Shri Jain Swetamber Khartargacch Sangh, Jaipur
Kharatara Gaccha Brihad Gurvavali
Front matter
"mummm MAHILAITHm.
Emfimultimil
Dirmittimimig
HMM...HMM. I HINDI
Ameritam Mmmm
स्वर्गवासी साधुचरित श्रीमान् डालचन्दजी सिंघी
वाबू श्री बहादुर सिंहजी सिंघीके पुण्यश्लोक पिता
जन्म-वि. सं. १९२१, मार्ग. वदि ६ के स्वर्गवास-वि. सं. १९८४, पोष सुदि ६
Jithin oultilittm intillm milk
imlamilllllllll
TIMINATimnmun
ASPor
MummmmmBALLIG
ItihaRLuisituatin.
दानशील-साहित्यरसिक-सस्कृतिप्रिय
स्व० पावू श्री यहादुर सिहजी सिंघी
mann
अजीमगजन्यरक्त्ता
जमना २८-६-1८८५]
[गायु ता. .-1-1९९४
No text on this page.
सिं घी जैन ग्रन्थ मा ला
Heartter [ ग्रन्यांक ४२]*****
श्री जिनपालोपाध्यादि-सङ्कलित
खरतरगच्छ बृहद्गुर्वावलि
SRI DAICHAND J SINGHI
LWWi
दानवजी सिंधीज
SINGHI JAIN SERIES
*****tti+[NUMBER 42]nt
KHARATARA GACCHA BRIHAD GURVAVALI
(A COLLECTION OF WORKS OF JINAPALA UPADHYAYA AND OTHERS
RELATINO TO THE SPIRITUAL LINEAGE OF THE EMINENT
AÇARYAS OF THE KHARATARA OACCHA)
SINGHI JAIN SERIES A COLLECTION OF CRITICAL EDITIONS OF IMPORTANT JAIN CANONICAL, PHILOSOPHICAL, HISTORICAL, LITERARY, NARRATIVE AND OTHER WORKS IN PRAKRIT, SANSKRIT, APABHRAMSA AND OLD RAJASTHANI- GUJARATI LANGUAGES, AND OF NEW STUDIES BY COMPETENT RESEARCH SCHOLARS ESTABLISHED IN THE SACRED MEMORY OF THE SAINT LIKE LATE SETH SRÍ DALCHANDJI SINGHI OF CALCUTTA BY HIS LATE DEVOTED SON DANASILA-SAHITYARASIKA-SANSKRITIPRIYA SRI BAHADUR SINGH SINGHI DIRECTOR AND GENERAL EDITOR ACHARYA JINA VIJAYA MUNI PUBLISHED UNDER THE EXCLUSIVE PATRONAGE OF SRI RAJENDRA SINGH SINGHI AND SRI NARENDRA SINGH SINGHI BY THE DIRECTOR OF SINGHI JAIN SHASTRA SHIKSHAPITH BHARATIYA VIDYA BHAVAN BOMBAY
KHARATARA GACCHA BRIHAD GURVĀVALI
(A COLLECTION OF WORKS OF JINAPALA UPADHYAYA AND OTHERS
RELATING TO THE SPIRITUAL LINEAGE OF THE EMINENT
ACARYAS OF THE KHARATARA GACCHA)
COLLECTED AND EDITED FROM VARIOUS OLD MANUSCRIPTS
BY
ACHARYA, JINA VIJAYA MUNI
(Honorary Member of the German Oriental Society, Germany, Bhandarkar
Oriental Research Institute, Poona, Visbveshyranand Vaidic Research
Institute, Hosiyarpar, and Gujarat Sabitya Sabha, Ahmedabad )
Honorary Director, Rajasthan Oriental Research Institute, Jaipur
General Editor, Rajasthan Paratan Granthamala, eta,
FISIM
PUBLISHED BY THE ADHISTHĀTĀ
Singhi Jain Shastra Shikshapith
BHARATIYA VIDYA BHAVAN
BOMBAY
V E. 2012)
(First Edition)
[1956 A. D
Vol 421
[Price Rş 7-6-0
कलकत्ता निवासी
साधुचरित-श्रेष्ठिवर्य श्रीमद् डालचन्दजी सिंघी पुण्यस्मृतिनिमित्त
प्रतिष्ठापित एवं प्रकाशित
सिंघी जैन ग्रन्थ माला
[जैन आगमिक, दार्शनिक, साहित्यिक, ऐतिहासिक, वैज्ञानिक, कथात्मक - इत्यादि विविधविषयगुम्फित
प्राकृत, संस्कृत, अपभ्रंश, प्राचीनगूर्जर - राजस्थानी आदि नानाभाषानिवद्ध सार्वजनीन पुरातन
वाड्मय तथा नूतन संशोधनात्मक साहित्य प्रकाशिनी सर्वश्रेष्ठ जैन ग्रन्थावलि]
प्रतिष्ठाता
श्रीमद्-डालचन्दजी-सिंधीसत्पुत्र
ख. दानशील-साहित्यरसिक-संस्कृतिप्रिय
श्रीमद् बहादुर सिंहजी सिंघी
IRIRAMAINERGALSHORT
मोपरि निधी
प्रधान सम्पादक तथा संचालक
आचार्य, जिन विजय मुनि
अधिष्ठाता-सिंघी जैन शास्त्र शिक्षापीठ
संरक्षक
श्री राजेन्द्र सिंह सिंघी तथा श्री नरेन्द्र सिंह सिंघी
प्रकाशनकर्ता-अधिष्ठाता
सिंघी जैन शास्त्र शिक्षा पीठ
भारतीय विद्या भवन, बम्बई
प्रकाशक-जयन्तकृष्ण, ह. दवे, ऑनररी डॉयरेक्टर भारतीय विद्या भवन, चौपाटी रोड, वम्बई, नं. ७
मुद्रक- लक्ष्मीबाई नारायण चौधरी, निर्णयसागर प्रेस, २६-२८ कोलभाट स्ट्रीट, बम्बई, नं. २
श्री जिनपालोपाध्यायादि-विद्वत्कर्तृक
खरतरगच्छबृहद्गुर्वावलि
सद्धाहक एवं संपादक
आचार्य, जिन वि जय मुनि
ऑनररी मेंर
जर्मन ओरिएण्टल सोसाईटी, जर्मनी, भाण्डारकर मोरिएण्टर रिसर्च इस्टीट्यूट पूना, (दक्षिण),
गुजरात साहित्यसमा, अहमदाबाद (गुजरात), विश्वेश्वरानन्द वैदिक
शोध प्रतिष्टान, होसियारपुर (पञ्जाब)
ऑनररी डायरेक्टर
राजस्थान ओरिएण्टल रिसर्च इन्स्टीट्यूट, जयपुर (राजस्थान)
निवृत्त सम्मान्य नियामक भारतीय विद्या वम्बई
भवन,
..
Mana
न्यक
प्रकाशनकर्ता-अधिष्ठाता
सिंघी जैन शास्त्र शिक्षा पीठ
भारतीय विद्या भवन, घम्बई
विक्रमान्द २०१२]
प्रथमावृत्ति
[खिम्नान्द १९५६
अन्यांक ४२]
सर्वाधिकार सुरक्षित
[मूल्य रू.७-०-०
॥सिंघीजैनग्रन्थमालासंस्थापकप्रशस्तिः ।। १ २ ३ ६ ९ ११ १२ १४ १५ अस्ति बङ्गाभिधे देशे सुप्रसिद्धा मनोरमा । मुर्शिदाबाद इत्याख्या पुरी वैभवशालिनी ॥ बहवो निवसन्त्यत्र जैना ऊकेशवंशजाः । धनाढ्या नृपसम्मान्या धर्मकर्मपरायणाः ॥ श्रीडालचन्द इत्यासीत् तेप्वेको बहुभाग्यवान् । साधुवत् सचरित्रो यः सिंघीकुलप्रभाकरः ॥ बाल्य एव गतो यश्च कर्तुं व्यापारविस्तृतिम् । कलिकातामहापुयां तधर्मार्थनिश्चयः ।। कुशाग्रीयया सद्बुद्ध्या सद्वृत्त्या च सन्निष्ठया । उपाय॑ विपुलां लक्ष्मी कोट्यधिपोऽजनिष्ट सः ।। तस्य मन्नुकुमारीति सन्नारीकुलमण्डना । जाता पतिव्रता पत्नी शीलसौभाग्यभूपणा ॥ श्रीवहादुरसिंहाख्यो गुणवास्तनयस्तयोः । सञ्जातः सुकृती दानी धर्मप्रियश्च धीनिधिः ।। प्राप्ता पुण्यवता तेन पली तिलकसुन्दरी । यस्याः सौभाग्यचन्द्रेण भासितं तत्कुलाम्बरम् ॥ श्रीमान् राजेन्द्रसिंहोऽस्य ज्येष्ठपुत्रः सुशिक्षितः । यः सर्वकार्यदक्षत्वान् दक्षिणबाहुवत् पितुः । नरेन्द्रसिंह इत्याख्यस्तेजस्वी मध्यमः सुतः । सूनुर्वीरेन्द्रसिंहश्य कनिष्ठः सौम्यदर्शनः ॥ सन्ति त्रयोऽपि सत्पुत्रा आप्तभक्तिपरायणाः । विनीताः सरला भव्याः पितुर्मार्गानुगामिनः ।। अन्येऽपि बहवस्तस्याभवन् स्वसादिवान्धवाः । धनैर्जनैः समृन्दः सन् स राजेव व्यराजत ॥ अन्यच्च- सरस्वत्यां सदासक्तो भूत्वा लक्ष्मीप्रियोऽप्ययम् । तत्राप्यासीत् सदाचारी तच्चित्रं विदुपां खलु ।। नाहंकारो न दुर्भावो न विलासो न दुर्व्ययः । दृष्टः कदापि यद्गेहे सतां तद् विस्मयास्पदम् ।। भक्को गुरुजनानां स विनीतः सज्जनान् प्रति । बन्धुजनेऽनुरक्तोऽभूत् प्रीतः पोप्यगणेष्वपि ॥ देश-कालस्थितिज्ञोऽसौ विद्या-विज्ञानपूजकः । इतिहासादि-साहित्य-संस्कृति-सत्कलाप्रियः ।। समुन्नत्यै समाजस्य धर्मस्योत्कर्पहेतवे । प्रचाराय च शिक्षाया दत्तं तेन धनं धनम् ॥ गत्वा सभा-समित्यादौ भूत्वाऽध्यक्षपदान्वितः । दत्वा दानं यथायोग्यं प्रोत्साहिताश्च कर्मठाः ।। एवं धनेन देहेन ज्ञानेन शुभनिष्ठया । मकरोत् स यथाशक्ति सत्कर्माणि सदाशयः ।। अथान्यदा प्रसङ्गेन स्वपितुः स्मृतिहेतवे । कर्तुं किञ्चिद् विशिष्टं स कार्य मनस्यचिन्तयत् ॥ पूज्यः पिता सदैवासीत् सम्यग्-ज्ञानरुचिः स्वयम् । तस्मात् तज्ज्ञानवृद्ध्यर्थ यतनीयं मयाऽप्यरम् ॥ विचार्येवं स्वयं चित्ते पुनः प्राप्य सुसम्मतिम् । श्रद्धेयानां स्वमित्राणां विदुपां चापि तादृशाम् ॥ जैनज्ञानप्रसारार्थ स्थाने शान्ति निकेतने । सिंघीपदाङ्कितं जैनज्ञान पीठ मतीठिपत् ।। श्रीजिनविजयः प्राज्ञो मुनिनाम्ना च विश्रुतः । स्वीकतुं प्रार्थितस्तेन तस्याधिष्ठायकं पदम् ॥ तस्य सौजन्य-सौहार्द स्थैयौदार्यादिसद्गुणैः । वशीभूय मुदा येन स्वीकृतं तत्पदं वरम् ॥ कवीन्द्रेण रवीन्द्रेण स्वीयपावनपाणिना । रस-नागार-चन्द्राब्दे तत्प्रतिष्ठा व्यधीयत ॥ प्रारब्धं मुनिना चापि कार्य तदुपयोगिकम् । पाठनं ज्ञानलिप्सूनां ग्रन्थानां ग्रथनं तथा ॥ तस्यैव प्रेरणां प्राप्य श्रीसिंघीकुलकेतुना । स्वपितृश्रेयसे चैषा प्रारब्धा ग्रन्थमालिका ॥ उदारचेतसा तेन धर्मशीलेन दानिना । व्ययितं पुष्कलं द्रव्यं तत्तत्कार्यसुसिद्धये ॥ छात्राणां वृत्तिदानेन नैकेषां विदुपां तथा । ज्ञानाभ्यासाय निष्कामसाहाय्यं स प्रदत्तवान् ॥ जलवाय्वादिकानां तु प्रातिकूल्यादसौ मुनिः । कार्य त्रिवार्षिकं तत्र समाप्यान्यत्रावासितः ॥ तत्रापि सततं सर्वं साहाय्यं तेन यच्छता । ग्रन्थमालाप्रकाशाय महोत्साहः प्रदर्शितः ॥ नन्द-निध्य-चन्द्राब्दे कृता पुनः सुयोजना । ग्रन्थावल्याः स्थिरत्वाय विस्तराय च नूतना ॥ ततो मुनेः परामर्शात् सिंघीवंशनभस्वता । भा विद्याभवना येयं ग्रन्थमाला समर्पिता ॥ भासीत्तस्य मनोवान्छाऽपूर्वग्रन्थप्रकाशने । तदर्थ व्ययितं तेन लक्षावधि हि रूप्यकम् ॥ दुर्विलासाद् विधेर्हन्त ! दौर्भाग्याचात्मवन्धूनाम् । स्वल्पेनैवाथ कालेन स्वर्ग स सुकृती ययौ ॥ इन्दु-ख-शून्य-नेत्राब्दे मासे आषाढसझके । कलिकाताख्यपुर्यां स प्राप्तवान् परमां गतिम् ॥ पितृभक्तैश्च तत्पुत्रैः प्रेयसे पितुरात्मनः । तथैव प्रपितुः स्मृत्यै प्रकाश्यतेऽधुना तथा ॥ इयं ग्रन्थावलिः श्रेष्ठा प्रेष्ठा प्रज्ञावतां प्रथा । भूयाद् भूत्यै सतां सिंघीकुलकीर्तिप्रकाशिका ॥ विद्वज्जनकृताहादा सच्चिदानन्ददा सदा । चिरं नन्दत्वियं लोके श्रीसैघी ग्रन्थपद्धतिः ॥ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ २ ३३ ३५ m m m m m m m ३७ ३८ १० ॥ सिंघीजैनग्रन्थमालासम्पादकप्रशस्तिः ।। २ ५ स्वस्ति श्रीमेदपायाख्यो देशो भारतविद्युत । रूपाहेलीनि ससामी पुरिका तन सुस्थिता ।। सदाचार विचाराम्या प्राचीननृपते सम । श्रीमचनुरमिहोत्र रारोडान्वय भूमिप ॥ वत्र श्रीवृद्रिसिंहोऽभू रामपुन प्रमिद्विमा । क्षानधर्मधनो यश्च परमारकुलाप्रणी ॥ मुज-मोजमुम्वा भूपा जाता यस्मिन् महाकुले । किं वय॑ते कुलीनस्व तर जातजन्मन ॥ पवी राजकुमारीति तस्यामूद् गुणमहिता । चानुय रूप-लावण्य सुवाक् सोनन्यमूपिता ॥ क्षत्रियाणी प्रभापूणां शौर्योतीप्तमुम्बाकृतिम् । या दृष्ट्वैव जनो मेने रानन्यकुलजा वियम् ।। पुत्र किमनसिंहारयो जावस्त्रयोरतिप्रिय । रणमल इति चान्यद् यदाम जननीतम् ।। श्रीदेवीहसनामाऽत्र राजपूज्यो यतीश्वर । ज्योतिर्भपज्यविद्याना पारगामी जनप्रिय ॥ भागवो मरदेशाद् यो भ्रमन् जनपदान् यहून् । जात श्रीवृद्विसिंहस्य प्रीनि-प्रदास्पदं परम् ।। तेनायाप्रतिमप्रेग्णा स तरसूनु स्वसनिधौ । रक्षित शिक्षित सम्यक्, तो जैनमतानुग ॥ दौर्भाग्यात् तटिशोर्यात्ये गुरु-तातो ट्विगती। रिमृढ स्वगृहात सोऽथ यहच्छया विनिर्गत ॥ ६ ७ ८ ९ तथा च- १२ १४ १६ १८ १९ २० २२ २५ ૨૫ प्रान्त्वा नेकेषु देशेषु मसेव्य च यहून् नरान । दीक्षितो मुण्डितो भूय जातो जैनमुनिम्ता ॥ मातान्यनेकशास्त्राणि नानाधर्ममतानि च । मध्यस्थवृत्तिना तेन तपाताचगवेपिणा ॥ अधीता विविधा भाषा भारतीया युरोपना । भनेका लिपयोऽप्येव प्रस-नूतनकालिका ॥ येन प्रकाशिता नेके प्रन्या विद्वस्मरामिता । डिसिना वह्यो रेखा ऐतिह्यतथ्यगुम्फिता ॥ बहुभि सुविद्वद्भिस्त मण्डलेश्च म सस्कृत । पिनविनयनान्नाऽय विरयात सर्वग्रामवद् ।। तस्य तो विश्रुति जारवा श्रीमद्गा धीमहात्मना । माहूत सादर पुण्यपत्तनात् म्वयम यदा॥ पुरे पाहम्मदाबादे राष्ट्रीय शिक्षणालय । विद्यापीठ इति स्यात्या प्रतिष्टितो यदाऽभवत् ॥ भाषायस्येन तपोधैर्नियुक्त स महारमना । रम मुंनि निधीन्द्वन्दे पुराताया स्यमन्दिरे । वर्षाणामष्टकं यावत् सम्भूप्य तत् पद तत । गगा जमनराष्ट्र स तत्मस्कृतिमधीतवान् ॥ सत मागस्य सल्लमो राष्ट्रकार्य च मझियम् । कारागमोऽपि मम्प्राप्तो येन स्वातन्त्र्यसगरे। क्रमात् सतो विनिमुम स्थित शान्ति नि के त ने । विधन द्यकवी श्रीरीन्द्रनायभूपिते ॥ सिंघीपदयुत जैन ज्ञानपीठ तदाप्रितम् । स्थापित तत्र मिंधीधोडालचन्दस्य सूनु।। श्रीयहादुरसिंहेन दानवीरेण धीमना । स्मृत्यर्थ नितातस्य जैनवानप्रसारकम् ॥ प्रनिहितश्च तस्यासौ पदेऽधिष्टातमन्नर । मध्यापयन् वरान् शिल्यान् प्रत्ययन् जैनवाध्ययम् ॥ तस्यैव प्रेरणा प्राप्य श्रीसिंघीकुर केतुना । स्वपितृश्रेयसे खेपा मारल्या ग्रन्थमाटिका ।। मथैव विगतं यस्य यांणामष्टक पुन । प्रयमालाविकासार्थिगृत्तिपु प्रयस्थत ।। याणे-रो-मयेदे मुपाइनगरीस्थित । मुशीति विरदरथात कहैयारालपीमम ॥ प्रवृतो मारतीयाना विद्यानां पीठनिर्मिती । कर्मनिष्टस्य तम्याभूत प्रयस मफलोऽचिरा॥ विदुषां धीमता योगात् पीगे जात प्रतिष्ठिन । भारतीय पदोपेन विधामयन मन्नया ॥ भाहूय सहकार्यार्थ स मुनिम्न मुहृदा । सत प्रभृति तनापि तरकार्ये मुप्रवृचवान् ।। समयनेऽन्यदा तस्य सेवाऽधिका सपेक्षिता । स्वीकृता र सदमावन माऽप्याधायपाश्रिता ॥ मद निभ्याई-बद्रा दे येक्रमे निहिता पुन । पता यावलीभ्ययन् नेन नय्ययोजना ॥ परामन यवनम्य श्रीसिंधीकुलमाम्बता । मावि चामवना येयं मन्धमारा समर्पिता ॥ प्रदसा दरामानी पुनतस्योपदेशात ।म्बपितरनिन्टिरफरमाय मुकीर्निना । दवाद गर्ने कारे सिंघीयो दिवगत । यस्तम्य ज्ञानमयायो माहाय्यमकरोत् महन् । पितृकायमगत्यर्थ पनीरमदामने । राजे इमिहमुष्पेश्श सकृत सद्ययन्नन ॥ पुण्यसोकपिनुनांना प्रन्यागारने पुन । मधुम्यो गुणश्रेष्टो पलसं धन ददी । मयमागममिमा पितृगत् पप फोक्षितम् । श्रीमिपीमात्रै मयं तगिराऽनुपिपीयते । विजनवादादा सचिदानन्ददा सदा । पिर नन्दरिय लोक निविजय भारती २६ २८ ३६ १९ १० खरतरगच्छ-बृहद्गुर्वावलि-विषयानुक्रम प्रास्ताविकवक्तव्य खरतरगच्छपट्टावलिसंग्रह -किञ्चिद्वक्तव्य खरतरगच्छगुर्वावलिका ऐतिहासिक महत्त्व १ बर्द्धमानाचार्यवर्णन २ जिनेश्वरसूरिवर्णन ३ जिनचन्द्रसूरि-अभयदेवसरिवर्णन ४ जिनवल्लभस रिवर्णन ५ जिनदत्वसरिवर्णन ६ जिनचन्द्रसूरिवर्णन ७ जिनपतिसरिवर्णन ८ जिनेश्वरसूरिवर्णन जिनपालोपाध्यायग्रथितग्रन्थभागपूर्ण ९ जिनप्रबोधसरिवर्णन १० जिनचन्द्रसूरिवर्णन ११ जिनकुशलसूरिवर्णन १२ जिनपद्मसूरिवर्णन १-३ ३- ५ ६-१२ -१ १-६ ६- ८ ८-१४ १४-२० २०-२३ २३-४८ ४८-५४ (५०) ५४-५८ ५९-६९ ६९-८५ ८५-८८ ८९ ९० ९० ९० वृद्धाचार्यप्रबन्धावलि १ वर्द्धमानसूरिप्रबन्ध २ जिनेश्वरसूरिप्रबन्ध ३ अभयदेवसूरिप्रबन्ध ४ जिनवल्लभमरिप्रबन्ध ५ जिनदत्तमरिप्रबन्ध ६ जिनचन्द्रसरिप्रवन्ध ७ जिनपतिमरिप्रबन्ध ८ जिनेश्वरसूरिप्रबन्ध ९ जिनसिंघसूरिप्रबन्ध १० जिनप्रभसरिप्रबन्ध खरतरगच्छ-गुर्वावलिगतविशेषनाम्नां सूचि: ९२ ९३ ९३ ९३- ९६ ९७-११२
No text on this page.
सिंघी जैन ग्रंथमाला -RM EARN सननायवईमाननिननन्याजमान लिानौरामादजनवद्वारपालयादवसभा यात्रीलि भविली नवह निदानश्या यतीशानिनवजारव्यातिनयतिसरयापारघाचरितंकिंचिन्मदमत्यायचच्चालासाह स्याartenerम्लान्मकघयताबालादादालिन शाबायीदेवदानिनाशिनावरचा तिस्त्रावलेकनाया कावासनातघांवईमाननामाशियतिस्पवासिद्दीतवावनातवासानिरासोतनासमायानाताडोयारितावा याश्यविनातिनामिसमजनियाद्यतारमातहालतवारनतारा शनिवदितरूणाक्तितमसामानानमाना हरमितिानाचाम्सारिपादस्थापितघापितस्थमानातरमाता वित्पट हवामाना बीताताणारा सम्मेत्यानिगल्यकतिचिन्मु निसामातादिल्लाबादलाप्रतिदावासमायात ताम्मा नवनाविवाद्यातनाचार्यश्विस्त्रासांत्र स्पा सम्पर्गगमतबाधापसंपदेशहानवाना तदनंतरंगी वहमानमाररियवितामानावास्यन्तरिमंत्रस्पाकाधिक ष्टातातस्यज्ञानाायाप्रवासवयंमकाशिटनायागुवाास धराणासमागतःतानानन्तरिमंत्रस्यादमाधष्ठातांतता। सावधान रिमंत्रपदानामात्यकंकलनिावदितीततं असं म्फरजानामात्रामात तिनवसंस्करा सपरिवारावधमा नवरायांजनिारयस्मिन्प्रमाविविज्ञप्नयडितनिनिशगणिनालगवानातस्य लिनमतरकिंफलंयदिनामिंगवानप्रकार स्यातासरवादशप्रस्तातादिवटहवाम्या बायव्याप्त भयानांतरगम्यातायनसक्रमवानतिमिन्नादिपरिनाम तिनतासवताताता नामदत्सवातसहितानात्माष्टादनाबलिता कामरगयल्लीमाशाबदिमिगतस्पंडितलिान स्वरमणिसदितहमानवासीमामधालानामावदाधारामिलितानसादागाष्टाजालातन्माध्यक्षांपासातरक ताकाटोगत्यविनाशिनादारविरिंच्यप्रवाचार्वाकांवनसाकायपनायावपछिकरत्यादारागप्रमःचंद्रारतिमदि मायनाम्माकमपिसनाघोद्यासक्चानतरनिकामिनीततासपिराजयतिसम्झनानननोऽवनाटयंताश्रीराजाराजश्रीम उपाध्यमिायागवएपनपुरायानासताटाव्या श्रीराममहाराजवानितोकालिकार्ययात्रिदायातमादिविनिमुवा मारंगालातिनापिवयाडितरामायातलं का साधागनादादावशलताशाततासांवापिसतावमहकतातताराम पाश्रीसिहासनप्रमुखावायीन्द्रमाकार्यतसत्याएयपाकिायाकरितविकटकरकावरमालख्यतानबाड प्रत्येतिनदृष्टराजसंसायामपिधाधशालिसिवरािमकदाच मित्राच्यचमारतनाममालामनव लिनवाएपाउपाय वसमलिख्यतालासमयावपित्रात्यानासमाखाब वातानपिणकारगकरयानाकस्पपातयकामकामक मक्षरंत्राचार्यद्यासकायस्याशीनदेयिबाया। ब्रुिखसितोगदिवासबारहतायवारमित्यादिाया. वतालाकत्रयसंपूरमिननिष्टाततःश्रामाज्यनिः प्रतिमनायाघावाशयमालिक्लिासप्तणरिश्माका त्रयपहाकालपरिशतनवमुकूमीविभवायपिचका यानाक्रानदमारबलनाधीविनतामविराजम साधाििवविधमकलिकालविलकलकोलविला किशुआजिनशासानविलाधातातिवायिकलाकलाप कलिता श्रावरिवरातिश्रीज्यसणगुणवान राजाज्ञाश्रीपाश्रमराजगजमनावितश्चमकारसमुत्पाद्याश्रासाघपादा वधारयांवकाततवेडावत्यादिमागणीवविधसाधनवरिवस्पमानापारज्यान्नजडास्वानयादानधारयामासातव चनिदि श्रीसंघमासारणानिनिदानस्वनिप्यवस्वायसम्ररववसविनानमहादानप्रदानपात्रत्रास्ताामयस्वकाया स्वायशतयमारसंघसुरुषमाधामाधादवमुश्रावकसारणाश्रीउदयसिदमदारानपावरालालाकनागरिकाला कसमुवागमान हामानवाचफ्विाहाघुत्रासंघसानिमालिवालयसाधावा झापदामादाम खरतरगच्छ बृहद्गुर्वावलि की प्रतिके आयंत पत्र ।
प्रास्ताविक वक्तव्य। सिंधी जैन ग्रन्यमालाके १२ वें गुच्छकके रूपमें, प्रस्तुत होने वारी इस ‘सरतर गच्छीय युगप्रधानाचार्य गुपिरी' (सक्षेपमें - सरतर बृहद् गुर्वाग्ली) की प्राचीन हस्तलिखित प्रति, मूलत बीकानेर निवासी श्रीयुत आरचन्दजी नाहटाको, वहाँके सुप्रसिद्ध क्षमाकल्याणजीके प्रयभडारमें उपलब्ध हुई थी। कोई १९-२० वर्ष पहले, इनने उस प्रतिको हमें देखनेके लिए मेजा । अन्यको देसनेसे, हमें ऐतिहासिक दृष्टि से यह बहुत महत्वका मालम दिया, अत प्रस्तुत अन्यमालामें इसे प्रकाशित करनेका हमने निश्चय किया ! तदनुसार प्रेसमें देने योग्य प्रन्यकी प्रतिलिपि (प्रेसकॉपी ) कर वाई गई । प्रतिनिपिके पढने पर ज्ञात हुआ कि मूल प्रति बहुत ही अशुद्ध रूपमें लिखी गई है । प्रत्येक पक्ति अशुद्धप्राय नात हुई । अन इसका कोई प्रत्यन्तर कहासे उपलर हो तो उसे प्राप्त करनेका प्रयत्न किया गया पर उसमें हमें सफलता नहीं मिगे । तर उसी प्रतिको वारपार आद्योपान्त पढ पढ़ कर, उमकी अशुद्धियोंका तारग किया गया, तो ज्ञात हुआ कि, जिम टहिया (लिपिकारक) ने यह प्रति रिखी है, उसने अपने सन्मुखपाली मूलाधार प्रतिके कुछ अक्षगेको, भ्रममे कुछ अन्य ही अक्षर समझ समझ कर, उनके स्थान पर, अपने अक्षर ज्ञानके मुताबिक, अन्य अक्षर लिव डाले हैं, और इससे, अन्य बहुत ही अशुद्ध हो गया है । प्रन्यगत विषय हमारे लिये सुपरिचित था और इस प्रकारकी अन्यान्य भनेक छोटी-बडी गु परिया-पट्टालिया भी हमारे मनहमें उपन्य थीं, अत तदनुसार हमने सारे अन्यके पाठको शुद्ध करनेका यथाशक्य प्रयत किया । कइ महिनोंके परिश्रमके वाद हम इस प्रन्यकी शुद्ध प्रतिलिपि करनेमें सफल हुए । यादमें हमें इस गुर्मापलिकी एक अन्य त्रुटित ओर अपूर्ण प्रति प्राप्त हुई, जिमके साथ मिशन करने पर हमें ज्ञात हुआ कि हमने जो पाठकी शुद्धि की है वह ठीक उम प्रतिमें उसी तरह मिल रहा है । उस अपूर्ण प्रतिम पुछ पाठभेद भी दृष्टिगोचर हुए, जिनको हमने इस मुद्रित पाठके नीचे, पाद-टिप्पनीमें दे दिये । वह अपूर्ण प्रति केरर ५ पन्नेकी थी, जो प्रस्तुत प्रन्यके २३ । पृष्ठ पर छपी हुई १२ वी पकिके 'श्री जिनपतिरिरिति नाम कृतम् ।' इस वाक्यके माय खण्डित हो जाती है। इस गुरिरिकी उक्त मूल प्रतिके दो पृष्टों का ब्लाक बना कर, उनका प्रनिचित्र माय दिया जा रहा है, जिसमे मूल प्रतिके आकार प्रकारका एक लिपिके स्वरूपका तादृश ज्ञान हो सकेगा। इस प्रन्यका मुद्रण कार्य बहुत समयसे समाप्त हुआ पडा है पर निधिके किमी अज्ञात मतानुसार हम अभी तक इराको प्रसिद्धिमें रख नहीं सके । हमारी इच्छा रही कि इस विशिष्ट प्रकारकी ऐतिहासिक गुर्गरटिसे सरद्ध, तकालीन जैन श्वेताम्बर सप्रदायों और गच्चोंके नामें मी, निस्तृत ऊहापोहात्मक निराध लिया जाय और ययाज्ञात मन प्रकारकी ऐतिहासिक मामग्रीका सकलन कर दिया जाय । डम विषयकी बहुत मी सामग्री हमने सचित कर रखी है, और इसी लिये कई वर्षों तक इमकी प्रमिद्धि रुकी रही ! पर हमारे रिय मा करना भर समर नहीं रहा, अत इसको इसी मूल रूपमे ही प्रनिद्धिमें रख देना उचित समझा है । प्रस्तुत 'गुर्मानलिका ऐतिहासिक महत्त्व' बनलाने याटा श्री अगरचन्दजी नाहटाका एक लेस, हमारी मपादित 'भारतीय विधा' नामक त्रैमानिकी शोपपत्रिकाके, प्रथम वर्षके ४ थे अमे प्रकाशित हुआ है । इम लेगके प्रारममें, गुरिकी परिचापक एक छोटी-सी नोंध (नोट) हमने रिखी थी जिससे या उदृत करते हैं । मापमें आके पृष्टोंमें नाहटाजीका वह लेग मी मुद्रित किया जाता है, ग्मिने पाठकोंको प्रस्तुत प्रन्यके ऐतिहासिक तथ्यों के बारेमें योग्य जानकारी प्रात हो मोगी। " , ["मिपी जैन प्रपमाटामें सरतरगच्छ-युगप्रधानाचार्य-गुरिली नामक एक त गयमय छ सानो पत्र ही प्रकाशित होगा ! इस पमें चित्रकी ११ वीं शताब्दी प्रारममें होने वाले आचार्य यमान गरिमे से कर १४ यी शताब्दी के अनमें होने वाले निनफा गरि तरके सरतर गयो मुहर आचार्यका विस्तृत चरितवर्णन है। गुर्ग २ खरतर बृहद्गुर्वावलि-प्रास्ताविक वक्तव्य अर्थात् गुरुपरम्पराका इतना विस्तृत और विश्वस्त चरितवर्णन करने वाला ऐसा कोई और ग्रन्थ अभी तक ज्ञात नहीं हुआ । प्रायः ४००० श्लोक परिमाण यह ग्रन्थ है और इसमें प्रत्येक आचार्यका जीवनचरित्र इतने विस्तारके साथ दिया गया है, कि जैसा अन्यत्र किसी ग्रन्थमें, किसी भी आचार्यका नहीं मिलता । पिछले कई आचार्योंका चरित्र तो प्रायः वर्षवारके क्रमसे दिया गया है और उनके विहार-क्रमका तथा वर्षा-निवासका क्रमबद्ध वर्णन किया गया है । किस आचा- यने कब दीक्षा ली, कब आचार्य पद्वी प्राप्त की, किस किस प्रदेशमें विहार किया, कहां कहां चातुर्मास किये, किस जगह कैसा धर्मप्रचार किया, कितने शिष्य-शिष्याएं आदि दीक्षित किये, कहां पर किस विद्वानके साथ शास्त्रार्थ या वादविवाद किया, किस राजाकी सभामें कैसा सम्मान आदि प्राप्त किया- इत्यादि बहुत ही ज्ञातव्य और तथ्य-पूर्ण बातोंका इस ग्रन्थमें बडी विशद रीतिसे वर्णन किया गया है । गुजरात, मेवाड, मारवाड, सिन्ध, वागड, पंजाब, और बिहार आदि अनेक देशोंके, अनेक गांवोंमें रहने वाले सेंकडों ही धर्मिष्ठ और धनिक श्रावक-श्राविकाओंके कुटुंबोंका और व्यक्तियोंका नामोल्लेख इसमें मिलता है और उन्होंने कहां पर, कैसे पूजा-प्रतिष्ठा एवं संघोत्सव आदि धर्मकार्य किये, इसका निश्चित विधान मिलता है । ऐतिहासिक दृष्टिसे यह ग्रन्थ, अपने ढंगकी एक अनोखी कृति जैसा है । हम इसका हिन्दी अनुवादके साथ संपादन कर रहे हैं । इस ग्रन्थके आविष्कारक बीकानेर निवासी साहित्योपासक श्रीयुत अगर- चन्दजी नाहटा हैं और इन्होंने ही हमें इस ग्रन्थके संपादनकी सादर प्रेरणा की है। साथमें दिये गये लेखमें नाहटाजीने इस ग्रन्थका ऐतिहासिक महत्त्व क्या है और सार्वजनिक दृष्टिसे भी किन किन ऐतिहासिक बातोंका ज्ञातव्य इसमें प्राप्त होता है, यह संक्षेपमें बतानेका प्रयत्न किया हैं।" - भारतीय विद्या, पुस्तक १, अंक ४, पृष्ठ २९९] , - इस 'गुर्वावलि' के पीछे हमने एक और ऐसी ही गुर्वावलिरूप 'वद्धाचार्य प्रवन्धावलि' नामक कृति मुद्रित की है । यह कृति प्राकृत भाषामें ग्रथित है । इसमें वर्द्धमान सूरिसे ले कर जिनप्रभ सूरि तकके १० आचार्योका वर्णन दिया गया है । ज्ञात होता है कि 'विविध तीर्थकल्प' आदि अनेक ग्रन्थोंके प्रणेता जिनप्रभ सृरिकी शिष्यपरंपराके किसी शिष्यने इस प्रबन्धावलिका प्रणयन किया है। पाटणके भण्डारमें उपलब्ध प्राचीन प्रति परसे इसका संपादन किया गया है । जिनप्रभ सूरिने दिल्लीके वाहशाह महम्मुशाहकी समामें विशेप सम्मान प्राप्त किया था जिसका उल्लेख, इनसे संबद्ध कई पट्टावलियों एवं प्रबन्धत्मक कृतियोंमें उपलब्ध होता है । हमारी संपादित 'विधिप्रपा' तथा 'विविधतीर्थ कल्प' नामक कृतिकी प्रस्तावना आदिमें इन जिनप्रभ सूरिके वारेमें यथायोग्य वर्णन लिखा गया है। जिनप्रभ सूरि अपने समयमें एक बहुत प्रभावशाली और प्रतिभासंपन्न आचार्य हुए। पर उनके बारे में, प्रस्तुत बृहद् गुर्वावलिमें नामोल्लेख तक भी नहीं किया गया है । यद्यपि वे खरतर गच्छान्तर्गत एक शाखाके ही प्रसिद्ध आचार्य थे। इससे सूचित होता है कि बृहद्गुर्वावलिके संकलनकर्ताका मुख्य लक्ष्य अपनी गुरुपरंपराका महत्त्व मात्र आलेखित करना रहा है और इससे उसने अन्य गच्छीय एवं अन्य शाखीय आचार्योंके बारेमें विशेष रूपसे उपेक्षात्मक और कहीं कहीं तो आक्षेपात्मक वाक्यों एवं विचारों का उल्लेख करनेमें अपना अधिक गौरव समझा है । उपकेशगच्छीय आचार्य पद्मप्रभ तथा बृहद्गच्छीय आचर्य प्रद्युम्नसूरिके साथ जिनपति सूरिके वाद-विवादके प्रसंग अतिरंजित और अतिवालिश शैलीमें लिखे गये हैं । तथापि उस समयके जैन समाजके प्रभाव और संघटनके बारमें इस ग्रन्थमें ऐसी बहुत सी महत्त्वकी बातें लिखीं मिलती हैं, जो इतिहास और संस्कृतिके ज्ञान में वृद्धिकारक हो कर मनोरंजक एवं प्रेरणादायक भी हैं । इस सिंघी जैन ग्रन्थमाला द्वारा, जैन इतिहास एवं संस्कृतिके आलेखनमें आधारभूत समझी जाने वाली विविध प्रकारकी साहित्यिक सामग्रीका प्रकाशन करनेका हमरा मुख्य लक्ष्य रहा है, और तदनुसार हमने अब तक अनेकानेक ऐतिहासिक प्रबन्धात्मक ग्रन्थ, एवं प्रशस्तिसंग्रहात्मक संकलन प्रकाशित करनेका प्रयत्न किया है। प्रबन्धचिन्तामणि, पुरातन प्रबन्धसंग्रह, प्रबन्धकोश, प्रभावकचरित्र, भानुचन्द्रगणी चरित्र, देवानन्द महाकाव्य, दिग्विजय महाकाव्य, जैनपुस्तक प्रशस्तिसंग्रह, विविधतीर्थकल्प आदि नाना ग्रन्थ इतःपूर्व प्रकाशित किये गये हैं; तथा कुमारपालचरित्र- ३ खरतर वृहद्गुर्वावलि-प्रास्ताविक वक-य सग्रह, वस्तुपालप्रशस्त्यादिकृतिमग्रह, हमीरमहाकाव्य, विज्ञप्तिलेखसग्रह -आदि कई अन्य प्रायः छप कर तैयार पडे हैं जो यथाशक्य शीघ्र ही प्रसिद्ध होने वाले हैं । इसी प्रकारके ऐतिहासिक ग्रन्योंमें प्रस्तुत गुर्गापलिके समानविषय वाली विविध गच्छीय पट्टापलियों-गु चलि- योंके २-३ सग्रह भी प्रकट करनेका आयोजन किया गया है, जिनमेंसे यह एक प्रस्तुत गुर्वापलि, इस प्रकार विद्वानोंके सम्मुख उपस्थित हो रही है। वृहद्गच्छ, उपकेश गच्छ, पूर्णिमा गच्छ, आचलिफ गच्छ, कटुकमति गच्छ आदि अन्य कई गठोंका इतिहास बताने वाली अनेक पट्टापलियों का एक ऐसा ही अन्य सग्रह प्रेसमे छप रहा है | तपागच्छसे सबद्ध पट्टावलियोंका एक विशाल समह भी तैयार हुआ पड़ा है। . खरतर गच्छीय पट्टापलियोंका एक छोटा सा सग्रह, सबसे पहले हमने, सन् १९२०-२१ में पूनामें रहते हुए जब 'जैनसाहित्य संशोधक' नामक त्रैमासिक पत्रका प्रकाशन शुरू किया तव, सकलित करनेका प्रयास किया था। बादमें हमारा कार्यकेन्द्र पूनासे हट कर, अहमदाबादका गुजरात - पुरातत्त्व मन्दिर बना, तर वह सग्रह उपेक्षित दगामें पड़ा रहा । वादमें कलकत्तेके प्रसिद्ध जैन धनिक और विद्वान श्रारक ख० वाबू पूरण चन्दजी नाहारके सोहार्दपूर्ण प्रयत्नके फलरूप सन् १९३२ में, कलकत्तसे वह सग्रह प्रकाशित हो पाया। हम उस समय शान्तिनिकेतनमें 'सिंघी जैन ज्ञानपीठ' के अधिष्ठाता हो कर पहुंचे थे और 'सिंघी जैन ग्रन्थमाला' के प्रकाशनका कार्य वडे उत्साह पूर्वक प्रारभ परना चाहते थे । उस समय वाबू पूरणचन्दजी नाहारको उक्त 'खरतरगच्छ पट्टालि सग्रह' के बारेमें ज्ञात हुआ तो.उनने उस सग्रहको, अपनी श्रद्धालु धर्मपत्नी श्रीमती इन्द्रकुमारीके ज्ञानपचमी तप उद्यापन निमित्त प्रकाशित करनेका अपना मनोभार प्रकट किया । हमने उनकी इच्छानुसार वह सग्रह उन्हें प्रकाशित करनेको दे दिया और उस पर एक प्रास्ताविक 'किञ्चिद् वक्तव्य' मी लिख दिया । पट्टावलियोंके सग्रह आदिके वारेमें ३०-३५ वर्ष पूर्व, हमने कैसे प्रयत्न आरम किया और ऐसे सग्रहोंका इतिहास की दृष्टि से क्या उपयोग है, इस बारेमें जो हमारा अभिमत रहा उस का कुछ उल्लेख उक्त वक्तव्यमें किया गया है । प्रस्तुत ग्रन्थके सपादन के साथ उसका कुछ ऐतिहासिक सनध सा जुड़ा हुआ है, अत उस वक्तव्यको आगेके पृष्ठों में उद्धृत कर देना उचित समझा है । आज जुलाई मासकी ७ तारीख है। हमारे लिये एक प्रकारसे यह शोकसूचक दिन है। ग्रन्थमालाके सस्थापक और हमारी साहित्योपासनाके प्रमुख सहायक बावू श्रीवहादुर सिंहजी सिंघीकी आज १२वीं स्वर्गमन-वर्षग्रन्थि है। प्रतिवर्ष हम आजके दिन, स्वर्गस्थ सिंघीजीकी कल्याण-कामना चाहते हुए अपनी हार्दिक श्राद्धकिया करते रहते हैं । तदनुसार, आज हम उनके दिवगत भव्य आत्माकी पुण्यस्मृतिको, इस ग्रन्थरूपमें सपादित हमारी यह कृति समर्पण करते है। भने कान्तानिहार भहमदाबाद ७, जुलाई, सन १९५६ मुनि जिन विजय खरतरगच्छ - पट्टावलि संग्रह संग्राहक एवं संपादक मुनि जिनविजय, अधिष्ठाता-सिंघी जैन ज्ञानपीठ, शान्तिनिकेतन । (प्रकाशक-वावूपूरण चन्दजी नाहार, इण्डियन मिरर स्ट्रीट, कलकत्ता।) * संपादकीय किञ्चित् वक्तव्य । लगभग ६७ वर्षसे खरतरगच्छीय पट्टावलियोका यह छोटा सा संग्रह छप कर तैयार हुआ था, लेकिन विधिके किसी अज्ञेय संकेतानुसार आज तक यह यों ही पड़ा रहा और यदि विद्वद्वर बाबू पूरणचंदजी नाहारकी उपालंभ भरी हुई मीठी चुटकियोंकी लगातार भरमार न होती तो शायद कुछ समय बाद यह संग्रह साराका सारा ही दीमकके पेटमें जा कर विलीन हो जाता। पूनामें रह कर जब हम 'जैनसाहित्य-संगोधक' का प्रकाशन करते थे उस समय अहमदाबाद-निवासी साहिल-रसिक विद्वान् श्रावक श्री केशवलाल प्रे० मोदी B. A. LL. B. ने खरतरगच्छ की एक पुरानी पट्टावलीकी लिखित प्रति हमें ला कर दी-जिसमें इस संग्रहमें की प्रथम ही छपी 'खरतरगच्छ-सरिपरंपरा-प्रगस्ति' लिखी हुई थी । उस समय तक खरतरगच्छ की जितनी पट्टायलियां हमारे देखने अथवा संग्रह करनेमें आई उन सबमें यह प्रशस्ति हमें प्राचीन दिखाई पड़ी इसलिये हमने इसकी तुरंत नकल कर, 'जैन सा० सं०' के परिशिष्ट रूपमें छपवा देनेके विचारसे प्रेसमें दे दी । कुछ समय बाद मोदीजीने एक और पट्टावली मेजी जो गद्यमें थी और साथ में उन्होंने यह भी इच्छा प्रदर्शित की कि इसे भी यदि उसी प्रशस्तिके साथ छपवा दिया जाय तो अच्छा होगा । हमने उसकी भी नकल कर प्रेसमें छपनेको दे दी। जव ये प्रेससे कंपोज हो कर आई तो पूरे फार्म होनेमे कुछ पृष्ठ खाली रहते दिखाई दिये, तब हमने सोचा कि यदि इसके साथ ही साथ उपाध्याय श्री क्षमाकल्याणजी की वनाई हुई बृहत्पट्टावलि भी दे दी जाय तो सरतरगच्छके आचार्योंकी परंपराका १९ वीं शताब्दि पर्यंतका वृत्तान्त, प्रक्ट हो जायगा और इतिहास प्रेमियोको उससे अधिक लाभ होगा। इस पहावलीकी प्रेस कापी की हुई हमारे संग्रहमें बहुत प.ले ही से पड़ी हुई थी; अतः हमने उसे भी प्रेसमें दे दिया। इसी तरह की, लेकिन इससे प्राचीन एक और पचवली हमारे पास थी उसे भी, प्रत्यंतर होनेसे विशेप उपयोगी समझ कर, इसी संग्रहमें प्रकट करनेका हमें लोभ हो आया और उसे भी छपने दे दिया। इस प्रकार चार पट्टावलियोंका यह छोटा सा संग्रह जव तैयार हो गया, तय हमने इसे 'जैन सा० सं०' के परिशिष्ट स्पमें न दे कर स्वतंत्र पुस्तकाकार प्रकट करनेका विचार किया और यह खतंत्र पुस्तकका विचार मनमें घुसते ही हमारे दिलमें एक नया भूत आ घूसा । हम सोचने लगे कि जव पुस्तक ही वनाना है तब फिर क्यों नहीं विशेप रूपसे एक संकलित ऐतिहासिक ग्रंथके आकार में इसे तैयार कर दिया जाय और खरतर गच्छके इतिहासके जितने मुख्य मुख्य और महत्वके साधन हों उन्हें एकत्र रूपमें संगृहीत कर दिया जाय। क्यों कि हमारे संग्रहमें इस विषयकी कितनी ही सामग्री- इन पट्टावलियोंके अतिरिक्त कई अन्य भाषाकी पट्टावलियां, ग्रंथप्रशस्तियां तथा ख्यात आदि विविध प्रकारकी ऐतिहासिक सामग्री - इकट्ठी हुई पड़ी थी। उस सव सामग्रीको संकलित कर ऐतिहासिक ऊहापोह करनेवाली विस्तृत भूमिका और टीका टिप्पणी आदि साथमें लगा कर इस संग्रहको परिपूर्ण बना दिया जाय तो श्वेताम्बर जैन संघके एक बडे भारी शाखा-समुदायका अच्छा और प्रामाणिक इतिहास तैयार हो जाय । इस भूतके आवेशानुसार हमने उस सब सामग्रीका संकलन करना शुरू किया। ऐसा करनेमें हमें कुछ अधिक समय लग गया और अहमदावादके पुरातत्त्व मंदिरके आचार्यपदके भारने हमारी पूनाकी विशेष स्थितिको अस्थिर बना दिया । इसलिये इस संग्रहके विस्तृत-संकलनका जो विचार हुआ था वह शिथिल होने लगा और चिरकाल तक कुछ कार्य न हो सका। इधर जिस प्रेसमें यह संग्रह छपा उसके मालिकने छपाईके खर्च आदिका तकाजा करना शुरू किया। जिस विस्तृत रूपमें इसे प्रकाशित करनेका सोचा था उसमें बहुत कुछ समय और अर्थव्ययकी आवश्यकता अनुभूत हुई और शीघ्र ही इस कार्यको परिपूर्ण करने जैसे संयोग दिखाई न दिये, अतः हमने उस विचारको स्थगित किया और यह संग्रह जो इस रूपमें छप गया था, इसे ही प्रकाशित कर देना उचित समझा। इसी बीचमें वावूवर्य श्री पूरणचंदजी नाहारके अवलोकनमें यह छपा हुआ संग्रह आया और आपने इसे अपने खर्चसे प्रकाशित कर अपनी धर्मपत्नी श्रीमती इंद्रकुमारीजीके ज्ञान पंचमी तपके उद्यापन निमित्त वितीर्ण कर देनेका अभिप्राय प्रकट किया । तदनुसार पूनासे यह छपा हुआ ग्रंथ-भाग कलकत्ते मंगवा लिया गया और प्रेसका विल इत्यादि चुकता किया गया। इस संग्रहके साथमें हम कुछ दो शब्द लिख दें तो इसे प्रकाशित कर दिया जाय ऐसी वावूजीकी इच्छाको हमने सादर खीकार कर, हम इस विषयमें कुछ सोचते ही थे कि कुछ ऐसे प्रसंग, एकके वाद एक, उपस्थित होते गये जिससे वर्षों तक हम उनकी उस आज्ञाका पालन नहीं कर सके और २।४ घंटेके कामको २।४ वर्ष तक ठेलते रहना पड़ा। - सन् १९२८ के प्रारम्भमें महात्माजीने गुजरात-विद्यापीठकी पुनर्घटना की, और विद्यापीठका ध्येय 'विद्या' नहीं 'सेवा' निश्चित किया और साथमें कई प्रतिज्ञाओंका वन्धन भी लगाया। हमारा उसमें कुछ विशेष मतभेद रहा और हमने अपने विचारोंको स्थिर करनेके लिए कुछ समय तक, विद्यापीठके वातावरणसे दूर रहना चाहा । इसीके बाद तुरंत हमारा इरादा युरोप जानेका हुआ। युरोपमें सामाजिक और औद्योगिक तंत्रोंका विशेपावलोकन करनेका हमें अधिक मौका मिला और उसमें हमें अत्यधिक रुचि उत्पन्न हुई । हमारा जो आजीवन अभ्यस्त- विषय संशोधनका है, उसमें तो हमें वहां कोई नवीन सीखनेकी वात नहीं दिखाई दी, क्यो कि जिस पद्धति और दृष्टि से युरोपियन पण्डितगण संशोधन कार्य करते हैं, वह हमें यथेष्ट ज्ञात थी और उसी पद्धति तथा दृष्टिसे हम बहुत समयसे अपना संशोधन-कार्य करते भी आते थे खरतर वृहद्गुर्वावलि-प्रास्ताविक वक-य फेवल वहाके विद्वानोंका उत्साह और एकाप्रभाव विशेष अनुकरणीय मालूम हुआ।हमें जो खास अध्ययन करनेके विशेष विचार मालुम दिये, वे वहां समाजवाद विषयक थे। इन विचारोंका अध्ययन करते हुए हमारी नीवनाभ्यस्त जो सशोधन-रचि है, वह शिथिल हो चली। समाज- जीवनके साथ सम्बन्ध रखने वारा यातोंने मतिष्कमें अड्डा जमाना शुरू किया। इन यातोंका विशिष्ट अध्ययन करने के लिये हमारी इच्छा वहां पर कुछ अधिक काल तक ठहरनेकी थी, लेकिन सयोगवा हमको बन्दी ही भारत लौट आना पड़ा । इधर आने पर नाहारजीने इस सप्रहकी सर्वप्रथम ही याद दिलाई, लेकिन सत्याग्रहके नूतन युद्ध में जुड़ जानेके कारण और फिर जेलखाने जैसे एकान्तवासके विरक्षण अनुभवानन्दमे निमग्न हो जाने के कारण इन, पुरानी बातोंका म्मरण करना भी कर अच्छा लगता था। एक तो यों ही मस्तिष्क्में समान नीवनके विचारोंका आन्दोलन घुडदौड कर रहा था, और उसमें फिर भारतकी इस नूतन गष्ट्रकान्तिके आदोलनने सहचार किया । ऐसी स्थितिमें हमारे जैसे निय परिवर्तनशील प्रकृति वाले और प्रान्तिमें ही जीवनरा विकाश अनुभव करने वाले मनुप्यके मनमें, वर्षों तक पुराने विचारोंका संग्रह कर रखना, और फिर जब चाहे तब उन्हें अपने सम्मुख एकरम उपस्थित हो जानेगी आदत बनाये रखना दु साध्य-सा है। जेलमुक्ति होने पर विपाता हमें शान्तिनिकेतन खींच लाया। विश्वभारतीके ज्ञानमय वातावरण्ने हमारे मनको पिर ज्ञानोपासनाकी तरफ सांचना शुरू किया और हमारी जो साभाविक मशोधन-रचि थी, उसको पिर सतेन बनाया।वयोंसे हमने २।४ ऐतिहासिक प्रन्योंके सम्पादन और सशोधनश सकल्प कर रखा था और उसका कुछ काम हो भी चुका था, इसलिये रह रह कर यह तो मनमें आया ही करता था कि यदि इस सकल्पके पूरा करनेका कोई मन पूत साधन सम्पन हो जाय, तो एक बार इसको पूरा कर लेना अच्छा है। बाबू थी वहादुरसिंहजी सिंघीके उत्साह, औदार्य, मौनन्य और सौहार्दने हमारे इस सक्पो एक्दम मूर्तिमन्त बना दिया और हम जो सोचते थे, उससे भी कहीं अधिक मन पूत साधनकी समाप्ति देस कर, परिणाममें हमने सिंघी जैन ज्ञानपीठ और सिंघी जेन ग्रन्थमाला का कार्यभार उठाना स्वीकार कर लिया। जयसे हम यहा आये, तमीसे इस संग्रहके लिये श्री नाहारीका बराबर स्मरण दिलाना चालू रहा। हम भी आज लिखते हैं, कल लिखते हैं, ऐसा जवाब दे कर उहें आशा दिराते रहते थे। बहुत समय बीत जाने कारण इस विषयमें जो कुछ हमारे पुराने विचार धे और जो फुल हमने लिखना सोचा था, वह स्मृति-पट परसे अस्पष्ट मा हो गया। जिन प्रतियों परसे यह सग्रह मुदित हुआ था, वे मी पासम नहीं रहनेसे, इस विषयमें क्या लिम्वें, कुछ सूथ नहीं पड़ती थी। विज्ञप्ति निवेणि', 'कृपारस कोप', 'शनुनय तीर्थोद्धार प्रन्य' इत्यादि पुस्तकों मुपादन के बाद हमारा हिन्दी-टेबन प्राय बन्द-सा ही है। पिछले कई वर्षोंसे निरन्तर गुजराती भाषा ही में चिन्तन, मनन, लेखन, और पाग्व्यवहार चलते रहनेसे हिन्दी-भाषाका एक तरहसे परिचय ही छूट गया। इस कारणसे कुछ हिन्दी लिखनेका ठीक ठीक चित्तकाम्य न हो पाता था। लेकिन पिटले कुछ दिनोंमें हमारा साहित्य-सुग्रह हमारे पास पहुच गया और वर्षोंसे सदूकोंमें पद पड़े हुए पुराने कागों और टिप्पगों को उयल पुथल करते समय, इस विषयके कुछ साधन मी हायमें आ गये, जिससे ये पक्तिया लिखनेका मनमें कुछ विचार हो आया । बस यही इस सग्रहके बारेम हमारा किञ्चित् वतव्य है। - - श्वेताम्बर जैन सघ जिम स्वरूपमें आन विद्यमान है, उस म्वरूप निर्माणमें, खतरतर गच्छके आचार्य, यति और श्रावक-समूहका बहुत बड़ा हिस्मा है। एक तपागच्छको छोड़ कर दूसरा और कोई गच्छ इसके गौरवची घरायरी नहीं कर सकता। कई वातोंमें तपागच्छसे भी इस गच्छका प्रभाव विशेष गौरवान्वित है। भारतके प्राचीन गौरवको मधुण्ण रखने वाली रानपूतानेकी वीर भूमिका, पिरले एक हजार वर्षका इतिहास, ओसवाल जातिके शौर्य, औदार्य, बुद्धिचातुर्य और वाणिज्य-व्यवमाय-कौशल भादि महद् गुणों से प्रदीप्त है और उन गुणोका जो विकाश इस जातिम, इस प्रकार हुआ है, वह मुख्यतया खरतरगच्छके प्रभावान्वित मूल पुरुषोंके सदुपदेश तथा शुभाशीर्वादका पल है। इसलिये खातरगच्छका उज्वल इतिहास यह केवल जैन सपके इतिहासका ही एक महत्त्वपूर्ण प्रकरण नहीं है, बल्कि समप्र रानपूनानेके इतिहासका एक विशिष्ट प्रारण है । इस इतिहासके सकलनमें महायभूत होने वाली विपुल साधन-सामग्री इधर-उधर नष्ट हो रही है । जिस तरहकी पधवलिया इस सग्रहमें सहीत हुई है, वैसी कई पट्टावलिया और प्रशस्तिया सगृहीत की जा सकती हैं और उनसे विस्तृन और शूस्खलावद्ध इतिहास तैयार किया जा सकता है। यदि समय अनुकूल रहा, तो 'सिंघा जैन प्रथमाला' में एक-आध ऐसा वडा सग्रह जिज्ञासुओंको भविष्यमें देगन मिलेगा। यापू श्री पूरणचदती नाहारने यहा परिश्रम और बहुत द्रव्य व्यय करके जैसलमेर जैन शिलालेसोंका एक अपूर्व सग्रह प्रकाशित कर इस विषयमें विद्वानों और जिज्ञासुओंके सम्मुख एक मुन्दर आदर्श उपस्थित कर दिया है। इसके अलोकनसे, रानपूताने जुने पुराने स्थानम जैनोंदै गौरवके कितन स्मारक स्तम बने हुए हैं तथा उनसे हमारे देगार जलस्त इतिहासकी कितनी विशाल-समृद्धि प्राप्त हो सम्ती है उसकी कुछ कल्पना मा सकती है । इस प्रथमें प्राय सरतरगच्छवे ही इतिहामकी यहुत सामग्री सग्रहीन है जो इस पट्टावलिबारे मप्रहकी पातोंचे पुष्टि करती है तथा कई बातोंकी पूर्ति करती है। इन सब बातोंके दिग्दर्शनकी यह जगह नहीं है। ऐसे समहोंके समरन करनेमें कितना परिश्रम आवश्यक है वह दम विषयका विद्वान् ही जान सकता है 'विद्वानेव जानाति विज्बनपरिश्रम। जैगलमेरफे रेखोंका ऐसा मुन्दर सत्रह प्रकाशित कर तथा इस पट्टायला सुप्रहको मी प्रस्ट करवा कर श्रीमान् नाहारतीने सरतरगरकी अनमोल सेवा की है। एतदर्थ आप भनेक धन्यवादकै पात्र हैं। मापस इस प्रकार जो सेहपूरा अनुरोध हमने न होता तो यह सन्द यों ही नष्ट हो जाता और इसके तैयार करनेमें जो पुट हमने परिश्रम किया था वह मशारण ही निपल जाता। मत हम भी विशेष रूपमे मापके कृतज्ञ है। सिंघी जैन ज्ञान पीठ शान्तिनिकेतन मुनि जिन विजय पर्युषणा प्रपन दिन, सं. १९८७ - - खरतरगच्छ - गुर्वावलिका ऐतिहासिक महत्त्व [लेखक:-श्रीयुत अगरचन्दजी नाहटा- संपादक राजस्थानी ] ऐतिहासिक साहित्यकी दृष्टि से खरतरगच्छ गुर्वावली एक अत्यन्त महत्त्वका और अपने ढंगका अद्वितीय ग्रन्थ है। कुछ वर्ष पूर्व, वीकानेरके प्राचीन जैन ज्ञान भंडारोंका अन्वेषण करते हुए हमें यह निधि उपलब्ध हुई थी। इसमें विक्रमकी ग्याहरवीं शताब्दीके उत्तरार्द्धसे ले कर वि० सं० १३९३ तकके खरतरगच्छीय जैनाचार्योका विस्तृत और विश्वसनीय इतिवृत्त लिखा हुआ है । इस वृत्तान्तसे तत्कालीन भारतीय इतिहासकी और और बातों पर भी अच्छा प्रकाश पडता है। जो लोग कहते हैं कि भारतमें संवतानुक्रमसे शृंखलाबद्ध इतिहास लिखनेकी प्रणाली सर्वथा नहीं थी उन्हें निरुत्तर करनेके लिये यह ग्रन्य एक पर्याप्त उदाहरणरूप है । [-प्रस्तुत गुर्वावलीमें सं० १३०५आषाढ सु० १० तकका वृत्तान्त तो श्रीजिनपति सूरिजीके विद्वान शिष्य श्रीजिनपालोपाध्यायने दिल्ली निवासी सेठ साहुलीके पुत्र हेमचंद्रकी अभ्यर्थनासे संकलित किया है। इसके पश्चात्का वर्णन भी पट्टधर आचार्योंके साथमें रहने वाले व दफ्तर रखनेवाले विद्वान् मुनियों द्वारा लिखा गया प्रतीत होता है। यह प्रति पत्र ८६ की है और प्रायः पन्द्रहवी या सोलहवी शताब्दीमें लिखी होकर बीकानेरस्थ श्रीक्षमाकल्याण ज्ञानभंडार में विद्यमान है। इसमें सं०१३९३ तकका इतिवृत्त है। इसके पीछेका इतिहास जानने के लिये हमें कोई भी इस कोटिकी गुर्वावली उपलब्ध नहीं है, परन्तु शृंखलावद्ध इतिहास लिखनेकी प्रणाली तो पीछे भी वरावर रही है । सं० १८६० की एक सूचीके अनुसार, जेसलमेरके सुप्रसिद्ध ज्ञानभंडारमें, उस समय ३१२ पत्र जितनी विस्तृत एक गुर्वावली वहा विद्यमान थी । यदि यह गुर्वावली प्राप्त हो जाय तो अनेकों नवीन ज्ञातव्य मिले । खेद है कि अभीतक तो वर्तमान श्रीपूज्योके पास प्राचीन दफ्तर भी नहीं मिलते। पाठकोको यह जान कर प्रसन्नता होगी कि इसका सम्पादन पुरातत्त्वचार्य श्री जिनविजयजी जैसे विद्वान् द्वारा हो रहा है। यह ग्रन्थ दो तरहकी शैलीमें संकलित किया हुआ है । श्री जिनेश्वर सूरिजीसे श्री जिनदत्त सूरिजीके वर्गवास सं० १२११ तकका वृत्तान्त तो, सं० १२९५ में सुमतिगणि द्वारा रचित 'गणधरसार्द्धशतक - बृहद्वृत्ति' के अनुसार ही प्राचीन शैलीका है। पर इसके पश्चात्की प्रत्येक घटना संवतानुक्रम और शृखलाबद्ध रूपसे लिखी गई है, जो घटना- ओंके साथ साथ लिखी हुई डायरी-सी प्रतीत होती है । जैनाचार्योका विहारानुक्रम, मार्गवर्ती ग्राम-नगर, दीक्षाएं, प्रतिष्ठाएं तत्तत् ग्रामवासी श्रावकोंके नाम, राजसभाओंमें किये गये शास्त्रार्थ, तीर्थयात्रा वर्णन - इत्यादि सभी बातें इतनी विशदताके साथ लिखी गई हैं कि तत्कालीन परिस्थिति आंखोंके सामने आ जाती है । भ्रमणशील जैनाचार्योंके प्रवास मार्गका वर्णन तो भारतीय साहित्यमें एक नवीन वस्तु है। क्यों कि भारतके साहित्यमें प्रायः इसका अभाव ही है । हमारे पास, जो कुछ विदेशी विद्वानोंने भ्रमणवृत्तान्त लिखे, वे ही उपलब्ध हैं; पर उनमें स्थानोंके नामादिमें कई भूलें हुई हैं; किन्तु इसमें विशुद्ध भौगोलिक वर्णन मिलता है। प्रस्तुत निबन्धमें हम, इस गुर्वावलीमें उपलब्ध राजकीय इतिहास सामग्री और भौगोलिक बातोंका संक्षिप्त परिचय देना चाहते हैं । आशा है, विद्वानोंको इससे कुछ नवीन ज्ञातव्य मिलेगा। राजकीय इतिहास-सामग्री पाटणके दुर्लभराज चौलुक्यका उल्लेख श्री वर्धमान सूरिके शिष्य श्री जिनेश्वर सूरिने अणहिल्ल पत्तनमें गूर्जरेश्वर दुर्लभराजकी सभामें चैत्यवासियोंके साथ शास्त्रार्थ कर उनको पराजित किया जिसका विस्तृत वर्णन इस पट्टावलिमें दिया गया है । धारानरेश नरवर्मका निर्देश । श्रीजिनवल्लभ सूरि [ खर्ग सं० ११६७] जब चित्तौड़में थे तब, धाराधीश नरवर्मकी सभामें दो दक्षिणी पण्डितोंने "कण्ठे यह समस्यापद रखा। स्थानीय विद्वानों व राजपण्डितोंने अपनी अपनी 1 गुर्वावलोके आधार पर, प० दशरथजी शर्मा एम्. ए. ने, इडियन हिस्टोरिकल क्वार्टी, वॉ० ११, नं० ४, और पूना ऑरिएन्टलिस्ट, चॉ० २, पृ० ७५ में, संक्षिप्त नोट लिखे थे जिनमें इसके ऐतिहासिक महत्त्वका अतिसंक्षेपसे दिग्दर्शन कराया था। यहां पर हम यथावश्यक पूर्ण ज्ञातव्य प्रकाशित करते हैं। कुठारः कमठे ठकार:
- खरतरगच्छ-गुर्वाचालिका ऐतिहासिक महत्त्व बुद्धिके अनुमार समस्यापूर्ति की, पर उससे उन दक्षिणी विद्वानोंको मन्तोप नहीं हुआ। तब किसीसे श्रीजिनकल्लम सूरिजीकी प्रतिमाका परिचय पा कर राजाने यह समस्यापद उनके पास मेजा । सूरिजीने त काल ही सुन्दरताके साथ उसकी पूर्ति कर दी, जिममे समग्र विद्वान सतुष्ट हुए । फिर जर सूरिजी चित्तोड़से विहार कर धारा पधारे, तर नृपतिने उहें अपने प्रामाटोंमें बुला कर उनसे धर्मोपदेश श्रषण किया । राना सूरिजीका भक्त हो गया और उसने ३ लाख रुपये और ३ ग्राम उन्हें भेंट किये । परन्तु मरिजी निरीह थे। उन्होंने उस दानका ग्रहण करना अस्वीकार किया, तर उनके उपदेशानुमार उसने चित्तौड़के दो जैन मन्दिरोंमें २ लाख रूपयोंसे पूनाके लिये मण्डपिकाए बना दी। अजमेरके अर्णोराजका उद्देस । श्री जिनदत्त मूरिजी जन अजमेरमें पधारे तो वहाका राजा अर्णोराज स्वय दर्शनार्थ आया और उनके उपदेशसे अतीव प्रसन्न हो कर उन्हें सर्वदा अजमेरमें ही रहनेकी विज्ञप्ति की । परन्तु सूरिजीने साध्वाचारका स्वरूप बतलाया और समय समय पर यहा आते रहनेरा कह कर राजाको सन्तुष्ट किया । इस नृपतिने अजमेरके दक्षिणी भागमें पहाडीके नीचे धारकोंको मन्दिर व निवासगृह नानेके लिये यथेच्छ भूमि दी । त्रिभुपनगिरिका राजा कुमारपाल । श्री जिनदत्त मरिजीने त्रिमुवनगिरि पधार कर रहाफ महाराजा कुमारपालको प्रतिरोध दिया। श्रीशान्तिनाथ मन्दिरकी प्रतिष्ठा की और उधरके प्रदेशमें प्रचुरताके साथ अपने शिष्योंको विहार कराया । दिल्छी महाराजा मदनपाल । स० १२२३ में श्री जिादत्त सूरिजीके शिष्य श्री जिनचढ़ सृरिजी दिल्लीके निकटवर्ती प्राममें पधारे । उनको वन्दनार्थ जाते हुए धारक-समुदायको राजप्रासादस्थित महाराजा मदनपाल्ने देखा और मत्रियोंसे सूरिजीके पधारनेकी ग्वार पा कर महाराजाने समस्त मुमाहिनों और सेनाको एकल किया और बड़े समारोह पूर्वक सूरिजीके पास गया । उनसे धर्मोपदेश श्रण कर महाराजा अत्यन्त प्रमुदित हुआ और उनको अपने नगरमें पधारनेकी अत्यत आमहपूर्वक विनति की। सरिणी अनिष्टाके होते हुए भी राजाके आग्रहसे दिल्ली पधारे । बड़े मारी समारोहसे उनका प्रवेशोत्सा हुआ। महाराजा मदनपाल स्वय सूरिजीका हाथ पकड़े हुए उनकी पेशवाईमें चल रहा था। राजाकी प्रार्थनासे उन्होंने कहीं चातुर्मास किया पर दुर्भाग्यवश उनका वहीं स्वर्गवास हो गया । आशिश नरेश मीमसिह । श्री तिनपति सूरिजी स० १२२८ मे चन्वर नगरसे पधारे । माद पा कर अशिकाके धारक लोग राजा भीमसिंहके साथ सरिजीके दर्शनार्थ आए । सूरिजीके उपदेशसे प्रसन हो कर उहे आशिका पधारनेकी चीनति की । राजाके विशेष अनुरोधसे श्री पूण्य आशिका आए । भूपति भीमसिंहके साय पूत्रोक्त दिहीके प्रवेशको भाति आशिकामे प्रवेशोसर हुआ। सूरिजीने स्थानीय दिगम्बराचार्य के साप शास्त्रार्य किया और उसमें सरिजीमा विजय हुआ। इसमे आगि (हासी) नरेश बहुत प्रसन्न हो कर मूरिजीके प्राी श्रद्धाल बना । म० १२३२ में मदिरकी प्रतिष्ठा करने हेतु सूरिजी पिर आशिका पधारे । उम ममय आशिकाका भर दीय पा । नगरके बाहर राजा भीममिहके आज्ञारती राजाओंके नयू-टेरे रगे हुए थे, राजकीय पीजयग्टनका जपघट गा हुआ था । राजप्रामादों और पाग-बगीचोंके नोहर दृश्यमे भागिका नगरी चकातीकी राजधानी सी प्रतीत होती थी। अजमेरकम महाराजा पृथ्वीराज चौहान | श्री जिनपनि गरिजी में० १२३९ में अनमेर पधारे । राजमाने भेलामी उपकेनगाछीय १० पामो साप उनका शवाय हुआ, जिसमें पूरिजीकी विशप हुई। महाराना पृप्योगजने म्यय नरानपनके राजप्रासादों अगमेर आ ८ खरतरगच्छ-गुर्वावलिका ऐतिहासिक महत्त्व कर सूरिजीको "ज य पत्र" समर्पण किया । इस वर्णनमें यह भी बताया गया है कि उसी वर्ष महाराजाने भादानक देशको जीता था । इस शास्त्रार्थका वृत्तान्त बडे विस्तारके साथ इस गुर्वावलीमें दिया गया है जिसमें बहुत सी अन्य ऐतिहासिक बातें भी हैं । विशेप जाननेके लिये 'हिन्दुस्तानी' नामक त्रैमासिक पत्रिकामें प्रकाशित "पृथ्वीराजकी सभामें जैनाचार्योंका शास्त्रार्थ" नामक हमारा विस्तृत निबन्ध पढ़ना चाहिये । अणहिल्लपुर (पाटण) का राजा भीमदेव । सं० १२४४ में, अणहिल्लपुरका कोट्याधिपति श्रावक अभयकुमार तीर्थयात्राके हेतु संघ निकालनेकी इच्छासे महाराजाधिराज भीमदेव और प्रधान मंत्री जगदेव पड़िहारके पास गया और उनसे अरज करके स्वयं राजाके हाथसे अजमेर निवासी खरतर संघके नामका आज्ञापत्र लिखवा लाया। फिर एक विनंतिपत्र अपनी ओरसे श्री जिनपति सूरिजीको लिख कर अजमेर भेजा । सूरिजीने निमन्त्रण पा कर अजमेरी संघके साथ विहार कर दिया । तीर्थयात्राके अनन्तर वापस लौटते हुए सूरिजी आशापल्ली पधारे । वहां चैत्यवासी प्रद्युम्नाचार्यसे उनका शास्त्रार्थ हुआ जिसमें विजयलक्ष्मी सूरिजीको मिली । इससे प्रतिपक्षीके भक्त अभयड़ दण्डनायकने कुटिलतासे संघको यह कह कर अटका लिया कि- 'महाराजाधिराज भीमदेवकी आज्ञा है कि आप लोग हमारी आज्ञा विना यहाँसे नहीं जा सकेंगे।' इतना ही नहीं उसने संघकी चौकीके लिये १०० सैनिकोंकी गारद डाल दी । इस प्रकार १४ दिन संघ अटके रहा । इधर अपने बचावके लिये अभयड़ दंडनायकने प्रतिहार जगदेवके पास, ( जो उस समय गूर्जर कटकके साथ मालव देशमें गया हुआ था ) पत्रके साथ, अपना सेवक मेज कर कहलाया- 'यहां सपादलक्ष-अजमेरका एक विशाल और वैभवशाली संघ आया हुआ है; यदि आपकी आज्ञा हो तो सरकारी घोडोंके लिये दाल-दानेका प्रबन्ध करलं- अर्थात् लूट कर या तंग कर द्रव्य एकत्र करूं ।' जगदेव अपने कर्मचारीसे पत्र सुन कर आगबबूला हो गया, और उसी क्षण अपने आज्ञाकारी व्यक्तिके हाथसे एक आज्ञापत्र लिखा भेजा कि- 'मैंने बड़े कष्टसे अजमेर नरेश पृथ्वीराजके साथ सन्धि की है; यह संघ भी वहीं का है; अतः इस संघकी तनिक भी छेडछाड मत करना । यदि करोगे तो तुम्हें गधेकी खालमें सिला दिया जायगा।' जब अभयडको यह आज्ञा मिली तो उसने फौरन संघसे क्षमा मांग कर उसे रवाने किया। लवणखेडाका राणा केल्हण । सं० १२४९ में श्रीजिनपति सूरिजी लवणखेडासे विहार करके पुष्करिणी, विक्रमपुर आदिमें विचरते हुए सं० १२५१ में अजमेर गये । दो मास वहां पर मुसलमानोंके उपद्रवके कारण बडे कष्टसे बीते । फिर पाउण, भीमपल्ली, कुहियप हो कर पुनः राणा केल्हणके आग्रहसे लवणखेटक पधारे । वहां 'दक्षिणावर्तआरात्रिकावतारणोत्सव' बडी धूमधामसे मनाया। नगरकोटका राजा पृथ्वीचन्द्र । सं० १२७३ में (वृहद्वार ) में गंगादशहरे पर गंगास्नानके लिये बहुतसे राणाओंके साथ महाराजाधिराज श्रीपृथ्वीचंद्र नगरकोटसे आया । उसके साथ पं० मनोनानन्द नामक एक काश्मीरी पण्डित भी था । उसने श्री जिनपति सूरिके उपाश्रय पर शास्त्रार्थके चैलेञ्जका नोटिश लगा दिया । तब सूरिजीके शिष्य जिनपालोपाध्याय आदि शास्त्रार्थके लिये महाराजा पृथ्वीचन्द्रकी सभामें आये, और वाद-विवादमें उक्त पण्डितको परास्त कर दिया । महाराजाने पण्डितके चैलैञ्जको फाड़ कर उपाध्यायजीको जयपत्र दिया । पालनपुरका राजकुमार जगसिंह। सं० १२८८ में पालनपुरके सेठ भुवनपालने, राजकुमार जगसिंहकी उपस्थितिमें ध्वजारोपणका उत्सव बड़े समारोहसे मनाया ।
. खरतरगच्छ-गुर्वावलिका ऐतिहासिक महत्त्व जापालिपुरका राजा उदयसिंह। स० १३१० वैशाख सुदि १३ शनिवार स्वाति नक्षत्रके दिन, श्रीमहावीर विधिचैत्यमें, राजा व प्रधान पुरुषोंकी उपस्थितिमें राजमान्य महामन्त्री जैत्रसिंहके तत्वावधानमें, पालनपुर, वागडदेश आदिके श्रावकोंके एकत्र होने पर श्रीचौवीस जिनालय आदिकी प्रतिष्ठा, दीक्षादि महामहोत्सवपूर्वक हुई। स० १३१४ में माघ शु० १३ को राजा उदयसिंहके प्रमोदपूर्ण मान्निध्यसे कनकगिरिके मुख्य मन्दिर पर घजारोप हुआ । स्वर्णगिरिका चाचिगदेव । म० १३१६ के माघ सुदि ६ को, राजा चाचिगदेवके राजत्वकालमें स्वर्णगिरिके शान्तिनाथ मन्दिर पर स्वर्णमय वजदड व कलश स्थापित किये गये । भीमपल्लीका राजा माण्डलिक । स० १३१७ वैशाख सुदि १० सोमवारको, मीमपल्लीमें राजा माण्डलिकके राजत्वकालमें दण्डनायक श्रीमीलगण (1) के सान्निध्यसे महावीर जिनालय पर स्वर्णदण्ड-कलशादि चढाये गये । चित्तौडका महाराजा ममरसिह । स० १३३५ फा० कृ० ५ को, महाराजा समरसिंहके रामराज्यमें, चित्तौडके चौरासी मुहल्लेमें जलयात्रापूर्वक स्थानीय ११ मन्दिरोंके ११ छत्र व मुनिसुव्रत, आदिनाथ, अजितनाथ, वासुपूज्य प्रभुकी प्रतिमाए स्थापित की गई। चित्तौडके युवराज अरिसिंह। स० १३३५ फाल्गुन शुक्ल ५ को, सफल राज्यधुराको धारण करने वाले राजकुमार अरिसिंहके सान्निध्यसे आदिनाप मन्दिर पर घजारोप हुआ। बीजापुर नरेश सारगदेव । स० १३३७ ज्येष्ठ कृष्ण ४ शुक्रबारको, महाराजाधिराज सारगदेवके रामराज्यमें, महामात्य मल्लदेव व उपमत्री विन्ध्यादित्यके कार्यकालमें, वीजापुरमें श्रीजिनप्रमोध सूरिजीका नगरप्रवेश बडे समारोहसे हुआ। म० विन्ध्यादित्य सूरिजीकी स्तुति करता था। शम्यानयन (सिवाना) का राजा श्रीसोम । श्रीजिनप्रबोध सूरिजीने (म० १३४० में) सन्मुख आये हुए श्रीसोम महाराजाकी वीनति स्वीकार कर शम्यानयनमें चातुर्मास किया। जेसलमेर नरेश कर्णदेव । स० १३४० के फाल्गुनमें श्रीजिनप्रबोध रिजी जेसलमेर पधारे । नगर प्रवेश बड़े समारोहसे हुआ । राजा कर्ण ससैन्य दर्शनार्थ सामने आया । महाराजाके आग्रहसे चातुर्मास भी उन्होंने वहीं किया । जापालिपुरका राजा सामन्तसिंह । स० १३४२ ज्येष्ट कृष्णा ९ को, जालोरमें सुप्रसन्न महाराजा सामन्तसिंहके सानिध्यसे अनेक जिन प्रतिमाओंकी प्रतिष्टा और इन्दमहोसत्र सम्पन्न हुआ। शम्यानयनका महाराजा सोमेश्वर चौहान । सं० १३४६ फाल्गुन शुक्ल ८ को, महाराजा सोमेघरकारित विस्तृत प्रवेशोत्सरसे श्रीजिनचन्द्र सूरिजी शम्यानयन पधारे । सा० वाहड, भा० मीमा, जगसिंह, खेतसिंह सुश्रापकोंके बनाए हुए प्रासादमें उन्होंने शातिनाय प्रमुफी स्थापना की। २ १२ खरतरगच्छ-गुर्वावलिका ऐतिहासिक महत्त्व 'भगवन् ! देखिये न इस ओर आकाश धूलिसे आच्छादित हो गया है - मालूम देता है समीप ही में कोई म्लेच्छ कटक है ।' पूज्यश्रीने कहा- महानुभावो ! धैर्य रखो, अपने बैल आदि चतुष्पदोंको एकत्र कर लो; प्रभु श्रीजिनदत्त सूरिजी सबका भला करेंगे ।' पूज्यश्रीने मन्त्र - ध्यान पूर्वक अपने दण्डेसे संघके पड़ावके चारों तरफ कोटके आकार वाली रेखा खींच दी । सब लोग उसमें छिप गये। संघके लोगोंने आस-पाससे जाते हुए हजारों म्लेच्छोंको देखा पर सूरिजीके प्रभावसे वे लोग संघको न देख सके; केवल कोटको देखते दूर चले गये, जिससे सब लोग निर्भय हुए । सं० १२५१ में माण्डव्यपुरसे अजमेरके लिये श्रीजिनपति सूरिजीने विहार किया। वहां म्लेच्छोंका उपद्रव होनेसे २ मास बडे कष्टसे वीते । सं० १२५३ में मुसलमानोंने पाटणका भंग कर दिया। गुर्वावलीमें "पत्तनभंगानन्तरं घाटीग्रामे चतुर्मासी कृता" लिखा है। सं० १३७१ ज्येष्ठ वदि १० को, जावालिपुरमें कलिकाल-केवली श्रीजिनचन्द्र सूरिजीकी विद्यमानतामें दीक्षा, मालारोपणादि उत्सव हुए । फिर म्लेच्छोंने उस नगरका भंग कर दिया-"ततो म्लेच्छकृतो भंगः श्रीजाबालपुरे जातः ।" सं० १३७७ में, पाटणको ‘म्लेच्छबहुलेऽपि समग्रजनपदे " लिखा है और सं० १३८० के वर्णनमें "प्रभूतम्ले- च्छव्यवहारीसमूहसंकुले श्रीपत्तने श्रीमहाराजाधिराजसैन्यलीलायमान आवासितः" लिखा है। सं० १३८४ में श्रीजिनकुशलसूरिजीने सिन्ध प्रांतमें विहार किया । उस समय सिन्ध देशको “ महाम्लेच्छकुला- कुलगुरुतरश्रीसिन्धुमण्डलोपरि" लिखा है। उच्च नगरके प्रवेशोत्सवके समयमें “ हिन्दुराज्यकालमें श्रीजिनपति सरिजी पधारे थे" लिखा है, इससे निश्चित है कि उस समय वहां मुसलमानोंका शासन हो चुका था । पाटणमें भीषण दुष्काल । सं० १३७७ में श्रीजिनकुशल सूरिजीके महोत्सबके समय पाटणमें महादुर्भिक्ष था । लिखा है कि - " श्रीपत्तने समागताः, तत्र च विषमकाले महादुर्भिक्षप्रवर्त्तमानेऽपि" । इस प्रकार इस पट्टावलिमें ऐतिहासिक दृष्टिसे अनेक महत्त्वकी बातोंका उल्लेख मिलता है जो अन्यत्र अज्ञात हैं। पट्टावलि - साहित्यमें यह एक बहुत ही विशिष्ट प्रकारकी रचना है ।
खरतरगच्छालंकार युगप्रधानाचार्य गुर्वा व ली। . नमो युगप्रधानमुनीन्द्रेभ्यः। वर्धमानं जिनं नत्वा, वर्धमानजिनेश्वराः । मुनीन्द्रजिनचन्द्रारयाऽभयदेवमुनीश्वराः ॥१॥ श्रीजिनवल्लभसूरिः, श्रीजिनदत्तसूरयः। यतीन्द्रजिनचन्द्राख्यः, श्रीजिनपतिसूरयः॥२॥ एतेषां चरित किञ्चिन्मन्दमत्या यदुच्यते । वृद्धेभ्यः श्रुत[वेत्तृभ्य]स्तन्मे कथयतः शृणु ॥३॥ १ अ भो ह र देशे जिनचन्द्राचार्या देवगृहनिनासिनश्चतुरशीतिस्थापलकनायका आसन् । तेषा वर्धमाननामा शिष्यः। तस्य च सिद्धान्तवाचना गृहतश्चतुरशीतिराशातनाः समायाताः। ताश्च परिभाषयत इयं भावना मनसि समजनि-'यद्यता रक्ष्यन्ते तदा भद्र भाति'। तगुरोध निवेदितम् । गुरुणा चिन्तितम्-'अस्स मनो न मनोहरम्' इति ज्ञात्वा सरिपदे स्थापितः । तथापि तस्य मनो न रमते चैत्यगृहवासे स्थातुम् । ततो गुरोः सम्मत्या निर्गत्य कति- चिन्मुनिममेतो दिल्ली वा दली प्रभृतिदेशेषु समायातः। तस्मिन् प्रस्तावे, तत्रैवोद्योतनाचार्यसूरिवर आसीत् । तस्य पार्थे सम्यगागमतत्त्व बुद्धा, उपमम्पद गृहीतवान् । तदनन्तर श्रीवर्धमानसूरेरियं चिन्ता जाता-'अस्स सरिमन्त्रस्य कोऽधि- ठाता' । तस्य ज्ञानायोपचासत्रयमकारि । तृतीयोपपासे धरणेन्द्रः समागतः । तेनोक्त सरिमन्त्रस्याहमधिष्ठाता । ततश्च सपा सूरिमत्रपदाना प्रत्येकं फलं निवेदितम् । ततश्च सस्फुर आचार्यमत्रो जातः । तेन च सस्फुगः सपरिवारा वर्ष- मानसूरयो जजिरे। २. अस्मिन् प्रस्तावे विज्ञप्तं पण्डितजिनेश्वरगणिना-'भगनन् । ज्ञातस्स जिनमतस्स कि फलम् , यदि कुत्रापि गत्वा न प्रकाश्यते । गर्जरनादेशः प्रभूतो देवगृहवास्याचार्यव्याप्तः श्रूयते । अतस्तत्र गम्यते' । 'युक्तमुक्त पर शकुननि- मित्तादि परिभाव्यते, ततः सर्व शुभम् । ततो भामहबृहत्सघातमहिता आत्माष्टादशाथलिताः । *क्रमेण पहीं प्राप्ताः । यहि मिगतस्य पण्डितजिनेश्वरगणिसहितवर्धमानसूरेः सोमनजो नाम जटाधरो मिलितः । तेन सहेष्टगोष्ठी जजे । तन्मध्ये गुणं दृष्ट्वा प्रश्नोत्तर' कृतः- का दौर्गत्यविनाशिनी हरिविरन्च्युग्रप्रवाची च को, वर्णः को व्यपनीयते च पथिकैरत्यादरेण श्रमः। चन्द्रः पृच्छति मन्दिरेपु मरुनां शोभाविधायी च को, दाक्षिण्येन नयेन विश्वविदितः को वा भुवि भ्राजते । [१] १ प्रत्यन्तरे-आमोहर० । २ व्रत । ३ आयात । ४ सस्फुर । ५ वर्द्धमानाचार्या ! * एतद्वितारकान्तर्गत पाटो नोपर- भ्यते प्रत्यन्तरे।
२ खरतरगच्छालंकार "सो म ध्वजः" । स जटाधरस्तुष्टः । भक्तिर्वही कृता । ततस्तेनैव संघातेन चलिता:* क्रमेणा न हि ल प त्त ने प्राप्ताः। उत्तरिता मण्डपिकायाम् । तस्मिन् प्रस्तावे तत्र प्राकारो नास्ति, सुसाधुभक्तः श्रावकोऽपि नाऽस्ति यः स्थानादि याच्यते । तत्रोपविष्टानां धर्मो निकटीभूतः । ततः पण्डितजिनेश्वरेणोक्तम्-'भगवन्नुपविष्टानां किमपि कार्य न भविष्यति' । 'तर्हि सुशिष्य, किं क्रियते ?' । 'यदि यूयं वदथ तदोचैर्गृहं दृश्यते तत्र व्रजामि' । व्रज । ततो वन्दिता सुगुरुपादपद्मा५ गतस्तत्र । तच्च गृहं श्रीदुर्लभराज्ञः पुरोहितस्य । तस्मिन् प्रस्तावे स उपरोहितः शरीराभ्यङ्गं कारयस्ति- ष्ठति, तस्याग्रे स्थित्वा श्रिये कृतनतानन्दा विशेषवृषसङ्गताः । भवन्तु तव विप्रेन्द्र ! ब्रह्म-श्रीधर-शङ्कराः ।। [२] इत्याशिर्वादं पठितवान् । ततस्तेन तुष्टो वति । विचक्षणो व्रती कश्चित् । तस्यैव गृहमध्यप्रदेशे छात्रान् वेदपा- ठपरिचिन्तनं कुर्वतः श्रुखा 'इत्थं मा भणत वेदपाठान् । 'किं तर्हि ? 'इत्थम् । ततः पुरोहितेनोक्तम्-'अहो ! शूद्राणां वेदेऽधिकारो नास्ति' । ततः पण्डितेनोक्तम्-'वयं चतुर्वेदिनो ब्राह्मणाः, सूत्रतोऽर्थतश्च' । ततस्तुष्टः 'पुरोहितः । 'क- स्माद् देशादागताः ?' 'ढि ल्ली दे शा त्' । 'कुन स्थिताः स्थ ? [-शुकशालायाम् । अन्यत्र स्थानं न लभ्यते, वि- रोधिरुद्धत्वात् । मदीया गुरवः सन्ति सर्वे ] अष्टादश यतिनः'। 'चतुःशालमगृहे परिच्छदां बद्धा, एकस्मिन् द्वारे प्रविश्यैकस्यां शालायां तिष्ठतः(थ) सर्व सुखेन । भिक्षावेलायां मदीये मानुषे ग्रे कृते ब्राह्मणगृहेषु सुखेन भिक्षा भविष्यति । ततः पत्त ने लोके उच्छलिता वार्ता 'वसतिपाला यतयः समायाता'। ततो देवगृहनिवासिव्रतिभिः श्रुतम् । नैर्विदितं नैषामागमनं श्रेयस्करम् । कोमलो व्याधिर्यदि च्छिद्यते तदा कुशलम् । ते चाधिकारिपुत्रान् पाठ- यन्ति । तैश्च वर्षोपलादिदानेन ते चट्टाः सुखिनः कृत्वा भणिताः-'युष्माभिलोकमध्ये भणनीयम्-"एते केचन परदे- शान्मुनिरूपेण श्रीदुर्लभराजराज्यहेरिका आगताः सन्ति" । सा च वार्ता सर्वजने प्रवृत्ता। सा च प्रसरन्ती राजसभा- यामपि प्रवृत्ता । राज्ञाऽभाणि-'यद्यत्रैवंविधाः क्षुद्रा आयाताः, तर्हि तेपामाश्रयः केन दत्तः ?' केनाऽप्युक्तम्-'देव ! तवैव गुरुणा स्वगृहे धारिताः । ततो राज्ञोक्तमाकारय तम् । आकारित उपरोहितः, भणितश्च-'यद्येचंविधा एते किमिति स्थानं दत्तम् ?' । तेन भणितम्-'केनेदं दूपणमुद्भावितम् ?, यद्येषां दूपणमस्ति तदा लक्षपारुस्थैः कर्पटिकाः प्रक्षिप्ताः। यद्येषां मध्ये दूषणमस्ति तदा छुपन्तु तां भणितारः' । परं न सन्ति केचन । ततो भणितं राहः पुर उपरोहितेन-'देव ! मगृहे सन्ति ते दृष्टा मूर्तिमन्त एव धर्मपुञ्जा लक्ष्यन्ते न तेषां दूपणमस्ति' । तत इमां वार्तामाकर्ण्य सर्वैरपि सूरा- चार्यप्रभृतिभिः परिभावितम्-'वादे निर्जित्य निस्सारयिष्यामः परदेशागतान् मुनीन् । ततस्तैरुपरोहित उक्तः-'स्वगृ- हधृतयतिभिः सह विचारं कर्तुकामा आस्महे । तेषां पुरस्तेनोक्तम्-'तान् पृष्ट्वा यत्स्वरूपं तद्भणिष्यामि । तेनापि खस- दने गला भणितास्ते-'भगवन्तो ! विपक्षाः श्रीपूज्यैः सह विचारं कर्तुं समीहन्ते' । तैरुक्तम्-'युक्तमेव, परं त्वया न भेतव्यम्' । इदं भणितव्यास्ते-'यदि यूयं तैः सह विवदितुकामास्तदा ते श्रीदुर्लभराजप्रत्यक्षं यत्र भणिष्यथ तत्र विचार करिष्यन्ति । तैश्चिन्तितं सर्वेऽधिकारिणोऽस्माकं वशंगता न तेभ्यो भयम् , भवतु राजसमक्षं विचारः। ततोऽसिन् दिने पञ्चाशरीयवृहद्देवगृहे विचारो भविष्यतीति निवेदितं सर्वेषां पुरः। उपरोहितेनाप्येकान्ते नृपो भणितः-'देव ! १'अनधिल' इति आदर्शे । २ श्राद्धोऽपि । ३ 'पण्डित' शब्दो नास्ति प्र०। ४ नास्ति पदमेतत् प्र० । ५ प्र० राजपुरोहि- तस्य । ६ मूलादर्श 'उपरोहित' इति सर्वत्र । ७ वो भवन्तु च । ८ तुष्टश्चित्ते । ९ °पादपरावर्तनं । १० पदान् । ११ किं नहीत्थम् । १२ पदमिदं नास्ति प्र० । १३ प्र० स तुष्टः' इत्येव पदम् । ’ कोष्ठकान्तर्गता पतिः पतिता मूलादर्शे, प्रत्यन्तरादत्रानुसन्धिता । १४ 'पत्तने' नास्ति प्र० । १५ सुखकरम् । १६ मूलादर्श 'वर्षोलकादि'। १७ 'राजकुले प्रसृता' इत्येव प्र०। १८ तत उक्तं राज्ञोऽये। १९ 'मुनीन्' नास्ति प्र० । .
३ युगप्रधानाचार्यगुवांवली। आगन्तुकमुनिभिः सह स्थानस्थिता मुनयो पिचार विधातुकामास्तिष्ठन्ति । स च पिचागेन्यायवादिराजप्रत्यक्षं क्रिय- माणः शोभते । ततः पूज्यः प्रत्यक्ष नितव्य विचारप्रस्तावेप्रमादं कृखा' । ततो रानाऽभाणि-'युक्तमेव कर्तव्यममाभिः। ततचिन्तित दिने तस्मिन्नेव देवगृह श्री सूराचार्य प्रभृतिचतुरशीतिराचार्याः खनिभूत्यनुसारेणोपविष्टाः । राजा- ऽपि प्रधानपुरुपराकारितः। सोऽप्युपविष्ट. । राज्ञोक्तम्-'उपरोहित ! आत्मसम्मतानाफारय' । ततः स तत्र गत्वा विज्ञ- पति श्रीवर्धमानसूरीन्-'सर्वे मुनीन्द्रा उपविष्टाः सपरिवागः । श्रीदुर्लभराजश्च पञ्चाशरीयदेवगृहे। युष्माफमागम- नमालोक्यते । तेऽप्याचार्याः पूजितास्ताम्बूलदानेन राजा' । तच्छुतोपरोहितमुखात् पश्चाच्छीवर्द्धमानसूरयः श्रीसुधर्म- स्वामिजम्यूस्वामिप्रभृतिचतु... न युगप्रधानान् सूरीन्। हृदये धृत्वा पण्डितश्रीजिनेश्वरप्रभृतिकतिचिद्गीतार्थसुसाधु- भिः सह चलिताः सुशकुनेन । तत्र प्राप्ता., नृपतिना दर्शिते स्थान उपनिष्टाः, पण्डितजिनेश्वरदत्तनिषद्यायाम् । आत्मना च गुरुमणितोचितासने गुरुपादान्त उपविष्टः । राजा च ताम्बूलदान दातुं प्रवृत्तः । ततः सर्वलोकसमक्ष भणितवन्तो गुरवः-'साधूना ताम्बूलग्रहण न युज्यते राजन् ! । यत उक्तम्- ब्रह्मचारियतीना च विधवाना च योषिताम् । ताम्बूलभक्षण विप्रा ! गोमांसान विशिष्यते ॥[३] ततो विवेकिलोफस्स समाधिर्जाता गुरुपु पिपये। गुरुमिर्मणितम्-'एप पण्डितजिनेश्वर उत्तरप्रत्युत्तर यद्भणि- प्यति तदस्माक सम्मतमेव ।' सवैरपि मणित 'भातु' । ततो मुरयसूराचार्येणोक्तम्-'ये वसतौ वसन्ति मुनयस्ते पद- निराशा प्रायेण । पड्दर्शनानीह क्षपणकजटिप्रभृतीनि-इत्यर्थनिर्णयाय नूतनपादस्थलपुस्तिका वाचनार्य गृहीता करे। तस्मिन् प्रस्तावे "भाविनि भूतवदुपचार" इति न्यायाच्छीजिनेश्वरसूरिणा मणितम्-'श्रीदुर्लभमहाराज ! युप्माकं लोके कि पूर्वपुरुपविहिता नीतिः प्रवर्तते, अथवा आधुनिकपुरुपदशिंता नूतना नीतिः ।। ततो राजा भणितम्-'अस्मार्फ देशे पूर्वजणिता राजनीतिः प्ररतते नाऽन्या' । ततो जिनेश्वरसूरिमिरुक्तम्-'महाराज ! असाक मतेऽपि यद् गण- धरैश्चतुर्दशपूर्वधरंश्च यो दर्शितो मार्ग' स एव प्रमाणीतु युज्यते, नाऽन्यः' । ततो राज्ञोक्त युक्तमेव । ततो जिनेश्वर- सरिभिरक्तम्-'महाराज ! जय दूरदेशादागताः, पूर्वपुरुपपिरचितस्वसिद्धान्तपुस्तकवृन्द नानीतम् । एतेपा मठेभ्यो महा- राज! यूयमानयत पूर्वपुरुषविरचित सिद्धान्तपुस्तकगण्डलक चैन मार्गामार्गनिश्चय कुर्म"' 1 तो रानोक्तास्ते-'युक्तं वदन्त्येते, खपुरुपान् प्रेपयामि, यूय पुस्तकसमर्पणे निरोप दध्वम्' । ते च जानन्त्येषामेव पक्षो भविष्यतीति, तूष्णीं विधाय स्थितास्ते । ततो राजा स्वपुरुषा' प्रेपिता.-शीघ्र सिद्धान्तपुस्तकगण्डलकमानयत । शीघ्रमानीतम् । आनीत- मात्रमेन छोटित । तत्र देवगुरुप्रमादाद् दशकालिक चतुर्दशपूर्वघरनिरचितं निर्गतम् । तस्मिन् प्रथममेवेय गाथा निगता- . अन्नट्ठ पगड लेण, भडज सयणासण । उच्चारभूमिसपन्न, इत्थीपसुविवन्जिय ॥ [४] एवंविधाया यसतौ वसन्ति साघचो न देवगृहे । राज्ञा भारित युक्तमुक्तम् । +सर्वेऽधिकारिणो विदन्ति निरुत्तरी- १ विचार करिष्यन्ति' इत्येव प्र० । २ 'पूज्या प्रत्यक्षा मवित य' इति मूला० । । दण्डान्तर्गतपाठम्याने प्र० विजप्ता वर्तमानाचार्या सत्रे उपविष्टा सन्ति' इत्येव वाक्यविन्यास । ३ 'पश्चात् ' नास्ति प्र० प्र० 'मुधर्मस्थाम्यादियुगप्रधानान्' इत्येव । ४ जिनेचरगणि प्रभृति ! ५ जिनेवरगणिदत्त १६ 'पुस्तिका करे धृता' इत्येव प्र०१७ 'प्रस्तावे जिनेश्वरसूरिणा मणित मो राजन् ' इत्येव प्र०। ८ 'पूर्वराज्नीति' प्र० । ९'जिनेश्वरेणोक्तं राजन् । १० "विरचितानि पुम्नकादीनि नानीतानि । ११ सिद्धान्तपुस्तक येन मार्गनिश्चयं कुर्म । १२ 'ततो' नास्ति । १३ तूष्णी स्थिता । १४ 'राजा स्वपुरुषा प्रेपिता । शीघ्र पुग्त- कान्यानीनानि । छोटितानि' इत्येप पाठ प्रत्यन्तरे । १५ तत्रेय गाया। + एतचिहाक्तिपाठम्याने प्र०-'सरधिकारिपुरुपैर्विदित निस्चरीभूता अम्मद्गुरव । तत सबै राजप्रत्यक्ष गुरुवेन वर्द्धमानमूग्योऽङ्गीकना । येनास्मान् बहुमन्यते राजा'। इत्येपा पक्ति । .
४ खरतरगच्छालंकार भूता असाकं गुरवः । ततः सर्वेऽधिकारिणः श्रीकरणप्रभृतयः पटवपर्यन्ता वदन्ति प्रत्येकमस्माकमेते गुरव-इति गुरु- निवेदनं राजप्रत्यक्षं कुर्वन्ति । येन राजाऽस्मान् बहु मन्यते, अस्माकं कारणेन गुरूनपि । राजा च न्यायवादी । तस्मिन् प्रस्तावे श्रीजिनेश्वरसरिभिरुक्तम्-'महाराज! कश्चिद्गुरुः श्रीकरणाधिकारिणः, कश्चिन्मत्रिणः, किं बहुना कश्चि- त्पटवानाम् । या नाठिः (१) सा कस्य सम्बन्धिनी भवति ? राज्ञोक्तं मदीया । 'तर्हि महाराज! कः कस्याऽपि सम्बन्धी जातो वयं न कस्यापि ' । ततो राज्ञाऽऽत्मसम्बन्धिनो गुरवः कृताः । ततो राजा भणति-'सर्वेषां गुरूणां सप्त सप्त गब्दिका रत्नपटीनिर्मिताः, किमित्यस्मद्गुरूणां नीचैरासने उपवेशनं, किमस्माकं गन्दिका न सन्ति ?' । ततो जिने- श्वरमरिणा भणितम्-'महाराज! साधूनां गब्दिकोपवेशनं न युज्यते । यत उक्तम्- भवति नियतमेवासंयमः स्याद्विभूषा, नृपतिककुद ! एतल्लोकहासश्च भिक्षोः। स्फुटतर इह सङ्गः सातशीलत्वमुचैरिति न खलु मुमुक्षोः सङ्गतं गन्दिकादि। [५] इति वृत्तार्थः कथितः। राज्ञोक्तम्-'कुत्र यूयं निवसत ?' तैरुक्तम्-'महाराज ! कथं स्थानं विपक्षेषु सत्सु । अहो ऽपुत्रगृहं क र डि हट्टी मध्ये बृहत्तरमस्ति, तत्र बसितव्यम् ।' तत्क्षणादेव लब्धम् । 'युष्माकं भोजनं कथम् ?' तदपि पूर्ववहुर्लभम् । 'यूयं कति साधवः सन्ति ?'-'महाराज ! अष्टादश' । 'एकहस्तिपिण्डेन सर्वे तृप्ता भविष्यन्ति' । ततो भणितं जिनेश्वरसरिणा-'महाराज ! राजपिण्डो न कल्पते, साधूनां निपेधः कृतोराजपिण्डस्य' । 'तर्हि मम मानुपेने भृते भिक्षाऽपि सुलभा भविष्यति । ततो वादं कृत्वा विपक्षान् निर्जित्य राज्ञा राजलोकैश्च सह बसतौ प्रविष्टाः । वस- तिस्थापना कृता प्रथम गूजरत्रा देशे। ३. द्वितीयदिने चिन्ति विपक्षरुपायद्वयं निरर्थकं जातम् , अन्योऽपि निस्सारणोपायो मन्त्र्यते५ । पट्टराज्ञीभक्तो राजा विद्यते, सा च यद्भणति तत् करोति । सर्वेऽप्यधिकारिणः स्वगुरु-स्वगुरुवचनेनाम्रकदलीफलद्राक्षादिफलभृतभाज- नान्याभरणयुक्तप्रधानवसनादीनि च ढौकनानि गृहीला गता राज्ञीसमीपे । तस्या अग्रे वीतरागस्येव वलिविरचनं च- क्रिरे । राज्ञी च तुष्टा प्रयोजनविधानेऽभिमुखीभूता । तस्मिन्नेव प्रस्तावे राज्ञः प्रयोजनमुपस्थितम् । राज्ञीसमीपे ततो ढिल्ली दे श सम्बन्धी पुरुप आदेशकारी राज्ञा तत्र प्रेपितः-इदं प्रयोजनं राज्या निवेदय । देव ! निवेदयामीति भणित्वा शीघ्रं गतः । राजप्रयोजनं निवेदित राज्याः । अनेकेऽधिकारिणो नानाढौकनिकाच विलोक्य तेन चिन्ति- तम्-'ये मम देशादागता आचार्यास्तेपां निस्सारणोपायः संभाव्यते, परं मयाऽपि किञ्चित्तेपा पक्षपोपकं राज्ञः पुरो भणनीयम्' । गतस्तत्र । 'देव ! प्रयोजनं निवेदितं भवताम् , परं देव ! बृहत् कौतुकं तत्र गतेन दृष्टम्' । 'कीदृशं भद्र ? | 'राज्ञी अहंदूपा जाता, यथार्हतामग्रे वलिविरचनं क्रियत एवं राज्या अप्यो । राज्ञा चिन्तितम्-'ये मया न्यायवा- दिनो गुरुत्वेनाऽङ्गीकृताः, अद्यापि तेषां पृष्ठिं न मुञ्चन्ति' । राज्ञा भणितः सोऽपि पुरुषः-'शीघ्रं गच्छ राज्ञीपायें, गत्वा भणनीयम्-राजा भाणयति राज्ञी 'यदत्तं भवत्या अग्रे तन्मध्यादेकमपि पूगीफलं यदि लास्यसि तदा न त्वं मम नाऽहं तव' इति श्रुखा भीता राज्ञी, भणितं च 'भो ! यद् येनाऽऽनीतं तत्तेन स्वगृहे नेतव्यम् ; मम नास्ति प्रयो- जनम् । सोऽप्युपायो निरर्थको जज्ञे। ४. चतुर्थ उपायश्चिन्तितः यदि राजा देशान्तरीयमुनीन्द्रा, वहु मंस्यते तदा सर्वाणि देवसदनानि शून्यानि मुक्त्वा देशान्तरेपु गमिष्यामो वयम् । केनापि' राज्ञो निवेदितम् । राज्ञाऽभाणि 'यदि तेभ्यो न रोचते तदा गच्छन्तु' । देव- * एतचिह्नान्तर्गतो वाक्यविन्यासो नास्ति प्र०।१ प्र० परं वयं न कस्यापि सम्बन्धिनः । २ 'आचार्याणां' । ३ 'तद्देयम् । ४ जिनेश्वरेणोक्तं राजपिण्डो न कल्पते । ५ चिन्तितः' । ६ 'लात्वा'। * तारकान्तर्गतः पाठो नास्ति प्र०। ७-७ 'वलि- ढोकनेनेति' इत्येव पदम् । ८ 'समीपे' । ९ 'पूगीफलं न ग्राह्यं यदि' । १० देशान्तरादागतान् मुनीन् मंस्यते । ११ नास्ति प्र० 'केनापि' । १२ 'राज्ञोक्तं गच्छन्तु' इत्येव प्र० । 4 , युगप्रधानाचार्यगुर्वावरी। गृहपूजका वृत्या घटुका धारिताः । स देवाः पूजनीयाः। पर देवगृहमन्तरेण तिः] यहिःस्थातुं न शक्यते, ततः कोऽपि केनापि व्याजनागतः । किंबहुना, सर्वेऽप्यागता देवगृहेपु स्थिताः । ५. श्रीपर्वमानसरिरपि सपरिवारो राजसन्मानेन सर्वत्र देश विहरति , कोऽपि किमपि कथयितु न शक्नोति । ततः श्रीजिनेश्वरसूरिः शुभलग्ने स्वपट्टे निवेशितः । द्वितीयोऽपि तदाता युद्धिमागर आचार्यः कृतः। तयोर्मगिनी कल्याणमतिनाम्नी महत्तरा कृता । पश्चादीजिनेश्वरसूरिणा विहारक्रम इता जिनचन्द्र-जमयदेव-धनेश्वर-हरि- भद्र-प्रसन्नचन्द्र-धर्मदेव-महदेव-सुमतिप्रमृतयोऽनेक शिप्या. कृताः । ततो ईमानमरि. मिद्धान्तविधिना श्री अर्जु द शिस र तीर्थे देवत्व गतः । ६. पश्चान्टीजिनेश्वरमरिमिः श्रीजिनचन्द्राभयदेवी गुणपात्र जाला मरिपटे निवेशितो, कमेण युगप्रधानो जातौ । *अन्यौ च द्वौ सूरी धनेश्वरो जिनमद्रनामा, द्वितीयश्च हरिभद्राचार्यः, तधोपाध्यायत्रय वृत्तं धर्मदेव-सुमति- निमलनामानः। धर्मदेवोपाध्यायः सहदेवगणी च द्वावपि भ्रातरौ । धर्मदंयोपाध्यायेन हरिमिह-मर्यदेवगणिनातरी सोमचन्द्रपण्डितच शिप्या विहिताः । सहदेवगणिनाऽशोकचन्द्रः शिप्यः कृत। म चातीवल्लभ आसीत् । स च श्रीजिनचन्द्रसरिणा विशेषेण पाठयित्वाऽऽचार्यपदे निर्देशितः । वेन च स्वपटे हरिमिहाचार्यों निहितः । अन्यौ च द्वौ सूरी प्रसन्नचन्द्र-देवभद्रारयो । देवभद्रः मुमत्युपाध्यायशिष्यः । प्रमन्नचन्द्राचार्यप्रभृतयश्चत्वारोऽभयदेवरिणा पाठितास्तौदिशास्त्राणि । यत उक्तम्- सत्तर्कन्यायचर्चाचितचतुरगिरः श्रीप्रसन्नेन्दुसूरिः, सूरि श्रीवर्द्धमानो यतिपतिहरिभद्रो मुनिर्देवचन्द्रः। इत्याद्याः सर्ववियाणवसकलभुवः सञ्चरिप्णूकीर्तिः स्तम्भायन्तेऽधुनाऽपि श्रुतचरणरमाराजिनो यस्य शिप्या: ७ श्रीजिनेश्वरसूरय ना शा पल्ल्या निहताः । तत्र व्यारयाने विचक्षणा उपविशन्ति । तर लीलारतीकथा कृता अनेकार्थवर्णनसमेता । तथा डि ण्डि या णा ग्रा मे कथानककोशः कृतो व्यारयानाय । प्रथम स्थानस्थितदेवगृह- निगास्याचार्याणा समीपे व्यारयानाय पुस्तकयाचन कृतम् । तन दत्तम् । पश्चात् , पश्चिमप्रहरद्वये निरच्यते, प्रभाते व्यारयायते । इत्थ कथानककोशश्चतुर्मास्या कृतः। तथा मरुटेनिगणिन्याऽनगन गृहीत, चत्वारिंशद्दिनानि स्थिता। श्रीजिनेवरसूरिणा ममाधानमुत्पादित भणित च-'यत्रोत्पत्स्यसे तत्स्थान निवेदनीयम्' । भणित 'निवेदयिष्यामि । श्रावक एको युगप्रधाननिश्चयाभावे उ अ य न्ते गत्वा तस्य निश्चयार्यमुपपामान् कर्तुमारब्धः। तस्मिन् प्रस्तावे ब्रह्मशान्तिस्तीर्थङ्करसन्दनाथ म हा वि दे है' गतः । तस्याऽयं' मरदेविदेवेन मन्देशो भणितः- मरदेविनामअजा गणिणी जा आसि तुम्ह गच्छमि । सग्गमि गया पढमे, देवो जाओ महिड्डीओ। टक्कलयंमि विमाणे दुसागराऊ सुरो समुप्पन्नो। समणेससिरिजिणेसररिस्स इम कहिज्जासु॥ टकरे जिणवदणनिमित्तमिहागणं सदिह । चरणमि उज्जमो भे, कायव्यो किंव सेसेसु॥ [१] तेनाऽपि स्वय गवा न कथित गाधात्रयम् । म धारक उपनास प्रवृत्त उत्थाप्य कथितम् , अञ्चलेऽक्षराणि लिखितानि १ सूरयोऽपि सपरिवारा'। २ 'विहरन्ति' । ३ 'न कथयति' । ४ 'ततो पश्चा० । ५ 'विहार' । ६ वर्द्धमानमरिविधिना- बुढे देवत्वे गत' । * एतचिहान्तर्गता पक्तयो नोपलभ्यन्ते प्रत्यन्तरे । ७ प्र० 'डिण्डियाणक्यामे' । ८ 'कथ्य' । ९ 'तया- प्यङ्गीत'। १० नाम्ति पदमेतत् प्र० । ११ 'तम्याने' । .
गरनगन्धानकार ८ भविष्यति तदर्धेन सिद्धान्तलेगनं कारयिष्यामः । गुरुगाऽमाणि-मननां मनियाराम , गुनः परिणामः, नव्य एच । ततः पुनरपि प च ने समायानाः श्रीमदभगदेवगुग्यः । नवदिश प्रगिदि प्रापुग्न एव मिटानागाः । १३. तत आ शी दुग श्रीमन्नपुरीयदयगृहनियासिजिनेशमागिनीन । नत्र ये धानवान्न गाविनम्न मंट परन्ति । तत्राऽपि जिनवल्लभनामा श्रावस्त्रोदनि । नम्य पिना मनी । मामा पानिनः । पाठयोग्यः मन मंद पटिन क्षिप्तः । सर्वभ्यबट्टेभ्यः सकागाचम्याधिकः पार आजगाम । अन्यदा, कदानित नेन जिनपभन्न गिळता टिप्पनकमेकं ग्रामम् । तत्र विवादयं लिनिनमग्नि, माकणी मोजणी न अधर्म प्रामा बानिता । म्याः प्रमादन सर्वाभ्यो दिग्भ्यः सानागच्छन्नी मा निकिनानिन्नि-विधान भावोऽयम । पुनलले शिनीग बाक्लिा, नन्प्रभा- वेण पश्चान्मुसाबालिनाः । एनवां गुम्या शुनम् । नेन निदिन-बाग म्यागर्नु युनः नमन शान्य तन्मातरं प्रियवचनः सम्बोध्य उन्मानपक नम्य दापमिला जिनामा लिनेयः कनः नानादियां निद्याः पाटिताः । कदाचित्तस्याऽऽनायस्य मामादी प्रयोजनापम्धिनम् । नेन गन्छना पनि निदनाला चिन्ता कार्या यावत् प्रयोजनं विधायाऽगच्छामि । मानिः शीय पोजन निनावालाम नलोहिनी दिने चिन्नितं जिनवल्लभेन-'भाण्डागारमाय मनपा गुम्नकमना सपने. पने ना किमान 'ना गर्व ज्ञानमस्तीत्येक पुस्तकमुन्द्रोटिनं निवान्नस्य ! नत्रीनं पश्यनि-'यविना विनवासिनियजितः पितो गाय- गृहेभ्यो मधुकरच्या गृहीन्या नंयमतदेहधारणा कर्तव्या-त्यादिविनायन या मनमा चिनि:-श्री धनाचार्ग न्यायेन मुक्ती गम्यते । नामाकमाचागे मुक्तिनमनयोग्यः -इत्यादि परिमाय गम्भीररया यामिनि कन्या भाग- तरीत्या स्थितः । आचार्योऽपि नमागतः । तेन चिन्तितम्-'किमपि न्यानं न न ममनि, नवं जिनका मन भव्य- रीत्या धारितम् । तस्माद् यथा योग्यचिन्निनम्नथा भविष्यति । परं नयां बिना अनेन मिटान्न विनाभ्यन्नाः । मा च सिद्धान्तविद्या सम्प्रति श्रीमदभयदेवमग्निमीप श्रुयने । तम्य पा जिनवाह प्रपयिन्या मित्रान्नाचना ग्रागिन्या स्वपदे निवेशयामः' इति परिभाव्य वाचनाचार्य कन्या पश्चगननुपर्ण निलिमाजनादियुक्ति च जिनमेगाभिधान- द्वितीयशिप्यवैयावृत्यकृत्सहिन च जिनवल्लभ श्रीअभयदेवनिर्माग मन्कालिनी मन को टू गाये अनपित्त ने गच्छता म रु को ट्टे रात्रौ माणूश्रावकदेवगृहें प्रतिष्ठा कता । ततः प न ने प्रामः । श्रीमदमयदेवग्विनि पृष्ट्या गतस्तत्र । दृष्टो गुरुभत्तया चन्दितः । गुरुणा च दर्शनमात्रेण वृधामणितानाग जाना-पान्या जीयो अश्यते । पृष्टश्च 'किमागमनप्रयोजनम् ?' । 'गुरुणा श्रीपूज्यपादपने सिद्धान्तवाचनान्माम्बादलम्पटी मधुकरमानः प्रपिनो युप्मार्क पार्श्व' । पश्चादचिन्ति सुगुरुणा-देवगृहनिवामिगुरुशिष्य एपः, परं योग्यः । सिद्धान्तवननं च निन्तिम्-- मरिजा सह विजाए कालंमि आगए विजा अपत्तं न न वाजा, पत्तं च न विमाण[१२] इति परिभाव्योक्तम्-'युक्तं विहितं भवता यत्सिद्दान्नवाचनाभिप्रायणात्र समागतः । ततः प्रधानदिने वाचनां दातु- मारब्धा । यथा यथा सुगुरुजिनवचनवाचनां ददाति तथा तथा मन्तुष्टः मन् शिप्यः मुधारसमिर तामान्यादयनि । नं तादृशं शिप्यमवलोक्यं गुस्नप्यानन्दभार संपनिपद्यते । पश्चात् सुगुरुरहनिशं तथा तथा शापनायुद्धया वाचनां दातुं प्रवृत्तो यथा स्तो।नव कालेन सिद्धान्तवाचना परिपूर्णा भृती १४. तथा गुरोज्योतिष्किक एकः प्रतिपन्न आसीत्-'यदि भगवतां कश्चिच्छिप्यो योग्यो भवति तदा मयं समर्प- णीयो येन तस्मै ज्योतिप्कं समर्पयामि यथापरिज्ञातम्' । ततो जिनवल्लभगणिः समर्पितः । तेनाऽपि तस्मै यथापरिक्षानं १ नास्ति पदमेतत् प्र० । २ नास्ति 'कदाचित् । ३ 'तेनाचिन्ति जिनक्लभेन' इत्येव प्र० । ४ पार्थे । ५ 'अनपिल्ल आदर्शे । ६ 'माणदेवश्रावकगृहे' । ७ नास्ति पदमेतत् प्र० । ८ 'दृष्ट्वा । ९ 'जातः । १० 'ततः' । ११ 'पूर्णी जाताः ।
+ युगप्रधानाचार्यगुनावली। मपितम् । गुस्म्य सकाशात् स्वगुरुसमीपगमने मुत्कलनपचन प्रतीच्छति । ततो गुरुणाऽभाणि-'पुत्र ! म मिद्धान्तं यथाज्ञान निवेदितम् । तदनुमारेण यया वर्तसे तथा विधेयम्' । जिनाभगणिना भणितम्-'तथैव यथाशक्ति प्रपतयि- प्यामि' । ततः प्रधानदिने' चलितो यथागतमार्गेण । पुन म रु को है प्राप्तः । आगच्छता मिद्धान्तानुमारेण देवगृहे विपिलिसित, येनापिपिचत्यमपि विधिचैत्यं मुक्तिहेतुर्भवति । स चायम्- अत्रोत्सूत्रजनमो न च न च स्नात्र रजन्या सदा, साधूनां ममताश्रयो न च न च स्त्रीणा प्रवेशो निशि। जाति-ज्ञातिकदाग्रहो न च न च श्राद्धेपु ताम्बूलमि- त्याज्ञानेयमनिश्चिते विधिकृत श्रीजनचत्यालरे।। [१३] इत्यादिरिधिविधयो येन धर्मो मुक्तिमार्गो भाति । ततोऽनन्तर स्वगुरुममीपे गन्तु प्रवृत्तः । प्राप्तौ माइयडग्रामे आमीदुर्गादर्बारमोशनये । तत्रय स्थितः । गुरुमीलनाय पुरुप. प्रेपितः। तस्य हस्ते लेखोऽलेसि-'युप्माक प्रमादेन मुगुस्समीपे नाचना गृहीत्वा माइयडग्रामे समाजगाम । प्रमाद कृत्वान श्रीपूज्यमिलितव्यम् ।' ततो गुरुभिरज्ञायि- 'किमिति जिनरल्लमेनेत्य निर्दिष्टम् , नात्राऽऽगत. १ । ततो द्वितीयदिने संकललोक्न ममेतः समायात आचार्यः । अभिमुसगतो जिनमछमः । वन्दितो गुरु. क्षेमार्ता' पृष्टा गुमभिः । मर्ग यथोक्ता कथिता । तथा ब्राह्मणसमाधान- निमित्तम् , मेघादिस्वरूपाणि ज्योतिप्कालेन भणितानि कानिचित्तथा जातानि यथा गुरोरप्याश्चर्यकारीणि । पश्चाद्गुरुणा पृष्टो जिननभगणि'-'किमिति मधेस नाऽऽगत ? | मणितम्-'भगवन् ! सुगुस्मुसाजिनपचनामृत पीसा कथं देव- गृहनिवास विषमक्ष सेवितुमिच्छामि ?' । ततोगुरुभिर्भणितम्-'भो जिनमहम! मयेद चिन्तितमासीत् , तुभ्यं स्वपद दया सर्यि स्व-गच्छ-देवगृह-थावकादिचिन्ता निवेश्य, पश्चात् स्वयं गुरुपाधै वमतिमार्गमगीफरिप्यामः'। जिनवल्लभो भगति-'तहिं फिमिति नाङ्गीक्रियते', विवेकस्येदं फलमयुक्त परिडियते युक्तमङ्गीक्रियते । ततोऽभाणि गुरुभिः- 'एनिधा निस्पृहता नाऽस्त्यसारम् , चैन चिन्ताकरणसमर्थ पुरेप विना खंगच्छे टेवहादिचिन्ता मुक्त्या सुगुरुपाचे 'मतिस्थितिमगीवुर्महे, भवता तु विधातव्य वमतिवमनम् । ततो गुरु वन्दित्वा तत्सम्मतेन पुन' पत्तने" निजहार । श्रीमदमयदेयम्ररिपादान् मावेने वन्दितमान् । मुगुरोरतीय समाधान ममजनि। चिन्तितं यथा परीक्षितस्तथा जन्ने । ततो मनमि विदन्ति न कस्यापि निवेदयन्ति-स्वपढयोग्य एप एन, पर देवगृहनिगासिशिप्य इति हेतोरिदानी गच्छस्य मम्मत न भविष्यतीति-गच्छाधारको बर्द्धमानाचार्यो गुरुपदे निवेशित । जिनवल्लभगणेः स्वसीयोपमम्पद दत्तान्त -"अम्मारमाजया सर्वत्रच "रिहर्तव्यः' । एकान्ते प्रमन्नचन्द्राचार्यो भणित -'मदीयपदे भव्यलग्न जिनाल- भगणी स्थापनीय" । तम्यापि मुगुरुपदनिवेशनप्रस्तावो न जजे । तेनापि खायु परिसमाप्तिममये कर्पटकवाणिज्ये देवभद्राचार्याणा, निजप्तम्-'मुगुरुपदे. पूर्वोक्तो युप्माभिः मफलीपर्तव्योअश्यमेव, मया न तु शक्ततिरपि प्रतिपन्नम्-'वर्तमानयोगेन करिप्यामः। ममाधान विधेय कि बहुना ?' पूर्वोक्तकथनेन । नाङ्गत्या भन्यजीन् मुखिनः कृत्या कालक्रमेण मिद्धान्तरिधिना समाधानेन चतुर्यदेवलोक प्राप्ता श्रीमदमयटेचमूरयः ॥ १ नाम्नि पदमेत् प्र० 1 २ निजगुर। ३ 'वाचना रात्वाऽत्रागत ' इत्येव प्र०। ४ मिलनीय । ५ शिष्येणेथमादिष्टम् । ६ रोषमतोऽमिनुम्यमाचार्य । पन्टितो गुरजिनवटमैन । ७ तेनोरत । ८ चैत्यनियम विपक्ष । गुरुयोक्तं । १० नास्ति प्र. 'त्वयि म्यगच्छ '। ११ तन । १२ जिनटमेनोक्त । १३ से यने । १५ त्तो गुम्णाभाणि । १५ नर । १६ चत्यादि। १७ यसतिमझीकुर्म । १८ पचन गत । १० नाम्ति 'भारेन' । २० जत। २१ मात । २२ चैत्यवासिथिय । २३ म्यापिन । २३ मंत्र विदर्तये । २५ उपन । २६ दशो सुम्मामि संरटीकार्य मया फतुं न शकित ! नतिपाटम्याने-'तेन प्रति- पग फरियान समाधान कार्य इत्येव प्र०।२७ गस्ति पद्वय प्र०।
१० खरतरगच्छालंकार १५. ततो वाचनाचायों जिनवल्लभगणिः कतिचिद्दिनानि पत्तनभूमौ विहत्य न तादृशो विशेषेण बोधो विधातुं कस्यापि शक्यते येन सुखमुत्पद्यते मनसि । ततश्चाऽऽत्मत्तीय आगमविधिना सुशकुनेन भव्यजनमनसि भगवद्भणि- तविधिधर्मोत्पादनाय चित्रकूटदेशादिषु विहतः । ते च देशाः सर्वेऽपि प्रायेण देवगृहनिवासिमुनीन्द्राप्ताः । सर्वोऽपि तद्वासितो लोकः, किंबहुना । नानाग्रामेषु विहारं विदधश्चित्रकूटे प्राप्तः । यद्यपि तत्राऽशुभै विता लोकास्तथाऽप्ययुक्तं कर्तुं न शक्नुवन्ति, पत्तने गुरूणां प्रसिद्धिश्रवणात्। । स्थानं याचितास्तत्रत्यश्राद्धाः। तैश्च भणितम्-'चण्डिकामठोऽस्ति यदि तत्र तिष्ठय' । ततो जिनवल्लभगणिना ज्ञातमशुभबुद्ध्या भणन्त्येते, तथापि तत्रापि स्थितस्य देवगुरुप्रसादाद् भद्रं भविष्यतीति चिन्तयित्वा भणितास्ते-'तत्रैव बहु मन्यध्वं यूयं येन तिष्ठामः' । तैरभाणि तिष्ठत । ततो देवगुरून् स्मृत्वा देवतां चानुज्ञाप्य स्थितास्तत्र । देवता च तेषां ज्ञानेन ध्यानेन सदनुष्ठानेन तुष्टा सती तान् प्रत्ययुक्तं रक्षति । ते च जिनवल्लभगणयः सर्वविद्यानिधानभूताः । कथम् , तथाहि-वेदितारो जिनेन्द्रमतस्थापकतर्काभयदेवानेकान्तजयपता- कादि परदर्शनकन्दली-किरणावली-न्यायतर्कादि पाणिन्याद्यष्टव्याकरणं सूत्रतोऽर्थतश्च, चतुरशीतिनाटक-सर्वज्योतिप्क- शास्त्र-पञ्चमहाकाव्यादिसर्वकाव्य-जयदेवप्रभृतिसर्वच्छन्दोज्ञातारः" इति प्रसिद्धिश्चित्रकूटे जाता। सर्वे परदर्शनीयविना- दिलोका आगन्तुं प्रवृत्ताः। यस्य यस्य यस्मिन् यस्मिन् शास्त्रविपये संशय उत्पद्यते स सर्वोऽपि जनः पृच्छति, यथा सन्देहस्त्रुट्यति तथोत्तरं ददाति । श्रीवका अपि केचन केचन समाजग्मुः । सिद्धान्तवचनानि श्रुत्वा तदनुसारेण क्रि- यामपि दृष्ट्वा साधारण-सडकप्रभृतिश्रावकैः समाधिना श्रीवाचनाचार्यजिनवल्लभगणयो' गुरुत्वेन प्रतिपन्नाः । गुरूप- देशेन परिज्ञानं, ज्योतिष्कपरिज्ञानमप्यतीवाऽऽसीत् । साधारणेन परिग्रहपरिमाणयार्चनं कृतम् । गुरुणा भणितम्- 'गृहाण कियन्मानं ग्रहीष्यसि ? । 'भगवन् ! विंशतिसहस्रमात्रं सर्वसंग्रहे करिष्यामि' । पश्चाद् गुरुभिरुक्तम्-'बहुतरं कुरु, किं बहुना, लक्षं द्रम्माणां परिमाणं कारितः। पश्चाद् यथा यथा सर्वसम्पदा प्रवर्धमानः साधारणो जज्ञे तथा तथा संघस्य सर्वसामर्थ्येन गुर्वाज्ञया साधारणो भवितुं प्रवृत्तः । अन्ये तु श्राद्धास्तथा प्रवर्तितुमारब्धाः। १६. तथाऽश्वयुजि मासे कृष्णपक्षे त्रयोदश्यां श्रीमहावीरगर्भापहारकल्याणकदिने भणितं श्रीजिनवल्लभगणिना श्राद्धानां पुरः-'यदि देवा वन्द्यन्ते देवगृहे महावीरस्य तदा सुभद्रं भविष्यति । पष्ठमपि कल्याणकं गर्भापहारलक्षणम् , *यतः "पंच हत्थुत्तरे होत्था साइणा परिनिव्वुडे" इति सिद्धान्ते भणनात् । तस्मिन् प्रस्तावे विधिचैत्यं नास्ति । चैत्यनिवासिगुरुदेवगृहेषु गम्यते । पश्चाच्छ्रावकैर्भणितम्-'भयवन् ! यदि युष्माकं सम्मतं तत् क्रियते' । ततः सर्वे श्रावका निर्मलशरीरा निर्मलवस्त्रा गृहीतनिर्मलपूजोपकरणा गुरुणा सह देवगृहे गन्तुं प्रवृत्ताः। ततो देवगृहस्थितयाऽऽर्यिकया गुरून् श्राद्धसमुदायेनाऽऽगच्छतो दृष्ट्वा पृष्टम्-'को विशेषोऽद्य ?' केनापि कथितम्-वीरगर्भापहारपेष्ठकल्याणकपूजाक- रणार्थ समागच्छन्ति । तयाऽचिन्ति-पूर्व केनापि न कृतमेते करिष्यन्तीति न युक्तम् । पश्चात् संयती देवगृहद्वारे पति- त्वा स्थिता, द्वारे समागतान् दृष्ट्वा तयाऽशुभयाऽभाणि-'मया मृतया यदि प्रविशंत' । ततोप्रीतिकं ज्ञात्वा निवर्त्य खस्थाने गत्वा श्राद्धैरुक्तम्-'बृहत्तरसदनानि सन्त्येकस्य गृहस्योपरि चतुर्विंशतिजिनपट्टकं धृत्वा देववन्दनादिसर्व धर्मप्रयोजनं क्रियते' । गुरुणा भणितं युक्तमेव । तत आराधितं विस्तरेण कल्याणकम् । समाधानं समजनि,। ततो १ कोऽपि बोधः । २ नास्ति । ३ येन चित्ते। ४ तत आत्मना तृतीयः। ५ नास्ति । ६ चैत्यनिवासि०। ७ कुर्व। ८ गतः।। एतदन्तर्गता पंक्तिर्नास्ति प्र० । ९ लोकाः। १० जिनवल्लभेनाऽचिन्ति--एतेऽशुभबुद्ध्या भणन्ति । ११ वा० जिन' । 1-1 एतद्दण्डान्तर्गतः पाठो नास्ति प्र० । १२ श्राद्धाः ।१३ समाययुः । १-१ नास्ति प्र० । १४ याचितं । १५ गुरुणोक्तं । १६ 'लक्षं परिमाणं' इत्येव प्र०। १७ ततो। १८ उक्तं। १९ भद्रं भवति । २० श्रीवीरस्य षष्ठं कल्याणकं। * नास्ति प्र०। २१ श्राद्धैः सहा । २२ केनोक्तं । २३ वीरषष्ठ। २४ चिन्तितं। २५ चैत्यद्वारे पतिता मया मृतया मध्ये गमिष्यन्ति-इत्येव । २६ गुरुणोक्तं । .
1 , युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। ११ गीताथैः श्रारकर्मत्रितम्-'विपक्षरविधिप्रवृत्तैर्विधिजिनोक्तो मिधातु न लप्स्यते, ततो यदि गुरोः सम्मतं भवति तदा तले उपरि च देवगृहद्वय कार्यते । स्वसमाधानं गुरोनिवेदितम् । ततो गुरुणा कथितम्- जिनभवन जिनविम्ब जिनपूजा जिनमत च यः कुर्यात् । तस्य नरामरशिवसुखफलानि करपल्लवस्थानि ।। [१४] इति देशनया ज्ञात गुरोर[प्य]भिप्रेतमेव । लोके च प्रवृत्ता वार्ता-एते देवगृहे कारयिष्यन्ति । प्रह्लादनबृहत्तरेण बहुदाकेनाऽपि कथितम्-एते कापालिका देवगृहे कारयिष्यन्ति, राजमान्या भविष्यन्ति । इद च श्रुत गुरुणा। ततो पहिभूमौ गच्छतः श्रीजिनरल्लभगणेः सोऽपि मिलितस्तथा भणितः-'भद्र ! गर्यो न विधेयः । एतेपा मध्यात् कश्चि- द्राजमान्योऽपि भपिप्यति, यस्त्वा बद्धमुच्छोटयिष्यति । ततः श्रापकैः सोत्साहैमिलित्वा देवगृहे कारयितुमारब्धे । देवगुरुप्रसादेन प्रमाणीभूते । उपरि श्रीपार्श्वनाथपिम्ब तले च महावीररिम्बं कारितम् । विस्तरेण प्रतिष्ठा जाता। निधिना श्रीजिनपल्लभगणिभिः कृता । सर्वत्र प्रसिद्धिर्जातैत एव गुरखः । १७ अन्यदा ब्राह्मणः कविज्योतिष्किकः पण्डितमानी श्रीजिनवल्लभगणिसमीपे समागतो लोकमध्ये श्लाघा क (शु ?) वैविधा धर्मशास्त्रविदः, श्वेतपटाः समाजग्मुः। श्रापकैः पट्ट आसनं दत्तम् । गुरुणा पृष्टः-'कुत्र भरतो वास' 'अत्रैव' । पश्चाद्गुरुभि पित:-'कस्सिन् शाखे विशेषेणाम्यासोऽस्ति ? । 'ज्योतिष्के' । 'चन्द्रादित्यलने सम्यग्वेसि ?' 'सम्यगेन, किमत्रागणित एक द्वे त्रीणि च लमानि भणामि ।' जिनवल्लभगणिना ज्ञातम्-'गर्वेणाऽऽगतः।' गुरुणो- क्तम्-'भद्र परिज्ञानम् । स ब्राह्मणः पृच्छति-'युष्माकमपि परिज्ञान विद्यते, लमविपये भविष्यति किञ्चित्तहि कथ- यन्तु भगवन्तः" । 'कति कथयामि दश विशति; लनानि ? । तस्यातीपाश्चर्यमभूत् । पश्चाच्ट्रीजिनाल्लभगणिना भणितम्-'भो चिप्र! गगने हस्तद्वयमाना डम्बरिका दृश्यते सा कियन्मात्र पानीयं करिष्यति। [विप्रोजानाना शून्यदृष्टिर्दिशोऽनलोकयति । ततो भणित गुरुणा-'भो विप्र ! भाजनद्वय यावत्'] पश्वादत्रैवोपविष्टस्य क्षणमा- त्रेणैव तया डम्बरिकया सकल गगनमाच्छाद्य 'घृष्टिः कर्तुमारब्धा, तापवृष्टिजज्ञे यारद्भाजनद्वयमपि परिपूर्णीभूतम् । ततो विप्रो मस्तके हस्तौ योजयित्वा सुगुरोः पादयोः परित्या भणितवान्-'यारतिष्ठाम्यत्र तावद्भगती पादान् वन्दि- त्वा निश्चयेने मोजनं विधास्यामि । न मयाऽज्ञायि भगरन्त एवंनिधाः । पश्चात सर्वत्रैव प्रसिद्धिर्जाता ज्ञानिन एवं श्वेतपटा भरन्तीति। १८. अन्यदा कदाचिन्मुनिचन्द्राचार्येण शिप्यद्वयं सिद्धान्तनाचनानिमित्तं श्रीजिनवल्लभगणिपाधै प्रेषितम् । गणि- रपि तयोर्याचना दातु प्रवृत्तः। तारप्यशुमौ चिन्तयतो जिनरल्लभगणेः श्राद्धान् विप्रतारयाव इति युद्धया रजयन्तः श्रार- कार्न । कदाचित् स्वगुरुपाचे प्रेपितुं लेसोऽलेसि । तं च पाचनालिकायर्या प्रक्षिप्य वाचना ग्रहीतुं गतौ तौ वसतौ । गणिसमीपे वन्दन दचोपविष्टौ तत्र । उच्छोटिता कैंपलिका । ततो नूतनो लेसो दृष्ट्वा गृहीतः, उच्छोटितथ । तावपि हस्ताद् गृहीतुं न शक्नुतः । अधारितो लेसः । तनालेखि-'जिनपल्लभगयोः केचिच्छाद्धाः स्वपश नीताः सन्ति, क्रमेण सर्ने (सर्वान् ?) वशीफरियाव इति मनोवृत्तिरस्ति' । ततः श्रीजिनलमगणिना द्विधा विधायाऽऽर्याऽमाणि- १-१ एतदद्वयमध्यगत पाठो नास्ति प्र० । २ चैत्ये । ३ चैत्ये । ४ जिनवल्लभेन कृता इत्येव प्र० । ५-५ गुरुपार्थे आगत ! आसन दत्त श्राद्ध -इत्येव प्र० 1६-६ 'गुरणा भापित' इत्येव प्र०] ७-७ युष्माक परिचानमस्ति । किंचित् । कथयन्तु भवन्त -इति प्र० । ८ ततो गुरुणोक्तम् । ९ जलं । १० प्र०-वृष्टि कृता भाजन । ११ नियोज्य । १२ भवर्ता । १३ नास्ति । १४ फरिष्ये । १५ 'ज्ञानिन श्वेतपदा इति लोके प्रसिद्धिजातेति । इत्येव । १६ श्राद्धान् । १७ अन्पदा। १८ 'कपिलिका' मूलादर्श । १९'भूतन लेख प्र०। .
१२ खरतरगच्छालंकार ' आसीजनः कृतघ्नः क्रियमाणध्नस्तु साम्प्रतं जातः । इति मे मनसि वितर्को भविता लोकः कथं भविता ।। अहो ! सृतं वाचनया भवतोरेवंविधाशुभभावेन । पश्चाहिमुखौ गतौ स्वस्थानं पुनर्न दृष्टौ तदेव गतौ । १९. कदाचिजिनवल्लभगणेहिभूमौ गच्छतो विचक्षणः कश्चित् प्रसिद्धि ज्ञात्वा पाण्डिन्यस्य मिलितः । यम- स्यापदं प्रक्षिप्तं कस्यापि राज्ञो वर्णनामाश्रित्य 'कुरजाः किं भृङ्गो मरकनमणिः किं किप्पशनिः' पश्चान्मनाक् परिभाव्य पूरिता समस्या, तदेव कथिता तस्य पुर:- चिरं चित्तोद्याने वससि च सुरवाजं पियसि च, क्षणादेणाक्षीणां विषयविपमोहं हरसि च । नृप ! त्वं मानानि दलयसि च क्षिता कौतुककरः, कुरङ्गः किं भृशो सरकतमणिः किं किमशनिः ? ।। इति श्रुत्वाऽतीव तुष्टः । कथितवान्-सत्या लोके प्रसिद्धिः, अस्मिन्विपये, गुणस्तुतिं कृत्या पादयोः पतित्वा गनः। पश्चात् सुगुरुवसतौ समागतः । ततः श्रावकैः पृष्टः सुगुरुः-'बही वेला लग्ना सुगुरोः, किं कारणम् ?' पश्चात् सहगतेन शिष्येण सर्वा वार्ता कथिता । प्रमोदो जज्ञेऽतीव श्रावकाणाम् । २०. तथा गणदेवश्रावकः स्वार्थी जिनवल्लभगणिपाश्चे सुवर्णसिद्धिरस्तीति श्रुत्वा तस्य समीपे चित्रकूटे गत्वा पयु- पासनां कर्तुमारब्धा । लक्षितो भावो गणिना । ततो योग्यं ज्ञात्वा तथा तथा तस्य देशना कृता यथा संविग्नभावो जातः । पश्चाद् भणति गणिः-'भद्र ! सुवर्णसिद्धि कथयामि? | 'भगवन् ! सृतम् , विंशतिद्रम्मनीव्या व्यवहार कुर्वन् श्राद्धधर्म करिष्यामि' । भव्यानां धर्मकथने लब्धिरस्ति तस्य । ततः शिक्षयित्वा धर्म प्रेपितो वागडदेशे । ततो लिखितकुलकलेखैः सर्वोऽपि लोको जिनवल्लभगणिधर्मभिमुखीकृतस्तेन । २१. श्रीजिनवल्लभगणेाख्याने सर्वे विचक्षणजना उपविशन्ति; विशेषतो ब्राह्मणाः स्वस्वविद्यानिःसन्देहार्थम् । कदाचिदियं गाथा व्याख्याने समागता-'घिजाईण गिहीणं' इत्यादि-धिग्जातीया ब्राह्मणाः-इति व्याख्यानं श्रुत्वा रुप्टा विप्रा बहिनिर्गताः, कुपिता एकत्र मिलिताः, विपक्षाश्च निकटीभृताः । 'एतैः सह विवादं विधाय निष्प्रभीकरि- प्यामः' । किं तेषां स्वरूपं ज्ञात्वा श्रीजिनवल्लभगणे«दि तेभ्यो भयं समजनि ?, न मनागपि । तस्य तीर्थकरसदृक्ष- त्वात् । ततश्च मर्यादाभङ्गभीतेरमृतमयतया धैर्यगाम्भीर्ययोगान् न क्षुभ्यन्त्येव तावन्नियमितसलिलाः सर्वदैते समुद्राः। आहो क्षोभं व्रजेयुः क्वचिदपि समये देवयोगात्तदानीं न क्षोणी नाद्रिचक्रं न च रवि-शशिनौ सर्वमेकार्णवं स्यात् ।। [१७] इदं वृत्तं भूर्जखण्डे लिखित्वा विवेकिजनहस्ते दवा प्रेपितम्, भणितश्च संमिलितानां मध्ये वृहद्ब्राह्मणहस्ते दातव्यम् । तेन तथैव कृतम् । तेनाचिन्ति विवेकवुद्ध्या-वयमेकैकविद्याधारिणस्ते चे सर्वविद्यानिधानम् , कथं तैः सह विचादं कर्तु शक्यते । तेन सर्वे विप्राः सम्बोध्योपशमं नीताः । १ 'वाचनया सृत' इत्येव प्र० ।। एतत् समग्र प्रकरणं नोपलम्यते प्र० । २ श्राद्धः । ३ हेमसिद्धिं श्रुत्वा । ४ नास्ति प्र० । ५ गुरुसेवा प्रारब्धा। ६ गणिभिरुक्तम् । ७ हेमसिद्धिं । ८ कथनेन । ९ जनो। , . •- युगप्रधानाचार्यगुमावली। २२ अन्यदा धारानगर्यां श्रीनरसर्मराज्ञो राजमान्या पण्डितसभा श्रुत्वा दक्षिणदिग्मिभागात् पण्डितद्वयं कौतुकेन पाण्डित्यस्य दर्शनार्थमाजगाम । आगत्य पण्डितमभामधे 'कण्ठे कुठारः कमठे ठकार इत्येपदानुसारिणाऽन्य- पदत्रयेण पूरयन्तु ममस्या भनन्त । प्रत्येक पूरिता, पर न तयोस्ता दृष्ट्वा मनो मुमुदे । केनापि राज्ञः पुरो भणितम्- देन पण्डितपरिताः समस्याः प्रतिभान्त्यनयोः।' देवेनामाणि-'अस्ति कश्चिदुपायो येनानयोर्मनो रज्यते ?' केनापि विवकिना पुरुषेणोक्तम्-दिन ! चित्रकूटे श्वेतपटो जिनाल्लभगणिः मर्मविद्यानिधानमार्ण्यते ।' गन्ना तदैगो- ट्रद्वय शीघ्रगति सपुरुष सलेस प्रेपितम्-'इयं समस्या पूरिता मनोहारिणी मती स्वगुरोः पार्थात् ममागच्छन्ती शीघ्र भोः माधारण ! तथा कार्यम् । प्रतिक्रमणवेलाया सन्ध्याममरे प्राप्त स्वरूपं साधारणेन | गुरोर्दर्शित स्वरूपम् । प्रति- क्रमण कृत्वा पूरिता, लेसिता च- रे रे नृपाः। श्रीनरवर्मभूपप्रसादनाय क्रियतां नताहै। कण्ठे कुठारः कमठे ठकारश्चक्रे यदश्वोऽग्रखुराग्रघातैः ॥ [१८] आगन्तुफपुरुपद्वयं गत्रापि मुत्कलित शीन प्राप्तम् । तया ममस्यया रजित तयोर्मन, भणित ताभ्याम्-'अस्या मभाया नास्तीदृशो निद्वान् , येनेय पूरिता, कि तीन्यः कश्चित् ।' वस्त्रादिदानेन पूजयित्वा मुत्कलितो । २३ श्रीजिनरल्लभगणिरपि कतिचिद्दिननिहतो धारायाम् । केनाप्युक्त राज. पुरो-'देन! मोऽपि श्वेतपटो सम- स्यापूरक आगतोऽस्ति । राजोक्तम्-'शीघ्रमाकारय तम्' | तमाकारितः । राजा तुप्टेनोक्तम्-'भो जिननल्लभगणे! पार- स्थलक्षत्रय ग्रामत्रयं ना गृहाण' । भणित गणिभिः-'भोः महाराज ! वय तिनोर्खादिमवह न कुर्म'। चित्रकूटे देवगृ- हृदय थाना कारितमस्ति, तत्र पूजार्थ स्त्रमण्डपिकादानात् पारुत्थद्वय प्रतिदिन दापय' । ततो राजा तुष्ट'-अहो निलों- भता एतस्य महात्मन' श्रींजिननल्लभगणेरिति चिन्तितवान् । चित्रकूटमण्डपिकातस्तत् शाश्वतदान भविष्यतीति कृतम् । श्रीजिनरल्लभगणेर्धामिफत्वेन मन्त्र प्रमिद्धिर्जने*। २४. श्रीनागपुरे पानकैनेमिनाथदेवगृह नेमिनाथविम्ब च कारितमस्ति नूतनम् । तेषामेपोऽभिप्रायोजने-'प्रय श्री- जिननल्लभगणि गुरुलेनाङ्गीकृत्य तस्य हस्तेनोभयो' प्रतिष्ठा कारयिष्यामः' इति चिन्तपिला सर्वसम्मतेन प्रतिपत्त्या श्रावकैराकारितः श्रीजिनवल्लभगणि । ततः शुभलग्नेन देवगृह नेमिनाथनिम्य च प्रतिष्ठितम् । तत्प्रभागाल्लक्षपतय' आर्श जज्ञिरे । नेमिनायनिम्वे रत्नमयान्याभरणानि कारितवन्तः । [एमनेके श्राद्धाः प्रतियोधितास्तत्र, प्र०] तथा नरसराफाणा तथाऽभिप्रायो जने-'नयमपि जिननल्लभगणि केक्षीकृत्य गुरतेन प्रतिष्ठा देवगृहे च निम्बे च कार- यामः' इति पर्यालोच्य कृत तौर । उभयोरपि देवगृहयो रानौ नलिघग्ण-स्त्रीप्रवेश-लकुटादिदान निषेधादिको निधि- लिंसितो मुक्तिसाधकः । ततो मस्कोट्टानकैः श्रीजिनबल्लभगणयो निहारकमेण समाहूतास्ततो रिक्रमपुरमध्येन मरुकोट्टे निहताः । तत्र श्राद्ध श्रद्धापद्भिवसतिर्मुतिस्थानयुक्ता दत्ता। स्थितास्तत्र । धानकैरभाणि-'भगवन् ! युष्मद्व- दनारपिन्दाजिनाचनग्समाखादितुमिच्छामः' । 'युक्तमेतच्छाकाणाम् , तर्युपदेशमाला कथयितुमाग्भ्यते' । तैरभाणि -'पूर्वमेन श्रुता । तथापि पुनरपि भणितव्या'-जमयदिने भणितुमारब्धा । सपच्छग्मुमभजिणों-इत्यादिगाथाया एक- स्या भणने पण्मामाधिः कालो लग्नस्तथापि श्रावकाणा नानामिद्धान्तोदाहरणामृतेन तृप्तिर्न जाता । पदन्ति-'भगननु ! तीर्थकरा एतत्मुसमुत्पादयितु समर्था ,वचनामृतेन भगान्तोऽप्येवरिधातु समर्था' इत्याश्चर्यतुष्टा श्राकाः देशनया। २५ अन्यदा कदाचिद् व्यारयान कृला श्राद्धैः मह नसती समाजगामें । तस्मिन्नेर प्रस्ताव एकः पुरुषोऽश्वारूढः * एतत् प्रकरण नास्ति प्र०।१ गृह निम्त्र । २ जाता श्राद्धा । ३ नेमिनिम्बे । ४-४ एतवाङ्किता पक्तिनान्ति प्र० । ५-५ एतत् समस्तप्रकरणस्थाने प्र० 'ततो मरको? विनास्तत्र श्राद्धे सह पमती जगाम'-टत्येव पाठ ।
- १४ खरतरगच्छालंकार स्त्रीभिर्गीयमानो बहुपरिवारो गच्छन् परिणेतुं दृष्टः। श्रीजिनवल्लभगणिना भणितम्-'एता एव खियो रोदनं कुर्वन्त्यो व्या- घुटिष्यन्ति'-इति परिभाव्यम् । पश्चागतास्तत्र । तेषां मध्यात् परिणेता निःश्रेण्यामारुह्य चटितुमारब्धः। आरोहतः पादचलितः, पतितस्तथा यथाऽसौ पतन घरट्टोपरि पतितः, उदरं द्विधा जातम् , मृतश्च । ता अपि तथाभूता आगच्छ- त्यो दृष्टाः सर्वैरपि । अहो ! परिज्ञानं गुरूणाम् । पश्चाच्छ्रावकाणां धर्मपरिणाममुत्पाद्य पुनर्नागपुरे विर्हताः श्रीजिन- वल्लभगणयः। २६. तसिन प्रस्तावे देवभद्राचार्या विहारक्रमं विदधाना अणहिल्लंपत्तने समायाताः। तत्रागतेचिन्तितम्-'प्रसन्नच- न्द्राचार्येण पर्यन्तसमये भणितं ममाग्रे "भवता श्रीजिनवल्लभगणिः श्रीमदभयदेवरिपट्टे निवेशनीयः"। स च प्रस्ता- वोऽद्य । ततः श्रीनागपुरे श्रीजिनवल्लभगणेविस्तरेण लेखः प्रेपितः-'लया शीघ्रं समुदायेन सह चित्रकूटे समागन्त- व्यम्, येन वयमागत्य चिन्तितप्रयोजनं कुर्मः'। ततः समागताः श्रीजिनवल्लभगणयः सपरिवाराः। तेऽपि तथैव समागता देवभद्रसूरयः । पण्डितसोमचन्द्रोऽप्याकारितः परं नागन्तुं शक्तः। 'इदानीं श्रीदेवभद्रसूरिभिः श्रीमदभ- यदेवर रिपट्टे श्रीजिनवल्लभगणिनिवेशितः, सं० ११६७ आपाढ सुदि ६, चित्रकूटे वीरविधिचैत्ये । अनेके भन्यजनाः श्रीजिनवल्लभसूरीन युगप्रधानान् युगप्रधानश्रीमदभयदेवमूरिपादभक्तान् समालोक्य मोक्षमार्गे प्रवृत्ताः । देवभद्रा- चार्यादयोऽपि स्वस्थाने प्राप्ताः । क्रमेण ११६७ एकादशशतपष्टिसप्ताधिकसंवत्सरे कार्तिककृष्णद्वादश्यां रजन्याश्चरम- यामे दिनत्रयमनशनं विधाय मिथ्यादुष्कृतपूर्वकं नमस्कारपरावर्तनं कुर्वन्तः श्रीजिनवल्लभसूरयश्चतुर्थदेवलोकं प्राप्ताः।। २७. पूर्व श्रीजिनेश्वरमरीणां श्रीधर्मदेवोपाध्यायस्य व्रतिनीभिर्गीतार्थाभिश्चतुर्मासी धवलके कृता । क्षपनकभक्तवा- छिगपत्नी बाहडपुत्रसहिता वतिनीपार्थे धर्मकथा श्रोतुं समागच्छति । तिन्यश्च विशेषेण धर्म कथयन्ति । ताश्च पुरुष- लक्षणं शुभाशुभं विदन्ति । तस्याः पुत्रस्य प्रधानलक्षणानि पश्यन्ति । तल्लाभनिमित्तं बह्वाक्षिपन्ति तन्मातरम् । कि- बहुना तथा भक्ता कृता यथा शिष्यत्वेन पुत्रं दासतीति । चतुर्मास्यनन्तरं धर्मदेवोपाध्यायस स्वरूपं दत्तम्-'पात्र- मेकं प्राप्तमस्ति यदि युष्माकं प्रतिभास्सति' । ततः शीघ्रं सुशकुनेन समागताः। दृष्टश्च यथोक्त एव । ततः शुभलग्ने एकादशशतैकचत्वारिंशत्संवत्सरे (सं० ११४१) सोमचन्द्रनामा विनेयो विहितः-'सर्वदेवगणे ! त्वया प्रतिपाल्या, सर्व वहिभूमिनयनादिकार्यमस्य कार्यम्' । एकादशशतद्वात्रिंशत्संवत्सरे (सं० ११३२) जन्माऽस्य । स्वयमेव मातृका- दिपाठोऽपाठि। अशोकचन्द्राचार्येणोत्थापना कृता । प्रथमव्रतदिवसे वहिभूमौ नीतः सर्वदेवगणिना सोमचन्द्रमुनिः । शिशुत्वादज्ञानत्वादुद्गतचणकक्षेत्राण्यामूलात् त्रोटितानि । शिक्षानिमित्तं रजोहरणं मुखवस्त्रिका च गृहीता-'स्वगृहे गच्छ ! व्रते गृहीते न त्रोटयन्ते क्षेत्राणि'-"युक्तं गणिना कृतं, परं सा मम मस्तके चोटिकाऽऽसीत् तां तु दापय, येन गच्छामी'ति भणिते गणेराश्चर्यमभूत्-'अहो! अस्योत्तरं नास्ति' । एषा वार्ता धर्मदेवोपाध्यायस्याग्रे जज्ञे । गुरुभिश्चि- न्तितम्-भविष्यति योग्य एपः । २८. सर्वत्र पत्तने परिभ्राम्य परिभ्राम्य लक्षणपञ्जिकादिशास्त्राणि भणितुमारेमे सोमचन्द्रः । एकदा पञ्जिका- भणनार्थ भावडायरियसमीपे गच्छन्तं दृष्ट्वा केनाप्युद्धतेन भैणितम्-'अहो सितपट ! कपलिकाग्रहणं किमर्थम् ?'-'त्व- १ श्रीजिनवल्लमेनोक्तम् । २ लमः । ३-३ पादश्चलितः, पतितः, पतन्। ४ तथैवा० । ५ एवं श्राद्धानां । ६ नागपुरे गताः। ७ प्र० 'अनघिल्लपत्तनं प्राप्ताः' । ८ ममाग्रे उक्तमासीत् । जिनवल्लभोऽभयदेवपदे स्थाप्यः । ९ नास्ति प्र०।१० चिन्तितं कार्य । ११ तेऽप्यागताः' इत्येव । १२ शकितः । १३-१३ एतदकान्तर्गतपाठस्थाने प्र० 'जिनवल्लभोऽभयदेवपदे स्थापितः। युगप्रधानान् श्रीअभयदेवसूरिपादभक्तान् जिनवल्लभसूरीन् दृष्ट्वा सर्वे हृष्टाः । आचार्याः सर्वे स्वस्थानं प्राप्ताः' । १४ नास्ति पदमिदं प्र०। १५ ततो। १६ सर्वदेवगणेः पालनाय दत्तः । १७ नास्ति वाक्यमेतत् प्र०। १८ गच्छेत्युक्ते शिष्येणोक्तम्' इत्येव प्रः। १९ गुरुणा । २० प्र० 'वीरायरिय० । २१ उक्तं ।
खरतरगच्छालंकार 'दीयमुखचूरणार्थमात्ममुखमण्डनार्थ च । पश्चाद्गतः स न किमपि वक्तु शक्तः । भणनस्थाने गतः । तत्रानेकेऽधिका- रिपुत्रा भणन्ति पञ्जिकाम् । सा च धर्मशाला । तत्र सोमचन्द्रोऽपि भणति । अन्यदा कदाचिपेनाचार्येण परीक्षार्थ पृष्टैः-'भो सोमचन्द्र ! नवकारी यथार्थ नाम " पवादभाणि सोमचन्द्रेण-'मैवमाचार्या भणन्तु, किं तर्हि ? नवकरण नवकार एंव व्युत्पत्तिः कार्या' । आचार्यण ज्ञात वक्तु न शक्यतेऽनेन सह । सदुत्तर एपः। अन्यदा लोचदिने न गन्तुं शकितो व्याख्याने । व्याख्यानव्यवस्थेशी-योकोऽपि छात्रो नागच्छति तदा व्याख्यानं न भाणयत्याचार्यः। ते अधिकारिपुत्रा गर्विष्ठा भणन्ति-'तस्य स्थाने पापाणो धृतः भाणयन्त्वाचार्या व्या- ख्यानम् । तदनुरोधेन भाणितम । द्वितीय दिने वागतः सोमचन्द्रो भणितनान्-'युक्त कृतं यन्मम स्थाने पाषाणो घृतः। पर यावती पञ्जिका भाणिता तावती मा पृच्छन्तु, एतानपि, याथातथ्या यो भणिष्यति, स न पापाणोज्न्यः पाषाण एव' । 'भोः सोमचन्द्र ! खो कस्तूरिका जानाम्येन परमेतैर्मुसेः प्रेरितो व्याख्याने, क्षन्तन्य भरता।' २९. हरिसिंहाचार्येण सर्वा सिद्धान्तवाचना दत्ता पण्डितसोमचन्द्राय । तथा मत्रपुस्तिका कपलिका च दत्ता यया सिद्धान्तवाचना गृहीता, भगरता तुटेन । तथा देवभद्राचार्येण कटासरणं दत्त येन महावीरचरितादि चखारि कथाशा- खाणि पट्टिकाया लिसितानि तुटेन । पण्डितसोमचन्द्रगणिग्रामानुग्राम ज्ञानी ध्यानी मनोहारी सन् विहरति यतिक- मेण धारकाणामतीवाह्लादकारी। ३०. एव सोमचन्द्रे पण्डिते विहारं कुर्वति सति श्रीदेवभद्रसूरिभिः श्रीजिनवल्लभसरीणा देवलोकगमनमश्रावि । अती- 4 सन्ताप उत्पन्नः । अहो सुगुरूणा पदमुद्योतितमासीत् पर विघटितम् । पश्चाद् देवभद्राचार्याणामीदृश चित्तमुदपादि- यदिश्रीजिनवल्लभसूरेयुगप्रधानपदं योग्यस्थानेन नोद्धियते तदा का भक्तिः कृता भाति । पैश्चाश्चिन्तयत्याचायोऽसिन् गच्छे कस्तत्पदयोग्यः । चिन्तयतश्चित्ते पण्टितसोमचन्द्रो लग्नः-एप एव योग्यः, श्रापकाणामानन्दकारी ज्ञानध्यान- क्रियापरसात् । पश्चात् सर्वसम्मतेन 'पंण्डितसोमचन्द्रस्य लेसो दत्तः-खया चित्रकूटे समागन्तव्यम् , येन श्रीजिनमल्ल- भसूरीणा पदे निवेशयामि त्वाम् । तेपामपि सम्मतमेतत् श्रिीजिनवल्लभसूरीणाम् । यतः पूर्वमेनाकारित आसीत् । अनेके तत्पदे स्थातुमम्युचता आसन् । किंबहुना सोमचन्द्रपण्डितो देवभद्राचार्या अपि समाजग्मुः। सर्वोऽपि लोको वेत्ति सामान्येन श्रीजिनवल्लभरिपदे रिस्थापन भविष्यतीतिा। श्रीचित्रकूटे श्रीजिनवल्लभमरिप्रतिष्ठिते श्रीमहावीरचैत्ये श्रीसाधारणसाधुना श्राद्धन पूजिते श्रीमहावीरसघे-लामहं श्रीजिनवल्लभमूरिपदे स्थापयिप्यामि-अर्वागेव दिने पण्डि- तसोमचन्द्र भणितवान् श्रीदेवभद्रमरिरेकान्ते-'अस्मिन् दिने परिभाषितमस्ति लग्नम् । 'युक्तमेतत् , पर यद्यस्मिन् लमे स्थापयिष्यथ तदान चिराय जीवित भविष्यति । यदी तु पण्णा दिनानामुपरि शनैश्चरवारे यल्लम भविष्यति तत्रोप- विष्टानामस्माक चतुर्दिा विहरता चतुर्विधश्रीश्रमणसघः श्रीजिनवल्लभमरिवचने प्रभूतो भविष्यति । श्रीदेवभद्रम्- रिमिरमाणि-'तल्लम न दूरे, तत्रैव भवतु' । ततस्तस्मिन्नेव दिने"-११६९ वैशाख सुदि १-चित्रकूटे श्रीजिनरल्लभमू- रिपदे विस्तरेण सस्थापिताः श्रीजिनदत्तमरिनामानः । सन्ध्यासमय यापल्लग्नवेला, ततो पादिवर्गद्यमानैः समागता यसतौ। प्रतिक्रमणानन्तर चन्दनकंदचा श्रीदेवभद्रसरिमिर्मणितम्-दिशना कुरुता तथा देशना सिद्धान्तोदाहरणैः सुधा- १ नास्ति प्र० १२ शकित । ३ पृष्ट सोमचन्द्र । ४ इति । ५ नायाति । ६ भणत्या० । ७ व्याख्यान । ८ द्वितीयेऽहि । ९-९ किं करोम्याचार्येणोक्तमेतैमूर्ख प्रेरित । १० हरिचन्द्राचा०। ११-११ एतदकाकिता पक्तिनास्ति प्र० । १२ ज्ञानी ध्यानी श्राद्धानामतीवाहादकारी विहरति । १३ एव विहरति । १४ °सूरिणा। १५ °सूरे । १६ 'अतीव' नास्ति । १७-१७ 'ततो गच्छे आचार्येणोपयोगो दत्त । सोमचन्द्रो रन , जनानन्दकारी' । १८ लेख प्रेपित सोमचन्द्राय । +-+ एतदहिता पक्तिनास्ति प्र०। १९-१९ श्रीजिनवल्लभसूरिप्रतिष्ठिते श्रीवैरचैत्ये सुरिपदे स्थापयामि । २० यदि । २१ शनिवारे। २२-२२ चतुर्विध संघ प्रमूतो'। २३ आचार्येणोक्त तत्र भवतु । २४ दिने सूरिपदे। २५श्रीआचार्येणोक्त ।
१६ खरतरगच्छालंकार सदृशः कृता यथा सर्वाऽभयानजा रञ्जिता सती भणति-'धन्या देवभद्राचार्या यैरिदं सुपात्रं पात्राणां पढ़े निवेर्शितम् ।' यच्छी जिनवल्लभसरिभिरुक्तमस्मत्पदे सोमचन्द्रगणिर्भवद्भिः स्थापनीय इति तत्सफलीकृतम् । विज्ञप्तं च देवभद्राचार्य:- 'कतिचिदिनानि पत्तनादन्यत्र विहर्तव्यम्' । 'एवं करिष्यामः' । ३१. अन्यदा जिनशेखरेण व्रतचिपयेऽयुक्तं कृतं किञ्चित् , ततो देवभद्राचार्येण निस्सारितः । ततो यत्र भृमौ बहिर्गम्यते तत्र गत्वा स्थितः। यदा श्रीजिनदत्तसूरयो वहिभूमौ गतास्तदा पादयोः पतितो भणितवान्-'मदीयोs- न्यायः क्षन्तव्यो वारमेकं न पुनः करिष्यामि' । कृपोदधयः श्रीजिनदत्तमरयः । प्रवेशितः। पश्चादाचार्भणितम्-'न सुखावहो भवतां भविष्यति । सूरिभिराणि-'श्रीजिनवल्लभसूरिपृष्ट लग्नो यावदनुवर्तयितुं शक्यते तावदनुवर्त्यते । पश्चादाचार्यादयः स्वस्थाने गताः। ३२. ततः श्रीजिनदत्तसरीणां विहारक्रमः । क्व क्रियते ?-देवगुरुस्मरणार्थमुपवासत्रयमकारि। ततो देवलोका- च्छ्रीहरिसिंहाचार्य आगतः। 'किमिति सरणा कृता ?' 'कुत्र विहरामीति ।' मरुस्थलीप्रभृतिषु देशेषु विहरेत्युपदेशो जातः । तत्रैव स्थितवतां मेहर-भोखर-बासल-भरतादयः श्रावकास्तत्र व्यवहारे समागताः । नत्र श्रीजिनदत्तमरिगुरु दृष्ट्वा वचनं च श्रुत्वाऽतीव मुमुदिरे। ते गुरुत्वेन प्रतिपन्नाः । भरतस्तत्रैव स्थितो वाचकत्वेन। अन्ये स्वस्थाने गन्या कुटुम्वेषु गुरुवर्णनं कुर्वन्ति । तत्रापि किञ्चित् प्रवेशो जातः । ततो नागपुरे विहताः । तत्र धनदेवः श्रावकः प्रतिपत्ति करोति, भणनि च-'यदि मदीयर्वचनं करोपि तदा सर्वेषां पूज्यो भवसि ।' पश्चाद् भणितं श्रीजिनदत्त सूरिभिः-'भो धनदेव ! सिद्धान्ते श्राद्धेन गुरुवचनं विधेयं न तु श्राद्धवचनं गुरुणेति भणितम् । न च वक्तव्यं परिवाराभावात् पूजा न भविष्यति । यत उक्तम्- मैवं भंस्था बहुपरिकरो जनो जगति पूज्यतां याति । येन घनतनययुक्ताऽपि शुकरी गूथमश्नाति । [१९] पश्चान्न भावितं धनदेवस्य । यद्यपि न भावितं तस्य तथापि गुरुणा युक्तमेव वक्तव्यं (उक्तमिति) केपांचिद्विवे- किनां भावितम् । ततोऽजयमेरौ विहताः । तत्र ठ० आसधर सा० रासलप्रभृतिश्रावकाः सन्ति । वाहडदेवगृहे गच्छन्ति देववन्दनार्थं श्रीजिनदत्तसूरयः । अन्यदा तत्रान्य आचार्य आगतः । स च पर्यायेण लघुः, तत्र चेत्ये गच्छतां गुरूणां व्यवहारं न करोति । ततष्ठक्कुराऽऽसधरप्रभृतिश्रावकैणितम्-'किमिति गच्छतां फलं यदि युक्तं न प्रवर्तते 'ततो वन्दना- दिव्यवहारो निवृत्तः । ततः श्रावकैर्विज्ञप्तोपोराजा-'देवास्माकं श्रीजिनदत्तसूरयः खगुरवः समागताः सन्ति । राज्ञाऽ- भाणि-'यद्यागतास्तदा भद्रम् । कार्य कथयत' । 'देव ! भूमिखण्डमवलोक्यते, यत्र देवगृह-धर्मस्थानांनि श्रावकाणां खकुटुम्बसदनानि सम्पाद्यन्ते' । पश्चादभाणि-'दक्षिणदिग्भागे यः पर्वतस्तस्मिंस्तत्तले च यद्रोचते तंत्कुरुत। आत्मीयगु- खश्च दर्शनीयाः'-इदं स्वरूपं सुगुरोरग्रे भणितवन्तः श्रावकी। ततोगुरुणाऽभाणि-'आकारयितव्यो राजा य एवं खय- मेंव भणति, गुण एवं तस्याऽऽगतस्य' । आकारितो भव्यदिने । आगंतस्तेन-नमस्कारः कृतः सुगुरुपु तेषु । आशीर्वादः पठितो राज्ञः पुर:- १ 'तथा सिद्धान्तोदाहरणैर्देशना कृता या सर्वे भव्या रञ्जिताः, भणन्ति च । २ स्थापित । ३ जिनवल्लंभसूरिवचनं च सफली- कृतम् । ४-४ श्रीसूरिणा कृपया प्रवेशितः। ५ सूरिभिर्भणितमस्मत्पृष्ठे । ६ ततः आचार्याः । ७ जिनदत्तसूरिणा विहारकृते। ८ श्रुत्वा गुरुत्वेन प्र० । ९-९ नास्तीयं पंक्तिः प्र० । १० मम वचनं। ११ न चिन्तनीयं । १२ गताः। १३ 'देवगृहे देववन्दनार्थ गच्छन्ति गुरवः तत्राद्याचार्यः' । १४ राज्ञोक्तम् । १५ गुरुश्च दर्शनीयः । १६ सर्व स्वरूपं भणितं गुरोरग्रे। १७ आकरियत सो राना यत एवं स्वयमेव भणति । १८ कृतो नमस्कारस्तैश्चाशीर्वादः पठितः।
! युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। श्रिये कृतनतानन्दा विशेपवृषसंगताः। भवन्तु भवतां भूप ! ब्रह्म-श्रीधर-शङ्कराः॥ [२०] तं श्रुत्वा तुष्टो राजा । भणति 'सदैवात्र तिष्ठन्तु गुरवः' । 'युक्तमुक्तम् , पर राजन्! अस्मदीया स्थितिरेपा यत् सर्वत्रच मिहारक्रमः क्रियते लोकोपकाराय । अनापि सदाऽऽगमिष्यामो यथा युप्माक समाधानं भविष्यति तथा निधा- स्यामः। ततः समाघानेनोत्थितो राजा । पश्चाट्ठक्कुर आसघरो भणितः [गुरुणा]- इदमन्तरमुपकृतये प्रकृतिचला यावदस्ति सम्पदियम् । विपदि नियतोदयायां पुनरुपकतु कुतोऽवसरः ।। [२१] इत्यादि [ततः]स्तम्भनक-शत्रुञ्जय-उजयन्त-कल्पनया पार्श्वनाथ-ऋषभनाथ नेमिनाथनिम्यस्थानानि परिभा- चनीयानि । उपरि अम्बिका देउली, तैले च गणधरादिस्थान चिन्तनीयम् । ३३. पश्चाद् नागडे विहारक्रम कर्तुमारब्धः। सुशकुनेन पिहृतास्तत्र । पूर्वमेन तत्रत्यलोका. श्रीजिनवल्लभसू- रिविपये समाधानवन्तः सन्तस्तद्देवलोकगमनमाकर्ण्य तेपा पढे ये संस्थापिता ज्ञानध्यानगुणोपेता' श्रीमहावीरवदना- रनिन्दनिर्गतस्यार्थतः सूत्रतश्च सुधर्मम्वामिगणघररचितमिद्धान्तवेदिनः क्रियापराः श्रीजिनदत्तनामानः सुगुरवो युग- प्रधानास्तीकरकल्पास्तेज पिहताः श्रूयन्ते, तान् दृष्ट्वा सपा समाधानं ममजनि । ततश्च ते श्रारका यद्यत् पृच्छ- न्ति तत्कथयन्तः केलिन इस श्रीजिनदत्तसरयस्तेपा समाधानमुत्पादयन्ति । ततश्च लोकाः केचन सम्यक्त्व, केचन देशपिरति, केचन मर्मविरतिं गृह्णन्ति तुष्टाः मन्तः । वतिनो बहवः कृताः। प्रतिन्यश्च तसिन् प्रस्तावे द्विपञ्चाशत् कृताः श्रूयन्ते। ३४. तस्मिन्नेन प्रस्तावे जिनशेसरमुपाध्यायं कृत्वा कतिचित्साधुसहितो रुद्रपल्ल्या विहारक्रमे मुत्कलितः। स च तपः करोति । खजनास्तन वसन्तीति तेपा समाधानहेतोः। तथेद स्वरूपं श्रीजयदेवाचायः मपरिवारैः स्वस्थानस्थितैः श्रुतम्-श्रीजिनबल्लभमरिपदे निवेगिताः श्रीजिनदत्तमूरयः मर्पगुणोपेता अर देशे निहताः । भद्रं जातम् । पूर्वमेव तेपा श्रीजिननल्लभगणेमतिनिवासप्रतिपत्ति श्रीमदभयदेवरिपार्थे कृता थुखा वसतिनिरासाभिप्राय उत्पन्न आसीदिदानी- [मत्रागताः] दृश्यन्ते सुगुग्यस्ततः मपरिवारा वन्दनार्थ ममाजग्मुं । वन्दिताः सपिनयं श्रीजिनदत्तसूरयः । तैश्च तथा सम्भापिताः सिद्धान्तमधुरवचनर्यथरंपरिणामोऽभूद्-भवे भर एत एव गुरनोऽस्माकं भूयासुः । पश्चाद् भव्यदिन उप- सम्पद गृहीतान्त । पेयान पिलोकित मनत्कुमारचक्रातिमुनियत् । श्रीजिनप्रभाचार्या अपि कालीपरिनानेन मर्यज- नप्रसिद्धाः, ते च तुरुभूम्या गता आसन् । एकेन तुरुप्फेण ज्ञानिनो बाला पृष्टा:-'मदीयहस्ते किमस्ति ?' तेनापि गणयित्वा कथितम्-'बढामः, सटिकारसण्डं च वालश्च । स च वाल न जानाति । तेन दर्शित, कगे। वालोऽपि सटिकाया लग्नोऽस्ति । ततस्तुष्टो हस्त गृहीत्वा चुम्बितमान् , चद्गा चङ्गेति कथितवान् । आचार्येण ज्ञात दुष्टा एते भान्ति कढाचिन्मारपिप्यन्तीति रात्रौ प्रपलाय्य स्वदेो ममागताः । तत्राऽऽगतो जयदेवाचार्य वसतिमार्गप्रतिपत्तार श्रीजिनदत्तसरिपार्श्वे श्रुत्वा तसाप्यभिप्राय उत्पन्नः । पर गाढो मार्ग एतेषाम् । केरलीपरिज्ञानेन चिन्तयति । श्रीजिन- दत्तरिरागच्छति युगप्रधानत्वेन । पुनश्चिन्तिते तदेवाऽगच्छति । तृतीयवेलाचिन्तनेऽमिपुञ्जोग[ग]नात्पवितः, वा- गुत्थिता-यदि धर्म प्रयोजन तर तदामु सुगुरु प्रतिपद्य घमं कुरु । ततोऽङ्गीकृतवान् समाधान जजे"तर स्थि- १ मणिन च सदैवान स्थातव्यम् । २-२ कल्पनया स्थानानि कारितानि। ३-३ नास्ति प्र०1१-१ एतदन्तर्गतपाठ- स्थाने-'ततो बागडे विद्वान्ते । जिनवाण्टमसरिविषये समाधानान्तो लोका ये जानध्यानगुणोपेतास्तेषां पदे ये स्थापितास्तेपामागमन- मावयं दृष्ट्वा च देशना च श्रुन्या सपा समाधानमजनि' इत्यैर प्र०। ५-५ नास्तीय पक्ति प्र०। ६ तेपा सम्बन्धिना । ७-७ पतदरितपाठम्याने प्र. 'तमा जयदेवाचार्य सपरिवार जिन्दसूमागमन श्रुन्या वमतिनिरासाभिप्राय कृत' इत्येव पाठ । ८ भवन्तु । ९ नाम्नि वाक्यमिदं प्र० । १० मन परे । ११ कार्य । १२ ततो गन्धोपसम्पद् गृहीता।
१८ खरतरगच्छालंकार तानां श्रीजिनदत्तसूरीणामतिशयज्ञानिनां पार्श्वे विमलचन्द्रगणिर्देवगृहनिवासी सोऽप्याचार्ययोर्वसति निवासप्रतिपत्ति श्रुत्वा वसतिमार्गमङ्गीकृतवान् । तस्मिन्नेव प्रस्तावे जिनरक्षित-शीलभद्रौ मात्रा सह अवजितौ। तथा विरचन्द्र-वरद- तनामानौ भ्रातरौ प्रव्रजितौ । जयदत्तनामा मुनिर्मबबादी । तस्य पूर्वजा मन्त्रशक्तियुक्ता आसन् । ते सर्वेऽपि रुष्टया देवतया विनाशिताः । एप पुनर्नष्टः श्रीजिनदत्तसूरीणां शरणागतो व्रतं गृहीतवान् । श्रीपूज्यस्ततो रक्षितो देवतातो । गुणचन्द्रगणिः सोऽपि श्रीजिनदत्तसूरिभिर्दीक्षितः । पूर्व स श्रावकः सन् तुरुकींत आसीत् । हस्तदर्शनेन चङ्गो भाण्डारिको भविष्यतीति । नाशनभयात् संकलानिवद्धः । तेन च नमस्कारलक्षं गुणितम् । तत्प्रभावात् संकला स्वय- मेव त्रुटिता । ततो निर्गत्य रात्रिपश्चिमाहरार्धे कस्याश्चिद्वृद्धाया गृहेऽवातिष्ठत् । तया च कृपया कोष्ठिकामध्ये प्रक्षिप्त- स्तुरुष्कैः प्रेक्षितो न लब्धः। रात्रौ निर्गत्य स्वदेशे गतः । तेन च संवेगेन व्रतं गृहीतम् । रामचन्द्रगणिर्जीवानन्दपुत्र- सहितोऽन्यगच्छाद्भव्यं धर्म ज्ञात्वा श्रीजिनदत्तसूरेराज्ञां प्रतिपन्नः । तथा ब्रह्मचन्द्रगणिव्रतं गृहीतवान् । एतेपांमध्या- जिनरक्षित-स्थिरचन्द्रप्रभृतिसाधवः, श्रीमति-जिनमति-पूर्णश्रीप्रभृतिबतिन्यश्च धारायां प्रेषिता वृत्तिपञ्जिकादिलक्षण- भणनार्थम् । तैश्च भणितं श्रावकसाहाय्येने । आत्मना श्रीजिनदत्तसूरयो रुद्रपल्ल्यां विहृताः । तत्र पथि गच्छतामेक- स्मिन् ग्रामे श्रावक एकः प्रतिदिनं व्यन्तरेण प्रचण्डेन पीड्यते, तस्य पुण्येन श्रीजिनदत्तमूरिस्तत्रैवोत्तरितः। तेन विज्ञप्तं शरीरस्वरूपम् । परिभावितं सूरिभिर्मत्रतत्रैः साध्यः पीडाकर्तृव्यन्तरः। ततो गणधरसप्ततिका कृखा, टिप्पणके लेख- यिखा, हस्ते टिप्पनकं दत्तम् , हृदयं दृष्टिश्चात्र निवेशनीया श्राद्धसाग्रे कथितम् । तेन च तथा कृतम् । स च व्यन्तरो विस्तरेण पीडायै समागतः खट्वासीमाम् , न शरीरे संक्रान्तो गणधरसप्ततिकाप्रभावात् । द्वितीयदिने द्वारसीमां समाग- तस्तृतीयदिने नाऽऽगतः, श्रावकः स्वस्थो जातः, किं बहुना। रुद्रपल्ल्यां प्राप्ताः । जिनशेखरोपाध्यायाः श्रावकैः स- हिताः सम्मुखाः समाजग्मुविस्तरेण मध्ये प्रविष्टाः । विंशत्युत्तरं शतं कुटुम्बानां तत्र श्रीजिनवचने कारितम् । पार्श्वनाथ- ऋषभचैत्यद्वयं प्रतिष्ठितम् । श्रावकैः सम्यक्त्वमङ्गीकृतं देशविरतिरङ्गीकृता । सर्वविरतिश्च देपालगणिप्रभृतिभिः श्रावकैः सद्भिः परिगृहीता । तेषां समाधानमुत्पाद्यात्र जयदेवाचार्य प्रेपयिष्याम इति भणिवा पुनः पश्चिमदेशे विहृताः । ३५. वागडदेशे समायाताः तत्रापि व्याघ्रपुरे । श्रीजयदेवाचार्याः शिक्षां दत्त्वा श्रीरुद्रपल्ल्यां मुत्कलिताः । तत्र स्थितैश्च च च री श्रीजिनवल्लभसू रिप्ररूपितश्रीचैत्यगृहविधिस्वरूपा कृता । सा च टिप्पनके लेखयिखा प्रेपिता.....वास- लप्रभृतिश्रावकाणां ज्ञानार्थम् । विक्रमपुरे देवधरपितृसण्हियागृहसमीपे पौषधशालाऽस्ति । तत्र श्रीजिन......श्रावकैरुप- विश्योच्छोटितं चच्चरीटिप्पनकम् । 'चच्चरीटिप्पनकं कचरीटिप्पनक' भणिला मदोन्मत्तेन देवधरेण हस्तादुद्दाल्य द्विधा कृतम् । तस्य किमपि कर्तुं न शक्नुवन्ति । पितुरग्रे वार्ता कथिता । तेनोक्तम्-गाढ एपः, तथापि वारयिष्यामः । पुनरपि पूज्येभ्यो लेखो दत्तस्तत्र चच्चरीटिप्पनकस्वरूपं लिखितम् । श्रीपूज्यैलेखखरूपं परिभाव्य द्वितीयटिप्पनकं प्रेपितम् , लेखश्च प्रेषितः । इदं च लिखितम्-देवधरस्योपरि विरूपकं न भणनीयम् , देवगुरुप्रसादाद्भव्यो भविष्यति । द्वितीय- टिप्पनकं प्राप्तं तेषाम् । प्रतिपत्त्योच्छोटितं वाचितं समाधानं जज्ञे । देवधरेण चिन्तितम्-यद्यपि मया स्फाटितं टिप्पनक तथापि पुनरपि प्रेषितम् , कारणेन भवितव्यम् । किं तत्राग्लेखि प्रच्छन्नं परिभावयाम्येकान्ते । यदा श्राद्धाष्टिप्पनक स्थापनाचार्यालके मुक्त्वा द्वारं स्थगयित्वा गतास्तदोपरि पाटके स्वगृहात् प्रविश्य वहिारे स्थगितेऽपि टिप्पनकं गृहीतम् । वाचयितुं प्रवृत्तः । यथा यथार्थानवधारयति तथा तथा मनस आह्लाद उत्पद्यते। अनायतनं विम्बम् , स्त्री पूजा न १ 'गुरूणां' इत्येव प्र०। २ विमलचन्द्राचार्यैः चैत्यवासिभिर्वसतिवासोऽङ्गीकृतः । ३-३ एतदकाङ्किता पंक्तिर्नास्ति प्र०। ४-४ एतदङ्कितपाठस्थाने प्र० गुणचन्द्रः सोऽपि दीक्षितः । पूर्व श्राद्धः सन् तुरुप्कैनीतो हस्तदर्शनात् भव्यो भांडारि भविष्यति । नाशनभयात्संकलया बद्धः । नमस्कारलक्षं गुणितं । संकला स्वयमेव त्रुटिता । रात्रौ निर्गत्य स्वदेशे गतौ गुरुं दृष्ट्वा संवेगेन व्रतं गृहीतम्।' इत्येष पाठो लभ्यते । ५-५ नास्ति पंक्तिरियं प्र०।६-६ ततो विहृताः। ७-७ एतदङ्काङ्कितं प्रकरणं नास्ति प्र०।
युगप्रधानाचार्यगुनांपली । करोतीति सन्देहद्वय प्रच्छनीयमन्यत्सनं भव्यम् । पश्चाद् यत् कथयिष्यति तत् करिष्यामि। अग्रे श्रीपूज्य गडदेशे स्थितयें धाराया प्रेषिता आमन् ते सर्वेऽप्यानायिताः, सिद्धान्त पारिताः । ततः स्वदीक्षितो जीवटेवाचार्यो मुनीन्द्र- पदे निवेगितः । तथा दश याचनाचार्या कृता । वा०जिनचक्रित (चन्द्र ) गणि, वा० शीलभद्रगणिः, वा स्थिर- चन्द्रगणिः, वा. ब्रह्मचन्द्रगणिः, वा निमलचन्द्रगणिः, वा० वरदत्तगणिः, वा भुवनचन्द्रगणिः, चा० वरणागगणिः, वा० रामचन्द्रगणिः, वा० माणिभद्रगणिरेते दश । श्रीमति-जिनमति-पूर्णथी-जिनश्री-ज्ञानश्रियः पञ्च महत्तराः। हरिसिंहाचार्याणा शिप्यो मुनिचन्द्राभिध उपाध्याय आसीत् , तेन जिनदत्तमूरिः प्रार्थित आसीद्-यदि कश्चिन्मदीयः शिप्यो भरता समीपे समागच्छति योग्यस्तदाऽचार्यपद दातव्यमेव प्रतिपन्नम् । तस्य शिष्यो जयसिंहनामा चित्र- कृटे मुनीन्द्रपदे निशितः । तस्यापि शिप्यो जयचन्द्रनामा पत्तने समरमरणे मुनीन्द्रपदे स्थापितः। भणितं द्वयोर- प्यग्रे-रीत्या प्रार्तितव्यम् । तथा जीपानन्द उपाध्यायपटे निवेशितः। यद्याचायोपाध्यायाचनाचार्यपदाना प्रत्येक स्थानादिनिगेपो भण्यते तदा विस्तरो भवति तेनैवच भणितम् । सर्वेषु पदस्थेषु शिक्षा दचा निहारादिस्थानानि भणित्वा खयमजयमेरौ विहृता । निस्तरेण प्रवेगो जातः। ३६. ततः श्राश्चैत्यगृहत्रयाम्बिकास्थानानि पर्वते प्रगुणीकारितानि । ततः श्रीजिनदत्तमूरिः शोभने लग्ने देव- गृहेषु मूलनिवेशे वासान् प्रक्षिप्तमान् । ततः शिसरादिनिवेश कारितमन्तः श्रावकाः । ततो विक्रमपुरे सहियापुत्र- देवधरेण खकुटुम्बाना पञ्चदश भारफसमुदायं कृत्वा स्वपितृ श्रेयोऽर्थम् , आसटेनादयः श्रारका भणिताः-मयात्र श्रीजिनदत्तसूरयो विहारकम कारयितव्याः । तस्याग्रे कोऽपि फिमपि भणितु न शक्नोति। श्राद्धसमुदायेन निर्गतो नागपुरे प्राप्तः। ३७. तस्मिन् प्रस्तावे तर देवाचार्यों विशेषेण प्रसिद्धो पर्त्तते । देवधरोऽपि प्रसिद्धो निक्रमपुरादागतः श्रुतः । पश्चा- देवगृहे व्यारयानप्रस्तावे देवाचार्य उपनिष्ट आस्त । देवघरोऽपि पादप्रक्षालनादिशौच कृखा देवगृहे गतः । आचार्यो वन्दितस्तेनापि क्षेमवार्ता पृष्टा । ततः प्रथमत एव देवघरेण पृष्टः-'भगमन् ! यत्र रात्रौ दैनगृहे स्त्रीप्रवेशादि प्रवर्तते तत्कीदृशं चत्य भण्यते ?' इति प्रश्नकृते चिन्तित देवाचार्येण-'कथञ्चिजिनदत्ताचार्यमत्रोऽस्य कर्णे प्रविष्टोऽतस्तद्वा- सित इन लक्ष्यते' इति पिचिन्त्योक्तम्-'श्राफ ! गनौ स्त्रीप्रवेशादिक सगत न भवति' । देवधर:-'तहिं किन चार्यते ? आचार्य पाह-'लक्षसव्यलोकाना मध्ये को मार्यते । देवघरः-'भगवन् ! यत्र देवगृहे जिनाजा न प्रवर्तते, किं तहि जिनाज्ञानिरपेक्षः खच्छया जनो वर्तते, तजिनगृह जनगृह ना प्रोच्यत इति प्रतिपादयघ यूयम्' । आचार्य:- 'यत्र साक्षाजिनोऽन्तनिपिष्टो दृश्यते तत्कथ जिनमन्दिर नोच्यते । देवधर.-'आचार्य ! वय तारन्मूर्खा', परमेतद् घयमपि जानीमो यदुत यत्र यस्साज्ञा न प्रवर्तते तद्गृह तदीय नोच्यते । एर च पापाणरूपाईद्विम्बमात्रान्तनिवेश- नेन भगदाजापरिहारेण खच्छया व्यवहारे कथ नाम तजिनमन्दिरमुच्यते । परमेन जानाना अपि यूय प्रवाहमार्ग न निवारयध्ये प्रत्युत पोपयचे, तदेते चन्दिता अनुज्ञापिताश्च मया यूयम्-यत्र तीर्थकगजा प्रवर्तते म मागों मयाऽभ्यु- पेतव्य"-इत्यभिधायोत्थितो देवधरः । महानीतस्वकुटुम्वरूपवारफाणा जातं स्थिरीकरण रिधिमार्गविपये। प्राप्तः श्रामफसमुदायसहितोऽजयमेरौ । चन्दिता भावसार श्रीजिनदत्तसूरयन्तदभिप्रायानगमपूर्वक कृता पूज्यदेशना । जातो- ऽसौ नि.मन्देहः । अभ्यर्थिताः प्रभवः श्रीविक्रमपुरविहार प्रति । ततो निस्तरेण तत्र देवगृहनिम्बाम्बिकागणधरादि- प्रतिष्ठा विधाय समागताः श्रीदेवघरेण सह विक्रमपुरे । प्रमोधितस्तनत्यो जनो बहुः । स्थापिता श्रीमहावीरप्रतिमा। ३८ तत्र उच्चाया गच्छतामन्तराये भूतादयस्तेऽपि प्रतियोषिता । किं पुनरुचकीयलोकः। ततो नरहरे विहगाः । ततखिभुवनगिरी, प्रतियोधितस्तव मारपालो नाम राजा कृतम्तन प्रचुरतम्यतिजनविहार । प्रतिष्ठितो भगवान् शान्ति- नाथदेवः । तथोपिन्या विहारेण प्रतियोधित पूज्ययोगिनीचक्रम् । तथक्दा श्रीचिनकूटप्रमेशक दुष्टरपशकुनाय सम्मु- - २० खरतरगच्छालंकार खीकृतो रश्मिवद्धः कृष्णभुजङ्गमः। ततो मन्दीभृतानि गीतवादित्रादीनि । श्रावका अद्याऽहो न सुन्दरमिति जाताः सविपादाः । ततः प्रोक्तं ज्ञानदिवाकरैः श्रीजिनदत्तसूरिभिः-'भो किमेवं विमनस्का यम् ? यथैप कृष्णभुजङ्गो रइम्या बद्धः, एवमन्येऽपि ये केचनास्मद्दष्टास्तषां बन्धनं पतिप्यतीति प्रेरयिताऽतीय सुन्दरं शकुनमेतत् । पुनरग्रतो गच्छता दुष्टैरेका कृत्तनासिका दुनिमित्तविधानाय प्रेपिता । सा चाग्रतः स्थिता दृष्टा पूज्यपादैर्जल्पिता च यथा 'आई! माटी ?' ततस्तया दुष्टरण्डया दत्तं प्रतिवचो यथा 'भल्लइ धाणुकइ मुधी' । पुनरुक्ता किञ्चिद्विहस्य सप्रतिभः श्रीपूज्ययथा- 'पक्खहरा तेण तुह छिन्ना । ततः सा गयविलक्खा उत्तर निक्खुट्टी (१) । इत्यनेकाश्चर्यनिधानानां निरन्तर किरखि सुरैः सर्वदोपास्यमानपादानां करुणासमुद्राणां धारापुरी-गणपद्रादिस्थानेषु प्रतिष्ठितवारपाश्चगान्त्यजिनादितीकृतिम्ब- देवगृह-शिखराणां स्वज्ञानवलदृष्टनिजपट्टोद्धारकारिरासलागरूहाणां भास्करवद्विबोधितभुवनमण्डलमव्याम्भोरुहाणां श्रीजिनदत्तसरीणां चरित्रलेशः प्रतिपादितः। ततो महता विस्तरेण श्रीचित्रकूटे प्रविष्टाः । ततः श्रीजिनविम्वप्रतिष्ठादि- महामहोत्सवाः कृताः । ततः सं० १२०३ अजयमेरौ फाल्गुन सुदी ९ जिनचन्द्रमूरिदीक्षा । सं० १२०५ बैशाखशुद्ध- पष्ठयां विक्रमपुरे, इतरजनदुःसाध्यध्यानतपोबलावलोकितानवद्यविद्यामन्त्रतन्त्रयन्त्रप्रभावश्चिन्तामणिगणायमानाः-चिन्ता- मणिगणा इवाचरन्ति चिन्तामणिगणायन्ते, चिन्तामणिगणायमाना उपदेच्या येषां ते तथा तर्दशः-श्रीजिनदन रिमिः स्वकीयपदे सा० रासलकुलव्योममण्डलायमाननववर्पवयोमानविबुधजनमनोहारिसौभाग्यभाग्यारोग्यादिगुणगणनिधान- श्रीजिनचन्द्रसूरय उपवेशिताः। सं० १२११ आपाढ वदि ११ जिनदत्तस्यो दिवं गताः । ३९. सं० १२१४ श्रीजिनचन्द्रसूरिभित्रिभुवनगिरौ श्रीशान्तिनाथशिखरे सजनमनोमन्दिरे प्रमोदारोपणमिव सौवर्णदण्डकलशध्वजारोपणं महता विस्तरेण कृत्वा, हेमदेवीगणिन्याः प्रवर्तिनीपदं दत्चा, मथुराया यात्रां कृत्वा, सं० १२१७ फाल्गुनशुक्लदशम्यां पूर्णदेवगणि-जिनरथ-वीरभद्र-वीरजय-जगहित-जयशील-जिनभद्रः सार्ध श्रीजिनप- तिसूरयो दीक्षिताः । सा० क्षेमन्धरः प्रतियोधितः । वैशाखशुक्लदशम्यां मरुकोट्टे चन्द्रप्रभस्वामिविधिचत्य साधुगोल्लक- कारितसौवर्णदण्डकलशध्वजारोपणं कृतम् । तत्र च सा० क्षेमन्धरेण पारुत्वद्रम्मशतपञ्चकेन माला गृहीता । सं०१२१८ उच्चायां ऋषभदत्त-विनयचन्द्र-विनयशील-गुणवर्धन-वर्धमानचन्द्रसाधुपञ्चकं जगश्री-सरस्वती-गुणश्रीसाध्वी- त्रयं च दीक्षितम् । अनेन क्रमेण साधवो [वहव]श्व कृताः। सं० १२२१ सागरपाटे सा० गयधरकारिता श्रीपार्श्वनाथ- विधिचैत्ये देवकुलिका प्रतिष्ठिता । अजयमेरी श्रीजिनदत्तमूरिस्तूपः प्रतिष्ठितः । बब्बेरके च वा० गुणभद्रगणि-अभय- चन्द्र-यशश्चन्द्र-यशोभद्र-देवभद्रा दीक्षिताः । देवभद्रभार्याऽपि दीक्षिता । आशिकायां नागदत्तस्य वाचनाचार्यपदं दत्तम् । महावने श्रीअजितस्वामिविधिचैत्ये प्रतिष्ठा देवनागकारिता । इन्द्रपुरे शान्तिनाथविधिचत्ये सौवर्णदण्डकलश- प्रतिष्ठा वा० गुणभद्रगणिपितामहलालेश्रावककारिता । तग(१)लाग्रामेऽजितस्वामिविधिचैत्यं प्रतिष्ठा च । कृताश्च सर्वा अपि श्रीजिनचन्द्रसूरिभिः। सं० १२२२ वादलीनगरे श्रीपार्श्वनाथभवने वा० गुणभद्रगणिपितामहलालेश्रावकका- रितसौवर्णदण्ड-कलशौ प्रतिष्ठाप्याम्बिकाशिखरयोग्य सौवर्णकलशं च प्रतिष्ठाप्य, रुद्रपल्ल्यां विहृताः। ततोऽपि परतो नरपालपुरे कश्चिज्ज्योतिःशास्त्रसम्यकपरिज्ञानाभिमानादागतं ज्योतिषिकं वृषलग्नसत्कैकोनविंशात्रिंशांशे मृगशीर्पमुहूर्ते पट्सप्तत्यधिकवर्षशताचलस्थित्यवधिप्रदानप्रतिज्ञया श्रीपार्श्वनाथदेवगृहपुरतो रङ्गायामेकां शिलां स्थापयिता जितवन्तः । तच्छिलोपरितना भित्तिरद्यापि तथैव वर्तते । ४०. पुनरपि रुद्रपल्ल्यां विहृताः। तत्र चान्यदा कदाचिन्मुनिमण्डलीमण्डितपार्श्वदेशाल्लघुवयसो बहिर्भूम्यां गच्छ- तः श्रीजिनचन्द्रमरीन् दृष्ट्वा श्रीपनचन्द्राचार्यों मत्सरवशात् पृच्छति स्म-'आचार्यमिश्राः! यूयं भद्राः स्थ ? श्रीमत्पू- ज्यैरुक्तम्-'देवगुरुप्रसादात्' । पुनरपि स प्राह 'साम्प्रतं किं किं शास्त्रं वाच्यमानमस्ति ?' पार्श्वस्थेन मुनिना भणितम्- 'साम्प्रतं श्रीमत्पूज्या न्यायकन्दली चिन्तयन्ति । स प्राह-'आचार्यमिश्राः ! तमोवादश्चिन्तितः ? श्रीपूज्यैरुक्तम्- युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। 'चिन्तितः । स ग्राह 'हृदयेऽवगतः श्रीमत्पूज्यैरुक्तम्-'अवगतः। स प्राह 'तत्कि तमो रूपविशेपमेव ? श्रीपूज्यै- रुक्तम्-'ननु भवतु वखरूपेण यादृग तादृश तमः, पर यादव्यवस्थया राजसभाया प्रधानसभ्यसमक्ष वादिना कदापि कीदश स्थाप्यते, नतु स्थापनामात्रेण वस्तु स्वस्वरूपं त्यजति । पुनरपिस पाह-'मा त्याक्षीत् स्थापनामात्रेण वस्तु स्वस्त्र- रूपम् , पर परमेश्वरैस्तीर्थकरैस्तमो द्रव्यमेवोक्तम् । श्रीपूज्यैरुक्तम्-'को नाम न मन्यते द्रव्यत्व तममः। परमाचार्य- दपिष्ठ! प्रतिवादी यथा तथा जितो विभीय (१)। तदनन्तर कोपावेगादक्तीभवन्नेत्रः कम्पमानगात्रः सन् स इदमाह- 'प्रमाणरीत्या द्रव्यमेव तम इति स्थापयति सति मयि, तर योग्यताऽस्ति सम्मुसी भपितुम् ?' श्रीपूज्यैरुक्तम्-'कस्सा- ऽपि योग्यताऽस्ति, कस्याऽपि नास्तीति ज्ञास्यते राजसभायाम् । पशुप्रायाणामेगारण्य रणभूमिः । तथाऽऽचार्य । माऽस्मान् लघुपयसो दृष्ट्वा स्वशक्ति स्फोरय; लघुरपि सिंहः पर्वतसमानोपममतगजानुप्रासयति । एव च विवदता तेपा कौतुकदर्शनार्थ मिलितः सोऽपि नागरिको लोकः । उभयभक्तश्रावकाच निजनिजाचार्यपक्षपातेन परामहङ्कार- कोटिमारूढाः । किम्बहुना राजलोकममक्ष व्यवस्थापत्रे लिसिते मति सासष्टम्भेषु च श्रीजिनचन्द्रररिपु सत्सु. पाद- वार्तयाऽपि भग्न श्रीपद्मचन्द्राचार्य दृष्ट्वा मर्वलोकसमक्ष राजलोफैर्दत्त जयपत्र श्रीजिनचन्द्रसरीणाम् । जयकारश्चके । लोके महती प्रभावना सजाता जिनशासने । महानन्दभरनिर्भरैश्च श्राहदर्धापनकं कारितम् । तदनन्तर श्रीपूज्य- भक्तश्रावका 'जयतिहट्ट' इति नाम्ना प्रसिद्धिं गताः । पद्मचन्द्राचार्यभक्ताच श्रावकाः सरैरपि लोफैस्तय॑माना हस्स- मानाः 'तहट्ट'इति नाम्ना प्रसिद्धिं गताः। अनया रीत्या कानिचिद्दिनानि स्थित्वा, सिद्धान्तोक्तविधिना सुमार्थेन सह ततः प्रचलिताः। ४१. मागे च चौरसिंदानकग्रामसमीप उत्तरितः संघातः । तत्र च म्लेच्छभयादाकुलीभृतं सघातलोक दृष्ट्वा श्रीपूज्यैरुक्तम्-'किमिति भो! यूयमाकुलीभूताः ?' तैरुक्तम्-'प्रभो ! म्लेच्छकटकमागच्छदस्ति, पश्यता- ऽस्या दिशि गगनतलावलम्बिनी धूलिम् , शृणुत निस्वानशब्दम् । श्रीपूज्यैरनधान दचा भणितम्-'अहो साथिक- लोका ! विश्वस्तीभवत, सर्वमपि वस्तु वृपभादिचतुप्पदादिकमेकत्र कुरुत, प्रभुश्रीजिनदत्तरिभलिप्यति । तदनन्तर श्रीपूज्यैर्मत्रध्यानपुरस्सर निजदण्डकेन संघातकम्य चतुदिक्षु कोष्ठाकारा रेसा कृता। मार्थलोकश्च मर्योऽपि गोणीपू- पविष्टः । सघातनिकटदेगे वहमानान् तुरगाधिरूढान् सहस्रसरयान् म्लेच्छान् पश्यति, म्लेच्छाश्च सघातं न पश्य- न्ति, केवल कोट्ट पश्यन्तो दूर गताः । निर्भये सति ततः स्थानात् प्रचलितान् पृष्टग्रामे सघातेन सहाऽऽगतान् श्रीपू- ज्यान् श्रुखा डिल्लीपास्तव्य ठ० लोहट-सा० पाल्हण-सा० कुलचन्द्र-सा० गृहिचन्द्रादिसंघमुख्यथावका महता निस्तरेण वन्दनाथं सम्मुख प्रचलिताः । ताथ प्रधानवैपान् प्रधानपरिवारान् प्रधानवाहनाधिरूढान् डिल्लीनगराबहिर्ग- च्छन्तो दृष्ट्वा स्वप्रसादोपरि वर्तमानः श्रीमदनपालराजा निस्मितः सन् खकीयराजप्रधानलोक पप्रच्छ-'फिमित्येप नगरवास्तव्यलोकः सर्कोऽपि वहिर्गच्छति ?' राजप्रधानरुक्तम्-'देव ! अतीवरमणीयरूपोऽनेकशक्तियुक्तो गुरुरेपा समागतोऽस्ति । तस्य सम्मुस भक्तिशाद्यान्त्यते। तदनन्तर कुतूहलिनतेन राज्ञोक्तम्-'महासाधनिक ! प्रगुणय पट्ट- तुरङ्गम, वादय च काहलिकहस्तेन काहला यथा सर्कोऽपि राजलोक प्रभूय प्रभूय शीघ्रमत्राऽऽगच्छति' । आदेशान- न्तर सहस्रसख्यघोटकाधिरूढसुमटरलक्रियमाणः श्रीमदनपालराजा श्रावकलोकात् प्रथममेव श्रीपूज्याना पाबें गतः । तत्र च सार्थमध्यस्थिवलोकै प्रभृतढौकनिकदानपुरस्मर राजा ज्योत्कृतः, श्रीपूज्यैश्च कर्णसुखकारिण्या पाण्या धर्मदे- शना कृता । राज्ञा चोक्तम्-'आचार्याः ! कुतः स्थानाधूयमनाऽऽगताः ? श्रीपूज्यैरुक्तम्-'रुद्रपल्लीवा' । राजोक्तम्- 'आचार्याः ! उत्तिष्ठत यूयम् , पवित्रीकुरुत मदीयं नगरम् । श्रीपूज्यैः प्रभुश्रीजिनदत्तरिदत्तोपदेशसरणान्न किमपि भणितम् । पुनरपि राज्ञोक्तम्-'आचार्याः ! फिन ब्रूत यूयम् , कि मदीये नगरे युप्मा प्रतिपन्धी कश्चिद्वर्तते ?, आदो- १ 'सत्कृत'०। N २२ खरतरगच्छालंकार श्वित् परिवारोपयोग्यन्नपानादि न लभ्यतेऽथवाऽन्यत्किमपि कारण वर्तते ययूय मार्गमुख आगतमपि मदीयं नगर परिहत्याऽन्यत्र बजथ ?' श्रीपूज्यैरुक्तम्-'महाराज ! युष्मदीयं नगरं प्रधान धर्मक्षेत्रम्' । 'तद्युत्तिष्ठत चलत ढिल्हीं प्रति, न कोऽपि युष्मानङ्गुलिकयाऽपि संज्ञास्यतीत्यादि' । 'श्रीमदनपालमहाराजोपरोधाद् युप्माभियोंगिनीपुरमध्ये कदापि न विहर्तव्यमित्यादिश्रीजिनदत्तसरिदत्तोपदेशत्यागेन हृदये दूयमाना अपि श्रीपूज्याः श्रीडिल्ली प्रति प्रस्थिताः। वाद्यमानासु चतुर्विंशतिषु निस्वानयुगलीपु, विरदावली पठत्सु भट्टलोकेषु, धवलेषु दीयमानेषु, बसन्तादिमाङ्गलिक्य- रागेण गायत्सु गायनेषु, नृत्यमानासु नर्तकीपु, ऊर्चीकृतेप्वालम्बसहस्रपु, मस्तकोपरि ध्रियमाणछत्रैलक्षसंख्यलोकर- नुगम्यमानैः श्रीमदनपालमहाराजदत्तहस्तः श्रीजिनचन्द्रमरिभी राजादेशात्कृततलिकातोरणादिमहाशोभे श्रीयोगिनीपुरे प्रवेशः कृतः। ४२. तत्र चान्यदा कदाचिदत्यन्तभक्तं कुलचन्द्रश्रावकं दुर्बलं दृष्ट्वा करुणाहृदयः श्रीपूज्यदत्तो द्रवरूपीकृत- कुड्डमकस्तूरिकागोरोचनादिसुरभिद्रव्यलिखितानेकमत्राक्षरो यत्रपटः, भणितं च तस्याग्रतः-'महानुभावकुलचन्द्र ! निजमुष्टिप्रमाणैर्वासै रेप पटो दिने दिने पूजनीयः, निर्माल्यीभूताश्चैते वासाः पारदादिसंयोगात् सुवर्णा भविष्यन्ति' । स च गुरूपदिष्टरीत्या पटं पूजयन् कोटीध्वजः सञ्जातः । ४३. अन्यदोत्तरप्रतोल्यां वहिर्भूमौ गच्छंद्भिः श्रीपूज्यैर्महानवमीदिने मांसनिमित्तं मिथ्यादृष्टिदेवताद्वयं महासंर- म्मेण युध्यमानं दृष्ट्वा करुणयाधिगालिनाम्नी देवता प्रतियोधिता । तया चोपशान्तचित्तया श्रीपूज्या विज्ञप्ताः-'भग- वन्तो ! मया परित्यक्तो मांसवलिः, परं मम किञ्चिद्वासस्थानकं दर्शयत यथाऽहं तत्र स्थिता युप्मदादेश प्रतिपालयामि । श्रीपूज्यैस्तदग्रतो [भणितम्-] 'महानुभावे ! श्रीपार्श्वनाथविधिचेत्ये प्रविशतां दक्षिणस्तम्भे त्वयाऽवस्थातव्यम्' इत्युक्ता पौषधशालायां चाऽऽगत्य सा० लोहड सा० कुलचन्द्र सा० पाल्हणादिप्रधानश्रावकाणामग्रे कथितम् यथा-'श्रीपार्थ- नाथप्रासादे प्रविशतां दक्षिणस्तम्भेऽधिष्ठायकमूर्तिमुत्कारयतेति' । आदेशानन्तरं श्राद्धस्तथैव सर्व कारितम् । महावि- स्तरेण श्रीपूज्यैस्तत्र प्रतिष्ठा कृता । 'अतिबल' इति नामाऽधिष्ठायकस्य कृतम् । श्रावकैश्च तस्य महान् भोगः कर्तु प्रारेभे । अतिवलोऽपि श्रावकाणां वाञ्छितं पूरयितुं प्रवृत्तः । सं० १२२३ समस्तलोककृतक्षामणापूर्वकमनशनविधिना द्वितीयभाद्रपद वदी १४ देवीभूताः श्रीजिनचन्द्रसूरयः। ४४. तदनन्तरं श्रावकैर्महाविस्तरेणानेकमण्डपिकामण्डिते विमान आरोप्य 'यत्र क्वाप्यस्माकं संस्कारं करिष्यत यूयं तावती भूमिका यावन्नगरवसतिर्भविष्यती' त्यादिगुरुवाक्यस्मृतेरतीव दूरभूमौ नीताः। तत्र च भूमौ धृतं श्रीपूज्यविमानं दृष्ट्वा जगद्वयानन्ददायकश्रीपूज्यगुणस्मरणात् समुच्छलत्परमगुरुस्नेहाच- चातुर्वर्ण्यमिदं मुदा प्रयतते त्वद्रूपमालोकितुं, माहक्षाश्च महर्षयस्तव वचः कर्तु सदैवोद्यताः । शक्रोऽपि स्वयमेव देवसहितो युष्मत्प्रभामीहते, तत्कि श्रीजिनचन्द्रसूरिसुगुरो ! स्वर्ग प्रति प्रस्थितः ॥ [२२] साहित्यं च निरर्थक समभवन्निलक्षणं लक्षणं, मन्त्रैर्मन्त्रपरैरभूयत तथा कैवल्यमेवाश्रितम् । कैवल्याज्जिनचन्द्रसूरिवर ! ते स्वर्गाधिरोहे हहा!, सिद्धान्तस्तु करिष्यते किमपि यत्तन्नैव जानीमहे ।। [२३] १-१ एतदन्तर्गतं प्रकरणं नास्ति प्र० ।
- युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। २३ प्रामाणिकैराधुनिकैविधेयः, प्रमाणमार्गः स्फुटमप्रमाणः । हहा ! महाकष्टमुपस्थित ते, स्वर्गाधिरोहे जिनचन्द्रसूरे।। [२४] इत्यादि मणिला वृहदसमाधानवशादुःस्वरेणाऽश्रुपात कतुं प्रवृत्तः प्रवर्तकमाधुगुणचन्द्रगणिः । तदनन्तरमित- रेऽपि साधनो निजगुरुस्नेहनिहलाः परस्परपराङ्मुखीभ्याश्रुपातं कर्तु लग्नाः, श्रानका अपि प्रच्छादिकाञ्चल नेत्रयो- रमे दत्त्वा तथैन भावं कतुं प्रवृत्ताः । क्षणान्तरे तादृशमसमञ्जस दृष्ट्वा स्वयं धैर्यमनलम्ब्य च-'भो ! भो! महासनाः साधयो ! माऽसमाधानं कुरुत, श्रीपूज्यर्मम मर्माऽपि शिक्षा दत्ताऽस्ति, यथा युप्मन्मनोरथाः सेत्स्यन्ति तथा विधास्ये- ऽतो मम पृष्ठलना यूयमागच्छत' इत्याश्वास्य सर्वमाधुममेतः कृतकर्तव्यक्रियाकलापः समाजगाम पौपधशालाया सर्व- जनमान्यो भाण्डागारिकगुणचन्द्रगणिः । कतिचिदिनानन्तर चतुर्निधसघसमेवः श्रीपब्वेरके विहृतः। ४५. तत्र च स० १२१० विक्रमपुरे जिनपतिम्रर्जन्म, स० १२१७ फाल्गुन शुक्लदशम्या गतम् , सं० १२२३ कार्तिकसुदि १३ अनेकदेशसमागतानेकसघसम्मत्या प्रधानशकुनप्रेरणया श्रीजिनदत्तसूरिपाटोपजीविश्रीजयदेवाचार्य- हस्तेन श्रीजिनचन्द्रसूरिपट्टे चतुर्दशवर्षप्रमाणः पत्रिंगदाचार्यगुणालङ्कतो महापात्रो नरपतिनामा क्षुल्लको महता महोत्स- वेनोपवेशितः श्रीजिनपतिसरिरिति नाम कृतम् । तस्य च द्वितीयस्थानीयः श्रीजिनचन्द्रसूरिनाचको मुनिः श्रीजिनभ- ताचार्यनामाऽऽचार्यः कृतः। तत्र च तत्रत्यममुदायमाहितेन सा० मानदेवेन देशान्तरीयसमुदायसत्कारपूर्वक सहस्रसं- ख्यद्रव्यव्ययेन महामहोत्मवः कारितः । तत्रैव स्थाने श्रीजिनपतिमरिभिः पद्मचन्द्र-पूर्णचन्द्रयोर्चत दत्तम् । सं०१२२४ विक्रमपुरे गुणधर-गुणशीलयोः पूर्णरथ-पूर्णसागरयोरिचन्द्र-मीरदेवयोः क्रमेण दीक्षानन्दित्रय कृतम्। जिनप्रि- यस्य चोपाध्यायपद दत्त श्रीजिनपतिमरिभिः । स० १२२५ श्रीपूज्यः पुष्करिणा सभायंस जिनसागरस्य जिनाफर- जिनमन्धु-जिनपाल-जिनधर्म-जिनशिप्य-जिनमित्राणा व्रत दत्तम् । पुनर्विक्रमपुरे जिनदेवगणिदीक्षा। स० १२२७ श्रीपूज्यरुचाया धर्मसागर-धर्मचन्द्र-धर्मपाल-धनशील-वर्मशील-धर्ममित्राणा धर्मशीलमातुश्च प्रतम् , जिनहितस्य वाचनाचार्यपढ दत्तम् । तथा मरुकोट्टे शीलसागर-विनयसागरयोः, शीलसागरभगिन्यजितश्रीगणिन्या व्रत दत्तम् । स० १२२८ सागरपाटे दु० सा(दुमाझ १) साढलसेनापत्याम्बडकारिता अजितस्वामि-शान्तिनाथचत्ययोः प्रतिष्ठा कृता च श्रीपूज्यैः । तत्रैव वर्षे नब्बेरके निहारः । आसिकाया चाऽऽसिकासमीपनर्तियामागतान् श्रीपूज्यान् श्रुखा प्रमोदाति- शयादासिकावास्तव्यसमुदायेनाऽऽत्मना साधं श्रीभीममिहनामा राजाऽपि सम्मुखमानीतः। तत्र च सातिशायिरूपान् लघुपयसः श्रीपूज्यान दृष्ट्वा हर्षप्रकच्छिीमीमसिहभूपतिः कुगलवार्ताप्रश्नव्याजेन जिह्वापाटवदर्शनकुतूहलादालापया- मास । श्रीपूज्यश्च राजनीत्युपदर्शितद्वारेण विस्तरेण धर्मदेशना कृता । लब्धारसरेण राज्ञा केलिवशादुक्तम्-'आचार्य। अस्माक नगरे महाविद्वान् दिगम्बरो वर्तते तेन सार्ध वादं ग्रहीप्यमि !" पार्थोपरिप्टेन श्रीजिनप्रियोपाध्यायेनोक्तम्- 'महाराज ! अस्माकं दर्शन उपत्य केनापि सह वादो न क्रियते, पर यदि कदापि कोऽपि पण्डितमानी स्वशक्ति स्फोरयन् जैनदर्शनं वायहेलयन्नसानुद्वेजयति तदा पश्चाद् न भूयते, किंबहुना यथातथा तम्मिनिर्लोठित एवाऽस्साफ शरीरे सुस भाति ।' श्रीपूज्यानुद्दिश्य रानोक्तम्-'आचार्य ! एवम् ?' श्रीपूज्यरुक्तम्-'महाराज ! एवमेव' । पुनरप्यु- पाध्यायेनोक्तम्-'महाराज ! जानवाहुल्येनासद्गुरव एस समर्थाः, पर दर्शनमर्यादया ज्ञानाभिमान न कुर्वन्तोऽपि दर्शनविप्लपकारिण प्रतिपादिन स्वशक्त्या सकललोकसमक्ष मानपर्वतादुत्तार्य मुञ्चन्ति' । रात्रोक्तम्-'आचार्यः किमय- भाचष्टे युप्माक पण्डितः । श्रीपूज्यैरुक्तम्-'महाराज! ज्ञान मददर्पहर माद्यति यस्तेन तस्य को वैद्यः?। अमृत यस्य विपायति तस्य चिकित्सा कप क्रियते ॥१॥ [२५] १ प्र० 'साधव साव्यश्च ।। अत्र ५ पत्रामक प्रत्यन्तर समाप्त भवति ।
२४ खरतरगच्छालंकार इत्यादिदेशनया गाढतरमावर्जितो राजोक्तवान्-'आचार्य ! किमिति विलम्बः क्रियते ?; नगरप्रवेशेऽपि वृहती वेला लगिष्यतीति । तदनन्तरं चतुर्विधसंघेन पृथ्वीपतिश्रीमीमसिंहेन च साधं पूर्वोक्तदिल्लीप्रवेशकरीत्या श्रीआसि- कायां श्रीपूज्याः प्रविष्टाः। ४६. तत्र चान्यदा बहिर्भूमौ गच्छतां साधुवृन्दालङ्कृतपश्चाद्भागानां श्रीपूज्यानां प्रतोलीप्रदेशे मिलितः सम्मुखमाग- छन् महाप्रामाणिको दिगम्बरः । सुखवातप्रिश्नव्याजेनाऽऽलाप्य श्रीपूज्यैः सज्जनस्वरूपप्रतिपादकवृत्तेपु व्याख्यायमानेषु मिलितः कुतूहलात् सर्वोऽपि नागरिकलोको राजलोकश्च । तत्र च श्रीपूज्यानां स्फुर्जितं दृष्ट्वा लोकः सर्वोऽपि लघुनाऽपि श्वेताम्बराचार्येण जितो दिगम्बरः पण्डितराज इति परस्परं वार्तयामास । राजप्रधानदिदा-कक्करिउ-कालाश्च राजसभायां गखा राजश्रीभीमसिंहस्याग्रे कथयामासुः-'देव ! यस्याऽऽचार्यस्य सम्मुखं तस्मिन् दिने यूयं गता आसन् नेनाऽऽचा- र्येण लघुनाऽप्यनत्यो दिगम्बरो जित इति ।' राजा हर्षवशाद् विकसितवदनः प्राह-'सत्यम् ?' ते प्राहुः-'देव ! सत्यं, नास्त्यत्र हास्यम्' । राजोवाच-'भोः कथं कथम् ?' ते च हवेगान् परवशा इबोचुः-'देव ! प्रतोलीप्रदेशे सर्वलोक- समक्षं तैरित्थमित्थं दिगम्बरो जितः।' राजा प्राह-'अहो ! पौरुपमेव प्राणिनां सर्वसम्पदो हेतुर्न लघुत्वं महत्त्वं वा । मया तस्मिन्नेव दिने तदाकृतिं दृष्ट्वा सम्भावितं यदस्याग्रतो दिगम्बरो वाऽन्यो वा विद्वान् स्थातुं न शक्यते'-इत्या- दिकां वहीं प्रशंसां कृतवानिति । फाल्गुनशुक्लतृतीयायां देवगृहे श्रीपार्श्वनाथप्रतिमा स्थापयित्वा श्रीसांगरपाटे देवकु- लिका प्रतिष्ठिता श्रीपूज्यैः। ४७. सं० १२२९ धानपाल्यां श्रीसंभवस्थापना शिखरप्रतिष्ठा च कृता । सागरपाटे च पं० माणिभद्रपदे विनयभद्रस्य वाचनाचार्यपदं दत्तम् । सं० १२३० विक्रमपुरे थिरदेव-यशोधर-श्रीचन्द्राणाम् , अभयमति-जयमत्यासमति-श्रीदेवीसा- ध्वीनांच दीक्षा दत्ता । सं० १२३२ फाल्गुनसुदि १० विक्रमपुरे भाण्डागारिकगुणचन्द्रगणिस्तूपः प्रतिष्ठितः । तत्रैव वर्षे निजप्रभुप्रसादननिमित्तसमागतमण्डलीकभूपमण्डलीमण्डितमण्डलाकारस्कन्धावारवारोपशोभितकोट्टवहिःप्रदेशस्वकीय- प्रासादमध्यवर्तमानचक्रवर्तिराजधानीसमानलक्ष्मीकतत्कालनिष्पन्नश्रीपार्श्वनाथमन्दिरशिखरहिरण्यमयकलशदण्डप्रभृति- प्रभूतधर्मस्थानार्थप्रारब्धप्रतिष्ठामहोत्सवदर्शनकुतूहलवलमिलितनानादेशवास्तव्यभव्यलोकसंघसंघाताकारसन्निवेशविशेप- शोभमानवहिःपरिसरश्रीमदासिकायां चत्वारिंशत्संख्यसनिवद्यविद्याभ्यासजितवाचस्पतिमतिसुयतिजनमनःकुमुदखण्ड- मार्तण्डमण्डलायमानोपदेशैः श्रीपूज्यैर्विक्रमपुरीयसमुदायेन सार्ध विजहे । तत्र च ज्येष्ठानुक्रमेण समकालपुर प्रार- ब्धपृथक्पृथक्प्रेक्षणीयकपञ्चशब्दवादनादिवर्धापनकहर्षभरनृत्यमानास्तोकलोकोत्तारितनिरुञ्छनकदानगीयमानयुगप्रधा- नगुरुनामश्रवणानन्तरवितीर्यमाणार्थसार्थतिरस्कृतवैश्रवणद्रव्यगर्वगान्धर्विकलोकोपश्लोक्यमाननिजनिजदेशपूर्वजनामधे- याकर्णनोच्छलदमन्दानन्दामृतसरस्तरङ्गभङ्गिसङ्गसुखीभवदङ्गसमग्रसङ्घानुगम्यमानानां श्रीपूज्यानां प्रवेशः सञ्जातो ज्ये- ठशुक्लतृतीयायाम् । वादलब्धिलब्धजगन्मध्याध्यामसाधुवादाशीतिसंख्यसाधुमधुपपर्युपास्यमानक्रमकमलैः श्रीपूज्यैर्म- हता विस्तरेण प्रतिष्ठिते श्रीपार्श्वनाथशिखरे प्रतिष्ठितौ सुवर्णदण्ड-कलशावध्यारोपितौ । तस्मिन्नेव समये दुसाझसाढ- लपुञ्या साऊश्राविकया पारुत्थद्रम्मशतपञ्चकेन माला गृहीता। धर्मसारगणि-धर्मरुचिगणी तिनौ कृतौ । आषाढ- मासे च कन्यानयने विधिचैत्यालये गृहस्थावस्थजिनपतिसरिपितृव्यविक्रमपुरवास्तव्यसा मानदेवकारितश्रीमहावीरदेवप्र- तिमा स्थापिता । व्याघ्रपुरे पार्श्वदेवगणिर्दीक्षितः श्रीपूज्यैः। सं० १२३४ फलवधिंकायां विधिचैत्ये पार्श्वनाथः स्थापितः। लोकयात्रादिकारणकलापभाविविज्ञस्वकीयधर्मध्यानशास्त्रपरिज्ञानहानिसंभावनानङ्गीकृतलभ्यमानाचार्यपदानुमेयजगद- साधारणगुणगणस्य जिनमतस्य चोपाध्यायपदं दत्तम् , गुणश्रीगणिन्या महत्तरापदं च, श्रीसर्वदेवाचार्याणां च दीक्षा जयदेवीसाध्व्याश्च । सं० १२३५ अजयमेरौ चतुर्मासी कृता । श्रीजिनदत्तमरिस्तूपः पुनरपि महाविस्तरेण प्रतिष्ठितः । देवप्रभो दीक्षितस्तन्माता चरणमतिगणिनी च । सं० १२३६ अजयमेरौ पासटकारितमहावीरप्रतिमा प्रतिष्ठिता, अम्बि- .
m युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। २५ कागिसग्श्च । मागरपाटेऽप्यम्बिकाशिसरः । स० १२३७ बबेरके जिनरथो याचनाचार्यः कृतः। स० १२३८ आसि- काया वृहजिनयुगलं स्थापितम् । ४८. स० १२३९ फलवर्विकाया भक्तिवशादनेकपाग्नुगम्यमानान् बहिर्भूमौ गन्तः श्रीजिनभक्ताचार्यान् दृष्ट्वा मत्सयशादज्ञानाद्वा महर्दिकबाकदपाहा कुकर्मपरिपाकाद्वा नटभटपटलनेटित ऊऊंगगच्छीयः पापभनामा पण्डितमन्य आत्मनः पुर. पद्मप्रमेण जितो जिनपतिमरिरिति भट्टान् पाठयितु लम' । तदनन्तर कोपावेगादुत्तालगत्या गला श्रीपूज्यभक्तश्राफैरालापितः स-'आः पाप! अलीरुभापिन् पद्मप्रभ! कस्मिन् काले जितस्त्वया जिनपतिमरि- र्यदेव भट्टान् पाठयमि ?' तेनोक्तम्-'यद्यलीक मन्यय तदा पुनरप्यानयत स्वगुरुमिदानीमपि जैप्यामीति' । तैरु- क्तम्-'आस्ताममि]मभीमममप्रकृते दुरात्मन् ! शृगालोऽपि सन् मिहेन मह स्पर्धमानो निश्चित मुमूर्पसी' त्यादिनद- त्सु तेषु, मिलिता उभयभक्तश्राका अहङ्कारसशात् पणत्यागपूर्वक चर्मादव्यास्थाम् । श्रुता च वार्ताऽजयमेरौ श्रीपू- ज्य, प्रपितश्च तत्र तद्विजयार्थ सघप्रमोदार्थ च श्रीजिनमतोपाध्यायः । पुनरपि तत्रत्यसमुदायेन चिन्तितम्-'एप दुरात्मा मृपाभापी कथयिप्यति मया पूर्व जिनपतिमूरिजितोऽतो ममाग्रे स्थातुमशक्नुवन् खकीयपण्डित प्रेपितमानि- त्यादि । तस्मात्रीपूज्या श्रीमुसेन जयन्त्वेनमिति निचार्य समुदायः श्रीजिनमतोपाध्यायेन सहाजयमेरी गतः । तत्र च राजमान्येन श्रा० रामदेवेन विज्ञप्तः श्रीपृथ्वीराजः पृथ्वीपतिः-'देव ! अम्मद्गुरूणा वेताम्बरेणैकेन सह वाद- व्यवस्था निप्पना वर्तते, जतो यया महापण्डितमण्टलीमण्डिते युप्माक मभामण्डपे फलवती भवति तथा प्रसाद कुरुतारमर प्रयन्छतेति' । केलिप्रियेण राजोक्तम्-'इदानीमेनारमर" । गमदेवेन चित्रप्तम्-'गोस्वामिन् ! द्वितीयः श्वेताम्बर' पद्मप्रभनामा फलपर्विकायां वर्तते' । कौतुकार्थिना राज्ञोक्तम्-'तद्विपयेऽह भलिष्यामि, स्वकीयान् गुरुन् प्रगुणयेति' । ० रामदेवेनोक्तम्-'टेन ! जम्मद्गुरवोन वर्तन्त इति ।' तदनन्तर राज्ञा भट्टपुत्रान् प्रेप्य पद्मप्रभ आनायितः । तसिश्चागते दिग्विजयार्थ नरानयने प्रस्थानीभूतः सफलपलसमेतः श्रीपृथ्वीराज' । तत्र पुनरपि श्रेष्ठि- रामटेन विज्ञप्तो राजा-'देर ! अम्मद्विज्ञप्तिकारिपये कीदृश आदेगः ?' प्रतिपन्नप्रतिपालकेन राजोक्तम्-'प्रगुणय स्वगुरून , कार्तिकशुष्मप्तमीढिने वादायमरः ।' ० रामदेवपचनात्तहिनोपरि श्रीअजयमेरुतः श्रीजिनमतोपाध्याय- पं० विरचन्द्र-पा० मानचन्द्रादिसाधुन्दपरिकरिता' श्रीजिनपतिमूग्यो नरानयने राजसभाया प्रभूताः, पद्मप्रभोऽपि भट्टपुत्रममतस्तत्र ममागतः । 'यारदहमागच्छामि तापचया वागीश्वर-जनार्दनगौड-विद्यापतिप्रभृतिपण्डितसमक्षमेतो पादयितन्यौ' इत्यादेश मण्डलेश्वर-कदमासस दचा स्वय राजा श्रमकृते अमस्थान गतः । अतीवरमणीया श्रीपूज्याना मृत्ति दृष्ट्वा हर्षादाह मण्डलेश्वर:-'अहो ! एफे ईदृशा दर्गनिन सन्ति ये दृष्टा' सन्तो नेत्रयोरानन्द जनयन्ति, निर्ग- माश्च दिगम्बराः पियाचप्राया दृष्टाः मन्तो नेत्रयोरुद्वेगमुत्पादयन्तीति । तदनन्तर श्रीपूज्यैरुक्त मण्डलेवर प्रति]- पश्चैतानि पवित्राणि सर्वेपा धर्मचारिणाम् । अहिंसा सत्यमस्तेय त्यागो मैयुनवर्जनम् ॥ [२०] अतो दर्शनिना निन्दा न कर्तव्येत्यादि व्याचस्यानेषु पूज्येप्यन्तरवाशादुत्तालः पण्डितपद्मप्रभो वृत्त पठितु प्रवृत्ती मण्डलेश्वर [प्रति]- प्राणा न हिंसा न पियेच मद्य, चदेच सत्यं न हरेत्परस्वम् । परस्य भार्या मनसा न वान्छे, स्वर्ग यदीच्छे विधिवत्मविष्टुम् ।। [२७]] -इति । श्रीपूज्यैरुक्तम्-'अहो शुद्धपाठकता' । स प्राह-'आचार्य ! मामुपहससि ?' श्रीपूज्यरुक्तम्-'महानुभार पद्म- प्रभ! कलानिकले कालेऽम्मिन् क एक उपहस्पते को पानोपहस्यते । म प्राह-'तहि मिमित्यहो शुद्धपाठकतेत्युक्तम् ?' श्रीपूज्यैरुक्तम्-'महासच ! पण्डितममाया शुद्धमेव पठ्यमान मुसालत्तये भाति । स पाह-'किं कश्चित् सोऽप्यस्ति युगु०४ २६ खरतरगच्छालंकार यो मयि वृत्तादिकं पठति कूटानि निष्कासयति ?' श्रीपूज्यैरुक्तम्-'यद्येवं तर्खेतदेव वृत्तं पुनरपि पठ' । 'जनार्दन- विद्यापतिप्रभृतिपण्डितमिश्राः! यूयं सावधानीभूय शृणुत । पद्मप्रमेण पठ्यमानं वृत्तम् । सोऽन्तःक्षुभितोऽपि धाष्टर्थात् पठितुं लग्नः । श्रीपूज्यैः सभ्यान् साक्षिणः कृत्वा तत्पठितवृत्ते दश कूटानि दर्शितानि; तथा 'महापुरुष! एवं पठ्यमानं शुद्धं वृत्तं भवति; यथा- प्राणान्न हिंस्यान्न पिवेच्च मद्य, वदेच्च सत्यं न हरेत् परस्वम् । परस्य भार्यां मनसा न वाञ्छेत् , स्वर्ग यदीच्छेद् विधिवत् प्रवेष्टुम् ।। [२८] वैलक्ष्यात् पुनरपि स प्राह-'आचार्य ! अनया वचनरचनया मुग्धजनान् विप्रतारयसि । श्रीपूज्यैरुक्तम्-'त्वमपि विप्रतारय यदि शक्तिरस्ति' । मण्डलेश्वर-कइमासेनोक्तम्-'किमिति प्रथममेव शुष्कवादः प्रारब्धः ?; यदि युवयोः कापि शक्तिरस्ति तदैकः कश्चित् पदार्थ स्थापयतु, द्वितीयस्तन्निराकरोतु । श्रीपूज्यैरुक्तम्-'पद्मप्रभ ! रुचिरं भणति मण्डलेश्वर इति, कश्चित् पक्षं कक्षीकृत्य ब्रूहि । स प्राह-'आचार्य! जिनशासनाधारभूतप्रभूतश्रीमदाचार्यसंमतदक्षि- णाव रात्रिकावतारणविधिपरित्यागे किं कारणम् ?' । 'चक्रो वक्रोक्त्यैव निलोठ्यः' इत्याशयवद्भिः श्रीपूज्यैरुक्तम्- 'किं यद् बहुजनसंमतं भवति तदादरणीयम् ?; मिथ्यात्वमपि तर्हि किमिति नाद्रियते ?' स प्राह-'वृद्धपरम्परया- ऽऽगतं सर्वमप्याद्रियामहे' । श्रीपूज्यैरुक्तम्-'वृद्धपरम्परानागतोऽपि किमिति भवत्पूर्वजैश्चैत्यवास आदृतः । स प्राह- 'कथं ज्ञायते वृद्धपरम्परानागतः ?' इति । श्रीपूज्यैरुक्तम्-'किं श्रीमहावीरसमवसरणेऽन्यस्मिन् वा जिनभवने श्रीगौ- तमस्वामिगणधरः शयानो भुञ्जानो वा कदापि क्वापि श्रुतः ?' । उत्तरदानासामर्थ्यवैलक्ष्यात् स प्राह-'आचार्य ! कर्णे स्पृष्टः कटिं चालयसि !; अहमपृच्छं दक्षिणावर्त्तारात्रिकावतारणविधिद्धपरम्परागतोऽपि किमिति परित्यक्त इति, त्वं च चैत्यवासमादायोत्थितः । श्रीपूज्यरुक्तम्-'मूर्ख! चक्रे काष्ठे वक्रो वेधः क्रियत इति न्यायो भवता विस्मा- रितः?; अथवा भवखिदानीं सावधानीभूय शृणु-ननु दक्षिणावर्तारात्रिकावतारणविधिवृद्धपरम्परागत इति कथं ज्ञायते ? । सिद्धान्ते तावदारात्रिकविचारो नास्ति; किन्तु श्रेयस्कृते पाश्चात्यर्वहुश्रुतैराचीर्णः । तैश्च स किं दक्षिणा- चौ वामावर्तों वाऽऽचीर्ण इति विप्रतिपत्तिनिरासार्थ युक्तिर्गवेषणीया । न शवमुष्टिन्यायः कर्तव्यः । यद् युक्तं प्रति- भाति तदादरणीयं न शेपम् ।' सभ्यैरुक्तम्-'पद्मप्रभ ! सत्यमाहाचार्यः । तदनन्तरं सभ्यसम्मत्या प्रमाणरीत्या श्रीपूज्यैः सभ्यशरीररोमाङ्कुरपूरो दैकसारिण्या गीर्वाणवाण्या तस्यां सभायां यथा वामावर्त्तारात्रिकावतारणं स्थापितं तथा प्रद्युम्नाचार्यकृतवादस्थानकोपरि श्रीपूज्यकृतवादस्थलेभ्योऽवसेयम् । अत्र गौरवभयान लिखितम् । किम्बहुना, हर्षप- खशः सम्यैः श्रीपूज्यानुद्दिश्य जयजयकारश्चक्रे । ४९. अस्मिन्नवसरे श्रीपृथ्वीराजः सभामध्ये समागतः । सिंहासने चोपविश्य पप्रच्छ मण्डलेश्वरम्-'केन जितं केन हारितम् ?' । श्रीपूज्यानङ्गुल्या दर्शयता मण्डलेश्वरेणोक्तम्-'देव ! एतेन जितमिति'। अमर्षात् पद्मप्रभः प्राह- 'महाराज ! मण्डलेश्वरो लञ्चाग्रहण एव प्रवीणो न गुणिनां गुणग्रहणे' । उच्छलत्कोपावेशान्मण्डलेश्वरः प्राह-रे मुण्डिक ! श्वेतपट ! अद्यापि न किमपि विनष्टम् , अयमाचार्यों वर्तते, त एवैते सभ्यावर्तन्ते; मया लञ्चा गृहीता- ऽस्त्यतोऽहं मौनं कृत्वा तिष्ठामि लग्नः; त्वं चेदिदानीमपि श्रीपृथ्वीराजसमक्षमाचार्य जेष्यसि तदा प्रागपि जित- मेवेति । स प्राह-'मण्डलेश्वर ! नाहं कथयामि भवताऽचार्यपाल्लिञ्चा गृहीता; किन्तु सर्वाचार्यसंमतदक्षिणावर्ता- रात्रिकावतारणविधि गलदर्दरिकाप्राणेन निषेध्याचार्येण प्रत्यायितो मण्डलेश्वर इति । श्रीपूज्यैरुक्तम्-'महात्मन् पद्म- प्रभ! सर्वाचार्यसंमतमित्ययुक्तमुक्तम् , अस्सदाज्ञावाचार्याणामसंमतत्वात्' । स प्राह-'किं यूयमन्यतराचार्येभ्यो घनतरं ज्ञातारो यदेषां संमतमर्थ न मन्यध्वे ?' | श्रीपूज्यैरुक्तम्-'पद्मप्रभ ! किमन्ये आचार्या अमदाज्ञावाचार्येभ्यो धनतरं ज्ञातारो यत्तेषां संमतं वामावर्तारात्रिकविधिं न ते मन्यन्ते "-इत्यादि वक्रोक्तिभणनेन श्रीपृथ्वीराजसमक्षं युगप्रधानाचार्यगुवारली। २७ निर्वचनीकृतः पद्मप्रभः प्रोक्तवान् यथा-'महाराज! यदि यौप्माकीण वचनं भरति तदिदानीमनोपविष्टविशिष्टलोक- प्रमोटोत्पादनाय कुतूहलानि दयन्ते, तद्ययाऽऽकाशमण्डलादवतीर्य युप्मदुत्सड्ने निविष्टामतिरूपपात्रामेको विद्या- धरौं दर्शयामि, पर्वतमहुलमयं कृता दर्शयामि, नभस्तल इतस्ततो नृत्यमानान् हरिहरादीन् देवान् दर्शयामि, उच्छ- लत्कल्लोलमालाकराल पारागार समागच्छन्तं दर्शयामि, सफलमपीदं नगरमाकाशस्थित दर्शयामीत्यादि । सम्यैविह- स्त्रोक्तम्-'पण्डित पद्मप्रभ ! यदि भनतेक्षेन्द्रजालकला शिक्षिता तरिकमाचार्यैः सह वादः प्रारब्धः। श्रीपृथ्वीराज- दानलाभाभिप्रायनिरन्तरसमागच्छदपरलक्षसस्येन्द्रजालिकैः सम प्रारभ्यताम् । हाकुलचित्तेन तेनोक्तम्-पण्डित- मिश्रा ! अयमाचार्यः सकलाकुशलमात्मानं मन्यतेऽतो यद्यद्य श्रीपृथ्वीराजसभाया युप्माकं समक्ष गर्वपर्वतानोत्तार- यिष्यते तदैप पातेन भिद्यमानो धर्तुमपि न शक्यते' । निहसितवदनान् श्रीपूज्यान् दृष्ट्वा तेनोक्तम्-'आचार्य' कि वि- लक्ष हमसि? अय सोनसरो यदि काचिच्छक्तिरस्ति तदा दर्शय सर्वलोफचेतश्चमत्कारि किमपि कलाकौशलं स्वकी- यम्, किंवाऽमुप्याः सभातो बहिनिःसरेति । तदनन्तर श्रीपूज्यैर्जिनदत्तमरिनाममत्रसरणपूर्वमुक्तम्-'पद्मप्रभ! वं तादात्मशक्तिस्फोरणानुसारेण यथोक्तमिन्द्रजाल प्रथम निष्कामय, पश्चाद् वर्तमानकालोचित किमपि चयमपि क- रिप्यामः' । कुतूहलानलोकनाभिलापाकुलतया श्रीपृथ्वीराजेन सोत्सुकमुक्तम्-'पद्मप्रभ ! आचार्यणानुमतिर्दत्ता:- स्त्यतो वेगं कृत्वा स्वेच्छानुसारेण दर्शय नानाविधानि कौतुकानीति' । तदनन्तरमन्तःशून्यत्वादाकुलव्याकुलेन श्रीम- स्पूज्यपुण्यप्राग्भारप्रेरितेन च पद्मप्रमेणोक्तम्-'महाराज ! अब रात्री देवी पूजयित्वाऽभीष्टदेवताहानमन्त्रमेकाग्रचित्तेन ध्यात्वा कल्ये नानाविघमिन्द्रजालं दर्शयामि'-इति श्रुत्वा च हास्यरसोत्कर्पोच्छलदमन्दानन्दाश्रुन्यापूर्णनयनैः सर्वैरपि लोकैर्दुर्वाक्यभापणपूर्वक गाढतरमुपहसितः पद्मप्रभः । तत्पश्चानिर्लजचूडामणिना तेन सविकाशनदनान् श्रीपूज्यानवे- त्योक्तम्-'आचार्य ! कि हससि ?, यदि त्व भद्रोऽमि तदिदानीमेव किमपि दर्शय' इति निहस्य श्रीपूज्यैरुक्तम्- 'पद्मप्रभ ! स्थिरीभूय हि, किमिन्द्रजालमुच्यते १ तेनोक्तम्-'त्वमेव हि । श्रीपूज्यैरुक्तम्-'देवानाम्प्रिय ! असम- वद्वस्तुसत्तानि यः' । 'तत् किम् ? श्रीपूज्यरुक्तम्-'पद्मप्रभ ! तदिदमद्य तव प्रत्यक्षीभूतं किं न पश्यसि ?' तेनो- क्तम्-'फिमिति १ तदन्तर श्रीपूज्यैः सोत्कर्षमुक्तम्-'महानुभाव ! किं त्वया समान्तरेऽपि समानितमिदं कदाचिद् , यदह विशिष्टासनोपविष्टसहस्रसरयमुकुटवद्धराजराजिनिराजिताया श्रीपृथ्वीराजसमाया गत्वा यथेच्छया वक्ष्यामीति, परमिदमसभाव्यमपि देवनियोगादस्मत्सानिध्यादद्य सजातमिति, कोऽस्येन्द्रजालाद् भाचिकीपिंताद् भेद इति ? 1 पुन- रपि क्रूराशयतया लोकोपहासमवगणय्य राजानमुद्दिश्य तेनोक्तम्-'महाराज! अनाक्रमणीयपराक्रमाक्रान्तनिजपदाधः- कृतप्रतापप्रचण्डप्रभूतभूपतिनातसततमृग्यमाणादेशामृतसर्वस्वे त्वयि सकलामपि पृथ्वी शासति युगप्रधान इति विरु- दमात्मन्ययमाचार्यः प्रचुरत्यागदानपशीकृतममस्तभट्टलोफमुखेन पाठयति' । राज्ञोस्तम्-'पद्मप्रम! युगप्रधान इत्यस्य का शब्दार्थः ?' सहर्पण तेनोक्तम्-'महाराज ! युगशन्टेन वर्तमानः कालो भण्यते, तस्मिंश्च यः प्रधानः सर्वोत्तम स युगप्रधानशब्देनोच्यते'। अत्रान्तरे श्रीपूज्यै.गादेवोस्तम्-'मूर्स पद्मप्रभ ! यदपि तदपि भणित्वाऽमा मुखोपरि राजानमुच्छालयितुमिच्छमि । श्रीपृथ्वीराजराजानमुद्दिश्य चोस्तम्-'महाराज ! भिन्नरुचयः सर्वेऽपि प्राणिन इति केपाचित् कोऽपि मुसायते । ततो यः कश्वियेषाममीटो भाति त प्रति नानानिधान्तरगरगसूचकानेकविरुदन्यामम- नोहरान् प्रधानशब्दानुचरन्ति ते। यथा त्वामाश्रित्य-जीनाऽदिश, पादारधार्यताम्-इत्यादिशब्दान् भणन्ति मन- त्पादारनिन्दाराधनकमाधानमानसश्रीकडमासमण्डलेश्वरप्रमुसराजप्रधानलोकाः, तधतानुद्दिश्य यथोक्तान् शब्दानुचार- यन्त्येतस्परा इति । एव तेषामपि सेकाः प्रवर्तन्ते । अन्योऽपि लोक' मोऽपिवल्लभजन नानाविधचनांढयति पर न कोऽपि तेपा दोपमुद्घाटयति । अयं च पयाभोऽस्सा ममायामित्य यदपि तदप्युदण्ठ वदन् स्वस मर्गजनप्रत्य- १ मुपच्छाल: आदर्श।
. , ca २८ खरतरगच्छालंकार नीकतां प्रकाशयति । तदनन्तरम् 'अयमाचार्यों लोकाचारानुसारेण युक्तं भापते, पद्मप्रभश्च वैलक्ष्यात पैशून्यं प्रकट- यतीति विचिन्त्य श्रीपृथ्वीराजेनोक्तम्-'जनार्दन-विद्यापतिप्रभृतयः पण्डितमिश्राः ! सावधानीभृय यूयमनयोः परीक्षां कुरुत, यथा यो महाविद्वान् भवति तस्मै जयपत्रं दीयते सत्कारश्च क्रियते' । पण्डितेरुक्तम्-'देव ! तर्कविद्या- विषये महाक्षुण्णमतिराचार्य इति परीक्षितम् , इदानीं युप्मदादेशात् साहित्यविपये परीक्षां कुर्मः । पण्डितमिश्रा ! युवा श्रीपृथ्वीराजेन भादानको/पतिर्जित इति वर्णयतम्' । श्रीपूज्यैः क्षणमेकमेकाग्रीभूय- यस्थाऽन्तर्याहुगेहं बलभृतककुभः श्रीजयश्रीप्रवेशे, दीप्रमालप्रहारमहतघदतटप्रस्तमुक्तावलीभिः। नूनं भादानकीयै रणभुवि करिभिः स्वस्तिकोऽपूर्यतोच, पृथ्वीराजस्य तस्यातुलवलमहसः किं वयं वर्णयामः ।। [२९] इति वृत्तं पठित्वा व्याख्यातम् । पद्मप्रमेणापि लाघवभीरुणा पौर्वापर्यमनालोच्य शीघ्र वृत्तं पठिनम् । श्रीपूज्य- रुक्तम्-'वृत्तं चतुष्पदमेव दृष्टं श्रुतं किमेतत् पञ्चपदं कृतम् ?' सभ्यानां च तत्पठिते वृत्ते पञ्चापशव्दा दर्शिताः । ईया- वशात् तेनाप्युक्तम्-‘पण्डितमिश्रा ! यस्थान्तर्बाहुगेहमित्यादिवृत्तमाचार्येणेदानीं न कृतं पूर्वपठितमेव पठितम् । पण्डितैरुक्तम्-'स्थिरीभव ज्ञायते लग्नम् । 'आचार्य! श्रीपृथ्वीराजसभामण्डपं गद्यवन्धेन वर्णय'। श्रीपूज्या मनसि स- भावर्णनं कृत्वा खटिकया भूमौ लिखितुं प्रवृत्ताः, यथा-'चञ्चन्मेचकमणिनिचयरुचिररचनारचितकुट्टिमोचरन्मरीचिप्रप- श्चखचितदिक्चक्रवालम् , सौरभभरसम्भृतलोभवशवम्भ्रम्यमाणझङ्कारभृतभुवनभवनाभ्यन्तरभृरिभ्रमरसम्भृतविकीर्णकुसु- मसम्भारविभ्राजमानप्राङ्गणम्, महानीलश्यामलनीलपट्टचेलोल्लसदुल्लोचाञ्चललम्बमानानिलविलोलवहलविमलमुक्ताफल- मालातुलितजलपटलाविरलविगलदुज्ज्वलसलिलधारम्, दिग्विक्षिप्तवलक्षचक्षुःकटाक्षलक्षविक्षेपक्षोभितकामुकपक्षामुक्तमो- क्तिकाद्यनर्वपञ्चवर्णनूतनरत्नालङ्कारविसरनिःसरकिरणनिकुरुम्बचुम्बिताम्बरारब्धनिरालम्बनविचित्रकर्मप्रविशत्कुसुमायु- धराजधानीविलासवारविलासिनीजनम् , क्वचिच्चूताङ्कुररसास्वादमदकलकण्ठकलरवसमाननवगानगानकलाकुशलगाय- नजनप्रारब्धललितकाकलीगेयम् , क्वचिच्छुचिचरित्रचारुवचनरचनाचातुरीचञ्चुनीतिशास्त्रविचारविचक्षणसचिवचक्र- चर्च्यमाणाचारानाचारविभागम् , क्यचिदासीनोद्दामप्रतिवाद्यमन्दमदभिदुरोधदनवद्यहयसमग्रविद्यासुन्दरीचुम्व्यमाना- बदातवदनारबिन्दकोबिदवृन्दारकवृन्दम् , उद्धृतकन्धरविविधमागधवर्ण्यमानोदुरधैर्यशौयौदार्यवर्धिष्णु, मुधाधामदीधि- तिसाधारणयशोराशिधवलितवसुन्धराभोगनिविशमानसामन्तचक्रम् , प्रसरन्नानामणिकिरणनिकरविरचितवासत्रशरासन- सिंहासनासीनदोर्दण्डचण्डिमाडम्बरखण्डिताखण्डवैरिभूमण्डलनमन्मण्डलेश्वरपटलस्पोंगटकिरीटतटकोटिसंकटविध- टितविसंकटपादविष्टरभूपालम् ; अपि चोद्यानमिव पुन्नागालङ्कतं श्रीफलोपशोभितं च, महाकविकाव्यमिव वर्णनीयव- कीर्ण व्यञ्जितरसं च, सरोवरमिव राजहंसावतंसं पयोपशोभितं च, पुरन्दरपुरमिव सत्या(?)धिष्ठित विवुधकुलसङ्कुलं च, गगनतलमिव लसन्मङ्गलं कविराजितं च, कान्तावदनमिव सदलङ्कार विचित्रचित्रं च । अत्रान्तरे पण्डितैरुक्तम्- 'आचार्य ! समर्थय वर्णनं स्थालीपुलाकन्यायेन, ज्ञायते युष्माकं शक्तिः । तदनन्तरं 'श्रीपूज्यैः-‘एवंविधं श्रीपृथ्वी- राजसभामण्डपमवलोक्य कस्य न चित्रीयते चेतः'-इति समर्थनं कृतम् । पुनरपि वाचयित्वा विस्तरेण व्याख्यातं च । श्रुत्वा च पण्डितैर्विस्मयवशान्निजशिरो धूनितम् । पद्मप्रभेणोक्तम्- 'पण्डितमिश्राः ! एतदपि कादम्बर्यादिकथा- सम्बन्धि सम्भाव्यते' । पण्डितैरुक्तम्-'मूर्ख! कादम्बर्यादिकथाः सर्वा अस्माभिर्वाचिताः सन्ति , अतस्त्वं मौनं कुरु । मा भारयासद्धस्तेन वं मुखं धूलिभिः'। ५०. पूज्यानुद्दिश्योक्तम्--'आचार्य ! प्राकृतभाषया गाथावन्धेन श्लेषालङ्कारेण श्रीपृथ्वीराजसत्कान्तःपुरसुंभटौ. वर्णय' । श्रीपूज्यैर्मुहूर्तमेकं चिन्तयित्वोक्तम्- , - ..
युगप्रधानाचार्यगु परी। २९ वरंकरवाला कुवलयपसाणा उल्लसंतसत्तिलया। सुंदरिविंदु व्व नरिंद! मंदिरे तुह सहति भडा॥ [३०] इति गाथाया निस्तरेण व्याख्याने च श्रीपूज्यमुसमम्मुसमतिकुतूहलात् सफलमपि लोकमलोकमानमालोक्य वैलक्ष्यात् पद्मप्रमेणोक्तम्-'आचार्य! मया सह वाटमारभ्येदानीमन्यतराणामने आत्मान भद्र भापयसि ?' श्रीपूज्यैश्च नन्दिनीनाम्ना छन्दसा- पृथिवीनरेन्द्र । समुपाददे रिपोरवरोधनेन सह सिन्धुरावली। भवतां समीपमनुतिष्ठता स्वय नहि फल्गुचेष्टितमहो। महात्मनाम् ॥ [३१] इद नव वृत्तं पठिलोक्तम्-'पद्मप्रभ ! किमिदं छन्दः पण्डितैरुक्तम्-'आचार्य! अनेनाज्ञानेन मह पाणस्त्वमा- त्मानमेन केनल क्लेशयति न फल फिश्चिद्भरिप्यति । तथाऽऽचार्य! सगान्धेन चित्रकाव्य कुरु । तदनन्तर श्रीपूज्यैः सटिकया भूमौ रेखाकार सङ्ग कृता तात्कालिकम्- लसद्यशासिताम्भोज! पूर्णसम्पूर्ण विष्टप।। पयोधिसमगाम्भीर्य ! धीरिमाचरिताचल।। [३२] ललामविक्रमाकान्तपरक्ष्मापालमण्डल!। लब्धप्रतिष्ठ! भूपालावनीमच कलामल! ।। [३३] इत्येवंरूपश्लोकद्वयाक्षरलिसनेन भन्तिम् । तच चित्रकाच्यं वाचयिखाऽतिहृष्टैः पण्डितैः प्रशस्यमानान् श्रीपूज्यान् दृष्ट्वाऽमर्पशादाह पद्मप्रभः-'पण्डितमिश्रा ! द्रम्ममहस्रमेक दातुमहमपि समथो चर्तेऽतो मामपि प्रशमयत' । मण्ड- लेश्वरकडमासेनोक्तम्-'रे मुण्डिक ! श्रीपृथ्वीराजममक्ष यदपि तदपि माणस्त्वमात्मान गले ग्राहयसि । राजोक्तम्- 'पण्डितमिश्रा ! एनमपि पराकं समदृष्टया पादयत' । तैरुस्तम्-'देव! यदि गोरूपः किमपि वेचि तदेपोऽपि वेति'। राज्ञोक्तम्-'मृाऽपि दृष्टया जायत आचार्यो विद्वान् , परमस्मत्मभाया न्यायमग्या वचनीयता यथा न भरत्यतः कारणात् पद्मप्रभोऽपि सर्वनिपये युप्माभिः परीक्षयितव्यः' । पण्डितैरुक्तम्-'गोखामिन् ! पद्मप्रभ कान्य कत्तुं न जानाति, आचार्यपठिते वृत्ते छन्दो नोपलक्षयति, आचार्येण तर्करीत्या नामापारारिकापतारणे स्थापिते प्रत्युत्तर किमपि न दत्तवान् , तर्कमार्गमपि न परिछिनत्ति, केवल विरूप भापितु वेत्ति, तथापि युप्मन्निरोधाद् निगेपेण सम- दृष्ट्या प्रक्ष्यामः' । 'आचार्य ! पण्डितपद्मप्रभ ! युनाम्- "चफत दन्तद्वयमर्जुन शरैः क्रमादमु नारद इत्ययोधि सः।" इति समस्या पूरयतमिति । क्षणादेन श्रीपूज्यरुस्तम्- चकर्त दन्तद्वयमर्जुन शरैः क्रमादमु नारद इत्ययोधि मः। भूपालसन्दोहनिपेवितक्रम! क्षोणीपते । केन फिमत्र सगतम् ॥ -इति । मभ्यरुस्तम्-'आचार्य ! न किमपि लभ्यते, ईदृशया समस्यया पूरितया, यदम्माभिग्सगत्युत्तारणाय युना पृष्टी, त्वया च सैन ममधितेति । तथा मग्लकाव्यादेतदेव समस्याया दुसख यदमागत्यमपनीयते' । पूज्यैरुक्तम्- 'पण्डितमिया! एवमपि ममस्या पूर्यत एव, यतः श्रीभोजदेवमभाया केनाप्यागन्तुकपण्डितेन- . "साते भवाऽनुसुप्रीताऽवद्यचित्रफनागरः। आकाशेन यका यान्ति" इति समस्यापाढरय कथितम्, 'देव! कि केन संगतम्' इति चतुर्थपादप्रक्षेपेण श्रीभोजराजसत्कपण्टितेन पूरिता' । पण्डितरुस्तम्-'एवमपि पूर्यत एव, यदि पद्मप्रभमक्षः कोऽपि पूरको भाति, युप्मादृशाना तेनधिकाच्य- - ३० खरतरगच्छालंकार शक्तियुक्तानां न युज्यत इदृशीं सम्यस्यां पूरयितुमिति' । तदनन्तरं श्रीपूज्यैः क्षणमेकं विमृश्योक्तम्- चकत दन्तद्वयमर्जुनः शरैः कीर्त्या भवान् यः करिणो रणाङ्गणे । दिदृक्षया यान्तमिलाप दूरतः क्रमादमुं नारदमित्यवोधि सः ।। इत्येतद्व्याख्यानावसाने च विस्मयरसपरवशैः पण्डितैरुक्तम्-'आचार्य! भगवती सरस्वती वय्येवैकस्मिंस्तुष्टा, यदेवं चिन्तितान् पदान् ददाति' । पार्थोपविष्टश्रीजिनमतोपाध्यायेनोक्तम्-‘पण्डितमिश्राः ! सत्यमेतद् यदाचार्यविपये परमेश्वरी श्रीवाग्देवी प्रसन्नाभूदिति, कथमन्यथैपा भगवती निजपुत्रैर्युप्माभिः सहाचार्यस्य साङ्गत्यमकारयत्' । पण्डितैरुक्तम्-'पद्मप्रभ ! त्वमपि किमपि ब्रूहि । स प्राह-क्षणमेकं प्रतीक्षचं चिन्तयन्नसि । तैश्च स-'पण्मासान् यावचिन्तयेरि'त्युपहसितः। तथा भणितम्-'सर्वाधिकारिन् ! मण्डलेश्वरकइमास! आचार्यसदृशः कोऽपि विद्वान् दृष्टः ?' स प्राह-'अद्याग्रतो न दृष्टः' । अङ्गुल्या निजतुरङ्गमान् दर्शयता राज्ञोक्तम्-'आचार्य! परतः पश्य पश्येत्यमी पट्टयोटकाः केन कारणेनोत्पतन्ति ?' श्रीपूज्यैविमृश्योक्तम्-'शृणु महाराज ! ऊर्ध्वस्थितप्रोत्रवरोत्तमाङ्गा जेतुं हरेश्वमिवोधुराङ्गाः । खमुत्प्लवन्ते जवनात्तुरङ्गास्तवाऽवनीनाथ! यथा कुरङ्गाः ॥ [३६] एतदर्थश्रवणे च प्रसन्नवदनं राजानं दृष्ट्वा पण्डितैरुक्तम्-'आचार्य ! उदयगिरिनाम्नि हस्तिन्यध्यारूढः कीदृशः पृथ्वीराजः शोभत इति वर्णय' । पूज्यैहृदये विमृश्योक्तम्- विस्फूर्जद्दन्तकान्तं लसदुरुकटकं विस्फुरद्वातुचित्रं, पादैविभ्राजमानं गरिमभृतमलं शोभितं पुष्करेण । पृथ्वीराजक्षितीशोदयगिरिमभिविन्यस्तपादो विभासि, त्वं भास्वान् ध्वस्तदोषः प्रवलतरकराक्रान्तपृथ्वीभृदुच्चैः ।। [३७]] इति वृत्तार्थं श्रुखा प्रसाददानाभिमुखे राजनि सति पण्डितैरुक्तम्-'देव ! इतः स्थानाचतुर्दिक्षु योजनशतमध्ये ये केचन विद्वांसो विद्यावाहुल्यस्फुटदुदरोपरिदत्तसुवर्णपट्टाः श्रूयन्ते तेभ्यः सर्वेभ्य एव लक्षणस्मृत्या साहित्यपरिचयेन तर्काभ्यासेन सिद्धान्तावगत्या लोकव्यवहारपरिज्ञानेनायमेवाचार्यः समधिकः । किम्बहुना, सा विद्यैव नास्ति या- ऽस्य मुखाम्भोजे सुखासिकया न विलसति । समस्यामपूरयित्वाऽपि पद्मप्रभेणोक्तम्-'महाराज! केपांचिन्मानुपाणां पार्श्वे विद्या असन्त्य एव भद्राः, यतस्ते तद्विद्यावलेन लोकैः सह निरन्तरं कलहायमानाः सकलमपि जगदुत्सूत्र- यन्ति । यदुक्तम्- विद्या विवादाय धनं मदाय प्रज्ञाप्रकर्षाऽपरवञ्चनाय। अभ्युन्नतिर्लोकपराभवाय येषां प्रकाशे तिमिराय तेषाम् ।। [३८]] श्रीपूज्यैरुक्तम्-'भद्र पद्मप्रभ ! त्वदने किंचिदभिहितं भणामि भग्नस्सं मा रुप'। तेनोक्तम्-'भण महानुभाव !' 'इत्थमशुद्धं वृत्तादिकं पठन्तमेकमपि यतिनं दृष्ट्वा सर्वोऽपि मिथ्यादृष्टिलोको-अहो! एते श्वेतपटाः शुद्धमपि पठितुं न जानन्ति किमन्यज्ज्ञास्यन्तीत्युपहसति-अतः कारणादस्मिन् वृत्तेऽद्य पश्चाद्भवता 'प्रकर्षः परवञ्चनाये'ति 'प्रकाश- स्तिमिरायेति च पठनीयम् । तथाऽस्मिन्प्रस्तावे 'विद्या विवादायेत्यादिसुभापितमसम्बद्धमुक्तम् , यतो धर्मशील ! किमस्माभिरुक्तं यत्त्वमस्माभिः सह वादं गृहाण, किं वा त्वयैवारसद्भक्तश्रावकाणामग्रे कथितं यदहो! अत्रानयत स्व- गुरुं यथेदानीमपि जयामीति' । स स्वस्कन्धास्फालनपूर्व प्राह-'मया कथितम्' । पूज्यैरुक्तम्-'कस्य शक्त्या ?' स प्राह 'खशक्त्या।' पूज्यैरुक्तम्-'इदानीं सा किं काकैर्भक्षिता ?' स प्राह-'नहि नहीं'ति । पूज्यैरुक्तम्-'तर्हि व गता ?' स " युगप्रधानाचार्यगुर्वावली । पाह-'मम भुजयोर्मध्ये वर्तते, परमवसरमन्तरेण न प्रकाश्यते । पूज्यैरुक्तम्-'असरः कदा भविष्यति । स प्राह- 'इदानीमेन' । 'तर्हि फिमिति विलम्बः क्रियते स ग्राह-'राजानमालाप्य स्वशक्तिं स्फोरयिप्पे'। पूज्यैरुक्तम्-वर्ग कुरु' । तत्पश्चात् पद्मप्रभः खचेतस्सनेनाचार्येण निजशरीरसौभाग्येन वचनचातुर्येण विद्यारलेन वशीकरणादिमन्त्रप्र- योगेण वा सोऽपि राजलोका स्वात्मनि सानुरागी कृतः, मया पुनरात्मभक्ताः श्रावका अपि तादृशराजप्रसादवर्णनो. भूतनिकाशमुखा अपि श्याममुसीकृताः, किं क्रियते ? कोऽप्युपायो न फलति, भवतु, तथापि "पुरुपेण सता पुरुप- कारो न मोक्तव्यः" इति न्यायादिदानीमपि यदि फिश्चित्माहस कृलाऽऽनयोईयोरपि समश्रीकता भनति तदाऽस्मिन् देशे स्थातु शक्यतेऽन्यथा महान्त लोकोपहासमसहमानानामस्माक सभापकाणा देशत्याग एव भविष्यतीति विभाव्य, राजानमुद्दिश्य चोक्तमान्-'महाराज ! अह पत्रिंशत्सरयदण्डनायकायुधप्रकाराम्यासेन मल्लविद्याया कृतश्रमो वर्वेऽतो मया सममेनमाचार्य याहयुद्धेन योधयेति' । राजा च दर्शनिनामाचारानभिन्नतया कौतुफदिदृक्षया च श्रीपूज्यमुखस- मुसमवलोकितवान् । पूज्यश्वाकारङ्गित्वादिभिः श्रीपृथ्वीराजाभिप्रायमनुमीयोक्तम्-'महाराज! पाहुयुद्धादिक दिक- रिकाणामेन क्रीडा, यतो गलागलिलमा बालका एव शोभन्ते न महान्तः, शस्त्राशस्त्रि युध्यमाना राजपुत्रा एव शोभन्ते न वणिजः, दन्तकलहेन युध्यमाना रण्डा एव शोभन्ते न राजदाराः, तत्कथमस्य वचनमुपादेय सात् । पण्डितायो- सरप्रत्युत्तरदानशच्या परस्पर स्पर्धमानाः शोभन्ते' । अत्रान्तरे पण्डितैरुक्तम्-'देव! चयमपि पाण्डित्यगुणेन युप्माकं पार्थाद् वृत्ति लभामहे न मल्लविद्याकुशलतया' । पूज्यैरुक्तम्-'पद्मप्रभ ! अस्या सभायामेव बुनाणः स्वदष्ट्रिकयाऽपि न लजसे ?, महाराज ! यद्यस्य शक्तिरस्ति तदेपोऽम्माभिः मह शुद्धया प्राकृतभापया सस्कृतभापया मागधीमापया पिगाचभापया शूरसेनीभाषया शुद्धयाऽपभ्रशभापया गद्येन वा पद्येन वा लक्षणेन वा छन्दसा वाऽलङ्कारेण वा रसवि- चारेण वा नाटकनिचारेण वा तर्कविचारेण वा ज्योतिर्विचारेण वा सिद्धान्तपिचारेण वा घृताम् , यदि पश्चाद् चय भनामस्तदा यादृशानेप कथयति तादृशा एव वयम् , पर यदेपोऽस्माकं हस्तेन लोकविरुद्ध खदर्शननिरुद्ध मल्लयुद्धादि कारयति तत्कथमपि न कुर्मः । न चास्माकं तावन्मात्राकरणे लाघरम् ; यतः कदाचित् कोऽपि हालिकादिः कथयि- प्यति-यदि यूयं पण्डितास्तदा मया सह हलकर्पणादि कुरुपमिति-तदा फिमसाभिस्तस्कर्तव्यम्, अफरणे च फिमम्माक पाण्डित्य याति ? । तथा महाराज ! यद्येष यथा तथाऽस्मान् जेतुं वाञ्छति तदाऽस्माफ पार्थाद लिप्ट काव्य प्रश्नोत्तर वा गुप्तक्रिया-कारकादिक वा पृच्छतु । अथवा खेच्छानुसारकर्तव्याक्षरमनिवेशरूपया कल्पितया लिप्या किञ्चिद्वृत्त सम्यकणे कथयिला खटिफया भूमौ लिसतु, यद्यदसीयहृदयस्थ वृत्त न निष्काशयामस्तदा हारितमेव । अथना वृत्तस्य केलान् स्वरान् लिसतु कैलानि व्यञ्जनानि वा लिसतु, यदि कालस्तरस्य हृदयस्थ वृत्तं न निफाशयामस्तदापि हारितमेन । तथैकवारश्रुतवृत्ताक्षराणि पश्चानुपूयप लिसतु, किं वा वय लिसामः। तथा वर्तमानकालपतिवाशिकगीय- माननपनगरागनामकथनपूर्वक तात्कालिककाव्येनान्यनिर्दिष्टकोष्ठकाक्षरप्रक्षेपेण कोष्ठकानेप पूरयतु, किं या य पूरया- मः । राज्ञोक्तम्-'आचार्य मिश्रा! यूयं सर्वान् रागान् परिच्छिन्त ? पूज्यैरुस्तम्-'महाराज ! यदि केनापि पण्डि- तेन सह वाढव्यवस्था निष्पन्ना स्यात् तदा क्रियते वार्ता कापि, अनेन पुनरज्ञानेन मानुपेण सह निदमानाना कालमात्मनः कण्ठशोप एवेति' । राज्ञोक्तम्-'आचार्य ! मा विषाद, ययोक्तकोष्ठकपूर्तिरीतिदर्शनेन यथाऽसाकं पुतूहल पूर्यते तथा कुरु । पूज्यैरुक्तम्-'ईदृश किमपि यदि कथयत तदाऽमाझमपि शरीरे मुस भगति' । तत्काल- कारितनाशिकपाद्यमानवशोतिष्ठन्नपधनरागमणनपूर्वक तत्कालकृतश्रीपृथ्वीराजन्यायप्रियसगुणवर्णनरूपलोफाक्षराणि सर्वाधिकारि-कइमासनिर्दिष्ट कोष्ठक प्रक्षिपद्भिः श्रीपूज्यस्तस्या समाया कस्य कस्य मनःपङ्कज आचर्यलक्ष्मीः मुसा- मिफया न स्थापिता। अतिप्रमन्नेन श्रीपृथ्वीराजपृथ्वीपतिनोक्तम्-'आचार्य ! जित लया, विकल्पः कोऽपि मनसि न कार्यः । खकीयधर्मप्रमावात् सहस्रसरयदेशखामिल प्राप्त मया सप्ततिसहस्रतरगमानामाधिपत्य च, तथा न कोऽपि ३२ खरतरगच्छालंकार प्रतिपक्षो मदीयां भूमिकां क्रमितुं शक्नोति यत्त्वमस्मिन् देशे वससीति । तथाऽऽचार्य ! मया न ज्ञातं यचमेवंविधं रत्नं वर्तसे, अतो यत्किञ्चिदनुचितमाचरितं तत्क्षन्तव्यमिति वदता हस्तौ योजितौ । पूज्यश्च हर्पयशाद्- बम्नम्यन्ते तबैतास्त्रिभुवनभवनाभ्यन्तरं कीनितान्ताः, स्फूर्जत्सौन्दर्यवर्या जितसुरललना योपित्तः संघटन्ते । प्राज्यं राज्यप्रधानप्रणमदवनिपं प्राप्यते यत्प्रभावात्, पृथ्वीराज ! क्षणेन क्षितिप ! स तनुतां धर्मलाभः श्रियं ते ॥ [३९] इत्याशीर्वाददानपूर्वकं राजवचनं वहुमानितम् । एवंविधं समाचारमवलोक्य बैलक्ष्यात पानभेणोक्तम्-'महाराज! एतावन्तं कालं खसेकः समदृष्टिरस्यां सभायामासीः, इदानीं च त्वमपि स्वपरिवारानुवृच्याऽऽचाये पक्षपातं कृतवान्' । राज्ञोक्तम्-'पद्मप्रभ ! किमस्सद्धस्तेन कारयसि ?, यदि तब शरीरे काऽपि पाण्डित्यकलाऽस्ति तदाऽऽचार्येण सह बेहि, वयं न्यायं दापयिष्यामोऽथ नास्ति तदुत्तिष्ठ स्वप्रतिश्रये गच्छति । स ग्राह-'महाराज ! न्यायवत्यां पृथ्वीराजस- भायां गला यः कश्चित् कलाकौशल्येनाऽऽत्मानं बहु मन्यते स मया सह ढोकतामित्याह्वानपूर्वकमङ्गुलीमृर्ष करिप्य इत्याशावता मया पत्रिंशत्संख्यदण्डनायकायुधप्रकारा अभ्यस्ताः, अतो यद्यद्य तव सभायामेपा कला फलवती न भविष्यति तदा कदा भविष्यतीति ? | ५१. अत्रान्तरे श्रीपृथ्वीराजातिवल्लमेन मण्डलीकराणकसमकक्षेण श्रीजिनपतिरिपादभक्तेन थे० रामदेवेनोक्तम्- 'देव ! शृणुत वार्तामेकाम्-श्रे० वीरपालपुत्रजन्मपत्रिकानुसारण ज्ञायते, तब पुत्रो राजमान्यो द्रव्याख्यो दानप्रियश्च भविष्यतीत्यादिज्योतिपिकवाक्यश्रद्धया मदीयः पुत्रो राजसभायां सञ्चरन्मा केनाप्यवहेल्यतामित्यभिप्रायेणावाल्यका- लादहमात्मविप्रेण पण्डितहस्तेन द्विसप्ततिः कला अभ्यासितः । अन्यासां च धनानां कलानां फलं मया दृष्टं किन्तु युष्मत्प्रसादान्मम संमुखं वक्रया दृष्ट्या केनापि नावलोकितम् , अतो बाहुयुद्धस्य फलं न दृष्टम्; इदानीं च मम पुण्या- कृष्टस्तव सभायां पद्मप्रभः समागतोऽतो यदि युप्माकं निरोपो भवति पद्मप्रभस्य च संमतं भवति तदा वाहुयुद्धकलायाः फलमालोक्यते' । केलिप्रियेण राज्ञोक्तम्-'श्रेष्ठिन् ! वेगं कुरु, ऊनों भव पद्मप्रभ !, त्वमपि स्वकलायाः फलं प्राप्नु- हीति' । तदनन्तरं द्वावपि मल्लग्रन्थि बद्धा गलागलि योद्धं प्रवृत्तौ । क्षणान्तरे श्रे० रामदेवेन निहत्य भूमौ पातितः पद्मप्रभः । 'श्रेष्ठिन् ! श्रेष्ठिन् ! अस्य कौँ लम्बौ स्तो मा ब्रोटयेति श्रीपृथ्वीराजवचनं निषेधकमप्युपहासपरतया विधायकं मत्वा तत्कर्णपाली हस्तेन गृहीत्वा पूज्याभिमुखमवलोकितवान् रामदेवः । पूज्यैश्च स्खशिरोधूननेन 'प्रवच- नोड्डाहं मा कृथा इत्यादिवचनेन च निपिद्धः । लोकैश्च कलकलं कृता परस्परमहमिकयोक्तम्-'यथाऽहो मया प्रथममेव कथितं यच्छ्रेष्ठी जेष्यति; यदनेन सावष्टम्भं पनप्रभाभ्यस्तपत्रिंशद्दण्डकलातो द्विगुणकलाभ्यासः कथित'-इत्यादि । राजादेशात् पद्मप्रभ मुक्त्वोत्थितः श्रे० रामदेवः । सोऽपि चोत्थाय धूलिमलिनं निजं वस्त्रादि प्रास्फोटयत् , राजपुत्रैश्च श्रीपृथ्वीराजाक्षिसंज्ञानुसारेण गले गृहीत्वा पर्यस्तः स बराकः । तत्पश्चात्तस्य पततः सोपानपतिसंसरत्या भग्नं मस्तक- मधस्तनसोपानसमीपे क्षणं मूर्छा समागता । केनापि वेण्ठेन प्रच्छादिकाऽपहतेति तादृशमसमञ्जसं दृष्ट्वा जिनशासन- लाघवभीरुभिः श्रीजिनपतिसूरिभिर्दयापरिणामात्तत्क्षणादेवाऽऽत्मभक्तश्रावकहस्तेन श्वेता प्रच्छादिका दापिता तस्य । तथैकेन च वण्ठेन हस्तकादानपूर्वकम/कृत्य जितमस्माकं ठक्कुरेणेति बदता द्वितीयहस्तेन दत्ता तन्मस्तके टक्करा । तदनन्तरं सहस्रसंख्यैविटप्रायैलोकैस्तन्मस्तके टक्करां ददद्भिर्धवलगृहादहिनिष्कासितः । श्रीपूज्यैश्च श्रीपृथ्वीराजहस्ते महाश्वेतवहिकापट्टचतुष्कोणखण्डलघुहस्तचित्रकरलिखितमहाप्रधानछत्रवन्धपटो दत्तः । राजा पुनरतिकुतूहलाच्छत्र- मवलोक्य- .
३ युगप्रधानाचार्यगुयापरी। पृथ्वीराय ! पृथुप्रतापतपन प्रत्यधिपृथ्वीमुजा, का स्पर्धा भवताऽपराद्य (य)महमा मार्थ प्रजारजने। येनाऽऽजो हरिणेय पसलनिकासपृत्तिमन्पाणिना, दुराऽपि विदारिता करिघटा भादानोचीपतेः॥ [४०] इन्येतत्रवन्धवृत्त वाचित पण्डितयोभपयाऽपि प्यार यातम् । तथा तन्मिनेर पटे चितकालिखितगजहंमिकायुग- लोपरिस्थितम्- फयमलिणपत्तसगरमसुययण मलीमसकम घ । माणसरिय पिभर परिहरिय रायरसफूल || [४] परिसुदोमयपक्य रत्तपय रापममणुसरह । त पुरनिरायरणमरसि जयमिरी रायरमिय॥ [४२] इति गाथाढय वाचितं स्वयं पूज्यमहाविस्तरेण च्याग्यात थुन्या चाऽतिप्रमोदान् 'स्मेकमस्साचार्य स्वाभीष्ट को- मी'नि चिन्तयित्वा गोक्तम्-'आचार्य! ममाथा निजगुगे शपथोऽम्ति ते, यदि न्यमात्मनोऽभीष्टमसम्पद्यमान ममाग्ने न कपपसि; यम्मिन् पन्मिन् वा देश यम्मिन् कम्मिन् पा नगरे तारक मनो रमते तदुपरि गृहाण पतला- मिति' । श्रीपूज्यरुक्तम्-'महाराज शृणुत, निजमुजोपार्जितलसर चादव्यः मा० माणदेवनामा आरक' श्रीनिक्रम- पुरे यमनस्ति । म च मम गृहस्थमम्बन्धन पिल्यो भनि । नेन च मम प्रतग्रहणममयेऽत्यादरेण मणितम्-"वत्स ! कपमहमात्मीयान जातकाननेस्था ग्लिागान् युनतो द्रस्यामीत्यमित्रारेणानेशानि कष्टानि विपद्य मयतारान उपा- जितः। अतो वत्म! क्मियं त्वयाऽजममनमि विकल्पित यच गृहस्थवामादुद्विग्न र लक्ष्यसे । कथय किं द्रम्मान सहस्राणि दय विशतिंदचा देशान्तरे कम्मिश्चिन् प्रेपयाम्यय या हट्ट मण्डयामि कन्यका वा कामपि परिणाययामि, जन्पो या य. कश्चित्तर चेतमि मनोरथो वर्तते त कथय यथा पयामीत्यादि"-मया तु तत्सर्वमरगणग्य म्यगुरूपदेशभरणो- च्छलितपरमसवेगात् मर्वमङ्गपरित्यागः कृतः । मोऽहं कथमद्य युप्माफ देशाय या नगराय या स्पृहयामीति' । रानो- क्तम्-'तबन्यतर फिशिन्कार्य भण, यथाऽइमात्मोत्पन्न हपं मन्मानयामि' । उत्सुशीभ्य थे० रामदेवेनोक्तम्-'देव। जयपणार्पणविपये प्रमादः क्रियताम् । राजोक्तम्-'थे० रामटेन! जय यरमुत्सूर यन, दिनदयमध्ये निजकार्येणा- जयमेगनागमिष्यामि। तत्रागतः सनिश्चयेन जयपनमर्पयिष्यामि'। श्रेष्ठिनोक्तम्-'गनिगेप प्रमाणम् , परमितः स्थाना- द्यथाऽयमद्दरुणा महानिस्तरेणाजयमेरौ प्रवेशो भाति तथाऽऽदिशत' । राज्ञोक्तम्-'मण्टलेश्वर ! त्वया नथा कर्तव्य यथा रामदेवगुरयो महत्या शोभाया भवन्त्यामजयमेरौ निजोपाश्रये प्रभूता भगन्ती'त्यादिशिक्षा कडमामस दत्ता। ५२. तदनन्तर तत. स्यानादुत्थाय सहस्रसरयतुरङ्गमाधिस्वराजपुत्रानुगम्यमानमण्टलेश्वरकडमासप्रमुखराजप्र- धानः सह प्रीतिवावा कुर्वन्तः, स्वकर्णाम्यामात्मीयकीर्ति शृण्वन्तः, प्रभूतलोकदीयमानाशिपो गृहन्तः, श्रीपृथ्वीराज- सरके मेघाडम्मरनाम्नि छो प्रभाननायै मन्तकोपरि नियमाणे, पुरमध्ये स्थाने स्थाने रङ्गभरेण प्रेक्षणीयक निप्पद्यमाने, दाने च व्याप्रियमाणे, चञ्चर्यां दीयमानाया, धरलेपु गीयमानेपु, श्रीगौतमसामिगणघग्नमुखपूर्वजमत्कगुणगणप्रश- सनपूर्वकं विरुदारलीव्दत्सु भट्टलोकेपु, श्रीपृथ्वीराजसभाया श्रीजिनपतिमरिमिजितः पण्डितपद्मग्रम इत्याद्यर्थप्रतिय- द्वासु तत्कालनिप्पन्नासु चतुष्पदीषु पठ्यमानासु, निःस्वान' सह पञ्चगब्दपु वाधमानेपु, राजादेशान्नगग्शोभया शोभिते श्रीअजयमेरी चत्यपरिपाटिपूर्वक पौपधशालाया ममागताः श्रीपूज्या' । ५३. दिनद्वयानन्तरं प्रतिज्ञातार्थनिहिकः सालवाहनो महाराजाधिराज-श्रीपृथ्वीराजः श्रीअजयमेरौ निजधाल- . " ३४ खरतरगच्छालंकार गृहे समागत्य ततः स्थानाद्धस्तिस्कन्धाधिरूढेन जयपत्रेण सह पौपधशालायामागतो ददौ च जयपत्रं श्रीपूज्यानां हस्त । पठितश्चाशिर्वादः श्रीपूज्यैः । श्रावकैश्च कारित महावर्धापनकम् । तस्मिंश्च वर्धापनके श्रे० रामदेवेनात्मगृहात् पारु- स्थद्रम्माः पोडश सहस्राणि व्ययीकृताः। सं० १२४० विक्रमपुर आत्मना पञ्चदशैः श्रीपूज्यगणियोगनपश्चक्रे । १२४१ फलिवर्धिकायां जिणनागाजित-पद्मदेव-गणदेव-यमचन्द्राणां धर्मश्री-धर्मदेव्योश्च दीक्षा दत्ता । सं० १२४२ माघसुदि १५ श्रीजिनमतोपाध्याया देवीभूताः । सं० १२४३ खेटनगरे चतुर्मासी कृता । सं० १२४४ श्रीमदणहिल- पाटकनाम्नि पत्तन इष्टगोष्ठ्यां वर्तमानायां वश्यायमभयकुमारमुक्तवान् भाण्डशालिकसंभवः-'अभयकुमार! तब स्वाज- न्येन तब कोटिसंख्यद्रव्याधिपत्येन तव राजमान्यतया किमस्साकं फलम् ? यत्त्वमस्मद्गुरून् श्रीउज्जयन्त-शत्रुञ्जयादिती- र्थेषु यात्रां न कारयसि ?' एवं प्रोत्साहितः सन् वश्यायोऽपि 'भाण्डशालिक ! मा कांचिदनिवृतिं कृथाः, करिष्यामि सर्व भद्रम्'-इत्युक्त्वा राजकुलं गतः । तत्र च महाराजाधिराजभीमदेवं राजप्रधानं जगद्देवनामानं प्रतीहारं च विज्ञप्या- जयमेरुवास्तव्यखरतरसंघयोग्यं स्वयं लेखितराजादेश गृहीखाऽऽत्मगृह आगतः । तदनन्तरं वश्यायेनात्मसमीपाका- रितभाण्डशालिकसमक्षं राजादेशं खरतरसंघयोग्यं श्रीजिनपतिमुरियोग्यं स्वकीय विज्ञप्तिकाद्वयं दत्त्वा प्रधानलेखवाहका श्रीअजयमेरौ संघपाश्व प्रेपितः । श्रीपूज्या अपि राजादेशदर्शनाद् वश्यायश्रीअभयकुमारसत्कविज्ञप्तिकाद्वयवाचनाच संघप्रार्थनया च श्रीअजयमेरुवास्तव्यसंघेन सह तीर्थवन्दनाथ चलिताः । ५४. त्रिभुवनगिरौ यशोभद्राचार्यसमीपेऽनेकान्तजयपताका-न्यायावतारादिजैनतर्क-दशरूपकादिग्रन्थान् भणित्वा, श्रीपूज्यादेशात् त्रिभुवनगिरीयसंघेन सह, तर्कभणनोपष्टम्भकारकशीलसागर-सोमदेवयतिद्वयसहितौ पंव्यतिपालगणि-. धर्मशीलगणी तीर्थयात्रोपरि प्रस्थितानां श्रीपूज्यानां मिलिखा कथयतः स्म, यथा-'प्रभो ! श्रीयशोभद्राचार्येण युष्मदा- देशात प्रस्थितानामस्माकमग्रे कथितं यथा-"यदि यूयं कथयत तदहमपि युष्माभिः सह यात्रायामागच्छामि, यथा श्री- गूर्जरत्रायां सञ्चरतां श्रीपूज्यानामग्रे स्थितः काहलिक इव ब्रजामि येन कोऽपि प्रतिमल्लः संमुखमपि स्थातुं [न] शक्नोति ममापि च निजगुरुवहुमानं कुर्वतो लघुतरः कर्मसञ्चयो भवतीति"-अस्माभिस्तु युप्मन्निरोपाभावान्निपिद्धः श्रीमदा- चार्यः । श्रीपूज्यैरुक्तम्-'रुचिरं कुर्वीध्वं यदि तमाचार्यमानयध्वम् । भोरिदानीमपि कथमपि स आगच्छति ?' तैरुक्तम्- 'प्रभो ! इदानीं दूरदेशे वर्तते स इति नागच्छति । तथा, यथा चतुर्दश सहस्राणि नदीप्रवाहा गङ्गाप्रवाहे मिलन्त्येवं विक्रमपुर-उच्चा-मरुकोट्ट-जेसलमेरु-फलवर्धिका-ढिल्ली-वागड-माण्डव्यपुरादिनगरवास्तव्यभव्यलोकसंघा अहमह- मिकया श्रीअजयमेरवीयसंघस्य मिलिताः। श्रीपूज्या अपि विद्यागुणेन तपोगुणेनाचार्यमन्त्रादिशक्त्या श्रावकलोक- भक्त्या संसारविरक्त्या वृहस्पतिप्रायप्राणि(वाणी?)संसक्त्या स्थाने स्थाने प्रवचनप्रभावनां कुर्वन्तः श्रीसंघेन सह प्राप्ताश्च- न्द्रावत्याम् । ५५. तत्र च संघमध्यस्थितरथप्रतिमावन्दनार्थ पञ्चदशभिः साधुभिः पञ्चभिराचार्यैश्च सह प्रामाणिकाः पूर्णिमा- पक्षीयाः श्रीअकलङ्कदेवसरयः समागत्य रथप्रतिमास्नानमहोत्सवदर्शनार्थमिलितलोकमेलापकदर्शनाद् व्याघुव्य दूरदेशे वृक्षखाधस्तात् स्थिताः । श्रीपूज्यैश्च मानुपं प्रेष्य पृच्छापितास्ते, यथा-'आचार्यमिश्राः ! केन कारणेन चैत्यवन्दनाम- कृत्वैव यूयं व्याघुट्य स्थिताः ?' इति । तैरपि प्रेपितमानुपस्याने कथितं यथा-'येत्राचार्याः सन्ति तेऽस्माभिः सह लघुवृहत्तया व्यवहारं करिष्यन्तीति ? । तेनाप्यागत्य पूज्यानामग्रे भणितम् । पूज्यैश्च-'करिष्यते व्यवहारः, शीघ्र- मागच्छते' त्यादि भाणितं तन्मुखेन तेपामग्रे। तदनन्तरं ते समागत्य ज्येष्ठानुक्रमेण वन्दनानुवन्दनादिकं सर्व कृतवन्तः। अकलङ्कदेवसरिभिरुक्तम्-'किं नामधेया आचार्य मिश्रा ? पार्श्वस्थितेन मुनिनोक्तम्-'श्रीजिनपतिसू रिनामानः श्रीपू- ज्याः' । तत्पश्चात्तैरुक्तम्-'आचार्यमिश्राः! केन कारणेनेदृशमयुक्तमात्मनाम कारितम् ?' । पूज्यैरुक्तम्-'कथं ज्ञायतेऽ- युक्तमेतदिति ?' तैरुक्तम्-'व्यक्तमेव ज्ञायते; तथाहि जिनशब्देन सामान्यकेवलिन उच्यन्ते तेषां पतिस्तीर्थङ्कर एवेति , युगप्रधानाचार्यगुर्वाग्ली। तीर्यवरनाम्नाऽऽस्मान वादयन्तः परमेश्वराणा तीर्थकराणा महतीमाशातना कुरुध्यमिति । तस्माजिनपत्तिसूरिरिति नाम युक्तम् । श्रीपूज्यैरुक्तम्-'आचार्यमिश्राः ! स्यादेनं यदि युप्माकमेबैक निक्षितं प्रमाणीकुर्नन्ति विद्वामः, पर तेऽग्रतः पश्चाचं घन विचारयन्त्यन्यथा तेपा प्रेक्षारत्ताहानिप्रमक्तेः । याप्माकीणा चेदृशीं वाणी दृष्ट्वा वयमेन मन्यामहे यदुत युप्माभिर्लोफयात्रयैर केरलया.. (१) ग्रन्थाभ्यामः परित्यक्तः। कथमन्यथा युप्माकं जिनपतिशब्द एवनिधा विप्रतिपत्तिरुत्पद्यते ?; यतो नहि लक्षणविद्यायामेक एव तत्पुरुपनामा समासो वर्णितः । सन्त्यन्येऽपि पञ्च समासा चणिताः। यदुक्तम्- पट् समासा बहुव्रीहिद्विगुर्द्वन्द्वस्तथाऽपरः । तत्पुरुपोऽव्ययीभावः कर्मधारय इत्यमी॥ [४३] तथाऽन्येनापि पण्डितेन चित्री(१) प्रकटनाय पट्समासनामनिनद्धाऽा कृतेयम्- द्विगुरपि सद्वन्द्वोऽह गृहे च मे सततमव्ययीभावः । तत्पुरुप । कर्म धारय येनाई स्या यहुव्रीहिः । [४४] तरुक्तम्-'ततः किम् ?' पूज्यैरुक्तम्-'योऽर्थः क्वाप्येन समासेन न घटते स तत्र द्वितीयेन घटिप्यते, अत' किमित्युत्तालीभूयायुक्तमित्युक्तम् । तैरुक्तम्-'क्थमन्येन समासेन जिनपतिरिति नाम युप्मासु सङ्गतिमङ्गति ?' श्रीपूज्यैरुक्तम्-'शृणुत, जिन' पतिर्यस्यासौ जिनपतिरिति बहुनीहिसमासे क्रियमाणे को गुणः को बा दोपो भरतीति भणत' । तैरुक्तम्-'आचार्यमिश्रा बहुनीही क्रियमाणे न कोऽपि दोपो भाति, खस जनलल्यापनलक्षणोगुणश्च भवति । परमिदृश्या मनसि कल्पितया कादपिष्टिकया किमिति लोको व्यामोद्यते !, प्राञ्जलमेन जिनपत्तिमरिरिति नाम किमिति न क्रियते ?' पूज्यैरुक्तम्-'येपा चेतसि लक्षणनिद्या सम्यक परिस्फुरति तेपामने ममं विपम वा किमपि नास्ति । यत- स्तेऽपशब्दानपि प्रधानशब्दत्वेन समर्थयन्ति, किं पुन. प्रधानशब्देपु प्रयुज्यमानेषु वान्यम्' । पुनरपि तैरुक्तम्- 'भरसिदमेन, पर सधेन मह यात्रा कापि सिद्धान्ते साधूना विधेयतया भणिताऽस्ति, यदेव यूय प्रस्थिता. ?' पूज्यैरु- तम्-'किमेकमुत्सत्रमापर्क मुक्त्वाऽन्ने विद्वासः स्तोक धन वा मिद्धान्तभणितमनाश्रित्य धर्मकृत्ये प्रवर्तन्ते ?' तैरुक्तम्- 'आचार्य ' अतिधृष्टा यूय यदद्यापि सिद्धान्तलमालम्बत' । पूज्यैरुक्तम्-'ज्ञायते लग्न केचिद्धृष्टाः केचिन्न धृष्टा इति । तैरुक्तम्-'किं युष्माभिरेकः सिद्धान्ता दृष्टा न द्वितीयैः । पूज्यैरुक्तम्-'यदि द्वितीयैः सिद्धान्ता दृष्टा अभविष्यन् तदा ते निश्चित नैनमवदिप्यन्' । तैरुक्तम्-'आचार्यमिश्रा वतिना सता सधेन सह तीर्थयात्राया न गन्तव्यमित्यादीनि निपेधकनास्यानि मिद्धान्ते किंवा वय दर्शयामः, किंना यूय विधायकाक्षराणि दर्शयथ । जथवाऽस्तु रे सिद्धान्तः स्वकीयगुरोरेर वचासि मा पिस्मार्ट । यतस्तेनोक्तम्- विहिसमहिगयसुयत्थो सविग्गो वित्यिसुविहियवितारो। कइयाऽद वदिस्सामि सामि त यभणयनयरे ।। [४५] इत्यादि । पूज्यैरुक्तम्-'आचार्यमियाः किमिति पुतप्राणेन (1) कथ्यते यद्वय सिद्धान्ताक्षराणि दर्शयाम इति? यतः स्वशक्तिस्तथैर स्फोर्यते, यदि सिद्धान्तेऽमन्त्यक्षराणि दर्श्यते, तानि पुनशितान्यपि न प्रमाणीक्रियते विद्वद्भि- रिति निरर्थक स्वशक्तिस्फोरणम् । यानि पुनः सिद्धान्तमध्ये सन्त्यक्षराणि तान्यन्यैरपि दृष्टानि भविप्यन्तीति न तानि दर्शयितु स्वशक्तिस्फोरण युक्तमिति । तैरुस्तम्-'युप्माकमपि सिद्धान्तभणितमाश्रित्यैर वय सधेन सह यात्राया प्रच- लिता इति वक्त न युक्तम् । पूज्यैरुक्तम्-'इदमीदृशमेन, यदि कथमपि वय सिद्धान्तानुमारेण युप्मान् परिच्छेदयितुं न शक्नुमः, पर युप्माभिरपि मात्सर्यमुत्सार्य मारधानीभूय च श्रोतव्यम् । यद्यस्मद्दर्शिता युक्तिः सिद्धान्तानुयायिनी भवति तदा माननीया, न मृतक्मुष्टिरीत्याग्रह. कार्यः' । तस्क्तम्-'प्रमाणमिति । तदनन्तर श्रीपूज्यैस्क्तम्-'अ' .
३६ खरतरगच्छालंकार यमिश्रा ! आचार्यः स एव क्रियते येनानेके देशा दृष्टा भवन्त्यनेकदेशसम्बन्धिन्यश्च भापा ज्ञाता भवन्तीति सिद्धा- न्तेऽस्ति । तैरुक्तम्-'अस्तीति' । श्रीपूज्यैरुक्तम्-'कार्यकारणेन लघुवयसोऽपि वयमाचार्यपदे च प्रवेशिता इत्यतोऽ- धुनाऽज्ञातदेशभापापरिज्ञानार्थ संघेन सह प्रस्थितानामस्माकं तीर्थयात्रा यदि भवति तदा शङ्को दुग्ध तः, कस्तूरिका कर्पूरेण वासितेत्येकमुत्तरम् ; तथा संघेन गाढतरं वयमभ्यर्थिता यदुत-प्रभो! अनेकचार्वाकलोकसंकुलायां गृर्जरत्रायां तीर्थानि सन्ति, तानि च ज्योत्कर्तुं चलितानस्मान् दृष्ट्वा कश्चिचार्वाकस्तीर्थयात्रानिषेधाय प्रमाणयिप्यति, तदा सिद्धा- न्तरहस्यापरिज्ञानाद्वैदेशिकत्वाचासाभिन किमप्युत्तरं दातुं शक्यते; अतो मा जिनशासने लाघवमभृदिति यूयं यथा तथाऽस्माभिः सह तीर्थवन्दनार्थमागच्छत-इत्यादिसंघाभ्यर्थनया वयमागता इति द्वितीयमुत्तरम् । तथा साधूनां नित्यकृत्यव्याघातसंभावनया सिद्धान्ते संघेन सह यात्रा निपिद्धति । यदा नित्यकृत्यव्याघातो भवति तदा न क्रियत एव । अस्मिंश्च संघ उभयकालप्रतिक्रमणब्रह्मचर्यनियमकभक्ताद्यनेकाभिग्रहग्रहणपूर्वकतीर्थानि वन्दितुं श्रावकलोकश्चा- गतोऽस्तीति कथमस्माकमावश्यकादिनित्यकृत्यव्याघातसंभवः ?'-इत्याद्यनेकयुक्तिप्रतिपादनप्रमोदिताः श्रीअकलङ्क- देवसूरयः प्राहुः-'आचार्यमिश्राः! खरतराचार्य इति शब्दश्रवणेनाप्यस्माभितिमेव यदि(द् ) यूयं पुष्टालम्बनमन्त- रेण नैवमपवादमाश्रयतः, परं किन्तु मारवो लोकोऽतिस्थूलभापी श्रूयते, अद्य च मरुस्थलात् संघेन सहाचार्या आगताः सन्तीति श्रुतम् । अतोऽम्याचार्याः कथं कथं भापन्त इति द्रष्टुं कौतुकादागत्यास्माभियमालपिता न विरूपा- भिप्रायेणेति यदनुचितमुक्तं तत्क्षन्तव्यम्' । पूज्यैरुक्तम्-'आचार्यमिश्रा ! इष्टगोष्टयामपि यदपि तदपि वक्तुमायाति, किं पुनर्वादावस्थायाम् । अतो युष्मानुद्दिश्यास्माभिरपि यत्किञ्चिदनुचितमाचरितं तत्क्षन्तव्यमिति । तदनन्तरं तैरु- क्तम्-'आचार्यमिश्राः! अद्येह युष्माकं त्रुवतां रीतिं पश्यतामस्माकं चित्ताद् यदेतदस्मिन् देशे श्रूयते-खरतराणामा- चार्यों बादलब्धिसम्पन्नः-इति तत्किं सत्यं किंवाऽलीकमित्येवंरूपः सन्देहोऽपगतः। यतो नहि निर्मूला प्रसिद्धिर्भ- वति। तथाऽऽचार्यमिश्राः! साधूनां विहरणस्यातिकालो भवत्यतो मुत्कलयामः' इति । पूज्यैरुक्तम्-'अद्यास्माकं प्राघुर्णका न भविष्यथ ?' हर्षात्तैरुक्तम्-'प्राघुर्णकास्त एवोच्यन्ते ये देशान्तरादागता भवन्ति, वयं चावत्या एवेति कथं युष्माकं प्राघुर्णका भवामः, यूयं पुनरस्माकं प्राघुणका भवन्त्विति' । पूज्यैरुक्तम्-'युक्तमेवैतद्' इत्यादिकां प्रीति- वार्ता कृत्वा हर्पितचित्ता गतास्ते निजोपाश्रयम् । ५६. द्वितीये च दिने तत्रत्यैः श्रावकैः श्रीपूज्यानामग्रे द्वादशावर्त्तवन्दनकं दातुं समागत्य श्रीपूज्या विज्ञप्ता यथा-'भगवन्तो ! चन्दनकं दापयतेति' । श्रीपूज्यैर्मुद्रां धृला 'यथासमाधी'त्युक्तम् । तदनन्तरं ते श्रीजिनवल्लभसूरिद- शिंतमार्गागतविधिना वन्दनकं दातुं प्रवृत्ताः । हर्षवशाच्छ्रीपूज्यैरुक्तम्-'भो भो महासत्त्वा! गूर्जरत्रायामप्टपुटया मुख- वस्त्रिकया वन्दनकं दीयते, युष्माभिः किमिति चतुप्पुटया दत्तम् ? । तैरुक्तम्-'भगवन्तो ! वयं श्रीअभयदेवसूरिभिरेवं शिक्षिताः'- इत्यादिकां पूर्वजवाः श्रुखा कासहदे विहताः संघेन सह । तत्रापि चैत्यवन्दनाथ महाप्रामाणिकः पौर्ण- मासिकः प्रभूतसाधुपरिकलितः श्रीतिलकप्रभसूरिः समाजगाम संघमध्ये । तत्र च सुखवार्ताप्रश्नपूर्वकं स्वगुरुपादपद्मसे- वाहेबोच्छलितकीर्तिपयःपूरवेलेहितक्षीरं परिहितप्रधानपट्टहीरं स्वर्णाभरणालङ्कृतमनसिजसदृशशरीरं माण्डव्यपुरीययवह- रकलक्ष्मीधरश्रावकमङ्गुल्या दर्शयता तेन श्रीपूज्याः पृष्टाः-'किमेते संघपतयः ?' इति । श्रीपूज्यैरुक्तम्-'आचार्य ! श्रा- कमात्रस्य संघपतिरिति नाम दातुं न युक्तम् । तेनोक्तम्-'भाषा तावदेवंविधा श्रूयते' । पूज्यैः सोपहासमुक्तम्- 'ग्रामीणजनसुलभां भापामाश्रित्योत्तरं दास्यसि तेनोक्तम-"किं त्वमपि लोकप्रसिद्ध भाषां वचनमात्रेण त्याजयसि ? पूज्यैरुक्तम्-'बहुला लोकप्रसिद्धा भाषा अवगतवाक्यशुद्धिनामाध्ययनार्थैः साधुभिः परिहियन्ते । तथाऽऽचार्य ! नास्माकं लोकेषु कोऽपि मत्सरोऽस्ति, येन तेषां भापामग्रमाणीकुर्मः; किं तर्हि व्रतिना सता तयैव भापया भाष्यं यया भाष्यमाणया सान्यानां लाघवं न भवति' । तेनोक्तम्-'किमनया भाषया लाघवं किञ्चिद्भवति ?' पूज्यैरुक्तम्-'सर्यो- ..
. युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। ३७ ऽपि कोऽपि जानात्येतत् । तेनोक्तम्-'कथम् ?' पूज्यैरुक्तम्-'आचार्य ! सपशब्देन श्रमण-श्रमणी-श्रावक-श्रावि- कारूपलोकममुदायो भण्यते । यदुक्तम्-'साहाण साहुणीण य मावय-सावियचउब्धिहो संघो'-इत्यादि । तस्य च पतिस्तीर्थकर एवाऽऽचायो वा' । तेनोक्तम्-'कलबानफमेलफेऽपि संघशब्दः प्रयुज्यमानो दृश्यते' । पूज्य- रुक्तम्-'कारणे कार्योपचाराद् दृश्यते यथा घृतमायुरित्यादि, परमुपचारलेन यस्मिंस्तम्मिन् क्रियमाणे प्रयोगे मिथ्या- दृष्टिलोफमध्ये कदाचिदुपहासो भवति, यदेप गृहस्थलात्तस्य श्राफरस किमपि कुत्मितं दृष्ट्वोपहासपरतया वक्ष्यति- यदहो! जैनानामयमादिरि(मधिपतिः१) यदेतस्मादधोवर्तिनोऽन्ये सर्नेऽपि जैनाः, अस्स चाय प्रक्षाल(?) इति । तथा- ऽचार्य ! परत उपचार मुश्चाहमन्ययापि संघपतिशब्द श्रावके वर्तमान दर्शयिष्यामि । तेनोक्तम्-'कथम् ?' पूज्यै- रुक्तम्-'बहुनीहिममासाश्रयणेन, यथा-सपः पतिर्यस्यासौ सधपतिः आफमात्रः। तेनोक्तम्-'ननु मया महर्द्धिके श्रावके सघपतिशब्द. प्रयुक्तः । पूज्यैरुस्तम्-'भ्रान्तिवशात् प्रयुज्यन्त एवान्यत्रापि शब्दा।'-इत्येवमादिना प्रकारेण अपञ्चेनानेकसिद्धान्तयुक्तिप्रकाशनेन थानके प्रयुज्यमानतया संघपतिशब्दे निपिद रिलक्षीभृत. श्रीतिलकप्रभसूरि । पुनरप्यालपितः सुसमापिच्छनेन श्रीपूज्यैर्यथा-'माम्प्रत यूयमत्रैवस्थाप्णयः' इति । तेनापि सोपहासमुक्तम्-'आचार्य ! अत्रैवेति युपता भरताऽहो ! स्वस्य वाक्यशुद्धिनामाध्ययनार्थनैपुण्य प्रकाशितम् । यतस्तत्र 'तहेव सावजणुमोडणी गिरा ओहारिणी जाउ परोवघाहणी' इत्यादिना ग्रन्थेन कृखाऽप्रभारिणी वाणी न घूयान्मुनिरित्युक्तम् । भनाश्चात्रैवेति सानधारण भापत इति' । सर- लाशयैः श्रीपूज्यैरुक्तम्-'नाचार्य ! अतीर शोभना नोदना दत्ता, यतः साधारण वाक्यमुक्त मत् कदाचिद् व्यभिच- रत्यतो मुनिरलीफभापी स्यात् , तथा च व्रतभड्न इति; पर तिलकप्रभसूरे ! भनता ममाभिप्रायो नापयुद्धोऽत' स्वाभि- प्रायतर्फभापया प्रकागिप्यते । तयाऽचार्य! तर्कम्य भणितस्यैतदेव फल यनिरभिनिवेशीभूय स्वकीय वास्य याद्दश तादृशं वा यथा तथा समर्थ्यते । अद्य च काफतालीयन्यायेनाऽऽप्रयोगङ्गा-यमुनाप्रमायोरिव प्रियमेलकः सजातः, ततो यद्यभिनिवेश मुक्त्या तरीत्येष्टगोष्ठी क्रियते तदा मफली भाति । तेनाप्युक्तम्-'प्रमाणमिति' । तदनन्तर श्रीपू- ज्यैरुक्तम्-'आचार्य ! साधुः साधारणं वचन न चूयादेव किंवा कदाचिद् ब्रूयादपि?' तेनोक्तम्-'कम्मिन् कि कि ? आधे पक्षे खरचनव्याघात.। अइयम्मि य कालम्मि य पच्चुप्पन्नमणागर । निस्सकिय भवे जतु एवमेय तु निद्दिसे ॥ [४६] इत्यादिसिद्धान्तविरोधश्च । द्वितीये च पक्षे न वयमुपालभ्याः, भनदभ्युपगमानुसारेणास्माभिरुक्तखात् । तथा- ऽऽचार्य ! यसिन् वामधारण माक्षान्न दृश्यते तत्र स्वयमरश्यमूहनीयम्-'सर्व वाक्य मारधारण'-इति न्यायाद्, अन्यथा व्यवस्था कापि न स्यात् । पटमानयेत्युक्ते यदपि तदप्यानोनयेद् । अपि च, तथा-अर्हन् देन', सुसाधुर्मुरुरि- त्यादिवाक्येप्पपि अर्हन्नेर देव परमपदावाप्त्या, अर्हन् देव एर नाऽदेव , तथा सुसाधुर्गुरुरेव परमपदपथदर्शकन्वेना- श्रित इत्यादयोऽपि नियमा न स्युः। तथा सैद्धान्तिकान्यपि मास्यानि सानधारणानि मन्ति मनोहराणि भवन्ति,यथा- "धम्मो मगलमुफिट्ट" इत्यादि वर्म एर मङ्गलमुस्कृष्ट न दधिदुग्धादि; धर्मो मङ्गलमेर नामङ्गलरूप', धो मङ्गलमुत्कृष्टमेन न दवि दिममानमिति । तेनोक्तम्-'आचार्य ! अयोगव्यवच्छेदार्थ पाऽन्ययोगव्यवच्छेदार्थ वाऽत्यन्तायोगव्यान्छेढार्थ वैनकारः प्रयुज्यते विचक्षणः । अत्र च प्रयुक्तेनामुननफारेण किं व्याच्छिद्यते १, न तानदयोगस्तद्व्यान्नाय च विगेपणात् पुर पठित एर समर्थ म्यात् , अन च निगेपणस्यैवाभावात् , नाप्य- न्ययोगो चा, तस्य चाम्मामुद्यतनिहारित्वेन म्यानान्तरयोग निपेढुमशस्यत्वात् , नाप्यत्यन्तायोग , क्रियया मम पठित एव शब्दस्तदुच्डेटाय प्रभुस्तस्याथानाभावात् , तसाद्विचारामहत्वादयुक्त एवायमेवशब्द इति' । श्रीपूज्यः - . .
३८ खरतरगच्छालंकार , सावष्टम्भमुक्तम्-'भवेदयुक्तमेवायं यदि वयं कथमपि समर्थयितुं न शक्नुमः, परमत्रानेका युक्तयो दर्शिताः, पुन- रपि भवत्प्रश्नोत्तरदानपूर्वकमनेका युक्तीर्दर्शयामः। प्रतिपाद्यस्य सति सन्देहे विप्रतिपत्तौ वा तदपनोदार्थमवधारण प्रयुज्यते विचक्षणैः । तथा हि-एके युक्तिवलेन समर्थयन्त्यस्त्यात्मेति; अपरेऽपि युक्तिवलेन कथयन्ति नास्त्यात्मेति; स्वयं च प्रत्यक्षेण नोपलभ्यते तस्मात् किमस्ति नास्ति चाऽऽत्मेति संशयानं शिष्यं प्रति, तथा यद्वस्तुनः सकाशा- तत्त्वान्यत्वाभ्यामवाच्यं तदवस्तु, यथा व्योमकमलम् , तथा च सुखादिकम् । अथाऽऽत्मनः सुखादिकं भिन्नाभिन्नमि- त्यसिद्धताहेतोयतोऽभेदे क्रियाविरोधो नित्यस्यैकरूपस्य क्रियाया असंभवात् ; भेदपक्षे तु ये क्रमभाविनो न ते परा- भिमतात्मसमवायिनो यथा वीजाङ्कुरादयस्तथा च सुखादयः-इत्यादिना प्रकारेण नास्त्यात्मेति विप्रतिपद्यमानं च शिष्यं प्रति सावधारणं वाक्यमुच्यते । यथा-अस्त्येवाऽऽत्मा प्रतिप्राणिस्वसंवेदनप्रमाणप्रसिद्धचैतन्यान्यथाऽनुपपत्ते- रिति । स चावधारणरूप एवशब्दः कसिंश्चित्स्थानके प्रयुक्तः किमपि व्यवच्छिनत्ति । असत्प्रयुक्तस्त्वयमयोगान्य- योगात्यन्तयोगांस्त्रीनपि व्यवच्छिनत्ति । तथा हि-साम्प्रतं यूपमत्रैव स्थाष्णव इत्यस्माभिरुक्तं तत्र सप्तम्यन्तैतच्छब्दे- नात्रेतिरूपेण मासकल्पादियोग्येतरक्षेत्रेभ्यः सकाशादस्य क्षेत्रस्य किमपि व्यवच्छिद्यते च नवा ? । यदि न व्यव- च्छिद्यते तदाऽस्य प्रयोगो निरर्थक एव । अथ किंचिद् व्यवच्छिद्यते तदैतद्विशेपणं सञ्जातम् , प्रकरणवलाच विशेष्यं नगरमायातम् । विशेषणाच पुरः पठित एवशब्दो वर्तमानकालापेक्ष्यतेन नगरेण सदा युष्मद्योग व्यवस्थापयति, तसिंश्च व्यवस्थापित, वर्तमानकालापेक्षयैवाऽन्येन नगरादिना योग स्वयमेवकारो व्यवच्छिनत्ति । तथैवात्यन्तायोग- मपीत्यनेनाभिप्रायेण साम्प्रतमित्युक्तम् । तस्माद्युक्तमेवायमेवकारः । "अ: कामचारे" तद्विपय एव शब्दे परेऽवर्णस्य लोपो भवति, यथा-इहेव तिष्ठान्यत्रब वा तिष्ठेत्यादि । नियोगे तु, इहैव तिष्ठ मा यासीः क्यापीति' । पूज्यविहस्योक्तम्-'तत्किमस्मन्नियोगादेतावता परिवारेण सह भवानत्र स्थितः ?' तेनोक्तम्-'तर्हि अत्रैवेत्यपनयोगः । पूज्यैरुक्तम्-'प्रयोगार्थापरिज्ञानेऽपशब्दख नोद्भावनीयम्' । तेनोक्तम्-'वच- नमात्रेण मय्यज्ञानता नाऽऽरोपणीया' । पूज्यैरुक्तम्-‘एवमेतत्' । तेनोक्तम्-'तहिं भण्यतामयमेवशब्दः कस्मिन्नर्थे ?' पूज्यैरुक्तम्-'अनेकेष्वर्थेषु भविष्यति, परं प्रथममेकसिन्नर्थे भण्यते, लग्नं खं सावधानीभूय शृणु-यथा वचनमेव वचनमात्रमित्यादिपु प्रयोगेषु स्वार्थ एवशब्दः, एवमत्रापीति । अथवाऽयमर्थः-यथा अपि संभावनायां प्रयुज्यते, एवमयमप्येवशब्दः संभावनायां प्रयुज्यते विद्वद्भिर्यथा-'वपुरेव तवाचष्टे भगवन् ! वीतरागता' मित्यादि श्रीहरिभद्रसूरिवाक्येपु। यत्र तत्रैव गत्वाऽहं भरिष्ये स्वोदरं बुधाः । मां विना यूयमत्रैव भविष्यथ तृणोपमाः ॥ [४७] इत्यादिषु वेति चेति युक्त एवायमेवकारः । तथा पृच्छाकाले हि प्रच्छकः सावधारणं वा ब्रूयान्निरवधारणं वा ब्रूयान्न तस्य वचनं विचारमर्हतीति लोकस्थितियतोऽसावजानान एव पृच्छति । यस्त्वन्यदा वक्ति तस्य वचने व्य- भिचारित्वादिदोपोद्भावनेन स्वशक्त्यनुसारेण कदर्थ्यते, यथा तस्य महती शोभा भवतीत्यादि विदग्धजनरीतिं विस्मा- रयता भवता खकीयं पाण्डित्यं प्रकाशितम्' इत्यादिवचनसन्दर्भणात्मप्रयुक्तैवकारविपये उत्तराणि शतं श्रीजिनपति- सरिमुखाम्भोजात् श्रुत्वाऽतिप्रमुदितमनसा तिलकप्रभसूरिणोक्तम्-'आचार्य ! सकलायामपि गूर्जरत्रायां त्वं सिंह इव निःशङ्कः सन् विचरेन कोऽपि तव सम्मुखं प्रतिमल्लतया स्थास्यति, येन त्वया ममाप्यग्र एवं विजृम्भितमिति' । श्री- पूज्यपार्थस्थितेन मुनिना शकुनग्रन्धिर्वद्धः। अभूतपूर्वस्वोचितपण्डितगोष्ठीसमुद्भूतहर्षप्रकर्षात्तिलकप्रभसूरिः श्रीपूज्यान् प्रशंसन् स्वोपाश्रयं गतः । ५७. तत्पश्चात् संघः श्रीआशापल्ल्यां जगाम । तत्र च साधुक्षेमन्धरः स्वपुत्रप्रद्युम्नाचार्यवन्दनार्थ वादिदेवाचार्यस-- कपौषधशालायां गतः । तेनापि च वन्दनाऽनन्तरं सादरमालपितः कुशलवार्तापृच्छनेन सः। तथा-'साधो ! केन कार- - युगप्रधानाचार्यगुवावली। योन पितृपर्यागत वादलब्धिलब्धजगजयपताकश्रीदेवाचार्यप्रदर्शितमार्ग मुच्या यस्मिन् तसिन् कुमते लग्नः " क्षेम- घरेणोक्तम्-'मस्तकेन बन्दे, स्वाभिप्रायेणाहमेन जाने यन्मया रुचिर कृतं यत्खरतरमार्गे सर्वविद्यापारगतः सिद्धान्तानुवर्ती नव्यः श्रीजिनपतिसरिर्गुरुत्वेनादृतः । अमर्पशादाचार्येणोक्तम्-'साघो! यन्मरुस्थलीमध्ये जडलोकं प्राप्य सर्वज्ञायितमनेन भगद्गुरुणा, तदुचितमस्य, यतो निक्षे देशे एरण्डोऽपि कल्पवृक्षायते, परं युष्मादृशा परमगु- रुश्रीदेवसरितचनामृतभृतकर्णयुगलीकुल्यासंसिक्तहृदयक्षेत्रोद्गतविवेकाङ्कुराणा जिनप्राचनप्रतिकूलप्रतिपादनप्रवीणविप्र- तारकलोकनात्यहिममहिना यदन्यथाभागो जनितस्तनासाकं मनो यतेतराम् । पर यदद्यापि यूयमस्माक मिलिता- स्तनातिशोभनं मञ्जातम्' । मा० क्षेमन्धरेणोक्तम्-'आचार्य ! मम गुरुर्मरुस्थली मुक्त्या गूर्जरत्रामचे भनतः समीपे टकाया वाद्यमानायामागतोऽस्ति, पर ज्ञायते लग्न यदि व कथमपि संमुखो भवमि'। पिलक्षहास्यकरणपूर्वकमाचार्य- णोक्तम्-'साधो ! वेग कृत्वा स्वगुरुं प्रगुणय स्वग्ररूपितस्थापनायेति' । मा० क्षेमन्धरोऽपि निजपुत्रप्रद्युम्नाचार्यप्रति- चोधनार्थाभिप्रायेण ममीपमागत्य श्रीपूज्या विज्ञप्ताः, यथा-'भगान्तो! मम पुत्र प्रद्युम्नाचार्यमायतनानायतनविचार- करणपूर्वक प्रतिनोध्य स्वशिप्यीकुरुतेति । अहमिदानी वन्दनार्थ तत्पार्श्व गतोऽभूनम् । सोऽपि च पादाभिमुस इव मया लक्षित इति' । पूज्यैरुस्तम्-'माधो! प्रमाणमिति'। सघमध्यस्थितभाण्डशालिकसभरपाहित्रिकोद्धरणप्रमुखप्रधानपुरुपैश्च परस्पर निचार्योक्तम्-'मेन मुरन प्रयोजनेनागता यूय प्रथम तत् कुरुत, पश्चाद्वादविवादादिक कुर्यात्' । सा० क्षेम- न्धरेणोक्तमेन भवतु । पूज्यैरुक्तमेनमपि प्रमाणमिति । मा० क्षेमन्धरेण प्रद्युम्नाचार्यसमीपे गला भणितम्-'आचार्य! इदानीं सघस्तीर्थवन्दनार्थमुत्कण्ठापशादुत्तालो व्रजति, वलन्तश्च श्रीमन्तो भट्टारका भरता मममायतनानायतनविचार करिष्यन्ति' । तेनोक्तम्-'भवतु, परमित' स्थानाद् बहिर्न गन्तव्यमिति । तदनन्तर मर्योऽपि सपो महाविस्तरेण स्त- म्भनकोजयन्तादितीर्थेषु महाद्रव्यस्तवेन महाभारस्तवेन तीर्थानि वन्दितमान पूजितनानिति । शनुञ्जये च मार्गासौ- स्यादिकारणानगतः। ५८. ततो व्याघुट्यागच्छति सधै कौतुकवशात् केचिदने भूखाऽऽशापल्लीमध्ये आगताः श्रीपूज्यपादभक्त- श्रारकाः, उपविष्टाश्च वाणिजमस्यैकस्य हट्टे । पाणिजकेनापि पृष्टाश्च ते-'सबमध्य आचार्यः कोऽप्यस्तीति?' तैरुस्तम- स्तीति । तेनोक्तम्-'भरिप्यन्ति धना आचार्याः, पर प्रद्युम्नाचार्यमदृशो भरतक्षेत्रमध्ये कोऽपि नास्तीति' । उपहाम- वशात्तरप्युक्तम्-'अष्ठिन् ! मत्यमेतदुक्तम्, यथा सर्वथा भनतापि मदृशः ससारे कोऽपि नास्ति, किं पुनराचार्यण सदृश इति । ये च प्रद्युम्नाचार्यात् मगुणैः समधिफास्ते कथ तेन मदृशा इति कथ्यते। तथा प्रद्युम्नाचार्यभक्ताभयड- दण्डनायकेन मर्मलोकमहितेन सघसमुसमागत्य महानिस्तरेण प्रवेशः कारितः, श्रीपूज्याना च धरलगृहप्राय आगामो यामकृते दर्शितः। पूज्याच मपरिसारास्तत्र स्थिताः । सा० क्षेमन्धरः पुनरपि श्रीपूज्यानुजया प्रद्युम्नाचार्यवन्दनार्थ तदुपाश्रये गतः । तेनापि मनहुमानमालप्य तीर्थचन्दननापिन्छनापमाने च भणितो यथा-'माधो ! किं तत् स्वकीय यचो पिम्मारितम् ?' क्षेमन्धरेणोक्तम्-'मस्तकेन बन्दे, कथ निम्मार्यते स्वपच. १, यदाहमनेनर प्रयोजनेनावागत। तेनाऽऽन्ममामारिकप्रतितोपनाभिप्रायोन्छलदौत्सुस्यादुस्तम्-'तर्हि फिमिति निलम्नः क्रियते ?' मन्धरेणोक्तम्- 'मम्तमैन वन्दे. उत्तिप्ठेदानीमपि ।' ततोऽमौ जिनपतिमूरिसमीपे ममागत', तत्र च ज्येष्ठानुक्रमेण वन्दनानुपन्दनादि- व्यवहार' सदृत्त । श्रीपूज्यरित्थमालापित' म -'आचार्य! के के ग्रन्या दृष्टा मन्ति ?' नगारस्थानभागोन्छलढहंभा- पतलितेन तेनोक्तम्-'वर्तमानकालातिन' मोऽपि । श्रीपूज्यश्च-यदि वय प्रथममेनास्य वचने दोपानुदायिप्याम- स्तटैप आपलव्याकुलीभूत मन् किमपि वक्ष्यति ततोऽस्य ग्रास्त्रपरिज्ञानादिस्वरूपं न नाम्यत-इत्यादि विमृश्योक्तम्- 'तथापि नाममि' काविण । तेनोक्तम्-'हमन्यारणप्रभृतीनि लक्षणशास्राणि, माधकाच्यादिमहाकाव्यानि, काद- म्यर्यादिकथा , मुरारिमुग्यानि नाटशनि, जयदेवादिउन्दामि, कन्दली रिरणापल्पभयदेवन्यायप्रमुसास्ताः, काव्य- . , ४० खरतरगच्छालंकार प्रकाशप्रमुखा अलङ्काराः, सिद्धान्ताश्च सर्वेऽपि । श्रीपूज्यश्च-'अहो! अनेन धनं गल्लो वादितः। किमस्यैतावन्मानं शास्त्रपरिज्ञानमस्ति या नवेत्युपलक्षयामः' इति हृदये विचायोक्तम्-'आचार्य! लक्षणायाः किं स्वरूप कति भेदाः ?' इत्यादि । तस्मिंश्च सर्वेऽपि काव्यप्रकाशानुसारेण बुवाणे-'यदि वयमिदानीमेव निधनाभिप्रायेण गाउँ भणिप्यामस्त- दाऽसावत्रैव स्थास्यति, न करिष्यत्यायतनानायतनविचारम् , तस्मादसावद्यास्खलितप्रसरः सन् वदतु; यद्वा परामहङ्का- रकोटिं रोहती'त्यादि विमृश्य श्रीपूज्यैन किमपि तादृशं बचनं भणितं चेन स यते । ततस्तेन बहीं गलगर्जि कृता भणितम्-'आचार्य ! अनायतनं कस्य सिद्धान्तस्य मध्ये कथितमस्ति, यदेवं भवान् वराकान् लोकान् विप्रतारयतीति ? श्रीपूज्यैरुक्तम्-'दशवैकालिकौघनियुक्ति-पञ्चकल्प-व्यवहारादिसिद्धान्तमध्ये कथितमस्तीति' । तेनोक्तम्-'आचार्य ! गाढतराभ्यासवशादोपनियुक्तिः सकलाऽपि स्वनामसदृशी मम भूताऽस्ति, परं तन्मध्येऽनायतनं क्वापि भणितं ना- स्ति । श्रीपूज्यैरुक्तम्-'आचार्य ! दुरे सन्वन्ये सिद्धान्ता यदि कथमपि वयमोपनियुक्त्यक्षरैः कृत्वा देवगृहं जिनप्र- तिमा वाऽनायतनं भवतीति भवन्तं मानयामस्तदा वयं जयामः' । तेनोक्तम् -'प्रमाणं परमिदानीमुत्सरं बभूव, प्रभाते वार्ता । पूज्यैरुक्तम्-'एवं भवतु' । स च सा० क्षेमन्धरदत्तहस्तः स्वपौपधशालायां जगाम । तत्र च श्रीपूज्यपादस्थित. गृहोपरि वद्धं पट्टमुद्दिश्य सा० क्षेमन्धरे शुण्यति सा० रासलपित्रा सा० धणेश्वरेणोक्तम्-प्रातस्थिते पादवद्धस्य चीर- कटकस्य प्रमाणम्' । प्रोच्छलितकोपारक्तनेत्रेण सा० क्षेमन्धरेणोक्तम्-'अरे लम्पक ! खदीयस्य वृहत्तरस्याऽपि मानो- ऽस्ति श्रीपूज्यपादस्थितं चीरकटकम् । प्रद्युम्नाचार्येणोक्तम्-'साधो ! कीदृशेन कारणेनात्मनोऽपि मध्ये कलहः क्रियते ? | प्रातः सर्वमपि भद्रं भविष्यति । सर्वेपामपि मानानि प्रमाणानि ज्ञास्यते । तदनन्तरं सा० क्षेमन्धरो वन्दिता श्रीपू- ज्यान्त आगतः। तत्र च- यदपसरति मेषः कारणं तत् प्रहर्तु, मृगपतिरपि कोपात् संकुचत्युत्पतिष्णुः । हृदयलिहितवैरा गूढमन्त्रोपचाराः, किमपि विगणयन्तो बुद्धिमन्तः सहन्ते ।। [४८] इत्यादिधीरपुरुपसमाचारमजानानाः साधवः श्रावकाच | श्रीपूज्यानामग्रे भणति-'मस्तकेन वन्दे'। खकपोलाव- लीमास्फाल्य तेनोक्तम्-'युष्माभिः किमिति किमपि न भणितम् ?' पूज्यैरुक्तम्-'भो ! स्थिरीभव, न ोकेनैव स्वप्मेन रात्रिविभास्यति' । प्रद्युम्नाचार्येण चाकारितस्वपक्षानुयायिप्रभूताचार्यपण्डितैः सह जाज्वल्यमानेषु प्रदीपेषु सकलामपि रजनीमोधनियुक्तिसूत्रवृत्तिपुस्तकानि वाचितानि परमनायतनखरूपप्रतिपादकं स्थानकं न लब्धम् । पश्चात्पूज्यानां पार्श्वे मानुपं प्रेषितम् । पूज्यैश्च तदीयपृच्छानुसारेणोद्देशः कथितः । तैरपि पूज्योपदिष्टमुद्देशं गवेपयद्भिर्लब्धं स्थानकम् । अनायतनप्रतिपादकगाथासम्बद्धवृत्त्यक्षराण्यन्यगाथावृत्त्यक्षरैः सह संयोज्य तेन चिन्तितानि । प्रातःक्षणे च सहस्रसं- ख्यलोकानुगम्यमानमार्गः, अभयडदण्डनायकदत्तहस्तकः समाहूतदेशान्तरीयानेकाचार्यपरिकरितः प्रद्युम्नाचार्यः समा- जगाम श्रीपूज्यालङ्कृत आवासे । अधस्तनभूमिकायां च क्षुद्रत्वेन शीघ्रमुपविष्टाः सर्वेऽप्याचार्याः । श्रीपूज्या अप्युप- रितनभूमिकातः स्वपरिवारेण सह तत्राययुः । वैयावृत्त्यकरेण जिनागरगणिना तत्र तेषां तादृशं कपटमालोक्य श्रीपूज्या विज्ञप्ताः-'प्रभो! कनिषद्यां ददे ?' पूज्यैरुक्तम्-'अन्यत्किमप्युपवेशनस्थानकं न दृश्यतेऽतोऽत्रैव देहि । तेनोक्तम्- 'प्रभो! संमुखा योगिनी भविष्यति' । 'भवतु श्रीजिनदत्तसूरिभलिप्यति, त्वं देहि निपद्यामत्रैवेति' । तदनन्तरं श्रीपू- ज्यास्तत्रोपविष्टाः । सा० क्षेमन्धर-बाहित्रिकोद्धरणाभ्यां हस्तौ योजयिता श्रीपूज्या विज्ञप्ताः, यथा-'प्रभो ! ईदृमेला- पको धनेभ्यो दिनेभ्योऽद्य संजातोऽस्माभिदृष्टः, अतो यदि गीर्वाणभापया यूयं ब्रूत तदाऽस्मत्कर्णयोः सुखं भवति । श्रीपूज्यैरुक्तम्-'न किमप्येतद्विरूपमस्ति, परं परतः प्रद्युम्नाचार्याणामने कथयत' । तदनन्तरं ताभ्यां प्रद्युम्नाचार्य वन्दिता भणितम्-'मस्तकेन बन्दे, किल लोकमध्य एवं श्रूयते यदुत देवाः सर्वदेव संस्कृतभापया परस्परं भाषन्ते परं ते न दृश्यन्ते; अतोऽस्माकं महत् कुतूहलमस्तीति यदि यूयमस्मासु महान्तमनुग्रहं कृत्वा संस्कृतभाषया ब्रूत, तदा युगप्रधानाचार्यगुर्वानी। ११ ऽसाफ देवदर्शनेच्छा पूर्यते; यतो युवाभ्यां द्वाभ्यामपि रूपेण देवा निजिता । विहस्य प्रद्युम्नाचार्येणोक्तम्-'अहो श्राद्धाः किं यूयं सस्कृतभापामध्ये परिच्छिन्त !' ताभ्यामुक्तम्-'मस्तकेन वन्दे, यद् यूयं भणथ तत् सत्यमेन । यतो मरुस्थलोत्पन्ना बदरस्य धृन्तमधस्तादुपरिटाद्वा भरतीत्यपि न जानन्ति । पर तथापि, भट्टारकाः ! क यं क वयम् , पुनरद्यास्मद्भाग्याद् युप्माक सपामपि सयोगो बभूवेति, यदि कथमप्यस्मकर्णयोः सुस जनयत तदाऽतिसमाधान भनति; यतः छ पुनरपीदृशः संयोगः संभाव्यते' इत्यादि थानकोपरोधात् प्रद्युम्नाचार्येणोक्तम्- 'प्रमाणमिति । तदनन्तर श्रीपूज्यैस्तत्समीपे खटिका-संपूटिक दृष्ट्वोक्तम्-'केनाभिप्रायेणेप सटिफासण्ड आनीतः? प्रद्युम्नाचायेंणोक्तम्-'कदाचित् संस्कृतभाषया सुपता कश्चिदपशब्दः पतति, तस्य साधनकृते । श्रीपूज्यैरुक्तम्-'यो हि मुसोपरि शब्द साधयितुमसमर्थस्तस्य संस्कृतभापया वक्तु कोऽधिकारः १, तस्मात् परतःक्षिप्यताम् । तथैपा सपुटी किम- र्थमानीता' प्रद्युम्नाचार्येणोक्तम्-'पतिष्यदपशब्दलेसनार्थम्' । श्रीपूज्यैरास्फाल्योक्तम्-'यो हि पवितानपगन्दाना- त्महदयेऽनधारितु न शक्नोति तस वादादिषु का जिगीपा ?,तस्मात् सपुट्यपि परतः क्रियताम्' इत्याक्षिप्य परतः कारिते सटिका सपुटिके। तत्र चतरीत्याऽनायतनस्थापन-निपेधनार्य संस्कृतभापया तयोर्नुपतोर्भरतेश्वर बाहुनल्योरिस महा- संरम्भेण वाग्युद्धं सजातम् । तत्र च यादृशं किमपि प्रद्युम्नाचार्येणोक्त तादृश सर्वमपि कुतूहलिना प्रद्युम्नाचार्यकृतवाद- स्थलेषु द्रष्टव्यम् । यथा श्रीजिनपतिमारिभिः प्रद्युम्नाचार्यवचनानि निराकृत्य सर्वलोकसमक्ष सरतरमार्गः स्थापितस्तथा प्रद्युम्नाचार्यकृतवादस्थलोपरि श्रीजिनपतिरिकृतवादस्थलानि द्रष्टव्यानि। यथा महान् प्रमोदो भाति । अत्र च गौरव- भिया न लिसितानि । यतः श्रारकोपरोधादित्थमता वार्ता लिख्यन्ते, अतः श्रावकोपयोगिन्य एन वार्ता लेख्याः; वादस्यले लिसिते त्वेता वार्ता अपि दुर्गायाः स्युरिति । तथापि किंचिदुच्यते । प्रद्युम्नाचार्येणोक्तम्-'यत्र देवगृहादौ साक्षात् साधयो यसन्ति तद् भवत्वनायतनम् , यत्र तु पहिःस्थितरेन सारा क्रियते तत्र का वातेति ? | श्रीपूज्यैः सोपहासमुक्तम् , यथा-'आचार्य ! साराशब्द प्रयु- खानेन भरता वर्तमानकालपर्तिशास्त्रपरिज्ञानता स्वकीया प्रकाशिता'। तेनोक्तम्-'कि साराशब्दो नास्ति ?' पूज्यै- रुक्तम्-'नास्त्यैन' । तेनोक्तम्-'सर्वलोकप्रसिद्ध शब्द वचनमानेणाचार्य ! माऽपलापी' । पूज्यैरुक्तम्-'को लोकः ?- किं हलधर-गोपालादिस्तपाभिप्रेतः१, किंवा लसणादिरिद्यापारश्वा पण्डितगणः । यद्याद्यपक्षस्तदा गीर्वाणभापा- न्तराले हलधरादिभापा गाणस्त्वमात्मान पण्डितसभामध्ये लघु करोपिः अथ द्वितीयः पक्षस्तहिं कश्चित्पण्डितं साक्षिण कुरु जथना क्यापि केनापि पण्डितेन प्रयुक्त दर्शयेति' । आकुलव्याकुलीभूतेन तेनोक्तम्-'सारणमारणेत्यादि । श्रीपूज्यै मोपहासमुक्तम्-'अहो ! वर्तमानकालशास्त्रदर्शिता'-इत्यादि । तदनन्तर विलक्षीभूतेन तेनोक्तम्-'सिद्धान्ता- नुयायिनि विचारे प्रारब्धे कीदृशीय शब्दापशब्दचिन्ता १, प्रस्तुत एव सिद्धान्तः किमिति न वाच्यते? पूज्यैरु- कम्-एवं क्रियताम् । तेन च मण्डिता स्थापनिका धृता च तदुपयोपनियुक्तिमनवृत्तिपुस्तकमत्कमपत्रभृता कप- रिका | पूज्यैरुक्तम्-'को वाचयिष्यति ?' तेन कूटाभिप्रायेणोक्तम्-'अहं वाचयिष्यामि' । सरलागयः श्रीपूज्यैश्विन्ति- तमहो! किमस्य क्षोभवशान्मतिपालः (१) साम्प्रतमभूत् , यदसारसाफमग्रे याचकत्यागीकारेण सस्य लघुता न गणितवानिति ! भातु या । प्रकटमुक्तम्-'एव कुरिति । तदनन्तरम्- नाणस्स सणस्स य चरणस्स य तत्व होइ वाघाओ। वजिज वनभीरू अणाययणवलओ खिप्पं ॥ [१९] जत्थसाहम्मिया परवे भिन्नचित्ता अणारिया।मूलगुणप्पडिसेवी अणाययणं तं पियाणारि॥५०] जत्थ साहम्मिया पहवे भिन्नचित्ता अणारिया। उत्तरगुणपडिसेवी अणाययणं तं वियाणाहि ।। [५१] . ४२ खरतरगच्छालंकार जत्थ साहम्मिया बहवे भिन्नचित्ता अणारिया। लिंगवेसपडिच्छन्ना अणाययणं तं वियाणाहि॥[५२] आययणं पिय दुविहं दव्वे भावे य होइ नायव्वं । दव्वम्मि जिणहराई भावे मूलत्तरगुणेसु ॥ [५३] जत्थ साहम्मिया बहवे भिन्नचित्ता बहुस्सुया । चरित्तायारसंपन्ना आययणं तं वियाणाहि ॥ [१४] सुंदरजणसंसग्गी सीलदरिदं कुणइ य सीलड्ढे। जह मेरुगिरीलग्गं तणं पि कणयत्तणमुवेइ ॥[५५] इत्यादिगाथावृत्तीः पूज्योपदर्शिता वाचयितुं प्रवृत्तः प्रद्युम्नाचार्यः । पूज्याचास्खलितवाण्या व्याख्यातुं प्रवृत्ताः । तदनु स्वमतस्थापनाभिप्रायरचितकूटबुद्धिनाऽन्यां गाथां वाचयित्वा प्रस्तुतपत्रद्वयोत्पाटनपूर्वकमन्यतरगाथासत्कवृत्ति वाचयितुं प्रवृत्तः प्रद्युम्नाचार्यः । श्रीमत्पूज्यपाोपविष्टेन श्रीजिनहितोपाध्यायेन हस्ते गृहीत्वोक्तम् , यथा-'आचार्य! पाश्चात्य पत्रद्वयं वाचयित्वेदं पत्रं वाच्यम्' । सोऽपि व्याकुलतया गतस्मृतिः पत्राण्यग्रतः पश्चाच करोति । अत्रावसरे मातुलतया प्रतिपन्नमभयडदण्डनायकं लोकप्रसिद्धमामेत्यक्षरैः सम्बोध्य हेडावाहकेन श्रीमालवंशीयेन वीरणागेन भणि- तम् , यथा-'त्वदीये नगरे स एव किं निगृह्यते यो रात्रौ चौर्यं करोति ? यस्तु दिवसे दीप्ते चौर्य करोति स सुत्कलः' । तदनन्तरं संभ्रमवशाद्दिगवलोकनं कृखाऽभयडदण्डनायकेनोक्तम्-'हेडाबाहक! कियेतद् भवता भणितम् ?' वीरणागेनोक्तम्-'मामा! पश्य पश्य, आचार्येण पत्रद्वयमपलपितम्' । कोपावेगादभयडदण्डनायकेन हस्तस्थितया चर्मयष्ट्या पृष्ठप्रदेश आहतो वीरणागः । प्रद्युम्नाचार्योऽपि प्रस्तुतं वाचयितुं प्रवृत्तः । विस्तरेण व्याचक्षाणेषु श्रीपूज्येषु श्रीपूज्यभाग्यप्राग्भारप्रेरितेन प्रद्युम्नाचार्येणोक्तम्-'आचार्य ! अनया रीत्या देवगृहमेवानायतनं भवति, न तु जिनप्रतिमा; युष्माभिस्तु प्रतिमाऽप्यनायतनत्वेन भणिता' । श्रीपूज्यविहस्योक्तम्-'स्थिरीभव, आचार्य ! यदत्र सभायामात्ममुखेन भवता देवगृहमनायतनं भवतीति कथितं तेनास्माकं सर्वेऽपि मनोरथाः सिद्धाः। प्रतिमाऽप्यनाय- तनत्वेन भणिता' । श्रीपूज्यैर्विहस्योक्तम् .....द्धाज्ञेया। प्रद्युम्नाचार्येणोक्तम्-'किं वचनमात्रेण किं वाकयाऽपि युक्त्या? श्रीपूज्यैरुक्तम्-'नियुक्तिकं वचनं हलधरादय एव भाषन्ते न वयम्' । तेनोक्तम्-'तहिं युक्ति ब्रूहि । श्रीपूज्यै- विमृश्योक्तम्- एवमिणं उवगरण धारेमाणो विहीइ परिसुद्धं । होइ गुणाणाययणं अविहि असुद्धे अणाययणं ।। अस्याश्च गाथाया व्याख्यानं श्रुखा विमना इव मौनं कृता स्थितः प्रद्युम्नाचार्यः। तदनन्तरं सा० क्षेमन्धरेण हस्तयोजनपूर्वकमुक्तम्-'मस्तकेन वन्दे, जिनप्रतिमाऽनायतनं भवति वा नवेति ?' प्रद्युम्नाचार्येणोक्तम्-'साधो! अस्या गाथाया अनुसारेणेदंज्ञायते, यदुत जैनी प्रतिमाऽपि भवत्यनायतनमिति। तत्पश्चात् क्षेमन्धरेण नेत्रयोरानन्दाश्रु विभ्रता खकीयमस्तककेशैः कृखा प्रद्युम्नाचार्यपादावुद्धृष्टौ, पुत्रस्नेहाच्च भणितम्-'वत्स ! एतावन्ति दिनानि श्रीजिनदत्तसूरि- मार्गे लग्नस्य मम भूतानि परं मम मनसि न परिणतम् । यदुत लक्षसंख्यद्रव्यव्ययेन कृखोत्तुङ्गतोरणं देवगृहं निष्पा- दितमप्यविधिप्रवृत्तिवशादनायतनं भवतीति । इदानीं च तव मुखात् तादृशमपि देवगृहमनायतनं भवतीति श्रुला महान् प्रमोदः संजातः' । प्रद्युम्नाचार्येणोक्तम्-'साधो क्षेमन्धर ! अन्येषां सिद्धान्तानामक्षराणि दर्शयिता देवगृहमना- यतनं न भवतीति परिच्छेदयिष्यामि'। श्रीपूज्यानामग्रे भणितम्-'आचार्य! अस्मन्नामाङ्किता रास-काव्य-चतुष्पद्या- दयो न कारयितव्या न पाठयितव्याश्च। तदनन्तरं श्रीपूज्यैः साक्षेमन्धरदाक्षिण्यादुच्चैःस्वरेणोक्तम्-'अहो ! यः कश्चिदस्माकमाज्ञां मनुते तेन प्रद्युम्नाचार्यपराजयनरूपार्थप्रतिबद्ध रास-काव्य-चतुष्पद्यादयो न कर्तव्या न पठितव्या'। आर्द्रहृदयत्वान्नेत्रयोरथुप्रवाह विभ्रता सा० क्षेमन्धरेणोक्तम्-'वत्स! न मया भवन्तं विगोपयितुमारभितो वादः, किन्तु विद्यापात्रमात्मपुत्रं लब्धाचार्यपदं प्रतिबोध्य युगप्रधानगुरोः श्रीजिनपतिसरेः शिष्यं कारयितुम्'-इत्यादि वदत्सु तेष्व- , - युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। तिप्रमुदितैः श्रावकैः साधुभिश्च सह अभयडदण्डनायकदत्तहस्तकास्ततः स्थानादुत्थायोपरितनभूमिकायां प्रभूताः श्री- पूज्याः, नागरिकलोकोऽपि । तत्र च पूज्यान् वन्दित्वा, अभयडदण्डनायकोऽधस्तादागतः । प्रद्युम्नाचार्योऽपि साक्षेम- न्धरदत्तहस्तको मनःखेदोद्भवन्मुसकालिमगुणो लज्जामशाद् भूमिमनलोकयन् स्वपौपधशालाया गतः । इतरोऽपि कौतु- कार्थी लोका स्वकीये स्वकीये गृहे गतः । ५९. स्वकीयगुरुप्रद्युम्नाचार्यहृदयस्थकप्टदर्शनादसुखिन्यभयटदण्डनायकै सकलमपि नगर शून्यमिन जातम् । यहिश्य संघमध्येऽत्यानन्दोऽभवत् । भा० सभव-पैद्यमहदेव-ठ० हरिपाल-सा०क्षेमन्धर-पाहिनिकोद्धरण-सा० सोमदेवादिस- मुदायेन महापिस्तरेण विजयसूचकं वर्धापनक च कारितम्-'अहो ! एते परतो गता मदीयं गुरु निगोपयिष्यन्त्यतो यद्यनैर कथमपि शिश्यन्ते तदा भद्रं भवतीति हदि विमृश्याऽभयडदण्डनायकेन मालव्यदेशमध्यस्थिते गूर्जरीये कटके प्रतीहारजगद्देवपार्श्व विज्ञप्तिकादानपूर्वक मानुप प्रेष्य द्वितीये दिने सघमध्ये दापिता राजाज्ञा, यथा-'राजाधि- राजश्रीभीमदेवस्याज्ञाऽस्ति यदि यूयमितः स्थानादस्माभिरमुन्कलिताः सन्तो यास्यथेति'। धृत च राजपुत्रशतमेक गुप्तवृत्या संघस्य प्राहरिकपदे । सघोऽपि स्वचेतमि यदपि तदपि संभावयितु प्रवृत्तः। विजयदर्शनोच्छलितपरमानन्द- वशाद् भाण्डशालिकसभवः श्रीपूज्याना पार्श्वे समागत्य हर्षप्रकर्पोद्भवद्गद्गदररेण भणितु प्रवृत्तः, यथा-'प्रभो! जानामि तानकीन पराक्रमम् , यतः सिहस्स पोतकाः मिहा एव भवन्ति न शृगालाः; पर कपटबहुला गूर्जरत्रास्तत्र च येनापि तेनापि सम माऽऽस्फाल्यताम् । कापटिकगूर्जरलोककूटप्रयोगात् कूटा चेद्वचनीयता तादृशी भरति यादृश्या सकीय मुसमुद्घाटयितु न शक्यते-इत्याशक्य मया बादकरणविपयेऽनुमतिर्न दचा । भनता च प्रभो ! अतीन शोभन कृतं यद् गूर्जरत्रामध्यप्रदेशे समस्ताचार्यमुकुटभूतं प्रद्युम्नसरि सकललोकममक्ष निर्जित्योी कृता स्वकीयागुलिका । प्रभो! तपैकेन चरित्रण घनमानन्दितस्य वर्गस्थम्य श्रीजिनदत्तमरेरद्य निस्मृतो निश्चितममृतपानामिलापः । प्रमो! तापकीन धैर्यमालोक्य शासनदेवताऽप्यद्यात्मान सजीवभूतं मन्यते । प्रभो ! त्वदीयामीदृशीं बादलब्धि दृष्ट्वा भग- वती सरखत्यपि वप्रसादस माहात्म्य ज्ञातनती । प्रभो ! तवेदृशं साहसमवेक्ष्य पुरन्दरादयो देवा अपि भरतो वरप्रदा- नोत्सुकाः सजाता'-इत्यादिका वहीं प्रशंसा कृतनान् भा० सभः। श्रीमालपशभूपणनैद्यसहदेव-व्य० लक्ष्मीधर-ठ० हरिपाल-सा० क्षेमन्धर-वाहित्रिकोद्धरणादयोऽपि सघप्रधानपुरुपाः श्रीपूज्याना पार्श्वे समागत्याभयडदण्डनायकस दुष्टमभिप्रायं कथयामासुः। श्रीपूज्यविमृश्योक्तम्-'अहो श्राद्धाः! अनिवृत्तिः कापि न कार्या। श्रीजिनदत्तमरिपा- दप्रसादात् सर्व भद्र भविष्यति । पर परमेश्वरश्रीपाङराधनाथं स्नात्रकायोत्सर्गादिधर्मकृत्येपूछता यूय भवतेति' । श्रीपूज्योपदेशाद्धर्मकृत्योद्यते सघे सति सुखेन जातानि चतुर्दश दिनानि पर निर्गमः कोऽपि न सजातः । तदनन्तरं संघमध्यस्थितलोकमध्यादौष्ट्रिकाः शते द्वे सघस श्रेय कृते श्वःकल्ये किमपि साहस तादृशं करिष्यामो येन सघः सर्वोऽपि स्वकीये वकीये स्थानके प्रभूतो भपिप्यतीत्यभिप्रायेण प्रगुणीभूताः । इतश्च-अभयडदण्टनायकप्रेपितमानुपेण कटकमध्ये गला श्रीजगद्देवप्रतीहारपादयोः पुरो धृता स्वस्वामिविज्ञप्तिका। श्रीजगद्देवनिरोपाद् वाचयितु लग्न पारिग्रहिक , यथा-अत्र देशे साम्प्रतमतिमहद्धिकः सपादलक्षीयो बहुलोकः समा- गतोऽस्ति । यदि युष्माफ निरोपो भवति तदा राजकीयाना घोटकानां कृते दालिं करोमीति' । श्रुला च कोपाधिरूढेन श्रीजगद्देवेन तत्क्षणादेव स्वकीयपारिग्रहिकहस्तेन लिखितो राजादेश। लिसित च तत्र-'मया महता कप्टेन साम्प्रतं श्रीपृथ्वीराजेन सह सन्धिः कृतोऽस्त्यतो यदि सपादलक्षीयस्य लोफस्स हस्त लास्यसि तदा गर्दभोदरे ता सेनयि- प्यामि'-इति राजादेशेन सह प्रेपितो मानुपः । पश्चात् तेनापि चोत्तालगत्या गला दत्तो दण्डनायकहस्ते राजादेशः। वाचयिसा च त दण्डनायकन बहुमानपूर्वक मुत्कलितः सन् सघः समागतः श्रीमदणहिलपाटकनामपत्तने । तत्र च श्रीपूज्यैः स्वगोनीयाश्चत्वारिंशदाचार्याः स्वमण्डल्या समुद्देश कारयित्वा वस्त्रदानपूर्वकं सम्मानिताः।
४१ खरतरगच्छालंकार ६०. ततः संघेन सह लवणखेटे प्रभूताः श्रीपूज्याः। तत्र च पूर्णदेवगणि-मानचन्द्रगणि-गुणभद्रगणीनां क्रमेण दत्तं वाचनाचार्यपदम् । सं० १२४५ फाल्गुने पुष्करिण्यां धर्मदेव-कुलचन्द्र-सहदेव-सोमप्रभ-सूरप्रभ-कीर्तिचन्द्र- श्रीप्रभ-सिद्धसेन-रामदेव-चन्द्रप्रभाणां संयमश्री-शान्तमति-रत्नमतीनां च दीक्षा दत्ता। सं० १२४६ श्रीपत्तने श्रीमहावीरप्रतिमा स्थापिता । सं० १२४७, (१) सं० १२४८ लवणखेटे जिनहितस्योपाध्यायपदं प्रदत्तं । सं० १२४९ पुष्करिण्यां मलयचन्द्रो दीक्षितः। सं० १२५० विक्रमपुरे पद्मप्रभसाधोराचार्यपदं दत्तं-श्रीसर्वदेवसरिरिति नाम कृतम् । सं० १२५१ माण्डव्यपुरे व्यवहारकलक्ष्मीधरादिप्रभूतश्रावकाणां मालारोपणादि विस्तरेण कृतम् । ६१. ततोऽजयमेरौ विहारः । तत्र च म्लेच्छोपद्रवे मासद्वयं यावन्महाकष्टस्थितौ पत्तने समागत्य भीमपल्ल्यां चतु- मौसी कृता । कुहियपग्रामे जिनपालगणेर्वाचनाचार्यपदं दत्तम् । लवणखेटे राणकश्रीकल्हणकृतसामवादोपरोधादक्षिणा- वर्तारात्रिकावतारणं मानितम् । सं०१२५२ पत्तने विनयानन्दगणिर्दीक्षितः। सं०१२५३ भाण्डागारिकनेमिचन्द्रश्रावकः प्रतिबोधितः । पत्तनभङ्गानन्तरं घाटीग्रामे चतुर्मासी कृता। सं० १२५४ श्रीधारायां श्रीशान्तिनाथदेवगृहे विधिः प्रवर्तितः । तर्कोपन्यासैश्च महावीरनामा दिगम्बरो रञ्जितः । रत्नश्रीप्रवर्तिनी दीक्षिता । नागदहे चतुर्मासी कृता । सं० 1 १२५६ चैत्र वदि ५ लवणखेटे नेमिचन्द्र-देवचन्द्र-धर्मकीर्ति-देवेन्द्रनामानो तिनः कृताः। सं० १२५७ श्रीशा- न्तिनाथदेवगृहे प्रतिष्ठारम्भः प्रधानशकुनाभावे विलम्बितः। सं० १२५८ चैत्र बदि ५ शान्तिनाथविधिचत्ये श्रीशा- नाथप्रतिमा प्रतिष्ठिता, शिखरश्च । चैत्र यदि २ वीरप्रम-देवकीर्तिगणी दीक्षितौ । सं० १२६० आपाढ वदि ६ वीर- प्रभगणि-देवकीर्तिगण्योरुपस्थापना कृता । सुमतिगणि-पूर्णभद्रगण्योत दत्तम् । आनन्दश्रियो महत्तरापदं दत्तम् । श्रीजेसलमेरौ देवगृहे फाल्गुन सुदि २ श्रीपार्श्वनाथप्रतिमा स्थापिता । स्थापना च सा० जगद्धरेण महाविस्तरेण कारिता । सं० १२६३ फाल्गुन वदि ४ महं० कुलधरकारितश्रीमहावीरप्रतिमा लवणखेटे प्रतिष्ठिता। नरचन्द्र-राम- चन्द्र-पूर्णचन्द्राणां विवेकश्री-मङ्गलसति-कल्याणश्री-जिनश्रीसाध्वीनां दीक्षा दत्ता, धर्मदेव्याः प्रवर्तिनीपदं च। ठ० आभुल-प्रभृतिवाग्गडीयसमुदायः श्रीपूज्यपादवन्दनार्थमागतो लवणखेटे। सं०१२६५ मुनिचन्द्र-मानभद्रगणी दीक्षिती, सुन्दरमतिरासमतिश्च । सं० १२६६ विक्रमपुरे भावदेव-जिनभद्र-विजयचन्द्रनामानो तिनः कृताः। गुणशीलस्य वाचनाचार्यपदं दत्तम् , ज्ञानश्रियश्च दीक्षा । सं० १२६९ श्रीजावालिपुरे श्रीविधिचैत्यालये महता विस्तरेण महं० कुल- घरकारितश्रीमहावीरप्रतिमा स्थापिता। श्रीजिनपालगणेरुपाध्यायपदं दत्तम् । धर्मदेवीप्रवर्तिन्याश्च महत्तरापदं दत्तं प्रभा- वतीति नाम कृतम् । महेन्द्र-गुणकीर्ति-मानदेवानां चन्द्रश्री केवलथ्योश्च दीक्षा दत्ता । ततो विक्रमपुरे बिहारः। ६२. सं० १२७० वाग्गडीयसमुदायप्रार्थनया श्रीवाग्गडदेशे विहृताः । दारिद्रेरके शतसंख्यश्रावक-श्राविकाणां सम्यक्त्वारोपण-मालारोपण-परिग्रहपरिमाणदानोपधानविधापनादिधर्मकृत्यकृते महाविस्तरेण सप्स नन्दयः कृताः । सं० १२७१ बृहद्वारे संमुखागतश्रीआसराजराणकप्रमुखप्रभूतलोकैः सह महाविस्तरेण ठ० विजयश्रावककारितायां महत्यामुत्सर्पणायां प्रविष्टाः श्रीपूज्याः। नन्द्यादिकं च दारिद्रेरकवत्तत्र कृतम् । मिथ्यादृष्टिगोत्रदेवतादिमिथ्यात्व- कृत्यपरिहारकारापणेन समुदायस्य महान प्रमोदो जनितः । सं० १२७३ तत्रैव बृहद्वारे लौकिकदशाहिकापर्वो- परि गङ्गायात्राभिमुखेषु तत्रागतेषु बहुपु राणकेपु सत्सु नगरकोट्टीयराजाधिराजश्रीपृथ्वीचन्द्रसाक्षेत(सहायात ?) का- श्मीरीयेन श्रीजिनप्रियोपाध्यायशिष्यजिनदासापरनामश्रीजिनभद्रसरिप्रोत्साहितेन पण्डितमनोदानन्देन श्रीजिनपति- सरिपौषधशालाद्वारे पत्रावलम्बनं वटुं ब्राह्मण एकः प्रेषितः । सोऽपि द्वितीयार्द्ध प्रहरसमये वसतिद्वार आगत्य पत्राव- लम्बनं वर्ल्ड प्रवृत्तः । विस्मयवशाद् दूरदेशे गत्वा धर्मरुचिगणिना संभापितो ब्राह्मणः, यथा-'वटो! किं करोषि ?' निर्भयः सन् स प्राह-'पण्डितमनोदानन्दो युष्मद्गुरूनुद्दिश्य पत्रावलम्बनं करोति' । धर्मरुचिगणिना सोपहासमुक्तम्- 'बटो! मदीयसन्देशमेकं पण्डितस्याये कथयेयथा-पण्डितश्रीजिनपतिसूरिशिष्येण धर्मरुचिगणिना मम मुखेनेदं . युगप्रधानाचार्यगुर्वाधली। भाणितम्, यथा-पण्डितराज ! मनोदानन्द ! यदि मदीये भणिते लगसि तदद्यपश्चाच्छाखालम्बन कुर्याः, मा पत्राव- लम्बनं कथा; अन्यथा दन्ता भञ्जयन्तीति" । मनोदानन्दपण्डितस्वरूप सर्व पृष्ट्वा मुक्तः सन् गन्तुं प्रवृत्तो पटुः । धर्मरुचिगणिना सर्व पूज्यानामग्रे निवेदितम् । श्रीपूज्यपादसमीपोपविष्टठक्कुरविजयकश्रावकेण पत्रानलम्बननाता श्रुला खकीयो मानुपः प्रेपितः । कथितं तस्याग्रे यथा-'अहो ! खमस्य बटोः पादे लग्नो बजेः। कस्मिन् कसिन् कटक एप -बटुर्नजतीति परिभाषयेः । वय पृष्ठलमा एमागच्छामः स्म'-इत्यादिशिक्षा गृहीला गतो मानुपो बटुपादैः। सभ्रमादा- सनादुत्थाय-'भो भोः साधवः! शीघ्र प्राणुत'-इति भणन्तः खयं प्रावृताः श्रीपूज्याः। श्रीजिनपालोपाध्यायेन ठ० विजयकारकैण विज्ञप्ताश्थ, यथा-'प्रभो! साम्प्रत भोजनवेला वर्तते, साधवश्व निहत्य समागताः सन्त्यतो भोजन कुरु तत्पश्चात् तत्र यास्यत' इति । तदुपरोधाद् भोजनं कृखोत्थिताः श्रीपूज्याः। श्रीजिनपालोपाध्यायैर्वन्दनापूर्वक पादयोलगित्वा विज्ञप्ताः, यथा-'प्रभो ! मनोदानन्दपण्डितजयनार्थ मा प्रेपयत, यथाऽह यामि युप्माकं प्रसादाच जे- प्यामि, सहानीतानामस्माक क उपयोगो यद्यूयमेकैकेन मानुषेण सह खयमुचिष्ठध्वम् । तथा प्रभो! तस्मिन् पराके मनोदानन्दे युष्माकं कः सरम्भः। यतः- कोपादेकतलाघातनिपातमत्तदन्तिनः। हरेईरिणयुद्धेषु कियान व्याक्षेपविस्तरः॥ [५७] राजनीतापपि प्रथम पदातयो युध्यन्ते पश्चाच नायकाः। श्रीपूज्यैरुक्तम्-'उपाध्यायमिश्राः! न ज्ञायते पण्डितस्य खरूपम् , यथा पण्डितः कीदृशोऽस्ति' । उपाध्यायेनोक्तम्-'प्रभो ! भवतु पण्डितो यादृशस्तादृशो वा। सर्वत्र युष्माक प्रसादो विजयते'। श्रीपूज्यैरुक्तम्-'वयमपि तत्रागमिष्यामः, पर भवद्भिस्तत्र वक्तव्यमिति' । उपाध्यायेनोक्तम्- 'प्रभो ! युप्मासु सनिहितेषु सत्सु मम जिह्वा लजापशाद् वक्तु न वहति, अतो यूयमत्रैर तिष्ठत' इत्यादि । श्रीजिन- पालोपाध्यायनिहितोपरोधात् प्रसन्नमानसः श्रीपूज्यैर्मध्यानपूर्वक मस्तके हस्त दमा धर्मरुचिगणि-वीरभद्रगणि- सुमतिगणिभिः, ठ०विजयकप्रमुसप्रधानाकैश्च सह मनोदानन्दपण्डितजयनार्थ प्रेपितः श्रीजिनपालोपाध्यायः। सुस- वार्ताप्रच्छननिमित्तसमागतानेकराणकारस्थानमण्डिते नगरकोट्टीयराजाधिराजश्रीपृथ्वीचन्द्रसभामण्डपे प्राप्तः श्रीजिन- पालोपाध्यायः सपरिवारः। ६३. श्रीपृथ्वीचन्द्रराजानमुपश्लोस्य तत्रस्थः पण्डितमनोदानन्दो भापितः श्रीमदुपाध्यायेन, यथा-'पण्डितराज ! किमर्थमस्मद्वसतिद्वारे पत्रावलम्बन दत्तम् ?' तेनोक्तम्-'जयनार्थम् । उपाध्यायेनोक्तम्-'तहिं कुरु कस्यापि पक्षस्याङ्गी- कारम् । तेनोक्तम्-'युष्मान् दर्शननाालेन स्थापयिष्यामीति मम पक्षः। श्रीउपाध्यायेनोक्तम्-'कुरु प्रमेयमिति' । तदनन्तर तेनोक्तम्-'विवादाध्यासिता दर्शननाद्याः, प्रयुक्ताचारविकलत्वान्म्लेच्छादिति । श्रीमदुपाध्यायेन पिहयो- तम्-'पण्डितराज मनोदानन्द ! त्वदुक्तेऽस्मिन्ननुमाने कति दूपणानि दर्शये' तेनोक्तम्-'यथाशक्ति दर्शयेः, पर तत्समर्थनाया समर्थन भाव्यम्' । श्रीमदुपाध्यायेनोक्तम्-'पण्डितराज! मारधानीभूय श्रूयताम् , यथा-निनादाध्या- सिता दर्शनपाद्याः,प्रयुक्ताचारनिफलत्वाम्लेच्छादिति-भरतोक्तम् , तत्र प्रयुक्ताचारकिललादिति हेतुरनेकान्तिकः, पदर्शनवाह्यत्वे साध्ये पदर्शनाभ्यन्तरवर्तित्वेनाम्युपगतेपु बौद्ध-चार्वाकादिपु विपक्षभूतेप्पस्य हेतोर्गमनात् । तथा साधननिकलो दृष्टान्तः। तथा हि-त्वदुक्ताचारजैकल्य म्लेच्छेप्वेकदेशापेक्षया सामस्त्यापेक्षया या भरेत् । न तापदा- धविकल्प., म्लेच्छा अपि हि स्वजात्यनुयायिना लोकाचार किमपि कुर्माणा दृश्यन्ते । लोकाचारश्च मर्वोऽपि चैदिक एवेत्यसिद्धो हेतुदृष्टान्त । अथवा सामस्त्यापेक्षया, तहि भवानपि दर्शननायः, नहि भवानपि सर्वमपि चैदिकमाचार कर्तुं शक्नोति'-इत्यादिना प्रकारेण तर्करीत्या गाणेन समस्तराजलोकचेतसि चमत्कारकुणिन श्रीमदुपाध्यायेनानेक- दूपणोद्भावनेन कदयितेऽपि प्राथमिकेऽनुमाने, धाट्यढिन्यान्यनुमानानि भणितु प्रवृत्तः प०मनोदानन्दः । प्रभूवप्रति- - .
खरतरगच्छालंकार भाप्रभावेन श्रीमदुपाध्यायेन स्थाने स्थाने ज्वलन्तीपु दीनासु दीपिकासु समस्तराजलोकसमक्षमसिद्धविरुद्धानकान्तिका- दिदृपणोद्भावनेन तान्यपि निराकृत्य जितो मनोदानन्दः । प्रधानानुमानभणनपूर्वकमात्मा च स्थापितो दर्शनाभ्यन्तर- वर्तित्वेनोपाध्यायेन । उत्तरास्फुरणे वैलक्ष्याचिन्तितुं प्रवृत्तः पण्डितः, यथा-'अहो! तथाविधवैदग्ध्याभावादेते राजानो यं कंचिद् यतिब्रुवाणं पश्यन्ति तमुद्दिश्य भाषन्ते यथाऽयं भद्रो वादीति; तस्मादहमपि किमपि ग्रुवन्नस्मि यथाऽमी जानन्ति पण्डितमनोदानन्दो गाढो बाग्मी' -इति विचिन्त्य- शब्दब्रह्म यदेकं यचैतन्यं च सर्वभूतानाम् । यत्परिणामस्त्रिभुवन मारिखलमिदं जयति सा वाणी ॥ [५८] इत्यादि पठितुं प्रवृत्तः। ततश्च श्रीमदुपाध्यायेन कोपावेगादुक्तम्-'अरे वठरशेखर! किमेतदसम्बद्धं भापसे ? मया त्वां पड्दर्शनवाह्यः कृतः प्रमाणसामयन; यदि तव काऽपि शक्तिरस्ति तदा स्वकीयपत्रावलम्बनसमर्थनाय प्रमाणा- नुयायि किञ्चिद् ब्रूहि । पूर्वपठितगुणनेऽपि वयमेव समर्थाः । तदनन्तरं श्रीमदुपाध्यायबचनेन श्रीजिनवल्लभमरिकृत- चित्रकूटीयप्रशस्ति-संघपट्ट-कर्मशिक्षादिसंस्कृतप्रकरणान्युदात्तस्वरेण गुणयतो धर्मरुचिगणि-वीरप्रभगणि-सुमतिगणीन दृष्ट्वा तत्रोपविष्टान्यराजभिरुक्तम्-'अहो ! एते सर्वेऽपि पण्डिताः' इति । मनोदानन्दपण्डितमुखे कालिमानमवलोक्य राजाधिराजश्रीपृथ्वीचन्द्रेण चिन्तितस् , यथा-'अहो ! न दृश्यते शोभना मनोदानन्दस्य मुखच्छाया। अतो यद्येप हार- यिष्यति ततो महल्लाघवं मम भविष्यति । तस्मादिदानीमेवानयोः समश्रीकतां करोमीति'-चिन्तनानन्तरं च श्रीमदुपा- ध्यायानुद्दिश्योक्तम्-'वृहन्त ऋपयो यूयमिति' । मनोदानन्दमुद्दिश्योक्तम्-'बृहन्तः पण्डिता यूयमिति' । श्रीपृथ्वीच- न्द्रराजवचनं श्रुत्वा श्रीमदुपाध्यायेन चिन्तितम् ,यथा-'अहो ! अद्यैतावत्प्रमाणेन संरम्भेण रात्रिप्रहरत्रयं जागरित्वाऽपि न किमपि फलं संग्राप्तम् , यदित्थं निर्वचनीकृतेनापि मनोदानन्देन समं मम समश्रीकता कृता राज्ञा खपण्डितपक्षपा- तात् । भवतु, तथापि जयपत्रमगृहीत्वा मयेतः स्थानान्नोत्थातव्यमिति' । प्रकटं च खस्कन्धास्फालनपूर्वकमुक्तम्-'महा- राज ! किमेतदुच्यते ? । मय्यर्च सत्यन्यो भरते सकलेऽपि न कश्चित्पण्डितो भवति । यद्येप पण्डितस्तदा मया सह लक्षण- मार्गेण तर्कमार्गेण साहित्यमार्गेण वा वदतु, अन्यथा स्वकीयमिदं पत्रावलम्बनं पाटयतु । अरे यज्ञोपवीतमानवहनशक्ते- मनोदानन्द ! श्रीजिनपतिसर्युपरि पत्रावलम्बनं करोपि ? न जानासि रे बटो! यदनेन सर्वविद्यानिर्णयदायकाः श्रीप्रद्युम्ना- चार्यसदृशाः पण्डितराजाः सकललोकसमक्षं धूली चर्विताः । अत्रान्तरे श्रीपृथ्वीचन्द्रेण पत्रावलम्बनं गृहीत्वा पाटितम् । श्रीमदुपाध्यायेनोक्तम्-'महाराज ! न तुष्यामो वयं पत्रावलम्बनपाटनमात्रेण । राज्ञोक्तम्-'कथं तुष्यथ ?' उपाध्या- येनोक्तम्-'जयपत्रलाभेन; यतो महाराज ! अस्माकमीशी दर्शनव्यवस्थाऽस्ति, यः कश्चिदस्मदुपाश्रयद्वार एकसिन् दिने पत्रावलम्बनं वनाति तस्यैव हस्तेन द्वितीये दिने स्वोपाश्रयद्वारे जयपत्रमुद्भाव्यते । अतो महाराज! यथा न्याय- श्रीकरणकसंमत्याऽसद्दर्शनव्यवस्था वृद्धि प्राप्नोति तव सभायां तथा विधीयताम् । राज्ञा च लघूकृतस्वपण्डितमनोदा- नन्दमुखकालिमावलोकनोच्छलितमानसिकदुःखेनापि न्यायविचारप्रवीणपार्थस्थितप्रभूतप्रधानलोकोपरोधात् स्वकीय- पारिग्रहिकहस्तेन लेखयित्वा दत्तं जयपत्रं श्रीजिनपालोध्यायानां हस्ते। उपाध्यायैश्च धर्मलाभाशीर्वाददानपूर्वकं बहु- लमुपश्लोकितो महाराजाधिराजश्रीपृथ्वीचन्द्रः । ततः स्थानादुत्थाय प्रातः क्षणे पंचशब्दवादनादिवर्धापनपूर्वकं गृही- तजयपत्राः सपरिवाराः श्रीजिनपालोपाध्यायाः समागताः श्रीपूज्यानां समीपे । श्रीपूज्यैश्च स्वशिष्यनिष्पादितजिन- शासनप्रभावनोद्भूतप्रभूतप्रमोदान्महासंभ्रमणालापिताः श्रीमदुपाध्यायाः। सं० १२७३ ज्येष्ठवदि १३ शान्तिनाथ- जन्मकल्याणके कारितं च वर्धापनकमानन्दभरनिर्भरेण तत्रत्यसमुदायेन । ६४. सं० १२७४ बृहद्वारादागच्छद्भिरन्तरा भावदेवमुनिर्दीक्षितः । सा० थिरदेवप्रार्थनया दारिद्रेरके चतुर्मासी ४७ . युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। कृता । तत्रापि नन्दयः पूर्ववत् । स० १२७५ जापालिपुरे ज्येष्ठसुदि १२ भुवनश्रीगणिनी-जगमति-मङ्गलश्रीमा- घीत्रयेणसह विमलचन्द्रगणि-पद्मदेवगणी दीक्षितौ । सं० १२७७ श्रीप्रहादनपुरे प्रभूताः प्रभाननाः कृता । अन्यदा नाभ्यघस्तनप्रदेशोद्भूतग्रन्थिदोपोत्थितवेदनानशसजातमूत्रसंग्रहरोगसककष्टादात्मन आयुपो गमनमनगम्य श्री- पूज्यदत्ता यथोचिता शिक्षा चतुर्विधस्यापि सघस्य । मिथ्यादुष्कृत च दन्चा भणितं च संघस्याने-'सधेन मनोमध्ये का- ऽप्यनिवृतिन कार्या-यगोरिदानी कथं भविष्यति,यतो येपा प्राणेनानेकैलोंकैः सममास्फाल्यास्फाल्योक्त ते देवीभूता इति । यतः पश्चादपि श्रीसर्वदेवसूरि-श्रीजिनहितोपाध्याय-श्रीजिनपालोपाध्याया वयमिन सर्वेपामप्युत्तर दातुं क्षमाः, युप्माकं मनोरथान् पूरयितु ममर्थाः सन्ति । तथा वाचनाचार्यसूरप्रभ-कीतिचन्द्र-वीरप्रभगणि-सुमतिगणिनामान- श्वखारः शिष्या महाप्रधाना निष्पन्ना वर्तन्ते । येपामेकैकोऽप्याफाशस्य पततो धरणे क्षमः । परमस्माक स्वकीयपद- योग्यं परिभावयता वीरप्रभगणिः समागच्छति । वयमपि साम्प्रत सावाधा वर्तामहे । अतो यदि संघः कथयति तदि- दानीमपि खकीयपदे वीरप्रभगणिमुपवेशयामः' । शोकहर्षप्रकर्षाकुलचित्तेन सधेन विज्ञप्ताः श्रीपूज्याः, यथा-'स्वामिन् ! यद्युप्मा: परिभानयता समागच्छति तदस्माकं प्रमाणम् , परमिदानीमौत्सुक्येन क्रियमाणमाचार्यपदस्थापनमतिशोभा- युक्त न सभाव्यते । अतो यदि युप्माफ निरोपो भवति तदा त्यसमुदायलेसदर्शनसमागतममस्तदेशवास्तव्यखरतर- समुदायैरानन्दभरेण स्थाने विधीयमानासु महतीपूत्मपिणीपु वीरप्रभगणेराचार्यपदस्थापना महाविस्तरेण कार्यते । श्रीपूज्यैरुक्तम्-'यत्समुदायस्य पर्यालोचयतः समागच्छति तत्प्रमाणम्' । तदनन्तर समस्तलोफक्षमितक्षामणपूर्वकमन- शनविधिना निखिललोकचेतसि चमत्कार कृसा [स० १२७७ आपाढ सुदि १०] दिव गताः श्रीजिनपतिसूरयः । । ६५. तदनन्तर श्रीपूज्यनिरहोच्छलितपरमदु'सेन शून्यान्तःकरणेनापि पाश्चात्य[कृत्य] कृते श्रीपूज्याननेकमण्डपिका- मण्डिते निमानेऽध्यारोप्य स्थाने थाने च वारनिलासिनीभिस्तरकालसुसदेन खरेण हृदयार्दीकरणप्रवीणमेघरागादिशो- करागेण दैवोपालम्भाद्यर्थनिरन्धनमधुमधुरेषु गीतेषु गीयमानेपु उच्छाल्यमानेषु च नानानिधेषु यहुपु वनफलेषु, पञ्च- शब्देषु च वाद्यमानेषु नेतुमारेभे समस्तलोकमाहितेन चतुर्विधन सपेन। अत्रान्तरे कणपीठमधे सापाधशरीरश्रीपूज्यवार्ताधरणादुत्तालीभूय जावालिपुरादागतः प्रधानसाधुसहित थीजि- नहितोपाध्यायः । स च तत्र तागरस्थान् श्रीपूज्याननलोय शोकभरविहलीभवन्मानसेन श्रीपूज्यगुणगणसरणपूर्वक नानाप्रकारान् पिलापान कृत प्रवृत्तः । यथा- श्रीजिनशासनकाननसर्दिविलासलालसे वसता। हा श्रीजिनपतिसूरे!, किमेतदसमञ्जसमवेक्षे॥ [५९] जिनपतिसूरे। भवताश्रीपृथ्वीराजनृपसद'सरसि। पद्मप्रभासियदने नारमिव जयश्रिया सार्धम् ।। नधितप्रधिनप्रतिवादिजातजलधेः प्रभो! समुदत्य । श्रीसघमन कुण्डे न्यधात् त्वमानन्दपीयूपम् ।। [११] बुवुद्धिचक्रवाकी पद्तसिरिति तर्कचक्रेण । फ्रीदति यथेच्छ मुदिते जिनपतिसूरे! त्ययि दिनेशे। [१२] तव दिव्यकाव्यदृष्टावेकविध सौमनस्यमुल्लसति । द्राक् सुमनसा च तत्मतिपक्षाणा च प्रभो। चिनम् ।। [६३]] धातुविभक्त्यनपेक्षं क्रियाकलाप त्वनन्यसाध्यमपि । य साधयत् जिनपते ! चमत्कृते कस्य नो नाता।। [६४] ४८ खरतरगच्छालंकार मयि सति कीहक् चालनयमन कविरिति नाम वहतीति । रोषादसुराचार्य जेतुं कि जिनपते ! स्वरगाः १ ॥ भगवंस्त्वयि दिवि गच्छति हर्षात्त्वदभिमुखमक्षताः क्षिप्ताः। सुररमणीभिर्मन्ये सारीभूतास्त एवाभ्रे ।। इन्द्रानुरोधवशतोमध्ये स्वर्गे ययौ भवानित्यम् । जिनपतिसूरे ! सन्तो दाक्षिण्यधना भवन्ति यतः॥ [६७] वामपदधातलग्नेन्द्राण्यवत्तारितशरावपुटखण्डाः । स्वाश्रीविवाहकार्य तव तूनं दिव्युडूभूताः ।। जिनजननदिनस्नानाधानेच्छातः किमाकुलीभूय । त्वं पञ्चत्वं प्राप्तः सुरपतिवजिनपतिर्भगवान् ।। [६९] त्वदभिमुखमिव क्षिप्तानाशानारीभिरक्षतान् नूनम् । उपभोक्तुं वियदजिरे विचरति चन्द्रो मराल इव ।। [७०] नास्तिकमतकृदमरगुरुजयनायेवासि जिनपते ! स्वरगाः। परमेतज्जगदधुना विना भवन्तं कथं भावि ? ॥ [७१] हा ! हा! श्रीमज्जिनपतिसूरे ! सूरे त्वयीत्थमस्तमिते । अहह कथं भविता नीतिचक्रवाकी वराकीयम् ॥ [७२] करतलधृतदीनास्ये श्रीशासनदेवि ! मा कृथाः कष्टम् । यन्मन्ये तव पुण्यैर्जिनपतिसूरिदिवमयासीत् ।। [७३] रे दैव ! जगन्मातुः श्रीवाग्देव्या अपि त्वयात्रेपि । ना मन्ये यदमुष्याः सर्वस्वं जिनपतिरहारि ।। [७४] इत्यादिशोकविलापभरोच्छलितमूर्छावसाने च धैर्यालम्बनपूर्वकं श्रीपूज्यपादौ चन्दित्वा पाश्चात्यकरणार्थ तैः सह शुद्धे स्थंडिले जगाम सपरिवारः श्रीजिनहितोपाध्यायः । तत्र च कृत्यं समस्तमपि कृत्वा स्वोपाश्रयगमनपूर्वक श्रीगौतमस्वामिगणधरादिमहापुरुषचरितोत्कीर्तनेन सकलमपि लोकमाह्लादयति स्म । ततश्चतुर्मासी कृता जावालिपुरे। ६६, ततः कालान्तरे श्रीसंघेन सह श्रीजावालिपुरे श्रीजिनहितोपाध्याय-श्रीजिनपालोपाध्यायादि- प्रधानसाधुसमन्वितः श्रीसर्वदेवसरिः समस्तसंघसम्मत्या श्रीजिनपतिसूरिगुरूपदिष्टरीत्याऽऽचार्यपदोपयोगिषट्- त्रिंशद्गुणकलितसौभाग्यभाजनमुपादेयवाक्यं दशविधयतिधर्मादिभूतक्षमाकेलिभवनं वीरप्रभगणिं भक्तिभरसमागत- समस्तदेशवास्तव्यभव्यलोकसंधैः स्थाने स्थाने मण्डितेषु सत्रागारेपु, दीयमानेपु रासकेषु, गीयमानेषु युगप्र- धानगुरु [..............] अमारिघोपणायां निष्पाद्यमानायाम् , सहस्रसंख्यद्रव्यार्पणेन याचकवाञ्छासु पूर्यमाणासु, प्रधानरूपवेपलक्ष्म्या शक्रेण सह स्पर्धमानेषु लोकेषु, महामिथ्यादृष्टिभिरपि निरन्तरं प्रशस्यमाने जिनशासने, स्व- स्वदेवावहेलापरेष्वपरेषु दर्शनेष, खरतरमार्गसत्कविरुदावली पठत्सु भट्टलोकेषु, नानाविधास्वाशिस्सु दीयमानासु, तलिकातोरणादिशोभाभूषिते श्रीमहावीरदेवभवने तीर्थप्रभावनानिमित्तं श्रीजिनपतिसरिपट्टे माघसुदि ६ उपवेशयामास । कृतं च तस्य पूर्वगुरूपदिष्टं श्रीजिनेश्वरसरिरिति नाम । आनन्दभरनिर्भरेण च संघेन कारिता महत्युत्सर्पणा । .. -- युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। ६७.श्रीजिनेश्वरसूरीणां च संक्षेपाचनेयम्-स०१२७८ माघ सुदि ६,श्रीमजिनेश्वरसूरीणा पदस्थापना | माघ सुदि ९, यशाकलशगणि-विनयरुचिगणि बुद्धिसागरगणि-रत्नकीर्तिगणि तिलकप्रभगणि-रत्नप्रभगण्यमरकीर्तिगणि नामानः] एते सप्त साधवो दीक्षिताः श्रीजावालिपुरे । श्रीमाले माव्यशोवरलेन मह विहत्य ज्येष्ठ सुदि १२,श्रीविजय-हेमप्रभ-श्री- तिलकप्रभ-श्रीविवेकप्रभ-चारित्रमालागणिनी-ज्ञानमाला [गणिनी]-सत्यमालागणिनीना दीक्षा। आपाठ सुदि १०, पुनः श्रीश्रीमाले सा० जगद्धरसत्कसमवसरणप्रतिष्ठा श्रीशान्तिनाथस्थापना च । श्रीजावालिपुरे देवगृहप्रारम्भश्च । जावा लिपुरे १२७९ माघ सुदि ५, अर्हदत्तगणि-विवेकश्रीगणिनी शीलमालागणिनी चन्द्रमालागणिनी-नियमालागणिनीना दीक्षा । श्रीमाले १२८० माष सुदि १२, श्रीशान्तिनाथभवने ध्वजारोप.। श्रीमपभनाथ-श्रीगौतमस्वामि-श्रीजिनपतिसू- रिमेघनादक्षेत्रपाल-पमारतीप्रतिमाना प्रतिष्ठा । फाल्गुन दि १, कुमुदचन्द्र-कनकचन्द्र-पूर्णश्रीगणिनी-हेमश्रीगणिनीना दीक्षा । वैशास सुदि १४, श्रीमहादनपुरे सफलनगरे(१) स्तूपे जिनपतिमुरिप्रतिमा स्थापिता, विस्तरेण श्रीजिनहितो- पाध्यायद्वारेण । स०१२८१ वैशास मुदि ६, जावालिपुरे विजयकीर्ति-उदयकीर्ति-गुणसागर-परमानन्द-कमलश्रीग- णिनीना दीला । ज्येष्ठ सुदि ९, जापालिपुरे श्रीमहावीरभरने घजारोपः । १२८३ माघ वदि २, चाहडमेरो श्रीपभदे- चमरने घजारोप ।माघ यदि ६, श्रीमरप्रभोपाध्यायपद् मङ्गलमतिगणिन्या. प्रतिनीपद च, वीरकलशगणि-नन्दिव- र्धन-विजयवर्धनगणिदीक्षा । १२८४ वीजापुरे श्रीनासुपूज्यदेवस्थापना, आपाढ सुदि २, अमृतकीर्तिगणि-सिद्धकी- तिगणि-चारित्रसुन्दरिगणिनी-धर्मसुन्दरिगणिनीदीला । स० १२८५ ज्येष्ठ सुदि २, कीर्तिकलगगणि-पूर्णकलशगणि- उदयश्रीगणिनीदीक्षा । ज्येष्ठ सुदि ९, वीजापुरे श्रीपासुपूज्यभरने जलानयनादिमा धजारोपः । १२८६ फाल्गु न यदि ५,वीजापुरे विद्याचन्द्र-न्यायचन्द्रा ऽभयचन्द्रगणिदीसा । १२८७ फाल्गुन मुदि ५,प्रहादनपुरे जयसेन-देव- सेन-प्रयोवचन्द्राशोकचन्द्रगणि-कुलश्रीगणिनी-प्रमोद श्रीगणिनीदीक्षा ! १२८८ भाद्रपद सुदि १०, स्तूपघजप्रतिष्ठा श्रीजापालिपुरे । आश्विन सुदि १०, स्तूपे ध्वजारोपः प्रह्लादनपुरे साधु भुवनपालेन समुदायसहितेन राजपुत्रश्रीजग- सीहमान्निध्येन महामहोत्सवेन कारितः श्रीजिनपालोध्यायद्वारेण । पाप मुदि ११, जावालिपुरे शरचन्द्र-कुशलचन्द्र- कल्याणकलश-प्रसन्नचन्द्र-लक्ष्मीतिलकगणि-चीरतिलक-रततिलक-धर्ममति-विनयमतिगणिनी-विद्यामतिगणिनी- चारित्रमतिगणिनीदीक्षा । चित्रकूटे ज्येष्ठ मुदि १२, अजितसेन-गुणसेन अमृतमूर्ति-धर्ममूर्ति-राजीमती-हेमानली कनका- वलीरतापलीगणिनी-मुक्तानलीगणिनीदीक्षा । आपाढ वढि २, श्रीझपभदेव-श्रीनेमिनाथ-श्रीपार्धनाधप्रतिष्ठा साधुल- क्ष्मीधर साराहाभ्या कारिता । सहस्र ८ लक्ष्मीधरेण वेंचिताः (व्ययीकृता)। राजनिखानेषु वाद्यमानेपु जलानयनम् । १२८९ उजयन्त-शत्रुञ्जय-स्तम्भनकतीर्थेपु याना ठ०अश्वराज-मा राल्हामाहाग्रेन कृता । स्तम्भतीर्थं च पाढियमद- ण्डनामदिगम्बरवादिना [मह] पण्डितगोष्ठी । महामात्यश्रीवस्तुपालस्य सपरिवारस्य श्रीपूज्याना समुपागमनेन प्रभा- चना च । १२९१ शास सुदि०, जागलिपुरे यतिम्लश-समाचन्द्र-शीलग्न-धर्मरन-चारिचरन-मेघमाग्गणि जभ- यतिलकगणि-श्रीकृमार-शीरसुन्दरिगणिनी-चन्दनसुन्दरिदीक्षा । ज्येष्ठ वदि २, मूलाके श्रीविजयदेवमरीणामाचार्यप- दम् । १२९४ श्रीसपहितोपाध्यायस्य पदम् । १२९६ फाल्गुन दि५, महादनपुरे प्रमोदमूर्ति प्रमोधमूर्ति-देवमूर्तिगणीना महयां दीक्षा ज्येष्ठ मुदि१०, श्रीशान्तिनाथप्रतिष्ठा, साम्पत पचन उपरिष्टोऽस्ति । १२९७ चत्रसुदि १४, देवतिल- क-धर्मतिलग्दीला प्रहादनपुरे । १२९८ वैशाख ११, जापालिपुरे स्वर्णदण्ड पजारोपो मह पुलधरेण नमुदायमहितेन वसायगुणचन्द्रण कारितः । १२९९ प्रथमाश्विन वदि , महामत्रिपुलधरस मरलराजलोग्नगरलोकाश्चर्याम्भोधिप्रो- वामपाणिन्दुमोदरेण महामहोत्समैन दीक्षा, तस्य च कुलतिलकमुनिरिति नाम सजातम् । १३०४ बैशापमुदि१४, विजयवर्धनगणेराचार्यपदन्यापना,जिनरताचार्य इति नाम । त्रिलोकहिाजीरहित-धर्माकर हर्पदत्त सघप्रमोद-गिरम- मुद्र-देवगुरुभक्त-चारिनगिरि सर्वतमक्त निलोफानन्ददीक्षा । १६०५ आपाढ मुदि १०, श्रीमहागीर-श्रीपमनाथ- . - 5. गु०७ खरतरगच्छालंकार श्रीनेमिनाथ-श्रीपार्श्वनाथविम्वानां नन्दीश्वरस्य च प्रह्लादनपुरे प्रतिष्ठा । इति श्रीजिनचन्द्रमूरि-श्रीजिनपतिसरि-श्रीजिनेश्वरसूरिसत्कसजनमनश्चमत्कारिनभावनाबार्तानामपरिमितत्वे- ऽपि तन्मध्यवत्तिन्यः कतिचित् स्थूलाः स्थूला वार्ताः श्रीचतुबिंधसंघप्रमोदार्थम् । दिल्लीवास्तव्यसाधुसाहुलिखत सा० हेमाभ्यर्थनया । जिनपालोपाध्यायरित्थं ग्रथिताः स्वगुरुवार्ताः ।। [७५]] लोकभाषातुसारिण्यः सुखबोध्या भवन्त्यतः। इत्येकवचनस्थाने काऽपि च वट्टक्तिरपि ।। [६] बालाववोधनायैव सन्ध्यभावः कचित्कृतः। इति शुद्धिकृचेतोभिः सद्भिज्ञयं स्वचेतसि ॥ [७७] वुद्धये शुद्धथे ज्ञानवृद्ध्यै जनसमृद्धये । चतुर्विधस्य संघस्य भण्यमाना भवन्त्वतः ॥ [७८] ॥ उद्देशतो ग्रं० (?) १२४ ॥ ६८. सं० १३०६ ज्येष्ठ सुदि १३, श्रीश्रीमाले कुन्युनाथारनाथप्रतिमाननिष्ठा । द्विनीयवेलाध्वजारोपणं च कारितं सा० धीधाकेन । सं० १३०९ श्रीप्रह्लादनपुरे मार्गशीर्ष सुदि १२, समाधिशेखर-गुणशेखर-देवशेखर-साधुभक्त-वीरवल्लभमुनी- नां तथा मुक्तिसुन्दरिसाध्वीदीक्षा । तस्मिन्नेव वर्ष माघ मुदि १०, श्रीशान्तिनाथ-अजितनाथ-धर्मनाथ-वासुपूज्य- मुनिसुव्रत-सीमन्धरस्वामि-पद्मनाभप्रतिमायाः प्रतिष्ठा कारिता च सा० विमलचन्द्राहीरादिसमुदायेन । तथा हि साधु- विमलचन्द्रेण श्रीशान्तिनाथो नगरकोट्टप्रासादस्थो महाद्रव्यव्ययेन प्रतिष्ठापितः, अजितनाथो बल०साधारणेन, धर्मना- थो विमलचन्द्रपुत्रक्षेमसिंहेन, वासुपूज्यः सर्वश्राविकाभिः, मुनिसुव्रतो गोष्ठिकथेहडन, सीमन्धरस्वामी गोष्ठिकहीराकेण, पद्मनाभो महाभावसारेण हालाकेन श्रीब्रह्लादनपुरे । तस्मिन्नेव संवत्सरे वाग्भटमेरो श्रीआदिनाथशिखरोपरि स्वर्णदण्ड- स्वर्णकलशौ प्रतिष्ठापितो, सहजापुत्रेण वत्थडेन महोत्सवेन च तत्र गाऽऽरोपितौ । सं० १३१० वैशाख सुदि ११, श्रीजावालिपुरे चारित्रवल्लभ-हेमपर्वत-अचलचित्त-लोभनिधि-मोदमन्दिर-गज- कीर्ति-रत्नाकर-गतमोह-देवप्रमोद-वीराणन्द-विगतदोप-राजललित-बहुचरित्र-विमलप्रज्ञ-रत्ननिधाना इति पञ्चदश सा- धवः कृताः। चारित्रवल्लभ-विमलप्रज्ञौ पितृ-पुत्रावेतन्मध्याज्ज्ञेयौ । तस्मिन्नेव वैशाखे १३ स्वातिनक्षत्रे शनौ बारे श्री- महावीरविधिचैत्ये राजश्रीउदयसिंहदेवादिराजलोकसमागमे मह जैत्रसिंहे राजमान्वे सति श्रीप्रलादनपुरीय-वाग्गडी- यप्रमुखसर्वसमुदायमेलापके सति चतुर्विशतिजिनालय-सप्ततिशत-संमेत-नन्दीश्वर-तीर्थकरमात-हीरासत्कधीनेमिनाथ- उज्जयिनीसत्कश्रीमहावीर-श्रीचन्द्रप्रभ-शान्तिनाथ-श्रे०हरिपालसत्कसुधर्मस्वामि-श्रीजिनदत्तसूरि-सीमन्धरस्वामि-युग- मन्धरस्वामिप्रभृतिनानाप्रतिमानां महामहोत्सवेन प्रतिष्ठा जज्ञे। प्रमोदश्रीगणिन्या महत्तरापदं च लक्ष्मीनिधिनाम कृतम् , ज्ञानमालागणिन्याः प्रवर्तिनीपदम् । सं० १३११ वैशाख सुदि६, श्रीप्रह्लादनपुरे श्रीचन्द्रप्रभखामिविधिचैत्ये श्रीभीमपल्लीप्रासादस्थितश्रीमहावीर- प्रतिमा साधुभवनपालेन महामहोत्सवेन निजभुजोपार्जितद्रव्यव्ययेन प्रतिष्ठापिता। श्रीऋषभनाथः समुदायेन, अनन्तनाथो बोहित्थेन, अभिनन्दनो मोल्हाकेन, वाग्भटमेरुनिमित्तं श्रीनेमिनाथ आम्बासहोदरेण भावसारेण केल्ह- णेन, श्रीजिनदत्तसूरिप्रतिमा हरिपाललघुभ्रात्रा श्रे० कुमारपालेन । श्रीप्रह्लादनपुरे श्रीजिनपालोपाध्यायानामनशन पूर्व द्योगमनम् । सं० १३१२ वैशाख सुदि १५, चंद्रकीर्तिगणेरुपाध्यायपदं श्रीचन्द्रतिलकोपाध्याय इति नाम कृतम् , वाचना- - . - . . । युगप्रधानाचार्यगुरली। चार्यपद प्रमोधचन्द्रगणि-लक्ष्मीतिलकगण्योश्च संजातम् । तदनन्तर ज्येष्ठ वदि १, उपशमचित्त-पवित्रचित्त- आचारनिधि-त्रिलोकनिषिदीक्षा । सं० १३१३ फाल्गुन सुदि ४, श्रीया(जा)वालिपुरे स्वर्णगिर्युपरि महाप्रासादे नाहित्रिकोद्धरणप्रतिष्ठापितश्रीशान्ति- नाथस्थापना । चैत्र सुदि १४,कनककीर्ति-पिवुधराज-राजशेसर-गुणशेसर-जयलक्ष्मी-कल्याणनिधि-प्रमोदलक्ष्मी- गच्छवृद्धिदीक्षा। अनन्तर वैशास यदि १, श्रीअजितनाथप्रतिमा प्रतिष्ठापिता । पर्दू-मूलिगाम्या बहुद्रव्यव्ययेन स्थापिता द्वितीयदेवगृहे । ततः प्रह्लादनपुरे आपाढ सुदि १०, भावनातिलक-भरतकीर्तिदीक्षा । श्रीभीमपल्ल्या च तस्मिन्नेर दिने श्रीमहावीरस्थापना च । स० १३१४ माघ सुदि १३, कनकगिर्युपरिनिर्मापितप्रधानप्रासादोपरि घजारोपः। श्रीउदयसिहराजप्रसाद- पूर्वक निर्विघ्न सजात । आपाढ सुदि १०, सफलहित-राजदर्शनसाघोर्बुद्धिसमृद्धि-ऋद्धिसुन्दरि-रत्नदृष्टिसाध्वीना च श्रीप्रह्लादनपुरे महाविस्तरेण प्रव्रज्या । सं० १३१६ श्रीजापालिपुरे माघ सुदि', धर्मसुन्दरिगणिन्याः प्रार्तिनीपदम् । माघ सुदि ३, पूर्णशेखर-कनक- कलशयोः प्रव्रज्या। माघ सुदि६, स्वर्णगिरौ श्रीशान्तिनाथप्रामादे वर्णकलश-वर्णदण्डारोपण पटू-मूलिगाभ्या श्रीचा- चिगदेवराज्ये कारितम् । आपाढ सुदि ११, श्रीवीजापुरे श्रीनासुपूज्यजिनमन्दिरे स्वर्णकलश-वर्णदण्डघजारोपणं निशे- पेण श्रीसोममन्त्रिणा कारितम् । स० १३१७ माघ सुदि १२, लक्ष्मीतिलकगणेरुपाध्यायपद महा पद्माकरस्य दीक्षा च । माघ सुदि १४, श्रीजापालिपुरालवारश्रीमहावीरजिनेन्द्रप्रामादचतुर्निशतिदेवगृहिकासु स्वर्णकलग स्वर्णदण्डघजानामारोपण सर्वममु- दायेन कारितम् । फाल्गुन सुदि १२, श्रीशान्तनपुरे श्रीअजितस्वामिग्रामाटे घजप्रतिष्ठारोपौ ना० पूर्णकलशगणि- द्वारेण । श्रीभीमपल्लया श्रीमण्डलिकराज्ये दण्डाधिपतिश्रीमीलगण (सीलण ?) सान्निध्येन अनेकप्रह्लादनपुरादिसमु- दायमेलफेन सा०सीमडसुत मा० जगद्धर-तदङ्गजरन सा० भुवनेन समुदायसहितेन महर्या, वैज्ञास सुदि १० दशम्या सोमवारे, श्रीमहावीरकेवलज्ञानमहोत्सवदिने, मन्दिरतिलकनामश्रीर्वमानजिनप्रासादशिसरे स्वर्णदण्ड-खर्णकलशन- तिष्ठा तयोरध्यारोपश्च कारितः । तथा श्रेष्ठिहरिपालेन तद्भाना श्रेष्ठिकुमारपालेन श्रीसरस्वतीप्रतिमा अनवद्यनिद्याचक्र- चर्तिकल्पा शशाङ्कशुम्रप्रभाऽनल्पा सकलसधमुबुद्धिप्रदायिनी एकपञ्चाशदगुलप्रमाणा महर्या प्रतिष्ठापिता । अगुलि- कत्रिंशत्प्रमाणा श्रीशान्तिनाथप्रतिमा सा० राजदेवेन, मपभनावप्रतिमा मूलदेव-क्षेमन्धराभ्याम् , श्रीमहावीरप्रतिमा सावदेवपुत्रेण पूर्णमिहेन, आजडसुनयोघाकैन श्रीपार्श्वनाथप्रतिमा, धारसिंहेन श्रीपार्श्वनाथप्रतिमा भीमभुजबलपराक्रम- क्षेत्रपालविम्ब च, श्रीमपभनाथ महानीरप्रतिमे पूनाणीऊदाकेन, चतुर्विंशतिपट्टाजितप्रतिमे सा० पालचन्द्रेण, श्री ऋषभनाथप्रतिमा श्रेष्ठिधान्धलेन भावडसुतेन, शान्तिनाथप्रतिमा वो० शान्तिगेन, श्रीमपभनाथप्रतिमा आसणागेन, महावीरप्रतिमात्रय साढलपुत्रधनपालेन, चमा० भोजाकेन शान्तिनाथप्रतिमा, श्रेष्ठिहरिपाल कुमारपालाम्या जिनदत्त- सरिमृत्ति-चन्द्रप्रभस्वामिप्रतिमे, रूपचन्द्रसुतनरपतिना श्रीनेमिनाथनिम्ब, स्तम्भ० धनपालेन, चण्डे० वीजाकेन, अम्बि- काप्रतिमा ममुदायेन । द्वादश्या सौम्यमूर्ति न्यायलक्ष्मीदीक्षा | सवत १३१८ पौप सुदि ३, सघभक्तस्स दीक्षा धर्ममूर्तिगणेाचनाचार्यपद च । स० १३१९ मार्ग० सुदि ७, अभयतिलकगणेरुपाध्यायपटम् । तस्मिन्नेर वर्षे श्रीअभयतिलकोपाध्यायः पं० देवमादिसाधुपरिवृतैरअयिन्या पिहृत्य तपोमतीयं प० विद्यानन्द निजित्य प्रासुकं शीतल जल यतिफस्य- [कल्पत ?] इति सिद्धान्तनलेन व्यवस्थाप्य च जयपत्र गृहीतम् । तस्य च प्रल्हादनपुरादिपु निस्तरेण प्रवेश- . .
५२ खरतरगच्छालंकार , - कोत्सवः । सं०१३१९ माघ वदि ५, विजयसिद्धिसाच्या दीक्षा । माघ वदि ६, श्रीचन्द्रप्रभस्वामिनतिमा अजितनाथ- प्रतिमा सुमतिनाथप्रतिमा श्रेष्टिवुधचन्द्रेण महामहोत्सवेन प्रतिष्ठापिता । श्रीऋषभनाथप्रतिमा सा० गुवनपालेन, धर्म-. नाथप्रतिमा जिसधरसुतेन जीविगश्रावकेण, सुपार्श्वप्रतिमा रन-पेथडश्रावकाभ्याम् . श्रीजिनबल्लमसूरिमृत्तिः सिद्धा- न्तयक्षमूर्तिश्च श्रेष्ठिहरिपाल-तस्तावश्रेष्ठिकुमारपालाभ्याम् । श्रीपत्तने श्रीशान्तिनाथदेवप्रामादे अक्षनतृतीयायां दण्डक- लशारोपः सा० अभयचन्द्रेण कारापितः। सं० १३२१ फाल्गुन सुदि २, गुरौ चितसमाधि-क्षान्तिनिधिसाध्व्योदीक्षा । सं० १३२१ फागुन वदि ११, श्रीप्रह्लादनपुरे आलयप्रतिमात्रयस्य दण्डस च प्रतिष्ठा कारयित्वा जैसलमेरवारतव्यसमुदायेन सा० जसोधवलकारिते देवगृहशिखरे जैसलमेरौ ज्येष्ठ सुदि १२ श्रीपार्श्वनाथस्य स्थापना दण्डध्वजारोपञ्च कारितः । सं० १३२१ ज्येष्ठ सुदि १५, चारित्रशेखर-लक्ष्मीनिवास-रत्नावतारसाधवो दीक्षिता विक्रमपुरे । सं० १३२२ माघ सुदि १४, त्रिदशानन्द-शान्तमूत्ति-त्रिभुवनानन्द-कीनिमण्डल-मुबुद्धिगज-सर्वराज-वीरप्रिय- जयवल्लम-लक्ष्मीराज-हेमसेननामानो दश साधवः, मुक्तिवल्लभा-नेमिभक्ति-मङ्गलनिधि-प्रियदर्शनाभिधानाचतस्रः सा- ध्व्यश्च कृताः । श्रीविक्रमपुरे वैशाखसुदि ६ वीरसुन्दरी साध्वी च । १३२३ मार्ग० बदि ५, नेमिध्वजलाधुः, विनयसिद्धि-आगमवृद्धिसाच्यौ च कृताः । जावालिपुरे, सं०१३२३ चैशाख सुदि १३, देवमूत्तिंगपोर्वाचनाचार्यपदम् ; द्वितीयज्येष्ठ सुदि १०, जेसलमेरुश्रीपाश्चविधिचत्यारोपार्थ स्वर्ण- दण्ड-कलशयोः सा० नेमिकुमार-सा० गणदेवकारितयोः प्रतिष्ठा विवेकसमुद्रगणेर्याचनाचार्यपदस्थापना च कृता। आपाढ बदि १, हीराकरसाधुः कृतः। सं० १३२४ वर्षे मार्ग० यदि २ शनौ, कुलभूषणसाधु-हेमभूषणसाधुद्वयम् , अनन्तलक्ष्मी-बतलक्ष्मी-एकलक्ष्मी- प्रधानलक्ष्मी इति साध्वीपञ्चकं (चतुष्टयं ?) च महा श्रीजावालिपुरे कृतम् । सं० १३२५ वैशाख सुदि १०, श्रीजावालिपुरे श्रीमहावीरविधिचैत्ये श्रीप्रह्लादनपुरीय-स्तम्भतीर्थीय-श्रीमेद- पाटीय-श्रीउच्चीय-श्रीवाग्गडीयनसुखसर्वसमुदायमेलापके व्रतग्रहण-मालारोप-सम्यक्त्वारोप-सामायिकारोपादिनन्दी महा- विस्तरेण संजज्ञे । तत्र गजेन्द्रवल इति साधुः, पद्मावतीति साध्वी च कृता । तथा वैशाख सुदि १४, श्रीमहावीरविधि- चैत्य एव चतुर्विशतिजिनविम्बानां चतुर्विशतिध्वजदण्डानां सीमन्धरस्वामि-युगमन्धरस्वामि-बाहु-सुबाहुविस्वानाम् , अन्येषां च प्रभूतविम्बानां महाविस्तरेण प्रतिष्टा जज्ञे । तथा ज्येष्ठ वदि ४, सुवर्णगिरौं श्रीशान्तिनाथविधिचैत्ये चतु- विंशतिदेवगृहिकामध्ये तेपामेव चतुर्विशतिजिनविम्बानां सीमन्धरस्वामि-युगमन्धरस्वामि-बाहु-सुबाहुविम्बानां सर्वसमु- दायमेलफेन महामहोत्सचेन विस्तरेण स्थापनामहोत्सवः संजातः । तत्रैव च दिने धर्मतिलकगणेाचनाचार्यपदम् । तथा वैशाख सुदि १४, श्रीजेसलमेरो श्रीपार्श्वनाथविधिचैत्ये सा० नेमिकुमार-सा० गणदेवकारितयोः सुवर्णदण्ड- सुवर्णकलशयोः सविशेपमहोत्सवो विस्तरेण संजातः । ६९. सं० १३२६ वर्षे, सा० भुवनपालसुत सा० अभयचन्द्रविरचितेन, मं० अजितसुत मं० देदासुश्रावकाङ्गीक- तपच्छेवाणप्राग्भारेण, सा०अभयचन्द्र-महं० अजितसुत महं० देदा-सा०राजदेव-श्रेष्ठिकुमारपाल-सान्नीम्बदेवसुतसा० श्रीपति-सा० मूलिग-सा० धनपालप्रमुखेण चतुर्दिग्भवेन विधिसंघेन सह तद्वादाभ्यर्थनया श्रीशत्रुञ्जयादितीर्थयात्रार्थ श्रीजिनेश्वरमरिगुरुपु श्रीजिनरलाचार्य-श्रीचन्द्रतिलकोपाध्याय-कुमुदचन्द्रप्रभृतिसाधु २३ पर्युपास्यमानेपु, श्रीलक्ष्मीनि- धिमहत्तराप्रमुखसाध्वी१३परिवृतेषु, चैत्र वदि१३,श्रीप्रह्लादनपुरात् प्रचलितेषु,स्थाने स्थाने श्रीविधिसंघे चमत्कारकारिणी विधिमार्गप्रभावनां कुर्वाणे श्रीतारणमहातीर्थे महं० देदाकेन द्रं० १५०० इन्द्रपदम् , पूनाकसुतेन सा० पेथडेन - युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। ५३ ई० ४०० मत्रिपदम् , कुलचन्द्रसुतबीजडेन द्र० १०० सारथिपदम् , साराजाकेन द्र० ११० भाण्डागारिकपदम् , मई देदाथापिकाद्वयेन द्र० ३०० आधचामरघारिपदम् , सा० जयदेव-तेजपालभार्याम्या पाश्चात्य चामरघारिपदं तिलफेन तेजपालेन ९०छत्रधरपद महामहोत्सन गृहीतम् । श्रीरीजापुरे श्रीनासुपूज्यविधिचत्ये मा० श्रीपतिना द्र० ३१६ माला गृहीता । द्रम्ममहस्र ३ आयपदे जाताः । श्रीस्तम्भनकमहातीर्थे वहुगुणभ्राना यक्णेन द्र०६१६ इन्द्रपदम् , साफरिया- सहजपालेन द्र०१४० मत्रिपदम् , सा०पासूश्रावकेण दृ०२३२ चामरधारिचतुष्कपदम् , द्र०८० प्रतीहारपद सागण- पुत्रेण, द्र०७० सारथिपद पासपुत्रेण, भा० राजाकपुननावन्धरेण द्र० ८० भाण्डागारिकपदम् , बहुगुणेन द्र० ४० छत्रधरपदम् , का०पारसपुत्रसोमाफेन द्र०५० स्थगिकापराहकपदं गृहीतम् । सर्वसरयया पदेपु द्र० १३०८, आयपदे ५००० सपेन सफलीकृतानि । श्रीशशुञ्जयमहातीर्थे सा० मूलिगेन द्र० १४७४ इन्द्रपदम् , मह० देदाफपुत्रमह० पूनसीहेन द्रं० ८०० मत्रि- पदम् , भा० राजापुनसलेन द्र० ४२० भाण्डागारिकपदं गृहीतम् । सालाकेन २७४ प्रतीहारपदम् , मह० साम- न्तपुत्रआह्वणसिंहेन २२४ सारथिपदम् , सा० धनपालपुत्रधीन्धाकेन ११६ छत्रधरपदम् , छो०देहडेन २८० पार- घियपदम् , पद्मसिंहेन द्र०१०० स्थगिफावाहकपदम् , बहुगुणेन ४५० आधचामरधारिपदम् , भा० राजाकेन १००, सारूनाकेन १०० पाश्चात्यचामरधारिपदम् । मर्वाग्रेण पदेषु ५३३८ । सा० पास्थावकेण ३८ लेप्यमयमूलनायक- युगादिदेवमुसोद्घाटनमाला, मा० पसुतसाहुदाहडेन ३०४ मूलनायफयुगादिदेवमाला, मह देदाजनन्या हीरलागि- कया ५०० मरुदेवीस्वामिनीमाला, सा०राजदेवजनन्या तीपी(१)श्राविक्रया १४० पुण्डरीकगणधरमाला, तत्पुत्रेण मूल- राजेन १७० कपर्दियक्षमाला गृहीता । सर्वसस्ययाऽऽयपदे द्र०१७०००। श्रीउजयन्तमहातीर्थे सा०श्रीपतिना द्र० २१०० इन्द्रपदम्, श्रेष्ठिहरिपालपुत्रपूर्णपालेन ६१६ मन्त्रिपदम् , पासू श्रा० २९० प्रतीहारपदम् , भा० राजपुत्रेण आटाभिधेन ५०० भाण्डागारिकपदम् , का० मनोरयेन २६० सारथि- पदम् , सा० राजदेनभ्रातपुत्रेण भुरणाफेन १५० पारिघियपदम् , सा० राजदेवेन पु० सलसणेन १४० स्थगिकाना- हकपदम् , धनदेवेन ११३ छत्रधरपदम् , सा० श्रीपतिना २०० प्रथमचामरधारिपदम् , ८५ चतुर्थचामरधारिपदम् , च । वै०सा. बहुगुणेन १६० द्वितीयचामरघारिपदम् , ९० तृतीयचामरधारिपदं च । ३० हासिलसुत वै० देहडेन ५१६ श्रीनेमिनाथमुरोद्घाटनमाला, सा० अभयचन्द्रमाना त्रिगुण(?)पालहीलानिया २४० राजीमतीमाला, मा० श्रीपतिमाना मोडाथाविकया ३५ अमिकामाला, पाहगसुतदेनफुमारेण १४४ साम्ममाला, सा० नभयचन्द्रपुनवीर- धरलेन १८० प्रद्युम्नमाला, सा०राजदेवभ्रात्रा भोलाकेन ३११ कल्याणजयमाला, मा० पासूभगिन्या रासलगानिकया २५० श्रीशत्रुञ्जयऋषभदेवमाला, मा० पासूमात्रा पाहीश्राविकया १२४ मरुदेवीमाला, सा० ऊदापुरमीममिहेन १०८ पुण्डरीफमाला, सार धणपालेन १६ अपलोकनाशिसरमाला, सा० राजदेवभ्रान्गुणधरपुननीनडेन ६४ कपर्दियक्षमाला गृहीता। एव मांग्रेण ७०९७ । शुगुञ्जये देवभाण्डागारे उद्देशत' सहस्र २०, उज्जयन्ते सहस्र १७ संजाताः। श्रीजिनेश्वरमरिमि. श्रीउअयन्ते श्रीनेमिनाथगजपुरतो ज्येष्ठादि....प्रमोघममुद्र-पिनयममुद्रमाधुद्वयस्य दी- क्षामहोत्मनो मालारोपणादिमहोत्सवय कृतः। ततो देवपचने पतियाणर्दन पाहिफैर्महता निम्तरेण चतुर्विधसघमहितः श्रीजिनेश्वरमरिमि' मफललोसहितकारिणी चैत्यपरिपाटी कृता । मपि पतियाणास्तत्प्रभुश्च अतिरजिताः। एवम्याने स्थाने महाप्रभारनाकरणतः सफली कतनिजजन्ममामध्यन सम्पूर्णमनोरन रिधिमार्गसन मह तीर्थ- यात्रा विधाय, आपाढ सुदि ९, सा० अभयचन्द्रेण देवालयम्य श्रीजिनेवरसरिप्रमुराचतुर्विधसंघममन्वितम्य प्ररे- - खरतरगच्छालंकार शकमहोत्सवः सकलनगरालोकचमत्कारकारी [कृतः] श्रीप्रह्लादनपुरे महता विस्तरेण महोत्सवेन श्रीजिनेश्वरमरिसुगु- रुप्रसादान्निर्विघ्नश्रेयसेऽस्तु । सुमेरौ निर्भरैरपि सपदि जन्मे तरुवरै- युगव्या दिव्यन्ते सलिलनिधौ चिन्तामणिगणैः। कलौ काले वीक्ष्यानवधिमभितो याचकगणं न तस्थौ केनापि स्थिरमभयचन्द्रस्तु विजयी । [७९] धैर्य ते स विलोकतामभय ! यः शैलेन्द्र धैर्योत्मना, गाम्भीर्य स तवेक्षतां जलनिधेर्गाम्भीर्यमिच्छुश्च यः। भक्तिं देवगुरौ स पश्यतु तव श्रीश्रेणिकं यः स्तुते, यानां तीर्थपतेः स वेत्तु भवतो यः स सांप्रती जीप्सति ।। [८०] सं० १३२८ वैशाख सुदि १४, श्रीजावालिपुरे सा० क्षेमसिंहेन श्रीचन्द्रप्रभस्वामिमहाविन्यस्य, महं पूर्णसिंहेन श्रीऋषभदेवस्य, महं ब्रह्मदेवेन श्रीमहावीरविम्बस्य प्रतिष्ठामहोत्सवः कारितः । ज्येष्ठ पदि ४, हेमप्रभा साध्वी कृता । सं० १३३० वैशाख वदि ६, प्रबोधमृत्तिंगणेर्वाचनाचार्यपदम् , कल्याणऋद्धिगणिन्याः प्रवर्तिनीपदम् । वैशाख वदि ८, श्रीस्वर्णगिरौ श्रीचन्द्रप्रभस्वामिमहाविम्बं शिखरमध्ये स्थापितम् । ७०. एवं प्रतिदिनचमत्कृतविश्वविश्वचित्तानि नैकानि सच्चरित्राणि कुर्वन्तः, श्रीमहावीरतीर्थराजतीर्थ प्रभावयन्तः, प्रोच्छलद्व्यापल्लहरिरौद्रसंसारमहाम्भोधिमजजन्तुजातं निस्तारयन्तः, समस्तप्राणिनाज्यमनोराज्यमालाः कल्पद्रुवत्पूर- यन्तः, स्ववाक्चातुरीतजिंतदेवसूरयः प्रशुश्रीजिनेश्वरसूरयो लोकोत्तरज्ञानसारभाण्डागाराः श्रीजाबालिपुरस्थिताः स्वा- न्त्यसमयं ज्ञात्वा सर्वसंघसमक्षं संक्षेपेण स्वहस्तेनानेकगुणमणिविपणिं वा० प्रयोधमूत्र्तिगणि १३३१ आश्विनकृष्ण- पञ्चम्यां प्रातः स्वपदे समस्थापयत् । श्रीजिनप्रबोधसरिरिति नाम ददुः। श्रीप्रह्लादनपुरस्थितान् श्रीजिनरत्नाचार्यानेव- मादिशश्च यच्चतुर्मास्यनन्तरे सर्वगच्छं समुदायं च मेलयित्वा युप्माभिः प्रधानलग्ने यथाविधि विस्तरेण [रिपदस्था- पना] कार्या । ततः श्रीपूज्यैरनशनं प्रतिपन्नम् । तदनन्तरं. विशेषतः श्रीमत्पञ्चपरमेष्ठिनमस्कारमन्त्रराजं ध्यायन्तो- ऽनेका आराधना गुणयन्तः सर्वसत्वान् क्षमयन्तः शुभध्यानाग्रमारूढा आश्विनकृष्णपष्ठया रात्रिप्रथमघटिकाद्वये गते श्रीपूज्याः स्वर्गाङ्गणविभूपणा बभूवुः । ततः प्रभाते समुदायेन सर्वराजलोकसहितेन स्थाने स्थाने प्रेक्षणीयके संजायमाने नान्दीतूर्ये वाद्यमाने श्रीमत्पूज्य- संस्कारमहोत्सवः सर्वजनचमत्कारकः कृतः । तत्र च सर्वसमुदायसहितेन सा० क्षेमसिंहेन स्तूपः कारितः । 2. ७१. ततश्चतुर्मास्यनन्तरं श्रीजिनरत्नाचार्याः श्रीजिनेश्वरसूरिसुगुरूपदिष्टश्रीजिनप्रबोधसरिविस्तरपदस्थापनां चिकीर्षवः श्रीजावालिपुरे समागमन् । ततः सर्वदिक्समुदायमेलापके श्रीचन्द्रतिलकोपाध्याय-श्रीतिलकोपाध्याय-वा० पद्मदेवगणिप्रमुखानेकसाधुमेलापके च प्रतिदिनं दीनानाथदुःस्थितलक्ष्मीदानश्रीचतुर्विधसंघसत्कारविधानादिषु महो- त्सवेषु जगजनमनोमयूरताण्डवाडम्बराम्भोधरेषु भविकलोकैर्विधीयमानेषु, सं० १३३१ फाल्गुन वदि ८ रखौ, श्रीजिन- रत्नाचार्यः श्रीजिनप्रबोधसूरीणां पदस्थापना चक्रे । ततः श्रीजिनप्रबोधसूरिभिः फाल्गुन सुदि ५, स्थिरकीति-भुवन- कीर्तिमुनी केवलप्रभा-हर्पप्रभा-जयप्रभा-यशःप्रभासाध्व्यश्च दीक्षिताः ।
" युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। स० १३३२ ज्येष्ठ पदि १, शुक्र श्रीजालिपुरे सर्वदेशसमुदायमेलापके महाविस्तरेग सा० क्षेमसिंहश्रामको- तसेन नमि-दिनभिपरिवृतश्रीयुगादिजिन-श्रीमहावीर-अमलोकनाशिसर-श्रीनेमिनाथनिम्बान् शाप-प्रद्युम्नमूयों: श्रीजिनेश्वरमरिमूर्धनदयक्षमूर्ति-श्रीसुवर्णगिरि-श्रीचन्द्रप्रभखामि-चैजयन्त्याश्च प्रतिष्ठा कारिता । श्रीयोगिनीपुरनास्त- व्यदलिकहरुथानकेण श्रीनेमिनाथस्य, सा. हरिचन्द्रबारकेण श्रीशान्तिनाथस्य, अन्येषामपि प्रभूतनिम्बाना प्रतिष्ठा जजे । ज्येष्ठ वदि ६, श्रीसुवर्णगिरौ श्रीचन्द्रप्रभसामिधजारोपः । ज्येष्ठ वदि ९, स्तूपे श्रीजिनेश्वरमरिमूर्तेः स्थापना। तसिन्नेव दिने निमलप्रज्ञस्योपाध्यायपदम् , राजतिलकस्य च वाचनाचार्यपदम् । ज्येष्ठ सुदि ३, गच्छकीत्ति-चारित्र- कीति-क्षेमकीर्तिमुनयो लब्धिमाला-पुण्यमालासाव्यौ च दीक्षिताः। ७२ स० १३३३ माघ चदि १३, श्रीजापालिपुरे कुशलश्रीगणिन्याः प्रतिनीपदम् । अत्रैव सवत्सरे सा० नि- मलचन्द्रसुत सा० क्षेमसिंह-सा चाहडनिरचितेन मन्त्रिदेदासुतमन्त्रिमहणसिहनियुढपच्छेचाणप्राग्भारेण सा०क्षेमसिह -सा० चाहड-सा. हेमचन्द्र-प्रेष्ठिहरिपाल-योगिनीपुरवास्तव्य सा जेणूसुत सा० पूर्णपाल-सौनर्णिकधान्धलसुतसा. भीम-मन्त्रिदेदापुरमन्त्रिमहणसिंहप्रमुखेन सर्वदिग्भवेन विधिसधेन सह तगाढोपरोधेन श्रीशत्रुञ्जयादिमहातीर्थयात्रायै श्रीजिनप्रनोधमरिसुगुरुपु श्रीजिनरत्नाचार्येषु श्रीलक्ष्मीतिलकोपाध्याय-श्रीनिमलप्रज्ञोपाध्याय-मा० पद्मदेनगणि-पा० राजतिलकगणिप्रमुससाधु २७ सेव्यमानचरणारविन्देपु, प्र. ज्ञानमालागणिनी-प्र०कुशलश्री-प्र०कल्याणमद्धिप्रभृ- विसाध्वी २१ परिवृतेपु, चत्र यदि ५ श्रीजानाल(लि)पुरात प्रस्थितेपु, स्थाने स्थाने श्रीनिधिसघसर्वजनमनश्चमत्कारका- रिणी निधिमार्गप्रभावना निधानेपु, श्रीश्रीमाले श्रीशान्तिनाथरिधिचैत्ये द्र० १४७४ निधिसभेन सफलीकृताः । तथा श्रीप्रह्लादनपुरादिषु विस्तरेण चैत्यपरिपाट्यादिना प्रभावना विधाय, श्रीतारणतीर्थे सा० नीम्बदेवसुत सा० हेमाकेन ० ११७४ इन्द्रपदम् , इन्द्रपरिवारेण द्र० २१०० मन्त्र्यादिपद गृहीतम् । कलगायायपदे सर्वसत्य- योद्देशतो द्र० ५२७४ निधिसपेन सफलिता । तथा वीजापुरे श्रीनासुपूज्यनिधिचैत्ये उद्देशतो द्र० सहस्र ४ मालादि- ग्रहणेन श्रीसमुदायेन कृतार्था चिदधिरे । वथा श्रीस्तम्भनकमहातीर्थे गोष्ठिकक्षेमन्धरसुत गो० यशोधरलेन द०११७४ इन्द्रपदम् । इन्द्रपरिनारेण द्र० २४०० मन्त्र्यादिपद गृहीतम् । कलगाद्यायपदे सर्वसस्ययोदेशतो द्र० सहस्र ७ सपेन कृतार्थी चक्रिरे । तथा भृगुकन्छे ,०४७०० समुदायेन स्थिरीकृताः । तथा श्रीशत्रुञ्जये श्रीयुगादिदेवचत्ये योगिनीपुरवास्तव्य सा०पूनपालेन द्र० ३२०० इन्द्रपदम् , इन्द्रपरिमा- रेण द्र० सहस्र ३ मच्यादिपदं जगृहे । अष्ठिहरिपालेन द्र० ४२०० पाहयापटे । उद्देशतः कलशाद्यायपदे स ग्रेण द्रंक सहस्र २५ श्रीसपेनाऽक्षया निमिरे । - तथा युगादिदेवपुरतः श्रीजिनप्रमोधमरिभिज्येष्ठ वदि ७ जीवानन्दसाधोः पुष्पमाला यशोमाला धर्ममालालक्ष्मी- मालासाधीना च दीक्षामहोत्मनो मालारोपणादिमहोत्सव निस्तरेण विधिमार्गप्रभारनाय चक्रे । श्रीश्रेयामनिधि- चैत्ये द्र० ७०८, तथा उज्जयन्ते सा० मूलिगसुत सा० कुमारपालेन द्र० ७५० इन्द्रपदम् , इन्द्रपरिनारेण २१५० मन्यादिपदम् । सा० हेमचन्द्रेण स्वामारराजूनिमिच द्र०सहस्र २ नेमिनाथमाला जगृहे । उद्देशतः कलशायायपदे सर्वाग्रेण द्र० सहस्र २३ श्रीसपेन शाश्वतीकृता । एव स्थाने स्थाने प्रवचनप्रोत्सर्पणाकारिनभावनानिधानतः सफलीकृतनिजजन्म-द्रव्य-कलामामध्यन सम्पूर्ण- मनोरथेन श्रीविधिसपेन सह महातीर्थयात्रा निधाय सा० क्षेमसिंहेन श्रीजागलिपुरे आपाट मुदि १४ श्रीदेवालयस्प श्रीजिनप्रयोधमूरिप्रमुखचतुर्विघसघनमन्वितस्य निधिमार्गप्रभावनया निरिघ्न निर्मापितः प्रवेशकमहोत्सवः । सम- स्तसपप्रमोदायाभाचाचन्द्रार्फम् ।
५६ खरतरगच्छालंकार ७३. सं० १३३४ मार्ग सुदि १३, रत्नवृष्टिगणिन्याः प्रवर्तिनीपदम् । श्रीभीमपल्ल्यां वैशाख वदि ५, श्रीनेमि नाथ-श्रीपार्श्वनाथविम्बयोः, श्रीजिनदत्तरिमू, श्रीशान्तिनाथदेवगृहध्वजादण्डस्य च सा०राजदेवेन, श्रीगौतमखा- मिमतः सा० वयजलेन, प्रतिष्ठामहोत्सवः सर्वसमुदायमेलकेन महामहोत्सवेन कारितः । वैशाख वदि ९ मङ्गलकल- शसाधोर्दीक्षा । ज्येष्ठ सुदि २, बाहडमेरौ विहारः। सं० १३३५ मार्ग० वदि ४, पद्मकीर्ति-सुधाकलश-तिलककीर्ति- लक्ष्मीकलश-नेमिनभ-हेमतिलक-नेमितिलकसाधूनां विस्तरेण दीक्षा । ७४. पोप सुदि ९, श्रीचित्रकूटे विहारः । तस्मिंश्च दिने सौवणिकधान्धल-तत्पुत्र भा० बाहडश्रावकाभ्यां सकल- राजलोकसकलनागरिकलोके......सविस्तरः प्रवेशकमहोत्सवः कारितः । फाल्गुन वदि ५, श्रीसमरसिंहमहाराजरामराज्ये प्रत्यासन्ननगरग्रामसमुदायमेलापके समस्तब्रह्मलोक-जटाधर-राजपुत्र-प्रधानक्षेत्रसिंह-कर्णराजप्रसुखराजलोकनागरि- कलोकेषु मध्येभूय महोत्सवं कुर्वाणेषु सर्वदेवगृहसत्केषु एकादशसु मेघाडम्बर-छत्रेवु जनितशोभातिशयेषु स्थाने स्थाने व्याप्तदिगन्तेषु समुच्छलवादशविधनान्दीनिनादेषु सम्पूर्ण विश्वमनोरथविताने यथेच्छं प्रवर्तमाने दाने जग- न्मनश्चमत्कारकारिजलयात्रापूर्व चतुरशीतौ श्रीमुनिसुव्रतस्वामि-युगादिदेव-अजितनाथ-बासुपूज्यविम्वानाम् ,श्रीमहा- वीरसमवसरणस्य, सा० धनचन्द्रसुत सा० समुद्धारकारित श्रीपू(स्व ?)र्णगिरिश्रीशान्तिनाथविधिचैत्यसंस्थितश्रीशान्ति- नाथपित्तलामयसमवसरणस्य, अन्यासां बहूनां प्रतिमानां शास्त्रमूर्ति-दण्डाष्टकस्य च विधिमार्गजयजयारवकारकः स. विस्तरं प्रतिष्ठामहोत्सवः संजातः । तस्मिन्नेव दिने चतुरशीती श्रीयुगादिदेव-श्रीनेमिनाथयोः स्थापना | फाल्गुन सुदि ५ चतुरशीतौ श्रीयुगादिदेव-श्रीनमिनाथ-श्रीपार्थनाथानां शाम्ब प्रद्युम्नमुन्योरम्बिकायाश्च प्रासादेषु चक्क(त्व?)रहट्टी अम्बिकायाश्च ध्वजारोषमहोत्सवः सकलराज्यधुराधरणधौरेयराजपुत्रश्रीअरसिंहसान्निध्याद तीर्थप्रोत्सर्पणाकारी सम्पन्नः । एते च सर्वे महामहोत्सवाः सौवणिकवान्धल-तत्पुत्ररत्नमा० बाहडाभ्यां सकलसगुदायसहिताभ्यां प्रभूत- खस्वापतेयसफलीकरणेन कारिताः। बद्रदहाग्रामे श्रीजिनदत्तरिप्रतिष्ठिते श्रीपार्श्वनाथविधिचेत्ये सा० आह्नाकेन महण-झाझणादिपुत्रसहितेन कृत- नवोद्धारे चित्रकूटे प्रतिष्ठितस्य दण्डस्य, फाल्गुन सुदि १४, विस्तरेणाध्यारोपः संजातः। जाहेडागासे चैत्र सुदि १३, सम्यक्त्वारोपादिनन्दिमहोत्सवः सा० सोमलश्रावकेण सा० कुमरंप्रभृतिस्वकुटुम्बसहितेन सविस्तरः कारितः। वर-- डियास्थाने, वैशाख वदि ६, श्रीपुण्डरीक-श्रीगौतमस्वामि-प्रद्युम्नमुनि-जिनवल्लभसूरि-जिनदत्तमूरि-जिनेश्वरहरि- मूर्तीनां सरस्वत्याश्च सविस्तरजलयात्रापूर्व विस्तरेण निर्विघ्नं प्रतिष्ठामहोत्सवः, वैशाख बदि ७, मोहविजय-मुनिवल्ल- भयोर्दीक्षा, हेमप्रभगणेर्वाचनाचार्यपदं च संपन्नानि । ७५. सं० १३३६ ज्येष्ठसुदि ९ श्रीमत्पूज्यैर्युगप्रधान श्रीआर्यरक्षितचरित्रं संस्मरद्भिः स्वपितुः साधुश्रीचन्द्रस्य प्रान्त्यसमयं विज्ञाय श्रीचित्रकूटान्महता वेगेन श्रीगलादनपुरे समागत्य तद्भाग्याकृष्टदेवपत्तनीयाद्यनेककोमलसंघमहा- मेलापन दीनानाथमनोमनोरथान् पूरयतः सप्तक्षेत्र्यां स्वं स्वं सलीकुर्वनः, प्रभूतवसुदानप्रदालेन द्वादशविधनान्दीनि- नादवाद विवादयतः, अनवरतशुद्धशीलालङ्कारधारकस्य, पुण्यरागाङ्गरागसुरभीकृताङ्गस्य, नानाविधस्वाध्यायरसता- म्बूलेन सुभगस्य, सा० श्रीचन्द्रपरमश्रावकस्य संयमश्रीः प्रदत्ता। तेन च पुण्यात्मना प्रकटितपुरोहितसोमदेवचरित्रेण प्रतिक्षणं वर्धमानसंवेगरसेन उच्चण्डव्यावलात्(१)करवालजालोपममपुण्यवत दुष्प्रापं व्रतं प्राप्य सप्तदशभिर्वासरप्रहारिनि- दलितसप्तदशविधासंयममहासुभटेन निरतिचारप्रतिपालितकृतप्रान्त्यप्रत्याख्यानेन कृतनवनवाराधनामृतपानेन अपू. वैचारित्रेण जगत्रयचित्रायता स्तम्भतीर्थीयाधनेकसंघानां वन्दारुमव्यजनवृन्दान् स्वकुलप्रासादसौवर्णकलशेन महा- मुनिना श्रीकलशेन श्रीपञ्चपरमेष्ठिमहामन्त्रपरमध्याने सोपानश्रेण्यारोहेण स्वर्गाङ्गणहाङ्गणमलञ्चक्रे । , - . .
युगप्रधानाचार्यगुवाबरी। ५७ ७६ सं० १३३७ वैशास वदि ९ श्रीमजिनप्रमोधमूरिसुगुरुभिः श्रीमकलगूर्जरत्रापुरवर श्रीनीजापुर स्वचरणनि- चरणः पायनीचक्रे । तस्मिश्च सुवासरे सा० मोहन-श्रेष्ठिनासपालप्रमुससमस्तसमुदायेन मत्रिनिन्ध्यादित्य-ठ उदयदेव- भा० लक्ष्मीधरप्रमुसराज्यधुरन्धरसफलनागरिकमहाजनमेलापकैन व्याप्तरोदसीरन्ध्रपु विविधजनजनितानन्देपु,द्वादशनि- धनान्दीनिनादेपु जृम्भमाणेपु नानानिधरिलासिनीजनगारेण स्थाने स्थाने प्रपरप्रेक्षणीयकेषु क्रियमाणेपु, उदात्तस्वरेण दानानजितभट्टलोकादिपु पठत्सु सत्सु, उत्तमदेशनानिनादानन्दितैर्मत्रिपिन्ध्यादित्य-ठकुरोदयदेवप्रमुखराजपुरुपकुञ्जरैः संस्तूयमानाना धृतश्वेतातपत्रजिनेश्वरानुगाना सकलनगरमधे देवाधिदेवान् नमस्कुर्माणाना श्रीमत्पूज्याना महामि- ध्याखोरकटतयाऽदृष्टपूर्णत्वात् मफलपौरपुरन्त्रीजनमनःक्षोभानहो नानानिधयाचकजनाना मनोऽभिलापपूरको निनिधभ- व्यप्राणिमनोहारको लीलयैव निर्दलितरिम (नः?) लोकोत्तरः प्रभूतस्वस्तापतेयमफलीकरणेन सरङ्गः प्रवेशकमहामहो- त्सवः कारितः। ७७. तथा ज्येष्ठ नदि ४ शुक्र, श्रीसाग्नदेवमहाराजाधिराजरामराज्ये विजयमाने महामात्यमल्लदेवप्रतिशरीर- मपिन्ध्यादित्ये शास्तरि सकलपृथ्वीतलसारश्रीगूर्जरबारनितानानापुरालवारकिरीटायमानश्रीबीजापुरस्य माणिस्यभृते श्रीवासुपूज्यनिधिचैत्ये अहमहमिकया नानानिधदेशसमायातमहद्धिकसघमहामेलापकैपु, याचमानजनेन वाद्यमानदी- प्रनान्दीनिनादविवादप्रारब्धकोलाहलपरिपूर्यमाणेपु दिगङ्गनाकर्णकोटरेपु, हाङ्करपूरपरितमनोमङ्गलपाठकजनपठ्यमा- नविरुदावलीपर सहस्रपु, स्थाने स्थाने प्रमुदितजनेन दीयमानेपु प्रधानरामकेषु, नानाविपणिमार्गेपु गीयमानेपु निरि- घप्रमरचचरी श्रेणिशतेपु, मथितमहामिथ्यात्वप्रनलमहामोहादिसुभटेपु जिनशासनमहाराजशास्त्रेषु, छत्रत्रयचामरालम्बा- दिपु अग्रतो ध्रियमाणेपु, पुरोयत्तिमहामत्रिविन्ध्यादित्य-ठ०उदयदेवप्रमुसराज्य पुरन्धरैर्महामहोत्सवेपु स्वय कार्यमा- णेपु, कौतुकाक्षिप्तविनिवपौरजनममाजैः स्थगितनानाप्रकारनिगमगृहभित्तिमालाट्टालदेनकुलवितानेपु. मकलाननीतल- चमत्कारकारी भव्यलोकजनमनोहारी अभूतपूर्वो जलानयनमहोत्सन. सरङ्ग सम्पन्नः । द्वितीयदिने तयैर महामहो- त्सवेषु सजायमानेपु, अवारितशत्रेपु क्रियमाणेपु. अमाग्घिोषणाया प्रवर्तमानाया चतुर्विंशतिश्रीजिनालयविम्माना ध्वजदण्डाना च, जोयलानिमित्त श्रीपार्श्वनाथस्य, अन्येपा प्रभूतनिम्नाना भूयिष्ठप्रतिमाना च, श्रीवृत्तप्रमोध-श्रीप- जिकाप्रयोव-श्रीचौद्धाधिकारनिवरणादिश्रीमत्पूज्योपजमुग्रन्थदर्शनोदितचित्तेन तुरगपदचिन्तितसमस्याऽनुलोमप्रतिलो- माद्यनेकभगिकथितश्लोस्कथनाचनेकारवानप्रतिपादनचञ्चुना कृष्णपण्डितेन बणे प्रतिदिनमनेकपण्डितगोठ्या मत्रिपिन्ध्यादित्यादिसभासु च नानावृत्त' पवित्रैः सस्तूयमानश्रीमत्पूज्यनिष्प्रतिमध्यानाधिरोहप्ररोहशतकोटिको- टिना निर्दलितकलिकालानुभावफिश्चिदुत्थितप्रत्यूहममूहौलो निधिमार्गजयजयारसपूर्वका सरग सप्रभावः प्रतिष्ठामहो- त्सवः समजनिष्ट । एते सर्वेऽपि महोत्सवाः सामोहण श्रेष्ठिआसपालप्रभृतिसम्लसधैर्लासरयखकीयासारससारमारस- फलीकरणेन कारिताः । अस्मिन् महमि श्रीपासुपूज्यविधिचैत्ये ६० सहस्र ३० उत्पन्नाः। द्वादश्यामानन्दमूत्ति- पुण्यमृतिमुन्योर्दीक्षादानमहोत्सवः सम्पन्नः। ७८. स०१३३९ फाल्गुन सुदि ५,मत्रिपूर्णसिंह-मा० राजा-गो जिमहड-देवसीह मोहाप्रमुसश्रीजानालिपुरीयसन- संघेन श्रीप्रसादनपुरीय-श्रीपीजापुरीय-श्रीश्रीमालपुरीय-रामशयनीय-श्रीगम्यानयनीय-श्रीनाग्भटमेसीय-धीरन- पुरीयानेकनगरग्रामशकटपञ्चशतीमेलापकैरनपः सर्वविधिमार्गसघ. सह प्रस्थाय श्रीजिनरत्नाचार्य-देवाचार्य-वाचना- चार्यविवेकसमुद्रगणिप्रमुसनानामुनिमतष्टिकोढग्रनिकरविराजमानैः, उच्छेदयदि सफलानि तम.पटलानि, विकाश- यद्भिः समस्तजनतापदनकुमुदकाननानि, कुर्वद्भिर्वाक्यमुधाकृष्टया परमनितिलक्ष्मी समस्तनननयनचकोरनिकरस्य, युगप्रधानश्रीजिनप्रयोधमरिसुगुरुराजपादः पावित्र्यभाजा, प्रतिपुर प्रतिग्राम रिधिमार्गजयजयाफारकारिण स्वकीय विभव सफ्लयता फागुनचतुर्मासके सर्वविश्वमारे सफ्लपसुधातलपतिरामणीयकाधारे श्रीजगुंदगिरीन्द्रररे श्रीयु- . यु• गु. ८ ५८ खरतरगच्छालंकार गादिदेव-श्रीनेमिनाथतीर्थचक्रिणी नमश्चक्राते । ततो विस्मृतगृहप्राग्भारेण हङ्क्रिपूरितशरीरेण समस्तश्रीसंयन सर्वस्वापतेयसारपुण्यानुवन्धिपुण्यसारोपार्जनया त्रैलोक्योपरि स्वं मन्यमानेन श्रीइन्द्रपदादिभिः सर्वमहोभिः सुदिनेष्व- टसु दिनेषु द्युम्नस्योद्देशतः सप्त सहस्राणि सफलीचक्रिरे। तदनन्तरं श्रीमत्पूज्यप्रसादात् सफलीकृतनिजजन्मवैभवो दलितदुर्गतिसंभवः सम्पूर्णाखर्वसर्वमनोरथः श्रीजावालिपुरे सम्पन्नमहाप्रवेशकमहोत्सवः क्षेमेण सर्वोऽपि संघः प्राविशत ! ७९. तस्मिन्नेव वत्सरे ज्येष्ठ वदि ४, जंगचन्द्रमुनिः कुमुदलक्ष्मी-भुवनलक्ष्मीसाच्यौ च दीक्षिताः । पञ्चम्यां चन्द- नसुन्दरीगणिन्या महत्तरापदं प्रदत्तं तस्याश्च श्रीचन्दनश्रीरिति नाम जज्ञे । ततः संमुखीनायात्तथीसोममहाराजाभ्यर्थ- नया श्रीशम्यानयने चतुर्मासी विधाय, अतुलवलक्षोणिपालमालामौलिमाणिक्यकिरणकदम्बपानीयपूरप्लुतचरणकमला- नां सम्पादितभव्यभव्यलोकनिरुपमसम्यक्त्वकमलानां सकलसैन्यपरिवारपरिकलितसंमुखायातप्रमुदितश्रीकर्णमहानरे- न्द्राणां श्रीजिनप्रबोधसूरिमुनीन्द्राणां श्रीजेसलमेरौ सं०१३४० फाल्गुनचतुर्मासके महता विस्तरेण प्रवेशकमहोत्सवः समपनीपद्यत । तत्र च वैशाखसुदिअक्षततृतीयादिने श्रीउच्चापुरीय-श्रीविक्रमपुरीय-श्रीजावालिपुरीयायनकसंघमेलापकेन सर्व- समुदायसहिताभ्यां साम्नेमिकुमार-सागणदेवाभ्यां महा कृतसर्वमहोत्सवाभ्यां चतुर्विशतिजिनालयस्याष्टापदा- देश्च विम्बानां ध्वजदण्डानां च गरिष्ठप्रतिष्ठामहोत्सवः कारितः सर्वमहोत्सवैः । श्रीदेवगृहायपदे ई०सहस्र ६ समु- त्पन्नाः । ज्येष्ठ वदि ४, मेरुकलशमुनि-धर्मकलशमुनि-लब्धिकलशमुनीनां पुण्यसुन्दरी-रवसुन्दरी-भुवनसुन्दरी-हर्पसु- न्दरीसाध्वीनां दीक्षामहोत्सव उत्पदे । श्रीकर्णदेवमहाराजोपरोधेन चतुर्मासी तत्रैव विधाय नानाविधधर्मदेशनया सकलनगरलोकस्य चित्तेपु चमत्कारमुत्पाद्य श्रीविक्रमपुरसमुदायगाढाभ्यर्थनया युगप्रधानश्रीजिनदत्तमरिसंस्थापितं मरु- स्थलीकल्पद्रुमं श्रीमहावीरवस्तीर्थ महता विस्तरेण श्रीविक्रमपुरे प्रविश्य जिनप्रबोधसूरयो वन्दितवन्तः । तत्र श्रीउच्चा- पुरीय-श्रीमरुकोट्टीयप्रभृतिनानासमुदायमेलके श्रीमहावीरविधिचेत्ये महता विस्तरेण सम्यक्त्वारोप-मालारोपण-दीक्षा- दानादिमहानन्दिमहोत्सवः सं०१३४१ फाल्गुनकृष्णकादश्यां श्रीजिनप्रबोधसूरिभिश्चक्रे । तत्र च नन्दिमहोत्सवे विन- यसुन्दर-सोमसुन्दर-लब्धिसुन्दर-चन्द्रमूर्ति-मेघसुन्दरनामानः क्षुल्लकाः पञ्च, धर्मप्रभा-देवप्नभाख्ये क्षुल्लिके द्वे च संजाते। तत्र च श्रीमहावीरतीर्थ प्रभावयतां ज्ञानध्यानवलेन समस्तजनमनास्वाश्चर्यमुत्पादयतां स्वपक्ष-परपक्षाराध्य- मानचरणानां पवित्रचरणानां श्रीपूज्यानां महान् दाहज्वरः संजातः । ततो ध्यानवलेन वायुःपरिमाणं स्वल्पं सम्यक् ' परिज्ञायाविच्छिन्नप्रयाणैः श्रीपूज्याः श्रीजाबालिपुरे समायाताः । तत्र च सकललोकचमत्कारकारिणि श्रीवर्धमान- खामिनो महातीर्थे वाद्यमानेषु द्वादशविधनान्दीतूर्येषु, गीयमानेषु प्रवरगीतेपु, दीयमानेषु धबलेपु, नृत्यमानासु अवर- पुराङ्गनासु, वितीर्यमाणेषु दीनानाथदुःस्थितानां महादानेपु, मिलितेषु नानापुरग्रामसंधेषु, नानाविधावदातानुकृतपू- र्वसूरिभिः श्रीजिनप्रबोधसूरिभिः, सद्रूपलक्ष्मीतजितकलाकेलयः समस्तभव्याम्बुजप्रकाशनहेलयो नानागुणरत्न निधयः प्रवरगभीरिमाधरीकृतवार्धयः श्रीजिनचन्द्रसूरयः सं० १३४१ श्रीयुगादिदेवपारणकपवित्रितायां वैशाखशुक्लाक्षततृती- यायां स्वपदे महाविस्तरेण स्थापिताः। तस्मिन्नेव दिने राजशेखरगणेर्वाचनाचार्यपदं प्रदत्तम् । ततश्चाष्टम्यां श्रीम- त्पूज्यैः सकलसंघेन सह विस्तरेण मिथ्यादुष्कृतं दत्तम् । ततश्च दिने दिने वर्धमानशुभभावादिज्ञातसांसारिकभावा- नित्यस्वभावाः सुसाधुभिनिरन्तरं श्राव्यमाणसमाराधनाः सम्यग्विहितश्रीदेवगुरुपादपद्माराधनाः सज्ज्ञानलक्ष्मीकण्ठ- कन्दलहाराः खवदनकमलोच्चारितपञ्चपरमेष्ठिनमस्काराः कीधिवलितक्षोण्यः श्रीजिनप्रबोधस्वरयो राधशुक्लैकादश्यां स्वर्गाङ्गणभूषणा बभूवुः। ।
- युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। ८०.तदनन्तर स०१३४२ वैशाखशुक्लदशम्या,श्रीजापगलिपुरे श्रीमहावीरविधिचैत्ये કારર્મિદા મહોત્સવન प्रीतिचन्द्र-सुसकीतिनामक क्षुल्लकद्वय जयमञ्जरी-रत्नमञ्जरी-शीलमजरीनामऊं क्षुल्लिकात्रयं च विहितम् । तस्मिन्नेर दिने वाचनाचार्यमियाणा निवेकममुद्रगणीनामभिपेकपदम्,सर्वराजगणेचनाचार्यपढम् बुद्धिसमृद्धिगणिन्याश्च . नीपदं च प्रदत्तम् । सप्तम्या च सम्यक्त्यारोप-मालारोपण-सामायिकारोप-माधुमाधीउत्थापनानन्दिमहोत्सनश्चक्रे । तथा ज्येष्ठकृष्णनगम्या साधुराजममिहेन कारितस्य रत्नमयस्य श्रीअजितस्वामिनिम्बस्य सप्तविशत्यद्गुलप्रमाणस्य तेने कारिताना श्रीयुगादिदेव-श्रीनेमिनाथ-श्रीपार्श्वनाथपिम्याना च, महाम० देदाकारितश्रीयुगादिदेव-श्री- नेमिनाथ-श्रीपार्श्वनाथनिम्नानाम् , भाण्डागारिस्छाहडकारितस्य श्रीशान्तिनाथनिम्बस्य महत्तमस्य, वैद्यदेहडिकारि- ताप्टापदघजाटण्डस्य, अन्येपा च नहूना निम्नाना महता पिस्तरेण श्रीसामन्तसिहविजयराज्चे सफललोकमनश्चम- त्कारी निःशेपपापहारी श्रीजिनचन्द्रसूरिभिः प्रतिष्ठामहोत्सो विहितः । अस्मिन् प्रतिष्ठामहोत्सवे निशेपतोऽतिप्रसन्न- श्रीसामन्तसिहमहाराजमान्निध्पेन सफलस्वपक्ष परपक्षाहादक' मफलनिधिमार्गप्रोत्मर्पणामुत्पादकः प्रभृततरद्रव्यम- फलीकरणेन सा० क्षेमसिंहप्रमुससमस्तश्रावकैनिधिमार्गप्रभारकैः प्रमोदभरमेदुरैः समापनापन्धुरैः श्रीइन्द्रमहोत्सवः कारितः । ज्येष्ठकृष्णकादश्या च वाल्देनमृतिंगणेः श्रीअभिपेरुपद मालारोपणादिनन्दिमहोत्सनश्च सजात । स० १३४४ श्रीजानालिपुरे श्रीमहावीरविधिचैत्ये मार्गशीर्ष सुदि १०, सा० कुमाग्पाल पु०प० स्थिरकीत्तिगणेः श्रीजिनचन्द्रसूरिभिविस्तरेण आचार्यपद दत्तम्-श्रीदिनाकराचार्या इति नाम । स० १३४५ आपाढ सुदि ३, मतिचन्द्र-धर्मकीयोर्दीला । वैशास नदि १, पुण्यतिलक-भुननतिलझयोश्चारितल- क्ष्मीमाव्याच दीक्षा । राजदर्शनगणेचिनाचार्यपट च । स० १३४६ माघ वदि १, सा० क्षेमसिंहभा०(भ्रा० ) वाहडकारितस्वर्णगिरि[स्थ]श्रीचन्द्रप्रभस्वामिदेवगृहपार्श्व- स्थितयोः श्रीयुगादिदेव-श्रीनेमिनाथविम्नयोर्मण्डपसातकेषु च समेतगिसरविशतिनिम्नाना च स्थापनामहोत्सनः। फाल्गुन सुदि ८, सा० वाहड-भा० भीमा-भा० जगसिंह-भा० सेतसिहसुश्राफकारिते प्रासादे श्रीशम्यानयने चाहड (चाह ?) मानाह्वयनो श्रीमोमेश्वरमहाराजकारितविस्तरप्रवेशमहोत्सनस्य श्रीशान्तिनाथदेवस्य निस्तरेण स्थाप- नामहोत्सवः । देववल्लभ-चारित्रतिलक-कुशलकीर्तिसाधूना रत्नश्रीसाध्च्याश्च दीक्षा । मालारोपणादिमहोत्सपश्च । चैत्र सुदि १, श्रीप्रह्लादनपुरे सर्वत्र आहट्टोचितपताकोत्तरे निःखानेपु वाद्यमानेषु मं० माधवप्रमुसमकलनगरलोफसमुसा- गमनपूर्व सा० उभयचन्द्रप्रमुससमुदायेन प्रवेशमहोत्सनः कारितः । वैशास यदि १४, श्रीभीमपल्लया श्रीप्रह्लादनपुर- वत्प्रवेशमहोत्सव । वैशास सुदि७, मा० अभयचन्द्रकारिताद्भुतशिलमयश्रीयुगादिदेवनिम्ब-श्रीचतुर्विंशतिजिनालय- चतुर्विंशतिनिम्न-इन्द्रघज-श्रीअनन्तनाथदण्डध्वज-श्रीजिनप्रबोधसूरिस्तूप-मूर्ति-दण्डघजानेकशिलमयपित्तलामय- निम्वाना विस्तरेण प्रतिष्ठामहोत्सपश्च । ज्येष्ठ नदि ७, नरचन्द्र-राजचन्द्र-मुनिचन्द्र-पुण्यचन्द्रमाधूना मुक्तिलक्ष्मी- मुक्तिश्रीसाध्व्योव महाप्रभावनापूर्व दीक्षा च | स० १३४७ मार्गशीर्ष मुदि ६, श्रीप्रह्लादनपुरे सुमतिकीर्तिदीक्षा, नरचन्द्रादिमाधुमाध्वीनामुपस्थापना मालारोप- णादिमहोत्सपश्च । ततो मार्गशीर्ष सुदि १४, सदिरालुकाया स्थाने स्थाने तलिकातोरणालद्धताया म० चण्डापुत्र म० सहणपालेन सफलमहाजनपरिग्रहब्राह्मणादिमेलापकेन प्रवेगमहोत्सरः कारित' । म० सहणपालेन समस्तसघमेलापकेन श्रीतारणगढतीर्थालङ्कारश्रीअजितस्वामितीर्थयात्रा कारिता । पोप नदि ५, श्रीनीजापुरीय सा० लखमसिंह-० आम- पालप्रमुससमुदायेन सदिरालुफापत्प्रवेशमहोत्सव' कारितः । श्रीजालिपुरे श्रीजिनप्रनोधसरिस्तूपे मृत्तिस्थापनामहो- त्सवो दण्डध्वजारोपमहोत्सपश्च माघ सुदि ११ सा० अभयचन्द्रेण कारित' । चैत्र वदि ,श्रीवीजापुरे अमररत्न-पद्म- " ဝ खरतरगच्छालंकार रत्न-विजयरत्नसाधवो मुक्तिचन्द्रिका साध्वी च स्तम्भतीर्थ-आशापल्ली-बागड-बटपद्रकादिसंघमेलापकेन विस्तरेग दीक्षिता, मालारोप-परिग्रहपरिमाणादिनन्दिमहोत्सवश्च संजातः । सं० १३४८ वैशाख सुदि ३, श्रीप्रह्लादनपुरे वीरशेखरस्य अमृतश्रीसाध्व्याश्चदीक्षा, त्रिदशकीतिंगणेचिनाचार्य- पदम् । तस्मिन्नेव वर्षे श्रीपूज्यैः सुधाकलश-मुनिवल्लभसाधुपरिवृतैर्गणियोगतपश्चक्रे । सं० १३४९ भाद्रपद वदि ८, साधर्मिकसत्राकारस्य संघपुरुषस्य सा०अभयचन्द्रसुश्रावकय संस्तारकदीक्षा, अभय- शेखर इति नाम । मार्गशीर्ष वदि २, यश कीर्तिदीक्षा सं० १३५० वैशाख सुदि ९, करहेटक-अर्बुदादिविहितसविस्तरतीर्थयात्रासफलीकृतजन्मजीवितस्य वरडियानगर- सर्वाधिकारिणो नवलक्षककुलोसस्य भां० झांझणसुश्रावकस्य सकलस्वपक्ष-परपक्षचमत्कारकारिणी संस्तारकदीक्षा, नरतिलकराजपिरिति नाम । सं० १३५१ माघ वदि १, श्रीप्रह्लादनपुरे श्रीयुगादिदेवविधिचत्ये मं० तिहुणसत्कश्रीयुगादिदेव-श्रेष्ठिवीजासत्क- श्रीमहावीरविम्बप्रमुखाद्भुतविम्वानां चत्वारिंशदधिकपट्शतीप्रमाणानां महं० तिहुण-श्रे० वीजासुश्रावकाभ्यां समुदा- यसहिताभ्यां विस्तरेण प्रतिष्ठामहामहोत्सवः कारितः । पञ्चम्यां श्रीपूज्यानामनेकसाधुसाध्वीश्रावकश्राविकापरिवृतानां मालारोपमहामहोत्सवनन्दिः,विश्वकीर्तिसाधोहेमलक्ष्मीसाव्याश्च दीक्षा । ८००(१) ८१.सं०१३५२ जिनचन्द्रमूरिगुरूपदेशेन वा० राजशेखरगणिः सुबुद्धिराजगणि-हेमतिलकगणि-पुण्यकीतिगणि- रत्नसुन्दरमुनिसहितः श्रीबृहद्धामे विहृतवान् । ततश्च तत्रत्यठ० रत्नपाल-सा० चाहडप्रधानश्रावकओपिताभ्यां सभ्रातृ- हेमराज-भागिनेयवांचूश्रावकाभ्यां सपरिवाराभ्यां सा० बोहिथपुत्रेण सा० मूलदेवश्रावकेण श्रीकौशाम्बी-बाणारसी- काक्रिन्दी-राजगृह-पावापुरी-नारिन्दा-क्षत्रियकुण्डग्राम-अयोध्या-रत्नपुरादिनगरेषु जिनजन्मादिपवित्रितेषु तीर्थया- त्रा कृता । तैः श्रावकैः सार्धं समुदायसहितपूर्वविहितहस्तिनागपुरयात्रेण वा राजशेखरगणिना सपरिवारेणैतानि तीर्थानि वन्दितानि । राजगृहसमीपे उदंडविहारे चतुर्मासी कृता, मालारोपणादिनन्दिमहोत्सवश्व कृतः । तथा तत्रैव वर्षे नाना- द्भुतपुण्यवल्लीश्रीश्रीभीमपल्लीतः सा० धनपालसुश्रावकसत्पुत्र सा० भडसीह-सा० सामलश्रावककृतसंघेन श्रीब्रह्लादन- पुरीय-भीमपल्लीय-श्रीपत्तनीय-सत्यपुरीयाद्यनेकस्वपक्ष-परपक्षमेलापकेन च साधं प्रस्थाय वाक्चातुरीपराभूतगीर्वा- णोपाध्याय-श्रीविवेकसमुद्रोपाध्यायप्रमुखसुसाधुमण्डलीपरिवृतैर्जगत्पूज्यैः श्रीमत्पूज्यैः श्रीशद्धेश्वरपुरालङ्कारचूडामणि- श्चिन्तातीतवसुसम्पादनापहस्तितचिन्तामणिः संसारदुःखदावाग्निपाथः श्रीपार्श्वनाथः प्रणतः। तत्र च श्रीसंघेन स्नात्र- पूजाउद्यापनक- ध्वजारोपादिमहोत्सवा विहिताः। ततः सर्वसंघसमन्विताः श्रीमत्पूज्याः श्रीपत्तने समाजग्मुः । तत्र च श्रीशान्तिनाथविधिचैत्ये सविस्तरध्वजारोपादिमहोत्सवपूर्वकनानाविधवाघमाननान्दीतूर्यप्रवर्तमानाङ्गनाचङ्गनृत्येषु सक- लपत्तनमध्यस्थसमस्तचैत्येपु विस्तरेण चैत्यपरिपाटी विधाय, श्रीपूज्याः श्रीभीमपल्ल्यां समायाताः । पश्चाच्छीवीजा- पुरीयसमुदायाभ्यर्थनया वीजापुरे चतुर्मासी कृता । तत्र च सं० १३५ [३१] मार्गशीर्पकृष्णपञ्चम्यां श्रीवासुपूज्यवि- धिचत्ये मुनिसिंह-तपःसिंह-जयसिंहसाधवो दीक्षिताः, मालारोपणादिनन्दिमहोत्सवश्च संजातः । ततः श्रीजावालिपुरे तत्समुदायाभ्यर्थनया विहारः। तस्मिन्नेव संवत्सरे सा० सलखणश्रावकपुत्ररत्न सा० सीहा श्रावक-माण्डव्यपुरीय सा० झांझणसत्पुत्रसा० मोहनश्रावकाभ्यां निर्मितसंघेन श्रीजावालिपुरीय-श्रीशम्यानयनीय- - श्रीजेसलमेरवीय-श्रीनागपुरीय-रुणापुरीय-श्रीमालीय-सत्यपुरीय-प्रह्लादनपुरीय-भीमपल्लीयाद्यनेकमहद्धिंक-श्रीमा- लज्ञातिमण्डनश्रीयोगिनीपुरवास्तव्य सा बालासुश्रावकपुत्र सा० लोहदेवप्रमुखप्रभूतश्रावकमेलापकविभूषितेन मार्गानव- रतविरचितावारितसत्रचैत्यपरिपाट्यनेकमहामहोत्सवेन श्रीजावालिपुराद् वैशाखकृष्णपञ्चम्यां प्रस्थाय, प्रभूतमुनिमण्ड- युगप्रधानाचार्यगुर्वानली। लीसंसेव्यमानः श्रीचतुर्नियश्रीश्रमगसघस्तूपमानैर्जगत्पूज्यः श्रीमत्पूज्यैः श्री दालङ्कारकारिणौ समस्त दौर्गत्यविदारिणी श्रीयुगादिदेव-श्रीनेमिनायजिनेश्वरौ नमस्कृतौ । ततोऽपहस्तितकलिकालमहाचौरेण महादानपराभूतदेवतरुवरेग परम- चासनाक्षालितानेकभवसहस्रसचितदुप्पापौघेन श्रीममस्तनिधिमार्गमन श्रीहन्द्रपद-स्नात्र-धजारोपादिमझोत्सपैरुदेशतो द्रम्म द्वादश सहस्राणि कृतार्थीकृतानि । तदनन्तर हड्कुिरपूरितः स्वसुकृतमहाराजपूजितः सदानघः श्रीनिधिमार्गसंघः क्षेमेण श्रीजागालिपुरे विस्तरेण प्रविष्टः । स० १३५४ ज्येष्ठ वदि १०, श्रीजापालिपुरे श्रीमहावीरनिधिचैत्ये सा० सलखगपुन सा० मीहाकारितो दीक्षा-मा- लारोपणादिमहोत्सवः सजातः । तस्मिन्महसि वीरचन्द्र-उदयचन्द्र-अमृतचन्द्रमाधना जयसुन्दरीमाव्याच दीक्षादा- नोत्मनः सम्पन्नः । तसिन्नेन वत्सर आपाढशुक्लद्वितीयाया मिरियाणकग्रामे श्रीमहावीरग्रासादोद्धार-श्रीमहावीरविम्ब- स्थापना ०भाडाबारकपुत्रेण जोधाबारकेण महाविस्तरेण कारिता । स० १३५५ । सं० १३५६ राजाविराजश्रीजैत्रसिंहविजया मार्गशीर्षामितचतुल् श्रीजेमलमेरो श्रीपूज्याः समायाताः । तत्र च श्रीमहाराजजैत्रमिहेन योजनद्वयसमुसागमनेन बहुमानपूर्वक मा० नेमिकुमारप्रमुसममस्तममुदायेन च प्रभूतद्रव्य- वैचनेन रिपिमार्गप्रभावनापूर्वक निःस्वानादितूर्येषु नाद्यमानेषु, पठत्सु वन्दियन्देपु, स्थाने स्थाने सजायमाननयन- मन'ग्रहादकारिप्रेक्षणीयकेपु, आफश्रानिकाभिनिस्तार्यमाणेषु राम-गीत-धरलमगलेपु, स्वपक्ष परपक्षचेतश्चमत्कार- कारी श्रीपूज्याना प्रवेशकमहोत्मनः सजातः । स० १३५७ मार्गशीर्षशुलनाम्या श्रीमहाराजजत्रसिंहप्रेपितनि खानादिपु नाद्यमानेषु दीक्षा-मालारोपणादि- महामहोत्सवः सजात' । तत्र श्रे०लसम-भा०गजपुत्रौ जयहम-पद्महंमनामानौ दीमितौ । स० १३५८ मानशुलदशम्या श्रीपार्श्वनाथनिधिचैत्ये महानिस्तरेण निःखानादिपु वाद्यमानेषु श्रीसमेतशिसरादि- निम्बाना प्रतिष्ठामहोत्सनः श्रीमत्पूज्यैः कृतः। सा० केशवपुत्रेण सा० तोलीबारकेग कारापितः, फाल्गुनशुक्लपञ्चम्यां मालारोपण-मम्यमारोपादिमहोत्सव सम्पन्नः । ततः स० १३५९ फारगुन नदि ११, श्रीपाहडमेरौ मा० मोफलसिंह सा० पीजडप्रमुखसमुदायाभ्यर्थनया श्रीपूज्या: श्रीयुगादिदेवतीर्थ नमस्कृतवन्तः । वत्र च सं० १३६० मार दि १०, मा० पीजड--सा० थिरदेवादिसुधारकैः प्रभूतद्रव्यवेधनेन श्रीजिनशासन- प्रभावनापूर्व मालारोपणादिनन्दिमहोत्सन' सविस्तर' कारित. । ततश्च श्रीशीतलदेवमहाराजविज्ञाया म० नाणचन्द्र-मं० कुमारपाल-०पूर्णादिसमुदायाम्यर्थनया च श्रीशम्यानयने श्रीशान्तिनाथदेवतीर्थ श्रीपूज्यनमश्चके । ततः स० १३६१ शान्तिनाथपिधिचत्ये म. नाणचन्द्र-मं० कुमारपाल-भा० पद्म-अपूर्ण-मा. रूपचन्द्र- प्रमुससमुदायेन द्वितीयवैशास मुदि ६,श्रीजापालिपुरीय-सपादलक्षीयप्रमुसनानानगरग्रामवास्तव्यसघमेलापन श्रीपा- श्वनाथप्रमुसनानानिम्बाना प्रतिष्ठामहोत्सव', दशम्या च मालारोपणादिनन्दिमहोत्सवः सकलवपक्ष-परपक्षचमत्का- रकारी श्रीदेवगुरप्रमादानिर्मितः कारितः । अम्मिन्महोत्मवे प० लक्ष्मीनिवामगणि-प० हेमभूषणगण्योगांचनाचार्यपद दत्तमिति । ८२. ततः श्रीजानालिपुरीयममुदायाम्पर्थनया श्रीनानालिपुरे श्रीमहा[बी] देर श्रीपूज्या नमः। तत्र च स० १३६४ वैशासकृष्णप्रयोदश्या, म० अमनसिंह-सा० सुभट-मन्नयनसिंह-म० दुस्माज-म० भोजराज-सा. सीहा- प्रमुखसमस्तश्रीसमुदायनिहितनानायोत्सर्पणापूर्वक श्रीमत्पूज्य नाश्रीराजगृहादिमहातीर्यनमस्करणममुपाजितागण्य- पुण्यप्राग्भारवा राजशेखरगणेराचार्यपद प्रदत्तम् । खरन परपक्षचमत्कारी मालारोपणादिनन्दिमहोत्सपश्च श्रीसमुदा- .
६२. खरतरगच्छालंकार थेन कारितः । ततश्चौरचरटायुपप्लुतेऽपि मागें भण० दुर्लभसाहाय्यात् श्रीभीमपल्ल्यां श्रीपूज्याः समाजग्मुः । ततः श्रीपत्तनीयश्रीकोट्टडिकाश्रीशान्तिनाथविधिचैत्ये श्रीश्रावकपौपधशालासन्निवेशनप्रमुखश्रीधर्मकृत्यपेशलसा जेसलप- भृतिश्रीसमुदायाभ्यर्थनया श्रीपत्तने श्रीशान्तिनाथदेवं नमस्कृतवन्तः । ततः श्रीस्तम्भतीर्थीयकोडिकाश्रीअजि- तनाथदेवविधिचैत्यालयश्रीश्रावकपौपधशालाप्रमुखसद्धर्मकृत्यकुशलेन सा० जेसलेन समामन्त्र्यमाणाः श्रीशेरीपके श्रीपार्श्वनाथदेवं नमस्कृत्य सा० जैसलकारितेन खपक्षपरपक्षचमत्कारकेणानुकृतमन्त्रीश्वरश्रीवस्तुपालकारितश्रीजि- नेश्वर सरिमहाप्रवेशकमहोत्सवेन श्रीस्तम्भतीर्थे श्रीपृज्याः श्रीअजितनाथदेवं नमश्चक्नुः । ८३. ततः सं० १३६६ ज्येष्ठ वदि १२, नानाचदातवातसह इतसर्वपूर्वजकुलेन साधमिकासलेन सा० जेसलमुश्राव- केण मेलितेन श्रीपत्तनीय-श्रीमीमपल्लीय-श्रीवाहडमेरचीय-श्रीशस्यानयनीयसमस्तसंघमेलापकन स्वकीयबृहद्धात सा० तोलियनिवेशितसंघधुर्यपदेन लघुभ्रातृ सा० लाखूनिवेशितपच्छेवाणपदेन विषमदुःपमाकालेऽप्यतुच्छम्लेच्छसंकुलेऽपि देशे श्रीस्तम्भतीर्थाच्ट्रीदेवालयप्रचलनमहोत्सवो निहितः। तेन सह श्रीमत्पूज्या जयबल्लभगणि-हेमतिलकगण्यादि- साध्वेकादश केन प्र० रत्नवृष्टिगणिन्यादिसाध्वीपञ्चदशकेन च वरिवस्यमानाः श्रीमहातीर्थनमस्करणाय ग्रंस्थिताः। ततः स्थाने स्थाने चैत्यपरम्परासु चैत्यपरिपाट्याउनेकमहोत्सवेषु श्रीसंघेन क्रियमाणेषु, नानाविधतूर्येषु वाद्यमानेष्वनेक- श्रावक(श्राविका?) लोकेन श्रीमद्देवगुरुगुणगणेषु गीयमानेषु, भट्टयः स्वकीयनव्यकाव्येषु पठ्यमानेषु, क्रमक्रमेण पीपलाउलीग्रामे सर्वोऽपि संघः समायातः । तत्र च श्रीशत्रुञ्जयमहातीर्थपर्वतावलोकमहोत्सवः श्रीसंघेन कृतः। ततो- ऽपारसंसारपारावारनिमञ्जञ्जन्तुजातप्रवहणायमाननिःशेपदेशागतजन्तुजातज्यमानश्रीशत्रुञ्जयमहातीर्थालङ्कारश्रीदेवाधि- देवश्रीयुगादिदेवपादपअनमस्करणयात्राहर्षप्रकर्षपादु तारपूरपपित्रितः श्रीचतुबिंधसंघपरिवृतः श्रीपूज्यविहिता । तन्त्र च सा० सलखणपुत्ररत्न सा० मोकलसिंहादिसुश्रावकः श्रीइन्द्रपदादिमहोत्सवाः सविस्तरा विहिताः । तत्र च ज्येष्ठशु- क्लद्वादश्यां मालारोपणादिनन्दिमहोत्सवः सविस्तरः श्रीसमुदायेन कारितः। ततः सुराष्ट्रालङ्कारश्रीगिरिनारसंस्थितश्रीनेमिनाथमहातीर्थनमस्करणाय चतुर्विधसंघपरिवृताः श्रीपूज्याः प्रस्थिताः। नेदीयोगच्छदतुच्छम्लेच्छकटकोपद्रुतेऽपि सुराष्ट्रादेशे जगन्नाथश्रीनेमिनाथप्रसादाचट्टीअम्विकासान्निध्या- चक्रीमत्पूज्यज्ञानवलाच सुखसुखेन श्रीउज्जयन्ततलहडिकायां सोऽपि संघः प्राप्तः । ततः श्रीनेमिनाथकल्याणकत्रयप- वित्रितश्रीउजयन्तमहापर्वतराजालङ्कारभाराम्भोधरसौभाग्यसुन्दरनेमिनाथपादपद्ममहातीर्थ श्रीपूज्याः सकलसंघसम- न्विता नमश्चक्रुः । तत्र च सा० कुलचन्द्रकुलप्रदीप सा० वीजडप्रमुखसकलसुश्रावकैः श्रीइन्द्रपदादिप्रोत्सर्पणा विहिता। ततः श्रीनेमिनाथदेवं नमस्कृत्य, स्थाने स्थाने नानाप्रभावनां विधाय, श्रीपूज्याः श्रीसंघसमन्विताः श्रीस्तम्भतीर्थे समायाताः । तत्र च सा० जेसलसुश्रावकेण श्रीदेवालयस्य श्रीमत्पूज्यानां च महता विस्तरेण प्रवेशकमहोत्सवश्चक । तत्र च चतुर्मासी विधाय श्रीस्तम्भनकालङ्कारश्रीपार्श्वनाथदेवतीर्थ मन्त्रिदलीय ठ० भरहपालसुश्रावकसाहाय्याच्छ्री- मत्पूज्या ववन्दिरे। ८४. ततः श्रीवीजापुरे श्रीवासुपूज्यदेवं नमस्कृतवन्तः । तत्र च सं० १३६७ माघकृष्णनवन्या श्रीमहावीरप्रमुखशैल- मयादिविम्बानां प्रतिष्ठा श्रीमत्पूज्यैर्महता विस्तरेण कृता, मालारोपणादिनन्दिमहोत्सवश्च जज्ञे। ततः श्रीभीमपल्लीय- श्रीसमुदायाभ्यर्थनया श्रीमहावीरदेवं नमस्कृतवन्तः। तत्र च सं० १३६७ फाल्गुनशुक्लप्रतिपदि, सकलश्रीभीमपल्लीय- श्रीपत्तनीय-श्रीप्रह्लादनपुरीयसमस्तश्रीसमुदायमेलापके नानाविधपुण्यांकदानादिप्रभावनापुरस्सरं क्षुल्लकत्रयं क्षुल्लिका- द्वयं च श्रीपूज्याश्चक्रुः । तन्नामानि च परमकीति-वरकीति-रामकीर्ति-पद्मश्री-व्रतश्रीरिति । तस्मिन्नेव च दिने मालारो षणादिनन्दिमहोत्सवः सविस्तरः श्रीसमुदायेन कारितः। पं०सोमसुन्दरगणेर्वाचनाचार्यपदं दत्तम् । . 1 युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। तस्मिन्नेव वत्सरे सा०क्षेमन्धर-सा०पद्मा-मा०साढलकुलारतसेन निजभुजोपार्जितचारुकमलाकैलिनिवासेन फुकुम -कादिना दानसन्मानपूर्वफनिहितश्रीपत्तन-श्रीप्रहादनपुर-श्रीजापालिपुर-श्रीशम्यानयन-श्रीजेसलमेरु-श्रीराणुकोट्ट- गपुर-श्रीरुणा-श्रीवीजापुर-श्रीमत्यपुर-श्रीश्रीमाल-श्रीरनपुरादिप्रभूतथानकसंघमेलापकेन निति 3 4 स्थैर्यगाम्भीर्यादिगुणगणमालिना सत्तीर्थयात्रापवित्रगानमा धनपालनन्दनेन श्रीभीमपल्लीपुरीवास्तव्येन राज -सद्धर्मकर्मकुगलेन सुधारकमाधुमामलेन श्रीतीर्थयात्रा प्रारम्भि। तस्य च सकलममुदायसहितस्य गाढाभ्यर्थनया म्लेच्छसकुलेपि जनपदेऽपिचलसुधासुश्रामिकाभिर्गीयमानेषु धालमङ्गलेपु, दीयमानासु चचरीपु, पठत्सु भट्टघट्टेषु वाद्यमानेषु प्रपरतूर्येषु, महतोत्माहेन श्रीवर्धमानस्वामिजननोत्सरपरित्रिताया चैत्रशुक्लत्रयोदश्या नाना ५॥ श्रीचतुनिधसघसहिता' श्रीजगत्पूज्याः श्रीपूज्याः श्रीदेवालयेन मह श्रीभीमपल्लीतः प्रास्थिपत । ततश्च पढे पढे या शकुनैः प्रेर्यमाणा श्रीशद्धेश्वरे महाप्रभावभवन श्रीपार्श्वनाथजिन महता विस्तरेण नमस्कृतमन्तः । तत्र च समस्तसयन दिनाटक श्रीपार्श्वनाथमहातीर्थे महान्महोत्सनो व्यधायि । ततः पाटलाग्रामे श्रीनेमिनाथतीर्थ चिरकालीन श्रीराजरोसराचार्य-जयमल्लभगण्यादिमाधुपोडशफ-प्र. बुद्धिसमृद्धिगणिन्यादिसाधीपश्चदशकपरिवृताः मफलप्रार धौरेयेण साधुसामलेन, भण० नरसिंहपुत्रआमा-दुर्लभादिनान्धनन्यस्तसघरक्षाभारेण भण पूर्णपुत्ररत्नेन, पयोदार्यशा लिना भण० लूणामेन पाश्चात्यपदनि हिणा समस्तनिधिसन च कलिता., प्रतिपुर प्रतिग्राम निःशई गीत द्यादिना जिनशामनप्रोत्सर्पणाया निजृम्भमाणाया क्रमक्रमेण सुससुखेन श्रीशत्रुञ्जयालङ्कारत्रैलोक्यसारममस्तती 'म्परापरित परिहितसुरासुरनरेन्द्रसेन श्रीनाभेयदेवम् , श्रीउजयन्ताचलगिसरमण्डन समस्तदुरितसण्डन नाम कमलानिधान यदकुलप्रधान कल्याणकत्रयादिनानातीर्थापलिरिराजमान श्रीअरिष्टनेमिस्वामिन च नूतनस्तुति धानपूर्वक परमभावनया सफलसघसहिताः श्रीपूज्या महता निस्तरेणारन्दिपत । तत्र च श्रीजानालिपुरमास्तव्यमा जनप्रधानगुणनिधान सा० देवसीहसुत-सान्यालणनन्दनाभ्या निजकुलमण्डनाम्या सा० कुलचन्द्र-मा० वकाभ्या द्वयोरपि महातीर्थयोः प्रचुरस्खापतेयसफलीकरणेन श्रीइन्द्रपदमगीकृतम् । गोष्ठिकयशोधनलपुत्ररत्नेन गोहि स्थिरपालेन प्रभूतद्रव्येण श्रीउञ्जयन्ते श्रीअम्बिकादेव्या माला गृहीता। अन्यैरपि श्रारकपुङ्गः सा० श्रीचन्द्रपुन सा० जाहण-सा० चाहटपुत्र सा० झाञ्झण-सा ऊधरण-नाललफनेमिचन्द्र-श्रे०पूना-सा०तिद्गुणा-भा०पदमपु०मः सा० महणसीह-सा० भीमापु० लूणसीहादिभिः श्रीतीर्थपूजा-सधपूजा-साधर्मिनात्सल्यापारितसत्रादिपु, पतेयसफलीकरणेन महत् पुण्यानुपन्धिपुण्य समुपार्जितम् । एव च पिमफालेऽपि लोकोत्तरधर्मनिधानेन रेण्यपुण्य- प्रधानेन श्रीनिधिसपेन मानचित्तहारिणी सर्वजनचमत्कारकारिणी श्रीतीर्थयात्रा पिहिता निर्जिनम् । ममस्ततीर्था- वली महत्या प्रभाग्नया पन्दित्वा मा०सामलादिसधसहिताः मपरिवाराः श्रीजिनचन्द्रसूरयः क्षेमेण अपाढचतुर्मामके श्रीगायडग्रामे जीवितस्लामिका श्रीमहावीरप्रतिमा निष्प्रतिमा महानिस्तरेग नमश्चकुः । ततः श्रारणप्रथमपक्षे नृत्य- न्तीपु धर्ममाविकामु श्रानिफामु, गायन्तीपु नागरागनासु, स्थाने स्थाने विपीयमानेषु प्रेक्षणीयेपु, पठन्मु नन्दिवृन्देपु, भानकजनैर्दीयमानेषु महादानेपु, सकलसघमहिताना लोकोत्तरातिगयशालिना श्रीजिनचन्द्रसूरीणा श्रीनिविममुदान महाविस्तरेण महत्या प्रभावनया श्रीभीमपल्ल्या प्रवेशमहोत्सर' कारितः । सघागतेन गुन्नितिपालनी श्रीसाधर्मिकात्मलेन भण० लूणासुधारफेण श्रीपूज्यपादान्ते श्रीसंघपाश्चात्यपदप्राग्भारनिहिणमहाप्रभारनाफरणममु- पाजित पुण्य सर्व स्वमातुर्दानशीलतपोभावनोद्यताया भणपनीसुधारिफायाः प्रदत्तम् । तया च श्रद्धानपरयाs- नुमोदितम् । म्या श्रीभीमपल्लीसमुदायकारितमहामहोत्सवेन प्रतापकीर्त्यादिक्षुल्लयोश्चोत्थापना क्षुषकद्वय च पूज्यैर्यघायि । तन्नामानितरुणकीर्तिस्तेजःकीर्ति ,मायोश्च प्रतधर्मादृढधर्मति । तम्मिनेर दिने ठ• हासिल पुग्न ठ० 4 ६४ खरतरगच्छालंकार , देहडानुज ठ० थिरदेवपुत्रिकायाः श्रीजिनचन्द्रसरिस्वहस्तकमलदीक्षिताया रत्नमञ्जरीगणिन्या महत्तरापदं प्रदत्तम्- श्रीजयर्द्धिमहत्तरेति नाम विहितम् , प्रियदर्शनगणिन्याः प्रवर्तिनीपदं च । ततः श्रीसमुदायाभ्यर्थनया श्रीपूज्याः पत्तनपुरवरे समायाताः । तत्र च सं० १३६९ मार्गशीर्षासितपष्टयां स्वप- क्ष-परपक्षचेतश्चमत्कारकारकेण श्रीसमुदायविधापितमहोत्सवेन 'जयति जिनशासनम्' इति समुत्साहपूर्वकं श्रीपूज्य - गत्पूज्यैश्चन्दनमूर्ति-भुवनमूर्ति-सारमूर्ति-हीरमूर्तिनामकं क्षुल्लकचतुष्टयं विहितम् , केवलप्रभागणिन्याः प्रवर्तिनीपदं च प्रदत्तम् , मालारोपणादिमहानन्दिमहोत्सवश्च कृतः । सं० १३७० माघशुक्लैकादश्यां पुनः श्रीसमुदायकारितसकलस्वपक्ष-परपक्षचेतश्चमत्कारकारी दीक्षामालारोपणादि- नन्दिमहामहोत्सवः सकलजगत्कल्पद्रुमावतारैः श्रीमत्पूज्यैः कृतः । तस्मिन्महोत्सवे निधानमुनेयशोनिधि-महानिधि- साध्वीद्वयस्य च दीक्षा प्रदत्ता। ततः श्रीभीमपल्लीसमुदायाभ्यर्थनया श्रीपूज्याः श्रीभीमपल्ल्यां समायाताः । तत्र च सं० १६७१ फाल्गुनशुक्ल- कादश्यां श्रीमत्पूज्यैः साधुराजश्यामलप्रमुखश्रीभीमपल्लीसमुदायकारितः श्रीअमारियोपणावारितसत्रसंघपूजासाधर्मिक- वात्सल्यादिनानाविधप्रोत्सर्पणापूर्वकं सकलजनमनोहारी व्रतग्रहणमालारोपणादिनन्दिमहामहोत्सवः कृतः । तस्मिन्महो- त्सवे त्रिभुवनकीर्तिमुनेः, प्रियधर्मा-आशालक्ष्मी-धर्मलक्ष्मीसाध्वीनां च दीक्षा प्रदत्ता। ८५. ततः श्रीपूज्यपादाः श्रीजावालिपुरीयसमुदायगाढतराभ्यर्थनया श्रीजावालिपुरे विहृताः। तत्र च सं० १३७१ ज्येष्ठवदिदशम्यां सं० भोजराज-देवसिंहप्रमुखसकलश्रीजावालिपुरीयसमुदायकारितः सकलस्वपक्ष-परपक्षचेतश्च- मत्कारकारी समस्तजनमनोहारी दीक्षामालारोपणादिनन्दिमहामहोत्सवः श्रीपूज्यैः कृतः । तस्मिन् महोत्सवे देवेन्द्रदत्त- मुनि-पुण्यदत्तमुनि-ज्ञानदत्त-चारुदत्तमुनीनां पुण्यलक्ष्मी-ज्ञानलक्ष्मी-कमललक्ष्मी-मतिलक्ष्मीसाध्वीनां च दीक्षा प्रदत्ता । ततो म्लेच्छकृतो भङ्गः श्रीजावालिपुरे जातः । ततः श्रीपूज्याः श्रीशम्यानयन-श्रीरुणापुरी-श्रीब्वेरकादि- नानास्थानवास्तव्यसकलसमुदायिनां समाधानमुत्पाद्य श्रीरुणातः श्रीश्रीस्यालकुलोत्तंसेः श्रीजिनशासनप्रभावकैः सकल. साधर्मिकवत्सलैः साधुमानलपुत्ररत्नैः सा०माला-साख्वान्धूप्रमुखभ्रातृभिः सह सकलसपादलक्षनगरग्रामवास्तव्यसम- स्तसुश्रावकशकटशतत्रयमेलापकेन श्रीपूज्यपादैः श्रीफलवधिकायां सकलातिशयनिधानस्य म्लेच्छव्याकुलसकलसपाद- लक्षजनपदक्षारसमुद्रामृतकूपतुल्यस्य श्रीपार्श्वनाथस्य प्रथमो यात्रामहामहोत्सवश्चक्रे । तस्मिन् यात्रामहोत्सवे श्रीवि- धिसंघसुश्रावकैः श्रीइन्द्रपदादिनानापदग्रहण-अवारितसत्र-श्रीसाधर्मिकवात्सल्य-श्रीसंघपूजादिनानाविधश्रीजिनशास- नप्रोत्सर्पणापूर्वकममेयं सौवस्वापतेयं सफली चक्रे । पश्चाच्छ्रीनागपुरसमुदायाभ्यर्थनया श्रीपूज्या नागपुरे विहताः । ततः श्रीलोहदेव-सा०लखण-सा० हरिपालप्रमुखश्रीउच्चापुरीयविधिसमुदायानुत्तराभ्यर्थनया नानाम्लेच्छसंकुले महामिथ्यात्वबहुले श्रीसिन्धुमण्डले महाग्रीष्मत्तौ प्रवर्तमाने दुर्गममरुस्थल्या सौवज्ञानध्यानवलशालिभिः श्रीमेधकु-- मारदेवकृतसान्निध्यैर्युगप्रवरागमश्रीजिनचन्द्रसूरिभिरनेकसुसाधुपरिवृतैः श्रीधर्मकल्पद्रुमारोपणाय विहारश्चने । तत- स्तद्देशालङ्कारे श्रीउच्चापुरीप्रत्यासन्ने श्रीदेवराजपुरे श्रीउच्चापुरीयविधिसमुदायकृतप्रवेशकोत्सवाः श्रीपूज्या महामिथ्या- त्वराज्योत्पाटनायावस्थिताः। तत्र च सकलसिन्धुमण्डलसुश्रावकगाढतराभ्यर्थनया सं० १३७३ वर्षे मार्गशीर्ष. वदिचतु. श्रीआचार्यपदस्थापनाव्रतग्रहणमालारोपणादिमहामहोत्सवाः सकलाज्ञानिलोकसम्यक्त्वोपार्जनहेतवः श्रीपूज्यपादैः प्रारब्धाः । पश्चान्महोत्सवदिनोपरि आरम्भसिद्धिरात्रौ ज्ञानध्यानातिशयसंस्मारितश्रीजिनदत्तमरियुग- प्रवरागमैः श्रीपूज्यश्चतुर्मासीमध्येऽपि गुरुतरराजविरेण संजायमानशून्यजनपदेषु तस्करादिनानोपद्रवबहुलेष्वपि मार्गेषु सौवज्ञानातिशयवलेन कुशलं परिभाव्य, स....वीसल-महणसिंहसुश्रावको श्रीदेवराजपुराच्छ्रीगूर्जरत्रामुकुटकल्पे युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। ६५ श्रीपत्तने श्रीनिवेकममुद्रमहोपाध्यायाना पार्श्वे लक्षण-तर्क-साहित्यालझार-ज्योतिप्क-स्वसमय-परसमयसारनिष्कनि- कपणनिकपोपमे समग्राचार्यगुणालङ्कृतमात्रस्य स्वशिष्यरतस्य पण्डितराजराजचन्द्रस्य समाकारणाय प्रेपितौ । ततः श्रीउपाध्याय सद्देशानुसारेण ताभ्या सह पुण्यकीर्तिगणिं दत्त्वा प० राजचन्द्रमुनिः प्रेपितः। ततः श्रीमत्पूज्य- गुरुतरध्यानालाकर्षिताधिष्ठायककृतसानिध्यात् तस्करायनेकोपद्रवानगणय्य कार्तिकचतुर्मासकदिने खदीक्षागुरु- श्रीपूज्यपादपद्ममहातीर्थ पं० राजचन्द्रमुनिना नमस्कृतम् । ततश्च श्रीमत्पूज्यैः श्रीउच्चापुरीय-श्रीमरुकोट्ट-श्रीक्यासपुर- प्रमुसमिन्धुदेशनानानगरपामगास्तव्यासरयसुधारकसपमहामेलापकेन स्थाने स्थाने प्रेक्षणीयेपु सजायमानेषु, दीयमा- नेपु तालारासेपु, नृत्यमानेषु युवतीजनेषु, पापठ्यमानेषु वन्दि पु दीयमानेपु, श्रेष्उदयपाल-)गोपाल-सा. चयरसिंह-ठकुमरसिंहप्रमुसमहद्धिकसुश्रावकलोकैः वर्णान्नमस्त्रदानेषु क्रियमाणेपु अारितमत्रेषु सजायमानेषु साध- निकरात्सल्येपु श्रीआचार्यपदस्थापना-व्रतग्रहण-मालारोपणादिनन्दिमहामहोत्सवश्चक्रे । तस्मिन् महोत्सवे स्वशिष्यरतस्य समग्रविद्याधुद्धिपानकुम्भसिमानस वाक्चातुरीनिनिर्जितसुराचार्यस्य पण्डितराजचन्द्रमुनिपरस्य आचार्यपद प्रदत्तम्- श्रीराजेन्द्रचन्द्राचार्या इति नामधेय च कृतम् । ललितप्रभ-नरेन्द्रप्रभ-धर्मप्रभ-पुण्यप्रभ-अमरप्रभसाधूना दीक्षा प्रदत्ता । अनेकथावकथाविकालोफैसला गृहीता, सम्यक्त्वारोपसामायिकारोपश्च कृत । तस्मिन् महोत्सरे साधुराजयशोधवल- कुलप्रदीपेन सा नेमिकुमारपुत्ररत्नेन श्रीजिनशासनप्रभावकेण सकलसाधर्मिकात्सलेन सायरसिंहसुन विशेषतः श्रीसाधर्मिकवान्मल्यावारितमत्रामारिघोपणाश्रीसघपूजानिर्मापणपूर्वक स्वस्खापतेयं सफलीचक्रे । ८६. ततः पुनः स०१३७४ फाल्गुनपदि पष्ठीदिने श्रीउच्चापुरीयादिनानानगरग्रामवास्तव्यसफलसिन्धुदेशनिक समुदायकारितः श्रीपूज्यत्रतग्रहणमालारोपणोत्थापनादिनन्दिमहामहोत्सवः सकलस्वपक्ष-परपक्षचेतश्चमत्कारकारी कृतः। तस्मिन् महोत्सवे दर्शनहित-भुननहित-त्रिभुवनहितमुनीना दीक्षा प्रदत्ता, श्राविकायतेन च माला गृहीता । श्रीदेवराजपुरे महामिथ्याखतिमिर चतुर्मामीद्वयेनोन्मूल्य श्रीपूज्याः [मा ?]री० पूर्णचन्द्रमत्पुत्रोदारचरित्रश्रीजिन- शासनप्रभाषक सारी० हरिपालसार्थवाहसान्निध्येन मरुस्थलनालुकासमुद्रमुल्लङ्य श्रीनागपुरे श्रीसमुदाय प्रवेशकमहोत्सनाः समायाताः। ततः श्रीकन्यानयनपास्तव्यश्रीश्रीमालकुलोत्तमश्रीजिनशासनप्रभानक सा काला सुश्रापककारिता श्रीकन्यानयनादिसमग्रनागडदेश-सपादलक्षदेश-नगरामनातव्यमान , महासपमेलापन श्रीफलवधिकाया श्रीपार्श्वनाथदेवस्य श्रीपूज्यद्वितीयवार यात्रा कृता । महद्धिकसुबारकलोकैरसारितसत्रसार्मिक- ल्यश्रीसघपूजानिर्मापणपूर्वक श्रीजिनशासने महत्ती प्रभावना चक्रे । तत. स० १३७५ माघशुक्लद्वादश्या श्रीनागपुरे मत्रिदलकुलोत्तम-४०विजयसिंह - ठ० सेहू- सा० रुदाप्रमुख श्रीयोगिनीपुरममुदायसंघपुरुपमन्त्रिदलीय-ठ०अचलप्रमुससमग्रडालामऊममुदाय-श्रीकन्यानयन-श्रीआसिका-धीन- रमटप्रमुसनानानगरग्रामनास्तव्य-समस्तवागडदेशसमुदाय-म०कुमरा-म० मूधराजप्रमुसकोशवाणासमुदाय-नानानगरमा भवास्तव्यसमग्रसपादलक्षसमुदाय-सा सुभटप्रमुखश्रीजापालिपुर-श्रीगम्यानयनप्रमुरामारुमत्रासमुदायादिनानाजनपद प्रचुरसमुदायमहामेलापके स्थाने स्थाने सजायमानेप्वपारितमत्रेपु. कार्यमाणेषु महाप्रेक्षणीयेपु, नृत्यमानेषु युवती जनपु, दीयमानेषु तालारासेपु, फियमापोपु साधमिकात्मल्येपु, दीयमानेषु महामहद्धिकसुआरक्लो काटकरूप्यकटकनखानदानेपु, श्रीवर्धमानखामितीर्थप्रवर्तनपरायणैः श्रीपूज्यः श्रीनागपुरीयसमुदायाम्पर्धनया - पक्ष-परपक्षासंख्यजनमनोहारी सकलमहामिथ्यादृग्लोकमस्तकामधूननकारी श्रीवतग्रहणमालारोपणादिनन्दिमहामहो सपश्चके । तस्मिन् महोत्मवे सोमचन्द्रमाधोः शीलममृद्धि-दुर्लभममृद्धि-भुननसमृद्धिमाघीना दीक्षा प्रदत्ता। पं. जगचन्द्रगणे. सर्वविद्यारिलामिनीनाय्यनाय्योपाध्यायकल्पस्य नानाशिप्यरत्ननिष्पादनलब्धिममुद्रस्य द्विधा सा जस्य परिभाषितस्वपट्टलक्ष्मीयोग्यस्य तस्य पण्डितराजकुशलकीतिंगणेश्च वाचनाचार्यपदम् । धर्ममालागणिनी- .
६.६ खरतरगच्छालंकार सुन्दरीगणिन्योः प्रवर्तनीपदं च प्रदत्तम् । ततश्च ४० विजयसिंह -ठ० सेट्ट-ठ०अचलप्रमुखसमग्रसंघशकटाश्वमहामे- लापकेन श्रीफलवधिकायां श्रीपार्श्वनाथस्य श्रीपूज्यैस्तृतीयवारं यात्रा कृता । तत्र च जिनशासनप्रभावनाकरणप्रवणेन सर्वसाधर्मिकवत्सलेन मत्रिदलकुलोत्सेन ठ० सेदूसुश्रावकेण जैथलसहस्रद्वादशप्रदानपूर्वकमिन्द्रपदग्रहणेन, अन्यैः सुश्रावकलोकैरमात्यादिपदग्रहणेन अवारितसत्रसंघपूजासाधर्मिकवात्सल्यस्वर्णरजतकटकवस्त्रादिदानैश्च श्रीजिनशासने महती प्रभावना चक्रे । श्रीपार्श्वनाथदेवभाण्डागारे च जैथलसहस्र ३० समुत्पन्नाः । ततः पुनः श्रीपूज्याः श्रीसं- चेन सह नागपुरे समायाताः। ८७. ततः सं०१३७५ वैशाखवद्यष्टम्यां नानावदातवातसमुद्धृतसर्वपूर्वजकुलेन निजभुजोपार्जितचारुकमलाकेलिनिवा- सेन मत्रिदलकुलोत्तंस-ठ०प्रतापसिंहपुत्ररत्नेन श्रीजिनशासनप्रभावनाकरणचतुरेण सकलसाधर्मिकवत्सलेन निः- प्रतिमपुण्यपण्यशालिना स्थैयौदार्यगाम्भीर्यादिगुणगणमालिना सकलराज्यमानेन ठक्कुरराजअचलसुश्रावकेण प्रतापा- क्रान्तभूतलपातसाहिश्रीकुतबदीनसुरत्राणफुरमाण निष्कास्य कुङ्कुमपत्रिकादानसन्मानादिपूर्व श्रीनागपुर-श्रीरुणा-श्री- कोसवाणा-श्रीमेडता-कड्डयारी-श्रीनवहा-बुझणू-नरभट-श्रीकन्यानयन-श्रीआसिका-झरे [2] रोहद-श्रीयोगिनी- पुर-धामइना-यमुनापारनानास्थानवास्तव्यप्रभूतसुश्रावकमहामेलापकेन प्रारम्भिते श्रीहस्तिनागपुर-श्रीमथुरामहातीर्थ- यात्रोत्सवे श्रीवजस्वामि-श्रीआर्यसुहस्तिस रिवत्सर्वातिशयशालिनो जगत्पूज्याः श्रीमत्पूज्या जयवल्लभगणि-पं० पद्म- कीर्तिगणि-पं० अमृतचन्द्रगण्यादिसाध्वष्टक-श्रीजय िमहत्तराप्रमुखसाध्वी........श्रीचतुर्विधसंघसहिताः प्रचुरम्लेच्छा- वलीसंकुलेऽपि जनपदे अविधवसुधवाभिः सुश्राविकाभिर्गीयमानेषु धवलमङ्गलेपु, दीयमानासु चच्चरीपु, पठत्सु नाना- विधवन्दिवृन्देषु, वाद्यमानेषु द्वादशविधनान्दीतूर्येपु, श्रीदेवालयेन सह श्रीनागपुरात् प्रचलिताः । ततश्च पदे पदे शुभ- शकुनैः प्रेर्यमाणाः सकलसंघकार्यप्राग्भारधुराधौरेयेण निरुपमदानतिरस्कृताशेपकल्पद्रुमेण ठ०अचलसुश्रावकेण, श्री- श्रीमालकुलोत्तसेन श्रीदेवगुर्वाज्ञाचिन्तामणिविभूपितमस्तकेन अङ्गीकृताशेषसंघपाश्चात्यपदप्राग्भारेण सा० सुरराजपुत्र- रत्नेन साधुराजरुदपालसुश्रावकेण समस्तसंघेन च कलिताः, प्रतिपुरं प्रतिग्रामं निःशक्षं गीतनृत्यवाद्यादिना श्रीजिन- चैत्येषु चैत्यप्र(परि)पाटीकरणपूर्व श्रीजिनशासनप्रोत्सर्पणायां विज़म्भमाणायां क्रमक्रमेण श्रीनरभटे श्रीजिनदत्तमरि- प्रतिष्ठितं नवफणमण्डितं समग्रातिशयनिधानश्रीपार्श्वनाथमहातीर्थ श्रीसमुदायकारितासमप्रवेशकमहोत्सवाः श्रीपूज्या नमश्चक्रुः। ततश्च श्रीनरभटसमुदायेन श्रीचतुर्विधसंघसमन्वितानां श्रीपूज्यानां श्रीसंघपूजादिनिर्मापणेन महती प्रभावना चक्रे। ततः स्थानात् पुनः श्रीचतुर्विधसंघश्रीदेवालयसमन्विताः श्रीपूज्याः समग्रवागडदेशनगरग्रामवास्तव्यसुश्रावकलोक- मनोरथमालां परिपूरयन्तो महतोत्साहेन श्रीकन्यानयने श्रीजिनदत्तसूरिप्रतिष्ठितं सकलतीर्थमुकुटकल्पं सातिशायिनं श्रीवर्धमानस्वामिनं नमश्चक्रुः । मेहर-पद्म-सा कालाप्रमुखश्रीकन्यानयनसमुदायेन सकलम्लेच्छसंकुलेऽपि नगरे हिन्दु- कवारकवत् स्थाने स्थाने संजायमानेषु प्रेक्षणीयेषु, श्रीदेवालयश्रीसंघसमन्वितानां श्रीपूज्यपादानां प्रवेशकमहोत्सवकर- णपूर्वकं श्रीसंघपूजासाधर्मिकवात्सल्यनिर्मापणपूर्वकं च श्रीमहावीरतीर्थे भवभवान्तरेणार्जितपापकश्मलापहारिणी महती प्रभावना चक्रे । तत्र च श्रीसंघेन श्रीवर्धमानस्वाम्यग्रे दिनाष्टकं गुरुतरोत्साहपूर्वकमष्टालिकामहामहोत्सवश्चक्रे । ८८. ततः स्थानात् समग्रयमुनापार-वागडदेशसुश्रावकसत्कतुरङ्गमशतचतुष्टय-शकटशतपञ्चक-वृषभशतसप्तकासं- ख्यलोकमहामेलापकेन वाद्यमानासु ढोल्लपरम्परासु, मार्गेषु स्थाने स्थाने दीयमानासु चच्चरीषु, वाद्यमानेष्वहर्निशं द्वादश- विधनान्दीतूर्येषु, असंख्यम्लेच्छाश्वपरम्परानुगम्यमानः, ठ० जवनपाल-ठ० विजयसिंह-ठ० सेहू-ठ० कुमरपाल-ठ० देवसिंहप्रमुखनानामत्रिदलीय-सुश्रावक-ठभोजा-श्रेष्ठि० पझ-सा काला-ठ०देपाल-ठ० पूर्ण-श्रे०महणा-ठ० रातू-सा लूणा-ठ० फेरूप्रमुखानेकश्रीश्रीमालीय-सुश्रावक। पूनड-सा०कुम्मरपाल-मं मेहा-मं०वील्हा-सा०ताल्हण-सा०म- વધુમ युगप्रधानाचार्यगुर्वावली । हिराजप्रमुखऊकेशरशीयासख्यसुश्रावकपरम्परैकनितानः श्रीचक्रवर्तिमहासन्यसमानः, चारुद्रोणीभिर्यमुनामहानदी मुत्तीर्य क्रमक्रमेण निःशङ्क मन्दमन्दप्रयाण श्रीशान्तिनाथ-श्रीकुन्धुनाथ-श्रीअरनाथतीर्थकरचक्रातिना गर्भात तार-जन्म-दीक्षा-ज्ञानकल्याणकचतुष्टयपवित्रितपसुन्धर हस्तिनापुर चकार्तिसमानश्रीमत्पूज्य-सेनानीममानठः अचल-पाश्चात्यपदनिर्वाहक-सारुदपालालकृतः श्रीचतुर्विधोऽपि सघः सम्प्राप्तः । ८९. ततश्च श्रीमत्पूज्यैः श्रीचतुर्विधसघममन्वितैनूतनकृतस्तुतिस्तोलनमस्कारभणनपूर्व श्रीशान्तिनाथ-कुन्थुनाया रनाथदेवाना भवभयोपार्जितपापपड्कोत्तारिणी यात्रा चक्रे ।श्रीसधेन च श्रीइन्द्रपदादिग्रहणावारितसत्र-साधर्मिक ल्य-श्रीसघपूजानिर्मापण-हेमरजतकटकतुरगनस्त्रनितरणपूर्वक कलिकाले प्रवर्तमानेऽपि तयुगी सास खपक्ष-परपक्षचतश्चमत्कारकारिणी महती प्रभावना चक्रे । तत्र च ठ०हरिराजपुत्ररतेनोदारचरित्रेण न्तामणिनिभूपितमस्तकेन ठ०मदनानुजेन ठ०देवसिंहसुधारकेण जैथलसहस्रविंशत्येन्द्रपद गृहीतम् । ठहरिराजादि महद्धिकसुबारकैरमात्यादिपदानि गृहीतानि । मर्वसख्यया देवभाण्डागारे जैथललक्ष १ सहस्र ५० समुत्पन्नाः। तत्र दिनपञ्चक श्रीजिनशासनप्रोत्सर्पणा निधाय श्रीहस्तिनागपुरात् सोऽपि सघ' श्रीमथुरामहातीर्थोपरि प्रचलितः स स्थाने स्थाने प्रोत्सर्पणा विधानः श्रीयोगिनीपुरप्रत्यासने तिलपथस्थाने समायातः । अत्रान्तरे द्रमरपुरीयाचा युगप्रवरागमश्रीजिनचन्द्रसूरीणामतिशयमसहिष्णुना दुर्जनस्वभावेन स्वर्णच्छत्रधरणसिंहासनोपवेशनादिक पेश महाराजाधिराजपातसाहिकुतनदीनाने कृतम् । ततश्च म्लेच्छस्वभावेन पावसाहिना समग्रोऽपि सघस्तत्रावग्रहे कारितः श्रीपूज्याः सपरिवाराः सघपुरुप-ठ०अचलादिमहद्धिकसुश्रापकसमन्विता स्वपार्श्वे समाकारिता । ततश्च र मुखकमलापलोकनादेव न्यायिमहोदधिना प्रतापाक्रान्तसमग्रभूतलेन श्रीअलानदीनसुरत्राणपुनरलेन श्रीकुतनदी योन कथितम्-'एतेपा श्वेताम्बराणा मघे दुर्जनोक्त वाक्य न किमपि जाघटीति' । पश्चाद् दीपानाग्रे आदिष्टम्- कर्णगार सम्यगालोच्य येऽन्यायिनो भनन्ति ते शिक्षणीया-इत्युक्त्वा श्रीपूज्या दीपाने प्रेपिताः । ततश्च न धिकारिपुरुषैः सम्यड्न्यायान्याय परिभाव्य द्रमापुरीयाचार्यो नष्टोऽपि सन् निष्कासयिखा राजद्वारे ऊर्षीकृतः पश्चादालापितः सन् किमपि सत्यमनुपत् । श्रीपूज्यानामग्र एव राजद्वारे लक्षसंरयम्लेच्छ-हिन्दुकप्रत्यक्ष यष्टि-मु लकुटादिप्रहारैः कुट्टयित्वा निगोपयिता च वन्दी कृतः। श्रीपूज्यानामग्रे कथितम्-'युप्माभिः सत्यभाषिभिर्याय कमहोदधिभिः सत्यश्वेताम्बरः पातसाहिमेदिन्या परिभ्रमण स्वेच्छया करणीयम् , अत्राथै शङ्का काऽपि न कार्या' पश्चाच्छीपूज्यः साधुराजतेजपाल-साधुराजसेतसिंह-ठ अचला-ठ० फेरूणामग्र आदिष्टम्-'वयमितः स्थानान् पातसा हिपिता अपि तदेव नजिप्यामो यदास द्रमकपुरीयाचार्यस्य दुर्जनस्वभावस्थापि मोचन निधास्यथाम्' । यतः वर्धमानशिष्येण श्रीधर्मदामगणिनोपदेशमालायामुक्तमस्ति- जो चदणेण वाहु आलिप्पड वासिणाइ तच्छेइ । संथुणइ जोवि निदइ महरिसिणो तत्थ समभावा ।। [८१ अन्यशास्त्रेष्वप्युक्तमस्ति- शत्रौ मित्रे तृणे स्त्रैणे स्वर्णेऽश्मनि मणौ मृदि। मोक्षे भवे च सर्वत्र निःस्पृहो मुनिपुङ्गवः।। [८. इति श्रीपूज्याना शत्रुमित्रसमवृत्तीना ममणमणिलोप्टुकाञ्चनाना करुणासमुद्राणा गाढवर माचना ..विज्ञाय सर्तोऽपि राजलोको नगरलोकश्च मस्तकामधूननपूर्वक श्रीपूज्यानां गुणग्रहणपरायणो जजे । ततः श्रीर सा तेजपालादिमिः कारणिकपुरुषान् सम्बोध्य स द्रमापुरीयाचार्यों मोचयिसा खपौपधशालाया प्रेषितः . N - ६८ खरतरगच्छालंकार पश्चाच्छ्रीपूज्या अश्वपतिबहुमानिता महाम्लेच्छराजलोकनगरलोक-सा०तेजपाल-साल्खेतसिंह-साईश्वर-ठ०अचलप्रमु- खासंख्यसुश्रावकलोकानुगम्यमाना गुरुतरप्रभावनापूर्वकं पा(खां)डासरायस्थाने समायाताः। अस्मिन् प्रस्तावे श्रीपूज्यानां समग्रसंघस्य च श्रीजिनशासनप्रभावकैः सकलराजमान्यैः सर्वकार्यनिर्वाहणसमथैः सकलसंघाधारः श्रीश्रीमालकुलो- सैः सा तेजपाल-साल्खेतसिंह-सा ईश्वरसुश्रावकैः सकलसंघधुरन्धरेणोदारचरित्रेण चतुर्दिक्षु विख्यातेन मत्रि- दलकुलोत्तंसेन ठ०अचलसुश्रावकेण ठ०श्रीवत्सपुत्ररत्नसमन्वितेन च भव्यं साहाय्यं कृतम् । अत्रान्तरे चतुर्मासी लना । ततः श्रीपूज्याः संघविसर्जनं विधाय ठ०अचलादिभिः सुश्रावकैर्वरिवस्यमानाः खण्डकसराजौ चतुर्मासीं चक्रुः । अत्रान्तरे पुनः श्रीमत्पूज्यैः श्रीसुरत्राणकथनेन श्रीसंघानुरोधेन च 'रायाभियोगेणं गणाभियोगेण' मित्या- दिसिद्धान्तवचनमनुसरद्भिश्चतुर्मासीमध्येऽपि श्रावणमासे संघभारनिर्वाहक-ठ०अचल-पाश्चात्यपदनिर्वाहकसा रुद- पालादिसमग्रवागडदेशसुश्रावकसंघमहामेलापकेन श्रीमथुरायां श्रीसुपार्श्व-श्रीपार्श्व-श्रीमहावीरतीर्थकराणां महता विस्तरेण यात्रा कृता । श्रीसंघेन च अवारितसत्रश्रीसाधर्मिकवात्सल्यादिभिर्महती प्रभावना चक्रे । ततः पुनः श्रीयोगि- नीपुरे समागत्य पा(खां)डासरायस्थाने श्रीपूज्यैः शेषा चतुर्मासी चक्रे । श्रीजिनचन्द्रसरिस्तूपे च वारद्वयं सविस्तरा यात्रा कृता । ९०. ततश्चतुर्मास्यनन्तरं श्रीमत्पूज्यैः शरीरे कम्परोगेण सावाधितैः सौवज्ञानध्यानवलेन वायुः शेषं परिभाव्य स्वह- स्तदीक्षितस्य द्विधाखसन्तानप्रभवस्य स्वपट्टलक्ष्मीपाणिग्रहणयोग्यलक्षणस्य तर्क-साहित्यालङ्कार-ज्योतिष्कसारविचार- चतुरस्य स्वसमय-परसमयाम्भोधितारणतरण्डस्य स्वशिष्यरत्नस्य वा कुशलकीर्तिगणेः स्वपट्टस्थापनस्वपरिभावितनामका- रापणादिसर्वशिक्षासमन्वितचिष्ठिकागोलकः श्रीराजेन्द्रचन्द्राणां निमित्तं विश्वासपात्रश्रीदेवगुर्वाज्ञानिरत-ठ०विजयसिं- हहस्ते समर्प्य चाहुमानकुलोत्तंसशरणागतवज्रपञ्जरराणकश्रीमालदेवेन गाढतरोपरोधेन समामन्त्र्यमाणैः श्रीयोगि- नीपुराच्छ्रीमेडतास्थानकोपरि विहारश्चक्र । ततो मार्गे धामइना-रोहदप्रमुखनानास्थानसुश्रावकलोकान् वन्दापयन्तः श्रीकन्यानयने श्रीमहावीरदेवं नमश्चक्रुः । तत्रागतैः श्रीमत्पूज्यपादैः तापश्वासादिना घनतरमाबाधितैः श्रीकन्या- नयनीयसमुदायप्रत्यक्षं चतुर्विधसंघमिथ्यादुष्कृतदानपूर्वकं पुनः सर्वशिक्षासमन्वितो लेखो विश्वासपात्रप्रवर्तकजय- वल्लभगणिहस्ते श्रीराजेन्द्रचन्द्राचार्याणां निमित्रं प्रदत्तः। ततो मासमेकं श्रीकन्यानयनीयसमुदायस्थ समाधानमु- त्पाद्य श्रीनरभटादिनानास्थानसुश्रावकलोकान् वन्दापयन्तः श्रीमेडतास्थाने समायाताः। तत्रापि राणकश्रीमालदे- वाभ्यर्थनया श्रीसमुदायसमाधानाय च चतुर्विंशतिदिनानि स्थित्वा स्वनिर्वाणयोग्यं स्थानं परिभाव्य श्रीकोशवाणा- स्थाने श्रीपूज्याः समायाताः । तत्रागतैः श्रीमत्पूज्यैः सं० १३७६ आपाढशुक्लनवमीरात्रिप्रथमसार्धप्रहरे...शपञ्चषष्टिः श्रीचतुर्विधसंघमिथ्यादुष्कृतदानमदनकलाङ्कितहस्तकमलैः अखिता(१)नशनह- स्तिमल्लः स्वर्गलक्ष्मीपाणिग्रहणं चक्रे । ततः श्रीसमुदायेन श्रीवर्धमानस्वामिनिर्वाणसमयशिविकासमानगुरुतमासंख्यमण्डपिकाशोभितविमाननिर्मा- णपूर्वकं वाद्यमानेषु द्वादशविधनान्दीतूर्येषु, उच्छाल्यमानेषु नालिकेरादिफलसमहेपु, अविधवसुधवाभिः श्राविकाभि- गीयमानेषु पूर्वमहर्षिगीतेषु, प्रभातसमये नगरलोक-राजलोकमहामेलापकेन निर्वाणमहामहोत्सवः सविस्तरभरश्चक्रे । अत्राथै सद्गुरूणां गुणलेशस्मरणं विद्वद्भिः किञ्चित् क्रियते- यस्मिन्नस्तमितेऽखिलं क्षितितलं शोकाकुलव्याकुलं, जंज्ञे दुर्मदवादिकौशिककुलं सर्वत्र येनोल्वणम् । अत्र मूलादर्श प्रायः ३५-३६ अक्षरप्रमाणा पक्ती रिक्ता मुक्ताऽस्ति । .....
युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। ६९ ज्योतिर्लक्षणतर्कमन्त्रसमयालङ्कारविद्यासमा, दुःशीला वनिता इवात्रभुवने वान्छन्ति हातुच्छताम् ॥ [८३] पड्कापहारनिग्विले महीतले गामिनिर्जरतरलितः । विधाय येऽस्त गताः श्रीस्वर्ग ये* ॥ [८४] ये तुरीनेपुत्रनिचतवयं मुक्तं मा हत्याकुल (१), सद्यस्तत्पथगामिभिः सहचरैः सौराज्यसौभिक्ष्यकैः।- स्थास्यामोऽपनयः(१) कथं वयमिति जात्वेव चिन्तातुरैः, प्रातः श्रीजिनचन्द्रसूरिगुरवः स्वर्गस्थिता मद्गलम् ।। [८५] भाव्य भूवलये क्षयं कलिपते१भिक्षसेनापते- त्विा तन्मथनोद्यताः सुरगुरु प्रष्टु सखायं निजम् । मन्ये नाशिकमन्नवारणयुताभावात् पत्राद्धृता (१), राजानो जिनचन्द्रसूरय इति स्वर्ग गता देवतः॥ पश्चान्मन्त्रीश्वरदेवराजपौनेग म० माणचन्द्रपुत्ररत्नेनोदारचरित्रेण म० मून्धराजसुश्रानकेण तस्मिन् स्थाने श्रीम- रपूज्यपादुकासमन्वितं स्तूप कारितम् । ९१ ततचतुर्मास्यनन्तर जयरल्लभगणिः श्रीपूज्यप्रदत्त सर्वशिक्षासमन्वित लेस गृहीत्वा श्रीभीमपल्लया श्रीराजेन्द्र- चन्द्राचार्याणामन्तिके ममायातः। ततः श्रीमदाचार्या जयनस्लभगणिप्रमुखसाधुसमन्विताः श्रीपत्तने रिहताः। तरच विपमकाले महादुर्भिक्षे प्रवर्तमानेऽपि खजानध्याननलेन श्रीचतुर्विधस्य सघस्य कुशल परि सिद्धिरामारदातेनिंजगुरु- श्रीमत्पूज्यादेशप्रतिपालननिमित्तैः श्रीराजेन्द्राचार्यवयः स० १३७७ ज्येष्ठायैकादश्या कुम्भलग्ने श्रीमूलपदस्थापना- महोत्सयविनिश्चयश्चात | पश्चान्दीश्रीचन्द्रयुलारतसेन श्रीजिनशासनप्रभाग्नाकरणनिरतेनौदार्यनिनिजित सा० जाहणपुत्ररत्नेन साधुराजतेजपालमुआपकेण स्वभ्रात्सा० रुटपालपरिवृतेन मूलपदम्यापनामहोत्सपकारापणाय मार श्रीमदाचार्याणा प्रमादादगीकृत्य, चतुर्दिक्षु श्रीयोगिनीपुर-श्रीउच्चापुर-श्रीदेवगिरि-श्रीचित्रकूट-श्रीस्तम्भती- दह समग्रजनपदनगरग्रामवास्तव्यममग्रविधिमार्गसुश्रावकाणा तद्दिनोपरि समाकारणाय फुकुमपनिश दचा लेसबाहकाः प्रेषिताः । पश्चात् सर्वस्थाननिधिसमुदायाः प्रमुदितपदना अहमहमिफया महाविपमकाले प्राञ्जमानेऽपि 'तदिनोपरि श्रीपत्तने समाजग्मुः। विजयसिंहोऽपि श्रीपूज्यप्रदत्त मूलपढयोग्यशिष्यस्थापनशिक्षाचिष्ठिका के गृही- वाश्रीयोगिनीपुगत् तद्दिनोपरिश्रीपत्तने समायातः। ततः सर्वस्थानकसमुदायसमागमन ज्ञात्वा स्वप्रतिज्ञातार्थनिर्वाहणा- जनतिभिः (१) श्रीराजेन्द्रचन्द्राचार्य श्रीजिनचन्द्रसरिसद्गच्छारासमृलस्तम्भप्रायमफलविद्यापाठनाद् द्वितीयोपाध्या- यश्रीनिवस्ममुद्रमहोपाध्याय-प्रपतफजयभगणि-हेमसेनगणि-वाचनाचार्यहमभृपणगणिप्रमुखममाधुनयरिंगन्मे- लापके श्रीजयद्धिमहत्तरा-प्र.युद्धिनमृद्धिगणिनी-प्र०प्रियदर्शनागणिनीप्रमुसमाध्वीरयोविंशति-नन्धानकमस- मुदायमहामेलापके च जपपल्लभगणिहस्तक-श्रीमत्पूज्यस्वहस्तप्रदत्तलेस., ४. विजयसिंहहस्तका श्रीमत्पूज्यम्बह- रूप्रदचा गोलकमध्यस्था चिष्ठिका च वाचिता । तदाफर्णनात् तत्क्षणादेन चतुर्विधसघोऽपि नानिधानप्राप्तिपद्धप- कालोलामृतपूरितो नृत्य कर्तुमारेमे । पश्चाभीमदाचायरस्पलितनिजगुज्ञिाप्रतिपालनोधत. साविशयशालिभिः श्रीच- • अब पुन मूगदर्दो २४-२५ भारमित पदिमाग शून्यरूपेण मुक्तोऽम्ति ।
७० -- खरतरगच्छालंकार तुर्विधविधिसंघपरिवृतैः साधुराजतेजपालप्रमुखनानास्थानसमुदायैरहमहमिकया स्थाने स्थाने कार्यमाणेषु प्रेक्षणीयेपु.- दीयमानेषु स्वर्णरजतकटकतुरगवस्त्रान्नदानेषु, नानाविधकाव्यं परम्पराभिः पठत्सु वन्दिवृन्देषु, क्रियमाणेपु महद्धिंक- सुश्रावकलोकैः श्रीसाधर्मिकवात्सल्येषु, वाद्यमानेष्वहर्निशं द्वादशविधनान्दीतूर्येषु, संजायमानासु संघपूजासु, स-- र्वशिक्षासमन्वितश्रीपूज्यप्रदत्तगोलकचिष्टिकालेखानुसारेण सर्वलब्धिवितानसंस्मारितपूर्वगणधराणामुद्भटभाग्यप्रताप- लङ्केश्वराणां स्थौदार्यगाम्भीर्यादिगुणावलीसमुपार्जितहीराट्टहासराकाशशाङ्ककरनिकरसोदरगोक्षीरधाराहारिहारपालेयो- ज्ज्वलदन्तिदन्तक्षोदसमानयशःकाचकर्पूरपूरवासितविश्ववलयानां स्वसहाध्यायिनां नवनाट्यरसावतारतात्कालिक- सम्पादितनवनवविच्छित्तिकाव्यपरम्पराविस्मापिताशेपकोविदचक्राणां ज्ञानध्यानातिशयसंस्मारिसकलपूर्वसूरीणां निखि- लविद्यापारीणानां वाक्चातुरी विनिर्जितसुराचार्याणां मत्रीश्वरराजकुलप्रदीपमत्री ठ० जेसलरत्नकुक्षिधारिणीमत्रिणी- जयतश्रीपुत्राणां चत्वारिंशद्वर्षप्रमाणानां समग्रयुगप्रवरागमकमलाकैलिनिलयानां वाचनाचार्य.........श्रीशान्ति- नाथदेवाग्रे सकल............श्रीगूर्जरत्रामुकुटकल्पनरसमुद्रश्रीपत्तनवास्तव्यनानामहद्धिकस्वपक्ष-परपक्षमहाव्यावहारिका- संख्यलोकगुरुतरानेकराजलोकचेतश्चमत्कारकारी म्लेच्छबहुलेऽपि समग्रजनपदे श्रीश्रेणिक-श्रीसम्पति-श्रीकुमारपाल- महाराजाधिराजवारकवत् श्रीयुगप्रधानपदवीसंस्थापनमहामहोत्सवश्चक्रे । श्रीपूज्योपदिष्टश्रीजिनकुशलस्वरय इति नाम- निर्माणश्रीपूज्यदापितश्रीपूज्यसमवसरणप्रदानपूर्वकं श्रीयुगप्रवरागमश्रीजिनचन्द्रसूर्यादेशप्रासादोपरि महाकलशाधि-- रोपश्च चक्रे । तस्मिन् महोत्सवे सम्पूर्णाचिन्त्यमनोरथमालेनोदारचरित्रेण साधुराजतेजपालेन सर्वस्थानकवास्तव्यः श्रीच- तुर्विधसंघः समग्रोऽपि वस्त्र प्रदानपूर्व बहुमानितः । अनेकगच्छाश्रिताः शतसंख्या आचार्याः सहस्रसंख्याः साधवश्व वस्त्रादिप्रदानेन रेलिकचित्ताः कृताः। समस्तवाचकाचार्योऽपि सम्पूरितमनोरथः कृतः। साधुराजसामलपुत्ररत्नेन सर्वसाधर्मिकवत्सलेन श्रीभीमपल्लीसमुदायमुकुटकल्पेन पुरुषसिंहेन साधुराजवीरदेवसुश्रावकेण, श्रीश्रीमालकुलोत्तं- स-सा० वजलपुत्ररत्नसाधुराजसिंहेन, मत्रिदलकुलोत्सेन राजमान्येन श्रीदेवगुर्वाज्ञाचिन्तामणिविभूषितमस्तकेन ठ• विजयसिंह-ठ० जैत्रसिंह-ठ० कुमरसिंह-ठ० जवनपाल-ठ० पाहाप्रमुखश्रीमत्रिदलीयसमुदायेन, साधुराजसुभटपुत्र- रत्न-सा० मोहण-म०धनू-झांकाप्रमुखश्रीजावालिपुरीय-सा गुणधरप्रमुखश्रीपत्तनीय-साहु तिहुणाप्रमुखश्रीबीजा- पुरीय-ठ० पउमसिंहप्रमुखश्रीआशापल्लीय-गो. जैत्रसिंहप्रमुखश्रीस्तम्भतीर्थीयसमुदायैश्च श्रीसंघपूजा-श्रीसाधर्मि- कवात्सल्यावारितसत्रनिर्माणपूर्वकममेयं स्वस्खापतेयं सफलीचक्रे । तस्मिन्नेव दिने श्रीमालारोपणादिनन्दिमहामहो- त्सवः श्रीपूज्यैश्चक्रे । ततः श्रीसमुदायेन श्रीशान्तिनाथदेवाग्रे युगप्रधानश्रीजिनकुशलसुरिपट्टनिवेशनसंस्तवनार्थं गुरु- तरोत्साहपूर्वकमष्टावष्टाह्निकाः कृताः। ९२. तदनन्तरं श्रीपूज्याः श्रीजिनकुशलसूरयः प्राप्तयुगप्रधानराज्या महामिथ्यात्वशत्रूच्चाटनाय दिग्विजयं कर्तुकामाः साधुवीरदेवसुश्रावककारितगुरुतरप्रवेशकमहोत्सवाः श्रीभीमपल्ल्यां प्रथमां चतुर्मासी चक्रुः । ततश्च सं०१३७८ माघ- शुक्लतृतीयायां साधुवीरदेवप्रमुखसकलश्रीभीमपल्लीसमुदायेन श्रीपत्तनीयसमुदायमहामेलापकेन सकलजनमनश्चमत्कार-- कारी दीक्षोत्थापना-मालारोपणादिनन्दिमहामहोत्सवः श्रीसाधर्मिकवात्सल्यश्रीसंघपूजादिनानाप्रभावनापूर्वकं कारितः । तस्मिन् महोत्सवे श्रीराजेन्द्रचन्द्राचार्यचर्येण माला गृहीता, देवप्रभमुनेर्दीक्षा दत्ता, वाचनाचार्यहेमभूषणगणेः श्रीअभि- पेकपदम् , पं० मुनिचन्द्रगणेर्वाचनाचार्यपदं प्रदत्तम् । तस्मिन्नेव च वर्षे स्वप्रतिज्ञातार्थप्रतिपालनप्रवीणैः श्रीपूज्यैः स्वज्ञानध्यानवलेन सकलगच्छातुच्छवात्सल्यसमुद्यतानां श्रीविवेकसमुद्रोपाध्यायराजानामायुःशेष विज्ञाय श्रीभीम- पल्लीतः श्रीपत्तने समागत्य ज्येष्ठाद्यपक्षचतुर्दशीदिन आरोग्यशरीराणामपि श्रीविवेकसमुद्रमहोपाध्यायानां चतुर्विध- संघेन सह मिथ्यादुष्कृतदानं दापयित्वा, गुरुतरश्रद्धानपूर्वकमनशनं प्रत्याख्यानं च दत्तम् । तदनन्तरं च श्रीपूज्यपा-- १ 'रलीयायत' इति । .
युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। दारनिन्दं ध्यायन्तः श्रीपञ्चपरमेष्ठिनमस्कारमहामन्त्रं स्मरन्तो नानाविधाराधनामृतपानं कुर्वन्तः श्रीसमुदायकृतप्रोत्म- येणाः स्वकर्णाभ्यां श्रीउपाध्याया आफर्णयन्तो ज्येष्ठसुदिद्वितीयाया सफलामरगुरुजयनार्थ स्वर्ग प्राप्ता । पथाद्री- पत्तनीयसमुदायेन गुरुतरनिमाननिर्माणपूर्वकमकलजनमनचमत्कारकारी निर्वाणमहामहोत्सवः कृतः। तदनन्तर च श्रीपूज्यैः स्वकीयमुगुरुश्रीजिनचन्द्रसरिस्वसहाध्यायिश्रीराजेन्द्राचार्य-श्रीदिवाकराचार्य-श्रीराज- शेसराचार्य-पा० राजदर्शनगणि-पा० सनराजायनेकमुनिमण्डलीपाठकाना वारत्रय भणितश्रीहमव्याकरणवृहदृत्ति- पत्रिंशत्सहस्रप्रमाणश्रीन्यायमहातर्कादिसर्वशास्त्राणा सफलगच्छगौरवाणा श्रीविवेकसमुद्रोपाध्यायाना स्तूपं श्रीसमु- दायपार्थात् कारापयित्वा अपाढशुक्लत्रयोदश्या महता विस्तरेण नासक्षेपः कृतः । ततः श्रीपत्तनीयसमुदायाभ्यर्थनया श्रीपत्तन द्वितीया चतुर्मासी कृता। ९३. तत स०१३७९ वर्षे मार्गशीर्परदिपञ्चम्या नानानगरग्रामवास्तव्यासर यमहद्धिकसुश्रावकलोकमहामेलापन श्रीमाधमिझवत्सलेन श्रीजिनशामनप्रीत्यर्पणाप्रवीणेनोदारचरित्रेण दक्षदाक्षिण्यौदार्यधैर्यगाम्भीर्यादिगुणगणमालालङ्क- तसारेण युगप्रगगमश्रीजिनप्रयोधमूरिसुगुर्मनुजसाधुराजजाहणपुत्ररलेन खभाव-सा०रुदपालकलितेन साधुराजतेज- पालमुबारकेण दिनदशकाटारम्य सजायमानेषु महाप्रेक्षणीयेषु, दीयमानेषु तालारासेपु, नृत्यमानेपनलान्देपु,दीय- मानेपमेयस्वस्वापतेयेपु, क्रियमाणेषु श्रीसधपूजाश्रीमाधर्मिकनात्मल्यापारितसत्रेषु, सकलगूर्जरत्रामुकुटभूतश्रीपत्तनीय- महामहद्धिकमहाजनलोकराजलोकमहामेलापकेन महिष्ठजलयात्रापूर्वक गुस्तराचर्यकारी स्वपक्ष-परपक्षचेतोहारी प्रति- प्टामहामहोत्सव' श्रीशान्तिनाथनिधिचत्ये कारितः । तम्मिन्नेव दिने श्रीगत्रुञ्जयतीर्थोपरि माधुगजतेजपालाटिममुदाय- कारितश्रीयुगादिदेवविधिचत्यप्रारम्भ सा नरसिंहपुत्ररत्न श्रीदेवगुर्माताप्रतिपालनोयत्तखीनडमुश्रामोद्यमेन सजातः । तस्मिन् महोत्सवे श्रीशान्तिनाथप्रमुखश्रीशैलमय-रत्नमय-पित्तलामयपिम्याना सार्घशत खकीय मूलममरमरणद्वयं श्रीजिनचन्द्रमरि-श्रीजिनरत्नमरिप्रमुसनानाधिष्ठायिकाना मूर्चयश्च श्रीपूज्यः प्रतिष्ठिताः । तम्मिन् महोत्सवे श्रीभीमप- टीममुदायमुटाल्पैन मा. श्यामलपुत्ररतेनोदारचरित्रेण साधुपीग्देवेन श्रीपत्तनीय-श्रीभीमपल्लीय-श्रीआशापल्ली- यममुद्रान श्रीसधपूजा श्रीमाधर्मिकवात्सल्य साधुमहजपालपुरमा० विरचन्द्र-मा०वीणापुत्रसा० खेतसिंहप्रमुखश्रा- चकै श्रीइन्द्रपदादिमहामहोत्सननिर्मापणादिना महती प्रभारना चक्रे । तत' श्रीवीजापुरीयममुदायाभ्यर्थनया श्रीपूज्याः श्रीनीजापुरीयसमुदायेन सह श्रीवीजापुरे मफललोकाचर्यकारकगुरुतरप्रवेशकमहामहोत्सवपूर्वक श्रीवासुपूज्यदेवमहा- तीर्थ नमश्चक्रुः । ततः श्रीरीजापुरीयममुदान मह श्रीविशृङ्गमके विढ्ताः । तत्र च साघुराजजेसलपुत्ररताम्या श्री- जिनशामनप्रभारकाम्या-माधुराजजगघर-माधुमलक्षणमुधारकाम्या सरलजनमनश्चमत्कारकार्यनेकमहस्रसरयलोकम- हामेलापकेन प्रवेशरमहामहोत्मनः कारित । तत' स्यानाच्छीमारामणमहातीर्थ श्रीतारगरुमहातीर्थे श्रीवीजापुरीयश्री- विशुद्गमकीयममुदायेन सह मत्रिदलालोत्तसश्रीदेवगुर्मानाप्रतिपालनोद्यत-उ०आमपालपुनरत्न-ठ०जगत्मिहमुश्राव- कप्रमुखश्रीमाधमिस्वात्मल्यश्रीसपपूजा श्रीपारितमनमहाघजारोपादिनानानिधोत्मर्पणापूर्वक तीर्थयात्रा कृत्या श्रीपत्तने तृतीया चतुर्मामी चक्रुः । तदनन्तर स० १३८[.] पें शविस्शुष्ट चतुर्दश्या श्रीजिनशासनप्रमाननाकरणप्रवीणेन खपूर्वजमरुस्थलीफल्प- पक्षमाधुगजयग्रोधवलपमाघर्मिकसत्मलेन निर्मचूडामणिना माधुश्रीचन्द्रलप्रदीपश्रीजिनप्रयोधमरिमुगुरुचर- पर्यनुजमाधुजाहणपुनरवन युगनरागमश्रीजिनशालगरिमुगुरुगजपट्टामिपेरागपणोपार्जिनहीराहामहारतुपारहिम- फरफरनिग्गोपीग्धागवालमत्पुण्ययश प्राग्भारेण साधुराजतेजपालमुश्रारण सानुजमाघुरुद्रपालपरिवृतेन श्रीयु- अपनिप्पयमानविधिचंत्ययोग्यमूलनायरधीयुगादिदेवविम्ब मप्तविंशत्यहुलप्रमाण कमश कारयिता, मालम्पा- नयामन्पर्वममुदायान् गृहमपरिसदानपूर्वक ममामन्य, क्रियमाणेपरारितमपु, दीपमानेप्पमेयेषु म्यम्बापतयेपु, ७२ खरतरगच्छालंकार गीयमानेष्वहर्निशमविधवसुधवाभिर्नारीभी रासकवृन्देपु, नृत्यमानेपु खेलकसमृहेषु, सम्पद्यमानेपु श्रीसाधर्मिकवात्स- त्येपु, समग्रश्रीपत्तनीयमहामहद्धिकव्यवहारिकलोक राजलोकमहामेलापकेन गुरुतरजलयात्रानिर्माणपूर्वकं सकलजनम- नश्चमत्कारकारी नानाभवोपार्जितपापसंभारापहारी प्रतिष्ठामहामहोत्सवः सविस्तरतरः कारितः । तसिन् महोत्सवे साधु- तेजपालकारितश्रीयुगादिदेवप्रमुखानेकशैलमय-पित्तलामयविम्बानां श्रीजिनप्रबोधसूरि-श्रीजिनचन्द्रसरिमूर्तीनां श्री- कपर्दयक्ष-श्रीक्षेत्रपालाम्बिकाद्यधिष्ठायिकानां नानासुश्रावककारितानां प्रतिष्ठा संजाता। श्रीशत्रुञ्जयप्रासादयोग्यद- ण्डध्वजप्रतिष्ठा च । तस्मिन् महोत्सवे साधीणापुत्ररत्नसा खेतसिंहादिसुश्रावकैरिन्द्रपद-श्रीयुगादिदेवमुखोद्घाट- नादिमालाग्रहणपूर्वकममेयं स्वस्तापतेयं सफलीकृतम् । मार्गशीर्पवदिपष्ट्यां च सविस्तरतरः श्रीमालारोपण-श्रीसम्य- स्वारोप-सामायिकारोप-परिग्रहपरिमाणादिनन्दिमहामहोत्सवश्च कृतः। ९४. तदनन्तरं सं०१३८० श्रीयोगिनीपुरवास्तव्येन श्रीश्रीमालकुलोत्सेन गङ्गाम्बुप्रवाहवत्स्वच्छाशयेन श्रीजिनशा- सनप्रभावनाकरणप्रवीणेन पूर्व कृतसविस्तरतरश्रीफलवधिकामहातीर्थयात्रोत्सवेनोटभाग्यप्रतापलकेश्वरेण दानाधः- कृतसकलविश्वम्भरादातृवर्गेण साधुहरुपुत्ररत्नेन साधुश्रीरयपतिसुश्रावकेण राजमान्यग्रभावकविदेशविख्यातोटचरि- वस्त्रपुत्ररत्नसाधुराजधर्मसिंहपार्थात् पातसाहिश्रीग्यासदीनमहाराजाधिराजफ़रमाणं सकलमीरमलिकशिरोवर्धननकारक श्रीराजप्रधानश्रीनेवसाहाय्येन निष्कासयित्वा, श्रीपूज्यानां श्रीपत्तनस्थितानां समीपे, श्रीशत्रुञ्जयोजयन्तादिमहातीर्थ- यात्राकरणार्थ स्वविज्ञप्तिकादानपूर्वकं मानुपाणि प्रेपितानि । तदनन्तरं सकलातिशयनिधानैनिध्यानादिगुणगणानुकृतसकलपूर्वयुगप्रधानः श्रीपूज्यैः श्रीजिनकुशलमरिभिः सम्यक् परिभाव्य श्रीतीर्थयात्राकरणादेशः प्रदत्तः । तदाकर्णनादेव हाकुलचेतसा साधुश्रीरयपतिसुश्रावकेण प्रभाव- कोदारचरित्रपुत्ररत्नसाधुमहणसिंह-साधुधर्मसिंह-साधुशिवराज-साधुअभयचन्द्र-पौत्रभीप्म-भ्रातृसाधुजवणपालादि- सारपरिवारपरिवृतेन श्रीपूज्योपदिष्टविधिना श्रीयोगिनीपुरसमुदायमुकुटकल्पमत्रिदलकुलोत्तसंसाधुजवणपाल-श्रीदेव- गुर्वाज्ञाप्रतिपालनोद्यतश्रीश्रीमालीयसाधुभोजा-सा छीतम-ठ०फेरू-धामइनावास्तव्य सा०रूपा-सा वीजाप्रमुख-प- श्वउलीसा क्षेमन्धरप्रमुख-श्रीलूणीवडीवास्तव्यसमुदायान् श्रीयोगिनीपुरप्रत्यासन्नानेकग्रामसमुदायांश्च मेलयित्वा, स्वपुत्ररत्नसाधुराजधर्मसिंहराजवलेन अत्थसंअण(?) श्रीयोगिनीपुरराजमार्गेण वाद्यमानेषु द्वादशविधनान्दीतूर्येषु,दीय- मानेषु रासकेपु, गीयमानेषु गीतेषु, पठत्सु श्रीसुरत्राणादिमहाराजवन्दिवृन्देपु, दीयमानेपु कनकाश्वपट्टांशुकादिना- नाविधेषु दानेषु, अश्वाधिरूढवाद्यमानढोलपरम्परावधिरीकृताशाचक्रेपु, प्रथमवैशाखबदिसप्तम्यां नूतनकारितप्रासाद- सदृशः श्रीदेवालयस्य चतुर्विधसंघसमन्वितस्य निष्क्रमणमहामहोत्सवः कृतः । तदनन्तरं प्रथमदिनादारभ्य प्रतिदिनमवारितसत्रं कुर्वाणो गुर्वाडम्वरेण साधुश्रीरयपतिसुश्रावकः समग्रसंघान्वितः श्रीकन्यानयने समायातः । तत्र च श्रीयुगप्रधानश्रीजिनदत्तसरिप्रतिष्ठितश्रीमहावीरदेवतीर्थराजस्य यात्रानिर्माणपूर्वकं समग्रम्लेच्छानामपि सम्यक्त्वदायिनी प्रभावना कृता । ततः स्थानाच श्रीजिनशासनप्रभावकसकलोत्सवधुराधुरीणश्रे पूना-श्रे० पद्मा-श्रे राजा-श्रे०रातू-ठ०देपाल-साधुराजकाला-खारद्र(?)पूनाप्रमुखश्रीसमुदायो गुर्वाडम्बरेण सा०देदाप्रमुख- श्रीआसिकासमुदायः- श्रीसंघेन सह प्रचलितः । तदनन्तरं ग्रामनगरादिपु प्रोत्सर्पणां कुर्वाणः सोऽपि संघः श्रीनर- भटे समायातः । तत्र च श्रीजिनदत्तमुरिप्रतिष्ठितं नवस्फटाविभूषितं सर्वातिशयप्रधानं श्रीपार्श्वनाथदेवाधिदेवं नाना- विध......पूर्वकं सकलसंघेन नमश्चक्रे । ततः स्थानाच सा०भीमा-सा०देवराजादिसमुदायः श्रीसंघेन सह प्रचलितः । तदनन्तरं खाट्यास्तव्यसागोपालप्रमुखनानानगरग्रामवास्तव्यानेकश्रावकाः श्रीनवहा-झूझणूवास्तव्यसा०काहान- मुखविधिसमुदायादिश्रावकाच संघेन सह प्रस्थिताः । ततः पश्चात् श्रीजिनशासनप्रभावनां कुर्वाणः सर्वसंघसमन्वितः साधुश्रीरयपंतिसुश्रावकः श्रीफलवर्धिकायां श्रीपार्श्वनाथदेवयात्रार्थ समायातः। तत्राऽऽगते साधुश्रीरयपतिसंघसमुद्रे युगप्रधानाचार्यगुवावली । कुङ्कुमपत्रिकाप्रदानपूर्व पूर्वमाकारित श्रे हरिपालपुत्ररत्न श्रेगोपाल-सा पासवीरपुत्र सा नन्दन-साल्हेमलपुत्र सा० कड्या-सा०पूर्णचन्द्रपुत्रप्रभावक साहरिपाल-सा०पेथड-सा०चाहड-सा०लाखण-सा०सीवा-सा०सामल-सा कीक- टप्रमुसश्रीउच्चकीय-सा०वस्तुपालप्रमुखश्रीदेवराजपुरीय-श्रीक्यासपुरवास्तव्य सा०मोहणप्रमुससमुदाय -सान्ताहण- प्रमुसश्रीमरुकोट्टसमुदायादिसकलसिन्धुनगरग्रामसमुदायाः,सा०लखमसिंहप्रमुखश्रीनागपुरादिसपादलक्षसमुदायाः,-सा० आयाप्रमुसधीमेडतासमुदाय-म० केल्हाप्रमुखश्रीकोसवाणासमुदाया नदीना प्रवाहा इव अहमहमिकया प्रविष्टाः । ततः स्थानात् संघः सोऽपि सामेलूप्रमुखश्रीगुडहासमुदायमात्मना सह गृहीत्वा श्रीजावालिपुरे सकलराजलोकनगरलोक- स्त्रीसमुदायकृतमहाप्रवेशकोत्सवः समायातः । तत्र च गुडिम्बरेण सफलविपक्षहृदयकीलकानुकारिणी श्रीचैत्यप्रपा- व्यादिप्रभानना श्रीसंघेन कृता । ततः स्थानाच्च सा०महिराज-कोरण्टकवास्तव्यसागागाप्रमुसानेकखपक्षपरपक्षीयाः श्रापका यात्रार्थ सधेन सह प्रचलिताः । पश्चात् सोऽपि सघः श्रीश्रीमाले श्रीशान्तिनाथदेवयात्राम् , श्रीभीमपल्लयां श्रीवायडे च श्रीमहावीरदेवयात्रा च गुरुतरप्रभावनापूर्व निर्माय, ज्येष्ठनदिचतुर्दश्या श्रीगूर्जरत्रामुकुंटकल्पे प्रभूतम्ले- च्छव्यवहारिकसमूहसकुले श्रीपत्तने महाराजाधिराजसैन्यलीला दधान आवासितः । पश्चात् सकलस्वपक्ष-परपक्षाऽश्चर्यो- त्पादनपूर्वकं श्रीदशार्णभद्रमहाराजाधिराजान्महा महाभक्त्या च श्रीशान्तिनाथस्थापरतीर्थ युगप्रवरागमसुगुरुचक्र- वत्तिश्रीजिनकुशलमरिचरणारनिन्द जङ्गमतीर्थं च सुवर्णवस्त्रदृष्टिनिर्माणपूर्वक साधुराजश्रीरयपति-सा०महणसिंहप्रमु- खनानास्थानपास्तव्यसर्वसमुदायर्नमश्चक्रे । तदनन्तर श्रीशान्तिनाथपुरतो महामहर्थाऽष्टातिकामहोत्सव कुर्माणेन श्री- सधेन श्रीपत्तनीयदेवालयेपु, अश्वाधिरूढेपु वाद्यमानेषु ढोल्लेपु, दीयमानेप्रमेयेषु खखापतेयेपु, घमघमायमानेपु द्वाद- शनिधनान्दीतूर्येषु, असख्यलोकमहामेलापकेन सकलजनचेतश्चमत्कारकारिणी मिथ्यादृशामप्युपबहाद्वारेण श्रीसम्य- स्योपार्जनदायिनी असहिष्णुलोकहृदयशल्यानुकारिणी सविस्तरतरा चैत्यप्रपाटी कृता । ९५. तदनन्तरम् , सकलसपमुकुटकल्पसघपुरुपसाधुश्रीरयपति-सकलसघभारनिर्वाहणप्रवीणसा महणसिह-श्रे० गोपाल-सा जवणपाल-सा० काला-सा० हरिपालप्रमुसश्रीदेशान्तरीयसमुदायमुरयसुश्रानकैः, साधुराजजाहणकुल- प्रदीपसकलोत्सानिर्मापणोपार्जितपुण्यकदम्पकमाधुराजतेजपाल-श्रीश्रीमालकुलोत्तससाधुराजराजला ] कुलार- तंसकसाधुश्रीरयपतिसघागीकृतपाश्चात्यपदप्राग्भारनिरुपमनिहिणोद्यतसाधुराजराजसिंह-साधुश्रीपतिपुत्ररत्नमाधुकुल- चन्द्र-सान्धीणापुत्ररत्नसा० गोसलप्रमुखश्रीपत्तनीय-श्रीहम्मीरपत्तनीयसमुदायमुख्यसुश्रावकैश्च त्यक्तासन्मार्गास- त्याशौचाद्यन्यायालङ्कतगात्रप्रचण्डकलिकालभूपालभयाकम्पमानैः श्रीपूज्यश्रीजिनकुशलसरिधर्मचक्रीन्द्रपादा विज्ञप्ताः यत्-'स्वामिन् ! प्रत्यासन्नायामपि वर्षाया समागतायाम् , सकलसपोपरि महत्प्रसाद विधाय भनेकोपद्रवादि- महाभटनलिष्ठदुष्टकलिकालमहीपालकृतापद्रक्षणाय प्रमद्य तीर्थविजययात्राया पादानधारण क्रियता येनास्माक मन- श्चिन्तितार्थसम्पत्तयस्तरक्षणादेव सम्पनीपद्यन्ते' 1 पश्चाद् दाक्षिण्यैकमहोदधयः परोपकृतिकरणोद्यताहनिंगबुद्धयः श्रीआ- यसुहस्तिमरि-श्रीपयरस्वामि-श्रीमदभयदेवमरि-श्रीजिनदत्तरिप्रमुखानेकयुगप्रवरागमानदातानुकार्यदातनिर्मापणो. पार्जितसत्कीर्तयः श्रीजिनकुशलसूरयः- जो अवमन्नइ सघ पावो थोवं पिमाणमयलित्तो। सो अप्पाण योलइ दुवमहासागरे भीमे ॥१॥ [८७] सिरिसमणसघआसायणाओ पाविति ज दुह जीवा। त साहिउं समत्यो जइ परि भयव जणो होइ ।।२।। [८८] तित्थपणाम काउं कहेइ साहारणेण सद्देण । सब्वेसि सन्नीण जोयणनीहारिणा भयव ॥३॥ [८९] यु.गु..
७४. । खरतरगच्छालंकार :- तप्पुब्विया अरहया पूइयपूया य विणयकम्मं च । कयकिचोवि जह कह कहेइ नमए तहा तित्थं ॥४॥ इत्यादिश्रीआवश्यकादिसिद्धान्तानुसारेण; "यः संसारनिरासलालसमतिर्मुक्त्यर्थमुत्तिष्ठते, यं तीर्थ कथयन्ति पावनतया येनास्ति नान्यः समः। यस्मै तीर्थपतिनमस्यति सतां यस्माच्छुभं जायते, स्फूतिर्यस्य परा वसन्ति च गुणा यस्मिन् स संघोऽय॑ताम् ॥१॥ [९१] लक्ष्मीस्तं स्वयमभ्युपैति रभसात् कीर्तिस्तमालिङ्गति, प्रीतिस्तं भजते मतिः प्रयतते तं लन्धुमुत्कण्ठया । स्वाश्रीस्तं परिरन्धुमिच्छति मुहुर्मुक्तिस्तमालोकते, यः संघं गुणसंघकेलिमदन श्रेयोरुचिः सेवते ॥२॥" [९२] इत्यादिपूर्वाचार्यवाक्यैश्च श्रीसंघः श्रीतीर्थकराणामपि मान्यः किमस्मादृशामिति स्वचेतसि परिभाव्य, प्रत्या- सन्नभाविनी चतुर्मासीमप्यवगणय्य, श्रीसंघगाढतराग्रहं च ज्ञात्वा, श्रीपूज्याश्चक्रीन्द्रसमानाः प्रधानसाधुसप्तद- शसंसेव्यमानचरणारविन्दाः, श्रीजयद्धिमहत्तराप्रमुख-पुण्यसुन्दरीगणिनीप्रमुखसाध्व्येकोनविंशतिपरिवृताः, साधुश्री- रयपतिसुश्रावकं श्रीचतुर्विधसंघसैन्ये समग्रसैन्याधिपसेनानीसमानं विधाय, साधुराजसिंहं च संघसैन्यपाश्चात्यपद- प्राग्भारनिर्वाहणपदे निधाय, सा०महणसिंह-सा०जवणपाल-सा०भोजा-सा काला-ठ०फेरु-ठ० देपाल-श्रेगोपा- ल-साधुराजतेजपाल-साधुराजहरिपाल-सा मोहण-सा गोसलप्रमुखानेकमहद्धिकसुश्रावकमहारथान् सज्जयित्वा श- कटपञ्चशती अश्व[....]शतीसंख्यसुभटपदातिवर्गप्रमाणेन श्रीसंघसैन्येन सह वाद्यमानेषु निःखानप्राग्रेपु अश्वाधिरू- ढेषु ढोल्लेषु, गुर्वाडम्बरेण कलिकालभूधवनिर्जयार्थ स्वकार्यसिद्ध्यर्थं च ज्येष्ठशुक्लपष्ठीदिने शुभमुहूर्ते स्वगुरुश्रीजिन- चन्द्रसूरिराजं ध्यायन्तः प्रचलिताः । तदनन्तरम् , प्रतिदिनं संजायमानेष्ववारितसत्रेषु, प्रतिपदं दीयमानेषु रासकेपु, श्रीसंघसैन्योत्थितरजःपरम्परा- समाच्छादिताम्बरीशाङ्गणेषु, भविष्यत्क्षुल्लकानां दीयमानेषु प्रतिदिनं महा पुष्पांकदानेपु, सकलनगरग्रामा- धिपमलिक्क-हिन्दुकादिसमग्रलोकसंसेव्यमानश्रीसंघसैन्याधिपे च श्रीशङ्केश्वरे श्रीपार्श्वनाथतीर्थराजं नमस्कृत्य, श्री- महापूजामहाध्वजारोपादिना प्रभावनां विधाय, क्रमक्रमेण दण्डकारण्यप्रायं चालाकदेशमतिक्रम्य, समग्रम्लेच्छाधिप- कृतसाहाय्याः श्रीपूज्या निराबाधवृत्त्या सर्वसंघसमन्विताः समग्राधिष्ठायककृतसान्निध्याः श्रीशत्रुञ्जयतलहट्टिकायां प्राप्ताः। तत्र च श्रीपाश्वनाथदेवयात्रां विधाय अपाढवदिषष्ठीदिन सकलतीर्थावलीप्रधानं सर्वातिशयनिधानं शत्रुञ्जय- शैलालङ्कारायमाणं श्रीयुगादिदेवतीर्थराज सकलसंघपरिवृताः श्रीमत्पूज्या नव्यालङ्कारसारनूतनकृतस्तुतिस्तोत्रन- मस्कारनिर्माणपूर्वकं नमस्कृतवन्तः। साधुश्रीरयपतिसुश्रावकेण पुत्रकलत्रपरिवृतेन प्रत्येकं प्रत्येकं नवाङ्गेषु हेमटकैः प्रथमा पूजा कृता कारिता च; अन्यैर्महद्धिकसुश्रावकैश्च रूप्यटङ्कादिना पूजा कृता । तस्मिन्नेव च दिन श्रीयुगादिदेव- पुरतो देवभद्र-यशोभद्रक्षुल्लकयोः सविस्तरतरो दीक्षामहामहोत्सवः कृतः । तदनन्तरम् , श्रीजिनशासनप्रभावनाकरणप्रगुणेन श्रीदेवगुर्वाज्ञाप्रतिपालनसमुद्यतेन साधुश्रीरयपतिमहासंघ- पाश्चात्यपदप्राग्भारनिर्वाहणेनावारिताहनिशान्नदानोपार्जितपुण्ययशःप्राग्भारेण चतुर्विधवुद्ध्यतिशयानुकृतश्रीश्रेणिकमin n .
युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। हाराजाधिराजराज्यभारनिर्वाहणप्रवीणश्रीअभयकुमारेण श्रीसुराष्ट्रमहीमण्डलभूपालश्रीमहीपालदेवप्रतिशरीरकल्पसमग्र- सघकार्यनिर्वाहणप्रवीणप्रभावकसाघुराजमोखदेवानुजपरिवृतेन श्रीश्रीमालकुलोत्तससाधुछज्जलकुलप्रदीपेन साधुराजसिंह- सुश्रावकेण, वाद्यमानेषु द्वादशविधनान्दीतूर्येपु, दीयमानेषु स्वर्णकटकालावदानेपु, ध्रियमाणेपु मेघाडम्बरछत्रेपु, ढाल्यमानेपु चामरेपु, गीयमानेषु गीतेपु, सजायमानेषु श्रीमार्मिकनात्सल्येषु, निष्पाद्यमानेषवारितसत्रेषु, सपद्य- मानासु सविस्तरतरासु श्रीसघपूजासु, साधुश्रीरयपतिप्रमुखमहासघमेलापकेन आपाढाद्यसप्तम्या जलयात्रानिर्माण पूर्वकमष्टम्या श्रीयुगादिदेवमूलचैत्ये स्त्रकारितश्रीनेमिनाथविम्नप्रमुखानेकविम्बाना स्वभाण्डागारयोग्यश्रीसमरस- रणस्य श्रीजिनपतिसूरि-श्रीजिनेश्वरमरिप्रमुखगुरुमूर्तीना च अनेकभनोपार्जितपापविध्वसकः स्खशिष्यलब्ध्यनुरञ्जित- 'युगप्रवरागमश्रीजिनचन्द्रसरिभिः स्वर्गात् समागतैः कैश्चिच्छाद्धोत्तमैरवलोक्यमानैर्गवेप्यमाणः प्रतिष्ठामहामहोत्सवः समग्रलब्धिनिधानजङ्गमयुगप्रधानश्रीजिनकुशलसूरिहस्तकमलेन कारितः । तस्मिन्नेव च दिने साधुराजजाहणकुलप्रदी पायमानेन सर्वधर्मकृत्याराधनानुकृतश्रीरर्धमानपरमसुधारकाऽऽनन्द-कामदेवादिश्राफरर्गेण सप्रीणिताशेषयाचकग- णेन साधुराजतेजपालसुथावकेण खानुजसा०रुदपालमहितेन श्रीपत्तनप्रतिष्ठापितश्रीयुगादिदेवमूलनायकविम्बस्य श्री- समुदायसहितेन कारिते नूतननिप्पन्ने प्रासादे समग्रवैज्ञानिकार्गकनकहस्तशङ्कलिका-कम्बिका-पट्टाशुकादिवत्रमन्मान- दानपूर्वकं श्रीसम्प्रतिमहाराजाधिराजसमानमाधुश्रीरयपतिप्रमुसनानास्थानवास्तव्यसर्वश्रावकरितानमेलापकेन स्थापना प्रासादप्रतिष्ठा च श्रीरजखाम्यनुफारिश्रीपूज्यहस्तकमलेन कारिता । नाम्या सविस्तरतरः श्रीमालारोपण-श्रीसम्य- स्वारोपण-श्रीपरिग्रहपरिमाण-मामायिकारोपनन्दिमहोत्सवः श्रीयुगादिदेवभूलचैत्य एव श्रीपूज्यैरिहित । तम्मिन् दिने सुखकीर्तिगणेचिनाचार्यपद दचम् , सहस्रसख्यधारकश्रानिकामिनन्द्यारोहणं च कृतम् । तस्मिन्नेव च दिने नूतन- निष्पन्ने प्रामादे सविस्तरतरो घजारोपमहोत्मनः सजातः । एष दिनदशक यावच्छीशत्रुञ्जयशैलोपरि सदाचारितसत्र निर्माणपूर्वक मूलचत्य स्वचैत्ययोः श्रीमहापूजाफरणपट्टाशुकादिनानापनसत्कमहाध्वजादानस्वर्णान्नमस्त्रदानसरिता- शेषयाचकमन्तानेन्द्रपदादिरिधानादयो महामहोत्सपाः श्रीश्रीमालकुलोत्तससाधुराजहरुकुलप्रासादकुम्भायमानश्रीयो- गिनीपुरारब्धाहर्निशनानाविधनस्तुदानाधःकृतकल्पवृक्षसन्तानसाधुश्रीरयपति-साधुमहणसिह-साधुराजतेजपाल-साधु- राजराजसिहप्रमुससकलसपनाहमहमिफया चक्रिरे। तस्मिन् महोत्सवे श्रीउद्यानगरीवास्तव्यरोहडहेमलपुत्ररत्नेन सा० कडयासुबारकेण प्रावपुत्र श्रीजिनशासनप्रभावकमा० हरिपालसहितेन द्विवल्लरुद्रम्मशत २६७४ श्रीइन्द्रपद गृहीतम् , मत्रिपद च साधीणापुत्ररत्नेन साधुगोसलेन द्रम्मशतपदकेन गृहीतम् । अन्यान्यपि पदानीन्द्रपरिवारयोग्यानि प्रभूतधारकनिकाभिर्गृहीतानि । सर्वसरयया श्रीयुगादिदेवभाण्डागरे प्रतिष्ठामालोद्धटन-श्रीडन्द्रपदमहोत्सर- कलशमण्डनादिना दम्ममहस ५० समुत्पन्नाः । ९६. तदनन्तरम् , श्रीपूज्याः ससघपरिवृताः श्रीयुगादिदेरमुत्कलन निघाय तलहट्टिकाया सघमध्ये समायाताः। तत' स्थानान् म्लेच्छमन्योपद्रयात् मर्यशून्यायामजातमार्गायामपि मुराष्ट्रायाम् , सप्राप्तायामपि वर्षायाम्, श्रीमेघकुमा रदेवकृतमाहाय्याः श्रीसधमन्यमुकुटकल्पप्रचण्डगामनमाधुश्रीरयपतिवशीकृतासग्यम्लेच्छानुगम्यमानमार्गाः श्रीपूज्य- धर्मचक्रायश्चतुर्विधसघसैन्यपरिता' पूर्वोक्तरीत्या श्रीपत्तनादिमहानगरराजमार्गनन् मुपेन, अश्वानेकशतादिमहा- मेलापन सुगष्ट्रालद्वार-सद्गारगढनायकादिसमग्रराजलोफेन नगग्लोफेन च समुखागमनदत्तबहुमाना रञ्जितराजलोक- प्रधानाः श्रीउजयन्तमहातीर्थतलहट्टिकायामानामिताः । तर च खगारगढमध्ये मफलस्वपक्षपरपक्ष-जनचेतचमत्कार- कारिणी चत्यप्रपाटी सपेन सह विधाय अपाढचतुर्मासरुदिने आगालब्रह्मचारिण राज्य राजीमतीपरिहारकारिण श्रीउअयन्ताचलमहातीर्थालङ्कार श्रीनेमिकुमार नूतनकृतस्तुति स्तोगदानपूर्वकं नमश्चक्रुः । सघाधिपसाधुश्रीरयपति- प्रमुसमुथारश्च श्रीशपुञ्जयवच मुवर्णटकादिना पूजा कृता । श्रीशघुञ्जयवन (1) वसिन्नेर दिने श्रीमानलउरनगर- खरतरगच्छालंकार । वास्तव्योदारचरित्रप्रभावकनानाभिग्रहग्रहणपूर्वकं वन्दनार्थ समागत सा० जगत्सिंहपुत्ररत्नसाधुजयतासुश्रावक-खङ्गार- गढवास्तव्यमहद्धिकरीहडझांझण-री० रत्नपुत्ररत्नसा० मोखादिसुश्रावकश्राविकाणां श्रीसम्यक्त्वारोप-सामायिकारोप- परिग्रहपरिमाणादिनन्दिमहामहोत्सवः कृतः । साधुश्रीरयपतिप्रमुखसर्वसंघसुश्रावकैः शत्रुञ्जयमहातीर्थवद्दिनचतुष्टयं सर्वादरेण महापूजा महाध्वजारोपादिमहोत्सवा निर्मिताः। परमिन्द्रपदं च श्रीहम्मीरपत्तनवास्तव्येन श्रीजिनशासन- प्रभावकेण सा० धीणापुत्ररत्नेन सा० गोसलसुश्रावकेण द्विवल्लकद्रम्मशत २४७४ गृहीतम् । मत्रिपदं च प्रभावक- साधुकालासुश्रावकपुत्ररत्नेन सा० वीजासुश्रावकेण द्रम्मशताष्टकेन गृहीतम् । शेषसुश्रावकैरन्यानि पदानि गृहीतानि । सर्वसंख्यया श्रीनेमिनाथदेवभाण्डागारे द्विवल्लकद्रम्मसहस्र ४० उत्पन्नाः। तदनन्तरम् , श्रीनेमीश्वरमुत्कलनं विधाय सर्वसंघसमन्विताः श्रीपूज्यराजाधिराजास्तलहट्टिकायां संघमध्ये सम्प्राप्ताः। तत्र च नानाविधोत्सवप्रसरनिर्मापणेन प्रबलप्रचण्डकलिकालभूपालोन्मूलनलब्धप्रकर्षान् स्वस्वामिनो वीक्ष्य निजदानतिरस्कृतचिन्तामणि-कामधेनु-कल्पद्रुमचयेन समुपार्जितयशःपुञ्जन साधुश्रीरयपतिसुश्रावकशेखरेण सा०महणसिंहादिपुत्रपरिवृतेन दिनत्रयं यावदहर्निशं स्वर्णशृङ्कलिकाकटकानपट्टांशुकश्रीकरीचीनांशुकादिवस्तु- कौशल-दक्षिणादानेन स्वस्वामिजयसंस्तवनाथ समग्रसुराष्ट्रादेशमध्यवर्त्यमेययाचकवर्गों यथेच्छ पोषितः । अन्यैरपि साधुराजराजसिंह-साधुराजतेजपाल-सा० हरिपालादिश्रावकैरवारितसत्रनिर्मापणादिना हर्पप्रकर्षाकुलः कृतः । ९७. तदनन्तरम् , ततः स्थानात् प्रस्थाय सम्पादितस्वार्थसम्पत्तयः साहाय्यीभूतयुगप्रवरागमश्रीजिनचन्द्रसरि-श्री- अम्बिकाप्रमुखनानादेवदेवतावलयो लक्षण-तर्क-साहित्यालङ्कार-नाटक-ज्योतिष्क-मन्त्र-तन्त्र-छन्दोविद्यासंस्फुरता तुरगपद-कोष्टकपूरण-नानालङ्कार-काव्यकरण-चिन्तितादिनानासमस्यापूरणादिना रञ्जिताशेषकोविदचक्रचूडामणय: अस्खलिताज्ञैश्वर्यारोपणोपार्जितचन्द्रचन्द्रज्योत्स्नासमानकीर्तयः स्वावदातोद्योतितस्वचन्द्रकुलोद्भवानेकपूर्वसरयो युग- प्रधानश्रीजिनकुशलसूरिसुगुरुचक्रवर्तयः श्रीतीर्थयात्राकरगसफलीकृतात्मजन्मानेकायाससमुपार्जितामेयस्वस्वापतेये- नाहनिशं श्रीजिनशासनापरशासनोद्भवमहापुरुपसमूहैर्वन्दिवर्गवत्संस्तूयमानेन नानाविधाभिग्रहप्रतिपालनपवित्रीक- ताजन्मदेहेन मनोवाञ्छितार्थसम्प्राप्तिसमुद्भूतमहाहर्पविकसिताननेन साधुश्रीरयपतिप्रमुखसकलविधिमार्गसंघेन सह निरावाधवृत्त्या वर्षाविविराधनानिवृत्त्या शून्यमपि सुराष्ट्रादेशं राजमार्गवदतिलङ्घय श्रीसंवनिर्मितासु स्थाने स्थाने संजायमानासु प्रभावनासु, सुखं सुखेन श्रीपत्तनोपवने श्रावणशुक्लत्रयोदश्यां समवसृत्य, दिनपञ्चदशकं च यावच्च- तुदिग्भ्यः समागतश्रीचतुर्विधसंघस्य महत्समाधानसमुत्पादनार्थ श्रीसंघमध्येऽवस्थिताः । तदनन्तरम् , भाद्रपदवद्येकादश्यां चिन्तितार्थसम्पादनसमर्थन साधुश्रीरयपतिसुश्रावकेण सा महणसिंहादि- पुत्रपरिवृतेन साधुतेजपाल-साधुराजसिंहाभ्यां चाहमहमिकया देशान्तरीयसंघसमुदाय-श्रीपत्तनीयसमग्रखपक्षपरपक्ष- महाजनलोकमहामेलापकेन दीयमानेषु दानेषु, गीयमानेषु गीतेपु, नृत्यमानेषु खेलकवृन्देषु, वाद्यमानेषु द्वादशविध- नान्दीतूर्येषु, अश्वाधिरूढनानाढोल्लवादनविस्मापिताखिललोकेषु, सकलराजलोकनगरलोकचेतश्चमत्कारकारी समस्तदुर्ज- नजनहृदयोद्वेगकारी स्वजनजनमनोऽम्भोजवनविकासनसूर्यानुकारी वचनातिगः श्रीपूज्यराजानां श्रीरामचन्द्र[वत्]प्र- वेशकमहामहोत्सवः श्रीपत्तने संजातः । ९८. तदनन्तरम् , साधुश्रीरयपतिः सुश्रावको द्वितीयवारं श्रीपत्तनीययाचकवग संपोष्य समग्रसंघपरिवृतः श्री- पूज्यराजपादान् मुत्कलाप्य श्रीपत्तनात् प्रस्थाय, आगमनरीत्यैव स्थाने स्थाने प्रभावनां कुर्वाणो युगप्रवरागमश्रीजिन- चन्द्रमूरिनिर्वाणपवित्रिते श्रीकोशवाणके समग्रसंघपरिवृतः प्राप्तः। तत्र च श्रीजिनचन्द्रसूरिस्तूपे महाध्वजारोप-महा- पूजास्नानविलेपननिर्मापणावारितसत्रकरणतुरगकनकादिदानादिना प्रोत्सर्पणां विधाय, पुनर्द्वितीयवारं श्रीफलवद्धिं- युगप्रधानाचार्यगुर्वावलो। काया यात्रा च कृत्वा. वस्त्रादिदानसन्मानपूर्वकं देशान्तरीयसंघान् स्वे स्वे स्थाने प्रविष्टान् कृत्वा, यथागमनमागेंण श्रीयोगीनीपुरे प्रभूतम्लेच्छसंकुले सुपुत्ररत्नसाधुराजधर्मसिंहकारितर्निगमनमहोत्सवत्समधिकतरप्रवेशकमहामहोत्स- वेन श्रीदेवालयसमन्वितः साधुश्रीरयपतिसुश्रापकः प्रविष्टः कार्तिकवदिचतुर्थ्याम् । ९९. तदनन्तरम् , पुनः स० १३८१ वैशाखबदिपञ्चम्या श्रीपत्तने श्रीशान्तिनाथविधिचैत्ये श्रीयोगिनीपुर- समागतश्रीश्रीमालकुलोत्तंस-सा०रुदपाल-सा नींवा-श्रीजापालिपुरागतमत्रिभोजराजपुत्र मसलखणसिंह-रह्माचार्यलख (क्षीण-श्रीसत्यपुरागत म०मलयसिंह-श्रीभीमपल्लीसमागतसाधुराजवीरदेवप्रमुखसमग्रसमुदाय-श्रीस्तम्भतीर्थागतव्य. छाडा-श्रीघोघावेलाकुलागतसा०देपाल-मं०कुमर-साखीमडप्रमुसानेकसुश्रावकममुदायमहामेलापकैन दिनपञ्चद- शकादारभ्य संजायमानेषु महाप्रेक्षणीयेषु, पितीर्यमाणेष्वमेयेषु स्वस्त्रापतेयेषु, दीयमानेषु तालारासेपु, सम्पद्यमाना- सु सनिस्तरतरासु श्रीसघपूजासु, क्रियमाणेषु श्रीसाधर्मिकनात्सल्यानारितसत्रेपु, भविष्यत्क्षुल्लक क्षुल्लिकानासकललोका- अर्योत्पादनपूर्वदीयमानेषु सविस्तरतरेषुपुष्पाङ्कदानेपु,साधुजाहणपुत्ररत्नाभ्या समस्तोत्सवसम्पादनोपार्जितातुल्यपुण्य- कदम्बकाम्या साधुराजतेजपाल-सा०रुदपालसुधारकाम्या श्रीश्रीमालकुलोत्तस-सा आना-मा० राजसिंह-भण लूगा- सा० क्षेमसिंह-सा देवराज-भण पद्म-मन्नाप्रमुखसमस्तश्रीपत्तनीयसमुदायपरिवृताभ्या चतुयां सविस्तरतमजलया आधिवासनानिर्माणपूर्वकं मकलजनमनश्चेतश्चमत्कारकारी भवभवोपार्जितपापहारी समस्तमहाजनलोकप्रत्यासन्नानेक ग्रामवास्तव्यलोकमस्तकावथूननकारी प्रतिष्ठामहामहोत्मः कारितः । तस्मिन् महोत्सवे समग्रलब्ध्यनुकृतश्रीवत्र- स्वामिप्रमुसानेकयुगप्रधान स्वगुरुचक्रातिश्रीजिनचन्द्रसूरिकृताहनिशमाहाय्यैः श्रीजिनकुशलसूरिभि' श्रीजावालि- पुरयोग्यश्रीमहागीरदेवनिम्ब-श्रीदेवराजपुग्योग्यश्रीयुगादिदेवबिम्ब-श्रीशत्रुञ्जयस्थितबूल्हारसहीप्रासादजीर्णोद्धारार्थ- सा० छज्जलपुत्ररत्नसाधुराजराजसिंह-साधुमोसदेवकारितश्रीश्रेयासमुसानेकविम्ब-श्रीशत्रुञ्जयस्थितस्वप्रासादमध्यस्थ- भण लूणाकारिताप्टापदयोग्यचतुर्विंशतिबिम्बप्रमुसशिलमयनिम्बाना सार्धशतद्वय प्रतिष्ठितम्, पित्तलामयाना सस्यैव नास्ति । श्रीउच्चापुरीयोग्यश्रीजिनदत्तमरि-जावालिपुर-श्रीपत्तनयोग्यश्रीजिनप्रबोधसरि-श्रीदेवराजपुरयोग्य श्रीजिनचन्द्रमरिमूर्तीना श्रीअम्बिकाद्यधिष्ठायिकाना प्रतिष्ठा कृता । स्वभाण्डागारयोग्य प्रधान समनमरण च प्रतिष्ठितम् । पप्ठया च तग्रहणोत्थापना-मालारोपणादिनन्दिमहामहोत्सवोऽतिशयेन सविस्तरतरः कृतः। तस्मिन् महोत्सवे देवभद्र'-यशोभद्रक्षुल्लफयोरुत्थापना कृता । सुमतिसार-उदयसार-जयमारक्षुल्लकाना धर्मसुन्दरी-चारि- असुन्दरीक्षुल्लिकयोश्च दीक्षा दत्ता । जयधर्मगणेः श्रीउपाध्यायपद् दत्तम्-तन्नामधेय च श्रीजयधर्मोपाध्याय इति कृतम् । अनेकमाघीवारिकाभिर्माला गृहीता । प्रभूतश्रावकश्राविकाभिः श्रीसम्यक्त्यारोप-सामायिकारोपश्रीश्रापक- द्वादशवतारोपश्च कृतः। तदनन्तरम् , श्रीतीर्थयानाकर्तुकामसाधुगजश्रीगीरदेवप्रमुसश्रीभीमपल्लीसमुदायाम्यर्थनया श्रीपूज्याः श्रीभीम- पल्ल्या माधुपीरदेनकारितसविस्तरतरप्रवेशपूर्वकै श्रीमहागीरदेव वैशासपदित्रयोदश्या नमश्चक्रुः । १००. तदनन्तरम् , तस्मिन्नेव सरत्मरे श्रीजिनशामनगभारकेण सफलस्वपक्ष-परपक्षासख्यलोकमार्थमाधनो- ग्रतमनस्केन सफलभीमपल्लीसमुदायमुकुटकल्पेन निजामदातमस्मारितस्यपूर्वजसाधुराजसींनड-साव्यशोधरल-साधु- राजअभयचन्द्र-सा माहल-साधु० धणपाल-सा० मामलसुधारकममुसम्पपूर्वजकदम्बकेनोदारचरित्रेण दुप्फरतरामिग्र- हारलीप्रतिपालनप्रमीयन साधुराजनीरदेवसुश्रारण सान्मालदेव-मा०हुलमसिंहस्सभापरिवृतेन प्रतापाक्रान्तभूत- लपातमादिश्रीग्यामदीनमुरत्रामसरकफरमाण निष्कास्य, सर्वदेशेषु कुङ्कुमपत्रिकामदानपूर्वक नानास्थानममुदायान् मेलयित्वा,सकलातिशयनिधाना निजानदातमस्मारितश्रीगौतमस्वामि-श्रीसुधर्मस्वामि-श्रीजम्यूस्वामि-श्रीस्थूलभद्र- .
७८ खरतरगच्छोलंकार श्रीआर्यमहागिरि-श्रीवजस्वामि-श्रीजिनदत्तसूरिप्रमुखानेकयुगप्रधाना युगप्रवरागमश्रीजिनकुशलसूरयः श्रीमहातीर्थ- यात्रोपरि गाढतरनिबन्धेन सर्वस्थानसंघपरिवृतेन सा०वीरदेवश्रावकेण विज्ञप्ताः । तदनन्तरम् , सूरिचक्रवर्तियुगप्रवरागमश्रीजिनचन्द्रसूरिशिष्यचूडामणिभिः श्रीपूज्यपादैनिध्यानबलेन सम्यक् परिभाव्य ज्येष्ठाद्यपञ्चम्यां साधुराजवीरदेवश्रावकं सकलश्रीविधिसंघसैन्यमुख्यत्वेन श्रीजिनशासनप्रभावकं सकल- कार्यनिर्वाहणसमर्थ साहुराजदेवपुत्ररत्नं साहुझाञ्झासुश्रावकं साहुपूर्णपाल-साहुसूण्टापरिवृतं श्रीसंघपाश्चात्य- प्राग्भारनिर्वाहणपदे संन्यस्य, पुण्यकीर्तिगणि-वा० सुखकीर्तिगणिप्रमुखसाधुद्वादशक-प्र० पुण्यसुन्दरीप्रमुखसाध्वी- न्दपरिवृताः साधुराजवीरदेवकारितकृतयुगावतारमहारथतुल्यश्रीदेवालये चतुर्विशतिपट्टकं महदुत्सर्पणापूर्वकं संस्थाप्य, शकट [शत ] यानेकाश्ववृन्दोष्ट्रवृन्दनानाज्ञातिसम्मिलितामेयपदातिवर्गसम्मिलितसर्वस्थानवास्तव्यश्रीविधिसंवेन सार्ध सविस्तरतरश्रीदेवालयनिष्क्रमणमहामहोत्सवपूर्वकं श्रीभीमपल्लीतः श्रीपूज्यपादाः श्रीतीर्थनमस्करणार्थ प्रत्यास- आयामपि चातुर्मास्यां गाढतमसर्वसंघोपरोधेन प्रस्थिताः । तदनन्तरम् , स्थाने स्थाने संजायमानेष्ववारितसत्रेषु, वाद्यमानेष्वश्वाधिरूढेषु ढोल्लेषु, निजशब्दबधिरीकृताम्ग- राशासु मेरीशब्देषु, दीयमानेषु तालारासकेपु, श्रीकरीऊ(?)मालेन विराजमानः सोऽपि संघः, अन्तरागतश्रीवायड- नगरालङ्कारश्रीमहावीरदेव-श्रीशेरीषकालङ्कारश्रीपार्श्वनाथादिनानास्थानतीर्थेषु दिनद्वयं श्रीमहाध्वजारोपपूजाविशेषा- वारितसत्रनिर्माणपूर्वकं यात्रां विधाय श्रीशिरखिजे महानगरे समग्रलोकाश्चर्यकारकजगमप्रासादकल्पश्रीदेवालयप्र- वेशकमहामहोत्सवपूर्व प्राप्ताः । तत्प्रत्यासन्नश्रीआशापल्लीनगरीवास्तव्यव्यवहारिकमहणपाल-व्यव०मण्डलिक-सा० वयजलप्रमुखश्रीविधिसमुदायाभ्यर्थनया सर्वसंघसुश्रावकपरिवृतैः श्रीपूज्यपादैः सकलजनाश्चर्यकारकश्रीआशापल्लीसमु- दायकारितप्रवेशकमहामहोत्सवपूर्वकं श्रीआशापल्ल्यां श्रीयुगादिदेवतीर्थ नमस्कृत्य, सविस्तरतो मालारोपणमहामहो- त्सवः कृतः। तदनन्तरम् , पुनः सर्वसुश्रावकलोकपरिवृताः श्रीपूज्याः श्रीसंघमध्ये समायाताः। तत्पश्चात् , ततः स्थानात् सर्वोऽपि संघो विशेषतो गुरुतराडम्बरेण श्रीस्तम्भनकश्रीपार्श्वनाथयात्राकरणार्थं सकलगूर्जरत्रालङ्कारभूतश्रीस्तम्भ- तीर्थोपरि प्रचलितः सन् मार्गागतसर्वनगरग्रामेषु प्रधानप्रासादसमानश्रीदेवालयस्य प्रवेशकमहोत्सवं कुर्वाणः श्रीस्तम्भतीर्थे प्राप्तः। १०१. तत्र च निरुपमातिशयशालिश्रीआर्यसुहस्तिसरि-युगप्रवरागमानुकारिश्रीजिनकुशलमरिसुगुरूपदेशेन सर्वप्रकारेण श्रीसम्प्रतिमहाराजाधिराजसमानेन सकलवुद्धिनिधानेन साधुराजवीरदेवसुश्रावकेण सकलश्रीस्तम्भतीर्थ- वास्तव्योत्तममध्यमजघन्यलोकाबालगोपालमहामेलापकेन महाम्लेच्छानां पश्यतामपि ढाल्यमानेषु चामरेषु, ध्रिय- माणासु श्रीकरीषु, वाद्यमानासु भेरीपरम्परासु, अश्वाधिरूढढोल्लादिवादित्रनिनादबधिरीकृताम्बराशाचक्रेषु, नृत्यमा- नेषु पदे पदे खेलकवृन्देषु, दीयमानेष्वविधवसुधवाभिर्नारीभी रासकेपु, गीयमानेषु श्रीतीर्थङ्करदेवश्रीयुगप्रधानश्री- संघपुरुषकृतावदातसंस्तवकेषु गीतेषु, पापठ्यमानेषु बन्दिवृन्देषु, दीयमानेष्वमेयेषु स्वखापतेयेषु, किं बहुना वचना- तिगेषु नानाविधेषु नाटकाद्युत्सवेषु संजायमानेषु, समग्रनगरहट्टशोभातलिकातोरणनिर्माणपूर्वकं हिन्दुगराज्यालङ्कार- मन्त्रीश्वरवस्तुपालकारितयुगप्रवरागमश्रीजिनेश्वरसूरिप्रवेशकमहोत्सवयत्महाम्लेच्छराज्यप्रधानालङ्कारभृतसाधुराजजेस- लकारितसमग्रातिशयनिधानश्रीजिनचन्द्रसूरियुगप्रधानमहाप्रवेशकाधिकजङ्गमयुगप्रधानानेकलब्धिनिधानश्रीजिनकुश- लसूरीणां प्रवेशकमहामहोत्सवो हिन्दुकवारकवत् , श्रीरथयात्रानुकारिप्रासादकल्पश्रीदेवालययात्रानिर्माणपूर्वकं नवा- प्रवृत्तिकारश्रीमदभयदेवरिप्रकटितश्रीस्तम्भनकालङ्कारश्रीपार्श्वनाथविधिचैत्यालयसंस्थितश्रीअजितखामितीर्थीयनूत- - ७९ युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। नकृतनवनवालङ्कारस्तुतिस्तोत्रमणनपूर्वकं श्रीपूज्यैः सर्वचतुर्विधसंघपरिवृतैः सकलमवोपार्जिवपापकश्मलप्रक्षालनप- वित्रा यात्रा कृता। तदनन्तरम् , दिनाष्टकं यारत् साधुराजवीरदेवप्रमुखदेशान्तरीयमहद्धिकसुश्रावकैः श्रीस्तम्मतीर्थवास्तव्यश्री- विधिसमुदायेन च श्रीमहाध्वजारोपश्रीमहापूजा-ऽवारितसत्र-श्रीसंघवात्सल्य-श्रीसंघपूजा-श्रीइन्द्रमहोत्सवामेयखा- पतेयोत्सर्पणानिर्माणपूर्वक सकलस्वपक्षलोकानन्ददायकाः सर्वविपक्षलोकहृदयकीलानुकारका महामहोत्सवाश्च चक्रिरे। इन्द्रपदं च साकड्डयासुश्रावकपुत्ररत्नेन दो०खाभराजसुश्रावकानुजेन दो सामलसुश्रावकेण द्विव० द्र० शत १२ गृहीतम् । श्रीमत्रिपदादिपदानि चान्यैः सुश्रावकैगृहीतानि । १०२. तदनन्तरम् , श्रीस्तम्भतीर्थात् प्रस्थाय सर्वोऽपि संघः संजायमानेषु राजविधुरेपपि सर्वशून्यभूतेषु देशेषु, ममग्रोत्माहपूर्वक श्रीशत्रुञ्जयोपरि प्रचलितः सन् , अन्तरागतश्रीधान्धूफामहानगरे सप्राप्तः । तत्र सकलनगरनायकेन मत्रिदलकुलोत्तसेन ठ० उदयकर्णसुश्रापकेण श्रीसघवान्सल्यश्रीसघपूजानिर्माणपूर्वक महती प्रभावना कृता । ततः पुनः प्रस्थाय, क्रमकमेण यीशत्रुञ्जयतलहट्टिकाया सम्प्राप्तः। तदनन्तर श्रीपूज्यपादैः मर्वसधपरिघृतैः श्रीशशुञ्जयशैलोपर्य- ध्यारोहं विधाय भनभयवल्लीप्रोन्मूलनासिलतासमाना द्वितीयवार श्रीशनुञ्जयालङ्कारश्रीयुगादिदेवमहातीर्थयात्रा नाना- भङ्गिबन्धुरसालङ्कारमुन्दरनूतनकृतस्तुतिस्तोत्रप्रदानपूर्वक कृता, तदनन्तर दिनदशक यावत् सफलसंघमुख्यभूतमा- धुराजगीरदेवधीसघपाश्चात्यपदप्राग्भारनिर्वाहक-मा साहुतेजपाल-माम्नेमिचन्द्र-योगिनीपुरवास्तव्यश्रीश्रीमालमा० रुढपाल-साहुनींवदेव-मत्रिदलकुलोत्तमठ जवनपाल-सा०लसमा-श्रीजापालिपुरवास्तव्यमा० पूर्णचन्द्र-सा०सहजा- गुडहानास्तव्यसायाधूप्रमुसनानास्थानकवास्तव्यमहामहद्धिंकमुश्रापः श्रीमहाध्वजारोपमहापूजागरितमत्र-श्रीमाध- मिकात्सल्य-श्रीसघपूजा-श्रीडन्द्रपटमहामहोत्मानिर्माणामेयस्वस्खापतैयैश्च पट्टाशुकादिनानारत्रवर्णकटकादिनित- रणपूर्वकं श्रीशत्रुञ्जयोपरि श्रीजिनशासनप्रोत्सपिंफा प्रभारना कृता । इन्द्रपद च श्रीजिनशासनप्रभाननाफरणप्रगुणेन माहुलोहटपुत्ररतेन माधुलसमासुबारकेण द्विपल्लि(लोकद्रम्मशतसप्तत्रिंशद्भिगृहीतम् । थमात्यपदं च श्रीयोगिनीपु- रसास्तव्यश्रीश्रीमालमा०सुरराजपुतरनेन मा०रुटपालानुजेन साहुनींचदेवश्रानफेण द्विवल्लकद्रम्मद्वादशशतैर्गृहीतम् । शेपपदान्यन्यमहर्द्धिकमुश्रावकमुश्रानिकाभिहीतानि । सर्वसस्यया श्रीयुगादिदेनभाण्डागारे श्रीनिधिसघन सहस्रप- श्चदशप्रमाण स्वस्खापतेय मफलीकृतम् । स्वकीयश्रीयुगादिदेवविधिचैत्ये नूतननिष्पन्नश्रीचतुर्निगतिजिनालयदेवगृहि- कासु श्रीपूज्यराजः सविस्तरतरः कलशध्वजारोपः कृतः। तदनन्तरम् , मर्मसघपरिवृताः श्रीपूज्या' श्रीयुगादिदेवमुत्कलन विधाय तलहट्टिकाया ममायाताः। तत' सोऽपि सघ आगमनरीत्यैन गुर्नाटम्मरेण व्याघुटय पुन' शेरीपके श्रीपार्श्वयात्रा निघाय, क्रमक्रमेण श्रीगढवरे समायातः । तन च दिनचतुष्टयमपारितमत्र-श्रीसाधर्मियात्मल्य-श्रीमहापूजा-महाघजारोपनिर्माणपूर्वक श्रीपार्य- नाधप्रत्यामन्नपाडलालङ्कारश्रीनेमीश्वग्योतनकृतस्तुतिम्तोत्रप्रदानपूर्वक सफलसघपरिवृतः श्रीपूज्यैर्याना कृता । तद्- नन्तर सफलसघपरिवृताः श्रीपूज्या. पापणशुरु फादश्या प्रभारफमाधुराजबीरदेनकारितसरिस्तरतरप्रदेशकनिर्माण- पूर्वक श्रीमीमपल्ल्या श्रीमहागीरदेव नमश्चक्रु.। देशान्तरीय' सर्व. सर. साहुनीरमुथारण मन्मानदानपूर्वक स्वस्वम्याने प्रविष्टः । १०३. तदनन्तरम्, स०१३८० वर्ष वैशासमुदि ५ साधुराजमामलकुलपदीपायमानस्ययादार्यगाम्भीर्याध तमेरु- मन्दरपयोनिधिरितानसमग्रनगरलोस्मुकुटापमानश्रीजिनशामनप्रोत्मर्पणाफरणप्रधानश्रीशत्रुञ्जयादिमहातीर्यपानाकर- णममुपार्जितपुण्यनिधानमाधुराजवीरटेनमुश्रापककारितो ढीलामालारोपणादिनन्दिमहामहोत्सरः श्रीमीमपट्टीय-श्री- 'खरतरगच्छालंकार पत्तनीय-श्रीप्रह्लादनपुरीय-श्रीबीजापुरीय-श्रीआशापल्लीयादिनानास्थानसमुदायमहामेलापकेन वाद्यमानेषु द्वादश धनान्दीतूर्येषु, दीयमानेषु तालारासेषु, नृत्यमानाखविधवसुधवासु नायिकासु, संजायमानासु श्रीसंघपूजासु, कि माणेषु श्रीसाधर्मिकवात्सल्येषु, दीयमानेष्वमेयेषु स्वस्खापतेयेषु, सम्पद्यमानेष्ववारितसत्रेषु, दिनत्रयममारिघोषणा र्माणपूर्वकं हिन्दुकवारकवत्सकलजनमनश्वेतश्चमत्कारकारी विपक्षहृदयकीलानुकारी सकलातिशयनिधानैः सर्वलब्धि धाननिजावदातसंस्मारितपूर्वसरिभिः श्रीजिनकुशलसूरिभिश्चक्रे । तस्मिन् महोत्सवे क्षुल्लकचतुष्टयं क्षुल्लिकाद्वयं कृतर तेषां नामानि विनयप्रभ-मतिप्रभ-हरिप्रभ-सोमप्रभक्षुल्लकाः, कमलश्री-ललितश्रीक्षुल्लिके इति। प्रभूतसाध्वीश्रा काभिर्माला गृहीता । अनेकश्रावक श्राविकाभिः सम्यक्त्वारोप-सामायिकारोपः कृतः, परिग्रहपरिमाणं च गृहीतसि तस्मिन्नेव संवत्सरे श्रीपूज्याः श्रीसत्यपुरीयसमुदायाभ्यर्थनया श्रीसत्यपुरे श्रीसमुदायकारितसविस्तरतरप्रवेश महोत्सवाः श्रीमहावीरदेवतीर्थराजं नमश्चक्रुः । तत्र च मासमेकं श्रीसमुदायस्य समाधानं समुत्पाद्य, श्रीलाटहदस दायाभ्यर्थनया श्रीलाटइदे श्रीसमुदायविहितसविस्तरतरप्रवेशकमहोत्सवाः श्रीमहावीरदेवाधिदेवं नमश्चक्रुः । तत्र पक्षमेकं श्रीसमुदायस्य समाधानं समुत्पाद्य, श्रीवाग्भटमेरवीयसमुदायाभ्यर्थनया श्रीवाग्भटमेरो श्रीसमुदायकारित कलस्वपक्ष-परपक्षचेतश्चमत्कारकारिप्रवेशकमहोत्सवाः श्रीयुगादिदेवतीर्थनाथं नमस्कृत्य चतुर्मासी चक्रुः । १०४. पश्चात् , तत्र च सं० १३८३ वर्षे पौषशुक्लपूर्णिमायां श्रीजिनशासनप्रभावनाश्रीसाधर्मिकवात्सल्यादिनान धर्मकृत्यकरणोद्यतसाधुराजप्रतापसिंहप्रमुखश्रीवाग्भटमेरवीयसमुदायाभ्यर्थनया श्रीजेसलमेरवीय-श्रीलाटहद-श्रीसत पुर-श्रीप्रह्लादनपुरीयादिनानास्थानवास्तव्यमहद्धिकसुश्रावकलोकमहामेलापकेन संजायमानेषु श्रीसाधर्मिकवात्सल्य श्रीसंघपूजादिनानाविधेषु धर्मकृत्येषु, दीयमानेषु तालारासेषु, क्रियमाणेष्ववारितसत्रेपु, अमारिघोपणानिर्मापणपूर्व श्रीउत्थापना-मालारोपण-श्रीसम्यक्त्वारोपण-सामायिकारोप-परिग्रहपरिमाणादिनन्दिमहामहोत्सवं चक्रुः । १०५. ततस्तस्मिन्नेव संवत्सरे श्रीजवालिपुरीयसमुदायगाढतराभ्यर्थनया सकलातिशयनिधानाः समग्रसरिमाल प्रधानाः श्रीजिनकुशलसरियुगप्रधानाः श्रीवाग्भटमेरुतः प्रस्थाय समग्रराज्यभारधुराधरणधौरेयस्वकीयपूर्वजवाहिः कोद्धरणकारित-श्रीशान्तिनाथमहाविम्बसमन्वितोत्तुङ्गतोरणनिरुपमगुरुतरप्रासादशिखरे श्रीलवणखेटकनगरे युगप्र रागमस्वकीयदीक्षागुरुश्रीजिनचन्द्रसरिसुगुरुजन्ममहोत्सवसौवजन्मदीक्षाग्रहणमहामहोत्सवविलोकनपवित्रीभूताखिल स्वपक्ष-परपक्षजनताननाः श्रीशम्यानयने च श्रीशान्तिनाथदेवाधिदेवम् , श्रीसमुदायकारितसविस्तरतरप्रवेशकमहं त्सवा नमस्कृत्य कियन्ति दिनानि उभयस्थानसमुदाययोः समाधानं च समुत्पाद्य श्रीविधिधर्मकमलकाननप्ररोहसरोक श्रीजावालिपुरे नानोत्सवनिर्मापणसमुद्यत श्रीजावालिपुरीयमहासमुदायकारितसविस्तरतरप्रवेशकमहामहोत्सव स्वहस्तकमलप्रतिष्ठितं श्रीजावालिपुरीयसमुदायमनोवाञ्छितार्थपूरणाङ्गीकृतप्रतिज्ञं श्रीमहावीरदेवमहातीर्थराजचरण कल्पद्रुमं नमश्चक्रुः । तत्र च मन्त्रीश्वरकुलधरकुलप्रदीप मं० भोजराजपुत्ररत्न मं० सलखणसिंह-सा० चाह पुत्ररत्नसाझाझणप्रमुखश्रीजावालिपुरीयविधिसमुदायाभ्यर्थनया श्रे०हरिपालपुत्ररत्नश्रे०गोपालप्रमुखश्रीउच्चकीय देवराजपुरीयसमुदाय-सकलोत्सवधुराधरणधौरेयधवलसा जाहणपुत्ररत्नसाधुराजतेजपाल-सा० रुदपालप्रमुखश्रीप त्तनीय-श्रीजेसलमेरवीय-श्रीशम्यानयनीय-श्रीश्रीमालीय-श्रीसत्यपुरीय-श्रीगुडहाप्रमुखनानानगरग्रामवास्तव्यासं ख्यश्रीविधिसमुदायश्रावकलोकमहामेलापकेन दिनदशपञ्चकादारभ्य संजायमानेषु भविष्यत्क्षुल्लकानां सविस्तरतरे पुष्पाङ्कदानमहामहोत्सवेषु, दीयमानेषु तालारासेषु, अनेकमहामहर्द्धिकसुश्रावकलोकैः स्वर्णरजतवस्त्रान्नदानैः सफली क्रियमाणेष्वमेयेषु स्वस्वापतेयेषु, गीयमानेष्वविधवसुधवाभिर्नारीभिः स्थाने स्थाने गीतेषु, श्रीसंघपूजा-साधर्मिक वात्सल्यावारितसत्रामारिघोषणादिनानाप्रभावनासु प्रवर्तमानासु, सं० १३८३ वर्षे फाल्गुनवदिनवम्यामतिशयेन विषा मदुःपमाकाले प्रवर्तमाने, सकलस्वपक्षपरपक्षोत्तममध्यमजघन्यलोकानां मस्तके हस्ताध्यारोह...कुर्वाणामपि, निरुपम - युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। सौपज्ञानध्यानरलातिशयादागामिकुशल परिभाषयद्भिः श्रीजिनकुगलसूरिभिः सुपमसुपमावत्सकलस्वपक्ष-परपक्षा- सत्यम्लेच्छलोफचेतश्चमत्कारकारी विधिधर्मप्रभावनाप्रद्विष्टलोफहृदयकीलानुकारी निर्विघ्नः श्रीप्रतिष्ठा-व्रतग्रहणो- स्थापना-मालारोपण-श्रीसम्यक्त्वारोपादिनन्दिमहामहोत्सरः सविस्तरतरः कृतः। तस्मिन् महोत्सवे श्रीगजगृहनिवा- सिममग्रलोकक्रीडास्थानकधीपर्धमानस्वामिचरणकमलन्यास-श्रीगौतमस्वामिप्रमुखश्रीमहावीरकादशगणधरादिमहामु- निनिर्गणपनित्रीकृतश्रीभारगिरिशैलोपरि ठ० प्रतापसिंहकुलप्रदीपमत्रिदलकुलोत्तससघपुरुप ठ० अचलकारितश्री- चतुर्विंशतिजिनालयोत्तुङ्गतोरणप्रामादमूलनायकयोग्यश्रीमहावीरदेवप्रमुखानेकशिलमय-पित्तलामयाउनेकनिम्बानागु- रुमृर्तीनामधिष्ठायिकाना च प्रतिष्ठा सजाता । क्षुल्लकपदक च कृतम् , तन्नामानि न्यायकीर्ति-ललितकीर्ति-सोम- कीर्ति-अमरकीर्ति-नमिकीर्ति-देनकीर्तिमुनय इति । अनेकामिः पानिमाभिर्माला गृहीता नानाधारकश्राविकाभिः श्रीसम्यक्त्वारोप-सामायिफारोप-द्वादशत्रताङ्गीकारश्च कृतः। १०६. तदनन्तरम् ,सिन्धुदेशालङ्कारश्रीउच्चानगर-श्रीदेवराजपुरसास्तव्यमहद्धिकसुश्रावकसमुदायगाढतरोपरोघर- शाद् युगप्रवरागमश्रीआर्यसुहस्तिमुरिलोकोत्तरारदातप्रकटनपरा दुष्करतरनिरतिचारचारित्रशीलप्रतिपालनलोकोत्तरत- पोनिधानाकृष्टफिकरीतभून्यन्तरामरनिकरमततविहितमान्निध्योद्धराः ममाश्रितसौपध्यानातिशयनिरुपमगम्भीरदेनिकु- खराःसायात्रिताष्टादशमहस्रगीलागमहारथनिकरा नरपट्त्रिंशिकारिगुणजात्याश्वषट्टव्याप्तनसुन्धरा. पराजय्यानेक- मुनिमण्डलीपदातिपर्गमारपरिवारा युगाय्यश्रीजिनकुशलमूरिसुगुरुचक्रीश्वरा महाम्लेच्छकुलाकुलगुरुतरश्रीसिन्धुमण्डलो परि महामिथ्यात्वदुर्दान्तभूपालोन्मूलनार्थ स्वाश्रितश्रीनिधिधर्मधरणीधरसस्थापनार्थ चैत्राद्यपक्षे दिग्विजपमुहूर्त वि- धाय, स्थाने स्थाने शुभशपुनः प्रेर्यमाणा , पुनर्द्वितीयवार मार्गागतश्रीशम्यानयन-धीखेडनगरादिमर्मस्थानेषु स्वाज्ञा- भूपालसम्थापना कुर्वाणाः, क्रमक्रमेण मरुस्थलीजनपदमुसफल्पश्रीजेसलमेरुमहादुर्गमध्यनिवासिसामान्यनराजय्यमहा- ज्ञानदैत्योत्पाटनाय श्रीराजलोक नगरलोकमहामेलापफेन वाद्यमानेषु द्वादशनिधनान्दीतूर्येषु,दीयमानेपु महद्धिकसुश्रा- करमेयेपु स्वस्खापतेयेपु, श्रीनिपिसमुदायकारितसकललोफचेतश्चमत्कारकारिप्रवेशकमहोत्मनपूर्वक खहस्तकमलप्रतिष्ठित निःशेपनिममालापिनाशनसमुद्यत श्रीपार्श्वनाथदेनाघिदेवचरणागीन्दद्वैत नमस्कुर्वन्ति स्म । पश्चात्तत्र दिनदशपञ्चकैः स्वकीयवाश्चातुरीसङ्गलतयाऽज्ञानदैत्योच्छेदन विधाय, मजनमुसारह ज्ञानावनो- धभूपाल सम्थाप्य, श्रीउच्चकीय-श्रीदेवराजपुरीयमुबारकेश्वराः श्रीपूज्ययुगरा, ग्रीप्मता प्रवर्तमानायामपि सान्नि- ध्यकार्यम्मुदामरनिकराः, किङ्करीभूतमरुस्थलीमध्यम्यानेकभूतप्रेतपिशाचनिकगः, शनैः गर्न स्वच्छन्दलीलया ईर्यासमित्यादिनानाममित्यलद्वाराः, मरुस्थलीमहासमुद्र श्रीपत्तनराजमार्गमत् ममुह इय, वाद्यमानेपु द्वादशनिधना- न्दी]पु, समग्रलोकनगरलोरमहामेलापकेन नानाविधस्वर्णपट्टाशुकादिदानपूर्वक श्रीदेवराजपुरीयममुदायकारितगुरु- तरप्रवेशकमहोत्सनाः, स्वहस्तकमलप्रतिष्ठित श्रीयुगादिदेवतीर्थराज नमश्चक्रु. । १०७ तदनन्तरम् , तत्र चाहनिश धर्ममर्मदण्डरसविराजमानव्यारयानसेनाधिपतिना मिथ्यासभूपालपक्षपाति- पुनासनादिनीमालभूपालान् प्राणिहृदयदुर्गमध्यस्थितान् मासकेन निर्धाटय, श्रीमत्पूज्यमहाराजाधिराजा. श्रीउचकी. यममुदायगाढवराभ्यर्थनया नानाविधानोत्थशक्तिशालिनो दुपमि याखापनिपालोन्मूलनायं तद्राजधानीमभाया हिन्दुस्मारके पादीन्द्रद्विपघटापश्चाननश्रीजिनपतिसरिगुरुचक्रवर्तिचरणाम्भोरुहपपित्रिताया श्रीउचाया नगरमध्य- निवामिचातुर्वर्णम्लेच्छराजलोसासरयमेलापकन याद्यमानेषु द्वादशाविधनान्दीतूर्यपु, महद्धिकमुबार्दीयमानेषु या. चकमनोगाउितार्थनिचयपु, श्रीउचकीपमहासमुदायकारितसविस्तरतरप्रवेशकमहोत्मनाः श्रीचतुर्विंशतिपट्टकालङ्कार- श्रीयुगादिदेव नमस्कृत्य निशचित्ता अवस्थिताः । पचान् सरललोकामुग्यारह प्रचण्डप्रयलिमिथ्यालभूमीश्वर सर्वोत्तमगौरधर्मगुणाध्यारोपमात्रेण निर्धाट्य, मासमेक यार स्थिसा. स्वपक्षाश्रित श्रीनिधिधर्ममहाराज द्धमूल स- . . .
८२ खरतरगच्छालंकार स्थाप्य च पुनश्चतुर्मास्युपरि सकलानार्यसिन्धुदेशजनतानुगम्यमानचरणाः श्रीदेवराजपुरवरे श्रीयुगादिदेवं नमश्चक्रुः । १०८. पश्चात्तदनन्तरम् ,सं०१३८४ वर्षे माघशुक्लपञ्चम्यां प्रवर्धमानशिष्यसंग्राप्त्यायनेकलब्धि-आर्यानार्यदेशजि- नधर्मप्रवृत्तिभूपालादिप्रतिवोधनशक्ति-निलोभताप्रबचनप्रभावनाविधानश्रीसरिमन्त्राराधन-नानासमयार्थव्याख्यान- संवेगतासुरासुरवशीकरणता-परवादिनिर्धाटन-सर्वनगरग्रामजिनभुवनविम्बस्थापनादिनानानिजलब्धिशक्त्यादिसंस्मा- रितश्रीगौतमस्वामि-श्रीसुधर्मस्वामि-श्रीआर्यसुहस्ति-श्रीवयरस्वामि-श्रीआचार्यमत्रप्रकटीकरणप्रवीणश्रीवर्धमानमूरि- श्रीनवाङ्गवृत्तिकारश्रीस्तम्भनकपार्श्वनाथप्रकटीकरणोपार्जितभूरियशम्श्रीअभयदेवरि-अनेकदेवाराध्य-मरुस्थलीकल्प- द्रुमावतारश्रीजिनदत्तसरि-वादीन्द्रद्विपघटाविद्रावणपञ्चाननश्रीजिनपतिमूरि-नानारथानसंस्थापितश्रीतीर्थकरदेवोत्तुङ्ग- तोरणप्रासादश्रीजिनेश्वरसूरिप्रमुखानेकस्ववंशोद्भवगणधरयुगप्रधानमालावदातैः तपःक्रियाविद्याव्याख्यानध्यानातिशया- वर्जितकिङ्करीभूतामरमहाम्लेच्छहिन्दुकनरेश्वरमधुकरनिकरसमाश्रितचरणाम्भोजयुगप्रवरागमश्रीजिनचन्द्रमरिशिष्यरा- जैर्युगप्रधानपदवीप्रायनन्तरप्रत्यब्दप्रवर्धमानप्रतिष्ठा व्रतग्रहण-मालारोपण-श्रीमहातीर्थयात्राविधान-समुपार्जितगोक्षी- रधाराधबलहीराट्टहासतुपारकरनिकरोज्ज्वलयशःकाचकर्पूरवासितविश्ववलयैः सुगुरुचक्रवर्तिश्रीजिनकुशलमूरिभिः स्थैर्यो- दार्यगाम्भीर्यादिनानागुणगणमुक्ताफललतालतगात्रश्रीदेवगुर्वाज्ञास्खलितप्रतिपालनजात्यजाम्बूनदमुकुटालङ्कृतोत्तमा- गाश्रीजिनशासनप्रभावनावलीविविधक्रीडाविनोदविधानसमुद्यतचे गोपालपुत्ररत्नश्रेनरपाल-सा०वयरसिंह-सा० नन्द- ण-सामोखदेव-सा०लाखण-सा आम्बा-सा कडया-सा०हरिपाल-सा०वीकिल-सा०चाहडप्रमुखानेकोबकीयम- हामहर्द्धिकसुश्रावक-श्रीदेवराजपुर-श्रीकियासपुर-श्रीवहिरामपुर-श्रीमलिकपुरप्रमुखनानानगरग्रामवास्तव्यासंख्यसु- श्रावक-राणक-राजलोक-नगरलोकगाढतराभ्यर्थनया प्रचुरदिनादारभ्य स्थाने स्थाने संजायमानेषु नानाविधेषु नाट- केषु, दीयमानेषु नराविधवसुधवाभिर्नारीभिस्तालारासकेपु, हाहाहूहूममानानेकगायनावलीभिर्गीयमानेषु गीतेषु, पापख्यमानेषु भट्टघट्टवृन्देषु, दीयमानेषु महामहद्धिकसुश्रावकै राजलो नाप्रकारस्वर्णरजतकटकतुरङ्गमपट्टांशुकादि- वस्त्रान्नदानेपु, संजायमानेषु भविष्यत्क्षुल्लकक्षुल्लिकामालायाः सविस्तरतरेषु पुष्पाकदानेषु, क्रियमाणेषु श्रीसाधर्मिक- वात्सल्यश्रीसंघपूजायनेकप्रकारेषु धर्मकृत्येपु. विषमदुःपमकाले प्रवर्तमानेऽपि सुपमावन्ट्रीचक्रवर्तिपट्टाभिषेकमहोत्स- चानुकारी महामिथ्यात्वदैत्यविनाशनमधुसूदनानुकारी सकलस्वपक्षमहाजनलोकचेतश्चमत्कारकारी प्रद्विष्टाखिललोक- हृदयकीलानुकारी सौवश्रीविधिधर्गसाम्राज्यसम्प्राप्तिमिथ्यात्वभूपालोन्मूलनश्रीसिन्धुदेशविजययात्राकरणसमुपार्जित- पुण्यराज्यलक्ष्मीपाणिग्रहणासंस्तवकः श्रीप्रतिष्ठाव्रतग्रहणमालारोपणादिनन्दिमहोत्सवः सविस्तरतरश्चक्रिरे । तस्मिन् महो- त्सवे श्रीराणकोट्टविधिचैत्य-श्रीकियासपुरविधिचैत्यमूलनायकयोग्यश्रीयुगादिदेवविम्बद्वयप्रमुखानेकशिलमयपित्तला- मयविम्बानां श्रीमत्पूज्यप्रवरतरकीर्तिस्तम्भानुकारिणां प्रतिष्ठा संजाता । नवनिधानानुकारिक्षुल्लकनवकं स्वायत्तं जातम्, क्षुल्लिकात्रयं च-तन्नामानि भावमूर्ति-मोदमर्ति-उदयमूर्ति-विजयमूर्ति-हेममूर्ति-भद्रमूर्ति-मेघमूर्ति-पममूर्ति-हर्प- मूर्ति क्षुल्लका इति, कुलधर्मा-विनयधर्मा-शीलधर्मा साध्व्य इति । सप्तसप्ततिश्राविकाभिर्माला गृहीता। अनेक- श्रावकश्राविकालोकैः परिग्रहपरिमाणग्रहण-सामायिकारोप-सम्यक्त्वारोपाः प्रचक्रिरे । १०९. ततश्च सं०१३८५ वर्षे लक्षणच्छन्दोलङ्कारसारनाटकाप्रमाणप्रमाणप्रसिद्धसिद्धान्ताद्यनवद्यत्रैविध्यमहापुरवी- थीविज्ञेयजनप्रचाररथीभूतकुशाग्रनिशातसौवमतिवाततिरस्कृतसुरसूरिभिः श्रीजिनकुशलसूरिभिः श्रीउच्चकीय-श्रीवहि- रामपुरीय-श्रीक्यासपुरीयादिश्रीखरंतरसमुदायमेलापके फाल्गुनशुक्ल चतुर्थीदिने पदस्थापनाक्षुल्लकक्षुल्लिकोत्थापनामा- लाग्रहणादिनन्दिमहोत्सवः सविस्तरतरश्चक्रे । तस्मिन् महोत्सवे पं०कमलाकरगणेर्वाचनाचार्यपदं प्रदत्तम् , नूतनदीक्षि- तक्षुल्लिकानामुत्थापना कृता । विंशतिश्राविकाभिर्मालाग्रहणं विहितम् । बहुभिः श्रावक-श्राविकाभिः परिग्रहपरिमाण- सामायिकारोप-सम्यक्त्वारोपा विदधिरे। .
युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। ८३ ११०. तदनन्तरम् , स०१३८६ वर्षे निरुपमाकृत्रिमान्तरदृढतरभक्तिप्राग्भारशृङ्गारसुभगं श्रीदेनगुज्ञिाचिन्ताम- णिविभूपणप्रिय भाउफमस्तकश्रीजिनशासनप्रभाननापनीतलममुल्लामनधनाघनालीममायश्रीपहिरामपुरीयसरतरसमु- दायधनतरोपरोधशतः मततविहितमुरिहाराः स्वकीयसप्रसरज्योतिर्निसरापसारितान्तरपोरान्धकारा जागरूकीकृतवि- चित्रचित्रमाङ्गलिस्यप्राग्भाराः स्वीकृतचरणकरणालङ्करणसुधारकगणपरिमाराः श्रीजिनकुशलमग्युिगप्रवरा दिवाकरा इव सफलभरिककमलकाननप्रयोधनप्ररद्धादरा मोहान्धकारतिरस्कारकरणार्थ श्रीनहिरामपुरे सा भीम-मा०देदा-सा० धीर-सा०रूपाप्रमुखममग्रश्रीनहिगमपुरणास्तव्यश्रीविधिसमुदायपिघीयमानसमग्रवपक्षपरपक्षचेतश्चमत्कारकारिसनिस्त- रतरप्रवेशकमहोन्सवाः समुसागतास्तोफलोफसमुत्कीय॑मानकुन्देन्दुसमानानेरुपरिवेकशमदमसयमप्रकारा कमनीयरू- पलापण्यादिप्रगुणगुणणय' खमहिमातिशयनिशितपरशूधारालूनवितवल्लीमिततयः श्रीपार्वदेन रिविमन्दिरे ममस्त- समीहितसम्पादनसमर्थसेन श्रीपार्श्वनाथदेव नमस्कृतवन्तः । तत्र च प्रतिष्ठित श्रीनहिरामपुरवास्तव्यविधिममुदायेन श्रीपूज्यपादारपिन्दनन्दनार्धमागतनानाग्रामवास्तव्यान- कममुदायेन कोमलकापकरप्यहमहमिकापूर्व श्रीसाधर्मिकनात्मल्य-श्रीसघपूजापारितमा निर्मापणादिप्रभाव- नासु विधीयमानामु, कार्यमाणेषु नागरिकजननिर्निमेपेक्षणप्रेक्षणीयेषु, सजायमानेषु स्थाने म्यानेऽवह धमला- जैत्यग(१)नर्तन नागरिकलोफेन श्रीपूज्यगुणग्रामवर्णनेपु, फियन्त्यपि दिनानि स्थित्वा, नोभिगिध्यान्धकारतिर- स्कारसमुल्लामश्रीफ्स्यक्षपमहाप्रकाशनिवेश्य(?), श्रीनहिरामपुरात् श्रीस्यामपुरीयसरतरममुदायगाढतरोपरोधेन प्रम्या- य प्रात्ययुगप्रवरागमरलपादप्रधाराभावमुग्लिोभूयमागथानतमस्काण्डक्रीडापुरे(१) श्रीक्यासपुरोपरि निजहुश्रीपूज्याः। अत्र च सा घीणिग-सा जेह-सा वेला-मा०महाधरप्रमुसश्री लारजाहणीयसमुदायेन श्रीलारवाहणे वकी- यम्लेच्छनायकसमुसानयनपूर्वकम् , वाद्यमानढोल्लनान्दीतूर्यगर्यनिनाटेन मुसरीक्रियमाणेषु दिमुपेषु, मिलितज पादाथ तैमूली(?)जातसमूर्च्छन्तुच्छाम्बुदभ्रमेणाकाण्डताण्डवाडम्बर पुर्वत्सु मयूरेषु, मन्दिरद्वारेषु वध्यमानामु बन्द- न[मालिका]मु श्री पूज्याना प्रवेशकमहोत्सवो कारयाचक्रे । तत्र च, श्रारकलोकेन सजायमानेषु श्रीमामि कात्मल्यापारितसपु, जायमानामु मरिस्तरतरामु श्रीसघपूजासु, दिनपटक प्रमोधा ततः म्यानात् प्रस्थान यान्तरालसोजानाहनादिन मानप्रवेशकोत्मना प्रारभारानुगमकवानफलोकनाहनोत्सातरज पुखज- अन्यमा (अत्र कियान् विशेपपाठटित प्रतिभाति) [0] १११. तदनन्तरम् नमगिरगुरुतरगुरुभक्तिरमरगतरङ्गितमानमनिरसधिनिधिमार्गमर फलहमधीक्यामपुरनिवामि- मोहण-मा कुमरमिह-व्यर०सीमसिंह-मानाधू-सा अट्टटप्रमुसारकसमुदायेन युगप्रवरागमश्रीजिनकुशल- रारिपादारधारणममुच्छलदनगलतराहाटपयःपटलप्रेक्ष्यमाणक्षेनप्रोद्भूतमभूतरोमाकुरपूरोदयेन वकीयम्लेच्छनायकपा- द करगलितदण्डक तुरष्काटक दुष्टलोनिमारक महादाय, राजलोक नगरलोक मा०चाचिगप्रमुखकोमलबापरलोक- मेलापके वाद्यमानेप्वधरीकृतमद्रमाद्रपदीयमजलजलघरगम्भीरगजेषु नान्दीतूयेंगू, दीयमानामु महामिथ्यावप्रतिप- थिममन्यधनकरी चचरीपु, गीयमानेपरिषरमुधवामिनांगमि मालामाङ्गलिश्यमालाज्वालामलिपु धरलम- इलेपु, पापय्यमानेषु मङ्गलपाठसस्टमन श्रीपूज्यराजदन्तिदन्तारदातारदातजातनर्णनागपु नयरामेपु.गीयमा- नेषु गाधरपन्देन ममग्रमणपर्णमृगतर्णकान्तेषु गीतेपु. पूर्वमनोरनागोचरमिताम्यग्दर्शनदर्शनोण्ठितनागभिः समन्दिरद्वारोपभूमिकलमीविरचितम्यतिमिर्मुक्तनिजनिजकत्यामि श्रीपूज्यानलोग्न कालिकोत्पद्यमानपुण्यरिता- नम्मापीनविराघमारामिनि नि पलापणाग्मा(१) अहो! जमीपा नाम्परनामामानामुपश- मम्ममम्पूर्णता, अहो! जमीपा दुर्दमररणतुरङ्गमशीकारसमठना, अहो ! अमीपा ममम्तननतानन्दिशान्तयेपना, नास्त्यमीपा गमोज्यस्तपस्वीनि वनमालामहयेण स्तूयमानगुणग्रामा, अनुलिमालामहवंग दश्यमानामीमान- ८४ खरतरगच्छालंकार " पा()श्चिरं जीवेत्यादिविविधाशीदिराशिष्यमाणाः, अग्रेगच्छदतुच्छश्रीपूज्यपुण्यविलासाहतप्रभूतकामकलशायमान- कामिनीजनवराङ्गविन्यस्तपूर्णकलशाः, सौवप्रभावातिशयनिशितपरशुमलूनप्रत्युहव्यूहबल्लिवितानाः, दुष्टम्लेच्छैरपि सुश्रावकलोकैरिव वन्धमानपादारविन्दाः, वादीन्द्रद्विपघटापञ्चाननाः, श्रीजिनपतिमूरिश्रीअजयमेरुमहानगरश्रीपृथ्वी- राजकारितमहाप्रवेशकमहोत्सवानुहारिणा निरवधिविधिमार्गदुष्टलोकमुखमालिन्यनिर्मापणमपीकूर्चकानुकारिणा सवि- स्तरप्रवेशकमहोत्सवेन प्रवेशिताः सार्वकामुकखप्रतिष्ठितश्रीयुगादिदेवपादस्वःपादपयुगं ववन्दिरे । तत्र च विधिमार्गीयक्यासपुरवास्तव्यखरतरसमुदायेन कोमलश्रावकैश्च श्रीपूज्यज्ञानध्यानपवित्रचारित्रादिवरेण्य- गुणगणावजितैः प्रतिदिनविधीयमानशालिदालिहयङ्गवीननवीनपक्वान्नव्यञ्जनफलावलिबहुलश्रीसाधर्मिकवात्सल्य-श्री- संघपूजावारितसत्र-रासकप्रदान-खेलक-नर्तन-प्रेक्षणीयकनिर्मापणादिमिर्गुप्रिवचनप्रभावना विरचयाञ्चके । श्री- पूज्याः कौतूहलागततुरुष्कनायकान् स्ववचनचातुरीभिराह्लादयन्तः सुप्रथितमिथ्यात्वान्धकारपूरितबहुललोकहृदयक- न्दरासु वोधिलाभमहोद्योतमुल्लासयन्तः, सुश्रावकभविकक....... दापयतश्चतुर्मास्युपरि श्रीदेवराजपुरे समस्तसमुदायकारितगुरु- तरप्रवेशकमहोत्सवाः श्रीयुगादिदेवं नमस्कृतवन्तः । ११२. तदनन्तरम् , सं० १३८७ वर्षे श्रेष्नरपाल-सा हरिपाल-सा आम्बा-सा लखण-सा०वीकलप्रमुखश्री- उच्चकीयसमुदायगुरुतराग्रहवशादात्मत्रयोदशा.............(अत्र कियान् पाठो नष्टः)। तत्र च मासमेकं पूर्ववत्तीर्थप्रभावना........गूर्जरनगर इव प्रकटतयाहद्धर्मकमलपरिमलं विस्तार्य श्रीउच्चापुरीतः श्रीपरशुरोर[को]वास्तव्यसा० हरिपाल-सा०रूपा-सा० आशा-सासामलप्रमुख समुदायदृढाग्रहवशात् श्रीजिनकुश- लसूरयश्चक्रेणइयदि(?)यात्राकरणप्रवणाः प्रभृतश्रावकानुगम्यमाना नानाग्रामेषु श्रीपूज्यागमनोत्कर्णनोद्भवत्प्रमोदाभि- रामेषु श्रावकान् वन्दापयन्तः परशुरोरकोट्टे वाद्यमानढोल्लनिनादसेदविप्रतिनिनादेन गहरितेपु दिग्विवरेषु, संमुख- मागच्छत्सु शृङ्गारस्फारेषु नागरेषु, संजातगुरुतरप्रवेशकोत्सवा. श्रीवहिरामपुर- श्रीपार्श्वदेवपादारविन्दं नमश्चक्रुः । तत्र च महतीश्रीजिनशासनप्रभावनां पूर्ववद्विरचयां.... । ततः स्थानात् श्रीक्यासपुरादि........'ग्रामे एका रात्रिनगरे पञ्चरात्र'मित्यनया रीत्या भविकलोकपरोपकाराय ...विहृत्य चतु- मास्युपरिश्रीदेवराजपुरवरे श्रीयुगादिजिनवरेन्द्रपादारविन्दं प्रणेमुः । ११३. ततश्च सं०१३८८ वर्षे श्रीविमलाचलचूलालङ्कारहारश्रीमन्मानतुङ्गविहारशृङ्गारश्रीप्रथमतीर्थङ्करप्रमुखा- हद्विम्बनिकरप्रतिष्ठापन संस्थापन-व्रतग्रहण-मालारोपणादिमहामहोत्सवानेकदेशप्रदेशविहाराद्यवदातवातविततकदली- जातव ..... .संजातयशःकाचकर्पूरपूरपारीपरिमलत्रिभुवनोदयसूरिभिः श्रीजिनकुशलरिभिविशिष्टवरिष्ठज्ञानध्यान- बलेन सम्यक् समयं परिभाव्य निजभुजासमुपार्जित......निर्जितपारिजातकल्पद्रुमश्रीउच्चापुरी......क्तिकस्तबको... लितसौवर्णतिलकायमानश्रीविधिसमुदायश्रीवहिरामपुर श्रीक्यासपुर-श्रीसिलारवाहणादिनानानगरग्रामवास्तव्यसर्वसि- न्धुदेशसमुदायमेलापके प्रभूतदिनेभ्य आरभ्य नरीनृत्यमानेपु खेलकवितानेषु, दीयमानेषु श्रावकलोकेन सकर्णकर्ण- सुधासेकेषु रासकेषु, संजायमानेषु श्रीसाधर्मिकवात्सल्यावारितसत्र श्रीसंघपूजादिपु, दीयमानेषु श्रावकलोकेन सततम- मेयेषु स्वस्खापतेयेषु, वितन्यमानेषु भाविक्षुल्लक क्षुल्लिकानां पुष्पाङ्केषु अ......णायां स्वपक्ष-परपक्षचेतश्चमत्कारकारी पदस्थापन-व्रतग्रहण-मालारोपण-सामायिकारोपण-सम्यक्त्वारोपादिनन्दिमहामहोत्सवो मार्गशीर्षशुक्लदशमीदिने निर्मापयामासे । तस्मिन् महोत्सवे गाम्भीयौदार्यधैर्यस्थैर्यार्जवविद्वत्वकविलवाग्मिखसत्त्वसौविहित्यज्ञानदर्शनचारित्रवि- शदपट्त्रिंशत्सरिगुणगणमणिविषणीनां पं०तरुणकीर्तिगणीनामाचार्यपदं प्रदत्तम्-नाम श्रीतरुणप्रभाचार्याः; पं०लन्धि- ....
युगप्रधानाचार्यगुर्वावली। निधानगणीनामभिपेकपद प्रदत्तम्-नाम श्रीलब्धिनिधानोपाध्याया; क्षुल्लक क्षुल्लिकाद्वयं च बभूव, तन्नामानि जयनि- यमुनि-पुण्यप्रियमुनिक्षुल्लको जयश्री-धर्मश्रीक्षुल्लिके । दशभिः श्रानिकाभिर्मालाग्रहण कृतम् । अनेकश्रावक-श्राविका- मि. परिग्रहपरिमाण-सामायिफारोप-सम्यक्त्वारोपार्थ नन्यारोहश्च । सौरभुजापरिघसमुपार्जितपिततनिर्निदानदानोल्छ- सितदन्तिदन्तमन्मुक्तोदक्षीरोदक्षीरडिण्डी ट्टहामकागसकाशयशाकुसुमसमुच्चयसमन्वितमालदिग्देवताचक्रपालेन नभूवे । ११४. ततश्च चतुर्मासी श्रीदेवराजपुरे श्रीजैनशासनसस्थाना परमनिदानेऽपूपिरिशीलितश्रीस्थाद्वादरत्नाकरमहा- तर्फरनाकरश्रीतरुगप्रभाचार्य-श्रीलब्धिनिधानमहोपाध्यायाना सूक्ष्मगेमुपीविवरगोचर कुर्माणाः,स्वप्रान्त्यसमयमवलो- क्य स्वर्ग विरचेर (१)वर्णिनीपाणिपीडननिधौ शुद्धक्षेत्रमनधार्य ते तस्थुः । ततो माघशुक्ल गाढवरश्वासादिरोगा- पाधिते स्वनिर्वाणसमय ज्ञाखा श्रीतरुणप्रभाचार्य-श्रीलब्धिनिवानमहामहोपाध्यायाना श्रीमुसेन खकीयपट्टयोग्यप- वदशार्पगमाणस्वशिप्यरत्नप्रधानसा लक्ष्मीधरपुनग्नसाधुराजआम्मा-साध्वीनीकीकानन्दन-युगप्रधानकमलालीलाव- तीकेलिलीलालामनश्रीमेरुमहीधरमण्डनश्रीनन्दनाभिधानप्रधानकाननममानं पद्ममूर्तिक्षुल्लक स्वकीयपदसंस्थापनपिपया शिक्षा सर्वां दत्चा, स०१३८९फाल्गुनकृष्णपञ्चम्या पाश्चात्यनहरे श्रीचतुर्विधसर्वन मह दत्तमिथ्यादुष्कृतदानाः स्वमु- सोचारिताशनाः नानाराधनामृतपानाः पञ्चपरमेष्ठिश्रेष्ठध्यानमन्धानपञ्चसौगन्धिकताम्बूलाखादनमुरभितानना रात्रि- हरद्वयोद्देशे स्वर्गकमलापाणिपीडनविधि विदधुः। ततः प्रातः समसाम्प्रतिफरिपमफालकालरात्रन्यक्कारसमाचारचतुरभास्करप्रकारश्रीमद्विधिसघमहाधारश्रीमजि- नकुशलमूरियुगप्रवरास्तमनेन विधुरितान्तःकरणेनापि श्रीसिन्धुमण्डलनानास्थानपास्तव्यसुधारकममुदायप्रवरेण श्रीदेव- गुरुकार्यकरणप्रगुणेन पञ्चसप्ततिमण्डपिकामण्डितममुद्दण्डदण्डविडम्बितासण्डमण्डलपिमाननिर्याणविमानविधानपू- र्वक निर्याणमहामहोत्मनश्चक्रे । शरीरसस्कारश्च सारघनसारागुरुरूस्तुरिकाश्रीमलयाचलसारचन्दनप्रमुससुगन्धिद्रव्यै- रेस पिरचयाश्चक्रे । ततश्च सस्कारभूम्या साधुराजरीहडपूर्णचन्द्रकुलप्रदीप-साधुराजहरिपालसुआवकारेग मत्पुत्र साझाञ्झण-सा०यशोधनलप्रमुसमर्पपरियारपरिघृतेन समस्त शस्तदर्शनजनजातनेत्रपत्रमुधाधारापारणाकारणाप्रवीण- रूप श्रीभरताधिपनिनिर्मित श्रीमदष्टापदगिसरिशिसरशेखरायमानश्रीइक्ष्वाकुकुलवशीयमुनिमतल्लिकावितानसस्कार- स्थानप्रधानस्तूपखरूपमतुच्छम्लेच्छकुलजनव्याकुलश्रीसिन्धुमण्डलमध्यनिवासिश्रााकलोकमनोजष्टम्भनादानान्तरी श्री स्तूप कारयामास। ११५. ततश्च स० १३९० वर्षे ज्येष्ठ शुक्लषष्ट्या सोमवारे मिथुनलने श्रीदेवराजपुरे श्रीयुगादिदैननिधिचत्ते श्री. तरुणप्रभाचापः श्रीजयधर्ममहोपाध्याय-श्रीलभिनिवानमहोपाध्यायप्रमुसत्रिंशत्सरयाकमुनि मालानेकमाध्ची- नानाजनपदनगरग्रामवास्तव्यासरयवपक्ष परपक्षसुधारक-त्रा मण-ब्रह्मक्षत्रिय राजपुत्र-तुरुप्फनाथायनेकमहसूसख्य- लोस्मद्दामेलापफेन विपीयमानाम्बमारियोपणासु, क्रियमाणासु नानाविधासु प्रोत्मर्पणासु, पितत्यमानेपु बहुविधेष्व- वारितमोपु, म्याने स्थाने दीयमानेषु तालारासकैपु, गीयमाने पनिषसुधरनारीभिर्धनलमगलेषु, सजायमानेषु मम- प्रजननयनप्रमोदनृत्याभिषेकेषु प्रेक्षणीयेषु, पुष्करावर्तमेघपदसण्डधनधान्यसवर्णमुवर्णतुरङ्गमादिनानाविधमहादा- नधारामिर्पित्सु थानककदमकेषु, निजभुजार्जितामेयस्वापतेयवीजापनक्षेत्रभूमिकासु क्रियमाणासु श्रीचतुर्विधसघ- पूजासु, श्रीजिनकुशरसूरीमा शिक्षानुसारेण पद्ममूर्तिक्षुल्लकस्य श्रीजिनकुशनसूरीन्द्रपट्टमिहामने संस्थापना पिदधे। श्रीपूज्यादेशानुमारेण श्रीजिनपद्ममुग्य इति नाम कृतम् । श्रीजिनपद्मसरीणा पट्टाभिपेकमहोत्मयश्च रीहडकुलप्रदीप- साधुधनदेवपुत्ररन-साधुहेमलाद्गन-माधुपूर्णचन्द्रपुनरलेन श्रीजिनशामनप्रभावनाकरणप्रवीणेन श्रीराधुजयोजयन्ता- दिमहातीर्थयानाकरणश्रीजिनचन्द्रमूरि-श्रीजिनकुशलमूरियुगप्रनगगमश्रीमिन्धुदेशविहारकारापण श्रीआचार्यपद श्रीउ- ८६ खरतरगच्छालंकार - पाध्यायसंस्थापनास्वपुत्रिकादीक्षादापनप्रमुखदन्तिदन्तावदातावदातव्रातसंजातसुयशःकुसुमश्रेणीसौरभमरमुरभितसर्व- दिक्कुटुम्बकेन साधुराजहरिपालसुश्रावकेण पितृव्यसाधुकटुक-भ्रातृसाधुकुलधर-सत्पुत्रसाधुझाञ्झण-सा० यशोधवल- प्रमुखसकलपरियारपरिकलितेन सर्वेषु देशेषु कुङ्कुमपत्रिकाप्रेषणपूर्व चतुर्दिक्षु सर्वस्थानश्रीविधिसंघान् समामन्त्र्य,मास- कादारभ्य प्रतिदिनं श्रीसाधर्मिकवात्सल्यादिनानाप्रभावनासंघपूजादिमहामहोत्सवेषु स्वभुजोपार्जितानेकसहस्रसंख्य- रूप्यटककव्ययेन याचकजनमनःसन्तोपपोपपूर्वकं कारितः। तस्मिन् महोत्सवे साधुआम्बा-सा झाझा-सा०मम्मी-सा०चाहड-साधुस्सुर श्रेष्मोहण-सा नागदेव-सागोसल -सा०कर्मसिंह-साल्खेतसिंह-साव्योहिथप्रमुखनानास्थानवास्तव्यमहामहद्धिकसुश्रावकैश्च स्वकीयं स्वापतेयं सफली- चक्रे । तस्मिन्नेव महोत्सवे जयचन्द्र-शुभचन्द्र-हर्पचन्द्रमुनीनां महाश्री-कनकधीक्षुल्लिकायाश्च श्रीजिनपद्ममूरिभिर्दीक्षा प्रददे । पं०अमृतचन्द्रगणेर्वाचनाचार्यपदं प्रदत्तम् । अनेकश्राविकाभिर्माला गृहीता । अनेकश्रावक-श्राविकाभिः श्रीस- म्यक्त्वारोप-श्रीसामायिकारोप-परिग्रहपरिमाणानि गृहीतानि । तदनन्तरं ज्येष्ठ शुक्लनवम्यां साधुराजहरिपालकारित- श्रीयुगादिदेवप्रमुखार्हदिम्बानां स्तूपयोग्य-श्रीजेसलमेरुयोग्य-श्रीश्यासपुरयोग्य-श्रीजिनकुशलसूरीगां मूर्तित्रयस्य प्रतिष्ठामहोत्सवः पदस्थापनामहोत्सववत् सविस्तरतरः कृतः। तस्मिन्नेव च दिन महता विस्तरेण श्रीचतुर्विधसंघम- हामेलापकेन श्रीजिनकुशलसूरीणां मूर्तिः स्तूपे संस्थापिता । तदनन्तरं पट्टाभिषेकमहोत्सवोपरि समागतश्रीजेसलमेर- वीयश्रीविधिसमुदायगाढतराभ्यर्थनया श्रीउपाध्याययुगलप्रमुखसाधुद्वादशपरिवारपरिवृताः श्रीपूज्याः श्रीजेसलमेरवी- यश्रीविधिसमुदायकारितस्वपक्ष-परपक्षातुच्छम्लेच्छानन्दकारिसविस्तरतरप्रवेशकमहामहोत्सवपूर्वकं श्रीपार्श्वनाथदेवा- धिदेवं नमस्कृतवन्तः । प्रथमा चतुर्मासी च तत्र कृता। ११६. तदनन्तरम् , सं० १३९१ वर्षे पौपवदिदशम्यां मालारोपादिमहोत्सव सविस्तरतरं विधाय, लक्ष्मीमाला- गणिन्याः प्रवर्तिनीपदं दचा, श्रीपूज्या वाग्भटमेरूपरि विहृताः । तत्र च सा प्रतापसिंह-सा सातसिंहप्रमुखश्रीसमु- दायेन श्रीचाहमानकुलप्रदीपराणकश्रीशिखरप्रमुखश्रीराजलोकनगरलोकसंमुखानयनपूर्वकं प्रवेशकमहोत्सवं विधाय श्रीयुगादिदेवमहातीर्थ नमस्कारिताः। तत्र च दिनदशकं श्रीसमुदायस्य समाधानं समुत्पाद्य, श्रीपूज्याः श्रीसत्यपुरो- परि विहृताः। श्रीसत्यपुरे च राजमान्यसर्वसंघकार्यनिर्वाहणसमर्थसाधुनिम्बाप्रमुखश्रीसमुदायेन राणकश्रीहरिपालदे- चप्रमुखश्रीराजलोक-नगरलोकसम्मुखानयनपूर्वकं प्रवेशकमहामहोत्सवः प्रचक्रे । श्रीमहावीरदेवं च श्रीपूज्या नमस्कृ- तवन्तः। तत्र च माघशुक्लषष्ठयां श्रीसमुदायकारितं सकलजनचेतश्चमत्कारकारकं व्रतग्रहणमालारोपादिमहोत्सव चक्रुः । श्रीपूज्यैस्तस्मिन् महोत्सवे नयसागर-अभयसागरक्षुल्लकयोर्दीक्षा प्रदत्ता । अनेकश्राविकाभिर्माला प्रगृहीता । श्रीसम्यक्त्वारोपश्च कृतः। तत्र च किंचिदूनं मासमेकं श्रीसमुदायस्य समाधानमुत्पाद्य, पश्चात् श्रीआदित्यपाटके संघपुरुषसा०वीरदेवादिसर्वसमुदायकारितसविस्तरतरप्रवेशकमहामहोत्सवेन श्रीशान्तिनाथमहातीर्थ नमश्चक्नुः । ततो माघशुक्लपूर्णिमायां सा जाहणकुलावतंससा तेजपालप्रमुखश्रीसमुदायकारितः सविस्तरतरः प्रतिष्ठामहामहोत्सवो चिर- चयाञ्चक्रे । तस्मिन् महोत्सवे श्रीयुगादिदेवप्रमुखजिनविम्बपञ्चशत्याः श्रीपूज्यैः प्रतिष्ठा विदधे । ततः फाल्गुनाद्यपष्ठी- दिने मालारोपण-श्रीसम्यक्त्वारोपादिमहोत्सवो विरचयामासे । ततः सं० १३९२ वर्षे मार्गशीर्पवदिपष्ठीदिने क्षुल्लकयोरुत्थापनाश्राविकामालाग्रहणादिमहोत्सवश्चके । ११७. ततः सं० १३९३ वर्षे कार्तिकमासे श्रीपूज्यैलघुत्रयोभिरग्यवश्यकर्तव्यतया साधुतेजपालकारितसविस्तर- तरघनसारनन्दिपूर्वकं प्रथमोपधानतपो व्यूढम् । ततः श्रीश्रीमालकुलावतंससा सोमदेवसुश्रावकस्य श्रीजीरापल्लीसमल- ङ्कारश्रीपार्श्वनाथजिननिनसाविहितगाढतराभिग्रहस्य विज्ञप्तिकया फाल्गुनाद्यदशम्यां श्रीपत्तनात् प्रस्थाय, नारउद्रस्थाने युगप्रधानाचार्यगुर्वावती। मं० गेहाकेन कारितमहाप्रवेशका दिनद्वयमनस्थाय श्रीआशोटास्थाने श्रीपूज्याः समाययुः । तत्र च साधुश्यामलकुलो- सेन श्रीगत्रुञ्जयादिमहातीर्थयात्रनिर्माणविश्वविख्यातनानावदातेन सद्धपुरुषसाधुवीरदेवसुधारकण श्रीविधिममुदा- यसहितेन राजश्रीसं(रु)द्रनन्दनराज गोधा-सामन्तमिहादिसकलराजलोकनागरिकसम्मुखानयनपूर्वक श्रीभीमपल्ली- कारितयुगप्रवरागमश्रीजिनकुशलमूरिप्रवेशकमहोत्सववत् श्रीपूज्याना सविस्तरतरः प्रवेशकमहोत्सपश्चके । ततश्च माधु- मोसदेवकारितविहारक्रमोपक्रमा पिमफालेऽप्यम्मिन् चौरचरटप्रचारप्रचुरेऽपि मागें नगरमार्ग इस निःशङ्काः श्रीपूज्या 'बृजद्रीस्थाने पाढाववधारयाश्च । तत्र च साधुजलपिपुलकुलगगनतलसमलङ्करणसहस्रकिरणकल्पेन सामोसदेव- सुश्रापकण सर्वश्रीनिधिसमुदायसहितेन चाहमानवशमानममरोराजहमसमानखवाचाप्रदाननिर्माहणप्रधानराज० श्रीउ- दयसिंहप्रमुसराबलोकनागरिकलोकसम्मुखानयनेन महाप्रभारनापुर.मरप्रवेशकमहामहोत्सवश्वके । ११८. ततस्तत्रा वर्षे राज० श्रीउदयसिंहमहाप्रसादमामाद्य माधुराजमोसदेवेन साधुराजमिहतनय-सा०पूर्णमिह- साधनसिंहादिमकलस्वकीययुटुम्बमहितेन श्रीअर्बुदाचलादितीर्थयात्रा कर्तुं श्रीपूज्या चित्रपयामामिरे। श्रीपूज्यश्च ज्ञानध्यानविधानसमनुकृतमीवपूर्वजयुगप्रधानपरम्परारदातनिधिमिति परिभाव्य श्रीतीर्थयात्रामहत्प्रभावनाङ्ग श्री- सम्यक्तनिर्मलतानिदान मुबानकाणा कर्तव्यैवेति तद्विधाने समादेश प्रादायि । ततश्च श्रीमपादलक्षीय-श्रीश्रीमालीय- सानीजा-सा देपाल-सा०जिनदेव-मा साङ्गाप्रमुखस्वपल-परपक्षश्रावकमकुमपत्रिकाप्रदानेन, मार्गे च सा०मूल- राज-सा पद्मसिंहाम्या मर्पमहस्य शुद्धौ क्रियमागाया समाकार्य, चैत्रशुक्लपष्ठीदिने जादित्यवारे श्रीपूज्याना पार्थात् श्रीतीर्थयात्रायोग्यनूनकारितश्रीदेवालये श्रीशान्तिनाथपिम्मस्य सस्थापनावासक्षेप' साधुमोखदेवेन कारयामासे । ततो- ऽष्टाद्विकामहोत्सवान् महाप्रभारनया निधाय चैत्रशुक्लपूर्णिमाया श्रीवूजडीवास्तव्य-मा०काला-सा कीरतसिंह-सा० होता-मा भोजाप्रमुखश्रीनिधिसघ-मऊढाप्रमुसान्यथावरसघमेलापफेन श्रीदेवालयप्रचलनमुहूर्त जने। श्रीपूज्या अपि श्रीलम्घिनिधानमहोपाध्याय-बा० अमृतचन्द्रगणिप्रमुखमुनिमतल्लिकापश्चदश-श्रीजयद्धिमहत्तराप्रमुससाव्यष्ट- कपरिवृताः श्रीमद्देन सह श्रीतीर्थयात्राया प्रचेलुः। ११९. ततः श्रीजद्रीमद श्रीमपादलक्षीयमद्धेन सह मिलिला श्रीनाणातीय समाययौ । तत्र च सा सूराप्रमुस- आपकन्दस्वीकृतश्रीहन्द्रपदादिनिर्माणन महतीं प्रभारना विधाय, श्रीमोसदेनप्रमुख श्रीसद्धः श्रीमहावीरमहाप्रासादे रूप्यटट्वशत २ द्रव्य मफलीचकार । तत श्रीपूज्याः शुभगधुनः प्रोत्साह्यमाना समस्तश्रीनिधिमद्धेनाहमहमिकया चरितस्यमानाः श्री दाचलालङ्कारमफरलोकमनोपहारपिनानवितानमारश्रीपिमलनिहार-श्रीलूणिगविहार श्रीतेजसिह- निहारमूलालङ्कारश्रीनामेय-धीनमीश्वरप्रमुसथीतीर्थकरसार भारमार नमश्चकुः । तत्र चमा०मोसदेवप्रमुखश्रीनिधिमद्देन श्रीराक्रपदामात्यपढादिपदनिर्माणमहायजारोपणागारितमत्रादिमहामहोत्सरपरम्परा चिरचयता रूप्यटकशत५ प्रमाण द्रविण मफलीचक्रे । ततः श्रीमहादनपुरस्तूपालङ्कारश्रीमसिनपतिमरियुगप्रधानमूर्ति मुद्रस्थलाग्रामे श्रीपूज्या सल्लम- इसमन्विताः प्रणेमः। तत श्रीजीरापल्या जाग्रत्प्रभावकमलामनाथश्रीपार्थनाथ श्रीपूज्या श्रीमहममन्निता प्रणमन्ति स। तत्र च श्रीमद्देन श्रीशकपदादिमहोत्सवान् निधाय रूप्यटकशत १५०कृतार्थीकृतम् । तत. स्थानात् प्रस्थाय श्रीमतः श्रीचन्द्रावत्या मालमद्धपादारधारण विदथे । तत्र च श्रीमावस्य साघुझायण-मरूपाप्रमुसनागरिकमुश्रानफलोफेन श्रीसाधर्मिकमात्सत्यत्रीमहापूजादिविधानेन बहुमानप्रदान प्रचके । श्रीमद्देन च तत्रापीन्द्रपदादिविधानेन श्रीयुगादि- देवनामादे रूप्पटवागत कृतार्थयामासे । ततोऽपि प्रस्थाय श्रीआरामने श्रीनेमीश्वरप्रमुसपश्चतीर्थी श्रीपूज्या श्रीमद्वेन सह नमन्ति । तत्रापि श्रीमदन पूर्वगच्छऋपदादिनिर्माणन रुप्यटशत १५० मफलं निर्ममे । ततश्च श्रीतारद्गाके श्रीकुमारपालभूपालकीर्तन श्रीअजितस्वामिन श्रीमद्ध. प्रणनाम । तत्र च विशेषतर श्रीमान श्रीशपदादिनिर्माणेन रुप्पटगते २ मफले पिघात । ततो च्याघुटय श्रीमद श्रीनिगमके ममागमत् । तत्र च मं०साङ्गगपुत्ररत्न-म०- ८८ खरतरगच्छालंकार मण्डलिक-मं०वयरसिंह-साल्नेमा-सा०कुमरपाल-सा०महीपालप्रमुखत्रिशृङ्गमकसङ्घन महाराजश्रीमहीपालाङ्गज-म- हाराजश्रीरामदेवविज्ञपनं कृता, तदीयनिरोपमासाद्य निःस्वानेषु वाद्यमानेषु सविस्तरतरः श्रीसद्यस्य नगरप्रवेशकम- हामहोत्सवश्चक्र । श्रीपूज्यैश्च सर्वचतुर्विधसङ्घसमन्वितैः सविस्तरा सर्वप्रासादेपु चैत्यप्रपाटी विदधे । श्रीसङ्घश्च श्रीश- क्रपदादिनिर्माणेन रूप्यटङ्कशत १५० श्रीपार्श्वनाथप्रासादे कृतार्थीचकार । १२०. ततः प्रतिदिक्प्रसर्पत्प्रतिनिनादश्रीपूज्यनिष्प्रतिमनातिभवैभवादिगुणगणसंभवयशोवादसमाकर्णनेन संजा- तकौतुकसमाजः श्रीरामदेवमहाराजः सा०मोखदेव मं०मण्डलिकाग्रे प्रतिपादयामास-'युप्मद्गुरूणां लघुपयसामपि महान् प्रज्ञाप्रकर्षः श्रूयते । अतस्तदवलोकनार्थमहं तत्रागमिष्यामि; अथवा तान् मम पाश्च समानयत । ततः सामोखदेव- म०मण्डलिकाभ्यां श्रीपूज्या महताऽऽग्रहेण विज्ञप्यन्ते स्म । ततस्तदाग्रहाच्छ्रीपूज्याः श्रीलब्धिनिधानमहोपाध्यायादि- साधुपरिवृताः श्रीरामदेवमहाराजसभायां पादा अवधारितवन्तः। श्रीरामदेवमहाराजः श्रीपूज्यान समागच्छतोऽवलोक्य स्वकीयासनात् समुत्थाय श्रीपूज्यपादान् ननाम । श्रीपूज्योपवेशनार्थ चतुष्किका मोचयामास च। श्रीपूज्यैश्चाशी- दिः प्रादायि । तत्र चोपविष्टेन श्रीसारङ्गदेवमहाराजव्यासेन खोपटं काव्यं व्याख्यायि । तत्काव्ये च श्रीलब्धिनि- नमहोपाध्यायैः क्रियापदे कूटं निरकास्यत । ततः श्रीरामश्चित्ते चमत्कृतः । पुनः पुनः सभायां वभाण-'अहो ! अमीपामुपाध्यायानां जाग्रत्समग्रशास्वरहस्यानां महाभटवद्वाक्पटुता, येनास्माकमपि सभायां व्यारावचने कूटं नि- ष्कासितम्' । ततः सर्वाऽपि राजपर्पत् मस्तकधूननेन ताण्डवं नाटयन्ती श्रीपूज्यराजश्रीमदुपाध्यायमिश्रगुणवर्णनपरा जज्ञे । ततः श्रीपूज्यैः श्रीराममहाराजवर्णनं तात्कालिकयार्यया विदधे । तथा हि- विहितं सुवर्णमारङ्गालोभिनापि त्वयाऽदभुतं राम!। यत्ते लङ्कापुरुषेण ननु ददे श्रीरा सीता ॥ [९३]] ततः सर्वाऽपि सभा चमत्कृता । ततः श्रीरामेण श्रीसिद्धसेनप्रमुखाचार्यान् समाकार्य, तत्प्रत्यक्ष श्रीपूज्यपार्थात् कायस्थकथित विकटाक्षरं काव्यमलेख्यत । तच्च श्रीपूज्यनूतनदृष्टराजसभायामपि धाष्टर्यशालिभिरिमेकं वाचयि- खोत्पुंस्य च मुखे नाममालामनवच्छिन्नवाण्या गुणयत् सर्वकं समलिख्यत । लोकश्च सर्वोऽपि श्रीपूज्यानां संमुखो वभूव । ततः पुनरप्येकस्यैकस्य श्लोकस्य प्रत्येकमेकमेकमक्षरमाचार्य-व्यास कायस्थपार्थाल्लेखयित्वा श्रीपूज्यैरुत्पु- सितम् । एवं द्वितीयवारं तृतीयवारमित्यादि यावत् श्लोकत्रयं सम्पूर्णमजनिष्ट । ततः श्रीपूज्यनिष्प्रतिमप्रज्ञापोपविशे- पशालिभिः सम्पूर्णश्लोकत्रयं पट्टकेऽलेखि । तेन च सुकर्मणा विश्वत्रयेऽपि स्वकीयश्लोकराजहंसः खेलनार्थमपि । ततः सर्वाऽपि राजसमा-'अद्यापि विषमकलिकालविलुप्तसकलकलास्वपि लोकेषु श्रीजैनशासने विलोक्यन्तेऽतिशा- यिकलाकलापकलिताः श्रीसरिवराः' इति श्रीपूज्यगुणगणवर्णनपरा जज्ञे । श्रीपूज्याश्च सराजराजसभाचेतश्चमत्कार समुत्पाद्य श्रीसचे पादाववधारयाञ्चक्रुः । १२१. ततश्चन्द्रावत्यादिमार्गेण श्रीचतुर्विधसद्धेन वरिवस्यमानाः श्रीपूज्या वूजडीस्थाने पादाववधारयामासुः । तत्र च नियूंढश्रीसङ्घमाग्भारेण निनिंदानस्वर्णरूप्यवस्वाश्वप्रमुखवस्तुवितानमहादानप्रदानपवित्रीकृतामेयस्वकीयस्वाप- तेयसारेण सङ्घपुरुषसाधुमोखदेवसुश्रावकवरेण श्रीउदयसिंहमहाराजप्रमुखराजलोकनागरिकलोकसंमुखागमनेन....... वाद्यमानेषु सर्वेष्वपि वाद्येषु श्रीसङ्घसहितश्रीदेवालयस्य प्रवेशकमहामहोत्सवो विरचयामासे । श्रीपूज्याश्च सपरिवारा- स्तत्र चतुर्मासी चक्रुः॥ ॥ समाप्तिमगमदत्रेयं गुर्वावली ॥
वृद्धाचार्यप्रवन्धावलिः । १-श्रीवर्द्धमानसूरिप्रवन्धः। अथ वृद्धाचार्याणां प्रवन्धाः संक्षेपेण कथ्यन्ते- १. अन्नया कयाई सिरिसद्धमाणमूरिआयरिया अरनचारिगच्छनायगा सिरिउजोयणमरिपधारिणो गामाणु- गामं दूहजमाणा अप्पडिग्घेण निहारेण रिहरमाणा अनुयगिरितलहट्टीए कामद्दहगामे समागया। तयणतरे पिमल- दंडनायगो पोरवाडवसमडणो देसभाग उग्गाहमाणो सोगि तत्क्षेप आगओ । अन्युयगिरिमिहर चडिओ। सचओ पव्वयं पामित्ता पमुडओ चित्ते चितेइ-'अत्थ जिणपासायं करेमि' । तार अचलेसरदुग्गमासिणो जोगी-जगम-तानस- सन्नासि-माहणप्पमुहा दुट्टा मिच्छत्तिणो मिलिऊण निमलमाहु दडनायग समीर आढत्ता । एष पयासी-'भो विमल ! तुम्हाण इत्थ तित्थ नस्थि । अम्हाण तित्थ कुलपरपरायात वट्टइ । जओ इहेन तर जिणपामाय काउ न टेमि'। तो विमलो निलक्सो जाओ । अन्यगिरितलहट्टीए कासदहगामे समागओ। जत्य बद्धमाणसूरी समोसड्ढो तत्र । गुरु विहिणा पदिऊण एवं वयामी-'भगनन् ! इहेर पव्यए अम्हाण तित्थ जिणपंडिमारूव बट्टइ ति नो ना? । तओ गुरुणा भणिय-वच्छ ! देण्याआराहणेण सम्बजाणिजह । छउमत्था जनहा कह जाणति। तओ तेण विमलेण पत्थणा कया । किंबहुणा वद्वमाणसरीहिं छम्मासीतव कय । तमो धरणिदो आगओ। गुस्णा कहिय-'भो धरणिदा! मुग्मितअधि- टायगा चउमट्टि देण्यासति । ताण मज्झ एगोनि नागओ, न य किचि कहिय, फि कारण ?"-धरणिंदेणुत्त-'भगन्। तुम्हाण मरिमतस्स अक्सर वीसरिय । असुद्धभानाओ देवया नागन्छति । अह तनलेण जागओ' । गुरुणा उत्त- 'भो महाभाग! पुष मरिमत मुद्ध करहि। पच्छा अन्न कज कहिस्मामिति। धरणिदेणुत्त-'भगान् ! मम सत्ती नस्थि सरिमतक्सरस्म सुद्धासुद्ध काउ तित्थकर पिणा' । तओ सूरिणा सरिमतस्स गोलओ वरणिदस्म समप्पिओ । तेण महाविंटेहसित्ते सीमधरसामिपासे नीओ। तित्थंकरण सरिमतो सुद्धो को । तमो वरणिदेण सूरिमतस्म गोलओ सरीण समप्पिओ। तओ वारचयसरिमतममरणेण सचे जहिट्ठायगा देना पञ्चक्सीभूया। तमो गुरुणा पुट्ठा-'विमल- दंडनायगो अम्हाण पुच्छड-अम्यगिरिसिहरे जिणपडिमारून तित्थ अच्छड णा । तो तेहिं भणिय-'अनुपादे- वीपामायचामभागे अदयुदजादिनाहस्म पडिमा वट्टई । असडक्सयसत्थियस्म उपरि चउमरपुष्फमाला जत्थ दीमह, तत्य सणियच' । इय देवयारयण सुया गुरणा विमलसाहुस्स पुरओ कहिय । तेण तहेर क्य । पटिमा निग्गया। विमलेण मवे पासडिणो आहूया। दिट्ठा जिणपडिमा। सामायणा जाया । तओ पामाय काउमारद्ध निमलेण। तओ पासडेहि भणिय-'अम्हाणं भूमि पूरिऊण ढव्यं देहि । तओसिमलेण भूमि दबेहि पूरिऊण दब दिन्न । तो पासाय । बद्धमाणसूरीहिं तित्थ प[य]डिय न्हाणायाहय सव्व कय । तमो गयकालेण मिच्छत्तिणो तस्माषीणा जाया । तो चापनजिणालओ सोपणस्लसदडधयमहिओ पासाओ निम्मनिओ विमलेण । अट्ठारमकोडी तेवनलम्स- सखो वो लग्यो। अनि अखडो पामाओ दीसइ ।। इय बद्धमाणमूरिप्परयो समत्तो।।
९० वृद्धाचार्यप्रवन्धावलिः। २.-जिनेश्वरसूरिप्रबन्धः। २. अन्नया अवसरे सिरिवद्धमाणसूरिणो महीमंडले विहरमाणा सीधपुरनयरे संपत्ता। जत्थ सरस्सई नई सया वहह। तत्थ बहवे माहणा न्हायति । तेसिं मझे पुक्खरणागोत्तीओ माहणो सयलविजापारगो जग्गाभिहाणो न्हाण काऊण बाहिरभूमीए गयाणं सूरीणं संम्मुहं मिलिओ। जिणमयं निंदिउं लग्गो-एए सेयंवरा सुद्दा, वेदबाहिरा अपवित्ता। तओ गुरुणा उत्त-'भो जग्गानाममाहणा किं वाहिरन्हाणेण । तुह सरीरसुद्धी नत्थि, जेण तुमं मत्थए मडयं वहसि । तओ विवाओ जाओ-'जइ मम सिरो मडओ तओहं तव सीसो भवामि, अन्नहा मम सीसो तुमं । गुरुणा भणियं-'एवं होउ त्ति' । तओ कुद्धेण तेण सिरवेडणवत्थो दूरी कओ। पडिओ मडयमच्छो । पणो हारिओ तओ। गुरुसमीवे सीसो जाओ। तओ दिक्खं सिक्खं गहिऊण सिद्धंतविऊ जाओ । गुरुणा जुग्गंजाणिऊण नियपट्टे ठविओ। जिणेसरसूरी इइ नाम कयं । पच्छा वद्धमाणसूरी अणसणं काऊण देवलोग पत्तो । तओ जिणेसरसूरी गच्छनायगो विहरमाणो वसुहं अण- हिल्लपुरपट्टणे गओ । तत्थ चुलसीगच्छवासिणो भट्टारगा दवलिंगिणो मढवइणो चेइयवासिणो पासइ । पासित्ता जिणसासणुन्नइकए सिरिदुल्लहरायसभाए वायं कयं । दससय चउवीसे(?) बच्छरे ते आयरिया मच्छरिणो हारिया । जिणेसरसूरिणा जियं । रन्ना तुटेण खरतर इइ विरुदं दिन्नं । तओ परं खरतरगच्छो जाओ॥ इति संक्षेपेण जिणेसर- सूरिप्रवन्धः ॥२॥ ३.-श्रीअभयदेवसूरिप्रवन्धः। ३. अह जिणेसरमरिपट्टधारी छविगयपरिहारी जिणचंदसूरी जाओ। तप्पट्टे सिरिअभयदेवसूरिणो आयरिया गुञ्ज- रभूमि विहरमाणा खंभाइतिनगरे आगया। दुक्कम्मवसेण तेसिं सरीरे कुट्ठो जाओ। सासणदेवया आगंतूण सुत्तस्स कुक्कडीओ छोडणत्थं गुरूण हत्थे समप्पिया । ते आयरिया छोडिङ असमत्था भणंति- 'वयं गलियकुट्टधारिणो सुत्तता- रच्छोडेउं नत्थि सत्ती' । सासणदेवया भणिय-'भो आयरिया ! तुमं नवंगसुत्तवित्तिकारी भविस्ससि । तित्थं पभाव- यिस्ससीह तए चिंता कावि न कायया । परं खंभाइतिनगरवाहिरिया सेढी नाम नई अस्थि । खरपलासस्स अहे पासनाहस्स पडिमा वट्टइ। तत्थ गंतूण तस्स थुई कुरु' । तओ अभयदेवमूरिआयरिया देवयावयणं सुणिऊण वाहिणिं आरुहिऊणं संघसहिया तत्थ गया । “जयतिहुयण वरकप्परुक्ख" इच्चाइ बत्तीसवित्तजुत्तं नमोकारं कयं । पासनाहप- डिमा पयडीभूया । संघेहिं विहिणा न्हवणपूयाविही कया । तप्पभावाओ अभयदेवस्स कुटुं गयं । सुवणवन्नो सरीरो जाओ । तओ 'जयतिहुयण'स्स दो वित्तं भंडारियं । संपइ तीसं वित्तं वट्टइ । सवे पढंति । अहुणा खरयरगच्छे 'जय. तिहुयण' नमोकारं विणा पडिकमणं न लब्भइ । इइ गच्छसमायारी गुरुसंपदाओ॥ इतिश्रीअभयदेवसूरिप्रवन्धः॥३॥ ४.-श्रीजिनवल्लभसूरिप्रबन्धः। ४. अह अभयदेवसूरिपट्टे जिणवल्लहसूरी जाओ । तप्पबंधो लिहिजइ संखेवेण । मालवदेसे उज्जेणीनयरीए क- चोलायरिओ चेइयवासी परिवसइ । तस्स सीसो जिण]वल्लहो नाम । सो संसाराओ विरत्तचित्तो संवेगपरो। किं कुणइ कुसंगे पडिओ। अह अन्नया, कच्चोलायरियस्स सिद्धतस्स भंडारो अस्थि, इकारसंगाइसुत्तस्स पुत्थयाणि संति, परं सो आयरिओ जिणवल्लहस्स सिद्धतं न पाढइ न य दंसेइ । जओ सयं सिढिलो । अन्नया एगतेण जिणवल्लहेण पुत्थओ छोडिओ। एगा गाहा निग्गया- असणे देवदव्वस्स, परत्थीगमणे तहा । सत्तमं नरयं जंति, सत्तवाराओ गोयमा ॥१॥ इइ गाहाअत्थं चिंतिऊण संसाराओ विरत्तो नीसरिऊण अणहिलपुरपट्टणे गओ। तत्थ चुलसी पोसहसाला, चुलसी- गच्छवासिणो भट्टारगा वसति । जिणवल्लहो जत्थ जत्थ पोसहसालाए. गच्छइ, पुच्छइ, पिच्छइ, कत्थवि चित्तरई न .
वृद्धाचार्यमरन्धावलि । जायइ । पच्छा अमयदेवमरिपोसहसालाए गओ। दिट्रो सुविहियचूडामणिनिग्गंथो आयरिओ विस्म सयासे दिक्सा गहिया। कमेण जोगवाहाविऊण गीयत्यो को। सन्यसपअन्भत्थणावमाओ एगारह सइ सतसट्टे वरिस अमयदेवस्- रिणा मूरिमतो डिनो जिणवल्लहमरि इड से नाम विहिय । सन्चत्य विहरइ विहिपक्खयापगो सुविहियचछचूडामणी। सवेगपरायणो विहरतो मेडणि मेदपाडटेसे चित्तकूडदुग्गे संपत्तो। तओ मिच्छत्तबहुलो लोओ जिणधम्म कोवि न पडिवलेह । तओ सूरी चामुढादेवीपामाए ठिओ। तो रयणीममए चामुंडा आगया। कपियं पासायं । गुरूण उप- सग्ग काउमादत्ता। सरिणा सरिमतरलेण सीलिया वसीकया। छागाइजीमहबलि छडावियं । जिणसासणस्स पमारणा जाया। देवया भणिय-'मम नामेण गच्छनाम कुणह, जहा संतुट्ठा महायं करेमि तुम्हें । गुरुणा तहेव कयं । सव्वे लोया वोहिया । सम्मत्त दिन्न । ५. अन्न च-जिनलहरिमभीवे एगो मानगो माहारण इह नामो निद्धणो धम्मिो चिट्टड । गुरुणा तस्स दसफोडिदव्यस्म परिग्गदो दिन्नो । गयपहाणपुत्तेण हसिय लोगममक्स । एमो दरिद्दी गिहे गिहे भोयणं करेइ । एयस्म दमकोडिदव्बपरिगह पम्मह । गुम्णो नि तारिमा । तओ गुरुणा उत्त-'भो पहाणपुत्त नो हमियन एयस्स। एसो ठन मत्थयाओ [क]कर उत्तास्मिड त्ति कटु । अन्नया गुस्खयणाओ साधारणमारगेण पंचसयमयणमगडाणि गहियाणि । तम्मो उपरि मयण मज्झ सुपन्न । पिषिय घणहो जाओ। रायपहाणपुत्तो रन्ना दडिओ, यघियो। दव नत्यि तम्म मिरे कपर दिन्न । माहारणमारगेण कोडिदव्यं दाऊण छोडापिओ । जिणपासाय कारिय चित्त- कूडनगरे । जिणवलहमग्गिा पडहिय । सेत्तुजे सपाहियो जाओ। माहारणमारगो देवगुरुपयमत्तो परमसुमारगो। अन्न च- वागडटेसे दममहमगेहाणि सिरिमालाण पडियोहियाणि जिणवल्टइसरिणा। पिंडरिमुद्धिपगरणं च रइयं ।। इति जिनपल्लममूरिप्रवन्धः ||१|| ५-श्रीजिनदत्तसूरिप्रवन्धः । ६ जिणालमारिपट्टे जुगप्पहाणा जिणदत्तमूरिणो अणहिलपुग्पत्तणे सिहरिया । तत्थ मिग्निागमो नाममागो परिवमहासम्म सगो जाओ जुगप्पहाणम्म । मये माहुणो अभिमाणासेण नियनियगच्छे जप्पाण आयरियं जुगप्प- हाणत वयति । मम्म न ना कंगादि । तओ नागदेवमारगो गिरनारपन्चए अविकादेवीमिहरे गतूण अट्ठम त कय । अविका पचकमीभ्या । तम्म हन्ध अक्सरा लिहिपा। एक ययामी-'भो नागदेवमारगा! तुह चित्त जुगप्प- हाणम्म समयो अस्थि। गच्छह ण देणुप्पिया तुम अणहिलपुरपत्तणे । मच्याए पोसहमालाए चुलमीगठियाण आयरियाण दामह निषहत्य । जो हत्यमराणि पाएर मो जुगप्पहाणो नायन्यो । तओ टेयारयण नागदेयो तत्य गयो । मच्चाए पोमदमालाए आयरियाणं नियहत्य दरिमिय, न योपि पाण्ड । तमओ सो मारओ सरतग्गा- दिसम्म जिणदत्तपरिणो पोमहमालाए गो। यदियो मृग दिट्ठो हन्यो । मरिगा मोग कय । महाणुमागा निपगु- पत्ति न पुत्वनि, लति यातनो मरिणा तस्स ममणोपामगम्म हत्ये वाममेमो करो । गुमणं आण्ममाओ सीमेण दर अस्यगणि पाडपाणि- पामानुदामा इव मटया पदीयपादालतले लुठन्ति । ममस्थलीकल्पतमा म जीया युगमधानो जिनदत्ततरिः ॥१॥ तो नागदेवेण निम्ममाण तिपयाहिपीफरेमाणी चारमारनपदणे दियो । मनविस्थाओ जाओ। ७ अग्नया जिणदनमर्ग अजयमेग्दुग्ग पर विहरियो । तन्य घउमहिजोगिणीपीठ। जया जिगटनगरीय निहिम्मा, सपा अम्हा यामागे न मरिम्मा ति कटु, जोगिणीहि मिनितिन चउमट्टिमारिपार काऊण !
९२ वृद्धाचार्यप्रवन्धावलिः। वक्खाणमज्झे समागया । दुहा देवीओ छलणत्थं । तओ सूरिणा सूरिमंतधिट्ठायगवसेण सीलिया थंभिया। उहिउ न सक्का । तओ दयावसेण मुक्का । अन्नुन्नं वायावंधो कओ। जत्थ अम्हे न तत्थ तुम्हे । अहूंठपीढे तुमे न गंतव्यं । पढमं एग उज्जेणीपीढं। वीयं ढिल्लीपीढं । तइयं अजयमेरदुग्गे पीढं । अद्धं भरवच्छे । जोगिणीहि भणिय-'भो भट्टारगा!जो तुम्ह सीसो तुम्हं पट्टे सो अम्हाणं पीठे न विहरइ । जइ विहरइ तया वध-बंधादिकट्ट सहइ'-त्ति नियमो जहा जिण- हंससूरी। तओ जिणदत्तसरीहिं तह त्ति कयं । तओ आयरिया सिंधुमंडले विहरिया । तत्थ इगलक्खासीइसहस्साणि ओसवालाणं गेहाणि पडिबोहियाणि । तओ उच्चनगरे गया। तत्थ मिच्छदिट्ठी हिं एगो माहणो छुहोअरणो रोगपत्थो मुयमाणो जिणालए मुक्को मडओ। तओ संघेहिं जिणदत्तसूरी विन्नत्तो-'भगवन् ! माहणेहिं दुहृत्तं विहियं । किं किजइ ?'. तओ गुरुणा परकायप्पवेसविजाए जिनालयाओ मडयं माहणं सजीवं काऊण नारायणपासाए खित्तं । माहणा सचिंता जाया । गुरुसमीवे आगया माहप्पं दद्दूण चरणे पडिया । पुणरवि गुरुणा मडयं सजीवं काऊण सयमेव मसाणभूमीए गंतूण पडिओ। जिणसासणस्स महिमा कया। सव्चे माहणा सावया जाया । मिच्छत्तं परिहरियं । एवं जेसलमेर-बाहडमेर-मम्मणवाहण-मरवट्टपमुहनगराणि विहरिऊण ठाणे ठाणे पभावं काऊण पंचनदे पत्ता । जत्थ पंच नईओ मिलियाओ। सोमरो नाम जक्खो पडिवोहिओ । जया जिणवल्लहसूरी सग्गं गओ तया अहायरिया गच्छावासे। एगो आयरिओ पुचदिसाए रुदओलीनगरे जिणसेखरसूरि इइ नामेण भट्टारगो रुद्दपल्लींगच्छाहियो जाओ। जिणवल्ल- हरिपदे अन्ने सत्तायरिया जालउरनगरंमि मिलिऊण मंतं इइ कयं । समग्गसंघगच्छपरिवारिया बीयं भट्टारगं करि- स्सामि, जिणवल्लहरिपट्टे । तओ दक्खिणदेसे देवगिरिनगरे जिणदत्तगणी चउमासी ठिओ अस्थि । तं सपभावगंगीय- त्थं पट्टजुग्गं जाणिऊण संधेहि आहूओ। पट्टठावणा दो मुहुत्ता गणिया । तओ संघपत्थणावसाओ जिणदत्तगणी च- लिओ । मालबदेसे उजेणीनयरीए आगओ विहरंतो। तंमि अबसरे जिणवल्लहदव्यगुरुस्स कच्चोलायरियस्स अंतकालो वहइ । तओ कचोलायरिएण जिणदत्तगणिपासाओ आराहणा गहिया । सुहझाणेण मओ । सोहम्मे कप्पे सुरो जाओ। जिणदत्तगणी अग्गे चलिओ। जीहरणिनामनगरउजाणे मुण्णदेवालए ठिओ। तत्थ पडिक्कमणं काउमारद्धं । तत्थ कचो- लायरियस्स जीवो देवो उद्दडपयंडपवणलहरीहिं खुब्भमाणो पयडीभूओ । गुरुणा उत्तं-'कोसि ?' । तेणुत्त-'अहं तुहप्पसायाओ देवसं पाविओ' । तओ तेण जिगदत्तगणीणं सत्त बरा दिन्ना । तंजहा-तुह संघमज्ञ एगो सड्डो महड्डिओ होही, गामे वा नगरे वा.-इय पढमवरो।१। तुह गच्छे संजईणं रिउपुप्फ न हविस्सइ-वीओ वरो ।२ तुह नामेण विजुलिया न पडिस्सइ-तइओ बरो ।३। तुह नायेण आंधीवधूलाइ परिभवो टलिस्सइ-चउत्थो बरो। अग्गिथंभो पंचमो।५। सैन्यजलथंभो छहो ।६। सप्पविसो न पहविस्सइ-सत्तमो बरो।७। अन्नं च पढममुहुत्ते पट्टे मा उवविससि, तुच्छाऊ भविस्ससि । वीयमुहुत्ते तु जुगप्पहाणजिणसासणप्पभावगो भविस्सइ (सि) । तुह गच्छे दसस- यसाहुणो सत्वगणिप्पमुहा, धम्मदेववाणायरियाइ पयत्था । सत्तसया साहुणीणं संपया भविस्ससि । इइ वयणं कहि- ऊण देवो अदिट्ठो जाओ । तओ गणी वीयमुहुत्ते जालउरदुग्गे एगारहसयइगुणहत्तरे वरिसे जिणदत्तस्वरी पट्टे ठविओ सव्वसंघेहिं । जारिसो जाओ। पुणो विहरतो अजयमेरदुग्गे पत्तो। पडिक्कमणमझे विज्जू उज्जोयं करेमाणा थंभिया । जिणदत्तमरी सवाउयं पालिता सग्गं गओ । तत्थेव अजवि धुंभो वट्टइ ॥ इति संक्षेपेण जिणदत्तसरि- , प्रवन्धः ॥५॥ ६.-श्री जिनचन्द्रसूरिप्रबन्धः । ८. जिणदत्तसूरिपट्टे जिणचंदसूरी मणियालो जाओ। तस्स भालयले नरमणी दीपइ । सो वि जेसलमेर- दुग्गाओ ढिल्लीनयरवासिसंघेण आहूओ । तओ सूरिणा संघस्स लेहो पेसिओ-अम्हाणं तत्थ गए जिणदत्तसरीणं वृद्धाचार्यप्रबन्धावलि । जोगिनीपीठे बिहारो निसिद्धो तेहिं । तओ दिल्लीपुरसघस्स अब्भत्यणानसेण जिणचदसूरी आगओ जोगिनीपीठे। पवेसमहोच्छवमझे जोगिनीहि छलिओ मओ। अञ्जनि पुरातनढिल्हीमज्झे तस्स युभो अच्छड । सघो तस्स जत्ता- कम्म कुणइ ॥ इतिजिनचन्द्रसरिप्रवन्धः ॥६॥ ७-जिनपतिसूरिप्रवन्धः। ९ जिणचंदररिपट्टे सिरिजिणपतिसरी हुत्या । सो नि पारसरिमठिओ पट्टे ठाविओ। विहरतो आसीनगरे समागओ। संघेहि पवेसमहोच्छओ कओ महानित्थरेण । पुणो विनपइट्ठाकारायणमार सहिं । तयणरे एगो विजा- सिद्धो जोगी आगओ भिक्खवा । विग्गचित्तो सघो कोनि तस्स भिक्स न देड । तओ सो रुट्टो । मूलनायगविंयो कीलिओ, गओ। पट्ठालग्गवेलाए सबोनि संघो उहावेउ लग्गो पर न उडे वियो । तओसघो चिताउरो जाओ। जो- गिण पिच्छति, कत्यनि न लद्धो । तया साहुणीण मज्झे जा महत्तरी अजिया सा आयरियं वंदित्ता एच चुत्ता समाणा- 'भगवन् । सघो हसइ, जम्हाण भट्टारगो वालो तारिसी निजा नत्थि, कि फिजड' । तओ जिणपतिसूरी मीहासणाओ अन्भुट्टेड, अन्भुट्टेइत्ता सूरिमतेण विनस्स मत्थए वासक्खेओ को। तकाल एगेण सारगेण उद्यापिओ पियो । विषपडठ्ठामहसवो जाओ। सरयरगच्छे जयजयसद्दो उच्छलिओ । अन्न च-रायसभाए छत्तीमगादा जिया। जिनपति- सूरिणा पुणो सरयरगच्छसमायारी उद्धरिया। महापभानगो जाओ। जिणनलहसरिकयस्म सघपट्टयपगरणस्म टीका जेण कया । इति जिनपतिमूरिप्रवन्धः ।।७।। ८.-जिनेश्वरसूरिप्रवन्धः। १०. जिनपतिम्ररिपट्टे नेमिचन्द्रभंडारी जिणेमरसूरीणो (१) पिया सजाओ। तस्स दोसीसा सजाया। एगो सिरि- मालो जिनसिहसूरी। पीओ ओसनालो जिणप्पवोहसरी । अन्नया जिणेसरसूरी परहूपुरे नियपोसहसालाए उवचिट्ठो सतो सरिस्स दडगो अझम्हा तडतडित्तिसई काऊण दुहासडो सजाओ । तओ सरिणा भणिय-'भो सीमा ! एस सदो कुओ सजाओ?' । अवलोइऊण सीसेहिं कहिय-'सामि! तुम्ह हत्यदटओ दुहा सजाओ । तओ चिंतिय आयरिएण- 'मम पच्छा दो गच्छा होहति । तओ सयमेव नियहत्थे गच्छ करिस्सामि' । इत्येव पत्थावे सिरिमालसहि मिलिऊण चिंतिय-इत्थ देसे कोई गुरू नागच्छद । पयलह गुरुसयासे गुरु आणेमो । मिलिऊण सयलसयो गुरुममी गओ। वंदिऊण आयरियं निन्नत्त सयलसहि-'भो सामि ! अम्ह देसे कोपि गुरू नागच्छड । तओ अम्हे किं करेमो । गुरु विना सामग्गी न हई । तेण गुरुणा पुन्यनिमित्त नाऊण जिणमिघगणी लाडणुमाउत्तो सिरिमालवसुभगो नियपट्टे ठनिओ । नामधेय कय जिनसिंघमूरिति । कहिय-'एए सानया तुम्ह मए समप्पिया । गच्छह सपसहिओ' । तओ वंदिऊण गुरु सापयसहिओ जिनसिंघसूरी समागओ। सबसिरिमालसहि कहिय-अजप्पभिइ एस मम धम्माय- रिओ । अओ दो गच्छा सजाया। वारसमयअसीए सवच्छरे पल्टू पुरे नयरे जिणेसरमरिणा जिनसिंघसरी कओ। पउमापईमतो उवएसिओ । केवइ वरिसेहि जिनेसरमरी देवलोय गओ ॥८॥ ९-जिनसिघसूरिप्रवन्ध । ११. जिनेसरमरिपट्टे जिनसिंघसरी सजाओ । पउमावईमतसाहणतप्परो निचं झाएइ । झाणायसाणे पउमावहए भणिय-'तुह छम्मासाऊ वह' । तओ सरिणा भणिय-'मम सीसाण पञ्चक्खीभृया । कहसु मम पट्टे को होही तओ पोमाईए भणिय-'गच्छह मोहिलवाडीए नयरीए ताबीगोत्तपवित्तकारगो महाधरनामगो महड्डीओसावगो अच्छइ । सप्पुत्तो स्यणपालो । तस्स भजाखेतल्लदेवीउपरे सुहडपाल इड नामधेओ सघलक्खणसपनो, तुह पट्टे जिणपहमरी वृद्धाचार्यप्रवन्धावलिः। नामभट्टारगो जिणसासणस्स पभावगो होही । इय वयणं सुचा जिनसिंघसूरी तत्थ गओ । महया महोच्छवेण साव- गेण पुरप्पवेसो कओ। पच्छा महाधरसिट्ठिगिहे गओ सूरी। दट्टण आयरियं सत्तट्टपयं सम्मुहं गच्छइ । बंदिऊण आसणे निमंतिओ-'भगवन् ! ममोवरि महप्पसाओ तुमे कओ जेण मम गिहे समागया। परं आगमणप्पयोयणं वयह' । तओ गुरुणा भणियं-'भो महाणुभाव ! तुम्ह गिहे सीसनिमित्तं समागओहं । मम एग पुत्तं वियरह' । तओ तेण तह त्ति पडिवण्णं । तओ तेण अन्ने पुत्ता संसकारं काऊण वत्थादिणा आणीया । कहियं-'एयस्स मज्झे जो तुम्हाणं रोयइ तं गिण्हह' । गुरुणा भणियं-'एए पुत्ता दीहाउया तुम्ह गिहे चिट्ठतु । परं जो सुहडपालो वालो तं वि- यरह' । तहेव कर्य, विहराविओ, सुमुहुत्ते दिक्खिओ य । तेरहसयछवीसावरिसे दिक्खं सिक्खं दाऊण पउमावईमंतो समप्पिओ। कमेण गीयत्थचूडामणी संजाओ। तेरहसयइकतालबरिसे किढिवाणानगरे जिणसिंघसूरिणा सुमुहुत्ते नियपट्टे थप्पिओ जिणप्पहसूरी। जिणसिंघसरी देवलोयं गओ । इति जिणसिंघसरिप्रवन्धः ॥९॥ १०.-जिनप्रभसूरिप्रवन्धः । १२. अहुणा जिणपहसूरिपबंधो भण्णइ-इओ य जिनसिंघसूरिपदे जिणपहसरी संजाओ। तस्स पुचपुण्णवसा पउमावई पचक्खा संजाया। एगया पउमावई पुच्छिया सूरीहिं-'कहसु भगवइ ! मम कत्थ नयरे उन्नई भविस्सइ' । तओ पउ- मावइए लवियं-'तुम्ह विहारो जोगिनीपीढे ढीलीनयरे महुच्छओ भविस्सइ, तत्थ तुम्हे गच्छह'। तओ गुरुणा विहारो कओ। कमेण जोगिणीपुरे [स]मागओ बाहिं वा(सा ?)हापुरे उत्तिन्नो । एगया सूरी वियारभूमि गओ संतो, तत्थ अणारिया मिच्छादिविणो पराभवं काउमारद्धं लेट्टुमाईहिं । तओ गुरूहि भणियं-'पउमावइ ! सुट्ट महुच्छओ संजाओ। तओ पउमावईए तस्स वहगस्स लेट्ठमाईहिं तस्सेव पूया कया। ते अणायरिया पलायमाणा महम्मदसाहिणो समीवे गया। कहियं सरिव[इयरं । तओ चमक्कियचित्तो पुच्छेइ-'कत्थ सो अस्थि पुरिसो ?' तेहिं निवेड्यं-'चाहिं पएसे दिट्ठो अम्हेहिं । तो पहाणपुरिसा आइट्ठा-'गच्छह तुम्भे, तंआणेह इत्थ,जहा तं पस्सामि'। तओ ते गंतूण गुरुसमीवे एवं निवे- इयं-'आगच्छह भो सामि ! अम्ह पहुसमीवे । तुसे पयलह' । तओ आयरिया पउलिदुवारे गंतूण ठिया। भिन्चेहिं गंतूण निवेड्यं । जाच ते साहिणो निवेययंति,ताव सूरी[हिं] सीसाण कहियं-'अहं कुंभगासणं करोमि । जया साहि समागच्छइ तया तुम्हेहिं कहियवं-एस मम गुरू । तओ सो कहिस्सइ-जारिसो आसि तारिसं कुणह । तओ तुम्भे अल्लवत्थं धरिऊण कंधे ठवेह' । इय वुत्तूण गुरू झाणमस्सिओ। कुंभसमाणो संजाओ। तो आगंतूण महम्मदसाहि सीसं []पइ-'कत्थ तुज्झ गुरू ? । तेण कहियं 'अग्गओ दीसइ तुम्हाणं'। तओ साहिणा कहियं-'भो ! जारिसो पुष्विं आसि तारिसं कुणह' । तओ सीसेण वत्थं सरसं काऊण सञ्जीकया। उहिऊण सूरिणा आसीसा दिन्ना धम्मलाहस्स । तओ कहासंलाओ संजाओ दुन्हवि । तओ साहिणा लवियं-'भो सामि ! अम्ह पाणप्पिया चालादे राणी अच्छइ । तस्स वितरो लग्गो आसि । न सा वत्थाणि गिन्हइ नियदेहे, न सुस्सूसा वि कुणइ । तस्स तुम्हे पसिऊण सज्जीकुणह । मए मंतजंतचिगिच्छगा आहूया परं जं जं पासइ तं तं लेट्ठ-लहिणा हणइ । अहुंणा पसायं काऊण तुम्हे पासह ।' गुरुणा भणियं-'तुम्भे गच्छह तस्स समीवे,एवं निवेएह-तुम्हं समीवे जिणप्पहसूरी समागच्छइ'। साहि[णा] गंतूण कहियं तं वयणं । सोऊण सहसा उट्ठिया। कहियं-'दासि ! आणेह वत्थं । तओ चेडीहिं वत्थं आणिऊण पहिरावियं । तओ साही चमकरिओ। आगंतूण गुरुस- मीवे साहियं-'आगच्छह तस्स समीवे पासह तं' । तओ गओ सूरी। तं दट्टण निवेइयं सूरीहिं-'रे दुट्ट! कत्थ तुम इत्थ? गच्छ तुमं अस्स वासाओ'। तेण निवेइयं-'कहं गच्छामि अहं, सुट्ट गिहं लखें। गुरुणा भणिय-'अन्नत्थ गिह नत्थि ?' तेण भणिय-'नथि एयारिसो'। तओ गुरुणा मेहनाओ खित्तवालो आहूओ, कहियं-'एयं दूरीकुणसु' । तओ मेहनाएण सो वितरो गाढं पीडिओ। तेण वितरेण एवं निवेइयं-'अहं खुहाउरो मम किंचि भक्खं पयच्छह'। 'किं पयच्छामि ।
वृद्धाचार्यप्रसन्धावलि । तओ कहियं तेण-'मम हिंसाईणि पयच्छह' । गुरुणा भणियं-'मम अग्गे एव मा भणह । अहं तुम्हाण दढवधणेण बधामि' । तओ सूरिणा मतो जनिओ। तओ कहिय-'मामि ! तुम सबजीनदयापालगो ममं कह पीडेहि । सूरिणा भणिय-'गच्छ इत्थ ठाणाओ' । तेण कहिय-'किंचिति मम पयच्छह । तो भणिय-'कि पयच्छामि पियगुड- सहियं चुन्नं पयच्छह मम' । तओ साहिणा कहिय पयच्छामि । गुरूहि भणिय-'कह जाणामि तुम गओ?". कहियं तेण-'मम गच्छतस्म असुगपिप्पलस्स साहा पडिस्सह, तओ जाणिजाहि' । तओ रयणीसमए त चे जाय । पभाए सजीजाया वालादेराणी । दट्टण साहिणो महा हरिसो जाओ। निवेइय तस्स-'पिए तुम कत्थ आसि जओ न एस महाणुभागो आगओ हुतो' । तओ एस सोऊण भणिय तीई-'सामि ! एम मम पियासारिमो, जया एम महप्पा आग- च्छड तुम्हपासे तया तुम एयस्स आगडसागई करिस्ससु, अद्धासणे निवेसेह' । तओ तेण तह त्ति पडियणं । एस राया गुरुसमीवे गच्छड । गुरुं नियगिहे आणेइ । अद्धासण दलड । एवं मुहसुहेण वच्चड कालो। तओ सयपासडाण पवेसो जाओ। १३. इत्थ पत्थाचे बाणारसीओ ममागओ राधपचेयणो नभणो चउदसनिज़ापारगो मतजतजाणो । मो आगतूण 'मिलिओ भून । साहिणा बहुमाणो को । सो निचमेन आगच्छड रायसमीवे । एगया पत्थाचे सहा उपरिहा । सरि- राघरचेयणपमुहा कहापिणोय चिट्ठति । तओ राघवचेयपेण चितिय दुट्ठमहारं एवं जिणप्पहसरि दोसरत काऊण निपारयामि इत्य ठाणाओ । एव चिंतिऊण साहिहत्थाओ अगुलीय विज्ञानलेण अपहरिऊण जिणप्पहरिरयहर- णमज्झे पक्सित्त, जहा सूरी न जाणड । तओ पउमावईए निवेइय सरिस्स । तुम्हाणं तकरीदाउकामो राघरचेयणो। साहिपामाओ मुद्दारयण गहिलग तुम्ह रयहरणमझे ठपिजो । सानहाणा हमह तुम्मे । तओ मरिणा त मुद्दारयण गहिऊण राघरचेयणस्म सीसवत्थे पक्सित्तो जहा सो न जाणड । तओ महम्मदसाहि पासड, मुहारयण नत्थि । पच्छा अग्गओ पासड । न पासइ त मुद्दारयण | साहिणा निवेडय-'उत्थ मम मुद्दारयण आसि, केण गहिय ? । तओ राय वेण निवेडय-'साहि ! एयस्स मूरिसमीवे अच्छड' । मूरिं पड़ साहि मग्गिउ लग्गो । मूरिणा भणिय-'साहि एयस्म समीवे अच्छड' । तेण नियनत्याणि दसियाणि । सूरिणा भणिय-'माहि अस्म मीसे अच्छड' । तओ मुद्दामलोडया। गहिय साहिणा । कहिय राघरचेयणस्स-'धन्नोमि ण तुम सच्चाई । सय गहिऊण जिणपहसरिस्स दूमण देमि'. तओ साममुहो सजाओ। नियगिह पत्तो। १४. अन्नया चउमट्ठिजोगिणी सानियारून काऊण सरिममीवे छलणत्थमागया । ता सामाइयगहिऊण वक्साण निमुणति । पउमानहए निवेश्य सूरिस्म-'तुम्ह छलणस्थ एयाओ चउसहिजोगिणीजो समागयाओ । सूरीहिं अप. लोडयाओ ताओ । पासति अणमिसनयण मरिगयदिट्ठीओ वक्वाणरमलुद्धाओ। तओ सूरीहि कीलियाओ ताओ समाओ । उनएमपच्छा सचे सारया सारियाओ नदिय नियगिहे पत्ताओ। ताओ आमणाओ जओ उपपिट्ठति तो आसणसहिय लग्ग पासति । पामित्ता पुणरनि उननिहाओ। पुणरनि सूरीहि भणिय-'मारिया ! रिसिणो निया- रभूमि विहारभूमिवेला सजाया । तुम्मे वदह' । तो तेहि भणियं-'सामि ! अम्हे तुम्ह छलणत्यमागया। पर तुम्मे अम्हे छलिया। कुणह पमाय, मोयह पम्हाण' । मरिणा भणिय-'जड मम वाया दलह तओ मुच्चामि ननहा' । 'वयह का वाया ? | 'जइ मम गच्छाहिनडणो तुम्ह जोगिणीपीठे वचति तेमिं तुम्भे न उबद्दवे कुणह, तो मुचामि' । तेहिं तह ति पडियन्न । ताओ उनीलियाओ नियनियठाण गयाओ। तो आयरिया मन्चत्य गच्छति । न उनहयो जायइ तस्स । ताओ नियमाचाबडाओ चिट्ठति । १५, अन्नया सहाउनचिट्ठो मूरी । सुरासाणाओ सविओ एगो कलदरो समागओ । तेण आगतूण नियलाई उत्तारेऊण गयणे सिवियागो । कहिय महम्मदमाहिणो-'साहि ! सो कोपि अस्थि तुम्ह सहाए, जो एय उत्तारेइ ?'
९६ वृद्धाचार्यप्रबन्धावलिः । साहिणा सहा अबलोइया । तओ सूरी महम्मदसाहिं पइ एवं वयासी-'पस्सह राया जं मए एयस्स काय तओ सरिहिं आगासे रयहरणं खिविओ । गंतूण तस्स कुल्लहस्स मत्थए पाडियाओ। तओ तेण कलंदरेण पुणरवि एगाए इत्थीए जलघडयमाणीयमाणं सीसे आगासे थंभियं अंतलिक्खे । कहियं साहिस्स । पुणरवि सूरीहिं तं घडयं भंजिऊण जलं कुंभायारं कयं । साहिणा भणिय-'जलस्स कणफुसियं कुणह' । तेण तहेब कयं । कलंदरस्स अहंकारो गओ । पुणरवि सहोवविद्वेण साहिणा भणियं--'अन्ज मे सहोवविट्ठा जाणया कहसु, पभाए केण मग्गेण अहं बच्चामि रेवाडीए ? । तओ सन्वेहिं नियनियबुद्धीए चितिऊण लिहिऊण य दिन्नं चिट्ठीए साहिस्स । साहिणा भणियं-'मूरि! तुम्हमति दलह' । सूरिणा वि नियबुद्धीए चिट्ठी दत्ता। तओ सबाओ नेऊण नियउत्तरिए बद्धाओ । साहिणा चितियं-जहा एए सवे असच्चवाइणो होति तहा करेमि । एवं चिंतिऊण बंदर(ण ?)बुरजाओ भजिऊण निग्गओ। गंतूणं वाहिं कीडा कया। एगट्ठाणोवविहा सूरिपमुहा सवे आहूया । कहियं च तेसिं-'वायह नियनियलिहिय' । तेहिं सबेहिं नियनि- यलिहियं वाइयं । सूरिस्स कहियं-'नियलेहं वायह। तओ वाइयं आयरिएण-'वंदण(र ?)बुरजाओ भजिऊण कीडं का- ऊण वडपायवस्स अहे विस्सामं काही'-एवं निसुणिऊण चसकरिओ साही-'भो एस आयरिओ परमेसरसारिसो। एयस्स सेवं देवावि कुणंति' । तओ साहिणा भणियं-'जिणप्पहसूरि ! एस बडो सीयच्छाओ मणोहरो तहा करेह जहा मम सह गच्छइ' । तहेव कयं । तओ पंचकोसाणंतरं सूरिणा भणियं-'साहि ! एयं तरं विसजह । जहा नियठाणं गच्छइ' । साहिणा विसज्जणं कयं तस्स रुक्खस्स । १६. अन्नया कन्नाणापुरस्स महावीरो मिच्छेहिं नेऊण साहिपोलिदुवारे पाडिओ अहोमुहं । तस्सोवरि लोया आयंति जंति । तओ जिणपहसूरी समागच्छइ । पासइ तदवत्थं पडिमं । मज्झे गंतूण साहिस्स निवेइयं सूरीहिं-'साहिं एगं पत्थयामि तुम्ह समीवं, जइ दलह' । तओ साहिणा भणियं-'मग्गह जं देमि' । तओ पओलिदुवारडिओ मग्गिओ महावीरो । तओ साहिणा नियसमीवे आणाविओ महावीरो। जओ तं पासइ अब्भुययरं चित्तहरं । सूरिं पइ एवं भणइ-'नो दाहामि तुम्हाणं' । तओ सूरीहिं भणियं-'अम्हाणं आगमणं निरत्थयं जायं। तओ साहिणा कहियं-'जड़ एयं मुहे बुल्लावेह तया दाहामि । सुरीहिं भणियं-'जइ एअस्स पूयासकारं कुणह तओ भासई' । साहिणा तहाकयं । पुजोवगरणं काऊण हत्थे जोडिऊण भणइ-'करिय पसायं वयह' । तओ दाहिणहत्थो पसारिऊण एवं भणइ महावीरो- विजयतां जिनसासनमुज्जलं, विजयतां भुवाधिपवल्लभा । विजयतां भुवि साहि महम्मदो, विजयतां गुरुसूरिजिणप्रभः॥१॥ तओ गुरुमुहाओ अत्थं आइन्निऊण तुट्ठो साही-'भासह एयस्स किं दलामि ?' । सूरीहिं भणियं-'साहि ! एस देवो सुरहिदव्वेहिं तूसइ' । तओ साहिणा भणियं-'दुन्नि गामं दिन्नं, खरह-मातंडो' । ते सावया कागतूंड नेऊण धूवो गाहंति सया । सुलताणेण तस्स पासाओ काराविओ । राघवचेयणसंन्नासी जिओ। सुलताणस्स करमुद्दियारयण राघवचेयणस्स सीसे ठाविओ। संकमणं दरिसियं । पुणो सुरत्ताणो सेतुजे नेऊण संघाहियो कओ । रायणिरुक्खो दुद्धेहि वरिसाविओ। अमावसितिहीउ पुन्निमातिही कया । खंडेलपुरे नयरे तेरस्सए चउत्ताले । जंगलया सिवभत्ता ठविया जिणसासणे धम्मे ॥१॥ १६. तेसिं च सरूवं भन्नइ-एगया खंडेलवालगुत्ता विन्हुभत्ता दव्वं समजिउं गुडखंडाइववहारं कुणमाणा चिट्ठति । वावारं कुणंताणं बहुया वासरा अइया । गुडो बहुयरो ठिओ। तस्स महुकरणहँ सेवया अणुन्नाविया । तओ मजं कारिऊण विकिणियं लग्गा। लोएवि मजकारगा विक्खाया। केहिं च गुरुउवएसा मजववहारो चत्तो। केई - पुण तं परिचत्तुं असत्ता तं चैव ववहारमाणा ठिया । तओ जिणप्पहसूरी पउमावईउवएसा पडिबोहिओ जंगलगुत्तो ॥ इति श्रीजिनप्रभसूरिप्रबन्धः ॥१०॥ । .
खरतरगच्छगुर्वावलीगतविशेषनाम्नां सूचिः । ३४, ३६ .] ६८ अकलहादेव सूरि अचल [ठकुरराज] ६५-६८,८१ अचलचित्त [मुनि ] ५१ अचला [ठ० अचलेसर [दुर्ग] ८९ अजयमेर [ नगर दुर्ग] १६, १९, अजयमेरु २०, २४, २५, ३३, ३४,४४,८४,९१,९२ अजित [मुनि ] अजित [मह. •] ५२ अजितश्री [साध्वी] २३ अजितसेन [मुनि ] ४९ अणहिल पाटक [ नगर] ३४, ४३ अणहिलपुर पत्तण अणहिल्ल पत्तण अणहिल्लपुर पट्टण अतिबल [ अधिष्ठायक देव] २२ अनन्तलक्ष्मी [सायी] ५२ अनहिल्ल पत्तन २,८ अनेकातजयपताका [प्रथ]१०,३४ अपभ्रश भापा ३१ अपराजिता [ देवता] ४४ " ७७ " अभयड [दण्डनायक] ३९, ४०, ४२, ४३ अभयतिलक गणि [उपा०]४९,५१ अभयदेन [न्याय-प्रथ] १०, ३० अभयदेव [सूरि ] १, ५,७,८,९, १४, ३६, ७३, ७८, ८२, ९०, ९१ अभयमति [साची] २४ अभयशेखर [मुनि] अभयसागर [दुल्लक] अभयसरि अभोहर [देश] अत्रिकादेवी [ सिहर] अमरकीर्ति [क्षुल्लक] ८१ अमरकीर्ति गणि ४९ अमरप्रभ [मुनि] ६५ अमररत्न [मुनि] ५९ अमृतकीर्ति गणि अमृतचन्द्र [मुनि ] अमृतचन्द्र गणि [ना०] ६६,८६,८७ अमृतमूर्ति [मुनि] ४९ अमृतश्री [साध्वी] ६० अम्बिका [अधिष्टायिका] १७,२४, ५१, ६३, ७२, ७६,७७ अयो या [ नगरी] ६० अरसिंह [राजपुत्र ] ५६ अर्णोराज [नृप] १६ अर्मुद [ गिरि ] ५, ५७, ६०, ६१ अर्बुदाचल [तीर्थ] ९० अईदच गणि ४९ अलाउदीन [सुरत्राण] ६७ अशोकचन्द्र [मुनि ] अशोकचन्द्र गणि अशोकचन्द्राचार्य अश्वराज [30] ४९ अहीर [ सा०] ५० आगमवृद्धि [ साची] ५२ आचारनिधि [मुनि] आजड [सा०] आटा [ भा०] ५३ आदित्यपाटक [नगर] ८६ आनन्द [सा०] ७५ आनन्दमूर्ति [मुनि] आनन्दश्री [महत्तरा] आना [सा०] आमुल [०० आम्बड [ सेनापति ] २३ आवा[सा०]५०,७३,८२,८४,८६ आम्बा [श्रारिका] आर्यमहागिरि [ सूरि ] ७८ आर्यरक्षित [सूरि ] ५६ आरासण, न [ महातीर्य ] ७१, ९७ आर्यसुहस्ति सूरि ६६, ७३, ७८, ८१, ८२ आवश्यक [अन्य] ७४ आशा [सा० आशापल्ली [प्राम] ५,३८, ३९, ६०, ७८ आशापल्लीय [सघ] ७०,७१,८० आशालश्मी [साध्वी] ६४ ] ४४ ४९ अचुय गिरि अबुया देवी ] ] अमयकुमार [ मनीश्वर अभयकुमार [सा० ३४ अभयचन्द्र [मुनि] २० अभयचन्द्र [सा०] ५२, ५३, ५४, ५९, ६०,७२, ७७ अभयचन्द्र गणि खरतरगच्छगुर्वावलीगतविशेपनाम्नां सूचिः। ९८ ७९ १९ उज्जयिनी [ नगरी] १९, ५०, ५१ उज्जेणी [नयरी] ९०, ९२ उज्जेणी पीढ ९२ उज्जोयण सूरि ८९ उदयकर्ण [ठ०] उदयकीर्ति [मुनि] उदयगिरि [हस्तिनाम] ३० उदयचन्द्र [मुनि] ६१ उदयदेव [ठ०] ५७ उदयपाल [ सा०] ६५ उदयमूर्ति [ क्षुल्लक] ८२ उदयश्री [गणिनी] ४९ उदयसार [ क्षुल्लक] उदयसिंह [राजप्रधान] उदयसिंह [राजा] ५०, ५१, Mor ur आशिका [ नगरी] २० आशीदुर्ग ८ आशोटा [ग्राम] आसणाग [सा०] ५१ आसमति [ साध्वी] २४,४४ आसदेव [ सा०] आसधर [ठ०] १६,१७ आसधर [ सा०] १६ आसपाल [ठ० ०] ७१ आसपाल [ सा०] ५७,५९ आसपाल [श्रे०] ५७ आसराज [राणक] आसा [ भाण.] ६३ आसिका (आशिका) २३-२५, ६५ ६६, ७२ दुर्ग । नगर [संघ ] ९, ९३ आणसिंह [ सा० ५३ आह्लाक [ सा०] ५६ इन्द्रपुर [ नगर] २० इसल [ भां०] ५३ ईश्वर [सा०] ६८ उच्चकीय सिंघ] ७३,८०-८२, ८४ ९२ ४४ ৩৩ ८७ } ८७, ८८ ककरिउ [राजप्रधान] २४ कचोलायरिअ ९०, ९२ कटुक [ सा०] ८६ कडुया [सा०] ७३, ७५,७९,८२ कड्डयारी [ प्राम] कणपीठ [ग्राम ] ४७ कथानककोश [ ग्रन्थ ] कनककलश [ मुनि ] ५१ कनककीर्ति [मुनि ] कनकगिरि [ पर्वत ] ५१ कनकचन्द्र [ मुनि ] ४९ कनकधी [ क्षुल्लिका ] ८६ कनकावली [ गणिनी] ४९ कन्दली [प्रन्थ ] १०,३९ कन्नाणापुर ४६ कन्यानयन [ग्राम] २४, ६५, ६६, ६८, ७२ कन्यानयनीय [ संघ] ६८ कपर्द (दि) यक्ष ५३, ७२ कमलश्री [ क्षुल्लिका ] ८० कमलश्री [ गणिनी ] ४९ कमललक्ष्मी [ साध्वी] कमलाकर गणि ८२ करडिहट्टी [ वसति] करहेटक [ग्राम] कर्णदेव [राजा] ५८ कर्पटकवाणिज्य [ग्राम] कर्णराज [प्रधान] ५६ कर्मशिक्षा [ग्रन्थ] ४६ कर्मसिंह [सा०] ८६ कलंदर [फकीर] कल्याणऋद्धि [गणिनी] कल्याणकलश गणि कल्याणऋद्धि [प्र०] ५५ कल्याणनिधि [ मुनि] ५१ ] ३ ४, ७ उच्चनगर उच्चानगर उच्चानगरी उदंडविहार [ स्थान ] ६० उद्योतनाचार्य उद्धरण [वाहित्रिक सा०] ४०,४३, ५१, ८० उपदेशमाला [ग्रन्थ] १३, ६७ उपशमचित्त [ मुनि ] ५१ ऊकेश [गच्छ] २५ ऊकेश [वंश] ६७ ऊदा [मं०] ८७ ऊदा [सा०] ऊदाक [ सा०] ५१ ऊधरण [सा०] ऋद्धिसुन्दरी [ साध्वी] ५१ ऋषभदत्त [मुनि] २० एकलक्ष्मी [ साध्वी] ५२ ओघनियुक्ति [ग्रन्थ] ओसवाल [ज्ञाति] ९२, ९३ कइमास [ मण्डलेश्वर ] २५-२७, २९, ३०, ३३ १९, २०, २३, ३४, ७५, ८१ N w v5s w s rs o उच्चापुर ६४, ६९,८४ उच्चापुरी उच्चापुरीय [ संघ ] ५२, ५८, ६४, ६५, ७७ उज्जयन्त [ तीर्थ ] ५, १७, ३४, ३९, ४९, ५३, ५५, ६२, ६३, ७२, ८५ उज्जयन्त तलहट्टिका ६२, ७५ Vo w w w w oo ० ४० ४९ ८२ ८२ खरतरगच्छगुर्वावलीगतविशेषनाम्ना सूचि । ९९ कल्याणमति [ महत्तरा] कुमुदचन्द्र [ मुनि] ४९, ५२ क्यासपुर [ग्राम ] ६५, ७३, ८३, कल्याणश्री [ साघी] ४४ कुमुदलक्ष्मी [ साघी] ८४,८६ काक्रिन्दी [ नगरी] ६० कुम्मरपाल [सा०] क्यामपुरीय [ सघ] ८२, ८३ काण्हा [ सा०] ७२ कुलचन्द्र [मुनि] ४४ क्षत्रियकुण्ड [प्राम] ६० कादम्बरी [प्रथ] २८,३९ कुलचन्द्र [सा०] २१, २२, ५३, क्षपण (न)क ३, १४ कामदेव [ सा०] ७५ ६२, ६३, ७३ क्षमाचन्द्र [मुनि ] काला [राज प्रधान] २४ कुलतिलक [मुनि ] क्षान्तिनिपि [साधी] काला [ सा०] ६५, ६६, ७२ कुलपर [ मन्त्रीश्वर ] ८० क्षेत्रपाल [ देव] ७२ ७४, ७६, ८७ कुलधर [ महं०] ४४,४९ क्षेत्रासिंह [प्रधान ] ५६ काव्यप्रकाश [अन्य] ३९, ४० कुलधर [सा०] ८६ क्षेमकीर्ति [मुनि] कायस्थ [ जाति] ८८ कुलधर्मा [ साप्वी] क्षेमधर [गोष्ठिक] काश्मीरीय [ पण्डित ] कुलभूषण [मुनि] ५२ क्षेमधर [ सा०] २०, ३८, ३०, कासहृद [ नगर] कुलश्री [गणिनी] ४०, ४२, ४३, ५१,६३ कासदह [प्राम] कुशलकीर्ति [मुनि ५९, ६५ क्षेमन्वर [पचउली सा०] कियासपुर [ग्राम] कुशलकीर्ति गणि ६८ क्षेमसिंह [सा०] ५०, ५४,५५, किरणापली [प्रथ] १०,३९ कुशलचन्द्र गणि ४९ ५९, ७७ किढियाणा [ग्राम] ९४ कुशलश्री [प्र. गणिनी] खगारगढ ७५, ७६ कीकट [सा०] ७३ कुहियप [ग्राम] ४४ खडेलपुर ९६ कीका [सा० ८५ खडेलवाल [गोत्र] कीरतसिंह [सा०] ८७ कुर्चपुरीय [ सघ] खदिरालका [प्राम] कीर्तिकलश गाण ४९ केल्हण [राणक] ४४ खभाइति नयर कीर्तिचन्द्र [मुनि] केल्हण [सा० खरतर [गच्छ] ३४, ३६, ३९, कीर्तिमण्डल [ मुनि] केल्हा [म.] ४७, ४८,८२-८४, कुतबदीन [पातसाहि] ६७ केवलप्रभा [ग० प्रवर्तिनी] ५४, ६४ ९०,९१ कुतुबदीन [सुरत्राण] केवलश्री [साध्वी] ४४ खरयर [गच्छ ] ९०, ९३ कुमर [ सा०] केशव [सा०] खाटू [ग्राम ] ७२ कुमर [म.] कोट्टडिका [ स्थान ] ६२ खाभराज [दो०] ७९ कुमरपाल [10] कोमल [सा०] ८३,८४ खोमड [सा०] ५१, ७७ कुमरसिंह [30] ६५,७० कोमल [सघ] खीमसिंह [व्यर० .] कुमरसिंह [सा० ८३ कोमलक [सा० खींनड [सा०] ७१, ७७ कुमरा [ मत्री] ६५ कोरण्टक [प्राम] खुरासाण [ देश] ९५ कुमारपाल [मत्री] कोशमाणक [ग्राम] खेटनगर ३४ कोशमाणा ६५, ६६,६८ कुमारपाल [राजा] १९, ७०, ८१ खेडनगर ८१ ७३, ७६ कोसराणा कुमारपाल [सा०] ५०-५२, ५५, खेतल्लदेवी ९३ कौशाम्बी [नगरी] खेतसिंह [भा० ] कूपा [म० .] ४४,४७ .] ७३ ७७ ] ] " " - १०० खरतरगच्छगुर्वावलीगतविशेषनाम्नां सूचिः। ४३ ८७ ७७ ৩৩ ३ ६२ गीर्वाण भाषा खेतसिंह [ सा०] ६७, ६८, ७१, ७२,८६ गच्छकीर्ति [मुनि] ५५ गच्छवृद्धि [ साध्वी] ५१ गज [ भां०] ६१ गजकीर्ति [मुनि] ५० गजेन्द्रबल [ मुनि ] ५२ गणदेव [मुनि] ३४ गणदेव [सा०] १२, ५२, ५८ गणधरसप्ततिका [ग्रन्थ ] १८ गणपद्र [ग्राम] २० गतमोह [मुनि ] ५० गयधर [सा०] २० गागा [ सा० ] ७३ गिरनार [पर्वत] गिरिनार [ तीर्थ ] ४१ गुडहा [ग्राम] ७३, ७९, ८०, गुणकीर्ति [मुनि] ४४ १८, २३, २४ गुणचन्द्र [वसाय सा०] गुणधर [ मुनि] २३ गुणधर [ सा०] ५३, ७०, २०, ४४ गुणवर्धन [ मुनि] २० गुणशील [मुनि २३, ४४ गुणशेखर [ मुनि] ५०, ५१ गुणश्री [ साध्वी] २०, २४ गुणसागर [ मुनि ] ४९ गुणसेन [ मुनि] ४९ गुज्जर [ देश] गूर्जर [ देश] ८४ गूर्जरत्रा [ देश] १, ४, ३४, ३६, ३८, ३९, ४३, ५७, ६४, ७०, ७१, ७३, ७८ गूर्जरीय [ संघ] गृहिचन्द्र [सा०] २१ गेहाक [मं०] गोधा [सा०] गोपाल [ सा०] ६५, ७२-७४, ८०, ८२ गोल्लक [सा० २० गोसल [सा०] ७३-७६, ८६ गौतमस्वामी [गणधर] २६, ४८, ४९, ५६, ७७, ८१, ८२ ग्यासदीन [पातसाहि] ७२, ७७ घोघा वेलाकुल चउसहि जोगिणी पीढ ९१ चक (त्व ? ) रहट्टी ५६ चचरी [ग्रन्थ] १८ चन्दनमूर्ति [ क्षुल्लक] ६४ चन्दनसुन्दरी [गणिनी] ४९, ५८ चन्द्रकीर्ति गाण ५० चन्द्र [ कुल] ६९, ७१ चन्द्र [ सा०] ६३ चण्डा [मंत्री] ५९ चण्डिकामठ १० चन्द्रतिलक [उपाध्याय ५०,५२,५४ चन्द्रप्रभ [मुनि ] ४४ चरणमति [साध्वी] २४ चन्द्रमाला [गणिनी] ४९ चन्द्रमूर्ति [ क्षुल्लक] ५८ चन्द्रश्री [ महत्तरा] ५८ चन्द्रश्री [ साध्वी] ४४ चन्द्रावती [ नगरी] ३४,८७, ८८ चाचिग [सा०] ८३ चाचिगदेव [राजा] चामुंडादेवी चारित्रकीर्ति [मुनि] ५५ चारित्रगिरि [मुनि] चारित्रतिलक [मुनि] ५९ चारित्रमति [गणिनी] ४९ चारित्रमाला [गणिनी] ४९ चारित्ररत्न [ मुनि] ४९ चारित्रलक्ष्मी [साध्वी] ५९ चारित्रवल्लभ [ मुनि] ५० चारित्रसुन्दरि [गणिनी] ४९ चारित्रसुन्दरी [भुल्लिका] चारित्रशेखर [ मुनि ] ५२ चारुदत्त [मुनि] ६४ चाहड [प्रधान] ६० चाहड [सा०] ५५, ५९, ६३, ७३, ८०, ८२, ८६ चाहमान [ कुल] ६८, ८६, ८७ चित्तसमाधि [साध्वी] ५२ चित्तकूड दुग्ग ९१ चित्रकूट [ दुर्ग] १०, १२-१५, १९, २०, ४९, ५६,६९ चित्रकूटीय प्रशस्ति [ग्रन्थ ] चूडामणि [ ज्योतिम्रन्थ] चौरसिंदानक [ग्राम] २१ छज्जल [सा०] ७३,७५,७७, ८७ छाडा [व्य०] छाहड [ भां०] छीतम [सा०] ७२ जगच्चन्द्र [मुनि] ५८ ६५ जगद्देव [प्रतीहार] ३४,४३ जगद्धर [ सा० ] ४४, ४९,५१,७१ जगमति [ साध्वी] जगसिंह [ भां०] ५९ जगत्सींह [सा० ७१, ७६ जगसीह [राजपुत्र] जगश्री [ साध्वी] २० गुणचन्द्र गणि गुणभद्र गणि ७७ जगञ्चन्द्र गणि ९० ।
स्वरतरगच्छगुर्वावलीगतविशेपनाम्ना सूवि । १ ७ - जिनचद्राचार्य जिनदत्त [सूरि] १,१६,१८-२४, २७, ४०, ४२, ४३, ५०, ५१,५६, ५८, ६४,६६, ७२, ७३, ७७, ७८,८२ जिनदत्ताचार्य १९ जिनदास [ सूरि] ४४ जिनदेव [सा०] ८७ जिनदेव गणि २३ जिनधर्म [मुनि] २३ जिनपति [ मूरि] ७०, १, २०, २३-२५, २९, ३२-३५, ३८,३९,४१, ४४, ४६- ५०, ७५, ८१, ८२,८४, ] जगहित [मुनि] २० जगल [गोत्र] जग्गा माहण जटी ३ जड [ सा०] जनार्दन गौड [पडित] २५, २६ जम्बूस्वामी ३, ७७ जयचन्द्र [मुनि] १९,८६ जयतश्री [ मत्रिणी] जयता [सा० जयतिहट्ट [विरुद] जयतिहुयण [स्तोत्र] ६,९० जयदत्त [मुनि] जयदेव [छन्द शान] १०, ३९ जयदेव [सा०] ५३ जयदेवाचार्य १७, १८,२३ जयधर्म गणि जयधर्म [महोपाध्याय ] ७७, ८५ जयन्ती [ देवता] जयप्रभा [ साधी जयप्रिय [मुनि, क्षुल्लक] जयमशरी [सुलिका जयमति [सायी] २४ जयाई [ महत्तरा] ६४, ६६,६९, . जयहस [ सा०] जया [देवता] जवणपाल [सा०] ७२-७४ जवनपाल [30] ६६,६०, ७९ जसोधवल [सा० .] जालउर [ नगर-दुर्ग] ९२ जानालिपुर [नगर ] ६, ४४, ४७ -५२, ५४, ५५, ५८- ६१, ६३, ६५,७३, ७७, ७९,८० जागलिपुरीय [सघ] ५७, ५८, ६१,६४,७०, ८० जाहेडाग्राम जाहण [सा०] ६३, ६९, ७१, ७३, ७५, ७७, ८०,८६ जिणचद सूरि [ मणियाल] ९०, ९२, ९३ जिणदत्त गणि ९२ जिणदत्त सूरि ९१, ९२ जिणनाग [मुनि] ३४ जिणप्पइ सूरी ४६,९३-९६ जिणपति सूरी ९३ जिणप्पवोह सूरी ९३ जिणवल्लह सूरि ९०,९३ जिणसिंघ गणि ९३,९४ जिणसेखर सूरि ९२ जिणइस सूरि ९२ जिणेसर सरि ९०, ९३ जिनकुशल सूरि ७०,७३, ७५- ७८, ८०-८७ जिनचक्रित (चन्द्र ) गणि १९ जिनचन्द्र [सूरि ] १,५,६,२०-२३ ५०,५८-६०, ६३, ६४- ६८,६९, ७०-७२, ७४- ७८,८०,८२,८५ ८ ८५ जिनपद्म [सूरि ] जिनपाल [मुनि] २३ जिनपाल गणि जिनपालोपाध्याय ४५-५० जिनप्रबोध [सूरि] ५४,५५,५७, ५९, ७१,७२, ७७ जिनप्रभाचार्य जिनप्रिय [मुनि] २३ जिनप्रियोपाध्याय ४४ जिनबधु [मुनि ] ૨૨ जिनमद्र [मुनि जिनभद्र मूरि ४४ जिनभकाचार्य २३, २५ जिनमत [उपायाय] २४, २५, ३४ जिनमती [साघी] १८, १९ जिनमित्र [मुनि] २३ जिनरक्षित [सा० १८ जिनरक्षित [मुनि] जिनरल सूरि ७१ ७४,८७ २०,४४ जयलक्ष्मी [सायी] जयवलम [मुनि] ५२ जयरल्लम गणि ६२, ६३, ६६, ६८,६९ जयशील [ मुनि] २० जयसार [क्षुल्लक] जयसिंह [मुनि ] १९, ६० जयसुन्दरी [सावी] जयसेन गणि ४९ ৩৩ - १०२ खरतरगच्छगुर्वावलीगतविशेषनाम्नां सूचिः। ९२ दिल्ली नयर ९२ १ ३ ] m m । जिनरत्नाचार्य ४९, ५२, ५४, ५५, ५७ जिनरथ [मुनि] २० जिनरथ [वा०] २५ जिनवल्लभ [श्रेष्ठीपुत्र] ८ जिनवल्लभ [ मुनि] ८ जिनवल्लभ गणि [वा०] ९-१४ जिनवल्लभ सूरि १, १५-१७, ३६, , ४६, ५२, ५६ जिनशिष्य [मुनि ] २३ जिनशेखर [ मुनि ] ८, १६ जिनशेखर [ उपाध्याय] १७, १८ जिनश्री [ साध्वी] १९, ४४ जिनसंघ सूरि ९३ जिनसागर [मुनि ] २३ जिनसिंह सूरि ९३ जिनहित [ वा०] २३ जिनहित [उपाध्याय] ४२,४४,४७, ४८, ४९ जिनाकर [मुनि ] २३ जिनागर गणि ४० जिनेश्वर [गणि, मुनि] १-३ जिनेश्वर सूरि ४-६, १४, ४८- ५०, ५२-५६,६२, ७५, ७८, ८२ जिनेश्वर सूरि [ चैत्यवासी ] जिसधर [सा० ०] ५२ जिसहड [गो०] ५७ जीरापल्ली [ग्राम] ८६, ८७ जीवदेवाचार्य १९ जीवहित [मुनि] ४९ जीवानन्द [ उपाध्याय ] १९ जीवानन्द [ मुनि] ५५ जीवानन्द [ सा०] १८ ५२ जीहरणि [ नगर] जेठू [सा०] जेणू [सा०] ५५ जेसल [ मंत्री, ठ०] जेसल [सा०] ६२, ७१, ७८ जेसलमेर [ दुग्ग] ९२ जेसलमेरवीय [ संव] ६०,८०,८६ जेसलमेरु [ नगर] ३४,५२, ५८ ६१, ६३, ८१, ८६ जैत्रसिंह [गो०] जैत्रासिंह [ ठ० जैत्रसिंह [ महं०] ५० जैत्रसिंह [ राजा] ६१ जैथल [द्रम्म] ६६,६७ जोगिनी पीद ९३,९४ जोगिणीपुर ९४ जोधा [ सा० ६१ जोयला [ग्राम] ५७ ज्ञानदत्त [मुनि] ६४ ज्ञानमाला [गणिनी] ४९,५०,५५ ज्ञानलक्ष्मी [साध्वी] ६४ ज्ञानश्री [ साध्वी] १९,४४ झांका [श्रा० झाझा [ सा० ८६ झांझण [सा०] ५६, ६०, ६३, ८०, ८५-८७, झांझण [रीहड, सा०] ७६ ७८ झाञ्झा [ सा०] झुञ्झणू ] ६६, ७२ झूझणू टक्कउर [ग्राम] ५ डालामउ [ग्राम] ६५ डिण्डियाणा [ग्राम] दिल्ली [ नगरी] २१, २२, २४, ३४, ५० ९२,९४ दिल्ली देश २,४ दिल्ली पीढ दिल्लीपुर ९३ दिल्ली वादली तग [ला ] [ग्राम ] २० तपोमतीय ५१ तपःसिंह [ मुनि ] ६० तरुणकीर्ति [ क्षुल्लक तरुणकीर्ति गणि [पं०] ८४ तरुणप्रभाचार्य, ८४,८५ तर्कहट्ट [ बिरुद] २१ तारङ्गक [महातीर्थ] ७१, ८२ तारण [ महातीर्थ] ५२, ५५ तारणगढ [तीर्थ] ५९ ताहण [सा०] ६६, ७३ तांबी [गोत्त] ९३ तिलककीर्ति [मुनि] ५६ तिलकप्रभ गणि [मुनि] ४९ तिलकप्रभ सूरि ३६-३८ तिलपथ [ग्राम ] ६७ तिहुण [ मंत्री] ६० तिहुणा [सा०] ६३ तिहुणा [ साह] तीवी (?) [श्राविका] ५३ तुरुष्क [ देश] १७, १८ तेजपाल [सा०] ५३, ६७-७७, ७९,८०, ८६ तेजसिंह विहार ८७. तेजः कीर्ति [ क्षुल्लक] तोलिय [ सा० ६२ तोली [सा० ६१ त्रिदशकीर्ति गणि त्रिदशानन्द [मुनि] ક૨ त्रिभुवनकीर्ति [मुनि] ६४ ७० ८ , ] ] w wg w जीविग [सा०] . .
खरतरगच्छगुर्वावलीगतविशेषनाम्ना सूचिः। ७७, ८७ ] थमणय नयर थिरचन्द्र [प०, - . ] ५६ ] चिमुचनगिरि [ नगर] १९,२०,३४ [त्रि] मुवनहित [मुनि ] त्रिभुपनानन्द [मुनि] ५२ त्रिलोकनिधि [मुनि] निलोकहित [मुनि] ४९ त्रिलोकानन्द [मुनि] ४९ त्रिशृङ्गमक [प्राम] ७१,८७, ८८ निरङ्गमकीय [सघ] त्रिगुण (1) पालही [ श्राविका ] ५३ थकण [सा० ५३ ३५ थालण [सा०] मुनि] १८, २५ धिरचन्द्र [सा०] थिरदेव [मुनि] २४ थिरदेन [ठ०] ६४ थिरदेव [सा० ४६,६१ येइड [गोष्ठिक] दक्खिण देस दर्शनहित [मुनि] दशरूपक [ साहित्यप्रन्य] दशकालिक [प्रथ] ३,१० दारिद्रक [माम] दारिदेरक [ग्राम] दाइड [सा०] दिगम्बर २३, २४ दिदा [राजप्रधान] २४ दिनचर्या [अन्य] दिवाकराचार्य ५९, ७१ दुर्लभ [भण.] ६२, ६३ दुर्लभराज [ महाराज] २,३ दुर्लमसमृद्धि [सावी] दुल्लहराय (दुर्लभराज) दुस्साज [10] ढधर्मा [साची] ६३ देदा [मह०] ५२, ५३, ५५,५९ देदा [सा०] ६३, ७२, ८३ देदाफ [मह०] ५३ देपाल [४०] ६६, ७२, ७४ देपाल [सा०] देपाल गणि १८ देवकीर्ति [क्षुल्लक] देवकीर्ति गणि देवकुमार [ सा०] ५३ देवगिरि [नगर] ६९, ९२ देवगुरुभक्त [मुनि] ४९ देवचन्द्र [मुनि ] ४४ देवतिलक [मुनि ] - देवधर [सा०] १८, १९ देवनाग २० देवपत्तन [नगर] देवपत्तनीय [स] देवप्रभ [मुनि] २४, ७० देवप्रभा [क्षुल्लिका] २४, ५८ देवप्रमोद [ मुनि] ५० देवभद्र [क्षुल्लक] देनभद्र [मुनि देवभद्राचार्य ९, १४-१६ देवमूर्ति [५०, गणि] ४९, ५१, ५२, ५९ देवराज [मत्रीचर] ६९ देवराज [सा०] ७२, ७७, ८१ देवराजपुर [ग्राम ] ६४, ६५, ७७, ८१, ८२, ८४, ८५ देवराजपुरीय [ सय ७३, ८०,८१ देवपल्लम [ मुनि] देवसिंह [म०] देवसिंह [४०] ६६,६७ देवसीह [सा०] ५७, ६३ देवसरि ३९ देवसेन गाण ४९ देवशेखर [मुनि] देहड [छो०] देहड [10] देहड [वैद्य] देहाड [वैद्य] देवाचार्य [वादी] ३९, ५७ देवेन्द्र [ मुनि] ४४ देवेन्द्रदत्त [मुनि] दमकपुर [ग्राम] द्रोणाचार्य द्विवल्लक [द्रम्म] ७५, ७६, ७९ धणशल [सा० ५३, ७७ धणेश्वर [सा० धनचन्द्र [सा० २] धनपाल [ सा०]५१-५३,६०,६३ धनद यक्ष धनदेव [सा०] १६, ५३, ८५ धनशील [मुनि ] २३ धनसिंह [सा०] धनी [भण श्राविका] धनु [म.] धनेश्वर [ मुनि] धम्मदेव [वा० ९२ धरणेन्द्र [देवता] १ धर्मकलश [मुनि ] धर्मकीर्ति [मुनि ] धर्मचन्द्र [मुनि २३ धर्मतिलक [मुनि] ४९ धर्मतिलक गणि ५२ धर्मदास गणि धर्मदेव [ मुनि] धर्मदन [ उपाध्याय ] धर्मदेवी [प्र० महत्तरा] . ३४ ७४, ७७ . ४४ -- ५, ४४ १०४ खरतरगच्छगुर्वावलीगतविशेषनाम्नां सूचिः। [ ७७ .] لر سر ৩৩ ४९, ५१ धर्मदेवी [ साध्वी ] ३४ धर्मपाल [मुनि] २३ धर्मप्रभ [मुनि] ६५ धर्मप्रभा [ क्षुल्लिका] ५८ धर्ममति [गणिनी] ४९ धर्ममाला [ग० प्रवर्तिनी ] ६५ धर्ममाला [साध्वी] ५५ धर्ममित्र [ मुनि] २३ धर्ममूर्ति [गणि, मुनि ] ४९, ५१ धर्मरुचि गणि २४, ४४-४६ धर्मलक्ष्मी [ साध्वी] ६४ धर्मशील गणि ३४ धर्मश्री [साध्वी] ३४ धर्मसागर [गणि, मुनि ] २३, २४ धर्मसिंह [सा०] ७२, ७७ धर्मसुन्दरी [ क्षुल्लिका] धर्मसुन्दरी [ गणिनी] धर्माकर [मुनि] धवलक [नगर] धाटी [ग्राम] धानपाली [ग्राम] २४ धान्धल [सा०] ५१ धान्धल [ सौवर्णिक, सा०] ५५,५६ धान्धू [ सा०] ६४ धान्धूका [ नगर] ७९ धामइना [ग्राम] ६६, ६८, ७२ धारसिंह [सा०] ५१ धारा [ नगरी] १३,१८,१९,४४ धारापुरी २० धीणा [ सा०] ७१-७३,७५,७६ ८३ धीधाक [सा० ५० धीन्धाक [सा०] धीर [सा०] ८३ धुस्सुर [ सा०] ८६ नगरकोट [तीर्थ] ५० नगरकोट्टीय [ संघ] ४४,४५ नमिकीर्ति [क्षुल्लक] ८१ नन्दन [ सा०] नन्दिवर्धन [ मुनि] ४९ नन्दीश्वर [ तीर्थ] ५० नयनसिंह [मंत्री] ६१ नयसागर [भुल्लक ] ८६ नरचन्द्र [मुनि] ४४, ५९ नरतिलक [ राजर्षि ] ६० नन्दण [सा०] ८२ नरपति [क्षुल्लक] २३ नरपति [ सा०] ५१ नरपालपुर [ग्राम ] २० नरपाल [श्रेष्ठी] ८४ नरपाल [सा०] ८२ नरभट [ग्राम ] ६५, ६६,६८,७२ नरवर [ग्राम] १३ नरवर्म [राजा] १३ नरसमुद्र [पत्तन] नरसिंह [भण] ६३, ७१ नरानयन [नगर] २५ नरेन्द्रप्रभ [ मुनि.] ६५ नवलक्षक [ कुल] ६० नवहर [ग्राम]] १९ नवहा [ग्राम] ६६, ७२ नवाझवृत्ति [ग्रन्थ] ६,९ नागदत्त [वा०] २० नागदेव [सा०] ८६,९१ नागद्रह [ग्राम] ४४ नागपुर [ नगर] १३, १४, १६, १९, ६३-६६, ७३ नागपुरीय [ संघ] ६०, ६५ नाणचन्द्र [मंत्री] ६१ नाणा [ तीर्थ] नाथू [ सा०] ८३ नावन्धर [ भां०] ५३ नारउद्र [नगर] नारिन्दा [स्थान] ६० निम्बा [सा०] ८६ नीम्बदेव [सा०] ५२, ५५, ७९ नींवा [सा०] नेब [राजप्रधान] ७२ नेमा [सा० ८८ नेमिकुमार [ सा०] ५२, ५८, ६१,६५, नेमिचन्द्र [ नवलक्षक, सा०] ६३ नेमिचन्द्र [भा० सा०] ४४, ९३ नेमिचन्द्र [मुनि ] ४४ नेमिचन्द्र [सा०] नेमितिलक [मुनि] ५६ नेमिध्वज [साधु] ५२ नेमिप्रभ [ मुनि ] नेमिभक्ति [साध्वी ] ५२ न्यायकन्दली [ग्रन्थ] २० न्यायकीर्ति [ क्षुल्लक] ८१ ४९ न्यायमहातर्क [ग्रन्थ] ७१ न्यायलक्ष्मी [साध्वी] ५१ न्यायावतार [प्रन्थ] ३४ पउमासिंह [ठ०] पउमावई [ देवी] ९३, ९४, ९५ पंचनद [ देश] ९२ पञ्चाशरीय [ चैत्य] २,३ पञ्चकल्प [ग्रन्थ] पलिका [ग्रन्थ ] १८ पलिकाप्रबोध [ग्रन्थ] '५७ पतियाण (?) ५३ पत्तन [ नगर ] २, ६, ७, १०, १४,१६,१९,४४,४९,५२, १४ न्यायचन्द्र गाण ७० धीणिग [सा०] ८७ खरतरगच्छगुर्वावलीगतविशेषनाम्ना सूचि । १०५ ६७ ] ৩৩ ] ६०, ६३-६५, ६९-७३, ७५-७७, ८१, ८६ पत्तनीय [सघ] ६०, ६२, ७०- ७३,७६,७७,८० पदम [भा०] पद्म [भण. पद्म [भा० पद्म [सा० पाकार्ति [मुनि] पद्मकीर्ति गणि पाचद्र मुनि २३ पभचन्द्राचार्य २०, २१ पद्मदेव [ मुनि] ३४ पभदेव गणि ४७, ५४, ५५ पद्मप्रभ [ऊ० ग० मुनि ] २५, ३३, ] ] ] " ७० ५३ ४४, ४७ पातिसाहि पूना [ सा०] ६३, ७२ पारस [सा० .] ५३ पूनाक [सा०] पारुत्य [द्रम्म] १३,२०,२४,३४ पूनाणी [ सा० पार्थदेव गाण २४ पूर्ण [सा०] पाल्हउदा [ग्राम ] पूर्ण [10] ६६ पाल्हण [सा० २१, २२, ५३ पूर्णकलश गणि ४९,५१ पावापुरी [नगरी] ६० पू (स्व) गिरि ५६ पासट [सा०] २४ पूर्णचन्द्र [मुनि] २३, ४४ पासवीर [सा०] पूर्णचन्द्र [रीहड, सा०] ६५, ८५ पासू [सा०] ५३ पूर्णचन्द्र [सा०] ७३, ७९ पाहा [ठ०] पूर्णदेव गणि २०,४४ पाही [श्रारिका] पूर्णपाल [सा०] ५३, ५५, ७८ पिंडविसुद्धि [ पगरण] पूर्णभद्र गाण पिशाच [भापा] पूर्णरथ [मुनि ] २३ पीपलाउली [प्राम] ६२ पूर्णशखर [मुनि ] पुक्खरणागोच ९० पूर्णश्री [साध्वी] १८, १९ पुण्यकीर्ति गणि ६०,६५, ७८ पूर्णश्री [गणिनी] ४९ पुण्यचन्द्र [मुनि] पूर्णसिंह [मह०] ५४, ५७ पुण्यतिलक [मुनि] ५९ / पूर्णसिंह [सा० ५१, ८७ पुण्यदत्त [मुनि] ६४ । पूर्णसागर [ मुनि] २३ पुण्यप्रभ [मुनि] ६५ पूर्णिमा [गच्छ] पुण्यप्रिय [क्षुल्लक] पृथिवीनरेन्द्र (पृथ्वीराज) २९ पुण्यमाला [ साध्वी] पृथ्वीचन्द्र [ राजा] ४४-४६ पुण्यमूर्ति [मुनि] ५७ पृथ्वीराज [ राजा] २५-३३, पुण्यलक्ष्मी [सावी] ६४ ४३,४७, ८४ पुण्यसुदरी [ग० प्रवर्तिनी५८, पेथड [सा०] ५२, ७३ ६५, ७४, ७८ पोरवाड [यस] पुर्ण [भण] पौर्णमासिक [गाछ] पुष्करिणी [ प्राम] १४ प्रतापकीर्ति [क्षुल्लक] ६३ पुष्करी [प्राम] प्रतापसिंह [10] पुष्पमाला [सायी] प्रतापसिंह [सा०] ८०,८६ पुहरिराय [पृथ्वीराज, राजा] ३३ प्रद्युम्नसूरि पूनड [सा० ६६ । प्रद्युम्नाचार्य २६, ३८-४३, ४६ पूनसी [मह०] प्रधानलक्ष्मी [सापी] पूनपाल [सा०] ५५ प्रबोधचन्द्र गणि ४९, ५१ .] ] पममूर्ति [भुल्लक] ८२,८५ पद्मरत्न [ मुनि] पद्मश्री [क्षुल्लिका] पद्मसिंह [सा०] ५३, ८७ पद्मइस [सा० पमा [सा०] ६३, ७२ पमाकर { मुनि पमावती [ देवी] पद्मावती [साची] पद् [ सा०] ५१, ५३ परमकीर्ति [क्षुल्लक ] ६२ परमानन्द [मुनि] परशुरोर [ को ] [प्राम ८४ पल्ली [प्राम] पल्हूपुर [ प्राम] पवित्रचित्त [मुनि ] पाटला [प्राम ६३, ७९ पाडला पाणिनि [प्रय] १० ५५ om २३ ] -- ५२ १०६ खरतरगच्छगुर्वावलीगतविशेषनाम्नां सूचिः। -- [ ५ , प्रबोधमूर्ति [ मुनि] ४९ प्रबोधमूर्ति गणि ५४ प्रबोधसमुद्र [मुनि] ५३ प्रभावती [ महत्तरा] ४४ प्रमोदमूर्ति [ मुनि] प्रमोदलक्ष्मी [ साध्वी] ५१ प्रमोदश्री [गणिनी] ४९, ५० प्रसन्नचन्द्र [ मुनि] प्रसन्नचन्द्र गाण प्रसन्नचन्द्राचार्य ९,१४ प्रल्हादन [बृहत्तर ११ प्रल्हादनपुर [नगर] ४७,४९-५२, ५४-५६,५९, ६०, ६३, ८७ प्रल्हादनपुरीय [संघ] ५०, ५२ ५७, ६०, ६२, ८० प्राकृत [ भाषा] २८, ३१ प्रियदर्शना [ साध्वी] ५२ प्रियदर्शना [ गणिनी] ६४,६९ प्रियधर्मा [साध्वी] प्रीतिचन्द्र [ क्षुल्लक] ५९ फलवचिका [ नगरी] २४, २५, ३४,६४-६६,७२, ७६ फेरू [४०] ६६,६७, ७२ बज्जल [सा०] बब्बेरक [ग्राम] २०, २३, २५, ७७ बालादे [राज्ञी] ९४, ९५ बाहड [ देवगृह १६ बाहड [ भां०] ५६ बाहड [ सा०] १४, ५९ वाहडमेरु [नगर ] ४९, ५१, ५६ वाहडमेरवीय [संघ] ६२ बाहला [सा०] ६० बुद्धिसमृद्धि [ग० प्रवर्तिनी] ५१, ५९, ६३, ६९ बुद्धिसागर [मुनि ] बुद्धिसागर गणि ४९ बुधचन्द [सा०] ५२ बूजडी [ग्राम] ८८ बूजद्री [ग्राम] बूल्हाबसही बृहबार [ग्राम] ४४, ४६ बोधाक [सा०] ५१ बोहिथ [सा] ६०, ८६ बोहित्थ [सा० ] ५० ब्रह्मचन्द्र गणि [वा०] १८, १९ ब्रह्मदेव [ महं०] ५४ ब्रह्मशांति [यक्ष] भउणा [ भां०] ६३ भडसीह [सा०] ६० भद्रमूर्ति [ क्षुल्लक] ८२ भरत [क्षेत्र] भरत [ सा०] भरतकीर्ति [मुनि] ५१ भरवच्छ [ नगर] ९२ भरहपाल [ठ० सा०] ६२ भवनपाल [सा०] भाडा [सा० भादानक [नगर] २८,३३ भामह भावड [सा०] ५१ भावडायरिय [गच्छ] १४ भावदेव [मुनि] ४४, ४६ भावनातिलक [मुनि] ५१ भावमूर्ति [ क्षुल्लक] ८२ भीम [क्षेत्रपाल] ५१ भीम [ सा०] ५५, ८३ भीमदेव [राजा] ३४, १३ भीमसिंह [राजा] २३, २४ भीमसिंह [सा० ५३ भीमपल्ली [ग्राम] ४४, ५०, ५१, ५६, ५९, ६०, ६२-६४, ६९-७१,७३,७७-७९,८७ भीमपल्लीय [संघ]६०, ६२,७१,७९ भीमा [ भा०] ५९ भीमा [ सा०] ६३, ७२ भीम [ सा० ७२ भुवणाक [ सा०] ५३ भुवन [ सा०] ५१ भुवनकीर्ति [ मुनि] ५४ भुवनचन्द्र गाणि [वा० १९ भुवनतिलक [मुनि ] ५९ भुवनपाल [सा०] ४९, ५२ भुवनमूर्ति [ क्षुल्लक] भुवनलक्ष्मी [ साध्वी] ५८ भुवनश्री [गणिनी] भुवनसमृद्धि [ साध्वी] ६५ भुवनसिंह [ मंत्री] ६१ भुवनसुन्दरी [साध्वी] ५८ भुवनहित [ मुनि] ६५ मृगुकच्छ [ नगर] ५५ भोखर [सा०] १६ भोजराज [मं०] ६१,६४,७७,८० भोजराज [ राजा] २९ भोजा [४०] ६६ भोजा [सा०] ७२, ७४, ८७ w wv m or बरडिया [नगर ] ६० बहिरामपुर [ग्राम] ८२, ८३, ८४ बहिरामपुरीय [संघ]] ८२, ८३ बहुगुण [ सा०] ५३ बहुचरित्र [मुनि ] ५० बहुदाक [श्रावक] ११ बांचू [सा०] ६० बालचन्द्र [सा०] ५१ खरतरगच्छगुर्वावलीगतविशेषनाम्नां सूचि । १०७ ] ৬৩ -- ] मथुरा [तीर्थ] भोजाक [वसा०] भोलाक [सा०] मङ्गलकलश [मुनि ] मङ्गलनिधि [सायी] मङ्गलमति [गणिनी] १९ मङ्गलमति [सायी] मगलश्री [सावी ] मण्डलिक [म.] ८८ मण्डलिक [राजा] मण्डलिक [व्यव० मतिचन्द्र [ मुनि] ५९ मतिप्रम [ क्षुल्लक] ८० मतिटक्ष्मी [सावी] २०,६६-६८ मदन [30] मदनपाल [राजा २१, २२ मनोदानन्द [१०] ४४-१६ मनोरथ [का०] मन्त्रिदलमुल ६५, ६६, ७०-७२, ७९, ८१ मन्दिरतिलक [प्रासाद] मना [सा०] मम्मणवादण [नगर ९२ मम्मी [सा० मरबह [देश] ९२ मरुको [नगर] ८, ९, १३, २०, २३,३४,६५, ७३ महकोहीय [स] ५८ मरदेवी [गणिनी] ५ महस्यल ३६,४१,६५ महरपली १६,३९,५८,६४, ८१,८२ मउपचन्द्र [मुनि मलयसिंह [मत्री ] मलिकपुर [ माम] ८२ मलिक ७४ मल्लदेव [महामात्य] महण [सा० महणपाल [व्यव०] महणसिंह [ मत्री] महणसिंह [सा०] ६४,७२-७६ महणसीह [सा०] महणा [ सा०] महम्मदसाहि ९४-९६ महाधर [सा०] ८३,९३ महाधर [सिटि महावन [देश] २० महानिदेह [क्षेत्र] ८९ महावीर [ दिगबर] ४४ महातीरचरित [प्रथ] १५ महाश्री [क्षुल्लिका] महिराज [सा०] ६६, ७३ महीपाल [महाराज] ८८ महीपाल [सा०] ८८ महीपालदेव [राजा] ७५ महेन्द्र [मुनि ] माइयड [प्राम] मागधी [भापा माधकान्य [प्रन्य] माङ्गलर [ नगर] ७५ माणचन्द्र [म० ६९ माणदेव [सा० ३३ माणिमद्र [प० मुनि] २४ माणिभद्र गणि [वा० माणू (सा० माण्डव्यपुर [माम] ३१,३६,४४ माण्डन्यपुरीय [सघ] माधव [मत्री] ५९ मानचन्द्र गणि [या०] २५, ४४ मानदेव [मुनि] मानदेव [सा०] २३, २४ मानल [सा०] मानमद्र गाण मारव ३६ मास्यत्रा [देश] मालदेव [राणाक] मालदेव [सा०] मालय [ देस] ९०, ९२ मालव्य [देश] माइला [सा० ६४ मालगण (सीलण') [दण्डाधिपति] मुक्तारली गणिनी मुक्तिचन्द्रिका [ साध्वी] मुक्तिलक्ष्मी [ साप्पी] ५९ मुकिल्लमा [सावी] मुक्तिथी [साची] ५९ मुक्तिसुन्दरी [ साच्ची] मुद्रस्थला [ग्राम] ८१ मुनिचन्द्र [उपाध्याय] मुनिचन्द्र गणि मुनिचन्द्र [मुनि] मुनिचन्द्राचार्य मुनिबछम [मुनि] मुनिसिंह [ मुनि] ६० मुरारि [नाटक] मुन्धराज [म.] भूधराज [ मन्त्री] मूलदेव [सा०] ५१,६० मूलराज [सा०] ५३,८२ मूटिग [सा०] ५१-५३,५५ मेघवुमार गणि १९ मेघनाद [ क्षेत्रपाल] मेघमूर्ति [सुटक] मेघसुन्दर शुक] ४४ ९ ] ] ] ] . ४४ १०८ खरतरगच्छगुर्वावलीगतविशेषनाम्नां सूचिः । २] ] ६० ] मेडता [ग्राम] ६६,६८,७३ मेदपाटीय [ संघ]] ५२ मेदपाड [देश] ९१ मेरुकलश [मुनि] ५८ मेलू [सा०] ७३ मेहनाअ [ खित्तपाल] ४४ मेहर [ सा०] १६,६६ मेहा [मं०] मोकलसिंह [ सा० ६१, ६२ मोख [ सा० १६ मोखदेव [सा०] ७५, ७७, ८२, ८७, ८८ मोदमूर्ति [ क्षुल्लक] ८२ मोदमन्दिर [मुनि] ५० मोल्हाक [ सा०] ५० मोहण [श्रेष्ठी] ६२ मोहण [ सा०] '५७, ७०, ७३, ७४, ८३ मोहन [सा०] ५७, ६० मोहविजय [ मुनि] ५६ मोहा [ सा०] ৭৩ मोहिलवाडी [ग्राम] ९३ मोहला [श्राविका] ५३ यतिकलश [ मुनि] ४९ यतिपाल गणि [पण्डित] यमचन्द्र [मुनि] ३४ यमदण्ड [ दिगम्बरवादी] ४९ यमुना [ नदी] ६७ यमुनापार [प्रदेश] यशःकलश गाण ४९ यशःकीर्ति [मुनि] यशःप्रभा [ साध्वी] ५४ यशश्चन्द्र [मुनि] २० ७४, ७७ यशोभद्र [ मुनि] २० यशोभद्राचार्य ३४ राजचन्द्र [पं०, मुनि] ५९, ६५ यशोधर [मुनि] २४ राजचन्द्र [ सूरि] ६८ यशोधवल [गोष्ठिक] ५५, ६३ राजतिलक गणि [वा० ५५ यशोधवल [सा०] ४९, ६५, ७१, राजदर्शन गाण [वा०] ५९,७१ ७७, ८५, ८६ राजदर्शन [ मुनि ] ५१ यशोदामाला [ साध्वी] ५५ राजदेव [सा०] ५१-५३,७८ या [जा] वालिपुर [ नगर] ५१ ५३ राजपुत्र [ भां०] युगमन्धरस्वामी ५० राजललित [मुनि] योगिनीपुर [नगर] २२, ५५,६० ६५, ६९, ७२,७५, ७७, ७९, राजशेखर [ मुनि] रत्न [री० सा०] ५२, ७६ राजशेखर गणि ५८, ६०, ६१ रत्नकीर्ति गाण ४९ राजशेखराचार्य ६३,७१ रत्नतिलक गाण ४९ राजसिंह [सा०] ७०,७३-७७,८७ रत्ननिधान [ मुनि ] ५० राजा [ भां०] ५३, ५७, ७२ रत्नपाल [ठ०] राजाक [ भां०] ५३ रत्नपुर [ नगर] ६०,६३ राजाक [सा० ५३ रत्नपुरीय [संघ] ५७ राजीमती [ गणिनी] ४९ रत्नप्रभ गणि राजू [श्राविका] ५५ रत्नमञ्जरी [क्षुल्लिका] ५९ राजेन्द्रचन्द्राचार्य ६५, ६९, ७० रत्नमञ्जरी [गणिनी] ६४ राजेन्द्राचार्य ७१ रत्नमति [साध्वी] ४४ राणकको [ग्राम ] ८२ रत्नवृष्टि [प्र०, गणिनी ] ५६, ६२ राणुको [ग्राम] ६३ रत्नवृष्टि [ साध्वी] ५१ ६६ रत्नश्री [ साध्वी] ५९ रातू [सा०] ७२ रत्नश्री [प्रवर्तिनी] रामकीर्ति [क्षुल्लक] ६२ ४४ रत्नसुन्दर [ मुनि ] रामचन्द्र [मुनि] ६० रत्नसुन्दरी [साध्वी] ५८ रामचन्द्र गणि [वा०] १८, १९ रत्नाकर [ मुनि] ५० रामदेव [महाराजा] ८८ रत्नावतार [ मुनि ५२ ४४ रामदेव [मुनि] रत्नावल [गणिनी] ४९ रामदेव [सा०] ] २५, ३२, ३३ रयणपाल [रत्नपाल ] ९३ | रामशयनीय [संघ] रयपति [सा०] ७२-७७, ८४, रासल [सा०] १६, २०, ४० राघवचेयण [पण्डित] ९५, ९६ रासल [श्राविका] ५३ राज [मंत्रीश्वर राहला [श्रा०] ४९ राजगृह [नगरी] ६०,६१,८१ रीहड [वंश] ७५, ७६, ८५ ४९ रात् [ठ०] ४४ ur or यशोभद्र [क्षुल्लक] ७० - खरतरगच्छगुर्वावलीगतविशेषनाम्ना सूचि । १०९ ] १ .] ९ रुणा [ग्राम] ६३, ६६ रुणापुरी [प्राम] रुणापुरीय [स] ६० स्दओली [नगर] ९२ रुदपाल [सा०] ६६, ६९, ७१, ७५, ७७, ७९, ८० रुद्दपल्ली [गच्छ] ९२ रुद्रपल्ली [प्राम] १७, १८,२०,२१ रूदा [सा०] रूपचन्द्र [सा०] ५१, ६१ रूपा [सा० .] ७२,८३, ८४ रूपाक [सा०] ५३ रोहद [ग्राम] ६६, ६८ रोहण्ड [कुल, पश'] ७५ रोइड [सा०] लक्षणपञिका [अन्य] १४ लक्ष्मीकलश [मुनि] ५६ लक्ष्मीतिलक उपाध्याय ५५ लक्ष्मीतिलक गणि ४९, ५१ लक्ष्मीधर [भा०] ५७ लक्ष्मीधर [यरहरक, सा०] ४४ लक्ष्मीधर [व्य०] ४३, ४४ लक्ष्मीवर [ सा० ४९,८५ लक्ष्मीनिधि [महत्तरा] ५०, ५२ लक्ष्मीनिरास [मुनि] ५२ लक्ष्मीनिवास गणि लक्ष्मीमाला [गणिनी] लक्ष्मीमाला [साध्वी] लक्ष्मीराज [मुनि] ५२ लख(क्ष)ण [रङ्गाचार्य, सा०] ७७ लखण [सा० .] लखम [सा० ठखमसिंह [सा० लखमा [ सा०] लब्धिकलश [मुनि] ५८ लब्धिनिधान गणि ८४ लब्धिनिधान महोपाध्याय ८५-८८ लब्धिमाला [सानी] उन्धिसुन्दर [शुरू] ललितकीर्ति [क्षुलक] ललितप्रम [मुनि] ललितश्री [क्षुलिका] ८० लपणखेटक [नगर] ४१,८० लाखण [सा०] ७३, ८२ लाखू [सा० ६२ लाटहद [ ग्राम ] लाडणुगाड " लाभनिधि [मुनि ] ५० लारवाहण [ग्राम] ८३ लारवाहणीय [ सघ] ८३ लाले [श्रा०] २० लीलामती कथा [प्रय] लूणसीह [ सा०] लणा [भण. ६३, ७७ लूणा [सा० लूणाफ [ मण] ६३ णिगविहार [ मन्दिर] ८७ लूणीवडी [ग्राम] ७२ लोहट [१०] २१ लोहट [सा०] लोहड [सा०] २२ लोहदेव [सा०] ६०,६४ बजस्वामी ६६, ७५, ७७, ७८ चटपद्रक [नगर वत्थड [सा०] बद्धमाणरि ८९, ९० वद्रदहा [प्राम]] ५६ क्यजल [सा० वयरसिंह [म. ८८ वयरसिंह [सा०] ६५, ६६, ८२ वयरस्वामी ७३, ८२ वरकीर्ति [क्षुछक ] ६२ वरडिया [प्राम] वरणाग गणि [वा० वरदत्त [ मुनि] १८ वरदत्त गणि [वा०] वर्धमान [ मुनि] वर्धमान सूरि १, ३, ५,८२ वर्धमानचन्द्र [मुनि २० वर्द्धमानाचार्य वश्याय [गोत्र नाम] ३४ रस्तुपाल [ महामात्य] ४९,६२,७८ वस्तुपाल [ सा०] वागड [ देश ] १२,१७-१९, ३४,६०, ६५,६६,६८,९१ वागीश्वर [पडित] २५ वाग्गड [ देश] वाग्गडीय [सघ] ४४,५०,५२ वाग्भट मेरु [ग्राम ] ५०,८०८६ वाग्भट मेरवीय [ सघ] ५७, ८० वाछिग [सा०] वाणारसी [ नगरी] ६०,९५ बादली (दिल्ली) १, २० वादस्थल [प्रथ] २६ वादस्थान [प्रन्य] वाधू [सा. ७९ वायड [ग्राम] ६३, ७३, ७८ वालाक [ देश] ७४ वासल [सा. १६, १८ वा(बा)हडमेर [ नगर ९२ विक्रमपुर [नगर ] १३, १८-२०, २३, २४, ३३, ३४, ४४, ५२, ५८ विक्रमपुरीय [ सघ] विगतदोष [मुनि] ] ] J २६ ] ६० سا ६४,८४ ] ] ५९,७३ ७९ ] ] खरतरगच्छगुवावलीगतविशेषनाम्नां सूचिः। [ ur ur ८ ४० विजय [ठ०, सा०] ४४ विमलचन्द्र [ सा०] ५०, ५५ विजयक [ठ०, सा०] ४५ विमलप्रज्ञ [मुनि] ५० विजयकांति [मुनि] ४९ विमलप्रज्ञ [ उपाध्याय] ५५ विजयचन्द्र [मुनि] ४४ विमलविहार [ मन्दिर ] ८७ विजयदेव सूरि ४९ विमलाचल [तीर्थ] ८४ विजय [प्रभ ] मुनि ४९ विवेकप्रभ [ मुनि ] ४९ विजयमूर्ति [ क्षुल्लक] ८२ विवेकश्री [ साध्वी ] ४४ विजयरत्न [मुनि] ६० विवेकश्री [ गणिनी] ४९ विजयवर्धन गाण ४९ विवेकसमुद्र [ मुनि ] ४९ विजयसिद्धि [साध्वी] ५२ विवेकसमुद्र [ उपाध्याय] ६० विजयसिंह [ठ०] ६५, ६६, ६८, ६९, ७९, ७१ विवेकसमुद्र गाण ५२, ५७, ५९ ६९, ७० विश्वकीर्ति [मुनि] ६० विजया [ देवता] विहिपक्ख ( विधिपक्ष ) ९१ विद्याचन्द्र [गणि] वीकल [सा०] ८४ विद्यानन्द [पं०] वीकिल [सा०] ८२ विद्यापति [ पंडित] २५, २६, २८ वजिड [सा०] ५३,६१, ६२ विद्यामति [गणिनी] ४९ वीजा [सा०] ६०, ७२, ७६, ८७ विनयचन्द्र [मुनि] २० वीजाक [ सा०] ५१ विनयधर्मा [ साध्वी] ८२ वीजापुर [ नगर ] ४९, ५१, ५३, विनयप्रभ [ क्षुल्लक] ८० ५५, ५७, ५९, ६२, ६३, विनयभद्र [वा०] विनयमति [गणिनी] -४९ वीजापुरीय [संघ] ५९,६०, विनयमाला [ गणिनी] ४९ ७१, ८० विनयरुचि गणि वीर [सा०] ७९ ९४ विनयशील [ मुनि] ४९ २० वीरकशल [गणि] विनयसमुद्र [मुनि ] वीरचन्द्र [मुनि] २३, ६१ ५३ विनयसागर [ मुनि] वीरजय [मुनि] २० २३ वीरणाग [ हेडावाहक] ४२ विनयासाद्ध [ साध्वी] ५२ वीरतिलक [गणि] ४९ विनयसुन्दर [ क्षुल्लक] ५८ वीरदेव [मुनि] २३ विनयानन्द गणि वीरदेव [ सा०] ७०,७१,७७-७९, विन्ध्यादित्य [ मन्त्री] ५७ विबुधराज [ मुनि] ५१ वीरधवल [सा०] ५३ विमल [मुनि] वीरपाल [ सा० ३२ विमल [ दंडनायग] ८९ वीरप्रभ गणि ४ '४, ४६-४८ विमलचन्द्र गणि १८, १९, ४७ वीरप्रिय [मुनि] ५२ वीरभद्र [मुनि ] २० वीरभद्र गाण ४५ वीरवल्लभ [ मुनि] ५० वीरशेखर [मुनि] ६० वीरसुन्दरी [ साध्वी] ५२ वीराणन्द [ मुनि ] ५० वील्हा [ मं०] ६६ वीसल [सा०] ६४ वृत्तप्रबोध [ग्रन्थ] ५७ वृहद्ग्राम ६० वेला [सा० ८३ व्रतधर्मा [ साध्वी] व्रतलक्ष्मी [ साध्वी] ५२ व्रतश्री [क्षुल्लिका] ६२ व्यवहार [ सूत्र-ग्रन्थ] व्याघ्रपुर [नगर] १८, २४ शर्केश्वरपुर [तीर्थ ] ६०, ६३, ७४ शत्रुञ्जय [ महातीर्थ ]१७, ३४, ३९, ४९, ५२, ५३,५५,६२, ६३, ७१, ७२,७४-७९, ८५, ८७ शत्रुञ्जयतलहष्टिका ७४, ७९ शम्भाणा [प्राम] शम्यानयन [ग्राम ] ५८-६५, ८०, ८१ शम्यानयनीय [ संघ ] ५७,६२,८० ४९ शान्तनपुर ५१ शान्तमति [साध्वी] ४४ शान्तमूर्ति [मुनि] ५२ शान्तिग [श्रा०] ५१ शिखर [राणक] शिरखिज [ग्राम ] शिवराज [ सा० शीतलदेव [राजा] शीलधर्मा [ साध्वी] ८२ शीलभद्र [मुनि ] १८ शीलभद्र गणि [ वा० १९ २४ ७०, ७१ ६ शरच्चन्द्र गाण -- ४४ ८६, ८७ ] ७२ ५ ] खरतर तरगच्छगुर्वावलीगतविशेषनाम्ना सूचिः । ] - ] .] ] शीलमसरी [ क्षुल्लिका] शीलमाला [गणिनी] ४९ शीलरल [मुनि] ४९ शीलसमृद्धि [ साथी] शीलसागर [मुनि ] २२, ३४ शीलसुन्दरी [गणिनी] ४९ शुभच द्र [मुनि] शूरसेनी [भाषा] शेरीषक ! तीर्थ] ६२, ७८, ७९ श्याम [ सा०] श्यामल [सा० ७१, ८७ श्रीकलश [मुनि] श्रीकुमार ४९ श्रीचन्द्र [मुनि] २४ श्रीचन्द्र [सा०] श्रीतिलक [ उपाध्याय ] ५४ श्रीदेवी [सावी ] २४ श्रीपति [ सा० ] ५२, ५३, ७३ श्राप्रम [ मुनि ४४ श्रीमती [ सानी] १८, १९ श्रीमाल [कुल ] ५५, ६३-६६, ६८,७०,७२,७३, ७५, ७७, ७९, ८६ श्रीमाल [ज्ञाति] ६० श्रीमाल [नगर ] ४९, ५० श्रीमाल [वश] श्रीमालीय [ सब] ६०, ६६, ७२ .] , सघपट्टय [पगरण] ९३ सघप्रमोद [मुनि] ४९ सघभक्त [ मुनि सघहितोपाध्याय सट्टक [सा०] १० सहिया [सा० १८, १९ सत्यपुर [ प्राम ] ६३,७७,८०,८६ सत्यपुरीय [ सघ] ६०, ८० सत्यमाला [गणिनी] ४९ स (रु)द्र [राजा] सपादलक्ष [ देश ] ६५, ६५, ७३ सपादलक्षीय [ सघ] ४३,६१,८७ समरसिंह [राजा] ५६ समाधिशेखर [ मुनि ] ५० समुद्धार [श्रा०] समेतशिखर [ तीर्थ ५९, ६१ समेत [तीर्थ] सम्प्रति [राजा] ७०, ७८ सयमश्री [ साध्वी ] ४४ सरस्वती [ देनी] सरस्वतीश्री [साध्वी] सरस्सई [नदी] ९० सर्वज्ञभक्त [मुनि ] सर्वदेव [ मुनि] सर्वदेव गणि सर्वदेव सूरि ४४,४७,१८ सर्वदेवाचार्य २४ सराज [मुनि ] ५२ सर्वराजगणि [वा० ५९, ७१ सलखण [पुर] सलखण [सा०] ६०-६२,७९ सलखणसिंह [मन्त्री] ७७, ८० सवेगरगशाला [प्रय] सव्वगणि (सर्वगणि) ९२ सस्कृत [भाषा] ३१, १०, ४१ सहजपाल [सा०] सहजपाल [ साकरिया] सहजा [सा०] ५०, ७९ सहणपाल [ मत्री] ५९ सहदेव [मुनि ५,४४ सहदेव [वैद्य] ४३ साऊ [श्रानिका] २१ सागरपाट [नगर] २०-२३, २५ सागण [सा०] ५३ सागण [म.] ८७ सागा [सा० साढल[सा०] २३,५१,६३, ७७ सातसिंह [सा०] साधारण [बल०] ५० साधारण [सा०] ९०, १५, ९१ साधुभक्त [मुनि ] सामत [मह० ५३ सामन्तसिंह [राजा] ५९,८७ सामल [दो०] ७९ सामल [सा०] ६०, ६३, ७०, ७३, ७७, ७९,८४ सारङ्गदेव [महाराज] ५७,८८ सारमूर्ति [ क्षुल्लक] ६४ सालाक [प्रतीहार ] ५३ सानदेव [सा० साहारण [सावग] साहुलि [ सा०] सितपट १४ सिद्धकीर्ति गणि सिद्धसेन [ आचार्य] ८८ सिद्धसेन [मुनि] सिद्धान्त यक्ष ५२ सिधु [देश ] ६५,७३,८१, ८२, ८५,८५ सिधुमण्डल ६४, ८१,९२ सिरिमाल [ नगर सिरियाणक [प्राम] सिलारवाहण ८४ सीधपुर [नयर] ९० सीमन्धरस्वामा २० ] ८०, ८७ ५७ श्रीमालपुरीय [ सघ] श्रीवत्स [30] ६८ श्रेणिक [राजा] श्वेतपट ११, १३, २६, ३० श्वेताम्बर २५, ६७, ८३ श्वेताम्बराचार्य २४ पां(खा)डासराय [प्राम]] सकल [नगर] सफलहित [ मुनि सघपट [प्रय] ४६ ११२ खरतरगच्छगुर्वावलीगतविशेपनाम्नां सूचिः। ६० ५ ওও ७ ७७ सीहा [सा०] ६०,६१ सीवा [ सा०] ७३ सुखकीर्ति [ क्षुल्लक] ५९ सुखकीर्ति गणि सुधर्मस्वामी ३, १७, ७७, ८२ सुधाकलश [मुनि] ५६,६० सुन्दरमति [ साध्वी] ४४ सुबुद्धिराज [मुनि] ५२ सुबुद्धिराज गणि सुमति [ मुनि] सुमतिकीर्ति [मुनि] ५९ सुमति गणि ४४-४७ सुमतिसार [ क्षुल्लक] सुभट [ सा०] ६१, ६५, ७० सुरराज [ सा० ६६, ७९ सुरत्राण ६८, ७२ सुरा [ सा०] सुराष्ट्र [ देश] ६२, ७५, ७६ सुवर्णगिरी [ पर्वत ] ५२, ५५ सुहडपाल ९३, ९४ सूण्टा [ सा०] सूरप्रभ [ मुनि ] ४४, ४७ सूरप्रभ [ उपाध्याय ] ४९ सूराचार्य २, ३ ६,९० ६५, ६६ सेत्तुज्ज [ महातीर्थ] ९१,९६ सेयंवर [ श्वेताम्बर ] ९० ५१ ५८ ८१ ५, १४, १५ सोमचन्द्र [ मुनि] ६५ सोमचन्द्र गणि १६ सोमदेव [ मुनि] ३४ ४३, ८६ १, २ सोमर [यक्ष] ९२ हर्पप्रभा [सावी] सोमल [सा०] ५६ हर्षमूर्ति [ शुल्लक] ८२ सोमसुन्दर [ क्षुल्लक ५८ हर्पसुन्दरी [साची] ५८ सोमसुन्दर गाण ६२ हस्तिनागपुर ६०, ६६, ६७ सोमाक [ कां०] हालाक [सा०] ६० सोमेश्वर [ राजा] ५९ हासिल [6] ६३ सौम्यमूर्ति [ मुनि] ५१ हॉसिल [वै] ५३ स्तम्भतार्थ ६०, ६२, ६९, ७७, । हिन्दुक हिन्दुग [जाति ] ६६, ७४, ७८, ७९ ७८,८०,८१, ८२ स्तम्भतार्थाय [ संघ ] ५२,५६, ७० हीरमूर्ति [क्षुल्लक] स्तम्भनक [ पुर, महातीर्थ ] ६, १७, होरल [सा०] ३९, ४९, ५१, ५५, ७८, ८६ स्थान [ठाणांग, सूत्र] हीरा [श्रे०] ५० स्थिरकीर्ति [ मुनि ] होराक [गोष्ठिक] ५० ५४ स्थिरकीर्ति गणि [श्रा०] । होराकर [मुनि] ૫૨ ५९ स्थिरचन्द्र [ मुनि ] हुलमसिंह [श्रा०] हेम [सा०] ५० स्थिरचन्द्र गणि [वा०] १९ हेमचन्द्र [सा०] ५५ स्थिरपाल [गोष्ठिक] ६३ हेमतिलक [मुनि] ५६ स्थूलभद्र हेमतिलक गणि ६०,६२ स्याद्वादरत्नाकर [ग्रन्थ] ८५ स्वर्णगिरी [ पर्वत ] ५१, ५४, ५९ हेमदेवी [गणिनी] २० हेमपर्वत [मुनि] ५० हम्मीरपत्तन [ नगर] १६ हेमप्रभ [मुनि] ४९ हम्मीरपत्तनीय [संघ] १३ हरिचन्द्र [सा०] हेमप्रभ गणि ५६ ५४ हेमप्रभा [ साध्वी] हरिपाल [ठ०] ४३ ५२ हेमभूषण [मुनि] हरिपाल [राणक] ८६ हरिपाल [सा०] ५०-५५, ६४, हेमभूषण गणि ६१, ६९, ७० हेममूर्ति [क्षुल्लक] ८२ ७३,८०,८२-८६ हरिपाल [सा०री, सार्थवाह ] ६५ हेमराज [सा०] ६० हरिप्रभ [ क्षुल्लक] हेमल [रोहण्ड, सां०] ७३,७५, ८५ ८० हरिभद्र [ मुनि] हेमलक्ष्मी [साध्वी] ६० हरिभद्र सूरि ३८ हेमश्री [गणिनी] ४९ ५३ हरिराज [6] हेमसेन [ मुनि] ६८ हरिसिंह [मुनि ] हेमसेन गणि ६९ हरिसिंहाचार्य ५५ १५, १६, १९ हेमाक [श्रा०] हरु [दलिक, सा०] ५५,७२,७५ हेमावली [गणिनी] ४९ हर्षचन्द्र [मुनि] ८६ हैमव्याकरण [ग्रन्थ ] ३९, ७१ हर्षदत्त [मुनि] ४९ होता [सा०] सेढी [नदी] सेद [ठ०] सोम [ मन्त्री] सोम [राजा] सोमकीर्ति [ क्षुल्लक] सोमचन्द्र [पं०] w or m 50 .] सोमदेव [सा० सोमेध्वज [ जटाधर] सोमप्रभ [क्षुल्लक] सोमप्रभ [ मुनि] , ४४ गुर्वावलीगतनृपति-मन्त्रि-दण्डनायकादि-सत्ताधारिजनानां नाम्नां पृथक् सूचिः । ] ] ] ४४ ७० ] .] अचल [ठकुरराज] ६५-६८,८१ कुलवर [ मह०] ४४,४९ अचला [30] केल्हण [राणक] ४४ अजित [मह.] ५२ केल्हा [म०] ७३ क्षेत्रसिंह [प्रधान] अभयकुमार [ मत्रीचर] अभयड [ दण्डनायक] ३९, ४०, खाभराज [दो०] ७९ ४२, ४३ खेतसिंह [भा० अरसिंह [राजपुत्र] गज [भा०] अर्णोराज [नृपति] १६ गेहाक [म.] अलावदीन [सुरत्राण] ६७ ग्यासदीन [पातसाहि ] ७२ ७७ अश्वराज [२०] ४९ चण्ड [ मत्री] आटा [भा०] चाचिगदेव [नृपति] आमुल [४०] चाहड [प्रधान] आम्बड [सेनापति] २३ छाहड [भा०] ५९ आसधर [10] १६, १७ जगद्देव [प्रतीहार ] ३४, ४३ आसपाल [ठ. ७१ जगसिंह [भा० ५९ आसराज [राणक] ४४ जगसींह [भा०] उदयकर्ण [30] ७९ जननपाल [60 ] ६०, ६६ ७९ उदयसिंह [राजप्रधान] जेसल [मत्री, ठ०] उदयसिंह [नृपति] ५०,५१, जैत्रसिंह [४०] ८७,८८ जैत्रसिंह [मह.] कइमास [मण्डलेश्वर] २५-२७, जैत्रसिंह [ नृपति] २९, ३०, ३३ तिहण [मत्री] करिउ [राजप्रधान ] २४ थिरदेव [ठ.] ६४ कर्णदेव [नृपति] ५८ दिदा [राजप्रधान ] कर्णराज [प्रधान] दुर्लभ [भण. ६२, ६३ काला [राजप्रधान] २४ । कुतबदीन [पातसाहि]] ६७ कुतुबदीन [सुरत्राण ] 5 कुमर [म० देदा [ मह०] ५२,५३, ५५,५९ कुमरपाल [30] ६६ | देदाक [मह०] कुमरसिंह [20] ६५, ७० । देपाल [30] ६६,७२,७४ ४९ देवराज [ मत्रीश्वर] देवसिंह [म.] देवसिंह [ठ.] देहड [30] नयनसिंह [ मत्री] नरवर्म [ नृपति] १३ नरसिंह [ भण. ६३, ७१ नाणचन्द्र [ मत्री] नावन्धर [ मा० •] ૧૨ नेब [राजप्रधान ] ७२ नेमिचन्द्र [भा० ४४,९३ पउमसिंह [४०] पद्म [भा०] ६१ पाहा [10] पुहविराय (पृथ्वीराज) [नृपति ३३ पूनसी [ मह०] ५३ पूर्ण [10] पूर्णसिंह [मह.] ५४,५७ पृथिवीनरेद्र (पृथ्वीराज) २९ पृथ्वीचन्द्र [ नृपति ] ) ४४-४६ पृथ्वीराज [.] २५-३३, ४३, ४७,८४ प्रतापसिंह [30] ६६,८१ फेरू [10] ६६,६७,७२ बाहड [मा०] ५६ ब्रह्मदेव [मह०] ५४ भउणा [भा०] भरहपाल [30] ६२ भीमदेव [नृपति] ३४,४३ भीमसिंह [ २३,२४ भीमा [भां०] ७० ६० ] दुर्लभराज? [नृपति ] २, ३,९० दुस्साज [म.] .] ७७ ११४ गुर्वावलीगतनृपति-मन्त्रि-दण्डनायकादि-सत्ताधारिजनानां नाम्नां पृथक् सूचिः। ७० ७०, ७८ ७७, ८० ७७ भुवनसिंह [मंत्री] भोजराज [मं०]६१,६४,७७,८० भोजराज [नृपति] २९ भोजा [ठ०] ६६ मण्डलिक [नृपति] ५१ मण्डलिक मं०] ८८ मदन [ठ०] ६७ मदनपाल [ नृपति ] २१, २२ मलयसिंह [ मंत्री] मल्लदेव [ महामात्य] ५७ महणसिंह [ मंत्री ] ५५ महम्मदसाहि [पातसाह ] ९४-९६ महीपाल [ नृपति ] ७५, ८८ माधव [ मंत्री]] ५९ मालदेव [ राणाक] ६८ मीलगण ( सीलण ?) [ दण्डाधिपति ] ५९ मुन्धराज [ मं०] मूधराज [ मन्त्री] ६५ मेहा [ मं०] ६६ रत्नपाल [ठ०] ६० रयणपाल (रत्नपाल ) ९३ श्रीवत्स [ठ.] ६८ राच [ मंत्रीवर ] श्रेणिक [राजा] राजपुत्र [भां०] ५३ सं (रु ? )द्र [राजा] राजा [ भां०] ५३, ५७, ७२ समरसिंह [नृपति] ५६ राजाक [ भां०] ५३ सम्प्रति ] रात् [ठ०] ६६ सलवणसिंह [मंत्री] रामदेव [नृपति] ८८ सहणपाल [ मंत्री] ५९ लक्ष्मीधर [ भां०] सांगण [मं०] लूणा [ भण. ] ६३, ७७ सामन्त [ महं०] लूणाक [ भण० ६३ सामन्तसिंह [नृपति] ५९, ८७ लोहट [ठ०] २१ सामल [ दो०] वयरसिंह [मं०] ८८ सारङ्गदेव [ नृपति] ५७,८८ वस्तुपाल [महामात्य] ४९, ६२, ७८ सालाक [प्रतीहार] ५३ विजय [ठ०] ४४ । सेहू [४०] ६५,६६ विजयक [] ४५ सोम [ मंत्री ] विजयसिंह [ठ०] ६५, ६६,६९,७० सोम [नृपति विन्ध्यादित्य [ मन्त्री] सोमेश्वर [,,] ५९ विमल [दण्डनायक] ८९ । हरिपाल [ठ०] वील्हा [मं०] ६६ । हरिपाल [राणक] ८६ शिखर [राणक] ८६ हरिराज [४०] ६८ शीतलदेव [ नृपति] ६१ हांसिल [१०] ६३ गुर्वावलीसमुपलब्धस्थलादिज्ञापकानां विशेषनाम्नां पृथक् सूचिः । - अणहिल्ल पत्तण २, ८ २० अचलेसर दुर्ग] अजयमेर ) [नगर, दुर्ग] १६,१९, २०,२४,२५ अनयमेरु ३३, ३४,४४,८४, ९१,९२, अणहिल पाटक ३४, ४३ अणहिलपुर पत्तण १४ अणहिल्लपुर पट्टण अनहिल पत्तन अब्बुयगिरि [ अर्बुदगिरि] अमोहर [ देश] १ अयोध्या [नगरी] अर्बुदगिरि ५,५७,६०,६१ अर्बुदाचल [तीर्थ] आदित्य पाटक [नगर ] ८६ आरासण, सन [ महातार्य ]७१,९७ आशापल्ली {माम } ५,३८, ३९, ६०,७८ आशिका [ नगरी] आशीदुर्ग आशोटा [प्राम] आसिका [आशिका] २३-२५, ६५,६६,७२ २० -- उजयन्त [तीर्थ ३९,४९,५३,५५,६२,६३, ७२,८५ उजयन्त तलहहिका ६२,७५ उज्जयिनी [नगरी] १९,५०,५१ उज्जेणी ९०,९२ उज्जेणी [ पीढ] ९२ उद्दडनिहार [स्थान] कडुयारी [ग्राम] कणपीठ [1] ४७ कनकगिरि [ पर्वत कन्नाणापुर [ग्राम] ४६ कन्यानयन [प्राम] २४,६५,६६, ६८,७२ करडिहट्टी [वसति] करहेटक [ग्राम] कपटकमाणिज्य [ग्राम ] काकिन्द्री [नगरी] कासद्वद [ नगर कासदह [ प्राम] कियासपुर [.] किढियाणा [1] कुहियप ,]] कोडिका [ स्थान ] ३२ कोरण्टक [प्राम] कोशवाणक) [प्राम] ६५,६६, कोशवाणा ६८,७३,७६ कोसाणा कौशाम्बी [नगरी क्यासपुर [प्राम) ६५, ७३, ८३, ८४, ८६ क्षत्रियकुण्ड [] खगारगढ (दुर्ग) ७५, ७६ खडेलपुर खदिरालुका माम] खंभाइति [नगर] खाटू [प्राम] ७२ खुरासाण [देश] खेटनगर ३४ खेडनगर गणपद् [प्राम] गिरनार [पर्वत] ६२,९१ गुडहा [प्राम] ७३, ७९,८० गुज्जर [ देश] गूर्जर [ गूर्जरत्रा [.] १, ४, ३४, ३६, ३८,३९,४३, ५७,६४,७०, ७१,७२,७८. घोधा बेलाकुल चउसहि जोगिणी पीढ चक (व.)रहट्टी चण्डिकामठ चन्द्रावती [नगरी ] ३४,८७,८८ चित्तकूड दुग्ग १०,१२-१५,१९, २०, ४९,५६, ६९ चौरसिंदानक [प्राम] २९ जाठउर (नगर, दुर्ग] ९२ जावालिपुर नगर ४७-५२,५४, ५५, ५८-६१, ६२,६५,७३, ७७,७९,८० जादेडामाम ५६ ६० ९ ८७ उन्ननगर उच्चानगर उच्चानगरी उच्चापुर उच्चापुरी १९,२०,२३,३४ ७५,८१ ६४, ६९,८४ गुर्वावलीसमुपलब्धस्थलादिज्ञापकानां विशेषनाम्नां पृथक् सूचिः। ६७ । ५६ - ७० ७७ जीरापल्ली [ग्राम] ८६,८७ जीहरणि [ नगर] ९२ जेसलमेर [दुर्ग] ९२ जेसलमेरु [ नगर] ३४, ५२, ५८, ६१, ६३, ८१, ८६ जोगिणी पीढ ९३,९४ जोगिणीपुर [ नगर] जोयला [ग्राम] ५७ झुञ्झणू ग्राम]] ६२, ७२ झूझणू टक्कउर [] ५ डालामउ [] ६५ डिण्डियाणा [] ढिल्ली [ नगरी] २१, २२, २४, ३४,५०, ९२, ९४ दिल्ली देश २, ४ दिल्ली पीढ ९२ ढिल्लीपुर ९३ ढिल्ली वा दली तग [ला] [ग्राम] २० तारङ्गक [महातीर्थ ] ७१, ८२ तारण ] ५२, ५५ तारणगढ [ ५९ तिलपथ [ग्राम] ६७ तुरुष्क [ देश] १७, १८ त्रिभुवनगिरि १९, २०,३४ त्रिशृङ्गमक [ग्राम ] ७१, ८७, ८८ थंभणय ( स्तंभनक) [,] ३५ दक्षिण देस दारिद्रक [ग्राम] दारिद्रेरक [,] देवगिरि [नगर] ६९, ९२ देवपत्तन [,,] ५३ देवराजपुर [ ग्राम ] ६४, ६५, ७७, ८१, ८२, ८४, ८५ द्रमकपुर [ग्राम ] धवलक [ नगर] १४ धाटी [ग्राम ] ४४ धानपाली [] २४ धान्धूका [ नगर] ७९ धामइना [ग्राम] ६६,६८, ७२ धारा नगरी] १३, १८, १९,४४ धारापुरी [] २० नगरकोट्ट [ तीर्थ ] ५० नन्दीश्वर [] ५० नरपालपुर [ग्राम ] २० नरभट [, ] ६५, ६६,६८,७२ नरवर [.] १३ नरसमुद्र [पत्तन ] नरानयन [ नगर] २५ नवहर [ग्राम ] १९ नवहा [.] ६६, ७२ नागद्रह [] नागपुर [ नगर ] १३, १४, १६, १९, ६३-६६, ७३ नाणा [ तीर्थ ] ८१ नारउद्र [ नगर नारिन्दा [ स्थान ] ६० पंचनद [ देश ] .९२ पतियाण (?) ५३ पत्तन [अणहिलपुर] २,६,७,१०, १४,१६,१९,४४,४९,५२ ६०,६३-६५, ६९-७३,७५- ७७, ८१, ८६ परशुर [ कोट्ट ] [ग्राम] पल्ली [,] पल्हूपुर [] ९३ पाटला ६३, ७९ पाडला पाल्हउद्रा [.] पावापुरी [नगरी] ६० पीपलाउली [ग्राम ] ६२ पुष्करिणी [] ४४ पुष्करी [,] २३ पू( स्व )र्णगिरि [पर्वत] प्रल्हादनपुर [ नगर] ४७,४९-५२ ५४-५६,५९,६०,६३,८७ फलवद्धिका [ नगरी] २४,२५, ३४ ६४-६६,७२,७६ बब्बेरक [ग्राम] २०,२३,२५,६४ बरडिया [नगर] ६० बहिरामपुर [ग्राम ] ८२, ८३, ८४ वाहडमेरु [ नगर] ४९,५१,५६ बूजडी [ ग्राम] ८८ बूजद्री [,] बूल्हावसही बृहद्वार [ ग्राम] ४४, ४६ भरत [ क्षेत्र] ३९ भरवच्छ [ नगर ] ९२ भादानक [] २८, २३ भीमपल्ली [,,] ] ४४,५०,५१, ५६,५९,६०,६२-६४, ६९-७१,७३,७७-७९,८७ भृगुकच्छ [ नगर] ५५ मथुरा [ तीर्थ] २०,६६-६८ मन्दिरतिलक [प्रासाद] ५१ मम्मणवाहण [ नगर] ९२ मरवट्ट [ देश] ९२ मरुकोह [नगर ] ८, ९,१३, २०, २३, ३४, ६५, ७३ मरुस्थल ३६,४१, ६५ मरुस्थली १६, ३९, ५८, ६४, ८१, ८२ मलिकपुर [ग्राम ] ८२ महावन [ देश] २० १ ८६ ] -- ? ८४ १ [] ७ गुर्वावलीसमुपल धस्थलादिनापकाना विशेषनाना पृथक् चि । ] ५० ] " महाविदेह [क्षेत्र] ५, ७, ८९ लूणीवडी [1] ७२ शान्तनपुर माइपड [प्राम] चटपद्रक [नगर] ६० शिरखिज [प्राम] माटर [नगर ७५ पदहा [प्राम] ५६ शेरीपक [तीर्य] ६२,७८,७९ माण्डव्यपुर [प्राम ] ३४,३६,४४ घरडिया श्रीमाल [नगर] ४९,५० मारपना [देश] वागड [ देश ] १२,१७-१९,२४, पा (खा) डासराय [प्राम] ६८ माटर [1] ९०, ९२ ६०, ६५, ६६,६८,९१ सकळ [नगर] १९ माउन्य [1] वाग्गड [देश] सयपुर [प्राम] ६३,८०,८६ ८१ मुद्रस्थल [प्राम] वाग्भटमेरु [प्राम] ५०, ८०, ८६ सपादलक्ष [देश] ६४,६५, ७३ मेहता [,] ६६,६८, ७३ पाणारसी [नगरी] ६०,९५ समेतशिखर [तीर्थ] ५९,६१ वादली (दिल्ली) मेदपाद [ देश] समेत १, २० मोहिटवाडी [प्राम] पायड [ग्राम] ६३, ७३, ७८ सरस्सई [मदी] ७४ यमुना [नदी] वालाक [ देश] सलवण [पुर] ६७ ९२ या (वा) हडमेर [ नगर] यमुनापार [प्रदेश] सागरपाट [नगर] २०-२३, २५ या (जा) याउिपुर [नगर] ५१ विक्रमपुर [ नगर] १३, १८-२०, सिधु [देश] ६५,७३,८१,८२, २३, २४, ३३, ३४,४४, ८४,८५ योगिनीपुर [नगर ] २२,५५,६०, ५२, ५८ सिधुमुण्डल ६४,८१,९२ ६५, ६९,७२, ७५, ७७, ७९ विमटविहार [ मन्दिर] सिरिमाल [नगर ] ९१,९३ रत्नपुर [ नगर] ६०,६३ विमलाचट [तीर्थ सिरियाणक [प्राम] ६१ राजगृह [नगरी] ६०,६१, ८१ वीजापुर [नगर] १९, ५१, ५३, सिलारवाहण [ ८४ राणफफोः [प्राम] ५५, ५७, ५९, ६२, ६३, सिपपुर [नगर] राणुफोह [.] ६३ सुराष्ट्र [देश] ६२, ७५, ७६ रुणा [प्राम] ६३, ६६ गृहद्माम ६० मुवर्णगिरी [पर्यत ] ५२, ५५ रुणापुरी [1] ६४ ब्यानपुर [नगर] १८, २४ सेढी [नदी] ६,९० रदओली [नगर ९२ । शाश्वरपुर [ तीर्थ] ६०,६३,७४ सेतुन [ महातीर्थ] ९१,९६ ररपडी [ग] शनुसय [ महातार्य ] १७,३४, स्तम्मतीर्थ ६०, ६२, ६९, ७७, सपही प्राम] १७,१८,२०,२१ ३९, १९, ५२, ५३, ५५, ६२, ७८, ७९ रोदद [प्राम] ६६, ६८ ६३, ७१, ७२,७१-७९, स्तम्भनफपुर [ महातीर्य] ६, १७, टपणरोटक [नगर] ८५, ८७ ३९, १९,५१,५५,७८,८६ टाटार [माम] दानुसप तालिका ७४,७९ स्वर्गगिरी [पर्वत ] ५१, ५४, ५९ सारवाड [,] शम्मा [प्राम] ६ हम्मीरपठन [नगर] सारयाइण [] ८३ शम्पानयन [1]५८-६५,८०,८१ । दस्तिनागपुर [ ,६०,६६,६७ ] ७०, ७१ - ४१,८० गुर्वावलीस्थितानामवतरणरूपपद्यानामनुक्रमः। ३९ ४७ है ३. ९ ७३ ७ ४८ ३५ ५१ १२ १७ ४७ ५४ ४१ ३० ४८ ४२ ३३ ३ ४८ ४५ अइयम्मि य कालम्मि अन्नहं पगडं लेणं अत्रोत्सूत्रजनक्रमः आचार्याः प्रतिसद्म० आययणं पि य दुविहं आसीजनः कृतघ्नः इदमन्तरमुपकृतये इन्द्रानुरोधवशतः ऊर्ध्वस्थितश्रोत्रवरो० एतेषां चरितं किञ्च एवमिणं उवगरणं कयमलिणपत्तसंगह० करतलधृतदीनास्ये कोपादेकतलाघात० कौ दुर्गत्यविनाशिनी चकत दन्तद्वयमर्जुनं शरैः-कीर्त्या चकर्त दन्तद्वयमर्जुनं शरैः-क्रमात् चातुर्वर्ण्यमिदं मुदा चिरं चित्तोद्याने जत्थ साहम्मिया-उत्तरगुण. जत्थ साहम्मिया-चरित्ता जत्थ साहम्मिया-मूलगुण० जत्थ साहम्मिया-लिंगवेस० जिनजननदिनस्नान जिनपतिसूरे ! भवता जिनभवनं जिनबिम्बम् जो अवमन्नइ संघ जो चंदणेण बाहुं ज्ञानं मददर्पहरम् ज्योतिर्लक्षणतर्कमन्त्र० ढिल्लीवास्तव्यसाधु० ६९ २५ ३३ २९ ३३ २५ २६ १ तप्पुब्विया अरहया तव दिव्यकाव्यदृष्टा तित्थपणामं काउं त्वदभिमुखमिव क्षिप्त० द्विगुरपि सद्वन्द्वोऽहम् धातुविभक्त्यनपेक्षम् धैर्य ते स विलोकताम् नाणस्स देसणस्स य नास्तिकमतकृदमर० पकापहारनिखिले पञ्चैतानि पवित्राणि परिसुद्धोभयपक्खं पृथिवीनरेन्द्र । समुपाददे पृथ्वीराय ! पृथुप्रताप प्राणा न हिंसा न प्राणान्न हिंस्यान्न प्रामाणिकैराधुनिकैः बम्भ्रम्यन्ते तवैतास्त्रिभुवन बालावबोधनायैव बुद्धये शुद्धये ज्ञानवृद्धयै बुधबुद्धि चक्रवाकी ब्रह्मचारियतीनां च भगवस्त्वयि दिवि भणियं तित्थयरेहि भवति नियतमेवासंयमः भाव्यं भूवलये क्षयम् मधितप्रथितप्रतिवादि० मयि सति कीहक् मरिजा सह विज्जाए मरुदेवि नाम अजा मर्यादाभङ्गभीतेरमृत० २३ ३० २९ २२ १२ ४१ ४२ ४१ ४२ ३२ ५० ४७ ३ ४८ ४८ ७ ४७ ४ ११ ७३ ६७ ४८ ८ २३ ६९ ५० १२