां विशेपात्॥राशीशेनादृष्टमूतिर्न सदृष्टो ज्ञेयः शून्यमार्गः पदोनः॥ क्षीणेभान्ते नो शुभो जन्मकाले पृच्छायां वा चन्द्र एवं विचिन्त्यः ॥ शुक्ले भौमः कृष्णपक्षेऽर्कसूनुः क्षुदृष्ट्येन्दं वीक्षते नो शुभोसौ ॥ अस्यापवादमाह समरसिंहः ॥ दिवसे तु पूर्व पक्षे पृच्छायानातके च रविसूनुः ॥ नरराशिगोऽल्पदोषम्बहुदोषं व्यत्ययात्कुरुते ॥ भौमो रात्रावपरे पक्षेत्रीराशिसंगतस्स्वल्पम् ॥ दोषं कुरुते प्रश्ने जन्मनि च व्यत्ययात्प्रचुरम् ॥ इति दुःमः ॥ एते सर्वे इत्थशालस्यैव भेदाः ॥ इत्युक्तञ्च यादवेन ॥ तन्तं विशेषम्प्रतिपद्यमानो निरूपितः षोडशधेत्थशालः ॥ यथा चतुर्विंशतिभेदशालीस्यात्केशवश्चक्रगदादिभेदैः ॥ अन्योपि विशेष स्तत्रैव ॥ यबद्भावपतिर्ददाति हि निजन्तेजोङ्गनाथाय चेत्तत्तत्प्राप्तिकरोन्यथाक्षयकरः क्रूरश्शुभयाप्तिकृत् ॥ एवं क्रूरशुभादिवीक्ष णवशाज्ज्ञात्वा वदेबुद्धिमान्भागैरन्तरसम्भवैरवि १२ गुणैस्तत्प्राप्तिकालन्तथा ॥ इति श्रीमदैवज्ञवयंपण्डितदामोदरात्मजबलभद्रविरचिते हायनरत्ने षोडशयोगाध्यायस्तृतीयः ॥३॥ अथ सहमाधिकारः ॥ तत्ययोजनमाह यादवः ॥ सकलभावफलस्य सहायता विदधते सहमानि सदा यतः॥ विधिरिवोद्यमनस्य नृणामतः सहमसन्नयनं विदधे स्फुटमिति ॥ अथ शीघोपस्थित्यर्थं सहमानां नामान्युक्तानि संज्ञातवे ॥ पुण्यं १ गुरु २ ऑन ३ यशांसि ४ मित्रं ५ माहात्म्य ६ माशा ७ च समर्थता८ च॥ भ्राता९ततो गौरव १० राज११तात१२माता १३ सुतो १४ जीवित १५ मम्बु १६ कर्म १७॥ मांद्य १८ च मन्मथ १०. कली २० परतः क्षमोक्ता २१ शास्त्रं २२सवन्धु सहमं २३ त्वथ वन्दकश्च २४॥ मृत्युञ्च२५ सद्म २६परदेश२७धनान्यदारा२८स्यादन्यकर्म २९ सवाणिक ३०त्वथ कार्यसिद्धिः ३१॥उ दाह३२सूति ३३ सन्ताप३४श्रद्धा ३५ प्रीति ३६ वलं३७तनुः ३८॥ जाड्य ३९व्यापारसहमे ४०पानीयपतनं४१रिपुः १२॥ शौर्यो ४३ पाय ४४ दरिद्रत्वं ४५ गुरुतां ४६ बुपथाभिधं ४७ ॥ बंधनं ४८ दुहिता १९ श्वश्रूः ५० पञ्चाशत्सहमानि हि ॥ अत्र परदेशसहममेव मार्गसहमम् ॥ विवाहसहममेव स्त्रीसहमम् ।। ज्ञानसहममेव विद्यासहमं ज्ञेयम् ॥ अन्यैरधिकानि सहमान्युक्तानि ॥ भार्याख्य ५१ मोक्षा ५२ वसुखं ५३ पितृव्यसंज्ञं ५४ तथा केश ५५ गमागमा च ५६॥ गजाभिवं ५७ सन्मति ५८ घात ५९ कोष्टं६० चतुष्पदाख्यं ६१ व्यसनं ६२ कृषिश्च ६३ ॥ दृष्टयाख्य ६४ माखेटक ६९ भृत्यकां ६६ ग ६७ प्राप्ति ६८ निधि ६९ ज्ञाति ·हायन ॥२४॥ ७० ऋणानि ७१ बुद्धिः ७२ ॥ आधान ७३ धैर्याभिव ७१ सत्यानि ७५ पंचादिसंख्यान्यखिलानि तानि ॥ प्रोका पूरल. क्रमशस्त्वथैषां स्फुटं वदाम्यानयनं यथोक्तामिति ॥ अथ सुगाप्रकारेण पुण्यमहणानयनमुक्तं संज्ञातन्त्र ॥ सूर्योनचन्द्रान्वितमानि लो वीन्द्रर्कयुक्तं निशि पुण्यसंज्ञम् ॥ शोध्यक्षशुद्धयाश्रयभान्तराले लग्नन्न चेत्नेकभमेतदुक्तम् ॥ अस्यार्थः ॥ दिवसे वर्षप्रवेशो जन्माला वा भवेत्तदा तात्कालिकस्पटलमन्तात्कालिकस्पष्ट सूर्यरहितेन चन्द्रमसान्वितकार्यन्तत्पुण्यसहमम्भवति ॥ रात्री लग्नं सष्टचन्द्ररहितस्पष्टा युने पुरु सहमं स्यात् ॥ अत्र संस्कारविशेष उच्यते ॥ शोध्यक्ष इति ॥ शोध्यते न्यूनः क्रियते यो ग्रहः स शोध्यस्तस्य राशिश्शोध्यझै पस्मिन् महे शोध यहश्शोध्यते स शुद्धयाश्रयो ग्रहस्तस्य भं राशिः अनयो राश्यादिग्रहयोर्भध्ये शोध्यमहराश्यादिमारग्य शुद्ध्यायग्रहराश्यंशावधिमध्ये चेल्लमान सा नदैतत् पुण्यसहममेकराशिसहितकार्यम् ॥ यदि तयोर्मध्ये लग्नं स्यात्तदैकराशियुतन्न कार्यमित्यर्थः ॥ अत्र शोध्यक्षशुद्धयाश्यविसामान्यो धर्मः। मानामपि ग्रहणार्थ कता ॥ अस्योदाहरणम् ॥ सप्टस्सूर्यो राश्यादिः ४ । ८। १० स्पष्टश्चन्द्रो राश्यादिः ६ । १२ । १७ लमं राश्यादिः ।। ३० । ०० दिने वर्षप्रवेशोस्तीत्यतस्सूर्यश्चन्द्रमध्ये शोधितश्शेषम् २।४ । ०० लग्नयुतं १० । १४ । ०० सिंहाष्टमांशादारस्य तुलादास वधि धनुर्लमाभावादेकराशियुतआवं पुण्यसहमं ।३ । १४ । ०० ॥ अथ रात्रौ वर्षप्रवेशे सूर्यः ४।८।१० चन्द्रः ६ । १२ । १० २।१४। ०० अत्र सूर्यमध्ये चन्द्रश्शोधितश्शेषम् ९ । २६ । ०० लमयुतं ० । १० । ० तुलादादशांशादात्य सिंहाष्टमांशावधि शिशु लग्नसत्त्वादेकराशियोगाभावः तस्मादिदमेव • । १० । ० पुण्यसहमम् ॥ अवार्थे भूलं समरसिंहः ॥ दिवसे दिनपतिभोग्यान् शशिभुका शांश्च संमील्य ॥ अंतःस्थितराशियुतांत्रिंशत्प्रत्येक्तः कृत्वा । यधंतरराश्यंतर्न भवति लग्नं तदास्य भुक्तांशाः ॥ मध्ये क्षेप्या मध्यस्थिते तु भोग्यांशकाः पात्याः ॥ लग्नद्वितीयभवनात्रिंशत्प्रत्येकशोधिते यत्र ॥ विश्राम्यति तत्र विज्ञेयं पुण्यसहममिति ।। नक्तं तु चंद्रभोग्याविभुक्तं यावदन्य आयविधिरिति ॥ व्याख्या ॥ दिवसे वर्षप्रवेशे सूर्यभोग्याशान् चंद्रभुक्तांशांश्चसंगील्य पुन सूर्याचन्द्रपर्यन्तं यावंतोन्तःस्थितराशयस्ते त्रिंशत्मत्येकतः कृत्वा योज्यास्त्रिंशद्गुणिता राशयो योज्या इत्यर्थः ॥ पुनः सूर्यराशेः सकाशा चन्द्रराशिः यावम्मध्ये लग्नराशिन भवति तदा अस्य लग्नस्य भुक्तांशाः कृतांशप्तमूहे क्षेप्याः ॥ यदि तु तयोः शोध्यशोधकयोः राश्यादिकयोमध्य तु ·वति लग्नं भवति तदा लमभोग्यांशाः प्रोक्तांशमध्ये शोध्याः ॥ ततो लग्गद्वितीयभवनमारस्य त्रिंशदशैरेकैकराशि विशोध्य यस्मित् राश्यादौ विश्रांतिः स्यात्तद्राश्यायं पुण्यसहमं ज्ञेयम् ॥ रात्रौ चन्द्रभोग्यांशाः सूर्य्यभुक्तांशैर्मध्यवर्तिराशिभिश्च युताः कार्यास्ततो यद्यन्तरराश्यतरित्याह ॥ अन्य आय विधिः कर्तव्य इत्यर्थः ॥ अत्रोदाहरणम् ॥ दिने सूर्यभोग्यांशाः २१ । ५० चन्द्रभुक्तांशै १२ । १० युताः ३४ । ० सूर्यचन्द्रयोर्मध्ये एक एव राशिस्तस्यांशैः ३० युताः ६४ अयमंशाधः सुर्योनश्चंद्रो जातः पुनरेतेशा लग्नस्य बहिःस्थितत्वाद्भुक्तांशैयोजिताः ७४ एवं धनुर्लनस्य संस्कारो जातस्ततो लमात द्वितीयभवनं मकरस्थमारस्य त्रिंशदंशरेकराशिकल्पनया मकरकुंभयोरंशाः६०शोधिताः शेषम् १४ अंशादि ॥ अत्र मीनलमस्यांशाः ३० न शुध्यन्त्यतो मीनचतुर्दशांशेर्विश्रान्तिर्जाता तस्मादिदमेव पुण्यसहमं मीनलने चतुर्दशांश ११ । १४ सम्मितं संज्ञातन्त्रानीतसमम् ॥ अथ रात्रौ चन्द्रभोग्यांशाः १७ । ५० सूर्यभुक्तांशै ८ । १० र्युताः २६ । • चन्द्रार्कयोरन्तरस्थराश्यशै ९ । २७ र्युताः २९६ ॥ जातश्चन्द्रोन सूर्यः ॥ अत्र चन्द्रार्कयोमध्ये लनमस्तीत्यतो लमभोग्यांशाः ९ । १६ प्रोक्तांशमध्ये २९६ शोधिताश्शेष २८० ततो लग्गद्वितीयभवनं कर्कस्थमा त्य नवराश्यंशाः २७० मीनान्तं यावत् अंशसमूहे २८० शोधिताश्शेपं १० मेषराशिरंशाः ३० न शुध्यन्त्यतो मेषदशांशे विश्रांतिर्जाता ॥ अत इदमेव ० । ३० पुण्यसहमं संज्ञातन्त्रानीतसहमसमम् ॥ अथ संज्ञातन्त्रोक्तसैकताकरणोपपत्तिः ॥ तत्र पूर्व समरसिंहेन लमसंस्कारे शोध्यशोधकयोम ध्ये लग्नाभावे लमभुक्तांशाः कृतांशसमूहे क्षेप्याः लमसमत्वे तु लमभोग्यांशाः कृतांशसमूहे शोध्याः पुनर्लग्गद्वितीयभवनात् ॥ त्रिंशत्प्रत्येकतः कृत्वा शोधनमुक्तम् ॥ तत्र लग्नाभावे भुक्तांशसहितांशसमूहे धनभाविंशत्रिंशांशशोधने धनभावादेव सहमगणना जाता धनभावलमभावयोरन्तश्चैकराशिमितं दृष्टमतस्सहमे सैकतां कृत्वा लग्नादेव सहमगणनोक्ता लमसमत्वे तु भोग्यांशसमूहे धनभावात्पूर्ववच्छोधने कृतेऽत्रापि धनभावादेव गणना जाता परन्तु भोग्यांशशोधने भुक्तांशयोजनेंशसाम्यपूर्वकमेकराश्यंशानामूनत्वम्भवति ॥ एकराशिहीनो धनभावो लमभाव एव भवत्यतः सहमे सैकतासंस्कारे विनैव लग्नादेव सहमगणनोक्नेत्युपपन्नं सैकतासंस्कारकरणम् ॥ अत्र केचिल्लमद्वितीयभवनादितिवाक्ये लयात द्वितीयभवनादितिपञ्चम्यंत पदद्वयरूपं पाठ कल्पयित्वययंतरराश्यतर्न भवति लग्नं तदास्य भुक्तांशा मध्ये क्षेप्यास्तदैव लग्नभवनादेवाग्रिमराश्यंशाः शोध्याः यदा तु मध्यस्थितं लग्नं तदास्वभोग्यां शा मध्ये क्षेप्यास्तदैव लग्गद्वितीयलग्नादारण्याग्रिमराश्यंशाः शोध्याः एवं कृते सति लग्यस्य बहिःस्थितत्वे वा लमयोग एव भवतीत्याहुः ॥ नैतम्यम् ॥ तु वा ७

·हायन
रत्न.
यत ऋषिस्थानाभिषिक्तसमरसिंहवाक्ये प्रथमतः पाठांतरकल्पनमेव नोचितम् ॥ अथ कल्प्यमानेपि पाठेक्रमादितिपदाभावान्नाभिमतसिद्धिः ॥ रीति
रियं ग्रंथकर्तृणां यत्र यथासंख्यं चिकीर्पितं तत्र तत्र क्रमायथासंख्यंयथाक्रमपदानि प्रयुज्यंते ॥ अन्दा गजाश्वेस्बिरसैविभाजिता ऋणं विलिप्तासु
शशीज्ययोः क्रमादिति भास्करः ॥ अतः क्रमोक्तौ सत्यामेव यथोक्तार्थलाभो भवेत् ॥ क्रमपदाभावे विपरीतोप्यर्थः संभाव्येत ॥ यथा ॥ लग्नस्य
मध्यगतत्वाभावे सति द्वितीयभवनादाराय शोधनं लमस्यांतर्भूते सति लमादारस्य शोधनमित्यर्थत्वात् ॥ अथ च समरसिंहस्य योषएवाभिप्रायो
भिमतःस्यात्तदा यद्यतरराश्यंतरित्यादिपयोक्तप्रकारगौरवमपहाय प्रथमपद्यकथनानंतरं तत्र राश्यादिलनं क्षेप्यमित्येव प्रकारं लाघवात्समरसिंहो
ब्रूयात्तच्च न कृतमतोलग्गद्वितीयभवनादित्येकमेव पदं जायत इति सिद्धांतः ॥ एतत्स्पष्टमुक्तं तेजःसिंहेन ॥ भोग्यानह्नि खेरंशान्मुक्तानिन्दोग्ध
मेलयेत् ॥ ततस्तयोरन्तरालराशि संघांशकैर्युतान् ॥ स्याचेन्नान्तरराश्यन्तर्लग्नन्तस्यांशके च ये॥ लग्नभुक्तांशकाः क्षेप्यास्तन्म
ध्यस्थेथवोदये ॥ तदात्रोदयभोग्यांशाः पात्यास्युर्भागपिण्डतः ॥ त्रिंशत्कृत्वाधनस्थानादंशान्प्रत्येकशोधनात् ॥ विश्राम्यति हि
तत्र“ स्यात्पुण्यसहमं विघोः ॥ भोग्यादारविभुक्तन्तु निश्यन्यो विधिरादिम इति वामनेनापि पितृसहमानयने स्पष्टमभिहितश्च ॥ दिनेवर्षवि
लग्नश्चेत्सूर्यभोग्यांशकास्ततः॥शनिभुक्तानंशकांश्च मध्यराश्यंशकैर्युतान्॥एकीकृत्य ततः प्राग्वत्कृत्वा लग्नविचारणम् ॥ रात्रौ वर्ष
विलग्नञ्चेच्छनिभोग्यांशकांस्ततः॥सूर्यभुक्तानंशकांश्च पिण्डयेत्प्राग्वदाचरेत्॥शुद्धिः कार्या धनाद्यत्र विश्रान्तिः पितृसम तदिति ॥
यदुनरसिंहनन्दनेन दिवाकरण स्वकतवर्षपद्धविटीकायां सैकतासंस्कारो वामनेनोक्त इत्युक्तम्॥तन्मतिश्चमेण॥ताजिकशास्त्रावबोधरूपायान्ताजिकमुक्ता
वल्यामप्युक्तम्॥एवन्दिवा स्यानिशि वैपरीत्यान्मध्ये तनावूनितमेष्यभागः॥असंभवे लग्नगतांशयुक्तं गण्यन्धनदिखिलेषु चैवमिति
ग्रहज्ञाभरणेप्युक्तम्॥दिवसे भानुभोग्यांशानिन्दुभुक्तांश्च मेलयेत्॥तदन्तरालराश्यंशयुताँल्लनंतदन्तरे।यदिनस्यात्तदा क्षेप्याभुक्तांशाअ
स्यमध्यगोपात्या भोग्यलवाः स्वात्तु विंशत्रिंशच शोधयेत् ॥विश्राम्यति गृहे यत्र विज्ञेयम्पुण्यसद्म तदिति॥स्वात् द्वितीयभवनात्॥येषु
नोक्ता पृथक् शुद्धिस्तेषु कार्या धनादित इति॥जीर्णताजिकेपि स्पष्टमुक्तमेवं जीर्णताजिककर्तृभिः प्रामाणिकैरुक्तत्वात्केशवदैवज्ञहरिभट्टगणेशदै
वज्ञक सैकतासंस्काररहितं सहमसाधनं न रमणीयम् ॥ अस्मद्गुरूणामेव मते युक्तिमहमालोचयामः ॥ किञ्च सैकतासंस्काररहिते कृतेपि सहमे फले
॥२५॥

·विसंवाद इत्यादि सुविलोक्यमिति ॥ अथ च सैकतासंस्काररहितं सहमसाधनं केशवदेवज्ञगणेशदैवज्ञतोऽतिप्राचीनेन हरिभद्वेनैव कृतमित्यवगम्यते यतस्तस्मात् प्राचीनैमिनादिभिः सैकतासंस्कार उक्तोस्ति अत एव ज्ञायते गणेशदैवज्ञकेशवदैवज्ञादिभिराधुनिकैहरिभट्टमतेनैव सैकतासंस्काररहितं सहमसाधनं कृतमस्ति ॥ तत्र हरिभट्टस्य सहमसाधनज्ञानलेशोपि नास्ति ॥ यतस्तेन ताजिकसारे ॥ पुण्यं स्यादिवसेर्कतो हिमरुचिः शोध्यः क्षपायां रविश्चंद्रालग्नसमन्वितमित्यादिना सकलसहमशिरोमणेः पुण्यसहमस्य साधनं समरसिंहवाक्याज्ञानाद्यथा अन्यथैवोक्तम् ॥ तथैव सैकता संस्कारोपि नोक्तमित्यलमतिक्लिष्टेन समरसिंहवाक्यविचारविस्तरेण विरम्यते ॥ स्वगुरोर्मतविद्वेषी अलं च मतखंडने ॥ वलभद्रकृतोद्योगो लोकेऽस्मिन्केन वार्यतामिति ॥ अयावशेपसहमानां साधनं संज्ञातंत्रे ॥ व्यत्यस्तमस्माद्गुरुविद्ययोस्तु संसाधनं पुण्यवियुक सुरेज्यः ॥ दिवा विलोमं निशिपूर्ववत्तु यशोभिवन्तत्सहमं वदन्ति ॥ अस्मात् पुण्यसहमादिनरात्रिव्यत्ययेन गुरुविद्यासहमयोः साधनं कर्तव्यं पूर्ववल्लन योगः सैकताच कार्यां ॥ पुण्यसद्म गुरुसद्मतस्त्यजेद् व्यत्ययो निशि सितान्वितन्तु तत् ॥ सैकतातनुवदुक्तरीतितो मित्रनाम सहमं विदुर्बुधाः ॥ अत्र-शोध्यक्षशुद्धाश्रयभान्तराले सितो न चेत्सैकभमेतदुक्तम् ॥ पुण्याद्भौमं शोधयेदुक्तवत्स्यान्माहात्म्यं तं नक्तम स्माद्विलोमम् ॥६॥ शुक्रम्मन्दादह्नि नक्तं विलोममासाख्यं स्यादुक्तवच्छेपमह्यम् ॥ ७ ॥ अत्रोक्तवत्पुण्यवदित्यादिशब्दैल प्रयोगस्सैकता च ज्ञातव्येति ॥ सामर्थ्यमारात्तनुपं विशोध्य नक्तं विलोमन्तनुपे कुजे तु ॥ जीवादिशुद्धे सततम्पुरावदातार्किहीनाद रुतस्सदोह्यः ॥ लग्नस्वामिनि भौमे दिवारात्रौ च जीवादिशुद्धे सामर्थ्यसहमं स्यादिति ॥ अत्र सर्वत्र शोधने कृते सति यत्र योगोनोक्तस्तत्र लग्नयोगः कर्तव्यः ॥ उक्तञ्च यादवेन ॥ शोध्ये कृते यत्र न योग उक्तः कस्यापि तत्रैव युतं विलग्नमिति ॥ केशवपद्धतौ सर्वत्र तनुर्योज्येति यदुनन्त न्मूलाभावादुपेक्ष्यम् ॥ ताजिकसारे तु ॥ सामर्थ्यन्तनुपात्त्यजेत्क्षितिसुतं घरोऽन्यथा राविष्विति ॥ सामर्थ्यसहमे शोध्यशोधकवेपरीत्यमुक्त न्तन्निर्मूलत्वादुपेक्ष्यम् ॥ यदाह समरसिंहः ॥ सामर्थ्यसहममहि च लग्नपते गुसुतंनिशि विलोमम् ॥ अस्यार्थः ॥ लमाधीशादोमं याव त्सामर्थ्यसहमं भवति भौमाल्लमाधीशं शोधयेदित्यर्थः ॥ नन्वेतत्कुतोवगम्यत इति चेच्छृणु । अत्रैतव्याख्यानम्प्रत्यक्षोपलब्ध्यैव युक्तं यतो भोमाल्ल माधिपे शोधिते सति लग्नाधीशादौमपर्यन्तङ्गणना भवति ॥ लग्नाधीशाद्भौमे शोधिते सति लग्नेशादौमपर्यंत गणना भवति ॥ तयथा ॥ वर्षप्रवेश न ·हायनभौमो राश्यादिः ३ । १० लग्नेशश्चंद्रो राश्यादिः २ । ५ ॥ अत्र लग्नाधीशाचन्द्रादौमपर्यन्तङ्गणना कर्तव्या । मिथुनपञ्चाशादुपरि कर्कदशमां रत्न. ॥२६॥ शावधि गणनया जातं राश्यादिः १ । ५॥ लग्नाधिपोनीमः समन तु कुजेन लग्नपसमम् ॥ अत एव मुक्तावल्यां स्पष्टमभिहितम् ॥ सामर्थ्यसद्मदिवसे कुजतोंगनाथं चेत्सागयोर्गुरुमतस्तु सदैव जह्यादिति ॥ समरसिंहवाक्ये यस्माद्गणना तस्य शोध्यत्वं यदनधिगणना तस्य शोधकत्वं सर्वत्र ज्ञेयमित्यलम् ॥ दिने गुरोश्चंद्रमपास्य नक्तं रविक्रमादर्कविधू च देवौ ॥ रीत्योक्तवागौरव १० मर्कमार्केरपास्य वाम निशि राजतातौ १२॥ दिने गुरुमध्ये चंद्रमपास्य शेषर्कयोगः कार्यः ॥ रात्रौ दिनमध्ये सूर्यमपास्य चंद्रयोगः कार्यः ॥ दिने रात्रौ च क्रमाच्छो ध्यक्षशुद्धाश्रयमांतराले सूर्यश्चंद्रो वा न भवेनदैकराशियोगो विधेय इत्यर्थः ॥ मातेंदुतोपास्य सितं विलोमं नक्तं सुतोहनिशमिंदुमीज्यात १४॥स्याज्जीविताख्यं गुरुमार्कितोह्नि वामं निशीदुं सममंवयांबु १६॥ मातृसहममेव जलसहमं ज्ञेयम् ॥कर्मज्ञमारानिशि वाममुक्तम् १७ रोगाख्यमिदं तनुतः सदैव १८॥ स्यान्मन्मथोलग्नपमिदुतोह्नि वामं निशीदं तनुपं सदार्कात् १९ ॥ यदि चंद्रोलग्नेशस्तदा रखेरिंदुमेव सदा शोधयेत् २२॥ कलिक्षमेस्तो गुरुतो विशुद्धे कुजे विलोमं निशि पूर्वरीत्या २०।२१॥ शास्त्रं दिने सौरिमपास्य जीवाद्वाम निशि ज्ञस्य युतेः पुरावत्॥अत्र बुधयोगः सैकता च बुधं गृहीत्वा कर्तव्येति॥दिवानिशंज्ञाच्छशिनं विशोध्य वंध्वाख्य२३ मेतनिशि वंदकं स्यात् ॥ वामं दिवैत २४ स्मृतिरष्टमात्सदा विधुं शोध्य तथाङियोगात् २५ ॥रात्रौ बंधुसहममेव वंदकसहमं दिने चंद्रमध्ये बुधश्शोध्यो लमयोगादिपूर्ववद्वंदकसहमं स्यात् ॥ मृतिसहमे शनियोगः ॥ शनि गृहीत्वा सैकता च कर्तव्या ॥ देशांतराख्यं नवमादि शोध्य धर्मेश्वरं संतत मुक्तवत् स्यात् ॥ २॥ अहर्निशं वित्तपमर्थभावाद्विशोध्य पूर्वोक्तवदर्थसद्म ॥२७॥ समरसिंहोऽपि ॥ अर्थसहमं द्वितीयाधिपात् ॥ द्विती यञ्च दिनरात्रम् ॥ अयमर्थः द्वितीयाधिपात द्वितीयंयावदर्थसहमम्भवति ॥ द्वितीयाधिपं द्वितीयनावाच्छोधयेदित्यर्थः ॥ केशवपद्धतौ ॥ यत्स्वेशा त्स्वभं द्रव्यकमित्यर्थः।।सहमंशोध्यशोधकव्यत्यया दानीतन्तत्समरसिंहवाक्याज्ञानादेवेति॥सितादपास्यार्कमथान्यदाराह्वयं सदा प्राग्वदथां२८॥२६ त्यकर्म॥ चन्द्राच्छनि वाममथो निशायां २९ शश्वद्वणिज्यन्दिनवन्दकोक्त्या ३० ॥ चंद्रमध्ये बुधस्सदा शोध्यो लग्नयोगादि पूर्ववद्वाणिज्य सहमं स्यात् ॥शनेर्दिवान्निशि चन्द्रमा विशोध्य सूयेन्दुभनाथयोगात्॥स्यात्कार्यसिद्धिः ३१ सततं विशोध्य मन्दे सितात्स्यात्तु च ·विवाहसद्म ३२॥ दिने शनौ सूर्य्यः शोध्यस्सूर्याक्रान्तराशीश्वरो ग्रहो योज्यः॥रात्रौ शनिमध्ये चन्द्रश्शोध्यश्चन्द्राकान्तराशीश्वरो योज्यः॥ उभयत्रापि सैकता यथासम्भवं विधेया॥गुरोर्बुधम्प्रोझ भवेत्प्रसूतिमिनिशीन्दुं शनितो विशोध्य ॥ षष्ठं क्षिपेदुक्तदिशासदैव सन्तापसद्मा३४ऽऽरम पास्य शुक्रात् ॥ अत्र ताजिकसारे पष्ठभावाच्छोधनमुक्तन्तत्समरसिंहवाक्याज्ञानादेवेति ज्ञेयम् ॥ यदाह समरसिंहः॥सन्तापसहममहनिशमिन्दो। मैदान्तं षष्ठतः पात्य इति ॥ अत्र यस्मात्पात्यस्स एव योज्यो ज्ञेयः॥यथा मित्रसहमे शुक्रोत्पात उक्तस्तत्र शुक्रो योज्यते तथात्र पष्ठभावो योज्य इत्यर्थः॥ अवारमपास्य शुक्रादित्यग्रिमेण सम्बन्धः॥श्रद्धा सदा प्रोक्तदिशाथ ३५ पुण्यं विद्याख्यतः प्रोह्य सदा पुरोक्ता॥ प्रीत्याख्यमु३६ क्ते बलदे ३७हसंज्ञे ३८ यशस्समे जाज्यमपास्य भौमात् ॥शनि विलोमनिशिचांद्रियोगाव्यापार३९माराज्ज्ञमपास्यशश्वत् ॥४०॥ पानीयपातः शशिनं विशोध्य सौरेविलोमं निशि पूर्ववत्स्यात्॥४॥मदं कुजात्प्रोझ रिपुर्विलोमं रात्रौ भवे ४२ ड्रामविहीनपुण्यात्॥ शौर्य विलोमं निशि पूर्ववत्स्या४३दुपाय ईज्यं रवितो विशोध्य ॥वामं निशि४४झं तुविशोध्य पुण्याज्ज्ञयुग्विलोमंनिशितदरिद्रम् ४५॥अत्रपुण्यसहमाद्धं शोधयेत्पश्चाबुधं योजयेत् ॥ एवं कृते पुण्यसहमतुल्यं दरिद्रसहमं भवति ॥ परंतु रात्री वैपरीत्यनिमित्तं दरिद्रसहमानयनं कतमिति॥सूर्योच्चतः०।१०सूर्यमपास्य नक्तं चंद्रं निजोचा १३ द्गुरुतापुरोक्त्या४६॥दिने सूर्याच मध्ये सूर्यः शोध्यो रात्री तु चंद्रोचाचंद्रसपा स्योभयत्रापि लगयोगादिपुरोच्या कार्यम्॥कर्कार्द्धतः३।१५प्रोझ शनि स्याजलाध्वान्यथा निशि४७ पुण्याच्छनि विशोध्याहि वामं निशि तुबन्धनम्४८॥चंद्रं सितादपास्योक्तं सदा कन्याख्यमुक्तवत्॥४९॥पुण्यादर्कमपास्याययोगादश्वोन्यथा निशि५०॥इति पंचाशत्राह मानि॥अथान्येषां सहमानामानयनमुक्तं यादवेन॥शुक्रं मदेशाजहि सप्तमेशः शुक्रस्तदा चन्द्रपतेः सजायम् ॥ जयाभिधं ५१ सूर्यसुताच पुण्यं स्याबंधमोक्षायनिशं ससौरम्॥५२धुरात्रमीज्यं सुकृताद्विहाय भौमान्वितं दुःखगृहं प्रदिष्टम्५३॥ मंदं महीजादिवसे निशायां विलोममङ्गं सहमं च सांगम् ५४॥भीमं हिमांशो पहाय घस्र केशः ससूर्योहि विलोमरात्रौ ५६॥सूर्याच्छनि सांगमिदं तथैव गमा गमाख्यं सहमं विचिन्त्यम् ५६॥ गुरुं सदेंदोस्तनुयुग्गजाख्ये५७॥ गुरो रवि सांगमहन्यथो त्॥नक्तं विलोमं सुमहत्यगारं ५८ पुण्यं गुरोधात इहोक्तमन्यत्५९॥शनेः कुजञ्चाष्टकमङ्गयुक्तं६०दिवा रिपुंश्चान्त्य१रगृहात्सलग्नम् ॥ चतुष्पदाख्यं निशिवाममाकि ६१ ·हायन ॥२७॥ लग्नात्सलग्नं व्यसनं सदैतत्६२||मन्दन्धराजातानिशं सलग्नं कृष्याख्यकं वै सहमं निरुक्तम्६३॥चन्द्रमसोर्कमह्नि रात्रोविलोमन्नतु रन. संयुतं स्यात् ॥ दृष्टयाख्य ६४ मेतानि मुनीरितानीति ॥ अथ पितृव्याखेटकभृत्यबुद्धिसहमानयनमुक्तम्मुक्तावल्याम् ॥ सूर्य मन्दविशुद्धे पितृव्यभवनविलग्नाढये ६५ ॥ षष्ठे पष्टेशोनं सव्ययमाखेटकम्भवति ६६ ॥ सौम्यं विशोध्य चन्द्रालग्नाब्यो भृत्यसहमं स्यात् ६७॥ जीवस्सूर्यविहीनो लग्नयुतो बुद्धिसहमं स्यात् ६८॥ रात्रौ तद्विपरीतं ज्ञेयं सर्वत्र पूर्वववद्यम् ॥ अथान्यसहमानामानयनमुक्तं हेल्लाजताजिके ॥ लाभं लाभेशोनं लग्नयुत प्राप्तिसहमं स्यात् ॥ ६९ ॥ लग्नन्तुय्येशोनं लग्नयुतस्यानिधेस्स्सहमम् ७० ॥ धर्य म्माहात्म्यसहमं ७१ ज्ञानसमं ज्ञातिसहमं स्यात् ७२॥ मन्दश्शुक्रविहीनो लग्नयुतस्स्यादणं सहमम् ७३ ॥ सुतपो लगविहीनः पञ्चमभावान्वितोथ गर्भसहमं स्यात् ७४ ॥ चन्द्रो बुधेन हीनो लग्युतस्सत्यसहमं स्यात् ७५ ॥ एषां वै सहमानान्दिनरात्रि कृतो न भेदोस्ति ॥ इतिसहमानयनम् ॥ अथ सहमस्पष्टीकरणं रोमकताजिके ॥ लंकोदयस्य भुक्तांशाः स्वोदयस्य तथाढताः ॥ सहमा शईयोरैक्यन्दशभक्तन्दलीकृतम् ॥ सौम्यगोले धनम्प्रोक्तं याम्यगोले तदन्यथेति ॥ एतत्स्पष्टमुक्तं विश्वनाथवाजिक ॥ वक्ष्ये सहम पदानां स्पष्टीकरणमुत्तमम् ॥ यस्मिन राशौ तु सहमन्तलकोदयमानकम् ॥ विभजेदंशकैलब्धं पृथगेव निधापयेत् ॥ तथैव निज देशोत्थमुदयं प्राप्तकञ्च यत् ॥तत्पूर्वलब्धसंयुक्त नख २० भक्तं लवादिकम् ॥ तदनं सौम्यगोलस्थे सहमे याम्यगे ऋणम् ॥अतीव सहमं स्पष्टं जायते गणकोक्तित इति ॥ सहमे स्पष्टीकरणमुक्तं रोमकेण ॥ लंकोदयस्य भुक्तांशाः स्वोदयस्य तथा पुनः ॥ तदैक्यं दश मिभक्तं फलमंशादिकं भवेत् ॥ सौम्यगोले धनं प्रोक्तं याम्यगोले तदन्यथेति ॥ अनयोः प्रयोजनं जीर्णताजिके ॥ सहमेशः स्फुटदृष्ट्या । पश्यति सहमं तदा बलं तस्य ॥ सहमस्यैव प्राप्तिः स्फुटः किं समेरोमकः प्राहेति॥बहसहमानपनं समरसिंहटीकायां तुकज्योतिर्विद्भिरुक्तम् ग्रहमग्रस्थगृहात्संशोध्य लग्नं योज्यं ग्रहसहमं भवेत् ॥ एवं मुथहाराशिसंयोगान्मुथहासहमं च भवति ॥ उक्तञ्च मुथहाराशिसंयोगान्मुथहासह ॥२७॥ मञ्च तत् ॥ अथ भावसहमानयनमुक्तं रोमकेण ॥ वजमौदिवा कार्य स्वामिहीनं तनुं सदा ॥ भावहीनं तथा रात्रौ लग्नं योज्यं स्फुटं भवेदिति ॥ अत्र सहमस्य सहमाधीशस्य च ग्रहाणा शुभाशुभं वा फलमविकलं स्यात् । निर्बलत्वे न्यून स्यादिवि ज्ञेयम् ॥ अथात्र किञ्चिद्विशेष ·विचारः ॥ एतानि सहमानिदेवदत्तादेः शुभाशुभफलजिज्ञासार्थमविहितानि तत्र यस्य जन्मपत्रमस्ति तस्य तावत सहमविचारो भवति ॥ अथेदानी तदीयन्नातुर्यदि जन्मपत्राभावस्तदा तदीयपत्नीभाग्यलाभराज्यसहमानि चिकीर्षितानि सन्ति एवं पत्न्यादीनां धात्रादिसहमानि चिकीर्षितानि सन्ति कथं तेषान्निष्पत्तिरिति चेदुच्यते ॥ यस्य भावस्य शुभाशुभफलजिज्ञासाभीष्टा स एव भावो लग्नं कल्प्यस्सूर्यादिग्रहास्तु यथास्थिता एव मन्त व्यास्तत्र सूर्योनचंद्रान्धितमह्निलग्नमित्यायुतप्रकारेणपुण्यादि सहमं साध्यं यतः पुनर्धात्रादेः प्रतिसहमानयने षठभावादियोगश्चिकीर्पितस्तत्र मात्रादि भावाद्यत्पष्टयादिभावावस्तंक्षिपेदिति ॥ अन्ये तु लमस्थाने मात्रादिसहमं योज्यं पठभावादियोगे पश्चराशियुक्तस्तत्सहमयोगो विधेयः ॥ तदेतत्स्पष्टमुक्तं मुक्तावल्याम् ॥ अभीष्टसमानि शुभाशुभाथै पित्रादिकाना विदधीत धीमान् ॥ प्रोक्तप्रकारेस्तनुवत् स्वसद्मसंयोजनेनेत गुरोर्मतं मे इति ॥ एवन्तत्तद्धावस्यापि पित्रादीनाम्मरणसहममपि साध्यम् ॥ यथा मृतिरष्ट मादिन्दु विशोध्योक्तवदायिोगादिति॥अत्र हि तनद्रावस्तत्तत्सहम वा लग्नम्प्रकल्प्य तस्मात्त्राग्वदावानानीय चन्द्रभिदानीमानीताष्टमभावं विशोध्य शनियोगे सति मरणसहमम्पित्रादेः स्यात् ॥ एतदप्युक्तन्तत्रैव ॥ पित्रादिरिष्टसहमन्तेभ्योप्यष्टमभावतइति । एवमेकस्मादेववर्पलपादनेकानि सहमानि भवन्तीत्यलम्पसंगेन।अय सहमानाम्फलानि ॥ तत्रादौ सह माधीशबलित्वाबलिवलक्षणमुक्तं समरसिंहेन॥स्वगृहोचत्रिंशत्रैराशिकनवांशकगतानाम् ॥ प्राकस्थाने बलवान् यथोत्तरस्थानगा हीनः । यस्य बहवोधिकारास्तद्वलमन्वेष्यमुदयदृष्टौ च ॥ ववधिकारोपि यदा न वीक्ष्यते लग्नमस्य न बलं स्यात् ॥ सल्पाधिकारयुक्तो विलग्नदर्शी वली खेटः॥दिवसे च वर्पलग्ने दिनखेटानां निशागतोन्येपाम्॥वलमधिकं करस्थाने च शुभेरशुभमन्यथा तु शुभमिति।। दिनखेटाः पुंग्रहा अन्येषां स्त्रीग्रहाणामिति॥अथ सहमस्य बलाबलमुक्तं रोमकेण ॥ स्वस्वामिवाशुभैः खेदैः सहमं युतवीक्षितम् ॥ भवेद्रलयुतं स्वामी वलवान् यस्य वा भवेत् ॥ विपर्यये निर्वलतमष्टमाधिपसंयुतम् ॥ क्रूरेत्यशालसहितं तत्फलं नैव हायने । सहमस्वामी पतिते६।८।१२॥ भवनेरिष्टं करोत्यचिरात् ॥ सहमे शुभयुतदृष्टे सहमारिष्टं विनाशयतीति ॥ यादवोपि ॥ स्वपतिमित्रशुभझितसंयुतं सहममुद्गतनाथमुदीरितम् ॥ वलिनिजार्थकरं यदि वान्यथा क्षयकरं भवनं च विचिंतयेदिति ॥ ननु पहूनांवर्षप्रवेशे पुण्याश्वराज्यगजा दिसहमानां तदधिपानां च सबलत्वं दृश्यते परंतु तत्फलं तेषां न भवतीति चेदुच्यते ॥ प्रथमं जन्मनि प्रागुक्तरीत्या सर्वाणि सहमानि साध्यानि नतः ·हायन रल. ॥२८॥ स्वामिनो बलाबलविवेकं सहमस्यापि बलाबलविवेकं विधाय सहमानां सर्वप्रकारेण नैर्बल्यं निर्णीतं तानि वर्षे फलदानासामर्थ्यात् कदाचिदपि न विचारयेत् ॥ येषां तु सर्वप्रकारेण सबलत्वं तान्येव वर्षे विचारणीयानि ॥ उक्तंच संज्ञातंत्रे ॥ आदौ जन्मनि सर्वेषां सहमानां वलावलम् ॥ विमृश्य संभवो येषां तानि वर्षे विचारयेदिति ॥ अथ पापशुभग्रहसम्बन्धेन युतिदृष्टयोः फलं संज्ञातंत्र ॥ पापयुक्शुभदृष्टे चेदशुभं प्राक ततः शुभम् ॥शुभयुक्तं पापदृष्टमादौ शुभमसत्परे ॥ अत्र वर्षस्य पण्मासाख्यं विभागद्वयं प्रकल्प्य युविदृष्टिफलयोः कालभेदतः कल्प्यः लग्ना त्पष्ठाष्टरि फस्थं ६।८।१२ धर्मभाग्ययशोहरम् ॥ शुभस्वामिदृशाप्रांत्ये सुखधर्मादिसंभवः ॥ सूतौ पष्ठाष्टरि फस्थमब्दे पापहतं पुनः॥ पुण्यं धर्मार्थसौख्यन्नं पत्यौ दग्धे फलं तथा ॥ सहमान्यखिलानीत्थं सूतो वर्षे च चिन्तयेत् ॥ शुभयोगेक्षणात्सौख्यं पत्यु वीर्यानुसारतः॥ दारिद्यमृतिमांद्यारिकलियुक्तो विपर्यय इति ॥ पूर्वोक्तप्रकारेण दारियादिसहमानि तदधिपानि च चेबलयुक्तानि तदातत्संब न्धिदुःखं वक्तव्यं तेषान्निबलत्वे तत्चन्नाशादिना तनत्संबन्धिसुखमित्यर्थः ॥ जीर्णताजिके ॥ एवं समस्तसहमे शुभयुतदृष्टे च मुथशिलीकृते॥ पुंसां ज्योतिर्विद्भिश्चिन्त्यं शुभाशुभं नास्य तद्विषयमिति ॥ समरसिंहः ॥ जन्मनि च वर्षलग्ने सहमान्यखिलानि वीक्ष्य फलमूह्यम् ॥ वर्षेश्वरोथ लग्नेश्वरोपि यस्मिन् स्थितस्तदाप्तफलदायीति ॥ एवं सामान्यतस्सर्वसहमफलविचारः कर्त्तव्य इति॥ अथ पुण्यादिसहमानां विशेष फलविचारो जीर्णनवीनादिनानाताजिकग्रन्यायो लिख्यते ॥ तत्रादौ पुण्यसहमविचारः ॥ यत्राब्देपुण्यसहमं शुभं सोब्दश्शुभावहः अनिष्टेऽस्मिन् शुभो नेति पुण्यमादौ विचारयेत् ॥ सवले पुण्यसहमे धर्मसिद्धिर्धनागमः ॥ शुभस्वामीक्षितयुते व्यत्यये व्यत्ययं विदुः ॥ सवी पुण्यसहमे द्रव्योपायस्तु नान्यथा ॥ अन्यान्यपि सवीर्याणि स्वनामफलवन्ति हि ॥ जन्मकालेनिष्टगेहे वर्षे क्रूरयुतं तथा ॥ पुण्यसन सुखार्थप्नं तदधीशे च निर्वले १॥ गुरुसद्म शुभैर्युक्तं दृष्टं वा स्वामिना यदि ॥ उपदिष्टंसुखं वर्षे विपरीते विपर्ययः २ ॥ ज्ञानसद्मयुतन्दृष्टं स्वामिना च शुभग्रहैः ॥ बहुविद्यावबोधःस्याद्वियाभावो / ॥२८॥ न्यथा भवेत् ३॥ यशसस्सहमाधिपतो विनाश ८गे पापयुतदृष्टे ॥ प्रकरोति यशोनाशम्पापार्जितधनं यशोपलब्धिञ्च ॥ यश सःसहमाधिपतौ शुभखेदयुते मुथशिलीकृते पुंसाम्॥ धर्मचयं धनलब्धि करोति नियतम्महाहवे विजयम् ॥ यशसस्सहमाधिपती ·नष्टग्रहयुजि च पापमुसरिःफे ॥ अयशस्तेजोभ्रंशो वाहनवस्त्रार्थपदनाशः ॥ यशसः सहमेष्वेवं फलं प्रकल्प्यं च रोमकः प्राह ॥ अत्रान्येषामपि सहमानां स्वामिनः फलमेतादृशमेव शुभाशुभम् ४ ॥ मित्रसद्मशुभैर्युक्तं दृष्टं वा स्वामिना यदि ॥ नानाविधं मित्रसुखं लोके वैरं विपर्यये ५॥ माहात्म्यं शुभदृष्टं युतं तथा स्वामिना वर्षे ॥ एकांतकृत्यकरणे विचारणे वापि गोपनं न विपरीते ६॥ आशा शुभयुतदृष्टा षष्ठाष्टमरिःफवर्जिता शुभदा ॥ प्रकरोति वान्छिताथै नानावत्राश्वसौख्यदं पुंसाम् ॥ तदधीशेपि फलं स्यात्पापेक्षणयोगतो दुःखम् ७ ॥ सामर्थ्य शुभयुग्दृष्टं स्वामिना प्रभुता भवेत् ॥ बलाधिक्यं सुखं देहे विपरीते शुभं वदेत् ८ ॥ भ्रातृसद्मशुभाक्रांतं दृष्टं वा स्वामिना यदि ॥ मिथः सौख्यं सोदराणां कलहो विपरीतके ९ ॥ भ्रातृसद्देश्वरे नप्टेनुजनाशस्तदा भवेत् ॥ तस्मिन्नभ्युदिते वीर्ययुते भ्रातुः सुखं भवेत् १०॥ गौरवसहमं च यदा पतियुक्दृष्टं शुभग्रहैश्वापि ॥ सुखनिचयं धन मानं राजश्रीभूषणांवरसुलब्धिम् ॥ शुभमुथशिलगं पुंसां गौरवसहमं शुभग्रहैदृष्टम् ॥ कीर्तिनिप्राप्तिर्धनसुखवाहनार्थवस्त्रकरं ज्ञेयम् ॥ गौरवसहमं च यदा ह्यसद्हर्युक्तमुथशिलीकृतं भवति ॥ मानभ्रंशं कुर्याद्धननाशं सर्वसौख्यपदहीनम् ॥ मिश्रग्रहयुतदृष्टं गौर वसहमं हि मिश्रमुथशिलीकृतम्॥आदौ शुभं च कुर्यादशुभंच विनिर्गमे पुंसाम्॥अत्र सर्वत्र सहमेषु मिश्रग्रहयुतौ एतदेव फलं वाच्यमित्यर्थः १० ॥ राज्यं शुभयुतं दृष्टं स्वेशेन च मूथशीलितं सौम्यैः॥ राज्यप्राप्तिकरं स्यात्तदधीशे पूर्वलक्षणयुते च ॥ बलहीने तदधिपती क्रूरैर्युक्तं तथा दृष्टे ॥ राज्यसहमे मूसरिःफे राज्यभ्रंशश्च कोशनाशश्च ११ ॥ पितृसहमं शुभयुक्तं शुभग्रहर्मुथशिलगं स्वपतिना च ।। भवति च पितृतस्सौख्यं वाहनवस्त्रार्थधननिचयम् ॥ अस्तंगते बलहीने पितृसहमेशेष्टमे लग्नात् ॥ क्रूरकृतमूसरिःफे मरणं तातस्य परदेशे ॥ चरलग्नस्थे तस्मिन् स्थिरभे गेहेऽन्यभे मागें ॥ मातापित्रोः सद्मनाथे नष्टे वासस्तयोर्भवेत् ॥ उदिते वीर्ययुक्ते वा तयो स्सौख्यम्प्रजायते ॥ सहमं वा तदधीशश्शुभेत्थशालीयुतः क्रूरैः ॥ वर्षस्य पूर्वभागे रोगस्तातस्यचोत्तरादेशम् ॥ वलाव्ये सहमा धीशे नृपान्मानो यशोद्गमः १२ ॥ एवञ्च मातृसहमे फलं ज्ञेयं यथोदितम् १३॥ सुतसहमं शुभयुक्तं शुभग्रहर्मुथशिलीकृतं स्वप तिना च ॥ भवति हि सुतस्य लाभश्शुभदृग्योगादतीव शुभम् ॥ सुतसहमञ्च तदीशः पापयुतः सौम्यमुथशीलः ॥ पूर्व सुतस्य ८ ·॥२९॥ हायन दुःख पश्चात्सौख्यं भवेद्वर्षे ॥ सुतसहमम्पापयुतम्मुथशिलगं वा सुतस्य नाशस्स्यात् ॥ मिश्रग्रहैश्चयुक्तं सुतस्य सहमम्पापमूसरिः रत्न. फम् ॥ प्रकरोति तत्र कष्टं सुतस्य वर्षे तथा कलहम् ॥ पुत्रसमेश्वरे नष्टे पुत्रनाशं विनिर्दिशेत् ॥ तस्मिन्नभ्युदिते पुत्रस्थिते पुत्रा प्तिमादिशेत् सुतौ सुतेश्वरो वर्षे पुत्रसमाधिपो भवेत् दृष्टं स्वमित्रसौम्यैश्चेत्पुत्रलाभकरो मतः १४ ॥ क्रूरदृष्टे जीविताख्येसहमे निर्वलाधिपे ॥ वर्षे मूर्छा भवेत्पुंसां विपरीते सुखम्बहु १५ ॥ जलसद्मशुभैर्युक्तं दृष्टं वा स्वामिना यदि ॥ द्युतेरा धिक्यता देहे विपरीतेल्पता मता १६॥ शुभयुतदृष्टे कर्मणि मुथशिलगे वा स्वपतियुतदृष्टे ॥ नूतनदेशपुराणां स्वामित्वम्भवतिनि यमेन ॥ वलवति सहमाधिपती करायुक्ते शुभेष्टे ॥ भवति हि धनचयलाभो वाहनवस्त्रार्थभूमिलाभश्च ॥ पापाक्रांत तस्मिन् धननाशो नृपतिदण्डश्च ।। पापैदृष्टे तस्मिन् पूर्वाजितधनचयविनाशम् ॥ कर्मपती मूसरिःफे पापैः खेटैस्तथैव फलम् ॥ कर्मणि सहमाधिपतौ शनियुतदृष्टे च कर्मवैकल्पम् ॥ पत्यौ वक्रे दग्धे वैकल्पं भवति बुद्धिनाशश्च १७ ॥ मांद्याधिपतिः पापः पापैर्युत ईक्षितो भवति मांद्यम् ॥ निधनाधिपमुथशिलमे मांद्यानिधनं तदाऽऽदेश्यम् ॥ मांयाधिपश्च सौम्यः शुभयुतदृष्टो न मांद्य स्यात् ॥ मिश्रग्रहयुतदृष्टे स्वल्पतरं मांघभावं च ॥ शुभमुथाशले च सहमे वाहनशस्त्रार्थलाभश्च १८ ॥ मन्मथसहमं च शुभेष्टं युक्तं तथा स्वपतिना च ॥ मन्मथविलासहाधिकं भवेन्नैव विपरीते १९॥ भकटकसहमे क्रूरादृष्टे युते च मूथाशले ॥ भकटकयोगानिधनं चितयेत्तस्य पुरुषस्य ॥ भकटकसहमे सौम्यासौम्यैदृष्टे तदा जयं प्रवदेत् ॥ मिश्रग्रहैश्च दृष्टे कलहक्लेशी च सम्भवतः २० ॥ क्षमासद्म शुभैर्युक्तं दृष्टं वा स्वामिना यदि ॥ सहिष्णुता भवेद्रपेऽन्यथा क्रोधोधिको भवेत् २१ ॥ शास्त्रसद्मशुभै दृष्टं युतं स्वेशेन वा तथा ॥ वेदे स्मृतौ तत्परत्वं विपरीते विपर्ययः २२॥ बन्धुसद्म शुभाक्रांतं शुभदृष्टन्तथेश्वरः॥ पितृव्यभ्रातृभि स्सौख्यं कलहश्चान्यथा भवेत् २३ ॥ वन्दकसहमं च शुभैयुक्तं दृष्टं स्वामिना च तथा ॥ स्वातंत्र्यं स्याद्वर्षे पराश्रयत्वं च विपरी॥२९॥ ते २४ ॥ मृत्योस्सहमं क्रूरैर्दष्टं युक्तं च निर्वलाधीशम् ॥ मृत्युविनाशं विन्द्याद्विपरीते कष्टसंपत्स्यात् २५ ॥ परदेशाख्य सहमं स्वेशशुभेयुक्तदृष्टं च ॥ परदेशे सुखलाभो यात्रा वा नैव विपरीते २६ ॥ शुभनाथदृष्टसहितं धनसहमं सौख्यदं द्रव्यात् ॥ च ·अर्थसहमं शुभयुतं पापैईपञ्च पापमूसरिःफम् ॥ पूर्वन्धनचयलाभकरुते मध्ये व्ययमनर्थम् ॥ क्रूरादिदृष्टिसहितं रिपुयोगाद्भवति धनहानिः॥ पापाश्रितमथ दुःखम्प्रकरोति तथार्थविलयञ्च ॥ रिपुदृष्ट्या शत्रुभयं शुभपापानाञ्च तस्करभयम् ॥ हितदृष्टया निज मित्राद्धनञ्च मानो यशश्च सुखम् ॥ धनसहमम्पापयुतं सौम्यदृष्टम्मुथशिलीकृतं नृणाम् ॥ पूर्वन्धनचयनाशं पश्चादर्थागमात्सुख दम् ॥ अर्थसहमञ्च दृष्टं शुभाशुभैर्मुथशिलीकृतम्पुंसाम् ॥ प्रकरोति वस्त्रलाभम्वाहनकनकौघरनयुतम् २७ ॥ परदारसद्मयुक्त दृष्टं वा स्वामिशुभखेटः॥ परनारीगमनसुखं विपरीते तत्र दुःखं स्यात् २८ ॥ यद्यन्यकार्यसहमं शुभेन युक्तं विलोकितं वा पि ॥ सेवादितस्सुखं स्यात् परोपकारश्च नैव विपरीते २९ ॥ वणिक्सद्मशुभेष्टं युक्तं वा स्वामिना यदि ॥ सत्याली कात्सुखं वाच्यन्तस्मादुःखं विपर्यये ३० ॥ कार्य्यस्य सिद्धिसहमं शुभपतिदृष्टं युतं मुथशिलञ्च ॥ शुभकार्य्यस्य च सि द्विस्त्वरया नूनम्महाहवे विजयः ॥रैस्तद्विपरीतम्पराजयो भवति युद्धवादादौ । मिश्रग्रहैस्तु दृष्टं युद्धविवादे जयः प्रोक्तः ३१॥ परिणयसहमं सौम्यदृष्टं युक्तञ्च सोम्यमूथशिलम् ॥ तत्प्राप्तिस्स्यान्मित्रैः कष्टादथ पापमृत्युपैनैवम् ॥ ३२॥ प्रसूतिसहमं युक्तन्द स्वेशशुभग्रहैः ॥ सूत्याधनादिकम्व विपरीते न सम्भवः ३३॥ सन्तापसहमं सौम्यैस्स्वामिना दृष्टसंयुतम् ॥ सन्तापोमानसी पीडा नाशो दुःखं विपर्यये ३४ ॥ श्रद्धा शुभयुतं दृष्ट्वा स्वेशेन च धर्मबुद्धिः स्यात् ॥ विश्वासोपि च लोके विपरीते निष्फलं सर्व म् ३५ ॥ प्रीतिसद्मशुभाक्रान्तं दृष्टं वा स्वामिना यदि ॥ सन्तोषाधिकता वर्षे नैराश्यं विपरीतके ३६॥ वलसद्मयुतं सौम्यैदृष्टं स्व पतिना यदि ॥ सैन्यजातसुखं वर्षे विपरीते विपर्ययः ३७॥ देहसमयुतं रैर्हस्तपादादिपीडनम् ॥ शुभस्वामियुतं दृष्टं सांगे ह ढता मता ३८॥ जाडयसद्मयुतं सौम्यैः कार्यविस्मरणं भवेत् ॥शास्त्रविस्मरणं वापि स्वामिक्रूरैः शुभं फलम् ३९॥ व्यापारसमसौ म्याढयं दृष्टं वा स्वामिना तथा ।। व्यापारे लाभमादेश्यं हानिः स्याद्विपरीतके ४०॥ पानीयपातसहमं क्रूरयुतं जलभयं करोत्य ब्दे ॥ अस्तंगते तदीशे बुडनं स्यान्नैव विपरीते ४१॥ शत्रुसद्मयुतं क्रूरैः शत्रूक्तं निष्फलं भवेत् ॥ तन्नाशः स्यात्तदुत्पत्तिः शुभ स्वामियुतेक्षिते ४२ ॥ शौर्यसद्मशुभस्वामियुक्तं शस्त्रादिसंग्रहः॥ शत्रुमारणयत्नादौ सिद्धिनैवान्यथा भवेत् ४३ ॥ उपायसहमं युक्तं ·हायन |दृष्टं वा स्वामिसद्धहैः ॥ सिद्धिवौछितकार्यस्य साधने स्यान्न चान्यथा ४४ ॥ दरिद्रसहमं क्रूरैर्युतं दृष्टं यदा तदा ॥ निर्द्धनत्वविनाशः रन. स्याद्विपरीते दरिद्रता ४५॥ गुरुतासहमं दृष्टं युक्तं वा स्वामिसद्हैः ॥ स्वमण्डले महत्वं स्यादीशत्वं वान चान्यथा ४६॥ जल ॥३०॥ पथसहमं दृष्टं युक्तं वा स्वामिसद्हैः सुखं पोतात् ॥ नद्यानीतजलाद्वा सुखं भवेन्नैव विपरीते ॥ १७॥ वंधनाख्यसहमं युतेक्षित स्वामिना नहि तदास्ति बंधनम् ॥ पापवीक्षितयुतेऽस्ति बंधनं पापजे मुथशिले विशेषतः ४८॥ भार्यासम शुभष्टं युतं वा स्वामिना यदि ॥ भार्याविलाससौख्याचं नान्यथा गृहजं सुखम् ४९ ॥ गजाश्वोधादिसहमं स्वामिसौम्येक्षितं युतम् ॥ तेषां चतुष्पदानाञ्च सुखं वृद्धिः क्षयोन्यथा ५० ॥ भृत्यसद्मशुभाकान्तं दृष्टं वा स्वामिना तथा ॥ स्वभृत्यतः सुखाधिक्यं वैमनस्य विपर्यये ५१॥ सन्मतिसहमञ्च शुभैदृष्टं युक्तं स्वपतिना च ॥ सद्बुद्धिवृद्धिरेवं सामयिकी वा भवेत्स्फूर्तिः ५२॥ सहमं व्यसना ख्यञ्च क्रूरदृग्युति संयुतम् ॥ द्यूतवेश्यानुरागः स्याद्विपरीते न सम्भवः ॥ ५३॥ पितृव्याखेटसहमं शुभस्वामियुतक्षितम् ॥ पितृ व्याखेटजं सौख्यन्दुःखं स्याद्विपरीतके ५४॥क्सहमं स्वामिशुभेदृष्टं युक्तञ्च दृष्टिवृद्धिः स्यात् ॥ क्रूरयुते विपरीतन्तदधीशेस्तंगते भवेदान्ध्यम् ५५ ॥ ऋणसहमे विपरीतन्ताजिकविहः फलं ज्ञेयम् ॥ फलमेषाङ्कथनीयं कुलजात्यानुमानतो यथायोग्यम् ५६ ॥ अयमर्थः द्विवार्षिकबालकस्योदाहसन्तत्यादिसत्यपि सम्भवे न वाच्यम् । येषां कुले वाणिज्यादि न सम्भवति तत्र सत्यपि सम्भवे न वाच्यम् तथा देशांतरगतभर्तृकानां कुलस्त्रीणाम्बन्ध्यादीनान्नपुंसकानाञ्च सत्यपि सम्भवे प्रसवसम्भवो न वाच्यः एवमन्यत्रापि ज्ञेयम् ॥ अज्ञातजन्मनः प्रश्न लग्नादपि सहमविचारः कर्तव्य इत्युक्तं संज्ञातन्त्रे ॥ प्रश्नकालेपि सहमं विचार्य प्रष्टुरिच्छया॥ सर्वेषामुपयोगोत्र चित्रं पृच्छन्ति यजनाः ॥ अथोक्तसहमफलानि वर्षप्रवेशदिवसात्कतिदिवसः स्युरित्युक्तन्ताजिकमुक्तावल्याम् ॥ स्वेशोनितस्य सहमस्य लवाविनिम्नास्वीयोदयेन खख वह्नि ३०० हृता भवन्ति ॥ तत्प्राप्तिहेतुकिसिमाख्यदिनानि यद्वा तत्तदशासु तदसम्भव एवमेव ॥ अत्र प्रकारांतरमुक्तं यादवेन ॥ ॥३०॥ सहमेश्वरयोः कार्यमन्तरं राशिपूर्वकम्॥ तद्युक्तोर्को भवेद्यादक तादृक् संक्रान्तिभे फलम् ॥ एवम्पक्षत्रये कः पक्षस्साधीयानितिचेदुच्यते॥ रोमकसम्मतत्वात्पूर्वोक्त एव पक्षस्साधीयान् ॥ तथा च रोमकः ॥ सहमेश्वरसहमपयोरन्तरभागा निजोदयाभ्यस्ताः ॥ खखवह्नि ३०० ·भिर्विभक्ता लब्धन्तत्प्राप्तिकिसिमाह इति ॥अथ सन्दिग्धार्थानां सहमानामर्थः ॥ संज्ञातंत्रे ॥ उपदेष्टागुरुनि विद्याशास्त्रं श्रुतिस्मृती ॥ मोहो जाड्यं वलं सैन्यमंगं देहो जलं द्युतिः ॥ गुरुता मण्डलेशत्वं गौरवं मानशालिता ॥ निग्रहानुग्रहविभू राजा छत्रादिचिह्नमा क् ॥ माहात्म्यं मंत्रगांभीर्य धृतिर्बुद्धयादिशालिता ॥ सामर्थ्यन्देहशक्तिः स्थाच्छौर्य यनोरिनिग्रहे ॥ आशेच्छोक्ता मतिर्दा श्रद्धा बन्धः पराश्रयः॥ पानीयपतनं वृष्टिर्जले कस्माच्च मजनम् ॥ आधिव्याधी तापमांये सपिण्डा बन्धवः स्मृताः ॥ सत्या लीकं वणिग्वृत्तिराधानं प्रसवः स्मृतः ॥ दासत्वं परकर्मोक्तमन्यत् स्पष्टं स्वनामत इति ॥ इति श्रीमदैवज्ञवयंपण्डितदामोदरात्मज बलभद्रविरचिते हायनरत्ने सहमाध्यायश्चतुर्थः ॥ ४ ॥ अथ वर्षेशादिविचाराध्यायः तत्र वर्षेशनिर्णयो मुन्याज्ञानं विना न भवत्यत आदौ मुथहा निरूप्यते ॥ तत्र मुन्थाशब्दस्य व्याख्यानमाह यादवः ॥ प्रसूतिलग्नभ्रमणेन भावान्मन्थाति मुंथेति च रूढिरस्याः ॥ शुभाशु माख्यं च फलं व्यनक्ति स्थानाश्रयादेववदामि सम्यक् ॥ १॥ मुन्थहोत्पत्तित्रकारमाह समरसिंहः ॥ जन्मगतवर्पराशो द्वादशभके तदुद्धते शेषे ॥ लगाद्गणिते यत्र च विश्राम्यति मुन्थहा सा स्यादिति ॥ अयमर्थः ॥ जन्मतो गतवर्षसमूहे द्वादशभक्त शेषे जन्मलनायत्र धनसहजादिभावे विश्राम पामोति स एव मुथहा स्यादिति ॥ जन्मचके प्रत्यब्दमेकराशिचमणवशायत्र राश्यादिभावं याति स भाव एक वर्ष मुथहा स्यादिति ॥ तट्टीकाकत् तेजसिहोपि ॥ जन्मोदयादिनिखिले खलुभावचके प्रत्येकमेकभवनम्मुथहा भुनक्तीति । वामनोपि ॥ जन्म लग्नजराश्यादिराशिचके प्रजायते ॥ प्रत्यब्दमुथहा राशिरिति ॥ भणियोपि ॥ द्विचन्द्र १२ भक्ताश्च गतान्दपिण्डारशेपेन्थिहा स्यादथ जन्मलग्नात् ॥ भ्रमेण युक्ता मुथहा पुराणेश्शुभाशुभस्यापि निरूपणाय ॥ ताजिकतिलकेपि ॥ अशपजन्मोदयपूर्वभावचक्र न्थिहैकम्भवनम्भुनक्ति ॥ एतत्स्पष्टङ्गणितपूर्वकमुक्तन्वाजिकमुक्तावल्याम् ॥ सैका गताब्दाविहताः पतङ्गै १२ स्तच्छेषभावे मुथहा जनुर्भात् ॥ भावान्तराश्यार्क १२ लवोनुमासम्मुक्तिर्भवेन्मासफलार्थमस्याः॥ या न्मुथहायाः खलु मासभुक्तिर्गौप्यमासान्तरवा सरैस्ताम् ॥ भवेदवाप्तम्प्रतिवारमस्या वृद्धिर्भवेद्धस्रफलार्थमेवमिति॥प्रसूतिलमनमणेन भावान्मन्थातीत्यवदन्यादवोप्यनुकूलः॥केचन सर्वत्र जन्मलमांशयोजनकुर्वन्ति॥ तत्पूर्वोक्तवाक्यानां विचारेण युक्तिसहम् ॥ अतएव स्वजन्मलयात्प्रतिवर्षकैकराशिभोगान्मुथहाभ्रमणेतिपद्यार्द्धन ·हायन श्रीमन्नीलकण्ठदैव सामान्यतस्स्वमतमभिधाय स्वजन्मलग्नं रवितष्टपातशरद्युतं साभमुखन्थिहास्यादिति ॥ श्लोकोत्तरादन वानिकसा रत्न. रकर्तृमतमभिहितम् ॥ तद्यथा-याताब्दसंघादविभिर्विभक्ताच्छेपेन्थिहा स्यादथ जन्मलग्नात् ॥ जन्माङ्गभागैस्सहितेति ॥ अथवा लग्नाशयोजनं धनसहजादिभावांशयोजनोपलक्षकं यथा जन्मलग्नं द्वादशांशामितः प्रथमवर्षे तत्रैव मुथहा पुनर्बनभावः ॥ कन्या यान्दशांशमितः द्वितीयवर्षे कन्यायान्दशांशामता मुथहा ॥ एवं सर्वत्र ज्ञेयम् ॥ अथ मुथहाविचारणप्रकारम्मुथहेशमुथहयोः शुभमशुभंवाफलमुक समरसिंहेन ॥ कस्मिन् राशी मुथहा कःखेटस्तत्र कोधिपस्तस्याः ॥ जन्मनि वर्षे तद्रलमन्वेष्यहीनमधिकंवा ॥ मुथहाधिपतिः षष्ठाष्टमगो द्वादशगश्चतुर्थश्च ॥अस्तमितो वक्री वा क्रूरदृशा वीक्षितो युतः क्रूरैः॥ क्रूराश्चतुर्थसप्तमसंस्थः क्रूरेण वाविजितःभिव्यो न भवति वर्षे वाष्टमभवनाधिपेन युग् दृष्टः ॥ क्रूरदृशामरणसमं कष्टं योगद्वयेन मरणकरः ॥ यदि मुथहेशोष्टमभावाधिपेन युतः क्रूरदृष्टस्वाद। मरणसमं. कष्टं यदि मुथहाधिपतिः पठाष्टमग इत्यायुक्तलक्षणयुतोष्टमाधीशयुतदृष्टश्च मुथहेशो भवति तदा भरणं स्यात् ॥ अत्र मुयहाधीशदशावामष्ट माधीशांतर्दशा यस्मिन्काले समायाति तत्रैव मरणं वाच्यम् ॥ ताजिकसारे ॥ मुंथाधिपो व्ययविनाशगतो विवीयों दुष्टग्रहस्त्वशुभवर्गगताब्द काले ॥ कष्टं नृणाम्परिकरोति भयं विवादं लोकैस्तथा निजजनैः कलह नितांतम् ॥ तेजसिंहः ॥ मुथहाधिपतिः पष्ठाटमान्त्यास्त गतोस्तगः ॥ वक्रो वा निजधातूत्थव्याधिन्दद्यादृशाप्सु च ॥ ताजिकभूषणे ॥ भाग्ये च लाभे सहजे च केंद्रे चेद्वर्पकाले मुथहाधिनाथः करोति पुंसां विपुलं प्रतापं मैत्री नृपैस्सन्मतिवईनं च ॥ समरसिंहः॥ मुथहाधिपतिः केंद्रे स्वोच्चमित्रस्वराशिगः ॥ करोति विविधा थाप्ति सुहृत्सौख्यं विशेषतः ॥ अयं दुष्टमुथहापवाद इति जीर्णः॥दशमे चापे पुण्ये स्वामित्वकरो भवेन्नृणां मुथहा ॥ लग्गद्वितीयपंचमस हजे चोपक्रमादनं दत्ते ॥ लग्नात्पष्ठद्वादशचतुर्थसप्ताष्टगा न वरा ॥ सविशेषन्तु तदीशे दग्धे शुभसंयुते श्रेष्ठा ॥ तनुवनसहजानाम्मध्ये यत्रास्तिमुन्थहा तस्य पूर्वोक्तजातकफलं तत्काले यच्छति शुभेशाप्रतिभावे वक्ष्यमाणमुन्याफलं शुभेशमुन्थायां पूर्ण ज्ञेयम् ॥ क्रूरेशमुन्थायांकिश्चि ॥३१॥ न्यूनं ज्ञेयमित्यर्थः ॥ अथ मुथहाया द्वादशभावफलानि ॥ तेजसिंहेनोक्तानि ॥ आरोग्यता कायसुखानि पुष्टिम्मनःप्रसादन्नृपतेस्सु खञ्च ॥ प्रतापवृद्धि विजयं रिपूणां क्षयं विधत्ते मुथहा तनुस्था ॥ १॥ मिष्टाशनं वित्तधनादिवृद्धिमुपक्रमाचिन्तितकार्यसिद्धिम् ॥

·स्ववर्गसन्तोपणमिष्टवर्गसमागमं वित्तगतेन्थिहायाम् ॥२॥ महोद्यम कायवलं प्रवृद्धिमारम्भसिद्धिश्च सहोत्थसौख्यम् ॥ सर्वोपक र्तृत्वमनल्पमैत्रीतृतीयगेन्था नृपतिप्रसादम् ॥३॥ रुजाम्प्रवृद्धिन्तनुपीडनञ्च निरुद्यमत्वञ्च वपुःकृशत्वम् ॥ भयं रिपूणामसुखप्रवृ द्विन्तुर्येन्थिहा हृद्गतगुप्तदुःखम् ॥४॥ सदुद्धिवृद्धिं द्विजदेवभक्तिम्प्रतापमाहात्म्ययशःप्रवृद्धिम् ॥ सुताप्तसौख्यं जनताप्रसाद वित्तागम म्पञ्चमगेन्थिहायाम् ॥५॥रिपूयञ्चोरभयं कृशत्वनिरुधमत्वनृपतेर्भयञ्च ॥ कार्यार्थहानि व्यसनागमञ्च पठेन्थिहा दुर्मतिनिष्ठवे रम् ॥६॥ चिन्तामनोमोहमनल्परोगम्पीडाकलत्रादिनिजेष्टकष्टम् ॥ वित्तार्थनाशङ्कमतिम्भयञ्च यशोविनाशं मुथहास्तसंस्था॥७॥ दुष्टामयातिम्बलकान्तिनाशममित्रभीति व्यसनागमञ्च ॥ मोहम्मतेबन्धनदुःखमर्थधर्मप्रणाशनिधनस्थितेन्था॥८॥भाग्योदयन्धर्म धनार्थवृद्धिन्नृपोत्तमैः प्रीतिसमागमञ्च ॥ स्ववर्गसन्तोपसुखं यशश्च दत्तेन्थिहा भाग्यगतार्थसिद्धिम् ॥९॥ नृपप्रसादं स्वजनैश्च सौख्यं महत्प्रतिष्ठां स्वजनोपकारम् ॥ धर्मार्थलाभ विमलं यशश्च वशित्वसौख्यं दशमन्थिहायाम् ॥ १० ॥ मनोरथाप्तिं शुभबुद्ध्यवाप्ति सुताप्तसौख्यं स्वजनैश्च सौख्यम् ॥ धर्मार्थलाभं मनसः प्रसादं वशित्वमेश्यं मुथहायसंस्था ॥ १३ ॥ अनेकरुपीडनमंगकाश्य निरुद्यमत्वं स्वपरैर्विवादम् ॥ धर्मार्थहानि रिपुराजभीतिमभीष्टपीडां मुथहा व्ययस्था ॥ १२ ॥ ये राशयः क्रूरगुतास्तथा वदंतस्थितास्तत्र गतेन्थिहा सा ॥ तद्धातुजम्पीडनमत्र भावोद्भवात्य नाशश्च फलस्य विद्यात् ॥ तन्वादिभावे मुथहास्ति यत्र तदा वतद्वर्गभवं फलं तदा ॥ भव्याशुभं वीर्यवशेन दत्ते वीर्य ततोस्याश्च विभौविचिन्तयेदिति ॥ अथ वर्पतंत्रे भुथहाया द्वादशभावक लानि ॥ शत्रुक्षयम्मानसतुष्टिलाभं प्रतापवृद्धि नृपतेः प्रसादम् ॥ शरीरपुष्टि विविधोयमांश्च पदाति सौख्यं मुथहा तनुस्था ॥ १ ॥ उत्साहतार्थागमनं यशश्च स्वबंधुसन्माननृपाश्रयश्च ॥ मिष्टान्नभोगो बलपुष्टिसौख्यं स्यादर्थभावे मुथहा यदादे ॥२॥ पराक्रमा द्वित्तयशःसुखानि सौंदर्यसौख्यं द्विजदेवपूजा । सर्वोपकारस्तनुपुष्टिकांती नृपाश्रयश्चेन्मुथहा तृतीया ॥३॥ शरीरपीडा रिपुभीः स्ववर्गवैरं मनस्तापनिरुद्यमत्वे ॥ स्यान्मुंथहायां सुखभावगायां जनापवादाद्यवृद्धिदुःखम् ॥ ४ ॥ यदीथिहा पंचमगा ब्दवेशे सद्बुद्धिसौख्यात्मजवित्तलाभः ॥ प्रतापवृद्धिविविधा विलासा देवद्विजार्चा नृपतेः प्रसादः ॥ ५ ॥ कृशत्वमंगेषु S ·हायन रिपूदयश्च भयं रुजस्तस्करतो नृपादा ॥ कार्यार्थनाशो मुयहारिगा चेदुर्बुद्धिवृद्धिः स्वकृतेनुतापः ॥ ६ ॥ कलववंचुव्यसना । रत्न. ॥३२॥ रिभीतिरुत्साहभङ्गो धनधर्मनाशः ॥ यूनोपगा चेन्मुथहा तनौ स्यादुजा मनोमोहविरुद्धचेष्टा ॥ ७ ॥ भयं रिपोस्तस्करता विनाशो धर्मार्थयोव्र्व्यसनामयाश्च ॥ मृत्युस्थिता चेन्मुथहा नराणाम्बलमयस्स्याद्गमनं सुदूरे ॥८॥ स्वामित्वमापगमो नृप भ्यो धर्मोत्सवः पुत्रकलत्रसौख्यम् ॥ देवद्विजार्चा परमं यशश्च भाग्योदया भाग्यगतेन्थिहाथाम् ॥ ९॥ नृपप्रसाद स्वजनोपकार सत्कर्मसिद्धिं द्विजदेवभक्तिम् ॥ यशोभिवृद्धि विविधार्थलाभन्दत्तेम्बरस्था मुथहा पदाप्तिम् ॥ १०॥ यदीन्थिहा लाभगता विला सौभाग्यनैरुज्यमनःप्रसादाः॥ भवन्ति राजाश्रयतो धनानि सन्मित्रपुत्राभिमताप्तयश्च ॥ ११॥व्ययोधिको दुष्टजनैश्च सङ्गा रुजत नौ विक्रमतोप्यसिद्धिः।धर्मार्थहानिर्मुथहा व्यवस्था यहा तदा सजनतोपि वैरम्॥१२॥अन्योऽपि विशेषस्तत्रैवारैदृष्टः क्षुतदृशाः ४॥ १०७१ यो भावो मुथहात्र चेत्॥शुभन्तनावगनश्येदशुभश्चापि वर्द्रते॥वामनः॥स्वामिना स्वामिमित्रेण बलाढयेन शुभेनवा।।सुथह संयुता दृष्टा भावोत्थशुभपोपिका॥स्वस्वामिशत्रुखेटेन क्रूरेणाल्पवलेन वा॥मुन्थहा संयुता दृष्टा निद्या मित्रैस्तु मिश्रदा॥अत्र भित्र समाधवग्रहैर्युतदृष्टा मुन्था सबलग्रहस्य फलदा भवति ॥उक्तञ्च यादवेन ॥ उत्तमाधमखगैर्विमिश्रिता निश्चयस्तु बलशालिनोग्रहादिति ॥ समरमि हः॥जन्मनि मदरिपुमृत्युव्ययाब्धिगाब्दे च तनुधनादिस्था ॥ क्रूरहता तद्भावक्षतिकृत्साम्येशसंयुता शुभदा॥हिल्लाजे ताजिके ॥ जन्मान च वर्षकालेनिष्टस्थानस्थिता हता रैः ॥ अत्यंतमशुभदात्री उभयत्र शुभातिसौख्यं स्यात् ॥ जन्मचतुर्थस्थाने वर्ष स्यावत्र कुत्रा पि॥ सौम्ययुता जनकस्य च वसुभूलाभप्रदाथ पापयुता ।। नृपभीतिकरी मृत्यो जन्मनि शुभसंयुता वर्षे॥चिरवतुलाभकरौसा पा पयुता केशकारिणी प्रोक्ता॥एवं च षष्ठभावादिषु फलमृह्य स्वजन्मभतः।।वर्षे यस्मिन्भवेन्मुथहा सौम्येशसंयुता भवति ॥ एवं जन्म नि यः स्याद्रावस्तदृद्धिसौख्यमब्दे स्यात् ॥ एवं पापैरशुभं जन्मनि यद्भावगा मुथहा ॥ पापैर्युता च दृष्टा वर्षे यो भाव एप स्यात् ।। ॥३२॥ तस्य च नाशो वाच्यः फलमस्याः स्वामिपाके स्यात् ॥ वर्षेप्यनिष्टगेहस्थिताथ यद्भावजनुषि क्रूरयुता ॥ तद्भावस्य च नाशक रा शुभयुता शुभदा ॥ सुथहेशी मुथहा वा जन्मनि युक्तेक्षिता सौम्यः ॥ वर्षस्य पूर्वभागे शुभं फलं यच्छति स्वकीयं च ॥ एवं च ।

·वर्षकाले फलं च वर्षोंत्तराः स्यात् ॥ पापस्य दृष्टियोगे अशुभं फलमेव तत्र स्यात् ॥ मुथहाफलं समस्तं धिपणाचार्येण गदित मिति ॥ अथ मुथहाया ग्रहस्थानयुतिदृष्टिफलं वर्षतंत्रे ॥ यहींथिहा सूर्यगृहे युता वा सूर्येण राज्यं नृपसंगमं च ॥दत्ते गुणानां परभागमाप्ति स्थानांतरस्येति फलं दृशोपि ॥ परभागं परममर्यादाम् ॥ चंद्रेण युक्तेंदुगृहेऽथ दृप्टेंदुनापि वा धर्मयशोभिवृद्धिम् ॥ नैरुज्यसंतोपम तिप्रवृद्धिं ददाति पापेक्षणतोतिदुःखम् ॥ कुजेन युक्ता कुजभे कुजेन दृष्टा च पित्तोष्णरुजं तनोति ॥ शस्त्राभिवातं रुधिरप्रकोपं सोरेक्षिता सौरिगृहे विशेषात् ॥ समरसिंहः ॥ भौमे शनिना युक्ते सविशेष शनिगृहेप्येवम् ॥ बुधेन शुक्रेण युतेक्षितापि तद्भेपि वा श्रीमतिलाभसौख्यम् ॥ धर्म यशश्चाप्यतुलं विधत्ते कष्टं च पापेक्षणयोगतः स्यात् ॥ समरसिंहः॥ सितबुधपदे गुरुदशा स्त्रीमति । लाभोऽशुभेक्षणात्कष्टम् ॥ युतेक्षिता वा गुरुणा गुरोगे यदीन्थिहा पुत्रकलत्रसौख्यम् ॥ ददाति हेमाम्बररनभोगं शुभेत्थशालादि राज्यलाभम् ॥ शनगृहे तेन युतेक्षिता वा यदीन्थिहा वातरुजं विधते ॥ मानक्षयं वह्निभयन्धनस्य हानिश्चजीवेक्षणतश्शुभाप्तिम् । तमोमुखे चेन्मुथला धनाति यशस्सुखन्धर्मसमुन्नतिः ॥ सितेज्ययोगेशणतः पदाप्ति सुवर्णरत्नाम्बरलब्धयश्च ॥ तत्पृष्ठभागेन शुभप्रदा स्यात्तत्पुच्छगा यद्रिपुभीतिदुःखम् ॥ पापेक्षणादर्थशुखस्य हानिश्चेजन्मनीत्थं गृहवित्तनाशः ॥ सममिंदोषि ॥ तत्पुझ मुथहायामापदुःखं विपक्षपरितापः ॥ जन्मगतायामप्येवं वित्तं परहस्तगं स्वयमदृश्यम् ॥ राहुमुखादिलक्षणं नर्पतन्चे ॥ भोग्या ग लवास्तस्य मुखम्पृष्ठङ्गतालवाः॥ ततरसप्तमभम्पुच्छं विमृश्योति फलं वदेत् ॥ गतामुक्ताः॥ वामनोति ॥ राहोर्मुखम्भोग्यलना स्तुभुक्ताः पृष्ठन्तथा सप्तमकन्तु पुच्छमिति ॥ अत्र यो ग्रहो जन्मनि यस्मिन् राशौ स्थितो वपि तद्राशिमतरस्यात्तदा मुन्थायुतिदृष्टिफलम् गम्प्रयच्छतीति यादयः॥तेजस्सिंहेन गुथहायाग्रहाणां योगफलमेवोक्तम् ॥ दत्तेकयुक्ता महदीशतान्नृपस्सङ्गम्यदाप्तिश्च बृहद्गुणोदयम् ॥ भीमा कियुक्तङ्गतधातुजाशुभन्दत्ते विशेषान्मुथहाशने ॥ जीवान्वितार्थात्मजदारसौख्यदा युतेन्दुना रुक्षयरोप्यकीर्तिदा ॥ शुक्रेण युक्तार्थकलत्रशर्मदा सौम्यान्वितास्यान्मुथहार्थबुद्धिदा ॥ कवेगुरोर्वा युतिदृष्टिगेन्थिहा रावास्यगाधर्मधनेशतावहा ॥ तत्पुच्छगा चारिजतापदुःखदा दत्ते विशेपादशुभैयुतेक्षिता ॥ अन्योपि विशेषस्तेनैवोक्तः ॥ नीचस्थितेन विवलेन हतेन पापैः केन्द्रे यतापि ·हायन रविणा मुथहा न भव्या ॥ जन्मन्यनिष्टगृहगाविवलाब्दकाले पापादितातनुगतांगविकारकीं ॥ अत्र रविणेत्युपलक्षणं सर्वग्रहाणां रत्न ॥३३॥ नीचादिगत्वं शुभफलनाशकं ज्ञेयम् ॥ अन्यच तत्रैव ॥ जन्मोदयात् कियति वर्षविलग्नतोपि स्थानेन्थिशास्तिनिजनाथवलादियुक्ता ॥ त स्थानकोत्थफलदा तनुते तथारौ मांद्य मृतिं च मृतिगारिकृता पदोंत्ये इति ॥ भौमार्कियुक्ज्वलनरुग्मयदेंथिहास्यात् क्रूरैर्हता जन कयोर्भयकृञ्चतुर्थे । यद्भावगाब्दजनुपोरपि निंदितत्थं तन्नाशदावलर तात्र तु तत्फलात्यै इति ॥ अथोक्तानां मुयहाफलानां पाकः स्वामि दशायां भवतीत्युक्तं ताजिकभूपणे॥यन्मूथहायाः फलमुक्तमत्र शुभं विमिश्रं त्वशुभं विशेपात्॥तत्कल्पनीयं सुथहेशपावलानुमानानन बुद्धिमद्भिः ॥ विशेपमाह यादवसरिः ॥ जनुर्विलग्ने सति सायनांशे यत्रंथिहा तत्पतिरब्दपोस्मिन् ॥ शुभोशुभं रखगेन भव्यं फलं वद्रोमकसंमतं तदिति ॥ इति मुथहाविचारः ॥ अथाज्ञातजन्मनः प्रश्नपत्रीकरणमुक्तं ताजिकभूषणे ॥ जननसमयलग्नज्ञानभावे सुधीमिनि धिवदमलपृच्छाकाललग्नं प्रसाध्यम् ॥ शुभफलमशुभं वा कीर्तयेत्सर्वमस्मानिगदितवदुदाराच्छास्त्रबुद्धेविचारात् ॥ तत्काल होरा खचरानुसारं वर्षे विचारं विदधीत धीमान ॥ प्रश्नार्कतुल्योग्रिमवर्षभानुर्यदा तदाब्दस्य भवेत्प्रवेशः ॥ पृच्छाविलग्नस्य विहाय राशि विभाजयेदंशकलाकलापम् ॥ खबाणचंद्रे १५० रिह राशिपूर्वफलं विलग्नान्मुथहा स्थितिः स्यात् ॥ चतुर्थभावाधि पति विचिन्त्य स्वजन्मलग्नाधिपतिं वलार्थम् ॥ प्रश्नपत्रे मुंथानयनमुक्तम्फलप्रदीपे ॥ तत्कामं प्रश्नलग्नस्य कलिकाः खाक्षभू १५० हृताः ॥ लब्धा राश्यादिका मुन्था प्रश्नपत्रेभवेत्स्फुटा इति ॥ प्रश्नपत्रीकरणम् ॥ अथ वर्षेशविचारः ॥ उक्तञ्च योगसुधानिधौ ॥ विविध भावविभूषणविग्रहा सुनयनानयनाञ्चितमन्मथा ॥ युवतिवन्न विभाति पतिं विना शरदतश्शरदाम्पतिरुच्यते ॥ अथ पश्चाधिकारिपु राशिकेशसत्त्वादादौ त्रैराशिकेश्वर उच्यते ॥ उक्तञ्च ताजिकभूषणे ॥ वर्षस्वामिविचारार्थमेषा त्रैराशिकेश्वरा ॥ दिवारात्रिक्रमेणादों चिन्तनीया मनीषिभिः॥ तत्र त्रैराशिकशब्देन किमुच्यत इति चेदत्रोच्यते ॥ मेपादिद्वादशराशीनां मध्ये मेषादिचतुष्टयं प्रथमो राशिसिंहादिच | ॥३३॥ तुष्टयं द्वितीयो राशिः धनुरादिचतुष्टयं तृतीयोराशिः ॥ एवं निष्पन्नात्रयो राशयस्वैराशिकशब्दवाच्याः ॥ त्रैराशिकस्वामिन आह तेजस्सिहः ॥ भास्वत्सितार्किभृगुजाःस्युरजाचतुर्णा धुस्वामिनो गुरुशशिज्ञकुजा निशेशाः ॥ सिंहात्तु ते विनिमयात्क्रमतस्सदेशाश्शन्यारमंत्रि ·शशिनो धनुरादितश्च ॥ विनिमयादिनरात्रिव्यत्ययात् सदेशाः दिवा रात्रौ चेशाः ॥ मणित्थोपि ॥ रविभृगुशनिशुक्रेज्येन्दुसौम्यावनेयाः शनिकुजगुरुचंद्राः स्वामिनोह्नि त्रिराशौ ॥ गुरुशशिबुधभौमादित्यदैत्येज्यसौराः सितशनिकुजदेवेज्येदवो रात्रिलग्ने इति ॥ समर सिंहेन एते त्रैराशिकेश्वरा यवनमतेनोक्ताः॥ स्वमतेनान्ये प्रोक्ताः तद्यथा ॥ मेषादिचतुस्त्रिराशिकेश्वरा रविसितार्किभृगवोह्नि ॥ गुरुशशित्रु धभौमा निशि शनिकुजगविन्दवः सततम् ॥ दिवसे दिनपसदृशौ रात्रौ रात्रिपसदृशो च॥ अनयोर्योवालयुक्तो ज्ञेयस्ौराशिनायकः खेटः॥ ताजिकमुक्तावल्यामपि ॥ रविभृगुशनिशुक्रास्त्रि परावर्तनेन क्रियत इह दिवेशास्स्युः सदेशाश्च तद्वत् ॥ शनिगुरुकुजचंद्रा रात्रिनाथास्तथैवामरगुरुशशिसौम्यक्ष्मासुताश्च क्रमेणेति ॥ अनयोस्त्रैराशिकेश्वरयोर्विषयव्यवस्थोक्ता तत्रैव ॥ दिवादिनाधीशसदेशयोयों रात्रौ तु रात्रीशसदेशयोश्वात्रिराशिकेशो बलवान् ग्रहः स्यान्नैसर्गिकस्तुल्यवले विचित्य इति॥दिनाधीशसदृशयोरात्रीशसदृशयोर्वामध्ये यो बलवान्स ग्राह्यः॥बलसाम्ये तेजःसिंहायुक्तानिसर्गास्त्रैराशिकेश्वरा ज्ञेयाइति॥अथ वर्षशार्थ पंचाधिकारिण आह समरसिंहः॥अथ वर्षेश्वर्यकृते पंचा न्वेष्याः पुरेंन्थिहाधीशाः॥ हायनलमस्वामी तत्रैराशिकपतिस्तदनु ॥ दिनवर्षे रविरिंदुनिशि चैको जन्मलग्गनाथश्च ॥ अत्र सूर्यशब्दे न सूर्याक्रांतराशीश्वरश्चंद्रशब्देन चंद्राक्रांतराशीश्वर उच्यत इति ॥ अत एव तेजस्सिहेन स्पष्टमुक्तम् ॥ वर्षाधिपाः स्युरिह पंचरवींदुराश्योरेका विपोनि निशि च क्रमतेंथिहेशः ॥ संभूतिलग्नविधुरब्दविलग्नपश्च त्रैराशिपश्च पुनरेव वलं विलोक्यम् ॥ मणित्थोपि ॥ दिवा विलग्ने रविनायकोपि रात्रौ विधोर्जन्मविलग्नपश्च ॥ वर्षप्रवेशे तनुपो मुथेशस्त्रिराशिनाथः कथितोधिकारे॥ वामनोपि ॥ जन्मल ग्राब्दलग्नेशौ थुनिशाकेंन्दुराशिपौ ॥ त्रिराशिनायकेंथेशी ज्ञातव्यास्ते प्रयत्नतः ॥ ताजिकभूषणेपि ॥ जन्मोदयाब्दोदयमुंथदेशा गायः । १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ || २० | १९ २० वर्षप्रवेशो दिवसेकोशः ॥ निशीदुभेशस्त्रिगृहेश एते वर्षाधिपत्ये दिनेशाः | सू. | छ. श. अ. न. नं. व. म. | श | में. | त.भी. ह्यधिकारिणः स्युः ॥ मुक्तावल्यामपि ॥ मुन्थेशो वपलग्नेशस्तरा राधीशाः वृ. चं. में | सू. श. श. | छ. | श. | मं. वृ. चं. राशिकनायकाः॥दिवार्कराशिनाथश्च रात्री चंद्रक्षनायकः॥ जन्म लग्नेश्वरश्चैवं वर्षे पञ्चाधिकारिणः॥ एतेषु वलवाँल्लग्नं पश्येद्यः सोब्दनायकः॥ अनीक्षमाणो लग्नं च सबलोप्यब्दपो नहि ॥ यादवोपि।। FROM FA-44 -1-1-parasta व. APRIMARY ·हायन 1३४॥ गाशवः | सू. श. श ... | सू. श. श. शु. | सू. श. श. श. RUARMIGanpansensusrael And OLNP शध. श. मं, बृ.चं. श. म. वृ. चं. श. म. बृ.चं. FAALI जन्मलग्नपतिरिन्थिहाधिपोहनिशं रविशशांकराशिपाः॥स्युनिराशिपतिरब्दलग्नपा-पंचहायनयतित्वयोग्यकाः॥लग्नंप्रपश्येदधिवी रत्न. यएषांवपेंश्वरः स्यादथ दृष्टयभावे ॥वीर्याधिपो नान्दविभुर्विवीयों लग्नं प्रपश्येदपि हायनेशः ॥ वीर्ये समानेपि तनुं प्रपश्येदृयाधिपो वर्ष पतिविधेयः॥ताजिककौस्तुभेपि ॥ एषां यः खचरस्तनुम्बहुदृशा पश्येत्स वर्षाधिपो दृक्साम्येधिवलश्च तेजसि समेनकाधिकारी गणिषु १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ / नृपः॥ तत्साम्ये मुथहापतिस्स यदि नोपश्येत्तदा हर्कपो रात्री चंद्रभपोत्र नो यदि विधुः प्रोक्तस्त्रिभेशस्तदा ॥ नपश्येत्स चन्द्रो न चन्द्रेत्थशालः स चेन्नैव पश्येत्तदा लग्नपः स्यात् ॥ न पश्येच्च लग्न रात्री घराः . चं. ७. श. यू. बु. । बु. व. . च. यु. म. तदानोसमेशःसमेशंविनामृत्युरेव प्रदिष्ट इति।।वामनोपिम दृष्टयभावे तु संग्राहस्तस्मादल्पवलो ग्रहः समसंख्याबले जाते तदा दृष्टयाधिकः पतिः॥यादवः॥दृष्टौ समायां वहवोधिकारा यस्येषु वयी शरदीश्वरस्सः॥समरसिंहोपि॥वर्षमतित्वे दृष्टे प्रचुराणा पंचवर्गिकाणाम्।।मध्ये यस्य बहबोधिकारास्तस्यैश्वर्यं हि परिकल्पमत्र दृष्टिसमत्वे जन्मलग्नपवर्षलग्नपेत्यायुक्ताधिकारपंचकमध्ये यस्य बहवोधिकाराः स एव वर्षाधिप इत्युक्त ॥ ताजिकसारे॥यदाब्दलग्नं बहवो न भोगाः पश्यंतिचेत्यं च दिवौकसां हि॥मध्येधिकारा बहवोपि यस्य दृष्टिस्तदा चंद्रमसेत्थशा लः ॥ केनापि सोब्दाधिपतिर्विनेत्थशालं तदा यस्तनुपः प्रदिष्टः॥ ताजिकतिलकेप्येवमेवोक्तम् ॥ पश्येन लग्नं यदि पंचमध्ये को वा तदा वह्वधिकारनाथः ॥ एवं न चेत्स्याद्रहुवीर्यखेटोह्यस्याप्यभावेब्दविलग्नपेन ॥ स्यान्मूथशीलं शरदीश्वरोस्याभावे भवेन्मुंथह नाथ ईश इति ॥ अथ पंचाधिकारिणां दृष्टयभावे वर्षलग्नेशोब्दप इत्युक्तं मुक्तावल्याम् ॥ पंचाधिकारिणो लग्नं न पश्यति यदा तदा ॥ वर्ष लग्नेश्वरो यस्तु स एवाब्दपतिर्भवेत् ॥ एवंविधे विषये प्रकारांतरमुक्तं ताजिकभूषणे ॥ पश्येन्न कश्चियदि वर्षलग्नं तल्लग्नराशिर्जननेपि येन॥ ॥३४॥ दृष्टोधिपः स्यान्न च तत्र दृष्टस्तदेथिदेशोपि विचिंतनीय इति ॥ अत्र पंचाधिकारिणां दृष्टयभावे यादवसूरिमतेन परिणामे मुथहेशो वर्षपः तत्तुकज्योतिर्विन्मतेन वर्षलग्नेशः ॥ गणेशदैवज्ञमतेन पंचाधिकारिमध्ये जन्मनि वर्षलग्गनिरीक्षकस्तत्र विषयव्यवस्थात्रयाणामेषां मध्ये यः ॥ स्थाना ·दिषड्वलेनाधिकबलस्स एव वर्षेशः ॥ ननु पूर्व यादवेन बहुवीर्यखेटउक्तस्तत्र बहुवीर्यखेटः सामान्यपंचवादशाधिकवलः विशेषबलः पंचरूपाधिकबलो भवति॥नतुवन्यूनबलः ॥ अत्र तु त्रयाणां मध्ये यस्यैव किञ्चिदलाधिक्यं तस्यैव वर्षेश्वरत्वमिति सर्व सुस्थम्॥यदेते त्रयोपि समबलास्तदा यादवगणे शदैवज्ञताजिकतिलकोत्या मुथहेश एव वश इति तत्वम् ॥ अथाज्ञातजन्मनः प्रश्नपत्रे वर्षेशानयनं ताजिकसारे ॥ प्रश्नांगपो वर्षपतिः प्रकल्प्यस्तुर्येश्वरो जन्मविलग्ननाथः ॥ मुन्याधिपः प्रश्नविलग्नतश्च त्रैराशिपो घस्रपतिः पुरावदिति ॥ यदा पुनर्मुथहेशो वर्षेशो जातस्तदा विशेषमाह समरसिंहः ॥ मुथहेशो वर्षपतिः स्थाप्योस्मिन्नस्तगे फलं न शुभम् ॥ जन्मनि यस्मिन् राशौ तस्मिन्व स्थितः फलम्पूर्णम्।। अथमर्थः॥मुथहेशो जन्मनि शुभस्थानगो वर्षेपि शुभस्थानगतस्तदा शुभं फलम्पूर्णम् ॥ उभयत्रानिष्टस्थानगस्तदा अशुभम्फ लम्पूर्णम् ॥ यदा जन्मनि शुभस्थानगो वर्षे अशुभस्थानगस्तदा वर्षपूर्वाई अशुभम्फलम् ॥ वर्षोंत्तरार्दै शुभम्फलं विपरीतेविपरीतफलं ज्ञेयमित्यर्थः ॥ अथ चन्द्राब्दपत्वे विशेषो मुक्तावल्याम् ॥ चन्द्रश्वयं तु येनेन्दुभवेत्पूर्णत्थशालकृत् ॥ स वपेशोभोनूनं नोचेन्मुथशिलन्तदा ॥ चन्द्रराशीश्वरोब्देशः सचेदिन्दुर्भवेद्यदा ॥ तत्फलं सूर्यवद्वेयं श्रेष्ठमध्याधमन्तदा ॥ चन्द्रधात्वनुसारेण खिन्धिकस्येति सम्मतमिति । अत्र चन्द्रश्चैत्रैराशिकेश्वरस्तदा चन्द्र एव वर्षेश्वरो ज्ञेयस्वैराशिकेश्वरत्वाभावे येन चन्द्रो मुथशिली स एव वर्षप इति ॥ विशेष उक्त स्तेजस्सिंहेन ॥ दृष्ट्यादिकैरपि समोहिरविनिशीन्दुस्खैराशिकोत्थविभुताभृदसी न चेत्स्थात् ॥ स्यादा तदा मुथाशिली व रगेन येन स्थाप्यः पतिस्सतमृतेशशिराशिपस्तु॥यहज्ञाभरणेषि ॥ त्रैराशिकेशो न भवेबदीन्दुश्चंद्रेश्वरत्वेपि खगेन येन ॥ मुख्या ख्ययोगोस्य स ईश उक्तो विना तमिदोहपोन्दपः स्यादिति ॥ मुख्ययोगो इत्यशालारुपः ॥ अत्र विशेषान्तरमाह वैद्यनाथः ॥ वर्षे चन्द्रेत्थशाला तु योन्दपस्तस्य जन्मनि॥कम्बूलमिन्दुना जन्मरात्री वर्षे तदोत्तममिति॥अत्र पञ्चाधिकारिणाम्भध्ये पञ्चवर्या बलयुतोपि लमदृशदुरिःफोक्तनिर्बलपहलक्षणयुतो वर्षेशो न भवतीत्यपि विशेपो ध्येयः॥अत्र वरासामान्यफलमाह समरसिंहः॥सपदिशुभयुतदृष्टः पष्टाष्टांत्य ६।८।१२ गृहवर्जितोभ्युदितः॥सर्वाधिकारयुक्तो जन्मनि वर्षे च सदृशवलः ॥ तदशेपमुत्तमं स्यात्स्वामित्वं वपुषि वलमतीव सुखम् ॥ महतः स्थानस्याप्ति तदनु च जन्मग्रहानुसाराच ॥ अयमर्थः ॥ वर्षशो जन्मनि सत्स्थानगतः शुभदृष्टभेद्भवति । तदा शुभं वर्ष न ·हायन फलमविकलं स्यात् । दुष्टस्थानादिगतः पापदृष्टश्चेद्भवति तदा दुष्टफलमविकलं वाच्यम् ॥ मित्रत्वे मिश्रफलम् ॥ नाजिकसारे ॥ केंद्रनिको रत्न, णायगतेशनाथे सोम्ये च रम्यः सकलस्तदाब्दः ॥ पडष्टरिःफोपगते विवीय कष्टप्रदोसौ गदितो मुनींद्रेः ॥ मुंथान्दभुगन्ध ८ समांगनाथा नास्तंगता वीर्ययुतास्तमब्दम् ॥ रम्यं सुखार्थागमनं विलासं कुर्वति ते व्यस्तमतो विलोमम् ॥ अथ समाधिपतो, त्रिपडायगे खलखगे सकलं सवले शुभम् ॥ व्ययविनाशगतेऽब्दपतौ तदा न च शुभं गदितं शुनिभिर्नृणामिति ॥ अथ विरोपमाह तेजःसिंहः ॥ मैत्रे सौम्ये स्वे च वर्ग स्थितोथत्यक्त्वाष्टांत्यद्विद् ८ ॥ १२॥ ६ जयो चोत्तरस्थः ॥ भित्रैस्सौम्यैर्दष्टयुक्तोर्कमुक्तो दत्तेन्देशः सर्वशाखिलाब्दम् ॥ वक्रेथवाब्दजनुपोरपि सर्वकायें स्यात् प्रात्यलोम्यविफलत्वधनक्षयाद्यम् ॥ अस्ते हतेपि च तदेव तथैव लग्ननाथेंथिहाधिपदशापतयो विचिंत्याः ॥ जन्माब्दयोरपि हतेन्ददशाधिपेरिरंध्रांत्यगेब्दमसदन्यशुभेपि योगे॥ अब्द दशाधिपो वर्षेशः॥ वर्षेश्वरोमुथशिली च भवेद्यदैको नाथेन तत्सदनधातुफलं ददाति ॥ रम्यं विरूपमपि वीर्यवशात्तयोस्तगावेशणाच परिचिंत्य धिया विधेयम् । अत्र वर्षेशो वर्षलग्नाधीशेन मुथशिलं करोति वर्षलग्नाधीशो वा बलवान् तदा भूपात्सुखं वाच्यम् ॥ तथा वर्षशो वर्षलग्नपेन सहेशराफयोगं करोति लग्नपो वा हीनबलस्तदा भूपादसुरवं वाच्यम् ॥ उक्तं च जीर्णवाजिके॥वर्पलग्नेश्वरो भूपः सेनानीश्चंद्रसूर्यपः॥ सुथहाधिपतिर्मन्त्री पुरेशो जन्मलग्नपः ॥ रससस्यादिधातूनान्तनोस्त्रैराशिकेश्वरः ॥ बलवद्भिरिमस्तेभ्यः शुभं होने तदन्यथेति ॥ तेजसिंहः ॥ संभूतिलग्नमुथहान्दविलग्ननाथा वर्षेशतद्विहितसौम्यखगेत्थशालः ॥ स्वस्थानगाश्शुभदृशश्च सुहृत्स्वसौम्यवर्गे गता 8 ह्युदयिनः फलदास्सदा स्युः॥ पूर्णम्फलम्पूर्णवलेन्दनाथे मध्ये च मध्यमिह हीनवले च हीनम् ॥ नष्टं समस्तमपि नष्टवले सदा स्यादौस्थ्यादिरुक्प्रभृति नेष्ट फलं विनष्टे ।। सूर्यब्दपेन्दजनुषोश्च शनौ च दग्धे वक्रेऽवले विफलता निखिलक्रियाणाम् ॥ यद्भाव पस्तनुभुजाब्दभुजाथवेत्थशाली वलीभवति तत्र फलन्तदुत्थम् ॥ केन्द्रधिकारसहितोब्दपतिविपापः स्त्रीयाधिकारफलदस्सवलो ॥॥३५॥ दितश्च ॥ यद्भावगो जनुषि सौम्यखगोब्दकेपि तद्भावगो यदि तदा खलु तत्फलं स्यात् ॥ जन्माब्दलग्नमुथहान्दभुजोदिताश्च वीर्या धिका यदि तदाब्दमतीवरम्यमिति ॥ अथ वर्षशादीनामवस्थाहिल्लाजेनोक्ताः ॥ दीप्तो दीनस्वस्थो मुदितस्सुप्तः प्रपीडितश्चैव ॥ परिही ।

·यमानवीयः प्रवृद्धवीर्यों विवीर्यश्चास्वोच्चस्थः किलदीप्तो दैन्यं पुनरेति नीचभवनस्थः॥स्वस्थस्स्वभवनसंस्थो मित्रक्षेत्राश्रितो मुदि तः॥रिपुराशिगतः सुप्तो ग्रहाभिभूतःप्रपीडितश्चैव ॥रविकिरणमुपितदीप्तिः खचरः परिहीयमानवार्यश्च ॥ स्वनीचमतिकान्तस्वोचा भिमुखः प्रवृद्धवीर्यः स्यात् ॥ स्वांशकसंस्थः सौम्यैविलोक्यमानोधिवीर्यश्च ॥ दीप्ते दीप्तिरनुत्तमा नरपतेहीने च दैन्यागमस्स्वस्थे स्वात्ममनस्स्थितञ्च भवति श्रीकीर्तिसाख्यादिकम् ॥ आमोदो मुदिते यथेप्सितफलप्राप्तिः प्रसुप्ते विपत् पीडा शत्रुकृता प्रपीडित तनों मौढयङ्गतर्थक्षयः ॥ भवति प्रवृद्धवीर्य गजतुरगसुवर्णरत्नाप्तिः ॥ तद्वदधिवीर्ययुक्ते मुक्तित्रयसंपदादिकं राज्ञः॥वशो लग्नपतिः स्वदशाधीशश्च यद्गुणोपेतः ॥ तद्गुणफलं च वर्षे निर्देश्यं स्वतमुत्तमतमेतदिति॥अथ वर्पशमूसरिःफफलं वर्पतंत्रे॥शुभेशराफे शुभमस्ति किंचिदनिष्टमेवाशुभमूसरिःफे इति ॥ विशेषांतरमाह समरसिंहः ॥ यो भवति वर्षनाथस्तस्मिन् वर्षे दशाधिपः ॥ सहगं पश्येदथ चक्रे वास्ते जन्मनि च वर्षे च ।। क्रूरः शुभोथवायं केन च दृष्टो युतः स कस्य गृहे ॥ केंद्रे तन्निकटे वा समगतिरुदितः किमधि कारः॥ इत्थमवलोकितेस्मिन् शुभयुतदृष्टे विलग्नगगनस्थे ॥ सर्व शुभं स्वपरिकरमध्ये प्राधान्यमाविशति ॥ मध्यवलेऽस्मिन् मध्यं हीने हीनं गृहर्तभावेन ॥ सम्यग्विलोक्य जातकायनलग्ने फलं निगदेत् ॥वर्षस्वामिनि मंदे पतिते विवले निराशता दोस्थे, इति ॥ वर्पतंत्रे ॥ यो जन्मनि फलं दातुं विभुमूसरिफोस्य चेत् ॥ अन्दलग्नाब्दपभवस्तस्मिन्नन्दे न तत्फलम् ॥ व्यत्यासे फलमा देश्यमित्थशाले विशेषतः॥ नोभयं चेत्तदाप्यस्ति जन्माश्रयमिति स्फुटम् ॥ अयमर्थः ॥ जन्मनि पंचमेशो गुरुः पंचमभावं पश्यति । तत्र वा भवति तेन पुत्रप्राप्तिकरो जातः पुनर्गस्मिन् वर्षे गुरुदशा तस्मिन्नेव वर्ष वपलमेशवपेशयोतिरामयोगो गुरुणा सह जातस्तदा तस्मिन्व पुत्रप्राप्तिन वाच्या व्यत्यासे दीवांशातिकमेण मूसरिफयोगाभावे इत्यशाले वा फलं पाच्य दृष्टयभावत्वात् । इत्यशालमूसरिःफयोगगोरगाने जन्मका लाश्रयेण पुत्रप्राप्तिर्वाच्या इति ॥ हदे यादृशि यः खेट आवत्तेत्र च यो महः ॥ जन्मन्यन्दे च तार तदात्मफलदस्त्वमौ ॥ अयमर्थः जन्मनि यो ग्रहः स्वीयहदादियुतस्तस्मिन् यो ग्रहो मुथशिलेन तेजो निक्षिपति तस्मिन् महे वर्षकालेपि ताशि राति कोथः ।। वर्ष तस्याभेत हहायां स एव ग्रहो मुथशिलं करोति तदा स वर्ष कूरसाम्यबलाबलादिविवेकेनात्मशुभाशुभफलदो भवति॥ अत्रोदाहरणमुक्तं तत्रैव ॥ अन्देश्वरो गुरुमित्र ·प ल. हायन हदे मित्रहशा शशी।महोत्राधादमूहक स वर्षेन्दस्तेनशोमनः॥अयमर्थः॥जन्मनि मित्रहदास्थगुरुणा स्नेहदृष्टया चन्द्र इत्थशाल कुरोनि ॥वपषि वर्षेश्वरो गुरुरमूहक् नाम एतादृशः कार्थः मित्रहदास्थः स्ने दृष्टया चरेत्यशालयांश्च तेन गुरोरशुभफलाधिक्यावर्षः शोभन इत्यर्थः अन्योषि विशेष ॥३६॥ स्तत्रैव ॥ जन्मान्दाङ्गपतींथिहापतिसमानाथाधवीकारवान सूर्यो नटवलस्त्वगतिविलयं कुर्यान्निरुत्साहताम् ॥ चीनत्वम्पिनुमान तोप्यभिभवचन्द्रेक्षिकाशयो दारिद्रयञ्च पराममो गृह लियाध्यादिभीतिस्तदा ॥ मोम बलत्वम्भीरुत्वानुने गोड्परामा जीवे धर्मक्षयः कष्टफलाजीवनवृतयः ॥ शुके विलाससौख्यानां नाशः स्त्रीभिस्समं कलिः ॥ सौरे मृत्यजनादुःख झनो वातपको पतः ॥ इति नटवलः पंपग्र्या पिशोपकन्यूनवल इति ॥ अथ सूमिहापारण्येनो नममध्यनिकटचलघुतस्थाब्दपम्प फलं वर्णन तत्रादौ रविफलम् ॥ सूर्योपे वलिनि राज्यमुखात्मजालामा कुलोचितभवः परिवारसोख्यम् ॥ पुष्टं पशो गुन्न । प्रतिष्ठा शत्रुविनश्यति फलं जनिखेदयुक्तया ॥ अथवर्थः॥ पो पनि सन् स्थानमः स्वाचादिशः शुभग्रहावलोकितो याति न FIR मपि विफलं स्यात् ॥ वेपरीत्येऽशुतफलं मिश्रत्ये मिश्रकलमिति ॥ मध्ये खो फलाम निखिलं तुमचं स्वल्पं सुखं सजनतोपि शिवार माहुः ॥ स्थानच्युतिर्न च सुखं कृशतापि देहे भीतिर्नुपान्मुशिलो न शुभेन चेत्स्यात् ॥ अत्र खेः शुभप्रहेण साकं युथशिलयोगे अशुभफलाल्पता ज्ञेयेति ॥ सूर्य वलेन रहितब्दपतौ विदेशयानं धनक्षयशचोरिभयं च तंद्रा ॥ लोकापवादभयमुग्ररुजोतिदुःखं पित्रा दितोपि न सुखं सुतमित्रभीतिः ॥ तेजसिंहोपि ॥ समोच्चमुख्यपरिपूर्णवलेन्दपे प्रातिः कुलोचितपदस्य पुनः प्रतिष्ठा ॥ स्थानच्युतो भवति भूधनकीर्तिमित्रलाभारिवर्गविजयादिवपुः सुखानि ॥ इदाहकाणकनवांशकमुख्यमध्यवीर्य तु मध्यमखिलं फलमादिमं स्यात् ॥ नीचादिना गतवले च विनष्टदग्धे रोगाधिदूरगतिदास्थ्यजनापवादाः ॥ ताजिकसारे ॥ अब्दाधिपेम्वरमणो सवले प्रतिष्ठाप्राप्तिस्ततो निजकुले वहुराज्यलाभः ॥ स्थानांतराद्भवति ॥३६॥ भूधनकीर्तिमित्रलाभस्तथा वहुसुखानि रिपोर्विनाशः॥ पुत्रानृपात्स्वजनतोल्पसुखं नराणां स्यान्मध्यवीर्यसहिते युमणौ दशाया म् ॥ कुर्यादरित्वमपि रोगभयं विवादं लोकैस्तथा नृपजनैः सह चापि वैरम् ॥ नटे रखौ भवति वैरिजनाद्विरोधो रोगागमो नृपज ·नाद्भयमुग्रकं स्यात् ॥ द्रव्यक्षयश्च सुततः कलहं स्वमित्रादग्धे च दूरगतिदौस्थ्यजनापवादः ॥ अत्रं विशेषफलं हायनसुंदरे ॥ वर्ष स्वामी यदा सूर्यस्तद्वर्षे संस्थितोपि वा ॥ पूर्ण पश्यति वा वर्षे तदा राजभयं भवेत् ॥ ज्वरः पित्तभ्रमो वा स्याद्धानिर्वा पूर्वदेश तः॥ धातुव्यापारतो हानिर्विरोधो मित्रवाधवैः ॥ वियोगो देशगमनं यदि चंद्रमसा युतः॥ पूर्णदृष्टेथ शत्रूणां जेता द्रविणला भदः ॥ वायव्योत्तरतो लब्धिस्सौख्यन्तेजोविवर्द्धनम् ॥ सद्योगता मित्रसङ्गः स्त्रीसंगात्सुखमाप्नुयात् ॥ श्वेतक्रयाणकालाभो विशेषात्कलपत्तनम् ॥ शयनाशनवस्त्रादिमिष्टानस्वादुभोजनम् ॥ सौधोत्सङ्गं स्थितो गीतनृत्यलोलुपमानसः ॥ स्त्रीवत्सल स्सुगन्धान्यो रात्रौ सुखितचेतसः ॥ श्लेष्मकोपः क्वचित्काले वान्तिा भवति ध्रुवम् ॥ स्याद्रौमयुतदृष्टोकों भवेद्विद्रुमला भकृत् ॥ स्वर्णलाभो यशोलाभः शत्रूणाञ्च पराजयः ॥ राजसन्मानमधिकमतिपित्तप्रकोपता ॥ स्यादक्षिणदिशो लामो वह्नितस्करसाध्वसम् ॥ मृषाभयम्भवेद्भौमयुतदृष्टे च भास्करे ॥ सूर्यो बुधेन सहितोथ निरीक्षितोपि स्यात्तद्गुणः किमपि कच्छुरता कदाचित् ॥ शत्रोर्भयम्भवति किञ्चन कष्टमिष्टैविद्वेषिता स्वसदनेपि रुजादितस्स्यात् ॥ यदि गुरुयुतदृष्टः स्या दसौ चण्डरोचिस्सृजति वितथमार्गम्पापमार्ग विहाय ॥ गुरुपदमथ तीर्थम्प्राप्नुयात्पुत्राख्यं नृपकुलबहुमान्यस्त्रीप्रसङ्गेन लाभः ॥ सज्जनस्सह संवन्धश्शत्रुनाशो धनागमः ॥ चित्तोत्साहो मनोभीष्टं कार्यसिद्धिर्भवेत्रणाम् ॥ रविरथ सितदृष्ट संयुतो वा ज्वरातिर्भवति शिरसि पीडा छर्दिरप्येति वान्तिम् ॥ भवति जठरशूलं कासपित्तातिसारै रिपुभयमथ चिन्ता स्थानतो अंशमेति ॥ स्यादाग्नेयदिशो लाभः पित्तकामलदद्रुता ॥ गलः शुष्यति शुक्रेण रविदृष्टो युतो यदि ॥ शनिना यदि संयुतोथ दृष्टस्तपनस्तापकरो नृणां रिपुभ्यः ॥ धनहानिरुदासतोद्यमात्स्याद्रिफलः केशकरस्सुहृद्वियोगात् ॥ स्याचतुष्पदतो हानिरसितादपि मानवात् ॥ असौख्यम्पश्चिमाशातो हानिश्शनियुतो रविः ॥ राहुणाप्यथ युतो यदि दृष्टो धर्मदीधितिरमंगल कर्ता ॥ नीचकर्मनिरतो धनहीनः पीडितो भवति दुर्व्यसनेन ॥ पुत्रमित्रसहजादिपीडितः कष्टमेति सुखहानिरद्भुता ॥ आधिमे नैर्ऋतेर्दिशो मृत्रकृच्छ्रसदृशा रुजादितः ॥ वियोगो बंधुवर्गेभ्यो विकाराः पीडयंति च ॥ नीचसंगरतो नित्यं राहुणा १० ·हायन संयुतो रविः॥ केतुना युतदृष्टोर्कः स्थानभ्रंशमवाप्नुयात् ॥ वधुमित्रकृता पीडा सौदास्यं शोचनीयता ॥ हानिींचजनाकृष्णमनु न. जेनादितो भवेत् ॥ सर्वाशुभफलं दत्ते केतुना संयुतो रविः ॥ इति सूर्यफलम् ॥ अथ चंद्रफलं वर्षतंत्रे ॥ वीर्यान्विते शशिनि वि ॥३७॥ तकलत्रपुत्रमित्रालयादिविविधं सुखमाहुरायः ॥ सग्गंधमौक्तिकदुकूलसुखानुभूतिभिः कुलोचितपदस्य नृपैः सखित्वम् ॥ वर्षा धिपे शशिनि मध्यवले फलानि मध्यान्यमूनि रिपुता सुतमित्रव ॥ स्थानांतरे गतिरथो कृशता शरीरे श्लेष्मोद्भवश्व यदि पाप कृतेसराफः॥ नष्टेब्दपे शशिनि शीतकफादिरोगश्चौरादिभिः स्वजनविग्रहमप्युशंति ॥ दूरे गतिस्सुतकलत्रसुखाप्तयश्च स्यान्म त्युतुल्यमतिहीनबले शशांके ॥ तेजसिंहेन चंद्रफलं सूर्यवदुक्तम् ॥ ताजिकसारेपि ॥ वर्षाधिपे हिमरुचौ परिपूर्णवीर्ये वित्तागमो नृपजनान्नृपतेईनाप्तिः ॥ सौख्यानि चात्र विविधानि कलत्रपुत्रश्वेतादिवस्तुवशतः प्रकरोति लाभम् ॥ मध्यो विधु पजनान पतेविरोधं वित्तक्षयं स्वजनतः प्रकरोति वैरम् ॥स्त्रीवर्गतः सततमल्पसुखं कृशत्वं वैराग्यदुःखजननं भयमुग्रकं च ॥ नष्टे भयं भव तिवातकफादिपीडा वैरोदयो निजकुले नृपतेर्विरोधः ॥ स्थानांतरादरिभयं त्वसुखं च दग्धे मृत्योभयं तनुभृतां हिमगौ स्वपाके । विशेषफलं हायनसुन्दरे ॥ वर्षपो यदि चन्द्रः स्यात्पूर्णम्पश्यति वर्षपम् ॥ वर्षे वा स्त्रीप्रसङ्गेन मनुजस्सुखमेधते ॥ कन्याप्रसूतिस्सित वस्तुतः स्याल्लाभस्तथालंकरणञ्च किञ्चित् ॥ स्वप्ने युक्त्यासह सङ्गमेति लाभस्तु वायव्यदिशोपि भूयात् ॥ भुक्तेतिमधुरं वस्त्राभरण प्राप्तिरुत्तमा ॥ किञ्चित्स्वपक्षतो वैरं लाभः स्यादुत्तरादिशः॥ चन्द्रः सूर्येण युतो दृष्टो वा राजसङ्गमं कुरुते ॥ क्षामो ज्वराच्छि रात्तों गात्रे शूलादिविस्फोटः॥किञ्चिदपि वह्नितस्सुरनृपवर्गानीतिमेति साशंकम्।।क्रुद्धत्यनुसमयमयं यदि चंद्रः सूर्य्ययुतदृष्टः।भौमेन सहितश्चन्द्रो दृष्टो वानेश्चतुष्पदात्॥ भयं विधत्ते याम्यातो हानिः काचिज्ज्वरख्यथा ॥ भयञ्च स्खलनाद्भूमौ शस्त्राद्रुधिरविक्रिया ॥ कासं विस्फोटकादिस्युभयं हानिरथाल्पिका ॥ क्षानं वपुर्नुपादण्डभयं स्यादिन्द्रलुप्तकम् ॥ मङ्गलेन युतो दृष्टो मङ्गलं कुरुते ॥३७॥ शशी॥ बुधेन युतदृष्टो वा रोहिणीरमणस्तदा स्वर्णादिधातुसंवन्धाल्लाभो वाहनवाजिनाम्॥ मेधावृद्धि गयुतस्सदानंदमयस्सुखी॥ समक्षं रिपुपक्षःस्स्याल्लिखने पठने भयम्॥स्यादुत्तरदिशो लाभस्स्वजनात्सुखमाप्नुयात् ॥ सदा शुभफलंदत्ते बुधेन सहितश्शशी॥

·यदि गुरुयुतदृष्टस्तारकेशो धनाप्तिं सुखवसनसुतस्त्रीसदिलासं विधत्ते ॥ भवति विशदविद्यालब्धिरैन्द्रीदिशातः किमपि च धनदा शातो महालाभमति॥ वाहनाप्तिर्भवेद्भोक्ता भगवत्यतिवत्सलः ॥ लोके मानयशः स्वर्णलाभस्तूत्तमसङ्गतः॥ शुक्रेण युतदृष्टश्चेत्तार काधिपतिर्यदा ॥ मुक्ताभरणभूषादिलाभश्श्वेतक्रयाणकात् ॥ जगदीश्वरपदभक्तो लाभो जलजातवस्तुनः सततम् ॥ सुखमेति स्त्रीसंगात्कन्यासूतिः स्त्रिया लाभः ॥ स्यादानेयदिशः सौख्यं लाभः पुण्यविवर्द्धनम् ॥ गीतादुत्तमवस्त्रादिशयनासनभोजनम् ॥ स्यादुत्तमगतिप्राप्तिः सविलासस्सहोदितः॥सुगन्धन्दिव्यवस्त्रादि लभते मनुजोत्तमः॥ सौरिणा युतदृष्टेन्दुरुद्वेगङ्कुरुते भयम् ॥ नृप शत्रुभयाच्छोकं हानि वा वारुणीदिशः ॥ काणात्पङ्गोरल्पलाभोः धननाशो भयं भवेत् ॥ गात्रे रक्तविकारेण द्रुनींचेन सङ्गतिः॥ कुटुम्बमध्ये कलहो दुर्बुद्धेय॑सनागमः॥ कृशता गात्रसंकोचः शनियुक्तो शशी यदि ॥ स्यात्तमोयुतदृष्टंदुस्तदा शत्रुरुजा दितः।भयोद्वेगौ शरीरे च रक्तवातस्य विक्रिया॥मित्रवन्धुजनैः केशो हानिनत्यभागतः ॥ वातज्वरजलादिभ्यो भयं मूर्छाभ्रमा तयः॥ सङ्गः पापात्मभिर्द्धर्मनाशो वातातिरुद्धता ॥ सर्वकार्यकृता चिंता सन्तोपो राहुयुक् शशी॥ केतुना युतदृष्टश्चेदनुष्णगुरुदा सकृत् ॥ पीडा च मित्रवन्धूनां रक्तवातस्यविक्रिया ॥ मूर्छाज्वरामयः सर्पजलभीः कलहोऽसकृत् ॥ स्यानतीदिशा हानिः केतुना सहितश्शशी ॥ इति चन्द्रफलम् ॥ अथ भौमफलं वर्षतंत्रे ॥ भोमेब्दपे बलिनि कीर्तिजयोरिनाशः सेनापतित्वरणनायकता प्रतिष्ठा ।। लाभः कुलोचितधनस्य नमस्यतापि लोकेषु मित्रसुतवित्तकलत्रसौख्यम् ॥ मध्येव्दपेऽवनिसुते रुधिरसुतिश्च कोपोधिको भकटशस्त्रहतिक्षतानि ॥ स्वामित्वमात्मगणतो वलगौरवञ्च मध्यं सुखं निखिलमुक्तफलं विचित्यम् ॥हीनेब्दपेसृजिभयं रिपुतस्क रादेलोकापवादभयमात्मधिया विनाशः॥ कार्यस्य विष्वगतिरोगभयं विदेशयानं क्षयोपनयतो गुरुदृष्टयभावे।कार्यस्य विष्वक सर्वतः कार्यस्य नाशः गुरुदृष्टयभावे सर्व फलं स्यात्तदृष्टिसत्त्वे फलं सर्वशुभोदयं स्यादिति ॥ तेजःसिंहः ॥ वीर्यान्वितेऽवनिसुतेऽवनिपाद्रिपोवा सेनाप तेस्सधनता जनसेव्यता च॥मध्यन्तु मध्यमवले तु विदेशयानचौर्यास्त्ररुक् ज्वलनभीत्यपकीर्तिघाताः॥ताजिकसारेपि ॥ वीर्यान्वित क्षितिसुते नृपतेर्धनाप्ति सेनापते रिपुगणाद्विजयो रणाच्च। सेवा धनं भवति मार्गवशाच्च सौख्यं स्त्रीसंगतश्च विविधं सुखमत्र विद्यात्॥

·॥ हायन मध्ये कुजे भवति लोहभयं विवादं कुर्यात् कृशत्वमखिलाङ्गमनल्परोगम् ॥ वैरोदयन्नृपजनेषुधनक्षयञ्चचौराद्यं स्वजनतो ह्यथवा रत्न नराणाम् ॥ चौरास्त्ररुग् ज्वलनभीत्यपकीर्तिलाभः पित्तोदयं भवति पादमुखाक्षिदेशे ॥ दुष्टायनिजजनादनधान्यनाशः स्त्री ३८॥ पुत्रमित्रकलहं क्षितिजे विनष्टे ॥ विशेषफलं हायनसुन्दरे ॥ वर्षपो यदि माहेयो वर्षेण युतहग यदि ॥ पित्तरक्तप्रकोपोन्यदार दुर्व्यसने रतः॥ दुनये निरतो मित्रवान्धवैविग्रहोधिकः ॥ तस्कराग्निभयन्धत्ते यदि भोमोस्ति वर्षपः॥ रविणा युतदृष्टोथ वको नृपकुलादनम् ॥ सत्सन्मानमवाप्नोति कुर्यात्साहसमुत्तमम् ॥ रणे जयः प्राग्दिशातः सुखलाभो ज्वरस्तनौ ॥ पश्चिमस्यामला भोल्पभयं वित्तभयं क्वचित् ॥ चन्द्रेण.युतदृष्टश्वेदारो नानार्थलाभदः ॥ सुहृदः सुखमुत्साहम' ति मणिमौक्तिकान् ॥ पुत्रभ्रातृप्र वृद्धिस्स्यात्सुखं युवतिसङ्गमात् ॥ वस्त्राभरणभोज्यानां लाभो वायव्यदिग्भवः ॥ चान्द्रिणा रणिजो युतदृष्टो वैरिवर्गपरितापमु पेति ॥ राजवह्निनृपभीर्द्धनहानिः पीडनं पशुगणस्य नितांतम् ॥ रक्तपित्तप्रकोपस्स्याचिंताधनददिग्भवा ॥ भौमेन युतदृष्टश्चेद् धोऽशुभफलप्रदः। भौमो गुरुयुतो दृष्टस्तीर्थप्राप्तिः सदैवगुरुभक्तः ॥ पुण्यमतिः शुभसंगतिमासाद्य शुभार्थसंचयं कुरुते ॥ विख्यात स्सर्वजजने कुलमध्ये सुप्रतिष्ठितो भवति ॥ ईशानदिशो लाभः स्वल्पभयं किमपि सुखमसौ धत्ते ॥ भोमस्सितयुतदृष्टः शत्रुको धाद्यं वपुर्युःखम् ॥ सोपद्रवता हानिर्गमनन्दुर्व्यसनमग्निदिग्भीतिः॥ शनियुतदृष्टे भौमे दुःखमुदासो विचिन्तिता दौस्थ्यम् ॥ हानिर्व्यसनत्वं दुर्बुदिनींचसङ्गमतः ॥ उद्वेगः स्यात्पश्चिमाशाभवो हानिः सितेतरात् ॥ मनुजाद्वा यशो हानि मश्वेच्छनि दृश्युतः॥ राहुणा युतदृष्टश्चेल्लोहितांगो भयङ्करः॥ चौराग्निनृपशत्रूणां भीतिदः सुखहानिकृत् ॥ शरीरे वातकष्टं स्याद्भयनैर्ऋत्य दिग्भवम् ॥ तथोडेगो हानिरर्थे नीचसंगाधर्मकृत् ॥ स्यात्केतुयुतदृष्टश्चेत् कुजो विद्युद्भयङ्करः ॥ स्यान्मेघगर्जनागीतिश्चोदगग्नि रिपोरपि॥शरीरेपि रुजातंको केशवारादहेर्भयम् ॥ शोकचिंतापरो भूपानीमः केतुदृशा युतः ॥ इति भौमफलम् ॥ अथ बुधफलं वर्षत ॥ 8 ॥३८॥ ॥सौम्येन्दपे बलवति प्रतिवादलेख्यसच्छास्त्रसद्व्यवहतो विजयोर्थलाभः ॥ ज्ञानं कलागणितवैवभवं गुरुत्वं राजाश्रयेण नृपता नृपमंत्रिता वा ॥ अब्दाधिपे शशिसुते खलु मध्यवीय स्यान्मध्यमं निखिलमेतदथाध्वयानम्॥वाणिज्यवर्तनमथात्मजमित्रसौख्यं ·सोम्येत्थशालपशतोपरथा न किंचित् ॥ निखिलं पाक्पयोक्तंवाणिज्येन वर्तनं जीवनं अत्र बुधे सौम्येत्थशाले प्रागुक्तं शुभफलमविकलं स्याद न्यथा न अत्र मार्गगताबुधमवानिति वाक्ये ॥ समरसिंहवाक्येन ॥ पूर्णबले बुधे वर्षेशे अध्वयानमपि वाच्यम् ॥ सौम्येन्दपेऽधमवले वलबुद्धि हानिर्द्धर्मक्षयः परिभवो निजवाक्यदोषात् ॥ निक्षेपतो विपदतीव मृषैव साक्ष्य हानिः परव्यवहृतेस्सुतवित्तामित्रे ॥ तेजसिंहः ॥ सेवार्थमानलिखनादिफलं सुतादितोषो बुधेधिकवले व्यवसायलाभः ॥ मध्ये तु मध्यमखिलं निजवाक्यदोषात्सर्वार्थहा निरधमेनृतसाक्षिता च ॥ ताजिकसारेपि ॥ वर्षाधिपे शशिसुते सवलेतिसौख्यं सेवाधनं लिखनतः पठनादिलाभः ॥ स्त्रीमित्र सौख्यमतुलं सुततश्च नूनं वाणिज्यतो धनसमागमनं विलासः ॥ मध्यश्च सोमतनयो निजवाक्यदोपात्सार्थहानिमशुभम्प्रकरो त्यनर्थम् ॥ स्त्रीमित्रपुत्रकलहं सुखमत्र चाल्पं वैरोदयंनृपजनात्स्वजनाच्च तद्वत् ॥ नष्टे बुधे नृपभयोनृतसाक्षिता च केशोदयस्स्व जनतोर्थलयो विवादः ॥ चौराद्भयं हृदि गलामयकृत्स्वनेत्रपीडा भवेन्निखिलमध्यमकञ्च दग्धे ॥ विशेषफलं हायनसुन्दरे ॥ वर्षलग्नप तिघांद्रियुतदृष्टोथ सत्फलम् ॥ दत्ते दिव्याङ्गनाभोगन्धिषणामातिसुन्दरीम् ।। स्वधर्मनिरतः पुत्रमित्रवर्गेण संयुतः ॥ सुहृदां सुतक न्यादिवृद्धिस्सानन्दमोदितः ॥ कदाचित्स्याद्रपुःपीडालाभस्स्यादुत्तरादिशः ॥ सर्वशास्त्रप्रवीणश्च वर्षपस्स्यायुधो यदि ॥ रोहिणी नन्दनस्सूर्ययुतदृष्टो यदा भवेत् ॥ वपुषिज्वरवाधा स्यात्किञ्चिच्छत्रुभयम्भवेत् ॥ तथा राजकुलात्प्रीतिस्त्रीपुत्रस्वजनोत्सवः॥ तीर्थ प्राप्तिस्तथालाभः पूर्वाशातः फलोद्गमः॥ सुवर्णाश्वप्रवालादिपशुवर्गादिसञ्चयः॥ अकस्मादपि लब्धिस्स्याद्धयुक्तो रविर्यदा ॥ स्या चंद्रयुतदृष्टस्तुसौम्योसौम्यकरस्स्मृतः ॥ कासदद्रुकृतां पीडां करोति गजसाध्वसम् ॥ पामाखामॅरगं भंगः पशूनां वधपीडनम् ॥ शत्रोर्भयं विनाशोवा चिन्तावायव्यदिग्भवा॥सुहृद्योपि विरोधःस्यान्महिपादिरणाद्भयम्॥स्याद्भौमयुतदृष्टश्चेचन्द्रजो दीर्घरोगकृत्॥ कुलेवा दुष्कलंकोथस्थानभ्रंशमवाप्नुयात् ॥ आधिर्वा दस्युभिः केशः संभ्रमः परसंगमात् ॥ शिरोतिः स्वर्णकाराद्वा हानिर्याम्यदि शो भवेत् ॥ गुरुणायुक्तहक्सौम्यो भयव्याधिनिबंतनः॥ शत्रुनाशो नरेंद्रादिसन्मानो महनीयता ॥ सत्यवक्ता पुण्यतीर्थलाभो धर्मव्रते दृढमाईशानदिग्भवं सौख्यं प्रीतिलाभम्प्रयच्छति।भार्गवेण युतो दृष्टो ज्ञो विज्ञानकलापकृत्॥बहुस्त्रीसंगमाद्रामारतिप्रीतिप्रमोददः।।

·(i.
हायन स्त्रीसंगमात्सुखप्राप्तिाभः श्वेतयाणकात ॥ स्वदेवगुरुभक्तः स्याद्वदान्यो नाटकप्रियः॥सुखमांगल्यमुत्साहं कुरुते मित्रसंगमम् ॥
राजचिह्नपदप्राप्तिरशत्रुनाशं करोति च ॥ स्यादाग्नेयदिशः सौख्यं बुधः शुक्रेण दृष्टयुक्॥ सौरिणा युतदृष्टस्तु धर्मभ्रंशकरो बुधः
संभोगसमये कार्य शीतलत्वं प्रजायते ॥ प्रमेहादिविकारो वा नीचसंगाधनव्ययः ॥ कीवे प्रीतिगृहे केशो वेश्यादासीषु वा रतिः
बुधस्तमोदृष्टयुतः साहसं कुरुतेधिकम्॥ सर्वकार्यकृतोत्साहः किञ्चिचित्तभ्रमोपि च ॥ स्यान्नैर्ऋतिदिशोलाभो वातोद्भूतरुजादितः॥
किञ्चिन्नीचजनात्सौख्यं लभते मनुजः सदा ॥ रोहिणीतनयः केतुयुतदृष्टो यदा भवेत् ॥ शोकहानिकरो नीचसङ्गमादसुखंकरः ।।
इति बुधफलम् ॥ अथ गुरुफलं वर्पतन्त्रे ॥ जीवेन्दपे बलयुते परिवारसौख्यन्धर्मों गुणग्रहितता धनकीर्तिपुत्राः ॥ विश्वास्यता जगति
सन्मतिविक्रमाप्तिाभो निधेर्नृपतिगौरवमप्यरिनम् ॥ १॥ गुणेषु शौर्यादिषु आग्रहं वा अन्दाधिपे सुरगुरौ किल मध्यवीये ॥
स्यान्मध्यमम्फलमिदन्नृपसङ्गमश्च विज्ञानशास्त्रपरता न शुभेसराफे ॥ दारिद्यमर्थविलयश्च कलबपीडा जीवेन्दपेधमवले नृपतीर्थ
सौख्यम् ॥ हानिस्त्यजन्ति सुतमित्रजनास्सभार्या लोकापवादभयमाकुलतापि कष्टम् ॥ वृत्तिस्तनौ कफरुजोरिपुभिः कलिश्च ॥
तेजसिंहः ॥ धर्मार्थकीर्तिशुभबुद्धयरिसन्धिलोकविश्वास्यता सुतसुखानि सवीर्यजीवे ॥ मध्ये च मध्यमिदमेव फलञ्च निन्य धर्मा
थहान्यशुभवन्धुविरोधवाधा ॥ ताजिकसारेपि ॥ देवार्चको बलयुतः प्रमदाविलासं कुर्यात्स्वमित्रसुततो विविधञ्च सौख्यम् ॥वित्तागमो
नृपतितो विलयं रिपूणां विश्वास्यता सकललोकजनेषु शश्वत् ॥नाकेश्वरस्य सचिवः खलु मध्यवीर्यो लोके विरोधमशुभम्प्रकरोति
भूपात् ॥ वैरोदयः स्वजनतश्च परैर्विवादं कुर्यात्कृशत्वमपि चौरभयं सदासौ ॥ निन्ये गुरो खलु भवेन्नृपतोर्थनाशो धर्मार्थहान्यतु
खबन्धुविरोधपीडा॥ पादाक्षिगुल्फजठरे जघनेषु नृणां वातातिकृत्वरिभयन्तनुसंक्षयस्स्यात् ॥ विरोपफलं हायनसुन्दरे ॥ वर्षपो यदि
गुरुयुतदृष्टो दीप्तिकदिशति धान्यवनाप्तिम् ॥ राजमान्यसुतसंततिकर्ता काञ्चनादिमणिमौक्तिकलाभः ॥ पुण्यतीर्थादिगमनं लाभ
स्तूत्तरदिग्भवः ॥ वस्त्ररत्नविभूषादिलब्धिरुत्तममानुपात्॥रविणा युतदृष्टश्चेजीवशत्रुनिकृन्तनःख्यिातो राजकुले तेजोवृद्धिवांधा ज्व
रादितः॥ शिरोतिर्वा वातपीडा किंचिद्राजभयम्भवेत् ॥ स्वल्पः पूर्वदिशो लाभः सहजात्कलहप्रियः ॥ विधुयुतदृष्टा जीवो लल
॥३९॥

·नाभोगं करोति सुखवृद्धिम् ॥ शुभशयनाशनभोजनसुतसुहृदां प्राप्तिमधिपसन्मानम् ॥ सितवस्तुतस्तु लाभः स्त्रियोपिवरभोगसौ ख्यमधिकतरम् ॥ वायव्यदिशो लाभः कासादिव्यसनमपि किंचित् ॥ भौमेन युताष्टश्चेद्धनसौख्यपदप्रदः ॥ रणे जयो रक्तवस्तु व्यापाराल्लब्धिरुत्तमा ॥ यशो नीरोगता सौख्यं स्यादक्षिणदिशस्तथा ॥ नृपाद्भयं वरं किञ्चिद्रीमदृष्टे युते गुरै ॥ बुधेन युतदृष्ट श्वेदतिसौख्यपदप्रदः ॥ वित्तलाभः सुखं दुःखं साम्यं वा शत्रुमित्रयोः ॥ लाभव्ययौ समौ देवगुरुपादरतः सदा ॥ लब्धिरुत्तरतः किंचिच्छिरोतिर्बुद्धिवैभवम् ॥ सितयुतद्दष्टे जीवे धनहानिः क्ले राता रिपोः काचित् ॥ बुद्धिभ्रंशो युवतीवियोजितो हानि रपिच रुद्रदिशः ॥ शनियुतदृष्टे धिषणे म्लेच्छभयं स्थानमानहानिः स्यात् ॥ द्यूतक्रीडामधुपानेकेलिरतिश्चाधमैःसंगः ॥ विस्फोटकादिविकृतिर्वाताधिक्यं जलाद्भयं करभात् ॥ हानिर्मनुजाकृष्णात् कृपाणकादपि च महिपभयम् ॥ चिन्ता व रुणदिग्भूता धनहानिरपि ध्रुवम् ॥ महिपात्करभात्प्राप्तिः काचिच्छनियुते गुरौ ॥ लैहिकेयेन युतहग्गुरुवन्धनकपदः ॥ बंधुपीडा वपुर्वातपीडितं ज्वरयक्ष्मणा ॥ सुहृदियोगादुद्रेगो मनस्तापो मृतेर्भयम् ॥ कुले शोकः पदभ्रंशो जलसर्पभयं भवेत ॥ स्यादा नयदिशो भीतिर्भवेदसितमानुषात् ॥ हानिर्वा युतदृष्टश्चेद्गुरू राहुग्रहेण च ॥ स्यात्केतुयुतदृष्टश्चेत्सुरराजपुरोहितः ॥ पुत्रधा वादिसंबन्धात्स्थानभ्रंशमवाप्नुयात् ॥ देशभ्रमणशीलः स्याचिन्ता वै नीचसङ्गमात् ॥ अशुभं कुरुते केतुयुतदृष्टो गुरुयदि ॥ इति गुरुफलम् ॥ अथ शुक्रफलं वर्षतन्त्रे ॥ शुक्रब्दपे बलिनि नीरुजता विलासस्सद्रतरत्नमधुरासनभोगतोपाः ॥ क्षेमप्रताप विजया वनिताविलासो हास्यं नृपाश्रयवशेन धनं सुखञ्च ॥ १॥ अन्दाधिपे भृगुसुते खलु मध्यवीय स्यान्मध्यमं निखिलमेतद थाल्पवृत्तिः ॥ गुप्तञ्च दुःखमखिलं सुनिववृत्तिः पापारिवीक्षितयुते विपदोर्थनाशः ॥ २ ॥ शुक्रब्दपेऽधमवले मनसोतितापो लोकोपहासविपदो निजवृत्तिनाशः॥ द्वेपः कलत्रसुतमित्रजनेषु कष्टादन्नाशनञ्च विफलक्रियता न सौख्यम् ॥ ३॥ तेजःसिंहः ॥ शुके कलत्रवरवस्त्रवरानपाननीरोगताखिलविलाससुखं सवीय्ये ॥ मध्येच मध्यमखिलं खलु गुप्तदुःखनियेखिलासुखपदमनहास्यता च ॥ ४॥ ताजिकसारेपि ॥ दैत्येश्वरस्य सचिवः परिपूर्णवीर्यो दद्यादरानवनितासुविलासहास्यम् ॥ आरोग्यताखिलविलाससुखञ्च ·हायन लाभ क्षेमं प्रतापविजयं सुमतिश्च दद्यात्॥१॥मध्यो नृपात्स्वजनतस्त्वरितो विरोधः श्लेष्मातिकृच्च सुतदारभयञ्च कष्टम् ॥कार्यार्थहा : रत्न. निमपि मोहरुजोदयञ्च कुर्यान्न सौख्यमिह स्वीयदशाप्रवेशे ॥२॥ निये सितेखिलजनात्कलहो नितान्तं स्याद्वेरितो नृपजनाद ॥४०॥ सुखञ्च तत्र ॥ सौख्यार्थहानिरतिशोकभयं विवादो दग्धे स्वपाकविषये मतिसंक्षयञ्च ॥ विशेषफलं हायनसुन्दरे ॥ वर्षाधिपो यदि भू गोस्तनयोथ दृष्टो युक्तश्च वाहनविभूषणतादिलाभः ॥ कन्याप्रसूतिरथ धर्मपदार्थसार्थबुद्धिप्रकाशकुशलत्वमुपैति जन्तुः ॥१॥ भृगुत नयो रविणा युतदृष्टः कष्टं वै जाठरं कुरुते ॥ ज्वरवाधा च शिरोतिनत्रे वा दुष्टतो रिपोभीतिः॥२॥ वपुषि दुर्वलता नृपतेर्भयं दहनभीतिरमित्रकृतः कलिः ॥ किमपि कासमुपैति धनव्ययं भवति हायनके रवियुक्तविः ॥ ३॥ चंद्रेण युतदृष्टश्चेदार्गवः पशुना शकृत् ॥ नखदंतशिरोबाधा याति कामलपित्तताम् ॥ स्त्रियाः सौख्यमवाप्नोति काचिद्रातोद्भवा व्यथा ॥ भौमेन युतदृष्टश्चेदुशना धनलाभकृत् ॥ पित्तप्रकोपतः पीडा नृपाल्लाभोथ याम्यतः ॥ चतुष्पदाद्यं किंचिदनुत्साहो विचित्रता ॥ सितस्तु ज्ञेन दृष्टो वा युतोथ धनलाभकृत् ॥ बुद्धिप्रकाशो मित्रादिपुत्रोत्साहोधिमानिता ॥ चातुरीचतुरो लाभः स्यादुदीचीदिशो ध्रुवम् ॥ गुरौ शुक्रेण युक्त स्यात्सुशीलदृढधर्मभाक् ॥ पुण्यतीर्थपदप्राप्तिौतिवधुजनात्सुखम् ॥ कुटुंविभिः प्रकुपितो रौद्रीदिग्जनितं सुखम् ॥ लभते धनसन्मानं लाभः स्यात्सितवस्तुतः ॥ सितस्तु शनिना युक्तो वीक्षितो लाभदायकः ॥ पुरयामाधिपत्यं चमित्रप्रीतिविवर्द्धनम् ॥ वारुणीदिग्भवो लाभः कृष्णवस्तुकृतो भवेत् ॥ ज्ञातिसंबंधतः सौख्यं दौर्बल्यं वातविक्रिया ॥ शीतज्वरो जलादीतिमहि पादश्वतो भयम्॥स्त्रिया जरत्या सभागः सितश्चेच्छनिदृष्टयुक् ॥ सितस्तमोयुतो धत्ते नखदंतशिरोव्यथाम् ॥ पित्तकामलतः क्षीणः शरीरे क्वेशमश्नुते ॥ नैर्ऋत्यानीचतो हानिर्जलसर्पभयं भवेत्॥शीतज्वरोपद्रवः स्यान्नीचसंगादनक्षयः॥ सितस्तु केतुयुग्दृष्टः सु हद्भिर्वान्धवैः कलिः ॥ पुत्रादिकष्टं शत्रुभ्यो विग्रहो नीचसंगमात् ॥ हानिर्भयं नैर्ऋतेस्स्याद्रक्तवातप्रकोपतः ॥ विस्फोटकाजल | ॥४॥ भयं फणिभीभ्रममूर्च्छना ॥ कृष्णवस्तुमनुष्याद्वा हानिश्च दशनाद्भयम् ॥ सितः केतुयुतो दृष्टो शुभन्दत्ते सदाफलम् ॥ इति शुक्रफ8 लम् ॥ अथ शनिफलं वर्षतन्त्रे ॥ मन्देन्दपे बलिनि नूतनभूमिवेश्मक्षेत्राप्तिरर्थनिचयो यवनावनीशात् ॥ आरामनिर्मितजलाश्रय 5 ·सौख्यमङ्गपुष्टिः कुलोचितपदाप्तिगणाग्रणीत्वम् ॥१॥ अन्दाधिपे रविसुते खलु मध्यवीर्ये मध्यं फलं निखिलमन्नभुजिस्तु कष्टात् ॥ दासोट्रमाहिषकुधान्यरतेस्तु लाभः पापम्फलम्भवति पापयुगीक्षणेन ॥२॥ मन्दे वलेन रहितेऽन्दपतौ क्रियाणां वन्ध्यत्वमर्थ विलयो विपदोरिभीतिः॥ स्त्रीपुत्रमित्रजनवैरकदन्नभुक्तिः सौम्येत्थशालयुजि सौख्यमपीपदाहुः ॥ ३॥ तेजःसिंहः ॥ मन्दो जलाश्र यमहीरुहरोपकर्मवाणिज्यकृष्यवनिलब्धिपयोधिवीर्ये ॥ मध्ये तु मध्यमधमे तु सुहृद्विपत्तिः कष्टक्रियाविफलतानिलरुग्विकारः ॥१॥ ताजिकसारेपि ॥ मन्देब्दपेधिकवले वनपर्वताच लाभो महान्भवति भूरुहरोपणाच ॥ वाणिज्यकृष्यपतितोर्थसमागमञ्च श्लेष्मावलानिजजनात्सुखमत्र नूनम् ॥ १॥ मध्यश्शनिस्स्वजनराजजनाद्विरोधं वातार्तिकृज्जठरपृष्ठगले च नेत्रे ॥ दारिद्रयदुः खपरिपीडनमत्र कुर्याद्वैराग्यमर्थपरिहानिसुहृद्विरोधम् ॥ २ ॥ निन्द्येत्र सर्वमधमन्तु सुहृद्विपत्तिः कष्टं क्रियाविफलतानिलरु विकाराः ॥ कार्यार्थहानिरथ पुत्रसुहृद्विपत्तिर्दग्धेऽर्कजे भवति दंष्ट्रिभयञ्च मृत्युः ॥३॥ विशेषफलं हायनसुन्दरे॥ वर्षपो यदि शनि भयमातपीडनं वपुपि वातविकारात् ॥ पुत्रदारकलहो मतिहानिमियानमतिभीजलदेशात् ।। नीचप्रसङ्गतश्चिन्ता हानिः पश्चिम देशतः ॥ कृष्टं कृपाणकात्सौरिदत्ते व शुभंफलम् ॥ रवियुतदृष्टस्सौरिस्सुतयुवतीक्लेशदस्तनो कष्टम् ॥ मित्रविरोधोद्वेगः प्रवासिता वपुपि दुर्वलता॥ज्वरवाधा च शिरोतिनृपवह्निभयं तथा च धनहानिः॥स्यादुद्वेगो मनुजैर्महद्भिरपि रवियुतेमन्दे॥शशियुतदृष्टःसौरि युवतीमरणांतकष्टदो भवति ॥कुक्षिव्यथां विधत्ते धननाशं किञ्चिदाप्नोति।वधुवियोगक्लेशो मित्रैःकष्टं कफवातसंभवविकारः।।हानिर्वा यव्यदिशः स्वल्पसुखं वैश्यतोल्पभयम् ॥ भीमेन युतदृष्टः सौरिः स्थानभ्रंशोग्नितस्करादिभयम् ॥ सह वांधवैविरोधो हानिर्दक्षिणदिशा तः॥न विश्वास्यो स्वर्णकारक्षत्रियो धनहानिदौ।। रक्तवातविकारः स्यात्सोरिणा मंगले युते॥ बुधयुतदृष्टो मंदः करोति सौभाग्यसौख्य धनलाभम् ॥हेमादिलाभः सुतजन्म अमात्यतोथोत्तरदिशो लाभः॥ गुरुयुतदृष्टस्तु शनिर्गुरुदेवरतः सुवर्णधनलब्धिः ॥ सौख्यं तीर्थ प्राप्तिर्महापदाप्तिश्च रौद्रीतः॥स्त्रीसंगात्सुखवृद्धिः स्याद्रामभूम्यर्थलाभकृत् ॥लाभः पूर्वदिशो भूयान सौरिगुरुयुतेक्षितः॥सितयुतदृष्टः कोडः सुहृत्प्रसंगः सहोदरेमैत्री ॥ लाभस्सुतादिसंमतिराग्नेयदिशो भवेल्लाभः ॥ प्रीतिरंगनयात्यंत माननीयः कुले भवेत् ॥ कफा ११

·॥४१॥
रत्न.
हायन । दिविक्रिया सौरिः शुक्रेण युतवीक्षितः॥ राहुणा युतदृष्टोकिः सन्निपातरुजाकरः॥ मूर्छा च शीतलारोगः पित्तकोपोंगपीडनम् ॥
जलसारिभीनींचसंबंधाधनसंक्षयः ॥ नैर्ऋत्याधनहानिः स्यादतीसारभ्रमादपि ॥ स्यात् केतुयुतदृष्टस्तु शनिर्वातप्रकोपकृत् ॥
विग्रहस्सुतमित्राद्यैः केशः पुण्यपरिक्षयः॥ पापवृद्धिरथोद्वेगो नीचाहुःखमवाप्नुयात् ॥ आग्नेयनैतीदेशाधनहानिः क्वचिद्भवेत् ॥
इति शनिफलम् ॥ ताजिकसारे स्थानविशेषेणापि वर्षेशफलमुक्तम्॥समोच्चगेषु परिपूर्णफलं खगेषु हरात्रिभागकनवांशगतेषु मध्यम् ॥नीचा
रिश्मसहितेषु च दग्धवीर्यमस्तादिगेषु खलु नष्टफलं समन्तात्॥अत्रायं विशेषः यदि वर्षेशेन क्रूरग्रह इत्थशालं करोति तदा वर्षेशस्यशुभफ
लम्पूर्णमशुभफलं न्यूनं ज्ञेयम्॥यदि वर्षेशेन क्रूरग्रह ईसरार्फ करोति तदा अशुभम्पूर्ण फलं शुभफलं न्यूनं ज्ञेयमिति॥इति वर्षेशफलं समाप्तम्॥अथारिष्ट
विचारः॥ तत्रोक्तं वक्ष्यमाणं वा वर्षफलं सत्यरिष्टे वृथा मरिष्यमाणत्यात्तस्येत्याह मणित्थः ॥ वृथाफलं हायनजञ्च यस्मान्न जीवनं हायनरिष्ट
योगात् ॥ रिष्टानि तस्मात्प्रथमम्प्रवक्ष्ये पूर्वविधिज्ञैः कथितानि यानि ॥ मुक्तावल्यामपि ॥ रिटानि चेद्रर्पफले भवन्ति तदा वृथा
वर्षविचारणा स्यात् ॥ स भङ्गरिटस्य विनिर्णयोतश्ष्यिावबोधाय निरूप्यतेत्र ॥ मणित्थः ॥ लग्नाधिनाथे मृतिभावसंस्थे भौमेक्षिते
तस्य च भावसंस्थे ॥ अस्तङ्गते वा भृगुजे बुधे वा शस्त्राभिघातो बहुधापदश्च ॥ तस्य भावसंस्थे लग्नाधीशे भौमे चाष्टमसंस्थे इत्यर्थः ॥
रात्रीश्वरे भास्करमण्डलस्थे पष्टे व्यये वा मृतिभावसंस्थे॥ त्रिदोषतोसौ बहुभिः प्रकारैः करोति कष्टं विविधन्दशायाम् ॥ वर्षलग्नप
रंधेशौ चतुर्थनिधनांत्यगौ ॥ मुथहासंयुतौ यत्र तद्र मरणप्रदौ ॥ जन्मनाथो विवलो मृतीशो लग्नङ्गतो भास्करदृष्टिमूर्तिः ॥
शस्त्राभिघातो बहुधा च कष्टं कुष्ठं शरीरे मरणेन तुल्यम् ॥ मुथहालग्ननाथौ चेत्सूर्यमण्डलमागतौ ॥ दृष्टौ तौ सूर्यपुत्रेण सर्वना
शकरौ मतौ ॥ योगो यदा मूसारफो ग्रहेन्द्रैर्दुष्टैः कृतः सौम्यकृतः कबूलः ॥ जन्माधिपः क्रूरयुतस्तदानीम्महार्थनाशम्मरणेन
तुल्यम् ॥ वलोत्कराः क्रूरखगा बलेन हीना यदा सौम्यरवेस्तदानीम् ॥ दुःखं महाव्याधिकृतं च वैरं परस्परं शत्रुविमर्दनं च ॥
दत्येन्द्रपूज्यो यदि नीचसंस्थः सुरेज्यपूज्यो रिपुभागवर्ती ॥ स्वप्नेपि सौख्यं नहि वर्षमध्ये वृथा फलं हायनजन्तदानीम् ॥ अस्तं
गतो भार्गवसोमपुत्रौ नीचस्थितो रात्रिपतिर्यदा स्यात् ॥ तदा वियोगं मरणं च कष्टं शरीरपीडामतुलां करोति ॥ जन्मलग्ना
॥४१॥

·वर्षलग्नमष्टमं यदि जायते ॥ तस्मिन्वर्षे भवेत्पीडा मृत्युः पापयुतेक्षणात् ॥ अष्टमलग्ने मुथहेश्वरयोगो निषिद्ध इति ॥ ताजिक सारे ॥ हद्देश्वरो हायनलग्ननाथः सप्तांत्यगः क्रूरयुतः करोति ॥ मृति दशायां शुभयुक्तदृष्टिः फलं तदर्ध प्रतिमं करोति ॥ नीचे त्रि राश्याधिपतिः परस्य गेहेथ पापेन विलोकितश्च ॥ कार्यस्य नाशं कुरुते एकस्माद्वैरं च कष्टं परतस्सदैव ॥ परेंथिहेशो रविमंड लस्य यदा तदेवं प्रवदंति सन्तः॥ षष्ठाष्टमस्थे ननु वर्षनाथे महाभयं भूतकृतं च कष्टम् ॥तदांशुभागे शशिजे कबूले मंदेन साधन सुखं कदाचित् ॥ कलबहानि मरणं च दुःखं करोति वैरं बहुधा नराणाम् ॥ क्रूरः खगो योस्तमितोथ वक्री क्रूरस्य गर्वे यदि ल मनाथः ॥ क्रूरस्तदा भग्नमुशंति तज्ज्ञाः पुरं च वैरं पुरतो विनाशम् ॥ वर्षतंत्रे ॥ लग्नेशेष्टमगेप्टेशे तनुस्थे वा कुजे क्षितौ ॥ ज्ञजीक्यो रस्तगयोः शस्त्रघाते विपन्मृतिः ॥ क्रूरमूसरिफोब्देशो जन्मेशः क्रूरितः शुभैः॥ कंबूलेपि विपन्मृत्युरित्थमन्याधिकारितः ॥ लग्ने शेप्टमगेप्टेशे तनौ वा मृतिमादिशेत् ॥ इन्थिहेशेब्दपे वारिभस्तं याते रुजाविपत् ॥ जन्मन्यष्टमगः पापो वर्षलग्ने रुगाधिदः ॥ जन्माब्दलग्नपौ नष्टवलौ चेत्स्यात्तदा मृतिः ॥ व्ययांबुनिधनारिस्थाजन्मेशाब्दपमुंथहाः ॥ एकहूंगास्तदा मृत्युः पापयुक्तदशा ध्रुवम् ॥ जन्माब्दलग्नपौ पापयुक्तौ पतितभस्थितौ ॥ रोगाधिदौ मृत्युकरावस्तगौ नेक्षितैः शुभैः ॥ अव्दलग्नादृज्वनृज रिफार्थ स्थौरुजा तदा ॥ एवं वर्षाब्दलग्नेशजन्मेशैरपि बंधनम् ॥ लग्ने पापखगांतरे यदि गतपुंजे तथा मृत्युतदिति ॥ जातकसारे ॥ सप्तमेपि कर्त रोनिषिद्धोक्ता ॥ हायनसुंदरे ॥ स्यात् क्रूरकर्तरियुतो लग्नेशो राज्यरोगभयं करोति ॥ जातकभूषणे ॥ क्ष्मासुतेक्षितयुतलमभर्ता स्यान्मृ ति ८ स्थितिकरो मृतिकर्ता ॥ सूर्यलुप्तकिरणौ धिपणज्ञौ शस्त्रपीडनकरी हि नराणाम्॥ चेदिन्थिहापापयुतापडष्टव्ययोपगाहेतिहु ताशभीतिः॥ करोति वर्षे रविनंदनेन युतेक्षिता वा पवनप्रकोपम् ॥ मदननिधन ७। ८ बंधु ४ प्रांत्य १२ शत्रु ८ स्थिताचे जननसमयलग्नादिथिहाव्देष्टमस्था ॥ खलगगनचरैश्चेद्युक्तदृष्टातिरिष्टं जनयति शुभदृष्टोत्पन्नरिष्टाल्पता स्यात् ॥ कामिनीभ वनगस्तु हिमांशुर्लग्नपो मृतिपतियदि संस्थः॥ द्वादशे १२ द्विषि ६ तथान्युपि ८ रिटं स्यान्मतौ च तनुपो मुथहेशः ॥ जन्मक्ष नाथो निधनेन्दलग्नात्स्यान्मृत्युकृत्करयुतेक्षितश्चेत् ॥ हिल्लाजदीपिकायाम् ॥ क्रूरस्य हदासितगुस्सपापः केन्द्रेण दृष्टोन शुभैM ·हायन ॥४२॥ तिः स्यात् ॥ समंदलग्नेधुनगे महीजे वर्षे नरोसौ यमसद्म याति ॥लग्नाधिपे करयुते धुनाख्ये समस्तदृक् तूर्यवलेन दृष्टे ॥ विनष्टपा रत्न. पं नवतिश्च येन वर्षे नरोसौ यमसद्म याति ॥ कुजतमोर्कसुताः सुखमाश्रिता यमपुरंस नरः परिगच्छति॥ मृतिगतस्त्वशुभोऽशुभ दृष्टियुग्विगतईज्यदृशाब्दगता मृतिः ॥ ताजिकसारे ॥ लग्नास्तांत्यपडष्टगोहिमरुचिर्दष्टः खलैः संयुतः स्यादिष्टं प्रकरोत्यसौ च गुरुणा नोवीक्षितस्सदृशा।कष्टं स्याच्छनिना कुजेन दहनाच्छस्त्राद्भयं वा विदुः संदृष्टः प्रकरोति सौम्यखचरैः सौख्यप्रदः शोभनः॥ रिंधेशोथविलग्नपो यदि विधोर्लग्नद्वयारिष्टगो तौ सौम्यैरवनाकितो निधनकृन्मुन्थाधिपो वा तथा ॥ दैवालंकतौ ॥ चंद्रेशलग्नेशमृती वराश्चेव्ययारिमृत्यूपगता विलग्नात् ॥ मृत्युप्रदा जन्मपमुंथहेशो मृत्युस्थितौ करनिरीक्षितौ तथा ॥ इत्यरिष्टविचारः ॥ अथारिष्टभङ्गो वर्षतन्त्रे ॥ गुरुः केंद्र त्रिकोणे वा पापादृष्टः शुभेक्षितः॥ चंद्रलग्नेन्थिहारिष्टं विनश्यार्थसुखं दिशेत् ॥ लग्नाधिपो वलयुतः शुभे क्षितयुतो यदा ॥ केंद्रत्रिकोणगोरिष्टं नाशयेत्सुखवित्तदः ॥ लग्नेयूनेशस्तनुगः सुरेज्यः क्रूरैरदृष्टः शुभमित्रदृष्टः ॥ रिष्टं निहत्यार्थ यशः सुखाप्तिं दिशेत्स्वपाके नृपतिप्रसादम् ॥ वलान्वितौ धर्मधनाधिनाथौ क्रूरैरदृष्टौ तनुगौ तदा स्यात् ॥ राज्यं गजाश्वांवरर नपूर्ण रिष्टस्य नाशोप्यतुलं यशश्च ॥ यदा सवीयों मुथहाधिनाथो लग्नाधिपो जन्मविलग्नपो वा ॥ केंद्रत्रिकोणाय धनस्थितास्ते सुखार्थहेमांबरलाभदाः स्युः ॥ त्रिपष्ठलाभोपगतैरसौम्यैः केंद्रत्रिकोणोपगतैश्च सौम्यैः ॥ रत्नांवरस्वर्णयशःसुखाप्ति नाशोप्यरिष्टस्य तनोश्च पुष्टिः ॥ तुंगे शनिर्वा भृगुजो गुरुर्वा शुभेत्थशाली यवनानाप्तिम् ॥ वली कुजो वित्तगतो यशो थतेजांस्यकस्माच्च सुखानि दद्यात् ॥ मणित्थः ॥ सुखाधिपः सौख्यगतो वलिष्ठः सौम्येज्यशुक्रः सहितोथ दृष्टः ॥ ददाति सौख्यं विपुलं मनोज्ञं जायां सुसौंदर्य्यगुणान्वितां च ॥ मुथहाया उपचये ३ । ६। १० । ११ सूर्यो वा धर णीसुतः॥ तस्मिन्वषे शुभं सर्व सफलं भद्रदायकम् ॥ अष्टमलग्नापवादः संहितायाम् ॥ झपकुलीरवृषालिमृगांगनाजननराशिविल.8॥४२॥ ग्रग्रहाष्टगाः॥ शुभफलाभृगुणा कथितास्तयोरधिपती सुहृदौ हि परस्परम् ॥ यादवः ॥ यदि शुभाशुभकण्टककोणगा यदथवाङ्गप तिर्बलिकेन्द्रगः॥ हरति रिष्टगणङ्गणपार्चनं तनुभृतान्नमतामिव विघ्नजम् ॥ यदि खलोब्दतनोइशशिनोथवा त्रिरिपुलाभगतः ·सवलः शुभैः॥ वलिभिरीक्षितयुक्चं तथा हरेदशुभमामयमामयजभयम् ॥ तनुपतिर्यदि वाब्दपतिः शुभाशुभावलाोकतयुग्यादके न्द्रगः॥भृगुसुतोथ हरेदशुभं बहुकुलमशीलमिवार्यजनस्तुतम् ॥ बलिनि सौम्यखगेप्यवले शुभे भवति सर्वशुभन्तनुधारिणाम्॥विल सदमलतेजाश्चन्द्रमाः केंद्रवंत्ती स्फुरदमलकरौवैः सौम्यखैटेश्च युग्हक् । मृतिसहममवीर्य वीर्ययुक्तञ्च जी हरति मरणपालं योगिवत्सिद्धवंद्यः ॥ हिल्लाजः ॥ जीवे विलग्ने तनुपस्स एव त्रैराशिकेशो न भवत्यरिष्टम् ॥ मन्दस्तनोः केंद्रगतस्स एव मुशल्लहे शस्त्वशुभं विनश्येत् ॥ राशिकोस्तखलवक्रवियुग्वलाव्यस्सत्स्थानगः खलवियुक् सितगुश्च जीवेत् । शुक्रस्तु केंद्ररहितो यदि पश्यतीज्यङ्केद्रानुगं सकलमेति लयं स्वरिष्टम् ॥ चन्द्रराशीश्वरो लग्नराशिपश्च खलेवियुक् ॥ रिटन्तदालयं याति यथा व्याधि स्सदौषधैः ॥ अत्र विशेष उक्तस्वाजिकमुक्तावल्याम् ॥ पष्टाष्टमद्वादशतुर्यसंस्थापापान्विता क्रूरनिरीक्षितेन्थिहा ॥ तदीश्वरस्तद्वदथार्क लुप्तो वर्षेश्वरो रंधरिपुव्ययस्थः॥ अस्तङ्गतो लग्नपतिश्च तद्व ८ । ६ । १२ सामान्यतोन्येपि विनाशसंस्थाः ॥ तथान्द लग्नाविपताकचक्रे विद्धश्शशी जन्मपतिश्च रन्ध्र ॥ पराजिता वर्षपजन्मलग्नवर्पाङ्गमुंथापतयस्तथैव ॥ अस्तङ्गता जीवितपुण्य देहनाथा इमे रिष्टकरा हि योगाः ॥ अतोन्यथा रिष्टहराः खचरा मुनिभिस्मृताः॥रिष्टकर्तृग्रहाणां च वीर्यमेकत्र कारयेत् ॥ तद्वच्चरिष्टहर्तृणां स्थापयेच्च पृथग्वलम् ॥ तत्रारिष्टबले योज्ये मृतिरोगवले पुनः ॥ देहांगपुण्यजीवानां वलं तद्भगकृद्रलः ॥ इष्टकष्ट बलं क्षेप्यं रिष्टारिष्टवले तथा ॥ तयोरंतरजो धीमान रिष्टं तद्भगमादिशेत्॥सौम्य रिष्टं समं क्लेशं धर्मादिष्टं लयं ब्रजेत् ॥ रिष्टकृद्ह दशांतरेयदांतर्दशाधिरिपुपापिनो भवेत् ॥ तत्र मृत्युमपि निश्चयं वदेजातकायुरवसान एव हि ॥ इत्यरिटभंगविचारः ॥ अथ राज योगविचारः ॥ उक्तं च सुधानिधौ ॥ नृपास्पदं सर्वजनाभिमृग्यं लभ्यं च तद्भाग्यवशेन पुंभिः ॥ तलभ्यते खेटकृतस्तु योगस्ता नत्र योगान्कथयामि कांश्चित् ॥ तुर्येशोंबुगतो बली वलिशुभैर्युक्तेक्षितो राज्यदः केंद्राप्ति ११ त्रिसुतांकगः सुरगुरुर्जन्मांगपो वेश्मगः ॥ योगेस्मिन् द्वितयेपि वाजिविलसत्कुंभेद्रसेनं नृपं तत्कुर्यात्समदद्विपड्गजगणे शार्दूलविक्रीडितम् ॥ युवतिधामप तिरुम नुगो बली गुरुयुतेक्षितमूर्तिरिहोद्भवम् ॥ विविधभोगयुतं नृपसंपदा परिददाति ददाति मनोरथम् ॥ मेपुरणे १० स्वो ·हायन ॥४६ 0 बगतः पतंगः कर्कोदये वाक्पतिरिंदुरर्थे ॥ सूर्यत्थशालस्तु भवेत्रपालः समुद्रमुद्रांकितभूमिपालः ॥ ४ ॥ कोंदये वाक्पतिरिंदु रत्न राज्ये स मूथशाली नृपतिः स्वभेः ॥ यस्य प्रसादादरिसुंदरीणां समुद्रसंदर्शनकौतुकं स्यात् ॥ निशेशसूयौं सितवाक्पती चा8 कृतेत्थशालौ पतितान्यभस्थौ ॥ वीर्यान्वितास्ते यदि भूप उव्या प्रशास्ति नक्षत्रयशोवंतसः॥ वपैश्वरो लाभगतोर्कजोकोंमेपूरणे चंद्रकृतेत्थशालः ॥ समुद्रसीमा महिला पूरीवत्संपालयेत्पालितशत्रुवालः ॥ वीर्यशालिभृगुजेत्थशालिनि साधिकारपदलाभकर्म जे ॥ म्लेच्छमंडलविमर्दनक्षमो भूपतिर्गजरथोद्धतो रणे ॥ सर्वे शुभाः केन्द्रगतास्त्रिलाभारिस्थाः खला वीर्ययुता नृपस्स्यात् ॥ वातोच्छलगाङ्गतरङ्गशोभाहरस्फुरचामरखीज्यमानः ॥ पञ्चाधिकारिपतिभिमिथ इत्थशालैः केंद्रस्थितैलयुतैर्नृपतिविधत्ते ॥ यस्य प्रतापतुलितं हि रुपेव सूर्यम्प्रेखत्तुरङ्गमरथोत्थितरेणुजालैः ॥ उत्तरतंत्रे ॥ लग्नेश्वरेशश्शुभखेचरश्चेच्छशांकलग्नाधिपती नभस्थौ ॥ स्ववीर्ययुक्तौ शुभवीक्षितौ स्तो वर्षे तदा स्यात्खलु राज्यलाभः ॥ लग्नाधिनाथेन हिमांशुना वा यदीत्थशालं कुरु म्बरेशः॥ शुभस्स्वतुङ्गादिगतोम्बरञ्च पश्येत्तदा स्यात् खलु राज्यलाभः ॥ हिमांशुकाविपलग्ननाथा मेपूरण १० स्थाइशुभवी क्षिताश्च ॥ स्वोच्चादिभस्थाश्शुभखेचराश्चेत्तदा प्रकुर्युर्बुवराज्यलाभम् ॥ हर्पस्थिते कर्मपतो शुभग्रहे स्वतुंगराश्यादिगते तथोदित ॥ शुभेक्षिते केन्द्रधनत्रिकोणगे राज्यस्य लाभोस्ति शुभैविलग्नगैः ॥ लग्नेश्वरस्स्वसंगतो विलग्ने स्वतुङ्गनाथेन निजोचगेन ॥ दृष्ट स्तदा तत्र अभीष्टराज्यलाभो भवेद्भुमिपतेः क्रमेण ॥ स्वोचस्थितो लग्नगतः शुभग्रहः शेपैत्रिकोणायगतैलान्वितैः ॥ अचिन्ति ताराज्यपदाप्तिरुन्नतिस्स्यादल्पिका स्वर्षागृहादिसंस्थैः ॥ मीनोदये भार्गवजीवसंयुते लाभे कुजे राज्यपदाप्तिमादिशेत् ॥ वृपोदये सौम्यहिमांशुभार्गवैः केन्द्रे गुरौ स्युः खलु राज्यसम्पदः ॥ शुभेत्थशालोम्बरपो विलग्ने राज्यप्रदस्स्वोचगृहादिसंस्थः ॥ लग्नेश्वर स्वर्श गते विलग्ने स्वोच्चे कुजे स्यात् खलु राज्यलाभः॥ केंद्रे हिमांशुस्स्वगृहे स्वतुङ्गे वीयत्थशालं कुरुते स्वपेन ॥ लग्नाधिपो नाथचतु ष्टयस्थो वर्षे तदा स्यात्खलु राज्यलाभः॥ केंद्रस्थिते शीतकरे बलाव्ये शुभैयुते क्रूरविवर्जिते च ॥ शुद्धेपि वा स्यात् खलु राज्यलाभ श्चंद्रेऽवले नीचगतेन राज्यम् ॥ मणित्थः ॥ वाचस्पतिर्लग्नगतस्तृतीयो जन्माधिनाथः सुतगोऽत्र यस्य ॥ स वैरिदं परिहत्य भुंक्ते १४३॥

·M बलं गजांतं विपुलां च लक्ष्मीम् ॥ जामित्रनाथे तनुभावयाते लग्ने गुरौ मित्रशुभैश्च दृष्टे ॥ क्रूरैरदृष्टे धनधान्ययुक्तो भवेन्नरः शक्रसमो वलेन ॥ धर्माधिनाथे सवलेर्थनाथे युते शुभेर्लग्नगतरदृष्टैंः ॥ क्रूरैर्गजांतां विपुलाञ्च लक्ष्मी भुनक्ति जंतुः शुभकर्म युक्तः ॥ सौम्यग्रहैः कंटकगैरसौम्यस्त्रिषष्ठलाभोपगतैविलग्नात् ॥ कीर्तिप्रभापुत्रधनानि रत्नप्रवालवस्त्रादिसमस्तलाभम् ॥ निजांशकस्थे त्रिदशेज्यपूज्ये दैत्याधिपे स्वोचमुपागते च ॥ निजांशकस्थे रजनीशपुत्रे भवेन्मनुष्यो मनुजाधिनाथः ॥ यदीत्थशालो गुरुशुक्राम्यैः कृतस्तदा राज्यभवो हि लाभः ॥ स्वोचस्थितैस्तैरचितो यदासौ वलेन शक्रप्रतिमो मनुष्यः॥धर्मे रतिः कांचनलाभयुक्तः प्रीतिः स्ववर्गे धनधान्ययुक्तः॥वली च भौमो धनभावसंस्थो भवेदकस्मादतुलं च तेजः।। निशाधिनाथेनकृते कबूले देवाधिपेज्येन तु कंटकस्थे॥ रत्नाश्वलाभं कुरुते तदानीं यशश्च लक्ष्मीमतुलां करोति ॥ यदीत्थशालो रवितोस्ति सौम्यः क्रूरैत्रिपष्ठायगतैः सहैव ॥ विजित्य सर्वानपि वैरिवृंदान्भुनक्ति राज्यं विपुलैश्च भोगः ॥ सौम्येदुनका निजहद्द संस्थाः सूर्यारमंदास्त्रिखलामसंस्थाः॥ तदा धनं वा बहुलप्रभावाझुनक्ति शक्रप्रतिमो वलेन ॥ द्वौ मूसरि फो यदि शुक्रसोम्यो गुरुस्तृतीयोपगतोस्ति यस्य ॥ भुक्त्वा यशो राज्यफलं विधत्ते हस्त्यश्वनिप्पीडितवेरिवृंदम् ॥ यदावनीशो निजभागवर्ती स्त्रो चंगतो मित्रशुभैश्च दृष्टः ॥ ददाति लक्ष्मीङ्गजरत्नहेमप्रवालकाढयां सततन्नरेभ्यः ॥ चिराशिनाथो यदि भूमिपुत्रस्स्वतुङ्गभागे निजभागगो वा ॥ लग्नत्रिकोणायगतो ददाति महासुखं सर्ववलोपपन्नम् ॥ स्वोचं गते देवपुरोहिते च त्रिराशिनाथे निजवर्गसंस्थे॥ परस्परालोकनमत्र याते ददाति पुत्रान्विपुलाञ्च लक्ष्मीम् ॥ चतुर्थसौरिर्यदि सोमपुत्रैः कम्बूलवर्ती यदि पञ्चमांश ॥ महावलम्भूरिधनं च धत्ते मित्रागमं कार्यविलासयुक्तम् ॥ मित्रस्य गेहे यदि भूमिपुत्रो ग्रहस्थितैस्वोच्चगृहे कबूली ॥ ददाति राज्यं विपुलम्मनोज्ञाना री धनं वाजिगजादिलाभम् ॥ यदीन्दुसौम्येज्यसुरारिपूज्याः स्वोच्चङ्गतारस्वांशगता यदि स्युः ॥ लग्नाविकेन्द्रायगतास्स्वमि त्रैदृष्टाश्च युक्ता निजवीर्ययुक्ताः ॥ गजाश्वरत्नाम्बरदेशलाभं स्त्रीपुत्रलाभं विविधञ्च सोख्यम् ॥ यच्छन्ति खेटाः परमर्दनञ्च कुर्व न्ति सवै बलिनो नराणाम् ॥ भाग्याधिपः स्वोच्चमुपागतो वली रवीन्दुवाचस्पतिभिर्निरीक्षितः ॥ भाग्योदयः स्यादनधान्यला ·॥४४॥ हायन भो नृपप्रसादो नियतन्नराणाम् ॥ यदापुत्रो बलवान्स्वतुङ्गसंस्थोप्यतुङ्गे भृगुजो बलाढयः ॥ यदा तदा म्लेच्छजनप्रसादा रल. दुनकि राज्यं निपुलाञ्च लक्ष्मीम् ॥ वतन्त्रे ॥ यदा सोयाँ मुथहाधिनाथो लग्नाधियो जन्मनि लग्नपो वा ॥ केंद्रत्रिको णायधनस्थितास्ते सुखार्थहेमाम्बरलाभदाः स्युः ॥ तुझे शनि भृगु जो गुरुर्वा शुभेत्यशालायानादनाप्तिम् ॥ ताजिकसर्वस्वसारे स्यादिकवाले खलु राजयोगस्स्यादिन्दुवारे नृपराज्यविच्युतिः ॥ नृपान्मजानामिह राज्यलाभोन्येषां प्रतिष्ठा वसुलब्धयःस्युः ॥ वाजिकालंकारेपि ॥ जनने जननेत्रगोचराः ख वराःस्वस्त्रगृहोच संस्थिताः॥ अरिभम्प्रविहाय हायने यदि ते स्युस्सकलार्थसिद्धिदा इति ॥ अथ राजयोगभङ्गः ॥ मणित्थः ॥ व्यये शशांको यदि तत्र सोरिः पष्ठे भृगुहानिकरस्समन्तात् ॥ धनाश्वरत्ना दिमहाद्भुतानां स्वचित्तवैकल्यकरो यकस्मात् ॥ धर्माधिपे वा विवले च वित्तनाथे विलग्ने शुभदृष्टिहीने ॥ क्रूरेयुते नाश मुपैति लक्ष्मीस्सुसञ्चिता शकसुरक्षितापि ॥ वाजिकभूपणे ॥ नीयस्थिताश्चास्तमिताश्च पापा नृपालयोगं दलयन्त्यलन्ते ॥ खलाः कुवगै विवलाश्च सोम्याः कृतार्गलाः स्युनरपालयोगाः ॥ वाजिकसारेपि ॥ नोचोपगा वैरिगृहोपजाता पार्यता वास्तुगता ग्रहेंद्राः॥ हरन्ति राज्यं विपुलन्नराणान्तदा सुखं नाल्पतरं विह ॥ दुष्टवर्गोपगाः पापास्सौम्याश्चेद्रलवर्जिताः ॥ अपा कुवैति ते राज्यं कष्टं कुर्वन्ति देहिनाम् ॥ अस्तङ्गती नोचमुपागतो वारारिसंपीडितमुर्तिको वा ॥ देवेज्यशुक्रौ मनुजाधिपत्य सुखार्थलाभं हरतो नराणाम् ॥ सूतौ व्योमपतिर्महस्स यदि चेत्तद्वद्यदाधिष्ठितो नीचञ्चास्तमुपागतः शुभहरः प्रोक्तोब्दवेशे बुधैः ॥ सौम्याश्चेत्पतिताश्रिताः खलखगाः केन्द्राश्रिता वक्रिको निर्वीर्या यदि वा तदाब्दसमये लक्ष्मीः परिक्षीयते ॥ जनौ व्ययेथो दशमे च वर्षे स्वस्वामिसौम्येक्षणयोगहीनः ॥ खेशारिदुष्टसंयुतःश्रियं हरेत्तृष्णैवधैर्यम्पुरुपस्य पूज्यम् ॥ अन्देशः पदपोथवास्तमयगो नीचारिगो वा भवेल्लग्नेशन कृतेशराफयुतिकः खेशोथ रात्रीश्वरः ॥ क्षीणो नीचयुतश्शुभो हितयुतिस्सूोपि ॥४४॥ दुष्टाश्रयी राज्यनीतिवलेन विस्तृतमिव क्षीणो विदेहे रुजम् ॥ पञ्चाधिकारिष्वपि नैव केंद्रत्रिकोणलाभक्रमगो बलीयान् ॥ परेपि दुष्टाश्रयगाविवीर्यास्तदा भवेद्भरिसुखार्थनाशः ॥ लग्नेश्वरे नीचपतीत्थशाले स्याद्राष्ट्रमस्य शितिपस्य शून्यम् ॥ वर्षतन्त्रे ॥

·१ अब्देन्थिहेशादिखगाः खलेश्चेद्युतेक्षिता अस्तगनीचगा वा ॥ सौम्या वलोना नृपयोगभंगं तदा वदेद्वित्तसुखक्षय च ॥ इत्थं जन्मनि वर्षे च योगकर्तुर्वलावलम् ॥ विमृश्य कथयेद्राजयोगं तद्भगमेव च ॥ इति श्रीमदैवज्ञवर्य्यपण्डितदामो दरात्मजबलभद्रविरचिते हायनरत्ने वर्षेशादिविचाराध्यायः समाप्तः॥ ॥ श्रीगणेशाय नमः ॥ अथ तन्वादिद्वादशभाव विचाराध्यायः ॥ उक्तञ्च यादवेन ॥ भावम्परस्यानधिगम्य धीमान्दृष्टेपि वक्तुं सहिताहितं क्षमः ॥ तथैव तत्त्वादिकभावजातं शुभाशुभन्तद्विवृणोम्यथाहम् ॥ द्वादशभावानां संज्ञा समरसिंहेनोक्ता ॥ तनु १ धन २ सहज ३ सुहृत् ४ सुत ५ रिपु ६ जाया ७ मृत्यु ८ धर्म ९ कर्मा १० याः ११ ॥ व्यय १२ इति भावा द्वादश कार्यस्थानानि लग्नाया इति ॥ अथ सामान्यतो भावविचार उक्तोब्दतन्त्रे ॥ यो भावस्स्वामिसौम्याभ्यां दृष्टो युक्तोयमेधते ॥ पापदृष्टयुतो नाशो मिश्रेमिश्रफलं वदेत् ॥ अवस्वामिशुभम हाभ्यां युतो दृष्टो वा नद्धावसंबन्धि म्बस्य सौख्यं कोर्थः तदावोक्तशुभपदार्थानां वृद्ध्या अशुभपदार्थानान्नाशेन च सुखम् ॥ पापैस्तद्भावोक्तो ऽशुभपदार्थवृझ्या शुभपदार्थनाशेन च स्वस्य दुःखमेवम्मित्रैः सौम्यपार्मिश्रं शुभमशुभञ्च ॥ तत्र सौम्याधिक्ये सुखाधिक्यं दुष्टं फलं पापाधिक्ये दुःखाधिक्यशुभफलं ज्ञेयम् ॥ तुल्यत्वे क्रूरसौम्यानां बलाबलविवेकेन फलनिर्देशः ॥ अत्र भावेशमित्रग्रहेण दृष्टो युतो वा भावः ॥ स्वफलप्रदो वा ज्ञेयः ॥ भावेशशत्रुणा सौम्येनापि युतो दृष्टो वा भावः स्वफलनाशको ज्ञेयः ॥ भावाधीशोपि लगादावादा केंद्रगो भावशुभफलवृद्धिदः ॥ पठाष्टम ? द्वादशस्थो भावफलनाशको ज्ञेय इति विशेषः ॥ भावनाथो यथा पश्येद्भावं कार्यकरस्स्मृतः॥ आक्रांतोपि च यः पश्येत्परतः कार्य सिद्रिकृदिति ॥ जर्णिताजिके ॥ अत्र विशेषो भगवता गर्गेणोक्तः ॥ नीचस्थो रिपुगेहस्थो ग्रहो भावविनाशकृत् ॥ उदासीनगृहे मध्यो मित्रस्वक्षत्रिकोणगः ॥ स्वोच्चगश्च ग्रहोवश्यं भाववृद्धिकरः स्मृत इति ॥ षष्ठाष्टव्ययभावेषु विचारे वैपरीत्यमाह सत्याचार्यः ॥ सौम्याः पुष्टिम्पापा विपर्यये संश्रिता ग्रहाः कुर्युः ॥ मूर्त्यादिषु निधनान्ता रिपुमावेषूत्रमात्फलं दद्युरिति ॥ अयमर्थः ॥ अष्टमस्थाः सौम्या मृत्युहानि कुर्वति ॥ पापा मृत्युवृद्धिं कुर्वति ॥ द्वादशे सौम्या व्ययहानि क्रूरा व्ययवृद्धिं षष्ठभावस्थाः सौम्याः शत्रुहानि कराः शत्रुवृद्धिं कुर्वतीति सत्याचार्यमतम् ॥ षष्ठे सौम्याः शत्रुवृद्धिं क्रूराः शत्रुहानि कुर्वतीति ताजिककर्तृमतम् ॥ तदये ग्रहाणां भावफले प्रकटीभविष्यति ॥ अत्र विशेष १२ ·झापा रल. 1४५॥ माह समरसिंहः ॥ जन्मनि यस्मिन् राशौ शुभोशुभो वा सवर्षलग्नेपि ॥ यदि भवति तदा पूर्ण शुभं यच्छति स्वधातुवशात् अत्र विशेषांवरमाह तेजसिंहः ॥ लग्नप्रभृत्यखिलभावपतो विनष्टे तद्भावजात्र विषयक्षातरित्थमत्र ॥ नटेरिपेरिपुरुजोपनयोन्त्यनाथे नार्थव्ययश्च मृतिपे मृतिहानिरित्थमिति ॥ अथ भावेषु बलिष्ठयहलक्षणमुक्तं संज्ञातंत्रे ॥ लग्न १ कर्मा १० स्त ७ तुर्या ४ य ११ सुतां ५ क ९ स्थो वली ग्रहः ॥ यथादिमं विशेषेण सत्रिवित्तेषु १ । १०।४।७।११।५।९।३।२ चंद्रमाः ॥ कुजस्सत्रिषु १।१०। ७।४।११।५।९।३ पृच्छायां सूतौ वर्षे च चिन्तयेत् ॥ भावा नवेत्थं शस्तास्स्यू रिःफाष्टरिपवोशुभाः ॥ दीप्तांशातिक्रमे शस्ता इमेपीति विचिन्तयेत् ॥अत्र सर्वांपेक्षया लग्नस्थो ग्रहो बली तस्माद्दशमस्थो हीनबलः ॥ एवं सर्वत्र द्वादशाष्टमषष्ठभावा गणितागता अधिष्ठितग्रहदीप्तांशानतिक्रम्य वर्तते तदा शुभफलदा इति ॥ एवं शुभभावेषु ग्रहास्स्वदीप्तांशमध्येष्वयन्तं शुभाः ॥ तदतिकमे ल्यूनफलदा इत्यनुक्तमपि ज्ञेयम् ॥ भावविचारे विशेषमाह गादवः ॥ यद्यद्भावपतिर्यहो जनुषि सोत्राब्देऽधिकारी बली तत्तत्प्राप्तिकरोथवाजनुपि यावाधिपोब्दे स च ॥ पश्येत्तं स तथाविधो यदि चनो पश्येत्फलं स्वप्नवद्यः कश्चित्खचरो जनौ शरदि यद्गस्थोत्र तत्प्राप्तिद इति ॥ अन्योपि विशेष उक्तो हायनसुंदरे ॥ यस्मिन् भावे भावनाथेन युक्तो लग्नस्वामी तस्य भावस्य वृद्धिम् ॥ कुर्यानित्यं मृत्युनाथेन युक्तो यस्मिन भावे तस्य हानि सदैवेति ॥ अथ लग्नेशो यगावस्वामिना सहेत्यशालं करोति तनावसम्बन्धिपदार्थाना वर्षे लाभसुखादिकं वाच्यम् तत्रापि मणऊखल्लासरहद्दयोगादिसंभवे इत्थशालफलं न वाच्यम् ॥ एवमित्थशालासंभवेपि यमयानक्ततंबीरयोगादौ फलं ग्रंथोक्तं वाच्यमिति भावविचाराध्यायानुक्तमपि ज्ञेयम्॥अत्र जातकवर्षप्रश्नादौ लगादिद्वादशभावाः साध्यास्ततो यत्रयत्र भावे यद्यवस्तु कथितं तत्तवस्त्वभिप्रायादिग्रहयोगतो वाच्यम् ॥ उक्तं च चंडेश्वरेण॥यद्यद्भावे तु यद्वस्तु कथितं यवनादिभिः॥ तत्कार्यसंज्ञमाख्यातं ततः प्रश्नादिचिंतयेत् ॥ इति सामान्यतो भावविचारः॥अथविशेषभावविचारे आदौ तनुभावविचारस्तत्र तनुभावे किंचिंतनीयमित्युक्तं चंडेश्वरेण ॥ आरोग्यपूजागुणमानवृत्तमायुर्वयोज्ञाति | ॥४५॥ जदोषसौख्यम् ॥ केशाकृती लक्षणवर्णरक्षा तदागिनेयस्य वधूस्तनौ स्यात् ॥ अत्र तनुभावश्चेत्स्वामिसौम्याच्या दृष्टो युक्तो वा स्यात्तदा देहे आरोग्यं लोकतः पूजालाभःगुणोदयः ॥ सन्मानाधिक्यम् ॥ शुभाचरणम् आयुषि निर्विघ्नता लग्नेशवयसा पुरुषेण सुखाऽधिकं स्वज्ञातिसौख्य क्लेश ·नाशः शुभाकृतित्वं नाम कांतिवर्द्धनं देहे शुभलक्षणोद्यमः लग्नाधीशस्य संज्ञातंत्रोक्तं ब्राह्मणादिवर्णद्वारया सुखमंगरक्षामागिनेयजायादेहेसुखं भागिनेय विवाहायुत्सवेनवा सुखमेवं पापैः सवै विपरीवं ज्ञेयम्।।मिर्मियं च पूर्ववत् ज्ञेयम्॥अथ विशेषयोगास्ताजिकसारे॥लग्नाधिपे पूर्णबलेतिसौख्यमारो ग्यता कान्तिविवर्द्धनञ्च ॥ अल्पं सुखम्मध्यवले विनष्टे कष्टं व्ययाष्टारिंगतेल्पसौख्यम् ॥ अत्र वर्षलग्नेशो जन्मन्यपि पूर्णबलोपेक्षित इत्यु तन्तेजसिंहेन ॥ लग्नेश्वरेऽन्दजनुपोरपि पूर्णवीय नीरोग्यतामतिमहत्त्ववपुस्मुखानि ॥ लग्नेथ दृष्टसहिते विभुनाशुभैर्वा भावेषु चैवमखिलेषु फलं विलोक्यम् ॥ एवम्पापैरसवै विपरीतं ज्ञेयं मिऋमिश्रफलम्भवेत् ॥ केन्द्रस्थिते लग्नपतौ च सौम्यैदृष्टे युते वा नवपञ्च मस्थे ॥ सौख्यं विलासो विजयो भवेद्वा कम्बूलगे रात्रिपतो बलाब्ये ॥ लग्नं यदा पापखगैस्समेतं सौम्यग्रहैनौंसहितञ्च दृष्टम् ॥ ददाति मांद्य बहुलं समान्ते तथा विवादं कुजनैनराणाम् ॥ शुभग्रहाः केन्द्रगता बलान्वितास्सयोर्थलाभाय सुकार्यसिद्धये ॥ पापग्रहाः पञ्चमकेन्द्रगा वा दारिद्रयदुःखाय भवन्ति तत्र ॥ सौम्यग्रहैरुपचयोपगतैस्समस्तैर्लग्नात्तथा हिमकरात्सबलैनराणाम् ॥ दधुर्धनानि विविधानि विलासहास्यं सौख्यागमन्निखिलयोगजनात्पृथिव्याम् ॥ समरसिंहः ॥ लग्नेशे केन्द्रस्थे शुभग्रहे लग्नगे शुभैर्दष्टे ॥ लमात्रिकोणसंस्थे क्षेमन्देहस्य चन्द्रमूथशिले ॥ जातकलग्नाद्वर्षे षष्ठेन्त्ये वा दशाग्रहैः क्रूरैः॥ दृष्टे युते च वाच्यन्तद्र न शुभमन्ययोगेपि ॥ जन्मनि पापे व लग्नगता मुन्थहा नहि श्रेष्ठा ॥ क्रूरयुतदृष्टचन्द्रे लग्नस्थे वा शुम्भवकुशः ॥ लग्नात्सप्ताष्टमगे भौमे वर्ष न शोभनं वाच्यम् ॥ जीर्णताजिके ॥ उदितो लग्नपो लग्नं पश्येत्सर्वग्रहेक्षितम् ॥ सार्वभौमस्तदा योगो महाभाग्यस्य जाय ते ॥ यद्राशिजो नरस्तस्य समुदेति पतिर्यदा ॥ राशीशस्योदयोवा स्यादुदयस्तत्र वत्सरे ॥ उदितः स्वोच्चगो वापि राशिपोलनपोऽ थवा॥शुभं तद्वत्सरे तस्य कुर्याद्युक्तोथवा ग्रहः ॥ लग्नेशो वीक्ष्यते लग्नं वीक्ष्यन्ते च शुभग्रहाः॥ तदा देहसुखं विद्यालये लग्नेश्वरोऽ थवा॥ लग्नं लग्नेश्वरः पश्येद्भावं पश्यति भावपः॥तावुभौ भावगौ स्यातां तदा तद्भावजं सुखम् ॥ स्वक्षेत्रस्थो लग्नपतिर्लाभपेनयुतः शशी ॥ श्रेष्ठो धनाधिपश्चेत्स्यात्तदा श्रेष्ठफलाप्तिकृत् ॥ केंद्रगो यदि लग्नेशः शुभो दृष्टः शुभैरपि ॥ त्रिकोणलाभगो वापि चेद्राज्ये क्षेमकारकः ॥ जीवेन्दपे क्रूरयुते लग्ने हानिर्भयं नृपात् ॥ पष्ठो लग्नाधिपो नूनं स्वयमेव रिपुर्भवेत् ॥ अष्टमो मृत्युकृञ्चैव ·हायन ॥४६॥ व्ययगो व्ययकारकः ॥ लग्ननाथे विनष्टे स्याद्विनष्टावयवः पुमान् ॥ तेजो वर्णादिकं नष्टमुदिते निखिलं शुभम् ॥ लग्ननाथो रत्न, राशिनाथः केंद्रनाथोथ भावपः ॥ उदेति यत्र मासे च तन्मासे तत्सुखं बहु ॥ उदितावृत्तमे भागे राशिलग्नपती स्थितौ ॥ केंद्रेवा स्युः शुभाः ह्येवं तदा श्रेष्ठं फलं स्मृतम् ॥ यस्मन् गेहे लग्नपतिस्तदीशः स्याच्छुभे गृहे ॥ शुभकार्य्यस्य सिद्धिः स्यादिपरीते न संभवः॥ नीचस्थिते चास्तमिते अशुभसंस्थिते तथा|लग्नेशभपतौ कार्यमशुभंतत्र सिद्धयति।लपकार्यपयोयोगः शुभयोः सिद्धिकृद्भ वेत्॥पापयोश्च तयोर्योग अल्पकार्यकरोमतः॥हिल्लाजः॥विलग्नात्पंचमं तस्मात्पुण्यभं चततस्तनुः॥स्थानत्रये यदा सौम्याः सुख संपत्तिदो भवेत् ॥ स्वोचं तत्र यदा सौम्यास्तत्र राज्यं महासुखम् ॥ स्वांचे लग्ने श्रियं तुयें सौख्यं योषियने भवेत् । व्योनि राज्यं ग्रहे सम्यग् विचार्य फलमादिशेत् ॥ यादवः ॥ जन्मांगाब्दपतिः समातनुपतिर्वान्दे भवेद्यद्गस्तद्देशेन कृतेत्थशालयुतिक स्तत्प्राप्तिदश्चेच्छुभः ॥ यद्वा भावनृपोऽथवा सहमपो वर्षाधिनाथेन वा लग्नेशेन करोति चेद्युतिमिहास्याप्तिप्रदो हायने ॥ लग्नेश्वरे वा शरदीश्वरे वा वीर्यान्विते सौम्ययुतेक्षिते च ॥ शरीरसौख्यं बहुदुःखमष्टपष्ठस्थिते तत्पतिना च युक्ते ॥ जन्मलग्नपतिरुत्तमवीयों यद्ह जनुपि तत्र च दृष्टे ॥ तेन वा सहित अस्य च लब्धिस्तद्यथाङ्गसुखमन्दतनौ स्यात् ॥ भावा जन्मनि हायन स्वफलदाः सौम्येस्स्वपत्या युता व्यस्ताव्यस्तफलाश्च तत्परिदृढास्सादास्सेमशोपि च ॥ एवञ्चापि विलग्नवदनसुखञ्चकं विधायात्रतढुष्टादुष्टख गाश्रयास्तदिनतो ब्रूयाच्छुभञ्चाशुभम् ॥ सुतौ यद्भवने शुभोन्दसमये तद्धमतोब्दाङ्गतो मुन्थातोपि तदाप्तिकृत्क्षतिकरः क्ररोथ वर्षे श्वरः ॥ यद्भावे सहमेतिवीर्यसहितो लग्नेश्वरेणापि वा तत्पेनाथकृतेत्थशालयुतिकस्तत्प्राप्तिकृद्धायने ॥ तेजस्सिंहः ॥ वर्षाङ्गपो जनुपि यद्ग्रहगोवली स्याद्वर्षे च लग्नमथ तद्गृहमाश्रितश्चेत् ॥ तद्भावजसलु फलं सकलन्ददाति चेत्थं सदात्र मुथहाब्दपती विचिन्त्यौ ॥ अथ वर्षलग्ने फलमाह समरसिंहः ॥ यदि लग्नेशस्सूर्यो दुःखं व्याकुलत्वपरवशते ॥ यदि सोमस्तु परान्नभुकुलतो नाश्रयो विगतधातुः॥ ॥४६॥ भौमे लग्नाधिपतो सर्वविरोधी विवादकृद्रोगी ॥ सौम्ये च पतौ विद्याबुद्धिप्रभृतीनि जायन्ते ॥ गुरुसितयोश्च पतिवतिसुखानि पूर्णानि सर्वाणि ॥ मन्दपतित्वे कलहोद्वेगविकाराऽशुभानि च स्युरिति ॥ अथ विशेषमाह हिल्लाजः ॥ जन्मनि ये वलयुक्ता हीनबला ·वास्तथा वर्षे ॥ ते वर्षपूर्वभागे शुभफलदाश्चोत्तरे त्वशुभाः ॥ ये जन्मनि बलहीना वर्षे वलसंयुताः खेटाः ॥ ते वर्षे चरमभागे शुभफलदाः पूर्वभागके त्वशुभाः ॥ उभयत्र ये वलाव्याः संपूर्णेन्दे शुभप्रदास्ते स्युः ॥ उभयत्र वीर्यरहितास्ते वनिष्टदाः सकलेपि ॥ अथ लमभावस्थितानां सूर्यादीनां फलम् ॥ ताजिकपद्मकोशे ॥ अथ प्रवक्ष्ये यवनादितत्त्वं तन्वादिगानां रविपूर्वकाणाम् ॥ सामान्यतो भावफलं खगानां कौतूहलं दैवविदां हिताय ॥ रविर्लग्नगो वातपित्तं करोति कलबांगपीडां शिरोयशिरोगम् ॥ विवादञ्जनानां भने गुप्तचिन्ता दशानेष्टकारी भवेद्धायनेस्मिन् ॥ १॥ तनुगतस्तनुते रजनीकरो विकलताश्च कफज्वरपीडनम् ॥ भवति पापखगान्त्रि तदृग्यदा तनुविनाशकरो वलवर्जितः॥२॥ धरणितनयलग्ने स्याद्वणो वातपीडा भवति रिपुविवादो नेत्रशी च रोगः ॥ ज्वखम नविकारादंगनांगे च कष्टं नृपभयमथ लोहादग्नितो वा भयं स्यात् ॥ ३॥ रजनिकरसुतः स्थालनगो हायनस्य बहुलवलविवृद्रियों पितां चापि सौख्यम् ॥ भवति रिपुविनाशो भूपपक्षाच्च लाभो धनजनसुखकारी मित्रलाभं करोति ॥ ४॥ जीवे लग्नगते हयांवर सुखं प्राप्नोति वृद्धि पराम् ॥ राज्यात्सौख्यसमागमं च बहुलं व्यापारतस्याजयः ॥ कीर्ते वापि विचनं रिपुजना नश्यत्यवश्यं तथा॥ जायासोख्यमथापि मौक्तिकधनं हेम्नश्च लाभो भवेत् ॥ तनुस्थानगो भार्गवश्वेदिह स्यात्प्रतिष्टाविवृद्धि समृद्रियागमं च ॥ रिपूणां विनाशं तथा भूपमानं जयं भूपणाव्यं नराणां करोति ॥ ६॥ मूर्तिस्थितो रविसुतः सुतलाभकारी स्वोच्च ७ स्थितः स्त्र भवने १०।११ च करोति लब्धिम् ॥ शेपेषु वैरिभयवायुकृता च पीडा जायांगकष्टमय रोगादब्दमध्ये ॥ ७ ॥ तमो लग्नगः का मिनीनाञ्च पीडा रिपोर्भीतिचिन्ताव्ययो व्यग्रता च ॥ शिरोर्तिच भूपाद्भयं मानभङ्गन्तथा नेत्रपीडाङ्करोतीह वप ॥ ८॥ केतुफलं सर्वत्र राहुबज्ज्ञेयम् ॥ मणित्थः ॥ बहुचिन्ता तथोडेगः शिरोशिमुखपीडनम् ॥ बहुरोगोऽङ्गनापीडा वादी लग्नगे रखौ ॥ १ ॥ प्रक्षीणश्चन्द्रमा क्रूरश्चाक्षीणस्सोम्य एव च ॥ सौम्यदृष्टस्तथा सौम्यः पापदृष्टस्त्वशोभनः ॥ शुक्लाष्टम्युत्तरदलाबाव कृष्णाष्टमीदलम् ॥ तावच्छुभश्च शीतांशुः प्रोक्तस्थानेषु शोभनः ॥ लग्ने शीतकर पुंसां श्वासकासादिपीडनम् ॥ वदनाक्षिविकारैश्च पीडितः कफरोगतः॥२ ॥ मूवकादिरोगांश्च कलहश्च धनक्षयम् ॥ रक्तपित्तप्रकोपञ्च कुरुते लग्नगः कुजः ॥ ३ ॥ देहे सौख्य ·हायन ॥४७॥ तु न्धियो वृद्धिपमानो धनागमम् ॥ तेजो धैर्यस्य वृद्धिश्च वर्षे सौम्ये विलग्नगे ॥४॥सांख्यं पुत्रकलबादेर्वपुरारोग्यसन्मती ॥लाभः रत्न. सेवासुख भूपमानो लग्नगते गुरौ ॥५॥ सौख्यं लाभं प्रमोदञ्च कुलवृद्धिर्भवेन्नृणाम् ॥ मानं भूमिपतेर्दत्ते दैत्येज्यो लग्नगो यदि ॥६॥ कफमारुतकोपञ्च शिरोजठरपीडनम् ॥ इष्टद्वेषं वक्रपीडां वर्षे लग्नगते शनी ॥ ७ ॥ देहे मरुत्कृता पीडा कलहं विभवक्षयम् ॥ पुत्रमित्रादिकं कष्टं राही वर्षविलग्नगे ॥८॥ इति तनुभावविचारः ॥ १ ॥ अथ धनभावविचारः ॥ तत्र धगभावे किञ्चितनीयमित्युक्तञ्चण्डेश्वरेण ॥ माणिक्यमुक्ताफलरत्नधातुवबाम्बरस्वर्णहयादिसर्वम् ॥ रौप्यादि धान्यं क्रयविक्रयादिसाधार णन्तत्कथितं द्वितीये ॥२॥ अत्र धनभावश्चेत्स्वामिसौभ्याभ्यां दृष्टो युक्तो वा स्यात्तदा माणिक्यमुक्ताफलरत्नवजाम्बरस्वर्णादीनामागमा त्सुखमश्वादितस्सुखं क्रयविक्रयादनागमः ॥ धान्य व्यापारादितो लाभः ॥ क्रूरैः सर्वं विपरीत मिर्मिश्रम् ॥ अथ योगा वर्षतन्त्रे ॥ वित्ताधिपो है जन्मनि वित्तगोदे जीवो यदा लग्नपतीत्यशाली ॥ तदा धनाप्तिः सकलेनि वर्षे क्रूरेसराफे धनधान्यहानिः॥ यादवेन तु जन्मनि धनभावस्थगुरोर्योग उक्तः ॥ यदि देवगुरुधने जनौ शरदि स्यादपि तत्र तयुतः ॥ मुथशीलयुतौ तदा धनं बहुलं स्यादिति निश्चित वदेत् ॥ वाजिकसारे मुथशिलं विनैव योग उक्तः ॥ वित्तेश्वरो जन्मनि देवपूज्यो वर्षे धनस्थो धनलाभकृत्स्यात् ॥ वर्षाधिनाथेन युतेक्षितो वा जीवस्तथा वर्षपतिर्बलाढयः ॥ धनपतिः कुरुते धनगो धनं यदि सुराधिपपूज्यसमन्वित इति ॥ वर्षतन्त्रे ॥ जन्म न्यावलोकीज्योऽब्देऽब्देशो बलवान् यदा ॥ तदा धनाप्तिर्वहुला विनायासेन जायते ॥ एवंविधो गुरुर्धनभावे चेद्भवति तदा विशेषेणोत्तम फलमुक्तं यादवने ॥ जनने धनदृष्टिके गुरौ शरदीशे शरदीप्सितं धनम् ॥ धनगेहगते तथा धनैर्बहुभिः सेव्य इहार्थवान्नरः ॥ वामनेन तु गुरोर्धनभावे दृष्टि विनैव योग उक्तः । गुरौवर्षाधिपत्यं च सबलत्वं च विभ्रति ॥ धनाप्तिमहती तत्र वर्षे भवति निश्चयात् ॥ एवंविधे सिते सौम्येऽथवा बहुधनं भवेत् ॥ धनस्थाने शुभयुते धनाप्तिर्बहुधा भवेत् ॥ निर्वले पापयुक्ते च धनहानिस्तु जायते ॥ ॥४॥ वर्षतंत्रे ॥ एवं यद्भावपो जन्मन्यब्दे तद्भावगो गुरुः ॥ लग्नेशेनेत्थशाली चेत्तद्रावजसुखम्भवेत् ॥ तथा जनुषि यं पश्येद्भावमब्दे ऽन्दपो गुरुः ॥ तदा तद्भावजं सौख्यमुक्तं ताजिकवेदिभिः ॥ सूतौ धनप्रदः खेटो धनाधीशश्च तौयदि ॥ वर्षे नष्टौ वित्तनाशावन्यनि ·क्षेपवाददौ ॥ एवं समस्तभावानां सूतौ नाथाश्च पोपकाः ॥ वर्षे नष्टवलास्तेपानाशायोह्या विचक्षणैः ॥ लग्नवित्तेशसंयोगो वित्तसौ ख्यविलासदः ॥ वामनः॥ योगे लग्नेशवित्तेशोवित्तसौख्यं न जायते॥ अत्र वर्मतन्त्रे लग्नेराधनेशयोोगः शुभफलपद उक्तः॥ वामनेनाशुभफलद उक्तस्तत्रानयोर्व्यवस्था॥एकराशौ तयोर्मुथशिले शुभम्फलम्मूसरिःफे अशुभं फलम् ॥ तदुक्तन्तेजस्सिहेन । स्वाङ्गेशयोर्मुथशिले सुखतोर्थलाभो नैस्स्वव्ययौ तनुपतेर्धनपेसराफा दिति॥समरासिंहः॥जन्मनि च सोमजन्मनि पष्ठपता तत्स्थिते च वर्षान्तःलघुवित्तकलाभस्स्यादेवं भौमे भवेद्रोगः ॥ यादवेन तु जन्मनिषष्ठभावस्थबुधस्य योग उक्तः ॥ जनने शशिजे रिपुस्थिते शरदीहापि गतेऽब्दके धनम् ॥ लघुभूमि सुते तथाविधे निजधातूत्थगदो निरूपितः ॥ वषेशे सति शुक्रे धनगे सौम्येक्षिते च भूरिधनलाभः ॥ सौम्येप्येवं सवले व्यवसाय ज्ञानलिखनतो वित्तम् ॥ वित्तस्थिते गुरौ स्याच्छुभयुतदृष्टे धनी च बहुसेव्यः ॥ मुथहा राशिं जन्मनि पश्यन् वर्षेपि तादृशि विशे पात् ॥ मातुःसहमे ज्ञजीवे शुक्रे वा सौम्यदृष्टियुजि ॥ स्वकुलोचितञ्च वित्तं राज्यं भूयस्तरम्भवति ॥मन्दे च धनोपगते धनव्ययो भीः क्षतिश्च कार्याणाम् ॥ गुरुयुक्ते भ्रातृसुखं शुभदृष्टया तस्य भूतयो भ्रातुः ॥ रन्त्रे द्वितीय के वा गुरौ च पापादिते हानिः ॥ ह दाधिपतौ जीवे शुभदृष्टियुते धनप्राप्तिः ॥ विपरीते धनहानिर्मन्दस्थाने गुरौ तथाप्येवम् ॥ द्विपदश्चतुष्पदं वा विचार्यराशिग्रहो क्तधातुञ्च ॥ धनसुहृदादिगृहाणां यथोक्तकार्या अथो ज्ञेयाः ॥ धनलाभस्य च प्रश्न लग्नेशेनेन्दुना च नाथः । कुरुते यदीत्थशालं शुभयुतिग्भ्यां भवेल्लाभः ॥ लग्नेशधनेश्वरयोर्नक्तञ्च वान्यमानुपाल्लाभः॥ धनयोगेपि तथा शुभयुक्ते वा धनेभद्रुम् ॥ क्रूर हेर्द्धन स्थैदूरे लाभोन्यदा स्यादशुभम् ॥ क्रूरमुथशिले च तयोम्रियते प्रष्टी कथंचिदपि ॥ वामनः ॥ गुरुर्जन्मनि यद्राशी तद्राशौ वर्पल ग्रगे॥ जायते वित्तनीरुक्त्वं शुभस्वामियुतेक्षिते॥जन्मन्यकें लग्नगतेऽब्दे धनस्थे धनं भवेत् ॥ गुरौ पापादिते रंधे धनस्थे वा नृपान यम् ॥ सवलेऽन्दपतौ ज्ञेच लिपिज्ञानोद्यमेर्द्धनम् ॥वर्षतंत्र ॥ जन्मलग्नगताः सौम्या वथै धनलाभदाः॥ यादवेनतु बुधस्यैवं योग उनः॥ विदि जन्मविलग्नगेब्दके धनयाते धनलब्धिरुत्तमा इति ॥ वतंत्रे ॥ अर्थार्थसहमेशोचेच्छुभौमित्रदृशेक्षितौ ॥ वलिनी सुखतो लाभ प्रदौ यत्नादरेईशा ॥ मित्रदृष्टया मुथशिलेऽर्थीगयोः सुखतो धनम् ॥ तयोर्मूसरिफे वित्तनाशदुर्नयभीतयः ॥ क्रूरयोगक्षणात्सर्व ·रल. १४८॥ हायन विपरीतं फलं भवेत् ॥ वित्तेशो जन्मनि गुरुवर्षे वशतां दधत् ॥ यद्भावगस्तमाश्रित्य लाभदो लग्न आत्मनः ॥ वित्ते सुवर्णरूप्या देवादेस्सहजसंग पितृमातृक्षमादिभ्यो वित्तं सुहृदि पंचमे॥सुहृत्तनयतः पष्ठेरिवर्गाद्भरिभीतिदः॥ स्त्रीभ्यो चूनेऽष्टमे मृत्युरर्थहेतुः पथोङ्क ९ गे ॥ खे १० नृपादेपकुलादायें ११ त्ये १२ व्ययदो भवेत् ॥ यादवः ॥ तनुगे सबले जनौ धने शरद तनुपेत्यशा लिनि ॥ शुभदृश्यथ तुंगगेहगे बहुवित्तं निजवंशजं नृपात् ॥ जननाब्दकयोधने तमो ग्रसति द्रव्यमसौम्पदृग्युतः॥ जीर्णताजिके ॥ चंद्रो लग्नपतिर्वापि धनपस्याग्रगो भवेत् ॥ तदा न धनलाभः स्यादनहानिर्भवेद्धवम् ॥ धने लग्नपतिने वित्तपो धनलाभकृत् ॥ धने शुक्रंदुगुरवो यदा लाभस्तदा नहि ॥ चरराशौ लग्नगते पापे च समवस्थिते ॥ अर्थानामादिरोद्धानि तत्र वर्षे सुनिश्चितम् ॥ तेजसिंहः ॥अथै गुरौ जनुपितहशि वा नृपादेः प्राप्तिस्सवांगगशुभैईनगेश्च वर्षे ॥ सौम्यग्रहो जनुपि पूर्णवलो धने चेत्तत्र स्थितोब्द समयेपि तदा धनं स्यात् ।।द्रव्ये च वीर्ययुजिकिम्बहुधा धनं स्याद् द्रव्यस्य हानिरधमेऽखिलमित्थमूह्यम् ॥ भानौनभोयुमिरिचेच नभःस्थितेब्दे स्याल्लग्नयुग्मुथशिले विभुता स्वमानात् ॥मन्दोब्दपोन्दसमयेपि मृतावसौम्यहम्मुक्तिभाङ्मृतिकरस्तनुपेत्थशाली ॥ उत्तरतन्त्रे ॥ शीतांशुलग्नेश्वरवित्तनाथाः परस्परं संयुतवीक्षिताश्च ॥ धनत्रिकोणोदयगा यदा स्युस्तदार्थलाभम्प्रवदेनराणाम् ॥ शशांकजीवज्ञासिता बलाढया वित्ताय धर्मात्मजकण्टकस्याः॥ स्त्रोच्चादिगारस्युन च पापयुक्ताः कुर्वन्ति लाभम्प्रचुरं सुशीघ्रम् शीतांशुवित्तेश्वरलग्नपानां कम्बूलयोगे प्रचुरोर्थलाभः ॥ लग्नेशवित्तेश्वरयोश्च नक्तयोगेऽन्यमांदनमेति पृच्छकः॥वित्तञ्चविद्याय यमयाख्ययोगे द्वयोश्च पापादितयोर्न वित्तभाक ॥ क्रूरैर्द्धनस्थैरशुभदृष्टयुक्तैर्दूरे चिरादल्पधनस्य लाभः॥ पापेशितेर्वित्तगतैश्च पापड़नस्य नाशश्चिरसञ्चितस्य ॥ लग्नेशवित्ताधिपतीत्थशालो यस्मिन् हि भावे शुभवीक्षितः स्यात् ॥ तन्वर्थ २ भभ्रातृ३सुहृ४ त्सुता ५ रि ६ जायासु ७ तद्वारत एति लाभम् ॥ धर्मे ९ थ धर्माद्गने १० क्षितीशाल्लाभे स्वमित्राव्ययगेव्ययादिः ॥ लग्नेश वित्ताधिपतीत्थशाले रंधे धनाप्तिर्धनवन्धयुद्धात् ॥ वित्तेश्वरो लग्नगतः कुटुम्बे २ लग्नेश्वरः स्यादनगे नराणाम् ॥ लग्नार्थपी वित्तगतो विलग्ने वित्तोदयेशौ सुखवित्तदौ स्तः ॥ लग्नेशवित्ताधिपती विलग्ने निरीक्ष्यमाणो गुरुचन्द्रमोभ्याम् ॥ शुभौ च तो वीय ॥४८॥ २ ·युतो विशेषात् प्रष्टुः प्रकुर्युः प्रचुरार्थलाभम् ॥ वित्तेशजीवस्सित इन्दुजो वा पूर्णशशांको वृषकर्कमाश्रितः॥निरीक्षितो वा सहितः शुभग्रहैः पापैविहीनो गगनार्थलाभगः ॥ प्रष्टुः प्रभूतार्थसुखास्पदप्रदः देवेज्यचंद्रात्मजभार्गवाणाम् ॥ एकोपि तुङ्गे स्वगृहे बलाढयो लग्ने धने कर्मणि वा त्रिकोणे स्थितः प्रकुर्यात्सहसार्थलाभम् ॥ अथ धर्मभावस्थितानां सूर्यादीनां फलानि पनकोशे ॥ कुटुम्बाद्विरोधो नृपानीतिकष्टं धनार्तिर्द्धनस्थे रवी मानवानाम् ॥ पशूनाम्प्रपीडोदरे चापदः स्युः ससौम्यान्वितो द्रव्यलाभ करोति ॥१॥ कुटुंबाजयं मित्रपक्षाच्च लाभन्धनाढयन्धनस्थश्शशांकः प्रकुर्यात् ॥ रिपूणां विनाशन्तथा नेत्रपीडाम्भवेदब्दमध्ये नृपात्सौख्यकारी ॥२॥ धनस्थो धरण्यात्मजो द्रव्यलाभं शिवर्तिचनानां विरोधं करोति ॥ तथौदर्य्यवह्नभयं शोकमोहो कलत्रेति रोगं करोतीह वर्षे ॥३॥ धनस्थः सुतः स्यायदा शीतरश्मेर्भवेद्रव्यलाभः कुटुंबाजयश्च ॥ रिपोर्नाशनं मानकीयोहि लाभः प्रतिष्ठाधिका हायने स्यात्सुखं च ॥ ४॥ कुटुम्बराशी च गते सुरेज्ये धनादिभोगाल्लभते मनुष्यः ॥ चतुष्पदानाञ्च समागमः स्यात्तद्धायने भूपजनाच लाभः ॥५॥ धनस्थे कवौ धान्यलाभो धनाप्तिर्भवेन्म्लेच्छजातेः सुखं सम्पदाश्च ॥ नरो राजतुल्यो भवत्यत्र वर्षे पशूनां हयानां गृहे स्यात्सुखं च ॥ ६॥ दिवानाथपुत्रो धनस्थो धनानां विनाशं विधत्ते कुटुंबाविरोधम् ॥ प्रकुर्याच्च नेत्रोदरेषु प्रपीडां कफार्तिश्च वर्षे भवेत्सर्वदैव ॥७॥ जनापवादञ्च कुंटुवगश्चेत्तमस्तथा भूपभयं करोति ॥ नेत्रोदरव्याधिभयाति दोषाधनापहारञ्च भयं तथाव्दे ॥ ८॥ मणित्थः ॥ रिपुराजानलैश्चौरैर्विवादं विभवव्ययम् ॥ कुटुम्बकलह वर्षे द्वितीयो भास्करो यदि ॥ १॥ इष्टस्थानगतं सौख्यन्धनाप्तिश्श्वेतवस्तुतः ॥ शरीरं परमारोग्यं द्वितीये रजनीकरे ॥२॥ वह्निचौरनृपादिभ्यो भयं वा विभवक्षयम् ॥ दृशो रुक्कामिनीकष्टन्धनस्थे धरणीसुते ॥ ३॥ शरीरनीरुजन्नित्यन्द्रव्यलाभो भवेनृणाम् ॥ इष्टस्वजनजं सौख्यं रोहिणेये कुटुम्बगे॥४॥ धनलाभन्तथारोग्यम्प्रमोदो वंधुवर्गतः ॥ प्रचण्डैस्सदृशम्भोगन्देवेज्यो धनगो भवेत् ॥५॥ धनलाभ सुहृद्वृद्धिः स्त्रीसुखं शत्रुसंक्षयम् ॥ कान्तिवृद्धिर्नृणां देहे दैत्येज्यो धनगो यदि ॥६॥ पीडा वक्रे तथा नेत्रे धननाशो नृपाद्भयम् ॥ पुत्रजायादिकष्टश्च द्वितीये रविनंदने ॥७॥ धनव्ययमनारोग्यं चिंतावस्थादिपीडनम् ॥ ववे लोचनपीडा च धनस्थे सिंहिकासु १३ ·॥४९॥ हायन : ते ॥ ८॥ इति धनभावविचारः ॥ अथ सहजभावविचारः ॥ तत्र सहजभावे किं चिंतनीयमित्युक्तं चण्डेश्वरेण ॥ शूरानुजक्षेत्रसमृद्धिलाभभृत्या रत्न. दिमागं च वदेच्च कर्तुः॥यात्रादिचिन्तानिनयं समग्रं पर्यायमेतत्कथितं तृतीये॥अत्रापि सौम्यस्वामियुतदृशैः पूर्ववद्विचारः ॥ वामनः सूर्य सिते वा वर्षेश सहजे भ्रातृतः सुखम्।।शुभदृष्ट धनैः सार्ध कलहः पापवीक्षिते ॥ शुक्रे दग्धे झकटकस्तैः साई कष्टदं फलम् ॥ जीवे सहजगेसौख्यं सोदराणां प्रजायते॥अत्र जीवे तृतीयभावे पितुराकुलता सोदाराणाञ्चेति समरसिंहोक्तं दृष्टफलं निर्बलगुरो यम्॥तदुक्तं यादवेन॥ धिषणे सबले समाधिकारे सहजस्थे सहजोत्थसौख्यमस्मिन् ॥ अशुभेक्षितयुविनष्टदग्धे सहजाव्याकुलतातिदुःखिता च ॥ भ्रातृसौख्यं विलग्नाब्दनाथयुक्सहजेश्वरे विधौ सहजगे सारे भ्रातॄणामरुचिर्भवेत् ॥ तत्र स्थितो वधः सौम्येक्षितोनुजविवृद्धिकृत् ॥ भ्रातृसभेश्वरे नष्टे रुजो नाशस्तदा भवेत् ॥ तस्मिन् चाप्युदिते वीर्ये युते भ्रातृसुखं भवेत् ॥ तेजःसिंहः ॥ स्वस्वामिसौम्येक्षित भ्रातृगेहे लग्नाधिनाथेन निरीक्षितो वा ॥ केन्द्र त्रिकोणायगते तदीश सुखं समुत्थैर्वहुलं प्रकल्प्यम् ॥ लग्नान्दभुग्मुथशिले सहजे तदीशे दूरेहि सोदरगणे युतसौख्यदेपि ॥ वादस्तु मूसरिफतोत्र मिथो शुभेक्षे सारे विधौ सहजगे सहजातुरत्वम् ॥ जन्माब्दपस्तु सवलो न च वृद्धिराज्ञो ह्येवं गुरौ सहजगेऽखिलबंधुयोगः॥युक्त निजेशसहमे सदृशाब्दपः स्युर्डातर्यमी शुभयुते तु निजेशनाशात् ॥ अस्ते तृतीयपतितस्तनुपेन्दपे वा वादो मिथः स्वपरभावपतेरपीत्थम्॥ध्रात्रीश्वरे जनुषि तादृशि वापि वर्षे तत्स्थे शुभेक्षितयुते सह जेषु सौख्यम्॥समरसिंहः॥ सहजपतौ सहजस्थेधिकारवत्तिलग्नपस्य मुथशिलिनि ॥ वर्षपतेर्वा सोदरयोगात् प्रीतियोः सौख्यम् ।। वर्षतन्त्रे ॥ करेसराफे कलहः शनौ भौमक्ष १ । ८गे रुजः ॥ज्ञः ३। ६ सृज्यनुजे मांयं वदेत्सहजगे स्फुटम् ॥ क्रूरेसराफ क्रूरदृशा लग्नेशाब्देशयोः सहजेशेनेसराफयोगे मंदर्शगे १० । ११ मृतिबुधे कजझै सहजे शुभैः युवेक्षिते सोदराणां मिथः सौख्यं बहु ॥ वीर्यान्वितेन्दुगृहगो भृगुजोऽधिकारी सूत्यब्दपोः सहजबंधुगणस्य वृद्धयै ॥ अत्र तेजःसिंहेन ग्रहाणा स्थानान्युक्तानि स्थाने ॥४९॥ कुजशुक्रे इति जीर्णताजिके ॥ जन्मलग्नाब्दलग्नेशो बुधशुक्रौ वलान्वितौ ॥ सहजे सहजात्सौख्यं गुरौ चव फलं वदेत् ॥ वि क्रम ३ स्तत्पतिर्वापि यदि सौम्यग्रहेक्षितः॥ निराकुलस्तदा बन्धुवुःस्थः क्रूरग्रहे स्थितः ॥ रिपौ विक्रमयंस्तिष्ठेत्तद्गृहे ३रिपु। JA C ·राशिपः ॥ भ्रातृपे क्रूरदृष्टे वा भ्राता रोगेण पीडितः॥ सहजाधिपतिः केन्द्रे बली सहजसौख्यदः ॥ सहजे पापसंयुक्त वाम्य दृष्टेनुजे भयम् ॥ एवञ्च भ्रातृसहमे फलं ज्ञेयं प्रयत्नतः॥ अधिकारी भृगुवर्षे सर्व वा चन्द्रसंयुतः ॥ वर्षे स्यायत्र कुत्रापि सहजानां सुखप्रदः॥ यादवः ॥ अशुभेक्षितयुते सरोजबन्धौ सति दग्धे स्वपतौ न तेन दृष्टे ॥ जननीसहमेशदृष्टिहीने व्यसनं बन्धषु नूनमत्र वाच्यम् ॥ जनिबंधुपतौ समाविनष्टे जननीसद्मपतावपीह नष्टे ॥ खलखेचरयोगदृष्टिहीने व्यसनं बन्धुषु उग्रमेव वाच्यम् ॥ जनिव न्धुगतेब्दवन्धुगेस्मिन्सवलेंगाब्दपतीत्थशालयोगे ॥ परदेशगवन्धुयोगसौख्ये खलदृष्टया मुसरीफके बलिस्तैः॥ जीवास्पदब्द सह जे सुरेज्ये बलोत्कटे वन्धुसुतादिहर्षाः ॥ सक्रूरयोर्बन्धुभसमनोर्वा दग्धेशयोस्स्यायसनाप्तिरेषाम् ॥ सहजाधिपतौ च केन्द्ग स हजे वा सहजात्सुखं प्रदिष्टम् ॥ स च बन्धुसमाङ्गसौम्यखेदाधिकृतौ वन्धुजसौख्यमस्य वर्षे ॥ सहजस्य तु सौम्यपापयोगात्सहो शे सशुभेपि सौख्यमेवम् ॥ उत्तरतंत्रे ॥ दुश्चिक्यनाथस्सहजं प्रपश्येत्सौम्यास्तृतीयं सहजेश्वरञ्च ॥ पश्यन्ति नान्थे त्वशुभास्तदा स्य स्वस्थः प्रवाच्याः खलु बान्धवाश्च ॥ षष्ठेशदुश्चिक्यपतीत्थशाले पष्ठे स्थिते वा सहजेश्वरेवा ॥ तृतीयगे पष्ठपतौ च पापे करे क्षिते वा सहजागदार्ताः ॥ अथ सहजभावस्थितानां सूर्यादीनां फलानि पद्माकोशे ॥ तृतीयगोकोपि सहोदराणां पीडां करो त्येव हि वर्षमध्ये ॥ पराक्रमं राजक्रियाञ्च लक्ष्मी रिपुक्षयं कान्तिविवर्द्धनञ्च ॥ १॥ तृतीयस्थितः शीतरश्मिर्यदा स्यात्तदा सोद राणां भवेत्सौख्यकारी ॥ धनाप्तिञ्च पुण्योदयं गुप्तसाख्यं प्रतिष्ठाविवृद्धिं करोतीह वर्षे ॥ २॥ तृतीयस्थिते क्ष्मासुते वान्धवानां भवेदंगकष्टं सुखं वाहनानाम् ॥ रिपूणां विनाशस्तथा द्रव्यलाभो नृपान्मित्रपक्षाजयो हायनेस्मिन् ॥ ३ ॥ शशिसुतः सहजे यदि संस्थितस्सकलतापविनाशकरस्तदा ॥ भवति मानविवृद्धिरथो यशस्तनुसुखं च करोति धनागमम् ॥ ४ ॥ तृतीयसंस्थः सुररा जमंत्री भूपाजय कीर्तिविवर्द्धनञ्च ॥ सस्यांवराणाञ्च तथा धनानां करोति वृद्धि महतीं च वर्षे ॥ ५ ॥ भृगुस्तृतीयो हि सहोदरा णां सुखं प्रकुर्याद्रिविधैः प्रकारैः ॥ अर्थागमं कांतिविवर्द्धनञ्च जनोपकारञ्च करोति वर्षे ॥ ६॥ रविप्लुतो भवतीह तृतीयगो रि पुविनाशकरो हि धनप्रदः ॥ भवति भूधनलाभकरस्तदा ॥ स्वजनबंधुविरोधकरश्च सः ॥ ७॥ शशिविमर्दकरस्तु तृतीयगो धनयु ·हायन ॥५०॥ तन्नरराजसमन्नरम् ॥ प्रकुरुते पशुवाहनसंयुतं सहजपीडनमाशु करोत्यसौ ॥ ८॥ मणित्यः ॥ राजमानं तथारोग्यं धनलाभं र रत्न. पुक्षयम् ॥ सर्वोपक्रमसिद्धिश्च तृतीयेन्दे दिनाधिपे ॥ १ ॥ सुखं लाभं भयं पुंसां धनागममनुक्रमात् ॥ धर्मे बुद्धिर्भवेत्पुंसां तृती यस्थे हिमद्युतौ ॥ २॥ नृपमानधनप्राप्तिरिपुनाशो निरामयम् ॥ गेहे महोत्सवं नित्यं तृतीये भूमिनंदने ॥ ३ ॥ लाभाला भं सुखं दुःखं शत्रुमित्रैश्च संगमम् ॥ वर्षकाले यदा चान्द्रिः सहमे कुरुते नृणाम् ॥ ४॥ तृतीयेऽल्पसुखं लाभं सुहृदंधुसमागमम् ॥ नृणां स्त्रीपक्षतः सौख्यं सेवायाश्च सुखं गुरौ ॥५॥ तृतीयेल्पसुखं पुंसां धनव्यय उपद्रवः ॥ विवादस्वजनस्साई वर्षे दैत्य पुरोहिते ॥६॥ सर्वदुःखादिमोक्षश्च राजमानन्धनागमम् ॥ वर्षकाले यदा सौरिस्तृतीये कुरुते नृणाम् ॥ ७॥ राजमानन्तथैश्वर्य मारोग्यं विभवागम् ॥ शत्रुक्षयं सुहृत्सौख्यं राही वर्षे तृतीयगे ॥ ८॥ इति सहजभावविचारः ॥ अथ चतुर्थभावविचारः ॥ तत्र चतुर्थ भावे किंचिंतनीयमित्युक्तञ्चण्डेश्वरेण ॥ गृहं विधानं विवरप्रवेशो लतौषधिक्षेत्रखलादिवापी ॥ मित्रन्धृतस्त्रीपरपुम्प्रयोगो गमागमौ यान सुखादिकञ्च ॥ स्थानच्युतिर्लाभगृहप्रवेशो बुद्धिर्जनित्री जनकश्च तद्वत् ॥ देशादिकार्याण्यपि लाभमस्य विचित्यमेतत्तु चतुर्थभावे ॥३॥ अत्रापि विचारः पूर्ववज्ज्ञेयः ॥ यादवः ॥ अर्के च चन्द्रे सखले चतुर्थे पितुश्च मातुः क्रमशः प्रपीडा ॥ सूर्ये दुष्टस्थानगतेक जेत्र ताभ्यां विरोधो एपमानता च॥जन्मस्थे सूर्यचंद्रराशिगे शनौ वर्षे॥जन्माब्दयोस्तुर्यपती सवीयाँ नष्टान्यभस्थौ तु ससौम्यमम्बु ॥ सुखं तयोस्स्यादसुखं विलोमादकॅन्दुमेतत्सुखमीज्यकाव्ययोः ॥ स्थाने सूतौ भवेद्योहिबुकेब्दके च तस्मिंस्तु मंदारयुते विशेषापित्रोवीथै स्यादपवादगेहक्षेत्रादिकानामिदेव मूह्यम् ॥ तेजःसिंहेन ॥ जन्मचतुर्थभावाधीशस्थानेशनिभौमयुते पित्रोरशुभमित्युक्तम् ॥ पित्रोरुजोब्दजनुपोश्च सुखेशदग्धे शन्यारयोस्सनसुखेशपदेपि चैवमिति ॥ ताजिकभूषणे कुर्याद्विलुप्तो विजितोरिभीतिम्पितुस्सुखेशस्सहमेश्वरो वा॥ जीर्णता जिके ॥ सुखसंस्थे सुखाधीशे वा लग्नेशेत्थशालके ॥ पित्रोस्सुखं मूसरिःफे तयोर्दुःखं प्रजायते॥सुखं पश्यति तुर्येशो तुयें च सहमे ॥५० श्वरौ ॥ मातापित्रोः सुखं तत्र वर्षे भवति निश्चयात् ॥ मातापित्रोश्च सहमे कूरिते मुथहा तयोः॥ दशमस्था तदा दुःखम्पित्रोस्स्या धवनाविदुः॥जन्मकालेम्बु भवनं तदीशो वाब्दवेशन।।दग्धे केशो भवेत्पित्रोतित्स्थानेऽभूमिजौ।वामनः ॥ मातापित्रोः समनाथे ·नष्टेनाशस्तयोर्भवेत् ॥ उदित वीर्ययुक्ते च तयोः सौख्यं प्रजायते॥ वर्षतंत्रे ॥ मातुः पितुश्च सहमे तनुपेत्थशाले तुर्येपि वेत्थमवगच्छ सुखानि पित्रोः ॥ चेदष्टमाधिपतिना कृतमित्थशालं पित्रोविपद्भयमनिष्टखगेसराफे ॥ १ ॥ ग्रन्थान्तरे ॥ लग्नाधिपेनेंदुना च मुथ शीलं सुखेश्वरः कुरुते सौम्ययुग्दृष्टो गृहभूम्यादिलाभदः ॥ लग्ने सुखेश्वरश्चन्द्रस्तद्राशो तुर्यसंस्थितौ ॥ सौम्ययुक्तेक्षितौ वर्षे गृह भूम्यादिलाभदौ ॥ लग्ने लग्नेशतुयेशौ तुर्ये वा लग्नतुर्यपौ ॥ चन्द्रान्वितौ वा सौम्यादयो गृहभूम्यादिलाभदौ ॥ हायनसिंधौ ॥ जीवें दू केंद्रगौ स्यातां सुखे वा जीवभार्गवौ ॥ निधानस्य भवेल्लाभः कृते यत्ने च वत्सरे ॥ चंद्रार्कगुरुशुक्राणामेकः स्वांशे सुखेश्रवाः स्वकीयां परकीयां वा निधि दद्यादली ग्रहः ॥ तुर्यलग्नेश्वरौ युक्तौ दृष्टौ सौम्यग्रहेण वा ॥ तत्र मित्रेण संयोगे वर्षे भवति निश्चयात्॥ लाभेशस्य फलं ज्ञेयं पूर्ववन्मित्रसंगमे ॥ लग्नं स्वस्वामिना दृष्टं तन्मित्रेणाथ संयुतम् ॥ चतुर्थं च तदा वर्षे देशसंपत्तिमादिशेत् ॥ सुहृदंशेन संयुक्ताद्वीक्षिताद्वा चतुर्थभात् ॥ गुरुज्ञशुऊयुक्ताद्वा वीक्षिताच्छशिनापि वा ॥ सुखवाहनवृद्धिं च वर्ष तत्र विनिर्दिशेत ॥ लाभे वा निधने वापि यदि पापो व्यवस्थितः ॥ चतुर्थे च सपापे च तदा दुःखागमं वदेत् ॥ हिल्लाजः ॥ सुखाधीशस्य दशम तस्मात्सप्तमकर्मभे ॥ शुभे लाभाय सौख्यस्य विनाशायाशुभान्विते ॥ सुखभावे शुभर्दष्टे शुभग्रहयुतेथवा ॥ धृतभार्यालाभ योगः शुक्रदृष्टौ विशेषतः॥ चतुर्थे क्रूरदृष्टस्तु शुभदृष्टिविवर्जितः ॥ धृतभार्यामरणदो वर्षे प्रोक्तः पुरातनः ॥ अथ चतुर्थभावस्थितानां सूर्यादीनां फलानि पनकोशे ॥ पशोः पीडनं तुर्यसंस्थे खौ स्यात्कृपेः कर्मणो हानिरत्यन्तमुक्ता ॥ नृपादीतिकष्टं भवेन्मात पीडोदरे हृद्यपि स्यात्प्रपीडाब्दमध्ये ॥ १॥ शशांके चतुर्थे च भूपाजयस्स्यात्कृपेः कर्मणो लाभवान्स्यात्सुखीच ॥ धनाप्तिक्रये विक्रये वाब्दमध्ये सुखं वाहनानां रिपोर्नाशनञ्च ॥२॥ चतुर्थे कुजे वह्निपीडान्तथातिम्पशोः पीडनं व्यग्रतां केशकष्टम् ॥ कृशे कर्मणो हानिमप्येव कुर्यात्कये विक्रये चाब्दमध्ये तथैव ॥ ३ ॥ बुधश्चतुर्थः प्रकरोति सौख्यं द्रव्यागमं मित्रसमागमञ्च ॥ गोभूहिर ण्यादि लभेत सौख्यं महत्सुखं वाहनमत्र वर्षे ॥ ४॥ सुरेज्ये सुखस्थे सुखं वाहनाना क्रये विक्रये लाभकारी जनस्य ॥ भवेद्ध पपक्षाजयो हायनेस्मिन् महालाभदः स्यात्कृपेः कर्मणा च ॥५॥ प्रथमदैत्यगुरुस्सुखगो यदा सुखकरः कृषिवाहनयोस्तदा ॥

·हायन 1५१॥ धरणिवाजिसुवर्णसमागमो भवति भूपसमो मनुजस्सदा ॥६॥ वन्धुस्थानगतो दिवाकरसुतस्स्याद्धायने कष्टदो भीति हानिमुप रत्न. क्रमे च कुरुते नेत्रोदरे पीडनम् ॥ वन्धूनामथ पीडनम्प्रकुरुते लोकापवादं वृथा वह्वेश्चापि भयं पशोश्च मरणं हानि कृपीणान्त था ॥ ७॥ हिमांशो रिपुस्तुर्यगो वाहनानां विनाशन्तथा भूपपक्षाद्भयञ्च ॥ कफार्तिञ्च कष्टन्तथा वायुपीडां विदेश भ्रमं हायने स्मिन् करोति ॥ ८॥ मणित्यः ॥ इष्टस्तु जनविद्वपं भयं भूपालसंभवम् ॥ चतुष्पदमनुष्याणां भयं सूर्य चतुर्थगे ॥ १ ॥ सुह बंधुकलबादिसौख्यञ्चैव धनागमम् ॥ गोमहिष्यादिलाभञ्च चतुर्थे यदि चंद्रमाः॥२॥ देशाटनं च संकष्टं सुहृदुःखं मुहत्क्षयम् ॥ कुटुम्बकलहश्चैव चतुर्थे भूमिनन्दने ॥ ३॥ मित्रत्रीवन्धुजं सौख्यं चतुरंनिधनागमम् ॥ व चतुर्थगश्चांदिः कुरुते नियतन्नृणा म् ॥ ४॥ जायापुत्रसुहृत्सौख्यं नृपमानं धनागमम् ॥ भूमिवाहन विद्याप्तिश्चतुर्थे हायने गुरौ ॥५॥ नृपमानमथैश्वर्यमारोग्यं विभवागमम् ॥ मित्रस्वजनजं सौख्यं हायने हिबुके भृगौ ॥ ६॥ मातृपक्षे भवेत्कष्टं प्रवासं च धनक्षयम् ॥ असंतोपो राजपीडा चतुर्थे रविनंदने ॥ ७॥ चिंता दुःखं प्रवासश्च प्रवादस्वजनस्सह ॥ चतुष्पदाः क्षयं यांति राहुस्तुर्यगतो यदि ॥ ८॥ इति चतुर्थ भावः ॥ ४ ॥ अथ पञ्चमभावविचारः ॥ तत्र पञ्चमभावे किं विचारणीयमित्युक्तं चण्डेश्वरेण ॥ ५॥ नानाप्रयोगो विनयप्रबंधा विनेयविद्या नयबुद्धिमंत्राः॥ संधानगर्भाङ्गभवादिकिञ्चित्प्रज्ञासुताख्यं सुतसंज्ञभावे ॥५॥ अत्रापिविचारः पूर्ववत् ॥ समरसिंहः ॥ वर्षपती सति जीवे पुत्रे चापे च पुत्रतः सौख्यम्॥रादिते च दुःखं भौमेप्येवं फलं तादृक् ॥ रविबुधयोरप्येवंस्थितयोःशुभसंयुते फलं पूर्णम् ॥ वर्षपतौ सुतसहमे शुभदृष्टेऽपत्यसंतोपः ॥ शुक्रे सुतसप्तपतौ वर्षे तत्स्थानगे च तनुपतिना ॥ कृतमुयशिले च तनयं युवतिभाप्तिः स्ववलप्रमाणेन ॥ अत्र जन्मनि पंचमसप्तमभावाधीशे शुक्रे वर्षे पंचमस्थे लग्नेशेन कतेत्थशाले क्रमेण पुत्रस्त्रीप्राप्तिः स्यादित्यर्थः ॥ तेजसिंहः ॥8 जीवास्पदे जनुषि तत्र गतेत्र चाब्दे सौख्यं सुतादसुखमित्थमिनात्मजे तु ॥ एवं बुधे सुतसुखं न च तत्सभोमे चैवं सुते शनिपदे ॥५१॥ प्यबले तदीशे ॥ अत्र विशेषमाह समरसिंहः ॥ मन्दस्थानगपुत्रे तन्नाथे क्षेधिकारिणि तु पुत्राप्तिः ॥ भौमेन्दुजो शुभगृहे शुभवीक्षितो चेल्लाभे सुतेपि च तदा सदपत्यसौख्यम् ॥ पुत्राधिपे भृगुसुते तु कलत्रपांगनाथेत्थशालकृति पुत्रकलत्रसौख्यम् ·ताजिकसारे ॥ देवाचिते जन्मनि यत्र राशौ वर्षेशराशियदि पञ्चमस्थः ॥ तत्र स्थिते वर्षपतौ बुधे वा भौमेपि वा पुत्र समुद्भवस्स्यात् ॥ यद्राशिगो जन्मनि भानुसूनुवर्षे च तद्राशिगतं विलग्नम् ॥ सन्तानकष्टञ्च कुजस्सुतस्थो विलोमगः पुत्रहरो निरु क्तः ॥ सुतगतस्सुतपरसवलो यदा सुतसुखं बहुलं कुरुते तदा ॥ यादवः ॥ सुते सवीर्ये शुभयुगनिरीक्षिते सुते श्वरे केन्द्रगते बलान्विते ॥ तथैव साब्दे सुतखोख्यमीरितं सुतात्ययस्याद्रिपरीतगे तथा ॥ बुधक्षमाजी च शुभा ९ स्प दा १० य ११ थी ५ गतौ भवेतां शुभहग्युतौ सुखम् ॥ जनुस्सुतेशेदकलत्रगे भृगौ तनूपमुख्याख्ययुती सुखं भवेत् ॥ सुतो पुत्रगतौ समा तनुगतेङ्गेशेत्थशाले वलोदिक्ते पुत्रसुखं जनुस्सुतपतौ साब्दे खरेऽन्देथवा ॥ व्यस्ते वा मुतगे शुभे शुभमथो क्रूरादिते निर्वले सूतौ सूनुपतौ च दुःखमतुलं साब्देपि साब्देश्वरे ॥ वामनः ॥ पुण्यसमनि पुत्रस्थे पुत्राप्तिः शुभवीक्षिते ॥ लग्न पुत्रेश्वरौ पुत्र शुक्रश्चंद्रोथवा गुरुः ॥ पुत्रदः पुत्रभवनं यदुच्चं सग्रहो यदि ॥ स्वोच्चम्प्रयाति त्वरितं पुत्राप्तिस्तु तदा भवेत् ॥ पुत्र समेश्वरे नष्टे पुत्रनाशं समादिशेत् ॥ तस्मिन्नभ्युदिते पुत्रस्थिते पुत्राप्तिमादिशेत् ॥ पर्पतन्त्रे ॥ यत्रेन्यो जनुपि गृहे विलग्नमे तत्पुत्रायै बुधसितथोरपीत्थमूह्यम् ॥ यद्राशौ जनुपि शनिः कुनश्च सोन्दे पुत्राति तनु १ सुतगः ५ करोति नूनम् ॥ यद्राशिगो ग्रहस्सूतौ स राशिस्तत्पदाभिधः ॥ वली जन्मोक्तसौख्याय व तदुःखदोऽन्यथा ॥ चेत्पदाभिधो राशिवर्षे बली तदा जन्मकालीनतन्दावो त्थशुभफलजनको भवति निर्बलश्वेत्तदा तद्भावोत्थाशुभफल जनको भवतीति ज्ञेयम् ॥ हिल्लाजः ॥ यदि लग्नेशपुत्रेशो मित्रोचोपचयसंगी। गुरुज्ञवीक्षितो युक्तौ पुत्रसौख्यकरौ मतो ॥ लग्नाकेन्द्रविकोणस्थो विषमांशगतावुभौ ॥ पुत्रजन्मप्रदावेतोसमांशे स्त्रीजनिप्रदो नीचास्तारिंगतावेतो यदि वक्रग्रहान्वितो ॥ तद्योगघातकावेतो समझे विपमेपि वा ॥ अत्र संतानयोगकर्तारो ग्रहा विषमाविषपनवांशे वा स्थिताः पुत्रजन्मकराः समभे समनवांशे च कन्याजन्मकरास्स्युरिति विशेषः ॥ जीर्णताजिके ॥ लग्ने पुत्राधिपः पुत्र लग्नेशो यदि संस्थितः भावी पुत्रस्तदा वर्षे वक्तव्य इति निश्चितम् ॥ शुक्रेन्दू लाभतुतगौ पश्यतो वा यथाक्रमम् ॥ सुतात्सौख्यं सुतं लाभात्सं ततिस्तत्र वत्सरे ॥ गर्भे गर्भाधिपस्तुङ्गे पुमान्सर्वग्रहेक्षितः ॥ भावी नृपस्तदा पुत्रः स्त्रीग्रहः स्यात्तदाङ्गना ॥ पापखेटस्थितो गर्भ ·हायन 8/५ गर्भशेनैव वीक्षिते ॥ तदा गर्भच्युतिर्वाच्यान्यथा चेदगर्भसंस्थितिः ॥ सुताधीश लाभगते शुभयुक्तेऽथ वीक्षितं ॥ वा लग्नपात्रि रल. ५२॥ कोणस्थे पंचमेश शुभेक्षिते ॥ तथैव गर्भसहमे शुभस्वामियुतेक्षिते ॥ तस्मिन्धर्षे भवेद्वमित्याह यवनेश्वरः ॥ जीवक्षेत्रगते चन्द्रे शुक्रक्षेत्रगते कुजे ॥ स्वक्षेत्रस्थे भृगुसुते तदा गर्भन्न संशयः ॥ लग्नाधिपस्सुतस्थाने जायास्थानगतोपि वा ॥ सुत जायाधिपौ लग्ने तदा गर्भस्तु योषितः ॥ जन्मलग्नात्रिकोणस्थः शनिः पुत्रे गुरुयदि ॥ तस्मिन्वर्षे भवेद्गभै देवशालमुनेर्मतम् ॥ विद्यागृहं चंद्र बुधेज्यशुद्धैर्युतेक्षितं वा स्वनवांशकं वा ॥ वा स्वामिना दृष्टयुतं तदाब्दे सत्स्फूर्तिविद्यारुचिबुद्धिभावः ॥ विद्यागृहं क्रूरखगेन युक्तं न स्वामिना नष्टशरीरकेण ॥ चंद्रेण दृष्टं सहितं तदाब्दे फलं पुरोक्तं विपरीतकं स्यात् ॥ समरसिंहः ॥ अस्मिन्वपत्यं मम || भविता लग्नपंचमाधीशौ ॥ भवतो यदीत्थशालं तत्रैवाब्दे भवेनूनम् ॥ यदि वा मिथोगृहगतौ स्यातां चेत्संततिस्तदपि वाच्या ॥ तस्मिन्वर्षे शुभयोगादन्यथा न पुनः॥ लग्नपपुत्राधिपती न पश्यतश्चेन्मियो भवनमूर्तम् ॥ क्रूरयुतीक्षामुथशिलमनयोस्तत्संतति नं स्यात् ॥ यदि सुतपतिविलग्ने लग्नपचंद्रौ सुतेथवा स्याताम् ॥ त्वरितमेव वाच्यं सविलंब नक्तयोगेन ॥ द्विःशरीरे चैव लग्ने शुभयुतपुत्रे व्यपत्यगौस्ति ॥ यदि लग्नपपुत्रपती पुंखेटौ तत्सुतो गर्भ ॥ अथ चंद्रः पुराशी पुंग्रहकृन्मुथाशिलस्तदापि सुतगर्भम् पूर्वोदितमिश्रत्वे सूर्य पुंखेटसंश्रिते पुत्र इति ॥ अथ पंचमभावस्थितानां सूर्यादीनाम्फलानि पनकोशे ॥ दिनेशे सुतस्थे सुतांगेषु पीडा स्वबुद्धेश्च हानिर्विवादो जनानाम् ॥ भवेच्छोकमोहादिकांगे सुरागो धनातिश्च भूपाद्भयन्तदशायाम् ॥ १ सुतस्थानगो रात्रिनाथः स्वबुद्धया जयन्मित्रपक्षाचलाभं करोति ॥ सुतांगेषु पीडा भवेत्पापदृष्टस्सुतस्यापि लाभं यदा सौम्यदृष्टः ॥ २ ॥ सुतानां प्रपीडा कुजे पंचमस्थे रिपूणां विवादो भवेव्यग्रता च स्वबुद्धेविनाशो भवेचापि घातस्सशो कोदरे गुप्तपीडाब्दमध्ये ॥ ३ ॥ सुतभवनगतश्चेत्सोमपुत्रस्सुतानाम्प्रबलसुखकरस्यादर्थलाभप्रदश्च ॥ भृतकजनसुखं 8/॥५२॥ स्यादेहशय्याम्बराणां सुखमपि नृपपशान्मित्रपक्षाजयश्च ॥ ४॥ सुतस्थानगो देवमंत्री सुतानाम्प्रवृद्धिस्स्वबुद्ध्या जयो हायने स्मिन् ॥ रिपूणां विनाशं सुखं चापि भोगन्तथा गोहिरण्यांवराप्तिं करोति ॥ ५ ॥ सुतानाम्प्रवृद्धि गौ पंचमस्थे भयक्लेश ·चिंतापदां वै विनाशम् ॥ रिपूणां विनाशं तथा वर्षमध्ये महाभोगवन्तं धनाढ्यं करोति ॥६॥ सुतगतस्सुतहानिकरश्शनिर्भवति चोदरपीडनकटदः ॥ विकलतावहुतापकरो भवेन्नृपभयं प्रकरोति च हायने ॥ ७ ॥ स्वबुद्धविनाशं मुतस्थानगश्चद्धिमा शोरिपुस्संततेः पीडनञ्च॥ स्वकीयोदरे वायुवाधान्धनातिन्तथा सर्वथा केशचिन्तां करोति॥ ८॥ मणित्थः ॥ पुत्ररुक कामिनीकष्टं विघातश्चातिमूढता ॥ द्रव्यनाशः स्वेष्टदुःखं वर्षे पञ्चमगे रखौ ॥ १॥ स्त्रीसुखं विजयम्मानं राजपूजाधनागमम् ॥ सद्बुद्धिं सन्तते स्सौख्यं यदा पुत्रोपगः शशी ॥२॥ पुत्रातिः कामिनीकष्टं व्याधिश्चैवोदरे नृणाम् ॥ दुर्मतिरस्वजनैर्वादः पञ्चमे भूमिनन्दने ॥ ३॥ जायापुत्रसुहृत्सौख्यं मानं भूपालसम्भवम् ॥ प्राप्यते बुद्धितो द्रव्यं पञ्चमे शशिनन्दने ॥ ४॥ सदुद्धिःसन्ततिप्राप्तिः सौख्यं लाभो भवेन्नृणाम् ॥ मन्त्रविवादिजं सौख्यं पञ्चमस्थे सुचिते ॥५॥ जायापुत्रादिकं सौख्यं सद्बुद्धिविभवागमम् ॥ मन्त्रो पदेशे कौशल्यं पंचमे भृगुनंदने ॥ ६ ॥ जायापत्यसुहृत्कष्टं दुष्टबुदिर्घनक्षयः ॥ उदरे वातपीडा च पञ्चमे रविनंदने ॥७॥ पुत्रसौख्यं सुतप्राप्तिर्दुमतिरिविग्रहः ॥ नियतं जठरे पीडा सैहिकेये तु पञ्चमे ॥ ८॥ इति पंचमभावविचारः ॥ अथ पष्ठभावविचारः ॥ तत्रपष्ठभादे किञ्चितनीयमित्युक्तं चण्डेश्वरेण ॥ अस्वास्थ्यता स्फोटगवोष्ट्रदासङ्करोग्रकर्मापरकृत्यशङ्काः ॥ युद्धारि तन्मातुलमाहिपायं रोगो विचिंत्यो रिपुसंज्ञभावे ॥ अत्रापि विचारः पूर्ववत् ॥ अथ योगणिताजिके ॥ वर्षेश्वरे शनौ पष्टे पापाक्रांते च वक्रिणि ॥ सन्निपाताक्षिरोगोऽसृग्ज्वरगुल्मादिसम्भवः ॥ गुरावेवंविधे वातरोगस्सकामलो भवेत् ॥ वर्षे कंबूलगे जीवे रोगाल्पत्वं विनिर्दिशेत् ॥ भीमप्येवं रक्तरोगः पित्तम तथाविध ॥ एवंविधे हिमांशी च कफरोगो भवेन्नृणाम् ॥ एवंविधे बुधे वातप्रधानो रोग एवहि ॥ एवंविध भृगी पित्तरोगः शुक्रस्तथाविधः ॥ नरराशिगतश्चेत्स्यात्कफरोगकरः स्मृतः ॥ वशः पापयुक्तोकों द्वादशे दृष्टिशूलदः ॥ ताजिकभूषणेतु वक्रिणोन्देशस्य शनेर्यत्र कुत्र स्थितस्य सन्निपातरूपम्फलम् ॥ विलोमगामी यदि ह्यङ्गगामी स्वामी स वर्षे कुरुते त्रिदोषम् ॥ तानिकतिलके ॥ वधिपे रविसुते किल वकभुक्तौस्यात्सन्निपातरुधिरामयपी डनञ्च ॥ वामनेन तु जन्मलनेशानां शनिगुरुभौमानां पठगानाम्फलमुक्तम् ॥ शनौ जन्मविलग्नेशे वर्षे वक्रिणि पष्ठगे ॥ विदोपपीडा AN तु १४ ·रत्न. च हायन । लंग्नेशे गुरौ वर्ष रिपुस्थिते॥ पापाक्रान्त वातपोडा ह्येवं रक्तात्थरुकुजे ॥ एवं पापादिते सौम्ये वातपीडा भृशं भवत् ॥ यादवोऽपि ५३॥ जनुस्तनूपे धिषणेब्दषड़े गर्दिते वायुभवो विकारः ॥ एवं कुजे कामलरोग उक्तो हस्तोत्थपीडापिःच हायनेस्मिन् ॥ एवं खौ द्वाद शगेशिशूलं षष्ठे सचन्द्रेपि च पित्तरोगः ॥ तथैव शुक्रे रिपुगे नृराशौ क्रूरादिते श्लेष्मभयम्मृतिश्च ॥ एवंविधौस्यात्कफरुक्तथैव ज्ञे पापदृष्टे पवनोत्थवाधा ॥ हिल्लाजः ॥ जन्मलग्नेश्वरः पापो वर्षाधीशेन वीक्षितः ॥ श्रुतदृष्टया रोगकरस्स पापो मृत्युदायकः॥ पाप ग्रहा जन्मकाले केन्दगा वर्षवेशने ॥ लग्नगा रोगदारोगसद्मपापयुतन्तथा ॥वर्षे जन्मनि वा लग्ने सगृहाबधिकारकः ॥रवेर्वा भूमि पुत्रस्य दिवसेब्दप्रवेशतः॥ ज्वरपीडा सौम्यदृष्टे लग्ने तु सुखमादिशेत् ॥ रात्रिजन्मनि चन्द्रकोन्निर्गते वृद्धिमागते ॥ कुजेत्थशाली वर्षे च चन्द्रो रोगविनाशदः ॥ शनीत्थशाली रोगस्य वृद्धिदो वह्निजन्मनि ॥ कृष्णपक्षे च भौमेत्यशालवान् रोगदो विधुः ॥ रोगनाशकरो मैदेत्यशालादब्दवेशने । जन्मकाले चंद्रपुत्रे भृगुपुत्रे च निर्वले ॥ वर्षे तु केतुसहिते तदा ब्दनिखिलङ्गदः ॥ अब्दलग्नञ्च मुथहा तन्नाथाः पापमध्यगाः॥ सर्वै मृत्युकराः प्रोक्ता न्यूना रोगकराः स्मृताः ॥ सूतौ पष्टगते भौमे वर्षे लग्नस्थिते रुजः ॥ जन्माब्दयोर्बुधे शुक्रे बलयुक्तेन्दलग्नतः ॥ पष्ठगे राहुपुच्छाढये तदाब्दनिखिलं गदः ॥ पष्ठा धिपो यदा लग्ने तदा शत्रुर्भवेद्रुवम् ॥ वामनः ॥ जन्मकाले गुरुसितौ स्यातां यद्राशिसंस्थितौ ॥ वर्षकाले च तद्राशिगते भौमे स्तमागते ॥ भवन्ति पिटकाः शीतं तथा शीतलिकास्तनौ ॥ तद्राशिगे बुधे सेंदौ गण्डमालादिरुग्भवेत् ॥ राहौ सप्तमगे तस्मिन्नि खिलाब्दं गदो भवेत् ॥ विवलो जन्मलग्नेशो यदि षष्ठं समाश्रितः॥ रिपुदृष्टः पापयुतोस्तमितो दीर्घरुग्ज्वरः॥ जन्मलग्नेशवन्मुन्या समाधीशोपि कष्टकृत् ॥ जन्मलग्नेशवत्पुण्यसहमेशोपि कष्टदः ॥ लग्नेशे विवले लग्ने क्रूरमध्यगतेरुजः ॥ कन्यातुलामिथुनगे षष्ठे शुक्रे कफो भवेत् ॥ यत्र जन्मनि शुक्रस्स्यात्तद्राशौ षष्ठमाश्रिते ॥ वर्षलग्नाद्रविसुते रोगस्स्मरकृतो भवेत् ॥ अष्टमस्थे गुरौ पापयुतो लग्नगते कुजे ॥ मूर्छा स्याचन्द्रयुक्पापे लग्नस्थेङ्गव्यथा भवेत् ॥ जन्मन्यथ कुजो यत्र राशौ वर्षविलग्नगे ॥ पापे क्षिते रक्तपीडा तस्मिन्स्याच्छुभवीक्षिते ॥ पीडा स्वल्पाथ योगे रुक्षष्ठे लग्नेशयोर्भवेत् ॥ जन्मन्याकिः स्थितो यत्र राशो वर्षे ·तु थ लग्नगे ॥ तद्राशौ शनिना दृष्टे श्लेष्मशीतोष्णरुग्भवेत् ॥ अत्र तेजःसिंहेन समरसिंहेन च शनिदृष्टिं विना रूशादिरोगाः प्रोक्ताः ॥ शनिदृष्टौ तु जाप्यता नाम कुत्सितरोग उक्तः ॥ जन्मशनिस्थानगते लग्ने रूसोष्णशीतरोगास्स्युः ॥ शनिना दृष्टे चास्मिन्सविशेष जाप्यता भवति ॥ समरसिंहः ॥ षष्ठेशोवर्षभुजा लग्नभुजा वाथ मुथशिले चिरगः ॥ जन्मन्यधिकारिणि वा सबले वर्षे च केतुबुध युक्ते ॥ तदतीव गदो ज्ञेयस्तस्मिन्व समस्तेपि॥ तेजःसिंहः ॥ जन्माङ्गपश्च विवलो यदि शत्रुगोब्दे क्रूरादितो रिपुदृशास्तमितश्च रुक्कृत्॥इत्थं मताविह विलग्नभुगिन्थिहेशावङ्गातिदो हिमकरश्च मनोतिदायी॥दग्धस्तनों मलिनदृङ्गमलिनोङ्गरुकृदूरुद्रयान्तरुडुपे स्तनिजेशवीर्ये । सम्पूर्णपापद्दशि दीर्घरुजो भवन्ति रोगादिकञ्च भयमत्र भभुक्तमानात् ॥ अयमर्थः ॥ पष्ठभावस्यांशादिभुक्तं स्वल्पं तदा रोगभयमल्यं भुक्तांशानामाधिक्यं रोगाधिक्यं ज्ञेयमित्यर्थः ॥ विशेषमाह समरसिंहः ॥ अस्मिन्व मांचं मरणं वा वीक्ष्य वर्पलग्नमप्ये वम् ॥ गतदर्शपूर्णिमायां लग्नञ्च तदीश्वरौ वीक्ष्यौ ॥ ते चत्वारोपि हि शुभदृष्टास्सौम्यमुथशिलाश्चेत्स्युः ॥ दृष्टा रविचंद्राभ्यान्त स्मिन्वर्षे न मांद्य स्यात् ॥ क्रूरहतैशशिसूर्यादृष्टेहधातुतो मांद्यम् ॥ पष्ठग्रहस्थेखेटे तदोपेणैव रोगसंभूतिः ॥ चत्वारोप्यशु भहताश्चंद्रो दग्धो यदेकरेपाञ्च ॥ निधनेशेन मुथशिलस्वदागेहांभूयसा स्मरणम्॥ यदि निधनेशः क्रूरस्तदोपादन्तरेण बहुमृत्युः ॥ वलहीने पुनरस्मिन्शुभेत्थशाले च नो वाच्यः ॥ पूर्वोक्ताश्चत्वारो यदि पष्ठाधीशमुथशिलकृतास्स्युः ॥ तदीर्घतरम्मांचं शीघ्र स्मिन्शाम्यति त्वरितमिति ॥ वतन्त्रे ॥ चतुर्थेस्ते च मुथहा क्षुतदृष्टया शनीक्षिता ॥ शूलपीडा पापखगर्दष्टे तत्परिणामजम् ॥ अत्र परिपाकावस्थायां शूलपरिणामाख्यम् ॥ जन्मपष्ठाधिपे भौमे वर्षे पष्ठगते रुजा ॥ ऋरेत्थशाले विपुला शुभहग्योगतस्तनुः॥ रोग कर्ता यत्र राशावंशे स्यादनयोबली ॥ तत्स्थानं तस्य रोगस्य ज्ञेयं राशिस्वरूपतः ॥ अत्र संज्ञाध्याये राशीनां कफवातपित्तादिकं रूक्षोष्णं शीतादिकञ्च प्रोक्तमस्ति तदवलंबेन रोगस्थितिरित्यर्थः ॥ यादवः ॥ मुन्थाब्दलग्नञ्च खलार्दिन्तंचेत्तत्पी विवीयों खलगौ च वास्तम् ॥ याती शशी क्रूरखगान्तरस्थो यथा तथा दीर्घरुजो भवन्ति ॥ लग्नस्थे खलखेचरे सहिमगो कुत्रापि देहे व्यथा सूती वारियुगे कुजेन्दतनुगे रोगो जनुकेंद्रगे ॥ पापेस्मिंस्तनुगे गदोथ शुभदा वा जन्मगेज्यो शने)ब्दे लग्नगतेर्कराशिगकुजे स्युः शीत

·रल.
१४॥
हायन लाद्या रुजः॥ बलोज्झिते च सन्मतिप्रनष्टके च नायके यदा तदा गदक्षयो नृणां भवेत्समा भवेत् ॥ अथ पष्ठभावस्थितानामर्का
दीनां फलानि पनकोशे॥रिपृणा विनाशो रुजो मातृपक्षे रवौ षष्ठसंस्थे सुखाप्तिर्जनानाम्॥नृपान्मित्रपक्षाजयश्चार्थलाभो भवेद्रव्यलाभः
कये विक्रये वा॥१॥अरिस्थानगो रात्रिनाथो रिपूणां विवादं विरोधञ्च नेत्राङ्गपीडाम्॥व्ययं व्यग्रतां गुप्तचिन्तान्तनोति कलवाङ्गपी
डां करोतीह वर्षे॥२॥कुजः षष्ठगः शत्रुनाशं करोतिस्वपक्षाजयं मित्रपक्षाच्च लाभम्।हयानाञ्च सौख्यं भवेदङ्गनानां सुखं हायने स्या
दशायाञ्च तस्य॥३॥रिपुस्थे बुधे वैरिणांव विवादो भवेदङ्गनानाञ्च कष्टं करोति।व्ययं व्यग्रतांस्वे शरीरेच कष्टं कफातिम्महाकष्टम
प्यत्रव॥४॥कष्टं रिपूणां रिपुगस्सुरेज्यो भयार्तिदोषान्कुरुते नराणाम्।।भार्याङ्गपीडामथ नेत्ररोगं ज्वरातिसारं प्रकरोति वर्षे ॥५॥
अरिस्थानगो हायने दैत्यमन्त्री जनानां विवादो रिपोभीतिकष्टम् ॥ भवेद्गुप्तचिन्ता वराङ्गप्रपीडा शिरोतिश्च नेत्रोदरे पीडनञ्च॥६॥
षष्ठस्थितो भूधनलाभकारी सूर्यात्मजो नृपसमं मनुजं प्रकुर्यात् ॥ धान्यांबराणि विपुलानि करोति नित्यं कीर्तेविवर्धनमथार्ति
विनाशनञ्च ॥ ७॥ रिपोविनाशं यदि सैहिकेयः षष्ठस्थितस्स्यान्नृपतुल्यकारी ॥ गोभूहिरण्यांवरलाभदश्च धनाप्तिकृदुःखविनाश
नश्च ॥८॥ मणित्थः ॥ अन्नागमन्तथा धैर्य राजमानं रिपुक्षयम् ॥ सौख्यं पुत्रकलत्रादि षष्ठे प्रद्योतनो यदि ॥ १॥ वातश्लेष्मादिका
बाधा विद्वेषो बांधवैस्सह ॥ नृपचोरोद्भवा पीडा वर्षे पष्ठस्थिते विधौ ॥२॥ इष्टस्वजनतस्सौख्यन्धनलाभं रिपुक्षयम् ॥ प्रमोदन्नृप
तेनिंषष्ठस्थानगते कुजे ॥३॥ शत्रुपक्षे विवृद्धिं च विवादं स्वजनैस्सह ॥ शरीरे रोगजां पीडां कुर्यात्सौम्यस्तु षष्ठगः ॥ ४॥ रिपुत्र
दिमथोद्वेगंधननाशं बलक्षयम् ॥ इष्टस्वजनविद्वेष षष्ठे देवपुरोहिते ॥६॥ वातश्लेष्मभवा बाधा क्षयोत्पत्तिर्धनक्षयः ॥ महाभयं
गृहे कष्टं वर्षे पष्ठगते भृगौ ॥६॥ देहे सौख्यं द्रव्यवृद्धिः प्रसादो भूमिपालतः॥स्त्रीपुत्रजनितं सौख्यं वर्षे षष्ठगते शनौ॥७॥नृपप्रसाद
आरोग्यन्धनलाभो रिपुक्षयः॥ कलत्रपुत्रजं सौख्यं वर्षे षष्ठे विधुन्तुदे ॥८॥ इति षष्ठभावः ॥ अथ सप्तमभावाविचारः ॥ तत्र सप्तमभावे
किं विचारणीयमित्युक्तं चण्डेश्वरेण॥वस्तुक्रयस्वास्थ्यवणिज्यवादकामो जयो दासकलबचौ-ः॥निवृत्तिसुश्रेयगमागमायं कलत्रभावे
विचार्यमेतत् ॥ अत्रापि पूर्ववद्विचारः ॥ अथ योगाः ॥ यादवः ॥ स्मरगतेब्दपतौ सवले सिते युवतिसौख्यमतीव गुरोर्दशा ॥ सबलभू
॥५४॥

·P मिसुतेन विलोकिते बहुरसोयुभयोश्च परस्परम् ॥ शशिजदृष्टियुते च तथा सिते प्रथमयोवनया परयोपया ॥ रविजदृष्टियुतेपि वृद्धया स्मरवशो ह्यवशो रमते नरः ॥ गुरुयुतेपि च नूतनवल्लभा भवति तत्र च संततिराश्रुतः ॥ वामनः ॥ जन्मलग्नाधिपे वर्षलग्ना त्सप्तमगे सति ॥ उदिते सबले चवै दारसौख्यं प्रजायते ॥ शुक्रो जन्मनि यद्राशी व वर्गीश्वरो यदि ॥ तद्राशी सप्तमस्थेपि पुंसः परिणयस्तदा ॥ ताजिकसारे ॥ शुक्रास्पदे लग्नगते विवाह इत्युक्तम् ॥ लग्नास्तनाथयोगेपि विवाहाप्तिः प्रजायते ॥ पष्ठाधिपे शुभे पष्ठस्थिते प्राप्तिः स्त्रियो भवेत् ॥ तेजःसिंहः ॥ दग्धे सिते युवतिजातमलोख्यमाहुः शुकास्पदे युवतिजं व्यसनं कुजे स्यात् ॥ जीवे च हद्दपवि वाहपतौ विवाहो भौमेब्दपे शनिदृशा तु विपर्ययः स्यात् ॥ जीर्णवाजिके ॥ पंचारिसप्तदशमे लाभेषु शीतगुः ॥ शुकेशितोथ जीवेन शुभं स्यात्प्रमदाभयम् ॥ शेपेक्षितस्त्रियाताई शत्रुत्वनायते ध्रुवम् ॥ जन्मलग्नात्सप्तमन्दपशुक्रयुतक्षिते ॥स्त्रीसुखं बहुलं तत्र वर्षे भवति निश्चयात् ॥ शुको जन्मनि यदाशौ स राशिः केन्द्रकोणगः ॥ गुरुणा सहिता व कांतः कांतासुखप्रदः ॥ लग्न हदाधिपः शुक्रस्थाने केंद्रत्रिकोणगः ॥ विवाहसहमेशो वा वर्षे कांतासुखप्रदः ॥ भौमे वर्षेश्वरे शुक्रदृष्टे स्यादनि मागमः ॥ शुक्रे वर्ष श्वरे भीमदृष्टे लाभस्त्रिया भवेत् ॥ सूती वादे शुक्रीमदृष्टे स्त्रीसहमे तथा ॥ वर्पतन्त्रे ॥ लनास्तनाथयोरित्थशाले स्त्रीलाभमा दिशेत् ॥ स्वामिदृष्टं स्त्रीसहमं शुक्रदृष्टं विवाहकृत् ॥ नन्दो शुकपदगे मैथुनं स्वल्पमादिशेन् ॥ जन्मशुक्रर्शगो भामः स्त्रीसु खोत्सवकृद्धली ॥ नष्टलक्षणमुक्तं वामनेन ॥ क्रूराकांतः क्रूरयुक्तः परदृष्टश्च यो ग्रहः ॥ विरश्मितां प्रपन्नश्चस विनष्टो बुधैस्मृत इति ॥ अधिकारिपदस्थ स्त्रीभ्यो व्याकुलतानिशम् ॥ इंथिहाधिकृतस्थाने गुरुदृष्टया विवाहकृत् ॥ अधिकारिपदे पञ्चाधिकारिराशौ ॥ इन्थिहारार्कियुग्यूने करिते सहमे स्त्रियाः॥ स्त्रीपुत्रेभ्यो भवेत्कष्टं पापदृष्टया विशेषतः ॥ सूतो यूनाधिपश्शुकोऽन्दे यूने वलवान् भवेत् ॥ लग्नेशेनेत्थशालश्चेत्स्त्रीलाभं कुरुते सुखम् ॥ सुतौ यूनाधिपे वर्षे स्त्रीस शे स्त्रियास्सुखम् ॥ जन्मास्त पेन्थिहानाथवशाः खे धुने तथा ॥ यादवः ॥ जन्मेश्वरे वर्षपतो सिते न स्यान्मूथशीले सुखमेव नार्याः ॥ विवाहसमाधिपती लग्नहदाधिपेवासवले सितेन ॥ युतेक्षिते वा जनिषष्ठनाथेव्दे पष्ठयात शुभग्युते तत् ॥ विवाहगेहे खलदृष्टियुक्त तत्पेऽविवाहो

·SRPRIME
हायन
रत्न.
बहुलं च दुःखम् ॥ स्त्रीजन्तथैवाब्दमदे कुजेपि दुःखम्भवे स्त्रीभवमन्दकाले ॥ सूर्येस्तगे क्रूरयुतेक्षिते तथा स्यात्सप्तमे स्त्री
सुतदुःखदात्री ॥ सवीर्यखेटास्पदगेस्तसूर्ये स्त्रीदुःखमीज्येशगतस्सुखञ्च ॥ देवेज्यशुक्रेशितकेवले स्यात्स्त्रीगाच योपा सुखलाभदा
च॥ जननशुक्रगराशिगते जनुस्तनुपतौ सवले परिणायनम् ॥ युवतिधामपते(गुजादपि युवतिनं च शुभाशुभमीरयेत् ॥ ताजि
कसारे ॥ मदपतिर्मदगस्सवलो यदा खलखगैः सहितो न च वीक्षितः ॥ मुनिवरैर्गदितं बहुलं सुखं युवतिवर्गभवं विविधन्तदा
हिल्लाजः ॥ चूनेन्दौ लग्नपेनापि कन्यालभस्सुनिश्चितम्॥ यूनपो लग्नगश्चंदृष्टो भार्याप्रदो ध्रुवम्॥स्वझे शुक्रे चन्द्रयुक्त दृष्टायोषि
दास्पदि।सूर्यों वा वलवाँल्लाभे करकन्याप्रदो मतः॥समराशी चंद्रसिता त्रिकोणे स्वनवांशकविलिनी लग्नपुत्रस्यौ भार्यालाभकरी
मतौ सौम्यैः केन्द्रत्रिकोणस्थैयूंनदृष्टेङ्गनाप्तिकृत्तालग्नगे सप्तमाधीशे भीदेशकरीप्रियासतमे लग्नपे भार्यादेशकारी पतिर्भवेत् ॥
लग्नेशो लग्नगो जायाधीशस्सप्तमसंस्थितः॥द्वौ वा लग्नास्तगोवर्षे जायाप्रीतिसुखप्रदौ।लग्नेशास्तपयो नेइदृष्ट्या सौख्यं मिथो वदे
त् ॥ क्रूरदृष्टया कलिं दृष्टेरभावे मध्यमं वदेत्॥सवले धनभावे च भार्याद्रव्यं लभेन्नरः॥सवले छिद्रभावे तु भार्या भर्तृधनं लभेत् ॥
वर्षेश्वरे गुरौ चूने व्यवहाराद्धनातयः ॥ वेश्यानुरागो मदपे विनष्टे नीचगेपि वा ॥ क्रूरान्धिते च मदपे परयोपिदवाप्यते ॥ सप्तमे
क्रूरखचरः शुभदृष्टिविवर्जितः ॥ भार्यामरणदः प्रोक्तो विनष्टो वास्तनायकः ॥चूडामणौ ॥ युद्ध भावि न वा वर्षे लग्नेशे सतमाधिप
शत्रू स्यातां तदा युद्धं भवतीति सुनिश्चितम्॥लग्नं लग्नस्य पूर्व वा यदि पापसमन्वितम्॥तदा घोरं भवेयुद्धं पापोवेक्षेत पार्श्वकम्
लग्नास्तनाथयोोंगे रणं दीधै समादिशेत्॥मदे वक्रे च सवले वहुयुद्धं भवेत्तदा॥स्वगृहोचगते भौमे दशमस्थेस्याद्रणं प्रचुरम्
लग्नस्थेमध्यतरं द्यूनस्थे समनि प्रचुरम् ॥ लग्नघूनपती पापी पापांशस्थौ तु युद्धदौ । तावेव वक्रिणी केंद्रे पष्ठपो वा रणप्रदः ॥
लग्नशे यूनगेत्ये वा वर्षे स्यात्तु पराजयः॥ लग्नेस्ते वास्तपे षष्ठे शबोरिव पराजयः॥ लग्ने क्रूरे जयः प्रष्टुः सप्तमे विद्विषो जयः॥
मूतौ क्रूरे जयः प्रोक्तः क्रूरदृष्टया पराजयः ॥ संधिं कुर्यात्सुहृदृष्टिलग्नेशास्तपयोमिथः ॥आयेपि सवले संधिविले विग्रहो भवेत्
उदयचतुर्थेकूरैः सप्तमदशमस्थितैस्तथासौम्यैः ॥ विजयो भवतिहि युद्धे द्यूनोदयगैः शुभैश्वापि ॥ चरलग्ने शुभयुक्ते संधान
॥५५॥

·भवति भूमिपालानाम् ॥ दशमोपगतैस्सौम्यैर्वित्तं दत्वा परो याति ॥ हायनसिन्धौ ॥ यदि क्रूरग्रहो वर्षे जायेशं लग्न ध्रुवम् न पश्यति तदा तत्र नष्टं विस्मृतमाप्यते॥यस्मिन् राशी भवेचंद्रस्तद्राशेरधिपेन चेत् ॥ दृश्यते चंद्रमा वर्षे तदा नष्टंच लभ्यते॥ धनपोनिस्सृतस्सूर्यादुदितो भवति स्फुटः॥ तदा च विस्मृतन्नष्टं प्राप्यते निश्चयादनम् ॥ हिबुकास्तान्तरालस्थैर्गहैः शुभफलप्रदैः॥ यात्रासिद्धिं विजानीयादशुभैनैव निर्दिशेत् ॥ सप्तमे स्वामिसौम्याव्ये दृष्टे वा स्यानिवर्तते ॥ चरात्मकस्य प्रमदाह्वयस्य भावस्य पापेक्षणदूषितस्य ॥ वर्षे प्रवेशे प्रभवेनिवृत्तिः प्रसवाजातस्य च नान्यथा स्यात् ॥ अय सप्तमभावस्थितानां सूर्यादीनाम्फलानि पद्मकोशे ॥ कलत्रेर्कयुक्ते कलवाङ्गपीडा स्वकीयाङ्गपीडा तथा तदशायाम् ॥ शिरोतिश्च मार्गाद्यं वै विवादो गुदे पादयोः पीडनं वर्षम ध्ये ॥ १॥ कलत्रे शशाङ्को यदा पापदृष्टो ज्वरं वातपीडाम्भय दारुणश्च ॥ कलबांगकर कोत्पत्तिवाधां ससौम्यान्वितश्वार्थ लाभं करोति ॥२॥ कलत्रे स्थिते क्षमासुते स्त्रीषु रोगन्तथा चात्मनो मार्गतोती कष्टम् ॥ भयं वरिणां वै विवादो जनानान्दशा नेष्टकारी भवेद्धायनेस्मिन् ॥३॥ शशाङ्कात्मजे सप्तमस्थेङ्गानानां विलासादिसौख्यं भवत्यत्र वर्षे ॥ प्रतिष्ठाधिका गोहिरण्या म्वराप्ति यस्सर्वदा तद्दशायान्तथैव ॥ ४ ॥ कलत्रे सुरेज्ये कलत्रादिसौख्यञ्जयन्निभयं शत्रुनाशं करोति ॥ सुखं वाहनानां विला सादिकञ्च नृपाल्लब्धलक्ष्मीर्भवेद्धायनेस्मिन् ॥ ५॥ कलत्रे भृगौ जायते हायनेस्मिन्कलवादिसौख्यं विलासादिकञ्च ॥ रिपोर्नाश नम्मानवानाञ्च सौख्यं भवेद्वस्त्रहेमादिसौख्यन्नराणाम् ॥ ६॥ जायास्थानगतो दिवाकरसुतस्यादङ्ग नानां रुजो मार्गानीतिकरः पशोश्च मरणं राज्याझ्यं व्यग्रताम् ॥ केशानाञ्च विवर्द्धनम्प्रकुरुते मिथ्यापवादन्तथा देहे वायुसमुद्भवा च जठरे पीडा भवेद्धायने ॥७॥ वातप्रमेहातिमथो नराणां गुत्केंद्रियातिञ्च तमो धुनस्थम् ॥ विपानिपीडाञ्च तथाङ्गनानां कष्टं करोतीह भयन्नृपाणाम् ॥ ८॥ मणित्थः ॥ वस्तिवक्षःशिरोरोंगेः स्त्रीपीडा नगराटनम् ॥ वर्पगस्तु यदा द्यूने भास्करः कुरुते नृणाम् ॥ १॥ स्त्रीसुखन्न पतेर्यानं लाभो नामान्तराद्भवेत् ॥ वणिज्याजलमार्गाच सप्तमे यदि चंद्रमाः॥२॥ जायाकटन्तथा हानिः पीडा आत्मन एव च देशभ्रंशं भयमसौ कुर्याद्भौमस्तु सप्तमे ॥ ३ ॥ मार्गाल्लाभोगनासौख्यं वाणिज्याच धनागमम् ॥ चंद्रजः कुरुते नित्यं हायने ।

·हायन ५६॥ सप्तमो यहा ॥ ४॥ वाणिज्याद्व्यवहाराच मार्गाच्चैव धनागमम् ॥ स्त्रीसुखं राजसन्मानं सप्तमे सुरमन्त्रिणि ॥ ५ ॥ दयिता रत्न. पुत्र सौख्यं वाणिज्याद्विभवागमम् ॥ मार्गालाभम्प्रमोदश्च सप्तमे भृगुजे नृणाम् ॥ ६॥ सततङ्गमने भीतिः सुहृत्कष्टं धनक्षयः ॥ प्रवासः शत्रुतो भीतिः सप्तमे रविनंदने ॥७॥ प्रवासम्पीडनं चाङ्गे श्रीकष्टं पवनोत्थरुक ॥ कटिवस्तौ भवेत्पीडा सैहिकेये च सप्तमे ॥ ८॥ इति सप्तमभावविचारः॥ अथाऽष्टमभावविचारः ॥ तत्राष्टमभावे किं विचारणीयमित्युकं चण्डे धेरण।आयुविरोधो निधनं चराधी भेदोष शस्त्रौघनिरूपणञ्च ॥ वैषम्यदुर्गादिकशत्रुरोधो नद्यादिसंतारणनटरोगाः॥ छिद्रं रणं भावरिपोश्च दृष्टं विचारणीयनिधने समस्तम् । अत्रापि पूर्ववद्विचारः । अथ योगाः ॥ यादवः ॥ वपेशेवानिजे बले खलहते शस्त्रान्मृतिमृत्युंगे ८ तस्मिन्वत्रिम १।५।९ गेऽग्निभोपिदमे ३।६।७।९ चौरोग्रलोकाद्भयम् ॥ ख १० स्थेस्मितृपतेर्भयं हिबुको मातुः पितुर्मातुलाद्न्धा ८ न्यत्र गते कुजे मृतिसमं मृत्युन चेज्येक्षणात् ॥ वर्षतन्त्रेव्दपभौमस्य यत्र कुत्रावस्थितस्य फलमुक्तम् ॥ भौमेब्दपे क्रूरहतेऽयसाघातो बलोज्झिते ॥ अग्निभीरग्निभे कूरनराद्विपदभे मृतिः॥ जन्माष्टनाथेन गतेथिहशे लग्नाधिनाये कृतमथशीले । स्यादल्पमृत्युश्च दिवाव्दवेशे साके ब्दपे भूपभयम्महीजे ॥ वर्षतन्त्र तु कुजार्कयोगे दिवसेब्दवेशे नृपभयमुक्तम् ॥ लग्नेथिहापतिसमापतयो मृतीशाचेदित्यशालिन इमे निध नप्रदास्स्युः॥ चेत्पाकरिष्टसमये मृतिरेव तत्र साकें कुजे नृपभयं दिवसेब्दवेशे ॥ करखेचरदशासमये चेदित्यादिजातकोक्तदशारिष्टे वर्षे लग्नेथिहापति इत्यादियोगोत्पत्तौ मरणं दशारिष्टासंभवे दुःखमित्यर्थः ॥ खौ जना शुक्रकसूसरीफे केंद्रेऽन्दनाथे नृपभीतिरोगौ ॥ जन्मारभे ब्दे शशिजेन्दकेंद्रेव्देशे हि दुर्वर्पमिदं वदन्ति ॥ तस्मिन्बुधे केवलमष्टपाते भौमारिदृष्ट्यापि न शोभनोब्दः ॥ तथाप्टगे जे सवले कुजाक्षियुक्त विदेशे मरणञ्च बन्धः ॥ एते योगास्ताजिकसिन्धावन्यथैवोक्ताः ॥ शुक्रेसराफसहितो जन्मकाले च भास्करः ॥ वर्षाधि कारी केन्द्रस्थो ज्वरराजरुगाप्तिकृत् ॥ भौमस्थानेधिकारीदुः पुत्रे वर्षे रुजस्तदा ॥ बुधोधिकारी भौमेन कूरदृष्टोसृगार्तिदः ॥ ॥५६॥ भोमयुक्त बुधे साके विदेशं बंधनम्मृतिरिति ॥ तत्रोभयोविरोधे एते योगान्तरा एवं ज्ञेयाः ॥ वर्षतन्त्रे ॥ भौमस्थानेधिकारीन्दौ गुप्त नृपभयं रुजः॥ मन्दोधिकारी खे लोहहते पीडाकरःस्मृतः ॥ अस्मिन्योगेष्टमस्थचंद्रो ज्ञेय इति यादवः ॥ जन्मस्थभौमभंगतेब्दवेशे चंद्रे ·ष्टमस्थे नृपपीडनानि ॥ भोमेष्टमेभयं वह्नः प्रहारो वा नृपाद्भयम् ॥ आरे खस्थे चतुष्पाभ्यः पातो दुःखं रुजोसृजः ॥ अत्र प्रथमयोगे हीनाधिकारे कुजे रवियुतेष्टमस्थे वह्नयादिश्यं द्वितीययोगेधिकारिणि भौमे दशमस्थे वाहनात्पात इत्याह यादवः ॥ हीनाधिकारोपि कुजेष्टमस्थे साग्निभीतिनुपपीडनानि ॥ भीमेम्बरस्थे १० प्यधिकारिणि स्याद्वाहात्प्रपातः खलु वर्षवेशे ॥ जीर्णताजिके ॥ वर्षेश्वरो गुरुः पापदृष्टो वर्षेष्टमे स्थितः॥द्रव्यहानिकरो मंदो वलहीनोशुभेक्षितः॥ वर्पलग्नात्सप्तमगोपवादकलिकारकः ॥ लग्नाष्टमेशयोरित्थशालो मृत्युभयप्रदः ॥ पापदृष्टोन्दपो जीवो धनस्थो धनहानिदः ॥ वर्षतंत्रे ॥ पतिते ज्ञे क्रूरदृशामित्थशाले मृतिं वदेत् ॥ कुजहदा स्थिते नाशः सौम्यदृष्टे शुभं वदेत् ॥ पतिते क्रूराक्रांते तथा बुधे भौमहदास्थिते नाशोऽश्वादिव्यस्थेत्यर्थः ॥ यादवेनाष्टमस्थस्य बुधस्याधिकार हीनस्य भौमेत्थशालयुतस्य फलमुक्तम् ॥ ज्ञे त्यधिकारहीनेष्टमस्थे मृतिः स्यात्कुभमूथशीले ॥ लग्नाविपे नष्टदग्वे योपिद्वादो ऽशुभान्वितम् ॥ दग्धादि लक्षणं वामनेनोक्तम् ॥ क्रूरैः क्रूरदृशा दृष्टो युक्तो वार्कगृहांतिगः ॥ सविनष्टा ग्रहो ज्ञेयो दग्धः पीडित उच्यते ॥ अत्र यादवेन जन्मलग्नेशवर्षलग्नेशयोः सप्तमणयोस्सूर्यसहितयोः फलमुक्तम् जन्माङ्गाधिपती समातनुपतौ वा वर्पलग्नास्तगे सारे दुष्टहते स्त्रिया सह तदा वादार्तिदुःखानि च ॥ जन्मन्यष्टमगो जीवो नाधिकारः कलिः पृथुः ॥ जयः शुक्रेक्षणादुक्तः प्रत्युत्तरवशेन च ॥ तादृशे गुगै शुक्र वीक्षित स्त्रीवादे प्रत्युत्तरवशेन जयो भवतीत्यर्थः ॥ भौमेन्त्यगे धने सूर्ये वादात्केशं विनिशेित् ॥ अथ यादवेन योगद्वयमुक्तम् ॥ भौमे वर्ष तनोय॑ये सति सदा वादोन्यथाथो खौ द्रव्यस्थे रिघुगोत्रवाद उदितो दुष्टेक्षणेनोत्कटः ॥ रिपुगोत्रकलि तिः संख्ये कुजहतेब्दपे दग्धो जन्माङ्गपो वर्पेटमो रोगकली दिशेत् ॥ सूत्यब्दयोरधिकृतो भौमस्थाने गुरुईतः॥ पापैर्वादस्स्फुटोऽशेष तादृशेंदौ शनेः पदे। मृत्यब्दयोभौमस्थाने गुरुवर्षेधिकारी पापैर्हतस्तदा प्रकटो वादः ॥ अथ चन्द्र-सूत्यब्दयोश्शनिस्थाने स्थितः ॥ व धकारीपापेहतस्तदापि वादः स्यादि त्यर्थः ॥ सूत्यब्दयोरधिकृते चन्द्रे बुधपदे इते ॥ क्रूरैविदेशगमनं वादः स्याद्विमनस्कता ॥ मेषे सिंहे धनुष्पादेब्दपे रन्धे सितो भयम् ॥ मृतो मृतीशलग्नेशौ मृत्युदो दापदृग्युतौ ॥ यत्रझैं जन्मनि कुजस्सोब्दे लग्नोपगो यदा ॥ बुधो वर्षपतिनष्टवलस्तत्र ने शोभनम् ॥ सा शनौ भौमयुते खाष्टस्थे वाहनाद्भयम् ॥ सार्के भौमेष्टमस्थे तु पतनं वाहनाद्भवेत् ॥ वामनः ॥ वर्षेश्वरे कुजयुते १५ ·हायन । रन्ध्रस्थे मरणाद्भयम् ॥ उदिते मृतिस शेस्तङ्गते जीवसझपे ॥ पुण्यसभेश्वरः पुण्यसद्मनोऽष्टमगो यदि ॥ मृत्युकृत्पुण्यसहमे रत्न. ५७॥ तथा जन्माष्टमेश्वरः ॥ राशिजन्माष्टमो मुख्यं सद्मनि स्वेशयुक्तथा ॥ वर्षाष्टमी पुण्यस्थं स्वेशयुक्तम्मृतिप्रदम् ॥ क्रूराक्रान्तं पुण्य सद्म यदि जन्माष्टमेश्वरः॥ष्ठेठमे द्वादशे वा तदा मृत्युरसंशयः॥सुथहेशोब्दपो वापि क्रूराकान्तोरिमृत्युगः॥ जन्मलग्नाष्टमाधीशो न्यगो मृत्युं विनिर्दिशेत् ॥ पुण्यसद्मनि लग्ने वा चंद्रः क्रूरस्तु सप्तमः॥ मृत्युकृद्यदि वा क्रूरौ धनव्ययकृतस्थिती॥ मृतिपष्ठगतश्चन्द्रो क्रूरदृष्टो मृतिप्रदः ॥ जन्मलग्नाष्टलग्नेशौ निधने निधनप्रदौ ॥ वर्षतंत्रे ॥ सक्रूरे जन्मपे मृत्यौ मृतिश्चेदिन्थिहार्कियुक् ॥ भौमयुक्ते क्षणे तत्र मृतिः स्यादात्मघाततः॥ सूतिरंध्रपतिर्मन्दोष्टमेन्दे लग्नपेन चेत् ॥ इत्थशाली कूरदृशा तत्काले मृत्युदायकः ॥ मन्दोष्टमे मृतीशेत्थशाली मृत्युकरस्स्मृतः ॥ शुभेत्थशालात्सर्वेपि योगा नाशुभदायकाः ॥ मृत्युकर्तारो ग्रहाशुभग्रहैरित्थशालादरिष्टं परिहत्य परिणामे शरीरारोग्यदाःस्युः॥ विशेषमाह तेजःसिंहः ॥ स्वोचादिगो बलयुतो मृतिगेहनाथः क्रूराहतोर्करहितो गृहहग्युतो वा ॥ लग्नन्तदी शमपि वा यदि वीक्षिते रुक केशादितत्खलु भवेदवलेन्यथात्वम् ॥ लग्नेशमूसरिफतोब्दपतिस्तु भव्यो भौमोब्दपो गुरुदृशाप्यवलो न नियः॥ वन्धं च मृत्युपतिरायपतीत्थशालो भव्याष्टमेन मलिनो मलिनत्थशाली ॥ यादवः॥अब्दपेऽवनिसुताक्षिसंयुते युद्धभीर्भव ति सुंथहेश्वरे ॥ मुन्थहाभवनतोष्टमे स्थिते स्यान्मृतिश्शरदि देहधारिणाम् ॥ जन्मांगजन्माष्टपती च वर्षे मुंथागतो मृत्युकरौ| प्रदिष्टौ ॥ जन्माष्टपेन्दे मृतिगे च मृत्युर्मन्दायमुंथा मृतिदारयुक् दृक् ॥ जन्माष्टमेशेव्दरिपुव्ययाष्टस्थिते मृतिस्स्यादथ वर्षकाले॥ जन्माङ्गवर्षाङ्गपती मृतिस्थौ तदा भवेतां मृतिदौ नराणाम् ॥ पापेष्टमे पापकृतत्थशाले मृत्युभवेद्वनिवेशकाले ॥ यद्भेजनौ भूमिसुतेन्दतत्स्थे जीवे खलाब्येथ कुजे गुरौ वा ॥ समाधिकारे ह्यनुजविवादो मन्दान्विते शीतरुचौ च तद्वत् ॥ यद्राशिगो जन्म नि सोमजन्मा तद्राशिगेन्दे जनने बलिष्ठे ॥ चंद्रे विवादो निखिलैर्निरुक्तं तैर्वैमनस्यं परदेशयानम् ॥ अथाष्टमभावस्थिताना सूर्या ॥५७॥ दीनाम्फलानि पद्मकोशे ॥ खौ चाष्टमे पीडनं बंधुकष्टं सदुःखक्षयोपद्रवो व्याधिशोकौ ॥ धनार्तिः कलबाङ्गपीडासुतादेव्रणो वात पीडा भवेद्वर्षमध्ये ॥१॥ निधनगतशशाङ्कः कष्टवंतं करोति ज्वरवमनविकारं चोदरे गुप्तपीडाम् ॥ भवति कफविकारो नेत्ररोगां| ·गभङ्गो जलभयमरिवादो द्रव्यनाशोब्दमध्ये ॥२॥ कुजे चाष्टमे शत्रुपीडांगकष्टं व्रणस्योदयञ्चांगनानां च रोगः ॥ धनानां विनाशो भवेच्छनघातस्तथा व्यग्रता गुप्तचिंता नरस्य ॥३॥ निशानाथपुत्रो यदा रंध्रसंस्थो नरं मृत्युतुल्यं कफात करोति ज्वरादिप्रकोपो भवेन्नेत्रपीडा भयं व्यग्रता हायने तद्दशायाम् ॥ ४॥ ज्वरवमनकफाति धनस्थे सुरेज्ये बहुलकठिनरोगः कर्णयो नत्रयोश्च ॥ भवति भयमरिभ्यो योपिदङ्गेषु पीडा व्रणकृतबहुपीडा हायनेस्मिन्नराणाम् ॥ ५ ॥ मृत्युस्थितो मृत्युभयम्मनुष्यं । शुक्रः करोतीह जनापवादम् ॥ ज्वरादिपीडामथ भीतिकष्टं नेत्रे च रोगो रिपुभिर्विवादः॥६॥ निधनगो निधनं कुरुते शनिबर विमर्दकफार्तिजनापदः ॥ नृपभयंधनहानिभयम्मृधे भवति तापकरः पवनोदयः ॥ ७॥ छिद्रस्थितो मृत्युसमं मनुष्यं राहुस्तथा भूपभयं करोति ॥ ज्वरातिसारञ्च कफार्तिदोपं विषूचिका वायुभयन्नराणाम् ॥८॥ मणित्थः ॥ चक्षुरुग्धनहानिस्स्याबहुपीडा कलेवरे ॥ पित्तजा विषभूपालव्यालपीडाष्टमे खौ ॥ १॥ अष्टमस्थेल्पसंतोषो द्रव्यनाश उपद्रवः ॥ श्लेष्मचक्षुर्विकारश्च वर्पादौ च निशाकरे ॥२॥ रक्तपित्तप्रकोपश्च महापीडा धनव्ययः॥विपत्तिरिष्टवर्गस्य अष्टमस्थे धरासुते॥३॥ लाभं सौख्यं प्रमोदञ्चराजपूजां रिपुक्षयम् ॥ विदधाति नृणां वर्षे सौम्यो मृत्युगतस्सदा ॥ ४॥ धनव्ययमनारोग्यं कलहं मित्रवर्गतः ॥ वियोगश्च प्रवासञ्च जाया पुत्रादिपीडनम् ॥५॥ अल्पलाभमनारोग्यं जायापुत्रादिपीडनम् ॥ धर्मनाशं प्रवासञ्च भृगुपुत्रेष्टमस्थिते ॥ ६॥ रोगपीडा महा व्याधिःपुत्रजायादिपीडनम् ॥ व्यसनं द्रव्यहानिश्च हायनेऽष्टमगे शनौ ॥७॥ धनव्ययस्त्वनारोग्यं विवादो बन्धुभिस्सह ॥ स्त्रीकष्ट च प्रवासश्च राहुरष्टमगो यदि ॥ ८॥ इत्यष्टमभावविचारः ॥ अथ नवमभावविचारः ॥ तत्र नवमभावे किञ्चिन्तनीयमित्युक्तञ्चण्डेश्वरेण ॥ स्वाध्यायदीक्षा सुरगेहयात्रा चक्रस्य चेष्टा मठधर्मकृत्यम् ॥ गुरोस्तु कार्याधभिषेचनञ्च जलाश्रयश्शालकदेवरादीन् ॥ भ्रातुर्भगि न्याः श्वशुरस्य चिन्ता पुण्यञ्च पुण्ये कथितम्महद्भिः ॥ अत्रापि विचारः पूर्ववत् ॥ अथ योगाः ॥ वर्षतन्त्रे ॥ भौमोदये त्रिनवगे क्रूरा युक्ते बलान्विते ॥ गुणावहस्तदा मार्गश्चरकाय्य स्थिरन्ततः ॥ विधर्मस्थोब्दपः सूर्यः कंबूलो मार्गसौख्यदः ॥ अन्यप्रेषणयानं स्यात्स चेन्नाधिकृतो भवेत् ॥ वर्षेशस्सूर्यस्त्रिनवगः स्वगृहोच्चादिगः कंबूली चन्द्रेत्थशालवान् मार्गप्रदो भवति ॥ एतादृशोकाधिकाररहित ·डायन अन्यप्रेषणयानदः ॥ अधिकारः स्वगृहादिको ज्ञेयः ॥ ममादिरेषां पर्यंत समरसिंहवाक्यं न सर्वपुस्तकेषु ॥ समरसिंहवाक्यम्॥मम गमनं भवितावा रत्न. न वेति लग्नेश्वरेब्दचंद्रे वा ॥ नवमेशमुथशिले सति नवमस्थे वा भवेद्गमनम् ॥ लग्नस्थे नवमपतो लग्नाधिपमुथशिले च संचारात ॥ रहितोपि याति न पुनर्नवमदृशा वर्जिते योगे ॥ लग्नपतो केंद्रस्थे सहगमनं मुथशिले च विकूरे ॥ गमनं स्यादस्मिन्वा चंद्रे केंद्रस्य मुथशिलेन गतिः ॥ नृपयात्रापृच्छायां धनस्थिते निरधिकारिणि क्रूरे ॥ पृष्ठगतानामशुभं भौमेग्निभयं ससझटकं समरम् ॥ मन्दे चौरजलभयं कंबूलकूरतो न भयम् ॥ धननाथे नीचस्थे चास्तमिते शोभनं न पुनः ॥ लग्नपशशिनोः क्रूरादितयोाकुल्य मीशचित्तेतिः॥ सङ्क्रो लग्नकोशांतरगस्तदाप्तिकृद्गणतः ॥ आकाशान्तरगेस्मिन्मार्गदस्तुर्यमध्यस्थे ॥ अनुचरजस्य तुर्यविलग्नां तस्थे न भद्रमितरेषाम् ॥ मुथहाया यूनसंस्थः स्वगृहोचततश्शशी ॥ विदेशगमनं कुर्यात् केशः पापेक्षणाद्भवेत् ॥ वामनः ॥ शुक्रे ब्दपे त्रिनवगे पथि सौख्यम्प्रजायते ॥ तस्मिन्नस्तंगते वक्रे कायुक्ते गमोशुभः ॥ बुधेब्दपे विधर्मस्थे देवयात्रां समादिशेत् ॥ गुरो त्रिनवगेन्देशे नृणां शुभगमो भवेत् ॥ यामे धर्मेशलग्नेशोचिंतितं गमनं भवेत् ॥ गुरोर्नवमगे भौमे नृणां शुभगमो भवेत् ॥ हिल्लाजः॥ यत्र जन्मनि मन्दस्स्यात्सराशिनवमेऽन्दतः ॥ जन्माधिकारी ज्ञः क्रूरयुतोज्ञः शकटाध्वदः ॥ जन्माधिकारिणि बुधे कुजास्पद्गते सति ॥ पापयोगादि रहिते सुयानङ्गदितम्बुधैः ॥ जन्माधिकारसहितो जीवेन्दू पापसंयुतौ ॥ वर्षे नवमगौ मन्दस्थाने दूरगमप्रदौ । जन्माधिकारी वा भौमः शनिस्थाने शुभान्वितः ॥ लग्नानवमगो वर्षे दूरयात्राप्रदायकः ॥ सर्वे मागगता वर्षे मार्गसमेश्वरे गमः ॥ जीवस्थाने त्रिधर्मस्थे कुजे तत्र शुभो गमः ॥ बुधस्थाने कुजो लग्नाधीशदृष्टस्सुयानदः ॥ सर्वे भौमः स्वराशिस्थो वर्षे नवमगो भवेत्॥ स्वगृहे संस्थितो यात्रामुत्तमां संप्रयच्छति ॥ वर्षेधिकाररहितः शनिमें कुयानदः।वर्षे धिकाररहिते गुरौ नवमसंस्थिते ॥ दूरयात्रा तत्र नृपादनमानादिलब्धयः ॥ भीमेब्दपे च पतिते स्वजनादरतो गमः ॥ ॥ नवमाधीशकंबूलयोगे यात्रा विनिर्दिशेत् ॥8॥५८॥ स्वगृहोचगतश्चन्द्रो नवमे यदि संस्थितः॥ मुथहा सप्तमे तत्र विदेशगमनम्भवेत् ॥ हायनसिन्धौ ॥ वर्षेशे सवले मागें वर्षयात्रा सुख प्रदा ॥ तस्मिन्नस्तङ्गते वक्रे निर्वले दुःखदो गमः ॥ गुरुभे नवमश्चंद्रस्सवलोब्दे सुयानदः ॥ मन्दोब्दपोनधिकृतो नवमस्थः ·कुयानदः ॥ गुरुरेवंवियो वर्षे दूरयावाप्रदायकः ॥ एवन्त्रिनवगो भौमः क्रूरदृष्टः कुयानदः ॥ जन्मलग्नाधिपो मार्गाधिपो वा नव मास्थितः ॥ त्रिगो वा यानदस्सौम्यो जन्मकालेकभावगः ॥ स एव वर्षे मार्गस्थश्शुभयात्राप्रदायकः ॥ स्वल्पांशो धर्मपश्शीघ्रो बृहदंशो विलमपः॥मन्दगश्चोभयोरित्थशाले कस्माद्गमो भवेत् ॥ स्वल्पांशो लग्नपश्शीघ्रो वह्वशो धर्मभावपः॥अल्पगश्चोभयोरि त्यशालश्चितितमार्गदः ॥ वशवर्षलग्नेशयोगश्चितितमार्गदः ॥ मुन्थालग्नपयोर्योगो व स्याञ्चिन्तितावदः ॥ तत्र तेजस्सिहेन वर्षेश लग्नेशयोरित्थशाले अचिन्तितयात्रायोग उक्तः ॥ वृथांगपे मुथशिलेब्दभुजा विचित्यस्स्याचिन्तितश्च विपरीतगतत्थशाले इति ॥ वर्षतन्त्रे॥ वर्षेशो बलवान्पापायुतः केन्द्रधिकारवान् ॥ अधिकारे गतिस्संख्ये सेनापत्येपि वा वदेत्॥ एविधे कुजे जीवयुतेकान्निगते पुनः॥ परसैन्योपरिगतिर्जायाख्यातिः सुखावहा ॥ एवंविवे केन्द्रवर्तिनि बलयुतेऽधिकारववि क्रूरग्रहरहिते भौमे योग उक्तस्तेजस्सिंहेन ॥ केंद्रेब्दषे विमलिने सवले च साधिकारेधिकारगतिरुक्क्षयवैभवायम् ॥ केंद्रे कुजे गुरुयुते खलनिर्गतेरिसैन्योपरिप्रगतिरत्नजयादिसौ ख्यम् ॥ यादवः ॥ यानायं विवलवलानुसारिवेद्य मुन्थायामशुभशुभई खेटभाजि ॥ स्खोचाब्दे किसिमपती जनुन तेशे मार्गशादपि सहमाच चिन्त्यमेवम् ॥ ताजिकतिलके ॥ जामित्रगस्तु मुथहा भवनाच्छशाङ्कः स्त्रोचादिगोचरगतो गमनं विदध्यात ॥ द्रव्या नादिगमने खलु पुण्यप्तम वीर्येण ताजिकविदां सुधियात्र वाच्यम् ॥ अथ यात्रायां दिग्ज्ञानमुक्तं रोमकेण ॥ अग्निराशिर्भवेत्पूर्वा दक्षिणा पृथिवी भवेत् ॥ वायुराशिः पश्चिमा च सौम्याशा जल स्मृता ॥ अत्र यात्रा योगकारकाणां ग्रहाणाम्मध्ये यो बलवांस्तदपि ष्ठितराशा गमनं वाच्यम् ॥ बलसाम्ये तन्मध्ये केंद्रस्थाहापिठितराशौ गमनं वाच्यम् ॥ तदभावेपि नवमभावराशिदिग्मनं वाच्यमिति विशेषः ॥ चण्डेश्वरः ॥ वर्षलग्नात्रिकोणस्थे ज्ञे भृगौ वा बलान्विते ॥ विदेशं याति गेहस्थो दिवेशस्थो गृहं व्रजेत् ॥ सुखे व्योनि स्थिते सौम्ये गमनं न तदा भवेत् ॥ तत्रैव गमनं पापे वक्री खेटो यदा न हि ॥ भाग्यपो लग्नपो वा स्याचंद्रगो वा विशेषतः ॥ चन्द्रलग्नेश्वरी भाग्ये गमस्तवाप्यचिन्तितः॥चन्द्रो लगपतिर्वापि केंद्रे खैटैस्सहाग्रगः॥ सिद्धपि गमने तत्र गमनन्नेति निश्चितम् ॥ यूनपे धर्मगे यानमवश्यंनिर्दिशेबुधः ॥ चरराशिषु केंद्रेषु शुभयुक्तेषु निश्चितम् ॥ ग्रामादौ गमनम्बूयात्पापयुक्ते चिराद्भवेत् ॥

·1५९॥
हायन 8 चरस्वभावादशमादशुभेशनिरीक्षणात् ॥अशुभेक्षणयोगाच्च प्रयाणमिति कथ्यताम्॥उदयघूनचंद्राणां कर्तरी पापसंभवा।यात्रायाञ्च रत्न.
तदा वाच्यं भयं चौरारिशस्त्रजम् ॥ कर्तरी शुभसंभूता गमनप्रतिवधिका ॥ हिल्लाजः ॥ तृतीयधर्मगो भौमो नष्टवीर्यः शनैः पदे ॥
पुण्यनाशकरः सूर्यो वर्षेशो हीनवीर्यवान् ॥ त्रिधर्मगः पापकरो नष्टो मन्दोब्दपस्तथा ॥ मन्दोदपस्निधर्मस्थो धर्मदो वलसं
युतः ॥ गुरुस्त्रिधर्मगोब्देशो नृपाव्यकरो वलः ॥ सुन्था त्रिधर्मगा पुण्यप्रदा पापयुतान्यथा ॥ दग्धे नष्टे क्रूरयुते धर्मेशे ज्ञाति
नाशनम् ॥ जीर्णवाजिके॥ मूर्तिम्मूर्तिपतिः पश्येद्भाग्यं पश्यति भाग्यपः ॥ भाग्यं लग्नपतिर्लग्नम्भाग्यपः पश्यति ध्रुवम् ॥ भाग्ये
लग्नपतिस्तिष्ठेल्लग्ने भाग्यपतिर्यदा ॥भाग्यलग्नपती खा वर्षे भाग्योदयो भवेत् ॥ अथ नवमभावस्थितानांसूर्यादीनाम्फलानि पद्मकोशे ॥
धर्मस्थितोर्कश्च सहोदराणाम्पीडाकरःक्केशविवर्धनश्च ॥ धर्मप्रदो राज्ययशःप्रदश्च तद्वर्षमध्ये स्वदशाङ्गगश्चेत् ॥ पुण्योदयन्धर्म
गतइशशांकोभाग्योदयञ्चार्थसमागमञ्च तीर्थाटनं भूमिपतेश्च लाभं शुभेक्षितः पुत्रसुखं सितेन्यत् ॥२॥धय॑गते भूमिसुते च वर्षे
पुण्योदयोवित्तसमागमश्चाभाग्योदयो मानविवर्द्धनञ्च महाप्रतिष्ठाम्बरलब्धिरत्र॥३॥ धर्मस्थितरशशिसुतस्सुतलाभसौख्यमर्थागम
सततमंगलमाशु कुर्यात् ॥ भूपाजयो भवति कीतिविवर्द्धनञ्च भाग्योदयो रिपुविनाशनमत्र वर्षे ॥ ४॥ वाचस्पतिर्द्धमंगतो नराणां
करोति धर्मम्बहुलं सुखञ्च ॥ भाग्योदयञ्चार्थसमागमञ्च तीर्थाटनं पुण्यमतिम्प्रकुर्यात् ॥५॥ धर्मस्थितो धर्मकरः कविस्स्यानरे
न्द्रतुल्यं च नरं करोति ॥ सुखप्रदो वाहनभुषणानां गोभूहिरण्याम्बरलाभमाशु॥६॥ भाग्योदयं भाग्यगतः शनिश्चेद्भूयोर्थदः शत्रुवि
नाशनश्च ॥ कीर्तिं श्रियम्मानमथापि दते सहोदराणां भयमातदश्च ॥७॥ धर्मस्थितो धर्मविवईनोगुरुजयन्नृपाच्छत्रुविनाशनच॥
भाग्योदयञ्चार्थसमागमञ्च करोति पीडां पशुवांधवेषु ॥ मणित्यः ॥ जायापुत्रविवादञ्च मतिधर्मक्रियादिषु ॥ चित्तोडेगाकुलन्नित्यं न
वमे तपनो यदि ॥ नवमे धर्मलब्धिश्च मनस्संतोषएव च ॥ यशोवृद्धि पान्मानो वर्षादौ च निशाकरे ॥२॥ पापलब्धिर्भवेत्पुंसा 8 ॥१९॥
मुद्रगो विभवक्षयः ॥ कलहो बंधुवगैश्च नवमे धरणीसुते ॥३॥ धर्मबुद्धिस्तथोद्वेगं दैन्यं जायाप्रपीडनम् ॥ चंद्रजः कुरुते वर्षे
नवमस्थो यदा नृणाम् ॥ ४॥ धनलाभो राज्यसौख्यं धर्मकार्य भवेत्सदा ॥ प्राप्नोति विविधान्भोगान्देवेज्ये नवमस्थिते ॥५॥

·शरीरे चैवमारोग्यं सदद्धिविभवागमः ॥ पुत्रजायादिकं सौख्यं नवमे भृगुजे नृणाम् ॥६॥ जायापुत्रसुहृत्कष्टं धनानाशोनृपाद यम् ॥ दुर्मतिः पापबुद्धिश्च नवमे भास्करात्मजे ॥ ७ ॥ विद्वेषश्च वपुःपीडा दैन्यं राजादिपीडनम् ॥ धर्मकायें विल म्बश्व राहुधर्मगतो यदि ॥ ८ ॥ इति नवमभावविचारः ॥ अथ दशमभावविचारः ॥ तत्र दशमभावे किञ्चिन्तनी यमित्युक्तं चण्डेश्वरेण ॥ आकाशवृत्तान्तजलप्रपातः स्थानं पितुः कार्यसुखादिमानम् ॥ पुण्यनृपत्वं च तथाधिकारो मुद्राच्युतिस्तदशमे विचिन्त्यम् ॥ अत्रापि पूर्ववद्विचारः ॥ अथ योगाः ॥ वामनः ॥ वर्षेश्वरे गगनगे राज्याप्तिः स्याद्लान्विते ॥ भवे स्थानान्तरप्राप्तिरन्यकेंद्रगते १।४।७ सति ॥ वर्षेशोर्कश्चतुर्थस्थः पूर्वाजितपदाप्तिदः ॥ वर्षेशोकौं लाभगतस्सख्यं स्यान्नुपम त्रिभिः॥ वर्षशस्सूर्यों लग्नगो दशमस्थो वा राज्यदस्स्यादिति ॥ यादवः ॥ वर्षेश्वरे वामिहरेथ लग्नस्वस्थे सवीर्यं कुलरूपराजता ॥ नीचस्थे क्रूरयुक्तेके स्वस्थे स्यादधनं नृपात् ॥ समरसिंहः ॥ लग्ने गगनेथ रविस्थाने मुथहागमे हि राज्याप्तिः ॥ जन्मनि सिंहगतेके वर्षे बलिनि प्रभोः पदप्राप्तिः॥चंद्रे भौमस्थानान्तरकारकत्वं स्यात् ॥ अथ वर्षेशश्चंद्रो दशमगो भौमस्थाने स्थानलाभदो भवतीत्याह यादवः॥ इलाजभस्थे चनभो १० निशाकरे परास्पदाप्तिस्त्वहवर्पवेशन इति॥ मन्दस्थाने भौमे पश्यति मुथहा कुकर्मता नृपभीः॥ दशमभ वने एते योगा इति केचित् ॥ गगनपवर्षपलग्नाधीशानां मुथशिले हि राज्याप्तिः॥ नृपसहमपेन्दनाथे रतीत्थशाले च नृपयोगः॥ जीर्ण ताजिके ॥ दशमाधीश्वरस्सूर्यों जन्मकालेब्दवेशने ॥ दशमस्थो विलग्नेशेत्थशाली राज्यदायकः ॥ पापादितो नष्टवलो राग्येशो राज्यनाशदः ॥ सारे शनौधिकारणे हीने व्याकुलता भवेत् ॥ तेजसिहः ॥ जन्मागपोब्दसमये यदि कर्मनाथः कर्मेश्वरो जनुषि लग्नपतिश्च व।कर्माङ्गदृष्टियुतितस्सवलः पदाप्ति कुर्यात्तदेत्यखिलभावफलं विलोक्यम् ॥ व्योमान्दपेन्दजनुषोश्च हतेव्ययाष्टद्विस्थे शुभे इह हि नान्यशुभेपि योगे ॥ काश्रिते सहमपे शनिदृष्टयुक्ते कर्मक्षतिर्दशमपेपि विनष्टदग्धे॥ वतत्रे ॥ स्वर्वोच्चगे कर्मणि र्यपुत्र नैरुज्यमर्थाधिगमश्च जीवे ॥ सूर्य नृपादाहुबलात्कुजेथों बुधे भिषग्ज्योतिषकाव्यशिल्पैः॥ पडष्टव्ययगेब्देशे कौशे च वलो ज्झिते ॥ सूतावन्दे च न शुभं तत्राब्दे मृतिपे ६।८। १२ तथा ॥ यादवः ॥ द्रव्येशेन समासुजन्मनि तनूनाथेत्थशाले तथा ·तु हायन द्रव्येशेन समाङ्गपेन शुभयुग् मुन्थेश्वरस्यापि वा ॥ वशेन जनुः खपेन च तथा योगे तु राज्यादिकं सूर्बस्वेनधिकारक जनितन्त्र रत्न. पापयुते चापि तत् ॥ वर्षाङ्गादशमे तु राज्यसहमे सोम्याक्षियुक्त तदा तदृद्धि निवईखस्थितिरवौ लग्नेशयोगग्र ॥ तद्वजन्मान ॥६०॥ कर्मपेन्दकिसिमं याते च तत्स्थे समा कमेशे जनिसादये सयुदिते दृष्टे युते च द्वये॥जनौ खपेवा नृपसादये वा समुद्गते राज्या दाप्तिगौरवम् ॥ समापतौ जन्मनभोमहीधुजा समूथशीलेथ नभोगनाथयोः॥स्ववंशमानेन नृपत्वलब्धिता सादे शुभेब्दे जननेपिरा ज्यम् ॥ हिल्लाजः ॥ वषैश्वरे खौ चन्द्रस्थानगे रविनंदने ॥ जन्माब्दकालयोः पापाकांत स्यात्कर्मनाशनम् ॥तादृशे च शनी के दग्धे निष्फलता भवेत् ॥ सर्वकर्मस्तु कमेशकर्मभावौ शनीशितौ ॥ युक्तौ वा कर्मवैकल्यं कर्मसमफलन्तथा ॥ लग्नाधिपेन वा ण इत्थशालं करोति चेत् ॥ दशमेशस्तदा वर्षेवश्यं स्थानृपदर्शनन् ॥ कौशस्याग्रतो यातो यदा लग्नपभास्करौ ॥ खगो लग्ने श्वरो वास्यान्नृपेण सह सङ्गमः ॥ चूडामणौ ॥ लग्नेशस्योचनाथेन तुङ्गादिस्थेन वीक्षितः ॥ अभीष्टपदलाभाय लग्नेलग्नेश्वरे तथा ॥ सौम्यस्वामियुते दृष्टे पदप्राप्तिस्स्थिरे तथा ॥ एवमेव पदस्थाने वृश्चिके स्वल्पसिद्धिकृत् ॥उदिते राज्यपे राज्यं चरवज्यं शुभग्रहैः।। पदस्थैर्ययुते दृष्टे क्रूरैश्चापि पदच्युतिः॥ पदेशश्चेत्पदं पश्येत्पदं तस्य स्थिरं भवेत् ॥ लग्ननाथपदाध्यक्षावन्योन्यं यदि पश्यतः ॥ लग्ननाथनभोनाथचन्द्राव्योमि पदाथर्दाः ॥स्वोचे लग्ने शुभः खेटः सौम्यदृष्टः पदप्रदः॥ सप्तमे चाष्टमे शुक्रे पदलाभस्वभावतः ॥ बुधेन गुरुणा वापि युक्ते शुक्रे महत्पदम् ॥ सचन्द्रे स्वामिनः प्रीत्या सकुजे कलहार्दितः ॥ पदन्नैव ससौरे स्यात्सामिथ्या तु तत्पदम् ॥ पदसिद्धिशुभैयुक्ते पापयुक्त पदच्युतिः ॥ स्थिरोदये पदप्राप्ति:शुभस्स्वामियुतेक्षिते ॥ इत्थमेव पदस्थाने सा स्वल्पा किंतु वृश्चिके ॥ लग्ननाथनभोनाथौ चन्द्राढयौ च फलप्रदौ ॥ मध्यपे सशुभे राज्यं राज्यभ्रंशस्सपापके ॥ पदावाप्तिर्भवेच्छी पोदये लग्ने शुभान्विते ॥ समरसिंहः ॥ दशमस्वामी लग्ने पश्यति लग्नंनृपाल्लाभः ॥ राज्ञश्चित्तं कीदृक् तत्रापि विनिर्दिशे ॥३०॥ देवम् ॥ लग्नेशदशमपत्योस्नेहदृशा स्याच्छुभञ्चित्तम् ॥ क्रूरदृशा विपरीतन्दृष्टयाभावे च मध्यमं प्रोक्तम् ॥ अन्यत्रापि ॥ स्वकी यस्वामिना सादै प्रीतिवृषतुलालिनि ॥ लग्नेवश्यं समादेश्या कन्यालग्ने च मध्यमा ॥ अथ दशमभावस्थितानां सूर्यादिग्रहणाम्फ ·लानि पनकोशे ॥ यदा दिनेशो गगनाश्रितस्स्याद्राज्यार्थदो मानविवर्द्धनश्च ॥ हिरण्यभूम्याम्बरालाभकारी चतुष्पदाङ्गेषु रुजो विवृद्धिः ॥ १॥ कर्मोदयं प्रकुरुते गगने शशाङ्को द्रव्यागमन्नृपकुलादिपुपक्षनाशम् ॥ व्यापारतो बहुसुखम्महतीम्प्रतिष्ठां कीर्ति न्तथा धनयुताम्प्रकरोति वर्षे ॥२॥ कर्मस्थितो भूतनयोन्दमध्ये कर्मोदयञ्चार्थसमागमञ्च ॥ राज्यार्थलाभञ्च महाप्रतिष्ठां करो ति मानम्पशुघातनञ्च ॥३॥ गगनगश्शशिजो यदि हायने भवति वाहनसौख्यकरस्तदा ॥ सुतविवृद्धिधनाश्वसमागमो विलसनञ्च तथा नृपतेर्जयम् ॥ ४ ॥ व्योग्नि स्थितश्चेत्सुरराजमन्त्री हेमाम्बराप्तिञ्च जयङ्करोति ॥ भूपप्रसादाक्षितिगोधनाप्तिं स्याद्धायने शत्रुविनाशनञ्च ॥५॥ गगनगे भृगुनंदनसंज्ञके नृपसमो मनुजोथ महाजयः॥ भवति गोधनधान्यसमागमो बहुसुखं कृषिवाहन योस्सदा ॥ ६॥ गगनगः कृषिहानिकरइशनिः पशुजनं स्वजनोदरपीडनम् ॥ नृपसमंमनुजञ्च महाधनम्प्रकुरुते क्रयविक्रयलाभ कृत् ॥७॥ सिंहीसुतो दशमगः क्रयविक्रयेषु लाभन्नरन्नृपसमम्प्रकरोति वर्षे ।। भूपाजयं सततमङ्गलमाशु कुर्यात्कीर्तिं श्रियं भवति वाहनहानिकारी ॥ ८॥ मणित्थः ॥ राजमुद्रादिजं सौख्यसिद्धारम्भः सुखन्धनम् ॥ प्रख्यातं वंशविस्तारं वर्षे दशमगे खौ ॥ १ ॥ द्रव्यागमं वस्त्रलाभं रोगनाशन्तथैवच ॥ प्रतिष्ठा कीर्तिलाभश्च वर्षे दशमगे विधौ ॥ २॥ व्यापारन्धनलाभञ्च प्रसादम्भूमिपालतः तेजोवृद्धिस्तथारोग्यं दशमस्थे महीसुते ॥ वाणिज्याद्राज्यवर्गाच धनलाभं सुहृत्सुखम् ॥ वलं कांतिविवृद्धिश्च हायने दशमे बुधः ॥ सत्कीर्तिभृतोमानं धनलाभं सुहृत्सुखम् ॥ गेहे महोत्सवो नित्यं देवेज्यो दशमे यदि ॥ नृपमानं सुहृत्सौख्यंधनलाभ रिपुक्षयम् ॥ सर्वांरंभाः प्रसिद्धयंति दैत्येज्ये दशमे नृणाम् ॥ व्यापाराधनहानिश्च भयं भूपालसंभवम् ॥ सुखे दैन्यम्प्रवासश्च दशमे रविनंदने ॥ भूमिनाशो भयन्नित्यं देहपीडा धनक्षयः ॥ इष्टस्वजनविद्वेपं राहौ दशमसंस्थिते ॥ इति दशमभावविचारः ॥ अथ लाभभावविचारः ॥ तत्र लाभभावे किंचिंतनीयमित्युक्तं चण्डेश्वरेण ॥ कार्यस्य सिद्धिः क्षयवृद्धिलब्धिर्गजाश्ववस्त्रासनयानशय्या विद्यार्थलाभोप्यथ नष्टलाभः कन्यासुवर्णस्य च लाभकार्यम् ॥ तनूरुहादेश्श्वसुरादिकञ्च समस्तलाभः खल लाभभावे ॥ अत्रापि पूर्ववद्विचारः ॥ अथयोगः ॥ जीर्णताजिके ॥ बुधे वर्षेश्वरे सोम्यसंदृष्टे धनलाभगे। लाभो वाणिज्यतस्सोम्बलमगे मुथहायुते ॥ लिख १६ ·Ageet हायन व नात्पठनालाभो वर्षे भवति निश्चयात् ॥ वर्षेश्वरे बुधे षष्ठाष्टान्त्यगे दूरसंयुते ॥ नीचकर्मकृतो लाभस्स्वल्पो ज्ञे पापवीक्षिते बुधेस्तगे तादृशे च न लाभस्स्यात्कदाचन ॥ तेज-सिंहः ॥ लाभाधिपे तनुभुजाविहितेत्थशाले वीर्यान्विते च परिवारधनादि ॥६१ ॥ एवम्फलन्तु मुथहापतिनाङ्गभोक्ता सपि लाभगृहगा धनदास्सवीर्याः ॥ वामनः ॥ वर्षेवरे लाभगते सौम्यग्रहयुतेक्षिते लिखनात्पठनाल्लाभस्तथैव व्यवहारतः ॥ वर्षतंत्रे ॥ सवीर्योज्ञः समुथहालग्नेर्थसहमे शुभाः ॥ तदानिखातद्रव्यस्य लाभः पापडशा न तु ॥ ताजिकभूषणे ॥ गगनभवनसंस्था मुन्थहा वर्षकाले लिखनपठनलाभं सत्वयुक्ता करोति ॥ निजपति सहिता सा रन्ध्रशत्रुव्यवस्था वितरति बहुविघ्नं प्राप्तिकाले नराणाम् ॥ लाभे लाभेशः शुभैदृष्टयुक्तः स्वोच्चस्थश्चेदूरसंस्थश्च सूर्यात मातङ्गाश्वावाप्तिमुर्वीविभूषायोषा हर्षात्कर्षयुक्तं करोति ॥ यादवः ॥ जन्माङ्गपे लग्नपतीत्थशाले मुन्थेश्वरेणापि समेश्वरेण ॥ द्रव्येशमुख्याख्ययुतौ च लाभे जन्माब्दयोलाभशुभेब्दके च ॥ लग्नग सहमपे च खलातें देवमन्त्रिणि धनशतिरुया ॥ जन्मवित्त भुजिवर्षतनूपे मूथशीलिनि निजोचितलाभः ॥ हिल्लाजः ॥ लग्नलाभपती लाभे लग्ने वा लग्नलाभपौ ॥ लग्ने लाभादिगो वा स्याल्लाभे लग्नाधिपो भवेत् ॥ एकोपि हि यदा योगस्तदा लाभस्सुनिश्चितम् ॥ चंद्रयोगे विशे षेण पूर्णी लाभः प्रकीर्तितः ॥ लाभे लग्नाधिपस्तिष्ठेलाभाधीशेन संयुतः ॥ तदा लाभकरइशीघ्रश्चंद्रयुक्तो विवृद्धिदः ॥ लाभपो लग्नपो लाभे लग्नपस्तत्पुरोथवा ॥ पञ्चमे बलवान्सौम्यस्तदा लाभस्सधर्मकः ॥ लग्नलाभपयोदृष्टिलाभे लाभ करी मता ॥ निष्फलाः कथिता योगा याद चंद्रो न पश्यति ॥ सर्वग्रहेक्षिते लाभे लाभो विंशविशोपकः ॥ एवं सर्वेषु भावेषु वाच्यं सर्वग्रहेक्षणात् ॥ शशिलाभपलग्नेशा अन्योन्यं युतवीक्षिताः ॥ लग्नात्रिकोणवित्तस्थाः शीघ्र लाभप्रदा मताः॥ तिर्यग्योनौ गते लग्ने तिर्यग्योनिगतोथ वा ॥ लाभेशश्शुभदृष्टश्चेत्पशुलाभस्तदा भवेत् ॥ विलग्नसप्ताष्टमगाः पञ्चमस्थाः शुभग्रहाः ॥ वा चंद्रलग्नपो षष्ठे बलिनौ ऋणलाभदौ ॥ समरसिंहः ॥ नृपतेगौखलाभो मे स्यादिति लग्नलाभपत्योश्च ॥ स्नेहदृशा शीघ्र स्याद्रित दृष्ट्या बहुदिनैरव ॥ आयेशे केंदस्थे शशियुतदृष्टे च पूर्णफलमस्ति ॥ स्थिरराशी परिपूर्ण चरेल्पमर्द्रभवेन्मिश्रे ॥ देवगुरौ केंद्रगते ·स्वोच्चादिगते च नृपशुभाशापूर्णफलाक्रूरग्रहपीडिते शीघ्रनाशस्स्यात् ॥ अथ लाभभावस्थितानां सूर्यादीनाम्फलानि पनकोशे ॥ रविलाभगो लाभ कारी नृपात्स्यादनाप्तिश्च धान्यांबरं वै हिरण्यम् ॥ विलासादिसौख्यं रिपूणां विनाशं सुताङ्गेषु पीडा भवेत्तदशायाम् ॥ १॥ रिपो नाशनं लाभसंस्थे शशांके बहुद्रव्यलाभं क्रये विक्रये च ॥ नृपात्सौख्यलाभस्सुतस्यागमश्च प्रतिष्ठा विवृद्धिर्भवेद्धायनेस्मिन् ॥२॥ अवनितनयलाभे राज्यलाभोर्थलाभो भवति रिपुविनाशो मित्रपक्षाजयश्च ॥ हयभवनहिरण्यं प्राप्यते चांबराणि तनयसुखवि नाशो जायते हायनेस्मिन् ॥३॥ लाभस्थितः शशिसुतो जयसंपदश्च धान्यांवराणि बहुलानि करोत्यवश्यम् ॥ कांतर्विवर्द्धनमथा तिविनाशनञ्च स्यादायने पशुविवर्द्धनमत्र लाभः ॥ ४॥ जयो मानवानां सुरेज्ये च लाभे भवेद्गोहयानां गजानाञ्च लाभः ॥ सुत स्योदयो जायते शत्रुनाशः प्रतिष्ठाविवृद्धि पाचापि सौख्यम् ॥५॥ कविलाभगो लाभकृत्स्वर्णदःस्याजयम्मानवानां करोतीह वर्षे ॥ सुतानां विवृद्धिःसुखं राजपक्षाद्रिपूणां विनाशो तथा मित्रवृद्धिः ॥६॥ लाभस्थितो भास्करसूनुरत्र हिरण्यगोभूमिरथावला भम् ॥ अर्थागमङ्कीतिविवर्द्धनञ्च सन्तानपीडाम्प्रकरोति वर्षे ॥ ७॥ लाभस्थितश्चेत्खलु सैहिकेयो नरन्नरेन्द्रेण समङ्करोति ॥ हिर ण्यगोभूधनसञ्चयञ्च शत्रुक्षयम्पुत्रभयन्तथैव ॥ ८॥ मणित्थः ॥ वाजिकृपादिद्रव्याप्तिः प्रमोदस्स्वेष्टवर्गतः ॥ नृपप्रसादमारोग्यं व लाभगते खो ॥ ३॥ पुत्रवस्त्रादिकप्राप्ति नस्वालयसंभवः ॥ श्वेतकयाणकाल्लाभो वर्षे लाभस्थिते विधौ ॥ २॥ जायापुनसुहत्सो ख्यम्प्रतापो विभवागमः॥ शत्रुक्षयन्नृपात्सौख्यं लाभगे भूमिनन्दने ॥ ३॥ द्रव्यलाभन्तथारोग्यम्प्रभोः प्रीतिविवर्द्धनम् । शुभक याणकालाभो लाभस्थाने यदा बुधः ॥ ४॥ आयुरारोग्यमैश्वर्यभायापत्यसुहृत्सुखम् ॥ नृणाञ्चतुष्पदप्राप्तिदेवेज्यो लाभगो यदि ॥५॥ जलमार्गाद्धनप्राप्तिस्तथा शुभकृपाणकात् ॥ प्रियागमस्तथा सौख्यं लाभगेभृगुनन्दने॥६॥ द्रव्यागमन्तथैश्वर्यमारोग्यं योपितां सुखम् ॥ शूरस्वल्पाश्रितो लाभो वर्षे लाभगते शनौ ॥७॥ शरीरारोग्यमैश्वर्य स्त्रीसुखं विभवागमः ॥ सङ्कीर्णवर्णतोलामो राहुलाभगतो यदि॥८॥ इति लाभभावविचारः॥अथ व्ययभावविचारः तत्र व्ययभावे किं विचारणीयमित्युक्तञ्चण्डेश्वरेण॥त्यागादिभोगादिविवा हदानकृष्णादिकर्मव्ययसंज्ञकञ्च॥ पितृव्यमातृष्वसमातुलानां युद्धं क्षतियुद्धपराजयश्च ॥ सम्प्रेक्षणञ्चेच्छशुरादिवित्तं कुलन्तथैतत्क

·६२॥
हायनथितं व्ययाख्ये ॥ अत्रापि विचारः पूर्ववत् ॥ अथ योगा जीर्णताजिके ॥ लग्नान्दपौ नष्टवलो व्ययाष्टरिपुसंस्थितौ ॥ नृपे भृत्यक्षयोन्य
रत्न.
नै स्याचतुष्पंदनाशनम्।। वर्षेश्वरे सिते षष्ठे स्थिते भृत्यक्षयो नृभे ।। चतुष्पदेश्वादिनाशो विवले क्रूरवीक्षिते॥ दशमस्थेस भौमेन्दौ
स्याच्चतुष्पदनाशनम् ॥ व्याकुलत्वञ्च भौमाब्दो चन्द्रे व्ययगते तथा॥ षष्ठगेब्दपतो सूर्य सपापे पशुमाश्रिते ॥ भृत्यैस्समङ्का
लिवर्षे व्ययाष्टस्थेपि तत्फलम् ॥ मंदेब्दपे बलयुते रिपुरिःफगते तथा ॥ भूतासनं द्रुमारोपो जलाश्रयकृतिर्भवेत् ॥ वामनः ॥
व्ययस्थे वर्षपे मंदे गुरौ वा शुभवीक्षिते ॥ आवासनिर्मितां भूमिप्राप्ति तत्र विनिर्दिशेत् ॥ यादवः ॥ भौमे चतुष्पदयुते दशमे
चतुर्थे मंदावलोकितयुते स्वहृतिस्तथातिः ॥ षष्ठे सितेन्दाधिपतौ चतुर्थे क्रूरेण दृष्टे च युते रुगातिः॥ ताजिकसारे ॥ मन्दा
न्वितो रात्रिपतिळयस्थो देवाचतः षष्ठगतो विलग्नात् ॥ तदार्थनाशंप्रकरोति शीघ्रं भूपादथा चौरजनाञ्च दुष्टात् ॥ अत्र विशेषमाह
तेजसिंहः ॥ भावा इमेब्दजनुषोरपि वीर्ययोगाद्दधुः फलं स्वमबलाः फलहानिदाः स्युः ॥ कल्पन्धनादिषु विलग्नमतश्च केंद्रमुख्या
खिलानि भवनानि मतानि तज्ज्ञैः ॥ त्रैलोक्यप्रकाशे ॥ द्वादशे शोभनः खेटो विवाहादिषु सद्व्ययम् ॥ ऋरोप्यसद्व्ययं राजदस्यु
भ्यः कुरुते ग्रहः॥व्यये सूर्ये नृपादण्डश्चंद्रे क्षीणे च कष्टतः ॥ कुजे क्रीडाविनोदादो बुधे तु क्रयविक्रयात् ॥ जीवे धर्मव्ययस्तत्र
शुक्र वेश्यादिकर्मसु ॥ शनौ व्यये व्ययः क्रौर्यं त्वविनष्टो यदा ग्रहः ॥ वर्षतंत्रे ॥ यत्र भावे शुभफलो दुष्टो वा जन्मनि ग्रहः॥ वर्षे
तद्भावगस्तादृक् तत्फलं यच्छति ध्रुवम्।। ताजिकभूषणे ॥ प्राच्या विचारानुमतं नितांतं मयोदितं द्वादशभावजातम् ॥ फलम्बलं
वीक्ष्य नभश्चराणान्तद्योजनीयं हि दशासु तेषामिति ॥ अथ द्वादश भावस्थितानां सूर्यादीनां ग्रहाणाम्फलानि पनकोशे ॥ व्ययस्थितश्चे
त्खलु भास्करोसौ स्त्रीविग्रहोद्वेगकरोंनिरोगकृत् ॥ व्ययञ्च शीर्षोदरनेत्रपीडाङ्करोति चिन्तां रिपुभिविनाशम् ॥ १ ॥ शशांको
व्ययस्थोरितः पीडनं स्यात्तथा सद्ययन्नेत्ररोगङ्करोति ॥ विवादअनानां महाकष्टसाध्यङ्कफार्तिञ्च गुल्मोदयन्तत्र वर्षे ॥व्ययश्चापदो ॥६२॥
भूमिपुत्रे व्ययस्थे भवेन्नेत्रपीडाथ कणे विकारः ॥ शिरोतिर्जनानां विरोधस्तथास्यात्कलबाङ्गपीडा भवेदन वर्षे ॥ ३॥ बुधे द्वाद
शस्थे रिपूणां विवादो व्ययो गुप्तचिन्ता च कर्णे विकारः ॥ दशानेष्टकारो भवेन्नेत्रपीडा कफार्तिश्च कष्टन्तथा हायनेस्मिन् ॥ ४॥

·रिःफस्थितस्सुरगुरुबहुलव्यथाकृच्छत्रुप्रवादनृपभीतिकरो हि वर्षे ॥ नेत्राङ्गपीडनकफार्तिजनप्रवादं हानिर्भयं भवति शोकविकार कारी ॥५॥ व्ययगतभृगुजे स्यात्सद्यये वातपीडा रिपुजनपरिवादो नेत्रयोश्चापि रोगः ॥ भवति रिपुभयं वै शोकमोहादिकाएं ज्जरवमनविकार:मृत्युतुल्यम्भयञ्च ॥६॥ व्ययस्थानगे हायने सूर्यपुत्रे व्ययो विक्रये क्लेशचिन्ता च कष्टम् ॥ रिपूणां विकाराद्भवे| दर्थनाशं शिरोर्त्यक्षिपीडा तथा हायनेस्मिन् ॥ स्थानभ्रंशो भवति नियमान्मानवानां व्ययस्थस्सिहीपुत्रो रिपुभयमथोभृत्यमृत्यु : विधत्ते ॥ शीर्षे कर्णे व्यथनमुदरे नेत्ररोगन्नराणां लक्ष्मीहानिस्स्वलनकलहः कामिनीनाम्प्रपीडा ॥ मणित्थः ॥ दृष्टिरुग्द्रव्यना शश्च विद्वेषो बन्धुवर्गतः॥ देहे पित्तोद्भवा पीडा वर्षे सुर्य्यव्यवस्थिते ॥ १॥ द्रव्यक्षयं क्षुधाल्पत्वं नेत्ररुक कलहो गृहे ॥ वर्षकाले व्ययस्थाने चन्द्रः कुर्यादिदम्फलम् ॥२॥ दृशो रोगं वपुःकष्टं धननाशनृपाद्भयम् ॥ सुतजीवादिजं दुःखं हायने द्वादशे कुजे ॥३॥ स्वल्पलाभमनारोग्यम्बहुव्ययनृपाद्भयम् ॥ स्ववगै कलहन्नित्यं कुर्यात्सौम्यस्तु रिःफगः ॥ ४॥ स्वजनैविग्रहं दुःखक्षयोत्प त्तिर्द्धनव्ययः ॥ प्रवासो नृपतेर्भीतिदेवेज्ये व्ययसंस्थिते ॥५॥ मित्रस्वजनविद्रेपस्सन्मार्गविभवव्ययः ॥ निस्सङ्गत्वम्प्रवासश्च द्वादशे भृगुजे नृणाम् ॥६॥ पादाक्षिहृदये पीडा द्रव्यानाशनृपाद्भयम् ॥ कलहम्बन्धुवर्गादौ कुर्यान्मंदो व्ययस्थितः ॥७॥ धनव्यय श्व कष्टञ्च राजपीडा रिपुक्षयः ॥ जायापीडा भवेन्नित्यं स्वर्भानुदिशे यदि ॥ ८॥ अथ ग्रहाणां भावफलं स्वस्वदशासु फलदमित्युक्तं वाजिकभूषणे॥खेचारिणां भावफलानि यानि तानीह कल्प्यानि दशासु तेषाम् ॥ राहोस्तु यद्भावफलं निरुक्तं शनेर्दशायांखलुतत्प्रक ल्प्यमिति॥विशेषमाह यादवः॥ स्वोचस्ववेश्मास्तगनीचशत्रुहदादिवर्गस्थितखे चराणाम् ॥बलावलत्वादि विचार्यसम्भवप्रोक्तानुसारे ण वदेत्फलन्तु॥इति व्ययभावविचारः॥इति श्रीदैवज्ञवयंपण्डितदामोदरात्मनबलभद्रविरचिते हायनरत्ने द्वादशभावविचाराध्यायः षष्ठः ॥ ६॥ अथ दशाविचारः॥तत्र दशाशब्देन शुभाशुभफलपाककाल उच्यते ॥ अथ पूर्वोक्ताना फलादीनां विभागज्ञानन्दशाज्ञानेन विना दुज्ञेयमिति दशानय नमवश्यं वक्तव्यम्।यदाह सूर्युसूरिः॥यदपि सूचितमत्र समाफलन्तनुधनादिगतैः खचरैस्तु यत्।।दिनविभागमृते न दिगम्यते तदहमत्र दशानयनम्बुवे ॥ १॥ यादवोपि ॥ विविधभावफलोत्थफलं खगोदिशति तबदनेहसि सा दशा ॥ इति तदानयनं नयसम्मतं परिव ·हायन ६३॥ दामि विदां सफलम्मुदे ॥ १ ॥ अथ दशानयनप्रकार उक्तो वर्षतन्त्रे ॥ स्पष्टान्सलग्नान्खचरान्विधाय राशीन्विनात्वल्पलवन्तु पूर्वम् रत्न. निवेशतस्मादधिकाधिकांश क्रमादयं स्यात्तु दशाक्रमोन्दे ॥ १॥ ऊनं विशोध्याधिकतः क्रमेणांशाचं विशुद्धांशकशेपकैक्यम् ॥ सर्वाधिकांशोन्मितमेव तस्मादनेन वर्षस्य मितिस्तु भाज्या ॥२॥ शुद्धाशकांस्तान्गुणयेदनेन लब्दध्रुवांकेन भवेदशायाः ॥ मानं दिनाचं खलु तद्रहस्य फलान्यथासन्निगदेत्तु शास्त्रात् ॥ ३॥ अयमर्थः ॥ दशानयने सलग्नानां सर्वग्रहाणा राशीन्विहाय सर्वन्यूनांशो ग्रहः पूर्व लेख्यः ॥ पुनस्तस्मायथायथा यस्ययस्यांशाधिक्यं तथा समग्रहः लग्ननिवेश्यः एवनिवेशितास्सर्वे ग्रहा हीनांशसंज्ञकारस्युः ॥ वर्षे अयं दशाक्रमः स्यात् ॥ पुनरूनं हीनमंशाचं ग्रहमाधिकाशाद्रहादिशोध्य क्रमेण किंचिदधिकांशं वदग्रिमादिशोध्यम् एवं सर्वे ग्रहाः शोध्याः ॥ शेषांशा नां नाम पात्यांशाश्शुद्धांशाश्च पुनः पात्यांशानां योगः कर्तव्यः ॥ स योगः हीनांरासाम्याभावे सर्वग्रहमध्ये योधिकांशस्तत्तुल्यमेव स्यादिति व्याप्तिः॥ ननु हीनांशसाम्येपि वदूद्धोर्चतः पात्या इत्यनेनानीवपात्यांशयुतिः सर्वाधिकांशस्ततुल्या भवत्येवेति स्यादेतत् यदि साम्यांशाः परखगस्य पात्यांशशू न्यत्वं पात्यांशाभावे दशायभावोपि स्यात् ॥ नचेष्टापत्तिर्दशाभावे तु भावमुन्यावर्षेशादिफलस्योच्छेदापत्तेः॥किंच कशांशसाम्ये समांशापरखगस्य दशा भावो यदिप्राचीनानामाचार्याणामनुमतः स्याचहि एकराशिगानामेकोशं हरति बलीवि जातकोक्तिवदलिन एकस्यैव दशा स्यादित्युक्तं स्यात् ॥ अंशा यस्यसमत्वे दशा च वीर्याधिकस्य पूर्वा स्यादिविवक्ष्यमाणहिल्लाजवचने निर्बलस्यानंतरं दशेत्याशयोवगम्यते ॥ अन्यथा समारापरखगस्य दशाभा वेन तत्क्रमाकांक्षाभावाचनिर्णायकं हिल्लाजवेजःसिंहादिवाक्यं बलिनः पूर्वा दशाः इत्यादिकमुन्मत्तमलपितमिव स्यात् ॥ अपि च लग्नग्रहाणामष्टानाम प्यंशसाम्ये सप्तानांपात्यांशशून्यत्वादेकस्यैव समग्रवर्षदशा स्यातानत्वेकस्यैव दशाफलं शुभमशुनं वा समग्रवर्ष भवतीति बालोपि प्रतिपद्यते।।नचांवरद शाविदशाफलभेद इति वाच्यम् ॥ पात्यांशाभावेन वदशायामन्तर्दशादेरपि गगनकुसुमायमानत्वात् ॥ अत एव श्रीमन्नीलकण्ठदैवज्ञेः ऊनं विंशोध्या अधिकत इत्युक्तम् ॥ नतूर्ध्वस्थग्रहशोधनमधस्स्थितगृहे उक्तम् ॥ अत्र ऊनांशयहे तस्मादधिकाशयः शोधिते सति ग्रहाणां दशादीनां ॥६॥ तुल्यत्वेपि नकापि क्षतिः ॥ तस्मादीनांशसाम्यभावे पात्याशयोगस्सर्वाधिकांशमितो भवति ॥ वर्षतंत्रवाक्ये अव्ययानामनेकार्थत्वादेवशब्दो बाशब्दवाची ज्ञेयः ॥ हीनाशसाम्यं कदाचिद्भवत्यतः श्रीमन्नीलकण्ठदैवज्ञैः पात्यांशयोगस्सर्वाधिकांशान्मतो भवतीत्युक्तः ॥ अन्यथा ·ग्रहाः / २८ ९ १६/१९/१९२१२८ १८/५३.४४/२६/२३५७/५७१६, हीनांशाः ३४/२/५९/२६१३२/८/३३१ MONS स BHEHREE UP ३४/२८/५०२७६/३६५५२८ २९/८३/९/८५/३३/७२५० पात्यांशयोगमनुक्तैव लाघवात्सर्वाधिकांशैर्भाज्या इत्यभिदध्युरित्यलमतिप्रसङ्गेन ॥ पुनः पात्यांशयोगेन सर्वाणि नववर्षस्य मितिः सौरी ३६० बु. ल. सू. शु .. मं.श. चं. सौरसावना वा ३६५। १५। ३१ । ३० । सवर्णितानाज्यायल्लब्धन्दिनायं स वस्मिन्वर्षे ध्रुवांकः स्यात्॥ अनेन ध्रुवांकन ग्रहाणाम्पात्यांशा गोमूत्रिकासंज्ञेन गुणमप्रकारविशेषेण गुणिताः षष्ठ्योपर्युपरि लब्धेन युक्तास्संतो ग्रहाणां सलमेशानां दिनघटीपलरूपाणि दशामानानि स्युः ॥ अत्रोदाहरणम् ॥ तत्राब्दप्रवेशे स्वल्पांशो बुधोस्तीति स प्रथमतो विलेख्यस्ततः किश्चिदधिकांश लमं ततस्सूोधिकांशः एवं सर्वे स्थाप्याः १८३४५१४१५७३३५९३९, पात्यांशाः ॥ ततः ऊनांशो बुधः ० । २।१८। ३४ अधिकांशः लग्नमिदं ८।५३ । २ विशोध्य शेष० । ६ । ४४/१९/४२४६ ६ २६/१ दशामानंदि । १३४।२८ लमस्याधः स्थाप्यम् ॥ एवं सर्वेषां पात्यांशा जावाः॥ एषां पात्यांशानां योगः २८।१६।३१ १२८३४/१७vave/६२२ नादिकम् । हीनांशसाम्यभावात्सर्वाधिकांशश्चंद्रांशादिना २८ । १६ । ३१ तुल्यो जातः ॥अनेन वारद्वयं षष्ट्या ६० सवर्णितेन १०।१७।९१ सौरीवर्षमिति ३६० रिद्वयं षष्ट्या ६० सवर्णिवे जाता १२ । ९६००० भक्ताल्लब्धो दिनघटीपलात्मको अवकः १२ । ४३ । ५५ ॥ अनेन ग्रहाणां पात्यांशा गोमूत्रिकया संगुणिताः पष्टयोपर्युपरिलब्धेन युता जावानि ग्रहाणां दिनादिदशामानानि ॥ अथ प्रकारांवरं जातकालंकारे ॥ पात्यांशनिता दशसौरवांदवंशभक्तादथवा दशाहाः ॥ सौरवर्षमितिः ३६० बुधपात्यांश २ । ८ । ३४ गुणाः ८ । ३० । २४ सर्वाधिकांशभक्ता २८ । १६ । ३ लब्धा दिनाया बुधदशा २९ । २२ । ६ पूर्वागतसमैव ॥ तत्र दशाप्रवेशज्ञानार्थ सौराणि दशादिनानि वर्षप्रवेशकालार्के राश्यादौ योज्यानि तत्समे दशाप्रवेशाः स्युः ॥ उदाहरणम् ॥ वर्षारंभे सूर्यः ३ । ९ । ३६ ! ५९/ वस्मिन्कालेऽयं सूर्येस्थितस्तस्मिन्नेव काले पूर्वप्रकारेणानीतासु दशासु प्रथमतो बुधदशा सौर्येव जाता दिनाया २९ । २२ । ६ पुन वर्षप्रवेशकाला ३।९।३६ । ५९ बुधदशाहाः २९ । २२ । ६ अंशादीयोजिताः ४ । ८ । ५८ । ५ जातोत्रिमदशाप्रवेशार्कः । एवमपि ॥ अथात्र वर्षफले संक्रांतिदिवसान पञ्चाङ्गपत्रे दृष्ट्वा तत्तदशाप्रवेशमालक्ष्य फलानि वाच्यानि ॥ अव एव साम्प्रदायिकाः कस्मिन् काले दशाप्रवेशो जाव इति संशये सौरसावनदिनादिवर्षमानेन दशाहाश्च समानयन्ति ॥ तत्र दशाप्रवेशकालज्ञानार्थं वर्षप्रवेशवारादौ प्रथमदशादिनानि ·हायन योज्यानि उपरि सत्तष्टानि द्वितीयदशामवेरो वारवटीदलात्मकः काला भवति ॥ पुनर्दैिवीयदशाप्रवेशकाले द्वितीयदशादिनानि योज्यानि तृतीयदशा रत्न. प्रवेशकालो भवति :॥ एवमयेपि उदाहरणम् ॥ श्रावणकृष्णनवम्पा शुक्रवासरे सूर्योदयाद्गतघीपलेषु ५। ३६ वर्षप्रवेशः ॥ अस्मिन्वर्षप्रवेश ॥६४॥ काले प्रथम बुधदशा जाता सौरसावनदिनात्मिका २९ । ४७ । ५० पुनर्वर्षप्रवेशवारादौ ५। ५। ३६ बुधदशाहाः २९ । ४७ । ५० योजिवाः ३५ । ५३ । २६ वारस्थाने सप्ततष्टे शेषं शनिवारो जातः ॥ वर्षप्रवेशादेकोनविंशदिनान्तरं शनिवारे सूर्योदयाद्तघटीपलेषु ५३ । २६ द्वितीयदशाप्रवेशो लमस्य जातः ॥ पुनरस्मिम् काले । ५३ । २६ लमदशाहा योजिवाः ॥ पूर्ववत्तृतीयदशाप्रवेशे वारायः कालो भवति ॥ एवं सर्वत्र ॥ वामनेन तु मुन्थाफलज्ञानाथ लग्नवन्मुन्थादशापि कर्तव्येत्युक्तम् ॥ सर्वग्रहाणां मुन्थाया भुक्ताशान् स्वाञ्च पीडयेदिति ॥ यत्रयत्र द्वयोर्बहूनां वा ग्रहाणामंशादिप्ताम्यन्वत्र दशाक्रमज्ञानमुक्तम् हिल्लाजेन ॥ अंशाबस्य समत्वे दशा च वीर्याधि कस्य पूर्वा स्यात् ॥ वीर्यस्यापि समत्वे स्पष्टाल्पगतेर्दशा पूर्वा ॥ १॥ वर्षतंत्रपि ॥ शुद्धांशसाम्ये बलिनो दशाया बलस्य साम्ये ल्पगतेस्तु पूर्वा ॥ अत्र शुद्धांशानाम्पात्यांशानां साम्येऽधिकवलग्रहस्यायदशा नैतयुक्तम् ॥ शुद्धांशसाम्ये यतो दशाक्रमज्ञानहीनाशक्रमेणोक्तम् ॥ भत्र हीनाशसाम्याभावे पात्यांशसाम्पाभावे पात्यांशसाम्यं भवति २ ॥ उदाहरणम् ३ ॥ तत्र हीनांशा ग्रहाः पात्याशाश्च लिख्यन्ते ॥ अत्र सूर्य्य बुधशुक्राणाम्मात्यांशसाम्यं यद्यप्यागवम् तथापि बलविचारं विनैव हीनांशक्रमेण बुधशुक्रापेक्षया न्यूनबल स्यापि रखेः पूर्वदशा ततो बुधस्य ततः शुक्रस्य ततः शनेः ॥ एवं हिल्लाजवचनस्य स्ववचनस्यापि वैपर्य्यम्भवति ॥ तस्माच्छुद्धांशा राशिं विना शुद्धा यथावस्थिता येंशास्तेषां साम्ये इत्यर्थः ॥ शुद्धांशानाम्पात्याशानां साम्ये इति व्या ख्यानं देवानाम्पियस्य सम्मतमिति अथ॥ गतिसाम्येपि दशाक्रमज्ञानं पद्धतिभूषणे ॥ गतिसमत्वे समवशात्प्रोक्तायैरु यक्रमादथ च तत्साम्ये तु पाठक्रमात् ॥ अयमर्थः ॥ गतिसाम्यपि सूर्यवशेन प्रथमोदितस्य पूर्वादशा तस्यापि साम्ये लग्नसूर्यचंद्रभौमत्या / ॥१४॥ दिपाठकमादशा स्यात् ॥ अथ लमग्रहयोरंशसाम्ये पूर्वानीतलग्नबलग्रहबलयोर्मध्ये यस्याधिक्यं तस्याया दशा बलसाम्ये लग्नस्य गत्यभावाल्लग्नेशग्रहयो मध्ये यस्याऽल्पगतिस्तस्याया दशा ॥ उक्तञ्च ताजिकसारे ॥ वीर्यं समाने तनुखेटयोश्चेत्स्यातान्तदा लग्नपखेटयोश्च ॥ यस्याऽल्पभुक्तिः Ariatan च. सू. बु.शु. श. ७ ११ १५६ हीनांशाः ८११/१४/१७ पात्यांशाः ·. खलु पूर्वकोसौ ज्ञेयो ग्रहहरिह पाकमार्ग इति ॥ गतेरवि साम्ये उक्तवल्लग्नेशग्रहयोर्मध्ये पूर्वोदितस्याद्या दशा उदयसाम्यपि कथि तपाठक्रमेण दशाक्रमो ज्ञेय इति ॥ अथमासप्रवेशे दशानयनमुक्तं मुक्तावल्याम् ॥ पात्यांशयोगेन भजेद्गतैष्यमासांतरं स्याद्गुणकोथ तेन ॥ पात्यांशकास्संगुणिता दशाः स्युरुक्तकमान्मासफले दशानाम् ॥ हीनांशकानुक्रमतो यथास्थलवैक्यहन्मासमिते यदाप्तम् ॥ पृथ क्पृथक् तद्गुणिताश्च तेंशा दिनानि वा मासफले दशानामिति ॥ समरसिंहेन सर्वग्रहाणां भोग्यांशेयो दशानयनमुक्तम् ॥ शर्वग्रहा भुक्तांशा नव संस्थाप्य भोग्यभागेभ्यः॥ जातांकभुक्तवर्षे यल्लब्धं तेन संगुणयेत् ॥ प्रत्येकं भुक्तांशा यो यस्यास्तिराशिसंख्यांकः॥ तस्यास्ति तत्प्रमाणदिवसा घटयः पलानि स्युः ॥ व्याख्या ॥ सर्वग्रहाणां सलग्नानां भुक्तांशान् कर्मभूमी संस्थाप्य अंशास्त्रिंशन्जो शोधिताः संतो भोग्यांशास्स्युत्तेयः पूर्वोक्तमकारेण यो जातांकस्वेन वर्षपरिमाणं भाज्यम् ॥ अयमर्थः ॥ पूर्व ग्रहभागा हीनांशक्रमेण स्थापिताः । इदानीन्ते भागास्त्रिंशन्गध्ये शोधितासंतो भोग्यभागा वैपरीत्येन हीनांशा जातास्ते पुनर्वपरीत्यक्रमेण पात्यांशाः कर्तव्यास्तेषां योगेन वर्षभजेत् ।। यल्लब्धन्तेन यस्य यस्य योयो राशिसंख्यांकोंशसंघसंख्याकोस्ति तत्तद्रहांशस्वरूपाःप्रत्येऊभुक्तांशा इदानीम्पात्यांशकाशेन स्थापितास्मान् गुमाया. गुणनेसतेसति तनत्प्रमाणाततगृहांशवशतो दशादिवसायाः स्युः ॥ उदाहरणम्॥तत्र हीनांशाया ग्रहाः अत्रैव चकन्यासः एषां भोग्यांशानी को शोधने पात्यांशास्स्युः पात्यांशाना योगः २७ अनेन वर्षसंख्या सौरी ३६० मका लब्धो दिनादिध्रुवकः १३।२० अनेन ग्रहाणां पात्मा गणित जाताः सौरदशादिवसाः॥अयं दशाक्रमः समरसिंहेनाप्रचुरद(शा)वस्थोगिक्तिः॥भत्र केचित्सर्वग्रहभुक्तांशकराशीनालोक्य यो भवेदल्प इत्ये। सही हवाक्ये राशिशब्दस्य संघबाचित्वे वक्तव्ये सर्वमहमुक्तांशसंघ झवलोक्य यो भवेदल्प इत्येवं समरसिंहो ब्रूयानचोकमतो राशिपदोपादानागावाश्मा दिग्रहाणां सलमानां दशा प्रागुक्तविधिना विधयेत्याहुः॥कथं मेषादिषु राशिः प्रथमतोल्पराशिगो ग्रहो लेख्यः ततस्तदधिको ग्रहो लेख्यः एल्गुनरवानि कराशिस्थाः सलमास्सर्वे ग्रहा लेख्यास्ततः पूर्वपूर्वग्रहो राश्यादिरग्रिमाग्रिमग्रहाच्छोध्यः एवमग्रेपि शोध्यः तेषांराश्यादियोगस्यांशान्विधाय तैर्णिमा भाज्यं यल्लब्धं स दिनादिध्रुवकः स्यात्तेन सलग्नग्रहाणां कृतांशानामंशादिगुणनीयं यद्भवति सा दिनादिका दशा स्यात्॥उदाहरणम् ॥ पात्यराशियहाणां योगो राश्यादिः १० । । । ० अनेनांशीलतेन ३०० सौरवर्षमिति ३६० भक्ता लब्धं दिनादि ध्रुवकः १ । १२ । अनेन शोधिता ग्रहाश, १७ ·हायन ॥६५॥ च. ल. सू. बु. शु. बृ.श. म. ग्रहाः ल. सू.बु. शु..श. म. वं. umaeswa edalsashainarestloodpanu २ wwwamsime Im/magaman २५/१०/२ १८/८ २५/ ० १५ लमादित्य ०१४ पर्यन्तगाः ३०४५५ ०१/२/२/११३) १९/१७२४/२४/२४ योगाः २५५/२५/३४५३/२३ ० ० ४४८ १५/२५/१०/२/१०८१५० १४/४०२५/४८३०२५५० . १०५०४०२०३०/४५५५ १/२/१ १५/२०१४/२२ १५/२९/१७४ पात्यराशयः १४/२६/४४/२२४२/५५/२५/९ ०४०५०४०१०१५/१०५ ४५/४८/१७२ १७२६/१८/५८/५२४० १०३२/४१५१५०५४/५४५८ नादि३६० ०४६/१२/३६/२८/१२/४४ ३२ २५ mishita me-ruaweiosan smasataramanane २/४४/ नादि १३/१९/१२५४/६८७२/४८/७५ योगादशाह नादि ३६० ०४४/२७१८/९/१५४९/ कृता गुणिता जाताः सर्वेषांदशादिवसाः॥यादवेन तु राश्यादिग्रहाणान्दशाप्रकारान्तरेणोक्ता लग्नादिरिःफान्तगतग्रहेषु योल्पो भपूर्वो हिखगस्स चादौ॥स्थाप्योधिको स्यादधिकस्ततोग्रे चैवंक्रमाल्लग्नमुखा न्विलिख्यालग्नं चायखगात्त्यजेत्तदनु तच्छ्रेयो विलग्नादधः २३४६८१०१ हीनराशयः स्थाप्यस्तद्विहगन्तदनखगतःशेषस्तुपूर्वाधः॥एवं सर्वखगा||२|१८६०२५५. विशोध्य च ततः संस्थापयेत्पूर्ववल्लग्नात्सर्वखगाधिक तु विवरं सर्वाधिकाधो लिखेत् ॥ शुद्धांशयोगेन भजेच्च वर्षी १५/२०१५/१९५७ लब्धेन लग्नादिखगाधरस्थात॥शुद्धांशकात्संगुणयेदशास्या ० ३०१०१५/१०/४५.५०/२। दशादि त्पृथक्पृथग्व्योमसदा दिनाद्याः ॥ द्वौ वा त्रयश्चेत्समराशि २२५० ५८२६ ५५२२५२२५ खेटास्तदल्पभागः प्रथमो निधेयः॥ समानभागोल्पफलेस्तु लिप्तातुल्येऽल्पवेगस्तु गतौ समायातापूर्वोदितो योथविलग्नखेटौ समौ तदा लग्नदशैव पूर्वा इति।उदाहरणम्॥तत्रलमादिक्रमेण सर्वेप्रहाः शोधितग्रहाश्च लिख्यते अत्र सर्वखगाधिकं विवरं राश्यादि २।२४।३९।५५सर्वभावप्रांते वर्तमानस्य चंद्रस्याधस्ताल्लिखितम्॥अथैषां राश्यादि १३ । १४।२३ । २५ । एषामंशाः ४० । ४ । २३ । २५ सौरवर्षमानं ३६० भक्तं लब्धोदिनादिध्रुवकः । ५३ ॥४०॥५० अनेन ग्रहाणामन्तरराश्यादोनि गुणितानि जाता दशाहास्सौराः अत्रान्तर्दशाप्रकार उक्तस्तत्रैव ॥ शुद्धाशयोगेन भवेत्स्वकीयं दशादिनाद्यञ्च वलेन हन्यात् ॥ शुद्धांशकांस्तन्निजतः क्रमेण चान्तर्दशाथो विदशापि चैवम् ॥ १ ॥ राश्यादिग्रहशुद्धाशयोगेन अथ हीनांशक्रमदशाबू षणमाह स एव ॥ पूर्वाल्पभुक्त्वंशकमागतोत्र दशाक्रमो यैः समवादि विप्रैः॥ नवोधितैर्यावनसम्प्रदायो न चिंतिता चापि फलार्थ युक्तिः ॥ १॥ तथाहि योल्पांशखगोत्यगोस्य पूर्वा दशा तत्फलदा कथं स्यात् ॥ अंत्या तथाग्रस्थितभूरिभागखेटस्य चित्रेयमतो शुद्धाना योगा ·हि हेया ॥ २ ॥ अत्र लग्नस्यैव सर्वापेक्षया मुख्यत्वात् तत्समीपवर्तिनो ग्रहस्याया दशा दूरवर्तिनः पश्चादिति सयुक्तिकविचाराभावादी नांशमार्गदशावश्यं त्याज्येति यादवोक्तिः ॥ न तु यादवोक्तदशा सावने किंमूलम्पूर्वोक्तसमरसिंहवाक्ये राशिशब्दोपादानात्समरसिंहवाश्यमेत मूलमिति यतो राशिशब्दो मेषादिराशिवाचकः संघवाचकश्च द्वौ राशीपुंजमेषाद्यावित्यमरामहोक्तेश्त्र राशिशब्दः संघवाची संपन्नः का अंशकशब्दस्त्रिंशदाववाचकोस्ति राशिशब्दस्य मेषादिवाचकत्वे सत्यपि अंशात्मकत्वात्तेषां राशीनां पृथगंशशब्दोपादानं व्यर्थ स्यात् ॥ अत एव सर्वग्रहभुक्तांशाने संस्थाप्षेति पद्यद्वयेन समरसिंहेन भोग्यभागेश्य एव दशानयनं स्वीयमतांतरेणान्यधायि न भोग्यराशिय इति ॥ अमुमेवाभिप्रायं मनस्यभिधाय समरसिंहाभिषायज्ञैस्तेजस्सिहवामनादिभिः साक्षादंशादिग्रहणमेवाकारि ॥ कैश्चिद्राशित्यागोपि ॥ तद्यथा तेन सिंहः ॥ स्पष्टांशादीन्सप्त खेटान्सलग्नान्कृत्वांशाचं मुक्तमादाय तेपाम् ॥ योल्पांशः स्यात्तदशायास्तु पूर्व स्थाप्यास्तस्माद प्यधो योधिकांश इति ॥ धामनोपि ॥ भुक्तभागादिकाः खेटाः कर्तव्या लग्नसंयुता इति ॥ मुक्तावल्यामपि ॥ न्यूनांशस्य दशादिना तदनु बवंशस्य चेति क्रमादिति वानिकभूषणेषि ॥ आदौ हीनलवस्ततोधिकलवस्तस्मादनल्पांशक इति ताजिकसारे सांगेषु सटेषु लवादिनाथो हीनस्तदेशान् प्रथमं विलिख्येति ॥ वाजिकालंकारेपि ॥ आदावल्पलवस्ततोषिकलव इति ॥ पानिमविपि ॥ स्पष्टीकृतांगयुतसप्तदिवौकसां यो भागादिनालघुतरः किल तदशादाविति ॥ महज्ञाभरणेपि ॥ सलग्नसप्तग्रहहीनभुक्तमागान्विति ख्य प्रथमञ्चेति ॥ ताजिकरत्नमालायामपि ॥ सलग्नसूर्यादिषु खेचरेषु योल्पांशकः स प्रथम विधेय इति ॥ इत्यादिबहूनि वचांशि राशि राहित्यप्रतिपादकानि संति ॥ यादवेन तु किं मूलमंगीकृत्य राश्यादिग्रहदशानयनममाणि तदभिप्रायं वयन्न जानीमः ॥ अथ च तथाहीत्यादिपोन त्वया युक्तिरुक्ता सा चिंत्या न हि वाचनिकेऽर्थे युक्तिः प्रभवेत् ॥ पूर्वोक्तवाक्येषु स्वल्पांशग्रहकमेण दशानयनाभिधानात् ॥ अथ च लगादिगो डुपानामधिकबलवतःस्याद्दशाघाततोन्येति जातकपद्धतौ श्रीपत्युक्तेर्लनाद द्वादशस्थस्य सूर्यचंद्रमसोरन्यतरस्य बलिष्ठस्यादो दशाफलदा भवेन्न वेति संदेहः कस्यापि मनसि न जागर्तितराम् ॥ तद्वयत्किञ्चिन्द्रावस्थो ग्रहोल्पांशः शुभमशुभंस्वफलं दातुं समर्थ एव ॥ ननु हीनांशादिग्रहाणामाद्या दशोक्ता ततोन्येषामिति तत्राल्पांशानां प्रथमतः फलदातृत्वमुच्यते ॥ आदौ संपूर्णफलदम्मध्ये मध्यफलप्रदम् ॥ अन्ते तुच्छफलं लग्नं सर्वस्मिन्नेवमेव तु ·हायन हीति नारदकश्यपोक्तेः॥ सर्वस्मिन् ग्रहे भावे च यथायथा राशिसमीपवर्त्यशस्थितत्वम्भवति ॥ तथातथा महाफलदातृत्वमस्ति ॥ यथायथांशोपचर स्तथातथा तुच्छफलदातृत्वमस्ति॥प्राग्ग्रहापेक्षया किञ्चिन्यूनमितियुक्तिः ॥ एवंजीर्णताजिकशास्त्रमूलभूतं हीनांशक्रमेण दशानयनं श्रीमन्नीलकण्ठदैवज्ञ ॥६६ नवीनमतताजिककर्तृभिश्चोक्तम्।एतत्स्पष्टं मुक्तावल्याम्॥राश्यादिहीनक्रमतो गृहादेः केचिद्वदन्त्याधुनिका दशाहान्॥ राशीनपास्यति पुरा तनोक्तीरमन्यमानास्तु दुराग्रहेण।।इत्यलमविप्रसंगेन॥अन्येषामपि मतान्याहुरभियुक्तास्तु ज्योतिर्विदः॥विहीनराशिक्रमतो दशाहान्यथास्मि ताक्षैर्जगुरित्थमेके॥ केचित्तु युक्तायनभागकेभ्यो राश्यादिकेभ्यस्त्वपरेशकेभ्यः॥१॥यत्खत्तखुत्तवरखिन्धिकरोमकासाम्लेच्छास्तथा च कृतिनस्स्मरसिंहपूर्वाः॥ राशीनपास्य जगुरल्पलवादशायं तद्भादिगस्य खचरस्य बलाधिकत्वादिति ॥ अथ ग्रहाणान्तासीरदशा मुक्तावल्याम् ॥ये वर्षमासदिनलग्ननिरीक्षकाः स्युस्ते तत्र तन्मितदशापतयो न चान्ये॥ आद्या दशाधिकदशाश्च ततस्तदूनस्येतिक मेण विदुषः प्रवदंति व|पृथक्पृथग्दृष्टिकलादिकेन वर्षादिसंख्याधुमुखन्निहन्यात्।।भजेगैक्येन च तन्मतेन लब्धं दशाहाद्युफलेनना डयः। अत्र लग्गनिरीक्षकायहा हीनांशक्रमेण दशाप्रदास्स्युरिति ताजिकसारोक्तिर्न युक्तिसहा यतस्तासीरदशा दृष्टिमूलभूता दृष्टिरहितस्याल्पांशखेटस्थ सबलस्यापि दशाभावात् ॥ उदाहरणम् ॥ वर्षलग्गनिरीक्षकाः सूर्येन्दुबुधगुरुशनयः तेषां दृष्टिः कलादिका सू ५० चं ४० बु३० शु२० श १० वर्षसंख्यासौरी ३६० स्वस्वदृष्ट्या गुणिता दृष्टयैक्येन भक्ताल्लब्धा दशाहाः सू १२० चं ९६ बुध ७२ ।श में ल बु | शु में । यहाः शु ४८ श २४ अनेनैव क्रमेण सूर्यादीनां वर्षे दशाः स्युः॥ अथ मासलग्ननिरीक्षकाः सूर्यनौमशुक्रचंद्रास्तेषां ३ २०१५ ८१११५/१७२२२६ दृष्टिः कलादिका सू ४ मे २५ शुक्र १५ चंद्र १० अत्र माससंख्या ३० अनेनैव कमेण स्वस्वदृष्टया गुणि तादृष्टयकोन ९० भक्तालब्धा मासदशाहाः सू १३ । २० मं८।२० शु ५। १० चं ३ । २१ एवं ५/३ ४ १२/५/४/२/१/ पात्या दिनप्रवेशलग्ननिरीक्षकाश्चंद्रगुरुशुक्रशनिभौमास्तेषां दृष्टिकलादिकाः चं ४५७ ३० शु२० श १५ मे १० दिनप्रवेशयोरन्तरालघटिकाः६०कल्पिताः स्वस्वदृष्टया गुणिवादृष्ट्यैश्येन १२०भक्तालब्धादशाघटिकाःचं२२॥ ६ २४३०५२/५३।२०५३/२० दिनादि. ३० बृ १५ शु १० श ७ मं ३० अथ भावतसीरदशा तत्रैव ॥ शोध्यलग्नादयो भावास्स्वीयस्वी ४०२० ० २०२०१० "witrimus SEP- हीनांशः • २०३०३०५०५०५० १९१८१४११२/७ ३/१भोग्या- ०१०१०० शाः १० swamaina २०१०१५/२० श ७१४२५३२०६८५३२८१३ दशा . 0 BREAM MOHABBAGAL-HEI ·या प्रभावतः॥ पृथक पृथक्च शेषांशास्ते कल्पादिवसाः क्रमात् ॥ १॥ लग्नादीनामथैतेषां सौरसावनतोक्तवत् ॥ अयं दशाक्रमो भावदशाक्रमणिकाभिधः ॥ १॥ अत्र प्रकारांतरंतत्रैवोक्तम् । एवं भावांतरांशास्ते पृथक् त्रि ३०० शताहताः ॥ स्वस्वोदयो हृताल ब्धं स्युस्तसीरदशाः क्रमात् ॥१॥ दिनाद्या लग्नपूर्वाणां स्वस्वामिफलदायकाः ॥ सौरसावनतश्वासाम्प्रकर्तव्यानिरुक्तवत् ॥ ॥२ ॥ अथ भावस्वामिनां बलेन शुभमशुभं वा दशाफलं भावदशादिषु वाच्यम् ॥ एवं सौरसावनार्थमनुपातः । यदि माससौरदिने ३० सिसौ रसायनदिना ३० । २६ । १० । ३७ । १० नि लायते तदा तत्तद्धावसौरदिवसः कानीति ॥ एवं माससौरसावनदिनानि ॥ भावसौराहेगें ण्यानि त्रिंशता भाज्यानि लब्धादशायास्सोरसावनास्स्युरिति ॥ अथ भावतसीरदशायाम्प्रकारान्तरेणैव विशेषस्तत्रैवोक्तः ॥ व्ययसंध्यूनलग्नां शास्ते स्युर्भुक्तांशकास्तनोः॥ लग्मोनलनशोध्याशास्ते तु भोग्याह्वयास्स्मृताः ॥ १॥ लग्नसंधिविहीनार्थसंध्यंशास्तेर्थभावजाः॥ परत्राप्येवमेवांशास्साध्याःसफलभावजाः॥२॥ सौरसावनतो वैषां विधायोक्तविधानतः ॥ अयं दशाक्रमो यद्वा भवेद्भावक माभिधः ॥३॥ तत्र लग्नैष्यभागोत्थदशाया कीर्तिता तनोः ॥ तदुक्तभावदिनजा रिःफान्ते स्यात्पुनस्तनौ ॥ ४॥ अत्रोदाह रणम् ॥ लप्रभावः ३ । ४ । ३ । ८ धनभावः । ४ । १ । १९ । ४ सहजभावाच्छोधितो ४ । ७ । १५। ५६ जाता सौरदिनात्मिका लग्नद शा॥ अथ धनभावः दशा दिनाया॥एवं सर्वत्र अथ भावांतरांशाः २७।१५।५६त्रिंशत्या३००गुणिताः पष्टयोपयुपरिलब्धेन युताः८१।७९।४० कर्कोदयेन ३४३ भक्तालब्धानि २३ । २३ । ५० । ५० लमतसीरदशादिनानि ॥ एवं सर्वत्र वर्षप्रवेशकालादिषु दिवसेषु लमेशस्य चंद्रस्य फलं शुभमशुभं वा ज्ञेयम् । एवमन्यत्रापि ॥ अथ व्ययभावसंधिः॥ ३ । १७ । ४ । ३६ लमभावेहीना ३ । ४ । ३ । ८ जावा १६। २२।२ लग्नभुक्तांशाः॥ अथ लमभावो ३।४ । ३ । ८ लनसंधी ३ । १७ । ४१।६ ऊनः १३ । १७ । ५८ जाना लगभोग्यांशाः॥अथलग्नसन्धिः ३ । १७ । ४१ । ६ धनसंघो ४ । १४।१७। २ ऊनः २७ । १५ । ५६ जाता धनभावदशा सौरिदिनाया पूर्वागतसमैव ॥ अत्र प्रथमवर्षप वेशकाले लगभोग्यांशदिनतुल्यलग्नदशा पुनर्द्धनादीनां ज्ञेया ॥ व्ययभावदशामांवे लमभुक्तांशदिवससमा लगदशा ज्ञातव्येति ॥ अथैते दशादिवसाः ·रल. हायन ॥६७॥ २७ । १५ । ५६ । माससौरसावनदिवसैः २० । २६ । १७ । ३७ गोमूत्रिकया गुणिताः ८ । ३० । ३४ । ५४ । ३५ त्रिंशता भक्ताः २७ । ४१।९। ५९ जातानि सौरसावनदिनात्मकानि दशादिनानि एवं सर्वत्र ॥ अथ मासप्रवेशे भावान्तरांशाद्वादशभक्ता मास प्रवेशे ग्रहाणां भावतसीरदशादिनानि स्युः ॥ दिनप्रवेशेपि भावांतरांशाः पङता दिनप्रवेशे यहाणां भाववसीरदशाघट्यः स्युरिति विशेषः ॥ अथ स्थूलभावतसारदशा ताजिकसारे ॥ भावस्य चोवकिमितिः शरनी हीना खरामेंदुलदिनायः ॥ स्पष्टा दशा लग्नमुखादिकानां ज्ञेयाः फलान्यत्र बुधैस्स्वभावात् ॥ उदाहरणम् ॥ लग्नं ३ । ४ । ३ । ८ अत्रोव कमितिः ३ शरनी १५ स्वत्रयोदशांशेन दिनादिना १ । ९ १४ । हीना १३ । ५० । ४६ । जाता लग्नदशा दिनादिका ॥ एवं समस्तभावानान्दशा ज्ञेया ॥ एते दशाहा अंशादित्यागात्स्थूलाः अत्र शून्यमिते भावोवाके द्वादशराशयः पञ्चगुणाः कर्तव्या इति शेषः ॥ अत्र सर्वत्र भावानान्दशादियोगः षष्ट्यधिकं शतत्रय भवति ॥ अन वर्षे भावदशा त्रैलोक्यनकाशे उक्ता ॥ तन्वादि भांकगुणिताब्धि ४ दिनादिरामनायो ४ । ३७ दशास्तनुमुखेंशवशाद्भवन्ति ॥ तासां व्ययारिमृतिगस्य न शोभना स्यादपै दशाश्च सरलान्धिपणे जगादेति ॥ १ ॥ अथ वर्षे कालहोरादशा ॥ उक्तं च मुक्कावल्याम् ।। व स्वरांशप्रमितानि केचित्प्रोचुदिनानि धुसदा दशानाम् ॥ कालाख्यहोराधिपतिक्रमेण तत्साधनोपायमथ प्रवच्मि ॥१॥ वारप्रवृत्तेर्गतनाडिकास्तु विनाशरा ५ तागतकालहोरा ॥ दिनेश्वरात्पष्ठकषष्ठकानुक्रमेण यः स्यादथ वर्तमानः ॥२॥ आया । दशा तस्य परा परेषान्तत्पष्ठपष्ठक्रमतोखिलानाम् ॥ शराप्ततष्टन्तु गताभिधानमेष्यन्तु तद्वाणविशुद्धशेषम् ॥ ३॥ उभे तु वर्षाद्रि ७ वलेन निघ्ने शरोद्धृतेस्तंगतगम्यमाने ॥ दिनादिके आदिदशाधिपस्य गम्योन्मितादौ तु दशा हि तस्य ॥ ४ ॥ परा परेषान्तु यथास्थितास्स्युर्गतोन्मिता चेति दशा हि तस्य ॥ गतैष्यमासान्तरतस्तु मासे यातैष्यघस्रान्तरतो दिनेपि॥५॥ अत्रोदाहरणम् ॥ तत्र श्रावणवदि नवम्यां शुक्रवासरे उदयागतघटीपलेषु ५। ३६ वर्षप्रवेशः । तत्र रविः ३ । ९ । ३६ दिनमानम् ३३ । ३० अत्र कालहोरेशा नयनार्थ वारप्रवृत्तिनयनाथ सुगमोपायो मिश्रकृतः ॥ रेखास्वदेशांतरयोजनैः पलैनिजांघ्रि ४ हीनैः शरवेदघव्यः ४५ ॥ युतोनिताः प्राक ·परतो दिनाईयुक्ताः स्फुटस्तैर्दिवसप्रवेशः॥ तत्र मध्यरेखानगराद्गगराटाभिधात्पूर्वदिशि काशी चतुःषष्टियोजनानि ६४ ॥ एतानि निजचतुर्थाश १६ हीनानि ४८ जातानि काश्यां देशांतरपलानि ॥ एभिः पलैः शरवेदघट्यः ४५ पूर्वदेशत्वायुक्ता जाताः ॥ काश्यांध्रुवांकः ४५ । ४८ अयं स्वदिनार्दैन १६ । ४५ युतो ६२ । ३३ अहोरात्रघटिका ६० हीनो जातः सूर्योदयादगावटी २ पछेषु ३३ वारप्रवृत्तिकालः ॥ अथ वारप्रवृत्तिय टिकाः २२३ इष्टघटिकासु ५। ३६ हीनाः ३॥ ३ जावा वारभवृत्तेटिकाः ३ । ३ द्विगुणिताः ६।६ पञ्चभक्ताः लब्धागतकालहोराः १ दिनाधि पाच्छुक्रात्पृथक्पृथग्गणनया द्वितीयस्य कालहोरावर्षे अस्यच आया दशा ततः षष्ठपठानुक्रमेण चंद्रशनिगुरुभौमरविशुक्राणां सौरवर्षे ३६० सप्तमां शेन ५१ । २५ । ४२ । ४१ । २५ दिनादिना सौरसावनवर्षे ३६५ । १५ । ३१ । ३३ । २४ सप्तमांशन दिनादिना ५२।१०।४७ ।। २१ । २५ वा मिताक्रमेणैकैकदशा वर्षे स्यात् ॥ अथादिमदशाधीशस्य दशागतगम्य कालानयनम् ॥ तत्र पंचभक्तशेष १।६ गतसंज्ञं पञ्चसु हीनं ३ । ५४ जातङ्गम्यसंज्ञं अथ गतं १ । ६ वर्षाद्रि ७ लवेन ५१ । २५ । ४२ । ५५ । २५ गोमूत्रिकया गुणितं षष्ठोपर्यु परियुतं ५६ । ३४ । १७॥ ५ । ३३ । ३० पञ्चभक्तं लब्धं आद्यदशापतेर्दिनायं दशामानङ्गवसंज्ञं ११ । १८ । ५१ । २५ । ४२ ॥ ४२ अथ गम्यं ३ । ५४ वर्षादिलवगुणं षष्ठोपर्युरियुतं २०० । ३४ । १७ । ८ । ३३ । ३० पञ्चभक्तं लब्धमाद्यदशापतदिना दिदशामानं गम्याभिधं ५४० । ६ । ५१ । २५ । ४२ । १८ अब वर्तमानहोरास्वामिनो ग्रहस्यादौ दशा गम्य कालमिता ज्ञेयेति तत्र कालहोरेशक्रमेण वर्षाद्रिलवमितान्येपान्दशा पुनस्सर्वेषां ग्रहाणां प्रान्ते वर्षसमाप्ती वर्तमानकालहोरास्वामिन एव गतकालभिता दशा ज्ञेियेति॥एवं मासप्रवेशकालयोन्तरसप्तमांशमिता मासप्रवेशहोरेशादिदशा ज्ञेया ॥तथैव दिनप्रवेशे होरेशादितो दिनप्रवेशकालयोरन्तरमप्तमांशमिता घटि : कादिदशा दिनप्रवेशे ज्ञेया ॥ अत्रापि वर्तमानहोरेशस्य गतगम्यम्पूर्ववत् साध्यमिति ॥ अथ देवकीर्तिमतेन वर्षप्रवेशादौहद्दादशाताजिकमुक्तावल्याम् ॥ हदांशारविसद्गुणास्तनुगताःश्रीदेवकीयांश्रयाददास्वामिदशादिनान्यथतनौ यो हदपस्तत्क्रमात्॥ मासे हद्दलवादिनानि खलुमास ऑदिने तत्प्रवेशऑद्दिनलवैर्मिता खलु दशावट्टयो ग्रहाणां स्मृताः॥३॥लग्नेकग्रहहदांशभुक्तभोग्यांशसंगुणा॥ तद्दशाखाग्नि ३० भिर्म ·हायन रल. शुन में बनश में च 2 dau शशशश १०/८/४ ७२४२७२६० १२०/९६४८/६०/८४७२ ४८ १६६०/७१८४४८८४९.६४८९६८४ ३६ ६०/६०८४८४७२,८४८५६०६५४८६० १८ ८/८/५/६/७४/७/८४८७ मश में वृन्मं शमं श म में ५ सशशमशमशमशश म वृमिक लिंक तु वध म क मी का द्विधाते गतगम्यक॥२॥गम्यातल्या तत्रदशाहदेशस्यादि ममिक ife | ४१.७५ २६८४६८४३२८VIPHYEYAR/ मा भवेत्।।ततः पराम्परेषास्युर्यथावत् पुस्तकस्थिताः ॥३॥भु शु शु श शश शुशु च ततुल्या दिनप्रख्या वर्षान्तेन्याग्रहदजा लग्नहदेशतोहदादशा बु श बुबु शु || तु खाम्यशकावधिः॥४॥ यातष्यमासांतरवासराचं हन्यात्स्वरा म श म बुग शु वृ मंश में मं मावाधेमोग्यभागः॥ तनुस्वहदाधिपतिक्रमे गव्योमानलैः३० १८ | संविभजेदिनाघम् ॥२॥ फलं यदाप्तं धुप्तदा दशानां मानं भवे ६०३६७१४८.७२,२४,२४७२/४८४८६० २४ / मासफले स्फुटं स्यात् ॥अत्रोदाहरणम् ॥तत्र वर्ष प्रवेशे स्पष्टउग्नं राश्यादि४।८।५३॥३०॥अत्र संज्ञातंत्रोक्तम्॥ मेगतकोष्टशरेषु भागा इत्यादिना हदांशावादशगुणा भौमादिपंचमहाणां पर्वमानहदेश्वरमारायसी रदशादिनानि वर्षे भवंति॥अथात्र सिंहलग्ने षडंशमिता गुरुहदागतावर्तमानाशुक्रहदापंचांशावधिवर्तते।तत्र वर्तमा अबदिनमवलिमायादिनदश नहद्देश्वरदशागतगम्यज्ञानार्थं वर्तमानहदेश्वरस्य पृष्ठसंस्थग्रहाणांहदांशाः॥ स्पष्टंलग्रांशेषु।५३।३०ाहीनाः शेषं लग्नगतहदायामुक्तं२।५३।१० भुक्तं वर्तमानहद्देश्वरस्य हदाशेषुपहीनं जातं लमस्य हदाया भोग्यं २१६।५० १।२।३।४.५१६७१८।९ भुक्तभोग्यं च द्वादशगुणषष्टयोपर्युपारियुतं च जातानि भुक्तानि ३४।३८भोग्यानि१५।२२दशादिनानि ॥ तत्र १६६१३/१४/१३ १४ १५ १४२१४१६ भोग्यदशादिनानि वर्तमानहद्देश्वरस्यादौ ज्ञेयानि ततःक्रमेणान्येषाम् ॥ तयथा सिंहलमे वर्तमानहद्देश्वरस्य शुक्रस्य शुशुशु शु भोग्यदिनादिका दशा २५।२२ ततश्चनेर्दशादिनानि ८४ बुधस्य ७२ भौमस्य ७२ गुरोः ७२प्रांते भुक्तांशा धुश सुशु च दानीता तद्दशा ३४ । ३८ । वर्तमानहदास्वामिन एव ज्ञेयाः ॥ एवं षष्टयधिक शतत्रयं ३६० दशादिनानि १६ १६ १०.१२.१४ ८ १४.१६ ८ १६.१४ म श | में बु में शबू मंश मं में भवन्ति॥अत्रमध्ये यदि राशिसमाप्तिस्तदा पुनः राशिमारंभहदास्वामिनो दशाहाःस्युः यथान्तभौमदशायां सिंहल १०१०१ मसमाप्तौराशिमारंभहदास्वामिनो गुरोर्दशापुनीवेति ॥ अथ मासप्रवेशे राश्यादिलनं २।१५।१७ अत्रापिपूर्व शायपालिममा सौरा ForadastawsARMANAalhealseases -- ९१० ११,१२, VI कम्पन ४ GE 86 १२/१२/१२/१३ ०१६८१०/१४ १२ ॥८॥ १०/१०/१४/१४/१२/१४/१४/१०/१०/८/१०/१८ HEA । ६ /१२/८/१२/४/४/१२/१२/ ८ ४ ·३ वन्मिथुनलने षडंशमिता बुधहद्दा षडंशमिता शुक्रहद्दा च गता वर्तमानहद्देश्वरो गुरुः पञ्चांशावधिर्वर्तते तस्य भुक्तं ३ । १७ भोग्यञ्च १ । ४३ मासे हद्दलवादिनान्युक्तत्वाद्वर्त्तमानहद्दांशा एव हदास्वामिदशादिनानि तत्र भोग्यदिनानि १। ४३ मिवा दशा आदौ गुरोस्ततः पुस्तकलिखितक्रमेणान्येषां दशादिनानि मं ७ श ६ बु ६ शु ६ अंवे भुक्तदिवसमिता ३ । १७ गुरोरेव दशा एवं सर्वत्र ॥ अथ दिनप्रवेशे लमराश्यादि १ । १२ । १७ अत्र वृषलने अष्टांशमिता शुक्रहदा गता ॥ वर्तमानषडंशमिता बुधहदाभुक्तं ४ । १७ भोग्यं च १ । ४३ बुधवर्षदशाहै ७ । २ गुणितं त्रिंशदक्तं जातं बुधदशामुक्तं घटिकात्मकं ८ । ३४ भोग्यञ्च ३ । २६ यद्वांशादिभुक्तं भोग्यञ्च द्विगुणं घटिकादिदशाभुक्तं भोग्यञ्च भवति ॥ अत्र भोग्यघटिकात्मिका आदौ वर्तमानहदेश्वरस्य बुधस्य दशा ३ । २६ ततः पुस्तकलिखितक्रमेणान्येषां हदेश्वराणां हद्दांशाद्विगुणा दशाघटिकाः स्युः ॥ गुरोः १६ शनेः १० भौमस्य ६ शुक्रस्य १६ प्रांते भुक्तं घटिकादिका ८ । ३४ बुधस्य दशा ॥ एवं सर्वत्र ॥ अथैषां सौराणां दशादिवसानां सौरसावनीकरणाथै सुगमोपायस्तत्रैव ॥ द्वितस्वशैलविश्वांशाः १३७ युता एतेखिलास्स्मृताः ॥ पलेषु क्वग्नि ३१ भागाव्या जायते सौरसावना इति ॥ उदाहरणम् ॥ शनिदशादिनानि सौराणि ८४ एषां शैलविश्वांशो दिनादिकः ३६। ४७ विघ्नः १ । १३ । ३४ दशादिवसेषु ८४ युतः ८५। १३ । ३४ पलेषु ३४ दशादिनानां ८४ क्वग्निभागेन युतः ३६ जावानि शनिदशा दिनानि ८५। ३३ । ३६ ॥ सौरसावनानि ॥ एवं सर्वेषु दशादिवसेषु सौरसावनता कर्तव्येति ॥ अथ मासदशासौरसावनीकरणेप्रकारांवरं तत्रैवो तम् ॥ वर्पा ३६५ कभागेन ३० ।२६।२७ यदीनसादनादशाइमाः स्युर्युसदां दिनादिकाः॥ तदेष्टमासांतरवासरैः कियन्मिताः प्रसाध्या इति वात्र मासजाः ॥ अथ वर्षे ग्रहाणां निसर्गदशा तत्रैवोक्ता ॥ राशीश्वराद्वीन्दुवलेब्जभौमविच्छुक्रजीवार्कपतङ्गजानाम् ॥ विघ्नाः शशी ३ द्वौ ६ नवकं २७ नखानि ६० धृतिः ५४ कृतिः ६० पूर्णशरा १५० दिनानि ॥ षडंशतुल्यास्त्वेतासां नाडिका घुफले दशाः ॥ भवेयुर्दिवसारंभवर्तमानभहदतः ॥ वर्षे चंद्रस्य सबलत्वे चंद्रराशीशकमतो निसर्गदश्वेश्वराः स्युः वर्षदशाया द्वादशांशेन मासदशा ज्ञेया ॥ वर्षदशा षडशन घटिकाया दिनदशा भवति ॥ नैसर्गिकदशा घस्रा विधुवीर्याच्च ये स्मृताः॥ तदादिमदशा भुक्तंभोग्यं चन्द्रयाद्भवेत् ॥ १॥ चंद्रराशीशभुक्तैष्यभागेनिना च तद्दशा ॥ खाग्नि भक्तागतेष्यन्तदंतादौ स्यादिनादिकम् ॥२॥ १८ ·हायन ॥६९ चंद्रेश्वरस्य मध्ये तु तत्क्रमेणान्यखेटजाः ॥ अत्रोदाहरणम् ॥ वर्षप्रवेशे स्पष्टश्चंदः २८ ॥ १६ ॥ ३१ चंद्रराशीश्वरो भौमो राश्यादि ८ ॥१९॥ रत्न. ५७ । ८ अस्यैवाद्या दशादिनामिका ॥ ६ ॥ अथ भौमभुक्तांशैः १९ । ५७ । ८ दशा ६ गुणिवा ११९ । ४२ । ४८ भोग्यारौश्च १० ।। २। ५२ गुणिता ६० । १७ । १२ त्रिंशद्धताजातङ्गतम् ३ । ४।९।२५ गम्यंच २ । । ३५ दशामानम् ॥ तत्रादौ भौमस्य गम्यादिना दिमिवादशा २। ०० । ३५ ततो बुधस्य दशादिनानि २७ शुक्रस्य ६० गुरोः ५४ खेः ६० शनेः १५० अंवे भौमस्यैव गतदिवसमिता ३ । ५९ । २५ एते स्थाप्याः एवं मासप्रवेशेपि दशा ज्ञेया ॥ अथ नैसर्गिकादिदशादिवसानां मासे दिने च स्पष्टीकरणमुक्तं तत्रैव ॥ नैसर्गिका ये दिवसा निरुक्ता गौरीमतान्मासफलार्थमंत्र ॥ गतैष्यमासांतरसङ्गुणास्ते खायुद्धतास्स्पष्टतरा भवेयुः ॥ १॥ निरुक्तवच्चाद्य दशा गतैष्यमाद्यं तयोःस्यादपि तत्र मासे ॥ बलभद्रमतोक्तानां गौरीवत्स्पष्टता मता॥ प्राग्दशा भुक्तभोग्यन्तु कुर्याद्वर्षदशोक्तवत्॥३॥ नैसर्गिकदशाहानां तद्वदेव स्फुटीकृतः ॥ प्राग्दशैष्यगतत्वं तु मासे कुर्यानिरुक्तवत् ॥ २॥ गतेष्यदिनविश्लेषनाडिकाद्यनुला रतःसाध्या दिनफले प्रोक्ता कर्मणा घटिका दशा॥३॥ दिनप्रवेशे दिनप्रवेशलमवर्तमानहद्देशस्यादौ निसर्गवशादशा तत्क्रमेणान्येषान्दशादि नानि ज्ञेयानि ॥ अथ दशाफलविचारस्तत्र दशाफलविचारे विशेषफलमाह तेजसिंहः ॥ सम्यग्धियाब्दपदशाधिपयोश्च पूर्व वाच्यम्फलं तमनु जन्मखगाऽनुसारात् ॥ वर्षोद्भवं जनिभवञ्च दशाविपाककालोत्थमत्र च बलत्रितयं विमृश्यन् ॥ सूतौ च वर्षसमये च दशाविपाक काले च यो बलयुतस्सकलापि तस्य॥ श्रेष्ठादशांत्वपरदृष्टियुतस्वधातुस्थानादिभेदवशपाकफलेन्दुवीर्यात् ॥ यो जन्मनीह सवलो विबलोब्दकाले तत्कालमध्यमपलश्च दशा तदीया। आये स्मृता लघुफला विफला परादे ज्ञेया विपर्ययफला वलवपरीत्ये ।। वर्षे च जन्मनि बली विवलो विपाके पाके बली च विबलः प्रसवान्दकाले ॥ कालत्रयेपि खलु मध्यबलास्रयोऽमी दातुं क्षमा बहुफल न च योगजातम् ॥ यो वीर्यवान् जनुषि मध्यवलश्च वर्षे वीर्योपिताश्रितदशासमये दशायाः ॥ पूर्वे तु पूर्णफलदोल्पफलो ॥६॥ परार्दै कार्यों विपर्ययविधिविपरीतवीय ॥ वीर्योज्झितस्त्रिसमये बहुदुःखदायौ यावद्वलं तु खचरस्य फलं तु तावत् ॥ यावन्त्य हान्यधिगतस्सदृशो वलीयांस्तावंति चैव सुफलस्तु स चाब्दवीर्यात् ॥ आधारमिन्दुजवलं निखिलग्रहाणामाहुवलस्य खलु ·देवविदः पुराणाः॥ तस्माच्छुभाशुभशशाङ्कवलादिनोत्थं दधुः फलं निजदशासु शुभाशुभश्चेति ॥ अथ दशाफलविचारे विशेषमाह समरसिंहः ॥ वर्षपतियों जातो वर्षदशायाश्च स प्रभुः कथितः॥ निजधात्वनुसारवशात्तस्यादेश्यं फलं विदुषः ॥ तेजःसिंहोपि ॥ वर्षे श्वरो निखिलवर्षदशेश्वरोत्र प्रोक्तो बलाबलवशेन शुभाशुभञ्च ॥ धत्ते स्वधातुजफलं प्रथमं ततोथ सम्यक्त्रिकालजनितं वलमस्य बोध्यम् ॥ अयमर्थः वर्षे वर्षेश्वरस्यैव दशाफलं ज्ञेयम् ॥ अन्येषां ग्रहाणानिजदशामितदिनै वर्षेशदशायामतर्दशाफलं ज्ञेयम् । एतत्स्पष्टमुक्तं तुकज्यो विविद्भिः ॥ वर्षस्वामिदशांतरे निजफलास्ताभ्योपि सूक्ष्मा दशा ॥ इत्यत्रापि येन ग्रहेण वर्षेश इत्थशालं करोति तस्यैवं फलम्पूर्ण ज्ञेयम् ॥ अन्यस्य फलं किञ्चिन्यून ज्ञेयमिति समरसिंहः ॥ अथसूर्यादीनां ग्रहाणाञ्चतुर्विधदशाफलानि ताजिकसारे वामनोक्तानि क्रमेण लिख्यन्ते ॥ गजाश्व लाभम्बलकान्तिवृद्धि करोति भूपत्वमथो सखित्वम् ॥ सुवर्णरत्नाम्वरभूमिलाभं दिवापतिः पूर्णबलो नराणाम् ॥ १॥ मनोदयं ग्रामपुरेषु देशे वाणिज्यतो वा बहुलार्थलाभम् ॥ दत्ते हि दारासुतमित्रभूपैः प्रीतिं नृणाम्मध्यवलो दिनेशः ॥ २॥ स्वबंधुमित्रत्व जनैर्विरोध भ्रमोदयं दीप्तिवलार्थनाशम् ॥ करोति नूनं स्वदशाप्रवेशे तापातिकृन्त्रष्टवलो दिनेशः॥३॥शवोर्भयं वा नृपतेर्भयञ्च जनोपघातं वधबंधनाद्यम् ॥ करोति रोगागमनञ्च शोकं वलक्षयं दग्धवलो दिनेशः ॥ ४॥ लग्नात्रिलाभारिनभस्थितोकों घोप्यसावर्धफलो दशायाम् ॥ याति त्वसौ मध्यवलश्शुभत्वं सम्पूर्णवीयोतिशुभो निरुक्तः ॥५॥ वामनः ॥ नृपतित्वम्प्रधानत्वं तेजो हस्त्यश्ववाहनम् ॥ स्वदशायाम्फलं चैव दत्ते पूर्णवलो रविः॥ १॥ व्यापारन्तु पुरग्रामाद्रव्यलाभसुखानि च ॥ स्वदशाया म्फलञ्चैवदत्ते मध्यवलो रविः ॥२॥ रोगं घातं भयं शोकं भृत्यवंधनविग्रहैः ॥ नानानान्महाशोकन्दत्ते नष्टवलो रविः ॥३॥ तेजो भ्रंशन्तथा घातं नैःस्वं बंधुषु विग्रहम् ॥ स्वदशायां फलं चैव दत्ते निंद्यवलो रविः॥ ४॥ इत्यर्कः ॥ नृपास्पदत्वन्नृपतेर्द्धनाप्ति शत्रो विनाशं सुखमद्भुतञ्च ॥ स्त्रीरोप्यशुक्लांवरमौक्तिकाप्तिं करोति सम्पूर्णवलो मृगांकः ॥ १॥ वाणिज्यतोर्थागमनञ्च लोके भूपत्वमत्रं वरमित्रलाभम् ॥ दत्ते स्वगेहादतुलञ्च सौख्यं धर्मोदयं मध्यवलो मृगांकः॥२॥ वैरं स्वमित्रेनिजबंधुदारैस्सौख्यार्थनाशं प्रकरोति शीघ्रम् ॥ श्लेष्मोदयं वातकफोदयञ्च कांतिक्षयन्नष्टवलो मृगांकः ॥ ३ ॥ भिक्षाटनं केशविवादवैरं धनप्रणाशं प्रकरोति पुत्रैः ॥वैरं ·41 हायन | कफातिम्मनास प्रमोहं रात्रीश्वरो दग्धवलो नराणाम् ॥ ४॥ लग्नात्रिवित्तायगतोपि चन्द्रो नियो हि दत्तेर्धफलं दशायाम् ॥ याति रत्न. ॥७॥ त्वसौ मध्यवलइशुभत्वं सम्पूर्णवीर्योतिशुभो निरुक्तः ॥५॥वामनः ॥ पदप्राप्तिनपादाज्यं स्त्रीलाभं सुखसंपदम् ॥ स्थानप्राप्तिमन स्सौख्यं दत्ते पूर्णवलश्शशी ॥ १॥ वाणिज्यं सफलं कुर्यात्स्वगेहेपि महासुखम् ॥ ज्ञातिप्राधान्यमैश्वर्यं दद्यान्मध्यवलश्शशी ॥२॥ देहे मांद्य सुहृद्वेषं महाग्लानि धनक्षयम् ॥ मित्रवरम्मनस्तापं दत्तेऽधमवलइशशी ॥ ३॥ तेजोहानि महाकेशं शीतज्वरकरं परम् ॥ कुर्यान्वष्टवलश्चंद्रो दौस्थ्यं पापं समाचारन् ॥ ४॥ इति चंद्रः ॥ क्षितिसुतस्सवलः पृतनाधिपं तनुभृतां प्रकरोति रणे जयम् ॥ कन कताम्रधनानि ददात्यसो विविधसौख्यपदन्नृपसङ्गमम् ॥ १ ॥ नृपजनेः कलहोवनिनंदने भवति मध्यवले सबलक्षयः॥ परिकरोति तनौ रुधिरामयं रिपुभयं सुतदारभयन्नृणाम् ॥२॥ विवादं खलैविग्रहं पुत्रदारैस्तथा वैरितो भीतिमुवानराणाम् ॥ करोत्येव भो मो विनष्टो विनष्टं फलं कृत्स्नकंचाल्पसौख्यनितांतम् ॥ ३॥ वित्तार्थनाशं स्वभृत्येविरोधं महासंगरे मृत्युकष्टं स्वदेहे ॥ कुजे दग्ध वीव्य स्ववीर्यस्य नाशो भयं शत्रुतो रक्तपीडा नराणाम् ॥ ४॥ लग्नात्रिषष्ठायगतो महीजो नियोपि सोईः फलदो दशायाम् ॥ याति त्वसौ मध्यवलः शुभत्वं संपूर्णीयोतिशुभो निरुक्तः ॥ वामनः ॥ कुजः पूर्णबलो दद्यात्संग्रामे विजयश्रियम् ॥ दण्डनाथ पदप्राप्तिः सेनानायक एव च ॥ मध्यवीर्यः कुजः कुर्यात्तेजस्वित्वं जयं रणे ॥राज्यतंत्रस्थपत्यं च राज्यं वा लभ्यमेव च ॥२॥ हीनवीर्यः कुजः कुर्याद्भङ्गकेशं महागदम् ॥देहघातं तु वैकल्यं रक्तस्रावंमुखात्तथा ॥३॥ विवादं विग्रहं युद्धं मर्कटं च महाभयम् ॥ स्वदशायां फलं चैव दत्ते नष्टवलः कुजः ॥ ४॥ इति भौभः ॥ सदुद्धितीर्थागमनं च राज्यं सौख्यं स्वहस्तार्जितवित्तमुग्रम् ॥ सम्पू र्णवीर्यान्वितसोमसूनुर्दत्ते विलासं स्वजनैश्च भृत्यैः ॥ १ ॥ सदुद्धिवृद्धिं सुतवित्तलाभं विद्याविलासं स्वजनैश्च सौख्यम् ॥ सोमा त्मजो मध्यवलो दशायान्दत्ते हि सौख्यं विविधः प्रपंचैः ॥२॥ कष्टोदयं सौख्यवलार्थनाशं कीर्तिक्षयं भीतिमथार्थमुग्रम् ॥ प्रा मोति वैरं स्वजनेश्च भृत्यैनिन्द्यो विपाके खलु चंद्रसूनुः ॥ ३ ॥ स्वजातिवरं बहुदुःखमुग्रं कुर्याच लोकस्सह चाल्पसौख्यम् । वि द्यार्थनाशं कुमतिं कृशत्वं दत्ते विशेषेण बुधो हि दग्धः ॥४॥ त्यक्त्वारिरंध्रान्त्यमतोन्यतो ज्ञे निन्द्योपि सोर्द्धम्फलदो दशायाम् ॥

·याति त्वसौ मध्यवलश्शुभत्वं संपूर्णवीयॊतिशुभो निरुक्तः॥५॥ वामनः ॥ सेवया सुखसंपत्तिर्धनलाभो महबशः ॥ स्वबुद्ध्या राज्यलाभञ्च कुर्यात्पूर्णबलो बुधः ॥ १॥ धर्मसिद्धिन्तु कर्माप्तिमतुलामुन्नतिन्तथा ॥ पठनाल्लेखनाद्रव्यन्दद्यान्मध्यबलो बुधः। ॥२॥देशादेशांतरप्राप्तिं घातंबंधुकुलक्षयम् ॥ बंधनं बुद्धिदोषेण दद्यानटवलो बुधः॥३॥ माननाशं महाकष्टं धनहानिम्मह द्भयम् ॥ कलिं गेहे तथा कीर्तिन्दद्यादीनवलो बुधः॥ ४॥ इति बुधः ॥ ऐश्वर्यलाभनृपतेश्च मानं कान्त्युद्गमं राज्यसमागमञ्च ॥ दत्ते नराणां सबलस्सुरेज्यो हेमाम्बराय विविध विलासम् ॥ १॥ व्यापारतोर्थागमनं गुरुत्वं भूपैस्सुहृत्त्वं सुतदारसौख्यम् ॥ प्रा मोति मित्राम्बरधर्मलाभं वाचस्पतिमध्यवलः स्वपाके ॥ दारिद्रयदुःखैः परिपीडिताङ्गं धर्मार्थनाशं रिपुजं भयञ्च ॥ स्त्रीपुत्रमित्रैः फलहं सुरेज्यो नष्टो विनष्टं प्रकरोति सर्वम् ॥ दुष्टाद्भयातिर्धनधर्मनाशं रिपोर्भयं वा नृपतेस्तथैव ॥ सुखक्षयम्मित्रसुतैर्विरोधं करो ति दग्धस्सुरराजपूज्यः ॥ लग्नात्पडष्टांत्यमभिन्न संस्थो नियो गुरुश्चाईफलो दशायाम् ॥ याति त्वसौ मध्यवलश्शुभत्वं संपूर्ण वीर्योतिशुभो निरुक्तंः ॥ वामनः ॥ मण्डलस्वामितां तेजो नरेंद्रत्वमथापि वा ॥ धनमैश्वर्यमारोग्यं दद्याज्जीवो वलाधिकः ॥ वि ज्ञानशास्त्राधिगममाचार्यत्वन्नृपात्सुखम् ॥ सौख्यराज्याधिकारश्च दद्यान्मध्यवलो गुरुः ॥ देहे रोगं मनस्तापं दारिद्रयं धर्मना शनम् ॥ पराभवं रिपोभीतिं दद्यान्यूनबलो गुरुः ॥ धननाशं स्थाननाशमाधिव्याधिसमुद्भवम् ॥ दंतपीडां करोत्येव वर्षे नष्ट बलो गुरुः ॥ इति गुरुः ॥ राज्यं कलत्रं च सुखं विलासं दत्ते धनं कांचनभूपमानम् ॥ शुक्रस्य संपूर्णवलस्य पाके पुत्रोदयम्मि वसमागमञ्च ॥ स्त्रीपक्षतोर्थागमनं च सौख्यम्मिष्टान्नपानांवरसुंदरीश्च ॥ दैत्याधिपो मध्यबलो हि दत्ते गोवाजिचित्राम्बरवित्तल ब्धिम् ॥ इतस्ततस्संभ्रमणं च पुंसां करोति विज्ञानयशोर्थनाशम्॥ सहोत्थमित्रात्मजकामिनीभिः क्वेशं सितो नष्टबलोतिकष्टम् ॥ पुत्रशतिरोगभयं च कष्टं सुखार्थनाशं स्वजनैर्विरोधम् ॥ प्राप्नोतिदग्धे भृगुजे नितांत स्वमित्रदारादिभयं च पुंसाम् ॥ लगाद्यया धारिगृहं विहाय दैत्याधिपश्शेषगृहेर्द्धदः स्यात् ॥ निंद्योऽपि मध्यश्शुभकृनिरुक्तसंपूर्णवीयोतिशुभप्रदस्स्यात् ॥ वामनः ॥ राजलक्ष्मी कलत्रञ्च पुत्रमित्रस्वभोग्यताम् तद्दशायाम्फलञ्चैव दत्ते पूर्णवलो भृगुः ॥ १ ॥ दण्डेशस्सर्वशास्त्रज्ञस्स्वपक्षाच ·हायन LC रल. महद्धनम्॥ स्वदशायां फलश्चैव दद्यान्मध्यवस्सितः ॥२॥ भ्रमणनिष्फला सेवा स्त्रीपक्षादसुखं भवेत् ।। स्वदशायाम्फलञ्चैव दद्या दल्पवलस्सितः॥३॥ पुत्रशोकं गृहभ्रंशं पथि मृत्युन्धनक्षयम् ॥ स्वदशायाम्फलञ्चैव दत्ते नष्टवलो भृगुः ॥ ४॥ इति शुक्रः ॥ ददातिसंपूर्णवलोर्कपुत्री नीचाधिपत्यङ्गजवेश्मलब्धिम् ॥ दुर्गादिसत्स्थानमथो सुखाप्तिं वासांसि नव्यानि पराङ्गनाप्तिम् ॥ १ ॥ खरोष्ट्रकोशादिकदुर्गरक्षां शनैश्चरो मध्यवलो नितांतम् ॥ करोत्यनर्थागमनं खलत्वं सुखार्थनाशं स्वजनैर्विरोधम् ॥ २॥ धनक्षय चारभयारिभीतिं करोति वैरं स्वजनेश्व मिः ॥ पतङ्गजो नष्टवलो नराणां सुखन्न किञ्चित्स्वदशाप्रवेशे ॥३॥ वियोगदुःखैः परि ततदेहे मित्रार्थनाशं मरणं प्रकुर्यात् ॥ खरांशुजो दग्धवलो नितान्तं दुःखं स्वदारैस्स्वसुतेनितान्तम् ॥ ४॥ लग्नात्रिपष्ठायगतोके पुत्रो नियोपि सोप्यर्थफलो दशायाम्।। याति त्वसौ मध्यवलश्शुभत्वं सम्पूर्णनीयाँतिशुभो निरुक्तः ॥ १॥ वामनः ॥ अटनं देशन पत्वं भिन्नदेशाधिनार्थता ॥ ३॥ स्वदशायाम्फलश्चैव दते पूर्णवलइशानिः॥ ३॥ कोशगुप्तिः खरोष्ट्राणां दुर्गमार्गादिरक्षणम् ॥ स्वद शायाम्फलञ्चैव दत्ते मध्यवलइशनिः ॥ २ ॥ वियोगं विग्रहं व्याधि स्वीकारान्मरुतोमृतिम् ॥ स्वदशायाम्फलञ्चैव दतेऽ धमवलश्शनिः ॥ ३ ॥ नीचसेवा गृहोदेगस्तथा चोरादनशयः ॥ स्वदशायाम्फलञ्चैव दत्ते नष्टवलः शनिः ॥ ४॥ इति शनिः ॥ अथ लग्नदशाफलमुक्तं वर्षतंत्रे ॥ दशा तनोस्स्वामिफलेन तुल्यं फलं ददातीत्यपरो विशेषः ॥ चरे फलामध्या । शुभाधमा च द्विमूर्ति स्यादिपरीतसूह्यम् ॥ अनिष्टमिष्टश्च समं स्थिरखें कमाइकाणैः फलमुक्तमाद्यैः ॥ सत्स्वामियोगे क्षणतः। शुभं स्यात्पापेक्षणात्कष्टफलं च वाव्यम् ॥ हायनोत्तनेपि ॥ पूर्वे त्रिभागे चरमे शुभा स्यान्मध्या द्वितीये त्वधमा तृतीये ॥ स्थिरे त्वनिष्टा प्रथमे त्रिभागे शुभा द्वितीये च समा तृतीये ॥ पूर्वे त्रिभागे द्वितनावनिष्टा मध्या द्वितीये शुभदा तृतीये ॥ दशाविलग्नस्य बुनिरुक्ता ज्ञेयं फलं स्वेशभवं त्रिभेदेरिति ॥ लमदशाविशेषफलं हिल्लाजे ॥ हेममुक्ताफलद्रव्यलाभमारोग्यमुत्तमम् ॥ कुरुते स्वामिसन्मानं दशा लग्नस्य चोत्तमा ॥ लाभं कष्टेन वित्तस्य मैत्रीहीनस्य सेवनम् ॥ मनसा विकृति यांति दशामध्यविलग्नजा॥ विदेशगमनं क्लेशं बुद्धिनाशं कलिं व्यथाम् ॥ महाहानिश्च कुरुते नष्टालग्नदशाफलम् ॥ क्रूरलग्नदशामध्ये सौख्यं स्वल्पं धनव्य ·शुकदशायां शुक्रांतर्दशा २२ । ५१ । १३ । २६ एवं सर्वेषामप्यन्तदशास्साधनीयाः ॥ एवमन्तर्दशा योपि विदशा साध्याः इत्युक्तं वामनेन ॥ यम् ॥ देहे दुःखं तथा कष्टं मातुलस्य च जायते ॥ स्वामिमित्रशुभैर्टष्टे लग्ने मध्यफलं भवेत् ॥ इति लग्नदशाफलम् ॥ अथ ग्रहणां वशफलबद्दशाफलमित्युक्तं तेजस्तिहेन ॥ वर्षेश्वरत्वविषये घुसदां यदुक्तं पूर्व फलन्निजदशासु तदेव चिन्त्यम् ॥ श्रेष्ठञ्च मध्यम | घमं च बलानुसारात्सम्यक ततो ग्रहवलं प्रथमं विचिन्त्यम् ॥ इतिग्रहाणां दशाफलानि ॥ अथान्तर्दशानयनं वर्षतन्त्रे ॥ दशामानं समा मानं प्रकल्प्योक्तेन वर्त्मना ॥ अंतर्दशा साधनीया प्राक्पात्यांशवशेन तु ॥ आदावंतर्दशापाकपतेस्तत्क्रमतोखिलाः। अयमर्थः ॥ हीनांशवशेन पात्यांशाश्च निष्पादितास्तत्र पात्यांशयोगेन वर्षस्थानाभिषिक्तं दशामानं भनेल्लम्धमन्तईशानयने ध्रुवको दिनादिकस्तेन ग्रहपात्यांशाः पूर्ववद्गोमूत्रिकया गुणिताः षटयोपऍपरियुता यहस्यान्तर्दशामानं दिनादिकं भवेत् ॥ तत्र प्रथमतो महादशास्वामिन एवातईशा । गतो लिखितक्रमे ग वदनिमातर्दशा ववस्सर्वाधिकाशग्रहानंतरम्पुनरपि हीनांशक्रमेण महादशास्वामिपृष्ठपय॑न्तमन्तर्दशा ज्ञेया ॥ अत्रोदाहरणम् ॥ रात्र शुक्रमहाद शादिनाया ९२ ॥ ४२ ॥ १७ इदमेव दशामानं वर्षस्थानाभिषिक्तं कल्लितम् ॥ तत्सर्वपात्यांशायोगेन । अनेन २८ । १६ । ३१ प्राग्वद्धत लब्धो दिनादिस्सर्वग्रहाणामंतदशा ध्रुवकः ३ । १२ । २८ ॥ ३० अनेन शुक्रस्य पात्यांशाः २७ । ७ गुणिताः षष्टयोपर्युपरियुताः जावा दिनाया अन्तर्दशादिनानिस्पुस्तेभ्य प्रोक्तेन वर्त्मना ॥ साध्यानि विदशायाश्च दिनानि फलसिद्धये ॥ १ ॥ शुभयोगेक्षणान्मैव्या तत्फलं परिचिंतयेत् ॥ अथ ग्रहाणामन्तर्दशाफलानि ताजिकसारे ॥ नृपप्रसादन्धनधान्यलाभं सुखागमम्मित्रसुतांदयञ्च ॥ दत्ते दिवानाथदशा विपाके विधोर्दशा स्त्रीस्वजनात्प्रमोदम् ॥ १ ॥ सेनापतेर्वा नृपतेर्धनाप्तिम्मित्रार्थलाभं वहुलं सुखञ्च ॥ भानोर्दशायां यदि भूमिसूनुः करोति रक्ताम्बरधान्यलाभम् ॥२॥ सुखार्थनाशो रिपुरोगभीतिनिरुद्यमत्वं व्यसनागमञ्च ॥ कुर्यात्तदानीं सकलार्थनाशा बुधस्य तिग्मांशुदशाविपाके ॥ ३ ॥ हेमाश्वलाभं स्वजनात्सुहृत्त्वंस्त्रीपुत्रतो वा विविधञ्च सौख्यम् ॥ दिवाधिनाथस्य दशाप्रवेशे जीवस्य दत्ते सुनृपेण सङ्गम् ॥ वैरोदयं सत्पुरुषानितांतं धर्मार्थनाशं विविधञ्च कष्टम् ॥ शुक्रस्य चेस्रपतेर्दशायां दशा प्रकुर्यात्कुमति कृशत्वम् ॥ क्षुच्छन्नभूपालभयं विवादं देहे कृशत्वं स्वजनेषु वैरम् ॥ सौरी दशा तीवकरस्य पाके नृणाम्प्रयात्यक्षिरुजं विधत्ते ॥

·हायन 1७२॥ -- अत्र स्व दशायां स्वावर्दशाफलं पूर्वोक्तं ग्रहाणां दशाफलमेव शेवम् ॥ इत्यर्कदशायामन्तर्दशाफलम् ॥ पित्तास्ररोगं स्वजने कृशत्वं भूपाद्यञ्चार्थ रल. भयं विरोधम् ॥ कुर्याच्छशांकस्य दशा विपाके भानोः प्रविष्टा त्वरयानाशम् ॥ सुखार्थनाशनृपतेविरोधं कुस्त्रीप्रसंगं कुजनैर्वि वादम् ॥ भौमस्य ताराधिपतेर्दशायां दशा नृणां देहभयं कृशत्वम् ॥ यानाश्वरत्नार्थसुवर्णलाभं निजेष्वृद्धिं प्रियतां च लोके ॥ बोधी शशांकस्य दशाप्रवेशे दशा प्रविष्टा प्रकरोति सौख्यम् ॥ पुण्योदयम्ब्राह्मणदेवभक्तिं नृपादनाति सुतमित्रसौख्यम् ॥ दत्ते शशां कस्य दशाप्रवेशे प्राप्ता दशा देव पुरोहितस्य ॥ लाभन्नृपादाजजनात्सुहृत्त्वं सत्पुत्रमित्राबहुलार्थलाभम् ॥ शौकी दशा चंद्रदशा प्रवेशे कुर्याच्छरीरे परमां च पुष्टिम् ॥ स्वबांधवैमित्रसुतैश्च वैरं शवृदयं कांतिवलार्थनाशम् ॥ करोति चंद्रस्य दशाविपाके पाको हि मंदस्य कलत्रकष्टम् ॥ इति चंद्रदशायामन्तर्दशाफलम् ॥ धनागमं कांचनभूमिलाभं प्रपोषणम्मित्रसुतादिकानाम् ॥ दशा खरां शोधरणीसुतस्य दशाविपाके प्रकरोति सौख्यम् ॥ हिरण्यनारीरजतार्थलाभं करोति सौख्यं विजयं रिपूणाम् ॥ ताराधिनाथस्य दशा प्रयाता भौमस्य पाकेतु शुभानुरागम् ॥ असव्ययम्मित्रसुतैर्विरोधं भयं रिपूणामसुखन्नराणाम् ॥ करोति भौमस्य दशाविपाके शशांकसूनोविविधं च कष्टम् ॥ सुखार्थनाशनि जमित्रकष्टं करोति नूनं स्वजनेविरोधम् ॥ कुभोजनं भूमिसुतस्य पाके दशा प्रपन्ना सुरपूजितस्य ॥ ४ ॥ खलैर्विवादं स्वजनैर्विरोध रोगोदयं राजभयं रिपूणाम् ॥ करोति शुक्रस्य दशाप्रवेशे कुजस्य कष्ट म्बहुलन्नराणाम् ॥५॥ चक्षुःप्रपीडाम्प्रकरोति पुंसां पापात्ररुक शत्रुभयं क्षितीशात् ॥ सौरी दशा भूमिसुतस्य पाके यदिप्रयाता स्वजनैर्विरोधम् ॥ ६॥ इति भौमः ॥ मानार्थलाभ प्रकरोति पुंसां लाभं क्षितीशात्स्वजनाच्च सौख्यम् ॥ प्राप्ता हि सूर्यस्य दशा दशायां सौम्यस्य नित्यं विविधं विलासम् ॥ १॥ कष्टं शरीरे निजबंधुवैरं सौख्यार्थनाशं च भयं क्षितीशात् ॥ वातव्यथां चंद्रदशा प्रपन्ना चान्द्रेर्दशायाम्प्रकरोति नित्यम् ॥२॥ व्रणोदयन्दद्रुविचचिकार्ति सुखार्थनाशम्बहुलं च कष्टम् ॥ करोति सौम्यस्य दशावि || ॥७२॥ पाके दशां हि भौमस्य परैर्विवादम् ॥ ३॥ आरोग्यता साधुजनेषु सौख्यं भोगान्विचिवान् द्विजदेवसेवाम् ॥ दशा यदा देवगुरोः प्रयाता चान्द्रेर्दशायाम्प्रकरोति मानम् ॥ ४ ॥ रौप्याम्बरस्थानचतुष्पदानां लाभञ्च सौख्यं विविधं विलासम् ॥ AC ·शौकी दशा सौम्यदशाविपाके प्राप्ताप्रतिष्ठाम्प्रकरोति पुंसाम् ॥ ५ ॥ वातातिकृत्कष्टमनल्परोगं कांतेविनाशं नृपतेर्भ यञ्च ॥ सौम्यस्य पाके यदि सूर्यसूनोर्दशा प्रयाता बहुवित्तनाशम् ॥६॥ इति बुधः ॥ स्त्रीपुत्रमित्रविविधं विलासं प्रपूजनन्देवगु रुद्विजानाम् ॥ शत्रोविनाशं प्रकरोति भानोर्दशा प्रयाता च गुरोर्दशायाम् ॥ १ ॥ माणिक्यमुक्ताफलहेमलाभं सौख्यानि दत्ते विविधानि पुंसाम् ॥ चांद्री दशा जीवदशा विपाके सर्वार्थलाभं विपुलनितान्तम् ॥२॥ मानं नृपादाजजनात्सुहृत्त्वं रिपोर्विनाशं प्रकरोति लाभम् ॥ वित्तस्य भौमस्य दशादशायां गुरोर्नराणां बहुलं सुखञ्च ॥ यशःप्रणाशं स्वजनैर्विरोधं करोति मिथ्याक लह (बदारैः॥ शशाङ्कपुत्रस्य दशा प्रयाता गुरोर्दशायामसुखञ्च कष्टम् ॥ वातोदयं वातकफोदयञ्च धर्मार्थनाशं रिपुरो गभीतिम् ॥ भृगोर्दशा जीवदशाविपाके नृणां विधत्ते नृपतेर्भयञ्च ॥ परैर्विरोध बहुलञ्च कष्टं कफोदयन्धर्मधनक्षयञ्च ॥ सौरी दशा जीवदशाविपाके नृणां विधत्ते नृपतेर्भयञ्च ॥ इति गुरुदशायामंतर्दशाफलम् ॥ दुष्टाद्भयं भूमिपतेयं च पित्तोदयं देहवलार्थनाशम् ॥ भानोर्दशादैत्यगुरोर्दशायां नृणां विधत्ते परमञ्च कष्टम् ॥ स्वल्पार्थलाभं कफशीतपीडां स्वभि बदारैस्स्वजनेश्च पुत्रैः ॥ केशं च दत्ते भृगुजस्य पाके दशा च ताराधिपतेः प्रमोहम् ॥ वेश्यानुरागं च विपक्षभीति वातास्ररुग्धर्मधनक्षयञ्च ॥ दशा च भौमस्य भृगोर्दशायां प्राप्ता च पुंसान सुखं कदाचित् ॥ सदुद्धिवृद्धिं द्विजदेवभक्तिं विद्या विनोदं प्रभुतां च कीर्तिम् ॥ लाभञ्च शुक्रस्य दशाप्रवेशे बौधी दशा स्त्रीजनितं च सौख्यम् ॥ हिरण्यवस्वाम्बरभोजनानां लाभन्नृपालात्पुरुषैस्सुहृत्त्वम् ॥ पाके भृगोर्दैवपुरोहितस्य दशा प्रपन्ना प्रकरोति पुंसाम् ॥ प्रमादनिद्राकलहं दशायां शुक्र स्य मांदी महदीशताञ्च ॥ इति शुक्रदशायाभंतर्दशाफलम् ॥ केशं प्रवासं भयमिष्टहानि करोति वैरं सुतमित्रदारैः॥ शनेर्दशायाञ्च रखेर्दशायां करोति पीडां परमां शरीरे ॥ कष्टेन लाभन्त्वसुखञ्च मांद्य हृद्रोगदुःखं विविधं करोति ॥ आलस्यनिद्राभयमुग्रर चांदी दशा भास्करपुत्रपाके ॥ केशागमं सौख्यधनार्थनाशं कुधर्मसिद्धिं पशुपुत्रहानिम् ॥ कोजी दशा सूर्यसुतस्य पाके करोति १९ ·हायन : वैरनिजवन्धुमित्रैः॥ सुखार्थलाभन्निजपुत्रमित्रैः प्रीति विवत्ते विविधं विलासम् ॥ मन्दस्य पाके शशिनंदनस्य दशा नराणान हारल. पसङ्गमञ्च ॥ ४॥ धर्मानुरागं विजयन्नराणां नृपप्रसादम्बहुलञ्च लाभम् ॥ सौरेर्दशायां धिषणस्य जाता दशा सुखार्थागमनं क ॥७३॥ रोति ॥५॥ सुरार्चनं ब्राह्मणदेवभक्तिं सुखार्थलाभन्नृपतेस्सुहृत्त्वम् ॥ ॥ शौकी दशा सूर्यसुतस्य पाके करोति पुंसां विविधांश्च भोगान् ॥ ६॥ इति शनावन्तर्दशाफलम् ॥ अथ लग्नेशस्यान्तर्दशाफलमेव लग्नदशांतर्दशाफलं ज्ञेयमिति ॥ अथ शुभाशुभसूचकांतर्दशा वामने नोक्ताः ॥ चंद्रारजीवा १ बुधजीवशुक्रा २ दिवाकरेन्दू ३ रविजज्ञशुक्राः ४ ॥ रवीन्दुशुका ५ बुधजीवमन्दा ६ जीवज्ञशुका ७ रवितः क्रमात्स्युः॥ १ ॥ एवमंतर्दशायाश्च पाचकाः शुभदा ग्रहाः ॥ अन्ये त्वशुभदा ज्ञेया एवञ्च विदशाफलमिति ॥ २॥ अथ गौरीमतानयनं महादेवमतेन च गौरीमतदशा जन्मर्शमासदिनानि दिने षडंशा दशा ज्ञेया वर्षे द्वादशांशो मासः॥महादेवमते आतिः ॥३॥ वर्षे दशादि नानि सौराणि दिनप्रवेशे दशा घटीरूपा ते च॥दशानयनमुक्तं मुक्तावल्याम् ॥जन्मनक्षत्रतःप्रोक्ता दशा गौरीमताह्वया।सूर्येन्दुकुजराहीज्यश निज्ञशशिभार्गवः ॥ १ ॥ दशेशा वह्निभाज्ज्ञेयाः क्रमात्रिः परिवर्तनात् ॥ स्युर्दशादिवसास्तेषां धृति १८ स्त्रिंशति ३० मूर्छ नाः २१॥२॥ वेदेषवो ५४ नागकृता ४८ मुन्याः ६७ क्षितिसायकाः ५१॥ मूर्च्छनाः २१ षष्टि ६० रेतेभ्यो द्वादशांशेन मासजाः॥३॥ षडंशतुल्यास्त्वेतासां नाडिकायाः फलं दशाः ॥ अथवा रुद्रनक्षत्रात्रित्रिभिदेशेश्वराः ॥ ४॥ एते एस भवं तीति महादेवेन भाषितम् ॥ अथ गौरीमतोक्तस्य दशाक्रमस्य दशादिमा या भवशादुपेता ॥ सा भुक्तभोग्यसंघटीविनिघ्ना सर्व नाडीविहता दिनाद्यम् ॥ द्विधा यदाप्तं त्विह भोग्यभुक्तं तस्य ग्रहस्यैव लिखेदधस्तात् ॥ दशाप्रमाणं परतो ग्रहाणां यथास्थमग्रे विलिखेदधोधः ॥ प्रांत पुनर्भुक्तघटीसमुत्थं दिनाघमायस्थ लिखेखगस्येति ॥ उदाहरणम् ॥ कस्यापि रोहिणी जन्मनक्षत्रं सा रोहिणी | ॥७३। चंद्राधास्था अतःप्रथमवर्षे चंद्रस्य दशा द्वितीयवर्षे भौमस्य तृतीयवर्षे राहोर्दशा एवमपि ज्ञेयम् ॥ अथास्य जन्मनि रोहिणीनक्षत्रस्य भुक्त घटि काः ४० भोग्यघटिकाः २० तत्राष्टमवर्षप्रवेशे शुक्रदशा जाता ॥ तस्या दिनानि ६० भोग्य २० घटीगुणानि १२०० सर्वसंघटी ६० भक्तानि ·RANDIPORNERNHHAHANE राश बुक | शु. ग्रह: कृ राम आपु मह म | पू नक्षत्रा 13 उ ह | चि स्वा वि अ ज्ये मू पू नक्षत्राणि ३ ३३ ३ ३ ३ ३ ३ ३ मान जातानि शुक्रदशादिनानि तत्राष्टमवर्षे आदौ शुक्रदशा भोग्यदिनमिता २० ततो रखेः १८ ततश्चंद्रस्य ३० सोमस्य २१ राहोः ५४ गुरोः ४८ शनेः ५७ ज्ञस्य ५१ केतोः २१ पुनः प्रान्ते शुक्रदशा मुक्तदिनमिता ४० ज्ञेया ॥ अत्र गौरीमतमहादेवमतदशा बलराममतदशा च मासप्रवेशे मासप्रवेशदिननक्षत्राज्ञया । दिनप्रवेशे दिनप्रवेशस्पष्टलग्मनक्षत्राज्ञया ॥ यथा मेषे त्रयोदशांशविंशविकलापर्यन्तमश्विनीनक्षत्रमेव ज्ञेयम् ॥ अस्या एव नामान्तरं मुद्दादशेति ॥ मुद्ददशानयने सुगमोपायो मिश्रकृतः ॥ जन्मक्षसंख्यासहिता गताब्दा दृगूनिता नंद ९ हृतावशेषाः ॥ आचंकुराजीशबुकेशुपूर्वा ग्रहा दशास्वामिन इत्थमन्दे ॥ अत्रांतर्दशाः सुगमोपायेनसामुद्रिकान्थे उक्ताः॥ वेदा ४ नागाः ८ शराः ५ सप्त ७ दिन १० सां ६ क ९ शराः ५ रसाः ६॥ सूर्यादीनाञ्च गुणकास्तैर्निना स्वदशामिति | 3 | अ ध श पू उरे अभ नक्षत्राणि ॥ १॥ षष्ट्याप्तान्तर्दशा तस्य जायतेतिपरिस्फुटा ॥ यस्य वर्षे भवेत्तस्य प्रथमा च आले | उ स्याज्य उश २ क महादेव दशा भवेत् ॥ २॥ अन्यास्तदग्रिमस्थानादेवमन्तर्दशा अपि ॥ पापवर्षे भवेदुःखं शुभ वर्षे सुखाप्तय इति ॥ ३॥ अथ सूर्यादीनांदशान्तर्दशाफलं ॥ तत्रैव ॥ सूर्ये राजकुलानीतिः पीडा स्यात्पित्तसंभवा ॥ विपत्तयश्च वंधूनां वित्तानां व्यय एव च ॥ १ ॥शांतिं रिपुत्र ३ ५.३॥ . E ou.en.au/१० योग.३० तापानां नैरुज्यं धनसंपदाम् ॥ कुरुतेऽन्तर्गतश्चन्द्रो दशायां चण्डरोचिषः ॥२ ॥ कुजो विजयमत्युग्रं हेमरत्नं नृपात्सुखम् ॥ चांद्रिश्शत्रुकुलागीर्ति कुष्टपामादिकान् गदान् ॥ ३ ॥ दारिद्रयपापव्यसनं रोगेभ्योपि परिच्युतिः॥ विलासं विविधं धर्मक्रियातत्परमानसम् ॥ ४॥ पित्तज्वरं च रोगादीन्देहत्यागं च भार्गवः ॥ मातृपितृभयञ्चैव वित्तानां व्यय एव च ॥ ५॥ शनिxपाद्भयन्दैन्यं वैरिवृद्धिं धनक्षयम् ॥ अर्थनाशोन्यदेशेषु गमनं गौरवाल्पता ॥ ६॥ शत्रुराजकुलानीतिरनों बहुधा भवेत् ॥ इतिरविमुद्दफलम् ॥ चान्द्रयांनीसुतभूलाभो वस्त्राभरणसंयुतम् ॥ स्वपक्षवैरं कन्याया जन्म १८ ३०/२१/५४|४८/५७५१/२१ ६० योगः:१ ॥२॥१॥४॥४॥४५ यागा च

·रत्न.
हायन निद्रारतिस्तथा ॥ १॥ इंदोर्दशायाम्मार्तण्डे विजयारोग्यसंपदः भौमे चोरात्कोशनाशो रक्तपित्तादिकान गदान् ॥ २ ॥ चंद्रजे
॥७॥ वित्ततुरगलाभो वित्तसुखानि च ॥ धनालंकारहस्त्यश्वमकस्मात्सुरपूजिते ॥ स्त्रीसुखञ्च सुसङ्गञ्च शुक्रलंकारलब्धयः॥ रोगव्यसन
शोकाश्च वंधुतोभिभवश्शनौ ॥ वह्निशोकभयं घोरं बंधूद्वेगं धनक्षयम् ॥ स्त्रिया लाभं स्त्रिया हानि केतावन्तर्गते विधोः ॥ इति ।
चंद्रमुद्दम् ॥ भौमे शत्रुविमर्दश्च विग्रहो बांधवैः सह ॥ रक्तपित्तकृता पीडा परस्त्रीभिस्समागमः ॥ भानौ भौमदशान्तस्स्थे
प्रचण्डस्साहसी जयी ॥ चन्द्रे सुखसुहृवृद्धिर्मणिमौक्तिकसंचयः ॥ बुधे पित्तोद्भवा पीडा नाशो वैरिभयम्महत् ॥ गुरौ भूपति
मित्रत्वं सुहृत्त्वासक्तचित्तता ॥ शुक्रे रणाझ्यं व्याधिव्यसनानि धनक्षयः ॥ शनौ दिने दिने दुःखमसह्यव्यसनागमम् ॥ कर्मार्थ
नाशमुद्वेगं बंधुचौरादिकम्भयम् ॥ स्वनाशो देहपीडा चकेतावंतर्गते कुजे ॥ इति कुजमुदम् ॥ बौध्या वंधुसमायोगो मित्रधर्मस
मागमः ॥ प्रीतिर्जनस्य विपुला देहपीडा त्रिदोषजा ॥ चांद्रेर्दशायामुष्णांशोर्दन्तिस्वर्णाम्बराप्तयः ॥ चन्द्रे विचचिकाकुष्टराजरो
गादिकं भयम् ॥ भौमे केशश्शिरोरोगो वंधुवैरम्महद्भयम् ॥ गुरौ रोगादिभियुक्तो भृगौ राज्यसुगन्धिमान् ॥ शनौ पापसुखा
सक्तः प्रचण्डो मदनोद्धतः॥ बंधुनाशो मनस्तापो देहत्यागो धनक्षयः ॥ सुहृद्धंधुसुतैर्द्वन्द्रो केतौ मित्रकलिभवेत् ॥ इति बुधम
दम् ॥ ज्यैष्ठयां मानधनप्राप्तिदेवब्राह्मणपूजनम् ॥ कर्णरोगस्तथा वैरं स्वजनैश्च कलिर्भवेत्॥ सुखी गुरुक्षेमवांश्च सूर्य जीवदशाङ्गते॥
चन्द्रे बहुविधा लब्धिनिर्जितारिर्महीसुते।।शूरोपि सेवी चण्डश्च परितापी सुखी कुजे॥पित्रोभक्तिस्सुहृद्युक्तो नीरुक्सुखयुतो बुधे ॥
शुक्रे चिन्ताहृतिश्शत्रुब्राह्मणाश्रयजीवनम् ॥ पराङ्गनादिसंसक्तइशनौ सुखधनैईतः ॥ ४॥ बंधुद्वेषो मृषा वादस्स्वामिभिस्तु निरा
श्रयः ॥ इति गुरुमुद्दम् ॥ शौक्यां स्त्रीसङ्गमो लाभो वस्त्राभरणसंयुतः॥ कौशल्यम्महती कीर्तिर्धनलाभश्च जायते ॥ १॥खौ सित
दशान्तस्थे वन्धनञ्चोदरामयः ॥ कामलम्मौलिदशननखरोगः कलानिधौ ॥२॥ भौमे छुपद्रवो भूमिनाशपित्तरुजोस्ररुक् ॥ बुधे|
धनर्दिभूलाभसुखवित्तेष्टलाभकः ॥३॥ जीवे धनसुखं देशसंपत्तिः शीलधर्मकौ ॥ वृद्धांगनारतिः सारे रिपुसौम्याधिकारिता
॥७४॥

·२०५०२७५७३३/६३/४०/७० ००/०४०२०/२००० ० ००२०/२० 0 10 घक्ष्यः २० ॥ अयं दशा चतुर्नक्षत्रेशा अतो दशादिनानि चतुर्भक्तानि लब्धा ५ एकैकनक्षत्रस्य दिनाया भुक्तिः ॥ अथपुष्यनक्षत्रस्य भुक्तघटीभि १२ भस्य भुक्ति ५ गुणिता ६० सर्वघटी ६० भक्ता लब्धा पुष्यस्य गता भुक्तिदिनात्मिका १ ॥ इयङ्गतनक्षत्रयोरा पुनर्वस्वो भुक्त्या १० युता ११ जाता रखेर्गतदशा ॥ अथ पुष्यघटीभि ४८ भभुक्ति ५ गुणिता २४० सर्वसंघटी ६० भक्ता ४ लब्धा पुष्यस्य गम्या भुक्तिः ॥ इयं गम्यभस्याश्लेषाभिधस्य भुक्त्या ५ युता९जाता वर्गम्यदशा ॥ तत्रादौ वर्गम्यदशादिनात्मिका ९ततश्चंद्रस्य ५० भौमस्य२६ । ४०.8 सूचं मं बु श राजयोगः बुधस्य५६ । ४० शनेः ३३ । २० गुरोः ६३ १२० राहोः४० शुक्रस्य७० पुनः प्रांते गतदिनमिता ११ वेर्दशा 15/5/IF//5// २० ज्ञेयेति ॥ अत्र प्रकारान्तरं वर्षफलपदीपे ॥ वर्षप्रवेशे दिनभेन नाडी निघ्ना ३६० दशायस्य खषट् विभक्ता ॥ फलं दिनाधं हि दशागतस्य तदूनिताद्यस्य एवं में बुश बरा श योगः दार मासक दशा तदेष्या ॥ वर्षप्रवेशे प्रथमं दशा सा ततः क्रमेणैवमिहेतरेषाम् ॥ वर्ष । २० ६ २६/३२/३३/४०/४० दशा ०१० २०३०४dledioble. स्य चांते प्रथमस्य याता दशा भवेदब्दफलस्य सिद्धये ॥ वर्षप्रवेशे दिन भं च यत्स्यात्तस्याधिपस्यायदशा भवेत्सा ॥ ततस्तु तत्खेटदशा क्रमेण दशा भवेयुः सदसत्फलार्थम् ॥ अथ जन्म कालाभावे जन्मराशिवशाद्दशानयनमुक्तं तत्रैव ॥ जन्मकालावभावश्चेत्केचिजन्मभतो विदुः ॥ तदेव प्रोच्यते पुंसां शुभं तद्वार्षिकम्फ लम् ॥ १॥ जन्मन्यर्कदशा ततो विधुदशा यावद्वितीयो रवित्रिस्थेकै दशवासरा शशिदशा भौमस्य पाकस्ततः ॥ बन्धुस्थेद्रि दिनं ततो बुधदशा यावत्सुतस्थो रविः षष्ठे चाब्धिदिनन्ततश्शनिदशा सप्तस्थिते सप्त च॥२॥ततो दशेज्यस्य चयावदष्टनवस्थितेकें दश वासराः स्युः ॥ ततस्तु राहोर्दशमे च सूर्य विंशदिनं स्यात्तु ततः सितस्येति ॥ ३ ॥ अत्रान्तर्दशानयनम्फलसहितमुक्तं तत्रैव ॥ दशा स्वपाकैनिहता खषटूरामै ३६० हृता लब्धफलन्दिनाद्यम् ॥अन्तर्दशाः स्युस्स्वदशाक्रमेण फलानि तासां कथयामि चात्र ॥ ॥ १॥ अथ फलम् ॥ नृपतेर्भयमत्युग्रम्पीडा स्यादतपित्तना ॥ करोति धननाशञ्च स्वदशान्तर्गतो रविः ॥ १॥ इदमेव दशाफलं ज्ञेयम् ॥ अल्पायासेन लाभस्स्यात्संग्रामादौ जयस्तथा ॥ आरोग्यं स्त्रीसुखं चैव खेरन्तर्गते विधौ॥२॥आरोग्यं स्त्रीभवं सौख्यायो ·हायन १७६॥ रक्ताम्बरागमः ॥ अनुद्वेगेन लाभस्स्याद्भामे सूर्यदशाङ्गते ॥३॥ धनहानिर्विरोधस्स्यात्पीडा सोपद्रवादिभिः॥धनव्ययो हि सूर्य्यस्य रत्न. दशान्तस्थे हि बोधने ॥४॥ मातृपीडा नृपानीतिरुदरामयपीडनम्।।कृष्णवस्तूद्भवा हानिस्सूर्य्यस्यान्तर्गते शनौ॥५॥सुखेन काय सिद्धिस्स्यादनलाभो महान् भवेत् ॥ अचिन्त्यो राज्यसन्मानो गुरौ सूर्य्यदशान्तरे ॥ ६॥ कलहो मित्रपुत्राद्यैः कार्य्यहानिर्नृपा द्भयम् ॥ सेवकेम्यो व्ययश्चैव राहौ सूर्यदशाङ्गते ॥ ७॥ मोहेन निर्वलत्वञ्च स्त्रीविरोधं धनव्ययम् ॥ क्वचित्क्षोभकरोत्यर्कदशायां भार्गवो गतः ॥ ८ ॥ इत्यर्कदशायामन्तर्दशाफलम् ॥ लाभस्स्याच्छुभवस्तूनां कनकायासलाभकः ॥ स्त्रीरतिः श्लेष्मकोपश्च स्वदशांतर्गतो विधुः ॥ रक्तपित्तप्रकोपश्च परैश्च कलहो भवेत् ॥ फलानां व्यवहारस्स्याद्भौमे चंद्रदशाङ्गते ॥ चतुष्पदादिलाभस्स्या दल्पद्रव्यस्य लाभकः ॥ कलहस्त्रीसुतायैश्च चंद्रान्तर्गतवोधने ॥ श्लेष्मपीडा वीर्यहानिश्शूलपीडा भयन्तथा ॥ पितृमातृविरोधः स्याच्छनौचन्द्रदशाङ्गते ॥ वस्त्राभरणलाभस्स्याल्लाभः सोरभ्यवस्तुनः ॥ मान्यता स्वजनेभ्यश्च चंद्रस्यांतर्गते गुरौ ॥ निष्कारण न्तथोद्वेगो देहे पीडा तथा व्ययः ॥ सेवकाश्रयसंयातो विधोरन्तर्गतं तमः ॥ स्त्रीसुखं श्वेतवस्तूनां लाभं वै राजमानताम् शत्रोनाश करोत्याशु चंद्रांतस्थो हि भार्गवः ॥ शत्रुक्षयो नृपाल्लाभो मान्यता सौख्यमुत्तमम् ॥ वस्त्रालंकारलाभस्स्यादकै चंन्द्रदशांगते ॥ इति चंद्रः ॥ रक्तपित्तकृता पीडा रिपुभ्योपि भयं भवेत् ॥ सन्निपातोद्भवा पीडा स्वदशांतर्गते कुजे ॥१॥ पित्ताधिक्यं विरोधस्स्या मित्रपुत्रादिभिस्तथा ॥ धनव्ययं क्वचिल्लाभो भौमस्यांतर्गते बुधे ॥ २ ॥ विरोधो वांधवैस्साधै धननाशोङ्गपीडनम् ॥ सन्निपा तादिका पीडा शनो भौमदशाङ्गने ॥ ३ ॥ कार्योपक्रमलाभौ च संग्रामादौ जयस्तथा ॥ धनागमस्सुहृत्प्राप्तिगुरौ भौमदशां गते ॥ ४॥ अग्निचोरादिजा पीडा मनश्चिन्ता व्ययस्तथा ॥ लाभहानिः क्वचिद्वैरं भौमस्यांतर्गतं तमः ॥५॥ चोराग्निभय मत्युग्रं व्ययाधिक्यमनुयमम् ॥ मनश्चितां करोत्येव भौमस्यांतर्गतो भृगुः ॥ ६॥ सहायात्कार्यसिद्धिस्स्याल्लाभो राज्ञो महान्भ ॥७६ वेत् ॥ स्त्रीसुखञ्च सुहृत्प्राप्तिः सूर्य भौमदशां गते ॥७॥ जनेन कार्यसिद्धिस्स्यात्सुखं पुत्रादिभिस्तथा ॥ वैरिनाशो धनप्राप्ति श्चन्द्रे भौमदशाङ्गते ॥ ८॥ इति भौमः ॥ स्त्रीसुखं राजसन्मानः कार्यसिद्धिस्तथा भवेत् ॥ बुद्धिः प्रपञ्चतालाभस्स्वदशांतर्गते ·॥४॥ मृतिर्भयकृतं शोकं दुःखप्राप्तिन संशयः ॥ अग्निदाहो ज्वरो घोरः कन्याजन्मस्त्रियाच्युतिः ॥ ५ ॥ इतिशुक्रमुद्दम् ॥ शानैश्चर्यान्देहपीडा पुत्रदारैश्च विग्रहः ॥ तन्द्रा श्रमो बुद्धिनाशो विदेशगमनं भवेत् ॥ १॥ पुत्रार्थमित्रस्त्रीनाशा दशायाम्मा स्करे शनेः॥ स्त्रीहतम्बन्धविश्लेषः कलिभृत्युस्सुधाकरे ॥२॥ भौमे दुःखं रुजो देशत्यागो बहुविधेयंता ॥ बुधे सुखं सुभगता सत्कारश्च जयो धनम् ॥ ३॥ जीवे समुचितं सौख्यं पुरग्रामगणेशता ॥ अनेककामिनीमित्रयशोवित्तानि भार्गवे ॥ ४॥ बन्धू द्वेगम्महादुःखमर्थनाशम्महद्भयम् ॥ अग्निदाहो ज्वरो घोरः कन्याजन्माङ्गनासुखम् ॥ इति शनिमुद्दम् ॥ स्वर्भानोर्जायते दुःखं बंधूनामात्मनो रुजः ॥ देशांतरेषु गमनं धननाशो रविग्रहः ॥१॥राहोर्दशायां भायाया विपत्तिाधवक्षयः ॥ अर्थनाशोन्य देशेषु गमनङ्गोरवाल्पता ॥२॥अशुभं वान्यजं दैन्यं व्याधि भीति सुतक्षयम् ॥ करोति सिंहिकासुनो नुरन्तर्दशाङ्गतः॥३॥ वह्निशोकभयं घोरं बंधूद्वेगन्धनक्षयम् करोति सिंहिकासूनोविधुरन्तर्दशांगतः ॥ ४ ॥ कामार्थनाशमुद्रेगं बंधुनोरादिकं भयम् ॥ करोति सिंहिकासूनो मिजोतर्दशांगतः ॥ बंधुनाशं मनस्तापं देशत्यागं धनक्षयम् ॥ करोति बहुदुःखानि राहोरन्तर्दशाम्बुधः ॥६॥ बंधुदेषं मृषा वादं सम्यग्बंधुनिराश्रयम् ॥ करोति सिंहिकासूनोर्गुरुरन्तर्दशांगतः ॥ ७॥ बंधु।पं महादुःखं अर्थनाशो महद्भ यम् ॥ शरीरे केशमाप्नोति राहोरन्तर्गते सिते ॥८॥ मृति भयकृति शोकं दुःखप्राप्ति न संशयः ॥ करोति सिंहिकासूनोइशानिर न्तर्दशाङ्गतः॥९॥ इति राहुमुद्दम् ॥ केतोर्दशायां स्याद्वादो द्रव्यपुत्रशयो सुखम् ॥ शत्रुराजकुलादीतिरनों बहुधा भवेत् ॥ ॥१॥ अग्निदाहो ज्वरो घोरः कन्याजन्म स्त्रियाश्युतिः ॥ केतोरन्तर्गते सूर्ये राज्ञा सह कलिभवेत् ॥ २ ॥ अर्थनाशो र्थलाभश्च सुखं दुःखञ्च जायते ॥ स्त्रीलाभश्च स्त्रिया हानिः केतोरन्तर्गते विधौ ॥ ३ ॥ प्रजया सह संवादश्चौ खहयरिजं भयम् ॥ स्वनाशो देहपीडा .च केतोरन्तर्गते कुजे ॥ ४ ॥ चोरैर्वा शर्तुभियुद्धं देहत्यागोभिजायते ॥ देहपीडा ज्वरस्तीवः केतोरन्तर्गते बुधे ॥ ५ ॥ द्विजेन्द्रैस्सह संप्रीतिर्नुपपूज्यैरमर्षिभिः ॥ कुलस्त्रीषु सुतोत्पत्तिः केतो ·रल. . १८/४०६९ १२३ १७४ /२२८/२७९/३००/३०.० ८५७ १० ९ वृ श बु के शु fru सू २१२४ १३० १२७ ९।००४।४८८.३३ १५/२।०६/४०१० वृ Baad रा. श बु हायनरन्तर्गतेगुरौ ॥ ६ ॥ केतोरन्तर्गते शुके विप्रैस्सह कलिभवेत् ॥ वात अथगौरीमतदशासुग्रहाणामतर्दशाचक्रंयोगः पित्तकृता पीडा गोत्रजैस्सह विग्रहः ॥ ७ ॥ विदेशगमनन्दुःखं केतोरन्तर्गते 1७५॥ सू.१८३० मे २१ रा५४ बृ४८ श ५७७५१ के२१ शु६० शनौ ॥ सुहृदंन्धुसुतैर्दन्द्रो भूनिमित्तं कलिर्भवेत् ॥ इष्टैश्च रणसंवादो राही | २८ ४० केत्वन्तरङ्गते ॥ इति केतुमुद्दम् ॥ इति मुद्ददशाविचारे सर्वग्रहाणां मुद्दान्तर्दशा समाता ॥ अत्र स्वदशाफलमेव स्वान्तर्दशाफलं ज्ञेयम् ॥ अथ यत्र ग्रहाणामनुत्तं तत्रा ०१२ ४५०० १४५ ६।१० ८.०० ५।४२ ७१६९ १४८ ६०० ईश्लोकेन पूर्वोक्तबहादरिमग्रहफलं ज्ञेयमिति विशेषः ॥ समाप्तेयं गौरीमतदशामुदाभिधा महादे | चं. में यशव के | शु वमतदशाफलमेतदेवज्ञेयम् ॥ अथ राममते दशा ताजिकमुक्तावल्याम् ॥ वलराममताद्रौद्राच्च । म. ग य श च के शु | सू | चं तुस्त्रिभिरिहकमात् ॥ दशेशा नख २० पञ्चाशत् ५० भानि २७ शैलेषवः ५७ सुराः ।९ ३० ३।३० ३।३० १२४ १७५२२ ४१५ ५/६ ॥२४ croo ३३॥३॥व्यंगानि ६३ खाब्धयः ४० पूर्णशैला ७० स्तदिवसा मताः ॥ वर्षप्रवेशन | २४६ ५।०० २।६ ८.६ ४०० ५४४२ २२४ २।४८/५१०० क्षत्राद्दशेयं रामसम्मता॥२॥ वलोदिता यस्य दशा ग्रहस्य याद्या दशास्याद्भवशा | व. शत्रु के शु. स च में रा दिनाया ॥ चतुस्विनक्षत्रपतेर्भजेत्तां स्वभप्रमित्येकक्रमस्य भुक्तिः ॥ ३ ॥ या श. बु। के शु। सू चं मरा वर्तमानास्य तु भस्य भुक्तिः सा तद्भक्तैष्यघटीविनिघ्ना ॥ भाज्याथ तद्भ १५८ ५।३० १४५ ५।२४ ३०५२ ६।२४।१५, २१७ २०१० स्य गतेष्यनाडीयोगेन लब्धो गतगम्यके ते ॥ ४ ॥ युते विधेये गतगम्य भानां भुक्त्या दिनाये गतगम्यके स्तः॥ प्राक्पाकनाथद्युचरस्य तस्य गम्यप्र के. शु | स च । य श यु माणादिदशा दिनाथा ॥ ५॥ पराः परेषां घुसदां यथा स्यात्प्रान्ते पुनर्जात मितादिमस्येति ॥६॥ उदाहरणम् ॥ वर्षप्रवेशे पुष्यनक्षत्रन्तेनादो सूर्यदशा जातादिनाया ॥ २ ४८ २:०० २५४८ ४३०१४।१०।५।३० ५।६ । ३।९।५।०० भ मं ३।०० ३००३।४ ।।३०४।४९३४८/६९४८ ११४५/७100 बु. के । शु सूचं मं | रा २४२ ३।२० २।६३३६६२४ ४।४५ ५।५७ ३ ३० ६।०० ११३०३१००१।२४ ७।१२४।१०६१४९ ८।२०३६९९०० बु ना. म राश मुके ·२० ७० सू २० ५० मं३७ १५४ १०७ २५० २९० ३६० बु ५७ श ३३ बृ६३ रा ४० शु. ७० Male-4 च२।४७ म ३.५५ बु४।१७ श५।१३ बृ५॥५२ रा ७० २७।४७ सू.३१५३ बु३।१० श ४३५/४४४ ६२० शहा२० सू३५३० च ५२३ मं५२१५ KAR वृ३२२० ।५.३३ २५/१५ सू ३।५ चं३५ मं४३ बु ६२० श.६।२६ वत्र किं कारणमिति चेदुच्यते ॥ जन्मनि जातकोक्तमार्गेण रविश्चेत्पूर्णबलो वर्षेपि पूर्णबलः शुभस्थानगश्च भवति तदा गजाश्वलाभादिकमवश्यं वर्षे वक्तव्यम् ॥ जन्महीने बले सूर्ये वर्षे पूर्णवीर्यपि गजाश्वादिलाभादिकं स्वमे वक्त व्यम् ॥ उक्तञ्चवराहेण ॥ परिणमति फलोक्तिस्स्वप्नचिंता स्ववीयैरिति । अथ दशारिष्टमुक्तं हिल्लाजदीपिकायाम् ॥ दशादो दशेशस्त्रिराशीश्वरश्च स १५७ चं६।१७ मं२।१२ बु ९।२ |श २ बृ ११.२ शा२७ शु३२७ टं तदा पाककाले ॥ त्रिराशीश्वरश्चंद्रपाकेश्वरौ तु रिपुच्छिदरिःफेषु यदा नष्टवीर्योभवद्रिष्टमुक्तम् ॥ विपक्षाष्टमस्थोथवा क्रूरदृष्टयुतस्स्यादरि में १३० ७.५५ श९.२८ १९५७ ३।५० २१२ १५ सू२ १३ च.९४८ संख्यावरिष्टम् ॥ त्रिराशीशपाकेश्वरो शीतरश्मेर्यदा वा तदा देशनीय न्त्वरिष्टम् ॥ त्रिराशिकेशस्तनुतो विधोर्वा पाकेश्वरादिद्विर२मिते शीतरश्मेर्यदा वा तदा देशनीय ३.१५० ८ १.४५ रा ३३० शु १५ सू१५० चं८ ४५) में ३२० बु. ११५ द्रकाणे ॥ जन्मलग्नादशावेशःषष्ठाष्टेङ्गे दशेश्वरात् ॥ छिद्रांशस्थोथवा १२।१३, शु.९५४३ सू.१३० चं१.५४ म२।२८ १९५८ रा ३।४ ११२.१५ रिष्टं करोति रिपुराशिगः ॥ छिद्रात्रैराशिपः शोध्यः सशनिर्मृत्युसमक २०४७ च ३।४५ म ४॥१७ बु५।१४ | श५।४० | १७० म् ॥ तत्काले वीर्यसंयुक्तमरिष्टं जायते ध्रुवम् ॥ तत्काले वीर्यहीनश्च विलग्नाधिपतियंदा ॥ व्ययारिच्छिद्गश्चेत्स्यात्तदा रिष्टं प्रजायते ॥ दशाधिपो वीर्य्ययुतः प्रवेशे त्रैराशिकेशोपि युतः शुभैश्च ॥ दृष्टिस्त्रिकोणोपचयस्थितश्चेत्तदाशु रिष्टं विलयम्प्रयाति ॥ इति श्रीबलभद्रकते हायनरत्ने दशानयनाधिकाराध्यायः ॥ अथ मासप्रवेशानयनम् ॥ तत्प्रयोजनमाह यादवः ॥ समाफलं व्याससमासकाभ्यां समीरितम्मासफलं विना तत् ॥ नाभात्यनायासकरं ब्रुवे तत्सयुक्ति मासानयनम्फलञ्च ॥१॥ ताजिकालंकारेपि ॥ शरदधिपतिमुथहा धिशोभा शरदपि मासफलैविना न भाति ॥ शरदधिगमराजितालताया न च रुचिमेति फलैश्च पुष्पिताया ॥ २॥ अथ मासप्रवे शोपयुक्तमब्दपसूर्यायानयनं लिख्यते ॥ तत्राब्दपानयनम् ॥ स्वाभीष्टशाकात्तु समीपशाकं विशोध्य शेषांकशकांककोष्ठयोः ॥ अवस्थ वारादिकसंयुतिर्भवेदब्दाधिपो वारमुखः समादौ ॥ १ ॥ मेषसंक्रांतितिथ्यानयनं प्रथमाध्याये प्रोक्तमेव ॥ अथाहर्गणानयनम् ॥ मेषसं शु३६५३ रा.४७ ·रत्न. Aalhe & | २ ८ ४ ८ १३ R Sent MORE PAHARANE- . ६ ६ १ ८ ३ प्तिकारस्युः ॥ देशांत ३१ २ 2 हायन क्रमदिनाद्गतमासास्त्रिंशता विनिहितादिनियुक्ताः॥ स्वाब्धितर्कलव ६४ वासरहीना जायते दिनगणोब्दपपूर्वः ॥ १॥ अथ मध्यमा ॥४॥ नियनम् ॥ धुगणस्त्रिंशता ३० भक्तो मासाः शेष दिनानि च ॥ तत्रत्यग्रहसंयोगः क्षेपयुग्मध्यमो रविः॥ १ ॥ सूर्य रुद्रा ११ भ २७ कुवाणा ५१ १४८९१५८९१५२४ १५४९१५६९/१५८४/१६०९/१६२४/१६४९१६६९/१६७९/१७०९/१७२९/१७४९.१७७९/१७८९/१८०९१८१९१८४९१८६९ शाकांकः. नवाग्नी ३९ क्षेपको | ४ ३.४१६३ ४ वारांकः. २७ | ३७ | ४८ । ५८ ९ १९३० ४०/५१ | १ | १२ | २२ / ३३ | ४३ / ५४ | ४ | १५, २५/३६ | ४६ घट्यकः. मतः ॥ रेखास्वदेशां३४८ १९४९ १९ ५० २० ५१ २१ ५२ १८४८, १९४९ | १९ ५० २०. ५१ / २१ | ५२ | २३ | ५३ | ३३ / ५४ | ३४ : ५५ / २५ | ५६ | २६ / ५६ पलांकः, २८ ५६ २४ / ५२ | २० | ४८ | १६ | ४४ | १३ | ४० २८ | ५६ विपला. तरयोजनानि निजां | १ | २ | ३ | ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० शेषवर्षीकाः ४ ४ त्रि ९ हीनानि विलि | १५ ३.४६ १७ | ३३४८ ४ १९ | ३५/ ५० ६२१ २७ / ५२ २३ | ३९ / ५४ / १० घटी. ६ | ३७ ४० | १२ ४३ | १५/४६ / १८ ४९ ५५ ५२ | २४ / ५५ / २७/५८/२० ३७ ४० । ११ । ४२ १४ | ४५ | १६ | ४८ | १९ | ५१ | २२ / ५४ | २५/५६/२८ विपळ. रस्याथ रखावृणं प्राक् पश्चादनम्मध्यरविरस्वदेश।।एकान्ते मध्यमार्कञ्च त्रैक्या स्थापयेदुधः द्वौ २ मेघाः१७खयमाः२० सूर्य सावनमासेराश्यंशकलाविकलाधागतिः । मन्दोच्चं रा २/३/४/५/६/७ ८ ९ १०/११.१२/१३/१४ १५१६/१७/१८/१९.२८/२३३२२३२४२५/२६२७२८ १/२/३/४/५/६/७/८/९/१०/११/१२ मा० शिपूर्वकम्॥ ०१२३४५६७८/९/२०११ रा. ग्रहोनितं च ०१ २ ३ ४/५.६७/८/९/१०/११/१२/१३/१४/१५/१६/१७/१८/१९/२०/२१/२२/२३/२४२५/२६/२७२८२० २९/२९/२८२ ८/२८/३७ ७२७२६२६२१२५/२५/२४/ अं. ५९५८/५७५६५५ ५३५३५२/५१,५०/४०.४८/४७/४६४५/४४/४३ ४२४१४०/४०३९३८/२७३६३५३४/३४३६ मन्दोचं मंद ८ |१६|२४६२/४०४९५७ ३४८४२/१६५०२४/५८/३२/६४०१४/४८ क. ५१५१/७१६२४/३२/४०/४८ ५/१०/३५/२०/२५३०३५४०४९५०/५५००/ वि. केन्द्रं भवे सावनदिनरवमध्यमाराश्याद्यागतिः॥ दिह॥त्रिभादल्पं भुजः केंद्र रसेपनं त्रिभाधिकम् ॥ षाधिकं पडून स्याचक्राच्छोध्यन्नवाधिकम् ॥ भुजांशमितिकोष्ठस्थम्फलमंशा 20 de- Parajestane ७/८/९/१०/११/१२/माशि monealountPLality * INDraa Karature ००००००००००० ०००० ००००००००००००० ४ mr 0 ५ ८/६६५४/२ ॥७८॥ Ras ·बुधे ॥ कलहो वायुपीडा स्याङ्कृत्यैस्सह धनक्षयः ॥ अपवादो मनस्तापो शनौ बुधदशां गते ॥ २॥ सुवर्णपट्टकूलादिलाभः कर्पू रसम्भवः ॥ सुहृत्समागमश्चैव बुधस्यान्तर्गते गुरौ ॥ ३॥ बुद्धिनाशो मनस्तापस्स्वल्पलाभो धनव्ययः ॥ सुहृद्भूपतिवैरञ्च राहौ बुधदशां गते ॥ ४॥ स्त्रीपक्षात्स्वल्पलाभस्स्याद्राज्ञो लाभो महान्भवेत् ॥ श्वेतवस्त्वंतरप्राप्तिव॒धस्यांतर्गते भृगौ ॥ ५ ॥ सौख्यं स्वजनबंधूनां मित्रपुत्रादिसंगमः।वरिनाशो जयप्राप्तिः सूर्ये सौम्यदां गते॥६॥रक्तपित्तादिपीडा स्यान्नैवल्यं स्वशरीरके ॥ स्त्रीयोगे कलहश्चैव चंद्रे सौम्यदशां गते॥७॥ शिरोव्यथाथ शूलं स्यात्पीडा स्यात्तु धनक्षयः॥ विग्रहः स्वसुतायैश्च भीमे बुधदशां गते ॥ ॥८॥ इति बुधः ॥ कुटुम्बकलहो मित्रैविरोधो धनसंहतिः ॥ नृपचोरभयं चैव स्वदशांतर्गते शनौ ॥ १॥ आरोग्यता महाँल्लाभो महद्भिः सह संगमः ॥ द्विजदेवगुरौ भक्तिः शनेरंतर्गते गुरौ ॥२॥ चोरवैरिनृपादापि धनस्योदरपीडनम् ॥ दुःखं करोति मांद्यञ्च शनरंतर्गतस्तमः॥३॥वैरिभ्यो विजयश्चैव भृत्येभ्योपि धनागमः ॥ स्त्रीसौख्यं मित्रसाफल्यं शुक्र शनिदशां गते ॥४॥ कुटुम्बक लहश्चैव धनधान्यस्य च व्ययः॥ ईषन्मनसि चिंता स्यात्सूर्ये शनिदशां गते ॥५॥ चतुष्पदादिलाभः स्यादरिनाशो नृपाट्यम् स्त्रीमुखं दुःखनाशश्च चंद्रे शनिदशां गते॥६॥ रक्तपित्तप्रकोपस्स्यात् कलहो बांधवैस्सह ॥ धनधान्यव्ययश्चैव शनरंतर्गते ॥ ७॥ कलहो मित्रपुत्रायविरोधश्चैव सर्वदा ॥ शत्रुभ्यो भयमत्युग्रं बुधे मंददशां गते ॥ इति शनिः ॥ कार्यसिद्धि पान्मानधनधा न्यादिसंपदः ॥ प्रमेहभवपीडा स्यात्स्वदशांतर्गते गुरौ ॥ १ ॥ दद्रुकंडूप्रकोपश्च रक्तकोपः प्रमेहतः ॥ बलहानिस्त्वर्थनाशो राहा विज्यदशां गते॥२॥ शुक्रस्यापि फलं राहुफलवद्गुरुववेः ॥ स्त्रीसुखं संततेस्सौख्यं गुरोरन्तर्गते विधौ ॥ ३ ॥ चिंतितस्य च कार्यस्य सिद्धिः स्यात्तु धनागमः शरीरारोग्यकञ्चैव भौमे जीवदां गते ॥ ४ ॥ बुधस्यापि फलं भीमफलवच्चाथ वायुभीः ॥ बुद्धि नाशो व्ययश्चैव शनौ जीवदशां गते ॥ ५॥ इति गुरुः ॥ परदेशे गमश्चैव चोरेभ्योपि महद्भयम् ॥ मानहानिः शस्त्रपीडा राहौ निजदशां गते ॥ १॥ अर्थलाभः कार्यसिद्धिः शुक्रे राहुदशाङ्गते ॥ ज्वरातिसाररोगश्च राहोरन्तर्गते खौ ॥२॥ चंद्रस्य राहुवच्चा द्विरविवद्भौमजम्फलम् ॥ बुधस्य शुक्रवच्चा राहुवच्च शनेः स्मृतम् ॥ ३॥ समौ लाभव्ययौ चैव मित्रशत्रुसमागमः ॥ मिश्रं चैव कुज ·हायन 1७७॥ फलं वाच्यं गुरौ राहुदशां गते ॥ ४॥ इति राहुः ॥ स्त्रीसौख्यं नृपमानः स्याद्रौप्याश्वादिसमागमः श्वेतवस्तोस्तथारोग्यं स्वदशा न्तर्गते भृगौ ॥ १ ॥ यत्नेन कार्यसिद्धिस्स्याद्वाजसन्मानमेव च ॥ महती प्रीतिरारोग्यं खौ शुक्रदशां गते ॥२॥ स्त्रीसुवंश्वेतव स्तूनां लाभं वै राजमानताम् ॥ करोति शत्रुनाशञ्च चंद्र शुक्रदशां गते ॥३॥ क्वचिदुःखं क्वचित्सौख्यं क्वचिल्लाभं क्वचिद्यशः ॥ प्राप्नोति पुरुषो नित्यं चंद्रे शुक्रदशां गते ॥ ४॥ इति वा पाठः ॥ संतापः कलहश्चैव पित्तकोपः समागमः ॥ शत्रूणां रक्तकोपश्व भौमे शुक्रदशां गते ॥५॥ कंडूरक्तातिपित्तञ्च विहारो हेमसंभवः ॥ धनधान्यव्ययश्चैव शुक्रस्यांतर्गते बुधे ॥६॥ अकस्माच्च धनप्राप्तिः परेभ्यो हीनवस्तुनः॥ लाभः स्याद्भार्गवस्यान्तर्दशा यदि शनेस्तदा ॥७॥राज्यप्राप्तिव्यलाभः स्वल्पायासेन कर्म च ॥ सफ लञ्चभवेच्छुक्रदशामध्ये गुरोर्यदा ॥ ८॥ स्वजनैश्च विरोधस्स्याव्ययश्चोदरसंभवः ॥ शुलरोगो व्ययश्चैव राहो शुक्रदशां गते ॥ ९॥ इति शुक्रः ॥ इति राममतदशायामन्तर्दशा समाप्ता ॥ अथोक्तानान्दशाकदम्बानां विषयविभागो निरूप्यते ॥ ग्रन्थान्तरे ॥ बली यद। हीनवलो ग्रहः स्यात्तदा तु हीनांशदशा विधेया॥ सर्वग्रहालोकनलब्धवीय्ये तनो तसीराख्यदशा प्रदिष्टा ॥ ३ ॥सग्नस्य सवलत्वे हि भावपूर्वा तु सा मता ॥ कालहोरादशा कार्या सवीर्यन्दे च तत्पतौ ॥२॥ हद्दाख्या वर्षलग्नस्य हद्देशे वलसंयुते ॥ अब्दचंद्रब लोपेते कुर्यान्नैसगिकी दशा ॥३॥ सवीर्यजन्मराशीशे मुद्दा गौरीमतेन तु ॥ वलसाम्ये तु सर्वेषां तसीराख्या प्रकीर्तिता ॥ ४ ॥ सवीर्ये चंद्रराशीशे वलरामाह्वया मता ॥ सर्वे नभोगाः प्रेक्षन्ते तनुभावदां तदा ॥५॥ तत्र वर्षे सर्वापेक्षया हीनांशयहस्य सबलत्वे तदा हीनांशदशा विधेया ॥ १ ॥ सर्वग्रहेष्टे लगे वसीरदशा ॥ २॥ लगस्य सबलत्वे भावतसीरदशा ॥ ३ ॥ वर्षप्रवेशसमये कालहोरेशस्य सबल त्वे कालहोरादशा ॥४॥ वर्षप्रवेशलमहदेश्वरस्य सबलत्वे हद्दा दशा ॥ ५॥ चंद्रस्य सबलत्वे निसर्गदशा ॥६॥ वर्षे जन्मराशीश्वरस्य सबलत्वे गौरी मता दशा मुद्दाख्या ॥ ७ ॥ वर्ष चंद्रराशीश्वरस्य सबलत्वे बलराममता दशा विधेया ॥ ८ ॥ सर्वेषाम्बलसाम्ये बलापेक्षया रहिता तसीरदशा ॥७७॥ कर्तव्या ॥ ९ ॥ लनोपरि सर्वग्रहाणां दृष्टयभावे भावदशा कर्तव्येति तत्त्वम् ॥ १० ॥ अथ दशाफले विशेषः ॥ तत्र पूर्वम्पूर्णबलस्य खेर्दशाफले गजाश्वलाभादिफलमुक्तम् ॥ पूर्णबलरविदशा तु सर्वेषां वर्षप्रवेशे कदापि न संभवतीति नियमो न दृश्यते ॥ परन्तु तेषां गजाश्वलाभादिकन्न दृश्यते ·कए। १।२३४/५/६/७/८/९/१०/११/१२/१३/१४/१५/१६/१७/१८/१९/२०२१/२२,२३/२४/२५/२६/२७२८/२९/३० A . . . . ८ 0 ४ Paatarare-n. RE २४/७/९१२/१३.१६२८२०२३२५/२७/१९३२/३४/३८३६४१४३४५४७/४९,५०५३/५५/५७ . प: ०२८२७/५६/१५३९.५०/७२३३८५५,१०२४२७४५/५/१२/२२/३१/३४.५७५४५८/५९/० अं. २२२२२२२२२२२२२२२/२/२ २/२/२/२/२/२/२/२/२/२/२२/२ २०२०१९/१८/१९१९/१८/१७/१७/१६/१६/१६१५१४१३/१२/११/१०/९/९/८/७४|||१|३|. ग./२/२/२ २/२/२२ २/२२/२२,२/२/२/१२/२/२/२/२/२/२/२/२/२/२/२/२/२/११ फ.२८/१८१८/१७/१७१७१७/१६/१६/१६/१४|१४|१३/१३/१२/११/११/९/९.९८६/५/३/३/३/१ ०२७५६ का.३१/३२/३३/३४/३५२६३७३८५३९४०४१४२४३४४/४५/४६/४७/४८/४९/५०/५१५२/५३/५४/५५/५६/५७/५८५ भDIONE 2. Tax eras MA PAN Pisa amarama -- 4 aa + मा . फ. ३५७/५२/४७/४०३३/२०७५५,३२॥ ३६३३,५८/२/७२५/६ २०३२६४५ ०२१३८४२/३ /१२/२३३५ दिकं रवेः॥ कोष्ठान्तरहताच्छेपात् पष्टिलब्धफलादियुक् ॥ स्पष्टंमंदफलं केंद्रे तुलाजाये ऋगन्धनम् ॥ मध्यमा स्फुटा २४२५२६/२७२८।२९।३० कस्स्यात् कोष्ठस्थञ्च गतेः फलम् ॥ स्वर्ण ५५७ . २ ४३ कर्कमृगे केन्द्र मध्यभुक्तौ स्फुटागतिः ॥ स्यादन्दपालकालीनः स्पष्टार्को गतिसंयुतः ॥ अथ क्यानयनम् ॥ द्विनसायनमध्याकंदोा पविभाजिता ॥ कालाचं स्वमृणम्मुय्ये समौजपदगे क्रियात् ॥ त्रित्रिभिभापदं ४२११२१//१९२१२४२६.२८/२९/३ १,३३/१४/६/२७/२८/४०४२१४२४४४६/eyecheenie/१५/ चोजसमं स्यादुदयान्तरे ॥ यद्वा ज्यां विनैवो १.२१ १ १ १ १ १ १ १ १ १ १ १ १ १ १ १ १ दयान्तरानयनम् ॥ सायनार्कपदे गम्यगताल्पांशा विवर्जिताः ॥ द्विघ्नेन स्वशरांशेन विकलाञ्चो दयान्तरे ॥ अर्कमंदफलं खेन्दु १० गुणं स्याद्रिकलात्मकम् ॥ भुजान्तरं खौस्वर्ण ३२ ० २७२२२८/१२/५११४ १० १५१४५१७०४५ १२ ३९५३/१८ ३६.५१ ३ २ ११७.६ ११३।२७ म्मध्यमे फलवत्स्मृतम् ॥ यदायनांशाढयरविर्मुखे स्याटस्य मेषस्य चतत्र शंकोः॥ सूर्याङ्गुलस्य धुपलेप्रमाक्षप्रभास्थिता दिग्गज ८ दिग्वि १० निनी ॥ अंत्यास्त्रिहृत्स्युश्चरखण्डकानि क्रमेण सूर्यादयनांशयुक्तात् ॥ भुजङ्ख्संख्यामितयातखण्डयुतिस्वभोग्या हतशे १ अ. ५४५५/५५/५२/५३४५४९४८/४९/४४४३३६/३५३४/३२/३३३४२३२९२५/२११७११७६/६/६/५/५/५ metremRapes फ.५५/५३/५१५३४९/४७४५४३४२/४८२८६६३४१३२/३०२९२८,२८२६/२६/१८/१६,१४१२१२/१३/१३/१२/११ ११ का.६१/६२/६३६४६५/६६६७६८६९/७०/७१/७२/७३/७४/७५७६७७/७८/७९/८०/८१८२/८३८४८५/८६८७/८८८९९० ११/१/३/१/१२/२/२/२/२/२/२/२/२/२/२/२/२/२/२/२.२.२ २. ५५/५६,५७५०३९ ०२२२२४/४/५/६/६/७७८1८/८/९ ९ ९ १० १० १०/१०/२०११ बनPORIES . . ● . 0 -alue अं. ४१५८/५९/५४५६/५६५०४७/४८४२/४०३८३६३४३२/२८१२७२३२०१८२५/१२ १० ८६४|| ग.१/१० फ. ४ ० ५८५७/५६/५४५०४९/४६४३४१३९/२७३६/३१।३१२८२०२३२२/१९/१८/१५१११०/८/६/४ | १ D . . . 0 D .

·हायन ७९॥ षकस्य ॥ ४ ॥ खरामभागेन युतञ्चराईश्चराईतुल्या विकलारखेस्तु ॥ चरान्तरं स्यादुदये तुलाजषड़े धनणे विपरी रत्न. तमस्ति ॥ ५॥ त्रयाणां वीर्यमार्गेण योगस्ौक्य उदाहृतः ॥ अथवा सुगमोपायवैक्याथैविनिरूप्यते ॥ ६॥ सायनस्फुट सूर्यस्य भुक्तांशास्स्वोदयेर्हताः ॥ त्रिंशद्भक्ता खेर्भुतम्मेषात्पृष्ठोदयैर्युतम् ॥ ७ ॥ षष्टि भक्तन्नाडिकादि अथ मध्यमभास्करः ॥ सायनोस्यांशषड्जागो नाडिकादि फलम्भवेत् ॥ ८ ॥ उभयोरन्तरन्क्यसंज्ञकं स्यात्कलादिकम् ॥ मध्यमार्कघटीभ्यश्चेद्रवे(क्तघटीगणः ॥ ९ ॥ हीनत्रैक्यमृणं सूर्य विज्ञेयं धनमन्यथा ॥ संस्कृतस्तेन मध्यार्कः स्यादविस्क्यसंस्कृतः ॥ १० ॥ अस्य प्रस्फुटता प्राग्वत्सूक्ष्मोस्स्यात्परिस्फुटः ॥उक्तरीत्या स्फुटः कार्यों जन्मार्कोऽपूर्व एव हि ॥११॥ प्रतिवर्ष स एवार्कस्स्फुटस्सगतिको भवेत् ॥ एकैकराशिसहितो वर्षार्कमासकालजः ॥ १२॥ स्फुटार्काः स्युद्वितीया दिमासेष्वर्कास्तु मासजाः ॥ एकैकअंशसहितास्स्युदिने वेशभास्कराः ॥ १३ ॥ अथ स्वाभीटमासस्य संख्यारूपविवर्जिता ॥ तत्तुल्यमासगतिजकोष्ठस्थफलसंयुतः॥ १४ ॥ जन्मार्को मध्यमोभीष्टमासपार्श्वे भवेदविः ॥ निरेका मास संख्या च खराम ३० गुणितायुता ॥ १९॥ स्वजन्माहर्गणेभीष्टार्कसंबंधी भवेद्गणः ॥ गतिवैक्ययुताऽस्य कर्तव्या स्फुटतोक्तवत् ॥ १६॥ ततस्त्रा भीष्टसूर्यस्य मासाकेंनांतरं चरेत् ॥ कालाय स्पष्टगत्याप्तं स्यादिनादि फलं स्फुटम् ॥ १७ ॥ स्वाभीष्टसूर्य मासादिधिके तहणे स्मृतम् ॥ हीने धनं चाब्दपस्य वारादिस्तेन संस्कृतः॥ १८ ॥मासवेशे स्फुटा नाड्यस्तद्वारार्थमहर्गणः ॥ संस्कृतान्दपवारा यस्सप्ततष्टोतस्स्मृतः॥ १९ ॥ वर्तमानो वासरश्च सूक्ष्मं स्यान्मासवेशनम् ॥ श्रीमद्गुरूणां वचनैः प्रकारान्तरमुच्यते ॥ २० ॥ मासप्रवेशकालार्कापिण्डोत्थरवेः कलाः ॥ न्यूनाधिकारस्वगत्याप्ता एषा जातास्तु नाडिकाः ॥ २१ ॥ योज्याः शोध्या वर्षपालनाडीषु वैक्यसंस्कृताः॥ मासवेशे स्फुट। नाड्यो देशान्तरसुसंस्कृताः ॥ २२ ॥ त्रैक्यमब्दपनाडीषु सूर्याव्यस्तम्प्र 8| ॥७९॥ कल्पयेत् ॥ देशांतरस्य संस्कारं कुर्वाव्यस्तम्पलेषु च ॥ २३ ॥ अथ वैक्यदेशान्तरादिसंस्काररहितेनाहगंणोत्थस्फुटरविणांऽतरं कर्त व्यत्रैश्यसंस्कारो नाडिकासु कर्तव्यः ॥ मासप्रवेशवारार्थं जन्माहर्गणोत्थं प्रतिमासं त्रिंशत्रिंशद्युतः कर्तव्यः ॥ एवमुभयप्रकारेणापि मासप्रवेशवारा 200000 ·दिकं सममेव भवति ॥ अथ संख्यारूपविवाजिता ॥ तत्तुल्यं दिनकोष्ठस्थफलेन सहितो रविः॥ मासप्रवेशकालीनो दिनपार्श्वे भवेद्रविः॥ तस्मादुक्तप्रकारेण धुवेशं साधयेदुध इति ॥ मुक्तावल्याञ्च ।। एवमेव दिवसप्रवृत्तयश्चातिसूक्ष्मफलवोघहेतवे ॥ जन्मभास्करकलादि साम्यतः प्रस्फुटाः स्युरिति मे गुरोर्मतम् ॥ १॥ खेटभावसहमायनुतचिंतनीयमनुवापरं बुधैः॥ त्वग्निकोडुवशतोत्र दक्षजारासमं मतदशाक्रमोथवेति ॥२॥ अथार्के ऐक्यदेशान्तरसंख्याकारणमुच्यते ॥ तत्र स्फुटसावनस्य चलत्वादहर्गणो मध्यमप्तावनेनानीतः ॥ तत्र रविम ध्यमगते तुल्यादिभिस्साहिता नाक्षत्राः षष्टिपटिका मध्यमार्कसावनम् ॥ इदम्मध्यमगतेस्सर्वदा तुल्यत्वात्स्थिरम् ॥ स्फुटसावनन्त्वेकस्मिन्दिने नक्षत्रं (विश्व समकालमुदितः ॥ पुनस्तस्मात्कालानक्षत्रवटीनां पट्या नक्षत्रमुदितम् ॥ रविसंक्रांतिवृत्ते स्फुटगत्या पूवितोगतः ॥ अतः स्वोदयभुक्तिघात खानाष्टभूलब्धसमासुभिरनंतरमुदितः ॥ एभिरसुभिस्साहिता नक्षत्रपटिका षष्टिः रयेस्स्फुटतावनम्भवति ॥ तत्वत्यहङ्गत्यन्यत्वात्मतिमासं राशिः उदघान्यत्वाञ्चलमतो मध्यमसावनेनाहर्गणः कृतः ॥ अपेक्षिवस्तु स्फुटसावनेनातः स्फुटमध्यमार्गगयोरन्तरसाधनार्थपुश्यान्तरसंस्कारः कृतः ॥ अथ स्फुटसावनाहर्गणजो ग्रहो दशशिरःपुरिमध्यमभास्करेक्षितिजसन्निधिगे सति मध्यम इतिसिद्धान्तोक्तलङ्कायाम्मध्यमाकोदयकालिको जातः ॥ अरोक्षितस्तु स्फुटार्कोदयकाले अतो भुजांतरसंस्कारेण स्फुटार्कोदयकालिको जातः ॥ पुनर्याम्योत्तरान्तरेण चरान्तरसंस्कारसंक्षेन स्वपुराक्षांशसमाध्य रेखानगरोदयकालिकोजातः ॥ पुनः पूर्वापरांतरेण दशांवर संस्काराख्येन स्वपुरे सप्टार्कोदयकालिको भवतीति तत्त्वम् ॥ अत्रोदाहरणम् ॥ तत्र भीमविक्रमादित्यराज्यागताब्देषु १६७३ तथा श्रीशालिवाहनराज्यागतवर्षेषु १५३८ श्रावणकृष्णपक्षतृतीयायां शनिवासरे ११ । १० धनिष्ठायां ४५ । ३३ प्रीतियोगे ३३। ४४ सूर्योदयाद्गतवटीपलेषु ३४ । ३२ धनुर्लमोदये श्रीमत्सकलभूमिपतिसेवितचरणारविंदानां सकलभूमण्डलावं डलानां धर्ममार्गप्रवर्तकधुरीणानां श्रीसाहसूजामहाप्रभूणां जनिरभूदजमेरौ ॥ तत्र पलप्रभा ५। ५० देशांतरं १० प्रत्यक्चरखण्डानि ५८ । ४७ । १९ शाको नवाश्चितिथ्यून इति प्रोक्तविधिना मेषसङ्क्रान्तितिथिः २० वैशाखरुष्णपञ्चमी जाता ॥ अथाब्दपानयनम् ॥ तत्र शास्वाभीष्टशकः १५३ पुस्तकस्थसमीपशकेन १५ । २९ रहितश्शेष ९ अथशेष ९ कोष्ठकांकाः ४ । १९ । ४३ । ४२ । शकः १५२८ अधश्शकः । ००४८ । १९ । ०० युतः १ । ०८ । ०२ । ४२ जातोब्दपो वारादिः अथाहर्गणानयनम् ॥ तत्र मेषसङ्का ·हायन रल. ८०॥ न्तिवशाखकृष्णपंचम्यामस्ति ५ ततो गणनया आपाढ कृष्णपञ्चमीपर्यन्तङ्गतमासः २ त्रिंशद्गुणः ६० आषाढकष्णषष्ठीतः श्रावणकष्णतृतीयापये न्तङ्गतदिवस २७ र्युक्त ८७ स्वाब्धितको ६४ शेन १ हीनः ८६ जातः श्रावणकष्णतृतीयायामहर्गणः ॥ ८६ सप्तवष्टः २ अब्दपालवा रतो गुरुवाराद्गणनया शुक्रवारो गतः वर्तमानः शनिवारः अथ मध्यमार्कानयनम् ॥ अहर्गणः ८६ विंशदक्तो लब्धा मासाः २ शेष २६ दिनानि ॥ अथ मासगति ० १। १९।०८।१० दिन २६ गत्यो ० ० । २५ । ३७ । ३२ योगः ० २ ॥ २४ ॥ ४५ ॥ ४२ राश्या दिक्षेपक ११ । २७ । ५१ । ३९ युतः • २ । २२ । ३७ । २१ जातो राश्यादिमध्यमार्कोन्दमान्तकालीनः रेखातः पश्चिमदेशत्वा देशान्तरविकला १० युतो जातो देशान्तरसंस्कतोर्कः ॥ अथ गतेष्यदिवसायेनेत्यादिनोक्ताकारणान्देशवटिका ८ । २ । ४२ इष्टय टिका ३४ । ३२ अनयोरन्तरेण २६ । २९ । १८ ॥ सूर्य्यमध्यगतिः ५९ । ० ८ गुणिताः षटिभक्ता लब्धं कलादिफलम् २६ । ०६ मध्य मार्के ०२॥ २२॥ ३७॥ ३१ धनातो जन्मकालीनो मध्यमार्कः • २ ॥ २३।३ । ३७ ॥ अयोदयान्तरसाधनम् ॥ यत्र मध्यमो ०२। २३ । ३। ३७ पूर्वोक्ताकारोणनीवायनांशो १६ । ४५ । १८ युतः ० ३ । ० ९ । ४८ । ५५ दिनः ० १६ । १९ । ३७ । ५० षड्डाधिकत्वादयं षडूनो जातो भुजः ०० । १९ । ३७ ॥ ५० ॥ अथास्य ज्या कर्तव्या ॥ तत्र ज्यानयनप्रकारः सिद्धान्तशिरोमणौ ॥ रूपा श्विनौ २१ विंशति २० रङ्कचंद्रा १९ अत्यष्टि १८ तिथ्य १६ के १२ नवैषु ५९ दस्राः ॥ ज्याखण्डकांशान्यमितेर्दशाप्तस्युर्जा तखण्डान्यथ भोग्यनिघ्नाः ॥ शेषांशकाः खेन्दुहृता यदातं तयातखण्डैक्ययुतं भवेज्ज्या ॥ ज्याखण्डयोग उक्तः सिद्धान्तशिरोमणौ ॥ स्वर्गाः कुवेदाः खरसाः सप्तशैला यमाङ्ककाः ॥ वेदाशास्त्रिशिवास्सर्परुद्राः खास्तुि पिण्डकाः ॥ पूर्वानीतभुजांशाः १९ । ३७ ५० दशाप्तलब्धं गवखण्डं १ शेषांशाः ९ । ३७ । ५० एण्यखण्ड २० गुणाः १९२ । ३६ । ४० दशाप्ताः १९ । १५। ४० जात खण्डै क्य २१ युताः ४० । १५ । ४० जाता ज्या एषा षडै २७६ भक्ता लब्धकलायमुदयांतरं० ॥ १८ ॥ अथ सुगमोपायेनोदयान्तरसाधनम् ॥ वत्र सायनार्कस्य द्वितीयपदे अल्पा गवांशाः १९ । ४८ । ५५ एषां पञ्चमांशः १ विघ्नः २ अंशेषु हीनः ७ । ४८। ५५ अत्यधिकत्वा दुपरि ७ एकयतः ८ जातमुदयांतरं पूर्वागतसमम् ॥ अथ सायनार्कस्य समपदस्थत्वादुदयान्तरं कलादि० । ८ व्यर्के घनं अथ भुजान्तरसाधनम् ॥ 11000 ·तत्र मध्यमार्कः २।२३ । ३ । ३७ स्वमंदोच्चे २ । १७ । २० हीनः ११ । २४ । १६ । २३ जातं मंदकेन्द्रम् ॥ इदं नवाधिकमतश्चक्राच्छु इम्० । ५। ४२ । ३७ । जातो भुजः भुजांशाधस्थं फलमंशादि० । ११ । ३७ शेषं ४३ । ३७ । अग्रिमकोष्ठान्तरेण २ । १९ गुणितं षष्टि भक्तं लब्धं कलादि १ । ४१ ॥ अनेन कोष्ठस्थफलम् ० । १५ । ३२ । युतं । १३ । १८ जातमंशायं सूर्य्यमंदफलम् ॥ इदं मध्यमार्के २ २३ । ३७ तुलादिकेंद्रत्वाहणातः सष्टोर्कः २ । २२ । ५० । १९ स्थूलः ॥ अथ कोष्ठकस्थं गतिफलं २ । १७ मकरादिकेंद्रत्वान्मध्यमगती ५९।८ । ऋणं ५६ । ५० जाता सष्टा गतिः कलाद्या सूर्यस्य ॥ अथ मंदफलम् ०० । १३ । १८ ॥ खेंदु १० गुणं षष्टयोपर्युपरियुतं जातं वेर्विकलात्मकं भुजांतरं । ० २ । १३ ॥ मंदफलस्य ऋणत्वादणम् ।। अथ चरांतरसाधनम् ॥ तत्र स्पष्टोकः ०२ । २२ । ५० । १९ सायनः ०३।०९ । ३५। ३७ अयं त्र्यधिकत्वाद्धार्धा ६ दूनो ० २ । २० । २४ । २३ जातो भुजो भुजङ्क्षसंख्या २ मिते चरखण्डे ५८ । ४७ गते अनयोर्योगः १०५ शेष २० । २४ । २३ भोग्यखण्ड १९ गुणं ३८७ । ४३ । १७ त्रिंशद्भक्तं १२ । ५५ । २६ गतखण्डयोगे १०५१ युतं ११७ । ५५ । २६ जातञ्चरा, पलात्मकम् एता एव विकला रवेश्वरांतरं जातम् ॥ एतत्पष्टिभक्तं जातं कलात्मकं चरांवरम् ०१।५८ इदं साय नार्कस्य मेषादिषडस्थितत्वाद्दणम् ॥ अथवा योगे युतिस्स्यात्क्षययोस्स्वयोर्वा धनर्णयोरंतरमेव योग इति बीजोक्तमार्गेण त्रयाणामैक्यञ्जातं त्र्यैक्यं ० १ ॥ ५३ ऋणशेषत्वादकणसंज्ञकं जातम् ॥ अथ सुगमोमायेन वैक्यानयनम् ॥ तत्र स्पष्टोर्कः० २ । २२ । ५० । १९ सायनः० ३। ०९ । ६५ । ३७ अस्य भुक्तांशाः०९॥३५॥३७ कोंदयेन३४२ गुणिताः षष्टयोपर्युपारयुताः ३२८१ त्रिंशद्धता लब्धं वर्भुक्तं पलात्मकम्। १०९ ॥ अथ मेषादिमिथुनपर्यन्तराशीनामुदयपलैक्येन ७७६ युतं८८५ षष्टिभक्तं जातं रखेर्मेषाद्भुक्तं घट्यादि १४॥४५॥ अथ मध्यमार्क:०२। २३ । ०३ । ३७ सायनः ०३।०९ ६.१८ । ५५ अस्यांशाः ९९ । ४८ । ५५ षक्ता लब्धं घट्यादि १६ । ३८ । उभयोरन्तरम् ०१ ॥ ५३ जातं त्रैश्यं पूर्वागततुल्यम् ॥ अथ मध्यमार्कघटितो वेर्भुक्तघटिकाहीना अवस्क्यमृणात्मकआतम् ॥ अथ मध्यमार्के ०२ । २३ । ० ३ । ३७ व्यक्यं ।। ५३ ऋणं जातवैक्यसंस्कृतो मध्यमार्कः २ । २३ । १। ४५॥ अस्मादानीतं पूर्ववन्मंदफलं ० । १३ । १३ । त्रैश्यसंस्कृत मध्यमा २ । २३ । १ । ४५ ऋणं जातवैक्यसंस्कृतः स्पष्टोर्कः सूक्ष्मतरः २॥ २२ ॥ ४८ । ३२ ततश्शके ॥ १५७० आषाढसुदि १२ गुरौ २१

·हायन ||: उदयाद्गतघटीपलेषु ५१ । १५ श्रीमता महाप्रभूणां सौरमानेन जन्मतस्त्रयस्त्रिंशत्तमोब्द ३३ प्रवेशो जातः ॥ तत्राब्दपः ३ । २४ । ५१ महर्गणः
८६ । देशांतरसंस्कवो मध्यमार्कः २।२३ । ३। ४१ मंदकेंद्र ११ । २१ । १३ । १० अयनांशाः १७ । १४ । ६ मन्दफलं
॥८॥
०१३ । २५ उदयातरं धनं ९ भुजावरकणं ०२ चरांतरं ऋणं १ । ५५ वैक्यमृणं १ । ४८ वैक्यसंस्कृतो मध्योकः २ । २२ । । । ५५
वैश्यसंस्कृतः स्पष्टोर्कः २ । २२ । ४८ । ३२ गतिः स्पष्टा ५६ । ५७ । अत्र जन्मार्कवर्षार्कयोः साम्यमेव जातमतः प्रतिवर्षप्रवेशं जन्मार्क
एव स्पष्टो लिखनीयः अथ द्वितीयमासानयनाथ स्वाभीष्टमाससंख्या २ रूपो १ ना १ एतत्तुल्यमासगतिकोष्ठकस्थफलम् ० । २९ । ३४ । ५ दे
शांतरसंस्कृते जन्माहर्गणोत्थमध्यमोब्दपांतकालीने २ । २२ । ३७ । २१ युतं जातस्स्वाभीष्टमासनिकटे मध्यमोर्कः ३ । २२ ११ । १६
अस्मान्मंदकेंद्र १० । २५। ८ । ३४ मंदफलं १ । १५ । २३ । उदयांतरं धनं ० । २५ भुजावरं ऋणं २२ चरांतरं ऋणं १ । ३ । व्यैक्य
मृणं १ । १८ । मध्यमार्कवैक्यसंस्कृतः ३ । २२। १० । १८ वैश्यसंस्कतः स्पष्टोर्कः ३ । २० । २४ । ५७ ॥ अथ वर्षप्रवेशकालिकोर्कः
२।२२। ४८ । ३२ एकराशियुतः ३ । २२ । १८ । ३२ जावो द्वितीयमासार्कः ॥ अथ स्वाभीष्टार्कः ३ । २०। ५४ । ५७ ॥ मासार्क
३ । २२। ४८॥ ३२ योरंतरमंशादि । । ५३ अस्य कला ११३ । ३५ सवर्णिताः ६८ । १५ सवर्णितार्कगत्या ३४३७ भक्ता लब्धं वारादि
०१ । ५८ । ५८ मासार्कादीष्टार्कस्य न्यूनत्वादनं अनेन वाराब्दपो ०३ । २४ । ५१ । युतो जातसंस्कृतोब्दपः ५। ०२ । ४९ अब्दप
वाराधस्था एवं मासप्रवेशघटिका द्वितीयमासप्रवेशस्य २३ । ४९ ॥ अथ मासप्रवेशवारार्थ जन्माहर्गणः ८६ द्वितीयमासप्रवेशादेकत्रिंश ३१ द्युत
३१६ संस्कृताब्दपवार ५ युतः १२१ सप्ततष्टः २ अत्र सूर्यबाराद्गणनया वारवर्तमानस्सोमवारो जातः ॥ एवं वर्षप्रवेशदिनात्रिंशदिननिकटस्थसोम
बारेउदयाद्गतघटीपलेषु २३ । ४९ द्वितीयमासप्रवेशो जातः एवमन्यमाससाधनं दिनप्रवेशसाधनं च कर्त्तव्यम् ॥ अथ प्रकारांतरेण मासप्रवेशानयनम् ॥
वत्र ॥ सर्वसंस्काररहितो मध्यमार्कः ३ । २२ । १३ । २६ मंदकेंद्र १० ।२५। ४ । ३४ मंदफलम् ०१ ।१५। २३ ऋणं स्पष्टोक:०३
२० । ५६ । ०३ अथ मासार्कस्य ०३ । २२। ४८।३२ चान्तरकलाः ०३ । १२ । २९, सूर्यगत्या ५७ । १७ भक्ता लब्धं दिनाद्यम्
१। ५७ । ५० अब्दपवारादौ ०३ । ३४ । ५१ धनातो वारादिः ५। २२ । ४१ अत्र पूर्वम त्रैश्यं ऋणमस्त्यतः संस्कृताब्दघटीषु २२ ।
३
॥८॥

·११ वैक्यं घव्यादि. १।१८ धनं ०३ ! ५९ ॥ तथा धनं देशांतरं सूर्य्यस्य १० वारादिपलेष ५९ ऋणं ४९ जातो घट्यादिको मासप्रवेश कालः २३ । ५९ पूर्वानीतसमः अत्रापि मासप्रवेशवारानयनम्पूर्ववत् कर्तव्यम् ॥ मासप्रवेशे अस्मादन्यः सूक्ष्मतरः प्रकारः सोपपत्तिको नास्ति ॥ अथ मासफलानि वर्षतंत्रे ॥ मासप्रवेशकालेपि महाभावांश्च साधयेत् ॥ तत्र मासतनो यो मुन्थेशो जन्मपस्तथा ॥ त्रिराशिपो दिन निशो रवीन्दुभपतिस्तथा ॥ अब्दप्रवेशलग्नेश एषां वीर्याधिकस्तनुम् ॥ पश्यन्मासपति यस्ततो वाच्यं शुभाशुभम् ॥ अपरे मास लग्नेशं मासाधिपतिमूचिरे ॥ दिनेशं दिनलग्नेशं तथा प्रोचुर्विचक्षणाः ॥ मासघस्रेशयोर्वाच्यं फलं वपशवबुधः ॥ अत्र विशेषमाह यादवः ॥ अब्दाङ्गपो जन्मविलग्ननाथः कल्पोथ मासाङ्गपतिद्वितीयः॥ त्रयः पुरोक्ता इति पञ्च मध्ये मासाधिपोब्देशवदत्र कार्यः॥ अयमर्थः॥ पञ्चाधिकारिमध्ये जन्मलग्नपस्थाने वर्षलग्नपस्थाप्यः ॥ वर्षलग्नपस्थाने मासलग्नपस्स्थाप्यः ॥ मुंथेशत्रैराशिकेशचंद्रार्कराशिपाः पूर्वव मासलग्नतो ज्ञेयाः ॥ एतं पञ्चाधिकारिमध्ये वर्शवन्मासपः कार्थः ॥ ताजिकभूषणे ॥ लग्नेश्वरांशाधिपतिविलग्ननवांशनाथेन समं सखि त्वम् ॥ स्नेहाख्यदृष्टिश्च युतिश्च मासे तस्मिन्छुभं व्यस्ततयान्यथा स्यात् ॥ लग्नेश्वरांशाधिपतिविलननवांशनाथेश्वरयोर्वली यान ॥ स एव मासेश्वरतां प्रयाति फलं तदीयं किल कीर्तयामि ॥ दुविणलाभमतीव महोत्सवं नरपतेर्गुरुगौरवमादिशेत् ॥ अधि कतां यदि मासपतिर्भवेदिनकरो न करोति रिपूदयम् ॥ रजतमौक्तिकशुभ्रसदम्बरप्रियजनागमनं सुखमद्भुतम् ॥ नृपकृतं सदिदं यदिमाः पतिदिजमतिर्जयतीर्थरुचिर्दिशेत् ॥ क्षितिपतेद्रविणागमनं रिपोरपचयं विजयं च रणांगणे ॥ अनुदिनं ननु मास पतिः करोत्यवनिजोवनिजोरुसुखान्यपि ॥ क्षितिपतेः खलु मानधनागमो लिखनकाव्यकलादिरुचिर्भवेत् ॥ रिपुजयम्प्र करोति निरंतरं यदि बुधः' खलु मासपतिर्भवेत् ॥ बहुविलाससुखैस्सहितङ्करोत्यतितरांवरवस्त्रधनागमैः ॥ अपि नरं यदि मासपतिः पतिः सुवचसां वचसां रचने मतिः॥५॥निजजनोपचयश्च जयः सदा सविनये विनये रुचिरद्भुता ॥ रतिपति यदि मासपतिर्भवेत्कविरहोविरहोरिजनैध्रुवम् ॥ ६ ॥ द्रुमलतापरिरोपणसादरोवरतरो हि नरो नृपगौरवम् ॥ विलसितैस्स हितो यदिमाः पती रविभवो विभवोत्थसुखान्वितः ॥७॥ मासेश्वराणाम्बलिनाम्फलानि सम्यक् किलैतानि मयोदितानि ॥

·। हायन
11८२॥
वलस्य मध्याधमता यदा स्यात्तदानुमानेन फलम्प्रकल्प्यम् ॥८॥ वामनः ॥ लग्नेश्वरांशनाथस्य लग्नांशस्वामिना यदि ॥
सुहृत्त्वं स्नेहदृष्टिश्च चंद्रदृष्टिस्तथा द्युतिः॥ ९॥ सौख्यं शरीरे त्वारोग्यं निवृत्तिश्च तदा भवेत् ॥ शत्रुदृष्टिस्तयोश्चंद्रः क्रूरदृष्टिः
परस्परम् ॥२॥ तदा शरीरे कष्टं स्याचित्तोद्वेगस्तथैव च ॥ द्वयोरेकोऽस्तगो नीचो तदा कष्टात्सुखं वदेत् ॥३॥ द्वयोश्चास्तगयो
नीचस्थयोर्मृत्युं विनिर्दिशेत् ॥ लग्नांशाधिपतिः क्रूरयुक्तः शंकाकरः स्मृतः॥४॥ अत्र जन्माब्दकालयोररिदृष्टियोगोत्पत्तौ एवंविधे मासे
नृत्युंवदेत् ॥ अन्यथा मृत्युसमं कष्टं वाच्यमिति विशेषः ॥ लग्नांशनाथस्य यदा धनांशस्वामिना यदि ॥ मैयादियोगश्च यदा तदा द्रव्यं
भवेद्बहु ॥ शत्रुयोगे क्रूरदृष्टौ नीचास्तगतयोस्तयोः॥ धननाशश्च भवति धनन्तत्स्वामिनो वशात् ॥ २॥ लग्नेश्वरांशनाथस्य
पहजाशेश्वरेण चेत् ॥ मैत्र्यादियोगश्चतदानुजसौख्यम्प्रजायते ॥ ३॥ लग्नेश्वरांशनाथस्य सुहृदंशेश्वरेण चेत् ॥ मैव्यादियोगन्ध
यदा सुहृदः सुखमश्नुते ॥ ४ ॥ लग्नेश्वरांशनाथश्चेत्सुतांशस्वामिना यदि ॥ मैत्र्यादियोगश्च तदा सुतसौख्यम्प्रजा
यते ॥५॥ लग्नेश्वरांशनाथस्य षष्ठांश स्वामिना यदि ॥ मैन्यादियोगश्च यदा शत्रुसंधि तदा वदेत् ॥ ६ ॥ लग्नेश्वरांशनाथस्य
सप्तांशस्वामिना यदि ॥ मैयादियोगश्च यदा तदा स्त्रीसुखमादिशेत् ॥७॥ लग्नेश्वरांशनाथस्य मृतीशांशेश्वरेण चेत् ॥ मैत्र्यादि
योगश्च यदा स रुग्णस्स्यात्तदा सुखम् ॥ ८॥ मृतीशांशपतौ वीर्ययुक्त कष्टं विनिर्दिशेत् ॥ लग्नांशनाथस्य यदा धर्मशांशेश्वरेण
चेत् ॥ ९॥ मैत्र्यादियोगश्च यदा मासे धर्ममतिर्भवेत् ॥ कौशांशपतेश्चिन्त्या कर्मसिद्धिः कुलोचिता ॥ १०॥ आयेशांशपते
रेवं लाभस्स्याव्यवहारतः॥ व्ययेशांशपतौ स्वल्पवीय स्वल्पव्ययो भवेत् ॥ ११॥ व्ययाष्टाकांशपतयो विबलाः शुभदायकाः॥
लग्नांशशेषभावांशपतयो वलिनः शुभाः ॥ १२॥ अत्र लग्नेश्वरांशनाथस्य यद्धावांशस्वामिना स्नेहदृष्टियाँगो वा चंद्रस्यापि स्नेहदृष्टिोगो वा
तदा भावोक्तसकलपदार्थानाम्पूर्वोक्तानाम्मासे सुखं वाच्यम् ॥ भावांशस्वामी उदितः स्वोच्चगो वा तदा अत्यंतं तद्भावोत्थशुभपदार्थाना सुखं वाच्यम् ॥
एवं लग्नेश्वरांशनाथस्य यद्धावांशस्वामिना क्रूरदृष्टिश्चंद्रस्यापितत्रकरदृष्टिस्तदा वदावोत्थं दुःखं वाच्यम् । भावांशस्वामी अस्तंगतश्चेत्तदा
अत्यन्तमशुभं तद्भावोत्यं ज्ञेयमिति विशेषः ॥ विशेषान्तरमुक्तं वामनेनैव ॥ यावत्कालं भवेदेवं तावत्कालं भवेदिदम् ॥ परस्प
॥८२॥

·रन्तान्सञ्चार्य मासं यावत्फलं वदेत् । अयमर्थः ॥ लग्नेश्वरांशनाथभावांशनाथचंद्राणां प्रत्यहं गच्छतां यावत्तद्राशिसंचारस्तावत्कालमेव
शुभं फलम् ॥ अथ तदनंतरं यकस्य द्वयोर्वा तद्राश्य पस्थितिरन्यस्य राश्यंतरं संचारो विपरीतः स्यादथवा सर्वेषां राश्यंतरस्तत्र यथा मित्रशत्रु
टियोगो दृष्ट्या भावो वा तथातथा शुभाशुभमध्यमफलं वाच्यमिति ॥ वर्षतंत्र भावांशाधिपतिस्स्वभावपनवांशेन मैयादियोग उक्तः ॥ भावांशा
धिपतिस्स्वभावपनवांशेशेन मैत्रीदशा दृष्टो वा सहितः शशी च यदि तौ मैत्रीदृशालोकिते ॥ तद्भावोत्थसुखं विलोममथ
तव्यत्यासतः कीर्तितं नीचास्तादिफलञ्च लग्नविदितं विद्वद्भिह्यन्धिया ॥ १ ॥ अयमर्थः ॥ यदा नौ ग्रहौ शत्रुदृष्ट्या परस्परं
पश्यंती युक्तौ वा भवतश्चंद्रोपि शत्रुदृष्ट्या पश्यति तदा तन्मासि भावोत्थदुःखं स्यात् ॥ अत्रायं विशेषः ॥:भावांशपनवांशेशौ द्वौ अपि
नीचास्तवक्रगौ भवतस्तदा तदावोत्थदुःखमवश्यं मासे भवति यदेको नीचादिगः अपरः सत्स्थानगो मध्यमस्थानगो भवति तदा द्वौ तगावोत्थदुः
खमनुभूय पश्चात्सुखं स्यादिति ॥ अन्यच्च तत्रैव ॥ लग्नेशमासेशपमेश्वरांशनाथा यदंशाधिपमित्रदृष्टया ॥ दृष्टा युता वा शशिना
तदा तद्भावोत्थसौख्याय न चेदरिष्टम् ॥ १॥ लग्नेशमासेशसमेशमुन्थाधिपाः पडष्टान्त्यगतास्सपापाः ॥ दृष्टाः खलैः शत्रु
शात्र मासे व्याध्यादिविद्युद्भयदुःखदास्स्युः ॥ २॥ केन्द्रविकोणायगतास्तु लग्नमासाब्दपा वीर्ययुता नराणाम् ॥ नैरुज्यशत्रुक्ष
यराज्यलाभमानोदयात्यद्भुतकीर्तिदाः स्युः ॥ ३॥ ताजिकालंकारे ॥ वन्थिहाभोगमथाद्यमासादशाग्रहदाधिपतिस्ततोयः ॥
मासाधिपः पूर्णवलस्तु पूर्णम्फलं ददातीह वदन्ति केचित् ॥ १॥ ताजिकसारे ॥ लग्नांशनाथोथ विलग्नलाभः केन्द्रत्रिकोणा
यगतो बलिष्ठः ॥ सौख्यं विलासन्निरुजं नितांतं नृणाङ्करोत्येव समेश्वरो वा ॥ १॥ षष्ठाष्टगो लगनवांशपश्चेत् क्रूरग्रहैयुक्तनिरीक्षि
तश्च ॥ मासे नृणां कष्टमयं विवादं सम्यकरोत्येव न संशयोत्र ॥२॥ त्रैलोक्यप्रकाशे तु लग्नेशलननवांशाधिपयोः फलमुक्तम् ॥
तत्काललग्नस्वामी यो नवांशकपतिस्तु यः ॥ तयोरन्योन्यदृष्टिश्चेचन्द्रदृष्टिश्शुभा मता ॥ १ ॥ तन्वादिभावे तु फलं तद्वशादेव
चिंतकैः॥ वाच्यं मासाधिपाद्वापि विशेषस्तत्र कथ्यते ॥२॥ यस्यांशो मासयो वे तद्भावे दूषणं गुणम् ॥ जन्मादिकशशांकाच्च
तत्प्रवेशात् फलं वदेत् ॥ ३॥ नवांशकपतिः खेटो यावत्कालं भुनक्ति तत् ॥ तावत्कालस्य वक्तव्यं फलं तन्वादिकं क्रशत् ॥४॥

·हायन 11८३॥ HI त्रिकोणे स्वगृहे स्वोचे मित्रदृष्टे सुहृद्गुहे ॥ राश्यंशयोस्सुहत्त्वे च फलं श्रेष्ठमतोन्यथा ॥ ५ ॥ लग्नांशकपती मित्रे शुभह टी परस्परम् ॥ तदा देहसुखं वाच्यन्धने चेद्धनलब्धयः ॥ ६॥ सहजे भ्रातृ सौख्यं तुयें गेहसुखं वदेत् ॥ सुते सुताप्तियोंगो वा शत्रौ शत्रुविवृद्धिकृत् ॥७॥ द्यूने पत्नीकृतं सौख्यं मृत्यौ मृत्युकरः स्मृतः ॥ धर्मं धर्मफलप्राप्तिः कर्मप्राप्तिस्तु कर्मगे॥८॥ लाभे लाभस्समग्रोपि व्यये हानिनिरन्तरम् ॥ लग्नांशपौ यदा शत्रू शत्रुदृष्टौ युतौ तथा ॥ ९ ॥ व्यत्ययेन फलं वाच्यं पूक्ति यच्छुभाशुभम् ॥ १०॥ अथ लग्नादिसर्वभागेषु सूर्यादियहाणान्नवांशकफलमुक्तं जीर्णताजिके ॥ मूलत्रिकोणमित्रोच्चप्राप्ते मृतौ रखौ नृपः॥ सम्बन्धेन धनप्राप्तिः फलम्पूर्वम्प्रकीर्तितम् ॥ अन्यत्रस्थे रखी लग्ने देहपीडा निरंतरम् ॥ द्वितीये धननाशश्च दुर्वाच्यं स्यात्तृ तीयगे ॥ चतुर्थे भोजने दौस्थ्यं पुत्रपीडा तु पंचमे ॥ शत्रुनाशो रिपुस्थे स्यावत्ने तुष्टिर्न कुत्रचित् ॥ अष्टमे व्याधिराधिश्च धर्महानिस्तु धर्मगे ॥ पदाप्तिर्दशमे प्रोक्ता लाभे लाभस्तथा भवेत् ॥ व्यये व्ययं नृपादंडः सूर्यस्यांशः फलं स्मृतम् ॥ इत्यर्थः ॥ अत्र लमस्थे प्रतापकरणं पापदृष्टे द्वेषकरणं दुर्वाच्यं कठिनवक्ता भोजनावसरे दौस्थ्य कलिः सप्तमेन तुष्टयः बंधनपीडादिसंभवकरणं वा दशभे राज्यसुखं प्रभुगौरवं वा एकादशे अल्पलाभः द्वादशे राज्यदंडकली ॥ इति विशेषः ॥ इत्यर्कः ॥ उच्चगे स्वगृहे चंद्रे देहपुष्टिविलमगे ॥ अन्यत्राशुभदः प्रोक्तो धने सौम्येक्षितः स्वदः ॥ सहजे सहजात्सौख्यं चतुर्थे भव्यभोजनम् ॥ पंचमे सर्वतः सौख्यं रोगसंतापदो रिपौ ॥ निवृत्तिवार्ताश्रवणं सप्तमे लंघनं मृतौ ॥ नवमे शत्रुविजया दशमे स्यान्महत्पदम् ॥ लाभे तु वश्त्रलाभः स्याव्यय स्यात्सब्ययो विधौ ॥ इति चन्द्रः ॥तत्र पंचमे चन्द्रे शुभम् ॥ पूर्ववत् सुतसौख्यम्॥पठे शुभाशुभदृष्टे रोगसंतापौ ॥ अष्टमे लंघनं नयादितरणम् ॥ पापदृष्ट चंद्र रोगधारणं लंघनं दुष्टम् ॥ सिंहसिंहारोकचंद्रौ मकरलग्नेमासदिनावेशोबुधः ॥ एवं मेषमेषनवांशे अर्कभौमयोगलमपनवांशमृगांशौ सौरचंद्री मीनलमे बुधः दशमे गुरुशुक्रक्षेत्रयुते क्षत्रं चार्कयुते नृपाल्लाभो लाभे सर्वग्रहयुतदृष्टे वस्त्राप्तिः ॥ द्वादशे शुभयुतदृष्टे विवाहादा व्ययः ॥ पापयुक्तक्षिते 8/॥८३॥ असब्यय इति विशेषः ॥ इति चंद्रः ॥ मूर्ती नाशो धने हानिः पदप्राप्तिस्तु विक्रमे ॥ बुभुक्षा मरणं तोये बुद्धिहानिस्तु पंचमे ॥ स्वा तंत्र्यं रिपुभे श्रेष्ठं वादः स्त्रीभिस्तु सप्तमे ॥ छिद्रे आहे प्रपीडा स्याद्धर्महानिस्तु धर्मगे। मित्रभेदस्तु दशमे हानिर्लाभे व्यये व्ययः॥

·फलमुक्तं तु भोमस्य विपरीतमतोन्यथा ॥ अत्र स्वोच्चादिगो भौमो लग्नेतीव शुभः स्मृतः ॥ तृतीये बं विग्रहश्चतुर्थे भूमिकर्षणाम् ॥ सप्तमे स्त्रीकलिः अष्टमे देहपीडा लाभे लाभः किंचित्सामान्यः ॥ व्यये हठाव्यय इति विशेषः ॥ इति भौमः ॥ कौटिल्यं लग्नगे सौम्ये द्वितीये वचनाद्धनम् ॥ मिथ्यावाक्यं तृतीयस्थे विज्ञानं शिल्पिजं सुखे ॥ कौटिल्य पंचमे षष्ठे मिथ्यावेषकरो मतः ॥ स्मरे कुटिलयु दाख्यं रोगे जीर्णादितोष्टमे ।। मिथ्याधर्मपरो धर्मे खभे शिल्पात्सुतं परम् ॥ लाभे तु यदि लाभः स्यात्पूर्वलब्धव्ययो व्यये ॥ अत्र षष्ठे बुधे कुटिलविग्रहः ॥ दशमे शिल्पकर्मणि इति विशेषः ॥ इति बुधः ॥ गुरोर्भगणभोगोत्र द्वादशाब्देन लभ्यते ॥ संचार्य प्रतिवर्षेषु द्वादशस्वपि राशिषु ॥ गुरौ मृतौ भवेन्मंत्री धनं धनगतं भवेत् ।। विक्रमं विक्रमे तुर्ये सुखं राज्याधनागमः ॥ विद्यापुराणपुत्रादि पुत्रे शत्रुकरो रिपौ॥ योषित्सौख्यं तथा यत्ने झेंदुशुक्रयुते बहु ॥ मृतौ रोगागमो धर्मेधर्मलाभो वृषागमः ॥ कर्मगे राज्यलाभः स्याल्लामे लाभो व्यये व्ययः॥ मूर्ती जीवे मंत्रालामः द्वितीये धनलाभः ॥ तृतीये मिष्टवक्ता ॥ चतुर्थे मिष्टभोजनम् ॥ पंचमे सुतसौख्यं धर्म वृद्धिः ॥ षष्ठे रोगारिवृद्धी । नरमे धर्मदानसुखागमः दशमे पदपाप्तिः ॥ एकादशे सर्वार्थाप्तिः ॥ द्वादशे सव्यय इति विशेषः ॥ इति गुरुः ॥ जगत्प्रीतिः सिते मूर्ती धनलाभो द्वितीयगे ॥ तृतीये पोपणं भ्रातृभगिन्योरपि संपदः ॥ सुखे सर्वसुखावाप्तिः सर्वलोकप्रियो भवेत् ॥ पंचमे बुद्धिसंपत्तिः कुटुंबकलहो रिपो॥ स्त्रीरतिः सप्तमे शुक्रः अष्टमे श्लेष्मसंभवः ॥ अकस्माद्धनधान्याद्यधर्माप्तिश्चापि धर्मगे। राज्यं रविलाभगे ॥ स्त्रीयो धनढ्योषि व्ययो व्यये ॥ अत्र लग्ने शुके जायासुखं देहपुष्टिः ॥ द्वितीये सुखं द्रव्यं च ॥ तृतीये बातृसुखम् ॥ चतुर्थे परदारस्पर्शनादिसुखम् ॥ सप्तमे स्त्रीरतिः ॥ बुधगुरुयुते वश्यपापादिग्रहे स्ते स्वमे रतिः ॥ दशमे स्वोच्चे स्वगृहे शुभयुक्त राज्यमन्यथा राज गौरवात् ॥ लाभे महालाभः द्वादशे गीतइतिहासक्रीडा व्यये इति विशेषः ॥ इति शुक्रः ॥ तनौ देहविपत्सौरे स्वोचादिस्थे तनौसुखम् ॥ धननाशो धने सौरे विक्रमे सहजापदःस्त्रिीभोगौ सुखगे नष्टौ पुत्रे पुत्रादिपीडनम् ॥ शत्रुनाशकरः षष्ठेचूने निर्वृतिनाशकृत् । वात रोगस्तथा छिद्रे धम धर्मादिलब्धयः ॥ राज्यगौरवहानिः स्यादशमे सूर्यनंदने ॥ लाभे लाभव्ययों नष्टौ व्यये चेत्स्यान्महा व्ययः॥ अत्र लग्ने शनौ कभोजनम् ॥ देहे बलाभावः ॥ द्वितीये धनक्षयश्चौर्यं च तृतीये पराक्रमः ॥ चतुर्थे मापानकुभोजनम् वाहनं भयं तेजोहा

·हायन
रन.
1८४॥
निः पंचमे भातृयुद्धम् ॥ सप्तमे गमनागमनं हंति ॥ अष्टमे सुखाभावः ॥ नवमे महाजयः ॥ लाभे लाभः ॥ व्यये नष्टव्ययः ॥ इति विशेषः ॥ इति
शनिः ॥ राहुस्तनौ तनौ पीडा वस्त्रालंकारपीडनम् ॥ धनेधनविनाशाय विक्रमे बंधुनाशनः ॥ तोये भोजकुटुंबघ्नः पुत्र संततिपीड
नम् ॥ रिपुहा रिपुराशिस्थः पत्नीनाशाय सप्तमे ॥ मृतौ मृत्युविनाशाय शुभलाभाय कीर्तितः ॥ धर्मे धर्मपदप्राप्तिलाभे लाभवि
नाशकृत् ॥ असव्ययकरश्चात्ये स्वोचेक्षेत्रादिगः शुभः ॥ अत्र राही लग्ने शत्रगीडा रक्तदर्शनम् ॥ तृतीये भातृहानिः ॥ परस्परं विरोधः ॥
चतुर्थे कुटुंबभोजनम् ॥ सप्तमे मृताविवाहिताकष्टम् ॥ अष्टमे सुखाभावः ॥ नवमे मलिनः॥दशमे राजगौरवलाभः॥ लाभे लाभाधिक्यम् ॥ अत्र भावे
कन्याराशिवांशे सति बुधफलवद्राहुफलं वाच्यमिति विशेषः॥ शुभाशुभफलमेकस्मिन्नेव भावे स्वोच्चग्रहनीचादिगृहविषयकं ज्ञेयमिति राहुः एतद्रहाणां
भावे नवांशफलं ज्ञेयम् ॥ अत्र विशेषमाह चंडेश्वरः तत्तद्वहस्य यो भोगस्तन्त्रवाशे क्रमात् फलम् ॥ मूर्त्यादिसर्वभावेषु क १०८ ल्प्यम
ष्टाधिकं शतम् ॥ सूर्यज्ञभृगुपुत्रेभ्यो सत्रिभागं दिनत्रयम् ॥ पंचाहो भूमिपुत्रस्य चत्वारिंशदिनं गुरोः शनासत्रयं
प्रोक्तं दशाहसहितं पुनः ॥ मासद्वयमितं राहोश्चंद्रः सर्वत्र मध्यगः ॥ अथ वर्षे मासे वा संक्षिप्तं भावफलं वर्षतंत्रे ॥ सूर्यारमंदा
स्तनुगा ज्वराति धनक्षयं पापयुगिदुरित्थम् ॥ शुभान्वितः पुष्टतनुश्च सौख्यं जीवज्ञशुक्रा धनराज्यलाभम् ॥ १॥ चंद्रज्ञजी
वाः स्युरितो धनस्था धनागमं राज्यसुखं च दधुः ॥ पापा धनस्था धनहानिदाः स्युनपाद्यं कार्यविघातमार्किः ॥२॥ दुश्चिक्यगाः
खलखगा धनधर्मराज्यलाभप्रदा बलयुताः क्षितिलाभदाः स्युः ॥ सौम्याः सुखार्थसुतमानयशोविलासलाभाय हर्पमतुलं
किल तत्र चन्दः ॥३॥ चंद्रः सुखे वलयतो व्यसनं रुजं च पुष्टः शुभेन सहितः सुखमातनोति ।। सौम्याः सुखं विविधमत्र खलाः
सुखार्थनाशं रुजं व्यसनमप्यतुलं भयं च ॥ ४ ॥ पुत्रवित्तसुखसंचयः शुभाः पुत्रगो भृगुसुतोतिहर्षदः ॥ पुत्रमित्रधनबुद्धिहा
रकास्तस्करामयकलिप्रदाः खलाः॥५॥ षष्ठे पापा वित्तलाभं सुखाप्तिं भौमत्यंत हर्षदः शत्रुनाशम् ॥ सौम्या भीति वित्तनाशं
कलिं च चंद्रो रोगं पापयुक्तः करोति ॥६॥ सपापः शशी सप्तमे व्याधिभीति खलाः स्त्रीविनाशं कलिं भृत्यभीतिम् ॥ शुभाः
कुर्वते वित्तलाभं सुखाप्तिं यशो राजमानोदयं बंधुसौख्यम् ॥ ७॥ चंद्रोष्टमे निधनदः खलखेटयुक्तः पापाश्च तत्र मृतितुल्यफला
॥८४॥

·विचिंत्याः ॥ सौम्याः स्वधातुवसतौ रुजमर्थहानिम्मानक्षयं मुथशिले शुभजे शुभं च ॥ ८॥ तपसि सोदरभीः पशुपीडनं खलख गेतिमुदो रविरत्र चेत् ॥ शुभखगा धनधर्मविवृद्धिदाः खलखगेपि शुभान्यपरैर्जगुः ॥ ९॥ गगनगो रविजः पशुवित्तहा रविकुजो व्यवसायपराक्रमौ ॥ धनसुखानि परे च धनात्मजावनिपसंगसुखानि वितन्वते ॥ १० ॥ लाभे धनोपचयसौख्ययशोभिवृद्धिस न्मित्रसंगबलपुष्टिकरास्तु सर्वे ॥ क्रूरा बलेन रहिताः सुतवित्तबुद्धिनाशं शुभास्तु तनुते स्वफलस्य वृद्धिम् ॥ ११ ॥ पापा व्यो नेत्ररुजं विवादं हानि धनानान्नृपतस्करादेः ॥सौम्या व्ययं सद्व्यवहारमागें कुर्युः शनिहर्षविवृद्धिमत्र ॥ १२ ॥ अत्रेदं भावफलं संक्षेपेणोक्तं मासप्रवेशलग्ने पनकोशोक्तं भावफलं मणियोक्तं वा स्वबुद्ध्या यथायोग्यं यथासंभवं च लेखनीयम् ॥ अथान्यो विशेषः ॥ वर्षप्रवेशलमे द्रव्यं पुत्रजायालाभविवाहारिष्टयोगोन्यतो मासप्रवेशलग्नेपि यस्मिन्मासे तत्संभवस्तस्मिन्मासेऽवश्यं तत्फलं वाच्यामिति ॥ मासे हीनांशादिदशाः सर्वाः पूर्वदशाध्याये निरूपिता एव ॥ विशेषमाह यादवः ॥ फलं च सर्व प्रथमोक्तवच्च मासप्रमाणेपि दशा च कार्या ॥ प्राग्वच्च तस्या हि फलानि पञ्च विशेषमत्र प्रथमं ब्रवीमीति ॥ ये हद्दभागाः कथिताः क्रियादौ मासप्रवेशांगमते च तस्मिन् ॥ तावत्प्रमाणा हि दशाच तेषां ज्ञेया ग्रहाणामिह रौमकोक्ता ॥ अजेविलग्नेगरसेभवाणा दशाब्द ६शु ६ज्ञा ८२५ शनैश्वराणाम् ॥५॥ तथैवमपि फलानि तासां ग्रंहस्वरूपे तु समग्रकाणि ॥ अथ मासलममुंथहालग्योर्मध्ये यो बलवांस्तस्माद् हद्दादशा विचार्या इत्युक्तं वर्षतंत्रे ॥ इंथिहालग्नपो राशिपो वली तत्र हद्दपाः॥ दशेशाःस्वांशतुल्याहरित्युक्तं कैश्चिदागमात् ॥ अत्र विशेषमाह वामनः॥स्वहदे मित्रहद्दे वा दिनमासदशा तथा ॥ हदां पश्यति यः खेटः फलं तस्योत्तमं भवेत् ॥ अत्र स्वहदादिज्ञानमासलमवशतो ज्ञेयम् ॥ अत्रांतर्दशाज्ञानमाह यादवः ॥ बलानु मानेन शुभाशुभानि तान्येव विद्यादथ चैकघस्राः ॥ अन्तर्दशाके १ न्दु १ कु १ राहु १ जीव १ मंदज्ञ १ केतू १ शनसां तदी शात्॥ अत्र मेपलग्ने प्रारंभे प्रथमं गुरुदशादिनादि ६ तत्रांतर्दशा प्रथममेकदिनतुल्या गुरोः १ ततः शनेरेकदिने तुल्या१ ततो बुधस्य ततः केतोः । ततो भौमस्य १ ततोकदेशांतर्दशादिनानि १ एवं षड्दिनानि जातानि ॥ ततः शुक्रदशादिनानि ६ अत्र प्रथमं शुक्रांतर्दशादिनम् १ ततो खेः १ ततश्चंद्रस्य १ ततो भौमस्य १ वतो राहोः १ ततो गुरोः १ एवं दशेशमारयोक्तकमेणैकैकदिवसमिताः सर्वेषां यहाणामंतर्दशा ज्ञेया ॥ फल १ ·हायन ॥८॥ R मप्युक्तं तत्रैव ॥ सौम्यग्रहस्यैव दशां प्रविष्टामतर्दशा सौम्यभवातदा स्यात् ॥ कार्यार्थसिद्धिर्मनसश्च तुष्टिमित्राप्तिपुत्रादिसुख रल. तथैव ॥ १॥ क्रूरस्य पाके यदि पापपाकः प्रोद्रेगचिंताभयकोपवादः ॥ मृषापवादो गदकादिकं च लोकैविरोध स्वपरैरतीव ॥२॥ शुभस्य मध्ये यदि पापकस्य दशा तदा दुःखमनोधिमोहाः ॥ परस्परं ताडनवंधनानि भवंति पुंसां व्यसनानि वापि ॥ ३ ॥ क्रूरग्रहस्यापि दशाविभागे सौम्यस्य चेत्स्यादसुखं च तंद्रा ॥ आलस्यबुद्धिव्यसनानि चैवं विचार्य मासे प्रवदेत्फलानि ॥ अत्र मुंथामासेशदशादिफलवज्ज्ञेयम्॥अत्रायं विशेषः जन्मनि वर्षे वा यो ग्रहः स्वगृहे स्वोच्चे स्वमित्रहदादौ सौम्ययुतदृष्टो वा भवति तस्य दशा शोजना ॥ नीचारिगृहास्तगतपतितभवना ६ । ८।१२ धीशदशा निंया ॥ जीवे संतापोत्पत्तिः ॥ चंद्रः ४।८।२।१ । ९ एष्वशुभः ॥ अत्रापि मास प्रवेशफलानि ॥ वामनः ॥ कलादिना समो भानुर्यढेलायां प्रजायते ॥ दिनेदिने भुक्तियोगात्तदनं दिनजं स्मृतम् ॥ १॥ दिनलगे ग्रहान्त्सर्वान्स्पष्टान् भावांश्च सायचेत् ॥ तत्र स्पष्टीकृतश्चंद्रो यत्रांशे तत्फलं वदेत् ॥ २॥ लग्नांशस्थे शुभेष्टे चंद्रे पुष्टतमं वपुः ।। वनांशे शुभयुग्दृष्टे धनधान्यं रसैः समम् ॥ ३॥ सहजांशे भ्रातृसौख्यं तुर्याशे भव्यभोजनम् ॥ सुतांशेपत्यजं सौख्यं षष्टांशे गेग वेरिणोः ॥ ४॥ सप्तमे स्वस्त्रियाः सौख्यं शुक्रज्ञपुरुसंगमे ॥ स्वयंवरस्त्रिया सौख्यं धृतिर्वा न च वमना ॥ ५॥ दिनादावष्टमेक स्मादोगो धरणकं मृतिः॥ रद्धयांतरे वेधः ससौम्यः स्वल्पसौख्यकृत् ॥ ६॥ पुण्यांशे संपदस्तीर्थ कौशे कर्मणां फलम् ॥ गुरु शुक्रपदेशेच साकै भूपात्पदं महत् ॥ ७॥ लाभांशोपि नवो लाभः सौम्ययुक्तेक्षिते परम् ॥ निधिप्राप्तिळयांशे च सशुभे शुभक व्ययः॥८॥ संवित्प्रकाशे ॥ चंद्रे स्वोच्चशुभस्वमित्रभवनस्थः सौम्यमित्रेक्षितो नीचारातिग्रहादि ६ रंध्र ८ रहितस्थानस्थितो हर्षितः॥ पुष्टश्चैव निरीक्षितोखिलजयश्चेत्स्यात्समस्तं दिनं ज्ञेयोसौ दिवसोखिलोपि फलदः स्याद्वैपरीत्येन्यथा ॥ अत्र दिनप्रवेशे लग्नादिनवांशफलमुक्तं ताजिकसारे ॥ यदि विलग्नलवः शुभखेचरैर्बलयुतैः सहितोथ विलोकितः॥ वहुसुखं प्रकरोति हिमांशुना धनपद में ॥५॥ च तथा विजयं नृणाम् ॥ १॥ शुभखगैः सहितोथ विलोकितो बहुसुखं प्रकरोति हिमांशुना ॥ धनपदं च तथा विजयं नृणां शुभ खगैः सहितोथ विलोकितः ॥२॥ बहुसुखं प्रकरोति धनं तदा सहजतश्च सुखं सहजांशके ॥ यदि शुभैः सहिते विधुना तथा सुख ·लवो यदि सौम्ययुतेक्षितः ॥३॥ शुभतरं स्वजनैःसह भोजनं सुतसुखं प्रकरोति सुतांशके ॥ विधुबुधेज्यसितैश्च युतेक्षितः सुखलवो यदि सौम्यखगेक्षितः॥ ४॥ रिपोहांशः शुभखेटयुक्तः करोति रोगारिभयं नराणाम् ॥ शुभैश्च जायांशगविलासं स्वभार्यया दुष्टखगैः खलत्वम् ॥५॥ वध्वंशकः सौम्यखातरस्थः सौम्यस्तदा दारसुखं च पुंसाम् ॥ शुक्रज्ञजीवैस्सवलैश्च सौख्यं सप्तस्थि तैर्वा वहुकामिनीनाम् ॥ ६॥ रंधांशके रंधमतः समेतः सौम्यविधत्ते मरणं रणादौ ॥ मिश्रविमिधं च खगैः शुभत्वं धर्माशके धर्म मतिः सुपात्रे ॥७॥ भूपास्पदं भौमयुतैश्च सौम्यैः कम्मशिकस्थैर्नृपतेर्धनाप्तिम् ॥ लाभांशकस्थैः सितचंद्रजीला भो महान्मिश्रा खगैश्च मिश्रः॥ ८॥ व्ययः शुभः स्याद्ययभाशयातेर्बुधेज्यशुक्रेस्त कैस्त्वशुभैश्च हानिः॥ दिनदिने भूमिभृतां सदैव फलं विलोक्यं सु धिया ग्रहोत्थम् ॥ ९॥ विलग्ननाथः शुभयुक्तदृष्टः केंद्रत्रिकोणायगतो बलिष्ठः ॥ सौख्यं च लाभं नृपति नितांतं नृणां करोत्येव समेश्वरो वा ॥ १० ॥ अन्यच्च तत्रैव ॥ षष्ठाष्टगो भौगयुतः शशांको दत्तेत्वसौशस्त्रभयं नराणाम् ॥ भौमोष्टमस्थोरिभयं च विनं सूर्य स्तवं प्रकरोति नूनम् ॥ १ ॥ रात्रीश्वरो रंगतः सपापः करोत्यरिष्टं सवलश्च पुंसाम् ॥ क्रूरैः सुखस्थैर्गजवाजिपाताशवं प्रयातो बहुला च पीडा ॥ २ ॥ सप्तस्थितैः सौम्यखगैर्बलाढ्यैर्दुरोदरात्संविजयं करोति ॥ धर्मार्थलाभं नवमोपजाते विलग्नतो वाक्पतिसौम्यशुक्रः॥ ३ ॥ नग ७ पराक्रम ३ शत्रु ६भव ११ स्थितैः शशिसुरेज्यदिनेशसितैर्यदा ॥ नाम द्गतेश्च तदा जनो भुवि तले रमते बहुभार्यया ॥४॥ वेश्यामर्थरतिः करोति रविजः सप्तस्थिता वली भीमो वा सबुधः सिता मदगतः सौख्यं स्वदारोद्भवम्॥नूनं देहभृतौ सुरेज्यभृगुजौ सप्तस्थितौ भोगदौ नानास्त्रीजनितं सुखं प्रतिदिनं पुंसां गुरुः सप्तमे॥५॥ अत्रोक्तफलं यथासंभवं स्वबुद्ध्या वाच्यमिति ॥वामनः॥व्यत्यये व्यत्ययस्तद्वत् क्रूरैर्व्ययधनस्थितैः॥दिनेंदोर्लग्नगे वंधुवैरिभिः कलिमादि शेत्॥१॥तथैव लग्नगे क्रूरेतथापापयुते क्षिते ॥ दिनदौ शस्त्रघातेन मृत्युर्व्यस्तेन्यथा भवेत्॥२॥एकांशावस्थितैयोगः क्षीणेंदुर्न च शोभ नः ॥ लग्नाच्छिद्रे मेषराशौ मकरे च तदंशके ॥ ३॥ सेंदवः कुजसौराकिदिने स्यादसिना वधः ॥ राहो वाथ कुजे मंदे परस्मिन्नपि खेचरे ॥ ४॥ अष्टमे स्वगृहे चैव दिने चंद्रेसिना वधः ॥ अत्रायं विशेषः॥ पूर्व लग्नं मासलग्नं च महारिष्टदं मिश्रफलदं महाशुभफलं वा निर्णय

·HWA
हायन
रना
पश्चादिनप्रवेशलग्रफलं शुभं मिश्र अशुभं च वर्षमासानुसारेण वाच्यम् ॥ दिनेशनिर्णयः वर्षतः ॥ मुथहेशस्त्रिराशीशो दिवा सूर्यर्शनायकः ॥
रात्रौं चंद्रभपो वर्षस्वामी वर्षविलग्नपः ॥ १ मासलग्नपतिर्घस्रलग्नेशः सप्तमः स्मृतः॥ एषां वली तनुं पश्येदिनपः
॥८६॥ 8 कीर्तितः ॥२॥ षष्टाष्टरि फोपगता दिनाब्दमासेंथिहेशाः खलखेटयुक्ताः॥ गदप्रदा मानयशोहराश्च केंद्रत्रिकोणोपगताः सुखा
त्यै ॥ ३॥ यदंशकः सौम्ययुगीक्षितो वा निग्वेक्षणाद्भावजसोख्यकृत्सः ॥ दुःखप्रदः प्रोक्त इतोन्यथात्वे सर्वेषु भावेष्षियमेव
रीतिः॥४॥ द्विादशे खला हानि व्यये सौम्याः शुभव्ययम् ॥ कर्तरीपापजा रोगं करोति शुभजा शुभम् ॥ ५॥ कर्तरीलक्षण
माह वसिष्ठः ॥ लग्नस्य पृष्ठाग्रगयोरसाब्धौ सा कर्तरी स्याहजुवक्रगत्योः ॥ तो शीघ्रचारौ यदि वक्रचारौ न कर्तरी चेति पितामहो
क्तिः इति ॥ अत्र लग्नपापग्रहयोरंशसाम्ये कर्तरीदोष इत्युक्तं गर्गेण ॥ लग्नाधिरिःफगौ क्रूरौ त्रयमेतत्समांशकम् ॥ तदा कर्तरिजो दोषो
नान्यथा भावजं फलम् ॥ कर्तर्यपवादोपि बादरायणोक्तः ॥ विधौ धनोपगे शुभग्रहेथवांत्यगे गुरौ ॥ न कर्तरी भवत्यहो जगाद बादरा
यण इति ॥ अत्र शुभग्रहकर्तरी शुभैव स्वल्पसौख्यकरी ज्ञेयेति ॥ ताजिकसारे ॥ तनुपतिस्तनुते मदनानुगे बहुसुखं त्वथवा हिमगुर्ने
णाम् ॥ गगनबंधुगतो भृगुननंदनः खलु तथाविजयं गुरुसोमजौ ॥ अरि ६ विनाश ८ गतस्तनुनायकः खलखगैः सहितः
सुरपूजितः॥ तनुभृतां प्रकरोति दिने व्यथां गदपदं बहुलं विबलो यदा ॥ मृत्युस्थिता दुष्टखगाश्च नित्यं कुवैति सौम्यैः सहिताश्च
तस्मिन् ॥ घने विवादं कलहं स्वशत्रोभयं नृणां नैव सुखं कदाचित् ॥ सौम्याः स्वकेंद्रात्मजलाभगाश्चेत्पापास्त्रिषष्ठायगता यदि
स्युः ॥ कुर्वन्ति घस्रं विविधं विलासं वित्तागमं वै विजयं नराणाम् ॥ सहजधीमदनायरिपुस्थितो ३।९।७।११। ६ यदि शनी
गुरुभानुसितेक्षितः॥ नवमकेंद्रगतेषु शुभग्रहेष्ववलयामनुजो रमते सदा ॥ इति वामनः ॥ अत्र दृष्टौ योगे च विशेषमाह यादवः ॥ संपूर्ण
दृष्ट्या च दिने फलं स्याद्योगस्तथैकांशसमागमोक्तः ॥ क्षीणः शशी नैव शुभप्रदश्च ग्रहेश्च भान्वंशगतैः फलोक्तिः॥ अत्र दिनप्रवेशे
पि मया दशाध्याये सम्यक्तया दशा निरूपिताः संति तास्तव एवावधार्याः ॥ अथ मद्गुरुचरणकता दिनदशा लिख्यते॥जन्मभादिनभंगण्यं वेद४
नंतिथिवास्युक् ॥ नवा ९२ भू १ रसां ६ का ९शि २ वेदा ४ ष्टा ८दि७ गुणे ३ घुभिः ५॥ शेषे सूर्यादिखेटानां दशा ज्ञेया दिनो
॥८६॥

·द्रवा ॥ सौख्यं सौम्यदायां स्यादुःखं पापदशासु च ॥ अथ विशेषफलम् ॥ शिरोव्यथा वित्तहानिः कलहं दुष्टभोजनम् ॥ वृथाया बारवौ प्राच्यां चंद्रे स्वं मिष्टभोजनम् ॥ राजपूजा सुखं वस्त्रं भौमे दुःखं भयं व्ययम्।।गोधूमयवमुद्गादिभोजनं शशिनंदने ॥ मित्रसंग सुखं क्रीडा विद्या सौख्यं नृपादनम् ॥ गुरौ सुभोजनं द्रव्यं लाभं स्त्रीमित्रभूपतः ॥ सौख्यं प्रतीच्यां गमनं वस्त्राप्तिं च भृगोर्धनम् ॥ सुभोजनं सुखं भूपमित्रस्त्रीतो यवान्नभुक् ॥ शनी भ्रमस्तीवरोषो नृपाद्रीदेहपीडनम्॥कुधान्याप्तिर्वृथायात्रा राहुकेत्वोः फलं तथा ॥ अथ दिनप्रवेशे अवस्थाविचारो वर्षतंत्रे ॥ दिनप्रवेशेत्र विधोरवस्था या तु यादृशी ॥ तदवस्था तुल्यमसौ फलं दत्ते नसंशयः ।। विहाय राशि चंद्रस्य भागा द्विघ्नाः २ शरोद्धृताः ५॥ लब्धं गता अवस्थाः स्युभौग्यपाः फलमादिशेत् ॥ प्रवासः प्रवासोपगे सत्रि नाथेर्थनाशस्तु नष्टोपगे मृत्युभीतिः ॥ मृतावस्थिते ३ स्याज्जयायां जयस्तु४ विलासस्तु हास्योपगे ५ कामिनीभिः॥ रतौ स्याद्र तिः ६क्रीडिता ७ सौख्यदात्री प्रसुप्तापि निद्रां कलिदैहपीडा ॥८॥ भयं ९ तापहानिः १० सुखं स्यात्तु भुक्ता ११ ज्वराकं पिताः सुस्थिराः स्युः क्रमेण ॥ अत्र चंद्रो लयाजन्मराशेर्वा अष्टमगस्तदावस्थाफलं विपरीतं ज्ञेयमित्युक्तं ताजिकसारे ॥ छिद्रोपगो रात्रि पतिर्विलग्नाव्यस्तं फलं वा जनिभाद्विलोक्यमिति ॥ छिद्गत्वं षडंशस्थागतस्याप्युपलक्षणमितिकेचित् ॥ अशुभावस्थापना दमाह वामनः ॥ कष्टावस्था शुभाशस्थे चंद्रे ज्ञेया शुभप्रदेति ॥ अथ दिनप्रवेशे भोजनविचारः ॥ वामनः ॥ दिनलग्नं निवेश्या दौ चक्रे द्वादशराशिके ॥ तात्कालिकग्रहवशाभोजनादि विचितयेत् ॥ आदिशब्देन आखेदस्वमादि ज्ञेयम् ॥ भोज्यदाता तनु स्वामी भोज्यं हिबुकवेश्मपः ॥ यूनपश्च बुभुक्षोक्ता भोक्ता यूनाधिपो मतः ॥ लाभवेश्मनि लग्ने च शुभदृष्टे सुभोजनम् ॥ जीवे लग्ने सिते वापि कुस्थानेपि सुभोजनम् ॥ राहै। मंदे तथा लग्ने सूर्य दृष्टे युतेऽपि च ॥ न चात्र भोजनं क्वापि शस्त्रतो घातमा दिशेत् ॥२॥रविदृष्टिविना लग्नं रवियोगं विनापि वा ॥ सायकं दशनं वाच्यं लंघनं च विनिर्दिशेत् ॥ उष्णं तु दशमे चंद्रे शीतं तत्र कुजे स्थिते ॥ तुर्यस्थेके रसं तिक्तं सोमे सलवणं भवेत् ॥ कुजे तु कंदुकं प्रोक्तं बुधे प्रोक्तं तु मिश्रितम् ॥ गुरौ तु मधुरं प्रोक्तं शुक्रम्लं तुवरं शनौ ॥ ग्रहे बलयुते वापि भोज्याने रसमादिशेत् ॥ स्निग्धं शुक्रे शनो तैलमुच्चगे संस्कृतं शुभम् ॥ नीचे कटु तु ·हायन ८७॥ तु शनी तुय्ये संस्काररहितं पुनः ॥ लग्ने सूर्यादयः स्वोच्चे नृपादिगृहभोजनम् ॥ राजा रविः शशी राज्ञी मंगलो वाहिनीश्वरः ॥ कुमा रत्न. ज्ञो गुरुमैत्री सितो नेतानुगः शनिः ॥ मूलत्रिकोणके खेटे सपितुस्तत्र भोजनम् ॥ मित्रवेश्मनि मित्रज्ञ समे समगृहे पुनः ॥ एवं धने धनाढ्यं च बंधुभ्यो बंधुभे तथा ॥ पितृवेश्मनि तुयें स्यात्पुत्राद्भुक्तं तु पंचमे ॥ शत्रुवेश्मनि शत्रौ स्यायोपिढेश्मनि सप्तमे ॥ छिद्रे तु कपटाद्भुक्तं नवमे धर्मभोजनम् ॥ दशमे राजामार्गाच लामो पित्रादिना हतः ॥ व्यो मूल्यात्तथा भुक्के तुर्याशाभोज्यसं मितिम् ॥ चंद्रराशीश्वरं चंद्रः पश्येचेत्सुखभोजनम् ॥ न पश्येच तदा कष्टं भोजनं दुर्वचोदितम्।कालहोराधिपो लगे सुखे वा शीघ्र भोजनम् ॥ धने तुर्ये च राजा च मिष्टमन्नं क्षिपत्ययम् ॥ तुर्य पश्यति लग्नं वा चंद्रस्तत्र सुभोजनम् ॥ दशमं तु शुभः पश्येत्स्वगृहे सुखभोजनम् ॥ शत्रौ शत्रुगृहे भुक्तमन्या स्वबुद्धितः।लग्ने सर्वग्रहोपेते स्वगृहे भोजनं भवेत्॥चरराशौ लग्नगते वारंवारं तु भोज नम्॥एकवारं स्थिते लग्ने द्विवारं द्विःस्वभावक।सूर्य्यारौ वलिनी लग्ने क्षत्रियस्य गृहे भुजिः॥द्विजगेहे शुक्रगुक्त चंद्रो वैश्यगृहे सुधः ॥ शूदगेहे सूर्यसुतो नीचगेहे कुभोजनम् ॥ सुखसंस्थे सुखाधीशे सुभोज्यं सरसंवदेत् ॥ वर्षतंत्रे ॥ तिलानमकै हिमगौ सतण्डुला मामे मसूराश्चणकाः सुभोजनम् ॥ शनौ कुलित्यादिप्समापमन्नं भोज्यं तुषत्रांशिखिराहुवीय ॥ शुभेक्षणालोकनतः सहर्षम् ॥ सूखें मूलं पुष्पमिन्दौ कुजे स्यात्पत्रं शाखा वापि शाकं सवीयैः ॥ शुकेन्यव्यजनं भूरिभेई मदेनेत्थं सामिपं राहु वोः ॥ अथ एमा कस्यां दिशि इत्यादिप्रश्ने संज्ञाध्यायोकमहराशिस्वभावेन स्वबुद्धया सर्व वदेदिति॥अथ दिनप्रवेशे मृगयाविचारः॥शवीयाँ कुजज्ञौ नृपाखेटसिद्धय न सिद्धियदा वीर्यहीनाविमौ स्तः ॥ जलाखेटमाहुः सवी इलाख्यैनंगाख्यैनंगाखेटमाहुः ॥ जलपर्वतादिग्रहराशयः संज्ञाध्यायो का ज्ञेयाः ॥ लग्नास्तनाथौ केंद्रस्थो निर्वलो क्लेशदायिनौ ॥ मृगयोक्ता शुभफला वीर्याध्यौ यदि तौ पुनः ॥ क्रूराक्रांतानि यावंति मध्ये भानीन्दुलग्नयोः॥तावंतः प्राणिनो वध्या द्विविघ्नाःस्वांशकादिषुः। विपत्करगते दुःखं नैधने च विभेदनम्।।प्रत्यारौ सवलं विबा ॥७॥ त्पापे वा जन्मभे गणे।। समभेतभवे २ चायमबखायं विषमे तथा॥अत्र विशेषः प्रश्नवैष्णवे॥लनेशजामित्रपतीत्थशाले प्रश्नं ह दृष्टास्त्र नयोयोश्च॥आखेटकास्यात्सकलारिदृष्टया कष्टाददृष्ट्या विफलोल्पको वा ॥ लग्नेश्वरे द्यूनगते विलग्नजायेश्वरे स्यान्मृगयाप्रभूता ॥ YAM ·यूनेश्वरे मंदगतौ सुदृष्ट्या स्वल्पावलाव्ये क्षितिजे ऽथ गुर्वी ॥ विभौमगेहे च कुने नभस्थे जीवज्ञदृष्टे मृगयोगरीयसी ॥ बुवस्य जीवस्य गृहे नभस्थे लग्नेथ गुर्वी मृगया तदा भवेत् ॥ जामित्रनाथे हि बुचे नभस्थे चाखेटकः स्वल्पतगेपि न स्यात् ॥ यूनस्थिते वीर्ययुतः प्रभूतः स्यादल्पकोऽन्यत्र गते च केन्द्रात् ॥ अथ जलाखेटकाने ॥ जामित्रनाथेन सुधाकरेण यदीत्थशालं कुरुते महीजः॥शुक्रेक्षितो वारिचरस्य राशावाखेटकः स्यात्प्रचुरो झपाणाम् ॥ अथाखेटके दिननक्षत्रत्रशेन फलमुक्तं ॥ भूपालवल्लभे॥ सूर्यभात्रि त्रिभे चंद्रे पाशघातवधस्तथा ॥ पाशे पाशगतं कुर्याद् घाले प्राप्तिमवेत्रहि ॥ वधे प्राप्तिर्भवेन्नित्यमेवं वाच्यं न संशयः ॥ लुब्ध नामर्शगोराशिर्यत्र स्यादिनचंहमाः ॥ तन्मध्ये यदि सौम्याः स्थुस्तदा च परिणादिकम् ॥ राशिचंद्रमसोमध्ये पापा दुष्टपशुस्तदा। मिश्रखेटे मिश्रपशुर्नग्रहश्चेत्पशुनहि ॥ राहोः शनेस्तु महिमा गोपभास्करयोगाः ॥ज्ञशुकाभ्यां वुधे हुभ्यां सूकरादय एव च ॥ आखेटकस्य दिवसे चंद्रः क्रूरयुतो यदि ॥ रवियुक्तो भवेत्पंशुगौमे शृंग विना मृगः ॥ अंगविइस्तमः सौमहिपाः शनिराहतः ॥ वराहो रविभौमाभ्यां पक्षिणो बुधशुकयोः ॥शृंगहीना युतः सौम्यः सशृंगास्तु तथेतरैः ॥ तिथिः पंचगुणा मालवाराढया त्रिवि भाजिता ॥ एकादिशेष मृगया जलस्थलगिरी कमात् ॥ अथ दिनप्रवेशे स्वमविचारो वर्षांचे ॥ लग्नांश तापजास्मिन्दुःसमा सेत यथार्कविवम् ॥ रक्तांवरावह्निमथापि चंद्रे शस्त्रास्त्ररक्तांवरपुष्पवत्रम् ॥ चियः सुरूषाश्च कुजे सुवर्ण स्नांवरनपशुविछमाणि ।। बुधे हयस्वर्गतिधर्मवार्ता गुरौ रतिर्द्धर्मकथासुरेशा ॥ सबंधु संगश्च सिते जलानां पारे गरिदेवरतिर्विलासः ॥ शनावरण्याद्रिग तिश्च नीचेः संगश्च राहौ शिखिनीत्यमेवम् ॥ चंडेश्वरः ॥ मिश्रेमिश्र वदेत्स्वप्नं स्वामियुके तु हेतुजम् ॥ नीचेरिमे जिते वापि परवे मगतेस्तगे।दुस्स्वापवाच्यं तत्स्वप्नमन्यथा सुखदं वदेत् ॥लग्ने सूर्य शुभैर्दष्टे रविराशिस्तयोद्युते॥ स्वाशे स्वप्नं तदा दृष्टं निश्चयेनेति निर्दिशेत् ॥ रवीन्दुशुक्रौ दृष्टौ च तयोवा यदि सप्तमः ॥तदा स्वप्ने नृपो दृष्टश्चंडेश्वरनृपोदितम् ।। इति स्वमविचारः ॥ अथ मंदावबोधार्थ वर्षपत्रीलेखनक्रमो लिख्यते॥प्रथमं मंगलश्लोका आशीर्वादश्लोकाश्च लेख्याः॥ ततः संवत्सरशकायनर्तुमासाशतिथिवारनात्रयोगकरणदिनमानरात्रिमा नेष्टकालादिभिर्वर्षसमयो लेख्यः॥ततो वर्षकुंडली जन्मकुंडली ग्रहन्यासपूर्विका लेख्या ॥ ततः स्पष्टमहाश्च तन्यादिद्वादशभावसंधयश्च लेख्याः॥पहाणां ·--- हायन रत्न. 1८८॥ विंशोपकाबलं परस्परं दृष्टयो भावेषु च दृष्टयो लेख्याः॥ततो ग्रहाणां मैत्रीचक्र लेख्यम्॥वतः पंचवर्गोबलानि द्वादशवर्गिका लेख्या ॥ ततो ग्रहाणा स्थानदिकालनिसर्गचेष्टादृग्बलानि इष्ट कष्टसहितानि लेख्यानि ॥ ततो भावबलं लेख्यं ततो वर्षेशनिर्णय तत्कलं च मुन्याफलं लेख्यम् ॥ततः सहमानि सहमकुण्डलिका लेख्या तवोरिष्टारिष्टभंगौराजयोगराजयोगभगौ च लेख्यौ।ततस्तन्वादिद्वादशभावाविचारागृहाणां भावकलानि भावविचारादेव यथाभाव स्थानि सहमफलानि लेख्यानि ॥ ततो वर्षप्रवेशे दशाविषयविभागेनागतादशा तत्पशाः कचिल्लेख्यः ॥ ततो दशाफलानि लेख्यानि ॥ ततो दशा मध्ये वदंतर्दशाः फलसहिता लेख्याः ॥ ततो द्वादशमासमवेशनासकुंडलिकासटा ग्रहा द्वादशभावप्तहिताः मासेश्वरनिर्णयमासे सफलमासदशाः फल सहिता लेख्याः ॥ ततो मासप्रवेशमध्ये दिनप्रवेशकुंडली स्पष्टग्रहद्वादशभावकलदिनेश्वरनिर्णयदिनेश्वरफलं दिनदशाफलं यथासंभवं भोजनमृगयाखेट कस्वमादिसहिता लेख्याः ततोरिमाब्दप्रवेशः कुंडलीसहितो लेख्यः ॥ इति वर्षपत्रीलेखनकमः ॥ निर्मथ्य सत्ताजिकशास्त्रसिधु समूहतो हायनरत्नसंज्ञः ॥ सद्वर्षपत्रीकरणोधतानां ज्योतिर्विदां कंठविभूषणाय ॥ १॥ वित्तं नान्यं परेषां तु सिंघोर्मथनजं श्रमम् ॥ इति संचिन्त्य सोमेश त्वदंघौ रत्नमर्पितम् ॥२॥ पृथ्वीपते महावीर श्रीमत्साहिसुजातिके॥श्रीराजमहलस्थेन मया ग्रंथो विनिर्मितः ।। ॥ ३॥ यो मे मासकृतेः समः करहतो योगस्तिथिः स्यात्तथा त्रिर्वारामिति तैः सहासदृशं भं सर्वयोगे पुनः॥ भूवाणाक्ष १५५१ कुभिर्भवेदुपमितिय॒थस्य तावद्धि यस्तं मन्ये गणितद्वयज्ञकमलप्रोद्वोधने भास्करम् ॥ ४ ॥ इति श्रीमदैवज्ञाचार्यपंडितदामोदरात्मजबल भद्रविरचिते हायनरत्ने मासप्रवेशादिविचाराध्यायोऽष्टमः ॥ समाप्तश्चायं ग्रंथः ॥ ॥५॥ ॥८॥ इदं पुस्तकं मुम्पय्यां खेमराजश्रीकृष्णदासश्रेष्ठिना स्वकीये "श्रीवेङ्कटेश्वर" (स्टीम् ) यन्त्रागारे मुद्रयित्वा प्रकाशितम् । माघ संवत् १९६१, शके १८२६.

·No text on this page.

·है अत्रेयसभ्यर्थना, "श्रीवेरे भान (स्टीम) यवालयकी परमोपयोगी स्वच्छ शुद्ध और सस्ती पस्तकें। यह विषय आज २५॥३० बोया था चवरे २६ २ पापड का इस यालयको जी र सान और सुन्दर प्रती तथा प्रमाणित हुई है की इस य म प १९ नोक, कला, सण, दर्भगाई, उपज, बीमा, योगमार्ग, छन्द, ज्योतिष, आय, संता का विका, साल्मा का या सोचाव दल र तिनी आप के मन आदेशरत विक्रीके अर्थ तैयार रात । स का बाप की सा और बिन्दको बचाई, देवबन्ध किया है । जमा ' होनेपरथी दाल पानी को पीली पुथल का मालाला है । ऐसी पालना का दिल अभाव, संस्कृत तथा हिन्दी कविताको मन विली व आशामा जति पाना हर काम का उदषु अन्य और शुद्ध बाल दुसरी बार शिकायत है कुछ लिये भेज कर दिलामा "भुवीप' मादेन । अधिकमस्मदीपोताना मिनाविमा वामन श्रीरोइटेवरसमाचार पत्रिकामदास व जेषनितिशम् । मिलने का पता सरल श्रीकृष्णदास, "श्रीपेङ्कटे-पर" छापाखाना-मुंबई, XHEHRAJ SHRIKRISHNADAS, 'SHRIYENKATESHWAR STEAM PRESS BOMBAYA

·No text on this page.