·॥ विषयानुक्रमः॥
नाम.
or
कर्ता
१. नवतत्वमकरणम. (सानुवादम्.) उमास्वातिवाचकविरचितम्.
(उध्वृतम्)
जयशेखरमूरिनिर्मितम्. ८
३-४ सभाष्यं नवतत्वप्रकरणम्. (,,) मू० देवगुप्तमरिमणीतम्, भा०
अभयदेवमूरिसन्दृब्धम.
५ नवतत्वप्रकरणम्. (..) देवेन्द्रमूरिविनिर्मितम्. ३६ ( उध्धृतम्)
२
८
श्री जैन एडवोकेट प्रीन्टींग प्रेसमां शा. चीमनलाल
गोकळदासे छाप्यु घीकांटावाडी-अमदावाद.
॥ अस्य पुनर्मुद्रणादिका सर्वसत्ता प्रकाशकेन १८६७ वर्षीय
२५ नियमा ( एक्टा) नुसारेण स्वायत्तीकृता ।

·॥ नवतत्त्वसाहित्यसंग्रहः ॥ ॐ ॥ श्री नवतत्त्वपरिशिष्ठानि ॥ वित्तवानुग्रहविहितानेकनन्यसन्दर्भश्रीमद्-- उमास्वातिवाचकप्रवरविरचितं ॥ श्रीनवतत्त्वप्रकरणम् ॥ (भापान्तर समेत.) परिशिष्ट नं. अ. (१) जीवाजीवराः पुण्यं, पापासवसंवराः सनिर्जरणाः । पन्धो मोसार ते, सम्यक् चिन्त्या नव पदार्थाः ॥ १॥ जीवा मुक्ताःसंता-रि- गय संसारिणस्त्वनेकविधाः । लक्षणतो विज्ञेया, द्वित्रिचतुःपञ्चषड्भे- दाः ॥ २॥ द्विविधावराचराख्या-विविधाः खोनपुंसका क्षेपाः। नारकतिर्षमानुप-देवाचतुर्विधाः प्रोक्ताः ॥ ३ ॥ पञ्चविधास्त्वकwall-8,463, Y२. पा५, २०५१, २२,नि પ અને મોક્ષ એ નવ પદા સારી રીતે ચિંતવા ચોગ્ય છે. (૧) સિદ્ધ અને સંસારી એમ બે પ્રકારના પુર્વ છે. જેમાં સંસારી જવ બે પ્રકારના. ત્રણ પ્રકારના ચાર પ્રકારના, પંચ પ્રકારના, છ પ્રકારના કામ જુદી જુદી રીતે અનેક પ્રકારના Greh gat. (२) र भने स्था५२ म २१, રસી પુરુષ અને પુરક મ ત્રણ પ્રકારના, તેમજ નારી, ति, मनुष्य नेता ! C. { दिया कि शीनुवरि नेप- ·(૨) કે નવતરવરાિમ, .ગ. (૨) !! પ્રકારના જીલ द्वि-त्रिचतुप्पञ्चेन्द्रियास्तु निर्दिष्टाः ।सित्यम्बुवक्षिपवन-तरवस्त्रसाश्चेति पभेदाः ॥ ४ ॥ एवमनेकविधाना मेकैको विधिरनन्तपर्यायः । प्रोक्तः स्थित्यवगाह-ज्ञानदर्शनादिपर्यायैः ॥ ५ ॥ सामान्यं खल જન-કુપો મતિ સર્વગીવાના રોડની- તો sg- भेदभर्षा तु ॥ ६ ॥ ज्ञानाज्ञाने पश्च-त्रिविकल्पे सो ऽधा तु- साकारः । चारचक्षुरवधि-केवल विपयस्त्वनाकारः ॥ ७ ॥ भा- या भवन्नि जीव-स्यौदायिकः पारिणामिकश्चैव । औपशमिकः क्षयो- यः, क्षयोपशमनश्च पोते ॥ ८ ॥ ते चैकविंशति त्रि-द्विनवाटादशfun fan gશ ત્રિપતિ, ફm: પશશ ?ll पभिर्भावः स्थानं, गतिमिन्द्रियसंपदः सुख दुःखम् । संप्रामोतीत्या- ;િ એમ પાંચ પ્રકારના અને પૃથ્વીકાય, અપકાય, તેઉકાય, વાયુકાય, વનસ્પતિકાય તથા વાકાય એમ છે કાા છે. ( ૪ ) એવી રીતે સ્થિતિ, અવગાહના, જ્ઞાન, દર્શન આદિ પર્યાવ? કરીને અનેક પ્રકારના જીન એકેક ભેદ અનંત દિવાળે છે. (૫) સર્વ જીવાનું સામાન્ય લક્ષણ નિ. ને કહીને પણ છે. એ ઉપગ સાકાર અને અનાકાર (જ્ઞાન- ન) રૂપ છે તેમાં કારાગ આઠ પ્રકારે અને અનાકા- કાર ચાર પ્રશ્ન છે. (૬) પાંચ જ્ઞાન (મતિ, ભુત, , મન:પર્મ તથા કેવળ ) અને ત્રણ અજ્ઞાન ( મનિ - કાન, જ્ઞાન અને વિભંજ્ઞાન.) એ ૮પ્રકારે ગાકારાગ : - દર્દન, અગન, અવધિદર્શન અને કેલિદર્શન અનાકા ઉગ છે. ( 9 ) વિક, પા. , કવિ અને શોમિક એ પાંચ ક.ન. જ. ના હા , ( ૮ ) ન વાવાના અનુક્રમ તલ , - - અવાર દ જવા. અને કી - રિન દ જ નવ પ્રકાર છે. ૯) એ છે કે કરી = = ', તિ, કંકય પદાખ અને દુ:ખ ·॥ हापानी नाकारा ।। (३) त्मा. लो ऽविकन्यः समासेन ॥ १० ॥ श्यं कपाययोगा-रपोगो शानदर्शने नि । चारित्रं वीर्य ने न्यएविधा गार्गणा तस्य ॥ ११ ॥ 'जीवाजीवानां द्र-ध्यात्मा सकपापिणां कपायान्मा। योगः सपोगि- नां पुन-रुपयोगः सर्वजीवानां ॥ १०॥ शानं सम्यग्दृष्ट-दर्शनमम भ- पनि सर्वजीवानाम् । चारित्रं विरतांनां, तु सर्वसंसारिणां वीर्यम | १३॥च्यात्मेत्युपचारः, सर्वव्येषु नयविशेपेण । आत्मादेशादात्मा, भ- वत्यनात्मा परादेशात् ॥ १४ ॥ एवं संयोगारप-बहुलायनेकशः स पामे छ. ते (मात्मा )२५थी मारने. (१०) द्रव्य, કષાય, યોગ, ઉપયોગ, જ્ઞાન, દર્શન, ચારિત્ર અને વીર્ય એવી રીતે આત્માની આઠ પ્રકારે વિચારણા છે. (૧૧) જવ અને અજીવને “વ્યાત્મા, કષાયવંતનો કવાયાત્મા, યોગવાળાને - ગાત્મા અને સર્વ જીવોને ઉપગાત્મા.”( ૧૨ ) સભ્ય કષ્ટિને જ્ઞાનાત્મા. સર્વ જીવન દર્શનાત્મા, ચારિત્રવંતનો “ચા- રિત્રાત્મક અને સર્વ સંસારી જેને “ કીત્મા.” (૧૩) સર્વ દ્રવ્યને વિષે નય વિશેષે કરી ભવ્યાત્રા” એ ઉપથાર ઘટે છે. સ્વસ્વરૂપ (સ્વદ્રવ્ય ક્ષેત્ર કહે वा) भी भात्मा, અને પરસ્વરૂપ ( પરદ્રવ્ય ક્ષેત્ર કાલ सा ) श्री ત્મા થાય છે. (૧૪) એવી રીતે વિવિધ સંગ તથા અ૫ બહુત્વાદિવડે જીવ અનેક પ્રકારે ચિ તો, જવનું આ સર્વ सभ भीभगपत्पादशशप्तदशमोदेशकातो' “जी- पानां द्रष्पारमा शेषः" इति पाठस्य, 'मीभगवत्पङ्गादिपु द्रव्या- रमनः कषायारमादिना सहवृत्तितानिपमपिरोपि उपपोगाचा- रमना मैयम्पप्रदर्शकसंपेपस्प, 'द्रष्यं त्रिकालानुगाम्युपसर्जनीकृत- कषायादिपर्यायं तद्रूप मात्मा द्न्यात्मा सर्वेषां सीवानाम् ' इति द्रप्यात्मव्याख्यानस्य जीवमकरणस्प च साधेऽपि 'मीप्रशम- रतिसूभ्रतमृष्यादिपु सव्याल्यानं 'तीवाजीषामां' इत्युपरम्भादु- त्तरच 'सर्वपेषु नयषिशेपेण' इतिदर्शनाचास्माभिः स एवं पाटः सल्गृहीतः ॥ मना- ·(४) ॥ नववपरिशिष्टम् नं. अ. (१) ॥ परिणयः। जीवस्यैतत्त, स्वतचमिह लक्षणेष्टम् ॥ १५ ॥ उत्पा- दधिमनित्य-सलमग यत्तदति सर्वमपि । सदसद्वा भवतीत्य-न्यथा- शिनिम्तिविशेषात् ॥ १६ ॥ योऽर्थों गस्मिनाभूत, साम्प्रतकाले न यो ना । लेनोलाइस्तस्य, विगमस्तु तस्मादिपर्यासः ॥ १७ ॥ मामाताले नाना-गने च यो यस्य भवति सम्मन्धी तेनाविगमस्त- भीग नियमोन भागेन ॥ १८ ॥ (इति जीवतत्त्वम् १) पानानि पुरताः काल पर नागीमाः । पुलाजमरूपं, तु मगि पुर्गाः प्रोक्ताः ॥ १९ ॥ गादिप्रदेशवन्तो, गारदनन्त. पन्याः । परमाणुरमदेशो, गर्णादिगुणेषु भानीयः ॥२०॥ - ·॥ उमास्वातीयं नवतस्वप्रकरणम् ॥ (૫) भावे धर्माधर्मा-म्बरकालाः पारिणामिके ज्ञेयाः । उदयपरिणामि रूपं, तु सर्वभावानुगा जीवाः ॥२१॥ जीवाजीवा द्रव्य-मिति पड्विधं भ- वति लोकपुरुषोऽयम् । वैशाखस्थानस्थः, पुरुष इव कटिस्थकरयुग्मः ॥ २२ ॥ तत्राधोमुखमल्लक-संस्थानं वर्णयन्त्यधोलोकम् । स्थालमिव तिर्यग्लोक-मूलमय मल्लकसमुद्गम् ॥ २३ ॥ सप्तविधोऽधोलोक- स्तिर्यग्लोको भवत्यनेकविधः । पञ्चदशविधानः पुन-रुललोकः स- मासेन ॥ २४ ॥ लोकालोकन्यापक-माकाशं मर्त्यलोकिकः कालः। लोकव्यापि चतुष्टय-मवशेषं वेकजीवो वा ॥२५॥ धर्माधर्माकाशा- न्येकैकमतः परं त्रिकमनन्तम् । कालं विनास्तिकाया, जीवमृते चाप्य- कर्तृणि ॥ २६॥ धर्मो गतिस्थितिमतां, द्रव्याणां गत्युपग्र हविधाता। स्थित्युपकृञ्चाधर्मो, ऽवकाशदानोपकृगगनम् ॥२७॥ स्पर्शरसगन्धव- ( ૨૧ ) એવી રીતે જીવ અને અવરૂપ ષવિધ દ્રવ્ય થાય છે, આ લોકપુરૂષ કેડ ઉપર કરયુગ્મવાળા અને બન્ને પગ પ્ર- સારીને ઉભેલા ધનુષધારી પુરૂષ જે છે. (૨૨ ) તેમાં અધો- લેક રાધેમુખ રાખેલા મલ્લક ( શરાવલા )ના જેવા સંસ્થા- નવાળો, તીર્થોલક થાલ જેવા આકારવાળો અને ઊર્ધ્વલોક પારાવસંપુટના આકાર જે વર્ણવ્યો છે. (૨૩) અધો- લોક સાત પ્રકારને. તીલક અનેક પ્રકારો અને લે- લક પન્નર પ્રકારનો સંક્ષેપથી કહ્યો છે. (૨૪) આકાશ લોકાકવ્યાપક છે. કાળ મત્ય (મનુષ્ય) લોક સંબંધી છે. બાકીના ચાર લોકવ્યાપી છે. તેમજ એકજીવ પણ કેવીસઘાત સમયે) વ્યાપી છે. (રપ) ધર્માસ્તિકાય, અધર્મસ્તિકાય અને આકાશ. એ ત્રણ એકેક છે. બાકીનાં ત્રણ અનંત છે. કાલ વિના પાંચ અસ્તિકાય છે. અને વવિના પાંચ અકર્તા છે. (ર૬) ગતિ પરિણામી હર અને પુત્રલ દ્રવ્યોને ગતિમાં સહાય દેનાર ધન- સ્તિકાય છે. સ્થિતિમાં સહાય દેનાર રતિકાય છે. અને ·(૬) નવતરવિિાદ, (૨) ः, अन्दो बंधश्च सूक्ष्मता स्थौल्यम्। संस्थाने भेदतम-रछायोद्योता. तपश्चेति ॥ २८ । कर्मशरीरमनोवांग-विचेष्टितोच्छ्वासदुःखमुखदाः જી. વિતરિપ તારિખ : // ૨૬ છે - रिणामवर्तनाविधि-परापरत्वगुणलक्षणः कालः । सम्यक्त्वज्ञानवारि- ત્રથી શિશુના વિવાદ ૩૦ ને ( રૂત્તિત્ત્વ ૨) g- गलकर्म शुभं य-तत्पुण्यमिति जिनशासने दृष्टम् । (इति पुण्यतत्वम् ३) यदशभमथ उत्पाप-मिति भवति सर्वज्ञनिर्दिष्टम् ॥ ३१ ॥ (इति पापतत्त्वम् ४) योगः शुद्धः पुण्या-वस्तु पापस्य तद्वि- पर्यासः । ( इत्यानवतत्त्वम्. ५) वाकार्यमनोगुप्ति-निरास्त्रवः सं. वरस्तूक्तः ।।३२॥ (इति संवरतत्वम् ६) संवृततपउपधाना-नु અવકાશ આપવારૂપ સહાય કરનાર આકાશ દ્રવ્ય છે. ( ર૭ ) સ્પ, રસ, ગંધ, વર્ણ, શબ્દ, બંધ, સૂક્ષ્મતા, સ્થૂલતા, સં- સ્માન, , અંકાર, છાયા, ઉોત અને આતપ, તથા સંસારી છને કર્મ, શરીર, મન, વચન, છા, ઉચ્છવાસ, તથા દુઃખ, સુખ દેનારા (વિપ, ક્ષીરાદિ) પુદગલો અને જન્મમરણમાં સાય કરનારા સર્વ પુદગલપરિણામે આ હાય છે. ( ૨૮-૨૯) પરિણામ વર્તના રૂપ અને પરાપરત્વ ગુણ વાળું કાલદ્રવ્ય છે. સમ્યકત્વ, જ્ઞાન, ચારિત્ર અને વીર્ય શિક્ષા ગુણવાળા જ છે. ( ૩૦ ) જે શુભ એવા કર્મનાં પુદુ- ગલ તે “પુય” અને અશુભ એવા કર્મનાં પુદગલ તે “પાપ” એમ સર્વજ્ઞ ભગવાને કહ્યું છે. (૩૧) શુદ્ધ એવા મન વચન કાયાનાગ (વ્યાપાર) તે પુમાવ,” તેથી વિપરીત તે પાપા- શવ.” અને મન વચન કાયાની ગુપ્તિ તે નિરાશ્રવ એવો “સં. વર” કહ્નો છે. (૩ર) સંવરયુક્ત જીવને તપ ઉપધાન ૮ નિ- ૧ હાનિ હિરૂપ. અથવા નવપુરાદિ ભાવ, ૨ ગુરૂ વધુપણું (વય નિરમાં એક બીજાથી નહાના હેટાપણું).

·રમાતી નવરાળિયું, ને (૭) निर्जरा कर्मसन्ततिबन्धः । (इतिनिजरावन्धतत्त्वे ७-८) वन्धवि- योगो मोक्ष-स्विति संक्षेपानव पदार्थाः ॥३३॥ (इति मोक्षतत्वम् ९) एतेष्वध्यवसायो, योऽर्थेषु विनिश्चयेन तत्त्वमिति । सम्यग्द- निमेव-त्तु तन्निसर्गादधिगमाता ॥३४॥ (इत्युपदेशः) ।। श्रीप्रशमरतिद्वादशाधिकाररूपं नवतत्त्वप्रकरणं समाप्तम् ।। જરા કહેવાય છે, કર્મની સંતતિ તે બંધ અને બંધનો વિચાર (સર્વથા અભાવ) તે મિક્ષ.” એ રીતે સંક્ષેપથી નવ પદાર્થો કહ્યા. (૩૩) આ નવ પદાર્થોને વિષે વિશેષે કરીને નિશ્ચયપૂર કે આ જ તત્વ એ જે અધ્યવસાય તે સભ્યદર્શન, એ સમ્યગદર્શન સ્વભાવથી અથવા ગુરૂપદેશથી થઈ શકે છે. (૩૪) | શ્રીનવતત્વ પ્રકરણ શબ્દાર્થ:સંપૂર્ણ ·S ॥ कविचकचक्रवर्तिश्रीजयशेखरसूरिविनिर्मित। | નવેબરપામ્.. (માખાનાર સમેત) પરિશિષ્ટ . . (૨) जीवाऽजीवा पुण्णं, पावासवसंवरो य निजरणा । वंधो सु- खो य तहा, नवतत्ता हुति नायव्वा ॥ १ ॥ चउदस चउदस बाया-लीसा वासीय हुंति वायाला। सत्तावन्नं वारस, चउ नव भेया कमेणेसि ॥२॥ सुहुमा वायर बेइं-दिया य तेइंदिया य चउ- રિલા ગરની સમી વહુ, દ્રઢ નિત્તજ્ઞા રે( सिजीवतत्वम्) धम्माधम्मागासा, दवा देसप्पएस तितिभेया ।गइ- ठिइअवगाहगुणा, कालो परिवत्तणावो ॥४॥ पूरणगलणसहावो, खंधा देसप्पएसपरमाणू । पुग्गलकाओ चउहा, चउदस भेओ इय શબ્દાર્થ-જીવ, અજીવ, પુણ્ય, પાપ, આશ્રવ, સંવર, નિજેરા, બન્ધ અને મોક્ષ એ નવત ( જેવી રીતે તીર્થકર દવે ફરમાવ્યા છે. ) તે સ્વરૂપે જાણવા લાયક છે. (૧) આ ૯ તાના અનુક્રમે ૧૪, ૧૪, ૪૨, ૮૨, ૪૨, ૫૭, ૧૨, ૪ અને ૯ ભેદો હોય છે. ( ૨ ) સૂફમ અને બાદર (એકેન્દ્રિયો) ક્રિીન્દ્રિયે, ત્રીન્દ્રિ, ચતુરિન્દ્રિ, અસંત્તિ અને સંપત્તિ એ ૭ ને પર્યાપ્ત અને અપર્યાપભેદે ગુણવાથી નિશ્ચયે ૧૪ ( જીવ- ભેદો ) થાય. (૩) અનુક્રમે ગતિ, સ્થિતિ, અને અવગાહ ગુણ- વાળા ધર્માસ્તિકાય, અધર્માસ્તિકાય અને આકાશાસ્તિકાય દ્રવ્ય–દેશ-પ્રદેશ ભેદથી ૩-૩ ભેદવાળા છે, અને પરિવર્તના સ્વરૂપ કાલ એક પ્રકારનો છે. (૪) ભરાવું અને વિખરાવું એ સ્વભાવવાળો પુશલાસ્તિકાય કલ્પ-દેશ-પ્રદેશ–પરમાણભેદથી ·નરોત્તરી ના બાળમ, (૮) માં मजीवो ॥ ५॥ (इत्यजीवतत्वम्) सायं सुरनरतिरियाऊ, मुर- नराणं गई य अणुपुरी । ओरालविवाहार-तेअफम्मइग पण देहा ॥६॥ आइतितणूणुवंगा, पणिदि सुहवण्णगंधरसफासा । संघय- गवजरिसहं, समचरंसं च संगणं ॥७॥ तस वायर यिर पत्तेय, पजमाइज्जमुभगमुभमुसरं । जस तित्यंकर निम्माण, अगुरुलहु- भाय जोयं ॥८॥ परचा ऊसास सुभखगइ, उचं इय पुण्ण- तत्त वावाला । (इति पुण्यतत्वम् ) पावंमि मइसुओही-मणपज्जव ૪ પ્રકારે છે. આ રીતે “અજીવ( તત્વ) ૧૪ પ્રકાર થયું. (૪-૫ ) શાતાદનીય, દેવનર-તિર્યગાયુ, દેવ–નરગતિ, દેવ-નરનુપૂવ, દારિદ, વૈશ્યિ, આહાર, તેજ અને કા- મંણ એ ૫ શરીર, પ્રથમ ૩ શરીરના ૩ અંગોપાંગ, પંચનિષ- જાતિ, શુભ ગ– સસ્પર્શ, વજીર્ષભનારાચ સંઘયણ, સમ- ચતુસ્ત્ર સંસ્થાન, નસ, માતર, સ્થિર, પ્રત્યેક, પર્યાસ, અદેય, સુગ, શુભ, સુસ્વર, યશ, તીર્થકર, નિર્માણ, અનુરૂલઘુ, રાત- ૫, ઉદ્યોત, પરાઘાત, વાર, શુવિહાગતિ, અને ઉચગોત્ર આ પ્રમાણે “ પુસતત ' ૪૨ ભેદે છે. (૬-૭-૮ ) મતિ- મત-અવષિ-મન:પર્યવ–કેવલ એ ૫ જ્ઞાનનાં ૫ આવર, ચક્ષુ- અચકું–અવધિ-કેવલ એ ૪ દર્શનનાં ૪ આવરણે. નિદ્રા, પ્ર- ચલા, નિદ્રાનિદ્રા, પ્રચલપ્રય. સ્વાર્ધિ, અશાતા વેદનીય, મિથ્યા, કોહ-માન-માયા અને લોભ ૪ ના પ્રત્યેકના અનન્તાનુબમ્પિ-અપ્રત્યાખ્યાન-પ્રત્યાખ્યાનાવરણ-સંવહન એમ ૪-૪ લે હેવાથી ૧૬, પુરૂષ–સ્ત્રી–નપંસદ, હાસ્ય, રતિ, અરતિ, શેક, ભય, જુગુપ્સા, નરાયુ, નરકનૈતિય ગતિ, એક- નિદ્રય-દ્વીન્દ્રિય–ત્રીન્દ્રિય-ચતુરિન્દ્રિયજતિ, અવળું ત્રદશક (સ્થા- વરાશક) અશુવિહાગતિ, અશુભવદિ ૪, ઋષભનારાય, નારાજ, અર્ધનારાચ, દહિ, છેવ સંયણો, ચોધ, સાતિ, વામન, કુજ, દંડક (સંસ્થાને ), નીચ ગોત્ર, વર્ષ –ાન-વા- ·(८) व.. ॥ नवतत्त्वपरिशिष्टम्. नं. आ. (२) ॥ केवलावरणं ॥ ९ ॥ चक्खु अचक्खू ओही-केवल आवरण निद्द- पयलाओ। निहानिद्दा पयला-पयला थीणद्धी अस्सायं ॥ १०॥ मिच्छं कोहो माणो, माया लोभो चउबिहा चउरो । अण अपंच- क्खाणा, पचखाणा य संनलणा ॥ ११॥ पुंइत्यीकीवयेया, हा. सरइअरइसोगभयगरिहा । नरयाउ नरयतिरियगइ-णुपुत्री इगविति- चउजाई॥१२॥ तसदसगं विवरी, कुखमइ बाय अमुग्णवऊ। रिसहनराय नराय, द्ध कीलि छेत्रह संघयणा ॥१३॥ नग्गोह साइ वाम- ण, सुजं हुंडं च नीचगुत्तं च । वलदाणलाभभोगो-वभोग विग्या- इ वासीइ ॥ १४ ॥ (इति पापतत्त्वम् ) मुइनयणवाणजीहा-देहा पंचिंदिया कसायचऊ । वहअलियचोरियावंभ-परिग्गहा अब- या पंच ॥ १५ ॥ मणश्यणकायजोगा, तिन्नि किरिया इमाउ प- णवीसं । काइय अहिगरणीया, पाओसिय पारितावणिया ॥ १६॥ पाणाइवायारंभिय, अपञ्चक्खागमायपरिग्गहिया । मिच्छत्तदि- द्विपुष्ठिय, पञ्चसामंतवणियाय ॥ १७ ॥ आणवणिवियारणिया, स-लोग-पगना ५ सन्तरायो, ये ८२ पापभो' छे. (स्था ૧૪ ) શ્રોત્ર, ચક્ષુ, નાક, જીભ સ્પશન એ પ इन्द्रियो,' ४ याय, डिस, भूषा, यारी, भैथुन, परियड से ५ 'मता, भन, पयन, आय मे 3 योगा' 41, मधि४२९ी, प्रा- શિકી, પારિતાપનિકી, પ્રાણાતિપાતિક, આરંભિકી, અપ્રત્યાખ્યા- નિકી, માયાપ્રત્યયિકી, પારિગ્રહિકી, મિથ્યાત્વિકી, દષ્ટિકી, પૃષ્ટિ (पृष्टि )ी, प्रतित्यी, सामन्तोपानी, मानायन ( माज्ञापन) , 'विहारी, नैसी, वास्तिी, सहायिी, प्रायोगिकी અનાગિકી, અનવકાંક્ષા પ્રત્યાયટી, પ્રેમિકી, હેષિકી, ઈપથિ- કી આ ૨૫ - કિયાઓ, ” એ રીતે ૪૨ लेहा छ (१५ थी १८ ) सामाथि ५ यास्त्रिी, शीत, SY, तृषा, क्षुधा, श, अय, मति, श्री, यर्या, शय्या, निषधा, यायना, भस, १५, माश, शस, स२, तृ१२पर्श, मसान, प्रज्ञा, આશ્રય ·॥ जयशेखरीयं नवतावप्रकरणम् ।। (८)क. नेसत्यिसहत्यिसमुदयपओगा । अणभोगअणवकंखा, पिज्जदोसेरि- चावहिया ॥१८॥इय आसव वायाला, (इत्याभ्रवतत्वम् ) सामा इयमाइ पंच चारिता । सीउण्हतहछुहदस-वेलरइइत्यीचरियाओ ॥ १९॥ सेननिसीहियजायण-मलबहअकोसरोगसहारा । तण- फासा य अलामा, पन्नाअन्नागसम्मत्तं ॥ २० ॥ इय वावीस परी- सह, जयम्मो दसह संजमो सच । खमविगयज्ञवमुत्ति, तव सोय अकिंचगं बंभं ॥ २१ ॥ अधुवासरणेगत्ता-वरत्त भव असुइ आस- वा लोगो । संवरनि जरवम्मा, वोही इइ भावणा वार ॥२२॥ पण समिई इरियभासा, एस गायागपारिठावणिया । मणमाई तिण्णि गुत्ती, इय संवरभैय सगवन्ना ॥२३॥ (इति संवरतत्त्वम्) अणस- णमूगोयरिया, तणुकिलेसरसचायवित्तिसंखेवा । संलीणया इय- छहा, बझ तबो रो उ इमो ॥ २४ ॥ पायच्छित्तं विणओ, वे- यावत्र तत्र सझाओ । झाग उस्सन्गो विय, निजर एवं दुवालसहा ॥ २५ ॥ (इति निर्जरातत्त्वम्) कम्माण पगइटिई, अणुभागपरस અજ્ઞાન અને સભ્યત્વ એ ૨૨ ‘પરીષહ, સંયમ, સત્ય, ક્ષમા, विनय, भा, ति, तप, शाय, मायिन्य, भने प्राय से to 'यति (साधु ) धर्म,' अनित्य, मशः, सत्व पन्य. ત્વ, સંસારસ્વભાવ, અશુચિત્વ, આવ, લોક સ્થિતિ, સંવર, નિર્જરા, ધર્મ અને બોધિ એ રીતે ૧૨ ભાવનાઓ, ઇભાષા -भेषः।-माहान (नि:५)-परिहान २५ । अभिति, નગુપ્તિ વિગેરે ૩ “ગુપ્તિ. આ રીતે “સંવરભેદે પ૭ છે. (१८६ २३ ) मनधन, अनोहरि, यश, सत्या, વૃતિ સંક્ષેપ, અને સંવીનતા આ ૬ પ્રકારે રાહત૫ છે. પ્રાચ- शित, विदय. पाय, पाध्याय, ध्यान भने भोला ! १'५त्यन्तर त५. ७. प्रभा १२ देहे Agrl. । २४-२५ ) इनेनि प्रति-स्थिति-अनुहा:- २५ दाने ४ બ્ધ હોય છે. એનો અર્થ એ ·(૮) ૨, Mવિ.સં. મ. (ર) | चबिहो धो। अत्यो एसि सहावो, कालप्पमाणं रसो दलियं ॥ २६ ॥ (इति बन्धतत्वम् ) मोक्खमि उ संतपर्य, दक्षपमाणं व खित फसणा य । कालो अंतर भागो, भाव अप्पवहुयं च नवमेया ર૭ ને સિદ્ધ પંથો, રવ નારિ રે સા - ओगे गइया-इमु सेसपएसु ते नत्यि ॥ २८ ॥ सिद्धा दध अणंता, लोगासंसिजभागि तेसि ठिइ । फुसणा अहिया कालो, साइअणंतो पहुगेगं ॥२९॥ नो अंतरं जियाणं, अणंतभागंमि खइय परिणामे । माणतरा योवा, परंपरासिद्धणंतगुणा ॥३०॥ (इति मोक्षतत्वम्) ॥ जयशेखरीयं नवतश्वप्रकरणं समाप्तम् ॥ ભાવ-કલમાન-રસ-જળસમૂહ છે. ( ૬ ) રપદપ્રરૂપણા ( વિદ્યમાન મોક્ષપદની ગત્યાદિમાગણાયે વિચારણા ), દ્રવ્ય- મા, ફત્ર ( અવગાઢ આકાશ પ્રદેશે ), સ્પર્શના ( અવગાહ તથા બાળ ), કાલ ( સિદ્ધસ્થિતિ ), અન્તર (પુન: સિદ્ધત્વ કામિનું ) ભાગ (સર્વ જીને કેટલામે ભાગે ). ભાવ (કયા બાનમાં ), અબદુત્વ એ ક્ષતત્વમાં ૯ ભેટ છે. સિદ્ધ બનવને પાંચમી સે સિદ્ધિ ) ગતિમાં, અયિકજ્ઞાન-શનિ-સ- બકમાં, બને ( સાકારાનાકાર ) પગમાં વર્તે છે, જે છે. જેમાં તે નથી. ૧. સિદ્ધ ( જીવ ) દ્રા અનન્તા છે. દ, રાકના અસખ્યામાં ભાગમાં તેનું વર્તવું ( ક્ષેત્ર ) છે. ૬. ના ? ત્રથી અધિક છે. તે એક શિદ્ધને આપી ક: ૮ અનન્ય છે. ૫. સિદ્ધોને છે બિપામાંથી પછાને જજ દ્વારા થી ) ત નથી, ૬. ગર્લ જેવાને અનન્તમે મા નર છે, છે, થિક તથા પરિવામિકભાવમાં બને છે, ૮. જતન કદના પ્રથમ અમો વર્તમાન સિદ્ધો અ૫ છે. તેથી - - વીર મા વમાન ) સિદ્ધ અને . જો બકીય નવતત્વ પ્રકારના નામ સમાપ્ત ·** ॥ श्रीदेवगुप्तसरिमणीतं "नवतत्त्वप्रकरणं" श्रीनवाङ्गी- चिकारश्रीमदभयदेवमूरिरचित "भाष्य"विभूपितम् ॥ (માત્તર મે.) રિશિષ્ટ - () (ર૦) રસન્ન મોરવવી, તેં પુ મૂપિ पसमाइलिंगगम्भ, सुहायपरिणामस्वं तु || 3 || (भा०) भूयत्या इह अविवह-भावा जीवादओ जिणाभिहिया । सद्दहणं तु तहई, पसमाई पंच लिंगाई ॥ १॥ पसमो संवे- गोऽवि य, निन्वेयदया उ तह य अत्यिकं । इह पसमो पढमिल्लय-- कसायविसओ मुणेयन्बो ॥ २ ॥ तत्ताइस दौसाई-बिसयं पसनं भणन्ति किल एगे । अन्ने उ उपसमं तं, विसपतिसाकोहक- સૂત્રાર્થ–સભ્યત્વ એ મોક્ષનું બીજ છે, વળી તે સમ્ય- કર સત્પદાર્થોની શ્રદ્ધારૂપ અને ઉપશમાદિ (પાંચ) લો- વડે જાણી શકાય એવું તથા શુભ આત્મપરિણામ રૂપ છે. (૧) ભાચાર્ય–અહિં ભૂતા એટલે જિનેશ્વરે કહેલા જીવાદિક સત્યસ્વરૂપવાળા પદાર્થો શ્રદ્ધા એટલે તથા પ્રકારની રૂચિ અને ઉપશમ વિગેરે પાંચલિ(કણો) છે, (૧)તેમાં ઉપશમા, સંવેગર, નિદર, દયા, અને આતિશ્યપ, ( ૫ લક્ષણ છે). એમાં ‘e. પામ તે પહેલા (અનંતાનુબંધિ) ક્યાય સંબંધિ જણ. (૨) વળી કેટલાક ાચાર્યો નિયથી ઉપશમને તાદિકમાં દ્વેષા- દિ સંબંધિ ( તત્વમાં દેશ અને અતત્વમાં રાગ ન કરે તે ઉપામ ) કહે છે. અને બીજા કેટલાક આચાર્યો વિષયની તૃષ્ણા અને કોટની ખર્જન (ચળ) ના ઉપઇનને ઉપશમ કહે ·(૨૦) | માવદિત નવતરવણ. || इणं ॥ ३ ॥ गम्मागम्मविवेगं, चिच्चा सम्बत्य बट्टए जीवो । विसएसु अतित्तप्पा, जीए वसा विसयतिण्डा सा ॥ ४ ॥ सञ्चय- रदोसाण, सवणा अंतो वहिं च ज फरणं । अवियारिऊण कज्ज, तं लिंग कोहकडूए ।। ५ ।। संवेगो मोक्खमई, निव्वेओ भवविरत्त- या होइ । दुत्थियविसया उ दया, अत्यिकं तत्तविसयंति ॥ ६ ॥ भूयत्यसदहाणा, अत्थिक नो विसिस्सए जेण । तो कहमेयाण म- ओ, नणु लिंगीलिंगभावोत्ति? ॥ ७ ॥ आयपरिणामभेओ, सम्मत्तं तस्स होइ कजं जं । भूयत्यसद्दहाणं, तो उवयारेण तं वुत्तं ॥ ८ ॥ एवं च सम्मलिंगं, अत्यिकं नत्थि ता विरोहोऽत्थ । भूयत्थसदहा- पंपि, भण्णए जेण आयगुणो ॥९॥ खयउवसमाइएहिं, दसणमोहस्स છે . (૩) જેના વશથી વિષયમાં અતૃપ્ત સ્વભાવવાળો જીવ ગમ્યાગમ્ય વિવેકનો ત્યાગ કરી સર્વમાં સ્વપરસિઆદિમાં પ્રવર્તે તે “વિષયતૃષ્ણ કહેવાય. (૪) સત્ય અને અસત્ય ને સાંભળવાથી વિચાર કર્યા વિના અંદરથી ( મનમાં ) અને બહારથી (વ- ચન કાયામાં) જે કુરણ રૂપ કાર્ય થાય તે ૮ કીધખ- ર્જનાનું લક્ષણ છે. (૫) સંવેગ એટલે મોક્ષની ઈચ્છાર. નિર્વેદીએ- ટલે સંસારથી વૈરાગ્ય ભાવ ૩. “દયા તે દુઃખી સંબંધિ (અનુક- મ્પા) ૪. અને આસ્તિક્ય તે સત્પદાથે સંબંધિ ( શ્રદ્ધારૂપ) છે ૫. (૬) (પ્રશ્ન) જે કારણથી સત્પદાર્થની શ્રદ્ધાથી આસ્તિક્ય ભિન્ન નથી તો શંકા થાય છે કે એ બેમાં લિંગી(સાધ્ય) લિંગ(હેતુ) ભાવ કેમ માનેલો છે. (૭) (ઉત્તર) જેમાટે સમ્યકત્વ તે આત્મપરિણામને ભેદ છે, અને સત્પદાર્થ શ્રદ્ધા તેનું કાર્ય છે, માટે (કારણમાં કાર્યના) ઉપચારથી તેને ( સત્પદાર્થ શ્રદ્ધાનને )સમ્યકત્વ કહેલું છે. (૮) એ પ્રમાણે આસ્તિક્ય એ સમ્યકત્વનું લિંગ છે. માટે એમાં ( લિંગીલિંગભાવમાં ) વિરેાધ નથી. જે કારણથી સત્પદા- થેની શ્રદ્ધાને પણ આત્મગુણ કહી શકાય છે. (૯) દર્શનમેહની- ·ને નવપરિરિાષ, (૨૨) जीवपरिणामो.! जो होइ सुहसख्यो, सो सम्मत्त विणिदिहो॥१०॥ (सू०) एगविहढविहतिविहं, चहापंचविहदसविहं सम्मं । मोक्खतरुवीयभूयं, संपइराया व धारेजा ૨ | (भा०) एगविहं सम्मई, निस्सन्गभिगमहिं तं भवे दुविहं । तिविहं खयाई, अहवावि हु कारगाईयं ॥ ११ ॥ सम्म- तमीसमिच्छत्त-कस्मत्कयो भगति तं खयं १। मिच्छत्त- खओवसमा, खानोवसमं २ पवइसंति ॥ १२ ॥ मिच्छत्तत्स उसमा, ओवसमं ३ । भगति समयष्णू । तं वसमतेहीए, आइमसम्मतलाभे वा ॥ १३ ॥ विहियाणुट्ठाणं पुण, कारगमिह रोयगं तु सद्दणं । मिच्छट्टिी दीवइ. तत्ते दीवगं तं तु ॥१४॥ ચના શોપમાદિ વડે શુભ સ્વરૂપવાળો જીવને જે પરિ- દામ થાય છે તેને સમ્ય કહ્યું છે. (૧૦) સત્રાર્થ–મેક્ષક્ષના બીજભૂત એક પ્રકારનું, બે પ્રકારનું, ત્ર- પ્રકારનું, ચાર પ્રકારનું પાંચ પ્રકારનું, ને દા પ્રકારનું સ- સંપ્રતિ રાજની પેઠે ધારણ કરવું. (૨) રાખ્યા–સમ્યગુચિ તે ૧ પ્રકારનું, અને તે કિ તથા “અભિગમ એ ૨ પ્રકારનું સંખ્યક છે. તેમજ “યિકાદિ અથવા “કારક આદિ ૩ પ્રકારનું સભ્ય છે. (૧) વમેહનીય મિ- પ્રમેહનીય અને મિથ્યાત્વાહનીયના ક્ષયથી “કિડવ કુ- હેવાય છે. અને મિથ્યાત્વના પદ્યમથી “પદ્યમ ” કહેવાય છે.(૧૨)મિથ્યાત્વના ઉપશમથી સર્વરો પશ્ચમિકમ્યકત્વ કહે છે, ને તે ઉપઇમ ઇંડુિમાં અા પ્રથમ જ્યના હાલ ખતે હોય છે. (૧૩) આગનો અનુષ્ઠાન કરવું તે અહિં “કારક સમૃદ્ધા ( માત્ર ) તે “ચક સભ્ય.અને મિથ્યા- ડિજીવ જે પધાર્યું તને છે (ક) છે તેને “દીપક- સમૃ" કહેવામાં ગાવે છે. (૧૪) સાસ્વાદન સહિત કાયિદિ ૩ ·- સ- (૨૨) | માહિતં નવતરવાળ. | खइयाई सासायण-सहियं तं चरविहं तु विभेयं । तं सम्मत्तभंसे, मिच्छत्तअपत्तिरुवं तु ॥ १५ ॥ ययसंजुत्तं पुण, एयं चिय पंचहा विणिदिह । सम्मत्तचरमपोग्गल-वेयणकाले उ त होइ ॥ १६ ॥ एयं चिय पंचविहं, निस्सग्गहिगमभेयो दसहा । अहवा निस्स- मारुई, इचाइ जमागमे भणियं ॥ १७ ॥ (सू०) जीवाइनवपयत्थे, जो जाणइ तस्स होइ सम्मत्तं । भावेण सहहंते, अयाणमाणेऽवि सम्मत्तं ૨ (भा०) अवियाणओ पयत्थे, सद्दहणं तेसु केरिसं होइ । ? तम्हा વિચરનાને, સર્મરામપુર રોડ પર વિચરનાર, ગાળે સમ્યકત્વ તે જ પ્રકારનું સમ્યકત્વ જાણવું, તે “સાસ્વાદન મ્યકત્વ” સમ્યકત્વથી ભ્રષ્ટ થઈ મિથ્યાત્વને ન પામ્યું હોય એવા (અન્તર) સ્વરૂપવાળું છે. (૧૫) એ ચારને જ વેદક સહિત કરતાં ૫ પ્રકારનું સમ્યકત્વ કર્યું છે, તે “ વેદક સભ્યત્વ ત્વમેહનીયનાં છેટલાં ( ચરમરામયવતી) પુગલના ઉદયકા- ળમાં હેય છે. (૧૪) એજ પાંચ પ્રકારના સમ્યકત્વને નિસ- ગ અને અધિગમ એમ બે ભેદે ગુણતાં ૧૦ પ્રકાર થાય છે. અથવા જે રીતે આગમમાં કહેલ છે તે રીતે પણ નિસર્ગ રૂચી ઇત્યાદિ ( નિસર્ગ–ઉપદેશ-આજ્ઞા–સૂવ-બીજ–અભિગમ-વિસ્તા- ર-કિયા-સપ–ધર્મરૂચિ એ ) ૧૦ કેદ થાય છે. (૧૭) વાર્થ–જે જીવ જીવાદિક ૯ પદાથે જાતો તેને સમ્યકત્વ જાય છે, અને ભાવથી શ્રધ્ધા ને છતે ( ૯ પદાર્થો ) ન જા- જવા દિધ તાપ રાખ્યત્વ હોય છે. (૩) ભાવાર્થ–પ્રશ્નો પદાર્થ નહિં જાણનાર જીવને તે પદાર્થોમાં શ્ર- બધા જ રીતે હોય? માટે વિસ્તૃત જ્ઞાનમાં રાખ્યત્વ શ્રેષ્ઠ છે- -ક છે. ૧૮, ઉના) અહિં વિસ્તાર ની અપેક્ષાએ અજ્ઞાન (ધ કહ્યું કે એ છે, એમ જાવું, ને કારથી શ્રદ્ધા કરતા સભ્ય- ·| નવપરિરાષ્ટ. ૫ (૨૨) एत्य होइ ददुई । तेणेह सहहते, अयणमाणेऽवि सम्मत्तं ॥ १९ ॥ एत्तोचिय निदिहा, मासतुसप्पमिइयो सुदिहित्ति । एत्तोचिय चा- રિશી, પરિ હિરાત્તિ | ૨૦ || (सू०) जीवाजीवा पुन, पावासवसंवरो य निजरणं। धन्धो मुक्खो य तहा, नवतता होंति नायदा ॥४॥ सुहमा पायरवेइंदिया य तेइंदिया य चरिदी । अस्सन्नी सनी खल, चोदस पजतपजत्ता (भा०) इह सहुमनामकम्मोदएण एगिदिया उगृहुमत्ति । वायरना- मुदरग; ते च य वायरा होति ।। २१ ॥ ते पुण पंचवियप्पा, पुढ- वाईभेषभो मुगेपच्चा । पंचिंदिया दुविहा; अत्सनी सन्नीणो तह २ ॥ २२ ॥ सण्णा मणविण्णाग, जेसि सा अत्यि ते उ समित्ति એવા અજાણ ને પણ સમ્યકત્વ હેય. (૧૯) એ કાર- ણથીજ “માસતુષ વિગેરે સુનિઓ સમ્યગ્દષ્ટિ, એ હેતુથી જ ચારિત્રી, અને એ હેતુથી જ મોક્ષગામી કહ્યા છે. (૨૦) સૂન્નાઈ–ઝવ-અજી-પુણ્ય–પાપ-આશ્રવ–સંવર-નિર્જર- બંધ-અને મોક્ષ એ ૯ તો જાણવા યોગ્ય છે કે સૂક્ષ્મ એ- કેન્દ્રિય, બાદર એકેન્દ્રિય દ્વન્દ્રય. ત્રીન્દ્રિય, ચતુરિંદ્રિય, અરૂિ- પંચેન્દ્રિય અને સંક્ષિપચેન્દ્રિય, એ છને પર્યાપ્ત અને અપર્યાપ્ત ભેદે ગુદતાં નિર્ચ ૧૪ ભેદ થાય (૫) ( શી ગડાનું ભાગ્ય નથી.) ભાણા–અહિં સૂમ નામ કમેદવડ કેન્દ્રિયદો અમ' એમ કહેવાય છે, અને તેજ ( કેન્દ્રિ) બાદર નામ કર્મના ઉદય વડે બાદરે હોય છે. (૨૬) તે કેન્દ્રિયો પૃથ્વી સાદિ દે : પ્રકારના છે, અને એન્દ્રિય જ સંપત્તિ અને અસંસિ મિ ૨ પ્રકારના છે. ( ર ) સં- રા એટલે મને કિસાન તે જે છે તે જ સંકિ કહેવાય, ·1 વળી તે સંપત્તિ જીવે ઐપિપાતિક અને ગર્ભ જ એ ૨ ભેટવાળા (૪) | માહિતી વિકરાળ. I । ते 5 उववायगम्भय-भैइल्ला गइचउकमिः॥ २३ ॥ अस्सन्निको उ इयरे, ते पुंण समुच्छिमञ्चिय हवंति । माणुसतिरियगईमुं, ते ढुंती જગન્નત્ય | ૨૪ | નિત્તનામોના પત્તા મુખે થવા ાિ રૂપ, Mિત્તિ ૩. છ | ૨૫ | શ્રાદા- • सरीरिन्दिय--पजत्ती आणपाणभासमणे । तथाइल्ला चउरो, हवंति gિ-,રા વિિિતયાળ ગર-ભિળે જ તો - ત્તિ પવા વિચિસી, પત્તિ છે. વંતિ રડ્યા - हाराइग्गहणे, जा सत्ती तं भणंति पजत्ति । विवरीयमपज्जत्तिं आ- इतिए नत्थऽपजत्ती ॥ २८ ॥ सुहुमाईण पयाणं, सत्तरं दुगुणणेण उ हवंति । पज्जत्तापजत्तय-भेएहिं चउदसट्ठाणा ॥ २९ ॥ છે, અને ચારે ગતિમાં છે. (૨૩) તેથી બીજા તે અસંગ્નિ છે. અને તે સંમૂઈિમજ હોય છે. મનુષ્ય અને તિર્યંચગતિમાંજ તે (અ- સં1િ) હેાય છે. બીજી ગતિમાં હેતા નથી. (૨૪) પર્યાપ્ત નામ કર્મના ઉદય વડે પયસા અને અપર્યાપ્ત નામ કર્મના ઉદયવડે “અપર્યાપા” કહેવાય. પતિઓ જ છે. (૨૫) આહાર પર્યામિ, શરીર પર્યાપ્તિ, ઈન્દ્રિય પર્યાપ્તિ,ઉચ્છવાસપર્યાપ્તિ, ભાષાપર્યા પ્તિ, મન:પર્યાપ્તિ, ત્યાં એકેન્દ્રિય જીવોને પ્રથમની ચાર પત્ર તિઓ હોય છે. (૨૬) વિકલેજિયેને અને અસંગ્નિ પંચેન્દ્રિયને ૫ પતિઓ છે, અને સંક્ષિપંચેન્દ્રિયને ૬ પણિઓ હોય છે. ( ૭ ) આહાર વિગેરે ગ્રહણ કરવામાં ( જીવની ) જે શ- નિ તે “પસિ” કહેવાય છે, એથી વિપરીતને અપ- મિ' કહે છે, (પરંતુ) પ્રથમની ૩ પર્યાપ્તિઓમાં અપયપ્તિ- પાનું નથી (૨૮) સૂક્ષ્મ એકેન્દ્રિયાદિ ૭ પદેને (જીને ) પર્યાપ્ત અને અપર્યાપભેદવડે બમણુ કરવાથી ( જીવન ) ૧૪ ભેદ થાય છે. (૨૯ ) ૮ ·॥ नवपत्रपरिशिष्टम् ॥ (१५) (स०) धम्माधम्मागासा, तियतिय भेया तहेव अडाय। खंधा देसपएसा, परमाणु अजीव चउदसहा ॥६॥ (भा०) जीवाण पुग्गलाण य, गइपरिणइसमुदाण गहईज । ज- लमिव मच्छाण तहा, अस्संखपएसपरिमाणं ॥ ३० ॥ लोगहवं ज, नेयं धम्मत्यिकायसन्नाए । देसो पुग तस्लेव च विवरखया होइ अखाई ॥ ३१ ॥ तस्सेव निविभागो, भागो ३६ भन्नर पर- मोति । एवमधम्मागाल-त्यिकायदव्यम नियतियगं ॥ ३२ ॥ नवरं अधम्मदव्वं, विभकारणं भणियं । आगासं पुण ओगा-वाण- लिंग मुणेयच्वं ।। ३३ ॥ अडासमओ एगो, जमतीताणागया अ- સૂત્રાધમતિકાય અતિશય અને આકાશક્ષિકાય (मे ऋोना ) अष्ट ले, તેમજ કાદ {નો ૬ ભેટ ) તથા (પુલના) કંધ-દેરા--પ્રદેશને માણું (બે ચાર ભેટ सहित ) भचना १४ नहे. (१) બાઈ–મોને જેમ જળ તેમ ગતિ પરિણામને સુખ ઘલા લવ અને પલોને ગતિમાં કારભૂત. અસંખ્ય મંત્ર પ્રમાણવાનું અને તેમાં વ્યાપીને રહેવું જે તે પતિ- કર નામનું દ્રવ્ય જવું, અને તે દ્રવ્યનોજ વિકલા ? તે affते "a" हेपाय. 30-35 ) तपः ने निर्दिलानामतपरि ""मय. xiiमति नेति! A Vs AR ar art. (२) पन्त दिक < विति ५.ना पान १ (त, ... .:. ६३ , ९९.:. . ... ५..

·.

·॥ भाप्पसहितं नवतावप्रकरणम् ॥ (१७) यकम्मइगा ॥ ३८ ॥ अंगोवंगा तिन्नेव, आमा आइमं च संघयणं । समवरंसं अणहा, वन्नरसा गंधफासा य ॥ ३९ ॥ अगुरुलहु पराघायं, उत्तासं आयत्रं च उज्जोयं । सुपसत्या विहगई, तसाइ- इसगं च निम्माणं ।। ४० ॥ तसवायरपजतं, पत्तेयविरं सुभं च सु- भगं च । मूसर आएजसं, साइन्सगं इमं होई ॥ ४१॥ ति- त्ययरेग सहिया, सत्तत्तीस तु नामपयईओ । तिण्णि य आऊणि- त्तिय, चरनरतिरियाउभेएण ॥ ४२ ॥ (१०) नाणंतरायदसगं, दसणनव मोहपयइछबीसं । नामस्स चत्तीसं, तिह एक पावाओ ॥ ८॥ (भाः) मइनुपओहीमणप-जवाण तह केवलस्स आवरणा। नाणावरणं कम्म, पञ्चविहं होइ एवं तु ॥ ४३ ॥ जे दाणलाभभो- गो-वभोगविरियाण विग्यसंजणगं । तेणेतरायकम्म, पंचविहं वन्नियं स्वर, स्थिर, शुन, सोमाय, सुस्पा, पाडेय, यश, ससा દશા પ્રકૃતિ છે. ૪૧ ) (પૂર્વોક્ત ૩૬ ) તિકર સહિત ૩૭ નામ પ્રકૃતિ છે. હું આયુષ્ય તે દેવાયુ, નરાયું, અને નિગારાના ભેદે છે. ( શતાવે. સાથે ૪૨ ) ( ર ) સૂવા–નાનાવરણ અને રરન્તરાય મહીને ૧૦. દના- ક ૯, નિયતિ ૨૬, નામકર્મની ૩૪, મને શેષ ૩ अति ते ८२ पा५ अतिको छे. ( ८ ) – યાદ તાવ અધ્ધાર, મન:- જાવા તેમજ કેટલા પ્રમાણે જ્ઞાનાવરકર્મ ૫ પ્રકા- न. (४३) यी (अन्तमा )हान-बाल- - दि (R) नमः . ते लि. ५ (४४) कम- दिन मे ४ जाने

·No text on this page.

·॥ भाष्यसहितं नवतत्त्वप्रकरणम्. ।। (१९) मचउतीसा । नरयगई तिरियगई, एसि चिय आणुपुविदुगं॥ ४९॥ एगिदियाइजाई, चरो बीयाइपंचसंघयणा । एवं संठाणाविय, व- प्णाइचउक्कमपसत्यं ॥ ५० ॥ उवधायकुविहयगई, थावर हुमं तहा अपज्जत्तं । साहारणाधिरासुभ-मसुभगदूसरअणाएजं ॥५१॥ अन्ज- सकित्ती य तहा, तिहं एककियत्ति अयमत्थो । गोयाउवेयणिज्जाण, पावमेक्ककिया पयडी ॥५२॥ नीयं गोत्तं नरया-उयं च अस्सायवे- यणिजति । एया सव्वा मिलिया, वासीई पावपगईओ ॥ ५३ ॥ (०), इंदियफसायअध्य-किरिया पणचजरपंचपणवीसा ! जोगा तिपणेव भवे, बायालं आसवो होइ ॥९॥ (भा०) फासणरसणाघाणं, चक्खू सोयंत्ति इंदिया पंच । कोहो माणो माया, लोभो चउरो कसायत्ति ॥ ५४ ॥ पाणवइमुसावाया, चोरत्तं मेहुणं परिगहो य । एयाइँ अब्बयाई, पंच उ किरिया उ पणवीसं ॥ ५५ ॥ काइयकिरिया अहिंगर-णिया य पाओसियाऽ. वरा किरिया ॥ पारित्तावणियाऽविय, पाणाईवायकिरिया य ॥५६॥ आरंभिया य पारि-गहिया तह मायवत्तिया किरिया । मिच्छादंस- वहनीयनी में प्रकृति पा५३५ छ. (४८ था ५२ ) (तेनi नाम ) नीय गोत्र, नरायुष्य, भने मशातावहनीय. से प्र- માણે એ સર્વ મલીને ૮૨ પાપકૃતિઓ છે. (૫૩) सूत्रार्थ-५ एन्निय, ४ ५ मनत, २५ दिया, અને ૩ ચેગ એ રીતે સર પ્રકારનો આશ્રવ છે. ( ૯ ) ભાષાથ–સ્પર્શન, રસના, ઘાણ ચક્ષુ અને શ્રોત્ર એ ૫ धन्द्रिय छे. मने जोध-भान-भाया-साल से ४ षाय छे. ( ५४ ) हिसा, भृपावाह, यादी, भैथुन भने परियड ५ અદત છે, વળી ૨૫ કિયાઓ છે તે આ પ્રમાણે (૫૫) ૧ કાયિકી કિયા, ૨ અધિકરણિકી, અને ૩ પ્રાષિકીWિા તથા ૪ પારિ- તાપનિકી અને ૫ પ્રાણાતિપાતિકી દિયા. (૫૬) ૬ આરંભિ- पाय, ·(૨૦) છે નવતર પરિણિ. . . . (-) I णवत्तिय, अप्पचक्खाणकिरिया य ॥ ५७ ॥ अन्ना य दिहिया पु- हिया य पाडुचिया य किरियत्ति । सामंतोवनिवाया, नेसत्थि य तह य साहस्थी ॥ ५८ ॥ आणवणवियारणिया, अणभोगा अग- वकंखपञ्चइया । अन्नापयोगकिरिया, अवरा समुदाणकिरिया य ॥ ५९ ॥ तह पेज्जवत्तिया दो-सवत्तिया ईरियावही किरिया । एया उ पंचवीसइ-किरिया अत्यो य सिं एसो ।। ६० ।। अणुवरयकाइया अणु-वउत्तकायत्ति काइया दुविहा । एका य अविरयस्सा, बीयाणुव- उत्तसाहुस्स ॥ ६१ ॥ संजोयणनिव्वत्तण-भेया अहिगरणिया हवइ किरिया। निव्वत्तणमसिमाइसु, जोयणमसिमुट्टिमाइणं ॥ ६२ ॥ કી, ૭ પારિગ્રહિકી, તથા ૮ માયાપ્રત્યયિકી કિયા, તથા ૯ મિથ્યાદર્શન પ્રત્યયિકી અને ૧૦ અપ્રત્યાખ્યાનિકી કિયા (૫૭) વળી બીજી ૧૧ દષ્ટિકી, ૧૨ પૃષ્ટિકી અને ૧૩ પ્રાહિત્યકી કિયા, તથા ૧૪ સામંત પનિપાતિકી, ૧૫ નિરુણિકી અને ૧૬ સ્વહ- સ્તિકી કિયા. (૫૮) ૧૭ આજ્ઞાનિકી, ૧૮ વિદારણિકી, ૧૯ અનાગિકી, ૨૦ અનવકાંક્ષા પ્રત્યયિકી તથા બીજી ર૧ પ્રાયો- ગિકીકિયા, તથા બીજી ૨૨ સામુદાનિકી યિા. (૫૯ ) તથા ૨૩ પ્રેમપ્રત્યયિકી, ૨૪ ટ્રેષપ્રત્યયિકી, અને ૨૫ ઈપથિકી કિયા. એ ૨૫ ક્રિયાઓ છે તેને અર્થ આ પ્રમાણે છે. (૬૦) અનુપરતકાયિકી ” અને “ અનુપયુક્તકાયિકી ” એ પ્રમાણે કાયિકી ” કિયા ૨ પ્રકારની છે, તેમાં એક (પહેલી ) કિયા અવિરતને અને બીજી ઉપયોગરહિત (પ્રમત્ત ) સાધુને હાથ છે. ( પહેલી ) ૧ ( ૧ ) “ સંયેજન ” અને “ નિર્વન” ભેદવડ અધિકરણિકી ક્રિયા ( બે પ્રકારની) છે. ત્યાં “ નિર્તન ” તે ખગ્ગવિગેરેનું બનાવવું, અને “સંજન” તે ખર્શની મૂઠ વિગેરેનું જોડવું. ૨ ( ર ) જીવ અને અજીવ ઉપર પ કરે તે (બે પ્રકારની ) પ્રાદેવિટી ” કિયા ·॥ भाष्यसहितं नवतत्त्वप्रकरणम् ॥ (૨૨) जीवे व अजीवे वा, पोसकरणं तु होइ पाउसिया। परहत्यनिय- यहत्येहि, ताडणं पारितावणिया ॥ ६ ॥ परहत्यनिययहत्येहि, मारणं पाणवाइया किरिया । जीवेयरविसया पुण, किरिया आरं- भिया होइ ॥ ६४ ॥ एवं पारिन्गहिया, मायाहेऊ य मायवत्तीया । मिच्छादसणकिरिया, मिच्छत्तनिमित्तओ जोगो ॥ ६५ ॥ जीवे- यरविसयाए, अनिवित्तीए जओ उ वावारो। अस्संजयस्स सा उण, अप्पचक्खाणकिरियत्ति ॥ ६६ ॥ दिहियकिरिया नेया, अ- स्सरहाईण जीवजीवाणं । जं दसणत्यगमण, पुच्छा पुण पुडिया होइ ।। ६७ ॥ अवावि फरिसणं पु-ट्ठियत्ति रागेण जीवजीवाणं । રની ) , અને પરહતે તથા સ્વહસ્તે તાડના કરવી તે (બે પ્રકા- પરિતાપનિકી ” કિયા. ૪ ( ૬૩ ) હાથે તથા પિતાને હાથે મારવું તે (બે પ્રકારની) “ પ્રાણાતિપા- તિકી ” કિયા, ૫. અને જીવ તથા અજીવ સંબંધિ ( બે પ્રારની ) “ આરંભિકી ? કિયા છે. ૬ ( ૬૪ ) પારિ- ગ્રહિક ” કિયા પણ એ પ્રમાણે ( જીવ અછર ભેદે બે પ્ર- કાસ્સી) છે. ૭. માયા જેમાં કારણરૂપ છે તે “માયાપ્રત્યયિકી યિા, ૮. અને મિથ્યાત્વ હેતુવાળો વ્યાપાર તે “મિયાન ક્રિયા છે. ૯ ( ૫ ) વળી જીવ અને જીવ સંધિ વિરતિ રહિતપણે અવિરતજીવને જે વ્યાપાર તે ( બે પ્રકારની ) જ પ્રત્યાખ્યાનિકી ક્રિયા છે. ૧૦ ( ૪ ) અાદિ અને રપ વિગેરે અજીવને દેખવા માટે જે જવું તે પિકી - કિયા (બે પ્રકારની) છે. 15. અને પ્રા કરવા ક િ" શિક ૬ પ્રકારની છે કે, ૧૨. (૬s ) કડવા (ણિકીને હવે ) પરિક એટલે રા: અને કને રપ કરે જે છે. ) ૧૨ ૯૬ = = જે મધ તે છે કાર ) ·(૨૨) { નવતરૂપરિશિષ્ટ, , , , (૩-૪) II एए चेत्र पडुच्चा, जो वन्यो साउ पाडुचिया ॥ ६८॥ नियगे जीवेजीचे, समंतओ एच थुल्लयजणेहिं । धुव्वंते जा तुट्टी, सा पुण सामंनुवनिवाया ।। ६९ ॥ जीवाण अजीवाण य, जहिं नि- सिरणं तु नेसत्यी। साहत्यिया उ तालइ, जं जीवाई सहत्येहि ॥ ७० ॥ जीवस्स अजीवस्स व, परंण आणावणं तु आणवणी । जीवाजीवाण विया-रणं तु वेयारणी किरिया ॥ ७ ॥ आयाणं निक्खेवं व, कुणइ उवहीए जं अणाभोगा। अणभोगवत्तिया सा, किरिया समयंमि निद्दिट्टा ॥ ७२ ॥ इह लोए परलोए, जाई विरु- द्धाइँ ताइँ सेवइ । जो तस्स अणवकंसा-पञ्चयकिरिया विणिदिहा ॥७३ ॥ मणवइकायपओगा, सावजा जे पओगकिरिया सा । अट्ट- ૫- ૧૪ ( ૬૯ ) યંત્રો વડે વહ- “પ્રાહિત્યકી” ક્યિા છે. ૧૩ (૬૮) વળી પોતાના જીવ દાર્થ અને અજીવ પદાર્થની ચારે બાજુથી આવીને સ્તુતિ કરનાર વડે સ્તુતિ થતાં જે પ્રમોદ થાય તે (બે પ્રકારની) સામંતપનિપાતિકી ” કિયા છે. જીવ અને અજીવનું નિસર્જન કરવું ( કાઢવું-ફેંકવું ) તે ( બે પ્રકારની ) “નૈષ્ટિકી ” ક્ષિા, ૧૫. અને જે જવાદિ- કને પિતાને હાથે તાડના કરવી તે ( બે પ્રકારની ) સ્તિકી * કિયા. ૧૬ (૭૦ ) બીજાની પાસે જીવ અને અ- જીવ પદાર્થ મંગાવવા તે (બે પ્રકારની ) * આયનિકી * કિયા, ૭. અને જવ તથા અજીવને વિદારવારૂપ ( બે પ્રકા- રની) “વૈદારણિકી ” કિયા. ૧૮ ( 91 ) ઉપયોગ રહિત- પણે ઉપધિનું ગ્રહણ-નિક્ષેપ કરવું તેને સિદ્ધાન્તમાં અના- ભેગ પ્રત્યયિકી ” કિયા કહી છે. ૧૯ (હર ) આ લોક અને પરલોકમાં જે વિરૂદ્ધ તેને જે જવ આચરે તે જીવને “અ- નવકાંક્ષા પ્રત્યયિકી ” ક્યિા કહી છે. ૨૦ ( ૭૩ ) મન વચન કાયાના જે સાવઘવ્યાપાર તે પ્રયોગ ” ક્રિયા, ૨૧. અને ·॥ भाष्यसहितं नवतावप्रकरणम् . ॥ (૨૨) विहकम्मपोग्गल-गहणं समुदाणकिरिया उ ॥ ७४ ॥ मायालोभ- कसाए, उ निस्सिया प्रेमवत्तिया नाम । अवावि रागनणयं, व- यण सा वाहरंतस्स ।। ७५ ॥ अप्पस्स वा परस्स व, कोहं माणं व जं उदीरेइ । सा दोसवत्तिया नाम, एत्य किरिया विणिद्दिठा ॥ ७६ ॥ इरियावहिया किरिया, जो केवलजोगपञ्चओ वंधो । सो य सजोगिजिणाणं, छमत्यजिणाण वा होज्जा ॥ ७७ ॥ म- णवायाकायाणं, भेएणं हुंति तिनि जोगा उ । जोगो पुण वाचारो, वायालीसासवो एवं ॥ ७८ ॥ एसि अंतव्यावो, परोप्परं होइ उ कहिचि । तहवि विसेसणभेया, ओ सिं भावियवोत्ति । ७९ ॥ कम्मरस बंधहऊ, इहासको संबरो य विवरीओ । सो पुण समिइपभिइओ, निद्दिट्टो समयकेऊहिं ॥ ८० ॥ આઠ કર્મના પુલનું ગ્રહણ તે સમુદાન * ક્યિા છે. ૨૨ ( ૭ ) માયા અને લેભ કષાયને આશ્રિત એવી છે પ્રેમ પ્ર- ત્યચિકી ” ક્રિયા છે, અથવા રાગ ઉપજાવનારું વચન બોલતા તે પ્રેમપ્રત્યયિકી કિયા હોય છે. ર૩ (૭૫) પોતાને અને પ- રને જે ફોધ તથા માનની ઉદીરણા કરે તે અહિં ઠેષ પ્રત્ય- ચિકી ” ક્યિા કહેલી છે. ૨૪ (૭૬) જે કર્મબંધ કેવળયોગ પ્રત્યાયિક છે તે જ પથિકી પથિકી ” યિા છે. ૨૫. એ કર્મબંધ સંગીકેવળીને અથવા છદ્મસ્થ વીતરાગને (૧૧-૧૨ માં ગુણ થાનીને) હોય છે. (૭) મન વચન અને કાયાના ભેદે ૩ ગ છે અને રોગ તે વ્યાપાર કહેવાય. એ રીતે આ શ્રવ ૪૨ પ્રકાર છે (૮) એ (ઇન્દ્રિયાદિ) આવભેદનો કર્થ- ચિત્ પરસ્પર કે અન્તર્ભાવ થાય છે તો પણ વિશેષણભેદે એ ભેદોમાં ભિન્નતા વિચારવી. ( ૯ ) અહિં કર્મને બંધ- તે આશ્રવ અને તેથી વિપરીત સંજસ્તત્વ છે. તેને વળી સિદ્ધાંતકાએ સમિતિ વિગેરે (દવા) કહ્યો છે. ( ૮૦) ૧ હેતુ ·(૨૪) શ્રીનવતરૂપરિરિાષ્ટ્ર . રવ ( રૂ-૪ ) | (ફૂ૦) ગુર્ત ઘ-syવે પરીક્ષા ચરિત્ત જો सत्तावणं भेया, पणतियभेयाइ संवरणे ॥१०॥ (भा०) इरियाभासाएसण-आयाणाईसु तह परिठवणे । सम्म जा उ पवित्ती, सा समिई पञ्चहा एवं ॥ ८१॥ मणगुत्तिमाइयाओ, गुत्तीओ तिण्णि हुंति नायव्वा । अकुसलनिवित्तिरूवा, कुसलप- वित्तिसरूवा य ॥४२॥ खंती य मद्दवजव-मुत्ती तवसंजमे य वो- धव्वे । सचं सोयं वभं, आकिंचणमिइ दसह धम्मो ॥८३ ॥ पढममणिचमसरणय, संसारो एगया य अण्णतं । असुइत्तं आसव सं-वरो य तह निजरा नवमा ॥ ८४ ॥ लोगसहावो बोही, य दु- लहा धम्मसाहओ अरहा । एया उ हुंति वारस, अणुपेहाओ जि- णुदिट्टा ।। ८५ ॥ खुहा पिवासा सीउहं, दंसाऽचेलाऽरइथिओ । સૂવાથ–સમિતિ ૫, ગુપ્તિ ૩, ધર્મ ૧૦, અનુપ્રેક્ષા ૧૨, પરિષહ ૨૨, અને ચારિત્ર ૫, તે પાંચ ત્રણ ઈત્યાદિ ભેદવડે રાત્તાવન ભેદ સંવરતત્વમાં છે. ( ૧૦ ) ભાષાર્થ ––ઈ–ભાષા-એષણા–અને આદાનમાં તેમજ - રિઝાપનામાં જે રામ્ય પ્રવૃત્તિ તે સમિતિ ” એ પ્રમાણે (ઈ. દિ ભેદ ) ૫ પ્રકારની છે. ( ૮૧ ) મનોવૃપ્તિ વિગેર ( - ચન, કયગુણિ, ) ૩ “ ગુપ્તિ એ જાણવી, તે અકુશાહી- નિવૃનિ અને કુશલ પ્રવૃત્તિરૂપ ( એમ બે પ્રકારે ) છે. (૮૨) ૧ ટીમ, ર માદેવ, ? આર્જવ, ૪ મુક્તિ, પ તપ, ૬ સંયમ, છે , ૮, ૯ બ્રહ્મચર્ય, અને ૧૦ આચિન્ય એ રીતે ૧૦ પ્રકારના અતિધર્મ જાવા. ( ૮ ) પ્રથમ ૧ અનિત્ય જાવના. ૬ અથર, કે રસાર, ૪ ઓકત્વ, ૫ અન્યત્વ, ૪ - કરિન, છ આવ, ૮ વર, તથા ૯ નવમી નિરાલાવના. ( ૮ ) ૧૦ લેકવાવ, 11 મ્યકત્વ ભતા, અને ૧૨ ઇ- રાક - ઈન ( દુર દુલ લતા ) ભાવના એ ૧૦ ભાવનાઓ - દર કહી , { ૮ / ૧ શાળા, ૨ પિસ, 3 ગીત, ·॥ भाष्यसहितं नवतत्त्वप्रकरणम् ॥ (૨૬) चरिया निसीहिया सेजा, अकोसवहजायणा.॥ ८६॥ अलाभ- रोगतणफासा, मलसकारपरीसहा । पण्णा अण्णाणसम्मत्त, इई बावीस परीसहा ॥८७॥ सामइयं छेओ-बवगं परिहारमुद्धियं चेव । तह सु- हुमसंपरायं, अहक्खायं पंचमं चरणं ॥ ८८ ॥ समिईगुत्ताईया, पंचतियाईहि होवि भएहि । इय सत्त्वष्णभेओ, उ संवरो होइ Rો ૮8 !! (०) अणसणभेयाइ तवो, वारसहा तेण निजरा होइ । कणगावलिया वा, अहव तवोऽणेगहा भणिओ ॥११॥ (भा०) जम्हा निकाइयाणऽवि, कम्माण तण होइ निजरणं । ૪ ૬.૫ દૃા. ૬ રચેલ. ૭ અરતિ, ૮ સી. ૯ ચર્યા. ૧૦ પિકી, ૧૧ શમ્યા. ૧૨ કોશ. ૧૩ વધ; ૧૪ યાચના, ૧૫ અલાભ. ૧૬ રોગ. ૧૭ તૃષપર્શ, ૧૮ મલ, ૧૯ સત્કાર પરિ- ૫. ૨૦ પ્રજ્ઞાન, ૨૧ અજ્ઞાન, ૨૨ સમ્યકત્વ, એ બાવીશ ૫- રિષહ છે. ( ૮૬-૮૭) સામાયિક છેદપસ્થાપનિક, પરિહારવિશુ હિં. તેમજ નિશ્ચયે કરી સૂક્ષ્મ સંપાય અને પાંચમું ચયાખ્યાત ચારિત્ર છે. (૮) ( એ પ્રમાણે ) સમિતિ અને ગુપ્તિ વિગેરે (ધર્મ, પરીષહ, ભાવના, ચારિત્ર ) પાંચ અને ત્રણ ઈત્યાદિ (દા, જાવાબાર, પાંચ. ) ભેદે છે. એ પ્રમાણે સંદરવર પ૭ ભેદે છે તે જાણવા યોગ્ય છે. ( ૮૯ ) સૂત્રાર્થ –નશન ઈત્યાદિ ભેદવડે ૧૨ પ્રકારનો તપ છે, તે તપવડે નિર્જરા ( ૧૨ તલેટ નિજ) થાય છે. - થરા. કનકાવલિ વિગેરે ભેદથી તપ અનેક પ્રકારનો કોછે. (૧૨) ભાષા–જે કરી તપવડે નિકારિતકની પશુ નિર્જરા વાય છે. તે કારણે પારકી =કહિં તને “નિ- ·(२६) ॥ नषसस्त्रपरिशिष्टम् नं. क. स. (३-४) ॥ तम्हा उवयाराओ, तबो इहं निजरा भणिया ॥९० ॥ अणसण मूणोयरिया, वित्तीसंखेवणं रसच्चाओ। कायकिलेसो सलीण-या र वज्झो तवो दोइ ॥ ११॥ पायच्छित्तं विणओ, वेयावञ्च तहे- सज्झाओ । ज्झाणं उस्सग्गोऽवि य, अभितरभो तवो होइ ॥१२॥ इय वारसभेयत्ता, तवस्स इह निजराऽवि वारसहा । अहवाणेगवि- हत्ता, तवस्स साणेगहा होइ ॥ ९३ ॥ कणगावलि रयणावलि सिंहविणिकीलियं महं खुडं । भद्दा य महाभद्दा, भदुत्तरसन्वओ भद्दा ॥ ९४ ॥ इच्चाइबहुविगप्पो, निदसिओ जो सवो पवयणमि सो निजरत्ति भण्णइ, सा पुण देसेण कम्मखमओ ॥ ९५ ॥ (सू०) पयइडिअणुभाग-प्पएसभेया घउबिहो बंधो। मिच्छत्ताई हेऊ, सत्तावनं चउरभेया ॥ १२ ॥ भा- અશ્વપ્ન તપ Mu" ही छे. (८०) मनान, नाशि, वृत्तिस ५, २० सम, यश, भने सहीनता मे ( छ भरे ) त५ " 2. ( १ ) प्रायश्चित्त, विनय, या५२५, तथा २१/- ध्याय, ध्यान, गने सगे (७ रे ) छ. (६२) तपना मे १२ र हावामी महिन. જરા પણ ૧૨ પ્રકારની છે, અથવા તપના અનેક પ્રકાર છે- વાથી નિર્જરા પણ અનેક પ્રકારની છે. ( ૩ ) કનકાવલિ, २.नाति, भसिरविनि:ति, शुदा सिलिनि:त, als, મહાભ, ભદોત્તર, સર્વતોભદ્ર, ઈત્યાદિ ઘણા પ્રકારનો જે ત૫ સિદ્ધાન્તમાં દર્શાવ્યો છે, તે નિર્જરા એમ કહેવાય છે, અને તે નિર્જરા એ દેશથી કર્મક્ષય થવારૂપ છે. ( ૯૪-૯૫ ) સુવાર્થ –પ્રનિ-સ્થિતિ-રસ અને પ્રદેશના ભેદથી બંધ ८ । छ, (ते धना ) हेतु मिथ्यात्यादि ( भृग) यार ? अन । ७ (१७) ·|| મહિ નમજો, (૨૭) (भाः) नाणस्स देसणस य, आवरणं वेयणिजमोहणीयं । आज्यनाम गोयं, तहतराति पयडीओ ।। ९६ ॥ एयासिं जो बंधो, सो भण्णइ एत्य पयडिबंधोत्ति । आसिं चेव ठिईए, निवत्त- णयं ठिईवषो ।। ९७ ॥ आसि चिय तिवाई-रसस्स बंधोऽणुभाग बंधोचि । कम्मपएसेहिं पुण-ऽणताणंतेहि जो जोगो ॥९८॥ पइ- पगडिनिययमाणेहि, पइपएसं जियस्स सो भणिओ। एत्यं पएस- वंयो, बंधविहाणमि कुसलेहिं ॥ ९९ ॥ मिच्छत्तमविरई तह, फसा- यजोगा य वंधहेउत्ति। एवं चउरो मूले, भैएण उ सत्त्वष्णत्ति ॥१०॥ (सू०) आभिग्गहियं अणभि-ग्गहियं तह अभिनिवेसियं चेष संसइयमणाभोग, मिच्छत्तं पंचहा होइ ॥ १३ ॥ ભાષાર્થ-જ્ઞાનાવરણ, દર્શનાવરણ, વેદનીય, મોહનીય, રખાયુષ્ય, નામ. . અને અન્તરાય એ પ્રકૃતિ આઠ છે. ( ૬ ) જે પ્રકૃતિએને જે મ તે અહિં પ્રકૃતિબંધ એમ કહેવાય છે. અને એ પ્રકૃતિઓની નિશ્ચયે સ્થિતિનું જે રચવું તે “ સ્થિતિબંધ ” કહેવાય છે. ( ૭ ) સો પ્રકૃતિ- ના નિશ્ચયે તીત્રાદિસને જે બંધ તે “અનુભાગબંધ છે. અને દરેક પ્રકૃતિના અમુક પ્રમાણવાળા અનંતાનંત કર્મ- વડે જીવના દરેક પ્રદેશે જે સંબંધ છે તે ઝહિં બંધ- વિધિ ( જાણવા )માં કુશળ એવા સર્વ પ્રદેશબંધ હો . ( ૯૮-૯ ) મિથ્યાત્વ ૫, વિરતિ ૨. ક્યાય ૨૫, અને ચોગ ૧૫ = પ્રમાણે ચાર મૂળબંધ હતુ. અને ઉત્તર સત્તાવન નધહેત છે. ( ૧૦ ) સૂવા–અભિહિક, અનભિગ્રહિક, તથા નિયે અભિ- વિદેશિક સશયિક. અને નાગિક એ પ્રમાણે મિથ્યાત્વ ૫ પ્રસરે છે. ( ૧૨ )

·No text on this page.

·नादिनी: ३५६ दी. (१२६ } ॥ भाष्यसहितं नवतत्वप्रकरणम् ॥ (२९) ॥१:३|| पंचवालसपणुवीस-पन्नरसभेयजोगओ होति । सत्ताव- भेया, मिच्छाईघहेजणं ॥ १०७ ।। ३०) मो.न्द्रो कम्माऽनायो, संतपयाईहिँ नहिं दारेहिं । खेत्ताइसेयो चा, सिद्धाण पस्वर्ण ऋजा ॥ १४ ॥ (माः मोक्खानण्णा सिद्धा, ज तो मोक्से परुवियव्बंमि । निद्धा पत्तविश्वा. तभणणे लो हु भणिओत्ति ॥ १०८ ॥ संत- पचपन्यया. दव्यपमाणं च खेत्त फुसणा य । कालो य अंतरं भा गभावभयावहुँ । ॥ १०९ ॥ सत्ताभिहायगपर्य, संतपयं तं व हो अन्यित्ति । गझ्याईनु पएन, सिद्धाण तयं भणेयन्वं ॥११०॥ જ છે એ પ્રમાણે પ-૧ર-ર૫ અને ૧૫ ભેદને મેળવતાં निधो नुन ५७ ६तरले थाय छे. ( १०७ ) – અભાવ તે મોક્ષ. સિહોની પ્રરૂપણ સ- ५.६८ ५५ त्राहि ने६५३ ४२वी. ( १४ ) લાખો – કહે નર છે એવી અભિન્ન છે તેથી . . કાકા ને મિશની પ્રરૂપણા ઘચેલીજ 1. ( १८८) १५३५. २ मा ३ क्षेत्र, . ... ... ... ... भने नि- साहि ·( ૨૦ ) 1શીના gિ , , , ( રૂ–૪) ! गइइंदिर य कार, जोए येए कसाय नाणे ग। गंगपदसणलेमा, મને નિગારે ??? 7 7 fસજા નં-ર ના ग दंसणे सम्मे । संतित्ति सेसगमुं, पएमु सिद्धं निसेहिजा ॥??२|| दव्यपमाणेऽणन्ता, सिद्धा खेतमि ते समोगाढा । लोगस्स असंखे जइ-भागे सव्वे वि एको वा ॥ ११३ ॥ तं निय सविसेसयरं, फु- संति जं फासोऽपि फुसणत्ति । एमं पडुन कालो, साई य अप- નવેગિ || ૨ | નાિ ૩ ક્રેપિં, મને જીવન- तिमे ते उ । खइयपरिगामिरमुं, भानु हुँति सिद्धा उ ॥ ११५ ॥ योवाऽणंतरसिद्धा-ऽणतगुणा सिं परंपरासिद्धा खेत्ताईमु य सिद्धा, पुव्वावत्याए नेयवा ॥ ११६ ॥ खेते काले गइलिंग-नित्यचारि- ( ૧૧૧ ) તેમાં સિદ્ધ જેવો પાંચમી ગતિમાં, જ્ઞાનમાં ( કેવળ જ્ઞાનમાં ), દર્શનમાં (કેવળ દર્શનમાં ), અને સભ્યત્વમાં ( ક્ષાયિક સફવમાં ) છે, શેષ પદેમાં સિદ્ધને નિષેધ કરે ૧. ( ૧૨ ) દ્રવ્ય પ્રમાણે દ્વારમાં સિદ્ધ અનંત છે, ૨ અને ક્ષેત્રકારે એક અથવા અનેક સિદ્ધ લોકના અસંખ્યાત- મા ભાગે અવગાહેલા છે. ૩ ( ૧૧૩ ) જે કારણે પડખે પડખે પણ ક્ષેત્રના હોય છે માટે નિશ્ચયે સાધિક તેજ (લકા- સંખેય ભાગ ) ક્ષેત્ર ( સ્પર્શના દ્વારમાં ) છે. ૪ ( કાળદ્વારે) એક સિદ્ધ થયિ સાદિ અનંતકાળ છે. ૫ (૧૧૪) એ સિદ્ધને (સિદધત્વનું ) અન્તર નથી ( ઈતિ અન્તર) ૬, વળી સિદધો સર્વ જીવોથી અનંતમાં ભાગે છે ( ઈતિ ભાગ- દ્વાર ) ૭, અને સિધ્ધ ક્ષાવિક તથા પારમિક ભાવમાં છે ( ઈતિ ભાવકાર ) ૮, ( ૧૧૫ ) ( હવે અલ્પ બહુ કહે છે ) અનંતર સિદ્ધ થોડા, તેથી પરંપર સિદ્ધ અન તગુણ છે, વળી ક્ષેત્રાદિ ભેદોમાં સિધ્ધો પૂર્વાવસ્થાએ (પૂર્વભવની અપેક્ષાએ) જાણવા ( તે દર્શાવે છે. ) (૧૧) ૧ ક્ષેત્ર. ૨ કાળ, ૩ ગતિ, ·॥ भाष्यसहित नपाचप्रकरणम् ॥ (११) पद्धनाणाई । भरगाहंतरसंसा, अप्पाचहुयं च सिद्धेनु ॥ ११७॥ संचमि मणुयलेते-उणवरभाषेण लहइ सिद्धचं उत्सप्पिणिओसप्पिणि -अणुभपल्ले र फालंमि ॥११८॥ उस्तप्पिणियोसप्पिणि-कालो भरहाइवसन सत्तेनु । अणुभयल्लो कालो, संमि उमणुयखेमि॥ ११९ ॥ मणुयगईए सिझा, इत्यीलिंगाइएमु य तिनुपि । निप- लिंगअनलिगे, गिहिलिंगे व दध्वंमि ।। १२० ॥ मात्र : सलिंगे चिय, नित्य सिझनि तिन्यपिरहे य । अहखाइ चिय चरणे, बुद्धा २ सयं च परओ वा ॥ १२ ॥ नाणंमि केवलंमी, उकसजान- ओ सरी य । पंचषणस्तरमाणं-मि सत्तात्यप्पमाणे य॥१२॥ ४ (, ५ दी६, सामित्र. ७ ५, ८ जान, & RE, १० तक. १६ 141. २५ने १२ १६५ ५५ (२२ १६ સિધ્ધમાં વિચારવા. (૧૭) ૧ અનન્તભાવે મનુષત્રમાં કતિ त्रिम )२. बि. २४५२-पिता भने ५१९.५ : .. २५१०८ ना पालिन) मा शिर पा :६१८ सस्ता पनि "... ..., ५ मनुष्य हत्रमा दय: ५ . है (तिम : । ९६ 3 मनुतिमा Catti२.२४. २.दि. नेहाति २८... ६१ ५ तीन मतम.. । दापालामा " ११:५५: ..... पार न १ लि.---.:..... • १६६५-६६.३६ ... १५ मा कर द ... ::::.... .......... ent .

·(३२) ॥ नवतत्त्वपरिशिष्टम् नं. क. ख. (३-४) । अन्तरमेगं समयं, जहन्नओ इयरओ उछम्मासा । एवं समयाण दुर्ग, अगंतरं अयं तह य ॥ २३ ॥ समगेगो सिन्झइ, जहण्णओ इयरओ उ अहसयं । अप्परहुं पुण सिद्धाण, खेतमाईसु नेयव्यं ॥ १२४ ॥ संहर गेणं सिद्धा, थोवा फिल जग्गो असंखगुणा । j थोत्रा संसा-संखगुणा तिरियोमेव ॥ १२५ ॥ थोपा समुद्दसि- हा, असंखगुगिया उ दीसिहति । उस्सपिणीर थोवा, भोस. मिणिर विसेसहिया ॥ १२६ ॥ अणुभयकाले सिन्हा, असंखगु- णिया उ होति इयराणं । एवं अप्पबहुतं, कालाहारंमि सिन्हाणं ॥ १२७ ॥ निरियनरनिरयगुरगइ-उबट्टाणतरं तु जे सिन्हा । ते कमगो तिर थोवा, संखेजागुणा य तिनिति ॥ १२८ ॥ थोवा ૨ ) (૧૨) ૧૧ એલ રાયમાં જવાથી ૧ અને ઉત્કૃષ્ટથી १०८ मे ! (ति All) in शिया १२ २५' 6 (342 2031 11) GAJ. (ते दि. ७) (१२४) 10 A, Onी निश्री ग04- છે, જેમાં થોડ, અપામાં અને ગુણ, અને તિગમાં 1 HR AY!!, ( १२५ ) शिस गरे पशि. ६,५४ (ANA PAAg५. ) १. GAffi- માં છે અને અગણિીમાં વિશેષાધિક ( ૧૨ ) અને , १५ 10 ( Gril 2010 ) t: Atta :::::. २ । १२ ।'! tmat .( int ) ( ... ... ... ... ...!!! (. F .. :: m .... ...

·॥ भाप्पसहितं नवतावप्रकरणम.॥ संखा संखा, नपुंसथीपुरिसलिंगसिहा । योवा अतित्यसिहा, तित्यमि असंख्गुणिया ॥ १२९ ॥ फासिमपंचचरित्ता, अपह- मचरणा अतइयचारित्ता । सामाश्य परिहारिय-वजियचरणा यजे सिहा ।। १३० ॥ विपतियवजिपलेसय-चरणा तह ते फमेण वि- भेया । योवा संखेनगुणा, चरणे सिहाण अप्परहुं ॥ १३१ ॥ पत्तेपयुद्धसिडा, योवा बुहयोहिया असंख्गुणा । सिहाणऽप्पबहुतं, नाणहारे अबो वोच्छे ॥ १३२ ॥ आइदुनाणा चरना-णिणो य आहमतिया च होऊण । जे सिहाते योवा, संतेजगुणाऽविय कमेण ॥ १६६ ॥ीएकोसा मया, बुगाहणा योक्या मसंखाओ । बह- શિષ્ટ શટા થઇને તીર્થસિદ્ધ અસંખ્ય છે. (ઈતિ તીર્થદ્વારે મહુવા). ૫ (૨૯) પંચ ચારિત્ર રશીને (સિદ્ધ જહા ), (ધા) ૧. પ્રથમ (સામાયિક ) ચારિત્ર હિત, ( સંખ્યાત ગુડ ) ૨ ત્રીજા (પરિહાર ) ચારિત્રરહિત, ( સં- ખાતરુણ) ૩ અને સામાયિક તથા પરિહાર ( એ જને ચા- રિઝ) રહિત જે સિદ્ધ થા, (તે સંખ્યાત) ૪ ( ૧૦ ) તથા બીજા ત્રીજ સિવાયના દેવ ચારિત્રવાળા ( દો. પરિત પરિત, સંખ્યાત ગુણ ), ૫. તે અનુક્રમે છેડા અને - ખ્યાત જવા. (એ પ્રમાણે ) ચારિત્રકારે ધિનું . (૫દુત્વ કર્યું. ૬ (૩૧) પ્રત્યેક બુદ્ધિ છે. તે છે પિતસિદ્ધ અસંખ્ય છે. (ત દ્વાર્ફ -Ne- ત્વ ) ૯. હવે મારા દિાનું સુત્ર ઈ. (૨) પ્રધામના છેવાવાળા છે ડા ) ૬. ચાર પાના. ઋાર- } :. અને કાના જે નાના એવા ' 3 - અને સિદ્ધ થયા તે અમે ડર અને ઉત્તર y જવા. (તિ શાનદાર ર૬ ૮ ૩ : ૨ ન… કાર નાણા દ્વારા તે કરતાં ) C ( નાકા - ·( ૪ ) amરિશિg, , , , (૩-૪) સમય સુધી સિદ્ધ समया य योबा, सं जगणा करण तओ ॥ १३॥ उसकोसेयर मज्झिम-अंतरसिद्धा कोण निहिट्टा । योवा मर जगणा, असंखगु. णिया य समयंमि ॥ १५ ॥ अट्टोत्तरसयसिन्हा, योवा तत्तो.क. જsiagri Rા પન્ના જીનિવા, તત્તt = દરિયા છે ? રદ છે વાઘ cરી1િ. તિ जा एक्वेक्का सिद्धा. एवं सिन्द्रामा आएव ॥ १.२० ॥ (g૦) gram, for વિ7િ गणिणा जिणचं देणे, सरपा अपणो रत्या ॥ १५॥ ॥ श्रीदेवगुप्तसूरी नवतत्वप्रकरण समाप्तम् ॥ સંખ્યગુણા અને મસશ્વગાહનાવાળા (તે કરતાં) અસંખ્ય ગુણા (ઈતિ અવગાહનાકારે અ૫હત્વ) ૮. આઠ થયેલા ઘોડા અને ત્યારપછી સમાદિ સમયદ્ધિ) અનુક્રમે સંખ્યાતણાં છે. (૩૪) સિદ્ધાન્તમાં ઉત્કૃષ્ટજઘન્ય અને મને ધ્યમ અત્તરે સિદ્ધ થયેલા અનુક્રમે થોડા સંખ્યાતpણા અને અસગ્યJણ કહ્યા છે. ( ઈતિ અત્તરઢારે અલ્પબદ્ધત્વ ૧૦) + (૧૩પ ( એક સમયમાં ) ૧૦૮ સિદ્ધ થયેલા ચેડા ત્યારે . બાદ અનુક્રમે ( ૧૦૭ થી ) ૫૦ સુધીના અનંતગુણા અને ત્યા- રબાદ ૨૫ સુધી અસંખ્ય ગુણા, અને ત્યારબાદ એકેક સુધીના સિધ્ધ સંખ્યાતગુણ છે. ( ઈતિ સંખ્યાદા અબદુત્વ ૧૧) એ પ્રમાણે ( અગીઆદ્યારે ) સિધોનું અ૫હત્વ કહ્યું. ( ૧૩૬–૧૩૭): સૂત્રાર્થ-એ પ્રમાણે આ નવતા ( દરેકેદરેક) જુદા જૂદા ભેદે સહિત સંક્ષેપે સંગ્રહ કરવાના કારણે પિતાના રમ- રણાર્થે શ્રી છનચન્દ્રગણિએ રચ્યાં છે. ( ૧૫ ) શ્રી દેવગુમસુરીયનવત શબ્દાર્થ સમાપ્ત છે ૧ “ આચાર્યપદ ” પ્રાપ્ત થયાં અગાઉ છ પ્રાપ્ત થયા અગાઉ છ માસની મર્યાદાવાળા શ્રી ભગવતેજી પંચમાંગના ગે ( ઉપધાન) વહન કરવાથી જેમણે ·॥ भाष्यसहित नवतत्वप्रकरणम् ॥ (३५) (भा०) इय पुवमूरिविरड्य-सम्मत्तपत्वणत्यगाहाणं । विवर- पमेयं भणियं, मंदमईणं विवोहत्यं ॥ १३८ ॥ ॥ श्रीअभयदेवन्तरीयं नवतत्त्वभाप्यं समाप्तम् ॥ લાગ્યા–એ પ્રમાણે રમ્યત્વ પ્રરૂપણા માટે પૂર્વસૂરી- એ રચેલી ગાથાઓનું આ વિવેચન અપમતિવાળા જીવોના બોધ भाटे में. (१८) 1 શ્રી અભયદેવસીયભાષ્ય શબ્દાર્થ સમાપ્ત છે ગણિ: * પામ કર્યું હતું અને તે અવરવામાં સીનિયર જેમનું .. पाण्मानिवभगवन्य दगापधानोहरनावानपिना. रना जिनबद्रण पृविन्दानामैनन . नम्योतामाया श्री देवगुमाचा जयर्थः इति नियाग यशोदेयोपाध्याया: विपना नामावन नयी ५५५ . For ·• : જી ॥ सर्वतन्त्रस्वतन्यश्रीदेवेन्द्रसूरिसन्हन्धं | નયનરમ્ | (મારોd) શિg . . (૫) जियअजियपुन्नपावा-सवसंवरनिज्जरा उ बंधमि । मुक्ख ति तत्तवग्गे-सया ई होइ कायव्वा ॥१॥ तत्थ जिया एगविहा, दुहा तिहा चउह पंचहा छद्धा । चेयण तस इयरेहि, वेयगईकरण कारहि ॥ २ ॥ भूमीजलनलणानिल-वणस्सई थावरा इमे पंच । वियतियचउपंचिंदिय-तस चउहा नवविहासव्वे ॥३॥ एगिदिय सु- हुमियरा-सनियर पणिदिया सवितिचऊ । अपज्जत्ता पन्जत्ता, घउदसहा अहव हुंति जिया ॥ ४॥ सुहुमियरभूजलानल-पवणा- ના જીવ, અજીવ, પુષ્ય, પાપ, આશ્રવ, સંવર, નિર્જરા, બંધ અને મેક્ષ એ નવતત્વમાં હમેશાં રૂચી કરવી. ( ૧ ) ત્યાં જીવ ચેતનરૂપે એકવિધ છે, ત્રણ સ્થાવરરૂપે દ્વિવિધ છે, સ્ત્રી, પુરૂષ અને નપુંસકદરૂપે ત્રિવિધ છે, દેવ, નારક, મનુષ્ય, તિર્યંચગતિરૂપે ચતુર્વિધ છે, પાંચ ઈદ્રિયથી પંચવિધ અને છકાયથી પવિધછે. (૨) -1 પૃથ્વી, પાણુ, અગ્નિ, વાયુ, અને વનસ્પતિ એ પાંચ સ્થાવર છે. કીન્દ્રિય ત્રીન્દ્રિય, ચતુરિન્દ્રિય અને પંચેન્દ્રિય એ ચાર છે. એમ બધા મેળવતા નવવિધ જીવ છે. (૩) અથવા એકેન્દ્રિય બે જાતના સૂક્ષ્મ અને બાદર, પંચેન્દ્રિય બે જાતના સંજ્ઞિ અને અસંક્ષિ–તથા દ્વિીન્દ્રિય, ત્રીન્દ્રિય, ચતુરિન્દ્રિય મળી સાત પર્યાપ્તા અને સાત અપર્યાય એમ (ચંદ પ્રકારે જીવે છે.) (૪) સૂક્ષ્મ અને બાદર પૃથ્વી, પાણી, અગ્નિ, વાયુ તથા અનંત વનસ્પતિ, ત્રસ ·॥ देवेन्द्रमूरिकृत नवतत्वमकरणंम् ॥ गंतवण इयरवण गिला। सन्नि असन्नि पणिदी-अपजत्तपजत्तव- तीसं ॥ ५॥ ते सककिण्ठ पक्खिय-भेएहि अहव भव्यमव्यहि । च. उसद्विविहा कम्म-पगइभेएहि बहुहा वा ॥६॥ (इति जीवतत्वम्) पंच अजीवा, धम्मा-धम्मागासद्धपुग्गला तत्य । पढमा चउरो अ- किरिय-अरूविणो रूविणो चरिमा ॥७॥तेसिं भेया १ लक्षण २-सं- ठाण३ पमाण ४अप्पबहुभावा ५ । नेया भेया तिय तिय-तिय इगघउ इय अजीवचउदसगं ।। ८ ।। (गीतिः) धम्मत्यिफायदव्वं, तस्स य भागो विवक्खिओ देसो । अविभागो उ पएसो, एवमधम्मे नमे वि तियं ॥ ९॥ कालो एगविहो चिय, भावपरावत्तिहेउ नि- च्छइओ । ववहारिओ उ रविगइ-गम्मो समयाइ णेगविहो ॥१०॥ પ્રત્યેક વનસ્પતિ, ત્રણ વિકેન્દ્રિય, સંક્ષિ, અસંક્ષિ, પંચેન્દ્રિય એ સળ પર્યાપ્તા અને સેળ અપમા મળી બત્રીશ પ્રકારે જીવ થાય છે. ( ૫ ) એ બત્રીશ કુલપાક્ષિક અને બત્રીશ કૃષ્ણપાક્ષિક અથવા ભવ્ય અને અલવ્ય એમ ગણીએ, તે ચો- સઠ પ્રકારે જીવ થાય, અથવા કર્મ પ્રકૃતિઓના ભેદે કરીને અનેક પ્રકારે છવ ગણાય છે. (૬) ( છતિ જીવતત્વ, ૧ ) અજીવ પાંચ છે—ધર્મ, અધર્મ, આકાશ, કાળ, અને પુતળ, ત્યાં પહેલા ચાર અWિ અને અરૂપિ છે, અને છેલ્લા પુતળે રૂપી છે. (૭) તેમના ભેદ ૧ લક્ષણ ૨ સંસ્થાન ૩ પ્રમાણ ૪ અલ્પબહુત ૫ અને ભાવ ૬ જાણવા, તેમાં ભેદે અનુક્રમે ત્રણ ત્રણ એક અને ચાર એમ અજીવ ચાદ છે. (૮) ધર્માસ્તિકાયરૂપ આખું દ્રય, તેને અમુક વિવક્ષિત ભાગને દે, અને નાનામાં નાને અવિભાજ્ય ભાગતે પ્રદેશ, એમ અધર્મ તથા આકાશના પણ ત્રણ ત્રણ ભેદ જાણવા. (૯) કાળ નિશ્ચયથી ગણીએ તે. ભાવ પરવૃત્તિને હેતુ (એટલે પદા- ના નવા જુનાપણાને હેતુ) એકજ છે. અને વ્યવહારથી ગણીએ તે, સૂર્યની ગતિથી જ સમય વિગેરે અનેક પ્રકાર છે. (૧) (વ્યવહારિક કાળના ભેદ આ પ્રમાણે છે:)–સમય, આ- ·(૩૮) નવી . રે, (પ) t समयावलिय मुहुत्ता, दिवस अहोरत्त पंक्खमासा य । संवच्छरजु- गपलिया; सागरओसप्पिपरियट्टाः ।। २.२ ॥ पुग्गलनिचओ खंभो, देसपएसा तहेव परमाणू। केवलअणुओं' मुंहुमो, दुफासइगवन गंधरसो ॥ १२ ॥ (दार ) गइलक्खणों य धम्मों, पुग्गलजीवाण गइंपरियाण। गर्मणोवग्गहहेऊ, जलयरजीवाण सलिल व ॥१३॥ ठिइलक्खणो अहम्मो, पुग्गलजीवाणं ठिइपरिणयाण । ठाणोवग्ग- हहेऊ, पहियाण व बहलतरुच्छाया ॥ १४॥ सपइटें सव्वगये, अ- बंगासपयं च होइ आगासं भावपेराविसिलक्खण-मद्धादव्वं तु नेय- वं ॥ १५ ॥ उवचयअवचयआयाण-मोक्खरसगंधचनमाईयं । આવતમાળ, વળ પુત્રી 1 / ઉદ્દા (૨) ધHi- धम्मा लोगा-गिई उ कालो उ वत्तणाख्यो । नियसंठाणविमुधो ,उ- વલિકા, મુહૂર્ત, દિવ, અહોરાત્ર, પક્ષ, માસ, સંવત્સર, યુગ, પાપમ, સાગરોપમ, ઉત્સરિણી, અવપિ અને પુલપરાવર્ત. (૧૧) પળને સમૂહ તે અંધ, દેશ, પ્રદેશ, તેમજ પરમાણુ એમ દળના ચાર ભેદ છે. છુટો પરમાણું તે સૂક્ષમ હોય છે, અને તેને બે સ્પર્શ તથા એક વર્ગ –એકરસ એક ગંધ હોય છે. ( ૧૨ ) (આ પ્રથમ ભેદદ્વાર થયું, હવે હાક્ષણકાર કહે છે.) ગતિ પરિત પુરળ અને જેને ધર્માસ્તિકાય, જલચર જીવોને જેમ પાણી મદદગાર છે, તેમ ગમન કરવામાં મદદગાર છે. માટે ગનિલ તેજા. (૧)સ્થિતિ પરિત પુળ અને જીને અને ધમસ્તિકાય, પશિંકાને ઘાટી તફછાયાની માફક સ્થિર રહેવામાં મદદગાર છે, માટે સ્થિતિલક તે જ. (૧૪) પિતામાં રહેલું વ્યાપક અને અવકાશ દેનાર ત આકાશ છે, અને ભાવ પરાવૃત્તિ એ અદ્વાવ્ય (કાળનું લાગવું. (૧૫) છાયા આ અવર વિરપુરનું લક એ છે કે, તે ઉપચય અપચય મકાઇ, લવાઈ મુકાઈ શકાય તેવા, વ ધ વડવાળા ~:દિ ક . (૬) બ્રિજનું લટકાર , હવે સ્થાન.'

·| વેરરિ નામ છે बयारा दयपजाओ ॥ १७॥ समुसिरवहगोलंग-सरिसागारो अलोगआगासो । लोगो साहटिय-पंडित्यफरजुगनरसरिन्छो ॥ १८॥ अचित्तमहासंधो, लोगसमाणो य अंसामइओ पोग्गल નૈના, સંર િ ૨ ( ) નિ પUR- समो, धम्माऽधम्मो च लोगआगासो। कालद्दच्वं एंगे, अपं.तया पो- સારો છે ૨૯ (કો ) છે કા તો પોષ- मो असंख तिन्नि समा। दुन्नि अता पुगल-अलोगखपएसया મો છે ? ( ૧) ઘાઘ, કાર પરિષદ इई भावे । उदयपरिणामिए पु-गंला , सम पुण जीवा ॥२॥ દ્વાર રહે છે.) મસ્તિકાય અને અંધરિતકય લોકનાં - કરે છે. કાળ વર્તનારૂપ હોવાથી સંસ્થાન રહિત દે–તે કે- યનો પર્યાય છે, છતાં હપચારે (દ્રવ્ય) ગણાય છે. (૧૭) અલ- કાકાર શુષિર તું ગાડાના જેવા શાકારવાળે છે, અને લોકા- કાણ શાખરિત (પહોળા પગ કરી ઉભા રહેલા અને કેડે હાથ રાખનાર માણસના શરણે છે. (૧૮) રાઠ સમયની રિ- તિવાળે ચિત્ત હાસ્ક હોકપ્રમાણ છે. બાકીનાં પુદ્રાળ અનેક આકરે છે. અને તેની સંથાતી અસંખ્યાતી સ્થિતી હેય છે. (૧૯) ( રીતે ત્રીજું સંસ્થાનદ્વાર કહ્યું. હવે પ્રમાણ દ્વાર કહે છે. ' ધર્મપર્મ અને કાકાશના પ્રદેશ એક જીવના પ્રદેશ સરખા છે. મળદ્રવ્ય એક છે, પુળ અને એના પ્રદેશ અનતા છે. ( ૨૦ ) (શું પ્રમાદ્વાર કહ્યું હવે અલ્પમહત્વકાર હે છે.) કળ (એક હેવાથી) થી ઓછી સંખ્યાને ધો. લોક-ધર્મ-અધર્મ એ ત્રણે સરખા અસંખ્ય ગુણા છે. ફળ અને કાકણપ્રદેશે એ બે અનંતગુણ છે. (ર) (પાંચમું અ૫હવા કહ્યું, હવે ભાવઢાર હે છે.) હમ ...... ગાકાહા અને કાળે પારિમિક ભાવમાં છે, પરબે ઉદય અને. પાિમ જે બન્ને ભાવમાં છે, અને જે સર્વ ભાવમાં છે. (૨૨) ·(૪૦) માતાપિ, જે જ(૫) I આકર્ષિક ૪, भावा छ चोवस मिय-खइयखजोवसम-उदय परिणामा। दुन- पट्टारिगवीसा-तिगभेया संनिवाओ य ॥ २३ ॥ सग्मचरणाणि पढमे-वीए वरनाणदसणचरिता। तह दाणलाभभोगो-वभोग- विरियाणि सम्मं च ॥ २४ ॥ चउनाणनाणतिगं, दसतिग ध दाणलसीमो । संमतं चारित्तं च, संजमासंजमो तइए ॥२५॥ च- उगड घउकसाया, लिंगतिगं लेसडकमन्नाणं । मिच्छत्तमसिद्ध- तं, असंजओ तुरियभावंमि ॥ २६ ॥ पंचमगंमि य भावे-जीपाऽ- મમવાળા ઉપર મવાળ, મેવા જીવૌવા રવા (इत्यजीवतत्वम् ) मुहहेज फम्मपगई, पुमं दुहहेउ पुच्चई पावं । ભાવ છે – બે પ્રકારને ઓપશામક ૧, નવા પ્રકારનો ક્ષા- જિક ૨, અઢાર પ્રકારનો ક્ષારોપથમિક ૩, એકવીશ પ્રકારનો અને ત્રા પ્રકારનો પરિણામિક ૫ છે. તથા છઠ્ઠો સાંનિપતિભાવ છે. (૨૩) પહેલામાં જમ્પત્ય અને ચારિત્ર (૨) છે, બીજામાં જ્ઞાન, દર્શન, ચારિત્ર, તથા જાન, લાભ, ગ-ઉપગ, વીર્ય, અને સમ્યકત્વ છે. નવ છે. (૨૪) ચાર જ્ઞાન, વ્ર અજ્ઞાન, ત્રણ દર્શન, પાંચદાનાદિલબ્ધિઓ, સ- મ્યકત્વ, ચારિત્ર, અને સંયમસંયમ એ અઢાર ત્રિીજા ભાવમાં ૨- હિલા છે. ( ૫ ) ચાર ગતિ, ચાર વેશ્યા, અજ્ઞાન, મિત્વ, અદ્ધિપણું અને અસંયમ એ એ- કળશ ચાચા ભાવમાં છે. ( ૨૧ ) પાંચમા ભાવમાં છવ, અજ- થવું તથા ભવ્ય વિગેરે , એમ પાંચ ભાવના ત્રેપન ઢિ , ( ર ) (છ ભાવદાર કશું ) (ઈનિ અજીવનય ૨) બે કર્મ પ્રતિ એ છે કહવાય છે, અને દુ:ખનું કામ - - પાક અવાજ છે, ત્યાં પુત્રના ૧૮ છે, અને મા- : : - કન, નિશિ. ? કાન. કવન, જ વાડ કરઃ . 3 અનિલ મફત,નિકાય, કષાય, ત્રણ લિંગ, છે ·(૪૬) ॥ देवेन्द्रमरिकृतं नवतत्वप्रकरणम् ॥ वायालीस वासीइ, तेसि भेया इमे कमसो ॥ २८ ॥ तिरियार सायमुच्च, तित्ययर पणिदिजाइ तसदसगं । मुखगइ मृबन्नवगं, आइमसंघयणसटाणं ॥ २९ ॥ निमिणायवनरमुरतिग-पर- घा उत्सासगुल्लहुजोयं । पणतणु उबंगतियमिय, वायालं पुम्नपगिईओ ॥ ३० ॥ (इति पुप्यतयम्.) यावरस निरय- तिनं, तेसा संघपणजाइसंटाणा । तिरिखण्वघायकुखगइ, वन्न- चकं च अपसत्यं ॥ १॥ नागंतरायनग, नव वीए नीगीय પસા રીત, પિર રાસ ૨ | (इति पापतत्वम् ) भवभमणहर कम्म, जीवो अणुसमयमा- सबद जचो । सो आसवी ति तस्स र. वाचालीसं भवे भेया॥३३॥ પના ૮૨ લેટ છે, તે આ ક્રમે છે. (૨૮) તિર્યંચાયું. સાતા- વેદનીય, ઉચ્ચગેત્ર, તીકર નામ. પંચેન્દ્રિય જાતિ. રસ દ- શક, શુભ વિહાગતિ, શુભ દિવસુ, પ્રથમ સંઘયા. પ્રથમ સંસ્થાન (ર) નિર્માણ નામ. આતપ નામ, 'નરરિક, સુ- ત્રિક, પરાઘાત નામ, વાસનામ. અગુરુલઘુ નામ, ઉદ્યોત નામ, પાંય શરીર, ત્રણ અંગોપાંગ, એમ બંતાઇ પુણ્યપ્રકૃતિ છે. (૦) (એ પુષિતત્વ કહ્યું. ૩) સ્થાવર દશક, નરકત્રિક, શેષ સંઘાણપોષજતિ જશેષ સંસ્થાન ૫. તિર્યદ્ધિક, ઉપઘાતનામ. અસ્પૃશવિહાયોગતિ, અપ્રસ્ત વર્ણચતુષ્ક, કાનાવરપાંચ, અંતરાય પાંચ, દર્શનાવરણ નવ, નીચ નેત્ર, અરાતવેદનીય, મિથ્યાત્વ મોહનીય અને પરીશ કષાય, એ વ્યાપાપતિ છે. (૩-ર) (એ પાતત્વક ૪) જેનાથી સમય જ લઠ્ઠમણું દેવું કર્મકાવે એટલે ભરાય તે આધાર, તેના તાલીશ કેદ છે. (૩૪) પંચ ઈદ્રિય, પાચ અદ, ન ચગ, ચાર કષાય ૧ નરમતિ, અનુર્થી, કફ, દેવ, દેવ, દેવાડ, ૨ નર- તિ, રામાપન ·(४२) ॥ नवतस्वपरिशिष्टम्, नं. ग. (५)॥ - इंदिय अब्बय जोगा, कसाय किरियाउ तेसिमें भेया । कमसो पंचय पंच य, तिनि य चउरो य पणवीस ॥ ३४॥ सोयं चखं घाण, रसगा फरिसणमिइंदिया पंच । तह अव्यय जियवहमो-सदिन- मेहुणपरिग्गहिया ।। ३५ ।। मणवयतणुजोगतियं, अपसत्थं तह क- साय चत्तारि । कोही माणो माया-लोभो, किरिगाउ अह एया ॥३६॥ १ फाइय २ अहिगरणीया ३ पाउसिया ४ पारितावणी किरिया। ५ पाणाइवायारंभिय ६-७ परिगहिया ८ मायवती य ॥३७॥० मिच्छादसणवत्ती, १० अप्पाक्खाण ११ दिष्ठि १२ पुट्टी १ एतामामर्थले शीतम कायेनापतमानेन निवृत्ता फायि- पीलिया ।, पशगधादिप्रयनेन वा गदगादिनिधनेग घाधि- मागणी २, जीपाजीवत्रासार प्रांगण प्रादपिकी ३, निदात् प्राधादा गायोः परितापन परितापनिकी ४, एतत् प्राणाति- पनि प्राणानिपानिमी. याभाभणाभिकी ६, धान्यादि हे पारितकी १, मायगा परवानन मायाप्रत्यगिकी ८. जिम गननाशानिन मिथ्यावतीनपत्यागिकी २, अविरत्या अप्रणालगानिकी 20, कोतकात निरीक्षणन दुष्टिकी ११, गग- ·।। देवेन्द्रमरिकृतं नवतवमकरणम् ॥ (४३) य । १३ पाडचिय १४ सा मंतोरणीय १५ नेसत्यि १६ सा- हत्यी ॥ ३८ ॥ १७ आणदण १८ वियारणिया, १९ अणभोगा २० अणवक्रखपञ्चझ्या । २१ अन्नपओग २२ समुदाण, २६ पिज्ज- २४दोसे२५रियावहिया ॥ ३९ ॥ (इत्याप्रवतत्वम् ) विहियद्वारे गेहे, सरे य पविसइ ज- हा न रेणुजलं । तह पिहियासवदारे, न विसइ जीवि पावमलं ॥ ४० ॥ तो अनुहासवनिग्गह-हेज इह संवरी विणिहिटो । सो देवाजीवाजोवस्वरूपपृच्छनेन रागाववादोनां हस्सस्पर्शनेन वा पृष्टिको स्पृष्टिको वा १२. जीवाजीवों प्रतीत्य कर्मबंधनेन प्रातीत्यिको २३. गवावादिकं किंचित् व्रष्टुं समंतादुपनिपतंतं प्रशनंतं च लोकमवलोक्य हर्पकरणेन. अनाच्छादितभाजने प्र. सानां तमंनादुपनिपातेन वा नामंतोपनिपातिकी ११, राजाधा- दानितरां यंत्रशत्राधाकर्षणेन नेशद्धिको १५, जीवन श्वाना- दिना अजादेन शखादिना शशकादिकं मारयतः स्वाहस्तिकी १६. जीयाजीवोराज्ञापनेन आनयनेन वा आज्ञापनिको आना- रनिको या २७. जीवाजीवचोः स्फोटनेन विदारणिकी .१८, अनुपयोगाहन्यादानग्रहणेनानाभोगिकी १९, इहपरलोकविरु- खाचरणेनानयकांक्षप्रन्यधिको २६. दुष्प्रणिहितयोगत्रयेण प्रायो. गिकी २२. अटानां कर्मणां येन नमुपादानं भवति तेन सानु- दानिकी २२, मायालीमनिधिना प्रेमिकी २३. कोधमाननिधिता दपिकी २१, अपारिजां केवलशाययोगजबंधेन ऐयांपथिकी २५. पक्षिी (१८-१९ ( भात, ५. हवेत हे छे.) દરવાળા દરમાં ધુળ પડતી નથી. અને તળાવમાં પાણી પ. नया. तम ५ मा aatra O ५९ પાપી પેટ . ( ૪૦ કે તેથી અશુભ આધારને રેકરા- ને જે હતું તે દહિં સંકર કહે છે. તે અનેક પ્રકારનું છે, ·(૪૪) I agricસિદ.. . () | पुण गोगविहोवि हु, इह भणिओ सत्तवनविहीं ॥४१॥ तत्य प- रीसह समिई, गुत्ती भावण चरित्तधम्मेहिं । बावीसपणतिवारस-पण दसभेएहि जहसंखे ॥ ४२ ॥ सुहा पिवासा सीउण्ड, दंसालारइ- स्थिओ। चरिया निसीहिया सिज्जा, अबकोसबहजायणा ॥४३॥ अलाभरोगतणफासा, मलसकारपरीसहा । पन्ना अन्नाण संमत्तं, इइ वावीसं परीसहा ॥४४॥ इरियाभासाएसण-आयाणुस्गग्ग पंच समिईओ।मणगुत्ती वयगुत्ती, तणुगुत्ती गुत्तितियमेयं ॥४५॥ भाविज भावणाआ, वारस ताओ अणिच असरणया। चउगइभवस्सरूवं, एगत्तन्नत्त असुइत्तं ॥ ४६ ॥ आसवसंवरनिज्जर-लोगसरूवाणि मुट्ठदेसित्तं । धम्मे जिणाण अइदु-ल्लई च संमत्तवररयणं ॥४७॥ सामाइयं च छेओ-चढावणियं च मुट्ठ परिहारं । तह मुहुमसंपरायं, अहसायं पंचम चरितं ॥ १८ ॥ सावजजोगविरइत्ति, तत्य सा- છતાં ઈહાં તે ગણાય છે. ( ૪૧ ) ત્યાં બાવીસ પરીષહ, પાંચ સમિતિ, ત્રણ ગુપ્તિ, બાર ભાવના, પાંચ ચારિત્ર, અને દશ યતિ ધર્મ એમ ૫૭ ભેદે છે. ( ૪૨ ) ભુખ, તરસ, ટાઢ, તડકે, દંશ, અપ વસ્ત્ર, અરતિ, સ્ત્રીઓ, મુસાફરી, ક- ટાસણ, ( આશન ), દર્ભશય્યા, આકાશ, વધ, ભિક્ષાવૃત્તિ, અલાભ, રોગ, તૃણસ્પર્શ, માળ, સત્કાર, પ્રજ્ઞા, અજ્ઞાન, અને સમ્યકત્વ એ બાવીશ પરીષહ છે. (૪૩-૪૪) ઈર્ષા, ભાષા, એષણ, આદાન, અને ઉત્સર્ગ, એ પાંચ સમિતિ છે. મનગુપ્તિ, વચનગુણિ, અને તનગુપ્તિ એ ત્રણ ગુપ્તિ છે. (૪૫) બાર ભાવનાઓ ભાવવી તે આ છે –અનિત્ય, અશરણ, ચતુર્ગતિ- ભવ સ્વરૂપ, એકત્વ, અન્યત્વ, અશુચિસ્વ. (૪૬) આશ્રવ, સંવર, નિજેરા. લોકસ્વરૂપ જિન ધર્મ સુટુભાષિતપણું, અને જિન ધર્મમાં અતિ દુર્લભ સમ્યકત્વ રત્ન. (૪૭ ) ( પાંચ ચારિત્ર આ છે. ) સામાયિક, છેદેપસ્થાપનીય, પરિહાર વિશુ- પદ્ધિ, સૂથમ સંપરાય, અને પાંચમું યથાખ્યાત. (૪૮) ત્યાં સત્તાવન ભેદનો ·। देवेन्द्रमरिकृतं नवर्तवपकरणम् ॥ (94) माइयं दुहा तं च । इत्तरमावकहंति य, पढमं पढमंतिमजिणाणं ॥ ४९ ॥ तित्येमु अणारोविय-वयस्स सेहस्त योवकालीयं । से- साणमावकाहियं, तित्येसु विदेहयाणं च ॥ ५० ॥ परियायस्स उ ईओ, जत्योवट्ठावणं वएमुं च । ओवट्ठावणमिह, तमणइयारेयरं दुविहं ॥ ५१ ॥ सेहस्स निरझ्यारं, तित्यंतरसंकमे व तं होज । મૃણારૂ સરમુમાં જ વિષે | ૨૨ . (રિચ- तास्थितकल्पः पुनरेवं ) आलुक्कुद्देसिय, सिज्जायर रायपिंड किइकम्मे । वय जिट्ट पडिझमणे, मासं पज्जोसवणकप्पो ॥५३॥ आलुक्कुद्देसिय, पडिकमणे रायपिंड मासेम । पज्जुसणाकप्पंमि य, अट्टियकप्पो मुणेयन्वो ॥ ५४॥ आलुक्को धम्मो, पुरिम- स्स पच्छिमस्स य जिणस्स । मज्झिमयाण जिणाण, होइ अचेलो સામાયિક તે સાવધ રોગની વિરતિ જાણવી, તે બે પ્રકારનું છે- ઇવર, અને યાત્યકિ ત્યાં પહેલા અને છેલ્લા તીર્થંકરના તી- માં જે સાધુને હજી વ્રત આરોપાયા ન હોય, તેવા શિષ્યોને હેય છે. તે થોડા વખતનું પહેલું ઈસ્વર સામાયિક છે. બાષ્ટ- ના તીર્થકરે તથા મહા વિદેહમાંથાવત્રુથિક હેય. (૪–૫૦) જ્યાં પર્યાય કરવામાં આવે અને તેમાં ઉપસ્થાન થાય. તે છેદે પસ્થાપનીય છે. તે બે પ્રકારનું છે–નિરતિચાર અને સાતિ- ચાર, ( ૫ )શિષ્યને અથવા તીતરમા સંકમ કરતાં નિરતિ- ચાર હોય છે, અને મૂળગુણ ભાંગનારને તે સાતિચાર હોય છે. તે બે પ્રકારનું પસ્થાનીય સ્થિતકલ્પમાં ગણાય છે. (ર) (તિસ્થિત ૫ આ પ્રમાણે છે –) અલકલ્પ. શશિ કપ કારપ. રાજપિંડક૫. કૃતિકક૫. ગતક૫. જેઠક ૫ પ્રતિકમણક૫. શાસભ્ય અને પર્યુષણક૫. ( દાદર છે.) (૫૩)તેમાં અલક૫. દેશિક પ્રતિમ રાજપિંડ. માસ ૫. ને પર્યુષc૫. = સ્થિત ૫ જવા. ( ૪ ) પહેલા અને ૯ તારના તીમાં ૩૯ ક , રહા .

·| નવપરિશિgs, જૈન, () सवेलो वा ॥ ५५ ॥ इह पुरिमपच्छिमाण, जिणाण एगं मुणि जमुद्दिस्स । आहारमाइ विडियं, तं सवसि न कप्पेइ ॥ ५६ ।। मज्झिमयाणं तु इमं, जं कयमुद्दिस्स तस्स चेवत्ति । नो कप्पड़ सेसाण उ; तं कप्पइ एम मेरत्ति ॥ ५७ ॥ सपडिकमणो धम्मो; पुरिमस्स य पच्छिमस्स य जिणस्स । मझिमयाण जिणाणं. का. रणजाए पडिक्कमणं ॥ ५८ ॥ असणाइच उकं व-त्थपत्तकंबलगपा- यपुंछणयं । निवपिंडंमि न कप्पड़, पुरिमंतिमनिणजईणं तु ॥२९॥ पुरिमेयराण ठियओ, मासकप्पो य मज्झिमाण तु । अहियओ ए- મે , ને પૂજ્ઞોપ છે ૬૦ / રમાયુસી, નઠં- मओ सयरि. दिवस थेराणं । पज्जोसवणाझप्पो, जिणाण उक्को- सओ चैव ॥ ६१॥ सिज्जायरपिंडंमि य, चाउज्जामे य पुरिस- કરોના તીર્થમાં અચેલ તથા એલ એમ બન્ને હોય છે. (૫૫) ઈહાં પહેલા અને છેલ્લા જિનના વારે એક અમુક મુનિને ઉ- દેશીને જે આહાર વગેરે તૈયાર કર્યું હોય, તે બીજા બધાઓને પણ કલ્પતું નથી. (૫૬) વચલા તીર્થકરોના વારે જેને ઉ. દેશીને કરેલું હોય, તે તેનેજ ફક્ત નહિ કરે, બીજાઓને કલ્પ એવી મર્યાદા છે. (૫૭) પહેલા અને છેલ્લા તીર્થકરનો ધમ પ્રતિકમણ સહિત છે. વચલા તીર્થકરોના વારે જ્યારે કા રણ પડે, ત્યારે પ્રતિકમણ કરાય છે. ( ૧૮ ) પહેલા તથા છેલ્લા તીર્થકરના સાધુઓને રાજાએ દીધેલા અશનપાનખાદિમ સ્વાદિમ કે વસ્ત્ર પાત્ર કંબળ પાદપુંછન નથી ક૫તા. (૫૯ ) પહેલા અને છેલ્લા તીર્થકરોના વારે માસક૫ સ્થિત (નિયત ) છે, અને વચલા તીર્થકરોના વારે અસ્થિત ( અનિયત કલ્પ છે, અને એ જ રીતે પર્યુષણા ક૫ પણ જાણ. ( ૬ ) તેમાં પર્યુષણકલ્પ સ્થવિરેને ઉો ચાર માસના અને જઘ- ન્યથી સિત્તેર દિવસને છે, તેમાં જિનકલ્પને ઉત્કૃષ્ટ જ હોય. ( ૬૧ ) શય્યાતરપિંડ, ચતુર્યામ વ્રત, પુરૂષ ણ કલ્પ, અને માસ ·!! देवेन्द्रमूहिक नवतत्त्वप्रकरणम. ॥ (४७) निडे य। शिकायल य करणे. टियकप्पो मझिमाणं पि ।। ६॥ लिजायों पर वा. तयसविट्ठो य होइ काययो । एगो णेगेवि पड़, पदिवि एमेव ॥ ६३ ॥ सागारियसं दिटे, एगम- नंगे चक भयगाओ। एगमणेगा वज्जा, मु य ठावए एगं ॥ ६४ ॥ अन्नत्य बत्तेजणं, आवरसंगचरिममन्नहिं कुणइ । हुंति तया दोवि तरा, सत्याइनु अन्नहा भयणा ।। ६५ । जइ जग्गंति मुविहिया, करंति आना = अन्नत्य । सिजायरी न होइ, मुत्ते व कए व सो होइ ।। ६६ ॥ दाऊण गेहं तु सपुत्तद्वारो, व- पिज्जमाइहि कारणेहिं । अन्नं व वइज्ज देस, सिज्जा- चरो तन्य स एव होई ॥ ६७ ॥ लिंगत्यन्सवि वज्जो, नं परिह- रओ व मुंजो दा वि। जुत्तम्ब अजुत्तस्स व, रसायणो तत्द दि- કતિકર્મ (વંદન બહાર ? વાતો ૫ ર વચલા તીક ના વારા પશુ સ્થિત કપ છે. ( ર ) રાચ્યાતા તે મકા- નનો માલેક અપર તેનો હુમદાર ગણવો. અનેક માલેક હેય. તે તેને એકને ગયા છે. એમ તેના હુકમારા મને પૂણું સમજી લેવું. ( ર ) માલેક ડરને કામદાર માં એક ની ભરી છે. ત્યાં માલેક અને દમદાર અનેક ५ १८, असा : हाय. ता. (१४) मा पा१:५४ मा २६. न्या नेपाल एय. ला १६ ८५. धुन माते ! न. २१.३ . .:: ३. ते ते रात सास५: ले .........: ३. ते पन्ने - करना. ५ १५ देः ८३ :::. : ....... :::::१६ । किन ·(૪૮) મીનવતાપાિ નં. (૯) છે દંતો / ૬૮ | ઉતરાયણવિદ, ગાવું રો વિ જ યુ વિ િધા, કુલિનો યુગ છે ઘર | કુર- च्छिमवज्जेहिं, आहाफम्म निणवरेहि लेसेण । भुत्तं विदेहएहि य, नय सागरियस्स पिडो उ॥ ७० ॥ बाहुल्ला गच्छस्स उ, पढमा- लियपाणगाइफन्जेस । सज्झायकरणमाउ--ट्रियाकये उग्गमेगयरं ॥७७॥ दुविहे गेलनमी, निमंतणे दबदुल्लहे असिवे । ओमोयरिय पओसे, भए य गहणं अणुन्नायं ।। ७१ असणाईया चउरो, पा- संछण वत्थ पत्त कंवलयं । सूइ खुर कन्नसोहण, नहरणिया साग- रियपिंडो ॥ ७२ ॥ तणडगलछारमल्लग-सिज्जासंथारपीढलेवाई। પણ તે શય્યાતર વર્જનીય છે, તેને ત્યાગ કરનાર અથવા ભો- ગવનાર યુક્ત (ઉપયોગવંત ) અથવા અયુક્ત એ સઘળાને માટે રસાયણને દ્રષ્ટાંત છે. (૬૮) ( શય્યાતર ભોગવતાં આ દે છે – ) તીર્થંકરનો નિષેધ છે, અન્યાય ગણાય છે, ઉદગમ ( આધાકર્મ cષ )ની શુદ્ધિ નહિ રહે, નિસ્પૃહતા ન રહે, લ- ઘુતા થાય, એને દુર્લભ જે વસતિ તે ફરી નહિ મળતાં તેને યુચ્છેદ થાય. (૬૯) પહેલા તીર્થકર શિવાય બાકીના તીર્થ- કરોએ તથા મહા વિદેહના તીર્થકર એ પણ લેશે કરી, કઈ કારણે અધાર્મિક હજુ ભોગવ્યું છે, પણ સાગારિકપિંડ એટલે શા- તરપિંડ ભેગવ્યું નથી. ( ૭૦ ) ગ૭ મે હોય, તો પહેલી જ્યારે પાણું વગેરે લેવા જાય ત્યારે, તથા સ્વાધ્યાય કરવાની ઉતાવળ હોય, ત્યારે ઉગમાદિક અન્યતર દેષ સેવી શ- કાય છે. (૭૧ ) બે પ્રકારની માંદગીમાં, નિયંત્રણમાં, દુર્લભ દ્રવ્યમાં અશીવ ( ઉપદ્રવવાળા કાળ ) માં, અવમદરિકામાં (દુ- ક્ષિમાં ) પ્રધેષમાં અને ભયમાં શય્યાતરના આહારનું ગ્રહણ અનુજ્ઞાત છે. ( ૨ ) ( શય્યાતરપિંડ કઈ કઈ વસ્તુ છે તે ગણાવે છે ) અશન, પાન, ખાદિમ, સ્વાદિમ એ ચાર તથા પાક પુંછ, વરુ, પાત્ર, કંબલ, સૂચિ, ખુર, કર્ણશોધનિકા અને પંક્તિ ·॥ देवेन्द्रमूरिकृतं नवतत्वप्रकरणम् ॥ (૪૬) सिज्जायरपिंडो सो, न होइ सेहो य सोवहिओ ॥७४ ॥ (शेषाः स्थितकल्पाः प्रतीताः) घिसंवयणजुयाणं, विसिहतवसुत्तसत्तजु- ताणं । होइ नवण्ह मुणीण, परिहारविसुद्धिओ कप्पो ॥ ७५ ॥ लोभाणु वेयंतो, जो खल उवसामओ व खवयो वा । सो सुहुम- संपराओ, अहक्खाया जणओ किंचि ॥ ७६ ॥ अफसायमहक्खायं, चरण छउमत्यवलीणं तु । उवसंतखीणमोहे, सजोगजोगिंमि तं कमसो ।। ७७ ॥ खेती य मवज्जव, मुत्ती तवसंजमे य वोधच्चे। सर्व सोयं आकि-चणं च वंभं च जइधम्मो ॥ ७८ ।। (इति सं. वरतत्वम्. ६) पुन्वनिवद्धं कम्म, महातवेणं सरंमि सलिलं व । નખ રદનિકા (ને) એ શય્યાતરપિંડ છે. (૭૩) પરંતુ ડ્રણ ડગળ, છાર ( રાખ), મહક (શરાવળા-શમ્યા–સં- તારક-પીઠ-લેપ વગેરે શય્યાતરપિંડ નથી ગણતા. તેમજ ઉ- પધિ ( ઉપકરણ ) સહિત શિષ્ય પણ શય્યાતર નથી. (૭૪) ( બાકીનાં સ્થિતકલ્પ પ્રકટ છે. ) પરિહાર વિશુદ્ધિ ક૫ ચા- રિત્ર ધૃતિ, સંહાન, તપ, શ્રત અને સત્યવાન નવ મુનિઓને હેય. (૭૫) ઉપશમ શ્રેણિવાળો અથવા ક્ષપબ્રેણીવાળે ત્યારે લભના અને વેદતો હોય ત્યારે તેને સૂક્ષ્મ સંપરાય ચા- રિત્ર કહેવાય છે. તે ચાખ્યાતથી કંઈક ઉણું છે. (૭૬) ઇ- દસ્થ અથવા કેવળિનું અષાયવાળું ચારિત્ર તે યથાખ્યાત જાણું- વું. તે ઉપરાંત ટ–ફીણમે હસી તથા અગી ગુણસ્થાને અનુક્રમે હોય છે. ( ૭૭ ) હાંતિ. માર્દવ, આવ, સુક્તિ, તપ, સંયમ, સત્ય. ચ. કિચન્ટ અને બ્રહ્મચર્ય દા પ્રકારને યતિધર્મ છે. (૭૮) ( સંવરતત્વ કહ્યું, ૬. હવે નિર્જરાતત્વ કહે છે. ) સખત તડકાથી તળાવનું પાણી શોષાય તેમ પૂર્વે બાંધેલાં કર્મ જેનાથી નિર્જરે તે નિર્જરા.

·(५.) ॥ नवतत्वपरिशिष्टम्. नं. ग. (५)॥ तं चउहा " निज्जिज्जइ जेण जिए, वारसहा निज्जरा सा उ ॥ ७९ ॥ अण- सणमूणोयरिया, वित्तीसंखेवणं रसच्चाओ । कायकिलेसो संली- णया उ बज्झो तवो होइ ॥ ८० ॥ पायच्छित्तं विणओ, येयावच्चं तहेव सज्झाओ। ज्झाणं उस्सग्गो वि य, अभितरो तवो होइ ॥ ८१ ।। (इति निर्जरातत्वम्. ७) जह तुप्पियस्स बंधो, रए- ण पहसंठियस्स होइ दढं । तह रागदोसजुत्तस्स, कम्मुणा होइ ८२ ॥ पुढे बह निधत्तं, निकाइयं चति घरविहो - धो । पयइदिइअणुभाग-पएसमेएहि वा पउहा ॥ ८३ ॥ (इति वन्धतावम्. ८) जह कंचणोवलाणं, अणाइसंजोगसंजुयाणं पि । पवलपहलष्पओगा, भच्चंत होइ हु विमोगो ॥ ८४ ॥ तह जिय- कम्माणं पि हु, वरमुफझाणहुयवहवसेण । जो अच्चंतविओगो, सो मुक्खो नवविहो सो उ ॥ ८५ ।। संतपयपरूषणया, दव्वपमा- णं च खित्त फुसणा य । कालो य अंतरं भाग, भाव अप्पाबहुंचे- ते १२ पानी छे. (७) अनशन, नारी, वृत्तिपि, રાત્યાગ, કાયકોશ અને સંસીનતા એ ૬ બાધતપ છે. (૮૦) પ્રાયશ્ચિત્ત, વિનય, વૈયાવૃત્ય, સ્વાધ્યાય, ધ્યાન, અને ઉત્રાર્ગ એ ૬ मन्यत२ त५ . ( ८१ ) ( शितप ४, ७. सवे- 14. ) ओम २२ते राणेसा तूप ( पीना gan) ઉપર રજ વળગી મજબુત બંધાય છે, તેમ રાગ થયુ જીવને भना याय, ते या२ मारे. (८२ )३४८, ०.६, નિધન અને નિકાશિત એમ ચાર પ્રકારને બંધ છે, અથવા પ્રકૃતિ, સ્થિતિ, અનુભાગ અને પ્રદેશના ભેર કરી ચાર પ્રકાર- न ५ . ( ८३ ) (मस ४, ८. ६. मातर કરે છે. કે જેમ અનાદિ સંગથી સંયુકત રહેલા કંચન અને ઉપર પ્રવ ઘા ઘાથી અત્યંત વિશ થાય છે. તેમ या नि शुलन मान दी antar श्रीमान न . (M-Airni..

·। देवेन्द्रमूरिकृत नवतत्वप्रकरणम. ॥ व ॥ ८६ ॥ संत मुरुपयत्ता, विज्जत समं वन अमं । मु- क्वृत्ति पर नस्स , पावणा मगाईहि ॥ ८७ १ नरमाइपणि- दिनसमय-सन्निखायखदायसंमते । मुकाबोगहारकवल- सपनाणे न सेसेल ।। ८८ ॥ चपमाणे लिहाण, जीवावाणि हुँनताणि । लोगन : अमखले, पगो मध्य विवितमी ।। ८९ ।। फुमणा अहिया काली, गनिमविषय माओणनी। पडिवा- पामाशी. मिक्षाणं अंग नन्धि ।। ६० ॥ सजिगनी, भाग ने नैसि देसग नागे । बटए भाय परिणा-मिद पु, कोई जीव ॥ ४६॥ यावा नपुममिका, पीनामिका योग मंत्र- गा। य मुगावनीयं-पणं समायं ।। ८ । आ.

·(५२) ॥ नवतवपरिशिष्टम् नं. ग. (५) । धेओ-क्यारओ इत्य मुक्खसद्देण । वच्चंति फुडं सिद्धा, ते पुण पनरसविहा एवं ।। ९३ ॥ जिणसिद्ध अजिणसिद्धा, तित्यसिद्धा अतित्यसिद्धा य । तित्यमी वट्टमाणे, जे सिद्धा तित्यसिद्धा ते ॥ ९४ ॥ तित्थे अणवहाणे, जाइसरणाइणा मुणियतत्ता । जे सि- दपयं पत्ता, अतित्यसिद्धा उ ते नेया ॥ ९५ ॥ सयमेव बुद्धसि- द्धा, तहेव पतेयबुद्धसिद्धा य । पढमा दुविहा एगे, तित्थयरा तदियरा अवरे ॥९६ ॥ तित्थयरवजियाणे, वोही उवही सुयं च लिंगं च । नेयाई तेसि बोही, जाईसरणाइणा होइ ॥ ९७ ॥ मु. हपत्ती रयहरणं, कप्पतिगं सत्तपायनिज्जोगो । इय वारसहा उव- ही, होइ सयंबुद्धसाहूणं ॥ ९८ ॥ हवइ इमेसि मुणीण, पुवाहोयं मुयं अहव नेयं । जइ होइ देवया से, लिंगं अप्पइ अह न गुरुणो ॥ ९९ ॥ जइ एगागी विहु विहरण-क्खमो तारिसी व से इ- આધેયના ઉપચારથી ઈહું મેક્ષ શ કરી સિદ્ધ જ જાણ पा. ते ४२ प्रहार छ:-(3) निसिद्ध, १. निमसिद्ध, ૨. તીર્થ સિદ્ધ, ૩. અતીર્થસિદ્ધ, ૪. ત્યાં તીર્થ વર્તતાં જે સિદ્ધ થયા તે તીર્થ સિદ્ધ જાણવા. ૩ (૯૪) તીર્થ પ્રવર્યા અગાઉ જાતિ મરણાદિકથી તત્વ જાણીને જે સિદ્ધપદ પામ્યા, તે અતીર્થસિદ્ધ જ જાણવા. (૫) પિતાની મેળે સિધ્ધ થાય, તે સ્વયં બુધ ૫. તેમજ પ્રત્યેકબુધ્ધ સિધ્ધ . કહેવાય છે. સ્વયં બુધ્ધ બે પ્ર- કરે છે; તીર્થકર તથા બીજા. (૯૬) તીર્થકર શિવાયના સ્વયંબુઘોની બોધિ, ઉપધિ, કૃત અને લિંગ જાણવાના છે–ત્યાં તેમને બે- घि ति माहिया याय छे. (८७) भुपनि, २॥२०], ત્રણ કપ, સાત પાપકરણ એમ સ્વયંબુધ સાધુઓને બાર પ્રકારની ઉપાધિ હોય છે. (૯૮) તેમને પૂર્વાધીત શ્રત હોય અગર નહિ પણ હોય અને જે પૂર્વાધીકૃત હોય, તે તેને લિંગદેવતા આપે છે, અને તે (પૂર્વાધીતશત) ન હોય તે શરૂ- લિંગ આપે છે. ( ૯ ) જે સ્વયંબુધ્ધ એક વિરવા સમ- ·| વેવૈરિછ નવેતવમેરા, (૧૨) च्छा । ता कुणइ तहमन्त्रह, गच्छवासमणुसरह नियमेण ॥१०॥ पत्तेयबुद्धसाहूण, होइ वसहाइदंसणा वोही । पुचियरयहरणेहि, ते- सि जहन्नो दुहा उवही ॥१०१॥ मुहपत्ती रयहरणं, तह सत्त य प- तयाइनिज्जोगो । उक्कोसोवि नवविहो, सुयं पुणो पुन्वभवपढि. यं ॥ १०२ ॥ इक्कारस अंगाई, जहन्नओ होइ तं तहुक्कोसं । दे- सेण असंपुन्नाई, हुंति पुन्वाइं दस तस्स ॥ १०३ ॥ लिंगं तु दे- वया देइ, होइ कइयावि लिंगरहिओ वि । एगागि चिय विहरइ, नो गच्छइ गच्छवासे सो ॥ १०४ ॥ तह बुहवोहियसिद्धा, नपुं- सलिंगमि इयिलिंगंमि । नरलिंगे तह सिद्धा, गिहअन्नसलिंगसि- દ્ધા ૨ | ૯૦૯ । १०५ ॥ ते इह एगगसिद्धा, इकिका इक्कसमयसिडा ने થે હેય અગર તેવી તેની ઈચ્છા હોય, તો તેમ કરે છે, નહિ તે નિયમાગચ્છમાં વાસ કરે છે. ( ૧૦૦ ) પ્રત્યેકબુધ્ધ સાધુ- એને વૃષભાદિક જેવાથી બોદ્ધિ થાય છે, અને તેમને જઘન્યપણે મુખવસ્ત્રિકા અને રજોહરણ એ બે ઉપધિ હોય છે, અને ઉત્ક- છપણે તેમને મુખવસ્ત્રિકા, રજોહરણ અને સાત પાત્રના ઉપકરણ એમ નવ ઉપાધિ હોય છે. અને તેને પૂર્વભવપતિશ્રત આ પ્રમાણે હાય છે. ( ૧૦૧–૧૦૨ ) જાન્યથી તેને રપગીયાર અંગ હોય છે, અને ઉત્કૃષ્ટપણે દેશે ઉણા દશપૂર્વ હોય છે. (૧૩) પ્રત્યે બુધને લિંગ તે દેવતાજ આપે છે, અથવા તે લિંગ - હિત પણ હોય છે. અને તે એકાકીજ વિચરે છે, પણ ગચ્છ- વાસમાં જતા નથી. (૧૦૮) ( આ રીતે છ ભેદ થયા, બા- કીના ભેદ કહે છે.) બુધિતસિષ્ઠ, ૭. નપુંસકલિંગરિણ, ૮. સ્ત્રીલિંગસિદ્ધ. ૯ પુરૂષલિંગસિધ્ધ, ૧૦. ગૃહિલિંગસિષ્ઠ, ૧૧. અન્યલિંગસિદ્ધ, ૧૨. અને લિંગસિદ્ધ ૧૩. તથા જે એક એક સમયે સિદ્ધ થાય છે, તે એક સિદ્ધ. ૧૪. આપને એક સમયે અનેક સિદ્ધ થાય, તે અનેક સિદ્ધિ. ૧૫ ( એમ સિના પં- દર ભેદ છે. ) ( ૧૦૫–૧૦૬ ) (મોક્ષતત્વ ૯ કઈ) હે જયંતિ ! મા ·(५४) ॥ नवतवपरिशिष्टम्..नं.ग. (५) ॥ । हकसमए अणेगे, जे सिद्धा णेगसिद्धा ते ॥ १०६ ॥ (इति मो- क्षतत्त्वम्. ९) एमाइ सुयवियारो, जयंति ! उल्लसिरजुत्तिपमा- रो। निचंपि जस्स रुचइ, सो मुच्चइ झत्ति कम्मेहिं ।। १०७ ॥ ॥श्रीदेवेन्द्रसूरिचिनिर्मितधर्मरत्नप्रकरणवृत्युद्धतं नवतत्वप्रकरणं संपूर्णम् ॥ આ પ્રમાણે ઉલ્લાસાયમાન યુક્તિના જોરવાળો નવતત્વ વિગેરે શ્રત વિચાર નિત્ય જેને રૂચે છે, તે કર્મોથી ઝટ મુક્ત याय छे. ( १०७ ) છે શ્રીદેવેન્દ્રસુરીય નવતત્ત્વ પ્રકરણ शहा: समाप्त:॥ ADIONR ॥ इति श्रीउमाम्वातिवाचक-देवगुप्तमृरि-अभयदेव- मृरि-देवन्द्रमरि-जिनडोग्बरमरिमब्यगृर्जरमापा- नुवादसमलइकृतं ॥ ॥ नवतत्त्वप्रकरणपञ्चरत्नम् ।। ॥ नवनच्चमाहिल्यमंग्रहम्य प्रथमो विभागः ।। न नयनादिर न. १ ToTOO

·No text on this page.

·॥ इति श्रीउमास्वातिवाचक-देवगुप्तसूरि-अभ- यदेवसूरि-देवेन्द्रसूरि-जिनशेखरसूरिसन्हब्ध- गूर्जरभापानुवादसमलङ्कृतं ॥ ॥ नवतत्त्वप्रकरणपंचरत्नम् ॥ ॥ नवतत्वसाहित्यसंग्रहस्य प्रथमो विभागः ॥ ॥नवतत्त्वपरिशिष्ट नं. अ.आ.क. ख. ग. (१-२-३-४-५)॥ . 1- ·। ओ अ नमः ॥ ॥ नमस्तपोगच्छाधिपतिभ्यः श्रीविजयनेमिनरीशेभ्यः ।। Sex. प्राचीनावर्णि-साधुरत्नसूरिप्रणीतावर्णि-देवेन्द्रनृरिवि- निर्मितवृत्ति-वृहन्नवतवमलेपगायातदवर्णिविभूपितं ॥श्री नवतत्त्वप्रकरणम् ॥ । परिशिएम नं. घ. र. च. र. ज. (थी १०) जीवाऽजीवा पुग्नं. पावासवगंदरो अनिझरणा !! पंधा नुबन्यो अनाा. नव नेत्ता हुंनि नायया ॥ ॥ (प्रा०म०) पीरं विश्वेश्वरं नन्या. नवतन्यावर्णियाम् ।। चय न्यान्योपकालय.शाररान्नरदिलोवनात् ॥१॥ नप्रामाधामार-दीदाधिन धि एम ममानि. दिप पाएं. आध्याति हमने सामादि: पहिल: संपर. ! किन ཙ༑ ས ཧཡཾ ཅེས་ག ཙནྡཁག་པ ་ ·(२)॥श्रीनवतत्वपरिशिष्टानि. नं. ५ थी ज. (६ थी १०)॥ सिद्धान्तोक्तप्रकारेण ज्ञेयानि, न तु कुतीथिककल्पितानि । कुत्रापि पुण्यपापयोबन्धेऽन्तर्भावात् सप्तव तत्वान्युक्तानि । नवानामेव त. खानां भेदानाह- (१०) श्रीवईमानजिनपति-पादारविन्दद्वयं नमस्कृत्य ।। नवतत्वाख्यप्रकरण-वृत्ति सड़क्षेपनो वक्ष्ये ॥१॥ इह हि श्रीमज्जिनशासने सम्यग्दर्शनविशुद्धिर्नवतचावबोधा- सम्पयते । अतः सकलागमरहस्यरूप प्राक्तनसरिविरचितं नवत- चमकरणं वित्रियते । कानि तानि नवनवानीति तत्प्रतिपादिकां गाथामाह (जीवेत्यादि) जीवति प्राणिति पञ्चेन्द्रियमनोवाकायवलोच्छ्वासनिःश्या- सायरूपैर्दशभिः प्राणरिति जीवाः १, तद्विपरीतोऽजीवः २ पुनानि पवित्रीकरोति प्राणिनां पापपकादिति पुण्यम् ३, अपगता निरस्ता मुग्यानां प्राप्नियंत्र नत्पापम ४, आश्रयति इन्द्रियादिद्वारेण पापकर्मादत्त इत्याश्रयः १, संदणात्याच्छादयति आश्रयद्वाराणीनि मंवरः ६, निर्जन्यनि सर्वघोच्छेदयनि अष्टकम्र्माणीति निर्जग्णा मिथ्यादर्शनाविरनिकपाययोगः शुभाशुभं कर्म बधातीनि बन्धः 4, मोक्षति मोचयति वन्धोदयादीग्णासत्तागोभ्योऽकर्मयों जीवपिनि मोमः ८ । इनि नवनच्यानि ज्ञानव्यानि विचाग्चत गः, बातव्यानि बोदव्यानि प्रानन्यान नपुंगकन्यगिनि गाथार्थः ।। (गा०३०) जयति श्रीमहावीरः, श्रेयाश्रीश्रणिगंश्रयः । मण्या जीवादिनन्याना-मयवाधनियन्यनम ॥१॥ नादायग पगमनारिमाणाग प्रमरमा गा. यजनाबीचा विचार किचिलगायत जीवन नयादा दगानी नाका या गीत, ?" पदार्थ पाकन Enata 9, ·॥ अय० वृत्यादिममेतं नयतावप्रकरणम् ॥ (३) नि:रातत्त्वं ७ बंधतत्त्वं ८ मोक्षतत्वं ९॥ तत्त्वमिति कोथ: सनर रव- रूपमिति यावत् । तत्र प्रथमं जीवतत्वं । जीवः कीदृग् ?, उच्यते । जोवति दशविधान प्राणान धारयतीति जीवः । दशविधप्राणाग कीदृशाः ? । "पंचेन्द्रियाणि त्रिविधं बलं च, उच्छासनिःश्वासमथा- न्यदायुः । प्राणा दशैते भगवद्भिरक्ता-स्तेषां वियोजीकरणं तु हिंसा ॥ १ ॥" एविधदशप्राणधारको जोवः, तस्य स्वरूपं यद्विचार्यते तज्जीवतत्वम् । द्वितीयं अजीवतत्यं जीवादन्योऽजीवः प्राणचेतनाभ्यां -रहित इतिभावः, तस्य तत्व स्वरूपं यत्तदजीवतरवम् । तृतीयं पुण्यतत्त्वं, पुण्यं कीदृशं?, यत् शुभप्रकृत्यात्मकं कर्म जीवानां सौख्यं ददाति तत्पुण्यं, तस्य तवं पुण्यतत्वम् । चतुर्थ पापतत्वं, पापं किमु. च्यते, यद् अशुभप्रकृत्यात्मकं कर्म जीवानां दुःखं ददाति तत्पा, तस्य तत्वं पापनत्यम् । पंचमं आश्रवतत्त्वं, आश्रवंति आगच्छति यस्मात्पापानि कर्माणि जीवेषु स आप्रवः, तस्य तवं स्वरूपं आश्र. वतत्त्वम् । षष्ठं संवरतत्त्वं, संनियंते निवार्यते समागच्छन्ति कर्माणि यस्मा स संवरः तस्य तत्वं स्वरूपं संवरतत्वम् । सप्तमं निर्जरातत्वं, नितरां अतिशयेन जीर्यते क्षीयंते कर्माणि या सानिर्जरा द्वादशधा तपोरूपा, मस्यास्तत्त्वं स्वरूपं निर्जरातत्त्वम् । अष्टमं बंधतत्वं, बद्ध्यन्ते जीवेन सह संबद्धानि कर्माणि क्रियते येन त बन्धः, तस्य तत्त्वं स्वरूपं बंधतत्वम् । नवमं मोक्षतवं तकलकर्मणां सर्वया क्षयलक्षणो मोक्षः, तस्य तत्वं स्वरूपं मोक्षतत्वम् । चशद्व एवार्थे । एतान्येव नव तत्वानि, तथा सिद्धांतोकप्रकारेण, शेयानि, नतु कुतीथिककल्पि- तानि । कुत्रापि पुण्यपापंयोवैधे अंतर्भावात् ससैव तत्वानि उक्तानि । एवं नवानां तत्त्वानां नामान्युक्तानि । इत्येकगाथा व्याख्याता ॥१॥ .. चउद्स चउइस वाया-लीसा वासीय हुंति वायाला। सत्तावन्नं बारस, चउ नव भेआ कमेणेसिं ॥२॥ प्रा० अ०) 'चउ' जीवाश्चतुर्दश भेदाः, अजीवाः १९ भेदाः, पुण्यं ४२ भेदं. पापं ८२ भेदं. आश्रवः ४२ भेदः, संवरः ५७ मेदः, निर्जरा १२ भेदा, दन्धो ४ भेदः, मोक्षः ९ भेदः । एवं २७६ भेदाः । जीवभेदानाह- ·(४)॥ श्रीनवतस्वपरिशिष्टानि.नं. घ थी ज. (६ थी १०)। (४०) जीवश्चतुर्दशभेदभिन्नः १४, अजीवशतुर्दशया १४, पुण्यं द्विचत्वारिंशद्भेदं ४२, पापं यशीतिभेदं ८२, आश्रयो द्विचत्वा- रिंशद्भेदः ४२, संवरः सप्तपञ्चाशद्भेदः ५७, निर्जरा द्वादशभेदा १२, बन्धश्चतुर्दा ४ मोक्षो नवभेदः ९, क्रमेणेषां नवतत्त्वानां भेदा भव- न्ति ॥ अथ जीवभेदश्चतुर्दशधा प्ररूपयन्नाह- (सा० अ०) अथ नवतरयानां भेदसंख्यां कथयति, 'चउइति'- पतेषां नवानां तरवानां क्रमेण एते भेदा ज्ञातव्याः । यथा-चतुर्दश भेदा जीवानां । चतुर्दश भेदा अजीवानां । द्विचत्वारिंशद्भेदाः पुण्य- प्रकृतीनां। यशीतिभेदाः पापप्रकृतीनाम । द्विचत्वारिंशद् भेदा आश्रयद्वाराणां । सप्तपंचाशद्भेदाः संवरस्य। द्वादशभेदा निर्जरायाः। चत्वारो भेदा बंधस्य । नयभेदा मोक्षस्य || एवं नवानां तत्वानां भेदसंख्यां निगव अर्थतेषां भेदानां क्रमेण विवरणं वक्ति- [एगविह दुविह तिविहा, चविहा पंचछविहा जीवा। चेयण. तस इयरेहिं, वेय गह करण काएहिं ॥१॥] ॥३॥ एगिदिअसुहमिअरा, संनिअरपणिदिया य सबितिचउ। अपजत्ता पचत्ता, कमेण चउदस जिअढाणा ।। ३ ।। ४ ।। (प्रा० अ०) एगि०' एकेन्द्रियाः सूक्ष्मेतराः, सूक्ष्मनामकर्मोद. यात् सूक्ष्माः सकललोकव्यापिनो निरतिशयिनामदृश्याः, इतरे बादरकर्मोदयाद्वादराः प्रतिनियतस्थानवर्तिनः। तथासंज्ञिनो मनो- विज्ञानवन्तः, इतरेऽसंज्ञिनः पञ्चेन्द्रियाः, सद्वित्रिचतुरिन्द्रियाः सप्त । ते सप्तापि पर्याप्ता अपर्याप्ताश्च । एवं क्रमेण जीवनिवासस्थानानि भवन्ति । पर्याप्तयस्तु. “आहाररसरोरिंरदिय३, पजत्ती आणपाण: भास५मणे.६। चउ १ पंच २ पंच ३ छप्पिअ ४, इग १ विगला २ ऽसनि ३ सन्नीणं ४ ॥ १ ॥" अजीवभेदानाह- (वृ०) तत्र तावदेकविधा जीवाश्चैतन्यलक्षणत्वात् , द्विविधा जीवाः संसारिणोऽसंसारिणो मुक्ताच, त्रिविधा जीवाः पुंस्त्रीनपुं- सकभेदाः, चतुर्दा जीवाः सुरनरतिर्यग्नैरयिकभेदात् , पञ्चविधा - , ·|| सबल दृश्यादिनमेनं नयतत्यप्रकरणम ॥ (५) जीवा उच्चन्ने एकद्वित्रिचतृप्पनेन्द्रियभेदात् , पइविधा जीवाः पृथ्व्य- नोवायुवनम्पनित्रसभेदात् , सप्तविधा जीवाः कथं ? 'एगिदियत्ति' एकेन्द्रियाः सूक्ष्मवादरभेदा द्विधा, नत्र सूक्ष्माश्चर्मचक्षुरगोचराः केव- लिपाश्चतुर्दशरध्वात्मकलोकच्यापिनः पृथ्व्यप्तेजोवायुसाधारणव- नस्पनिरूपाः, इतरं बादरा अन्दिग्गोचरीभृताः स्थूलपृथ्व्यप्तेजो वायुप्रत्येकवनस्पनिरूपाः केवलस्पर्शनेन्द्रियभाजः। “सन्नियरत्ति" संजिनः पंचेन्द्रिया इनरेऽसंझिनः। तत्र संजिनः समनस्काः मनोव्या- पारवन्नः मुरनरतियनैरयिकाः, असंजिनो मनोन्यापारविकलाः पञ्चे- न्द्रियाः सम्मूर्छनमनुष्याश्च, ते चैनेष्वेव गर्भजमनुष्योच्चारादिस्याने- पूत्पद्यन्ते नान्यत्र, यदुक्तं श्रीमज्ञापनायाम्-'कहिणं भंते सम्मुच्छि- ममगुस्सा उववज्जति, गोयमा ! अंतो मणुस्सखित्ते पणयालीसाए जोयणसयसहस्से । अड्डाइज्जेनु दीवसमुद्देसु पन्नरस कम्म. भूमीसु नीसाए अकम्मभूमीमु छप्पन्नाए अंतरदीवेसु गम्भवर्क नियमणुस्साणं वेव उच्चारेनु वा पासवणेसु वा खेलेसु वा सिंघाणेसु वा बंतेनु वा पित्चेनु वा मुक्केनु वा सोणिएनु वा सुक्कपुग्गलपरि साडिएस वा विगयकलेवरेनु वा थीपुरिससंजोएमु वा गामनिद्धमणेसु वा नगरनिद्धमणेसु वा सव्वेमु चेव असुइट्टाणेसु वा इत्य णं सम्मु- च्छिममणुसा समुच्छंति अंगुलअसंखिजभागमित्ताए ओगाहणाए, असन्नी अन्नाणी मिच्छादिट्ठी सवाहि पन्जत्तीहि अप्पज्जत्तगा अंतो- मुहत्ताउया चेद कालं करंति । विशेषणमाह- सबितिचउ' इति, शंखसिमाकृमिजलूकादयः स्पर्शनरसनाभ्यां युक्तत्वाद्वीन्द्रियाः । पिपीलिकामर्कोटकयूकालिक्षायाः स्पर्शनरसनघ्राणयुक्तत्वात्रिन्द्रियाः। मशकभ्रमरमक्षिकादयः स्पर्शनरसनघाणचक्षुर्युक्तत्वाचतुरिन्द्रियाः । एतैः सह वर्त्तन्ते इति सद्वित्रिचतुरिन्द्रियाः। एते एव सप्त अपर्याप्तपर्या- सक्रमेण चतुर्दशधा भवन्ति । तथाहि-मूक्ष्मापर्याप्तकेन्द्रियः१ सूक्ष्मपर्या- सैकेन्द्रियः २ वादरापर्याप्तकेन्द्रियः वादरपर्याप्नैकेन्द्रियः४ अपर्या-

·No text on this page.

·। समा कृयादिममे नवतावप्रकरणम ॥ (७) का-मन्याय गर्दभय.-गोकीटक-धान्यकीटय-कुंयुकप्रमुग्या--- नव्याः। नया चतुर्तिद्रियाः चत्वारि शरीरग्सनाघ्राणचक्षुर्लक्षणानि: द्रियाणि येषां ते चतुरिनियाः। मक्षिका-भ्रमर-दंश-~मशक- मारिका-शलम-पग-वृश्किप्रमुग्गा ज्ञातव्याः। तथा पंवंद्रियाः पंच शरीर-मना-प्राण- च.-कर्णलक्षणानि इंद्रियाणि येषां ते पंचेंद्रियाः । ते च द्विधा संझिनः ससंमिनमा । तत्र अमंझिन: संम्- छिमाः संजन-दर्दुर-मत्स्य-सर्पप्रमुखा. घांतपित्तालेष्मशुक्रम प्रधिः गदिप्रभयो जनयच मनोरहिता होयाः । संजिनः पुनर्गर्भजाः ते व तिर्यचः जलचराः खेचराः स्थलचरास्तथा मनुष्या देया नारकाः नयेंप्येते संझिनो मनःसंयुक्ताः। एवं एकेंद्रिया द्विभेदाः, वीद्रियाः, बौद्रियाः, चतुरिद्रियाः, पंचेंद्रिया द्विमेदाः, इत्येते सप्तभेदा जीवाः सर्वेऽपि पर्याप्ता अपर्याप्ताप भवन्ति।ततश्चतुर्दशभेदा जीवाः संजाता. तत्र पर्याप्ताले कथ्यन्ते ये स्वकीयपयाप्तिभिः सर्वाभिः संपूर्ण भवंति। पर्याप्तय.पुनः पट् भवंति । यथा-आहारपर्याप्तिः १, शरीर- पर्याप्तिः २, इंद्रियपर्याप्तिः३, उच्छासनिःश्वासपयांप्ति: ४,भाषापर्याप्तिः ५, मन.पर्याप्तिः ६। पर्यानिशब्देन शकिरुष्यते । तत्र एकेद्रियाणां आहार-शरीर-इंद्रिय-उच्क्षसनिःश्वासलक्षणाश्चतस्रः पर्याप्तयो. भर्वात । द्रींद्रियत्रींद्रियचतुरिंद्रियाणां आहारशरीरेद्रियोच्छा- सनिःश्वासभाषालक्षणा: पंच पर्याप्तयः स्युः । असंज्ञिपजेन्द्रियाणां. मनोरहिताः पूर्वोक्ता. पञ्चपर्याप्तयः स्युः । संज्ञिपंचेंट्रियाणां पुनः आदार शरीर रंद्रिय उच्छासनिःश्वास-भाषा-मनोलक्षणाः षट्द पर्याप्तयः स्युः। एवं येषां जीवानां यावन्मात्र पर्याप्तयो भवंति ते. जीवास्तावन्मात्राभिः सर्वाभिः पर्याप्तिभि: संपूर्णा: पर्याप्ताः कथ्यते। तविपरीता पुनः अपर्याप्ता मन्तव्याः। सूक्ष्मैकेंद्रियपर्याप्ताः सूक्ष्मैके- द्रियापर्याप्ताः बादरैकेद्रियपर्याप्ता बादरैकेंद्रियापर्याप्ताः । एवं द्वित्रिचतु.पंचेंद्रियसंत्यसंझिनः पर्याप्तापर्याप्ताः सर्वे जीवाचतुर्द- शभेदा ज्ञातव्याः। इति जीततत्वं प्ररूपितम् । [नाणं च दंसणं चेव, चरित्तं च तवो तहा। बीरियं उवओगो य, एयं जीवस्स लक्खणं ॥२॥५॥ [(अ) शानदर्शनचारिपतपोषोर्योपयोगलक्षणो जीव इति]:

·(८) ॥ श्रीनवतस्वपरिशिष्टानि. नं.घ थी ज. (६ थी १० ) ।। [ आहारसरीरइंदिय, पज्जत्ती आणपाण भासमगे। चउ पंच पंच छप्पिय, इगविगला सन्निसन्नीणं ॥३॥६॥ [(भ०) पूर्व व्याख्यातस्वरूपा ] [पणिदियत्तिबलूसा-साऊसपाण चऊ छ सग अट्ट । इगदुति चउरिंदीणं, असन्निसन्नीण नव दस य॥४॥]७ ॥ [(अ०)पञ्चेन्द्रियाणि स्पर्शनादीनि, यो बला मनोबलप्रभृतयः, उच्छ्यासः, आयुशेति दश, प्राणाः संसारिजीयलक्षणानि, तेषु च चस्वारः पर सप्ताष्टौ क्रमशः एफद्वित्रिचतुरिन्द्रियाणां, असंशिसंशि- नोनयदश च क्रमशः, अयं भायः एकेन्द्रियाणां स्पर्शनेन्द्रियकाय- यलोच्छवासायूरूंपाश्चत्वारः प्राणाः, वीन्द्रियाणां रसनेन्द्रियवचोवल- सहिताः पट् . श्रीन्द्रियाणां घ्राणेन्द्रिययुता: सप्त, चतुरिन्द्रियाणां चक्षुरिन्द्रियसमेता अष्टौ, असंझिनः पञ्चेन्द्रियविरश: श्रोग्रेन्द्रिया- नियता नय, क्यचिद शिनि मनुध्येऽपि नयोच्यन्ते क्यचिदष्टायपि नच तत्सम्यगवमीयते लमध्यपर्याप्तकस्य असंक्षिमनुष्यस्यांच्छ- वासभागानुपपत्तेः, संझिनां च मनायागयता मनोवलहिता दशेति] | धम्माधम्मागासा, तियतियभेया तहेव अध्धा य । ग्बंधा देसपएमा, परमाणु अजीय चउदसहा ॥४॥ ८॥ (मा० अ०) धम्मा० धारयति गतिपरिणतान. जीयपुरगलां- म्नतम्यभायत्वं इति धर्मः । अम्तयः प्रदेशाम्तेषां काग: गाती- निकायः, धर्मशामायस्तिकायचधर्मास्तिकायः, तविपरीतोऽधर्मा- म्मिकायः. आकाशास्तिकाय: प्रतीतः, एतं प्रयोऽपि बिभिवाः । यया धर्मनिकायी धाम्जिकायदेशी धमोम्तिफागप्रदेश नि। माल्देशनदेशानुगतममान परिणामयत दग्गंधर्मास्तिकायः। तम्या देगी यूहिकालपती हादिप्रदेशात्मको भागी धामिफादशः । नम्वष प्रदेगा निर्विभागभागी धम्तिकायप्रदेशः । ते गामदया: 'हंकाका राप्रमाण.यान नगां, अधमलकापाकाहानि. .

·॥ अथ वृत्त्यादिसमेतं नवतत्यप्रकरणम् il कायावपि, तदेवमेत नत्रभेदाः। तथैव अद्धा च कालः, स च काल: एकविध एव वत्तं नानसमयलक्षणोऽजीतानागतयोपिनष्टानुत्पन्नत्वे- नाऽतत्त्वात् ।पुद्गला. चहेत्यने वक्ष्यमाणमत्रापि सम्बध्यते। पुद्ग- लाचतुर्धा स्युःसंहतिविशेषभाजः पुद्गलाः स्कन्धाः १. देशाःस्कन्ध- भागाः२: प्रदेशाः स्कन्धानामेव सूक्ष्मतमभागाः३। परमाणवो निरंशाः, स्कन्धरूपत्वात् परिणताः स्कन्धा देशाः प्रदेशाः परमाणवः, बहुवचनं सर्वेषामानल्यल्यापनार्थम् । स्कन्धप्रतिबद्धाः प्रदेशाः स्कन्धारम्भकाः परमाणव इत्यनयोर्विशेषः। एवमजीवाचतुर्दशधा, मूलभेदैः पुनरमी कति न्युरित्याह-॥ १ ॥ (०) धर्मास्तिकायः, अधर्मास्तिकायः, आकाशास्तिकायः, नित्यादस्यितैकद्रव्यासपिणो निष्क्रिया लोकव्यापकाः । असह- ख्यातमदेशौ धर्माधम्मों, अनन्तप्रदेशात्मकं त्वाकामिति । प्रत्येक त्रित्रिभेदा भवन्ति । न्याहि- धर्मास्तिकायरून्यः १, धर्मा- स्तिकायदेशः २. धर्मास्तिकायप्रदेशः ३, अधर्मास्तिकायस्कन्धः ४. अधर्मास्तिकायदेशः ५. अधर्मास्तिकायमदेशः ६, आकाशास्तिकाय- स्कन्धः ७. आकाशास्तिकायदेशः ८, आकाशास्तिकायप्रदेशः ९. । कत्र लोकव्यापी स्कन्धः, नदेकदेशो देशः, तस्याप्येकनरो देवाः प्रदेश इति त्रयाणामपि धर्मास्तिकायादीनां नव भेदाः । तथैव अध्याकाली वर्तनापरिणामक्रियापरापरत्वदरूपः । अयमेक एक स्कन्धादि- रहितत्वात् , एवं दशा चकारा पुद्गलास्तिकायः। सस्यातासर- स्थानानन्तप्रदेशमयः स्पर्शरसगन्धवर्णवान् शहवन्धमूहमन्योल्पसं- न्यानभेदतम छायानपोद्योतवांच स च स्कन्धदरप्रदेशकलपरमा- प्रभवाचतुर्दा । एवं चतुर्दश । नत्र केवलपरमाणुरूपः यादिपरमा- इसंपोगामााद. इत्यजीवतुर्दशधा न्यादिति गायार्थ ः। अनीव- पोत्तरभेदान् गाया नाह- (सा) अजीवतापमाद । 'धमाधमेति'-प्ले चतुर्दश- मेदासजीयानां धिमास्तिमायः मास्तिमायः आकाशान्तिकाय ·(१०) ॥ श्रीनवतस्वपरिशिष्टानि. नं.घ थी ज. (६ थी १०)॥ एते प्रयोपि प्रत्येक विधा। तथाहि। धर्मास्तिकायस्य स्कंधः देशः प्रदेश: तथा अधर्मास्तिकायस्य प्रयः तथा आकाशास्तिकायस्य त्रयः । एवं नवभेदा अभूवन । तत्र अस्तीनों प्रदेशानां कायःसमूहः अस्तिकायः ': । तत्र स्कंधः कीदृग्? उच्यते । चतुर्दशरज्ज्वात्मके लोके सकलोऽपि यो धर्माऽस्तिकायः स सर्वोऽपि स्कंधः कथ्यते । तस्य धर्मास्तिकायस्य कियन्मात्रो भागो देश उच्यते । तस्य धर्मास्ति. कायस्य निर्विभागो भागः प्रदेशः। एवं अधर्मास्तिकायाकाशास्ति- काययोरपि स्कंध-देश-प्रदेशा झेयाः। तथाद्धा कालः समयादि- लक्षणः स च दशमो भेदः। तथा पुद्गलानां चत्वारो भेदाः स्कंध देश-प्रदेश-परमाणवश्च । तत्र व्यणुकादयः क्रमेण एकादिवृ- या अनन्ताणुकावसानाः स्कंधाः। तेषां कियन्मात्रा भागा देशाः प्रोच्यते । तेषां निर्विभागा भागाः पुनःप्रदेशा उच्यते । परमाणव: पुनः परस्परमसंबद्धा अतीवसूक्ष्मा: स्कंधादिकारणरूपा निर्विभागा एष ज्ञातव्याः । एवं अजीवा: चतुर्दशभेदा भवंति । अथैतेषां विशेषस्वरूपं प्ररुपयति ॥ धम्माधम्मा पुग्गल, नह कालो पंच हुंति अजीवा। चलणसहावो धम्मो, थिरसंठाणो अहम्मो य॥॥९॥ (प्रा० अ०) 'धम्मा०' गाथापूवार्द्ध सुगमम् । नवरं धमास्तिका- याचा अजीवा एव जीवेन सह षड् द्रव्याणि। पुद्गलं विना चत्वारो. ऽमी अमूर्ती निष्क्रियाश्च, पुद्गलास्तु रूपिणः। रूपं 'रूपस्पर्शादिसग्नि- वैशो मूर्तिरिति' वचनात् । तदेणामस्तीनिरूपिणः। तेषामेवरूपादि- मत्त्वात् , रूपग्रहणं गन्धादीनामुपलणं, तयतिरेकेण तस्यासम्भवात् । अनन्तानन्तपरमाणुप्रचयरूपा:स्कन्धा मांसचक्षुर्माह्याः स्तम्भकुम्भा- “दयः, तदग्राह्या अचित्तमहास्कन्धादयः । धमाधों चैकजीवप्रदेश प्रमितासङ्ख्येयप्रदेशो लोकव्यापिनी । आकाशमनन्तप्र.शं लोका- लोकव्यापि, पुद्गलाः पुनरनन्ता लोकयत्तिन एय । कालस्तु तस्यतो वर्तमानरूप पव। अतो न देशप्रदेशकल्पना। गाथापश्चार्द्धन एषां लक्षणं सूत्रकार एव व्याचष्टे । 'चल.' गतिलक्षणो धर्मास्तिफायः, स्थिरसंस्थान पदार्थानामवस्थानं यस्मादमायधर्मास्तिकायः । अय- स्थितिलक्षण इत्यर्थः। एमो हि मनुष्यादिप्रयत्नादप्रयत्नाद्वा पदार्था- नां लोके गतिस्थितिहेत, अलोके त्वेतयोरभावात्सेन्द्रदेयप्रयत्नेनापि .. - ·॥ अब वृत्यादिसमेतं नवतत्यप्रकरणम् ।। गतिस्थितीन स्यातामित्यनयोः सामान्येनास्तित्वत्थापनं विशेषस्तु गरहस्त्यादिभ्यो शेयः ॥ (१०) व्याख्या-धर्मास्तिकायः अधर्मास्तिकायः पुद्गलास्ति. काय आकाशास्तिकाय कालः पञ्च पञ्चसया मूलपदार्या अजीवा. भवन्ति । गायापूर्वार्थः । धर्माधम्मयोः किं लक्षणमिति गायोत्त- गर्दैनाह-'चलणसहावो धम्मो, यिरसंठाणो अहम्मो य' व्याख्या- धर्मधलनस्वभावःगत्यवष्टम्भकत्वात्, तदभावादलोके पाकशासनप्रे- रितमपि वजं केशाग्रमात्रमपि न पुरःमयाति अधर्मश्च स्थिरसंस्थानो निश्चलस्वभावः स्थित्युपष्टम्भकलाद, यतः पर्वतादीनां स्थैर्य स नत्स्वभाव इति गायार्थः । आकाशास्तिकायस्वल्पमाह- (ताः स० ) धर्मास्तिक यः १ अधांतिकायः २ पुद्गलाति- कायः ३ नभ साकाशास्तिकायः कालः समयादिः५ एतानि पक्ष द्रव्याण्यजीवाः प्रोच्यन्ते, षष्ठं जीवद्रव्यमेवं जिनशासन, षड़ द्र- च्याणि कथ्यन्ते ६ ॥ अथ क्रमेण धर्मास्तिकायादीनां लक्षणमाह चलणेत्यादि-चलनस्वभावो धर्मास्तिकाय:, जीवानां पुद्गलानां च गमनं कुर्वतां यद् द्रव्यं ताहाय्यं ददाति तद्धर्मास्तिकायः । यथा मत्स्यानां जलं प्रथा धर्मास्तिकाय इत्यर्थः। स्थिरसंस्व नः पुनर- धमास्तिकायः, स्थिरसंस्थान इति किमुच्यते ? यद्रव्यं जीवपुद्गलानां स्थिति कुर्वतां सान्निध्यं ददाति स अधांस्तिकाय इति भावः। एती धर्माधर्मास्तिकायौ यत्र वर्तेते त लोकाकाशचतुर्दशरज्जुप्र- मागः ततः परस्त्वलोकाशाशः । एवं धर्माधर्मास्तिकाययोर्विशेष- स्वरूपं प्रपितं । अथाकाशपुद्गलयोः स्वरूपमाह- अवगाहो आगासं, पुन्गलजीवाण पुग्गला चव्हा । खंघा देसपएसा, परमाणू चेव नायव्वा ॥ ६ ॥ १० ॥ (प्राअ०) सवगाहोऽवकाशः, पुद्गलानां जीवानां च यत्र नदाकाशं, कालपुद्गलयोचा तुझानत्वाल्लक्षणं नोट, नछेदम्-शीता नपवपोदनैचत्यहेतुःकालः, वर्णगन्धरसस्पर्शशद्वान्धकारादिलक्षा- पुदगलाः। ते चतुर्दा, स्कन्धा देशाः प्रदेशाः परमानव ज्ञात- ब्याः। ननु स्कन्मभेदाः प्रागेवोका, सत्यं. किन्तु न तत्र पुद्गल- भेदत्वेनेति॥

·(१२) ॥ श्रीनवनवपरिशिष्टानि. नं. घ थी ज. (६ थी १०)। (१०)-'अवगाहो आगाशं', कोऽर्थः यत्र यत्र गच्छतो गमनं भवति, तत्र तत्राकाशः यथा कुड्यादौ कीलकमवेशः, 'पुग्गल'त्ति पूर- गगलनधर्माणः पुद्गलाः, ते च पुद्गलजावानामर्था नित्या जीवा- श्रितपुद्गलानां पुद्गलाः शरीरवाङ्मनःप्राणापानरूपाः सुखदुःख- जीवितमरणोपग्रहाचतुर्दा ज्ञातव्याः। कथं ? स्कन्धदेशपदेशपरमा- गुरूपा इति गाथार्थः ॥ सम्मति अद्धास्त्ररूपमाह- (मा० अ०) अषगाहो-गति जीवपुद्गलानां अवकाशः जी. गानां पुरगलानां रा यद् अवकाशं ददाति तत आकाशं, तन भामाशयमिति भागः। पुद्गलाचतुर्विधाः स्कंध-देश-प्रदेश परमाणु शगिन्गाः। कंधादीगांस्यम्प पूर्वमेयोत ज्ञातव्यम ॥७॥ - अथ काल पम्पमा: ॥ [महंधपार उजोय, पभाछाधातवेइय। वागंधरमाफागा, पुग्गलाणं तु लकवणं ॥२॥॥??|| । (१०) झाद्वान्धकागगीतप्रभाछायातपयर्णगन्धम्पा गने पुनरिणाम पुदगलादक्षणं येति भावः ॥ ] गमवावली गुला, दीदा पकवाय मागवरिमाय । महिमोगनिया गागर, उम्मप्पिणी गप्पिणीकाली॥१२॥ { पा-'मम' ममयः गर्यमा फाटः तीनगदशा- नियामागः, अगदाणातः ममयगायन्टिका, सागि मागिताहणं निगागनीयाः नि । म गा, "गा काही मनमष्ट्रिन्टपाना, मतदानमारमा गई! नया माहा, आलियाणं मुराण ॥१॥" लिग मादा करा: । अनागिनवान :--- (3.) गमगः पम्पनिक माला, ननः गालामा नानि, निमगलान । बागान गांगलिका, पटपबादि क' नाम:, पनि पूरन टिकादरममाण, गिदगदगः, पर, दाई पाय पागः, दादाविपरित प्रांगादि परगान गाया, ११: पर.

·॥ अषवृत्यादिसमेतं नवतत्यप्रकरणम् ॥ (१३) सह्यातः कालः पल्योपमादिकः, तद्वक्तव्यना वैवं- आयामदीर्थों इन्वेन योजनप्रमाणः कूपः क्रियते, ततः सोऽनुक्रमेण सप्तदिनजात- युगलिककेशनिविभागखण्डैः संनिचितं भ्रियते, नतो वर्षशतैर्वर्षशते- केक केशाग्रमुद्भियते । यावता सर्वया शुषिरीभवति,एवमेकं पल्योपमं स्यात् , दशकोटाकोटिपल्योपमैरेकं सागरोपम, दशकोटाकोटिसाग- रोपमेरका उत्सर्पिणी, तान्मात्रावसप्पिणी,एवं रूपः कालो भणिनः तीर्थकरैरिति एतदर्थप्ररूपिका वृहत्सङ्ग्रहणिगायाश्चैताः- " जोयण विच्छिन्नं तं तिउणं परिरएण सवितेलं । ताब उविहं, पल्लं पलिसोवम नाम ॥ १ ॥ एगाहिय वेहिय तेहियाण, उझोतं तत्तरत्ताणं । तन्मत्तं संनिचियं, भरियं तं वालकोडीणं ॥ २ ॥ वातसए वासत्तए. इक्किक्के अवाहियमि तुहुमंमि । सुहुमं अहापलियं, हवेति वाता अतंखिज्ञा ॥ ३ ॥ एएसि पल्लाणं, कोडाकोडी हविज दसगुणया । तं सागरोवमस्तवि. परिमाणं हवद एगत्त ॥ ४ !! दत्त सागरोवमाणं. पुन्ना उ हुंति कोडाकोडिड । उत्तप्पिणीइ माणं. तं चेवुत्तप्पिणीए वि ॥ ५ ॥" इति गायार्यः। अद्धास्वल्पमुक्तं; अयपुण्यनन्दस्य प्रकृतीर्गाया- युगेनाह- (साः .) तमयावलीति-तमयोऽयंतसूक्ष्मकालः । आब- लिका असंख्यातसमयप्रमाणा। निगोदजीवानां एकश्वासोच्छातमध्ये नादावारान् यावन्मरण अष्टादशतंख्योतत्तिरपि भवति तेषां सायुः (१२३) लावलिका मान, मुहूर्त घटीहयप्रमाणं । दिवतोऽहोरावरूपः विशन्नुहुर्तप्रमाणः । पक्षः पंचदशाहोरात्ररूपः। मातः पक्षद्वयप्र- भानः । वर्ष द्वादशमातममाणं । पल्योपमं कुपदृष्टांतेन प्रतिद्धन् नागरोपमं दशकोटाकोटीपल्योपमप्रमाणम् । उत्तर्पियो दशकोटाको- मैनागरोपमप्रमापा । उत्सर्पिणीप्रमाणेवावतपिणी । एषतवोंऽपि कालः सूर्यगतिक्रियापरिच्छिन्नो ज्ञातव्यः । एवं अजीवतत्वस्य देशभेदाः प्रोक्ताः ॥ इत्यजीवतवन् !! अथ पुग्यता दिवत्वारिंशन्नेदं विवृणोति ।

·( १ ) ॥ श्रीनयतत्वपरिशिष्टानि. नं. घ थी ज. (६ थी १०)। [एगाकोडी सगसट्टिलक्खा, सत्तहत्तरी सहस्सा य । दोयसया सोलहिया, आवलिआइगमुहुत्तंमि ॥॥॥१३॥ [(अ०) पूर्ववर्णितस्वरुपा आवलय एकमुहूते एकाकोटी सप्तष- ष्टिलक्षाः सप्तसप्ततिः सहस्रा द्वेशते षोडशाधिके १६७७७२१६ इति संख्याकाः॥] [तिन्निसहस्सा सत्तय सयाणि, तिहुत्तरं च उस्सासा। एग(स)नुहुत्तोभणिओ, सन्वेहिं अणंतनाणीहिं॥७॥॥१४॥ [(अ०) त्रयः सहस्राः सप्त च शतानि त्रिसप्तत्युत्तराणि च उच्छ्वासा इति सामान्यत उक्तावपि उच्छ्वासनि:श्वासा इति वाच्यं वक्ष्यमाणवचःसामर्थ्यात् । एकः (षः) मुहर्त्तः कालविशेषः भणित: सर्वैरनन्तज्ञानिभिः सर्वरियः। उक्तं चागमे दिट्टस्स अ- णवगल्लस्स, निरुवकिट्टस्स जंतुणो। एगे ऊसासनीसासे, एस पाणुत्ति वुञ्चइ ॥१॥ सत्तपाणूणि से थोवे, सत्तथोवाणि से लवे । लयस- तहत्तरीए, एस मुहुत्ते वियाहिए ॥ २ ॥" इति ॥] [परिणामि जीवमुत्तं, सपएसा पग खित्तकिरियाय । पिच्चं कारणकत्ता,सबगयमियरेहि अपवेसे ॥८॥॥१५॥ [ ( अ०) तदेवं जीवतत्याजीवतत्त्वनिरूपणेन पड् द्रव्याणि प्रख्यापितानि, तत्र पटसु द्रव्येषु किं कि द्रव्यं परिणामित्यादि- पर्याययुगिति प्ररूणणायाह-परिणमन परिणामः, स च "परिणामो. घान्तर-गमनं न च सर्वथा विनाशः। न च सर्वथा व्ययस्थान, परिणामस्तद्विदामिष्ट" ॥ १ ॥ इत्येवलक्षणः पर्यायान्तरप्राप्तिरिति तात्पर्य, सोऽस्यास्नीति परिणामी, परिणामिनी च जीयपुद्गली म्वभावत एव, नान्ये, अन्येषां धर्मास्तिकायादीनां औपाधिके परिणामित्वे सत्यपि न तदिह ग्राा म्यभायत: मदेवेकरूपत्यात. चनन्यवान् जीवः म च जीव पब, मूर्तीपादिमनिवेशातदस्या- स्तीनि मूक्त, तभ पुद्गलद्रव्यमेव, निरंशा विभागाः प्रदेशाम्तैः सह वर्नन्ने ये च ते मप्रदेशाम्त च धर्माधर्माकाशजीयपुदगलारुया: पञ्च, मप्रदेशत्वादेवास्तिकाया अपि न गय पत्र, अम्लीनां प्रदे.

·॥ अषः इत्यादिसमेतं नवतत्वप्रकरणम् ।। (१५) शाना कायः समूह अस्तिकाय इति व्युत्पत्ते, धर्माधर्माकाशद्रव्या- प्येकैकानि । अवगाहदानसामर्थ्यादाधाररूपं क्षेत्रमाकाश एष, गोषपुद्गलो विनताप्रयोगाभ्यां क्रियावन्तौ, धर्माधर्माकाशकाला- नित्यद्रव्याणि शाश्वतस्वरूपाणि, पुद्गलजीवौ तु परिणामित्वादे- वानित्यो. धर्माधर्माकाशकालपुद्गलाः गतिस्थित्यवगाहवर्तना- शरीरवाल्मनःप्राणापानादिजीवकार्यहेतब इति पञ्चकारणद्रव्याणि । पुण्यपापबन्धमोक्षादिकर्तृत्वं जीवस्येति फर्ता जीव एव । लोकालोक- व्यापित्वरूप सर्वगतत्वं त्वाकाशस्त्यैव, लोकाक शव्यापित्वापेक्षया तु धमाधमयोरचित्तमहात्कन्धावस्थायां पुद्गलस्व केवलिसमुद्घा- तावस्थायां जोवस्यापि । कालद्रव्यं तु मनुष्यक्षेत्रापेक्षया सर्व- व्यापि न तु बहिः। सर्वद्रव्याणामेकस्मिन् क्षेत्रेऽन्योन्यप्रवेशवत्वेऽपि ववस्वरूपापरित्यागादप्रवेशत्वम् ॥" [दुग्णि य एगं एगं, पंचत्ति य एग दुण्णि चरो य । पंचय एगं एगं, एएसि एय विष्णेयं ॥९॥] ॥ १६ ॥ [(अ. 'दुण्णि'त्ति ह्रौं जीवपुद्गलो, एकं जीव, द्रव्यं एक पुद्गलद्रव्यं पञ्च धर्माधर्माकाशजीवपुद्गलद्रव्याणि, त्रीणि धर्माधर्मा- काशद्रव्याणि, एकमाकाशद्रन्यं, हो जीवपुद्गलो, चत्वारि धर्मा- धर्माकाशकालगन्याणि, पञ्च धर्माधर्माकाशकालपुद्गलाः. एकं जीवद्रव्यमेकमाकाशद्रव्यम् । सा उच्चगोअमणुदुग-सुरदुगपचिंदिजाइपणदेहा । आइतितणूणुवंगा, आइमसंघयणसंठाणा ॥८॥१७॥ (पाः स) 'सा उशातावेदनीयं कर्म, उच्चैर्गोत्रं. मनुष्य- हिकं मनुष्यगतिर्मनुष्यानुपूर्वी, आनुपूर्वीनाम द्वितमयादिविग्रहेन भवान्तरं गच्छतो जन्तोपभनातिकाज़ुकल्पा अनुश्रेणिनयनमि- त्यर्थः, देवगतिवानुपूर्वी, पञ्चेद्रियजातिनाम, सौदारिकवैक्रिया- हारकतजतकार्महिए जिदेहानि, औदारिकवैझियाहारकाणामगो- पागानि, वज्रभाराचसंहननं, समचतुरस्रस्थानं ॥ ८ ॥ (ः) यदुदयात् सातं सौख्यमनुभवति तत्सातवेदनीयम् ?

·(१६ ) ॥ श्रीनयतवपरिशिष्टानि. नं. घ थी ज. (६ थी १०)। यदुदयादुत्तमकुले उत्पत्तिस्तदुच्चैर्गोत्रम् २, यदुदयान्मनुष्यगतौ मनु- प्यानुपूर्व्या चोत्पादस्तन्मनुष्यद्विकम् ४, यदुदयाद्देवगतौ देवा- नुपूर्व्या चोत्पादस्तदेवद्विकमेवं ६, तत्रानुपूर्वी कोऽर्थः एतस्माद्देवा- दिभवाच्च्युतस्य मनुष्यादिभवान्तरं चाप्राप्तस्यान्तराले यः कालः सा अनुपूर्वी । यदुक्तं कर्मग्रन्थेषु 'खित्तविवागाणुपुदी' इति, यदुदया- त्पश्चेन्द्रियजातित उत्पत्तिः सा पञ्चेन्द्रियजाति:७, देहाः पञ्च, औदा- रिक १ वैक्रिय २ आहारक ३ तेजस'४ कार्मणरूपाः तत्र यदुदया- दौदारिकमसारपुद्गलमयं तिर्यग्मनुष्यशरीरादिकमुत्पद्यते, नदौदा- रिकं, यदुदया।क्रियैः सारतः पुद्गलदेवनैरयिकादिशरीरमुत्पद्यते तद्वैक्रियं ९, यदुदयाचतुर्दशपूर्वधरः सातागमसंशयः आहारकपुद्- गलैजाग्यादिभिरप्यप्रतिहतैः शरीरं करोति तदाहारकशरीरम् १०, यदुदयादाहाररसादिकं जीर्यति तत्तैजसशरीरं ११, यदुद- यादितरशरीराभावेनकर्मापुद्गलमयं शरीरं भवति तत्कार्मणं १२, तदन्तरालविग्रहगतौ केवलिसमुद्घातावसरे त्रिसमयमुत्कृष्टं स्यात् । त- मिश्च सति जीवोऽनाहारकः तदेवं शरीरपञ्चकं आयत्रिकतनूपाङ्गानि, आद्यानामौदारिकवैक्रियाहारकशरीराणामुपाङ्गानि शिरःपृष्ठादीनि मिश्ररूपाणि, तथाहि-औदारिकमिश्रमिति त्रयं यदुदयाद्भवतीत्यर्थः, कथमेषां मिश्रसम्भवः १, इति उच्यते-औदारिकं तनुं त्यक्त्वा देवादि- गतौ वैक्रियशरीरं सृजतस्तस्मिन्वापूर्णे मिश्रता । एवं शेषयोरपि तैजसकार्मणयोस्तु न मिश्रत्वम्, अङ्गोपाङ्गाभावादित्युपाङ्गत्रयं१५, आदिमसंहननसंस्थाने, संहननानि षट् , तत्रादिमं संहननं वजर्ष- भनाराचं, तस्य कि स्वरूपम् । इत्युच्यते- वज्र कीलिका, ऋषभः पट्टवन्धः,उभयतो मर्कटवन्धः नाराचं,यदुदयादेवमस्थिरूपना(रचना) यत्र तत्रर्षभनाराचसंहननम् । संस्थानानि पट् तेष्वादिमं संस्थान समचतुरस्त्राख्यं प्रमाणोपेतो धःकायरूपं यदुदयाद्भवति १७ म ·11 अय० वृष्यायिसमेतं नयतायप्रकरणम् ॥ अत्र द्विवचनम् बहुवचनं प्राकृनत्वात्, यदुक्तं "बहुवयणे दुवयणं, अष्टिविभत्तीइ भन्नई वन्यी । जह हत्या तह पाया, नमुत्थु देवाहिदेवाणं" इति ॥ मा० अ०) 'साउशगो इति', इति पुण्यतवस्य एते हिचत्वारिंशभेदा भवति । यथा-सातं सातावेदनीयं कर्म: येन जीवः नोख्यानि लभते १, उजैर्गो यस्मिन्नुत्पन्नो जीवः सर्व- जनमान्यः स्यात् २, मनुष्यहिक मनुष्यगति-मनुष्यानुपूर्वीरूपम्, यया कर्मप्रकृत्या जीयो मनुष्यगतित्वं लभते ता मनुप्यगतिः३,। यया कर्मप्रकृत्या मनुष्यगतिबद्धायुर्जीवोऽन्यत्र गच्छन् मनुष्यगतो आनी- यते सा मनुष्यानुपूर्वी ४. । सुरहिकं सुरगति–सुरानुपूर्वीरूपं । ५-६. मनुष्यगति-मनुष्यानुपूर्वीयत् शेयं । पंचेंद्रियजातिः यया जीव- न्य पंचेंद्रिय वं स्यात् । ७, पंच देहाः शरीराणि । औदारिक वै- झिय आहारक तेजसं कार्मणं च । औदारिकं उदारैः स्फारः पुद- गले निष्पन्नं नत् औदारिकम् । तिर्यङ्मनुष्याणां योन्यं शरीरम् । ८, वैक्रियं विविधक्रियाया निष्पन्नं देवतारकाणां शरीरं तबस्वाभाविक वैनियलधिकृतं च शरीरं ज्ञेयम ।९. आहारकशरीरं यत् चतुर्दशपूर्व- धरैः संदेहोच्छेदाय तीर्थकरऋद्धिदर्शनाय वा महाविदेहगमनार्य एकहस्तप्रमाणमत्यंत विशिष्टरूपसंपन्नं विधीयते शरीरं तत् आहार- कशरीरम् १०. तेजसशरीरंतत् येन शरीरेण जीवः आहारो गृहोतः खलरसादिधातुरूपतया परिणति नीयते यहशात्तपोलन्ध्या तेजो- लेश्यानिमच क्रियते तत्तेजतं । ११, कार्मणशरीरं अष्टविधकर्मवि- काररूपं सर्वशरीरकारणभूतं । २२, तेजतकार्मणशरीरे तारिजी- वानां अनादिकालसंबद्ध भवत: । मोक्षगमनं विना तयोः कदापि वियोगो न स्यात् । एवं द्वादशपुण्यप्रकृतयोऽभूवन् । आदिशरो- रत्रयस्य उपांगानि । औदारिकस्य १३ वैक्रियस्य १४ आहारकत्य १५. तैजसकर्मिणयोन भवन्ति । आदिसंहननं वरिषभनागवहन- नलम। १३, संस्थान नमचतुरनन् । १७ । बन्नचउक्का:गुल्लहु, पत्याउमास आयवुज्जोधे। सुभखगइनिमिणतसदस,सुरनरतिरिआऊतित्ययरं९॥१९ २ ·(२८) ॥ श्रीनयतवपरिशिष्टानि.नं. घ थी ज.(६ थी १०)॥ ( प्रा० अ०) 'वन' शुभा वर्णगन्धरसस्पर्शाः, अगुरुलघुनाम कर्म " अग न गुरु न लहुअं, जावइ जीवस्स अगुरुलहुउदया । परघा उदया पाणी, परेसिं बलिणंपि होइ दुद्धरिमो ॥" "ऊससिणल द्विजत्तो, हयेइ ऊसासनामवसा" "रविविध उ जिअंगं, तावजुअं आयशऊ" "अणुसिणपयासरुवं जीअंगमुजोयए इहुजो- आ ॥" शुभधिहायोगतिहंसादीनामिय, "अगोवंगनियमणं, नि- म्माणं कुणइ सुत्तहारसमं", "तस १ वायर २ पजत्तं ३, पत्तेअ ४ थिरं ५ सुभं च ६ सुभगं च ७ । सुस्सरा ८ इज ९ जतं, तस- दसगं" सुराधायुखयं "तित्थेण तिहुअणस्म वि, पुजों से उदय- केयलिणो" ॥ ९ ॥ अथपापभेदानाह (१०) 'वण्णचउक्कत्ति यदुदयाजीवस्य शुभो वणः शुभो- गन्धः शुभो रसः शुभः स्पर्शः स्यादिति वर्णचतुष्कं २१, यदुदयात् सर्वजीवापेक्षया निजं निजं शरीरं अगुरुलघु न च गुरुकं न च लघुकं भवति तदगुरुलघुनामकर्म २२, यदुदयात् वीर्यातिशयेन शत्रून् व्यापादयति तत्पराघातनामकर्म २३, यदुदयात् जीवितव्यलक्षण उच्छ्वासनिःश्वासवातः प्रवर्चते तदुच्छवासनामकर्म २४ यदुदया- द्रविविम्बे तापवच्छरीरं भवति तत्सूर्यविम्बस्यातपनामकर्म २५, यदुदयादनुष्णेऽपि देहे खद्योतवदुद्योतः स्यात्तदुद्योतनामकर्म २६, यदुदयात् हंसगजादिवत्त्व(सुंद)रा गतिर्भवति सा शुभविहायो- गतिः २७, यदुदयात् स्वस्वस्थानेषु चक्षुराद्यङ्गोपाङ्गानां निष्पत्तिस्त- निर्माणनामकर्म२८, 'तसदसग'त्ति यदुदयात्रसति चलति द्वीन्द्रिया- दिजीवस्तत्रसनामकर्म२९, यदुदयाच्छद्मस्थगोचरीभूतं षड्विधजीव- निकायस्य शरीरं तद्वादरनामकम्म ३०, यदुदयादाहारशरीरेन्द्रियो- च्छ्वासनिःश्वासभाषामनोभिः परिपूर्णता स्यात् तत्पर्याप्तनाम- कर्म ३१, यदुदयात् प्रतिजीवमौदारिकादिशरीरं स्यात्तत्प्रत्येकनाम- कर्म ३२,यदुदयाद्दन्तास्थ्यादिनिश्चलता स्यात् तत्स्थिरनामकर्म ३३, यदुदयात् मूर्दादिमधानाङ्गानां निष्पत्तिः तच्छुभनामकर्म ·।। अब दृश्यादिसमेतं गवतावप्रकरणम् ।। (१९) ३४, यदुदयात् सर्वननमियत्वं भवति तत्नुभगनामकर्म ३५, यदुदयात् वेणुवीणादिवन्मधुरध्वनिरुत्पद्यते तत् नुस्वरनामकर्म ३६, यदयात् सर्वत्र मान्यता तदादेयनामकर्म :७. यदुदयायशः कीर्तिश्च लभ्यते तद्यशःकीर्तिनामकर्म :८, इति त्रसदशकम् । यदयात् मुरनरतिर्यगायुरुत्कृष्टमायुस्तत्सुरनरतिर्यगायुरिति ३९. ४०-४१ । ननु तिर्यगायुषः कयमुत्तमत्वम्, उच्यते, तस्यापि युगलिकतिर्यगपेक्षया प्रधानत्वं,पुण्यप्रकृतित्वात् । येननुरेन्द्रनरेन्द्रादि- भिः पूजितः स्यान् तत्तीर्थकरनामकर्मा ४२॥ इति द्विचत्वारिंशत्पुण्यम- कृतय इति गायायायः ॥ पुण्यतत्त्वस्वरूपमुक्त्वा चतुथपापतत्त्व- स्य प्रकृतसख्यां गायायेनाह- (ता० स०) वर्णचतुष्कं वर्णगन्धरतत्पर्शरूपम् १८-१९-२०- २१॥ सत्र पुण्यप्रकृयधिकारे प्रशस्तं प्राचं, अप्रशस्लं पुनः पापप्र- कृत्यधिकारे कथयिष्यते । अगुरुलघुनामकम पेन कर्मणा जीवानां शरीरं न गुरुलघु त्यात् किंतु तमताभावे त्यात् । २२, पराघात नामकर्म येन परेषां बलवतामपि जीवः अनाकलनीयः स्यात् । २३. उच्छासनामकर्म येन जीवः श्वासोच्नातलब्धियुक्तः स्याता २४, सातपनामकर्म येन जीवत्य स्वयमनुष्णमपि उष्णप्रकाशतंयुक्तं श- रीरं स्यात् यथा सूर्यमंडले पृथ्वीकायजीवानां, इदं सूर्यमंडले एक नान्यत्र २५ । उद्योतनामकर्म येन जीवानां अनुष्णप्रकाशयुतं शरीरं स्यात्, यया चंद्रमंडलज्योतिधमादिषु । २६, शुभखगतिः शुभवि- हायोगतिनामकर्म, विहायता नभत्ता गतिः गमनं विहायोगतिः । २७. विहायाग्रहणं चतुर्गतिव्यामोहविच्छेदार्थ । यया जीवानां शुभा गतिः स्यात्. यथा हंतगजवृषभादीनान् । निर्माणनामकर्म येन जीवशरीरे अंगप्रत्यंगानां नियतप्रदेशज्यवस्थापन क्रियते यया सूत्रधारेण पुत्तलिज्ञादौ । २८, तदशकं अग्रे व्याख्यात्यते । ३८. तुरनरतिर्यगायुवितयं यैः कर्मभिः देवमनुष्यनिर्यग्भवेषु जीव्यते । ४१, तीर्थकरनामकर्म येन चतुर्विंशदतिशयादितीर्थ- करऋद्धिसंयुक्तो जीपः त्रिभुवनस्यापि पृड्यः स्यात् । ४५ कैवल्य- वस्थायां तत्योदयः स्यात् । इति द्विचत्वारिंशत् भेदाः पुप्यप्रक- ·- (२०) ॥ श्रीनवर्तवपरिशिष्टानि. न घथी ज. (६ थी १०)॥ . - : . तीनां झेयाः । अथ पूर्वोक्तंत्रिसदशकं व्याख्यानयति ।सनाम कर्म गयेन त्रस्थति उष्णाधभितप्ताः छायादौ-गच्छंतीति : प्रसा.' हींद्रियादिनामकर्मोदयवर्तिनो, जीवाः । १, बादरनामकर्म येन जीवा बादरा: स्थूलाश्चक्षुह्या भवंति, येन मनुष्यैर्जी- वशरीरं दृश्यते इति भावः । “२, पर्याप्तिनामकर्म येन जीवा निजपर्याप्तियुक्ता भवति । ३, : 'प्रत्येकनामकर्म येन एकस्मिन् जीवशरीरे एक एव जीवः४, येनः बहवो जीवा एकशरीरे भ- वंति तत्साधारण नामकर्म पापप्रकृतिमध्ये कथयिष्यते । स्थिर.. नामकर्म येन जीवानां दंतास्थ्यादि स्थिरं स्यात् । ५, शुभनाम- कर्म येन जीवानां नाभेरूवंशरीरं शुभं स्यात् । ६, सुभगनामकर्म 'येन जीवः सर्वजनवल्लभः स्यात् ।'७, सुस्वरनामकर्म येन जीवानां माधुर्यादिगुणसुस्वरः स्यात् । ८, आदेयनाभकर्म येन जीवः सर्वजनमान्यवचनः स्यात् । ९, यश:कीर्तिनामकर्म येन जीवो यशःकीर्तियुक्तो भवति । १०, एवंद्विचत्वारिंशभेदभिन्नं तृतीयं पुण्यतचं प्ररूपितम् ॥ [तस बायर पज्जत्तं, पत्तेयथिरं:सुभंच सुभगं च । सूसर आएज्जजसं, तसाइदसगं इमं होई ॥११॥] २०॥ [ (अ०) व्याख्यातस्वरूपेयम् ॥ ] माणतरायंदसगं, नव वीए नीअसायमिच्छत्तं । थावरदस नरयंतिगं, कसायपणवीस तिरिअंदुगं॥१०॥२२॥ (प्रा० अ०) 'नाणं' ज्ञानान्तरायकर्मणोर्दशकं,' मत्यादिज्ञा- नापरणपञ्चकं दानलाभभोगोपभोगवीर्यान्तरायपञ्चकं च । द्वितीये दर्शनावरणीये कर्मणि नव कर्मग्रंकृतयो भवन्ति । चञ्चरचचर- वधिकेयलदर्शनावरणानि , निद्रा १ निद्रानिद्रा २ प्रचला ३ प्रचलामचला४ स्त्यानद्धि ५ रुपाः पञ्च निद्राः । एवं ९ । नोच- त्रिं, असातवेदनीय. मिथ्यात्वं, "यावर १ मुहुम ? अपज ३, म हारण ४ अथिर ५ अमुभ '६ दुभगाणि ७ ।' दूसर ८ 'अणाइ- न ९ जसं १०, यावर दसगं वियजत्थं" ॥ १ ॥ नरकत्रिकं नर- कगतिनरकानुपूर्वीनरकामपं, 'कसायपणवीसति 'योडशकषायाः .

·No text on this page.

·(२२ ) ॥ श्रीनवतत्यपरिशिष्टानि. नं. घ थी ज. (६ थी १०)। २। अवधिज्ञानं तु अनुगामि यत्र तत्र तत्सहैव याति १, अननु- गामि यत्रोत्पन्नं तत्रेव तिष्ठति, न तेन सह स्थानान्तरं याति २, हीयमानं पूर्व वहूत्पद्यते पाच हीयते ३, प्रवर्द्धमानं पूर्व स्वल्पमुत्प- यते पश्चात् प्रवर्द्धते ४, अनवस्थितं यदृच्छयोत्पद्यते याति च ५,. अवस्थितं यावन्मात्रमुत्पद्यते तावन्मात्रमेव तिष्ठति ६ । यदुदयादेवं पड्भेदमवविज्ञानमात्रियते तदवधिज्ञानावरणं ३ । मनःपर्यवज्ञानं च तत्र बाजुमतिर्मनुष्यक्षेत्रगतसंज्ञिपञ्चेन्द्रियमनोभावमस्पष्टं किञ्चिन्यूनं पश्यति सा ऋजुमतिः, विपुलमतिः सम्पूर्ण मुस्पष्टं च पश्यति सा विपुलमतिः। यदुदयात् एवं दिमकारं मनःपर्यवज्ञानमात्रियते तन्मनःपर्यवज्ञानावरणम् ४। केवलज्ञानं, तु लोकालोकप्रकाशकम् , यदुदयात्केवलज्ञानमात्रियते तत्केवलज्ञानावरणम्, ५ । एवं पञ्चविधं ज्ञानावरणम् । 'अंतराय'त्ति अन्तरायः पञ्चधा, दानलाभभोगोप- भोगवीर्यान्तरायभेदात् । तत्र यदुदयाहाता दानफलवेत्तापि प्रासुका- नपानवस्त्रादिभागपि सामय्यां सत्यामपि यन्न दातुमिच्छति, स दानान्तरायः १, यदुदयात्प्रसिद्धो दाता दातुनिपुणोऽपि याचको वित्तादि नाप्नोति स लाभान्तरायः २, यदुदयान्मनुष्योऽपि भोगो- पभोगसामय्यां स्वाधीनायां भोक्तुमुपभोक्तुं च न शक्नोति, तौ भोगो- पभोगान्तरायौ ४, यदुदयात् नीरोगस्य तरुणस्य वलवतोऽपि निर्वीर्यता स्यात् स वीर्यान्तरायः ५, एवमन्तरायपञ्चकम् । इति ज्ञानान्तरायदशकम् ॥ नब बीए' इति, द्वितीयदर्शनावरणाख्ये कर्मणि नव प्रकृतयः चक्षुर्दर्शनाचक्षुर्दर्शनावधिदर्शनकैवलदर्शन- निद्रानिद्रानिद्रामचलाप्रचलामचलास्त्यानद्धिरूपाः । यदुदयाच्चक्षु- पो दर्शनं सामान्यवोधमावृणोति तच्चक्षुर्दर्शनावरणम् ११, यदुद- यात् ग्वर्ज शेषेन्द्रियाणां दर्शनं सामान्याववोधमारणोति तदच- क्षुर्दर्शनावरणम् १२, यदुदयादवधेर्दर्शनं सामान्यवोधमारणोति 'तदवधिदर्शनावरणम् १३, यदुदयात्केवलदर्शनं सामान्यावबोधमा- .

·॥ अथ० वृत्यादिसमेतं नवतत्यप्रकरणम् ॥ ( २३) तृणोति नत्केवलदर्शनावरणम् १४, यदुदयात् मुप्तः सुखेन प्रतिवु- दयते सा निद्रा १५, यदुदयात्मुप्तो वहुवारं शदादिकरणेन दुःखेन प्रनिबुद्धयते सा निद्रानिद्रा १६, यदुदयादुपविष्टस्योर्ध्वस्थि- तस्य वा प्रमीला समभ्येति सा प्रचला १७, यदुदयान्मार्गे चल- तोऽपि निद्रा समेति सा प्रचलामचला २८, यदुदयादत्यन्तसङ्- क्लिष्परिणामादिनचिन्तितमर्थरूपं निद्रांगतः साधयति सा स्त्या- नर्द्धिः १९, । एवं नवप्रकार दर्शनावरणम् , यदुदयाभूरिमतिधनस- म्पन्नोऽपि सल्लोकैनिन्धत नीचकुले उत्पद्यते वा तन्नीचैर्गोत्रम् २०, यदुदयानरकेपु तिर्यक्षु च दुःखमनुभवति तदसातारेदनीयम् २१, यदुदयात्संक्लिष्टपरिणामः सन् जिनधर्मपी तन्मिथ्यात्वम् २२, 'यावरदसगति तच्च दशधा, स्थायरमूक्ष्मापर्याप्तसाधारणास्थिरा शुभदुर्भगदुस्त्ररानादेयायशःकीतिभेदात् , : यदुदयात्पृथ्वीकायादिप्पू- त्पद्यते तत्स्थावरकर्म २३. यदुदयात्मुक्ष्मपृथ्वीकायादिष्त्पद्यते तत्सूक्ष्मकर्म २४, यदुदयात्सर्वपर्याप्तिभिरपर्याप्तः तदपर्याप्तकर्म २५, यदुदयादेकस्मिन्नौदारिकशरीरेऽनन्तानां जीवानामुत्पत्तिस्त- साधारणनामकर्म २६, यदुदयाजिद्वाभूप्रभृतिचलपदार्था निष्प- धन्ते तदस्थिरनामकर्म २७, यदुदयात्पायूपस्थायङ्गान्युत्पद्यन्ते तदशुभनामकर्म २८, यदुदयात्सर्वे लोका निन्दन्ति तदुर्भाग्यनाम- कर्म २९, यदयाद्विरसो ध्वनिरुत्पद्यते तदुःस्वरनामकर्म ३०, यदुदयात्सर्वे जीवा न वहुमन्यन्ते तदनादेयनामकर्म ३१, यदुदया- त्सर्वैरपि निन्यते तदयशोनाम अकीतिनामकर्म ३२, इति स्थाव- रदशकं ।। यदुदयानरकगतिर्नरकानुपूर्वी नरकायुश्च जायन्ते तन्न- रकत्रिकं ३५। 'कसायपणवीस'त्ति अनन्तानुवन्ध्यपत्याख्यान- प्रत्याख्यानसमलनक्रोधमानमायालोभभेदात् पोडश कपायाः,, हास्यरत्यरतिशोकभयजुगुप्सास्त्रीवेदपुंवेदनपुंसकवेदभेदानव नोक-- पायाः, उभयमीलनात् पञ्चविंशतिर्भवन्ति । तत्रानन्तानुवन्धि- ·(२४) ॥ श्रीन यतस्यपरिशिष्टानि. न. प थी ज.(६ थी १०) ॥ क्रोधमानमायालोभोदयात् सम्यक्त्वमाप्तिर्न भवति । अप्रत्याख्यान 'क्रोधमानमायालोभोदयात् न देशविरतिचारित्रमाप्तिः, प्रत्याख्यान क्रोधमानमायालोभोदयान यतित्वप्राप्तिः, सबलनक्रोधमानमाया- लोभोदयान्न वीतरागत्वम् । इति पोडशकपायाः। यदुदयात्सनि- 'मित्तमनिमित्तं या परं हसति तत् हास्यमोहनीयकर्म ?, यदुदया- च्छोभनपदार्थावलोकनेन प्रीतिः तद्रतिमोहनीयम २, यदुदयादशु- 'भपदार्थविलोकनेनोद्वेगो भवति तदरतिमोहनीयम् ३, यदुदयात्म- 'हृदादिजनविधाते शीर्षहृदयदहनालापादिकरणं तच्छोकमोहनीयम् १४, यदुदयादिहपरलोकाकस्मादाजीवमरणालाघाभया जायन्ते त- 'द्भयम् ५, यदुदयाद्रायाभ्यन्तरदुर्गन्धद्रव्येषु घृणा सा जुगुप्सा ६, 'यदुदयात्पुरुपं स्त्रारभिलपनि स स्त्रीवेदः ७, यदुदयात्पुंसः स्युपर्य- भिलापः स पुंवेदः ८, यदुदयात् स्त्रीपुंसोरुपर्यभिलापः स नपुंसक- घेदः ९ इति नोकपायाः ६० ॥ ययात्तिर्यगतितिर्यगानुपूर्योरु- 'त्पादस्तचिर्यग्द्वयम् ६२॥ (सा० अ०) नाणंतरायदसगं इनि' ज्ञानावरणीयपं- • चकं अंतरायपंचकं च एवं दशकं ज्ञातव्यं । ज्ञानावरणपंचक उच्यते । मसिज्ञानावरणं १ श्रुनज्ञानावरणं २ अवधिज्ञानाव. रणं ३ मन:पर्यायज्ञानावरणं ४ केवलज्ञानावरणं५ । तत्र मतिज्ञा- । नाचरणं पंचभि : इंदियै : षष्ठेन मनसा जीवस्य यद् झानं स्यात् तन्मतिज्ञानम् । तस्य आवरणं मतिज्ञानावरणं । १, श्रुतं द्विधा द्रव्यश्रुतं भावश्रुतं च, द्रव्यश्रुतं द्वादशांगोलक्षणं । भावभुत द्वादशां- गीसमुत्पन्नोपयोगरूपं, तस्य श्रुतज्ञानस्य आवरणं श्रुतज्ञानावरणं । २, अवधिज्ञानं द्विप्रकारं गुणहेतुकं भवहेतुकं च । देवनारकाणां भव- हेतुकं, श्राद्धसाधूनां गुणहेतुकं स्यात् । तस्य आवरणं अवधिज्ञा- नावरण । ३, मनःपर्यवज्ञानावरणं मनःपर्यायज्ञानं सार्द्ध द्वितय -द्वीपसमुद्रस्थितसंज्ञिपंचेंद्रियमनोविषयं द्विभेदं ऋजुमतिविपुल- मतिरूपं साधूनामेव भवति । तस्य आवरणं मनःपर्यवज्ञानाव- रण । ४, केवलज्ञानावरणं घनघातिचतुष्टयक्षयसमुत्पन्नं सकललों- • ·॥ सपः वृत्यादिसमेतं नवतापप्रकरणम् ॥ (२५) कालोकविषयं केवलज्ञान, तस्य सावरणं केवलज्ञानावरा, तथा अंतरायपंचकं व्याख्यायते । तच दानांतराय-लाभांतराय-मोगा- तराय-उपभोगांतराय-धीर्यातरायल्पं । चेत कर्मणा चित्ते पात्रे च प्राप्ते सति दामफलं जानन्नपि न ददाति तहानांतरायं । १, पेन लामोतमायोगेऽपि लाभो न स्यात् तल्लामांतरायं । २. येन भोग्यवत्तुप्रासावपि भोक्तुं न लभते तोगांतरायं । ३. येन उप- भोग्यवत्पु विधमानेग्वपिउपभोग्नुं न शक्नोति ता उपभोगांत- गयन्। १. येन नीरोगोऽपि वयस्योऽपि होनबलः स्यात् नहीयांत- रायं । ५. पंचकलयमोलने दशकं ज्ञातव्यम् । अहितीये कर्मति नवभेदाः । ते त्यं । चत्वारि दर्शनावरणानि पंच निद्राय । तत्र दर्शन.वरणानि च दर्शनावर अवनदर्शनावरण अवधिदर्शना- वर केवलदर्शनावर । येन चहानमावियते तवदर्शनावर- जम् १२. पेन अपरेंद्रियदर्शनमानियते तत् अवदर्शनावरण १२. येन अवधिदर्शनाद्रियते तन अवधिदर्शनावरण । १३. येन बलदर्शनानियते न केवलदर्शनावरणम् ११. घरपवादितार्थ- सामान्याकारपरिजन ने ज्ञातव्यम् । पदार्थविदशेपासनान- मानं पुनशानं ज्ञातव्यं । अपमेवं व ज्ञानदर्शनयोर्मेदः । अब निका पंच. निद्रा-निन्द्रानिद्रा-प्रचला-चलाप्रबला ज्यान । नत्र यस्यां सत्यां मुखेन जागति ना निन्द्रा । १२. पन्यां पुनशन जाति ता निद्रानिका । १६. स्थितन्य उपस्टिन्य काममा गच्छतिसाचला । ७. मानें गहना बर: पारि साचलप्रचला। १८. या दिनचिनि कार्य सी शनि ६. सुदेसाईकला व न्यास. त्यानदिः । ३९. एवं दर्शनशानि हारचकमोलने नब मैदाः पूर्व मनाहिका एकोनविंशतिन ! " वैध बडदयाळीवाना नादाले जल स्वाद ! २०, काट- नीदं देन जोया दुःसपरंपरा लभते तस प्रापलियर स्यात् । २१. मिध्यान्वं-"अरे देवरिया. मुरधारीचा अपने पति मियाई नगिपने" ।। पादन । स्थायरयाकं ले पाल्पास्यते । ३। नरपरि हमानि-नाकार-वानपूर । सदा को नई दर मनापतिः । ३६.ऐन जयो ना नि कारक: ! ३२. का जीयो पलार, नोरते ह क्ष ! ३५.र.

·(.२६ ) ॥ श्रीनवतवपरिशिष्टानि. नं.घ थी ज. (६ थी १०)॥ चविंशतिः, ते चैवं षोडश कषायाः नव नोकषायाः । तत्र कषायाः क्रोध-मान-माया-लोभरूपाः । प्रत्येक चतुष्प्रकाराः । अनंतानुवं. धिक-अप्रत्याख्यानक-प्रत्याख्यानक-संज्वलनभेदैवोद्धव्याः । तत्र अनंतानुबंधिका आजन्मावधिभाविनः नरकगतिप्रदायिनः सम्यक्त्व- घातिना ज्ञेयाः । अप्रत्याख्याना वर्षावधिभाविनः तिर्यग्गतिदा- यिनः देशविरतिघातिनः । प्रत्याख्याना मासचतुष्टयभाविनः मनु- ष्यगतिदायिनः साधुधर्मघातिनः । संज्वलनाः पुनः पक्षावधयो देवगतिप्रदाः केवलज्ञानघातिनः । एवं क्रोधादयः प्रत्येकं चतुर्भेदाः षोडशाऽभुवन् । नोकषाया नव हास्यादिषट्कवेदत्रयरूपाः । तत्र हास्यषट्कं हास्य-रति-अरति-शोक-भय जुगुप्सालक्षणं ज्ञातव्यम्। तत्र येन सनिमित्तं निर्निमित्तं वा हास्यं स्यात् तत् हास्यमोह- नीयं । येन मनोहरेषु शद्वरूपादिपदार्थेषु रागः स्यात्तत् रतिमो- हनीयम् । येन पुनः अमनोहरेषु तेषु उद्वेगः स्यात् तत् अरति- मोहनायं । येन अभीष्टवियोगादिदुःखं ध्रियते तत् शोकमोहनीयं । येन जीवानां नानाविधनिमित्तैर्भयमुत्पद्यते तत् भयमोहनीयं । येन वीभत्सवस्तुदर्शनेन निंदादिकं करोति तत् जुगुप्सामोहनीय । अथ वेदत्रय पुंवेद-खीवेद-नपुंसकवेदरूपं । तत्र येन त्रियं प्रति अभिलाषः स्यात् स पुंवेदः तृणदाहतुल्यः । येन पुरुषं प्रत्यभि- लापः स्यात्स वीवेदः करीषदाहतुल्यः । येन पुत्रीविषये अभि- लाषः स्यात् स नपुंसकवेदः नगरदाहतुल्यः । एवं षोडशकपायैः नवनोकषायैः कपायपंचविंशतिर्व्याख्याता । एवं पूर्वोक्तपंचत्रिश- त्कषायपंचविंशतिमीलने षष्टिभैदाः ।तिर्थन्द्विकं तिर्यग्गतितिर्थगा- नुपूर्वीरूपं । येन तिर्थग्गतौ गम्यते सा तियग्गतिः । ६१, येन ति- यंग्गतौ बलान्नीयते सा तिर्यगानुपूर्वी । ६२ ॥ इगवितिचउजाईओ, कुखगइउवघाय हुंति पावस्स । अपसत्यं वन्नचऊ, अपढमसंघयणसंठाणा ॥ ११ ॥ २२ ॥ (प्राः अ०)-एकेन्द्रिय १ द्वीन्द्रिय २ प्रीन्द्रिय ३ चतुरि. न्द्रिय ४ जातयः, कुत्सितविहायोगतिः, उपघातः "उयघाया उय- हम्मइ, सतणुवयषलंबिगाईहिं", अप्रशस्तं वर्णादिचतुष्क, प्रथमव- जंसंहननानि ऋषभनाराचनाराचार्द्धनागचकीलिकासेवार्तरूपाणि ५, ·-~~~-.:-:-:-:-mitram- --- समानता जातयः हामा बायोगनिः६७. -:मान: 1. दयादरामय- नगमायनस नानानि पानानि मंग्यानानिन । नत्र चढ़- मा मन्त्रालयकवाग्यि का अपमनागप- गनना ::. पलायनकायमानीभवमयन्यन्योऽ- पिनामिनासानना .. यादवादकम्पिन पाच सोनियाचनागिपन्नानागचमानना ७.. यद- पालीकामामिलना न लियानाननम ७६. गदयान्प- माना लगायानम ७७ नि माननपाकम रुद्रयामा पनि निलं भवन्नु हानादिकप्रमाणं वपुर्जा- र नयनोधमिटलमेन्याना ७८, यदुदयानाभेरथः परिपू- पक्षणमुपनि प्रमाणलक्षणविनवादि वपुर्जायो, नत्सादिसंस्था- ना ७५. बदायापाणिपादशिराग्रीवं ययोक्तं लक्षणादियुक्तं शेपं दम्पयादि न्यूनाधिकममाणं वपुर्भवति तत्तुजसंस्थानम् ८०, यदयान्पाणिपादायधम्तन: काय उपस्निनः शिरग्रीशादिकश्च विसं. बाडी भाति ।पो मध्यकायो यथायुक्तः स्यात् तद्वामनसंस्था- नम् ८१, यदुदयात्मवियवेषु प्रायो ययोक्तलक्षणादिमुक्तं वपुर्भ- पति नन् हप्टकसंस्थानम् ८२ । इति संस्थानपञ्चकम्, इति पापत- वन्य घनीतिमतयो भवन्तीति गायायुगलार्थः । पापतत्वमुक्तम् । अय पन्चमाश्रवनयभेदान्गायाचतुष्टयंनाह ।। (सा० अ०) एगि एकेंद्रियजातिः यया जीवानां एक- ट्रियन्वं भयति सा एकेंद्रियजातिः। ६३, एवं द्वि-त्रि-चतुरिट्रिय- ·(२८ ) ॥ श्रीनवतावपरिशिशनि. नं. ध थी ज.(६ थी १०) ॥ जातयो ज्ञेयाः। ६४-६५-६६, कुखगतिः यया जीवानां अशुभगतिः, यथा खरोष्ट्रादीनाम् । ६७, उपघातनामकर्म येन स्वशरीरावयवः प्रतिजिव्हा-गलकंठिका-चोरदंतादिभिः उपहन्यते तत् उपधातनाम कर्म । ६८ अप्रशस्तं वर्णचतुष्कं वर्ण-गंध-रस-स्पर्शस्वरूपं । ६९- ७०-७१-७२, प्रथम संहननं प्रथम संस्थानं वर्जयित्वा शेपाणि पंच संदननानि पंच संस्थानानि च पापप्रकृतिमध्ये ज्ञातव्या नि । प्र- थम संहननं प्रथमं संस्थानं पुण्यप्रकृतिमध्ये पूर्वमेव कथितं । तत्र संहननानि बजकपभनाराच १ ऋषभनाराच २ नाराच ३ अर्द्ध- नाराचं १ कीलिका ५ सेवार्तरूपाणि । यस्मिन् अस्थिसंधी उभ- यतो मर्कटबंधः पट्टः कीलिका च स्यात् तत् वज्रर्षभनाराचं तत्पु- ण्यप्रकृतिमध्ये ज्ञातव्यम् । कीलिकारहितं ऋषभनाराचं । ७३, अ- स्थिसंधौ उभयतो मर्कटबंध: स्यात् तन्नाराचं । ७४, यत्रैकपाचे मर्कटबंधोऽपर पार्श्व च कीलिका स्यात् तत् अर्द्धनाराचं । ७५, यत्रास्थीनि कीलिकामात्रवद्धानि स्युः तत्कीलिकाख्यं । ७६, यत्र पुनः अस्थीनि पृथक स्थितानि परस्परं संलग्नानि भवंति तत् से- वार्त । ७७, नित्यं स्नेहाभ्यंगादिसेवया ऋतं व्याप्तं सेवार्स इति नामार्थः । एवं पंच संहननानि पापप्रकृतिमध्यंगतानि व्याख्याता- नि । अथ संस्थानानि तान्याकारविशेषरूपाणि समचतुरस्रपर्यंक- न्यग्रोधपरिमंडल-सादि-कुञ्जक-वामन-हुंडाख्यानि । तत्र समच- तुरस्रपर्यंकं पर्यंकासनोपविष्टजिनबिंबानामिव ज्ञातव्यं तच्च पुण्यप्र- कृतिमध्ये पूर्वोक्त । न्यग्रोधं यथा न्यग्रोधो वटः उपरि संपूर्णावयवः अधस्तु: हीनः तथा नाभेरुपरिलक्षणोपेततया संपूर्ण अधस्तु हीनं यत्संस्थान तन्न्यग्रोधपरिमंडलं । ७८, सादिसंस्थान सह आदिना वर्तते तत्सादि । नाभेरधस्तात् यथोक्तलक्षणप्रमाणोपेतं पुनः उप- रिहीनं इति भावः । ७९, कुब्जसंस्थानं यत्र पादपाणिशिरोग्रीवा- दिकं प्रमाणलक्षणोपेतं उरउदरादि च हीनं तत् कुब्ज । ८०, तद्वि. - 'परीतं वामनसंस्थानं । ८१, सर्वावयवैरशुभं हुंडसंस्थानं । ८२, सां- प्रतं प्रायो मनुष्याणां तदेव । एवं हृयशीतिः पापप्रकृतयो व्या- ख्याताः । अथ पूर्वमुक्तं स्थावरदशकं व्याख्यायते । तिष्टंति उष्णादितापिता अपि तत्परिहारासमर्था भवंति ते स्थावराः, ते सर्वेप्येकेंदिया ज्ञातव्याः । स्थावरत्वप्रदायकं कर्म स्थावरनामकर्म । १, सूक्ष्मनामकर्म येन जीवाश्चर्मचक्षुषामदृश्या भवंति, यथा . निगो-

·No text on this page.

·(३०)॥ श्रीनवतत्वपरिशिष्टानि. नं. ५ थी ज. (६थी १०)॥
[पुरिसित्थीतदुभयं पइ, अहिलासो जबसा हवइ सो उ।
थीनरनपुंवेउदओ, फुफुमतणनगरदाहसमो ॥१९] ॥३०॥
[संघयणमहिनिचओ, तं छडा वजरिसहनारायं ।
तह रिसहनारायं, नारायं अद्धनारायं ॥ २०॥३१॥
[कीलिअ छेवट्ठ इह, रिसहो पट्टो अ कीलिआ वज्ज ।
उभओ मकडबंधो, नारायं इममुरालंगे ॥ २१ ] ॥ ३२॥
[समचउरंसं? निग्गोहर,साइ३ वामण४ खुज हुंचे अ६।
जीवाण छ संठाणा, सबत्थ सुलख्खणं पढमं ॥२२॥३३॥
[नाहिइ उपरि बोअं, तइअमहोपिटिउअरउरवज्जं ।
सिरगीवपागिपाए, सुलक्खणं तं चउत्थं तु॥२३] ॥३४॥
[विवरीयं पंचमगं, सबत्थालख्खणं भवे छठें ।
संटोणविहा भणिया, जिणिंदवरवीयरागेहिं ॥२४]३४॥
[थावर सुहम अपज्ज, साहारणअथिरअसुभदुभगाणि ।
दुसरणाइन जसं, थावरदसगं विवजत्थं ॥२५॥ ३६॥
[(अ०) एताच त्रयोदशापि गाथा इगबित्यादिगाथायचूर्णा
वृत्ती च लेशतो॥ व्याख्यातस्यरूपा:]
इंदिशकमायभवय-जोगा पंच चउ पंच तन्नि कमा।
किरिआओ पणयोमं, इमा उ ताओअणुशामसो॥१२॥३७
काइय अहिरणिया, पाइमिआ पारितावणीकिरिआ।
पागाहवायरंभिन, परिग्गहिमा मायवत्ती अ॥१३॥३८
मिच्छादंमणवडी, भपयवाणायदिदि पट्टी।
पादृचिभमामंदी-यणी नमत्यिमारपी॥१४॥३९॥

·MANA ॥ अव० वृत्यादिसमेतं नवतरवप्रकरणम् ॥ (३१) आणवणि विआरणिआ, अणभोगा अणवकंखपच्चइआ। अन्नापओगसमुदाण-पिज्जदोसेरियावहिया ॥१५॥४०॥ (प्रा० अ०) 'इंदि० स्पर्शन १ रसन २ घ्राण ३ चक्षुः ४ श्रोत्रे- न्द्रियाणि, ५ कषाया:-क्रोधाधाः ४, अव्रतानि-प्राणातिपातादीनि ५, योगा-मनोयोगाधाः, ३, क्रियाः पञ्चविंशतिरेवम् । कायेनाय- तमानेन निर्वृत्ता कायिकी १, पशुवधादिप्रवर्त्तनेन खङ्गादिनिर्व- तिनेन वाधिकरणेन वाऽधिकरणिकी २, जीवाजीवयोरुपरि प्रदेषेण भवा प्राद्वेषिकी ३, निवेदात् प्रोधादेश्च स्वपरयोः परिता- पेन पारितापनिकी ४, एवं प्राणातिपातेन प्राणातिपातिकी ५, कृप्याद्यारम्भेणारम्मिकी ६, धान्यादिपरिग्रहेण पारिग्राहिकी ७, मायया परं प्रत्याययति मायाप्रत्ययिकी ८, 'मिच्छा०'. जिनवच- नाश्रद्दधानेन मिथ्यादर्शनप्रत्ययिकी ९, अप्रत्याख्यानेन अप्रत्या- ख्यानिकी १०, कौतुकात् दृष्टया निरीक्षणेन दृष्टिकी ११, सन्देहा- दिपृच्छनेन पृच्छिकी १२, रागादश्वादीनां हस्तस्पर्शेन स्पृष्टिको वा । जीवाजीवौ प्रतीत्य कर्मवन्धेन प्रातित्यकी १३, रवगवाश्वा- दिकं द्रष्टुं समन्तादुपनिपतन्तं प्रशंसन्तं च लोकमवलोक्य हर्ष- करणेन सामन्तोपनिपातिकी, अथवा ऽनाच्छादितभाजनेन प्रसानां समन्तादुपनिपातेन सामन्तोपनिपातिको १४, राजाद्यादेशान्नितरां यन्त्रशस्त्राधाकर्षणेन नैशखिकी १५, स्वहस्तेन जीवं शशकादिकं लात्वा जीवेन श्वादिनाऽजीवेन शस्त्रादिना मारयतः स्वाहस्तिकी १६, 'आणवणि जीवाजीवयोराज्ञापनेन आज्ञापनिकी आनयनेन आनयनिकी वा १७, जीवाजीवयोर्विदारणेन विदारणिको १८, अनुपयोगाद्वखादानग्रहणेन अनाभोगिकी १९, इहलोकपरलोक- विरोधाचरणेन अनवकाङ्क्षप्रत्ययिकी क्रिया २०, अन्या एकविंशति- तमा दुष्प्रणिधानयोगत्रयेण प्रायोगिकी क्रिया २६, अष्टकर्मणां स- मुदानं येन भवति तेन सामुदानिकी क्रिया अथवा मेलापकं कृत्वा यल्लिंपनावष्कंदादि क्रियते सा सामुदायिकी क्रिया, २२, माया- लोभरूपरेम्णा भवा मिकी क्रिया २३. क्रोधमानरूपेण द्वेपेण भवा द्वेषिकी क्रिया २४, अकषायिणां केवलकायजयोगवन्धेन पथिक्यां मार्गशोधने भषा ईर्यापथिकी झिया २५ ॥ अथ संव. रस्य सप्तपञ्चाशदानाह- ·(३२) ॥ श्रीनयतत्वपरिशिष्टानि. नं: घ थी-ज. (६ थी १०) |. :, (१०) स्पर्शनरसनघ्राणचक्षुःश्रोत्रेन्द्रियाणि पञ्च, क्रोधमान- मायालोमा इति कपायचतुष्कम्, प्राणातिपातमृपावादादत्तादान मैथुनपरिग्रहसेवनरूपाण्यव्रतानि पञ्च, अशुभमनोवचनकाययोगा इति योगत्रिकम् इत्येते क्रमादनुक्रमेण पञ्चचतुःपञ्चत्रिकरूपाः स्यु- रिति । क्रियाश्च पञ्चविंशतिः, ताश्येमा अनुक्रमश इति । कायेनाय- तनप्रवृत्तेन निर्वृत्ता कायिकी १, पशुवन्धादिप्रवर्त्तनेन अधिकर- शिकी २,.जीवाजीक्योरुपरि उपकरणेन प्रापिकी ३, निर्वेदात क्रोधाद्वा स्वपरयोः परितापनेन पारितापनिकी ४, स्वपरहस्तमा- रणेन प्राणातिपातिकी ५, कृप्याद्यारम्भेणारम्भिकी ६, जीवाजी- दिवस्तुसंग्रहेण तत्परिग्रहिकी ७, मायया परवञ्चनेन मायाप्रत्यः यिकी ८, जिनवचनाश्रद्दधानेन मिथ्यादर्शनप्रत्ययिकी ९, जीवा- जीवयोरविरत्या अप्रत्याख्यानिकी १०, अश्वस्थादिकौतुकनिरीक्ष- णेन दृष्टिकी ११, रागद्वेषाभ्यां जीवाजीवस्वरूपप्रच्छनेन.पृच्छिकी, अथवा रागादश्चादीनां हस्तस्पर्शनेन स्पृष्टिकी १२, जीवाजीवौ प्रतीत्य कर्मवन्धनेन प्रांतीत्यकी १३, गवावादिकं किञ्चिद्रष्टुं समन्तानिपतन्तं प्रशंसन्तं च लोकमवलोक्य हर्षप्रकरणेन अथवाई- नाच्छादितभाजने त्रसानां समन्तांदुपनिपातेन सामन्तोपनिपा- तिकी, १४, राजाद्यादेशानिरन्तरं यत्र शस्त्राद्याकर्षणेन नैशस्त्रिकी १५, जीवेन श्वादिना अजीवेन शस्त्रादिना शशादिकं मारयतः स्त्रहस्तिकी १६, जीवाजीवयोराज्ञापनेन आनयनेन वा आज्ञाप- यिकी आनयनिकी बा १७, जीवाजीवयोः स्फोटनेन विदारणिकी १८, अनुपयोगाद्वस्त्रादानेन अनाभोगिकी १९, इहलोकपरलोक विरुद्धाचरणेन अनवकाङ्क्षपत्ययिकी २०, प्रणिहितो योगत्रयेण प्रायोगिकी २१, अष्टकर्मणां येन समुपादानं भवति तेन सामुदा- यिकी २२, मायालोभनिश्रिता प्रेमप्रत्ययिकी २३, क्रोधमाननिश्रिता द्वेपिकी २४, अकपायाणां सयोगिगुणस्थानस्यानांच केवलकाययों- ·॥ सव वृत्यादिसमेतं नयतावप्रकरणम् ॥ ( ३३ ॥ गवन्धेन ईर्यापथिकी २५ ॥ इति द्विचतारिंशदाश्रवभेदा इति गा- गार्थः ॥ आश्रवतत्त्वमुक्त्वा । पष्ठं संवरतत्वमाह- (सा० अ०) दिअ० इति-इंद्रियाणि कषायाः अवतानि योगाः एतेषां क्रमेण पंच चत्वारः पंच प्रयः भेदा भवंति । तत्र इंद्रियाणि पंच श्रोधादीनि प्रसिद्धान्येष सामान्यतः । विशेषतः पुनस्तानि विधा द्रव्येद्रियाणि भाषेद्रियाणि च । तत्र द्रव्येद्रियाणि पुद्गलद्रव्यरूपाणि,भावेंद्रियाणि लब्ध्युपयोगलक्षणानि । पुनः द्रव्यें- द्रियाणि निवृत्युपकरणभेदात् द्विधा । निर्वृतिरपि द्विधा अंत- वैदिच । तत्र श्रोत्रंद्रियस्यान्तर्मध्ये कदंबकुसुमाकारा देहावयवरूपा निर्वृतिरस्ति या शब्दप्रकारग्रहणे वर्त्तते । चक्षुरिंद्रियस्य धान्यमसूरा- कारा, घ्राणेंद्रियत्य अतिमुक्तकपुष्पाकारा, काहलिकासदृशी वा । रमनेंद्रियत्य क्षुरप्राकारा, स्पर्शनेंद्रियस्य नानाकारा अभ्यंतरा निर्वृतिः । बाह्या निर्वृतिः पुनः सर्वेषां इंद्रियाणां या दृश्यमाना- स्ति व ज्ञातव्या । उपकरणं तेषामेव पुनः कदंबाकारादीनां खस्य छेदनशक्तिरिव स्वस्वविषयग्रहणशक्तिः तद्रूपं ज्ञातव्यं । एवं द्रव्येद्रियस्वरूपं प्रोक्तं । भाद्रियाणि लब्ध्युपयोगरूपाणि । जीवस्य ज्ञानावरणादिकर्मक्षयोपशमभावात् या शब्दादिग्रहणशक्तिः सा लब्धि: । येन पुनः शब्दादीनां ग्रहणपरिणामः स उपयोगः। एतद्वयरूपाणि भावेंद्रियाणि । इति पंचापि इंद्रियाणि व्या. ख्यातानि । क्रोधमानमायालोमरूपाः प्रसिद्धा एव चत्वारः कषाया, हिंसामृषादत्तादानाब्रह्मपरिग्रहलक्षणानि पंचावतानि, मनायोगः वचनयोगः काययोगश्चेति यो योगाः, इति सप्तदशभेदा 'आप्रवस्य व्याख्याताः । शेषाः पंचविंशतिक्रियारूपाः प्रो- च्यन्ते । क्रिया: पंचविंशतिः, ताः पुनः इमा वक्ष्यमाणलक्षणा- नुक्रमेण ज्ञातव्याः। तासामेव लक्षणमाह । 'काइ इति, 'मिच्छा- दंसण० इति, 'आणवणि' इति-कायेन अयतमानेन निर्वृत्ता सा कायिकी कथ्यते । १, अधिकरणिकी पशुवधादिप्रवर्त्तनेन खङ्गादि- निर्वर्तनेन वाधिकरणेन निवृत्ता अधिकरणको । २, जीवाजीवयो. रुपरि प्रद्वेषेण प्रादेषिकी । ३. क्रोधादेः स्वपरयोः परितापेन पा- रितापनिको । १, प्राणातिपातेन प्राणातिपातिकी । ५, कृष्याचा. रंभणेन आरंभिको। ६. धान्यादिपरिग्रहेण परिग्रहिकी । ७, मायया परवंचनेन संजाता मायाप्रत्ययिकी। ८, जिनवचनषिप- , 3 ·३४ ) ॥ श्रीनवतत्त्वपरिशिष्टानि. नं. घ. थी ज. ६ थी १० ) ॥ रौतपरिणामेन मिथ्यादर्शनेन संजाता मिथ्यादर्शनप्रत्ययिकी । १, अप्रत्याख्यानेन अविरत्या जाता अप्रत्याख्यानिकी । १०, कौतु- कादिनिरीक्षणेन दृष्टिको । ११, रागाद् द्वेषाद्वा जोवाजीययोः स्वरूप- पृच्छ नेन अथवा रागादेश्च वृषभवालकादिविशिष्टवस्तूनां हस्तस्प. र्शनेन निर्वृत्ता पृष्टिको तथा स्पृष्टिकी या । १२ जीवाजीवादी प्रतीत्य-आश्रित्य कर्मबंधनेन संजाता प्रातित्यकी । १३, स्वकी- गगजाश्ववृषभादिविशिष्ट पदार्थ विलोकयितुं लोकं सर्वतः समा. गच्छंतं प्रशंसा कुर्वतं दृष्ट्वा हर्षकरणेन अथवा अनाच्छादितस्नेहादि- माजने प्रमाणां जीवानां निपतनेन मंजाता मामंतीपनिपातिकी १ १५, राजाधादेशानितरां यंत्रशत्राधाकर्पणन संजाता शत्रिकी। १८, जीवन ध्यानादिना अजीवेन शस्त्रादिना शशकादिकं स्वह- स्तेन माग्यतः स्वाहस्तिकी । १६, जीवाजीययोराज्ञापनेन स्वे. च्या व्यापारम्पेण आनयनेन या आज्ञापनिकी आननिकी गा। १७, जीवाजीयोविदारणेन स्फोटनेग वेदार्गणकी । १८, शुन्यचित्ततया यस्तूनामादाननिक्षपणेन. अनाभीगिकी । १९ TE लोक परलोकयिकद्धाचरणेन हिंसादिपु व्यापाराचरणेन अनयकांक्षप्रत्यायकी । २०, अन्या अपरा एकविंशतितमा । गांवचनकाययोगदुष्प्रणिधानेन निर्वत्ता प्रायोगिकी । २१, अष्टानां गर्मणां ममुदायन या भवति मा मामुदायिकी । শান্তাশথিলা मिकी । २३, फ्राधमानाश्रिता षिकी । २६, कटिनां गवलकाययोगनियंधेन मंजाता यांपथिकी। २६ पयं क्रिया: पंचविंशतिः । पयं पूर्वानमनदराभवानां नावानिक्रियाणां च मीटने हित्याग्दिाद भदा आश्रयम्ग हानियाः गुल्यं पंचम आश्रवनाचं प्रमपितग ।। अथ यातायं कोनि ॥ समिट गुनी परीमद, जदधम्मो भावणा चरिनाणि। पनिगवीमदमवार-पंचभैपहिं मगन्ना ॥१३॥४॥ १०) 'ममियांदाममितयः प, मनांगणागा मनमः, परिगहा:-मा , पियामा २, मो ३, भाटा ६, र, दीश्री ८. reth, निमोनिया :: मद्रावर १२.यहजागाणा ११ अमान २२, ·॥ अव० वृत्त्यादिनमेतं नवतत्वप्रकरणम् ।। (३५) १५, रोग १६, तणफासा १७ः मल १८, सकार. १९, परीसहा । पन्ना २०, अन्नाण २१, सम्मत्तं २२, इस बावीस परीसहा ॥२॥ यतिधर्म:-"खंती १, मद्दव २, अजव ३; मुत्ती ४, तव ६, संजमे ६. अ बोधव्वे । सचं ७. सोनं ८, अकिं-चणं ९, च बंभं १०, च जधम्मो॥१॥" भावना:-'अनित्यता १ मशरणं २. भव ३ मेक- स्व ४ मन्यतां ५ । अशौच ६ माधवविधि ७. संवरं ८ कर्म- निर्जरां ९, ॥ ६॥ धर्मस्वाख्याततां १० लोकं १२. द्वादशी बोधिभावनां १२ ॥" चारित्राणि-प्रागातिपातविरमणादीनि, प्राणा इन्द्रियादयो दश. "पञ्चेन्द्रियाणि त्रिविधं बलं च, उच्छ्- वासनिःश्वासमथान्यदायुः । प्राणा दशैते भगवद्भिरक्तास्तेषां वियोगीकरणं तु हिंसा ॥ २ ॥ तेषां प्राणानामतिपातः प्राणाति- पातः जीवस्य दुःखोत्पादनं. न तु जीवातिपातः. तस्माद्विरमणम् । एवं मृपावादविरमणादीनि. अथवा "सामाइअत्य पढम, छेओव- झावणं भवे बीअं । परिहारविसुद्धीअं, सुहुमं तह संपरायं च 1॥ १ ॥ तत्तो अ अहक्खायं. खायं सव्वंमि जीपलोगम्मि । जं चरिऊण सुविहिआ. पचंतयरामरं ठाणं ॥ २ ॥" अथ निज- राभेदानाह- (१०) ईर्याभाषेपणादाननिक्षेपोत्सर्गरूपाः पञ्च समितयः । तत्र लोकातिवाहित मार्गे पदं पदं चक्षुपा पश्यतीतीर्यासमितिः ? निरवद्यवचनजल्पनाद् भापासमितिः२, द्विचत्वारिंशद्दोपरहिताना- दिग्रहणादेपणासमितिः ३, सम्यग्विलोकितासनादिग्रहणानिक्षेपा- चादानग्रहणसमितिः ४,'निर्जीवस्यण्डिलेषु खेलजल्लादिपरिष्टापनान् पारिष्टापनिकासमितिः ५ । इति पञ्च समितयः । पापव्यापारेभ्यो मनोवाचायगोपनान्मनोवचनकायगमयः । ॥ द्वाविंशतिः परी- पहा:-त्र बुभुक्षायाः सहनेन क्षुत्परीपहः १, तृष्णायाः सहनेन हट्परापहः २. शीतत्तौं शीतसहनेन शीतपरिपहः :. उणतो ता- पसहनेन तापपरिपहः ४. वर्षाकाले देशमशकसहनेन दंशमशकप- रीपरः ५. वसादिपरिग्रान्यागेन तन्नान्यपरीपहः ६. जीवाना- ·( ३६ ) ॥ श्रीनवतस्पपरिशिष्टानि.नं. ध थी ज. (तथी १० ) ॥ पद्रवस्य सम्यक्सहनेन अरनिपरीपहः ७, स्त्रीरूपादिदर्शनादलोभत्वेन स्त्रीपरीपहः ८, गोचरचर्यायामरसविरसाहारग्रहणान्मनस्यविषादेन गोचरचर्यापरीपहः ९., स्त्रीभिः सहकस्थ्येऽपि चित्ताक्षोभेन निप- धापरीपहः २०, खरशिलाकाटोपरि शयनाच्छय्यापरीपहः ??, दुर्वचनतर्जनसहनेन आक्रोशपरीपहः १२, यन्त्रादिपीडासहनेन वधपरीपहः १३, दातृकुलागमनापार्थिनः भिक्षाग्रहणेन याञ्चापरी- पहः १४, कर्मवशात् गृहस्थगृहे ऽन्नपानादिसामग्र्यां सत्यामपि तदप्राप्तावदीनचित्तबादलाभपरीपहः १५, ज्वरातीसारादिरोगसह- नेन रोगपरीपहः १६, तृणकण्टकादिव्ययासहनेन तुणपरीपहः १७, मलसहनेन मलपरीपहः १८, निरस्कारापमानसहनेन सत्का- रपुरस्कारगरीपहः १०, प्रज्ञादिदर्पसहनेन प्रज्ञापरीपहः २०, अ- ध्ययनक्लेशसहनादज्ञानपरीपहः२१,जिनवचनाश्रयानेन सम्यक्त्व- परीपहः २२ ॥ एवं द्वाविंशतिः परीपहाः ॥ 'जधम्म'त्ति क्षान्त्या- दिको दशविधो यतिधर्मः, तत्र सहिष्णुत्वं क्षमा १, निरहङ्कारता माईवम् २, निायित्वमार्जवम् ३, सद्भावः सत्यम् ४, अलो- भत्वं शौचम् ५, प्राणिदया संयमश्चेन्द्रियनिरोधः ६, इच्छानिरोध- स्तपः ७, निर्ममत्वं त्यागः ८, निष्परिग्रहसमाकिञ्चन्यम ९, अ- मैथुनत्वं ब्रह्मचर्यम् १०, इति दशविधो यतिधर्मः ॥ ‘भावण 'त्ति पदार्थानां क्षयाविनाशिवमनित्यम् १, त्राणाभांवाज्जीवानामशरणम् २, चतुर्दशरज्ज्वात्मके लोकेस प्रदेशो नास्ति यो जीवैमरणेन न स्पृष्ट इति भवः ३, एक एवोत्पद्यते विपद्यते काण्यनुभवति चैकत्वम् ४, देहधनवन्धेभ्यो ह्यात्मनो भिन्नत्वचिन्तनमन्यत्वम् ५, सप्तधातु मयदेहस्याशुचिलचिन्तनादशुचित्वम् ६, मनोवाकाययोगैः शुभा- शुभकार्जनमाश्रवः ७, सर्वाश्रवद्वारनिरोधात् संवरः ८, संसार- बीजभूतकर्मणां जरणा निर्जरा ९, अहंदाख्यातधर्मश्रवणाद्ध- मः १०, स्थित्युत्पत्तिव्ययात्मकद्रव्यपूरणकटिस्थकरवैशाखस्थान- .

·॥ अव वृत्त्यादिसमेतं नवतत्त्वप्रकरणम् ॥ (३७ ) स्थितलोकचिन्तनालोकभावना ११, जैनतत्त्वनिश्चयावगमाही- धिरिति १२ । एवं द्वादश भावना ॥ 'चारित्त'त्ति चारित्राणि पञ्च, तत्र त्रसस्थावरशत्रुमित्रादिषु समभावकरणात्सामायिकम् १, व्रतपर्यायच्छेदाच्छेदोपस्थापना २, चत्वारस्तपः कर्तारश्चत्वारो वै- यावृत्त्यकर्तार एको वाचनाचार्य इति नवको गणः । तत्र चत्वारो निद्दिष्टं तपः कुर्वन्ति चलारो वयात्त्यकराः कल्पस्थितस्तयाचा- म्लानि यावत् पण्मासाः। तदन्ने वैयावृत्त्यकरास्तपः कुर्वन्ति, सचा- चाम्लानि यावत् पण्मासाः। ततः कल्पस्थितस्तपःशेपास्त्वाचाम्लानि। एवमटादशमासपमितिः परिहारविशुद्धिर्नामचारित्रम् ३, सच- लनक्रोधमानमायालोभवन्धविच्छेदेन मूल्मलोभोदये दशमगुणभ्याने वर्तमानस्य मूल्मसम्परायचारित्रम् ४. क्षीणमोहस्य उपशान्तमोहन्य वाउपशान्तमोहमीणमोहसयोग्ययोगिगुणस्यानस्यस्य ययाख्यातचा- रित्रम् माइति चारित्रपञ्चकम् । एवं पञ्चभिः समितिभित्रिभिर्गप्तिभि - विशन्यापरीपर्देशया यतिधर्मेण, द्वादशभिर्भावनाभिः, पञ्चभिक्षा- रित्रेरेकीकृन्य सप्तपञ्चाशद्भेदाः संवररेनिगायार्थः ॥ संवरतच्चमुक्त्वा सप्तमनिर्जरातत्वस्वरूपं गायापादनाह- (मा० अ) समिर इति '-संवरतावस्य समपंचायत भेदाः । ते च प. ज्ञातव्याः । यथा समितयः पंच, गुनयम्लिमः परीषहा द्वाविंशतिः, यतिधर्मा ददाभेदः, भावना द्वाददाधा, चा. रिमाणि पंच. पवं प्रवेण मभित्यादीनां पग्णां उत्तगहमोनभद. संख्यायोजने मर्याग्रेिण समपंचााद भंदा सातव्याः । १५ ममि- नयः पंच र्याममितिः ६, भाषामितिः २. एपणासमितिः . आदाननिपणासमितिः १. राष्टिापनिकाममितिः ५. । हर सम्पद प्रास्नाह प्रवचन नुमारेण इतिः गमन समितिः ।। यांचाः गमनस्य ममितिः मितिः। माग गच्चन युगमा दत्तदृष्टिः माधुः ममस्तीयानां रक्षां कुर्वन् पानि मायनमितिः निभादः। , भाषाममिति. भारया निरपरनन्द मानन: मापासमितिः। एपणाममितिः या हिरवारिंशदोपरिद- २.

·(३८) ॥ श्रीनवतत्त्वपरिशिष्टानि. नं. घ थी ज. (६ थी १०) । जित: आहार: माधुभि: गृह्यते सा एपणासमितिः । ३, आदान- निक्षेपसमिति: आदानं वस्तूनां ग्रहणं निक्षेपो वस्तूनां स्थापनं, तयो: आदाननिक्षेपयो: समितिः, यद वस्तूनां ग्रहणं मोचनं तत् प्र- थमं चक्षुपा निरीक्ष्य ततो रजोहरणादिना प्रमाऱ्या विधीयते सा आदाननिक्षेपसमितिः इति भावः। १, पारिष्ठापनिकासमितिः प- रिण्ठाप्यते परित्यज्यते सदोषादिवस्तु सा पारिठापनिकास- मितिः। यत्र कफमूत्रमलादिनिर्जीवस्थाने यतनया परिष्ठाप्यते सा पारिष्ठापनिकासमितिः । ५, एवं पंच समितयः व्याख्याताः। अथ गुप्तयः तिनः मनोगुप्तिः १, वचनगुप्तिः २. कायगुप्तिः । ३, तत्र मनोगुप्ति: विधा आंतरौद्रध्यानानुबंधिकल्पनाजालपरिहारः १. धर्मध्यानानुबंधिनी माध्यस्थ्यपरिणतिः केवलज्ञानिनी योगनिरो- धावस्थायां सकलमनोद्रव्यनिरोधश्च ३. इति मनोगुप्तिः । वचन- गुप्तिः द्विधा भूसंज्ञादिपरिहारान् मौनाभिग्रहः । ' वाचनापृच्छ- नादिषु मुखवत्रिकाच्छादितवक्त्रस्य भाषमाणस्यापि वानिय- न्त्रणं । २, वचनगुप्तिः सर्वथावचननिरोधनिरवद्यसम्यग्वचन- भाषणाभ्यां कृत्वा द्विभेदा, भाषासमितिः पुनः सम्यक्वचनप्रवृत्ति- रूपतयां एकभेदा एव इति वचनगुप्तिभाषासमित्योभैदः । का- यगुप्तिः द्विधा उपसर्गादिसद्भावे कायोत्सर्गादचलनं, केवलिनां योगनिरोधावस्थायां सर्वथा शरीरचेष्टापरिहारः वा १.तथा सिद्धां- तोक्तविधिना मुनीनां कायव्यापारस्य २ । एवं तिस्रो गुप्तयः व्या- ख्याताः । ३, अथ परीषहाः द्वाविंशतिः । शुधापरीषहः निरवद्याहारालाभे क्षुधा सहनीया, न पुनः सावद्याहारग्रहणं कार्य इत्येवंस्वरूपः । १, पिपासापरीषहः तृषा सहनीया, न पुनः गाढतृषापीडितैरपि सञ्चित्तजलं पेयं । २, शीतपरीपहः का- योत्सर्गविहारादिकुर्वतां शीतं लगति तत् सहनीय, अग्निसेवादि न चिंतनीयं । ३, उष्णपरीषहः ग्रीष्मतापाक्रांतैरपि स्नानवायुव्यं- जनवातायनश्रयणादि न विधेयं, आतापनादि कष्टं सहनीयं । ४, दंशमशकपरीषहः कायोत्सर्गादिषु दंशमशककृता विघाताः सह- नीयाः । ५, अचेलपरीषहः मानप्रमाणोपेतैर्वस्त्रेमलिन जीर्णशीर्णै- रपि खेदो मनसि न कार्यः। ६, अरतिपरीषहः अमनोज्ञोपाश्रया- हारादिषु अर तिः न कार्या । ७, म्रीपरीषहः स्त्रीणां मनोहररूप- विभूषाविलासंवाक्यहावभावादिकं दृष्ट्वा चित्तक्षोभो न कार्य ८,.

·! अव वृत्यादिममेतं नकारयकरणम् ॥ (३) चर्यापरीषहः वायुवत् अप्रतिवद्धतया विहारः कार्यः. न पुनः एकत्र वातः । ९. नैपेधिकीपशेषहः मशाने शून्यागारे सर्पविले सिंहगु- हादिषु कायोतर्गन्धेः नानाविधोपनर्गतदभावेऽपि अशिष्टा केटा न कार्या । १९. शय्यापरीपहः उमाबचानु शय्यानु शीतोहा- लादी मनति उढेगों न विधेयः । ११. आक्रोशपरीषहः अमान- लोकप्रोक्तवैभाष्यवाक्यश्रवणे कोपो न कार्यः वृहप्रहारिवत् । १२. वधपरीपहः कोपि दुगन्मा नाधना वधं करोति तथापि लावुभिः प्राधीन विधेयः कंदकसरिशिष्यवन । १३. याचापगंधा भिक्षावृत्तिकाले पन्गृहेषु याचने दुः मननि न धार्य । १४. ह. लाभपरोषहः अंतगयकोदयान निदोपभिक्षान्दाभाभावेऽपि दिने उद्वेगो न कार्य: हंदणकुमारवत । १२. गंगपनीपहः उग्रगेगम- वैपि आध्यान न कार्य. सम्यक् म मनकुमारराजर्षिरत् । १६. तृणपतीपटः नमारकादी दभांदितणव्यापार देहपीडायामपि न चिन्यं । १९. मलपीपहः मलन्दादि दागेशन न कदनीय, किंतु शवजीवं मन्या महनीयं । १८. मत्कारपुरन्धारया यहुदोकनरेभ्वादियनन्तृति वंदनाद: विनोन्मादी न कार्य. . न्या मनमि न कार्य । १९. प्रतापगया: यशानदार आत्मीयनिन गर्यो न कार्य: । २०. अजानपरीपा: ना. कर्मोदयान पटनापि पाटो नागनि नथापि द मर्मा सायं. किंतु इ. विपशक पर चियः । १. सरन्याया: जिनदाननविपये देवगुरुधर्मविषये च गंदे न दियः : ६. हाविंशतिः परीपता च्याख्याना । सपनिमा :- ददाप्रकार अमामार्दवावनिलभमान विपनामाग्रस्प । १. मादयं मधोमायः माई का : आज नाभावः. माययागः । नि:: । नप: दान दिलाया । बम प्रा. प.६.१ सदभ्यो नमः CिRF बजार मा माननिरः । ... तिम दिने विमर, दिर ཀཱནྡྷ ལ་ ན་འ ན ཎ: ; मदनपशि.... ( , ·६४० ) ॥ श्रीनवतावपरिशिष्टानि. नं. घ.थी ज.(.६ थी १० ॥ अशरणभावना २, भवभावना ३, पकत्वमायना ४, अन्यत्वभावना ५, अशौचभावना ६. आप्रवभावना ७, संयरभावना ८, निर्जरा- भावना ९,धर्मभावना १०,लोकस्वभावभावना ११, योधिभावना १२, तत्र संसारे सर्वपदार्थानां अनित्यता यत् चिंत्यते सा अनित्यभा- षना । १, अशरणं देहिनां मरणादिभये संसारे शरणं किर्माप नास्ति इत्यादिचिंतनं अशरणभावना । २, जीवानां चतुरशीतिलक्ष- नीययोनिपरिभ्रमणचिंतनं भवभाधना । ३, एकाक्येय जीवः उ- त्पद्यते विपद्यते कर्माण्युपायर्यात भुक्त चेत्यादि चिंतनं एकत्यभावना 1 ४, जीवानां देहात् पृथरके सति पुनकल प्रादिधनादिपदार्थेभ्योऽ त्यंतभेद एकत्यम् . अत: तत्ववृत्त्या कोपि कस्यापि संबंधी नास्ति'-इत्यादि चिंतनं अन्यधभावना । ५, देहस्य सप्तधातुम- पस्य नय स्रोतांसि निरंतरं सर्वति मलमूत्रश्लेष्मादिवस्तूनि बी. भन्सानि सहचाणि संति, अत: 'शुचियं कुमः स्यात् ', इति चिंतनं अशीचभावना । ६, संसारमध्यस्थितसमम्तजीवानां मिथ्या- श्यकपायायितिप्रमादार्तगैद्रध्यानादिहेतुभिः निरंतरं फर्माणि पध्यमानानि मंति इतिचितन आश्रयंभायना । ७, मिथ्यात्वादीनां पंधदिनुभूतानां संघरणोपाया: मम्ययत्यादयः तेषां चिंतनं संघरभा- पना । ८. निर्जगभावना कमनि राख्या द्विधा सकामा अकामा च । तत्र मकामा माधूनां । अकामा च अज्ञानकरजनिता जीयानां । तर मकामा हादशप्रकारताविहितकर्मक्षयरूप।। १, अकामा पुनः निर्यगादिजीयानां नृपाबुभुक्षाछेदनभेदन मागंगहनाद्यकामकष्टमहनन यः कर्मक्षय: नद्रपा शानव्या । पर्वविधाया निर्जगया: चि. मनं निगमायना । १. दुम्तरसंमारमागरममुत्तारणप्रयतणप्रायश्री. जनप्रणीश्रीधर्मप्रभाचितः धर्मभावना । 10, चतुर्दशाज्या:म पलीकम्य फटिमम्यापितकरनिर्यप्रसारितपादपुरुषाकारम्ग धर्मा- धम निकायादिगदद्रयः परिपूर्णम्य लोकम्य चिंतनं रोक पायना । 1अनंतकालदुर्लभमनुष्या दमामग्रीगांगडपि दु:- जा प्रायो बोधिवी जीयानां इत्यादि नि+योधिभागना । १२, भवादशभावना; न्यान्याताः । १२. अथ गारिवाणि पंग । पा. বিশ্বায় বি মাহিগস-গাসিলি - मुभमंगमय ययान्यातनामानि । नत्र मामागि - पशव्यापारपत्यागानग्यशापामयनमा

·॥ अव वृत्यादिसमेतं नवतावप्रकरणम् ॥ . (४१)
ऐदोपस्थापनीयं गणाधिपेन प्रदत्तं प्राणातिपातविरमणादिपंचम-
हाप्रतरूपं । २, परिहारविशुद्धिकं नव साधवो गच्छात् पृथग् भू-
त्वा अष्टादशमासान् यावत् यसिद्धांतप्रोक्तरीत्या तपः कुर्वति तत्प-
रिहारविशुद्धिकं ज्ञेयं । ३, सूक्ष्मसंपरायं सूक्ष्मसंपरायाख्यदश-
मगुणस्थानकप्राप्तानां साधूनां यञ्चारित्रं तत् सूक्ष्मसंपरायं । ४,
यथाख्यातं सर्वेषु कषायेषु सर्वथा क्षयं प्राप्तेषु साधूनां यच्चारित्रं तत्
यथाख्यातं । ५. एतेषां चारित्राणां मध्ये सांप्रतं प्रथमचारिचायं
विमानमस्ति, शेषाणि त्रीणि चारित्राणि न्युच्छिन्नानि । एवं चा-
रित्रपंचकं व्याख्यातं । एवं समितीनां पंच भेदाः, गुप्तीनां त्रयः,
परीपहाणां द्वाविंशतिः, यतिधर्मस्य दश. भावनानां द्वादश, चारि-
पाणां पंच भेदाः, इति सप्तपंचाशनेदाः संवरतत्वस्य संजाताः ।
इति षष्ठं संवरतत्क्षेपतो व्याख्यातम । अथ सप्तमं निर्जरातवं
व्याख्यानयति
[इरियाभासेसणादाजे. उच्चार समिईसु य ।
मणगुत्ती वयगुनी. कायगुत्ती तहेव य ॥२०॥ ॥ ४२ ॥
खुहा पिवासा सीउपहं. देसाचेलारइत्थीओ।
चरिया निसीहिया सिज्जा, अक्कोसवहजायणा॥२७]टि।
[अलाभरोगतणफासा, मलसकारपरीसहा ।
पण्णा अन्नाण सम्मत्तं, ड्य बावीस परीसहा ॥२८॥४४॥
[खंतोमहवअजव, मुत्ती नवमंजमे अ बोडच्चे ।
'सर्च सोयं आरि-चणं च यंभं च जधम्मो ।। २९॥ ४॥
[पढममणिचमसरणं, संसारो पगया य अन्नतं ।
असुइत्तं आसव, संवरो य तह निजरा नवमी ॥३०॥४
[लोगसहावो घोही, दुल्लहा धम्मस्त साहगा अरिहा ।
एयाओ भावणाओ, भावयहा पयत्तणं ॥ ? ॥ ॥४७॥
[सामाइयत्य पदम, ओवट्टावणं भवे पीयं ।
परिहारविसुडीयं. सुहम ना संपरायं च ।। ३२॥ ॥४८॥

·४२ ) ॥ श्रीनयतत्वपरिशिष्टानि. नं. घ थी ज. (६ थी १०)॥ [तत्तो अ अहवायं, ग्वायं सबंमि जीवलोगंमि । जं चरिऊण मुविहिया, वचंति अयरामरं ठाणं ॥३३॥]४९ [(अ०) एता अष्टापि व्यावर्णितस्वरूपा इति सुगमाः ॥ [अणसणमृणोयरिया, वित्तिसंखेवणं रसच्चाओ। कायकिलेसो संलीण-या य वज्झो नवो होइ॥३४॥॥२०॥' [पायच्छित्तं विणओ, वेयावच्चं तहेव सज्झाओ। झाणं उस्संग्गोवि अ, अभितरओ नयो होइ ? [ (अ०) एते न्यावर्णयिष्यमाणस्वरूपे ॥ ] [आलोयण ? पडिक्कमणो २-भय ३ विवेग ४ मुलग्गो ५। तवच्छेय७मूल८अणव-या य ९ पारंचिए ?० चेव ॥३३॥] ॥१२॥ [ (अ०) आलोचनं १, प्रतिकमणं २, उभय मिश्रं ३,विवेक- स्त्यांगः ४, उत्सर्ग: कायोत्सर्गः ५, तपः ६, छेदः पर्यायांशवि- नाशः ७, मूलं सवपर्यायच्छेदः ८, अनवस्थाप्यता ९, पागंचित १० चेति दशधा प्रायश्चित्तानि ॥ प्रायश्चित्तभेदानुक्रवाथ विनयभेदा- नाह-] [भत्ती? बहुमाणो२ वन्न-जणणंः भासणमवन्नवायस्स४।' आसायणपरिहाणी, विणओ संखेवओ. एसो॥३७॥]५३ [(अ०) भक्तिर्बाह्यप्रतिपत्तिः १, बहुमानो मानसी प्रीतिः २. वर्णः श्लाघा तत्करणं ३. अवर्णवादस्य निराकरणाय भाषणं प्रतिश- 'ब्दनं ४, आशातनापरिहाणिरिति सझेपतो विनयः पञ्चधा ॥ ] [नाणस्स देसणस्स य, चरणस्स य तह तिविजोगस्स "विणओ लोगुवयारी, सत्तविहो विसयभेएणं ॥३८॥५४ ·॥ अब० वृत्यादिसमेतं नवतत्त्वप्रकरणम् ॥ [ (०) पुनः प्रकारान्तरेण विनयभेदानाह-ज्ञानदर्शनचा- रित्रमनोवचःकायलोकोपबारम्पविषयभेदान्मतविधोपि विनयः प्रतिपादितः ॥] [भत्ती तह बहुमाणो, तहित्याण सम्मभावणयं । विहिगहणम्भासो वि अ. एसोविणओ जिणुट्ठिो:१] [(अ.) ज्ञानविनयमाह-ज्ञानज्ञानिनर्भिक्तिबहुमानौ । तद- दृष्टार्थानां सम्यग् भावनं चिन्ततं. विधियोंगोपधानादिकोनेकप्रका- २ः, तत्पुरतरं ज्ञानग्रहणं, अभ्यासः परिचयञ्चेति. एवं भक्तिबहुमान- भावनग्रहणाभ्यासभेदात् विनयो ज्ञानविनयः पञ्चधा जिनोद्दिष्टःती- यंकरप्रतिपादिन इति । [सुस्तसणा अणासा-यणा य विणओ अ दसणे दुविहो! दसणगुणाहिपसु. कजई सुस्मृसणा विणओ ॥४०॥pal [(अ) दर्शनविनयमाह-दर्शनविनयो मृलतस्तावच्युशूपा- नाशातनाभेदाइविधा, इदमेवाह-शुश्रूषणाऽनाशातना चेति दर्शन- विषयो विनयो हिभेदः । तत्र शुश्रूषणोचितप्रतिपत्तितेवनात्मको বিনষী বহালধিৰ বিনিময়োনি নিন নি মানু:] [सकारम्भुटाणे. सन्माणासणपरिन्गहें तह य। आसण अणुप्पयाणं, किकम्मं अंजलिगही अ॥४]|२७ [(अ) शुश्रूषाविनयभेदानाह-शुभूपाविन्यो दशधा. ते वैवं. सत्कार: १. अभ्युत्थानं २, सन्मानः ३. आसनपरिग्रहः १. तथा च आसनानुप्रदानं ६, कृतिकर्म ६, अचलिग्रहः हलयोजन- मित्यर्थः ७] [इंतस्स हिगच्छणया.ठिअस्म नह पज्जवासणा भणिआ गच्छनाणुदयणं. पलो सुस्नमणाविणओ॥४२॥ ८ ॥ [ (अ) आगच्छतोऽभिगमनं ८. स्थितम्य तथा पर्युपानने ·। (४५) ॥ श्रीनयतवपरिशिष्टानि. नं.घ थी ज. (६ थी १०)॥ सेयनम् ९, गच्छतोऽनुव्रजनम् १०, पप दशपिधः शुश्रपायिनयो भणित: । तदासेयनादर्शनशुद्धिः स्थिरता च जायत इत्येष दर्शन विनय उच्यते ॥] [तित्थयरधम्मआयरिय-वायगे थरकुलगणे संवे। संभोइअ किरियाप, मइनाणाईण य तहेव ॥ ४३ ॥२१॥ [ (अ०) अनाशातनाविनयं पञ्चचत्वारिशद्धेदमाह-तीर्थ- करः १, धर्मः २, आचार्यः ३, वाचक उपाध्यायः १, स्थविरो वय:- 'पर्यायश्रुतैः ५, कुलमेकाचार्यसन्ततिः ६, गणो मिथःसापेक्षकुलत्रय- समूहः ७, संघः ८, सम्भोगः समानधार्मिकाणां परस्परेण भक्ता- दिदानग्रहणरूपः, तद्वान् माम्भोगिकः : ८, क्रिया अस्ति परलोकोऽ- स्त्यात्माऽस्ति च सकलशाकलङ्कितं मुक्तिपदमित्यादिप्ररूपणा- त्मिका १०, मतिज्ञानादीनि पञ्च ज्ञानानि १५, इत्येतानि पञ्चदश- पदानि, तेषाम् ॥] [आसायणवजणया, पासिं तह य भत्तिवहुमाणो । वष्णस्स य संजलणं, होइ अणासायणाविणओ॥४४]३० [ ( अ० ) आशातनवर्जना १, भक्तिवहुमानः, भक्तिर्बाह्या पर्यु. पासना, तत्सहिनो बहुमान आन्तरः प्रीतियोगः २, वर्णसज्वलनं च सद्भूतगुणकीर्तनेन यशोदीपनम् ३, पूर्वोक्तानां पञ्चदशानां आ- शातनवर्जनादित्रितयकरणेन भवत्यनाशातनाविनयः पञ्चचत्वा- रिंशद्भेदः ॥ एतेनापि भवति दर्शनशुद्धयादिरिति ॥ उक्तो दर्शन. विनयो विभेदोऽपि ॥] सिामाइआइचरणस्स, सद्दहाणं नहेव कारणं । संफासणा परवण-मह पुरओ भवसत्ताणं ।। ४२]॥३१॥ [(अ) चारित्रविनयः सामायिकादिचारित्रभेदेन पञ्चधा भणितोपि श्रद्धानादिभेदैर्गुणितः पञ्चदशधा, तत्र सामायिकादेः श्रद्वान रुचिः १, कायेन स्पर्शनं पालनम् २, भन्यानां पुरतस्तसद्- गुणवर्णनाथुपदेशेन प्ररूपणमिति ३॥] .

·॥ अष० वृत्त्यादिसमेतं नघतत्वप्रकरणम् ।। (४५). [मणवयकाइअविणओ, आयरिआईण सबकालंपि । अकुसलमणाईरोहो, कुसलाण उदीरणं तह य ॥४६३२ [(अ) सदैवाचार्यादीनां प्रत्यशुभमनआदीनां निरोधः. शुभानां च प्रेरणं, स मनोवचःकारिकविनयः, एते मनोवच काय- विनया:प्रत्येकं प्रशस्ताप्रशस्तभेदेन द्विभेदाःप्रशस्तस्य प्रवर्तन नि- राहतुः, अप्रशस्तस्य च निवर्तनम् । तावपि प्रत्येक सप्तभेदौ । प्रशस्तमनोविनयस्य तत्रापापातावद्याक्रियनिरुपलेशानाश्रवकरा- अपिकराभूताभिशकनानि भेदा.. तदितरे चाप्रशस्तस्य । पर्व वचलोपि द्विभेदस्य । प्रशस्तकायल्य चायुक्तगमनस्थाननिषदन. वरवर्तनोल्लंघनप्रलंघनसन्द्रिय योगयुचनानि । इतरस्य त्वना- युक्तानि । [अन्भासत्यण छंदोगु-वत्तणं कयसुपडिकई । नह य कारिअमित्तकरणं, दुक्खत्तगवेसणा तह या४७]३३ [(अ) लोकोपचारविनयः नतधा, तत्राभ्यासातनं गौर- वाहत्य समीपवृत्तिता १. छन्दोऽनुवर्तनं आराध्यस्य छन्दोऽभि- प्रायस्तदनुसरणम् २. कृतनुप्रतिकृति विनयात्प्रतादिता गुरवः श्रुतं दाल्यन्तीत्यभिप्रायेणाशनादिदानप्रयत्नः ३. कार्य ज्ञानादि. तन्निमित्तं करणं भक्तादिदानम् ४, दुःखार्तस्य ग्लानीभूतस्य भैष- ज्यादिना गर्वेषणं दुःखार्तगवेषणा ५ ॥] [नह देसकालजाणण, सहन्येसु नहाणुकूलत्तं । लोगोवयारविणओ, सत्तविहो होइ विण्णेओ॥४८] ३४ [(अ) देशकालज्ञान अवसरोचितार्यसम्पादनम् ६. सर्वा- धेषु तथानुकूलत्वं आराध्यसम्पन्धिषु सर्वप्रयोजनेष्मानिफूल्दन . एष लोकोपचारविनयः सप्तविधी विज्ञेयो भवति !!] [आपरिय उवज्झाए, घेरतवरली गिलापनेहाण। माइम्मिा कुलगणसं-प्रवेआवयं ददद दसहा ॥४] ·(४६) ॥ श्रीनयतत्यपरिशिष्टानि. नं. घ थी ज.( ६ थी १०)॥ [.(अ.) वैयावृत्यभेदानाह-आचार्योपाध्यायो प्रतीतो, स्थ- विरः पूर्वोक्तः, तपस्वी अष्टमादिविकृष्टतपोवान्, ग्लान आत्तः, शैक्षी नवदीक्षितः साधर्मिकः समानाचारवान्, कुलगणसंघा: प्रा- गुक्ताः, पतेषां दशाना विषयभेदात् वैयावृत्यमपि दशधा भवति ॥] [आयरियउवज्झाये, तवस्सिस्सेहे गिलाणसाहसु । समणुन्नसंघकुलगण-वेयावच्चं हवइ दसहा ॥५०॥] ६६ ॥ [(अ) एषा शब्दपरावृत्त्या व्याख्यातस्वरुपैव ॥ [चायणा पुच्छणा चेव, तहा य परिअदृणा । अणुप्पेहा धम्मकहा, सज्झाओ होई पंचहा ॥५१॥ ३७ !(अ०) म्याध्यायभेदानाह-याचना मृप्रार्थपठनपाठनादि १. पृच्छगा मन्दिग्धमूनार्थस्य गुर्वाद: प्रश: २, परिवर्तना पर्यप- टितमूग्राम्यायतनम् ३, अनुप्रेक्षा अर्थचिन्तनम ४, धर्मकथा ध- मोपदेश इति स्वाध्यायः पञ्चधा भति ५ ॥ [माणं चयधिहं ग्वन्ट, अहँ मई तहेव धम्म च । मुक्कं पुण पायं, चउविहं चेव नाय ॥ ५२ ॥ ॥ ६८ ॥ ( अ०) यानं चतुर्विध, यति निधये, आर्न गैद्रं तथैव धम्मच शामिति । गुनः प्रत्येक चतुर्विधमेय शातगम । लक्ष णादीनामगि चतुर्विधन्य ध्यानातकादग्यलोक्यम | आगीनगी. निवृनिकरणेत धनगोश प्रयत्नेन निर्जगोनत्यमिति । [पटम अन्नाणं, बी हं हमे भवफलाई । नह पम्मं तुग्निं, मुक्कं दो नुकबहे ॥३॥] ॥३१॥ .:) प्रथम प्राध्यान, द्वितीय गें, इमे मग मला ने गगमोहम्मकायादवयोनि । ती धाग, नया नई गमावादना: ॥ [द गगडावत, अग्निा गुन्हमनपाणाणं ॥ मागी मात्र अत्र, ऋगायमरकाम माग || 2010 - ·॥ अव वृश्यादिसमेतं नवतत्वप्रकरणम् ॥ ( १७.) [ ( अ० ) उत्सर्गस्त्यागः, स च हि विधः द्रव्यतो भावतः । द्रव्यतश्चतुर्धा गणदेहोपध्यतिरिक्ताशुद्धभक्तपानोत्सर्गभेदात् । गण: पूर्वोक्तः, तस्य ज्ञानाद्यर्थ परगणोपसम्पत्ती त्यागः, जिनकल्पाद्यर्थ वां । देहः सचित्ताचित्तात्मकः, तत्रानाभोगादेः कारणतो वा गृहीतत्य स- चित्तदेहस्य, कलेवरस्य चेतरस्य । अनयनेन स्वदेहत्य वा। उपधेर्व- स्वपात्रादिकस्य । अनिधिसंचयत्वान्मुनिधर्मस्य दानस्य च सा- ध्वपेक्षयाऽनेकदोषशबलत्वादधिकयोरशुद्धयोरनेषणीयादिदोषयुजी- भक्तपानयोश्चेति । भावतबिधा कषायाणां भवस्य कर्मणश्चोत्त- स्त्यागः । अभ्यन्तरतपोभेदानां विनयादीनां विशेषतः स्वरूपं भगव- तीपञ्चविंशशतकषष्ठोद्देशकादवसेयम् ।। चारसविहं तवो नि-जरा य बंधो अचउविगप्पो य । पयइ ठिइअगुभाग-प्पएसमेएहिं नायवो ॥१७॥ ॥७॥ (प्रा० अ०)-बारस' द्वादशविधं तपोविधान निर्जरा अणसणमूणा १ . पायच्छित्तं विण " । अ- भ्यन्तरकं मध्यवर्ति तपो भवति, अन्तःकरणच्यापारप्राधान्यादन्य- नोथिकानभ्यस्तत्वात् बान्धद्रव्यानपक्षत्वाच । अथ बन्धभेदानाह- पन्ध्रश्चतुर्विकल्पञ्चतुष्प्रकार: प्रकृतिस्थिनिरसप्रदेशबन्धभेदात् । मिथ्यात्वादिभितुभिः कर्मयोग्यवर्गणापुद्गलैंरात्मनः क्षीरनीरबहू- न्ययपिण्डवद्वान्योन्यानुनमाभेदात्मकः सम्बन्धो बन्धः । स्थितिरसप्रदेदारूपाणां वन्धानां यः समुदायः स प्रकृतिवन्धः ।। अध्यवसायविशेषगृहीतत्य कर्मदलिकस्य यत् स्थिरिकालनिय- मनं न स्थितिवन्धः २ । कर्मपुद्गलानाभेव शुभोऽशुभो वा घात्य- घाती या यो रसः सोऽनुभागवन्धः ३ । कर्मपुद्गलानामेव यद् ग्रहणं स्थितिरसानिरपेक्षदलिकनइख्याप्राधान्येनेव करोति प्रदेशबन्धः ४. । उनं. २-"प्रकृति: समुदायः स्यात् , स्थिति: फालायधारणम् । अनुभागो रसो शेयः प्रदेशो दलमंचयः । इदं प्रत्यादिस्वयं मोदकदृष्टान्न भाव्यन । रथा घातविनाशि- द्रव्यनिप्पो मोद... प्रवृल्या पातमुपशमयति. एवं कफपित्तपोपि भायना कार्या । दरषभाया प्रपतिः । स्थितिस्तस्यैव दास्यचिदि- नमेयं, अपररच तु दिनयं, एवं हास्यचिमासादिहमति सर्ट -

·No text on this page.

·॥ अव० वृत्त्यादिसमेतं नवतत्वप्रकरणम् ॥ (४९) मोहनीयेऽष्टाविंशतिः २८, आयुष्के चतस्रः ४, नाम्नि व्युत्तर शतं १०३, गोत्रे २, अन्तरायपञ्चक ५, एवमष्टपञ्चाशच्छतप्रकृतीर्ना मध्ये काश्चनापि प्रकृतीः प्रत्यहं जीवो वनातीति । 'ठिइ स्थिति:- कालावधारण, जीत्र एकेन कपायोदयात् कार्यानुक्रमेण कम्मोत्कृष्ट स्थितिं करोति, तथाहि-ज्ञानावरणदर्शनावरण-वेदनीयान्तरायेषु त्रिंशत्सागरकोटाकोटीः, आयुपस्त्रयस्त्रिंशत्सागरोपमानिति । नाम गोत्रयोविंशतिकोटाकोटीः। मोहनीये सप्ततिकोटाकोटीः। जघन्या तु वेदनीये हादशमुहूर्त्तान् , नामगोत्रयोरष्टावष्टौ ।शेषाणामन्तर्मुहूर्नमिति । 'अणुभागमिति'- अनुभागो रसविपाकः, नत्राशुभप्रकृतीनां घोपा- तकीनिवद्वित्रिचतुःस्थानक्वायवदत्यन्तकटुकविपाकः । शुभप्रकृतीना- मिक्वायरन्मधुरो विपाको जीनानुभूयते । 'पएस त्ति प्रदेशव- न्यस्तु कर्मणां दलपाटकं, तत्र तेषां प्रशानां वंदनीये सर्वोत्कृष्ट विभागः, यतस्तस्य सौः प्रदेशः प्रकटता न भवति । ततोऽन्येपां कर्मणां निजनिजस्थितितारतम्यानुसारेण दलपाटकवृद्धिरिति । वन्ध'४श्चतुष्पकार इति गाथार्थः। वन्धतत्वमुक्त्वा नवमं मोक्षतत्वमाह- { सा० अ० । 'बारसविहं' इति । तत्र वारसविहं इति- पदमे ग्राह्य द्वादशप्रकारं तपो निर्जरा प्रोच्यते । तत् तपो ब्राहशाभ्यंतरभेदाभ्यां द्विधा स्यात् । तत्र वापर अनशनोरनोदरतारवृत्तिसंक्षेपरिनत्यागकायले शरसलीनतादलक्षणं । तत्र अनशनं आहारपरित्यागरूपं द्विधा इन्वरं यावत्कधिकं च । १, इत्वरं चतुर्थपष्टाष्टमादि, याव- काधिक यावन्नीवमनशनग्रहणरूपं । ऊनोदरता एकद्वियादिक- वलहान्या ज्ञेया । २. वृत्तिसंक्षेपः द्रव्यक्षेत्रकालभावविषयाभिग्रहण रूपः । ३. यथा धीमहावीरस्य चतुर्विधाभिमहमंदनवालया - रितः । रसत्यागो विकृतिपरित्यागः । १.कायदेशो लोवादिक- एनहनं । ५. संलोनता चतुर्विधा इंद्रियरूपाययोगनिवारपरादि- विजितोपाधयनियतन देशातव्या । ६. एवं दानं तपः पविध लोकपत्तिद्रं व्याख्यातम् । अब आन्यतरं तपः पदिदं । गाधामध्यात् तपः पधिं ४ ·२, चैयावृत्य - (५०) ॥ श्रीनवतवपरिशिष्टानि. नं. घ थी ज.(६ थी १०)॥ चित्त-१विनयरवैयावृत्य३स्वाध्यायध्यानोत्सर्गहनामकं । तत्र प्रायश्चित्तं निजानि पातकानि यथालमानि गुरूणां स्तात् यत् आलोच्यते गुरुप्रदत्तं च तपः समाचर्यते तत प्रायश्चित्तम् । १, विनयः सप्तप्रकारः ज्ञानश्दर्शनरचारित्र३ मनोश्वचन५कायदलोकोपचारिकभेदेतिव्यः । आचार्योपाध्यायतपस्विग्लानादीनां अन्नपानादिसंपादनविश्राम- णादिरूपं । ३, स्वाध्यायः वाचना-पृच्छना-परावर्तना- नुप्रेक्षा-धर्मकथालक्षणः पंचभेदः । १, ध्यानं आतौद्रधर्म- शुक्लरूपं । ५, तत्र आर्तगैद्रयोः परिहारः, धर्मशुक्लयोः स्वीकारः, एती परिहारस्वीकारी ध्यानं कथ्यते । उत्साँ द्रव्यभावभेदाद द्विधा । तत्र आद्यः चतुर्धा गण१देशोधिभक्तत्याग- भेदात्१ । भावतः पुनः क्रोधादिपरित्यागो ज्ञातव्यः२६, एवं पदप्रकार आभ्यंतरं तपः प्ररूपितं । आभ्यंतरं फम्मात्प्रोच्यते । यती मोक्षप्राप्ती अंतरंगकारणमिदं ततः आभ्यंत कश्यते । सप्तमं निर्जगतरयं व्याख्यातं । अथ अष्टमं बंधतचं 'प्ररूपयति'। संधी इति' बंध: कर्मभिः मह जीयानां संपः, यथा क्षीर- नीरयोः अन्ययःपिंदयो । म चतुर्धा प्रकृति र स्थित्यारनुभाग३- प्रदेशभेदेतिव्यः । एतानेव चतुरो भेदान. व्याख्यानति । प्रकृतिः स्वभावः परिणाम इति भावः । तिबंधः कालग- रिमाणं । अनुभागी रसः कथ्यते । प्रदेशः पुदगलपरिमाण- सपः । एते चत्वारोऽपि भेदा मादकवृष्टांतन दातव्याः । गया यधिन्मोदकः तत्तद्रव्यसंयोगनिष्पन्नी यातं पि गोमाणं गा गेन म्यम्पेण इंति स म्यभायः कथ्यते । १, यथा पुनः ग पल मोदकः पक्षं मायं द्विमा त्रिमामं चतुर्मामादि यायत गलेनेव मण निष्टति मा तिः कागते । २, यथा पुनः ग एम मोदय: - भिन्मधुगे भनि कशिपुनः कर्मति फशित्तीयो भनि यत ग ग्मः पश्यने । ३. यथा पुनः म गय मादयः कथित अलपदलागि- নানিয়: লি: মুরনি: স্থগির শুনানিণ : मयं मादक प्रगटपरमाणं म्यान म प्रदेशः । ४, गवं कर्मणां बंधापि चना प्रकारे सातव्यः । तथादि । कानिमित प्रानावर সাইবি মাহি ওঁ ৰ শাৰি আলি ন +সান म 'प्रातिया प्राच्यने । मागंय पुनः कर्माणि कामिनि गतः ।

·॥ अव० वृत्यादिसमेतं नवतत्वप्रकरणम् ॥ :(५१) अंतर्मुहूर्तस्थितिकानि भवंति, उत्कृष्टतच कानिचित् विशतिकोटा- कोटिसागरोपमप्रमाणस्थितिकानि भवति । कानिचित् त्रिंशत्कोटा- कोटीसागरप्रमाणस्थितिकानि भवंति, कानि पुनः सप्ततिकोटाको- टीसागरप्रमाणस्थितिकानि भवति । एवं यावंतं कालं बद्धानि कर्माणि तिष्ठति स स्थितिबंधः कथ्यते। तथा तेषामेव पुनः कर्मणां केषांचिन्मधुर रसः त्यात् केषांचित् कटुकरसः स्यात् केषां पुनस्ती- व्ररतः स्यात् त 'रतबंधः कथ्यते। तेषामेव पुनः कर्मणां यत्पुद- गलपरिमाणं भवति स 'प्रदेशबंधः कथ्यते । यदुक्तं " पगई होइ सहावो, ठिबंधो होइ कालपरिमाणं । अणुभागो होइ रसो, पएसबंधुत्ति परिमाणं ॥ १॥ एवमष्टा बंधतत्वं व्याख्यातम् । अथ नवनं मोक्षतत्त्वं व्याख्यानयति ॥ । [पयइटिइरसपएसा, तं चउहा मोयगस्स दिलुता। सूलपग उत्तर-पगई अडवन्नसयभेयं ॥५५॥ ॥७२॥ [(अ०) प्रकृतिस्थितिरत्तप्रदेशानाश्रित्य तत् कर्म चतुर्धा, शेयं स्पष्ट व्याख्यातस्वरूपञ्च ॥] [इहनाणदसणादरण-देय लोहाउनालगोयाणि । विग्धं च पणनव अ-वीस चा तिसय दुपणविहं]७३ [(स.) सुगमा, कर्मणोऽष्टों मूलप्रकृतयत्तदुत्तरभेदसंख्या च भणिता इति ।। [पड? पडिहाररसिमज-हडचित्तक्कुलाल भंडगा- रीणं ८। जह एएसिं भावा, कम्माण वि जाण तह भावा ५७]७४ [ ( स० ) परप्रतिहार्यतिमद्यहडिचित्रकरकुलालभाण्डागा- रिणां यथैषां भावाः स्वभावाः, कर्मणामपि जानीहि तथा भावा- न् । पटत्याच्छादकत्वं स्वभावः, प्रतिहारिणो निरोधः असिपदेन मधुलिप्तासिग्रहणम्, तस्य च सुखदुःखदानम् , मद्यस्य विहलीक- रणम् , इडेनिनन्तुमनतोपि प्रतिवन्धकत्वम् , चित्रकरस्य शुभाशु-

·No text on this page.

·॥ भवः वृत्यादिसमेतं नवतत्यप्रकरणम् ॥ . (५३) [ (अ०) यथा निपुणचित्रकरो (चो) क्षार(चो) वर्ण: शोभनाशोभनान्यनेकरूपाण्यनेकाकाराणि रूपाणि करोति ॥] [तह नामं पि हु कम्मं, अगरूवाइ कुणइ जीयस्स। सोहणमसोहणाई, इटाणिहाइं लोअस्स ॥ ६४ ॥ ॥८॥ [(अ०) तथा नामापि कर्म लोकस्येष्टानिष्टानि प्रियाप्रियाणि शोभनाशोभनानि च जीवस्यानेकरूपाण्यनेकाकाराणि करोति ॥] [जह कुंभारो भंडाई, कुणइ पुज्जेअराइ लोअस्स । इअ गोत्तं कुणइ जी, लोए पुज्जेअरावत्थं ॥६५॥] 1८२। [ ( अ० ) यथा कुम्भकारः लोकत्य पूज्येतराणि भाण्डानि करोति, इत्येवं गोत्रं कर्मापि लोके पूज्येतरावस्थं जीवं करोति ॥] [जह राया दाणाइ, न कुणइ भंडारिए विकूलंमि। एवं जेणं जीवो, कम्मं तं अंतरायंति ॥६६॥] ॥ ८३ ॥ [ (अ०) यथा भाण्डागारिके श्रीगृहिके प्रतिकूले राजा दा- तादि न करोति, एवं येन कर्मणा जीवोपि दानादि न कर्तुं शक्नो- ति तत्कर्म अन्तरायमिति भण्यते ॥ (इति प्रकृतिवन्धः) {नाणे असणावरगे, वेअणिए चेव अंतराए य । तीसं कोडाकोडी, अयराणं ठिड् य उक्कोसा ॥३७॥]८४ [( अ ) ज्ञानावरणदर्शनावरणवेदनीयान्तरायेषु चतस्पु प्रकृतिपु त्रिंशत्कोटाकोटयः, अतराणां सागरोपमाणां स्थितिरत्कृ- टा, सत्ताकाल इत्यर्थः । अबाधान्यूनसोदयकालः केचिदवाधाद्धा- मतिरिका युवा इति भावः ।। ] [सत्तरि कोडाकोडी, मोहणिए वीस नामगोएसु। तित्तोसं अयराइं, आउहिड्यंध उक्कोसा ॥ ६८॥] ॥८॥ [ ( अ०) समतिः कोटाकोटयो मोहनीये कर्मणि, विशति- ·(५४) ॥ श्रीनवतत्त्वपरिशिष्टानि, नं. घ थी ज. (६ यो ५०) र्नामगोत्रयोः, त्रयस्त्रिंशदतराणि सागरोपमाणि, उत्कर्षादायुःस्थि. तिवन्धः॥] - -- [वारसमुहत्त जहन्ना, वेयणिए अट्ट नामगोएस्तु। सेसाणंतमुहुत्तं, लहुहिई स नायबा ॥ ३९ ॥] ॥८६॥ [ (अ0) उत्कर्षतस्तावदष्टानामपि कर्मणां स्थितयोऽभि- हिताः, जघन्यतस्त्वाह-तत्र वेदनीयस्य जघन्या हादशमुहर्ताः, इयं चैर्यापथिकं वेदनीयं विरहय्य, तदाश्रित्य तु प्रयमे बयते द्वितियसमये वेद्यते तृतीये च निर्जीर्यत इति द्विसामायित्येव स्थि- तिः। केचिदन्तर्मुहर्तमपीच्छन्ति । नामगोत्रयोश्च जघन्याऽष्टौ मुहूर्ताः, शेषाणां च ज्ञानावरणीयादीनां पञ्चानामपि अन्तर्मुहूर्तमेव, एषा लघुस्थितिख़तव्या ॥] (इति स्थितिवन्धः) [तिव्वो असुहसुहाणं, संकेसविसोहिओवित्रज्जयओ। मंदरसो गिरिमहिरय-जलरेहासरिसकसाएहिं ॥७०]८७ [(अ०) स्थितिबन्धस्वरूपमुक्त्तवा रतवन्धस्वरूपमाह, तब- .रसस्तावद्विविधः अशुभः शुभश्च । आद्योऽशुभानां, शुभः शुभानां । प्रत्येकं स च तीव्रमन्दभेदाद् द्विभेद एकस्थानकादिभेदश्च । अथैतेषां वन्धविधिमाह-'तिव्वो' इत्यादि, तीव्र उत्कटो रतः, अशुभशुभानां संक्लेशविशुद्वितः, अयं भावः, अशुभानां द्वयशीतेः पापप्रकृतीनां संक्लेशेन तीव्रकषायोदयेन तीनो रसो भवति । शुभानां पुनर्दिच- त्वारिंशतः पुण्यप्रकृतीनां विशुद्धया ॥ विपर्ययतो मन्दरतः, अय- मर्थः, अशुभानां विशुद्ध्या मन्दरसः, शुभानान्तु संक्लेशेनेति ॥ अथैकस्थानकादिरमोयैः प्रत्ययैर्भवति तदाह-गिरिरेखामहीरेखा- 'रजोरेखाजलरेखासदृशैः कषायैः । अथतान्प्रत्ययानशुभशुभानु- ज्यैकस्थानकादिभिर्योजयन्नाह ॥ ] [चउठाणाई असुहो, सुहन्नहा विग्धदेस आवरणा। पुमसंजलणिगदुति चउ-ठाणरसा सेस दुगमाई ॥७१]८८ (अं०) चतुःस्थानकादिरशुभः, शुभोन्यथा विपर्ययेण! .

·॥ अव वृत्यादिसमेतं नवतत्वप्रकरणम् ।। ( ५५) अयं भावः, अशुभानां प्रकृतीनां गिरिमहीरजोजलराजिसदृशैः क- पायैःप्रमशश्चतुब्रिकस्थानिका रसा भवन्ति । शुभानां पुना रजो- जलराजिसदृशैक्षतुःस्थानिकः, गिरिमहीराजितमैन्तु क्रमाद्वित्रि- स्थानिकः, एकस्थानिकन्तु शुभासु नास्त्येव । अथ याश्चतुर्विधस्था- नरसा याश्चान्यथा ता साह-विघ्नाः पञ्चान्तरायाः, देशावरणानि मत्यावरणादीनि चत्वारि ज्ञानावरणानि, चर्शिनावरणादोनि त्रीणि दर्शनावरणानि चेति तप्त. पुंवेदः, सज्वलनाचत्वारः कषायाः, एनाः सप्तदश एकहि त्रिचतुःस्थानरत्ताः, शेषा द्वित्थानकादयः, अ- शुभात्वपि सप्तदशवर्जिनस्वेकस्थानिको रसो न लभ्यते तथावि- धाध्यवसायवद्धयमानत्वात् ॥ अथ शुभाशुभरसस्वरूपमुपमानैश्चतुः- स्थानकादिकञ्च व्युत्पादयितुकाम आह ॥ [निबुइच्छुरसो सहजो दुति चऊभागकडिवक्रमागतो। इराठाणाई अनुहो, असुहाण नुहो सुहाणं तु॥७२॥]८९ [ ( अ ) निन्वेक्षुरतः कटुमधुरश्च, तहजोऽवयितः. हित्रि- चतुर्भागक्षधितेकभागान्तः, एकत्थानकादिः, अशुभः अशुभानां, शु- भस्तु पुनः शुभानां पुण्यप्रकृतीनाभित्यक्षनर्थः । अभावः, अह- चितः सहजो निम्मरतो यथा कटुन्तहदेकस्यानिशोऽशुभरतः सई- सथितो यथा कटुतरस्तथा द्विस्थानिकः तृतीयो भागो यथा कटुनम- स्तधात्रिस्थानिकः, अतिकटुतमचतुर्यभागवन चतुःस्थानिकः । एवमिचरसत्यापि भावना, नवरं न शुभरतल्यौपम्यम् । विशेषतो रसखरूपजिज्ञानुना पञ्चसङ्ग्रहपञ्चमकर्मग्रन्यविवरणादयो विजो- क्याः ॥ ] (इति रसवन्धः) [अंतिमचउफासद्गंध-पंचवन्नरसन्मखंधलं । सहजिअणंतगुणरस-मणुउत्तमणंतयपएसं ॥७३॥] ९० [ ( अ ) अन्तिमचतुःस्पर्श शीतोष्णनिधन्क्षस्पर्शयुतं, वृहच्छनकटीकायां तु मृदुलघुस्पर्शहयं सूक्ष्मद्रव्येऽवस्थितमेव, अ- न्यौ हो शीतस्विन्धी शोतरुक्षौ उपस्निग्धावृष्णरक्षी वाऽपिरहा. पिति चनुत्पर्श । एतेनौदारिकादिदलिकमटस्पर्शयुतमेव गृखते। द्विगन्ध, पश्वर्ण, पथरस कर्मल्कन्धदलंकिंविधं तदित्याह-सर्व- ·(५६) ॥ श्रीनवतत्त्वपरिशिष्टानि.नं घ थी ज. (६थी १०) ॥ जीवानन्तगुणरसाणुयुक्त, अनन्तप्रदेशं च, तद्गृणाति जीव इत्यने- नोत्तरगाथायां सम्बन्धः । अथ कुत्र स्थितं तद् गृह्णातीत्याह-] [एगपएसोगाढं, निअसबपएसओ गहेइ जीयो। थोबो आउतदंलो, नामे गोए समो अहिओ ।।७४] ९? E (अ०) एकप्रदेशावगाढं, अयमर्थः, यथा त्यग्निः स्वप्रदेश- स्थान्योग्यपुद्गलानात्मसाद्विदधाति तथाऽयं जीवो येष्वाकाशप्रदेशे- ध्ववगाढस्तेष्ववस्थितं यत्कर्मपुद्गलद्रव्यं तद्रागादिगुणयोगादाददाति, नत्वनन्तरपरम्परप्रदेशस्थितं, इदमपि निजसर्वप्रदेशतो गृह्णाति सर्वेषामपि जीवप्रदेशानां शृङ्खलावयववत्परस्परसम्बद्धत्वात् । अथैकाध्यवसायगृहीतकर्मद्रव्यस्य यावन्मात्रो भागो यस्मिन्कर्मणि निक्षिपति तदाह-'थोवो' अष्टविधवन्धकस्य चित्रगर्भेकाध्यवसाय- गृहीतकर्मदलिकस्याष्टौ भागाः, सप्तविधवन्धकस्य सप्त, षड्विधव- न्धकस्य षट्, एकवन्धकस्यैक इति । तत्रायुषि स्तोकः कमांशः, अयं भावः, शेवकर्मस्थित्य पेक्षयाऽऽयुषोऽल्पस्थितिकत्व त्तत्रालय भार्ग क्षिपति । तदपेक्षया नामगोत्रयोरधिकः परस्परं च सम स्थिते. रायुरपेक्षयाऽधिकत्वान्मियश्च समत्वात् ॥] [विग्धावर मोहे, सबोवरि वेअणीइ जेगये तस्स फुडतं न हबइ, ठिईविसेसेण सेसाणं॥७॥१२॥ [(अ०) नामकर्मभागापेक्षया विघ्नावरणेषु मोहनीये वेदनोये च क्रमशोऽधिकाधिको भागः, वंदनीयस्याल्पस्थितिकत्वेपि सांप- रिभागे हेतुमाह, येन अल्पे वेदनीयभागे सति तस्य वेदनीयस्य मु- खदुःखवेद्यतया स्कुस्त्वं न भवति । अयमर्थः, वेदनीयपुट्टालाः प्रचु- रा एव सन्तः सुखदुःखरूपं स्वकार्य व्यक्तीकर्नु प्रभवन्ति, शेषकर्म- पुद्गलास्तु स्वल्पा अपि । वेदनीयमृते शेषाणां स्थितिविशेषण स्थितितारतम्येन भागहीनाधिक्य बोध्यमिति । अचिन्त्यत्वानी- वशक्तर्विचित्रत्वाच्च पुद्गलपरिणतेरेकसमयगृहीतस्य कर्मदलिकस्याट- धाभागतारतम्येन विभजने नारेका वितायेति । अयोत्तरप्रकृतीनां भागप्ररूपणामाह-]

·No text on this page.

·(५८)॥ श्रीनवतत्त्वपरिशिष्टानि. नं. घ थी ज. (६ थी १०)॥ , स्पर्शना ४, काल: ५, अन्तरं ६, भागः ७, भावः ८, अल्पावहु- त्वं ९ चेति द्वारगाथार्थः ॥ सत्पदप्ररूपणामाह- (सा० अ०) 'संतपय'० इति मोक्षतत्वस्य नव भेदा भवन्ति । ते च एवं ज्ञातव्याः। सत्पदप्ररूपणा १, द्रव्यप्रमाणं २, क्षेत्रप्रमा- णं ३, स्पर्शना ४, काल: ५, अंतरं ६, भागः ७, भावः ८, अल्प- बहुत्वं ९, । अथ एतेषां नवानां मोक्षतत्त्वभेदानां स्वरूपं प्ररूपयति। संतं सुद्धपयत्ता, विज्जंतं खकुसुमं व न असंतं । मुक्खत्ति पयं तस्स उ, परूवणा मग्गणाईहिं ॥१९॥१५॥ (प्रा० अ०) 'संतं सुद्धपयत्ता विज्जंतं.' मोक्षइति पदमस्ति सद्विद्यमानं, शुद्धपदत्वात् , केवलपदत्वात् , एकपदादित्यर्थः, यद्यदे- कपदं नाम तत्तद्विद्यमानमेव, यथाऽऽकाशं, पुष्पमित्यादि. अशुद्ध- पदं तु द्विपदादिकं सदसद्वा भवति, यथा सत्कृपजलं धवखदिर- पलाशाः । असत् खरविषाणम् । तथा मोक्षपदमसन्न खकुसुम मिय । तस्य तु निरूपणा चतुर्दशमार्गणास्थानः कार्या। आदिशब्दात् द्रव्यप्रमाणस्थानादिभिश्च । अथ प्रत्युपननयमाश्रित्य मार्गणास्था- नानि भावयन्नाह- (०)-सन् विद्यमानो मोक्षः, शुद्धपदयात् , शुद्धपदलमे- कपदवाच्यखम् , किमुच्यते?, विभत्त्यन्तं पदं तत्सद्रूपवक्तृकं यथा घटः, अत्र पञ्चायययं वाक्यम, अस्ति मोक्षः,१ शुद्धपदवाच्यसात् २॥ यच्छुद्धपदवाच्यं तदस्ति यया घटः३। तथा चाय,४. तस्मादम्ति च मोक्षः। एतावता ये मोक्षपदं न मन्यन्ते तद्व्यवच्छेदः । यच शुद्धपदवाच्यं न स्यात् , पदद्वयसम्बन्धवाच्यं स्यात् तदसदपि स्या- वोत्रार्थ दृष्टान्तमाह-वकुमुमं पुनरसन्, यत् शृद्धपदवाच्यं न भवति, नत्सदपि न भवति । यथाऽऽकाशकुमुममनोऽन्यन्मोक्षपदामिति पदसिद्धिः । अस्य मोक्षपदम्य प्ररूपणा वक्तव्यना । गतीन्द्रियका- ययोगवेदकपायज्ञानमंयमदर्शनलेश्यामव्यसम्यक्त्यसंझ्याहाररूपींग- ·'न ॥ अव० वृत्त्यादिसमेतं नवतत्त्वप्रकरणम् ॥ (५९) णस्थानयेति गाथार्थः ॥ एतेषां मार्गणास्थानानां मध्ये यानि मोक्षगतौ सम्भवन्ति तान्येवाह- (सा० अ०) 'संतं सुद्ध' इति-संतमिति सद् विद्यमानं: मोक्ष इति पदं मोक्ष इति नाम, कस्माद्धेतोः। शुद्ध पदत्वात् असंयु- तपदत्वात् एकपदत्वादित्यर्थः । खकुसुमवत् आकाशपुष्पवत् , असंतं न अतत् अविद्यमानं । अयं भावः, सकलेऽपि जगति यस्य यस्य पदार्थस्य एकपदं नाम भवति स स पदार्थः अल्येय, यथा घटपटलकुटादि। एवं मोक्षस्थापि मोक्षइति एक पदं नाम, अतः कारणात् मोक्षोस्त्येव । न पुनः आकाशकुतुमवन्नास्ति । आका- शकुसुमत्य एकपदं नाम नास्ति किंतु द्विपदं नामानि । यत् यत् वस्तु द्विपदनामवाच्यं भवति तत् तत् एकांतेन विद्यमानं न भवति। किंतु किंचित् गोशृंगमहिपशृंगादिवत् विद्यमानं. किंचित् पुनः खर शृंगाश्वशृंगाकाशकुलुमादिवत् अविद्यमानं। मोझइति पदं पुनः एक- पदत्वात् अल्त्येव । अनेन अनुमानप्रमाणेन मोक्षो विद्यमानोऽस्ति इति सिद्धयति । तत्र मोक्षस्य सत्पदरूपस्य, प्ररूपणा विचारणा, गत्यादिमानणाद्वारा या विधीयते सा सत्पदप्ररूपण' मेव प्ररूपयति ॥ गइ? इंदियन काये ३, जोए ४ वेए: कसाय नाणेस ७ संजम ८ दलण९ लेसा ?०, भव ?? सम्मे १२ सन्नि ? आहारे १४ ॥२०॥९॥ (प्रा० अ०) पञ्चतु गतिषु सिद्धिगतादेव लिहाः तन्नि १, न्द्रियद्वारेणैकेन्द्रियादिपञ्चेन्द्रियान्तेषु सिद्धत्वं नास्ति । सर्वचा शरीरपरित्यागेनैव सिद्धत्वपर्यायोपत्तेः। उक्तं च-इह दोंदोंच- इत्ताणं, तत्य गंतूण सिझद।" अत एवानिन्द्रियाः निताः । २. काय- द्वारे कायः शरीरं तद्योगात् पड्जीवनिकायाः, एषु सिद्धपदं न, तद्विपक्षाकायरूपत्वात् सिद्धानां अनीरा जीवघणा इति प्रामाण्यात् । ३. योगद्वारे योगनिघा. तकेन्द्रियाणां केवलः काय- योगः, कायवाग्योगो तु समुदितो दोन्द्रियापसंक्षिपञ्चेन्द्रियान्तानां, कायवाल्मनोयोगाः संशिपझेन्द्रियपर्याप्तानामेव, पपु सिद्धसत्ता ना- एता- ·•(६०) ॥ श्रीनवतत्यपरिशिष्टानि. नं. घ थी ज. (६ थी १० ॥ 'स्ति, अयोगित्वात् सिद्धानाम्, अयोगित्वं च शरीराधभावात्तेषाम् । 'वेदद्वारे' त्रिविधेऽपि सिद्धपदं न | तद्विपक्षावेदस्वभावत्वात् , अवेदत्वं चाशरीरत्वादिति । एवं कषायेऽपि सिद्धासम्भवः, अक- पायत्वात्सिद्धानां, अकषायत्वं चाकर्मत्वात् । ६, 'ज्ञानद्वारे' आयेषु चतुर्यु त्रिष्वज्ञानेषु च सिद्धत्वं न, तेषां क्षायोपशमिकत्वात् , केव- लज्ञानेस्ति, तस्य क्षायिकत्वात् । ७, 'संयमद्वारे' संयमश्चारित्रं, तच्च -सामायिकच्छेदोपस्थापनीया देशसंयमासंयमौ च, एषु न सिद्ध- पदं, तेषां शरीरादिभावे भावात् , सिद्धानां च तद्विपरीतत्वात् । अत एव "सिद्धो नो चारित्ती नो अचारित्तीति" व्यवपदिश्यते ।८, दर्शनद्वारे' दर्शनानि चत्वारि चक्षुरादोनि, एपामाद्यत्रिके न सिद्धाः, केवलदर्शने तु केवलज्ञानवञ्चिन्तेति । ९, लेश्या' कृष्णनील- कापोततेजःपद्मशुक्लाः, पट्स्वपि सिद्धपदाभावः, भवस्थजीवप- यित्वात्तासां, अलेश्यत्वं च सिद्धानामिति ।१०, भवद्वारे' भवसिद्धि- का अभव्याः तत्र सिद्धपः न । यतः, 'सिद्धे नो भवे नो अभव्ये' इत्याप्तवचनम् ।११, 'सम्यक्त्वद्वारे तानि पञ्च क्षायिकमायोपशमि- कोपशमिकसास्वादनवेदकभेदात् । तद्विपक्षस्तु मिथ्यात्वमिश्री । क्षायिकजितेष्वेषु पसु न सिद्धत्वं, क्षायोपमिकादिभावर्ति- त्यात् तेषाम् । क्षायिकसम्यक्त्वे त्वस्ति । यतस्तद् द्विविधं शुद्ध- मशुद्धं च, तत्र शुद्ध अपायसद्रव्यरहितं भवस्थकेवलिनां सिद्धानां च, शुद्धजीवस्वरूपं साधनन्तं, अशुद्धं चापायसहचारि श्रेणिकादे- रेय सादिसान्तं, ताशुद्वक्षायिकेऽपि न सिद्धसत्ता, तस्यापाय- मदचारित्वेन भवस्थकाल एव भावात् । शुद्धक्षायिकसम्यक्त्वे त्य ऽस्ति, तस्य सिद्धावस्थायामप्यप्रतिघातात् । अपायस्य मति- ज्ञानांशस्य सद्रव्याणां च शुद्धसम्यक्त्वदलिकानामभाव एय तस्य भावादिति तात्पर्यम् ।१२, संज्ञिद्वारे' संज्ञा यद्यपि विधा हेतुबादो. पदेशिकी दीर्घकालिकी द्रष्टियादोपदेशिकी चेति, तथाऽपि सढत्या- दीर्घकालिक्येय ग्राद्या, संक्षिन इदं कृतमिदं करीमीदं करिष्यामीति- पिकाविषयमनोज्ञानयन्तः, तद्विपरीतास्त्यसंझिनः, दयेऽपि न सिद्धपः, 'मिद्धो नी मनी नो अमन्नीति' यचनात् ।१३, आधारक- द्वार' आहारविधीजीटीमप्रक्षपादारभेदात्, स विद्यते येषां ने आदारकाः । न नेगु मिहत्वं भयस्थानामेय तदायात् । अनादार.

·॥ सववृत्यादिसमेतं नवतत्त्वप्रकरणम् ॥ (६१) त्वरित 'सिद्धा य अणाहारा' इति वचनात् ।१४,तदेवं सम्भवासम्भ- वकथनपरेण चतुर्दशस्वपि गत्यादिमार्गणास्थानेषु कृता सत्पद- प्ररूपणा । अथ पूर्वपर्यायसारनयालम्बनेन तामाह- नरगइपणिदि तस भव, सन्निअहक्खाय खड्यसम्मत्ते । मुक्खोणहार केवल-दसणनाणे न सेसेसु ॥ २२ ॥ १६ ॥ (प्रा० अ०) 'नर' चरमभवान्ते शैलेश्यवस्थायामतीतनय- माश्रित्य नरगतिपञ्चेन्द्रियादावेव मोक्ष इति सिद्धपदं विलोकनीय- म्, न तिर्यग्गत्येकेन्द्रियादिषु, यत एषु स्थिता न सिद्धयन्तीति । 'न सेतु'त्ति न शेषेषु योगलेश्यावेदकषायमार्गणास्थानेषु सिद्ध- सत्ता । यतः शैलेश्यवस्थाया अर्वाक्षिप्तत्वात्तेषाम् । अथ सिद्धानां द्रव्यप्रमाणमाइ- (६०) नरगतिः, 'पणिदि' पंवेन्द्रियजातिः, समव्यसंज्ञि- ययाख्यातचारित्रं क्षायिकसम्यक्त्वं तथा अनाहारकेवलज्ञान केवलदर्शनानि, मार्गणस्थानेभ्य एतेषु मोक्षः संभवति, न शेषेवेते- भ्योऽवशिप्यमाणेषु मार्गणास्थानेषु मोक्ष इति गाथार्थः । सत्पदस्व- रूपमुत्त्वा द्वितीयं द्रव्यप्रमाणं गायाधैनाह- (सा० अ०) 'नरगइ इति:-गतिः४ नरकगतिःतिर्यगतिः मनुष्यगतिः देवगतिः, तत्र मनुष्यगतो मोक्षो भवति न शेषगति- त्रयेऽपि । १, इंद्रियमार्गणास्थानं पंचधा एकैद्रियादिभेदात् ज्ञात- व्यं. तत्र पंचेंद्रियहारे मोक्षो भवति एकेद्रियादिचतुष्टये न भवति । २. कायमार्गणास्य नं पविधं पृथ्वीकायापकायतेजस्कायवा- युकायवनस्पतिकायतकायभेदातव्यं । तत्र प्रसकायवर्तिनो जीवा योग्यतायां मोक्षं यांति, शेषपंचकायस्था जीवा मोर्शन यांति। ३. भवसिद्धिकमानणास्थानं द्विधा । १. भवसिद्धिका अभवति- द्विकाश । तत्र भवसिद्धिकाः भव्या एतद्विपरीता अभवसिद्धि- काः । तत्र भवसिद्धिका मोक्षं यांति अभवसिद्धिका तु न सिद्- यति ।१.संतिमार्गणास्य.नं द्विधा संशिनः असंजिनध । तत्र सं. शिनां मोक्षो भवति न अतंझिनां । ५,चारित्रमार्गलास्थानं पंचधा ।

·(६२.) ॥ श्रीनवतत्वपरिशिष्टानि. नं. घ थी ज. (६ थी १०)॥ ६, सामायिकचारित्रं १, छेदोपस्थानीय २, परिहारविशुद्धिकं ३, सूक्ष्मसंपरायं ४, यथाख्यातचारित्रं ५, तत्र श्राद्धसाधूनां सामायिकं द्वधा देशसामायिकं च सर्वसामायिकं । तत्र देशसामायिकं श्राव काणां भवति । सर्वसामायिकं यावजोवं सर्वसावधव्यापारनिषे- धरूपं । इदं सर्वतीर्थवर्तिसाधूनां । १, द्वितीयं छेदोपस्थापनीयं तञ्च प्रथमचरमतीर्थकरतीर्थवर्तिसाधूनां पूर्वपर्यायच्छेदेन पंचमहा. व्रतेषु उपस्थापनरूपं । २, तृतीयं परिहारविशुद्धिकं, तत् नव साधूनां समुदायेऽष्टादशमासान् यावत्तपोविशेषरूपं, पञ्चात् जिन- कल्पं प्रतिपद्यते स्थरविरकल्पिकं वा । ३. चतुर्थ सूक्ष्मसंपरायं ई- पन्मात्रसंचलनलोभाणमात्रोदयरूपं दशमगुणस्थानवर्तिसाधूनां भवति । ५, पंवः यथाख्यातं सर्वमोहनीयाष्टाविंशतिप्रकृतीनां पोडशकषायनयनोकषायमिथ्यात्वमिश्रसम्यक्त्वत्रिपुंजरूपाणां उद- याभावाद् भवति । ५, तत्र यथाख्यातचारित्रेण मोक्षो भवति न शेषचतश्चारित्रेषु । ६,सम्यक्त्वमार्गणास्थानं पंचधा । औपशमिक ? सास्वादनं २ क्षायोपशमि ३ वेदकं ४ क्षायिकं ५ । तत्र औप- शधिकतम्यक्त्वलाभः एवं स्यात् । ज्ञानावरणीय-दर्शनावर- णीय-वेदनीयान्तरायकर्मणां त्रिशकंटाकोटीसागरोपमस्थितिप्र- माणानां एकोनविंशत्कोटाकोटीसागरोपमस्थितेः क्षये मोहनीय- कर्मणः सप्ततिकोटाकोटीसागरोपमस्थितिकस्य एकोनसप्ततिकोटा- कोटीसागरोपमस्थितेः क्षयात् नामगोत्रयोविंशतिकोटाकोटीताग- रोपमप्रमाणयोरेकोनविंशतिकोटाकोटीसागरोपमस्थितेः क्षयात् तेषां एकैककोटाकोटीसागरोपमस्थितिमध्यप्रविष्टानां यथाप्रवृत्तिकरणेन निविडरागद्वेषपरिणामरूपो दुर्भदो योग्रंथिदेशस्तं प्राप्तो जीवः अपूर्व- करणेन ग्रंथिदेशं भिनत्ति, समयं समयं प्रति अनंतविशुद्ध्या विशु. द्वयमानो जीवः तत्र अंतरकरणेन मिथ्यात्वस्थितिरेककोटाकोटिसा- गरोपमस्थितिप्रमाणायाः स्थितिद्वयं करोति । प्रथमा स्थितिःआन्त- मुंहर्तिकी द्वितीया तदूना शेपस्थितिः। प्रथमस्थिती प्रतिसमयं मिथ्यात्वपुद्गलाननुभवनेन क्षीणायां सत्यों अंतरकरणस्य आद्य- समय एव औपशमिकतन्यक्त्वं लभते जीवः । १, तत् अपोद्गलिक ज्ञेयं अंतर्मुहकालं यावद्भवति । या द्वितीया स्थितिः मिथ्यात्य- स्य वर्तते तत्र पुंजत्रयं करोति शुद्धं अर्द्धविशुद्ध अशुद्धं च । यथा कोद्रवाणां गोमयपानीयादिभिः उत्तारितमदनभावानां शुदजः। ..

·No text on this page.

·(६४ ) ॥ श्रीनवतत्वपरिशिष्टानि. नं. घ थी ज. (६ थी १०)॥ दिति गाथामथमार्थार्थः ॥ २,द्रव्यप्रमाणमुक्त्वा तृतीयं क्षेत्रस्वरूपं गायोत्तरार्दुनाह- चतुर्दशरज्ज्वात्मकलोकस्यासख्यांशे क्षेत्रे एकः सिद्धः, न केवलमेकः सिद्धः, सर्वेऽपि सिद्धाः । ३, यतोऽसख्या- तस्य तारतम्येनासङ्ख्यभेदखात्, इति गाथार्थः । क्षेत्रस्वरूपमुक्त्वा चतुर्थ स्पर्शनाद्वारं गाथाप्रथमपादार्धेनाह- (सा० अ०) 'दव्य० इति' द्रव्यप्रमाणद्वारे चित्यमाने सि- जानां जीवद्रव्याणि अनंतानि भवति । इति द्रव्यप्रमाणद्वार समाप्तं । २,क्षेपबारे चित्यमाने लोकाकाशस्य असंख्येयतमे भागे एकः सिन्द्रो वर्तते । सय वा सिद्धा लोकाकाशस्य असंगगेयतमे भागे पत्तते । पर एकसिद्ध व्याप्तक्षेत्रापेक्षया सर्वसिद्धव्याप्तक्षेत्रमधि- फपमाणं । इति क्षेत्रद्वार ममामम् । ३,अथ स्पर्शनादि द्वारवयं कथ्यते। कराणा अहिआ कालो, इगसिन्हपटुच्च साइओणती । पहिवामाभावाओ, मिहाणं अंतरं नास्थि ॥ २३ ॥ १९ ॥ - (प्रा० अ०) 'पुगः क्षेत्रावगाहतः सार्शनाधिका भवति । अगमर्गः, गायन क्षेत्र गा मिना अयगादा पकी या मिडिया मादानायता क्षेत्रम्य ऽनन्तराः ग दिक्ष प्रदेशाम्ते तः स्पृश्यता दनि नायती धम्पनन । ४,'काल' पगामि प्रतीत्य गागनंतः, ममिहापागा पनन्नानादिमाणितागि म्मगमगना..ति. पानामावानामन्ती गवनम्य नाम्नि । उपासमाधिका- नामनि। गगा जान्यतः परः ममयः, यतः सामाः ॥ ( ) मापदहन मिदन गिविक्षेत्र व्या नदननः गिई. तिं. यदुनयाग- "जय पगो गिदी, नव्य अगंगा गिटा" अनि मादाय पनामाच्या पत्रकारद्वारा गा. मान-अपमानालोमिदविकानगोणी ट: दाट पदपाया गायनानः गया-बान श्रीपा ·! अबः वृत्यादिस नवनायप्रकरणम: (६) वारः सिद्धः सादिस्ततश्यवनाभावादनन्ने कानं चावत्तत्रास्थाना- दिति साधनन्तता, सर्वसिद्धापेक्षया अनावनन्तश्च, पूर्वमनन्ता ब- नादिकालं चावत्सिद्धाः ततस्तेषां च्यवनाभावादनन्तता। इति सर्वसिद्धापक्षया अनाद्यनन्ता, इति गायायायिः ॥ कालद्वारमु. कन्या पटुमन्तरद्वारं गायोत्तरानाह- 'पडिवायाभावाओ, सि- दाणं अंतरं नत्यि ॥: प्रतिपाताभावाच्यवनाभावात् , सिद्धाना- मन्तरं नास्ति । सर्वेऽपि समाना इति गायाधः । अन्तरद्वारमुक्त्वा सप्तमं भागद्वारं गायापूर्वादनाह- । साः सः) 'फुतणा इनि क्षेत्रात् स्पर्शना अधिका । यथा एकस्मिन् आकाशप्रदेशे स्थितस्य परमाणोः तताकाशप्रदेश- स्य स्पर्शना भवति । एवं तिहानामपि क्षेत्रात् स्पर्शना अधिका भवति ॥ एवं स्पर्शनाद्वारं व्याख्यातं ॥ सय कालहारं व्याख्या- यते । एकं तिहूं प्रतीत्य आश्रित्य कालः सादिः अनंतञ्च वर्तते । सर्वतिद्धानाश्रित्य कालः अनादिः अनंतः । यत्र ये कंचन सिन्हाः यदा सिहा स्तदा तेषां सादिः तदनु प्रतिपाताभावात् अंतो न भवति । एवं कालद्वारं व्याख्यातं ॥ अय अंतरद्वारं कथ्यते ॥ प्र- तिपातस्य सभावात् सिद्धानां संतरं नास्ति । यतः अंतरं तदुच्यते यत् तं भावं प्राप्य पुनरन्यत्र गत्वा पुनरपि स एव भावः प्राप्यते। एवंविधं अंतरं सिद्वानां नास्ति । प्रतिपाताभावात् । एवं अंतर- द्वारं समाप्तम् ॥ अय भागादिद्वारं लिल्यते- सम्वजिआणमणंते, भागे ते तेसिं दमणं नाणं । खइए भावे परिणा-निए अपुण होइ जीवत्त॥२४॥१०॥ (प्रा० अ० तब सभन्येभ्योऽनन्तगुणा अपि सर्वजी- वानामनन्ततमे भार्ग ते सिद्धास्युः॥'मावद्वारे क्षायिकपारिणा- मिकयोभावयोः तिद्वा भवन्ति । विशेषचिन्तायां तेषु सिद्धेयु पुननि दर्शनं च क्षायिक भावे वर्तते. जीवत्वं पारिणामिक भावे । अयं भावः, क्षायिने मावो नवधा- दानलाभभोगोप- भोगवाखरूपलब्धिपञ्चकं चारित्रतम्यक्त्वं देवलज्ञानदर्शने च, आद्याः सत भेदा मोऽसन्भविनः, केवलज्ञानदर्शनभेदौ सम्भविनो ।

·(६६) ॥ श्रीनयतस्वपरिशिष्टानि. नं. घ थी ज. (६थी १०) ॥ गृहीतो स्तः । पारिणामिकस्रिधा भन्याभव्यत्यजीवत्वानि । भण्या- भन्यत्वरूपी सिद्धासम्भविनी भेदी । जीवत्वं भवति । पपामना- धनन्तः पारिणामिको भावः। इत्यमेव सदापरिणामित्यात् । न जीवी- ऽजीवत्यं, अजीवो जीवत्वं वा परिणमति । एवं भन्याभव्ययोर्भावना कार्या। अयाल्पवहुत्वद्वारमाह- ॥ (१०) तेषां सिद्धानां ज्ञानं दर्शनं च सर्वपां जीवानामन- न्ततमे भागे विद्यते । नोचे जीवोऽजीवत्तणं पाविज्जइत्ति । अतः केवलज्ञानस्यानन्ततमो भागो । निगोरेवाप्यत इति । तदभावे तेपामजीवता स्यात् ॥ इति गाथामथमार्थिः ॥ भागद्वारमुक्त्याऽयमं भारद्वारमाह- औपशमिक रक्षायिकरक्षायोपशमिको३दयिक४पा- रिणामिकरसान्निपातिकरूपाः पड्भावाः ६ । तत्र कपायाणा- मुपशमादीपशमिकं सम्यक्त्वं, किञ्चित्क्षयेण किचिदुपशमाच क्षा- योदशमिक सम्परत्वं भवति । एकभवग तित्यागाद् द्वितीयगतिग- मनोदयन औदायिको भारः। स च चातुर्गतिकभवभ्रमणः सम्भ- चति । पकस्माद्भवाद्भवान्तरगमनेन पारिणामिको भावः । उत्तं च- परिणामी हार्यान्तर-गमनं न च सर्वथा व्यवस्थानमः । न च मर्वया विनाशः, परिणामस्त द्विदामिष्टः" ॥१॥ इति । द्वित्रिक चतुष्काचकभाययोगान सान्निपातिको भावः । इन्योपा भावानां मध्यान आदिकं सम्यक्त्वं सिदए सम्भवनि । अतः क्षायिक भाष पारिणामिक च भान वनमानानां सिद्धानां पुनर्जीवन्वं भवति । पतदभाव नेपामजीतापरिनि गायीनगर्थिः ॥ भावदारमुक्ला नवपमन्यवहुतम्बरुपमाद- (मा० अ०) 'मजियाण नि' मपनीयानां अनंततमे मांग बनने मागि मिद्धाः ॥ पर्व भागद्वार ममानं || n भावहार लिम्यने ।। दंग मिग यमानं कथमदर्शन ग क्षा. यि माय बर्न । पारिवामियमा जोयित्र || ni माया ममानं ॥ अय अपवादन्या विम्यने ।।

·॥ अव० वृत्त्यादिसमेतं नवतत्वप्रकरणम् ॥ (६७) थोवा नपुंससिद्धा, धीनरसिद्धा कमेण संखगुणा, इअ मुक्ततत्तमेअं, नवतत्ता लेसओ भणिआ (कुत्ता) ॥ २५ ॥ १०१ (प्रा० अ०) 'थोवा०' नपुंसकत्तिद्धाः स्तोकाः, ततः खी- सिद्धाः सङ्ख्येयगुणाः, ततो नरतिद्धाः संख्येयगुणा इति ॥ (१०) नपुंसकसिद्धाः सर्वस्तोकाः। ननु नपुंसका मिथ्या- शः, अतः कथं तेषां सिद्धत्वं ? उच्यते- ये स्वभावनपुंसकारतेषां न सिद्धचं, किन्तु ये पश्चानपुंसकीकृता भवन्ति तेषां सिद्धत्वं जा- यते इति । तेभ्यो नपुंसकसिद्धेभ्यः स्त्रीसिद्धाः सङ्ल्यातगुणाः, तेभ्यः स्त्रीसिद्धेभ्यः पुरुपसिहाः सड्यातगुणा इति ॥ मोक्षतत्व- तत् ।। इति नत्रापि जीवादीनि तत्त्वानि, लेशतः सङ्लेषतः। उक्तानि कयितानीति गायार्थः । पुरत्वं प्राकृतत्वान्न दोपाय ॥ एतेषु नत्र तत्वेषु ज्ञातेषु किं स्यादित्याह- ( सा० अ०) 'थोवा इति'-मोक्षगमनभवे नपुंसकत्वं जन- भूय ये सिद्धाः ते स्तोकाः जन्मनतकानां चारित्रमपि न भवति कुतो मोक्षगमनं । एते नपुंसका ये पश्चात् वर्द्धितादिविशेषेप कृताते जेयाः । नपुंतकतिद्धेभ्यः खीवेदमनुभूय ये तिद्धास्ते संख्यातगुणाः । नीतिद्वेभ्योऽपि ये पुरुषवेदमनुभूय सिद्धास्ते संख्यातगुणाः ॥ इति अल्पबहुत्वद्वारं समाप्तम् ॥ एतावता थेन संतपयपत्वणयेत्यादिगाया सकलापि व्याख्याता झेया ॥ इति मोक्षतावनेतद् ज्ञातव्यम् ॥ मोक्षतावमणनेन नवतरवानि लेशतो. भणितानि ज्ञातव्यानि ॥ अथ नवतावपरिज्ञानफलमाह ॥ जीवाइनवपयत्ये, जो जाणइ तस्स होइ सम्मत्तं । भावेण सहदंते, अयाणमाणे वि सम्मत्तं ॥ २६ ॥१०२॥ (प्रा० स०) 'जीवा' स्पटा ॥ (१०) जीवादिनवपदार्यान् यो जानाति सम्यगवगच्छति । वस्य देहिनः सम्पक्त्वं 'अर्हन् देवः साधुगुरुजिनमणीतो धर्मः' इति- लक्षणं भवति । तदभावान् सर्वा अपि कियार निष्कारणा निर- ·. (६८) ।। श्रीनवतत्यपरिशिंष्टानि. नं. घ थी ज. (६ थी १०)॥ यंकाः, उत्तं च- "भट्टेण चरित्ताउ, । सुट्टयरं दंसणं गहीयव्वं । सिझंति चरणरहिया, दंसणरहिया न सिझंति” ॥ १॥ भावेन च मनोवाकायेन, तत्सम्यक्त्वं श्रद्दधतोऽजानानस्यापि अर्थात्तत्त्वानि 'एसम एस परमट्टे सेसे अण? इति श्रद्दधतः सम्यक्त्वं भवतीति गाथार्थः । तस्यैव सम्यक्त्वस्य निश्चलतास्वरूपमाह- (सा० अ०) 'जीवाइ इति' जीवादिनवपदार्थान् यो जा- नाति श्रद्धत्ते च तस्य भवति सम्यक्त्वं । भावेन “तमेव सचं नीसंकं जं जिणेहिं पवेईयं" इत्यादि शुभात्मपरिणामरूपेण श्रद्द- धति कोऽर्थः श्रद्धानं कुर्वति । 'अजानन्', जीवादीनव' पदार्थान- जानन्नपि । कोऽर्थः । जीवादिपदार्थज्ञानरहितेऽपि जीवे सम्यक्त्वं भवति ॥ अथ सम्यक्त्वस्वरूपं कथयति ॥ सवाइ जिमेसरभा-सियाई वयणाई नन्नहा हुंति । इअ वुद्धी जस्स मणे, सम्मत्तं निचलं तस्स ॥ २७॥ १०३ ॥ (प्रा० अ०) 'सव्वा०' सुगमा ॥ (१०) सर्वाणि साङ्गोपाङ्गानि, जिनेश्वरभाषितानि वच. नानि, नान्यथा भवन्ति, किन्तु यथार्थानि स्युः । इति यस्य भव्य- स्य नरस्य चित्ते वुद्धिर्भवति, तस्य सम्यक्त्वं निश्चलम् । देवासुर- नरयक्षरपि तस्य सम्यक्त्वं न चालयितुं शक्यते इति गाथार्थः ॥ तस्मिन् सम्यक्त्वे प्राप्ते के गुणा इत्याह- (सा० अ०) सव्याइ इति' सर्वाणि जिनेश्वरभाषितानि वचनानि न अन्यथा भवंति । इति बुद्धिर्यस्य मनसि सम्यक्त्वं निमलं तम्य भवति । अथ सम्यक्त्वफलमाह ॥ संतो नहुनमित्तं पि, फासियं जेहिं हुज्ज सम्मत्तं । लेसिं अबडपुग्गल-परिअहो चेव संसारो ॥ २८॥ १०४ ॥ (प्रा० अ०) अंतो० अपगतमद्धे यस्मादसायपार्द्धः, अपा- शामा पुदगलपरायतंय अपाईपुदगलपरायतः । "लोगागासप. “एमा, जया मरतेण इत्थ जीवेण । पुट्टा कमुकमेणं, सिप्तपरट्टो ·। ६९) A. ॥ अव वृत्त्यादिसमेत नवतस्यप्रकरणम् ॥ भवे थूलो ॥१॥ जीवो लइया एगे, खित्तपएसम्मि संठिए मरड़। पुणरवि तस्साणंतर-बीजपएसस्मि जइ मरइ : २ ॥ एवमणंतर. मरणेण, सब्बे खित्तम्मि जइ मओ होइ । सुहुमो खित्तपरहो, अणुप्मेणं नणु गणिचा ॥ ३ ॥' अत्र क्षेत्रप्रदेशाननुक्रमेणैव प्रथमप्र- देशानुबद्धप्रदेशपरम्परापरिपाट्यैव गणयेत् । न पुनः पूर्वस्पृष्टाद व्यवहितान् प्रदेशान् गणरेत् । इयमत्र भावना ॥ यद्यपि जीवस्या- वगाहना जवन्यतोऽपि असङ्ख्यातप्रदेशात्मिका । तथापि विव- विते कत्मिश्चित्प्रदेशे नियमाणस्य विवक्षितः कश्चिदेकः प्रदेशो- ऽवधिरूपो विवक्ष्यते । तस्मान् प्रदेशादन्यत्र प्रदेशान्तरे पे नम:- प्रदेशा मरणेन व्याप्ता भवन्ति ते न गण्यन्ते, किंवनन्तऽपि काले गते विवक्षिताप्रदेशादनन्तरो यः प्रदेशो मरणेन व्याप्तः त गण्यते । इदमत्र सूक्ष्मक्षेत्रपुद्गलपरावर्दूि गृह्यते ॥ ॥ चिरन्तनाचार्यप्रणीता नवतत्वाचूर्णिः समाप्ता (३०) अन्तर्मुहर्त्तमात्रमपि घटिकाहयमपि वैविवकिमि वः स्वसारसम्यक्त्त्वं स्पृष्टं स्यात् , तेषां जीवानामपापुद्गलपरावर्च एव संसारो भवति ! कोऽयः, चतुर्दशरज्ज्वात्मकलोकानारामदे- शानां मध्ये (2) एवं प्रदेश जीदो मरणेन क्षणं स्पृशति, स लेख्ये गण्यते तो यदा पुनन्त मादेकमदेशादनन्तरं द्वितीय प्रदेश मरणेन पृशति। सोऽपि तदा लेख्य गण्यते । अन्तरालभवाब न लेख्यक गण्यन्ते । एवं ऋण (यवा) तृतीयादिप्रदेशादारभ्व सर्वलोकप्रदेशान् स्पृशति नदा सुत्मक्षेत्रपुद्गलपरावर्तः ॥ एवंन्तरूपच पुल्प- वर्तः ॥ एवंम्वरूपन्य पुद्गलपरान्याद ततोऽप्यप फिश्चिन्यूनो- ऽर्द्धपुद्गला भरति । इनारकालमध्येऽवयं मुख्यमनास्तनतटल- उनपरः न्यादिति गाथार्थः ।। ॥ तपागच्छाधिपतिश्रीदेवेन्द्रलूरिविनिर्मिता नवनवृत्तिः समाप्ता ॥

·(.७० ) ॥ श्रीनयतत्त्वपरिशिष्टानि. नं. घ थी ज. (६ थी १०) ॥ (सा० अ०) 'अंतोमुहुत्त-इति' अंतर्मुहूर्तमपि कालं यैः स- म्यक्त्वं स्पृष्टं भवति । तेषां अपार्द्धः अपगतः अ? यस्मात्सः अ- पाधैः अर्द्धपुद्गलपरावर्तरूपः संसारो भवति ! आशातनाबहुलाना- मंपि न अधिकः संसारः स्यात् । शुद्धसम्यक्त्वाराधनेन केचन सेनैव भवन सिद्धचंति, केचन द्वितीये तृतीये वा, सप्ताष्टभवान्नाति- कामंति, किंतु सिद्धत्वं शीघ्रं प्राप्नुवन्ति ॥ [दव्वे? खित्ते २ काले३, भावे४ चउह दुह बायरोसुहुमो॥ होइ अणंतुस्सप्पिणी-परिमाणो पुग्गलपरियट्टो||७७]१०५।। [पुग्गलपरिअटो इह, दवाइचव्विहो मुअव्वो। धूलेअरभेएहिं, जह होइ तह निसामेह ॥ ७८॥ ॥१०६ [ (अ०) द्रव्यविषयः, क्षेत्रविषयः, कालविषयः, भावविष- पश्चेति चतुर्धा पुद्गलपरावर्तः, पुनः प्रत्येकं द्विधा वादरः स्थूलः, सूक्ष्मश्च । सामान्यतश्चार्य पुद्गलपरावर्तः अनन्तोत्सर्पिणीकालप- रिमाणो भवति । अयमेवार्थः प्रतिशब्दगाथयाऽऽह-पुद्गलपरा. पत इह द्रव्यादिचतुर्विधो ज्ञातव्यः स्थूलेतरभेदाभ्यां, यथा स भ. पति तथा निशामयत श्रुणुत ॥] [उरालविउव्वातेअ-कम्मभासाणुपाणमगएहिं । फाति सब्वपुग्गल, मुक्का व्यवायरपरही ॥७९॥] १०७ [(अ०) औदारिकक्रियतैजसकार्मणभाषानप्राणमनोभिस्त- सद्योग्यसप्तवर्गणाभिः स्पृष्ठा सर्वपुद्गला मुक्ता यावता कालेन रु द्रव्यवादरपरावर्तः । आहारकवर्गणाया ग्रहणसद्भावेऽपि आहा- रकशरीरस्याभवमुत्कर्षतश्चतुरिमेव ग्रहणात्तनावेन सर्वपुद्गलानां स्वीकारोत्सर्जनाभावादीदारिकादिवर्गणासप्तकग्रहणम् ।। ] [उरलाइ सत्तगेणं, एग जिओ मुअ फुसिअ सबअणू। जत्तिअकालि स थूला, दव्ये मुहमो सगनयरा ।।८०॥]१०८ [(अ०) औदारिकादिसप्तकेन औदारिकादियोग्ययगणा- घपकभावेन, मतान्तरेण औदारिकाचंगचतुष्कभायन, चतुर्द- धान्यात्मकसमस्तलोकवर्तिसर्वपुलपर्शनमोचने यावता कालेन सादरः द्रव्यविपयः, सतानां मतान्तरेण वसुणी मध्यादन्यत- ·। अब वृत्यादिसमेतं नवतावप्रकरणम् ।। (७२) मेनैकेन केनचित्तूर्वपुद्गलस्पर्शनमोचनेन शेषस्पृष्टानामगणनेन सूक्ष्मः द्रव्यपुद्गलपरावर्तः ॥] [ध्वे सुहुमपरहो, जाहे एगेण अह सरीरेण । फासेति सबपुग्गल-अणुक्रमेणं नणु गणिज्जा॥८१]१०९ [(अ.) द्रव्यविषयः सूक्ष्मपरावर्तः यदा एकेनौदारिकाद्य- न्यतमेनाथ शरीरेण सर्वपुशलान् स्पृशति अनुक्रमेण ननु गणयेत् । सयं भावः । आहारकशरीरत्याभवं चतुर्वारमेवोपलव्धेतद्विरहय्य चतुर्णामन्यतमेन शरीरेण मतान्तरेण सप्तानामौदारिकादीनामन्य. तमेन सर्वान् पुद्गलाननुक्रमशः परिणमय्य स्पृशति तदा द्रव्यसूक्ष्म- पुद्गलपरावर्तो भवति ॥] [लोगागासपएसा, जया मरतेण इत्य जीवेण । पुट्ठा कनुक्रमेणं, खित्तपरहो भवे थूलो ॥ ८२ ॥ ॥११०॥ [ (अ) यदेकेन जीवेन म्रियमाणेन सर्वलोकाशाशप्रदेशाः क्र. मोत्नमाभ्या यावता कालेन स्पृष्टा भवन्ति तावान्कालविशेषः धूलो बादरः क्षेत्रपरावर्तो भवति ॥] [जीवो जइआ एगे, खित्तपएसम्मि संठिओ मरइ । पुणरवि तत्साणंतर-बीअपएसम्नि जइ मरद ।।८] १११ [एवंमणंतरमरण, सम्वखितंनि जइ मओ होइ । सुद्धमो खित्तपरहो, अणुक्रमेणं नणु गणिज्जा ॥८४]?१२ [(अ०) यदा जीव एकस्मिन्नाकाशप्रदेशे संस्थितो मियते, पुनरपि तस्यानन्तरद्वितीयप्रदेशे यदि नियते, पवमनन्तरमरन सर्वक्षेत्रे यदि मृतो भवति. तदा सूक्ष्मः क्षेत्रपरावर्तः, अनुक्रमेण ननु- गणयेत् ॥ अपमर्थः ॥ अनन्तभवनमणशीलो जन्तुर्यदाऽनन्तरे. पु निरन्तरेषु वाऽन्यान्यापासप्रदेशेषु प्रियमाणः चतुर्दशज्वात्म- सान्सर्वानपि नमःप्रदेशान्स्पृशति तदा यादरः क्षेत्रपरावों भष- ति । सत्रापूर्वमा गयन्दे पूर्वन्पृष्टान्नु न ! अब र विशित पक्षा- स्मिन्प्रदेदो मृतस्ततत्तदप्यपहिलेदेदो दि नियतेन प्रदेवो गए. नामायाति पुनरव्यवहिते वृती इत्यादिमामेण मरणेन सदें लोकान. प्रदेशा यदि स्पृश्यन्ते तदा सानो भति।पपिजीदवारा देशाधनाथाभादलवायवधीत एकः पशिशिवध्यते इति भावः॥

·- (७२ ) ॥ श्रीनवतस्यपरिशिष्टानि. नं. घ थी ज.(६ थी १०)॥ [उस्सप्पिणीइ समया, जावइआ ते अनिअयमरणेणं। पुट्ठा कम्मुकमेणं, कालपरटो भवे थूलो ॥ ८॥] ।। ११३ ॥ [( अ०) एवमुत्सर्पिण्या यावन्तः समयास्ते क्रमोत्कमेण निजमरणेन स्पृष्टाः, म स्थूलः कालपरावर्ती भवति । उत्सर्पिण्या उ- पलक्षणार्थत्वादवसर्पिण्यपि ग्राह्येति पूर्ण कालचक्रं दृश्यम् ] [सुहमो पुण उस्सप्पिणि पहमे समयंमि जहमओ होइ। पुणरवि तस्साणंतर-बीए समयंमि जइ मरइ ॥८६] ११४ [ (अ०) सूक्ष्मः पुनरुत्सर्पिणीप्रथमे समये यदि मृतो भवति पुनरपि तस्यानन्तरे द्वितीये समये यदि नियते तदा भवति ॥] [एवमणंतरमरण, सव्वसमएसु चेव एएसु । जइ कुणइ पाणचायं, अणुक्कमेणं नणु गणिज्जा ॥८७] ११५ [ (अ०) एवमनन्तरमरणेन सर्वसमयेम्वेवैतेषु यदि करोति प्राणत्यागमनुक्रमेण ननु.गणयेत् ॥अयं भावः, कालचक्रस्य विंशतिको- टाकोटिसागरमितस्य सर्वसमयैर्निरनुक्रमं मरणस्टैदिरः कालपरा- धर्तः । प्रथमं यदा कदाचित्कालचक्रप्रथमसमये मृतः स गण्यते, ततस्तस्य द्वितीयसमये यदा म्रियते स गण्यते, मध्यभाविनो मरण- समया लेख्यके न गण्यन्ते । एवं मरणस्पृष्टाः कालचक्रसर्वसमया यावता कालेन, भवति स सूक्ष्मः कालपरावर्तः ॥] [एगसमयम्मि लोए, सुहुमगणिजीएसु जे उ पविसति । ते हुंतसंखलोग-प्पएस तुल्ला असंखिज्जा ॥८॥]॥११॥ [(अ) पूर्व तावत्प्रवचनसारोद्धाराद्यभिप्रायेण सूक्ष्मबाद- रभावपुद्गलपरावर्तनिरुपणायोपक्रमते । लोके ये पृथ्व्यादयो जीवा एकसमये सूक्ष्माग्निजीवेषु प्रविशन्ति ते प्रमाणतोऽसंख्यलोकप्रदेश- तुल्या असंख्येया भवन्ति, अनाग्निजीवायेऽग्निकायिकेषु तस्मिन्स- मये प्रविशन्ति ते न गण्याः, पूर्वप्रविष्टत्वात्तेषाम् ॥] [तत्तो असंखगुणिआ, अगणिकायाओ तेसिं काठिई तत्तो संजमअणुभाग - बंधठाणाणसंखाणि ॥८९] ११७ [ (अ०) ततोऽसंख्यणिता अग्निकायाः पूर्वप्रविष्टाः, अघ- भ्यतोऽप्येतेन्तर्मुहर्तस्थितिकाः, अनुक्षणं चासंख्येया उत्पद्यन्ते, ततस्ते- ·॥ अव० वृत्यादिसमेतं नवतत्वप्रकरणम् ॥ ( ७३) पां काय स्थितिरसंख्येयगुणिता एकैकस्याग्निजीवस्योत्कर्षतोऽसंख्येय- कालचक्रप्रमाणत्वात् ।ततः संयमस्थानान्यनुभागबन्धस्थानानि चासं. ख्यगुणितानि, यतो कैकस्यां कायस्थितावलंख्येयाः स्थितिबन्धाः, जघन्यतोपि प्रथमाऽन्तर्मुहूर्तप्रमिता, ततो द्वितीया समयाधिका, या- पदसंख्येयानि कालचक्राणि । एकैकस्मिञ्च स्थितिबन्नेऽसंख्येयान्यनु- भागवन्धल्यानानिातत्स्वल्पंचान्यत्र पञ्चितमिति तत एवावसेयम्।] [ताणि मरतेण जया, पुट्ठाणि कमुक्केण सहाणि । भावेण बायरो सो, सुहुमो जं कमेण बोहो ॥१०]??८ [ (स.) अथैतानि सर्वाण्यतुभागबन्धल्यानानि क्रमोन्क्रमा- भ्यां नियमाणेनैकजीवेन यदा यावता कालेन स्पृष्टानि तावान्त कालः भावेन भावापेक्षया बादरः परावर्तः। क्रमेण क्रमस्पर्शापेक्षया बोदव्यः सूक्ष्मः भावपुद्गलपरावर्तः ॥] [लोगपएसोसप्पिणि-समया अणुभागवंधठाणे य । जह तह कममरणं, पुट्ठा खित्ताइ थूलियरा ॥९१] ११९ [( अ ) लोकप्रदेशाः, अवतर्पिणीत्युपलक्षणादुन्तपिण्यप्य- वत्तेया, ततः कालचक्रसमयाः, अनुभागवन्धत्यानानि च, एतानिय- थातथा मरणेन स्पृष्टान्यानित्य क्षेत्रादयः स्यूलाः, क्रममरणेन च तूक्ष्माः परावतः ] [उस्तप्पिणी अणंता, पुग्गलपरिअट्टओ मुजेयहो । तेणंता तीअद्धा, अणागयद्धा अणंतगुणा ॥१२॥ ॥२०॥ [(०) सामान्यतः पुद्गलपरावतः अनन्तोत्सर्पियनर्पि- पीकालप्रमितो ज्ञातव्यः, तेचानन्ता अतीतकालः, अनागतरत्व- नन्नमुगः ॥] [जिणअजिणतित्यतित्था,हिअन्नसलिंगशीनरनपुंसा। पत्तेय मयंयुद्धा, दुख्योहिणिलाय ॥ १६ ॥] ॥ २२ ॥ (सा० अ०) जिन- इति तीर्थकराः संतो ये निकाः ते तीर्थंकरसिद्धाः। अतीर्थकरसिद्धाः सामान्यकेवलिनः । अतीर्य- सिद्धाः भगवतीमरुदेव्यादिवत् ! स्वलिंगे रजोहरणादिन्पे व्यव- स्थिताः संतो दे निद्राले वलिंगसिद्धाः। तथा अन्यलिगे पारि- ·( ७४ ) || श्रीनवतरवपरिशिष्टानि. नं. थी ज.(६ थी १०)॥ ब्राजकादिसंबंधिनि वल्कलचीर्यादिवत् द्रलिंगे सिद्धाः ते अन्य- लिंगसिद्धाः। यदा अन्यलिंगिनो भावतः सम्यक्त्वादिप्रतिपन्नाः केवलज्ञानं प्रतिपद्यते तदान्यलिंगत्वं द्रष्टव्यं अन्यथा यदि दीर्घमायु- कमात्मनः पश्यति ज्ञानेन ततः साधुलिंगमेय प्रतिपद्यते । तथा खिया लिंग स्त्रीलिंगं शरीरनिवृतिः, वेदे सति सिद्धयभावात् , तस्मिन् स्रोलिंगे वर्तमानाः संतो ये सिद्धाः प्रत्येकबुद्धवर्जिताः चित् स्त्रीलिंगसिद्धाः । तथा पुरुषलिंगे शरीरनिर्वृतिरूपे व्यव- स्थिताः संतो ये सिद्धाः ते पुरुषलिंगसिद्धाः। तथा नपुंसकलिंगे वर्तमानाः संतो ये सिद्धास्ते नपुंसकलिंगसिद्धाः । गृहस्थाः संतो- ये सिद्धास्ते गृहस्थसिद्धाः भरतादयः। प्रत्येकं किंचिद् वृषभादिकं अ- नित्यतादिभावनाकारणं वस्तु बुद्धया बुद्धवंतः परमार्थमिति प्रत्ये- कबुद्धाः संतो ये सिद्धाः ते प्रत्येकबुद्धाः। तथा एकैकसमये एकैका एव संतो ये सिद्धास्ते एकसिद्धाः। एकसमये ऋषभादिवदष्टोत्तरशत- स्य सेधनादनेकसिद्धाः । वुद्धा आचार्याः तैोधिता ये सिद्धाः ते बुद्धबोधितसिद्धाः । इति पंचदशभेदाः ।। श्री साधुरत्नसूरिविरचिता नवतत्त्वाचूर्णिः समाप्ता ॥ ॥ १६४४ माघशु०११रविवारे सूर्यपुरे लिखिता ।। [( अ०) सिद्धा अनन्तरपरम्परभेदाभ्यां द्विविधाः, परम्प- रसिद्धान्त्वनन्तभेदाः, अनन्तरसिद्धान्पश्चदशभेदैराह, ते च जिन- सिद्धा इत्यादि व्यक्तम् ।। ] [जिणसिद्धा अरिहंता, अजिणसिद्धा य पुंडरियपमुहा । गणहारितित्थसिद्धा, अतित्यसिद्धा य मरुदेवी॥९४]१२२ [ (अ०) अथैतान् पञ्चदशापि सिद्धभेदान्निदर्शनैः शिष्यान व्युत्पादयितु काम आह- 'जिनसिद्धा' इत्यादि जिनसिद्धाः तीर्थ स्थापयित्वा सिद्धिपदं प्राप्ताः, ते च अर्हन्तस्तीर्थविधातारो नाभि- भूप्रभृतयः, अजिनसिद्धाश्च सामान्यकेवलिनः, पुण्डरीकप्रमुखाः ग- गधारिणतीर्थसिद्धाः, मरुदेवादयः अतीर्थसिद्धाः ॥]

·॥ अव वृत्त्यादिसमेतं नवतत्वप्रकरणम् ॥ (७). [गिहिलिंगसिद्धभरहो, वक्कलचीरी य अन्नलिंगम्मि । साहू सलिंगसिद्धा. थीसिद्धा चंदणापमुहा ॥९६]॥१२३॥ [ (अ) गृहिलिङ्गतिरो भरतः, वल्कलचीरो बान्यलिने; साधुः खलिमसिद्धः, चन्दनवालाप्रमुखाध बीसिद्धाः ॥] [सिद्धा गोयमाई, गांगेयाई नपुंसया सिद्धा । पत्तेयसयंबुद्धा, भणिया करकंडुकविलाई ॥९॥ ॥१२४॥ [(१०) तिद्वाः गौतमादयः, गानेयो भीष्मस्तदादयः न- पुंसकाः तिज्ञाः प्रत्येकस्वयंबुद्धाःभणिताः क्रमेण करकण्डकपि- लादयः ॥] [तह बुद्धबोहिगुरुबो- हिया इगसमय एगसिद्धा य । इगसमए वि अणेगा, सिद्धा तेणेगसिद्धा य ॥९७] ॥१२५ [(अ) तथा ये गुस्वोधितास्ते इह वुद्धबोधिताः, एकस्मिन् समये एकका ये सिद्धास्ते एकसिद्धा:ये चानेककास्तेऽनेकसिद्धाइति।] [जइआइ होइ पुच्छा, जिणाण मग्गंमि उत्तरं तड्या । इयत्त निगोयस्त, अणंतभागो य सिद्धिगओ॥९८]१२३ [(स.) यदा यदा भवति पृच्छा, जिनाना माने. उत्तरं, नदातदा एकत्व निगोदत्यानन्ततमो भागः सिद्धिं गतः ॥] लोर असंखजोरण- माजे पइजोयणमं गुलसंखा। पह तं असंखअंसा, पड़ अंसमसंखया गोला ॥२९॥१२७॥ [(अ) अस्मिश्चतुर्दशरज्ज्वाजात्मके लो योजनविचारण- यासंल्येयानि योजनानि भवन्ति, प्रतियोजन बंगुलानि ७६८००० संल्यानि भवन्ति । प्रत्यनुलं वातख्येया संशा भागाः, यपपि अनन्ता अपि ते द्रव्यरूपाइलस्य भवन्ति, तथापि, गोलज्ञादिविचार- पायाः प्रकृतत्वानानन्ततमे भागे तदवगाह इत्यसंख्याह, क्षेत्रमदे. शानां व नत्रातहख्यत्वात् प्रत्यंशं चासंख्येया गोलकाः॥] [गोलो असंवनिगोओ. सोणंतजिओ जिपड़ पपसा। असंखे पड्पएते. कन्माणं दणाणंदा ॥con] १२८॥ (a) गोलमाल्पनिगोदरूपः रु चानन्मजीदः, अनन्त जीवशरीरं निगोद इत्यर्थः प्रतिजीवं चासल्येयाः प्रदेवाः निर्विभा- ·( ७६ ) ॥ श्रीनवतायपरिशिष्टानि. नं.घ थी ज. (६ थी १०)॥ ज्यभागाः, प्रतिप्रदेशं च कर्मणामनन्ता वर्गणाः, अयमर्थः, पकस्मिञ्च गोलके असख्येया निगोदाः, निगोदयानन्तानां सूक्ष्मनामकर्मो- दयवर्तीनां जीवानामेकं साधारणं शरीरमित्यर्थः, ते च चतुर्दश रज्ज्वात्मके लोके यत्र स्याने चिन्त्यन्ते तत्र असङ्ख्याता एवं प्राप्यन्ते, एकैकस्मिश्च निगोदेऽनन्ता जीवाः, तेषां सर्वेषां जीवानां तेजःशरीरं कार्मणशरीरं च पृथक् २ वर्तते, प्रतिजीवं च प्रदेशा असङ्ख्येयाः, तांश्च यद्येको जीवः स्वशक्त्या विरलीकरोति, तदा एकस्यापि जीवस्य प्रदेशैः सर्वोऽपि चतुर्दशरज्ज्चात्मको लोकः पूर्यते । प्रदेशश्च निर्विभाज्यो भागः अतिसूक्ष्मोउंश इत्यर्थः, संता- रिजीवानां चैते प्रदेशाः ॥] [पझ्वग्गणमणंता, अणू पइअणु अणंतपजाया । एवं लोगसहवं, भाविजइ तहत्ति जिणवुत्तं ॥१०१]१२९ [(अ०) प्रतिवर्गणां चानन्ता अणवः परमाणवः, प्रतिपर- माणुस्वपरभेदवन्तः द्रव्याद्यपेक्षया भूतभविष्यद्वर्त्तमानकालभारिनो- ऽनन्ताः पर्यायाः, एवं लोकस्वरूप जिनोक्तमिति तथेति यथार्थपती- त्या भावयेत् ॥] [*पुढवाईया सत्ता, सब्वे रुक्खा हवंति सूआदि । पाणा वितिचउरिंदी, चउहा पंचिंदिया जीवा ।।१०२१३० [(अ०) 'पृथ्व्यादयः' पृथ्व्यप्तेजोवायुकायिकाश्चत्वारः, 'सत्या' इति, सत्त्वशब्देनोच्यन्ते, 'सर्वे वृक्षाः' वनस्पतिकायिकाः, भवन्ति 'भूता अपि' इति, भूतशब्देनाभिधीयन्ते । द्वित्रिचतुरिन्द्रियाः, 'प्राणा' इति, प्राणाभिलापेन प्रतिपाद्यन्ते । 'चतुर्धा पञ्चेन्द्रिया' नार- कतिग्नरनाकिभेदात्, 'जीवा' इति, जीवशब्दवाच्याः। तथैवागमे 'सव्ये भूआ, सव्वे जीवा, सव्वे सत्ता' इत्याधालापकेन सर्वसंसारिजीवग्रहणं दृश्यत इति ॥] [सत्तविराहणपावं, अणंतगुणियं च एगभूअम्स । भृअस्स असंखगुणं, पावं एगस्स पाणस्स ॥१०॥]॥१३॥ * गाथाश्चैताः कुत्रचिन्नवतत्त्वादर्श जीवतत्वे रदयन्ते पश्चादुपलब्ध- वादन न्यस्ता इत्यवधेयम् ॥ । पाणा, सव्वे ·॥ अव० वृश्यादितमेतं नवतत्वप्रकरणम् ।। ( ७७ ) [बेइंदियतेइंदिय-चरिदिय तहेव पंचिंदी। लक्खं सहस्सं तह सय-गुणं च पावं मुणेयव्व।।१०४]१३२ [(भः) यथोत्तरंजीववधे पापवृद्धिसूचिके गाये इमे व्यक्त ] [जीवो? संवर २ निज्जर मुक्खो४ चत्तारि हुंति अस्वी। स्वी बंधासवपन्न-पावा मिस्लो अजीवो य॥१०८०१३३॥ [(अ०) लय नवतु मूलेषु तत्वेषु सप्यरूपिविभागमाह-जीवः संवरो निर्जरा मोक्षश्चत्वारो भवन्त्यरूपिणः, वधावपुण्यपापा- चत्वारो सपिणः, अजीवश्च मिश्रः स्प्यरूपी चेत्यथः । अथ द्विश- तषट्सततिभेदेषु नवतत्वप्रभेदेषु तमेवाह-] [धन्नाधम्मागासा. तिथतिय अश्या अजीवदसगा य । सत्तावन्नं संवर-निजरदुदस मुत्ति नवगा य॥१००] १३४ [ (अ) धर्माधर्माकाशानां त्रिकं विकमिति नव. अद्धा १ इत्यजोवदशकं. सप्तपञ्चाशत्तंवरभेदाः निर्जराया हादश, मोक्षत्य नव चेति १०-५७-१२-९॥] [अट्ठासी य अस्वी, संपइ उ भणानि जे य स्वीणं । परमाणुदेसपएसा, खंधा चउ अजीवल्वोणं ॥१०७] १६५ [(अ.) अष्टाशीतिवारूपिणः, तन्प्रति ये पिणां भेदास्तान भजामि । परमाणुदेशप्रदेशत्कन्धाक्षेति चत्वारो सपिणोऽजीवाः ॥] [जीवे दस चउ दु चउ, वासी वायाल हुंति चत्तारि । सय अठासी य स्वी, दुसय छसत नवतत्ते ॥१०८] १६ [(अ) कार्मणसंयुतानां जीवानां चतुर्दश पुण्यपापाधवब- न्धतत्वानां क्रमेण ४२-८२-१२-४ इति शतमटाशीत्यधिक रूपितः. सर्वानं नवतरवे द्वेशने पट्तप्तत्यधिक !] या बंधास्वपुण्णपावा, जीवाऽजीवा र हृति विनया। संवरनिज्जरमुक्खो, हातिए उवापया॥१०॥13॥ '(अ)बन्धावण्यपापा जीपमालिन्दहेतवावान्यायाः, जीवाजीवों च तवरूपत्वाद् भवतो वियों इसरितादिदो रनिरामोश भवन्त्येते उपादेयाः, जीवनल्यापादयः ।

·No text on this page.

·Tria नाम ' :: : :: दिमागमा रिमवीरमामः " !. मा: । प्रायोभिगमन र. E: ' ; ; पंजीयः मानायां 7. If निमामी समामाकान ? ॥ कायम famir::::. ना ! माया मिनिमो-यांना- rip ir-॥ ॥ गोमागत. काकान्त 1 fain. निमा मामाकाम सादि] निनवलनानमनपानवारपाना-जगह- नि काग्रन्थ- संचमान्न लियुगरपान न. पोगकाधिपति भट्टारक श्री विजयन मिरिधर विने- यानिकान्तवाचस्पति-न्यानिशारद- अनुमानाचार्य महोपाध्याय श्री-उदयविजयगणिधिनिर्मिता सबन- प्रक्षेपगायावणिः समाता ।। मारम्फारसुवर्णगशिकलि नर्धिनिमिप्रदं. विस्तीर्णनवभिः सवनिधिभिः संपरितं नर्वदा । प्रस्फुर्जद्गुणसाधुवृत्तविलसद्रत्नाश्चितं श्रीपदं, शान्त्र भन्यजनोपकृत्यभिमतं विश्वे चिरं नन्दतात् ॥१॥ यदृत्सुत्रं मयालेखि, राभस्यान्मतिमौढ्यतः । कृपां विधाय संशोध्यं, तदुर्धर्विशदाशयः ॥२॥ समाप्तं श्रीचिरन्तनाचार्यविरचितावचूर्णि-श्री- साधुरत्ननरिकृतावचूर्णि-श्रीदेवेन्द्रमरिम- णीतवृत्ति-वृहन्नवतत्त्वप्रक्षेपगाथा- तदवचूर्णिपञ्चरत्नविभूपितं ॥ ॥ नवतत्त्वप्रकरणम् ॥

·(८०) ॥ श्रीनवतत्वपरिशिष्टानि.नं. घ यो ज. ( ६ थी १०)। ।। अथैतेषु नवसु तत्वेषु जीवाजीवरुष्यरूपिज्ञेयहेयोपादेय विभागयन्त्रकम् ॥ प्रति जीव ९ तत्वनमानि अजी हपि उपा- अरु- पि हेय ज्ञेय या # ! ० . ० . . . . १२ . ० ० ० . ० . . ० ० जीवतत्त्वम् १२ अजीवतत्त्वम् १२ १४ १ पुण्यतत्त्वम् ૨૨ ४२ દર पापतस्वम् ८२ ८२.८२ आश्रतरत्रम् રુર ४२ ૨૨ ર संवरतत्वम् ५७ निर्जरातत्वम् । १२ १२ २२ । वन्धतत्वम् 2 2 2. मोक्षतत्वम् ९ ९ २७६.९२ १८४२८८ ८८.१७०/२८ وه . . 0 . . . २ . ७८ ।। अथ पट्सु द्रव्येषु परिणान्यादिविभागयन्त्रकम् ।। ६ द्रव्यनामानि परिणा० EE जीय सप्रदे० मूर्त पक सर्वगः अम० सफिय कारण फर्ता NI नित्य . ० 0 0 धर्मास्तिकाय . ० O १ ० . अधर्मास्तिकाय १ ० . आकाशास्तिकायं . १ १ १ 0 १ . १०.१ . जीवास्तिकाय पुद्गलास्तिकाय १०१.१ काल . oloalelolola . ० ० ·ॐ ।। कलिकालसर्वज्ञभगवत्पादश्रीहेमचन्द्रसूरिप्रणीतं ॥ ॥ सप्ततत्वप्रकरणम्॥ (भापान्तरो) परिशिष्ट नं. झ. (११) जीवाजीवावाश्रयश्च, संवरो निर्जरा तया। बन्धो मोक्षश्चेति सप्त, नत्त्वान्याहुर्मनीषिणः ॥ १॥ तत्र जीवा दिया ज्ञेया, मुक्तसंसारिमे- दनः । अनादिनिधनाः सर्वे, ज्ञानदर्शनलक्षणाः॥२॥ मुक्ता एक- स्वभावाःस्यु-र्जन्मादिक्लेशवर्जिताः। अनन्तदर्शनज्ञान-वीर्यानन्दमयाश्च ते ॥ ३॥ संसारिणो द्विधा जीवाः, स्यावरत्रसभेदतः । द्वितयेऽपि द्विधा पर्या-प्तापर्याप्त विशेषतः ॥४॥ पर्याप्तयस्तु पडिमाः, पर्याप्त- माधिमानो ती२. शुध,७३, मय, मात्र, संवर,निaala, ધ, અને મેક્ષ એ સાત તો કહે છે (૧) ત્યાં મુકત અને સંસારી બે થી જ બે પ્રકારના જાણવા. એ સર્વે અનાદિ અનત અને જ્ઞાન દર્શનરૂપ લક્ષણવાળા છે (૨) મુક્ત છે એક સરખા સ્વભાવવાળા, જન્માદિ કલેશ રહિત, અનંત દર્શન જ્ઞાન વીર્ય અને આનંદવાળા છે. (૩) સ્થાવર અને બસ ભેદથી સંસારી જીવો બે પ્રકારના છે, વળી એ બન્ને ભેદ પણ પપ્ત અને અપ જેથી બે બે પ્રકારના છે (૪) પર્યાપ્તપણામાં धारभूत ती मो-य-वा--!!!-मने मन में ·म दीन्द्रिय पो भानेदा छ (१२) यू, मां, भसामगिरे श्री. १२) ॥ श्रीनवतवपरिशिष्टम् नं. झ (११) लनिवन्धनम् । आहारो वपुरक्षाणि, प्राणो भापा मनोऽपि च ॥५॥ स्युरेकाक्षविकलाक्ष-पञ्चाक्षाणां शरीरिणाम। चतस्रः पञ्च पट् चापि, पर्याप्तयो यथाक्रमम ॥६॥ एकाक्षाः स्थायरा भूम्य-प्तेजोवायुम- हीरहा। तेपां तु पूर्वे चखारः, स्युः मुक्ष्मा बादरा अपि ॥७॥ प्रत्येकाः साधारणाच द्विपकारा महीरहः। तेऽत्र पूर्व वादराः स्यु-रु- त्तरे सूक्ष्मवादराः ॥ ८ ॥ सा द्वित्रिचतुप्चे-न्द्रियत्वेन चतुर्विधाः नत्र पञ्चेन्द्रिया द्वया, संज्ञिनोऽसंज्ञिनोऽपि च ॥९॥ शिक्षोपदेशा- लापान् ये, जानते तेऽत्र संशिनः सम्प्रवृत्तमनःप्राणा-स्तेभ्योऽन्ये स्युर- संज्ञिनः ॥ १० ॥ स्पर्शनं रसनं घ्राणं, चः श्रोत्रमितीन्द्रियम् । 'तस्य स्पश रसो गन्धो, रूपं शब्दश्च गोचरः ।। ११ ॥ दीन्द्रियाः कृमयः शङ्खा, गण्ड्पदा जलौकसः। कपर्दाः शुक्तिकाद्याश्च, विविधाः कृमयो मताः॥ १२॥ यूकामत्कुणमत्कोट-लिक्षाद्यास्त्रीन्द्रिया मनाः। पतझमक्षिकाभृङ्ग-दंशाद्याश्चतुरिन्द्रियाः॥१३॥ तिर्यग्योनिभवाः शेपा, 'પર્યાસિઓ છે (૫) એકેન્દ્રિય વિકલેન્દ્રિય અને પંચેન્દ્રિય ને અનુક્રમે थार ५२२ गते ७ पर्याप्तिमी हाय 2 (5) थी, rom, अभि, वायु, અને વનસ્પતિ એ પાંચ એક િસ્થાવર છે, એમાંના પહેલા ચાર ભેદ (વન વિના) સુક્ષ્મ અને બાદર પણ છે (૭) વનસ્પતિ પ્રત્યેક અને साधारण सेम मे १२नी छ, तभा पहली (अ.पे) वनस्पति मा छ, मते मागणी (साधा०) वनस्पति मम मन मा छे (८) स- "જીવો ધીન્દ્રિય–ત્રીન્દ્રિય-ચતુરિન્દ્રિય-અને પંચેન્દ્રિય એમ ૪ પ્રકારના છે, ત્યાં પંચેન્દ્રિય જીવ સંતિ અને અસંસિ એમ ૨ પ્રકારના છે (૯) જે પ્રવૃત્ત ચલ મન:પ્રાણવાળા, જેઓ શિક્ષા ઉપદેશ અને આલાપ (વચનો) ને જાણે છે તે છે અહિં સંજ્ઞિ કહેવાય છે, અને તેથી બીજા છેવો અસંજ્ઞિ छे (१०) २५र्शन, रसना, प्राण, यक्ष, सने और ये दियो छ, भने ४.मनु) २५, २स, ५, ३५, सने शब्द से तना विषया छ (११) મી, શંખ, ગંડેલા, જળ, કોડીઓ, છીપ વિગેરે અનેક પ્રકારના એ ..- કિય જ માનેલા છે, અને પતંગી, માખી, ભમરા, કંસ વિગેરે

·No text on this page.

·। . । (४) ॥ श्रीनवतत्त्वपरिशिष्टम्. नं. झ (११) ।। ॥२१॥ षट् पुनर्विकलाक्षेपु, मनुष्येषु चतुर्दश । स्युश्चतस्रश्चतस्त्र श्वनितिर्यक्सुरेषु तु ।।२२।। एवं लक्षाणि योनीना-मशीतिश्चतुरुत्त- केवलज्ञानदृष्टानि, सर्वेषामपि जन्मिनाम् ॥ २३ ॥ एकाक्षा वाद सूक्ष्माः, पञ्चाक्षाःसंझ्यसंज्ञिनः। स्युदित्रिचतुरक्षाश्च, पर्याप्ता इतरेऽ च ॥ २४ ॥ एतानि जीवस्थानानि, मयोक्तानि चतुर्दश । मार्ग अपि तावत्यो, ज्ञेयास्ता नामतो यथा ||२.५ गतीन्द्रियकाययोग वेदज्ञानक्रुधादयः । संयमाहारदृगूलेश्या-भव्यसम्यक्त्वसंज्ञिनः॥२६ मिथ्यादृष्टिःसास्वादन-सम्यगूमिथ्याशावपि। अविरतसम्यग्दृष्टि-वि रताविरतोऽपि च ।। २७ ॥ प्रमत्तश्चाप्रमत्तश्च, निवृत्तिवादरस्ततः अनिवृत्तिवादरश्चा-थ सुक्ष्मसम्परायकः ॥२८॥ ततः प्रशान्तमोहच क्षीणमोहश्च योगवान् । अयोगवानिति गुण-स्थानानि स्युश्चतुर्द ।। २९ ॥ मिथ्याष्टिर्भवेन्मिथ्या-दर्शनस्योदये सति । गुणस्थानत्व- मेतस्य, भद्रकत्वाद्यपेक्षया॥३०॥ मिथ्यात्वस्यानुदये-ऽनन्तानुवन्ध्यु- તિકાયમાં અનુક્રમે દશ લાખ તથા ચૌદ લાખ યોનિઓ છે (૨૧) વિકલે- ન્દ્રિમાં (દીન્દ્રિયાદિ પ્રત્યેકની બબે લાખ હોવાથી) છ લાખ, મનુષ્યોમાં ચૌદ લાખ તથા નારક તિર્યંચ અને દેવની ચાર’ચાર લાખ યોનિ છે. (૨૨) એ પ્રમાણે કેવળ જ્ઞાનીઓના કથનાનુસાર સર્વ છવાની ૮૪ લાખ યોનિઓ हेली छे (२७) मा२ मेन्द्रिय, सूक्ष्म गेन्द्रिय, संशिपयन्द्रिय, 2- સંગ્નિ પંચેન્દ્રિય, ધન્દ્રિય, ત્રીન્દ્રિય, અને ચતુરિન્દ્રિય એ (સાત) પર્યાપ્ત અને અપર્યાપ્ત (૨૪) એ ૧૪ ઇવસ્થાન મેં કહ્યાં, અને માગણએ પણ તેટલીજ (૧૪) જાણવી. તે માર્ગણાઓનાં નામ આ પ્રમાણે – (૨૫ ) गति-धन्द्रिय-य-योग-वे-जान-मोवामिपाय-यम-गासा-दर्शन-२५५८ -भय-सभ्यत्व-गते सनि. (२१) भिस्याट, सास्वान, मिश्र, २१- વિરત સમ્યગ દષ્ટિ, દેશવિરત, અમર, અપ્રમત્ત, નિવૃતિ બાદર, અનિવૃત્તિ- બાદર, અમસંપાય, ત્યારબાદ ઉપશાન્તનેહ, ટીણમેહ, મગ, અને आयी थे १४ स्थान 2. ( २७-२८-२८ ) [भयान याने જન મિથ્યાણિ હોય છે, એને ગુણસ્થાનપણું તે ભકપણાદિકની અટાએ છે. (૩૦) મિથ્યાત્વનો અનુદય અને અનંતાનુબંધિને ઉદા હોવાથી સવાદન સમ્યગદષ્ટિ તે ઉદથી ૬ આવલિકા સુધી હોય. ( ૩૧ ) - ·॥ श्री हेमचन्द्रलूरिकृतं सातत्यप्रकरणम् ॥ दये सति । सास्वादनसम्यगृष्टिः, स्यादुत्कर्षाद पडावलीः॥३१॥ सम्यक्त्वमिथ्यात्वयोगा-मुहूर्त मिश्रदर्शनः। अविरतसम्यग्दृष्टि- त्याख्यानकोदये ।। ३२॥ विरताविरनस्तु स्यात् , प्रत्याख्यानोदये सति । प्रमत्तसंयतःप्राप्त-संयमा यःममायति ॥ सोऽप्रमत्त- संयनों यः, संयमी न प्रमाद्यनि। उभावपि परावृत्त्या, स्यानामान्तर्मु- हर्तिकौ ॥ ३४ ॥ कर्मणां स्थितिघातादी-नपूर्वान् कुले यतः। त- स्मादपूर्वकरणः, अपकः शमकश्च सः ॥३५॥ पदादरकपायाणां, प्रविष्टानामिमं मियः । परिणामा निवर्तन्ने, निवृत्तिवादरोऽपि सः ।।६।। परिणामा निवर्तन, मियो यत्र न यत्नतः । अनिवृत्तिवादरः स्थान् . अपकः शमकश्च सः ।।३७॥ लोभाभिधः सम्परायः. मूल्यकि- हीतो यतः। स नृत्मसम्परायः स्यात. अपका समकोऽपि च ।।३८|| अयोपशान्तमोहः न्या-मोहम्योपसमे सति । मोहस्य तु ये जाने.

·(દ) જનતારિરિઝ. . (૨૨) | क्षीणमोहं प्रचक्षते ॥३२॥ सयोगिकेवली घानि-यादुत्पन्नकेवलः । योगानां च क्षये जाते, स एवायोगिकेवली ॥ ४० ॥ (રૂત્તિ નવતરમ્ ?) अजोवाः स्युर्धर्माधर्म-विहायःकालपुद्गलाः जीवेन सह पञ्चापि, द्रव्याण्येते निवेदिताः ॥४१॥ तत्र कालं विना सर्वे, प्रदेशप्रचयात्म- काः । विना जीवमचिद्रपा, अकर्नारश्च ते मताः ॥ ४२ ॥ कालं वि- नास्तिकायाः स्यु-रमूर्ताः पुद्गलं विना । उत्पादविगमध्रौव्या-त्मानः सर्वेऽपि ते पुनः ॥४३॥ पुद्गलाः स्युः स्पर्शरस-गन्धवर्णस्वरूपिणः । तेऽणुस्कन्धतया द्वेधा, तत्राबद्धाः किलाणवः ॥ १४॥ बद्धाः स्कन्धा ઘા-ૌહાથચાકૃતિકૃશ ઝવેરાતચીત–મેજી- यात्मका अपि ॥४५॥ कर्मकायमनोभापा-चेष्टिनोच्छ्वासदायिनः । मुखदुःखजीवितव्य-मृत्युपग्रहकारिणः॥४६॥ प्रत्येकमेकद्रव्याणि, ध- વાળો (આત્મા) સગી કેવળી, અને યોગનો ક્ષય થયે તેજ જીવ અગી કેવળી હોય છે (૪૦) (ઇતિ જીવતત્વમ ૧ ll ) ધર્માસ્તિકાય, અધર્માસ્તિકાય, આકાશાસ્તિકાય, કાળ, અને પગલા- સ્તિકાય (એ પાંચ) અજીવ છે, અને આ પાંચે પણ જીવ સહિત દ્રવ્ય (વ- ) કહેલાં છે. (૪૧) તેમાં કાળ વિના સર્વે (પાંચે દ્રવ્ય) પ્રદેશ સમુદાય રૂપ છે, અને જીવ વિના એ (પાંચે) દ્રવ્યો અજીવ અને અકર્તા માનેલાં છે. (૪૨) કાળ વિના (પાંચ) અસ્તિકાય છે, પુદ્ગલ વિના (પીએ) અરૂપી છે, અને એ સર્વે (એ) દ્રવ્યો ઉત્પત્તિ વિનાશ અને યુવતી સ્વરૂપ વાળાં છે. (૪૩) પુદ્ગલો સ્પર્શ રસ ગંધ અને વર્ણ સ્વરૂપી છે, વળી એ પુદ્ગલે પરમાણુ અને સ્કંધપણે બે પ્રકારના છે, ત્યાં અબદ્ધ (સ્કંધરૂપે સમુદિત નહિ થયેલા) તે નિશ્ચયે પરમાણુઓ છે. (૪૪) અને (પરસ્પર) બદ્ધ - યેલા તે ધો, તે ગંધ, શબ્દ, સમતા, સ્થૂલતા, અને આકારવાળા તથા અંધકાર, આતપ, ઉદ્યોત, ભેદ, અને છાયાવાળા પણ હોય છે. (૪૫) વળી તે કર્મ કાયા મન અને ભાષાની ચેષ્ટા તથા ઉચ્છવાસ આપનાર, તેમજ સુખ દુઃખ જીવિત મરણમાં ટકે (સહાય) આપનાર (પુદ્ગલ) છે. ( ૪૬) ધર્માસ્તિકાય, અધર્માસ્તિકાય, અને આકાશ એ પ્રત્યેક એકેક દ્રવ્ય ·॥ श्रीहेमचन्द्रसूरिकृतं सप्ततत्वप्रकरणम् ।। (૭) मधिौं नभोऽपि च । अमूर्तानि निष्क्रियाणि, स्थिराण्यपि च सर्वदा ॥४७॥ एकजीवपरिमाण-सङ्ख्यातीतमदेशको । लोकाकाशमभि- व्याप्य, धर्माधों व्यवस्थितो ॥४८॥ स्वयं गन्तुं महत्तेषु, जीवाजी- वेषु सर्वतः । सहकारी भवेद्धर्मः, पानीयमिव यादसाम् ॥ ४२ ॥ जीवानां पुद्गलानांच, प्रपन्नानां स्वयं स्थितिम् । अधर्मः सहकार्यप, यथा छायावयायिनाम् ॥ ५० ॥ सर्वगं स्वप्रतिष्ठं स्या-दाकाश- મણિપુ છોકો રિતિ વ્યા, તત્તમજૂ કરાય लोकाकाशप्रदेशस्था, मिन्नाः कालाणवस्तु थे। भावानां परिवर्ताय, मुख्यकालः स उच्यते ॥५२॥ ज्योतिःशास्त्रे यस्य मान-मुच्चते. ममयादिकम् । स व्यावहारिकः कालः, कालवेदिभिरामतः ॥९॥ नवजीर्णादिरूपेण, यदमी भुक्नोदरे। पदार्याः परिवर्तन्ते. तत् काल. स्यैव चेष्टितम् ॥५४॥ वर्तमाना अतीतत्वं, भादिनो वर्तमानताम् । છે. તેમજ સર્વદા આપી અક્રિય અને સ્થિરપણે છે (૪૦) ધમસ્તકાય અને અધર્માસ્તિકાય એક જીવ પ્રમાણે અસંખ્યાત પ્રદેરાવાળા (અર્થાત એક જીવના જેટલા પ્રદેશ તેટલાજ ધર્મા ના અને ધમાં ના પણ છે, અને એ બી લેશકાશમાં વ્યાપીને રહે છે. (૪૮) ગમન કરવાને તઃ કન પચેલા જીવ અને માછલાને જલન માફક સર્વ બાજુથી સહકારી સહાયક) ધર્માસ્તિકાય છે (૪૯) છીએ જેને વટેમાર્ગુઓને રિયર થવામાં સ્વયક છે) તેમ પિનાની રિયરતાને પ્રાપ્ત થયેલા કર અને મુગલેને આ અધર્માસ્તિકાય સહકારી (હાયક) છે. પ) અવકાશ પનાર આકારકિય સર્વ વ્યાસ અને સ્વતિ (પિતાની મેળે પાતામાં જ રહેવું) છે અને અનંત કરવા તે કાકા કાલેમાં પણ રહેલું છે. (૫) લાકારાના પ્રદેશમાં રહેલા અને ભાની પરિવર્તન નવતા ને માટે ભિલા એવા જે કાળના પરમાણુઓ તે મુખ્યાળ નિકાવા કહેવાય છે.. ( પર છે અને જે તિામાં જેનું પ્રમાણ સમય સાદિ કહેવાય છે, તેને કાળજ્ઞાનીઓએ (કી સર્વાએ) વાવહારિક કાળ માને છે ( ૩) . બુવનમાં જે આ પદાર્થો ના જુના પણે પરિવર્તન પામે છે. તે કાજ ત કર્યા છે.. (૫૮) કળની દોરવડે વિટંબણું પા પા ..

·(૮) // ચીનયતરાિિાદ. ૪. જ્ઞ (૨) || કર્યા નિપજો, ડિવિન્વિતાર લધ (ત વતમ્ ૨) मनोवचनकायानां, यत्स्यात् कर्म स आश्रयः । शुभः शुभस्य हेतुः स्या-दशुभस्त्वशुभस्य सः ॥५६॥ मनोवाक्का- -यकर्माणि, योगाः कर्म शुभाशुभम् । यदाश्रवन्ति जन्तूना-मा- श्रवास्तेन कीर्तिताः ॥५७॥ मैयादिवासितं देतः, कर्म सूते शु. भात्मकम् । कपायविषयाक्रान्तं, वितनोत्यशुभं पुनः ॥२८॥ शुभाज- नाय निर्मिथ्य,श्रुतज्ञानाश्रितं वचः। विपरीतं पुनर्जेय-मशुभार्जनहेतवे ॥५९॥ शरीरेण सुगुप्तेन, शरीरी चिनुते शुभम् । सततारम्भिणा ज- न्तु-घातकेनाशुभं पुनः ॥६०॥कपाया विषया योगाः, प्रमादाविरती चथा। मिथ्याबमातरौद्रे चे-त्यशुभं प्रति हेतवः ॥६१॥ यः कर्मपुद्ग- लादान-हेतुःप्रोक्तःस आश्रवः। कर्माणि चाष्टधा ज्ञाना-वरणीयादि- માન હોય તે અતીતપણુ પામે છે, અને ભવિષ્યકાળના હોય તો વર્તમાન- પણું પામે છે. (૫૫) (તિ અજીવતત્વમ ૨ ) મન વચન અને કાયાની જે દિયા તે આશ્રવ છે. ત્યાં શુભાશ્રવ તે શુભ (પુણ્ય) ને હેતુ અને અશુભાશ્રવ તે અશુભ (પાપ) ને હેતુ છે (૫૬) જે. કારણથી જીવોના મન વચન કાયાની ક્રિયાઓ રૂપ યોગો શુભાશુભ ક- ને શ્રવે છે (જીવ સાથે પ્રાપ્ત કરાવે છે) તે કારણથી આશ્રવ કહેલા છે, (૫૭) (મનોયોગાશ્રવ) મૈત્યાદિ ભાવનાઓ વડે વાસિત થયેલું ચિત્ત શુભ કમ ઉત્પન્ન કરે છે, અને કપાય તથા વિષયથી વ્યાપ્ત થયેલું ચિત્ત અશુભ- કમ ઉત્પન્ન કરે છે (૫૮) (વચનયોગાશ્રવ) કૃતજ્ઞાનાશ્રિત સત્યવચન શુભ- કર્મ ઉત્પન્ન કરવામાં અને તેથી વિપરીત (યુત અનાશ્રિત અસત્ય) વચન અશુભ કર્મને ઉત્પન્ન કરવામાં કારણ રૂપ જાણવું. (૫૯ ) (કાય ચોગાવ) જીવ સારી રીતે ગોપલી કાયાવડે શુભ કર્મ ગ્રહણ કરે છે, અને નિરંતર આરંભ વાળી જીવહિંસક કાયાવડે અશુભકર્મ ગ્રહણ કરે છે. (૬૦) કપાય, વિષય, યોગ, પ્રમાદ, અવિરતિ, મિથ્યાત્વ, અને આધ્યાન તથા રૌદ્રધ્યાન એ સર્વ) અશુભકર્મ પ્રત્યે કારણરૂપ છે. (૬૧) કમપુદગલ શ્રવણ કરવામાં -જે કારણરૂપ, તે આશ્રવ કહેલ છે, અને કર્મ પણ જ્ઞાનાવરણીયાદિ ભેદથી ·॥ प्रीहेमचन्द्रसूरिकृतं समतरवप्रकरणम् ॥ (९) मेदतः ॥२॥ ज्ञानदर्शनयोस्तह-तद्धतृनां च ये किल । विघ्ननिव- पशुन्या-शासनायातमन्सराः ॥६॥ने ज्ञानदर्शनावार-कर्महतव आ- सवाः । देवपूजा गुल्पास्तिः, पात्रतानं दया भया ॥६॥ सगग- संयमो देश-संयमोऽकामनिर्जरा। शौचं बालनपश्चेति.सट्टेयस्य स्युरा- श्रवाः ॥६॥ दुःवशोकवधाम्नापा-फ्रन्दने परिदेवनम् । बान्यो- भयन्याः न्युरस-वेवस्थामी हाश्रवाः ॥६६॥ बीरागे श्रु न, धर्म गंवगुणेषु (नवनुरेपु) च । अवर्णवादिता तीव्र-मिथ्यावरिणामिना ॥६७ानवनिदिदेवाप-वोधार्मिकपणमाउन्मार्गदनाना-नही- ऽनयतपूजनम।।६८॥असीमितकाल्विंगुर्वादिष्ववमानता। उन्या- दनी तिमोर-म्याश्रवाः परिवर्तिताः ।।६।। कपायोदयनीत्र- परिणामोडमान्मनः । चारित्रमोहनीयग्यर आश्व कीग्निः ॥७॥ स्न्यापनं नकन्दर्पो-पहायो कायम रखना । लागयो नि-मियामी म्यूगश्रवाः ॥ ७ ॥ कादिवानी कि ·(૨૦) NR ગ્રીન પરિદિ૫. સં. (૨૨) મને નિરાવર્તન ત્નાશ્રવાઃ શનિ રતે ૭૨ ) असूया पापशीलत्वं, परेपो रतिनाशनम् । अकुशलपोत्साहनं, चारते- રાવા પી //૭રૂણા માપીનામ:, રેપમય માપના ત્રાસન निर्दयत्वं च, भयं प्रत्याश्रया अमी ॥ ७४॥ परशोकाविष्करणं, स्वशोकोत्पादशोचने । रोदनादिप्रसक्तिव, शोकस्यते स्युराश्रवाः ।। ७५ ॥ चतुर्वर्णस्य सङ्घस्य, परिवादजुगुप्सने । सदाचारजुगुप्सा च, जुगुप्सायाः स्युराश्रवाः ॥ ७६ ॥ ईर्ष्याविषयगादर्थे च, मृपावा- दोऽतिवक्रता । परदाररतासक्तिः, स्त्रीवेदस्याश्रवा इमे ||७७॥ स्वदार- मात्रसंतोपो-ऽनीा मन्दकपायना।अवक्राचारशीलत्वं,पुंवेदस्याश्रवा इति ।। ७८ ॥ स्त्रीपुंसानगसेवोग्राः, कपायास्तोत्रकामना । पाखण्ड- स्त्रीव्रतभ्रंशः, पंढवेदाश्रवा अमी ॥ ७९ ॥ साधूनां गर्हणा धर्मो-न्मु- વાની ઉત્સુક્તા, ચિત્ર અને કામક્રીડામાં પરના મનનું આકર્ષણ કરવું એ રતિ મેહનીયના આવો કહ્યા છે. (૭૨) ઈર્યા. પાપાચાર, પરના પ્રમોદ- ભાવનો વિનાશ અને અશુભ કાર્યમાં ઉત્સાહ એ અરતિમોહના આવ્યો છે. ( ૩ ) પિતાને ભય પરિણામ (પોતે ભય પામવો) બીજાને ભય પમા- કે, ત્રાસ આપવો અને નિયપણું એ ભયમોહના આવ્યો છે. ( ) બીજાને શોક પ્રગટ કરવો, પોતાને દુઃખ ઉત્પન્ન કરવું, ચિંતા કરવી, અને રૂદન વિગેરેમાં આસક્તિ એ સર્વ શેક મેહનીયના આવે છે. (૫) ચતુર્વણું સંઘની નિંદા જુગુપ્સા કરવી અને સદાચારની જુગુપ્સા કરવી એ જુગુપ્સાહના આશ્રવ છે. (૭૬) ઈર્ષ્યા, વિષયાસનિ, મૃષાવાદ, અતિવતા, અને પરદારગમનાસક્તિ, એ સ્ત્રીવેદના આવે છે. (૭૭) સ્વદારામાંજ કેવળ સંતોષ રાખ, ઈર્ષ્યા ન કરવી, મંદકવાય પણ અને અવક્રાચારીપણું એ પુરૂષદના આવ્યો છે. (૭૮) સ્ત્રી અને પુરૂષ સાથે કામક્રીડા કરવી, ઉગ્રણાય, તીવ્ર વિષયાભિલાષ, પાખંડ, અને સ્ત્રીત્રા ( શીયળ વતનો) ભંગ કરે એ નપુંસક વેદના આવ્યો છે. (૭) સાધુઓની નિંદા, ધર્મ સન્મુખ થયેલાને વિઘ કરવું, મધુ માંસના અવિરતિઓને અવિરતિ (કાયમ રહે તેવી રીતે) વર્ણન કરવું, દેશવિરતને વારંવાર અન્તરાય કરો, અવિ- રતિનું ગુણવર્ણન કરવું, ચારિત્રદૂષણ, તથા બીજા છેવામાં રહેલા કપાય નેકવાને ઉદ્દીપન કરવા એ સર્વે સામાન્યથી ચારિત્રમેહનીયના આવો ·॥ श्रीहेमचन्द्रसूरिकृतं सप्ततत्वप्रकरणम् ।। (११) खानां विघ्नकारिता। मधुमांसाविरताना-मविरत्यभिवर्णनम् ॥ ८०॥ विरताविरतानां चा-न्तरायकरणं मुहुः । अचारित्रगुणाख्यानं, तथा. चारित्रदूषणम् ॥ ८१॥ कपायनोकपायाणा-मन्यस्थानामुदीरणम् । चारित्रमोहनीयस्य, सामान्येनाश्रवा अमी॥८२॥ पञ्चेन्द्रियप्राणिवधो, वहारम्भपरिग्रहो। निरनुग्रहना मांस-भोजनं स्थिरवैरता ॥८॥रौ-: ध्यानं मिथ्यावान-तानुवन्धिकपायते । कृष्णनीलकपोताच, लेश्या अनृतभापणम् ॥ ८४ ॥ परद्रव्यापहरणं, मुहुमैथुनसेवनम् । अवशे- न्द्रियता चेति, नरकायुष आश्र८॥ उन्मार्गदेशना मार्ग-प्रणाशो. गृडचित्तता। आर्तध्यानं सशल्यत्वं, मायारम्भपरिग्रहौ ।। ८६ ॥ शीलव्रतेसातिचारे, नीलकापोतलेश्यता। अप्रत्याख्यानकपाया-स्ति- यंगायुप आश्रवाः ।। ८७ ।। अल्पो परिग्रहारम्भौ, सहजे मार्दवावे। कापोतपीतलेश्यत्वं, धर्मध्यानानुरागिता ॥ ८८॥ प्रत्याख्यानकपा- यत्वं, परिणामश्च मध्यमः। संविभागविधायित्वं, देवतागुरुपूजनम् ।। ८९ ॥ पूर्वालापप्रियालापो, मुखमज्ञापनीयता । लोकयात्रामु मा- ध्यम्थ्य, मानुपायुष आश्रवाः ॥२०॥ सरागसंयमो देश-संयमोऽका. 2. ( ८८-८१-८२ ) पचन्द्रिय बने। १५ वो, मई मारेल, मा परिग्रह, अनु हितपय (नियता ), भांस मोन, रिय२३२. ધ્યાન, મિથ્યાત્વ, અનંતાનુબંધિકાય. કૃષ્ણ નીલ કાપિત લેગ્યા. અસત્યભાષણ, પર નું હરણ, વારંવાર મૈથુન સેવન, ઇન્દ્રિનું અવશપણું, એ સર્વ नरायुष्यना पाश्री जे. (८३-८४-८५) 6-भागना पोश, सन्मार्ग- ને વિનાશ, ગુઢ હદય. આધ્યાન, સશલપણું, માયા, આરંભ પરિગ્રહ, તચારવાળું દળ અને ( અહિંસાદિ ) ત્રા, નીલ અને કપાત લેસ્યા, भने अप्रत्याज्यानी यो मे तिर्यवायुयना -श्रो छे. (८६-८७) અ૫ પરિગ્રહ, અપ આરંભ. સ્વભાવથીજ નિર્મદના અને અજુતા, કાપત લેશ્યા, પીતલેશ્યા, ધર્મપાનને અનુરાગ, પ્રત્યાખ્યાની કવાય, મધ્યમ અધ્યવસાય, વિભાગ, ( દાન " દેવગુરૂનું પૂજન, પૂર્વાલાપ, પ્રિહાલાપ, વિચારવું સુખનો માર્ગ જાવ, અને ક્યાત્રામાં (લેકિકરહિમાં) मययता में मनुष्यायुष्यना साश्रयो . ! ८-12-20 माम.

·(१२) ॥ श्रीनवतावपरिशिष्टम्. नं. झ (११) ॥ मनिर्जग। कल्याणमिनसंपकों, धर्मश्रवणशीलता ॥९॥ पात्रे दानं नपः अदा,रजत्रयाविराधना । मृत्युकाले परीणामो, लेश्ययोः पमपी- नयोः ॥२२॥ बालतपोऽग्नितोयादि-साधनोप्लम्बनानि च । अप- तसामायिकता, देवस्यायुप आश्रयाः ॥ १३ ॥ मनोवाकाययक्रलं, परेशां रिपतारणम् । मायाप्रयोगो मिथ्यात्वं, पेशून्यं नलचिराता १०.४॥ मपर्णादिमतिनन्द-फरणं कूटसाक्षिता। वर्णगन्धरसस्पर्शा- पानानि न ॥ ९५ ॥ अङ्गोपाङ्गन्यायनानि, यन्त्रारकर्म नाकरमानालार्मा-म्यनिन्दात्मप्रशंसनम ॥६॥ हिमानृतस्तेगा- बार-बारम्भग्ग्रिा म्याराभ्यामनं, शुचिोपादिना मदमा९.७॥ पीजी गीभागो-गपातः कामणकिया। परकोतुहलोत्पाता, पतिमनः॥१८॥ यादीनामकार-दानं दावाग्दिीपन।

·L) અને ક્ષમા વિગેરે પણું, ॥ श्रीहेमचन्द्रसूरिकृतं सप्ततत्वप्रकरणम् ॥ (૨૩) देवादिव्याजाद्गन्धादि-चौर्यतीव्ररुपायता।।९९॥चत्यप्रतिश्रयाराम- प्रतिमानांविनाशनम् । अङ्गारादिक्रिया चैवा-शुभस्य नान्न आश्रयाः ॥१०॥एत एवान्ययारूपा-स्तया संसारभीरता। प्रमादहानं सद्भा- વાં- -र्पणं क्षान्त्यादयोऽपि च॥२०१॥दर्शने धार्मिकाणां च, सम्भ्रमः દ્વારા માત્ર ગુમનાન્નોડા યંન્નમત્રવર૦રા भक्तिरर्हत्सु सिद्धपु, गुरुपु स्थविरेषु च । बहुश्रुतेषु गच्छे च, श्रुतज्ञाने तपस्विषु॥१०॥ आवश्यके व्रतशीले-चप्रमादो विनीतता । ज्ञाना- भ्यासस्तपस्त्यागौ, मुहुर्ष्यानं प्रभावना॥१०४॥सबै समाधिजननं, वैयावृत्त्यं च साधुषु । अपूर्वज्ञानग्रहणं, विशुद्धिदर्शनस्य च ॥१०॥ आयन्ततीर्थनायाभ्या-मते विंशतिराश्रवाः । एको द्वौ वा त्रयः सर्वे, वान्यैः स्पृष्टा जिनेश्वरैः॥१०६॥ परस्य निन्दावज्ञोप-हासाः सद्गुण- लोपनम् । सदसद्दोपकथन-मात्मनस्तु प्रशंसनम्॥१०७॥ सदसण- દિક ચોરવાં, તીકાય, ચૈત્ય સંબંધિ આરામ અને પ્રતિમાઓને વિનાશ કરવો. અને અંગાર કાંદ લાપર, એ સર્વ અશુભ નામના નામ કર્મની અશુભ પ્રકૃતિના આવે છે. (૯૪ થી ૧૦૦) પૂર્વે કહેલા (અશુભના- મના) આથી વિપરીત કારો તથા સંસારનીરતા. પ્રમાદનો વિનાશ, સાધર્મિકોને દેખતાં જ રકમ ઓક્સ) કે, તેઓની શ્વાગતાિ કરવી એ શુભ નામના નામ કર્મની શુભ પ્રકૃતિના) આ છે. હતી. કર નામકર્મના આકર કહેવાય છે). (૧૦૧-૧૨) અરિહંત, સિદ, ગુરુ, સ્થાવર, બત, ગ, મુતરાન, અને તપવીમાં તિ, આવશ્વમાં અને વ્રત શીલ વિગેરેમાં અમાદ, વિનીતપ, જ્ઞાનાભ્યાસ, તપ, ત્યાગ. વારંવાર ખાન, પ્રભાવનાસંઘમાં સમાધિ કરી, સાઓનું નૃત્ય કરફ,અપૂર્વ જ્ઞાન ગ્રહ. સત્ત્વની વિહિ. એ ૨૦ = (સ્થાનો) પહેલા અને છેલ્લા તીરે હા છે, અને અન્ય અનેક (એ વીસમાંથી કેદ' પણ છે એક બે ત્રણ વાર ર ર પ છે ! ૧૩થી ૧૬ પરની નિંદા. અવજ્ઞા, હાય. ઇના ગુણ ૩. છતા =ઇના દેવ કહેવા, જમશંસા કરી, પોતાના ના ઇડર ગુરુની પ્રવાસ કરવી, પોતાના દેવ ટાંકા ·|| ofsari. . (21) } * , “પ' , વાળા , m, airwા જનારા, નીતિ આપી ર૦૮ 1-1ના વિનn Tri રવિના, ૩નેair I. સને মামী:নাগানবিল-তাসমগ গন:}}???? (અત્તરાઝ ) Terri , 1 જ 1: (જmi- ગિર ya:) ન નિમિત્તે રા, માજિ: ??? જ ર્ષ- : I Haāાવ્યા, ન પુનમfrin I ?? નન ન શુviા, તે જ ર માત્ર ના તા નિર- વી, તો નીમિયા) મા મૃત્માન, ગુના- નીવારો ને શા માં, કામ ચમકારો મનિ, વિવાન વિપત્તિમાન નિરાકરેન.- यमेन महामतिः॥११५॥ तिसृभिर्गुप्तिभिर्योगान् , प्रमादं चाममादनः। અને જાતિગદ વિગેરે આ પ્રકારનો મદ કરો એ નીચગોત્રના આવા છે. (૧૦–૧૦૮) નીચગોત્રના આવાથી વિપરીત આવ્યો, ગર્વરહિતપણું મન વચન કાયાવડે વિનય. એ ઉપચવના આવ્યો છે. (૧૦૯) દાન લાભ વીર્ય બેગ અને ઉપભોગમાં બહાના સહિત કે સ્વાના વિના જે અત્તરાય કર તે અન્તરાય કમના આશ્રવ છે.(૧૧) પતિ આશ્રવતત્વમ ડા) જે સર્વ આવોને રોકવામાં કારણરૂપ હોય તે સંધર, તે પુનઃ દ્રવ્ય અને ભાવના ભેદથી (દ્રવ્ય સંવર અને ભાવ સંવર એમ) બે પ્રકારનો છે. (૧૧૧) જે કર્મ પુદ્ગલના ગ્રહણને ઉચ્છેદ કરવા તે દ્રવ્ય સંવર, અને સંસાર- હેતુક ક્રિયાઓનો ત્યાગ તે ભાવસંવર છે. (૧૧૨) જે જે ઉપાય વડે જે જે • આશ્રવ રોકાય તે તે આશ્રવના નિરોધ માટે તે તે ઉપાય બુદ્ધિમાનોએ પ્રયોજે. (૧૧૩) ત્યાં અનુક્રમે ક્ષમાવડે દોધને, નમ્રતાવડે માનને, સરળ- તાવડે માયાને,અને નિ:સ્પૃહતાવડે લોભને રોકવા (૧૧૪) વળી મહાબુદ્ધિમાન જીવ અસંયમવડે થયેલા વિકસરખા ઉત્કૃષ્ટ વિષયને અખંડ સયમ વડે વિ- નાશ પમાડે!(કે) (૧૧૫)ત્રણ ગુપિવડે ત્રણસોગને, અપ્રમાદથી પ્રમાદને

·No text on this page.

·(१६) ॥ श्रोनयतत्त्वपरिशिष्टम्. नं. झ (११) । हादौ, भवेत् कपायसंवरः । अयोग्याख्यकेवलिनि, सम्पूर्णो योग संवरः ॥ १२६॥ (इतिसंवरतत्त्वम् ४) कर्मणां भवहेतूनां, जरणादिह निर्जरा । (संसारवीजभ तानां, कर्मणां जरणादिह ।) निर्जरा सा स्मृता द्वेषा, सका मा कामवर्जिता ॥ १२७ ॥ ज्ञेया सकामा यमिना-मकामा ख- न्यदेहिनाम् । कर्मणां फलवत् पाको, यदुपायात् स्वतोऽपि च ॥ १२८ ।। सदोपमपि दीप्तेन, सुवर्ण रहिना यथा तपोऽगिना तप्यमान-स्तथा जीवो विशुध्यति ॥ १२९ ॥ अनशनमौनोदय, वृत्तेः सङ्क्षपणं तथा । रसत्यागस्तनुक्लेशो, लीनतेति वहिस्तपः ॥१३०॥ प्रायश्चित्तं वैयाहत्यं, स्वाध्यायो विनयोऽपि च । व्युत्सर्गो- ऽथ शुभध्यानं, पोढेत्याभ्यन्तरं तपः ॥१३१॥ दीप्यमाने तपोवहौ, बाह्ये चाभ्यन्तरेऽपि च । यमी जरति कर्माणि दुर्जराण्यपि त- क्षणात् ॥ १३२ ॥ (इति निर्जरातत्त्वम् ५) મેહ વિગેરેમાં કષાયસંવર છે. અને અયોગ કેવલીમાં સંપૂર્ણ યોગસંવર ( सर्वसं१२ ) छे ( १२६) ઇતિ સંવરતવમ ૪ ) સંસારનાં બીજભૂત કર્મોને નિર્જરવાથી (ખેરવવાથી) અહિં નિર્જ કહેવાય છે તે કામ અને અકામ એમ બે પ્રકારની છે (૧૨૭) ત્યાં યમવા- લા (યમ નિયમવાળા) ને સકામ, અને બીજા ને અકામ નિર્જર છે. કારણ કે ફળની માફક કર્મને પાક પણ ઉપાયથી અને સ્વતઃ (વિના ઉપાયે) પણ હોય છે (૧૨૮) જેમ પ્રદીપ્ત થયેલા અગ્નિવડે દેવવાળું સુવર્ણ ( शुद्ध याय), तेम त५३५ मनिय तपता ४५ शुद्ध याय छ (१२५) અનશન, ઊનદરતા, વૃત્તિસંક્ષેપ, રસત્યાગ, કાયકલેશ અને સંતોનતા એ ૬ मात५ 2. (१३०) प्रायश्चित्त, वैयारत्य, स्वाध्याय, विनय, व्युत्सी, गने ગૃભયાન, એક પ્રકારને અભ્યત્તર તપ છે (૧૧) બાહ્ય અને અલ્યન્તર તપરૂપ અગ્નિ પ્રજવલિત થતાં મુનિ દુર્જર કમ પણ શીઘ્ર નિજેરે છે (१३२.) (अनिनित्यम् ५) ·॥ श्रीहेमचन्द्ररिकृतं सप्तमरवाकरणम् ॥ (१७) सकपायतया जीवा, कर्मयोग्यांन्तु पुदलात् । चदाइत्ते स वन्धः स्या-जीवाशातन्त्र्यकारणम् ।। १३३ ।। प्रतिस्पित्यनुभाग -मदेशा विषयोऽस्य तु मनिन्तु समाः स्या-ज्ञानाइन्वादिरा था।।१३४|| ज्ञानवाहतीचं, मोहनीयायुषी अपि नामगोत्रान्तरायाध, मूल- प्रकृतयो मताः ।। १६५ ॥ निकोकर्पतः बाल-नियमः कर्मणां स्थितिः । अनुभावो विपाका स्यात् . प्रशोऽज्ञपकल्पनम् ॥१६॥ मिथ्याटिरविरति-प्रमादौ च क्रुधादया। बोगेन सह पञ्चेते, विज्ञेया बन्यतः ॥ १३७ ।। ( इति पन्धतत्वम् ) अभाई बन्धहेतूनां घातिकमायो । केरले सति मोक्षः स्था- च्छपाणां कर्मणां जये।। १३८॥ मुरासुरनरेन्द्राणां यत् सुखं वन- त्रये । स स्पादनन्तभागोऽपि, न मोक्षसुखसम्पदः ।।१३१॥ स्वस्व- જીવ રાયપણે કર્મય અને જે પ્રહ કર ને હરના અનંજપાના કારણરૂપ ધ કરે છે. (૧૩૩ ! એના ( બધા ! પ્રકૃતિ બંધ. સ્થિતિ બન્ય, અનુભાવ બન્ધ અને પ્રદેશ બધે मे: , प्रति भेटले सानादि : ने १४), ना. नाय. . . , અને અન્તરાય કઆઠ મળતિ કહેલો , i ?, ? ६.५-य? हर ક નિયમ તે દિતિ, અનુભાવ - व नीना माना । ::.! :: विवादि नित्य), दिति, प्रा. हि ५६५, ७ : ५२ रना। (१३७ तिर है। मन परे भने पानी भरा पान EVEयो । म पनि ६५ ८५६ मा १५ : 20 - - पलिनक्षी (१३६) सन २ ·NAVA (१८) ॥ श्रीनवतस्वपरिशिष्टम्. नं. झ (१२)॥ भावजमत्यक्षं, यदस्मिन् शाश्वतं सुखम् । चतुर्वर्गाग्रणीत्वेन, नेन मोक्षः प्रकीर्तितः ॥ १४॥ ( इति मोक्षतत्त्वम् ७) ॥इति श्रीहेमचन्द्रमरिप्रणीतं सप्ततत्त्वप्रकरणम् (उद्धृतम )॥ ॥ जोवाजीवादिषु सप्तसु तत्वेषु झेयहेयोपादेयादि- विचारणाधारणायन्त्रकम् ॥ यहेयोपादे- यादि. जीय अजीय मोक्ष °°निरा १ ० १ १ o . ज्ञेय हेय उपादेय रूप्यरूपी .. ० १ . १ २ . रू. रू. अ. अ. વથી ઉત્પન્ન થયેલું, ઇન્દ્રિયને અગોચર, અને શાશ્વત સુખ છે માટે મને या२ मा मसरी हेसो छ । १४० ) (ति मातत्यम् ७ ) પાશ્રી હેમચન્દ્રાચાર્ય પ્રણીત સતત પ્રકરણ શબ્દાર્થ સમાપ્ત:

·KAUR ।। श्री देवानन्दसूरिकृतं ॥ ॥ सप्ततत्त्वप्रकरणम्॥ (भापान्तरोपेतम् ) परिशिष्ट नं. २. (१२) सवनू मोक्खमक्खंति, व्यगंमि उत्तमं । मह जो निव- गम्मि, दिहगंनिधन हु॥ १ ॥ धम्मार हेमनिअलो-वमं जीवा समन्जि । पुष्णकम्मं भवे नि, नुहाभासण गविना ॥ २ ॥ अ- न्या: पयर के वधाइ दुई । लहंता किर दीति, अन्जणे रक्खणेऽवि अ॥ ॥ लमतनुहलेमरम्म, परंतविलास च । को पसंता कामास, जुत्ता दग्गणी ॥ ४ ॥ नम्हाणंतमु तीण- - मनोनयन नाम नमनापन भनिन- ने मादित) पनि भने धुन (:) શ્વકી નાની કી ના ઉપન કરીને સુખદ (કરિન ५) ? निदान न. () देने में.. मापन भने यी २५५५-५ ५ नमः ५. नर पर (विना ५भारी) पनि शाम ( AE : रन-नीप्रीम !(१) २ ·( ૨૦ ) || શ્રીનવતરવપરિફિ. . (૨૨) મે समग्गदुहसंतई । मोक्खं चित्र पसंसंति, जरामरणज्जिअं ॥५॥ लहंति तं पुणो सम्म-नाणदिहिचरित्तओ। आराहियाउ काऊण, सबकम्मक्खयं जिआ ॥६॥ तत्थं सबनपरूविआणं जहटियाणं तत्वाणं जे अववोहे तं सम्मन्नाणंति भण्णइ॥ तत्ताणि पुण सत्त पण्णत्ताणि, तंजहा-जीवा, નવા, માસ, ધે,સંવરે, નિઝર,મો કા તત્વ નવા સુવિ, तंजहा-सिद्धा संसारिणो अ॥ तत्थ सिद्धा अणंतनाणदंसणवीरि- असोक्खलक्खणएगसहावभावाओ एगविज्ञावि अणंतरपच्छिमभव- रूबोवाहिभेआओं पन्नरसविहा, तंजहा-तित्व सिद्धा १, अतित्थ- सिद्धा २, तित्थगरसिद्धा ३, अतित्थगरसिद्धा४, सयंबुद्धसिद्धार, (અવધિ રહિત , સુખપૂર્ણ, સમસ્ત દુઃખ પરંપરા રહિત અને જન્મ, જર, મરણથી મુક્ત એવા મોક્ષ (વર્ગ) નેજ (શાસ્ત્રકારે) પ્રશંસે છે. (૫) તે મોક્ષ તો સમ્યગ્રજ્ઞાન, દર્શન અને ચારિત્રને સંપૂર્ણ સેવી (આરાધી, સકળ કર્મ–મળને ક્ષય કરીને ભવ્ય ઈ મેળવી શકે છે. (૬) સર્વર કથિત યથાસ્થિત તત્ત્વ (વસ્તુ સ્વરૂપ) ને જે અવધ થે તેને સમ્યગ (યથાર્થ) જ્ઞાન કહેવામાં આવે છે. નર્વ પદાર્થો તીર્થકર દે- વયે સાત કહેલા છે, તે આ રીતે-ઇવઆવ, આવ, બંધ, સંવર, નિર્જરા, અને મોક્ષ. તેમાં જીર બે પ્રકારના છે. ૧ સિદ્ધ અને ૨ સંસારી. તેમાં સિદ્ધ અનંત જ્ઞાન, દર્શન, વીર્ય અને સુખ લક્ષણ એક સ્વભાવથી એક જ પ્રકારના છતાં પાછલા ચરમ ભવરૂપ ઉપાધિભેદ (સંબંધ) ચકી પંદર પ્રકારના કહ્યા છે. તે આ પ્રમાણે-૧ તીર્થ સિદ્ધ, ૨ અતીર્થ સિદ્ધ, ૩ તીર્થંકર સિદ્ધ, ૪ અતીર્થંકર સિદ, ૫ સ્વયં બુદ્ધ શિદ્ધ ૬ પ્રત્યેક ૧ સુખ દુઃખ ઉપયોગ લક્ષણવંત જીવ. ૨ તેથી વિપરીત લણવત અજીવ. ૩ જેવડે કર્મ આવે તે શુભાશુભ કમ ઉપાદાન હેતુક હિંસા, અ- અત્યાદિક આશ્રવ, ૪ ઇવ કર્મને અત્યંત નઘ તે બંધ. ૫ સમિતિ ગુપ્તિ વડે આવ્યવનિરાધ તે સંવર. ૬ સ્થિતિ પરિપાકથી કે તપ થકી કમનું અંશતઃપવું તે નિર્જરા રાફળ કર્મ થકી સ્વ આત્મામાં અવસ્થાન તે મેલ. ૧ ચતુવિધ શ્રમ કા ઉપર થમે જે સિદ્ધ ·॥ श्रीदेवानन्दसहित सप्ततत्वप्रकरणम् ।। (૨૨) एत्तेअबुद्धसिद्धा, बुद्धशेहिअसिद्धा, इथिलिंगसिद्धा८, पुरिस- लिंगसिद्धा , नपुंसगलिंगसिद्धा?०, सलिंगसिद्धा ११, अन्नलिंग- सिद्धा१२. गिहिलिंगसिद्धा?. एगसिद्धा१४, अणेगसिद्धाय १५॥ संसारिणो पुण एगविदुतिहाइभेरहिं अणेगहा पण्णत्ता ॥ तंजहा- एगविहा सर्वेसिपि सामनेणं उदओगलक्खणभावाओ ॥१॥ दुविधा બુદ્ધ સિદ્ધ, છ દક્તિ સિદ્. શ્રી લિંગ સિદ્ધ, ૯ પુરૂષલિંગ સિદ્ધ, ૧૦ નપુર લિગ સિદ્ધ. ૧૧ : સિદ્ધ, ૧૨ અકિંગ સિદ્ધ, ૧૩ ગૃહસ્થગિ સિદ, ૧૪ એક સિદ્ધ અને ઉપ અનેક સિદ્ધ. સંસારી જી ને એકવિધ. દિવિધાદિક ભેદે અનેક પ્રકારના કા છે. તે આ પ્રમાણેસર ઇનામાન્ય રીતે ઉપગ લક્ષણ હોવાથી તે કયા તે તીર્થ સિદ્ધ અને ૨ ના અભાવે સુવિધિનાથ પ્રમુખ તીના આંતરે ધર્મ રદ થયે છતે અથવા નદી ઉત્પન્ન છતે સ્મરણાદિ મને મોક્ષ માર્ગ પ્રાપ્ત થશે તે અતીથી સિદ્ધ ૩ નીકર પદને સિદ્ધ થયા તે તીર્થંકર સિદ્ધ અને ૪ તે પદવી પાડ્યા વગર સામાન્ય કરી ને મોક્ષપદ પામ્યા તે અતી. ચર સિદ્ધ ૫ ના ઉપદેશ દર વયં બોધ પાનીને સિદ્ધ થયા ને સ્વયંબુદ્ર ૬િ.૬ કદ વધ્યાગાદિક દેખી બોધ પામી સિદ્ધ થયા તે પ્રત્યેક બુદ્ધિ, આચારિક ઉપદેશથી બોધ પાની સિદ્ધિ પામ! તે બુઢ બાધિતરિક્ર. ૮ ઉપનિ કબુદ્ધ સિવાય જે કઈ સ્ત્રી હિંગ કિઈ થયા તે સાદિ. ૯ જે દિ પુ િસિદ્ધ થયા તે પુરસિદ. - તીર અને પ્રત્યેક ક્વિાય જે કઈ (કૃત્રિમ) નપુરાક હંસિદ્ધ જા તે નપુંસકસિદ્ધ. ૧૧ સાદિક લિંગ પાદરી જે લિ હા ને સ્વલિ સિદ્ધ ને ર અન્ય પરિરાજદિક લિંગ (રામકન પ્રમુખ પામી, કેવળના ઉપાછું હાળ) નિવવા પામે છે અને લિંગ- સિડ. (હળતાન પામ્યા પછી આ રોયને તે પણ સાધુ લિંક જ રદ છે.) ૧૩ મારી માતાની પરે ૩ લિગે ન દર ઈ મેલ પામ્યા તે ગૃહસ્થ લિંકા સિદ્ધ ૧૪ એક સટ કક નેડા : એક સિદ્ધ = ક છેજ્યાં એક સીને ૬૦, અન્ન અનેક છે . તે ને દ્ધિ સરા.

·(२२) ॥ श्रीनवतत्वपरिशिष्टम. नं. ञ (१२) ॥ तसा थावरा य ॥ अहवा संववहारिआ असंववहारिआ य ॥ तत्थ जे अणाइकालाओ आरम्भ मुहुमनिगोएमु चिथ चिट्ठति न कयाइ. तसाइभावं पत्ता ते असंववहारिआ ॥ जे पुण मुहुमनिगोएहितो निग्गया सेसजीवेसु उप्पन्ना ते संववहारिआ । ते अ पुणोऽवि सु- हुमनिगोअत्तं पत्तावि संववहारिअ चित्र भण्णंति ।। तिविहा थी- नपुंसगवेअभेएणं ।। संजयअसंजयसंजयासंजयभेएण वा ।। भव्वाभ- बजाइभव्यविगप्पेण वा ॥ तत्थ भव्या सिद्धिगइजोग्गा, इअरे अ- भन्या, जाइयव्वा पुण ते जे जाईए भव्या न उण कयावि सिन्झि- हिति । भणि च-" सामग्गिअभावाओ, ववहारिअरासिअप्प- वेसाओ। भव्बावि ते अणंता, जे सिद्धिमुहं न पावंति ॥१॥" 'चउबिहा नारयाइगइचउकभाव ॥ पंचविहा इगदुतिचउपंचिंदि- अत्तेणं ॥ छबिहा पुढबीआउतेउवाउवणप्फइतसकायकप्पणार ॥ मे मारना (सेमाय). १. ये अधरना-सन्मने स्थान पथवा स- વ્યવહારિક અને અસંવ્યવહારિક. તેમાં જેઓ અનાદિકાળથી સૂક્ષ્મ નિગદમાંજ રહેલા છે, કદાપિ ત્રસાદિક ભાવને પામ્યા જ નથી તે અસંવ્ય- વહારિક જણવા અને જે જે સૂક્ષ્મનિગદમાંથી નીકળી શેપ જુવોમાં (જીવયોનિમાં) ઉત્પન્ન થાય તે સંવ્યવહારિક, તે સંવ્યવહારિક જીવો ફરી પણ સૂક્ષ્મ નિગોદને પામે તો પણ તે સંવ્યવહારિક જ કહેવાય છે. ૨. ત્રણ પ્રકારના છ સી, પુરૂષ અને નપુસક ભેદે કરી અથવા વિરતિ, અવિરતિ અને દેશવિરત ભેદે કરી અથવા ભવ્ય, અભવ્ય અને જી- તિભવ્ય ભેદે કરીને જાણવા. તેમાં મોડા વહેલા સિદ્ધ ગતિ પામવા હોય તે ભવ્ય, તેથી વિપરીત હોય તે અભવ્ય, અને જાતિ વડે ભવ્ય છતાં કદાપિ સિદ્ધ થશે નહિ તેમને જાતિભવ્ય જાણવ'. કહ્યું છે કે–સા- મગ્રીના અભાવથી, વ્યવહાર રાશિમાં નહિ પ્રવેશવાથી જે સિદ્ધિસુખ પામશે. નહિ એવા ભવ્ય (જાતિભવ્ય) પણ અનંતા છે. ૩. નારક, દેવ, મનુષ્ય અને તિગતિ ભેદ થકી ચાર પ્રકારના ૪. એક, બે, ત્રણ ચાર અને પાંચ ઈ- નેન્દ્રિયવાળા હોવાથી પાંચ પ્રકારના; ૫. પૃથ્વી, પાણી, અગ્નિ, વાયુ, વનસ્પતિ અને ત્રસ ભેદની કલ્પનાથી છ પ્રકારના ૬. કૃણાદિ છ લેશ્યા પરિણામવાળા ·॥ श्रीदेवानन्दसूरिकृतं सप्ततत्त्वप्रकरणम् ।। सत्तविहा जहा-किण्हाइछल्लेसापरिणया, अजोगिकवलित्त अलेस य॥ अट्टविहा जहा-अंडया १ पोअया २ जराउआ ३ रसया: संसेइमा ५ समुच्छिमा ६ उभिआ ७ उववाइआ य ८॥ नवविह जहा-पुढची ? आज २ तेज वाऊ ४ वणस्सई ५ वितिचउप चिदिआ ९ च ।। एए चिय पंचिदिआणं सनिअसन्निभेचिंता दसविहाएकारसहा जहा-हुमवायरत्तेणं दुभेआ एगिदिआ बितिचरिदिआ ५ जलयलनयरभेआ पंचिदियतिरिआ मणुथा ९ देवा १० नारया य ११ ॥ वारसविहा पुण पुन्चदंसि आणं छकायाणं पजत्तापजत्तेगं १२ ॥ तेरसविहा जहाए मुहुमनिगोअरूवे असंववहारिए भेर वारस संबवहारिआ य । ते । =ાને રાગી કેવળપણે લેડ્યા રહિત (અલેશી) એમ સાત પ્રકારનાં જીરે જવા. 8 આઠ પ્રકારના કરો આ પ્રમાણે-અંડજા(ા ઉત્પન્ન થયેલ પક્ષી, ઘળી, મચ્છ, સર્પાદિક ): ૨ પોતજા (જાયું રહિત રહ્યું કે न्भे ते साथी, यो, 21, विदिश); आयु (वनय विसराय-मनु'य, जौ, में प्रभु५ ): ४ २सन (महिना, छ " રસમાં ઉત્પન્ન થતા કીડા): પસંદજા (વાથી ઉપર ના જુ भांडा अनुप) : मभूमि (ननागी, ४ीय अनु" : ભેદ મિરથી ઉત્પના થતા પતંગદિક ) અને ૮ ઉપપાના દે ફાર દિમાં ઉપના ઘના દેવતાઓ અને નાર) વા , , , ને નરકના પાક અને અપાવો કરીને દવા શાહ । माया नए प्रारना-पी५.२६(.- य) भने :-:-- दिसायमा मनाना १८. मान- मा यि २ विद५ . t, मलय, हेर भने ना . यार- :- ५५.५ व ५५५५६.नेन ३५ पनि हो । शनि दे ... २, वायु भने पनि म पनि १२ मो.न.- - ·(२४) ॥ श्रीनवतत्यपरिशिष्टम् नं. ३ (१२) ॥ १४ इमे-पुढवीआउतेउवानिगोआ मुहुगवायरत्तेणं दुदुभेआ पत्तय वणप्फई तसा य १३॥ चउद्दसविहा जहा-मुहुमबायरा एनिदिया २ वितिचउरिदिआ ५ असन्निसनि आ पंचिंदिआ ७ एए स- त्तवि पज्जत्ता अपज्जत्ता य १४ ॥ अवा मिच्छट्टिी ? सासा- यणसम्मट्टिी २ सम्मामिच्छट्ठिी ३ अविरयसम्मदिही ४ देसवि- रए ५ पमत्तसंजए ६ अपमत्तसंजए ७ निहिवायरसंपराए ८ अ- निअष्टिवायरसंपराए ९ सुहुमसंपराए १० उपसंतकसायबीअराय- छउपत्ये ११ खीगकसायवीयरामछउमत्थे १२ सजोगिकवली १३ अजोगिकेवलीअत्ति १४चउद्दसगुणहाणहित्तेणं चउदलहाजीवा ॥ एवं बुद्धिमत्तेहिं सिद्धान्ताणुसारेण अगंगहा जीवभेया परू- विअव्या(१) ।। अह एरसिं जीवाणं संखेवणं अवहिई रूविजा, तंजहा--पुढवीए वाशीसशससहस्साई ठिई एण्णत्ता, जलम्स सत्तवाससहस्सा, अगणिस्स तिगि दिणाणि, बाउस्स पत्तेअव- णस्सइणो अतिणि इस य बाससहस्साई ।। एसा समावि वाय- બાદર એકેન્દ્રિય ર ત્રણ વિકેન્દ્રિય ૫ અસંતો અને સંતો છે એ સાતે પર્યાપ્ત અને અપર્યાપ્ત ભેદે; અથવા મિયા દૃષ્ટિ ૧, સાસ્વાદન ૨, मिथ 3, गविःत सम्यग्दृष्टि ४, शिविरत "५, प्रमत्तयन ६ २५. મત્તસંયત ૭ નિવૃત્તિ બાદર સપરાય ૮, અનિવૃત્તિ બાદર રપરાય , સમપરાય ૧, ઉપશાન્ત કપાય વીતરાગ છદ્મસ્થ ૧૧, લીણાય વીતરાગ છઘસ્થ ૧૨, સાગકેવળી ૧૩ અને અગવળી ૧૪; એમ ચૌદ ગુણસ્થાનકવર્તિપણીવડે છે ચૌદ પ્રકારના જાણવા. ૧૪. એવી રીતે બુદ્ધિમંતોએ સિદ્ધાન્તાનુસારે અનેક પ્રકારે જીવભેદ પ્રરૂપવા ય છે. (૧) હવે ઉક્ત જીવોની સંક્ષે ભવસ્થિતિ પ્રરૂપવામાં આવે છે- પૃથ્વીકાયની ૨૨ હજાર વર્ષની, અપકાયની ૭ હજાર વર્ષની. અમિ- કાયની ત્રણ અહોરાત્રિની, વાયુકાયની ૩ હજાર વર્ષની અને પ્રત્યેક વન- સ્પતિકાયની દશ હજાર વર્ષની-આ સર્વ પણ ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ બાદ પતા સર્વ એકેન્દ્રિયોની જાગવી (સહ્મ જેની આગળ કહેવાશે.)

·॥ श्रीदेवानन्दतरिकृतं लसतयप्रकरणम् ॥ राजत्ताणं एरसिं कोला लिई ।। अह पजत्तापं येइंदिचाईणं भण्गइ-इंदिआणं वाम बासा, इंदिआणं अउणाक्षिणाणि, चरिदिआणं छन्माला ॥ अमनिपंचिंदिअतिरिकाणं जलयराणं पुचकोडी. पदराणं सचराणं च उरासीई वायत्तरी अवास- सहरूलाई ॥ सनियंत्रिंदिअतिरिमाणं जलयरथलयरसवराणं जहा- संखं पुश्कोडी, इलिभोगनिनं. पलिओच्यासंखभागे अ॥ गमयमणुआणं तिनि पलिओवमागि ॥ जहन्ना पुण सम्बेसिपि अंतोमुहुत्तं ॥ सर्वेसि अाजताणं उकोसानि अंतोमुहुचं ॥ सन्वे- सिं मुहुमागं निगोआणं तु वाराणंति पूजतागंपि तहेव ॥ सुर- नेरइआगं उकोसा तित्तीसं नागरोवमाणि, जहन्ना दसवाससह- स्साणि(२)। ओगाणा पुण पत्तेअवगप्फबज्जाणं संवेसि एगि- दिआणं अंगुलस्त असंखिजे भागे । पत्तेमवणप्फईणं जोअगसह- ग्सं साहिलं ॥ बेइंदिआणं वारस जोअगाणि ॥ तेइंदिवाणं तिणि હવે પર્યાપ્ત બેન્દ્રિયાદિકના ભવતિ કહે છે. કજિયની બાર વર્ષનીઃ ત્રીકિયની ૪૦ દિવસનીસરિન્દ્રિયની છ માસની અજ્ઞી પંચેન્દ્રિય ચિ ની પૂર્વ ડીનો: આચરની ૮૪ હજર અને ખેતરની ડર દૂર ની, સંપા-કય તિચિ જળચર, ચર અને ખેરની રતુ પૂર્વોડ. 2 પર્મ અને પરમના અસંખ્યાતમા ભાગની; રાજનું ત્રણ પાપની ઉગ્ર લવ- સ્થિતિ જાણકી અને જવન્ય વિઘતિ ની પણ રકતદી. સર્વ એક કોની તે ઉત્કૃષ્ટ પણે અંતર્તની સમજતી. સર્વે સફર દવે તેમજ બાદર નિગર, એ જોતા પાર્ટી પણ તેટલી જ (4) दी. २, नानी 3 सामनी गने वन्य १० ८ सनी नायिनि नमानी साना (मान.)" કલેક પતિ સાવ એન્દ્રિયની સરકારના આગળના =- જિગ્યારમા જગની છે અને પ્રત્યેક વનસ્પતિ ઉષ્ણ કરારના नियमानदायिनीमा नदी, दिपनी ·| Sin-ran. , t {રા છે 1 - # 7 i = 1.1 નિિિગિરિ- रिमाणं जीभगतागं । गनिमाणे निषिण कोगा ॥ एमा ગતિ ના ના 11 મળિr ના જરા ગઝai viા માને છે તેના ના જ ર ગ ળ | Twગામ રિલi, wirinળા, રાગ, ગ, નામાના fix:ગનું મન બદifમને જ ગુજા- જાળ nિi fજા વિધિ ટિ જજે, iNI-ગઝને કળાને રમાડો બ = | ગ - મા છે , મા 37ના મે મefજીરષ્ટિ મસ જન્મ પિત્ત गतला मित्तम्म अंगमावाश्री अणादमंत । जे - સિની, ગરદયની ગાર કરી, કારની અને અતી પંચદ્ધિ તિની એક હાર ભોજન અને સંતો માની જા કેસની. આ સર્વ પણ અવગાહના પયામાઆવો ડર સમજ. પથામાની જા અવગત અને અપયાની જન્મ ઉત્થર બને પ્રકારની અવગાહના આગળના અખાતમા ભાગની ગણવી. દેવતાની (રવાભાવિક છે અવગાહના ) સાત હાથની અને નાર- કાની પાંચસો ધનુષની સમજવા , જઘન્ય અવગાહના તો ઉત્પાદ કાળે આંગળીના અસંખ્યાતમા ભાગ પ્રમાજ સમજવી . પૂત ભવસ્થિતિ અને અવગાહના આશ્રી વિશા હકીકત, કાય સ્થિતિ, પ્રાણ, પર્યામિઓ અને તેઓ ત્યા દક સંબંધી વિશેષ અધિકાર મૃતસાગર ( વિશાળ આગ થી જવા યોગ્ય છે. હવે મિથ્યાદષ્ટિ પ્રમુખ ચૌદ ગુણસ્થાનને સ્થિતિકાળ બનાવે છે. તેમાં મિથ્યાત્વને ત્રણ પ્રકારે સ્થિતિકાળ શાસ્ત્રકારે બતાવ્યો છે તે આ પ્રમાણે–૧ અનાદિ અનંત, ૬ અનાદિ કાન્ત અને ૩ સાદ સાન. તેમાં અભો પહેલા ભાંગે, અને ભો બીજી ત્રીજા ભાગે જાગવા. અભવ્યોને મિથ્યાત્વની આદિ તેમજ અંત નથી માટે અનાદિ અનંત ભાગે તેમને લાગુ પડે છે ૧ અને અ- નાદિ મિયાદષ્ટિ ભગને સમ્યકત્વ પ્રાપ્ત થયે છતે મિથ્યાત્વને અંત થવાથી અનાદિ સાત (બીજો) ભાંગે, ૨ તેમજ સમતિ પામેલા જે ભો મિ- ·॥ श्रीदेवानन्दसूरिकृतं सप्ततत्वप्रकरणम् ॥ (૨૭) पुण लद्धसम्मत्ते मिच्छत्तं गच्छइ, मिच्छत्ते अ जहन्नणं अंतोमुहुर्त उकोसेणं रेमणमट्टपुग्गलपरिअठाउणं पुगोवि सम्पत्तं पकाइ, तस्स साइसंतं मिच्छत्तं ति ॥ सासारणं छादलीयमाणं, तं व अणंताणु- बंधिकसाओदर उवममित्रसम्मत् मंतस मिच्छत्तमपत्तस्स भवइ । अविरयसम्पत्तस्स टिड्काले साहिआई तित्तीसं सागरोवमाई ॥ देसविरयस्स सजोगिकेवलिगो अदभूगा पुनकोडी ॥ अजोगिके.- वलिम्स लहुरांचचावरुचारमेत्तं ॥ मीसस एमत्ताईणं च सत्तण्डै अंतोमुहुत्तं ॥ एसे उकोसओ ठिकाले ॥ जहन्नओ पुण सासाय- णस्स पमत्ताईणं च छह एक समए ॥ अजोगिकवलिस्स अजहन्नु- कोसे पुवुत्ने बिअ काले ॥ संसाणं छहं अंतीमुहुत्तं ॥ ॥ इइ जीवतत्तनिस्वणो नाम समयसारत्त पढमो अज्झाओ॥ १॥ ત્વ પામે રપ જન્યથી અંતર્ત અને ઉર કંઇક ન અર્થ પુદગલ પાવન પર મિથ્યાત્વમાં રહીને ફરી સમતિ પામે તેમને આકરી રદ સાન્ત જો જણ . . સારવાદન (સમતિ) ને છ આરબી પ્રમાણે નિકાળ ઉડ જા. તે (સ્વાદન) નનાની કરા- અને ઉદય છે કે દુપરા સમકિતને વો મિચન્દ્ર નદિ પ્રાપ્ત થશે- બને છે કે છે. અવિરત સમકિન દષ્ટિનો (ફિર સ્થિતિકા રાધિક તેત્રી પિન કો છે. દેશવિરતિ અને સારી કેવળીને તિકાળ કે ન ડિ. અગી કેરળીનો નિકાલ. . ઈ. ઉ, , ૯૯ણ પાંચ સ્વ અરે હાર પ્રક. મિશ્ર અને પ્રમ- દિક સન : રાકન રિપનિકાળ તદનું પ્રમાણ બe. ઉપર છે. સ્કિતિક ઉથી સમજ. જલદી તો સાસ્વાદન અને પ્રમાદિક છ ગુણ ધાને પિરિક કસોજા. અાગી કેવળીને જન્મ - રિતિક પર પંચ હરર રરર ઉપર કાજ કરજો. અને બાકીના સ્થાને મિક, જિ. અતિ કનિ. કોર અને કોળી જન્મ દિનિકા : કરી 1 જનવનિપાનામપાધ્યાયાધ: સમાપ્ત: 1 ·- - (૨૮) || શ્રીનવતર પરિક્રિાઇમ. નં. (૧૨) II अजीवा पंचविहा पुण्णता, तंजहा -વસ્થ? - म्पत्थिकाए २ आगासस्थिकाए ३ पुग्गलयिकाए ४ काले ५ ॥ एए पंचवि जीवस्थिकारण समं छ दवाइं अण्णंति ॥ सम्मेऽवि उप्पायनासठिसहावा ॥ कालं विणा पएसबाहुल्लेणं अस्थिकाया। पुग्गलवज्ज अरूविणो ॥ जीवजं अचेअणा अकस्तारा॥ तन्य गइपरिणयाणं जीवपुग्गलाणं गइवट्ठभनिमित्तं धम्मत्विनाए॥ ठिइपरिणयाणं टिइउपमहेज अधम्मत्थिका अवगाहदायगमा- गासं॥ पूरणगलगधम्माणो पुग्गला॥ते अफरिसरसगंवरगांव- वेआ ॥ सहवंधभेअसंगणअंधयारायवुलोअच्छायामुहुमत्तथूलत्तस- રસ સિરીમાલાગોળમુહુવનવિમરોવદ- हेज नायव्या ॥काले बट्टणापरिणामाइलखणे ॥जीवा नाणदंनण- તીર્થકર દવે અજીવ પાંચ પ્રકારના કહ્યા છે તે આ રીતે ૧ ધર્માસ્તિકાય, અધર્માસ્તિકાય, ૩ અકાશાસ્તિકાય, પુગલાસ્ત- કાય, અને ૫ વાળ. એ પાંચને જીવાસ્તિકાય સાથે જોડતાં જ છે કે- વાય છે. એ સર્વે ક ઉત્પાદ (નવા પર્યાયપણે ઉપજવું), નાશ (વર્તમાન પયોયનું નાશ પામવું) અને સ્થિતિ (મૂળ દ્રવ્યપણે બન્યું રહેવું તે) સ્વ- ભાવવાળા છે. કાળ શિવાયના પાંચ દ્રવ્યો ઘણા પ્રદેશવાળા હોવાથી અસ્તિકાય કહે- વાય છે. પુદ્ગલ શિવાયના પાંચ દ્રવ્યો અરૂપી છે. જીવ શિવાયના પાંચ કવ્યો અચેતન જડ અને અકર્તા છે. તે છએ દ્રવ્ય મધ્યે ગતિ–પરિણામ પામેલા જીવ અને પુગલોને ગતિસહાયક ધર્માસ્તિકાય છે. સ્થિતિ પરિણામ પામેલા જીવ. પુદ્ગલેને સ્થિતિસહાયક અધર્માસ્તિકાય છે. સ્થાન-અવકાશ આપનાર આકાશ છે. વૃદ્ધિ હાનિ પામનારા પગલો છે. તે પુદગલો સ્પર્શ, રસ, ગંધ, વર્ણ, વાળા છે. શબ્દ, બંધ, ભેદ, સંસ્થાન, અંધકાર, - તપ, ઉોત, છાયા, સમતા અને સ્કૂલતા રવરૂપવાળા, અને કર્મ, શરીર, મન, ભાષા, શ્વાસોશ્વાસ, સુખ, દુઃખ અને જીવિત મરણ પ્રસંગે જીવને ઉપકારક હેતુ જાણવા. વર્તના પરિણામોદિ લક્ષણ ફાળ; અને જ્ઞાનદર્શન

·No text on this page.

·નવઝાપરિદિમ. નં. ૪ () | च बंध ? देम २ पएम ३ परमाणु ४ लकावणा चउगे भेआ ॥ ॥ इइ अजीवतत्तनिस्वणो नाम समयसारस्स વ મા ૨ | 's मुभामुभकम्मोवादाणनिदाणं आसवं ॥ से वायालीमविहे गण्णत्तं, तंजहा-पंच इंदिआणि, चउरो कमाया, पंच अव्वयाणि, तिणि जोगा, पणवीसं किरिआओत्ति ॥ तत्थ इंदिआणि फरि- सणाईणि॥कसाया कोहादओ॥अव्वथाणि हिंसाईणि॥जोगा मणवयणकायाणं वावारा।किरिआओजहा-काइआ ? अहिगर- णिआ २ पाओसिआ ३ पारितारणिआ '४ पाणाइवाइआ ५ અને પુદ્ગલના ૧ અધ, ૨ દેશ, ૩ પ્રદેશ અને ૪ પરમાણુ ઉપચાર ભેદે છે. એ સર્વને એકત્ર ગણતાં ૧૪ ભેદ થાય છે. અજીવતત્વનિરૂપણના માહિતીયાધ્યાયશદાર્થ: સમાપ્ત: ૨ શુભાશુભ કર્મ (પુણ્ય-પાપ) ઉપાર્જન કરવામાં નિદાન (કારણ કે રૂપ આશ્રવ કહેવાય છે. તે આશ્રવ ૪૨ પ્રકારના ( જ્ઞાનીઓએ) કહ્યા છે. તે આ રીતે ૫ ઈન્દ્રિયો, ૪ કપાય, ૫ અવતો, ૩યોગ (મન, વચન, કાયા) અને ૨૫ ક્રિયાઓ. તેમાં ઇન્દ્રિયસ્પર્શન, રસનાદિ: કપાય-ક્રોધાદિક: અત્રત-હિંસા, અસત્યાદિક; ગ-મન, વચન, કાયાના વ્યાપારરૂપ, ક્રિયા- એ-૧ કાયિક, ૨ અધિકરણકી, ૩ પ્રપછી, ૪ પરિતાપનિકી, ૫ પ્રાણા- ૧ સ્કંધથી છુટા નહિ પડેલા પરમાણુ તે પ્રદેશ અને એજ છુટા પડી ગયેલા તે પરમાણુઓ કહેવાય છે. ૨ કાયાને અજયણાએ પ્રવર્તાવતાં લાગે તે કાયિકી ૧, ખાદિક રોને વિષે મુષ્ટિ વિગેરેનું જોડવું તે અધિકરણકી ૨, જીવાવ વિષય પ કરવાથી પ્રાÀષિકી ૩, પુત્ર કલત્રાદિના વિયોગ દુઃખથી હદયતાડન શી- રશ્કેટનાદિ કરવું. અથવા પરને પરિતાપ ઉપજાવે તે પારિતાપનિકી ૪, સ્વર્ગાદિ નિમિતે પિતાના અથવા ક્રોધ લોભાદિવડ પરના પ્રાણને વિયોગ કરાવે તે પ્રાણાતિપાતિકી ૫, ·છે શીવરફુરિત લસતરમ્ L (38 आरंभिआ ६ पारिमाहिआ ७ मायावत्तिया ८ मिच्छाईसणवत्तिया ९ अप्पचक्रवाणकिरिआ १० दिहिआ ?? पुट्टिआ १२ पाडुच्चिा १६ सामंतोवणिवाइआ १४ नेसत्यिा १६ साहत्यिआ १६ आ- णवणिया १७ वेआरणिआ १८ अणाभोगवत्तिआ १९ अणक- खवत्तिया २० पभोगकिरिआ २१ समुदाणकिरिआ २२ पंचव- दत्तिया २६ दोसवत्तिया २४ इरियावहिआ २५ च ॥ एवं साम- નિપતિ, ૬ આરબી, હ પરિરિક, માયાકો. ૯ મિયાન પ્રત્યઠ્ઠી. ૧૦ અપ્રત્યાખ્યાનકી. ૧૧ દરિટી, ઘર ફરી અથવા રિટી, ૧૩ પ્રતીકિ, ૬૪ સારોનિપાતકી. રિકી, ૬ ઠ્ઠાકા, ૧૭ માતાપનિક, ૧૮ દાદિકી અથવા તાહિર, ૬૯ રન - ત્યયિક, ૨૦ અવકાંપ્રક. ૨૬ પ્રાીિ. રર સામુનિક. ૨૩ પરિકી. ર૪ વિશે. ૨૫ કિ. જીરાઇવ સંધો આરંભ કરે ને રાજી . વાઇર વિર પરિઝળી જાય ને પાહિ ડ અને બધી માથાકથિરી . જિવનમાં અદા કરવા દિન પ્રયકી દિનેરિક - કરનાર વાદને ન તથા મકાનથી . જી ... ધાને દિલ જેવાધી દકિકી ૬૨. વર રાજ કરે છે. થી પૃષ્ટિકી પડવા દો. પાકિને પૃથિક, વાઇને કાને ધુ વાર - પ્રાતિજી : પાના .. દિકની રાઈ કરી કરે છે જી , મનિપાણિી રાદિકના કાકી મા પાદ ..... કરે સિન કરવું નૈકી ૧. નન ન. દવારને કરવાહો વાનિકી હવા : કારક સાનિકી ઇરારનું વિતરણ કરવા વદારી કરી ને મિક: ૪ દવાળી ધનામિકા ૮. મમ ન મારા પતિ છે : અનાબાગ પ્રાચિકી .. . . . … એક નક પ્રત્યાયિકી, મન-વચન-: વડે ક . . છે કારના કમ : ૯. સાનિક છે. : - 3ી હર દેવફરવા પિકી. એક કપ ....! ૨ ની નન : ૨ :: ::

·(૩૨) • શ્રી દત્તરવરિદF. . = (૨૨) I દર કાવો દ વિતેમાં નાખવધાનિસાઈ पसज्जिति ॥ तंजला-जाणदंसणविसया पओसनिण्हवमच्छरंत- गातागणोधासा नाणदंसणावरणाणं आसवा ॥देवपआगुरु- भतिसरागसंजग ससंजमपत्तदाणदयारतमावालतबअकागनिजाराओ सावअणीस्ता बुरखसोगतावअकंदणवहारिवणाणि सपरोध- સાપેક્ષ છે નિસંઘ WITHળનાજ- ગમનrrorળ હૃષ્ણમ જ શીંગો ચગાળો ના જવા રિઝવેરચંસારાવદુગરમપરા એમ માન્ય રીતે (કર્મ આગમન નિદાન) આ રૂપિયા વિ ાનાવરણી:દિ કર્મ બંધ-આ બધી વર્ણન કરે છે, - જી.-નાન -જની તો બ, સલા , માર. (ભાત પાણીને ) નવાબ, અનાર આશાનના અને ઉપનગાગાદિ ગ્રાનાવરણીય છે. દરવરણી કમના ભાગી ગયા. પુગુરૂ, રાગ રા. બ, જમે, પાલદાન, દયા, મા, બાળ(અજ્ઞાન) અને અકામ - શાના વદનીય કામ આવે છે, દુઃખ, શાક, ", બાદ, વધ અને અમારા પર ઉભા રાધી એ બધાં અરાતા વિનય કર્મના આ નવા. 3. મન, બા, નાળકર અને મન બાદ (નિંદા , 1 - ... અને એના કાન છે દીન બેહનીય કર્મના આ ., ૬ 'રિક કે દરજી નીલ :- ગાગ થા મારિત્ર બે *linક . - - - • • • D- 10- ના મ ] » che … દો, ")k ', - - - "મ કે -- -- -- - . ન,": : : , અને "-- ·॥ श्रीदेवानन्दसूरिकृतं सप्ततत्यप्रकरणम् ॥ (૩૩) नेरइआउअस्साअट्टझाणसल्लत्तगृहचित्तत्ताणितिरिआउअस्सा अप्पारंभपरिग्गहत्तमवअलवमज्झिमपरिणामा रुणुआउअस्सास- रागसंजमदेससंजमअकामनिजरावालतवकल्लाणमित्तसंजोगसम्म त्ता- णि देवाअस्स ॥ सरलत्तसंसारभीरुत्तसाहम्मित्रमभिखमाओ सुहनामस्स, विवरीआ असुनामस्स ।। अरिहंतकन्छलाई वीसं आसवा तित्वगरनामस्स ॥ मयरहिअत्तविणीअत्तगुणवंतयसंसाओ કોઅસ, વિવી નમસ્યાનગપૂરણશિં- साईआ विग्धस्स ॥ एए अ पड़कम्मं पडिनिया आसवा ठिअणु- भागबंधाविक्रवाए विण्णेआ। पगइपएसबंधाविक्साए पुण अविते- આધ્યાન, સલ્યપણું અને ચિત્તપણુએ તિયચ આયુષ્યના આવ છે.અલ્પ આરંભ-પરિગ્રહણું, મુદુતા (નાના), રહતા અને અતિ ઉત્કૃષ્ટ કે નિસ્ટ નહિ એવા મધ્યમ પરિણામ છે. મનુષ્ય આયુષ્યના આવ છે. સિરાગ સંજમ દેશવિરતિ સંજમ, અમનિજ, માળ (મિથ્યા- ત્વ યુ) તપ, દાણ મિત્રનો સમાગમ અને સમ્યફ એ દેવ આયુ- ના આવ જાણવા. સરલપણું ભવભીપણું, સાધનિક ભક્તિ અને ક્ષમા શુભ નામકર્મના આશ્રવ છે. તેથી વિપરીત (માયાવીવિગરે) અશુભ નામકર્મના આશ્રવ છે. અરિહંત વાત્સલ્ય (વિભક્તિ) પ્રવીશ સ્થા- ન તીર્થંકર નામકર્મના આશ્રવ છે. મદ-અભિમાન રદિન, વિનીત- પણું (તા.) રને ગુણવંતની પ્રશંસા એ ઉચ્ચ પત્રકન =અને એથી વિપરીત નીચ ગોત્રકર્મના આવી છે. જિનપૂજમાં અંતરાય કરવા, હવ- હિંસાદિકમાં તત્પર રહેવું એ અંતરાય કર્મના આશ્રવ . પતિ પતિ- ક (એક એક કર્મ શ્રી પ્રતિતિ (ચાસ) આસ્થા અને રસની અપેક્ષાએ સમજવા પ્રતિબંધ અને પ્રદેશનધની અપેક્ષા તો ૧ મૂળ ઉત્તર ગુણમાં લાગેલ અતિચાદિ દેવની મના નિબંધ ન કરવી તે. ૨ઉદાયી રાજનું ખુન કરનારની પેરે જેના મનનો - પ્રય કળાય નહિ તે. ૨ સંજવલન કાને જેમાં ઉબે છે . (વીતરાગ સંયમ નહિ.) ૪ સંસારરૂપી કેદખાનામાં પડેલ આત્મ વિ. ઉપ વટ ધર્મમાં જે પ્રેર કરે તે કલ્યાણમિત્ર.

·(૨૪) નવરાવરાિદમુ. નં. = (૧૨) છે सेणं सव्वेऽवि सव्वकम्माणं आसया भवंति ॥ जओ सिद्धते अट्ट- विहे सत्तविहे छबिहे एगविहे या बंधे भगिए, नो पुण पडिनिअ- यस्स कम्मत्स वंधे ॥ तत्थ मिच्छदिटिपभिईणं अपमत्तंताणं मीस- वजाणं आउबंधे अविहे, अन्नहा सत्तविहे ॥ मिस्सनियट्टिअ- नियट्टिवावराणं सत्तविहे ॥ मुहुमसंपरायम्स मोहाउवज्जे छ. विहे । उबसंतमोहाईणं तिण्डं सायस्म चित्र बंधाओ एगविहे ॥ अजोगिकेवली अबंधगे। ॥ इइ आसवतत्तनिरूपणो नाम समयसारस्स तइओ अज्झाओ ॥ ३ ॥ मिच्छादसणअविरइपमायकसायजोगेहिं बंधहेऊहिं जीवस्म कम्पपुग्गलाणं सिलेसे वंधे ॥ से चउबिहे पण्णत, तंजहा-पगइ- સામાન્ય રીતે પૂર્વોક્ત સર્વે સર્વ કર્મના આશ્રવ હોઈ શકે છે, કેમકે સિદ્ધાતમાં આઠ પ્રકારનો, સાત પ્રકારનો, છ પ્રકારનો અથવા એક પ્રકારને બંધ કરેલ છે. પરંતુ પ્રતિનિયત કર્મને બંધ કર્યો નથી. તેમાં મિત્રગુસ્થાનક વર્જિત મિથ્યાત્વગુણસ્થાનકથી માંડી અપ્રમત્ત ગુણસ્થાનક પર્યત આયુષ્ય બંધ હોય છે. સમયે અષ્ટવિઘ (આઠ) કર્મનો બંધ અને આયુબંધ સિવાયને સમવિધ (સાત) કર્મને બંધ કહ્યો છે. મિશ, નિવૃત્તિ બાદર અને અનિવૃત્તિ બાદર એ ત્રણ ગુણસ્થાનકે વાત પ્રકારનો કર્મબંધ; સેમ સંપરા ગુણસ્થાનકે મેહનીય કર્મ અને આયુવકમ શિવાય છ પ્રકારના કર્મધ, ઉપશાસ્તવ, સણ મેદ અને :ગી ગુણસ્થાનકેવળ એક સાતા વેદનીયજ બધ હોવાથી એક કર્મ બંધ અને અોગી કેવળીને કોઈપણ કમના બંધ અભાવ હોવાથી અબંધક કલા છે. છે આશ્રવતત્વ નિખાનામા તૃતીય અધ્યાય શબ્દાર્થ પર. મિત્ર, અરિતિ, પ્રમાદ, કામ અને મન વચન કાયાના બેગ- બંધ રતુએ વંદે જ કદ સંગાને ધ શામ ને બંધ વાય છે, તે જ ચાર પ્રકાર છે, ૧ પ્રતિબંધ, ૨ સ્થિનિબંધ, ·૫ ઓવારનવૃતિં સત્તાવાર / ये १ ठिड्बंध २ अणुभागवंधे : पएसबंधे ४ अ ॥ तत्य नाणा- वरणईसणावरणवैयणिजमोहआउनामगोत्ततरायाणं नाणच्छाय- गाई जे सहावे सा पगई ॥ ठिई कम्मदलिअस्स कालनिअमणं, जहा-"नाणदसणावरणवेअणिज्जतरायाणं उकोसाठिई पत्तेनी- में सागरोबमकोडाकोडीओ, सत्तरी मोहरस, वीसं नामगोआणं, आ- उस्स पुण तित्तीसं सागरोवमाणि ॥ जहन्ना ठिई वेणीअस्स वारस मुहुत्ता, नामगोत्ताणं अट्ट, सेसाणं अंनोमुहुत्तं ॥"सुहासु- हाणं सुरनरतिरिआवजाणं सहाणं कम्मपयडीणं जिट्टिई अइसं- किलेसेण वज्झइ,जहन्ना विसोहीएत्ति॥ अणुभागे अणुभावे विवागे सेत्ति एगम ॥ से असुहाणं पयडीणं निंव व अनुहे, सुहाणं उच्छु ब मुहे ति परडीणं सुहासुहविभागे परूविज ॥ सायवेअणीअं ૧ ગુરતિષિામાં ગાબડું પડ્યું ? અત્તરં નામ- ૩ રસબંધ. ૪ પ્રદેશબંધ. તેમાં જ્ઞાનાવરણી, દર્શનાવરણી, વેદનીય મોત- નીય, આયુ. નામ, ગોત્ર અને અંતરાય કર્મોને જે તાન-આચ્છાદનાદિક હવભાવ તે પ્રકૃતિ: કર્મનાં દળીયાં સંબધી કાળ નિર્માણ તે સ્થિતિ- બ: તે આવી રીતે “જ્ઞાનાવરણ દર્શનાવરણ, વેદની અને અંતરાય એ ત્યારે કર્મની પ્રત્યેકે ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ ત્રીશ કોડાકોડ સાગરોપમની, મોહનીય * કર્મની ૩૦ કોપકોડ સાગરોપમની, નામ અને ગોત્રકર્મની ૨૦ કોડાકોડ સાગરોપમની અને આયુષ્ય કર્મની તેત્રીશ સાગરોપમની ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ જણવી. જઘન્ય સ્થિતિ વેદનીયકર્મની બાર મુર્તની, નામ શેત્રની આઠ આઠ મુદતની અને બાકીનાં કર્મોની અંતમું પ્રમાણ (જધન્ય સ્થિતિ) નારી.” દેવ મનુષ્ય અને તિય આયુ વર્જને શુભાશુભ સર્વ કર્મ પ્રકૃતિ- ની ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ અતી સંકલેશવડે બંધાય છે અને જઘન્ય સ્થિતિ (પરિ- ણામની) વિશુદ્ધિવડે બંધાય છે. અનુભાગ, અનુભાવ, વિપાક અને રસ એ કાપે ક અર્થવાળા પર પાબ્દો છે. તે રસવપાક અશુભ કર્મમતિઓનો હીપની જેરો અશુભ અને શુભ પ્રવૃતિઓને શેલડીની જે શુભ છે. તેથી શારકર. કર્મપ્રનિઓને શુભાશુભ વિભાગ બતાવે છે-નાનાદનીય, દેવે ·(૩૬) | શ્રીવત્તરારિરિક નં. ઝ (૨) पयडीओ, तंजहा-मणुआणं गई ? आणुपुवी अ २, देवाणं गई ३.आणुपुब्बी अ ४, पंचिंदिअजाई ५, ओरालिआईणि पंच सरी- ળિ ૨૦, મારા તિતિ ગંવંગાળ, ઢ સંદ- णणं १४, पढम संठाणं १५, मुहा वण्ण १६ गंध २७ रस १८ फासा १९, मुहविहगगई २०, अगुरुलहु २१ पराघाय २२ असासा २३ ऽऽयवु २४ जोअ २५ निम्माण २६ तित्थयराणि २७, तसद- सगं च ३७, एआओ सुहाओ वायालीसं 'पुण्णपयडीउतिरूहा- ओ॥ पंच नाणावरणाणि ५, नव दंसणावरणाणि ९, मिस्ससम्म- ताणं बंधाभावाओ छब्बीसभेए मोहे २६, पंच अंतरायाणि ५, ए- आओ पणयालीसं ४५ घाइचउक्कपयडीओ। असावअणीअं । नेरइआउअं। नीअगोअं१। चउत्तीसं नामपयडीओ, तंजहा- મનુષ્ય અને નિયંચનાં આયુષ્ય, ૧ ઉચ્ચ ગોત્ર તથા નામકર્મની પ્રકૃતિ- -મનુષ્યગતિ અને આનુપૂર્વી (૨), દેવગતિ અને આનુપૂર્વી (), પંચ- ન્દ્રિય જાતિ (૫), ઔદાંરિકાદિક પાંચ શરીર (૧૦), પ્રથમના ત્રણ રારી- રના ત્રણ અંગોપાંગ (૧૩), પ્રથમ સંઘયણ (૧૪), પ્રથમ સંસ્થાન (૧૫), શુભ વર્ણ, ગંધ, રસ અને સ્પર્શ (૧૯), શુભ વિહાયોગતિ (૨૪), અગ- રૂલઘુ (૨૧), પરાઘાત (૨૨), ઉચ્છવાસ (૨૩), આતપ (૨૪), ઉદ્યોત (૨૫), નિર્માણ. ૨૬), તીર્થંકર (૨૭); અને પત્રણ દશક (૩૭) એ ડર પુન્ય શુભ) પ્રકૃતિએ પ્રસિદ્ધ છે. (હવે ૮૨ (અશુભ પાપ પ્રકૃતિઓ વર્ણવે છે). પાંચ જ્ઞાનાવરણ, નવ દર્શનાવરણ, મિશ્રમોહનીય અને સમક્તિ મે- હનીયના બંધને અભાવ હોવાથી બાકીની ૨૬ મોહનીય પ્રકૃતિ, પાંચ અંતરાય એ રીતે ૪૫ પ્રકૃતિઓ ચાર ઘાતિકર્મની કહી; અને અસાતવેદ- નીય, નારકીનું આયુષ્ય, નીચ ગોત્ર અને ૪ નામકની પ્રકૃતિ, તિર્યંચ- ૧ ઔદારિક, ઉક્રિય, આહારક તૈજસ અને કાર્પણ. ૨ દારિક અંગોપાંગ, વૈક્રિય અંગે પાંગ અને આહારક અંગોપાંગ જાણવા. ૩ વજ- થનારાચ. જે સમચતુર૪. ૫ ત્રસ, બંદર, પર્યાપ્ત, પ્રત્યેક, સ્થિર, શુભ, સુભગ (સૌભાગ્ય), સુસ્વર, અદેય, અને યશનામકર્મ.

·કે ઝીવાર રિતું સત્તાવારમ્ (૩૭) तिरिआणं गई १ आणुपुन्बी अ २, नेरइआणं गई ३ आणुपुच्ची अ४, एगिंदिआईओ चउरो जाईओ ८, पढमरजाणि पंच संहण- णाणि १३, पंच संगणाणि अ१८, असुहा वाणगंधरसफासा २२, असुहविहगगई २३, उबघायं २४, यावरदसगं च ३४ । एवं सब- ग्गेणं असुहाओवासीई पावपयडिउत्ति' भण्णंति ।। निंबुच्छुपम्मु- हाणं सहजे रसे एकहाणिए, ते चिअ दुतिचउभागपमाणे कहिए ए- कभागासेसे दुट्टाणिआईए होइ.एसा उचमा पयडिरसस्स भणिआ।। पवयभूमिवालयाजलरेहातुल्लेहिं कसाएहिं असुहाणं जहाकम चउ- तिदुक्कहाणिए रसे वज्झइ । सुहाणं तु वालुआजलरेहातृल्लेहिं चर- हाणिए,भूमिरेहातुल्लेहिं तिहाणिए पच्चयरेहातल्लेहिं दुट्टाणिए, एकट्टा- ગતિ અને આનુપૂર્વી (૨), નરકગતિ અને આનુપૂર્વી (૪), એકેન્દ્રિયાદિ. ચાર જાતિ (૮); પ્રથમ સિવાયનાં પાંચ સંઘાણ (૧૩), પાંચ સંસ્થાન (૧૮), અશુભ વર્ણ, ગંધ, રસ અને સ્પર્શ (૨૨), અશુભ વિદાયગતિ (૨૩. ઉઘાત (ર૪), અને સ્થાવરદશકા (૩૪) એ રીતે સર્વે મળીને ૮૨ અશુભ પાપ પ્રકૃતિઓ કહેવાય છે, લીમડાનો તથા શેલડી પ્રમુખનો સ્વાભાવિક રસ એક હણીઓ લેખાય અને તે રસ બે, ત્રણ, ચાર ભાગ પ્રમાણ હાયે છો એક ભાગ અવશેષ રહે છતે બે હણીઓ વિગેરે કહેવાય. એ ઉપમા પ્રકૃતિના સની જણવી. પર્વત અને ભૂમિની ફાટ, વેળુ અને જળમાંની રેખા સમાન કા- વડે અશુભ કર્મોને અનુક્રમે ચાર, ત્રણ, છે અને એક કાણુઓ પર બંધાય છે, ત્યારે શુભ કર્મોનો રસ કેળુ અને જળરેખા સમાન કાયવડે ૧ સ્થાવર, ક્ય, પર્યા, સાધારણ, સ્થિર, અશુભ, દુર્લ (દર્ભાગ્ય) દુશ્વર, અનાદય અને અપાર નામક ર સ્થાવરદરા જ. ૨ સહજ રસ (કયા વરનો કે કો) એક હા, તેને છતાં ઉકળતાં અર્ધો બાકી રહે તે છે હાણ. બે જ વાળી જ ત્રીજે જ દેવ (બાકી રહે રસ ત્રણ ફી અને ત્રણ વાર કરી જાય . ભાગ બાકી રહે તે રાણા જ.

·(૩૮) | નાનાિિફાદા. . = (૧૨) णिए नत्यि ॥ उसनलगपंचंतराग'वेभमइमुयभोहिमणनाणचक्षु- अचक्लुओहिदंसणावग्णरूवाओ सत्तरसपयडीओ इगदुनिन उहाणि- अरसाओ, सेसाओ मुहाभो अमुहाओ अ दुतिनउहाणिअरसाओ निहिवाओ ।। संकिलेसेणं असुहाणं पयडीणं तिब्वे रसे भवइ, वि- सोहीए मंदे ॥ सुहाणं पुण विसोहीए तिव्वे, मंकिलेसेणं मंदत्ति। पासा कम्मवग्गणादलिअसख्या । इह खलु जीये निअसन्चपएसेहि अभव्याणंतगुणपएसनिप्फन्ने सव्वजीवाणंतगुणरसच्छेओवयेर एगviા મરવાના વાન્નવા સિમર્થ જ છે गिण्डित्ता तम्मज्झाओ थोवंदलिअंआउस्स, नओ विसेसाहिअं परो- परं तल्लं नामगोत्ताणं, नओ विसेसाहिथं परोप्परं तुल्लं नाणावर- (વિશદ પરિણામે) ચટણી ભૂમિકા સમાન કાયવડે (મધ્યમ પરિ ણામે ત્રણ ઠાણી અને પર્વતની ફાટ સમાન કષાયવંડ બે ટાણી બં ધાય છે. એક ઠાણી શુભ રસ બંધાતો નથી; (૨-૩-૪ દાણીજ બંધાય છે.) ચારસંવલ (કપાય). પાંચ અંતરાય (દાન-લાભ–ભાગ-ઉપભ- ગ-વીર્ય અંતરાય, પુરૂદ, મતિ-કૃત-અવધિ-મન પર્યવજ્ઞાનના આવરણ, ચલુ--અચક્ષ-અવધિદર્શનના આવરણરૂપ ૧૭ પ્રકૃતિઓ ૧-૨-૩-૪ સ્થાન નિક રસવાળી અને બાકીની અશુભ તેમજ શુભ પ્રકૃતિએ ૨-૩-૪ સ્થાનિક રસવાળી કહી છે. સંલેશ (મલીન અધ્યવસાય) વડે અશુભ પ્રતિ- ઓને તીવ્ર (આકર) રસ થાય છે અને અધ્યવસાયની શુદ્ધિ થતાં મંદ રસ થાય છે. શુભ પ્રતિઓને તો અધ્યવસાયની શુદ્ધિવડે તીવ્ર રસ થાય છે અને અધ્યવસાયની મલીનતા થતાં તે રસ મંદ પડી જાય છે. પ્રદેશ બંધ તે કર્મવર્ગણાનાં દળીયાં મેળવવા) રૂપ સમજ. આ પારાવાર સંસારમાં ભમતાં જીવ પિતાના સર્વ (લોકાકાશ પ્ર- માણ અસંખ્ય) પ્રદેશોવડે, અભવ્યોથી અનંતગુણા પ્રદેશ-દળથી બનેલા અને સર્વ જીવથી અનંતગુણ રસ છેદે કરી યુક્ત, સ્વપ્રદેશમાં જ રહેલા (બહારના નહિ), અભવ્યોથી અનંતગુણા (અને સિદ્ધથી અનંતમા ભાગના) કમ વગણાના સ્કરો પ્રતિસમય ગ્રહણ કરે છે. ગ્રહણ કરીને તેમાંથી થોડાં દળીયાં આયુકમને, તેથી વિશેષાધિક અને પરસ્પર તુલ્ય દળીયાં નામ ·૫ શીવારિત સતવારીપૂ I (૨૨) णदसणावरणंतरायाणं, तओ बिसेसाहियं मोहस्स, तओविसेसा- हि वेअणीयस्स विभइत्ता निअपएसेम खीरनीरनाएणं अग्गिलो- हपिडनाएणं वा संबंधेइ ॥ एसा कम्मदलिअस्स अट्ठभागकप्पणा अविवंधगेलु । सत्तविहाचंधगेमु सत्तभागाइकप्पणा कायदा॥ पयडिपएसबंधाणंजोगाजाठि अणुभागबंधाणं कसाया। पुट्ट ? बद्ध २ निवत्त : निकाइम ४ भेअभिन्न वा चलबिहे बंधे ॥ ॥ इह बंधतत्तनिस्वणो नाम समयसारस चउत्यो अन्झाओ॥४॥ आसवाणं निरोहे संवरे पप्णत्ते ॥ से असमिइगुत्तिपरीसहज- इधम्मभावणाचरित्तेहि कम्पपुग्गलादाणसंवरणाओ सत्तावनविहे અને ગોત્રકમને નેવી વિશેષાધિકાને પરસ્પર તુ દયા જ્ઞાનાવરણ, દનાવરણ અને અંતરાય કર્મને તેથી વિશેષાધિકમોહનીચે કમને રામને તેથી વિરોષાધિકા વેદનીય કમને વહેંચી આપી નિજ આત્મપ્રદેશમાં લીર નીરની પેરે અાવા લહુ ની પરે તે કર્મવાણાના ધો સાથે અ. નાય છે. કુદરતની આ પાઠ ભાગની કલ્પના અરવિધ કર્મ બંધ આકાર સમજી કાન, અનેકવિધ ધાને વિતેટલાજ ભાગની ક૫- ના કરી. પ્રકૃતિ અને પ્રદેશના હેતુ (મન, વચન અને કાના જે જ. સ્થિતિ અને રાધના હેતુ કાદિક કુવા હવા. તેમજ : છે, બ, નિધત્ત અને નિશ્ચિત જે રીતે કાર પ્રકારનો રાજ્યમાં કહે છે. (દતિ બંધવિચારો (બાવન નિરપનામાં અનુધ પધ્યાય પદાર્થ: પૂ.) = નિરાધ કરશે. તે પંવર કુફ . સતિ. પ્તિ, પરી- ૮. નિધ, ભાવના અને કરડે કુક કરવાને નિ- કે (ટકા) ૨૬ ઈ. તે સંવર સજાવન પ્રકારો થાય છે. તેમાં ૬ થી , સૂરતી કી સે. કાન , ફની કરેલી ·(૪૦) છે જનતરવરિશિદમ. . (૨૨) | भवइ ॥ तत्य इरियाईओ समिईओ पंच ॥ जोगनिग्गहरूबाओ गुत्तीओ तिण्णि ॥ खुहाइआ परीसहा वावीसं ॥ खेतिप्पमुहे दसविहे जइधम्मे || अणिच्चयाइआओ दुवालस भावणाओ॥ सामाइआइआइ पंच चारित्ताई ।। ॥ इइ संवरतत्तनिरूवणो नाम समयसारस्स ઉત્તમ કક્ષા છે ૧ || अणुभूअरसाणं कम्मपुग्गलाणं परिसडणं निजरा ॥ सा दुवि- हा पण्णत्ता, सकामा अकामा य तत्थ अकामा सव्वजीवाणं॥तहा- हि-एगिदिआइआ तिरिआ जहासंभवं छेअभेयसीउण्हवासंज- लग्गिछुहापिदासाकसंकुसाईहिं,नारगा तिनिहाए वेअणाए, मणुआ छुहापिवासावाहिदालिद्दचारगनिरोहाइणा, देवा पराभिओगकिवि- ઈર્યાદિક સમિતિ પાંચ; મન, વચન, કાયાના યોગ (વ્યાપાર) નિગ્રહરૂપ ગુપ્તિઓ ત્રણ સુધાદિક પરીસહે બાવીસ; ક્ષમા પ્રમુખ યતિધર્મ દશવિધ; અનિત્યાદિક ભાવનાઓ બાર અને સામાયિકાદિ ચારિત્ર પાંચ- (સંવરતત્ત્વ નિરૂપણનામા પંચમ અધ્યાય શબ્દાર્થ: સમાસ) ભોગવાઈ ગયેલા રસવાળા કર્મપુદગલનું પરિશાટન થવું (ખરી જવું) તે નિર્જરા કહેવાય છે. તે બે પ્રકારની ૧ સકામ, ૨ અકામ મેં કરીને જાણવી. તેમાં અકામક નિર્જરા સર્વ જીવોને હોય તે આ રીતે–એકેન્દ્રિ યાદિક તિર્થ યથાસંભવ છેદન ભેદન, શીત, તાપ, વજળ, અગ્નિ, છુધા, ૧ ઇર્યાગમનાગમન, ભાષા, એષણ. આદાન, નિક્ષેપ અને મળો- સર્ગ પ્રસંગે ઉપગ સહિત પ્રવર્તન. ૨ અસત ચોગને નિગ્રહ અને સત (કુશળ) યોગનું ઉદીરણ. ૩ સામાયિક, છેદપસ્થાપનીય, પરિવાર વિશુદ્ધિ, સક્ષ્મ પરાય અને મથામ્યાન ૪ અકામ-ઈરછા વગર છાદિ સડન કરતાં.

·॥ श्रीदेवानन्दसूरिकृतं सप्ततत्वप्रकरणम् ।। (છ) 'सिअत्ताइणा असायवेअणीअं कम्ममणुभवि परिसाडिति त्ति तमि અમિનારાશામનિ પુળ નિશાિસી - सण १ ओमोअरिआ२ भिक्खायरिआइरसचाय ४ कायकिलेस ५ पडिसंलीणया ६ भेअं छविहं वाहिरं, पायच्छित्त१विणय २ आवच ३ सज्झाय ४ाण ५ विउस्सग्ग६ भेअं छबिहमभंतरं च तवं तवेता ॥ इइ निजरातत्तनिरूवणो नाम समयसारस्स અાજે ૫ ૬ घाइचउकखएणं उप्पनवलनाणदसणस्स कसिणकम्मक्खए मोक्खे पणत्ताखीणकम्माणो अगरवाभावाओनाहो गच्छति।। વા, ચાબુક અને અંકુરિવ: નારકી (નરના ત્રણ પ્રકારની વેળાવડ: મનુ સુધા, ૫, આધિ, દારિક અને બધીખાનાદિકવડે =કને દેવતાઓ પરવશતા અને વિપાદિકવડે અશાતા વેદનીય કર્મને રણ- નુકવી (ભાગ ખપાવે છે. તેથી તેમને અમનિર્જરા જાણવી. સામ- નિર્જરા તો પનઘન, કોદરી, લિફાચર્યા (વૃત્તિ સંક્ષેપ, રસલ્લા, કાયક્ષેશ ચાદિકવડે દેડદમન) અને પ્રતિલીનતા (કાચબાની પેર =- ગપગને સ કેવી રાખવા) એ છ પ્રકારના બાહ્યતપ તથા પ્રાયશ્ચિ વિનય, વિયાગ. સકાય. ખાન અને યુ એ છ પ્રકારના રખધં. ત૨ તપને તપતાં નિરાભિલાવીને વા પામે. (નિર્જરાતત્વ નિરૂપણનામા પણ અધ્યાય રાખાઈ: સંપૂર્ણ:) (ાનાવરણાદિ ચાર ધાતિકના સર્વા) વડે કેવળજ્ઞાન-દર્દન પ્રાપને સમરત કરને ક્ષય મે કહો છે. કર્માએ ગૌરવ (ના- ૧ નરજન, અન્ય ઉદરિદ અને પ્રાધાની કૃત. ૨ ઉદાસ ? અાદિ. ૩ જરૂર કરતાં કોઈ =કાર કરે તે. ૪ પાપ આલે (૬) દેદિક સાવ ને..

·No text on this page.

·॥ श्रीदेवानन्दसूरिकृतं सततधप्रकरणम् ॥ एआणि सत तत्ताणि बंधंतभृआणं पुष्णपावाण विभिन्नत्तविववाए नवावि भण्णंति ॥ संखेवेणं वित्ध- रंण वा तेसिं अवयोहे सम्मन्नाणं ॥ ॥ सिरिदेवानन्दसूरिरड्यं सत्ततत्त- पगरणं संमत्तं ।। *- બંધતત્વમાં સમાશિત કરેલાં મુખ્ય અને પાપને જતાં રાણીએ તે ઉકત સાન તો ને બદલે નવા પણ કહેવાય છે. એ કે વિસ્તાર તે નવો અધ છે તે ખ્યાજ્ઞાન કહેવાય છે. ૫ શ્રીદેવાનન્દસૂરિ રચિત સમતત્તપ્રકરણ શબ્દાર્થ સમામ રે 205505860 ॥ श्री गुर्जरभाषानुवादविभूषितं ।। 'पलियाला भगवः पाद-श्रीमद न्ट्राचार्य-प्रौदेवानन्दसति । ॥ सप्ततत्वप्रकरणयुगलम् ॥ RSE: 20.0120

·मालयनगर
@@@@@@ywoo.
®®DO
തത തനതന്ത
॥ संस्कृतप्राकृतभाषामयः ।
॥ चिरन्तनाचार्यवर्यप्रणीतः॥
॥ भाषानुवादसमलवृतः
॥श्रीनवतत्त्वसाहित्यसङ्ग्रहः॥
நாகனாரு ருதமுறாறாயற்றாறற் றருகனை
: ॥
Apoppamoopi
Surya Prakash Pelting Pross
रापटप
स

·કિ.રરિવા જે રવિ ! : ધી , Taim) ૫ શ્રીમાળવાની ! | શ્રીનવર્તિવર્તવમ્ | (કો-તપદિ છોટું.) w s || રિgિ નં. (૨૩) | ( દુહા.} શ્રીઅરીહંતના પાય યુગલ, પ્રણમી પરમાણંદ, નવતત્વ વિવરણ કર્યું, જે ભાખ્યા વર જિદ. ૫ ૧ / નવનિધાન ચ4- તિના, જિમ ધન પાર ન હોય; તેમ નવ તત્વ વિચારો, પાર ન પામે કોય. ૨ / નવ દે નવ ડુંગરો, કનક તણી જ નિહ; તેમ નવ તત્વ વિચારણા, રાખે હઈડા સનિધ. આ ૩ ! ચિવા નવ વૈવેક છે, લેક નોલ બ્રહ્માંડનું મુખ મંડળ કંઠે ધરે, તત્તર નવનીજ (ત) પિંડ નવ વાડ રક્ષા કરે, બ્રહ્મચર્ય નિજ બ્રહતિમ નવ તરજ રાખજે, વિનય મૂલ જિન ધર્મ. ૫ છે (પાઈ.શ્રીપાસ જિનેશ્વર પ્રમી પાય, સદગુરૂ દાનતણે સુરસાય, નવતત્વને કહું વિચાર, સાંસલ ચિત્ત દઈ નરનાર ૧ જીવ અજીવ,-પુણ્ય–પાપજ-જોય, રમાશ્ચર-સંવર–નિર્જરા હાય; બપ, મોક્ષ-નવ તત્વ એ સાર, હવે કહું એને વિસ્તાર. ઘરા છવ- તવ ચેતન લક્ષણ જાણ, ચઉદ ભેદ એના પરમાણ, ગજીવ અચેતન લક્ષg જેવ, ચાર ભેદ એડના પણ હોય. * ૩ પુણ્ય કર્મ શુભ કર્મને સંચ, બેંતાલીસ જેટે તેનો સંચ; પાપ કમ અશુભ કર્મને ઉદે, બાદી ભેદે જિનવર વદે ૪ આશ્રય ·- (૨) | નરશિપ નં. ૪ (૨૩) છે તવ કર્મ આવવાને ઠમ, બેંતાલીશ ભેદે તે તામ; સંવર તત્વ આશ્રવ રંધ, સતાવન ભેટે સંત, પ ! નિર્જરા તત્ત્વ ખપાવે તામ, બારે ભેદે તે અભિરામ, બંધ તત્વના ચાર પ્રકાર, દેવ નર તિરિ નરક વિચાર. / ૨ / મેક્ષ તત્વ કર્મ ક્ષય કરી જાય, નવ ભેદે તેજ કહેવાય; બસે છેતેર ભેદ વખાણ, શ્રાવક તે જે એહના જાણ. ૭ ! (જીવતત્વ.) ચેતન લક્ષણ એક પ્રકાર, ત્રસથાવર દેય વિધ સાર; ત્રણ વિધ પુરુષ સ્ત્રી નપુસકે, સુર નર તિરિ નારકી ચ થાનકે I ૮ ] પાંચ પ્રકારે જીવજ કહું, એકેંદ્ધિ બેઈદ્રિય લહું તેઈન્દ્રિય ચોરેંદ્રિય સાર, પંચંદ્રિયના બહુ પ્રકાર. B ૯ / ષ બહુ પ્રકાર. ૯ ષ વિધ પૃથ્વી અપ તેઉકાય, વાયુ વનસ્પતિ છઠ્ઠી ત્રસકાય; પાંચસે ત્રેસઠ ભેટે જીવ, જિનવરજી ભાખે સદીવ. ૧૦ | બે ભેટે એકેદ્રિય જોય, સુક્ષ્મ બાદર એ બે હાય; સંજ્ઞી અસંસી પચેંદ્રિય કહ્યા, ગુરૂ વચને આગમથી લદ્યા ! ૧૧ | બેઈદ્રિ તેઇદ્રિય સાર, ચોદ્ધિ એ સાત પ્રકાર એ સાતે. પયસા કહ્યા, સાતે ઈમ અપર્યાપા લહ્યા. ૧રા પર્યાપા તે કહીએ જેહ, પર્યાપ્તિ પૂરી કરે એહ અપર્યાપ્તા પૂરી નવી કરે, જેથી પર્યામિ કીધા વિણ મરે ૧૩ એ છે - વના ચાર પ્રકાર, ધારે સમ્મદિઠ્ઠિ નરનાર, જીવ જાણ્યા વિના સમકત નહિ, એવી વાત જિનવરે કહી. ૧૪ I હવે કહું પર્યાપ્તિ જ્ઞાન, જેણે દ્વારે આવે વિજ્ઞાન, સંસારી જીવને પર્યાપ્તિ કહી, સિદ્ધ જીવને પર્યામિ નહિ. ૧પ આહાર પર્યામિ પહેલી જાણ, શરીર પર્યાપ્તિ બીજી વખાણું; ઈદ્રિય પર્યાસિ ત્રીજી કહી, શ્વાસોશ્વાસ એ ચોથી લહી. I ૧૬ ભાષા પર્યાપ્તિ પાંચમી સહી, મને પતિ છઠ્ઠી લહી; એકેંદ્રિયને પર્યાસિ ચાર, આહાર શરીર ઇંદ્રિય ઉદાર. I ૧૭ / શ્વાસ એ ચારે જાણ, વિગલેંદ્રિયને પાંચમી ભાષા તે વધી સાર, સંસીને મનને વિ- તાર... ૧૮ ૫ એકેંદ્રિયને ચાર પ્રાણ, સ્પર્શેન્દ્રિય ને કાય- બલ જાણ; શ્વાસોશ્વાસ અને આઉખે, પ્રાણ ચાર એમજ ઓળખો. પાંચ પ્રમાણ " માં

·No text on this page.

·(૪) In નવતરરિશિg.. ( ૩ ) | એ નવ પથ ઉપજવાના ઠામ, તેહના કહ્યાં જુજુઆ નામ પુણ્ય ભગવાને કહું પ્રકાર, બેતાલીશ ભેદે તે સાર. B ૩૪ | સાતા વેદની સુખ જેહથી થાય, ઉંચ ગોત્ર ઘર આસન લહેવાય, મનુ- એ ગતિ મનુષ્યાનુપૂરવી, ગતિ જાતે નહિ ભુલો ભમી. ૩૫ w દેવગતિ દેવાનુપૂર્તિ જાણુ, ચેંદ્રિય જાતિ પ્રમાણ દારિક શ રીર નુષ્ય તિચ, ક્રિય દેવતા નારકી સંચ. I a૬ આહા- રક ચઉદપૂર્વિને હૈય, તેજસ આહાર પચાવે સોય; કાશ્મણ તે કેદાળારૂપ, દારિક અંગે પાંગ સ્વરૂપ. I ૭ વૈકિય અંગો પાંગ થવું, આહારક અંગોપાંગજ ભણે; વજી રૂષભ નારા સંઘ યણ, જિનાજીનાં એ સાચા વથણ ૩૮ વજી કહેતાં ખીલી જાણ, રૂષભ તેહ પટેજ વખાણ; નારાચ બહુ પાસે મર્કટ બંધ, પ્રથમ સંઘયણ એણી પરે સંધ. ૩૯ / વાઢિંચણથી જમણે ખ, દાહિણ ઢિંચણથી ડાબો ખભે મસ્તક અંગથી પલાઠી અંત, જમણા ઢિંચણથી ડાબે ઢિંચણ જત. ૪૦ | સમ ચોરસ કહિએ સંસ્થાન, ચિહું ભાગે એ સરિખ માન; શુભ વર્ણ રાતે પીળાદિક કહ્ય, શુભ રસ તે મધુરાદિક લહૈ જઈ શુભ ગંધકપુર ચંપાદિક જેહ, શુભ સ્પર્શ સુંવાલો તેહઅમુરૂ લઘુ ભારે હળવું નહિ, પરાઘાત તે અન્ય સહે (જીપે નહિ. ૪૨ શ્વાસોસ સુખે લેવાય, ચોવીશ તે એ કહેવાય; આપ તે સુર્યની પરે, ઉદ્યો તે અજવાળું કરે. ૪૩ n નિર્માણ કર્મ તે સૂત્રધાર, અંગોપાંગ રૂડે આકારરૂડી ગતિ હંસ સરીખી જાણ, ત્રસ શક્તિ ચાલવાની આણ. ૪૪. બાર આવે દ્રષ્ટિગોચરે, પર્યાપ્ત પતિ પૂરી કરે પ્રત્યેક શરીરે એકજ જીવ જોય, સ્થિર નામે અપાંગ નિશ્ચલ હોય. • ૪૫ | શુભ નામિ ઉપરી રૂડો ભાણું સુભગ તે લેકને સહામણું, સુસ્વર બેલે મીઠે રે, આઠેય વચન જે પ્રમાણ જ કરે. | ક૬ / જય કર્મ જેહને જસ બોલાય, સુર નર તિરિ આયુ બંધાય; તીર્થકર નામ કર્મ જે જાણ, એ ભેદ બેતાળીશ પુય પ્રમાણુ. ૪૭ (પાપત–દુહા છે.

·/ શ્રી મro નવતરવતવનનું ! (૫) : તવ હવે સાંભળે, પાપ તણે ઉદય એક ખ્યાશી ભેદ વિરે કહ્યા, મન (તિ ) શું ધારે તેડ. / ૪૮ | મતિ શ્રુત ધિ મન:પર્યવ, કેવળ જ્ઞાન એ પંચ, આવરણ ટાંક્તાં હોય પાપ તણું ફલ સંચ. || ૪૯ il (ચેપાઈ) દાનાંતરાયે ન દેવાય, લાભોતરાયે લાભ નવો થાય; ભેગાંતરાય છતે 1 વિયેગ, ઉપભોગવંતરાયે નવી નવી યોગ છે ૫૦ | હવે કહું વીર્ય અંતરાય, બળ પરાક્રમ નવી ફેરવાય; ચક્ષુ દર્શનાવરણે નવી હોય, અચક્ષુ દર્શનાવરણે ઈદ્રો બલ નવી જોય. ૫૧ ધિ દર્શનાવરણે અવધ નવી નીપજે, કેવલ દર્શનાવરણે કેવળ સંપજે, સુખે જાગે તે નિદ્રા જોય, કષ્ટ જાગે તે નિદ્રાનિદ્રા . . પર | બેઠા નિદ્રા આવે જેહ, પ્રચલા નિદ્રા કહીએ વાટે ચાલતાં ઉંઘતે જાય, પ્રચલા પ્રચલા તે કહેવાય. પ૩ I માંહે કરે સર્વ કામ, થીણુદ્ધી નિદ્રા તેહનું નામ નીચ છે તે નીચી જાત, અસાતવેદની પામે ઘાત. l૫૪ મિથાલ માને કુદેવ, કુમ કુગુરૂની કરે સેવ; હાલ્યા ચાલ્યાની શક્તિ હાય, થાવરપણું તે કહિએ સોય. 1 ૫૫ / દષ્ટિ ગોચરે ન જે જીવ, તેહ કહીએ સૂકમ સદી; પર્યાપ્તિ પૂરી નવી હોય, વર્યાપ્ત તે કહીયે સોય. !: ૫૬ n એક શરીરે જીવ અનંત, વારણ તે કહીએ જંત, દાંત હાડ અંગ હાલે ઘણે, પાપ ઉદય અરિજપણે. પડ છે નાભી ઉપર પાડુઓ આકાર, અશુભ- તે પાપ પ્રકાર મુંડા બોલે લેક સહુ કોય, દુર્ભાગ્યપણે તે હે હેય. ૫૮ | સ્વર બેલે જે અસુહામ, પાપ ઉદય તે વરપણે વચન ન માને જેહનો કેય, અનાદેય વચન એહજ ૨. Il ૫૯ રૂડું કરતાં જસ ન બોલાય, અપજાપણું તેહિજ વાય; નરકગતિ નરકાનુર્વિ, નરક આયુ એ પાપ અનુ- 0 1 ૬૦ +1 કોષ, માન, માયા, લેભજ જાણ, સંજવલને એ જ પ્રમાણે કોધ, માન, માયા, લેભ વિચાર, પ્રત્યાખ્યાની માસજ ૨. I ૬૧ : શોધ, માન, માયા ને લેભ, વર એક ·(૬) નવરારિશિg, નં. ર ( ૩ ) | એહને ઘેલા, અપ્રત્યાખ્યાની એ કહેવાય, પાર ઉદય ત્યારે નવી જય, દ૨ કોધ, માન, માયા ને લેભ, જીવિત લગે એ. હીજ છે; અનંતાનુબધી એજિ ચાર, પાપ ઉદયે રેલે સંસાર. I a | હાથ રતિ અરતિ લાય શોક, છઠ્ઠો તે દુર્ગછા થેક; પુરૂષ રમી નપુંસક વેદ, ગનિ તિથી એકસઠમે ભેદ. ૬૪ તિર્થની અનુપવુિં જાણુ, એકેંદ્રિય તે પાપ પ્રમાણુ બેઈદ્રિય તે ઈદ્રિય સહિ, ચારિંદ્રિય તે પાપપ્રકૃતિ કહી. મ પ / કુત્સિત ગતિ રામની જીણ, ઉપવાત પડઝભી નગર , ગંધ, રસ, પર્શ વિચાર, એ પામે તે અશુભ અસાર. દદા પાટે, બેહુ દિશે મર્કટબંધ, રિષભ નારાચ સંઘયણ સંધ, બિહુ દિશી મર્કટ- બંધ ખીલી નહિ, નારાચ સંઘયણ એ વાતજ કહી. II ૬૭ | એક દીશી મટબંધજ હોય, અર્ધ નારાચ સંઘયણ એ જોય, કીલિકા ખીલી વળી જોય, છેવ સંપી લગાડી હેય. ૬૮ in નાભિ ઉપર રૂડો લહૈ, નિગેહ સંઠાણ ઈર્ણ પરે લો. નાભિ નીચે તે રૂડા જાણ, ઉચે ભુડે તે સાદિ સંડાણ II ૬૯ // વામન સઠાણ એણે પરે જોય, મસ્તક ગ્રીવા હાથ પગ હેય, કુષ્ણ ઉદર અસાર, એકાશીમે પાપ વિચાર. ! ૭૦ / સઘળાં અગોપાંગ કુરૂપ હુંડકન એ કહ્યું સ્વરૂપ, બાદી ભેદ તે પાપના જોયે, સમ્મદિઠ્ઠી તે છડે સય. ૭૧ (આશ્રવતત્ત્વ-દુહા.) શ્રીજિનવરજી એ ભાષિયા, પ્રશ્નવ્યાકરણ મઝાર પાપ આવે જેણે થાનકે, તેહના પંચ પ્રકાર. ૭૨ા ભેદ બેંતાલીસ જે કહા, સૂત્ર માંહિ વિસ્તાર; સમકિત ધારી તે સહિ, જાણે એહ વિચાર. I am (ચોપાઈ) ઇન્દ્રિય પાંચ તે જિનવરે કહી, પાપ આવે તિણે કરી સહી ક્રોધ, માન, માયા, લોભ એ ચાર, પ્રાણાતિપાત જીવને સંહાર, ૭૪ . મૃષાવાદ જૂઠો ઉચ્ચરે, અદત્તાદાન તે ચોરી કરે, મૈથુન જે પરસ્ત્રીની સેવ, પરિગ્રહ ઉપર મન નિત્યમેવ ! ૭૫ | મન, વચન, કાયાના જેગ, વિપરીત પણે વર્તાવે લેગ; કાયા અજયણાયે

·તે બીન નવેdવન |
(૩૭)
તેડુ કાયિકી ક્યિા કહીએ એહ. ૭૬ હલ, ખલ,
, કેદાલ, અધિકરણ કિયા એહિ જ ચાલ, જવ અજીવ ઉપર
રીસ, પાસિયા કિયા તે નિશદિસ | ૭૭ ૫ પરિતાપની
તે પરે, પણ આપણને પીડા કરે, પ્રાણાતિપાતકી જીવને
આરંભીયા કરસનું પ્રકાશ. [ ૭૮ 1 અનેક પદાર્થ ઉપર
ના સહી, પરિગ્રહીયા કિયા તે કડી, માયાવત્તિયા ક્રિયા ,
- વચના કરે અજાણ. || ૭૯ in મિથ્યા દર્શન ઉત્તિયા દેવ,
કુદેવની કરે સેવ, અપચ્ચખાણ પચ્ચખાણ નવી ધરે, સ્ત્રો
સ દષ્ટિકો કરે. | ૮૦ 1 પુષ્ટિકી ક્રિયા ઈમ ઉચરે, ભલે
1 દેખી રાગ દ્વેષજ કરે, પશ્ચિયા ક્રિયા તે કહેવાય. કોણ
-ની
વસ્તુ દેખી ન જાય. એ ૮૧ " સામતવણીયા ક્રિયાપા-
ઠામ ઉઘાડાં રાખ્યા થકી, નેસસ્થીઆ અન્ય પાસે શસ્ત્ર ઘડાય,
ચ્છિયા પિતે શસ્ત્ર કરાય. ૮૨ જીવ જીવ વિશે -
- આણવાણિયા કિયા કહેવાય, વિચારણીયા કિયા તે જ.
અજીવ વિદારે આણ. | ૮૦ જમતાં ભાણામાં માખી મરે.
લેગ ક્યિા તે ધરે જીણ ધેિ લોકમાં શું થાય. અકઈ
કહેવાય. | ૪ | અન્ય પાસે જે પાપ કરાય. રાપર
- લગાગ: ઘણું જાણુને મન એકી જ થાય. સામુદાયિકી ફિક
વિ. I ૮૫. મિત્રાદિ વર્થ જે કરે કર્મ, પિત્તના
ને મર્મ ,બેલે કિયા બંધાય, કેષવત્તિયા તે કહેવાય.
૬ | ઈર્યાપકી યિા વિચરંતા જેવ, પાલિકાની ચિ:
રિયા ભેદ બેંતાળી આધવના કદ, ગુરુવારે રાતે
» ૮૭ ૫ (સંવત-દુડા ભેદ ડી ના 30:
2. I ૮૮ છે જે સરાહન હં . :
તે માટે પ્રેમ તે ન ક . . <= : ?
મા - જે. ! ! તે ૨.૧

·No text on this page.

·॥ श्री भा० नं नवतत्वस्तवनम् ॥ () * * * સાય સાચો વચને આગમથી લહ્યા છે ૧૦૪ ૫ ખાંતિ ક્ષમા જે કોધ નવી કરે, માવપણું તે અભિમાન ધ આર્જવાળું કપટ નવી કરે, સરળપણાનો ચિત્ત ધરે ૧૫ મુક્તિ તે લોભને પરિહાર, તપ દુભેદે કો પાર; સંયમ સત્તર ભેદે આણ, બેલે તે જાણ છે ૧ જ કિયાએ કર્મ લાગે નહિ, શા- ચપણું તે કરીએ સહિ, અકિંચનપણે ધન ન રખાય, નવ વડ સહિત બ્રહ્મચર્ય કહેવાય છે ૧૦૭ દશરિ ચતિધર્મ કહ્યા સાર, ચાલીશ કરે સંવર કાર, પ્રથમ નિત્ય ભાવમાં કહી, બીજી અશર ભાવના લહી. / ૧૦૮ સંસાર ભાવના ત્રીજી જ, ચેથી એકત્વ ભાવના પ્રમાણે પાંચમી અન્યત્વ ભાવના સુણે, અશુચિ ભાવના છડી મુકો . ૧૦૯ I આશ્રવ ભાવના કડી સાતમી, સંવર ભાવના લહીએ આઠમી નવમી નિર્જરા લાવના માન, દશી લોક ભાવના જાણ. ૧૧૦ બધિ ભા- ના અગ્યારમી કહું ધર્મ ભાવના બારમી લહું (બાર પ્રકારે લાવના કહી, પાંચ પ્રકારે ચારિત્ર લડી) સામાયિક ચરિત્ર પહેલે કહ્યું, છેદપાપનીય બીજો વઘે ૧૧૧ | પરિહાર વિશુદ્ધિ ત્રીજો જિર્ણ, સૂફમ સંપાય ચે વખાણ યથાખ્યાત ચારિત્ર પાંચમો કૉા, સંજુર ભેદ સત્તાવન લો. ૧૧૨ ll સત્તાવન લેદ સંવર દ્વાર, ઋવિક તે ધારે નિરધાર; છ ભેદે તપ બાાંજે ક. (નિર્જરાત) છ ભેટે અત્યંતર તપ લો. in ૧૧૩ બારે લેટે નિર્જરા સાર, પાકે તે ઉતરે ભવ પાર; અણસણ છડે અહમાદિ કરે, ઉદર પટ પુરો ન ભરે. # ૧૧૪ II વૃત્તિ સક્ષેપ કર્યો એ સાર, સચિત્ત દ્રવ્યનો કરે પરિહાર; રસત્યાગ જે બિલ કરે, કાયદા આતાપના ઘરે. ૫ ૧૧૫ અંગોપાંગ કરીને રવા. લીન તપ તે દી પરે કહ્ય, દૂષણ લાગ્યે પ્રા- વેત કરે, સાન ગુનો વિજ કરે. ૧૬ II ગુરૂને આણ આપે આહાર, ઉચ્ચ તપ કહીયે સાર; મન વચન કાયા રાખી ઠા. પંચ પ્રકારે કરે સઝાય ૧૧ || શ્રકલ ખાતે પ્રમ -

·No text on this page.

·I થી માd નવતરતિવન | (૨૨). જ્ઞાન દર્શન ચારિત્ર આવરે, વારે સુખ દુ:ખ અનુસરે. ! ૧૩રી પ્રાચે તે પ્રકૃતિ બંધનો કહ્યો, પ્રકૃતિ સ્વકર્મ સ્વભાવ સંગ; બીજી સ્થિતિ રહેવાનું આય, નાણુ દર્શના વરણી વેદની અંત- રાય. તે ૧૩૩ / તિસ કડાકડી સાગર વિશાલ, તેત્રીશ સાગર આયુને કાળ; વીશ કેડાછેડી નામ ગોત્રનું આય, સિત્તેર કેડા- કેડી મેહની કહેવાય. I ૧૩૪ જધન્ય વેદની મુહુર્ત બાર, નામ ગોત્રને આઠ વિચાર સ્થિતિ છેડી બીજા કર્મતણું, અંતર મુહુર્ત પ્રમાણ લઘુ ગણું. # ૧૩૫ ] ત્રીજું અશુભ કર્મ રસ લિબ, શુભ કર્મ રસ સાકર ટીંબ કર્મણે દળ પ્રદેશ, એકઠા રહે હલવા લવલેશ. in ૧૩૬ સેવન આવળિસમ શુભ કર્મ, લેહ સમાન લહાએ અશુભ કર્મ બંધતત્વ એ ચાર પ્ર- કાર, મત બાંધે કાઈ નરનાર. ૧૩૭ (મોક્ષતત્વ) એક્ષ- તત્વ નવમો એ દ્વાર, તેહ તણે હવે કહું અધિકાર; સકલ કર્મ તો ક્ષય કરી, જીવ રહે તીડાં સુખ અનુસરી. / ૧૩૮ લો- કાગ્રભાગે તે રહે નાસ્તિક હોય તે નવી સહે તેહને મોક્ષ થા- પવા ભણી, પહેલો ભેદ કહ્યો ત્રિભુવન ધણું ! ૧૩૯ (છતે પદ મોક્ષજ છે સહી, આકાશ કુસુમની પર નહીં ) મેક્ષ પદા- રથને એહ મતે, એક પદ નામ માટે છે છતે જે જે એક પદ તે છે સહિ, જેમ જગજીવની દયા કહી. I ૧૪૦ | બે પદ નામ પદારથ જેહ, કેટલા સત્ય અસત્ય હોય તેવુ; શ્રીનંદન આમ હસ્તિ દંત, રાજપુત્રને લક્ષ્મી કત. I ૧૪૧ | વૃક્ષ કુસુમ અને અગ શિંગ, એ બહુ શબ્દ છતાં સરગંગ; બે શબ્દ નામ અછતા જેહ, શશસિંગ વંધા પુત્રજ તેહ. n૧૪રા કુરંગમસિંગને રાસ સીંગ, પાન ગાભણે કરતાસીંગ, આકાશ કુસુમ સંજોગી નામ, એડન કિહાંય ન દીસે કામ I ૧૪૩ છે તેમ એક પદ નામ મક્ષ નિઃસંદેહ, છે નિચે મ ધરીશ સંદેહ વળી માર્ગણ દ્વારે કરી, મેક્ષ પ્રરૂપણ કરૂં તે ખરી. ૧૪૪ . બીજો ભેદ મોક્ષને જેહ, કોણ કોણ જીવ લહે પણ તેહ, માનવપણે પામે મુગતિ,

·No text on this page.

·॥ श्री भा० कृतं नवतत्त्वस्तवनम् ॥ ૫૫ પરિણામિક ભાવ એ જાણ, જાણીને સમકિત આણો સમ- કિતી પામે સુખ અનંત, એપરે ભાગે શ્રી ભગવંત ૧૬૦ બહુવ તે સિદ્ધ તણા, ક્યિા થડા ને કિયા ઘણુ નવું- સક સિદ્ધ તે ઘડા જs, અસંખ્યાત ગુણ સ્ત્રી સિદ્ધ વખાણ. ની સિદ્ધથી પુરૂષજ કહા. સંખ્યાત ગુણ અઘિકા લહ્યા; એક સમય સિદ્ધ કેટલા થાય, તે પણ વાત કડી જિનરાય. તે ૧૯રા દશ નપુંસક સિદ્ધજ જાણે. વીર હોય જો સિદ્ધ પ્રમાણે, એક આઠ પુરૂષજ કહ્યા, જિનવર વયને આગમથી લડ્યા. ! ૧૩ | બને છતેર બેલનો સાર, આગમથી કીધે વિસ્તાર; નવતત્વની ચોપાઈ , ભણે ગણે સુખ પામે તેડ. In ૧૨૪ | શ્રી તપા- ગછ તણા શણગાર, શ્રી વિજ પ્રભુ સૂરિ ગણધાર તાસ માટે બિરાજે સાર, શ્રી ઉદયવિજય ઉપાધ્યાય હિતકાર. ૧૬પા તાસ શાસનમાહે શોભતા. શ્રી વિજય પંડિત છતા; તાસ શિષ્ય ભાગ્યવિજયજી એ કહ્યા, પેડુ બોલ સિદ્ધાંત થકી સંગ્રહ્યા n૧૬૬ સંવત સત્તર છાસઠો ઉલ્લાસ, નગર પાટણ રહ્યા ચેમાસ ભાગ્ય- વિજયજી રે વિનતિ કરી, સંઘ સમક્ષ સૈ ચિતમાં ધરી. ૧૬૭માં श्री भाग्यविजयजीकृतं नवतत्त्वस्तवनं ।। એ સંપૂર્ણ

·No text on this page.

·છે શ્રી વિ. કૃત નવતરવસ્તાર છે (૨૪) 1 / આશ્રવના બેંતાલીશ ભેદ તે ભાવીયે લ૦, સંવરના સત્તા- વન ચિત્તમાં લાવીયે લ૦ બાર ભેદ છે નિર્જરા કર્મને નર્ઝરે લ, જેહથી પ્રાણી મોક્ષરમણ સુખને વરેલર | ૨ | બંધ તત્વ- ના ચાર તે બંધને તેડીયે લ૦, મોક્ષ તત્વના નવ તે સુખેથી જેડીયે લસર્વ મળી નવ તત્ત્વના ભેદ તે જાણજે લવ, બસેને છોતેર મનમાં આણી લ૦ ૧ ૩ તેમાં બાણું અરૂપી ભેદ તે સુખ કરૂ લ૦, એકસ ચેરાસી રૂપી કહે તે જિનવરૂ લ૦ ૫ ડુંગર શરૂના ધ્યાનથી સુખને અનુસરે ૯૦, વિવેક કહે ભવિ લોક કે ભવસાયર તરે લર | ૪ ll ( દુહા) પ્રથમ છતત્વના, ભેદ કહું હિતકાર વિવરીને તે વર્ણવું એક એક સુખકાર. ૧ ( હાલ ૨ જી (નદી યમુનાને તીર ઉડે દેય પંખીયાં) એ દેશી. એકે ભેદે કહે હુવિધ ભેદે વલી, ત્રણ પ્રકારે જાણ ચઉહિ કહે કેવલી ! પંચ ષષ્ટ્ર વિધ જીવ છે છએ ભાખીયા, અરિહા જિનવર એ કે મુખથી દાખીયા / ૧ / ચેતના લક્ષણ જીવ તે એટલે એક છે, ત્રસ અને બીજે સ્થાવર ઈહાં નહી ખેદ છે ઈ સ્ત્રી વેદ પુરૂષ નપુંસક ત્રણ વિધ એ સહી, દેવગઈ મનુષ્ય તિર્યંચ નારકી કહી ૨ પાંચ પ્રકારે જીવ પંચેન્દ્રિય પરખીયે છ પ્રકારે જીવ છ કાયને નિરખીયે . ઈજિંપ 5 ભેદે છવ ધારે તુમ એક મના, આગલે દશ દશ પ્રાણ કહે ત્રિભુવન જના | ૩ | પાંચ ઇન્દ્રિય ત્રણ બલશ્વાસોશ્વાસ આખું, એ દશ પ્રાણને હોય વિવરી કહું પારખું એકેન્દ્રિય પ્રાણ ચાર બે ઇંદ્રિય છ કા, જાણ ચરિન્દ્રિય આઠ લહ્યા છે ૪ | અસંસી પંચેન્દ્રિયને નવ સંજ્ઞો દશ ધાર, એક વિના અવર ન હોય સંદેહ મન વાર 1 હવે એકેન્દ્રિય જે સૂમ બાદર દેય છે, પંચેન્દ્રિય સંસી અસંનિ દોય ભેદે ય છે ૫ n બેઈન્દ્રિય તે ઈદ્રિય ચેરિટ્રિય જજે એ સાતે ભેદ હોય કે શુભ મને આ જે ૫૪ અપ૪૪ દેય ચઉદ ભેદ જીવના, ધારે ચિત્તમાં ઈન્દ્રિય સાત ·(૬), / નવતરવાનg. નં. ર ( ર ) | એહકે ભવિજન એક મના ૬ ] આહાર શરીરે ઈદ્રિય-શ્વાસ- વચન સહી, મનની છઠી જાણે એકેનિદ્રય ચઉ કહી બિતી ચઉરિ- દ્રિય અસન્નીને હોયે પાંચ ષષ્ટ્ર સંક્ષિને જાણ વિવેકે કહે સાંચ- એ, // ૭ (દુહા) જીવ તત્વ પૂરણ થયે, હવે અજીવ વિચાર In ભિન્ન ભિન્ન કરીને કહું, સાંભળજો નરનાર ૧ / છે ઢાલ ૩ જી (વિરજીરે વચને અમૃતરસ ઝરે) એ દેશી. ધમસ્તિકાય દેશ પ્રદેશ છે રે તિમ અધર્માત રે કાય | એહના પણ ત્રણ ભેદ કહ્યારે, એમ આકાશના ત્રણ થાય / ૧ / ભવિ તુમે, જાણજોરે અજીવ તત્વરે (આંકણું) એ ત્રણેના નવ ભેદ સુંદરું રે, દશમે ભેદ છે કાલ | બંધ દેશ પ્રદેશ પરમાણુ રે, અજીવના ચઉદ કહ્યા સુવિલાસ || ૨ | ભ૦ | ધર્માસ્તિ અધર્મા- સ્તિ પુદગલારે, આકાશ કાલ સુંવહાણ છે એ પાંચ અજીવ જિન કહ્યારે, કહ્યા કહ્યા ત્રિભુવન ભાણ | ૩ | ભવ છે ચલણ સ્વભાવ ધર્માસ્તિકાયન, અધમસ્તિ સ્થિર ઠાણ + અવકાશ આપે ! ગલ જીવનરે હવે પુદ્ગલનાં ચાર વિનાણું ! ૪ ૫ ભ૦ / બંધ દેશ પ્રદેશ પરમાણું રે, યુગલના ચાર ભેદ હવે આવ- ભેદ તમે વહોરે, અસંખ્ય સમય આવલી મેવ | ય | ભ | કોડને સડસઠ લાખ છે રે, ઉપર સતત્તર સહજ ય બસે સોલ આવલિકા કહીરે, એટલી આવલી એક મુહૂર્ત હોય | ૬ | ભ ત ત્રાસ મુહુર્ત તે દીવસ રાત્રી કહીરે, પન્નર અહો રાત્રી એકજે પક્ષ બે પક્ષે એક માસજ ભાવીયેરે, બારમાસે એકજ વર્ષ ૭ / ભ૦ ૫ એહવે વર્ષ હવે પૂર્વ કહું, સીતેર લાખ કેડી વરસ જે ભાવ / છપન સહસ કેડી વરસ માન કર્યું રે, પૂરવ એટલે વર્ષો થાય ભ૦ અસંખ્યાતે પૂર્વે એક પોપમ જાણીયેરે, દશ કેડા કેડી સાગર એક / સાગર કેડી ઉત્સપિંણી રે, અવસા કેડા કેડી છેક 1 હું લક ·|| श्री वि० कृनं नवतत्वस्तवनम् ।। (૨૭) ભર વશ કોડા કોડી સાગર કાલચક્ર છે રે, કાલ અનેક (નંત) પગલ પરાવર્ત જાણ ડુંગર ગુરૂના પદ શુભ ધ્યાનથી રે, નિત નિત વિવેક કહે કડાણ || ૧૦ | ભ | ( દુહા) પુરય તત્વ તણા કહું, ભેદ બેંતાલીશ જે છે એકમના થઈ સાંભલે, અધિક સ્નેહ / ૧ / એ હાલ ૪ થી છે સાહેબ શ્રી વિમલાચલ ભેટી હે લાલ એ દેશી.) સાહેબજી બેંતાલી ભેટ પુણ્યતત્વના છે લાલ, શાતા વેદનીય ઉચ્ચ ગોત્ર સા | સાર મનુષ્ય ગતિ મનુ આનુ- પૂથી હે લાલ, ચાર ભેદ એ યુક્ત. સારા પુણ્ય તત્વ હવે સાંભળો હે લાલ (એ આંકણી) ૧ / સાથે સુરદૃગ પેસેંદ્રિયપણે હો લાલ, પાંચ દેહ મને હાર સામે સા, દારિક વૈકિય આહારકે હો લાલ, અંગેપગે યુક્ત ધાર સા…! પુણ્ય ૨ સાથે પ્રથમ સંધયણ સંસ્થાન શું હો ઉલ, શુભ વર્ણ શુભ ગંધ ! સા સારુ શુભ રસ શુભ સ્પ- ને હો લાલ, અગુરૂ લઘુ અદંભ સાપ પુણ્ય. ૩. સાથે પરાઘાત પાસે શ્વાસની હે લાલ, લેવાની જેહની શક્તિ સામ સારુ આતપ ભેદ પચવીસમાં છે લાલ, ઉદ્યોત કમ તે વ્યક્ત સા ૪ in ય છે સાથે સુખગતિ શુભગતિ કરે છે લાસ, નિર્માણ નામ (ખ) ગઈસા સા ત્રણ દશકા દશ ભેદ લાલ, આગલ કહું તે સ ા સા. ૫ પુણ્યક [ સા સુર- નર તિરિ આઉખું હે લાલ, તીર્થકર નામ કર્મ સાથે સા. હવે ત્રણ દશકા વર્ણવું છે લાલ, જેથી હે શિવશર્મા સારુ ૬ પુયર સાત્રસ બાદર પર્યાપ્ત છે લાલ, પ્રત્યેક સ્થિર-શુભ નામ સાવ ! સારુ રસભાગ્ય નામ કમથી હે લાલ, જીવ લહે શુભ ઠામ 1 સા૦ | ૭ | મે || સાં સુવર -આદેય ક્ષ નામથી હો લાલ, જીર લડે સુખ નિત્ય સા સા ડુંગર ગુરૂપદ સેવતાં હે લાલ, વિવેક લહે જગજીતાસા l ૮ પુણ્ય 1 - ·કહ્યા છે કે અદ, જગ ત્રણ લેક કે ગુરૂ મુખથી લદ્યારે કે ગુને (૧૮) // નવસરવનિg. . ૪ ( ૧૨ ) II ( દુહા) પાપ તત્તથી દુઃખ હય, પામે નરક દ્વાર તે માટે શેતન તમે, મનથી એવું નીવાર / ૧ છે ઢાલ ૫ મી ( સુરતી મહીનાની એ દેશી) આવ- રણું પંચને વિમવલી અંતરાય, પંચ પંચ નિદ્રા કહી દર્શન ચાર તે ખલખંચ નીચ ગોત્ર અસાતા વિમવલી મિથ્યાત્વ, સ્થાવર દશ આગલ કહે સાંભળો એક વિખ્યાત / ૧ / નરકત્રિક અને વલી પણવીસ કવાય, તિરિયળ એ કદધા ભેદ બાસડ થાય | જગમિતિ ચ6 જાઈ કુખગઈ ઉપઘાત, હેય પ્રાણીને તે સહી નીચ કર્મ વિખ્યાત / ૨ / અશુભ વર્ણ અશુભ રસગંધ અશુભ જાણું, ફરસ અશુભ તે ક આગમમાં જગ ભાણા પઢમ સંઘ ચણ વિના નહી પઢમ સંસ્થાન, બહેતર ભેદ એહ થયા જાણે એહને માને છે ૩ [ સ્થાવર સુહુમ અપજ સાધારણ અથીર અસુભ દુભગ દુસર અનાદેય અપસ ધીર આગમમાં પાપ તત્વના ભેદ એ ખાસી જાણુ, ડુંગર ગુરૂના સેવક વિવેકને નિત્ય કલ્યાણ / ૪ ( દુહા) પાપત તે એ કહ્યું, હવે આશ્રવને કામ પાપ આવે જે જીવને આશ્રવ એનું નામ / ૧ / છે ઢાલ ૬ ઠી છે (શાતિજિનેશ્વર કેસર અચિત જગ ધ-, હીરે કે અ. એ દેશી) પાંચ ઈદ્રિય કષાય ચાર કે અવ્રત પણ હવે કિયા તે જોય કે પણ વીસ અનુક્રમે રે કે પ૦, તજી જે. હથી હેય કે પુયશું સંક્રમે રે કે પુ૧. પહેલી કાયિકી જાણ કે બીજી અધિકણિકી રે કે બીર, ત્રીજી પ્રાષિકી હોય કે ચોથી પારિતાપનિકી રે કે ચોમ પ્રાણાતિપાતિકી પાંચમી છડી આરંભિકી રે કે ૭૦, પરિગ્રડકી સાતમી આઠમી માલિકી રે કે In મિથ્યાદશન અપ્રખ્યાનિકી નવદશ એ કહી રે ન, રિફી પદી પાીિમકી દશ એ લહી છે કે જે II ·-- ને શ્રી મe d નવતરdવનમ્ | (૨) સામંત ની સત્ય સ્વસ્તિકી સલમી રે કે સ્વ૦, સત્તરમી આ gવણિકી વિદારણ અઢારમી છે કે વિ૦ / ૩ / અણભેગા અણ- વડંખ બે મળી વિશ થઈ રે કે બેગ, અણ ઉપગ સમુદાયિકી બાવીસ એ લહી રે કે બા | વેવીશમી તે રાગિકી ચોવીસમી હેષિકી રે કે ચ૦, પણવીસમી ઈર્યા પથિકી કહી વિશેષ કરી રે કે કટ ૪ ભેદ બેંતાલીશ આશ્રવતવના એ કહ્યા છે કે ત, સમ્યગ્દષ્ટિ જીવ કે મનથી સહ્યા છે કે માત્ર 1 ડુંગર ગુરૂ શુભ ધ્યાનથી આશ્રવને તજે રે કે આ૦, વિવેક કહે ભવિલેક કે શિ- વરમ ભજો રે કે શિ૦ ૫ In (દુહા) સંવર તે છઠ્ઠી કહું, ભેદ સત્તાવન જેહ; મનથી સંવર જે કરે, શિવસુખ પામે તેહ / ૧ / ઢલ ૭ મી (પ્રાણીવાણું જિનતણ અથવા મુનિસુ- વત જિન વંદતા. એ દેશી) સંવ તાવ તે સાંભળો, સંવરીયે સાતમ નીતરે છે પરિડા જિનવરે ભાખીયે, આગમમાંહે શુભ રીતેરે . આગમમાંહે શુભ રીત સુચીત સુનીત જગતગુરૂ ભાખી- જે સુખકંદરે સુખકંદ આનંદ અમંદ જગતગુરૂ ભાખી સુખ- કંદરે (ક) nલા પાંચ સુમતિ ત્રણ ગુપ્તિ જે, પરિસહ બા- વીસ નીવાસરે / દશવિધ મુનિવર ધર્મ જે, મુનિજન નિતનિત તમે થરો રે મુનિ, જગ સુખ૦ સુe in ૨ u પાંચ સુમતિ વિવરી કહું, ઈર્ષા સમિતિ પ્રથમ વખાણરે છકાય ર જે કરે, ઈ કદી તે સુજાણ ઈ. ૧૦ સુ. | ૩ | ભાષાસમિતિ બીજી હવે, સહુને સુખ ઉપજે સોયરે તે પણ બેંતાલીસ દોષ જે, મુનિને આહાર ઈમ હાયરે મુજ૦ સુપર પાદાન નિક્ષેપણ સ- મિતિ, લેવે મુકે શુભ યોગેરે પારિકાપનિકા કડી, મલ મૂત્ર નાંખે ઉપગરે મ જ સુ૫ | ત્રણ =તિ હવે ચિત્ત ધરે, મન વચન કાયા કરે રે I siડ પ્રવચન માત જે, સનિ પારે તે. હીજ બુદ્ધિ સૂત્ર જ સુo I ૬ t Eા પિપાસા શીત જે, ડંસ પરિસહ કરે . રતિ સ્વિકાદિક તે પછી, અરિડા ·1 (૨૦) કે નવતરવરિશ જે. ૪ ( ૧૨ ) I નિસહિયાટીક મેરે ચ૦ જ૦ સુટ ૭ શય્યા અકેસ વહ રાયણ, અલાભ રોગ તણા ફાસરે મલસકકાર પરિસહ જે, પન્ના અજ્ઞાણ સમત્તરે ૫૦ જસુ૮ || ખંતી દુવ અજજ, મુત્તી તવ સંજમ મેહરે | સર્ચ લોયં અકિંચણ, બંસર દસ- વિધ જેહરે બં૦ જ૦ સુત્ર ૯ પ્રથમ અનિત્યભાવના, અશ ૨ણ સંસાર એકરે 1 અન્યત્વભાવના પાગમી, અશુચિ ભાવના તત્વરે અo જ સુ. ૧૦ આશ્રવ સંવર નિર્જરા, લોકબધિ દુર્લભ ભાવરે ધમધ્યાન તે બારમી, એ છે ભવજલ જતુ ના વરે એ જ સુ૧૧ હવે પાંચભેદ ચારિત્રના, સામાયિક છેદપસ્થાપનરે મ પરિહાર સૂમ ચારિત્ર જે, યથાખ્યાત મોક્ષ નિદાનેરે યથા. જ. સુo || ૧૨ | યથાખ્યાત ચરણ જે આચરે, તે પામે મુક્તિને ઠાકુરે ડુંગર ગુરના ધ્યાનથી, વિવેક લઈ બહુ નારે વિ૦ જ સુo in a n ( દુહા) બાર પ્રકારે તપ તપે, નિર્જરા તેનું નામ II આત્મપ્રદેશ તેહ થકી, કર્મ પુદગલ પયડામ / ૧ // ઢાલ ૮ મી (હુઓ ચારિત્ર જુ સુમતિને ગુત્તા એ દેશી.) અણસણ તપ તે અન્ન પાણી લેવે નહી સોભાગી, વળી છઠ અઠમ તપને જાણે સહી, સો મે પુરૂષને બત્રીસ કવલ શ્રી અઠાવીશ લહે સેવ, નપુંસકને ચોવીશ કવલ જિનવર કહે I ૧ દ્રજી ક્ષેત્ર કાલભાવ અભિગ્રહ વરે સોય, ચન્દનબાલા વીરને અભિગ્રહ પૂરણ કરે છેએ વૃત્તિ સંક્ષેપણ તપ એ ત્રીજો ક ૦, ૧૮ રન કરે ત્યાગ, એ ચા લ સેo ll ૨ | લેચ કરાવે અલુવાને પગે સંચરે સોર, ઇત્યાદિક ભલીભાતશું કાય છે આદરે મોર | પાંચ ઇન્દ્રિય ચાર કવાથ જગને શેધવા મી આદીક સંસર્ગ સર્વથી રાધવા સેટ II 3 વવિધ બાહ્ય એ તપ તમે જાણો છે. ગુરૂમુખેથી રહી ભાવ સંદઠ મન ના છે. એર વે વિવિધ અર્થાત્ર વી એ બો. સોય, પર ચિત્તમાં એક મુકી મન મ. સો જ નાની ·॥ श्री भा० कृतं नवतत्त्वस्तवनम् ॥ (૨૨) ------- જાતને લેક તે નવી લહે. સો, હેલામાં છે તે કર્મને ખેપ સોરો પાપ લાગ્યો હોય તે ગુખ આવે, સેર એ વિષ પ્રાય- શ્ચિત તપને જાળવે. સો [ પ ના દરસન ચારિત્રને વિનય ઘણે કરે, તો અરિત સિદ્ધ ચૈત્ય વિનય મનમાં ધરે સો વેયાએ તપ ત્રીજો પ્રશ્ન વ્યાકરણે કહ્યો. સો૦ ચઉદે ભેદે વેચા જચ ગુરૂમુખથી ૯. સ. 1 ૬ હવે જે તપ સજઝાય ધ્યાનને સન ખરે. સર સિદ્ધાંત વાંચે છે સિદ્ધાંતને નિચ ગણે તો છે ચિંતવે ધર્મોપદેશ હૈયે લેવી પિત્તને. સર જેડથી પામે સઝાય તપ વિતને. સો. ૭. સમતાભાવે મન આણે ધ્યાનમે સિક નિરામય નિરાકાર અવસ્થા જ્ઞાનમેં, ગ્રકલ ધ્યાનને હવે વૈદ્રને પરીડર. સો એ પાંચમો તપ ભવિયણ ચિત્તધરે સોડ 1 ૮ છેઠો હવે કાઉસગ્ગ તપ આદર. . કોષ અને માન માયા લાભને પરિસોર અભ્યતર ષ ભેદ પ્રાણું મન ધરો - વિવેક કહે ભવિય ભવસાયર તરે. સો૯ (દુહા) બંધતત્વ દૂરે તજે, બંધન તે નિત્યમેવ ગતિ દુખ પામે ઘણું, હે જિનવર દેવ ૧ in I લ ૯ મી મે (કપૂર હોય અતિ ઉજરે એ દેશી) તવ હવે સાંભળે રે, ભવિણ તમે ઉમેદ II ચાર પ્રકારે બંધ છે કે, ભારે જિન અવેદ રે પ્રમાણે સાંભળે તે સુજાવું (એ આંકણી) ૬ પ્રકૃતિબંધ પહેલે કહ્યોરે, સડાવ કેહતા ભાર I રિતિ તે કાલ જાજેરે, કહીજ કને ભારે પ્રાણી- ૨ : અનુદા પં તે શું કર. કેક ને કી રસ પ્રદેશ બંધ છે હવે રે. દલસંચય ન તરે ! પ્રા. ૩ [ જ્ઞાનાવરણીય કર્મનો, દુષધન જેડ 11 દઈને તે કહીએ ખેર, પિનારા સર રે મારુ !: ૪ વેદની તે રસિ રાખો, જોહનીય મદિરા સમાન હેડ તરીકે હું ચેર, સિતારા જ નામ : પ્રાદ : ૫ :: ૩ તે કુંજર જે.

·(૨૨) | નવતરવિિાઇનિં. ૪ (૨૩) ( હરે, ભંડારી સરખે અંતરાય છે આઠ ક ભાવ જાણુર, જેહથી દુર્ગતિ જાયરે છે માત્ર ૬ ) નાણુ દંસણ વેયરે, અને તરાયનું માન ત્રીશ કેડીકેડીનું રે, સાગર એહ નિદાનરે પ્રા In ૭ વીશ કેડાડી નામ ગોત્રનીર, આયુ અયર તેત્રીસ ti કાલ ઉત્કૃષ્ટ પુરો થયેરે, (ર્સર કાકડી મેહનીર) ભાંખે શ્રી જગદીશરે I પ્રા/ ૮ જઘન્યકાલ હવે કહુર, આઠ કર્મને જેહ ળ વેદનીય કને જાણીયેરે, બાર મુહૂર્ત કહ્યા એહરે ! પ્રા/ ૯ નામકર્મ ગોત્ર કર્મની, આઠ મુહુરત હિમ હેય ! પંચ કર્મની આગલ કહેર, જઘન્ય કાલ તિમ જેયરે પ્રા૧૦ જ્ઞાનાવરણીય કર્મની, દર્શનાવરણીય અંતરાય મેહનીય આયુ કમનીરે, અંતમુહૂર્ત કહેવાયરે | પ્રા. / ૧૧ આઠ કરમશી અલગ રહેર, જિમ લહ સુખ નિર્વાહા ડુંગર ગુરૂના પદથકીરે, વિવેકને કોડ કલ્યાણરે | પ્રા. ૧૨ | (દુહા) બંધતાવ પૂરણ થયે, મક્ષિતત્વ સુવિચાર છે તે માટે ભવિયણ તમે, આરાધો હિતકાર # ૧ 1 . તે ઢાલ ૧૦ મી મે (ભવિકા સિદ્ધચક પદ વદે એ દેશી) છતા પદને પ્રથમ પ્રરૂપણ, દ્રવ્ય પ્રમાણુ બીજે ક્ષેત્ર પ્રમાણ ત્રીજે જાણે, કરસના દ્વારે તે રીઝરે છે પ્રાણ મેક્ષ પદને આરાધે, આરાધી શિવસુખ સાધોરે ૧ પ્રા. મો. (એ આંકણી) in કાલકાર તે પાંચમે ગુયે, અંતર છઠો ધીર , સાતમે ભાગ આઠમે ભાવ અ૫દ્વાર કહે વીરરે છેપ્રાણી- રા ચારગતિમાં મનુષ્યગતિએ, મોટા હવે નિરધાર II પાંચ ઇંદ્રિયમાંહે પંઇદ્રિયથી, શિવપદ લહે સુખકાર છે માત્ર તે ૩ પૃથ્વી આદિ પચે થાવર, એને મે નવી લહીયે ત્રસકાયથી મે જાવે, એ આ સીયેર આ પ્રા. ભજ ભવ્ય અને અભિવ્ય દુવિધામાં, ભયને હાથ શિવડાવું છે સન્ની અસન્ની બે પદ માંહે, સન્ની લહે નિર્વારે પ્રા૦ પા ચારિત્ર પાંચ પ્રકારે ભાખ્યાં, શી જિન આગમમાંડી છે યથાખ્યાત ·// શ્રી મા જીતે નવતરવસ્તરણ ll (૨૨) ચારિત્રે તે મેક્ષ, બીજે ચરણે મોક્ષ નહીરે છે પ્રા૬ પાંચ પ્રકારે સમકિત જાણે, પંચાંગીને જાણ / બીજે સમકિતે નવી કહીયે, ક્ષાયિકે હવે ઠારે છે. પ્રા. ૭ n આહાર તે ભવ પહે જમાડે, અણુહારી દીયે મિક્ષ દર્શન ચાર કહ્યા જિનરાજે, કેવલ મોક્ષને માંડ પ્રા૮ મતિ અને श्रुत અવધિને જ્ઞાન, મન: પર તે જે 1 કેવલજ્ઞાનથી કેવજોતિ, પ્રથમ દ્વાર એમ હેરે છે. પ્રા. ૯ સિદ્ધના જીવ દ્રવ્ય અનંતા, અનંત જીવ પાયા લોકને અસંખ્યાતમે ભાગે, સિદ્ધ તે સવી દુ:ખ વામ્યારે પ્રા. / ૧૦ | ક્ષેત્રથી ફરસના અધિકી જાણે, એક આકાશ પ્ર- દેશે એક સિદ્ધ આશ્રી તે આદિ છે, અંત તે પણ નાહીરે પ્રા૬ પડવાના અભાવથી જાણે, અંતર સિદ્ધ ન કહીયે, સર્વ જીવને અને તમે ભાગે, સિદ્ધ રહ્યા સવી સહીએ પ્રાણ રા. સાયિક ને પરિણામિકભાવે, બે ભાવે હોવે સિદ્ધ 1 સર્વથકી થોડાં નપુંસક, સંખ્યાત ગુણ સ્ત્રી સિદ્ધિ પ્રા. / ૧૩ છે તેથી સં- ખ્યાતા પુરૂષજ જાણે, સમયે નપુંસક દશા સ્ત્રી સીઝે એક સ- ડાત્તર ઈશરે પ્રા૦ + પ્રાઃ | અપ બહુત એ નવમો દ્વાર, કૉ ગુરૂમુખથી મેં આજ 1 ડુંગર ગુરૂપદ કમ- લને સેવક, વિવેકનાં સિદ્ધાં કાકરે છે પ્રા. / ૧૫ છે. હાલ ૧૧ મી રાગ ધન્યાશ્રી (ગિરૂઆરે ગુણ તુમ તણા એ દેશી. ) હવે પંદર ભેદ શિદ્ધના, વરણવું તે સુખકારી કે 1 જિનસિદ્ધ તે અરિહંતજી, પુંડરિક અજીન બલિહારીરે nu વારી જાઉં સિદ્ધની એ આકણી. વિહરમાન તે તીર્થ સિદ્ધ કહીયે, અતીથી સિદ્ધ મરૂદેવી માયરે ગૃહસ્થાવાસે પુત્ર સિપા, અન્યલિંગે વકલ શિવ જયરે છેવાર ર વલિંગે સહુ તે સિદ્ધ કહ્ય, લિંગે ચંદનબાલારે પુરૂષલિંગે તમ જાણકા, નપુંસકલિંગ ગગેરે જેવા પરા પ્રત્યેકબુદ્ધ તે નમી થયા, પિ- તાની મેળે સ્વયંબુદ્વરે જ બુદ્ધિ સિદ્ધ તે ઉપદેશે, ભારત- બિદ્ધ રારિ શ ા ૪ દિવ તે એક રિ, 6 મયે વીશ, પુરૂષ

·છે .
-
(૨૪) 0 નવતરરપરિશિg. નં. ૪ (૨૩) /
સીએ અને કરે છે એ પરે પન્નર ભેદ સિદ્ધના, વરણા સુપિ
કરે છે વાટ પા જીવાદિક એ નવતત્વને, પ્રાણ સહે જે ભાવે
તે નર સમકિત સુરતરૂસ, પામીને શિવ જવેરે છે વાવ | ૬ ||
છ સંવર નિર્જરા મેક્ષ, એ ચારે હવે અરૂપરે n બંધ આ
શ્રવ પુણ્ય પાપ જે, એને કહી રૂપરે છે વાટ છો મિજાવે
અજીવ છે, બંધ આશ્રવ પુણ્ય પાપરે I એ ચારેને છાંડવા જે
હથી, લહે પ્રાણ સંતાપરે છે. વાર ૮wજીવ અજીવ ને જાણ
લા, સંવર નિર્જરા મોક્ષરે || આદરવા એ ત્રણ તત્ત્વને, પ્રાણ
લહે શિવશર્મરે છે વાર મા કાલ અનંત ગયે જિનમાર્ગ, સિ
હની પૃછા ઉલ્લાસે ને નિગોને અનંતમે ભાગે, સિદ્ધ થયા
સુવિલાસરે વા. ૧૦મા એ નવતત્વ તણું ગુણ ગાયા. દીનદીન
ચઢત સવાયારે શ્રી ડુંગરવિજય ગુરૂપસાય, વિવેકને નિત સુ
ખદાયારે છે વાટ + ૧૧ ||
કલા,
જગ જંતુતારણ દુઃખનિવારણ આદિ જનવર મેં શુ,
સંવત અઢાર બોતેર વર્ષે ભાવિક હિત હેતે ભ] ૧ II
દરવર વિજયેશમી આધિન માસ સુસ પશ એ, સુર ગુરૂ
વારે સુખ વધારે કહે કવિ જનદા એ II 1 I તપગચ્છ રાજેલ
દીવાજે શ્રી વિજય દયા સુરિશ્વ, તલ ચરણ થી મુક્તિવિજય
ભવિક જનમન સુખ કર્યું છે કે તે તસ શિબ પર નું પ્રદર
પતિ ડુંગર મદ , તા શિષ્ય સેવક જ ભાવ, વિવેક
૯ આનંદ એ છે ૪ /
. . . . . .
Iક શ્રી વિજનિતિન
નવસાવાવ તાર ||
- - - - - - - - -

·ને જ્ઞાનતારમુનિરં વજન | જલ્સ ॥भापानवतत्वप्रकरणम् ॥ પરિશિષ્ટ , ૨ (૧૫), ( હા) નમકાર અરિહંતને, સિહ સુરિ હરાય સાફ સ૩ કમી કરી, પ્રણમી શ્રી અરૂપાય છે : કરશું હું નતત્વ, માથાં ભાષા મંદબ્રુદ્ધ ગુરૂ સાથે, કહિછે સૂર૫ સ્વરૂપે ll ૨ ll (સુરતી મહિનાની દેશી. ) દવ અજય પુણ્ય પાપ તિમ અદા, અવર નિરજ મેસ એ નવતર યા સઈદ સાદામાલ ખાસી વલી બનાસ, સરાવન કરે ૨ નવ કમ ભેદની માલ | અતિ ચઢિ પરિટ બિ૮ દર R, વેતન ત્રસ સ્થાવર વેદે ગઈ રે કયા કિર ધ હવા, સં િસ દ રિતિ હિંદી રાષ્ટ્ર ના શેર Sજના અ૫તેય, અકર્મ cવડા એ સૂરે કપ : 1 જાણ દસ ચારિત વીર તપ તિમ હશે, એ S ડિત દર કુબ ગ ૧ દમ ડાર કરી કિક જજ તન, રસ- જા મન પ એ અમે હીન કાર જ પડ જારી દિલે જે, પંપ પર આડી પરી કે ૪ : જ આ બસ ૬૫ મારુ, સાર ૬ સન : એરિન રિટેજ એ રિ ર ને ન સ મ , ડી જે વિકાસ પર કરણ કરે છે હમ : હું છું , , , * ઇ આહ ચલ કર હિet : ર પણ કરે છે ·(૨૬) | નવતરવારિરિશg. નં. ૪ (૨૬) / અજીવ, ધમ્મા ધમ્મ પુગ્ગલ નભકાલ એ પાંચ ન જવ ચલણ હાઇ ધર્મ થિર સંડાણ અધર્મ, અવગાહે પુરણગલણે નપુલ ધર્મો સમયાવલી ય મુહુત દેહ પખમાસને સાલ, વર્ષ પલ્યોપમ સાગર ઉસ્સી પહ સપ્પિણી કલિ | છ વ૬ ઇગ ૧ દર સગ છ સગ ૭ સગ છે ખ ૬ ઈગ ૧ અંક ગણાય, એગ મુહુર્ત આવેલી સંખ્યા સૂત્ર કરાયા તીન સાત ૭ વલી સાત ૭ તીન ૩ ઊસાસે માણ, કેવલનાણી ભાણિયો એ મુદ્દત્તપ્રમાણ ૮ સતા ઉચ્ચ ગેત્ર મણ સુરદુગ ચેદિય જે, પ. શરીર આદિમ તિશરીર ઉવંગ કહાય ! આદ સંઘયણ સંડાણ વિ. અગુરૂ લહુ હોય, પરવા ઉસાસ તેમવલી આતપને ઉજોય ૯ શુભ ખગઇ નિમ્માણ તસાદસોની માલ, સુરનર તિરિ આઉ વિત્યંકર પુર બાયાલા તસ બાદર પજત પયાથિરં સુભ સોય, સુભગ સૂપર આઇ જજ જસે ત્રસદસક્રો હેય ૧૦ નાણુતરાય દશક નર બીજ નીચ આ સાય, મિરછ થાવારસ નારક ત્રિક પચવીસ કલાયા તિરિજંચ દુગ એકેન્દ્રિય બિતિરિંદ્રિ તેય, કૂખગઈ ઉપઘાય અપસવ્ય વ પ બેય ૧૧ પઢમ સંધયણ વિના સંઘયણ તેમ સંઠણ, એમ ખાસી પ્રકૃતિ પાપતા: ની એ જાણ થાવર અહમ અપજજ સાહાર અથિરે ગેય, અસુભ દુભગ દૂસરણાઈજજ અજસ દસ નેય ૧૨ પણ ચઉ પણ તિય ઈદ્રિ કસાય અવયં તિમ જેગ, બાયોલીસે શિવ પચીસ ક્રિયા સંગ | કાવ્ય અગિર યા પાઉસિયા પરિતાપ, પ્રાણાતિપાત આરંભિક પરિદિયો આલાપ ૧ માયાપ્રત્યય બિછાદંસણુવત્તિ તેમ, અપચ્ચખાણકી દિ પદ પાશ્ચય જેમા સામવિનિય સત્યિ સાહિત્યિ જેવા આજ્ઞાપનાકી વારણ અણભોગા તેહ છે ૧૪ અનવખપુચ્ચય અજાઓગી સમુદાય, પ્રેમ ખરિયા કિરિયા એ કહેવાય ! સમિતિ ગુપ્તિ પરિત જઈ ધમ શાળા ચરિત્ત, પણ તિગ બાવીસ દસ બાર પણ “સંવર’ તત્ત. ૧૫ / ભૂખ મિ- પણ શીત ઉષ્ણ ડીસા નિરવાથ, અરતિ મા ચરિઆ નિવઘા મિજા સત્ત અોસ થઇ જાય અવાજા ગદ તૃણનો ફારસ, મલ સકાર પત્ર - જાણ સમ્મત્ત સમાસ ૧૬ મે ખંતિ મદવ અજવ મુdી ના સંજમ શષ્ય, સત્ય એય અકિંચન બંજર જ ધમ્મા પઢમ અનિલ અશર મંસાર એવા અન! અશ્રુચિ આશ્રવ સંવર નિર્ભર કવિ બાલા નિ ન ૧૭ લેક સ્વભાવ બધિ દુભ ઇમામ ગાવ, ધરમ ધક ર હત બે બાર ભાવના ભાવ સામાજિક રાજસ્થાપન બાળ એક, પરાર ·॥ श्री ज्ञान० कृतं.भापानवतत्त्वप्रकरणम् ..।। (ર૭) વિશુદ્ધિ સુમસંપરાય ચઉ જેય ! ૧૮ 1 તિમ અહખાય ચરિત સર્વ જિમ લેગપસિહ, જેઠ સુવિષિ પાચરણે કે જીવ પામ્યા સિદ્ધાં બારેવિલ નિજેર તવ બંધના ચાર પ્રકાર, પ્રકૃતિ દિઇ અનુભાગ પ્રદેશ ભેદ નિર- વાર / ૧૯ અણસણ ઊણોદર વૃત્તિસંક્ષેપ રસત્યાગ, કાયકલેશ સંલી- ના બાહિર ત વ ભાગમાં પ્રાયશ્ચિત્ત વિનય વૈયાવચ્ચ તેમ સઝાય, ધ્યાન કાઉસગ અતર તપ પવિષ થાય છે ૨૦ “પ્રકૃતિ’ સ્વભાવ માલ અવધારણું “સ્થિતિ નિરવંચ, “અનુભાગે” રસતેમ “પ્રદેશ દલ- નેસંચા પટ પ્રતિહાર ધાર તરવાર મા વલિ તેમ, નિગડ ચિત્રકર કુંભકર સંસારી જેમ ૨૧ અનુક્રમ આઠ નામના વ્યાખ્યા જે જે ભાવ, તિમ રાનાવરણાદિક અડના એહ સ્વભાવ છમ સંક્ષેપે વિવરણ કીના આઠે તત્ત, પ્રસ્તા પામ્યો વરણવશું હવે “મોક્ષ તત્ત’ રર ! સંતપદેય પરૂપણ કને ક્ષેત્ર પ્રમાણે, સ્પન કાલ પાંચ છ અંતર જાણી ભાગ સા. તમે ભાવ આઠ તિમ પલ્પ બહુવ, એ નવદે ભાવન કરશું નવ તત્વ In ૨૩ મોક્ષ પદવી છે જે પદ અવિનાભાવ, વ્યોમ કુસુમતિમ રક્ષક ફિગ જેમ નહીય અભાવ એવો જે પદ મોક્ષ તેનો મગણુદાર, વિવ- રણ કરી વરણવશું સુણો સૂક્ષ્મ વિચાર | ૨૪ “ગતિ ” નર દરિય” પદી “કાયે' ત્રસકાય, “ના” જેને “કેવલ “સંજમથી' અખાય “દસણમેં 'દગ કેવલ દંસણ અવર ન હોય, “ભવ્ય અભસે” ભવ્યપણે પરિપાકે જે છે ૨૫ “સંમ” ક્ષાયિક “સની અસનીયે” અણહારી આહારી ” અટારી ઉત્પન્ન “દવ્ય પ્રમાણે સિહજીવ દ્રવ્ય હેય અનંત, લોગ અસંખમભાગ’ એગસિદ્ધ હેય અનંત ઘરક રસન પેથી અધિક કલ ગઈ સિદ્ધ પ્રતીત, સાદિ અનંતિ સ્થિતિ જિન પાન- ધી સુવિદીત પ્રતિપાતાભાવે નહી સિહ અંતર' જેવ, સર્વ જીવથી ભાગ તેમ હુ સિદ્ધ હોય ારા દંસણું નાણું જેને જે તે ક્ષાયિક ભાવ જવ જે તે વલી પરિણામિક ભાવ! સહુથી ઘોડા વેદ નપુંસકથી જે સિદ્ધ, તેથી નર અનુપમ સખા સુપ્રસિદ્ધ ૧૮ ! જે જાણે ઇ- વાદિક નવતત્વ તસ સંમત્ત, રણજણતાને હુયે જે શહાને રસ્તા સર્વ જિનેર મુખથી ભાષા વય જહા એ હો જેને મન સંમત્ત નિરૂ- ૧ તત્ય | ૨૯ : અંતરત એનમિત્ત ફરો સંમત, ખધ પત્ર દિ નિયમ સંસાર નિમતા સMિણીય તે દાવ પર, અનંત પીન અનાગત તરણ વય પ્રગટ | ૨૦ | મ નવતઃ

·(૨૮) / નવિિનgs , ૪ (૨૬ ) II
પકિ વિવરણ કીધ, આવક આગ્રહ કોને સહાય પૂરણ રસ પધા
ટિક ગણ સુર્ભ સંદન પ્રકાશન દીપમાન, શ્રી જિન ભાજચંદકુ પૂનમ
સમાન ૩૧ | જ્ઞાનાદિક કવિવર સિંહ વારી સાખ, રનરાજ મુ
• તે વિમાની પંસાખી જ્ઞાનસાર ” તે પડસાખાની સહમ ડાલ, એ
નપદ નવયણ વિના ગુંથી માલ | ડ સંવર નિમયના વિ
ગઈપ્રવચનમાય૮પરમ સિંહ ૧ વામગતું એ અંક ગણાયા મા
કિસને સસિવારફતિર્ષિ પૂરણ કીલ, ચાર તર્જ તત્વ કથા ભક્તિ
નરે ભવ) ફલ લીધ
માવાતવતરા ઘરમાં સંપૂર્ણ II
S
/ પૂરાણ (વિ) .
20000000000000000000000@
| નવતરવિવારઃ |
ಶರಶಕ್ತQQ6ರಗಿಗಿರಿರರ ಶತಶತಶುರರಿಗೆ
પરિgિ . . (૧૬)
0000000003
*
तया श्रद्धानं सम्यग्दर्शन " ( वाचकपादवचः )
તત્તર્યાદા બત્ત, મનોરં મિદં વર)
તિવાર્થની સદ્દસમ્યકત્વ છે, તે ભણી તા કહે છે, વતન
૧ અવતરત ૨ પુયરત ૩ પાતત્વ + આકરતા ૫ રતિસ્તા કે

·I શ્રી 7 મી ની વાત (૨૬) નિરાત-બન્યતા ૮ મોક્ષતઃ ૯ એ નવ તત્વના નામ , દવે એ પ્રથમ અવતની ઓલખાણ કહે છે, પાંચ ઇન્દ્રિય પત્રણ બર ૮ શ્વાસોશ્વાસ ૯ પાયુ ૧૦ દિવ્ય પ્રાકારી તથા બાર ઉપર ૫ ભાવપ્રાણ ધારી, લોકાકાચપ્રદેશ પ્રમાણ પ્રદેશાત્મક જ્ઞાનદસ્વભાવ, વ્યાકિનયે નિત્ય, પાનિયે નિત્ય, પરિણામી દ્રવ્ય, વ્યવહાર ન મને કત્ત, હર્તા, કતા; નિશાને શુદ્ધ નિન્ય પર્યાવને કર્તા નિજ વપને એકત્તા, રૌદયિક ક્ષાયિક મિશ્ર પરિમાદિ ભાવમાપક રૂપ, ઇને ચેકિંગમ, વિલીને પ્રત્યક્ષ, શરીરપ્રમાણ, અણી, જીવ દ્રવ્ય અને સડો તે જીવતવ, છે એથી વિપરીત નિજમનાપના જણે તે તવ જે જવને ઉપયોગમાં આવે, ચેતનારડિન, ગતિ અતિ ૨ અવકાશ ટ ડર્સના ૪ આદાનસમર્થ ૫ ધમાંરિકા, ૧ ર.મ. હિતકાય ૨ શa ટ કલ ૪ પુદગલ ૫ અને થાકારે દ. Kવું તે અવતત્વ જવું છે ૨ તથા એ જીવ દાદદાતા :- સંયમદિક પરિણામ તે ભાવપૂન્ય, સાતાદનીયાદિક શક કર તે થપથ પર મિત્વાદિષ્ણે ઉદભે ઉપયત કર મન રિસર તે ભાવપાપ, પિઠાદિક કર્મપ્રકૃતિ તે વ્યાપ - - ર – અવિનાશ દદય તે ભાવ આશ્રવ, તે નિર્મિ- - દિવ્ય || ૫ | કર્મને રડવા સમર્થ ટાઇવિક છે, ભાવે કરીને જે જે અંશે નિપાધિપણ તે વાંવ ! . - જે કરવું પડ્યું તે દ્રવ્યસંવર હા મન ન કરે છે, તે ૫ યમ લાવનાદિ ઉપની જે રાહ પરx ભાવન. તેણે કરીને જે પ્રફનું આત્મકથા ' .' તે . fl: નવા થડાત્માને પ્રતિક પાયા: સાબુથી + * ~ રત જતા તે ભાવબ, તે રી ભ . + + !!! જે તે વ્યબ-૬ ૮ શનિ ર. ... - ૯ - ભાવમો તે કરીને જે માને .. ! . ? તે દ્રવ્ય મા ર ર ન પ જિ … . . . . .. ! કેમ ના પાન પર સ: આ ૬ ... " કઈ ?

·- - અજીત (૨૦) I નાdafforg. નં. ૪ (૨) I શ્રી જિનવાણી રગે જાણે છે હવે એ જ નવતવના ભેદ કહે છે—જીવતર ના ચઉદ બેદ ૧૪, અજીવતવના ચઉદભેદ ૧૪, પુન્યતાવના બેતાલીશ ભેદ ૪૨, પાપ- તરવા ૮૨ ભેદ, આશ્રવતરનના બેતાલીશ ભેદ ૪૨, સંવર તત્વના સત્તા વન ભેદ ૫૭, નિર્જ રાત-વના બાર ભેદ ૧૨, બન્નતત્વના ચાર ભેદ ૪, મોક્ષતત્વના નવ ભેદ ૯. એ સર્વ મલી બને છહુતેર ૨૭૬ ભેદ થાય . તે મધ્યે ધમાંતિકાયના ત્રણ ભેદ ૩, અધમસ્તિકાયના ત્રણ ભેદ ૩, આકાશાસ્તિકાયના ત્રણ ભેદ ૯ અને કાલ ૧૦ એ અજીવના દશ, સંવરના સત્તાવન ૫૭, નિર્જરાના બાર ૧૨, ક્ષતત્વના નવ , એ આ યાસી અરૂપી બાકી એકને અઠયાસી રૂપી એ નવમયે જીવ બે જાણવા યોગ્ય, પુન્ય પાપ આવબ એ ચાર છાંડવા ગ્ય, સંવર નિર્જરા અને મોક્ષ એ ત્રણ આદરવા યોગ્ય. હવે છ પ્રકારે જીવ કહે છે–ચેતનાએ કરીને એક પ્રકારે જીવ ૧, ત્રણ અને પાવર એ રીતે બે પ્રકારે જીવ, રા વેદે કરીને ત્રણ પ્રકારે જીવ, પુરુદ ૧ વેદ ૨ નપુસકેદ ૩ ગતિએ કરી ચાર પ્રકારે જીવ- દેવગતિ ૧ મનુષ્યગતિ ૨ તિર્યંચગતિ ૩ નારકીની ગતિ 8, ઈદ્રિયોએ કરી પાંચ પ્રકારે જીવ એન્દ્રિય ૧ બેઈન્દ્રિય ૨ ઈન્દ્રિય ૩ ચરિંદિયને ૪ પંચેન્દ્રિય ૫, અને કાયાએ કરી છે પ્રકારે જીવ પૃથ્વો 1 અપ ૨ તેઉ ૩ વાંઉ ૪ વનસ્પતિ ૫ છડી ત્રસકાય ૬, એ છ પ્રકારે જીવ કહ્યા તિહાં એકેકા પ્રકારમશે સર્વસંસારી જીવ આવ્યા છે હવે જીવનાં છ લક્ષણ કહે છે-જ્ઞાન ૧ દર્શન ૨ ચારિત્ર ૩ તપ ૪ વીર્ય ૫ ઉપયોગ ૬ એ છલક્ષણ જેહમાં હોય તે જીવ કહીએ, હવે ચઉદવના ભેદ કહે છે–પૃથ્યાદિક પાંચ થાવર ચઉદ રાજલોકમાં કાજલની કુંડલીનીપરે કાંસ્યા ભર્યા છે, પર્વત પ્રમુખ ભેદીને આવે જાએ ચર્મદૃષ્ટિએ નાવે, અગ્નિમાં બલે નહી પાણીમાં બૂડે નહી, એહવા પાંચ સ્થાવર સૂક્ષ્મ તે માદિથી પૃથ્વી ૧ અમ્ ૨ તેઉ ૩ વાર ૪ એ ચારમાંહિ તો અસંખ્યાતા અસંખ્યાતા જીવ છે, અને પાંચમો સ્થાવર વનસ્પતિ કાય તેહના બે ભેદ પ્રત્યેકને ૧ સાધા- રણ વનસ્પતિકાય ? તિહાં પ્રત્યેકમાં સમ હાય નહી. તેમાં અસંખ્યાતા જીવ છે, અને એક શરીરે એકછવ છે, તથા સાધારણ વનસ્પતિકાયને સૂક્ષ્મ અનન્તકાય હોય છે અને સૂક્ષ્મ નિગોદ પણ કહીયે . એહવા પાંચ સ્થાવરને સન્મ એકેન્દ્રિય કહીયે, તે સૂક્ષ્મ એકેન્દ્રિય અપર્યાપ્તા અને

·No text on this page.

·(૨૨) // નવતત્તરક્ષિgs R. ૪ ( ૧૬ ) // લગણ ઇન્દ્રિય નથી બાંધી, તિહાં લગણ કારણ અપર્યાપ્ત ૨ એ રીતે એકેકમ પર્યાપ્તા અપર્યાપ્ત બે બે ભેદ કહેવા, હવે પર્યાદ્ધિને વિચાર કહે છે–વ ભવાન્તરથી કાર્મણ શરીર લઈ ખાવે, તેણે કરીને ઉપજવાને પ્રથમ સમયે આકાર લીએ તે આહાર પર્યાપ્ત એ સમયમાં નીપજે ૧ વાર પછી તે આહાર ખવરસાદિક રસ ૧ લોહી ૨ માસ , મેદ ૪ અસ્થિ ૫ મઝા ક વીર્ય છે એ સાત ધાતુપણે પરિણુમાવવાની શક્તિ તે શરીર પર્યાપ્ત ૨. એક અન્તર્યુ નીપજે રે તિવાર પછી ઈન્દ્રિય જેને જેટલી છેએ તેટલી ઈન્દ્રિયપણે પરિમાણી જે ધાતુ થઈ છે. તેવી જે શક્તિ તે ઈપિથાપ્તિ ૩ કે અન્ત દૂ નીપજે. તેવાર પછી લોકમાંકિ અનન્તી શ્વાસોશ્વાસની વર્ગણા છે, તે મહિથી પુદ્ગલ લઈને શ્વાસે શ્વાસપણે પરિણાવીને મુકવાની શક્તિ તે પાસેથાસપતિ જ એક અન્તર્મુહૂર્તમાં નીપજે તેવાર પછી મહિ અનન્તી ભાષાની વણા છે, તે મહિથી ભાષાના પગલા લેઈને ભાષાપણે પરિણુમાવીને મુકવાની શક્તિ તે ભાષાપર્યાપ્ત ૫ એક બાદ ની પજે, તિવાર પછી લેકમાંહિ અનન્તી મનની વર્ગણા છે, તે મારિથી પુ- ગલને લઈને મનપણે પરિણુમાવીને મુકવાની શક્તિ તે મન:પર્યાપ્ત ૬ અંતર્મમાં નીપજે, એ છ પર્યાપ્તના નામ. તે માંકિથી એકેન્દ્ર થને ચારપયાપ્તિ, આહાર ૧ શરીર ૨ ઇન્દ્રિય ૩ શ્વાસોશ્વાસપતિ જ, અને બેન્દ્રિય ૧ ઇન્દ્રિય ૨ ચઉરિદિપ એ ત્રણ વિગલેન્દ્રિય કહીએ, તેને પાંચે પર્યાપ્તિ, આહા શ૦ ઈશ્વાસ ભાષા પ, અસંસી પંચેન્દ્રિયને પાંચ પણ એહીજ, સંજ્ઞી પંચેનિયને છ પતિ–આધાર ૧ શરીર ૨ ઇન્દ્રિય ૩ શ્વાસોશ્વાસ ૪ ભાષા ૫ મન:પર્યાપ્તિ ૬ એ પર્યાપ્ત વૈકિય શરી- રવાલા દેવતા નારકીને એક શરીરપર્યાપ્તિ એક અન્તર્મુહૂર્તમાં થાય, બાકી પાંચં એક સમયમાં નીપજે, તથા ઓરિક શરીરવાલા મનુષ્ય તિચિને એ આહીરપર્યાણિ એક સમયની, બાંકી પાંચ એક અંતર્મની અને ન્યાને અન્નમું ગણીએ તે પાંચ અન્તર્યું અને એક સમય, જીવના દર પ્રાણ કહે છે. પાંચ તે ઈન્દ્રિય-સ્પર્શેન્દ્રિય તે કાયા ૧, રસનેન્દ્રિય તે જીભ ૨, પ્રાણેન્દ્રિય તે નાસિકા ૩, ચક્ષુ દ્રિય તે આંખ ૪ શ્રેન્દ્રિય તે કાન ૫, શ્વાસોશ્વાસ ૬, આઉખુ ૭, કાયલ ૮, વચન- બલ ૯, મનોબલ ૧૦ એ દશ પ્રાર્થના નામ છે તેમાંથી એકેયને ચાર પ્રાણ, એ તે ઇન્દ્રિય તે પદ્રિય ૧, શ્વાસોશ્વાસ ૨, આવડું , કાય-

·No text on this page.

·-- ,, કાલ- (38) // નવતરવારિશિgy. R, ૪ (B૬ ) II નથી' રૂપ નથી, અસંતપ્રદેશ, રા ઈમ જ આકસ્તિકાધના ત્રણ કાશાસ્તિકાયને ૩ ૧, આકાશાસ્તિકાય દેશ ૨ આકાશાર્તિ- કીય પ્રદેશ, ૩ જીવન અને પુદ્ગલને અવકાશ આપે દૂધને સાકરની પરે તેને આકાશાસ્તિકાય કહીયે, તે આકાશસ્તિકાય દ્રવ્યથકી એક દ્રવ્ય છે. ક્ષેત્રથી લોક અલોકપ્રમાણ, કાલથકી અનાદિં અનન્ય છે, ભાવથકી વર્ણ નથી ગંધ નથી રસ નથી ફરસ નથી રૂ૫ નથી અનન્તપ્રદેશ છે, એ નવ ભેદ થયા અને દશમો કાલ. તે કાલ બે પ્રકારે એક તો વત્તનકાલ તે નવાને જૂને કરે. જૂનાને નવો કરે. બીજે સંખ્યાકાલ તથા વ્યવહાર કાલ તે કાલ દ્રવ્યથકી એક, ક્ષેત્રથી વર્તનાકાલ ચઉદરાજ લોક પ્રમાણે, સંખ્યાકાલ અઢીદ્વીપમાં છે, કાલથી અનાદિ અનન્ત, ભાવથકી વર્ણ નથી ગંધ નથી રસ નથી સ્પર્શ નથી રૂપ નથી અને અપ્રદેશી ! એ દસ ભે અજીવના અરૂપી કહ્યા. હવે પુદગલાસ્તિકાયના ચાર ભેદ રૂપી કહે છે પુદ્ગલાસ્તિકાય અખંડ તે સ્કંધ ૧, તથા પુદ્ગલને એક કટક નજરે. આવે તિહાં લગી દેશ કહીયે ૨, તે પુદ્ગલનો અતિસૂક્ષ્મ ખંડ તે કટકે નજરે આવે નહી કેવલીની બુદ્ધિએ પણ એકના બે ન થાય, તે જ્યાં સુધી સ્કન્દમાં વળગેલો હોય ત્યાં સુધી પ્રદેશ ૩, તેજ પ્રદેશ સકથી ખરી પડે ત્યારે પરમાણુ કહીયે , એ પુસ્તિકાયના ચાર ભેદ તે પુદગલનો પૂરણ ગલન સ્વભાવ છે, એવં અજીવ ચઉદભેદ થયા તે પગલાતિ- થકી સંદિગન્ત છે, ભાવથકી વણું છે ગબ્ધ છે રસ છે સ્પર્શ છે. અનન્ત પ્રદેશ છે, એ આજીવના મૂલ ભેદ પાંચ, અને છેડે જીવદવ્ય તે ઓળ- ખાવે છે–દ્રવ્યથકી છવદ્રવ્ય અનન્તા છે, ક્ષેત્રથકી ચઉદ રાજલોકમાં છે, કાલથી અનાદિ અનન્ત છે, ભાવ થકી વર્ણ નથી ગબ્ધ નથી રસ નથી સ્પર્શ નથી રૂપ નથી એક જીવે અસંખ્યાતા પ્રદેશ, એ છ દ્રવ્ય ઉપરાંત સાતમે દ્રવ્ય તે વસ્તુ કોઈ નથી, હવે બે દાલ કહ્યા, તે મધ્ય સંખ્યાકલ વિશે બતાવે છે- અતિ સૂમમાં સૂક્ષ્મ કલ તે સમય કહીયે. તે આંખ મીંચીને ઉઘાંડીએ એટલામાં તથા ચપટી વગાડીયે એટલામાં તથા કમલેની પાંખડી સેયથી વધતા એક પાંખડીથી બીજી પખડીએ સોય જાય એટલામાં તથા જુની સાડી યુવાન પુરૂવ ફાડે તે ફાડતાં એક તાંતણાથી બીજે તાંતણે જાય એટલામાં અસં. ખ્યાતા સમય થાય, તે સંખ્યાના સમયે એક આવલી થાય, તે એક

·No text on this page.

·(૩૬) // નરંતtaffagણ ન. ૪ ( ૧૬ ) I
૩ જીવ જ એ ચાર અથિત માટે નિત્ય કહા ૮, કારણપણે વિચાર
ધર્માસ્તિકાયાદિ પાંચ કારણ એક જવ અકારણ કે, કરતાપણું વિચારતે
છવ કર્તા છે, બાકી પાંચ અકર્તા ૧૦, સર્વગતપણું વિચારતે એક એક
સર્વગત લોકાલોક વ્યાપી માટે બાકી પાંચ અસર્વગત ૧૧ એ રીતે છે
મહિમાંહી અવગાઢ છે, તો પણ એક બીજામાં ભલતા નથી,
+ ઇતિ અજીવતત્વ વિચારઃ ૨
ને હવે પુણ્યવિચાર કહે છે. તે
wwવક
नव प्रकारे पुण्य बंधाय, " अन्नपुण्णे १ पाणपुण्णे २ व
पुण्णे ३ लेणपुण्णे ४ सयणपुण्णे ५ मनपुण्णे ६ वयणपुण्णे
कायपुण्णे ८ नमुकारपुण्णे ९"
એ નવપ્રકારે બંધાય, તે બેંતાલીરા પ્રકારે ભોગવે. શાતવેદનીય
ગોત્ર ૨ મનુષ્યગતિ ૩ મનુષ્યની આનુપૂર્વ ૪ દેવતાની ગતિ ૫ દે
તાની આનુપૂર્વી ૬ પંચેન્દ્રિયની જાતિ ૭ પાંચ શરીર દારિક ૮ વૈ,
૯ આહારક ૧૦ તેજસને ૧૧ કામણ ૧૨ ત્રણ ઉપગ દારિક અંગે
પગ ૧૭ વય અંગેપણ ૧૪ આહારક અંગોપાંગ ૧૫ તેજસ અને કામ
અને અંગ નથી માંટે ઉપગ નહી, તે અંગ ઉપાંગ ઓળખાવે છે–
બે હાથ ૨ બે જ ધા ૨ પુંડ ૧ પેટ ૧ હદય ૧ મસ્તક ૮ એ આ
અગ, અંગુલી પ્રમુખને ઉપાંગ કહીયે, હાથની રેખા. વિમા પ્રમુખને આ
પાં કહીયે, છ રાંઘયણ–
વનારાચગંધપણું ૧ નારાયણ
ઘાયબ ૨ નારાચસંઘાણ 8 અદ્ધ નારાય સંધયણ ૪ કલિકાસંધા
છેવટસંધ ૬ એ છ સંધmધિથી પ્રથમ જ વાળનારાગાંધણ
૧૬ છ સંથાત–સમગતુ. ૧, શોધ પરિમં ?, સાદિ , વામન
દ, જિ ૫, રંક છે, એ જ સંસ્થાન મતિથી સમતુરામસ્થાન પર
૧૦. કૃભવદિક : શુભવ ૧ શુભગળ્યું ભર રાજ?પણો ?
એ એકલીન ૨૧, અગલનામ કમ ૨૨, પર.નનામકમ ૨૪, છે-
તકનામ : મનનામકમ ૨૫ ઉતનામકમ ૨૬ શુભવિકા -

·No text on this page.

·- 2 --42. (૨૮) // નવતરવત્તિ. . ૪ ( ૧૬ ) IP iniminian નામકર્મ ૨ અહિનામકર્મ ૩ સાધારણનામકર્મ જ અથિરનામકર્મ પ અશુભનામકર્મ ૬ દુર્ભગનામકર્મ છ દુવરનામકર્મ ૮ અનાદેયનામકર્મ - અયશોનામકર્મ ૧૦ એવં ૨ ! નરક ત્રિક-નરકની ગતિ ૧ નરકની આનુપૂર્વી નરકનું આખું ? એવં ૩૫ | કષાય પચવીસ અનતાનુબંધી ક્રોધ ૧ અનન્તાનુબંધીમાને ૨ અનન્તાનુબંધી માયા ૩ અનન્તાનુબંધી લભ ૪, ઈમ અપ્રત્યાખ્યાની ક્રોધ ૧ માન ૨ માયા ૩ લેભ , પ્રત્યાખ્યાની ક્રોધ ૧ માન ૨ માયા ૩ લેભ ૪, સંજવલન ક્રોધ ૧ માન ૨ માયા ૩ લોભ , એવું ૧૬ કપાય સેલ ૧૬ : નવ કવાય-હાસ્ય ૧ રતિ ૨ અરતિ ૩ શોક ભય ૫ દુર્ગછા ૬ પુરૂદ છ સ્ત્રીવેદ ૮ નપુંસકવેદ ૯, એવં સાઠ, તિર્યંચની ગતિ ૧ તિચની આનુપૂર્વી , એ બાસઠ કર, એકેન્દ્રિય જાતિ ૧ બેઈ દ્રિય જાતિ ૨ તેઈન્દ્રિયની જાતિ ૩ ચૌરિજિયની જાતિ જ એવી છાસઠ ૬૬, અશુભવિહાગતિ ૬૭ ઉપધાતનામ ૬૮ અશુભ વર્ણાદિક ચાર અશુભવર્ણ ૧ અશુભગંધ ૨ અશુભરસ 8 અશુભફરસ જ એ બહુતેર કરા પ્રથમ સંધયણ વિના પાંચ સંધથણ ૫ પાંચસંસ્થાના પ્રથમ સ્થાન વિના ૫ એવું ખાસી ૮૨, | પાપતત્ત્વવિચાર સંપૂર્ણ જ છે S હવે આવતત્ત્વ વિચાર કહે છે ? તિ પ્રથમ દ્રિવ ૫ શેન્દ્રિય ૧ રસનેન્દ્રિય ૨ શાણિ ૩ ચઈ જ શ્રેન્કિ પ. હવે ઈનિદ્રાનો અર્થ કહે છે, ઇન્દ્રિયના બે ભેદ. કન્દ્રિય ૧ અને ભાકિય ૨ પ્રથમ એન્દ્રિયના બે છે. એક નિતિ કન્દ્રિય તે આકાર, તેનાં બે ભેદ, એક બાધા આકાર તે કાનની પાપડી પ્રમુખ દ મે દેખાય. સર્વ જીવને જુદા જુદા પ્રકારની ૧, અને અશ્વિનર નિનિ દિલ ને મોટિ પાસે આકાર ને નજરે દેખાબ નથી, દિલ કદંબાના બંને બાકારે ૧, ગાલિ માની દાળને ર , શાકિર અનબન થના ને માટે ૪, ર. િ વાર આકાર , દિલ રે , અને " ·॥ श्री नृ० मा० प्रा० नवतत्त्वविचारः ।। (૩૨) ઉપકરણ ફન્દ્રિય તે અભ્યત્વ નિતિ અને જિમ ની ધારાને દેન રતિની પરે સાંભળવા દેવાની . દક્તિ. રાપ આપણા વિશ્વ કેડાની દક્તિ ૨. રવ પુરક , નથી ભાવ વિના બે ભેદ. બિલાવઈન્દ્રિય ૧, ઉપયોગ ભાવદિય ૨, તિડી લબ્ધિ ભાવઈન્દ્રિય તે નાનાવરણાદિ કર્મના પરથી જીવને રાદિક દવાની શક્તિ 1, ભાવક તે લોધી (ગ્રેગરી છે જે દકિય તેને રકટ- કરે અને ક્ષાદિક તે દિ પર ૨, ૨૨ દર ગુરાના સંખ્યામાં ભાગ માત્ર હેય. અને શકય તે દર પ્રમાણ. છે- નિજાર એજનથી મેદિક દ ક ૧, ર૧ લાખ જન રાથી રપ દેખે ર, બાકી ત્રણ ઈન્ટ નજનક ર ૧ રસ ૨ ફાર કહે , કરિયાત પ્રમુખ ગંધ રસ એટલાથી રહેવાય, જાણું પણ એટલી ચડવા જી ર બ ગુલના સાતમા - કી કહે, બાકી ચાર ઈદિર અને રમે માંગે કાને . એ પાંચે ઈન્ડિયનું રક. ચાર થાય. કાન માને છે.. એ નર ૯, પાંચ પુત્રના પ્રતિ ૧ લાવ દ ર દાન ? ૪ અને પવિત્ર ૫, એ ૧૪, ત્રણ ગ-મ ૧ - છે. ૨ કામ ૩ ૧૦. પચવીસ દિવા– િ . હિક ક્ષિા ૨ પ્રાદેશિક કાર પાકિસ્તાનિક કિડા ૪ yeી. પતિ શિપ ૫ રારંભિક શિક્ષા : પરિતિક છે - 'મન A ૮ મિતરનાયિકા ક્ષિા ૯૫.ખાર , • ' છે, ડ ૧ કી યિા ૧૨ પાટી કમ ૧ - ૧૫:નન, A. ૧૪ ાિ ાિ ૧૫ સ્વી કમ ૧ ૨ વાર રિણિ ૧ ના ૩ ૧૯ મી.? કાકી !િ 3 સાનિક ઉડા રર . . ? િાિ ર૪ ઈ . . . . . નક. I આશ્રવતત્વ વિચારઃ સંt :

·(૪૦) નરપરિશિબ.. ૪ (૨) છે છે અથ શ્રીસંવતત્વ વિચારઃ હવે રાંવરતાવના સત્તાવન ભેર કહે છે.—પાંગ તે રમિતિ- ઇસમિતિ ૧ ભાગાસમિતિ ૨ એણાસમિતિ આદાનમંમનિષ સમિતિ ૪ ઉગાર પાસણ શિબાજપારિડાણીયા સમિતિ ૫, ત્રણ ગુણિ-મનગુણિ ૧ લગનગુમિ ૨ કયગુણિ ૩ નં આડ , બાવીરા પરીસહ-પરીસ ૧ પરીસ ૨ શીત પરીક તે ઉગૃપરી દશમશપરીત ૫ અગેલપરીસ૬ અરતિરસ પરીસ૮ ૮ માં પરીસ૮ ૯ નિવાપરીસર ૧૦ પાપરીયડ ૧૧ આ દોશપરીસ ૧૨ વાપરીસર ૧૩ વાચનાપરીસર ૧૪ અલાભપરીસર ૧૫ રોગપરીસ૮ ૧૬ તસ્પર્શ પરીસ ૧૭ મલપરીસર ૧૮ સકારપરીસ ૧૯ પ્રજ્ઞાપરીસ૮ ૨૦ અજ્ઞાન પરીસ૮ ૨૧ સમ્યકત્વપરીત ૨૨ એવં ૩૦ || દશે પ્રકારે યતિધર્મ-ક્ષમા ૧ માદેવધર્મ ૨ આર્જવમ ૩ મુક્તિધર્મ ૪ તપાધમ ૫ સંયમધમ ૬ સયધર્મ ૭ શૌચ ૮ અકિ. ચનધર્મ ૯ બ્રહ્મચર્યધમ ૧૦ એવં ૪૦ બાર ભાવના– અનિત્યભાવના ૧ અસરભાવના ૨ સંસારભાવની એવભાવના જ અન્યત્વભાવના ૫ અશુચિભાવના ૬ આશ્રવભાવના છે વરભાવના ૮ નિર્જરાભાવના ૯ લોકસ્વરૂપભાવના ૧૦ બાધિદુર્લભભાવ- ના ૧૧ ધર્મભાવના ૧૨ એવં બાવન પર ! પાંચ ચારિત્ર–સામાયિકચારિત્ર ૧ છેદપસ્થાપની ચારિત્ર ૨ પરિ હારવિશુદ્ધિચારિત્ર ૩ સક્સર્સપરા ચારિત્ર ૪ યથાખ્યાતચારિત્ર ૫ એવંસ- જોવી છે ! | ઇતિ સંવરતત્ત્વવિચાર સમાપ્ત . ૬ છે, અથ નિર્જરાતત્વ વિચાર, | નિર્જરાતત્વવિચાર કહે છે--જિમ સૂર્યના કિરણોએ કરીને તલા- વને પાણી શોષાવ તિમ બાર પ્રકારને તપે કરીને પૂરું કર્યા જે કમ તેને ક્ષય થાય. તેને નિજ વાત કહીયે, ·ધારવું એકઠું થાવું તે બધું કહીયે, તે બંધના મૂડ હેતુ ચાર અને ઉપર હેતુ સત્તાવન, તિાં પ્રથમ ૪ ભૂલ હેતુ કહે છે. મિઠા– ૧ વરતિ ૨ કપાય - ચાગ તિડાં પ્રથમ મિલાવ પસ, પ્રથમ લિગ્રહિક મિથ્યાત્વ ખોટું સાચું જાણે નહી, પ્ર તે ગર્દભપુરની ॥ श्री o भा० प्रा० नवतत्त्व विचारः ॥ (૪૨) તિક છપાહ્યત૫ પ્રથમ કહે છે--અસણાય તે ખાવું નહી નવકારશીથી માંડીને છમાસી લગણ . બી પીણેદરી તપ તે કાંઇ ઉર રહેવું, રૂ. ત્રીજે વૃત્તિક ક્ષેપ તપ તે નિયમ ધાવા ૩, ચોથે રસ- ત્યાગ તપ તે વિગ ત્યાગ 1, પાંચ કાયકલેશ તપ તે આતાપના લેવી લેચ કરાવે સન ધરવા ઈત્યાદિક ૫ છ સંલણતા તપ તે અં- પાંચ કેચીને બેસવું , એ છ બાહ્ય તપને અલ્પનર કાર્મણ શરી- તે તપાવ્યાની ભજન. બહ ઓહારિક શરીરને તપાવેજ બાથ લેને ાિમાં આવેજ. તે મટે છ તપને બાહ્યતમ કહીયે, હવે છ અભ્યાર તપ કહે છે. પ્રથમ પ્રાયશ્ચિત્ત તપ તે આલોયણ દશ પ્રકારે ૧, બીજો વિનય છે તે સાત પ્રકાર છે જે વિયાવચ તપ તે દઢ પ્રકારે છે, ચા સઝાય ત૫ તે પાંચ પ્રકારે. વાચના તે ભણવું સાંભળવું ? બીજે પુના પડવું ૨ ત્રો પરિચટણ તે પાછલું ગણવું ૩ ચો અનપેક્ષા ચિતવનું પાંચમો ધમધ તે ધર્મ કથા કહેવી પ ૪. પાંચમા સ્થાન તપ તે એકાગ્રચિત ધર્મધ્યાન ૧ ગુલબાન ૨ કપાયવ ૫ છો - સગ તપ તે શરીર ઉપષિની મમતા મુકીને કાઉસગ પણે રહે. ૬ એ છ તપ-બાવ ઔદરિકાદિક શરીરને તપાવે. અને ન પણ તપાવે. અને અભ્યન્તર કાશ્મણ શરીરને તે તપાવેજ, તે માટે અલ્પનર તપ કહીયે, 1 નિર્જરાતત્ત્વ સમાપ્તમ. I – – // હવે બધતત્વ વિચાર કહે છે. | જીવન અને કર્મને અન્યપણે એટલે મહિમાહે ખીર નૌરની પરે કે નહી. બીજે અભિયાન મિબાત તે રાઈ કર્મ નિક કે નહી, સ દેવને સમાને ગાજે અભિનિવેશિક મિકા ·( ર ) // નવતરવારિશિgg. . ૪ (૨૬) II - તે બેટો જણે પણ મટે નવી ૩, ગે સાગથિક મિત્ર તે સાદે માટે જ નહી , પાંચમો નાગ મિલાવ તે જણપ ૫, અજાણપણે પગમાં અધિક છે, જે માટે અજાળુપણામાં સમકિત નથી, તે જાણે અજણના ભાંગ આડ કહે છે – ન જ ન આદરે ન લે ૧, ન જાણે ન આદરે પાલે ૨, ન જાણે આદરે ન પાકે ૩, ન જાણે આદરે પાલે ૪, જાણે ન આદરે ન પાલે ૫, જાણે ન આદરે પાલે ૬, જેણે આદરે ન પાલે છે, જાણે આદરે પાલે ૮, એણે પ્રકારે જાગે અજાણુના આઠ ભણા કહ્યા, તે માંહિ જે પ્રથમ મહિલા અજાણુના ચાર ભાંગામાં ન જાણે આદરે ને પાળે, એથે ભાગે સરસ છે, પણ અજાણપણા માટે સમકિત નથી. અને જાણના ચાર ભગા મળે પદિલે ભાગે જાણે, ન આદરે ને ન પાલે, એ નીરસ છે પણ જાણપણા માટે સમકિતી કરી, એ પાંચ મિથ્યાત્વ અને બાર અત્રત પાંચ ઇંદ્રિય ઈદ મન અને છ કાય, એવં સત્તર ૧૭, પચવી. સક્ષાય-સોલાય અને નવ નોકષાય એવં ૨, પન્નર પગ ચાર મનના સત્યમને યાગ ૧ અસત્યમને ગ ર સત્ય મૃષામનેયોગ ૩ અસ ત્યામૃષામયોગ ૪ એવં ચાર વચનના સત્યવચનયોગ ૧ અસત્ય વચન યોગ ૨ સત્યસૃપા વચનયોગ ૩ અસત્યો મૃષાવચનયોગ ૪ અને સાતકા- યાના દારિક ૧ ઑરિકમિત્ર ર ક્રિય વૈક્રિયમિશ્ર ૪ આહારક ૫ આહારકમિશ્ર ૬ તેજસ કામ કાયયોગ છ એવં પંદર યોગ સર્વે મળીને સત્તાવન હેતુ થાય, તે કરી જીવ કમ બાંધે છે, તે બંધના ચાર પ્ર- કાર, પ્રકૃતિબન્ધ ૧ સ્થિતિબન્ધ ૨ અનુભાગ તે રસબંધ ૩ પ્રદેશબંધ ક, તિહાં પ્રકૃતિના મૂલભેદ આડ, ને ઉત્તરભેદ એક અઠાવન. તિક મૂલ પ્રકૃતિના ભેદ આઠ કહે છે, જ્ઞાનાવરણીય કર્મ ૧ દર્શનાવરણીય કર્મ ૨ વેદનીય કર્મ ૩ મોહનીયકર્મ ૪ આયુકમ ૫ નામકર્મ ૬ ગોત્રકમ્મ ૭ અંતરાયકર્મ ૮, હવે ઉત્તર પ્રકૃતિ કહે છે. જ્ઞાનાવરણીયની પ્રકૃતિ ૫ મતિ જ્ઞાનાવરણીય આદિ દઈને . દર્શનાવરણીયની નવ પ્રકૃતિ ચાર દર્શનાવરણીય ચક્ષુ નાવરણીય આદિ દેને, તથા પાંચ નિદા, એ વેદનીયકર્મની બે સતાવેદનીય અને અસાલાવેદનીય ૨, એવં ૧૬, મિહનીયકર્મની આગવીસ ૨૮, પચીસ પાય અને ત્રણ મેડનીમ. સકત્વ મોહનીય ૧ મિશ્રમેહનીય ૨ બિછાત્વમાનનીય ૩, એવં સુમાળીશ ૪૪ ચાર આયુકમની દેવાયુ ·પટમ સક્તિ મા પછી જ નીપજ છે: હિતમોનીયને ૧ મિત્રોની ૨ એ છે કહાદને થાતી નથી તે તો // થી મા નાવાર | () માદિ દેને, એવં ૪૮ | મમી એકસેન, તિડાં ચઉદ પિંડ પ્રતિગતિ ૧ જાતિ 9 કરાર પ ફ બ પ વાતન ૬ સંવ- સંસ્થાન ૮ વરું ૯ ગંક 50 રસ ૧૧ પશે ૧૨ અનુપૂર્વી ૧૩ વિગતિ ૧૪ એ વદ પિંડમતિની ઉત્તર પ્રકૃતિ પર થાય, ગતિ ચાર દેવગતિ આદિ દઈને ૪, જાતિ પંચ કેન્ટિાદિક, નવ ૨, પારીર પાંચ દારિકાદિક, એવં ચઉદ ૧૪, ઉપાંગ ત્રણ. દારિ- દિક, એવં ૧૭બંધન પન્નર પદારિક દારિક બંધન ૧ દારિક તેજસ ધન રે દારિક કામ બંધન ૩ ઓરિક તૈજસ કામણ જન ૪ કિમ કય બંધન ૫ વંય તેજસ ન ૬ કિય કામણ અને વૈક્રિય તૈજસ કામ બંધન ૮ ડાક ડાક બંધ ૯ સાહારક તૈજસ બંધન ૧૦ આહારક કર્મ બંધન ૧૧ આહારક તૈજસ કામ બંધન ૧૨ તેજસ તેજસ બંધન ૧૩ તેજસ કાર્મણ બંધન ૧૪ પણ કર્મ બંધન ૧પ, એ ૩૨ સંઘાતન પાંચ—શરીરને નામે, એ સાડત્રીસ ૩૭, ઇ સંઘયણ ને છ સંસ્થા, એવું ઓગણપચાસ ૪૨, વર્ણ પાંચ-કાલો ૧ નીલો ૨ રાતે ૩ પાલો ૪ ઘા ૫, ગંધ ૨ ફરજિગન્ય ૧ દુભિગ , રસ પાંચની ૧ કડવો ૨ કસાયેલો ૩ ખા ૪ મી ૫ સ્પર ૮-ળવો ૧ ભારે ? સુંવાલો ૩ ખરખરે ૪ ય ૫ ને ૬ ૯ ૭ ચોપો ૮, એ વર્ણાદિક વિશા એ સર્વે રંગીને અગરિ, હ, આ દેવપૂરી આદિ દેને, એવું - ક, વિહાગતિ ૨ યુસ, અશુ, એવું પંચોતેર તથા આઠ પ્રત્યેક પ્રકૃતિ-અરવલ પર કાતર ઉ=ાસ ૩ આતપ ૪ ઉલ્લોત - નિર્માણ ક જિનનામકર્મ 1 ઉપાતનામક ૮ જેવું કાશી ત્રા દશ રમને થાવર શકે. એ તને ત્રણ નામકર્મની અને તાળી પૂર્વે પાંચ કર્મની થછે, એટલે સ મળીને એકસે એકા- ૧ તથા ગોત્રકમની છે, ૬ ૧ નીચગાત્ર ૨. પાંચ અંતરા- થવી એ આ લ પ્રતિની ઉત્તર પ્રકૃતિ કોને અપાવન થઈ. તેના ચાર પ્રકાર બંધ ૧ ૧ ૨ ઉદીર. ૩ અને સત્તા ૪, તિહાં બંધે એને વાર છે તે બતાવે છે. તાનારીરની પાંચ પ દર્શના- ૧ નવ ૯, દનીય ૨, મેહની છવીસ ૨૬, જે માટે સમ- ને

·No text on this page.

·સમકિત કાઈક સમય તથા છે એ ને તેર ૧૧, તયા ગેત્રમની બે, ઉ==ને ૧ નીર ગાત્ર ૨ ॥ श्री गू०भा० मा० नवतत्त्वविचारः ॥ ( ૪ ) દલિયા શોધીને શોધ્યા કેદરા મીણ રહિત તે સરખો કરે ૧ બીજા અર્ધ શોધ્યા કેદરા સરખો અશુદ્ધ ૨. ત્રીજો અણધા દિરા સરખો અશુ ૩, એ રીતે ત્રણ પુંજ ઉપશમમાં વત્ત તે જીવ કરે, તે ઉપશમ જીવને એક સમય બાકી રહે તથા કેાઈક જીવને છ આવલો બાકી રહે, તે વારે અનંતાનુબંધીયાનો ઉદય થાય, તે વારે સાસ્વાદન સમતિ કહિયે, એક માવલી ૨, કેક જીવને શુદ્ધપુજનો ઉદય થાય, તે વારે સમકિત મોહનયના દલિયા વિપાક દેદન રોકીને પ્રદેશ દન તે લુખા સહિત દળીયા ભો- નવે, તેહને ક્ષયોપશમ સમકિત થાય, તે કહીએ ચોથું ગુણઠાણું ૩, તે સખાતા તથા અસંખ્યાતા કાળ ૩, દક જવને અર્ધપુજનો ઉદય થાય તે મિશ્ર સમકિત ત્રીજું ગુઠાણું અતર્મદ , કોઈક જીવને અશુદ્ધ પુજને ઉદય થાય તે મિથ્યાત્વ સમકિત-રિકા ગુચકાણું, ઉત્કૃષ્ટ અ ાગલ પરાવર કઈ દવ ત્રણે પંજાય કરે. તે ક્ષધિસમ- તિ, આવ્યો જાય નહી, એ રીતે જ પ્રથમ ઉપરામ સમકિત પામે. ત્યાર પછી ઘણું જીવ આછી બાકી પાંચ સમકિત હોય અને સમકિત મેહનીય મિત્રમેહનીય પણ જીવને ત્રણ પુંજ કીધા પછી હોય, પણ બાદ તે થાતી નથી માટે બંધમાં નાડકર્મની છવીસ પ્રકૃતિ ગણ, તથા રાનાવરણીય દર્શનાવરણીય વેદનીય એ ત્રણ કર્મની સીલ પૂર્વે ગણી છે. એવે બેંતાળા ૪૨ તથા આસુમની ચાર-વાયુ આદિ દેહને એવું તાળાશ ૪૬, તયા નામની એકસોને ત્રણ ૩, તે મેળેથી ખસી ઘટાડીને બાકી ૨૭. તેની વિગત શરીર પાંચ બંધન પર ૧૫-ધાતન પર એ પરસ તે પાંચ શીર બંધાતા જેનાજ બંધાય. માટે શરીર પાંચજ ગઈ, બાકી વિસ ન ગણીએ, તથા વર્ણ ૫. ગંધ ૨, રસ, ૨ , એ વીરા કણા, તેમાં એક રૂણ હેય, તિહાં પ વર્ણ હા, એક ગંધ હોય તિહાં એ ગજ હોય, એક રસ હોય ત્યાં પાંચ રસ હોય કે હોય ત્યાં આપણે , માટે વર્ણ ૧ ગ ર રર : ર કાર મૂર બે જ, સેલન ગણીએ, એટલે સર્વે મળીને છોલી, બાકી નામની એક 1 પ્રકૃતિને મણે પૂર્વલા પાંચકર્મની તાળa , તેરારે એકસો પર ૧૧૫ તા રામની પા દાનાનક

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·દિવા પરમાણોની ચોથો ઝા, સે રસના અવિભાગ ના કહો ના, એ બીજા ની છેલી કાન કેકેક પર- || શ્રી गू० मा० प्रा० नवतत्व विचारः ।। ( ૪૧ ) રાહ કરીએ, તે વાર પછી એક એક રસના અવિભાગપલિકેટવાળા કરે ને બીજો લે કરી તે બીજી વર્ગ. ૨. તે વાર પછી વળી એ છે કે જે રસના વરાગ પરિવાળા સર્વ પરમાણુ ને જે ટલે કરીએ તે ત્રીજી વણા, , તે વાર પછી એક ર રસના અવિભાગ પરિવાળા પર એકઠા કરીએ તે ચેથી વ- ક, તે વાર પછી એક સાર ના ભાગ પલિદવાળા પરમાણુ છે જે કરીને જ કરી તે પાંચમી વર્ગણા, ૫. તે વાર પછી વળી જ પદમથી એક પાંચ રસના વિભાગ પલિકેદ અધિક પરમાણસર્વ લઈને એક ટકો કરી, તે કીવર્ગ એમ એક કરને અવિભાગ પરિષદ કોણ લઈ લે ને ત્યાં સુધી ટકી કરશે કે હાંસુધી કેક સે અ- ક અંધક રવિભાગ પકિદવાળા પરમાણુઓ ન લાભ, તિહાં લગણ રાહ કલવ્ય કી નગુણ અને સિદ્ધને અનંતમે ભાગે થાય કરે એક , થાય છે ? હ ર ખુધમશે એ રસનો અ- પર હિદ વધે, એવા પ્રકાર નથી. એ સ્પર્વની છેલ્લી વાર ના એક પરમાણુના રસના અવિભાગ હિદયી રાનંતગુણા રસના પદિ વધે એવા પણ છે, પણ સત્યપનાએ બસને પર કઈએ, તે તે ય રસના વિભાગ લિદનાળા પરમાણ- એને હા તે પહેલી ડા, ને છ રસના અવિભાગ પલિકેદ- ટોની બીજી વર્ગણા. બને સાત રસના અવિભાગ પતિ- કે માની ત્રીજી વર્ગ. ને આઠ રસના અવિભાગ, કે શાહની પાંચમી વગણ. કને દશ રસના વિ ૬. દવાવા પરમાણુનો ટ કરીએ તે છરી દમ કરતાં એક . વિભાગ પહિદ વધે તિહાં લગણ એણી રીતે વર્ગખા પણ અ. અનંત સિંહને અમે ભાગે થાય, ત્યારે બીજો સ્પક ૧ ૨ હવે એ ખંહ છે, કે રસનો વિભાગ પહિછેદ વધે, મિ જેટ રસના ભાગ પહિદ છે, તે થકી અનંતગુણ - : પહિદ ઉકે, રડવા પ્રકારો છે પણ અસકના ”વર કરશે, તે રસના વિભા પરિવારના એ કરી તે પ્રથમ વા. ત્રણ અવાર ના અવિભાગ ·- - - 1 (૧૦) | નવતરવરિશ. નં. ૨ (૨૬) પકિદવાળા પરમાણુઓની બીજી વર્ગન. તને બાર રસના ભાગ પલિકે વાળા પરમાણુઓની ત્રીજી વર્ગખ્યા. ત્રણસેને તેર અવિભાગ પરિવાળા પરમાણઓની ગોળી વણા. ત્રણસોને રાઉ સના અવિભાગ પલિદવાળા પરમાણુઓનો પચમી વર્ગણા. ત્ર પનર રમના અવિભાગ પલિકેજવાળા પરમાણુઓ સર્વ એકઠા કરી છઠી વગણ. એમ અબાથી અનંતગુણીને સિદ્ધને અનંતમેં ભારે છાઓ થાય, તેવારે વાજે ૫દ્ધક તે છે એમ જીવે એક સમયે જે કમંદલ તે મને અનંતારસના ૫ કે તે રસબન્ધ કહીયે તે ચાર પ્રકારે છે, એક ઠા ૧ બિહાણ ૨ ત્રિકોણીયો ૩ ચોઠા ૪ તેની વિગત. લીંબડાને તથા શેલડીને રસ તેમાં સહજને તે એક ઠાણી ૧ બે ભાગને કદી એક ભાગને રાખે તે બેડાણ ૨ ત્રણ ભાગ કરીને એક ભાગને રહે તે વિણઠાણી ૩, ચાર ભા તેઢીને એક ભાગનો રહે તે ચેઠાણ ૪, બ્લાસી અશુભ પ્રકૃતિને તીવ્ર આકારો રસ તે સંકલેશે બંધાય, સંલેશ તે “વાયના ઉદય કહીયે, બેંતાલીશ શુભ પ્રકૃતિને તીવ્રરસ વિશુદ્ધિએ બંધાય, વિશુરિ કષાયની મંદતાને ” કહીયે, બાસી પાપતિને મંદરસ વિશુ બંધાય, બેતાલીશ શુભ પ્રકૃતિનો સંદરસ સંકલેશે બંધાય, અશુભ તિનો રસ ચાર પ્રકાર હોય, એક ઠાણી આદિ દેદને તેનો વિર અશુભ પ્રકૃતિને ચેઠાણ રસ પર્વતની રેખા સમાન ચાર અને નુબંધીયા કપાય છે, તેણે કરીને બંધાય છે ૧. અશુભ પ્રકૃતિને ત્રણ [ રસ પૃથ્વીની રેખા સમાન ચાર અપ્રત્યાખ્યાનીયા કપાય છે. કરીને બંધાય છે ૨ અશુભ પ્રકૃતિને બેઠાણુ રસ રજની રે સમાન ચાર પ્રત્યાખ્યાનીયા કવાય છે. તેણે કરીને બંધાય છે ૩ છે શુભ પ્રકૃતિનો એક કાણુઓ રસ જલની રેખા સમાન સંજવલ ચાર કષાય તેણે કરીને બંધાય છે જ ! શુભ પ્રકૃતિને રસ ત્રણ પ્રકાર હોય બેઠાણી આદિ દેને શુc પ્રકૃતિને બેઠાણીયે રસ અનંતાનુબંધયા કષાયની ચોકડીયે બંધાય ૧ શુભ પ્રકૃતિને ત્રણ ટાણુ રસ અપ્રત્યાખ્યાનીયા કષાયની ચોકડીયે બધા + ૨ શુભ પ્રકૃતિનો ચોઠાણીયો રસ પ્રત્યાખ્યાનીયાને સંજ્વલના એ કપાય કયે બંધાય છે અહીં સામાન્ય પ્રકારે અશુભ પ્રકૃતિને રર ચાર પ્રકારે કવો, પણ સર્વ અશુભ પ્રકૃતિનો રસ ચાર પ્રકાર નથી ·| મી 75 મા મા નવરાત્રિાઃ ત્રણ مره તે તિડાં બંધાતી જ રભ પ્રકૃતિનો રસ અર પ્રકારે છે, તેહના નામ, પાંચ અંત- રીય ૫, કેવલ જ્ઞાનાવરણીય વિના ચાર જ્ઞાનાવરણીય ૪, કેવલ દર્શનાવર- ણ વિના જનાવરણીય , પુરૂષ વેદ ૧ સંજવલના કપાય , સેવ સ્તર 1 બાકી એક ત્રણ પ્રકૃતિનો રસ ત્રણ પ્રકારે હોય / આદિ ને પણ કઠાણ બંધાય નહી. જે માટે એક fણ રસ તો નકા ગુણકાણાના અસંખ્યાતા ભાગ ગયા પછી બંધાય છે તે શણે તે સત્તર જ અભિ પ્રતિ બધાય છે, પણ બીજી પ્રકૃતિ જ નયો, તે રસ કિમ બંધાય છે ઈતિ રસબ ધઃ | છે હવે પ્રદેશબજે કહે છે ? લોકમાંહિ અનંતી વર્ગ છે. તે માંતિથી આઠ વર્ગણા. દારિક ય ર આહારક , દેન્સ ૪ ભાષા પાસેશ્વાસ ૬ મવર્ગણ હ રમણ વગણ ૮ એ ક વગણ મથી કર્મણ વગણના પણ પર મા આશ્રયી યે તો સેલગુણવાલા પરમાણુઓ છે. જે માટે કા- Hણ વર્ગણામાં રસ છે ચાર જ હોય, તો ૧ ઉનો ૨ લૂખને ૩ - પ પ ૪ વર્ણ ગ ર રસ ૫ એવું સેલ અને એક એક પર મા આસરી જે તે ચહદ ગુણીયા છે. જે માટે ફરસ ચાર છે તે પરમાણયા દીઠ બે બે રસ હોય. પણ પ્રતિપક્ષ ન હો, ટાઢ ૧ લખો ? તથા દાહો અને પ ર ઉ ને સુખ રે તયા ઉો ને ચાપ ર એ રીતે જ હોય. પણ દીતિને ઉષ્ણ ૨ સુખ ને ચા એમ બે ભેગા ન દે એ કામણ વર્ગ ઓળખાવી. ને મળી જવ સમયે સમયે કર્મલ લેછે, પણ કેવા કર્મલ છે જે કદલ મને છેલ્લા ચાર ફરસ, બે ગધ ર પાંચ વર્ણ ૫ પાંચ રસ ૫ એવા સાલ ગુણવાલે કર્મલ લે, વળી હવે કદલ કે. કે. પરમાર: મણે સર્વથી સુણસના અવિભાગ પલિદ હોય. એક દ રહે છે, અનંત પ્રમાણ પાયે નિષ્પક ખંધ તે છે, વા કે - ઇવ કહે છે. એક પ્રદેશ અવા ચહે છે. એટલે કે દેત્રના . ક પ્રદેશોમાં જવ વગાડી રહી છે, તે જ ર જ કરડ પ્રો જે કામણ વર્ગણ છે. તે માંહેજ કર્મદિલ કા . ક હે વાત કરે તે કમલ દવ પિતાને કેમ કરી છે. ડાક શુ હાદિક વસ્તુ ૯૫ - - - - - vો ગ સ શરીરને જે પ મ મ : : - તે મોહેલ

·(૫૨) // નવતર પશિ., ( ૧૬ ) ||
ને જેર પહો, એ રીતે જ એ કે, રડે ભાગે વિગ છે,
દળીયાને રાવથી છેડો ભાગ માગે છે. તેથી અધિક ભાગ
નામકર્મ કર્મને આ, ગાંડ મા ગ, શી અધિક ભાગ તરાપ
૧ જ્ઞાનાવરણ ૨ દશનાવરણ.” : “ જાગને . માંના ત્રણ
રાખે, તેથી અધિક ભાગ છે. હજારો , એ સાત કમને તે સ્થિતિ
પરમાણે ભાગ છે. શેડી કિચતિવાળા થાય ને પછી રિતિવાળને થશે.
અને વેદનાયકને તે રવભા શી કા આ શી અધિકજ
આવે, જે માટે વેદનીને ઓછા ભાગ આવે છે જે લોકમાં સુખદુ:ખની

·॥ श्री गू० भा० ૦ રવિવાર (). બંણાએ મેરે ય દંદિય માર્ગ પાંચ-એન્દ્રિય આદિ દેને, તે માંહેથી પચયિની માગણએ માય ? કાયમાર્ગણે –પૃથ્વીકામ આદિ દેને. તે માંહેથી ત્રસકાયની માર્ગાએ મેકે જાય શમણા ત્રણ પ્રકારનોયોગ દિ દેને, તે સગી મે ન જાય. યોગ તેરમા ગુહાણે લગતું હોય છે, વેદમાગણું કર્યું પ્રક- પુરૂદિ દિ દેને, તે સવેદીસે ન જાય, વદ નવમાં ગુણકાણ @ હેય પગ કપાયમાગણી કરાય ચાર. ધ અદ દેને, તે સક- પાય મેલે ન જાય. ર નવમાં ગુણકણ ગણું હોય જ્ઞાનમા- હું ૮ મતિજ્ઞાન દ ને પોચાન પ મતિ અજ્ઞાન ૧ સૂત અજ્ઞાન ૨ વિભાન : એવું ક ને માંહેથી કેવલજ્ઞાનની માગણએ મેસે જય હ ! સંયમમાણ સાત પ્રક—સાયિક આદિ દેને પાંચ ચાત્ર ૫ દેશવિરતિ ૧. સર્વવિરતિ હ એ સાતમાંથી ચળાખ્યાત સંયમની મા- હાએ જય દાનમાગ ચાર પ્રકારે ચક્ષુદર્શન =ાદિ દેને તે માંહેથી દેવલ દર્શન માર્ગારે જય ૯ લેશ્યામાહા જ પ્રકારે–તે સલેય ન જાય. લેહ્યા છે તેના ગુણદાણા ૬ ની ૨ કપોત ૩ તેર કતિ , તેજસ : પદ્મ વેશ્યા ” ! ૬૦ ( ભવ્યમાગણા બે પ્રકારે–વિ ૧ અને અલવિ ૨ તેમાંથી ભવ નો જય ૧૬ / સમૃત્વ માગણ છ મિત્ર ૬ સારવાદન ૨ મિડ ઉપર : પરમ પ પ્તિ ૬ એ માંથી કિસહિતી . તે જાય દર તે સંડિમાણા . સતિ અને 3 . એ સવા સંજ્ઞીહ રે જય છે : આહારક માર્ગ . = ૧ હરી બે દિ કરી ના જ છે ના માણસથી દર મા ફેર કા બન સહાય કે ન જાય ! એ સંત પદ પ્રરૂપણ ધમ- હાર ૬. જે દ્રવ્ય પ્રમાણહાર હિન્ડ ઇદ ના છે. . બીજે હાર = દેત્ર પ્રમાણદાર દેરી હિના દર ૨૯ = = . . જે માટે એક સિદ્ધિને જન્મ વગરના એક ૮ ને ર .. ને હપ્ત કરી .

·(૧૪) નરસિક. ૪ (૨૬) || - - - ખ્યાતા ભેદ છે તે માટે. એ ત્રીજે દ્વાર છે ૩ ચેાથે સ્પર્શનાકાર સિદ્ધના અને અગાહના ક્ષેથી ફરસના કાંઈ અધિક છે, જેમ એક પર માણનું એક પ્રદેશ પવગાહના ક્ષેત્ર અને સાત પ્રદેશની ફરસના એક છે ને આકાશ પ્રદેશ પ્રમાણ અવગાહી રહ્યો છે તે ૧ એક તેવી છેલા ૧ એક ઉપલે રે ચાર દિશાનાં ચાર એ સાત એ છે હાર જ પાંગામે કાલદ્વાર તેના ચાર ભાગા-ગાદિસાંત ૧ સાદિ અના અનાદિત 3 અનાદિ અન્સ = તે ખેથી એક દ્ધિ આપી સાદ નન + "ી માંગે છે, જે કાળે રિદિવસે તે છે સાદ અને ફી નિતાથી આનું નથી માટે અનન્ત, અને બેગ કિઆથી ને ? - બપી અને એના પણ નથી, છ કલા ગા ભાંગે શાળ પર અને એ પણ હાર છઠ અંતરકાર, બિના * * નથી, એ સિદ્ધાળી ગલી ગામે આજે ફરી મિક મા કામ માં - માય છે બિન - ના, ઇડેકાર છે ૬ it સાવા ભાર ન બિના ૧૧ છે મારી જીવન gogoditi ali iv, છે તે ના કર વાન ગણ ભra " જ છે ” h] te is . *J"] * ] .^ });}} . )”;- Bal :) r , '); } . . . : - 9 » Bll 's l} }rn whi bp 'Now ,, } . છે, 'hole ha ple • •n yી છે . . . . . . . ” 'ક 1 }* * 1. • - • - • • • - ભ ભઇ વાર ન- માવજ કેમ, તે નિશાદની વાન માત્ર કહે છે : - - - - - - - મા ન મરે - , , , , , , , ભાદાર છે કે હું અને માન - ક છે : ૧ ટ ૧ એમ એ ભ છે, - બાવની માતા બને , ભલભ ભાવના થી " . . / ખ ડ ઈન્ડ ', દે , ' ' . . મજા છે ? --- * ' છે ';* * * - -3. + :

·॥ श्री गृ० भा० प्रा० नवतरयविचारः ॥ (પ) તર કરનો, 3 બાજે ઉપકામ સમિતિ ઉપક્ષમ છે. તે ઉપશમ લાવને પહેલે જે ૧ બીજે ઉપશમ ચરિત્ર તે મોહનીય કર્મની કવીસ પતિ ઉપમાવાથી હોય હવે ક્ષાયિક ભાવના નવ ભેદ પાંચ રોને ૫, ત્રણ અજ્ઞાન ૩, ચાર દર્શન : એ બાર ઉપયોગમાંકિયી કેવલ જનને ૧ કેવલદરન ર તથા દાન ૧ લાભ ? બાગ ; ઉપભોગ : વિર્ય એ પાચ લખિ એવં સાત, ક્ષાયિક સમક્તિ તે ચાર અનંતાનુબંધિયાને કડનીય છે સાત પ્રકૃતિ ખપાવ્યાથી હેય, એવું આક. અને હાયિક રાત્રિ હિનય કર્મની એકવીસ પ્રકૃતિ ખપાવ્યાથી જ હેય હાં હવે મિ- પ્રભાવ તે લોપામ તેહના અઢાર ભેદ 1 કેવલજ્ઞાન ૧ લદર્શન ૨ એ બે વિના બાકી દશ ઉપગ ૬૦ દાનાદિ કષિ પાંચ ૫ એવો પર, હાપામ સમક્ત, એવું સેવ. દેશવિરતિ ૧૦ સર્વવિરતિ ૧૮ એવે સ્ટાર હવે દયિક ભાવના એકવીસ ભેદ કહે છે કે જ્ઞાનપણે ૬ સિહત્વપણું , અસંયમપણું ૧. લે , કાચ ૪ ગતિ ચાર : વેદ ૩ મિત્રમેહનીય ૧ એવું એકવીશ. હવે પા- રિણામિકભાવના ત્રણ ભેદ ભવપણું ૬ ભવ્યપણું ૨ - પ ા એવં પાંચ બલ ભાવના જંતર ભાર પન થયા. હવે મૂલ ભાવ પચના સક્રિપાતીયા ભાંગા ઇવીસ થાય, ત્રિશ્નયોગી ૧૦. ચતુર્સથી પાંચ ૫ પંચોની ૬. તિહાં ફિક્સગ દશ - તારે છે, ઉપરામ ને લાયક ૬ ઉપશમ અને મિત્ર ૨. ઉપરામ અને દયિક = ઉપાસને પરિમિક ૪ લાયિકને મિશ્ર ૫. ફાયિકને રદ- વિક ૬ લાયકને પરિણામિક ઇમિકને ઔયિક 2 મિને પરિણામિક - ઓયિકને પારિજામિક ૮ ૯ ત્રિકસંગી શ તે તારે છે, ઉપ- સમયિકને મિશ્ર ૬ ઉપમાયિકને કાદયિક , ઉપરમજ્ઞાકિને પરિ. હાસિક ૩. ઉપરામમિકને દકિ ૪ ઉપમમિક્રને પરિણામિક ૫, ઉપ- અમ દાયકને પારિષ્ણમિક સાહિત્રિને ઓફ ક કિમિ ને - રિમિક ૮ ફાયિક રોકિને રિમિક ૯ મિ દકિને કિ હવે ચતુરંગી પાંચઉપસમરિક સિકને એરિક ઉપમા સિને પરિણામિક ઉપમાકિ ને રિમિક ૩ ઉપરામિક કોયિકને પરિણસિક ૪ કિમિ દપિકને પરિણ- મિક 5. હવે પચસગી વક, ઉમિક મિદ દકિન . મિક ૧ : એવં છવ્વીસ પડવી : ભરા ! તે માટે આ દિયોગી ૧૦- *..

·() | નવતરવપરિશિષ્ટ છે. દ (૬) / mierne ભાંગા અસંભવી છે, અને છ ભાંગી સંભવી છે, તેમના પત્તર ભાંગા થાય તે કહે છે મિશ્ર ઔદાયિકને પરિણાંમિક, એ વીસમે ભાંગો ચાર ગંતિના જીવને હોય, મિતે પશમ ને કહીને તે પામભાવે ઇન્દ્રિયદિક ઔ દયિક ભાવે ગત્યાદિક, પરિણામિક ભાવે જીવપણે પરિણમી રહ્યા છે, એવું ચાર–સાયિક મિત્ર ઔદયિક અને પરિણામિક એ ચતુરંગી પચીસ ભાંગે ચારે ગતિના ક્ષાયિક સમકિતી ન હોય, સાયિક ભાવે ક્ષાયિક સમ- તિ, મિશ્ર તે ક્ષોપશમ ભાવે ઈન્દિાદિક, ઔદયિક ભાવે ગાદિક, પારિણી મિક ભાવે વપણું, એવં આઠ, ઉપશમમિત્ર ઔદયિકને પરિણામિક એ ચોવીસમો ચતુઃસગી ભાંગે. ચાર ગતિના ઉપશમ સતિવાળા જીવને હોય, ઉપશમભાવે ઉપશમસમકિત, મિથ તે સમભાવે દિશાદિક ઔદ થિક ભાવે ગત્યાદિક પરિણામિક ભાવે જીવ. એવું બાર, ક્ષાયિક ઔદયિકને પારિમિક એ ત્રિક સંયોગી, છવીસ લેખ ઓગણીસમો ભાંગે કેવલી ભગવાનને હોય. સાયિક ભાવ કેવલજ્ઞાનને કેવલ દશન ઓયિક ભાવે મનુષ્યની ગ.િ પરિણામિકભાવે જીવપણું. એવં તેર ઉપરા રકમ ઔદયિકને પરિણામિક એ પંચ સોગીયા, વીસમો ભાગે, થા ઉપશમ શ્રેણીએ ચઢયા, ક્ષાયિક સમકિતિને હોય. એવં ચઉદ ૧૪ સાયિને પારિ ણામિક એ કિક સંગીયો સાતમો ભાગ સિદ્ધ ભગવાનને હોય એવ પર ૧૫ . એ ભાવાર આઠમો છે ૮ હવે નવમે અલ્પાબડુત્વકાર કહે છે–સર્વથી થોડા નપુંસકલિંગ સિહ, ઘણામાં ઘણા મેલ જાય તે એક સમયમાં દશ સીઝે તે થકી સ્ત્રી લિંગ સિદ્ધ સંખ્યાન ગુણ અધિક, એક સમયમાં વીશ સીઝે, તે થકી પુરૂષલિંગસિદ્ધ સંખ્યાતગુણા અધિક એક સમયમાં એકસે ત્રણથી માંડીને એકસો આઠ લગણસીઝે ૧ : બે સમય લગણ સતાથી માંડીને એકસો એ સીઝે, પછી આંતરું પડે ૨ ત્રણ સમયે લગણ નિરંતર પંચાશીથી માંડીને છજુ લગણ સીઝ, ૩, ચાર સમય લગણ નિરંતર ત્રિદુરથી માંડીને ચોરાશી લંગણે સીએ ૪, પાંચ સમય લગણ નિરંતર એકસઠથી માંડીને નિતર લગણ સીઝે ૫ છ સમય લગણ નિરંતર ઓગણપચાસથી માંડીને સાઠ લગણ ગીઝ , સાત સમય લગણ નિરંતર તેત્રીસથી માંડીને અડતાળીશ લગણ રાખે છે આઠ સમય લગણ નિરંતર એકથી માંડીને બત્રીશ લગા રીઝે ૮, એ નવ કારેકરીને મોક્ષતત્ત્વ કહ્યો એટલે-નવતત્વ પૂર્ણ થયા. મોક્ષતવિચાર સંપૂર્ણ પણ ·ઓ મ નવ વિવાદ છે (૭) ૫ નવતઘલવિચાર છે એ નવતત્વ છે તેને સમ્યકવી કરો, ન જાણે અને ભાવે કરને છે. તો સમ્યવી કદી થવા સર્વ તીર્થંકરના ભાખ્યા જે વચન તે વન ના પ્રકાર છે નહી, એટલે હજ નહી, એવી દિ જેના મનને વિરે છે તેનું સમરિત નિકાલ કરી છે, તે સમકિ- નના બે પ્રકર. એક = પ્રતિપતિ તે આવ્યો રાય જ નહી તે માયકને કરી, તે કિ કવાલા ત્રણ તથા ચાર ભવમાં મોક્ષે જાય. તથા બીજે પ્રતિતિ સમતિ તે આવ્યો જાય, તે પિશામ તથા ક્ષપશ મને કહીએ, તે ઉપામ તથા પશમ એક તમું માત્ર જેણે ફરહ્યું રાક તે જીવ ઘણું ઘણે સંસાર તો અર્ધપગલપરાવર્ત સંસાર ભમે. જન્યથી તેજ ભ સકે. હવે પુદગલપરાવર્સ ઓળખાવવા માટે પ્રથમ છે પોપમની વિગત કહે છે. તે અને પરમાણું ત્રસ રેણુ થાય છે તે પાઠ સરેએ એક રઘરેણું થાય ૨ પાઠ રથએ ક વલા થાય ૩ ! આઠ વાલા એક લીખ થાય : આઠ લીખે એક યૂકા થાય છે, આઠ જૂ એક જવ થાય છે કે આ હવે એક ઉત્સધાંગુલ થાય છે બે ઉત્સાંગુલે વીર ભગવાનને એક આત્માં ગુલ થાય, ચારસો ઉત્સાંગલે એક પ્રમાણગુલ થાય, તે પ્રમાણમુલ કરી પૃથ્વી ૧ પર્વત ૨ દેવતાના વિમાન પ્રમુખ મા- પ અથવા ઇ ઉઘાંગુલે એક પા હાથે થાય, બે પા હાથે અધ હાથ ચાય બે અધ હાથે એક હા, ચાર હાથે એક ધનુષ્ય, બે હજાર ધનુષ્ય એક ગાઉ, ચાર ગાઉએ એક યોજન થાય. એવા એક જન ઉડે ખે પહેલો એક પાલો કલ્પીયે, તે બાલા મધ્યે ક્રૂ ઉત્તરકુર ક્ષેત્રનાં સાત દીનનાં ઉપજેલાં યુગલીયાના માથાનો એક એક કેશ તેહના સાતવાર આ આઠ ખંડ કરીયે, એકવાર આડ, બીજીવારના સહ ૬૪, ત્રીજીવાર પાંચસે ને બાર પર, જેવીવાર ચારહારને ઇનું ૪૯. પાંચમી વાર બત્રીસ હજાર સાતસેન અડસઠ ૩ર૭૬૮. છડી વાર બે લાખ બાસહારે એને ચુમાલીશ ૨૬૨૧૪. સની વાર વીસ લાખ સત્તાણુહજાર એસબાવન પર એક કરતા એટલા ખડ કરીયે, પછી પાસ ભરીયે, ઉપર આવતાંની અદ્ધિ ચાલે તો ડગે નહી પણ +1 દીએ, પછી તે મથી R ·(૧૮) જે નવતરાપરિશિg. નં. ૮ (૨૬ ) સમયે સમયે એક ખંડ કાઢીયે. તે હાલ ખાલી થાય તેવારે એક બાદર ઉદ્ધાર પોપમ થાય. તે ખ્યાત સમયને કામ નાવે, સુક્ષ્મ પલ્યોપમની એલખાણ માટે છે. તે પાવા મળે જે ખંડ છે તે એકના અસંખ્યાતા કપી પર્યાપ્ત બાર પૃથ્વીકાયા ઇવના શરીર જેવા. પછી સમયે સમયે એ ખંડ કાદાગે તે પાલે ખાલી થાય તેવારે એક સૂક્ષ્મ ઉદ્ધાર પક્ષેપમ થશે. તે અખંડતા કડીવરસન, તે દશ ડિકોડી પોપમે એક ઉદ્ધાર સાગ- રામ થાય તેવા અને ઉધાર રાગમના જેટલા સમય છે. એટલા દીપ ના સમુદ્ર , 1 ના વિ : ભા ને ભાલે તે માં મા ૧ અંદર કે . બની છે. તે એક બાર અતા પોપમ થાય. ન ખાવાના ફાડીને, તે પણ કામનો ન યુગલીયા કરો ભવ જે ભાલા ( એક રન બનાવ્યાતા કી ને સે વરસે કો ખડ કાડતાં બાલ ખાલી . તયારે એક સુક્ષ્મ મા પોપમ થાય. તે અસંખ્યાતી કોડી વર કે દશ ટાંકી ૫ મે એક અદ્ધા સાગરોપમ છે. ગામ નવા પાપ કરીને કમંજિનિ ૧ કાબિતિ - અ. નિ : 9 ક. પ્રમુખ Ali નારીનું ફળ I liga logice piesele looks pole? 1D ir guld iladu 18 r18 !n]}ille !), lelrlle helisih 130cc balce in Blice Poleh lelle • E1 yell, P. 19 :) m live . - 1 15 ફરજ જે જલાને આકાશ છે - ગણે છે કે એક દશ ' khel ko 10c : '': ' --"-lic like 'c : 'દ- Ir. 495. 1. inilleki ljezinficiale Banjica ljude dades de vida ki ko jy jy), * --> c - 'l- Pinta how who l)"') oછે.r : 'મને મદદ : ક whછે , . !); ? + ૬e - જ, બે દશકા દશ પાપ મક ર બ બ મામ એ જ , તે કરી લે છે ઈમ નાદિક છે કે ના બ ] કે, છે !: - " " અને "જા બે કદમ ક bhi” “મને .-- 4 * * * - - - - - E-. - - - - - - ·૧ - ॥ श्री गू० भा० मा० नवतत्व विचारः ।। ( ) આકરા પ્રા અતિસૂક્ષ્મ છે, માટે અફરસ્યા રહ્યા છે, હવે પગલપર વ બતાવે છે. અંદારિક ૧ ક્રિય ર આહારક ૩ તેજસ ૪ ભાષા પ શ્વાસોશ્વાસ ૬ મન ૭ કર્મણ ૮ એ આઠ વર્ગ- માંતિથી રહાર–વર્ગણ વર્જીને બાકી સાત વર્ગણાપણે ચઉદરાલેશ્ના સર્વ પુલ પરમાણુ જેટલે કે એક જીવ પરિણમાંથી મુકે તેટલે કાળે એક બાદર દ્રવ્ય પુદગલપરાવર્ત થાય. તેહિ જ ચઉદરના પુલ પરમાણમાં એક જીવ પદારિાદિક સાતવર્ગણામાંતિથી હરા' એક વર્ગણ પણ પરિણાવી જેટલે કે મકે, તેટલે કે એક સુક્ષ્મ વ્ય પુદગલ- પરાવ થાય છે નવા ચહદ કલાકના અસંખ્યાના કેરા છે. તે સર્વ પ્રદેશ માણે કરોને એક જીવ જેટલે કે રાધા પછી જેમ તેમ કરો. તેટલે કલ એક બાદરલેત્ર પુલ પરાવર્ત થાય તથા રજ લેના અસંખ્યાતા પ્રદેશ છે તે બે પર્વતને મણે આઠ રૂચક પ્રદેશ નેતનાકારે છે. તિતાથી માંડીને પ્રથમ મરણ કર. તે વાર પછી દળી દેટલેક કલે તેને ગમે બીજે કે અરે, વળી કેટલે, કાલે તેહને તે ત્રીજે પ્રદેશે મરે મા- વેડે અહિદ રજના સર્વ પ્રદેરી એક ઇવ ટલે કાલે મરણ કરીને ફરી તેટલે કાલે એક સૂક્ષ્મ ક્ષેત્ર પુદગલ પરાવર્ત થાય છે ? " તથા દક્ષિણ એપિણ બે મળીને કા કાપડી ગામ પાક કલચર થાય. ન ધ ડાંડી સાગરોપમના કેટલા સમય , તેટલા સર્વ માથા મિનિમ મરણ કરીને એક જવ જેટલું કરે કરે, તે લે છે એક બાદરકાલ પુદગલ પરાવર્ત થાય. અને વારેક દવ પિ પ્રથમ મ મ ત્યાર પછી વળી દરેક લે નેન ને જે તેમને કેટલેક કલે વળી તેને ક ત્રાંજે સમય મ. મિડ કમાન. સ સમય મર કરીને કે ઇવ જેટલે કોલ કરી ન કરે તે કાલે રક અશ્મકાલ પુદગલ પાવત્ત થાય છે ? ન તેના ખ્યાતઃ ત્રવાડ છે : ના ન કર, તે કાર પ્રહ છે તેટલાક ન. અનઃ જન્મ દિયા જય તથા સર્વ રાજ . . - - - - કાયસ્થતિ છે કે કોઇ ન પડ સંયમ ના વનક સ્થાનક. : : મકરન ... :-- ક તર ક અ બાહકાર \ \ \ ·-- (૬૦) નવતરવિિાદ. નં. ૪ (૨૬) # તેહિજ સબંધના અધ્યવસાય સ્થાનક કે ફરસે તેની વિગત, વારેક જીવ રસબંધને પ્રથમ અયવસાય રથાનકે વર્તતે મરે, વળી કેટલેક લે તેને લગતે બીજે રસબંધને અધ્યવસાય રથાનો વિરતિ મરે, વલી કેટલેક કાલે તેને લગતે ત્રીજો અધ્યવસાય સ્થાનકે વતિ મરે, દમ એક જીવ રસબંધના. સર્વ અવ્યવસાય સ્થાનો પડાવ મણે કરીને એટલે કાલે સઘળા રસ- બંધ કરસી છે, તેટલે કાલ એક સૂક્ષ્મભાવ પુદ્ગલ પરાવ થાય જા એ ચાર પ્રકારે મુદ્દગલપરાવર્ત માંહેથી અર્ધ ક્ષેત્ર પુગલ પરાવર્ત સમ- ક્તિથી પડ્યા જીવ ભમે, પછી સિદ્ધિ વિરે, તે સિદ્ધના પન્નર ૧૫ ભેદ, જિનસિદ્ધ ૧ અજિનસિદ્ધ તીર્થસિદ્ધ 2 અતીર્થસિદ્ધ ગૃહસ્થલિંગ સિદ્ધ ૫ અન્યલિગ સિદ્ધ ૬ વિલિંગસિદ્ધ છ સ્ત્રીલિંગ સિંદ્ધ ૮ પુલિંગસિદ્ધ ૯ નપુંસકલિંગસિધ્ધ ૧૦ પ્રત્યેક બુધ્ધસિધ ૧૧ સ્વયંબુધસિધ્ધ ૧૨ બુધ- ધિતસિધ ૧૨ એસિંધુ ૧૪ અને સિધ્ધ ૧૫ છે છે નવતત્વ બાલાવબોધઃ સંપૂર્ણ દુ: €€ રે, ॥श्रीचिरन्तनमुनिवर्यप्रणीतः प्राचीनः नव त्वविचारः समाप्तः॥ હક દુઃ@@ gledallallllllllllllll::lcecllcollecodello ॥ श्रीभाग्यविजय-श्रीविवेकविजय-श्रीज्ञानसार श्रीचिरन्तनमुनिवर्यसन्दब्धं गूर्जरभाषामय // નવતરવવત્ત / ॥ नवतत्त्वसाहित्यसंग्रहस्य चतुर्यो विभागः રાત રિશિષ્ટ ૧.૦ ૪, ૪. ઢ. (૨૩-૨૪-૫-૧૬) 00000000000000000000000000000Ò000000000008 00000000000000000 llllllllllllll

·No text on this page.