·To
His Honour Sir John PRESCOTT HEWETT,
h. CSI, c. I. E,
Lieutenant- Gorcinor of the United
Poucnces
AND
Chancellor of the Unuveinity of Allahabad,
Etc, etc, etc,
TEIS VOLUSIE
19 WITI GRATPFLI ESTE 3
] ATF רחפת

·PREPACE, GO ICWV years ago while engaged in rendering into Sanskrit some passages from the master Se minds of Lngland, with a view to improving my Sanskrit composition as well as to heep myself occupied usefully during my leisure hours I was struck by a selection of the proverbs of antiquity and quotations in English, which I happened to come across, on account of their depth, their universality, and the impressive character of the truth conveyed by them This led me to carry on the work of translation with some earnestress and look into the great store house of the proverbs, in order to select from out of them such as I might find useful as guides 111 practical life My selections liare now swollen up to the size of a small booh which I desire to place before the public They lave stood by me in many of the difficulties of my life and as compa nions in solitude I honeler do not like to confine the usefulness of the collection to myself alone By pub fishing them I intend to place them before the public in ·general and particularly in the hands of juvenilc readers just entering the threshold of life who I hopxc would find in them so many solutions in their difficulties. I huc given this selection the appellation of Milli signifying thereby, that they are the salutary utterances of the great it ichert of the past anul are useful judes on practical life 1OT RIMICU.. Pint Visi J.wiri, 1970 ·हितोक्तिः। A bird in hand is worth two in the bush. करस्थैकःपक्षी कुञ्जस्यपक्षियेनतुल्यः । A blind man will not thank you for a lookingglass. अन्धो मुकुरं प्राप्य नोपकृतो भविष्यति। A broken friendship may be soldered but will never be sound. भग्नाया मैत्र्याः सन्धिर्यद्यपि भवेत् परन्तु सा दृढा न कदापि भवितुमर्हति। A candle lights others and consumes itself वर्तिरात्मानं भस्मसात्कुर्वती अन्यान्प्रका- शयति । A careless watch invites the vigilent foe. प्रमत्तोयामिकःसावधानं रिपुमायतीव । A clean band wants no washing मलहीनहस्तस्य धावनमनावश्यकम् ।

·हितोक्तिः। A debauched son of a noble family is a foul stream from a clear spring. शुद्धाभिजने कदपत्यता स्वच्छजलस्रोतसो मलिनजलधारेव । A deceitful peace is more hurtful iban -open war. प्रकटयुद्धापेक्षया कपटसन्धिर्हानायाधिकतर भवति । A deluge of words and a drop of sense. प्रवाहः शब्दानां प्रमेयस्य तु बिन्दुमात्रम् । A diamond is valuable, though it lies on a dunghill, अबकरे स्थितोपि वज्रमणिमहामूल्य एव । A dog will not cry, if you beat him with a bone. अस्थना ताडितः इवा नैव बुक्किष्यति । A drowning man will catch at a rush. निमज्जन्पुरुपस्तृणमप्यवलम्बते । A fault once denied is twice committed, अनुष्ठितस्यापराधस्यानभ्युपगमो द्विगुणीकरोत्यपराधम् ।

·हितोक्तिः ।
A favour ill.placed is a great waste.
अस्थानकृतोपकारो महानपचयः ।
A few things gained by fraud destroy a fortune
otherwise honestly mom.
The unrighteous penny corrupts the righteous
pound
अल्पमपिञ्छललब्धं वहु सत्यार्जितमपि
प्रदूषयति ।
सत्यार्जितोऽपि दीनारो दृष्येन्मिथ्यार्जि-
तात्पणात् ।
A fool always finds a greater fool to admire him.
मूखाणां इलाधिनो मूर्खतराः प्राप्यन्ते एव।
A fool's heart is in his tongue, but a wise man's
tongue is in his heart.
जिह्वायां मूर्खहृदयं जिह्वा तु विदुषो हृदि ।
A good thing is appreciated more by its absence
than its enjoyment,
अप्यभावे वस्तुनो न तु
भोगे
गुणग्रहः।
A good dinner helps deliberation.
सुभोजनेन प्रतिभा नराणां परिवर्धते ।

·४
हितोक्तिः।
A good man doubles the length of his life; to
look back with pleasure on our past life is to
double it.
साधुजनः स्वजीवितपरिमाणं द्विगुणयति ।
व्यतीतजीवितांशस्य हि सुखेन स्मरणं
आयुर्द्विगुणीकरणम् ।
A great fortune is a great slavery.
महाधनिकता महान्तं दासभावमावहति ।
A hasty man never wants woe.
अविमृश्यकारिणः शोकदारिद्रयं नास्ति ।
A headstrong man and a fool may wear the same
cap.
प्रमत्तमूर्खयोः समानं परिधानम् ।
A jest driven too far brings homo hate.
सीमोत्क्रान्तः परिहासो जुगुप्सायां
परिणमते ।
..
A little pot is soon liot.
क्षुद्रं पात्रं तप्यते शीघ्रमेव ।

·हितोक्तिः। ww.www.wwwx A liar should have a good memory. अपेक्षणीया सततम्मिथ्यावक्ता स्मृतिः शुभा। A liar is not believed when he speaks the truth. मिथ्याभिभापी सत्यमपि वदेच्चन विश्वस्यते। A little spark kindles a great fire विस्फुलिङ्गान्महती ज्वाला उत्पद्यते । Alas ! by what trivial cause is greatness over. thrown "What mighty contests rise from trivial things" Pope क्षुद्रैरपि निमित्तर्हि महत्वं नश्यते अहो। "क्षुद्रेभ्योऽपि वस्तुभ्यो घोरयुद्धं भवेदहो ।” Alas! low difficalt is it to preserve a bigh reputation अहो क्लेशन शक्यन्ते कीर्तयो रक्षितुं जनैः। All things are easy that are done willingly सर्व श्रद्धया सुकरमस्ति । All truth is not to be told at all times सदैव सर्वं सत्यं न वाच्यम् ।

·हितोक्तिः। ~~~~ All are not saints that go to church. देवमन्दिरमुपस्थातारः सर्वे न साधवः । All betireen the cradle and the coffin is un. certain. आजन्ममरणान्तं सर्वमनिश्चितम् । All complain of want of memory, but none of want of judgment. सर्वे स्मृतिंदूपयन्ति न कोऽपि स्वविचारणम्। All kinds of wood burn silently, except thorns, which crackle and call out, we too are wood, काप्ठंज्वलतिनिःशब्दं सकलं कण्टकान्विना। कण्टकास्तु ज्वलन्त्युच्चैर्वदन्तो निज- काष्ठताम् ॥ All's trell that ends well. परिणामे शुभं यस्य सततं शुभमेव तत् । Iman mas losc wlint are the clearest riglıts by not demnnding them. स्थापपेन्नाधिकारं चेन्न्याय्योऽप्य! विन- इयति ।

·हितोक्तिः।
७
A man's reception is according to his coat, his
dismissal according to his sense.
वेपोचितं स्वागतं स्याहुद्धेर्येाग्यं विसर्जनम् ।
A man who does nothing never bas time to do
anything
न कर्तुं समयस्तस्य कुरुते यो न किश्चन ।
A man in power once becoming obnoxious, his
acts good or bad, will work out his ruin,
“When a man is not liked whatever he doth is amiss."
अधिकृतः पुरुपः सकृदपि परपीडाकरो
ज्ञातस्तदा कर्माणि साधून्यसाधूनि वा
तस्य हानिहेतवो भवन्ति ॥
" यत्करोति घृणार्हस्तत्सर्वमेव हि निन्दितम्।"
A man who is most slow in promising is most sure
to heep his words,
चिरेण प्रतिजानानः प्रतिज्ञा पालयेध्रुवम् ।
A miser's son is generally a spendthrift.
कृपणस्य सुतःप्रायो व्ययशीलः प्रजायते ।
A position of dignity is more easily improved
upon than acquired.
प्रतिष्ठा दुर्लभा तोके सुखेनास्याः समुन्नतिः।

·हितोक्तिः । wwhew A penny saved is a penny gained. वित्तस्य रक्षा लाभो हि सुमहान्परिकीर्तितः। A soft answer turneth away wrath. " वचोभिमधुरैः क्रोधः सुमहानपि शाम्यति । A servant is known by bis master's absence स्वामिनः पारोक्ष्ये भृत्यगुणा भवन्ति प्रकटिताः। A store-house of evil is a woman if she is depraved. Beauty without virtue is a curse." दुराचारपरा नारी सर्वदोपास्पदं परं। "धिक् सौन्दर्य गुणहानम्।" A too quick return of an obligation is a sort of ingratitude उपकृतस्य झटिति प्रतिशोधनमकृतज्ञताया- मेव पर्यवस्यति । A tronbled heart is a rorm to the bones. "Care brings on grey hairs "And age without years " चिन्तायुक्तं चेतोऽस्थिकीटम् । “चिन्तया केशशौक्ल्यं स्यादकाले च जरागमः ।"

·हितोक्तिः । wow ~~ A wealthy traveller fears an anibush, empty pockets journey on in safety. विभेति धनवान्पान्यो कुञ्जादपि । अकिञ्चनो निर्भयं व्रजेत् । A wheel not greased will creak. " They who are not properly paid will not work without grumbling" SHAKS चक्रं कून्दत्यतैलकम् । अयुक्तं वेतनं प्राप्य कार्य खिन्नं करिष्यति ।" A wilful fault has no excuse and deserves no pardon. ज्ञानपूर्वकानुष्ठितस्यापगधस्य परिहार : क्षमा च नास्त्येव। A vise man aims at nothing out of his reach, अप्राप्यमिह यवस्तु तन्नेच्छन्ति मनीपिणः। An acute word cuts deeper than sharp weapon निशितशस्त्रापेक्षया मर्मभिवाक्यमधिकक्ष- ताय भवति। An angry man is again angry with himself when he returns to reason क्रोधतोऽन्तर्मुखस्संभूय एवात्मने क्रुध्यति ।

·हितोक्तिः । An ass is but an ass though laden with gold. गर्दभः सुवर्णभारं वहन्नपि गर्दभ एवास्ति । An evil lesson is easily learned. दुःशिक्षा अनायासेनाधिगन्तुं शक्या । An excess of hoarded wealth is tho death of many. बहूनां जायते मृत्युरेकस्येहातिसञ्चयात् । An honest man is hurt by praise unjustly bestowed. प्रशंसयानुचितया व्यथते हि मनः सताम् । An ill min is worst when he appeareth good. दुर्जनो यदा कृत्रिमा साधुतां प्रदर्शयति तदा स दुष्टतरो भवति । An ill wound may be cured but not an ill name व्रणो विरोप्यते यत्नैर्न दुष्टं शोध्यते यशः। An injury forgiven is better than an injury rerenged. क्षमणं वरीयो वैरनिर्यातनापेक्षया । An old man in a house is a good signi. गृहे वयोवृद्धावस्थितिः शुभचिह्रम् ।

·हितोक्तिः । our-nnarwww.AAN An open door will tempt a saint. द्वारे विघटिते लाभो भवत्येव मुनेरपि । An upright judge lias more regard to justice than to men. योग्यो विचारकः पुरुषमनपेक्ष्यैव न्याय- मनुसरति । An uncalled for defence becomes a positive accusation. "He declares himself guilty who justifies himself before accusation अकाण्डे परिहारेच्छा देापाणां तदृढ़ीकृतिः। प्रत्याख्यानात्स्वदोषाणामभियोगात्पुरो नरः । प्रख्यापयति दोषाणां भाजनत्वमिहात्मनः ॥" An unguarded speech ieveals the truth. "A fool's heart dances on his lips वचसाऽनवधानेन सत्यं वस्तु प्रकाश्यते । 'मूर्खस्य हृदयं वाचि।" An ungrateful man is a tub full of holes पात्रेण बहुरन्ध्रेण कृतघ्नः सदृशो मतः । Actions from youth, advice from the middleaged, prayers from the aged. कार्य तरुणाच्छिक्षा चयोऽधिकादाशिपश्च वृद्धेभ्यः ।

·हितोक्तिः ।
Admonish your friends in private, praise them
in public.
इलाघ्याः सभासु सुहृदः शिक्षणीयारहःपुनः।
Auger and haste hinder good counsel.
क्रोधेन त्वरया च समीचीन उपदेशस्तिरो-
धीयते ।
As the yellow gold is tried in the fire, so is
sincerity tested in adversity.
यथा पीतं सुवर्णमग्नौ परीक्ष्यते तथा
सन्मत्री प्रापत्काले।
As you sow, you shall reap.
यहरस्यसि तल्लविष्यसि ।
As tho sword of the best tempered metal is most
flexible, so the truly generous arc most
pliant and courteous in their behaviour to
thcir inferiors.
सद्रव्यो नमति पथा सुखेन खड्गो यथार्थो-
दारचरितास्तथैव नना अघरेपु ।
Attempt nothing beyond your strength.
अयथाशक्तियत्नो न कार्यः ।

·हितोक्तिः । ~~~- A wise man begins in the end, a fool ends in the beginning. व्युत्पन्नचेताः परिपाकमवधार्यारभते मूर्ख- स्तु कार्यमारभ्य व्यापादयति । A wounded reputation is seldom cured. क्षता प्रतिष्ठा दुःखेन शुद्धिमारोप्यते पुनः। Backbiting oftener proceeds from pride than malice. पैशुन्यं प्रायेणाहंकारान तु पात्प्रवर्तते । Bad customs are better broken than lept up. असहयवहार संरक्षणापेक्षया तदुत्सादनमेव वरीयः। Bare words buy no barley न केवलं वार्नया यवाः केतुम् शक्याः । Burking dogs seldom bite भपमाणः श्वा कदाचिदेव दशनान्यारो- पयति । Be bold but not too bold साहसमवलम्बस्व न तद्भवेत् । तु सीमातिशयि ·हितोक्तिः । marAAN Be cautious as to what you say of men, and to whom you speak it. किं कस्य विपये कस्मै वदसीत्यवधारय । Be always as merry as you can, for no one delights in a sorrowful man. यथाशक्यमात्मानं सुप्रसन्नं स्थापय यथा न कोऽपि जन उन्मनायितं निरीक्ष्य हर्पमाविष्कुर्यात् । Be always at leisure to do the good, never making business an excuse to decline the offices of humanity. भद्रमनुष्ठातुं सदा लब्धावसरो भव कार्या- न्तरतिपातमिपेण मनुष्यतानुरूपमा- चरण मा हासीः। Be crer vigilant but never suspicious सर्वदा सावधानो भव शङ्कितमनास्तु मा भूः । Be loring and you will never want for love, be humble and you will nerer vant for guiding. सर्वपां प्रेम तस्मिन्यः परेषु प्रेमवानिह । सर्वेभ्य उपदेशश्च तस्य यो विनयान्वितः।।

·हितोक्तिः । Be slow of giving adrice, ready to do a service. परामर्शदाने मा त्वरिष्ठाः साहाय्यदाने तु त्वरणीयम् । Be slou to promise, quich to perform. सत्वरं न प्रतिज्ञेयं कार्य साध्यं तु सत्वरम्। Be not ton linsts to outbid another परान्पराभवितुं मा त्वरिष्ठाः। Be not too brief in conversation, lest you be not understood, nor too difluce lost you lo troublesome ग्रालापंस्तादृशं संक्षेप मा कृथा येन भवदा- शयं परो न जानीयान्मा च विस्तृणी. हि तथा यथा पीड़ाकरः स्याः । Bends about the neck and the desil in the heart कण्ठे मालाबलम्बन हदि दुरनुप्ठानस- निषिः। Beautiful things are secured with most difficults. • ! uttgemr the terat संग्रहो रम्यवस्तूनामतिदुःखेन साध्यते । महाहरत्नानि असन्त्यगाधे।

·हितोक्तिः । Bees that have loney in their mouths have stings in their tail. मधुलिहां मुखे मधुमाधुर्य पुच्छे तु कण्टकम्। Believe only half of what you hear of a man's wealth and goodness परकीयधनस्य भद्रतायाश्च विपये यदाक- र्यते तदर्धं विश्वसनीयम् । Brcvity is a great praise of eloquence. वाग्मितायाः संक्षिप्ततैव प्रशंसा । Beware of him wlo regards not his reputation अवधत्त तस्माद्यः स्वीयं यशो नाद्रियते । Birds of a feather flock together. समानशीलव्यसनाः प्रायः संहन्यन्ते । Business may be troublesome, but idleness pernicious. भूयात् क्लेशसह कार्यमालस्यन्तु विनाशकम् । Buyers want a hundred eyes, sellers nonc. केतारो बहुचतूंप्यपेक्षन्ते पणितारस्तु नेकमपि ।

·हितोक्तिः।
Buying a thing too dear is no bounty.
अधिकमूल्येन वस्तुक्रयणं नौदार्यमस्ति ।
By doing nothing we learn to do ill,
दुष्कर्म शिक्ष्यते तेन न किञ्चिद्योनुतिष्ठति ।
By ignorance we mistake, and by mistakes te
learn.
अज्ञानन भ्राम्यामो भ्रान्त्या च शिक्षा
लभेमहि ।
By the wicked the good conduct of others is
dreaded
दुर्जनानां सतां कार्याज्जायते सर्वदा भयम्।
By the familiarity of the master the servant is
spoilt
"I amiliarity breeds contempt
स्वामिनो मैत्र्या भृत्यः प्रणश्यति ।
अतिसान्निध्यं घृणाहेतुर्भवति” ।
"
Better a good dinner than a fine coat.
ग्रौपरिष्टिकपरिच्छदापेक्षया समीचीनो-
ऽभ्यवहारो वरीयान् ।
3

·हितोक्तिः।
Better a tooth out than always aching.
व्यथां ददतो दंतस्यापेक्षया तस्य निष्कासनं
वरम् ।
Better an empty house than ill tcnant,
वरं रिक्तं गृहं दुर्दान्तस्य भाटकिनोऽपेक्षया ।
Better be along than in bad company.
दुःसङ्गादेकको वरम् ।
Better a barking dog than n sleeping lion.
स्वपत्तोऽपि भयं सिंहाइपतोऽपि न कुकुरात् ।
Better late than never
सर्वथैवाननुष्ठानाचिरानुष्ठानमुत्तमम् ।
Better be ill spoken of by one before all than by
all before one.
वरं यदेको बहूनां समक्षे दुर्व्यवहरेन्नत्वेकस्य
समक्षे बहूनामभिशापः।
Better face a danger once, than always be in fear
असकृद्भयशङ्कापेक्षया सकृद्भयसांमुख्यसंवि-
धानं वरीयः।

·हितोक्तिः। Aniwww Better give a shilling than lend a half-crown. सपादेकमुद्राऋणदानापेक्षया वरमष्टाणुक- प्रदानं कुरु। Better say nothing than nothing to the purpose. प्रयोजनहीनबभिधानापेक्षयाऽनभिधानमेव वरम् । Catch not at the shadow and lose the substance. न कार्या वस्तुनो हानिश्छायामेवानु- धावता। Careless shepherds make miny a feast for the wolf अनवहितोऽविरक्षको वृकस्य बह्वातिथेयं संविधत्ते । Cautious in small matters, careless in great. लघुविपयेपु सावधाना महत्सु च सप्रमादाः। Cause not thino own dog to bite thee. निजशुनात्मानं मा दंशय। Cheat me in the price, but not in the goods, प्रतारयत मां मूल्ये न तु वस्तुनि ।

·२० हितोक्तिः। " Clouds that the sun builds up darken him. मेघाः सूर्योदेव समुद्भवन्ति तमेव चावृण्वते। Come what may, all bad fortune is to be conquered by endurance "Put a stout heart to a steep hill" “ Wise men never wail their woes SHALS यत्किमप्यायातु दुर्भाग्यं सर्वं सहनशीलतया परिहर्त्तव्यम्। "दृढं कुरुत हृदयं दुरारोहपर्वतं प्रति।" "कदाचिदपि दुःखानि नानुशोचन्ति पण्डिताः।" Common report is not always wrong. सदा न भवति निर्मूला किंवदन्ती। Conccaled grudges are gangrenes in friendship. अान्तरिको द्वेषो मैत्र्यां व्रणोऽस्ति । Concealed anger is be feared, but hatred open ly manifested destroys its cliance of revenge " Lire that is closest hept burns most of all" Silis भयं क्रोधात्सुनिभृतात्मकाशिते च विदेपे प्रणश्यति वैरनिर्यातनशङ्का । "आच्छन्नोग्निभृशं दहेत् ।"

·हितोक्तिः। Confidence cannot find a place wherein to rest in safety. विश्वासो न लभते स्थानं यत्र निःशवं विश्राम्येत । Confession without repentance, friends without faith, prayer without sincerity are meie loss. अनुतापरहितोऽपराधस्वीकारो विश्वासवि- धुरा मैत्री भक्तिहीना भगवदभ्यर्थना एतत्सर्वमेतैर्विना शून्यमेव । Confine your tongue lest it confine you. स्वीयां वाचं निगृहाण यथा त्वमनया न निगृहीतो भवः। Consider how long the winter will list would crase "It would both get and save कियाचिरमवस्यं शिशिरेण विचिन्तय । "वाईक्ये स्पृहणीयं यत्तच्चेज्ज्ञायेत पूर्वत- स्तर्हि तत्संगृहीतञ्च रक्षितञ्च भवेदपि।" Consider that an enemy may become a friend रिपुरपि सुहृद्भवेदित्यवधारय । "If you bnew age ·२२ हितोक्तिः। Consider well and very oft why thou camest into this world, and how soon thou must go out of it. सदा मीमांसस्व सम्यकस्य हेतोरिह जगत्या- यातोऽसि कथञ्च त्वरया गमिष्यसीति । Conscience cannot be compelled. अन्तरात्मा प्रतिवाधितुं न शक्यः । Constant complaints never get pity. शाश्वतिकोऽभियोगो न कदापि दयाविषयो भवति । Continual cheerfulness is a sign of wisdom. शाश्वतिकः सुप्रसादो बुद्धलक्षणम् । Counsel is irksome, wlies the matter is past remedy. उपदेशो दुःखायैव विषयेऽचिकित्सतां गते । Courngo consists not in lizirlin, sitliont fear, but in licing resolutely minded in just cause, नितियातिसाहसिक्ये न शौर्य परन्तु यार्थविपये दाढयनावस्थानमेव तत।

·हितोक्तिः। Credit lost is like a broken glass. पुंसां प्रनष्टो विश्वासोभग्नकाचसमो मतः। Credulity thinks others short-sighted. अतिविश्वासशीलता परानदूरदर्शिनो मन्यते । Criminals are punished that others may be amended. अपराधारः शास्यन्ते यतः परे समाहिता भवेयुः। ask your Cut your coat according to your cloth, you purse what shall spend लब्धवस्त्रानुसारेण कञ्चुकं निर्मित्सत । कोषा- नुसारेण दित्सत। Dead men open living men's eyes जीवतामिह नेत्राणि मृता उन्मीलयन्ति हि । Deception follows on the heels of deception. One falsehood leads to another 'One lie makes mant • Oh's hat a tangled ueb sellere \\hen first we practise to decenie COTT छल छलानुवन्धि स्यात् ।

·२४
हितोक्तिः।
अनृताज्जायतेऽनृतम् ।”
असत्यमेकं बहन्यनृतानि जनयति ।'
"निपतेहञ्चनाजाले वञ्चयन्हि सकृन्नरः।"
Defaming and slandering others is the greatest
of all sins.
परकीयदुर्यशस्करणमपवादश्च पापिष्ट.
तमम् ।
Defiance provokes an enemy.
हुंकृत्तिः शत्रुमुत्तेजयति ।
Decp rivers move in silence, shallow brooks are
noisy.
अगाधनद्यः प्रवहन्त्यशब्दायमाना गाधाः
पुनः शब्दायमानाः प्रवहन्ति ।
Deliberate before you begin, but having donc so
carefully cxecutc with vigour.
श्रारम्भात्पुरतः सम्पाविचारय यथाशक्ति।
सुविचार्येवमारब्धं सर्वशक्तया समापय ।
Deprared conversation srill corrupt the best
morals.
चरित्रमतिशुद्धञ्च दूप्येताउलीलभाषण।

·हितोक्तिः ।
२५
--~.
www
Despise not the werk, the gnat strags the eyes of
the lion
Despise your enemy and you will soon be beaten
दुर्वल इति नायज्ञा सिंहस्याप्यक्षि दशति
मशको हि।
"यो लघु मन्यते शत्रु ध्रुवस्तस्य पराभवः ।"
Dogs wag their tails not so much in love to you
as to your bread
श्वा चालयति लाशूलं प्रेम्णान्नस्य नरस्य न।
Do all you can to be good and you will be so
सर्वदा चेष्टस्व भद्रो भवितु त्वञ्च तथा
भविष्यति ।
Do not close your letter without readmg it, nor
drink water without seeing it
मा पत्रमावृथा अनधीत्य मा च पिवेल.
मनिरीक्ष्य ।
Do not all you can, spend not all you have, be
lieve not all you hear, and tell not all you
know
मा कृथास्तत्सर्वं यच्छकोपि मा च व्ययय

·हितोक्तिः । सर्वं यद्वारयसि मा विश्वसीस्सर्वं यच्छृणोपि मा च भाषिष्ठाः सर्वं यज्जानासि । Do well and bave well. सम्यक्कुरु सम्यग्लभस्व । Do what you ought, and let come what may कर्तव्यमर्थं कुरु भवतु च यद्भवेत् । Draw not youi bow till your allow is fixed. धनुर्मा कर्पय यावच्छरो न संहितः । Drunkenness ua pair of spectacles to see the desal and all his works दुष्टं दुष्टस्य कार्याणि च द्रष्टुमतिपान- मस्त्युपनेत्रम् । Drunkenness tuins a min out of himself, and leaves a beast in bis room पानेन मनुप्यतामपहाय पशुत्वमवलम्बते जनः । Drunkenness is an egg from which nll rices are hatched मद्यपानात्प्रजायन्ते सर्वाणि व्यसनानि हि।

·हितोक्तिः । Do not defer until to-morrow what you can do today. श्वः कृते तन्न रक्ष्यं यत्कर्तुमदयैव शक्यते । Early not late remedies are the most effective. श्राशुकृतो न तु विलम्वेन प्रतीकारोऽधिक- फलाय भवति । Eat to live, but do not live to eat. प्राणरक्षार्थमभ्यवहर मा चाभ्यवहारायैव जीव । Either nover attempt or else accomplish. नरैन यत्नः कार्यो वा साध्यं वा कार्यमीहि- तम् । PA Empty vessels give the greatest sound शून्यभाण्डताडनान्महाऊछन्द उत्पदयते । Errot is always in haste सदैव त्वरमाणः स्खलनशीलः । Even too much praise is a burden अतिवलं प्रशंसाऽपि भारायैव ।

·हितोक्तिः । Even the smallest spark shines brightly in darkness. अतिस्वल्पोऽपि स्फुलिङ्गने नितरां तमसि प्रकाशमावहति । Evep a fool sometimes speaks to the purpose. मूखोंऽपि संगतवाक् क्वचित् । Even to smile at the misfortunes of others is to do injury. परेषां व्यसने हास्यमप्यनिष्टाय भवति । Every thing bath its time, and that time must be watched. सर्व वस्तु कालमपेक्षते स च वै कालः प्रतीक्षणीयः। Every man loves justice at another man's house; nobody cares for it at his own, नीतिमन्यगृहे सर्वो वाग्छत्यात्मन्युपेक्षते । Ivery calamity is to be overcome by endurance धैर्यण सी विपदो जेतव्याः। Lvery mad man considers erery one else a mad man उन्मत्तो मन्यते सर्वानुन्मत्तान्पुरुपान् भुवि ।

·हितोक्तिः । Expect nothing from him who promises a good deal. तस्माकिमपि नाशंसितव्यं यो वहु प्रति- जानीते। Experience teaches fools, and he is a great one that will not learn by it. चिरन्तनोऽनुभयो मूर्यानपि प्रवेोधयति। येऽनुभवेऽपि नावबुध्यन्ते ते मूर्खतमाः । Extreme remedies are never the first to be resorted to नान्तिमप्रतिकाराणामादावेव च सेवनम् । Face to face the truth comes out. संमुखीनविचारे सत्यं निप्कृष्यते । Fair words and foul play cheat both young and old अनुकूलवाक्यमनादृताचारश्च युनोवृद्धांश्च व्यामोहयति । False friends are worse than open enemies प्रकाशशत्रुभ्यो मिथ्यासुहृदो निकृष्टतराः ।

·हितोक्तिः ।
Fame like a river is narrowest at its source and
broadest afar off
मूले सङ्कुचिता नदीव महती दूरे च
कीर्तिनृणाम् ।
Far from court far from care.
वर्तेत तावदेव
विवादव्यवहाराद्यावरे
चिन्तायाः।
First deserve then desire.
प्रासादय योग्यतां ततोऽभिलपस्व ।
Faults are thick where love is thin,
बाहुल्यं तत्र दोपाणां यत्र वै प्रेम दुर्वलम् ।
Flatterors are the worst kind of traitors.
मिथ्याइलाघिनो विश्वासघात केवधमतमा
भवन्ति ।
l'attorers kaunt not cottages,
मिथ्याप्रशंसिनो नोटजेपु व्याप्रियन्ते ।
Flattery brings friends, but the truli begets
enmity.

·हितोक्तिः ।
"Flattery sits in the parlour, when plain dealing is
kiched out of doors
"A friends frown is better than a fool s smile
"
मिथ्याप्रशंसा मैत्रीमावहति सत्यवचनं तु
शात्रवमुत्पादयति ।
आलापगृहे चाटुवाक् सत्याचारी गृहाद्वहिः।"
वालिशस्य स्मिताच्छ्यान्भ्रूभङ्गः सुहृदां मतः॥'
Fools are always resolute to make good their own
folly.
मूर्खाः सदा कृतसंकल्पाः स्वमूर्खतास्थापने ।
Fools and obstinate men mace las yers rich.
मूखी हठिनश्च वैवादिकसमर्थकान धनवतः
कुर्वन्ति ।
Tools are not to be convinced
दुर्मेधसश्छिन्नसंशयाः कर्तृमशक्याः।
Feasting makes no friendship.
संभाजनं मैत्री नोत्पादयति ।
Fire will not put out fire, anger is not appeased
by anger
न वह्निरग्निना शाम्पन्न रोपःसान्व्यते रुपा।

·३२ हितोक्ति । Wwwwwwww For whom does the blind man's wife paint herself ? अन्धस्य भार्या कस्य हेतोमण्डनं कुर्यात् । Tor mad woids deaf ears बाधिर्यमवलम्बस्व उन्मत्प्रलापे । Forevarned forearmed पूर्वप्रबोधितः पूर्वसन्नरः । Forget others' faults by remembering your own. स्वदोपान्स्मरन्परकीयान्विस्मर । Tor age and want save while you may, No murniny sun lasts a whole day वाईक्यायाथाभावाय यावच्छतो धनम- शेपय । प्रातःकालीनः सूर्यो यावद्दिनं न तिष्ठति । Iriends should be judged by their acts, not their words He is my friend that succoureth me, not lie, that patieth me' . Good words and no deeds are rushes and rccds कायः परीक्ष्यते मित्रं न वाक्यैः केवलैः कचित् ।

·हितोक्तिः।
" स वै मित्रं यः साहाय्यं नानुकम्पां करोति मे।"
कार्यहनिं प्रियं वाक्यं तृणप्रायं मतं सताम् ॥”
Triendship and company are a bad excuse for ill
actions.
सौहाई सङ्गतं चासत्परिहारः कुकर्मणाम् ।
Friendship the older it grows the stronger it is
मैत्री कालाभिवृद्धया दृढतरा भवति ।
Fortune when she caresses a man too much mahes
him foo]
अत्यन्त लालितो लक्ष्म्या मूर्यो भवति
मानवः।
Fortune favours the bold
"Bold resolution is the favourite of Providence
« Fortune gives her hand to a bold man
Boldness in business is the first second and third
thing
He that does not venture must not complain of 111
luck
"
शूरस्य दैवमनुकूलम् ।
"दृढ़संकल्पो विधेः प्रियः।"
"श्रीः साहसिने हस्तं ददाति ।"
5

·हितोक्तिः। कार्येषु साहसं प्रधानमप्रधानञ्च ।" साहसेन विहीनो यः कथं भाग्यं स निन्दति ।" " From our ancestors come our names, but from our virtues our honours पूर्वपुरुपादायाति वंशनामाथ सदाचारात्प्र- तिष्ठा । From prudence peaco; from peace abundance. विवेकेन शान्तिः शान्या समृद्धिः । From what has taken place, we infer what is about to bappen, यज्जातं तक्यते तेन यदने संभविष्यति । From a bad paymaster get what you can. गृह्यतां यत्किञ्चिदपि प्राप्तुं शक्यतेऽदातु: सकाशात् । From small things a great licap is made. "Little by little the bird builds its nest." " Little and often fills the purve." "Drop by drop fills the tub" क्षुद्रेचस्तुभिर्महाराशिः। "शनैः शननिर्मिमीते स्वनाई वै विहङ्गमः ।"

·हितोक्तिः।
विन्दुभिः पूर्यते द्रोणिः।"
"स्वल्पेन बहुवारेण पूर्यते धनभस्त्रिका ।"
From his silence a man's consent is inferred.
uSilence gives consent"
मौनं सम्मतिलक्षणम् ।
"मौन ददाति सम्मतिम् ।"
Give a thing and take again, and you shall ride
in Lell's wain,
नरो दत्तप्रतिग्राही ध्रुवं नरकमश्नुते ।
God sells knowledge for labour, honour for risk.
ईश्वरः श्रमस्य विनिमयेन ज्ञानं साहसस्य
च प्रतिष्ठां ददाति ।
Gods alone know what kind of wife a man will
have.
"Hanging and living go by destiny
दैवमेव प्रजानाति कीदृग्भार्या भविष्यति ।
" भाग्याधीनो विवाहश्च वधश्चापि भवेन्नृणाम्।”
Good mind good find
चेतःशुद्धौ स्वधिगमः।

·हितोक्तिः। Good nature, like a bee collects its honey from every beib, ill nature like a spider, sucks poison from the sweetest flowers मधुकर इव सत्प्रकृतिर्मधु समाहरति समस्त- वस्तुभ्यः। मर्कटकवदसत्प्रकृतिर्गरलं चूपयत्यतिमधुर- वस्तुभ्योऽपि । Great discomfort arises from too hearty a supper, if you would enjoy a tranquil sleep let your supper be a light one दुःखमत्यशनाद्रात्रौ सुनिद्रः स्वल्पभोजनः । Grief bums itself and flows away in tears. " When the pot boils over it cooleth itself " 'A small tear relieves a great sorrow ' शोकः परिपूर्णश्चाश्रुरूपेण प्रवहति । "पात्रीयस्य चोहलनात्पात्रं भवति शीतलम् ।" अश्रुणो हि कणेनापि शोकस्य महतः शमः।" Inrm watch harm catch हानिमनुसन्धाय हानिपात्रं भव ।

·हितोक्तिः। Health is not alued till sickness comes व्याधावनागते मूल्यं न स्वास्थस्यावबुध्यते । He gives twice who gives soon द्विगुणं शीघ्रदानं स्यात् । He is wise to no purpose, who is not wise to himself निरर्थकं तस्य प्राज्ञत्वं यो न स्वविपये प्राज्ञः। He is a wise man who accommodates himself to all circumstances सास्ववस्थासु सुखी मनीपी। He may not thank at all who thanks when none are by न दद्याच साधुवादान् शून्ये साधुवादान्ददत्। He must of necessity fear many whom many fear यस्मात्सर्वे विभ्यति सततमसौ सर्वतो भयं वहति । He is indeed a conqueror who conquers himself \\ ho reigns within himself and rules passions desires and feurs is more 1 king VII TOT स एव विजयी येन विजित्यात्मा वशीकृतः।

·हितोक्तिः।
-~-~-
-~-
--
"नृपतिः स विशेषेण स्वात्मन्येव प्रशास्ति यो ।
निगृह्णाति च वैतत्र रागान् कामान् भयं तथा ॥"
He is a miserable man yliom none dares tell of
his faults so plainly that he may understand
his danger, and he that is incapable and impa.
tient of reproof can never become friend to
any man
मन्दभाग्योऽयं जनः य न कोऽपि तस्य दोपा.
न स्पष्ट वक्तुं साहसी भवति येन स निजं
संकटं जानीयात् । न कस्यापि स मित्रं
भवितुमर्हति यो न धिक्कारक्षम उद्विजते
च धिक्कारात् ।
Ho that blows in the dust fills his own cyes.
धूलि धमति यः स स्वनः एव पूरयति
धूलिना।
Le that will eat the kernel must crack the nut.
फलमज्जां भोक्तुमिच्छन्फलास्थि त्रोटयेन्नरः।
IIc tlint winheth with onc crc and sccth with
the other, I rould not trust him, though lio
were my brother.

·हितोक्तिः।
~~
एकनाक्षणा पश्यति योऽप्यपरं च निमीलति ।
भ्राताप्यसौ यदि मम न मे विश्वासभाजनः॥
Help him who is willing to work, not him who
shrinks from it.
उदयोगभाजः साहाय्यं कार्य नैवालसस्य तु ।
Hope is our only comfort in adversity.
आशैव परमं पुंसां विपत्कालेऽवलम्बनम् ।
He may well be contented who need neither
borrow nor flatter,
यस्य ऋणं चाटुकारं वा
तुष्ट एव सः।
कत्तुमनावश्यक
He who holds out but a doubtful hope of succour
to the afflicted, denies it.
योहि पीडितमनिश्चितसाहाय्याशया समा-
श्वासयति स तत्माहाय्यकरणमेवानगी-
करोति ।
He who lends his money to a friend is sure to
lose both
ऋणं वितीर्य मित्राय मित्रं वित्तं च नाशयेत् ।

·४० हितोक्तिः। He who knows not how to confer a kindness cannot justly ask for one योन वेत्ति दयां कर्तुं कथं स प्रार्थयेहयाम्। He who knows nothing doubts nothing. न जानन्तीह ये किञ्चित्तेषां शङ्का न काचन । He who knows not how to employ his leisure hath more cares on his mind than the most busy of busily engaged men. महोद्योगादपिजनाच्चिन्ता तस्याधिका भवेत्। यो न जानाति हि कथं स्वकालमतिवाह- येत् ॥ He who lives in a house of glass must not throw stone. वसन काचस्य भवने पापाणं न क्षिपद्धः । He who lives by medical treatment has but a vretched life. प्रौपधैर्जीवितं यस्य दुःखानं तस्य जीवितम्। He who assists the wicked will in time tue it. "She a thief from the gallons and he will be the first to cut your throat" ·हितोक्तिः। सहायको हि दुष्टानां कालेऽनुशोकमाप्नुयात् । " यो रक्षति वधाइस्युमादौ तस्य शिरश्छिदेत्।" He who meditates & crime secretly within him. self has all the guilt of the act "Van punishes the action, but God the intention BIRON. पापानुष्टानसमा निभृतं चिन्तापि पापानाम् । " दण्डयन्ति नराः कार्यमीगः पापस्य चिन्तनम्।" He who gets the better of an iracible temperament conquers his rorst enemy. यः स्वाभाविकीमुग्रतां निगृहीतवान् स म- हान्तं शत्रु पराजितवान् । He who scchs to terrify others, is more in fear himself. परांस्त्रासयितुं वाञ्छनितरां त्रस्यत्ति स्वयम् । llonesty is tlic best policy सत्यमेवोत्तमः पन्था। Hope is a maling dream नाशा विनिद्रः स्वप्नो हि ।

·४२ हितोक्तिः। -~-- However exalted our position, we should not despise the powers of the humble. " A little stone overturns a great cart ' "A little mouse will put the finishing stroke to a castle wall" अत्युनतैरपि बलं न दीनानामुपेक्ष्यताम् । "महतः शकटस्यापि परीवत्ताल्पलोप्टकात ।" दुर्गभित्तिपाते ऽन्तिमाघातोऽल्पेन मूपकेणापि क्रियते ।" " How much of injustice and depravity is sanctioned by custom. " That monster custom, who all sense doth eat of habits' devil' कियत्यनीतिर्दुराचारता च प्रथयानुमोदिता भवेत् । सा राक्षसी प्रथा या मतिं हरति पैशाचश्चा- चारो यया ।" I am recommending you to do that I should do myself. उपदेश्यं तदन्यस्य कर्तव्यमात्मनश्च यत् । I do not knor any rule so unerceptionably useful and necessary, in every part of life, as to

·हितोक्तिः ।
unite gentleness of manners with firmness
of mind.
प्राचारः प्रशमोपेतः सङ्कल्पश्च दृढोऽनयोः ।
योगानास्त्यपरं किञ्चिन्नृणां श्रेयस्करं भुवि ॥
gire not gold for mere expectations.
अाशायै न केवलायै सुवर्ण दीयते मया ।
Idleness is the sepulchre of a lifing man
आलस्यं जीवनो मृतिः।
If rich, be not elated, if poor, be not dejected.
संपद्युल्लासं दैन्ये च विषादं मा कृथाः ।
If the time don't suit you, suit yourself to the
time
समयो नानुकूलश्चेत्समयस्यानुगो भव ।
If tuey say you are good, ask yourself if it be
true.
इलाध्यसे चेज्जनः पृच्छस्वात्मानं वास्तवं
नु तत् ।
If doctors fail thee, be these three things thy
doctors, rest, cheerfulness and moderate diet.

·हितोक्तिः । चिकित्सकैस्त्यक्तस्त्रयमेताद्भषजं मन्यतां वि. श्राम प्रसादं मिताहारञ्चेति । If pride leads the van, beggary brings up the rear धावत्यग्रेऽभिमानश्चेद्दारिद्रयं पृष्ठतो भवेत् । If you will enjoy the fire, you must put up with the smoke. अग्निसुखमनुभविष्यश्चमं सह । If you can be well without health you may be happy without virtue. विनाप्यारोग्यं स्वास्थ्य चेद्विना धर्म सुख तदा । If you pursue good with labour, the labour passes away, but the good remains; if you pursue evil with pleasure, the pleasure passes away, but the evil remains, श्रमेण शुभमातिष्ठेच्छूमोऽपैति शुभं स्थिरम् । कृते सुखेन त्वशुभे सुखं यात्यशुभं स्थिरम् ॥ If you lire according to the requirements of naturc, you will nerer bo in rant; if according to the fashions of the world, you will nerer be rich.

·हितोक्तिः।
यथावश्यकं जीवतश्चाभावो नैव ते भवेत् ।
लोकाचारानुसारी चेनैव त्वं धनिको भवः ।
.
If you are capable of submitting to insult you
ought to be insulted.
"There is a limit at which forbcarance ceases to be a
virtue"
तिरस्कार सोदु योग्यश्चेतिरस्कृतो भव ।
"अस्ति सीमा यतः परं सहनशीलतान धर्मः।"
If you desire peace, be ever prepared for war.
« Arms carry' peace"
शान्तिश्चेदिप्यते तिष्ठ युद्धार्थ सर्वदोद्यतः ।
"शस्त्रैः शान्तिरुह्यते ।"
Impotent fury rages powerless and to no pur.
pose.
Anger cannot stand without a streng hand"
Anger without power is folly."
निःसत्वः क्रोधः शक्तिहीनं निष्प्रयोजनञ्च
“
क्षोभते ।
"
“क्रोधो न क्षमते स्थातुं भुजेन बलिना विना ।
"बलहानः क्रोधो मूर्खता।
In doing thint Te ought, te deserre no prise,

·४६ हितोक्तिः । because it is our duty. का श्लाघा कार्यकर्मणः करणे धर्म एव हि सः। Industry is the fortune's right hand, and frugality is its left. भाग्यस्य दक्षिणः पाणिः श्रमो वामोऽमित- व्ययः। In niisfortune we need help not lamentation. "Sorrow will pay no debt" साहाय्येन विपद्यों विलापैः किं प्रयो- जनम् । न दीयते ऋणं शोकैः ।" In nothing do mon resemble the gods so much as in giving lielp to their fellow-creatures. परोपकारान्नैवान्यदेवैः : साधारणं नृणाम् । In going abroad wc change thio climate, not our disposition. "Send a fool to the market, and a fool he will re. turn" "If an ass goes a trasclling, he will not come home a horse."

·हितोक्तिः। देशस्य न निसर्गस्य परिवृत्तिः प्रवासतः। " आपणं प्रेषितो मूखों मूर्ख एव निवर्त्तते।" वहिर्गत्वा निवृत्तः स्याद्गर्दभः किं हयः क्वचित् ।" In time of prosperity, friends will be plenty, in time of adversity, not one among tienty. समृद्वौ सुहृदः सर्वे विपनौ नैव कश्चन । In the midst of our mirth some annoyance always arises to ver us प्रमोदानां मध्ये पीडयितुं वाधा जायत एवं काचित् । It is pleasant to have a large heap to take from. ग्रहणं महतो राशेः सकाशात्भवेत्सुखाय । It is the duty of a good sportsman to kill game freely, but not to kill all. स्वैरं सन्मृगयुर्हन्ति मृगान्नैव तु सर्वशः। It is the essence of good taste to do that which is consistent with our position · That suit is best that best fits me ·४८ हितोक्तिः। -- प्राचार प्रात्मीयपदानुरूपो विवेकतालक्ष- णमेतदेव । (" वयसः कर्मणोऽर्थस्य श्रुतस्याभिजनस्य च । वषवाग्बुद्धिसारूप्यमाचरन् विचरेदिह ॥") " आत्मानुरूपो यो वेषः स सर्वोत्तम ईरितः ।" It is tbe nature of the unfortunate to be spiteful and to envy those who are well to do. "Base enı y withers at another's joy, "And hates that excellence it cannot reach” घृणाऽसूया च सुखिपु दुर्भगानां निसर्गतः। नीचासुयाऽन्यसुखे मूर्छति जुगुप्सते चाप्रा- प्यमुत्कर्पम् ।" It is but a small merit to observe silence, but is a grave fault to speak of matters on whicu we should be silent. "Vore haie repented of speech than of silence" मौनावलम्बनमल्पगुणो यत्र च मौनेन स्था. तव्यं तत्रानधिकारचर्चा महादोपाय। "अपि वाचा न तु मानेनानुशोचन्ति वै जनाः।" It is honourable to be accused by those who de Berre accusation.

·हितोक्तिः ।
४९
अभियोगो योग्यजनैः प्रतिष्वैव नृणां मता।
It is difficult to persuade mankind that the love
of virtue is the love of themselves.
धर्मरक्षात्मनो रक्षा दुष्प्रत्येयमिदं जनैः ।
It is not for a man in authority to sleep a whole
night.
Homer.
अधिकारिपुरुपार्थ नैतद्युक्तं यत्सर्वां रात्रिं
स्वप्यादिति ।
It is a sheer folly to expect justice from the
unprincipled.
विचारहीनान्न्यायाशा मूर्खत्वं केवलं स्मृ.
तम्।
It is folls to live poor and die rich.
मूर्खता मृत्युसमये धनं दैन्यगतायुपः ।
It is a folly to waste labour after trifles,
महान्मयत्नः क्षुद्रस्य वस्तुनोऽथें हि मूर्खता।
It is a good horse that nerer stumbles and a
good wife that nerer grumbles.
प्रशस्योऽपमवो यो न स्खलति साध्वी
चासौं स्त्री या न खिद्यते ।

·हितोक्तिः । : -o-vwwww -vs-www " It is, I believe, better to restrain the passion of youth by a sense of shame, and by concilia. tory means than by feai. " There is a great force hidden in a sweet command ! मन्ये सामोपचारैर्लज्जया वा यूनां दुर्भावनि- ग्रहः श्रेयान्न तु भिया । मधुरषु निदेशेषु निभृतं सुमहबलम् ।" It is the fault of youth that it cannot restrain its own impetuosity. "You can't put an old head on young shoulders" यौवनस्य महान्दोपो यत्स्ववेगनिग्रहाक्षमः। यूनः शिरोधरायां कः स्थापयेवृद्धमस्तकम्।" It is cruel to refer to those things which cause sorrow. शोकावहानां वस्तूनां वर्णनं हि नृशंसता । It is far easier to begin a tash than to finish it कार्यस्योपक्रमातस्य समाप्तिरिह दुप्करा । It is equally a fnult to bclicve all men ou to liclicic none Trust, ben are hom" दोपः सर्वेपु विश्वासो न विश्वासोऽथवा क्वचित् ।

·हितोक्तिः । "कं विश्वसिसीति सावधानन कार्यो विश्वासः।" It is best to know the worst at once. वरं सद्यो विपज्ज्ञानम् । It is better to have a clear conscience, and be çensured, than to have a bad one, and be flattered विपितान्तःकरणाकाघितात्सकलैरपि । शुद्धान्तःकरणः श्रेयान्निन्दितोऽप्यखिलै- जनैः॥ even It is fair to derive instructions from an enemy शिक्षा प्राप्या रिपोरपि । It is hard for an empty bag to stand umight, न तिष्ठेदुन्नता रिक्तभस्त्रिका । It is meyer too late to learn चिरादपि वरं शिक्षा। It is a disgrace to say one thing and think another; but how much more disgraceful to write one thing and think another. मनस्यन्यद्वचस्यन्यन्नीचता परमा स्मृता ।

·हितोक्तिः ।
मनस्यन्यच्च लेखेऽन्यत्तस्मादप्यतिनीचता ॥
It is a disgrace to be praised by those who
deserve no praise
स्वयमश्लाघनीया ये तैः श्लाघा स्यात्तपा-
वहा।
It is not becoming to play the fox or to play up.
on both sides.
* May the man be damned and never grow fat,
" Who wears two faces under one hat."
शृगालधूर्तता निन्द्या निन्द्यः पक्षद्वयाश्रयः ।
"द्विजिह्वः पुरुपो नश्येत् ।"
It is a well known fact, dirt stinks more when
stirred.
विक्षोभिताद्धि नितरां मलाद्गन्धः प्रसर्पति ।
It is a misery to be born, 4 punishinent to live,
and a trouble to die.
"I wept when I was born, and every day shons
uhy
"He that will have no trouble in this world must not
be born in it"
दुःखं जननं जीवनं पुनर्दण्डयितमथ कटं
मरणम् ।

·हितोक्तिः । "अहमरोदिपं यदा प्रादुरभवमथ प्रत्येकदिनं वोधयति कस्य हेतोरिति ।" “यो दुःखं नानुभविष्यतीह जगति स नात्र जा- यात् ।" It is the back-bone of wisdom not to trust too hastily. "If you trust before you try, “You will repent before you die " द्रुतं क्वापि न विश्वासो प्रज्ञामूलमुदीरितम् । अपरीक्ष्यैव विश्वासः पश्चात्तापस्य कारणम्॥" It is not enough to be wealthy, for without mo ral wealth and character as well, our riches only make us more unhappy and dissatisfied than ever. न केवलं धनवत्त्वं पर्याप्तम। यतो नीतिधनं सदाचारञ्च विनास्मत्संपत्तयोऽस्मा- नितरामसुखिनोऽसन्तुष्टाञ्च विद- धति । It is not to be argued that the absence of a thing prores that it is useless. अभाव एव वस्तुनोऽनुपयोगितायां प्रमाण-

·हितोक्तिः।
मिति तु न तर्कयितव्यम् ।
Jest with an ass and he will flap you in the face
with his tail.
रासभेन परीहासात्पुच्छाघातो हि लभ्यते ।
Jesting lies bring serious sorrows.
परिहासानृतेश्चापि शोकः संजायते महान ।
Kings learn wisdom from associating with wise
men.
मतिभाजो नरेन्द्राः स्युर्बुद्धिमद्भिः समागमात् ।
Kings play the fool, and the people suffer for it.
"The plcasures of the mighty are the tears of the
poor."
समाजः कुर्वन्ति मूर्खतां प्रजास्ततोऽवसी-
दन्ति ।
"वलवतां क्रीडनकानि निर्वलानां भवन्त्यश्रु-
निपाताः "
Keep yourself from the anger of a great mon,
from thc tumult of a moh, from the man of
ill fome, from a widow that hins heen tlirico
married, from a wind tlint comcs in at n hole,
and from a reconcilcd cncms.

·हितोक्तिः। Juvvvv- ~ महाजनकोपात्प्राकृतजनसंकुलाद्दुर्यशस्विन- स्त्रिरूढधवायाः। रन्ध्रागतवायोः प्रसादितशत्रोः सदा दूरे स्थे. यम् । Lend every man thine ears, but, few, thy voice श्रुतियैव सर्वेभ्यः कस्मैचित्तु प्रतिश्रुतिः । Let us be judged by our actions कायैः परीक्ष्यामहे वयम् । : Let not the sun go down upon your wrath. क्रुद्धस्यैव न ते भानुरस्तं गच्छेत्कदाचन । Let not your expenditure exceed your income प्रायान्नवाधिको व्ययः Let not your right hand know what your left band doeth, "A fool carveth a piece of his heart to every one that sits near him' करः करोति यहामस्तद्गोप्यं दक्षिणात्करात् । " तिष्ठति य एव निकटे हदयस्यांशं ददाति त. स्मै मूर्खः ।

·हितोक्तिः। Let him who has granted a favour speak not of it; let him who has received one, proclaim it. कृत्वोपकारं न च तं वदेत्स्वयं प्राप्तोपकारश्च संघोपयेत्स्वयम् । Let but the hours of idleness cease, and the bow of cupid will become broken and his torcli extinguished. केवल क्रियाहीनः समयो न भवेदथ मद- नस्य धनुर्भज्यादुल्का च निर्वाणा भवेत् । Let justice be done, though the heavens fall. न्यायं कु-यद्यपि सुरलोका निपतेयुः । Life consists not increly in cxisting but in en. joying health. "IIc who has not health has nothing" न केवलमस्तित्वे जीवनं परन्तु स्वास्थ्यसौ- ख्ये एव । "नास्ति स्वास्थ्यसुखं यस्य न किञ्चित्तस्य विद्यते।" Life lins its thorns, liecd not tlıcir scratches जीवनं कण्ट कैर्युक्तं का चिन्ता तेभिदा यदि।

·हितोक्तिः । AM - Life is most enjoyed when courted Jeast; most worth when disesteemed. सुखमायुरकान्तममानितश्चातिमूल्यवत् । Lookers.on see more than players नर्तकापेक्षया नूनं प्रेक्षकैदृश्यतेऽधिकम् । Many annoyances surround an aged man. "Care keeps his watch in every old man's eyes." SHAKS बहुपीड़ापरिवृतो वृद्धः । "नेत्रयोवृद्धस्य चिन्ता जागरूका।” Many children, and little bread, is a painful pleasure बहुप्रजा अल्पमनं सुखमेतदुःखसंयुतम् । Many vill bate you, if you lore yourself "A man gains nothing by vain glon but contempt and hatred" " He that boasteth of himself affronteth his company.' प्रात्माभिलापी परैर्गह्यः। " व्यर्थात्मश्लाघया नूनं धृणैव प्राप्यत नृभिः।" "विकत्थते स्वान्गुणान्यः स परानवमन्यते ।" 8

·हितोक्तिः ।
Many fall by the sword, but more from gluttony
"Men dig their graves with their teeth"
" Hunger and thirst scarcely kill any,
"But gluttony and drink hill a great many."
OPINUS MEDICA.
पतन्ति युद्धे वहवस्ततोऽधिका वहुभोजनात्।
दन्तर्खनन्ति स्वसमाधिगत्तं बहबो जनाः।"
“पिपासया क्षुधा चैव नश्यन्ति कतिचिद्भुवि ।
अतिभोजनपानाभ्यां नश्यन्ति बहवो जनाः॥"
Man's best candle is his understanding.
वुद्धिरेव मनुष्याणामुनमो दीपको मतः।
Men worship the rising sun, not the setting sun.
" The rose is fairest when 'tis budding new"
SCOTT.
उद्यन्सूर्यः प्रपूज्यते नैवास्ताभिमुखः पुनः ।
"पुष्पमतीव सुन्दरं सद्यो विकसितं यदा।"
Mildness governs better than
angel.
प्रशास्यते मार्दवेन यथा नैव तथा रुपा।
Mirth must be indulged in to preparo ihe minil
for serious matters.
".I little nonsense nou and then is realice by the
lx.st of men'

·हितोक्तिः । मनो गुर्वर्थवर्तनक्षम कर्तुं प्रमोदः कार्य। "अल्पं निरर्थकाचरणं यदा कदा रोचते उत्त- मेभ्यो जनेभ्यः ।" Misfortunes make lappiness more sweet when it comes "Pain past is pleasure" " Pain is forgotten where gain comes यदेवोपनतं दुःखात्सुखं तद्रसवत्तरम् । “गतं दुःखं सुखञ्च तत् । "लाभाडुःखस्य विस्मृतिः ।" " Moncy is the sidew of love, as well as of war प्रीतेश्च कलहस्यापि सूत्रं धनमुदीरितम् । More credit may be thrown down in a moment, than can be built up in an age यावती प्रतिष्ठा महता कालेन स्थाप्यते ततोऽ. धिकापि क्षणकालेन प्रक्षेप्तुं शक्यते । Nature has placed lus own happiness in each man's hand, if he only knew how to use it Ourselves to ourselves the cause of ill

·हितोक्तिः ।
-~~-
प्रत्येकहस्ते तस्य सुखवस्तु दैवेन 'नि-
हितमेव यदि स-जानीयात्कथं प्रयुज्यत
इदम्।
"अस्मदीयदुःखहेतुर्वयमेव ।"
Neither seek nor despise honour.
नान्वेपणीया नोपेक्ष्या प्रतिष्ठा मनुजैरिह ।
Neither shall the wave, which bas passed on ever
be recalled; nor can the hour, which has
once fled by return again.
"Time and tide wait for no man
नागच्छेच्च गता वीचिनीयाति समयो गतः।
"कालः सागरवला वा न कञ्चिद्धि प्रतीक्षते।"
"
Nobility of conduct is a greater recommendation
than nobility of birth.
"Trom our ancestors come our names, but from our
Virtues our honours,"
आभिजात्यापेक्षया स्वाचरणमहत्त्वमेवाधि-
के योग्यतानिदर्शनम् ।
"पूर्वजादोत्रसम्प्राप्तिः ख्यातिस्त्वात्मकृताच्छु-
मात् ।"

·हितोक्तिः। 6 No day should pass without something being done. " Every day in thy life is a leaf in thy history, "Catch then, O'catch the transient hours, Improve each moment as it flies." JOHNSON. नैकमपि दिनमकिञ्चित्कुर्वाणस्य गच्छेत् । "भवतो जीवने प्रत्येक दिन पत्रमेकं भवदीये- तिहासे । तस्माद्गृहाण तच्चपलं क्षणम् । संस्कुरु च प्रत्येक क्षणं यावत्तत्पलायते । " " No deceit is so veiled as that which lies concealed behind the semblance of courtesy. " Full of courtesy full of craft" विनयाभासप्रच्छन्नाच्छलान्नाधिकं व्यवहित- मन्यच्छलम् । "अतिविनयेन पूर्णाश्छलेन पूर्णाः ।” No gift better than advice. उपदेशात्परं दानमधिकं नैव विद्यते । No man is so old, but thinks he may live ano. ther year ·१२ हितोक्तिः । अतिवृद्धोऽपि पुरुषोऽपरं वर्षमेकं जीवे. दिति मन्यते । No man is so rich as to say, I have enough. न कश्चिदेवं धनिको यः स्वीय विभवमल- मिति मनुते । No man will revel long in the indulgence of crime. " It is hard to see an old tyrant" पापाचरणे न कोऽपि चिरं प्रमुदितो भवि. प्यति । "चिरन्तनोपद्रवी विरलं दृश्यते ।" None so blind as those who will not see. न कामयेत यो द्रष्टुं तस्मादन्धतरो नु कः । Nor am I ashamed, as some are, to confess my ignorance of those matters withi which I am unacquainted. यद्विपये न परिचयस्तस्याज्ञानप्रकाशने त्रपा नमे यथा केपाञ्चित् । Nothing is more obnorious than a los person raised to a high position ·हितोक्तिः । ~~~~~ "No pride lhe that of an enriched beggar" " The more riches a fool hath, the greater fool he is" "The higher the monkey goes the more he shows his tail SHANS एतस्मादधिकं किंचिन्नास्ति लोके जुगु- प्सितं । यत्पदे महतां योग्ये नीचानामधिरोहणम् ॥ 'गवस्तादृड्न चान्यत्र याङ्नीचे समुन्नते।" मूढस्त्वधिकसम्पत्तिं प्राप्य मूढ़तरो भवेत् ।” "याचं प्रसरेत्कीशस्तथा पुच्छे प्रदर्शयेत् ।" Nothing moves more quickly than scandal * For evil news rides post, while good news baits" MILTON जनापवादादधिकं शीघ्रगामि न विद्यते । " दुवीrः शीघ्रगा लोके । सद्वार्तास्तु विलम्बिन्यः॥ Of four things every man has more than le knors,-of sins, of debts, of years and of foes पापम् ऋणं वयश्च शत्रुश्चनि वस्तुचतुष्ट- यस्य यावत्मायो जनो जानाति तदधि. कं तस्यास्ति ।

·हितोक्तिः । Obstinately to justify a fault is a second fault हठेन स्वापराधानगीकार एव द्वितीयो- ऽपराधः । One eye-vitness is better than ten hearsays. एकश्चाक्षुपः प्रमाणः दशसंख्याकजनश्रुति- भ्यो गरीयान् । One man's fault is another man's lesson, एकस्य स्खलनादन्यः शिक्षामाप्नोति पुरुपः। One man is no man, "A man is nothing without the aid of others" " Tuo heads are better than one" एको जनो न कोऽपि जनः । "परेपां सहायहीन एको न किमपि ।" "एकस्य बुद्धेईयोवुद्विर्वरीयसी ।" Onc fntlicr con support ten children; ton children cannot support one father. पिता पायाद्दश सुतान दशापि तु तं सुताः। Ona foc is too many and an hundred friends too fer. एकोऽप्यनेकः शत्रुः स्याच्छतञ्च सुहृदोऽ-

·हितोक्तिः।
-vvv
for
ल्पकाः।
One strord keeps another in its scabbard.
निधापयति कोपान्तः खड्गः खड्गान्तरं
किल।
Orators are most vehement when they have the
weakest cause, as men get on horse-back
when they cannot walk.
वाग्मिनो वाग्मिता गुर्वी दुबले पक्ष आश्रिते।
पदभ्यां गन्तुमशक्तोऽश्वमारोहति यतो
जनः ॥
Our liberality should not exceed our ability
औदार्य नाधिकं शक्त:।
Our pleasures are imagined, but our griefs are
all real.
सुखमुत्मेक्षितं सर्वं दुःखं सर्वं तु वास्तवम् ।
Pardon is the glorious kind of revenge.
क्षमोत्कृष्टा प्रतिक्रिया।
Past labour is present delight.
भूतः
परिश्रमो वर्तमानं सुखम् ।
9

·हितोक्तिः ।
Patience is bitter, but its fruit is speet.
धैर्य कटु भवेत्किन्तु तस्यास्ति मधुरं फलम् ।
Peace flourishes when reason rules.
शान्तिः प्रवर्धते यदा विवेकस्य प्रशासनम् ।
Pleasant worrls are valued and do not cost much.
प्रिया वाक् शास्यते सर्वैव्य॑यश्चात्र न
कश्चन ।
Practical jokes belong only to the low classes,
कार्यपरिणतःपरीहासो नीचेप्चेव प्रवर्तते ।
Presents are more burdensome than profitable
न तथा लाभ उपहारेभ्यो यथा ते भारा ।
Prevention is better than cure
प्रतिकारादरं रोधः।
Procrastination is the thief of time,
कालापही दीर्घसूत्रता।
Punctunlity is the soul of time.
यथासमयमनुष्ठानं कालस्य जीवनम् ।
Put no faith in talc-bcarcrs.

·हितोक्तिः।
www
wwws
wwwww
परनिन्दाप्रवीणेपु विश्वासो न विधीयताम् ।
Put not a naked sword in a mad man's band
असिं विकोशमुन्मत्तहस्ते दद्याः कदापि न ।
Reckless youth males rueful age
प्रमत्त यौवनमनुतापातं करोति वाईक्यम् ।
Relationship produces envy
ईर्ष्या सम्बन्धतो भवेत् ।
Repentaace is the heart's medicine
पश्चात्तापो हृदौपधम् ।
Retirement without literary amusements is death
itself and a living tomb
विद्याविनोदहीनो हि विश्रामो मृत्युरेव वै ।
Srd hours secm long
दुःसमयश्चिरेण याप्यते ।
Sccrecy is the soul of all great afurs
गोपनं सर्वेषां महारम्भाणां जीवभूतम् ।
Sceh peace and ensure it
शान्तये चेष्टस्व प्रयतेथाइच तस्थितये ।

·हितोक्तिः।
Seek not the luxuries of life lest you reap sorror
विलास मा वै कांक्षख यतो दुःखं न ते
भवेत् ।
Selfishness has no eyes
स्वार्थान्धस्य कुतो दृष्टिः।
Seven hours' sleep is enough for the young and
the aged
साईसप्तदशघटीमिता निद्रा यूनां च वृद्धा.
नाञ्च पर्याप्ता
Sing not of triumph before the victory
Boil not the pap before the child is born
न गीयतां जयात्पूर्वं जनैविजयगीतिका ।
'प्रसूतापथ्यपाकः स्यात्किमर्थं प्रसवात्पुरः ।"
Sit in your own place, and no one cın make you
rise
उपविष्टो निजस्थाने केनाप्युत्थाप्यते नहि ।
Some things are better praised by silence than by
rcmark
कस्यचिद्वस्तुनो वाक्यैः प्रशंसनान्मौनेना.
धिकं प्रशंसनं भवेत् ।

·हितोक्तिः।
wwwwwwwwww-----.www
So use your own property as not to injure that of
another.
तथोपयोगः स्वधनस्य कार्यो हानिर्न कस्यापि
यथाभ्युदेति ।
Sound conviction should influence us rather than
public opinion
दृढस्वप्रत्ययाधीना न तावज्जनोक्तिनीता
वयं भवम।
Spare the rod and spoil the child.
दण्डस्यानुपयोगेन वालो दुर्ललितो भवेत् ।
Spare vlien you are young and spend when you
are old.
यौवने सञ्चयः कार्यः पुरुषवाई के व्ययः ।
Spendthrifts are always of necessity greedy and
covetous.
मुक्तहस्ता नूनं शश्वल्लुब्धास्तृप्णाकुला.
स्तथा।
Spend not here you may sare, spare not here
you must spend
यत्र रक्षा भवेत्ताध्या तत्र कार्यों व्ययो न तु ।

·७०
हितोक्तिः।
यत्र व्ययः समुचितस्तत्र कार्यों व्ययो ध्रुवम् ॥
Submit to the rules you have yourself laid down.
स्वकृतनियमाः स्वयं पाल्याः ।
Success in cume always invites to worse deeds
दुष्प्रयत्नपु साफल्यं दुष्प्रवृत्ति प्रवर्धयेत् ।
Take care of the pence and the pounds will take
care of themselves
पणानां रक्षणान्नूनं दीनाररक्षणम् स्वतः।
Take the first advice of a woman and not the
second
गृह्णीयात्प्रथमा शिक्षा न द्वितीयां तु योपि-
ताम् ।
Tell me the comping you heer, and I will tell
you what you are
सहवासे परिज्ञाते ज्ञायते प्रकृतिनृणाम् ।
lemperance is thic best physic
संयमानान्यदौपधम् ।
Thnt man should lc possessed of wcalth who
hnoirs its proper usc
जानात्यस्योपयोगं यः स एव धनमहति ।

·हितोक्तिः।
---
That which is riolent nerer lasts long.
" For violent fires soon burn out themselves" SHAKS
नातिचण्डश्चिरस्थायी।
"नाग्निश्चण्डश्चिरं चलेत ।"
That is but an empty purse that is full of other
men's moner.
अन्यदीयैर्धनैः पूर्णः कोपो रिक्तसमो मतः ।
:
That which the fool does in the end, the rise
man does at the beginning.
अन्ते करोति यन्मूर्खस्तदादौ मतिमान्जनः ।
The best thror of the dice is to throt them
airay.
अक्षप्रक्षेपणमेवाक्षस्य सुष्ट चालनम् ।
The brighter the moon sliincs tlic more the dog
Thorls.
यघाधिकं विभातीन्दुः श्वा बुक्कति तथाधि.
कम्।
The act itself does not constitute a crime, unless
tlic intent be criminal
अभिमायो न दुष्टश्चेन्न कार्य दुप्यति स्वयम् ।
Ilic best manners are stained by haughtiness

·हितोक्तिः। " गर्वेण शीलं हतम् । The best things are the first to perish. “The roses fall, the thorns remain सर्वोत्तमानि वस्तूनि सर्वाग्रे च विनश्यन्ति । 'पुष्पमाशु प्रपतति चिरं तिष्ठन्ति कण्टकाः ।" The apprehension of approaching evil has hurried many into the utmost danger. सनिहितापनीत्यानेके द्रुतमपतन्धोरतमा- पदि। The face is the index to the mind. मनस्सूचकं मुखम् । The fox loves cunning, the wolf covets the lamb, and a woman longs for praise यथा छलप्रियः क्रोटा मेपशावप्रियो वृकः। तथैव सततं नार्यश्चाटुइलाघानिया भुवि । The gain which is made at the cxpense of reputation should rather be sct down as a lass. यशाक्षयेण यो लाभः स हानिसहशो मतः। The great wisdom in man consists in knowing his follies.

·हितोक्तिः।
“
स्वमूर्खतापरिज्ञानं लक्षणं परमं मतेः ।
The best remedy against an ill man is much
ground between both,
एकोऽसतां प्रतीकारोऽवस्थानमतिदूरतः ।
The hand often travels to the part where pain is.
प्रायो यत्र व्यथा तत्र नृणां पाणिः प्रसर्पति ।
The higher our position, the more modestly we
should behare.
The more noble the more humble"
« An insolent lord is not a
gentleman
* Arrogance is a seed that grows mostly on a dung.
hill"
यथोचं पदमस्माकं भूयास्म विनयी तथा ।
"यथाधिकोदारस्तथाधिको विनीतः।"
"उहतोऽधिपो न भद्रः।
औद्धत्यकक्षःप्रायःशकृन्निचयोपयुद्भवति ।"
The humın mind eier longs for occupition
" Pleasure and action make the hours seem short.'
चित्तं सदा मनुष्याणां कार्योत्कण्ठासमा-
कुलम् ।
अल्पोऽनुभूयते कालो भोगात्कार्यात्तथा नृभिः।"
"
10

·हितोक्तिः।
The more virtuous a man himself is, the less does
he suspect baseness in others
Suspicion always haunts the guilty mind."
SIIAKS.
यथाधिकः स्वयं साधुस्तथाल्पस्स परनीचता-
शङ्की।
"सदा शङ्काऽपराधिनाम् ।"
The mob will now and then see things in a right
light.
"A thing is never much talhed of but there is some
truth in it"
यदा कदापि प्राकृतजनाः सम्यक् पश्यन्ति
विषयान् ।
अनेकैरुच्यते यदै तत्र सत्यं भवेत्किञ्चित् ।"
(न ह्यमूला प्रसिद्धिः।)
The mind that is anxious about the future is
wretched.
"Let to-morror take care of to-morror."
"Lcase things of the future to ſate."
भविष्यचिन्ताभिभूतं मनो क्लिशितम् ।
"खो भावि श्वः समीक्षताम् ।"
"देवाधीनं त्यजेहावि।"

·हितोक्तिः। ७५ The more romen look in their glasses the less they look to their houses यथा यथा पश्यति दर्पणं स्त्री तथा तथा कार्यमुपेक्षते स्वम् । The most lasting monuments are doubtless papermonuments पत्रकृताः स्मारका एवातिचिरस्थायिनः । The more high-minded a man is, the more easily is his anger appeased. यथा यथोदारतरो नरस्तथा तथास्य कोप- स्त्वरितं प्रशाम्यति। The mind still longs for what it has missed, and loscs itself in the contemplation of the past "Can a mill go with the water that's past ' ' यन्त्रप्टं तदवाप्तये चित्तं सदा साभिलापं भवति गतस्य चिन्तायाञ्चात्मानं नाशयति । "व्यतीतजलधारया किं मर्हति ।" Thc poor man sechs for food, the rich man for appetite. जलचक्रिका गन्तु- ·हितोक्तिः। दरिद्रो भोजनप्रार्थी क्षुधार्थी धनिको जनः । The proof of a woman is gold, of a man a woman नारी परीक्ष्यते द्रव्यैः पुमानार्या परीक्ष्यते । The rack can extort a false confession from the innocent. यातनाभिरदोपोऽपि दोपान्स्वीकुरुते नरः । The iust of the mind is the desti action of genius. "The used hey is always bright" "Still water breeds vermin' आलस्यं मानसं बुद्धेनाशनं परमं मतम् । 'भासुरा कुञ्जिका कार्ये ।” “स्थिरोदकं कृमिजनकम् ।" The sandal tree perfumes the axe that fells it. चन्दनतर्वासयति कुठारं स्वनिपातकम् । The test of merit is success. "At the end of game you will see who is the winner" " साफल्यं गुणनिकपः। "क्रीडान्ते ज्ञायते जितं केन ।"

·हितोक्तिः। ७७ Arr-rwANMORNJAANANrn Awar The remembrance of past pleasure adds to present sorrows. "No greater grief than to remember days of joy when misery is at hand" दुःखे ऽतिदुःखं भवति भूतपूर्वसुखस्मृतेः । "मैतस्मादधिकं दुःखं यदागतप्रायदुःखे सुखदि- नानुस्मृतिः ।" The use of character is to be a shield against calumoy. सदाचारस्य कार्य हि कलङ्काद्रक्षणं मतम् । The wise man is the master of his passions and a fool is their slave. वुधः प्रभुःस्वकामानां तेषां दासस्तु वालिशः। The wolf changes lus coat, but not his disposition, चर्म स्वं न निसर्ग तु वृको हि परिवर्तयेत् । There is no gain so certain, as saring what you linve. प्राप्तवस्तुनः संरक्षणान कोऽपि ध्रुवतरो लाभः। There is this dilference fictreon happiness and trisdom, lie thint thanks himself the lippiest

·७८
हितोक्तिः।
man really is so, but he that thinks himself
the wisest is generally just the reverse.
सुखविवेकयोरयं भेदो यदात्मानं परमसुखि.
नं मन्यते यः स वस्तुतोऽप्येवं यश्चा-
त्मानं परमविवेकिनं मन्यते स प्रायेण
तविपरीतः।
There are who despise pride with greater pride.
गरीयसेह गर्वेण गर्वं निन्दन्ति केचन ।
They can do least who boast loudest.
"Empty pitchers ring loudest."
ये जना बहु दृप्यन्ति तेऽत्यल्पकरणक्षमाः।
"घटे रिक्ते ध्वनिमहान् ।”
They who worship God merely for fear, would
worship the devil should ho appear.
येऽर्चयन्ति भयादीशमाविर्भूतं पिशाचञ्च
तेऽर्चयिष्यन्ति निश्चितम् ।
They that I not least censure most.
अल्पज्ञा बहु दूपयन्ति ।
Things rumoured lessen in importance as they
assume reality.

·हितोक्तिः। HThe present fears are less than horrible imaginings." SHAKS. गुरुत्वं हीयते किंवदन्त्या यदा सत्यं प्रका- शितम् । 'उत्प्रेक्षिताझ्यादल्पं वर्तमानं भयं भवत् ।" Things beyond our reach are not worth our consideration. "What is high lct that fly" अचिन्तनीयं तद्वस्तु यत्माप्तुं नैव शक्यते । " यदुच्चस्तदुत्पतेत् ।” Thcir rise is one of difficulty whose merits are Impeded by porerty. " Truit ripens not well in the shade" "Slow rises north by poverty depressed " Juilssos. दुःखेन लभ्योन्नतिस्तेन दैन्यरुद्वा गुणा यस्य। "अनातपे समीचीन: परिपाक: फलस्य न ।" "दैन्यावहितो गुणः शनैरुद्गच्छति ।" There is no accounting for tastes "Ercry one to lits lthing" न रुची कारणनिरूपणम् ।

·८० हितोक्तिः। "भिन्नरुचिर्हि लोकः ।" Those who plot the destruction of others often perish in the attempt. योऽन्यनाशाय चष्टेत प्रायः स नश्यति स्व- यम् । Three know it, all know it; the secret of two is God's secret, the secret of three is every body's secret. त्रयो जानन्ति तर्हि सर्वे जानन्ति । योगें प्तमीश्वरस्य गुप्तं त्रयाणां गुप्तं न क- स्यापि गुप्तम् । Though they don't want to kill any body, they like to have the power to do so यद्यपि केचन कमपि हन्तुं नेच्छन्ति तथापि सर्व एवात्मनस्तत्सामर्थ्यमभिलपन्ति। To conceal disease is fatal. "Adisease known as half cured" रोगगोपनं घाताय भवति । "ज्ञातरोगोऽ|पशान्तः।" To disrogord money on suitable occasion is often ngreat profit.

·हितोक्तिः। ~~ wwwv -wwwww " He that repairs not a part builds all" धनोपेक्षा यथाकाले प्रायो लाभो महान्भवेत् । “यो न संस्कुरुते अशं स पुनस्सर्वमेव निर्मिमीते ।" To condemn the error but not to descend to personalities प्रमादस्य दूपणं न तु पुरुपविशेषाणां नि. न्दायामवतरणम् । To dismiss a guest is a more ungracious act than not to admit him at all. अतिथेः प्रवेशरोधात्तस्य निष्कासनं कठोर- तरम् । To enjoy happiness is a great good, but to be able to confer it also on others is a greater still, सुखोपभोगोऽत्युत्तमस्ततोऽधिका च परसु- खाय शक्तिरुत्तमा । To set a thicf to catch a thief. स्तनद्वारैच स्तेनग्रहणम् । Tonguc is not stecl, but it cuts नैव लोहमयी जिह्वा कर्नयित्री तथाप्यहो।

·८२
हितोक्तिः।
Too much of any thing is bad.
सर्वस्यातिशयोऽनुत्तमः।
To preserve a friend three things are required;
to honor bim present, praise him absent, and
assist lim in his necessities,
मित्रस्य संरक्षणार्थ त्रयो व्यापारा अपेक्षि-
ता यथा सम्मुखे तस्य प्रतिष्ठा परोक्षे च
प्रशंसा यथावसरे तत्साहाय्यदानञ्चेति ।
Towers are measured by their shades, and grent
men by their calumniators
छायया मीयते ग्रहो महान्तो निन्दकैः पुनः।
True love nerei grons old
वास्तवं प्रेम न कदापि जीर्यते ।
Truth becomes lost in thic turmoil of arguments
वितर्कजाले लुप्यते सत्यम् ।
Two tlungs govern the sorld, woman and gold
नारी च सुवर्णञ्चति दयं शास्त्यखिलं जगत् ।
Unless your work, lead to profit, rain is your
glory in them.
कार्य ते न लाभदं चेदृथैव तत्र गोरवम् ।

·हितोक्तिः ।
www.ww
"
Vulgarity of manners defiles fine garments more
than mud.
पङ्कादतितरां ग्राम्यभावः स्यादेपदूपकः ।
War appears pleasant to those who have never
experienced it.
"Nothing so bold as a blind man'
युद्धं नैवानुभूतं यैस्तेषां तत्सुमनोरमम् ।
"अन्धाच्छूरतरो नु कः ।"
We are not born for ourselves alone.
जन्म केवलमात्मार्थं नास्माकं जगतीतले ।
We must not expect everything, everywhere and
from every body.
सर्व सर्वत्र सर्वस्मानाशास्यमिह मानवैः ।
Wo should trust more to our eye-sight than to
our ears.
" The eyes believe themselves, the ear other people "
श्रवे न तादृग्विश्वासो दृष्टौ स्याद्यादृशो नृ-
माम् ।
"अक्ष्णोरात्मनि विश्वासः परेप्वेव तु कर्णयोः।"
Tc espiate in old age the follics of our youth.

·हितोक्तिः ।
-~~
you
lle upon roses when young, you will lie
upon thorns when old."
अस्मत्तारुण्यकृतोपाणां प्रायश्चित्तं वा-
ईके जायते ।
"यौवने पुष्पशायी चेदाईक्ये कण्टकोपरि ।
"
What cannot be cured must be endured.
यस्य नास्ति प्रतीकारः सह्यमेव नहि
तत् ।
What a man dnes by the agency of another is
his own act.
कृतं प्रतिनिधिद्वारा यत्नत्स्वयमनुष्ठितम् ।
What the law will compel you to do, do of your
ficc will.
यनियमो बलात्कारयिष्यति तत्स्वेच्छयैव
क्रियताम् ।
Whatever you advisc, le as brief as possible.
यथासंभवसंक्षिप्ता उपदेशा भवन्तु ते ।
Wear your learning like your watch in a privato
pocket, and do not pull it out and strike it
merely to slow tlint you liavo ono.

·हितोक्तिः।
निगूढामात्मनो विद्यां रक्षेनैव प्रकाशयेत् ।
वेशान्तर्घटीयन्त्रं न परान्दयितुं यथा ॥
When an old dog barks, then look out
बुक्केचदृद्वशुनको द्रष्टव्यं मनुजैर्वहिः ।
When good cheer is lacking, false friends will be
packing
प्रमोदोत्सवाद्यनुपस्थितौ नृणां भवन्ति मि-
थ्यासुहृदः पराङ्मुखाः।
Then the vir is ruging the laws are dumb
नियमा न युद्धे विजृम्भमाणे ।
When tlie mischief is done the door is shut,
• Too late to grieve when the chance is past
हानावनुष्ठितायां वै हारं प्रायः पिधीयते ।
" वृथा शोकोऽवसरे गते ।"
When Jealousy bezins to lisc, friendship begins
to dic
यदाऽसूया प्रजागर्ति सौहृदं नश्यति द्रुतम् ।
When they cinnt man fur fight, they resort to
all sorts of siç tricks

·हितोक्तिः ।
-~-
www
अशक्तो धर्मविजये छलं स्वीकुरुते नरः।
When you can avoid it, never seek strife
तावत्परिहर कलहं परिहर्तुं शक्यते यावत् ।
When we have gold we are iu fear, when we have
none we are in danger.
भयं स्वर्णस्य सत्वे स्यादसत्वे तस्य संकटम् ।
Whenever you see a fellow-creature in trouble,
remember that he is a man.
मनुष्यं विपन्न
दृष्ट्वैव स्मर्यतां यत्सोऽपि
मानवः।
Where ignorance is a bliss it is folly to be wise.
अज्ञानं सुसुखं यत्र चैदुप्पं तत्र मूर्खता ।
Where there are many counsellore there is safety.
यत्र बहवः पराम्रष्टारः सन्ति तत्र मङ्गलम् ।
Who paints me before, blnckens me belind.
पुरः प्रशंसको नूनं परोक्षे निन्दको भवेत् ।
Why will no man confcss liis fault, because he
continues to indulge in tlıcm, a man cannot
tell his dream till he wakes.

·हितोक्तिः।
८७
स्वीकरोति न कथं निजदोपान्यतो नेच्छति
तान्परिहर्तुम् ।
प्रवुध्यते न हि जनः खलु यावत्स्वप्नवृत्तमिह
नाह स तावत् ॥
With the idle it is always holiday time
सर्वदालसचितानामनध्यायमहोत्सवः ।
Yes and no are very easily said, but before they
are said, it is necessary to think a long time
वक्तुं बाढं न वेत्येवं सुकरं सर्वमानवैः ।
किन्तु तत्कथनात्पूर्व विचारोऽपेक्षितो महान॥
You huve left the shcep with the wolf for safe
custody
वृकस्य निकटे त्यक्ता रक्षणार्थमविस्त्वया ।
You know not that the evening may bring with
it
To one knows what will happen to him before sun
set
No one hnous what a day may bring forth
सायवाले भवेत्किंवा न ज्ञायते त्वया किल ।
"सूर्यास्तात्प्राकिं नु भन्नैव जानाति कश्चन।"

·८८
हितोक्तिः।
"कस्मिन्दिने किं भविता तन्न जानाति मानवः।"
You must endure what is painful to secure that
which is profitable.
“He who would catch fish must not mind getting
wet"
संग्रहो यस्य लाभाय दुःखं सहेत तत्कृते ।
"क्लेदाइयं कथं पुंसः स्यान्मत्स्यग्रहणार्थिनः।"
Young folks tell what they do, old ones what
they have done and fools what they intend to
do.
कृतं वदन्ति स्थविराः क्रियमाणं तु वालि-
शाः।
कर्तुं यञ्चिन्तितं तत्तु मूखैरेव प्रकाश्यते ॥
Your hnowing of a thing is nothing, unless nno.
ther hnous you know it
वस्तुज्ञानं वृथा तव यावत्ने ज्ञानमन्यो न
जानाति ।
-0
PRINTLD 1 TILR Dis, VII 16.1., TI I PAINTIN.
Hol, BENAKS
LA VIDA

·Not to be Issued
Not to be Issued
Bharatiya Vidya Bhavan's Tranthagar
Call to Sa 0822/PRA/27491
Title Hitetit
author Prabhu Narayana Sexy
Date of
19sue
Borrowers
NO
Date of
Issue
Borrowey
σ
Not to be Issued