·21626
L
LECTIO
Ar V
SANIITA
* Try" iY
TIE SÁMA VEDA.
TROM MSS PREPARED FOR THE PRESS
BY THE
REV. J. STEVINSON,
AND
PRINTFD UNDER TIIT SUPIRVISION OF
II. IT WILSOX, MA FRS
DUTEN PROFF seun op sivSCRIT IN THE LYIVERSITY OF OXFORI
LONDON
PRINTED FOR THE SOCIETY FOR TIIE PUBLICATION
OF ORIENTAL TETT
SOLID
TAVE IN ADDEVA 8, LHA DE HALL STREET
BYCIU

·LONDON RICHARD WATTS, CROWN COURT, TEMPLE BAR

·HAYAN
LIBRARY
VIDYA
ARATI
SN
PREFACE.
The Text of the Sama Vedn, which is not offered to
Sanskrit Scholars, lias been printed from a Manuscript
supplied by the Rev. Mn. STEVENSON of Bombay In his
absence from Lurope, it has devolved upon me to conduct
the work through the Press, on behalf of the Society for
Printing Oriental Texts, at wliose expense, and by whose
desire, it is published.
Of the Manuscripts collated for the preparation of the
copy sent to England Mr Stevenson has given an account
in the Preface to his Translation of the Text Some
further particulars are here requisite, for the appreciation
of the different readings which are specified in the pages
following thic Text tlicy are derived principally from
Notes prefixed by Mr. Stevenson to his Manuscript copy
of the Second Part of the Sanhita
Thc Manuscript designated A has been the principal
authority followed
where deemed faulty, the passages
have been corrected, but the original reading has been
given in the Notes. The changes have been made on the
authority of the Manuscripts B and C

·ii PREFACE. Of these, Manuscript B is a second copy of the Sanhita ; and Manuscript C a Pada, or copy, with the words separated. This bas been referred to by Mr. Stevenson only when the two copies of the Sanlitá varied. There mere many blanks in Mr. Stevenson's copy. Manuscript D is a copy of the Bháshya; and contains various readings, which have been cited in many instances by Mr. Stevenson, to shevy that they are recognised by original authorities. When not otherwise specified, it is to be understood th the several copies agree in the reading Having undertaken only to correct the Press, not to collate the Text, I have not held it incumbent upon me to add to the varioơs readings which Mr. Stevenson has given from other Manuscripts. I have however, as I proceeded, compared his copy with three Manuscripts in the Library of the East-India Company. The oldest and most accurate of these has, in general, confirmed the Text received from Bombay: the other two ofler some discrepancies, but they are merely verbal, and, for the most part, errors of transcription. One of the three is the Pada of the Text; and from this I have derived the means of making one alteration in the form of tle work, which I thought would be acceptable to all who might wish to study the original. The Manuscript sent home by Mr. Stevenson is written in tlie usual method of Sanskrit Manuscripts; and lias tlie + ·BHARA YHD SN ........ PREFACE LIBR RY. Words arranged continuously, without any separation difficulties of the language of thio Vedas do not need to be aggravated by the perplexity which this style of writing involcs, especially when the words are obsolete or unusual, and their dissection is unarded by previous famılıırıty with them in their unconnected state This has been felt by natre Sanskrit scholars, and hence have arisen the Padas, or copies of the Sanhitis of the different Vedas, in winch the connection of concurrent words is broken down, and each word is placed within lines or brackets in its crude or uncompounded and unattached form Half the difficulty of the Text is at once removed by this expedient, and I have thought that a similar assistance would not be unthankfully received by the Luropean Scholar I have therefore followed the Pada so far as to sepirate the words upon the principle that seems to be least objectionabic--that of dividing them from the words or passages which follow, when it can be done without any offensive violation of the 1214s of Sandhu or cuphonic combination It is ncedless to observe, that this is very often quute practicable, and thit it is always convenient to the reader The adoption of this modification has occasioned me very considerablc trouble, but if it has furnished that facility to the understanding of the Text which may be expected to result from it, I shall not regret my labour Another modification winch i liue adopted is also likely to be of usc, although not to the same extent The ·iv PREPACE. original Manuscript, like Manuscripts in general, places tle stanzas consecutively, without any distinction of lines. I have thought it more consistent with typographic distinctness to print them in the manner practised with regard to European verse, and to appropriate to a definite division of the metre a separate line of the printed page. The alteration is of no great moment; but it may facilitate perusal, and it certainly improves the appearance of the book. A somewhat different denomination of the divisions of the second portion of the Sanhita will be found to prevail between Mr. Stevenson's translation and the printed Text of the original. He has divided the former into twentytwo Adhyáyas. His own Manuscript of the original, however, terms the portions Prapáthakas, in this as well as in the first section; and as this is confirmed by the copies I have consulted, I have retained this denomination, distin. guishing the tiro portions as First and Second Adliyayas, of wbich the first contains six and the second cleven Prapáthakas. In the Second Book, cach Prapáthaka is subdivided into two halves; and they will be found to correspond, in successive order, with the Adhyáyas of the printed translation. The Manuscript sent to England bad, as is usual with copies of the Sama Veda, the figures (, 2, 3) inserted above the lines, to mark the manner in which the syllables should be chaunted. It has not been thouglit necessary ·TIDYA 3MTMAS 891 PREFACE 23 R RY to retain these in the printed work, as they do not contra bute to elucidate the meaning, and are therefore of no use to European readers, wlnlst their insertion would love been typograplucally inconvenient The Nianuscript from which the Text has been printed 15, in general, very correct, particularly the first Part In the Second, an equal degree of carc l12s not been observed, and in the concluding pages, especially, a number of errors occur These liave been corrected, and some peculiarities of transcription, not warranted by goud practice, and varying from that followed in the first portion, have been altered conformably to more general usage and to the preservation of consistency Mr Stevenson having returned to England before this Volume liud finally issued from the Press, has revised the copy, and supplied a list of the Crraia I WILSON Jmwary l< 1513 ·BHAVAN गिरं, 70, पसि 81, ARY. CORRIGIDIM ADDENDA SN Lage line Page 1, 3,for पिश्वस्यायते read पियस्पालपते: 55, line 20,for vपताधि 9. म्यू एयु, and so, 56, 13, गिर्वणः probably, wherever the prticle Tv 15, यति पंधति leogthened, as p 2,7 11, and p 5 / 5 57, 17, गिः 2 31, at top, for 1970 read प्रपाठक 59, 6, न्यस्मि न्यस्मिन् , and 1, last line, add qe After E 80 generally convert the into the nusal of the succeeding consonant 5, line 4, for ofte read of the when required by the rules of Sın hı 6, 12, गैलने ऐळते 63, line 13, for पृणिमहे read पृणीमहे 8 5, पाजयत यानयंतः 66, 22, भूर 11, 6, 10, सदीय सदीय 3, याम माभ 72, 8, गसि 17, 2, मुकतु मुमत 75, last ine, पयो पभो 10, पुरुहूत 77, line 9, स्य३ वग 19, 2, पिन्हुतं पिहले 18 १० १८ [MS A has पिहुत ] 8 पृषकृते प्रद्यकृते line 3, for 931 96, at top, छतोग छन्दोग 3, पात्र पान्ये 102, line 8, हुनो हतो 5, मर्यदुर्या सयां 101, last liue, नू नृन् 1, सहसे. [MS A has नृह ] 28, 17, मुक्त मुके 115, last hne for धन्या 1 ead 29, 1, पाय 116, line 16 भाणा प्राणा 3, G, पुरुहतर 123, 19, हुने हृतं पुरुहुत पुरुहूत 129, 3 धम पैम 14, पिप्कुभि पिकभि 132 10, स्तभाम स्तभार्य 33, पृष्टी 131, 16 भषा भय 36, 14, अप्सरा অন্যে 7, रूगेजिप स्रोजिय 37, 3, समयसि मायथ्यसि १ पायर सादरपर 150, 9 पयोपयर पयोषय 19, पिदधानाय पिदयानीय 155, 19, वृत्रह पृबहा 21, पुभासो पुरासो 156, 21 यिपत्र पिप्रव 12, नृभियत नृभिर्पत 11, भृगुवधुधि 49, 5 सनिपोदत सानिमीदत 167, 17 दैदिष्ट देदिष्ट 52, 11, जमदमिना जमदग्निना || 169, 5, Das1001 D51012 53, 12, पाट साई 21, Dastr4 De 155 6, शत शर्त नृमण 7, गृणाति गृभ्णाति 22, शमिमता धमिमतर read ऍक्ता 23, 21, 21, सहसे 147, 119, 40, 163, भृगुय जुधि 170, तृमणा 51, 55, Dr ·CORRIGENDA ET ADDENDA. Page ... ... .... ... ... .. 22, ... .. Page 171, line 1, for कदामृतं read कदामृतं. 177, line 23, after D. has 9 add for 9. 25, for D. has fet read hopei. 172, 13, धर्मत घुमंत. 178, 1, read D. has fort and 777. 173, 12, जन्मने जन्मने. 3, D. has पातवे and भादनः. N.B. As it was fuund inrop Tenient to retain in the D. has Feod yf... Text the numerals ased for reference in the MS of the Second Adisága, some of the Vanons Readings are too 13, for इयेना read श्येना. brief for the printed references to muk out their application When the first or last consonant does not soffici. 20, read B. has मातरो for धोतयो. ently show to what the reading refers when it is not last line for इश्याम read ईक्ष्याम; and the change of one word for another nearly as pobyMORYof the second person for the thiril, and rice tersaafter रयिम् , add for पानिन् . merely of the rowels attached to the single consonant green-edditonal words are bere inserted, to make the 179, line 1, add, as the concluding word. reference distinct. 13, after D. has #. add for 37. Bpride the additional Reading marked as contained in MS D., it is to be understood ibat it always acknow- 15, after add, as the last syllable." ledger also the readmg of the Text, unless otherwise 17, read B. has for specified 173, line 18, for sit read जन्नो. A. has for 4. 20, after A. has 5, add for : 29, D. has cut for 7). after as ia A. adil "and," 180, 10, B. has fe for a 26, after D las *, and 71; add 13, D. has : as the last word. 21, fe: for ffu: 3, after B. has 9, 26, D has for it. 5, for मोणे read द्रोणे 1.4.-D. has for a 12, . . A has J, read B. and C. 27, for मनिमनि read जनिमाने. have सनू for अनु 181, 2, read A. has fu for for. 26, after and add as the last D has 7. as well as 7, syllable of परोणम after दया. 1, read B has a 17, read A has for 6, A. has मृनाते 21, ... A. has for sf. B. has Trey before af. 25, A. has 7741 for 4741. B. has for Th. 23, . . B. has पिश for पृन. 29, after B. has an add for m. 21, .... B. has अस्मिन् for wrने 176, D. has# add for #. 183, 11, B. has ofrt for ft. महोमहत add after प्रोक, 20, for Ver. 8. 1.3. &c., read 177, 12, B. has #add for 9. Ver. 8 1.1. A luas y for ft. 13, for D. has fato read D..... last line read A has g for has विधणे. 181, line 1, for Ver. 3. 1.3 read Ver.3. 2. 20, for 1. 1 D. has alla read 1.5. 9, read A, base for y. D. has समीप & समु. after यूज. add for 3, .... 175, . .. .... 10, 182, 13, ... 30, . . ... .

·श्री
सामवेदस्य
संहिता

·अथसामपूर्वकमारंभः ॥ ओम् ॥ अंग्नआयाहि वीतये गुणानोहय्यदातये।निहोताससि वर्हिपि॥१॥ वमग्ने यज्ञाना होता विश्वेषा हितः। देवेभिमानुपेजने॥२॥ अग्निं दूतं वृणीमहे होतारं विश्ववेदसं । अस्य यज्ञस्य सुक्रतुं॥३॥ अग्निवाणि जंघनविणस्युर्विपन्यया। समिद्धः शुक्र आहुतः॥४॥ प्रेष्ठं वो अतिथि५ स्तुपे मित्रमिव प्रियं । अग्नेस्थन्न वेद्यं ॥५॥ त्वनो अग्ने महोभिः पाहि विश्वस्यारातेः। उत धिपो मर्त्यस्य॥६॥ एयूपु प्रवाणि ते ग्न इत्थेतरा गिरः। एभिर्वास इंदुभिः ॥७॥ आ तेवसोमनोयमत्परमाच्चित्सधस्थात् अग्ने त्वां कामये गिरा वामग्ने पुष्करादथ्यथर्वा निरमंथत । मूर्भो विश्वस्य वायतः ।।९।। अग्ने विवस्वदाभरास्मभ्यमूतये महे । देवो यसि नो दृशे ॥१०॥ स्व.९ उ. ना.धा. ३७। वे॥ दशति॥१॥ नमस्ते अग्न ओजसे गृणंति देव कृष्टयः। अमेरमिचमर्दय ॥१॥ दूतं वो विश्ववेदसं हव्यवाहममय । यजिष्ठमंजसे गिरा ॥२॥ उपत्वाजामयो गिरो देदिशतीहविष्कृतः। वायोरतीके अस्थिरन॥३॥ उपत्याग्ने दिवे दिवे दोपावस्तर्धिया वयं नमोभरंत एमसि॥४॥ जराबोधतविविढि विशे विशे यज्ञियाय। स्तोम५ रुद्राय दृशीकं ॥५॥ R ·सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः प्रतित्यं चारुमध्वरं गोपीथाय प्रहूयसे। मरुन्दिरग्न आगहि ॥६॥ अश्वनचा वारवंतं वंदध्या अग्निन्नमोभिः। समाजतमध्वराणां ॥७॥ और्वभृगुवच्छुचिमनवानवदाहुवे। अग्नि५ समुद्रवाससं॥६॥ अग्निमिंधानोमनसाधिय५ सचेतमयः अग्निमिंधे विवस्वभिः॥९॥ आदित्यनस्यरेतसोज्योतिः पश्यति वासरं। परोयदिध्यते दिवि॥१०॥ स्वरितं वा उ.२॥धा.५२ । खा॥ दशति॥२॥ अग्निं वो वृधंतमध्वराणां पुरुतमं । अधा नष्टे सहस्वते ॥१॥ अग्निस्तिग्मेन शोचिषायश्सविश्वंन्यविणं अग्नि!वसतेरयिं॥॥ अग्ने मुडमहा५ अस्यय आ देवयु जनं। इयेथ वहिरासदं ॥३॥ अग्ने रक्षाणो अहसः प्रति स्म देवरिषतः। तपिष्ठरजरो दह॥४॥ अग्ने युवा हि ये तवाश्वासो देव साधवः। अरं वहत्याशवः॥५॥ नित्वा नक्ष्य विश्पते धुमंतं धीमहे वयं । सुवीरमग्न आहुत॥६॥ अग्निदिवाककुत्पतिः पृथिव्या अयोअपार रेतासिजिन्वति॥७॥ इममूषु त्वमस्माक५ सनिं गायबनव्याश्सम्।अग्ने देवेषु प्रवोचः॥ तं त्वा गोपवनो गिराजनिष्ठदग्ने अंगिरः। स पावक श्रुधी हवं ॥९॥ परि वाजपतिः कविरग्नि हव्यान्यक्रमीत्। दधद्रनानि दाशुपे॥१०॥ उटुत्यं जातवेदसं देवं वहंति केतवः। दृशे विश्वाय सूर्य ॥११॥ कविमग्निमुपस्तुहि सत्यधर्माणमध्वरे। देवममीव चातनं ॥१२॥ शन्नो देवीरभिष्टये शन्नोभवंतु पीतये। शंयोरभिसवंतु नः ॥१३॥ कस्य नूनं परणिसिधियो जिन्वसिसत्पते।गोपाता यस्यते गिरः ॥१४॥ स्व.९। उ.२॥धा-५७। थे॥ दशति ॥३॥ .

·प्रथमः प्रपाथका यज्ञायज्ञा वो अग्नये गिरागिराच दक्षसे। प्रप्रवयममृतं जातवेदसं प्रियं मिवंन शसिषं ॥१॥ पाहि नो अग्न एकया पायुश्त द्वितीयया। पाहि गीर्भिस्तिसृभिरू पते पाहि चतसृभिर्वसो॥२॥ वृहद्भिरने अर्चिभिः शुक्रेण देव शोचिपा। भरद्वाजे समिधानो यविध्य रेवत्यावक दीदिहि ॥३॥ वे अग्ने स्वाहुत प्रियासः संतु सूरयः । यंतारो ये मधवानो जनानामूर्वं दयंत गोनां॥४॥ अग्ने जरितविश्पतिस्तयानो देव रक्षसः। अपोषिवान गृहपते महा५ असि दिवस्पायुर्दुरोणयुः ॥५॥ अग्ने विवस्वदुषसचिव राधो अमर्त्य । आदाशुपे जातवेदो वहा त्वमद्या देवा५ उपर्बुधः ॥६॥ त्ववचित्र जत्या वसो राधा सि चोदय। अस्य रायस्त्वमग्ने रथीरसि विदा गाधं तुचे तु नः॥७॥ त्वमित्सप्रथा अस्य अग्ने चातीतः कविः। त्वां विप्रासः समिधान दीदिव आविवासंति वेधसः॥५॥ आ नो अग्ने वयोवृध रयिं पावक शंस्यं । रास्वाचन उपमाते पुरुस्मृह५ सुनीती सुयशस्तरं ॥ ९॥ यो विश्वा दयते वसु होता मंद्रो जनानां। मधोन पात्रा प्रथमान्यस्मै प्रस्तोमा यंत्वग्नये॥१०॥ स्व.९ उ.३था।३। दी॥ दशति॥४॥ n:

·४
सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः
एना वो अग्निन्नमसो|नपातमाहुवे।
प्रियं चेतिष्ठमरति५ स्वध्वरं विश्वस्य दूतममृतं ॥१॥
शेपे वनेषुमातृषुसंवा मास इंधते।
अतंद्रोहव्यं वहसि हविष्कृत आदिदेवेषुराजसि ॥२॥
अदर्शि मातुवित्तमो यस्मिन् वतान्यदधुः।
उपोपुजातमार्यस्य वर्द्धनमग्निन्नक्षतु नो गिरः ॥३॥
'अग्निरुक्थे पुरोहितो यावाणो बर्हिरण्यरे।
चा यामि मस्तो ब्रह्मणस्पते देवा अवोवरेण्यं ॥४॥
अग्निमिडिप्वावसेगाथाभिः शीरशोचिषं।
अग्नि५ राये पुरुमीढ श्रुतन्नरो ग्निः सुदीतये छर्दिः॥५॥
श्रुधि श्रुत्कर्ण वन्हिभिर्देवैरग्ने सयावभिः।
आसीदतु वर्हिषि मित्रो अर्यमा प्रातर्यावभिरध्वरे॥६॥
प्रदेवो दासोअग्निर्देव इंद्रोन मज्मना।
अनु मातरं पृथिवीं विवावृते तस्थौ नाकस्य शर्मणि ॥७॥
अधज्मो अध वा दिवो वृहतो रोचनादधि।
अया वर्धस्व तन्वा गिरा ममाजाता सुक्रतो पृण॥४॥
कायमानो वना त्वं यन्मातरजगन्नपः।
नतो अपने मम्मे निवर्तनं यहूरे सन्त्रिहा भुवः ॥९॥
नित्यामग्ने मनुदधे ज्योतिर्जनाय शश्वते।
दोदेथ कराख ऋतजात उक्षितो यन्नमस्यंति कृष्टयः॥१०॥
स्व.उ.६धा-७१ पा) दशति ॥५॥

·प्रथमः प्रपाथका
५
देवो वो द्रविणोदाः पूर्णी विवष्ट्वा सिचं।
उदा सिंचथ्यमुपवा पृणध्वमादिदो देव ओहते॥१॥
प्रेतु ब्रह्मणस्पतिः प्र देव्येतु सुनृता।
अछा वीरनय पक्तिंराधसं देवा यज्ञनयंतु नः॥२॥
ऊर्ध्व ऊपुण ऊतये तिष्ठा देवो न सविता।
ऊर्यो वाजस्य सनिता यदंजिभिर्वाधगिवियामहे ॥३॥
प्रयोरायेनिनीपति मर्ता यस्ते वसो दाशत्।
स वीरंधत्ते अग्न उक्थश५ सिनं त्मना सहस्रपोषिणं॥४॥
प्र वो यह पुरूणां विशान्देवयतीनां।
अग्नि५ सूक्तेभिर्वचोभि वृणीमहे य५ समिदन्य इन्धते॥५॥
अयमग्निः सुवीर्यस्येशेहि सोभगस्य।
राय ईशे स्वपत्यस्य गोमत ईशे वृचहथानां ॥६॥
त्वमग्ने गृहपतिस्त्व होता नो अध्वरे।
त्वं पोता विश्ववार प्रचेता यक्षि यासि चवाय॥७॥
सखायस्वा ववृमहे देवं मर्तास ऊतये।
आपान्नपात सुभग सुश्सस५ सुप्रतूर्तिमनेहसं ॥५॥
स्व.११। उधा-५७। खे॥ दशति॥६॥
आजुहोता हविषा मर्जयध्वनिहोतारं गृहपतिं दधिध्वं ।
इडस्पदे नमसा रातहव्यं सपर्यता यजतं पस्त्यानां ॥१॥
चित्र इच्छिशोस्तरुणस्य वक्षयो न यो मातरावन्येति धातये।
अनूधा यदजीजनदधाचिदाववक्षसद्यो महि दूत्यञ्चरन् ॥२॥

·t
सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः.
प्रातरग्निः पुरुप्रियो विशस्तवेतातिथिः।
विश्वे यस्मिन्नमर्त्य हव्यं मास इंधते॥५॥
यदाहिठं तदग्नये वृहदविभावसो।
महिषीवत्वयिस्त्वदाजा उदीरते॥६॥
विशो विशो वो अतिथिं वाजयतः पुरुप्रियं।
अग्निं वो टुर्य वचः स्तुपे शूपस्यमन्मभिः ॥७॥
वृहदयो हि भानवेचादेवायाग्नये।
यम्मिचन्नप्रशस्तये मर्तासो दधिरे युरः॥६॥
अगन्म वृवहंतमं ज्येष्ठमग्निमान।
यः स्म श्रुतवेनायें वृहदनीक इथ्यते ॥९॥
जातः परेणधर्मणायत्सवृद्भिः सहाभुवः।
पितायत्कश्यपस्याग्निः श्रद्धा माता मनुः कविः ॥१०॥.
स्व.१४। उ.धा.५१ थ॥ दशति ॥९॥
सोमराजानं वरुणमग्निमन्वारभामहे।
आदित्यविष्णु सूर्य ब्रह्माणं च वृहस्पतिं॥१॥
इत एत उदारुहन दिवः पृष्ठान्यारुहन् ।
प्रभूर्जयो यथापथो द्यामंगिरसो ययुः॥२॥
राये अग्ने महत्वा दानाय समिधीमहि।
इडिष्वाहि महे वृपन् द्यावा होचाय पृथिवी॥३॥
दधन्येवायदीमनुवोचशीतिवेरुतत्।
परि विश्वानिकाप्यनेमिश्चक्रमिवाभुवत्॥४॥

·प्रथमः प्रपाथका प्रत्यग्ने हरसा हरः शृणाहि विश्वतस्परिः। यातुधानस्य रक्षसो वलं न्युजवीर्यं ॥५॥ त्वमग्ने वसूर रिहरुद्रा आदित्या उत। यजास्वध्वरं जनं मनुजातं घृतप्रुषं॥६॥ स्व.४। उ.३।धा-२०दौ॥ दशति॥१०॥ ॥ प्रथमः प्रपाथकः समाप्तः ॥ पुरुत्वा दाशिवां वोचे रिरग्ने तवस्विदा। तोदस्येवशरण आमहस्य ॥१॥ प्रहोचे पूर्यं वचोग्नयेभरता बृहत् । विपा ज्योतीषि विभते न वेधसे॥२॥ अग्ने वाजस्य गोमत ईशान सहसो यहो। अस्मे देहि जातवेदो महिश्रवः॥३॥ अग्ने यजिष्ठो अध्वरे देवा देवयते यज। होता मंद्रो विराजस्यतिसृधः॥४॥ जज्ञानः सप्तमातृभिर्मेधामाणसत थिये। अयं ध्रुवो रयीणांचिकेतदा ॥५॥ उतस्यानो दिवा मतिरदितिरूल्यागमत् । सा शंताता मयस्करदपसृधः ॥६॥ इंडिष्वाहि प्रतीव्यंश्यजस्व जातवेदसं। चरिष्णुधूममगृभीतशोचिषं ॥७॥ .

·१० सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः
न तस्य मायया च न रिपुरीशीत मर्यः।
यो अग्नये ददाश हव्यदातये॥1॥ .
अपत्यं वृजिनं रिपुर स्तेनमग्ने दुराध्यं ।
विष्ठमस्य सत्पते कृधी सुगं॥९॥
थुष्ठयग्ने नवस्य मे स्तोमस्य वीरविश्पते।
निमायिनस्तपसा रक्षसो दह ॥१०॥
स्व.९। उ.३। धा.४२॥ दा॥ दशति॥१॥
प्रमशहिष्ठाय गायत ऋतावे वृहते शुक्रोचिपे।
उपस्तुतासो अग्नये॥१॥
प्रसो अग्ने तवोतिभिः सुवीराभिस्तरति वाजकर्मभिः ।
यस्य त्वंसख्यमाविथ॥२॥
तंगूईयास्वर्णरं देवासो देवमरातिं दधन्विरे।
देवचा हव्यमूहिपे॥३॥
मानो हृणीथा अतिथिं वसुरग्निः पुरुप्रशस्त एपः।
यःसुहोता स्वध्वरः॥४॥
भद्रो नो अग्निराहुतोभद्रारातिःसुभगा भद्रो अध्वरः ।
भद्राउत प्रशस्तयः॥५॥
यजिष्टं त्वा ववृमहे देवं देवत्रा होतारममय ।
अस्य यज्ञस्य सुक्रतुं ॥६॥
तदग्ने द्युम्नमाभर यासासाहासदने कंचिदनिणं।
मन्युंजनस्य टूयं ॥७॥

·वितीयः प्रपायका ११ यहा उ विश्पतिः शितःसुप्रीतो मनुषो विशे। विश्वेदग्निः प्रति रक्षा सिसेधति॥६॥ स्व. १२। उधा.४४। छी॥ दशति ॥२॥ ॥आग्नेयं समाप्तं॥ ।ओं। तेरो गाय सुते सचा पुलहूताय सत्वने। शंयगवे न शाकिने॥१॥ यस्ते नूनं शतक्रतविंद्र धुनितमो मदः । तेन नूनं मदेमदेः ।।२।। गाव उपवदावटे मही यज्ञस्य रसुदा । उभा की हिरण्यया ॥३॥ अरमश्वाय गायत थुतकक्षारंगवे। अरमिंद्रस्य धाम्ने॥४॥ तमिंद्वाजयामसि महे वृवाय हंतवे। सवृपा वृषभोभुवत् ॥५॥ त्वमिंद्र चलादधिसहसो जात ओजसः। त्वरसन् वृषन्वपदसि ॥६॥ यज्ञ इंद्रमवर्धयद्यद्भूमिं व्यवर्तयत् । चक्राण ओपशं दिवि॥७॥ यदिंद्राहं यथा वमीशीयवस्व एक इत् । स्तोता मे गोसखा स्यात् ॥ पन्यं पन्यमित्सोतार आधावत मद्याय । सोमं वीराय शूराय॥९॥ इदं वसो सुतमंधः पिवा सुपूर्णमुरं। अनाभयिन् रिमा ते॥१०॥ स्व.१०।उ.४॥धा.४६। भू॥ दशति ॥३॥ उद्येभियुतामघं वृपभन्वर्यापसं। अस्तारमेपिसूर्य ॥१॥ यदद्य कच्च वृत्रहन्नुदगा अभिसूर्य । सर्व तदिंद्र ते वशे ॥२॥ य आनयत्परावतःसुनीती तुर्वशं यहूं। इंद्रः स नो युवा सखा॥३॥ मा न इंद्राभ्या दिशः सुरो अक्तुष्वायमत् । त्वा युजा वनेम तत् ॥४॥ एंद्र सानसिरयि५ सजिवान सदासहं । वर्षिष्ठभूतये भरा ॥५॥ C2

·.
१२
सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः
इंद्रं वयं महाधन इंद्रम: हवामहे । युजं वृचेषु वजिणं ॥६॥
अभिवत्तद्रुवः सुतमिंद्रः सहस्रबाहे। तबाददिष्ट पौंस्यं ॥७॥
वयमिंद्र वायवो-भिप्रनोनुमो वृषन् । विद्वीवरस्य नो वसो
आघाये अग्निमिंधतेस्तृणंति वर्हिरानुषक। येषामिंद्रो युवा सखा॥९॥
भिंधिविश्वा अपद्विषः परिवाधो जही मृधः। वसुस्याहं तदाभर ॥१०॥
स्व।। उ.३।धा ३२ । डा। दशति॥४॥
इहेव शृख एषां कशा हस्तेपु यवदान् । नियामं चित्रमूंजते॥१॥
इम उत्ता विचक्षते सखाय इंद्र सोमिनः। पुष्टावंतो यथा पशुं॥२॥
समस्य मन्यवे विणे विश्वा नमंत कृष्टयः। समुद्रायेव सिंधवः ॥३॥
देवानामिदवो महत्तदावृणीमहे वयं । वृष्णामस्मभ्यमूतये॥४॥
सोमानाय स्वरणं कृणुहि ब्रह्मणस्पते। कक्षीवंतं य औशिजः॥५॥
वोधन्मना इदस्तुनो वृबहाभूर्यासुतिः। शृणोतु शक्र आशियं ॥६॥
अद्य नो देव सवितः प्रजावत्सावीः सौभगं॥ परा दुष्वम्य५सुव॥७॥
कश्स्य वृपभो युवा तुवियीवो अनानतः। ब्रह्मा कस्तसपर्यति॥१॥
उपहरे गिरीणासंगमे च नदीनां । धिया विप्रो अजायत ॥९॥
प्रसम्राजं चर्षणीनामिंद्रस्तोता नव्यं गीर्भिः। नरन्नृपाहं मंहिष्ठं ॥१०॥
स्व.९। उ ना।धा.४४ाली॥ दशति ॥५॥
अपादुशिघ्यंधसस्सुदक्षस्य महोषिणः। इन्दोरिंद्रो यवाशिरः॥१॥
इमा उ त्वा पुरूवसोभिमनोनवुर्गिर । गावो वत्सब धेनवः ॥२॥
अत्राह गोरसन्वत नाम त्वष्टुरपीच्यं । इत्था चंद्रमसो गृहे ॥३॥

·द्वितीयः प्रपाथका १३ यदिंद्रो अनयद्रितो महीरपो वृषन्तमः । तत्र पूषाभुवास च॥४॥ गोर्धयति मरुता श्रवस्युर्माता मघोनां। युक्ता वही रथानां ॥५॥ उप नोहरिभिः सुतं याहि मदानांपते। उप नोहरिभिः सुतं ॥६॥ इष्टा होवा असृक्षतेन्द्रं वृधंतो अध्वरे। अछावभृथमोजसा ॥७॥ अहमिद्धि पितुः परिमेधामृतस्य जयह । अहसूर्य इवाजनि॥६॥ रेवतीर्ण सधमाद इंद्रे संतु तुविवाजाः। क्षुमंतो याभिर्मदेम॥९॥ सोमः पुपा च चेततुर्विश्वासासुक्षितीनां। देवचा रथ्योर्हिता॥१०॥ स्व.।। उपाधा.४४।णी॥ दशति॥६॥ पांतमावो अंधस इंद्रमभिप्रगायत। विश्वासाहशतक्रतुं महिष्ठं चर्षणीनां॥१॥ प्रव इंद्राय मादनं हर्यश्वाय गायत।सखायःसोमपान्वे॥२॥ वयमुत्वा तदिदी इंद्र वायंतः सखायः । कषा उक्थेभिर्जरते॥३॥ इंद्राय महने सुंतं परिष्टोभंतुनो गिरः। अर्कमचैतु कारवः॥४॥ अयंत इंद्र सोमो निपूतो अधिवर्हिषि। एहीमस्य द्रवा पिव॥५॥ सुरूपकृत्नुमूतये सुदुघामिव गोदुहे । जुहूमसि द्यविद्यवि॥६॥ अभि त्वा वृषभासुते सुतश् सृजामि पीतये। तूंपाव्याही मदं॥७॥ य इंद्र चमसेष्वासोमश्चमूपुते सुतः। पिवेदस्य त्वमीशिपे॥॥ योगेयोगेतवस्तरं वाजेवाजे हवामहे । सखाय इंद्रमूतये॥९॥ आवेतानिपीदते;मभिप्रगायत। सखायः स्तोमवाहसः॥१०॥ स्व-५। उ.२॥धा ३९ । फो। दशति ॥७॥ -

·१४
सासवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः
इद यन्वोजसा सुतश्राधानांपते। पिवावश्स्य गिर्वणः॥१॥
महा। इंद्रः पुरश्चनो महित्वमस्तु वजिणे। द्यौर्न प्रथिना शवः॥२॥
आतून इंद्र शुमंतं चियामं संगृभाया महा हस्ती दक्षिणेन॥३॥
अभि प्र गोपतिं गिरेंद्रमर्च यथा विदे। सूनु५ सन्यस्य सत्पतिं ॥४॥
कया नश्चिव आभुवदूती सदावृधः सखा । कया शचिष्टयावृता ॥५॥
त्यमुवःसबासाहं विश्वासुगीर्वायतं। आच्यावयस्यूतये॥६॥
सदसस्पतिमद्भुतं नियमिंद्रस्य काम्यं । सनिं मेधामयासिषं ॥७॥
येते पंथा अधो दिवो येभिर्व्यश्वमैरयः। उत श्रोपंतु नोभुवः॥६॥
भद्रं भद्रन आभरेषमूर्ज शतक्रतो। यदिंद्र मृडयासि नः॥९॥
अस्ति सोमो अयसुतः पिवंत्यस्य मरुतः। उतस्वराजोअश्विना॥१०॥
स्व. १२। उ.११था.४०। चौ॥ दशति॥८॥
॥ वहुसामि समाप्तं॥
ईखयंतीरपस्युव इंद्रजातमुपासते। वन्वानासः सुवीर्य ॥१॥
नकि देवा इनीमसि नक्वायोपयामसि । मंचथुत्यं चरामसि॥२॥
दोपो आगाबृहगाय धुमहामन्नाथर्वण । स्तुहि देव सवितारं॥३॥
एषो उपा अपूर्ध्या व्युच्चति प्रिया दिवः। स्तुषे वामश्विना वृहत्॥४॥
इंद्रो दधीचो अस्थभिचाण्यप्रतिप्कुतः। जघान नवतीनव॥५॥
इंट्रेहि मत्स्पंधसो विश्वेभिः सोमपर्वभिः।महार अभिप्टिरोजसा॥६॥
आ तून इंद्र वृत्रहनस्माकमईमागहि। महान्महीभिरूतिभिः ॥७॥
. ओजस्तदस्य तित्विष उभे यासमवर्तयत्। इंट्रश्वमेव रोदसी॥
अयमुते समतसि कपोत इव गर्भधि । वचस्तञ्चिन्न ओहसे॥९॥

·१५
तृतीयः प्रपाथकः
वांत आवातुभेषजं शंभुमयोभुनो हृदे।प्रन आयूं पितारिपत्॥१०॥
स्व.१०। उ.२।धा.४५। फु । दशति ॥९॥
यथरांति प्रचेतसो वरुणो मित्रो अर्यमा। नकिः स दभ्यते जनः॥१॥
गव्योपुणो यथा पुराश्वयोत रथया। वरिवस्या महोनां ॥२॥
इमास्त इंद्र प्रश्नयो घृतं दुहत आशिरं । एनामृतस्य पियुपीः॥३॥
अया धिया च गव्यया पुरुणमन्पुरुष्टुतः। यत्सोमेसोम आभुवः॥४॥
पावका नः सरस्वती वाजेभि वाजिनीवती। यज्ञं वष्टु धिया वसुः॥५॥
क इमन्नाहुपीष्वा इंद्र सोमस्य तर्पयात् । स नो वसून्याभरात्॥६॥
आयाहि सुपुमाहित इंद्र सोमं पिया इमं । एदं वर्हिः सदो मम॥७॥
महिनीणामवरस्तु द्युक्षं मित्रस्यार्यम्णः । दुराधर्ष वरुणस्य ॥४॥
वावतः पुरूवसो वयमिद्र प्रणेतः। स्मसि स्थातहरीणां ॥९॥
स्व.६।४।धा ३५ । घु॥ दशति॥१०॥
॥द्वितीयः प्रपाथकः समाप्तः ॥
4
उत्वा मंदंतु सोमाः कृणुष्व राधो अद्रिवः । अव ब्रह्मद्धिपो जहि ॥१॥
गिर्वणः पाहि नः सुतं मधोर्धाराभिरज्यसे। इंद्र वादातमिद्यशः॥२॥
सदा व इंद्रश्चर्कपदा उपोनु स सर्पयन्। नदेवो वृतः शूर दंद्रः॥३॥
आत्वा विशंत्विंदवस्समुद्रमिव सिंधवः॥ न त्वामिंद्रातिरिच्यते॥४॥
इंद्रमिदाथिनो वृहदिंद्रमर्केभिरर्किणः । इंद्रं वाणीरनूपत॥५॥
इंद्र इपे ददातुन ऋभुक्षणम्भु रयिं। वाजी ददातु वाजिनं॥६॥
इंदो अंग महद्भयमभीपदपचुच्यवत् । स हि स्थिरो विचर्षणिः ॥७॥

·१६ सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः इमा उत्वा सुतेसुते नाते गिर्वणो गिरगावो वासन्न धेनवः।।।।। इंद्रानुपूषणा वय५ सख्याय स्वस्तये। हुवेस वाजसातये॥९॥ नकि इंद्र त्वदुत्तरं न ज्यायो अस्ति वृत्रहन् । नक्येवं यथा त्वं ॥१०॥ स्व.। उ.प्राथा ३५। तु॥ दशति॥१॥ तरणिं वो जनानां चदं वाजस्य गोमतः। समानमुप्रशसिपं ॥१॥ असूयमिंद्र ते गिर प्रति त्वामुदहासत । सजोपा वृषभं पतिं ॥२॥ सुनीथोघा स मर्यो यं मरुती यमर्यमा। मिचास्पांत्यद्रुहः ॥३॥ यद्दीडाविंद्र यत्स्थिरे यत्पर्शाने पराभृतं । वसु स्याहं तदाभर॥४॥ श्रुतं वो वहतमं प्रशद चर्षणीनां । आशिपे राधसेमहे ।।५।। अरंत इंद्र श्रवसे गमेम शूरत्वावतः अर, शक्र परेमणि ॥६॥ धानावंतं करंभिणमपूपवंतमुक्यिनं। इंद्र प्रातर्जुपस्व नः ॥७॥ अपां फेनेन नमूचे शिर इंद्रोदवर्तयः। विश्वा यदजय स्पृधः।।।।। इमेत इंद्र सोमाः सुतासो ये च सोत्वाः। तेषां मत्स्व प्रभूवसो॥९॥ तुभ्य५ सुतासःसोमाःस्तीर्ण चर्हिर्विभावसो । स्तोत्र्भ्य इंद्र मृद्रय॥१०॥ स्व.उ.२॥धा ३३। टि॥ दशति॥२॥ आ व इंद्रं झिविं यथा वाजयंतः शतक्रतुं । म हिटर सिंच इंदुभिः ॥१॥ अतश्चिदिंद्रन उपायाहि गतवाजया। इपा सहनवाजया ॥२॥ आय॒दं वृचहा ददे जातः पृधाद्विमातरं। क उपाः के हाखिरे ॥ ३॥ वृवटुक्यं हवामहे सृप्रकरसमूतये। साधः कृणंतमवसे ॥४॥ ऋजुनीतीनो वरुणो मित्रोनयति विद्वाना सर्यमावःसजोपाः ।।

·१७ तृतीयः प्रपाथकः दूरादिहेव यत्सतो रुणप्सुरशिश्वितत् । विभानुं विश्वथातनत् ॥६॥ आ नो मित्रावरुणा घृतेर्गव्यूतिमुक्षतं । मध्वा रजा सि सुक्रतु॥७॥ उदुत्ये सुनवो गिर काष्ठा यज्ञेष्वन्नत । वाया अभिनु यातवे॥६॥ इदं विष्णुर्विचक्रमे वेधा निदधे पदं। समूढमस्य पाश्सुले॥९॥ स्व.६। उ.१.धा.३९। को॥ दशति ॥३॥ अतीहि मन्युपाविण सुपुवा समुपैरय ॥ अस्य राती सुतं पिय॥१॥ कदु प्रचेतसे महे वचो देवाय शस्पते। तदिध्यस्य वर्धनं ॥२॥ उक्थं च न शस्यमानं नागो रयिराचिकेत।नगायचंगीयमानं ॥३॥ इंद्र उक्येभिर्मदिष्ठो वाजानां च वाजपतिः।हरिवान्सुतानांसखा॥४॥ आयााप नः सुतं वाजेभिर्मा हृणीयथाः। महा५ इव युवजानिः॥५॥ कदा वसोस्तोवरयंता अव श्मशारुधवाः दीर्घ सुतं वातापाय॥६ ब्राह्मणादिंद्र राधसःपिवासोममृतूश्रनु। तवेदर सख्यमस्तृतं ॥७॥ वयं पाते अपि स्मसि स्तोतार इंद्र गिर्वणः । त्वनोजिन्व सोमपाः॥९॥ एंद्र पृष्ठ कास चिन्नृम्णं तनूषुधेहि नः। समाजिटुयपौंस्यं ॥९॥ एवाह्यसि वीरयुरेवापूर उत स्थिरः। एवा ते राथ्यं मनः॥१०॥ स्व.१२ । उ. नाधा-३०। यौ॥ दशति॥४॥ । एकसामिसमाप्तं ॥ अभिवा शूर नोनुमो टुग्धा इव धेनवः। ईशानमस्य जगतः स्वदृशमिशानमिंद्र तस्थुषः॥१॥ "

·१८ सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः
वामिद्धि हवामहे सातौ वाजस्य कारवः।
त्वां वृनेविंद्र सत्यतिन्नरस्त्वां काष्ठास्वर्वतः॥२॥
अभि प्र वः सुराधसमिंद्रमर्च यथा विदे।
यो जरितृभ्यो मघवा पुरूवसुःसहस्रेणेव शिक्षति॥३॥
तं वो दस्ममृतीपहं वसोमैदानमंधसः।
अभि वासन्न स्वसरेपुधेनव इंट्रं गीर्भिनेवामहे ॥४॥
तरोभिर्वो विदचसुमिंद्रश्सवाध ऊतये।
वृहद्वायंतः सुतसोमे अध्वरे हुवे भरन कारिणं ॥५॥
तरणिरिन्सिपासति वाजं पुरंध्या युजा।
आ व इंद्रं पुरुदतनमे गिरा नेमिं तप्टेव सुद्रुवं॥६॥
पिवा सुतस्य रसिनो मत्स्वान इंद्र गोमतः।
आपिनों वोधि सधमाद्ये वृधेश्स्मा अवंतु ते धियः॥७॥
वोहि चेरवे विदाभगं वसुतये।
उद्धावृपस्व मघवन् गविष्टय उदिंद्राश्वमिष्टये॥॥
न हि वश्वरमंचन वसिष्टः परिमसते।
अस्माकमद्य मरुतःसुते सचा विश्वे पिवंतु कामिनः ॥९॥
माचिदन्यदिश सत सखायो मा रिपण्यत।
इंमित्स्तोता पणश्सचा सुते मुहुरुक्या च शसत ॥१०॥
स्व. १२ । उपाधा-७३। जि॥ दशति॥५॥
नकिटं कर्मणा नशद्यश्वकारसदावृध।
इंद्रन्न यज्ञैर्विश्वगूर्तमभ्वसमधृष्टं धृष्णुमोजसा ॥१॥

·१९ तृतीयः प्रपाथकः . यतेचिद्भिथिषः पुराजत्रुभ्य आतृदः। संधाता संधिं मघवा पुरूवसुनिष्कर्ताविहृतं पुनः॥२॥ आ त्वा सहसमाशतं युतुारथे हिरण्यये। ब्रह्मयुजो हरय इंद्र केशिनों वहंतु सोमपीतये॥३॥ आमद्ररिंद्र हरिभिर्याहि मयूररोमभिः । मा त्वा केचिनियेमुरिन पाशिनोति धन्वेव तां इहि ॥४॥ त्वमंग प्रश५ सिपो देवः शविष्ठ मय। न त्वदन्यो मयवन्नस्तिमर्डितेंद्र बवीमि ते वचः॥५॥ त्वमिंद्र यशा अस्य॒जीपी शवसस्पतिः। त्वं वृत्राणिहस्यप्रतीन्येक इत्पुर्वनुतश्चर्पणीधृतिः॥६॥ इंद्रमिद्देवता तय इंद्र प्रयत्यध्वरे। इंद्रशसमीके वनिनो हवामह इंद्रं धनस्य सातये ॥७॥ इमा उ त्वा पुरूवसो गिरो वर्धंतु या मम। पावकवर्णाः शुचयो विपश्चितो भिस्तोमैग्नूषत ॥६॥ उदृत्ये मधुमत्तमा गिरस्तोमास ईरते। सत्राजितोधनसा अक्षितोतयो वाजयंतोरथा इव ॥९॥ यथा गौरो अपाकृतं तृपन्नेत्यवेरिणम्। अपित्वे नः प्रपित्वे तूयमागहि कण्वेयुसुसचा पिव॥१०॥ स्व.१११ उ.७॥धा.७२। खा॥ दशति॥६॥ शग्भ्यूश्पु शचीपत इंद्र विश्वाभिरूतिभिः। भगन हि त्वा यशसं वसुविदमनु शूर चरामसि ॥१॥ त "2

·२०
सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः
या इंद्रभुज आभरः स्वर्वी असुरेभ्यः ।
स्तोतारमिन्मघवन्नस्य वर्धय ये च त्वे वृक्तवर्हिषः ।। २ ।।
प्रमिवाय प्रायम्णे सचथ्यमृतावसो।
वरूथ्येश्वरुणे छंचं वचः स्तोवर राजसुगायत॥३॥
अभि त्या पूर्वपीतय इंद्रस्तोमेभिरायवः।
समीचीनास ऋभवः समस्वरन रुद्रा गृणंत पूयं ॥४॥
प्रव इंद्राय वृहते मरुतो ब्रह्मार्चत।.
वृष हनति वृषहा शतक्रतुर्वजेण शतपर्वणा ॥५॥
वृहदिंद्राय गायतमस्तो वृवहंतमं।
येन ज्योतिरजनयनृतावृधो देवं देवाय जागृवि॥६॥
इंद्र क्रतुन्न आभर पिता पुत्रेभ्यो यथा।
शिक्षा णो अस्मिन्पुरुहूत यामनि जीवाज्योतिरशीमहि ॥७॥
मान इंद्र परावृणग्भवा नः सधमाद्ये।
त्वन्न ऊतीत्वमिन्न आप्यं मान इंद्र परावृणक् ॥४॥
वयं घ वा सुतावंत आपो न वृक्तवर्हिषः।
पवित्रस्य प्रसवणेषु वृत्रहन परिस्तोतार आसते॥९॥
यदींद्र नाहुपीष्वा ओजो नृम्णं च कृष्टिषु ।
यदा पंचक्षितीनां द्युम्नमाभरसवा विश्वानि पौर स्या॥१०॥
स्व.१०॥ उ.धा.६२ पा॥ दशति ॥७॥
सत्यमित्या वृपेदसि वृपजूतिनों विता।
वृषायुय गृषिपे परावति वृपो अर्वावति श्रुतः॥१॥

·२१
तृतीयः प्रपाथकः
यच्छक्रासि परावति यदावति वृवहन ।
अतस्त्वा गीर्भिर्युगदिंद्र केशिभिः सुतावा आविवासति॥२॥
अभिवों वीरमंधसो मदेषु गाय गिरा महाविचेतसं।
इंद्रनाम श्रुत्य शाकिनं वचो यथा ॥३॥
इंद्र विधातु शरण चिवरूपए स्वस्तये।
छर्दिर्यच्छ मघवाश्च मह्य च यावया दिद्युमेभ्यः॥४॥
श्रायंत इव सूर्य विश्वेदिंद्रस्य भक्षत।
वसूनि जातो जनिमान्योजसा प्रतिभागन्न दीधिमः॥५॥
नसीमदेव आपतदिषं दीर्घायो मर्त्यः।
एतग्वाचिद्य एतो युयोजत इंद्रो हरी युयोजते॥६॥
आ नो विश्वासु हव्यमिंद्रं समत्सुभूपतु।
उप ब्रह्माणि सवनानि वृत्रहन् परमज्या ऋचीपम॥७॥
तवेदिंद्रावमं वसु त्वं पुष्यसि मध्यम।।
सबा विश्वस्य परमस्य राजसि नकिष्ट्वा गोषु वृण्वते ।।।।।
क्वेयथ केदसि पुरुवा चिद्धि ते मनः।
अलर्पि युध्म खजकृत्पुरंदर प्रगायत्रा अगासिपुः ॥९॥
वयमेनमिदाह्मो पीपेमहे वजिणं ।
तस्मा उ अद्य सवने सुतंभरा नूनं भूपत श्रुते॥१०॥
स्व.१४। उ०१॥धा-७४। ती॥ दशति॥४॥
.
यो राजा चर्षणीनां याता रथेभिरध्रिगुः ।
विश्वासांतस्ता पृतनानांज्येष्ठं यो वृत्रहा गृणे॥१॥

·२२
सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः
यत इंद्रभयांमहे ततो नो अभयं कृधि ।
'मघवन्न्छन्धितव तन्न ऊतये विहिपो विमृधो जहि ॥२॥
वास्तोप्पते ध्रुवा स्थूणा सर्व सोम्यानां।
द्रप्सः पुरांभेता शश्वतीनामिंद्रो मुनीनां सखा॥३॥
वण्महा असि सूर्य बडादित्य महार असि।
महस्ते सतो महिमापनिष्टममहा देव महा असि॥४॥
अश्वी रथी सुरूप इगोमां यदिंद्र तेसखा।
श्वात्रभाजा वयसा सचते सदा चंद्राति सभामुप॥५॥
यद्याव इंद्र ते शतंशतंभूमीस्त स्युः।
न त्वा वजिन् सहस्रशसूर्या अनुन जातमष्टरोदसी॥६॥ .
यदिंद्र प्रागपागुदग न्यग्वा हयसे नृभिः ।
सिमा पुरू नृपूतो अस्यनवेसि प्रशई तुर्वशे॥७॥
कस्तमिंद्र त्वावसवामयो दधति।
श्रद्धा हि ते मघवन् पार्ये दिवि वाजी वाज५ सिषासति॥1॥
इंद्राग्नी अपादियं पूर्वागात्पदतीभ्यः।
हित्वा शिरो जियारारपच्चरन्त्रिंशत्पदान्यक्रमीत्॥९॥
दंद्र नेदीय एदीहि मितमेधाभिरूतिभिः।
आशंतमशंतमाभिरभिष्टिभिरास्वापेस्वापिभिः ॥१०॥ .
स्व: १६ । उपाधा-७२ । ङा ।। दशति ॥९॥
इत ऊती वो अजरं प्रहेतारमप्रहितं ।
आशुंजेतार हेतारं रथीतममतूतै तुग्रिया वृधं ॥१॥

·तृतीयः प्रपाथकः २३ मोपुत्ला वाघतश्च नारे अस्मन्निरीरमन्। आरानाहा सधमादन्न भागहीह वा सन्नुपश्रुधि॥२॥ सुनोत सोमपाव सोममिंद्राय वजिणे। पचतापक्तीरवसे कृणुध्वमित्पृणनित्पृणते मयः ॥३॥ यःसवाहा विचर्षणिरिंद्रं तर हूमहे वयं ! सहस्रमन्यो तुविनम्ण सत्पते भवा समासु नो वृधे ॥४॥ शचीभिर्नः शचीवसू दिवानक्तं दिशस्यतं। मा वाररातिरूपसदसत्कदाचनास्मद्रातिः कदाचन ॥५॥ यदा कदाच मीदुये स्तोता जरेत मयः। आदिवंदेत वरुणं विपा गिराधर्तारं विव्रतानां॥६॥ पाहि गांअंधसोमद इंद्राय मेध्यातिथे। यःसंमिलो होर्यो हिरण्यय इंद्रो वजी हिरण्ययः ॥७॥ उभयर शृणवचन इंद्रो अर्वागिदं वचः। सवाच्या मघवान्सोमपीतये धिया शविष्ठ आगमत् ॥६॥ महे च न त्वाद्रिवः पराशुल्काय दीयसे। नसहस्राय नायुताय वजिवो न शताय शतामघ॥९॥ वस्यार इंद्रासि मे पितुरुतधातुरभुंजतः। माता च मे छदयथः समावसो वसुवनाय राधसे ॥१०॥ स्व. १५। उ.४।धा-७६।भू॥ दशति ॥१०॥ ॥ तृतीयः प्रपाथकः समाप्तः ॥

·सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः
' इम इंद्राय सुन्विरेसोमासो दध्याशिरः ।
ताआमदाय वजहस्त पीतये हरिभ्यां याह्योक आ॥१॥.
इम इंद्र मदाय ते सोमाश्चिकिच उक्थिनः।
मधोः पपान उप नो गिर श्रुणु रास्व स्तोत्राय गिर्वणः॥२॥
आ त्वाश्द्य सर्वदुषां हुवे गायबवेपसं।
इंद्र धेनु सुदुधामन्यामिषमुरुधारामरंकृतं ॥३॥
नत्वा वृहंतो अद्रयो वरंत इंद्र वीडवः।
यच्छिक्षसि स्तुवते मावते वसुन किष्टदामिनाति ते॥४॥
कई वेदसुते सचा पिवंतं कच्चयो दधे ।
अयं यः पुरो विभिनत्योजसा मंदानः शिप्रयंधसः॥५॥
यदिंद्र शासोअवतंच्यावया सदसस्परिः।
अस्माकमंशुमघवन्पुरुस्पृहं वसव्ये अधिवर्हय॥६॥
त्वष्टानो दैव्यं वचः पर्जन्यो ब्रह्मणस्पतिः।
पुर्धातुभिरदितिर्नु पातु नो दुष्टरं धामणं वचः॥७॥
कदाचन स्तरीरसिनेंद्र सश्वसि दाशुषे।
उपोपेनुमघवन् भूय इन्नुते दानं देवस्य पृच्यते ॥६॥
युक्ष्वा हि वृत्रहंतम हरी इंद्र परावतः ।
अर्वाचीनोमधवनसोमपीतय उय ऋष्वेभिरागहि॥९॥
त्वामिदाह्यो नरो पीयन वजिन् भूर्णयः।
स इंद्र स्तोमवाहस इह श्रुध्युपस्वसरमागहि ॥१०॥
स्व. १३१ उ.राधा-२ ठि॥ दशति ॥१॥

·२५ चतुर्थः प्रपाथकः प्रत्यु अदायत्युश्छंती दुहिता दिवः । अपोमही वृणुते चक्षुपा तमोज्योतिष्कृणोति सूनरी॥१॥ इमा उ वां दिविष्टय उम्रा हवंते अश्विना। अयं वामहे वसे शचीवमू विशंविशं हि गछथः॥२॥ कुष्ठः कोवामश्विना तपानो देवा मयः। मता वामनया क्षपमाणोश्शुनेत्यमुआइन्यथा॥३॥ अयं वां मधुमत्तमः सुतःसोमो दिविष्टिषु। तमश्विना पिवतं तिरो अाधतरनानि दाशुपे। आवासोमस्य गल्दया सदा याचन्नहं ज्या। भूणि मृगन्न सवनेषु चुक्रुधं क ईशानन याचिषत् ॥५॥ अध्वर्यो ट्रावया त्वं सोममिंद्रः पिपासति । उपो नूनं युयुजे वृषणा हरी आ च जगाम वृकहा॥६॥ अभीपतस्तदाभरेंद्र ज्यायः कनीयसः। पुरूवसुर्हि मघवन् वभूविथ भरेभरे च हव्यः ॥७॥ यदिंद्र यावतस्त्वमेतावदहमीशीय॥ स्तोतारमिद्धिये रदावासोनपापत्वाय र सिपं॥६॥ त्वमिंद्र प्रतूर्तिष्वभि विश्वा असि स्पृधः । अशस्तिहा जनिता वृवतूरसि त्वं तूर्य तरुप्यतः ॥ ९॥ प्रयो रिरिक्ष ओजसा दिवः सदोभ्यस्परि। नत्वा विव्याच रज इंद्र पार्थिवमतिविश्वं ववक्षिय॥१०॥ स्व.१०।उ.३.धा.७७। वे॥ दशति॥२॥ ॥ वृहतिः समाप्ता॥ ,

·२६
सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः
असावि देवं गो ऋजीकमंधो न्यस्मिबिंद्रो जनुषेमुवोच।
बोधामसि त्वा हर्यश्वयवोधानस्तोममंधसो मदेषु॥१॥
योनिष्ट इंद्र सदने अकारितमानृभिः पुरुहूत प्रयाहि ।
असो यथा नो विता वृधश्चिद्ददो वसूनि ममदश्वसोमैः॥२॥
अदर्दरुत्समसृजो विखानि त्वमर्णवान वचधानार अरम्णाः ।
महांतमिंद्र पर्वतं वियवः सृजद्धाराअवायदानवानहन् ॥३॥
सुष्वाणास इंद्रस्तुमसि त्वा सनियंतश्चितुविवृम्णवाजं ।
आ नोभर सुवितं यस्यकोना तनात्मना सह्याम त्योताः॥४॥
जगृह्मा ते दक्षिणमिंद्र हस्तं वसूयवो वसुपते वसूनां।
विद्माहि त्वागोपतिंशूरगोनामस्मभ्यं चित्रं वृषणं रयिं दाप
इंट्रन्नरो नेमधिता हवंते यापार्या युनजते धियस्ताः।
शूरो नृपाता श्रवसश्वकाम आगोमति बजे भजात्वनः॥६॥
वयः सुपर्णा उपसेदरिंद्र प्रियमेधा ऋषयो नाधमानाः।
अपध्यांतमूर्णहि पूचिक्षुर्मुमुग्ध्यस्मान्निधयेव वद्धान॥७॥
नाके सुपर्णमुपयत्पतंतं हृदा वेनंतो अभ्यचक्षत त्वा ।
हिरण्यपक्षं वरुणस्य दूतं यमस्य योनी शकुनं भुरण्युम।।।।।
ब्रह्म जज्ञानं प्रथम पुरस्ताद्विसीमतःसुरुचो वेन आवः।
सवुध्या उपमा अस्य विष्ठाः सतश्च योनिमसतश्च विवः ॥९॥
अपूळ पुरुतमान्यस्मै महे वीराय तवसे तुराय।
विरणिने वजिणे शंतमानि वचाश्स्यस्मै स्थविराय तक्षु॥१०॥
स्व. १३ उ.६.धा. ९१।ट । दशति ॥३॥

·२७ चतुर्थः प्रपाथकः अवटूप्सो अणुमतीमतिष्ठदीयानः कृष्णो दशभिः सहस्रै। आवतमिंद्रः शच्या धर्मतमप नीहितिवृमणा अधद्राः॥१॥ वृवस्य त्वा श्वसथादीषमाणा विश्वे देवा अजहुर्ये सखायः। मरुद्भिरिंद्र सख्यं ते अस्त्वथेमा विश्वाः पृतना जयासि ॥२॥ विधुं दद्राणं समने चहूनां युवान संतं पलितोजगार। देवस्य पश्य काव्यं महित्वाधाममारस ह्यः समान॥३॥ त्व हत्यत्सप्तभ्यो जायमानो शत्रुभ्यो अभवः। शत्रुरिंदगूढे द्यावापृथिवी अन्वविंदो विभुमनोभुवनेभ्योरणंधा॥४॥ मेडिन्नत्वा वजिणं भृष्टिमंतं पुरुधस्मानं वृषभं स्थिरम्नुम् । करोपर्यस्तरुपीर्दुवस्युरिंद्र धुक्षं वृवहणं गृणीषे ॥५॥ प्र वो महेमहे वृधे भरध्वं प्रचेतसे प्रसुमतिं कृणुध्वम् । विशः पूर्वी प्रचरचर्षणि प्राः॥६॥ शुन हुवेम मघवानमिंद्रमस्मिन भरे नृतमं वाजसातौ। शुखंतमुयमूतये समत्सुमंतं वृवाणि संजितं धनानि॥७॥ उदु ब्रह्माण्यैरत श्रवस्येंद्र५ समर्ये महयावसिष्ट । आयो विश्वानि श्रवसाततानोपयोताम ईवतो वचा५ सि॥ चक्रं यदस्याप्स्वानिपतमुतो तदस्मै मध्विचछद्यात्। पृथिव्यामतिषितं यदूधः पयोगोष्वदधा ओषधीयु॥९॥ स्व. १६ उ.६.धा. ७३१ कि॥ दशति॥४॥ त्यमूपु वाजिनं देवजूतं सहोवानं तस्तार रथानां। अरिएनेमि पृतनाजमाशु स्वस्तये ताध्यमिहा हुवेम॥१॥ B2 ·२ सामवेदछन्दसी ग्रंथमोध्यायः त्रातारमिंद्रमवितारमिंद्र हवेहवे सुहव शूरमिंद्र। हुवेनु शकं पुरुहूतमिंद्रमिद हविर्मघवा वेविंद्रः ॥२॥ यजामह इंद्रं वजदक्षिण हरीणाश्रयं विव्रतानाम् । प्रश्मश्रुभिर्दोधुवदूर्ध्वधाभुवहि सेनाभिर्भयमानो विराधसा ॥३॥ सबाहणं दाधुपिं तुम्रमिं; महामपारं वृषभ सुवजं । हता यो वृष सनितोतवाजं दाता मधानि मघवासुराधाः॥४॥ यो नो वनुष्यन्नभिदाति मर्त उगण वा मन्यमानस्तुरो वा। क्षिधी युधा शवसा वा तमिंद्राभीयाम वृपमणवस्वोताः ॥५॥ यं वृचेषुक्षितयःस्पर्धमाना यं युक्तेपु तुरयंतोहवंते। य५ शूरसातौ यमपामुपज्मन् यं विनासो वाजयतेस इंद्रः॥६॥ इंद्रापर्वता वृहता रथेन वामीरिप आवहतर सुवीराः। वीतं हव्यान्यध्वरेषु देवा वर्द्धयां गीर्भिरिडया मदंता॥७॥ इंद्राय गिरो अनिशितसर्गा अपः प्रेरयत्सगरस्य वुभात् । यो अधोणेव चक्रियौ शचीभिर्विष्वक्तस्तंभ पृथिवीमुत द्यां॥॥ आ त्वा सखायःसख्या ववृत्युस्तिरः पुरूचिदर्णवानजगम्याः। पितुर्नपातमादधीत वेधा अस्मिन् क्षये प्रतरा दीद्यानः॥९॥ को अद्य युंक्त धुरिगा तस्य शिमीवतोभामिनो दुईणायून्। आसनेपामप्सुवाहो मयोभून् य एपांभृत्यामृणधासजीवात् ॥१०॥ स्व. १६ । उ.४।धा. १६। दू॥ दशति॥५॥ ॥ विष्टुप् समाप्ता॥

·२९ चतुर्थः प्रपायकः गायति वा गायत्रिणोत्यकमणिः। ब्रह्माणस्त्वा शतक्रत उदरशमिव येमिरे॥१॥ इंद्रं विश्वा अवीवृधन् समुद्रव्यचसं गिरः। रथीतमयरथीनां वाजाना सत्पतिं पतिं ॥२॥ इममिंद्रसुतं पिव ज्येष्ठममयं मदं। शुक्रस्य त्वाभ्यक्षरन् धारा ऋतस्य सादने॥३॥ यदिंद्र चिच म यह नास्ति त्वादातमद्रिवः। राधस्तन्नो विदहस उभया हस्त्याभर॥४॥ थुधी हवं तिरप्या इंद्र यस्त्वा सपर्यति। सुवीर्यस्य गोमतोरायस्पूर्द्धि महाश असि॥५॥ असावि सोम इंद्र ते शविष्ठ धृष्णवागहि। आ त्वा पृणक्तिंद्रिय रजः सूर्यो नरश्मिभिः।६॥ एंद्र याहि हरिभिरुप कखस्य सुष्टुतिं। दिवो अमुष्ण शासतो दिवं यय दिवावसो॥७॥ आ त्वा गिरोस्थीरिखास्युः सुतेषुगीर्वणः । अभि त्वा समनूपत गावो वत्सन्न धेनवः॥॥ एतोन्विंद्रशस्तवाम शुद्ध शुद्धेन साना। शुद्धैरुक्थैर्वांवृथ्वास५ शुद्धैराशीर्वान् ममतु॥९॥ यो रयिं वो रयिंतमो यो द्युम्नैर्युम्नवत्तमः। सोमः सुतःस इंद्र ते स्ति स्वधामते मदः ॥१०॥ स्व.४। उ.४।था.५४।धी॥ दशति॥६॥ .

·३०
सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः
प्रत्यस्मै पिपीषते विश्वानि विदुपे भर।
अरामाय जग्मये पश्चादवने नरः॥१॥
आ नो वयोवयः शयं महांतंगहरेष्ठां।
महांतं पूर्विनेष्ठामुयं वचो अपावधीः ॥२॥
आ त्वा रथं यथोतये सुम्नाय वर्तयामसि।
तुविकूर्मिमृतीपहमिंद्रं शविष्ठसत्पति॥३॥
स पूर्को महोनां वेनः क्रतुभिरानजे।
यस्य द्वारा मनुः पिता देवेषु धिय आनजे ॥४॥
यदी वहत्याशवोभ्राजमाना रथेष्वा।
पियंतो मदिरन्मधु तव अवां सि कृरखते॥५॥
त्यमु वो अप्रहणं गृणीषे शवसस्पति।
इंदं विश्वासाहन्नरं शचिष्ठं विश्ववेदसं॥६॥
धिक्रावणो अकारि जिष्णोरश्वस्य वाजिनः।
सुरभि नो मुखाकरमन आयुपि तारिपत्॥७॥
पुरां भिंटुयुवा कविरमितौजा अजायत ।
इंद्रो विश्वस्य कर्मणो धर्ता वजी पुरुष्टुतः ॥६॥
स्व.५। उ.२१धा.४५। पु॥ दशति॥७॥
प्रप्र वसिष्टुभमिषं वंदवीरायेंदवे।
धिया वो मेधसातये पुरंथ्याविवासति॥१॥
कश्यपस्य स्वर्विदो यावाहुः सयुजाविति।
ययोर्विश्वमपिव्रतं यज्ञंधी निचाय्य ॥२॥

·BHARALE
LIBR
RO
चतुर्थः प्रपाथकः
अर्चत प्रार्चत नः प्रियमेधासोअर्चत।
अर्चतु पुत्त्रका उत पुरमिद्धृष्णवर्चत ॥३॥
उक्यमिंद्राय श५ स्यं वर्द्धनं पुरुनिष्पिधे।
शक्रो यथा सुतेषुणो रारणसख्येषु च ॥४॥
विश्वानरस्य वस्पतिमनानतस्य शवसः।
एवैश्च चर्षणीनामूती हुवे रथानां ॥५॥
सघा यस्ते दिवो नरोधिया मर्तस्य शमतः।
ऊतीस वृहतो दिवो द्विषोअर हो न तरति ॥६॥
विभोट इंद्र राधसो विभ्वीरातिः शतकती।
अथा नो विश्वचर्पणे धुमसुदन मया ॥७॥
वयश्चित्ते पतषिणो दिपाच्चतुष्पाद नि।
उषः प्रारवृतूनुदिवो अंतेभ्यस्परि॥१॥.
अमी ये देवा स्थनमध्य आरोचने दिकः ।
कद ऋतै कदमृतं कामना व आहुतिः॥९॥
चसाम यजामहे याभ्यां कर्माणि कृण्वते।
विते सदसि राजतो यज्ञं देवेषु वक्षतः॥१०॥
स्व.७। उ.३।धा. ५४ाजी॥ दशति॥८॥
विश्वाः पृतना अभिभूतरन्नरः सजूस्ततक्षुरिंद्रं जजनुश्च राजसे।
ऋत्वे वरेस्थे मन्यामुरीमुतोयमोजिष्ठं तरसं तरस्विनं॥१॥
थत्ते दधामि प्रथमाय भन्यवे हन्यद्दस्युचर्य विवेरपः ।
उभे यत्वा रोदसीधावतामनुभ्यसाते शुष्मात्पृथिवीचिदद्रिवः॥२॥

·सासवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः समेत विश्वा ओजसा पतिं दिवो य.एक इंद्भरथिथिर्जनानां। . स पूर्को नूतनमाजिगीषन् तं वर्तनीरनुवावृत एक इत् ॥३॥ इमे त इंद्र ते वयं पुरुष्टुत येत्वारभ्य चरामसि प्रभूवसो। नहि त्वदन्यो गिर्वणो गिर साक्षोणीरिव प्रतितद्धर्य नो वचः॥४॥ चर्षणीधृतं मघवानमुक्थ्यमिंद्र गिरो वृहतीरभ्यनूषत। वावृधानं पुरुहत सुवृक्तिभिरमय जरमाणं दिवेदिवे॥५॥ अच्छा व इंद्रमतयःस्वर्युवःसधीचीविश्वा उशतीरनूषत । परिष्वजंत जनयो यथा पतिं मर्यन्न शुंध्युं मघवानमूतये॥६॥ अभियं मेषं पुरुहुतमृग्मियमिंद्रं गीर्भिर्मदता वस्तो अर्णवं । यस्य द्यावो न विचरंति मानुषं भुजे मंहिष्ठमभिविनमर्चत॥७॥ त्य५ सुमेषं महया स्वर्विदं शतं यस्य सुभुवःसाकमीरते। अत्यन्न वाज हवनस्पद रथमेंद्र ववृत्यामवसे सुवृक्तिभिः॥८॥ घृतवतीभुवनानामभिश्रियोवीं पृथ्वी मधुदुघे सुपेशसा। द्यावापृथिवी वरुणस्य धर्मणा विष्कुमिते अजरेभूरिरेतसा ॥९॥ उभे यदिंद्ररोदसी आपप्राथोपा इव । महांतं त्वा महीनां समाजं चर्षणीनां। देवी जनियजीजनद्भद्रा जनियजीजनत्॥१०॥ प्रमंदिने पितुमदर्चता वचो यः कृष्णगर्भा निरहन्वृजिश्वना। अवस्यवो वृपणं वञ्चदक्षिणं मरुत्वंतं सख्याय हुवेमहि ॥११॥ स्व.१४। उ•७॥धा. ९३।थि॥ दशति॥९॥ ॥ अनुष्टुप समाप्ता ॥

·३२ सासवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः समेत विश्वा ओजसा पतिं दिवो य एक इद्भरथिथिर्जनानां । स पूर्वो नूतनमाजिगीषन तं वर्तनीरनुवावृत एक इत् ॥३॥ इमेत इंद्रते वयं मुरुष्टुत येत्वारभ्य चरामसि प्रभूवतो। नहि त्वदन्यो गिर्वणो गिः सघाक्षोणीरिव प्रतितदर्य नो वचः॥४॥ चर्षणीधृतं मघवानमुक्थ्यमिंद्रं गिरो वृहतीरभ्यनूषत। वावृधानं पुरुहतर सुवृक्तिभिरमय जरमाणं दिवेदिवे॥५॥ अच्छा व इंद्रमतयःस्वयुवःसधीचीविश्वा उशतीरनूषत । परिष्वजंत जनयो यथा पति मर्यन शुंध्यु मघवानमूतये॥६॥ अभि त्यं मेषं पुरुहुतमृग्मियमिदं गीर्भिर्मदता वस्तो अर्णवं । यस्य द्यावो न विचरंति मानुषं भुजे मंहिष्ठमभिविप्रमर्चत ॥७॥ त्यसुमेषं महया स्वर्विदं शतं यस्य सुभुवः साकमीरते। अत्यन्न वाज हवनस्पद रथमें, ववृत्यामवसे सुवृक्तिभिः॥६॥ घृतवतीभुवनानामभिथियोवीं पृथ्वी मधुदुघेसुपेशसा। द्यावापृथिवी वरुणस्य धर्मणा विष्कुमिते अजरेभूरितिसा॥९॥ उभे यदिंद्ररोदसी आपप्रायोपा इव। महांतं त्वा महीनां समाजं चर्षणीनां । देवी जनियजीजनद्राजनित्यजीजनत् ॥१०॥ ममंदिने पितुमदर्चता वचो यः कृष्णगर्भा निरहबृजिश्वना। अवस्यवो वृपणं वजदक्षिणं मरुत्वंतं सख्याय हुवेमहि ॥११॥ स्व.१४। उ.७.धा.९३ । थि।। दशति ॥९॥ अनुष्टुप समाप्ता॥

·३३ चतुर्थः प्रपाठकः इंद्र सुतेषु सोमेषु क्रतुं पुनीष उक्थं । विदे वृधस्य दक्षस्य महार हि पः॥१॥ तमु अभिप्रगायत पुरुहूतं पुरुष्टुतं। इंद्रं गीर्भिस्तविपमाविवासत॥२॥ तं ते मदं गृणीमसि वृषणं पृथु सासहिं। उलोककृानुमद्रिवो हरिथिय॥३॥ यत्सोममिंद्र विष्णवि यदा घचित आये। यहा मरुत्सु मंदसे समिंदुभिः ॥४॥ एटु मधोमेदितर सिंचाध्वर्यो अंधसः। एवाहि वीरस्तवते सदावृधः॥५॥ एंटुमिंद्राय सिंचत पिवातिसोम्यं मधु। प्रराधा सि चोदयते महित्वना॥६॥ एतोन्विंद्र५ स्तवाम सखायस्तोम्यं नरं। वृष्टी?विश्वा अभ्यस्त्येक इत् ॥७॥ इंद्राय साम गायत विप्राय वृहते वृहत्। ब्रह्मकृते विपश्चिते पनस्यवे॥१॥ य एक इविदयते वसुमर्ताय दाशुषे । ईशानो अप्रतिष्कुत इंद्रो अंग॥९॥ सखाय आशिपामहे ब्रीद्राय वजिणे। स्तुप ऊषु वो नृतमाय धृष्णवे॥१०॥ स्व. १०।उ.३।धा.६२। खा ।। दशति ।। १०॥ ॥ चतुर्थः प्रपाठकः समाप्तः ॥ r

·३४
सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः
गृणे तदिंद्र ते शव उपमां देवतातये।
यद्यसि वृत्रमोजसा शचीपते॥१॥
यस्य त्यछंवर मदे दिवोदासाय रंधयन्।
अयस सोम इंद्र ते सुतः पिव॥२॥
एंद्र नोगधि प्रिय सबाजिदगोय।
गिरिन विश्वतः पृथुः पतिर्दिवः ॥३॥
य इंद्र सोमपातमोमदः शविष्ठ चेतति।
येनाहसि न्यविणं तमीमहे ॥४॥
तुचे तुनाय तत्सु नो द्राधीय आयुजीवसे ।
आदित्यासः समहसः कृणोतन॥५॥
वेत्था हि नितीनां वजहस्त परिवृजं ।
अहरहः धुंध्युः परिपदामिव॥६॥
अपामीवामपसृधमपसेधत दुर्मति।
आदित्यासो युयोतना नो अहसः॥७॥
पिवा सोममिंद्र मंदतुत्वा यंते सुपावहर्यश्वाद्रिः।
सोतुर्बाहुभ्या५ सुयतो नार्वा ॥५॥
स्व.पा उ.२ धा ५१1 फ॥ दशति॥१॥
अभ्रातृव्यो अना वमनापिरिंद्र जनुपासनादसि ।
युधेदापित्वमिच्छसे ॥१॥
यो न इदमिदं पुराप्रवस्य आनिनाय तमुवस्तुये।
सखाय इंद्रमूतये ॥२॥

·पञ्चमः प्रपाठकः ३५ आगंता मारिषण्यत प्रस्थावानो मापस्थात समन्यवः। हटाचिद्यमयिष्णवः॥३॥ आयाह्ययमिंदवे श्वपते गोपत उर्वरापते। सोमसोमपते पिव ॥४॥ त्वया हस्विधुजा वयं प्रतिश्वसंतं वृषभ त्रुवीमहि। सश्स्थे जनस्य गोमतः॥५॥ गावश्चिद्धासमन्यवः सजात्येन मरुतः सवंधवः । रिहते ककुभी मिथः ॥६॥ त्वन इंद्राभर ओजो नृम्ण शतक्रतो विचर्पणे। आवीरं पृतनासहं ॥७॥ अधा हींद्र गिर्वणः उपत्वा कामाईमहे ससृग्महे । उदेव गमंत उदभिः॥६॥ सीदंतस्ते वयो यथा गोश्रीते मधौ मदिरे विवक्षणे। अभि त्वामिंद्र नोनुमः ॥९॥ 'वयमुवामपूर्वी स्थूरनकच्चिनरंतो वस्यवः। वजिन् चित्र हवामहे॥१०॥ स्व.२। उ.२१ था-४११ छ। दशति॥२॥ स्वादोरित्या विषुवतोमयोः पिवंति गौर्यः। या इंद्रेण सयावरि वृष्णा मदंति शोभथा वस्वीरनुस्वराज्यं ॥१॥ ईन्या हि सोम इन्मदो ब्रह्मा चकार वर्धनम्। शविष्ठ वजिन्नोजसा पृथिव्या निःशशा अहिमर्चननु स्वराज्यं ॥२॥ P2 ·सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः इंद्रो मदाय वावृधेशवसे वृत्रहा नृभिः । तमिन्महत्स्वाजिपूतिम: हवामहे स वाजेषु प्रनो विपत् ॥३॥ इंद्र तुभ्यमिदद्रिवो नुतं वजिन्वीर्य। यद्ध त्य मायिनं मृगं तव त्यन्मायया वधीरर्चननु स्वराज्यं ॥४॥ प्रेयभीहि धृष्णुहि न ते वजो निय५ सते। इंद्र नृम्ण हि ते शवो हनो वृवं जया। अपोर्चननुस्वराज्यं ॥५॥ यदुदीरत आजयो धृष्णवेधीयते धनं। युवा मदच्युता हरी क५ हनः कं वसौ दधो स्मा५ इंद्र वसौ दधः ॥६॥ अक्षन्नमीमदंत ह्यवप्रिया अधूपत। अस्तोपत स्वाभानवो विप्रा नविष्ठया मती योजान्विंद्र तेहरी॥७॥ उपोपुशृणुही गियेमघवन्मातथा इव। कदा नः सूनृतावतः कर ददर्थयास इद्योजान्विंद्र ते हरी॥॥ चंद्रमा अप्स्वश्रा सुपर्णो धावते दिवि। नवो हिरण्यनेमयःपदं विदंति विद्युतो वित्तं म अस्य रोदमी॥९॥ प्रति प्रियतम५ रथं वृपणं वसुवाहनं। स्तोता वामश्विना वृपिस्तोमेभिर्भूपति प्रतिमाध्वी मम श्रुतर हवं॥१०॥ स्व.१३ । उपाधा-पाणु॥ दशति॥३॥ आ ते अग्न दधीमहि द्युमंतं देवाजरं। यदस्य ते पनीयसी समिद्दिदयति धवीपर स्तोतृभ्य आभर॥१॥ आग्निनखवृक्तिभितारं त्वा वृणीमहे ।

·पञ्चमः प्रपाठक ३७ शीरं पावकशोचिषं वि वो मदे यज्ञेपुस्तीर्णवहिपं विवक्षसे॥२॥ महे नो अद्य वोधयोपोराये दिवित्मती। यथाचिन्नो अवोधयः ससथवसि वाय्ये सुजाते अश्वसुनृते॥३॥ भद्रनो अपि वातय मनो दक्षमुत क्रतुं। अथा तेसख्ये अंधसो वि वो मदेरणा गावोन यवसे विवक्षसे॥४॥ क्रत्वा महाअनुष्वधं भीम आ वावृते शवः । थिय ऋष्व उपायोर्निशिप्री हरियां दधे हस्तयोर्वजमायसं॥५॥ स घातं वृपण रथमधितिष्ठाति गोविदं। या पात्र हरियोजनं पूर्णमिंद्र चिकेतति योजान्विंद्र ते हरी॥६॥ अग्निं तं मन्ये यो वसुरस्तं यं यंति धेनवः । अस्तमर्वत आशवो स्तं नित्यासो वाजिन इय५ स्तोतृभ्य आभर ॥७॥ नतमश्हो न दुरितं देवासो अष्ट मर्य सजोपसो यमर्यमा मियो नयति वरुणो अतिद्धिपः॥।॥ स्व.७। उ•३.धा.५७। जे॥ दशति॥४॥ परि प्रधन्वेंद्राय सोमस्वादुर्मिचाय पूष्णे भगाय॥१॥ पर्यषु प्रधन्व वाजसातये परि वृत्राणि सक्षणिः । विपस्तरध्या करण्या न ईरसे ॥२॥ पवस्व सोम महार समुद्रः पिता देवानां विश्वाभिधाम॥३॥ पवस्व सोम महे दक्षायाश्वो न निक्तो वाजीधनाय॥४॥ इंदुः पविष्ट चारुर्मदायापामुपस्ये कविर्भगाय॥५॥ अनु हि त्वा सुतसोम मदामसि महे सपर्यराज्ये।

·३६ सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः
वाजाअभि पवमान प्रगाहसे॥६॥
कई व्यक्ता नरः सनीडा रुद्रस्य मो अधा स्वश्वाः॥७॥
अग्ने तमद्याश्यन्न स्तोमैः क्रतुन्न भद्र हृदिस्पृशं ।
ध्यामा त ओहः॥॥
आविर्मा आवाजं वाजिनो अपमं देवस्य सवितुः सवं।
स्वर्गाश्र्वतोजयत ॥९॥.
पवस्व सोम द्युम्नी सुधारोमहा अवीनामनुपूर्व्यः॥१०॥
स्व.।।२।धा ३५ । टु॥ दशति ॥५॥
.
विश्वतोदावन्विश्वतोन आभर यंत्वा शविष्ठमीमहे ॥१॥
एप ब्रह्मा य ऋत्विय इंद्रो नाम श्रुतो गृणे॥२॥
ब्रह्माण इंद्र महयंतोअरवर्धयन्नहये हंतवा उ ॥३॥
अनवस्ते रथमश्वाय तक्षुस्त्वष्टा वचं पुरुहूत द्युमंतं ॥४॥
शं पदं मघं रयीपिणे न काममव्रतो हिनोति न स्पृशद्रयिं ॥५॥
सदा गावः शुचयो विश्वधायसः सदादेवा अरेपसः॥६॥
आयाहि वनसा सह गावःसचंत वर्तनि यदुधभिः ॥७॥
उप प्रक्षे मधुमति क्षियंतः पुणेम रयिं धीमहे त इंद्र ॥६॥
अचैत्यर्क मस्त स्वकी आस्तोभति श्रुतो युवास इंद्रः ॥९॥
प्रवद्राय वृनहतमाय विमाय गाथंगायतायं जुजोपते॥१०॥
स्व.७उ.२॥धा ४२। ठा॥ दशति॥६॥

·पञ्चमः प्रपाठक
३९
'अचेत्यग्निश्चिकितिहव्यवाण सुमद्रयः॥१॥
अग्ने वन्नो अंतम उत त्राता शिवोभुवो. वरूथ्यः ॥२॥
भगोन चित्रो अग्निहोनां धाति रनं ॥३॥
विश्वस्य प्रस्तोभ पुरो वा सन्यदि वेह नूनं ॥४॥
उपा अप स्वसुष्टमःसंवर्तयति वर्तनिए सुजातता ॥५॥
इमा नु कभुक्ना सीपधेमेंद्रश्च विश्वे च देवाः॥६॥
विसुतयो यथपथ इंद्र त्वचंतु रातयः ॥७॥
अया वाजं देवहितं सनेम मदेम शतहिमाःसुवीराः॥८॥
ऊर्जा मिचो वरुणःपीन्यतेडाःपीवरीमिपं कृणुही न इंद्र ॥९॥
इंद्रो विश्वस्य राजति ॥१०॥
स्व.५। उ.४ाधा.४१। भ॥ दशति॥७॥
विकटुकेषु महियो यवाशिरं तुविशुप्सस्तूंपत्सोमममिवद्धि
पणुना सुतं यथावशं।
सई ममाद महिकर्म कर्तवे महामुरु५ सैन५ सश्चद्देवो देवर
सत्य इंदुःसत्यमिं ॥१॥
अय५ सहस्रमानवोदृशःकवीनांमतिर्योतिर्विधर्म।
बधासमीचीरुपसःसमरयदरेपसः सचेतसःस्वसरे मन्युमंत
श्चिता गोः॥२॥
एंद्र याद्युप नापरावतो नायमच्छा विदथानाव सत्पतिरस्ता
राजेव सत्पतिः।
हवामहे त्या प्रयवंतःसुतेष्वापुधासोनपीतरं वाजसातयेम
हिष्ठं वाजसातये॥३॥

·४० सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः तमिदं जोहवीमि मघवानमुग्र५ सत्रा दधानमप्रतिष्कुत • श्रवासि भूरि। महिष्ठो गीर्भिराच यज्ञियो ववर्त राये नो विश्वा सुपथा कृणो तु वजी॥४॥ अस्तु श्रीषद पुरो अग्निं धिया दध आनु त्यच्छों दिव्यं वृणीमह इंद्रवायूं वृणीमहे। यद्ध काण विवस्वते नाभासंदाय नव्यसे। अध प्र नूनमुपयंति धीतयो देवाअछनधीतयः॥५॥ प्र वो महे मतयो यंतु विष्णवे मरुत्वते गिरिजा एवया मरुत् । प्र शीय प्र यज्यवे सुखादये तवसे भंददिष्टये धुनिबताय शावसे॥६॥ अयारुचा हरिण्या पुनानो विश्वा देपासि तरति सयुग्वभिः सुरो नमयुग्वभिः। धारापृष्ठस्य रोचते पुनानोअस्पो हरिः । विश्वा यद्रूपा परियास्यकभिः सप्तास्येभिर्चाकभिः ॥७॥ अभि त्यं देव५ सवितारमोण्योः कविक्रतुम मि सत्यसव रत्नधामभिप्रियं मति। उर्ध्वा यस्यामतिभी अदिद्युतत्सवीमनिहिरण्यपाणिरमिमीत सुक्रतुः कृपास्वः॥॥ अग्निहोतारं मन्ये दास्वंतं वसो सूनुः सहसो जातवेदसं विप्रन जातवेदसं। य ऊर्ध्वया स्वध्यरोदेवी देवाच्या कृपा। घृतस्य विभाष्टिमनुशुक्रशोचिष आजुहानस्य सर्पिपः ॥९॥ " ·पञ्चमः प्रपादक ४१ तव त्यन्नर्यन्वृतोप इंद्र प्रथम पूयं दिवि प्रवाच्यं कृतं। यो देवस्य शवसा प्रारिणा असुरिणत्रपः। भुवो विश्वमभ्यदेवमोजसा विदेदूर्ज शतक्रतुर्विदेदिपं ॥१०॥ स्व.३।उ.६.धा. १०।ट॥ दशति॥४॥ ॥ दशति ऐंद्रं समाप्तं ॥ उच्चा ते जातमंधसो दिवि सद्भूम्याददे। उप शर्म महि श्रवः ॥१॥ स्वादिष्टया मदिष्ठया पवस्व सोमधारया। इंद्राय पातवे सुतः ॥२॥ वृपा पवस्व धारया मरुवते च मत्सरः। विश्वा दधान ओजसा ॥३॥ यस्ते मदो वरेण्यस्तेनापवस्वांधसा। देवावीरघशसहा ॥४॥ तिम्रोवाच उदीरते गावो मिमंतिधेनवः । हरिरीति कनिक्रदत्॥५॥ इंद्रायेंदो मरुत्वते पवस्व मधुमतमः । अकस्य योनिमासदं॥६॥ असाव्यश्शुर्मदायाप्सु दक्षो गिरिष्ठाः। श्येनो न योनिमासदत्॥७॥ पवस्व दक्षसाधनो देवेभ्यः पीतये हरे। मरुभो वायवे मदः॥।॥ परिस्वानो गिरिष्ठाः पवित्रे सोमो अक्षरत् । मदेषु सर्वधा असि॥९॥ परिप्रिया दिवाकविर्वयासि नप्योर्हितःास्वानैर्याति कविक्रतुः॥१०॥ स्व.६.उ.३।धा-४२१ गा॥ दशति॥९॥ प्रसोमासो मदच्युतः श्रवसे नो मघोना। सुता विदथे अक्रमुः॥१॥ प्र सोमासो विपश्चिती-पो नयंत ऊर्मयः। वनानि महिषा इव ॥२॥ पवस्वेदो वृषासुतः कृधीनो यशसोजने। विश्वा अपद्धिपोजहि ॥३॥ वृपा यसिभानुना धुमंतं त्वा हवामहे । पवमानःस्वदृशं॥४॥ G

·કેર
सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः
इंदुः पविष्ठचेतनः प्रियः कवीनां मतिः । सृजदश्व५ रथीरिव॥५॥
असृक्षतप्रवाजिनोगव्यासोमासो अश्वया।शुक्रासो वीरयाशवः॥६॥
पवस्व देव आयुपगिंद्र गछतुते मदः । वायुमारोह धर्मणा ॥७॥
पवमानो अजीजनद्दिवश्चिवन्न तन्यतुं । ज्योतिर्वैश्वानरं वृहत्॥६॥
परिवानास इंदवो मदाय वर्हणा गिरा। मधो अतिधारया ॥९॥
परिपासियदकविःसिंधोमविधिश्रितः। कारुविभ्रन्युरुस्पृहं॥१०॥
स्व. १११ उ.ना।धा.४९। हो। दशति ॥१०॥
॥ पञ्चमः प्रपाठक समाप्तः ।।
उपोषु जातमनुरंगोभिभंगं परिष्कृतं । इंदुं देवा अयासिपुः ॥१॥
पुनानोअक्रमीदभिविश्वामृधो विचर्षणिः। शुंभंति विप्रंधीतिभिः॥२॥
आविशन्कलशं सुतो विश्वा अर्पन्नभि श्रियः । इंदुरिंद्राय धीयते॥३॥
असर्जि रथ्यो यथापविचे चम्बोः सुतः। कार्मन्वाजी न्यक्रमीत्॥४॥
प्रयद्रावो नभूर्णयस्त्वेषा अयासोअक्रमुः।नंतः कृष्णामप त्वचं ॥५॥
अपनन्पवसे मृधातुवित्सोममत्सरः । नुदस्वादेवयुंजनं ॥६॥
अया पवस्व धारया यया सूर्यमरोचयः। हिन्वानोमानुपीरपः ।।७।।
स पवस्व य आविथेंद्र वृत्राय हंतवे। वनिवासं महीरपः॥॥
अया वीती परिस्रव यस्त इंदो मदेष्वा । अवाहनवतीनवा ॥९॥
परिद्युक्ष सनद्रयिं भरद्वाजबो अंधसा। स्वानो अर्प पवित्र आ॥१०॥
स्व.९।६।धा ३५। तु॥ दशति ॥१॥
अचिक्रदृषा हरिमहान्मित्रो न दर्शतः। ससूर्येण दिद्युते॥१॥
आ ते दवं मयोभुवं वहिमद्या वृणीमहे । पांतमापुरुस्पृहं॥२॥

·पष्टः प्रपाठकः ४३ अध्वर्यो अद्रिभिःसुत सोमं पवित्र आनया। युनाहींद्राय पातवे॥३॥ तत्स मंदी धावति धारा सुतस्याधसः । तल्स मंदी धावति॥४॥ आपवस्वसहस्रिण रयिसोम सुवीर्य । अस्मे श्रवासि धारया॥५॥ अनुप्रनास आयवः पदन्नवीयो अक्रमुः। रुचे जनंत सूर्यं ॥६॥ अर्पा सोम धुमतमोभिद्रोणानि रोरुवत्। सीदन्योनौ वनेष्वा॥७॥ वृपा सोमधुमा५ असि वृपा देव वृपवृतः। वृपा धर्माणि दध्रिपे॥॥ इपे पवस्व धारया मुज्यमानोमनीषिभिः। ईदो रुचाभिगा इहि ॥९॥ मंद्रया सोमधारया वृपा पवस्व देवयुः। अव्या वारेभिरस्मयुः ॥१०॥ अया सोमसुकृत्यया महान्सन्नभ्यावईथाः। मंदान इछ्पायसे॥११॥ अयं विचर्षणिहितः पवमानःसचेतति। हिन्वान आप बृहत्।।१२।। प्रन इंदो महे तु नऊर्मिन्नविधदर्पसि। अभिदेवा अयास्यः ।। १३॥ अपमन्यवते मृधोपसोमो अराव्णः । गच्छनिंद्रस्य निष्कृतं॥१४॥ स्व. १५। उ.२॥धा. ५७ । फो। दशति ॥२॥ पुनानःसोमधारयामो वसानो अपैसि। आरनधा योनिमृतस्य सीदस्युत्सो देवो हिरण्ययः॥१॥ परीतो पिंचत सुतसोमो य उत्तम हविः। दधन्वाङ् यो नर्यो अप्वंतरासुपाव सोममद्रिभिः ॥२॥ आसोम स्वानो अद्रिभिस्तिरो वाराण्यव्यया। जनो न पुरिचम्बोर्विशद्धरिस्सदो वनेषुदध्रिपे।॥३॥ प्रसोम देववीतये सिंधुन पिये अर्णसा । अशोः पयसा मदिरोन जागृविरच्छाकोशं मधुश्वुतं ॥४॥ G2

·४४
सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः
सोम उप्वाणः सोतृभिरधिष्णुभिरवीनां।
अश्वयेव हरितायाति धारया मंद्रयायाति धारया॥५॥
तवाहसोम रारणसख्य इंदो दिवेदिवे।
पुरूणि वधी निचरंति मामवपरिधीश रतिता दहि॥६॥
मृज्यमानः सुहस्त्या समुद्रे वाचमिन्वसि।
रयिं पिशंगं बहुलं पुरुस्पृहं पवमानाभ्यपसि॥७॥
अभिसोमास आयवः पवंते मद्यं मदं।
समुद्रस्याधिविष्टपे मनीपिणो मत्सरासो मदच्युतः॥६॥
पुनानः सोमजागृविरव्या वारः परि प्रियः।
वं विप्रो अभवोंगिरस्तम मध्या यज्ञं मिमिक्षा णः॥९॥
इंद्राय पवते मदः सोमो मरुत्पते सुतः।
सहस्रधारोअत्यव्यमर्पति तमी मृत्यायवः ॥१०॥
पवस्व वाजसातमो-भिविश्वानि वार्या।
त्व समुद्रः प्रथमे विधर्म देवेभ्यः सोम मात्सरः ॥११॥
पवमान असृक्षात पवित्रमतिधारया।
मरुत्वंतो मत्सरा इंद्रिया हया मेधामभिप्रयाशसिच॥१२॥
स्व. १९। उ.३.धा.९११ द॥ दशति ॥३॥
प्रतुद्रय परिकोशनिपीदवृभिः पुनानो अभियाजमर्प।
अश्वन त्वा वाजिनं मजयंतोछा पहिरशनाभिनयंति॥१॥
प्रकाप्यमुगनेव बुवाणो देवो देवानां जनिमविवक्ति।
महिनतः शुचियंधुः पावकः पदा पराहो अभ्येतिरेभन्॥२॥

·पष्ठः प्रपाठकः
પ
तिम्रो वाच ईरयति प्रवहि तस्य धीतिं ब्रह्मणो मनीपां। .
गावो यंति गोपतिं पृच्छमानाःसोमं यंतिमतयो वावशानाः॥३॥
अस्य प्रेपा हेमना यूयमानो देवो देवेभिः समपृक्तरसं।
सुतः पवित्रं पर्येति रेभन् । मितेवसमः पशुमंति होता॥४॥
सोमः पवते जनिता मतीनांजनिता दिवोजनिता पृथिव्याः।
जनिताग्नेर्जनिता सूर्यस्य जनितेंद्रस्य जनितोत विष्णोः॥५॥
अभि त्रिपृष्ठं वृषणं वयोधामङ्गोपिणमवावशंत वाणीः।
वनावसानो वरुणो न सिंधुर्वि रनधा दयते वार्याणि ॥६॥
अक्रान्समुद्रः प्रथमे विधर्मन् जनयन प्रजाभुवनस्य गोपाः।
वृया पवित्र अधिसानो अव्ये वृहत्सोमो वा वृथे स्वानो अद्रिः॥७॥
कनिक्रति हरिरासृज्यमानः सीदन्वनस्य जठरे पुनानः।
नृभिर्यतः कृणुते निर्णिजंगामतो मतिं जनयंत स्वधाभिः॥१॥
एपस्य ते मधुमार इंद्र सोमो वृपा वृष्णाः परि पवित्र अक्षाः ।
सहस्रदाः शतदा भूरिदावा शश्वत्तमवहिरावाज्यस्थात् ॥९॥
पवस्व सोम मधुमाश्तावापो वसानो अधिसानो अव्ये।
अव द्रोणानि घृतवंति रोह मदिंतमो मत्सर इंद्रपानः ॥१०॥
स्व.१८ । उ.३।धा.७॥डे॥ दशति॥४॥
प्र सेनानीः शूरो अये रथानां गव्यन्नेति हर्पते अस्य सेना।
भद्रान कृण्वन्चिंद्रहवांसखिभ्य आ सोमो वस्वा भसानि दते॥१॥
प्रतेधारा मधुमतीरसृपन्वारं यत्पूतो अत्येष्यव्यं ।
पवमान पवसे धाम गोनांजनयनसूर्यमपिन्वो अर्कैः ॥२॥

·सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः
प्रगायताभ्यर्चाम देवांसोम हिनो त महते धनाय ।
स्वादुः पवतामतिवारमव्यमासीदतु कलशं देव इंदुः॥३॥
प्रहिन्वानो जनिता रोदस्यो रथो न वाजसनिपनयासीत्।
इंद्रं गच्छन्नायुधासशिशानो विश्वा वसु हस्तयोण्दधानः ॥४॥
तपाद्यदी मनसो वेनतो वाक् ज्येष्टस्य धर्म धुक्षोरनीके।
आदीमायन्वरमावावशाना जुष्टं पतिं कलशे गाव इंद्॥५॥
साकमुक्षो मर्जयंत स्वसारो दश धीरस्य धीतयो धनुचीः।
हरिः पर्यद्रवजाः सूर्यस्य द्रोणन्ननक्षे अत्यो न वाजी॥६॥
अधि यदस्मिन्वाजिनीव शुभः स्पईते धियः सूरेन विशः।
अपो वृणानः पवते कवीयान्वृजन्न पशुवर्द्धनाय मन्म ॥७॥
इंदुर्वाजी पवते गोन्योघा इंद्रे सोमः सह इन्वन्मदाय।
हंति रक्षो वाधतेपर्यगतिं वरिवस्कृण्वन्वृजनस्य राजा॥८॥
अया पवा पवस्वैना वसूनि माश्यत्व इंदो सरसि प्रधन्व।
बनश्चिद्यस्य वातोन जूतिं पुरुमेधाश्चित्तकवे नरंधात्॥९॥
महत्तत्सोमो महिपश्चकारापायगर्भो वृणीत देवान्।
अदधादिंद्रे पवमान ओजो जनयासूर्य ज्योतिरिंदुः॥१०॥
असर्जि वका रथ्ये यथाजौ धिया मनोता प्रथमा मनीपा।
दशस्वसारो अधि सानो अव्ये मृजति वहिरसदनेप्वछ।।११।।
अपामिवेदूर्मयस्ततुराणाः प्रमनीपाईरते सोममच्छ।
नमस्यंतिरुपचयंति संचाचविशंत्युशतीरुशंतं ॥१२॥
स्व.१९।उ.३.धा..२।दा ॥ दशति॥५॥

·पष्टः प्रपाठकः
४७
पुरोजितीवो अंधसः सुताय मादयित्नवे।
अपवान प्रथिष्ट न सखायो दीर्घजिस्यं ॥१॥
अयं पूपा रयिर्भगः सोमः पुनानो अर्पति।
पतिर्विश्वस्य भूमनो व्यख्यद्रोदसी उभे॥२॥
सुतासो मधुमत्तमाः सीमा इंद्राय मंदिनः ।
पवित्रवंतो अधारन देवान गच्छंतु वो मदाः॥३॥
सोमाः पर्वत इंदवो स्मभ्य गातुवित्तमाः।
मिवाः स्वाना अरेपसः स्वाध्यः स्वर्विदः ॥४॥
अभी नो वाजसातम रयिमर्पणतस्पृहं ।
इंदो सहस्रभर्णसं तुविद्युम्नं विभासहं ॥५॥
अभी नवंते अद्रुहः प्रियमिंद्रस्य काम्यं ।
वसन्न पूर्व आयुनिजात रिहंति मातरः॥६॥
आ हर्यताय धृष्णवे धनुष्ठन्वंति पौंस्यं ।।
शुका वियंत्यसुराय निर्णिजे विपामग्रे महीयुवः॥७॥
परित्य५ हर्यत हरिं वधुं पुनंति वारेण ।
यो देवान्विश्वा इत्परिमदेन सह गछति ॥६॥
प्रसुन्वानायांधसो मर्तो न वष्ठ तवचः ।
अपवानमराधसरहतामखन्नभृगवः ॥९॥
स्व.१०। उपाधा.६१। म॥ दशति॥६॥
अभिप्रियाणि पवतेच नो हितोनामानि यहोअधि येयुवईते।
आ सूर्यस्य वृहतो वृहन्नधिरथं विष्वंचमहविचक्षण॥१॥

·४८
सासवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः
अचोदसो नोधन्वंत्विंदवः प्रस्वानासो वृहद्देवेपुहरयः।
विचिदनाना इषयो अरातयो यो नः संतु सनिपंतु नो धियः॥२॥
एष प्रकोशे मधुमा५ अचिक्रददिंद्रस्य वजो वपुषो वपुष्टमः ।
अभ्युश्तस्य सुदुघा धृतश्तो वाथा अर्षति पयसा चधेनवः ॥३॥
प्रोअयासीदिंदुरिंद्रस्य निष्कृत सखा सख्युर्न प्रमिनाति संगिरं।
मर्य इव युवतिभिः समर्षति सोमः कलशे शतयामना पथा ॥४॥
धर्ता दिवः यवते कृत्यो रसो दक्षो देवानामनुमाद्यो नृभिः।
हरिः सृजानो अत्यो न सत्वभितथा पाजासि कृणुषे नदीष्वा॥५॥
वृपा मतीनां पवते विचक्षणः सोमो अहांप्रतरीतोषसां दिवः।
प्राणा सिंधूनां कलशा अचिक्रददिंद्रस्य हााविशन्मनीपिभिः॥६॥
चिरस्मै सप्तधेनवो दुदुहिरे सत्यामाशिरं परमे व्योमनि।
चत्वार्यन्या भुवनानि निर्णिजे चारूणि चक्रे यहतैखर्द्धत॥७॥
इंद्राय सोम सुपुतः परिस्रयापामीवाभवतु रक्षसा सह ।
माते रसस्य मत्सत याविनो द्रविणस्वंत इह संत्विंदवः॥८॥
असावि सोमो अरुयो वृया हरी राजेव दस्मो अभिगा अचिक्रदत्।
पुनानो वारमन्येयव्यय५ श्येनो न योनि घृतवंतमासदत्॥९॥
प्रदेवमच्छा मधुमंत इंदवो सियंदत गाव आ न धेनवः ।
वर्हिपदो वचनावंत ऊधभिः परिस्रुतमुसिया निर्णिजं घिरे॥१०॥
अंजते व्यंजते समंजते ऋतुर रिहंति मध्वाभ्यंजते।
सिंधोरु-छासे पतयंतमुक्षण हिरण्यपावाः पशुमप्सु गणते॥११॥
पवित्रं ते विततं ब्रह्मणस्पते प्रभुर्गावाणि पर्यपि विश्वतः।
अतप्ततनून तदामो अभुते शृतास इवहतः संतदाशत ॥१२॥
स्व.१५।उ.११।धा. १३७। पे॥ दशति॥७॥

·षष्ठः प्रपाठक ४९ . इंद्रमच्छसुता इमे वृषणं यन्तु हरयः । श्रुष्टे जातास इंदवः स्वर्विदः॥१॥ प्रधन्वा सोम जागृविरिंद्रायेंदो परिस्रव। धुमंत शुष्ममाभर स्वर्विदं॥२॥ सखाय अनिषीदत पुनानाय प्रगायत। शिशुन्न यज्ञैः परिभूपत थिये॥३॥ तं वः सखायो मदाय पुनानमभिगायत। शिशुन्न हव्यैःस्वदयंत मूर्तिभिः॥४॥ प्राणा शिशुमहीना हिन्वनृतस्य दीधिति। विश्वा परिप्रिया भुवदध दिता॥५॥ पवस्व देववीतय इंदो धाराभिरोजसा। आ कलशं मधुमांसोम नः सदः॥६॥ सोमः पुनान ऊर्मिणव्यं वारं विधावति। अये वाचः पवमानः कनिक्रदत् ॥७॥ प्र पुनानाय वेधसे सोमाय वव उच्यते। भृतिन्न भरा मतिभिर्जुजोपते॥६॥ गोमन्न इंदो अश्ववासुतःसुदक्ष धनिव । शुचिं चं वर्णमधि गोयुधारय॥९॥ अस्मभ्यं वा वसुविदमभि वाणीरनूपत। गोभिष्टे वर्णमभिवासयामसि ॥१०॥ पवते हर्यतोहरिरतिहरासि रहना। अभ्यर्प स्तोतृभ्यो वीरवद्यशः॥११॥ परिकोशं मधुश्चुतं सोमः पुनानो अर्पति।

·५० सामवेदछन्दसी प्रथमोध्यायः अभिवाणीपीणा समानूषत ॥१२॥ स्व.उ.३था.४६॥ दशति॥४॥ पवस्व मधुमतम इंद्राय सोम क्रतुवितमोमदः । महि धुक्षतमो मदः ॥१॥ अभिद्युम्नं वृहद्यश इपस्पते दिदीहि देव देवयु । विकोशं मध्यमं युव॥२॥ आसोतापरिपिंचताश्चन्न स्तोममसुर रजस्तुरं। वनप्रक्षमुदगुतं ॥३॥ एतमुत्यं मदव्युत सहस्रधारं वृषभं दिवोदुहं । विश्वा वसूनि विभ्रतं ॥४॥ ससुन्वे यो वसूनां योरायामानेता य इकानां । सोमो यः सुक्षितीनां ॥५॥ वर मंग दैव्य पवमान जनिमानि धुमत्तमः । अमृतत्वाय घोपयन् ॥६॥ एपस्य धारया सुतो व्यावारेभिःपवते मदिंतमः । क्रीळमिरपामिवा॥७॥ य उम्रिया अपि या अंतरश्मनि निगी अकृतदोजसा। अभिग्रजंतनिपेगव्यमग्यं वीवधष्ण्वारुज। ओं वमीवधृष्णवारुज॥॥ स्व.७1 उ.१.धा.४३ चि ॥ दशति ॥९॥ ॥ पवमानं समाप्तं ॥ ॥ छंदोगप्रकृतिसुक समानः । ॥ प्रथमो ध्यायः समाप्रः ।।

·॥ इतिछंदोग उत्तरसंहितामारंभः ॥
॥ श्रीगणेशाय नमः॥
ओम् उपास्मै गायता नरः पवमानायेंदवे।
अभि देवा५ इयक्षते।
अमिते मधुना पयो थवीणो अशिययुः।
देवं देवाय देवयु।
स नः पवस्व शंगवे शंजनाय शमर्वते।
शश्राजनोषधीभ्यः॥१॥ती॥
दविद्युतत्या रुचा परिष्टोभत्या कृपा।
सोमाः शुका गवाशिः।
हिन्वानो होतृभिहित आ वाजं वाज्यक्रमीत्।
सीदंतो वनुपो यथा।
धवसोम स्वस्तये संजग्मानी दिवा कवे।
यवस्व सूर्यो दृशे ॥२॥ यि॥
पवमानस्य ते कवें वाजिंसर्गा असृक्षत।
अर्वतोन श्रवस्यवः।
अछा कोशं मधुश्रुतमसूयं वारे अव्यये।
सवावशंतधीतयः।
अछा समुद्रमिंदवोस्तं गावोन धेनवः।
अग्मनृतस्य योनिमा॥३॥ को।
12

·પર सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता अग्न आयाहि वीतये गृणानो हव्यदातये। निहोताससि वर्हियी। तं त्वा समिरिंगिरो घृतेन वर्धयामसि । वृहछोचायविष्ठय। स नः पृथु थवाय्यमछा देव विवाससि। वृहदग्ने सुवीर्यं ॥४॥ आनो मित्रावरुणा घृतैर्गव्यूतिमुक्षतं । मथ्या रजासि सुक्रतू। उरुशसा नमोवृधा महा दक्षस्य राजयः । द्रापिष्ठाभिः शुचित्रता। गृणना जमदयिना योनावृतस्य सीदते। पातर सोममृतावृधा ॥५॥ यि ।। आयाहि सुपुमाहित इंद्र सोमं पिया इमम्। एद वहिः सदो मम। आत्या बायुजाहरी वहतामिंट्रकेशिना। उप ब्रह्माणि नः शृणु। वयाणस्वायुजा वयश्सोमपामिंद्र सोमिनः। सुतायंतो हवामहे ॥६॥ फो। इंद्राग्नी आगतं सुतं गीर्भिनभी वरेण्यं । अस्य पातं धियपिता। इंद्राग्नीजरितुःसचा यज्ञो जिगाति चेतनः। अया पातमिम सुतं।

·प्रथमः प्रपाठक
५३
इंद्रमग्निं कविछदा यज्ञस्य जूत्या वृणे।
तासोमस्येह तूंपतां ॥७॥ ता॥
उच्चा ते जातमधसो दिविंसद्भूम्याददे।
उप शर्म महि श्रवः।
सन इंद्राय यज्यवे वरुणाय मरुद्भाः।
वरिवो वित्परिस्रव।
एना विश्वान्यय आधुम्नानि मानुषाणां ।
सिपासंतो वनामहे॥६॥ठी।
पुनानःसोम धारयापो वसानो अर्पसि।
आ रनधा योनिमृतस्य सीदस्युत्सो देवो हिरण्ययः।
दुहान उर्दिव्यं मधुप्रियं प्रत्नश्सधस्थमासदत्।
आप्टछं धणं वाज्यपसि नृभितो विचक्षणः ॥९लु॥
प्रतुद्रव परिकोशं निपीदन्नृभिः पुनानो अभिवाजमर्प।
अश्वं न त्वा वाजिनं मर्जयंतोछा वहीरशनाभिनयंति।
स्वायुधः पवते देव इंदुरशस्तिहा वृजना रक्षमाणः ।
पिता देवानां जनिता सुददो विष्टंभो दिवो धरुणः पृथिव्याः।
ऋपिर्विप्रः पुरएता जनानामभु/र उशना काव्येन।
सचिद्विवेदनिहितं यदासामपीच्यंगुह्यं नामगोनाम्॥१०॥हु॥
अभि त्वा शूर नोनुमो दुग्धा इव धेनवः ।
ईशानमस्य जगतः स्वदेशमीशानमिंद्र तस्थुषः ।
नावावा अन्यो दिव्यो न पार्थिवो न जातोनजनियते।
अध्यायंतो मघवंनिंद्र वाजिनोगव्यंतस्त्वा हवामहे ॥११॥यी।

·વડે
सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
कया नश्चित्र आभुवदूती सदा वृधः सखा ।
कया शचिष्ठयावृता।
कस्त्वा सत्यो मदानां महिष्ठो मत्सदंधसः।
हढा चिदारुजे वसु।
अभीपुणः सखीनामविता जरितृणाम् ।
शतभवास्यूतये॥१२॥ टा॥
तं वोदस्ममृतीपहं वसोमैदानमंधसः।
अभि वत्सं न स्वसरेपुधेनव इंद्रं गीर्भिर्नवामहे ।
धुक्षर सुदातविषीभिरावृतं गिरिं न पुरुभोजसं।
क्षुमंतं वाज शतिन५ सहस्रिणं मक्षूगोमंतमीमहे ॥१३॥ ही॥
तरोभिर्वो विदवसुमिंटू सवाध ऊतये।
वृहदायतः सुतसोमे अध्वरे हुवे भरंन कारिणम् ।
नयं दुधा वरते न स्थिरा मुरो मदेपु शिप्रमंधसः ।
याहत्या शशमानाय सुन्वते दाता जरिव उक्थ्यं ॥१४॥जु॥
स्वादिष्ठया मदिष्ठया पवस्व सोमधारया।
इंद्राय पातवे सुतः।
रक्षोहा विश्वचर्पणिरभियोनिमयोहते।
द्रोणे सधस्थमासदत्।
वरिवोधातमोभुवो महिष्ठो वृचहंतमः।
पपिराधो मघोनाम् ॥१५॥ पी॥
पवस्व मधुमत्तम इंद्राय सोम ऋतुवित्तमो मदः।
महि युदातमो मदः।

·प्रथमः प्रपाठकः ૫૫ यस्य ते पीत्वा वृषभो वृपायते स्य पीत्वा स्वर्विदः। ससुमकेतो अभ्यक्रमीदिपोछावाजनैतशः॥१६॥ ५॥ इंद्रमछसुता इमे वृपणं यंतु हरयः। श्रुटे जातास इंदव स्वर्विदः। अयंभराय सानसिरिंद्राय पवते सुतः। सोमो जैवस्य चेतति यथा विदे। अस्येदिंद्रो मदेष्वा ग्राभंगष्णाति सानसिं। वजं च वृपणंभरसमसुजित्॥१७॥ कि॥ पुरोजितीवो अंधसः सुताय मादयिलवे। अप श्वान मथिष्ट नसखायो दीर्घजिस्यम्। यो धारया पावकया परिप्रस्पंदते सुतः। इंदुरश्वो न कृत्व्यः। तंदुरोपमभीनस्सोमं विश्वाच्या धिया। यज्ञाय संवद्रयः॥१६॥यि॥ अभिप्रियाणि पवतेच नो हितोनामानि यहो अधि येपु वर्धते। आसूर्यस्य वृहतो वृहन्नधिरथं विष्वंचमहविचक्षणः। तस्य जिहा पवते मधु प्रियं वक्ता पतिर्थियो अस्या अदाभ्यः। दधाति पुत्रःपित्रोरपीच्याश्नाम तृतीयमधिरोचनं दिवः। अवधुतानः कलशा अचिकनृभिर्यमाणः कोश आ हिरण्यये। अभीतस्य दोहनाअनुपताधिनिपृष्ट उपसोविराजसि॥१यादि। यज्ञायज्ञा वो अग्नये गिरागिरा च दमासे। प्र प्रवयममृतं जातवेदसं प्रियं मिन शसिपं ।

·पई
सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता.
ऊर्जा नपात५ स हि नायमस्मयुदाशेम हव्यदातये। .
भुवदाजेष्वविता भुववृध उत बाता तनूनाम् ॥२०॥ यु॥
एरापुब्रवाणि ते ग्न इत्येतरा गिरः।
एभिर्वर्धास इंदुभिः।
यव क च ते मनो दक्षं दधस उत्तरं।
तब योनिं क्रिणवसे।
न हि ते पूर्तमक्षिपद्भुवन्नेमानां पते।
अथा दुवो वनवसे ॥२१॥ यी॥
वयमु वामपूर्य स्यूरन कञ्चिद्भरंतो वस्यवः।
वजिञ्चित्र हवामहे।
उप त्वा कर्मनूतयेस नो युवोयश्चक्राम यो धृषत्।
वामिद्यवितारंवत्महे सखाय इंद्र सानसिम् ।। २२।। च ।।
अधा हींद्र गिर्वणः उपत्वा कामा ईमहे ससम्महे ।
उदेव ग्मंत उदभिः।
वार्णत्वा ययाभिर्वर्धति शूर ब्रह्माणि।
वावृध्वासं चिद्रिवो दिवेदिवे।
युंजंति हरी इपिरस्य गाथयोये रथ उरुयुगे वचोयुजा।
इंद्र वाहा स्वर्विदा ॥ २३॥ यि।
॥ इति अर्धप्रपाठकः ॥
पांतमा वो अंधस इंद्रमभिप्रगायत।
विश्वासाह५ शतक्रतुं महिष्ठं चर्पणीनाम्।

·५७
'प्रथमः प्रपाठकः
पुरुहूतं पुरुष्टुतं गाथान्याश्यसनश्रुतं।
इंद्र इति ब्रवीतना
• इंद्र इंनो महोनां दाता वाजानां नृतुः।
महा अभिवायमत्॥१॥ वा॥
प्र व इंद्राय मादन हर्यश्वाय गायत।
सखायः सोमयान्वे।
श५ सेटुक्यं सुदानव उत धुक्षं यथा नरं ।
चकृमा सत्यराधसे।
त्वंन इंद्रवाजयुस्त्वं गव्युः शतक्रतो।
वहिरण्ययुर्वसो॥२॥ गौ॥
वयमुत्वा तदिदा इंद्र वायंतः सखायः।
कवा उक्येभिर्जरते।
नघेमन्यदापपन वजिं नमसोनविष्टौ।'
तवेदु स्तोमैश्चिकेत।
इथंति देवाः सुन्वंतं न्वस्वप्नाय स्पृहयंति।
यंति प्रमादमतंद्राः ॥३॥ पा॥
: इंद्राय मदने सुतं परिटोभंतुनो गिरः ।
अर्कमचैतु कारवः।
यस्मिन्विश्वा अधिथियो रणंति सप्तसर सदः ।
इंटूर सुते हवामहे।
विकद्रुकेषु चेतनं देवासो यज्ञमलत।
तमिहर्धेतु नो गिरः॥४॥ला॥
1

·५८
सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
अयंत इंद्र सोमो निपूतो अधि वर्हिषि।
एहिमस्य द्रवा पिव।
शाची गोशाचिपूजनाय रणायते सुतः।
आखंडल प्रहयसे।
यस्ते शृंगवृपोणपात्मणपात्कुंडपाय्यः।
न्यस्मिं ध्र आमनः॥५॥ दि॥
आतून इंद्र शुमंतं चित्रं ग्राभरसंगृभाय।
महा हस्ती दक्षिणेन।
विद्मा हि त्वा तुविकूर्मि तुविदेणं तुवीमघं।
तुविमात्रमवोभिः।
न हि त्वा शूरदेवा नमर्तासो दिसंतंभीमनगांवारयते॥६॥क।
अभि त्वा वृषभासुते सुतश्सृजामि पीतये।
तूंपाव्यमूही मदं।
मा त्वा मूग अविष्णवो मोपहस्वान आदभन्।
माकी ब्रह्माद्विषं वनः।
इह त्वा गोपरीणसं महे मंदंतु राधसे ।
सरोगौरो यथा पिव॥७॥ या॥
इदं वसो सुतमंधः पिवासुपूर्णमुदरं ।
अनाभयिन रिमाते।
नृभिध/तःसुतो अनैरख्यावारैः परिपूतः।
अश्वोन निक्तो नदीषु।
तं ते यवं यथागोभिःस्वादुमकर्म श्रीणंतः।

·प्रथमः प्रपाठक
५९
.
इंद्र वास्मिन्सधमादे॥॥ यौ॥
इदर ह्यन्वोजसा सुत५ राधानां पते।
पिवा त्वस्य गिर्वणः।
यस्ते अनुस्वधामसासुते नियछ तन्वं।
सत्वा ममतु सोम्य।
प्रते अश्नोतु कुट्योः पेंद्र ब्रह्मणा शिः।
प्रवाहू शूरराधसा ॥९॥ पी॥
आ त्वेतानिपीदतेंद्रमभिप्रगायत।
सखाय स्तोमवाहसः।
पुस्तमं पुरूणामीशानं वार्याणां।
इंद्र५ सोमेसचा सुते।
स घानो योग आभुवत्स रायेस पुरंध्या।
गमवाजेभिरासनः ॥१०॥टी॥
योगे योगे तवस्तरं वाजेवाजे हवामहे ।
सखाय इंद्रमूतये।
अनु प्रत्नस्यौकसो हुवे तुविप्रतिं नरें।
यं ते पूर्व पिता हुवे।
आ घागमद्यदि थवत्सहस्रिणीभिरूतिभिः।
वाजेभिरुप नोहवं॥११॥ ला॥
इंद्र सुतेषु सोमेषु क्रतुं पुनीप उक्थ्यं।
विदे वृधस्य दक्षस्य महाशहि यः ।
स प्रथमे व्योमनि देवाना५ सदने वृधः ।
12

·सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
सुपार सुश्रवस्तमः समप्सुजित्।
तमु हुवे वाजसातय इंद्रं भराय शुष्मिणं।
भवानःसुम्ने अंतमः सखा वृधे॥ १२॥ वा ॥
एना वो अग्निं नमसो|नपातमाहुवे।
प्रियं चेतिष्ठमरतिश्स्वध्वरं विश्वस्य दूतममृतम् ।
स योजत अरुपा विश्वभोजसा सदुद्रवत्स्वाहुतः।
सुब्रह्मा यज्ञः सुशमी वसूनां देव५ राधो जनानां ॥१३॥तु॥
प्रत्यु अदायत्यूछती दुहिता दिवः।
अपो महीं वृणुते चक्षुषा तमोज्योतिष्कृणोति सूनरी।
उदुसियाः सृजते सूर्यः सचा उद्यं नक्षत्रमर्चिवत्।
तवेदुषो व्यूयि सूर्यस्य च संभक्तेन गमेमहि ॥१४॥वा॥
इमा उ वां दिविरय उसाहवंते अश्विना।
अयं वामहे वसे शचीवसू विशंविश हि गछथः ।
युवं चित्रं ददथुर्भोजनं नरा चोदेथा सूनृतावते।
अर्वायथ५ समनसा नियछतं पिवत सोम्यं मधु॥१५॥चा॥
अस्यमनामनुद्युतंश्णुक्रं दुदुहे अहूयः।
पयः सहस्रसामृषि।
अयसूर्य इवोपहगय५ सरासि धावति ।
सप्तप्रवत आदिवं।
अयं विश्वानि तिष्ठति पुनानो भुवनोपरि।
सोमो देवो न सूर्यः ॥१६॥ते॥
एप प्रत्नेन जन्मना देवो देवेभ्यः सुतः।
.

·प्रथमः प्रपाठक
६१
हरि पवित्र अर्पति।
एप प्रत्नेन मन्मना.देवो देवेभ्यस्परि।
कविर्विप्रेण वावृधे।
दुहानः प्रत्नमित्पयः पवित्रे परिषिच्यसे।
कंदं देवार अजीजनः ॥ १७॥हा॥
उपशिक्षापतत्रिपोभियसमाधेहि शनवे।
पवमान विदा रयिं।
उपोषु जातमप्नुरं।
उपास्मै गायता नः॥१॥वौ॥
प्रसोमासो विपश्चितो पोनयंत ऊर्मयः।
बनानिमहिपा इव।
अभि द्रोणानि वभ्रवः शुक्रा ऋतस्य धारया.।
वाजं गोमंतमक्षरन्।
सुता इंद्राय वायवे वरुणाय मरुन्नः।
सोमा अर्पतु विष्णवे॥१९॥ वि॥
प्रसोम देववीतये सिंधुन पिये अर्णसा।
अशोः पयसा मदिरोनजागृविरछाकोशं मधुश्रुतं ।
आहयेतो अर्जुनो अत्के अव्यतप्रियः सूनुर्न मर्त्यः ।
तमी हिन्वंत्यपसो यथा रथं नदीष्वागभस्योः॥२०॥रु॥
प्रसोमासो मदच्युतः श्रवसे नो मघोनां।
सुता विदथे अक्रमुः
आदीयहरसो यथा गणं विश्वस्यावीवशन्मतिं।

·सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
अत्योनगोभिज्यते।
आदी चितस्य योषणहरि हिन्वंत्यद्रिभिः।
इंदुमिंद्राय पीतये॥२१॥ली॥
अया पवस्व देवयुरेभन पवित्र पर्येपिविश्वतः ।
मधोर्धारा असृक्षत।
पवते हर्यतो हरिः।
प्रसुन्वानायांधसः ॥२२॥लि॥
॥ इतिप्रथमः प्रयाठकः॥
पवस्व वाचो अपियःसोमश्चिमाभिरूतिभिः।
अभिविश्वानि काव्या।
त्व समुद्रिया अपोपियो वाच ईरयन् ।
पवस्व विश्वचर्षणे।
तुभ्येमा भुवना कवे महिम्ने सोम तस्थिरे।
तुभ्यं धावति धेनवः ॥१॥ यो॥
पवस्वंदो वृपा सुतः कृधी नो यशसो जने।
विश्वा अपद्विषो जहि।
यस्य ते सख्ये वयश्सासह्याम पृतन्यतः
तवेदो द्युम्न उत्तमे।
या ते भीमान्यायुधातिग्मानिसंतिधूर्वणे।
रक्षा समस्य नो निदः॥२॥ह॥
वृपा सोम धुमार असि वृपा देव वृपव्रतः।

·६३
द्वितीयः प्रपाठकः
वृपा धर्माणि दधिप।
वृष्णस्ते वृपाय गयो वृपा यनं वृपा सुतः।
सत्पन्वृपन्वृपेदसि।
अश्वो न चक्रदो वृपा संगा इंदो समर्वतः।
पिनी राय दुरो वृधि॥३॥लु॥
वृपा त्यसिभानुना द्युमंतं वाहवामहे।
पवमानः स्वहंगी
यदक्षिः परिपिच्यसे ममन्यमान आयुभिः।
द्रोणे सपस्थमभुपे।
सा पपस्स.मुवीय मंदमानः सायुध।
दहोविंदवागहि॥४॥ यो॥
पपमानस्य ते वर्य पवियमभ्युदतः
सखित्तमा वृणिमहे।
मेरो पविभमूभयो भिधारति पारया।
तेभिनेः सोममाया
सनः पुनानाभर रयिं वीरपतीमिय।
ईशानः सोमविधतः॥५॥ला॥
सग्नि दूतं वृणीमहे होतारं विषवेदमं।
भस्य यज्ञस्य मुफत्म।
अग्निमग्निर हवीमभिःमदाहत विपति।
हप्पपाई पुरुमिय।
भग्ने देवार दहावह नशानो ताहिये।
-

·६४
सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
असि होतान ईयः॥६॥ यो॥
मित्रं वय हवामहे वरुण५ सोमपीतये।
या जाता पूतदक्षसा।
ऋतेन या ऋता वृधा वृतस्य ज्योतिषस्पती।
ता मित्रावरुणा हुवे।
वरुणः प्राविता भुवन्मित्रो विश्वाभिरूतिभिः ।
करतां नः सुराधसः ॥७॥वा॥
इंद्रमिहाथिनो वृहदिंद्रमभिरर्किणः ।
इंद्रं वाणीरनूपत।
इंद्र इद्धर्योः सचा संमिष्य आ वचो युजा।
इंद्रो वजी हिरण्ययः।
इंद्र वाजेपु नो व सहस्रप्रधने पुच।
उग्र उयाभिरूतिभिः।
इंद्रो दीर्घाय चक्षस आसूर्य रोहयहिति।
विगोभिद्रिीरयत्॥॥खा॥
इंद्र अग्ना नमो वृहासु वृक्तिमैरयामहे ।
धिया धेना आवस्यवः।
ता हि शश्वंत ईडत या विप्रास ऊतये।
सवाधो वाजसातये।
ता वांगीर्भिविपन्युवः प्रयवंतोहवामहे ।
मेधसाता सनिणवः ॥९॥हु॥
वृपा पवस्व धारया मरुत्वते च मत्सरः।

·द्वितीयः प्रपाठकः ६५ विश्वा दधान ओजसा। तं त्वाधारमोण्योः पवमानस्वदेशं । हिन्वे वाजेषु वाजिनं। अया चित्तो विपानया हरिः पवस्व धारया। युज वाजेपुचोदय ॥१०॥८॥ वृपा शोणो अभिकनिकहा नदयन्वेपि पृथिवीमुत द्या। इंद्रस्येव वग्नुरागृवं आजौ प्रचोदयन्त्रपसि वाचमेमां। रसाय्यः पयसा पिन्वमान ईरयन्नेपि मधुमंतमगुं। पवमान संतनिमेपि कृण्वनिंद्राय सोम परिपिच्यमानः। एवा पवस्व मदिरो मदायोदयाभस्य नमयं वधस्नु । परिवर्णभरमाणो रुशंतंगव्यु! अर्प परिसोमसिक्तः॥११॥रि॥ त्वामिद्धि हवामहे सातौ वाजस्य कारवः। . त्वा वृत्रेष्विंद्र सत्पतिनरस्त्वां काष्ठास्वर्वतः। सत्वं नश्वित्र वजहस्त धृष्णुया महस्तवानो अद्रिवः । गामय रथ्यमिंद्र संकिरसवा वाजंन जिग्युषे ॥१२॥ फु॥ अभि प्र वः सुराधसमिंद्रमर्च यथा विदे। यो जरितृभ्यो मघवा पुरूवसुः सहस्रेणेव शिक्षति। शतानिकेव प्रजिगाति धृष्णुया हंति वृत्राणि दाशुषे। गिरेरिव प्ररसा अस्य पिन्विरे दवाणि पुरुभोजसः ॥ १३॥ हि॥ वामिदासो नरो पीयन वजिन भूर्णयः। स इंद्र स्तोमवाहस इह श्रुभ्युपस्वसरमागहि । मत्स्वा सुशिपिन् हरिवस्तमीमहे त्वयाभूपंति वेधसः । K ·uvi Aar सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता तव थवारस्युपमान्युक्यसुतेष्विंद्र गिर्वणः॥१४॥ ल॥ यस्ते मदो वरेण्यस्तेनापवस्वांधसा। देवावीरघश५महा। जनित्रममित्रियं सनिर्वाज दिवेदिवे। गोपातिरवसा असि। संमिश्लो अरुषोभुवः सूपस्थाभिर्न धेनुभिः । सीदंछचेनोन योनिमा॥ १५॥ चौ॥ अयं पूपा रयिर्भगः सोमः पुनानो अर्पति। पतिर्विश्वस्य भूमनो व्यख्यद्रोदसी उभे। समु प्रिया अनूपत गावो मदाय घृष्वयः । सोमासः कृषते पथः पवमानास इंदवः । योजिष्टस्तमाभर पवमान वाय्यं । यः पंच चर्षणिरभि रयिं येन वनामाहे ॥१६॥ ॥थु॥ वृपा मतीनां पवते विचक्षणः सोमो अहां प्रतरीतोपसां दिवः। प्राणा सिंधूनां कलशाअचिक्रददिंद्रस्य हाविशन्मनीपिभिः। मनीषिभिः पवते पूर्व्यः कविनुभिर्यतः परिकोशा असियदत्। वितस्य नाम जनयन्मधु दरनिंद्रस्य वायु सख्याय वर्धयन्। अयं पुनान उपसो अरोचयदय सिंधुभ्यो अभवटु लोककृत्। अयं त्रिः सप्त दुदुहान आशिर सोमो हदे पवते चारुमत्सरः॥१७॥गी। एवाह्यसि वीरयुरेवाभूर उत स्थिर। एवा ते राध्यं मनः। एवारातिस्तुविमघ विश्वेभिर्धायि धातृभिः।

·६७
द्वितीयः प्रपाठक
अधाचिदिंद्रनःसचा।
मोपु ब्रोव तंद्रयुर्भुवो वाजानां पते।
मस्ता सुतस्य गोमतः॥१॥ति॥
इंद्रं विश्वा अवीवृधंसमुद्रव्यचसं गिरः ।
रथीतमएरथीनां वाजाना सत्पतिं पति।
सख्येत इंद्र वाजिनोमाभेम शवसस्पते।
वामभिप्रनोनुमो जेतारमपराजितं।
पूर्वीरिंद्रस्य रातयो न विदस्यंत्यूतयः।
यदा वाजस्य गोमतस्तोतृभ्यो म हते मघं ॥१९॥री॥
॥ इति अर्धग्रयाठकः ॥ छ ।
.
एत असूपमिंदवस्तिरः पवित्रमाशवः ।
विश्वान्यभिसौभगा।
विनंतो दुरिता पुरुसुगा तोकाय वाजिनः।
मना कृण्वंतो अर्वतः।
कृण्वंतो वरिवो गवेभ्यर्पति सुष्टुतिं ।
डडामस्मभ्यसंयतं ॥१॥या।
राजा मेधाभिरीयते पवमानोमनावधि।
अंतरिक्षेण यातवे।
आ नः सोम सहो जुवो रूपंन वर्चसे भर।
सुप्वाणो देववीतये।
आन इंदो शातग्विनं गवां पोपश्स्वव्यं ।
x2

·६६ सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
वहाभगतिमूतये॥२॥ ला॥
तं त्वा नृम्णानि विधत सधस्थेषु महो दिवः।
चारूर सुकृत्यये महे।
संवृक्तधृष्णुमुक्थ्यं महामहिवतं मदं।
शतं पुरो रुरुक्षणिं।
अतस्त्वा रयिरभ्ययद्राजान५ सुक्रतो दिवः ।
सुपर्णो अव्यथीभरत्।
अधा हिन्वान इंद्रियं ज्यायो महित्वमानशे।
अभिष्टिकृविचर्षणिः।
विश्वस्माई स्वदृशे साधारण रजस्तुरं।
गोपामृतस्य विर्भरत्॥३॥ हू॥
इपे पवस्व धारया मृज्यमानो मनीपिभिः ।
इंदो रुचाभिगा इहि ।
पुनानो वरिवस्कृभ्यूर्ज जनाय गिर्वणः ।
हरे सृजान आशिरं।
पुनानो देववीतय इंद्रस्य याहि निष्कृतं।
धुतानो वाजिभिर्हितः॥४॥ या॥
अग्निनाग्निः समिध्यते कविर्गृहपतिर्युवा।
हव्यवाट् जुहास्यः।
यस्त्वामग्ने हविप्पतिर्दूतं देव सपर्यति।
तस्य स्म प्राविताभव।
योअग्निं देववीतयेहविप्माराविवासति।

·द्वितीयः प्रपाठक
ई
तस्मै पावक मृडय॥५॥रि॥
मित्र हुवे पूतदक्षं वरुणं च रिशादसं।
धियं घृताचीसाधता।
श्तेन मित्रावरुणा ऋता वृधावृतस्पृशा।
क्रतुं वृहतमाशाथे।
कवी नो मित्रा वरुणा तुविजाता उरुक्षया।
दक्षं दधाते अपसं॥६॥व॥
इंद्रेण स हि दृक्षसे संजगमानो अविभ्युपा।
मंदू समानवर्चसा।
आदह स्वधामनु पुनर्गर्भवमेरिरे।
दधाना नाम यज्ञियं।
वीडुचिदारुजनुभिर्गुहा चिदिंद्र वहिभिः ।
अविंद उम्रिया अनु॥७॥ति॥
ता हुवे ययोरिदं पन्ने विश्वं पुराकृतं।
इंद्राग्नीनमर्धतः।
उया विघनिना मृध इंद्राग्नी हवामहे।
तानो मृडात ईहशे।
हथो वृघाण्यायी हथो दासानि सत्पती।
हथो विश्वां अपविष॥॥पी॥
अभिसोमास आयवः पर्वते मद्यं मदं।
समुद्रस्याधिविष्टपे मनीपिणे मत्सरासो मदच्युतः।
तरसमुद्र पवमान ऊर्मिणा राजा देव ऋतं वृहत्।
.

·सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
अर्षा मित्रस्य वरुणस्य धर्मणा महिन्वान ऋतं वृहत्।
नुभिर्यमाणो यतो विचक्षणो राजा देवः समुद्यः॥९॥ वु॥
तिम्रो वाच ईरयति प्रवहि तस्य धीतिं ब्रह्मणो मनीषां।
गावो यति गोपतिं पृछमानाः सोमं यंति मतयो वावशानाः।
सोमं गावो धेनवो वावशानाःसोमं विप्रा मतिभिः पृछमानाः।
सोमः सुत च्यते पूयमानःसोमे अर्कास्त्रिष्टुभः संनवंते।
एवा नः सोम परिपिच्यमान आपवस्व पूयमानः स्वस्ति।
इंद्रमाविश बृहता मदेन वर्धया वाचं जनया पुरंधिं ॥१०॥ पी॥
यद्याव इंद्र ते शतंशतं भूमिरुत स्युः।
नत्वा वजिन् सहससूर्या अनुन जातमटरोदसी।
आ पप्राथ महिना वृष्णया वृषन्विश्वा शविष्ठ शवसा।
अस्मां अव मघवन्गोमति बजे वजिं चित्राभिरूतिभिः॥११॥ली॥
वयं घ वा सुतावंत आपो न वृक्तवहिपः।
पवित्रस्य प्रस्रवणेषु वृवहन् परिस्तोतार आसते।
स्वरति वा सुते नरो वसो निरेक उक्यिनः।
कदा सुतं तृपाण ओक आगमदिंद्र स्वद्धीव वंसगः।
करखेभिष्णवाधृपदाजं दर्पि सहस्रिणं।
मिशंगरूपं मघवन्विचर्पणे मष्ा गोमंतमीमहे ॥१२॥ छा।
तरणिरित्सिपासति वाजं पुरंध्या युजा।
आ व इंद्रं पुरुहूतन्त्रमे गिरा नेमि तदेव सुदृवम्।
न दुष्टुतिर्द्रविणोदेषु शस्पतेन धंतश्रयिनशत्।
सुशक्तिरिमघवं तुभ्यं मावते देणं यापार्ये दिवि॥१३॥ यि॥

·द्वितीयः प्रपाठकः ७१ तिम्रो वाच उदीरते गावो मिमंति धेनवः। हरिरेति कनिक्रदत्। अभि नसीरनूपत यहीझतस्य मातर। मर्जयंतीर्दिवः शिशुं। रायः समुद्राश्चतुरो स्मभ्यः सोम विश्वतः। आपवस्व सहस्रिणः॥१४॥टा। . सुतासो मधुमत्तमाःसोमा इंद्राय मंदिनः। पविधवंतो अक्षरं देवान् गछंतु वो मदाः । इंदुरिंद्राय पवते इति देवासो अत्रुवन् । वाचस्पतिर्मखस्पते विश्वस्येशान ओजसः। सहस्रधारः पवते समुद्रो वाचमीखयः। सोमस्पती रयीणा सखेंद्रस्य दिवेदिवे॥१५॥लि॥ पवित्रं ते विततं ब्रह्मणस्पते प्रभुर्गाचाणि पर्यषि विश्वतः । अतप्ततनून तदामो अश्नुते शृतास इवहंतः संतदाशत। तपोप्पवित्र विततं दिवस्पदे तो अस्य तंतवो व्यस्थिरन्। अवंत्यस्य पवितारमाशवो दिवः पृष्टमधिरोहंति तेजसा। अरूरुचदूपसः पृभिरपिय उक्षा मिमेति भुवनेषु वाजयुः। मायाविनो ममिरे अस्य मायया नृचक्षसः पितरो गर्भमादधुः॥१६॥7॥ प्रमश हिष्ठाय गायत ऋतान्वे वृहते शुक्रशोचिपे। उपस्तुतासो अग्नये। आ व सते मघवा वीरखद्यशः समिद्धो द्युम्न्याहुतः। कुविन्नो अस्य सुमतिर्भवीयस्यछा वाजेभिरागमत् ॥१७॥ या॥

·७२ सामवेदछंतोग उत्तरसंहिता
तं ते मदं गृणीमसि वृपणं पृक्ष सासहिं ।
उलोककृत्नुमद्रिवो हरिश्रियम् ।
येन ज्योतीरणायवे मनवे च विवेदिथ।
मंदानी अस्य वहियो विराजसि ।
तदद्य चित्त उक्थिनो नुष्टुवंति पूर्वथा।
वृषपलिरपोजयो दिवेदिवे॥१॥ह॥
श्रुधी हवं तिरश्या इंद्र यस्त्वा सपर्यति।
सुवीर्यस्य गोमतो रायस्पूर्द्धि महाश्गसि।
यस्त इंद्रनवीयसी गिरं मंद्रामजीजनत् ।
चिकित्विन्मनसं धियं प्रनामृतस्य पियुपी।
तमु एवाम यं गिर इंद्रमुक्यानि वावृधुः ।
पुरुण्यस्य पौर स्या सिषासंतो वनामहे ॥ १९॥ फा॥
॥ इतिद्वितीयः प्रपाठकः ॥
प्रत आश्विनीः पवमान धेनवो दिव्या असृमन्पयसाधरीमणि ।
प्रांतरिक्षात् स्याविरीस्ते असृक्षात ये त्वा मृजन्यर्पिपाण वेधसः।
उभयतः पवमानस्य स्मयो ध्रुवस्य सतः परीयंति केतवः।
यदी पवित्र अधिमुज्यते हरिः सतानि योनौ कलशेपु सीदति।
विश्वा धामानि विश्वचक्ष अभ्वसः प्रभोप्टे सतः परियंति केतवः।
व्यानशी पवसे सोम धर्मणा पतिर्विश्वस्य भुवनस्य राजसि ॥१॥ वी॥
पवमानो अजीजनविचित्रव तन्यतुं।
ज्योतिर्वैश्वानरं वृहत्।

·७३
तृतीयः प्रपाठकः
पवमान रसस्तव मदो राजन्नदुछुनः।
विवारमव्यमर्पति।
पवमानस्य ते रसो ददो विराजति धुमान।
ज्योतिर्विश्वर स्वदेशे ॥२॥ पा॥
प्रयगावो न भूर्णयस्त्वेपा अयासो अक्रमुः।
भंतः कृष्णामप त्वचम्।
सुवितस्य वनामहे तिसेतुं दुराय्यं ।
सायाम दस्युमव्रतं।
शृखे वृष्टेखि स्वनः पवमानस्य शुष्मिणः ।
चरंति विद्युतो दिवि।
आपवस्व महीमिपं गोमदिंदो हिरण्यवत्।
अश्ववत्सोम वीरवत्।
पवस्व विश्वचर्पण आ महीरोदसी पृण ।
उपाःसूर्यो नरश्मिभिः।
परिनः शर्मयंत्याधारया सोम विश्वतः।
सरारसेव विष्टपं॥३॥भी॥
आणुरर्प वृहन्मते परिप्रियेण धाना।
यचा देवा इति ब्रुवन्।
परिष्कृषवनिष्कृतं जनाय यातयविपः।
पृष्टिं दिवः परिसव।
अयस यो दिवस्परिरघुयामा पविच आ।
सिंधोआ व्यक्षरत।
.
L

·७४ सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता सुत एति पवित्र आ विपिं दधान ओजसा। विचधाणो विरोचयन। आविवासम्परावतो अथो अर्वावतः सुतः। इंद्राय सिच्यते मधु। समीचीना अनूपत हरि हिन्वंत्यद्रिभिः । इंदुमिंद्राय पीतये॥४॥गी॥ हिन्वंति सूरमुनयः स्वसारो जामयस्यति। महामिंटू महीयुवः। पवमान रुचारुचा देवदेवेभ्यः सुतः। विश्वावसून्याविश। आ पवमान सुष्टुतिं वृष्टिं देवेभ्यो दुवः। इपे पवस्व संयतं ॥५॥३॥ जनस्य गोपा अजनिष्ट जागृविरग्निःसुदक्षस्सुविताय नव्यसे। घृतप्रतीको वृहता दिविस्पृशण धुमद्विभातिभारतेभ्यः शुचिः। बामग्ने अंगिरसो गुहाहितमन्वविंदंछिथियाणं वनेवने। स जायसे मथ्यमानः सहो महत्वामाहुः सहसस्पुत्रमंगिः । यज्ञस्य केतुं प्रथमं पुरोहितमग्निं नरस्त्रिपधस्थे समिंधते। इंद्रेण देवः सरपस बर्हिपी सीदं नि होता यजथायसुक्रतुः॥६॥ये।। अयं वा मित्रावरुणा सुतःसोम ऋता वृथा। ममेदिह थुतर हवं। राजानावनभिद्रुहा ध्रुवे सदस्युत्तमा। सहसस्थूण आशाते।

·७५
तृतीयः प्रपाठकः
तासम्राजा घृतासुति आदित्या दानुनस्पति।
सचेते अनवहरं॥७॥पि॥
इंद्रो दधीचो अस्यभिचाण्यप्रतिष्कुतः।
जधान नवतीनव।
इछन्नश्वस्य यछिरः पर्वतेष्यपश्रितं।
तचिदछर्यणावति।
अचाह गोरमन्वत नाम त्वष्टुरपीच्यम्।
इत्या चंद्रमसो गृहे।।। ठी॥
इयं वामस्य मन्मन इंद्राग्नि पूर्व्यस्तुतिः।
अभावृष्टिरिवाजनि।
शृणुतं जरितुर्हवमिंद्राग्नी वनतं गिरः।
ईशाना पियतं धियः।
मा पापवाय नो नरेंद्राग्नीमाभिशस्तये।
मानो रीरधतं निदे॥९॥चा॥
यवस्व दक्षसाधनो देवेभ्यः पीतये हरे।
मरुद्यो वायवे मदः।
सं देवेश्वोभते वृषा कविर्यो नावधि प्रियः।
पवमानो अदाभ्यः।
पवमान धिया हितोभियोनि कनिक्रदत् ।
धर्मणा वायुमारुहः ॥१०॥ख॥
तवाहर सोम रारणसख्य इंदो दिवेदिवे।
पुरुणि वयो निचरंति मामवपरिधी रतिता इहि।
12

·७६
सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
तवाहं नक्तमुत सोम ते दिवा दुहानो बध अधनि।
घृणा तपंतमतिसूर्य परः शकुना इव पप्तिम॥११॥ ति॥
पुनानो अक्रमीभि विश्वा मृधो विचर्षणिः ।
शुंभंति विप्रं धीतिभिः।
आ योनिमरुणो रुहद्गमदिंद्रो वृषा सुतं ।
ध्रुवे सदसि सीदतु।
नूनो रयिं महामिंदो स्मभ्यसोम विश्वतः।
आपवस्व सहस्रिणं ॥१२॥॥चा॥
पिवासोममिंद्र मंदतु त्वा यं ते सुपावहर्यश्वादिः।
सोतुर्वाहुभ्या सुयतो ना।
यस्ते मदो युज्यश्वास्ति येन वृत्राणि हर्यश्व हसि।
सत्वामिंद्र प्रभूवसोममतु।
वोधा सु मे मघवन्वाचमेमांयां ते वसिष्टोअर्चति प्रशस्ति ।
इमा ब्रह्म सधमादे जुषस्व ॥१३॥वा॥
विश्वाः पृतना आभिभूतरन्नर सजूस्ततशुरिंद्रं जजनुश्च राजसे।
ऋत्वे वरेस्थे मन्यामुरीमुतोपमोजिष्ठं तरसंतरस्विनम् ।
नेमिनमंति चक्षसा मेपं विप्रा अभि स्वरे।
सुदीतयो वोअहो पि कर्णे तरस्विनः समृभिः ।
समुभांसो अस्वरन्चिंद्र५ सोमस्य पीतये।
स्वः पतिर्यदी वृधेधृतव्रतो ह्योजसा समूतिभिः ॥१४॥ ची।
यो राजा चर्षणीनां याता रथेभिरध्रगुः ।
विश्वासां तख्ता पृतनानांज्येष्ठं यो वृवहा गृणे।

·७७
तृतीयः प्रपाठकः
इंद्रं तश्शुंभपुरुहुन्मन्नवसे यस्य द्विता विधर्तरि।
हस्तेन वजः प्रतिधायि दर्शतो महां देवो न सूर्यः ॥१५॥चि॥
परिप्रिया दिवः कविर्वया सिनयोहितः।
स्वानर्याति कविक्रतुः।
ससूनुमातरा शुचिजीतो जाते अरोचयत् ।
महान्मही ऋतावृधा।
मप्र क्षयाय पन्यसे जनाय जुष्टो अद्रुहः ।
वीत्यर्प पनिष्टये॥१६॥रि।
वंशश्गदैव्य पवमान जनिमानिझुमतमः।
अमृतत्वाय घोषयन्।
येना नवग्वा दध्य५ अपोर्नुते येन विमास अपिरे।
देवानासुम्ने अमृतस्य चारुणो येन श्रवाश्स्याशत॥१७॥पौ॥
सोमः पुनान ऊर्मिणाव्यं वारं विधावति।
अये वाचः पवमानः कनिक्रदत्।
धीभिर्मृति वाजिनं वने क्रीडंतमत्यविं।
अभित्रिपृष्ठं मतयः समस्वरन्।
असर्जि कलशा५ अभि मीदांत्सतिर्न वाजयुः ।
पुनानो वाचं जनयन्नसियदत् ॥ १०॥ फा॥
सोमः पवते जनिता मतीनां जनिता दिवोजनिता पृथिव्याः।
जनिताग्नेर्जनिता सूर्यस्य जनितेंद्रस्य जनितोत विष्णोः।
ब्रह्मा देवानां पदवीः कवीनामृपिर्विप्राणां महिषो मृगाण।
श्येनो गृध्राणाय स्वधितिर्वनाना सोमः पवित्रमत्येति रेभन्।

·७६ सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता प्रावीविपदाच जर्मि न सिंधुर्गिरस्तोमान्यवमानो मनीषाः। अंतः पश्यन्वृजनेमावराण्यातिष्ठति वृषभोगोषु जानन्॥१९॥ फू॥ अग्निं वो वृधंतमध्वराणां पुरूतमं। अछा नप्ते सहस्वते। अयं यथा न आभुवत्वष्टा रूपेवतश्या। अस्य कृत्वा यशस्वतः। अयं विश्वा अभिश्रियो ग्निर्देवेयु पत्यते। आ वाजैरुप नो गमत् ॥२०॥डा॥ इममिंद्र सुतं पिव ज्येष्ठममय मदं। शुक्रस्य वाभ्यक्षरधारा ऋतस्य सादने। नकिष्टुद्रधीतरोहरी यदिंद्र यछसे। नकिष्टानुमज्मना मकिःस्वश्व आनशे। इंद्राय नूनमर्चतोन्यानिच नवीत न। सुता अमात्सुरिंदवो ज्येष्ठं नमस्यता सहः ॥२१॥२॥ इंद्र जुषस्व प्रवहायाहि शूर हरिह। पिवा सुतस्य मतिर्न मधोश्चकानश्वारुर्मदाय। इंद्र जठरं नव्यं न पृणस्व मधोर्दिवोन। अस्य सुतस्य स्वश्नोंप त्वा मदाः सुवाची अस्युः। इंद्रस्तुरापारिमत्रो नजघान वृत्रं यतिन । विभेद वलं भृगुर्न ससाहे शत्रून्मदे सोमस्य ॥२२॥ङ॥ ॥ इति अर्थ प्रपाठक।

·७९
तृतीयः प्रपाठकः
गोवित्पवस्व वसुविद्धिरण्यविद्रेतोधा इंदो भुवनेष्वर्पितः।
त्वरसुवीरो असि सोम विश्ववित्तं त्वा नरं उप गिरेम आसते।
वं नृचक्षा असि सोम विश्वतः पवमान वृषभ ता विधावसि।
स नः पवस्व वसुमद्धिरण्यवद्वयस्याम भुवनेपुजीवसे।
ईशान इमाभुवनानि ईयसे युजान इंदो हरितः सुपर्यः।
तास्ते क्षरंतु मधुमद्धृतं पयस्तवव्रतेसोमतिठंतु कृष्टयः॥१॥ली॥
पवमानस्य विश्ववित्मतेसा असृक्षत।
सूर्यस्येव नरश्मयः।
केतुं कृण्वं दिवस्परि विश्वारूपाभ्यर्पसि।
समुद्रः सोम पिन्वसे।
जज्ञानी वाचमिणसि पवमान विधर्मणि।
कंदं देवो न सूर्यः॥२॥पा॥
प्रसोमासो अधन्विपुः पवमानास इंदवः।
श्रीणनो अप्सु जते।
अभि गावो अधन्विपुरापोन प्रवता यतीः।
पुनाना इंद्रमाशत।
प्र पवमानधन्वसि सोमेंद्राय मादनः।
नृभिर्यतो विनीयसे।
इंदो यदद्रिभिः सुतः पवित्रं परिदीयसे।
सरमिंदृस्य धाने।
वर सोम नृमादनः पवस्व चर्पणीधृतिः।
सस्त्रियों अनुमाद्यः।

·८०
सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
पवस्व वृचहंतम उक्थेभिरनुमाद्यः।
शुचिः पावको अद्भुतः।
शुचिः पावक उच्यते सोमः सुतःसमधुमान्।
देवा वीरघश सहा ॥३॥है॥
प्र कविर्देववीतये व्या वारेभिरव्यत।
साहान्विश्वा अभिस्पृधः।
स हि मा जरितृभ्य आवाजंगोमंतमिन्वति।
पवमानः सहस्रिणम्।
परि विश्वानि चेतसा मृज्यसे पवसे मती।
स नः सोम श्रवो विदः।
अभ्यर्प वृहद्यो मघवद्मो ध्रुवर रयिं।
इपर स्तोतृभ्य आभर।
वर राजेव मुबतो गिरःसोमाविवेशिय।
पुनानो वह अद्भुत।
स वहिरप्सुदुष्टरो मृज्यमानो गभस्त्योः।
सोमश्वमूपु सीदति।
क्रीडुर्मखो न मर हयुः पवित्र सोम गछसि।
दधास्तीचे सुवीय ॥४॥ की।
यवंयवं नोअंधसा पुष्टंपुष्टं परिसव।
विश्वा च सोम सौभगा।
इंदो यथा तवस्तवो यथा ते जातमधसः।
निवर्हिपि प्रियेसदः।

·तृतीयः प्रपाठकः
८१
उत नोगोविदश्ववित्पवस्व सोमांधसा।
मधूतमेभिरहभिः।
यो जिनातिनजीयते हंति शत्रुमभीत्य।
स पवस्व सहस्रजित्॥५॥हि॥
यास्ते धारा मधुश्शुतो सूपमिंद ऊतये।
ताभिः पवित्रमासदः।
सो अपेद्राय पीतये तिरो वाराण्यव्यया।
सीदन्नृतस्य योनिमा।
वसोम परिस्रवः स्वादिष्ठोअंगिरोभ्यः।
वरिवोवित्घृतं पयः॥६॥हि॥
तव थियो वर्यस्येव विद्युतो ग्नेश्चिकिव उपसामिवेतयः ।
यदोपघीरभिसृष्टो वनानी च परि स्वयं चिनुपे अन्नमासनि।
वातोमजूत इषितो वशा अनुतृयु यदना वेविपद्वितिष्ठसे।
आते यतते रथ्योश्यथा पृथक शार्दाश्स्यग्ने अजरस्य धक्षतः।
मेधाकारं विदयस्य प्रसाधनमग्निर होतारं परिभूतरं मति।
त्वामर्भस्यहविपासमानमित्वां महो वृणते नान्यं त्वत्॥७॥ध्रु॥
पुरूरुणा चिध्यस्त्यवो नूनं वां वरुण ।
मिव वसि वार सुमतिं।
तावासम्यगदूहाणेषमश्याम धामच।
वयं वां मित्रास्याम।
पातं नो मिचा पायुभिस्त चायेथा सुचावा।
साह्याम दस्यूं तनूभिः॥६॥

·२
सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
उत्तिष्ठन्नोजसा सह पीत्वा शिळे अवेपयः।
सोममिंद्र चमूसुतं।
अनुसारोदसी उभे स्पर्धमानमददेता।
इंद्र यद्दस्युहाभवः।
वाचमष्टापदीमहं नवसृक्तिमृता वृधं ।
इंद्रात्परितन्वं ममे ॥९॥ही।
इंद्राग्नि युवामिमे भि स्तोमा अनूपत।
पिवत शंभुवा सुतं।
या वारसंति युरुस्पृहो नियुतो दाशुषे नरा।
इंद्राग्नी ताभिरागतं।
ताभिरागछतं नरोपेर सवनश्सुतं ।
इंद्राग्नी सोमपीतये ॥१०॥हा॥
अर्पा सोम धुमतमो भिद्रोणानिरोरुवत्।
सीदन्योनौ वनेप्या।
असा इंद्राय वायवे वरुणाय मरुद्राः।
सोमा अर्पतु विष्णवे।
इयं तोकाय नो दधदस्मभ्यश्सोमविश्वतः।
आयवस्व सहस्रिणं ॥११॥ला।
सोम उष्वाणः सोतृभिरधिष्णुभिरवीनाम्।
अश्वयेव हरितायातिधारया मंद्रयायाति धारया।
अनूपे गोमान् गोभिरक्षाः सोमो दुग्धाभिरक्षाः।
समुद्रं न संवरणान्यग्मन्मंदी मदाय तोशते॥१२॥ फ॥

·तृतीयः प्रपाठकः- ८३ मसोम चित्रमुक्थ्यं दिव्यं यार्थिवं वसु. तं नः पुनान आभः। वृषा पुनान आयूपि स्तनयनधि वर्हिषि। हरिः संन्योनिमासदः। युवर हि स्थः स्वःपती इंद्रश्च सोम गोपती। इशाना पिप्यतं धियः ॥१३॥ पु॥ इंद्रो मदाय वावृधे शवसे वृत्रहा नृभिः । तमिन्महत्स्वाजितिमर्भे हवामहे स बाजेषु प्रनो विपत् । असि हि वीर सेन्यो-सिभूरि परादिः । असि दभ्रस्य चिदृधो यजमानाय शिक्षसि सुन्वते भूरिते वसु । यदुदीरत आजयः ॥ १४॥७॥ स्वादोरित्था विपूवतः। ता अस्य पृशनायुवः सोम५ श्रीणंति पृश्नयः। प्रिया इंद्रस्य धेनवो वज हिन्वंति सायकं वस्तीरनु स्वराज्यं । ता अस्य नमसा सहः सपर्यति प्रचेतसः। व्रतान्यस्य सश्चिरे पुरूणि पूर्वचित्तयेवस्वीरनुस्वराज्यम्॥१पाव॥ असाव्यश्णुर्मदायाप्सु दक्षो गिरिष्ठाः । श्येनोन योनिमासदत्। शुभमंधो देववातमप्सु धोतं नृभिः सुतं। स्वदंति गावः पयोभिः। आदीमवन हेतारमभूशुभनमृताय। मधोरस सधमादे॥१६॥चु॥ 12

·४
सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
अभिद्युम्नं वृहद्यश इषस्पते दीदिहि देव देवयुम्।
विकोशं मध्यमं युवा
आवच्यस्व सुदक्ष चम्वोः सुतो विश वहिन विश्पतिः।
वृष्टिं दिवः पवस्व रीतिमपो जिन्वन् गविष्टये धियः॥१७॥डि।
प्राणा शिशुर्महीनां हिन्वन्नृतस्य दीधितिम् ।
विश्वा परिप्रिया भुवदध विता।
उप वितस्य पायो भक्त यगुहापदं।
यज्ञस्य सप्तधामभिरध प्रियं।
चीणि वितस्य धारया पृष्ठेष्वरयद्रयिं ।
मिमीते अस्य योजना वि सुक्रतुः॥१॥री॥
पवस्व वाजसातये पवित्र धारया सुतः।
इंद्राय सोम विष्णवे देवेभ्यो मधुमतरः।
वार रिहंति धीतयो हरि पवित्र अटूहः।
वसं जातं न मातः पवमाना विधर्मणि।
बंद्यां च महिवत पृथिवीं चातिजभिषे।
प्रति द्रापिममुंचथाः पवमान महित्वना ॥ १९॥ ता॥
इंदुर्वाजी पवते गोन्योधा इंद्रे सोमः सह इन्वन्मदाय।
हंति रक्षो वाधते पर्यरातिं वरिवस्कृण्वन्वृजनस्य राजा।
अधधारया मध्या पृचानस्तिये गेम पवते अद्रिदुग्धः।
इंदुरिंद्रस्य सख्यं जुपाणो देवो देवस्य मासरोमदाय।
अभि प्रतानि पवते पुनानो देवो देवांस्वेन रसेन पुंचन।
इंदुर्धर्माण्स्तुथावसानो दशक्षिपो अव्यत सानो अव्ये॥२०॥पी॥

·E8
सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
अभ्यश्पीनपच्युतो वाजिन् समासु सासहिः।
अथा नो वस्यसस्कृधि।
त्वां यज्ञैरवीवृधन्यवमान विधर्मणि।
अथा नो वस्यसस्कृधि।
रयिं नश्चिचमश्विनमिंदो विश्वायुमाभर।
अथा नो वस्यसस्कृधि॥४॥चा॥
तरस मंदी धावति धारा सुतस्यांधसः।
तरस मंदीधावति।
उम्रा वेदवसूनां मर्तस्य देव्यवसः।
तरस मंदी धावति।
ध्वस्रयोः पुरुपंत्योरा सहस्राणि दद्महे ।
तरत्स मंदी धावति।
आययोस्तृश्शतं तना सहस्राणि च दद्महे ।
तत्स मंदी धावति ॥५॥ह॥
एते सोमा असृक्षत गृणानाः शवसे महे।
मदिंतमस्य धारया।
अभिगव्यानि वीतये नृम्णा युनानो अर्पसि।
सनद्वाजः परिसव।
उत नोगोमतीरिषो विश्वा अर्प परिष्टुभः ।
गुणानो जमदग्निना ॥६॥वि॥
इमर स्तोममहते जातवेदसे रथमिवसंमहेमा मनीपया।
भद्रा हि नः प्रमतिरस्यस५सद्यग्ने सख्ये मारिपामा वयं तव।

·चतुर्थः प्रपाठकः
te
भरामेध्मं कृणवामा हवी५ पि ते चितयंतः पर्वणापर्वणा वयं।
जीवातवे प्रतरा साधयाधियोग्ने सख्ये मारिपामा वयं तव।
शकेम वासमिधर साधया धियस्त्वे देवा हविरदत्याहुतं।
त्वमादित्यारावह तानाश्मस्यग्नेसख्ये मारिपामा वयं तवााठौ।
प्रतिवासूर उदिते मित्रं गृणिपे वरुणं।
अर्यमण रिशादस।
राया हिरण्यया मतिरियमवृकाय शवसे।
इयं विना मेधसातये।
ते स्याम देव वरुण ते मित्रसूरिभिः सह ।
इप स्वश्वधीमहि ॥हा॥
भिंधि विश्वा अपद्धिपः परिवाधो जही मृधः ।
वसु स्पार्ह तदाभर।
यस्य ते विश्वमानुपग्भूरेर्दनस्य वेदति।
वसुस्पार्ह तदाभर।
यद्वीडाविंद्र यस्थिरे यत्पर्शने पराभृतम् ।
वसुस्पार्ह तदाभर॥९॥चू॥
यज्ञस्य हिस्थ ऋत्विजा सनि वाजेपुकर्मसु ।
इंद्राग्नी तस्य वोधतं।
तोशासा रथयावाना वृवणापराजिता।
इंद्राग्नी तस्य वोधतं।
इदं वां मदिरं मध्वधुशन्नद्रिभिर्नर ।
इंद्राग्नी तस्य वोधतं ॥१०॥टा॥
N

·सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
इंद्रायेंदो मरुत्वते पवस्व मधुमतमः।
अर्कस्य योनिमासदं।
तं त्वा विमा वचोविदः परिष्कृण्वंति धर्णसिं ।
संवा मृत्यायवः।
रसं ते मित्रो अर्यमा पिवंतु वरुणः कवे।
पवमानस्य मरुतः॥११॥ल॥
मृज्यमानः सुहस्त्या समुद्रे वाचमिन्वसि।
रयिं पिर्शगंबहुलं पुरुस्पृह पवमानाभ्यर्षसि।
पुनानो वारेपवमानोअव्यये वृषो अचिक्रदलने।
देवानासोम पवमान निष्कृतंगोभिरंजानो अर्पसि॥१शति॥
एतमुत्यं दश क्षिपो मजंति सिंधुमातरं।
समादित्येभिरख्यत।
ममिंद्रेणोत वायुना सुत एति पवित्र आ।
सर सूर्यस्य रश्मिभिः ।
सनोभगाय वायवे पूणे पवस्व मधुमान्।
चारुमित्रे वरुणे च ॥१३॥टि॥
रेवतीर्णः सधमाद इंद्रे संतु तुविवाजाः।
क्षुमंतो याभिर्मदेम।
आघत्वावान्मना युक्तस्तोतृभ्यो धृष्णवीयानः।
ऋणोरक्षं न चन्यो।
आयडुवः शतक्रतवाकामं जरितृणाम्।
शोरक्षं न शचीभिः॥१४॥ठी॥

·९१
चतुर्थः प्रपाठकः
सुरूपकृत्नुमूतये सुदुघामिव गोदुहे।
जुहूमसि द्यविद्यवि।
उपनास वनागहि सोमस्य सोमपाः पिव।
गोदा इद्रेवतो मदः।
अपाते अंतमानां विद्याम सुमतीनां ।
मानो अतिख्य आगहि ॥१५॥ की।
उभे यदिंद्र रोदसी आपप्राथोपा इव ।
महांतं त्वा महीनां संम्राजं चर्षणीनां।
देवी जनियजीजनद्रा जनियजीजनत्।
दीर्घ झंकुशं यथा शक्तिं विभर्पि मंतुमः ।
पूर्वेण मघवन्पदा ययामजो यथा यमः।
देवीजनियजीजनभद्रा जनियजीजनत् ।
अवस्म दुर्हणायतो मर्तस्य तनुहि स्थिरं।
अधस्पदं तमी कृधि यो अस्मा अभिदासति।
देवी जनियजीजनद्रा जनियजीजनत्॥१६॥ यौ।
परिस्वानो गिरिष्ठाः पवित्र सोमो अक्षरत् ।
मदेपु सर्वधा असि।
त्वं विमस्त्वं कविर्मधुप्रजातमंधसः ।
मदेषु सर्वधा असि।
त्वे विश्वे सजोपसो देवासः पीतिमाशत।
मदेषु सर्वथा असि॥१७॥खा॥
स सुन्वे यो वसूनां यो रायामानेता य रकानाम् ।
N 2

·सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
सोमो यः सुक्षितीनाम् ।
यस्य त इंद्रः पिवाद्यस्य मरुतो यस्य वार्यमणाभगः।
आ येन मित्रा वरुण करामह एंट्रमवसे महे ॥१॥लि॥
तं वः सखायो मदाय पुनानमभिगायत।
शिशुन्न हव्यैः स्वदयंत गूर्तिभिः।
संवत्स इव मातृभिरिंदुर्हिन्वानो अज्यते।
देवावीमधो मतिभिः परिष्कृतः।
अयं दक्षाय साधनो यश् शर्धाय वीतये।
अयं देवेभ्यो मधुमन्तर सुतः॥१९॥यि॥
सोमाः पवंत इंदवो स्मभ्यं गातुवित्तमाः।
मित्राःस्वाना अरेपसः स्वाध्यः स्वर्विदः ।
ते पूतासो विपश्चितः सोमा सोदथ्याशिरः।
सूरासोन दर्शतासो जिगलवो ध्रुवा घृते।
सुष्वाणासो व्यट्रिभिश्चिताना गोरधि त्वचि।
इपमस्मभ्यमभितः समस्वरन्वसुविदः ॥२०॥ वा।।
अया पवा पवस्वैना वसूनि मा श्वाव इंदो सरसि प्रधन्व।
बभश्चिद्यस्य वातो न जुतिं पुरुमेधाश्चितकवे नरंधात्।
उत न एना पवया पवस्वाधि श्रुते श्रवाय्यस्य तीर्थे ।
पटिश सहस्रा नैगुतो वसूनि वृक्षं न पचं धूनवद्रणय ।
महीमे अस्य वृप नाम भूपे माश्यावे वा पृशने वा वधचे।
अस्वापयं निगुत रोहयचापामिवार अपाचितो अचेतः ॥ २१॥ कि॥
अग्ने त्वं नो अंतम उत वाता शिवोभुवो वरूथ्यः ।

·चतुर्थः प्रपाठकः
९३
वसुरग्निर्वसुश्रवा अछा नक्षि धुमत्तमोरयिंदाः।
तं त्वा शोचिष्ठ दीदिवः सुम्नाय नूनमीमहे सखिभ्यः॥ २२॥ वा॥
इमा नुकंभुवना सीषधेमेंद्रश्च विश्वे च देवाः।
यज्ञं च नस्तन्वं च प्रजांचादित्यैरिंद्रःसह सीषधातु।
आदित्यैरिंद्र सगणो मरुद्भिरस्मभ्यं भेषजा करत्॥२३॥ छा॥
प्रवो!पा॥२४॥ य॥
॥ इति अर्धप्रपाठकः॥
प्रकाव्यमुशनेव त्रुवाणो देवो देवानां जनिमविवक्ति।
महिवतः शुचिबंधुः पावकः पदा वराहो अभ्येतिरेभन्।
प्रह" सासस्त्रिपला वग्नुमछामादस्तं वृपगणा अयासुः।
अंगोपिणं पवमानः सखायो दुर्म वाणं प्रवदंति साकं ।
स योजत उरुगायस्य जूतिं वृथा क्रीडंतं मिमतेन गावः ।
परिणसं कृणुते तिग्मशृंगो दिवा हरिददृशे नक्तमृजः॥१॥डी।
प्रस्वानासोरथा इवार्वतो न श्रवस्यवः ।
सोमासोराये अक्रमुः।
हिन्वानासो रथा इव दधन्विरे गभस्त्योः ।
भरासः कारिणामिव।
राजानोन प्रशस्तिभिः सोमासो गोभिरंजते।
यज्ञो न सप्तधातृभिः।
परिवानास इंदवो मदाय वर्हणा गिरा।
मधोअर्पतिधारया।

·९४
सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
अपानासो विवस्वतो जिन्वंत उषसोभगं।
सूरा अखं वितन्वते।
अपद्धारा मतीनां प्रानाशवंति कारवः।
वृष्णो हरस आयवः।
समीचीनास आशत होतार सप्तजानयः।
पदमेकस्य पिग्रतः।
नाभा नाभिंन आददे चक्षुषा सूर्य दृशे।
कवेरपत्यमादुहे!
अभि प्रियं दिवस्पदमध्वर्युभिर्गुहा हितं।
सूरः पश्यति चक्षसा ॥२॥ ती॥
असूपमिंदवः पथा धर्मनृतस्य सुश्रियः।
विदाना अस्य योजना।
प्रधारा मधो अयियो महिरपो विगाहते।
हविर्हविःपु वंद्यः।
प्रयुजा वाचो अयियो वृपो अचिक्रददने।
सनाभिसत्यो अध्वरः।
परियाकाव्या कविन॒म्णा पुनानो अर्षति।
स्ववीजी सियासति।
पवमानो अभिस्पृधो विशो राजेवसीदति।
यदीमृण्वंति वेधसः।
अव्या वारे परिप्रियो हरिवनेषु सीदति।
रेभो वनुयते मती।

·चतुर्थः प्रपाठकः
९५
स वायुमिंद्रमश्विना साकं मदेन गछति।
रणा यो अस्य धर्मण।
आमित्रे वरुणेभगेमधोः पवंत जर्मयः।
विदाना अस्य शक्मभिः।
अस्मभ्य रोदसी रयिं मध्यो वाजस्य सातये।
श्रवो वसूनि संजितं॥३॥घो॥
आते दक्षं मयोभुवं वहिमद्या वृणीमहे।
पांतमायुरुस्पृहं।
आमंद्रमावरेण्यमाविप्रमामनीपिणं ।
पांतमापुरुस्पृहं।
आरयिमासुचेतुनमासुकतो तनूष्वा।
पांतमापुरुस्पृहं ॥४॥चा॥
मूर्धानं दिवो अरतिं पृथिव्यां वैश्वानरमृत आजातमग्निम्।
कविसंमाजमतिथिं जनानामासन्नः पात्रं जनयंत देवाः।
वां विश्वे अमृत जायमान शिर्जुन देवा अभिसंनवते।
तव क्रतुभिरमृतत्वमायन्वैश्वानर यत्पित्रोरदीदेः ।
नाभिं यज्ञाना सदन रयीणां महामाहावमभिसनवंत।
वैश्वानररथ्यमध्वराणां यज्ञस्य केतुं जनयंत देवाः ॥५॥कु॥
प्रवो मिनायगायत वरुणाय विपा गिरा।
महिक्षत्रावृतं वृहत् ।
संघाजा या घृतयोनि मिषश्चोभा वरुणश्च ।
देवा देवेषु प्रशस्ता।

·९६ सामवेदछंतोग उत्तरसंहिता तानः शक्तं पार्थिवस्य महो रायो दिव्यस्य। महि वांक्षवं देवेषु॥६॥२॥ इंद्रायाहि चिधभानो सुता इमे त्वायवः । अण्वीभिस्तना पूतासः। इंद्रायाहि धियेपितो विप्रजूतः सूतावतः उप वनाणि वाघतः। इंद्रायाहि तूतुजान उप ब्रह्माणि हरिवः । सुते दधिष्वनश्चनः ॥७॥ही॥ तमीडिष्व यो अर्चिपा वना विश्वा परिष्वजत। कृष्णा कृणोति जिया। य इद्ध आविवासति सुनमिंद्रस्य मयः। धुम्नाय सुतरा अपः। तानो वाजवतीरिपआशुन्पिपृतमर्वतः। एंद्रमग्निं च वोढवे॥६॥ य॥ प्रो अयासीदिंदुरिंद्रस्य निष्कृतः सखा सख्युर्न प्रमीनाति संगिरं। मर्य इव युवतिभिः समर्पति सोमः कलशे शतयामना पथा। प्र वो धियो मंद्रयुवो विपन्युवः पनस्युवः संवरणेष्वक्रमुः। हरि क्रीडतमभ्यनूषत स्तुभो मि धेनवः पयसेदशिययुः। आ नः सोम संयतं पियुपीमिपमिंदो पवस्व पवमान ऊर्मिणा। या नो दोहते चिरहन्नसक्षुषी क्षुमवाजवन्मधुमत्सुवीर्यं ॥९॥ठि॥ नकिष्ट कर्मणा नशद्यश्चकारसदावृध। इंद्रन यज्ञैर्विश्वगूर्तमन्वसमधृष्टं धृष्णुमोजसा।

·चतुर्थः प्रपाठक
अपाढमुयं पृतनासु सासहिं यस्मिन्महीरुरुज्जयः।
सं धेनवो जायमाने अनोनवु वःक्षामिरनोनवुः॥१०॥ही॥
सखाय आनिषीदत पुनानाय प्रगायत।
शिशुन यज्ञैः परिभूपत थिये।
समी वासं न मातृभिः सृजता गयसाधनं।
देवाव्यंश्मदममि विशवर्स।
पुनाता दक्षसाधनं यथा शर्धाय वीतये।
यथा मित्राय वरुणाय शंतमं॥११॥पि॥
प्र वाज्यक्षाः सहस्रधारस्तिरः पवित्रं विवारमव्यं ।
सवाज्यक्षाः सहस्ररेता अनिर्मजानोगोभिः श्रीणानः।
प्रसोमयाहीद्रस्य कुक्षा नूभिर्यमाणो अद्रिभिः सुतः॥१२॥ पु॥
येसोमासः परावतीये अर्वावति सुन्विरे। .
ये वादः शर्यणावति।
य आर्जिकेपु कृत्वसुये मध्ये पस्त्यानां।
येवा जनेपुपंचसु।
ते नोवृष्टिं दिवस्परिपवंतामा सुवीर्य।
स्वाना देवास इंदवः॥१३॥चि॥
आते वत्सोमनो यमत्यरमाचिसधस्तात्।
अग्नेयां कामये गिरा।
पुरुषा हि सह असि दिशो विश्वा अनुप्रभुः।
समत्सुत्वा हवामहे।
समस्वग्निमवसे वाजयंतो हवामहे।

·RE सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता वाजेपुचिचराधसं॥१४॥ठा। वंन इंद्राभर ओजो नृम्ण शतक्रतो विचर्षणे। आवीरं पृतनासहं। वर हि नः पिता वसो वं माता शतक्रतो वभूविथ। अथा तेसुबमीमहे। त्वाश् शुम्मिन्पुरुहूत वाजयंतमुपब्रुवे सहस्कृत। स नोरास्वसूवीर्यं ॥१५॥५॥ यदिंद्र चित्र म इह नास्ति वादातमद्रिवः। राधस्तन्नो विदवस उभया हस्त्याभर। यन्मन्यसे वरेण्यमिंद्र धुक्षं तदाभर। विद्याम तस्य ते वयमकूपारस्य दावनः । यत्ते दिक्षु प्राध्यं मनो अस्ति श्रुतं वृहत्। तेन दृढा चिदद्रिव आवाजं दर्पिसातये॥१६॥पी॥ ॥ इति चतुर्थः प्रपाठकः ॥ शिशुंजज्ञानं हर्यतं मृति झुंभंति विग्रं मरुतो गणेन। कविगीमिः काव्येन कविःसन्सोमः पवित्रमत्येति भन्। ऋषिमना य ऋपिकृस्वर्षाः सहननीयः पदवीः कवीनां। तृतीयं धाम महिषः सिपासन्सोमो विराजमनुराजति टुप् । चमूपच्छलेनः शकुनो विभृत्वा गोविंदुईप्स आयुधानि विभ्रत्। अपामूर्मि सचमानःसमुद्रं तुरीयंधाम महिपोविवक्तिशालु। एते सोमा अभि प्रियमिंद्रस्य काममक्षरन्।

·पंचमः प्रपाठक
୧୧
.
वर्धतो अस्य वीर्यम्।
पुनानासश्चमूपदो गधंतो वायुमश्विना।
ते नोधत सुवीर्य।
इंद्रस्य सोम राधसे पुनानो हार्दि चोदय।
देवानां योनिमासदं।
मृजति त्वा दश क्षिपो हिन्यंति सप्तधीतयः।
अनु विप्रा अमादिषुः।
देवेभ्यस्त्वा मदायक सृजानमतिमेयः।
संगोभिर्वासयामसि।
पुनानः कलशेष्वा वस्त्राण्यस्पो हरिः।
परिगव्यान्यव्यत।
मघोन आपवस्व नोजही विश्वा अपचिपः।
इंदो सखायमाविश।
नृचक्षसंवा वयमिंद्र पीत स्वर्विदं।
भक्षीमहि प्रजामिपं।
वृष्टिं दिवः परिस्रवद्युम्नं पृथिव्या अधि।
सहो नः सोम पृत्सु धाः॥२॥ति॥
सोमः पुनानो अर्पति सहस्रधारो अत्यविः।
वायोरिंद्रस्य निष्कृतं।
पवमानमवस्य वो विप्रमभिप्रगायत।
सुष्वाणं देववीतये।
पर्वते वाजसातयेसोमाः सहस्रपाजसः ।

·१०० सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता गृणाना देववीतये। उत नो वाजसातये पवस्व वृहतीरिषः। धुमहिंदोसुवीर्य। अत्या हियाना न हेतृभिरसृयं वाजसातये। विवारमव्यमाशवः। ते नः सहस्रिणं रयिं पवंतामा सुवीर्य । स्वाना देवास इंदवः। वाथा अर्पतीदवो-भि वत्संन मातः। दधन्विरेगभस्त्यो। जुष्ट इंद्राय मत्सरः पवमानः कनिक्रदत्। विश्वा अपद्विषो जहि। अपमंतो अराव्णः पवमानाः स्वदृशः। योनावृतस्य सीदत ॥३॥ ॥ सोमा असूपमिंदवः सुता ऋतस्य धारया। इंद्राय मधुमतमाः। अभिविना अनूषत गावो वत्सं न धेनवः । इंद्रशसोमस्य पीतये। मदच्युत्दोति सादने सिंधोरूमा विपश्चित् । सोमो गौरी अधिथितः। दिवो नाभा विचक्षणोच्या वारे महीयते। सोमो यः सुक्रतुः कविः। या सोमः कलशेप्या अंतः पवित्र आहितः ।

·BHAY,
१०१
पंचमः प्रपाठकः
तमिंदुः परिषस्वजे।.
प्रवाचमिदुरिणति समुद्रस्याधि विष्टपि।
जिन्वन्कोश मधुथुत।
नित्यस्तोवो वनस्पतिर्धनामंतःसवर्दुघां।
हिन्वानोमानुपा युजा।
आ पवमान धारय रयि सहस्रवर्चसं।
अस्मे इंदोस्वाभुर्व।
अभि प्रिया दिवः कविर्विप्रः सधारया सुतः।
सोमो हिन्वे परावति॥४॥भे॥
उत्ते शुप्मास ईरते सिंधोरूमैरिव स्वनः।
वाणस्य चोदयापविं।
प्रसवेत उदीरते तिम्रो वाचो मखस्युवः।।
यदव्य एपिसानवि।
अव्या वारैः परिमियर हरि हिन्वंत्यद्रिभिः ।
पवमानं मधुश्रुतं।
आपवस्व मदिंतम पवित्रं धारया कवे।
अर्कस्य योनिमासदं।
स पवस्व मदिंतम गोभिरंजानो अक्तुभिः।
एंद्रस्य जठरं विश ॥५॥का॥
अया वीती परिस्रव यस्त इंदो मदेष्वा।
अवाहनवतीनव।
पुरः सद्य इत्याधिये दिवोदासाय शंवरं।
VIDYA
ELVAN HE
Hb
N............

·१०२ सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
अध त्यं तुर्वशं यहूं।
परिनो अश्वमश्वविद्गोमदिंदो हिरण्यवत्।
क्षारा सहनिणिरिषः॥६॥हि॥
अपनन्पवते मृधोपसोमो अराव्णः ।
गछनिंद्रस्य निष्कृतं।
महो नोरायाभर पवमान जही मृधः ।
रास्वंदो वीरवद्यशः।
न त्वा शतं च न हुतो राधो दिसंतमामिनन्।
यत्पुनानो मखस्यसे॥७॥ खा॥
अया पवस्व धारया यया सूर्यमरोचयः।
हिन्वानोमानुपीरपः।
अयुक्त सूर एतशं पवमानोमनावधि।
अंतरिक्षण यातवे।
उत त्या हरितो रथे सूरो अयुक्त यातवे।
इंदुरिंद्र इति ब्रुवन् ॥१॥का॥
अग्निं वो देवमग्निभिः सजोपा यजिष्ठं दूतमध्वरे कृणुध्वम् ।
यो मर्ययुनिध्रुवि तावा तपुर्मूर्धा घृतान्नः पावकः ।
प्रोपदश्वोन यवसे विष्णन्यदा महः संवरणाद्यस्थात् ।
आदस्य वातोअनुवाति शोचिरथ स्म ते व्रजनं कृष्णमस्ति ।
उद्यस्य ते नवजातस्य वृष्णोग्ने चरंन्यजरायिधानाः।
अचाद्यामरुयोधूम एपिसंदूतो अग्न इयसे हि देवान।।टी।
तमिदं वाजयामसि महे वृवाय हंतवे।

·पंचमः प्रपाठकः १०३ सवृषा वृषभोभुवत्। इंदुःस दामने कृत शोजिष्ठःस वले हितः। द्युम्नी ग्लोकिस सोम्यः। गिरा वजो न संभृतःस वलो अनपच्युतः। ववक्ष उयो अस्वितः ॥१०॥2॥ अध्वर्यो अद्रिभिः सुतसोमं पवित्र आनय। पुनाहींद्राय पातवे। तव त्य इंदो अंधसो देवा मधोयाशत। पवमानस्य मरुतः। दिवः पीयुषमुत्तम सोममिंद्राय वजिणे। सुनीता मधुमत्तमं॥११॥खा॥ धर्ता दिवः पवते कव्यो रसो दक्षो देवानामनुमाद्यो नुभिः । हरिःसृजानो अन्योन सत्वभितथा पाजां सि कृणुषे नदीष्वा। शूरोन धत्त आयुधा गभस्त्योःस्वासिषासंरथिरोगविष्टिपु.। इंद्रस्य शुष्ममीरयन्नपस्युभिरिंदुर्हिन्वानो अज्यते मनीषिभिः। इंद्रस्य सोम पवमान उर्मिणा तविष्यमाणो जठरेप्वाविश। प्र नः पिन्व विधुदभ्रेव रोदसि धिया नो वाजा उपमाहि शश्वतः।।१२॥चा॥ यदिंद्र प्रागपागुदग्न्यग्वा हूयसे नृभिः । सिमापुरुनृपुतो अस्यानवेसि प्रश तुर्वशे। यहा रुमे रुशमे श्यावके कृप इंद्र मादयसे सचा। करवासस्वा स्तोमेभिर्ब्रह्मवाहस इंद्रायचंत्यागहि॥१३॥कि॥

·१०४ सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
उभय शृणवच्च नइंद्रो अगिदं वचः।
सवाच्या मघवान्सोमपीतये धिया शविष्ठ आगमत्।
तर हि स्वराज वृषभं तमोजसा धिषणे निष्टतधातुः ।
उतोपमानांप्रथमोनिपीदसिसोमकामः हितेमनः॥१४॥ची।
पवस्व देव आयुपगिंद्रंगछतु ते मदः।
वायुमारोह धर्मणा।
पवमान नितोषसे रयिषसोमवाय्यं ।
इंदो समुद्रमाविश।
अपमन्यवसे मृधः ॥१५॥लि॥
अभी नो वाजसातमा
वयं ते अस्य राधसो वसोर्वसो पुरुस्पृहः ।
निनेदिष्टतमा इर्प स्याम सुनेते अधिगो।
परिस्यस्वानो अधर्दिदुरव्ये मदच्युतः।
धारा य उो अध्वरेधाजा न याति गव्ययुः॥१६॥ली॥
पवस्व सोम महान्समुद्रः पिता देवानां विश्वाभि धाम।
शुक्रः पवस्व देवेभ्यः सोम दिवे पृथिव्यै शं च प्रजाभ्यः ।
दिवोधर्तासि शुक्रः पीयूपः सत्ये विधर्मन्याजी पवस्व ॥१७॥हि
प्रेष्ठं वो अतिथि स्तुपे मित्रमिव प्रियम् ।
अग्ने स्थन्न वेद्यम्।
कविमिव प्रशस्यं यं देवास इति द्विता।
निमर्त्यप्वादधुः।
वं यविष्ट दाशुषो न पाहि शृणुही गिरः।

·पंचमः प्रपाठक
१०५
रक्षा तोकमुत मना॥१॥यि॥
एंद्र नो गधि प्रिय सवाजिदगोह्य ।
गिरिन विश्वतः पृथुः पतिर्दिवः।
अभी हि सत्य सोमपा उभे वभूथ रोदसी।
इंद्रासि सुन्वतोवृधः पतिर्दिवः।
वर हि शश्वतीनामिंद्र धर्तापुरामसि।
हंता दस्योर्मनोवृधः पतिर्दिवः ॥१९॥ फे॥.
पुरां भिंदुर्युवा कविरमितौजा अजायत।
इंद्रो विश्वस्य कर्मणो धती वजी पुरुष्टुतः।
त्वं वलस्य गोमतो यावरद्रिवो विलं।
त्वां देवा अभिन्युपस्तुज्यमानास आविपुः ।
इंद्रमीशानमोजसाभिस्तोमैग्नूपत।
सहस्रं यस्य रातय उत वासंति भूयसीः॥२०॥ही॥
॥ इति अर्धप्रपाठकः ॥
.
अक्रान्समुद्रः प्रथमे विधर्मन् जनयन्प्रजा भुवनस्य गोपाः ।
वृपा पवित्र अधिसानो अव्ये वृहत्सोमो वावृधेस्वानो अद्रिः।
मत्सि वायुमिष्टये राधसे नो मसि मित्रावरुणा पूयमानः।
मसि श|मारुतंमत्सिदेवान मत्सि द्यावापृथिवी देवसोम।
महत्तासोमो महिषश्चकारापां यगर्भो वृणीत देवान्।
अधादिंद्र पवमान ओजो जनयत्सूर्ये ज्योतिरिंदुः॥१॥टै॥
एप देवो अमर्त्यः पर्णवीरिव दीयसे।

·१०६
सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
अभि द्रोणान्यासदं।
एप विगैरभिष्टुतो पो देवो विगाहते।
दधद्रनानि दाशुषे।
एप विश्वानि वार्या शूरो यन्निव सत्वभिः।
पवमानः सिषासति।
एष देवो रथयति पवमानोदशस्यति।
आविष्कृणोति वग्वनें।
एप देवो विपन्युभिः पवमान ऋतायुभिः।
हरिर्वाजाय मृज्यते।
एप देवो विपाकृतो तिहरा सि धावति।
पवमानो अदाभ्यः।
एपदिवं विधावति तिरो रजा सिधारया।
पवमानः कनिक्रदत्।
एप दिवं व्यासरतिरो राजाश्स्यस्कृतः।
पवमानः स्वध्वरः।
एप प्रत्नेन जन्मना देवो देवेभ्यः सुतः।
हरिः पवित्र अर्पति।
एप उस्य पुरुव्रतो जज्ञानो जनयन्त्रिपः।
धारया पवते सुतः॥२॥दु॥
एपधिया यात्यण्व्या शूरो रथेभिराशुभिः ।
गछविंद्रस्य निष्कृतं।
एप पुरुधियायते वृहते देवतातये।

·पंचमः प्रपाठक
१०७
यत्रामृतास आशत।
एतं मृति मज्यमुपद्रोणेप्यायकः।
प्रचक्राणं महीरिपः।
एप हितो विनीयतेन्तः शुध्यावता पथा।
यदी उंजंतिभूर्णयः।
एप रुक्मिभिरीयते वाजी गुभेभिरंश्णुभिः ।
पतिःसिंधूनांभवन।
एप शृंगाणि दोधुवच्छिगीधे यूथ्योश्वृपा ।
नृम्णा दधान ओजसा।
एप वसुनि पिचनः परूपा ययिवार अति।
अवगादेपुगति।
एतमु य दश क्षिपो हरिश हिन्वंति यातवे।
स्वायुध मदिंतमं॥३॥॥
एपउस्य वृपा रयो च्यावारेभिरव्यत।
गछन्वाजर सहस्रिणं।
एतं चितस्य योपणो हरि हिन्वंत्यद्रिभिः।
इंदुमिंद्राय पीतये।
एप स्य मानुपीप्या श्येनो न विष्णु सीदति।
गई जायेन योपित।
एपस्य मद्यो रसो याचष्टे दिवः शिणुः ।
य इंदुर्वारमाविशत्।
एप स्य पीतये सुतोहरिरपति धर्णसिः।

·१० सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता. क्रदन्योनिमभि प्रियं। एतं त्य हरितो दश मर्मूज्यंते अपस्युवः । याभिर्मदाय शुंभते॥४॥वी॥ एष वाजी हितो नृभिर्विश्वविन्मनसस्पतिः। अव्यं वारं विधावति। एप पविवे अक्षसोमो देवेभ्यः सुतः। विश्वाधामान्याविशन्। एष देवः शुभायते-धि योनावमयः। वृत्रहा देववीतमः। एप वृपा कनिक्रदद्दशभिजामिभिर्यतः। अभि द्रोणानि धावति। एप सूर्य अरोचयत्पवमानो अधि द्यवि। पवित्र मत्सरो मदः। एप सूर्येण हासते संवसानो विवस्वता। पतिर्वाचो अदाभ्यः॥५॥1॥ एप कविरभिष्टुतः पवित्रे अधितोपते। पुनानोमन्नपधिपः। एप इंद्राय वायवे स्वर्जित्परिपिच्यते। पवित्र दक्षसाधनः। एप नृभिर्विनीयते दिवो मूर्धा वृपा सुतः। सोमो वनेषु विश्ववित्। एप गव्युरचिक्रदत्पवमानो हिरण्ययुः ।

·पंचमः प्रपाठक १०९ दंदुःसपाजिदस्तृतः। एपशुप्म्यसिप्पददंतरिक्षे वृपा हरिः। पुनान इंटुरिंद्रमा। एप गुप्म्यदाभ्यः सोमः पुनानो अर्पति। देवावीरपग सहा॥६॥गु॥ स सुतः पीतये वृपा सोमः पवित्र अर्पति। विमतदार सि देवयुः। ‘स पवित्र विचदाणो हरिरपति धणसिः। अभि योनि कनिक्रदत्। सवाजी रोचनं दिवः पवमानो विधावति। रदोहा वारमव्ययं। स चितस्याधिसानपि पवमानो अरोचयत् । जामिभिः सूर्यश्सह। स वृत्रहा वृपा सुतो परियोविददाभ्यः । सोमो वाजमियासरत्। स देवः कविनेपितोभि द्रोणानिधावति । इंदुरिंद्राय मर हयन्॥६॥7॥ यः पावमानिरध्येत्यूपिभिः संभृतरस। सर्वर सपूतमनाति स्वदितं मातरिश्वना। पावमानीर्यो अध्येत्यृपिभिः संभृत रसं। तस्मै सरस्वती दुहे धीर सर्पिमधूदकं । पावमानीः स्वस्तयनीः सूदुघा हि पृतथुतः।

·११०
सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
ऋषिभिः संभूतो रसो ब्राह्मणेष्वमृत हितं।
पावमानीर्दधंतु नः।
इमं लोकमथो अमुं।
कामान्समर्धयंतु नो देवीदेवै समाहृताः।
येन देवाः पवित्रेणात्मानं युनते सदा।
तेन सहस्रधारेण पावमानीः पुनंतु नः।
पावमानी स्वस्तयनीस्ताभिर्गछति नांदनं ।
पुण्या५श्वभक्षान्भक्षयत्यमृतवं च गछति ॥ ॥ती॥
अगन्म महा नमसा यविष्ठं यो दिदाय समिद्धःस्ते दुरोणे।
चित्रभानुश्रोदसी अंतर्विस्वाहुतं विश्वतः प्रत्यंचं।
महा विश्वा दुरितानि साहानग्निटवे दम आ जातवेदाः।
स नो रक्षिषड्दुरितादवद्यादस्मान्गृणत उत नो मघोनः।
वं वरुण उत मिचो अंग्ने त्वां वर्धति मतिभिर्वसिष्ठाः।
वे वसुसुपणनानि संतु यूयं पात स्वस्तिभिःसदा नः॥९॥ ही।
महा इंद्रो योजसा पर्जन्यो वृष्टिमा इव।
स्तोमैर्वत्सस्य वावृधे।
करवा इंद्रं यदकत स्तोमैर्यज्ञस्य साधनं।
जामि त्रुवत आयुधा।
प्रजामृतस्य पिप्रतः प्रयदरंत वहूयः।
विप्रा तस्य वाहसा॥१०॥टि॥
पवमानस्य जिनतोहरेश्चंद्रा असृक्षत।
जीरा अजिरशोचिपः।

·पंचमः प्रपाठक
१११
पवमानोरथीतमः शुभेभिः शुभशस्तमः।
हरिश्चंद्रो मरुगणः।
पवमान व्यभुहि रश्मिभिर्वाजसातमः ।
दधस्तोत्रे सुवीर्यं ॥ ११॥ ह॥
परीतो पिंचता सुतसोमो य उत्तम हविः।
दधन्वाङ् यो नर्यो अप्वस्तिरा सुपाव सोममद्रिभिः।
नूनं पुनानो विभिः परिसवादव्यः सुरभिंतः।
सुते चित्वाप्सु मदामो अंधसा श्रीणतो गोभिरुत्तरं।
परिस्वानश्वक्षसे देवमादनः क्रतुरिंदुर्विचक्षणः ॥ १२॥ख।
असावि सोमो अरुयो वृपा हरि राजेव दस्मो अभिगा अचिक्रदत्।
पुनानो वारमत्येप्यव्यय श्येनो न योनिं घृतवंतमासदत्।
पर्जन्यः पिता महिपस्य पर्णिनो नाभा पृथिव्या गिरिपु क्षयं दधे।
स्वसार आपो अभिगा उदासरन्संयावभिर्वसते वीते अध्वरे।
कविर्वेधस्यापर्येपि माहिनमत्यो न मृष्टो अभि वाजमर्पसि।
अपसेधंदुरिता सोम नो मृड घृतावसानः परियासि निर्णिजं ॥१३॥गू॥
थायंत इव सूर्य विश्वेदिंद्रस्य भक्षत।
वसूनि जातो जनिमान्योजसा प्रतिभागन्न दीधिमः।
अलर्पि रातिं वसुदामुपस्तुहि भद्रा इंद्रस्य रातयः ।
यो अस्य कामं विधतो न रोपति मनो दानाय चोदयत् ॥१४॥लू॥
यत इंद्रभयामहे ततो नो अभयं कृधि ।
मघवंग्धि तव तन्न ऊतये विद्विषो विमृधो जहि ।
त्वर हिराधसस्पते राधसो महः क्षयस्यासिविधर्ता।

·११२ सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
तं त्वा वयं मघवविंद्र गिर्वणः सुतावंतो हवामहे ॥१५॥ वा।
वश्सोमासि धारयुमन्द्र ओजिष्ठो अध्वरे।
पवस्व मश्हयद्रयिः।
वरसुतो मदिंतमो दधन्वान्मत्सरिंतमः।
इंदुः सवाजिदस्तृतः।
त्व सुष्वाणो अद्रिभिरभ्यर्ष कनिक्रदत् ।
धुमंतश्शुप्ममाभर॥१६॥॥ली॥
पवस्व देववीतय इंदोधाराभिरोजसा।
आ कलशं मधुमान्सोम नःसदः।
तव द्रप्सा उतगृत इंद्रम्मदाय वावृधुः।
त्वा देवासो अमृताय कं पपुः।
आ नः सुतास इंदनः पुनाना धावता रयिं ।
वृष्टिद्यावोरीत्यापः स्वर्विदः॥१७॥चौ॥
परित्य हर्यत हरिं वधं पुनंति वारेण ।
यो देवान्विश्वा इत्परिमदेन सह गछति।
द्विर्य पंच स्वयशसंसखायो अद्रिसंहतं ।
प्रियमिंद्रस्य काम्यं प्रस्नापयंत ऊर्मयः।
इंद्राय सोम पातवे वृषने परिपिच्यसे।
नरेच दक्षिणावते वीराय सदनासदे॥१८॥जी॥
पवस्व सोम महे दक्षायाश्यो न निको वाजीधनाय।
प्रतेसोतारो रसं मदाय पुनंति सोमं महे द्युम्नाय।
शिगुंजज्ञानं हर्यतं मृजंति पविवे सोमं देवेभ्य दंटुं॥१९॥का॥

·पंचमः प्रपाठकः
११३
।
उपोषु जातमनुरंगोभिर्भगं परिष्कृतं ।
इंदु देवा अयासिपुः।
तमिवधुतुनो गिरो वासस५ शिश्वरीरिव।
य इंद्रस्य हृदय सनिः।
अर्पा नः सोम शंगवे धुक्षस्व पियुषीमिषं ।
वर्धा समुद्रमुक्थ्य ॥२०॥ ही॥
आघाये अग्निमिंधते स्तृणंति बर्हिरानुषक।
येषामिंद्रो युवासखा।
वृहन्निदिध्म एपांभूरिशस्तं पृथुस्वरुः।
येपामिंद्रो युवा सखा।
अयुद्ध इधुधा वृतश्शूर आजति सत्वभिः।
येयामिंद्रो युवा सखा ॥२१॥ठ॥
य एक इविदयते वसुमर्ताय दाशुषे ।
ईशानो अप्रतिष्कुत इंद्रो अंग।
यश्चिद्धि वा बहुभ्य आ सुतावा आविवासति ।
उयं तत्पत्यते शव इंद्रो अंग।
कदा मर्तमराधसंपदा झुपमिव स्पुरत् ।
कदा नः सुश्रवगिर इंद्रो अंग॥२२॥ कि॥
गायति वागायत्रिणो चैत्यर्कमर्किणः।
ब्रह्माणस्वा शतकत उदर शमिव येमिरे।
यत्सानोःसान्वारुहोभूर्यस्पटक ।
तदिंद्रो अर्थ चेतति यूथेन वृष्णिरेजति।
Q

·११४ सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
युर वा हि केशिना हरी वृपण कक्ष्यप्रा।
अथा न इंद्र सोमपा गिरामुपश्रुतिं चर॥२३॥वी॥
॥ इति पंचमः प्रपाठकः ॥ ॥छ॥ ॥छ॥ ॥छ।
सुपमिद्धो न आवह देवा अग्ने हविप्मते।
होतः पावक यक्षि च।
मधुमंतं तनूनपाद्यनं देवेपुनः कवे।
अद्या कृणुघूतये।
नराश समिह प्रियमस्मिन्यज्ञ उपहये।
मधुजिहर हविप्कृत।
अग्ने सुखतमे रथे देवार ईडित आवह।
असि होता मनुर्हितः॥१॥ रा॥
यदद्य सूर उदित नामा मित्रो अर्यमा।
सुवाति सविताभगः।
सुप्रावीरस्तु सः क्षयः प्रनुयामासुदानवः ।
ये नो अहो तिपिप्रति।
उत स्वराजोअदितिरदयस्य व्रतस्य ये।
महो राजान ईशते॥२॥स्व॥
उ त्वा मंदंतु लोमाः कृणुप्व राधो अद्रियः ।
अव ब्रह्माधिपो जहि।
पदा पणीनराधसो निवाथस्व महाअसि।
नहि त्वा कश्यन प्रति।

·पष्ठः प्रपाठक ११५ त्वमीशिपे सुतानामिंद्र त्वमसुतानां। वराजा जनानां॥३॥ठि॥ आजागृविविप्र तं मतीना सोमः पुनानो असदच्चमूषु। सपंति यं मिथुनासो निकामा अवयवो रथिरासः सुहस्ताः। स पुनान उपसुरेधान ओभे आमा रोदसी वीप आवः । प्रियाचिद्यस्य प्रियसास ऊती सतो धनं कारिणे न प्रय५ सत्। स वर्द्धिता वचनः पूयमानः सोमो मीदा अभि नो ज्योतिषावीत्। यवनः पूर्वे पितर पदज्ञाः स्वर्विदो अभिगा अद्रिमिपणन ॥४॥ माचिदन्यदिशश्सत सखायो मा रिपण्यत। इंद्रमिस्तोता वृपण सचा सुते मुहुरुक्या च श५ सत । अवकक्षिणं वृपभं यथा जुवंगांन चर्पणीसह। विद्वेपण संवननमुभयंकर मर हिटमुभयाविनं ॥५॥ यी॥ उदुत्ये मधुमत्तमा गिरस्तोमास ईरते। समाजितो धनसा अक्षितोतयो वाजयंतोरथा इव । कवा इव भृगवः सूर्या इव विश्वमिद्धीतमाशत। इंद्रय स्तोमेभिर्महयंत आयवः प्रियमेधासो अस्वरन्॥६॥ला।। पपु प्रधन्व वाजसातये परि वृषाणि सक्षणिः । दिपस्तरध्या या न ईरसे। अजीजनो हि पवमान सूर्य विधारेशमना पयः। गोजीरया रहमाणः पुरंथ्या। अनु हि त्वा सुतर सोममदामसि॥७॥ला॥ परिपधन्वा एवामृताय महे क्षयायस शुक्रो अपेंदिव्यः पीयूपः । 02

·११६ सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
इंद्रस्ते सोम सुतस्य पेयात्क्रत्वे दक्षाय विश्वे च देवाः॥॥॥
सूर्यस्येव रश्मयो द्रावयित्नवो मत्सरासः प्रसुतः साकमीरते।
तंतुं ततं परिसर्गास आशवो नेंद्राहते पवते धाम किंचन।
उपो मतिः पृच्यते सिच्यते मधुमंद्राजनी चोदते अंतरासनि।
पवमानःसंतनिःसुन्वतामिव मधुमांद्रप्सः परिवारमर्पति ।
उक्षा मिमेति प्रतियंति धेनवो देवस्य देवीरुपयंति निष्कृतं।
अत्यक्रमीदर्जुनं वारमव्ययमकं न निक्तं परिसोमो अव्यत॥९॥ग॥
अग्निं नरो दीधितिभिररण्योर्हस्त्यच्युतं जनयत प्रशस्तं ।
दूरदृशं गृहपतिमयुं।
तमग्निमस्ते वसवो न्यृण्वंत्सुप्रतिचक्षमवसे कुतश्चित् ।
दक्षाय्यो यो दम आस नित्यः।
प्रेो अग्ने दीदिहि पुरो नो-जमया सूया यविष्ठ ।
वार शश्वत उपयंति वाजाः॥१०॥डी।
आयं गौः पृश्निरक्रमीदसदन्मातरं पुरः ।
पितरं च प्रयत्स्वः।
अंतश्वरतिरोचनास्यभणादपानती।
व्यरव्यन्महिपो दिवं।
विश्शद्धामविराजति वाक्पतंगायधीयते।
प्रतिवस्तोरहधुभिः॥११॥छि॥
॥ इति अर्थप्रपाठकः॥

·पष्टः प्रपाठकः
११७
उपप्रयंतो अध्वरं मंचं वोचेमाग्नये।
आरेअस्मे च शृखते।
यस्त्रीहितिषु पूर्वः संजग्मानासु कृष्टिषु।
अरशदाशुषे गयं।
स नो वेदो अमात्यमग्नी रक्षतु शंतमः।
उतास्मान्पात्व हसः।
उत त्रुवंतुजंतव उदग्निवहाजनि।
धनंजयो रणरणे ॥१॥ति ।।
अग्ने युवा हि ये तवाश्वासो देव साधवः ।
अरंवहंत्याशवः।
अछा नो याह्यावहाभिप्रयासि वीतये।
आ देवांसोमपीतये।
उदग्ने भारत धुमदजस्रेण दविद्युतत्।
शोचो विभाह्यजर॥२॥यि॥
प्रसुन्वानायांधसो मर्तोन वष्टतद्वचः।
अप श्वानमराधस हतामखन्न भृगवः।
आजामिरके अव्यत भुजे न पुत्र ओण्योः।
सरज्जारोनयोयणांबरोन योनिमासदं।
सवीरो दक्षसाधनो वि यस्तस्तंभ रोदसी।
हरि पवित्र अव्यत वेधान योनिमासदं ।।३। खै।।
अधातृष्यो अनावमनापिदिंद्र जनुपासनादसि ।
युधेदापित्वमिछसे।

·११ सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता न की रेवंत सख्याय विंदसे पीयंति ते सुराश्वः । यदा कृणोपि न दनु समूहस्यादित्यितेवहूयसे॥४॥यि॥ आ त्वा सहस्रमाशतं युक्त्वा रथे हिरण्यये। ब्रह्मयुजो हरय इंद्र केशिनो वहंतु सोम पीतये । आ त्वा रथे हिरण्यये हरी मयूरशेया। शितिपृष्ठा वहतां मध्वो अंधसो विवक्षणस्य पीतये। पिवा त्वाश्स्यगिर्वणः सुतस्य पूर्वपा इव । परिष्कृतस्य रसिन इयमासुतिश्चास्र्मदाय पत्यते ॥५॥५॥ आसोतापरिपिंचताश्वं न स्तोममप्नुर रजस्तुरम् । वनप्रक्षमुदगुतम्। सहस्रधारं वृपभं पयोदुहं प्रीयं देवाय जन्मने। भातेन यातजातो विवावृधे राजा देव ऋतं वृहत्॥६॥ या॥ अग्निवाणि जंधनविणस्युर्विपन्यया। समिधःशुक्र आहुतः। गर्भ मातुः पितुप्पिता विदिद्युतानो अक्षरे। सीदनृतस्य योनिमा। ब्रह्म प्रजावदाभर जातवेदो विचर्षणे। अग्ने यहीदयद्दिवि ॥७॥ व॥ अस्य प्रेपा हेमना पूयमानो देवो देवेभिः समपृक्तरसं। सुतः पवित्रं पर्येतिरेभन्मितेवसन पशुमंति होता। भद्रा वस्त्रासमन्याश्वसानो महान्कविनिवचनानि शसत्। आवव्यस्व चम्वोः पूयमानो विचक्षणो जागृविर्देववीतौ।

·षष्ठः प्रपाठकः
११९
.
समु प्रियो मृज्यते सानो अव्ये यशस्तरो यशसां क्षैतोअस्मे।
अभिस्वरधन्वा पूयमानो यूयं पात स्वस्तिभिःसदानः॥॥रि॥
एतोन्विंट्रय स्तवाम शुद्ध शुद्धेन साना।
शुद्धैरुक्थैर्वावृध्यार संशुबैराशीर्वान्ममनु ।
इंद्र शुद्धो न आगहि शुद्धः शुद्धाभिरूतिभिः।
शुद्धो रयिन्निधारय शुद्धो ममद्धि सोम्य ।
इंद्र शुद्धो हि नो रयि५ शुद्धो नानि दाशुपे।
शुद्धो वृचाणि जिनसे शुद्धो वाज५ सिषाससि॥९॥ यी॥
अग्ने स्तोमं मनामहे सिध्रमद्य दिविस्पृशः ।
देवस्य द्रविणस्य वः।
अग्निर्जुपत नो गिरो होता यो मानुपेष्वा।
सयक्षद्देव्यंजनं।
त्वमग्ने सप्रथा असि जुष्टो होता वरेण्यः।।
त्वया यज्ञं वितन्वते॥१०॥रि॥
अभिविपृष्ठं वृषणं वयोधामंगोषिणमवावशंत वाणीः।
चनावसानो वरुणो न सिंधुर्विरनधा दयते वार्याणि।
शूरयामः सर्ववीरः सहावान्जेता पवस्व सनिता धनानि।
तिग्मायुधः क्षिप्रधन्वा समन्वषाढः साहान्पृतनासु शबून्।
उगव्युतिरभयानि कृण्वंत्समीचीने आपवस्वा पुरंधी।
अपासिपासन्नुषसःस्वीःसंचिक्रदोमहो अस्मभ्यं वाजान्॥११॥पू।
त्वमिंद्र यशा अस्य॒जीपी शवसस्पतिः।
त्वं वृवाणिहस्यप्रतीन्येक इत्युर्वेनुत्तश्चर्षणीधृतिः।

·१२० सामवेदछंतोग उत्तरसंहिता तमुत्वा नूनमसुरप्रचेतस राधोभागमिवेमहे । महीवकृत्तिः शरणात इंद्र प्रते सुना नो अभवन् ॥१२॥ त॥ यजिष्ठं त्वा ववृमहे देवं देवत्रा होतारममार्यम् । अस्य यज्ञस्य सुक्रतुम्। अपानपातसुभगर सुदीदितिमग्निमुश्रेष्ठशोचिषम्। स नो मित्रस्य वरुणस्य सोअपामासुमं यक्षते दिवि ॥ १३॥ ता॥ यमग्ने पृत्सु मर्त्यमवा वाजेषु यंजुनाः। सयंता शश्वतीरिषः। न किरस्य सहत्य पर्यता कयस्यचित्। वाजो अस्ति श्रवाय्यः। स वाजं विश्वचर्षणिरर्वनिरस्तु तरुता। विप्रेभिरस्तु सनिता॥१४॥ठा॥ साकमुक्षो मर्जयंत स्वसारो दश धीरस्य धीतयो धनुचीः। हरिः पर्यद्रवज्जाः सूर्यस्य द्रोणन्ननक्षे अत्यो न वाजी। संमातृभिर्न शिशुवावशानो वृषा दधन्वे पुरुवारो अद्भिः। मर्यो न योयामभिनिष्कृतं यत्संगछते कलश उम्रियाभिः । उत प्रपिथ ऊधरन्याया इंदुर्धाराभिः सचते सुमेधाः। मूर्धानं गावः पयसा चमूष्वभिश्रीणंति वसुभिर्न निक्तैः ॥१५॥७॥ पिवासुतस्य रसिनो मत्स्वान इंद्र गोमतः। आपिर्नो बोधि सधमाद्ये वृधेश्स्मा अवंतु ते धियः। भूयाम ते सुमतौ वाजिनो वयं मा नस्तरभिमातये। अस्मा चित्राभिरवतादभिष्टिभिरानः सुनेपु यामय ॥१६॥ल॥

·पष्ठः प्रपाठक
१२१
.
विरस्मै सप्तधेनवो दुदुहिरेसत्यामाशिरं परमे व्योमनि।
चत्वार्यन्या भुवनानि निर्णिजे चारूणि चक्रे यहतैरवर्धत।
सभक्षमाणो अमृतस्य चारुण उभे द्यावा काव्येना विशयथे।
तेजिष्ठा अपोमरहना परिष्यत यदी देवस्य श्रवसा सदो विदुः ।
ते अस्य संतु केतवो मृत्यवो दाभ्यासो जनुपी उभे अनु।
येभिर्नेम्णा च देव्या च पुन त आदिद्राजानं मनना अगृभ्णत॥१७॥चे॥
अभिवायुवीत्यपगृणानो भि मित्रावरुणा पूयमानः
अभीनरं धिजवन रथेप्टामभीद्रं वृपणं वजवाई।
अभि वस्त्रा सुवसनान्यपाभिधेनूः सुदुघाः पूयमानः।
अभि चंद्राभतवे नो हिरण्याभ्यश्वाशरथिनो देवसोम।
अभी नो अर्प दिव्यावसून्यभि विश्वा पार्थिवा पूयमान।
अभि येन द्रविणामभवामाभ्यायं जमदग्निवन्नः॥१८॥खे॥
यज्जा यथा अपूर्य मघवन्वृत्रहत्याय।
तत्पृथिवीमप्रथयस्तदस्तभाउतो दिवं।
तने यज्ञो अजायत तदर्क उत हस्कृतिः ।
तविश्वमभिभूरसि यज्जातं यच्च जंत्वं ।
आमासु पक्कमेरय आ सूर्य रोहयो दिवि।
धर्म न सामं तपता सुवृक्तिभिर्जुष्टं गिर्वणसे वृहत् ॥ १९॥ ये॥
मत्स्यपायिते महः मावस्येव हरिवो मत्सरो मदः ।
वृपा ते वृष्ण इंदुर्वाजी सहस्रसातमः।
आ नस्ते गंतुमत्सरो वृपा मदो वरेण्यः।
सहावा इंद्रसानसिः पृतनापाडमयः।
R

·१२२
सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
त्वर हि शूरः सनिता चोदयो मनुपो रथं।
सहावान्दस्युमनतमोपः पावं न शोचिषा॥२०॥वि॥
॥ इति षष्ठः प्रपाठकः॥
पवस्व वृष्टिमासु नो पामूमि दिवस्परि।
अयक्ष्मा वृहतीरिपः।
तया पवस्व धारया ययागाव इहागमन्।
जन्यास उप नो गृहं।
घृतं पवस्व धारया यज्ञेषु देववीतमः।
अस्मभ्यं वृष्टिमापव।
सन ऊर्जे व्यश्व्ययं पवित्रंधाव धारया।
देवासःशृणवंहिकं।
पवमानो असियदद्रमास्यपजंघनत्।
प्रत्नवद्रोचयन्नुचः॥१॥ची॥
प्रत्यस्मै पिपीपते विश्वानि विदुषेभर।
अरंगमाय जग्मये पश्चाद्दध्वने नरः ।
एमेनं प्रत्येतन सोमेभिः सोमपातम।
अमभि जीपिणमिंद्र सुतेभिरिंदुभिः।
यदी सुतेभिरिंदुभिः सोमेभिः प्रतिभूपत।
वेदा विश्वस्य मेधिरोधृपतंतमिदेपते।
अस्मा अस्मा इदंधसोध्वर्यो प्रभरासुतं।
कुविसमस्य जेन्यस्य शर्धतो भिशस्तेरवस्वरत्॥२॥6॥

·,सप्तमः प्रपाठकः
१२३
.
वधवे नुस्वतवसे रुणाय दिविस्मृशे।
सोमाय गाथमचंता
हस्तच्युतेभिरदिभिः सुतसोमं पुनीत न।
मधावाधावता मधु।
नमसेदुपसीदत दभेदभिश्रीणीत न।
इंदुर्मिरे दधात न।
अमित्रहा विचर्षणिः पवस्व सोम शंगवे।
देवेभ्यो अनुकामकृत।
इंद्राय सोम पातवे मदाय परिपिच्यसे।
मनश्चिन्मनसस्पतिः।
पवमान सुवीर्यश्रयिर सोम रिरीहि णः।
विंट्रेण नो युजा ॥३॥यू॥
उद्धेदभिश्रुतामघं वृषभन्नापसं।
अस्तारमेपि सूर्य।
नव यो नवतिं पुरो विभेद वाहोजसा।
अहिं च वृत्रहावधीत्।
सन इंद्रः शिवः सखाश्वावगोमद्यवमत् ।
उरुधारेव दोहते॥४॥ती॥
विभ्राइ वृहत्पिबतु सोम्यं मध्वायुर्दधद्यतपतावविहुतं ।
वातजुतो यो अभिरदाति मनाप्रजाःपिपर्ति वहुधा विराजति।
विभाइ वृहत्सुभृतं वाजसातमं धर्म दिवोधरुणे सत्यमर्पित।
अमिबहा वृनहा दस्युहंतमंज्योतिर्जज्ञे असुरहा सपत्नहा।
R2

·१२४ सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता इदर श्रेष्ठं ज्योतिषांज्योतिरुतमं विश्वजिधनजिदुच्यते वृहत् । विश्वभ्राड्भ्राजो महि सूर्यो दृश उरु पप्रथे सह ओजो अच्युतं॥५॥जि॥ इंद्र क्रतुन आभर पिता पुत्रेभ्यो यथा। शिक्षाणो अस्मिन्पुरुहूत यामनि जीवा ज्योतिरशीमहि। मा नो अज्ञाता वृजना दुराध्योश्माशिवासो वक्रतुः। त्वया वयं प्रवतः शश्वतीरपो ति शूरतरामसि॥६॥ल॥ अद्याद्या श्वःश्व इंद्र बास्त्र परे च नः। विश्वा च नो जरितॄत्सत्यते अहा दिवानक्तं च रक्षिपः। प्रभंगी शूरो मघवा तुवीमघः संमिश्लो वीर्याय कं। उभा ते वाहू वृपणा शतक्रतो नि या वजं मिमिक्षतुः ॥७॥वि॥ जनीयंतो न्वयवः युवीयंतःसुदानवः । सरस्वंतर हवामहे ॥६॥रौ॥ उतनः प्रिया प्रियासु सप्त स्वसासुजुष्टा। सरस्वती स्तोम्याभूत् ॥९॥हो॥ तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि । धियो यो नः प्रचोदयात्। सोमानास्वरणं। अग्न आयू पि पवसे ॥१०॥ तानः शक्तं पार्थिवस्य। ऋतमृतेन सपते शिरं दधमाशते। अदूहा देवौ वईते। वृष्टिद्यावारीत्यापेषस्पती दानुमत्याः।

·सप्तमः प्रपाठकः
१२५
बृहतं गर्तमाशाते॥११॥ पा॥
युंजंति नभमरुषं चरंतं परितस्थुपः।
रोचते रोचना दिवि।
युंजत्यस्य काम्याहरी विपक्षसा रथे।
शोणा धृष्णू नृवाहसा।
केतुं कृण्वन्नकेतवे पेशो मर्या अपेशसे।
समुपद्भिजायथाः ॥१२॥ य॥
अय सोम इंद्र तुभ्य५ सुन्वे तुभ्यं यवते त्वमस्य याहि ।
त्वर हयं चकृपे त्वं ववृप इंदुमदाय युज्याय सोमं।
स ई५ रथो नभूरियाडयोजि महः पुरूणि सातये वसूनि।
आदी विश्वान हुप्पाणि जाता स्वर्पाता वन उड्डा नवंत।
शुप्मी शर्धो न मारुतं पवस्वानभिशस्ता दिव्या यथा विट् ।
आपो न मक्षू सुमतिर्भवा नःसहस्राप्साः पृतनापाड्न यज्ञः॥१३॥घी।।
त्वमग्ने यज्ञाना होता विश्वेषा हितः।
देवेभिर्मानुषेजने।
सनो मंद्राभिरध्वरे जिहाभिर्यजामहः ।
आ देवान्वक्षि यक्षि च।
वेत्था हि वेधो अध्वनः पथश्च देवांजसा।
अग्ने यज्ञेषु सुक्रतो॥१४॥ हो॥
होता देवो अमर्त्यः पुरस्तादेति मायया।
विदयानि प्रचोदयन्।
वाजी वाजेषुधीयते ध्वरेषुमणीयते।

·१२४ सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता इद श्रेष्ठं ज्योतिषां ज्योतिरुतमं विश्वजिधनजिदुच्यते वृहत्। विश्वभ्राड्भ्राजो महि सूर्यो दृश उरु पप्रथे सह ओजो अच्युतं॥५॥जि॥ इंद्र क्रतुन्न आभर पिता पुत्रेभ्यो यथा। शिक्षा णो अस्मिन्पुरुहूत यामनि जीवा ज्योतिरशीमहि । मा नो अज्ञाता वृजना दुराथ्योरमाशिवासो वक्रमः। त्वया वयं प्रवतः शश्वतीरपो-ति शूरतरामसि ॥६॥ ल।। अद्याद्या श्वःश्व इंद्र बास्त्र परेच नः। विश्वा च नो जरितॄत्सत्पते अहा दिवानक्तं च रक्षिपः। प्रभंगी शूरो मघवा तुवीमघः संमिग्लो वीर्याय कं। उभा ते वाहू वृषणा शतक्रतो नि या वजं मिमिक्षातुः ॥७॥ वि।। जनीयंतोन्वयवः पुत्रीयंतःसुदानवः । सरस्वंतर हवामहे ॥॥॥ उत नः प्रिया मियासु सप्न स्वसा सुजुष्टा। सरस्वती स्तोम्याभूत् ॥९॥हो॥ तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि। धियो यो नः प्रचोदयात्। सोमानास्वरणं। अग्न आयूर पि पवसे ॥१०॥ तानः शक्तं पार्थिवस्य। तमृतेन सपंते शिरं दक्षमाशाते। अदूहा देवौ वईते। वृष्टिद्यावारीत्यापेपस्पती दानुमत्याः।

·सप्तमः प्रपाठक
१२५
वहतं गतमाशाते॥११॥ पा॥
युंजंति प्रभमरुपं चरंतं परितस्थुषः ।
रोचंते रोचना दिवि।
युंजत्यस्य काम्या हरी विपक्षसा रथे।
शोणा धृष्णू नुवाहसा।
केतुं कृण्वन्नकेतवे पेशो मर्या अपेशसे।
समुपद्भिजायथाः॥१२॥ य॥
अयश्सोम इंद्र तुभ्य सुन्वे तुभ्यं पवते त्वमस्य पाहि।
त्व हयं चकृपे त्वं ववृष इंदुमदाय युज्याय सोमं।
सई५ रथो नभूरिपाडयोजि महः पुरूणि सातये वसूनि।
आदी विश्वा न हुयाणि जाता स्वर्पाता वन उद्धा नवंत।
शुप्मी शर्धो न मारुतं पवस्वानभिशस्ता दिव्या यथा विट् ।
आपो न मा सुमतिर्भवा नःसहस्राप्साः पृतनापाड्न यज्ञः॥१३॥धी॥
त्वमग्ने यज्ञाना होता विश्वपाश हितः।
देवेभिर्मानुपेजने।
सनो मंद्राभिरध्वरे जिहाभिर्यजा महः ।
आ देवान्वक्षि यक्षि च।
वेत्था हि वेधो अध्यनः पथश्च देवांजसा।
अग्ने यज्ञेषु सुक्रतो॥१४॥हौ।
होता देवो अमयः पुरस्तादेति मायया।
विदयानि प्रचोदयन्।
वाजी वाजेपुधीयते धरेषु प्रणीयते।
.

·१२६ सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
विप्रो यज्ञस्य साधनः।
धिया चक्रे वरेण्योभूतानां गर्भमादधे।
दक्षस्य पितरं तना॥१५॥रा॥
आ सुते सिंचत थिय५ रोदस्योरभिथियं ।
रसा दधीत वृषभ।
तेजानत स्वमोक्या५संवत्सासोन मातृभिः।
मिथो न संत जामिभिः।
उप सकेषु वसतः कृण्वते धरुणं दिवि।
इंद्रे अग्ना नमस्वः॥१६॥च॥
तदिदास भुवनेपुज्येष्ठं यतो जज्ञ उयस्त्वेपनृम्णः ।
सद्यो जवानो निरिणति शबूननुयं विश्वे मदंत्यूमाः।
वावृधानः शवसा भूर्योजाः शत्रुदीसाय भियसं दधाति।
अव्यनच्च व्यनच सनिसंते नवंत प्रभृतामदेपु।
वे ऋतुमपिवृति विश्वे विर्यदेते विर्भवंत्यूमाः।
स्वादो स्वादीयः स्वादुना सृजा समदःसुमधुमधुनाभियोधीः
॥१७॥रणी॥
चिकद्रुकेषु महिपो यवाशिरं तुविशुपमस्तुपासोममपिवधि
प्णुना सुतं यथावशं।
स, ममाद महिकर्म कर्तवे महामुरुष सेन५ सश्चद्देवो देवर
सत्य इंदुः सत्यमिंद्।
साकं जातः क्रतुना साकमोजसाववक्षिय साकं वृद्धो वीर्यः
सासहिम॒धो विचर्षणिः।

·सप्तमः प्रपाठकः
१२७
दाता राधः स्तुवते काम्पं वसु प्रचेतन सैनश्सश्चद्देवोदेवर सत्य
इंदुः सत्यमिंद्र।
अध विपीमा अभ्योजसा क्रिवि युधाभवदा रोदसी अपृणद
स्य मज्मना प्रवावृधे।
अधत्तान्यं जठरे प्रेमरिच्यत प्रचेतय सैन५ सश्चद्देवोदेव सत्य
इंदुः सत्यमिदं॥१॥थि॥
॥ इति अर्धप्रपाठकः॥
अभि प्र गोपतिं गिरेंद्रमर्च यथा विदे।
सूनुसत्यस्य सत्पतिं।
आ हरयः ससृजिरेरुपीरधि वर्हिपि।
यचाभिसंनवामहे।
इंद्राय गाव आशिरं दुदुहे वजिणे मधु।
यत्सीमुपहरे विदत् ॥१॥हा॥
आ नो विश्वासुहव्यमिंटू समत्सु भूषत।
उप ब्रह्माणि सवनानि वृवहन्यरमज्या ऋजीपम।
त्वं दाता प्रथमो राधसामस्यसि सत्य ईशानकृत् ।
तुविद्युम्नस्य युज्या वृणीमहे पुत्रस्य शवसो महः॥२॥ या॥
प्रत्नं पीयूषं पूर्व यदुक्थ्यं महो गाहाद्दिव आनिरधुक्षत।
इंद्रमभिजायमान समस्वरन् ।
आदी केचित्पश्यमानास आयं वसुरुचो दिव्या अभ्यनूपत।
दिवोन वारण सविता व्यूर्णते।

·१२८ सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता अधयदिमे पवमानरोदसी इमा च विश्वा भुवनाभि मज्मना। यूथे न निष्ठा वृषभो विराजसि ॥३॥९॥ इममूषुत्वमस्माक सनिंगायबनव्या५सं। अग्ने देवेषु प्रवोचः। विभक्तासि चित्रभानो सिंधोरूमी उपाक शा। सद्यो दाशुषे क्षरसि। आ नोभज परमेष्वावाजेपुमध्यमेषु। शिक्षा वस्वो अंतमस्य ॥४॥८॥ अहमिद्धि पितुः परिमेधामृतस्य जयह। अहर सूर्य इवाजनि। अहं प्रत्लेन जन्मना गिः [भामि कराववत् । येनेंद्रः शुप्ममिद्दये। ये त्वामिंद्र न तुष्टुवु पयो ये च तुष्टुवुः । ममेवर्धस्व सुष्टुतः ॥५॥॥ अग्ने विश्वेभिरग्निभिङ्गपि ब्रह्म सहस्कृत ये देवचा य आयुपुतेभिनॊ महया गिः। प्रस विश्वेभिरग्निभिरग्निःस यस्य वाजिनः। तनये तोके अस्मदा सम्यवाजः परिवृतः। वंनो अग्ने अग्निभिसयनं च वड़य। त्वं नो देवतातये गयो दानाय चोदय॥६॥डि॥ वे सोम प्रथमा वृक्तवहिपो महे वाजाय श्रवसे धियं दधुः । सत्वं नो वीर वीर्याय चोदय। -

·सप्तमः प्रपाठक
१२९
अभ्यभि हि श्रवसा ततर्दियोसं न कंचिज्जनपानमक्षित।
शोभिनभरमाणो गभस्त्योः।
अजीजनो अमृत माय कमृतस्य धमन्नमृतस्य चारुणः ।
सदासरो वाजमछा सनिणदत्॥७॥ल॥
एंटुमिंद्राय सिंचत पिवातिसोम्यं मधु।
प्रराधा सि चोदयते महित्वना।
उपोहरीणां पतिश्राधः पूंचंतमब्रवम् ।
नूनश्रुधि स्तुवतो अश्व्यस्य।
न ह्यांग पुरा च न जज्ञे वीरतरस्त्वत्।
नकी राया नैवथा नभंदना॥॥॥
नदं व ओदतीनां नदं योयुवतीनां ।
पतिं वो अभ्यानां धेनूनामिषुध्यसि॥९॥व॥
देवो वो द्रविणोदाः पूर्ण विवष्ट्वा सिर्च।
उद्या सिंचध्वमुपवा पृणध्वमादिवो देव ओहते।
तर होतारमध्वरस्य प्रचेतसं वहि देवा अकृण्वत ।
दधाति रत्नं विधते सुवीर्यमग्निर्जनाय दाशुषे॥१०॥ळि॥
अदर्शिगातुवित्तमो यस्मिन्त्रतान्यादधुः।
उपोषु जातमार्यस्य वर्द्धनमग्निवक्षंतु नो गिः।
यस्माद्रजंत कृष्टयश्वकृत्यानि कृखतः।
सहस्र सां मेध साताविव मनाग्निंधीभिर्नमस्यत।
प्रदेवो दासो अग्निः॥११॥हा॥
अग्न आयू षि पवसे।

·१३० सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
अग्निषिः पवमानः पांचजन्यः पुरोहितः।
तमीमहे महागयं।
अग्ने पवस्व स्वपा अस्मे वर्चः सुवीर्य ।
दधद्रयिं मयि पोपं ॥१२॥ फ॥
अग्ने पावक रोचिषा मंद्रया देवजिया।
आ देवान्वक्षि यक्षि च।
तं त्वा घृतसवीमहे चित्रभानो स्वदृशं ।
देवारा वीतये वह।
वीतिहोत्रं त्वा कवे धुमंतर समिधीमहि ।
अग्ने बृहतमध्वरे॥१३॥टौ॥
अवा नो अग्न ऊतिभिर्गायत्रस्य प्रभमणि।
विश्वासुधीषु वंद्यः।
आ नो अग्ने रयिंभरसबासाहं वरेण्यं ।
विश्वासु पृत्सु दुष्टरं।
आ नो अग्ने सुचेतुना रयिं विश्वायुपोषसं।
माडीकं घेहि जीवसे॥१४॥चौ॥
अग्निर हिन्वंतुनो धियः सप्तिमाशुमिवाजिषु।
तेन जेमधनंधनं।
यया गा आकरामहे सेनयाग्ने तवोत्या।
तांनो हिन्व मघत्तये।
आग्ने स्थूर रयिंभर पृथु गोमंतमश्विनं।
अधिखं वर्तया पविं।

·सप्तमः प्रपाठक
१३१
अग्ने नक्षत्रमजरमासूर्य रोहयो दिवि।
दध ज्योतिर्जनेभ्यः।
अग्ने केतुर्विशामसि प्रेष्ठः श्रेष्ठ उपस्थसत्।
वोधास्तोत्रे वयो दधत्॥१५॥ था॥
अग्निर्मूर्धादिवः ककुत्पतिः पृथिव्या अयं।
अपाश्रेता सि जिन्वति।
ईशिपे वार्यस्य हि दावस्याग्ने स्वः पतिः।
स्तोतास्यां तव शर्मणि।
उदग्ने शुचयस्तव शुक्राधाजंत इरते।
तव ज्योती पर्चयः॥१६॥ली॥
॥ इति सप्तमः प्रपाठकः ॥
कस्ते जामिर्जनानामग्ने को दाश्वथ्वरः ।
कोहरुचिसिथितः।
वंजामिर्जनानामग्ने मित्रो असि प्रियः।
सखा सखिभ्य ईमः।
यजा नो मित्रावरुणा यजा देवा तं वृहत्।
अग्ने यक्षि स्वंदनं ॥१॥रु॥
ईडेन्योनमस्यस्तिरस्तमा सि दर्शतः।
समग्निरिध्यते वृपा।
वृषो अग्निः समिध्यते श्वो न देववाहनः ।
तरहविष्मंत ईडते।
52

·१३२
सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
वृपणं त्वा वयं वृपन्वृषणः समिधीमहि ।
अग्ने दीद्यतं वृहत् ॥२॥लि॥
उत्ते वृहतोअर्चयः समिधानस्य दीदिवः।
अग्ने शुक्रास ईरते।
उपत्वा जुहोश्ममघृताचीयतु हर्यत।
अग्ने व्या जुषस्व नः।
मंद्र होतारमृत्विज चित्रभानुं विभावसुं।
अग्निमीडे स उ श्रवत्॥३॥ह॥
पाहि नो अग्न एकया पाह्यूरत द्वितीयया।
पाहि गीर्भिस्तिसृभिरूजींपते पाहि चतसृभिर्वसो।
पाहि विश्वस्माद्रक्षसो अराव्णः प्रस्म वाजेपु नो व।
त्वामिद्धि नेदिष्ठं देवतातय आपिं नक्षामहे वृधे॥४॥यि॥
इनो राजन्नरतिःसमिद्धी रौद्रो दक्षाय सुषुमार अदर्शि।
चिकिञ्चिभाति भासा वृहता सिक्रीमेति रुशतीमपाजन्।
कृष्णां यदेनीमभिवर्पसाभूननयन्योपां वृहतः पितुजीं।
उँई भानु" सूर्यस्य स्तभासं दिवो वसुभिररतिर्विभाति।
भद्रोभद्रया सचमान आगात्स्वसारंजारो अभ्येति रेभन्।
सुप्रकेतैर्युभिरग्निर्वितिष्ठनुशद्भिवणैरभिराममस्यात्॥पायो।
कया ते अग्ने अंगिर ऊों नपादुपस्तुतिं ।
वराय देव मन्यवे।
दाशेम कस्य मनसा यज्ञस्य सहसो यहो।
कदुवोच इदं नमः।

·सष्टमः प्रपाठकः १३३ अधावहिनस्करो विश्वा अस्मभ्यर सुक्षितीः । वाजविणसो गिरः ॥६॥८॥ अग्न आयाह्यग्निभिर्होतारंवा वृणीमहे । आ त्वामनक्तु प्रयता हविप्मती यजिष्ठं वर्हिरासदे। अछा हि त्वा सहसःसूनो अंगिर सुचश्चरंन्यध्वरे। ऊर्जा नपातं घृतकेशमीमहे ग्निं यज्ञेषु पूयं ॥७॥ या॥ अछा नः शीरशोचिप गिरो यंतु दर्शतं। अछा यज्ञासो नमसा पुरूवसुं पुरुप्रशस्तमूतये। अग्नि५ सूनु५ सहसो जातवेदसं दानाय वार्याणां। द्विता यो भूदमृतो मर्त्यष्वा होता मंद्रतमो विशि॥६॥टा॥ अदाभ्य पुर एता विशामग्निर्मानुपीणां। तूणीरथः सदा नवः। अभि प्रयाश सि वाहसा दावा अश्नोति मयः। क्षयं पावकशोचिपः। साहान्विश्वा अभियुजः ऋतुर्देवानाममृक्तः। अग्निस्तुविधवस्तमः॥९॥वि॥ भद्रो नो अग्निराहुतोभद्रारातिः सुभगाभद्रो अध्वरः। भद्रा उत प्रशस्तयः। भद्रं मनः कृणुष्व वृचतूर्ये येना समत्सुसासहिः। अवस्थिरा तनुहि भूरि शर्बतां वनेमा ते अभिष्टये॥१०॥ अग्ने वाजस्य गोमत ईशानः सहसो यहो। अस्मे देहि जातवेदोमहिथवः।

·१३४ सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
स इधानो वसुष्कविरग्निरीडेन्यो गिरा।
रेवदस्मभ्यं पुर्वणीक दीदिहि।
क्षपोराजबुत त्मनाग्ने वस्वोस्तोपसः।
सतिग्मजंभ रक्षसो दह प्रति॥११॥ टा॥
विशो विशो वो अतिथिं वाजयतः पुरुप्रियं ।
अग्निं वो दुर्य वचःस्तुपे शूषस्यमन्मभिः ।
यंजनासो हविष्मतो मित्रं नसर्पिरासुतिं ।
प्रशसंति प्रशस्तिभिः।
पन्यासं जातवेदसं यो देवतात्युद्यता।
हव्यान्यैरयदिवि ॥१२॥ टा॥
समिद्धमग्नि समिधा गिरागृणे शुचिं पावकं पुरो अध्वरे ध्रुवं।
विप्र होतारं पुरुवारमदुहं कवि सुम्नैरीमहे जातवेदसं।
वांदूतमग्ने अमृतं युगेयुगे हव्यवाहं दधिरे पायुमीझं।
देवासश्च मर्तासश्च जागृविं विभुं विश्पतिं नमसा निषेदिरे।
विभूषनग्न उभया अनुव्रता दूतो देवाना रजसी समीयसे।
यते धीतिश्सुमतिमावृणीमहे धस्मानस्त्रिवरूपः शिवोभवा॥१३॥र
उपत्वा जामयो गिरो देदिशतीहविष्कृतः।
वायोरनीके अस्विरन्।
यस्य चिधात्ववृतं वर्हिस्तस्थावसंदिनं ।
आपश्चिबिधा पदं।
पदं देवस्य मीढुषो नाधृष्टाभिरूतिभिः ।
भद्रा सूर्य इवोपहक्॥१४॥हु॥
॥ इति अर्धप्रपाठकः॥
.

·अएमः प्रपाठक
१३५
अभि त्वा पूर्वपीतय इंद्रस्तोमेभिरायवः ।
समीचीनास भवः समस्वरन् रुद्रा गणंत पूर्य।
अस्पेदिंद्रो वावृधे वृष्ट्य५ शवो मदे सुतस्य विष्णवि।
अद्यामतस्य महिमानमायवो नुष्टुवंति पूर्वथा ॥१॥रि॥
प्रवाम,त्युक्थ्यिनो नियाविदो जरिताः।
इंद्राग्नी इप आवृणे।
इंद्राग्नी नवतिं पुरोदासपत्नीरधूनुतं।
साकमेकेन कर्मणा।
इंद्राग्नी अपसस्पर्युपप्रयंतिधीतयः।
तस्य पथ्या अनु।
इंद्राग्नी तविषाणि वारसधस्थानि प्रया५ सिच।
युवोरमूर्य हितं ॥२॥टा॥
शग्भ्यूश्पु शचीपत इंद्र विश्वाभिरूतिभिः।
भगन्नहि त्वा यशसं वसुविदमनु शूर चरामसि।.
पौरो अश्वस्य पुरुकृगवामस्युत्सो देव हिरण्ययः।
नकिहि दानं परिमर्धिपावे यद्यद्यामि तदाभर॥३॥चु॥
त्वं हि चेरवे विदाभगं वसुन्तये।
उद्धावृषस्व मघवन् गविष्टय उदिंद्राश्वमिष्टये।
त्वं पुरुसहस्राणि शतानि च युथा दानाय मङ्हसे।
आ पुरंदरं चकृम विप्रवचस इंद्रं गायंतो वसे॥४॥सौ॥
यो विश्वा दयते वसु होता मंद्रो जनानां।
मधोर्च पाचा प्रथमान्यस्मै प्रस्तोमा यंत्वग्नये।

·१३६ सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता अश्वं न गीभी रथ्य सुदानवो मर्मूज्यंते देवयवः। उभे तोके तनये दस्म विश्पते पर्पिराधो मघोनाम्॥५॥ यु॥ इमं मे वरुण श्रुधी हवमद्या च मृडय। त्वामवस्यूराचके॥६॥ कया त्वं नऊत्याभिप्रमंदसे वृषन् । कया स्तोतृभ्य आभर॥७॥य॥ इंद्रमिद्देवतातय इंद्रं प्रयत्यध्वरे। इंद्रसमीके वनिनो हवामह इंद्रं धनस्य सातये। इंद्रो महारोदसी पप्रथच्छव इंद्रः सूर्यमरोचयत्। इंद्रेह विश्वा भुवनानि येमिर इंद्रे स्वानास इंदवः॥६॥ विश्वकर्मन हविषावावृधानःस्वयं यजस्व तन्वा३५स्वा हि ते। मुझंत्वन्ये अभितोजनास इहास्माकं मघवा स्तुरिरस्तु ॥९॥ अया रुचा हरिण्या पुनानो विश्वा द्वेषासि तरति सयुग्वभिः सूरोन सयुग्वभिः। धारापृष्ठस्य रोचते पुनानो अरुपो हरिः। विश्वा यदूपा परियासृक्कभिः सप्तास्येभिक्वभिः । प्राचिमनु प्रदिशं याति चेकितास रश्मिभिर्यतते दर्शतोरथो दैव्यो दर्शतो रथः। अग्मनुक्यानि पौरस्येंद्र जैवाय हर्षयम्। वजश्चयनवतोअनयच्युता समस्वनपच्युता। त्व हे त्यापणीनां विदो वसु सं मातृभिर्मर्जयसि व आदम ऋतस्य धीतिभिर्दमे।

·अष्टमः प्रपाठकः
१३७
परावतो नसाम तद्यनारणंतिधीतयः।
विधातुभिररुपीभिर्वयो दधे रोचमानो गभस्त्योः ॥१०॥ढ़े॥
उत नोगोपणिं धियमध्यसां वाजसामुत।
नृपत्कृणुत्यूतये॥११॥ यौ॥
शशमानस्य वा नर स्वेदस्य सत्यशवसः।
• विदा कामस्य वेनतः॥१२॥व॥
उप नः सूनवो गिरः शृण्वंत्वमृतस्य ये।
सुमृडीका भयंतु नः ।। १३॥रो॥
प्रया महि धवी अभ्युपस्तुतिंभरामहे ।
शुची उपप्रशस्तये।
पुनाने तन्वा मिथ स्वेन दोण राजयः ।
उखाये सनाहतं।
मही मिषस्य साधयस्तरति पिप्रती तं।
परियज्ञं निपेट्युः ।। १४॥ क॥
अयमुते समतसि कपोत व गर्भधि।
यचस्तचिन्न ओहसे।
स्तोत्रराधानां पते गिवाहो वीर यस्य ते।
विभूतिरस्तु सूनृता।
अस्तिष्ठा न ऊतये स्सिन्याजे शतक्रतो।
समन्येपुयायहै ॥ १५॥ह ॥
गाय उपवदावटे मही यज्ञस्वरसुदा।
उभा कर्णा हिरण्यया।
r

·१३
सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
अभ्यारमिदद्रयो निषिक्तं पुष्करे मधु।
अवटस्य विसर्जने।
सिंचंति नमसावटमुच्चाचक्रं परिज्मानं।
नीचीनवारमक्षितं ॥१६॥रा॥
माभेममा श्रमिप्मीयस्य सख्ये तव ।
महत्ते वृष्णो अभिचक्ष्यं कृतं पश्येम तुर्वशं यहूँ।
सव्यामनु स्फिग्यं वावसे वृपा न दानो अस्य रोपति।
मध्वा संपृक्ताः सारघेण धेनवस्तुयमेहि द्रवा पिव ॥१७॥वी॥
इमा उ त्वा पुरूवसो गिरो वद्धंतु या मम।
पावकवर्णाः शुचयो विपश्चितो भिस्तोमैरनूषत।
अयसहस्रमृपिभिः सहस्कृतः समुद्र इव पप्रथे।
सत्यः सो अस्य महिमा गृणे शवो यज्ञेषु विप्रराज्ये॥१॥रि॥
यस्यायं विश्व आर्यो दासश्शवधिया अरिः।
तिरश्चिदर्ये रुशमे पवीरवि तुभ्येत्सो अज्यते रयिः।
तुरण्यवो मधुमंतं घृतश्रुतं विप्रासो अर्कमानृचुः।
अस्मे रयिः पप्रथे वृष्ट्य५ शवो स्मे स्वानास इंदवः॥१९॥त॥
गोमन्न इंदो अश्ववासुतः सुदक्ष धनिव।
शुचिंच वर्णमधि गोपुधारय।
सनो हरीणां पत इंदो देवप्सरस्तमः। .
सखेव सख्ये नो रुचेभव।
सनेमि त्वमस्मदा अदेवं कंचिदविणं।
साहा इंदो परिवाधो अपचयुं ॥२०॥ल॥

·अष्टमः प्रपाठकः
१३९
अंजते व्यंजते समंजते ऋतुर रिहंति मध्याभ्यंजते।
सिंधोरुच्यासे पतयंतमुदाणहिरण्यपावाः पशुमप्सु गृभ्णते।
विपश्चिते पवमानाय गायत महीनधारात्यधो अर्पति।
अहिर्न जूर्णामतिसर्पति त्वचमत्यो न क्रीडन्नसरदृपा हरिः।
अयेगोराजाप्यस्तवियते विमानो अहांभुवनेप्यर्पितः।
हरितनुःसुदृशीको अर्णवोज्योतीरथः पवते राय ओक्यः॥२पाल।।
॥ इति अष्टमः प्रपाठकः ॥
विश्वेभिरने अग्निभिरिमं यज्ञमिदं वचः।
चनोधाः सहसो यहो।
यचिदिशश्वता तना देवंदेवं यजामहे।
वे इवूयते हविः।
मियो नो अस्तु विश्पति)ता मंद्रो वरेण्यः।
प्रियाः स्वग्नयो वयं॥१॥ही॥
इंद्रं यो विश्वतस्परिहवामहे जनेभ्यः।
अस्माकमस्तु केवलः।
स नो वृपचमुच सपादापनपावृधि।
अस्मभ्यमप्रतिष्फुतः।
वृपा यूथेपवरसगः कृष्टीरियोजना।
ईशानोअप्रतिष्कुतः॥२॥ह॥
नधि जत्या वसो राधार सि चोदय।
अस्य रायस्त्वमग्ने रपोरसि विदा गाथं तुचे तु नः।

·१४० सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
पर्षितोकं तनयं पर्तृभिष्टुमदव्यैरप्रयुत्वभिः ।
अग्ने हेडा सि दैव्या युयोधि नो देवानि हरा सि च॥३॥की॥
किमिते विष्णो परिचक्षि नाम प्रयवक्षे शिपिविष्टोअस्मि।
मा वर्षी अस्मदपगृह एतद्यदन्यरूपः समिथे वभूथ।
प्रतते अद्य शिपिविष्ट हव्यमर्यः श५ सामि वयुनानि विद्वान्।
तं त्वा गृणामि तवसमतव्यान्वयन्तमस्य रजसः पराके।
वषट् ते विष्णवास आकृणोमि तन्मे जुपस्व शिपिविष्ट हव्यं ।
वधंतु त्वा सुष्टुतयो गिरो मे यूयं पात स्वस्तिभिःसदा नः॥४॥ते॥
वायो शुको अयामि ते मध्वो अयं दिविष्टिषु।
आयाहि सोमपीतये स्पार्हो देव नियुत्वता।
इंद्रश्ववायवेपासोमानां पीतिमहथः।
युवा हि यंतीदवो निम्नमापो न सध्यक्।
वायविंद्रश्च शुप्मिणा'सरथ शवसस्पती।
नियुत्वंता न ऊतय आयात सोमपीतये॥५॥ता॥
अधक्षपापरिष्कृतो वाजा अभिप्रगाहसे।
यदी विवस्वतो धियो हरिश हिन्वंति यातवे।
तमस्य मर्जयामसि मदो य इंद्रपातमः।
यं गाव आसभिर्दधुः पुरा नूनं च सूरयः।
तंगाथया पुराण्या पुनानमभ्यनूपत।
उतो कृपंत धीतयो देवानां नाम विधतीः॥६॥लु॥
अश्वन त्वा वारवंतं वंदध्या अग्निं नमोभिः।
सम्राजंतमध्वराणां।

·नवमः प्रपाठकः
१४१
सघा नःसूनुः शवसा पृथुप्रगामा सुशेवः।
मीदार अस्माकं वभूयात्।
स नो दुराच्चासाच निमांदघायोः।
पाहि सदमिविश्वायुः ॥७॥ टि॥
त्वमिंद्र प्रतूर्तिप्यभि विश्वा असि स्मृधः ।
अशस्तिहा जनिता वृवतूरसि त्वं तूर्य तरुयतः।
अनुते शुष्मं तुरयतमीयतुः धोणी शिशुनमातरा।
विश्वास्ते स्पृधः प्रथयंत मन्यये वृ यदिंद्र तुर्वसि॥॥टा॥
यज्ञ इंद्रमवर्धयद्यभूमि व्यवर्तयत्।
चक्राण ओपशं दिवि।
व्या तरिक्षमतिल्मदे सोमस्य रोचना।
इंद्रो यदभिनवलं।
उहा आजदंगिरोभ्य आविष्कृपन गुहांसतीः।
अवींचं नुनुदे वलं ॥९॥ पी॥
त्यमुवःसपासाहं विश्वासु गीयित।
आच्यावयस्यूतये।
युध्मय संतमनर्वाण सोमपामनपच्युतं।
नरमपार्ममतु।
शिक्षा ण इंद्र राय पुरु पिता ऋचीपम।
अयानः पार्ये धने॥१०॥त॥
तवत्यदिद्रियं वृहसप दक्षमुत फतुं।
यजश शिशाति धिपणावरेण्यं ।

·१४२ सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता तव द्यौरिंद्र पौंस्यं पृथिवी वर्धति श्रवः। त्वामापः पर्वतासश्च हिन्विरे। बां विष्णुर्वृहन्क्षयो मित्रो गृणाति वरुणः । त्वांशी मदत्यनु मारुतं॥११॥ठी॥ नमस्ते अग्नओजसे गृणंति देव कृष्टयः। अमरमित्रमय। कुविसु नो गविष्टये ग्ने संवेषिषो रयिं। उरुकृदुरुणस्कृधि। मा नो अग्ने महाधने परावर्गभारभृद्यथा। संवर्ग से रयि जय॥१२॥ समस्य मन्यवे विश विश्वा नमंत कृष्टयः। समुद्रायेव सिंधवः। विचित्रस्य दोधतः शिरी विभेद वृष्णिना। वजेण शतपर्वणा। ओजस्तदस्य तित्विष उभे यासमवर्तयत्। इंद्रश्वमव रोदसी॥१३॥ तौ॥ सुमन्मा वस्वीरंती सूनरी। सरूपवृपन्नागहीमौभद्रौ धु-वभि। ताविमा उपसर्पतः। नीव शीपाणि मृदं मध्य आपस्य तिष्ठति। शृंगेभिर्दशभिर्दिशन् ॥१४॥ ॥ इति अर्थप्रपाठकः॥

·नवमः प्रपाठकः
१४३
पन्यं पन्यमित्सोतार आधावत मद्यायं।
सोमं वीराय शूराया
एह हरी ब्रह्मयुजा शग्मा वक्षतः सखायन् ।
इंद्रं गीर्भिगिर्वणसं।
पाता वृनहा सुतमा घागमवारे अस्मत् ।
नियमते शतमूति॥१॥ति॥
आ त्वा विशंविंदवः समुद्रमिव सिंधयः ।
नं चामिंद्रातिरिच्यते।
विय्यक्य महिना वृपन्भधार सोमस्य जागृवे।
य इंद्र जठरेपुते।
अरंत इंद्र कुक्षये सोमोभवतु वृहन् ।
अरंधामभ्य इंदवः॥२॥क॥
जरावोधतवियिदि विशेविशे यज्ञियार।
स्तोमरुद्राय हशीकं।
स नो महाअनिमानो धूमकेतुः पुरुचंद्रः।
धिये याजाय हिन्वतु।
सरेवा इय विश्पतिर्दयः केतुः शृणोतु नः।
उक्थैरग्निहलानुः ॥३॥ह॥
तबो गाय सुते सचा पुरुहूताय सत्वने।
शं यजये न शाकिने।
नघा वसुनियमते दानं वाजस्य गोमतः।
यत्सीमुपथवजिरः।

·१४४ सामवेदछंतोग उत्तरसंहिता कुवित्सस्य प्राहि व्रजं गोमंतं दस्युहागमत् । शचीभिरप नो वरत्॥४॥ फी॥ . इदं विष्णुर्विचक्रमे त्रेधा निदधे पदं । समूढमस्य पार सुले। त्रीणि पदा विचक्रमे विष्णुर्गोपा अदाभ्यः। अतोधर्माणि धारयन्। विष्णोः कर्माणि पश्यत यतो व्रतानि पस्पशे। इंद्रस्य युज्यः सखा। तद्विष्णोः परमं पद सदा पश्यंति सूरयः । दिवीव चक्षुराततं। तद्धिप्रासो विपन्युवो जागृवासः समिंधते। विष्णोयत्परमं पदं। आतो देवा अवंतु नो यतो विष्णुर्विचक्रमे। पृथिव्या अधि सानवि ॥५॥४॥ मोपुत्वा वाघतश्च नारे अस्मनिरीरमन् । आराताहा सधमादन आगहीह वा सन्नुपथुधि। इमे हि ते ब्रह्मकृतः सुते सचा मधौ न मक्ष आसते। इंट्रेकामं जरितारो वसूयवो रथेन पादमादधुः ॥६॥ढी॥ अस्तावि मन्म पूयं ब्रह्मेद्राय वोचत। । पूर्वीकृतस्य वृहतीरनूपतस्तोतुर्मेधा असृक्षत। समिंद्रोरायो वृहतीरधूनुत संक्षोणी समुसूर्य । स५ शुक्रासः शुचयः सं गवाशिः सोमा इंद्रममंदिपुः॥७॥टा॥

·नवमः प्रपाठकः
१४५
इंद्राय सोमपातवे वृत्रमे परिपिच्यसे।
नरे च दक्षिणावते वीराय सदनासदे।
तरसखायः पुरुरुचं वयं यूयं च सूरयः।
अश्याम वाजगंध्यरसनेम वाजपस्त्यं ।
परित्यय हर्यतरहरिं॥॥हा॥
कस्तमिंद्र वा वसो।
मघोन स्म वृचहत्येपुचोदय ये ददति प्रिया वतु।
तव प्रणीती हर्यश्वसूरिभिर्विश्या तरेम दुरिता ॥ ९॥यि॥
एदु मधोमदितर सिंचार्यो अंधसः।
एवाहि वीरस्तवते सदावृधः।
इंद्र स्थातहरीणां न किटे पूर्व्यस्तुति।
उदानश शवसानभंदना।
तंचो वाजानां पतिमहूमहि थपस्ययः ।
अमायुभिर्यनेभिर्वावृधेन्यं ॥१०॥क॥
तं गूधयास्वर्णरं देवासो देवमरतिं दधन्विरे।
देवमा हय्यमूहिपे।
विभूतराति विप्रचिरोचिपमग्निमीडिप्य यंतुरं।
अस्य मेधस्य सोम्यस्य सोभरे प्रेमध्वराय पूर्य ॥ ११॥ य॥
आसोम स्पानो अद्रिभिस्तिरो पाराण्यत्यया।
जनो न पुरि चम्पोर्षिशशरिः सदो पनेपु दभिपे।
समामृजे तिरो अगानि मेयो मीदांसग्निर्न पाजयुः ।
अनुमाधःपपमानो मनीषिभिः सोमो पिप्रेभिकभिशपसातु।
।

·१४६ सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
वयमेनमिदायो-पीपेमहे वजिणं ।
तस्मा उ अद्य सवने सुतंभरा नूनं भूषत श्रुते।
वृकश्चिदस्य वारण उरामथिरा वयुनेपुभूपति
सेमं न स्तोमं जुजुपाण आगहीद्र प्रचित्रया धिया ॥१३॥खा॥
इंद्राग्नी रोचना दिवः परिवाजेपुभूपथः ।
तहां चेति प्रवीयें।
इंद्राग्नी अपसस्परि।
इंद्राग्नी तविषाणि वां ॥१४॥क॥
कई वेद सुते सचा।
दाना मृगोन वारणः पुरुवा चरथं दधे।
नकिष्ट्वा नियमदा सुते गमो महार श्वरस्योजसा।
य उयःसन्ननिष्टतः स्थिरो रणाय सस्कृतः।
यदि स्तोतुर्मघवा शृणवदवं नेंद्रो योषत्यागमत्॥१५॥ही।
पवमाना असृक्षत सोमाः
अभि विश्वानिकाव्या॥
पवमाना दिवस्पयंतरिधादसृक्षत।
पृथिष्या अधिसानवि।
पवमानास आशवः शुभा असूपमिंदवः ।
तो विश्वा अपद्विषः॥१६॥ यु॥
तोश वृत्रहणा हुवेस जिवानापराजिता।
इंद्राग्नी वाजसातमा।
प्रवामचंत्युक्यिनः।।
शुक्रास इंदवः।
.

·नवमः प्रपाठकः १४७ इंद्राग्नी नवतिं पुरः॥ १७॥२॥ उपत्वा रखसंहशं प्रयस्वंतः सहस्कृत। अग्ने ससृथ्महे गिरः। उप छायामिवाघुणेरगन्म शर्मते वयं। अग्ने हिरण्यसंदृशः। य उप इव शर्यहा तिग्मशृंगो न वरसगः। अग्ने पुरो रुरोजिप॥१॥ य॥ तावानं वैश्वानरमृतस्य ज्योतिपस्पति। अजसं धर्ममीमहे। य इदं प्रतिपप्रथे यज्ञस्य स्वरुतिरन् । ऋतूनुत्सृजते वशी। अग्निः प्रियेपुधामसु कामोभूतस्य भव्यस्य । संमाडेको विराजति॥१९॥का।। ॥ इति नवमः प्रपाठकः ॥ अग्निः प्रत्नेन जन्मना [भानस्तन्वांश्स्वां। कविर्विप्रेण वावृधे। ऊर्जानपातमाहुवेग्निं पावकशोचिपं। अस्मिन्यने स्वध्वरे। स नो मित्रमहस्त्वमग्ने शुक्रेण शोचिपा। देवैरासत्सि वहिपि॥१॥ली॥ उत्ते शुप्पासो अस्यू रक्षो भिंदंतो अद्रिवः।

·१४ सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता नुदस्व याः परिस्पृधः। अया निजनिरोजसा रथसंगे धने हिते। स्तवा अविभ्युपा हृदा। अस्य व्रतानि नाधृषे पवमानस्य दूढ्या। रुज यस्त्वा पृतन्यति। तर हिन्वंति मदच्युतर हरिं नदीषु वाजिनं। इंदुमिंद्राय मत्सरम् ॥२॥पि॥ आ महैरिंद्र हरिभिर्याहि मयूररोमभिः। मा त्वा केचिनियेमुरिन्न पाशिनोति धन्वेव ता“इहि । वृत्रखादो वल५ रुजः पुरांदर्मो अपामजः। स्थाता रथस्य होरभिस्वर इंद्रो दृढाचिदारुजः। गंभीरा उदधीश रिवक्रतुं पुषसि गा इव । प्रसुगोपा यवसं धेनवो यथा हृदं कुल्या इवाशत॥३॥छा॥ यथा गौरो अपाकृतं तृप्यन्नेत्यवेरिणम् । आपित्वे नः प्रपित्वे तूयमागहि करावेपुसुसचा पिव। मंदंतु त्वा मघवनिद्दवो रायो देयाय सुन्वते। आमुया सोममपिवश्वमूसुतं ज्येष्ठं तद्धिपे सहः॥४॥५॥ त्वमंग प्रशसिपो देवः शविष्ठ मत्यं । न त्वदन्यो मघवन्नति मड़ितेंद्र ब्रवीमि ते वचः। माते राधा सिमा त ऊतयो यसो-स्मान्कदाचनादभन्। विश्वाचन उपमिमीहि मानुपवसूनि चर्पणिभ्य आपका॥ प्रतिया सूनरी जनी व्युषंति परिस्वसुः।

·दशमः प्रपाठक: १४९ दिवो अदर्शि दुहिता। अश्वेव चिवारुपी मातागवामृतावरी। सखाभूदश्विनोल्पाः। उत सखास्यविनोस्त माता गवामसि। उतोपो वस्व ईशिपे॥६॥ एयो उपा अपूर्या व्युच्छति मिया दिवः। स्तुपे वामश्विना वृहत्। या दमा सिंधुमातरा मनोतरा रयीणाम् । धिया देवा वसुविदा। वच्यंते वार ककुहासो जूर्णायामधि विष्टपि। यद्वा रथो विभिप्पतात्॥७॥लि॥ उपस्तञ्चिचमाभरास्मभ्यं वाजिनीवति। येन तोकं च तनयं च धामहे । उपो अद्येह गोमत्यश्वावति विभावरि। रेवदस्मे व्युछ सूनृतावति। युश्या हि वाजिनीवत्यश्या अद्यारुणा उपः। अथा नो विश्वासौभगान्यावह॥६॥हि॥ अश्विना पतिरस्मदागोमस्रा हिरण्यवत्। अवीययश्समनसा नियछतं। एह देवा मयोभुवा दस्रा हिरण्यवर्तनी। उपर्युधो वहंतु सोमपीतये। याविन्या ग्लोकमादिवो ज्योतिर्जनाय चक्रथुः । .

·सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
१५०
आन जै वहतमश्विना युवं ॥९॥भा।।
अग्निं तं मन्ये यो वसुरस्तं यं यंति धेनवः।
अस्तमवंत आशवो-स्तं नित्यासो वाजिन इषर स्तोतृभ्य आभर।
अग्निर्हि वाजिनं विशे ददाति विश्वचर्षणिः ।
अग्नीराये स्वाभुवश्सप्रीतो याति वार्यमिषर स्तोतृभ्य आभर।
सो अग्निर्यो वसुग़णे सं यमायति धेनवः।
समर्वतो रघुद्रुवः ससुजातासः सूरय इषर स्तोतृभ्य आभर॥१०॥॥
महे नो अद्य वोधयोपोराये दिविन्मती।
यथाचित्रो अवोधयः सत्यवसि वाय्ये सुजाते अश्वसूनृते।
या सुनीथे शौचद्रथे व्यौछो दुहितर्दिवः। '
साव्युछ सहीयसि सत्यश्रवसिवाय्ये सुजाते अश्वसूनृते।
सा नो अद्या भरवसुर्युला दुहितर्दिवः।
या व्यौछः सहीयसि सत्यथवसिवाय्ये सुजाते अश्वसूनृते॥११॥ तु॥
प्रति प्रियतम रथं वृषणं वसुवाहनम्।
स्तोता वामश्विना वृषिः स्तोमेभिर्भूपति प्रतिमाध्वी मम श्रुतर हवम् ।
अत्यायातमश्विना तिरो विश्वा अहर सना।
दस्रा हिरण्यवर्तनी सुपुम्ना सिंधुवाहसा माध्वी मम श्रुतर हवं।
आ नोरत्नानि विभ्रतावश्विना गछतं युवं।
रुद्रा हिरण्यवर्तनी जुपाणा वाजिनीवसूमाध्याममथुतरहवी॥१२शावा॥
अवोध्यग्निः समिधाजनानां प्रति धेनुमिवायतीमुपासं।
यहा इव प्रवयामुज्जिहानाः प्रभानवः सिसते नाकमछ।
अवोधि होता यजथाय देवानूो अग्निः सुमना प्रातरस्थात्।

·21626 दशमः प्रपाठकः ૧૫૧ समिद्धस्य रुशददर्शि पाजो महां देवस्तमसो निरमोचि। यदी गणस्य रशनामजीगः शुचिरने शुचिभिगोभिरग्निः। आइक्षिणा युज्यते वाजयंत्युत्तानामूो अधयज्जुहूभिः ॥१३॥ इद श्रेष्ठं ज्योतिषा ज्योतिरागाचित्र प्रकेतोअजनिष्ट विवा। यथा प्रसूता सवितुः सवायैवा रायुपसे योनिमारैक्। रुशद्वत्सा रुशती श्वेत्यागादारैगुकृष्णासदनान्यस्याः । समानवंधू अमृते अनूची द्यावावणे चरत आमिनाने। समानो अध्या स्वस्रोरनंतस्तमन्यान्याचरतो देवशिष्टे। नमेथेते न तस्यतुःसुमेके नक्तोपासासमनसा विरूप॥१४॥म॥ आभात्यग्निरुपसामनीकमुद्धिप्राणांदेवया वाचो अस्थुः । अवींचा नूनं रथ्येह यातं पीपिवासमश्विना धर्ममछ। न सस्कृतं प्रमिमीतो गमिष्ठाति नूनमम्धिनोपस्तुतेह । दिवाभिपित्वे वसागमिष्ठाः प्रत्यवर्तिदाशुपे शंभविष्ठा। उतायात संगवे प्रातरहो मध्यंदिन उदिता सूर्यस्य। दिवानक्तमवसाशंतमेन नेदानीपीतिरश्विनाततान॥१पालो। एता उत्या उपसः केतुमक्रतपूर्व अर्दै रजसो भानुमंजते। निष्कृवाना आयुधानीवधृष्णव प्रति गावोरुपीयतिमातर। उदपतन्त्ररुणाभानवो वृथा स्वायुजो अरुपीर्गा अयुक्षत । अक्रन्नुपासो वयुनानि पूर्वथा रुशंतंभानुमरुपीरशिययुः । अचंति नारीरपसो न विष्टिभिः समानेन योजनापरावतः। इयं वहंतीसुकृतेसुदानवे विश्वेदह यजमानाय सुन्वते॥१६॥कि अबोथ्यग्निज्म उदेति सूर्यो व्यूपाश्चंद्रा मह्यावो अर्चिया।

·15 વપર सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता आयुक्षातामश्विना यातवे रथं प्रासावीद्देवः सविता जगत्पृथक् । यझुंजाये वृषणमश्विना रथं घृतेन नो मधुना क्षवमुक्षतं। अस्माकं ब्रह्म पृतनासु जिन्वतं वयं धना शूरसाताभजेमहि । अर्वाविचको मधुवाहनो रथो जीराश्वो अश्विनोर्यातु सुष्टुतः। विवंधुरो मघवा विश्वसौभगःशंन आवक्षट्विपदे चतुप्पदे॥१७॥छा॥ प्रतेधारा असश्वतो दिवो न यंति वृष्टयः । अशा वाजश्सहस्रिणं। अभि प्रियाणि काव्या विश्वा चक्षाणो अर्पति। हरिस्तुंजान आयुधा। समजान आयुभिरिभो राजेव सुव्रतः। श्येनोन वर सुपीदति। सनो विश्वा दिवो वसूतो पृथिव्या अधि। पुनान इंदवाभर॥१॥ती॥ ॥ इति अर्द्धप्रपाठकः ॥ प्रास्य धारा अक्षरन्वृष्णः सुतस्यौजसः। देवार अनुप्रभूपतः। सप्तिं मृति वेधसो गृणंतः कारवो गिरा। ज्योतिर्जज्ञानमुक्थ्यं । सुपहा सोमतानि ते पुनानाय प्रभूवसो। व समुद्रमुक्थ्य ॥१॥ एप ब्रह्माय ऋत्विय इंद्रो नाम श्रुतो गृणे।

·दशमः प्रपाठकः १५३ वामिछवसस्पते यंति गिरोनसंयतः विसुतयो यथा पथः ॥२॥ आ त्वा रथं यथोतये । तुविशुम तुविक्रतो शचीवो विश्वया मते। आपप्राथ महित्वना। यस्य ते महिना महः परिज्मायंतमीयतुः। हस्ता वजहिरण्ययं ॥३॥व॥ आ यः पुरं नार्मिणीमदिदेदत्यः कविर्नभन्योश्नार्वा । सूरोन रुरुकांछतामा। अभि विजन्मात्रीरोचनानि विश्वारजासिशुशुचानोअस्थात्। होता यजिष्ठो अपार सधस्थे । अयशस होता यो द्विजन्मा विश्वा दधे वार्याणि अवस्या। मर्तो यो अस्मै सुतुको ददाश ॥४॥चा॥' अग्ने तमद्याश्यन्न स्तोमैः क्रतुन्नभद्र हदिस्पृशं । ध्यामात ओहैः। अधा ह्यग्ने क्रतोभद्रस्य दक्षस्य साधोः। रथीतस्य वृहतो बभूथ। एभिन! अर्भवा नोअर्वाङ्स्वार्ण ज्योतिः। अग्ने विश्वेभिः सुमना अनीकैः ॥५॥चि॥ अग्ने विवस्वदुषसचिव राधो अमर्त्य । आदाशुषे जातवेदो वहा त्वमद्या देवा उपर्बुधः । जुष्टो हि दूतो असि हव्यवाहनो ग्नेरथोरवराणां।

·૧૫૪ सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता सजूरश्विभ्यामुषसा सुवीर्यमस्मे धेहि श्रवो वृहत् ॥६॥ला॥ विधुंद्राण समने वहूनां युवान संतं पलितोजगार। देवस्य पश्य काव्यं महित्वाद्याममारसह्य समान। शाकाना शाको अरुणः सुपर्ण आयो महः शूरः सनादनीडः । यच्चिकेत सत्यमितन्न मोयं वसुंस्पार्हमुत जेतीत दाता। ऐभिदे वृष्ण्या पौर स्यानि येभिरौक्षवृत्रहत्याय वजी। ये कर्मणः क्रियमाणस्य महू ऋतेकर्ममुदजायंत देवाः॥७॥2॥ अस्ति सोमो अयसुतः पिवंयस्य मरुतः। उत स्वराजोअश्विना। पिवंति मित्रो अर्यमा तना पूतस्य वरुणः । विपधस्थस्य जावतः। उतीन्वस्य जोपमा दंद्रः सुतस्य गोमतः। प्रातहोंतेवमछति॥॥ली॥ बण्महा असि सूर्य वडादित्य महा असि। महस्ते सतो महिमापनिष्टममहा देव महा असि। वद सूर्य श्रवसा महा५ असि सवा देव महा असि। महा देवानामसुर्यः पुरोहितो विभु ज्योतिरदाभ्यः ॥ ९॥त॥ उपनो हरिभिः सुतं याहि मदानांपते। उपनो हरिभिः सुतं। बिता यो वृत्रहंतमो विद इंद्रः शतक्रतुः। उपनो हरिभिः सुतं। वर हि वृत्रहनेपां पाता सोमानामसि।

·दशमः प्रपाठक
૧૫૫
उप नो हरिभिः सुतं ॥१०॥रि॥
प्र वो महेमहे वृधे भरध्वं प्रचेतसे प्रसुमतिं कृणुध्वम्।
विशः पूर्वीः प्रचरचर्षणि प्राः।
उरुव्यचसे महिने सुवृक्तिमिंद्राय ब्रह्म जनयंत विप्राः ।
तस्य व्रतानि न मिनंति धीराः।
इंद्रं वाणीरनुतमन्युमेव सवा राजानं दधिरे सध्यै।
हर्यश्वाय वहया समापीन्॥११॥ हि॥
यदिंद्र यावतस्त्वमेतावदहमीशीय।
स्तोतारमिदधिषे रदावसो न पापवाय र सिपं।
शिक्षेयमिन्महयते दिवेदिवे राय आ कुहचिविदे।
नहि त्वदन्यन्मघवन्न आयं वस्यो अस्ति पिता चन॥१३॥ ता॥
श्रुधी हवं विपिपानस्याद्रेर्वाधा विप्रस्यार्चतो मनीषां।
कृष्वा दुवारस्यंतमा सचेमा।
नते गिरो अपिमृष्ये तुरस्यन मुष्टुतिमसूर्यस्य विद्वान् ।
सदा ते नाम स्वयमो विवकिर।
भूरि हि ते सवना मानुषेषु भूरिमनीषी हवते वामित्।
मारे अस्मन्मघवं ज्योकः ॥१३॥वा॥
प्रोष्वस्मै पुरोरथमिंद्राय शूपमर्चत।
अभीके चिटु लोककृत्संगे समासु वृवह ।
अस्माकं बोधि चोदितानभंतामन्यकेपा ज्याका अधि धन्वसु ।
व सिंधूर रखासृजो धराचो अहन्नहिं।
अशचुरिंद्र जजिषे विश्वं पुष्यसि वायें।

·૧૫ર્ક सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
तं त्वा परिष्वजामहे नभंतामन्यकेयां ज्याका अधिधन्वसु।
विपु विश्वा अरातयो योनशंत नो धियः।
अस्तासि शबवे वधं योन इंद्र जिघा सति।
या तेरातिर्ददिवसुनभंतामन्यकेषां ज्याका अधिधन्वसु॥१४ाटि
रेवा इद्रेवतस्तोतास्यासावतो मघोनः।
प्रेदु हरिवः सुतस्य।
उक्थं च न शस्यमानं नागोरयिराचिकेत।
नगायचंगीयमानं।
मान इंद्र पीयत्नवेमा शर्द्धते परादाः।
शिक्षा शचीवः शचीभिः॥१५॥ ति॥
एंद्र याहि हरिभिरूप कण्वस्य सुष्टुतिं।
दिवो अमुष शासतो दिवं यय दिवावसो।
अत्रा वि नेमिरेपामूरांनधूनुते वृकः ।
दिवो अमुष शासतो दिवं ययदिवा वसो।
आ त्वा यावा वदनिह सोमी घोपेण वक्षतु।
दिवो अमुष्य शासतो दिवं यय दिवावसो॥१६॥व॥
पवस्व सोम मंदयनिंद्राय मधुमतमः।
तेसुतासो विपश्चितः शुक्रा वायुमसृक्षत।
असृपं देववीतये वाजयतोरथा इव ॥१७॥रौ॥
अग्नि होतारं मन्ये दास्वंतं वसोःसूनुः सहसो जातवेदसं
विपन्न जातवेदसं।
य ऊर्षया स्वध्वरो देवा देवाच्या कृपा।

·'दशमः प्रपाठक
१५७
घृतस्य विधाष्टिमनुशुक्रशोचिप आजुहानस्य सर्पिपः।
यजिष्टत्वा यजमाना हुवेम ज्येष्ठमंगिरसा विममन्मभिर्विग्रेभिः
शुक्र मन्मभिः।
परिज्मानमिव द्याश्होतारं चर्षणीनां।
शोचिष्केशं वृषणं यमिमाविशः प्रावंतु जूतये विशः।
स हि पुरुचिदोजसा विरुक्मता दीद्यानो भवति द्रुहंतर पर
शुर्न द्रुहंतः।
विडुचिद्यस्य समृतौ श्रुवद्धनेव यत्स्थिरं।
निष्पहमाणो यमते नायते धन्वासहो नायते॥१॥ठी॥
॥ इति दशमः प्रपाठकः ॥
अग्ने तव श्रवो वयो महिधाजते अर्चयो विभावसो।
वृहद्भानो शवसा वाजमुक्थ्यांश्दधासि दाशुपे कवे।
पावकवर्चाः शुक्रवर्चा अनूनवरी उदियभानुना।
पुचो मातरा विचरन्नुपावसि पृणक्षि रोदसी उभे।
ऊर्जा नपाज्जातवेदः सुशस्तिभिमंदस्व धीतिभिर्हितः।
वे इपः संदधुर्भूरि वर्पसश्चिचोतयो वामजाताः।
इज्यनग्ने प्रथयस्व जंतुभिरस्मैरायो अमत्यै।
स दर्शतस्य वपुपो विराजसि पृणक्षि दर्शतं क्रतुं।
इष्कारमध्वरस्य प्रचेतसं क्षयंत राधसो महः ।
रातिं वामस्य सुभगां महिमिपं दधासि सानसिप रयिं।
तावानं महिषं विश्वदर्शतमग्नि५ सुनाय दधिरे पुरो जनाः।

·१५
सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
श्रुत्कर्ण५ सप्रथस्तमं त्वा गिरा दैव्यं मानुपा युगा॥१॥दि॥
प्रसोअग्ने तवोतिभिः सुवीराभिस्तरति वाजकर्मभिः ।
यस्य त्वर सख्यमाविथ।
तव द्रप्सो निलवान्वाश ऋत्विय इंधानः सिष्णवाददे।
वं महीनामुषसामसि प्रियः क्षपोवस्तुपुराजसि ॥२॥वी॥
तमोषधीदेधिरेगर्भमृत्वियं तमापो अग्निं जनयंत माता।
तमिसमानं वनिनश्च वीरुधोंतर्वतीश्च सुवते च विश्वहा॥३॥रि॥
अग्निरिंद्राय पवते दिविशुक्रो विराजति।
महिषीव विजायते॥४॥या।
योजागारतमृचः कामयंते यो जागारतमु सामानि यति।
योजागारतमय सोम आह तवाहमस्मि सख्ये न्योकाः ॥५॥या।
अग्निर्जागारतमृचः कामयंते-ग्निर्जागार तमु सामानि यति।
अग्निर्जागारतमय सोम आह तवाहमस्मि सख्ये न्योकाः॥६॥ वा॥
नमः सखिभ्यः पूर्वसद्मोनमः साकं निपेभ्यः।
युंजे वाच शतपदी।
युंजे वाचे शतपदी गाये सहस्रवर्तनि।
गायचं चैटुभंजगत्।
गायत्रं चैष्टुभं जगविश्वा रूपाणि संभृता।
देवा ओकार सि चक्रिरे॥७॥यु॥
अग्निोतियोतिरग्निरिंद्रोज्योतिज्योतिरिंद्रः।
सूर्योज्योतिर्कोतिःसूर्यः।
पुनरूजोनि वर्तस्व पुनएन इपायुपा।

·एकादशः प्रपाठक
१५९
पुनर्नः पाह्य हसः।
सह रय्यानि वर्तस्वाग्ने मिन्यस्व धारया।
विश्वप्ठ्या विश्वतस्परि॥॥ठा॥
यदिंद्राहं यथा वमीशीयवस्व एक इत्।
स्तोतामे गोसखा स्यात्।
शिक्षेयमस्मै दित्सेय५ शचीपते मनीपिणे।
यदहं गोपतिःस्याम्।
धेनुष्ट इंद्र सूनुता यजमानाय सुन्वते।
गामश्वं पियुपी दुहे ॥९॥पि॥
आपो हि ष्ठा मयोभुवस्ता नऊर्जे दधातन।
महेरणाय चक्षसे।
यो वः शिवतमोरसस्तस्य भाजयतेह नः।।
उशतीरिव मातरः।
तस्मा अरंगमाम वो यस्य याय जिन्वथ।
आपो जनयथा च नः॥१०॥वा॥
वात आवातुभेपजय शंभु मयोभुनो हदे।
प्रन आयूंपि तारिपत्।
उत वात पितासिन उतभातोतनःसखा
सनो जीवातवे कृधि।
यददो वात ते गृहेस्मृतनिहितं गुहा।
तस्य नोधेहि जीवसे॥११॥ पो॥
अभि वाजी विश्वरूपो जनिचर हिरण्ययं विधदकर सुपर्णः।

·१६० सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता सूर्यस्य भानुमृतुथावसानः परिस्वयं मेधमृजो जजान। असुरेतः शिश्रिये विश्वरूपं तेजः पृथिव्यामधि यासंवभूव। अंतरिक्ष स्वम्महिमानं मिमानः कनिति वृष्णो अश्वस्य रेतः। अयशसहस्रा परियुवावसानःसूर्यस्य भानुं यज्ञो दाधार। सहस्रदाः शतदा भूरिदा वाधर्ता दिवोभुवनस्य विश्पतिः॥१२॥पु॥ नाके सुपर्णमुपयत्पतंतहृदा वेनंतो अभ्यचक्षत वा। हिरण्यपक्षं वरुणस्य दूतं यमस्य योनौ शकुनंभुरण्युम् । उर्दो गंधर्वो अधि नाके अस्थात्प्रत्यचित्रा विधदस्यायुधानि। वसानो आक सुरभिन्दृिशेक स्वार्ण नाम जनत प्रियाणि। द्रप्सः समुद्रमभि यज्जिगाति पश्यन् गृध्रस्य चक्षसा विधर्मन। भानुः शुक्रेण शोचिया चकानस्तृतीये चक्रे रजसि प्रियाणि॥१३॥७॥ ॥ इति अर्धप्रपाठकः ॥ आशुः शिशानो पभो न भीमो धनाधनः क्षोभणश्चर्षणीनां। संक्रंदनो निमिष एकवीरः शतश्सेना अजयासाकमिंद्रः। संक्रंदनेनानिमिपेण जिष्णुना युत्कारेण दुष्यवनेन धृष्णुना। तदिंद्रेण जयत तत्सहध्वं युधो नर इपुहस्तेन वृष्णा। सइपुहस्तैः स निपंगिभिर्वशी स५ सृष्टा स युध इंद्रोगणेन। सरसृष्टजित्सोमपा वाहुशर्युश्यधन्वा प्रतिहिताभिरस्ता॥१॥ फे। वृहस्पते परिदीया रथेन रक्षो हामित्रा अपवाधमानः। प्रभंजन्सेनाः प्रमृणो युधा जयन्त्रस्माकमेध्यविता रथानाम् । बलविज्ञायः स्थविरः प्रवीरः सहस्वान्वाजीसहमान उपः।

·एकादशः प्रपाठकः ရင့်ရ अभिवीरो अभिसत्वा सहोजा जैत्रमिंद्र रथमातिष्ठ गोवित्। गोत्रभिदं गोविदं वजवाहुं जयंतमज्म प्रमृणंतमोजसा। इमएसजाताअनुवीरयध्वमिंद्रसखायोअनुसएरमध्यांाशाहो। अभिगोत्राणि सहसा गाहमानो-दयो वीरः शतमन्युरिंद्रः। दुश्यवनः पृतनापाडयुध्योश्स्माक सेना अवतु प्रयुत्सु। इंद्र आसानेता वृहस्पतिदेक्षिणायज्ञः पुरएतु सोमः। देवसेनानामभिभंजतीनां जयंतीनां मरुतो यंत्वयं। इंद्रस्य वृष्णो वरुणस्य राज्ञ आदित्यानां मरुता शर्ध उम्र। महामनसांभुवनच्यवानांघोपोदेवानांजयतामुदस्थात्॥३॥च॥ उद्दर्पय मघवन्नायुधान्युत्सत्वनां मामकानां मना सि। उद्धृवहन्वाजिनां वाजिनान्युद्रथानां जयतां यंतु घोपाः अस्माकमिंद्रः समृतेपुवजेष्वस्माकं या इपवस्ता जयंतु। अस्माकं वीरा उत्तरेभवत्वस्मांउ देवा अवता हवेषु। असौ या सेना मरुतः परेपामभ्येति न ओजसा स्पर्धमाना। तांगूहत तमसा पव्रतेन यथैतेपामन्यो अन्यं न जानात् ॥४॥ अमीयां चित्तं प्रतिलोभयंती गृहाणगान्यये परेहि। अभिप्रेहि निदेह हृत्सु शोकरंधेनामिधास्तमसा सचंतां। ताजयता नर इंद्रो वः शर्म यछतु। उया वः संतु वाहवो नाधृष्णा यथासथ । अवसृष्टा परा पत शरव्ये ब्रह्मस शिते। गछामिवान्प्रपद्यस्व मामीपां कं च नोछिपः ॥५॥ठा॥ कंकाः सुपर्णा अनुयंत्वेनान गृध्राणामन्नमसावस्तु सेना।

·વિદર सामवेदछंदोग उत्तरसंहिता
मैषां मोच्यघहारश्च नेंद्र वया५ स्येनाननुसंयंतु सर्वान् ।
अमित्रसेनां मघवन्नस्मांछबुयतीमभि।
उभौ तामिंद्र वृत्रहन्नग्निश्च दहतं प्रति।
यत्र वाणाः संपतंति कुमारा विशिखा इव ।
तव नोब्रह्मणस्पतिरदितिःशर्म यछतु विश्वाहा शर्म यछतु।दाया।
विरक्षो विमृधो जहि विवृत्रस्य हनूरुज ।
विमन्युमिंद्र वृत्रहन्नमित्रस्याभिदासतः।
विन इंद्र मुधो जहि नीचा यछ पृतन्यतः।
यो अस्मा अभिदासत्यधरंगमया तमः।
इंद्रस्य वाहू स्थविरौ युवानावनाधृषौ सुप्रतीकावसह्यो।
तौ युजीत प्रथमो योग आगते याभ्यां जितमसुराणा सहो
महत्॥७॥थि॥
मर्माणि ते वर्मणा छादयामि सोमस्त्वा राजामृतेनानुवस्ताम्।
उरोर्वरीयो वरुणस्ते कृणोतु जयंतं त्वानुदेवा मदंतु।
अंधा अमिवाभवताशीपीणोम्य इव ।
तेषां वो अग्निनुन्नानामिंद्रोहंतु वरंवरं।
यो नस्वोरणो यश्च निघ्यो जिघार सति।
देवास्त५ सर्वेधूवंतु ब्रह्म वर्म ममांतर५॥॥वी॥
मृगो नभीमः कुचरो गिरिष्ठाः परावत-आजगंथा परस्याः ।
सुकर सशय पविमिंद्र तिग्मं विशवूनताढि विमृधो नुदस्व ।
भद्रं कर्णेभिःथिणुयाम देवा भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः।
स्थिरैरंगैस्तुष्टुवार सस्तनूभिर्यशेमहि देवहितं यदायुः।

·एकादशः प्रपाठकः
स्वस्ति न इंद्रो वृद्धश्रवा स्वस्ति नः पूषा विश्ववेदाः ।
स्वस्ति नस्तायो अरिष्टनेमिःस्वस्ति नो बृहस्पतिर्दधातु।
ओम्॥ स्वस्ति नो वृहस्पतिर्दधातु॥९॥कू॥
॥ इति एकादशः प्रपाठकः ॥
॥ उत्तरसंहिता समाप्ता॥

·• VARIOUS READINGS. ADHYAYA I. PRAPÁCHAKA I. Day. I. 1. 2. for WTAT, A. bas ata; B. i. The same variation in orthography occurs relative to विश्वेमार. Das. I. v. 5. B simply has sufafa; 1. las ay; and similarly always at the cod of a Rick: but my writer was so accustomed to the other way, that I could not get linn to attend to this. Dils. 1, v. 8. B. has HTHAT Das, 2. v. 1. B. and C. have a Dus. 2. v. 6. Fat is the reading of A Das. 2. v. 7. C, in the Pada, has ique; but the text is correct, I believe, for the Sanhita. Das. 2. v. 8. A. and B have Tagfa. Das. 3. v. 2. The figure 3, or, according to B, 3 significs that the vowel is Pluta, i.e. of a quantity triple that of the short vowel Das. 3. v. 3. B. has 5, perhaps more correctly Das. 3. v. 4. In B, 7 and 04:. Das. 3. v. 9. B. bas . Das. 1. 5. 2. B.'s orthography is TR 3A Vas. I v. 1. 13. has nät. Das. 4, v. I. A. has stift. Das. l. v. 10. A. lus puta. The former reph is no doubt crroneously added D.us. 5. v. 5, 1, bas fafesta, according to the nore uncient and proper orthography, .

·166 IRIOUS READINGS Das 5 v 5 B. has ofi, which, according to the Bhashya, is the sease, but the Bhashya and other two MSS. agree about the test. Das, 5 y 6 A has a Das 5 ~ 9 B has ar Das. 6 v1 B has forget, C. 1999, 1 and Bhashya as in text ie when resolved fragt Das 6 v 3 A has The Pada is open ligipil Das 6 v 5 A and C have greut Das. 6 v7 B has fuafra Bhashya and A bare erased anfaa mean ung याचसिप or लोह for लेट यापस Das. 7 v 2 A has 47 A has महोदूत्य-३, B महिंदूत्या Das. 7 v 3 B has alta As for the deficient syllable, it 19 muda up by the Pluta Das, 7 5 B has FTHER Das 7 v 6 B has e Das 7 VSA and C have tza B has 4344 Das 7 v 10 B has war, A has proved Das 8 v 1 B has festa Das 8 v 2 B alone has town, the same us the text in an antiquated, anı perhaps here the correct form. Das 8 v 3 B has UTST Das. S v4 A has TIT Das 8 v 5 B and C have the bat Bhashya and I read us in the text Das 8 v6 B has write D has द्वारु Das 8 V8 B has 14, which, according to the Bleisliga, is the meaning while, according to the same authonty, the text, which is the reading o A and C, is the genuine cdition of the Veda Das 9 vi B has 14 Das 9 v 6 A has ist Das 9 9 B has they Das 10 y 1 B bus fcrm Das. 10 v 3 B has fofa Y has श्यमु ·VARIOUS RCADING. 167 PRARTHAK.I II. Das. I. . 1. B. hus दावान्। 'The Pada is जयसितापा. Das.1....&6. I. and B. hare सिप. Dasl...5. B.has यज्ञान:. Das.l.v.i. B. has शंताति. The Pada is aाया। था। गमन .. Das. I. ४. 7. B.kas प्रतीयां३: C प्रतिप्यं. Das. I. ४. 10. B. has स्तपुपा. Das.2.1.2. B. has स्तिति. Das.2.v. 3. A. has देवत्र. Das. 2.v.7. B. has टा. Das. 2. v. 8. The Pada is ॥ यत् । थे। उ।. Das. 3. V. 3. B. has उपायदापट. Das. 3. 1.6. The Pada is वृपा। इन् । पसि॥. Das, t. v. I. The Pada is उत् । । इत् । अभि।. Das. a. v. 4. The Pada resolves this Rich thus, मा। नः। इंद्र। भिषादिशः. Das. 1. v. 5. B. has ऐंद्र; but the resolution of the Pada is पा । इंद्र, agreeing with the text Das. 1. v. 7. P. has देदिष्ट . Das. 1. v.8. B. has putes. B. has PTEN Das. 5. ४. 6. B. has पोधिन्, Das. 5.1.9. B. has संगपेच. Das. G. x. 7. B. has वृषासो. Das. G. v.8. A. has नगहा. The Pada is ॥ अहम् । इन् । हि। Das.7.1.3. A. has करप. Das 7.1.5. A. has रहि. The Pada of the last Charan i प्रा। इहि । इम् । अस्य । द्रप। पिय ॥. Das. 7. x. 10. The Pada has nातु । शा। इन् । The Pada is तु अस्प Das. 8. v. 1. B. has MIR, the long for the Pluta R3 is one foot Dass...2. B. has परय. Das. s. x.6. A. Has स्युतये. Das. 9. v. 1. A. B.C. write इसपंती.

·168 VARIOUS READINGS Dus. 9 x 2 A bas sa Chas ना किायो।यो। पयामसि॥ But the I should be wt, and no mark put after Das 9 v 3. The Pada 15 314713 / UT IT Das 9 v9 A. reads 7797 The Pada s पयः । तत् । चित् । नः Das. 10 v 1 A has 194 Das 10 v 2 The Pada 19 Tag 1 II. Das 10 v 1 B las , but the Pada directs the Prep w to be read before the verb Das. 10 G A has PRAPÁrnama III Das 11 Bhas स्तोमाः Das. I v3 The Pada is V i 3413171 Das 1 v 1 A has 478 Das. I v7 A bas you Das. 2 v 10 B bas auf Das 3 vu qarant means the same as TE1, but is not to be here supposed an error Das 3 y 5 B has 747 Das. 3. v I B has ret Dag 4v1 B has समुपारणे The Pada is H131W Frau Das Avi B has wytgrefcfar: Das. 4 77 The Pada us * Das 5 v 1 A. omits the last reph in thus Ruch, I suppose by mistake Das, 5 v 8 The Pada 13 AI FEI WIFE Das 6 y 8 1.hagममा Das 7 v 1 The Pada 19 fru i 31 Das 7 y 3 A. has a Das 7 4 B has here, and in several other places, stao before E Bhas पूर्व Das, 7 y 8 1 has to Das, 871 [R has नां वृत ·VANIOUS REIDINGS. 169 Das. S. v. 0. 1. transposes to before it, and fulsifies the preceding Sandhi, the Mátra beidz omitted befuro . Das. 8. v. 7. A. 123 124. The Pada resoltes it into a 3. Blue 749775:. Das. 4. v. 8. fuq ft for Format Al as it is in the Pala. Dag. 8. v. 9. B). Las got. Das. I. s. I. 1. las rutet. Das. 9. v. 3. The Marathi way of writing is always uel in A., but not in B. I have change it as often as I have noticed it. Das. I. v. 4. After AfEAT B. Ius et sc. Das. 9.४.६. B. has पपमो and पंद्रो. Das. 9. v. 7. 'The l'aula is tas 974791 Inboy i M1, sad contains the names of the four curdinal points B. has, inaptly, fa, contrary to the Bhishya and all other authorities. Das. 9. 6. 9. B.'s secood Chairman begias featfatù; do kus nzd for fordi B. has also यापदप for गएपच. Das 9. v. 10. The Pada is acta: 1 st 1 ITE Das. 10. v. 2. B. has afry. Das. 10. v. 1. B. has RESET. Das, 10. v. 3. A. has : Das. 10. v. 6, 13. las perhaps a more ancient form in which is used for 3, and surrounds it, to give it the aspiration The root is fHe, "to mihe water." D.13. 10. v. 9. B. has a wa. By avoiding the synæresis the number of syllables is preserved; but At, according to the rules of the Ved. Metre, may stand for iin Jumbus Das 9. v. JO A. has ATC TRAPATHIAKA JV, Das. 1. v. 4. B. 299 057:. The Pada is 7 f 1 TI Das. I. v I. 18. tus i ho, forgeling that the Mátra 13 ebded before a fola lowing vowel. The Visurga, in both MISS., is elided 29 37 before the vowel 7.

·170 VARIOUS REIDINGS. Das 2 1 us, and in v 3 793, do not run to the succeeding vowels, bceause the 3 is the particle joined already by synercsis Bhas मप्ण्या Das 2 v 3 : 1s resolved in the Pada 3 (for 88) and FT: and WAHTUM Dus 2 yo B has सदापावनह Das. 2 v 8 A has ta. Das 2 1 9 B has, after afta, faran Das 3 v 3 C has a B has a for 17917, and from the Pada at ap pears that this is the sense I am not sure, however, that the alteration should be introduced into the text Das. 3 v 4 A. has HETUE Das. 3 v 9 C has : Das 3 v 10 B has the Das. 4v1 A has simply तृमणा Das 4 v 3 A has go Das 4 v 9 The Pada is TRI SITI HITTI Das 5 v 3 A omits the marking over wiz, and B has tzut, the long for the Pluta. B reads aan, 1 omits the ut, but has 37 erased Das 5 7 5 B has, after 1714, 7 for at, but this is only a different Sandhu for 7 opening on w Das. 5 v 8 The Pada 19 I, though B has de Das 5 v 9 B has, after tu, wfu THAT &c Das 5 r 10 B has Wafa Das 6 y 7 B has ts, but the Pada is WG Das 6 9 The Pada is I WII Das 7 y 3 B and C both read fat, agreeing with fas, but it is more in the style of the Veda, in my opinion, to read as in the text with A One vocative casily slides an amd the words governed by the verb, not more Das 7 vo Arcads HEST Das 8 v 2 B lias Targi, but the resolution 13 HI VIE: Das 9 y 7 The Pada is forta ·VARIOUS REIDINGS. 171 H Das. S. v. 9. A. has देवास्या, and कदामृतं, and रोपन; all the rest as the text. The Pada of the first is er: : 7, as in old English, "Belile ye be." Das. 9. v. 1. B. has ni; A. has nuot; the rest as the text. Das. 9. v. 3. एक &c. is resolved एक इत् भू.. Das. 9. v. I. B. has gan Ei, transposing and aq. Das. 9. v. 6. The first word is sometimes written wa. I do not know which form is more correct. Das. 9. 5. 9. The l'ada is foret I f. Das, 9. v. 10. A. las 99. Das. 10. v. I. B. has a fen: is is resolution feki. Dag, 10. v. 5. 'The Pada is gt 17 I FIU:. Dis. 10. v. 7. The Pada is ET 1 TITITEL -- PRAPATILAKA Y. Das. 1. v. 7. A. luas wyrot. A. and B. have fary Dirs, 2. v. 2. A. has writ. Das. 2. v. 1. B. huis toe. The Pala इदपे पनपते The Sandlu then Occasions the elision of v. Das, 3. v. 1. B. has Rut: here for fut, as in several other places; but the katter I judge the inore ancient and proper forin Dus. 3. v. 2. I. has 74477, correcting the apparent grammatical error by inahing the word an epithet of lodra; but the difliculty is with th: 10 the accusative. I supply forgat before 1791 Das, w v. 9. A. has a Das. 3. v. 10. 1. has #14, and transporcs the next two word Das tay,2. C omits the 77 after I wray 1. Das. 3. v. 1. A. omits the whole of the second Churaa. at first omitted it, and has still no accents Va the whule Rich there is no Bluishasa It is us follows: इंद्रस्तेसोममुतस्पपेयाः । वेदधारिशेपदेयाः । Das 3. v. 7. llere again .I. omts the latter Charan, und C has no accents on the words of it. Jost probably the Charass ought 1of to be bere नविलेपानपिद. 1 ·172 VARIOUS READINGS Das 6 v 8 B bas gent, but in the context 19 so incorrect, that it's jutho nity here is small Das 6 v 10 B has जुजोपत्, and C जुनोपत The Bhushya agrees wah A, as in the text Das 7 v 7 A has 79 Das 8 v 3_B reads वापयप्रयखतमुते सचा। पुत्रामो A reads नापीतर Das 8 v 7 The resolution here is oft I h infat: the List a synonyme of wrafit Dis 8 v 10 A omits the I before he It was originally wntten, ind then erased, why, I cannot conjecture Das 9 v 1 The Padz is wa FA I SIN Das 9 y 9 B has ww1.11 Das 10 v 1 Arends द्यमत B and Cread पवमान The text retains the reading of Bk ishya 947, in which all agrec 19 in thc Nomiuutise, and wc may say it once that the Mominutise is used for the Vocauve or con sider it ind 99HT is predicates following wfe Dus 1010 \ ready प्रसिप्पदत् PRAPA PULA II Das 11 The Pda is 39131 Dus 2 v1 Breads as the concluding word, the synoayme Uw Dis. 2 v 3 B and C kuse point Das 2 v 11 13 reads #giving Das 3 y 7 B und C reud Only 1, as in the text, and the Blaishya interpreter, but the measure shews 4 to be nglit, wuless the Pluus marl be outted by all Das 1,6 C has 7 Das 17 B bas TFT for TIST: Das wri A omits the varga of STAT Das 5 x 11 B has 4, and A, by mi take, #TETE 0.15.6 + lagun omits after মা

·VARIOUS RC IDING\
173
Dus. C. v. S. la A. the IT of fairt is erased, and the corrector luis forgotten
to substitute favn iu full.
Dax. 7. v. 3. A. list.
Das 7. 5.5. A. bus mat; B. as in the text. The Pada is मृजानः; yet
none elide the following .
Das. 7. v. 3. 13. hus #ta:.
Das. 7. v. 10. A. las afuni.
Das 7. x, 12. A has arti
Das. 8. v. 3. A. his fruiça.
Dag. 8. v, 12. B. reads 194947 wafat.
Das. 9. v. 1. B., at the commencemeat, puts in een aniq fuücura
Tota; nud continues, is in the test, omitting uri.
Das, 9. v.5. & 7. I have adopted the more ancient førn Jo, in place of the
nodera corruption into 3.
ADHYAYI IL
PRAPATILIKA 11
Verse. 1, lue 1, B. has
Ver. 1. 10. 11. hus at; and w throughout both MISS und
नो
Ver. 2.3. luus 13. hus : **, D, as in 1, fait..
Ver. 3. 1 3 1. by Taft.
Ver. 7. 11. .1. has fo. 1} huis
Ver.s.1.1. D. h५ पिपमेन and भूम्या
Ver. 9. I. 2. 1), lus laud 19
Ver. 9. 1. 1. D. has wat and wat
Ver. 10. 2. 3. B. and Chase : D. and 1
Ver. 10.2.6 ... bas z; B. ; C. W.

·174 VARIOUS READINGS Ver 12 16 D bas na and faft: Ver 14 23 B has , D and g Ver 14 14 B luas ut Ver 15 / 3 B has , C, D und Ver 15 14 D has to and TÙ Ver 16 13 D bas her and a Ver 17 I 2 B las vel, C omits the word, y has 78 and we Ver 17 15 D has QIf und run Ver 18 16 C has 46, 78 10 A, und D aafnarfer Ver 19 7 4 D lus daa nnd van Ver 1915 D has येमाण: and यजमाण: Ver 19 16 B his A, C vs A und D both Dus fa und fa Ver 21 14 D has afat and TH Ver 21 15 B hus Bhas पव Ver 22 I 2 D has a Ver 22 7 3 A las fit Ver 23 7 2 B lins for you comits it, D has both A lus 3 . PRIP. 1 JALA I 2. Ver 1 15 D has heart Ver 110 A. luas Ver 2 13 B klasy Bund C base TC Ver 3 11 B bas v Ver 1 15 P E R for R Ver 7 14 B has fan, C. 1. and D both Ver 71 B bas ,C,D and # Ver 8 11 B bid to Jer 8 13 D has utJad var: Ver 816 B has Ver 916 D has THT and to Ver 11 I A. las , another fudded in B ·VARIOUS READINGS. 173 Ver. 12. 1. 2. B. big #T; C. omits. Ver. 12. 15. D. has a andă Ver. 13. 2. 3. B. bas at, which is the correct supplement of the vowel elided by rule in A, Ver. 11. 1. 2. D. bas ut. Ver. 11.1.3 A. luus T. Ver. 17. I. 3. : is superfluously inserted in B Ver. 17. 1. 5. B. has it. Ver. 17, 1. 6. D. has T. Ver. 18. l. 1. B. lus item. B. bas , Ver. 19. l. 1. D. las data and dining; and B. the Litter ; C. nought. Ver. 19. I. 6. B. has al. D. las wing and wrüft. Ver. 20, L. 1. A onits H. Ver. 20.1.2. D. bus at aud 7. Ver. 21.1.1. A. luas .. Ver. 21. 2. 3. 4. das E, ], aud for. Ver. 22. 1. 4. B. has ThiVA: ; C. as A.; and D. Both i PRACÍMK11.1 Ver. 1, 1. 1. B. and C. bure fg. Ver. 1. 1. 1. D. hu favor. Ver. 1. 1. 6. D. has wafa. Ver. 3. 7. 2. B. has furt; C nought; D both Ver. 3. 1.3. .. hus *. D. bus at: and #T: Ver. 3.7 4. D. hus und . Ver. 3. 1.3. A. lus . Ver. 3. 2. 1. B. bis 284: this is the aucient aud correct orthographs. Ver. 7. 1. 2. D. Lgs n. Ver. 7. 1. 3. B. lus T. Ver, D. 1.3. B. hus Jo. Ver. 9. 1.5. D. has 1974.. Ver. 10, 11, omits this Rich.

·176 TARIOUS RL 1 DIVGS Ver 11 / 2 C has , BET B has 994 Ver ll 1 5 B has fa D his que, 1 नया Ver 1211 B hus A, D both, C pougbt. Ver 1412 D has वाहस: and चाहसा Ver 14 13 B has JTHE, D both, C 2A Bhas दी Ver 114 D hns गो पाति: and गो पाउ Ver lo ? 5 B has a Cs, and D both Ver 10 16 B bas fu B has Ver 17 IL A has #T B has at Ver 17 I 2 B has UT, D both, C. nought D has अधिक्रदत्, प्रतिक्रदन, and sfaresine Ver 17 75 D has wr4 and fad 440 Ver 18 7 1 D has a Ver 19 15 A. bas fa B has Chas न PRAPATHAK 1 II 2 Ver 11 1 B basit, D both A has woma, D both Ver 1 16 B las 261 Ver 3 1 5 B has to Ver 3 16 D has very Ver 116 has a Ver 51 A has Ver 6 1 3 B bas Ver 7 7 5 A has 777 Ver 8 15 D has a 1. has एवं Ver 9 I 2 D has fundo D has मदयुतः and सर्यिदः, B मासराम्नेमिदच्यत C. bought Ver 914 D has 47 Ver 9 15 C and D hale : B has समुद्रय., A authorities. Ver 12 14 has fy, and ma that fordi der ETHET Ver 1414 D bas also FIERIT FF:, C and D ·177 VARIOUS RCADINGS. Ver. 15. 24. D. has also what. Ver, 16. 1. 2. B. has re MGUSTA; and D. both. 1.3. D. has won and शोचतः. I. 4. D. has रोहंतितेजसा and तिष्टंतिचेतसा. 1.5. A. bas . D. has भुपनेषु and भुपनानि. Ver. 17, 1. 4. D. has 47; A. and C. Sfa. Ver. 18 L 1. B. has . PRAPÁTIAKA 111. 1. Ver. 1. I. 1. D. has vigat. 1.2. A. omits 77; D. as in the text, aud प्रातमय. D. omits r. 1. 4. A. lias B, and D. both have it. 1.6. D. has far: B. has a D. has whititi. Ver. 2. 1.3. D. has format, Ver. 3. 1. 3. B. bas . A. has ; 1. . 1.8. D. has V RETTE : 1.9. D. has far. 1 11. B. has afu; D). both. Ver. 1. 1. 2. B and C. have 2; D. both 19. A omits # Ver. 5. 2. 3. D. has 74caft Ver. 6.1.5. D has wifi. Ver. 10. 1. 6. D. has 7f437. Ver. 11. 2. 3. D. hus JETAITHEATS Ver. 12.1.2. D. has agurra: Ver. 14.1.2. D has manga. 1. 3. D. hus 14. D. has समीप 1.6. D. has सम्पति or सति Ver. 15. 1. 2. B has 78 11. D has हस्ताय B. has HET, D. both Ver. 16.1.2 D. has .. IjD). has 16 Dhasu Ver. 17. 1. 1. D. Ius m. 1 2. D omits 7 Ver. 18. 1.3. 1). has fewift. 13 D has मेहा Ver. 19. 2 5. D. has falar and the Ver. 21.7.2. 13. alono bus, in this place, the following Rich FGT Freequi varat u wfrit ang ·178 VARIOUS RLADINGS. PRAPÁTIIAKA III 2 Ver 111 A omits 7 1 2 D has faut 15 D has पियसे Ver 2 1 5. D has femin Ver 3 1 2 D has I 5 D has D has धापसि 9 D has सहे 211 D has 1.13 B has het, D both Ver 415 D has a Ver 614 D has मृतस्य योनिमा and योनावनेष्वा 15 D has त्वमिदो Ver 7 1 1 B hus 3 HATI, D both 12 D has प्रासनि and पासस्म 1 3 A and D have fg 14 D has अजगणि 1 5 B has a D both 16 D has तमिदर्भहबिपि and तमिन्महे A has त्वत Ver 8 L3 B has धायसे, D both 15 B has रुद्रा Ver 9 11 B has 7, D both 1 3 A has D his WIWUM 1.5 D bas पृथ and स्मृश Ver 11 I 2 D has gonerafah 14 D has wyfir Ver 12 11 D tas yra: Ver 13 1 3 D has wrgy 15 D has gafcatet: Ver 14 I 2 D las a Ver 16 1 3 D has yn 15 D has हेतारम nt हेताये 10 D bas Rut Ver 17 L1 D has : 11 Bud D both have wa Ver 18.11 D has MTWT B has zifufafiti Ver 1911 B has Hina, D both 12 D has #: 13 B has HITO, D both 14 D has staat Ver 20 I 2 D has vofrir 15 D has whiturfu Ver 21 / 3 1 has f54, D both 1, B has 7 Ver 22 I 2 D has wi, B bas 1 4 13 and have , but D has both, and it may be the Voc. leo thened Ver 23 16 D) kas pulutraat PRAPA PUAKA IV I Ver 1 15 B has for 16 B. and C base Ver 37 12 13 las ten, D both Ver 11 11 D has श्याम Ils B luas tan ·VARIOUS READINGS. 179 Ver. 11. 2. 3. B. las FF.. Ver. 13. L. I. A. kas . Ver. 11. 1. 3. A. has 77. Ver. 17.1.1. B. has szt:; D. both; C. nought. Ver. 18. 1. 1. B. and D. hayo si C. W Ver. 21.1.2. D. has her and w. Ver. 22.1. 1. B. has 41; D, both. 1. 2. 1. has #; D. both. Ver. 23. 1. 1. B. has 11: D. botli. D. has . D. has दान । PILIPSTILAKA IV.2. Ver. 2. 1.7. D. das Tra; these are but different forms. That in the text I believe to be the more correct even when the metre requires the marginal, which is not the case here. 1. 8. B. has ; D. Both 1. 13. D. has H. B. las F1*:; C. so originally, but corrected; D. both. 1. 15, D. has सूर्यसपा. Ver. 3. 7. 2. B. has ; D. boch. 1.7. B. Las Territ; D. boch. Ver. 8. 1. 6. B. bas the old form, or and 26 combined. Ver. 9. 1. 2. D. has TTET. 1.3. B bus #; D Loch. 1. 5. B. has war Ver. 10. 2. 2. D. has Å. 1.1. D. has at: Ver. 11. 2. 3. 4. and C. have *t; D both 16 D, has #; . Ver. 14. 2. 2. B. has *; D. both; C roughl 13 D has fouit. . PRATÁMIAKA V. 1 Ver. 1. 7 1. D. has fona in the Sama, afe in the Rib 1. 5 A. has a Ver. 2. 1. 6. D. bas met 18 B. LLS Ver. 3. I. 15. D has 1916.. D, bus , and also trupepositions of words Ver. 4.2.1. D. has acht! 13. D. bas ATAT I 13. D. fas wat 1.17. D. has कपि: arl मुतः I 18 D. las ferment D. has प्रति Ver. 3. 2. 10. D. kas izfiera Ver. G. 1.5. D, has . Ver. 9. 1. 2. A. hus 1.3, 1. omits HE: 1. 6. B. has fet; D. both.

·178 VARIOUS READINGS वृष and स्पृश PRAPÁCHAKA III ? Ver 111 A omits a 12 D has fast 15 D has fogla Ver 2 15 D has ferint Ver 3 1 2 D has an 15 D has पातये D has थायसि 1.9 D has सहे I 11 D has 1 13 B has net, D both Ver 415 D has IT Ver 6 14 D has मृतस्य योनिमा and योनायनेष्या 15 D kas afat Ver 771 Y has उपसाबकेतयः, D both I 2 D bas waff and we • 1 3 A and D have f 14 D has Whofu 15 B has a D both 16 D has तमिदर्भहपिपि and तमिन्महे A has त्वत Ver 8 23 B bas Urg, D both 15 B has रुद्रा Ver 9 1 1 B has mat, D both. 1 3 A has o D has হালায়মান 15 D has Ver 11 I 2 D has grauifT 11D has wyfa Ver 12 11 D bas Fero: Ver 13 / 3 D has 799 15 D bas gafeercer Ver 14 7 2 D lust Ver 16 1 3 D hus yn 15 D has हेतारम and हेताये 16 D has मध्वो Ver 17 11 D has 11 Bnd D both have wall Ver 18 TID has STUT B has gifufafir: Ver 19 7 1 B has FIT, D both 12 D kas : 13 B has tard, D both !! Dhas पेनयो Ver 20 I 2 D has wofar 15 Dbas wafu Ver 21 1 3 B bus 94, D both WB bas Ver 22 I 2 D has A, B has 14B and C have , but D has both, and it may be the loc lengthened Ver 23 16 D has utan PRAPA PUAKA IV 1 Ver 1 l B has fa 16 1 and Chase Ver 3 7 12 B has , D both Jer 4 LIL D has *OTR I 15 Blias of ·VARIOUS BLADINGS. 179 Ver. 11. 2. 3. B. has aça. Ver. 13, 1. 1. A. has *. Ver. 11, 1.3. A. has J. Ver. 17. 1. 1. B. has wat; D. both; C. nought. Ver. 18. 1. 4, B. and D. have toC. Ver. 21.1.2. D. has TFT and wa. D. has In:. D. has TIC. Ver. 22. 2. 1. B. has aT; D. both. 1.2. B. has Å; D. both. Ver. 23. 1. 1. B hus VT; D. both. PRAP.STIAKA IV.2. Ver. 2. 2.7. D. has 341; these are but different forms. That in the text I believe to be the more correct even when the metre requires the margiaal, which is not the case here. 1. 8. B. hus A; D. both 1. 13. D. has #. B. las 14:: C. so originally, but corrected; D. Loth. I. 15. D. has सूर्यसपा. Ver, 3. 7. 2. B. has ; D. both. 1.7. B bus gat; D. both. Ver. 8. 1. 6. B. bas the old form, or and 5 combined Ver. 9. 1.2. D, has r. 1.3. B. hus #; D. both. 1.5 B. has wfru. Ver. 10. 1. 2. D. has . 1. 1. D has : Ver. 11. 7. 3. A. and C. Hase #t; D. both 16 D. has : Ver. 14. 1. 2. B. has 1847; D. both; C. nought 13 D. has विशो PRAPÁMIAKA V.I. Ver. I. 1. 1. D. bas forma in the Sama, ar in the Rik 2. 5. A. has . Ver. 2. I. 6. D. las her. 1.8. B. has # Ver. 3.7 15 D. has al. D. bis 1847, and also transpositions of Words Ver. 1. 2. 1. D. has, Fight! 7. 3. D. bas ATAC. 1. 13 D has wat 1. 17. D. has afT. and T. 1.18 D. has feat D. has won Ver. 3. I. 10. D. has figru417 Ver. 6. 1.5. D. has ot. Ver, 9.1.2. A has gone 1 3. 1. omits HE: 1. G. B. hus fat; D both. AA 2 ·180 VARIOUS READINGS Ver 10 1 G D has Ver 11 I I D bas भामृज 12 D has पुनी 1.3 D has व्यष्णुत Ver 12 I 2 B has 16 D hus RTEH Ver 14 / 3 D has Ver 15 11 D has a LD has प्रोयो Ver 16 I 2 A has 14 A after I las , if returned it is an unusual afu since the Pada is wr7 is: Ver 17 I 2 B has HTH D both Ver 18 1 3 D has B has C has #. all intended for the same thing 15 B has fu, D both Ver 19 1 6 A has PRAPÁTHAKA V ? ler 111 D has I 2 D has Ver 2 11 B hus fa D fit and R, CA Ver 3 1 7 N has TNT 1. 10 B omits the preceding rich from 24 1 13 B and D hase 1 C formerly so, but corrected Ver 1 1 3. A has fr. 19 B ornits a line from 4 Ver 5 1 2 B has 9 D both 1 10 D has wfy ac as iu the text, and featfutávirinafafaufen Ver 6 1 2. D has far and for Ver 71 u D has 1451 Ver 811 1 has Ver 9 1 2. I has a Ver 10 12 A. has # 1 3 A has 14 D has Ver 11 11 D has iu D has at D has wife and $2771 Ter 13 I 2 D has 11 D has 7 D bis Ver IDR D has नाहननिमान and नाताननिमानि L 3 D las T Ver 18 ! 1 B bas ng for 10 Dhis देवाय Ver 19 II D has 1.2 D has a Ver 21 4 Boints from TETT ·VAINIOUS RCADINGS, 181 PRAPŠTIIAKA VI. 1. Ver. 1. 1.4. D. has it and aia. Ver. 3. 1. 1 D. las HIAT, 1.3. A. has fq. Ver. 1.1, 1. D. has at. 1. 2. 1. has स्तात् - 1.3. D. hay .. D. has 3. 1. 1. D. has 1.6. B. hastal. B. has 017; D. both. Ver. 5. 1. 3. D. hast. 1.4. D. has and T. Ver, 7. 1. 2. D. has 4. Ver. 9. 25. B. has ft; D. both. Ver. 10.7. 1. D. has nt. D. has जनयंत. 1. 2. B. fias wu; C. nought; D. is doubtful, from the incorrectness of transcription, 1 PRAPÁTIAKA VI. 2. Ver. 1. 1.5. B. has fq; D. both. Ver. 2. 1. 1. D. has g. 1. 2. D. has :. Ver. 3. I. 1. D. hag eu. B. has ļa; D. Loth. Ver. 5. l. 1. B and D. have wat Ver. 6. 2. 2. D. las . 2.3. D. has gi. Ver. 9. 2. 1. B. has :; D. Loth. Ver. 12. 2. 1. B. bas à; D. both. 1.3. A. bas Ver. 14. 1. 1. A. has ; but all the rest y. Ver. 16. 1. 2. B. has ut; D both. Ver. 17. 1. 1. B. hassa: D. both. B. has quam, D. both. Ver. 19.1.2. D. has fet and ut. 1.4 has # 1. 3. D has fx. 2 PRIPSTHAKA VII 1 Ver. 1. 27. A has again -73. The l'aula is for you Ver. 2. 1. 2. D. has at 1.4. A onits the reph over Ver. 3. 1. 1. A. has art. Ver. 5. I. 2. 1. bas gatayout; D. both Ver. 10. 1. 3. B. and D. have i. Ver. 17. 1. 5 1. has y. l'er. 13.7. 1. D. has a B. and D. base 1: C. nought.

·.181
VIRIOUS RLIDINGS
L'RAPÁTIAKA VII
Ver 3 13 A has the
Ver 9 14 A repeats धेनुटइद्राहयपात्वमोशीयवसएकदन् । स्तोतामेगोसखास्यात् ।
शिधयमस्मदित्सेयर शचीपतेमनीमिणे। पदहगोमति स्याम्
Ver 11 1 5 B has मृतस्मनिधि for मृत
Ver 13 13 B C and D have wife As A affords so good a sense
however, its reading is here retained D interprets चित्रा by पायनीयानि
1. A has fa, B has LO A has fear
PR IPX/nak ?
Ver 6 11 Alus
Ver 810 A adds here TATHAT
VIDYA
SN...
BHA,
LIBRARY
RILARI FATTI, TRISTLE CLOEN (URT TEMPLE BAR