The Asiatic Society, Kolkata

Shaktibad

Bhattacharya, Gadadhar · 2006/01/6

PDF Proofread

Front matter

No text on this page.

५५.६५५५५
ضروری سفر
TA
Hathi
TENDING
गाश्रीकाशीजीमेमहन्त्राघुघुरानासामाकीगल श्रीयुतवावुहरखचंद्रजीकेवाउमेरमा
गरेकेगोशयंत्रालयममंजपासहितशक्तिीवादछायागयालिखायावानरत उपाध्याछापनेतीलाई
नवासीजिसेलेनाहोयसोचाननीचौकमेकुंजगलीकेपछिमफाटकाऊपासर्गाप्रसादकाटा केकानप
रमिलेगा।
sto
7. 1230
18143
AM

१
शवा श्रीगणेशानमासीतष्णचरणोनत्वाशक्किादायदपिकाकरोतिसंप्रदायनल णमहोमदेसता १सके तो अभिधारुपाहकार तिमीमासकदलमारी
णाचशशिशेषरनिदैयाकरणमतदुमयकृरक्षयन्ना हसंकेतइति अवतीरंगंगापदार्थसंबंधिनगंगापदार्थविज्ञानपिगमायांधामन्याह।
भादवीधोदया सकैतमात्रेणनीपपनिरत्तोलक्षण तिरिक्तनस्वीकार्यत्पभिप्रायवानाहलक्षणचितिरितिपदयाहत्याएवंचगोणीया
नयोःस्थानित्वमयुक्तानलक्षणायामन्तीवसंमवादितिवोधाननुपास्तीत्पादोआकाशोषपदार्थस्त्पपियवहार प्रसंग घर पदेनसमवाथे
नाकाशीपस्लितिसंभवानिचलक्षणयानाशयवहारप्रतिकथसंबंधारणसीविषयतिवायाथासपाकाशोनघरपदार्थ तिकदापित
श्रीगणेशायनमःसंकेतोलक्षणाचार्थपदधिरत्यापदप्रतियाधएवार्थरत्यभिधीयताइपरमसुमर्थबोधयविनिमस्सा
त्य दादयम_वीहव्यतिवेछासंकेतरूपारत्रितत्राधुनिकसंकेतःपरिभाषानाचार्थवोधकंपट्यारिभामिका
हारोनस्या
दिपावहारविषयनिर्धारयतित्पतिमाशा-दवोधानुकूला-पश्छित्यनुकूल यदपदार्थयो सम्बंधाशविलक्षणामनरव तिसरानच!
घटादिपदैनसमवायादिनी काशाशुपस्छितिर्नशाब्दवीधकारणलक्षणानधीनत्वादिनितामादायार्थव्यवहारवारणासायनजन्यत्वप्रतिच
जोप्रकावंदिन्यातायावान्वायत्तीयार्थःलक्ष्यस्पार्थवयवहारानुरोधेनशयेनिनीनासममियाहारप्रतिपावभास्थायपदेति
निमानर्थस्ट नौसर्वदालसणासविनतीरंनगंगापदार्थ तिव्यवहारोनस्यादनःप्रतिपत्रिनवेशानचलक्षणा प्रतिपःसर्वदा रामः
सविषिकदाचिसचिननथायवहाएनुपपत्तिरस्त्येवेतिवाच्याताशप्रतिपत्नलायाधीनार्थव्यवहारविशेषणजया दशायादशि १
नव्यवहारीपपत्तावरजस्तयधपितीरनगंगायदार्थनि॥1॥

. नाम शिम्यगंगादशक्तभावएपविषय ' नीतीरेनगंगापदार्थ नियवहारानरोधनप्रतिपत्तिनिवेशःश भावस्पच्याप्यनि जमानीमोरयानन्वयानाएवंचकर्थचिरवशायांगंगारदानीनगंगापदार्थस्त्पपिपतएवावस्तुवाशस्या का णानिवहत तायवाचलत्याचाप्रतिपतिद्वारा14: रवीधानुकूलनलामायप्रतिपत्रिपदाआधुनिकसंकेतस्यता यवम्मशतवामाने समावेशी सकेमभंजनितियारिभाषिक मिनिअर्थस्तपारिभाषितःयारिभाष्यावाासचीक राहण्यासभोवायुयायश नितिवितिसरावेपवकारोलमा परिभाषिनयोधवकेद्वार्थ:विघयतामात्रस्यसंवधविपदमा पपयवहारापत्तिरी यथावकारादिसकेतितनदीज्वादिपदं ईश्वरसंकेतःशक्तिलयाचार्थवोधकंपवाचकं यथागोवादिविहिवाधकंगवादि पदं मध्यार्थीगवादिदीसएदमुस्मार्थत्युचतिवायवाचकादिपदेईश्वरेछायावीईजनकात्वयाविषयतासैवधात्व । थालाआश्रयानरूपंकर्तवपदे का प्रत्ययेनवोध्यतेपदंगावनिगातेगोर्वाचकमित्यादौकर्मप्रत्ययातना स्यवासाला यवहारपत्रिरतीमा हारविषयनिर्धारयतिावायेत्पादियटक बंधात्वर्थान्वयिसप्तम्यर्थातथाचश्वरेकीयायावोधजनकाबाजी शिष्यतासमादिपघटकावादिधा बर्थवत्पर्थगकरीत्वमिनियनि-मभिप्रेत्यतक्विाश्रयरुपाकनाः कवोधनकालप्रकारमानिरूपितकाविशेषताश्रयंपदमितिवीधः - सोनियका निpिe, देना-कारतनिरु... धनिसप्रकारमानिरूपितजनक तानिएप्रकाराप्रकारजान्नार्थाय नि स्यका अनभावकत्वाय फलस्येवात्मनेशद्यर्थवानालोधजनकवि ॥ प्रकार य .

२ पावा-पादिःकर्मप्रत्ययार्थःवोधपदसंपारापानानपानिवनदाश्रयजनक त्वविशेषणानापन्नवोधनिसावनिरूपकालवावा यादिपरताहशत्रकार यरूपकमसमानदारपदनिकीयविशेष्यतार्निरूपितजनक त्वनिसप्रकारताभिरुपकवीधनिसप्रकारतानिरू विययितासंबंधा नप्रकाराश्रयागोरितिरोधविपरीत्यमितिश्विरछायावाध्यत्वेनयाविषयसवधावर्थातदाश्रयत्वंचकर्मचकर्मप्रत्ययेनवोध्य वोधावारजन्यावन्तीयार्थः पदेनगोरुच्यतत्यादीचपदनिरूपितजन्मत्वाश्रयवोधविषयाचप्रकारतानिरुपिने छीयविषयत्नाश्रया। वाचकदिन ननदयविषयकावरुपतत्ताकमकावंधावयादेशवोधेवीध्यते यदैनगौरुयनेपदस्पगोवायत्यादी पंदनिसधात्वर्थीभून तादृशविषयतायाः परंपरयानिरूपकांचधात्वर्थीभूतताहशविषयतानिरुपदवीधजनकाला प्रकारतांनःयातिवोधनिविषयतांनिरुपकवियित्नासंबंधावछिन्नप्रकासनश्रयत्वरुपात दशक्रियाकर्मवंगवा शेकप्रत्ययेनवोध्यते द्वितीयेछायाःसंकेतरूपावेदैपरीत्यमूह्यमितिमायसिहोनः अत्रमीमा सक्षणाधिनःप्रया भपाटपिशक्तिभ्रमेणार्थप्रत्ययान्तन्मात्रा (गोरितिवीधापदनिराजन्यतांसंबंधावछिन्नप्रकारतानिमानिसप्रकारता निरूपित पनादिप्रकारका निरूपितादायावीधनिप्रकारताननिरुपितवीधविषयतानिएप्रकारतांत्रकार देगीवनीन्या। दौवनिरुधस्थिस्यपरंपरयाश्रितवरुयंकवख्यातादिनावोध्यतानचनाविषयतानिरूयकशाब्दवाधविषमवप्रकारतान्तर्ग जोधप्रकारननिरुपकजन्याचप्रकारतानिरुपकनिरूपितत्वसंबंधावछिन्नप्रकारताश्रयत्वानिवहितीयार्थाणविभगवैदिकी यतादृशविघयतानिरुपकशाब्दयोधविषयाचप्रकागानगनशाब्दबोधप्रकारतानिरूपकजन्यत्वप्रकारनानिरुपकानसापितत्वसंबंधा वछिन्न प्रकार पवारशपतिविपतमाहमाविवेति' ने जीतनासाधूनिमियशेतत्रयोगनिमेधानुपपनिरितिभावारावमिनिटापौल राजाहशेयतितदर्थविषय नगलप्रकारकत्वावलिन्नेछानिजनक ताकभगवच्चारणजन्यसिमर्थायर तीरादि रकत्वस्परागयर्याद्यपभ्रंशगंगा कतानवछेदकार्वन्नदोसतिभावामिननपदोच्चारणजनकतावदकीभू कारले निरूपिनवोधप्रकारका नियमनासंबंधावछिन्नप्रकारचनत्तत्यद वायवफलिपीन शलयोच्चरितजा वयकमावसंकेनेजस्यायिवोधकति क्या अतिनैय्यायिकैरभ्युम्यमानस्यायिवाचकावरस्य सविमान एवंला सामगंगांदिपदस्पोकायुकपातीरादिवाचक निःयनारशेळ्याभगकेसरिज़ववाचकाव आरशादयश्वना र्थप्रत्यायनेच्याभगवदुचरित्तातिनातिप्रसंगति नन्न अस्मदाधुचरिदेवयानन्जांतीयत्वनिवेशेषिवा दस्छलाक्षणि: अतिव्याप्तःसादिदेवदनादियदेवव्याप्रेश्चाद्वादशेन्हिपितानासकुयर्यादितिवेदेनामपदस्यदेवदा जादिदपर इत्या नीयच तादृशेकात्वननदधानानुमाश्रयत्वलारणिकानुपूर्वा, विनेछाधीनतमुपैटि तत्यानहसा धावप्रकाशकाचावन्निाप्रयोज्पनहोकाचप्रकारकेछाप्रयोज्यानुनमित्तानो तिव्याप्तिरित्यवान सलामाकाका कानुनर्वस्वनामप्तिःअपथातिव्याप्ते दादोन्हीति अथास्पानामकरण सोनामपदस्पति शिवचन दिदय मानाभावो माचेवादियदशक्रिीयाहिकास्वंचायतकातनानएवावाचकांचं "यिनीपपये तेहप पर करायकदादाक्यपदविशेष व्यत्वविशियपुत्रविषयकसंकेत नवोधक तो शका चताशवाक्यार्थविषयकंवेदवऋभगवतीज्ञानमिवताहशवाक्यार्थवुवोधयियापिहल अन्नथातासयनिर्वाहात नवोधयिवाचवाक्यार्थीपरततधा सेटी हमानावागवार्थमय्यवहातहनिमगव दिछाया पदविशषवीड्यावविशिस्त्रविषयको वेनसंकेतविषयकोवसिहोपदवियवोड्यावृर्विशिरपुः यावयसिंह तथाचरेशादियदैवीयत्वप्रकारवानिरूपिनेश्चरेछाविशय्यतायावादीसचिनपिनसकेतिनस्पादोचेकादिपदस्यपुरुषविशेषवावी चिसिध्यानचैवमपिवेत्रालादिजानकथंप्रमानिमित्तात्वं यदिशिशेयपदवोध्यावईश्वरसंकेतेनाबाह्यतेतस्पैवतन्यदप्रनिनिमित्रत्वान दार्शने छायांचपुचविशिसस्पेव ध्यानमा नजातिविशेषाणामितिवाच्यं पसाधारणधर्मपरस्टापैतपत्रविषयकसंकेतस्यैवविधेयनयातादृशक्षित मविशिष्टशवगाहित्य स्पसकेनविशेषणतयावाक्यार्थघटकातया ताशवाक्यार्थविषयिण्यामगवदिखायापुत्रासाधारणधर्मत्वोपलक्षितजातिव शेयाणा वीइध्यावविशेष्य नापन्नधर्मिणिविशेषणयावगाहनधीयान् एवमानुपूर्वीविशेषाणावलकतावदनावमपिउपलक्षणीभूतेन किनचिमणानुनविशयाणामथिवीधविशेषणनावछेदक तयानदिच्याश्वगाहनस्पपिगतव्यत्वात्याशसके स्थायदविशघवीय पविशिश्वसुरक्षिशेषवितियकत्वेनवेदार्थविमानाभावैननहिषयवस्तुतस्तत्र पदवीध्यानयाभगवदिवाविषयामधमिनिताहेशस कैनवियपदभवाचकमेवयद्यपिचैत्रत्वावछिन्नस्यपदवीध्यत्वजातिविशेष वाश्चैऋद्धिपदवीरोमवविमपि समस्राधान्पेनमासन नतथाप्राधासनसंकेनवोधचिघयकभगवरिछायांभासतिकिं नुसखीस्यामित्पादीमुखत्यादिवदुद्देश्य व्यवहाराश्यामक्रोधावारुपाहिय यताभपजनमेधास्थापित पदवीध्य नायास्तत्रदीश भगवतिछाप्रकारनामात्रातदर्थयननपदवाम तानियामक नन्नूद्देश्यवहारप्रयाग विधीवत्यदोहफ्यानरमाहरावमिति नाशेछाप्रयोज्पोच्चारणजन्पवेदतात्पर्यविश्यपदान्यनरत्ववाचकांचंत्यनुशया सहनिमनार तार रामः गअयशादेवीचकत्वायत्तरिदानीमनुद्दरणीयत्वानदीनर्गनाय_शानांहेलयत्यादीनांसावाच 10/101101) 01] • 1] 01| 01/• !

गन्दवीधेलिईश्वरीय anसद ज्ञानासंभवा लीरा नादाच्यादिव्यवहारेश्वरीयत्वस्पोयलक्षण वसूचितमिहानसिहमाधुनिक वि. गोपनिवईश्वीयन्यायागतोगविनदर्शयति चाधुनिक संकेतस्करलेशनिमावशादवीधोपयोगीतिस्पचिवमानाभावशा याच सर्वजन्मानाबाद बहतीतिला, शानवेनैवहेतुत्वासितिभावःप्रसंगास्तापर्यस्पशनिवनिराशिकोई प्रतिबंधात्तस्या दिपद्रवरूयाणामगवदनुच्चरितत्वानर संकेतस्पशक्रिीचेश्वरानंगीक नयेशाब्दवोभनिय विशाब्दवीधो यो गिती यामीश्वरीयत्वमनुपादेय एकतज्ञानादपिशाब्दवीधस्तादृशसंकेतस्पष्चिमपनि नचाचा नसंपतिस्परत्रिवितात्पर्यस्यापिनासस्यापिवोधकाचेनपदविययकानयासंकेतरुपपिटिनचेसापतिःन यासतिलक्षणा तात्पर्यस्यादि,यातित्वोछेदप्रसंगादितिवाष्पंतःपदार्थोपस्थितिनियामकःसं केनोरनिःनाश पांक्षादेवशादवीधोपयोगीनपदार्थोपस्थितिहाराकृत्युपस्थापिनपदोर्थरावप्रकरणादिना वामांपर्याय.. त्युरुषसंकेतिततदुचरिनडिस्थादियदेखाधुनिक संकेतस्तन्पुरुषवाक्यादितएवप्रागवधा 1.तिपदास्था विमेवन मणसमवेनता तथाशंकते नचेति प्रतिबंधान्निरस्यनियत शर्सगस्थितीतिपदा नि-पर स्मृतियायान्दिवीधःफलंपदार्थस्मृती पदशातसंबंधिज्ञान विधयाकार। दंश उद्धार संबंधावाहियथामतमुपादेयंप्रकरणादिनेतिघर:पट पदजन्पत्वेनेच्छाविप , लेमिसायामि । अा. वनवीनविषयवादिति जाधुनिकस नस्छलेसंकेतकर्ट परुषीचरिनरू, यायत धारिलेनितीन . है - टी. श.वा. कविनेछाविधताश्कंगंगापदसमभिव्याहतार्थघोमान्वयिप्रवाहकत्वात्यद्यपदसमभिमाहनपदार्थान्तशिलतत्पदशक्वार्थकंका ४ जन्पविनेछाविषयमावदकमिलियासर्वेशउपस्छि त्यतरस्वीकारमौरवाने प्रमाणान्तरेणीपस्कितिव्यतिरेशनिश्चयस्कलेमाकर संभवाचेनिभावानन्वेनमपियादृष्टिकराकरस्यकथन्नित्वं ताशसंकलितनत्यदज्ञानेपिअनापत्यार्थविशेयेतात्पर्यज्ञानस्येवो स्यपदार्थस्मारकातहत्रिविनिवाहोलचनाकुातथाचलक्षणायाचत्रिवानस्युपगमेगंगादियदानीराधनपस्थितौनत्रत न्पदंतस्तापयाग्रहाछाब्दवोधानपयनिरितितस्यानियमावश्यक नचतात्पर्यग्रहार्थलक्षणाधीनीयस्थितेपिक्षि तविपिनदथीनोपस्छितिवनशादधीहत्वमानाभावात्तस्यानिवासिदि लक्षणास्केलेतापयर्यात्मकसंकेताधीनीपस्थि नितावशादवोधनिर्वाहादाधुनिकसंकेने तात्पर्याधीनोयस्थितःशाब्दवीधप्रमोजकमायाप्रवादितिवाञ्चलक्षणाधी नयालीपस्छितिसत्वमुख्यार्थवाधादिनाक्त्तदर्थतत्तत्पदव्यतीस्नात्यर्यमह उपस्छिन्यतरमंतरेयोपदार्थानम वसंसर्वानुभवसिदत्वान् आधुनिकसंकेतस्कुलपर्वसंकेतकर्नपरुषवाक्यादिनार्थ विशेोरियादियदस्यसंकेनग्रहा ननायनार्थविशेषोपस्थित प्रकरणादिनाततत्पदव्यनोस्तानात्पर्य ग्रहसतिशादवीधस्वरयात नोपस्कितिम रिणयों गैवोल्पामामआधुनिकसंकेतस्पतिवमयीतिचे खमधिसंकेतस्यसंबंधविमामाभावेनाने मतियागिकतयान दसंभवनचपदार्थोपस्वायकत्वासमवेनवनिवानिर्वाहात् ।। . 1 ... मस्थायंकात्वोपगमानापर्यस्पत्रिनायाआवश्यकावादितिशकामुरानिआधुनिकेतिसंबंधविशिरज्ञानचिनेवस्मारकावमित्यभिप्रा घेणदूघपति एवनातिना संकेतस्यशक्तिविश्वसननमित दवोधानुमा मतंदूषयति एतेनेति संकेतस्पसंबंधत्वमानाभावादिने मईश्वरानं गीकरी मी मान ननदसंभवशंका मीनानिदशनपरिहा गोलं. सकीनामिति यद्यपियरुणामीश्वरसंकेतःशक्तिीनचईश्वरचनिन्यज्ञानादिमा त्याचसाधन नरूरीगज्ञानासंभवःअन्यथारू र कारादितिवाय नित्पावमाकांक्षज्ञानज्ञानस्पनिपायका मानिरुपितज्ञान विषय भविमानसंभवान नथापिईश्चरासचिननन्स नस्पालीका तयाशाब्दवीधीय यक पदसामर्थस्यशक्तिवांगी परंपराया मुख्य पदार्थ सनशादवीधीपयिक संबंधावेनेश्वरसंकेनशानहेतुः तच्चेमीमांसकानामपिसमवेलितायाज्ञा नविपरीत ज्ञानामावादितिनिरस्तं यत्तस्वजन्यवोधविषयत्वप्रकास्केद्वाविषयत्वमर्थपदस्यसंबंध पर्देवार्थस्यविपरीतः अस्यसंबंधत्वमन्यथानुपयन्याकल्य्यत एतादृशमरंपराया अपभ्रंशस्छेलेस बंधनानस्वीक्रियत्नस्तत्रनासंबंधावगाहिज्ञानम्रमरावति तदपिनुन्छ ॥ श्रीरामचद्रायनमः। सवसप्रतियोगितलमित्यतस्तन्निराकरीति यदितिविपरीतति स्वविषयकशाब्दवोधजनकावप्रकारका निमित्यर्थःपदति भारतानिहायतर्जन्यचनियप्रकाशापितवोधनियप्रकारताभिकथित विषयतानियप्रकार शेम्पनाश्रया घाघटादिनेष्टविशम्यताविरुपकविष्याचनिसप्रकारतानिरुपेकवीधनियूप्रकारन सप्रकारमा नामायदे अर्थसंबंधानेनघरपद पटायानपरस्परसंबंधप्रसंगःअन्यथेलिअर्थ) व्यवहारी अकृहस्पसबंधात्वनेत्यादि 1 . ॥ 1 पावा वरच्छा ज्ञानयोविनिगमनाविरहेणके नामकवाल दिययनयीःसंबंधावेशापत्रिरित्यतोऽस्मदादिज्ञानसंरायाह समानिति यति मतविशेष त्यपिमेणान्वय गंगापदादेतीरादिवोधीपथिकसामर्थवाचक नाप्रसंगनिरस्यनिलाक्षणिकर्मिनिभानाभावादिनिमिति नपदयास्वमित्यादिविषयकत्विनकार्य तानाशवच्छिन्तजयावाचकवरसायत्रिरिनिभावःकार्यान्वित्रिपदार्थ:कार्यतावनुष तस्यैवननावीधइतितनत कार्यताभानस्यावश्यक तयायम्पदादे कार्यतावाचकाचायतिरित्यर्थःसाक्षादितिक्रियायोकार्यिनान्व अक्कुप्रस्पताशेच्छाविषयावस्पसंबंधतोपगमेनादृशज्ञानविषयत्वसमानकालीनज्ञानविषयत्वादिपरंपरायांअपि विनिगमनाविरहेणसंवैधताप्रसंगान नस्मात्पदपदार्थयोःसंबंधातरमेववाच्यवाचकभावरतिवदंतियनन-मानशकी वनहाचकाच नच्चन हिमयकशादधीजनकनावछेदकधर्मवाच सवधर्मावल्योंदिनिएदाहानकूलाशक्रिश्विपदा थी रमैवलाक्षणिकंनानभाविकमेवेतिनतत्रशनिघादियदस्यमितिमात ॥ समभिव्याहापट्रातरार्थ। धीजन काविपिननहाचकाच नदिययकान्वावछिन्नज्ञानशकायस्येवनदाखुकावान्निलिमातूविषयकलिनुचज्ञानस्पना किंचित्दशक्यताज्ञानसामान्पसामय्याएवमितिमातृभासकानयाहिययकावस्यपदअन्यतावादलवमाना भावारकाधान्वितस्वार्थेपदानाशक्निशिशतवादिनांगरुणांसाक्षात्परंपरांसाधारणकार्यचवि।। यःसाक्षाट्रन्यत्रनहाराअ यावेनिगमनाविरहेणधदिविषयातानिरुपितकार्यताविषयातायाअवच्छेदकान्वेंवनिरुपितत्वाविशेषणतयावच्छेदकी नकार्यन्वविधा पत्तामादायघटादिपदस्पकाविच्छेदकवाचकाचंदवारमेनचेन्नघटादियदस्यकायनावावकत्वमयेनैवनिरुपितत्वाविशेषणतयाका नाविषयतायाज तावन्दकापाखाकासन परेनकार्य विषयजानिरूपिताकेता विषयताकाई कायदानानदमीवछिन्नवाचकना कार्यवत्व विषयनायानिरवछिन्न वायुदाम संयमपियादिविषय निकतमासनिक विदा दिनकार्यत्वविषयातायारवयरविघयतानिरूपितकार्यताविषयता निरुपित सासगिविषमतामा अमरकरवाचानुपदानासंगेवाचकांचंडारमितिवाच्यमानवछिन्नविषयतायाःसंसर्गविषयनान्यत्वेनादि शेषणीयवान नन्वममायलिडादेःकार्यतावाचकावानुपपत्रिनकार्यतावोधौपायकसामर्थसत्चिपिकायनाविश्वनानिरुपित कार्य निरुपिनावनघटादिविषयातायाघटादिपरजमतावर्दकविपिनघाटियदस्यकार्यतावाचकालममिलि दिपदस्पैक भयकावावछिन्ने पत्रसाक्षात्यपरासाधारणनिरूपितत्वांशविशेषणतयावछेदकावस्यैवनिवेशानचकार्यानुकूलश स्विरुपसत्पारावकार्यानुकुलत्यापदार्थोपस्थितीशाब्दवोधेचज्ञातीपयोगिनो यदस्यनिरुपशतपतरस्वीकारआ। १श्यकर तिवाचदाहकार्यवन्यादिनिशखरुपसत्याएवाययोगिविपिशाब्दवोधानुकूलशतोःशादवोधेपदार्थोपा स्थेनौवज्ञातीनोमिलापगमेवाधकाभावात् अतीनानागतपदज्ञानादपिशाब्दवीधोत्पत्यापदानामहेनत्वेनहेतु नादिकशावासंभव तितुनशक्यतमनेपदाना नित्यत्वान् अस्तुवातदान निराश त्यानहाचकाचमितिमीमांसकमन विमानचासोविचारसहायतमजलाक्षणिक स्याननुभावकावंर्घटनाविषयातायात कायनानवछेदक वान्तवमा नामंदीय कार्यताविषयतायांनिरूपित विशेषण नानापन्नत्वाक्षरितिचेन एखाकार्यान्विनेशशक्रिी-लोकि कलिउदेस्तुअन्वकार्यतायंत कार्थत्वविषयाचावान्निजनकत्तागर्भ बछेदकतापनिप्रवेशाचनघटादानीकार्यतावाचकाचप्रसंग वैदिकासन कार्यमा कार्यमावेशि विधयेकावावनिकलीगर्भनिवदंगर मानपदेवानामनिनाकालानावतात्पुरुषीय .

श. वा. खनिवेशेगोरवादाह अनुवतियप्रकारमा जानजनकतावदकीमूतशाकमजदत्व वाचकावमित्पथःलाक्षणिकासानुभावकावप्रथमती निमक टी ईमोर निदुवीरवाजनापीति गमायाघोपटीतीररत्रियिर निवीधादितिभाव-कथाहिलक्ष्यार्थस्पशाव्दीनुमवरत्पतमाहतैरितिवाक्यार्थति गंगापायों परतदोवाक्यार्थपरकम नरघोषादिनहायोपादिपदं ॥ ॥ ॥ स्पेक्तदन्वयप्रतियोगिनः लक्ष्यार्थस्य तौरादेरप्यनुभावक मियर्थःसर्वशन, घटितवाक्यानुरीधेद पदस्पेशक्याजिरविघयतानिरूपितस्वशक्यार्थविघयनाशालिशाब्दवीधप्रतिकारणत्वएकपदाच्छादवीधवारणायोयेयं न मेवपदायिस्थितिदाराशक्यार्थानुभवेशनास्यैवलक्ष्यार्थानुभवेलाक्षणिकस्यापिहेतु तापावारत्वान् नत्रापिशरावश्यकनया वाचकातायात पदार्थोपस्थित्याग्न्यथासिइन्वेशनास्पापिनथात्वापातान् नचानुभावक तावच्छेद कशत्यभावालाक्षणिकस्पनाने भावक्त्वसमवः नाक्यार्थघरकार्थी नरवाचकमेवपदस्वार्थस्पेक्तदन्वयप्रतियोगिलक्ष्यार्थस्पाय्पनभावकमुषेय नतियच्चए वसतिगंगायांघोघरत्पादोधोयादियदस्पापिगंगातीरादिरूपार्थानुभावक मावच्छे दकशक्रिीमत्वेननहाचकतापने लक्षणिकस्म नंनुभावकवेशक पदाघटितधूमादिति हेनुवाक्यादन्वयानयपतिश्च नत्रधूमादिपदस्पज्ञानेविभवेश्वज्ञापेल्लाक्षणिकत्वात् न नेवाविधस्वलक्ष्याविषयताशालिशाब्दबोधप्रति तदनपगमेय्यानेलाघवेनशक्य चस्पानिवेशेनलक्ष्पशंक्यार्थान्मतर विषयतालाभारिति मार्च घटादियदस्यकानावाचकाचवारकवर्मनाघोषादिपदाना तीराहिवाचकावचारणसंभवादाह लाक्षणिकस्येति नत्रेनिविभनेरेवत्तानशा 'यविलक्षणापक्षेपिलादिनिहे उध्यिा लक्ष्यार्थस्पा ननुभवमाव्यशकते अथेनिनप्रवेशइति एलेनलाक्षिणकस्यानुभावक शक्त्य भावरू, रामः पवाधकंगंगापदघोमदयोस्तीरादिवाचकत्वापानिश्चोहता || || ६ पित्ति अपिविनिएतच्चविामानयानरूप्यामरूपकानावलाभायनेनवोधेतीरप्रकारतानिरूपितधेयाचप्रकारनानिरूपिनघोपविशम्यता दिलामाहोयोगगायावा. त्याशिवानिवृतिनीरप्रकारंजायान्पायमनशाब्दवीधीयत्वननमीमांसकमने शिविशेषालेल्पस्मतिरेवनानुभ वंशेतिपक्षिपूवीज्ञानयजीरिस्मृतनका फाक्षघोषानमवस्यानुयपनिरिनिनुमिश्रान्पायमलपिनीरंथणीमीनिन प्रत्ययत्पाहलक्ष्यार्थस्पेनिश विधाविनिमेनिस्त्रं यरोमुरवार्थाभिन्न लक्ष्य पदार्थोनविधेयनितदर्थःस्मरणनिमीमांसकै सामान्य लक्षणानुपगमादितिभावान अथलक्ष्यार्थस्पनशाब्दवीधेप्रवेशःअपितुस्मृतस्पतस्पसमाभिव्याहतपदार्थेरसंसगीग्रहमात्र तथाचनानपपत्रिःनचलान क्ष्यार्थस्यशाब्दवीधविषयत्वानुपगमेतदुपरागणशृणामीत्यनव्यवसायानुपपनिरितिवाचं स्थावान् विधेयोपरागेयोचन थाप्रत्ययान् लक्ष्यार्थस्यशास्वोधविषयत्वेपिनस्यविधेयनयामानानभ्युपगमान् विधौनपरःशब्दार्थ निसिहानादिति । चेन्नमंचाःोशंतीत्पादोलक्ष्यार्थमंचस्कृपुरुषादःशाब्दबोधविषयनायाआवश्यकत्वात् अपथावानभूतस्यपुरु पदिःप्रतीत्पनिग्रहान अननुभूतस्यस्मरणासमवान्० समानप्रकारकत्वमात्रणशान्दवोधयदायिस्थित्पादःकार्यका रणभावमुपगर्छ नामामीसकानाशान्तो योग्यतावलेनापूवीर्थस्यमानेनलश्यार्थस्यशादानुपगमेतर्वस्यापितस्पता तीसेपपत्रिशिक्षिनहिषयक शाब्दत्वावच्छिन्नंप्र नुमीमांसकमने अवघुरुमादेःशादवीधोडघरएवकारणामावादिमतआहसमाने निसा क्षणिकेवरस्पलक्ष्यार्थानुभावकवि मोरवादाचके नरस्पापितदर्थानुभावकाचप्रसंगाच्चलाक्षणिकस्येवरक्ष्यार्थी नभावकत्वाने थानाक्षणिव स्याहामक नायति वीरवेतिभावःइदादरीसामर्यरुपशक्रि पदार्थहषयति नहिषयकेति 1.10 1] 01] • fhot भक अवस्पति तत पदार्मकाभेराकाक्षत्वज्ञानदायाशाब्दवीधवारणायेत्यादि ईदृशेनिसाकांक्षपदज्ञानेन शाब्दवीधजननेनिशानजन्य पदार्थो पस्थित सहकाश्नियापदार्थोपस्थितिप्रतिशविज्ञानस्यावश्यहे तत्वेयिशक्तिमत्व पुरस्कारेणपदादेःशादवीधनुचियक्रिीविरहाकिया दावतिरिक्त शनि स्यादितिभावःएवंचरत्रिज्ञानस्यशनिमविन कारणवमानाभावात्रहिषयक शाब्दबोधश्मक नावच्छेदकोमूनशाक मझानप्रकोरलायन्नसावच्छिन्ननिशानकधर्मवाचवाचकवमित्यपिप्रपनी अय_शादपिशाब्दवोधोदयाव्यभिचारवारणायनवान्नाने निशक्तिविशेष पुरस्कारेणतवाचकपदस्यतज्ञानस्यवानहननासंभव विशिष्यतन पदार्थन्वितनदर्थवीधेतन वदसाको शननत्यदज्ञानात्वनावश्पनिकारणानयवीयपरिदृशकार्यकारणभावस्पनियतिकावान् दन्तत्व नीरीदोगंगादि पदजन्पवोधविषयानासत्वियिनदशेसुद्धविषयत्वत्वादिनवताहशविषयाचादिप्रकारकत्वमीश्वरेछायामुपगम्यतेनन गगोदियदजन्पवीधविषयत्वाचादिनायितत्प्रकारकत्वमानाभावान् नदनभ्युपगमेयितस्याःसर्वषियकावाला। धानाद ननथा 11 शक्तिस्वीकारेनस्सापिवाचक त्वायत्रिरित्यप्पाहुःलाक्षणिकायदंशयी संकेतशक्रि पक्षवाचकवापनेरुकवाने मुहिधीर्षगह दंचिनिसीरादावितितीरंगंगापदजन्पवोधविषय नीच्छाकारोनोयगम्पतयेनतीरादिविशय्यता निरूपितकारताव दक घटकनयावाधानगंगापदजन्यानावगाहिचिनगंगादिपदस्पतीरादिवाचकत्वमाशयनि किन तीरंवोधविषयोभवन्चियाकार बित्यर्थःशवमपभ्रंशपितानाभावादितिनचप्रनाहीगंगापदजन्यबोधविषयामदवितीच्छाकारोकिंमानमिनिवाच्चपदानांकुत्रचिंद दशक्ति कुत्रचिननलिवायावाच्यव्यवस्थासिहयैयदर्थतन्यदवाच्याच नत्रतत्रयदर्जन्पवीधविषयमान्चनअन्पतद्धवोधनि ७ घयताले रामः व विषयताप्रकारकावा, नविशेषस्याश्रवर्णातु अर्थानामयभ्रंशवाच्याचवारणायनोधविषयविनविषयतायामप्यावश्य केन्या दी सीक्रव्यवासीर सर्वार्थवाचकाइ तिमनमय्यनादेयं नाशविशेषपुरस्कारणशनिग्राहकंचलाघवीयरहितको शशायेवं यजएवंसलिनागस्पशादधीनतयालीहितोष्णीवीगजमानःप्रेतरतिवेदस्थलाक्षणिकस्लेविशेषविषयक भगवतात्पर्य यावश्यकवितदादायवेदस्थलाक्षणिकानावाचकत्वापनिरिक्ततत्रन्छशब्दस्वातंशमणिनेवपदनात्पर्याप्रयोज कदोन वस्तुतस्तु तात्पर्यज्ञानस्पसाक्षात्कारणतायायवस्थापितवान्नवेदस्थलाक्षणिकानावाचंकावंप्रसमतेपदार्थोपस्थितियो जकविषय नांयाण्वशक्निसिंबंधत्वोयगमान नचैवलोकिकलाक्षणिकेवपिभगवदिच्छायास्तपदजन्यवोधविषयताचनमहश सानिवीधाशगंगापदजन्य जानवगाहितयासर्वविष्यकावानुयपनिरिनिवायतीरादिनिए विशम्यतानिरुपित्तप्रकार । तावच्छेदकघटकातयातनवगाहित्वेिपिवोधांशिवात्तणनदवगाहित्वोपगमात् तथाचतापदजन्मवीधविषय विषयतादिप्रकारकत्वस्वीकार्नशालक्ष्यार्थनिविषयतायाःपदार्थोपस्थित्पप्रयोजकत्वीयगमेनसामंजस्यादि तावावच्छि निवानियाभगवडच्चरितविनेच्छायास्तात्पर्यत्वासंमवान् शनिवेचनादृशविघयताया:पदार्थोपस्थिपयोजकतायावी रवानस्ता नगमितीरंवोधविषय गंगापदजन्यश्चयीयतिसमूहालेवनेच्छाया नीरवीधाशगंगायदजन्यतानवगाहित्येषिनीराशवोधविषय त्ववीधशिगवायदजसत्तीमयविषयक खाचित्यर्थःनत्यदेनिनचनपदीनरकालीनवोधविषयत्वत्वावच्छिन्नप्रकारतागर्भसंवैधस भवाजन्पनिवेशनर्थ इच्छा प्रकारतावळ्टकतायाअननिप्रसकीचादिनिवाच्आधुनिकसंकेतस्छलेटशविशव्यताया-संबंधा प्रावाननिचिनावामसंसर्गतावच्छे १ हकमिनिना।

पावा. यपरंपरासंबंधावी विशेषणरुयेणसंबंधनायामानामावादाहईश्वरेच्छेति तादृशविशम्य नावावस्पनि तत्परजमवोधविषयतावछिन्नप्रकारनानि रुपिजविशर्यतावावस्पे-सूर्यःन निविशेष्यतिनिरूपक विषयतावावच्छिन्न प्रकारतानिरूपिनवोधनियावच्छेदकातानिरुपितमत्वनिमय छेदकतानिरूपितत्वसवंधावच्छिन्नावलेहकनासंबंधेनेच्छावावईश्वरेच्छीयतादृशावछेदकत्ववायादि.वाचकांविनातिप्रसंगानलागि कापभ्रंशतोवाचकादातिसमासर्वसवीर्थवाचकाश्चहरपदादेर्घटकर्मकानयनवाचकत्वापत्रिंयजयन्वमतितामुहरतिउरीपनि अन्वितान्वयादि तत्पदजन्यवोधविषयत्नात्वावछिन्नप्रकारतानिरूपितविशेष्यावानुपगर्मिनपर्थःशनिशानाविषयस्पशमन्दवोधावि नप्रकार जानिरूपितविशेषतासंबंधेनेश्वरेच्छावावस्येश्वरेच्छानिरूपितत्तादृशविशेम्पत्तावावस्यवानन्दशक्यतारु येत्यानानिप्रसंग उतरीत्येवघादिपदजन्यवोधविषयस्यघटान्वितकर्मत्वान्वितानयनाद घटादिसंसर्गस्यूचना दृशचौधविषयाचप्रकारकाविषयत्वेपिघटादिपदावाच्यत्वमुप्यादनीय अन्विनाभिधानवादिनम्नपदार्थसेस स्पापिवाचतास्वीकुर्वनि तन्मनेरतरान्वित्नघटोघटयदशवरत्येताहशमेवशक्तिीज्ञानशादवीधप्रयोजकं घटोघ स्पदशकयत्याकारकान्वयोशातभवि।। (मयावनियममुपगतामहानामनमुत्थापयतिअन्वितेति तथा त्वेशाब्दवी प्रयोजकविअन्वयांतिसंसर्गतावदकत्वीयलक्षितधर्मपुरस्कारेणेवान्वयस्पशक्यतावळेदककीटोनिशाननसंबंधविनतेन पाब्दवीधनसंसर्गमतदकभानानपपत्रि महमतदधयनिअलिखतंतिघटत्वंघट पदच्यामिनिज्ञानाहरत्चीपस्थिति-घटपद सामामियनिज्ञानापयत्वाहिनाघटोपस्थिति विखलीपस्थितिरिन्यर्थःघटेघविचनिधर्मितावच्छेदकशक्रिज्ञानादित्यर्थय केपमेणेत्यपत्रमेणैवतत्रयो निष्टाचानवासमिनिला नजमघटायवच्छिन्न कर्मदीय दियिनदेतिरिवाशयःसंसर्गतावच्छेदकस्पशाब्दवीधेभानमतेपात वस्तुस्थिति इत्यचकार्यतावच्छेद नशविग्रहस्पतयारीनिंगद पयतयापदार्थसंसर्गस्यशाब्दवोधविषयतानुपपत्र:नचेतरान्वितघटस्यवाक्यप्रतिपाद्यता थाशाच्दवीधानप्राकानियहरबर्घटःअनुपस्थितावादितिवाचविशेषतायदातरघटितस्पतदन्विंतघटादिरूपवाक्या। यस्पप्रागनुपस्थिनावेयिस्तरपदार्थवादिनासामान्यधर्मप्रकारेणन रितस्पन दन्विनघटादेःप्रागुपस्थितिसंभवेनतत्रशक्तिीय हस्पसुघवान वसतस्तुपदार्थी नरमनतर्भायकेवलान्वयाशातविनशनियहस्यशादायप्रयोजकतोपयापदार्थातस्य पतलभ्यत्तयाजदंशातर्भावेनशक्तिीग्रहस्पानुपयुक्नात्वान् नचान्वयस्यपदवाच्यत्वेनदशेशनिग्रहस्यशाब्दवोध्रमेययो। गिनेचमानामावनिवाच्य नहिषयकशाब्दवोधंप्रतिनिशानजन्यानदयस्थितिहेनतायाःसामान्यतएवकप्ता यान्त्रिता नादनुपस्थितीतस्पशाब्दबोधविषयत्वासमवान् अन्वयांशशनि ग्रहस्पशादवोधेवण्यापेक्षणीयत्वात् ससा तान्न! विषयनायालाहशीपस्थितिजन्य गवले दकवेगौरवात् अत्रवदंति सामान्यतन दिययकशाब्दवोधेत्रिशान्मार स्थितिले मनहेनतास्वनतिरे तलमावेनैकपदो पस्थिनयोःपदार्थनावावछेदकयोविशेष्यविशेगामे णशाब्दवोधापन्नेः किं नुनदर्मः .. यकशाब्दवीधेनिशानजन्पनहीवच्छिन्ननधियकोपस्थिती पहा !! एवंचनन्सं ॥श्रीमतरामानुजायनमोनमः :: व्यवमितीचनिवेशेच संसर्यमरः साय... कावासंभवान्तत्रित्वस्पति शविलक्षणापानरचननित्वं तन्निवेशेअन्य नरसंघटकर।

ह.टी. श वा योमियो वि या देशमणभारभेदेन कारणतामेदापत्रः॥उपस्थितः।यटोपस्थितः।।कारणतावच्छेदकेरतिाशादवोधीमे-यादिःपदेघटपदेष्टपदेवान सर्गकवोधस्पकिंचिद्धर्मप्रकारेणा हिपश्यावाभावावृत्रिज्ञानानदनुपस्थितावपितसंसर्गकशाब्दबोधःसंभवत्येव वस्तुतस्नु शक्रयालक्षणयाचीपस्थितस्पनतर्थस्पशाब्दवोधमा नादमयविधतत्रदीपस्थितिरेवत विषयक्रशादवोधेहेनतावाचता रशीपस्थित्योश्चागुगतानसितास्थकारण नावच्छेदकस्यागुरोर्वचतयायभिचारवारणायशत्यादिज्ञानजन्मोपस्थिति जन्पत्तावच्छेदक काटौनत्राकारणा व्यवहितोत्ररत्वनिवेशआवश्यकः इत्यचत्यनुपस्थितस्यापिसंसर्गस्यशादनाधोपामे यभिचाराप्रसनयान्वयस्यपदावाच्यापिनकिंचिदाधकमिलिकिंजनिकल्पनेन एवंतहिषयकशास्बोधेनापदज्ञाना न्यनदपस्थितिलाक्षणिकपदज्ञानजन्यनपस्थियोईयोरेबहेनतायावायतयापरस्परजन्पवोश्रयभिचारस्पवारणायन नाकारणानतर्यस्पनन्नाकारणजन्यानावळेदीप्रवेशध्रौर्येणपदार्थदयसंसावगाहिवीधेश त्रिज्ञानजन्प्रनदपस्थिो भि. चामप्रसनयान्वयस्यपदवाच्यत्वमप्रामाणिक नवशक्रिीलक्षणयोटनिवनांनुगमसंभवामदमयविषयकशानजन्योपथ पोरकरणेवहेनुनयानीकायभिचारप्रसनिशिशनिवाउभयसाधारणनिवस्यानुगतस्यैववचत्वान् यत्रशक्रिीविषयक ज्ञानजन्य तद्यस्थिशवेनैवशनिलक्षणाधीन पदार्थोपस्थित्योरनामसंभवः परशन घरपद मिन्येतादृशशनि।। ॥ स्पोपिभानस्वीकारेनानुपरवरिपन माह वस्तु त इशिननुक्रित्वावछिन्नसांसर्गिकविधयनानिरूपिनपदनिक्षेपकारनानिरूपिनार्थविशेष्यता -/ लिहाजमोपस्थितित्वेनागमःशको यथेनशक्यसवेधसबंधनवापदप्रकारकज्ञानेशन सस्तीत्वात् शनित्यनिष्ठावच्छेदक तायापानिः परंननि ।। ज्ञानजन्योपस्थितेरिवस्तापिपरपदमित्पादिलक्षणाज्ञानजमोपस्थित विदेोदिसंधिपयदिनिरूपितरानि विषयकज्ञान जन्पत्यादिमिनोनयभिचारसतिमिति नचपटश परपदमित्यादिज्ञानजन्पपटायुपस्थितौयत्रीरोधकातराहादिमानी ।। नाशिघटादिविषयकीयस्थितेरपिघटादिशाब्दबोधजनकत्वापन्निरितिमहिषयकशाग्रीधेनदर्थविशेषिनशक्तिीविश सपदविषयक ज्ञानजन्पतदुपस्थितित्वेनहेतु नावाच्या तथाचनातनरूपेणघर संबंधिश पटपदमित्यादिशानजन्यय टायमा स्थ संग्रहान्युकायभिचारोदवीररवेतिवाशक्निविषयानावछिन्न कारणता प्रतियोगिकन हिमेशातावछिन्न कार्यतामा लेवनीपस्थितनछादवीध नतयादर्शितोद्दीधकानरप्रयोज्यघटादिविषयसकोयस्थिति निरुक्त कार्यतामालित्वविरहण कातिप्रसंमानवकाशान् तदर्थविशेधितशनि विषयतापर्यनस्यो यस्थितिनिसकारणतावच्छेदके निवेशादनुगमन उतालक्षणाशानमनायामपिशनिशक्रिलिघयतायाअवछेदकप्रवेशादिति नन्नसमीचीन कानुगतरूपेण स्थिते तुत्वेघरका ल..मित्यादिशानजन्पघटायुपस्थितितीपिघसदिशादधोधप्रसंगात् तार गन्न शक्तिरुपरंपरासंबंधी विषयातायाअपिताशसंबंधप्रयोज्यघटादिमि ॥ श्रीरामचंद्रन वेश्यतेत्यनारी II.H ॥ ॥ ॥ ॥ - ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ ! ॥ ॥ rl U म . प 10. श वा एवमिति पथावतरधर्मिक पदायापतरप्रकारकवायत्ववाचक त्वान्यतरसासर्गिक ज्ञान त्वे नानुगमेवाह अर्थधर्मिकेति कयोरितिय थायरपदा कृत्य १० घयताप्रयोजकावाशिमशशनि विश्वाधियःघटादिनिरूपितत्वनन संबंधिनिरूपितत्वोपरागणचपदेशयनवगाहि नया शाब्दबोधप्रयोजकर्तछनपदज्ञाननलाक्षणिकपदज्ञानानात्मकतयानजन्पीयस्थितेःशादवीधर्जनकविश्थापत्यसंभवातूनच किंचिन्त्रिक पिताधीपरकाशक्निविषयताप्रयोज्यनत्रदर्थविषयताकीपस्थितित्वेनशादधीप्रयोजकाचीपरमान्नायमाप्रसंगः उ तज्ञानीयशनिविषयतायाःकिंचिन्निरूपितत्वविषयतानिरूपिताच विरहादितिवाय एवमपिघटकालीनायापटनिमि। निस्सहापटपदमिनिज्ञानजापघटाधुपस्थिरियारत्रेःअथकिंचिन्निरूपितत्वेनशक्रिीविषयत्तस्याहशकारणतावळेरिका नाशकारण नाप्रतियोगिताप्रशनार्थविषयतावछिन्नकार्यताशालित्वेनपदार्थोपस्थितेर्हेनत्वोयगमान्नायममिएसमाश नशेउदासीनस्पपटनिरुपिनत्वादेरभानेपिघटकालीनशक्तिीरुपयटीयपरेपरासंबंधविषयकापदज्ञानस्पघटादिस्मारकाता : यानमतिमनक तायापटादिनिरूपितत्वविययनानिरूपिनत्वस्यशनिविषयकत्विनिवेशादितिवेदेवसनियत्रघटादेश तात्वंसंबंधनपदाशेप्रकार नानन्जन्योपस्थितिनोपिघटादिःशाब्दवोधोत्पत्यानस्नुपपत्तिारैवनत्रपदांशेऽर्थसंसर्गनिया शनिशतावर्थस्यनिरूपिनत्वरूपसंबंधानरामानात वसनीघटत्वाशुपखाक्षवाचकाट्यादिपायाऽधनस्पघट पिमतदायोः।ययोश्चेतिब्राह्मणविभेत्पादो।। त्वादिप्रकारकवाधवारणाय ॥ ॥ 1] ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ ९० ॥।॥ ॥ ॥

कालिकादिसंबंधस्य चाकाद: या जन्पनावछेदक कोटीप्रायशोप्रवेशानने नसबंधनबोधापत्रि एवकारेणान्दयाशेशक्रिव्यवच्छेदः तरपग जहमप्रकारकशाद:यशोमविशियनिरूपितावावगाहित्येनशनिशानस्योपयोगितावाच्या नथाक्तत्संबंधिशाला. घगाहिनीलक्षणाग्रहस्पतेनरूपेणासंग्रहादननुगमेनयभिचारप्रसत्यानाकार्यकारणभावकारणाननाय प्रवेशआवश्यक 'एवंशक्तिीशानमुभयविधंधिविगमनाविरहाछादवोधप्रयोजकंपदेऽर्थवाचकात्वावगाबर्थपदवायत्वावगाहिच तयोरपिना। नुगैमसंमवावायत्ववाचकत्वयोःशक्तिी प्रतियोगित्वशत्याश्रयत्वरूपमिथोविलक्षणसंबंधपतयानातानतिप्रसका पामावान् संबंधावादिनानुगमेनदीयकालिकादिसंबंधतानार्थधर्मिकदवारकतायाःपक्ष्यर्मिकार्थवाव्यतासश्चता। नाच्छादवोधायने नजन्मोपस्थित्योरपिपरस्परजन्यवोधेयभिचार एवंलक्षणाज्ञानमपिपदेशी संबंधिवाचकताका हिनयाऽर्थेपदवीच्यसंबंधितांवगाहित्याचद्विविधंशाव्दवीधप्रयोजकांतदधीनोपस्थित्यारय्यनतिनसकेरुयेणानामा सैमवेन परस्परजन्यवोधेयभिचारवशिक यनावले दकगर्भनिताकारणानंतर्यप्रवेशीध्रुवत्पवधेयर अथर या स्थितस्पापिपदार्थदयसंसर्गस हद वेषयत्वोपगमेसंबंधमानेनियामकाभावात्सर्वत्रावाधियाब नापतिरितिवेन्नकरोषि बंधन स्वार्थान्वयबोधएक्साकांक्षतयाआकांक्षाज्ञानस्यैवपदा यस ..गमाननियामकत्वात् ॥ मयिसामान्पर पेशेवान्यस्योपका बियतया पदार्थसंसर्गविधयानत्रैकैकस्येवमानाक्वचिक स्पचिद्धानमित्यनिगमंप्रसंगे शवा छाननियाममायावश्यकाचा दितिमातःपदार्थ ताबछेदकसंसर्गस्परनिलम्पत्वंसूचयित्वाहपदार्थइयक्तियथापार्थएवधनुर्धरउत्पांदोमपयोगकरी: ११ यक्छेदयोःसंबंधात्र नविशेषितभेदस्यान्पत्रान्वयार्थ खडशनी सिहोतित्वात् तस्य उपलक्षणत्वस्यद्रव्यत्वाघविशेषणेनिनियमानुप्रथा ययोश्चपदयोनी नासबंधनस्वार्थान्नयवोधेआकाक्षातम्जन्पशाब्दबोधेसंसर्गविशेषतापर्यज्ञानरुपकारणवलादेवसंबंधमान नि यमोपपने मसअन्वयांशेशजायगमए कैकस्येवपदार्थसंसर्गस्य संसर्गविधयाक्वविकस्यचिद्धानमिनिअनियमनसामान्य रूपेणैवान्वयस्यशक्यकोटावन वनीयतयानास्यैवसंसर्गभाननियामकत्वानाकुनरसंसर्गविशमानुपस्थितीतासभा समवेननदपस्थिरावश्यक तयातहीचरसंस्कारीहीधार्थमेवात्रवृत्रिज्ञानश्येक्षितमिनिवाच्यउद्दीधकारीपस्थितिमि संसर्गेनात्यर्यग्रहसंभवात्रत्रिज्ञान स्पानपेक्षितत्वात नस्माहटत्वंगोत्वविशिएवघरगवादियदस्पशक्ति पदार्थहयामस गस्त्वाकांक्षाक्ललभ्यरवेतिस्थिताकुंघटपदस्यपदार्थतायछेदकीमूनघरेवादिविशिरएक्शनियटत्त्वोपलक्षितघरे: स्वादेरुपलक्षणवेतस्यद्रयात्वकंवुग्रीवादिमत्त्वाघविशेयेणघटादिपदाध्यापकंपीवादिमत्वादिनानवोधःअपिघट वादिनैवेनिनियमानुययत्नेगा|अथरत्वादेरिवद्रव्यत्वादेरपिवेशियस्यघरादौसाबाइटादियदशनी पिघरवादि सामानाधिकरण्यरु॥ नोहेनुःघरवविशिरोशनिरिपत्रसप्रम्यावृत्रित्वार्थक नयापर्यवसन्नघटत्वसमानाधिकरणशकिरित्पमालंयशकते अथेनियघटत्व रामः वैशिट्याश्रयनिःशक्रिरियर्थनिराकरणप्रिनितन्नघटत्वसमानाधिकरणरूपवेशिवदितिलेखविरोधात् 1 ]]]]]] ॥ ॥ ॥ १९ -- त्रिवतिनवजात्यात नियकाय पदोधरतिसत आसतावपिशनि कत्मनानविरोधर तिवाग्रंथकतनस्पसमाधास्यमानत्वात् शब्दाश्रयत्वोमलक्षिः नेगगनपदशःशब्दाश्रयाचवारणायवाच्यावेसनीतिअवयवस्योगरूपाना तिवारणा संवानिवसतीनिनच परंपरायाकालिकादिसंबंधनचन: स्पांअश्विाच्यरचिव मितिवायं साधारनानियामकान्यसंबंधनरनित्वस्यनिवेश्पवान् परंपरायश्चित्पनियामकावान स्थूलेदधनिअतिव्यात्रि पवैशियवट्याचा दिवैशियस्याणक्षननयाघटत्वविशिश्शनिद्रव्यत्वविशिस्यस्पकोर्थः अवदंतिनदिशिरेशर क्रिरित्यस्पेन्दमनदेशिस्यनदाश्रयेपुत्रिवशनिरित्यर्थः घरादियदशक्रिीमतिदयात्वादिशिस्पसलेपिद्रव्यवादोशक्रिी विरहानेषामुपलक्षणताघटत्वादोनत्सावाचनियाविशेषणंना एवंचप्रनिनिमित्रपिशनीस्साज्ञानस्यापिकायामागचा विसातवाचवानिवसतिवाच्योपस्थितिप्रकारत्वमितिप्रनिनिमितलक्षवाच्यत्वसनीतिविशेषकानन्या- सनिवाकायापदार्थनिन्यायम त्वादिजानेगवादिपदार्थताचाकउपपद्यने अथयशालीबीड त्या) कारिकायाभगवदिछायावीधर नाविनवोधविषयतानियप्रकारतानिरुपित विशेषतायेदार- होविध ॥ श्रीमतरामानुजायनमः वारणायन नीयनचैवविभिना तामापतिप्रकारच नत्राक्षतमितिवाच्य मानधीनप्रकारतायानपादानात् वस्तु सादर वितत्पदवामिावेचसातमुख यनानिातायातत्यदशनिप्रयोज्यसांसर्गिक विषयनातन्निरूपिनप्रकारताश्रयाच परमात्राम तत्वंशब्दस्यशक्षादवांच्चतमोकार मित्रत्ववारणायनत्यदवाच्यत्वनिवेशःगवाचाहनिरपिट्यादिपरवाच्यातदवार श. वा. नित्वानदारालयदंगा निवप्रवेश विशघ्यदलप्रदेशाधादिपदवाच्यदधिमणुकादिहोर्दध्यादिपदवायत्रसरेण्वादोनातिशटी. १२ यामिननपश्चादिपदजन्यालीमला दर्धर्मिविशेषणतयाभासमानलीमायशेप्रकारतयाऽतियाग्निस्तोमत्यविशेष्यतानिवेश लो मादिपदंप्रयोज्पलीमादिरूपमुस्पविशेाशेलोमत्वादिसंसर्गभानमादायलोमत्वादावनिप्रसंगोतस्तत्पदशक्रिीप्रयोगाचे संसर्गर विषयताविशेषणं पश्यादिपदलक्षणपालामवादि नालोमादिमुथविशेम्पकवीधजननानपदप्रयोपतामात्रर्शिवेशनात प्रसंगी तस्तन्यदशक्रिीनिवेशानदशनिप्रयोज्पमुख्यविशेष्यतानिरूपिनप्रकारत्नानिवेशदधिद्रव्यमिदिवासजन्मवोधेदधियदा कि नोमुरा विशम्यतयाभासमानेदध्यादौ द्रव्यावादिनाप्रकारेदध्यादावतिव्याप्तिरत्नजपदशनिप्रयोज्पलसर्गविषयतानिवेशाना मुख्य विशेष्यतानिरूपितप्रकारतायातत्यदशानिप्रयोज्यत्वनिवेशादेवनदीपवारणसंभवा संसर्मविषयत्तानिवेशनमफलमि निवाच्च दंधी यादिवाक्यजन्यबोधीयमुख्य विशेष्यतानिरूपिंतप्रकारनायारतावताय्य वारणात नचैवविधविशम्पदलावे शेशत्वाविशेषणयर्थ आकाशपदशक्यशब्दाश्रयत्वसंसर्गभानस्यतत्युदशक्रिप्रयोज्यत्त्वाभावेनैवाननिप्रसंगादिनिवाय शब्दाश्रयत्वादांसर्गविषयातयोगसंसर्गणतन्त्रकारकशनिशानजन्यावळेदकानयातत्पदशतिप्रयोपनायादीरत्वान।। नवखाशयातत्यदशनीस्तत्प्रयोज्यत्वनिवेश्यनामिनिवाच्यं नस्पलक्षणांतरंक्षान्जल्लामार्थप्रथमविशेषणपिपाहवोधविशेष रामः निपरजन्यतारूपविशेषणवैशियमचकं ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ ॥1 ॥।॥ ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ १२ वस्तुमागरपिलक्ष्याणावाच्यत्वाय निसचकंसमवायनेतिघरोघरपदजन्यवोधविषयतावान्भयचित्पाकारकसंघटत्वावछिन्नेप्रकारीभवतिघटयदजन्य शारदवीधक्षियविधर्मिपारनंतीणघटत्वस्यापिसमवायसंबंधावछिन्नावच्छेदक तानिायकत्वात्मकत्वावच्छिविसंबंधेनभानमंगीकार्य मित्पर्थ प्ररत्न घटपदाहोद्धव्यामितीछायांघरत्वादाववच्छेदकातासंबंधेनबोदव्यत्वभानेघर स्वत्वविशिरस्पशक्यत्वापनिरनीघदविशेषतापन्नेितिसं यतामाञ्चलेसमावण्वेनिक घेटपदशक्तिीर्घटत्वादित्रिवेवेनिनियमतिवेदीश्वरेच्छायास्तापदजन्मशाब्दबोधविध यताप्रयोजकःसंबंधएवतत्रतत्पदशक्निरितिव्यपदेशनियामका घरपदाईटोवोडव्यइत्पतशेच्छाप्यांचघटत्वावच्छे देनवोधविषयत्वमवगाहमानायांसमवायावच्छिन्नबोधविषयतावच्छेदकावंघरविसमवायेनपरत्वावच्छेद्या न्वावधविघयतायांसंसर्गमयीदयाभासते एवंचाश्रयत्व संबंधावच्छिन्नबोधविषयत्वप्रकारतानिरुपितदि शेष्यत्वं घटस्पावच्छेदका संसगावच्छिन्नाघटविशेष्मणनापन्नबोधविषयत्वस्ययाप्रकोनासन्निरूपितचि शेव्याचाकुंघटत्वस्या कुंघटशिषण तापन्नविधिविघ्यावाशेऽवच्छेद्यात्वसंबंधेनप्रकारोबूतीघटत्वस्यघट वोधबिघयावयोःसंसानियाभासमानेऽवच्छेदकविच्छेदकातयामासमानावंसमवायस्येतिवित्तय ५. स्पसियताइयशालिवाही नाहघटेति स्वचघटत्वादेःशाव्दवोधप्रकारतायाःशाब्दवोधविषयतावच्छेदकाशसंकेतविमेवघट॥ यांचज्ञानप्रयोग वितिविषयवस्वस्थेविषयत्वज्ञानमित्यत्रविषयत्वेऽन्वयात् घटादिषदजन्पशाब्दबोधविषयत्वनिप्रकारता निरूपितावच्छेदकापतिमा सागकविषयता निरुपिनायासंकेतीयधर्मितावच्छेदकीभूतघटत्वादिनिमाविशेष्म तानरत्तानमिनियावन यक्षघटा ..

शःवा प्रसासर्गिकविश्यवरूपितानि तत्वनिमसासर्गिकविषय तानिरूपितविशेष्यत्वावच्छिन्नघटादिपदजम्पबोधविषयत्वनिप्रकारता निरुपितंसमोयवि की १३ शेयतावाल्याज्ञान त्यनियप्रकारमानिरुपितविशेष्यत्वावच्छिन्ननिष्ठत्व निसप्रकारतानिरूपित विशव्यत्वावछिन्न प्रकारत्वनिमुत्रकारता निरुपिशिष्यावावछिन्ननिरुपितत्वनिप्रकारतानिरुपितविशेय्यत्व अवच्छेदकत्वनिसप्रकारतानिरुपित विशम्यावेनभयोवछिन्नसांसर्गि कविषय तानियप्रकारतानिरूपितविशेम्पत्वापछिन्ननिरूपितत्पनिसप्रकारतानिरूपित विशेष्यत्व निरूपकात्वनिसप्रकार जानिरूपितविशेष्य। त्वावच्छिन्ननिष्ठत्त्वनिसप्रकारनानिरुपिनाविशंध्यत्वैतदमयावच्छिन्नसासर्गिकविषयत्व निसप्रकारतानिरूपित्तविष्यत्वावछिन्ननिरूपदनि सप्रकारनानिरुपिनविशेष्यत्वावदिन्न विशेष्यत्वनिष्ठ प्रकारतानिरूपितविशेष्यत्वावच्छिन्न निम्त्वनिसप्रकारतार्मिक विशम्पत्वावच्छिनाव छेदकापनिकारनानिरूपितविशेष्यत्वावछिन्ननिरूपकात्वनिप्रकारनानिरुपितविशेषत्वंघटपरनिराप्रकारमानिपिनविशेष्यत्वविछिन नियुत्वनिप्रकारतानिरूपित विशेष्यत्वावच्छिन्न प्रकारत्वनिएप्रकार तानिरूपिनविशेष्यत्वावछिन्ननिरूपितत्वनिष्ठकानानिरुमिनविशेष्यत्वा वच्छिन्नविशेष्यावनिप्रकारतानिरुपिनाविशेष्यत्वावछिन्ननियन्वनिसप्रकारता निरुबिनविशेष्यत्वावलियावदकावनिप्रकार ना निरुम पित शिव्यत्वाक्षछन्ननिरूपकात्वनिप्रकारतानिरुपितविशेष्यन्तजन्पावनिसप्रकारका निरुपित्तविशेष्यत्वजनपत्वनिप्रकारतानिरूपिनादेशमा सक्छिन्नर्निरवनिमप्रकारतानिरूपितविशेष्यनेन दुमयावछिन्न प्रकारचा प्रकारतानिरूपिनविशेष्यत्वावछिन्ननिरूपितत्वनिमप्रकारना निरुपितविशेध्यावविछिन्नविशेमावानरप्रकारतानिरूपिनविशेष्यत्वावछिन्नादकाबनिसकारनानिरूपितविशेध्यत्वावच्छिन्ननिरूपकल निधप्रकारतानिरूपिततिशय चावछिन्ननिरूपकात्वनिसप्रकारनानिरूपितविशेववीधानप्रकारतानिरूपितविशय्य त्वावछिन्मनियत्वति राम प्रकारतानिरूपितविशेष्यातदुभयावच्छिन्नप्रकारत्वनिसप्रकारका निरूपित विशेव्यतीवच्छिन्ननिरूपिनन्दनियप्रकारतानिरुपिनविशेष्यलाई वच्छिन्नविशम्पत्वनिप्रकारतानिरूपिनविशेष्यत्वावच्छिन्ननियावनि।।

सप्रवरतानिरूपिनविशेम्याचावच्छिन्नावच्छेदकत्वनिप्रकारतानिरूपित विशेग्य चावछिननिरूपकात्वनिसप्रकारतानिरूपिनविशेष्यत्वविश्यतन सप्रकारता निरूपितावमध्यात्वावछिन्ननिसत्वनिसप्रकारका निरूपित विशेष्यत्वेनधि मावछिन्न प्रकारवनिमप्रकीरतानिरूपिनविशेष्यत्वावच्छिन्न संकेनीयविशाप्रकारताभितपिनघटत्वावछिन्नविशेष्यताशालिवंताप्रयोकमित्यभिप्रेत्पेव विषयताप्रयोजकसंबंधएवेतिप्रतिज्ञायोप हरति त्रिनयमेवरस्पदजन्यवोधविघयतायामुपयुज्यतरनिविषयतानामितिपूरपीय श्यादिनिनन्वाश्रयतासंबंधावच्छिन्नायाबोधविषयावविध्यता यावच्छेदकावरवंधावछिन्नयानयाकथमैक्यनचेच्छीयवानभयेयं यथाहिजोजस्थलेआश्रयत्वावच्छेदकत्वादिसंबंधावछिन्न विषयाताना दएवअन्यथाघटत्वधरपदजन्यवोधविषयतावदित्या ।। दिशानप्रतिआश्रया संबंधावच्छिन्नतादृशविम्यनाशून्यस्त्वज्ञानस्यप्रतिबंधकावाय प्रदर्जन्यवोधविषयातायाज्ञानमुपयुज्यतरत्रियाणावाच्यतीपपत्रिः घटघटत्वसंसर्गेसंकेतविवेस तानामिथोबेलक्षण्यपि तन्निरुपकबोधविषयत्वरिसविधतायाऐक्या ।। ।। छोक्यप्रवादाननुसने क्यान् शशक्य नावच्छेदकशतभेदेनापिश नथहापितएव अन्पथाघर त्वदिसदावस्यघटादेस्तवदकत्वस्पप्रसंगान सत्य आश्रयतासंबंधावक्किन्नवियतायाएव शत्येकात्यवहारभियामकावं नान्यस्पारेत्यर्थान् यहासंकेलीययोराश्रयतावच्छेदकावंसंबंधावछिन्नविषयतयोरैक्यपिवमानःविषयाताया। प्रयासबंधावचिन्न सिपाहतात्वन पदार्थावस्पाक्छेदकतासंबंधांवछिन्नविषयतात्वनचनदवकेदकत्वस्पयवहारनियामकावान वस्तुतस्तु हित कल्लालिमा पिनप्रकारताव्याअपरविशेष्यतानिरूपितविशेषलेक्यमनेनेदं वस्तु नस्लघटत्वादिविषयतानिरूपकविशेष्य । वावच्छिन्नघटादिविशेम्यतानि | | || || निमे ॥

।' शक पितप्रभारतायारोमिताने मेवोदव्यशक्रिभेदानुपपत्रः घटपदादेर्घटत्वादेश्चतर्वस्पैकशनयाय नन्देययमुरपथुरिंपादोपार्थेकदेशयोथींना कृत्य १४ रान्वयप्रसा.पाधान कारनानिरूपितसंकेतविषयतावगाहिज्ञानसंभवादित्याशक्यतवनदनन्वयनियामकमाह तदंशतियशुरपरित्या दोशनिममक पदार्थ व कला मादीपश्रुमेदान्वयस्यसत्वादाह शनिभ्रममिति लक्षणामहोपलक्षणमिदं आश्रयतासंबंधावछिन्नवैय्मयंवर दोनुपपत्र भगइसके नस्पाभेदान्नदंशोआश्रयत्वसंबंधावछिन्नवोधविषयत्वप्रकारता निरुपितसंकेतविनावाहिज्ञाना । स्पेवनदीपदार्थ नरान्वयबोधोपी गित्वमितिशनिभ्रमविनापदार्थ तावछेदकेनपदार्थांतरान्वयाय बरंशसंकेनमुख्या विशेष्यता ग्रहनत्रजरान्वयबोधप्रयोजकःलामादिमान्यपदादीदव्यत्या कारकसके तैलोमायंशेबोधविषयतायाःप्रकारत्वे पिलोमादेर्धर्मिविशेषणनापन्नस्यैवाताहशविघयताविशेष्यावनतुमुख्य विशेष्यत्वअनःशक्तिभ्रमविनानलीमादिनापदार्थी नरान्वयति तादृशविषयत्वप्रकारतायामाश्रयत्वसंबंधावतिन्नावशिवेशनमनर्थकमिति नन्मलोमपश्यदजन्यवोधविध यतावच्छे कमवचित्यादिसककानाकारप्रयोजकावळेदक नामसाविछिन्ननाशवोधविषयत्वप्रकारतावगाहिलीमादि। मुश्यविशेषलसकेननपिलो लादोपदार्थांतरान्वयबोधानुदयादा ध्यान संबंधावछिन्नाचेनतारशबोधविघयत्वप्रकार नावगाहितायाअ॥श्रीमनेरामानुजायनमः।। नामतमाहयचिति होवादीनिघटोनित्यन्तिनुनीनंघटत्वादेरन्वयितावळेकरुपेणानुपस्थिनेस्तपदारान्वयाप्रसको प्रकारविपीति रोम अवकैदकनासंवनन्पादिःसंकेतनि यदिलोमपशुपदजन्पवीधविषयोभवचित्पबदकनासंसर्गकःसंकेतस्तदीन ज्ञानप्रमा अ॥ ॥१४ 4k- सथानमःअन्पादशालोमादिमुयाविशयकवोधेतिआश्रयतासंबंधावक्छिन्नवीधविषयत्वनिसप्रकारतानिरूपित विशेष्यत्वमित्यर्थःननबो - त्व १८ पत्रेश्योगातीनीतविषमकादवादकतासंसर्गकवीधविषयत्वप्रकारकम्फोरसत्यविशयलोमेतिज्ञानालोमादिमुख्य विशेषतासः वैधान दयन् श्रयतासंबंधावछिन्न त्वेनवाघविषयत्वप्रकारतावगाहिताक अवनिवेशनीयत्वातू नचलीमावच्छिन्नविशव्यकशा ट्वोधपैतसेवातविषयतयाग्रहणान्पादृशवोधोत्पन्नेरनुभवविरुद्नये सारयोगात्एवंचपदार्थःपदार्थनावितिन तुपदार्थकदेशे नेत्पत्रपदार्थत्ववीधविषयताश्रयविनसंकेतविषयांचनदेलादेशत्वंचबोधविघयतावच्छेदकावननथावर पगब्रुशक्य तावकेट्क न्यवधेयाकुं अथघटत्वाद्युपलक्षिनेट्व्यपदशक्त्यवगाहितमा नीघटत्वादिप्रकारकस्पघटादिपदशनिीप्रमातःकालिकादिसंबंधे मघटत्वादिकारकस्यचशाब्दशोधस्यवारणायनसबंधेननहर्मपूकारकवोधप्रतित बंधनतर्मविशिविसयिकायाशकि स्नेबिधयक दिलप्रकारतानसंभवनसित्रमाच्छाब्दवोधानुयपत्रः नापिनासबंधेननदिशिरोशनिविषयेवगाहित्वेिन तदर्थः स्प जवान् नामहैशिस्पतहमिविशय्यकावावछिन्नशक्निीविषयनावगाहिवनदर्थःघटोपटपदवाच्यउत्पादिज्ञानस्ये पनघटत्वादिप्रकारकस्यघटत्वाद्यविशेय्यकत्वाशिघ्यावशे ॥ ॥ ॥ ॥ 'न्यविशेश्याध्यक्ष पियदार्थदापत्रे वीधेतिअवच्छेदक तासंबंधावछिन्नदोधविषय धिप्रकारनानिरूपित विशेष्यत्वमित्यर्थः। ॥ Y म नित शादा अवछेदक तास दार्थतावछेदकावापत्रिर्नु तुवीधाविषयत्वेनसके नमख्यविशन्वियित्वसतिबोधधिययनसके न वियत्वय लाठी- १५ दार्थतावदिवसायत्तानि सन्द्रियादियदवाक्यतावच्छेदकस्यापिघटत्वदिनदवदकत्वभ्रमाच्छाब्दबोधेश्या पौराह उपलक्षिनेति नद, १५ यावच्चाहे तुगन्नानचतादशज्ञानमहेतुरेवघरत्वसमवायघनघट पदवायाइत्पाकारकमेक्तानहरुपेयमिति वाच्य घटत्यांचाद्यायदाथेतिदशायांटास्पिसकाव्दधीविलयप्रसंगात् नापिशनोनत्रिनयविषयनावमा विनविषयितांश नसंबंधेनेछस्वास्वरूपति घटत्वप्रकारकावज्ञानस्यहेनता नावनाघटत्ववाद्यनुपस्थिनिदशायामंदादियंदालाब्दवीधी ५पांदनेपिसमवायदिःप्रकारत्वासमवेनसमवायत्वादिप्रकारेणैवतदानस्योयगंजयायानदनुपस्थिमिदशायानतःशाद वोधानुयपत्तनथाचकेनरूपेण नत्रशनिधीहेनताअत्रीयताकुंअथघटत्वाद्युपलक्षिनेद्रयपदशजयवगाहितमानः कालिकादिसबंधनघटत्वादिप्रकारकघटादियदशक्तिीप्रमानश्च कालिकादिसंबोधनघटावादिप्रकारकस्पशादवोधस्यवा लायतसंबधेननदर्मप्रकारकशाब्दबोधेनन्संबंधेननर्मविशि.शेपट्याच्यावावगाहिज्ञानं कारणवायविशिशशेवा अवावगादिचविशेषणीभूतनर्मिनदीयनसबंधनदयंशेजदपालतरुपंवाचनतनसंबंधेनतईमधर्मितावलेटकी तात्पनदवगाहिवघटनादिकं ।। मैतिस्वरुपतीकारक संसर्गकघर शादवीधेघटाशेतत्पदन्पशाब्दबैथिविधयाचप्रकारता शामितआश्रयतातिसंसर्गतानित पिनविशम्यावस्यघटत्वाशेताशप्रकारतानिरूपिताबन्दकाचसंसर्गतानिरुपितविशष्यत्वस्यसंसगीशेनथाविधाबछेदक तावच्छेदक सगता॥ .

निरुपितविशम्पति स्यनावमा हिज्ञानं कारणं यदायटत्वाशेतत्पदजन्यबोधविषयत्वप्रकारतानिरूपितावद्धिन्नत्वसंसर्गावछिन्नप्रकार समशितनिरून्निासंसर्गावन्निप्रकारतावच्छेदकाचस्पचावगाहिज्ञाकारंणनचैता शावमस्वत्रयस्पकाररण बरदारी विसमावेविमाविरह सबकेदकतायायासज्पन्निवंचानपत्रपितलिवायकार्यकारणभविस्यदंचकसाथै यस कारत्वस्यचीयमान एनेनबरत्वानसावळेदक तायोस्वसामानाधिकरण्यलाभकूपकज्ञानविशिरज्ञानीयत्वोमयसंबंधनघटा हा काही धर्मितार्थलेदकीकृत्यद्रव्यादिपदशक्ति ज्ञानस्यापिकालिकासंबानयटेवादिकंधर्मितावलेटकीसत्यघटादीघटादि पदशनिग्रहस्थायिचप्रमाविनोनानिप्रसंगावारणान् एवमयियोवाघशनिर्धर्मिता कुछ दककालमयावादिधर्मिन वच्छेदककाचघरपदनिरुपितवाचताग्रहानाप्रकारकवोधारणायस्वरुपतीघटत्वादिप्रकारकबोधेघटत्वाचाव छिन्नधम्किवावग्रहापेक्षोयातथाचघटत्वावायनुपस्थितिदशायाघटाक्षिपदाच्छाब्दबोधानुयपत्रिःनच.५ चिकनाशोधमेव विषयताबेशिस्पनिवेश्यमित्तियरात कारण तावच्छेदके गौवधीत स्वमपिघटत्वादिति नयोशेदवाच्यापाशाहिज्ञानस्यहेतुत्वपिन किंचिदमधर्मितावच्छेदकीलोत्पनाशज्ञानं वायमिन्युन आहेशमेयवादातिवाच्या नव तस्यापिधातालेदावनिमत्यूहसंसर्गका शेनिर्मिनावछेदक कान्सधर्मिनावछेदकको हावाच्यात्वज्ञानास्वरुपतासमा गीभाना छिन्नधर्मिकेनियनघटत्ववेतरधीनवछिन्नविशेष्यनकिन्पति नन्ननिर्धर्मिताबछेदकवाच्यत्वज्ञाना स्पावागावात नयापन नचस्वरुपनीघटत्वशाब्दवीधे जातिवादिनेवघनत्वविनघटत्वविशेग्य कसनाचेन ।।..11 || शियन घा नकारणत्वाल वर्दक कीटीस्वरूपनीघटमानस्यैवशादवीधेनथानदानप्रयोजकत्वान् एनेनादवोचघरवोदेरुपतीभालटी ९६ नानुरोधमक पतोन्नधर्मिकस्सैववायत्वज्ञानस्पहिनताननघटत्वातविशिधार्मिकस्येयपालघरभानप्रयोजकस्पास्यटक त्वमायधोगित्वयैरुपनःशक्तिीविषयातायाएवस्वरूपतस्तदासकत्वाचवाचकाचांशतिनसंसर्गावछिन्न नेहमीवक्लिन्द्र विधयाकवोधगलवप्रमारतालिरुपिनसंकोनीयविषयताश्रयवितेनसंबंधनघटत्वादिविशिश्वीचकत्वमेवावछिन्नत्वांशवार नरागयत्वादियदाक्षायनिसविशेम्यहानिरूपिताश्रयावनियसंसर्गतानिरूपितवोधविषयत्वनिसप्रकारापरंपरयानिरूपिना नन्नप्रकारतापासनिष्ठप्रकार निरुमितावछिन्नत्वसंसर्गतानिरुपितत्वसंबंधनघटपारतंत्र्येणघटत्वविशित्वस्वनियशवछेदकता शान्दवीधनुःएवंचस्वरुपतीचटत्त्वादिप्रकारकबोधेवाचकावाशेस्वरुपतीघटत्वादिप्रकारकाज्ञा नस्येवहेतुत्वमितिघटादियदजन्यबोधेघटत्ववाद्युयस्थिनिनयिक्षातवाच्यं रावमयिघादियदांशवा चकताप्रकारकाज्ञानस्यशादेवीधेघटत्यादि। निअपिलावच्छिनचनियावच्छेदकतानिरुपकावच्छेदकाचनियसंसर्ग नापिक पद्धजन्पनासंबंधावच्छिन्नप्रकार नाश्रयाच अथवाघटनि। हरिशयनाजिनाश्रयतासंबंधावच्छिन्नवोधविषयत्वप्रकारतायाघटविशेष्यतानिरुपितावच्छेदकत्वसंबंधावछिन्नवीधषि साँवाप्रकार वायनि विशेष्यता निरूपितावच्छेदकतावच्छेदकन्देशबंधावच्छिन्नवीधविषयत्वप्रकारतयावापरंपरयानिरुपि नाचक्रमेणघटी वाचकत्वेनत्रविशम्य नाशस्वरुपनघटत्वमानस्वरुपत निजान्यतिरिक्रत्वादिपाकिसमवायभानमिशाब्दवोधेख समः रुपतासमवायभान पर्थ केचिनुवाचकतासंसर्गणसमवायप्रकारकपदधर्मिक ज्ञानं कारणं ॥ ॥ ॥ ॥ ॥॥॥॥॥॥ १६ :- वाचकताचखनिसावच्छेदक तानिरुपकावछिन्नत्वनिष्ठावच्छेदक तानिरुपकावच्छेदकत्वनिपुसंसर्गानिरुपनदीधविषयाचप्रकारतानिक नि.. निच्छदकतालावधीनजन्महानिहावर्दकतानिरुविननिरुपितत्वसंसगीवचिन्नावलेदकतावत्व एवंषदधर्मिकंघरप्रकारकंयतना कंचतानवीय समवाय बंधावछिन्नघटत्व निसावच्छेदकतानिरूपित त्रिविशेष्यतानिरूपिताश्रयतासंसर्ग तानिरूपिनाविष यनिसप्रकारमादिहिनीयस्वत्रिविम्यनानिरूपितानसं सगीवछिन्नावादलसंसर्गनानिरूपितवोधविषयत्वनिसप्रकारके त्यादिवाच कविसंसदिपा यद्यपिघटत्वप्रकारित्वावछिन्नघटविययिताविशेधितबोधनकात्वंप्रकारकमगन्संकेतविशेम्यांचं नन्तानस्य हेतुन्वेचया संबधनयाखरुपनःसमवायभानप्रयोजकातायावाच्यतयासमवायवाचकेतासोनेचवाचकशिचस्वरुक्त:समवायस्यप्रकार चासमवेननित्यसंबंधात्वरुपणसमवायावेनैवसमवायोवगाहितायाउनसमवायभानप्रयोजकत्वस्यीयेयनयातदनुपस्थि निदशा ।। रत्वंशेवोधेविशेकारकन्नघटविशेसिनवियताविशेषण तापन्न प्रकारता शेविशेषणतयाविषयावरूपवाद रुपने पक्षानेवनप्राम्यशाब्दधीप्रकारननियामकमिनिसंभवति नथापिघटत्वावलेदेनघटपदवायत्वज्ञान है। वघरवाशवीधविश विपति मणधर्मिविषयितावळेदकत्वरूपशक्य नावच्छेदकत्वमानमेवातत्रताननियामक नरेश तोल्पपित्वमतिमा मादधीही विधायनायाघरविषयकत्वाशनिदेशाधिक्याहौरवं नदनिवेशेमवताधर्म्यशशक्निधियोऽनपेक्षायने ए पासपूर्वमवसकेन विषयत्वरूपवाच्यत्वपक्षेपिअर्थधर्मिकवाच्यज्ञान कारणावमालंयसमाधने नसबंधेनेति स्व पदस्वजन्पाचप्रकारतानिरुपितवीधप्रकारनानिरुपिनबिम.. || ॥

मावा याचप्रकारताप्रकारमा नार्थती लक्षणास्यलेतीरादे गंगापदशक्तिीप्रमाप्रसंगाताशसंबंधेनट पदव व्यमितिज्ञानात्कालिकादिसंबंधेनघर की ५७ मिनाक्छेदकमा कोमटारकज्ञानाच्घटत्वप्रकारकशाब्दवीधविषयतायाःतसंबंधावच्छिन्न नर्मनिष्ठावच्छेदकतोकावविशेषणा व्यपरजपवीधविषयात प्रकारतानिरूपितसंकेतविधयनासंबंधेनद्रव्यपरवान्घटइतिप्रमान घटत्वप्रकारकशाब्दबोधवारणस्फुटयति है अयदा मिति घटावायछिन्नत्वांशउत्पादिनाविकल्पनबोधविषयातीयत्वादियह द्रव्यनिद्रव्यामिनिशान्दाधीनएकंद्रममितिबोधीयायाद्रव्यल घटाम्पिदालाब्दबोधानुपर्यवीरवादिनिचेन्न तत्संबंधेननर्मप्रकारकशाब्दवीधेनन्संबंधावछिन्ननर्मिनि शवछेदकताकबोधविषयत्वप्रकारला निरूपित विषयतात्वावछिन्नसंसर्गकवीवच्छिन्नविशयकेच्छाप्रका रकज्ञानत्वेन विमयताविशेषसंसगैकार्थविशेस्यकशक्तिीशानस्पहनता शशक्तिीग्रहच संबंधघटकाये वात्रच्छिन्नाचाशसमवायमानान्स्वरुपतीपिनस्पतथाभानसंभवेनसमवायवीयस्थितीपेक्षेनिसामंजस्याना ७: द्रव्यपदाव्यवाद्यमित्याकारताप्रयोजकद्रव्यपदजन्यबोधविषयावीयभगवदिञ्छाप्रकारतानघटत्वावच्छि। नविषयत्व निसाअपिनद्रव्यात्वावच्छिन्नविषयावनिवेतिद्रव्यं यदजन्यबो । वन्निविषयकावावछिन्नविघयोनेक्य अयंघटइत्यादिप्रत्ययानाधे चावच्छिन्नविक्ष्याताकत्वयवहाराप्रकारावच्छिन्नाचू स्थापि हेत्वाभासायिक वाचसाचद्रव्यमित्याकारकपदप्रयोज्पत्यर्थःद्रव्येति एकद्रव्यपदवदितिप्रमानः साब्दवोधप्रसंगादित्यर्थःयापन रामः निरस्पतिपदानरानुयस्थितिपदानरजन्येकाचानुपस्थितिदशायाद्रव्यमेक मितिवीधस्यप्रतिबंधक विशेषेणद्रव्याभानेपिएकमस्तोत्पा। १७ दिवोधस्यचप्रसंग ॥ • !! 1.

स्पर्थःतईमति नईमीवछिन्नावावछिन्नप्रकारतानिरूपित तादृशविघयत्वप्रकारताप्रकारताकेत्यर्थःस्वपटू तादृशप्रकार बनि नदिन भोयघटत्वा वनविषयत्वनिष्ठप्रकारतानिरूपितत्वविशेषितंभगवाहलाविशेष्यता कमच्छिन्नसंसर्गणधर चावच्छिन। शभगवदिच्छामकारकज्ञानसंसर्गतावच्छेदकयटकघटत्वावच्छिन्नाशनमेगवेतिनचद्रव्यपदजन्यविमन्युपस्थानिकवादित कास्पद्रयाविच्छिन्नविषयकवाधीयाएकालावछिन्नद्रव्यात्वावछिन्नधिययतासापिद्रवपदजन्यबोधीयद्रव्यत्वादछिन्नविधा यताविनमगवेदिच्छाविषयः एवंचद्रव्ययदजन्पवीधीयेकालावच्छिन्नविषयावनिसप्रकार तानिरूपितविशयनासंबंधे ने कावादिमतीमगवदिच्छावावाट्यपदादभ्रांनस्यपदातरानुपस्थितिकावादिनाप्रकारेणापिशाबोधेप्रसंगोदुरिएवेति वाच्यः तादृशविशेषतात्विनेच्छासंबंधावानुपगमान् अथवा नत्यदजन्मनाईर्मप्रकारकशाब्दबोधेनईमीवच्छिन्नावा वच्छिन्नविनस्वजन्पबोधविष्यत्वप्रकारावगाहिताशप्रकारतानिरुपित विशम्यतासंसर्गक तत्सदप्रकारकशानहेतुः स्वचकत्वारिप्रकारकाद्रयादिपजन्यबीधजनकशनिग्रहणद्रयादियदजन्यबोधविषयावनिहाय व्यत्वावच्छिन्नाले नवशिविषयवमवगाहमा नायाभगवदिल्छाया प्रकारतायाद्रयावमात्रावच्छिन्नविनावच्छिन्नायोवाधिनस्येकावा वच्छिन्नह्यावच्छिमावस्यावगाहनातस्यभ्रमावनिर्वाहणोजातिप्रसंगस्पानवकाशान् यत्तु यदाशिघटत्वादिधर्मस्थर चावच्छिन्न प्रकार यय येनुबोधविषयातायातमीवच्छिन्नाचमनिवेश्यविशेष्यतायात निवेशेनोकप्तर्वपझसमादधतितन्मदर्शयान विति। M ९८ राना एवंसतीशसिहविच उरुस्थलेविशम्यतायाद्रयावावच्छिन्न त्वपिगुणवत्वावच्छिन्नायाद्रयपद्जन्मबोधविषयत्तारानप्रकारतायाद्रध्यावाब वटी प्रकारतायानदंशेरपदशक्यतावच्छेदकावमेवप्रयोजकंशक्यतावच्छेदकावंचतत्पदजन्यबोधविषयत्वप्रकारतानिरूपितवि शतावच्छेदकात्वननुबोधविश्यतावच्छेदकानयासंकेतविषयत्वरूपविशेषणविधयाबायाचे नथाइतर्मप्रकारकशा वबोधनमीवच्छिन्नावविशिम तादृशविशेष्यतासंसर्गक शनिशानमेवकारणमाना ट्रयादिपदपद्रोधविषयत्वप्रा । कास्लानिरूपितद्रव्यत्वावदिनभगवासपोनविशेष्यतायाघटत्वाद्यवछिन्नविपितस्यास्तादृशप्रकार तानिरुपिनद्रयावा धवच्छिन्नविषयत्नाविनवसंबंधतानाशप्रकारतानिरुपित्तघटत्वायवछिन्नविशम्यतात्विननिभाशपकारनानिरू यिनमगवदिच्छाविशम्य तायांद्रयावादरवीवच्छेदबावन नघटत्वादरित्ववास्तीकरणीयमिसिनोनातिप्रसंगतिश क्यतावच्छेदकेशनिंदूघयतादीधिनितांप्रत्यक्षमणिदीधिनिप्रदर्शिनमतं यनुनहर्मप्रकारकबीधेस्वजन्मबोधवि घयारपुकारनानिरूपिनईमीवच्छिन्नावविशषितविशेष्यतासंसर्मकपदशक्तिीशानमेवंकारणमाताईश्वरीयद्रयादिय संकेतश्चदशेपदावीहव्यमित्याकारकण्वनन्द्रव्यपदाहटोवोध्यारन्याकारकोघटत्वावच्छिन्नविशम्पत्तोत्युपयते नयावामानयनद्रव्यादि पदायित्वादिप्रकारकवाधप्रसंगनवतात्यदजन्य घटत्वादिप्रकारकबोधजनकशनि हणथने द्रवपदशक्य त्याकारे । छिन्नावानवच्छिन्नत्वात्रमविनानद्रव्याचप्रकारकवोधापत्रिःनवागुणवत्वावच्छिन्न स्वजन्यशाब्दबोधविषयनानिसप्रकारनानिरूपित नी॥ 11 पविशेष्यता संबंधेनपरप्रकारकस्पगुणवत्वावच्छिन्नविशम्यकश क्रिग्रहस्पसंभवाहणवत्व प्रकारकशादबीधानुपपत्रिःएवंचतत्रसर किम शिक स्पद्रव्यत्वावच्छिन्न वस्पभानेपिहनतावच्छदकसत्वाइवत्येवशादवीधीनताहमसबंधनपदप्रकारकट्यत्वावछिन्नधर्मिक नदिहलेरित कासमनितिन प्रकारकज्ञानशाब्दबोधेनीश व्यवगाहित मकारकर विज्ञापन मतपस्थिनिविन कारणतातत्यदज्ञाननिदापि णवादजसबोधविषयत्वप्रकारतानिरूपित विशम्पनायविधिनघटत्वावच्छिन्नत्वेनावगाहनानस्पप्रमात्वासायकिंव त्रिनिमित्रस्पेशक्यत्वोपगमेनेनिशक्य नावच्छेदकमवायमेवेतिनीधितिमतपतन्नशोभननथासनिशानिशानाथरिना। नयोरकरुयेणेवहेनत्वाधवद्रव्यपदाहुणवत्वादिनाकतोड्यमित्याकारक कस्यचिसके तो यात्वावच्छिन्ननाशविशेष्यब धनगृहीतस्तत्रतादृशसंकेत ग्रहानियबोधापनेर्गुणवत्वादिप्रकारकबोधानुयपनेवी रत्वाच्च अथपदार्थांशश्वप्रकारभू तवशिपिवाच्याचग्रहस्यापेक्षितविआकाशपदाच्छदाश्रयतयाबोधीनस्यात् शब्दाश्रयत्वस्याकाशपदावाच्य तायासिहा तसिह वा अनरावदारणायप्रतिनिमिनलक्षणवाच्य न्यसनीतिविशेषणायादानमितिचेन्नशब्दाश्रयत्वस्याकाशयबाच्यत्वम ने गवतभिःप्राचीनैराकांशपदादाकाशाशेतदुपस्थाप्या प्रकारकशाब्दबुद्देरेवोपगमान् स्थितिश्चनजदीशेवत्रिविषयकज्ञानज न्यतिभा प्राचीनेशिनुतर्मप्रकारकशाव्दवीधं प्रतिन इमींशेत्यवगाहिनहर्म ... हेनुत्तामयेक्ष्यन धर्मप्रकारकनिशानन्य तदपस्थित कारणावमुपयलाघवात् आकाशपदाश! . ५ ... । || ५ ॥ ५॥ i . 11 राला काशब्दाश्रयत्वनितन्यदाधीनोपस्थितिविम्यतापाउपलक्षणीभूततर्मप्रकारकशक्रिीज्ञानजन्यतावच्छेदकानयानिप्रयोज्यत्वादितिकु तआ कटी १६ काशयदाधीनशाब्दबोधस्थतदुपस्थाय्यप्रकारकाचमिनिचेन्ननथासतिगवादियदेपिगोत्वादिरशक्याचप्रसंगात नथापिशनि ग्रह प्रकार तारु। पनिया मकवशेनतपस्थितिसंभवान अतीगुरुणायुक्तरुपेणकारणत्वमुयेत्या काशपदजन्यशाब्दबोधस्पतथात्वमुपगत मिनिमावानन्चाका शपदीदोकाशस्यविमत्यांचेकत्वस्पसमूहालंबनशाब्दबोधरावास्चित्याशक्याह नेननि अत्राकाशपदाधीनशाब्दबोधस्यादुपस्थाप्याप्रकार अदनं अस्तुवापदादपिनिर्तिकल्पकमितिनिर्विकल्सकांचचत्तदशेनत्यदीपस्थाप्याप्रकारकावनन नदशैसामान्यतीनिष्प का रत्वं विभन्युपस्थापीकात्वादीनानदंशेणकारनायाआवश्यकत्वान् तेनसमंपदार्थीनरस्यसंसगीनबगाहने नोटशशाद बोधस्पशाब्दत्वासंभवाच्च वस्तुतसुअत्रनिर्विकलांक यंदनत्यदीपस्थाप्यार्थाविशेधिनधर्मिविषयकशाब्दानुभवजन कनिर्विकल्पकस्मरणपरं अतरायत्तत्रनिर्विकल्सवरूपस्पस्मरणस्यानुयपत्रि अनुमवस्यसमानप्रकारकामात्रमृति जलकायमाशंक्यप्रकारा । चिनजन्यस्मरणस्यकु तःमुद्राश्रयाचप्रकारकत्वमयतेन प्रकारची गमवीजफालसमानप्रकार बायोगादिम्पोनीच्यतथेवाह वस्तु नस्विनि प्रकारांतरलिस्वविरुडाप्रकारक मृतिचिन कार्यतामुपेत्येत्यर्थः स्वविरुदाप्रकारकांचंचतह मशस्वप्रकारीमूतधर्मान्य प्रकारानवच्छिन्न तह मिविषयताकत्वं ताशीच निर्विकल्पकस्म निरपीभावः ॥ II || राम श्रीमतरामानुजाय नमोनमा छ । छ श्रीमतेरामचंद्रानमः ॥ 1]. छ || श्रीरामचंद्रायनमोनमःरुमायवासदेवा १९ -- 2- इदानींनिर्विकल्पकस्मरणमपिदूषयतिअत्रच मतति नन्वा काशवासीत्पादोआकाशपावाविनैवाकाशमानान्नशाब्दबोधयाम आह गोवादिनन पदान्नियतीपस्थितित्रिसाध्यमिनियम नत्पदाधीनलक्षणाग्रह शकिप्रमजन्पशादवीधेनिफर देशकेवल नियहाधीनमेवेतितदर्थः नवोपस्थितिपदस्मृतिपद सास्नाद्यपलक्षणधर्ममात्रकारकशक्रियहाधीने हे परत तोणताहशस्मरणमुपयादितमिश्रे:अचमतेजाचतिरिक्तास्यतस्यस्वरूपतःपदार्थांतरेप्रकारत्वासंभवादा। काशवासीयादोशाब्दबोधानुपपत्रिः अन्वयितावच्छेदकावच्छिन्नएवपदार्थातरान्वयरतिनिमामुपपत्रिश्चलिय दार्थवनप्रकारीमूवधींशयिशक्तिीग्रहाप्रेक्षीय गीत्वादेगवादियदवाच्यत्ववच्छब्दाश्रयत्वस्याय्या काश। पदवाच्यत्वमावश्यक मित्यभिप्रेत्यैक्दीधितिका नोगुणटिप्यूपारुपग्रंथेअदनत्वमित्यादिनागोवाट्रिनाश दाश्रयावस्याविशेफ्युत्यायप्रकाशस्थप्रनिनिमित्तलक्षणेबाच्यत्वविशेषणस्योपादानंदूषितमेवग्नत्यक्षम णिदीधिनीचपदार्थाशगोत्वोदप्रकारतायाशक्य तावच्छेदक ताया:प्रयोजकत्वमुपगम्पशक्य नोवृदछटकेशत्रिी दैघिनैवतन्त्री कानुयपत्रिश्चिंत्यायनुशत्याकाशयदाद द्रव्यातिरिक्तद्रव्यवादिना।। न्यस्मरणेसास्त्रादिमात्रस्यप्रकार गवादियदाधीनस्मृतोमोवादरयिप्रकारवानियम गोवादेःशक्यत्व निवीहायावश्यक नथाच शपजम्पशाब्दवोधे गनःशब्दाश्यत्साभाननिर्वाहायावश्यकेशक्यत्वे पोलियन गोत्वादेथिनावपि राश्रयावनथेतिततावि antarietin: " शावा मुख्यतेति आकाशपर्देवाच्यावादिपरत्वेचन मुख्यनेतिभावाननुशत्यावेदाकाशपदजमवोधःकदाचिच्छदाश्रयानकदाचिद्रश्यान्पद्रबालादि लटी २९. नानथाविधनानाधर्मविशिरएकस्मिन्नाकाशनानाशक्तिण्यातायदायहमी शेयच्छनिग्रहस्तदातच्छनयधीनतमप्रकारकबीधरत्युपगमार नातिप्रसंगपतरनारशनानाशक्तिहषयति प्रत्येक मिति ननुशव्दाश्रयत्वादेरशक्यत्वेशाब्दबोधेमानं नस्यादित्यतआहउपलक्षणस्यापानि प्याकाशवोधोभवतिनन नियमतःशब्दाश्रयाचेनेवनथासापाकाशःशब्दाश्रयतिप्रयोगस्यमुख्यतानुपपत्र प्रत्येक नानाधर्म विशिसवाकाशेनंत्यदस्यनानाशकिकल्यनंन संभवति नानाधमीवछिन्नेकधर्मिणिएकपदवाध्यायाचोयह सत्वादिति शब्दाश्रयत्वोपलक्षितएवाकाशपरशनिमित्त्वमुपागंतव्यं उपलक्षणस्यायिविशिशावाचकपदजन्मशाब्दप्रकार त्येनकि। चिदाधकामिनिप्राचीनमतमेवसाधुनशब्दाऐवस्थापलक्षणावेनस्येवाविशेषाप्रमेयत्वादेरयिआकाशपर्जन्यानुभवत्र कारनापन्निरिनिवाच्च नठाकारकशान्दवोधेनदंशेऽतिप्रसंक्रावरुयशक्य नावछेदकावावगाहित्ये नोयलसिनशानिशान स्पहेनुत्वादिति तन्नआकाशःशब्दाश्रयइतिप्रयोगस्ययावासियाद्रव्यातिरितद्रव्यात्वाकाशयदवाच्यत्वाद्येकनररुपण लक्षणायायवीयगमादिति रवंचयत्रसुवर्णहलवहनयोग्यगवादिरूपविशेष परसामान्पवाचकपदघाटनंद्रनालिगोनी। शक्यविषयस्यापीत्यर्थःरावचेतिस्वजन्यशाव्दवोधविषयवनिमश्रकारताचेनप्रकारनाया विधघटकविचेत्यर्थः नत्र सी। केतस्यवोधोद्रयपदजन्पासवर्णवीद्यमित्या कारस्वीकरिणस्वजन्पावशाब्दबोधविषयतात्वावच्छिन्नप्रकारनागर्भसंसर्गासितिमिमा २० -- . १ तसंसर्गकपदप्रकारकशक्तिभ्रमोपलक्षणमिदं रावमितिक्वचिच्छति ज्ञानस्पप्रमावनिराकतिलक्षणेवेति नहर्मपर्याप्त प्रकारता येत ईययाप्मावच्छेदकताकावावच्छिन्न प्रकारताविनप्रकारताघटितसंबंधावगादिशनिशानस्यैवहेनतयातनसुद्धसखावादिशादरावासभर (भावाननु बृहतमप्रकारकशाब्दवीधेमुदतहमीवच्छिन्नत्वावच्छिन्नप्रकार तागर्मसंसर्गकवदिपदप्रकारकशनिमहानि त्यांदिवाक्यंप्रयुज्यते तत्र विशेषधीवछिन्नेलक्षणेवविधर्मस्पसामान्पशब्दावाच्यतयाशक्यानपप्रकारलाई निर्दी हान् एवंयत्रदुःखासंभिन्नसुख त्वधानकर्मगोत्वादिविशिमेवाचकवर्गधेन्वादिपक वलसखवगोवायवरिता त्या यीत्प्रयुज्पनेतत्रलक्षणैव शत्याप्रनिनिमित्रैकाटेवा परित्यज्यनबीधरत्यनुभवनिर्वाहायग्रुतमप्रकारका परुपावच्छिन्न वानवछिन्नबोधविशेमुद्रिययत्वीयप्रकारताविनप्रकारता घटितसंबंधाबगा हिशक्तिी जानाकारणात मुपगतयं शक्यतावच्छेदकेशक्यत्वानभ्यगनमतेन तादृशवोधेतदूपाशसंकेतविशेध्यतावच्छेदकतापेयी युवनिचिन ज्ञानस्पहेतुत्वान्नातिप्राइजितू जानुपयत्यहियं यदिवाकाश शब्दाश्रयरनिवाक्यस्थमाकाशपदमुखमेवनिर्धर्मिता छेदककश्चान्वयबोधोनकुदायितदाऽकाशपदाच्छयाऽद्रव्यातिरिनाद्रव्याचादिनावीधानवी हायचिरियावाचन वादकाका नीलसंपत आहे शनीतिउनानुपपत्येतिद्रव्यपदाहंणवावादिनाट्यवादयामि कारकाधुनिक संकेतस्थलेकेदलद्रवप्रकार कधीप्रसंगने पर्थ अत्रवादमीवच्छिन्नत्वावच्छिन रटकायाशक्यताव कि नंगीकुवनोनिरस्तानियो .

पाप श-वा प्रकारांश अस्ट्रव्यातरितद्रव्यत्वादिरूयेत्यादिनाशधर्मप्रकारकशाब्दवीधेनमधर्मितावच्छेदकीशत्पपदप्रकारकस्वजन्पशाब्दवोधविषयावनिरी २१ प्रकारनानिरूपित विशेष्यतासंसर्गक शनिशान हेतुरित्यर्थःनन्वेवंगीत्वादेवादियदाशक्यत्वप्रसंगानथावियु क्रारीपाशाब्दवीधेनद्रानसंभवादिया शंक्यतथासनिगवादिपदा उताशनिशानवशाहोपदवाच्यत्वादियदधर्मप्रकारकशाब्दबोधापनिरितिविशिरवाचकत्वमुयेमात्रामाहानु ता. दर्शयतिविशिशिप्रकारांशेति नमावछिन्नात्वावच्छिन्नत्वेनतादृशप्रकारत्वावगाहिशनि ज्ञानविनैवहेनुत्वादिपर्यःविशिरवाचक है शादियदस्यप्रकारांशीवाच्यावानवगाहितिग्रहस्पैवाईमावच्छिन्नविशेष्यकस्पनर्मप्रकारकान्वयबोधह चमगत्यागी कार्य विशिरवाचकानीवादिपदस्पप्रकारक्षेवाच्यत्वावाहिशानमेवताप्रकारकान्वयबोधहेनरितिनातीग्रहलक्षणान हावतरणगवादियदाहीपद वाच्यत्वाधवाव्यधर्मराकारकबोधःआकाशादिपदमिवगवादियदमपिविशिस्टावावम्रितिभ्रम नौगवादिपदादेवाच्यधर्मप्रकारका बोधनिर्वाहायड्मन्कारकबोधेनहमसामानाधिकरण्यमात्राबगाहित यदवाव्य नाग हस्यहेतुत्वेपिनदेन तायांवाच्यत्वांशेविशेषणाननर्मादिचा भंगा हित्वमप्यवच्छेदकमुपेयं ।। नकार्यकारणभाव देयितदवाच कदमदशायायाशकार्यकारणभाववलावाच्यधर्मप्रकार काबोधनहलान्तादृशम्रमविरहदशायांना शबोधापतिमाशंक्यपरिह निःआकाशादिपदमिवेति नहर्मेनिन धर्मितावच्छेदकीकृत्य वागतासंसर्गणपदप्रकारके पर संसर्गघटकप्रकारतांशेनीवकिला त्वावगाहित्यवच्छेदायमात्रपर्दवाच्यत्वाशनिवाच्यताघटकवीधविच्यावर कारवाशकिंचिदमीवच्छिन्नत्वानवच्छिन्नत्वावगाहित्वमाएकस 101 j मनावच्छेदककोटीनिवेश्य एवंचगीयदजन्मशाब्दवीधविषयत्वनिप्रकारनामागोवविच्छिन्नत्वावच्छिन्ननयातदभावमाननमय काकाशादिपदजन्पतीदवीधविषयावनिमप्रकारनाथाश्चकिंचिदवाच्छिन्न न्यानदानननथावशित्यर्थःधानकर्मता वत्सवादाचा मता धेट्यानेतिधानुस्मरणान् पानवटुग्धविभागावछिन्नगला संयोगानुकूलियापारकर्मीचस्याश्रमानवछिन्नत्वरुपबरोनापा न्नडाधदिःकर्म तेतिनस्सनंदाबंधयतीतिहिकर्मकता नचजातिमा किवादिनामावशिशेशविकल्प ने किंवीजमितिवाच्यतमययेन वि अनोऽवाच्यधर्मप्रकारकवोधहेगवादियदशकिरहस्यभ्रमावनियमाअतोनाभ्रातस्यततस्ताहाबोधी- ध्येयम् प्राभाकरामधेनुपदस्पधानकर्म काशिगवशतिर्ननगोचविशिष्टेगोत्वस्यशत्युपधित्वाली नियंकात्वान सील कर्मत्वस्यमहिप्यादिसाधारंणचेयिनधेनुपदानबीधानचधेनुयदादोवप्रकासबोधस्या छ नुमविकानयाधानकर्ममहिय्या दिमतिदेशे !! नानभासतेनदासकास्येवतहासकता जातिश्चाश्रयविनावमासते तिनत्रना श्रयेशतिधानकर्मनायाश्चाश्रयविनापिमानान्न नदासकस्य व्यक्रिीभासकाच मितिविशिमशानिीरावश्यकीनवर्धन्य सोधेन रितिव्यु यायाधेनुशब्दस्यधानकर्तनाविशिष्ठंयोगशतिरेवननरुटियंकजपदस्येवपकजनिक तरीनिवाच्य औणादिकानीयौमा उपगमा नौपवार्थ कौंधकचा अतएवमगवान्पाणिनिरयुणादयोबहुलमित्येके वस्त्रेणकार. १ गरीनशेयपाधि नति अशक्यःक्यताक्छेदकःशक्यूपाधिःसचशाब्दबोधविषयःशक्यतानवच्छेद मकानो' || 11.11॥

शवा शादवीधाविषयःप्रयोगोयाधिरित्यनयोर्भदःव्यकिवचनानासन्निहितविशेषयरचमितिमायेनपत्किंचिहानीविषयत्वेनमहियादिश टी. २२ धानं स्पादित्यवाह शक्तिनियतकात्वादितिगोनियशकिनाविषयतायाःशादवोधविषयवनियामक त्वादि न्यर्थः अनुभवविवादादा धेनुनीस्तीतिविशेषदर्शनांप्रयोगस्यमुख्यतयाचधेनुयदजन्यवोधेगोत्वमानमवश्यमगीकरणीय नन्धिानक मत्वश्वेगोबिपिशोरावश्यकताअशक्यस्यापिप्रकारजयाशादवीधेभानोवगमेद्रव्याचप्रमेयत्वादेरपिस्नयाशाब्द बुद्धीमानापनेरितिवायंअशक्यस्यभानशक्य नावछेदकावस्यनियामकात्वान गोत्वस्यचाशक्यत्वेषिशक्य तायामवच्छेदक नात्मक संबंधविशेमीयगमाद्यत्वादेरवयात्वेनातिप्रसंगामावान् नचगोत्वस्यममादिसाधारणस्यातिसकनवाशा : नोनावच्छेदक तासंभवन्तिवाच्यअवच्छेदकस्यपने ननिप्रसनावानियतत्वानियतत्वेवानिमीत्व हिना स्पेवनस्यावच्छेदकाचोपगमान् अथमोच मेवशम्य ताबळेदकंधानकर्मत्वमेवशयुयाधिरितिवेयरीत्यवतीन- स्यान्वस्त नोधानकमत्वापेक्षयालाघवेनगोत्वस्येंशधावमुचिननचगोत्वमतिप्रसनंधानकर्मवंतर्धानकर्मयनि मेदाभिन्न भिन्न मिनिगोनिसंनद नतिप्रसत मितिनधीत्यभितिवाच्चनस्पानिप्रसतविपिशक्यत्वोयगमेश्मतिविर ह धनिति घटोनास्तीत्पादोयत्किंचित्प्रतियोगिनोभानेप्पमानवायोग्यधिकरणेनदप्रत्ययादितिभावःगोद (( हादर राम स्पेशाब्दवीधेभानमिसेमेवं नचनाब नावाच्यत्वा यन्तिरितिसमाधावरशक्यस्येमि। || || ७ || ५ ||७ ॥ ७ ॥ ५॥२२ নকলাশঢ়ি লানিলিয়কনাথিকতাবরেযীমুকসু ।.. एक्यानच्छेदकत्वानुपपत्पनि जानिनिस शक्यताव्यधिकरणत्वेने विशेष कारसवपाठ:धानमन पथर्मिणी शक्याचे नधानकमत्वस्पनन के को तिभावःसक्रिी ज्ञानेति धेनुपदादानकर्मगोडव्यरत्याकारकशक्त पिदा कर्मगीय नगोव्यात्याधुनिक संकेतस्यचधानक टि छिन्न प्रकारतागर्भसंबंधनपदप्रकारकधानकर्मगोत्वावच्छिन्न विशवकावस्ये कहें तुत्वानुरोधेननैय्यायिकानांधाधानकमा वियोःशक : वृषभादिबोधस्य शक्युपाधिधानकमत्वस्यापिप्रकारतयावाभणा नवी वस्पशक्यत्वजानिशनैश्ववक्रिीलामसंभवतान्पलम्यानयाग वारिपदवद्यक्तिीशक्यच्छेदप्रसंगानथाचधानकर्मवसानातिनिशक्यताव्यधिकरणचिनशक्यतावच्छेदकाचानुपपन्यास भादियो धोडवीरगतिवाच्यम् तदनुरोधेनायियोशक्रिस्वीकारादिनिचन्नयमविशिरोशलिस्तीश्रयस्ययावतावशवनियसे नमीत्वस्य शक्य त्वचवमदिरपितथात्वायत्राधानकर्मवविशिष्माया गीःशक्यत्वेचगोनियधानकर्मनायत्रीनविशेषणनयामा साघमहिण्यादिव्याहत्तनयामहिम्यादिःशक्यतापत्रिविरहादितिवदति तन्मतेयद्यपिशक्रिीज्ञानाधुनिकसंकेता तयोःकारणता वच्छेदकभेदेन गौरवनबाधकंमगवहिघिणामीमासकानाशी संकेता ॥२॥ बोधविष्यत्व प्रकारतानिरूपितसंकेनीयधर्मितावळेदकावरूपशक्यतावच्छेदन सत्वपशशक्रिीज्ञा कसकेननयोनेकरूपेणकारणवसंभव" व्यत्वेनघटोवोड वकारकशोदो गुरुणीन)नुपदस्थतविशेषणीभूतगोवा मादुनाशक्यतावर. . || | 1) 11॥ . سدد शव ताप्रयोजकत्वाभ्युपगमापसा शनिशानाधुनिकसंकेनशानयोःकारण ताभेदोडवीरइत्यर्थःगुरुणानहोधौययिकसामर्थ शनिरितिम गोत्वशति करी. २३ चिदुवीर मिनिदिचार्य सामानाधिकरण्येनेति सामानाधिकरण्यस्वरूपोभयगर्भणेत्यादिःशऋपाधिरिति नैय्यायिकनयेशयामधेरपिशाचिने रशक्यस्पसंसर्गनान्पशब्दबोधम्पियन्वानुपगमान् अतएवजन्मनेपंकजादिपदेरुढ़ापनत्वबोधःप्रामाकस्तुपत्वप्रये गोमांधिःनावंचना पदाधीनशाबोधेभासमानविसतिनत्यदाधीनशाब्दबोधनुत्वयंकजमित्यादीचावयवशक्रिीज्ञानाधीन शाब्दबोधेनी पनत्वदिपंकज नामक नयानयोरेक कारण नायाःकथमप्पसंभवान् नथापिगोनियुधानकर्मनायनीनामनानिप्रसकानुगमकर पाभावान्नशा क्यत्वसंभवः नचसामानाधिकरण्येनगीवमेवधानकर्मता वसहितधानकर्मविशेषाणामनुगमर्कमिनिवासकानशक्या। नुगमेसर्वत्रैवविशेषणशक्युच्छेदप्रसंगान अतिप्रसन नानिधानकर्म तात्वेनविशिष्टेधानकर्मता विशेधेशत्रिी जनगमगो। त्वविशिरावगी विशेषेशनिर्धानकर्मचमेवशन्याभिरितोचित ।। नितिरियनरावसत्वाच्छादवोधननु ताशपिक मुदा रोप मान्वयानुययत्रिज्ञानद शायांचकुमुदादीलक्षणयापंकजपदप्रयोगाथाचीन पुरुसतस्थाचतामणीय थानेवमहमित्यादिसर्वनामयदेववक्षित स्थत्वबोध्यत्वोच्चारयित्वादानिप्रयोगोयाधयतेनबुद्धिस्थावादिक्षवाताध्यति नथायंकजादियदेथिममत्वादिकंप्रयोगोयाधिःअनस्तत्रपन सादिकंनबोध्यनितिनवुद्धिस्छत्वोयलक्षिनधर्मविशिष्ठेसर्वनाम: प्रतिनिशिवकल्पवयंप्रयोगोयाधि विषय नावच्छेदकतासंबंधशाद, राम प्रिनिधीनुगमकस्यबुद्धिस्थ त्वर्हि नत्वात नन्वेवसायंनवेनिसंशयं पान्चैवत्वा दिधर्मविशियस्पताशधर्मस्प ॥ ॥ ॥ ॥ ३

---
विवस्थित्वेन नदिदंपदेनीयस्थायनेचैत्रश्चेत्रीनबेन्पोखःस्यान नियम्याहार्याचप्रसंगसंशयस्येदंपदादिबोइयत्वप्रकारवापर माता
पाहतन्न नथासनिकु.मुंदादिमतिपयनास्तीतिशाब्दवीधानपद पंचधेयक जलदादीनामविशेषादर्शित युत्पत्याधानका
वीदीयौगिकीशनिःगीत्वययात्वादिकंतशादाप्रकारचेपिस्वाभावःसंबंधन स्वशून्यविषयकादंवोधप्रतिबंधकननशक
अननुगनानदानकर्मतात्वेिनशक्रियहीपगमेचामायाकलाम पनुपपनि चिन्या यथानानाधर्मविशिरकार
कपदाच्छतिप्रमातोनैकंधर्मपरित्यज्यापरधर्मवोधःचंद्रवमयावरूपनानाधर्मविशिस्नानाधर्भिवः किन
वनादियदाचंद्रत्वादि के परित्यज्यानसूयवादिप्रकरिक बोधः अथहरियदशक्निीज्ञानादिवदिवाकरःसुष्यवनपदाच्यरत्या
कारकश निशाना पलसूयत्वादिप्रकारकबोधोडवीरः नवम्यवंतादिपदशक्तिशानेनसयत्वोदिपकारकशाब्दबीप
धेजननेचंद्रावादिप्रकारकशनिशानादेथिसहकारितोयगमान्नानिप्रसंगतिबाच्य हादियदवन्नानार्थ नाग्रहदया।
यांधीनस्यकेवलसूर्यत्वादिषकारक ग्रहस्याप्पुत्पन्नेः।।
५ णादिकनयायोगाभानिनवलरूढे रुपगमात् पंकजादियदस्यानोणादिक तयायोगसेवियुन शाब्दकानयपत्रिवार
ढेरप्यावश्यकत्वात नानाधर्मेन्पादियथा । का ५९.खासंमेदसखा.... रत्वगोचोमयाक्षिविशिसार्थकं ना
विरुइनानार्थधर्मनिनानाशक्य नावच्छेद : है, मानस्याल नत्रन ना.५ः कनियख्या ॥ ॥ ॥॥॥ ॥

२४. ना संमत्रिएकशक्यतावच्छेदका ताशेनानात्वज्ञानभ्रमःउत्पनेरिति तथाचव्यभिचारानस्पसहकारित्वमेवासिमित्याशयानानार्थतेति नाना स.टी. एवंतत्यदस्यहर्यादिपदवन्दानाधर्मावच्छिन्नवाचक नया नानार्थताप्रसंगोपिदुवीरःनवार्थयेनस्पेकस्पाएमातोरुपगमा लनानार्थना नानाशक्तिमतएवनानार्थवादितिवाच्य शक्यतावच्छेदकभेदनशविभेदम्माविश्यकत्वात् अवच्छेदकभेद स्यावच्छेय भेदनियतत्वात् अन्यथाहयादियदेपिशन क्यापत्तेः अत्रशयारमसंबंधांतरवादिमीमांसकातुयायिनः य थाधानकर्मवगोखादिरूपशक्यतावच्छेदकभेदेपिधेन्वादिपदानांनशक्मेिदः अवच्छेदका तायाव्यातपत्रिवान् न थानापिचंद्रत्वसूर्यध्यायीसज्पन्निशक्यतावच्छेदका नास्वीकारान्नशक्निभेदः नवाएकधर्मपरित्यज्यायप्रतीशि केवल सूर्सवादिप्रकारकवोधेकवलतहमशक्यतावच्छेदकातायात वगाहिज्ञानस्पहेनत्वात् चंद्रावसूर्यचोभयाशशक्यताव छेदकानापर्याप्नवगाहिज्ञानस्पचोभयप्रकारकबुदिचकायताबच्छेदकमानस्तादृशशनिशानाचंद्रत्वावच्छिन्नान्वयवो। धौययिकयोग्य नाज्ञानाद्यसत्वेनसर्यवावच्छिन्नान्वयौंधप्रसंगानानार्थपदाचप्रत्येकधीवच्छिन्नस्याधिपनीन्याप्रत्ये करवावच्छेदकात्चपर्यावरवश्योपगंतव्यनयाशक्य नावच्छेदकाभेदेनशक्तिमेद अथावछेदका नायाग्राहकमानेनानि कविशेम्यतानिरूपिनविशेषणतायन्नेवेवनानाधर्मववच्छेदकत्वयमिहनेतीमहानसीयोनास्तिवहिनीस्लीन्याकार शक्यतावच्छेदक ताकत्वित्यर्थः ॥ ॥ ॥ ॥ ] ] ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ ॥कम ।। ॥ स २४ भ । उभयाभावप्रतियोगिताया३ति घरपरोनस्तर त्पादायभावप्रतियोगितायां यात्वयात्वोमयः नाप्रतियोगितावच्छेदकारवाप्रततेचंद्रवमयावीम हानसीयत्ववन्हित्वादिविशेषणपुरस्कारेणष्टथक्टूथप्रतियोगिविषयकंज्ञानमहानसीयत्ववन्हित्वादिषयीप्तप्रतियोगिता छेदका ताकविशवाभावनावगाहत पिनुवन्हित्वाचवच्छिन्नाभावनिकथदिवाकरनिशाकरशनीयुम्यवंतपदाic.! नियहचंद्रावसूर्यवोमयस्मिनशक्य तावच्छेदका तापाभिमाननत्रधर्मिणीश्चंद्रसर्ययोर्भदेनतन्निविशेष्यतालयात वादिनिचेन्नयनीयवावच्छेदकीभूतव्यासपनिधनरधार्सितावच्छेदकानयाधर्मयोमीननवविभिन्नधामिति पन्नेखपितावहर्मवेकावच्छेद्यतानिरूपितावच्छेदकावययी निःपतीयने कथमन्यथाघटपटोनस्तर त्या कारकीम नाभावप्रतीतोघटपदिरूपप्रतियोगिविषयतादेपिअभावविघयतायाऐकोनसमूहालंबनविलक्षणायादमदार धर्मितावच्छेदकानाभासमानघटत्वपटत्वादिसुतादृशाभावप्रतियोगितावच्छेदकालपर्याप्तिमान एवं दिवावारशिया रयोःशकमेन त्यमित्याकारकशक्तिीग्रहशानिविषयातायाऐकोनसमूहालंबनविलक्षणे उभयत्वधर्मितावच्छेदक नाया नचंद्रवमूर्यचयोरपिशक्यतावच्छेदकतापर्याप्तिमानमविरुदमिननदोषः नचैवमुध्याभावप्रतियोगितायामुपय विस्पवपकने उभयविस्वाप्यवच्छेदक कोटिप्रसंगतिवाच्च अभावदो प्रतियोग्य उपलक्षणस्याप्रका॥ श्रीरामा त्वानांशक्यतावच्छेदकाचप्रसंगत्यर्थःननव्यासज्य सन्निधर्मस्यावच्छेदककोपप्रकार:५ममानयोस्नदप्रवेशप्रम इत्पनमा अमवेतिनभूमयावयिशक्यतावच्छेदक तास्वोकार पम्पवतावित्यादीविमत्यर्थहिन्वानन्वयप्रसंगःउद्देश्य तावच्छेदकविधेययोरेक्यादित्यता की हदावितीति एम्यवंताविपत्रपदोमाधुत्वार्थदिवचनप्रपिकहिचापस्थितिरितिभावःमनहरणायहरातानथासनिहाविपाटीवयिविमरश क्पालापानान् केवलोमयावतिअथशतियोगितावच्छेदक तायानिमप्रवेश्यप्रतियोगितावच्छेदकामच्छिन्न तयाविरोधीपगमेघरत्वपट रत्चनियमाडमयत्वस्यप्रतियोगितावच्छेदकत्वध्रौव्यान् शनिग्रहचशक्याशे उपलक्षणस्योमयत्वस्यप्रकारचोपगमेनतस्प शक्यतानवच्छेदकावान् अस्तवाप्रतिउभयत्वसहितमेवचंद्रावस्यवोमयं शक्य तावच्छेदकंदाविपत्रबषयवना। वित्यवापिप्रतिक्सिन्निपामुप्रस्थापितस्यहित्वस्यसदेवभानं विरुड्योरेकावच्छेदकत्वपर्यापिरविघटत्वपरवा घोरूमयाभावप्रतियोगितावच्छेदक ताययी निवप्रतिनविरुरत नचघटपटीनस्तइत्यत्रीभयावएप्रतियोगिता वच्छेदकाचंभासतेननविरुघटत्व पटवादावितिवाच्य केवलोभयत्वेतादृशाभावप्रतियोगितावच्छेदकातायाअपयाँ नैः कथमन्यथायकिंचिटुमयवनितादृशामावप्रतीत्युपमनिनसामानाधिकरण्यसंबंधनघटत्वपटवरूपावा त्वाधिकन प्रतियोगितावच्छेदकावच्छिन्न वनितदुमयाभावासाचप्रसंगान प्रवेशेचाबछेदकतापयर्यान्यधिकश्णधर्मत्रयविशिशाप्रसिद्यानरममावस्या किवलान्वयित्वस्यादितिचेन्म समानाधिकरणाधिकरण नायनिरुपिनधियनयोधटपटनिस्टयोप्रत्येकंघटवयरत्वावच्छिन्नत्ववटुभयोवा राम: वच्छिन्नात्वमपियासपरत्युपेयनिघटपटोमयवदिलिप्रमानुरोधान् नथाचघटत्वपर नोमयावच्छिन्न वनाभ्यामेवाभावस्पविरोधःशात २५ पाचघटन्वय ।

- दप्रतीतोधर्मि पारतंत्रतत्रयाणाकथंचिटुभयवाशेभानोयगमेप्याह अतिप्रमधमे उमयत्वरुपेत्यादिःघटत्त्व पटवशिकीयक्षते यवस्थानतिप्रसचेयाह मतिनावशक्य नावच्छेदकतावच्छेदकचिनमयस्य चंद्रवमयन्सोमयस्य तुल्यएवेतियदिनरात नसे छेदक नावच्छेदकधर्मेणव्यारतस्योभयत्वविशेयस्यैवात्रावच्छेदकात्वंप्रतीयन तिवाच्यतेनतेनप्रकारे तंत्राम स्पाभानान् नत्रयाणाधर्मिविशेषणतयेवमानान आपसनाधर्मपुरस्कारेणभासमानेचाभावप्रतियोनि नापर्यानिभानानुयगमात् नत्रीमयावदिशेयभावप्रतियोगितावच्छेदकनयेवपर्याप्युपगमेत्रापुभयत्वविरे - नावैछेदक तापयशसंभवाञ्चंद्रचर्यचयीरवछेदकतावच्छेदका नयेवशादवोधाययोःनचशक्यताकदा व च्छेदकमवच्छेदकविशषणतयेवमासातलिचंद्वसूर्यवियोलथात्वचंद्रसूर्याशप्रकारनयामानानुपयनरितिसचं नमोरवच्छेदकतावच्छेदकवियिशनिग्रह वच्छेदकाश्रयचंद्रसूर्यविशेषणनयामानाच्छादबीधेपिनाहिशेषमायामा नसंभवान् शनि साक्षाच्छक्य नानवच्छेदकस्यतमयस्पशक्यचद्रसूर्योमयाशेसाक्षात्कारयामानेनसमवतीनि चैन् घरपटीनस्त इत्यादींवरचपरत्वयोःसाक्षा प्रतियोगितावच्छेदकात्चमतरणप्रतियोगिरिशोषणनयामानासमवस्तु। ल्पएक अद्वित्वात विणयुव्यवंतपदशनोविमन्यु यस्थित हित्वानन्वयसंगतिचे। साक्षात्प्रतियोगितानच्छेदक चेपिप्रतियोगिविशेषणत्वं नदाचंद्रावस्यत्वयोःसाक्षाच्छक्यतानवच्छेद वेयिशक्रियो र क्या यीशे7 10 11 1 | " , शव नमव्याहन तुमरवत्या हुरितिपाउनुपरवेत्यनारंअथहिचानबिन एम्यवनपदसनोविमान्यपस्थापितहिक मुख्यत्रसंगतिचेदेवमेवदा २६ विनिवहिवचनस्पधुत्वीयगमादिलिया ठस्तुतवींनी विस्मृत्यो नामिनियोज्पायुत्य निःशक्ग्रिहाशक्रिीनिरूपक नावच्छेदकात्वंशयवछिन्नजने कतानिरूपितजन्यतावच्छेदका भ्रमत्वादितिकेवलचंद्रवप्रकारकवीधत्वेशनिनिरूपकतावच्छेदकावपर्यासाभावादितिमावस्खमानानुसार नएवमेव दावितिवृद्दिवचनस्यसाधुत्वोपगमात् इत्याहुःज्ञानशक्तिीवादिनस्तुचंद्रवस्यवोमयप्रकारकशानमेवपुण्य वंतपदशक्यं पुण्यवंतपदमुमयप्रकारकज्ञानशनमित्याकारकशनिग्रहस्पत्ताशज्ञानात्व मेवकार्यतावच्छेदकमितितार शयुत्पनिमनोनैकदोधायनिःअनाशस्यचभवत्येवताहशबोधः नचेवमपिचंद्रवप्रकारकज्ञानेशक्रमित्यादिवोधस्य प्रमावान् शनि मंविनाप्रत्येकवोधानुदयतिकथमुपपद्यानति वाच्य केवलचंद्रत्वादिप्रकारकबोधेनप्रकारकवो। धत्वांशशक्तिीनिरुपकतावच्छेदकत्वपयनिग्रहस्यहेतुत्वान् प्रष्टीतेतूमयप्रकारकबोधत्वाशेशनिनिरूपकतावच्छेदयाँ" चपीसभ्युपगमान् नाट्शास्पचंद्रत्वप्रकारकज्ञानेशऋमित्यादिज्ञानस्यभ्रमावनियमादिन्याहुःवस्तुतस्तुपुण्यवंतपदा चंद्रावावच्छिन्नविषयकारणाहवस्तुतस्वितिनत्यदजन्यचंद्रत्वावच्छिन्नविषयकेन्यादियुध्यवनपदजन्पचंद्रत्वावच्छिन्नविषयकसूर्यत्वा विच्छिन्नविषयवोधवाउछिन्नविषयतानिरुपितविघयताप्रकारकसंकेतविधयताश्रयोचंद्रसविलशनिग्रहानस्यच नाईशवधित्वपूर्या नावच्छेदकात्यप्रकारतानिरूपिनविषयताप्रकारताशालिवमक्षनं ऐनाशरी पोषध्ययंत पदवतीचंद्रसयावितिशनियहयक्षएकविघयनाया चसाधावांछन्नसमवेपिनदिययदावोध .

लावछिन्न प्रकार तानिरुपितविषयत्वप्रकारतागर्भसंसरिसृत्य अत्रेदरहस्यं वृक्षात्यतातिरक्षाभिमतेरनिववृक्षापजतीमादिप्रयोगप्रर कियारूप त्यागेतहरकविभागवापंचम्पर्थस्यविभागजनकावर अवधिमत्वस्यवान्वयबोधकाभांगत नविभागजनकत्वान्वयवोधेधा नाम: लानवच्छिन्नमायारोपस्थितिहेतुःअवधिमत्वान्वयबीधेचविभागमुख विशेष्यकोपस्थितिःपजधानुजा पविभागावच्छिन्न व्यापारी कारणस्पाय्पसंभवान्नोक्रपंचम्यान्वयसमवर तिवायं फलव्यापारयोःश्याधात्वर्थनामतेत्यज्धानुतीपिप्राधान्येन विभागस्पतद, चोपस्थिने नहिययनादृशा धयोस्लत्रपचम्पीन्वयसंभवादनस्तयोःथायीत्वर्थ व्यायारविषयकोवोधोमवति तथासनि 17 मकबोधनियुतंत्रदियकलवच्छिन्न विभिन्न विषयताकान्वायत्पानानार्थकदाचिन्फलम्यापारयोरेकंपरित्पआय्यपरबोरका : भागपंचम्पावधिमत्वान्वबोधसंकेनीयवोधनिमविषयतांशेविभागेतरविषयकत्वान्नवच्छिन्नावावगाहिधानशक्ति ज्ञान या भागजनकत्वान्वयबोधेवनाश वोधनिमविघयतांशेविभागविषयकवानवच्छिन्नत्वावगाहियातुशकिसानहेनुरुपयन३. ill दृशंज्ञानमानस्यसंमतीत्यनातिप्रसंगान वृक्षानयंदने निप्रयोगसनभ्युपगच्छतामनेतादृशप्रयोगवारणायनाशविषयना शेविभाग घयकावानवच्छिन्न वफलातरविषयकवावच्छिन्नत्वोभयावगाहिधातुशक्रिीज्ञानमितिविशेषःशैकशतरपिकर्मप्रत्ययस्कूलेफ यापारयोर्विशेषणविशेध्यमविपरीत्येन शाब्दबोधःसंभवानि विशिएशकविवविशेषण भावविपर्यासानिधीहान् अथेवमपियुध नपदादिवशत्यविशेणसकर्मकधानोरपिविशेम्य विशेषणंभावानापन्नयोरवकलव्यार? बोधःस्पात ननुनमायन्नयोरिनिचे: नर्हि संकेतस्यबोधांशेविशेषणनयाभासमानयोः फलव्यापारविषयकवयोरवच्छेद्यामान हित्वशयिनिवेश्यं विशेषणवि स्पभावेनभासमीमयोरेवफलव्यापारयोबिप्पयिताइयमवच्छवच्छेदकभावायन्न ... || | ||..11 २७ शवभिथेवायोनिग्यवंत पदसंकेचचंद्रसय विघयनयोरवच्छे यावच्छेदक भावसार्भानातयोविशृखलमेवभानमिति विशेषःपुष्यवान पदस्पसंके छम सूर्याचावच्छिन्नविषयकवाधीमवचित्याकारकरवतादृशपदेभावसंकेतः केवलचंदत्वावछिन्नविषयकबोधीनमयदजन्पाचे नन विषयतितादृशपदालनाविधबोधः नताशयदजन्पचेन केवलचंद्रत्वावच्छिन्नविषयकबोधस्य संकेमाविषयत्वेपिचंदत्वा वछिन्नवीधविषयविनसंकेतग्रहस्पचंदत्वादिप्रकारकवाधजनकस्पसूर्यत्वायवच्छिन्नविषयकबोधविषयकत्विनसंकेनयह घटितसूर्यचावच्छिन्नबोधसामय्यामसत्पामपिसमवेन तहलादम्रोनस्पकेवलचंद्रत्वावच्छिन्नविषयकवोधोहाररतिवाचन त्पदजन्यकेवलचंद्रवादिप्रकारकबाधेतन्यदजन्यकेवलचंद्रत्वावच्छिन्नविषयक बोधावपपीतविषयतावच्छेदकानाकावप्रका रकमको नविषयकशास्त्यहेतुत्वान् यम्यवनपदघाटनमगवसंकेविषयतावच्छेदक ताशरीरेचसूर्यविावच्छिन्नविषयकत्व! चंद्रांचावछिन्नविषयावयाईयोरैकात्र निवेशान पदजन्यप्रत्यकधर्मावच्छिन्नविषयकवाधत्वेविषयतावच्छेदकाचपर्याप्तिा विरहानंदशेनत्ययास वाहिग्रहोभ्रमरावेतिनशक्तिीप्रमानःप्रत्येकधर्मप्रकारकयोध्यपत्रिःमत्यदजन्पचंद्रत्वावच्छिन्नविषयक सर्यवावछिन्नविषयकवोधत्वपर्याप्नविषयतावच्छेदकताकत्यप्रकारकीसके नयहस्पचोध्यप्रकारक बुद्धिवमेवकार्यहोवच्छेदक मनोननटिनसामग्रीतलादेकधीवच्छिन्नान्वयवोधस्ययकिंचिकारणविरहदशायाम्बरध॥ ॥ || || || || I] || रामः तैपचंद्रसर्ययोरेकंपरित्यज्यापरावीधरुये 1191] 9||9|||||||||||||||||| ७ || DIR|||||||||||21| २७ । तत्फलेवयाहकं कोशंदर्शयतिःएक येनि कोशेउनि पदस्पशकिपरचमानामावान्तशतक्या प्रतिवादिनाप्रतिउ क्यस्यश येव ::: मप्रकारकशाब्दवीधापत्रि: उमयविषयकवावच्छिन्मायाबोधनियम के तविषयतायाएका छनोरेक्यमितिनतत्यद... संकेनशक्रियरमणीयःसमाधिः एकयोन्यायव्यवंतीदिवाकरनिशाका वित्यमरकोशे निपदशक्रिया सम्पन्न .. पदप्रतिपाद्यपर ननीयाविशेषणे : तथाचमयीचंद्रमसोएकशक्तिीविशिरपुष्यबनपदप्रतियाधावित्यर्थः - दकावच्छेदेन विधयान्तात्ययीच्चंद्रावयवयोरेक शत्यधीनप्रापितिविघयतावच्छेदकत्व लाभतेनना भार दिकांशेधर्ममात्रकारकोवीधः नानार्थशक्रिभेदेन विशेषादितिलम्पते अथवाएकयोन्यायकोच्चारण नगरी यवनपदप्रतियायो नाचनानार्थस्थलेयथानारनिमंतरेणनानार्थबोधलथानप्रवनेअत्रशनरैकोनस र्थप्रत्ययरवेत्यस्यावि अविका गवः पुम्यवनपदवासर्वनामपदीनामपिशकरैक्यान्न नानार्थता अथसर्वनामपंदनावाच्य घटत्वपटवादिनाबायबर टादयःप्रत्यायनेननबुद्धिस्थविन अनघटोस्तिनमानयत्पादिवाक्यजन्पयटकमकानयनबो। धोनरविशिम्यानयन इलय वितिसंशयात्या दस्यसर्वानुभवसिहतयारयन्हवावान् नथाचवशंवुद्धिस्थावनसबी पदशक्य नाव घटत्वपटवादिकमेवेति ताहेशनानाधा ।। अपनेनि सहदिति एकानुसंधाना वच्छिन्ना। क्यतावच्छेद लीधरत्यर्थःयद्दपंचैत्रवादियवहारप्रेट त्यो ii. || II || || .!! || २९ शवाः प्रकृतस्थायीतिप्रकातस्यापीत्यपयामेर्वधर्मस्पर्ववाक्यजन्पशाबोधादिययावान् शैक्रियहरकाश्यांगोरस्तीत्पाद विगृहीतशर्देशोतरस्थ कृष्ट वछिन्नेययव्यवनादिपदवीनेकशनिसंभवःएकैकधर्ममात्रप्रकारकतदन्वयवोधानुपपत्तेरितिसर्वनाम्नानानाथवंदवारंएवना वानानार्थतीपगमेपिनि वाहः यदु पावछिन्नगोचरयवहारजनकाचियेनसानदादियदेनग्रहीन नवच्छिन्नतेननच्छत्यग्रहण प्रहातस्यापिनदवछिन्नस्यतायुरुषीयतदादिजन्यवोधविघयायामुपयं ने नचबुद्धिस्थाचप्रकारीमूनघटत्वादीनामेवानुगमकंन थाचवुद्धिस्थप्रकारवार त्यदिशक्यरत्याकारकःशक्रिग्रहःसचतमप्रकारणसामान्य प्रत्यासत्यासकलधर्मविषयकरातिनापू वधर्मप्रकारेणवोधापत्रिः सामान्यप्रत्यासायनम्युयुगमेनुशत्रिीयह विशेम्यतावच्छेदकप्रकाराश्रयस्यापूर्वधर्मिणःशक्तिी ग्रहाविघयत्वेपिशादमानेभानवच्छक्तिीग्रहधर्मितावच्छेदकतावदकानुगतरुपाश्रयस्याश्र्वधर्मस्यापिशनिहाविषय विपिशाब्दबदोनभानानप्रयनिःशनिधियःसमानविषयकाचस्पतित्रावादितिवाच्यम् बुद्धिस्थावस्यशक्यतावच्छेदकता नवच्छेदकावेनशक्यतावच्छेदकानुगमायोगात नदवच्छेदकचिचतस्यापिशाब्दबदोशक्यतावच्छेदकघटत्वादिविशेषा णनयानियमतोमानप्रसंगान स्वरुपत्नीघटत्वादिप्रकारकशाब्दबोधानिव हाच उपलक्षणेनापिशक्य नावच्छेदकानुग मेशक्यस्यायुपलक्षणेनैवानुगमोस्तुतिविशिटेशन्याद्रादिपदाच्च।। लेगीवोधवदित्यर्थःजस्पापीतिबुद्धिस्थावस्यशक्यतावच्छेदकतावच्छेदक विपिशका ताबच्छेदककोटिप्रविशत्याशक्यतावच्छेदकत्वत २८ राम. स्या वर्दक ताक्छेदकसाधारण्यात् अवछेयेनिशक्रिरित्यर्थःअतथावान साझा परंपरयावाशक्यतावच्छेदकादाभावात्वद्धिविशम इंद्रचंद्रादि घटत्वादिप्रकारकवीधप्रसंगभंगायविशिऐशनिम्म्युयेयतेप्रकृतिबुद्धिस्थाचस्या पलशगवेयितनाचुगमेनकि पनि तिचदखवुद्धिस्थावेनाइंगतधर्मणावगनधर्मशानिधीविघयता'नथापिंप्सर्वनाम्नानादार्थवंदारमेवसाक्षात्परंया स्पे छेदकनंदैक्या देवावयेकताबुद्धिस्थावस्यचानथादान उपलक्षणकोनशनरैरहरियदादिशक्यतावकेदार सुपलक्षणीभूननांतती माविशयविषयत्वादिनाचानुगमसंमवेनसानार्थमात्रीच्छेदप्रसंगान एवं बुद्विस्थप्राय: दशक्यरत्पावारकशनिशानास्वरुपतीघरत्वादिप्रकारकस्मरणशाब्दबोधौनसमवतःजातिमान् हस्लिपक संबंधानाद | नास्वरूपातीह निवासकारकस्मरणानुदयास्वरुपातस्तमप्रकारकस्मरणस्वरूपातस्तमप्रकारेणयस्यसबधीगृही सादृशस्यसंबंधितास. वान यथायाम्पालंयाभ्याधर्मिणी संबंधोगहीतदेकनरप्रकारकसंबंधिज्ञानोदपरत दर्मप्रकारेणैव संबंध AR. भवस्थायाईशरुयाम्पाधामणीसंबंधग्रहस्तदेकधर्मप्रकारकज्ञानदिवतारशापरध मप्रकारेणैवधामस्मः थाच किंचिदिशाधनप्रकारकंयत्रसंबंधिज्ञानंनवाविशेषितनधर्मप्रकारकस्मरणस्यानु इन्येशपत्रर थाकदाचिस्वरुपातस्तन्यकारिकाकदाचिदगावच्छिन्नत प्रकारकास्मृतिरित्यत्रनि बनाउ व. हायनित इतिIAN DIDATTATRAILe i... यामा शवाभासतइति घटत्वतोमत्वादीनाशास्वोधविषयददितिभावः उपलटणमिति अतस्याप्रमााधना नाचगौरवित्तनिप्रीतिहे क्रियानत्रगौरविशत्रित्व काटी २९ मुपलक्षणमितिमिटिप्पण्यासक तशक्रिमतभगवदिच्छायांबोधविधेयतयाऽभासमानावेसतिभासमान विषयांशप्रकारचमुपलक्षणाचं शादानु भवनकतावच्छेदकीमतपदार्थ नरेश निरितिा गुरुमतिर्विधयित्वाविशेषणतयाविषयविशेषणतनापंदजन्यतावच्छेदकनिसत्वंतदिति। काभावप्रसंगात सामागलक्षणाप्रत्यासत्रिमनंगीकुर्वता पुननिष्ठतिरेवशतिग्रहाविषयस्पापूर्वधर्मस्पस्वरुपातः कथमा पिज्ञानासंभवान् नहिबुद्धिविषयतावच्छेदकविनधर्मीनरविषयकशानखरूयतोऽपरधर्मप्रकारेणवुहिंजनयितमाता नथासतिसमानप्रकारला नियमस्यापिमेगादिति मैब भगवस के रुपायांशकौशरेतावच्छेदकघटत्वपंटवादापलक्ष णीमजवुद्धिविषयनावाहिकावप्रकारेणमासमानेतदादिपदजन्य वोधविषयतावच्छेदकावभासने एवंचवुद्धिविधयानावळे दकधर्मावच्छिन्नस्नोडव्यरत्या कारकस्यतात्यदबुद्धिविषयतावच्छेदकावच्छिन्नवोधयश्चित्या कारकस्पवासंकेतस्य विषयतायाअननुगन्धवादिनिहायाअपिअनुगतरुयावच्छिन्नजया। स्वयमुनास्त्रोयलक्षणीभूनीवछिन्त्याअनुग तनानाधर्मविशिष्टेसर्वनामपदस्पेकशनिस्वीकारवुद्धिविशवविधयोचा दिनागतीकतेवन चादिविशिरिहरिषदस्यैकशीप्रसंगा इत्युक्तं नत्रकिहरिसिंहावादिनिसानासंकेतविषयेसानाकिंचिदमावच्छिन्नात्यलयमादियानिनिष्ठानानासालीमत्वावच्छिन्नाचव रामः दुपयत उन किंचिदपिल क्षितनिवनवायंनिर स्यतिअनुगते ।। || I] | F] || il || |-11 || i] ! २९ ut. निद्दिनीय निरस्पति नवोपलक्षणीभूतेतिननुसर्वनामपदेशक्यतावच्छेदकानामनुगमकंभासते त्योपदे प्रतिनियुत्रिक प्रवादैकुतः' ....! नामपदे अपूर्वचैत्राचादीनानुरोधेनावश्यानुगमनीयवादनांपत्याउपलक्षणेसंकेतविनय तोप्यते नानाचिनापूर्वभानमिनिननन । उनाना र्थेउपलक्षगोपामेसंकेतवियनिक्यसंयत्पालाघवमितिवाचं फलामविनोपलक्षणासत्वशक्रिी भेदरूपनहिषयतानानात्वस्यै माया शरैक्यंघटादिषदसंशययनानानानायव्यतिनिसानापरत्वाय नुगतधर्मावछिन्नावेनपश्चादिपदशक्निति पर रीमनानालीममक्रिमिनाली मन्वायनुगमधमीवच्छिन्नविनापदायेक्यवन यास्तविशेषानत्रयत्वादिलोम : १६ : : । जन्पबोधविश्यतावहरका तितानिविशेषणमन्युच्यनेप्रकृनेचवद्धिविषयतादादकविसर्वनामजन्य: सवा छेदकावसंकेतेन नाव. शविघयतासामानाधिकरण्यामात्रमिनिनदुपलक्षामितिमीयते यद्यपि मन त्यंघरत्वविशिविघय नई- मसंकेतेनबुद्धिविषयतावच्छे कन्वेनत्यदजन्यवोधविषयतावच्छेदकाव संकेतस्पनादशियविध FIR मेवेतिसके नवमयेनविशेषणमेव एवंशकालिगोगा रत्वादिनिसबोधविषयतावच्छे. दकादरूपः निमम के तीयेविषय तानिरपिनविषयन) पलक्षणीभू : - समान स्पेवेतिपश्चदिपदेपुलीमादी राकिंचिडूमीवच्छिन्ना को नाना तिविशेष्यत्यु , ३ . " : नितिचोकं तदादिमन पौध दिलय. ' विमानाकि यापी ॥ ॥ 1. 1 ० ॥ ए. -- पावा निअक्छेदकावरूपेने अवछेदका तासंबंधावच्छिन्नासंकेविषय नियमिकेबानेजवादनावमपीसहिषयतावच्छेदकावनत्वच्छ राटी २० रकमपीपर्थ-वीधविक्ष्य तय निबोधविषयतानियप्रकारतानिरूपिसिनविषयनियर्थ नबुधिविघयतावच्छेदकत्वारी नदभनितिवुद्धिविषय नावच्छेदकावाभानेन्दर्य कदाविरपितस्पमानासंभवाननियचिद अवशताहिशेषःबोधस्पापीन्यपिकारेणघटवादिबोधस्यनियमनल विषयविनवसंकेतविधयत्वस्यान्न नथाविनिमुचित बुद्धिपक्यतावच्छेदका विशिरघटत्वा यवच्छिन्नवीधश्वशक्ति मेणबुद्धिविषयावर नवछिन्न त्वमपिनथारिबोधविषयात यासंकेविषयावरूपएकादायास्तत्रासत्वेनशोनाहिशेषणशक्यत्वसतिशक्य या वर्तकस्यैवाहियेषणात्वादिति नस्पशक्योपलक्षातया काशपरेशाव्दबोधेशव्दा ययावमानानियमवनदादिपदजन्य। बोधेतदमाननिहाएनहीजचनदुपलक्षिनघटापारिविषयकविनत्तदविषयक विनयविषयका घटत्वादिवोधस्थापि संकेतविषयत्व एवंघपदसंकेतस्पधरत्वादिविशयविषयक बोधरावविषयतितज्जपवधिनादृशधर्ममाननियमय थायदिशिरविशेम्पक यविषयाचसकेनविषयान छक्यतावच्छेदक सवच्छेदकनयायवहीयतेनथा (छेदकावूछेदकतोयल क्षिनबुद्धिविघयतावच्छेदक नापन्नयरत्त्वावछिन्नसंकेनप्रमवावा एतेनाकाशपट्जन्मबोधेशव्दाश्रयत्वभानत्मनिनात्पर्य नदादिपरजन्यबोधे पिबुद्धिविषयतावच्छे कामोसनम्त्यावेद नायापिकारस्त्यपालस्वरुपतीघरवादिविशिविषयकवोधौषयिकशक्रिप्रमया तात्पर्य सहर राम वैरपिनद्रानासंभवान् बुद्दिविषयतावच्छेदकत्वस्यशक्य नायतदवच्छेदक नाय || || || || ॥॥ ॥ ॥ ३० . नवच्छेदकावंदर्शयितघपचादियदादोघटत्वलोमत्वादमीन संयुक्तिक माह घटादीनिआदिनापश्चादिप्रदयाननथानयादीदिर सुनंदादनीनार्थववारणायवरिविषयतावच्छेदकना पीस्पधिकरणाचीपनक्षिनधीवछिन्नविषयकत्वावगाहीएक सकेः अा: दृशधर्मानवछिन्नघटत्वजोमित्वादिविशिघटत्वादिकंच नथाचखरुपतीघटत्वाशशनिग्रहास्वरुपजस्तहोधःजानिद हरशेनका जातिवादिनानदीधतिफलमेदानुपपत्रिरिनिनदयनं वोधस्तदादिपर्दवान्भववितिसंकेक्यस्यसंबंधभेदसह हारना क्या यहिशिमप्रकारविशिम यवनथानच्छक्यतावच्छेदक तावच्छेदकगित्युचनेप्रतिदिविषयतावदति: ननच्छक्य नावच्छेदकाशमानत्वावच्छेदकामितिकजाक्तित्वादिविशिरघरवावच्छिन्मस्पतन्यदायधीनवोधेसबच्छे दकतावच्छेदकत्वोयललितधर्मविशयावच्छिन्नविषयावावगाहासोनप्रयोजकरतिनत्रजातिनजातिवाद नकवादि निंटप्रकारताकवोधएव' नातिमानियाकारकबोधकाटितिबीधःअकिचिप्रकारेणभार...च्छेद कावभानेनहिशिमएव उपलशिततिनियमाकधमन्येयास्वरुपती घटत्वावल्लिन्नामावस्यन । अन्यथापयामि मैदेनशक्तिमेदस्यदुसहरन कारान् अविशपिपरवदिविशिरसविशेधित सदिमेदेवशक्रिभेदस्यवयोरिया नाच वच्छेदक विधेयताोधादयोधविषयतानिया चानस्वरुपनीघटत्वशाटवर्दिवजा सत्वशाब्दबुद्धि तावच्छेदकीकृत्यानुगनतीज्ञानवाणन्द्रमा ते यवदिस्यमकारवाल पदः. प १ वा निशानियहाइविस्शुषकारवत्वेनैवोपस्थितिप्रसंग-संबंधयहिसंबंधियादृशमवैधाशीपस्थितिजननस्पैवते मीनावाने तथाच नदारदपदा कटी ३१ स्वरूपनीघटत्वारिन घटाईटअधादिशाब्दवीधीहरु याद रत्पून माह स्वरूपमा नियटनदादि पदवानिमाकारण्वेसर्थः नवस्वीञ्चारणा नुक्र जातिमान्नानीलाकारानंतीति वचबुद्दिविषाक्छेदकावापोलक्षिनेकथंबोधविषयतावच्छेदकोषसंकेतनावगाहनी यमितिचेन्नअवच्छेदकतयाअवच्छेद्याश्रयाशमयतापन्सविधयामानरावनथाविधनियमान् अन्यथाधूमापक तावच्छेदकावच्छिन्न प्रतियोगिताकामाववानिन्याकारकयापकतवच्छेदकाचीपत्लक्षितवन्हित्वाधवच्छिन्नाभावप्रती। त्यनुपपने प्रकृतेवनन्दवद्विस्थप्रकारावछिन्नवियताकबोधजनयविसाकारको वच्छेद्यावच्छेदकभावप्रकारकरावसं केनिमीकार्यत्पनुपरभावान स्वरुपतीपटवादिप्रकारकस्मरणशाब्दबोधीपयोगीशनिग्रहःवरुपनीघदत्वादिप्रकार करावयदास्वरुपतीमा प्रकारकेशानसामयीनदेवस्वरूपतनर्मप्रकारेणशनिगृहीत्वास्वरुपतस्तत्प्रकारणक्षणं स्मरत्पनुभवतिच मासेदेशक्तियनव्यवहारदर्शनादेपेक्षाऽयित्वसंसाग्रहसहितीपस्थिनेरेवेतियमीवच्छिन्नेना दादिपरघटितवाक्याहोवहारोनहसलदवछिन्नस्यापिमानसशनियहाद्दोधःसयूटएव अथव्यवहारदीना घविषयमना लघुहिविषयमावच्छेदक वनभासते तदगए वस्वजन्पशाब्दबोधीयघटत्वावच्छिन्नविषयताचित्रकारतार साशक्निनिश्चनीरामः रामः निरूपिनसके पिपविषयतापदसंबंधाव्यवहारदर्शनादिस्थले नुमानिकंशनियह प्रदर्पनददर्शनस्थलेमानसनमाह मानसेचेति||10|| ३१ यम अर्वचैवत्वादि-दोषमिति आनुमानिक शनि ग्रहव्यवहारदर्शनापेक्षासत्वान्ननंदच्छेदप्रसंगरतिभावःइदानीमविविधर २ वहा नापमामालियविपरीनकोटिमानवारकमावर्तकधर्मदर्शनमाह यादशमतियपविशिमर्मतिथी तादृशधर्मति नद्या मनपा शक्यावरुपया या भावावेदकचिनबुद्धिविषयतावच्छेदक नाविशिधर्मयहादितिभानवः नुनदाद्यन्यपदस्थलेशनियघः त्वार नशक्य नेविपरीतको भएपस्थितिमात्रेणमानसंभवान् नचीपस्थितस्पापिवाधितस्पदोषमनरेणामानान्निको परिर निवागं एवंसतिशभिमास्यवहाग्दर्शनाद्यपेक्षाच्छेदायोरिनिचेन्न कतिपयविषयेसर्वनामघटितवाक्यमा रनि मुपलम्पमानःप्रवर्तकतना शनिंकल्पयन्बुद्धिविषयतावदकधीवच्छिन्नलत्पदशपरत्वस पातर यति एवंचंचेत्रोस्पबुदिदि कधर्मवानितिपदोजनगृह्यतेनदानीमस्पचे त्रस्त दवायीनवेनिसंदेह कर रश धर्मावच्छेदेनयवधान मनिश्चयस्यससमानधर्मिता बदकनहिरोधिकोरिभानविरोधित्वादि बार सर्वपि विषयमानसःशक्तिीनि मपिनत्यदेशत्रुत्वादिविशिष्टवावकावसंदेहस्य छिनस्तापदशकायसवान नबनो शानिपरीतकोरीनः नरवान नदेववितीयस्वरमाकंनचेवता स्तुदादिपदियावनकधर्मदर्शनेनचे याला यातिनिशि : ननार्सदेहे इन्पाह एवंचे विचिन्पुस्तके अर्थ तत्वादिविशिमवाचकात्वसंदेहस्पडरु पदावहारदा वायवच्छिन्नविषयकहरवी INHIT || || " || || || || ॥ है।

। वा धोदुरुपादरवप्रका कशाब्द नंदनविशवाचकतानिश्चयपहनुवापियोगवादिपदादम्रांनस्यापिशेजयासास्त्रादिमत्वकरण सटी ३२ शाव्दापनिरिनिचेन्नमवरिप्रकारतयारहीनघटत्वादिविशिशेयवहारदर्शनात्र पदस्पशक्रियही चायपदयादृशयाशधी वछिन्नविषयकवुयायुमोजत्यदनादृशधर्मविशिरोममिनिसामान्याधिव्याप्रिमवधारयति नदनंतर प्रत्यक्षएगृहीनचेत्रत्वादिविशि उरुच्छेदनयानपदाचवदर्शनाविषयचैत्रायवच्छिन्नविषयक शाब्दबोधीदुरुपपादण्वनहर्मतकारक शाब्दबोधेनहम विशिश्वाचंकतानिश्चयहेतुत्वान् अन्यथागधादियदादांनस्यापिशनयासास्त्रादिमत्यप्रकारणशादापत्ररितिचेन्न नाप दप्रयोजक दिप्रकारत्याग्रहीनघटाचादिविशिरव्यवहारदर्शनातवदम्यशक्किंगही चाययत्तपदयाशयारशधीवच्छिन्नवि घयक्रवुद्धमाप्रयुज्यनेन मुदतादृशधर्मविशिएशतामितिसामान्यतीव्यानिमवधारयातदननरंच प्रत्यक्षेणगृहीतचैत्रत्वादिवि शिविषयकवुहिप्राधाचप्रकरणादिनागण्हातितंत्रपक्षेतादृशहेनुज्ञानाच्चैत्रत्वविशिरवाचकात्वस्य प्रागसिहस्पापियक्षच मनाबलादनुमित्यात्मनिश्चयेनावगाहनसंभवान्न काप्यनुपपत्रिः नचैवमपितम प्रकारकबोधेनत्यदजन्यवोधविश्रीराम एविषयकवुद्धिप्रयोज्यत्वकारणादिनागृह्मातिनत्र पक्षेताहशाह नुज्ञानाञ्चैवविशिरवाचकात्वस्यप्रागसिहस्पापिपक्षधमतावलादनुमि। न्यात्मकनिश्चयेनावगाहनसंभवानकाय्पनुपपतिरितिपाठोरपते अर्थधर्मिक शक्रिीज्ञानस्यैवहेलनायाःयुथकारसंमतनयोपदेवाचक मा देहस्पाविरीशिवमालोमान्मेश्यमुत्रीलिनानुदिःघर वादिरूपयत्किंचिंदावच्छिन्नन्चावगाहितानिश्चयेचैत्रवादीवुदिविषयतावच्छेदकर्य संयोच्छेद।

उत्पनीयावेदिनि नवनयावत्वस्यभानपरंनस्पशक्यघटकावान् नापिताप्पणयाबनामवच्छेदकात्वाभाने नाविरोधप्रसंगात् किं नुअवच्छिन्नान निरूपक नावच्छेदक चिनदिविषयतावच्छेदकत्वभानपरंअग्निमंचसामानाधिकरण्यनिरुपमनावृच्छेदकत्वेनथिवीरत्रित्ययविशिस त्वधर्मिकथिवीरनिविहरूपयावर्तकधर्मदर्शनमैवविशियति गवंचविशिस्यनदवच्छिन्नावगर्भशक्रिनिश्चयस्पेवस्वरूपतत्रैवादिस्मा यत्वांशविशिम्यहमीवछिन्नावावगाहिजयासंकेतनिश्चयोपेक्षितःप्रमयत्वादिनाघटत्वादिविषयक बोधविषयितां शता दवच्छिन्नावावगासंकोननिश्चयेषिविशियघटत्वाचवच्छिन्नत्वावगाहित्वसंशयसमवनन प्रकारकबोधानुदयादितिया शिष्यवेत्रावायवर्किन्न वावगाहिचस्पसर्वनामसंकेतनिश्चयास्मवाकथनाप्रकारकृबोधस्ततीभविष्यतीतिवादिवि ययनावछेदकयावह विच्छिन्नविषयत्वावगाहि वस्यसर्वनामसंकोनेनिश्चितावाञ्चैत्रावादेवुद्धिविषयतावच्छेदकाव यहस्यैवविशिष्यनस्वछिन्न चावगाहिनासंशयावरीधित्वादू नव तादृशयहम्पनथाविधसंशयविरोधित्वनमान मिति वाच्यद्रव्याचेथिवीर निरिवलधर्मसामानाधिकरण्यनिश्चयविशिघ्यघट रत्रित्वयहस्यद्रव्यत्वेविशिघ्यघटा रकतयाविशिष्यवसिवलयटिमवाच्याचाभावकोरिकाश्चेत्रस्नत्यदक्षसोनवेनिस, राशनानुश त्वसामानाधि जयपलक्षणविषयमारवावस्यविशेषणनवाऽभावप्रतियोगितावच्छेदक का नतद्धटिन थाविधवाच्यत्वाम कदानिजामियान्यरत्या कारमितिच पयार जातिवाशेमोकामोषाम्यवान् । ] II. I. I] 1] '

१ वा अस्माक्रमितिमासमराणरामचर्विशिरीषप्रयोजकशक्तिीकल्पातया नानुयपत्रि मवादी-पादिनारामात्वादिपरिग्रह विलक्षणति ।। रुटी
२ करण्यसंशयविधिका स्वामनु वसिहतयारपहलवान केचिनुचुहिवियतावच्छेदकान्वे नानु गनधर्मेणसकलधर्मविषयकस्यश
क्रिीविषयकसंस्कारस्य दिविषयतावच्छेदका विशिमोघदशायास्वरुपातश्चैवत्वादिप्रकारकशनिस्मरण निशबाधमेवेति नन्मूला
कमिवापूर्वचैवत्वादिप्रकारकशानभविष्यतीतिबिमनुपपन्न स्वरुपतलप्रकारकस्मरणेस्वरुपनस्त प्रकारकानुमवसंस्कारयोरन
पेक्षणात् उद्दोधवैरियादेवकदाचिन्नानिमानियाकारकंकदाचिंदटत्या कारकंकदाचिज्जातिमान्घटत्या कारकं विलक्षणा
स्मरणमितिनियमोमपत्र स्वरूपनीघटत्वादिप्रकारकानुभवजनिनसंस्कारवतीजातिचा दिनाघटत्वादिप्रकारका ॥ संस्कारा।
वरूपातीघटत्वाद्यप्रकारकस्पकदाचिनजातिमानिन्या कारक स्पस्मरणस्पोदयेनस्वरूपनस्त प्रकारिकायास्मृनौतथाविधानुभव
संस्कारयोविशिम्यहेतवे युद्दोधक विशेषविरहस्य तादृशस्मृशिविरहेप्रयोजक तायाआवश्यकत्वात्राहशहनु तायाअप्रामाणिकर
वान् कथमन्यथाविशेषणानरानवच्छिन्नास्मदायहरशरीरविशेषनिसजातिविशेषावछिन्नसंकेतितरामरावणादियदेम्पोवा।
क्यार्थधीरस्माकं कथवानिर्विशेषणानींद्रियजातिविशेषावच्छिन्नबाचंकमनःप्रभृतियदेम्पोऽस्माकंशाव्दधीसत्रजातियादिनाश
क्रियणप्रमुटजाति श्रीमतेरामानुजायनमः
रामा
1018: ||७||||||७|| ७ || ७ || ७ || ७ || ५.।। ७ ।। ७ || २ || ७ || ७ || ७ || ७ ||७ ॥ ७ ॥

सावच्छिन्नावनिरवच्छिन्नावाभ्यात तत्पदार्थत्वादिति अयस्वरूपातीरामवादिनाशवितानासत्वात्कुतीरामपदार्थवादिनालाई चिन् त्पवच्छिन्नेशविघटितलक्षणासमवान् अवनदानींतनानविपचिनामकरण विधायुकश्रुतिवशाद्रामादिपदेनदादेव पचयाचंदा वरदानीनना नानुकोमोबिंद्रामादियदेव्यासवासमीक्यायुकारामप्रतिमादिनिमीणोपयोगिलक्षणकारार्थग्रहावर विशि त्वांशमनस्वादिप्रकारेणशक्रिस्मरणमितिनापिविशेषणांशेमाघमंतरेणगत्तराभावादितिय विवर वह सीविदासःस्मृतविलक्षणप्रकारत्तायां संस्कारानुभवयोस्ता दृशप्रकारतायाःप्रयोजकावस्पोद्दोधनाविशेषप्रयोजी कतामाश्रिन्योलेवनविशेष्यविशेषणभावांशपुदीधक विशेषस्यैवनियामकात्वसंभवात्प्रकारत्वविशेष्यत्वानं तर्मावेनसामान्यतसहिषयकस्मृती नदिययावेनवसंस्कारानुमवर्हित तायडेरामरावणादिपदेम्पलक्षणया। नानपदार्थवादिकारकरवान्वयबोधःवस्तुनअनुगतोदोधक स्थ रुपनस्तानकारकशनिज्ञानासाचेख रुपनस्ताप्रकारकस्मरणापत्यानत्रतादृशज्ञानस्यहेनत्वमावश्यकमि लम...वेनअथसामान्पतीवासना दिविषयतोवरेस्मीदछिन्नस्यसर्वनामशक्यत्वेशनिभ्रमवि.. चित्रलेखादिनाईदृशोगवयपद वा व्यक्ति बत् अत्यवाक्यं प्रमिहाकप सान्नियादिनानुर्वियामपिरामाक्षिपदतिबोध्यम प्रकारवाईनंतमविन नविन स्थापिम्वरूपामप्रकारकस यहापेक्षामाहवनस्वितिस्वरुप मरननुगतोदोधकसत्वेता 'वकाशाटुकामा 1 8 • शव नगतितिम्रु भजन प्रकारक संस्कारसविरतिशेयः।।ताहशज्ञानस्यास्वरूपातस्त प्रकारकशक्रिज्ञानस्य दिति तदुच्चारिमतत्पदादित्यादिःयुत्प होय. ३४ । त्रिविरोधःसामान्यतः शाके यूसंभवःतथाधानवचैत्रत्वादि शान्दवीधानुयपत्रिरितिभावः सवाध्यत्वयुमत्पदजन्यवोधाश्रयत्वे नवविछ।। नाकालानरी या देशातरीण गुरुयातरीणबुद्धिविषयतावच्छेदकधीवच्छिन्नविषयक प्रतीति सर्वनाम्नानजन्यतेऽपि नयोयदायस्पबुद्धिस्थीदानदीयवाक्यातत्यकारावच्छिन्नविषयकैवेनिनियमानुपपत्रिःखोच्चारमानुकूलबुद्धिविषयताव च्छेदकांवच्छिन्त्रस्पर्श निविषयत्वेनस्वपदस्यत्रयनिीपरतयापदव्यक्तिमेदेनशक्लिीमेप्रसंगःअननुगमायुत्पतिविरोधश्चे एवंयुम्मदस्मदोरायमात्रिनशत्रिी अयिनवसंबोध्योच्चारणकरिवेतिसंबोध्यतावच्छेदकत्वोच्चारयिन्तावच्छेदकारू पानुगनधर्मोपलक्षितचित्रत्वादिकमेवप्रनिनिमित्रमित्यूप्यसंग सामान्यतःसंबोध्यतावच्छेदकत्वादेरनुगमकविचेचस्पय पदसंबोध्यानातस्मायाम त्पदात्पदानरसंवाध्यमैत्रादेश्चैत्रोच्चरितादस्मत्पदास्पदी नरोच्चारयिमत्रादेःप्रतीतिप्रसंगावी रएवेनिस्वजन्यबोधाश्रेयतयावाकभिप्रायविषयतावच्छेदकत्वोपलक्षितधर्मावच्छिन्ने युप्मत्यदस्यस्वोच्चारणवान्ता वच्छेदकधर्मावच्छिन्ने स्मन्पदस्पशनी स्वीकरणीयतयास्वत्वानीवनाननुगमतावस्थ्यादितिचेन्न विषयाच उच्चार णक नवं अस्मन्यदोच्चारणानुकूलशक्तिमत्वंसंबीयतेतिज्ञानावछेदकत्वेनरच्छामात्रविघसंशत्यवच्छेदकंवायच्छरीरंनरत्येक काली राम नव्यक्तिदयानिजातित्वोपलक्षितधर्मविशिशावच्छिन्नात्माचक्रमेणयुष्मदस्मत्पदप्रतिनिमित्रमित्यर्थःचैत्रादिश्चचेवावच्छिन्नामा ३४ " . दे नवचैत्रत्वादिकंवोच्चारणेन प्रकारतावच्छेदकीभूतसंबंधावच्छिन्नत्वमवच्छेदक तायाविवक्षणीयतेनसमवायनघटत्वविशिषदीय युकास्यतत्पदस्पन कालिकादिनायटत्वादिविशिसवाचकाचप्रसंगसंबंधघटक तयेतिसंबंधामध्येससंवधिकस्योच्चारणस्पा पर बिना दा जनस्वपदाप्रिवेशकापिशतिरितिभावाननुस्वाप्रविशपिसबंधप्रतियोगिभूतपदानाविशिष्यतत्र पदव्यात्रिीत्वननिवेशाबाद नीरडवीरस्त्यत आह नत्पदवनिचिनेति ननशक्तिमेदासविपिनत्यदव्यानित्वादिरूपधामीवच्छेदेनेवशनियहस्पविाशययन स्वीचारणानुकूलवुद्धिप्रकारावच्छिन्नविषयकात्वस्वजन्मत्वोमयसंबंधेननदादिसर्वनामपदप्रकारकवोधविषयवासी कोसोभ्युपेयने नत्रवपदार्थस्पसंबंधघरकानयानत्यदव्यक्तित्वनपदानानविषयताअपिनतत्पदत्वादिरूपानीविश घेणैवेतिनपदयातिभेदनशतिभेदाःसामान्पतिस्तपदत्वादिरूपानुपूर्वीविशयावच्छेदेनैवतदुभयसंबंधामजिवोध- विशेय्य तानिरूपितसंबौनप्रकारताया तिनयुत्पत्पनुपपतिःकालांतरीणबुदिदानी तनातदादिपदोच्चार नलेति नदिय॥ पदवीधोपयोगिनाया:सामान्य तौयुत्पनुपपत्ररतर्वचैत्रावादिशाब्दवोधोडरुपपादत्य रति अस्प अत्यत्रिय दार्थेशनियन्वयःस्थाचामधवाला युवच्छिन्नविशेम्यूकी तादशव्युत्पतिनी नुपयत्रिशिनुपर्शविशेषधर्मितावच्छेदकीकापे वन्दमयसंबंधावछिन्ना पाहोपर्थतिकेचिन्जथासनिवर दिप्रकारकाईप्रयोज्पत्वोभयसंबंधेनवोधप्रा कारक तदादिविशेष्यकसकेमा हा- क्राभिधानंस्पादतोयंथकारमते रमिक वाचकतामझानस्पनहेनुत्व मि] ॥ II श-वा:तिनभयसंबंधावछिन्नमनिषकास्टा निरूपितसंकेतीयविषयतावावबंधनयारशानुपूर्वीचावच्छिन्नप्रकास्नातन्निरूपितविशेम्पत्यावच्छि नारी २५ नवीधप्रकारनाघहत्वावन् विशम्यक संकेतयहीमिमततिनकोपिदोमःखोचारणानुकूलवनिवेशफलमाह कालानरीणेनिएतेन रुपान रीयब परुवातरीयतदाहिंषोधोरणाननुकूलबंजिनं नहिषयनेति कालानरीणबुदिविषयतावच्छेदकसत्वावच्छिन्नविषयताकाचसत्वेपि यतावच्छेदकावछिन्नवीधेनोपदर्शिनसंबंधेनैननदादिपवैशिम्यमतानेश्वरेच्छायांनादृशबोधस्पेतनदादिप्रकारेणभा नमितिनकालानरीविषयतावच्छेदकावच्छिन्न स्पैननपदवाच्यताभगवन्स के नीयतत्पदव्यक्तिीप्रकारतानिरू पिततथाविधसंसश्चयनातःयातिन्यावद्धिविषयतावच्छेदकावच्छिन्न विषयत्वविशष्षणचिनविषयतायाएवनदा यतारूपत्वातीभ्रमधिनाननदवच्छिन्नवीधाजमीवच्छिन्नविषयताशालिबोधेपदाशनदीवछिन्न विषयताघ तोतोभयसंबंधावच्छिन्नवीधनिमविशम्पनानिरूपिनसको तीयप्रकार तारुपवावक तायाःसंसर्गनयाप्रकारयावाज्ञा नस्पहेनत्वादन्यधर्मावछिन्नंबुद्धिस्थीतपप्रयुक्तपदेन्यधीवछिन्नविषयताघटितीमयसंबंधाब ||२||Jशक्षा बुद्धखोच्चारणानुकूलत्वाभावादितिभावानकालातरीणेलिघटोलिनमानयेत्यादी अवच्छिन्नन्वविषयत्वविशेषणत्वेनविषयताया तिम थानाशविघयतावच्छिन्नावस्यैवनविषयतावच्छेदकवनमिचेन-नाशविषयत्वेआधेयनासंबंधेनविशेषणाचस्प वाच्यत्वात् नाश एक विशेषणशिविशेषणविनविषयत्वादिकंवायतावच्छेदकत्वादिकंपतिस्मानियनदवच्छिन्न वाधःकालीन ||२||||||||||७॥ ३५ " शिणबुदिविषयतावच्छेदकावछिन्नवीधानत्रशक्रिज्ञानस्यकथनमामि साकांक्षायामाहामतिवाचकजायारति नदापिपदववीधवः .. : र कालांतरीणबुद्धिप्रकारस्पानदानींतनबुदिप्रकारैक्येतदवच्छिन्नस्पतजदादिपरवायत्वातामन्पति ताहश्येवेति स्वसंवोध्यता वेषयताकत्वस्वजन्याचीभयसंबंधनयम पदप्रकारको बोधविशम्मक संकेतःएवं स्वीच्चारयितावच्छेस्कधीवच्छिन्नविषयता सिन्दा छिन्नसंकेतप्रकारतायाअसत्वनननदवगाहिज्ञानस्यभ्रमत्वनियमान यमदस्मच्छदस्थलेपितादृश्येवर, दनी या अथस्वसंवोध्येयुपदःस्वीच्चारयितर्यस्मदःशकौदेमुवाचायात्वयिहनेत्रवगार्जियत्याभुदेवताउत्पादिः ५.. :: :वा। क्याद्देवीकार्नकमहिसासुरकर्मकघातादिबोधानुयपत्रितत्रदेव्युच्चरितात्वस्पमरियासरादिसंबोध्यावस्पचार :। विककसरथकर्मकघातादिबोधस्पचयोग्यताम्रमादापन्निःप्यदिनार घायोकत्वात्सरथर्दिस्त वाया। दितिचेन्ननतादृशाप्रकारेणसामान्यप्रत्यासत्पादेव्यादिया क्यस्य पनादेवी महियासरयोस्तापात्र योहाचसंवोध्यत्वज्ञानदेवयपादस्मयादेवीमहियासरयोस्तादृशप्रती चितववक नुवादकवाक्पयो यसंबंधनास्मत्पदप्रकार: शोगाकमेनरत्यर्थःस्वसंवोध्याचस्वजन्यवीधा ३ प्रायविषयावर विभिन्नानु।। सामान्यप्रत्यासत्येनिसाम: नःप्रायत्पादिःआनुपूर्वीविशिम उनदेनदन्पतरकालवादित्य नुमितौदे चरितसम्मदस्म पदये। याकिंचित्पदव्यानिनदवच्छि चात् विभिनेतित्वाहम गानि 3: दिनमा श वा निक्रिीवादिनति संयक्तित्वधर्मितावच्छेद फीलापदेव्युचरितत्वाभावनिश्चयेयी पर्थ एवम नेपिएतावतादेवीप्रापयमुपाप विप्रत्ययवारमातिए की ३६ वमिति अन्पदी व अन्यकर्तिकाव अस्मद्विति ईस्वतंत्रोचारणानुकूलकत्यवच्छेदकाचोपलसितधर्मावच्छिन्नशक्रिरित्पर्थःसचधर्मश्चेवावा दिःअथप्रतिपादनहारेति वा नुवादक क्ययोविभिन्नानुस्वस्थलस यहाथस्वार्थ प्रशनवाक्य घटकास्मछब्द तात्पर्यविषयःप्रशतम्यादि पूर्वी तदानुवादकंवाक्यन्यक्तिीत्वादिनाविशेषदर्शनेपिआनुपूर्वीप्रकारेणदेव्युच्चरितत्वलादेवश्रीतुर्देयादिप्रतीतिस्वी। कारणानुपयत्यभावात यत्रानुपूविशेषावछेदेनापिविशयदर्शनंतत्र नेम्यतएव प्रतीतिरिति एवमन्पदीयस्वार्थता पर्यकोच्चारणानधीनीचारणरुपवतंत्रोच्चारणमस्मत्यदप्रनिनिमिन्नानुगमकं उतास्थलेवय्याधुच्चारणर ननथातस्या प्रतिपादनहारादेयुारणाधीनत्वादितिनास्मच्छब्दाह स्यादिबोधास्वातंत्रणाहंगच्छामीत्युच्चारणस्यायिकोगच्छती त्यादिप्रश्नवाक्य शक्तियाहकवाक्योचारणाधीनतयास्वार्थपरत्वमुच्चारणविशेषण प्रश्रादिवाक्यस्यवाहगच्छामीत्यादि प्रशतवाक्यतात्पर्यविषयपरत्वाभावानदवारणेविशिस्यतिरेक सुघटःआनुपासजातीययहाक्यानरंतदुच्चारणा अनुवादकवाक्यमिति नतात्पर्य विषयोदेवी तितदस्मच्छमादेववीधारावंचशक्तियाहकवाक्यस्पस्वार्थ नात्यर्यकत्वरितहटकारमच्छ स्पर स्वरूपामकस्वार्थपरत्वादितिनशक्यं यत्रतत्रस्व पदनामन्छन्दत्वावच्छिन्न परं किं नविशिष्यास्मच्छूदयानचैवमननुगमःनाहशानधीनायक रानः टस्पनिवेश्यत्वादितिसमाधान नहथानुच्छत्तरंचखशाब्दस्यानुगतार्थवाभावस्पसर्वनैयायिक || ७ || ७ || ७ || ७ || ७ || ॥ ३६ (~2 महत्वानस्वार्थतिस्वेपदस्यानुवादकप्यादिवाक्यघटकास्मच्छन्दमारत्वाचदेव्युच्चरितत्वभ्रमविनवतत्रदेवीप्रत्ययःसंभवतील. निरत्युवाचनिमयान्वयीत्यादिवाक्यादेवीकर्त की महियामरकमकीचातहतिवीधःमहियासरमित्युवाचेतिवाक्याच्चमहिषासुरा द्यातभोजनक वाक्यानुकूलकृतिमतीदेवीनिबोधावानार्थस्पकमताप्रापायनायस्वयमितिपदंप्रयुनी ज्ञानानुकूलवावधात्वर्थ लदे। पादेशज्ञानतावशघानरूपवाक्यार्थस्पविषयत्वसंसर्ग:अतएवरूपत्रिरूपयनी त्पादोज्ञानानुकूलव्यापरिधात्वर्थेविषयत्वकामचननु नधीवादनिवेशयितमशक्य शब्दानुकरणस्थल एवसमानानुपी कोच्चारणापेक्षा नियमात् वाक्यार्थानुवाद नार्थकवाक्यमात्रोच्चारणायेक्षात् नत्रस्वातंत्र्यायाने वीरवात् वस्तुतस्तु वाक्यातरस्थक्रियाकर्मनापन्न वा कयास्वार्थः स्वघातवा यार्थप्रत्यायनेच्छानधीनस्वोच्चारणमेवस्वतंत्रोच्चारणअनुवादस्थलेचयुन." क्यातरस्थक्रियाकर्मन्यानदयटितवाक्यार्थप्रतिपादयितुमेवानुवादकोसरितवाक्यप्रयुक्तरतिनवा में त्रपश्येत्पत्रप्रसनवाक्यस्थ ज्ञान में जमतयाऽर्थप्रतिपादयितुमेवारमा वारणस्पस्वानं अभियी हायक क्या। 7. यविनथासतिचैत्ररुपनिरुपपती वेन हिनीयापत्तरित्युक्तं महानार वान्सुरथोमवावतीच्छ पादृशप्तापायनेछापचनत्वामहंजान्दा गुणस्पस्वानंयनिवाहायास्वघटिताव दादकोच्चरिनास्मच्छटपरएनेनस्वपद नादसामान्यमर्थः असमका सामीत्यादिअस्मच्छन्दोच्चारणसास्वानं-आननडच्चारणस्यघाटनमाका शालिस .

Vti -- J सध्यामत्वान किंनरस्मछ्न्दरवेयमारने नववाक्यानरस्थास्मच्छदाचारणस्पताशेच्छाधीन भिन्नत्वात् पूर्वकल्येऽस्वरसमाहरानति अमवहितोकस्य वटी सवाडिया पानिमोनिपरेअयमहरि नाति-नानातीसादीन अहं पदेन अस्मदिति उच्चारयितर्यवास्मच्छन्दशक्रेरितिभाबनदेवनेति सर्वेषामस्म तरस्थति एतेनय। चैत्रेणान्मदीयाबैत्र सदरइतिवाक्यादेववाक्यार्थप्रतीत्याहसंदरइति"युज्यतेन त्रसमानार्थक वाक्यानरोच्चारण सायेशत्वेपिनखाने रक्षतिः नवापांडित्पाभिमानिमोनिपुरमज्ञान परस्पायमस्यनितिजा नीतीत्पस्पस्वातंआपत्रिःअथैबरी पाध्यवाहितीकस्थले हादिनीचारयिन् पुरुषविषयक प्रतीशिवाणेप्पभिमानिनले नप्रत्ययोदुरुपयादएकतस्पोच्चारणाभावे नासांत्यदावाच्यत्वादिति चिन्मेवस्वतंत्रोच्चारयितुःसर्वत्रास्मदर्थ त्वस्पादेवेयमनुपपत्रिातदेवन स्वतंत्रोच्चरितास्मत्यदस्पेवात हाचकात्वात् निरुक्रवन-कोच्चारणरहितस्य नवघटितवाक्याथकर्मक वाक्यानरस्थक्रियाकर्येवशक्तिी एवंचमयावयिहने वैवेसादौताशक्रियातिदें युवावेनिवे:क्या नरस्थोकि क्रियेदनाकावंदेव्यातिप्रतिभ्रमविनैवतप्रतीतिरुपपादयिता शक्य ने स्वस्तिवाक्यार्थ कर्मकवाक्यानरस्थ क्रियात्वंच ताशार्थ कर्मकत्वेनवाक्यानरप्रतिपाद्यत्व ते नाहपंडिततिविदासंपपे पादोदर्शनादिक्रियायाअस्मच्छब्दघटितवाक्या 11. ॥ छब्दानाखात्रीचारथितयेवशक्रिशितिनेत्यर्थः स्वघटितनिस्वमस्मीद नाशार्थ कर्मकत्वेनेति नाशार्थावच्छिन्नकर्मनारत्यवच्छेदक नाक त्वं राम जतीयांनाथःविदासं जानतं तेनरूपेण अस्मच्छरघरितवाक्पार्थविषयकवे || 1 || छ || ७ ||||||||||||||| ५. ॥

. नयाक्या नरेति प्रतिपदास्म पदघटितवाक्या नरेत्यर्थ नाशवाक्यार्थज्ञानिकृत्वेनदर्शनप्रापयादितिभावानस्य स्वघटितवाक्यार्थ स्परतिपदस्प कावारितिभावःवाक्यातरप्रतियायनयावाक्या नरजसत्वीपरक्रप्रतिपत्रिविषयतयावचित्रथैवपाईनाशवावुद्धिस्थ कियाकतिक मारीनसंभवनितहथ्याऽस्मत्यदाप्रयोगादित्यालोच्याह खातिधार्थधात्वर्थकाक्छेदकेवाज्ञानेवाक्यार्थस्पकर्मत्वादिषयत्वपद याद र्थविषयकावसंभवेयितनरूपणसममियाह तवाक्या तराप्रतिपाद्यतयानाकर्नरस्मच्छन्दतःप्रतीति अथेनिपट्यार ... नगक्रियाप्रतियनावेवन की क्या नरजतियायक्रियाकमाच समनहरावचतवटितानुगमकरुपयहेगा स्मच्छ, वापादाक्यार्थप्रतीनौतस्येतिपदाइपस्थित्या वाक्या नरात्रियांप्रतियन्त्रिरित्यन्योन्याश्रयतिचेन्न वाक्या तर जन्पाली प्रतिवत्रिविषयः प्रतिवाद्यरातबद्रिस्थावस्येबक्रियाविशेषणत्वापगमात् प्रतिपःप्तवमपिप्रकरणारिमा शवयहसंभवेनामो मायावार्थघटिनवाकाथविषयकावाति याकरी तयावाधारप्रतिपाद!! यावसबुधिस्तयियतावच्छे क ... निमित्रानुगमक मितिनसारंग यतावच्छेदकावस्यप्रनिनिरर तिरतिगच्छतीसादीस्वघटिनगरदेवपिनहटित क्रियाकर्नरिशक्रिस ९. वाक्यानराधीनप्रतिपयन्वयिप्रका तीयार्थःववदितथावाक्यं विषयतावनिदेवीनिस्वोच्चारणानुद तितोपखोच्चारणानुकूलनथा वि रेल्यताकदकधर्मावर "काववजन्पत्वोभयसंबंधेनास्मत्यद मचिनिसंकोनानेन लानरी ॥ ॥1 J. ने लाल मादायंसोमःनिरुतस्वंतं कारणकत्वेनवावुद्धिप्रकारनिवेशयतामित्राणामतखंउयतिउच्चारणेति उच्चारयितावच्छेद के बुद्धि की वस्या व्यावर्तकत्वार कालानरीणीने स्वचारणानुकूलत्वा प्रतियोगिकोटोप्रतिमन्त्रिप्रवेशेनामोन्याश्रयाभावाचेलिभावः नस्य अनुवाद। मित्रानुगमकावप्रवादोयिसैगच्छने उच्चारणकत्विगर्भानुगमकशरीरविमिश्राणानादिस्थावनिवेशवीजंतुनावधारयामःएवं युमत्यदप्रनिनिमित्रानुंगमकानिरसंबोध्यात्वमपिवाक्यांतरस्थक्रियाकर्मविनवघटितवाक्याथीनवगाहिनीयाजन्यप्रती। निस्ताश्रयविनेच्छाविध्यारे अनुवादकेनयासंवोध्यासनानवादकोचरितयमाच्छन्दनिरूपित निरुतासंबाध्यतावान्न स्पावादकपुरुषीयबाध्यार्थीकोतिक्रियाघरितमहावाश्यार्थघटकयुमार्थघटितावानरवाया नरपतीन्याश्रयविनाभि प्राविषयत्वयितादृशाभिप्रायपिताशावातरवाक्यार्थस्य पाक्यावरस्थानिक्रियाकर्मवेनैवमानात वऋप्रतिपायात! गायुमदर्थमिदात्यार्थ कर्मकोशिक्रियाविषयकचाटनीयोवाक्यार्थकमकोतिक्रियाघटितवाक्यार्थलहिया यकेन्दविशिरप्रतियत्याशयावेनैवानुवादकच्छाविषयावत यदिचेतियदघाटनवाक्यार्थप्रतीतिरूपफलेच्छाधीनायुमा दर्थवादलवाक्यार्थप्रतीतिविषयिणी तादृशंषा क्योचारण क्याथाशेप्रतियाद्यात्वानवगाहिन्पपित्ताशवाक्योच्चारगा। नुकूलांवरिच्छासंभवती।। कपुरुवीयवाक्याथकर्मको क्रिक्रियाघटितमहावाक्यार्थघटकासुम्मदर्थघटितावानरवाक्पार्थप्रतीपाश्र यावेनाभिप्रायविध्यत्वेपिनादृशाभिप्रायपिताशावातरवाक्यायस्याक्ति क्रियाकर्मविनैवभानादितिकविया वाक्यानरस्थ क्रियाकर्मवार गाना हेनीति नादर्शकमांचनवाक्यार्थावगाहिमःप्रागुताविशेषणेनैवनारणादिस्वयारितेनि संयुम्मापदंवाक्यार्थीमहियासरहननंनत्ववाप्प-योन्याश्र . : यरिमवाक्यानरस्थक्रियापतिपत्रविवतत्कमित्व यहणतहारतानुगमकरुपयहायुमछदघटितवाक्यादर्थप्रतीतिःतस्पाचस्पातिर ५. स्थपावाक्यो नरान कियाप्रतिपत्रे स्वघटि नवाक्यार्थी निकत्वेनवाक्यानरप्रतिपाद्यतयावक्रबुद्धिस्थकियाप्रवेशे ताहराबुद्देनयुमत्पदप्रयो निधियोछामादायानेभादक संबोध्यस्पस्वाध्यतापनिरिनिमन्पोतदावाकया नरार्थप्रतीतीच्छानधीनत्यमपीच्छाविरोषणंदेशा मिनिमेयात्वावलोत्पादोपुमच्छब्दार्मसरथादिविषयप्रती एवमभ्रांनस्पततोमहिषासुरादिप्रतीतिनिर्वाहापथापा, नरावघरिजवाक्यार्थकर्मक क्रियाकर्मण्यपियुष्मदाशयतस्वीकरणीय नतोदेवीमहिसासुरमित्युवाचेतिवाक्यस्यक्रिया कर्मन्दमहिवासरादेरितिंतस्यात्वियीत्यादिशब्दार्थ तीसंपत्रिअत्रापिपूर्ववस्वधरितवाक्यार्थविषयक त्वान्वित क्रियाकर्मता वाक्यानरप्रतियाद्यत्वेन्यावता मानावच्छेदकत्वेनुगतानामहिम रन.सीनीयमिनिमितत्वबोध्यं संबोध्यत्व । घटित नुगमकसवीरेचदिविय कावनिवेशन मेश्रोतमनुपादे नवयतावच्छेदकेबुद्धिप्रकारत्वस्पाया। वर्नकत्वान् अथनात्पर्य सत्वह त्राजानानीत्यादिवेत्रवाक्यस्थासनीप्रितीयते तत्रचेत्रस्य ।। ॥ गृह अत्रौपीतिप्रकलेताहशनि नयरित्तवाक्यानिक्षमाहिस्वजन्यप्राय यच्छाविष्यत्वेनचद :: पयनादः मिमिथोमनुगमकर मचिनिअमावर्तकावादिनिकाला झावरणायनत्रच्छायावाकीद 11 पत्रमा पातालप्रतियोगिकोटिनिविश्प्रतिपंत्याऽन्योन्याश्रयाभावाच्चेतिभाव मनधीनत्वादीसोदिनावासातरस्थक्रिरीत्यादिविशेषणसंवोध्येएवयुलसी ३ मदनचारथिनर्येवचास्मदःशक्रियवस्थायानेनुनयोःशय नरसंबोध्यत्वोच्चारयित्वयोनिशेषणानरंचमीजयिष्यन्नाह अथेतिपरिग्रह स्वघटितवाक्या,कर्मक क्रियाकवाभावातदुच्चारणस्पलिरुकवान-याभावाच्चानुयपत्रिःएवंमैत्रत्वयामुतामितिम यार अनभित्पादौमैत्रस्पयुमच्दनप्रत्यायनानस्पवाक्यानरस्पक्रियाकर्म त्वस्यनिरुतो छाविषयत्वरूपसंबोध्यात्वस्यवाभावा कथमुपपद्यतामितिवेतादिनस्वानं यमुच्चारणविष्यण सोध्यत्वघटकेच्छायानिरुतोच्छानधीनत्वादिविशेषणमप्पु पेष्ठयमेव मयान्वयीत्पादोतात्परविरहादेवानुवादक तत्संबध्ययोमयान्वयी त्यादिनाप्रतिपादनोपपत्रेनचैबेबुद्धिविषय नावच्छेदकरुणावच्छिन्नएक्युप्मदस्मेशोरपिशविरास्तासिबोध्यत्वोच्चारयितत्वावच्छेदकावच्छिन्नेशनिस्वीकारणाताव पक्षरहो देवतिप्रसंगमुंगादितिवाच्यम् तात्पर्यसत्वेपिरोचरितादहकरीमीति वाक्याच्चैत्रबोधयिततंप्रयुका चंगत्या दिवालयाच्चोच्चारयित्वसाध्यात्वभ्रमविज्ञामेत्रादिबोधस्य सवीनुभवविरुदत्वात् अन्यथाऽन्य नात्पर्यणस्वरसतएवनथाप्र) योगापन दत्ववधेयं अयंउिन निजाननीयवाचे न्यादिस्थलेसर्वत्रवाक्यार्थस्पकर्मनानसंभवनिवाधितवाक्यार्थस्कुल नद सभवान् नचवाधिनवाक्यार्थस्थलेभ्रमरुपैवनाकमविप्रतीतिरितिवाच्य विशेषार नन्वेवमपिमयाचनीयादीनायर्यभमस्य राम कल्पयिनमणका चेपिअयमहंपउिन निजानातीत्पादोकस्पचिट्ठमसंभवादस्मच्छब्दाहटाबोधा 118||||||]]]],]]]] ए ॥ ३९ . +7- पत्रिरित्पर्शिकामुद्दतीमतिपरस्यलेवाक्यार्थभानमेवनकुतो नुवादकानाम्वोध्यभानप्रसंगरत्याशयेनप्रथमलस्पकर्मत्वंद्ययाति दविति वाशिमा पर्यकश्यपउितरनिजानातीपादोआहार्यस्पासार्वत्रिका वादाह विनागीतिविशेषणपरितत्वादिविशेष्यमहमादि विशेषदर्शीअयनपद धात्वर्थशानातीत्यादी उवाचेत्पादीत्वाह धात्वर्थताव-छटक स्थापिधावत्यादितिशब्दार्थस्यक्रियाविशेषणतिशब्देनेतिगहाक सुचाया दर्शिनायिभ्रांतिनस्यायोगात् नस्यवायार्थज्ञानासंभवेन दनुपपत्रेः नचाहार्यवाक्यार्थतानादेवविनापिविशिसवाक्याने साविशेयसप्रक्रास्वविशेष्यविशेम्पकवाभ्यांविशिमामाज्ञानादेववाविशेषदर्शातथाप्रयंकातिवाय एवमपिविशेष क्षर्शिनाभ्रांतिपुरमीयतथाविधवाक्यार्थबोधानुपपत्रेवलयावान् नस्मात्तति पदनादाक्यप्रतियायतावच्छेदकी नमीवछिन्नपरंअपिन हाक्यजन्मज्ञानसमानावारपर नादृशश्चेतिपदार्थोऽभेट्संबंधेनयथासंभवंधाविषुधा वातावच्छेदकेचज्ञानविशेषणमित्वीपगनय नेथाचसत्रैवयुम्मडरितादातरवाक्यार्थस्थलेसिपरतत्परमेव नाह शंवाये नंगविन्ययमाहत्पादोगवादिपदवास्तरुपमेवेतिदिनपरामशीर्थमुपस्याय्याने ननयमदस्मच्छब्दार्थघटितीवार क्याथ तिसंबोध्योच्चारणकरिना शनिरिति त्वस्छूल अशा स्वर्गमाक्ष्यसेहवर्गमीक्ष्य इत्युभय॥ श्रवणद्वारानदाक्यजन्यज्ञानसमायोनितिशब्देन पराश्यततिनियमान न. सामार्थतहोयोच्चारणापेक्षेतिभावःसंबोध। क्षिा निपनापयत्व उनाशिकचाइयिधअवच्छेदकत्वाश्रयत्वरूपम् धर्मसदिलित प्रयशक्रिीभेटेमा हदिस्यूलरत्यादि । ॥ l अगली २०६१ साधेय वहिप्रकारचनेवच चित्रात्ययप्रकारचेनधमानुगमःयथापनअथमुज्यतेश्यादी यसअथशब्दस्यानंतरेलक्षणातचध्वसााधेक काय मनुत्रितस्यक्रियायाममेदान्वयःक्रियाविशेषणत्वानहिनीयादवच ध्वंसचादधिनयापूर्ववाक्यस्यक्रियापदार्थान्वयर लिययप्पनत जण कोविं अव्ययान्यनाम्नःक्रियायासमैदेनेवान्वयानस्याश्रयत्वसंबंधेनान्वयःवसरावदानन्लाघवान अथपदोनलप्तसप्तम्यासमान कालीन वासतिविशिलामति नडमयमय्पसन एवमप्यथशब्दोतिरुपतेव यादोउयमावनिरूपणोपस्थापकाभावातदानतया लाभापत्रे पगनेच तदनंतरेलक्षणायारवमायावान खेंचाव्ययातिरित्रावपिनदेयं आविर्भवती मादीप्रकरताश्रयादेवाविरार्थनोपगमान् वस्तुतस्तुप नदर्थ लक्षण निर्यण अथशदस्यशक्रिउपमाननिरूपणस्पचापमावानरूप्यारातिधर्वयथेनप्रकमएवअथोषमाननिरूपणाचाम कावयुपरतानं तय कोनकिय दवाच्यवेशयानन्यप्रसंगः तदनगरोगाननयमात्रस्पनहाय उपमान निरूपणापरतानतर्यप्रत्ययानुपपनि नवप्रवग्रंथादिभ्यउप्र स्याथशरूप्यतातिवाव्यानुषंगानदपस्थापितोये शननिरुपणादेःप्रकृतार्थशदा भूनाननय विधिविनाक्यावधिविशेषोयरक्रानंती लाभास निया आख्यानाविशेषणतयोपस्थिनिरूपणादेवई स्वशब्दार्थानतर्यविशेषणवेनान्वयोसंभवान् एकत्रविशेषर्णनयोयूथि भवविशेष धगत्वेना यांसाविरहान उपमाननिरूपनर सादिनोनिरुपणकर्मवादिनीपमानादेवधिप्पमानकमत्वादिविशेष नस्यानपाननतादशानिरुपदेशननयावधिविनमानासंभवाचेविचेन्न अवधिभूतोय माननिरूपणाधेतीवेणैवाथशनिस्वीकारण वाक्यस्थक्षात नात्पर्यविषयतावच्छेदकत्वेनोपुलक्षणीभूनानुगमनधर्मणन कियात्रिविशेषाणामनुगमाच्छ नैये क्यसंभवात् वुद्धिविशेषति अनावरकावरुयोपलक्षणीभूनानुगन्धमणघठत्व पटवादिपसर्वनामबोध्यतावच्छेदकविशेषाणां सर्वनामशक्यतावच्छेदक नयानही रामः यश ये क्यान अथैवमपिसामान्यतःवर्वस्पायावनिक नयास्ववियमेवा ।। || 0 11011 मानव कानुगममाधमनियमितिस्वपदार्थाननुगमा कथशनये क्यं मैव स्वरर्ववाक्यस्यधान नात्ययविषयतावच्छेदकावच्छिन्नानतर्यविषयकत्वस्वजेन्पर चोमयसंबंधनाथपदप्रकारकवाधविशेष्यकसंकेतस्पेक्यान् तदा देशनिस्थलेसामान्यतीवुद्धिविधयतावच्छेदकाचस्पायावर्तकनयास्वप्रयोगान कूलहिलेनैवनिवेश्यतयास्वत्वाननुगमेनशक्रिमेदप्रसंगस्पशी सूजन्याचवीचारणानुकूलबुद्धिविघय नावच्छेदकावच्छिन्नविषय तोता त्वाम यसंबंधेमनदादिपदवदोधविशेशकाचमुपगम्पेवमारिहारवन् उपमान निरुपणत्वादेरुपमा ननिरुप्मनेतिववाक्यस्थधातुप्रतियाद्यतानवच्छेद कावासी मर्यपद नत्रशाला नरमर्थनस्लाशरुयेणानत्रक्रियाबोधानाशरुपस्पनत्रदाक्यस्थधान तात्पर्यविघयतावच्छेदकावमक्षतम मान लभ्यतावच्छेदनलिवन्वादेवमोस्तीम्यादिवाक्य तात्पर्य विश्वाबछेदकात्वात् निरूपगयोःपोमपिर्यकथनंनुसिद्धसाध्यसमभिभाह लेन्स्यनयोर्हे नहेतुमद्रापस्यलम्यूलाभा सिद्धसाध्यसमभिव्याहस्थलंयस्य यदपेक्षयाप्राक्वालीनावरूपसिदत्यप्रतीपने असनिवाधनस्य नदेनादयस्यपदपेक्षयात्ररकाला त्यत्रिकावरुपयन्समानकालीन प्रागभावप्रतियोगितरूपसिह त्वंपनीयतेअसतिवाधकेतस्पतदनुस्त्वंयस्य यदयेशवीत्ररकालोत्पत्रिकावरुपयन्समानकालीनप्रागभावप्रतियोगिवरूपवासाध्याचप्रतीयतस्यानइतकावंप्रतीयत तिमुत्पत्तिःपत्कामु केयाथसिपीन्याशाम्पतीत्पादितःपाकमोज़नयाथःपानत्याशा त्यायो यौवीपर्यवन्मिथोहेनुहेतुमड़ावस्थापिलाभान् यत्रचेत्रोपाक्षीदिदा। नीमको न्यादीपाकमोजनायोमिथ पोईच्छदतीनलम्पोनिशाकादेरभावान् नेवोपियाकश तोवर्नमानकालापेक्षया तीनत्वस्यमो जनादीगनमान काल निवस्येव जत्रयदर्तमान कतिजन्नईमान कालापेक्षयामती तायारुतिस्तजन्योत्र रमिनियानरर्थती पिक योवीयर्यलाभेन मिथोहेनहेलनालामायमिरुविरुय्यरत्यस्यवनमानार्थकलपत्प्यातेवेनशब्दनिरूपणस्पसाध्यतये तिरिति म आनंर्यद वोपमानशब्द निरूपयो:योपियरुपसिद्धत्वसंध्यत्व बयो: ॥ ॥२॥ || m सिने पतवयाह हेतुमद्रावलाभसंभवेनवर्तमानकालोतरकालीनत्वस्यसाध्यात्ववोधस्यानर्थक नसावर्तमानार्थकलद्रप्रत्यक्षातायाःअनुपयो साठी ४१ गाम कमानार्थकलरप्रत्ययविनापिपावामुक्तवानियादीपाकभोजनायोर्ह नहेनमद्भाववीधाइतमानकालघटितसाधनाबोधस्पासार्वत्रिकानया मिथोहनहनमद्रावबोधेसर्वत्रनदंपेक्षापाअसंभवाच्च यदपिचस्वध्वंसोत्पत्रिकवरूपानंतर्यबंधित्वं प्रतियोगित्वमुयमाननिरुपणस्यलम्या ने नन्वे वंशब्दनिरूपायेक्षयासिद्धवंशब्दनिरुपणोत्पत्यधिकरणध्वंसप्रतियोगित्वरुपलचंनतवनमानकालापेक्षयासिहावं नचनत्रशन निरुपणाशयासिद्धत्वलाभादेवशष्ट्रनिरुपणहलामोनिवी ह्या नामितिवाचं नथासतिपरस्परनिरूपितसिसाध्यभावबोधकसमभिव्याहारादे वसिद्धसाध्ययोहेन नमद्भावलाभस्याभिप्रेतत्वेशब्दनिरुपणे उपमाननिरूपणस्पानंतयावधिवलाभेनेवतद्रूपोयमाननिरूपणावधिकसाध्यत्व लामनिर्धारणतजन्य तालाभोपपत्रिमाणावर्तमानार्थकलट्प्रत्ययाश्रीनवर्तमान तिजन्यदलामेनवर्तमान प्रतियोगित्वरूपवर्तमानकालाव धिनसाध्यत्वलाभायवर्तमानार्थक्लट्प्रत्ययोजावकथन विरोधात नववर्तमानकतिजन्यतयाभासमानशब्द निरूपणानंतलामेवर्तमानक-नि जन्यनिरूपणेनिसान तयावधित्वनोपमोननिरूयेगवर्तमानध्यसप्रतियोगिवरुपवर्तमानकालापेक्षयासिदत्यमनमानशक्यता तिवावनमा नस्यानोगतस्पोंपिवर्तमानताजन्यनिरुपणनिशाननीवधिवसंभवन व्यभिचारान् मेवलउपस्थाय्यवर्तमानकनावेवाथशब्दार्थस्पानतर्य स्पान्वयानेयाचवर्तमानकामिनिटानंतयावधित्वस्यीयमाननिरुपणलाभानिनवर्नमा नध्वंसप्रतियोगिचमनमानशक्पनेवर्नमानशत्युनन्पाधि करणध्वंसप्रतियोगिचस्पताशसिहत्वव्याप्यत्वादितिवर्तमानकालापिसयासिंहसाध्यमावबोधकसमभिव्याहारादेवहेतुहेतुमद्भावलामालिन दपिन पक्ष्यत्पथमोक्ष्यने उत्पादीनदयस्थापकपदाभावान नथामिसिइसाध्यसमभित्याहारेणाभिधानस्यहेतु मडावपरनायाओन्सनिकत्वान निकचिननिषिपश्याभिप्रायविषयाचरुपनत्र त्यरत्चलिंगकानुमानविषयोसावितिनदीमतदवाचकाचक्षणयेववानच्छाब्दवोधःशब्दनिरुप यस्योपमाननियाजमव बारि॥

- विशेषणेही तिन्पायाच्छाब्दमाकरणस्यनिरुप्पशब्दस्पनिरुग्योयमानजन्यावान्वयपर्यवसानामात रावयत्रालपूर्ववाक्यस्थत्रियोत्तर उत्ररवा चस्थक्रियावांचंचप्रतीयतेनदृश्यवरीतियथायोब्राह्मणायावगुरेशनियानयादित्पादोअगरी उद्यमनेन्पस्पधातोरर्थ उद्यम तिरे प्रक्रियार्थपपदस्पचकर्मशिस्थानिनतिमत्रेणोपायोयेयभावापन्नार्थयोधीत्वोरुयायार्थकधानुप्रयोगसतिउपेयार्थका प्रयुक्ताधातुकर्म याविवक्षितस्यवाचकाचापिर्थकेणनमुन्नं तहन्धानकर्मतयविवक्षितस्पवाचकाहात्मणपदाचन विधानानवधोदेश्यक त्वंचत आश्रयत्वमाख्यानसामान्यार्थ हेनहे नुमतीलिडितिसूत्रेण हे हात्वहे नुमत्वयालिडविधानान हेनत्वपूवत्वहे नमत्वमुत्ररत्वंचनदर्थः चप्रशने शतयाज नापूर्वकालावच्छिन्नाचं उतरावंब्राह्मणवधोद्यमोत्ररकालावच्छिन्नन्वनचर्वकालावछिन्नत्वमात्रउत्ररकालावछिन्न मामलिडीरस्तुसममियाहनधान्तश्चावधिलामतिवाच्यंगबिमभिव्याहनधानुनानप्रतिकलिउश्रयत्वरूपविशम्यानरावेरु सावधिरुपेक्रियायामन्यवान्वयिनयाबोधनासमवान् मूर्ववाक्यस्थाच!एक प्रत्ययार्थविशेधित प्रशान्वयस्पयातमावाहिनधीत नमेदित्यादौ वह शोहरत्वान् नथाचशनयातनापूर्वकालावछिन्नवाह्मणवाश्यकच पाश्रयतावान् नेयमाब्राह्मणवधीयमीत्ररका जावच्छिन्शनयाननविनकुर्यादिबोधः एक्ववीधविशम्यकःस्वानवाक्य स्थधातुप्रतियायतावच्छेदकावच्छिन्नपूर्वकालावच्छिन्नाव विषयवस्वजपत्वोमयसब निरंपदप्रकारकसंकेतएकःस्वबवाक्यस्यधानप्रतिपाद्यतावच्छेदकावछिन्नोनरकालावन्नित्ववि मन्दस्वजन्माचोमयसंबंधेः पद कारःबोधविशेष्यकसके नोरन्पति ईशदिशासकुशलमतिभिरन्यत्र । 11..

॥ ४२ ॥ सर्वपक्षस सर्वपरीनिमित्रयनिसर्वेघाःप्रमेयाश्त्यादीयोति॥सर्वघटाजानिमत सादो कथंचित् विधेयकोटावधिकावगाहितया संशयाघरचं कटी वयम्मदस्मदोर्मुख्यत्वासवोध्योच्चारयितृशरीरताह शात्मनोरेक्युमदस्मदर्थरावोध्या सर्वघटारुपर्वतरत्पादोसर्वपदाउद्देश्याना वच्छेदकघटत्वावछिन्नस्याशेषताप्रतीतिरशेयत्वसर्वपदार्थः नन्वत्राशेयवनविधेयन्सारत्रितत्रदुद्देश्यतावच्छेदकवत्वं केवलात्वयिनीयंत्रविधेयतात्रविधेयशून्यत्तस्याप्रसिदःयत्रविधेयभून्ये उद्देश्यतावच्छेदकीयसंबंधविशेषेणटत्तरप्रति दिस्त सर्वघटाजामिनत्यादीवगत्यभावापत्रेश्चयदानरादपस्थितउद्देश्य नावच्छेदकपटत्वादिविशिसर्वपदोपस्था प्यस्यानिविशिस्घटवाद्यवछिन्नस्यकथंचिदन्वयसमविण्यानुभव विरोधाच्च घटत्ववाद्यनुपस्थितिदशायामपिसर्वेघटो स्पादिवाक्यादन्वयवोधस्यानुभविकतयामाप्पविनैवघरत्वादेःसर्वपदार्थत्वस्यस्वीकरणीयनयानज्जन्यबोधस्पतहर्मि. नावंछेदकानयाविपरीतविषयक संशयाविरोधित्वेनाकिंचिकारवायातानापितवद्देश्य नावृच्छेदका व्यापकतदिधे। यवत्वतदवछिन्नविधयान्वयप्रसंगान नापिविधयान्वयिमापकानापर्यंतमेबसर्वपदार्थ नामार्थयोर्भदान्वयवोधस्पायु पत्रावान् नाप्यमैदेनरूपवदाया मकविधयान्वयी घटत्वादियायकराव तदर्थ तथासनिसर्ववेदाःप्रमाणमित्यादीसर्वपदा स्पप्रमाणपदेनैवसामानाधिकरण्यानसमानलिंगवचनकत्वापनिःसर्वघटावत ने इन्साकिरपव्याय्यनवेतिसंशय नदवच्छि, राम: ने घटत्वादियापकरूपावछिन्ने व्यापकता ननदेश्य तावच्छेदकसमानाधिकरणमेदप्रति 11.1] 01|0||0]] • I]• 1] • !! ||•|| ४२. .

-11 योगिनानवच्छेदके वकियारुपतिक्रियाविशेषणानाकीवात्वमित्यनुशासनात्यनुपचनी पादांबेवानि प्रकार गच्छनीपादोवाश्रयतासंबंधेनंग .यारुपविधयेयापकस्पाभेदान्वयेसर्वपदस्यनपुंसकत्वापत्रिश्च यापकतायाभेदान्वयोपगमेनामार्थधात्वर्थयोर्मदानायविरा हभंगाप्ने यनअशेषत्वनसर्वपदार्थ उद्देश्य नावच्छेदकावटेन विधेयान्वयोपगमादेवतलामोयपत्रः किंवनेकाचमेव अ नेकापचोद्देश्यतावच्छेदकसमानाधिकरणमेदप्रतियोगित्व अतएवचसबंगगनंशदवदित्यादयोनप्रयोगाः एवंचसर्वघटा। उत्पादोघटनियासोमाभावप्रतियोग्यभिन्नाघटापर्थः प्रतीयते नवघटत्वादिसामानाधिकरण्यमात्रेण विधयान्वय तात्य येणघटानीलारत्पादिप्रयोगायत्रिःसर्वपदार्थविशेधितोद्देश्य नावच्छेदकावच्छेदेनेविधेयान्वयरहिनियमात्सर्वप्रा मेयमियादीप्रमेयत्वादिविधेयके उद्देश्य वाचकवस्वादिपदमध्याहत्येवप्रनीतिः अन्पथोद्देश्य नावच्छेदक याप्यधीनुप स्थिन्यानद्यायक नार्थकाचेप्यनुयपन्नेशिल नदपिनयुज्यते गगनादावविहिवावछिन्नन्दसत्वेनसर्वपदस्पानेकावार्थका विम्युपगम्यापिसर्वगगनमित्यादिप्रयोगस्यूदीरत्वान् ननदेश्यतावच्छेदकसमानाधिकरणमेदप्रतियोगितावच्छेदक वस्यननदुद्देश्यतावच्छेदकेसर्वत्रवाधिमत्वना प्रतीने रुषगमत्वात् सामान्यतःप्रतियोगिनिन्यत्वस्यरत्रिमदनि वामप्रतियोगित्रयोयेयेनादृशभेदासनेदकूटस्पवदुरवगम।। बन दमितिनल आश्रयताइयाख्यानार्थमानेविक्रियारूपे विधेयकोटिस्थेत्यर्थोपगमेनासंगत्पम “कस्व .

शो वा नाधिकरण्याभयसंबंधेनप्रतियोगिताविशिष्मायोय उद्देश्य नावच्छेदकसमानाधिकरणोभेदसतियोगिचमनेकत्वमित्युनोचाहअलवेतिअवै सटी १२ शिपयासपनिमी नवच्छिन्न प्रतियोगिताविशेषणमितिमुह्यतःप्रत्युका अनुभवविरुद्धतयेतिनीलपर्वतत्वसामानाधिकरण्यनवभाव बुद्धिसचिनीलपर्वतीवन्हिमानितिपर्वतत्वावच्छेदेनविशिसवुयायन्त्रिमयेने पर्थ तिननसन् नाशविशिसखुनीलपर्वताचसानाधिक गये नबिशिसवद्विरुपत्येसायनः तस्यातदवच्छेदेन विशिवुहिवामावान् नस्मानाशसंसर्गनायाअप्रामाणिकाचंहेत्वाभाससामाननिसनीय नयान विशेषणेनहित्वावच्छिन्नभेदमारनेरपिहेयत्वान् अस्तवायथाकथंचितयारत्रिस्नथाय्पनेकवुमात्रस्वसर्वशब्दा यविश्वच्छेदकावच्छेदेनान्वयेऽवच्छेदकैकदेशव्यापकतावोधस्यानुभवविरुदतयासर्वघटारूपबंनन्यादीघनिभेदप्रति योगिपरत्वस्योद्देश्यतावच्छेदकानयात्रुघटत्वयापकाचभानानुपपत्याघटत्वसामानाधिकरण्येनरूयादिमदन्यत्वस्यूमिश्च यदशायामपिनाशवाक्याछाब्दबोधापत्रिवीरव एवं विशेष्यतावच्छेदकायापक नायाएबविशेषणसंसगांशसंसर्गवि। शेषणीभूनविशेषणांशेवामानान्सईघुघटेपुरुयमित्पादोघटत्वादेविशेग्य नानवच्छेदकावेनरूपादौनद्यायकाचंदुलममायधे तनचनसतम्पथी । थक्कदिाप्रपंचितमिहादरणीयं यदिनुयथाशरदिषयतिसपछदाइत्यत्रसप्रछब्दपथ्यो त्यत्तित्वरूपान्वयितावच्छेद कस्यांनुपस्थिनावपितदवच्छिन्न त्वविशिसस्वरुपसबंधनशर नित्वाम्बयापुध्योत्पतिवावच्छे देननदन्वयेशरदिषयनिचपकायविप्रयुज्ये न नथाश्रुघरत्ययापकताविशिरसमवायसंबंधनतादृशप्रतियोगिता विशिष्टघटत्वसामानाधिकरण्येनशाब्दबोधेवाधकाभावःअनुमितविक देशमापकत्वावच्छिन्नसंसर्ग । . नायाअप्रामाणिकत्वात् तिमता तरमालयने नदाय्याह रावमिति घरवव्यापकता विशिसरुपप्रतियोगिकसमवायांचनसंसर्गनामतमनुसंधानआह संसर्गतानि नादाम्पे नेतिदेवाघरमानासहिष्णुतायातुस्वनिसाभावप्रतियोगितानवच्छेदकीभूतरुपनियांधेय नाचवत्वंघटस्यसरनत्यनिया थेग्नत्वादोनिरूयकतासंबंधावच्छिन्मयापकतासंबंश्वप्रत्यार्थघटदिरन्वयःस्वीकियते घटादेयाय्यताचतादानपेनयाकाना च यादृशरुयावच्छिन्नआधेयत्वादेरन्वयस्त दवच्छिन्ननिष्ठाधेयाचवायवच्छिन्नासंसर्गः अतीरुपनि साधेयवादेराधेयत्वा वादिनान्यत्वयापकत्वयनानिप्रसंगःएवंरुपनिटाधेयत्वत्वारि नाधेयावादेःपदानुपस्थिनाचेपिनक्षतिजथासत्पपिताश इपस्यसंसर्गघरकानयाभाने विरोधादितिवाच्यम् उकाव्यायक नायाःसंसर्गचेमानाभावा असुवोद्देश्य विधेययाविशेष्यति। शेयभावपरीत्येषिविधेयांशउद्देश्य तावच्छेदक मापकावेस्पोद्देश्यविधेयभावमहिम्नेवसंसर्गनयामानं भवनुचोद्देश्यवि • शेषणायोपस्थिनस्यापिविधेयेपारतंत्र्येणान्चयोमुत्यत्पविरुद्धःनामार्थयोरपिमेदेनयारतंत्र्येणान्वयोमाविरोसीन तथा पिसर्वपदस्पयत्रविधेयवाचकपदसामानाधिकरण्यात त्रविधेयांशे यतावच्छेदकाशेउद्देश्यस्य तसंबंधस्पवाऽनुभवसिद्ध .यानिबोधोडघटएव एवैघटेनसीणिपाणिअपिनुकानिचिदेवेन्पादोरुयनिएमेदप्रतियोगिरूपत्वावच्छिन्नाभाखोटा। मकसंबंधस्याभावप्रतियोगितानबच्छेदकांचनयमावच्छिन्नानाधिकरणसंनदपाचभूतांतार्थःनानिप्रसंगानसर्वे। गरुपनिसाधेयतावस्यसंसर्गकोटीनिवेशदीजवयमेवाहरुपनिटेनि मानाभावादिनियत्रमासम्धीने सादावा सं चन्पत्रातमावः॥ न . शव पारनयेणति ननयरवत्वादिनीपस्थितिविरहेपिनक्षति यत्रविधयति। कालसर्वत्रिमत-द्रव्यसाणिरूपाणी सादौ विधेयताक्छेदकारी नियूदेश्यसमाधानाम: १४ धिकरणासर्दपदादेश्यतावच्छेदकव्यापकाचविधयाघरीतथेवविधेयसमानाधिकरणाजस्मादिधेयतावच्छेदकव्यापकत्वमुद्देश्याधशेइति नत्रानेकत्वमात्रभानो वाधिनपयोग्यतापनि नचांवरूपाचादिसामानाधिकरण्ये नघटादिनिवाभाव प्रतीयनेसचावाधितरवेनिनसमभिव्याहतस्थलेमत्व भानानुपगमेशतिविरहादितिवाच्च एवंप्ततितवघटत्वावच्छिन्नस्योद्देश्यत्वा निर्वाहात नचनत्ररुपस्पोद्देश्यत्वंप्रथममनिर्दित्वात् अ बोपने उद्देश्यतावच्छेदकव्यापकविधेययाप्पपर्यानिकीधर्म-सर्वपदप्रतिनिमित्रं सर्वघटाइत्यादीनथाविधधर्मोघरनियावावमेव तस्यचयासज्पत्रितयान पर्याप्तघटत्वव्यापकत्वाद्रूपादियाय्यत्वात् शब्दाहटत्वादिव्यापकरुपादियाप्यत्वलाभेनयोरपियाप्प यापकभावोस्रम्पत व्यत्वादियापकपी प्रेरुपाचव्याप्यत्वात्सवीणिद्रव्याणिरुपवती सादाबयोग्यता उद्देश्यतावच्छेद कायापकावंचनान्समानाधिकरणान्पोम्पाभावप्रतियोमित्यनवच्छेदकावं तेनरूपादिव्याप्ययपनियनिहायताभावप्रतियो गितानवच्छेदकधर्मवत्वपिनक्षतिघटत्वव्यापकयावावपर्यानिश्चनघटादियक्रिभेदाधिनतीनघटत्वादियापकतानुपय नि:विधेयव्यायाविध्याभिचारि] श्रीरामचंद्रः।। पामेष्याह एवमिति बाधितरवेति गुरुधर्मावच्छिन्नाभावीयामे पीमादिजयोरपिघटवरुपायोरिपि अर्थादिति नतुसशाब्दतिभावः विधेयाप्प रामः वनिवेशफलमाह द्रव्याचादीनि अंवोद्देश्य तावच्छेदकयापकच निवेशफलंमध्ये अनवच्छे 11 111] || !! II || Iny दकावमवच्छेदका तापीत्थनधिकरणानेनसर्वघटारुपर्वतरकादीरुपयापपर्याप्तिसोरुममाथ्यपी न्युभयवन्दमादायनक्षतिरुपपर्याप्नघटनिरी याभावादिप्रतियोगित्वसवाडकमनवच्छेदकधर्मतिव्यधिकरणेतिानचाचान्वयितावच्छेदकावछिन्नाभावगर्भमभिचाराप्रसिदिसम्वयिप्रतियो। गिकामावगर्मतपतिदावपिनासंबंधस्य नवैयधिकरण्य नापिनसंबंधित विधेयतावच्छेदकावच्छिन्नामावसत्वमितिवायस्वरुपसंबंधाधवच्छिन्न प्रतियोगिताकाभावेनमुख्यपदार्थनयदीवछिन्न प्रतियोगिताकेनवाघटितीव्यभिचारपरंपरासंबंधनदन्यधर्मावच्छिन्नस्पाभावियधिकरणतयाप्रति विसंबंधावछिन्न प्रतियोगिताक ननधेियतावच्छेदकावच्छिन्नाभाववत्वअतीविधेयनावलिप्तस्पयत्रकेवलान्वयितानना। . प्रसिद्धिःयधिकरणसंबंधावच्छिन्न प्रतियोगिताकस्यैवतथाविधाभावस्पप्रसिद्धत्वान् अत्रद्देिश्यविधेयतावच्छेदकघटत्वरूप त्वादीनामुपलक्षणतयानुग़मकं तादृशावच्छेदकावंतीनशक्त्यानं त्यनवापूर्वधर्मयापकत्वादिभानानुयपत्रिःनवातादृशाव 'छेदकत्वमानापत्रिःयधपिसामान्याउद्देश्यतावच्छेदकाचमध्यावनिकमेव उद्देश्यतावच्छेदक विधयास्तसमभियाहतपत्र । तिपाद्यत्वचेदशपदजन्पशादबीधा प्रादुर्यहं ।। श्रीमतेराम।। योगितावच्छेदक इत्यनुयपत्यभावानस्वावच्छिन्नोभावहन्ति त्वंसंबंधेनानविधेयतावच्छेदकामावनिवेशोपिदोघसामान्पनिरुपियासहो। बोध्यासर्वघटाःपटावारूर घटत्वपरत्वादिव्यापकरुपवावजातिमत्वादिव्यायवनपर्य राक रोनिअमचेनि विशेषणन 'न्युनी फलमाह नवेसिव्यावर्तकमेवेति उद्देश्य तावच्छेदव, नाप्प त्यासर्याणिनेमाणिरु पर्वतीत्या . - मावा- दिप्रयोगस्पेत्यादिःस्वपदसर्वपरं प्रागिति तथाचस्वपदजन्येशीदवीधीत्ररमनुगमकरुपयहेणेशक्ति यह यश्चानाशशादवीधरत्यन्योन्याश्रयस्त्यर्थःपूर.. ४५ : ववदितिस्वीच्चारणानुकूलोद्देश्यतावच्छेदकावनस्वसमभिव्याहतपदप्रतियाधत्वनवकवुहिनहिययधर्मव्यायकी विधेयतावच्छेदक चिनस्वसम भिव्याहजयदप्रतियाधचनवना युहिमतहिषयधर्मपवच्छिन्नव्याय्यश्चयोधर्मलदवच्छिन्नविषयकाववजन्यत्वीमयसंबंधनसर्वपनाकीवी तथापिताशप्रतियाद्यानवतावुदेबत तात्पर्यस्यवाविषयावंतथावाच नचप्रकरणादि नावंसयहमेव स्वत्वाननुगमःखव समाधेय उद्देश्यविधेयभावश्चनविशेष्यविशेष्मणभावनियतः अतःसर्वघुघटेपुरूपमित्पादावपिघटत्वादिरूपावायोरुद्देश्य! विधेयतावच्छेदकभावोक्षतरवेति नघरवादियापकरूपत्वाचवच्छिन्नव्यायपातिकतयायावत्वज्ञानानुषपन्निः यचयु। त्पनिरुद्देश्यवाचक पदसमानाधिकरणसर्वपदे विधेयवाचकेपदसमानाधिकरणसर्वपदविधेयतावच्छेदकयापकीद्देश्य!. ना वच्छेदकावच्छिन्न संबंधयाप्पपर्याप्तिकयावत्वमर्थ अतःकालेसर्वशक्तिमतःकालःसर्वधर्मवोदित्यादौसर्वपदेन निमत्वा दिव्यापककालादिसंबंधयाप्पयर्यानिकंयावाचप्रतीयते अथवाखार्थान्वयितावच्छेदकधर्म व्यापक तादृशधर्मावच्छिन्ना। न्वयितावच्छेदकावछिन्नव्यापपर्यानिकधीवच्छिन्न सर्वपदार्थलिउद्देश्यविधेयभावविशिम्यानिवेश्य I] ! || धविशेष्यका संकेतात त्रस्व पदपदार्थोनसंबंधप्रविष्टःसर्वपदावनप्रवेशाचनशत्यानंत्यभित्पादिप्रावत एवंचद्रव्येमुजाति सर्वाणिद्रव्याणिसाराम जावंतीपादोजातिमद्रव्याचव्यायकाचगभीनुगमकनिहायवहारात्पर्योकीननसंगति:येयुजातिस्तानिस गिद्रव्याणी यादोनदादि: 10||४५ पदशयाद्रव्याद्यन्यनमनोपस्थितन हटिनजातिमात्वस्पोद्देश्यतावच्छेदकत्वमक्षतमकास्वार्थनिस्विपदसर्वपरसर्वाणिद्रव्याणिरूपवतीतिप्रयोगवारणा यासमामाभावप्रतियोगितानवच्छेदकानि केचिप्रमेयत्वापकी निकयावत्वमित्येकं वात्रबोधःअतएवसर्वेघटाउत्पषिप्रयोगोमवत्यवत्पाहु अतिप्रसंजक मितियोनीलंघर मेववेनिनान्यनत्रसर्वघटवेजीनियोगायत्रिरित्यर्थःसुत्पत्पनरमिनिस्वोच्चारणानुकूलायास्वार्थान्व.येत्तावन्टय सर्वसाधारणकयुत्पनिरेवस्वीकियोअन्वयित्वंचविशेष्यविशेषणसाधारणसर्वप्रमेयमित्पादोवस्वादिपदाध्याहारमने णबोधीपगमेतदनुरोधनान्योन्याभावप्रतियोगितानवच्छेदकविधेययाय्यपानिकयावत्वार्थकातासिसर्वपदस्पस्वीकायी अ यसबघटवेत्रीत्पादावनदीयज्ञानविषयाववादिनाविषयत्वाघनन्वयातादृशधर्मानान्वकितावच्छेदका अन्वयित्वावर कविघयिताचावच्छिन्नयाथ्यात्वमतिप्रसंजकमितिनत्राणियुत्पत्यतरंस्वयमूहनीयं अत्रनसर्वाणिरुपाणीपशिनत्रा थप्रतियोगिविशेषणात्मकसर्वशब्दस्यस्वान्वियितावच्छेदकरूपाचादियापकपर्याप्रिनिरुययावत्वार्थक नया नदव छिन्नाभावण्वप्रतीयते सासज्यन्निधर्मावच्छिन्न प्रतियोगिताकश्चनादृशाभावोघटादार त्वसमभियाहतपदप्रतियापानव कवहिस्तहिषयधर्मव्यापकानावच्छिन्नकर्मक क्रियाकर्तबोधकस्वसमभिव्याहतवाक्पनात्पर्यविषयतावच्छेदक तादृशःधर्मावच्छिन्नान्य संधीवच्छिन्नव्याय्यय पिकधीवच्छिन्नविषयका स्वजन्पाचोभयसंबंधेनसर्वपदवहाधेशक्यतरमिता 127 व्याय तदीयज्ञानविषयावर व्यापपर्य कियाव ॥छ || 91,91) 9 1] ७. 1] 0 म .

-- वावबोध अन्पनुविययिताहितीयार्थः नदीयज्ञानविययतास्वच्छिन्ननिरुपकनासंवैधावच्छिन्नयापक तासंबंधेनप्रहात्यान्वयःसर्वपदंचतात्पर्य जी साधिनरावेतिनायोग्यता नवायासम्पत्रिगुणावादिपी निरपिरुपाचादियापकतयागुणवादिसाधारणरूपत्वादिव्यापकपर्या प्तिकधर्मावच्छिन्नामावोनयटादावितिकयमयोग्यतेनिवाच्यं अयासम्पत्रिगुणत्वादेरेकैक मानिधर्मावच्छिन्नपसपिया रस्येवसीणिरूपाणिगुणारत्पादिप्रतीत्पावगाहनात्सर्वसाधारणकपर्याप्तीमानाभावात् प्रत्येकमात्रत्रिधर्मावच्छिन्नपीलिम रूपत्वादेर्निरुक्रयापकावाभावान् सर्वयन्नरूपवदिम्यादीद्रव्याचादिव्यापकयावावसामानाधिकरण्ययमभावस्पप्रतीयतेनोना योग्यताअनुयोगिविशेषणावछैदेनैवमत्राऽभावःप्रत्याप्पनेद्रव्यन्नरूपवदिसादिप्रयोगादर्शनादितिकथमेतदुपपद्यता मिनु नुनाशंकनीय अव्यासत्यनिधीवच्छिन्ना यासपत्निधर्माविशेषितानुयोगिताकामाववोधेनथानियमोपगमान् यानुस्वरूपसंबंधात्मकमभावानुयोगितावच्छेदकावमनुयोगिविशेषणेनव्यदजसाभावप्रतीत्यामुयनेद्रव्यत्वादोनतादृशं रुपवरेदाधुनुयोगितावच्छेदकावमतीद्रव्यनरूपवदिसायोनप्रयोगाःयासज्परनिधीवछिन्नअनुयोगिताकाभावीपग मेन सर्वद्रव्यन्नरूपवदिपादिप्रयोगाउपपादनीयाः नमोसज्परनिधीवच्छिन्नानुयोगिनाकामावोयगमेनैकस्यापिरुपादेः सर्वघटादिपर्या निरस्तीनिसर्वघटत्वावच्छिन्नेपिरुयादिमझेदसावेनसर्वघटानरूपवनइत्यादिप्रयोगापत्रिरितिवायरुयादिपर्या याहकमिन्याहुःस्वार्थतिरावकारण तादृशधर्मावच्छिन्नान्वयितावच्छेदकावच्छिन्न यासंशयुदासःशक्तिी मैदोहारोऽनुपदंद्रसत्यःनि लिवना ।। रामः रुनीति | ] || ४६ रुयत्वसमानाधिकरणभेदप्रतियोगितानबछटकान्वयेत्यर्थ विशेषगातव्यासपत्रिधर्मानवच्छिन्नान्योगिताकत्वरूप नचप्रतियोगिवैयधिकर नुगतपर्याप्तीनामनतिप्रसनावे नघटादिनिठयाववादिनाप्यवच्छेदानदवच्छेदेनरूपादिमझेदखत्रीविरोधात् द्रव्याचादिया पकया वाचस्पचातिप्रसकनयारूपादिपर्याप्तित्वावच्छिन्नानामप्यनवच्छेदकाम्यानदवच्छेदेनरूपादिमनेदरनावविरोधादिति र न् उत्तरीत्येवोपपत्नौप्रतियोगितावच्छेदकादिमतितळून्यसाधारण व्यासपन्निधीवच्छे देना-सोन्याभावादिनी माना .नाहोभावोपगमेप्रतिबंधक समवहिनेपिदेशमीसपनिधीवछिन्नानुयोगिताकप्रतिबंधकामावबलात्कार्य तंत्र कारण तावच्छेदककोटीविशेषणातरं प्रक्षिप्यायनिवारणेचगोरवान् अथसर्वद्रयन्नरूपवदित्पादोद्र व्यत्वादिया । यीप्नोविधेयीभूतरूपवतेदव्याप्यत्वस्पवाधिनत्वादयोग्यत्ववीरमेबेतिचेन्न नाविधेयच्याप्पत्वभानानभ्युपगमा? शोविभिन्नशऋयुपगमेनकाचिनदंशपरित्यागेनबोधेविरोधविरहात्सर्वगगनमित्यादिप्रयोगाभावाद्यावत्ववदनेकन 'सर्वपदार्थः नचवावेदान्वयोद्देश्यतावच्छेदकसमानाधिकरणमेदप्रतियोगित्वमेव भेदश्वसामानाधिकरण्यनिरूप वीमयसंबंधेनप्रतियोगिताविशिशाम्पोयाह्या अतीदित्वाचवच्छिन्नभेदमादायनातिप्रसंगाएतादृशोभयधर्मावन्नेि निरकैवानो वरिपादायबोधः कचिदपीतनकातियारिमाशेक! :: एप कुन उपेक्षिनं प्रति देनायोग्याकरणाचसान्त्वनाव्या ति योन्य । । । । पव पाचा पर्यानिकधीवच्छिन्नएकशनि स्वार्थीन्वचितावन्छेकधीवकिन्नान्वयितावच्छेदकावच्छिन्न व्याप्यविचापरशक्तिी नत्राधसमभियान विधेयवाचकाटी 22 पदसमभिव्याहतमर्वपदाधीनशादवोधायएकशनिशानस्या परशक्ति ज्ञानघाटनसामय्याःसहकारिचीपगमात्सर्विघटाःसर्वद्रव्यनरूपवदित्यादी घटत्वद्रयावयापकपीनियावावमात्रभानं अत्रसर्ववपयामिका नमुपलक्षणयावत्वमात्रमासतेतिनुनसान छचित्रदंशपारागिनवोध तात्यर्पणवासर्वयदंप्रयुज्यतेचैत्रोदधि मैत्रययोमुंनोदेवदत्रोघृतंभुनविष्णुमित्रःसर्वमेवेत्यादौसर्वपदेन प्रत्येकंदधि ययोजूतानांभोजनकर्मतयाप्रतिपादनाघदूपावच्छिन्नेयदातरोयस्थाय्यार्थस्वार्थान्वयनद्यावच्छिन्नान्वितनयायावदमी वच्छिन्नाउपक्रीताःप्रत्येक तावहीवच्छिन्ने सर्वपदस्यशक्यतरस्वीकार्य नपाकाकधमीवच्छिन्नान्वययोग्यताविरहवा क्यस्याप्रामाण्यानाशस्थलेनथाविधसकलधर्माणामेवान्वयितावच्छेदकानयाभाननियमानन्निवाहिकावतथाविधया वहर्मप्रकारकबोधंजन यनुसर्वपदमित्याकारकसंकोतरूपाविलक्षणशक्तिीरेख तादृशशनि ज्ञानेनैकधर्मप्रकारकबोधजा नृने परधर्मप्रकारकबोधसामय्याःपयंबंजयदशक्तिीज्ञानेनचंद्रावसर्यचयोरेकनरप्रकारकबोधजननेऽपरप्रकारका इनिग्रंथासंगन्यापन समिति गगनाचव्यापकपर्यानिकधर्मःयावाचं प्रयोगसंजक नाविकाचेएक विलक्षणयासर्वपदप्रयोगवदचापीया पन्ने सकरवान् घटायतर्भावेन तत्पर्याप्तिगंगनेसद्भावान समुदायस्यप्रत्येकानन्यत्वान् नन्दवमय्यनेकावमात्र तात्पर्यणसर्पद्रवरूपवदि राम तिप्रयोगापनियावचमात्र तात्पर्यणचसवंगगनंशब्दवदिती त्यानसाहरातादृशेतिकतिपयति सर्वद्रव्यमिपादौविधेयस्या ॥ ॥ 1 ॥ ४७ . योग्यत्वशंका वारणार्थयटूपतिययभोजनावभोजनकर्मनात्ववापदातरधानपदहितीयपक्षेहिनीयासहितधातु तात्यार्थबोध्यानथाविधति स्वप्समभिव्याहतपदंतात्यर्यविषयतावच्छेदकावच्छिनीन्वयिायाक्का तात्पर्यविघयतावच्छेदकाचोपलक्षितेत्यर्थःनन्वेवमपिपत्रचत्रो। दधीत्पादिक्रमणविष्णुमित्रोदधिविहायसर्वमित्यादोदधिभोजनबोधापविनासर्बपदस्यदधन्पयिशनिस्ततीदध्युपस्थितिश्चमेवप्रका बोधसामय्याश्वप्रयोजकाचोयगमात् नचप्रकाना नादध्यादीनांप्रत्येकमन्वयेवाक्यमेदायल्यासाहित्यप्रकारणात बोधकामेवसर्वपदस्य किन्नोयेयतरतिवाच्यं साहित्यविशियान्वयस्यसमभिव्याहतपदार्थयत्रबाधला. योगान वाक्य मेदस्यचगत्यंतरविरहेणेस्त्वान् अतरावप्रत्यकं पुत्रपश्वादिरूपफलकामनियनयाकतनाम हिनेनसर्वेभ्योदर्शयोर्णमासावित्यनेन मिलितानानावत्फलानानदर्शयोर्णमासनियताप्रयोजककामना पायावर प्रक्रानुवाचिनासर्वनामशब्देन मिलिनविनतवाफलानुपस्थायनादपित प्रत्येकमेवेलप्रत्येकफलकामस्पेदनधेिका सतियोगसिद्ध्यधिकरणसिद्धांतःसंगच्छते किंक्दस्यजिज्ञासिनशक्तिी एनएवस्वीयजिज्ञासाज्ञायनायकिंपदघटितप्र तकियाविरहार्यकहाधानवशासमानकालीनेनदभिमोरनापागभानेन प्रतिबंधादृधिभोजनामा नादधिवि नवाक्यप्रयुज्यने ।। नासर्वमित्यादीपोरा मनापिक्खाननुगमः विवपरिहरणायायोगसिही aanaदादि फलीपरिजनन वविशिरपुत्रक.... छिन्न काम लेनाधिकारलामान्सलदनुसानेन कि योदवं.......... वाक्वाक्पा पावादसतिप्रत्येक प्रका तफलान्वयीन युनयनादिकामनपा समूहासबनरावबाधजायतकामनायाचनासा||११५पापत्पा५१५काचि कमी परभ यासंबंधेनरावयशी एवमन्यस्पषणप्रक्रीनप्लान्वयोगसिध्यधिकरणसिहानतात्पर्य मिलिविनफलानुपस्थापनादियुत मिलिनत्व नवीह पवाचक किंपदस्यसमर्मियाहतपदोपस्थाय्यतावच्छेदकधीवच्छिन्नविधेयतानिरूपितोहेप्प तावच्छेदकविनवता जिज्ञा सि। नोधर्मःप्रनिनिमिन उपस्थाय्यतावच्छेदकालांतमुलक्षणतयानुगमकंशाब्दबोधेतदमानात एवंचक पवनीपत.याक शातित्वा। वच्छिन्नविधेयतानिरूपितोद्दे प्यतावच्छेदकविनजिज्ञामितीयोधर्मस्लहान्यवतीत्पारकोन्वयवोधःप्रतिपाद्यते किंचिदमीवच्छिन्नी प्रय तानिरूपितपाककृतित्वावच्छिन्नविधेयताशालिज्ञानं भवचित्याकारिकायाजिज्ञासायास्तादृशबोधविषयक तयानादृशेच्छा विषयीभूतज्ञानजनकाद्राह्मणःपचनीयुत्रवाक्यातन्निनिरितिताशनानंतरजथेबोत्ररंप्रयुज्यते नवंप्रमेयापतीत्य तरवाक्यमेवकथनाशनानंतरंनप्रयुज्यतेनन्जन्पज्ञानस्यापिताह शेच्छाविषयत्वादितिवाय जिज्ञासाविषयीभूतस्वरमा भिव्याहापदोपस्थाप्यविधेयन्यूनतनिधीवच्छिन्नरवताहशकिंपदस्पशवयभ्युपगमान अभेदेनस्वार्थाश्चितीद्देश्यवाचक दातरसमभिव्याहतकिपदस्पशक्यतावच्छेदकागचस्वार्थाभेदान्व ।। साहित्पमिनिनदुपलक्षिनफलानुपस्थिनिरविविवक्षितावान् कपंचतीतिकिंवान्पच ती सादीच तादृशोद्देश्य नावच्छेदकतावच्छेदकत्वेनानिसासिनोधर्म राम लदान्पत्तीतिबीधःकिंचिदमीवच्छिन्नावच्छिन्नाह श्य नेत्यादिकमेणजितासाकलापवान्यचतीपायुत्रसंचेत्यादिबीयतादृशेच्छाजिज्ञा11 110 ye सांस्वार्थेनिस्वसममिव्याहनपदोपस्थाप्यतावच्छेदकधीवछिन्नविघयतानिरु यिनस्वार्थभेदान्वयितावच्छेदकावच्छिन्नाद्देश्यनानिरूपिताभेदसमावा छिन्नावदक नावच्छेदकचिन जिज्ञामितीयःस्वार्थमैदान्चयितावच्छ धर्मन्सूननिधर्मसहाकिंपदार्थ कीब्राह्मणत्पादोचपाकवलित्वा वैच्छिन्नाव धेय तानिरूपितव्राह्मणत्वावच्छिन्नोद्देश्य तानिरुपितमिदसंसावच्छिन्नांवच्छेदकविनजिज्ञामितीयोब्राह्मणत्वन्पूननिधर्मनाइदमन्नवाहारःपवं नीतिबीघापाककृतित्वावच्छिन्नविधेयता निरुयितव्राह्मणत्वावछिन्नौद्देश्य तानिरुपितामेदसंसगीवच्छिन्न किंचिदमीवछिन्नावच्छेदका ताशांक यिमवच्छेदकावोयलक्षितधर्मन्यूलन्नित्वमपिधींशविशेषणंदेयमनःकोब्राह्मणापत्तीत्यादिप्रश्नानंतरचैत्रःपचीत्या दिकमुन्नरवायंप्रयुज्यतेनतुमनुपःपचतीत्यादिकंमनुम्पावादेब्राह्मणवाद्यन्यूनत्रिवानदवच्छिन्नोद्देश्यकात्विनज्ञानविधी छायासत्राप्रतीने एवंयत्रोद्देश्यतावच्छेदके किंपदार्थस्याभेदेनान्वयस्तवनदन्वयितावच्छेदकधीवछिन्नविशेषण ताप तदन्वषिताव छे दकधर्मन्यूनटानेधीवछिन्नद्दिश्यतावच्छेदक ताक प्रकृतज्ञानगीचरेच्छाविपदेनबोध्यतःकानिय टासंतीत्यादीउतिप्रत्ययर्थसंपादोकिंपदार्थस्यजिशासितधर्मावच्छिन्नस्यामेदेनान्वयासंख्या ।। ज्ञानमवचितिजिज्ञासा वसंतावच्छेदको लिाकिंपदार्थान्दयिताबन्छ दकं प्रतिसाव्यात्वादितदवछिन्नविशमण तापन्नंकिंपदार्थान्वयितावच्छेदकसंख्यावादिन्यू विधमदेिशत्वा एकताकेत्ययःरावंचववधियानातनिये दृशधर्म- छिन्नादिश्यता जीवच्छेदकीय तिरुयितु]} & # 8 ]] . . . . :| ३ ]] टव ---- पता खार्थभेदान्वयितावच्छेदकधर्मावच्छिन्न बच्छेदकृत्विना शामितीय स्वार्थमेदान्वयितावच्छेदक न्यूनिधर्मस्त दवछिन्ने किंपदस्पशधिोपयो की निदर्थ माहरावचेनिस नानिनिय शरत्रिवाद छन्त्य घटतीति घटत्वावच्छिन्नेत्यर्थः प्रथमावच्छेदकता मेदसंसावच्छिन्नाबोर यासंख्यात्वत्यादि संख्यात्वावच्छिन्नावच्छेदक तावच्छेदकचिन जैज्ञासिनःसंख्यात्वन्नत्तिधर्म इत्यर्थः संख्यात्वावच्छेदकातायानिरूपिता तार र्यान्वयःअन्वयादिति यतद्देश्यत्रिवाचावच्छिन्नविधेयनानियिनयरत्वावच्छिन्नाद्देश्यतानिरुपितामेदसंसगीवच्छिन्नावच्छेदक तोनिरुपि तसरयात्वावच्छिन्नावच्छेदक तावच्छेदकत्वनजिज्ञासितोय संख्यात्वन्यूनरनिधर्मस्त हदभिन्नसंख्यावदभिन्नायटाएतद्देशस्त्रयतिम्बीध नाह ज्वन्यूनवृत्रिदशत्ववाद्यवच्छिन्नोद्देश्यतावच्छेदवानाकबोधजनकंदशसंख्याकाघटाःसंतीत्युत्तरंतत्रप्रयुज्यते यत्रोद्देश्या तावच्छेदकीभूनविभत्याय देन किंपदार्थान्वयःकस्यपुत्रःसंदरम्यादौनत्रयाशसंबंधेनयदवच्छिन्नेतदन्वयरतत्रा शसंख्यात्वावछिन्न किंचिदमीवच्छिन्नावच्छेदकाता शालिज्ञानमवचितिजिज्ञासा|दशसंख्या का इति यदिदशघटाःसंतीत्युन्नरंप्रयुज्यतेत वाडि शित्यस्पदशसंख्याकान्वयित्वनस्वार्थभानान् अन्येनदशघटाःसंतीपादिसंख्यात्वाविषयकोनरानुरोधात्राहशसंरयानिलंकिंचिदमीवच्छिन्नावच्छे दकता शालिज्ञानमव निजितासादिकं अतरावसंख्यायथेसंख्यावयाय्यदशाववादिकंजानिक तिमवनःपुत्रारतिप्रश्नेदरीत्युत्तरमित्युकलिया हैं: पूननित्वीपादानात्मसंख्या काघटा इत्पादिनोत्ररंकस्पतियता दिविभक्त्यर्थ नावच्छेदकपदे अवसुंदरत्वावच्छिन्नविधेयनानिरूपितपुरवावा रामः छिन्नद्देिश्यनानिरूपितसंबंधात्वावन्निावच्छेदक तानिरू/पेननिरूपितत्वासंबंधावच्छिन्नाकेंचिदमीवच्छिन्ना ।। || 1 || | || ॥४ || "वच्छेदक ताशालिज्ञानभववितीच्छ त्यतस्मथा विधानरूयितावसबंधावचिन्नावपछदक तावच्छेदक चिनजितामितीयः पुत्रानुयागिकाश्रयत्वप्रति जिन्यावानुयागिकनिरूपित वसंबंध प्रतियोगित्वस्यविश्वधर्मस्वदन्तिरूपितसंबंधवत्युत्रःसंदरतिबेधावियतातनिवेश्पतन्निरूपितस्वर पस्वसमामेव्याहनपदोपस्थाय्यान्वयितावच्छेदकधर्मावच्छिन्नाक्ष्य तानिरूपिनस्वार्थमेदान्वयितावच्छेदकधमीवछिन्नावच्छेदकतानिरूचि नस्वार्थभेदसंबंधावच्छिन्नावच्छेदका तावच्छेदकाचन जितामितीयःस्वसममियाहतपदोस्थाय्यान्वयिनिसान्वयप्रतियोगिकस्वार्थवावतान नाशसंबंधेमविशेषधीवच्छिन्न विशेषितनदवच्छिन्ननिसोद्देश्यतावच्छेदक तावच्छेदक ताक प्रतविधेयज्ञानगोवरेच्छा प्रतीयते एवंविधयवाचककिंपदस्पस्वसमभिव्याहतपदीयस्थाय्यतावच्छेदकत्वोपलक्षितधर्मावछिन्नोद्देश्य तानिरुपिततिः धेयतावच्छेदक नयानिज्ञासितोयोविशेषधर्मस्तदंवछिन्नेशनिरित्ययक उत्पादोदत्वावच्छिन्नाशविधेयतावच्छेदकविना जिज्ञासितधर्मवानित्याकारकोन्वयबोधानेननहियेयक जिज्ञासाजनकज्ञानजनकंचायंब्राह्मणरत्यायुतरवायं ताशप्रा दिदकावच्छिन्नानुयोगिकान्वयप्रतियोगित्वस्यविशेषधर्मः अनियिदशक्रि विशेषधर्मपदाप्रमेयस्पसंदरनिनोनर श्नानंतरं प्रयु।। समानुम्यस्य सदर निवरंमवत्येव विशेषधर्मप्रति समभिव्याहतपदीयस्थाप्यतावच्छेदकीमूनोद्देश्य नावच्छेदकन्यूनर त्रिरित्यर्थः दावचब्राह्म मादन्यरहि mmmanch.त्वावछिन्नोद्देश्य नाभिरुबिचकिंचिदमीवच्छिन्नावच्छेदकताशालिज्ञानमवविनिजिज्ञासा इदकिं द्रव्यामि युद्देश्यनीना वार्थी महात्वयितावस्छेद कावछिन्नविधेयतानिरूमे कन्चनजिज्ञा तीय स्वार्थमयतावच्छेदकस्यविसीयधाम - शदानकि यदशक्रिीदत्वावछिन्नी हे श्यातनिरूपितद्रव्याचावरम विधवातानिरूपिदिससीवच्छिन्नावच्छेदकतावच्छेदकाचनजिज्ञासितोयोद्रव्याची ५०. स्यविशेषधर्मसहदभिन्नद्रयाभिन्न मिदा मक्विाधातादृशमंदसावच्छिन्न किंचिदमीवच्छिन्नावच्छेदकनाशालिज्ञानमवविविजिज्ञासा किंधन मिनिकिचिनुकस्यधनमितिपठीसमासकिमीयत्वत्वा वछिन्नीलक्षणयाकिंपदार्थ दंवावच्छिन्न विशेष्यता निरुपितधनाचावछिन्नविधेयता निरुपितभेदसंबंधावच्छिन्नावच्छेदक तावच्छेदक नायाःसंबंधिचनियायानिरूपिनत्वसंबंधनावच्छेदका नायामवच्छेदक तयाजिनोसिंतीयः स्वा मिदन्यून त्रिधर्मनदनोधनमितिबोधःजिज्ञासादिकं नूमिपूर्वोदाहरणादिशेयमाहाताहिकस्यपुत्रवत्येतदनंतरयतत्यारउचिरति भवन ज्यतेएवंयत्रविधेयविधेयतावच्छेदकेवा किंवदार्थस्याभेदेनभेदेनवान्वयः दंकिंवदंकिंधनंभवतःकतिपुत्राः मवान्या म्यपुत्रत्यादौरीतिःववहनीया केमिंदुःकिंपग्रंकि मुमुकुरबिंबंकिमुमुखकिमनेकिमीनोकि मुमदनबाणोकिमुशो खगोवागुच्छोवाकनककलशोवाकिमुकुचौतरिहानारावाकनकलतिकावाकिा इति उद्देश्य नातनिवेश्य तन्निरूपि मवलेन्यादावययकिमीवाशब्दस्येववितकर्थिः। नविधेयनानिरूयिनस्वार्थी मैदान्वायतावच्छे देकधीवच्छिन्नावच्छेदक नावच्छेदकत्वनजिज्ञासिनीयःस्वार्था मेदान्वयितावच्छेदकस्यविशेम्पधर्मस्तदतिशक्तिी भवत्वाचावहिरोद्दिश्य नप्रनिरुपित विधेयनानिचिनसंख्यावावच्छिन्न किंचिदीवकिलावच्छेदक नावच्छेदकचिनजिज्ञासिनीयःसंरख्याचस्पविशेषधर्मस्तदभिन्न संख्यावभिन्नाभवदीयवारयन्वयबोधातादृशसंख्यावावच्छिन्नविचिदविच्छिन्नावच्छेदकानाशालिज्ञानमवचिसजिज्ञासा भवामि राम तिनथाविधादेयतानिरा पिनस्वार्थ मेदान्वयितावच्छेदकावच्छिन्नान्वयिताव ||२|| ७ || ७ || ५ || || || || ७ ||०॥

छेदकावछिन्नविधयनानिमपिनस्वार्थभेदान्वयितावच्छेदकावच्छिन्नाथच्छकतानिरूपितभेदसंबंधावच्छिन्नावच्छेदक तावच्छेदकत्वेनजिज्ञास नोयःसार्थभेदान्वयिताक्छेदकावच्छिन्नान्वयितावछैदकावडियोगिताकान्य प्रतियोगिस्वार्थ भेन्वियितावच्छेदकावछिन्तायताका न्वय प्रतियोगित्वस्यविश्वधर्मसतिकिंयदशक्रिी भवाचावछिन्नोद्देश्यता निरूयितपूत्रत्वावच्छिन्न विधय तानिरुपितजन्याचवाबलिझाव छेदकतानिरूपितनि पितावसंबंधावच्छिन्नावच्छेदक नावछैद कचिन जिनोसितोय पुत्रत्वावच्छिन्नानुयोगिताका श्रयत्वसंबंध प्रति वितर्कश्वप्रयोःसंभावनात्मकंज्ञानंतदर्थस्यचविशेम्प तासंबंधनप्रथमा तपदोपस्थाप्यविशेम्पेत्रकारितासंबंधेन चविशेषणस्यचंद्रादरन्वय. नामार्थनाव्ययार्थस्य मेदान्दयेऽविरोधात् यत्रविशेषणवाचकमपिप्रथमातस्त्रा मंदसंबंधावच्छिन्न प्रकारितासंसर्गःयत्रनप्रकृत्यर्थस्यविशय्यतयास्वार्थवीधक विभयननन किंपदासत्वेताह शविमनयनसमुदायार्थस्य विशेट्येयादृशसधेनान्वयस्नाशसंबंधावच्छिन्न प्रकारिनेवाशार्थस्पकि पदार्थसंसर्गतिःविमंदु रित्पादावमेदेनचंद्रादि।। योगिताजन्यत्वानुयोगिकनिरुपितसंबंध प्रतियोगितस्याशेयधर्मस्त इन्तिरूपितजन्य तावत्युवामिन्नोमवानिातेवोधाताशनिरूपिनन्द संगवच्छिन्न किसिमीतहिनावादक नाशालिशालेमवलिलिजिज्ञासााकिंयनमिनियार नदीमा HIKAR 'टुकिंपग्रमिनिमून मक देहादित स्पविशेषानावरतिंच वाचा.. विशेष्यकासभावना संबधिमा राना वनांव्यपदिशनिदीमाया शावा. वदनारजनी किंवा विशालनयनारिणी किमिदमनगमनांकरिणा किंपश्यगच्छनिसखेतरुणीकिमित्यादावुयानसाधर्मप्रतीति-शाब्देपिबोध्या|शनि कृटी. परिछेदशक्रियहाअभिसंधिः तान्यछिदजेतितदयेक्षायउपमेयत्यदेजन्यप्रतीतेनत्पदशक्रियहेपेक्षापामीमाश्रयतिभावःतया प्रकारिकाधनमिदं किं चैत्रस्पत्यादीवाश्रयाचादिसंबंधेनपत्रस्वाचादिप्रकारिकासंभावनानियमतःप्रतीयते किमिंदरित्पादोस भावनाबोधोनरंत प्रयोजकाहाकावादिप्रतीतिरवार्यो कुन्सार्थकमपिक्वचिदियदंयथाकिंगोरिन्पादौ तत्पदप्रतिपाद्यनया वक्रबुद्धिविषयतावच्छे ट्रकचोयलक्षिनधीवच्छिन्नेयत्यदस्पशनिी अनएवयत्यदेनार्थप्रत्यायनेनियमनस्तत्पदापेक्षा नत्यदसमभिव्याहारज्ञान विनानुगमकधीग्रहाशक्तिीपरिच्छेदस्पेवासंभवान् गच्छदजन्यप्रतीतिपर्वमपिनाप्रति पाद्यनयाबरभिसंधिःप्रकरणादिनासयहएचनिनतच्छन्दजप्रतीयत्यदशक्तिीग्रहयेक्षा यंचयुत्पनिःप्रकम्पमा परामर्शकयच्छन्दस्यचेत्र:समागतोयलत्रावलोकितइत्यादीचैत्रादियदेनायुपस्थापितस्पयन्छुब्देनबोधनात् अतएव, साधुचंद्रमसियुबरैःकृतमीलितंयदभिरामताधिकेरत्यादीतत्पदासांचेपिनदोषापूर्वप्रकांतस्यैवचतपदोपस्थापित यापारस्याभेदेन मीलनान्वयितयायच्छदेनबोधनात् एवंयंसर्वशैला ॥ • वाप्रकम्यमाणपरामर्शका यच्छदेनार्थप्रत्यायनरवतच्छब्दापेमा अधिक इतिज्यनाजयिनिका मिमी मुखेते व साहसमनुचितपुरितिया वार्थानत्यदासाचे पीतिक्रतियरामशयियच्छदस्थले इत्यादि अभेदेन साधुकरणाभिन्मीलने मितिनीधारयमितियसर्वशैला परिकल्यवा। रोस्थि नंदीग्धश्दिी। JI Ezwife . दक्षेमासतिरलानिमहीमधीश्चष्टयूपदिसा दुदहधरित्री प्रतिापूर्बप्रयुकेपदीयस्थाप्यविनया प्रयोजनबोद्दिन हिघयतावछेदकरलोपलक्ष वधीवछिन्ना पीपई आदो तदर्थशान त ननदर्थप्रत्यायनशान तदर्थबोधक पदप्रयोगतिवुहै. स्वप्रयोजकत्वातदितिनिदन्त्येहि । यादीवपितदनुरोधेनपूर्वप्रयुक्तीपदीयस्थायितैयितस्यशय नरवीकरणीयं अतिप्रसंगश्चस्वप्रयोजकवुहि स्थाचा मंतीयवारणीयः एवंय पदोपस्थाप्प तत्पदशनिध्यिा अतएवप्रक्रम्यमाणपरामर्शक तच्छब्देनापिनियमतोय पदमपेक्षाने नमानययरहास्तीत्पादाविवतमान यघट रहास्तीत्यादिनीघटानयनादिप्रतीतिरनुभवविरुदत्वात् प्रवाह परामर्शकस्यननदपेक्षा नियमः जद न्ययेशुस्मितिप्रसतः श्रुद्दिमत्ररः दिलीपतिराजेंटुरिंदःक्षीरनिधाविवेत्यादीवै वस्वतादियदीपस्थापितस्यतच्छब्देनायिपरामर्श तरमोशेपूपिस्थित पितस्यशयन स्वीकार्य उपस्थितिश्चस्ववि शध्यकत्रिज्ञानाधीनायाघातापपुरस्तितपश्ये पोयस्थापितलोमादीनांतदादिपदेननपरामर्श प्रसिद्वार्थ कमपितत्पदं यथाकलादसा कातिमतीकलावन होःप्रत्यक्षबुद्विविषयेअदसः परोक्षवुद्धिविषयेशतिः स्वप । दस्यसमभिव्याहापदीयस्थाप्यतातिसमभिया क्यघटकांचं अथेवचैत्रःस्वपुत्रपश्यत्तीगाठानिनैना मतर:दिलीपरनिराजें. दाविलवेवस्वतादी याप्पपीत्यादि पीनिहाय स्थितिश्च .. शकावपिदंवोध्यक Mसंबनिशोचनीयतास' माकपालिनः ललावत..मम्मलाकर पंगापतितार जया नथानमवान् अवांतरेति स्वपुत्रकर्मक यात्रत्त्या कारके पर्थःस्वार्थस्यास्वपदार्थस्य साक्षादिनिवाधिकरणत्रिसाध्याभावकोधूतालादोवारणमयीनित कट १२त्रसमभियानावलोकन कियान्वयितृतीयावत तोचेत्रस्यसाक्षा दन्वयादितिभावः आईचेत्रणनिहिनीयेचैत्रावपुत्रमिति गपकनेकवाड ममानाधिकरण यश्यनिचैत्रभ्रानावास्वपुत्रपश्यतीत्पादोकथनस्वपदेनेचे प्रत्याय्यतेमुरव्य विशेश्य वाचकाता युत्पत्युपगमेव पुत्रदर्शिनचैत्रमैत्र यश्यती तपादोचैत्रपत्रबोधानुपपत्रिःनचनत्रावानरवाक्यार्थबोधेचैत्रस्पमुख्यविशम्यनयानयमनुषपत्रिरितिवाच्यं अवातरवाक्यार्थघियमनरे गाहा पैवविशय्येविशेषणमितिरीत्पामहावाक्यार्थबोधपत्र तात्पर्यंतत्रैवतदनुपपत्रर्दीरत्वात नवस्वास्थसाक्षात्परंपरयावायदर्थवि शेषणत्वंतादृशार्थवाचक नायुत्पत्रेनीयंदोघरतिवावमपिस्वपुत्रश्चेत्रणदृश्यनरत्पादोचैत्रपुत्रवोधानुपपत्रःसमभिव्याहनाक यान्वायवावक चमपिनविचारमहं परंपरयाकियान्च पत्वस्यचैत्रनातास्वपश्यतीत्यादोचैत्रादिसाधारणत्वान साक्षाकियान्वयित्व स्पचैत्रःखंपश्यतीत्पादावष्यमावान् क्रियान्वयिप्रत्ययार्थसाक्षादवयित्वविवक्षणान्नदोषतिवेदेवमपिवया पकवन्हिसमाना धिकरणधूमवान्पर्वतरसादौस्वपदेनघ्रमादिपरामानुपपत्रिवारणमशक्यमेव एवंचैत्रेणानीसियुमैत्रः पश्यतीसादोचैत्रपत्र वोधापत्रिवारणमापनचस्वपदार्थोयदर्थघटिनविशेषणस्यविशेम्प तावच्छेदककोटोयीस्पविशेषणकोटौवानिविशनेसराव पदार्थःखशब्दमय चेत्रपुत्रः ॥ ० ||श्रीराम, धूमवानिपत्रापिधूमपदार्थस्यविशेषण कोटोस्वपदार्थनिविसतिधूमोस्वपद वाच्य वाच्य ननुस्वपुत्रदार्शचित्रधनाम 1 1! !! 1] [1 1111 11 पर ५२ . . . पादोवसनंधिनएवपदार्थ तयात्रस्पायसर्थचा स्वशब्दशकावानुय पनिरिपत आहलपुत्रदीनि चैत्रस्पति माधवदाकर्तिकर्शनविषयःस पुत्रप्रतिवीधानपदार्थधरिन विषयावर पविशेषणविशेषनाथप्छेदक कोटौवंपदार्थनिवेशादितिलावासाक्षादितिववत परश्यति। खंपश्यतीपादोनभानावपुत्रपश्यतीत्पादोचवपदार्थश्चै त्रस्पविशेषण कीटोचैवचरितार्थस्पधर्मितावच्छेदककोशवाननिधि शातिनानिप्रसंगः चैत्रावलोकितवपुत्रमैत्रायश्पतीत्पादोचैत्रपदस्यचेत्रकर्तृकैलक्षणयांचेकपदार्थकदेशोनन पदार्थ निवपदाननत्प्रनीतिःचैत्रेणावलोकित्तमित्यादीनु तात्पर्यसविरम्मत एवनाप्रतीनिःस्वपुत्रदर्शिचैधनमित्यादीचैत्रपत्रदर्शि चैत्रसंबंथित्वावच्छिन्नेचैत्रांनस्यवाक्यलक्षणाधिरहनुवभागंपरित्यज्पनाशलक्ष्यार्थयरस्यकेवलचेवादिपदस्पेक्वानत्रले क्षणातनरावचेत्रपुत्रादिप्रतीत्युपपनिरितिवाचं एवंसातचैत्रस्यभ्रात्रावपुत्रोदृश्यनउत्पादोस्वपदेनचेत्रादिप्रतीत्यायने? वीरवान् मेवं साक्षात्परंपरपावायःस्वार्थस्यविशैव्यायश्चसमभिव्याहतक्रियाकारक पदार्थस्तदुभयत्रवपदस्पशनिवा यापकवन्हिसामानाधिकरण्यधूमउत्पादावस्ती के माहराडूमयदस्यसमभियानक्रिया कारकपदत्वमक्षनमेवे । नवशदात्र प्रतीत्यनुयपत्रि एवकलशेनिजहेतु पप्पतीनिक्रिया॥ वास्वपश्यतीत्पादौ प्रथमाया आकार: भावःयशकिरप्यावश्यकी स्वव्यापके योदोधूमेतदधिकर। ... पत्रिध्वंसप्र य पदिौरदीर्थनई टका भिन्न चपरंपरयास्वार्थाविशेषण यश्चौसरत्रणवपुत्री : शहर || || ५ : H& || VT & VI शदा चैत्रपुत्रःपश्यनिचेत्रमातास्वपुत्रायतिचैत्रस्यभ्रात्रास्वपत्रोदश्यतेइत्पादोनचैत्रस्पस्वशब्दशक्यदप्रसंगाचेस्वार्थप्रयसिसचान प्रशत कि चटी ३. याप्रपाकारकावाच्चेतिभावानन्दकलशेनिजहेचित्पत्रखशब्दयपीयनिजपदांकलशबोधानुपपत्रिःनस्पश्निपदार्थ प्रत्यविध्यत्वात्. प्रश तकियामावाच्चैत्पतआहकलशेरतिसतच्चकुचोमवाप्रमाादारिपुचराई चक्रवाका प्रवाहसंतीनिरुदिनप्रयोगारतिधूमस्या कारकत्वनस्व। थाहारास्वपर्यायनिजपदाकलशादिप्रतीनि:खयापकवन्हिसामानाधिकरण्यधूमस्पत्यादे पश्चनप्रयोगादततत्व यद, -येणसमभिव्याहतपदाटुपस्थितिस्तद्यावच्छिन्नस्पस्वपदार्थविएकनब्राह्मणेनब्राह्मणांतरपुत्रदर्शनदपायांब्राह्मणःस्व पुत्रनपश्यतीतिप्रयोगानुपपत्रिःअन्वयितावदिकावच्छिन्न प्रतियोगिताकामावस्यविशयबाधासमभिव्याहतपदार्थ नियननयनिीत्वावच्छिन्नस्यतदर्थवेयिवन्हि कालीनद्रव्यवतिहदादीव्यापकवन्हिकालीनद्रव्य नास्तीतिप्रयोगानुपपतिः नद्रव्यपदस्यापिलक्षणयातनवनिीचावछिन्नयरवमहानसादावयितयाप्रयोगापन्नि तथाविधयकिंचिद्ययभावस्पन त्राबाधा नादृशसमभिव्याहतस्थलेयद्यद्यक्तियापकतावन्दसत्रद्यक्तित्वावच्छिन्नाभावकूट एवात्रनियमनःप्रतीयतर तिवन्न नथाविधाकलतद्यनिनिमननयतिवादीनायुगसहस्रेणापित्रानुमशक्यत्वात् कदाचिकिस्पचिता ।। ० 110 111] पदाशक्यत्वादितिभावा कदाचिदितिएकमात्रनित्यादिनादिस्पराम्रत्वादिनि नथाचमहानससामा मात्र निनानि त्वावच्छिन्नोपस्थिनिद राम शायापहानसादावपिनथाप्रतीन्यायतिरितिभावाडरयन्हवत्वादितिया अंगीकार्यनयपत्रच्छेक्षनवापिऋत्मणवीर 11101161101] ५३ .

मिति भावःकुतरत्पतआह तादृशेतियोज्यंब्राह्मणानरपुत्रदर्शनदशायामयिब्राह्मणावपुत्रपश्यविनियोन्यारणायखोनरूपके त्यान्यिदान्य ब्राह्मणपुत्रपश्यतिनब्राह्माणस्तदा तादृशप्रयोगवारणायखाश्यत्वनिवेशःएवमेवऋतौमायामुपयादिन्यादौ स्वपदंविनापिमार्य, मनक स्वस्पस्वाश्रयत्वघटकमायीत्वनिरूपकात्वीमयसंबंधेनान्वयतिबोकैवल्सघटकावनेतिकचित्याठ उतादिशनिस्वार्थभेदान्दरिद नसमवेयिकतिपयनद्यनित्वावच्छिन्नमात्रीपस्थितिदशायांकरिययाभावमात्रगोचरपनी तेरपंगीकार्यतयाना नियम सदरपराहतत्वान् अत्रकेचिन ब्राह्मणास्वपुत्रपश्यतीत्यादौरूपदंब्राह्मणत्वावच्छिमार्थकमेविशेग्मीमूतवारे मात छिन्नेचस्वपदार्थघटिनस्पव्राह्मणयुत्रदर्शनकानीयादिरूपविशेषणस्य केवलमाश्रयत्वादिसंबंधेनान्वयो यनुसायात स्वनिरुपकदर्शन विषयूपुत्रजनकत्वोमयसबंधनैव वचनबनाताशीमयसंबंधावच्छिन्न तदभावशवप्रत्या। नोकादीमावसरमत्याहःएकशब्दस्यकैवल्यादिविशिऐशक्ति कैवल्यचसजातीयदिनीयरहित व नवसजातीयनिसुभेदानात योगित्वंसजानीयात्वचोद्देश्यविशेषणवाचकैकशटा राघरकत्वेनप्रकन विधेयकावरूयंजीयनेनथाचात्रायमेकोमुकर ज्यादावेनद्देशाधिकरणकभोजनकननिय भेदाप्रति युने प्रतिबोध शक्य नावच्छेदका लामउता दिशा चिंतनीय अये फलमेकं फलमेक जानासमतीत्पादौदिशा : चार दककोरिनिविखवाचकराक पदाच्यादृशार्थविशेषण रेश्यनावर छेदकावछिन्नविशेषणतोयलातविधेयतावच्छेदका , साभेदाप्रतियोगित्वर राभेदेप्रतियोत वाले चशनि विधि चितीद्देश्पस्पाधयनार श वा भेदेऽन्वयादिनाविशिसलाम स्वाश्रयनिक मेदाप्रतियोगित्वस्वाश्रयानोमयसंबंधेन विधेयान्वयननयुजनथासपकपदार्थ स्पोतियाविशेषणत्वमंगावटी प४. नेयाशार्थनिकत्यादिविशेषण तायन्नमोजनादिवियेत्यर्थःयदाउछिन्ने विमनपर्थ तावच्छेदककर्मनात्वाद्यवछिन्न स्वाथीन्वयि फलदिनाकला नापन्नेयवछिन्नेस्वार्थान्वायनोविशेषणावंताशा योगिकान्वयप्रतियोगित्वविशिस्न पावछिन्नान्वयंप्रतियोगिर स्वरुपसाजायंप्रतीयोऽतस्तत्रैताकर्नभोजनादिनियंसंसर्गप्रतियोगिकर्मत्वादिनिष्ठसंसर्गप्रतियोगिनिसभेदाप्रतियोगितले फलादीप्रतीयते एकसमानार्थकमात्रादिपदस्थलेप्येताहशीगतिरिनिरानंयत्र विनावादिशब्दासस्थानविशेषरुपाचनेर पिवोधस्यानुभविकतयागोत्यादिजातिवसापिनाविशेषण तस्याश्चवाच्यविशेषणत्वेपिनप्रनिनिमिन नासाक्षासंबंधेनवा चत्रिचामावान अवयवसंयोगादिरूपायास्तस्या सामानाधिकरण्यासंबंधीनेवगवादीसत्वात अत्रचशयाजान्यानासोरेकन रविनिमोकेणापरमानविरहालाघवाचोभयविशिगवादियदस्यकैवशनिःस्वीक्रिया पाक्य विशेषणभेदेपिपुव्यवनादियश्व देनुपदवचशौक्यस्यदरयवादत्वान् यनुगकविशिसापरावछिन्नेशनिरिति नदसन् विशेषणविशेय्यभावेविनिगमनावि रहान गवायशेमाशाडमयप्रकारकबोधस्यानुभवसिदस्यद्रयवादत्वाच्च यत्रकेवलालदावितिअथयत्रफलमेकं मुक्ती इत्पादिफले तभोजनपरनत्रफलस्यबहत्वादेकात्वबाध निवेन नत्रैकपदसममिव्याहारवशाफलनिसकर्मनाया नराकर्मकत्वविशिसा श्रयत्वासंबंधेन राम भोजने अन्चयोपगमान्नदोषःप्रागेवेतिद्रव्यपदावरत्वावछिन्नबोधवारणायजातिविशेषण नायाएन ? • 11 • 110 11 0 11. ५४ पयनपत्वात् विशेषण गोवत्वादियानाहशज्ञानस्पेनियटनिर्धर्मितावच्छेदक परामशी जाहशानुमिशिरित्यर्थनिन्न्न निधामनावधेदकाः भरलीकत्वात् तस्मात्रथाविधमानससा नपरोयग्रंथःअनुपयुकाचादित्यस्यवास्वीकारासंमवादित्ययःभ्रमावमितिा अन्यथा स्यान्युपगंत तिविशिगवादिपदस्पनात्ययं यथापिटमय्योगावइत्यादीनत्रशुद्धगोवायवच्छिन्न परेधेन्वादिपदश्वलक्षणेव...' शिसायायक्रोशर जात्याचतियकायापदार्थ तिन्पायसवहुवचनमुपेक्ष्यपदार्थ प्रत्येकवचनाननिर्दिए... प्प नुमन मामासकास्लुगवादियदानाजातिरेववाहसान तव्यनिराशतिर्वा व्यक्तिशक्तिमतेथिस्वरूपातस्तस्पाःयह या तिीज्ञानप्रकारीमूनायांजातोशनोनदवच्छेदकतोयोवावश्यकसनीयतयासक्तयादीनकाल्पनायांगौरवान् प्रया हाचयक्तिशक्तिीमतेचजानेरुपलक्षणावासभर प्रागवदर्शितःयथायक्रिीमतपिगोवाशेशनिस्तदवच्छेदकतावान हिशे बणानवछिन्वनथाजातिशनिवादिमतापसातथैवेतिनगोलावादिप्रवशाहोरवर्शकायितहिजोतिशक्तिीवादिमत। पिशाब्दबीधेसायकिंचिद्धर्मप्रकारेणभासतेयेनः . प्रकारविशेषमंतीयशक्तिी करपतीयाऽपितुस्वरूपता अथानुमानादिनागोवादी शकिग्रहोमवन्धर्मि धियागोचवादिकमवश्यंविषयीकरोतिनिधर्मितावच्छेद मीमांसकामा लाहविषयवाधेनेति मावेशक्र पदमिया र पदाभित्र विज्ञा॥ वारिपदं वागे पमहाचो दयोदर्शय वायेति घटत्वप्रकार लोमतमान मेवाधर्मात अमथाप्रमाण সুনীল ? -- शास्वतीयारामनेरवीन नियमेणा हलवेनिंगवादीतिगोपदशपिदेवागोमदितिस्वाश्रयप्रतियोगित्व संबंधेनगोलागत नाशवीधमपिटी ५५ नस्यानुमानादिनाजननसंभवा तादृशज्ञानस्यविपरीतज्ञानाविरोधितयानुपयुक्तीत्वाचरावंच दृशधर्मस्पशमयतावच्छे कावंदुवीरमेव शनि ग्राहकमानेनधर्मितावच्छेकांशेनदवच्छेदकाताहेबाथकाभावात् यहिचावच्छेदक नायहि पिशनिी घियस्तदंशोमांचकल्पनेविषयबाधनावच्छेदकाचमेवशक्तियाहकमानेनगृयतत्पववाचीक्रियतेनदाप्रतियोगित्वर कारणत्वादीनामपितल्पयत्यावच्छेदकात्वबिलयप्रसंगतत्रापेवंसवचेचात् प्रतियोगित्वादिडरवच्छेदकात्व याहक चमनुभवसिदमिति यदानदाशक्निीधियस्त दवासिननथेतिवचनकोवाश्रयातिविशेषाभावात माभूहागोवत्यादि कमवच्छेदकंशक्यतायास्तथापिशक्ति जानकारन तायागुरुशरीरगोवामदेधीमतावच्छेदकानात्मक विषयतानिवेशाही वंटुरिमेव व्यक्निशक्तिीवादिनास्वरुपतीगोत्वादिसधर्मितावच्छेदकत्वस्पेवनिवेशादितिचेन्न स्वरुपातःपदविशेप्रयास पन्नशनोनिरूपकतासंबंधेनशनिसंबंधेनपदेवागोवादिप्रकारिकायाएवशनिधियःस्वीकारान् नहिसमवायेनैवजात खरूपतःप्रकारततिनियमःप्रामाणिक घटजानाती-पादोपकारितासंबंधेनस्वरुपतीघरवादीनांज्ञानायशंप्रकारतीयगमा समवायेनधर्मिविशेषणनापन्नस्यैवसंबंधातरेणापत्रस्वरुपतीभानमित्यपिननियम प्रामाण्यस्थपरतोयाघतारामतेऽयं 1. I •]]|| || || || || || . || ० ॥ ० || . . || . || || • || • ii .M 5. I] • IJ • 11-५५ राम || . Fri

॥॥
शक्तिस्वीकुरुतेवेति यतीशनिस्वीकारेयुक्तंयतरमाह एवमिति ॥ ॥ II. I] |! || •] ||
1 ॥
I
घरन्याकारकस्पस्वरुपतीघटत्वादितानस्यानुयवसायेप्रकारितायातसंबंधेनज्ञानेवाधर्मिविशेषणतानापन्न करावा
दानाम् अस्तु वापरुनेपिगवादिविशेषणायन्न स्वगोत्वादेशको निरुपकाचसंबंधेनपदेवाशक्तिसंबंधे या
अकारनागवादिश्चशीयदेवापरंपरासंबंधेनप्रकारताताशीश्चगवादिविषयतानशाब्दबोधजनकानावरा।
संबधेनप्रकारनायाजनकातावच्छेदकावापेक्षा सासंबंधावच्छिन्न वृक्षारतायाएवेन्थावलायवेनत्यति सहा
नावकाशः अथजातिशक्रिीमतपिशाब्दबोधेव्यामीनमावश्यकंगो नयागोजीनागामानयेत्यादौसमभियाह नामसाजा
बिोधात, परंपरासंबंधेननदन्चयोयगमेन्चसिनावच्छेदकतयागोत्ववादिभानस्वीकारापानेःशक्तीगोत्वचायगवाय
श्वनहिस्वरूपेणपदार्थस्यपदार्थांतरान्वयितयामानकश्चिस्वीकुरुतेखीकुरुतियाप्रकारजयाखरूपेणापस्थितजाती
नविशेष्यातयातदानं तु नसभवत्येवनिर्मितावच्छेदककशाब्दबोधस्पप्रत्यनुपयोगितयान स्वीकारासंभवान् एवंचना
निमात्र वा 71.
यापिव्यानिीबोधकमायामविवादायभिप्रेमिका लक्षणायहाजन्फतहीधज
नमनाया...:.
वान् अन्यथाजानावशिक्यासिहिप्रसंग
"तिरुपन्द्रय । ०11०11 • !!
||01101101}. !
1) • In I] || 1 || • I] • I. “ 00 1. ||5||. . .
1. ॥ ॥

श कानडयन्मासे ईश्वरानंगीकारीपन्यास निरन्तरत्वापानात् असारवान चाचित्रथैवयाठाकुनशक्रिमतमालंयसमाध बनिश क्राविनिता सिटी पहूँ त्रिबोधक तायाः पदे मधिलेनेश्वरेच्छाविषयतयानस्यामंपिशकावंडरसन्हवं नाहिमीमासकै गवामानुमन्यातरतावनैवताह रायुयानवका शतसाधकबहुतस्युनिसत्वेनतन-मासस्यापिनिरुत्ररत्वापानान् एवंज्ञानेपदानशक्रिरित्येतादर्शनामनिया यनितानसमर्थस्प पदस्पजाताविवष्यकाव पिवायचंदुरपन्हवमेव शक्तिनिरूपकता नविषयत्वरुपरखनस्याविशेगजातिय हो साचाक्षितचेन्न व्यक्रिशनावस्माकं नवमयं अपितुव्यक्तिी शकिज्ञानत्वेन न तायामेवे अतएवयतनकुजाशनिरिनिगीय नेमोनदानानपेक्षणान् अनरावयनवाच्यता नाहिर निधीविषयनामात्रणेववायनातादृशविघय नायाअन्वयसाधार ण्यानू अपिनयहिषयकावेनशक्तिीज्ञानस्पन हिमूकशनिीधीजनकतावमेवनदाव्ययवहारनियामकं अन्वयांशकुन शनिसत्वेपियथात हिमयकविंशनिी ज्ञानजनक तानावच्छेदकनथायलंयंशेनसत्वपिनधियत्व स्पशक्तिी ज्ञानजनकी नामामनवच्छेदकत्वान्नयनोनहरावहारःनहिषयकत्व स्पशाब्दधीविशेषणत्वान् गवादियदशक्रिीज्ञानस्यगीत्वादिज्ञानविया यावेनगोत्वादिशाब्दधीहेतुत्वपिनगवादियदस्थगोवा दिवानवाचकात्यायत्रिःवस्तु नीयहिषयकावविशिष्ठ ज्ञानविषयकावे मभानिज्ञानस्य शाब्दधीजनकातायश्यियावेनवाशाब्दाधियःशनिज्ञानजन्यतानात्वमेवनया एतेन तायामेवेनि नथास पानंत्या राम सभिचारीवास्यादितिभावःअन्वयेतिअन्वयांशेषिकुजा शनिरितिभावःअन्विनाभिधानमनेन नायंयथः पदार्थत्या. आई .

रियस्य तन्म नेवाच्यत्वान् अन्वयारीत्यनुपदयथाचागोवादिज्ञानेति शनिघटकविने सादियानगवादिपदस्पति गोवादिज्ञानविषयकाचस्पताया चिच्छेदकाचादितिभावःसंकेतशनियक्षेणाभिधायसामर्थ्यशक्रिीयक्षेसाधारण्नाहायहिषयकचनतिशक्यज्ञानेज्ञानजन्यजन्पाचनशक्ति ज्ञासत्वज्ञानस्पापिज्ञानपदवाच्यत्दापनिःशक्यज्ञानविषयविवज्ञानपदशक्रिीज्ञानस्पज्ञानत्वज्ञानविषयक शादधीजनकत्वा भिलपरास्तम् कारणावस्यकार्यवस्थचावच्छेदकगर्भगीत्वादिविषयकत्वस्पनिवेशाहीत्वादेवीच्यतीपपत्रिवोर्गोपदश येत्या कारिकापिशाब्दबोधोपयोगिनीशनिधी संभहतियत्यशेशकरवाधेनान्यथारख्यात्यापत्रिविरहान जादृशज्ञानस्पशाक धीहतत्वेयिगोत्वधर्मितावच्छेदककज्ञानानव्यतिविघयतामनंतयिभावप्रकारकबुद्धीनस्पतथा वारकरीत्यायनी व्यनीयपत्रिःनचेवव्ययशशनिज्ञानस्पपेिक्षितनया शशके कुलत्वानुयपनिरिनिवायकार्यकारणभावावच्छेदक कोटी यनयनतर्भावस्यैवतदंशकुजवयवहारनिषाहकत्वान् अनरावसामान्य लक्षणापूर्वपक्षमणिकतासमानप्रकारकत्वनश निशानशाबोधयोहे तुई नमद्भावाभिधानमपिविरुध्यो नचशयशेगावप्रकारकज्ञानस्यनावांशेगावप्रकारकज्ञानहेतु बिपिकार्यकारणभावयो.समोन प्रकारकत्वस्पाक्षेत्रत्वान्ननहिरोध तिवाती पाक्रांशेगोलादिकारतामादायहमानप्रका रेवोत्तमाया त्यस्यासंगत्यापन: अरर्ववादसमानप्रक तत्पस्यासंगत्यापत्र अमर्ववादसमानप्रक . . . .ILad विषयकशा कैवविशिष्टज्ञानविषयक वनजन्यतानवच्छेद वगम,पिशन सिहोरमतरतियन व्यक्रिश्मि जाच॥ 3.

पारजनजावच्छेदक विषय तावरज्ञानाच मतेइत्यर्थःएतावनाकुन शक्रिीमतपरिष्कृत्यतप्रोतकार्यकारणभावदूच्या वस्तुतस्विति कटरी दितिय परतविघयतेनिन नावच्छेदिकासववाच्या व्यस्तुमत्पाविघयतानथान तूपर कतिनतस्यावा व्यत्वायत्रियजनक तावच्छेदकी उपदस्थायीविघटादिरूपकार्यशकिताना कार्यविनापूर्वविषयक शाब्दबोधइत्येवाभिधाना शक्यशेशाल्वीप्रकार कारकंज्ञान पहननायास्तत्रानुतो नवजापंशसाज्ञानाव्ययशस्वरूपसनी नलाघवादिनिकुशक्तिवाद त्पादिचिंताम णिस्थविरोध निवाच्य मतभेदेननत्रीमयसम्सी वस्न नजानिधर्मितावच्छेदककशक्तिीज्ञानस्पहेतुत्वव्यतीर्विघय नायि। करण तावच्छेदककोनिविशतिविशेयत्नावदेवतात्वेनेवधर्मितावच्छेदकीयविषयताविशेषस्यनिवेशनीयवान्स वच्छेदक तानिरूपकविशम्यनाया व्यक्तिीविषयंवरुपाचात् एवंचयकेवाच्यताव्यवहारस्पकथंचिद्धपपादनेविशयश जामिप्रकारकाज्ञानहेतु नायेक्षयागोविंदवीरमेव कारण तावच्छेदकेऽधिक विघयनाया निवेशावरावंद्रयवादिधर्मिजाव। पदक्रप्रमात्मकगवादियदशानिज्ञानाव्यत्वादिप्रकारकशाब्दधीवारणायशनयंशेधर्मितावच्छेदकावच्छिन्नावावगा। हिचस्पाप्यधिकस्यनिवेशनीयतयागोरखमंपियनोकुजशनिवादिनामयिशनयंशेजातिप्रकारकज्ञानहेतुनामनमवसायया भूनाधर्मितावच्छेदक तावत्वाच्यत्वमिति नत्रच्छविनिगमनाविरहेणजनकतावच्छेदकधर्मितावावस्यवाच्यत्वस्यदुवीरत्वात् शत्रयशेवति। नादशमहमतापेक्षत्यर्थःअधिक विषयताबनिविषयनासंकेतशक्मितेचयनयुपरकाविषयाताजनक तावच्छेदकै तिमहागौरवकटाक्षितंभ नांपरा .. तरंशतिःगुरुणांसार्थशक्रिश्यिान्परंभ दोस्त कार्यकारणभावसमत्वदेवकार्यरसाह एवमिति शम्शेनिसायमनरावदीयस्यप्रागुश्तत्वादिदर नेशनशेति गोयदशक्निगीरित्याकारक इदानींकुजशनिख उपनिवस्तु नइति ईश्वरेतिन्पायमलेउनाद्रीयोहारप्रकारप्रदर्शने पीश्वरीनंगीकर्न वनसबलाक्षणिकस्थलेप्पन्वयबोधस्यानुभविकांचनदरपन्हवतयालाक्षणिकस्याप्पनुभावकत्वंडवीरमेवेनिस्यलक्ष्या। कुनशक्तिप्रसंगलिनानुभवजननसामर्थ्यमीश्वरसंकेतोवारनिरूपाशतिः अपिनु पदार्थातरमेवसाचजातादेवकल्पतेन तुम ज्यादावपीतिनकुजशनिारयोगिनांव अथयोगदादियदावाच्यत्वेगवादिपदाधनःस्मरणमनमवश्चनस्यात् नवपदावाच्यत्वे प्पल यस्येवव्य मीनं शाब्दबोधेनानुपपन्न मिशिवाय यधर्मप्रकारकशाब्दबोधेनर्मप्रकारकपदार्थो यस्थितेन नयागोत्व प्रकारकशादी गीत प्रकारकस्मरणस्यापेक्षतिकायायनीरस्मरणयूने शाब्दबोधविघयतायादरुयपादत्वात् अन्वय स्ससानीयांशशाब्दांधयोनिप्रकारतयानदेवस्थित्यनपेक्षणतत्रवायित्वानुपयोगादितिवेदत्रमहाः पदाद्यनेनस्मरण मनमवीमा विक्षि यादिवेश्यनिधी आक्षेपिकाजोतिरेव आक्षेपश्चानुमानमा यतिवी नजातिव्ययायधिकरण्यसं स्व वादाम्यसबेधनजानिराधयनासंबंधनव्यक्तयोले यक तायामविरोधात् वस्तु तमु गामानयेत्पादोस्खा। गीतसंकेतस्पर। निबंयाहत जथागोमागोजतिन्यादान्पयवोधानुपम .... पादेवी अनाक्षितभानमध्याहम रोनभासमन सनेविल वापनिरिम्पत आलवस्तुतस्विति यत : नेमा 'नस्पोनवदर्शयति ।। || रावनेनुसंबंधेनेति आक्षेपोनर हाददोधामप्रकारांतरणाक्षेत्रक्र तामतमाहगी त्वमिति गगनवारणारधर्मपरा व्यवघटितेति गोवत्वाधनात्मकंगोपद्रका शवगोत्वनिरनयमिछमिलोचनानिर्बिकत्सादनकाशा यन्त्रीत्वाहतारशरिलिरवंगवादावित्यादिअधिक पाटः केचिनुततक्रमत्व श्रयनिवरूपपईयरासबेधनानयनकमवादी गोवादिजानेरन्वयःशाब्दातेनसंबंधेनगोत्वादिमत्वस्याधेयतासंबंधेनगवा दियाथ्यापान आंधेयनासंबंधेनगवादिमत्वविनानुयपद्यमानत्वाच्चानयनकमत्वादेराधेयत्वादिसंबंधेनगवादिव्यक्षिका रिकाधीयान्यूर्वसंसर्गघटकनयाशाब्दबोधयतिभानेषिकर्मत्वायगोत्वाचवच्छिन्नाप्रकारकभानानुरोधेनाक्षे प्रादुरगीचमवाश्रितंगोनिसभेदप्रतियोगितानवहेक्षधर्मवान् किंचिदाश्रितवाजातिवादित्यनुमान तीव्यक्तिीमानतुन सार्वत्रिक जाहशहेनुयस्थितिरसार्वत्रिका त्वात् गवाहियदानादृशरुपेणगीवादरनुपस्थितः अथगवा दिपदायतोरस्मरणे गीवादिस्मरणमवकथमुपपद्यतेगावप्रकारीस्मरणव्यतीर्विशम्यायामाननियमान् नाहिशेयकस्मरणेवव्यनिघटित मित्ववादःप्रकारतयामाननियमान व्यवस्निप्रकारकस्यस्मरणस्यसंभवेपिस्वरुपतरावजातःशक्यतयाधमी तरंविशे मालयातस्मरणासंभवान् धर्मांतरप्रकरिणस्माणपिगोवाद्यशनिप्रकारकशाब्दतानासंभवनातारशस्मृतिरनुपयोगित्वा दितिचेन्न पदादालोचनरूपस्यैवस्मरणस्योगमाकिंचिदीवाच्छेन्न संबंपरता संबंधतानाधीनतासंबंधिस्मत्तेः ।। विशेषणाचार्थमुपलक्षणविदोषमाह नाशगोवादेरितिश्री करमत उत्स्याययनि एतेनेनि अायत्रीति आ नयनकर्मवस्यगवादिमत्व नागो वादिया, विन वमनुपयनमिति जानित्यर्थ नावनाआधेयतासंबंधावच्छिन्नगवायभाव यापकानयास्वाश्रयत्रित्वसंबंधावछिन्न ताशाकर्मत्वाभावानपि सप्रकारविनियमयिनिर्विशेषणकसंबंध्युपरनासंबधज्ञानानिर्विकल्प स्मरणेवाधकाभावात् निर्विकल्पकस्यसंस्काराजनंकावे पिविशिरतानाहित विशिएगोचर संस्कारादिशेट्यानुद्दीधदशायोकैक्लविशेषणांशस्मरणेनविरोधरतिवदन्तिनदसन्ग नादिपदास्वरुपतोगीवादिज्ञानेपियाप्पनार्दच्छेदकप्रकारेणनदहासंभवाद्ययाक्षयासंभवात् नशादधीविषयेणपरं परासंबंधनगीत्वादिविशषितकर्मत्वादिहेजनाऽनयनादोगवादिकर्मकावमनुमेयमितिमा विशिएसाध्यस्पप्रागप्रती नएवं गोपनीयतामित्यादीस्वरूपात उपस्थितस्यगीत्वादेरेवविशयनयाभानोपगमिनिर्धर्मितावच्छेदककशाब्दधीस्वीका सनि नाशवुझेराक्षेपक नावच्छेदकावच्छिन्नाविषयतयाव्ययाक्षेयानुपयोगितापत्रेश्वतियतो शादबोधेविशघ्या। दिविधयोभानमावश्यकामित्यवधेयरतनजातिवाचकपदान्जातिबोधव्यक्निवीधस्वीकारानिकरविनिश्रीकरमतमनु परियं उपादानस्पाथीयनिरुपचिममता विशवान् नचजातिरेवव्यानिबाधिकाजानिकरणकवमेवीपादानिकाचंबोधस्पे निवागंजात प्रमाणातरत्वकल्पनापेक्षयाव्यतिशिक्रिकल्पनायाएवीचितत्वात रावजातनित्पनयासर्वदैवतादेजकव्यक्तिी धीवारणायनानिमित्रोधेनानिशक्रिज्ञानघाटनाच्छाब्दसामय्य समुयगनयनथाचतादृशसास शादवीध स्पा?..... ले चाहिंतिभावःजातिवितिसर्थापत्यादिकं नुस केति नपादानकेत्यर्थ:हेमकेतिकार पाण्वव्यक्तिभानप्रयों - + शव शमदनशाब्दाचीयादानिकाचावया समावेशमालंय कातनवेति नावनाव्ययशकारणांतरानयेहायमंडनमानमुत्थाययति बनेरपीति उत्पाद की की जकविसंमवजनिःप्रमादरवकलनमर्थक नचजातिनिरपेक्षजानिभासकसामव्यायनिभानप्रयोजकाचवतंयशेपिशाब्दाव मावश्यक तासानंचशक्रिज्ञानजन्पयक्रिस्मृतिरपेक्षतेजति कारणविचव्यशेओयादानिकत्वमेवननु शाब्दत्वमितिनानदया शनिवाचं प्रतिमानांशेजाते करणवतदेशे शादत्वीयगमसंभवेतदकरणविपितासंभवात् जानेरकरणावेयांशेकीदृशक रणस्यजन्मतावच्छेदकधर्मवत्वमिनिचेन नकस्यापितावनापिक्षातविरहान्योरपिबोधःशब्दादेवनात्वाक्षेपादित व्यक्तिीशाब्द वीधेशतिविरहीनानुपपत्रिप्रयोजयतिलक्षणातवतरपत्रिशितिमंटनाचार्यमतं तरजातिरस्तित्वनास्तित्वेनाहिकाश्चिहिव क्ष्यति नित्याचालक्ष्यमाणायापोरन हिविशेषनिअस्तित्वनास्तित्वउत्पादविनाशीलक्षणाचजातिप्रकारेणेवबोधयात ननव्यानीलादिनेनिनानुमवविरीधानीलादिपरस्पशवानीलादिगुणपुरस्कारणलक्षणयाबोधकात्विवच्छक्यजानिपुरस्कार गन्तक्षप्रयागवादियदस्यव्यक्तिबोधकावेऽविधान स्वार्थादन्येनरूयेणज्ञानभवतिलक्षणेत्यत्रस्वार्थपदस्पशक्यतावच्छे कपरवान् अत्रेदचिंत्य गवादियदाक्षणयागोत्वादिप्रकारकलीथीयंगमेजानिशनिरन्वयबोधनापश्यतिलक्ष्यतावच्छेदा तायाएवजानिभानप्रयोजकत्वसमवान् नवशतिविनाव्यकोशक्यसंबंधरुपलक्षणेवा तथागोजी नागोनऐतिव्यबहारवार रामः काययकोलक्षणाआवश्यकीत्यर्थःमनथात्वात् अनुपयोगिवान शजय थानुपस्थापकादितिभावःअथेति लक्ष ताव ॥ ॥ ॥ ॥ ॥ | पर - दक तयाजानिभानासंभवजानिशक्तिरावश्यकी त्याशयःयुत्पनीतिभिन्नपदीपस्थाप्याथेन्वयबोधेविषयितावच्छेदकरूपेणीपस्थितिसंत्रमि. नसंभवतीनिशी रुपयोगितनिवायलक्षणानिवीहाथशक्रिी कोसनेगवादिपदस्पद्रव्यत्वादावपिविनिगमनाविरहेणशक्रिीक नप्रसंगात द्रव्यात्वादिसबंधनायिगवादीलक्षणासमवान् प्रयोगविरहस्पद्रयावादाविवस्वानश्रेणगीवादावय्यविशिर बादलक्षणाघरकानयाशनीरुपयोगितायातस्या वृमिवानुपपत्रःस्वातंत्रणातथावान् अथाशतिविशिशयामेवयनोल सण्याआशतिप्रकारेणव्यतिबोधस्पनैय्यायिकानामप्यनुमतावान् नत्रशऋपस्थितजारिन्वयउपयते नचासतविवश निर्जीतिविशिशेलक्षणेतिवैपरीत्यमेव किंनस्पोहितिवाचं आशरवयबसयोगविशेषरूपायाआनंत्यादयेक्षयालघी पुस्पा जातादेवशक्निीकल्पनस्पोचित्यान् नचाक्यासंयोगनिमुजातिविशेत्यास्तव्यत्नोतदन्वयश्चस्वाश्रयटितपरंपरासंवर धनस्वीक्रियतामिनिवाच्य आशतिप्रकारकबोधस्पानुभविकांचात् लक्ष्यार्थानुपरकायां केवलजानौप्रयोगविरहश्चनशक्य भावसाधक मप्रयोजकत्वात् नत्र प्रयोगमात्रविरहस्येवनदशक्यत्ववीजावेजातावप्रयोगस्पासिहत्वात नात्यर्यसत्वेचत्रि 'झ्याधीनवीधोपगमेशातविरहान नचैवकेवलमुख्यार्थनात्पर्येणगविनियमिनिमामिक प्रयोगायत्रिरितिका शत्रया खरूपत परिणाम मानपदोपनिधर्मिण्याश्रयतासंबंधेनान्वयुसेना .. चान्वयितावच्छेदका माशयः हयस्पेनिन : त्वसनियत्रिविशेष्यक विनयक्तिीविशेष्यकाय तेजी विनिगमनाविरहाभावात् हसि

- हनिपक ज्ञानस्पहस्तित्ववोधकत्वकृतीनद्रव्यायुयकार
मित्राह उहीधकम्येतिकिल्पाचारित्यस्पविरोधविरहादित्यनेनान्वयःससकीचा बटी
पेणानुपस्थितायाजावपल्लयोविराध्यतिव्युत्पत्रिवैचित्र्यणप्रकारनयास्वरूपानउपस्थितायाजतिरन्वयस्वी करिक्षातविरही
दितिरीन्याचेन्मतमेतत्परिष्क्रीयतेथापिस्वरूपंतामोत्वान्वयबोधस्यलक्ष्यार्थगवादीस्वीकरितारशान्वयबोधंप्रतियोग्य
जातानादीनां कारण नाकल्पनाधिक्या होत्वादिविशिश्यक्रिशादसामयीप्रतिबंधक तायाजातियक्ति विश्यकोपस्थितिहयस्पनिबेशनी
यतयाप्रतिबंधकतावच्छेदकशरीरंगौरवाच्च जापानतिविशिष्ट व्यक्तिशनिपक्षण्वसाधीयान् प्रामकरासुजातिशतिज्ञानादेवजा।
प्रकारेश्व्यने स्मरणशाब्दबोधश्चनननिर्विकल्पकलपंजानिस्मरणनिर्विकमकानभ्युपगमान व्यनिसबंधज्ञानविरहेणानदंशानु
द्वोधानिस्मरणासंभवतितुनाशंक नीयं यक्तिमविषयीक त्यस्वरूपतोगात्वादिज्ञानासमवेनगोल दोधास्येवव्यत्युद्दोधकाला
२ उद्दोधकस्यफलवलकल्यवान संबंधिताव दकह निवादिसंबंधायहहस्पादिसंबंधिहलिदिनाना मकोहोधकवला
इस्पादिसारणेहस्तित्वादेःप्रकारनयाभानवयनि-संबंधतानमनरेणापिजातिसंबंधिपदनानाज
रेणापिजातिसंबंधिपदनाना पोत्पीविशेष्यनयामान
शिधविरहानदमप्रकारकस्मृतीनदीवच्छिन्न संबंधिनयागृहीनवस्त्रज्ञानस्यहेतुनायाममा धिरजनितस्मृतीव्यभि
चारवारणायकार्यतावच्छेदकसंकोचस्यावश्यकनयाननरावप्रपिव्यभिचारानव ।। कारणं वेश्याा नियमतरति पदंगोमन् रामः
निवागोमती-पादोबक्रेसनेपियदंगोःशक्रिी गोरियादिज्ञानेनदमानात् बनीतिगोरित्पनुभवस्पेपथःजा युद्धाध ॥ ॥॥॥ ॥

बिलादिवोहुदादितिशयःसिंबंधानरासमानकालीनत्वादिगुरुणामयीतितपश्वादिपरधर्मिणिशनिस्वीकारा जागरुकत्वादितियको शक्तिस्वीकार PM काशान्जानिशक्रिीज्ञाननियमतीजातिप्रकारेणव्ययभानानन्जन्यसंस्कारान्नियमनीव्यक्ति स्मरणारिकाक्षतिः व्यक्निीवि यकज्ञानानरस्वावश्यक नयानग्जनिनसंस्कारादेवयनिस्मरणसंभवान् अथभवतुजारिशका नजातिप्रकरिणस्मरणत थापित प्रकारकशाब्दबोधीनसंभवतितमप्रकारकामविषयकशाब्दबीधेनर्मप्रकारेण त्रिकपदज्ञानजन्मने। इर्मप्रकारकव्यत्युपस्थितेर्हे तत्वान् पदेगृहीत निकत्वमात्र निवेशेषत्वादियहीननिकपदावाचवच्छिन्ननिरुपितसंब धारावाहितानजन्यगोत्वादिप्रकारकस्मरणाहावादिप्रकारकशाब्दबोधनःनर्मगृहीजनिनिवेशेषभुत्वादिप्रेकी णताहीतधीगृहीतत्रिकपश्चादिपदा यावादिप्रकारकशाब्दबोधपगुरुणामनुमतस्यानुपपत्र: नचप्रकारीमूनध ममदन कार्यकारणभाव मेदस्ययावतत्वाननुगमनावश्यकावाज्जामिप्रकारकशाब्दबोधेजारिएहीननिकपदज्ञानजन्यम्म। रंणस्पेवहेनत्वमंगीकार्यमितिवाच्य एवमयिजातिप्रकारकशाब्दबोधानुपपत्रेजीगरुकत्वात् लक्षणातानाधीनयर नई नत्वातरकल्पनेचौरवान् नवतन्प्रति ध्याहनस्यार्थस्यूबोधविषयातय -पितित्वहननेवन कानुपर" पदार्थाध्याहारस्थलेन्वयबोधवारणायन पाव्यवस्थापितत्वावर नहिषयां, जातितकारणेपनि मानन संमवतीत्यर्थः ननुतनाका ४, पारात हिश्यनापदप्रय गाम्मादि ने। - . श निअध्याहारेनिअध्याहारातम कार्ट परिशतेरित्यर्थः अनरुपण अर्थोपस्थितित्वना सिद्धांतादित्यस्यानिशकेत्यादिनान्वयःउनीसिद्धानीपगमा स.टी. थाषिपदनानजन्य पदार्थापस्थिहिवघहितकारणनवच्छेदकेनयनिलाक्षणिकपदजन्यव्यत्युपस्थितिरसंग्रहीनदीपायम ध्याहाररुयार्थीपस्थि नरूपेणहेन नाव्यवस्थापितालक्ष्यार्थीपस्थितिरपितद्र्याक्रांततयैवीयपने शनापरस्पैवानुभावा कोतिसिहा मत्सर्वलाक्षणिकस्थलेवन्वयवोधानुपगमानस्थलीयसामयीबलात्सर्वार्थाध्याहारस्थलेप्पन्वयबोधापत्रिी रितिशमानवकाशादितिवाचंयत्र लाक्षणिकपश्वा दियदाहीत्वादिप्रकाश्किीपस्थितिस्तदीयवाहितीवरहितीयादिविमतिी तानियोकमत्वाघुपस्थितिःकर्मत्वादिविशयकीगोत्वाद्यवछिन्न प्रकारला शाब्दबोधनास्थलीयसामग्रीलक्षणाधीनय दापिस्सिनेरध्याहारामकोपस्थितिसाधारमा समात्रणहिनतामनेवामाचाद्युपस्थापक विभनिीप्रतिभूतपश्चाक्ष्यि दायत्रनगोत्वावछिन्नीयस्थितिरपितनिराकीक्षपांवरादनुमानादितीयिवातत्राप्पशवलितादृशशाब्दबोधस्पानोप ईवीरत्वान् अर्थाध्याहारमनेपियत्रसाकांक्षपदानप्रहातवाक्यार्थघटकस्याप्पथस्योपस्थितिलशादबोधोपत्रेरनिए पादितिचेन्न शक्लिक्षणासाधारणस्थाननिसका निवस्यवचनयाशतित्वशक्यसंबंधत्वाभ्यामेवनयोर्निवेशनीयन याशक्तिलक्षणाधीनपदार्थो यस्थिायी कारणतामेदस्पयनिशक्तिवादिनामप्यावश्यकनयाशयधीनपदार्थोपस्थितेस्तद सवलाक्षणिक स्थलेन्वयबोधानुपयत्रिमियापयानिराकुरु ने सर्वेनिअति अर्थ न्पादिशंकायोमित्यर्थः पश्वादियदस्यापिलोमत्वांदादेवी मगहीसिली लाघवानपलवलाच्च।।

" - प्रेमात्वादिविशिसावच्छिन्नविषयकशाब्दबीधत्वं तत्तानकार्यतावच्छेदक।नचलोमपदपमुपदयोःपर्यायत्वभ्रमदशायालोमादिप्रकारकशा क्रिपदज्ञानजन्पतधर्मप्रकारकीपस्थितिलेनैवतद्धर्मप्रकारकशाब्दबोधहेतुनायाःकल्पयिननुचितत्वात् नचनावच्छिन्नविधा येवानिरूपित शनिविषयताशालिज्ञानचियक्रौरोनिलक्षशायहयोर्वनिवादिमतेनुगमःसंभवतिगोसंबंधिशक्रया: कपदशवयंसंबंधिनीगोरित्वाकारखवालक्षणाहिपिगी विच्छिन्न विषयतयासमपरंपरयाशनिविषयातायानिरंपरिक भावसत्वादिनिवाच्यं साक्षान्निरुपिनत्वपरपरगानिरूपितत्वयोरनुगमकरुपाभावात् यनुत्रिसंसकपदप्रकारकज्ञान दबीधोण्योगीरावंचशनिसंसर्गनानिरूपकपदेप्रकारमानिरुपितापििछन्नविशम्यताशालिज्ञानविनतहमाय तिकशक्तिलक्षणाज्ञानयोरनुगमसंयमत्येव शक्यसंबंधनार्शियदप्रकारक यहस्यापितथावान् संसगतावर यविषयनायामपिसंसर्गनात्वसामाशिल नदसत् शनिकालीनत्वादिसंबंधावगारिजानवारणायपदप्रकारवार्थवि शेष्यत्वोभयनिरूपितशक्निनिरसासर्गिक विषयातायानिवेशस्यावश्यक नयाशक्तिीसंसर्गकज्ञानसंयाहकेणरूपेणलक्षणा यहासमवान् अथधर्मशक्त पदस्पर्मिस्मरणशाब्दबोधजनकावेलीमाद्यात्मको पवच्छिन्नबोधकपश्चादियद। .. शिक्निर्वि ननवनिर्विकल्पकपस्य॒स्मरणस्पशादी पगमाग्जातिवाचकपदाहक वोधापतिरितिक रिपाटीयान् यत्राशपर्यायाच प्रमदशायालीम। शेष्यकशाब्दबोधीनस्पादिया टी शवानिज्ञानम्पविशेष्यलोममुपविशयकशाब्दीधहेतु द्रोपनमा पदमावस्यचलोमप्रकारकशाब्दबोदेहेतुत्वादितितछिप्पप्रतारणामापर्याय नाजा का द्यसंभवेनतस्पयनिस्मरणादिजनकचंधविषयक स्पापिचलीमत्वाचवछिन्नविषयकस्मरणादेःसंभवात्यश्वादिपदस्पलोभा वाद्यवछिन्न वाचकावीपगमेनधर्मिधीसंभवतीतिगतस्यधपवाचकततिवाय उपाधैर्धर्मिविनिर्माणभानसमवरूपस्या जापेक्षयाविशेषस्यसत्वेपिजातिशत यदज्ञानस्पजातिप्रकारिकायामिवोपाधिशका पदज्ञानरमाप्युपाधिप्रकारकर्मिविप युकशेरकारणताकल्यनेवाधकविरहान् उपाधिमात्रशनादपिधमिधीसंभवादितचेन्न लोचाधवच्छिन्न संबंधानरवाया होश मत्वादिनालीमादिमुख्यविशमविस्यवस्मरणस्यवाधका नरसिहदशायामुत्पादनानद्यावछिन्नशनविनय ही तातपोवछिन्न प्रकारकंधर्मिस्मरणस्पनियतस्वीकाधिनुभवविरीधा अविशषितगीत्वदिसंबंधांतरज्ञानाविध मिविषयकबोधनतत्प्रकारकर्मिस्मरणस्यकापगतादृशस्यनस्यताहर्शशक्तिीसंबंधज्ञानात्ताप्रकारकर्मिस्मरणीपग मेनुमवविरोधविरहान् अत्रेसायनेरपिसकावेनप्रतिवदेवादिनिवर्तिकाचायोगाच्च अथगवादिपदस्यसमवायाश। वाचकावीपगमेनन्जन्यबोधगोवादःसमवायएवसंसानयाभासनेननसंबंधातरमिन्यत्र किंनियामक वायानगी यसमवायसाधारण्येनसंबंधांतराभानप्रयोजकत्वासमवाना नहिजातिवक्रि विनानभासत निवासमवायबिना ॥ रामः सन्या न्यायादिमतेयो यदयानहमीवच्छिन्न शक्रिीमत्वज्ञानादियदावान् कालीनस्पविशिसशनि ज्ञानस्यसवमनिलाममुख्यविशयकली ॥ ६२ । नंप्रकारकफलजनक नयाभवन्मतेतदनुपपत्रे अशंकायारावाशुद्धत्वाञ्चपपीयतामस्यपग्रुपदलोमत्वश कमिपाकारकनयालोममुख्य विशेम्प शाबोधेबाधकामावादिति॥७॥निश्रीरंगनाथमरिसनुनारायणानुजकृष्णमविरचितशक्रिीवादविवरणसंपूर्ण॥ ॥ ॥ ॥ ॥ शा : पिनभासतरत्पपिनियमायेनशक्तिनानन्याधिसमवायभानस्यावश्यक तानसंबंधातरभानमित्तिस्यात् तदा दिक्दासमवायमविषयीत्यापिसंबंधांतोमदादिविशिएविषय बोधोदयादितिवेदेवसतिज्ञानशविर रावरणीयालथानगवादियदस्यसमावेनगोवादिप्रकारकज्ञानवशरुषगमानतीनाभ्रातानासंबंधा। रेणतन्त्रकारकधी: नासंबंधेनन प्रकारक ज्ञानेशक्तिीग्रहस्येवतादृशंबोधहेतुत्वरितवाच्यानंतीवस्यसम वायसाधारणसंबंधांतरभानप्रयोजकत्वासंभवादिति तयनवितेना। इतिश्रीगदाधेरभट्टाचार्यविरचित शतिवादःसमाप: 1] ° 11. मतिमंजुषासहितशा : यानोत्रीसन्धान मावः कवार ॥ कवार ॥ श्रीमतिर नेम

शावा
MAHARANA
RAM
जिमखासहित शनि वादसमानो
हए। एमाले
SHO..
HTRA
६३

No text on this page.

No text on this page.

Shaktibad

Author
Bhattacharya, Gadadhar
Title
Shaktibad
File name
Shaktibad
Text
OCR done
Published
2006/01/6
Publisher
The Asiatic Society Of Bengal, Kolkata
Language
Sanskrit
Pages
129
Library
The Asiatic Society, Kolkata
Classification
Vedanta. Upanishadas
Keywords
Philosophy - Hinduism
DLI number
344841
Barcode
4990010213821.00
Scanning centre
C-DAK, Kolkata
Digital publisher
Digital Library Of India
Rights
In Public Domain
VMLT id
DSjv0cBNX92
Download PDF

Shaktibad