Shri Abhaya Jain Granthalaya, Bikaner

Shrishrutgyan Ameedhara

Khama Vijay · 2011/03

PDF Proofread

Front matter

No text on this page.

श्रीश्रुतज्ञान अमीधारा
अश्वा
श्रीशान्तसुधारसादिग्रन्थसन्दोहः ।
मद्वाहक
न्यास क्षमाविजयगणी
१०पू०
प्रकाशक
सुकतामिलापुका धावकमाविकाममुदाय:
मुम्पय्या
निर्णयमागरमुद्रणयवारये मुद्रापयित्वा प्रकाशित ।
शक १८५७, सन १९३६
प्रथमावृति
अभूत्यम्

Published by Nanubhal Naginchand Javeri,
Mumbadevi, Zaveri Bazar, Bombay 2
Printed by Ramchandra Yesu Shedge, at the Nirnaya
Sagar Press, 26-28, Kolbbat Lane, Bombay 2

No text on this page.

आत्मारामेति ग्यातोऽभूद्विनयानन्दसूरिराट् । तम्य शिप्य सुचारित्रश्चारित्रविजयाभिध ॥१॥ तम्य गिप्यम्य नानानिगुणरत्नमहोदधे अमीनिजयव्यातम्य स्थापनेय शिवप्रता ॥२॥ 7 जम १९-९ चाणार मारवाड नाक्षा १९५० जामनगर काठियापार गधाम १९८७ पाली मारवाड

IKEKOKEKOKAKO-KO-KOKO-X
सादर समर्पण
परमकृपालु गुरुमहाराज श्रीअमीविजयजी महाराज.
आपना वात्सल्यमयी प्रयत्न ना प्रतापेज म्हारा जेनो
धर्मवाद्यमाचन नो रसिओ आरमा पण महान्
जनाचाए चम्माल श्रुतज्ञानरूपी अमृतधारा-
नो यत् किचित् स्वाद चासनार बन्यो,
ते महान् उपगार ना यत्किचित् स्मरण
रूपे आप श्री ना यथार्थ नामथी
मिथित आ ग्रन्थ सन्दोह जाप
श्रीने सादर अर्पण करी
कृतार्थता अनुभा
उ
चरण सेवक,
पन्यास क्षमाविजय गर्णा
KeXXXXOXOXO
K

૪
સુકૃત કરનાર સાધર્મિ ભાઈબહેનોના મુભ નામો,
3
ક
-
)
૫. શેઠ પુનમચર પચાણ
૨૫ વીર દેવસી
૧૫ ચપકવાન બાપુનાનની કુપની
૨૦ માનમનજી પાદરલીવાળા
૨૫ મણીયાર જીવરાજ હીરાચર
૩૧ હેન બગીભાઈ અબાજી
૧૦૦ સૌભાગ્યવતી ભુતી હી રાજમલ ભીમાજી
૨૫ રોડ મણીલાલ ગુણચ
૨૮ હેન ચંપાબહેન નીભોવન સ હસ્તક
૧૦ અખંડ સૌભાગ્યવતી હીરેન છોટાલાલ ઝુમખરામ
૧૦
લાધીબેન નેમચઃ
લક્ષમીમેન જેઠાભાઈ
એક સહસ્થ
૧૨ પરચુરણ
૫
આ પુરતકના આઇડીંગના ખર્ચ પેટે રૂ ૧૨૫) અધેરી સંઘના પાનખાતા
તરફથી શેઠ વતલાલ પરતાપસી હસ્તક પૂજ્ય મુનિ મહારાજ શ્રી સુમતિ-
વિજયજી મહારાજના સદુપદેશથી મળ્યા છે
લી. શ્રી સઘસેવક
નાનુભાઈ નગીનચઝવેરીના
પ્રેમપૂર્વક પ્રણામ વાચશજી

સુકૃતના સહભાગીઓનો આભાર, પરમ પૂજ્ય ગુરૂદેવ શ્રીઅમીવિજ્યજી મહારાજ સાહેબને શિષ્ય રન પૂજ્ય પન્યાસ શ્રી ક્ષમાવિજ્યજી ગવર, પચાસજી શ્રી મોતીવિજ્યજી મહારાજ સાહેબના શિષ્ય શ્રી સુમતિ વિજયજી મહારાજ તથા પોતાના ગુરૂભાઈઓ શ્રી ગુણવિજયજી આદિ સાથે મુંબઈ પધાર્યા ત્યારથી તેઓએ વૈરાગ્યમયી દેશના દઈ મુબઈને જેને સારો લાભ આપ્યો છે તેઓ એ દક્ષિા તથા અર્ધ મહોત્સવ તથા ભાયખલામાં ૧૦૦ વર્ષ બાદ ધ્વજાદડની ક્રિયા તથા શાનિત સાત્રિ તથા ઉપધાનની મહાન તપની ક્રિયા કરાવી અપૂર્વ આનદ આપી મહાન ઉપકાર કર્યો છે તે ઉપરાંત ગયા વર્ષમાં મહામહોપાધ્યાય શ્રી વિનયવિજયજી ગણીત હેમલjપ્રક્રિયાની પણ ટીકા હૈમપ્રકાશ નામે તથા કલિકાલ સર્વર શ્રી હેમચંદ્રાચાર્ય વિરચિત શબ્દાનુશાસનની મધ્યમ વૃત્તિ તથા અવશ્રી તથા હેમલિંગાનુશાસન સ્વોપા વિવરણાદિયુત આદિ મહાન વ્યાકરણના પથ સંપાદન કરવાનું કાર્ય આરંભ્ય છે અમારો પણ મહોપાધ્યાય શ્રી વિનય વિજ્યજી વિરચિત શાન્ત સુધારસ છપાવવાનો વિચાર થયાથી મહારાજ શ્રીને આગ્રહ કર્યો પણ તેઓએ વ્યાકરણ આદિ મહાન ગ્રંથોનું કામ આવ્યું હોવાથી ગયા વર્ષમાં તે બની શકયુ ન હતું પણ આ વર અમારા પૂર્ણ ભાગ્યોદયે શાંતસુધારસના સંપાદનનું કામ મહારાજ શ્રીએ હાથ અને અમને જણાવતાં હર્ષ થાય છે કે જે રથ ત્રણે કરમા જેટલો છપાવવા ધારેલો તે મહારાજ શ્રીન તથા સાધમાં બધુઓની જ્ઞાન ભક્તિના પ્રતાપે તેની સાથે બીજા પણ થે મળતા ૨૦ ફમાં જેટલો તૈયાર થયો છે અને તે છપાવવામાં નીચેના મારા વડીલ સાધમૌભાઈઓએ સાથ આપી ભારે પુણ્ય ઉપજન કર્યું છે અને હું પણ આ તકે તેઓ જે કમે સહાયક થતા ગયા તે અનુસારે તેમનું સ્મરણ કરી આભાર માનું છું (ભાગ ૪ ૪ ઉપર જી.)

शातसुधारसदशमप्रकाशस्याटमश्लोके सूचितसुसस्य विवेचनम् 'दसविहे सोक्खे पण्णत्ते त जहा-आरोग्ग १ दीइमाऊ २ अट्टेज ३ काम ४ भोग ५ सतोसे ६ । अस्थि ७ सुहभोग ८ निक्खम्ममेव ९ तत्तो अणाबाहे १०॥१॥ (सू० ७३७ श्रीम स्थाना) तहीका यपा- दसविहेत्यादि, आरोग्ग् गाहा-आरोग्यम्-नीरोगता १ दीर्घमायु -चिरंजीधितम् शुभमितीह विशेषण दृश्यमिति २ अद्वेजत्ति मान्यत्व धनपतित्व सुखकारणत्वात्सुखम् भयवा मान्य प्रियमाणा इज्या पूजा आध्येग्या प्राकृतत्वादडेबत्ति ३ । कामति कामो- शाब्दरूपे सुखकारणत्वात् सुसम् ४ एव भोगेत्तिभोगा -गधरसस्पर्शा ५ तया सतोष अल्पेच्छता तत्सुखमेव आनदरूपत्वात्स तोपस्य उक्त च- आरोग्गसारिय माणुसत्तण सच सारियो धम्मो । विजा निच्छयसारा भुहाइ सतोससाराइ ॥१॥ इति । मस्थित्ति येन येन यदा यदा प्रयोजन तत्तत्तदा तदास्ति-भवति जायते इति सुसमानदहेतुत्वादिति ७ मुहमोगत्ति-गुभ अनिन्दितो भोगो विषयेषु भोगक्रियेति स सुसमेव सातोदयसम्पा यत्वात्तस्येति ८ तथा निक्षम्ममेवत्ति निष्क्रमण निष्कम -श्रविरतिजम्बारादिति गम्यते प्रवज्यैत्यर्थ , इह च विभावो नपुसकता च प्राकृतत्वात् एवकारोऽवधारणे, भयमर्थ - निष्कमणमेव भवस्थानां सुस निराबाधवायत्तानदरूपत्वात , अत एवोच्यते 'दुवालसमास परियाए समणे निग्ग अणुत्तराण देवाण तेउप्लस वीहवयइत्ति तथा नेवास्ति राजराजस्य सत्मुख व देवराजस्य । यत्सुग्वमिहेव साधो कन्यापाररहितस्य ॥१॥ इति शेष भुपानि हि दुखप्रतीकारमानत्वात् सुसाभिमानजनक्त्वाच तत्त्वतो न सुस भवतीति ततो अणाबाइत्ति ततो निरमणमुवानन्तरं अनाबाध न विद्यतेआवाधा-जमजरा मरणधुत्पिपासादिका यत्र तदनावाध मोक्षसुग्वमित्यर्थ , एतदेवच सर्वोत्तमम् यत उकम्- नवि अस्थि माशुमाण त सोपख नविय सव्वदेवाण । ज सिद्धाण सोक्ख अव्वाबाह उप गयाण'१.॥

पृष्ठे २५ ३ १० " शुद्धिपत्रकम् अशुद्धम् भूरिभागे न्माणवत -मात्रापेक्षाम. -भुपचारात मदमतीस्तु निगमणम् उद्गा नोवाद शुद्धम् भूरिभोगे (1) मानवत् मात्रापेक्षमा मुपचारात् मदमतीस्तु निगमनम् उदगाद्र मोदगाद्भ " २४ २८ २६ ८ पदार्या । २७ २९ سر به س ه م س पदार्था तदाभासम् -गखर. शिष सल. उझिय. कालण. सवणु मेहूण. पहिवजिउण एरिमु. पाट तदाभासम् । गत्वर. धीप सयल. उज्झिय काहाण सवण्णु ८ ३९ १ ४. ६ " १४ २८ ३ पद्धिवजिऊण परिसु. पाउ- " गुरुहिरा. सधर्म. -धृतिर्मवति वादिभि- तद गुरुरिहा. सम धूतिना भवति वादिमि- ८. १. पाटेन ११. ११७ १२८ २६ २५ १२ कपाया. अवि कत्ति- मुत्तण कपाया. भविकत्ति- मुरण अनुक्रमणिका प्रथनाम फर्तनाम महामहोपाध्यधीविनयविजया: श्रीगुणरमसूरय १ २८ २९ १ श्रीशान्तसुधारस २ श्रीप्रमाणरहस्यम् ३ श्रीवर्द्धमानविद्यास्तच ४ श्रीगौतमाष्टकम् ५ श्रीशतपरनृपभावना ६ थीजिनवाणीस्तवन ७पञ्चमहावतभावना ८ श्रीधर्मरतप्रकरणम् ९ श्रीपञ्चमूत्रम् १० अध्यात्मोपनिपत् श्रीहेमचन्द्रसूरय गुरु श्रीअमीविजयजी श्रीहेमचन्द्रसूरय श्रीन्तिसूरय चिरन्तनसूरय न्यायविशारदोपाध्याय धीयशोविजया चाच गोमास्वातय ७४ गुर्जरेश्वर श्रीकुमारपालभूपाक्ष: श्रीरक्षारसूरय याचकेन्द्रोमास्वातयः ८. ११ श्रीगौतमखामिस्तचनम् १२ श्रीमशमरतिप्रकरणम् १३ थीहृदयप्रदीपपत्रिंशिका १४ साधारणजिनस्तवनम् १५ थीरतापरपञ्चविंशतिका १६ श्रीतत्त्वार्याधिगमसूत्रम् (कारिकादिसमन्वितम्) १७ मध्यात्मकरपद्रुमः १८ श्रीमानसारसूत्रम् (अष्टकानि) १९ श्रीउपदेशमाला- २० थीजिनस्तयनम् - २१ श्रीपञ्चपरमेष्टिस्तवनम् २२ श्रीनार्मयस्तवनम् २३ श्रीसिरिवद्धमाणसामिथयो . श्रीमुनिसुन्दरसूया भ्या०वि०महोपाध्याय श्रीयशोविजयाः श्रीधर्मदासगणिन ११० १२२ १५. - ८ १५१

No text on this page.

Milindianwta- ५ 1444144 (५) ॐ नमः सिद्धम्। विश्वहितयोधिदायकधीअमीविजया- महामहोपाध्यायनीविनयविजयगणिविरचितः श्रीशान्तसुधारसः। (शार विक्रीटित वृत्तम् ) नीरन्ध्रे भवकानने परिगलत्पश्चाभवाम्भोधरे नानाकर्मलतावितानगहने मोहान्धकारोदुरे। भ्रान्तानामिह देहिना हितकते कारुण्यपुण्यात्ममि- स्वीशे प्रयितास्सुधारसकिरो रम्या गिरः पान्तु वः ॥१॥ (तविलविन वृत्तत्रयम्) स्फुरति चेतसि भावनया विना, न विदुपामपि शान्तसुधारसः । न च सुस कुरामप्यमुना विना, जगति मोहविपादविषाकुले ॥२॥ ९ यदि भवनमरोदपराधुसम्, यदि च चित्तमनन्तसुसोन्मुखम् । मृणुत तत्सुधियः शुभभावना ऽमृ(भृ?)तरस मम शान्तमुधारसम्॥३॥ सुमनसो मनसि श्रुतपासना, निदधतां अधिकादशभावनाः। यदिह रोहति मोहतिरोहिता द्भुतगतिविदिता समतालता ॥४॥ (रथोद्धतावृत्तम्) आतरौद्रपरिणामपायक प्लुष्टभावुकविवेकमौष्ठवे । मानसे विपयलोलुपात्मनाम् , क प्ररोहतितमां शमाङ्कुरः ॥५॥ (वस ननिलकारतम्) यस्साशय श्रुतकृतातिशय विवेक पीयूपवर्परमणीयर(त)म श्रयन्ते । १८ सद्भावनासुरलता नहि तस्स रे, लोकोत्तरप्रशमसौख्यफलप्रसूतिः ६ (अनुष्टुम् वृत्तम् ) अनित्यत्वाशरणते, भवमेकत्वमन्यताम् । अगौचमाश्रव चात्मन् , सवर परिमावय ॥७॥ १२ महामहोपाध्यायश्रीविनयविजयगणिविरचित कर्मणो निर्जरा धर्म सूक्तता लोकपद्धतिम् । घोधिदुर्लभतामेवा, भावयन् मुच्यसे भवात् ॥ ८॥ (पुष्पिताप्रावृत्तम्) यपुरि वपुरिदं निदम्भलीला परिचितमप्यतिमगुर नराणाम् । तदतिभिदुरयौवनाविनीतम् , भवति कथ विदुषा महोदयाय ॥९॥ (शादूर विपीडित वृत्तद्वयम् ) आयुर्यायुतरत्तरङ्गतरलम्, लग्नापदः सम्पदः सर्वेऽपीद्रियगोचराश्च चटुला', सन्ध्याभरागादिवत् । मिस्त्रीखननादिसङ्गममुसम् , खमेन्द्रजालोपमम् , तत्कि वस्तु भवे भवे दिह मुदामालम्बन यत्सताम् ॥१०॥ प्रातांतरिहावदातरुचयो ये चेवनाचेतना दृष्टा विश्वमनःप्रमोदविदुरा भावाः स्वतः सुन्दाः । तास्तव दिने विपाकविरसान् हा नश्यतः पश्यत ' श्वेत प्रेतहत जहाति न भनप्रेमानुबन्ध मम ॥ ११॥ 5 प्रथमभावनाप्टरम् । रामगिरिरागण गीयते ॥ मूढ मुह्यसि मुधा मूढ मुह्यसि मुधा, विभवमनुचित्य हदि सपरिवारम् । कुशशिरसि नीरमिव गलदनियम्पितम् ,विनय जानीहि जीवितमसारम,भू० १८ पश्य भहरमिद विषयमुपसौहम्, पश्यतामेव नश्यति सहासम् । एतदनुहरति ससाररूप रयानल जलदपालिकारुचिविलासम्, मु०॥२॥ हत हुतयोयन पुच्छमिन शौचनम, पुटिलमति तदपि लघुटनष्टम् । २१ तेन यत परवशा परवशा हतधिय , क्टुकमिह रिन क्लयन्ति कष्टम् , मू०३ यदपि पिण्यारतामद्गमिदमुपगतम्, भुवनदुर्जयनरापीतसारम् । तदपि गतलजमुज्झतिमनो नागिनाम,वितथमतिकुथितम मथविकारम् मू० २. सुसमनुत्तरमुगावि यदतिमेदुरम्, कारतस्तदपि क्लयति विरामम् । बनरदिप्तरत्तदा यस्तु सासारिकम् , स्थिरतर भवति चि तय निकामम्, मू०५ ये सम त्रीडिता ये च भृशमीडिता , 2 सहारुमहि प्रीविवादम् । २७ तान् जनान् वीक्ष्य वत भस्मभूयङ्गतानिर्विशङ्का म्म इति धिप्रमादम्, मू० श्रीशान्तमुधारस । गेयकायम ३ असझदुन्मिप्य निमिपन्ति सिधृर्मियशेतनाचेतना सर्वभावा । इद्रनारोपमा स्वननधनसङ्गमालेपु रज्यन्ति मूढम्यभावा , मू०॥ ७॥ कल्यनविरत जगमाजङ्गमम् , जगदहो नैन तृप्यति कृतात । मुरुगनान सादतस्तस्य करतरगतैन क्थमुपलप्स्यतेऽस्माभिरत , मू०॥८॥ नित्यमेक चिदानन्दमयमात्मनो, रूपमभिरूप्य सुग्यमनुभवेयम । प्रशमरसनवसुधापानविनयोत्सयो, भवतु मतत सतामिह भवेऽयम् ,मू०॥९६ इति श्रीशा तमुधारसगेयगये अनिवभावनाविभावनो नाम प्रथम प्रकाश (शार्दूलविक्रीडितम् ) ये पटपण्डमहीमहीनतरसा निजित्य बभ्राजिरे, ये च वर्गमुजो भुजोर्जितमदा मेदुर्मुदा मेदुराः । तेऽपि क्रूरकतान्तवकरदनैनिर्दल्यमाना हठा- दनाणाः शरणाय हा दशदिशा प्रेक्षन्त दीनाननाः॥१॥ १२ (खागतावृत्तम् ) तापदेव मदविभ्रममाली, तापदेव गुणगौरवशाली । यारदक्षमकवान्तकटाक्ष नैक्षितो विशरणो नरकीटः ॥२॥ १५ (शिसरिणीत्तम् ) प्रतापापन्न गलितमथ तेजोभिरुदिदै र्गत धैर्योद्योगैः श्लथितमथ पुष्टेन वपुषा । प्रवृत्त तद्रव्यग्रहणविपये वान्धनजनै- जने कीनाशेन प्रसभमुपनीते निजयशम् ।। ३ ।। द्वितीयभावनाप्टकम् । मारुणीरागेण गीयते ॥ स्वजनननो यहुधा हिननामम् , प्रीतिरसैरभिरामम् । मरणदशावशमुपगतर तम्, ग्वति कोऽपि 7 सन्तम् ॥ १ ॥ विनय विधीयता रे श्रीजिनधर्म शरणम् । अनुसन्धीयता रे शुचितरचरणस्मरणम् , पिन० ॥ २ ॥ ध्रुवपनम् ।। तुरगरथेमनराकृतिकलितम्, ग्धत वलमस्मलितम् , हरति यमो नरपतिमपि दीनम् , मैनिक इव रघुमीनम् , विन० ॥३॥२७ १८ २४ - ६ ९ १२ महामहोपाध्यायश्रीविनयमिजयगणिविरचित प्रविशति वनमये यदि सदने, तृणमथ घटयति वदने । तदपि न मुञ्चति हतसमवर्ती, निर्दयपौरुपनी, विन० ॥ ४ ॥ ३ विद्यामप्रमहीपधिसेवाम् , सनतु वशीकृतदेवाम् । रसतु रसायनमुपचयकरणम , तदपि न मुञ्चति मरणम् , विन० ॥५॥ वपुपि चिर निरणद्धि समीरम, पतति जलधिपरतीरम् । शिरसि गिरेरधिरोहति तरसा, तदपि स जीर्यति जरसा, विन०॥६ सृजतीमसितगिरोहररितम् , मनुशिर सितपलितम् । यो विदधाना भूघनमरसम्, प्रभवति रोद्धु जरसम्, विन० ॥७|| उ(तु)द्यत उग्ररजा जनसाय , क म्यात्तत्र सहाय । एकोऽनुभनति विधुरपरागम् , विभजति योऽपि न भागम् , विन०८ शरणमेस्मनुसर चतुरङ्गम् , परिहर ममतासङ्गम् । विनय रचय शिवसौरयनिधानम्, शान्तसुधारसपानम् , विन० ॥९ इति श्रीशा तसुधारसगेयान्ये अशरणभावनाविभावनो नाम द्वितीय प्रकाश (शिखरिणीवृत्तरयम् ) इतो लोभ क्षोभ जनयति दुरन्तो व इयो- छमल्लामाम्मोभिः कथमपि न शक्यः शमयितुम् । इतस्तृष्णाऽक्षाणा तुदति मृगतृष्णेय विफला कथ स्वस्थैः स्पेय तिनिधमयभीमे मारने ॥१॥ गलत्येका चिन्ता भवति पुनरन्या तदधिका मनोवाकाये हा विकृतिरतिरोपाचरजसः । विपद्र्तानर्ते झटिति पतयालोः प्रतिपद न जन्तो. ससारे भवति कथमप्यतिविरतिः ॥ २॥ साहित्वा सन्तापानगुचिजननीकुक्षिकहरे ततो जन्म प्राप्य प्रचुरतरकष्टकमहतः । मुखामासोपस्पृशति कथमप्यति विरति जरा तावत्राय करलयति मृत्योः सहचरी ॥३॥ (उपजातिवृत्तम् ) विभ्रान्तचित्तो पत बम्नमीति, पक्षीन रुद्धस्तनुपञ्जरेऽङ्गी। १९ नुनो नियत्याऽननुकर्मव तु-सन्दानितः सनिहितान्तकौतुः ॥४॥ १५ १८ २१ द . ९ श्रीशान्तसुधारस । गेयमान्यम् (अनुसत्तम् ) अनन्तान्पुटलापर्वाननन्तानन्तरूपभृत् । अनन्तशो भ्रमत्येव जीमोनादिभवार्णवै ॥५॥ म तृतीयभाषनाटकम् । केदाररागण गीयते ॥ क्लय ससारमतिदारणम्, जन्ममरणादिभयभीत रे । मोहरिपुणेह सगलग्रहम्, प्रतिपद विपदमुपनीत रे, भर० ॥१॥ खननतनयादिपरिचयगुणे-रिह मुधा बध्यसे मूढ रे । प्रतिपद नवनवैरनुभौ , परिभरसदुपगृढ रे, क्ल० ॥ ॥ घटयसि कचन मतमुनते , कचिन्हो हीनतादीन रे । प्रतिभव रूपमपरापरम्, वहसि वन कर्मणाधीन रे, क्ल० ॥ ३॥ जातु शैशवदशापरवगो, जातु तारण्यमन्मत्त रे। जानु दुर्जयजराजरो, जानु पितृपतिरायत्त रे, क्ल० ॥ ४ ॥ प्राति तनयोऽपि ननु जनस्ताम् , तनयता प्रति पुनरेप रे । भावयन्विकृतिमिति भवगते स्यनतमा नृभाशुभशेप रे, क्ल०॥५॥ यन दु सार्तिगयरबैरनुदिन दासे जीव रे । हत तय रज्यसि चिरम् , मोहमदिरामदीन रे, पल० ॥६॥ दर्शयन् किमपि सुसभयम् , सहरम्नदय सहसैव रे । विप्रलम्भयति शिशुमिव जनम्, कार नटुकोऽयमर रे, क्ल०॥७॥ सकलससारभयभेदरम, जिनमचो मासि निनधान रे। विनय परिणमय नि श्रेयसम, विहितशमरमसुधापान रे, क्ल०॥८॥ इति श्रीशा तसुधारमगेयकाव्ये संमारभावनाविभावनो नाम तृतीय प्रकाश १५ 0000- , (खागतावृत्तम् ) एक एव भगनानयमात्मा, बानदर्शनतरङ्गसरङ्गः। सर्वमन्यदुपकल्पितमेतद्, व्याफुलीकरणमेव ममत्तम् ॥ १॥ २४ (प्रबोधतात्तनयम् ) अयुधैः परभारलालसा-लसदनानदशावशात्मभिः । परवस्तुपु हा स्वकीयता, विषयावेशमशाद् विकल्प्यते ॥ २॥ २७ ६ १२ ६ महामहोपाध्यायश्रीविनयविनयगणिविरचित कृतिना दयितेति चिन्तनम् , परदारेषु यथा विपत्तये । विविधातिभयावह तथा, परभावेषु ममलभावनम् ॥३॥ ३ अधुना परभारसति हर चेतः परितोऽवगुण्ठिताम् । क्षणमात्मविचारचन्दन दुमनातोमिरसा. स्पृशन्तु माम् ॥४॥ (अनुष्टुप् वृत्तम् ) एकता समतोपेता मेनामात्मन् विभावय । लभस्ख परमानन्द सम्पद नमिराजवत् ॥५॥ म चतुर्थभावनाप्टरम् । परजीयारागण गीयते ॥ विनय चितय वस्तुतत्त्वम, जगति निन-मिह रस्य पिम् । भवति मतिरिति यम्प हये, दुरितमुदयति तस्य विम्, यिन०३१।। एक उत्पयते तनुमा नेक एन विपद्यते । एक एप हि धर्म चिनुते, सैर परमभुते, विन० ॥ २ ॥ यस्य यावान् परपरिग्रह , निविधममतावीवध । जलधिविनिहितपोतयुक्त्या, पतति तावदसावध , विन०॥३॥ खस्वभाव मद्यमुदितो, भुमि मिटप्य विचेष्टते । दृश्यता परभानघटनात् , पतति विलुठति जृम्भते, वि१०॥ ४ ।। पश्य काश्चनमितरपुद्गल मिरितमञ्चति का दशाम् । विरम्य तु तम्य रूपम् , विदितमेव भवादशाम, विन० ॥५॥ एवमात्मनि क्मयशतो, भवति रूपमनेकधा । फर्ममररहिते तु भगवति, भासते काञ्चनविधा, विन० ॥ ६ ॥ ज्ञानदशनचरणपर्य वपरित परमेश्वर । एर एवानुभवसदने, म रमतामविनश्वर , विन० ॥७॥ रुचिरसमनामृतरस क्षण मुन्तिमायादय मुदा । विनय विषयातीतसुपरस रतिरदशतु ते सदा, विन० ॥८॥ इति श्रीसातसुधारसगेया ये एकत्वभावनाविभावनो नाम चतुर्थ प्रमाश (उपजातिहत्तम् ) २० परः प्रविष्टः पुरुते विनाशम् , लोरोक्तिरेषा, न मृति मन्ये । १८ निर्विश्य कर्माणुमिरस्य, कि किम् , ज्ञानात्मनो नो सम्पादि कष्टम् १ १५ , २१ --

श
"
३
६
१२
भीशान्तसुधारम । गेयकान्यम्
(स्वागताहतम् )
खिद्यसे ननु किमन्यकथातः, सर्वदेव ममतापरतत्रः।
चिन्तयसनुपमान्कयमात्मन्नात्मनो गुणमणीन्न कदापि ॥२॥
(शार्दूलविक्रीडित वृत्तद्वयम् )
यसै व यतसे निभेपि च यतो यत्रानिश मोदसे
यद्यच्छोचसि यद्यदिच्छसि हदा यत्प्राप्य पेप्रीयसे।
स्निग्धो येषु निजस्सभारममल निर्लोख्य लालप्यसे
तत्म परकीयमेन भगवन्नात्मन्न किश्चित्तव ॥३॥
दुष्टाः कष्टकदर्थनाः कति न ताः सोढास्त्वया समृती
तिर्यडनारकयोनिपु प्रतिहतश्छिन्नो विभिन्नो मुहुः ।
सई तत्परकीयदुर्विलसित विस्मृत्य तेपेर हा
रज्यन्मुह्यसि मृढतानुपचरनात्मन्न कि लजसे ॥४॥
(अनुष्टुव् वृत्तम् )
ज्ञानदर्शनचारितफेतना चेतना विना ।
सर्वमन्यद्विनिश्चित्य यतस्स स्वहिताप्तये ॥५॥
ॐ पञ्चममाननाप्टरम् । श्रीरागण गीयते ॥
पिनय निभालय निनभयनम् , तनुधनसुनसदन-
खननादिपु, कि निनमिह कुगतेरवनम , विन० ॥१॥
येन सहानयसेऽतिविमोहा दिदमहमित्यविभेदम् ।
तदपि शरीर नियतमधीरम, सजति भवत धृतसेटम्, विन० ॥२॥
जन्मनि जमनि विविधपरिग्रह मुपचिनुपे च कुटुम्बम् ।
तेषु भवत परभवगमने, नानुमरति शमपि गुम्बम,
सज ममतापरितापनिटानम, परपरिचयपरिणामम् ।
भन नि सद्गतया निगदीरत-मनुभनसुपरसमभिरामम, निन० ॥४॥२५
पथि पथि पिरिघपथै पधिकै सह, कुरते क प्रतिवधम् ।
निननिर्मग्री खनने सह, कि कुरुपे ममतार धम् , पिन० ।।५।।
प्रणयविहीने दघटभिपगम्, सहते नहमन्तापम् ।
१५
१८
२१
सिन० ॥३॥

महामहोपाध्यायनीविनयविजयगणिविरचित
त्वयि नि प्रणये पुद्गलनिचये, वरसि मुधा ममतातापम् , विन० ॥
त्यज सयोग यतवियोगम्, पुर निर्मरमवधानम् ।
न हि विधान क्थमपि तृष्यसि, मृगतृष्णाचनरसपानम्,
विन०॥
भन जिनपतिमसहायसहायम्, शिवगतिसुगमोपायम् ।
पिन गदशमन परिहतवमनम् , शा तमुधारसमनपायम् , विन० ॥
इति श्रीशा तसुधारसगेयका ये अयत्वभावनाविभावनो नाम पञ्चम प्रकाश
३
९
१२
१५
--
(शार्दूलविकारित वृतम्)
सच्छिको मदिराघटः परिगलतल्लेशसङ्गाशुचिः
शुच्यामृय मृदा पहि' स बहुशो धौतोऽपि गगोदकैः ।
नाधत्ते शुचितां यथा तनुभृता कायो निकायो महा-
वीभत्सास्थिपुरीपमूनरजसा नाय तथा शुद्धति ॥१॥
(मदाना तावृत्तम् )
नाय स्वाय पुनरपि पुनः सान्ति शुद्धाभिरद्भिः
ार
वार यत समलतनु चन्दनैरर्चयन्ते ।
मूतात्मानो वयमपमला प्रीतिमित्याश्रयन्ते
नो शु(बुझ्य?)ध्यन्ते कथमकरः शक्यते शोद्धुमेवम् ॥
(शार्दू-वित्रीडित वृत्तम् )
१४ करादिमिरचितोऽपि लशुनो नो गाहते सौरभ,
नाजन्मोपकृतोऽपि हन्त पिशुनः सौजन्यमालम्बते ।
देहोऽप्येष तथा जहाति न नृणां स्वाभाविकी विस्रता,
२१ नाभ्यक्तोऽपि विभूपितोऽपि बहुधा पुष्टोऽपि विश्वसते ॥३॥
(उपे द्रवात्तम्)
यदीयससर्गमवाप्प सद्यो भवेच्छुचीनामशुचित्वमुच्चैः ।
२४ अमेध्ययोनेपुपोऽस्य शौचसङ्कल्पमोहोऽयमहो महीयान् ॥ ४॥
(खागतारत्तम् )
इत्यवेत्स शुचिचादमतथ्यम् , पथ्यमेव जगदेकपवित्रम् ।
२७ शोधन सकलदोपमलानाम् , धर्ममेव हृदये निदधीयाः ॥५॥

९ ३ ६ श्रीशान्तसुधारस । गेयकाव्यम् म पष्ठभावनाष्टमम् । आसारीरागण गीयते भाग्य रे वपुरिदमतिमलिनम् , विनय विनोधय मानसनलिनम् । मापनमनुचिन्तय विमुमेकम, परममहोदयमुदिनविवेकम् , भार० ॥१॥ दम्पतिरेतोरुधिरविवर्ते, किं शुभमिह मलाश्मलगर्ने । भृशमपि पिहित सवति निरूपम् , को वह मनुतेऽवसरवूपम् , भाव०॥२॥ भनति सचद्र शुचिताम्बूलम् , क्तु मुसमारुतमउकूलम् । तिष्ठति सुरभि क्यिन्त काठम् , मुसमसुगन्धि जुगुप्सित्तलालम्, भार०॥३॥ असुरभिगधवहोऽन्तरचा(या)री, आरितु शक्यो न विकारी । वपुरुपजिभसि वारवारम, हसति बुधलव शौचाचारम् , भाव०॥४॥ ९ द्वादश ना राणि निकामम् , गलगुचीनि न यान्ति विरामम् । यन वपुपि तत्वलयसि पूतम, मन्ये तर नूतनमास्तम् , भाष० ॥ ५ ॥ अशितमुपस्करसस्कृतमनम् , जगति जुगुप्सा जनयति हन्नम् । पुसमन धनवमपि लीढम् , भवति विगर्हिनमऽति जनमीढम् , भाव० ॥६॥ केवलमलमयपुद्गलनिचये अशुचीरतगुचिभोननसिपये। पपुपि विचि तय परमिह सारम् , शिवसाधनसामर्थ्यमुदारम्, भार०॥७॥५ येन विराजितमिदमतिपुण्यम् , तचिन्नय चेतनौपुण्यम । विशदागममधिगम्य निपानम् , विरचय शातसुधारसपानम, भार०॥८॥ इति श्रीशान्तमुधारमगेयराव्ये भशौचभावनाविभावनो नाम पष्ठ प्रकाश १२ १८ (भुनाप्रयात वृत्तम् ) यथा सर्वतो निझरैरापतद्भिः, प्रसूर्यंत सद्यः पयोमिस्तटाकः । तथैवाश्रमः कर्मभिः सम्भृतोऽङ्गी, भवेठ्याकुलश्यश्चला पहिलथ ॥१॥ २१ (शार्दूलविक्रीडित वृत्तम् ) यावकिश्चिदिवानुभूय तरसा कर्मेह निर्जीयते तारचाश्रयशनवोऽनुसमय सिन्वन्ति भूयोऽपि तत् । हा कष्ट कथमाश्रवप्रतिभटाः शक्या निरोडु मया ससारादतिमीपणान्मम हहा मुक्ति कथ भाविनी ॥ २॥ १॥ २ महामहोपाध्यायश्रीविनयविजयगणिविरचित (प्रहर्पणीवृत्तम् ) मिथ्यात्याविरतिरूपाययोगसंताश्चत्वारः सुकृतिभिराथवाः प्रदिष्टाः ३ कर्माणि प्रतिसमय स्फुटरमीमिनधन्तो भ्रमवशतो भ्रमन्ति जीरा (रथोद्धतासम्) इन्द्रियानवकपाययोगजार, पञ्च पञ्च चतरन्जितात्रयः । ६ पञ्चविंशतिरसत्किया इति, नेत्रवेदपरिसहायाऽप्यमी ॥४॥ (इद्रवजारतम्) इत्याश्रयाणामधिगम्य तयम्, निचित्य सच श्रुतिसनिधानात् । ९एपा निरोधे विगलद्विरोधे सर्मात्मना द्राय यनितव्यमात्मन् ॥ ५ ।। सप्तमभारनाष्टकम् । धनाश्रीरागण गीयते ॥ परिहरणीया रे, मुतिभिराश्रया, हदि समतामयधाय । १२ प्रभा येते रे, भृशमुच्छ्रद्धला, विभुगुणविभनवधाय, परि० ॥ १ ॥ कुगुरनियुक्ता रे, कुमतिपरिप्लुता , शिवपुरपथमपहाय । प्रयतन्तेऽमी रे, प्रियया दुष्टया, प्रत्युन शिवविरहाय, परि० ॥२॥ १५ अपिरतचित्ता रे, विषयवीरता, विपदन्ते विततानि । इह परलोके रे, कर्मविपासना यविरर'दु ग्यशतानि, परि० ॥ ३ ॥ करिझपमधुपा रे, शलभमृगादयो, विपयविनोदरसेन । हत लभन्ते रे, विविधा वेदना, वत परिणतिनिरसेन, परि० ॥ ४ ॥ उदिनरपाया रे, विपयवीरता, यान्ति महानरपेषु । परिवर्तन्ते रे, नियतमन तशो, जमजरामरणेषु, परि० ॥ ५॥ २॥मनसा वाचा रे, वपुपा चञ्चला, दुर्जयदुरितभरेण । उपलिप्यन्ते रे, तन आश्रवनये, यतता कृतमपरेण, परि० ॥ ६ ॥ शुद्धा योगा रे, यदपि यतात्मनाम् , सनन्ते शुभक्माणि । २४ काञ्चननिगडा-म्नायपि जानीयात् , हतनिवृतिगर्माणि, परि० ॥७॥ मोदखैर रे, माधवपाप्मनाम्, रोधे धियमाधाय । शान्तसुधारसपानमनारतम् , पिनय निधाय विधाय, परि० ॥ ८॥ इति श्रीगा तमुधारसगेया ये भावभावनाविभावना नाम सप्तम प्रकाश

१
श्रीशान्तसुधारस । गेयकान्यम्
(खागतास्तद्वयम्)
येन येन य इहाथवरोधा, सम्मवेनियतमापयिकेन ।
आद्रियस्व विनयोधतचेतास्तत्तदान्तरदृशा परिमाव्य ॥१॥
सयमेन विषयाविरतत्वे, दर्शनेन वितथाभिनिवेशम् ।
ध्यानमार्तमथ रौद्रमजस्रम्, चेतसः स्थिरतया च निरन्ध्याः ॥२॥
(शामिनीवृत्तम्)
शोध क्षान्त्या मार्दवेनाभिमानम् , हन्या मायामार्जनोमलेन ।
लोमं वाराराशि रौद्र निरुध्या, सन्तोपेण प्रांशुना सेतुनेर ॥३॥
(खागतारतम् )
गुप्तिमिस्तिसभिरेवमजय्यान्, ग्रीन विजित्य तरसाधमयोगान् ।
साधुसवरपये प्रयतेथा, लप्ससे हितमनीहितमिद्धम् ॥ ४ ॥
(मन्दानान्तारतम्)
एव रुद्धेष्यमलहृदयैराश्रवेपासवाक्य-
श्रद्धाचश्चत्सितपटपटा सुप्रतिष्ठानशाली।
शुद्धयोगैर्जवनपवनः प्रेरितो जीपोतः
स्रोतस्तीर्ला मवजलनिधेर्याति निर्वाणपुर्याम् ॥ ५॥
9 अटमभाननाएरम् | नटरागण गीयते 5
शृणु शिवमुससाधनसदुपायम् , सदुपाय रे मदु०
शृणु शिवमुससाधनसदुपायम् ।
ज्ञानादिक्पावनरजय-परमाराधनमनपायम्, शृणु० ॥१॥
विषयविकारमपाकुरु दूरम् , प्रोध मान सह मायम् ।
लोभरिपु च विजित्य सहेलम्, भज सयमगुणमरपायम् , शृणु०॥२॥
उपक्षमरममनुशीलय मनसा, रोपटहननरभायम् ।
परय पिराग धृतपरभागम, हदि बिनय नाय नायम्, शृणु० ॥३॥
आतं रौद्र ध्यान मार्जय, दह विकल्परचनाऽनायम् ।
यदियमरुद्धा मानसपीथी, तत्त्वविद पथा नाऽयम् , शृणुः ॥ ४॥
सयमयोगैरवहितमानस-शुधा चरितार्थय कायम् ।
नानामगरचिाहने मुवने, निश्चिनु शुद्धपथ नायम्, शृणु० ॥५॥

३
महामहोपाध्यायधीविनयविजयगणिविरचित
मानतमङ्गीकुरु विमलम्, विभ्राण गुणसमवायम् ।
उदित गुरवदादुपदेशम्, सङ्ग्रहाण शुचिमिव रायम्, शृणु०॥६॥
सयमवाडायकुमुमरसैरति-मुरभय निजमध्यवसायम् ।
चेतनमुपलक्षय कृतरक्षण ज्ञानचरणगुणपर्यायम्, शृणु० ॥ ७ ॥
घदनमलङ्गुरु पावनरसनम, जिनचरित गाय गायम् ।
सविनय शान्तिसुधारसमेनम् , चिर नद पाय पायम्, शृणु० ॥८॥
इति श्रीशा तसुधारमगेयकाव्ये सबरभावनाविभावनो नाम भटम प्रकाश
६
"
,
(इद्भवनारत्तम्)
९ यनिर्जरा द्वादशधा निरुक्ता, तद्द्वादशाना तपसा विमेदात् ।
हेतुप्रभेदादिह कार्यमेदः, स्वातन्यतस्त्वेकविधैव सा स्यात् ॥१॥
(अनुष्टुत्तद्वयम्)
काठोपलादिरूपाणा निदानानां विभेदतः ।
पहिर्यथैकरूपोऽपि, पृथग्रूपो विवक्ष्यते ॥२॥
निर्जरापि द्वादशधा, तपोमेदैस्तथोदिता ।
कर्मनिर्जरणात्मा तु, सैकरूपैव वस्तुतः ॥३॥
(उपे प्रवधात्तम्)
निकाचितानामपि कर्मणां यद् , गरीयसा भूधरदुर्धराणाम् ।
विभेदने वज्रमिवातितीव्रम्, नमोऽस्तु तसै वपसेऽद्भुताय ॥ ४॥
(उपजातिवृत्तम्)
फिमुच्यते सत्तपसा प्रभावः, कठोरकर्मार्जितकिल्बिपोऽपि ।
२१ दृढप्रहारीव निहत्य पापम्, यतोऽपवर्ग लभतेऽचिरेण ॥५॥
यथा सुवर्णस्य शुचिस्वरूपम्, दीप्तः कृशानुः प्रकटीकरोति ।
तथात्मनः कर्मरजो निहत्य, ज्योतिस्तपस्तद्विशदीकरोति ॥६॥
(सग्धरात्तम्)
पाझेनाम्यन्तरेण प्रथितनहुमिदा जीयते येन शत्रु
श्रेणी पायान्तरङ्गा भरतनृपतिवद्भावलब्धद्रढिना ।
यसात्प्रादुर्मवेयुः प्रकटितविभवा लब्धयः सिद्धयथ
चन्दे स्वर्गापवर्गार्पणपटुसतत वचपो विश्ववन्धम् ॥७॥

६ श्रीशान्तसुधारस । गेयका यम् अथ नवममारनाष्टकम् । सारगगगण गीयते विभावय विनय तपोमहिमानम्, ध्रुवपदम् , बहुभरसश्चितदुष्टतममुना, लभते लघु लघिमानम्, विभा० ॥१॥ ३ याति धनाऽपि पनापनपटली, सरपवनेन विरामम् । भजति तथा तपसा दुरिताली, क्षणभद्गुरपरिणामम् , विभा० ॥२॥ वान्छितमारर्पति दूरादपि, रिपुमपि ननति वयस्यम् । तप इदमाश्रय निर्मलभावादागमपरमरहस्यम् , विभा० ॥ ३ ॥ अनशनमूनोदरता वृत्ति-हास रसपरिहारम् । भन सालीन्य पायझेशम् , तप इति वाधमुदारम्, विभा० ॥ ४॥ ९ प्रायश्चित्त वैयावृत्त्यम् , स्वाध्याय विनय च । कायोत्सर्ग गुमध्यानम् , आभ्यन्तरमिदम च, विभा० ॥ ५॥ शमयति ताप गमयति पापम् , रमयति मानसहमम् । हरति विमोह दूरारोहम्, तप इति विगताशसम् , विभा०॥ ६ ॥ सयमक्मलाफार्मणमुख्य शिवमुग्नसत्यकारम् । चिन्तितचिन्तामणि माराघय तप इह वारवारम्, विभा०॥७॥ फर्मगदोपधमिमिदमस्य च, जिनपतिमतमनुपानम् । विनय समाचर सोस्यनिधानम् , शान्तसुधारमपानम् , विभा० ॥८॥ इति श्रीशा तसुधारसगेयकाव्ये निराभावनाविभावनो नाम नवम प्रकाश १२ १५ (उपनातिरत्तम्) दान च शीलं च तपय भावो, धर्मश्चतुर्थी जिनान्धवेन । निरूपितो यो जगतां हिताय, स मानसे मे रमतामजस्रम् ॥ १॥ २॥ (इन्द्रवनावृत्तत्रयम्) सैत्यक्षमामार्दवशौचसङ्गत्यागाऽऽर्जवाविमुक्तियुक्तः । या सयमा कि च तपोऽवगूढचारित्रधर्मो दशघाऽयमुक्तः ॥२॥ २४ यस प्रभावादिह पुष्पदन्ती, विथोपकाराय सदोदयेते । ग्रीप्पोममीष्मामुदितस्तडित्वान् , कालेसमाश्वासयति क्षिवि च ॥३॥२६ ३ -- ९ १२ महामहोपाध्यायनीविनयविनयगणिविरचित उल्लोलकबोलकलाविलासनप्लापयत्यम्युनिधिः क्षितिं यत् । न मन्ति यझ्यानमरुद्दवाया, धर्मस्य सोऽप्यनुमान एषः ॥ ४॥ (शार्दूलविक्रीडित वृत्तम्) यसिन्नैव पिता हिताय यवते, भ्राता च माता सुतः सैन्य दैन्यमुपैति चापचपलम् , याऽफलं दोर्पलम् । तसिन् कष्टदशाविपाकममये, धर्मस्तु समित' सजः सजन एप सर्वजगत त्राणाय चद्धोद्यमः ॥५॥ त्रैलोक्य सचराचर विजयते यस प्रसादा(माया)दिदम्, योवाऽभुन हितावहस्तनुभृता सर्वार्थसिद्धिप्रदः । येनानर्थकदर्थना निजमह सामर्थ्यतो व्यर्थिता तसै कारुणिकाय धर्मविभवे, भक्तिपणामोऽस्तु मे ॥६.. (मदाका तारतम्) प्राज्य राज्य सुभगदयिता, नन्दना नन्दनानाम्, रम्य रूप सरसकविता चातुरी सुखरत्वम् । नीरोगत्व गुणपरिचया, समनत्य सुबुद्धिम् कि नु घूमः फलपरिणतिम्, धर्मकल्पद्रुमख ॥७॥ म अथ दशमभावनाष्टकम् । वसन्तरागण गीयते के पालय पाल्य रे पाल्य मा जिनधर्म । मङ्गलस्मरालिनितिन, परणारेतन धीर । शिवसुरपसाधन भवभयबाधन, जगदाधार गम्भीर, पार० ॥ १ ॥ सिञ्चति पयसा जरधरपटली, भूतलममृतमयेन । सूर्याच द्रमसादयेते, तन महिमातिशयेन, पाल० ॥२॥ निरालम्वमियमसदाधारा, तिवति यमुधा येन । व विश्वस्थिनिमूर सम्भम, ला सेमे विनयेन, पाल० ॥ ३ ॥ दानशीलगुभभारतपोमुग्य चरितार्थीरतलोर । शरणम्मरणतामिह, भविनाम् , दूरीतभयशोक, पाल० ॥ ४ ॥ १५ २१ २४ .

श्रीशातसुधारस । गेयशव्यम् क्षमामसस तोपदयादिक-सुभगसालपरिवार । देवासुरनरपूजितशासन कृतबहुभवपरिहार, पाल० ॥ ५॥ वन्धुमरधुननस्य दिनानिय मसहायस्य सहाय । भ्राम्यति मीमे भवगरनेऽङ्गी, मा वाधवमपहाय, पाल० ॥ ६॥ द्रगति गहन जरति कृशानु , स्पति जरधिरचिरेण । तव कृपयासिलमामितसिद्धिहुना कि नु परेण, पाल० ॥ ७ ॥ इह यच्टसि सुसमुदित शानम्, प्रेत्ये द्रादिपलानि । प्रमतो ज्ञानादीनि च पितरसि, नि श्रेयससुखदानि, पाल० ॥ ८ ॥ सर्वतबनरनीत सनातन, सिद्धिमदनसोपान । जय जय विनययता प्रतिलम्भित शान्तसुधारमपान, पाल० ॥ ९ ॥ इति श्रीशा तमुधारसगेयशव्ये धर्मभावनाविभावनो नाम दशम प्रकाश ९ --04- १२ - (शालिनीवृत्तम्) समाधोऽधो विस्तृता या पृथिव्यश्वाफाराः सन्ति रनमभायाः। वामिः पूर्णा योऽस्त्यघोलोक एता, पादौ यस व्यायती सप्तरज ॥१॥ तिर्यग्लोको विस्तृतो रजुमेकाम् , पूर्णो द्वीपैरर्णपान्तैरमौः । यस्य ध्योतिश्चक्रकाशीकलापम् , मध्ये कार्य श्रीविचित्र कटिनम्।।२।। लोकोऽयोर्चे नहलोके धुलोके, यस व्याप्ती कूर्परौ पञ्चरजू । लोकस्याऽन्तो विस्तृतो र मेकाम् , मिद्धज्योतिथिनको यस मौलि.३० यो पैशाखस्थानकस्थायिपादा, ओणीदेशे न्यस्तहस्तद्वयश्च । कालेऽनादी शश्वद्ध्दमत्वाद्, चित्राणोऽपि प्रान्तमुद्रामखिनः॥४ सोऽयं शेयः पूरुषो लोकनामा, पदव्यात्माऽकृनिमोऽनाधनन्तः । २१ धर्माधर्माकाशकालात्मसनद्रव्यैः, पूर्ण सर्वतः पुद्गलैश्च ॥ ५॥ रजस्थान पुगलानां नटानाम् , नानारूपत्यत्तामात्मना च । कालोद्योगस्वस्खमावादिभावः, कर्मातीधैर्नतितानां नियत्या ॥ ६ ॥ २५ एव लोको मान्धमानो विविक्या, विज्ञाना सान् मानमर्यहेतुः । स्थैर्य प्राप्त मानसे घात्मनीना, सुप्राप्येवा यात्ममारयप्रसतिः ॥७॥२१ علم ३ . महामहोपाध्यायश्रीविनयविजयगगिविरचित म एकादशभावनाष्टकम् । काफीरागण गीयते विनय विभाग्य शाश्वतम् , हदि रोगनाशम् । सक्लचराचरधारणे, परिणमदवकाशम् , विन० ॥१॥ लसदलोक्परिवेष्टितम् , गणनातिगमानम् । पञ्चभिरपि धर्मादिभि , सुघटितसीमानम् , विन० ॥२॥ समवघातसमये जिने , परिपूरितदेहम् । असुमदणुरविविधक्रिया-गुणगौरवगेहम् , विन० ॥३॥ एकरूपमपि पुद्गरै कृतविविधविवर्तम् । काश्चनशैलशिरारोग्नतम् , कचिदवनतगर्तम् , विन० ॥ ४ ॥ कचन सविपमणिमन्दिरै-रुदितोदितरूपम् । घोरतिमिरनरकादिभि चनातिविरूपम, विन०॥ ५॥ पचिदुत्सवमयमुज्वल्म , जयमङ्गलनादम । पचिदमन्दहाहारवम् , पृथुशोरविपादम्, विन० ॥ ६ ॥ बहुपरिचितमन तशो, निसिलैरपि सत्त्वै । जममरणपरिवर्तिभि , कृतमुत्तमम विन० ॥ ७ ॥ इह पर्यटनपराङ्मुसा , प्रणमत भगवतम् । शातसुधारसपानतो, धृतविनयमवतम, विन० ॥ ८॥ १८ इतिश्रीशा तमुधारसगेयका ये रोक्खरूपभावनाविभावनो नाम एकादश प्रकाश ९ १२ ५ २१ (मादाकान्तावृत्तम् ) यसाद्विसापयितसुमनःवर्गसम्पद्विलासाः प्राप्तोल्लासा' पुनरपि जनिः सत्खले भूरिभागे । ब्रह्माद्वैतप्रगुणपदवीप्रापक नि सपत्तम् , तहुप्पाप भृशमुरुधियः सेव्यता बोधिरतम् ॥ १ ॥ (भुजङ्गप्रयातत्तरयम्) अनादी निगोदान्धकूपे स्थिताना-मजस अनुमत्युदुम्सादितानाम् । २६ परीणामशुद्धिाकुतस्तादृशी स्याइ, यया हन्त तसाद्विनिर्यान्ति जीवा ६ श्रीशान्तसुधारमः । गेयकाव्यम् ततो निर्गवानामपि स्थावरत्वम् , सत्व (नदुर्लम देहमीजाम् । सत्वेऽपि पश्चाक्षपर्याप्तसहि-स्थिरायुष्यवदुर्लभ मानुपत्वम् ॥ ३॥ तदेत मनुष्यत्वमायापि मूढो महामोहमिथ्यात्वमायोपगूढः । भ्रमन् दूरमयो भवागाधगर्ने, पुनः क प्रपद्येत तद्रोधिरतम् ॥ ४॥ (शिखरिणीतम् ) विभिन्नाः पन्थान, प्रतिपदमनल्पाच मतिनः फुपुक्तिव्यासनिजनिजमतोलासरसिका। न देवा सानिध्य विदधति, न या कोऽप्यतिशय स्तदेव कालेऽसिन् , य इह दृढधर्मा स सुकृती ॥५॥ -(शार्दूलविक्रीहितवृत्तम् ) मानदेहमिद गर्दैन मृदितम् , नो वा जराजर्जरम् यावचक्षकदम्पक सविपयज्ञानावगाहक्षमम् । यापचायुरभद्र निजहिते वावदुर्धर्यत्यताम् कासार स्फुटिते जले प्रचलिते, पालि. कथ अध्यते ॥६॥ (अनुष्ठतम् ) विविधोपद्रनं देह-मायुश्च क्षणभद्गुरम् । कामालम्ब्य धृति मूढः, स्वश्रेयसि विलम्ब्यते ॥ ७ ॥ अथ द्वादशभारनाष्टरम् । धनीरागण गीयते ॥ युध्यता बुध्यता योधिरनिदुर्लभा, जलधिजलपतितमुररनयुक्त्या । सम्यगाराध्यता सहितमिह साध्यताम्, वाध्यतामघरगतिरात्मशक्त्या, बुध्य० पत्रिभोज्यादिरिव नरभवो दुरीभो, भ्राम्यता घोरससारकक्षे । पहुनिगोदादिकायस्थितिव्यायते, मोहमिथ्यात्वमुसचोररक्षे अध्य० ॥२॥ रघ इह नरभवोऽनार्यदेशेषु य , स भवति प्रत्युतानर्थकारी । जीवहिंसारिपापाश्रव यसनिनाम् , माघवत्यादिमार्गानुसारी, युध्य० ॥३॥२४ आर्यदेशस्यामपि मुरज मनाम्, दुलभा विचिदिपा धर्मतत्त्वे । रतपरिमहभयाहारसज्ञातिभिहत मम जगहु स्थितस्ने, युध्य० ॥ ४ ॥ विपिदिपायामपि श्रवणमतिदुर्लभम् , धर्मशास्त्रस्य गुरुसग्निधाने १ महामहोपाध्यायश्रीविनयविजयगणिविरचित वितथविक्थादितत्तद्रसावेशतो, विविधविक्षेपमलिनेऽनधाने, घुय० ॥५॥ धर्ममार्ण्य सम्बुध्य तनोद्यमम्, पुर्नतो वैरिवर्गोऽन्तरङ्ग । ३रागद्वेपश्रमालम्यनिद्रादिको, घाधते निहतमुतप्रसङ्ग , बुध्य० ॥ ६ ॥ चतुरनीतावहो योनिलक्षेप्वियम् , क त्वयार्णिता धर्मवार्ता ।। प्रायशोजगति जनता मिथो विवदते, ऋद्धिरसशातगुरुगौरवाती,बुध्य०॥७॥ ६ एवमतिदुर्लभाप्राप्य दुर्लभतमम् , बोधिरन सकलगुणनिधानम् । पुरु गुरप्राज्यविनयप्रसादोदितम् , शान्तरससरसपीयूपपानम् , युध्य०॥८॥ इति श्रीशान्तसुधारसगेयर ये बोधिदुर्लभभावनाविभावनो नाम द्वादश प्रकाश (अनुष्टुववृत्तम् ) सद्धर्मध्यानसध्यान हेतवः श्रीजिनेश्वरैः। मैत्रीप्रभृतयः प्रोक्ताश्चतस्रो भावनाः पराः ॥१॥ १२ तथाहु -मैत्रीप्रमोदकारुण्य-माध्यस्थ्यानि नियोजयेत् । धर्मध्यानमुपस्कर्तुम् , तद्धि तस्य रसायनम् ॥ २॥ (उपजातियतम् ) १५मैत्री परेपा हितचिन्तन यद् भवेत्प्रमोदो गुणपक्षपातः। कारण्यमातागिरुजां जिही-त्युपेक्षण दुष्टधियामुपेक्षा ॥३॥ सर्वत्र मैत्रीमुपकल्पयात्मन् , चिन्त्यो जगत्या न कोऽपि शनुः । १४ कियदिनस्थायिनि नीवितेऽसिन् , कि सिद्यते वैरिधिया परसिन् । सर्वेऽप्यमी बन्धुतपानुभूता', सहस्रशोऽसिन् भवत्ता भनाधौ । जीवास्ततो बन्धन एव सर्वे, न कोऽपि ते शत्रुरिति प्रतीहि ॥५॥ २१ सर्वे पिठभ्रापिच्यमात पुवागजास्त्रीभगिनीस्नुपातम् । जीयाः प्रपना बहुशस्तदेतत्कुटुम्बमेवेति परो न कश्चित् ॥ ६॥ (इद्रवप्रावृत्तद्वयम् ) २४ एकेन्द्रियाचा अपि हन्त जीवा', पञ्चेद्रियत्वाद्यधिगत्य सम्यक् । योधि समाराध्य कदा लभन्ते, भूयो मनभ्रान्तिमियां विरामम् ॥७॥ या रागरोपादिरुजो जनानाम् , शाम्यन्तु वाकायमनोद्रुहस्ताः । २० सर्वेऽप्युदासीनरस रसन्तु, सर्वत्र सर्वे सुसिनो भरन्तु ॥८॥ . .

३ . ६ ९ १२ धीशान्तसुधारस, । गेयकाव्यम् १९ ॐ अथ त्रयोदशभावनाएकम् । देशाखरागण गीयते ॥ विनय विचिन्तय मिनताम्, विजगति जनतासु । फर्मविचिनतया गतिम्, विविधा गमितासु, विन० ॥ १॥ सर्व ते प्रियवधवा , न हि रिपुरिह फोऽपि । मा पुरु पालिकलुप मनो, निनसुस्तविलोपि, विन० ॥ २ ॥ यदि कोप पुरते परो, निजर्मवशेन । अपि भरता किं भूयते, हदि रोपवदशेन, विन० ॥ ३ ॥ अनुचितमिह क्लह सताम् , यन समरसमीन । भज विक्क्लहमताम् , गुणपरिचयपीन, विन० ॥ ४ ॥ शत्रुजना सुसिन समे, मत्सरमपहाय । सतु गन्तुमनसोऽप्यमी, शिवसौरयगृहाय, विन० ॥५॥ सदापि यदि समतालवम्, हृदयेन लिहन्ति । विदितरसास्नत इह रतिम् , स्वत एव वहन्ति, विन० ॥६॥ किमुत घुमतमदमूर्छिता , दुरितेपु पतति । जिनवधनानि क्थ हहा, न रसादुपयन्ति, विन० ॥ ७ ॥ परमात्माी विमलरात्मनाम्, परिणम्य वसन्तु । पिनय समामृतपानतो, जनता विलसतु, विन० ॥८॥ इति श्रीशान्तमुधारसगेयका ये मैत्रीमावनाविभावनो नाम प्रयोदश प्रकाश (स्रग्धरात्तचतुश्यम्) धन्यास्ते वीतरागा: क्षपपथगतिक्षीणकर्मोपरागा- त्रैलोक्ये गन्धनागाः सहजसमुदितज्ञानजाग्रद्विरागाः। अध्यारुह्यात्मशुद्धया सकलशशिफलानिर्मल(th) ध्यानधारा- मारान्मुक्तेः प्रपन्नाः कृतसुकृतशतोपाजिताईन्त्यलक्ष्मीम् ॥१॥ तेपा कर्मक्षयोत्यग्वनुगुणगणैनिर्मलात्मस्समाये गाय गाय पुनीमा स्तमनपरिणतरष्ट वर्णास्पदानि । धन्या मन्ये रसज्ञा जगति भगरवस्तोत्रवाणीरसज्ञा मज्ञां मन्ये वदन्यां वितथजनकथाकार्यमौवर्यमनाम् ॥२॥ २१ २० ९ १२ महामहोपाध्यायश्नीविनयविजयगणिविरचित निग्रंन्यास्तिऽपि धन्या गिरिगहनगुहागहरान्तर्निविष्टा धर्मध्यानावधानाः समरससुहिताः पक्षमासोपवासाः । ३ येऽन्येऽपि ज्ञानवन्तः श्रुतविततधियो दचधर्मोपदेशाः शान्ता दान्ता जिताक्षा जगति जिनपतेः शासन मासयन्ति ॥३॥ दान शील तपो ये विदधति गृहिणो भावना भारयन्ति ६ धर्म धन्याश्चतुर्था श्रुतसमुपचितश्रद्धयाराधयन्ति । साव्यः श्राद्धाश्च धन्या' श्रुतविशदधिया शीलमुद्भावयन्त्य- स्तान्सर्वान्मुक्तगर्वाः प्रतिदिनमसकृद्भाग्यमाजः स्तुवन्ति ॥ ४॥ (उपजाविधत्तम् ) मिय्यादृशामप्युपकारसारम् , सतोपसत्यादिगुणप्रसारम् । वदान्यता वैनयिकप्रकारम् , मार्गानुसारीत्यनुमोदयामः ॥५॥ (सग्धरावृत्तम् ) जिहे प्रहीमय व सुकृतिसुचरितोचारणे सुप्रसन्ना भूयास्तामन्यकीर्तिश्रुतिरसिकतया मेज्य कणा सुकर्णा । वीक्ष्यान्यनोडलक्ष्मी द्रुतमुपचिनुत लोचने रोचनत्व ससारेऽसिन्नसारे फल मिति भवता जन्मनो मुख्यमेव ॥६॥ (उपजातिवृत्तम्) - प्रमोदमासाद्य गुणैः परेषा येषां मतिर्मजति साम्यसिन्धौ । देदीप्यते तेषु मनाप्रसादो गुणास्तथैते विशदीभवन्ति ॥७॥ अथ चतुर्दशभावनाटकम् । टोडीरागण गीयते २.विनय निभावय गुणपरितोपम्, विनय विभावय गुणपरितोपम् । परिहर दूर मत्सरदोपम्, विन० निजसुस्ताप्तवरेषु परेपु, विन० ॥१॥ दिप्लाय वितगति बहुदानम् , वरमयमिह रभते बहुमानम् । २५ त्रिमिति न विमृशसि परपरभागम, यद्विमनसि तत्सुरतविभागम, चिन०२ येया मन इह विगतविकारम् , ये विदधति भुपि जगढपकारम् । २६पा क्यमुचिताचरितानाम् , नाम जपामो वारवारम, विन० ॥३॥ .

श्रीशान्नसुधारस । गेयकाव्यम् विन०५ अहह तितिक्षागुणमसमानम्, पश्यत भगवति मुक्तिनिदानम् । येन रुपा सह लसदभिमानम् , झटिति विघटते कर्मवितानम् , विन०४ अदभु पेचन शीलमुदारम्, गृहिणोऽपि परिहतपरदारम् । यश इह सम्प्रत्यपि शुचि तेषाम् , विलसति फलिताफलसहकारम् , या वनिता अपि यशसा सारम्, फुलयुगल विन्धति सुपताम् । तासा सुचरितसश्चितराकम् , दर्शनमपि कृतसुकृतविपारम्, विन० ॥६॥ ६ तात्विकसात्त्विक्सुजनयतसा , केचन युक्तिविवेचनहसा । अलमकृपत रिल भुननाभोगम् , स्मरणममीपा कृतशुभयोगम, विन०७ इति परगुणपरिभावनमारम् , सफलय सतत निजमवताग्म । कुरु सुविहितगुणनिधिगुणगातम् , विरचय शान्तसुधारसपानम् , विन०८ इति श्री तसुधारसगेयराये प्रमोदभावनाविभावनो नाम चर्दश प्रकाश , ५ १२ (मालिनीवृत्तम्) प्रथममशनपानप्राप्तिमाञ्छाविहस्ता- स्तदनु वसनवेश्मालतिव्यग्रचित्ताः । परिणयनपपत्यावाप्तिमिटेन्द्रियार्थान् सततमभिलपन्तः स्वस्थता काश्नुवीरन् ॥१॥ (शिखरिणीवृत्तम् ) उपायानां लक्षैः कथमपि समासाद्य विभव भवाम्यासाचन ध्रुवमिति नियमाति हृदयम् । अथाकसादस्मिन् विकिरति रजः करहृदयो रिपुर्वा रोगो वा भयमुत जरा मृत्युरथया ॥२॥ (अग्धरात्तम् ) स्पर्धन्ते केऽपि केचिद्दधति हदि मियो मत्सर क्रोधदग्धा युध्यन्ते केऽप्यरुद्धा धनयुवतिपशुक्षेत्रपद्रादिहेतोः। केचिलोमाभन्ते विपदमनुपद दूरदेशानटन्तः किं कुर्मः किं वदामो भृशमरतिशतैर्व्याकुल विश्वमेतत् ॥२॥२६ २१ २४ २२ महामहोपाध्यायधीविनयरिजयगणिविरचित. - ३ ६ ९ १२ (उपन्यतित्तत्रयम् ) खय सनन्तः स्खकरेण गान्, मध्ये खयं तन तथा पतन्ति । यथा ततो निष्क्रमण तु दूरेऽधोऽधानपावाद्विरमन्ति नैच ।।४।। प्रकल्पयन्नास्तिकतादिवाद-मेव ममाद परिशीलयन्तः। ममा निगोदादिपु दोपदग्धा', दुरन्तदुःसानि हहा सहन्ते ॥५॥ शृण्पन्ति ये नैव हितोपदेशम्, न धर्मलेश मनसा स्पृशन्ति । रुजा कथद्वारमथापनेयास्तेपामुपायस्त्वयमेक एव ॥६॥ (अनुष्टुप्यत्तम् ) परदुःसप्रतीकारमेव ध्यायन्ति ये हृदि । लभन्ते निर्विकार ते सुखमायतिमुन्दरम् ॥ ७ ॥ ॐ अथ पञ्चदशभावनाष्टकम् । रामकुलीरागण गीयते ॥ सुजना भजत मुना भगवतम् , सुनना मानत मुदा भगवन्तम् । शरणागतजनमिह निप्पारण करणाव तमवन्त रे, सुज० ॥ १ ॥ क्षणभुपधाय मन स्थिरतायाम् , पियत जिनागमसारम् । मापथघटनाविकृतविचारम् , त्यात कृतान्तममार रे, सुन० ॥ २ ॥ परिहरणीयो गुरुरविवेकी, भ्रमयति यो मतिमन्दम् । मुगुरवच सदपि परिपीतम् , प्रथयति परमानन्द रे, सुज० ॥३॥ १८ धमततमोभरमीलिननयनम् , रिमु पृच्छत पथानम् । दधियुद्ध्या पर जलभ पन्याम् , किमु निधन मथान रे, सुज०॥४॥ अनिद्ध मन एवं जनानाम, जनयति विविधातवम् । सपदि मुसानि तदेव विधत्ते, आत्माराममशङ्करे, सुज०॥५॥ परिहरताश्रयविक्थागौरव मदनमनादिवयस्यम् । नियता सावरसाप्तपदीनम् , ध्रुवमिदमेव रहस्य रे, सुज० ॥ ६ ॥ सह्यत इए कि भवान्तारे, गनिकुरम्बमपारम् । अनुसरताऽऽहितजगदुपकारम् , जिनपतिमगदवार रे, मुजः ॥७॥ शृणुतैक विनयोदितवचनम्, नियतायलिहितरचनम् । रचयत नमुपसतस धानम्, शातसुधारसपान रे, सुन०॥८॥ इति श्रीशा तमुधारसगेया ये कारुण्यभावनाविभावनो नाम पथदश प्रकाश ११ २४ २७ श्रीशान्तसुधारस । गेयका यम् २३ (पसापि शालिनीतानि) श्रान्ता यसिन् विश्रम सश्रयन्ते, रुग्णा: प्रीतिं यत्समासाय सद्यः। लम्प रागद्वेषविद्वेपिरोधा दौदासीन्यं सर्वदा तत्प्रिय नः ॥१॥ लोके लोका मिनमिनस्वरूपाः, भिन्नभिन्नैः कर्ममिमर्ममिशिः। रम्यारम्यैवेष्टितः कस कस्य, वद्विद्वद्भिः स्तूयते रुप्यते या ॥२॥ मिथ्या शसवीरतीर्थेवरेण, रोद्ध शेके न खशिष्यो जमालिः । अन्यः को वा रोत्स्यते केन पापात्तसादौदासीन्यमेवात्मनीनम् ॥३ अन्तिोऽपि प्राज्यशक्तिस्पृशः किम्, धर्मोद्योगं कारयेयुः प्रसघ । दधुः शुद्ध किन्तु धर्मोपदेशम् , यत्कुर्वाणा दुस्तर निस्तरन्ति ।। ४ ।। १ वसादौदासीन्यपीयूपसारम् , पार चार हन्त सन्तो लिहन्तु । आनन्दानामुत्तरगत्तरङ्गैजीवद्भिर्यद्भुज्यते मुक्तिसौख्यम् ॥ ५॥ 卐 पोडशभावनाष्टकम् । प्रभातिरागण गीयते ॥ अनुभव पिनय सदा सुसमनुभय, औदासीन्यमुदार रे फुशलसमागममागमसारम्, कामितपलमन्दार रे, अनु० ॥१॥ परिहर परचिन्तापरिवारम् , चिन्तय नितमयिकार रे। तय कि फोऽपि चिनोति करीरम् , चिनुतेऽन्य सहकार रे, अनु०॥२॥ योऽपि न सहते हितमुपदेशम् , तदुपरि मा पुरु कोप रे । निप्पलया कि परजनतत्या, पुरपे निनसुपरोप रे, अनु० ॥ ३ ॥ सूत्रमपास्य जडा भापन्ते, पेचन मतमुत्सून रे। कि तुमस्ते परिहतपयसो, यदि पीयन्ते (पिबन्ति) मून रे, अनु० ॥४॥ पश्यसि कि 7 मन परिणामम् , निलनिनगन्यनुसार रे। येन जनेन यथा भवितव्यम् , तद्भवता दुवार रे, अनु० ॥ ५॥ रमय हदा हदयद्गमसमताम् , सणु मायाजाल रे। वृथा वहसि पुद्गलपरवशता मायु परिमितकार रे, अनु० ॥६॥ अनुपमतीर्थमिद स्मर चेतन-मत स्थितममियम रे। विरतिभापविशदपरिणामम् , लभसे सुसमरिराम रे, अतु० ॥ ७ ॥ १५ १८ २६ महामहोपाध्यायनीविनयविजयगणिविरचित परमापरिणामनिदानम् , स्फुटकेबलविज्ञान रे । विरचय विनयविवेचितज्ञा(गा)नम् , शातसुधारसपान रे, अनु० ॥८॥ इति श्रीशा तमुधारसगेयकान्ये माध्यस्थ्यभावनाविभावनो नाम पोडश प्रकाश ३ (सग्घरावृत्तद्वयम्) एव सझायनाभिः सुरभितहृदयाः सशयातीवगीवो. नीतस्फीतारमतचास्त्वरितमपसरन्मोहनिद्राममत्वाः । गमा सचाममत्वातिशयमनुपमा चक्रिशक्राधिकानां सौख्याना मा लक्ष्मीम् ,परिचितविनयाः स्फारकीर्ति श्रयन्ते १ ५दुर्पानप्रेतपीडा प्रमाति न मनायाचिदद्वन्द्वसौरूप- स्फाति: प्रीणाति चित्त प्रसरति परितः सौख्य(म्या)सौहित्यसिन्धुः। सीयन्ने रागरोपप्रभृतिरिपुमटा', सिद्धिसाम्राज्यलक्ष्मी ३२ सादृश्या यन्महिना विनयशुचिधियो भावनास्ताः श्रयध्वम् ॥२॥ (पथ्यात्तम्) श्रीहरिविजयसूरीश्वरशिष्यो सोदरायभूता द्वौ । श्रीसोमविजयवाचक वाचकारकीर्तिविजयारयौ ॥३॥ (गीति यम्) तन च कीर्तिविजयवाचकशिष्योपाध्यायविनयविजयेन । शान्वसुधारसनामा सदृशो भावनाप्रबन्धो(मोधो?)ऽयम् ॥ ४ ॥ शिसिनयनसिन्धुशशिमितवर्षे हर्पण गन्धपुरनगरे । श्रीविजयप्रभसरिप्रसादतो यन एप सफलोऽभूत् ॥५॥ (उपनातितम् ) यथा विधुः पोडशमि. कलाभिः सम्पूर्णतामेत्य जगत्पुनीते । ग्रन्थस्तथा पोडाभिः प्रकाशैरय समग्रैः शिवमातनोतु ।। ६ ॥ (इवनात्तम् ) यापजगत्येप सहस्रभानुः पीयूपभानुश्च सदोदयेते । तावरसतामेतदपि प्रमोदम्, ज्योतिः स्फुरद्वालयमावनोतु ॥७॥ इति समाप्तोऽय गेयकाव्यमय श्रीशा बसुधारस' १५ २४ २७ २५ ९ श्रीगुणरजसूरिविरचित प्रमाणनयतत्त्वरहस्यम् श्रीप्रमाणनयनत्वरहस्यम् । स्वपरव्यवसायि ज्ञान प्रमाणम्। हिताहितप्राप्तिपरिहारसमर्थ हि प्रमाण- मतो ज्ञानमेवेदम् । तद्वयवसायम्वभाव समारोपविरद्धत्नादनुमाणवत् । ३ अतस्मिन् तदघ्यवसाय समारोप स सशयविपर्ययानध्यवसायभेदात्रेवा। खोमुसतया प्रतिभासन स्वम्य व्यवसायोऽर्थस्येव तदुन्मुसतया घटमहमा त्मना वेनीति । पर्मवन् कर्तृकरणनियाप्रतीति ।यो वा तत्प्रतिभासितमर्थ- मध्यक्षमिच्छतदेव तथा नेच्छेत् प्रदीपवत् । तप्रामाण्य स्वत परतश्च ॥१॥ तत् द्वेधा प्रत्यक्ष च परोष च । स्पष्ट प्रत्यक्षम् । तहिविध सान्यय हारिक पारमार्थिक च । आद्यमिन्द्रियानिद्रियनिमित्तम् । पारमार्थिक पुनरत्पत्तावात्ममानापेक्षामयध्यादि ॥२॥ अस्पष्ट परोक्षम् । स्मरणप्रत्यभिज्ञानतर्मानुमानागमभेदम् । सरकारो- बोधनिन धन तदित्यागर स्मरणम् स देवरत्तो यया । दर्शनस्मरणकारण १२ समरन प्रत्यभिज्ञानम्-तदेवेद तत्सदृश तद्विलक्षण तत्प्रतियोगीत्यादि-- यथा स एवाय देवदत्त , गोसदृशो गवय , गोविलक्षणो महिप , इन्मस्माद्दूरम् , वृक्षोऽयमित्यादि । उपलम्भानुपलम्भसम्भव त्रिपाठीकलित १५ साध्यसाधनाद्यालम्यनमिदमम्मिन् सत्येव भवतीत्याद्यागार सवेन तर्क यथामी सत्येन धूमो भवति, तदभारे न भवत्येवेति । अनुमान द्विधा- स्वार्थ पराथं घ । हेतुप्रहणमम्बन्धस्मरणहेतुक साध्यविज्ञान म्याथम् । १८ निश्चितान्यथानुपपत्त्येक्लक्षणो हेतु । इष्टमनाधितमसिद्ध सायम् । तद्वि- शिष्ट प्रसिद्धो धर्मी पक्ष । धर्मिण प्रसिद्धिर्विकल्पप्रमाणोभये । विकल्प सिद्ध धर्मिणि सत्तेतरे साध्ये अति सवज्ञो नाम्नि सरविपाणम् । प्रमाणो २१ भयसिद्धे तु साध्यधर्म विशिष्टता-अग्निमानय देश , परिणामी शन्दो यथा। पक्षहेतुवचनात्मक परार्थमनुमानमुपचारान् । व्युत्पन प्रति हेतुप्रयोगा- त्तथोपपत्त्यान्यथानुपपत्त्येय । मदमतीस्तु व्युत्पादयितु दृष्टान्तोपनयनिग-२४ मनान्यपि प्रयोज्यानि । दृष्टातो द्वेधा अपयव्यतिरेषभेदात् । साधन- सत्ताया यनावश्य साध्यसत्ता प्रयते सोऽवयदृष्टात । सान्या- भावे साधनाभावो या कथ्यते स व्यतिरेक्टष्टात । हेनोरुपसहार २७ उपनय । प्रतिनायास्तु निगमणम् । एते पक्षान्य पञ्चावयया कीर्यन्ते। स हेतुर्दिधा-उपल यनुपलधिभेदात् । उपलब्धिनिधिप्रतिपेधयोरनुप. लधिश्च । अविरद्धोपलब्धिर्विधी पोटा-ज्यायकार्यकारणपूर्वोत्तरसहचर-३० . श्रीगुणरत्नमूरिविरचित प्रमाणनयतत्त्वरहस्यम् भेदात् । परिणामी शब्दः कृतक्त्वात् , य पृतक स परिणामी दृष्टो यथा घट , कृतरचाय तस्मात्परिणामी, यस्तु न परिणामी स न कृतको दृष्टो ३यथा यध्यास्तनधय , कृतपश्चायम् , तस्मात्परिणामी । अस्त्यत्र देहिनि बुद्धिव्यवहारादे । अस्त्यत्र छाया छनात् । उदेप्यति शाट कृत्तिवोदया। उन्नाद्भरणि प्राक्त एव । अस्त्यन मातुलिङ्गे रूप रसात् ॥ विरद्धतदुप- ६धि प्रतिपेधे तथा ६-नास्त्यत्र शीतस्पर्श औष्ण्यात्। नास्त्यन शीतस्पर्शा धूमात् । नारिमन् शरीरिणि सुसमस्ति हृदयशल्यात् । नोदेप्यति मुहूत्ताते शक्ट रेवत्युदयात् । नोगाद्भरणिर्मुहूर्तात् पूर्व पुष्योदयात् । नास्त्यन भित्तो ९परभागाभावोऽर्वाग्भागदशनात् ।। अपिरद्धानुपलध प्रतिपेधे सप्तधा. स्वभावव्यापरमार्यकारणपूर्वोत्तरसहचरानुपलधिभेदात् । नारत्यन भूतले घट उपलब्धिलक्षणप्राप्तत्वे सत्यनुपर घे । नारत्यन शिंशपा वृक्षानुपर थे । १२ नास्त्यनाप्रतिवद्धसामोऽनिघूमानुपरब्धे । नास्यत्र धूमोऽनमे ।नोदेष्यति मुहूर्त्तान्ते शक्ट कृत्तिकोदयानुपल घे । नोगाद्भरणिर्मुहूर्तात्मा तत एव । नास्त्यर समतुलायामुनामोऽवनामानुपर घे ॥ विरुद्धकार्यकारणस्वभावा १५नुपलधिविधी सम्भवति । यथास्मिन् प्राणिनि व्याधिविशेपोऽस्ति निरामय- चेष्टानुपर-धे । अस्यन दहिनि दु समिष्टसयोगाभावात् । अनेकान्तात्मक वस्तु एकान्तस्वरूपानुपल ये । परम्परया सम्भवत्साधनमनैया तर्भावनी १८ यम्-अभूदन चरे शिवक स्थासात् , कायकार्यमनिरद्धकार्योपलब्धी यथा नास्त्यत्र गुहाया मृगनीडन मृगारिश दनात् । पारणविरद्धकार्य विरुद्धकार्योपलब्धौ यथा ॥३॥ आतचनाजातमर्थज्ञानमागम । उपचारादाप्तवचन च । यथास्त्यन निधि , मति मेवादय पदार्था अभिधेय वस्तु यथावस्थित यो जानीते यथाज्ञात चाभिधत्ते स आप्त , जनस्तीर्थक्रादि । सहजसामर्थ्यसङ्केता २४ भ्यामर्थनोपनिनधन शद ॥४॥ सामायविशेपाद्यर्थस्तस्य विषय । अनुत्तव्यावृत्तप्रत्ययगोचरत्या, पूर्वोत्तराफारपरिहारावाप्रिस्थितिलक्षणपरिणामेणाथम्यिोपपत्तेश्च । मामाय २७द्विधा तिर्यगूलताभेदात्। सदृशपरिणामस्तियक् सण्डमुण्डादिपु गोत्ववत् । परापरवियत्तव्यापि द्रव्यमूर्खता। मृदिव स्थासादिषु। विशेषश्व पर्यायव्यति- रेक्भेदात् । एस्मिन् द्रव्ये प्रमभारिन (परिणामा) पयाया -आत्मनि हर्प- ३. विपादादिवत् । (अर्थातरगतो)विसदृशपरिणामोव्यतिरेको गोमहिपादिवत् ५ श्रीगुणरत्नसूरिविरवित प्रमाणनयतत्वरहस्यम् अज्ञाननिवृत्तिहीनोपादानोपेक्षाच फलम् । प्रमाद्भिन्नमभिन च । य प्रमिमीते स एव निवृत्ताज्ञानो जहात्याददात्युपेक्षते चेति प्रतीति ।प्रमाण- स्वरूपादेरन्यत् तदाभासम् सनिकायस्वसविदितपरानवभासक्ज्ञानदर्शन- ३ सशयाद्या प्रमाणाभासा । द्विचद्रादिज्ञान विभङ्गश्च प्रत्यक्षामासम् । अतस्मिंसदिति स्मरणाभास यज्ञदत्ते स देवदत्तो यथा । सदृशे तदवेद तत्मशमित्यादिज्ञान प्रत्यभिज्ञानाभास यमरज्ञानवत् । असम्बद्धे तज्ज्ञान ६ सर्वाभास यावास्तत्पुन स श्याम इति यथा ॥ अनुमानाभाममिदम-(तत्र) अनिष्टादि पक्षाभास अनिष्टो मीमासम्म्यानित्य श द , सिद्ध श्रावण शद , याधित प्रत्यक्षानुमानागमरोफत्ववचनैरनुप्णोऽपिरित्यादिषत् । अ- ९ सिद्धविरुद्धानेकान्तिका हेलाभासा -प्रमाणेनासिद्धान्यथानुपपत्तिरसिद्धः, परिणामी श दश्वाशुपत्यान् , विपरीता यथानुपपत्तिर्विरद्ध , अनित्य पुरप प्रत्यभिज्ञानादिमत्वात् , विपक्षेप्यविन्द्धवृत्तिरनैकान्तिक , अनित्य श द १२ प्रमेयत्नात् ॥ अवये दृष्टाताभासा असिद्धसाध्यसाधनोभया , अपौरुपेय श दोऽमूर्तत्वादिद्रियसुखपरमाणुपटवत्, विपरीता वयश्च यदपौरपेय तदमूर्त विद्युदादिनाऽतिप्रसङ्गात् । व्यतिरेकेऽसिद्धतद्व्यतिरेका , परमा १५ यिन्द्रियसुगाकाशवत् । विपरीतव्यतिरेकश्च यनामूतं तन्नापौरुपमिति । अनाप्तवचनज ज्ञानमागमाभास नद्यास्तीरे मोदक्राशय सन्ति धावन धावन माणवका । प्रत्यक्षमेक प्रमाणमित्यादि सत्याभासम्, विषयामास १८ सामाय विशेपो द्वय वा स्वतघ्रम् । फलाभास प्रमादभिन्न भिनमेय या॥६॥ मूलनयो द्रव्यायिकपर्यायार्थियो । द्रव्यार्थिवस्त्रेधा, नेगमसहव्यय हारभेदात् । पर्यायार्थिकश्चतुर्दा ऋजुसूरश दसमभिरूद्वैयम्भूतभेदात् ।२१ अयोऽयगुणप्रधानभूतभेदाभेदप्रवणो नैगम । समानमाही सङ्ग्रह । सद्विशेपप्रकाशको यवहार । शुद्धपर्यायमाही ऋजुमून । कालकारक लिङ्गाना भेदावनेरर्थभेदवादी शब्द । पर्यायध्वनिभेदादर्थनानात्वनि २४ रूपर समभिरूढ । क्रियाश्रयेण भेदप्ररूपणमेवम्भूत । त एवेतरनिरपे- क्षास्तदाभासा ।प्रमाता प्रत्यक्षादिप्रसिद्ध आत्मा। चैतन्यस्वरूप परिणामी पर्ता साक्षाद्वोक्ता स्वदेहपरिमाण प्रतिक्षेत्र भिन्नः पौगालिकाऽदृष्टया २७ श्वायम् । इनर्मक्षयस्वरूपाऽस्य सिद्धि ॥ ७ ॥ इति प्रमाणनयतत्त्वरहस्य स्याद्वादरमाकरप्रमेयरनमालासनेऽनुमूल्य विहितमिद कश्रीगुणरतसुरिभि 6 ३० २८ श्रीवर्धमानविद्यास्तवादिः श्रीवर्धमानविद्यास्त: विलसत जोइनीए परमिट्ठीण सरेमि पचह । मुह पुहि सुटि सतिग ३ आरुग्ग ए पए पयः ॥ १॥ फेवरसिरितिलयाण, अहमहापाडिहेर- पलियाण । तिहुयणपणयाण नमो अरिहताण, सयागलं ॥२॥ सिद्धि- गइमुवगयाण, अप्पडियनाणदसणसिरीण | सासयरूवाण नमो मिया- ६ मणतसोक्साण ॥ ३ ॥ जिणपहपट्टियाण, पचविहायारसारचरियाण। पवयणवसहाण नमो आयरियाण मुहीहीण ॥ ४ ॥ सयय नमो उय ज्झायाण, अणनरयसुयपयाणेण । अणुगहियमुणिगणाण, अहीणवरणाण- ९जलहीण ॥ ५ ॥ नियपि नमो लोए सञ्चसाहणमणहवित्तीण । मुसिवहु- सगमुस्मुयमणसाणति निरभिसगाण ॥६॥ तह ओहि परमोहि स मोहि अणतओसहीण च । सजोदपयाण नमो जिणाण सम्वेसिमेणसि ॥७॥ १२ तस्मय नमो भगवओ महइ महासिद्धिणो धुणइ विज्ञा । धीरे य सेणवीरे जयति अपराजिए जस्स ॥ ८॥ जाणेसो पचनमुकारो निवसई भणे महामतो । ताण न पिसायसाइणिभूयाइ भयाइ पहवति ॥ ९॥ १५ सुमरियमित्तोवि इमो तिलोअरक्सा विपक्समणमहणो। रणरायगपासाइस विजयपडाय पयच्छेइ ॥ १०॥ गुणिमो अ सव्वपावप्पणासणो तय मगराण च । स वेसिं पढम, हवइ मङ्गल, मुमइसूरीहिं ॥ ११ ॥ इय १. बद्धमाणविजा चकेसरपहु पसाय सपत्ता । पचपरमिट्टिणो मह हयतु सुलहा पइभवमि ॥ १२॥ श्रीरस्तु । मगर भूयात् ॥5555 ९ २ श्री ६ ३ ब्ली श्रीगांवमाएकादि श्रीगौतमाष्टकम् श्रीहद्रभूति यमुभूतिपुन, पृथ्वीभव गौतमगोत्ररत्नम । स्तुवन्ति देवा- सुरमानवेन्द्रा , स गौतमो यच्छतु वान्छित मे ॥ १ ॥ श्रीवर्धमानात ३ निपदीमवाप्य, मुहूर्तमानेण कृतानि येन । अगानि पूर्वाणि चतुर्दशाऽपि, स गौतमो यच्छतु वान्छित मे ॥२॥ श्रीगीरनायेन पुरा प्रणीतम्, मन्त्र महानन्दसुसाय यस्य । ध्यायन्यमी सूरिचरा सममा , स गौतमोर यच्छतु वान्छित मे ॥ ३ ॥ यस्याभिधान मुनयोऽपि सर्वे, गृहन्ति मियाभ्रमणस्य काले । मिष्टानपानाम्नरपूर्णमामा , स गौतमो यच्छतु वाञ्छित मे ॥ ४॥ अष्टापदाटी गगने स्वशक्त्या, ययौ जिनाना पदव- ९ ‘दनाय । निशम्य तीर्थातिशय सुरेभ्य , स गीतमो यच्छतु याञ्छित मे ॥ ५॥ निपश्चसयाशततापमानाम् , तप गानामपुनर्भवाय । अभी- जर ध्या परमानदाता, म गीतमो यच्छतु पाञ्छित मे ॥ ६ ॥ सद्-१२ मिण भोग्नमेन दय, माधर्मिक सङ्घसपर्ययश्च । वैवल्यवत्र प्रद मुनीनाम, स गौतमो यन्तु वाञ्छित मे ॥ ७॥ शिय गते भर्तरि वीर- नाथे, युगप्रधानत्वमिहेच मला । पट्टाभिपेको विदधे सुरेन्द्र , स गौतमो १५ यच्छतु वाञ्छित मे ॥ ८॥ श्रीगीतमस्याप्टरमा रेण, प्रबोधकाले मुनि- पुङ्गया ये । पठन्ति ते सूरिपन च देवानन्द लभते सुनरा प्रमेण ॥ ९॥ १८ ॥है.त्रिपु०१० गना श्रीशतवल नृपस्य भारना ॥ विधाय मनाशीचमुपम्फारेनवनरम् । गोपनीयमिद हन्त कियकार क्लेवरम् ॥ १॥ सत्कृतोऽनेक्शोऽप्येप सलियेत यदापि न । तथापि रिरिया २, याति काय सलु सलोपम ||२|| अहो नहिनिपतितर्विष्ठामूनाफादिभि । दूणीयन्ते प्राणिनोऽमी, कायस्यान्त स्थितैर्न रिम् ॥३॥ रोगा ममुद्य- सम्मिनत्यन्नातकदायिन । दन्दमा इन क्रूरा जरविटपोटरे ॥ ४ ॥२४ निसर्गादस्वरश्चाय कायोऽर व शाग्द । दृष्टनष्ठा च तत्रेय यौननश्रीस्त दिनिभा ॥ ५॥ आयु पतासाचपलम् , तरजचपला श्रिय । भोगि भोगनिभा भोगा , मङ्गमा स्वप्नमनिभा ॥ ६॥ काममोधादिभिस्तापैता २७ प्यमानो दिवाऽनिशम् । आत्मा शरीरान्तस्थोऽसौ पच्यते पुटपाक्वत्॥७॥ विपयेप्वतिदु सेषु मुग्यमानी, मनागपि । नादो विरज्यते जनोऽगुचिकीट इवाशुचौ ॥ ८॥ दुरन्तविषयाम्बा-पराधीनमना जन । अन्धोऽधुमिन ३० - शतरल्नृपस्य भावना । जिनवाणीलवन पादामस्थित मृत्यु न पश्यति ॥ ९॥ आपातमात्रमधुपियपिसन्निमें । आत्मा मन्छित एवास्ते स्वहिताय न चेतति ॥१०॥ तुल्ये चतुणों पौमध्ये ३पापयोरर्थकामयो । आत्मा प्रवर्तते हन्त न पुनधर्ममोक्षयो ।॥ ११ ॥ अस्मिन्नपारससारपारावारे शरीरिणाम् । महारत्नमिवानध्य मानुष्यमिह दुभम् ॥ १२॥ मानुप्यकेऽपि सम्प्राप्ने प्राध्यन्ते पुण्ययोगत । देवता ६ भगवानहन , गुरवश्च सुसाधव ॥ १३॥ मानुष्यस्य यद्यस्य वय नादाद्दे परम् । मुपित्तास्मतदधुना चौरेसति पत्तने ॥ १४ ॥ १५ १८ ॥ गुरुश्रीअमीविजयजीरत श्रीजिनवाणीस्तवन ।। हे जिनवाणी मुझमनपरजहसी कदिय न विसरे ॥ हे जिनवाणी० ॥ जिनयर मुखम्मले विक्सती, गणी मुसमडप नाटक करती मुनि मुग्मकमले नित खेलती ।। हे जिनवाणी ॥ १ ॥ निप शिप धुणायी दिल चमधु, रोमाचित अगे सुणी हरखु विरसित नयनानन नित परस्खु, ॥ हे जिनवाणी० ॥२॥ जनम जनम पार स्माता, नरवादिक दु सनी तु नाता समरित सयमनी तु दाता || हे जिनवाणी० ॥ ३ ॥ घय धन्य ज म सफल कीना, जे जिनवाणी रसमे भीना आनद महोदय पदलीना ।। हे जिनवाणी ॥४॥ मि थान शल्य दूरे हरणी, रम शात हृदयमा नित झरणी महामोह दुष्टयो वैतरणी ॥ हे जिनवाणी० ॥ ५॥ प्राणोंसे प्यारी दीलहारी, अनुभवसे अतिमोहनगारी, निपगुणसे मन हरनेवाली ।। हे जिनवाणी० ॥ ६॥ भुस उपकार रियो म्होटो, दियो ज्ञान नयन, जे नही छोटो त यो उनमारग मैं अतिसो॥ हे जिलगाणी ॥ ७ ॥ इतनी किरपा मोपर फीजे, परपरिणति सवि दूरे कीजे निन आतमगुणे मुझ मन रांझे ॥ हे जिनवाणी० ॥ ८॥ भव भव सेवा मुझको दीजे, चरणोंश चार नित कीजे अमीरस में मुहर आतम भीजे ॥ है जिनमाणी ॥१॥ २१ - २८ - पञ्चमहामतभावना । श्रीधर्मरत्नप्रकरणम् ॥ हेमीययोगशास्त्रनिवृता पञ्चमहायतभावना ॥ मनोगुम्येपणादेोभि समितिमि सदा । दृष्टानपानप्रणेनाऽहिंसा भावयेरमुधी ॥ १॥ हास्सलोमभयरोपप्रत्यार यानेनिर वरम् । आलोच्य ३ भापणेनापि भावयेत् सूनृत व्रतम् ॥२॥ आलोच्यावग्रह याजाऽमीक्ष्णा- यमहयाचनम् । एताव मानमेवैतदिसनमधारणम्॥३॥ समानधार्मिक भ्यश्च तथावप्रयाचनम् । अनुज्ञापितपानानासनमस्तेयभावना ॥४॥६ स्वीपण्डपगुमद्वेश्मासनकुड्या नरोज्झनात् । सरागस्त्रीक्यायागात् प्राप्रत. स्मृतिवर्ननात् ॥५॥ स्वीरम्याङ्गेक्षणस्वागसस्कारपरिवर्तनात् । प्रणीतात्य. शनत्यागाद्ब्रह्मचर्य तु भावयेत् ॥ ६॥ स्पर्शे रसे च गधे च रूपे शन्दे च १ हारिणि । पञ्चसु हीन्द्रियार्थपु गाढ गायस्य वर्जनम् ॥७॥ एतेरेगाऽमनो- क्षेषु सर्वथा द्वेपवर्जनम् । आरिश्चन्यत्रतस्यैव भावना पञ्च कीर्तिता ॥८॥ श्रीशान्तिसूरिविरचित श्रीधर्मरनमकरणम् नमिण सयलगुणरयणकुलहर विमलल वीर । धम्मरयणस्थिआण जणाण वियरेमि उनस ॥१॥ भवजलहिम्मि अपारे दुलह मणुयत्तणपि १५ जतूण । तत्थवि अणस्थहरण दुलह सद्धम्मवररयण ॥२॥जह चिंतामणि रयण सुलह न हु होइ सुच्छविहवाण । गुणविभवपजियाण जियाण तह धम्मरयणपि॥३॥ इगवीसगुणसमेओ जोगो एयरम निणमए भणिओ ।। तदुवजणमि पढम ना जइयर जओ भणिय ॥ ४ ॥ धम्मरयणस्स जोग्गो अनुदो रूबव पैयइसोमो । रोगपिओ अपूरो भीम अंसढो सुदक्यिन्नो ॥ ५॥ स्नालुओ दयाद में प्रत्योसोमदिहि गुणरागी १२, सपह मुंपक्सजुत्तो मुंदीदरिमी "पिसेसनू ॥६॥ वाणुगो "विणीओ कैयनुओ परहियत्यारी य । तह घेर लैद्धरसो गयीसगुणेहि सपनो ॥ ७॥ सुद्दोत्ति अगमीरो उत्ताणमई न साहए धम्म । मपरो २४ घयारमत्तो अक्सुद्दो तेण इह नोग्गो ॥८॥ सपुनगोवगो पचिंदियसुदरो सुसघयणो । होइ पभाषणहे यमो य तह रुचव धम्मे ॥ ९ ॥ पैयई- सोमसहावो न पावसम्मे पयत्तई पाय । ध्यइ मुहसेपणिनो पसमनिमित्त २७ परेमिपि ॥ १० ॥ इहपरलोयविरद्ध न सेवए दाणवियसीलड्डो । शेअ- पिओ जणाण जणेइ धम्ममि यहुमाण ॥ ११॥ कुरो किलिहभावो सम्म धम्म न साहिन वरई । इय मो न एत्थ जोगो जोगो पुण होइ३० ३२ श्रीशान्तिसूरिविरचित श्रीधर्मरनप्रकरणम् अकरो ॥ १२ ॥ इहपररोगावार सभा-तो न वट्टई पावे । वीइ अय सम्मा तो सलु धम्मारिहो भीरू ॥१३॥ सढो पर न वचइ वीस- सणिनो पससणिन्नो योउन्नमइ भारसार उचिओ धम्मरस तेणेसो॥४॥ उपयरइ सुंदरियनो परेसिमुझिय सजवायारो । तो होइ गझयकोणु- वत्तणीओ य स परम ॥ १५॥रेनालुओ अक्न बजइ दृरेण जेण ६ तणुयपि । आयरइ सयायार न मुयइ अगीस्य कवि ।। १६ ॥ मूल धम्मरस दया तयणगय सचमेणुट्ठाण । सिद्ध जिणिदममए मग्गिनाइ तेणिह न्याय् ॥ १७ ॥ मै झत्थसोमदिट्ठी धम्मवियार जट्ठिय मुणइ । ९पुणइ गुणसपओग दोसे दूर परिचयइ ॥ १८ ॥ गुंणरागी गुणवते बहु मन्नइ निग्गुणे उबेहेइ । गुणसगहे पवत्तइ सपत्तगुण न मयलेइ ॥१९॥ नासइ निवेगरयण अमुहक्हासगरसियमणस्म । धम्मो विवेगसारोत्ति १२मैकहो होज धम्मत्ती ॥२०॥ अणुदूर धम्मसीलो सुसमायारो य परियणो जरस । एम मुपस्यो धम्म निरतराय तरइ काउ !॥ २१ ॥ आढवइ 'दीदसी सयर परिणाममुदर कन्न । बहुलाभमप्पस सलाहणिज पर १५ नणाण || २२ ॥ यत्यूण गुणदोसे समवेइ अपक्पवायभाषण | पाण्ण "विसेमनू उत्तमधम्मारिहो तेण ॥ २३ ॥ बुड्डो परिणयबुद्धी पावायारे परचई नेय । श्रृष्ट्वाणुगोवि र ससग्गिल्या गुणा जेण ॥१॥ विणओ सम्यगुणाण मूल सनाणदमणादण । मोक्यस्म य ते मूर तेण"विणीओ इह पसत्थो ।। २५॥ बहु मनइ धम्मगुरु परमुययारित्ति तत्तबुद्धी तत्तो गुणाग वुढी गुणारिहो तेणिह क्या ॥२६॥ परहियनिरओ धनो सम्म विनायधम्मसभायो । अनेरि ठवई मग्गे निरीहचित्तो महासत्तो॥२७॥ लग्गेइ रद्धरसो मुहेण सयलपि धम्मरणिन्न । रक्सो सुमासणिजो तुरिय च मुसिस्पिओ होइ॥२८॥ " इगतीसगुणा सुयाणुमारण विचि २०यकमाया । अरिहति धम्मरयण घेत्तु शाहि सपना ।। २९ ॥ पायगु. णविहीणा णासि मझिमा वरा नेया। पत्तो परेण हीणा दरिद्दपाया मुणे- यया ॥ ३० ॥ धम्मरयणस्थिणा तो पढम ण्यजणमि सइयान । ज १०मुद्धभूमिगाए रेहइ चित्त पवित्तपि ॥ ३१ ॥ सइ एयमि गुणोहे सजायड 'भारमाययत्तपि । तस्म पुण रझरणाइ ण्याइ भणनि मुगुरको ॥३२॥ फ्यययफम्मो तह सी य च गुणा च ग्यवहारी । गुग्गुस्सूमो पंप १.यगमले सलु मारगो भार ॥ ३३ ॥ सत्यायनजाणणगिणपंडि- श्रीशान्तिमूरिविरचित श्रीधर्मरनप्रकरणम् सेवणेसु उजुत्तो । कयरयस्म्मो चउहा भावत्यो तस्सिमो होइ ॥३४॥ विणयनहुमाणसार गीयत्याओ करेइ वयसवण । भगयभेयझ्यारे पयाग सम्म वियाणाइ ॥ ३५॥ *गिण्इ गुरूण मूले इत्तरमियरं व कालमह । वाइ । आसेवइ थिरमावो आयवसग्गसंगेवि ॥ ३६॥ * आययण गु निसेवइ वैजाइ परगेहपविसणमान्ने । निश्चमणु महवेसो में भणइ सवि. यारवयणाइ ॥ ३७॥ परिहरइ पालकील साहइ पनाइँ महुरनीईए । इय । छव्यिहसीलजुओ विनेओ सीलरतोत्थ ॥ ३८ ॥ आययणसेवणाओ दोसा झिजति वगुइ गुणोहो । परगिङ्गमणपि कलक्पकमूल सुमीलाण ॥ ३९ ॥ सहइ पसतो धम्मी उन्महवेसो न सुदरो तस्म । सवियारज. ९ पियाइ नूणमुईरति रागग्गिं ॥ ४० ॥ चालिसजणवीलावि टु लिंग मोह- स्सणत्यदडाओ। फरुसययणाभिओगो न सगओ सुद्धधम्माण ॥ ४१ ।। *जइवि गुणा बहुरूया तहनि हु पचहि गुणेहि गुणवतो । इह मुणियरेहि १२ भगिओ सरूवमेसि निसामेहि ॥ ४२ ॥ सझाए परणामि य विणयम्मि य नियमेव उजुत्तो। सव्वत्यणमिनिवसो वहइ रइ सुदु निणवयणे ॥४३॥ पंढणाईसज्झाय वेरग्गनियधण कुणइ विहिणा । तवनियमवदणाईवरणमि ५ य निश्चमुन्नमइ ।। ४४ ॥ अन्भुट्टाणाईय विषय नियमा पउजह गुणीण । अणभिनिवेसो गीयत्यभासिय नन्नहामुणइ ॥ ४५ ॥ सेवणकरणेसु इन्छा छोइ रुई सरहाणसजुत्ता। एईए विणा कत्तो सुद्धी सम्मत्तरयणरस ॥४६॥१८ *उजुववहारो धज्हा जहत्यमणण अवचिगा सिरिया । हुतावायपगासण "मेत्तीभावोय समावा ॥४७॥ अन्नहमणणाईसु अवोहिवीय परस्स निय. मेण । तत्वो भवपरिवुड्डी ता होना उन्नुववहारी ।।४८॥ *सेवाए फार २१ पेण य सपायणभावओ गुरुजणरस । सुस्सूमण पुणतो गुम्सुम्यूसो हवइ पउहा ॥४९॥ 'सेवति कालमि गुरु अकृणतो ज्झाणजोगवाधाय । संय वनवायकरणा अन्नेवि पवत्तई तत्य ॥ ५० ॥ ओसहमेसजाई सओ य २४ परओ य सपणामेइ । सैइ बहुमनेइ गुरु मार घणुवत्तए तरस ।। ५१ ॥ मुत्ते अत्ये य तहा उस्मगवायविवहारे । जो पुसलत्त पत्तो पययण कुसलो तओ छद्धा ॥ ५२ ॥ उचियमहिलइ सुत्त सुणइ तयस्थ तदा २० सुतित्थमि । रसग्गयवायाण सियविभाग नियाणाइ ॥ ५३॥ चेहइ सइ पफ्सवाय विहिसारे स धम्मणुट्ठाणे । दसद्धादणुरूप जाणइ गीय- त्यवहार ॥ ५४॥ एसो परयणउसलो छम्मेओ मुणिवरेहि निरिहो।३. ५ ३४ श्रीशान्तिसूरिविरचित श्रीधर्मरत्नप्रकरणम् किरियागयाइ छ चिय लिंगाइ भावसम्मृस्स ॥५५॥ "भावगयाइ सतरस मुणिणो एयरस निंति लिंगाइ। जाणियजिणमयसारा पुन्वायरिया जओ आहे, ३॥ ५६ ॥ इथिंदियत्थससारविसैयआरंभरोहंदसणओ । गेइरिगाइपवाहे पुरस्सर आगमपवित्ती॥५७ ॥दोणाइ जहासत्ती पवत्तण"विहिररत्तदुहे य । मज्झत्थमैसवद्धे परस्थकामोवभोगी य ॥५८॥ वेसी इव गिहवास ६पालइ सत्तरसपयनियद्ध तु । भावगयभावसावगल्क्सणमेय समासेग ॥ ५९॥ इत्थीमणत्यभवण चलचित्त नरयवत्तिणीभूय । आणतो हिय- पामी वसवत्ती होइ न हु तीसे ॥६०॥ 'इदियचवलतुरगे दोग्गइमग्गा. ५णुधाविरे निश्च । भावियभवरसरूवो रभइ सनाणररसीहिं ॥ ६१ ॥ सयलाणत्यनिमित्त आयासक्लेिसकारणमसार । नाउण धण धीरो न हु लुभइ तमि तणुयपि ॥ ६॥ दुहरूव दुक्सपल दुहाणुबन्धि विहन १२णारूव । ससारमसार जाणिऊण न रइ वहि कुणइ ॥६३ ॥ सेणमेचमुहे विसए विसोनमाणे सयावि मनतो । तेसु न परेइ गिद्धि भयभीरू मुणि यतत्तत्थो ॥६४॥ जइ तिव्वारभ कुणइ अकामो अन्विहतो उ । थुणइ १५निरारभजण दयालुओ सयजीयेसु ।। ६५ ॥ हिवास पास पिय मन्नतो वसइ दुखिओ तमि । चारित्तमोहणिज निन्जिणिउ उज्जम फुणइ ॥६६॥ अस्थिकभावकलिओ पभावणा बननायमाईहिं । गुरुभतिजुओ धीम १४धरेइ सइ दसण विमल १ ६७ ॥ गइरिगपवाहेण गयाणुगइय अण वि- याणतो । परिहरइ रोगसन्न सुसमिक्सियकारओ धीरो ॥ ६८ ॥ नस्थि परोगमग्गे पमाणमन्न जिणागम मोत्तु । आगमपुरस्सर घिय फ्रेइ तो सव्यकिचाइ ॥ ६९ ॥ निगूहिंतो ससि आयाबाहाए जह बहु कुणइ । आयरइ तहा सुमई दाणाइचउनिह धम्म ॥ ७० ॥ हियमणवज किरिय चिंतामणिरयणदुलह लहिउ । सम्म समायरतो न हु लजइ मुद्धहसिओवि २४॥७१।। देहटिइनिबधणधणसयणाहारगेहमाईमु। निवसइ अरत्तदुट्ठो ससा रगएसु भावेसु ॥ ७० ॥ उँवसमसारवियारो पाहिजा नेय रागदोसेहि। मझत्यो हियकामी असग्गह सचहा चयइ ॥ ७३ ॥ भावेतो अणव- २७रय सणभगुरय समस्थवत्यूण । सनद्धोवि धणाइसु बजइ पडिरयसबध ॥ ७४ | "संसारविरत्तमणो भोगुवभोगा न नित्तिहेउत्ति । नाउ पराणु रोहा पयत्तई कामभोगेसु ॥७५|| वेस व्व निराससो अञ क्ल्ल चयामि २.चिततो । परकीय पिव पालइ गेहावास सिढिलभावो ॥ ७६ ॥ इय - श्रीशान्तिसूरिविरचित श्रीधर्मरनप्रकरणम् सतरसगुणजुचो जिणागमे भावसावगो भणिो । एस उण कुसलनोगा लहइ लह *भावसाहुत् ॥ ७७ ॥ एयस्स उ लिंगाइ संयला मग्गाणुसा- रिणी किरिया । सद्धा पयरा धम्मे पन्नवणिजत्तमुजुभावा ।। ७८ ॥ किरियासु अप्पमाओ आरमो सक्षणिजणुहाणे । गुरओ गुणाणुराओ गुरआणाराहण परम ॥७९॥ *मग्गो आगमनीई अहवा सविग्गबहुज- पाइन्न । उभयाणुमारिणी जा सा मग्गणुसारिणी किरिया ॥ ८॥ अनह भणियपि सुए रिंची कालाइकारणावेस्य । आइनमन्नह चिय दीसह सनिग्गगीपहिं ।। ८१ ॥ कप्पाण पाउरण अग्गोयरचाय झोलिया भिक्सा। ओवगहियक्डाहयतुमयमुहदाणदोराई ॥ ८२ ॥ सिक्किगनिक्सि- घणाई पनोसवणाइतिहिपरावत्तो । मोयणविहिअनत्त एमाई विविहम- अपि ॥ ८३ ॥ ज सव्वहा न सुने पडिसिद्ध नेय जीवनहहेऊ । त सव्यपि पमाण चारित्तधणापण भणिय च ॥८४॥ अिवलविरुण बजाज विपि समायरति गीयत्था । थेवावराह बहुगुण सव्वेसि त पमाण तु ॥ ८५ ॥ ज पुण पमायरूव गुरुलाघनचिंतविरहिय सवह । मुहसील- सदाइन चरित्तिणो त न सेवति ॥ ८६ ॥ जह सडेसु ममत्त राढाए:५ असुद्धउवहिभत्ताई । निद्देनयमहितूलीमसूरिगाईण परिभोगो ॥ ८७ ॥ इचाई असमजसमणेगहा खुद्दचिट्ठिय लोए । वहुएहिवि आयरिय न पमाण सुद्धचरणाण ।। ८८ ॥ गीयस्थपारतता इय दुविह मगमणुरसर- १८ तस्स । भावजइत्त जुत्ता दुप्पसहत जओ परण ॥८९॥ *सद्धा तिम्व. मिलासो धम्मे पररत्तण इम तीसे । विहिसेव अतित्ती सुद्धदेसणा सलियपरिसुद्धी ॥९०॥ विहिसार चिय सेयइ सद्वालू सत्तिम अणुद्वाण ।२५ नाइदोसनिओवि पक्सवाय वहइ तम्मि ॥ ९१ ॥ निरुओ भोजर- सतू कवि अवन्थ गओ असुमन । भुज न वमि रजइ सुहभोयणला- सो धणियः ॥ ९२ ॥ इय मुद्धचरणरमिओ सेपतो दनओ विरद्धपि । २५ सद्धागुणेण एमो न भावचरण अइक्कमइ ९३ ॥ तित्तिं न चेर विंदा सद्धाजोगेण नाणचरणेसु । वेयावश्चत्तवाईमु जहविरिय भावओ जयइ ॥९४ । सुगुरसमी सम्म सिद्धतपयाण मुणियतत्तत्थो । तयणुनाओ २० धनो मज्झत्थो देसण कुणइ ।। ९५ ॥ अवगयपत्तरूवो तयणुग्गहहेउमा- ययुडिरर । सुत्तभणिय परूवइ बनतो दूरमुम्मग्ग ॥ ९६ ॥ सध्यपि जओ दाण दिन पत्तमि दायगाण हिय । इहरा अणत्थजणग पहाणदाण ३०- श्रीशान्तिसूरिविरचित श्रीधर्मरजप्रकरणम् घ सुयदाण ॥ ९७ ॥ सुट्ठयर च न देय एयमपत्तमि नायतत्तेहिं । इय देसणाऽवि सुद्धा इहरा मिच्छत्तगमणाई ॥९८॥ज प न सुचे विहिय ३न य पदिसिद्ध जणमि चिररूद्ध । समइविगप्पियदोसा वपि न दूसति गीयत्था ।। ९९ ॥ सविग्गा गीयतमा विहिरसिया पुव्वसूरिणो आसि । सददूसियमायरिय अणइमई को निवारेइ ॥ १०॥ अइसाहसमेय ज उस्सुत्तपरूवणा पदुविवागा । जाणतेहिवि दिजह निदेसो सुत्तवझत्ये ।। १०१ ॥ दीसति य हसिणोणेगे नियमइपउत्तजुत्तीहि । विहिपडि- सेहपवत्ता चेइयरियेसु रूढेसु ॥ १०२ ॥ त पुण विमुद्धसद्धा सुयसवाय ९विणा न समति । अवहीरिजण नवर मुयाणुस्व परुर्विति ।। १०३ ॥ अइयारमलालक पमायमाईहिं वहरि चरणरस । जणियपि वियहणाए सोहिंति मुणी विमलसद्धा ॥ १०४ ॥ एसा पयरा सद्धा अणुवा होइ १२भावसाहुस्स । एईए सम्भावे पनयणिजो हवइ एसो ॥१०५॥ विहि- उन्नमवनयभयउस्सगाववायतदुभयगयाइ । मुत्ताइ बहुविहाइ समए गमी- रभावाइ ॥ १०६ ॥ तेसिं विसयविभाग अमुणतो नाणवरणयम्मुदया। १५मुज्झइ जीवो तत्तो सपरेसिमसगह जणइ ॥ १०७ ॥ त पुण सविग्ग गुरू परहियकरणुजयाणुरपाए । वोहिंति सुत्तविहिणा पनवणिज विया- णता ॥ १०८॥ सोवि असग्गहचाया सुविसुद्ध इसण परित्त छ । १८आराहिउ समत्थो होइ मुह उजुभावाओ ॥१०९॥ *Kगइनिमित्त घरण त पुण छकायसजमो चेव । सो पालिउ न तीरइ विगहाइपमायजुत्तेहिं ॥ ११० ॥ पव्वज विज्ञपिव साहिंतो होइ जो पमाइलो । तस्सन २१ मिन्झइ एसा रेइ गरुय च अवयार ॥ १११ ॥ पडिले हणाइचेट्टा छक्कायविघाइणी पमत्तस्स | भणिया मुयाम तम्हा अपमाई सुविहिओ होइ ॥ ११२ ॥ रक्सइ वण्सु सलिय उपउत्तो होइ समिइगुत्तीमु । २४ घनइ अवजहेउ पमायचरिय मुथिरचित्तो ॥ ११३ ॥ फालमि अणूण- हिय किरियतरविरहिओ जहामुत्त । आयरद समकिरिय अपमाई जो इह चरिती ॥११४॥ *संघयणादणुम्य आरभइ सकमेयणुद्वाण । बहु- लाममप्पच्छेय सुयसारविसारओ सुजई ॥ ११५ ॥ ज त बहु पसाइ निवडइ अस्सजमे दढ न जओ । जणिउन्नम बहूण विसेसकिरिय तहा ढवइ॥११६।।गुरुगच्छुनदहेउ क्यतित्यपभावण निराससो। अजमहा- ३० गिरिचरिय सुमरतो कुणइ सशिरिय ॥ ११५ ॥ सकमि नो पमायइ । श्रीशान्तिसरिविरचित धर्मरत्रप्रकरणम् असारने पवित्तिमकुणतो । सफारभो चरण विसुद्धमणुपालए एक ॥११८॥ जो गुरुमवमनतो आग्भइ किर असमवि किंचि। सिव- भूइव न एमो सम्मारभो महामोहा ।। ११९॥ *जीयइ गुणेसु रागो । सुद्धचरित्तरस नियमओ पयरो। परिहरइ तओ दोसे गुणगणमालिनस- जणणे ॥ १२० ॥ गुणलेसपि पससइ गुग्गुणयुद्धीए परगय एसो। दोसलवेणवि नियय गुणनिवह निग्गुण गणइ ॥ १२१ ।। पालइ सपत्त- १ गुण गुणड्सगे पमोयमुबहइ । उज्ञमद भावसार गुरुवरगुणरयणला- भस्थी। १२२ ॥ सयणोत्तिय सीसोत्ति व एबगारिचिव गणिज्यमओ वत्ति । पडिवघम्स न हेऊ नियमा एयरम गुणहीणो ॥ १३॥ करु ९ णावसेण नवर अणुसासइ तपि सुद्धमगमि । अचनागोग्ग पुण अरत दुह्रो उद्देइ ।। १२४ ॥ उत्तमगुणाणुराया कालाइदोसओ अपत्तावि । गुणसपया परत्थवि न दुल्हा होइ भव्याण ॥१२५॥ *गुरुपयसेवानिरओ३२ गुरआणाराहणमि तल्लिच्छो । चरणमग्धरणसत्तो होइ जई ननहा नियमा ॥ १२६ ।। सव्वगुणमूलभूओ भणिओ के आयारपढमसुचे ज। गुरफुलवासोवस्स वसेज तो तस्य चरणत्थी ॥ १२७ ।। एयस्स परि-१५ चाया सुदुछाइवि न सुदर भणिय । पम्माइवि परिसुद्ध गुरुआणाव- त्तिणो निति ॥१२८॥ वा धतो गुरुआण न मुयइ नाणाइगुणगणनियाण। सुपसन्नमणो सयय क्यनुय मणमि भाषितो।। १२९॥ गुणव च इमो सुत्ते जहत्यगुरुसहभायण इहो। गुणसपयादरिदो जहुत्तफलदायगोन मओ॥ १३० ॥ मूलगुणसपउचो न दोसलमजोगओ इमो हेओ। महुरोवामओ पुग पवत्तियन्यो जहुत्तम्मि ॥ १३१ ॥ पचो मुसीस-२१ सद्दो पर कुगतेण पथरोणादि । गाढप्पमाइणोवि हु सेलगसूरिस्स सीसेण ॥१३२॥ एव गुरुवहुमाणो क्यन्नुया सनुलगच्छगुणवुड्डी । अणवत्था. परिहारो हुति गुणा एवमाईया ॥ १३३ ॥ इहरा युत्तगुणाण विवजओ२५ वह य अत्तउकरिसो। अप्पचओ जणाण योहिविधायाइणो दोसा।।१३४॥ यिकुमयसीला वित्थ दोसल्वा तेसु नियमसमविणो । जइ तेहिं वज. पिनो अवजणिनो तओ नत्थि ॥ १३५ ॥ इय भावियपरमत्था २७ मझत्या नियगुरु न मुचति । स गुणसपोग अप्पाणमिवि अपे च्छता ॥ १३६ ॥ एय अवमन्नदो वुत्तो सुचमि पावसमणोत्ति । महमो इषधगोवि य रिसतो अपडितप्पतो ॥ १३७ ।। मनिसेमपि जयवो५० श्रीधर्मरत्नप्रकरण । श्रीपश्चसूत्रम् तेसिमवन विवजए सम्म । तो दसणसोहीओ सुद्ध परण लहइ साहू ॥१३८॥ मइय सत्चलसणधरो होइ परिती तओ य नियमेण । रसा- ३णपरपरलाभजोगओ लहइ सिक्सोक्स ॥१३९॥ *दुविहापि धम्मरयण वरइ नरो घेत्तुमनिगल सो उ । जस्सेगवीसगुणरयणसपया सुत्थिया अस्थि ।। १४० ॥ ता सुटु इम मणिय पुवायरिएहिं परहियरएहिं । ६ इगवीसगुणोवेओ जोगो सइ धम्मरयणस्स ॥१४१॥ ॥ धम्मरयणोचि- याण देसचरित्तीण तह परित्तीण । लिगाइ जाइ समए भणियाइ मुणिय- तत्तेहिं ॥ १४ ॥ तेसि इमो भावस्थो नियमइविभवाणुसारओ भणिओ। ९सपराणुग्गह हेड समासओ सतिसूरीहिं ॥ १४३ ।। जो परिभावइ एय सम्म सिद्धतग भजुत्तीहिं । सो मुत्तिमग्गलग्गो दुग्गहगतेसु न हु पहइ ॥१४४॥ इय धम्मरयणपगरणमणुदियह जे मणमि भाति । ते गलि- १२ यकलिलपका नेव्याणसुहाइ पाउँति ।। १४५॥ ॥ ॐ चिरन्तमाचार्यविरचित श्रीपश्चसूत्रम् णमो वीअरागाण स पण्णूण देविंदपूइआण जहडिअवत्थुवाईण तेलुफ- गुरूण अरहताण भगवताण, जे एयमाइक्रपति इह सलु अणाइ जीवे, अणाइ जीवरस भये अगाइ कम्मसजोगनियत्तिए, दुक्सरूवे, दुक्सफ्ले, १८ दुक्साणुनधे, एअरसण युच्छित्ती सुद्धधम्माओ, सुद्धम्मसपत्ती पावकम्म- निगमाओ, पावसम्मविगमो तहामन्यत्ताइभावओ, तरम पुण विवागसा- हणाणि चउसरणगमण दुषडगरिहा सुमडाण सेवण, अओ कायव्वमिण २१होउकामेण सया सुप्पणिहाण भुजो भुजो सरिलेसे, तिकालमसकिलेसे, जानजीय मे भगवतो परमतिलोगनाहा अणुत्तरपुनसभारा सीणराग- दोसमोहा अचिंतचितामणी भवजलहिपोआ एगतसरणा अरहता सरण, २४ तहा पहीणतरामरणा अवेअफम्मक्रया पणट्ठवावाहा फेवलनाणदसणा सिद्धिपुरनिवासी निस्वमसुहसगया, सव्वा क्यविद्या सिद्धा सरण, तहा पसतगमीरासया सावजनोगविरया पचविहायारजाणगा परोक्यार- २७ निरया पउमाइनिदसणा झाणज्झयणसगया विसुज्झमाणभाना साहू सरण, तहा सुरासुरमणुअपूइओ मोहतिमिरमाली रागदोसविसपरममतो, हेड सयरफलाणाण, कम्मवणविहारसू, सागो सिद्धभावरस, क्यलिपण्णत्तो ३. धम्मो जाननीय मे भगर सरण, सरणमुवगओ अ एएसिं गरहामि चिरतनाचार्यविरचित श्रीपञ्चसूत्रम् ॥१॥ दुकड जण्ण अरहतेसु वा, सिद्धेसु वा, आयरिएसु वा, उपन्झाएसु घा, साहू या, सागुणीसु पा, अनेसु वा धम्मट्ठाणेसु माणणिनेसु पूअ. मिनेसु, तहा माईसु पा, पिईसु का, वधुसुवा, मित्तेसुवा, उवयारीमुघा, ३ ओहेण वा जीयेसु मग्गटिएमु अमग्गट्ठिएसु मगसाणेमु अमग्गसाह- णेसु, ज सिंचि वितहमायरिय अणायरिअव्य अणिच्छिअन पाय पानाणुवधि, सुहुम या वायर वा, मणेण या, वायाए या, काण्ण वा, १ क्य वा, काराविअ वा, अणुमोइअ वा, रागेण या, दोसेण या, मोहेण वा, इत्य वा जम्मे, जम्मतरेसु या, गरहिअमेअ दुपाडमेअ उझियव्वमेअ विआणिअ मए क्लणमित्तगुरुभगवतवयणाओ, एसमेअति रोअ सद्धाए ९ अरिहतसिद्धसमक्य गरहामि अहमिण, दुफडमेअ उझियरमेअ इत्य मिच्छामिदुण्ड मिच्छामिदुकट मिच्छमिदुघड, होर मे एसा सम्म गरिहा, होउ मे अवरणनिअमो, बहुमय ममेअति, इच्छामि अणुमहिं १२ अरहताण भगवताण, गुरूण कहाणमित्ताणति, होउ मे एहि सजोगो, होउ मे एसा सुपत्थणा, होउ मे इत्य यहुमाणो, होउ मे इओ मुक्सपीअति, पत्तेमु एण्सु अह सेवारिहे सिआ, आणारिहे सिआ,पडिवचिजुत्ते सिआ, १५ निरइआरपारगे सिआ, सविग्गो जहासत्तीए सेवेमि सुरड, अणुमोएमि ससि अरहताण अणुट्ठाण, सव्वेमि सिद्धाण सिद्धभाव, सध्यमि आयरिआण आयार, स वेसिं उपज्झायाण सुत्तप्पयाण, स वेसिं सादण १८ साहुकिरिअ, सध्यसि सायगाण मुक्ससाणजोगे, स वेसि देवाण स वेसि जीवाण होगामाण कहाणासयाण मगसाहणजोगे, होउ मे एसा अणुमोअणा सम्म विहिपुव्यिआ, सम्म सुद्धामया, सम्म पडिव २१ त्तिरूया, सम्म निरइआरा, परमगुणजुत्तअरहताइमामत्थओ, अचिंत- सत्तिजुत्ता हि ते भगवतो वीअरागा सघण्णू परमपहाणा, परमाण- हेऊ सत्ताण, मूढे अम्हि पावे अणाइमोहयासिए, अणभिने भावओ हिआ-२५ हिआण, अभिन्ने सिआ, अहिअनिवित्ते सिआ, हिअपवित्ते सिआ, आरा- हगे मिआ, उचिअपडिवत्तीए सरमत्ताण सहिअति, इच्छामि मुकड इच्छमि सुबह इच्छामि सुबह, एवमेअ सम्म पढमाणरस मुणमागरम २७ अणुप्पेहमाणरस सिटिलीमवति परिहायति रिपन्नति असुहरम्माणुनधा, निरणुनधे वाऽसुहक्म्मे भगसामध्ये सुद्दपरिणामेण, क्डगनद्धे विअ पिसे- अप्पफले सिआ, सुहावणिन्ने सिआ, अपुणभावे सिआ, तहा आस-३१ .

९ चिरतनाचार्यविरचित श्रीपञ्चसूत्रम् ॥ १-२॥ गलिजति परिपोसिजति निम्मविजानि सुहक्म्माणुरघा, साणुवर्य च सुहम्म पगिट्ठ पगिठमावजिअ नियमपलय, सुपउत्ते पिअ महागए. ३ सुहफ्ले सिआ, सुहपवत्तगे सिआ, परमसुहसाहगे सिआ, अपहिवध मेअ असुहभावनिरोहेण सुहभाववीअति, सुप्पणिहाण सम्म पढिअव्य, सम्म सोअव्व, अशुप्पेहिअन्नति, नमो नमिअनमिआण परमगुरमीअ- ६ रागाण, नमो सेसनमुकरारिहाण, जयउ सव्वणुसासण, परमसयोहीए मुहिणो भवतु जीवा, सुहिणो भवतु जीवा ।। इति पावपडिग्याय-गुणगीजाहाणसुत्त समत्त ॥१॥ जायाए धम्मगुणपडिवत्तिमद्धाए भाविजा एपस सरूप पयइसुदरत अणुगामित्त परोक्यारित्त परमत्थईउत्त, तहा दुरणुचरत्त, भगे दारुण, महामोहजणगत, भूओ दुहहत्तति, एव जहासत्तीए उचिअविहाण १२ अञ्चतभावसार पडिवजिन्ना, तजहा-थूलगपाणाइयायविरमण १ यूल गमुसाबायविरमण २ थूलगअदत्तादाणविरमण ३ यूलगमेहूणविरमण ४ थूरगपरिगहविरमण ५ मिच्चाइ, पडिवनिउण पालणे जइजा, सयाणा १५ गाहगे सिआ, सयाणाभावगे सिआ, सयाणापरतते सिआ आणा हि मोह- विसपरममतो, जल रोसाइजरणस, कम्मवाहितिगिच्छासत्थ, पपा- यवो मिवफस, वजिना अधम्ममित्तजोग चिंतिनाभिणवपाविए गुणे, १८ अणाइभवसगए अ अगुणे, उदग्गसहकारित्त अधम्ममित्ताण, उमयलो- गरिहिअत्त, असुहजोगपरपरच, परिहरिजा सम्म रोगविरुद्धे, करुणापरे जणाण, न सिसाविज धम्म, सकिलेसो खु एसा, परमयोहिनीअमयोहिफ- सलमप्पणोत्ति, एवमालोएजान सलु इत्तो परो अणत्यो, अंधत्तमे ससा- राडवीए, जणगमणिटावायाण, अइदारुण सरूवेण,- असुहाणुवंधमधस्थ, सेविन धम्ममित्ते विहाणेण, अघो विवाणुकट्ठए, पाहिए विष विज्ञ, २७ दरिदो चिव ईसरे, भीओ विय महानायगे, न इओ सुदरतरमनति बहुमाणजुत्ते सिआ, आणाकसी, आणापडिच्छगे, आणाअनिराहगे, आणानिष्फायगेति, पडियनधम्मगुणारिह च पट्टिजा गिहिसमुचिएम २७ गिहिसमायारेसु, परिसुद्धाणुठाणे, परिसुद्धमकिरिए, परिसुद्धवइकिरिए, परेमुद्धकायगिरिए, पनिजाणेगोवपायकारण गरहणिज घहुकिलेस आयइविराहा समारभ, न चिंतिजा परपीड, न भाविजा दीणय, न गच्छिन्ना हरिस, न सेविना वितहाभिनिवेस, उचिअमणपवत्तगे सिआ, चिरतनाचार्यविरचित श्रीपञ्चसूत्रम् ॥ २-३ ॥ ४१ न भासिज्जा अलिअ, न फरस, न पैसुन, नाणिनद्ध, हिअमिअभामगे सिआ, एव न हिसिजा भूआणि, न गिहिज अदत्त, न निरिक्सिज पर- दार, न कुना अणत्यदड, सुहायजोगे सिआ, तहा होचिअदाणे ३ लाहोचिअभोगे लाहोचिअपरिवारे लाहोचिअनिहिवरे सिआ, असतावगे परिवारस्स, गुणकरे जहामत्तिं, अणुक्पापरे, सिम्ममे भावेण, एव खु तप्पालणेवि धम्मो, जह अनपाल्गेत्ति, सम्वे जीवा पुढो पुढो, ममत्त ६ वधकारण, नहा तेसु तेसु समायारेसु सइममण्णागए सिआ, अमुगेह अमुगकुले अमुगसिरमे अमुगधम्मट्ठाणटिए, न मे सचिराहणा, न मे तदारभो, बुढी ममेअस्स, एअमित्य सार, अमायभूभ, अ हिम, ५ असारमण्ण सन्य, विसेसओ अपिहिगहणेण, एवमाह तिलोगयधू परम कारुणिगे सम्मसयुद्धे भगय अरहतेत्ति, एव समालोचिअ सदनिरद्धेसु समायारेसु सम्म पट्टिना, भावमगलमेअ तनिष्पत्तीए, तहा जागरिजर धम्मजागरिआए, को मम कारो, क्मेिअरस उचिअ, असारा विसया, निअमगामिणो, पिरमावसाणा, भीसणो मधु, सनाभावकारी अविना- यागमणो अणिवारणिजो, पुणो पुणोणुनधी, यम्मो "अस्स ओसह, एगत-१५ विसुद्धो, महापुरिससेपिओ सहिअकारी निरइआरो परमाणन्हेऊ, नमो इमस्स धम्मस्स, नमो एअधम्मपगासगाण, नमो एअधम्मपालगरण, नमो एअधम्मपानगाण, नमो एअधम्मपरजगाण, इच्छामि अहमिण १० धम्म पहियजित्तए, सम्म मणवयणकायनोगेहिं, होउ ममेअ कहाण, परमकहाणाण निणाणमणुभारओ, सुप्पणिहाणमेय चिंतिजा पुणो पुगो, अधम्मजुत्ताणमवयकारी सिआ, पहाण मोहच्छेअणमेअ, एव विसु २१ ज्झमाणे भावणाए कम्मापगमेण उवेइ एअस्स जुग्गय, नहा ससारविरत्ते सनिग्गो भाइ अममे अपरोक्तानी विमुद्धे विसुद्धमाणभावे ॥ इति साहुधम्मपरिभावणासुत्त गम्मत ॥ ॥ , २४ परिभानिए साहुधम्मे जहोदिअगुणे जइजा सम्ममेय पडिवजितए, अपगेवताव परोरतावो हि तप्पटिवत्तिविग्ध, अणुपाओ सु एसो, न २७ सलु असलारभो हिअ, अप्पडिमुद्धे कहिंचि पडियोहिन्ना अम्मापिअरे, उभयलोगसफर जीविभ, समुदायरडा पम्मा समुदायपरत्ति, एव सुदीहो अविओगो, अण्णहा एगरुस्सनियासिसउणतुल्लमेअ, उद्दामो मधू, पचास-३० ६ ४२ चिरन्तनाचार्यविरचित श्रीपञ्चसूनम् ॥ ३ ॥ पणो अ, दुहद मणुअत्त समुद्दपडिअरयणलाभतुल, अइप्पभूआ अण्णे मग दुक्सबहुला मोहधयारा असलाणुवधिणो, अजुग्गा मुद्धधम्मस्स, जुग्ग च ३ एअ पोअभूअ भरसमुद्दे, जुत्त मक्ने निउनिउ, सवरलुइअच्छिद नाण पण्णधार तनपवणजवण, मणे दुल्हे सव्वरजोवभाईए सिद्धिसाहगधम्म साहगत्तेण, उयादेआ य पसा जीवाण जन इमीए जम्मो, न जरा, न मरण, ६न इठविओगो, नाणिहसपओगो, न सुहा, न पिवासा, न अण्णो कोइ दोसो, सव्वहा अपरतत जीवावत्याण, असुभरागाइरहिअ सत सिप अवासाहति, विपरीओ अ ससारो इमीए-अणवहिअसहायो, इत्थं सलु ९सुहीवि असुही, सतमसत, सुविणुव्य सम्पमालमालति, ता अलमित्य पडिनघेण, फरेह मे अणुग्गह, उज्जमह एअ युछिदित्तए, अहपि तुम्हा णुमईए साहेमि एअ, निधिन्नो जम्ममरणेहिं, समिझ स मे समीहिों १२ गुम्पभावेण, एर सेसेवि घोहिन्जा, तओ सममेहिं सेविज धम्म, करिनोचिअपरणिज, निराससो उ सयदा, एअ परममुणिसासण, अयु ज्झमाणेसु अ कम्मपरिणई विहिज्जा जहासत्तिं तदुवकरण आओवायसुद्ध १५समईए, फ्यण्णुआ खु एमा, फरणा य धम्मप्पहाण जणणी जणम्मि, तओ अणुण्णाए पडिजिज धम्म, अण्णहा अणुवहे घेय उवहिजुत्ते सिआ, धम्माराहण खु अि सव्यसत्ताण, तहा तहेअ सपाडिन्ना, सव्वहा १८ अपडियजमाणे चइना ते अट्ठाणगिराणोमहत्यचागनाएण से जहा नामए केइ पुरिसे रहचि कतारगए अम्मापिइसमेए तप्पडियद्धे पश्चिजा, तेसिं तत्थ नियमघाइ पुरिममित्तासम्झे सभवओसहे महायके सिआ, रातत्य से पुरिसे तप्पडिधाओ एवमालोचिअ न भवति एए निअमओ ओसहमतरेण, ओसहभावे अ ससओ, कालसहाणि अ एआणि, तहा सठविअ सठरिअ तदोसहनिमित्त सवित्तिनिमित्त च चयमाणे साहू, एस २४ चार अचाए, अचाए चेव चाग, फ्लमित्य पहाण बुहाण, धीरा एअ- दसिणो, स ते ओमहसपायर्णण जीवाविना, सभवाओ पुरिसोचिअ- मेअ, एव मुकपक्सिए महापुरिसे समारफतारपडिए अम्मापिइसगए २७ धम्मपडियद्धे निरिजा, तेसि तत्थ निअमरिणासगे अपत्तीजाइपुरिसमि त्तास ने सभवतसम्मत्ताइओसहे मरणाइपिवागे क्म्मायके सिआ, तत्थ से मुक्कपक्सिए पुरिसे धम्मपडिवधाओ एव समालोचिअ विणस्सति गए १.अवस्स सम्मत्ताइओसहविरहेण, तस्स सपाडणे विभासा, कालसहाणि अ चिरन्तनाचार्यविरचित श्रीपञ्चसूत्रम् ॥३-४॥ एआणि ववहारमओ, तहा सट्ठविस सट्ठविअ इहलोगचिंताए तेसिं सम्म ताइओसहनिमित्त विसिहगुरुमाइभावेण, सवित्तिनिमित्त चकिसकर- •ण, घयमाणे सजमपडिवत्तीए साहुसिद्धीए, एस पाए अचाए, तत्त ३ भाषणाओ, अचाए घेव चाप, मिच्छाभावणाओ, तत्तफलमित्थ पहाण परमत्थओ, धीग एअदसिणो आसन्नभव्या, स ते सम्मत्ताइओसहसपा- डणेण जीवाविजा, अञ्चति अमरणावझवीअजोगेण सभवाओ, सुपुरि । सोचिअमेअं, दुरपडिआराणि अ अम्मापिइणि, एस धम्मो सयाण, भगय इत्थ नाय परिहरमाणे असलाणुनधि अम्मापिइसोगति, एवमपरोवताव सध्यहा सुगुरुसमीये, पूइत्ता भगवते वीअरागे साहू अ, तोसिजण विह- १ वोचिों विवणाई, सुप्पउत्तारस्सए सुविसुद्धनिमित्ते समहिवासिए विसु- ज्झमाणो महया पमोएण सम्म पव्वइन्जा, लोअधम्मेहंतो लोगुत्तरधम्मग- मणण, एमा जिणाणमाणा महारलाणत्ति न चिराहिअव्या बुहेण, महा-१२ णस्थभयाओ सिद्धिकसिणा ।। इति पदजागण विहिमुत्त सम्मत्त ॥३॥ स एवमभिपव्वइए समाणे सुविहिभावओ किरिआफ्लेण जुजइ विसुद्धचरणे महामत्ते, न विवजयमेइ एअ अभावेऽभिप्पेअसिद्धी उवा- यपविनीओ, चिवन्नत्योणुवाए पयट्टइ, उपवाओ अ साहगो निअमेण, वरस तत्तथाभो, अण्णहा अइप्पसगाओ, निच्छयमयमेअ, से समलिटुक- चणे समसत्तुमित्ते निअत्तग्गहदुग्वे पसमसुहममेए सम्म सिक्यमाइअइ- गुरतुरवासी गुरुपडिपद्धे निणी भूअत्यदरिसी, न इओ हिम तत्तति २१ मनइ, सुस्सूसाइगुणजुत्ते तत्ताभिनिवेसा विहिपरे परममतोत्ति अहिलइ मुत्त, पद्धलक्खे आसमाविष्पमुके आययही, स तमवेइ सव्यहा, तओ सम्म निउजइ, पअ धीराण सासण, अण्णहा अणिओगो अविहिगहि-२५ अमतनाण्ण अणाराहणाए न किचि, तदणारभाओ धुन, इत्य मग्गदेस- णाए दुक्स अवधारणा अपडिवत्ती, नेवमहीअमहीअ अवगमविरहेण, न एसा मग्गगामिणो, विराहणा अणत्यमुहा, अत्यहेऊ, तस्सारभाओ२७ धुव, इत्थ मग्गदेसणाए अणभिनिवेसो पंडियत्तिमित्त पिरिआरंभो, एवपि अहीअ अहीअ अवगमलेसजोगओ, अय सवीओ नियमेण, मग- गामिणो खु एसा अवायवलस्स, निरवाए जहोदिए सुत्तुचकारी बह३० चिर तनाचार्यविरचित श्रीपञ्चसूनम् ॥४॥ पचयणमाइसगए पचसमिण तिगुत्ते, अणत्यपरे एअचाए अविअत्तस्स सिसुतणणिचायनाएण, विअत्ते इत्य केवली एअफलभूए, सम्ममेअ निआणइ दुविहाए परिणाए, तहा आसासपयासदीव सदीणाऽथिराइभेज असदीणथिरत्थमुजमइ जहासत्तिमसभते अणूसगे अससत्तजोगाराहए भवद, उत्तरत्तरजोगसिद्धीए मुच्चइ पावक्म्मुणति, विसुझमाणे आभय ६ भावपिरिअमाराहेइ, पसममुहमणुहवइ अपीडिए सजमतयकिरिआए अयहिए परीमहोवसग्गेडिं, वाहिअसुमिरिआनाण्ण, से जहा नामए पेइ महावाहिगहिए अणुहूअतव्वेअणे विण्णाया सरूवेण शिविण्णे ९ तत्तओ सुपिञययणेण सम्म तमनगच्छिी जहाविहाणओ पवण्णे सुवि रिज, निरुद्धजहिच्छाचारे, तुच्छपत्थभोई, मुघमाणे वाहिणा, निअत्तमा णवेअणे समुवर भारोग्ग पयडमाणतव्भारे तहाभनिन्धुई तप्पडिवधाओ १२ सिरापाराइजोगेपि वाहिसमारग्गविण्णाणेण इनिप्फत्तीओ अणाकुल- भावयाए किरिओवओगेण अपीटिए अव्वहिए सुहलेस्साए वड्डइ, विघ्न प बहु मण्णइ, प्य कम्मवाहिगहिए जणुभूअजम्माइवेअणे, विण्णाया १५दुक्सरूयेण, निविण्णे तत्तओ, तओ सुगुरवयणेण अणुहाणाइणा तमव- गच्छिा पुयुत्तविहाणओ पवन्ने मुकिरिभ पयज्ञ, निरद्धपमायायारे असारसुद्धभोई, मुच्चमाणे क्म्मवाहिणा, निअत्तमाणिहविओगाइवेअणे, ८समुवर भ चरणारग्ग, पयड्ढमाणसुभावे, तलाभनिन्वुईए तप्पडियध- पिसेसओ परीसहोवसग्गभावपि तत्तसवेअणाओ फुसलासययुडीथिरास- यत्तेण धम्मोरओगाओ, सया थिमिए तेउढेसार पपगुइ, गुरु च बहुमनइ २१जहोथिअ असगपडियत्तीए, निसग्गपवित्तिभावेण, एसा गुरई विआ- हिआ भावसारा, विसेसओ भगवतवमाणेण, 'जो म पडिमनइ से गुरुति' तदाणा, अन्नहा किरिआ अपरिआ, कुरडानारीकिरिआसमा, गरहिआ २४ तत्तवेइण, अफ्रजोगओ, विसण्णतत्तीफ्रमित्थ नाय, आयट्टे खु तप्पल असुहाणुयधे, आयओ गुरुवहुमाणो अवझमारणत्तेण, अओ परमगुर- सनोगो, तो सिद्धी असमय, एसेह सुहोदए पगिट्टतयणुनधे भववाहिते- २७गिन्छी, न इओ सुदर पर, उपमा इत्य न विजई, स एव पण्णे, एच भावे, ण्य परिणामे, अपहियहिए, वठ्ठमाणे तेउल्लेसाग, दुवालसमासिएण परिआएण अइएमइ मध्यदेवतेउल्लेस, एवमाह महामुणी, तओ सुके ५. मुशभिनाई भयर, पाय टिण्णरम्माणुयथे, पवइ रोगसण्ण, पडिमो चिरन्ननाचार्यविरचित श्रीपञ्चमूत्रम् ॥४-५॥ अगामी, अणुसोअनिमित्ते, सया सुरजोगे एस जोगी विआहिए, एस आराहगे सामण्णस्स, जहा गहिअपइण्णे स गोवहासुद्धे सधइ सुद्धग भव सम्म अभयसाहग-भोगकिरिआ सुस्वाइप्प, तओ ता सपुष्णा पाउ ३ गइ अविगलहेउभापओ असविलिहसुहरूपाओ अपरोवताविणो सुदरा अणुनपेण, न य अण्णा सपुण्णा, तत्तत्तसडणेण एअ नाणति वुधइ, एमि सुहजोगसिद्धी उचिअपटियतिपहाणा, इत्थ भारो पबत्तगो, पाय । विग्यो न पिजइ निरणुरधासुहपम्ममात्रेण, अक्सित्ताओ इमे जोगा भावाराहणाओ, तहा तओ सम्म परत्तइ निप्पायइ अगाउले, ग्य निरिआ सुकिरिआ, एगरिकलका निकलकत्यसाहिआ, सहा सुहाणु- ९ वधा उत्तमत्तरजोगसिद्धीप, तओ से साइइ पर पत्थ सम्म सकुसले, सया, तेहिं तेहिं पगारेहिं सावध महोदा वीजरीजादिहावणेण, पत्तिविरिआइजुत्ते अअझसुइचिट्टे समतभद्दे सुप्पणिहाणाइहेऊ मोहति १२ मिरदीवे रागामयविजे दोमानलजलनिहीं मवेगसिद्धिकरे हवइ अचिंत- चिंतामणिकप्पे, स एव परपरत्थसाहए तहा करणाइमारओ, अणेगेहिं भवेहिं विमुच्चमाणे पारम्मुणा, पगड्डमाणे अ सुहभावेहि अणेगभविआए १५ आगहणाए पाउणइ सबुत्तम भर चरम अचरममयहेर अविगलपरपर- स्थनिमित्त, तस्य कारण रिवसेस किन निहअरयमले सिज्झइ दुइ मुबह परिनि नाइ म पदुक्याणमत परेइ ।। दति पबचापरिपालणामुत्त सम्मत्त ॥४॥ १८ स ग्यमभिसिद्ध परमवभे मगलाला नम्मजरामरणरहिए पहीणासुहे २१ अणुवसत्तिवजिए मपत्तनिअसत्वे अपिरिए सहारसहिए अणतनाणे अणतदसणे, से न सहे, न रूरे, न गधे, न रसे, न पामे, अरूबी सत्ता अगित्वत्थसट्टाणा, अणतनिरिआ, क्यक्रिया, सन्मागाहविराजिआ,२४ सध्यहा निरविक्मा, थिमिआ, पसता, असनोगिए एसाणदे, अओ चेर परे मए, अविक्रया अणाणदे, सनोगो पिओगारण, अपर परमे आओ, विगिनायपर चु न, बहुमय मोहाओ अबुहाण, जमित्तो विव.२० जओ, तओ अणत्या अपनवसिआ, एस भावरिउ परे, अओ युत्ते भगवया, नागासेण जोगो एअरम, से सरूपसहिए, नागासमपणत्य, न सत्ता सदतरमुवेइ, अचिंतमे वेलिंगम्म तत्त, निच्छ्यमयमेअं विजो-३० चिरन्तनाचार्यविरचित श्रीपञ्चसूत्रम् ॥५॥ गव च जोगोति न एम जोगो, भिण्ण लक्राणमेअरम, न इत्याविक्सा, सहानो यु एसो अणतसुहसहावाप्पो, उवमा इत्य न विनइ, तन्भावे .३ अणुभावो पर तस्सेय, आणा एसा जिणाण सरण्णूण अपितहा एग तओ, न वितहत्ते निमित्त, न चानिमित्त रजति, निदसणमित्त तु नघः सव्वसत्तुस्सए सव्ववाहिनिगमे सव्यसनोगेण सव्यिच्छासपत्तीए ६ जारिममेय, इत्तोणतगुण त तु भावसत्तुक्सयादितो, रागाओ भावसत्तू, मम्मोदया वाहिणो, परमलद्धीओ उ अट्ठा, अणिच्छेच्छा इच्छा, एव सुहुममेअ न तत्तओ इयरेण गम्मइ, जइसुह व अजइणा, आरग्गमुह ९य रोगिणत्ति विभामा, अचिंतमे सरूवेण, साइअपजयसि एगसिद्धा रिक्साए, पवाहओ अणाइ, ते वि भगरतो एव, तहामव्वत्ताइभावओ, पिचित्तमेअ तहापउभेएण, नाविचित्ते सहकारिभेओ, तदविक्सो तभोत्ति, १२ अणेगतमाओ तत्तवाओ, स सलु एय, इहरहेगतो, मिच्छत्तमेसो, न इत्तो यवस्था, अणारिहमेअ, ससारिणो उ सिद्धत्त, नापद्धस्स मुत्ती, सदत्थर- हिआ, अणाइम बधो पवाहेण अईअगलतुटो, अवद्धबधणे या मुची १५पुणो नथपसगओ, अपिसेसो अनद्धमुषाण, अणाइजोगे वि विओगो क्चणोयरनाएण, न दिदिक्सा अकरणरस, नयादिट्टमि एसा, न सहजा" निरित्ती, न निवित्तीय आयट्ठाण, नयण्णहा तरसेसा, न भव्यत्ततुला नाएण, न केवरजीयरूवमेअ, न भाविनोगाविक्साए तुल्लत्त, तया पेप- लत्तेण सयाविसेसओ, तद्दा सहायकप्पणमप्पमाणमेव, एसेव दोसो परि कप्पिआए, परिणामभेआ वधाइभेउत्ति साह, सव्वनयविसुद्धिए निर- २७ वचरिओभयभावेण, न अप्पभूअ क्म्म, न परिकस्पिअमेअ, न एव भवादिभेओ, न भवाभायो उ सिद्धी, न तदुच्छेदेणुप्पाओ, न एव समजसत्त, नाणाइमतभवो, न हेउफ्रभावो, तस्स तहा सहायक पणम. २४ जुत्त निराहारनयकओ निओगेण, तरसेव तहाभावे जुत्तमेस सुहुममट्ठ- पयमेअ विचिन्तिअन्य महापण्णाएत्ति, अपजयसिअमेव सिद्धसुक्स, इत्तो चेवुत्तम इम, मव्यहा अणुस्सुगत्तेणतभानाओ, लोगतमिद्विवासियो २७ एए, जत्थय एगो तत्थ निअमा अणता, अकम्मुणो गइ पुन्यपओगेण अलाउप्पभिइनायओ, निअमो अओ चेव असमानगइए गमण, उफरि- सविसेसमो इअ, आधुच्छेओ भव्वाण अणत भावेण, एअमणताणतय, ३. समया इत्य नाय, भ वत्त जोगयामित्तमेव केसिंचि पडिमाजुग्गदारनिद- - श्रीपञ्चसूनम् । अध्यात्मोपरिपत् सणेण, ववहारमयमेअ, सोऽवि तत्तग, पवित्तिविसोहणेण अणेगत- सिद्धीओ निच्छयगभावेण, परिसुद्धो उ केवल, एसा आणा इह भग- वओ समतमदा तिकोडिपरिसुद्धीए अपुणवधगाइगम्मा, एअप्पिअत्त ३ ग्गल इत्य रिंग, ओचित्तपवित्तिविनेअ सगसाहग निअमा, न एमा अग्नेसि दुआ, लिंगविवजयाओ तप्परिणा, तयणुग्गह्याए आमडभो- दगनासनाएण, एसा फरुणत्ति चुधइ, एगतपरिसुद्धा अविराहणाफला । तिलोगनाहबहुमाणेण निम्सेअससाहिगत्ति ॥ पव्यजाफलसुत्त ॥५॥ समाप्तमिद पञ्चसून चिरतनाचार्यविरचितम । ५ न्यायवि०महो श्रीयशोविजयविरचिता यात्मोपनिपत् ॥ ऐद्र दनत नत्या वीतराग स्वयम्भुवम् । अध्यात्मोपनिपनामा मथोऽस्माभिर्विधीयते ॥१॥ आत्मानमधिकृत्य स्याद्य पश्चाचारचारिमा। १२ शब्दयोगार्थनिपुणाम्नध्यात्म प्रचक्षते ।। २ ॥ रूल्यथनिपुणारत्याहुश्चित्त मैयादिवासितम् । अध्यात्म निर्मल वाधव्यवहारोपवृहितम् ॥३॥ एव- म्भूतनये जेय प्रथमोऽर्थोऽत्र कोविदे । यथायथ द्वितीयोऽर्था व्यवहारर्जु-१५ सूनयो पागलनयक्तभ्रान्तिर्य म्याद्विश्रान्तिसम्मुग्न । स्याद्वादविशदा- लोक स एवाध्यात्मभाननम् ॥ ५ ॥ मनोवत्सो युक्तिगवी मध्यस्थस्या नुधारति । तामाकर्पति पुच्छेन तुच्छाप्रहमन कपि ॥६॥ अनथायैव १८ नार्थाय जातिप्रायाश्च युक्तय । हली हतीति वचने प्राप्ताप्राप्तविकल्प- यत् ॥ ७ ॥ ज्ञायेरन हेतुपादेन पदार्था यद्यतीन्द्रिया । पालेरैतावता पाने कृत स्यात्तेपु निश्चय ॥ ८॥ आगमश्वोपपत्तिश्च सम्पूर्ण दृष्टिल-२१ क्षणम् । अतीन्द्रियाणामर्थाना सद्भावप्रतिपत्तये ॥ ९॥ अन्तरा केरल ज्ञान छमन्या सल्वचक्षुप । हस्तस्पर्शमम शास्त्रज्ञान तद्व्यवहारकृत् ॥ १० ॥ शुद्धोन्यायपि साम्राज्ञानिरपेक्षस्य नो हितम् । भौतहन्तुर्यथा २४ तस्य पदसशनिपेधनम् ॥ ११ ॥ शासनावाणशक्तेश्च बुद्धे शास्त्र निर च्यते । वचन वीतरागम्य तथ नायस्थ पस्यचित् ॥ १२ ॥ वीतरागो- ऽनृत नैव भूयात्तत्विभावत ॥ यस्तद्वाक्येषनाश्वासमत महामोहम्भि-२७ तम् ॥ १३ ॥ शास्त्रे पुरस्कृते तम्माद्वीतराग पुररत । पुरस्कृते पुन सम्मिनियमात् सर्वसिद्धय ॥ १४ ॥ एन केचित समापत्तिं वदन्यये ध्रुव पदम् । प्रशान्तवाहितामन्ये विसभागक्षय परे १५॥ चमचक्षु ३० । शान्येऽपि ४८ यायविशारदमहोपाध्यायश्रीयशोनिजयविरचिते यश ध्यङ्के {त सर्व देवाश्चारधिचक्षुप । सर्वतश्चक्षुप सिद्धा योगिन शानच सुप ॥ १६ ॥ परीक्षन्ते क्यच्छेदतापे स्वर्ण यथा जना ३ वर्णिकाशुद्धिं परीक्षता तथा बुधा ॥ १७॥ विधय प्रतिषेधाश्च भूयासो यत्र पर्णिता । एकाधिकारा दृश्यन्ते कपगुद्धि वदन्ति ताम् ।। १८॥ सिद्धातेपु यथा ध्यानाध्ययनादिविधिमना । हिंसादीना निषेधाश्च ६ भूयासो मोअगोचरा ॥ १९ ॥ अथकामविमिश्र यद्यच क्लुप्तस्थायिलम। आनुपङ्गिकमोक्षार्थ यन तत् क्पगुद्धिमत् ॥२०॥ विधीना च निषेधाना योगक्षेमरी निया। वर्ण्यते यत्र सवन तच्छास्त्र छेदशुद्धिमत् ॥ २१॥ ९ कायिकाद्यपि कुर्वीत गुप्तश्च समितो मुनि । फुन्ये ज्यायसि कि घान्य मित्युक्त समये यथा ॥ २२ ॥ अन्याय फिश्चिदुत्सृष्ट यतायाथमपोह्यते । दुर्विधिप्रतिषेध तन्न शास्त्र छेदगुद्धिमत् ॥ २३ ॥ निषिद्धम्य विधानेऽपि १२ हिंमादेर्भूतिकामिभि ।। दाहम्येय न सद्वैधैर्याति प्रतिदुष्टता ॥२४॥ हिमा भावतो दोपो दाहस्तु न तथेति चेत् । भूत्यर्थं तद्विधानेऽपि भारदोप क्थ गत ॥ २५ ॥ वेदोक्तला मन शुद्धया फर्मयज्ञोऽपि १५योगिन । ब्रह्मयज्ञ इतीच्छत श्येनयाग त्यजति रिम् ॥ २६ ॥ वेदा तविधिशेपत्यमत क्मविधेहितम् । भिनात्मदर्गा शेषा घेदाता एवं कमण ॥ २७ ॥ कर्मणा निरपद्याना चित्तशोधक्ता परम् । साहा- १८ चाया अपीछतीयास्तामेपोऽत्र विस्तर ॥ २८ ।। यत्र सर्वनयालम्नि विचारप्रपलामिना । तात्पयश्यामिमान स्यात्तच्छास्त्र तापशुद्धिमत् ॥२९॥ यथाह सोमिलप्रश्ने जिन स्याद्वादसिद्धये । द्रयार्थादहमेकोऽस्मि दृग्ज्ञा २.नाथादुभावपि ॥ ३० ॥ अक्षयश्वा ययश्चाम्मि प्रदेशार्थविचारत । अने. भूतभागात्मा पर्यायार्थपरिप्रहात् ॥ ३१ ॥ द्वयोरेकत्लवुद्ध्यापि यथा द्वित्न न गच्छति । नयैकान्तधियाप्येवमनेकातो न गच्छति ॥ ३२ ॥ २४ सामग्येण न मान स्याद्वयोरेपत्यधीर्यथा । तथा वस्तुनि वस्त्वशबुद्धिर्शया नयात्मिमा ।। ३३ ।। एकदेशेन चक्रधीयो स्याघथा प्रमा । तथा वस्तुनि वस्त्वरानुद्धिर्जेया नयात्मिका ॥३४|| इत्य च सशयन यनयाना २७ भापते पर । तदपास्त पिरवाना प्रत्येक न नयेषु यत् ॥३५॥ सामग्येण द्वयालयनिरोध समुच्य । निरोये दुनयत्राता स्वशण स्वय हता ।। ३६ ॥ क्थ विप्रतिषिद्धाना न विरोध समुनये । अपेक्षाभेदतो हत ३ पेय विप्रतिपिद्धता ॥ ३७ ।। भिन्नापेक्षा यथैका पितृपुनादिकल्पना ।

'अध्यात्मोपनिपत्प्रकरणे शासयोगशुद्ध्यधिकार प्रथम ४९ नित्यानित्याद्यनेकान्तस्तथैव न निरोस्यते ॥ ३८॥ व्यापके सत्यनेकान्ते स्वरूपपररूपयो । आनेकान्यान कुनापि निर्णीतिरिति चेमति ॥३९॥ अन्याप्यत्तिधर्माणा यथावच्छेदकाश्रया। नापि तत परावृत्तिलत् किं ३ नान तथेत्यते ॥४०॥ आनेगमान्त्यभेद् तत्परावृत्तावपि स्फुटम् । अभि- प्रेताश्रयेणैव निर्णयो व्यवहारक ॥४१ ।। अनेकान्तेऽप्यनेकान्तादनिछैन मपारुता । नयसूक्ष्मेक्षिकाप्रान्ते विश्रान्ते सुलभस्वत ॥ ४२ ॥ आत्मा- ६ श्रयादयोऽप्यन सावकाशा न कहिचित् । ते हि प्रमाणसिद्धार्थात् प्रकृत्यैत्र परायसा ॥ ४३ ॥ उत्पन दधिभावेन नष्ट दुग्धतया पय । गोरस- त्वात् स्थिर जानन म्याद्वादद्विड् जनोऽपि क ॥४४॥ इच्छन् प्रधान १ सत्याविरुद्धगुम्फित गुणे । साय मयावता मुख्यो नानेकातं प्रति- क्षिपेत् ॥ ४५ ॥ विज्ञानस्यैक्माकार नानाकारकरम्यितम् । इच्छस्तथा- गत प्राज्ञो नानेकान्त प्रतिक्षिपेत् ॥ ४६॥ चित्रमेक्मनेर चम्प प्रामा-१२ णिक यदन् । योगो वैगेपिको चापि नानेकान्त प्रतिक्षिपेत् ॥ १७ ॥ प्रत्यक्ष मितिमारशे मेयाशे तद्विलक्षणम् । गुरुनि वदनेक नानेकान्त प्रतिक्षिपेत् ।। ४८ ॥ जातिव्यक्त्यात्मक वस्तु वदन्ननुभवोचितम् । भट्टो १५ वापि मुरारी नानेका त प्रतिक्षिपेत् ॥ ४९॥ अबद्ध परमार्थेन बद्ध प व्यवहारत । वाणो ब्रह्मवेदाती नानेकान्त प्रतिक्षिपेत् ॥५०॥ भुवाणा भिन्नभिन्नार्थानयभेदव्यपेक्षया । प्रतिक्षिपेयुर्नो वेग स्याद्वाद १० सातात्रिकम् ॥५१॥ विमति सम्मतिर्वापि चार्वाक्स्य न मृग्यते । परलोकशात्ममोक्षेपु यस्य मुद्दति शेमुपी ॥ ५२ ॥ तेनानेकान्तसून यद्यद्वा सूत्र नयात्मकम् । तदेव वापशुद्ध म्यान तु दुर्नयसनितम् ॥५३॥ नित्य-२१ कान्ते न हिंसादि तत्सर्यायापरिक्षयात् । मन सयोगनाशादी व्यापारानुप- लम्भत ॥ ५४ ॥ बुद्धिलेपोऽपि को नित्यनिर्लेपात्मव्यवस्थितौ। सामा नाधिकरण्येन बन्धमोक्षी हि सद्भदौ ।। ५५ ।। अनित्यैकान्तपक्षेऽपि हिंसा-२५ दिक्मसङ्गतम् । स्वतो विनासशीलाना क्षणाना नाराकोऽस्तु क ॥५६॥ आनन्तर्य क्षणाना तु न हिंसादिनियामकम् । विशेषादर्शनात्तस्य बुद्धलु- धक्योमिथ ।।५७॥ सड्डेशे विशेपश्चेदान तर्यमपार्थम् । न हि तेनापि २० सहिष्टमध्ये भेदो विधीयते ॥ ५८॥ मनोवाकाययोगाना भेटादेव त्रिया- मिदा । समप्रैव विशीर्यतेत्येतदन्यत्र चर्चितम् ।। ५९ ॥ नित्यानित्यायने- पान्तशास्त्र तस्माद्विमिप्यते । तस्येव हि माध्यरप्य गरिधमुपपद्यते ॥६॥२९ - । ९ । ५० न्यायविशारदमहोपाध्यायधीयशोविजयविरचिते यश भ्याके यम्य सर्वन समता नयेषु तनयेग्विव । तस्यानेकान्तयादस्य क न्यूनाधिक शेमुषी ।। ६१ ॥ स्वतवास्तु नयास्तस्य नासा कि तु प्रकल्पिता । राग द्वेपो पथ तस्य दूपणेऽपि च भूपणे ॥ ६२ ॥ अर्थे महेन्द्रजालस्य दूपि- तेऽपि च भूपिते । यथा जनाना माध्यस्थ्य दुर्नयार्थे तथा मुने ॥ ६३ ॥ दूपयेदज्ञ एवोथै स्याद्वाद न तु पण्डित । अज्ञप्रलापे मुक्षाना न द्वेप करुणेय तु ॥ ६४॥ त्रिविध ज्ञानमाख्यात भुत चिता च भावना । आप कोठगनीजाम वाक्यार्थविषय मतम् ॥६५॥ महावाक्याथेज यत्तु सूक्ष्म- युक्तिशतान्वितम् । तहितीय जले तैलबिन्दुरीत्या प्रसृत्वरम् ॥ ६६ ।। ऐदम्पर्यगत यच विध्यादौ यत्नवश यत् । तृतीय तद्विशुद्धोधनात्यरत्नविभा निभम् ।। ६७ ॥ आये शाने मनार पुसस्तद्रागादर्शनग्रह । द्वितीये न भवत्येप चित्तायोगात्कदाचन ।। ६८ ॥ चारिसञ्जीविनीचारकारकज्ञात- १२तोऽन्तिमे । सर्वव हिता यत्तिर्गाम्भीर्यात्तत्त्वदर्शिन ॥६९॥ तेन स्या- द्वादमारम्न्य सर्वदर्शनतुल्यताम् । मोक्षोदेशावि(द्वि)शेषेण य पश्यति स शास्त्रवित् ॥७०॥ माध्यरथ्यमेव शास्त्रार्थों येन तथारु सिध्यति । स एव १५धर्मवाद स्यादन्यद्वालिशवलानम् ॥ ७१ ॥ पुत्रदारादिससारो धनिना मूढचेतसाम् । पण्डिताना तु ससारः शास्त्रमध्यात्मवर्तितम् ॥ ४२ ॥ माध्यरध्यसहित होक्पदज्ञानमपि प्रमा । शास्त्रकोटिपृथैवान्या तथा चोक्त १८ महात्मना ॥७३॥ वादाश्च प्रतिवादाश्च वद तोऽनिश्चितास्तथा। तत्त्वात नेय गछति तिल्पीलक्वद्गती ॥ ७४॥ इति यनिवदनात्पदानि बुद्धा प्रशमविवेचनसयराभिधानि । प्रदलित २१दुरित क्षणाधिलातितनय इह त्रिदशालय जगाम ॥ ४५ ॥ नचाने- कान्तार्थावगमरहितस्याम्य परितम् , क्थ माध्यरध्येन स्फुटमिति विधेय भ्रमपदम् । समाघेख्यतारादभिदधति व्यत्तसदृशम्, पल योगाचार्या १४ भुवमभिनिवेशे विगलिते ॥ ७६॥ विशेपादोघाहा सपदि तदनेकान्त- समये, सभु मीलदतिर्भवति य इहाध्यात्मविशद । भृश धीरोदात्तप्रिय- तमगुणोजागररुचिर्यशाश्रीतस्याङ्ग त्यति न फनापि प्रणयिनी।।७७॥ २०६ति श्रीपण्डितनयपिजयगणिशिष्यपरितश्रीपद्मविजयगणिसहोदरोपाध्यायश्रीयशोविजय गणिविरचितेऽप्याग्मोपनिषत्प्रकरणे शास्त्रयोगशुद्धिनामा प्रथमोऽधिकार समाप्त ॥१॥ 1 ५ अध्यात्मोपनिपत्तपरणे ज्ञानयोगशुस्यधिकारो द्वितीय ॥ दिशा दर्शिवया शाबर्गच्छन्नच्छमति पथि । ज्ञानयोग प्रयुजीत तद्विशेषोपरब्धये ॥१॥ योगजादृष्टजनित स तु प्रातिमसहित । सध्येव दिनरानिभ्या केवल तयो पृथक् ।। २॥ पदमात्र हि नावेति । शाख दिग्दर्शनोत्तरम् । ज्ञानयोगो मुने पार्धमाकैवल्य न मुञ्चति ॥३॥ तत्ववो ब्रह्मण साख रक्षक न तु दर्शकम् । न चादृशात्मतत्वस्य दृष्ट- भ्रान्तिनिवर्तते ॥ ४॥ तेनात्मदर्शनाकाही क्षानेनान्तर्मुसो भवेत् । द्रष्टु- ६ दंगात्मता मुक्तिद्देश्यकाम्य भवभ्रम ॥ ५॥ आत्मज्ञाने मुनिर्मम सर्व मुगलविभ्रमम् । महेन्द्रजालपत्ति नैर तनानुरज्यते ॥ ६॥ आस्वारिता मुमधुरा येन ज्ञानरति सुधा। न लगत्येय ततो विषयेषु विपेयिय ७॥ सत्तत्त्वचिन्तया यस्याभिसमयागता इमे । आत्मवान ज्ञानगर मेदधर्म- धान् महायाश्च स ॥ ८॥ विषयान साधक पूर्वमनिष्टत्वधिया त्यजेत् । न सजेन च गृहीयात् सिद्धो विन्द्यान् स तत्वत ॥९॥ योगारम्भदशा-१२ स्थस्य दुसमन्तर्वहि सुम्यम् । मुसमन्न हिस सिद्धयोगस्य तु भुवम् १॥ १०॥ प्रकाशशचया पद्पमात्मनो ज्ञानमुच्यते । मुग्प स्वरूपविश्रा. निशम्या वाच्य तदेव तु ॥ ११ ॥ सर्व परवश दुस सर्वमात्मवश १५ मुग्यम् । एतदुक्त समासेन लक्षण सुरपदु पयो ॥ १२ ॥ भानमनस्य पच्छम तद्वयतु नैध पार्यते । नोपमेय प्रियापैर्नापि तव दनद्रवे ॥१३॥ तेजोलेश्याविवृद्धियों पर्यायमद्धित । भाषिता भगरत्यादौ सेत्यम्भूतस्य ।। युज्यते ॥ १४॥ चिन्मानलगायव्यतिरिक्तत्वमात्मन । प्रतीयते यदान्त तदप ज्ञानमुत्तमम् ॥ १५ ॥ शुभोपयोगरूपोऽय समाधि सविस्यक { शुद्धोपयोगरूपस्तु निर्विकल्पस्तदेकदा ॥ १६ ॥ आध ११ सालम्बनो नाम योगोऽनालसन पर छायाया दर्पणाभावे मुसविश्रान्ति- सनिम ॥ १७ ॥ यदृश्य यञ्च निर्याच्य मननीय च यद्भुवि । तरूपं परसश्लिष्ट न शुद्धद्रव्यलक्षणम् ॥ १८ ॥ अपदस्य पद नास्तीत्युपक्रम्या-२५ गमे ततः । उपाधिमात्रन्यावृत्त्या प्रोक्त शुद्धारमलक्षणम् ॥ १९ ॥ यतो याची निवर्तन्ते अमाप्य मनसा सह । इति अतिरपि व्यरमेतदर्थानुमा- पिणी ॥ २० ॥ अतीद्रिय पर ना विशुद्धानुभव बिना । शाषयुक्ति २७ शवेनापि नैव गम्य कदाचन ॥ २१ ॥ पान कल्पना दुर्वी शाम्बी. रानगाहिनी। विरलास्तदूसास्वादविदोनुभवजिलया ॥ २२॥ पश्यतु प्रक्षानिव निद्वानुमय विना । कथ लिपिमयी दृष्टि कामयी या मनो-१.

- ५२ यायविशारंदमहोपाध्यायनीयशोविजयविरचिते यश यके मयी ॥ २३ ॥ न सुषुप्तिरमोहत्यान्नापि च वापजागरौ । कल्पनाशिल्स विश्रान्तेस्तुर्यैवानुभवो दशा ॥ २४ ॥ अधिगत्यासिल शब्रह्म शाखदृशा ३ मुनि । स्वसवेद्यपर ब्रह्मानुभौरधिगच्छति ॥ २५ ॥ ये पयायेषु निर- ताले ह्ययसमयस्थिता । आत्मस्वभावनिष्ठाना धुवा खसमयस्थिति ॥ २६ ॥ आपापोद्वापविनान्तिर्यनाशुद्धनयस्य तत् । शुद्धानुभवसवेद्य स्व- ६रूप परमात्मन ॥२७॥ गुणस्थानानि यावन्ति यावन्यश्चापि मार्गणा । तदन्यतरसश्लेपो नैवात परमात्मन ॥ २८ ॥ कर्मोपाधिकृतान् भावान् य आत्म यध्यवस्यति । तेन स्वाभाविक रूप न बुद्ध परमात्मन ॥२९॥ ९यथा भृत्यै कृत युद्ध स्वामियेवोपचर्यते । शुद्धात्म यविवेक्न कर्मस्व घो- र्जित तथा ॥ ३०॥ भुपितत्व यथा पाथगत पथ्युपचर्यते । तथा व्यव- हरत्यज्ञश्चिद्रूपे कर्मविक्रियाम् ॥ ३१ ॥ स्वत एव ममायान्ति कर्माण्यार- १२ब्धशत्तित । एपक्षेत्रावगाहेन ज्ञानी तन न दोपभाक् ॥३२।। दारुयन्त्र स्थपाञ्चालीनृत्यतुल्या प्रवृत्तय । योगिनो नैव वाधायै झानिनो लोफव- निन ॥ ३३ ॥ प्रारब्धादृष्टजनितात् सामायिकविवेक्त । त्रियापि १५ज्ञानिनो व्यतामौचिती नातिवर्तते ।। ३४ ॥ ससारे निवसन् स्वार्थसज्ञ जलवेदमनि । लिप्यते निखिलो लोको ज्ञानसिद्धो न लिप्यते ॥३५॥ नाह पुद्गलभावाना कर्ता कारयिता च न । नानुमन्तापि चेत्यात्मज्ञानवान् १८ लिप्यते क्थम् ॥ ३६॥ रिप्यते पुद्गलस्क धो न लिप्ये पुद्गलैरहम् । चित्र- व्योमाञ्जनेनेव ध्यायनिति न लिप्यते ॥३७॥ लिप्तता ज्ञानसम्पातपति- घाताय पेवलम् । निर्लेपज्ञानमग्नस्य क्रिया सर्वोपयुज्यते ॥ ३८॥ तप । शशुतादिना मत्त क्रियावानपि लिप्यते । भावज्ञानसम्पन्नो निष्क्रियोऽपि न लिप्यते ।। ३९ ॥ समल निर्मल चेदमिति द्वैत यदागतम् । अद्वैत निर्मल ग्रह तदैकमवशिष्यते ॥४०॥ महासामान्यरूपेऽस्मि मजन्ति २५ नयजा भिदा । समुद्र इस कलोला पपनोमाथनिर्मिता ॥४१॥ पदव्यैकाम्यसस्पर्शि सत्सामान्य हि यद्यपि । परस्यानुपयोगित्वात स्ववि- श्रात सथापि तत् ॥ ४२ ॥ मयेन सङ्घहेणैवमृजुसूनोपजीविना । सचि- २. दान दरूपत्व ब्रह्मणो व्यवतिष्ठते ॥ ४३ ॥ सत्त्वचित्त्वादिधर्माणा भेदा- भेदविचारणे । न घार्थोऽय विशीर्यत निर्विकल्पप्रसिद्धित ॥ ४४ ।। योगतानुभयारले समाने निर्विकल्पपे । विरल्पापासहिष्णुत्व भूपण न १.तु दूषणम् ॥ ४५ ॥ यो हाख्यातुमशक्योऽपि प्रत्यारयातु न शक्यते ।

अध्यात्मोपनिपकरणे ज्ञानयोगशुद्धयधिकारो द्वितीय प्रा.र्न दूपणीयोऽर्थ स माधुर्यविशेपनत् ॥ ४६॥ कुमारी न यथा वेत्ति मुस नयितभोगजम् । न जानाति तथा रोको योगिना ज्ञानन सुसम्। ॥४७॥ अत्यन्तपकमोधाय समाधिनिर्विक्त्तक । वान्योऽय नार्धविश्वस्य । तथा चोक्त परैरपि ॥४८॥ आदौ शमदमप्रायैर्गुणे शिष्य प्रयोधयेत् । पश्चात् सर्वमिद ब्रह्म शुद्धस्त्वमिति बोधयेत् ॥ ४९ ॥ अज्ञस्यार्धप्रयुद्धस्य सर्व ब्रह्मेति यो वदेत् । महानरफजालेषु स तेन विनियोजित ॥ ५० ॥ तेनादौ शोधयेश्चित्त सद्विकल्पैर्यतादिभि । यसामादिरिकाराणा प्रतिस- ख्याननाश्यता ॥ ५१ ।। विकल्परूपा मायेय विक्ल्पनेय नाश्यते । अव- स्थान्तरभेदेन तथा चोक्त परैरपि ॥५२॥ अविद्ययेवोत्तमया स्वात्मना- ९ शोधमोत्थया। विद्या सम्प्राप्यते राम सर्वदोपापहारिणी ॥५३॥ शाम्यति हलमत्रेण मलेन झाल्यते मल 1 शम विप निषेणैति रिपुणा हयते रिपु ॥ ५४ ॥ ईणी भूतमायेय या स्वनाशेन हर्पा । न लक्ष्यते स्वभा-१२ योऽस्या प्रेक्ष्यमाणैन नश्यति ॥ ५५ ॥ व्रतादि शुभसङ्कल्पो निर्माश्या- शुभवासनाम् । दाह्य विनव दहन स्वयमेव विनद्धति ॥ ५६ ॥ इय नैश्वेयिकी शतिर्न प्रवृत्तिर्न वा क्रिया । शुभसङ्कल्पनाशार्थ योगिनामुप-१५ युज्यते ॥ ५५ ॥ द्वितीयापूर्वकरणे क्षायोपशमिका गुणा । क्षमाद्या अपि यास्यन्ति स्थास्यन्ति क्षायिका परम् ।। ५८॥ इत्थ यथारलमनुथममुद्यम च कुर्वन दशानुगुणमुत्तममान्तरार्थे । १८ चिन्माननिर्भरनिवेशितपक्षपात प्रात रत्नमिव दीप्तिमुपैति योगी ॥ ५९॥ अभ्यस्य तु प्रवितत व्यवहारमार्ग प्रजापनीय इह सद्गुरुवाक्यनिष्ठ । चिदर्पणप्रतिफलत्रिजगद्विवर्ते वतत किं पुनरसा सहजात्मरूपे ॥ ६० ॥२॥ भवतु किमपि तत्व पाह्यमाभ्य तर या हदि वितरति साम्य निर्मरश्चि- द्विचार । तदिह निचितपश्चाचारसञ्चारचारस्फुरितपरमभावे पक्षपातोs- धियो न ॥६१ ॥ स्फुटमपरमभावे नैगमस्तारतम्यम् प्रवदतु न तु २४ हप्येत्तायता ज्ञानयोगी। कलितपग्ममाव चिधमलारसारम् सक्लनय- विशुद्ध चित्तमेक प्रमाणम ॥ ६२॥ हरिरपरनयाना गर्जित कुञ्जराणाम् सहजविपिनसुप्तो निश्चयो नो निभेति । अपि तु भवति लीलोम्भिजृम्भो-२६ मुखेऽस्मिन् गलितमदभरास्ते नोच्छुसन्येव भीता ॥ ६३ ॥ परित- विविधवाह्य यापकोलाहलापव्युपरमपरमार्थे भावनापावनानाम् । वचन किमपि शोच्य नास्ति नेनाम्नि मोच्य न च किमपि विधेय नेय गेय ३० अध्यात्मोपीपलपरणे क्रियायोगगुरधिपारस्तृवीय 7 देयम् ॥ ६४ ॥ इनि मुपरिणतात्म-ल्याविचातुर्यफेलिमपति पति- पतिर्यश्विद्भरोद्भासिवीर्य । हरहिमकरहारसपारमन्दारगहारजतकस्सागुमा ३ स्यातदीया यश श्रीः॥६५॥ इति धीपण्डितनयविनयगणिशिष्यपतिथीपविजयगसिहोदरोपाध्यायीयोविनय गणिविरचितेऽध्यात्मोपनिपाप्रकरणे शानयोगगुदिनामा द्वितीयोऽधिभर समाप्त १२६ ६ ॥ यान्येव साधना यादी गृहीया ज्ञानसाधक । सिद्धयोगम्य तान्येव लक्षणानि स्वभावत ॥१॥ अत एव जगी याना सत्तपोनियमादिषु। ५यतना सोमिलाने भगवान स्वस्य निश्चितम् ॥ २ ॥ अतधेव स्थितप्रज्ञ. भावसाधनलक्षणे । अन्यूनाभ्यधिये प्रोक्ते योगदृष्ट्या परेरपि ॥ ३ ॥ नाज्ञानिनो विशेष्येत यथेच्छाचरणे पुन । ज्ञानी स्वलक्षणाभावात्तया १२ चोक्त परैरपि ॥ ४॥ युद्धाऽद्वैतसतत्त्वस्य यथेच्छाचरण यदि । गुना तत्त्वशा चैव को भेदोऽशुचिभक्षणे ॥ ५॥ अबुद्धिपूर्विया वृत्तिन दुण तत्र यद्यपि । तथापि योगनादृष्टमहिना मा न सम्भवेत् ॥ ६ ॥ निवृत्त- १५मशुमाचायच्छुमाचारप्रवृत्तिमत् । स्याद्वा चित्तमुदासीन सामायिकयतो मुने ॥७॥ विधयश्च निषेधाश्च नत्वज्ञाननियभिताः । पालस्येवागमे प्रोको नोदेश पश्ययस्य यत् ॥ ८॥ न च सामर्थ्ययोगस्य युक्त शाख १८ नियामकम् । फ्ल्पातीतस्य मर्यादाप्यस्ति न शानिन पचिन्॥ ९॥ भावस्स सिद्ध्यसिद्धिभ्या ययाकिश्चित्तरी किया। ज्ञानमेव प्रियामुक रानयोगस- दिप्यताम् ॥१०॥ मैच नावेवली पश्यो नापूर्वकरण विना । धर्मसन्या- ११सयोगी चेत्यन्यस्य नियता क्रिया ॥ ११ ॥ स्थैर्याधानाय सिद्धस्यासिद्ध- स्थानयनाय च । भाषस्यैष रिया शान्तचित्तानामुपयुज्यते ॥ १२ ॥ क्रिया- विरहित हन्त ज्ञानमातमनधरम् । गति विना पथज्ञोऽपि नाप्नोति पुरमी- ४प्सितम् ॥ १३ ॥ स्वानुकूला दिया काले ज्ञानपूर्णोऽप्यपेक्षते । प्रदीप स्व(स)प्रकाशो(शे)ऽपि तैल्पूयादिक यया ॥१४॥ याह्यमाप पुरस्कृत्य ये क्रियाव्यवहारत । घने करलक्षेप विना ते तृप्तिकाविण ॥१५||गुणव- २.दहुमानादेनित्यस्मृत्या च सत्रिया। जात न पातयेदारमनात जनयेदापि ॥ १६॥ क्षायोपामि भावे या क्रिया क्रियते तया। पतितस्यापि तदा पप्रवृद्धिजायते पुन ॥ १७ ॥ गुणदृष्य ततः कुर्यात् त्रियामरखलनाय ३० वा । एक तु सयमस्थान जिनानामवतिष्ठते ॥ १८॥ अक्षाननाशनत्वेन अध्यात्मोपनिषत्प्ररणे नियायोगगुद्ध्यधिकारस्तृतीय ननु ज्ञान विशिष्यते । न हि रजावहिभ्रान्तिर्गमने न निवर्तते ॥ १९॥ सत्य नियागमप्रोक्ता शानिनोऽप्युपयुज्यते । सवितादृष्टनाशार्थ निासूरोऽपि यदभ्यधात्॥२०॥ तण्डुलस्य यथा वर्म यथा ताम्रस्य कालिका नश्यदि स्यिया पुन पुस्पस्य तथा मलम् ॥ २१॥ जीवस्य तण्डुरस्येव मल सहजमप्यरम् । नश्यत्येव न सन्देहस्तस्मादुधमयान् भव ॥ २२ ॥ अविद्या च दिक्षा च भवनीज च भासना । सहज च मल चेति ६ पर्याया कर्मण स्मृता ॥ २३ ॥ ज्ञानिनो नास्त्यदृष्ट चेद्भस्मसान्कृत- कर्मण । शरीरपात कि न स्यानीवनादृष्टनासव ॥४॥ शरीर- मीश्वरस्येव विदुपोऽप्यवनिष्ठते । अयादृष्ट्यशेनेति पश्चिदाह तदक्षमम् २ 11॥ २५ ॥ शरीर विदुप शिष्याघदृष्टाद्यदि तिष्ठति । तदाऽसुहृद्दष्टेन न नश्येदिति का प्रमा ॥ २६ ॥ न चोपादाननारोऽपि क्षण कार्य ययेष्यते । ताकि स्थितिमत्तद्वशिर विद्वत्तनुस्थिति ॥ २७ ॥ निरुपा-१२ दानकार्यस्य क्षण यत्ताकि स्थिति । नाशहेत्वन्तराभावादिष्टा न घ स दुर्वच ॥ २८ ॥ अन्यादृष्टस्य तत्सातप्रतिर धक्ता नयेत् । निय- माणोऽपि जी येत शिष्यादृष्टवशाद्गुरु ॥ २९ ॥ स्वभावानिरुपादान १५ यदि विद्वत्तनुस्थिति । तथापि कालनियमे वर युचिर्न विद्यते ॥ ३०॥ सच्चलम्य तचिन्य मत वेदान्तिनो छद् । प्रारब्धादृष्टत किं तु ज्ञेया विद्वत्तनुस्थिति ॥ ३१ ॥ तत्मार घेतरादृष्ट ज्ञाननाश्य यदीप्यते । लाघ-१८ बेन विजातीय तन्नाश्य तत्प्रक्लयताम् ॥ ३० ॥ इत्य च शानिनो ज्ञान- नाश्यर्मक्षये सनि । क्रियेक्नाश्यकर्मीपक्षया सापि युज्यते ॥ ३३ ॥ मवकर्मभये ज्ञानरर्मणोसत्समुच्चय । अयोऽयप्रतियन्धेन तथा चोक, परैरपि ॥३४॥ नि यावत्सममभ्यस्तो ज्ञानसपुरुषप्रमौ । एकोऽपि नेत- योस्तावत्पुरुपस्येह सिध्यति ।। ३५ ॥ यथा छानस्थिके ज्ञानकर्मणी सहक- (ग)वरे। क्षायिक अपि विजेये तथैव मतिशालिभि ॥ ३६॥ सम्प्राप्त-२४ फेवलज्ञाना अपि यजिनपुगया । त्रिया योगनिरोधारया कृत्वा सिध्यन्ति नायथा ॥ ३७ ॥ तेन ये क्रियया मुक्ता ज्ञानमागाभिमानिन । जे भ्रष्टा ज्ञानर्मभ्या नास्तिका नान सशय ॥ ३८ ॥ ज्ञानोत्पत्तिं समुद्भाव्य. वामादीन याष्टित । अपगुयानारेभ्यो नास्तिर्वश्चित जगत् ॥ ३९ ॥ मानस परिपाकाद्धि कियाऽमङ्गत्वमङ्गति । न तु प्रयाति पार्यक्य पदनादिव सौरमम् ।।४०॥ प्रीतिभचिनचोऽसगैरनुष्ठान चतुर्विधम् ।.

अध्यात्मोपनिपत्प्रपरणे साम्ययोगगुयाधियारश्चतुर्थ यत्पर्योगिभिर्गीत तदित्य युज्यतेऽसिरम्॥४१॥ ज्ञाने पेय क्रियाया प युगपद्विहितादर । द्रव्यभावविशुद्ध सन् प्रयान्येच पर पदम् ॥४२॥ रियाज्ञानसयोगविनान्तरिचा समुद्भूतनिधचारिनत्ता । नयो मे- पनिर्णीतनि शेपभावालप शक्तिर धप्रसिद्धप्रभावा ॥४३॥ भयोध- मायामदाज्ञाननिद्राप्रमादोमिता गुदमुद्रा मुनीन्द्रा । यश श्रीसमा. लिहिता वादिदन्तिस्मयोच्छेदयतुल्या जयन्ति ॥ १४॥ इति पण्डितधीनयविजयगणिशिष्यपण्डितश्रीपाविजयगणिसहोदरोपाध्यायश्रीयशोविजय गणिविरचितेऽध्यात्मोपनिषत्प्रकरणे क्रियायोगगुरिनामा तृतीयोऽधिकार समाप्त ॥३॥ ५ ॥ ज्ञाननियाश्वद्वययुक्तसाम्य-रथाधिरूढः शिवमागगामी। न प्रामपू - कण्टकनारतीना जनोऽनुपानत्य इवार्तिमेति ॥ १॥ आत्मप्रवृत्तावतिजा- १२गरूक परप्रवृत्ती बधिराधमूक । सदा चिदानन्दपदोपयोगी लोकोत्तर साम्यमुपैति योगी ॥ २ ॥ परीपहेश्च प्रलोपसर्गयोगाथरत्येव न साम्य- युक्त । स्थैर्याद्विपर्यासमुपैति जातु क्षमा न शैलेन च सिधुनाथे ॥३॥ १५ इतस्ततो नारतिवहियोगादुझीय गच्छेगादि चित्तसूत । साम्यवसिद्धोपध- मूञ्छित सन् फ्ल्याणसिद्धेर्न तदा विलम्य ॥४॥ अन्तर्निमम समतासु- साधौ याह्ये सुखे नो रतिमेति योगी । अटत्यटव्या क इवार्थलुब्धो गृहे १८ समुत्सर्पति फ्ल्पवृक्षे ॥५॥ यस्मिनविटार्पितवाद्यवस्तुविस्तारजभ्रान्तिर- पति शान्तिम् । तस्मिंश्चिदेकार्णवनिस्तरङ्गखभावसाम्ये रमते सुबुद्धि ॥६॥ शुद्वात्मतत्त्वप्रगुणा विमर्शा पशारयसवेदनमादधाना ।यदान्यबुद्धि विनि- २१ वर्तयन्ति तदा समस्य प्रथतेऽवशिष्टम् ॥ ७॥ विना समत्व प्रसरममत्व सामायिक मायिकमेव मये । आये समाना मति सद्गुणाना शुद्ध हि तन्छुद्धनया विदन्ति ॥८॥ निशानभोमन्दिररत्नदीप्रयोतिर्भिक्ष्योतितपूर्व- २१मत । विद्योनते तत्परमात्मतत्व प्रसृत्वरे साम्यमणिप्रकाशे ॥९॥ एका विवेगडरिता श्रिता या निर्वाणमापुर्भरतादिभूपा । सैवर्जुमार्ग समता मुनीनामन्यस्तु तस्या निसिल प्रपञ्च ॥१०॥ अल्पेऽपि साधुन २० पायवावहाय विश्वासमुपैति भीत । प्रवधमान स दहेद्गुणोघ साम्या- भ्युपूरैयदि नापनीत ॥११॥ प्रारब्धजा ज्ञानवता कपाया आभासिया इत्यभिमानमानम् । नाशो हि भाव प्रतिसक्षया यो नावोधवत्साम्यरतो ३.स तिष्ठेत् ॥ १२ ॥ साम्य विना यस्य तपःनियादेर्निष्ठा प्रतिष्ठार्जनमान - . अध्यात्मोपनिपत्प्रकरणम् । श्रीगौतमस्वामिनग्नम् एय ॥ स्पर्धनुचिन्तामणिकामकुम्भान् क्रोत्यसौ काणकपर्दमूल्यान् ॥ १३॥ नानी पियावान् चिरतस्तपस्सी ध्यानी च मौनी स्थिरदर्शनश्च । साधुर्गुण त लभते न जातु, प्राप्नोति य साम्यसमाधिनिष्ट ॥१४॥ दुर्योधनेना- ३ भिहतकोप न पाण्डवैर्यो 7 नुतो जहर्ष । स्तुमो भदत दमदतमन्त समत्लव त मुनिसत्तम तम् ॥ १५॥ यो दह्यमाना मिथिला निरीक्ष्य शोण नुनोऽपि नमि पुरी स्वाम् । न मेऽन किञ्चिज्जतीति मेने साम्येन ६ तेनोरयशो वितेने ॥ १६ ॥ साम्यप्रसादाम्नवपुर्ममत्या सत्त्वाधिका स्व ध्रुवमेव मत्या । न सेहिरेऽत्ति क्मुि तीब्रयन्त्रनिप्पीडिता स्क धक- सूरिशिप्या ॥ १७ ॥ लोकोत्तर चारुचरिनमेतन्मेतार्यसाधो समता- ५ समाघे । दाप्यकुप्यन्न यदाचर्मवद्धेऽपि मृर्धययमाप तापम् ॥ १८॥ जज्याल ना तश्च सुराधमेन प्रोग्यालितेऽपि ज्वलनेन मोलले । मौलिर्मुनीना स न पैनिपेव्य कृष्णानुजन्मा समताऽमृताधि ॥ १९॥ गङ्गाजले यो १२ जही सुरेण विद्धोऽपि शूले समतानुरोधम् । प्रयागतीथोल्ययन्मुनीना माय स सूरिस्तनुनोऽनिकाया ॥२०॥ स्त्रीभ्रूणगोनाह्मणघातजातपा- पारध पातयताभिमुरया । दृढमहारिप्रमुखा क्षणेन साम्यावलम्मापद-१५ मुखमापु ॥२१॥ अप्राप्तधर्माऽपि पुराऽऽदिमाईन्माता शिव यद्भगवत्स- पाप । नामोति पार पचसोऽनुपाधिसमाधिसाम्यस्य विजृम्भित तत् ॥२२॥ इति शुभमतिर्मस्वा माम्यप्रभावमनुत्तर य इह निरतो नित्यानद ।। कदापि न सिद्यते । विगलदसिलाविद्य पूर्णस्वभानसमृद्धिमान', स पर लभते भावारीणा जयेन यश श्रियम् ॥ २३ ॥ ॥ ॥ ॥ इति पतिश्रीनयविजयगणिशिध्यपण्डितश्रीपद्मविषयगणिसहोदरापाध्यायश्रीयशोविजय ३१ गणिविरचितेऽध्या मोपनियरप्रकरणे साम्ययोगगुद्धिनामा चतुर्थाऽधिकार समाप्त ॥४॥ ॥ समाप्तमिद यशायइमध्यात्मोपनिपत्प्ररणम् ॥ । । 04- # श्रीमप्राधिराजगर्भितश्रीगोतमम्वामिस्तचनम् ॥ नमोऽस्तु श्रीहीधृतिकीर्तिबुद्धिरक्ष्मीनिलामेव निकेतनाय । श्रीवीरपट्टा. म्बरभास्कराय लोगोत्तमाय प्रभुगौतमाय ॥ १॥ ॐवारमझीणमहान २७ साना श्रीमन्तमुम्मतप प्रभा । होमन्तमात्मानुगवन्दनेनाऽई त नम सामि तमिद्रभूतिम् ॥०॥ निद्रसौवणसहस्रपनगर्भस्थ-सिंहासन संनिपणाम् । दिव्यातपत्र परिवीश्यमान सदामरेश्वाऽमरराजसेव्यम॥३॥३.

५८ श्रीगौतमस्वामिस्तवनम् । श्रीप्रशमरनिप्रकरणम् क्ल्पद्रुचिन्तामणिकामधेनुममाननामानममानशक्तिम् । अनेल्लोकोत्तर- लधिसिद्ध श्रीगौतम धन्यतमाः स्मरति॥ ४ ॥ एक्य पदर्शनदृपनी ३निका पुराणवेदागमज मभूमिका । आन-चिद्ब्रह्ममयी सरस्वती सदेद्र भूतेश्चरणोपसेविनी ॥ ५॥ सदा चतुप्पष्टिमुरेन्द्रमानसव्यामोहिनी पद्म- हाधिवासिनी । सर्वाङ्गशृङ्गारतरङ्गितद्युति श्रीगौतम श्रीरपि पदते ६ निधा ॥ ६ ॥ जयानयन्तीविनयापराजितानदासुभद्राप्रमुख सुरीनन । प्रतिक्षणोजागरभूरिविभ्रम श्रीगौतम गायति गाढगौरव १७॥ मानुपो- तरगिरे शिर स्थिता, दो सहस्रसुभगा महाप्रभा । गीतगीतमगुणा त्रि ९ विष्टपस्वामिनी शिवशत दधातु मे ॥ ८॥ यक्षपोडशसहस्रनायको दिय विंशतिभुनो महागल । द्वादशागसमयाधिदेवता गौतमस्मृतिजुपा शिव- इर ॥९॥ इशाननाथेन सम शतरतु सनत्कुमाराधिपति सुरान्वितः । १२ श्रीब्रह्मलोकाधिपतिश्च सेवते सगौतम मत्रवर पद पदे ॥१०॥ अष्टनाग• कुलनायो मणिप्रोह मत्फणसहस्रभामुर । गौतमाय धरण मृताञ्जलि- मन्त्रराजसहिताय पदते ॥ ११ ॥ रोहिणीप्रभृतय मुरागना वासया १५अपि परे सदाश्रया । गौतम मनसि यक्षयक्षिणीश्रेणयोऽपि दधती मुनी- श्वरम् ॥ १२॥ सजलानधनभोगधृतीना रन्धिरद्भुततमेहमवे स्यात् । गौतमस्मरणत परोरे भूर्भुव वरपरर्गसुखानि ॥१३॥ ऑन श्रीही मत्रतो १८ ध्यानकाले पार्श्वे कृत्वा प्राञ्जरि सर्वदेवान् । कायोत्सर्गंधूपकर्पूरवासे पूना कुर्यात् सर्वदा ब्रह्मचारी ॥ १४ ॥ जितेन्द्रिय स्वल्पजराभिपेक्वान गुद्धाम्यरो गुप्तिसमित्यलङ्कत । श्रीइ द्रभूतेरपर्वणव गुणान् स्मरन्नर स्या- २.छुतसिन्धुपारग ॥१५॥ तश्रयन्ति पुस्पार्थसिद्धयो भूप्यते विशदसाहसेन स । गौतम प्रणयिमुक्तिमुक्तिदो यम्य भाविविभवस्य नाथते ।। १६ ।। ----0-40- २४ वाचकेन्द्रोमास्वातिविरचित श्रीप्रशमरतिप्रकरणम् । नाभेयाया सिद्धार्थराजसूनुचरमाश्वरमदेहा । पञ्च नव दश च, दश- विधधमविविविदो जयन्ति जिना ॥ १ ॥ जिनसिद्धाचार्योपाध्यायान् २७ प्रणिपत्य सर्वसाधूश्च । प्रशमरतिस्थैर्यार्थ वक्ष्ये जिनशासनारिकश्चित् ॥२॥ यद्यप्यनन्तगमपययार्थहेतुनयशटरमान्यम् । सर्वज्ञशासनपुर प्रवेष्टुमरहु श्रुतैदु सम् ॥ ३॥ श्रुतबुद्धिविभपरिहीणस्तथाप्यमशक्तिमविचित्य । २. द्रमफ इवावयवोच्छरम वेटु तत्प्रवेशेप्सु ॥ ४ ॥ बहुभिर्जिनवचनाणव- याचरेन्दोमायातिविरचित श्रीमसमरतिप्रकरणम पारगते विश्पर्महामतिभि । पूनमनेरा प्रथिता प्रशमनननशास्त्रप- दूतय ॥५॥ वाभ्यो विस्ता ध्रुतवारपुलाविका प्रवचनाभिता पाधित् । पारम्पर्यादुन्छेपिका धूपणन सहत्य ॥ ६॥ तद्भतिरलार्पि. १ तया मयाप्यविमलाल्पया स्वमतिशतया । प्रशमेष्टतयानुसता विरागमार्ग- फपदिफेयम् ॥ ७ ॥ यथप्यवगीतार्था न वा कठोरप्रकृष्टभावार्था । सद्भि- म्नथापि मप्यनुसम्पैकरसैरनुपाह्यम् ॥ ८॥ कोऽत्र निमित्त पदयति ६ निसर्गमतिसुनिपुणोऽपि वा प्रयत्। दोपमालिनेऽपि सन्तो यद्गुणसार- प्रहणदला ॥ ९ ॥ सद्भि सुपरिगृहीत यविञ्चिदपि प्रशासता याति । मलिनोऽपि यथा हरिण प्रयागते पूर्णच द्रम्य ॥ १० ॥ बालम्य यथा ९ परन काहलमपि शोभते पितृमपाशे। तद्वत्सननमध्ये प्रलपिनमपि सिद्धिमुपयानि ॥११॥ ये तीर्थयात्प्रणीता भावाम्नानतरैश्च परिकथिता । तेपा बहुगोऽप्यनुकीर्तन भरति पुटिपरमेव ॥ १२ ॥ यद्वद्विपघातार्थ र मनपद न पुनरक्तदोपोऽस्ति । तद्वद्रागविपत पुनरुतमदुष्टमयपदम् १३ यद्वदुपयुक्तपूर्वमपि भेपन से यतेऽर्तिनाशाय । तद्वद्रागातिहर बहुशो- ऽयनुयोज्यमथपदम् ॥ १४ ॥ वृत्यर्थ कम यथा तदेव लोर पुन पुन १५ पुरते । पर चिरागवार्ताहेतुरपि पुन पुराश्चिन्त्य ॥ १५ ॥ दृढतामुपैति वैराग्यभायना येन येन भावेन । तम्मितस्मिन् कार्य पायमनोगाग्भि- रभ्यास |॥ १६ ॥ माध्यस्थ्य वैराग्य विरागता शान्तिरूपशम प्रशम १८ दोपक्षय पायपिनयश्च वैराग्यपर्याया ॥ १७ ॥ इच्छा मूर्छा काम नेहो गाय ममत्वमऽभिनद । अभिलाप इत्यनेमानि रागपयायवचनानि ॥ १८ ॥ ईष्या रोपो दोपो द्वेप परिवारमत्मरासूया । वैरप्रचण्टनाद्या २१ नो द्वेपस्य पयाया ॥ १९ ॥ गगद्वेपपरिगतो मिथ्या वोपहतम्लुपया दृश्या । पञ्चायवमलयहुरातरौद्रतीनाभिस धान ॥२०॥ कार्यालय विनिश्चयस शरिगुद्धिर पणेद । आहारभयपरिप्रहमैथुनसज्ञापरिप्रत २४ ॥ २१ ॥ हिसाटरर्मरन्धनरनिराचिनगुरगतिशतेषु । जममरणरतत्र यहुविधपरिवर्तनाभ्रान्त ॥२०॥ दु यसहस्रनिरन्तरगुरभारारान्तर- र्पित परण । विषयसुसाउगनतप क्याययक्तव्यतामेति ॥ २३ ॥२७ स प्रोधमानमायालोमैतिदुर्जये पगमृष्ट 1 प्राप्नोति याननीन् पना- उद्देएमपि श ॥२४॥ोधात्पीतिपिनास मानाद्विनयोपधातमानोनि । शान्यासत्ययानि सर्वगुणविनाशन लोभा॥२५॥ोध परितापकर ३.

पाचपेन्द्रोमास्वातिनिरचित श्रीप्रशमरतिप्रकरणम् सर्यस्योरेगकारक श्रोध । वैरानुषङ्गनर प्रोध शोध सुगतिहन्ता ॥ २६ ॥ श्रुतशीलविनयसदूपणम्य धर्मार्थकामविनस्य । भानस्य कोऽय ३माश मुहूर्तमपि पण्डितो दद्यात् ॥ २७ ॥ मायाशील पुरुपो यद्यपि न मरीति त्रिश्चिदपराधम् । सर्प इवाविश्वास्यो भवति तथाप्यात्मदोपहत ॥ २८ ॥ सर्वविनाशाशयिण सर्वव्यसनेकराजमार्गस्य । रोभस्य को ६ मुग्यगव क्षणमपि दु सा तरमुपेयात् ॥ २९॥ एव पोधो मानो माया रोभश्च दु सहेतुत्यात् । सत्त्वाना भयससारदुर्गमार्गप्रणेतार ॥३०॥ ममकाराहकारावेपा मूल पदद्वय भवति । रागद्वपावित्यपि तस्यैवान्यस्तु ९पर्याय ॥ ३१॥ मायारोभक्पायश्चेत्येतद्रागसशित द्वद्वम् । मोधो मा नश्च पुनāप इति समासनिर्दिष्ट ॥ ३२ ॥ मिश्यादृष्ट्यविरमणप्रमादयोगा स्तयोर्यल दृष्टम् । तदुपगृहीतायष्टविवर्मवधस्य हेतू तौ ॥ ३३ ॥ स १२ ज्ञानदर्गनावरणवेद्यमोहायुपा तथा नाम्न । गोगान्तराययोश्चेति फर्भध- धोऽष्टधा मौर ॥ २४ ॥ पञ्चनवद्धष्टाविंशतिकश्चतु पटूसप्तगुणभेद । द्विपश्वभेद इति मप्तनवतिभेदास्तथोत्तरत ॥ ३५॥ प्रयतिरियमनेपविधा १५ स्थित्यनुभावप्रदशतस्तस्या । तीनो मन्दो मध्य इति भवति योन्यवि- शेप ॥ ३६॥ तर प्रदेशय धो योगात्तदनुभयन क्पायवशात् । स्थिति- पाकविशेपस्तम्य भनति लेश्यानिदोषेण ॥ ३७ ॥ ता कृष्णनीलकापोत- १८सैनसीपद्मशुलनामान । शेप इव वर्णनन्धम्य फर्मवन्धस्थितिविधाय ॥३८॥ कर्मोदयाद् भवगविर्भवगतिमूला शरीरनिर्वृत्ति । देहादिन्द्रिय- विपया विषयनिमित्ते च सुसदु ख ॥ ३९ ॥ दुसद्विद् सुसलिप्सुर्मोहा २० धत्वाददृष्टगुणदोप । या या क्रोति चेष्टा तया तया दु समादत्ते ॥४०॥ क्लरिभितमधुरगान्धर्यतूययोपिद्विभूषणरवाये । श्रोनाववद्धहदयो हरिण इव विनाशमुपयाति ॥ ४१ ॥ गतिविभ्रमेगिताकारहाम्यलीलास्टाक्ष- रिलिप्त । रूपावेशितचभु शलभ इव विपद्यते विवश ॥ ४२ ॥ स्ना- नाङ्गरागवर्तिवणरधूपाधिवासपबासै गभ्रमितमनस्को मधुकर इव नाशमुपयाति ॥ ४३ ॥ मिष्ठानपानमासौदनादिमधुररसविपयगृद्धारमा । २७ गल्यापाशनद्धो मीन इस विनाशमुपयाति ।। ४४ ॥ शयनासनसम्बाध- नसुरतस्नानानुलेपनासक्त । स्पर्शव्याकुरितमतिर्गजेद्र इव वध्यते मूढ ॥४५॥ एवमने दोषा प्रणष्टशिष्टेष्टदृष्टिचेष्टानाम् । दुर्नियमितेद्रियाणा २० भवन्ति घाधाररा बहुस १४६॥ एतैरविषयसनाद्रागद्वेपातुरा विनष्टाले ।

घाचकेन्द्रोमास्वातिविरचिन श्रीप्रगमरतिप्रकरणम् कि पुनरनियमितात्मा जीन पञ्चेन्द्रियवशात ॥४७॥ नहि सोऽस्तीन्द्रिय- विषयो येनाभ्यस्तेन नित्यतृषितानि । सप्ति प्राप्नुयुरक्षाण्यनेयमार्गप्रलीनानि ॥४८॥ पश्चिच्छुमोऽपि पिपय परिणामवशात्पुनर्भवत्यशुभ । पश्चिद- ३ शुभोऽपि भूना कालेन पुन शुभीभवति ॥ ४९॥ पारणपशेन यद्यत् प्र- योगा जायते यथा यत्र । तेन तथा त विपय शुभमशुभ या प्रकल्पयति ॥५०॥ अन्येपा यो विषय स्वाभिप्रायेण भवति तुष्टिकर | स्वमतिविक. १६ स्पाभिरतास्तमेव भूयो द्विपन्त्य ये ॥५१॥ तानेवार्थान्द्विपतम्नानेवार्था- "प्रलीयमानभ्य । निश्चयतोऽस्यानिष्ट न विद्यते मिश्चिदिष्ट गा॥ ५२ ॥ रागद्वेपोपहत्तस्य केवल फर्मनन्ध एवास्य । नान्य स्वल्पोऽपि गुणोऽस्ति ९ य परह च श्रेयान ।। ५३ ॥ यस्मिन्निन्द्रियविपये शुममशुभ चा नि- वेशयति भावम् । रत्तो वा द्विष्टो वा म चन्धहेतुर्भवति तस्य ॥ ५४॥ नेहाभ्यक्तशरीरस्य रेणुना शिष्यते यथा गात्रम् । रागद्वेपक्लिन्नस्य कर्मयन्धोबर भवत्येवम् ।। ५५ {{ण्व रागद्वेपी मोहो मिथ्यालमविरतिश्चैव । एभिः प्रमादयोगानुगै समादीयते कर्म ॥ ५६ ॥ कर्ममय ससार ससारनि- मित्तक पुनर्दु सम । तस्माद्रागद्वेषान् यस्तु भवस ततेमूटम् ।। ५७ ।। एत-m होपमहासश्चयजाल शक्यमप्रमत्तेन । असमस्थितेन धामप्युद्वेष्टयितु निर योपम् ।। ५८ ॥ अस्य तु मूरनिनन्ध ज्ञात्वा तच्छेदनोयमपरस्य । दर्शनचारित्रतप स्वाध्यायध्यानयुक्तस्य ।। ५९ ॥प्राणवधानृतभापणपरधन-१८ मैथुनममत्वविरतम्य । नवयोगुमशुद्धोठमानयानाधिकारस्य ।।६।। जिनभापितार्थसद्भावभाविनो विदितलोक्तत्वस्य । अष्टादशीलसहस्र- धारणकृतप्रतिज्ञन्य ॥ ६१॥ परिणाममपूर्वमुपागतस्य शुभभावनाध्यप-२१ सितस्य । अन्योऽन्यमुत्तरोत्तरनिशेपमभिपश्यत समये ॥ ६ ॥ वैरा- ग्यमार्गसम्प्रस्थितस्य मसारवासचक्तिस्य । स्वहितार्याभिरतमते शुभेय- मुत्पयते चिता-॥६३॥ भवकोटीभिरसुलभ मानुष्य प्राप्य क प्रमादो २७ मे । न च गतमायुर्भूय प्रत्येयपि देवरानम्य ॥ ६४ ॥ आरोग्यायुर्वल समुदयाचला वीर्यमनियत धर्म। तहध्या हितमायें योद्यम सर्वथा कार्य ।। ६५ । शास्त्रागमाइते न हितमस्ति न च शाघमस्ति विनयमृते ।२७ तस्माच्चानागमलिप्मुना चिनीतेन भवित यम् ।। ६६ ॥ पुरुरूपवचन यौनिधनमिनैश्वर्यमम्पदपि पुमाम् । विनयप्रशमविहीना न शोभते निगलेच नदी ॥ ६७ ॥ न नया सुमहारपि बनाभरणैरलतो भाति । श्रुत,३० याचवेन्द्रोमाखातिविरचित श्रीप्रशमरतिप्रकरणम् शीलमूलनिक्पो विनीतविनयो यथा भाति ॥ ६८ ॥ गुर्वायत्ता यस्मा च्छवारम्भा भवन्ति सर्वेऽपि । तस्माद्गुराधनपरेण हितकाविणा भाव्यम् ३॥ ६९ ॥ ध यस्योपरि निपतत्यहितसमाचरणधर्मनिर्यापी । गुरुवदनमल. यनिसृतो वचनसरसचन्दनपर्श ॥ ७० ॥ दुष्पतिकारी मातापितरौ खामी गुरश्च लोके ऽस्मिन् । तत्र गुरहिरामुत्र च सुदुष्परतरप्रतीकार ६॥ ७१ ।। *विनयफल शुश्रूपा गुरुशुश्रूपाफल श्रुतज्ञानम् । ज्ञानस्य फल विरतिर्विरतिफल चाश्रयनिरोय ॥ ७० ॥सवरफल तपोवलमथ तपसो निर्जरा फर दृष्टम् । तस्मारिकयानिवृत्ति नियानिवृत्तेरयोगित्वम् ।।७३।। ९योगनिरोधाद्भवस ततिक्षय सन्ततिक्षयान्मोध । तम्मात्यल्याणाना सर्वेपा भाजन विनय * ।।७४॥ विनयव्यपेतमनसो गुरविद्वत्साधुपरिभवनशीला । त्रुटिमानविपयसगादजरामरवनिमद्विमा ॥७२॥ केचित्सावर्द्धिरसाति १२ गौरवात्साम्प्रतेक्षिण पुरुपा । मोहात्समुद्रवायसवदामिपपरा विनश्यत्ति ॥ ७६ ॥ ते जात्यहेतुदृष्टान्तसिद्धमविरुद्धमजरमभयचरम् । सवज्ञवाम सायनभुपनीत नाभिनन्दन्ति ।। ७७ ॥ यद्वत्कश्चित् क्षीर मधुशरया १५ मुसस्कृत हृद्यम् । पित्तार्दितेन्द्रियत्वाद्वितथमतिर्मन्यते क्टुक्म् ।। ७८ ।। तद्वनिश्चयमधुरमनुस्म्पया सद्भिरभिहित पथ्यम् । तथ्यमवम यमाना रागद्वेपोदयोद्वत्ता ॥ ७९ ॥ जातिकुलरुपर्वररामबुद्धिवाल्लभ्यश्रुतम १८दाधा । ठीवा परन चेह च हितमप्यर्थ न पश्यन्ति ॥ ८० ॥ शात्या भवपरिवर्ते जातीना कोटिशतसहस्रेषु । हीनोत्तममध्यत्व को जातिमद घुध कुर्यात् ॥ ८१ ॥ नैकाातिविशेषानिन्द्रियनिर्वृत्तिपूर्वकान्सत्त्या । २.क्मवसाद्गच्छन्त्यन क्स्य का शाश्वती जाति ॥ ८२ ॥ रूपवर श्रुतमति शीलविभवपरिवनितास्तथा दृष्ट्वा । विपुल्कुलोत्पन्नानपि ननु कुठमान परित्याय ॥ ८३ ॥ यस्याशुद्ध शीर प्रयोनन तस्य नि कुलमदेन । २४ स्वगुणाभ्यलष्कृतस्य हि कि शीलयत कुलमदन ।। ८४॥ के शुरशोणित. समुद्भवस्य सतत चयापचयिकस्य । रोगजरापाश्रयिणो मदावकाशोऽस्ति रूपस्य ॥ ८५ ॥ नित्य परिशीलनीये बदमासाच्छादिते क्लुपपूर्णे । निश्च २७यविनाशधर्मिणि रूपे मदकारण कि स्यात् ॥ ८६ ॥ बरसमुदितोऽपि यस्मानर क्षणेन विवरत्वमुपयाति । बलहीनोऽपि च पल्वान सस्कार घशात्पुनर्भवति ॥८७॥ तस्मादनियतभाव बलस्य सम्यग्विभाव्य ३.धुद्धिबलात् । मृत्युनले चापलता मद न फुयालेनापि ॥ ८८ ॥ उदयोप.

याचरेद्रोमास्यातिविरचित श्रीप्रशमरतिप्रकरणम् शमनिमित्ती लाभाराभावनित्यको मत्वा । नालामे चैवल्य न च लाभे विस्मय कार्य ॥ ८९ ॥ परशत्यमिप्रसादात्मकेन विञ्चिदुप भोगयोग्येन । विपुरेनापि यतिवृपा लाभेन मद न गच्छन्ति ।। ९० ।। ३ ग्रहणोदमाहणनवकृतिविचारणावधारणायेपु । बुद्ध्यङ्गविधिविकल्पेय नन्तपर्यायवृद्धेषु ॥ ९१ । पूर्वपुरपसिंहाना विज्ञानातिशयमागरानन्यम् । श्रुषा साम्प्रतपुरुपा क्थ स्वबुद्ध्या मद यान्ति ॥ ९२ ॥ म रिव च- ६ टुक्मरमुपारनिमित्तर परजनस्य । कृत्वा यद्वाभ्यक्मवाप्यते को मद- सेन ॥ ९३ ॥ गर्न परप्रसादात्मोन बालभ्यकेन य कुयात् । त पाल- भ्यरविगमे शोरसमुदय परामृशति ॥ ९४ ॥ मापतुपोपाया। श्रुतप- ५ योयप्ररूपणा चैव । श्रुत्वातिविस्मयकर च पिकरण स्थूलभद्रमुने ॥९५|| सम्पर्गेधमसुलभ चरणपरणसाधक श्रुतमानम् । रघा सनमदहा तेनैव मद क्थ कार्य ॥ ९६ ॥ एतेषु मदम्यानेपु निश्चये न च गुणोऽस्ति १२ कश्चिदपि । केवलमुन्मा स्वहदयस्य ससारवृद्धिश्च ॥ ९७ ॥ जात्या- दिमदोमत्त पिशाचवद्भवनि दु सितह । जात्यादिहीनता परभवे च नि सशय लभते ॥ ९८ ॥ सर्वमदम्यानाना मूलोद्घानार्थिना सदा ५ यतिना । आत्मगुणरत्र्प परपरिवादश्च म त्याज्य ॥ ९९ ॥ परपरिभ घपरिवादादात्मोपांच वध्यते कर्म । नीचेगोन प्रतिभवमनेकभवकोटि- दुर्मोचम् ।। १०० ॥ कर्मोदयनिवृत्त हीनोनममध्यम मनुप्याणाम् । तद्वि-१८ धमेय तिरथा योनिविरोपातरविभक्तम् ॥ १०१ ॥ दशकुलदेहविज्ञाना- युर्वरभोगभूतिवपम्पम् । दृष्ट्वा क्यमिह निदुपा भाससारे रतिर्भवति ॥ १०२ ॥ अपरिगणितगुणटोप स्वपरोभयनाधको भपति यस्मात् ।२१ पञ्चेद्रियनलविक्री रागडेपोद्यनिनद्ध ॥१०॥ तस्माद्रागद्वेपत्यागे पञ्चेन्द्रियप्रशमने च । शुभपरिणामावस्थितिहतोर्यतेन घटिस यम् ॥१०४॥ तरस्थनिष्टविषयाभिषाडिणा भोगिना नियोगो थे । सुन्याउलहल्येनापि २४ निश्चयेनागम काय ॥ १०५ ॥ आदावत्यभ्यु या मध्ये शृगारहास्य- दीतरमा । निकपे विपया धीमत्मरणरज्जाभयप्राया ।।१०६।। यद्यपि रिपेयमाणा मनम परितुष्टिकारका विषया । स्पिाक्फलानिन भवन्ति २० पश्चादतिदुरन्ता ॥ १०७ ।। यद्वच्छाकाष्टादशमन बहुभल्यपेयवत्स्यादु । विपसयुक्त मुक्त विपास्माले विनाशयति ।। १०८ ॥ तदुपचारमम्भृत- रम्यकरागरससेविता विषयाः । भवशतपरम्पराबपिदु सविपाकानुबध-३० ६४ वाचवेन्द्रोमास्वातिविरचित श्रीप्रशमरतिप्रकरणम् करा ॥१०९॥ अपि पश्यता समक्ष विपयपरिणामनियत पदे पदे मरणम् । येषा विपयेपु रतिर्भवति न तान्मानुपान् गणयेत् ॥ ११० ॥ ३ विपयपरिणामनियमो मनोऽनुकूल विपयेप्वनुप्रेक्ष्य । द्विगुणोऽपि च नि- समनुप्रहोऽनवद्यश्च सश्चिन्त्य ॥ १११॥ इति गुणदोपविपर्यासदानाति पयमूछितो ह्यात्मा। भवपरिवर्तनभीरभिराचारमवेदय परिरदय ॥११२॥ सम्यक्त्वनानचारित्रतपोवीर्यात्मको जिने प्रोक्त पञ्चविधोऽय विधिवत्सा- ध्वाचार समनुगम्य ॥११३॥ पडूजीयकाययतना लौकिकसन्तानगी रवत्याग । शीतोष्णादिपरीपहविनय सम्यक्त्वमविकम्प्यम् ।।११४॥ स- ९ सारादुद्वेग अंपणोपायश्च कर्मणा निपुण । वैयावृत्त्योद्योग तपोनिधियों- पिता त्याग ॥११॥ विधिना भैदयग्रहण स्त्रीगुपण्डकविवर्जिता शय्या । इर्याभापा परभाजनैपंणावप्रहा शुद्धा ॥ ११६ । स्थाननिपद्याव्युत्स- रगंशब्दरूपक्रिया पराभ्योऽन्या। पंश्चमहानत राज्य विमुक्तता सर्वसङ्गेभ्य ॐ ॥११७॥साध्याचार सल्वयमष्टादशपदसहनपरिपठित । सम्यगनुपा ल्यमानो रागादीमूलतो हन्ति॥११८॥ आचाराध्ययनोक्तार्थभावनाचरण- १५गुप्तहदयम्य । न तति कालवियर या पचनाभिभवन स्यात् ॥११९॥ पैशाचित्रमारयान श्रुत्या गोपायन च पुग्यध्या । सयमयोगैरात्मा निर- "तर व्याप्रत कार्य ॥१२०॥भणविपरिणामधर्मा मानामृद्धिसमुदया १८ सर्वे । स च झोनना सयोगा विप्रयोगान्ता ॥१२१।। भोगमुसै स्मिनित्यैर्भयरहुदै काहिते परायत्तै । नियमभयमात्मस्थ प्रशमसुख तत्र यतित यम् ॥१२२॥ यावत्स्वविपयलिप्सोरऽश्नसमूहस्य चेष्ट्यते तुष्टौ । शतापत्तस्यैव जये वरतरमहाठ कृतो यत्ल ॥ १२३ ॥ यत्सर्वविपयकाको व सुप प्राप्यते सरागेण । तदनतकोटिगुणित मुधैव लभते विगतराग ॥ १२४ ॥ इष्टवियोगाप्रियसम्प्रयोगशहासमुद्भय दु सम । प्राप्नोति ४ यत्सरागो न सरपृशति तद्विगतराग ॥ १२५ ॥ प्रशमितवेदक्पायस्य हाम्यरत्यरतिशोरनिभृतम्य । भयउत्सानिरभिभवम्य यत्सुस तयुनोऽ ये- पाम् ॥ १२६ ॥ सम्यग्दृष्टिानी ध्याननपोवर युतोऽप्यनुपशात । त १७ लभते न गुण य प्रशमगुणमुपासिनो रमते ॥ १२७ । नेवालि राजरा- अन्य तसुग्न नेव दयरातम्य । यत्सुसमिहेव साघोर्लोच्यापाररहितस्य ॥ १२८॥ मन्य य लोरचिन्तामारमपरिज्ञानचिन्तनेऽभिरत । जितलो- ३.भरोषमदन सुग्यमाते निर्नर साधु ॥ १२९ ॥ या चेह लोक्वार्ता ..

वाचकेन्द्रोमास्वातिनिरचित श्रीप्रसमरतिप्रकरणम् शारीरयार्चा तपम्विना या च । सधर्मचरणवा निमित्तक तहयमपीष्टम् ॥ १३०॥ रोक सल्वाधार सर्वेपा ब्रह्मचारिणा यस्मात् । तस्मा- होगविरद्ध धर्मविरुद्ध च सत्याग्यम् ॥ १३१ ॥ देहो न माधनको ३ रोकाधीनानि साधायस्य । सद्धर्मानुपरोधात्तम्माल्लोकोऽभिगमनीय ॥ १३२ ॥ दोपेणानुपारी भनति परो येन येन विद्विष्ट । स्वयमपि तद्दो पपद सा प्रयत्नेन परिहार्यम् ॥ १३३ ॥ पिण्डैपणानिरुक्त फ्ल्याम्प्यस्य । यो विधिः सूने। ग्रहणोपभोगनियतम्य तेन नैवाऽऽमयभय स्यात् ॥१३४॥ प्रणलेपाक्षोपाङ्गवदसद्गयोगमरमानयानार्थम् । पनग इवाभ्यवहरेदाहार पुनपल्मथ ।। १३५ ॥ गुणमा मूछितमनसा तद्विपरीतमपि चाप्रदुष्टेन । १ दारूपमधृतिर्भवति पल्प्यमास्वायमास्वाद्यम् ॥ १३६ ॥ पाल क्षेत्र माता सात्म्य द्रव्यगुरुलाघव स्वनलम । ज्ञात्या योऽभ्यवहार्य मुझे कि भेपजैस्तम्य ।। १३७ ॥ पिण्ड शय्या चौपणादि पानपणादिर यथान्यत् । क्ल्याकल्य सद्धर्मदेहरक्षानिमित्तोक्तम् ॥ १३८ ॥ कल्या- कम्प्यविधिज्ञ सविमसहायक विनीतात्मा । दोपमलिनेऽपि लोके प्रवि- हरति मुनिर्निरूपलेप ॥ १३९ ॥ यद्वत्पकाधारमपि पङ्कज नोपलिप्यते ।५ सेन । धर्मोपकरणधृतरपुरपि साधुरलेपास्तद्वत् ॥ १४० ॥ यद्वत्तुरंग सत्स्वप्याभरणविभूषणेप्यनमिपत् । तद्वदुपग्रहवानपि न सगमुपयाति निर्मन्थ ।। १४१ ॥ मन्यः कर्माष्टविध मिथ्यात्वाविरतिदुष्टयोगाश्च । तजयदेतोरसठ सयतते य स निग्रन्थ ॥१४॥ यज्ञानशीलतपसा- मुपग्रह निग्रह च दोषाणाम् । पल्पयति निश्चये यत्तत्वल्यमकल्प्यमवशे- पम् (-शिष्टम्') ॥१४॥ यत्पुनरपघातकर सम्यक्त्वज्ञानगील्योगानाम् ॥२॥ तत्कन्यमप्यकरय प्रवचनरुत्सारर यच ॥१४४॥ निश्चि जुद्ध क्ल्यम. फ्ल्प्य स्यात्स्यादपल्यमपि कल्प्यम । पिण्ड शय्या वन पान वा भेप- जाय वा ॥ १४५ ॥ दा काल पुरुषमवस्थामुपयोगशुद्धपरिणामान् ।२४ प्रसमीक्ष्य भवति कल्य नैकान्तात्यल्पते कल्प्यम् ॥ १४६ ॥ तचित्य ताप्य तत्कार्य भवति सर्वथा यतिना । नात्मपरोभयवाधकमिह यत्पर- तश्च सर्वाहम् ॥ १४७ ॥ सर्वार्थेनिन्द्रियसङ्गतेषु पैराग्यमार्गविनेषु । २५ परिसध्यान कार्य कार्य परमिच्छता नियतम् ॥ १४८॥ *भावयितव्यम- इनित्यत्यमझरणा तथैक्वाऽन्यते। अशुचित्व संसार कर्मायसवरवि. विश्च ॥ १४९॥ निजरणरोगविस्तरधर्मखान्याततत्त्वचिन्ताय । बोधे.३० 1 याचरेन्द्रोमास्यातिविरचितं श्रीप्रगमरतिप्रकरणम् सुदुर्लभत्व च भावना द्वारा विशुद्धा ॥ १५० ॥ इष्टजनसप्रयोगद्धिनि- पयसुससपदतथारोग्यम् । देहश्व यौवन जीवित च सर्वाण्यनित्यानि ३॥ १५१ ॥ ज मजरामरणभयरभिद्रुते व्याधिवेदनाप्रसे। जिनवरवच- नादन्यन नासि शरण कचिल्लोके ॥ १५२ ॥ एक्स्य जन्ममरणे गतयश्च शुभाशुभा भयावते । तस्मातागलिकहितमेवेनैवात्मन कार्यम् ॥ १५३॥ ६ अन्योऽह स्वननात्परिननाच विभवाच्छरीरकाचेति । यम्य नियता मति- रिय न धाधते त हि शोक्कलि ।। १५४ ॥ अशुचिकरणसामर्थ्यादाद्युत्त- रकारणागुचित्वाच । देहस्याशुचिभाव स्थाने स्थाने भवति चित्य ॥१५५ माता भूत्या दुहिता भगिनी भार्या च भवति ससारे । उनति सुत पितृवा भ्रातृता पुन शत्रुता चैव ॥ १५६ ॥ मिध्यादृष्टिरविरत प्रमाद- यान् य पायदण्टरुचि । तस्य तथाश्रवकर्मणि यतेत तनिग्रहे तस्मात् १२॥ १५७ ॥ या पुण्यपापयोराहणे वाफायमानसी वृत्ति । सुसमाहितो हित सबरो परददशितश्चिन्त्य ॥ १५७ ॥ यद्वद्विशोपणादुपचितोऽपि यनेन जीर्यते दोप । तद्वत्कर्मोपचित निर्नरयति सवृतस्तपसा ॥ १५९ ॥ १५ोरस्याधम्निर्यग्विचिन्तयेदूद्धमपि च वाहत्यम् । सर्वन जन्ममरणे रूपि- द्रव्योपयोगाश्च ॥ १६० ॥ धर्मोऽय स्वारयातो जगद्धितार्थ निर्निता- रिंगणे । येऽत्र रतास्ते ससारसागर लीलयोत्तीर्णा ॥ १६१ ॥ मानुष्य- १८ कर्मभूम्यार्यदेशकुलस्पतायुरुपल धो । श्रद्धाक्थक्श्रवणेषु सत्स्वपि सुदु- लभा बोधि ॥ १६ ॥ ता दुर्लभा भवशतैलब्ध्वाप्यतिदुर्लभा पुनर्वि- रति । मोहादागासापथविरोषनागौरवशाच ॥ १६३ ।। तत्प्राप्य विर• २.तिरन्न विरागमार्गविजयो दुरधिगम्य । इन्द्रियक्पायगौरवपरीपहसपन्न. विधुरेण ॥ १६४ ॥ तस्मात्परीपहेन्द्रियगौरवगणनायका पायरिपून । क्षान्तिवलमादयानवस तोपे साधयेद्वीर ॥ १६५ ॥ सश्चित्य पाया- २५ णामुदयनिमित्तमुपशान्तिहेतु च । निकरणशुद्धमपि तयो परिहारासेयने कार्ये ॥१६६॥ सेव्य क्षान्तिार्दवमानवशीचे च संयमत्यागौ । सत्य- तपो ब्रह्माविश्व यानीयेप धर्मविधि ॥ १६७ ॥ धर्मस्य दया मूल न २७ चाक्षमावान दया समादत्ते । तम्माद्य क्षातिपरः स साधयत्युत्तम धर्मम् ॥ १६८ ॥ विनयायत्ताश्च गुणा सर्वे विनयश्च मार्दवायत्त । यस्मि- मादयमसिल स सर्वगुणभाक्त्वमामोति ॥ १६९ ॥ नाऽनार्जयो विशु- ३.ध्यति न धर्ममाराधयत्ययुद्धात्मा । धमाहते न मोक्षो मोक्षासरम सुस - वाचपेन्द्रोमास्यातिविरचित श्रीप्रशमरनिप्रकरणम् ना यत् ।। १७० ॥ यद्रव्योपकरणभत्तपानदेहाधिकारक शौचम् । तद्भ- चति भानशौचानुपरोधायनत कार्यम् ॥ १७१ ॥ पश्चास्रवाद्विरमण पञ्चेन्द्रियनिग्रह पायनय । दण्डप्रयविरतिश्चेति सयम सप्तदशभेद ३ ॥१७२ ॥ चाधवधनेन्द्रियमुग्पत्यागात्त्यक्तभयविग्रह साधु । त्यतात्मा निग्रंथस्यताहकारममकार ॥ १७३ ।। अविसवादनयोग कायमनोगा- गजिह्मता चैव । सत्य चतुर्विध तथ जिननरमतेऽस्ति नायर ॥१७४॥ ६ अनशनमूनोदरता वृत्ते मक्षेपण रसत्याग । कायझेश सलीनतेति बाह्य तप प्रोतम् ॥ १७५ ।। प्रायश्चित्तध्याने वैयावृत्त्यविनयानथोत्सर्ग 1 खाध्याय इति तप पटप्रसारमाभ्यन्तर भवति ॥ १७६ ।। दिव्यायाम- ९ रतिसुयात्रिविध निविपेन विरतिरिति नवर । औदारिकादपि तथा तद् 'प्रझाष्टादशविकल्पम् ॥ १७७ ॥ अध्यात्मविदो मूछों परिग्रह वर्णयन्ति निश्चयत । तस्माद्वैराग्येप्सोरारिश्चन्य परो धर्म ॥ १७८ ॥ दशविध-१२ धर्मानुयायिन सदा रागद्वेपमोहानाम् । दृढरूढधनानामपि भवत्युपशमो अल्पकालेन* ॥१७९|| ममकाराहकारत्यागातिदुर्जयोद्धतप्रबलान् । हन्ति परीपहगौरवपायदण्डेन्द्रियव्यूहान् ॥१८०॥ प्रवचनभत्ति श्रुतसम्पदु-१५ चमोव्यतिक्रश्च समिम । वैराग्यमार्गसद्भावभावधीस्थैर्यजनकानि॥१८॥ आक्षेपणी विक्षेपणी विमार्गाधनसमर्थविन्यासा । श्रोतृजनश्रोत्रमन प्र- सादजननी यथा जननी ॥ १८॥ सवेदनी च निवेदनीं च धो क्था १० सदा कुर्यात् । स्त्रीभपचौरजनपदफ्थाश्च दूरात्परित्याज्या ॥ १८३ ॥ थानत्परगुणदोपपरिकीर्तने व्याप्त मनो भवति । तावद्वर विशुद्धे ध्याने धर्म मन कर्तुम् ।। १८४ । शास्त्राध्ययने चाध्यापने च सञ्चिन्तने तथा-२१ त्मनि च । धर्मकथने च सतत या सर्वात्मना कार्य ॥ १८५ ॥ शा- स्विति वाग्निधिविद्भिर्घातु पापच्यतेऽनुशिष्ट्यथ । प्रैडिति च पालनार्थे निनिश्चित सश-विदाम् ।। १८६ ॥ यस्माद्रागद्वेपोद्धतचित्तान् समनु-२४ शास्ति सद्धर्म । सबीयते च दुसाच्छास्त्रमिति निरुच्यते सद्भिः ॥१८॥ शासनसामयेन तु सत्राणवलेन चानक्येन । युच यत्तच्छास्त्र तचैतत्सर्व- निद्वचनम ॥१८८1 जीनाजीरा पुण्य पापासवरा सनिर्जरणा १२५ पन्धो मोभवते सम्यर चिया नव पदार्था ॥ १८९ ॥ जीवा मुक्ता ससारिणश्च ससारिणस्त्वनेकविधा । रक्षणतो विज्ञेया द्विनिचतु पश्चपद् 'भेदा ॥ १९ ॥ द्विविधाश्चराचराख्यात्रिविधा स्लीपुनपुसमा ज्ञेया ३.

घायद्रोमास्रातिविरचित श्रीप्रशमरतिमारणम् नारपतिर्यग्मानुपदेयाश्चतुर्विधा प्रोता ॥ १९१ ।। पश्वविधार द्वि- नियतुःपञ्चेन्द्रियाग्नु निर्दिष्टा । भित्सम्युवहिपयननस्यसमाथेवि पड्भेदाः ३॥ १९२ ॥ एवमनेसविधानामेको रिधिरनतपर्याय 1ोक स्थित्यय. गाहशादर्शनादिपर्यायै ॥१९३।। सामाय राजु भणमुपयोगो भववि सर्वजीनाम् । सारारोऽनासारच मो ऽष्टभेदश्चतुर्धा च ॥ १९४ ।। ५ शानाशाने पश्चत्रिविक्रूपे सोऽष्टया सु सागर । घरचधुरवधिपेयल दृग्विपयरत्वनाकार +॥१९५॥ भाया भरन्ति जीवस्यौदायिप पारिणा. मिक्श्चैव । औपशमिर क्षयोत्य क्षयोपशमजश्च पञ्चैते ॥ १९६ ।। वे ९ चैकविंशतिनिद्विनराष्ट्राशविधाश्च विजेया । पप्पश्व सानिपातिक इत्यन्यः पञ्चदशभेट | १९७॥ एभिर्भाये स्थान गतिमिन्द्रियसपद मुग दु सम् । सम्प्राप्नोतीत्यात्मा * सोऽष्टविकल्पः समासेन ॥ १९८ ॥ द्रव्य पपाययो- १२ गायुपयोगो ज्ञानदर्शने चेति । चारिन वीर्य चेत्यष्टरिधा मार्गणा सस्य ॥ १९५ ।। जीवाजीवाना द्रव्यात्मा सम्पायिणा पायात्मा । योगः सयोगिना पुनपयोग सर्वजीवानाम् ॥२००॥ शान सम्यग्दृष्टदर्शनमय १५भवति सर्वजीनानाम् । चारित विरताना तु मर्पससारिणा वीर्यम् * ॥२०१॥द्रव्यात्मेत्युपचार सर्वद्रव्येषु नयविशेषेण। आत्मादेशादात्मा मष. सनात्मा परदेशात् ॥२०२॥ एय सयोगात्सबहुत्यायनैरशः स परिमृग्यः । १४जीनस्येतत्सर्व म्यतस्यमिह लगेर्दष्टम् ।। २०३ ॥ उत्पादविगमनित्यत्व- लक्षण यत्तदति सर्वमपि । सदसद्धा भवतीत्य ययार्पिनानर्पितविशेपान ॥ २०४ ॥ योऽर्थो यस्मिन्त्राभून् साम्प्रतपाले च दृश्यते तत्र । तेनोत्पा २॥दस्तस्य निगमस्तु तस्माद्विपर्याम || २०५ ॥ साम्प्रतमाले पानागते च यो यस्य भवति सम्बन्धी । तेनाविगमस्तस्येति स नित्या भावेन ॥२०६॥ धर्माधर्मावासानि पुगला काल एप चाऽनीवा । पुद्गलपमरूपतु २४ रूपिण पुगा प्रोक्ता ॥ २०७ ॥ ब्यादिप्रदेशवन्तो यावदनन्तप्रदेशिकाः सन्धा ।परमाणुरपदगो यणादिगुणेषु भननीय ॥२०८॥ भावे धर्माध- माम्बरवारा पारिणामिरे ज्ञेयाः । उदयपरिणामि रूप तु सर्वभावानुगा २७जीरा ॥२०९॥ *जीवाजीया द्रव्यमिति पडिध भवति लोरपुरुपोऽयम् । वैशायस्थानस्थः पुरुष इब कटिस्थकरयुग्मः ।। २१० ॥ तनायोमुसम- कसस्थान बणय ययोलोरम् । स्थारमिव घ तिर्यग्लोकमूर्ध्वमय महास- ३. मुद्गम् ॥ २११ ॥ सप्तविधोऽयोलोरखियग्रोको भरत्सनेकविधः । पञ्च- याचमेन्द्रोमास्यातिविरचित श्रीप्रशमरतिप्रकरणम् दशविधान पुनरूललोर समासेन || २१२ ।। लोगोन्यापक्मा- काश मर्यलौकिर काल । लोरव्यापि चतुष्टयमवशेष खेरजीयो चा ॥ १३ ॥ धर्माधमाशाक्मत पर निक्मनन्तम् । काल पिनास्ति । पाया जीवमृते चाप्यते॒णि ॥ २१४ ॥ धर्मो गतिस्थितिमता द्रव्याणा गत्युपप्रहविधाता । स्थित्युपराऽधर्मोऽवकासदानोपगगनम् ।। २१५ ।। परमगधवर्णा शदो बधश्च सूक्ष्मता स्थौल्यम् । सस्थान भेदतमसा- १ योगोतातपश्चेति ।। २१६ ।। धर्मशरीरमनोवाग्विचेष्टितोच्छवामदु ग्यसु. सदा स्युः । जीवितमरणोपमहकराश्च समारिण स्वचा ॥ २१७ ॥ परि- णामवर्तनाविविपरापरत्वगुणलक्षण काल । सम्यक्त्वज्ञानचारित्रवीर्यनि- ९ क्षागुणा जीवा * ॥ २१८ ॥ पुंगलम शुभ यत्तत्पुण्यमिति जिनशासने दृष्टम् । येशुभमथ तत्यापमिति भवति सर्वक्षानिर्दिष्टम् ॥ २१९ ॥ योगे: शुद्ध पुण्यावस्तु पापस्य तद्विपर्यास । वाफायमनोगुप्तिर्निराश्रय सय १२ रतूक्त ॥ २२०॥ सततपउपधानात्तु निर्जरा कर्मस ततिष विध- वियोगो मोमस्त्विति सोपानवपदा २२१।। एतेप्वध्यवसायो यो ऽर्थेषु विनिश्चयेन तत्त्वमिति । ॐ सम्यग्दर्शनमेतत्तु तनिसर्गा-धिगमाद्वार ।। २२२ ॥ शिक्षागमोपदेशश्रयणा येकाथिकान्यधिगमस्य । एकार्थ परि- णामो भवति निसर्ग स्वभावश्च ।। २२३ ।। एतत्सम्यग्दर्शनमऽनधिगम- विपर्ययो तु मिथ्यात्वम् ।+ज्ञानमथ पञ्चभेद तत्प्रत्यक्ष परोन च ॥२२॥re तत्र परोक्ष द्विविध श्रुतमाभिनियोधिक च विज्ञेयम् । प्रत्यक्ष लवधिमनः पर्यायौ फेल चेति ॥ २२५ ।। एपामुत्तरभेदविपयादिमिर्मवति विस्तरा- धिगमः । *एकादीन्येकस्मिन् भाज्यानि त्याचतुर्य इति ।।२२६।। *सम्य-१॥ रहमान सम्यग्ज्ञानमिति नियमत सिद्धम् । "आधनयमज्ञानमपि भवति मिथ्या वसयुक्तम् ।।२२७॥ ॐ सामायिरमियाध छेदोपस्थापन द्वितीय तु । परिहारनिगुद्धि सूदमसम्पराय यथारयातम् ॥ २२८ ॥ इत्येतत्पश्च-२४ विध चारित्र मोक्षसाधन प्रयरम् । नैकैरनुयोगनयप्रमाणमार्ग समनुग- म्यम् ।।२२९ सम्यत्तरज्ञानचारित्रसम्पद साधनानि मोसम्य । तारखे- पतराभावेऽपि मोक्षमार्गोऽप्यसिद्धिकर ॥ २३० ॥ पूर्वद्वयसम्पद्यपि २. तेपा भजनीयमुत्तर भाति । पूर्वद्वयलाभ पुनरत्तरलाभे भवति सिद्ध ।।२३१॥ धर्मावश्यकयोगेपु भावितात्मा प्रमादपरिवर्ती । सम्यस्त्वज्ञा- नचारित्राणामाराधको भरति ॥ ०३२ ॥ आराधनास्तु तेपा तिम्रस्तु ज-..

वाचकेन्द्रोमाखातिविरचित श्रीपशमरतिप्रकरणम् पन्यमध्यमोत्कृष्टा । जन्मभिरष्टयेकै सिध्या त्याराधमातासाम् ॥२३३॥ वासामाराधनतत्परेण तेम्वेव भवति यतितव्यम् । यतिना तत्सरजिनम- -ज्युपग्रहसमाधिकरणेन ॥२३४॥ स्वगुणाभ्यासरतमते परवृत्तान्ताध. मूवधिरस्य । मदमदनमोहमत्सररोपविपादैरधृष्यस्य ॥ २३५ ॥ प्रश- भाव्यागाधसुखाभिकाशिण सुस्थितम्य मद्धौ । तस्य रिमौपम्य स्यात् सदे चमनुजेऽपि रोपेऽस्मिन् ॥ २३६ ॥ वर्गसुयानि परोक्षाण्यत्य तपरो क्षमेव मोक्षसुसम् । प्रत्यक्ष प्रशमसुम न परवश च न व्ययप्राप्तम् ॥२३७॥ निर्जितमहमदनाना पायायमनोविकाररहितानाम् । विनिवृत्तपराशानामि ९हैव मोक्ष सुविहितानाम् ॥ २३८॥शदादिचिपयपरिणाममनित्य दुस- मेव च ज्ञाना । ज्ञात्या च रागद्वेपात्मकानि दु सानि ससारे ॥२३९॥ स्वशारीरे ऽपि न रज्यति शनावपि न प्रोपमुपयाति । रोगजरामरणभये- २व्यथितो यः स नित्यसुसी ॥ २४० ॥ धर्मध्यानाभिरतखिदण्डविरत त्रिगुप्तिगुमात्मा । सुसमाते निद्वंद्वो जितेन्द्रियपरीपकपाय ॥२४१ ।। विषयसुसरिभिलाप प्रशमगुणगणाभ्यलङ्कत साधु घोतयति यथा न ३५ तथा साण्यादित्यतेजासि ॥ २४ ॥ (सम्यग्दृष्टिीनी विरतितपोबल युतोऽप्यनुपशात । स न लभते गुण य प्रशमगुणमुपाश्रितो लभते)। सम्यग्दृष्टिज्ञानी विरतितपोध्यानभायनायोगै । शीलागसहस्राष्टादशकम १८ यत्नेन साधयति ।।२४३॥ धर्माद्भूम्यादीन्द्रियसज्ञाभ्य करणतश्च यो- गाय । शीलाइसहस्राणामष्टादशकस्य निष्पत्ति ॥४४॥ शीलार्णवस्य पार गत्या सविमसुगममार्गस्य । धर्मध्यानमुपगतो वैराग्य प्राप्नुयायोग्यम् २३|| २४५॥ आज्ञापिचयमपायविचय च सद्ध्यानयोगमुपसृत्य । तरमाद्वि- पाकविचयमुपयाति सस्थानविय च ।। २४६ ॥ आप्तवचन प्रवचन पाशाविचयस्तदथनिर्णयनम् । आभवधिकथागौरवपरीपहायरपायरतु २४॥ २४७ ॥ अगुभगुभकर्मपाकानुचि तनार्थो विपाकविषय स्यात् । द्रव्य क्षेत्राकृत्यनुगमन सस्थानविषयस्तु ।। २४८ । जिनवरवचनगुणगण स- चिन्तयतो वधाद्यपायाश्च । कर्मविपासान् विविधान संस्थान विधीनने- २० काश्च ।। २४९ ॥ नित्योद्विग्नस्यैव क्षमाप्रधानस्य निरभिमानम्य । धुतमा- याक्ल(लि)मलनिर्मलस्य जितसर्वतृष्णस्य॥२५०॥ तुल्यारण्यकुलाकुलवि- विक्तवधुजनरायुवर्गम्य । समपासीच दनम्सनप्रदेहादिदेहस्य ॥२५१॥ •आत्मारामस्य सत समतृणमणिमुक्तरेषुदनरम्य । स्वाध्यायध्यानपराय ।

- वाचकेद्रोमास्वातिविरचित श्रीपशमरतिप्रकरणम् गस्य दृढमप्रमत्तस्य ॥ २५२ ॥ अध्ययमायविशुद्धे प्रशलयोगैविशुद्धय- मानम्य । चारिनगुद्धिमत्र्यामवाप्य रेश्याचिगुद्धि च ॥ २५३ ॥ तम्या- पूर्वकरणमथ पातिमभयेक्देशोत्यम् । ऋद्धिप्रवेविभवयदुपजात नात- ३ भद्रस्य ॥ २५४ ॥ सातद्धिरसेप्वगुरु प्राप्यदिविभूतिमसुलमामयै । सच प्रामरतिमुखे न भनति तस्या मुनि सद्गम् ॥ २५५ ॥ या सर्व- मुरवरद्धिस्मियनीयापि साऽनगारढ़ें । नानि महनभाग योदिशतसह- १ सगुणितापि ॥२५६ ॥ तत्रयमवाय जितविघ्नरिपुर्भवशतसहस्रदुप्पापम् । चारित्रमथाख्यात सप्राप्तम्मीयत्तुल्यम् ॥ २५ ॥ शुक्लध्यानाद्यद्वयम- वाप्य, व, फर्माष्टक्प्रणेतारम । ससारमूलनीन मूलादु मूल्यति मोहम् ।।२५८६१ पूर्व क्रोयनन्नानुवन्धिनाना क्षय पायाणाम् । मियात्यमोहगहन क्षप- यति सभ्यत्तनमिय्यानम् ॥ २५९ ॥ सम्यक्त्वमोहनीय क्षपयत्यष्टावत' पायाश्च । क्षपयति ततो नपुसस्वेद स्त्रीवेदमथ तस्मात् ॥ २६० र हास्यादि तत पटू क्षपयति तस्माथ पुरुपवेदमपि । सज्वलनानपि इत्या मामोत्यथ वीतरागत्वम् ।। २६१ ।। सर्वोद्वातितमोहो निहतलेशो यथा हि सवज्ञ । भात्यनुपलक्ष्यराइयो मुक्त पुर्णचन्द्र श्च ॥ २६ ॥ सर्वे धन-१५ करागीरवसदीप्तो घनन्तगुणतेना (ध्यानानलसप प्रशमसवरहविर्षियुद्ध- वल ॥ २६३ ॥ क्षपश्रेणिमुपगत स समर्थ सर्वकर्मिणा पर्म । अप- यितुमेको यदि कर्मसङ्गम स्यात्परकृतस्य ॥२६४ ॥ परतक्मणि यस्मा-10 नारामति सम्मो विभागो वा । तस्मात्मत्त्वाना धर्म यस्य यत्तेन तद्वे- धम् ॥ २६५ ॥ मनक्सूचिविनाशात्तालस्य यथा भुयो भवति नाश । तद्वत्वर्मविनाशो हि मोनीयमये नित्यम् ॥ २६६ ॥ छद्मस्थवीतराग २१ काल सोऽन्तर्मुहूर्तमय भूला। युगपद्विविधावरणान्तरायकर्मक्षयमवाप्य ।। २६७ ॥ शाश्वतमन तमनतिशयमनुपममनुत्तर निरवशेषम् । सपूर्णम- प्रतिद्दत सम्प्राप्त देवल नानम् ॥ २६८ ॥ इत्ले रोकालोरे व्यतीत-२४ साम्प्रतभविष्यत कालान् । द्रव्यगुणपर्यायाणा ज्ञाता दृष्टा च साथै ॥०६९ ॥ क्षीणचतुष्पाशो वैद्यायुर्नामगोमवेदयिता । विहरनि मुहुर्त- काल दशोना पूर्यकोटि या ॥ २७० ॥ तेनाभिन चरमभवायुटुंभेरमन-२७ पवर्तित्वात् । तदुपमह च वैद्य तत्तुल्य नामगोने च ॥२७१॥ यस्य पुन विलिन कर्म भरत्यायुपोऽतिरिक्तरम् । स समुद्रात भगवानथ गच्छति तत्समीपर्तुम् ।। २७२ ॥ दण्ड प्रथमे समये कपाटमथ घोत्तरे. FM पाच द्रोमाम्यातिपिरचित श्रीप्रशमनिप्रकरणम् तथा समये । मन्थानमथ तृताये रोकव्यापि चतुर्थ तु ।। २७३ ॥ सह- रति पञ्चमे त्वतराणि मथानमथ पुन पष्ठे । सप्तमके तु कपाट सहरति ३ततोऽष्टमे दण्डम् ॥ २७४ ॥ औदारिकप्रयोक्ता प्रथमाष्टमसमययोरसा- विष्ट । मिश्रीदारिफयोक्ता सप्तमपप्ठद्वितीयेषु ॥ २७५ ॥ फार्मणशरीर- योगी चतुर्थ पञ्चके तृतीये च । समयनयेऽपि तस्मिन् भवत्यनाहारको नियमात् ॥२७६॥ स समुद्घातनिवृत्तोऽथ मनोवापाययोगवान् भग- यान् । यतियोग्ययोगयोक्ता योगनिरोध मुनिरुपैति ॥ २७७ ॥ पञ्चेन्द्रि- योऽथ सनी य पर्याप्रो जघन्ययोगी स्यात् । निरणद्धि मनोयोग ततो. ९ऽयसरयेयगुणहीनम्॥२७८॥ द्वीन्द्रियसाधारणयोर्वागुच्छासारधोजयति तद्वत् । पनवस्य काययोग जब यपर्याप्तम्याध ।।२७९॥ सूक्ष्मनियमप्रति पाति काययोगोप-योगतो(गस्ततो') ध्यात्वा । विगतक्रियमनिवर्तित्वमुत्तर १२ध्यायति परेण ।। २८०॥ चरमभवे सस्थान यादग्यम्योच्छयप्रमाण च । तस्मात्रिभागहीनावगाहसस्थानपरिणाह ॥ २८१ ॥ सोऽथ मनोरागुच्चा- सफाययोगक्रियार्थविनिवृत्त । अपरिमितनिर्नरात्मा ससारमहार्णवोत्तीर्ण ५॥ २८२ । इपदूहस्वाक्षरपञ्चमोद्रिणमानतुल्यालीयाम् । सयमधीर्या- तयल शैलेशीमेति गतलेश्य ॥२८३॥ पूर्वरचित च तस्या समयश्रेण्या- मथ प्रकृतिशेपम् । समये समये क्षपयत्यसरयगुणमुत्तरोत्तरत ॥२८४॥ “परमे समये सख्यातीतान्विनिहत्य घरमक्मांशान् । क्षपयति युगपत् फुल्ल घेदायुर्नामगोनगणम् ॥ २८५ ॥ सर्वगतियोग्यससारमूलमरणानि सर्वभागीनि । औदारिकतैजसरामणानि सर्वात्मना त्यत्वा ।। ०८६ ॥ २॥ देहायनिर्मुक्त प्राप्यर्जुश्रेणिवीतिमस्पर्शाम् । समयेनेरेनाविप्रहेण गत्वोर्ध्व- गतिमप्रतिघ ॥ २८७ ॥ सिद्धिक्षेने विमले जमजरामरणरोगनिर्मुक्त । रोकाप्रगत सिध्यति सासरेणोपयोगेन ॥२८८|| सादिक्मन तमनुप २४ममव्यायाधसुसमुत्तम प्राप्त । पेवरसम्यक्त्वज्ञानदर्शनात्मा भवति मुक्त ॥ २८९ ॥ मुन सन्नाऽभाव स्वारश्नण्यात्म्वतोऽर्थसिद्धेश्च । भावान्तर- समान्ते सननाज्ञोपदेशाय ॥ २९० ॥ सत्या शरीरबधनमिहेव पर्मा- २७ टक्क्षय कृता । न स तिष्ठत्यनिराधादनाश्रयादप्रयोगाश्च ।। २९१ ।। नायो गौरवविगमादाक्यभावाच गच्छति विमुक्त । रोकान्तादपि न पर प्लवप इनोपप्रहामायात् ॥ २९२ ॥ योगप्रयोगयोश्चाभावात्तियम् न तस्य गतिरति । सिद्धस्यो मुक्तस्यालोमातातिभवति ॥ २९३ ॥ पूर्वप्र- वाचकेन्द्रोमाखातिविरचित श्रीप्रशमरतिप्रमरणम् योगसिद्धेधच्छेदादसङ्गभावाच । गतिपरिणामाच तथा सिद्धम्यो, गति सिद्धा ॥ २९४ ।। देहमनोवृत्तिभ्या भवत शारीरमानसे दु खे । तद्भा- वात्तदभावे सिद्ध सिद्धस्य सिद्धिसुसम् ॥ २९५ ॥ यस्तु यतिर्घटमान ३ सम्यक्रज्ञानशीलसपन । वीर्यमनिगृहमान शक्यनुरूप प्रयतेन ॥२९॥ सहननायुनलालपीर्यसपत्समाधिवैक्ल्यात् । कातिगौरवाद्वा स्वार्थम- लोपरममेति ॥ २९७ ।। सौधर्मादिप्यन्यतमवेषु सर्वाथसिद्धिचरमेषु । ६ स भवति देवो वैमानिने मर्द्धिातिवपुष्य ।। २९८ ।। तन सुरलोक- सौख्य चिरमनुभूय स्थितिक्षयात्तस्मात् । पुनरपि मनुष्यलोके गुणवत्सु म- नुष्यसपेषु ॥२९९॥ जम समवाप्य पुलवधुविभवरुपयरबुद्धिसपन । ५ श्रद्धासम्यक्त्वज्ञानसवरतपोरलसममः ॥ ३०० ॥ पुर्वोचभावनामाविता- “तरात्मा विधूतससार । सेत्स्यति तत पर या स्वर्गातरितत्रिभयभावात् ॥३०१॥ यश्चेह जिनगरमते गृहाश्रमी निश्चित मुविदितार्थ । दर्श-१२ नशीलनतभायनाभिरभिरक्षितमनस्क ॥ ३० ॥ स्थूलपधानृतचौर्यपर- स्त्रीरत्यरविवर्तित सततम् । दिग्मतमू(-मिह ?)देशावकाशिकमनर्थवि. रति च ।। ३०३ ॥ सामायिक च कृत्या पौषधमुपभोगपारिमाण्य च ।१५ न्यायागत च क्ल्य विधिवत्यानेषु विनियोज्यम् ।।३०४ ॥ घेत्यायतनप्र- स्थापनानि च कृत्वा शक्ति प्रयत । पूजाश्च गधमाल्याधियासधूपन दीपाद्या ॥३०५ ॥ प्रामरतिनित्यतृषितो जिनगुरुसाधुजनवन्दनाभि- रत । सलेसना च काले योगेनाराध्य सुविसुद्धाम् ॥ ३०६ ।। प्राप्त क्स्पे- विन्द्रत्व या सामानिकत्वमन्यद्वा । स्थानमुदार तत्रानुभूय च सुप तद- नुरूपम् ॥ ३०७॥नरलोक्मेत्य सर्वगुणसपद दुर्लभा पुनर्लध्वा । गुद्ध २१ स सिद्धिमेष्यति भवाष्टकाभ्यन्तरे नियमात् ॥ ३०८ ॥ इत्येव प्रशमरते फ्लमिह स्वर्गापवर्गयोश्च शुभम् । सप्राप्यतेऽनगारेरगारिभिश्चोत्तरगुणात्यै ॥३०९॥ जिनशासनार्णवादाकृष्टा धर्मकथिकामिमा श्रुत्वा । रत्नाकारदिव २५ जरत्कपर्दिामुद्धृता भत्तया ॥ ३१० ॥ सद्भिर्गुणदोपहर्दोपानुत्सृज्य गुण- स्वा प्राहा । सर्वात्मना च सतत प्रशमसुखायेव यतितव्यम् ॥३११॥ यचासमजसमिह छन्द शन्दसमयायतो(मया?)ऽभिहितम्। पुनापराधय मम २७ मर्पयितव्य युद्धे सर्वम् ॥ ३१२॥ सर्वसुसमूलवीज सर्वार्थविनिश्चयप्र- पाशवरम् । सर्वगुणसिद्धिसाधनधनमर्हच्यासन जयति ॥ ३१३ ॥ ॥समाप्तमिद श्रीवाचकेद्रोमासामिविरचित थीप्रशमरतिप्रफरणम् ॥ ३० -१८ min ७४ - श्रीहृदयप्रदीपपतिशिरा श्रीहृदयमदीपपत्रिंशिका। शब्दादिपञ्चविपयेषु विचेतनेषु, योऽतर्गतो हदि विवेकरला व्यनक्ति । ३ यस्माद् भवान्तरगतान्यपि चेष्टितानि प्रादुर्भवन्यनुभव तमिम भनेथा ॥ १ ॥ जानन्ति पेचिनतु पतुमीशा , पतु क्षमा ये न च ते विदन्ति । जानति तत्व प्रभवन्ति क्तुं ते वेऽपि रोके विरला भवति ॥ २॥ ६ सम्यग् विरक्तिननु यस्य चित्ते, सम्यग् गुर्यम्य च तत्ववेत्ता । मदानु भूत्या दृढनिश्चयो यस्तस्यैव सिद्धिर्न हि चापरस्य ॥ ३॥ विग्रह पृमि- निकायसङ्कुल दुसद हृदि विवेचयति ये । गुमिनन्धमिव चेतन हि ते, ९ मोचयति तनुयनयनितम् ॥४॥भोगार्थमेतद्भविना शरीरम्, मानार्थमवत् क्लि योगिना चै । जाता विप चेद्विपया हि सम्यग-ज्ञानात्तत कि पुण- पस्य पुष्टया ।। ५ ।। त्वङ्मासमेदोऽस्थिपुरीपमूनपूर्णेऽनुराग पुणपे क्य दृष्टा च वक्ता प विवेकरूपरत्वमेव साक्षात् निमु मुसीत्यम् ॥६॥ धन न पा निधन गत वे, दरिद्रिणः के धनिनो न दृष्टा । दु सैकहेलन धनेऽतितृष्णा त्यतया सुखी स्यादिति में विचार ॥७॥ ससारदु ग्यान्न १५परोऽति रोग , सम्यग्यिचारात् परमापध न । तद्रोगदु सस्य विनाश• सच्छास्त्रतोय कियते विचार || अनित्यताया यदि चेत् प्रतीति- स्तत्त्वस्य निष्ठा च गुरप्रसादात् । सुसी हि सर्वत्र जने वने च, नो चेह- १८ने चाय जनेषु दु सी ॥ ९॥ मोहाधकारे भ्रमतीह तावत्, ससारदु. सैश्च क्दर्यमान । यावद्विवेगमहोदयेन, यथास्थित पश्यति नात्म- रूपम् ॥ १० ॥ अथो हनों बहुधा मतोऽयम् , स्त्रीणा चरित्राणि शयो २१पमानि । विपेण तुल्या विषयाश्च तेपा, येपा हदि स्वात्मलयानुभूतिः ॥ ११ ॥ कार्य घ कि ते परदोपदृष्ट्या, कार्य च कि ते परचिन्तया च । पृथा क्थ सिद्यसि वालबुद्धे, पुर स्वमार्य सन सर्वमन्यत्॥१२॥ यस्मिन् २४ कृते धर्मणि सौरयलेशोदु सानुग्धस्य तथास्ति नात मनोऽभितापो म- रण हि यावत् , मूर्योऽपि कुर्यात् गलु तन कर्म ॥ १३ ॥ यदनित वे वयसाऽसिलेन, ध्यान तपो ज्ञानमुख च सन्यम् । भणेन सर्व प्रदहत्यहो २७ तत्, पामो वली प्राय वल(छर ?)यतीम् ॥ १४ ॥ पादसी मोहरि- पुर्जनाना ज्ञान विवेक च रािररोति । मोहाभिभूत हि जगद्विनष्ट तत्त्वा- पयोधादपयाति मोह ॥ १५॥ सर्वत्र सर्वस्य सदा प्रवृत्तिर्दु सस्य ३० माशाय सुगस्य हेतो । तथापि दु ख न विनाशमेति सुख न यस्यापि . नाय, श्रीदयप्रदीपपििशका भजेन् स्थिरत्वम् ॥१६॥ यत् पृत्रिम घेपयिकादि सौख्यम् , भ्रमम् भने को न लभेव मर्स । सर्वेषु व्यायममध्यमेषु यद् एश्यते तत्र किमत च ।। १७ ।। क्षुधापाकामविकाररोपहेतुश्च वद् मेजयद्वदन्ति । सदस्य ३ वन क्षणिक प्रयामकृत्, यतीश्वरा पूरतर त्यजन्ति ॥ १८ ॥ गृहीतलि नस्य च द्धनासा, गृहीतलिङ्गो विपयामिलापी । गृहीतलिङ्गो रसलोलु पश्वेद, बिडम्यन नास्ति ततोऽधिक हि ॥ १९॥ ये लु धचिसा विषया- ६ र्थमोगे घहिर्विराणा हदि पद्धरागा, 1 ते दाम्भिवा पधराश्च धूर्ता मनासि लोकस्य तु रञ्जयन्ति ॥२७॥ मुग्धश्च लोकोऽपि हि या मार्ग निवेति- तस्तन रति फरोति । धूर्तम्य याक्य परिमोहिताना फेपा न चित्त भ्रम- ५ तीह लोके ॥ २१॥ ये नि रहारत्याक्समस्तरागालवैकनिष्ठा गलिता- मिमाना । सन्तोपपोपैक विलीनराम्छाने रञ्जयन्ति स्वमनो न लोकम् ॥ २२॥ तावद्विवादी जनरचक्र, यावन्न चैयात्मरसे मुसम । चिन्ता १२ मगि प्राय पर हि रोने, जने जने प क्थयर प्रयाति ॥२३॥पण्णा विरोधोऽपि ध दर्शनानाम् , तथैव तेषा शतशश्च भेग । नानापथे सर्व- जन प्रवृत्त , को लोकमाराधयितु समर्थ ॥ २४ ॥ तदेव राज्य हि धन १५ तदेव, तपस्तदेवेह पा च मैव । खस्थे भवेच्डीतलताशये चेन्नो चेद् पृथा सर्पमिद हि मन्ये ॥ २५ ॥ रुटेनने मि यदि चित्तशान्तिस्तुष्टेने कि यदि चित्तताप । प्रीणाति नो नेव दुनोति चान्यान् , स्वस्थ सदोदासपरो १८ हि योगी ॥ २६ ॥ एक पापात् पतनि नरके, याति पुण्यात् सरेप , पुण्यापुण्यभचयविगमात् मोअमेय प्रयानि । सगानून न भवति सुग्नम्, न द्वितीयेन कार्यम् , तस्मादेयो पिचरति सदानन्दमौल्येन पूर्ण ॥ २७ ॥२॥ त्रैलोक्यमेतद् बहुभिर्जित यैर्मनोनये तेऽपि यतो नशा । मनोनयस्यान पुरो हि तम्मात् , तृण त्रिलोकीरिनय यदन्ति ॥ २८॥ मनोलयानाति परो हि योगो शान तु सत्त्यायविचारणाय । समाधिसौख्यान पर च २४ सौरयम् , ससारसार प्रयमेतदेव ॥२९॥ या सिद्धयोऽष्टायपि दुर्भमा ये, रसायन पाचनधातुवादाः । ध्यानानि मनाश्च ममाधियोगाधिते प्रमने विपद् भवन्ति ॥३०॥ विन्दति तत्व न यथास्थित घे, सङ्कल्पचिन्ता २० निपयाकुला ये । ससारटु खैश्च वर्णितानाम्, स्यमेऽपि पा न समाधि- सौरयम् ॥३१॥ शोको वर परमतत्त्वपथप्रकाशी, न प्रन्यकोटिपठन अ- नरक्षनाय । सञ्जीवनीति घरमौषधमेरमेय, व्यय नमप्रजननो न तु मूल-३० - १२ श्रीहदयप्रदीपपनिंशिका । साधारणजिनलवनम् भार ॥३२॥ वारत् सुखेच्छा विषयादिभोगे, यावन् मनः स्वास्थ्यसुग्य न वेत्ति। टधे मन स्वास्थ्यसुसक्लेशे, त्रैलोक्यराज्येऽपि न तस्य वाञ्छा ३॥ ३३ ॥ न देवरानस्य न चरवर्तिनस्तदै सुस रागयुतस्य मये। यदीत- रागस्य मुने सदात्मनिष्ठस्य चित्ते स्थिरता प्रयाति ॥ ३४ ॥ यथा यथा पार्यशताकुल वै, पुनापि नो विश्रमतीह चित्तम्। तथा तथा तस्यमिद दु- राप हदिस्थित सारविचारहीने ॥ ३५ ॥ शममुसरसरेशात् द्वेप्यता स प्रयाता विविधविषयभोगात्य तयाञ्छाविशेपा । परमसुसमिद् यद् भुज्य तेऽन्त समाधौ, मनसि यदि तदा ते शिप्यते किं वदान्यत् ॥ ३६ ॥ कलिकार सर्पशश्रीहेमच द्राचार्यचरणकजनवरीय गुर्जरसम्राश्रीकुमारपालविरचित साधारणजिनस्तवनम् ॥ नम्रासिलासण्डलमौलिरत्नरश्मिच्छटापल्लवितालिपीठ 1 विध्यस्लविश्व व्यसनप्रय ध, निलोफ्यधो जयताजिनेद्र ॥१॥ मूढोऽस्म्यह विज्ञपयामि यत्त्यामपेनराग भगवन् कृतार्थम् । नहि प्रभूणामुचिवस्वरूपनिरूपणाय १५क्षमतेऽर्थिवर्ग ॥ २ ॥ मुक्तिं गतोऽपीश विशुद्धचित्ते गुणाधिरोपेण म. मासि साक्षात् । भानुर्दवीयानपि दर्पणेऽगुसगान किं द्योतयते गृहान्त ॥३॥ तव स्तवन क्षयमङ्गभाजा भजन्ति जमार्जितपातकानि । कि- १० यचर चण्डरुचेमरीचिस्तोमे तमासि स्थितिमुद्वहन्ति ॥ ४ ॥ शरण्य कार ण्यपर: परेपा निहसि मोह परमाश्रितानाम् । मम त्वदामा बहतोपि मूर्धा शान्ति न यात्येप धुतोऽपि हेतो ॥५॥ भयाटपीलधनसार्थवाह त्वामाश्रितो मुक्तिमह यियासु । पायचौर्जिन लुप्यमान रनाय मे तदुपेक्षसे किम् ॥६॥ ल धोऽसि स त्व मयका महात्मा भवाम्बुधौ धन- मता क्थचित् । आ पापपिण्डेन नतो न भत्या, 7 पूजितो नाथ नतु २४ स्तुतोऽसि ।। ७ ॥ ससारचक्रे भ्रमयन् पुगोधदण्डेन मा कर्ममहाकु- राला । क्रोति दुःसप्रचयस्थभाण्टम्, तत प्रभो रक्ष जगच्छरण्य ॥ ८॥ कदा त्वदाज्ञाकरणाप्ततत्वस्त्यत्त्या ममत्वादि भवैक्स दम् । आ- २७ मैक्सारो निरपेक्षवृत्तिर्मोक्षेऽप्यनिच्छो भवितास्मि नाथ ॥ ९॥ तव त्रियामापतिरान्तिकातैर्गुणैर्नियम्यात्ममन प्लवङ्गम् । क्दा त्वदाज्ञाऽभूत- पानलोल , स्वामिन् परब्रह्मरति करिष्ये ॥१०॥ एतावती भूमिमह ३.स्वदहिपद्मप्रसादाद्गतवानधीश । हठेन पापातदपि स्मराधा ही मामका- श्रीकुमारपालविरचित साधारणनिनसवनम् येषु नियोजयन्ति ॥ ११॥ भद्र न किं त्वय्यपि नाथनाथे, सम्भाव्यते मे यदपि स्मराया । अपानियन्ते शुभभावनामि , पृष्ठिं न मुश्चति तथापि पापा ॥ १२ ॥ भवाम्दुराशौ भ्रमत कदापि, मन्ये न मे लोचनगोच- ३ रोऽभू । निरसीमसीमन्तकनारकादिदु सातिथिल क्थम यथेश ॥१३॥ चत्रासिचापाशयमुख्य , सल्लागैर्लक्षितमहियुग्मम् । नाथ त्वदीय शरण गतोऽस्मि, दुर्यारमोहादिविपक्षमीत ॥ १४ ॥ अगण्यकारुण्य ६ शरण्य पुण्य, सवन निप्रन्टक विश्वनाथ । दीन हताश शरणागत च, मा रक्ष रक्ष स्मरभिल्लभल्ले ॥ १५ ॥ त्वया विना दुप्तचनपाल मान्य क्षय नेतुमर ममेश । किंवा विपक्षप्रतिचत्रमूलम , चत्र पिना ९ च्छेत्तुमलम्भविष्णु ॥ १६ ॥ यद्देवदेवोऽसि महेश्वरोऽसि, युद्धोऽसि विश्वयनायनोऽसि । तेनान्तरङ्गारिगणाभिभूतस्तवाप्रतो रोदिमि हा सखेदम् ॥ १७ ॥ स्वामिन्नधर्मव्यसनानि हित्वा, मन समाधी निद-१२ धामि यावत् । तापवुधेवान्तरवैरिणो मामनल्पमोहाध्यवश नयन्ति॥१८॥ त्वदागमाद्वेद्मि सच देव, मोहादयो य मम वैरिणोऽमी । तथापि मूढस्य पराप्तबुद्ध्या तत्सनिधौ ही न किमप्यत्यम् ।।१९।। म्लेच्छेनुशरीरतिरा-१५ क्षसैश्च, विम्बितोऽमीभिरनेक्शोऽहम् । प्राप्तस्विगनी भुवनैक्वीर, जायख मा यत्तव पालीम् ॥ २० ॥ हित्वा स्वदेहेऽपि ममत्वबुद्धिं श्रद्धापषिनीकृतसद्विवेक । मुक्तायसङ्ग समशनुमिन , स्वामिन् कदा १८ सयममातनिष्ये ॥ २१ ॥ त्वमेव देवो मम वीतराग, धर्मो भवर्णित- धर्म एव । इति स्वरूप परिभान्य तस्मान्नोपेक्षणीयो भवति स्वभृत्य ॥२२॥ जिता निताशेपसुरामुराद्या , कामादय कामममी सयेश । स्वा प्रत्यशत्ता २॥ खय सेवक तु, निम्नन्ति हि मा परुप रुपैय ।। २३ ॥ सामर्थ्यमेतद्भय- तोऽति सिद्धिं सत्त्वानशेपानपि नेतुमीश । नियायिहीन भवदहिलीनम् , दीन न कि रक्षसि मा शरण्य ॥२४॥ त्वत्पादपद्मद्वितय जिनेद्र, रपुर-२५ वनम्र हदि यस्य पुस । विश्वनयीश्रीरपि नूनमेति, तनाश्रया सहचा- रिणीय ॥२५॥ अह प्रभो निर्गुणचक्रवर्ती,रो दुरात्मा हता, सपाप्मा । ही दुसराशी भवयारिरागौ, यस्मानिममोऽस्मि भवद्विमुक्त ॥ २६ ॥२७ स्वामिनिममोऽस्मि सुधासमुद्रे, यन्नेनपानातिथिग्ध मेऽभू । चिचामणी रसूति पाणिपझे, पुसामसाध्यो नहि कश्चिदर्थ ॥ २७ ॥ त्वमेव ससा- रमहाम्बुराशी, निमजतो मे जिन यानपानम् । त्यमेव मे श्रेष्ठमुकधाम,३० ७८ . श्रीमाधारणजिनम्नयनम् । श्रीरत्नावरपञ्चविंशतिरा विमुक्तिरामाघटनाभिराम ॥२८॥ चिन्तामणिस्तस्य जिनेश पाणी, कल्पद्रुमसस्य गृहाणस्थ । नमस्मृतो येन सदापि भत्त्या, स्तोत्रे स्तुते ३दामभिरचितोऽसि ॥ २९॥ निमीत्य नेने मनस स्थिरत्व विधाय याय निन चिन्तयामि । त्वमेव तापन्न परोऽस्ति देयो शेपवर्मक्षयहेतुर ॥ ३० ॥ भक्त्या स्तुता अपि परे परया, परेभ्यो मुक्तिं जिनेद्र ददते । ६क्थञ्चनापि । सित्ता सुधारसघटेरपि निम्बवृक्षा विश्राणयन्ति नहि चूत फल कदाचिन् ॥ ३१ ॥ भरजलनदिमध्यानाथ निस्तार्य कार्य, शिव नगरकुटुम्पी निर्गुणोऽपि लयाऽहम । नहि गुणमगुण वा सनिताना महान्तो ९निरपमरणार्दा सवथा चिन्तयन्ति ॥ ३२ ॥ प्राप्तस्त्व बहुभि शुभै- स्त्रिजगतश्चूडामणिदेवता, नियाणप्रतिभूरसायपि गुर श्रीहेमचन्द्रप्रभु । तनात परमस्ति वस्तु रिमपि स्वामिन् यदभ्यर्थये, किन्तु त्वद्वचनादर १२ प्रतिभवम, तार्द्धमानो मम ॥ ३३ ॥ इति साधारणजिनस्तवनम् ।। श्रीरत्नाकरपश्चविंशतिका श्रेय निया मगल लिसद्म नरेद्रवे द्रनताघ्रिपद्म । सर्वज्ञ सर्वा- तिशयप्रधान चिर जय ज्ञानक्रानिधान ॥१॥ जगत्रयाधार! कृपा घनार' दुर्यारसमारविचारवंद्य । श्रीवीतराग' त्ययि मुग्धभावाद्विज्ञ- १८प्रभो विनपयामि किश्चित् ॥२॥ किं बाललीलाकलितो न बाल , पिनो पुरो जल्पति निर्विक्स । तथा यथार्थ क्थयामि नाथ निजाशय सानुशयस्तवामे ।। ३ दत्त न दान परिशीलित च न शाति शील न तपो- २.ऽभितप्तम । गुभो न मानोऽप्यमवद्भवेऽस्मिन् विभो । मया भ्रान्तमहो मुधैव ॥ ४॥ दग्धोऽमिना श्रोधमयेन दृष्टो, दुष्टेन रोभारयमहोरगेण । प्रतोऽभिमानानगरेण, माया-जान बद्धोऽस्मि पथ मजे त्याम् ॥ ५ ॥ २४ कृत मयाऽमुत्र हित न चेहरोकेऽपि लोकेश' सुस न मेऽभूत् । अस्मा दृशा देवलमेव जम, जिनेश जने भवपूरणाय ॥ ६॥ मन्ये मनो यन्न मनोवृत्त, त्वदाम्यपीयूपमयूसलामात् । हुन महानदग्स फठोरमस्मादशा २० देव तदरमतोऽपि ॥ ७ ॥ त्वत्तः सुदु प्राप्यमिद मयाप्त रजनय भूरिभव- भ्रमेण । प्रमादनिद्रापशतो गत तत् , स्याप्रतो नायक ! पूक्रोमि ॥८॥ वैराग्यरङ्गोऽपरवञ्चनाय, धर्मोपदेशो जनरञ्जनाय । वादाय विद्याऽध्ययन ३० च मेऽभत्, कियद् ब्रुवे हाम्यवर स्वमीश ॥९॥परापवादेन मुख सदोषम्, , श्रीरनाक्रपश्चविशतिमा नेत्र परस्त्रीजनवीक्षणेन । चेत पराऽपायविचिन्तनेन कृत भविष्यामि कथ पिभोऽहम् ॥ १० ॥ डिम्बित यत्स्मरघरमरार्तिदशारशास्त्र विपयान्ध लेन । प्रकाशित वयनो हियेय, सर्वज्ञ म स्वयमेव वेसि ॥ ११ ॥ ३ ध्यसोऽन्यमत्रः परमेष्टिमत्र , कुशास्त्रवाक्यनिहतागमोक्ति । क्तुं वृथा पर्म युदेवसङ्गादयान्छि ही नाथ मतिभ्रमो मे ॥ १२ ॥ विमुच्य दग् लक्ष्यगत भवन्तम् , ध्याता मया मूढषिया हृदन्त । पटाशययोनगीर- ३ नामिस्टीतटीया सुदृशा विलासा ॥ १३ ॥ लोटेवणारपनिरीक्षणेन, यो मानसे रागलयो मिलन । न गुद्धसिद्धा तपयोधिमध्ये, धोतोऽस्यगा तारका कारण किम् ॥ १४ ॥ अङ्ग न चगन गणो गुणाना, न निर्मल ९ योऽपि क्लाविलास । पुरत्प्रभा न प्रभुता कापि, तथाप्यहङ्कारकर्थि- तोऽहम् ॥ १५॥ आयुर्गलन्याशु न पापवुद्धिर्गत ययो नो विषयाभिलाप । यानन्ध भैपज्यविधी न धर्म, स्वामिन्महामोहिंडम्बना मे ॥ १६ ॥१२ नामा न पुण्य न भवो न पाप, मया निटाना पटुगीरपीयम् । अधारि वणे त्वयि फेवला, पुर शुटे सत्यपि देव घिद्द माम् ॥ १७॥ न देवपूना नच पात्रपूजा, न श्राद्धधर्मश्च न साघुपर्म । लध्यापि मानुप्य-१५ मिद समत, कृत मयाऽरण्यविलापतुल्यम् ।। १८ ॥ चने मयाऽसम्वपि फामधेनुफ्ल्पद्रुचितामणिषु स्पृहात्ति । न जैनधर्मे सुटशर्मदेऽपि, जिनेश मे पश्य विमूढमावम् ॥ १९॥ सद्मोगलीला न च रोगीला, धनागमो नो निधनागमश्च । दारा न कारा नरम्य चित्ते, व्यचिन्ति नित्य मयाऽधमेन ॥२०॥ स्थित न साधोईदि साधुवृत्तात्, परो. पारान यशोऽनित च । छत न तीर्थोद्धरणादि कृत्य, मया मुधा हारि-२६ तमेव जम ॥२१॥ वैराग्यरद्गो न गुम्वदितेपु, न दुर्जनाना वचनेषु शान्ति । नाऽध्यात्मलेशो मम कोऽपि देव, नार्य कथकारमय भवाधि ।। २२ ॥ पूर्व भवेऽकारि मया न पुण्यमागामिजन्मन्यपि नो करिष्ये ।२४ यादृशोऽह मम तेन नष्पा, भूतोद्भवद्भाविमवनयीश ॥२३॥ किया मुधाऽह बाधा मुधामुस्पूज्य स्वदो चरित स्वशीयम् । जस्पामि यस्मार निजगत्स्वरूपनिरूपपत्य दियदेत-त्र ।। २४ ॥ दीनोद्धारधुरधरस्त्वदपगे २७ नाम्ले मदाय कृपापात्र नान जने विनेश्वर तथाऽयता न याचे श्रियम्। किंवई निदमेव पेवलमहो सदोधिरन गिल, श्रीरबार मालेरनिल्य मेयरकर प्रार्थये ।॥ २५ ॥ इति श्रीरनाकरपञ्चविंशतिका .

८० ६ वाचकेन्द्रोमास्वातिविरचित श्रीतस्वार्थाधिगमसूनम् वाचकेद्रोमाखातिविरचित सोपशभाप्यगतसम्रधकारिकादियुत श्रीतत्त्वार्थाधिगमसूत्रम् । ३ सम्यग्दर्शनशुद्ध यो ज्ञान विरतिमेव चाप्नोति । दु सनिमित्तमपीद तेन सुलध भवति जन्म ॥१॥ जमनि कर्मशेरनुबद्धेऽस्मितथा प्रयतितव्यम् । कर्मक्लेशाभावो यथा भवत्येप परमार्थ ॥ ॥ परमा- ६र्थीलामे वा दोपेप्यारम्भरस्वभावेषु । कुशलानुवघमेय स्यादनवद्य यथा कर्म ।। ३ ।। कर्माहितमिह चामुन चाधमतमो नर समारभते । इहफ्ल मेव त्वधमो विमध्यमस्तूभयफ्लार्थम् ॥ ४ ॥ परलोकहितायैव प्रवर्तते ९मध्यम नियासु सदा । मोक्षायैव तु घटते विशिष्टमतिरुत्तम पुरुप ॥५॥ यस्तु वृतार्थोऽप्युत्तममवाप्य धर्म परेभ्य उपदिशति । नित्य स उत्तमेभ्यो ऽप्युत्तम इति पूयतम एर ॥ ६ ॥ तस्मादहति पूजामहन्नेवोत्तमोत्तमो १२लोके । वर्षिनरेन्द्रेभ्य पूज्येभ्योऽयन्यसत्त्वानाम् ॥ ७ ॥ अभ्यर्थना- दर्हता मन प्रसादसत समाधिश्च । तस्मादपि नि श्रेयसमतो हि तत्पू- जन न्याय्यम् ॥ ८॥ तीर्थप्रवर्तनफल यत्प्रोक्त कर्म तीर्थस्रनाम । १५ तस्योदयात्कृतार्थोऽप्यहस्तीर्थ प्रवर्तयति ॥९॥ तत्स्वाभाव्यादेव प्रकाशयति भारतरो यथा लोरम् । तीर्थप्रवर्तनाय प्रवर्तते तीथकर एवम् ॥ १० ॥ य शुभ सेवनभावितभावो भवेप्यनेकेषु । जज्ञे झातेक्ष्वाकुपु सिद्धा- १४थनरे द्रउलदीप ॥ ११ ॥ ज्ञान पूर्वाधिगतैरप्रतिपतितैर्मतिश्नुताव धिभि । निभिरपि शुद्धैर्युक्त शैत्यगुतिकान्तिभिरिवेन्दु ॥ १२ ॥ शुभ- सारसत्त्वसहननवीर्यमाहात्म्यरूपगुणयुक्त । जगति महावीर इति निदशे २९गुणत कृताभिख्य ॥ १३ ॥ स्वयमेव बुद्धतत्व सत्त्वहिताभ्युद्यता चलितसत्त्व । अभिनन्दितशुभसत्त्व से द्राकान्तिकैर्देवै ॥१४॥ जम- जरामरणात जगदशरणमभिसमीक्ष्य नि सारम् । स्फीतमपहाय राज्य २५शमाय धीमान् प्रथवाज ॥ १५॥ प्रतिपद्याशुभशमन नि श्रेयससाधक श्रमणलिङ्गम् । कृतसामायिफ्र्मा व्रतानि विधिवत्समारोप्य ॥ १६ ॥ सम्यस्त्वज्ञानचारिनसवरतप समाधियलयुक्त । मोहादीनि निहत्याशुभानि २७ चत्वारि कर्माणि ॥ १७ ॥ केवलमधिगम्य निमु स्वयमेव ज्ञानदर्शन मनन्तम् । लोरहिताय कृतार्थोऽपि देशयामास तीर्थमिदम् ॥ १८॥ द्विविघमनेकद्वादशविध महाविषयममितगमयुक्तम् । ससारार्णवपारगमनाय ३.दु खक्षयायालम् ॥ १९ ॥ प्रथार्थवचनपटुभि प्रयत्नवद्भिरपि धादिर्मि- । ।

याचके द्रोमास्यातिविरचित श्रीतवार्थाधिगमसूत्रम् निपुणेः । अनभिभवनीयमय सर इव सर्वतेजोमि ॥२०॥ कृत्वा विवरणशुद्ध तम्मै परमर्पये नमस्कारम् । पूज्यतमाय भगवते वीराय वि. लीनमोहाय ॥ २१॥ तत्वाथाविगमाख्य वहथं सग्रह लघुप्रथम् । व क्ष्यामि शिप्यहितमिममहद्वचनेरदेशम्य ॥ २२ ॥ महतोऽतिमहावि- पयस्य दुर्गममयभाप्यपारस्य । क शक्त प्रत्यास जिनवचनमहोदये क- तुम् ॥ २३ ॥ शिरमा गिरि निभित्सेदुचिचिप्सेच स भितिं दोभ्याम् । ६ प्रतितीच समुद्र मित्सेच पुन फुलामेण ॥२४॥ व्योन्नीन्दु चित्रमिपेन्मे- रगिरि पाणिना चिकम्पयिपेत् । गत्यानिल जिगीपेचरमसमुद्र पिपासेच ॥२५॥सद्योतकप्रभाभिः सोऽभिवुभूपेच मास्कर मोहात्।योऽतिमहाप्रथा ९ जिनवचन सजिघृक्षेत।। ०६ ॥ एक्मपि तु निनवचनाद्यस्मानिर्वाहन पद भवति । श्रूयन्ते चानन्ता सामायिकमात्रपदसिद्धा ॥२७॥ तस्मात्तत्मामा- ण्यात् समासतो व्यासतश्च जिनवचनम् । श्रेय इति निर्विचार ग्राह्य धार्य १२ च वाच्य च ॥२८॥न भवति धर्म श्रोतु मर्वस्यैकान्ततो हितश्रवणात् । ध्रुवतोऽनुग्रह या वक्तुस्वेकान्ततो भवति ।। २९ ॥ श्रममविचिन्या- स्मगत तस्माच्छेय सदोपदेष्ट यम् । आत्मान च पर च हि हितोपदेष्टानुगृ-१५ हाति ॥ ३० ॥ नर्ते च मोक्षमागाद्धितोपदशोऽस्ति जगति कृतेऽस्मिन् । तस्मात्परमिममेवेति मोक्षमार्ग प्रवदयामि ॥ ३१॥ इति सम्य धकारिका । १८ श्रीतत्वाधाधिगमेऽहत्प्रयवनसग्रह सम्यग्दर्शनज्ञानचारिमाणि मोक्षमार्ग ॥१॥ तत्त्वार्थश्रद्धान सम्य- ग्दर्शनम् ॥ ॥ तनिसर्गादधिगमाद्वा ॥ ३ ॥ जीनाजीवात्रय धसर २१ रनिरामोमास्तत्वम् ।। ४ ॥ नामस्थापनाद्रव्यभारतम्लन्यास ॥५॥ प्रमाणनयैरधिगम ॥ ६ ॥ निदशस्वामित्वसाधनाधिकरणस्थितिविधानन ॥ ७॥ सत्सरयाक्षेत्रम्पर्शनकालान्तरभावात्सबहुतश्च ॥ ८॥ मतिश्रुता-२४ वधिमन पर्यायवलानि ज्ञानम् ॥ ९॥ प्रमाणे ॥ १०॥ आये परो क्षम् ।। ११ ॥ प्रत्यक्षमन्यत् ॥ १०॥ मति स्मृति सज्ञा चिन्ताभि- निवोध इत्यनर्थान्तरम् ।। १३ ॥ तदिन्द्रियानिन्द्रियनिमित्तम् ॥ १४ ॥२७ अवमहेद्दापायधारणा ॥ १५ ॥ यह विधनिपानिधितानुक्तभुवाणा से- तराणाम् ॥ १६ ॥ अयम्य ॥ १७ ॥ व्यञ्जनस्याग्रह ॥ १८॥ न धाधुरनिन्द्रियाभ्याम् ॥ १९॥ मृत मतिपूर्व स्यनेस्वादशभेटम् ।। २० ॥३.

श्रीतत्त्वार्थाधिगमेऽहत्प्रवचनसप्रहः द्विविधोऽवधि ॥ २१ ॥ भवप्रत्ययो नारक्देवानाम् ॥ २२ ॥ यथोक्त निमित्त पइविकल्प शेपाणाम् ॥ २३ ॥ जुविपुलमती मन पर्याय २॥ २४ ॥ विशुद्धयप्रतिपाताभ्या तद्विशेष ॥ २५ ॥ विशुद्धिक्षेत्रवामि विषयेभ्योऽवधिमन पर्याययो ॥ २६ ॥ मतिश्रुतयोनिनन्ध सर्वद्रव्येव- सर्वपर्यायेषु ॥ २७ ॥ रूपिप्पयधे ।। २८ ॥ तदनन्तभागे मन पर्या- ६ यस्य ॥ २९॥ सर्वद्रव्यपयायेषु वेवरस्य ॥ ३० ॥ एकादीनि भाज्यानि युगपदेवस्मिना चतुर्थ्य ॥ ३१ ॥ मतिश्रुतावधयो विपर्ययश्च ॥ ३२॥ सदसतोरविशेपाद्यदृच्छोपलव्धेसमत्तवत् ॥ ३३ ॥ नैगमसाहव्यपहार• ९ जुसूनश दा नया ॥ ३४ ॥ आद्यश दो द्विनिभेदी ॥ ३५॥ इति श्रीतत्त्वार्याधिगमेऽहत्प्रवचनसनहे प्रथमोऽध्याय औपशमिक्क्षायिको भावौ मिश्रश्व जीवस्य स्वतत्त्वमौदयिपारिणा- मिनी च ॥ १॥ द्विनवाष्टादशैयविंशतिनिभेदा यथानमम् ॥२॥ सम्य- क्त्वचारिते ॥ ३ ॥ ज्ञानदर्शनदानरामभोगोपभोगवीर्याणि च ॥ ४ ॥ ज्ञा- १५ नाज्ञानदशनदानादिर धयश्चतुस्लिनिपश्चभेदा सम्यक्त्वचारिनसयमास- यमाश्च ॥ ५ ॥ गतिक्पायलिंगमिथ्यादर्शनासयतासिद्धत्वलेश्याश्चतुश्चतु त्येकैपड्भेदा ॥ ६ ॥ जीवभल्याभव्यत्वादीनि च ॥७॥ उपयोगो १८ लक्षणम् ॥ ८॥ स द्विविधोऽष्टचतुर्भेद ॥९॥ ससारिणो मुक्ताश्च ॥ १० ॥ समनरसामनस्ता ॥ ११ ॥ ससारिणखसस्थावराः ॥ १२॥ पृथिव्य वनस्पतय स्थावरा ॥ १३ ॥ तेनोगायू द्वीन्द्रियादयश्च प्रसा २॥ १४ ॥ पञ्चेन्द्रियाणि ॥ १५ ॥ द्विविधानि ॥ १६ ॥ निर्वृत्त्युपकरणे द्रव्येन्द्रियम् ॥ १७ ॥ लब्ध्युपयोगी भावेन्द्रियम् ॥ १८॥ उपयोग स्प- शादिषु ॥ १९ ॥ स्पनरसनग्राणच सु श्रोत्राणि ॥ २० ॥ स्पर्शरसगध- २५ वणशदास्तेषामथा ॥ २१ ॥ श्रुतमनिन्द्रियस्य ॥ २२ ॥ वाय्व ताना• मेरम् ॥ २३ ॥ मिपिपीलिकाभ्रमरमनुष्यादीनामेकैक्युद्धानि ॥ २४ ॥ सज्ञिन समनसा ॥ २५॥ निग्रहगती कर्मयोग |॥ २६ ॥ अनुश्रेणि २७ गति ॥ २७ ॥ अविग्रहा जीवस्य ॥ २८ ॥ विग्रह्यती च ससारिण प्रार् चतुभ्य ॥ २९॥ एक्समयोऽविग्रह ॥ ३० ॥ एक द्वौ वानाहा रक ॥ ३१ ॥ सम्मूठनग पपाता जम ॥ ३२ ॥ सचित्तशीतसवृत्ता १०सेतरा मिश्राश्वैक्शस्तद्योनय ॥ ३३ ॥ जराप्नडपोतजाना गर्भ। ॥३४॥ .

९ श्रीतत्त्वार्थाधिगमेऽहंप्रवचनसग्रह नारकदेवानामुपपात ॥ ३५ ॥ शेपाणा समूर्छनम् ।। ३६ ।। औदारिक- वैरियाहारक्तैनसकार्मणानि शरीराणि ॥ ३७ ॥ तेषा पर पर सूत्मम् ॥ ३८॥ प्रदेशतोऽसरयेयगुण प्रार तैजसात् ।। ३९ ॥ अनन्तगुणे परे ३ ॥४०॥ अप्रविघाते ॥४१॥ अनादिमवधे च ॥४०॥ सर्वस्य ॥४३॥ तदादीनि भाज्यानि युगपदेक्म्या चतुर्थ्य ॥४४॥ निरपभोगमन्यम् ॥ ४५ ॥ गर्भसमूईनलमाद्यम् ॥ ४६॥ वैनियमापपाविरम् ॥ ४७॥ ६ लधिप्रत्यय च ॥४८॥ गुभ विगुद्धमव्याघाति चाहारक चतुर्दशपूर्व- धरम्यैव ॥ ४९ ॥ नारक्सम्मूर्छिनो नपुमकानि ॥ ५० ॥ न देवा ॥२१॥ औपपातिस्चरमदेहोत्तमपुरुपासरयेयवपायुपोऽनपवायुप ॥ ५२ ॥ इति श्रीतत्त्वायाधिगमेऽईत्प्रवचनसद्हे द्वितीयोऽध्याय रत्नसरावालुकापमधूमतमोमहातम प्रभा भूमयो घनानुराताराशप्रतिष्ठा १२ सप्ताधोऽध पृथुतग ॥ १॥ वासु नरसा ॥२॥ नित्यागुभतरलेश्या- परिणामदेहवेदनावित्रिया ॥३॥ परम्परोटीरितदु सा ॥४॥ सकि- टासुरोदीरितदु साश्च प्रार चतुर्थ्या ॥५॥ तेपरेकनिसप्तदशसप्तदश-१५ द्वाविंशतित्रयस्त्रिंशत्सागरोपमा सत्याना परा स्थिति ॥ ६ ॥ जद्वीपल- वणादय शुभनामानो द्वीपसमुद्रा ॥ ७ ॥ द्विदिप्पिमा पूर्वपूर्वपरिक्षे- पिणो वरयास्तय ॥ ८॥ तन्मध्ये मेरनाभिवृत्तो योनिशतसहस्रवि-१८ कभो जबूद्वीप ॥ ९॥ तत्र भरतहैमवतहरिविदेहरम्यकहरण्यवतैरार- तरी क्षेत्राणि ॥ १०॥ तद्विभाजिन पूर्वापरायता हिमय महाहिमव- निपधनीररुम्मिशिसरिणो वर्पधरपर्वता ॥११॥ द्विर्धातकीरपडे ॥१२॥२॥ पुष्कराधे च ॥ १३ ॥ प्राग्मानुपोत्तरामनुप्या ॥ १४ ॥ आर्या म्लि- शश्च ।। १५ । भरतैरावतपिदेहा कर्मभूमयोऽन्यत्र देवपुरूत्तरखरभ्य ॥ १६ ॥ नृस्थिती परापरे त्रिपल्योपमा तर्मुहर्ते ॥ १७ ॥ तिर्यग्यो- २४ नीना च ॥१८॥ इति धीतरवार्याधिगमेऽहप्रवचनसनहे तृतीयोऽध्याय देवाश्चतुर्निकाया ॥१॥ तृतीय पीतलेश्य ॥२॥ नशाष्टपञ्चद्वादशावि पल्या कल्पोपपन्नपर्यन्ता ॥३॥ इन्द्रसामानिकनायस्त्रिंशपारिपद्यात्मरक्ष. रोक्पालानीप्रकीर्णकाभियोग्यविल्विपिपाश्चैकश ॥४॥ नायास्त्रिंशलोस्पा-३० ८४ श्रीतत्त्वार्थाधिगमेऽहप्रवचनसप्रह लरा व्य तरज्योतिष्मा ॥ ५ ॥ पूयोर्दीद्रा ॥ ६ ॥ पीता तरेश्या ॥ ७ ॥ कायप्रवीचारा आ ऐशानात् ॥ ८॥ शेपा स्पर्शरूपान्दमन ३प्रवीचारा द्वयोर्द्वयो ।॥ ९॥ परेप्रवीचारा ||१०॥ भवनवासिनोऽसु रनागविद्युत्सुपणामिवातलनितोदधिद्वीपदिकुमारा: || ११॥ व्यन्तरा रिजरबिपुरुषमहोरगगा धर्वयक्षराक्षसभूतपिशाचा ॥१२॥ ज्योतिष्या ६ सूर्याश्च द्रममो ग्रहनक्षत्रप्रकीर्णतारवाश्च ॥ १३ ॥ मेरप्रदक्षिणानित्यगतयो भूरोके ।। १४ ॥ तत्वृत कार विभाग ॥ १५॥ वहिरवस्थिता ॥१६॥ वैमानिरा ॥ १७ ॥ क्ल्पोपपना क्ल्पातीताश्च ॥ १८ ॥ उपर्युपरि ९॥ १९॥ सौधर्मंगानमानसुमारमाहे ब्रह्मलोक्लातरमहागुरसहस्रारे जानतप्राणतयोरारणाच्युतयोर्नयम वेयेषु विनयवैजयतजय तापराति तेपु सर्वाथसिद्धे च ॥ २० ॥ स्थितिप्रभावसुसगुतिलेश्यानिशुद्धीन्द्रिया- १२यधिविपयतोऽधिमा ॥२१॥ गतिहारीरपरिग्रहाभिमानतो हीना ॥२२॥ पीतपद्मगुडलेश्या द्विनिोपेषु ॥ २३ ॥ प्राग्वेयभ्य फ्ल्पा ॥ २४ ॥ ब्रह्मरोगालया रोकान्तिा ॥ २५ ॥ सारस्वतादित्यवहयरुणगर्दतोयतु १५ पितान्यानाधमरत (अरिष्टाश्च ) ॥२६॥ विनयादिषु द्विचरमा ॥२७॥ ओपपातिनमनुष्येभ्य शेपालियम्योनयः ॥ २८ ॥ स्थिति ॥ २९ ।। भवनेषु दक्षिणार्धाधिपतीना पन्योपममध्यर्थम् ॥ ३०॥ शेपाणा पादोने १४॥ ३१ ॥ अमुरेद्रयो सागगेपममपि च ॥ ३२ ॥ सौधमादिषु यथाक्रमम् ॥ ३३ ॥ सागरोपमे ।। ३४॥ अधिके च।।३५ ।। मन्त सानत्युमार ॥ ३६ ।। विशेपत्रिमप्तदशैकादायोशपञ्चदशभिरधिकानि १च ॥३७॥ आरणाच्युतादूर्वमेन नवमु प्रेयोपु नियादिषु सर्वा- थसिद्ध च ॥ ३८ ॥ अपरा पल्योपममधिक च ॥ ३९ ॥ सागरोपमें ॥ ४० ॥ अविर च ॥४१॥ परत परन पूर्वा पूर्वान तरा ।। ४२ ॥ २४ गारवाणा च द्वितीयादिषु ॥ ४३ ॥ दशरपसहस्राणि प्रथमायाम् ॥४४॥ भवनेषु च ॥४५॥ व्यन्तराणा च ॥ ४६॥ परा पल्योपमम् ॥४७॥ ज्योतिकाणामधिकम् ॥ ४८ ॥ प्रहाणामेकम् ॥ १९॥ नक्षत्राणामर्धम् २०॥ ५० ॥ ताराणा चतुभाग ॥५१॥ जपन्या नभाग ॥५२॥ घनुमाग शेषाणाम् ।। ५३ ॥ इति श्रीतत्यायाधिगमेऽहत्यायनमा चतुर्थोऽध्याय बादपाबनाकमयाग ॥१॥माण ॥ गुम पुण्यस्य २४ ॥३॥थामा पारम्प 121माया माया मापगवियोपययो ॥५॥ अवकादिरा पदमप्रतिमस्या पूर्वस्य भदा ॥६॥ हामवशेषेण्यम्नविशेष २० ॥७॥अधिपरमडीयावा Hen सम्ममनारमारमयोग- ध्यमरिनामारपारि ॥ ९ ॥ निवटनानिहेप.. सपोगनिसर्गा दिया किमरा भए १० प्रोनिलचमारसर्या' भीतस्वार्याधिगमेऽहत्तपपनसपहा अजीयममा धर्मायागरापुरला ॥ ॥ दन्याणि जीयाश्च ॥२॥ मिसापन्धिता यरूपाणि ॥३॥ पण पदला ॥४ा आऽऽसाझादेक्द्र- माणि ॥ ५॥ निम्पियापि ॥ ६ ॥ असत्येया प्रदेशा धर्माधर्मयो । ॥७॥ जीयम्य ॥ ८॥ आरामानन्वा ॥९॥ सख्येयासरयेयाश्च सनाम् ॥ १० ॥ ना ॥ ११ ॥ लोकाकाशेऽवगाहः ॥ १२ ॥ धमाधर्मयो उसे ॥ १३ ॥ एकप्रदेशादिपु भाज्य पुदलानाम् ॥ १४ ॥ ६ एमालयमागादिपु जीवानाम् ।। १५ । प्रदेशसहारविमर्गाभ्या प्रदीपवत् ॥१६॥ गतिम्धित्युराहो धर्माधर्मयोपगार ॥ १७ ॥ आकाशस्या- पाद॥१८॥ नगरवाचन प्रापाना पुदलानाम् ॥ १९॥ सुसदु प- ९ परितमरणोरग्रहाय ॥२०॥ परम्परोपग्रहो जीनाम् ॥ २१॥ वर्तना परिम किरा पालापरले १ पालम्य ॥२२॥ पारसगधवर्णनन्त पुग ॥ २३ ॥सदर घसोझ्यस्थौल्यसस्थानभेटतमश्छायातपोद्योतव-१२ बध २४॥ भाव र चाय ॥२५॥ सघातभेदभ्य रत्पद्यन्ते ॥२६॥ माणु 10७॥भेदमाताभ्या चानुपा ।। २८ ।। उत्पादव्ययधी- म्पयुक्त मन् ॥ २९ ॥ तदायाव्यय नियम ॥ ३०॥ अर्पितानर्पितसिद्धे १५ ॥३१॥ नियन्जन्याय ॥ ३२ ॥ न जघन्यगुगानाम् ॥ ३३ ॥ गुरुगाम्ये मदशानाम् ॥ ३४॥ दाधिकादिगुणाना तु ॥ ३५ ॥ यन्धे ममाधिको पारिवानिकी ॥३६॥ गुपयारपद् द्रव्यम ।। ३७ ।। कालचे-१० के॥३८॥ मोऽननममय ॥ ५९॥ व्याप्रया निगुणा गुणा भाव परिणाम ॥ ११॥ अनादिगदिमाश्च ॥ ४२ ॥ रूपि पारिमान ।। ८३ ॥ योगोपयोगी जीवेषु ॥ १५ ॥ TECEIR माहे परमोट ॥

-- ८६ श्रीतत्त्वार्थाधिगमेऽहत्प्रवचनसग्रह न्तरायासादनोपघाता ज्ञानदर्शनावरणयो ॥ ११ ॥ दु सशोकतापानन्द नवधपरिदेवना यात्मपरोभयस्था यसद्वेधस्य ॥ १२ ॥ भूतनन्यनुक्पा दान ३ सरागसयमादि योग क्षान्ति शौचमिति सद्वेद्यस्य ॥ १३ ॥ केवलिश्रुत- सघधर्मदेवावणवादो दशनमोहस्य ॥ १४ ॥ कपायोदयात्तीवात्मपरिणाम वारिनमोहस्य ॥ १५ ॥ यद्वारमपरिग्रहत्य च नारकन्यायुप ॥ १६ ॥ ६माया तैर्यग्योनस्य ॥ १७ ॥ अल्पारभपरिग्रहत्व स्वभावमार्दवाजव च मानुपस्य ॥ १८॥ नि शीलवतत्व च मर्वेपाम् ।। १९ ॥ सरागसयम. सयमासयमाकामनिर्जराबालतपासि देवस्य ॥ २० ॥ योगवस्ता विसवा- ५दन चाशुभस्य नाम्न ॥ २१ ॥ विपरीत शुभस्य ॥ २२ ॥ दर्शनविशु- द्विविनयसपनता शीलप्रतेप्पनतिचारोऽभीदण ज्ञानोपयोगसवेगौ शक्तित स्त्यागतपसी सघसाधुसमाधिवैयावृत्त्यकरणमर्हदाचार्यवहुश्रुतप्रवचनभक्ति १२ रावश्यकापरिहाणिर्मार्गप्रभावना प्रवचनयत्सलत्वमिति तीर्थकृत्त्वस्य॥२३॥ परात्मनि दाप्रशसे सदसद्गुणाच्छादनोद्भावने च नीचे!नस्य ॥ २४ ॥व- द्विपर्ययो नीचैर्वृत्त्यनुत्सेको चोत्तरस्य ॥२५॥ विघ्नकरणमन्तरायस्य ॥२६॥ इति श्रीतत्त्वार्याधिगमेऽहत्प्रवचनसद्गहे पष्ठोऽध्याय हिंसानृतस्तेयानह्मपरिग्रहेभ्यो विरतिनतम् ॥ १ ॥ देशसर्वतोऽणुम १८ हती ॥२॥ तत्स्थैर्यार्थ भागना पञ्च पञ्च ॥३॥ हिंसादिविहामुत्र चापा यावद्यदशनम् ॥ ४ ॥ दु समेय वा ॥ ५॥ मैनीप्रमोदकारण्यमाध्य- स्थानि सत्त्वगुणाधिकठिश्यमानाविनेयेषु ।। ६ ।। जगत्कायस्वभावी २. सवेगवैराग्यार्थम् ॥ ७ ॥ प्रमत्तयोगात्प्राणव्यपरोपण हिंसा ॥ ८ ॥ अ- सदभिधानमनृतम् ॥ ९ ॥ अदत्तादान स्तेयम् ॥ १० ॥ मैथुनमब्रह्म ॥ ११ ॥ मूळ परिग्रह ॥ १२ ॥ नि शल्यो जती ॥ १३ ॥ अगार्य- २५ नगारश्च ॥ १४ ॥ अणुव्रतोऽगारी ॥ १५ ॥ दिग्देशानर्थदडविरतिसामा विक्पौषधोपवासोपभोगपरिभोगातिथिसविभागव्रतसपन्नश्च ॥ १६ ॥ मा- रणान्तिकी सलेसना जोपिता ॥ १७ ॥ शकाकाक्षाविचिकित्सान्यदृष्टिप्र २७ शसासतया सम्यग्दृष्टेरतीचारा ॥ १८ ॥ प्रतशीलेषु पश्न पञ्च यथा- अमम् ॥१९॥प घवघडविच्छेदातिभारारोपणानपाननिरोधा ॥२०॥ मि थ्योपदेशरम्याभ्याख्यानफूटरेसमियान्यासापहारसाकारमप्रभेदा ॥२१॥ १.स्तेनप्रयोगतदातादानविरुद्धराज्यातिप्रमहीनाधिस्मानो मानप्रतिरूपन्य- १५ प्रविदारमागरोपमायायुष्यच ।। || द्वादश मुहूतो ग्योमानुपदेयानि ॥ ११ ॥ गतिनातिगारागोपागनिमांगनयनसघातस-२ स्थाासनासशरमायवर्गानुपूर्यग्लाबादपरापातातपोद्योतोच्छ्वास- सेवरा तीर्थकरय पदम ॥१३॥ दानादीनाम् ॥१४॥ आदितनिसगान्तरापम्प प निमपसकोग्य परा स्थिति श्रीतत्त्वार्थाधिगमेऽहत्प्रवचनसमह यहारा ॥ २२ ॥ परविराहक्रणेत्वरपरिगृहीवापरिगृहीतागमनानगक्रीडा- खाकामाभिनिवेना ॥ २३ ॥ क्षेत्रास्तुहिरण्यसुवर्णधनधान्यदासीदास- कुयप्रमाविकमा ॥ २४ ॥ ऊर्धाधस्तिर्यग्व्यतिक्रमक्षेत्रवृद्धिस्मृत्यन्तर्धा । नानि ॥ ५ ॥ आनयनप्रेष्यप्रयोगस दरूपानुपातपुद्गलक्षेपा ॥२६॥ कदर्पकौकुच्यमा पर्यासमीक्ष्याधिकरणोपभोगाधिक्त्वानि ॥ २७ ॥ योग- दुपीयानानादरस्मृत्यनुपस्थापनानि ॥२८॥ अप्रत्यवेक्षिताप्रमार्जितो है लगननिक्षेपससारोपफमणानादरस्मृत्यनुपस्थापनानि ॥ २९ ॥ स- चितमबद्धममिश्राभिपरदुप्पाहारा ॥३०॥ सचित्तनिक्षेपपिधानप- रव्यपदेशमात्मर्यकालावित्रमा ॥ ३१ ॥ जीवितमरणाशसामिनानुरागसु. १ गानुष पनिदानारणानि ॥३॥ अनुमहायं स्वस्यातिसर्गो दानम् ॥३३॥ रिधियदातृपारिशेपात्तद्विरोप ॥ ३४ ॥ इति भीतरवायाधिगमेऽईप्रवचनसलहे सपमोऽध्याय निध्यादर्शनाविरतिप्रमादक्पाययोगा वचहेतव ॥१॥ सकपायत्वा- जी को योग्यान् पुदलानादत्ते ॥२॥ स बध ॥३॥ प्रकृति-१५ स्थिन्यनुभावप्रदेशातद्विषय ॥ ४॥ आद्यो ज्ञानदर्शनावरणवेदनीयमोह- नीयायुकनामगोपान्तराया ॥ ५॥ पञ्चनरस्पष्टाविंशतिचतुर्द्विचत्वारिंश- द्विपादा यथाक्रमम् ॥ ६ ॥ मन्यादीनाम् ।। ७॥ चक्षुरचक्षुरवधि-१८ फेयला निद्राद्रिाद्विाप्रचलामचलाप्रघटाम्यानगृद्धिवेदनीयानि च ॥८॥ मदगो ॥९॥ दानवारित्रमानीयम्पायनोपायचेन्नीयाख्यानिद्वि- पोहरानयभेदा सम्यक्त्वमिथ्यान्वतामयानि कपायनोम्पायावनन्तानु-२१ पपत्याख्यानमत्या पानावरणसम्बनदिकन्पावैका क्रोधमानमाया- लोमा हास्यरसरतिशोकमयजुगुप्साघीपुनसरुवा ॥ १०॥ नारकतैर्य- १२ पिलायोगतयः भन्येस्सरीरत्रममुमगनुम्नामुममुश्मपानस्थिरादेययशासि N सपनिमांदनीयम्य ॥ १६ ॥ नामगोवयोवंशति ॥ "

श्रीवत्त्वार्थाधिगमेऽहत्प्रवचनसग्रह
यस्य ॥ १९॥ नामगोत्रयोरष्टौ ॥ २० ॥ शेषाणामन्तर्मुहूर्तम् ॥ २१ ॥
विपाकोऽनुभावः ॥२२॥ स यथानाम ॥ २३ ॥ ततश्च निर्जरा ॥२४॥
नाममत्यया सर्वतो योगविशेषात्सूक्ष्मैकक्षेत्रावगाढस्थिता सर्वात्मप्रदेशे-
प्वन तानन्तप्रदेशा ॥ २५ ॥ सवेद्यसम्यक्त्वहास्यरतिपुरुपवेदशुभायुना-
मगोत्राणि पुण्यम् ॥२६॥
इति श्रीतत्त्वार्थाधिगमेऽहत्प्रवचनसनहे अष्टमोऽध्याय
आस्रवनिरोध सपर ॥१॥ स गुप्तिसमितिधर्मानुप्रेक्षापरीपहजयचा.
९रिनै ॥२॥ तपसा निर्जरा च ॥३॥ सम्यग्योगनिग्रहो गुप्ति ॥४॥ ईर्या
भाषेपणादाननिक्षेपोत्सर्गा समितय ॥५॥ उत्तम क्षमामार्दवानवशौचस
त्यसयमतपस्त्यागाकिचन्यब्रह्मचर्याणि धर्म ॥६॥ अनित्याशरणसमारैक्त्वा-
१२ यत्वाशुचित्वात्रवसवरनिरालोक्योधिदुर्लभधर्मस्याख्याततत्त्वानुचिन्त-
नमनुप्रेक्षा ॥७॥ मार्गाच्ययननिर्जरार्थ परिपोढव्या परीपहा ॥८शु.
त्पिपासाशीतोष्णदशमशानाम्यारतिस्त्रीचर्यानिषद्याशय्याक्रोशयधयाचना-
१५लाभरोगतृणस्पर्शमल्सत्कारपुरस्कारप्रज्ञाज्ञानादर्शनानि ॥९॥ सूक्ष्मसपरा-
यच्छद्मस्थवीतरागयोश्चतुर्दश ॥१०॥एकादश जिने ॥११॥ वादरसपराये
सर्वे ॥१२॥ ज्ञानावरणे प्रज्ञाज्ञाने ॥ १३ ॥ दर्शनमोहान्तराययोरदर्शना-
4राभो॥१४॥चारित्रमोहे नाम्यारतिस्त्रीनिपद्यामोशयाचनासत्कारपुरसारा
॥१५॥ वेदनीये शेपा ॥१६॥ पादयो भाज्या युगपदेकोनविंशतः॥१७॥
सामायिकच्छेदोपस्थाप्यपरिहारविशुद्धिसूत्मसपराययथाख्यातानि चारित्रम्
२१॥ १८ ॥ अनशनावमोदयवृत्तिपरिसरयानरसपरित्यागविविक्तशय्यासन-
कायष्ठेशा बाह्य तप ॥ १९ ॥ प्रायश्चित्तविनययैयावृत्त्यस्वाध्यायव्यु-
सर्गध्याना युत्तरम् ॥ २० ॥ ननचतुदर्शपश्चद्विभेद यथाप्रम प्रारध्यानात्
१॥ २१ ॥ आलोग्नप्रतिरमणतदुभयविवेश्व्युत्सर्गतपश्छेदपरिहारोपस्या-
पनानि ॥ २२ ॥ ज्ञानदर्शनचारित्रोपचाराः ॥ २३ ॥ आचार्योपाध्याय-
तपम्विशैक्षवानगणकुलसघसाधुसमनोज्ञानाम् ॥ २४॥ वाचनापुच्छ-
२०मानुपेनानायधर्मोपदेशा ॥ २५ ॥ बाह्याभ्य तरोपध्यो ॥ २६ ॥ उत्त.
मसहननम्यैकाप्रचिन्तानिरोधो ध्यानम् ॥ २७ ॥ आ मुहूर्तात् ॥ २८ ॥
आर्नरौद्रधर्मगुष्ठानि ॥ २९ ॥ परे मोक्षहेत् ॥ ३० ॥ आर्तममनोज्ञाना
१.सप्रयोगे तद्विप्रयोगार स्मृतिसम वादार ॥३१॥ वेदनायाथ ॥ ३२ ॥

श्रीतत्वार्थाधिगमेऽप्रवचनसग्रह ८९ विपरीत मनोज्ञानाम् ।। ३३ ॥ नितान च ॥ ३४ ॥ तदविरतदेशविरत- प्रमत्तसयतानाम् ॥ ३५ ॥ हिंसानृतलेयविषयमरक्षणेभ्यो रौद्रमविरतदे- शविरतयो ॥३६॥ आज्ञापायविपासस्थानविचयाय धर्ममप्रमत्तसयतस्य ३ ।। ३७ ॥ उपशान्तक्षीणक्पाययोश्च ॥ ३८ ॥ गुके चाये ॥ ३९॥ परे फेवलिन ॥ ४० ॥ पृथक्त्वैक्त्ववितर्कसूक्ष्मनियाप्रतिपातिव्युपरतक्रिया- निवृत्तीनि ॥४१॥ तत् त्र्येक्काययोगायोगानाम् ॥४२॥ एकाश्रये सवि- ६ तर्के पूर्वे ॥ ४३ ॥ अपिचार द्वितीयम् ॥४४॥ वितर्क श्रुतम ।। ४५ ॥ विचारोऽर्थव्यञ्जनयोगसमान्ति ॥४६॥ सम्यग्दृष्टिनावविरतानत- वियोजकदर्शनमोहक्षपकोपशा तमोहक्षपक्क्षीणमोहजिना प्रमशोऽसरये ९ यगुणनिर्जरा ॥४७॥ पुलाकरकुशकुशील निम्रन्थस्नातका निर्मथा ॥४८॥ सयमश्रुतप्रतिसेवनातीर्थलिंगलेश्योपपातविक्ल्पत साध्या ॥४९॥ इति श्रीतत्त्वार्थाधिगमेऽईत्वानसनाहे नवमोऽध्याय मोहक्षयाज्ञानदर्शनावरणान्तरायक्षयाच विलम् ॥१॥ बन्धहेत्वभाव निर्जराभ्याम् ॥ २ ॥ कृत्स्नकर्मक्षयो मोक्ष ॥३॥ औपशमिकादि भव्य-१५ स्वाभावाचान्यन फेवलसम्यक्त्वज्ञादर्शनसिद्धत्वेभ्यः ॥ ४ ॥ तदनतर- मूर्द्ध गच्छयालोकान्तात् ।।५।। पूर्वप्रयोगादसङ्गत्वाइन्धविच्छेदात्तथागति परिणामाय तद्गति ॥ ६॥ क्षेत्रालगतिलिङ्गतीर्थचारित्रप्रत्येकबुद्धबोधित-१० झानानगाहनान्तरसरयात्पबहुत्वत माध्या ॥ ७ ॥ इति श्रीतत्त्वार्याधिगमेऽहत्प्रवचन मन हे दशमोऽध्याय ण्य तत्त्वपरिज्ञानाद्विरत्तस्यात्मनो भृशम् । निराखवत्वाच्छिनाया नमाया कर्मसन्ततौ ॥ १॥ पूर्वानित क्षपयतो यथोक्त क्षयहेतुभि । ससारवीज कालयन मोहनीय प्रहीयते ॥२॥ ततोऽन्तरायज्ञानदर्शनमा यनतरम् ।२४ प्रहीयन्तेऽस्य युगपत् त्रीणि पाण्यशेपत ॥ ३ ॥ गर्भसूच्या विनष्टाया यथा तालोविनश्यति । तथा र्म क्षय याति मोहनीये क्षय गते ॥४॥ तत क्षीणचतु का प्राप्तोऽथारयातसयमम् । वीजय धननिर्मुक्त स्नातक. २० परमेश्वर ॥ ५॥ शेपकमफ्लापेक्ष शुद्धो बुद्बो निरामय । सयक्ष स- पदचि जिनो भवति पेवली ॥६॥ सकर्मक्षयादूवं निर्वाणमधिग स्छति । यथा दग्धेन्धनो पहिनिरुपादानसन्ततिः ॥ ७ ॥ दग्धे वीजे यथा३.

९० श्रीतत्त्वार्धाधिगमे माप्यमान्तकारिका -- । उर्व ऽत्यत प्रादुर्भवति नाथुर । कर्मपीजे तथा दग्धे नारोहति भयाङ्कुर ॥ ८॥ तन्नन्तरमेयोध्धमालोकान्तात्स गच्छति । पूर्वप्रयोगासङ्गत्ववध ३च्छेदोध्वगौरवै ॥ ९॥ कुलालचरे दोलायामिपौ चापि यथेष्यते । पूर्व- प्रयोगात्मेह तथा सिद्धिगति स्मृता ॥ १०॥ मूलेपसङ्गनिर्मोक्षाद्यथा दृष्टास्वरागुन । क्मसङ्गविनिर्मोक्षात्तथा सिद्धिगति स्मृता ॥ ११ ॥ १ एरण्डयन्त्रपेटामु बन्धच्छेदाद्यया गति । कर्मयधनपिच्छेदासिद्धस्यापि तथेप्यते ॥ १२ ॥ उध्वगौरवधमाणो जीवा इति जिनोत्तम । अधो गौरवधर्माण पुद्गला इति चोदितम् ॥ १३ ॥ यथास्तियगूय घ लो ९ष्टवाय्वग्निवीतय । स्वभावत प्रवर्तन्ते तथोय गतिरात्मनाम् ॥ १४ ॥ अतस्तु गतिकृन्यमेपा यदुपलभ्यते । कर्मण प्रतिघाताच प्रयोगाच तदि प्यते ॥ १५ अधस्तिर्यगयोध्वं च जीवाना क्मना गति १२मेव तु तद्धर्मा भवति क्षीणक्मणाम ॥१६॥ द्रव्यस्य कर्मणो यद्वदुत्पत्त्या- रम्भधीतय । सम तथैव सिद्धस्य गतिमोक्षभवक्षया ॥ १७ ॥ उत्प- त्तिश्च विनाशश्व प्रकाशतमसोरिह । युगपद्भवतो यद्वत् तथा निर्याणक १५मणो ॥ १८ ॥ तन्वी मनोज्ञा सुरभि पुण्या परममावरा । प्राग्भारा नाम वसुधा लोकमूर्ति व्यवस्थिता ॥ १९ ॥ नृलोकतुल्यविष्यम्भा सित- च्छरनिमा शुभा। उर्च तस्या क्षिते मिद्धा लोसान्ते समवस्थिता ॥२०॥ १८ तादाम्यादुपयुक्तास्ते केवरज्ञानदशने मम्यस्त्वसिद्धतावस्था हेत्वभावाच निष्क्रिया ॥२१॥ ततोऽप्युवं गतिस्तेपा कमानास्तीति चेन्मति । धमास्तिकायस्याभावात्स हि हेतुर्गते पर ॥२२॥ ससारविषयातीत २१ मुक्तानामव्यय सुसम् । अव्यायाधमिति प्रोक्त परम परमर्पिमि ॥२३॥ स्यादेतदशरीरस्य जतोर्नष्टाष्टमण । क्थ भवति मुक्तम्य मुसमित्यत्र में शृणु ।। २४ ॥ लोरे चनुनिहार्थेषु सुखशब्द प्रयुज्यते । विपये वेदना• २४ऽभावे विपारे मोक्ष एव च ॥२५॥ सुयो वहि मुसो वायुर्विपयेविह क्थ्यते । दु साऽभावे च पुरुप मुग्मितोऽस्मीति मयते ॥ २६ ॥ पुण्य कर्मविपाराय मुखमिटेन्द्रियार्थजम् । क्मक्लेशविमोक्षाच मोक्षे सुसमनुत्त २७ मम् ।। २७ । सुखप्नसुनवत्वेचिदिच्छन्ति परिनिवृतिम् । तदयुक्त क्रिया- यत्वात्मुखानुश्यतस्तथा ॥२८॥ श्रमलममदव्याधिमदनेभ्यश्च सम्म चात् । मोहोत्पत्तेत्रिपाराय दशननस्य कर्मण ॥ २९ ॥ लोके तत्सदृशो ३०धर्य पृत्नेऽप्यन्यो न विद्यते । उपगीयेव तद्येन वस्माभिरुपम सुसम् श्रीतत्त्वार्याधिगमप्रान्तकारिकादि । अध्यात्मकल्पद्रुमः ९१ ॥ ३० ॥ लिङ्गप्रसिद्ध प्रामाण्यादनुमानोपमानयो । असत चाप्रसिद्ध तद्यत्तेनानुपम स्मृतम् ॥ ३१ ॥ प्रत्यक्ष तद्भगमतामर्हता तैश्च भापितम्। गृह्यतेऽस्तीत्सत पार्न च्छमस्थपरीक्षया ॥ ३२ ॥ इति । यस्विटानी सम्यग्दर्शनज्ञानचरणसपन्नो भिक्षुर्मोक्षाय घटमान का लसहननायुनापात्पत्ति कर्मणा चातिगुरुत्वादकृताथ एवोपरमति, स सौधर्मादीना सर्वार्थसिद्धाताना कल्पविमानविशेपाणामन्यतमस्मिन्दे- १ वतयोपपद्यते । तत्र सुरुवर्मफरमनुभूय स्थितियात्माच्युतो देशजाति घुशीलविद्याविनयविभवविषयविस्तरविभूतियुत्तेपु मनुष्येषु प्रत्यायातिम- चाप्य पुन सम्यग्दर्शनादिविशुद्धनोधिमवाप्नोति । अनेन सुपपरम्परायु- ९ सेन पुशलाभ्यासानुनन्धक्रमेण पर निर्गनित्वा सिद्धयतीति ।। || वाचकमुरयस्य शिरश्रिय प्रकाशयशस प्रशिष्येण । शिष्येण घोप- नन्दिक्षमणस्यैकादशाङ्गविट ॥१॥ वाचनया च महानायकक्षमणमु-१२ ण्डपादशिप्यस्य । शिष्येण वाचकाचार्यमूलनाम्न प्रथितीत ॥॥न्य- प्रोधिकाप्रसूतेन विहरता पुरयरे कुसुमनानि । कौमीपणिना स्वातितनयेन वात्सीमुतेनार्यम् ॥ ३ ॥ अर्हद्वचन मम्यग्गुरकमेणागत समुपधार्य । १५ दु सात च दुरागमविहतमति लोक्मवलोक्य ॥ ४ ॥ इदमुनीगरवाच- फेन सत्चानुकम्पया दृधम् । सत्त्वार्थाधिगमारप स्पष्टमुमास्वातिना शा नम् ॥ ५॥ यस्तत्त्वाधिगमास्य ज्ञास्यति च करिष्यति च तमोत्तम् । सो १८ ऽज्यानाधसुपाख्य प्राप्स्यत्यचिरेण परमार्थम् ॥६॥ इति भाष्यप्रशस्ति ॥ २१ सहसावधानिश्रीमुनिसुन्दरमरिविरचितोऽध्यात्मकल्पद्रुम । जयश्रीरातरारीणा, लेमे येन प्रशातित । त श्रीवीरजिन नत्वा, रस शातो निभाव्यते ॥ १॥ सवमगरनिधौ हदि यस्मिन् , सगते निरुपम सुसमेति । मुक्तिशर्म च यशीभवति द्रार, त बुधा भजत शातरसेंद्रम् ॥२॥२४ समतैक्लीनचितो, ललनापत्य स्वदेहममतामुक् । विषयकपायाद्यवश शा. गुणैर्दमितचेतस् ॥ ३॥ वैराग्यशुद्धधर्मा देवादिसतत्त्वविद्विरतिधारी। सवरवान् शुभवृत्ति साम्यरहस्य भर शिवार्थिन् ।॥ ४ ॥ युग्मम् ॥ अथ प्रथम समताधिकार चित्तवालक मा साक्षीरजस्र भावनौषधी । यत्ता दुनिभूता न छरयन्ति लाविप ॥५॥यहिंद्रियार्थ सकले मुप स्थानरेंद्रचक्रित्रि ३. 1 श्रीमुनिसुन्दरसूरिविरचितोऽध्यात्मकल्पद्रुम दशाधिपानाम् । तद्दियत्येव पुरो हि साम्य-सुधावुधेनेन तमाद्रियस्य ॥ ६ ॥ अदृष्टपैचि यवशानगजने, विचिनराशयवाग्विसरथुले । उदा- ३ सवृत्तिस्थितचित्तवृत्तय , मुग श्रयते यतय क्षवार्तय ॥ ७॥ विश्वज- तुपु यदि क्षणमेक, साम्यतो भजसि मानस मैत्रीम् । तत्सुस परममत्र परनाप्यभुपे न यदभूत्तव जातु ॥ ८॥ न यस्य मिन न च फोऽपि शत्रु पनिन परो वापि न पश्चनाले । न चेंद्रियार्थेषु रमेत चेत , पायमुक्त परम स योगी ॥ ९॥ भजस्व मैत्री जग-गिराशिपु, प्रमोदमात्मन् गु णिपु त्वशेषत । भवार्तिदीनेषु कृपारस सदाप्युटासवृत्ति सलु निर्गुणेष्वपि ९॥ १० ॥ मैगी परस्मिन् हितधी समग्रे, भवेत्प्रमोदो गुणपक्षपात । कृपा भवार्ते प्रतिवर्तुमीहोपेदेव माध्यस्थ्यमवार्यदोपे ॥ ११ ॥ परहितचिंता मैनी परदु सविनाशिनी तथा करणा । परसुसतुष्टिर्मुदिता, परदोपोपेक्ष १२णमुपेक्षा ॥ १२ मा कालिोऽपि पापानि, मा चाभूलोऽपि दु सित । मुच्यता जगद येपा, मतिमैत्री निगद्यते ॥ १३ ।। अपास्ताशेपदोपाणा, वस्तुतत्त्वारलोक्निाम् । गुणेषु पक्षपातो य , स प्रमोद प्रकीर्तित ॥१४॥ १५दीनेप्यातेपु मीतेपु, याचमानेपु जीवितम् । प्रतीकारपरा चुद्धि , पारण्य- मभिधीयते॥ १५ ॥ यूरकर्मसु नि शर, देवतागुरनिंदिपु । आत्मासिपु योपेक्षा, तमा यरथ्यमुदीरितम् ॥ १६॥ चेतनेतरगतेप्वसिलेपु, स्पर्शरूप १८ रवगधरसेषु । साम्यमेष्यति यदा तव चेत , पाणिग शिवसुस हि तदा- स्मन् ॥ १७॥ के गुणास्तव यत स्तुतिमिच्छस्यद्भुत किमया मद- वान् यत् । बैंर्गता नरमी सुकृतेस्ते, कि जित पितृपतियदचित ॥१८॥ २१गुणस्तवैर्यो गुणिना परेपामारोशनिंदादिभिरात्मनश्च । मन सम शीलति मोदते वा, सिद्येत च व्यत्ययत स वेत्ता ॥ १९ ॥ न वेत्सि शत्रून सु- सदश्च नैव, हिताहिते स्व न पर च जतो । दुस द्विपन् वाछसि शर्म २४ चैतन्निदानमूढ कथमाप्म्यसीष्टम् ॥ २० ॥ कृती हि सर्व परिणामरम्य, विचार्य गृहाति चिरस्थितीह । भवा तरेऽन तमुसाप्तये तद् आत्मन् किमाचा- रमिम जहासि ॥ २१ ॥ निन परो वेति कृतो विभागो, रागादिभिस्ते २७ त्वरयम्तमात्मन् । चतुर्गतिकेशविधानतस्तत् प्रमाणयन्नस्यरिनिर्मित निम् ॥ २२॥ अनादिरात्मा न नित परो वा, स्यापि कश्चिन्न रिपु मुहृद्वा । स्थिरा न दहात्तयोऽणपश्च, तथापि साम्य विमुपैपि नेषु ॥ २३ ॥ यथा ३०विदा लेप्यमया न तत्तान, सुपाय मातापितपुरदारा । तथा परेऽपीह . श्रीमुनिसुदरसूरिविरचितोऽध्यात्मपल्पद्रुम विशीर्णतत्तदाकारमेतद्धि सम समग्रम ॥२४॥ जानन्ति कामानिसिला ससना , अर्थ नरा केऽपि च केऽपि धमम् । जैन च पेचिद् गुरुदेव- शुद्ध, केचित् शिव केऽपि च फेऽपि साम्यम् ।। २५ ॥ लिह्यन्ति तावद्धि ३ निना निजेपु, पश्यति यावनिजमथमेभ्य । इमा भवेऽनापि समीक्ष्य रीति, स्वार्थे न क प्रेस हिते यतेत ॥ २६ ॥ स्वप्नंद्रजालादिषु यद्वदाप्त रोपश्च तोपश्च मुघा पदार्थे । तथा भवेऽस्मिन् विपथै समलैरेन विभा- ६ व्यात्मलयेऽवघेहि ॥ २७ ॥ एप मे जनयिता जननीय, वधव पुनरिमे स्यननाश्च । द्र यमेतदिति जातममत्वो, नैव पश्यसि कृतातवशत्वम् ।।२८॥ नो धने परिनने स्वर्ग देवते परिचितैरपि मत्रै । रदयतेऽत्र सलु ९ कोऽपि कृतातानो विभावयसि मूह स्मेिवम् ।।२९॥ तेर्भवेऽपि यदहो सुस- मिच्छसम्य साधनतया प्रतिभाते । मुह्यसि प्रविरल विषयेषु, प्रीतिमेपि न तु साम्यसतत्त्वे ॥३०॥ अथतोयुग्मम् ॥ कि कपायक्लुप कुरपे स्व, १२ केषु चिननु मनोऽरिधियात्मन् । तेऽपि ते हि जनकादिकरूपैरिष्टता दधु- रनतमवेषु ॥३१॥ याश्च गोचसि गता मिमिमे मे, स्नेहला इति धिया विधुरात्मा । तैर्भवेषु निहतस्त्वमनतेप्वेव, तेऽपि निहता भवता च ॥३२॥१५ नातु न शक्या भवदु यतो ये, त्वया न ये त्वामपि पातुमीशा । मम- समेतेपु दध मुधात्मन् , पदे पदे किं शुचमेपि मूढ ॥ ३३ ॥ सचेतना पुदलपिंडजीवा, अर्था परे चाणुमया द्वयेऽपि । दधयनतान् परिणाममा-१८ पासत्तेपु कस्त्वर्हति रागरोपौ ॥ ३४ ॥ 40- २१ अथ द्वितीय श्रीममत्वमोचनाधिकार मुह्यसि प्रणयचारगिरासु, प्रीतित प्रणयिनीपु कृतिस्त्वम् । किन वेरिम पतना भववाडी, ता नृणा सलु शिला गडनद्धा ॥१॥ चर्मास्थिमजा- प्रसास्रमासामेध्याद्यशुध्यस्थिरपुद्गलानाम् ।नीदेहपिंडारतिसस्थितेषु, म २४ धेपु कि पश्यसि रम्यमारमन् ॥ २ ॥ विलोक्य दूरस्थममेध्यमल्प, जुगु- प्ससे मोटितनासिकरवम् । मृतेपु तेनैव रिमूढ योपायपु पु तलि कुरुपे- ऽमिलापम् ॥ ३ ॥ अमेध्यमासास्रवसात्मरानि, नारीशरीराणि निपेव-२० माणा । इहाप्यपत्यद्रविणादिचिंतातापान् परन प्रति दुर्गतींश्च ॥४॥अ- नेपु येपु परिमुह्यसि कामिनीना, चेन प्रमीद विश च क्षणमतरेपाम् । स. म्यक् समीक्ष्य निरमाशुचिपिहरेभ्यस्ते व्यश्च शुन्यगुचिवस्तुविचारमिन्छन् ३० -- श्रीमुनिसुन्दरसूरिविरचितोऽध्यात्मकल्पद्रुमः ॥ ५॥ विमुद्यसि स्मेरदश मुमुरया, मुसेक्षणादी यभिधीक्षमाण । स. मीक्षसे नो नरकेपु तेषु मोहोदया भाविदर्थनासा ॥ ६॥ अमेध्यभना ३घहुरप्रनिर्यन्मलाविलोद्यतमिनालकीर्णा । चापल्यमायामृतवचिका स्त्री, सरकारमोहानरपाय भुत्ता ॥ ७॥ निभूमिविपक्दली गतदरी व्याघ्री निराहो महाव्याधिर्मृत्युरकारणश्च लरनाऽनभ्रा च वसाशनि । वधुस्नेह ६ विधानसाहसमृपानादादिसतापभू , प्रत्यभापि च राक्षसीति घिरदै ख्या ताऽऽगमे यज्यताम् ॥ ८ ॥ अथ तृतीयोऽपत्यममत्यमोचनाधिकार मा भूरपत्यान्यवलोकमानो, मुदाकुलो मोहनृपारिणा यत् । चिक्षिप्सया नारकचारकेऽसि, दृढ निगद्धो निगडैरमीभि ॥ १॥ आनीवित जीव १२भवान्तरेऽपि वा, शल्यायपन्यानि न वेत्सि किं हदि । चलाचलेय विवि. धार्तिदानतोऽनिश निह येत समाधिरात्मन ॥२॥ फुझी युवत्या फ मयो विचित्रा, अप्यस्रशुक्रप्रभया भवन्ति । न तेषु तस्या नहि तत्पतेश्य, ५रागस्ततोऽय निमपत्यकेषु ॥ ३ ॥ वाणाशरापदि सवधानसतो मिथों- उगवताम् । सदेहायोपकृतेर्मापत्येपु निहो जीय ॥ ४ ॥ --- अथ चतुर्थो धनममत्वमोचनाधिकार या सुखोपकृतिकृत्वधिया त्व, मेल्यन्नसि रमा ममताभाक् । पाप्मनो. ऽधिकरणत्वत एता, हेतवो ददति समृतिपातम् ॥ १॥ यानि द्विपाम २१ प्युपकारकाणि, सौंदुरादिष्यापि यंगतिश्च । शक्या च नापन्मरणामयाद्या, हन्तु धनेप्वेषु र ण्य मोह ॥ २ ॥ ममत्वमात्रेण मन प्रसादसुस धन- रल्पकमल्पमालम । आरभपापै मुचिर तु दुस, स्यादुर्गती दारणमित्यवेहि २४॥ ३ ॥ द्रव्यम्तवात्मा धनसाधनो न धर्मोऽपि सारभतयातिगुद्ध । नि सगतात्मा सतिसुद्धयोगात, मुक्तिभिय यच्छति तद्भवेऽपि ॥ ४ ॥ क्षेत्रवास्तुधनधान्यगवावेलिते सनिधिभिस्तनुभाजाम् । छेशपापनरका २७ भ्यधिक स्यारो गुणो न यदि धर्मनियोग ॥५॥ आरभेभेरितो नि मजति यत प्राणी भयाभोनिघावीहते कुनृपादयश्च पुरुषा येन च्छलाद्वा धितुम् । चिताव्याकुलताश्तेश्च हरते यो धर्मर्मस्मृति, विज्ञा' भूरिपरि ३. प्रई सनत त भोग्य परै प्रायश ॥ ६ ॥ क्षेत्रेषु नो वपसि यत्सदपि श्रीमुनिमुन्दरमूरिविरचितोऽध्यात्मरल्पद्रुम स्वमेतद्यातासि तत्परभवे रिमिद गृहीत्वा । तस्याननादिजानतापचया- र्जिताचे, भावी क्थ नकदु यभराध मोक्ष ॥७॥ अथ पचमो देहममत्वमोचनाधिकार पुष्णासि य देहमघायचिंतयस्लयोपकार क्मय विधास्थति । कर्माणि पुर्वनिति चिंतयायति, जगत्यय कायते हि धूर्तराट् ।। १ ।। पारागृहा द्वहुविधाशुचितादिदु पानिर्गतुमिच्छति बटोऽपि हि तद्विभिः । क्षिप्तस्त तोऽधिक्तरे वपुपि स्वामनातेन तद्ढयितु यतसे स्मिात्मन् ॥ २ ॥ चेद्वाछमीदमवितु परलोक्दु सभीत्या ततो न कुरुपे किमु पुण्यमेव । शक्य ९ न रक्षितुमिद हि न दु गीति पुण्य विना भयमुपैति च वनिणोऽपि ॥ ३ ॥ दहे निमुह्य कुरुपे किमघ न वेत्मि, देहस्य एव भनसे भवदु . समालम् । लोहाश्रितो हि सहते धनधातममिर्गधा न तेऽम्य च नभोव-१२ दमाश्रयत्वे ॥ ४ ॥ दुष्ट कर्मविपाक्भूपतिवश पायालय कर्मकृत्, पदा स्मगुणे पीकचप पीतप्रमादासवम् । कृत्या नारकचारकापदुचित त्या प्राप्य चागु छल, गन्तेति स्वहिताय सयमभर त बाह्याल्प ददत् १५ ॥५॥ यत शुचीयप्याचीभवन्ति । म्याकुलात्कारगुनादिभस्यात् । द्राग्भाविनो भस्मतया ततोऽगात् , मासादिपिंडात् स्वहित गृहाण ॥ ६ ॥ परोपकारोस्ति तपो जपो या, विनश्वराद्यस्य फल न देहात् । सभाटका-१८ दत्सदिनाप्तगेहमृत्पिडमूद फ्लमश्चते किम् ।। ७ ।। मास्पिंडरूपेण विन श्वरेण, जुगुप्सनीयेन गदालयेन । देहेन चेलगत्महित सुसाध, धर्मान्न कि तद्यतसेऽत्र मूढ | ॥८॥ अथ षष्ठो विषयममादत्यागाधिकार अत्यल्पारिपतसुसाय विमिंद्रियार्थस्त्य मुह्यसि प्रतिपद प्रचुरप्रमाद १२५ एते क्षिपति गहने भरभीमकक्षे, जतून यन मुल्भा शिवमागदृष्टि ॥१॥ आपातरम्ये परिणामदु से, सुखे क्थ चैपयिये रतोऽसि । जडोऽपि कार्य रचयन हितार्थी, क्रोति विद्वन् यदुदतम् ॥ २॥ यदिद्रियाथैरिह २७ शर्म बिंदुवद्यार्णवस्य शिवग परत । तयोमियोऽस्ति प्रतिपक्षता पृ तिन्, विशेषदृष्ट्यान्यवरद् गृहाण तत् ।। ३ ॥ मुक्ते कथ नारतियंगा- दिदु खानि देहीत्ययहि शास्त्रे । निवर्तते ते विषयेषु तृष्णा, यिभेपि ३० ।

९६ श्रीमुनिमुटरमूरिविरचितोऽध्यात्मरल्पद्रुम पापप्रचयाच येन ।। ४ ।। गर्भवासनरकादिवेदना, पश्यतोऽनयरत श्रुते क्षणे । नो पायविपयेपु मानस, शिष्यते बुध विचिंतयेति ता ||५|| ३ वध्यस्य चौरस्य यथा पशोर्या, सप्राप्यमाणस्य पद वधस्य । शनै शनैरति मृति समीप, तथासिलस्येति क्थ प्रमाद ॥६॥ विभेपि जतो । यदि दु पराशेस्तदिद्रियार्थेपु रतिं कृथा मा । तदुद्भव नश्यति शर्म यहार, ६ नाशे च तस्य ध्रुवमेव दु सम् ॥ ७॥ मृत रिमु प्रेतपतिर्दुरामया, गता क्षय कि नरकाश्च मुद्रिता । धुवा रिमायुर्धनदेहवधय , सकौतुको यद्वि- पयैर्विमुह्यसि ॥ ८ ॥ विमोहसे रि विपयप्रमाःभ्रमात्सुसस्थायतिदुस ९ राशे । तद्र्धमुक्तस्य हि यत्सुस ते गतोपम चायतिमुक्तिद तन् ॥ ९॥ . १२ अथ सप्तम पायत्यागाधिकार रेजी रोहिय महिप्यसि च व्यथास्तास्त्व नारकादिषु पराभवभू पाये । मुग्धोदिते कुवचनादिभिरप्यत किं, प्रोधानिहसि निनपुण्य- धन दुरापम् ॥ १॥ पराभिभूतो यदि मानमुक्तिस्ततस्तपोऽसडमत शिव १५ या । मानादृतिर्दुर्वचनादिभिश्चत्तप क्षयस्तारकादि दु सम् ॥ २ ॥ यै- रादि पानेति विचार्य सभालाभो कृतिनाभवसभविन्याम् । तपोऽथवा मानमवा(था)भिभूताविहालि नून हि गतिधैिव ॥३॥ श्रुत्वानोशान यो १८ मुदा पूरित स्यात् , रोष्टाद्यैर्यवाहतो रोमहर्षी । य प्राणान्तेऽप्यन्यदोप न पश्यत्येप श्रेयो द्राग् लभेतेव योगी ॥ ४ ॥ को गुणस्तव कदा च पायेनिममे भनसि नित्यमिमान यत् । कि न पश्यसि दोपममीपा, ता २१ पमन नरक च परन ॥ ५ ॥ यस्पायजनित तव सौरय, यत्क्पायपरि- हानिभव च । तद्विशेपमथवैतदुन, सविभाव्य भन धीर विशिष्टम् ॥६॥ सुरोन साध्या तपसा प्रवृत्तियथा तथा नैव तु मानमुक्ति । आद्या न दत्ते- २४ ऽपि शिन परा तु, निदशनाद्वाहुनले प्रदत्ते ॥ ७ ॥ सम्यग्विचार्येति वि- हाय मान, रक्षन दुरापाणि तपासि यतात् । मुदा मनीपी सहतेऽभिभूती शूर क्षमायामपि नीचताता ॥८॥ पराभिभूत्याल्पिक्यापि कुप्यस्यधेरपीमा २० प्रतिस्तुमिच्छन् । न वैरिस तिर्यड्नरकादिक्पु, तास्तरनतास्त्वतुला भवित्री ॥९॥ धत्से तिन् । यद्यपकासेपु, यो ततो घेरिपटक एव ।अथोप- कारिष्वपि तद्भवार्तिकृत्वमन्मिनाहिपित्सु ॥१॥ अधीत्यनुष्ठानतप श ३० माद्यान् , धर्मान् विचित्रान् विद्धसमायान् । न लप्स्यसे तत्फलमात्म - , श्रीमुनिमुदरसूरिविरचितोऽध्यात्मरस्पटुम देहल्लेशाधिक ताश्च भवातरेषु ॥११॥ सुसाय, धत्से यदि लोभमात्मनो, ज्ञानादिरननितये विधेहि तत् । दु साय चेदर परत या कृतिन्, परि- प्रहे सदहिरातरेऽपि च ॥ १२ ॥ करोपि यत्मेत्यहिताय चिन् , कदा-३ चिदल्प सुरुत पथचित् । माजीहरसन्मदमत्सरायेविना च तमा नर- कातिथिy ॥ १३ ॥ पुरापि पापै पतितोऽसि समृतो, दधासि रे कि गुणिमत्सर पुन । न वेसि कि घोरजले निपायसे, नियत्र्यसे शृपलया ६ च सर्वत ॥ १४ ॥ फप्टेन धर्मो लवशो मिलत्यय, भय पपाययुगपत् प्रयाति च । अविप्रयत्नार्जितमर्जुन तत , विमज्ञ ही हारयसे नमस्खता ॥ १५ ॥ शमवति सुहद क्लुपीभवन्ति धर्मा यशासि निचितायश- ९ सीभवति । लियति नैव पितरोऽपि र बाधवाश्च, लोरदयेऽपि विपदो भविना कपायै ॥ १६॥ रूपलाभकुलविरमविद्याश्रीतपोवितरणप्रभुताथै । कि मद वहसि वेसिन, मुदाऽनतश स्वभृशलाघयदु सम् ॥१५॥१९ विना कपायान भवातिराशि पेड्वेदेव च तेषु सत्सु । मूल हि ससार- सरो कपायालचार विहायैव सुखी भवात्मन् ॥ १८ ॥ ॥ समीक्ष्य ति- पहनकादिपेदना , श्रुतेक्षणेधमदुरापता तथा प्रमोदसे यतिपयै सफी १५ तुम्नतस्तवात्मन् । विफलैव चेतना ॥ १९ ॥ चौरस्तथा कर्मकरैर्गृहीते, दुष्टै ममानेऽप्युपतप्यसे लम् । पुष्टै प्रमादेस्तनुभिश्च पुण्यधन न कि वेत्स्यपि लु रमानम् ॥ २० ॥ मयो कोऽपि न रभितो न जगतो दा- रियमुनासिन, रोगलेनन्पादिजा न घभियो निणाशिता पोडश । विध्यस्ता नरका न नापि सुसिता धर्मबिलोकी सदा, तत्को नाम गुणो मदध विभुता का ते रसुतीच्या घ का ॥२१॥ अथाटम शासगुणाधिकार शिलातलाभे हदि ते वदति, निशति सिद्धा तरसा न चान्त । यदन २५ भो जीवदयार्द्रता ते, 7 भावनापूरततिश्च लभ्या ॥१॥ यस्यागमाभो. दरमैन धौत , प्रमादपक स क्थ शिवेच्छु । रसायनर्यस्य गदा क्षता नो, मुदुर्लभ जीवितमस्य नूनम् ॥ २ ॥ अधीतिनोऽचादिकृते जिनागम ,२७ प्रमादिनो दुर्गतिपापतेमुधा । ज्योतिर्विमूढस्य हि दीपपातिनो, गुणाय प्रस्मै शलमय चक्षुषी ॥३मोद वे बहुतकतर्षणघणा पेचिन्नयावादिनाम्, काव्य केचन कल्पितायघटने राष्ट्राः कविख्यातित । ज्योतिनाटक्नीति-११ २१

९८ श्रीमुनिसुदरसृरिविरचितोऽध्यात्मफ्ल्पद्रुम
रक्षणधनुर्वेदादिशास्त्रै परे, भ्रूम प्रेत्यहिते तु क्मणि जडान पुझिंभरी-
नेव तान् ॥ ४ ॥ किं मोदसे पडितनाममानात् , शास्त्रेप्पधीती जनरत
»३ पु । तत्किंचनाधीप्व कुरुष्व चागु, न ते भवेद्येन भवाधिपात ||५||
विगागमेमाद्यसि रजयन् जनान् , नोद्यच्छसि प्रेसहिताय सयमे । दधासि कु-
क्षिभरिमानता मुने, ते तत् कैप च ते भवातरे ॥६॥ धन्या के-
६ऽप्यनधीतिनोऽपि सरनुष्ठानेषु बद्धादरा दु साध्येपु परोपदेशलवत श्रद्धा
नशुद्धाशया । केचित्त्यागमपाठिनोऽपि द्धतसत्पुस्तकान येऽलसा अत्रा-
मुनहितेषु कर्मसु कथ ते भाविन प्रेत्यहा ॥ ७ ॥ धन्य स मुग्धमति
९रप्युदिताहदाज्ञारागेण य सृजति पुण्यमदुर्विकल्प । पोठन कि व्यसन
तोऽस्य तु दुर्विकल्पों दु स्थितोऽत्र सदनुष्ठितिपु प्रमादी ॥ ८ ॥ अधी
तिमात्रेण परति नागमा , समीहितीय मुसर्भवान्तरे । स्यनुष्ठितै क्तुि
१२ तदीरितै सरो, न यत्सिताया वहनश्रमात्सुसी ॥ ९॥ दुगंधतो यदणु-
सोऽपि पुरस्य मृत्युरायूपि सागरमितान्यनुपरमाणि । पर्श सर प्रचतो
अतितमामितव, दु सावनतगुणिती भृशशैत्यतापौ ।। १० । तीया व्यथा
१५मुरकूता विविधाच यताकदारचे सततमभ्रभृतोऽप्यमुष्मात् । किं भाविनो
न नरफानुमते बिभेपि, यमोदसे क्षणसुसैविपये पायी ॥ ११ ॥
युग्मम ।। वधोऽनिश वाहनताडनानि, भुत्तुड्दुरामातपशीतवाता । निजान्य-
16जातीयभयापमृत्युदु सानि तिर्यदिवति दुस्सहानि ॥ १२ ॥ मुधान्यदा
म्याभिभवाभ्यसूया भियोऽतगभस्थितिदुर्गतीनाम् । एव मुरेप्यायम
सानि निन्य, कि तत्सुसैया परिणामदु से ॥ १३ ॥ सप्तमीत्यभिभवेष्ट
२॥ विश्वानिष्टयोगगददु सुतादिभि । स्याचिर विरसता नृजन्मन , पुण्यत
सरमता तदानय ॥ १४ ॥ इति चतुर्गतिटु सततीः कृतिन्नतिभयास्त्वम-
नतमनेहसम् । इदि विभाव्य जिनोत्कृतातत , कुरु तथा न यथा स्युरि-
२४मास्तव ।। १५ । आत्मन् परस्त्वमसि साहसिक श्रुताःयदाविन चिर-
चतुर्गतिदु सराशिम् । पश्यन्नपीह न निभेपि ततो न तस्य, विच्छित्तये च
यतसे विपरीतकारी ।। १६ ।।
अथ नवमश्चित्तदमनाधिकार
युग्मजाले कुविकल्पसूनर्निवध्य गाढ नरकाग्निमिश्विरम् । विसा.
३०रवत् पक्ष्यति जीव हे मन कैवतरस्वामिति मास्स विश्वसी ॥१॥

.
।
भीमुनिमुदरसूरिविरचितोऽध्यात्मकल्पद्रुम ९९
घेतोऽर्थये मयि चिरत्नसस प्रसीद, रि दुर्विक्ल्पनिकर क्षिपसे भवे
माम् । यद्धाऽनलि युरु कृपा भन सद्विक्ल्पान , मैत्री कृनार्यय यतो नर-
पाद्विभेमि ॥ ॥ स्वर्गापवर्गी नरक तथान्तर्मुहूर्तमाण पणावश यत् ।
ददाति जतो मतत प्रयत्नान , यस तदत करण उरण ॥ ३ ॥ मुसाय
दु माय च नैर देवा, न चापि काल सुहदोऽरयो वा । भवेत्पर मानस-
मेव जतो , ससारचमभ्रमणक्तु ॥४॥ वश मनो यस्य समाहित ६
स्यात् , किं तस्य कार्य नियमैर्यमेश्च । हत मनो यस्य च दुर्विकल्पै ,
कि तस्य कार्य नियमैर्यमैश्च ॥५॥ दानश्रुतध्यानतपोऽर्चनादि, वृथा
मनोनिग्रहमतरेण । कपायचिंताकुलतोज्झितस्य परो हि योगो मनसो व- १
शत्वम् ।। ६ ।। जपो न मुक्त्यै न तपो द्विभेद, न सयमो नापि दमो न
मोनम । न साधनाद्य परनादिक्स्य, रित्वेक्मत करण सुदान्तम् ॥ ७ ॥
रध्यापि धर्म सक्ल जिनोदित, सुदुर्लभ पोतनिभ विहाय च । मन पि-१२
शाचपहिलीकृत पतन, भवावुधौ नायतिग् जडो जन ॥८॥ मुदु-
जेय ही रिपपत्यदो मनो, रिपूररोयेव च याक्तन अपि । विभिहतस्त-
द्रिपुभि क्रोतु कि, पदीभवन दुर्विपदा पदे पदे ।। ९॥रे चित्त । वैरि । १५
वय कि नु मयापराद्ध, यदुर्गती लिपसि मा पुविरल्पजाले । जानासि
मामयमपास्य शिवेऽस्निगता, व िन सति तन पासपद हसल्या ॥१०॥
पूतिश्रुति श्वेव रतेर्विदूरे, कुष्टीव सपमुशामनई । श्वपाकवत्सद्गतिमदि-१८
रेषु, नात्प्रवेश कुमनोहतोऽङ्गी ॥ ११॥ तपोनपाद्या स्वफ्लाय धी,
न दुर्विक्स्पैतिचेतस स्यु । तत्साद्यपेये सुभृतेऽपि गेहे, क्षुधापाभ्या
म्रियते म्यदोपात ॥१२॥ असाध्य मनसो वशीतात्, पर प पुण्य, २१
न तु यस्य तदशम् । स यचित पुण्यचयसदुद्भवै , परेच ही।
इतर फरोतु निम् ॥ १३ ॥ अकारण यम्य च दुर्विक्ल्पहन मन शा.
सविदोऽपि नित्यम् । घोरैरपैनिश्चितनारकायुमृत्यो प्रयाता नरपे स नूनम् २४
॥ १४ ॥ योगस्य हेतुर्मनस समाधि , पर निदान तपसच योग 1 त-
पश्च मूल शिवशर्मवहया, मन समाधि भन तत्तरित् ॥ १५ ॥ स्वा-
ध्याययोगेश्वरणत्रियासु, व्यापारणेदशमायनामि । सुधीखियोगीसद-२०
सत्प्रवृत्तिफरोपयोगेश्य मनो निरुध्यात् ।। १६ ॥ भावनापरिणामेपु, सिं-
हेप्निय मनोरने । सदा जामत्सु दुर्धानमूरा न विशत्यपि ॥ १७ ॥

. १०० श्रीमुनिमुन्दरसूरिविरचितोऽध्यात्मपत्पम अथ दरामो पैराग्योपदेशाधिकार कि जीव माद्यसि हसम्ययमीहसेऽर्थान् , पामाश्च सेलसि तथा युतु फरशक । चिक्षिप्सु घोरनरफायटकोटरे त्वामभ्यापतलघु विभाषय मृत्यु रक्ष ॥१॥ आलयन नव लयादिकुठारपाता , दिति जीविततरु न हि यावदात्मर । तायद्यतस्व परिणामहिताय तम्मिन् , छिन्ने हि क क ६ च पथ भविता स्वतनः ॥ २ ॥ त्वमेय मोग्या मविमान त्वमात्मन् , ने. प्टाप्यनेष्टा सुखदु सयोस्त्वम् । दाता च भोक्ता प तयोस्त्वमेय, तथेष्टसे कि ? न यथा हिताप्ति ॥३॥पस्ते निरजन चिर जनरजनेन, धीमन् । ९ गुणोऽस्ति परमायदशेति पश्य । त रजयागु विशदेश्वरितर्भयाधी, यस्त्या पततमपल परिपातुमीष्टे ॥ ४ ॥ विद्वानह सम्रधिरह नृपोऽड, दाता- हमद्भुतगुणोऽहमद गरीयान् । इत्याग्रहतियशासरितोपमेपि, नो वेत्सि २कि परभवे लघुता भवित्रीम ॥ ५ ॥ वेत्सि स्वरूपपरसाधनयाधनानि, धर्मस्य, त प्रभवसि स्वयशश्च कर्तुम् । तस्मिन् यतस्य मतिमन्नधुनेत्यमुन, विचित्त्वया हि नहि सेत्स्यति भोत्स्यते या ॥६॥ धर्मस्याऽयसरोऽसि पुद्- १५गलपरावर्तेरनतैसयाऽऽयात सप्रति जीव हे प्रसहतो दु मान्यनताय यम् । स्वल्पाह पुनरेप दुर्लभतमश्वास्मिन् यतस्याहतो, धर्म पर्तुमिम विना हि नहि ते दु सक्षय पहिचित् ॥ ७॥ गुणस्तुतीयांउसि निर्गुणोऽपि, १८ सुसप्रतिष्ठादि विनापि पुण्यम् । अष्टागयोग च विनापि सिद्धीर्यातूलता कापि नया तवात्मन् ॥ ८॥ पदे पदे जीव पराभिभूती , पश्यन् कि मीप्यस्यधम परेभ्य । अपुण्यमात्मानमवैपि कि न, तनोपि कि या नहि २. पुण्यमेव ॥ ९॥ रिमर्दयन्निदयमगिनो लघून , विचेष्टसे कर्मसु ही प्रमा दत । यदेक्शोऽयन्यकृतादन सहत्यनतशोऽप्यन्ययमर्दन भवे ॥१०॥ यथा सर्पमुग्यस्थोऽपि, भेको जतूनि भक्षयेत् । तथा मृत्युमुसस्थोऽपि, निमात्म- २४ नदसेऽगिन ॥ ११॥ आत्मानमल्पैरिह घचयित्वा, प्रफस्पिती तनु- चित्तसाक्ष्य । भवाघमे कि जन | सागराणि, सोढासि ही नारकदुःस: राशीन ॥ १२ ॥ उरभ्रकाकिण्युदबिदुपाम्रवणिक्नयीशाकटभिक्षुकाये । २७ निदर्शनैर्दारितमर्त्यजन्मा, दु सी प्रमादेवहु शोचितासि ॥ १३ ॥ पतग भृगेणखगाहिमीनद्विपद्विपारिप्रमुसा प्रमादै । शोच्या यथा स्युर्मूविषय. दु सैश्विराय भावी त्वमपीति जतो ! ॥ १४ ॥ पुरापि पापै पतितोऽसि १०दु सराशौ पुनर्मूद ' करोषि तानि । मनन्महापकिलवारिपूरे, शिला निजे . - १०१ श्रीमुनिसुन्दरसूरैचिरचितोऽव्यात्मक्ल्पद्रुम मूर्ध्नि गले च घत्से ॥ १५ ॥ पुन पुनर्जीव तवोपदिश्यते, बिपि दुखारसुसमीहसे च चेत् । फुरुव तत्किंचन येन वाछित, भवेत्तवास्तेऽव- सरोऽयमेव यत् ॥ १६ ॥ धनागसौख्यखननानसूनपि, सज सजैक न । च धर्ममाईतम् । भवन्ति धर्माद्धि भवे भवेऽथितान्यमू यमीभि पुन- रेप दुर्लभ ॥ १७ ।।दु स यथा यहुविध सहसेऽप्यकाम , काम तथा सहसि चेतरणादिभारे । अस्पीयसापि तब सेन भवातरे म्यादात्यतिकी ६ सकलदु सनिवृत्तिरेव ॥ १८ ॥ प्रगल्भसे कर्मसु पापवेवरे, यदाशया शर्म न तद्विनानितम् । विभारयस्तञ्च विनश्वर द्रुत, विभेपि कि दुर्गनि- दु खतो नहि ॥ १९ ॥ कर्माणि रे जीव गेपि तानि, यस्ते भवि. ९ घ्यो विपदो घनता । ताभ्यो मिया तद्दधसेऽधुता कि ?, सभाविताभ्यो ऽपि भृशापुरत्वम् ।। २०॥ ये पालिता वृद्धिमिता सहव, स्निग्धा भृग स्नेहपद पये ते । यमेन तानप्यदय गृहीतान, ज्ञात्वापि न त्वरसे १२ हिताय १ ॥ २१ ॥ ये क्लिश्यसे त्व धनबध्यपत्ययश प्रभुत्वादिभिराश- यस्यै । कियानिह प्रेस च तैर्गुणते, साध्य निमायुश्च विचारयेयम् ॥२२॥ किमु मुह्यसि गत्वरैः पृथक् , कृपणेबंधुपु परिपहै । विमृशस्व हितोप-१५ योगिनोऽवसरेऽस्मिन् परलोम्पाथ | रे ॥ २३ ॥ सुपमास्से मुख शेपे, मुझे पिबसि सेलसि । न जाने स्वग्रत पुण्यैर्विना ते कि भविष्यति ? ॥२४॥ शीतात्तापा मक्षिकाकत्तृणादिस्पर्शाद्युत्थात्लष्टतोऽल्लाद्विभेपि । १० तासाचैमि क्मभिः स्पीकरोपि, श्वभ्रादीना चेन्ना धिम् धिय ते॥२५॥ फचिस्पाय कचन प्रमादे , बदामहे वापि च मत्सराये । आत्मान- मात्मन् क्लुपीररोपि, विभेपि धिड् नो नरकादधर्मा ।। २६ ॥ अयवादशो धर्मगुडघुपदेशाधिकार भवेद्भवापायविनाशनाय य , तमज्ञ धर्म फ्लुपीररोघि किम् ११२४ प्रमादमानोपधिमत्सरादिभिर्न मित्रित झोपधमामयापहम् ॥ १॥ शैथि- ल्यमात्सर्यकदापहवुधोऽनुनापदभाविधिगौरवाणि च । प्रमादमानौ पुगुरु कुसगति , शापार्थिता या मुश्ते मला इमे ॥ २ ॥ यथा तवेष्टा स्वगुण-२० प्रशसा, तथा परेपामिति मत्सरोही । तेपामिमा सतनु यस्भेयाता नेष्ट- दानादि(द्धिी) विनेष्टलभ ।। ३ ।। जनेषु गृहत्सु गुणान प्रमोदमे, ततो मवित्री गुणरिकता तय । गृहत्सु दोषान् परितप्यसे च चेद् , भय तु ३०

१०२ श्रीमुनिसुदरसूरिविरचितोऽध्यात्मकल्पद्रुमः
दोपास्त्वयि सुस्थिरास्नत ॥ ४॥ प्रमोदसे स्वस्य यथान्यनिर्मिते , सबै
स्तथा चेत्प्रतिपथिनामपि । विगर्हण स्वस्य यथोपतप्यसे, तथा रिपूणा-
३ मपि चेत्ततोऽसि यिन् ॥ ५ ॥ सवैयथा स्वस्य विगणैश्च, प्रमोदतापो
भजसे तथा चेत् । इमी परेपामपि तैश्चतुर्वप्युटासता वासि ततोऽर्थवेदी
॥ ६ ।। भवेन कोऽपि स्तुतिमानतो गुणी, रयाया न यस्यापि हित प.
१ रन च । तदिन्छुरीयादिभिरायति ततो, मुधाभिमानमहिलो निहसि किम्
॥७॥ सनन्ति के के न पहिच्या जना प्रमादमात्सर्यकुमोघविप्लुता ।
दानादिधर्माणि मलीमसा यमूयुपेक्ष्य शुद्ध मुरत चराऽण्यपि ॥ ८॥
९ आच्छादितानि मुस्तानि यथा दधंते, सौभाग्यमत्र न तथा प्रकटीकृतानि ।
प्रीडानताननसरोजमरोजनेनावक्ष स्थलानि कलितानि यथा दुबूले ॥९॥
स्तुतै श्रुतैर्याप्यपरेनिरीक्षितैर्गुणस्तगात्मन् । मुस्तैन कश्चन । फलन्ति नैव
१२ प्रक्टीकृतैर्भुवो, द्रुमा हि मूलेनिपतत्यपि वध ॥ १० ॥ तप क्रियान
श्यक्दानपूजनै , गिव न गता गुणमत्सरी जन । अपथ्यभोनी न निरा
मयो भवेद्रसायनैरप्यतुलैयदातुर ॥ ११ ॥ मत्रप्रभारनरमायनादिनिद-
१५र्शनादल्पमपीह शुद्धम् । दानार्चनावश्यस्पोपधादि, महाफ्ल पुण्यमितो
ऽन्यथान्यत् ।। १२ ॥ दीपो यथाल्पोऽपि तमासि इन्ति, लमोऽपि रोगान
हरते मुधाया । सृण्या दहत्याशु कणोऽपि चामेर्धर्मस्य देशोऽप्यमलत.
१४ याह ॥ १३ ॥ भावोपयोगसूया , कुवनावश्यकी प्रिया सर्वा । देह-
हेश रभसे, फलमाप्स्यसि नैव पुनरासाम् ॥ १४ ॥
अथ द्वादशो देवगुरुधर्मशुद्ध्यधिकार
तत्त्वेषु मर्वपु गुरु प्रधान, हिताथधर्मा हि तदुक्तिसाध्या । श्रयस्त
मेवेत्य परीक्ष्य मूढ , धर्मप्रयासार कुम्पे वृथैव ॥ १ ॥ भवी न धर्मर
२४ विधिप्रयुगमी शिव येषु गुरन गुद्ध । रोगी हि कस्योन रसायनेस्तैउँपा
प्रयोक्ता भिषगेर मूढ ॥ २ ॥ समाश्रितलारक्वुद्धितो यो, यस्यास्त्यहो
मजयिता म एव । ओघ तरीता विपम क्थ स, तवैव जतु कुगुरोर्भ
२७याधिम् ॥ ३ ॥ गनाश्वपोतोभरथान यथेष्टपदाप्तये भद्र । निजान् परान्
था। मनति विज्ञा सुगुणान् भय, शियाय शुद्धान गुरुदेवधर्मान् ॥४॥
फ्राद् वृथा स्यु फुगुरूपदेशत , वृता हि धर्माथमपीह सूरामा । तद्-
३. दृष्टिराग परिमुच्य भद्र' हे, गुरु विशुद्ध भज चेद्धितार्थ्यसि ॥५॥

३ श्रीमुनिसुन्दरसूरिविरचितोऽध्यात्मक्ल्पद्रुम १०३ न्यस्ता मुक्तिपथस्य वाक्तया श्रीवीर ये प्राव त्वया, लुटागस्त्वरते- ऽभवन बहुतरास्त्वच्छासने ते क्ली। विभ्राणा यतिनाम तचनुधिया मु. प्णति पुण्यश्रिय , पूर्म सिमराज्यके ह्यपि तलारक्षा न कि दस्पव ॥ ६॥ माद्यस्यगुद्धगुरदेवधर्मैधिग् दृष्टिरागेण गुणानपेम । अमुत्र शो- चिप्यसि तसरे तु, पायमोजीव महामयात्त ॥ ७॥ नाम मुसिको- ऽपि ददाति निवक , पुष्टा रमैवंध्यगवी पयो न च । दु स्थो नृपो नैव ६ मुसेवित श्रिय, धर्म शिव या युगुरुर्न सश्रित ॥ ८ ॥ कुल न जाति पितरो गणो धा, विद्या च वधु स्वगुरुर्धन या । हिताय जतोर्न पर च किंचित् , क्विाहता सद्गुरदेवधर्मा ॥ ९ ॥ माता पिता व सुगु- ९ राश्च तत्त्यात् , प्रयोध्य यो योनति शुद्धधर्मे । न तत्समोऽरि क्षिपते भ- ‘यान्धी, यो धमविनादिश्तेश्च जीवम् ॥ १० ॥ दाक्षिण्यलन्जे गुरुदेव- पूना, पिनादिभक्ति मुकतामिलाप । परोपकारव्यवहारशुद्धी, नृणामिहा-११ मुत्र च सपदे स्यु ॥ ११॥ जिनेष्वभक्तिर्य मिनामवज्ञा, फर्मस्वनौचित्य- मधर्मसग । पिनाापेक्षा परवचनञ्च, सृजन्नि पुमा विपद् समन्तात् ॥ १२ ॥ भक्त्यैय नार्चसि लिन मुगुरोश्च धर्म, नामर्णयम्यविरत विर-१५ तीन यत्से । साथै निरथमपि च प्रचिनोप्यघानि, मूल्येन केन तदमुन समीहसे शम् ? ॥ १३ ॥ चतुप्पदै सिंह इव स्वजात्यैमिलनिमासार- थतीह पश्चित् । सहैव तैमजति कोऽपि दुर्गे, शृगालवत्यमिलन् वर स १८ ॥ १४ ॥ पूर्णे तटाके तृपित्त सटेव, भृतेऽपि गेहे क्षुवित स मूढ । फ्ल्पद्रुमे सत्यपि ही दरिद्रो, गुगादियोगेऽपि हि य प्रमादी ॥१५॥ न ध- मचिंता गुरुदेवभक्त्येिपा न वैराग्यलवोऽपि चित्ते । तेपा प्रसूशफल २१ पशूनामियोद्भर स्यादुटरभरीणाम ॥ १६ ॥न देवकार्ये न च संघकार्य, येपा घा नश्वरमागु तेषाम् । तर्जनाजिन वाधौ, पतिष्यता कि त्व- वलयन स्यात् ॥१७॥ अथ प्रयोदशो यतिशिक्षोपदेशाधिकार ते तीर्णा भववारिधि मुनिपरास्तेभ्यो नमस्कुर्महे, येपा नो रिपयेषु गृ-२५ ध्यति मनो नो या कपायै सुतम् । रागद्वैपविमुक् प्रशासक्लुप साम्यात- शर्माद्वय, नित्य खेलति यात्मसयमगुणात्रीडे मजद्भावना ॥ १॥ स्या- भ्यायमाधिससि को प्रमादै , शुद्धा न गुनी समितीश्च धत्से । तपो द्विधा३' । १०४ श्रीमुनिमुन्दरसूरिविरचितोऽध्यात्मपल्पद्रुम नासि देहमोहादस्पेऽपि हेतो दधसे पायान् ॥२॥ परीपहान्नो सबसे न चोपसर्गान शीलागधरोऽपि चासि । तमोक्ष्यमाणोऽपि भवाब्धिपार, ३ मुने क्थ यास्यमि चैपमानात् ॥३॥ युग्मम् ॥ आजीविका मिह यद्य. तिवेपमेप, धत्से चरिनममल न तु कष्टभीर । तद्वेत्सि किन्न ? न निभेति जगजिघृक्षुर्मत्यु कुतोऽपि नरक्श्च न वेपमानात् ॥ ४॥ वेपेण माद्यसि ६ यतेश्वरण विनात्मन ', पूजा च पाछसि जनाबहुधोपधिं च । मुग्धप्रतार- णभवे नरकेऽसि गता, न्याय निर्पि तदजागरतरीयम् ॥ ५॥ जा- नेऽस्ति सयमतपोभिरमीभिरास्मन्नस्य प्रतिग्रहमरस्य न निष्कयोऽपि । कि ९ दुर्गतौ निपतत शरण तवास्ते ?, सौरय घ दास्यति परन किमित्यवेहि ।। ६ ॥ किं लोक्सत्कृतिनमस्सरणार्चनाये, रे मुग्ध तुप्यसि विनापि वि. शुद्धयोगान् । कृतन भयाधुपतने तव यत्प्रमादो, योधिद्रुमाश्रयमिमानि क- १२रोति पशून ॥ ७ ॥ गुणास्तवाश्रित्य नमत्यमी जना, ददत्युपध्यालयमै- दयशिष्यकान । विना गुणान् वेपमृपेबिभर्पि चेतू , ततष्ठाना तव भा. विनी गति ॥८॥ नाजीविकाप्रणयिनीतनयादिचिन्ता, नो राजभीश्च १५भगवत्समय च वेत्सि । गुद्धे तथापि चरणे यतसे न भिक्षो ?, तत्ते परि- ग्रहभरो नरकाथमेव ॥ ९ ॥ शास्त्रज्ञोऽपि धृतनतोऽपि गृहिणीपुत्रादिवघो- ज्ञितोऽप्यगी यद्यतते प्रमादवशगो न प्रेत्यसौरयश्रिये । तमोद्विपतन्त्रि- १८ रोक्नयिन काचित्परा दुष्टता, बद्धायुप्क्तया स वा नरपशुनून गमी दुर्गती ॥ १० ॥ उच्चारयस्यनुदिन न क्रोमि सर्व, सावद्यमित्यसकृदे- तथो करोपि । नित्य मृपोक्तिजिनवचनभारितात्तत्, सावद्यतो नरक २१ मेव विभागये ते ॥ ११ ॥ वेपोपशागुपधिप्रतारिता ददत्यभीष्टान्न- योऽधुना जना । मुक्षे च शेपे च सुस विचेष्टसे, भवातरे ज्ञास्यसि तत्पल पुन ॥ १२ ॥ आजीविकादिविविधार्तिभूशानिशाता , कृच्छ्रेण २४ वेऽपि महतव सूतन्ति यमान । तेभ्योऽपि निर्दय जिघृक्षसि सर्वमिष्ट, नो सयमे च यतसे भविता क्थ ही ॥ १३ ॥ आराधितो वा गुणवान् खय तरन् , भवाब्धिमस्मानपि तारयिष्यति । श्रयन्ति ये त्वामिति भूरि- २७भक्तिभि , फल तवैपा च रिमस्ति निर्गुण ॥ १४ ॥ स्वय प्रमादेर्निप तन् भवावुधी, क्थ स्वमत्तानपि तारयिष्यसि ? । प्रवारयन् स्वाथमजून शिवार्थिन , स्वतोऽ यतश्चैव विलुप्यसेंऽहमा ॥ १५ ॥ गृह्णासि शय्याह- ३.तिपुस्तकोपधीन , सदा परेभ्यस्तपसस्त्यिय स्थिति । तचे प्रमादागरिता- - - श्रीमुनिसुदरसूरिविरचितोऽध्यात्मवत्सगुम अतिमहऋणार्णममस्य परत का गति? ॥ १६ ॥ न कापि सिद्धिर्न प तेऽतिशायि, मुने क्रियायोगतप श्रुतादि । तथाप्यहकारकर्षितस्त्य, ख्या- तीच्छया ताम्यसि घिड् मुधा किम् ॥१७॥ हीनोऽप्यरे माग्यगुणैर्मुधात्मन, ३ वास्तवायनवाप्नुवश्च । ईपर्यन परेभ्यो लभसेऽतितापमिदापि याता पु. गति परत्र ॥ १८ ॥ गुणैर्विहीनोऽपि जनानतिस्तुतिप्रतिमहान् यन्मुदित प्रतीच्छसि । लुलायगोऽवोष्ट्रसरादिजन्मभिर्विना, ततस्ते भविता न नि- जय ॥ १९ ॥ गुणेषु नोद्यच्छसि चेन्मुने तत , प्रगीयसे यैरपि वद्य- सेऽच॑से । जुगुस्मिता प्रेत्य गति गतोऽपि तेहसिष्यमे चामिभविष्यसेऽपि वा ॥ २० ॥ दानमाननुविवदनापरमोंदसे, निकृतिरनिर्जन । न न. ९ वैपि सुकृतम्य चेल्लव , कोऽपि सोऽपि तव लुट्यते हि ते ॥२१॥ भवेद्- गुणी मुग्धश्तैन हि स्तवन ख्यातिदाार्चनवदनादिभि । विना गुणानो भवदु ससत्ययस्ततो गुणानन्य किं स्तवादिभि ॥ २२ ।। अध्येपि शास्त्र र सदसद्विचिनालापादिमिन्ताम्यसि या समाये । येषा जनानामिह रजनाय, मपातरे ते क मुने। क च त्वम् ।। २३ । परिग्रह चेयनहा गृहादेतत्कि नु धर्मोपकृतिच्छलातम् । क्गेपि शग्योपधिपुस्तकादेगरोऽपि नामातरतो-१५ ऽपि हता ॥ २४ ॥ परिमहात्म्वीकृतधर्मसाधनाभिधानमानाकिम मूढ' सुष्यसि । न वेसि हेनाप्यतिभारिता तरी, निमनयत्यगिनमबुधौ द्रुतम् ॥ २५ ॥ येऽह पायकलिकर्मनिनधमानन, स्यु पुस्तकादिभिरपीहितधर्म-16 साधने । तेपा रसायनरैरपि सर्पदामयेरार्तात्मना गदहते सुखकत्तु कि भवेत् ॥ २६ ॥ रक्षार्थ सलु सयमस्य गदिता येऽर्थी यतीना जिनर्वास - पुस्तकपारप्रमृतयो धर्मोपकृत्यात्मका । मूठन्मोहवशात्त ण्य कुविया २१ ससारपाताय धिक्, स्व स्वस्यैव वधाय शत्रमधिया यहुप्प्रयुक्त भवेत् ॥२७॥ सयमोपकरणच्छलात्पराभारयन् यदसि पुस्तकादिभि । गोसरोष्ट्रमहि- पादिरूपभृत्तचिर त्वमपि भारयिष्यसे ॥२८॥ खपानतनुपुस्तकादिन , २५ शोभया न सलु सयमस्य सा । आदिमा च ददते भव परा, मुतिमाश्रय सदिच्छयैकिकाम् ।। २९ ॥ शीतातपाद्यान मनागपीह, परीपहाश्वेक्षमसे विसोहम् । क्थ ततो नारक्गर्भवासदु मानि, सोढासि भवातरे त्वम् १५७ ॥ ३० ॥ मुने। न कि नश्वरमखदेहमृत्पिडमेन सुतपोलतायै । निपीध्य मीतिर्भवदु सरारोहित्यात्मसाच्चैवमुख करोपि? ॥३१॥ यदर कष्ट चर- मस्य पालने, । १०६ श्रीमुनिसु दरसूरिविरचितोऽ यात्मक पद्रुमः विशेपदृष्टयान्यतरजहीहि तत् ॥३२॥ शमन यद्विन्दुरिव प्रमादज, परन यचाधिरिव द्युमुक्तिनम् । तयोर्मिय सप्रतिपक्षता स्थिता, विशेषदृष्टया- ३ यतरगृहाण तत् ॥ ३३ ॥ नियत्रणा या चरणेऽत्र तिर्यक्लीगर्भकुभीनर- केपु या च । तयोमिथ सप्रतिपक्षभावाद्विशेपदृष्ट्या यतरा गृहाण ॥३८॥ सह तपोयमसयमयत्रणा, स्ववशतासहने हि गुणो महान् । परवशस्त्वति ६ भूरि सहिष्यसे, न च गुण वहुमाप्स्यसि क्चन ॥ ३५ ॥ अणीयसा सा- भ्यनियत्रणाभुवा, मुनेऽन क्टेन चरिनजेन च । यदि क्षयो दुगतिगर्भवा- सगाऽसुसावलेतत्किमवापि नार्थितम ॥३६॥ त्यज स्पृहा स्व शिवशर्म- ९ लाभे, स्वीस्त्य तिर्यड्नरकादिदु सम् । सुसाणुभिश्चेद्विपयादिजाते , सतो प्यसे सयमकष्टभीरु ॥३७ ॥ समग्रचिंतार्तिहतेरिहापि, यस्मि सुस म्या- सरम रतानाम् । परर चेद्रादिमहोदयश्री , प्रमाद्यसीहापि क्थ चरिते? १२॥३८॥ महातपोध्यानपरीपहादि, न सत्त्वसाध्य यदि धर्तुमीश ।तद्भा- वना कि समितीश्च गुप्तीर्घत्से शिवार्थिन् न मन प्रसाध्या ॥३९॥ अनि- त्यताद्या मज भावना सदा, यतस्व दु साध्यगुणेऽपि सयमे। जिघत्सया ते १५त्वरते घय यम , (ह्यसयम )श्रयन् प्रमादान भवाद्विभेपि किम् ? ॥४०॥ हत मनले कुविक्ल्पनाटेर्वचोऽप्यपद्यैश्च वपु प्रमादै । र धीच सिद्धीच मनोरथैरेव हहा।। हतोऽसि ॥४१॥ मनोवशस्ते सुस १.दु ससगमो, मनो मिलेद्यैस्तु तदात्मक भवेत् । प्रमा-चोरैरिति वायता मिलच्छीरागमिनरनुपचयानिशम् ।। ४२ ॥ध्रुव प्रमादर्भववारिधौ मुने', तर प्रपात परमत्मर पुन । गले निरद्धोशिलोपमोऽस्ति चेत् क्थ तदो २१ मजनमप्यवाप्स्यसि ॥४३॥ महपय केऽपि सहत्युदीर्याप्युमातपादीन्यदि निर्जरार्थम् । कष्ट प्रसगागतमप्यणीयोऽपीच्छन् शिव कि सहसे न मिलो। ॥४४॥ यो तानमानस्तुतिवदनाभिन मोदतेऽयेन तु दुर्मनायते। अलाभ- २४ लाभादिपीपहान् सहन, यति स तत्त्वादपरो विडवक ॥ ४५ ॥ घद्गृहस्थेषु ममत्यवृद्धिं, तदीयतया परितप्यमान । अनिवृत्तात करण सदा बस्तेपा च पापैभ्रमिता भवेऽसि ॥४६॥ त्यक्त्वा गृह स्व परगेह २०चिंतातप्तस्य को नाम गुणसव । आनीविकाते यतिवेपतोऽत्र, सुदुगति प्रेत्य तु दुर्निगारा ॥ ४७ ।। कुर्वे न सापद्यमिति प्रतिज्ञा, वदनकुर्वन्नपि देहमानात् । शय्यादिकृत्येपु नुदन गृहम्यान , हृदा गिरा वाऽसि क्थ मु २० मुथु ? ॥४८॥ क्य महत्त्वाय ममत्वतो वा, सायद्यमिच्छस्सपि सघ- तथापि वाछन्, श्रीमुनिसुन्दरसूरिविरचितोऽध्यात्मक्ल्पद्रुम १०७ लोके । न हेममय्यप्युदरे हि शस्त्री, क्षिप्ता क्षणोति क्षणतोऽप्यसून रिम् ? ॥४९॥र कोऽपि जनाभिभूतिपदवी सक्त्वा प्रसादाद्गुरोर्वेप प्राप्य यते क्थचन क्रियच्छाख पद कोऽपि च । मौसर्यादिवशीतर्जुजनतादाना "३ चनर्गवमा-गात्मान गणयनरदमिव धिग् गता द्रुत दुर्गती ॥ ५० ॥ प्रा- प्यापि चारिनमिद दुराप, खदोपजैर्यद्विपयप्रमादै । भवाबुधौ घिर पति तोऽसि भिक्षो', हतोऽसि दु सैतनतकालम् ॥५१॥ कथमपि समवाप्य ३६ घोधिरन, युगसमिलादिनिदर्शनादुरापम । कुरु कुर रिपुरश्यतामगच्छन् , किमपि हित लभसे यतोऽर्थित शम् ।। ५२।। द्विपस्चिमे ते विषयप्रमादा, असवृता मानसदेवाच । असयमा सप्तदशापि हास्यादयश्च निभ्यचर ९ नित्यमेभ्य ॥ ५३॥ गुरूनवाप्याप्यपहाय गेहमधीत्य शाखाण्यपि तत्य. पाचि । निर्वाहचिंतादिभराधभावेऽप्यूपे न कि प्रेसहिताय यन ॥५४॥ विराधितै सयमसवयोगें , पतिप्यतते भवदु सराशी । शास्राणि शिष्यो-१२ पधिपुस्तपाद्या, भषाश्च लोगा शरणाय नालम् ॥ ५५ ॥ यस्य क्षणोऽपि सुरधाममुग्नानि पल्य-कोटीनृणा द्विनवती घधिका ददाति । किं हारय स्यधम! सयमनीनित तत्, हा हा प्रमत्त पुनरस्य कुतस्तयाप्ति ? ॥५६॥ १५ नानापि यस्येति जनेऽसि पूज्य , शुद्धात्ततो नेष्टसुग्पानि कानि । तत्सयमे- ऽस्मिन् यनसे मुमुक्षोऽनुभूयमानोरुफलेऽपि कि न? ॥ ५७ ॥ सय चतुर्दशो मिथ्यात्वादिनिरोधाधिकार. -मिथ्यात्वयोगाविरतिप्रमादान , आत्मन् ! सना सवृणु सौख्यमिच्छन् । असवृता यद्भवतापमेते, ससुघृता मुत्तिरमा च दद्यु ॥ १॥ मन सवृणु २१ हे विद्वन् ', असवृतमना यत । याति तदुरमत्स्यो द्रार, सप्तमी नरका- वनीम् ।।गा प्रसन्नचद्रराजर्मन प्रसरसवरौ । नरपम्य शिवस्यापि, हेतु- भूतो क्षणादपि ॥ ३॥ मनोऽप्रवृत्तिमानेण, ध्यान नैवेन्द्रियादिपु । धर्म्य-२५ शुक्लमन स्थैर्यभानस्तु घ्यायिन स्तुम ॥४॥ साथै निरर्थक वा यन्-मन मुध्यानयनितम् । मिरत दुर्विकल्पेभ्य , पारगास्तान स्तुवे यतीन् ।। ५ ।। यचोऽप्रवृत्तिमानेण, मौन के के न निभ्रति । निरयद्य यचो येपाम् , पचो-२७ गुप्तास्तु तान स्तुवे ॥ ६॥ निरपद्य वचो हि, सावधवचनैर्यत । प्रयाता नरक घोर, यसुराजादयो द्रुतम् ॥ ७ ॥ इहाऽमुन च वैराय, दुर्वाचो नर- काय च । अग्निदग्धा अरोहन्ति, दुन्दिग्या पुनर्न हि.॥८॥ अत एव.. , . १०८ श्रीमुनिमुन्दरसूरिविरचितोऽध्यात्मक्ल्पद्रुमः जिना दीक्षापालादाकेवलोद्भवम् । अवद्यादिमिया ब्रूयुज्ञानत्रयभृतोऽपि न ॥९॥ कृपया सणु खाग, कूर्मज्ञातनिदर्शनात् । सवृतासवृतागा यत्, ३सुखदु खान्ययामुयु ॥ १० ॥ फायतभान्न के के स्युसरतमादयो यता । शिवहेतुरियो येपा, कायस्तास्तु स्तुवे यतीन् ॥ ११ ॥ श्रुतिसयममानेण, शब्दान् कान् के खजन्ति न । इष्टानिष्टेयुचैतेपु, रागद्वेपो त्यज मुनि ॥१२॥ पंचभु सयममानात् के, रूपालोकास्त्यजन्ति न । इष्टानिष्टेषु चैतेषु, रागद्वेपो यजन्मुनि ॥ १३ ॥ प्राणसयममात्रेण, गधान कान् के त्यनन्ति न । इष्टानिष्टेषु चैतेषु, रागद्वेषो त्यजन् मुनि ॥ १४ ॥ जिलासयममात्रेण, र ९सान् कान् के यनन्ति न । मनसा यन तानिष्टान्, यदीच्छसि तप फ एम् ॥ १५ ॥ त्वच सयममात्रेण, स्पर्शान कान के त्यजन्ति न । मनसा यज तानिष्टान्, यदीच्छसि तप फ्लम् ॥ १६॥ यतिसयममानेण, प्रा १२ के के न यिभ्रते । मन सयमतो घेहि, धीर । चेत्तत्फलार्थ्यसि ॥ १७ ॥ विपद्रियसयोगाभावात्के के न सयता । रागद्वेषमनोयोगाभावाचे तु स्त वीमि तान् ॥ १८ ॥ कपायान सवृणु प्राज्ञ, नरक यदसवरात् । महा. १५ तपस्विनोऽज्यापु , करटोत्करटादय ॥ १९ ॥ यस्यास्ति किंचिन्न तपोय मादि, घूयारस यत्तत्तुदता परान् वा । यस्यास्ति कष्टाप्तमिद तु कि न, तद्- अशभी सघृणुते स योगान् ॥ २० ॥ भवेत्समप्रेप्वपि सवरेपु, पर नि- १४ दान शिवसपदा य । त्यतन पायादिजदुर्विक्सान, पुर्यान्मन सवर- मिद्धधीस्तम् ॥ २१ ॥ तदेवमात्मा कृतसवर स्यात्, नि सगतामा स- तत सुखेन । नि सगभारादथ सवरतद्वय शिवार्थी युगपद्जेत ॥२२॥ अथ पचदश शुभवृत्तिशिक्षोपदेशाधिकार आवश्यकेप्पात यत्नमातोदिवेषु शुद्धेषु तमोऽपहेपु । न हत्यमुक्त हि २४२ पाप्यशुद्ध, घेद्योक्तमयोपधमामयान यत् ॥१॥तपासि तन्याद्विविधानि नित्य, मुखे कन्यायतिसुदरागि । निम्नति तायेव धुर्मराशि, रसायना- नीय दुरामयान् यत् ॥ २॥ विशुद्धशीलागसहस्रधारी, भवानिश निर्मित- २७योगसिद्धि । सहोपसगांस्तनुनिर्मम सन् , भजस्य गुप्ती समितीश्व सम्यक ॥ ३ ॥ खाध्याययोगेषु दधस्स यन्न, मध्यस्थवृत्त्यानुसरागमार्थान् । अगा- रखो भैक्षमटाऽविपादी, हेतो विशुद्ध वशितेंद्रियौप ॥४॥ ददुस्ख धर्मा- ३.तियैव धान, सदोपदेशान् स्वपरादिसाम्यान् । जगद्वितैपी नवभिन्न 4 १२ ॥७॥ इममिति मतिमानधीस वित्ते, रमयति यो विरमत्यय भयादाक। सच नियतमतो रमेत चास्मिन् , सह मरितानिया शियश्री श्रीमुनिसुन्दरसूरिविरचितोऽध्यामकसद्गुम' क्ल्पामे फुले वा विहराऽप्रमत्त ॥५॥ कृवान स्वस्थ तपोतपादि, शक्तीरशक्ती सुकृतेतरे च । सदा समीक्षख इदाय साध्ये, यवख हेय सर घाव्ययार्थी ॥ ६॥ परस्य पीडापरिवर्जनात्ते, विधा रियोग्यप्यमा सदा ! तु । साम्यैरलीन गतदुर्विकल्प, मनो वचश्चाप्यनपचि ॥ ७॥ मैनी प्रमोद करणा च सम्यक्, मध्यस्थता चानय साम्यमात्मन् । सद्भावना- खात्मलय प्रयत्नात् , कृतानिराम रमयस्व चेत ॥ ८ ॥ कुर्यान कुत्रापि । ममत्वभाव, न च प्रमो' रत्यरती कपायान् । इहापि सौख्य लमसेऽप्य- नीहो, ह्यनुत्तरामर्त्यसुमाममात्मन् । ॥९॥ इति यतिवरशिक्षा योऽवधार्य घ्नतस्थ-श्चरणरणयोगानेकचित्त श्रयैत । सपदि भरमहाधिष्ठेशपशि स । तीर्थ्या, विलसति शिवसौख्यानत्यसायुज्यमान्य ॥ १० अथ पोडश. साम्यसवस्वाधिकार एव सदाभ्यासवशेन सात्म्य, नयस साम्य परमार्थवेदिन् । यत परस्था शिवसपदस्ते, भवन्ति सद्यो भयमीतिमेत्तु ॥ १॥ त्वमेव दुरा नरस्वमेव, त्वमेव शर्मापि शिव त्यमेव । त्वमेव कर्माणि मनस्वमेष, १५ जही विद्यामवघेहि चात्मन् ॥ २॥ नि सगवामेहि सदा तदात्मन्नर शेपेष्वपि साम्यभावात् । अवेहि विद्वन्' ममतैव मूल, गुचा सुसाना सम. व चेति ॥ ३॥ श्रीपु धूलिपु निजे च परे वा, सपदि प्रसरदापदि पा.१० स्मन् । तत्समेहि समता ममतामुग, येन शाश्वदसुखाद्वयमेपि ॥ ४ ॥ तमेव सेवख गुर प्रयना धीप्य, शास्त्राण्यपि ताने रिछन् । तदेव वत्त्व परिभाषयात्मन् ', येभ्यो भवेत्साम्यसुधोपयोग ॥ ५ ॥ समप्रसच्छास्त्र-२ महार्णवेभ्य , समुद्भुत साम्यमुधारसोऽयम् । निपारवा है विबुधा' लभ- ध्वमिहापि मुक्के मुग्यवर्णिका यत् ॥ ६ ॥ शादरसभावनात्मा, मुनिसुदर सूरिमि पृतो प्रथ । ब्रह्मस्पृहया ध्येय , । तपराहतोऽध्यात्मस्पतहरेषा इति सहसावधानिश्चीमुनिसुन्दरसूरिरिदिन शायरामोपास m . ७ . । ११० वाचनीयशोविनयविरचितं श्रीज्ञानसारसूनम् अ० १-३ न्यायविशारदमहोपाध्यायधीयशोविजयविरचित श्रीमानसारसूत्रम् । पूर्णाष्टकम् -ऐन्द्रश्रीसुसममेन लीलामममिवासिलम् । सचिदान •३न्दपूर्णेन पूर्ण जगवेक्ष्यते ॥ १ ॥ पूर्णता या परोपाधे सा याचितक्म पवनम् । या तु स्वाभाविकी सेव जात्यरत्नविभातिमा ॥२॥ अवास्तवी विकल्पै स्यात् पूर्णता धेरियोमिभि । पूर्णान दस्तु भगवास्तिमितोधि: सनिम ॥३॥ जागर्ति ज्ञानदृष्टिश्चेत् तृष्णा कृष्णाहिजाद्गुली। पूर्णा नन्दस्य तत्किं स्यादैन्यवृश्चिक्दना ॥ ४ ॥ पूर्यन्ते येन कृपणासदुपेक्षेव पूर्णता । पूर्णान दसुधास्निग्या दृष्टिरेपा मनीषिणाम् ॥ ५ ॥ अपूण पूर्ण ९ तामेति पूर्यमाणस्तु हीयते । पूर्णानदस्वभावोऽयं जगदद्भुतदायक ॥ ६ ॥ परस्वत्वकृत्तोन्माथा भूनाथा न्यूनतेक्षिण । स्वस्खत्वमुखपूर्णस्य न्यूनता न हरेरपि ॥ ७ ॥ कृष्ण पक्षे परिक्षीणे शुक्छे च समुश्चति द्योतते सफ- १२लाध्यक्षा पूर्णान दविधो क्रा ॥ ८॥ मनाष्टकम् -प्रत्याहत्येन्द्रियव्यूह समाधाय मनो निजम् । दधधि- न्माप्रविश्रान्तिर्मग्न इत्यभिधीयते ॥ १ ॥ यस्य ज्ञानसुधासिन्धौ परब्रह्मणि १५ममता । विषयान्तरसञ्चारसम्य हालाहलोपम ॥२॥ स्वभावसुसममस्य , जगत्तत्त्वावलोकिन । क्र्तृत्व नायभावाना सावित्वमवशिष्यते ॥ ३ ॥ परब्रह्मणि मनस्य था पौगलिकी क्था । हामी चामीग्रोन्मादा रफारा १८ दारादरा क च ॥४॥ तेनोलेश्याविवृद्धिर्या साधो पर्यायवृद्धित । भापिता भगवसादी सेत्थम्भूतस्य युज्यते ॥ ५॥ ज्ञानमग्नस्य यच्छर्म तद्वक्त नैव शक्यते । नोपमेय प्रियाशेपैनापि तथदनद्रवै ॥ ६॥ शम २१ शैत्यपुपो यस्य विपुषोऽपि महाक्था । कि तुमो ज्ञानपीयूपे तत्र सर्वाङ्गम- मता ॥ ७॥ यस्य दृष्टि कृपावृष्टिर्गिर शमसुधाकिर । तस्मै नम गुम ज्ञानध्यानममाय योगिने ।। ८॥ २४ स्थिरताष्टकम् -वत्स! कि चञ्चलखातो भ्रान्त्वा भ्रान्त्वा विपी- दसि । निधि खसन्निधावेव स्थिरता दशयिष्यति ॥१॥ ज्ञानदुग्ध विनश्येत लोमविक्षोभपूर्वकै । अम्लद्रव्यादिवास्थैर्यादिति मत्वा स्थिरो २७भव ||२|| अस्थिरे हदये चित्रा वामेनागारगोपना । पुश्चल्या इव क. ल्याणकारिणी न प्रकीर्तिता ॥ ३ ॥ अन्तर्गत महाराल्यमस्थैर्य यदि नो- द्भुतम् । नियौपधस्य को दोपस्तदा गुणमयच्छत ? ॥४॥ स्थिरता वाड्य. ३०न कायैर्येपामगागिता गता | योगिन शमशीलाते ग्रामेऽरण्ये दिवा ~ .

याचयश्रीयशोविनयविरचिन श्रीज्ञानसारसूत्रम् अ०३-६ १११ निति ॥ ५ ॥ स्थैर्यरजप्रदीपश्चेद् दीप सकल्पदीपनै । तद्विकल्पैरल धू मेरलघूमैस्तथाश्रये ॥६॥ उदीरयिष्यसि म्यान्ता स्थैर्यपवन यदि । समा- धिधर्ममेघम्य घटा विघटयिष्यसि ॥७॥ चारित स्थिरतारूपमेतत्सिद्धष्व- पीप्यते । अतन्ता यतयोऽप्रश्नमस्या एप प्रसिद्धये ॥४॥ मोहराष्टकम् --अह-ममेति मत्रोऽय मोहम्य जगदानन्। अय- मेव हि नपूर्व प्रतिमन्नोऽपि मोहति ॥१॥ शुद्धात्मद्रव्यमेवाह शुद्ध-६ शान गुणो मम । ना योऽह न ममाये चेत्सदो मोहानमुल्यणम् ॥ २॥ यो न मुह्यति ल्नेषु भावनोदयिकादिपु । आकाशमिव पकेन नाऽसौ पापेन लिप्यते ॥ ३ ॥ पश्यन्नेय पदव्यनाटक प्रतिपाटकम् । भवचक्र र पुरन्थोऽपि नामूढ परिसियते ॥ ४ ॥ विक्त्पचपरात्मा पीतमोहासयो ह्ययम् । भवोपतालमुत्तालप्रपञ्चमधितिष्ठति ॥५॥ निर्मल स्फटिक- स्पेन सहज रूपमात्मन 1 अभ्यस्तोपाधिसम्बधो जडता विमुह्यति ॥६॥ अनारोपसुस मोहत्यागादनुभवन्नपि । आरोपनियलोरेषु पत्तुमाश्चर्यवान् भवेत् ॥ ७॥ यश्चिद्दर्पणविन्यस्तसमताचारचारधी । क नाम स-पर- न्येऽनुपयोगिनि मुह्यति ॥८॥ । जानाष्टकम्-मत्रत्यक्ष विराक्षाने विष्टायामिव शूपर । ज्ञानी निमजति ज्ञाने मराल इव मानसे ॥ १ ॥ निर्वाणपदमप्येक भाव्यते य- मुहुर्मुहु । तदेव मानमुत्कृष्ट निर्यधो नाति भूयसा ॥ २॥ स्वभाय-10 लाभसरकारशारण ज्ञामिन्यते । ध्याध्यमानमतस्त्वन्यत्तथा चोच महा- रमना ॥६॥ बागश्च प्रतिनादाश्च पदतोऽनिश्चितास्तथा । तत्त्वात नेष गच्छन्ति निलपीलरवद् गती ॥ ४ ॥ स्वद्रव्यगुणपर्याय चर्या बर्या परा-२१, न्यथा । इति दत्तात्ममन्तुष्टिर्मुष्टिज्ञानस्थितिर्मुने ॥५॥ अस्ति चेद् प्र. थिमिना नि चिनेस्तनयन्त्रणे ? । प्रदीपा छोपयुयन्ते ? तमोनी दृष्टि- रेन चेत् ॥ ६॥ मिध्यात्वशैलपक्षच्छिज्ज्ञानगम्भोलिशोभित । निर्भय २५ शायद् योगी न दत्यानन्दनन्दने ॥ ७॥ पीयूपमसमुद्रोत्य रसायनमनो- पंधम् । अन यापेक्षमैश्वयं ज्ञानमाहुर्मनीषिण ॥८॥- शमाष्टकम् --विषम्पविषयोत्तीर्ण स्वभावावलम्वन सदा । क्षा-२५ नस्य परिपाको य स शम परिकीर्तित ॥१॥ अतिरछा क्मवैपस्य ब्रह्माशेन सम जगत् । आत्माभेदेन य पश्येद्सो मोक्षगमी शमी ॥२॥ आररक्षुर्मुनिर्याग श्रयेद् याह्यरियामपि । योगारूढ शमादेव गुद्धयत्यत-३० " ११२ वाचकश्रीयशोविजयविरचित श्रीज्ञानसारसूनम् अ०६-९ गंतरिय ॥३॥ ध्यानदृष्टेर्दयानद्या समपूरे प्रसर्पति । विकारतीरवृक्षाणा मूलादुन्मूलन भवेत् ॥ ४ ॥ ज्ञानध्यानतप शीलसम्यक्त्वसहितोऽन्यहो । ३ त नाप्नोति गुण साधुर्यमाप्नोति शमावित ॥ ५॥ स्वयम्भूरमणसर्द्धि- वर्द्धिष्णुसमतारस । मुनिर्यनोपमीयेत कोऽपि नासी चराचरे ॥ ६ ॥ शमसूतसुधासिक्त येषा नक्त दिन भन । कदापि ते न दहन्ते रागोरग ६ विपोर्मिभि ॥ ७॥ गर्नज्ज्ञानगनोतुगरगद्यानतुरङ्गमा । जयन्ति मु- निरानव शमसाम्राज्यसम्पर ॥८॥ इन्द्रियजयाष्टकम्-विभेपि यदि ससारामोक्षप्राप्ति ध काइसि। तदेन्द्रियजय कत्तुं स्फोरय स्मारपौरुपम् ॥ १॥ वृद्धास्तृष्णाजलापूर्णराल- वाले फिलेन्द्रियै । भूर्जामतुच्छा यच्छत्ति विसरविपपादपा ॥२॥ सरित्महस्रदुप्पूरसमुद्रोदरमोदरः । तृप्तिमानेन्द्रियग्रामो भव सृतोऽन्तरा- १२ त्मना ॥ ३ ॥ आत्मान विषयै पाशैर्भववासपराङ्मुसम् । इन्द्रियाणि निर धन्ति मोहराजस्य विकरा ॥ ४ ॥ गिरिमृत्स्ना धन पश्यन् धावती द्रियमोहित । अनादिनिधन ज्ञान धन पार्धे न पश्यति ॥ ५॥ पुर २५पुर स्फुरन्तृष्णामृगतृष्णानुकारिपु। इन्द्रियार्थपु पायन्ति त्यचना ज्ञानामृत जडा- ॥ ६ ॥ पतगङ्गमीनेभसारङ्गा यान्ति दुर्दशाम् । एकैफेन्द्रियदो पाचे दुम्ने कि न पञ्चभि १ ॥७॥ विवेकद्विपहर्यक्षे समाधिधनत १०स्करै । इन्द्रियेने जितो योऽसौ धीराणा धुरि गण्यते ॥८॥ त्यागाष्टकम्-सयमात्मा श्रयेद्धोपयोग पितर नितम् । धृति- मम्वा च पितरी तन्मा विसृजत ध्रुवम् ॥ १॥ युष्मार सद्गमोऽनादि- २.धनोऽनियवात्मनाम् । भुवैररूपान् शीलादिवन्धूनित्यधुनाश्रये ॥२॥ कान्ता में समतेवैका, जातयो मे समक्रिया । याह्यवर्गमिति सक्त्वा धर्म- सन्यासवान् भवेत् ॥३॥ धर्मास्त्याच्या मुसङ्गोत्या क्षायोपशमिका अपि । राप्राप्य च दनगधाम धर्मसन्यासमुत्तमम् ॥४॥ गुस्त्व स्वस्य नोदेति शि- क्षासात्म्येन यापता 1 आत्मतत्वप्रकाशेन तावत्सेव्यो गुरूत्तम ॥५॥ ज्ञानाचारादयोऽपीष्टा शुद्धस्वस्खपदावधि । निर्विकल्पे पुनस्त्यागे न विकल्पो २७२ च क्रिया ॥६॥ योगसन्यासतल्यागी योगानप्यसिलात्यजेत् । इसेव निर्गुण ब्रह्म परोक्तमुपपद्यते ॥ ७ ॥ वस्तुतस्तु गुणे पूर्णमनन्तेर्भासते स्व- त रूप सक्त्वात्मन् साधोनिरभ्रस्य विधोरिव ॥८॥ १. क्रियाष्टकम्-शानी क्रियापर सातो भावितात्मा जितेन्द्रिय ।

पाचकनीयशोविनयविरचित श्रीज्ञानसारसूनम् अ० ९-११ ११३ स्थय तीर्णो भयाम्भोघे परास्तारयितु क्षम ॥ १॥ रियाविरहित हन्त! ज्ञानमात्रमनर्थकम् । गति विना पथज्ञोऽपि नाप्नोति पुरभीप्सितम् ॥ २॥ स्थानुकूला त्रिया काले झानपूर्णोऽप्यपेक्षते । प्रदीप सरकाशोऽपि तैलपूर्या. दिक यथा ॥३॥ वाह्यभाय पुरस्कृत्य ये क्रियान्यवहारन । वदने कमल- क्षेप विना ते सृप्तिसविण ॥४॥ गुणवद्वहुमानादर्नित्यस्मृन्या च सरिकया। जात न पातयेदारमजात जनयेदपि ॥५॥ क्षायोपशमिके भावे या क्यिा ६ रियते तया । पतितस्यापि तद्भावप्रवृद्धिर्जायते पुन ॥ ६॥ गुणवृद्धय सत फुयात् नियामस्खलनाय वा । एक तु सयमस्थान जिनानामयतिधते ॥ ७ ॥ वयोऽनुदानतोऽसद्गक्रियासद्गतिमङ्गति । सेय ज्ञानक्रियाभेन- १ भूमिरानन्दपिच्छला ॥ ८॥ तत्यष्टकम्-पीत्वा ज्ञानामृत भुस्त्या मियासुरलताफलम् । माम्य- ताम्बूलमाखाद्य तृप्तिं याति परा मुनि ॥ १॥ स्वगुणैरेव तृप्तिश्चेदामाल १२ भनिनश्वरी । शानिनो विषये कि तैर्यभवेत्तृप्तिरित्यरी १२॥ या शान्तैकर- सासादाद्भवेत्तृप्तिरतीन्द्रिया। सान जिल्हेद्रियद्वारा पढ्सास्वादनानपि।।३।। ससारे स्वप्रवन्मिध्या तृप्ति स्यादाभिमानिकी । तथ्या तु भ्रान्तिशू यम्य १५ सात्मवीर्यविपास्यत् ॥४॥ पुदले पुद्गलास्तृति यान्त्यात्मा पुनरात्मना । परतृप्तिसमारोपो ज्ञानिनसान युज्यते ॥ ५॥ मधूराज्यमहाशापामाझे वाले च गोरमात् । परब्रहाणि दृप्तियाँ जनास्ता जानतेऽपि न ॥६॥ विषयोर्मि- विपोद्गार स्यादतृप्तस्य पुद्गले । ज्ञानतृप्तम्य तु ध्यानसुधोदारपरम्परा ॥७॥ सुसिनो विपयामा नेद्रोपेद्रादयोऽप्यहो । भिक्षुरेक मुसी लोके ज्ञान- तृमो निरञ्जन ॥८॥ निर्लेपाष्टकम्-समारे निवसन् स्वार्थसन्न कजरवेश्मनि । लिप्यते निसिलो लोको ज्ञानसिद्धो न लिप्यते ॥ १॥ नाऽह पुद्गलभावाना र्ता कारयितापि न । नानुमन्तापि चेन्यात्मा ज्ञानयान लिप्यते स्थम् ? ॥२॥२५ लिप्यते पुद्गलस्वन्धो न रिप्ये पुदलेरहम् । चित्रव्योमाञ्जनेनेव ध्यायनिति न रिप्यते ॥ ३ ॥ लिप्तता ज्ञानसम्पातप्रतिघाताय पेवलम् । निरीपज्ञा नमनस्य प्रिया सनोपयुज्यते ॥ ४ ॥ तप श्रुतादिना मत्त क्रियारानपि २७ रिप्यते । मारनाज्ञानसम्पन्नो निमियोऽपि न लिप्यते ॥ ५॥ अलिप्तो निश्वयेनात्मा, लिप्तश्च व्यवहारत । शुध्यत्यलिप्तया ज्ञानी रियावान् लिप्तया दृशा ॥६॥ ज्ञानक्रियासमावेश सहैवो मीलने द्वयो । भूमिका ३० १८ २१ ११४ वाचमश्रीयशोविनयविरचित श्रीज्ञानसारसूत्रम् अ०११-१४ भेदतस्त्वा भवेदेकरमुरयता ।। ७ ।। सज्ञान यानुष्ठान न लिप्त दोपप- कत । शुद्धबुद्धस्वभावाय तस्मै भगवते नम ॥ ८॥ ३ निस्पृहाष्टकम्-म्बभावलाभात्विमपि प्राप्तव्य नावशिष्यते। इसा- स्मैश्वर्यसम्पन्नो निस्पृहो जायते मुनि ॥ १ ॥ सयोजितारै के के प्रा य॑न्ते न स्पृहायहै । जनानज्ञानपानस्य निस्पृहस्य तृण जगत् ॥ २॥ ६छि दन्ति ज्ञानदात्रेण स्पृहाविपलता बुा । मुरपशोक च मूछों च दैय यच्छति यत्फलम् ॥ ३ ॥ निष्पासनीया विदुपा स्पृहा चित्तगृहा दहि । अनात्मरतिचाण्डालीसङ्गमगीरोति या ॥४॥ स्पृहाय तो वि. ९लोक्य ते रघवस्तुणतुल्यत् । महाश्चर्य तथाप्येते मजन्ति भववारिधौ ॥ ५ ॥ गौरव पौरवन्धत्वात्प्रकृष्टत्व प्रतिष्ठया । ख्याति जातिगुणात् स्वस्य प्रादु कुर्याग्न निरष्टह ॥ ६ ॥ भूशय्या भेक्षमशन जीर्ण वासो बन गृहम् ' १२ तथापि निस्पृहम्याहो चरिणोऽप्यधिक सुगम् ।। ७ ।। परस्पृहा महादु स निरष्टहन महामुसम् । एतदुक्त समासेन लक्षण मुसदु पयो ॥८॥ मौनाष्टकम्-मयते यो जगत्तत्त्य स मुनि परिकीर्तितः । सम्य- १५त्त्वमेव त मौन मौन सम्यत्तयमेव च ॥१॥ आत्मात्मन्येव यच्छुद्ध जानात्यात्मानमात्मना । सेय रनरये ज्ञप्तिरुच्याचारैक्ता मुने ॥२॥ चारिनमात्मचरणानान वा दर्शन मुने । शुद्धज्ञाननये साध्य प्रियाला "भात् क्रियानये ॥ ३ ॥ यत प्रवृत्तिर्न मणौ लभ्यते या न तत्फलम् । अ सात्त्विकी मणिशमिर्मणिश्रद्धा च सा यथा ॥ ४ ॥ तथा यतो न शुद्धा स्मस्वभानाचरण भरेत् । फल दोपनिवृत्तिर्या न तज्ज्ञान न दर्शनम् ॥५॥ २१ यथा शोफ्स्य पुष्टत्य यथा वा यध्यमण्डनम् । तथा जानन भोमादमा- स्मतृप्तो मुनिभवेत् ॥ ६ ॥ सुलभ वागनुयार मौनमेकेन्द्रियेप्पपि । पुद्गले- प्पप्रवृत्तिस्तु योगाना मौनमुत्तमम् ।। ७ ।। ज्योतिर्मयीय दीपस्य क्रिया २४ सर्वापि विमयी । यस्यानन्यस्वभावस्य तस्य मौनमनुत्तरम् ॥ ८ ॥ विद्याष्टकम्-निलशुन्यात्मतारयातिरनित्याशुच्यनात्मसु । अपि द्यातत्त्वधीविद्यायोगाचार्य प्रकीर्तिता ॥१॥य पश्येन्नित्यमात्मानम २०निय परसङ्गमम् । छर र धु न शक्नोति तस्य मोहमलिम्लुच ॥२॥ तरङ्गतरला तरमीमायुर्यायुप्रदस्थिरम् । अदभ्रवीरनुध्यायेदभ्रमद्गुर वपुः ॥ ३ ॥ गुचीन्यप्यशुचीतुं समर्थ शुचिसम्भवे । देहे जलादिना शोच- १० भ्रमो मूहस्स दारण ॥ ४॥ य स्वात्वा समताउण्डे हिला कश्मलज बाचक्श्रीयशोविजयविरचित श्रीज्ञानमारसूत्रम् अ०१४-१५ ११५ मरम् । पुनर्ने याति मालिन्य सोऽन्तरात्मा पर शुचि ॥ ५॥ भात्मयोधो नव पाशो देहगेहधनादिपु । य क्षिप्तोऽयात्मना तेषु स्वम्य बधाय ना- यते ॥ ६ ॥ मिथो युक्तपदार्थानामसङ्कमचमलिया। चिन्मानपरिणामेन ३ विदुपैवानुभूयते ॥ 0 11 अविद्यातिमिरध्वसे दृशा विद्याञ्जनस्पृशा ! प- श्यति परमात्मानमात्मन्येव हि योगिन ॥८॥ विवेकाष्टकम्-धर्मजीव च सरिट सर्वता क्षीरनीरवत् । विभि- ६ श्रीकुरुते योऽमौ मुनिहसो विवेक्वान् ॥ १॥ देहात्माद्यविवेोऽय सर्वदा सुलमो भवे । भवकोट्यापि तद्भेदविवेकम्पतिदुर्लभ ॥२॥ शुद्धेऽपि व्योनि तिमिराद्रेसामिर्मियता यथा। विरर्मिश्रना भाति तथात्मन्यविवे. ९ पत्त ॥ ३ ॥ यथा योधै कृत युद्ध म्यामिन्येवोपचर्यते । शुद्धात्मन्यवि- वेरेन मस्क घोर्नित तथा ॥१॥ इष्टायपि हि स्वर्ण पीतो मत्तो यथे- भते । आत्माभेदभ्रमस्तद्वदेहादायविवेक्नि ॥ ५॥ इछनपरमार भा-१२ वान् विवेकाडे पतत्यथ । परम भाववियनाविवेके निमजति ॥६॥ आत्म येवात्मन कुर्याद्य पट्कारक्सद्गतिम् । छाविवेकन्नरम्यास्य चैपम्य जडमजनात् ।। ७ ।। सयमात्र विवेवन गाणेनोत्तजित मुनेः । धृतिधा-१५ रोल्रण फर्मशनुन्छेक्षम भवेत् ॥ ८॥ माध्यस्थ्याष्टकम्-स्पीयवामनुपालम्भ मध्यस्थेना तरात्मना । मुत- वनरक्षेपैरत्यज्यता वालचापलम् ॥ १॥ मनोवल्मो युक्तिधी मध्यस्थ-१८ म्यानुधावति । तामाक्पति पुन्छेन तुच्छाग्रह्मन कपि ॥०॥ नयेपु स्वाथसत्येषु मोघेषु परचालने । समशील मनो यस्य स मध्यस्थो महामुनि !! ३ ॥ स्पस्वरमझवावेशा म्वन्धर्मभुजो नए । न राग नाऽपि च द्वेप २॥ मध्यस्थलेषु गच्छति ॥ ४ ॥ मन साद् व्यात यावत्परलोपगुणमहे । कार्य व्यग्र पर तानमध्यस्थेनाऽऽरममावने ॥५॥ विमिना अपि पन्धान, समुद्र सरितामिव । मध्यस्थाना पर ब्रह्म प्रामुपन्सेक्मवयम् ॥ ६॥ स्वा-२४ गम रागमानेण द्वेपमानात्परागमम् । न श्रयामन्यनामो था किन्तु मध्य- स्या दशा ॥ ७ ॥ मध्यस्थया दशा मर्यप्यपुनरं यादिषु । चारिसली विनीचारयायादाशास्महे हितम् ॥ ८॥ निर्भयाष्टकम् --यस्य नास्ति परापेक्षा स्वभावाद्वैतगामिन । नम्य कि भयभ्रान्तिशान्तिसन्तानतानयम् ॥ १॥ भवसौख्येन कि भूरिभयम. स्नमस्मना । सदा भयोझित ज्ञान मुगमेच विशिष्यते ॥ २॥न गोप्य ३.

९ ११६ वापफश्रीयनोविजयविरचित श्रीवानसारसूनम् अ०१७-१९ पापि नारोप्य हेय देय च न चित् । क भयेन मुने स्थेय ज्ञेय ज्ञानेन पश्यत ॥ ३ ॥ एक ब्रह्मास्त्रमादाय नित मोहचमू मुनि । विभेति नैव ३ सघामशीर्षस्थ इय नागगट् ॥ ४॥ मयूरी ज्ञानदृष्टिश्चेत्प्रसर्पति मनोवने । वेष्टन भयसाणा न तदानदचन्दने ॥५॥ कृतमोहात्रवैफल्य ज्ञाननर्म शिभर्ति य । फ भीस्तस्य क वा भङ्ग कर्मसगरकेलिपु ॥६॥ तूलय- ६ल्लघयो मूढा भ्रम त्यभ्रे भयानिले । नेक रोमापि तैनिगरिष्ठानों तु क म्पते ॥ ७॥ चित्ते परिणत यस्य चारित्रमकुतोभयम् । असण्डज्ञानरा- ज्यस्य तस्य साधो कुतो भयम् ? ॥८॥ अनात्मशसाष्टकम्-गुणैर्यदि न पूर्णाऽसि कृतमात्मप्रशसया । गुणैरेवासि पूणश्चेत्कृतमात्मप्रशसया ॥ १ ॥ श्रेयोद्रुमस्य मूलानि स्वोत्ल पाम्भ प्रवाहत । पुण्यानि प्रक्टीकुर्वन् पल कि समवाप्स्यसि ॥२॥ १२आलम्बिता हिताय स्यु परै स्वगुणरश्मय 1 अहो स्वय गृहीतास्तु पात यन्ति भवोदधौ ॥ ३ ॥ उच्चत्वदृष्टिदोपोत्यम्बोत्कर्पचरशान्तिरम् । पूर्व- पूरपसिंहेभ्यो भृश नीचत्यभाननम् ॥ ४॥ शरीररूपलावण्यप्रामाराम- १५ धनादिभि । उत्कर्प परपर्यायश्चिदानन्दघनस्य च ॥५॥ शुद्धा प्रत्या- त्ममाम्येन पर्याया परिभाविता । अगुद्धाश्चापकृष्टत्वानोत्कर्पाय महा- मुने ॥ ६॥ क्षोभ गच्छ समुद्रोऽपि स्वोलपपपनेरित । गुणोघान बुद्ध १८ दीसत्य विनाशयसि कि मुधा ? ॥७॥ निरपेक्षानमच्छिन्नानन्तचिन्मान- मूर्त्तय । योगिनो गलितोपोनल्परल्पना ॥ ८॥ तत्यदृष्ट्यष्टकम्-रूपे रूपवती दृष्टिदृष्ट्वा रूप विमुह्यति । मज्जत्या- २.त्मनि नीरूपे तत्त्वदृष्टिस्त्वरूपिणी ॥ १॥ भ्रमवाही यहिदृष्टिभ्रंमच्छाया तीक्षणम् । अभ्रान्तस्तत्त्वदृष्टिस्तु नास्या शेते मुसाऽऽशया ॥ २॥ प्रामा ऽऽरामादि मोहाय यद्न्ष्ट बाह्यया शा। तत्त्वदृप्या तदेवान्तति वैराग्यस- २४ म्पदे ॥ ३ ॥ वाह्यदृष्टे सुधासारघटिता भाति सुदरी | तत्वष्टेस्तु सा साक्षाद्विणमूत्रपिठरोदरी ॥ ४ ॥ रावण्यरहरीपुण्य वपु पश्यति वाह्य- दृग् । तत्त्वदृष्टि श्वराकाना भक्ष्य कृमिवुराकुलम् ॥ ५॥ गजाश्वर्भूप- २७ भुवन विम्मयाय पहिश । तत्राश्वेभयनालोऽपि भेदस्तत्त्वदृशस्तु न ॥६॥ भस्मना केशलोचेन वपुष॑तमलेन वा । महात बाह्यदृग् वेत्ति चित्साम्रा- व्येन तत्त्वचित् ।। ७ ।। न विनाराय विश्वम्योपकारायैव निर्मिता । रपुर २.त्कारुण्यपीयूपवृष्टयस्तत्त्वदृष्टय ॥८॥ ----- वाचकश्रीयशोविजयविरचित श्रीमानसारसनम् अ०२०-२२ ११७ सर्वसमृद्ध्यष्टकम् याह्यदृष्टिप्रचारेषु मुद्रितेपु महात्मन । अन्त- रेवावभास ते स्फुटा: सर्या समृद्धय ॥ १॥ समाधिर्नन्दन धैर्य, द- म्भोलि समता शची । ज्ञान महाविमान च वासवीरिय मुने ॥२॥ विस्तारितनियानानचमच्छनो निवारयन । मोहम्लेच्छमहावृष्टिं चक्रवर्ती नवि मुनि ॥३॥ नवब्रह्मसुधाकुण्डनिष्ठाधिष्ठायो मुनि । नागलोकेशव- झाति क्षमा रचन् प्रयन्नत ॥४॥ मुनिरध्यात्मक्लाशे विवेय पभस्थित । ६ शोभते विरतिनप्तिगगागौरीयुत शिय ॥ ५ ॥ ज्ञानदर्शनच द्रानेनस्य नरकच्छिद । सुखमागरमनस्य कि न्यून योगिनो हरेः ? ॥६॥ या सृष्टि- ब्रह्मणो बाधा बाह्यापेक्षावलम्बिनी। मुने परानपेक्षान्तर्गुणसृष्टिस्ततोऽधिका ९ ॥७॥रनेखिभि पवित्रा या स्रोतोभिरिय जाह्नवी । सिद्धयोगस्य सा- प्यईपटवी ने दधीयसी ॥८॥ कर्मविपाकचिन्तनाष्टकम्-दु प प्राप्य न दीन स्यात् , सुख १२ प्राप्य च विस्मित 1 मुनि कर्मविपारस्य जानन्परवश जगत् ॥१॥येपा धूमनमात्रेण भज्यन्ते पर्वता अपि । तैरहो कमबै पम्ये भूपर्भिक्षापि नाप्यते ॥२॥ जातिचातुर्यहीनोऽपि कर्मण्यभ्युन्यावहे । क्षणाद्रकोऽपि राना स्यात् १५ छाच्छनदिगन्तर ॥ ३ ॥ विपमा कर्मण सृष्टिदृष्टा करभटधवत् । जा. सादिभूतिवेपम्यात् का गतिम्नन योगिन ? ॥ ४ ॥ आरूढा प्रशमश्रोणि शुनकेरलिनोऽपि च । भ्राम्यन्तेऽनन्तससारमहो दुष्टेन कर्मणा ॥ ५॥ अ-10 वार सर्वापि सामग्री पातेय परितिष्ठति । विपाक कर्मण कार्यपर्यन्तम- नुधावति ।। ६ ६ असायचरमावर्ते धर्म हरति पश्यत । चरमावर्तिसा घोरतु छलमयिप्य दुष्यति ।।७॥ साम्य विभर्ति य कर्मविपार हदि २१ चितयन् । स एव स्याधिदान दमरदमधुनत ॥ ८॥ भवोद्वेगाष्टकम्- -यस्य गम्भीरमध्यम्याऽज्ञानवन्नमय तरम् । रुद्धा व्यसनशैरोथै पचानो यत्र दुर्गमा ॥१|| पातालपरशा यनर भृतास्तृप्णामहानिले । पायाचित्तसहस्पधेरावृद्धिं वितवते ॥ २ ॥ सरौर्याग्निज्वलत्य तर्यन नेहेन्धन मदा। यो घोररोगशोकादिमत्स्यकच्छ- पसङ्कल ॥ ३ ॥ दुर्बुद्धिमत्सरद्रोहैर्विधुदुर्वातगर्जिते । यत्र सायात्रिका २७ लेा पत त्युसानसङ्कटे ॥ ॥ ज्ञानी तस्माद्भवाम्भोघेनियोद्विमोऽति- दारुणात् । तस्य स तरणोपाय सर्वयन्नेन काहति ॥ ५॥ तेलपात्रधरो यद्वद् राधावेधोधतो यथा। त्रियाम्बन यचित्त स्याद्भयमीतस्तथा मुनि ॥६॥३१ ११८ पाचश्रीयशोविनयविरचित श्रीनानसारसूनम् अ०२२-२५ विप विपम्य बहिश्च वहेरेव यदीपधम् । तत्मत्य भवमीतानामुपसर्गेऽपि यान मी ॥ ७ ॥ स्वयं भवभयादेय व्यवहारे मुनिर्मनेत् । स्वात्माराम म समाधौ तु तम्प्यन्तर्निमजति ॥ ८ ॥ लोकसज्ञात्यागाष्टकम्- -प्राप्त पष्ठ गुणस्थान भवदुर्गादिलानम्। रोक्सनारतो न स्या मुनिराकोत्तरस्थिति ॥ १॥ यथा चिन्तामणि दत्ते ६चठरो वदरीफ्ले । हहा जहानि सद्धम तथैव जनरञ्जने ॥२॥ लोक्स ज्ञामहानद्यामनुस्रोतोऽनुगा न फे। प्रतिस्रोतोऽनुगस्त्वेको रानहसो महामुनि ॥ ३ ॥ रोक्मालम्य पर्तय पृत बहुभिरेव चेत् । तदा मिथ्यादृशा धर्मा ९न त्याज्य म्याक्दाचन ॥ ४ ॥ श्रेयोऽयिनो हि भूयासो लोके लोकोत्तरे न च । नोमा हि रतनणि तोराश्च स्वात्ममाधम ॥५॥ रोक्सज्ञा हता हन नीचर्गमनदशने । शसयति म्बसत्यागमर्मघातमहाव्यथाम्, १२॥ ६ ॥ आत्मसाक्षिक्सद्धर्मसिहा कि लोक्यारया । तत्र प्रसन्नच द्रश्च भरतश्च निदर्शनम् ॥ ७ ॥ रोक्सजोयित साधु परब्रह्मसमाधिमान् । मुग्यमाम्ने गतद्रोहममवामत्मरमर ॥ ८॥ शास्त्राष्टकम्-चर्मचभुभृत सर्वे देवाश्यावधिचक्षुप । सर्वत- श्वलुप मिद्धा साधव शाम्नचक्षुषः ॥ १ ॥ पुर स्थितानियोधिलिय- गोविनतिन । मर्वान् भावानवेक्षन्ते ज्ञानिन शास्त्रचधुपा ॥२॥ १८शासनात्राणशक्तेश्च बुधैइशास्त्र निरुच्यते । वचन वीतरागस्य तत्तु नान्यस्य फ्स्यचित् ॥ ३ ॥ शास्त्रे पुरस्कृते तस्माद्वीतराग पुरस्कृत । पुररहते पुन- तस्मिन्नियमात् सर्वसिद्धय ॥४॥ अदृष्टाय नु धावत शास्त्रदीप विना २१जडा । प्राप्नुवन्ति पर सेद प्रस्परन्त पदे पदे ॥ ५॥ शुद्धोज्छाद्यपि शाम्नाज्ञानिरपेक्षम्य नो हितम् । भौतह तुर्यथा तस्य पदस्पर्शनिवारणम् ।। ६ ॥ अज्ञानाहिमहामन्त्र स्वाच्छन्द्यज्वरलहनम् । धर्मारामसुधाकुल्या २४ शासमाहुमहर्षय ॥७॥ शास्रोताचारकर्ता च शास्त्रज्ञः शास्त्रदेशक । शाम्बेक्हा महायोगी प्राप्नोति परम पदम् ॥ ८॥ परिग्रहाष्टकम्-न परावर्तते राशेर्वरता जातु नोहति । परिमह- २७ प्रह फोऽय पिटम्वितजगत्रय ॥१॥परिप्रमहादेशादुर्भापितरज किराः । श्रूयन्ते विना लिन प्रापा लिङ्गिनामपि ॥२॥ यरत्यक्त्वा तृणवद्बाह्य मा तर च परिग्रहम् । उदास्ते तत्पदाम्भोज पर्युपाते जगत्रयी ॥ ३ ॥ ३० चित्तेऽन्तप्रन्थिगहने वहिर्निप्रथता वृथा। यागात्वचामानस्य मुनगो नहि वाचनीयगोविजयविरचित श्रीज्ञानसाग्सूनम् अ० २५-३८ ११९ निपि ॥४॥सक्त परिग्रहे साधो प्रयाति सरल रज । पालियागेक्षणा- देव सरस सलिल यथा ॥५॥ यत्पुनस्लगम्य मु मुत्तम्य योगिन । चिन्मारप्रतिवद्धस्य का पुलनियत्रणा ॥६॥ चिन्मानदीपको गले ३ निर्यातस्थानसनि । निप्परिग्रहता स्थैर्य धर्मोपारणैरपि ॥ ७॥ मूर्छा- छनधिया सर्व जगदेवपरिग्रह ।मूर्छया रहिवानान्तु जगदेवापरिमह ॥८॥ अनुभवाष्टकम्-सध्येच दिनरानिभ्या केवलश्रुनयो पृथक् । ६ बुधरनुमको दृष्ट फेलारणोदय ॥१॥यापार सर्वशाम्बाणा दिक्- प्रदर्शनमेव हि । पार तु प्रापयत्येोऽनुभयो भवनारिधे ॥ २॥ अती- द्रिय पर ब्रह्म विशुद्धानुभव विना । शानयुक्तिशतेनापि न गम्य यद् चुधा ९ जगु ॥३॥फ जायेरन हेतुपादेन पदार्ग यातीन्द्रिया । कालेनैतावता प्राई कृत स्यातेपु निश्चय ॥४॥ पान कल्पनादी शास्त्र वीरान- गाहिनी । निरलाग्नद्रमाखादनिदोऽनुभव जिह्वया ॥५॥ पश्यन्ति ब्रह्मनि-१२ ईद्व निर्द्वन्द्वातुभव विना । पथ लिपिमयी दृष्टिमियी वा मनोमयीं ॥६॥ न सुपुमिरमोदलानापि च म्यापनागरी । पल्पनाशिरपरिनान्तेस्तुयनानु- भवे दशा ॥ ७॥ अविगत्यापिल शदनह्म शास्त्रशा मुनि । स्वसवेध १५ परब्रह्मानुभवेनाधिगच्छति ॥ ८॥ योगाष्टकम् ~ मोक्षेण योजनायोग सर्वोऽप्याचार इप्यते। विशिष्य स्थानपणीची लम्बनकाम्यगोचर । || क्मयोगद्वय तत्र ज्ञानयोगाय १८ विदु । विरते र नियमाद्वीजमान परेप्पपि ॥२॥ कृपानिदसोग प्रशमोत्पत्तिकारिण । मेदा प्रत्येक्मनेच्छाप्रवृत्तिस्थिरसिद्धय ॥३॥ इच्छा तद्वत्क्याप्रीति प्रवृत्ति पालन परम् । स्थैर्य वाधरमीहानि सिद्धिरन्यार्थ-२१ साधनम् ॥ ४॥ अर्यालम्बायोश्चैत्यवदनादा विभावनम् । श्रेयमे योगिन स्थानतर्णयोर्यन एव च ॥ ५ ॥ आलम्बनमिह ज्ञेय द्विविध रूप्यरूपि च । अरूपि गुणसायुज्ययोगोऽनालम्बन परम् ॥६॥ीतिमक्तियचोऽसौं स्थाना २४ धपि चतुर्विधम् । तस्माद्योगयोगाप्तिमक्षियोग प्रमाद्भवेत् ॥७॥ म्यानाय योगिनस्तीर्थोच्छेदाद्यालम्ननादपि । सूरदाने महादोष इत्याचार्या प्रचक्षते ८ नियागाष्टकम-य फर्म हुतवार दीप्ते ब्रह्मानौ ध्यानध्यायया ।२७ स निश्चितेन यागेन नियागप्रतिपत्तिमान् ॥ १॥ पापध्वसिनि निकामे ज्ञानयज्ञे रनो भव । सायद्ये कर्मयह कि ? भूनिकामनयाविने ॥ २ ॥ वेदोक्लामन गुद्धया क्मयशोऽपि योगिन । नायज्ञ इतीच्छन्त श्येन ३० . १२० चाचपश्रीयशोविजयविरचित श्रीज्ञानसारसूत्रम् अ०२८-३१ याग यनन्ति निम् ? ॥ ३ ॥ प्रझयज्ञ पर क्र्म गृहस्थस्याधिमारिण । पूजादि वीतरागस्य शानमेव तु योगिन ॥ ४ ॥ भिनोदेशेन विहित कर्म ३ कर्मक्षयाऽश्रमम् । कृप्तभिनाविकार च पुरेष्ट्यादिवदिष्यताम् ॥ ५ ॥ प्र- मार्पणमपि ब्रह्मयज्ञातर्भावसाधनम् । ब्रह्मानो फर्मणो युक्त खतत्वस्मये हुते ॥६॥ ब्रह्मण्यर्पितसर्वस्वो ब्रह्मन्ब्रह्मसाधन ।ब्रह्मणा जुहदग्रहा ब्रह्मणि ६ ब्रह्मगुप्तिमान् ॥ ७॥ ब्रह्माध्ययननिष्ठावान् परब्रह्मसमाहित । ब्राह्मणो लिप्यते नाधैर्नियागप्रतिपत्तिमान् ॥ ८ ॥ भावपूजाप्टकम्-दयाम्भसा कृतस्नान सतोपगुमवस्त्रभृत् । नि ९वेतिलकधाजी भावनापाक्नाशय ॥१॥ भक्तिश्रद्धानघुसृणोन्मिश्र- कश्मीरजद्रयै 1 नवमशागतो देव शुद्धमात्मानमर्चय ।। ० ॥ क्षमापुष्प- सज धर्मयुग्मक्षौमद्वय तथा । ध्यानाभरणसार च तदझे विनिवेशय ॥३॥ १२मदस्थानमिदात्यागेलिसाने चाष्टमगरीम् । ज्ञानानो शुभसङ्घल्पकारतुण्ड च धूपय ॥ ४ ॥ प्राग्धमलरणोत्तार धर्मसयासवहिना । पुर्वन् पूरय सामर्थ्यराजनीराजनाविधिम् ॥ ५ ॥ सुरमगल्लीप च स्थापयानुभव १५पुर । योगनृत्यपर(स्तु)तीयनिकसयमवान् भव ॥ ६ ॥ उल्लसन्मनस सत्यघण्टा वादयतस्तव । भावपूनारतम्येत्य करनोडे महोदय ॥ ७ ॥ द्रव्यपूनोचिता भेदोपासना गृहमेधिनाम् । भावपूना तु साधूनामभेदो १८पासनामिया ॥८॥ ध्यानाष्टकम् --ध्याता ध्येय तथा ध्यान य यस्यैक्ता गतम् । मुनेरन यचित्तम्य तम्य दु स न विद्यते ॥ १॥ ध्यातान्तरात्मा ध्येयस्तु २१परमात्मा प्रकीर्तित । ध्यान चैकाप्रसवित्ति समापत्तिस्तदेकता ॥२ ।। मणौ निम्बप्रतिच्छाया समापत्ति परात्मन । क्षीणवृत्ती भवेद् ध्याना दातरात्मनि निर्मले ॥ ३ ॥ आपत्तिश्च ततः पुण्यतीर्थवर्मनधत । २४ तद्भावाभिमुसत्वेन सम्पत्तिश्व प्रमाद्भवेत् ॥ ४॥ इत्थ ध्यानफलायुक्त विंशतिस्थानराद्यपि । कष्टमान त्वभव्यानामपि नो दुर्लभ भवे ॥५॥ जितेन्द्रियस्य धीरम्य प्रशा तस्य स्थिरात्मन । सुसासनस्य नासाम यस्त २.नेत्रम्य योगिन ॥६॥ रुद्धनाघमनोवृत्तेधारणाधारया रयात् । प्रसनस्या प्रमत्तस्य चिदानन्दमुवाल्हि ॥७॥ साम्राज्यमप्रतिद्वन्द्वमन्तरेव वित- वत [ ध्यानिनो नोपमा लोरे सदेव मनुजेऽपि हि ॥ ८ ॥ ३० तपोऽष्टकम्-ज्ञानमेप बुधा प्राहु वर्मा -- वाचकत्रीयगोविनयविरचित श्रीज्ञानमारसूरम् अ० ३१-३३ १२१ न्वरमेवेष्ट बाध तदुपट्टकम् ॥ १ ॥ आनुश्रोतसिसी वृत्तिाराना मुम्ब- पीलता । प्रातिश्रोतसिकी वृत्ति निना परम तप 100 धनार्थिना यथा नासि शीततापादि दुस्सहम् । तथा भवविरताना तत्वज्ञानार्थिनामपि ॥३॥ सदुपायप्रवृचानामुपेयमधुरत्वत । ज्ञातिना नित्यमानदवृद्धिरेव तपस्वि. जाम् ॥ ४ ॥ इत्य च दुसरूपत्वात्तपो व्यथमितीन्टताम् । चौद्धाना निहता बुद्धिद्धिानन्दापरिक्षयात् ॥ ५॥ यत्र ब्रह्म जिनार्चा च पायाणा तथा हति । मातुर या जिनाझा च तत्तप शुद्धमिप्यते ॥६॥ तदेव हि तप कार्य दुर्ध्यान यत्र नो भवेत् । येन योगा न हीयन्ते श्रीयन्ते नेन्द्रि- याणि ना ॥ ७ ॥ मूरोत्तरगुणश्रेणिप्राज्यमाम्राज्यसिद्धये । वाहामाभ्यन्तर १ चेत्य तप पुर्यान्महामुनि ॥ ८॥ सर्वतयाश्रयणाष्टकम्--धाप तोऽपि नया सर्व स्युभीचे कृतवि- श्रमा। चारित्रगुणलीन स्यादिति सर्यनयाश्रित ॥१॥ पृथमया मिया १२ पक्षमतिपयकदर्थिता । समवृत्तिसुम्वास्वादी ज्ञानी सर्थनयाश्रितः ॥ २॥ नाप्रमाण ममाण या सर्वमप्यविशेषितम् । विरोपित प्रमाण स्यादिति सव- नयहवा ।। ३ ॥ लोके सवनयशाना ताटर य याप्यनुग्रह । स्यात् पृथइ १५ लयमूढाना स्मयार्तिवाप्यतिमह ॥४॥ श्रेय सर्वनयज्ञाना विपुल धर्म- यादव । गुप्पयादविवादाच परेपा तु विपर्यय ॥ ५॥ प्रकाशित जि. शाना यैर्मत सर्वनयानितम् । चित्ते परिणत चेद येपा तेभ्यो नमो नम 10 १॥६॥ निश्चये व्यवहारे च सक्त्या ज्ञाने च मणि। एस्पानिकविशे- पमारूढा शुद्धभूमिकाम ।। ७॥ अमूहलक्ष्याः सर्वत्र पक्षपातचिनर्निता । जयति परमानन्दमया सर्वनयाश्रया ॥ ८॥ उपसहारार्थे माष्टकाना भावनाभिधानाण्याननि- श-पूर्णो मन स्थिरोऽमोहो ज्ञानी शान्तो जितेन्द्रिय । सागी निया- परथमो निर्लेपो निस्पृहो मुनि ॥ १॥ विद्यारिवेसम्पनो मध्यस्थो भययन्ति । अनारमशसरस्तत्वष्टि सबसमृद्धिमान् ।। २ ।। ध्याता कमविपाकानामुद्विमो भववारिचे । रोक्सज्ञाविनिर्मुक्त शास्त्रटर निष्प- रिग्रह ।।३॥ गुद्धानुभगवान् योगी नियागप्रतिपत्तिमान । भावाचाध्या सवपसा भूमि सर्वनयाश्रित ॥४॥ सष्ट निष्ठङ्कित तत्व अष्टो प्रति- पनरान् । मुनिमहोदय मानसार समधिगच्छति ॥५॥ निर्विकार राि- याध शानसारमुपेयुपाम् । विनिवृत्तपराशाना मोक्षोऽय महात्मनाम् ॥६॥३.

1 ९ १२२ श्रीशानसारसूनम् । उपदेशमाला चित्तमाीकृत ज्ञानसारसारम्बतोमिभिः । नामोति तीप्रमोहामिहोपशोपर धनाम् ॥ ७ ॥ अचि त्या कापि साधूना ज्ञानमारगरिष्ठता । गतिययोर्च ३ मेन स्वादध पात कदापि न ॥ ८ ॥ठेशभयो हि मण्डूक्चूर्णतुल्य क्रिया कृन । दग्धतचूणमहशो ज्ञानसारत पुन ॥९॥ ज्ञानपूता परेऽप्याहु निया हेमघटोपमाम् । युक्त तदपि तद्गाय न यगमापि सोन्झति ॥१०॥ ६ क्रियाशून्य च यज्ज्ञान ज्ञानशूया च या पिया। अनयोरन्तर सेय भानु सद्योतयोरिव ॥ ११॥ चारित विरति पूर्णा ज्ञानस्योत्वप एव हि । शा- नाद्वैतनये दृष्टिया तद्योगसिद्धये ॥ १२ ॥ एतच्छास्त्ररचनाकालक्षेत्रादि-सिद्धिं सिद्धपुरे पुर दरपुर- पद्धावहे ल धवान् । चिद्दीपोऽयमुदारसारमहसा दीपोत्सवे पर्वणि । एत दावनमावपावनमनश्चश्चशमलारिणा तैस्तैर्दीपाते सुनिश्चयमतैर्निन्योऽस्तु १२ दीपोत्सव ॥ १३ ॥ फेपाश्चिद्विपयज्मरातुरमहो चित्त परेपा विपावेगो दर्पतर्वमछिनमथा येपा धुपैराग्यत । रमारमनोधकूपपतित चाते ऽपरेपामपि स्तोकाना तु विकारभाररहित त ज्ञानसाराभितम् ॥ १४ ॥ ग्रन्थाभ्यासरूपफलम्-जातोडेक्विवेक्तोरणततेर्धावल्यमातय ते द्रोहे समयोचित प्रसरति स्फीतच गीतध्वनि । पूर्णानन् पनस्य किं सहजया तद्भाग्यमनया भवनेतद्यमिपावरमहमहश्विनश्चरिनश्रिय १०॥१५॥ भावम्नोमपवित्रगोमयरसै सिनेव भू सर्वत , ससित्ता शमतोदकै रथ पयिन्यस्ता विवेक्सन । अध्यात्मामृतपूर्णकामक्लशश्चरेऽत्र शाने पुर पूणान धने पुर प्रविशति स्वीय कृत मङ्गलम् ॥१६॥ गच्छे श्रीविन- २॥ यादिदवसुगुरो स्वन्छे गुणाना गणे , प्रोटिं प्रोढिमधाम्नि जीतविजयप्राज्ञा परामैयर । तस्सातीर्थ्यभृता नयादिविजयप्राज्ञोत्तमाना शिशो , भीमश्या यविशारदस्य पतिनामेपा कृति प्रीतये ॥ १७ ॥ १५ - २४ श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला नमिण जिणवरिंदे, इदनरिंदच्चिए तिलोअगुरू । उवएसमालमिणमो, २७ वुन्छामि गुरूबएसेण ॥१॥ जगचूडामणिभूओ, उसभी वीरो तिलो असिरितिलओ। एगो लोगाइचो, एगो चकवू तिहुअणरस ॥ २ ॥ सय च्छरमुसभजिणो, छम्मासा वद्धमाणजिणचदो । इअ विहरिआ निरसणा, ३० जइन एओवमाणेण ॥ ३॥ जइ ता. दि । ।

श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला अमरिसमणरस | इअजीअलक्राइ, एस समा सव्वसाहूण ॥४॥न पहनद पालेउ, महइमहापद्धमाणनिणचदो । उपसग्गमहम्सेहिरि, मेरू जह वायगुताहि ॥ ५ ॥ भद्दो विणीअविणओ, पढमगणहरो समत्तसु- अनाणी । जाणतोऽवि तमत्थ, विम्हिअहिअओ सुणइ सव्य ॥ ६॥ज आणवेइ राया, पगइओ त सिरेण इच्छति । इअ गुरुजणमुहमणिअ, क्यालिउडेहिं सोमध्य ॥ ७॥ जह सुरगणाण इदो, गहगणतागगणाण ६ जह चदो । जह य पयाण नरिंदो, गणस्सवि गुरू तहाणदो ॥ ८॥ पालुत्ति महीपालो, न पया परिभवइ एस गुम उवमा । ज वा पुरओ काउ, विहरति मुणी तद्दा सोवि ॥ ९॥ पहिरूपो तेयस्सी, जुगप्पहाणा- ५ गमो महरवको । गमीरो धीमतो, उपएमपरो अ आयरिओ ॥ १० ॥ अपरिरसानी सोमो, सगहसीले अभिग्गहमई य । अविरत्थणो अचमलो, पसतहियओ गुरु होइ ॥ ११ ॥ क्झ्यावि निणयरिंदा, पत्ता अयरामर १२ पह दाउ । आयरिएहिं पवयण, धारिजइ सपय सयल ॥ १२ ॥ अणु गम्मए भगवई, रायसुअजासहरसविदेहिं । नहपि न करेइ माण, परि- यच्छइ त तहा नूण ॥ १३ ॥ दिणदिक्सिअस्म दमगरस, अभिमुद्दा १५ अजचदणा अजा) नेच्छइ आसणगङ्ग, सो विणओ स यअजाण ॥१४॥ परिससयदिक्सिाए, अनाए अनदिक्सिओ साहू । अभिगमणवदण- नमसणेण विणएण सो पुनो।। १५ ।। धम्मो पुरिसप्पभयो पुरिमयरदे.१८ सिओ, पुरिसजिहो । लोएवि पहू पुरिसो, कि पुण लोगुत्तमे धम्मे ? ।। १६ ।। सवाहणस्स रण्णो, तइया वाणारसीऍ नयरीए । मासहस्सम हिअ, आसी रि त्यवतीण || १७ ॥ तहविय सा रायसिरी, उल्ट २० दृती न ताइया ताहिं । उयरहिएण इक्केण ताइया अगवीरेण ॥ १८ ॥ महिलाण सुबहुआणवि, मझाओ इह समत्तघरमारो । रायपुरिसेहिं नि- ह, जणेऽवि पुरिसो जहिं त्यि ॥ १९ ॥ कि परनणनहुनाणावणादि २४ परमप्पमक्सिय सुस्य । इह भरहचकपट्टी, पसन्नचदो य दिद्वता ॥२०॥ सोऽनि अप्पमाणो असनमपहेसु चट्टमाणस्म । कि परिअत्तिअवेस, विस न मारेह वजन ? ॥२१॥ धम्म रक्सइ वेसो, सकइ वेसेण दिक्सिओ २५ स्हि अह । उम्मगोपए पहल, एसइ राया जणवस्य ।। २२ । अपा जाणइ अप्पा, जहडिओ अप्पसक्सिो धम्मो । अप्पा करेइ त तह, जह अप्पसुहावह होइ ॥ २३ ॥ ज ज समय जीवो, आविसइ जेण जेण:. , १२४ श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला भावेण । सो तम्मि तम्मि समये, सुहासुह वधए कम्म ॥ २४ ॥ धम्मो भएण हुतो तो नवि सीउण्हवायविझडिओ। सवच्छरम (२ अ) ण ३सिओ, बाहुबली तह किलिस्सतो ॥ २५ ॥ निगमइविगप्पिअचिंतिएण सच्छदबुद्धिरइएण । क्त्तो पारत्तहिअ पीरइ गुरुअणुयएसेंण १ ॥२६॥ थद्धो निरोययारी, अविणीओ गविओ निरुवणामो । साहुजणरस गर. ६ हिओ, जणेऽवि वयणिजय लहइ ॥ २७ ॥ थोवेणवि सप्पुरिसा, सण- कुमारुव्व केइ बुज्झति । दहे सणपरिहाणी, ज किर देवेहिं से कहिया ॥२८॥ जइ ता लवसत्तमसुरविमाणयासीवि परिवडति सुरा । चिंति. ९ नत सेस, ससारे सासय कयर ? ॥ २९ ॥ कह त भण्णइ सुक्स ? सुचिरेणवि जस्म दुक्समल्लिअइ । ज च मरणावसाणे, भवससाराणुनधि च ॥ ३० ॥ उयएससहस्सेहियि, बोहिजतो न बुज्झइ कोई । जह यम- १२ दत्तराया, उदायिनिवमारओ चेव ॥ ३१॥ गयण्णचचलाए, अप रिचत्ताएँ रायलच्छीए । जीवा सम्मकलिमलमरियमरा तो पडति अहे ॥ ३२ ॥ वुत्तणवि जीवाण, सुदुपराइति पावचरिआइ । भयव जा सा १५सा सा, पचाएसो हु इणमो ते ॥ ३३ ॥ पडिवजिऊण दोसे, निअए सम्म च पायवडिआए। तो किर मिगावईए, उप्पन्न केवल नाण ||३४॥ कि सका युत्तु जे सरागधम्मम्मि कोइ अक्साओ'। जो पुण घरिज १८ धणिअ, दुव्ययणुजालिए स मुणी ॥ ३५॥ क्डुअकसायतरूण, पुफ्फ च फर च दोऽवि विरसाह । पुफेण झाइ कुविओ, फलेण पाव समायरइ ॥३६॥ सतेऽवि कोऽवि उज्झइ, योऽवि असतेऽपि अहिल्सइ भोए । २१ चयइ परपचएणऽवि, पभयो दट्टण जह अबु ।। ३७ ॥ दीसति परम- घोरावि पवरधम्मप्पभावपडिबुद्धा। जह सो चिलाइपुत्तो, पडिबुद्धो सुसु माणाए ॥ ३८॥ पुफियपलिए तह पिउघरम्मि तण्हा छुहा समणुनद्धा । २५ ढढेण तहा विसढा, यिसढा जह सफ्ल्या जाया॥३९॥आहारेसु सुहेसुअ. रम्मावसहेसुकाणणेचा साहूण नाहिगारो अहिगारोधम्मबजेसु ॥४०॥ साहू कातारमहाभएमु अवि जणवणयि मुइअम्मि । अवि ते सरीरपीड २७ सहती न लह (य) ति य विरुद्ध ॥४१॥ जतेहिं पीलियावि हु, सदग- सीसा न चेव परिविया । विइयपरमत्यसारा, समति जे पडिआ हुति ॥४२॥ जिणषयणसुइसरण्णा, अवगयससारघोरपेयाला । वालाण समति ३० जई, जइति किं इत्थ अच्छेर ! ॥४३॥ न कुल इत्थ पहाण, हरिएम- - श्रीधमदासगणिविरचिता उपदेशमाला १२५ पलम कि कुल आसी १६ आपिया सवेण, सुरावि ज पज्जुवासति 1) ४४ ॥ देवो नेरइउत्ति य, कीड पयगुत्ति माणुसो वेसो । रस्सी अ विख्यो, सुहभागी दुक्मागी अ॥ ४५ ॥ राउत्ति य दमगुत्ति य, एम ५ सपांगुति ऐस वेयविऊ । सॉमी दासो पुंनो, सलचि अघणो धणवइत्ति 11४६॥ नयि इत्य कोऽपि नियमो, सम्मविणिविट्ठसरिमक्यजिहो । अनुग्नरूपमों नडुब्ध परियत्तए जीवो ॥४७॥ कोडीसएहिं धणसधयस्म ६ गुणेनुमरियाएँ कमाएं । नवि लुतो पयररिसी, अलोमया एम साहूण ॥४८॥ अतेरपुरवलयाहणेहिं वरसिरिपरेहिं मुणिरसहा । कामेहिं बहुवि- दहिये, छदिज्ञतावि नेच्छति ॥४९॥ छेओ मेओ यसण, आयासकिले. १ समयविवागो अं । मरण धम्मन्मसो, अरई अस्थाउ सध्याइ ॥ ५० ॥ दोर्ममयमूलनालं, पुनरिसिवियनिय जई यत । अत्थ वहसि अणत्य, सीस अगस्थ तव चरसि ? ॥ ५१ ॥ ववषणमारणसेहणाओ काओर परिगहे नत्यि । त लइ परिग्गचिय, जइधम्मो तो नणु पवचो ॥५२॥ किं आसि नदिसेणसं युल ज हरिखुलस्स विउलस्स । आसी पियामहो सचरिएण यमुदेवनामुत्ति ॥ ५३ ॥ विज्ञाहरीहिं सहरिस, नरिंददुहियाहि १५ अहमहंतीहिं । ज पत्थिाइ तइया, सुदेयो त सवस्स पल ॥ ५४ ।। सपरपामराउलयाइएक सीसे पीलिए अए । गयसुकुमालेण समा, तहा कया जह सिय पत्तो ।। ५५ ॥ रायकुलेमुऽवि जाया, मीया जरमरण-10 गन्मयसहीण । साहू सति स य नीयाणऽवि पेसपेसाण ॥ ५६ ।। पणमति य पुनयर फुलया, न नमति अबुलया पुरिमा । पणओ इह पुचि जइजरस सह चम्पट्टिमुणी ।। ५७ ॥जह चकार हिसाहू सामाइ-२. असाहुणा निमययार । मणिओ न चेन पुविओ, पणओ पहुअत्तणगुणेण ।। ५८॥ से धना से साहू, तेमि नमो जे अकनपडिविरया । धीरा अयमसिहार, परति जह लिभमुणी ॥ ५९ ॥ विसयासिपारमिय, २४ रोए असिपनरम्मि तिक्पम्मि । सिंहा य परगया, पसति तरपजरे साडू ॥६॥ जो पुणइ अप्पमाण, गुग्ययण न य लण्इ उवण्स । सो पच्छा तह मोअइ, उयकोसघरे जह तस्मी ॥ ६१॥ जिहरय-२७ पाययभरसमुष्यहणवयसिअस्स अञ्चव । जुयइनणसयइयरे, जहत्तण उ मयो मह ।। ६२ । जइ ठाणी जद मोणी, जइ मुडी यानी तपस्मी या। पत्थतो अ अषम, यमावि न रोयए मन ।। ६३॥ तो पदिय १० १२६ श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला तो गुणिय, तो मुणित को अचेइओ अप्पा । आवडियपेल्लियामतिओऽवि जइ न पुणइ अकज ।। ६४ ॥ पागडियसब्रसल्लो, गुरुपामूलम्मि लहइ -३ साहुपय । अविसुद्धस्स न वड्डइ, गुणसेढी तचिया ठाइ ॥६५॥ जई दुकादुकरकारउत्ति भणिओ जहडिओ साहू | तो फीस अन्नसभूअनि नयसीमेहिं नवि समिअ ? ॥६६॥ जइ ताव मरओ मुदरुत्ति कम्माण ६ उपसमेण जई। धम्म वियाणमाणो, इयरोनि मच्छर यहइ ॥६७ ॥ अइसुहिओत्ति गुणसमुइओत्ति जो न सहइ जइपसस । सो परिहाइ पर भवे, जहा महापीढपीढरिसी ॥६८॥ परपरिवाय गिण्हइ, अहमय- १९ विरह्मणे सया रमद उज्झइ य परसिरीए, सक्साओ दुक्सिओ निध ॥ ६९ ॥ विग्गहविवायर इणो, पुलगणसघेण पाहिरक्यस्स । नस्थि गिर देवलोएवि देवसमिईमु अवगासो ॥ ७० ॥ जइ वा जणसववहारयनि यमकजमायरइ अनो। जो त पुणो विस्थइ, परस्स वसणेण सो दुहिओ ॥ ७१ ॥ सुवि उजव (म) माण, पचेव परिति रित्तय समण । अपथुई परनिगा, जिभोवत्था पसाया य ।। ७२ ॥ परपरिवायमईओ, १५दूसइ चयणेहिं जेहिं जेहि पर । ते ते पावइ दोसे, परपरियाई इअ अ- पिच्छो ।। ७३ ॥ थद्धा छिद्दप्पेही, अवण्णवाई सयमई चवला । वका कोणसीला, सीसा उज्वेअगा गुरुणो ॥७४ | जस्म गुरुम्मि न भत्ती, दिन य यहुमाणो न गउरव न भय । नवि रजा नवि नेहो, गुरफुलवासेण कि तस्स ? ॥ ५ ॥ रूसइ चोइजतो, यहई हियएम अणुसय भणिओ। नय कम्हि करणिने, गुरुस्म आगे न सो सीसो १७६|| उयिलणसूअ- २॥णपरिभवेहि अइभणियदुटुभणिएहिं । सत्ताहिया सुविहिया, न चेर भिदति मुहगा ॥७७ ॥ मामिणोवि अवमाणरणा ते परस्स न परति । मुहदुपसुग्गिरणस्थ, साहू उअहिव्य गभीरा ॥७॥ मउआ निहुअसहावा, २५ हासदयविवलिया विगहमुझा । असमजसमबहुअ, न भणति अपुच्छिा साहू ॥७९॥ महर निपुण थोच, कनावडिअ अगनियमतु छ । पुन्धि मइसकलिय, भगति ज धम्मसजुत्त ॥८॥ सहि याससहस्सा, तिसत्त- २७ खुत्तोदयेण धोरण । अणुचिण्ण तामलिणा, अनाणतयुत्ति अप्पफ्लो ।।८१॥ छनीयकायवहगा, हिंसम्मस्याइँ उवइसति पुणो। सुबहुपि तवकिलेसो, वालतवस्सीण अप्पफ्रो ॥ ८॥ परियच्छति असन, जहट्ठिय अरि ५० तह असदिद्ध ! तो निणययणविहिन्न सहति बहुअम्स बहुआइ ।। ८३ ॥

श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेनमाला जो जस्स यह हियए सो त ठावेड सुदरसहाय । घग्घी अब जणणी, भद्द सोम च मनेइ ॥ ८४ ॥ मणिषणगरयणधणपूरियम्मि भवणम्मि सालिमद्दोऽवि अन्नो रि मझवि सामिओत्ति जाओ विगयकामो॥८५॥३ न करति जे तवसनम च तुल्पाणिपायाण । पुरिमा समपुरिसाण, अपरम पेसचणमुर्विति ॥८६॥ मुदरमुकुमालसुहोइण्ण निविहेहिं तवविसेसेहिं । वह मोसविओ अप्पा जह ननि नाओ सभवणेऽपि ॥ ८७ ॥ दुषरमुद्धो- १ सकर, अवविसुकुमालमहरिमीचरिय । अपावि नाम तह तजइत्ति अच्छे. रय एअ ॥ ८८॥ उच्छूहमरीरघरा, अन्नो जीवो मरीरमनति । धम्मरम कारणे मुविल्यिा सरीरपि छति ॥ ८९ ॥ एगदिवसपि जीवो, पनज ९ मुवागओ अननमणो । जइपि न पारइ मुक्प, अपम्स वेमाणिओ होइ ॥ ९० ॥ सीसावटेण सिरम्मि चेढिए निग्गयाणि अच्छीणि । मेयजस्म भगाओ, न य सो मणसापि परियुपिओ ॥ ९१ ॥ जो पदणेण बाहु, १२ आलिंपइ वासिणा वि तच्छेद । सथुणइ जो अनि-इ, महरिसिणो तस्थ समभावा ।। ९२ ॥ मिदगिरिमुमीसाण, भद्द गुरचयणसदहताण । वयरो किर दाही नायणत्ति न निमोनिअ वयण ॥ ९३ ।। मिण गोणसगुलीहिं, १५ गणेहि या दतचकलाइ से । इच्छति भाणिउण, (माणियव्य) कन तु त एव जाणति ॥ ९४ ॥ कारणविक क्याई, सेय काय चयति आयरिया। त तह सद्दहिअन्य भविअन्य कारणेण तहिं ॥ ९५॥ जो गिण्इ गुरुष १४ यण, भण्णत भारओ विमुद्धमणो । ओसहमिय पिन्नत, त तरम सुहायह होइ ॥ ९६ ॥ अणुपत्तगा विणीआ, रहुक्समा निधभत्तिमता य । गुरु- फुलवामी अमुइ, धना सीसा इह मुशीला ॥ ९७ ॥ जीवनरस इह जसो,२१ वित्ती य मयरम परमचे धम्मो । सुगुणरस य, निगुणस्स य अजमाऽ कित्ती अहम्मो य ॥ ९८ ॥ बुड्डागासेऽपि ठिय, अहव गिलाण गुरु परि- भवति । दत्तु व धम्मपीमसण्ण दुस्मिक्सिय तपि ॥ ९९ ॥ आयरिय २५ भत्तिरागो, कस्म मुनक्सत्तमहरिमीसरिसो । अपि जीविर्भ वयसिअ, न चेर गुरुपरिभवो सहिओ ॥१००॥ पुण्णेहिं चो आ पुरकपडेहि सिरि- भायण मयिअसत्ता । गुम्मागमेमिभद्दा, देवयमिर पजुरासति ।।१०१॥२७ बहुमुक्यसयमहस्माण दायगा मोअगा दुहसयाण । आयरिआ फुडमेअ, केसिपएमी (य) ते हेऊ ॥ १०२ ॥ नरयगडगमणपटिहत्यए का तह पएसिणा रण्णा । अमरविमाण पत्न, त आयरिअप्पभावेण ॥ १०३ ॥३० 1 १२८ श्रीधर्मदामगणिविरचिता उपदेशमाला धम्ममइहिं अइसुदरहिं कारणगुणोवीएहिं । पल्हायतो य मण, सीस चोण्ड आयरिओ ॥ १०४ ॥ जीअ काउण पण, तुरमिणिदत्तस्स मालि- ३ अजण । अविअ सरीर पत्त, न य मणिमहम्मसजुत ॥१०५॥ फुड पागडमहतो, जहटिअ बोलिभमुवहणइ । जह भगरओ विसालो, जर- मणमहोअही आसि ॥१०६॥ कारुण्णरुण्णसिंगारभावभयजीवितक- ६ रणेटिं। साहू अविस मरति, न य निअनिअम विराहति ।। १०७॥ अप्पहियमायरतो अगुमोजतो अ सुग्गइ रहइ । रहवारदाणअणुमोअगो मिगो जह य बल्देवो ॥ १०८॥ ज त क्य पुरा पूरणेण अइदुधार चिर ९वाल । जइ त दयावरो इह, परिंतु तो सफल्य हुत ।। १०॥ कारण- गीयावासी, सुहृयर उनमेण जइयव्य । जह ते सगमथेरा, सपाडिहेरा तया आसी ॥ ११० ।। भगवनियावासी, घरसरणाईसु जइ समत्तपि। ११कह न पडिइति कलिक्लुमरोसदोसाण आवा ॥ १११ ॥ अनि पति कण जीवे, पत्तो घरमरणगुत्तिसठम्प | अपि कत्तिआ य त तह, पडिआ अरसनयाण पहे।। ११२ ॥ थोयोऽवि गिहिपसगो, जइणो सुद्धरस पक- १५मावहई । जह मो वारत्तरिमी, हसिओ पजोअनरयइणा ॥ ११३ ।। सभाको वीसभो, नेहो रइवइयरो अ जुइजणे । सयणपरसपसारो, तपसीलययाइ फेडिना ॥ ११४ ॥ जोइसनिमित्तअक्सरकोउआग्मभूइ- १६षम्मेहिं । फरणाणुमोअणाहि अ, साहुरस तवसओ होइ ॥ ११५|| जह जह, कीरइ सगो, तह तह पसरो सणे सणे होई। थोवोवि होइ बहुओ, न य रहइ थिइ निरुभतो॥ ११६ ॥ जो चयइ उत्तरगुणे, मूल- गुणेऽपि अचिरेण सो चयइ । जह जह कुणह पमाय, पिदिजइ तह कमा- पहिं ॥ ११७ ॥ जो निच्छग्ण गिण्हद, देवाएपि न य धिइ मुअइ । मो साइइ सक्न, जह चदयाडिसओ राया ॥ ११८ ॥ सीउण्इखुप्पि २४यास, दुरिसन्नपरीसह क्लेिस च । जो सहह तरस धम्मो जो विहम सो तर चरइ ॥ ११९॥ धम्ममिण जाणता, गिहिणोऽवि दृढव्वया विमुअ साहू ? । मलामेलाहरणे, सागरचदण इत्थुवमा ।। १२० ।। दे २७ वेहिं कामदेवो, गिहीवि नवि चालिओ (चाइओ) तवगुणेहि । मत्तग यदभुयगमरक्ससघोरट्टहासेहिं ।। १२१ ॥ भोगे अभुजमाणावि के मोहा पड़ति अहरगइ । मुविओ आहारत्थी, जत्ताइ जणस्स दमगुव्य ॥१२२॥ ३०भवसयसहस्सदुलहे, जाइजरामरणसागरतारे । निणययणम्मि गुणायर 1 श्रीधर्मगसगणिविरचिता उपदेशमाला १२९ सणमवि मा काहिमि पमाय ॥ १२३ ॥ ज न लहइ सम्मत्त, लक्ष्णपि जन एइ सवेग । विसयसुहेसु य रबड़, सो दोमो रागदोसाण ॥१०४|| तो बहुगुणनासाण, सम्मत्तचरित्तगुणरिणासाण ! न हु यसमागत य, ग-३ गहोसाण पावाण ॥ १२५ ॥ नवि त कुणड अमित्तो, मुटुवि सुविंग. हिमो समत्थोऽपि । ज दोऽवि अणिग्गहिया, क्रति रागो अ दोसो अ ॥ १२६ । इहलोए आयास अजस च करेंति गुणविणास च । पमवति ६ अ परलोए, सारीरमणोगए दुक्से ।। १०७ ॥ घिद्धी अहो अन्न, ज जाणतोऽवि रागदोसेहि । फ्लमउल कडुअरस, त चेव निसेवए जीवो ॥ १२८ ॥ को दुक्स पाविजा' यम्स व सुक्रोहिं विम्हा हुना? । ९ को वन भिन्न मुक्य? रागद्दोसा जइ न हुजा १०९ ।। माणी गुरुपडिपीओ, अणत्यभरिओ अमग्गचारी य । मोह किलेसजाल, सो साइ जहेव गोसालो ॥ १३०॥ क्लहणमोहपासीलो, भडणसीलो विया २ यसीलो य । जीयो निबुन्नलिओ, निरत्यय सयमाचरइ ॥ १३१ ।। जह वणदयो वण दवदवम्म जलिओ गणेण निद्दइ । एघ कसायपरिणओ, जीवो तवसजम दहइ ॥ १३२॥ परिणामवसेण पुणो, अहिओ उण १५ याओ व हुन गओ। सहधि ववहारमित्तेण, भण्णइ इम जहा थूल ॥ १३३ ॥ फ्रुसवयणेण दिणतव, अहिक्सिरतो अहणइ मासतप । परिसतय सवमाणो, हणइ हणतो अ सामण्ण ।। १३४ ।। अह जीविअ १८ निक्तिह, हनूण य सजम मर चिणइ । जीयो पमायवहुलो, परिभमइ अ जेण ससारे ॥ १३५ ॥ अक्षोसणतन्त्रणताडणा य अवमाणहीलणाओ अ । मुणिणो मुणियपरभवा दढप्पहारिव्य विसहति ॥ १३६ ।। अहमा २१ इओत्ति न य पडिहणति मत्ताऽवि न य पडिसवति । मारिनता- ऽवि जई, सहति माहस्समल्लून्य ।। १३७ । दुजणमुहतोदडा, क्यण- सरा पुयकम्मनिम्माया। साहुण ते न लग्गा, सतीफलय वहताण।।१३८॥२॥ पत्थरेणाहओ कीयो, पत्यर कुमिच्छइ । निगारिओ सर पप्प, सरूपत्ति विमग्गइ ॥ १३९ ॥ तह पुचि कि न क्य, न चाहए जेण में समस्यो- ऽपि । इहि कि फरस व कुप्पिमुत्ति धीरा अणुप्पिच्छा ॥ १४० ॥२७ अणुराण्ण जइस्मऽवि, सियायपत्त पिया घरानेइ । तहवि य पदकुमारो, न यधुपासेहिं पडियद्धो ॥ १४१ ॥ गुरु गुमवरो अ अगुम, पियमाइ- अवयपियजणसिणेहो । चिंतिजमाणगुविगे, पत्तो अइधम्मतिसिपहिं ..

श्रीधर्मदामगणिविरचिता उपदेशमाला ।। १४२ ।। अमुणियपरमत्थाण, यधुनणसिणेहवइयरो होइ । अपगयस- सारसहायनिच्छयाण सम हियय ॥ १४३ ।। माया पिया य माया, मन्ना ३ पुत्ता मुही य नियगा य । इह चेव बहुविहाइ, परति भयवेमणरसाइ ॥ १४४ ॥ माया नियगमइविगप्पियम्मि अत्ये अपूरमाणम्मि । पुत्तरस धुणइ यसण, चुलणी जह यमदत्तस्स ॥ १४५॥ सम्यगोवगविगत्तणाओ ६ जगडणविदेडणाओ अ । फासी य रजतिसिओ पुत्ताण पिया फ्णयफेऊ ॥ १४६ ॥ विसयसुहरागवसओ, घोरो भायाऽपि भायर हणह । आहा विओ वहत्थ, जह पाहुनलिस्म भरहयई ॥ १४७ ॥ भन्नाऽवि इदिय- ९विगारदोसनडिया परेइ पइपाय । जह सो पाएसिराया सूरियकवाई तह पहिओ ।। १४८ ॥ सामयमुक्पतरस्सी, नियअगसमुत्मवेण पियपुत्तो। जह सो सेणियराया, कोणियरण्णा सय नीओ।। १४९ ॥ लुद्धा मक- १२ जतुरिआ, सुहिणोऽवि पिसवयति क्याजा। जह चदगुत्तगुग्णा, पव. यओ पाइओ राया ॥ १५०॥ निययाऽवि निययने, विसरयतम्मि हुति सरफम्सा।जह राममुभूमरओ, बमक्सत्तरस आसि मओ॥१५१॥ १५पुलपरनिययसुहेसु अ, सयणे अ जणे अनिश मुणिवसहा । विहरति अणिरसाए, जह अजमहागिरी भयव ॥ १५२ ।। रूपेण जुवणेण य क. नाहि मुहेहिं परसिरीए य । 7 य लुम्भति सुविहिया, निदरिसण जयु १. नामुत्ति ।। १५३ ॥ उत्तमकुलप्पसूया, रायकुलपडिसगाऽवि मुणिवसहा । पहुजणाइसघट्ट, मेहकुमार व विसहति ।। १५४ ॥ अवगप्परसवाह, सुक्य तुन्छ सरीरपीडा य । सारण वारण पोयण, गुरुनणआयत्तया य २.गणे ॥ १५५ ।। इक्करस ओ धम्मो ?, सच्छदगईमईपयारस्म । कि वा परेइ इको', परिहरउ यह अरज या ॥ १५६ ॥ क्त्तो सुत्तथागम, पडिपुच्छण चोयणा व इकरस । विणओ बेयायच, आराहणया य मर- २५ णते ? ॥ १५७ ॥ पिल्लिनेसणमिको, पइन्नपमयानणाउ निध भय । फाउ मणोऽवि अपन, न तरइ काउण बहुमझे ॥ १५८ ॥ उच्चारपासवण- वतपित्तमुच्छाइमोहिओ इको । सद्दवभाणविहत्थो, निक्खियह य पुगइ २७ उड्डाह ॥ १५९ ॥ एगदिवसेण बहुआ, मुद्दा य असुहा य जीवपरिणामा। इफो असुहपरिणओ, चइन आलयण रद्ध ॥ १६० ॥ सव्यजिणपडि. धुद्ध, अणवत्या धेरकप्पभेओ अ । इको अ सुआउत्तोऽवि हणइ तयर्स- १०जम अइरा ॥ १६१ ॥ वेस जुण्णकुमारि, पउत्थवइस च बालविय च।

श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला , पासडरोहमसइ, नवतरुणि येरभन्न च ॥ १६२ ॥ सविडकुन्भडरूमा, दिहा मोहेइ जामण इत्थी । आयहिय चितता, दूरयरेण परिहरति ॥१६३॥ सम्मट्टिीवि क्यागमोनि अइविसयरागसुहवसओ। भवसकडम्मि पवि- २ सइ, इत्य तुह सचई नाय ॥ १६४ ॥ सुतवस्सियाग पूया, पणामसका- रविणयक्जपरो। पद्धपि कम्ममसुह, सिदिलेइ दसारलेया व ॥ १६५ ॥ अभिगमणपदणनमसणेण पडिपुच्छरोण साहण । चिरसचियऽपि कम्म, ६ सणेण विरलत्तणमुवेइ ।। १६६॥ केइ सुसीला सुहमाइ सजणा गुर जणस्सऽवि सुसीसा । विउल जति सद्ध, जह मीसो चरुद्दरस ।। १६७ ॥ अगारजीनवहगो, कोई कुगुरू सुसीसपरिवारो । सुमिणे ज- १ इहि विट्ठो, कोलो गयक्लहपरिविष्णो ॥१६८॥ सो उग्गभवसमुद्दे, सय- वरमुवागएहि रापहिं । करहोबक्सरभरिओ, दिह्रो पोराणसीसेहिं ॥१६९।। ससारवचणा नवि, गणति ससारसूअग जीवा । सुमिणगएणऽपि केई, १२ बुज्यति पुष्फचूला या ॥ १७० ॥ जो अविर तर सजम च साहू, करिज पच्छाऽपि । अनियसुयर सो नियगमट्ठमचिरेण साहेइ ॥१७१|| सुहिओ न चयइ भोग, चयइ जहा दुक्सिओत्ति अलियमिण । १५ चिकणम्मोलिचो न इमो न इमो परिचयई ।। १७२ ।। जह चयई चकमट्टी, पवित्थर तत्तिय मुहुत्तेण । न चयइ तहा अहनो, दुवुद्धी सम्पर दमओ ॥ १७३ ॥ देहो पिवीलियाहिं, चियाइपुत्तरम चालणी न ओ14 तनुओवि मणपओसो, न चालिओ तेण ताणुयरिं ॥ १७४ ॥ पाणच- एऽवि पाव, पिपीलियाएऽपि जे न इच्छनि । ते यह जई अपावा, पागाइँ ॥ १७५ ।। जिणपहअपडियाण, पाणहराणऽपि पहरमा-२, गाण । न करति य पापाइ, पावस्स पर वियाणता ॥ १७६ ॥ वहमा- रणअ भक्साणदाणपरधनविलोवणाईण । सनजहन्नो उदओ, दसगुणिओ इक्कासि क्याण ॥ १७७ ॥ ति पयरे उ पओसे, सयगुणिओ सयसहस्स-२४ कोडिगुणो। कोडाकोडिगुणो था, हुज विवागो बहुदगे या ।। १५८ ॥ वेइत्य करतालपण इम तिहुयणस्स अच्छेर । जह नियमा सवियगी, मरु- देवी भगवई मिद्धा ॥ १७९ ॥ फिपि कहिंपि क्याई, एगे लद्धीहिं फेहि-२० ऽवि निभेहिं । पत्तेअयुद्धलाभा, यति अच्छेरयम्भूया ॥ १८० ॥ निहि सपत्तमहन्नो, परिधतो जह जणो निरुत्त'पो। इह नासइ तह पत्तेअसुद्ध- सद्धि(च्छि)पहिच्छतो ।। १८१ ॥ सोमण गइ सुकुमालिए तह ससगभ.३० परति अन्नस्म " १३२ श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला सगभइणीए । ताव न वीससियव्य, सेयट्ठी धम्मिओ जाव ॥ १८२ ।। सरकरहतुरयवसहा, मत्तगइदाऽपि नाम दम्मति । इको नवरि न दम्मद, ३ निरकुसो अप्पणो अप्पा ॥ १८३ ॥ वर मे अप्पा दतो, सजमेण तवेण य । माऽह परेहिं दम्मतो, बधणेहिं वहेहि अ॥ १८४ ॥ अपा चेव दमेयव्यो, अप्पा हु सलु दुद्दमो । अप्पा दतो सुही होइ, अस्सि रोए ६परस्थ य ।। १८५ ॥ निच्च दोससहगओ जीवो अविरहियममुहपरिणामो । नवर दिने पसरे, तो देइ पमायमयरेसु ॥ १८६ ।। अघिय पदिय पूइअ, सकारिय पणमिओ महग्यविओ। त तह करेइ जीवो, पाडेइ जप्पणो ९ठाण ।। १८७ ॥ सीलव्वयाइ जो बहुफलाइँ हतूण सुक्समहिलसइ । धिइदुबलो तवरसी, कोडीए कागिगि विणई ॥ १८८ ॥ जीवो जहाम- पासिय, हियइच्छियपत्थिएहिं सुक्खेहिं । तोसेऊण न तीरई, जावजीवेण १२ सम्मेण ॥ १८९ ॥ सुमिणतराणुभूय, सुक्स समइच्छिय जहा नस्थि । एवमिमपि अईय, सुस्स सुमिणोवम होई ॥ १९० ॥ पुरनिद्धमणे जक्खो, महुरामगू तहेव सुयनिहसो। वोहेई सुविहियनण, विसूरइ बहु च हिय- १५एण ||१९१॥ निग्गतूण घराओ, न ओ धम्मो मए जिणक्साओ । इटि- रससायगुस्यत्तणेण न य चेइओ अप्पा॥१९२॥ ओसन्नविहारेण, हा जह झीणम्मि आउए सव्वे । कि काहामि अहन्नो सपइ सोयामि अप्पाण ॥१९३।। १८हा जीव पाव भमिहिसि, जाईजोणीसयाइ बहुयाइ । भवसयसहस्सदु लहपि जिणमय एरिस लधु ॥१९४॥ पावो पमायवसओ, जीवो ससा रक्जमुजुत्तो । दुक्सहिं न निव्यिण्णो सुक्खेहिं न चेव परितुट्ठो॥१९५।। २१ परितप्पिएण तणुओ, साहारो जइ घण न उनमइ । सेणियराया त तह, परितप्पतो गओ नरय ॥ १९६ ॥ जीवेण जाणि विसजियाणि जाईस एमु देहाणि । थोवेहिं तओ सयलपि तिहुयण हुन्ज पडिहत्थ ॥ १९७॥ २४ नहदतमसकेसहिग्सु जीवेण विप्पमुक्केसु । तेसुवि हविज कइलासमेरुगि- रिसनिभा कूडा ॥ १९८ ॥ हिमवतमलयमदरदीवोदहिधरणिसरिसरा- सीओ। अहिअयरो आहारो, छुहिएणाहारिओ होजा ।। १९९॥ जेणेण ६७ जल पीय, पम्मायवजगडिण्ण तपि इह । सव्वेसुवि अगडतलायनईसमु- हेमु नवि हुजा ॥ २०० ॥ पीय थणयच्छीर, सागरसलिलाओ होन्न 41 ससारम्मि अणते, माउण अनमनाण ॥ २०१॥ पत्ता ये H, पालमणत इह सउवभोगा । अप्पुव्य पिक-मन्नई, तहवि य . श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेगमाला जीयो मणे सुकम ॥ २०० 10 जाणइ अ जहा भोगिडिसपया सम्यमेव धम्मफल । तहवि दढमूढहियओ, पावे यम्मे जणो रमई ॥ २०३ ॥ जाणिनइ चिंतिबइ, जम्मजरामरणसभव दुक्स । न य विसएम पिर.. नई, अहो सुनद्धो क्यगठी ॥ २०४॥ जाणइ य जह मरिनइ, अम- रवपि हु जरा विणासेई । न य उब्विग्गो रोओ, अहो रहस्स सुनिम्मायं । २०५ ।। दुपय चउप्पय बहुपय च अपय समिद्धमहण या। अणच ६ फएऽवि क्यतो, हरइ हयासो अपरिततो ॥ २०६॥ न ये नन्नइ सो दियहो, मरियन चाऽयसेण सवेण । आसापासपरदो, न परेइ यज हिय योज्झो(योहो) ।।२०७।। सझरागजलाओवमे, जीविए अ जल- ९ रिंदुचचले । जुम्मणे य नइवेगसीभे, पाय जीव किमय न बुझसि ॥२०८ ॥ जज नजइ असुइ, लजिजइ कुच्चणिजमेयति । त त म- रगद अग, नवरमणगुत्य पहिलो १२०९। सबगहाण पभवो, महा-१३ गहो सम्पदोसपायट्टी कामगहो दुरप्पा, जेणभिभूय जग सत्र ॥१०॥ जो सेवह किं लहइ, याम हारेइ दुचरो होइ । पावेइ वेमणस्स, दु- साणि अ अत्तदोसेण ॥ २११ ।। जह क्न्छुल्लो पच्छु, फंडुयमाणो १५ दुह मुणइ मुक्स। मोहाउरा मणुस्सा, तह कामदुह सुह निति ॥२१॥ क्सियविस हालहल, पिसयविस उक्कड पियताण । विसयविमाइन्नपिच, विसयविसविसूइया होई ॥ २१३ ॥ एव तु पचहिं आमवेहि रयमाय-10 णित्तु अणुसमय । चउगइदुहपेरन, अणुपरियनि ससारे ॥ २१४॥ स- गईपक्सद, काइति अणतए अश्यपुण्णा । जे य न सुणति धम्म, सोडण य जे पमायति ॥ १५॥ अणुसिहाय बहुविह, मिच्छदिही यजे नरा अमा । पद्धनिराइयकम्मा, मुणति धम्म न य करति ॥ २१६ ॥ पचेव उझिऊण, पचेर य रस्सिऊण भावण । कम्मरयविष्पमुक्का, सि- द्धिगइमणुत्तर पत्ता ।। २१७ ॥ नाणे दमणचरणे, तरसमसमिइगुत्ति २५ पच्छिते । दमउस्सग्गववाए, दवाइअभिग्गहे चेर ॥२१८ ॥ सद्दहणा यरणाए, निश्च उजुत्त एमणाइ ठिओ । तस्म भयोअहितरण, पव्यजाए य (स) म्म तु ।। २१९ ॥जे घरसरणपसत्ता, छक्कायरि मरिचणी" अजया । नगर मुत्तण घर, घरसम्मण क्य तेहिं ॥ २२० ॥ उरमुत्त- मायरतो, बघह पम्म मुचित्रण जीवो। मसार च पहुइ, मायामोस च कुबइ य ।। २२१ ।। जह गिण्हह ययलोवो, अब न गिण्इ सरीर- --- . । श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला बुच्छेओ । पासवसगमोऽविय, वयलोवो तो परमसगो ॥ २२२ ॥ आलायो सवासो, वीसभो सथयो पसगो अाहीणायारेटिं सम, सब- निणिदेहिं पडिकुट्ठो ॥ ०२३ ।। अनुनजपिएहिं हसिउद्धसिएहिं खिप्प माणो । पासत्यमझयारे, बलाऽवि जइ पाउलीहोइ ।। २०४॥ लो- एऽवि पुससग्गीपिय जण दुनियच्छमहसण । निंदइ निरनम पियफुसील. ५ जणमेव साहुजणो ॥२२५॥ निश सरिय भीलो गम्मो सव्वस्स खलि. यचारित्तो । साहुजणरस अवमओ, मओऽवि पुण दुग्गइ जाइ ॥ २२६॥ गिरिसुअपुप्फमुआण, सुविहिय' आहरणकारणविघु । यजेज सील- विगले उजुयसीले हविज जई ॥ २७ ॥ ओमन्नचरणकरण, বগী घदति कारण पप्प । जे मुविइयपरमत्या, ते यदते निवारति ॥ २२८ ।। सुविहिय पदावतो, नासेइ अप्पय तु सुपहाओ | दुविहपहविप्पमुमो, १२हमप न याणई मूढो ॥२२९॥ यदइ उभओ पालपि चेइयाइ थइ- थुई (थवत्थुइ) परमा । जिणरपडिमाघरधूवपुष्फगधयणुभुत्तो ॥२३०॥ सुविणिच्छियएगमई, धम्मम्मि अननदेवओ अ पुणो । न य समए स १५रजइ, पुन्यापरवाहियत्येसु ।। २३१ ॥ ऎण कुलिंगीण, तसथावरभू- यमदण विनिह । धम्माओ न चालिबइ, देवेहिं सइदएहिंपि ॥ २३॥ यदह पडिपुच्छइ पदासई साहुणो सययमेन । पढइ मुणइ गुणेइ अ, १८जणस धम्म परिकहेइ ।। २३३ ।। दढसीलव्ययनियमो, पोसहआवस्स- एमु अक्सरिओ। महुमन्नमसपचविहनीयफलेमु पडिकतो ॥२३४|| नाहम्मरम्मजीवी, पञ्चक्साणे अभिक्समुजुत्तो। सव परिमाणकड, अ. २७ वरन्झइ तपि सस्तो॥ २३५ ॥ निक्समणनाणनिन्नाशनम्मभूमीउ बदइ जिणाण । न य वसइ साहुजणविरहियम्मि देसे बहुगुणेऽवि ॥ २३६ ॥ परतित्थियाण पणमण, उच्भायण थुणण भत्तिराग च । सकार सम्माण, २४दाण विणय च पञइ ॥ २३७ ॥ पढम जइण दाउण, अप्पणा पणमि. उण पारेइ । असई अ मुविहिआण, भुनई क्यरिसालोओ ॥ २३८॥ साहूण कप्पणिन्न, ज नवि दिन कहिंपि किचि तहिं । धीरा जहुत्तकारी, २७ सुसारगा त न भुजति ।। २३९ ।। वसहीसयणासणभत्तपाणभेसजवत्थ पत्ताइ । जइऽवि न पजत्तघणो थोवाऽविहु थोक्य देई ॥ २४० ॥ सव- च्छरचाउम्मासिएसु अट्टाहियासु अ तिहीसु । सव्वायरेण लग्गइ जिणव ३.रपूयातयगुणेसु ॥ २४१ ॥ साहूण चेइयाण य पडिणीय तह अवण्णवाय ।

श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमारा घ। जिणश्ययणस्स अहिअ, सम्पत्यामेण वारेई ॥ २४ ॥ विरया पाणिवहाओ, विरया निश च अलियवयणाओ । विरया चोरिकाओ, विरया परदारगमणाओ ॥२४३ ॥ विरया परिग्गहाओ, अपरिमिआओ। अणतवाहाओ । बहुदोससफुलाओ, नरयगइगमणपथाओ ॥४४॥ मुका दुजणमित्ती, गहिया गुरुपयणसाहुपडियत्ती । मुको पपरियाओ गहिओ निणदेसिओ धम्मो ॥ २४५ ॥ तवनियममीलगलिया, मुसा . घगा जे हाति इह मुगुणा, तेमि न दुल्हाद, निमाणविमाणमुक्पाइ ॥ २.४६ ।। सीइज क्यावि गुरू, तपि सुमीसा मुनिउणमहुरेहिं । मग्गे व्वति पुणरनि, जह सेलगपथगो नाय || २४७॥ दस दम दिवसे ९ दिवसे, धम्मे वोहेइ अहव अहिअयरे | इस नदिसेणसत्ती, तहरिय से सनमविपत्ती ॥ २४८ ॥ फलुसीरो अ किट्टीको खयरीको मलिणिओ अ । कम्मेहिं एस जीयो, नाउणऽवि मुझई जेण ॥२४९।११ मम्मेहिं वजसारोयमेहिं जउनदणोऽपि पहियुद्धो । मुबहुपि विसूरंतो, न प्ररइ अप्पक्सम काउ ॥ ५० ॥ वामसहरसऽपि जई, कारण सजम सुविउलपि । अते निरिट्ठभावो, 7 विसुज्झइ कडरीउ च ॥२५१ ॥१५ अप्पेणऽनि कालेण, केह जहागहियसीलसामण्णा । माहति निययकज, पुरियमहारिसिव जहा ॥ २५२ ॥ पाउण सपिलिह, सामण्ण दुलाइ विसोहिपय । सुझिना एगयरो, परिज जइ रनम पच्छा ॥ २५३ ॥1 असिज अतरि चिय, सडिय सवलादउ र हुन पण । भोमन्नो मुह रहुड 7 तरित्र व पच्छ उजमिर ॥ २५४ ॥ अपि नाम घपट्टी, च इज सबपि पट्टिमुह । न य ओमन्नविहारी, दुहिओ ओसन्नय चयई। ॥ ५५ ॥ नरयत्यो ससिराया, बहु भणई देवालणामुहिओपडिओ नि भए भाउअ ' तो मे जाएइ त देह ॥ २५६ ।। को तेण जीवरहिएण, सपय जाइएण हुन गुणो' । जइऽसि पुरा जायतो, तो नरए नेव निव-।। तो ।। २५७ ॥ जायाऽऽऽ सावसेस, जाय य योगोऽपि अयि यर साओ। ताव परिजप्पहिय, मा ससिराया व मोइहिसि || २५८ । चितूणऽवि सामण्ण, सनमनोगेसु होइ जो सिदिलो । पहद जई वतिने सोश अगओ कुदेवन्त ।। २५९ ॥ सुभा ने निश्ले, जिगययाने नरा न याणति । सुधाणवि ते सुधा, जे नाऊण नवि करेंति ॥२६॥ दावेण धणनिहि, तेमि उप्पाडियाणि अच्छीति । नाउणऽपि निणय-३० ज , श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपशमाला थण, जे इह विहरति धम्मघण ॥ २६१॥ ठाण उचुभयर, मझ ही प होणतरग वा । जेण जहिं गतन्त्र, चिट्ठाऽवि से तारिमी होई ॥२६२॥ १३ जस्स गुगम्मि परिभो, साहूसु अणायरो समा तुच्छा । धम्मे य अणहित लासो, अहिलासो दुग्गईए 3 ॥२६३॥ सारीरमाणसाण, दुक्समहरसाण घसणपरिमीया । नाणसेण मुणिणो, रागगइद निरुभति ॥२६४॥ सुग्ग- ६ इमग्गपईव, नरण दितस्स हुन फिमदेय ? । जहत पुलिँदएण, दिन सि• वगरम नियगञ्छि ॥२६५॥ सिंहासणे निसण्ण सोवाग सेणिो नरथा- रिदो । विन्न मगह पयओ, इअ साहुलणस्स सुअविणओ ॥ २६६ ।। ९विज्ञाए कासयसतिआए दगसूअरी सिरि पत्तो । पडिओ मुस ययतो, सुअनिएहरणा इय अपत्था ।। २६७ ।। सयलम्मिऽवि जियलोए, तेण ५६ घोसिओ माघाओ। इपाऽपि जो दुहत्त, सत्त बोहेइ जिणवयणे ॥२६॥ १२ सम्मत्तदायगाण, दुप्पडियार भवेसु बहुएमु ! सव्वगुणमेलियाहिऽवि, उ घयारसहस्मयोडीहि ॥ २६९ ।। सम्मत्तम्मि उ लद्धे, ठइयाइ नरयति. रियदाराइ । दिव्याणि माणुसाणि य मोकपसुहाइ सहीणाइ ॥ २७० ॥ ३५ युसमयमुईण महण, सम्मत्त जरस सुष्ट्रिय हियए । तरस जगुजोयकर, नाण चरण च भवमण ॥ २७१ ॥ सुपरिच्छियसम्मत्तो, नाणेणालो- इयऽस्थस भावो । निव्यणचरणाउत्तो, इन्छियमत्य पसाहेइ ॥ २७२ ।। १.जह मूलताणाए पडुरश्मि दुव्वण्णरागवण्णेहिं । धीभन्छा पडसोहा, इय सम्मत्त पमाएहिं ॥ २७३ ॥ नरण्मु सुरवरेसु य, जो वधइ सागरोयम इक । पलिओयमाण पधइ, पोडिसहस्साणि दिवसेण ॥ २७४ । परि २० ओयमसरिज, भाग जो बधई सुरगणेमु । दिवसे दिवसे धधइ, स वा. सकोडी असपिजा ॥ २७५ ॥ एस यमो नरएसुवि, बुहेण नाऊण नाम एयमि । धम्मम्मि कह पमाओ, निमेसमित्तपि फायव्यो।।। २७६ ॥ २४ दिनारकारविभूसणाइ रयणुजल्लाणि य गराइ । व भोगसमुदओ, सुर- रोगसमो क्ओ इत्य ॥ २७७ ।। देवाण देवलोए ज सुक्य त नरो सुभणिोऽपि । न भणइ वाससएणऽपि जम्मऽवि जीहामय हुजा १७॥ २७८ । नरण्मु जाइ अइक्क्पटा दुक्साइँ परमतिम्लाइ । को वण्णही ताइ', जीवनो वासमोडीऽवि ।। २७९ ॥ कपडदाह साम- लिअसिवणवेयरणिपहरणसएहिं । जा जायणार पावनि, पारया त अह- २०म्मफ7 ॥२८० ॥ निरिया क्सयुसारानियायसहयधमारणसयानऽपि ।

- श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला १३७ इय पानेता, परत्य जइ नियमिया हुता ।। २८१ ॥ आजीर सक्लेिसो, सुक्स तुच्छ उपद्दया पहुया । नीयजणसिट्टणानि य, अणिवासो अ माणुस्से ॥ २८२ ॥ चारगनिरोहवहवधरोगघणहरणमरणयसणाइ । म- ३ पसंतानो अनसो, विग्गोवणया य माणुस्से ।। २८३ ॥ चिंतासतावेहि य, दरिदरुआहिं दुप्पउत्ताहिं । लघृणऽवि माणुस्स, मरति पेई सुनिन्धि- पणा ।। २८४ ॥ दवाऽवि देवलोए, दिव्याभरणाणुरनियसरीरा । ज परि- ६ घडति तत्तो, त दुक्स दारुण सेसि ॥ २८५ ॥ त मुरविमाणविभव, चिंतिय चरण च देवलोगाओ । अइवलिय चिय ज नवि, पुइ सयस- पर हियय ॥२८६ ॥ ईसापिसायमयकोहमायालोभेहिं ण्यमाईहिं । दे. ९ याऽपि समभिभूया, तेसिं कत्तो सुह नाम ? ॥२८७ ॥ धम्मपि नाम नाऊण, फीस पुरिसा सहति पुरिमाण ११ सामित्ते साहाणे, को नाम ‘परिज दासत्त ? ॥२८८॥ ससारचारण चारए व्य आवीलियरम बधेहिं । १२ उचिग्गो जस्स मणो, सो विर आसनसिद्धिपहो ॥ २८९॥ जासनका- लभयसिद्धियरस जीनस लम्यण इणमो । विसयमुहेसु न रजइ, सन्न 'स्थामेसु उनमइ ।। २९० ।। हुज वन व देहनल, धिइमइसत्तेण जइ न १५ उज्ञमसि । अच्चिहिसि चिर काल, वल च काल च सोअतो ॥२९१ ।। लद्विल्लिय च योहिं, अकरितोऽणागय च पत्थितो । अन दाइ घोहिं, लभिसि क्यरेण मुल्लेण ॥२९० ॥ सघयणमालवलदृममारुयार वणाइ १८ 'पित्तूण । सन चिय नियमधुर, निरजमाओ पमुन्नति ॥२९३॥ कालस य परिहाणी, सजमजोगाइ नस्थि सित्ताइ । जयणाइ पट्टियन नह ज- यणा भजए अग ॥ २९४ । समिईक्सायगारवइदियमयवभचेरगुत्तीसु।२१ सम्झायविणयतवसत्तिओ अ जयणा सुविहियाण ॥ २९५ ।। जुगमित्तं- सरदिट्ठी, पय पय चकम्वुणा दिसोहितो । अव्यक्रिसत्ताउत्तो, इरियास- मिओ मुणी होई ॥ २९६ ॥ क्जे भामइ स, अणवजमकारणे न २४ भासद य । विगह विमुत्तियपरिवजिओ अ जइ भामणाममिओ॥२९७॥ पायालमेसणाओ, भोयणदोसे य पच मोहेइ । सो एसणाइसमिओ, आजीवी अन्नहा होइ ॥ २९८॥ पुचि चक्षु परिक्सिय, पमजिउ २० जोठवेद गिहावा आयाणमडीसनणाइ समिओ मुणी होइ ॥२९९।। उभारपासयणखेलजहसिंघाणए य पाणविहीं । मुविवेइए पएसे, निसिरतो होइ तस्समिओ ।। ३०० ॥ फोहों माणो माया, लोभो हासो रई य. . -

.
श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला
अरई य । सोगो भय दुगुडा, पञ्चक्सरली इमे सव्वे ॥ ३०१॥ कोहो
क्लहो सारो, अवरुप्परमच्छरो अणुसओ। घडतणमणुवसमो, ताम
३ सभावो अ सतायो ॥ ३०२ ॥ निच्छोडण निभछण निराणुवचितण
असवासो । क्यनासो अ असम्म, बधइ घणचिकण कम्म ॥ ३०३ ।।
युग्मम् ॥ माणो मयऽवारो, परपरिवाओ अ अत्तउमरिसो । परपरिभ
६ वोऽपि य तहा, परस्स निंदा असूआ य ॥ ३०४ ॥ हीला निरुवयारि-
तण निरवणामया अविणओ अ | परगुणपच्छायणया, जीव पाडति स-
सारे ॥ ३०५ ॥ युग्मम् ॥ माया कुडग पच्छन्नपारया फूड क्यड वच-
९णया । सव्वत्थ अम भायो, परनिकसेगावहारो अ॥ ३०६ ॥ छल छोम
सवइपरो, गृहायारत्तण मई पुडिला। चीसभघायण पिय भवकोडिसएसुवि
नहति ॥ ३०७ ॥ युग्मम् ॥ लोभो अइसचयसीलया य मिलिट्ठत्तण अ.
१२ इममत्त । कपनमपरिभोगो, नविनडे य आगल्ल ॥ ३०८॥ भुच्छा
अइवहुधणलोभया य त भावभावणा य सया । चोलति महापोरे, जर
मरणमहासमुद्दमि ।। ३०९ ॥ युग्मम् ।। एएसु जो न वहिजा (वडे),
१५ तेण अप्पा जहडिओ नाओ । मणुआण मागणिज्जो, देवाणवि देवय हुना
॥ ३१० ॥ जो भासुर भुअग, पयडदाढाविस विघटेइ । वत्तो चिय व
स्सतो रोसभुअगोवमाणमिण ॥ ३११ ॥ जो आगलेइ मत्त, कयतकालो-
१८यम वणगइद । सो तेण चिय छुञ्जद, माणगइदेण इत्युवमा ।। ३१२ ।।
विसवल्लिमहागहण, जो पविसइ साणुवायफरिसविस । सो अचिरेण
विणरसइ, माया विसवल्लिगहणसमा ॥ ३१३ ॥ घोरे भयागरे सागरम्मि
२३ तिमिमगरगाहपउरम्मि । जो पविसइ सो पविसइ, लोभमहासागरे भीमे
॥ ३१४ ।। गुणदोसबहुविसेस, पय पय जाणिऊण नीसेस । दोसेसु जणो
न विरजइत्ति क्म्माण अहिगारो ॥३१५॥ अट्टहासकेलीक्लित्तण हास.
२४ सिट्टजमगाई । यदप्प उपहमण, परस्स न करति अणगारा ।। ३१६ ।।
साहूण अप्परुई, ससरीरपलोअणा तवे अरई । सुत्थिअवनो अइपहरिसो
य नत्थी सुसाहूण ॥ ३१७ ॥ उ वेयओ अ अरणामओ अ अरमतिया
२०य अरई य । कलिमलओ अ अणेगग्गया य क्त्तो सुविहियाण ॥३१८॥
सोग सताय अधिइ च मन्नु च वेमणरस ध । कारन रुन्नभाव, न साहु
धम्मम्मि इच्छति ।। ३१९ ॥ भयससोविसाओ, भग्गविभेओ विभी-
३.सियाओ अ । परमग्गदसणाणि य, दृढधम्माण क्ओ हुति ? ॥३२०॥

। श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमारा कुच्छा चिलीणमलसकडेसु उव्वेयओ अणिटेसु । चाखुनियत्तणमसुभेसु नत्य इवेसु दताण ॥ ३२१॥ एयपि म नाऊण, मुझियन्वति नूण जीवस्स । फेडेऊण न तीरइ, अइवलिओ यम्मसघाओ ॥ ३२२ ॥ जह ३ जह बहुस्सुओ सम्मओ अ सीसगणसपरिखुडो अ । अविनिच्छिओ अ समए, वह तह सिद्धतपडिणीओ ॥ ३२३ ॥ पराइ वत्थपायासणोव गरणाइ एस विभवो मे । अविय महाजणनेया, अहति अह इडिगार- ६ विओ५३२४॥ अरस विरस ला जहोयवन च निच्छए भुत्तु । निद्धाणि पेसटाणि य, मगइ रसगारवे गिद्धो ।। ३२५ ॥ सुस्सूसई सरीर, सय- णासणवाणापसगपरो। सायागारवगुरुओ दुक्मरस न देइ अप्पाण ९ ॥ ३२६ ।। वपकुदलायाभसो, पडिचफसणा अणिहपहो । वसणाणि रणमुहाणि य, इदियवसगा अणुहयति ॥ ३२७ ॥ सहेसुन रजिजा, रूप ददतु पुणो न इक्सिना । गधे रसे अ फासे, अमुच्छिओ उज-12 मिन मुणी ।। ३२८॥ नियाणि हयाणि य इदिआणि घाएहण पय- तेण । अहियत्ये नियाइ, हियक्ने पूषणिजाइ ।। ३२९ ।। जाइकुलरू- षयरसुअववराभिस्सरिय अहमयमत्तो। एयाइ चिय बधइ, असुहाइ बहु १५ प ससारे ।। ३३० ॥ जाईए उत्तमाए, फुले पहाणम्मि स्वामिग्मरिय 1 घलविजाय तवेण य, लाभमण्ण च जो सिंसे ॥ ३३१ ॥ ससारमणय यग, नीयवाणाइ पावमाणो य । भमइ अणत पाल, तम्हा उ मए वि.१८ पभिक्षा ।। ३३२ ॥ युग्मम् ।। मुठ्ठऽपि जई जयतो, जाइमयाईसु मलई जो उ । सो मेअजरिसि जहा, हरिएसयलु व्व परिहाई ॥३३३॥ इत्थि- पसुसफिलिह, पसहि इत्यीकह च वनतो। इथिजणसनिसिन, निरुवण २१ अंगुपगाण ॥ ३३४ ॥ पुनरयाणुस्मरण, इत्थीजणविरहरूवविलव च। अश्यहुअ अइयहुमो,विवजयतो अआहार ॥३३५।। बनतो अ विभूस,ज- इस इह यमचेरगुतीमु। साहु तिगुत्तिगुत्तो,निहुओ दतोपसतो ॥३३६||२४ निभिर्विशेषकम् ॥ गुन्झोरायणरसोरअतरे नह, थणतरे दछ । साइरइ सो दिहिं, न य यधइ दिहि दिहिं ॥३३७॥ सम्झापण पसत्य, झाण जाणइ य स वपरमस्थ । सन्झाए चट्टनो, सणे सणे जाइ वेरग२० ।। ३३८ ॥ उष्ट्युमहतिरियलोए, जोइसवेमागिया य सिद्धी य । सव्यो लोगारोगो, सम्झायविउरस पचक्यो ।। ३३९ ॥ नो निवाल तयसज. मुमो नवि परे साझाय । अलस सुहसीलनण, नवि व ठावेइ साह-.. - १४० श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला पए ॥ ३४॥ विणओ सासणे मूल, विणीओ सजओ भवे । विणयाओ विप्पमुक्करस, क्ओ धम्मो को तयो ? ॥ ३४१ ॥ विणओ आवहइ ३सिरिं, लहइ विणीओ जस च वित्तिं च । न कयाइ दुन्धिणीओ, सक- जसिद्धिं समाणेइ ॥ ३४२ ॥ जह जह समइ सरीर, धुवजोगा जह जहा न हायति । कम्मक्सओ अ विउलो, विवित्तया इदियदमो अ॥३४३॥ ६ जइ ता असफणिज, न तरसि काउण तो इम कीस । अप्पायत्त न कु- णसि, सजमजयण जइजोग ? ॥३४४ ॥ जायम्मि देहसदेहयम्मि जय णाइ विचि सेविजा । अह पुण सजो अ निरजमो अ तो सजमो क्त्तो ? ९॥ ३४५ ॥ मा कुणउ जइ तिगिच्छ, अहियासेजण जइ तरइ सम्म । अहियासिनस्स पुणो, जइ से जोगा। हायति ॥ ३४६ ॥ निच पवयण- सोहावराण चरणुजुआण साहूण । सनिग्गविहारीण, सव्यपयत्तेण कायम १२॥ ३४७ ॥ हीणरसऽवि सुद्धपरूवगस्म नाणाहियरस कायव । जणचित्त- ग्गहणत्थ, करिति लिंगावसेसेऽवि ॥३४८॥ दगपाण पुप्फफल, अणेस- णिन्न गिहत्यविचाइ । अजया पडिसेवती, जइवेसविडवगा नवर ॥३४९॥ ३५ ओसनया अबोही, पवयणउन्मावणा य योहिफल । ओमन्नोऽपि वरपिहु पवयणउ भावणापरमो ॥ ३५० ॥ गुणहीणो गुणरयणायरेसु जो कुणइ तुल्मपाण । मुनवस्सिणो अ हीलइ, सम्मत्त कोमल तरस ॥ ३५१ ।। १८ ओसनस्स गिहिस्स च, जिणपवयणतिव्यभावियमइस्स । कीरइ ज अण। घज, ददसम्मत्तस्सऽनत्थासु ॥ ३५ ॥ पासत्थोसन्नकुसीलनीयससत. जणमहाच्छद । नाऊण त सुविहिया, सनपयत्तेण धजति ॥ ३५३ ॥ २१ यायालमेसणाओ, न रक्सई धाइसिजपिड च । आहारेइ अभिक्य, विगईओ सन्निहिं साइ ॥ ३५४ ॥ सूरप्पमाणभोजी, आहारेई अभि- क्समाहार । न य मदलीइ मुतइ, न य भिक्स हिंडई अलसो॥३५५।। २४ वीवो न कुगइ लोअ, ललई पडिमाइ जल्मवणेइ । सोपाहणो अ हिंड, बधइ कडिपट्टयमक्जे ॥ ३५६ ॥ गाम देस च फुल, ममायए पीठफ्ल- गपडिवतो । घरसरणेसु पसजइ, विहरइ य सविचणो रिको ॥३५५॥ २७नदतफेसरोमे, जमेद उच्छोलधोअणो अनओ। वाहेइ य पलियक, अइरेगपमाणमत्थुरइ ॥ ३५८ ॥ सोरइ य सव्वराइ, नीसहमचेयणो न वा झरइ । न पमजतो पविसइ, निसिहीयावस्सिय न करे ॥ ३५९ ॥ ३० पाय पहे न पमनाइ, जुगमाया न सोहए इरिय । पुढवीदगअगणिमारु- श्रीधर्मदासगणिविरचिंता उपदेशमाला १४१ अवणरमइनसेमु निरविक्यो । ३६० ॥ सब थोष उपस्,ि न पेहए न य करेइ सम्झाय । सहकरो, झझकरो, लहुओ गणभेयतत्तिहो ॥३६१ सित्ताइय भुजइ, कागईय तहेव अविदिन । गिण्ड्इ अणुइयसूरे, अस- ३ णाई अब उवगरण ॥ ३६० ॥ दवणकुले न ठवेई, पासस्थेहिं च सगय. कुणई । नियमवज्झाणरओ, न य पेहपमजणासीलो ॥ ३६३ ॥रीयइ य दवदवाए, मूढो परिभवह तहय रायणिए । परपरिवाय गिण्हई, निवर.. भासी विगहसीलो ॥३६४॥ विज मत जोग, तेगिच्छ पुणइ भूइम्म च । अक्सरनिमित्तजीवी, आरभपरिग्गहे रमइ ॥ ३६५ ॥ कजेण विणा. उमाहमणुजाणावेइ दिवसओ सुअइ । अजियलाभ भुजइ, इथिनिसि ९ जासु अमिरमह ॥ ३६६ ।। उचारे पासवणे, खेले सिंघाणए अणाउत्तो। सथारग उपहीण, पडिकमह वा सपाउरणो ॥ ३६७ ॥ न परेइ पहे. जयण, तलियाण तह करेइ परिभोग । चरइ अणुनद्धयासे, सपक्सपर-1र पक्सओमाणे ॥ ३६८ ॥ सजोअइ अइवाहुअं, इगाल सधूमग अणहाए । भुनह स्वरलहा, न धरेइ अ पायपुछणय ॥३६९॥ अहम छह चउत्थ, सवच्छर चाउमास पक्खेसु । न करेइ सायबहुलो, न य विहरइ मास १५ एप्पेण ।। ३७० ।। नीय गिण्इ पिड, एगागी अच्छए गिहत्थकहो । पावसुआणि अहिजइ, अहिगारो रोगगहणम्मि ॥ ३७१ ॥ परिभवइ उग्गकारी, सुद्ध मग निगृहए बालो । विहरइ सायागुरुओ, सजमविग १६ ले पित्तेसु ॥ ३७२ ॥ उग्गाइ गाइ हसई, असवुडो मइ करेइ कदाप । गिहिक्मचिंतगोऽविय, ओमन्ने देइ गिपहइ वा ।। ३७३ ॥ धम्मकहाओ अहिबइ, घरा घर भमइ परिक्हतो अ। गणणाइ पमाणेण य, अइरित्त यहइ उवगरण ।। ३७४ ॥ पारस बारम तिणि य, सइयउधारकालभू- मीओ । अतो वहिं च अहियासि अणहियासे न पहिलेहे ।। ३७५ ।। गीयस्थ सविग्ग, आयरिअ मुअइ वलइ गच्छरस । गुरुणो य अणापुच्छा, २५ न किंचिवि देइ गिण्इ पा ॥ ३७६ ॥ गुरुपरिमोग भुजइ, सिजास- थारउववरणजाय । विन्तिय तुमति भासई, अविणीओ गयिओ लुद्धो ॥ ३७७ ॥ गुरुपचक्खाणगिलाणसेहवालाउलरस गच्छसि । न करेइ २५ नेव पुच्छह, निद्धम्मो लिंगमुपजीवी ॥ ३७८ ॥ पद्दगमणपसहिआहार- मुयणडिल्लविहिपरिट्टयण । नायरइ नेय जाणइ, अजायट्टायण घेय ॥ ३७९ ॥ सच्चदगमणउठाणसोअणो अप्पणेण परणेण । समणगुणगु श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला कनोगी, बहुजीवखयक्रो भमइ ।। ३८० ॥ यस्थिन्य वायपुण्णो, परित भमई जिणमय अयाणतो। थद्धो निम्विनाणो, नय पिन्छइ कचि अप्प ३ सम ।। ३८१ ॥ सदगमणउढाणसोअणो मुजई गिहीण च । पासच्या इटाणा, यति एमाझ्या ए" ॥ ३८२ ॥ जो हुन उ असमत्थो, रोगेण यपिलिओ झरियदहो । सयमवि जहाभणिय, क्याइ न तरिज काउ जे १॥ ३८३ ॥ सोऽविय निययपरक्कमवयसायधिईल अगृहतो । मुत्तूण फूडचरिय, जई जयतो अवरस जई ॥ ३८४ ॥ युग्मम् ।। अलसो सढो. ऽवलितो, आलमणतप्परो अइपमाई । एवठिओऽवि मन्नई, अपाण सु. ९ हिओमि (म्हि ) त्ति ॥ ३८५ ॥ जोऽवि य पाडेउण, मायामोसेहि साह मुद्धजण । तिग्गामम झवासी, सो सोअइ क्वडसवगु व्व ।। ३८६ ।। एगागी पासत्थो, सच्छदो ठाणवासि ओसनो । दुगमाईसजोगा, जह १२ पहुआ तह गुरू हुति ॥ ३८७ ॥ गच्छगओ अणुओगी, गुरुसेवी अनि- यओ गुणाउत्तो । सजोएण पयाण, सजमआराहगा भणिया ॥ ३८८ ॥ निम्ममा निरहकारा, उवउत्ता नाणदसणचरित्ते । एगसि (क्से) तेऽवि ५ठिया, सवति पोराणय फम्म ॥३८९॥ जियमोहमाणमाया, जियलोहपरी- सहा य जे धीरा । बुडावासेऽवि ठिया, सवति चिरसचिय कम्म ॥३९०॥ पचसमिया तिगुत्ता, उजुत्ता सजमे सवे चरणे । चासमयपि वसता, मु. १०णिणो आराहगा भणिया ॥३९१॥ नम्हा सव्वाणुना, सध्यनिसेहो य पय- यणे नस्थि । आय वय तुरिना, लाहाकसि व्य वाणियओ॥ ३९२ ॥ धम्मम्मि नस्थि माया, न य करड आणुवत्तिभणिय वा । फुडपागडमकु २१डिल्ल, धम्मवयणमुजुय जाण ॥३९३॥ नवि धम्मस्म भडका, उधोडा व- घणा य क्यड वा। निच्छम्मो फिर धम्मो सदेवमणुआसुरे लोए॥३९४॥ भिक्सू गीयमगीए, अभिसेए तहय घेर रायणिए । एव तु पुरिसवत्थु, २४ व्याइ चउनिह सेस ।। ३९५ ॥ चरणइयारो दुविहो, मूलगुणे येव उत्तरगुणे य । मृल्गुणे छटाणा, पढमो पुण नवविहो तत्थ ।।३९६॥ सेसु दोसो मझिम जहन्नओ वा भवे चउद्धा उ । उत्तरगुणऽणेगमा vणनाणेसु अहऽह ॥ ३९७ ॥ ज जयइ अगीयस्थो, जप स्सिओ जयइ । वट्टावेइ य गच्छ, अणतससारिओ होइ ।। ३ जयतो साहू, पट्टावेई य जो उ गच्छतु । स १० तससारिओ होइ १ ॥ ३९९ ॥ काल, भाव . , 1 श्रीधर्मदासगणिविरचिती उपदेशमाला वणाओ या नवि जाणइ अग्गीओ, उस्मगवयाइय चेर॥४०॥ जठियदन्य न याणइ, सचित्ताचितमीसिय घेर । पारप च तहा, जुग्ग वा जास न होई ॥ ४०१॥ जहठियसित न जाणइ, अाणे ।। जाणवए मज भगिय । कालपि अनवि जाणड, मुभिक्पदुभिक्स ज कप्प ।। ४०२॥ भावे हट्ठगिलाग, नवि याणइ गाडीगाडकाप च। सहुअसहुपुरिसरून, वत्थुमपत्थु घ वि जागे ।। ४०३ ॥ पडिसेवणा-4 घउद्धा, आउट्टिपमायदप्पकप्पेसु । ननि जाणइ अग्गीओ, पच्छित्त पेर ज वत्य ॥ ४०४ ॥ जह नाम कोई पुरिमो, नयणविहूणो अदेसउमगे । कतारादविभीमे, मग्गपणट्ठम्स सस्थरस ।। ४०५ ।। इच्छइ य देसि. १ यत्त, ति सो उ समस्थ देसियत्तरस १ । दुग्गा अयाणतो, नयणविहूणो कह दसे ॥ ४०६॥ युग्मम् ॥ एरमगीयत्योऽपिहु, निणययणपइव- बक्खुपरिहीणो । दव्या. अयाणतो, उस्मग्गवनाइय घेन ॥ ४०७ ।। यह सो जय अगीओ ? क्ह या कुणऊ अगीयनिस्साए यह वा करे उ गच्छ । सगारबुबाउल सो उ॥ ४०८॥ सुत्ते य इम भणिय, अप- च्छित्ते य देइ पच्छिच । पच्छित्ते अहमत्त, आसायण तरस महई १५ ॥ ४०९॥ आमायण मिच्छत्त, आसायणपत्रणा उ सम्मत्त । आसा. यणानिमित्त, कुबह दीह च ससार ।। ४१० । दोसा जम्हा, अगीय जयतस्सऽगीयनिस्साए । वहावय गच्छस्म य, जो अ गण देयगीयरस १० ॥ ४११ ॥ अयहुस्सुओ तवरसी, विहरिउमो अजागिण पह। अब राहपयसयाइ, पाउणवि जो न याणेह ।। ४१२ ॥ देसियराइयमोहिय, वयाइयारे य जो न याणे: । अविसुद्धस्स 7 वढुइ, गुणमेढी तत्तिया ठाइ, ॥४१३ ।। युग्मम ॥ अप्पागमो फिलिस्सइ, जइचि करेइ अइदुधर तु तव । सुदरसुद्धीइ कय, बहुयपि न सुदर होई ॥ ४१४ ॥ अपरिच्छिय. सुयनिहसस्स केवलममिन्नमुत्तचारिम्स । सन्युजमेणऽवि क्य, अन्नाणसवे २१ घड पडई ॥ ४१५॥ जह, दाइयम्मिऽवि पहे, तरस पिसेसे पहस्सऽया. णतो। पहिओ क्रिलिम्मद चिय, तह रिगायाग्सुअमितो॥४१६॥. प्पाकाप एमणमणेमण चरणग्णसेदविहिं । पायच्छित्तविहिऽपि य, दया-२१ इगुणेमु अ ममग ॥४१७॥ पावणपिहिमुठापण च अजाविहिं निरवं. सेसं । उत्सग्गवयायविहिं, अयाणमाणो यह जयउ ? ॥४१८॥ मीमाय रियरमेण य, जणेण गहियाइँ सिप्पसत्याइ ननति बहुरिहाइ न चक्षु।

श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला मित्ताणुसरियाह ।।४१९॥ जह उन्जमिउ जाणइ, नाणी तव सजमे उवा- यविऊ । तह पक्खुमित्तदरिसणसामायारी न याणति ॥४२०॥ सिप्पाणि यि सत्याणि य, जाणतोऽवि नय जुजइ जो ऊ । तेसिं फल न भुइ, इअ अजयतो जई नाणी ॥ ४२१ ॥ गारवतियपडिनद्धा, सनमकरणु अमम्मि सीअता । निग्गतूण गणाओ (घराओ) हिंडति पमायरएणम्मि “६॥ ४२ ॥ नाणाहिओ परतर, हीणोऽविहु पवयण पभावतो । नय दुकर करतो, सुटुयि अप्पागमो पुरिसो ॥४२३॥ नाणाहियस्स नाण, पुन्नइ नाणा परत्तए चरण । जस्स पुण दुण्ह इकपि नत्थि तस पुजए काइ ।।४२४॥ ९माण चरित्तहीण, लिंगग्गहण च दुसणविहीण । सजमहीण च तय, जो घरद निरत्थय तरस ॥४२५।। जहा सरो चदणभारवाही, भाररस भागी न हु चदनरस । एव खु नाणी चरणेण हीणो, नाणस्स भागी न हु सुग्ग- १२ईए ॥४२६॥ सपागडपडिसेवी, काएमु वएसु जो न उन्नमई । पवयणपा- डणपरमो, सम्मत्त कोमल तस्स ॥ ४२७ ॥ चरणकरणपरिहीणो, जइवि तव चरइ सुछ अइगुरअं । सो तिल्ल व किगतो कसियबुद्दो मुणेयव्यो १५॥४२॥छन्नीवनिकायमव्वयाण परिपालणाइ जइधम्मो। जइ पुण ताई न रक्सइ, भणाहि को नाम सो धम्मो ? ॥४२९।। छजीवनिकायदया. विवजिओ नेव दिक्सिओ न गिही । जइधम्माओ चुछो, चुकाइ गिहिदा- १८णधम्माओ॥ ४३० ।। सव्वाओगे जह कोइ, अमयो नरवइस्स घि- Nण । आणाहरणे पावइ, वहयधण व्यहरण च ।। ४३१ ॥ तह छपा यमहव्वयसम्वनिवित्तीउ गिण्हिऊण जई। एगमपि विराहतो, अमचरणो २५ हणइ वोहिं ॥४३२॥ तो हयवोही य पच्छा, क्यावराहाणुसरिसमियम- मिय । पुणपि भवोअहिपडिओ, भमइजरामरणदुग्गम्मि ॥४३॥ जइ. याऽणेण चत्त, अप्पणय नाणदसणचरित्त । तइया तस्स परेसु, अणुरुपा २४नत्थि जीवेसु ॥४३४॥छक्कायरिऊण अस्सनयाण लिंगावसेसमित्ताण । बहु- अस्सजमपयहो, मारो मइलेइ सुटुअर ॥ ४३५॥ किं लिंगमिट्टरीधारणेणं जम्मि अहिए ठाणे। राया न होइ सयमेव, धारय चामराडोवे ॥४३६॥ २७ जो सुत्तत्थविणिच्छियफ्यागमो मूलउत्तरगुणोह । उन्बहइ सयाऽसलिओ सो लिक्सइ साहुरिक्सम्मि ॥४३७॥ यहुदोससकिलिहो,नवर मइलेइ चच- लसहावो । सुझुवि थायामितो, काय न करेइ किचि गुण ।। ४३८ ।। सिंचि वर मरण, जीवियमन्नेसिमुभयमनेसि । दहुरदेविच्छाए, अहिये श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला सिंचि उभयपि ॥ ४३९ ॥ केसिंचि य परलोगो, अन्नोस इत्थ होइ बहलोगो । करसवि दुणिवि लोगा, दोऽवि ह्या क्रसई लोगा ॥४४०॥ उन्नीकायविरओ, कायकिलेसेहिं सुठु गुरुपहिं । नहु तस्स इमो रोगो, ३ हवाऽसेगो परो लोगो ॥ ४४१ ॥ नरयनिरुद्धमईण, दडियमाईण जी- विय सेव । बहुवायम्मिऽवि दहे, विसुझमाणस्स वर मरण ॥ ४४२॥ तयनियमसुहियाण, पहाण जीविअपि मरणपि । जीवतऽऽन्नति गुणा, ६ मयाऽवि पुण सुग्गइ जति ॥ ४४३ ॥ अहिय मरण अहिअ च जीविय पावसम्मकारीण । तमसम्मि पडति मया, वेर पढति जीरता ॥४४४॥ अवि इच्छति अ मरण, नय परपीड परति मणसाऽवि । जे सुविइय- १ मुगइपहा, सोयरियसुओ जहा सुलसो ।। ४४५ ।। मूलग कुदडगा दाम. गाणि उच्छूलपटिआओ य । पिंडेइ अपरिततो, चउप्पया नस्थि य पसू- वि ॥ ४४६ ॥ तह पत्थपायदडगउमगरणे जयणकजमुजुत्तो । जस्स-११ ऽद्वार किलिस्सई, स चिय मूढो नऽवि परेई ।। ४४७ ।। अरिहता भग वतो, अहिय व हिय व नदि इह किचि । वारति कारवेति य, घितूण जण यला हत्ये ।।४४८ ॥ उवएस पुण त दिति जेण चरिएण कित्ति-१५ निलयाग । देवाणऽवि हुति पहू, किमग पुण मणुअमित्ताण ? ॥४५९॥ वरमउकिरोडधरो, चिंचइओ चवलकुडलाहरणो । सफो हिओयएसा, एरावणवाहणो जाओ ॥ ४५० ॥ रयणुनलाइँ जाइ, यत्तीसविमाणसय.. सहरसाइ । वजहरेण वराइँ, हिओएमेण टद्धाइ ।। ४५१ ।। सुरवइ सम विभूइ, ज पतो भरहचपयट्टीऽवि । माणुसलोगस्म पहू, त जाण हिओयएसेण ॥ ४५२ ॥ लसूण त सुइसुह, जिणवयणुवएसममयनिंदु-११ सम । अपहिय कायन्ध, अहिएमु मण न दाय य ॥ ४५३ ॥ हिय. मप्पणो करितो, करसन होइ गरओ गुरू गण्णो' । अहिय समायरतो, फरम न विपथओ होइ? ॥ ४५४ ॥ जो नियमसीलतवसजमेहि जुत्तो २४ करेइ अप्पदिय । सो देवय य पुनो, सीसे सिद्धत्यओ व्व जणे ॥४५५।। सब्यो गुणेहिं गणो, गुणाहिअरस जह लोगवीरस्म । सभतमउडविडयो, सहरसनयणो सययमेह ।। ४५६॥ चोरिकरचणाडकवडपरदारदारुण-२० महस्स । तरम चिय त अहिय, पुणोऽपि वेर जणो वह ॥४५७॥ जइ सा चणकचरह(लिटु)रयणसरिमोयमोजणोजाओ। वइया नणु चुच्छि- मो, अहिलासो न्वहरणम्मि ।। ४५८ । आजीवगगणनेया, रजसिरि. । ११

ra
श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला
पयहिऊण य जमाली । यिमप्पणो करितो, नय वयणिजे इह पडतो
।। ४५९ ॥ इदियकमायगारवमएहिं सयय किल्टिपरिणामो । कम्मघण
२ महानाल, अणुसमय वधई जीवो ॥ ४६० ॥ परपरिवायविसाला, अ.
णेगक्दप्पविसयभोगेहिं । ससारत्या जीवा, अरइविणो परतेन ।।४६१६
आरंभपायनिरया, रोइअरिसिणो तहा पुलिंगी अ । दुहओ चुका नवर,
६ जीवति दरिदजियरोए ॥ ४६२ ॥ सलो न हिंसियव्वो, जह महिपालो
तहा उदयपालो । नय अभयदाणपइणा, जणोवमाणेण होयव्य ॥४६३॥
पाविजइ इह वसण, जण त छगलओ असन्तुति । न य कोइ सोणि-
९यलिं, क्रेइ वग्घेण देवाण ॥ ४६४ ॥ वधइ सणेण जीवो, पित्तानिल
धाउसिंभसोभेहिं । उनमह मा विसीअह, तरतमजोगो इमो दुलहो
॥ ४६५ ॥ पचिंदियत्तण माणुसत्तण आरिए जणे सुकुल । साहुसमागम
१२ मुणणा, सद्दहणाऽरोग पयजा ॥ ४६६ ॥ आउ सविस्तो, सिढिल्तो
धधणाइँ सब्बाइ । देहटिअ मुयतो, झायइ क्लुण बहु जीयो ।। ४६७॥
इधऽपि नत्थि ज सुटु सुचरिय जह' इम बल म झ । को नाम ढ-
१५ कारो, मरणते मदपुण्णस्स? ॥ ४६८ ॥ युग्मम् ॥ सूलविसअहिविसूई-
पाणीसत्थग्गिसभमेहिं च । देहतरसक्मण, करेइ जीयो मुटुत्तेण ॥४६९।।
मत्तो चिंता सुचरियतवस्स गुणसुट्टियरस साहुस्स' । सोगइगमपडिहत्थो,
१८ जो अच्छइ नियमभरियभरो ।। ४७० ।। साहति अ फुडविअड, मासा-
इससउणसरिसया जीवा । न य पम्मभारगस्यत्तणेण त आयरति तहा
॥४७१॥ वग्धमुहम्मि अहिगओ, मस दततराउ पढेइ । मा साहसति
११ जपइ, क्रेड न य त जहाभणिय ॥ ४७२ ॥ परिअट्टिङण गथत्थवित्थर
निसिण परमत्य । त तह रेह जह त, न होइ सव्वपि नडपढिय
॥ ४७३ ॥ पढइ नडो वेरग्ग, निविजिज्जा य बहुजणो जेण । पढिऊण
२४ त तह सढो, जालेण जल समोअरइ ॥ ४७४ ॥ कह कह रेमि कह
मा करेमि कह कह क्य बहुक्य मे । जो हिययसपसार, रेइ सो अइ-
करेइ यि ॥४७५॥ सिढिलो अणायरक्ओ, अवसवसओ तहा क्या
२७ वकओ । सयय पमत्तसीलस्स, सजमो केरिसो होजा' ॥ ४७६ ।।
चदुव्य कालपक्से, परिहाइ पए पए पमायपरो। तह उग्घरविघरनिरगणो
य णय इच्छिय लहइ ॥ ४७७ ॥ भीओव्विग्ग निलुको, पागडपच्छन्न-
दोससयकारी । अप्पञ्चय जणतो, जणस्स धी जीविय जियइ ॥४७८॥

श्रीधर्मगसगणिविरचिता उपदेशमाला १४७ न तहिं दिवसा परमा, मासा परिमाधि सगणिजति । जे मूल उत्तरगुणा, अक्पलिया ते गणिनिति ॥ ४७९ ॥ जो नदि दिणे दिणे सफ्लेइ के अब अनिग मि गुणा । अगुणेमु अ नहु सलिओ, यह सो उ करिन । अपहिझी ॥ ४८० ॥ इय गणिय दय तुलिय इय पहुआ दरिसिय नियमिय च । न वहरि न पडियुन्यइ, किं कीरइ? नूण भवियन ॥ ४८१ ॥ विमग तु पुणो जेण, सतमसेढी सिटिलीक्या होई । सो त ६ चित्र पडियनइ, दुका पछा उ उजमई ॥ ४८२ ॥ जइ सर उन. लद्ध, जइ अप्पा भाविओ उपसमेण । काय वाय च भण, उप्पहेण जह न देइ ॥ १८३ ॥ हत्ये पाए निसिवे, काय चालिन्न तपि कजण । ९ कुम्मो ब्व सए अगे, अगोयगाइ गोपिना ॥ ४८४ विक्ह विणोय- माम अवरभास अवकभास च । ज उरस अणिटिमपुच्छिओ य भास न भासिन्ना ॥ ४८५ ॥ अणवडिय मणो जस्स, झायइ बहुयाइ अट्ट-१२ महाइ । त चिंतिम च न लहइ, सचिणइ अ पारक्म्माइ ।। ४८६ ।। जह जह सबुरालद्ध, जह जह मुचिर नवो वणे वुन्छ । नह तह पम्म- भरगुरु, सनमनि माहिरो जाओ।॥ ४८७ ॥ विजापो जह जह ओस-१५ हाइ पिबेइ पायहरणाइ । तह तह से अहिययर, यारणारिअ पुट ॥४८८ ॥ दवाउमपनर, भिन सम न होइ पुण करण । लोह च दरविद्ध, न एइ परिकम्मण किचि ॥ ४८९ ॥ को दाही उवएस, चर-१८ गाउमयाण दुरिअडाण' । इटरस देवलोगो, न कहिना जाणमाणरस ॥ ४९० ॥ दो वेव निणवरेहिं, जाइनरामरणविप्पमुक्केहिं । लोगम्मि पहा भणिया, मुस्ममण सुमायगो वाऽयि ॥ ४९१ ॥ भाषणमुग्गवि २१ हारया य द वचण तु जिणपूआ । भापचणाउ भट्ठो, हविन दव्यचणु- जुत्तो ॥ ४९२ ॥ जो पुण निरचणो चिश, सरीरमुहकञ्चमित्ततल्लिन्छो । तरस नहि योहि भो, न मुग्गई नेय परलोगो ॥ ४९३ ॥ कवणमणि-२४ सोगाण, थमसहस्सृसिअ मुण्णतर । जो कारिज जिणहर, तओऽवि बस नमो अहिओ ॥ ४९४ ॥ निम्चीए दुभिसे, रणा दीयतराओ अन्नाओ । आणेऊण वीअ, इह दिन्न कासरजणम्स ॥ ४९५ । केहिरि २७ सब सइय, पहातमन्नेहिं सम्यमद्ध च । वुत्त गय च पेई, पित्ते मुद्दति सतत्या ॥ ४९६ ।। राया निणरचदो, निम्नीय धम्मविरहिओ कालो। पिनाइ कम्मभूमी, कासवग्गो य चत्तारि ॥ ४९७ ।। अरसजएहि सन्य, ३० - थिय चरण, १४८ श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला सइअ अद्ध घ देसविरएहिं । साहूहिं धम्मवीअ, उत्त नीअ च निष्फचि । ॥ ४९८ ॥ जे ते सच लहिउ, पच्छा खुट्टति दुबलधिईया । ववसज ३मपरितवा, इह ते ओहरिअसीलभरा ॥४९९॥ आण सव्वजिणाण, भनइ दुविह पह अइकतो, आण च अइकतो भमइजरामरणदुग्गम्मि ॥५०॥ जइन तरसि धारेउ, मूलगुणभर सउत्तरगुण च । मुत्तूण वो तिभूमी, सुसाव- ६ गत्त परतराग ॥ ५०१ ॥ अरिहतचेइआण, सुसाहुपूयारओ दढायारो। सुस्सावगो वरतर, न साहुवेसेण चुअधम्मो ॥ ५०२ ॥ सव्वति माणि उण, विरह मलु जस्स सव्विया नत्थि । सो सव्वविरइवाई, चुकइ देस ९. मन च ॥ ५०३ ॥ जो जयाय न फुणइ, मिच्छट्टिी तओ हु को अनो? । अ मिन्छत्त, पररस सक जणेमाणो ॥ ५०४ ॥ आणाप तभगे जाण दिन भग्गति ? | आण च अइकतो, परसा. १२ एसा कुणइ सेस? ॥ ५०५ ॥ ससारो अ अणतो, भट्ठचरिचरस लिङ्ग- जीविस्स । पचमहल्दयतुगो, पागारो भलिओ जेण ॥ ५०६ ।। न करे- मित्ति भणित्ता, त चेव निसेवए पुणो पाप । पञ्चक्समुसावाई, मायानि. १५यडीपसगो य ॥ ५० ॥ रोऽवि जो ससूगो, अलिअ सहसा न भा सए किंचि । अह दिक्खिओऽवि अलिय, भासइ तो किच दिक्खाए ? ॥ ५०८ ॥ महवयअणुव्वयाइ, छडेउ जो तव चरइ अन्न । सो अनाणी १८ मूढो, नावातु (छ) हो मुणेयव्यो । ५०९ ॥ सुबहु पासत्थजण, ना. उण जो न होइ भज्झत्थो । नय साहेइ सकन्न, काग घ रेइ अप्पाण ॥ ५१० ॥ परिचिंतिऊण निउण, जइ नियमभरो न तीरए चोदु । पर- सचित्तरजणेण, न वैसमित्तण साहारो ॥ ५११ ॥ निच्छयनयरस चरण- स्सुवघाए नाणदसणवहोऽवि । ववहारस्स उ चरणे, हयम्मि भयणा उ सेसाण ॥ ५१२ ॥ सुज्झइ जई सुचरणो, सुज्झइ सुम्सावओऽपि गुण- २५ कलिओ । ओसन्नचरणकरणो, सुझइ सविग्गपक्सरुई ।। ५१३ ॥ स विग्गपक्सियाण, लक्पणमेय, समासओ भणिय । ओसनचरणकरणाऽवि जेण क्म्म विसोहति ।। ५१४ ॥ सुद्ध सुसाहुधम्म, कहेइ निंदइ य नि २. ययमायार । सुतवस्मियाण पुरओ, होइ य सव्योमरायणीओ ॥५१५॥ बदइ नय वदावइ, किइक्म्म पुणइ कारवे नेय । अत्तहा नवि दिक्सइ, देह सुसाहूण वोहेड ॥ ५१६ ॥ ओसनो अत्तहा, परमप्पाण च हणइ ३.दिक्खतो । त छुइ दुग्गइए, अहिययर बुइ सय च ॥ ५१७ ।। जह इम्सा, वायन्सहकुच्छमामरस ॥ ५३०॥ नाडण करयल्गयाऽऽमर ५ सम्मायो पह सप । धम्मम्मि नाम सीइजइत्ति पम्मा गुरआइ २७ ॥ ५३॥ पम्मत्यकाममुक्तमु जस्स भायो जर्दि जहिं रमद । वेरगो मदरसे न ममप मुहावह ॥५३२॥ सजगतपालसाण, राग- हान होइ फण्गसुहामिनिग्गपकिरायाण, दुख ५ मिचि माणीण. 11५३३॥ मोडण पगरणमिग, धम्मे जाओ 7 पन्नगो जाम । नय धर्मगसगणिविरचिता पदेसमाला १४९ सरगया, शिष निकितए सिरे जो उ । एव आयरिओऽविहु, तो य ॥ ५१८ ॥ सावजजोगपरिवजणा उ सव्वुत्तमो जई- पनामाम्मो, वइओ सविग्गपक्सपहो ॥ ५१९॥ सेसा ३ मोही,हिरिलिङ्गदव्य लिहिं । जह तिष्णि य मुक्वपहा स- सरहा नहा लिपि ।। ५२० ॥ ससारसागरमिण, परियभमतेहिं सव्व- और गहराणि य मुशाणि य अणतसो व्यलिङ्गाइ ।। ५२१ ॥ ६ मारना जो पुर, म मुयइ बहुमोऽवि पनविज्ञतो । सविगपक्सियत्त, हज सम्मिहिनि तग पह ।। ५२२ ॥ कनाररोहमद्धाणओमगेलनमाइ- परेनु । सम्यापरेम जयणाइ कुणइ ज साहारणिज ॥ ५२३ । आय- ९ सरम्मा, मृदुभर मागसकडे लोए । सविग्गपक्सियत्त, ओसन्नेण फुड पाः ॥ ५२४ ॥ सारणचइआ जे गच्छनिग्गया पविहरति पासत्था । जिमनाहिराऽदि य, वे उ पमाण न कायया ॥ ५२५ ॥ हीणस्स.१ इन मुद्धपरूनगरम सविग्गपक्सवायरस । जा जा हविज जयणा, मा से निचरा हो। ।। ५२६ ॥ मुभाइयपरिसुद्धे, सइ रामे पुणइ था- मजओ चिठ । एमेव य गीयत्यो, आय दटु समायरइ ॥ ५२७ ॥ आ १५ सुहागिणो थिअ, हवा योगाऽवि तस जीवन्या। सचिग्गपपराजयणा, टो महा साहुग्गाम ॥ ५२८ ॥ कि सगाण अत्येण ? किं वा कागाण मार। मोहमलपालिआण, कि यजुवएसमालाए ? ॥ ५२९॥३॥ सरमालसाण, अविणयमहुलाण सययोगमिण । न मणी सयसा- भनीय धेरणा, जाणि सारी ५३४ ॥ कम्माण सुभाणुष- ममेन उपETAMANM, पया पाण भAT.. ॥ ५३५ ॥ पासमानमेव जोपरा गुण कुणावाहिया मोजागा भाप नाण गुरु ममाया ।। ५३६ ॥ धनमणिशमसगिगेयनिहिप --frammauममालपारणमिमोरा हिजडाए॥५३॥.

१५० श्रीधर्मदासगणिविरचिता उपदेशमाला । श्रीजिनस्तवनम् जिणवयणप्परक्सो, अणेगसुत्तत्थसालविच्छिन्नो। तवनियमकुसुमगुच्छो, सुग्गइफलनधणो जयइ ॥ ५३८ । जुग्गा सुमाहुवेरग्गिआण परलोगप ३ स्थिआण च । सविग्गपक्सिआण, दायना बहुसुआण च ।। ५३९ ॥ इस धम्मदासगणिणा जिणवयणुपण्सफ्नमालाए। मालव विवियुसुमा, कहिआ थ सुसीसवग्गरस ॥ ५४० ॥ सतिकरी बुड्डिक्री, कहाणररी मुमगलरी य।होइ कहगस्स परिमाण, तह य निचाणफलदाई ॥५४१॥ इत्थ समप्पइ इणमो, मालाउवएसपगरण पगय । गाहाण सव्वाण, पचसया चेन चालीसा ॥ ५४२ ॥ जाय य लवणसमुद्दो, जाव य ९ नक्सत्तमडिओ मेरू । ताव य रइया माग, जयम्मि थिरथावरा होउ ॥ ५४३ ॥ अक्सरमत्ताहीण, ज चिय पढिय अयाणमाणेण । व समह मझ सव्व, जिणवयणविणिगया वाणी ।। ५४४॥ १२॥ इति श्रीधर्मदासगणिविरचितमुपदेशमालाप्रकरणम् ।। शातो वेप शमसुपफला श्रोचरम्या गिरस्ते, कान्त रूप व्यसनिपु दया १५ साधुपु प्रेममुच्चै । इत्थम्भूते हितकृतिपरे त्वय्यसगावबोधे, प्रेमस्थाने किमिति कृपणा द्वेपमुत्पादयन्ति ॥१॥अतिशयवती सर्या चेष्टा, वचो हदयगमम् , श- मसुसफल प्राप्तो धर्म , स्फुटशुभसश्रय । मनसि क्रुणा स्फीता, रूप पर नयनामृतम् , मिमिति सुमते तद्यन स्यात्प्रसादकर सताम् ॥ २॥ निरस्तदोपे पितरीव वत्सले, कृपात्मने बातरि सौम्यदर्शने । हितो मुख त्वय्यपि ये परा- इमुग्या पराङ्मुसाते ननु सर्वसपनाम् ॥३॥ सर्वसत्त्वहितकारिणि नाथे, २न प्रसीदति मनस्त्वयि यम्य । मानुपातितिरस्कृतमूर्तेरन्तर किमिह तस्य पशोर्वा ॥ ४ ॥ त्वयि कारुणिके न यम्य भत्तिर्जगदभ्युद्धरणोद्यतस्वभावे। नहि तेन ममोऽधम पृथिव्यामथया नाथ नभाजन गुणानाम् ।। ५॥ एवविधे २७शाम्तरि वीतदोपे, महापाली परमार्थये । मध्यस्थभावोऽपि हि शोच्य एय, त्वद्वेपदग्धेषु च एव वाद ।।६॥ न तानि चक्षुपि न यैनिरीक्ष्यसे, न तानि चेतासि न यैर्विचिन्त्यसे । न ता गिरो या न वदन्ति ते गुणा, नते २७ गुणा ये न भवतमाश्रिता ॥७॥ तचक्षुर्टश्यसे येन, तन्मनो येन चि- न्यसे । सजनानदजननी, सा पाणी स्तूयसे यया ॥ ८॥ न तव यान्ति जिनेद्र गुणा भयम्, मम तु शक्तिरूपैति परिक्षयम् । निगदितैर्वहुभि कि- .. मिहापरैरपरिमाणगुणोऽसि नमोऽस्तु ते ॥ ९ ॥ इति श्रीजिनस्तवनम् श्रीपञ्चपरमेष्ठिसवनम् । नाभेयर्सचनम् नम्रामरेश्वरक्रीिटनिविष्टगोणरजप्रभापटलपाटरिताधिपीठा । तीर्थश्वरा शिवपुरीपथसाथनाहा नि शेपवस्तुपरमार्थविदो जयन्ति ॥ १॥ लोका- प्रभावभवना भवभीतिमुक्ता ज्ञानावलोक्तिसमतपदार्थसार्था स्वाभाविक- । स्थिरविशिष्टमुर समृद्धा सिद्धा विलीनधनर्ममा जयन्ति॥२॥आचा- रपचक्समाचरणप्रवीणा सवज्ञशासनभरेकधुरघरा ये।ते सूरयो दमितदु- र्दमयादिन्य विश्वोपकारपरणप्रवणा जयति ॥ ३ ॥ सून यतीनतिपटु- ६ स्फुटयुक्तियुक्त युक्तिप्रमाणनयभगगमैर्गभीरम् । ये पाठयन्ति वरसूरिपदस्य योग्यास्ते वाचकाश्चतुरचारुगिरोजयन्ति ॥४॥ सिद्ध्यगनासमसमागमपद्ध- याचा , ससारसागरसमुत्तरणैचिंता । ज्ञानादिभूपणविभूपितदेहभागा ९ रागादिघातरतयो यत्तयो जयन्ति ।। ५ ।। अर्हतस्निनगद्वन्द्यान निलोकेश्व- रसूनितान् । त्रिकालभावसर्वज्ञान निनिधेन नमाम्यह ॥ ६॥ सर्व- जगदीयान् सिद्धान् लोकाप्रसस्थितान् । अष्टविधर्ममुक्तान, नित्य वन्देर शिवालयात् ॥ ७ ॥ पचविधाचाररतान् व्रतसयमनायकान् । आचार्यान सतत पदे शरण्यान भवदेहिनाम् ॥ ८॥ द्वादशागोरुपूर्वाख्यश्रुतसागर पारगान् । उपदेष्टनुपाध्यायान् उभयो सध्ययोस्तुम ॥ ९॥ निर्वाणसा-१५ धमान साधून, सर्वजीवदयापरान् । प्रतशीलतपोयुतान् वन्दे सद्गतिका- श्रिण ॥१०॥ एय पचनमस्कार सर्वपापप्रणाशन । मगलानाञ्च स- 4पा प्ररमो भवतु मगलम् ॥ ११ ॥ इति श्रीपञ्चपरमेष्ठिस्तवनम् प्रणतनरामरभुजगेंद्रमौलिमालरामिरर्चिताग्रियुगम् । यद युगादिनाथ भक्ति- प्रणतोत्तमागे॥ १॥ एतत्तवज मदिने जगदानदेन पूरित नाथ । क्लिमयि नाथविहीने जातो नाथोऽयमिति बुद्धया ॥ २ ॥ उपलभ्य वेवलालोकभानुनारा धर्मरजमकरकम् । लोरे प्रकदितमादी, जिनेद्र भवतैव मोहाघे ॥ ३ ॥ मूच्छाभ्रममुपनीते भुनने रागादिकालकूटेन । अमृतायितममलेन त्वदीयय- चनेन हे नाथ ॥ ४॥ भवदीयवचनरनु प्रमुरगुणाय यदि भवेदिय नैव १२५ जायेत नरकरूपाक्थमुत्तार प्रमो जगत ॥५॥ चिन्तामणि-क्ल्पतरू दूरत पवाघरीहती भवता । चिन्ताक्सनयोगाहते हि दाने न तो दत्त ॥६॥ भक्मिरनिर्भरमना भवाम्यहमनारत यथा भवति । कारुणिक कृपा कृत्या म-२० हती चुरू मा तथानाथ ।। ७॥ इति यहमध्यगताक्षरविरहितवचनेरभिस्तुतो भक्त्या ।सबोधिलाभमतुल ददातु भगाय नामेय ॥८॥ इति श्रीनामेयस्तवनम् नमिण सससस्थियषसम्मलपतिदुदलिय । भर्वियाण भयविणासा । ।

- १५२ सिरियद्धमाणसामिययो कमजुयल वद्धमानस्स ॥ १ ॥ तस्सय पणईयणवच्छलस्म दालिहदुपस. दलणस्स । वीरस्स मोक्यपदायगरस वित्तिय काह ॥ २॥ भयव अ. ३णाइससारमागरे भीसणे भमतेण । वयणपि न तुम्ह सुय अच्छउ ता दसण नाह ।।३।। जइ पुण कहपि जयगुरू अन्नभवे सामि वदिओ हुतो ।ता ह दुहसयपउरे ससारे नेय हिंडतो ॥४॥ नारयतिरिनरामरभवेसु दुक्साइ सामि विसहतो । भमिओ अह अणाहो तुह दसणविरहिओ नाह ॥५॥ अन्नाणमोहमूढो सामिय तुह सासण अयाणतो। छजीवकायमझे निहओ नियक्म्मदोसेण ॥ ६॥ चुलसीइजोणिलक्खेसु नाह दुक्पाइ जाइ सहि- ९याइ । ताइ तुमचिय, जाणइ, को अन्नो साहिउ तरई ॥ ७॥ पयटो सि तुम जयगुरू तुममेवय सयलतिहुयणाभोओ। मोहघेण न दिवो उएण दिण- चरोच्च जहा ।। ८॥ कह कह विदसणावरणक्म्म उवसमसएण जइ नाह। १२ दिहो अदिहपुव्यो भवसयमहणो तुम देव ॥ ९ ॥ ता सुकयत्तो सामिय अज महानिव्वुइ अह पत्तो। ज सयलसुक्सजणओ दिह्रो त पप्परक्सोव्य ॥१०॥जह मरुभूमिमाझे तण्हासुसिएण केणवि नरेण । रब्भई पवर- १५जलोहो तह सामि तुम मए पत्तो ।। ११॥ भरगिरिनईए जरमरणसलिल अणवरय हीरमाणेण । तडितरुवर पाल्बोव्व नाह त पाविओ इहि ॥१२॥ दालिइदुक्लसवाचिएण पुरिसेण झीणविद्वेण । जह लमह पवरनिहीं तह सामि तुम मए पत्तो ॥ १३ ॥ ससारोयहिमझे मोहमहायत्तभगुरत- रगे। बुइतेण महायस लदो त जाणवत्तर ॥ १४ ॥ विनाह महारयण क्विा चिन्तामणि य त वीर । जेण तुह दसणेण अउव्यतोसो मह जाओ २६॥ १५ ॥ रजपि नाह भुत्त बहुसो देवत्तण मए पत्त । नय एरिसो पमोओ जाओ जह दसणे तुम्ह ।। १६ ।। ता पसिय पसिय सामिय सफ्ल महमि- ययदसण कुणम् । तिहुअण अभहिएण सासयसिवसोक्सदाणेण ॥१७॥ २४ इय विन्नत्तो सिरिवद्धमाण सुरअसुरवयरपमुहेहिं । घावहि क्म्ममलोह निययोहपयच्छणजलेण ॥ १८ ॥ जइवि तुम गयनेहो जइवि तुम सयल- मुकवायारो । तहवि तुम चिय सरण सामिय ससारमीयाण ॥ १९ ॥ २७ भयव तुह गुणसरणे ज सुह होइ भव्यसत्ताण कित्तों बमपुरदरहरिहरह- दसणेणापि ॥ २०॥ इति सिरिवद्धमाणसामिथवो समाप्तोऽय ग्रन्थसन्दोहः। ।

No text on this page.

Shrishrutgyan Ameedhara

Author
Khama Vijay
Title
Shrishrutgyan Ameedhara
File name
Shrishrutgyan Ameedhara
Text
OCR done
Citation
1936
Published
2011/03
Publisher
Xxxx
Language
Sanskrit
Pages
166
Library
Shri Abhaya Jain Granthalaya, Bikaner
Classification
Devotional
DLI number
551966
Barcode
4990010032655.00
Scanning centre
C-DAK, Kolkata
Digital publisher
Digital Library Of India
VMLT id
Cdqp1yuvi8F
Download PDF

Shrishrutgyan Ameedhara