·NOTICE BIBLIOTHECA INDICA PUBLISHED BY THE ROYAL ASIATIC SOCIETY OF BENGAL THE Bibliotheca Indica is a collection of works belonging to or treating of Oriental literatures and contains original text editions as well as translations into English, and also bibliographies, dictionaries, grammars, and studies. The publication was started in 1849, and consists of an Old and a New Series. The New Series was begun in 1860, and is still running. The issues in the series consisted originally of fascicles of 96 or 100 pages print, though occasionally numbers were issued of double, triple or larger bulk, and in a few cases even entire works were published under a single issue number. Of late years the single issues are made as much as possible to constitute complete volumes. Several different works are always simultaneously in progress. Each issue bears a consecutive issue number. The Old Series consists of 265 issues; in the New Series, till January 1st, 1941, inclusive, 1,542 issues have been published. These 1,807 issues represent 263 different works; these works again represent the following literatures : Sanskrit, Prakrit. Rajasthäni, Kashmiri, Hindi, Tibetan, Lushai. Arabic, Persian. Several works published are partly or wholly sold out, others are still incomplete and in progress. Two price-lists concerning the Bibliotheca Indica are available and may be had on application. One describes the Indian and the other the Islamio works published in the series. These lists are periodically revised. The standard sizes of the Bibliotheca Indica are Royal for large) octavo. Quarto. Single issues may be bought separately, but three years after the completion of a work no complete sets are broken for the sale of loose component parts.

·PREFACE Kuttanimatam Karyam by Dāmodara Gupta, edited by Pandit Madhusadan Kaul, Superintendent, Archaeology, Research and Museum, Srinagar, Kashmir. As early as 1883 Dr. Peterson first drew the attention of the public to a palm-leaf MS. (written in circa thirteenth century A.D.) of the Kuttanīmatam found in the śāntinātha temple collection at Cambay. That MS. was incomplete and bore the title Shambhalimatan and in 1887 the poem was published in the Kāvyamālā Series utilizing two other MSS. of the poem procured by Pandit Durga Prashad of Jaipur. All these DISS. were 'incomplete and inaccurate', and thus presented textual problems that baffled the ingenuity of many scholars, Indian as well as European. In 1897-98 MM. Haraprasad Shastri paid visits to Nepal and brought some rare MSS. which he himself described in his Report on the Search of Sanskrit MSS. (1895–1900). In that report he made the following significant observation: A MS. of the poem Kuttanīmatam has been acquired, copied in 292 of the Newar era, i.e., 1172 A.D... It is written in Bengali character, The oldest dated MS. in this character known in Europe bears the date of 1198. The present MS. is therefore 26 years older than the oldest MS. in Bengali known. I have reason to think that the MS. is older still, as the date is given in a beautiful Newar hand which runs through four lines after the colophon. So the Bengali character in which the whole MS. is written is of an older date than the four lines of Newar script, The MSS. were valuable on more than one ground. It helped in ameliorating substantially the highly defective text printed in the Kāvyamālā Series. It also furnished to students of the paleography of the Bengali script MS. material copied in 1172 A.D. (292 of the Newar era) and was therefore 26 years older than the oldest Bengali MS. known in Europe. Pandit Shastri and his pupil the late Rakhaldas Banerjee made occasional references to the value of Kuttanimatam and so we understand how a Kashmirian pupil of Pandit Shastri, who was working with him in Calcutta-Pandit Madhusudan Kaul of Srinagar-was entrusted with the work of editing and annotating the poem. In a letter dated 26th March, 1918, written from the premises of Pandit Shastri (26 Pataldanga Street, Calcutta) Pandit Kaul, then a Research Scholar of the Kashmir Durbar attached to Pandit Haraprasad, wrote as follows: I have prepared press copy for a good edition of the Kuttanīmatam by one of my countrymen about eleven hundred years ago. It gives & lively picture of the Hindu society of the time at Benares. It was years ago printed in the Kāvyamālā Series but the materials on which the edition was based were not only defective but also incorrect. I have ·ii PREFACE prepared the press copy from two excellent manuscripts in the A.S.B. Library. One is a very beautiful Bengali manuscript, complete and correct, copied some time before 1172 A.D. The other is a Newari copy based presumably on the above. The question of undertaking the publication of the book was discussed in April 1918 and Pandit Shastri observed: 'I hare seen the press copy carefully and I find that the various readings have been very well done. The work will be a great improvement on the old edition.' Objection was raised on the ground that the book was published elsewhere and that it was not in conformity with the main object of the Bibliotheca Indica Series, publishing important Oriental works that exist only in VISS.'. This technical objection was overruled and on the recommendation of Jt. Philological Secretary, Pandit S. C. Vidyabhusana, and of Prof. D. R. Bhandarkar, Sir Asutosh Mookerjee urged the inclusion of Kuttanīmatam in the list of works approred for publication in the Bibliotheca Indica. Pandit Shastri further justified this new edition saying that the Kāryamālā edition was prepared from bad and incomplete materials' while -nearly a fourth of Vadhusudan's work is absolutely ner. The work was apparentis sent to B.II. Press in 1919 and in February 1920 we find the editor receiving proofs. In June 1921 we note that proofs from pp. 10+120, i.e. to the last page of the test, and pp. 121-160 of the Votes were sent to the editor. In August 1922 the B.J. Press was complaining that corrected proofs of the votes were not reaching them. A mysterious silence followed and after nearly a decade we find Prof. J. J. Jeyer appealing to the then Gen. Secretary, Vr. Van llanen, to help him with the reprint or proofs of the work so far composed. We quote below some passages of Prof. Vſever's letter dated Laubenhof, Chur, Switzerland, 19th July, 1931: The Librarian of the India Office in London sent me a copy of your kind letter to him dated 25th June, 1931, and concerning my request for a MS. of Dainodargupta's Kuttanīmatam. Some inonths ago I finally mailed to the publisher the MS. of the work for which I am in need of MS. help. It is a new and thoroughly revised e lition of the translation of Kshemendra's Samayamātņikā and Damodargupta's Kuttanīmatain, in one large volume, entitled Mores et Amores Indorum. The Introduction has also been amplified and a long foreword is to be added. The original edition came out in 1903 and has been out of print almost erer since, I hope that the new edition of the Sanskrit text of the Kuttanīmatam now in preparation for the Bibliotheca Indica will be ready in time so that I can use it for an appendix to my book in which I should like to take up at least the more important passages and points that will receive new light from your edition of the text. The text in the Kāryamālā, as you well know, bristles with cruces interpretum, especially from stanza 486 on, Now when do you expect your edition to be completed ? Could you mail me the advance sheets as soon as printed ? Or, if need be, a copy of the proof sheets as soon as they are advanced, i.e., expurgated far enough to bo serviceable ?

·PREFACE jii Meanwhile the MSS. of the A.S.B. were copied out in Devanāgari characters by Babu Govindadas of Benares, who placed his copy to Pandit T. M. Tripathi who published a new edition from Bombay in 1924, adding his own Sanskrit commentary Rasa-Dipikā. This edition was recommended by Mr. l'an Manen to Prof. Merer who also got from our Society a file of the formes so far printed. Prof. Jeyer's letter that followed, dated Sept. 13, 1931, will explain itself: Kindly accept my sincerest thanks for your tro letters and the contents of the two registered parcels. Now that I have all the materiai you can furnish me at the present time before me I shall again attack the Kuttanīmatam, with which I have wrestled anew for many a month some time ago. No doubt the help which you sent me with such benevolent and painstaking alacrity will be so great that many a knot that defied all my racking of the brains can not be undone. A thousand thanks once more. While Prof. Meyer was trying to expedite the publication of the A.S.B. text, Mr. Van Vanen probably sought the help of some local pundits to help in completing the book. In 1929 Mr. Chintaharan Chakra harti was invited to see the remaininy portions of the work through the press. Mr. Van llanen apparently lost all touch with Pt. Kaul, who had seen the printing of the text as far as p. 112 and some portions of the Votes as well. We also know that notes on Terses 1-860 were set up in type and that notes for the remaining portions of the work (verses 862–1058) were prepared by Jr. Chakrabarti. These facts were rerealed in the Notes submitted bs Mr. Chakrabarti to the Society in 1939, after a second lapse of academic memory of another decade (1929–1939). Jr. Van Manen retired and the first report of Jr. Chakrabarti vas addressed to the Reorganisation Committee just 20 years after the starting of printing, Dr. B. S. Guha tried his best to bring into a line of co-operation the two learned Sanskritists of Calcutta and Kashmir. But alas ! it was not an easy affair, and the chequered career of this valuable MS. could but partially be redeenied by the present publication of the complete text with variants for the benefit of Sanskrit scholars, in the 25th Jubilee of its first setting up at the B.M. Press (1919). To allow this matter to drag on would mean the utter decomposition of the printed formes and so the Publication Committee decided to release the text portion only as fasc. 1, expecting to publish critical notes, etc. in a future fascicule when Pandit Kaul would send them to us. apologize to the learned editor for this unfortunate delay and thank him for his patient co-operation with us. There is ample justification for publishing more than one recension of such a rare test as the Kuttanīmatam. In spite of numerous distortions in textual reading and deviations in sense inevi ble in MS. tra ons of such a restricted range, we may recommend the cantos composed by Dāmodara Gupta, We ·iy PREFACE on Minister of King Jarāpida, (779-830 A.D.), as specimens of erotic kāvya of the late classical period of Sanskrit literature, The only other experiment along similar lines was made possibly in the same epoch by some pseudo-Kālidāsa who tried to smuggle a good deal of his knowledge of the Kāmaśāstra into the later (probably apocryphal) cantos of the Kumārasambhava which proroked, as we know, some later writers to compose poetic commentaries Tātsāyana's Kāmasūtra. That remarkable treatise which, like Kautilya's Arthaśāstra, was gradually getting dismembered, was luckily conserved to a certain extent through the zeal and poetic scale of eminent writers like Kālidāsa, Vāgha and Damodara Gupta. Havelock Ellis, the celebrared author of the psychology of ses, has paid generous tributes to Vātsāvana as a pioneer of scientific studies along that line. So Prof. J. J. Jerer and Dr. Schmidt by their laborious researches into Indian erotic literature have demonstrated their scientific worth, and in publishing our Society's text of the Kuttanīmatam ve hope that some interest would be roused among scholars studying problems for normal and abnormal psychology. Prof. Keith has very appropriately classified Kuttanīmatam into his group of didactic poetry, saying that there is both wit and humour, despite their coarseness in some of the stanzas. KALIDAS NAG, General Secretary. ROYAL ASIATIC SOCIETY OF BENGAL, 10th July, 1944.

·श्रीगणेशाय नमः कुठुनौमतं काव्यम् । + म जयति मंकल्पभवो रतिमुखमतपत्रचन्दननमरः । यस्यानुरकलखनानवजान्तविलोकितं वमतिः । अवधौर्य दोषनिचयं गुणले पो मंनिवेश्य नतिमायाः कुट्टन्या मतमेतद्दामोदर गुप्तविरचितं घरगुत ॥२॥ अस्ति खलु निखिलभृतलभूषणभृता विभूतिगुणयुक्ता युकाभियुक्तजनता नगरौ वाराणसौ नाम ॥ ३ ॥ अनुभवतामपि यस्यामुपभोगान्कामतः शरीरवताम् : शशधरखण्डविभूषितदेहलयः किल न दृष्पापः ॥ ४ ॥ चन्द्रविभूषितदेहा भूतिरताः सद्भुजंगपरिवाराः वारस्त्रियोपि यस्यां पशुपतितनुतुल्यतां याताः ।।५।। अतितुङ्गसुरनिकेतनशिखरसमुक्षिप्तपवनचलिताभिः । मंजरितमिव विराजति यत्र नभो वैजयन्तीभिः ॥ ६ ॥ अविरतमंचरदबलाचरणतलालककद्रवारुणितम् । स्थलकमलवतीलक्ष्मों बिभर्ति वसुधातलं यत्र ॥ ७ ॥ -- १ 'विलोकनम्' इति मु. पा. २ 'मुक्ता' इति मु. पा. ।

·D कुट्टदौमतं काव्यम् । यत्र च स्मशोभूषणग्ववधिरितसकन्न दिशाभोभागे । पि'व्याशा नादाविद्यमवधार्यते पठताम् ॥ ८ ॥ दिव्यधरावररिव या गजति मनवारणोता। बहलनायवतीव प्रोन्चन धष्ण्योपशोभिता या च ॥८॥ यतिगण गुणममुघेता या नित्यं इन्टमामिव प्रचितिः । . वनपंकिरिव मशाना तुमच्कसेनेव बहुल गन्धर्वा ॥ १० ॥ नारागणोऽकुन्तीनः प्रियदोषा यत्र कौशिका: मततम् । गद्ये वृत्तच्यवनं पर टहरोधस्तथाऽक्षेषु ॥ ११ ॥ यन्नमृतो व्या लम्याः पवेदिषु यत्र धानुवादित्वम् । सुरतेष्ववल्लाक्रमणं दानचेदा मदच्युतो करिणाम् ॥ १२ ॥ तौनकरत्वं भानोरविको यत्र मित्र हृदयानाम् । योगिषु दण्डग्रहणं संधिच्छेदः प्रसज्येषु ॥ १३ ॥ छन्दःप्रस्तारविधी गुरवो यस्थामनार्जवस्थितयः । बौणायां परिवादो दिजनिलयेवप्रसन्नत्वम् !! १ ४ ॥ अनुरूपत्तघटना सत्कविकृतरूपकेषु लोके च । रमणौवचने यस्यां माधुर्या काव्यबन्धे च ॥ १५ ॥ यम्यामुपवनवौथ्या तमालपत्राणि युवतिवदने च । नखरप्रहार रणितं तंत्रौवाद्येषु सुरतकलहेषु ॥ १६ ॥ १ "शिष्यायामाचायनावचं वार्यवे' इति मु. पा० । २ 'ससाला' इति ब. पा० । ३ 'बहल' इति ब० पा० । ४ "ध्यनस्याः' इति मु. पा० । ५ 'मिवसुहृदानाम्' इनि मु. पा.। इ रुपके च' इति भु. पा० । ● 'कणितम्' इति ब. पा० । वाद्येच इति प० पा० । है 'कलहे च' इति १० पा० ।

·कुट्टनीमतं काव्यम् ३ नन्दनवनाभिरामा विबुधवनो नाकवाहिनी जुटा ! अमरावती व यान्या विन्यस्जा निर्मिता जगति !! ) SH तस्यां खगपतितनुरिव बिल्ला मिनी' हृदयशोकमजननी : अटेश्वरहृदया प्रान्ले यनगाधिराजतनयेव । १८ ॥ संमतभोगिनेत्रा मन्दरधरणीभूतो यया मतिः उपरि गता गुलानामन्धासुरगात्रलेखेव ॥ १८ ॥ समुवाम वाररामा मानमवसतेः भगोरिणो शक्तिः : नि:ोषवेशयोपिदिभूषणं मालतो नाम : २ . विशेषकम्। पेशन्तवचमा वतिन्लोलानामाकरः स्थितिः प्रेन्नः । भृमिः परिहामानामावमथो वक्रकथितानाम् ॥ २१ ॥ सा शुश्राव कदाचिद्धवस्तालयपृष्ठ दशमधिरूढा ! केनापि गौयमानां प्रसङ्गपतितामिमामायाम् ॥ २२ ॥ 'यौवनसौन्दर्यमदं दूरेणापास्य वारवनिताभिः । यत्नेन वेदितव्याः कामुकहृदयानो पायाः' ॥ २३ ॥ श्रुत्वाथ विपुलजघना मनमौं मालती चकार चिरम् । अतिसाम्प्रतमुपदिष्टं सुहृदवानेन साधुना पठता ॥ २४ ॥ तहत्वा पृच्छामो विकराला कलितसकलसंसाराम् । यस्याः कामिजनौधो दिवानिशं द्वार मध्यास्ते ॥ २५ ॥ इति मनसि मा निवेश्य द्रुततरमवतीर्य वेश्मनः शिखरात् । विकरालाभवनवरं परिजनपरिवारिता प्रययो ॥ २६ ॥ १ 'विलासिनां हृद...' इति मु० पा० । ३ 'कबितानाम्' इति मु. पा! २ ‘मालयः' इति मु० पा० । ४ 'बारदेशम्' इति ब० पा० ।

·ट कुट्टनौमतं काव्यम् अथ विरलोन्नतदानां निन्नहं स्थूलचिपिटनासाग्राम् । उल्वरण चचकलक्षितशककुचस्थानशिथिलकृत्तितनुम् ॥ २ ॥ गम्भौगरकदृर्ष निर्धषणलम्बकर्णपालौं च : कतिपयपाएर चिकुगं प्रकटशिरामन्ततायतोवाम् ॥२८॥ मित धोनवसनयुगस्तां विविधौषधिमणिसनायगलसूचाम् । तन्वीमङ्गुलिमले तयनीयमयौं च दालिकां दधतीम् ॥ २८ ॥ गणिका गणपरिकरितां कामिजनोपायनप्रसादृशम् । आसन्धामासीनां विनोकयामाम विकरालाम् ॥ ३ ॥ ( कुलकम् ) अवलोक्य मा विधाय क्षितिमण्डन्नलौनमौलिना प्रणतिम् परिपृष्टकुशलवाता समनुजातामनं भेजे ॥ ३१ ॥ अथ विरचितहम्तपुटा मप्रश्रयमासनं समुत्सृज्य । इदमचे विकरालामवसरमामाद्य मालती वचनम् ॥ ३२॥ विदधामि हरिमकोस्तुभमहरि हरि मगजनाथममरेन्द्रम् । अद्रविणे ट्रविणपतिं नियतं मतिगोचरे पतितम् ॥ ३३॥ अयमेव बुद्धिविभवं हृतविभवस्ते पटहरावरणः । कामुकलोकः कथयति सत्रागारेषु भुंजानः ।। ३ ४ ॥ उपमंहतान्यकर्मा धनवर्मा नर्मदांघ्रियुगलस्य । मकलसमर्पितसंपादुपेतः पादपौठत्वम् ॥ ३५ ॥ यदुपगतो नयदत्तः मागरदत्तस्य मध्यमः पुत्रः । प्रोणाति मदनसेनां विधाय पिलमन्दिरं रिकाम् ॥ ३६॥ १ अथ सा विधाय दूरात्' इति मु. पा० । २ 'रविम्' इति ब• पा० । ३ 'प्रौण्यति' इति ब. पा० ।

·कुट्टनम काव्यम् यौतापितचरणों मंजय भटुपुत्रनरसिंहः । परितोषं व्रजति पर्व मृद मृन्याणियुगलेन : ३ : यन्निःपोषितविभवो दीक्षितभद्रवपत्र भदेवः निर्मितोऽपि नोति केशवसेनाम्टद्वारम् ।।३८ : अन्दा अपि कामिजनं माधारणयोषितां यदाक्रम्य विदधति कर्पटपषं विलमितमेतत्तवोपटै पानाम् ।। ३६ . . (कुकम) हौनान्वयजन्मानी गुणहोना रोगिण निवाकृतयः : उपसेविता मयापि प्रकटोतरागमोष्ट पुरुषा. ४. मातः किं विदधामो हतधातुबानताभियोगेन नामादयाम दुष्टं निजतनुपण्यप्रसार केणापि ॥ ४१ तत्कुरु मातरनुग्रहममिधत्व ममापि देहिनो भोग्यान् तेषां च वेशचेष्टितमनमिजारजालपानोपायान् ॥ ४. इति गिरमुदौरयन्तौं सप्रेमामृग्य पाणिनां पृष्ठे । रुचिरवचो विकराला सुचिकृतिमाल तोमचे ।।४३ : (कुल्लक म्) अयमेव दह्यमानम्मरनिर्गतधूमवर्तिकाकारः । चिकुरभरस्तव सुन्दरि कामिजनं किंकरौकुरुते । ४ ४ ॥ अयमेव ते कृशोदरि मन्दोन्नमितविभ्रमाधारः । अधरौकरोति धौगन्मधुर स्मितसुभगवौक्षितविशेषः ॥ ४५ ॥ १ व. पुस्तके न दृश्यते । २ 'दृश्यम्' इति मु. पा० । ३ "कलापकम्' इति व. पा० ।

·, कुट्टन न कायम् . दयमेत्र दान करती रतिकान्ताकृतमतितरां कुरुते ! श्रुतिपयमप्युपयाता [ना नियतं नत्र कामिना मनमि ॥ ४६i इयमेव दानयंको चना चरकान्तिधामममकांति: : उत्पादयति नितानं तब मन्मथदाह वेदना पुमाम् ॥ ४ ॥ इदमेव मसुम पि लोनावति विजितपरमतदनितम् तब निषभुजंगयाकर्षण नद्धमंत्र उचरित: १, ४८ दृढमेव मकर केतननिकेतनं स्तनयर तबाभोगि ! भोगवति भोगमाधनमपरोपायग्रहो व्ययः ॥ ४८ ॥ इदमेव बाहुयुग ऋणान्दननु सुन्दर तबाभोगि । कस्य न जनयनि मदनं कनकाङ्गदभूषण सुतनु !' ! • !! अयमेव मध्यदेशः कन्दपादेशकरणचतुरस्ते । प्रकृशोऽपि परौरवतो दशमो प्रापयति मन्मथावस्थाम् ॥ ५ ॥ इयमेव रोमराजिः मंकन्यजचापयष्टिगणशोभाम् । दधती विदधाति तव स्मरमायकमन्यविक्लवान्यूनः ॥ ५२ ॥ इदमेव च पृथुजघनं कलधौतशिलातलाभिरमणीयम् । तव तरुणि वशीकरणं यतिमंयतिनाशकारि करभोर ।। ५३ ॥ इदमेव तबोरुयुगं रम्भास्त म्भोयमं मनोहारि । वद सुन्दरि नाभिमतं मदनज्वर शान्तये कम्य । ५ ४ ।। .. १ वदनकान्तौ' इति ब. पा० । २ 'कांतिसमकांतिः' इति ब. पा. ३ 'ध्वानम्' इति ब. पा० । ४ 'मंचवचरित्रम्' इति ब. पा० । ५ 'श्थुलनधनम्' इति ब० पा० । 'गर्भो' इति ब० पा० । s 'नापमान्तये' इति ब. पा. ! ' ·कुट्टनीमतं कायम् यौवनकल्पतरोन्ते कनकलनाविभ्रमं सुवृत्तमिदम् । जंघायुगा नेकृति काम फतनामये क दृह : ५. निर्जितदाडिमरा व जतम्यन्न कमलिनी वन्ताममिटर तव चरणमरोजयुगं कन्य न मानममन्नझुरुते । ५.६ : इपति वारणेन्द्र हम हमति प्रयानमिदमेव । तब खोलावति ललितं यूनी इढयानि मयाति ॥ ५६ तपि यदि ते कुहलमवधानं मंविधाय नमथे ! अाकर्णय कथयामि स्वबुद्धि विभवानुमारे ॥८॥ स्वीकुरु तावत्प्रथम नृपसेवकभट्ट मनुमतियत्नात् । स्वाधीनामतिविपुन्ना यदि मन्पदमौहले सुतनु ॥ १२ प्रत्यासन्नामे स्वयं प्रभुः पितरि नित्य कटकन्ले । भट्टसुतश्चिन्तामणिराकृष्टो भवति नियमेन ॥ ॥ श्टणु तस्य चारुहासिनि वेषग्रहणं च चेष्टितं चैव । निघतति म यथा वर्ण प्रियसुरभिकुसुमारासनप्रसरे ॥ ६ ॥ स्थूलस्थापितच लकपंचांगुलमात्रकेशविन्यामः । लम्बश्रवणनिवेशितकरपत्रकघटितदन्त पंनिश्च ॥ १२ ॥ कर शाखा र्पितमुद्रिकचामौकरकण्टसूत्रिकाभरण: । परिमृष्टगाचकुंकुमकिंचित्पिंजरित सर्वाङ्गः ॥ १३ ॥ m- १ 'तरुणि चरणयुगलम्' इति मु. पा० । २ नथा च' इति मु० पा० । ३ 'सुरभिशरा...' इति मु० पा० । ४ 'चूडः पंचा...' इति मु. पा० । ५ 'श्रित' इति ब. पा० । है 'वसनसंवौता' इति ब. पा० ।

·कुट्टन नलं कायन् प्रविन्त खकुसुमदामक गलमण्डनजातरूपचनशोभः । अन्तर्निविष्टमिक्कनौकिकम्बुम्भिकादिचरण त्र: ।। ६४ !! नानावर्णविवेचितवहनदशापा उबद्धततकेम: । एकस्मिन्दनवौटकलपर म्मिन्मोमपत्रक कर्ग : ६५ उच्चाडकनगर्मितकुंकुमपिंजरितवम्ति परिधानः स्थलतरकाच वर्तकमा च गले दधानेन !! ई ६ ॥ वृश्चिकर जितकरसहकरमूल नियद्धांखचक्रेण : प्रथमवयस्त्वं भजता ताम्वृत्तकरंकवाहिनानुगतः ॥ ६ ॥ (विशेषकम् ) श्रेष्ठिवणि विट किनवप्रधानसम्म सुमहतो मध्ये शुलापातम्यापिनकतिपयव धोरुपौठिकासोनः ॥ ६८ | उत्संगार्पितखड्यथा नथभाषिभिर्मदोद्ध त्यम् ! विनायौरनुनौविभिरधिष्टितः पंचषै. पुरु: ॥ ८ ॥ चतुरतरसेवकार्पितपृष्टपरिक्षिप्त पूर्वदेहोशः । अन्तर्धतताम्बवोच्छनकपोलकलितकरपर्ण: ॥ ७० ॥ अनपेक्षितप्रमङ्गः पुनः पुनः पठति मोन्नतकः । गाथा लोकमायां भावितचेता यथातथाधौताम् ॥ ११ ॥ २ कर शोभः' इति ब. पा. ३ 'वसन' इति मु. प. ५ 'कुलकम्' इति मुद्रितपुस्तकेऽस्ति . 'महौइत्यम् इति ब. पा ! ३ 'मिक्थिततौरुष्का' इति ब. पा० । ५ "चर्चक' इति सु. पा. । इ. 'बड़ो' इति मु० पा० । 'च्यंतर्विधनावेलपोत्सून' इति ब० पा० ।

·कुट्टनौमतं कायम् विस्मयलोलितमौलिः पार्श्वगतांस्ताड्यन्त्रमावेगात् । हा' कटु माध्विति वाटेरन्तर यति उरसभापिलश्रवण ; 5 !! इदमुक्तो महमि रूषा तातेन नृपो नग्रेस, नानोऽपि इति पिलरा विष्कुरुते महोत: प्रणयविन्यासो ! पत्रच्छेदमजानजानन्त्रा कोरलं कलाविये। प्रकटयति जनममाने विभ्राणः पनकर्तरी मततम् : ब्रह्मोकनायगास्ने गोते मुजादिवादने ३३ अभिभवति नारदाढीन्यावाण्यं भट्टपुत्रस्य ।। ७ ५.! वसुनन्दचिवदाण्डका कामधलङ्गधेनुबन्धेषु : व्रजति पुरतोऽस्य नि भार्गवतां पर रामोऽपि । वात्स्यायनमयमबुधं वा ई दरेण दत्त काचा सम् : गणयति मन्मथत पशुतुज्यं राजपुत्रं च || 9.56 प्रपलायनैकहृदये यो विक्रममातनोति हरिणोऽपि सिंहम्य तस्य शोथै पाकर भट्टपुत्रम् ॥ १८ ॥ आखेटकेऽपि कौतुकमस्त्येव जयश्च चचन्ते लक्ष्ये । 'भट्टभयेन न खेलति भट्टसुतः किंवतिप्रकटम् ॥ ८ ॥ ६ 'हा कश्माधुवादः इति १० पा० . २ मुताम् इति ब• पा. ! = 'मुग्धा इति मु. पा. । । 'त्यजति इति मु.पा । ५ 'बाह्यान्' इति मु० पा० । ई 'चार्यान्' इति मु. पा : ७ 'दृष्टपुस्तकदये 'यः प्रार्थितोऽपि यत्नात्कवचं राधामुत्तो ददाति मम अवि- चिंतितवसुवर्मत्यागगुणं हसति तस्यायम्' इत्येतत्पद्यमधिकमस्ति । ८ 'बपाकरं भवति भट्टपुत्रस्य' इति भु० पा! है 'भट्टतनयन' इति सु. पा.'

·१० कुट्टनीमतं काव्यम्. इति निजमेवक निगदित रमणीयवचःश्रवण परित्या अन्तर्मुदिनो ते मामेष 'चन्नौकरोतोति ॥ ८ ॥ ( संदानितकम् ऋतमत्कतमन प्रस्थान का च नर्तको भद्रा । विट हटके का नृत्य कि के हन्नुभरतोदित क्रियया । ८ ।। कौवृकं स्तुपमा धेनवरचिते इ भाणके कौवृक्क ! ग्रंखण कदावेव पृची नृत्य पदधाकं यन्नात् ॥ ८० ! सुमनोमानी कण्टा मादरचेता ददाति नर्तक्ये । अपनीय म'' ताम्बूलभमनवसरे माधुवादं च ॥ ८३ !! भुजपननगम स्थविनालियोड्न पावलितानि । अनयव निर्मितानि म्यारजगदिश् चातुरच ॥ ८ ॥ प्रविभक्तीवर मर भिनयभङ्ग या परिक्रश्चिः ! रम्भामप्यतिपाते किमुतेतरनतंकोलोकम् ॥ ८५ ॥ इत्ययमारक बरताव विगतमुन्ना युकण्ठ मन्युच्चैः ! वर्णयति भावितात्मा लक्षितपदमात्रया पात्रम् ॥८६॥ . १ 'तुया' इति सु० पाः । २ मुदिता' इति मु. पा० । ३ 'मामेव' इति सु. पा. ४ मदृग्गोचरीभूतपुस्तकयगले यत्र पाच रतस्थ स्वाने सन्मानितकम् इत्यस्ति । ५ 'ने' इति मु. प. ६. 'भी' इति मु. पा । 9 'षिमटके इति ब. पा० ८ कौक्षो नयमानें इति मु. पा.। है तातके' इति मु. पा० । १० 'मताम्बूस्लाम्' इति मु० पा० । ११ मात्र' इति मु. पा० । १२ 'भक्त्या' इति मु. पा० । १३ 'द' इति मु० पा० । १४ 'मुच्छलित' इति मु. पा० । १५ 'पातम्' इति मु. पा० ।

·कुट्टनी मलं काव्यम् प्रायेण भट्टतनयो भकीदृशावेवचेष्टिने भने । नं मदनवागुगरान्तः पात्यमि यया तटा बृमः ।।८७ः । कुत कम । चतुरा प्रागलभ्यवती परचित्तज्ञानकोशात पेता। योज्या तस्मिन्दतो वक्रोक्रिविभूषिता प्रयत्नेन : ८८. समुपेत्र तयाऽवमरे ताम्वन्नं सुमननय द दत्यन अभिधातव्यः सुन्दरि मकरध्वनीपकवचन: ।। ८६ । जन्ममहसोपचितैः पुण्यश्वर फन्तितमाकान् : यत्त्वं नयनानन्दन नयनावर मसेतोऽमि . : चाटुक्रममनुराग प्रणयरुषो काहजनको कालिम प्रकटयति वाररमणौ नटोव शिक्षाभियोगन " , प्रवयसि यौवनशालिन होनकुले मन्कुलप्रसुते च । रोगवति दृढ शरीरे समचित्ता योगिनश्च गणिकाच २ ॥ उपचरिताम्यतिमात्रं पण्यवः क्षोगसम्पदः पुंसः : पातयति दृशं व्रजत: स्पृहा परिधानमात्रेऽपि ॥ ८ 2 | इत्थं दृढतरवामितमनसां घुमा ममाम्प्रतं पुरतः । वेशविलासवतीनामशरीरशरव्यथाकथनम् ॥ ८४ 1. (कुल्ल कम) केवलमगणितलाघवदूरपरित्यक्तधीरताभरणा । मुखरयति मां दुराशादग्धम खौ तेन कथयामि ॥ ५ ॥ १ मुद्रितपुस्तके नास्ति । २ यस्वम्' इति मु० पा० । ३ 'न्व' इति ब० पा० । ४ दृशपुस्तकवये 'कुन्नकम् इति नास्ति । ५ 'वतौं' इति मु. पा० ।

·कुट्टनौमतं कायम् । हृदयमधिष्ठितमादी मालत्याः कुसुमचापवाणेन । चरम रममौवल्लभ लोचनविषयं त्वया भजता ॥६६॥ क्षणमुन्कण्ट किताही क्षणमुल्वण दा हवेदनायत्ता । क्षणमुपजानो कम्पा खेदाईवपुः क्षणं भवति ॥ ६ ॥ मुहरविभावितका रेश्या मुहुरुज्झित धौरभावमत्युच्चैः । रोदिति गारति च पुन: पुनश्च मौनावलम्बिनौ भवति ॥ ८ ॥ पतति मुहुः पर्यझे मुहरके परिजनम्य मुहरवनौ । किसलयकल्पिततन्ये मुडरममि मुजरनङ्गमंतप्ता ६ ॥ पहिषोव पकदिग्धा हंसोव मृणालवलयपरिवारा! सुभगमयुगैबासी भुजंगविद्वेषिणी जाता ॥ १ ० ० ॥ कदलौच म्पकचन्दनपंके कहनौर हारधनसारम् । सुन्दरशशधरकान्तं नो शान्य मदनकृतभुजस्तस्याः ॥ १०१ !! अपमारय धनमारं कुरु हारं दृर एव किं कमलैः । अलमलमालिहणाले रिति वदति दिवानिशं बाला ॥ १० ॥ संकन्यरुपनौतं त्वामन्तिकमुनमन्मनोवृत्तिः । दृढमालिंगति पश्चात्वभुजापोडेन याति वेलक्ष्यम् ॥ ३ ॥ कुसुमामोदौ पवन: पिककृजितङ्गमार्थर सितानि । यमियतो सामग्रौ घटिता का मेन तद्विनाशाय ॥ १ ० ४ ॥ १ 'वस्या दूति ब. पा० । २ ताक' इति ब. पाः । ३ "हास्था' इति ब. पा० । ५ 'हष्यनि मुद्धति च स्तम्भिनौ' इति सुः पा. ५ 'चन्दनपंकः पंकरई नौरहारधनसारम्' इति ब. पा. । ६ शशधरकांतम्' इति ब• पा | क 'विधिनव' इति मु. पा.।

·कुट्टनौमतं काव्यम् : अबला बलिना नौतां शामिमां मकर केतुना रहे । श्राप'त्पतितोद्भुतये भवति हि शुभजन्मनां जन्म ॥ ? ८४ : नो ग्टहंति यथायो' अर्थिजनैर्निगदिता गिरः प्रायः मातत्या गुणलेशं श्टणु पृष्टतया तथापि कथयानि 15 १२६ :: आम्फालयतो नूनं धनुरतनो: कोसुमं रजः पतितत् मंग्टहरे सा सुगावो विश्वमृजा निर्मिता सेन । । ८० उपहमति गिरिसुताया लावण्यं येन सतत लग्न न द्रवतामुपनौतं भोगीन्द्र विभूषणस्य देहार्धम् ॥ ? ८ ? शमधरविवार्धगता छायामिव मैहिकेयवदनन्छ । अलिपटलनोलकुटिलामलकावस्लिमलिकसंनिधौ वहति ॥१.८ : सरसिजमस्थिरशोमं विभ्रमरहितं च मण्डलं शशिनः । केन समेतु समत्वं हृदयप्रिय मालतौवदनम् ॥ १ १ ० | अलिरुपरि तदीक्षणयोचीला मोगन्ध्यमूचितविशेषः । निपतति कर्णाम्बुरुहे निर्गुणताप्यवमरे साध्वौ ॥ १ १ १ ॥ बिभ्राणेऽरुणिमाणं महजं जितबन्धुजौवरुचिमधरे । यदलककविन्यसनं तत्तस्था मण्डनक्रीडा ॥ १ १२ ॥ चित्रमिदं यदि कृशता तस्या बलिपरिग्रहौतमध्यम्य । अथवा नो विधिविहिता महताप्यपनीयते तनुता ।। ११३ ॥ श्रास्तामपरस्तावत्तस्याः स्मरवमतिपृथतरनितम्वः । -- १ 'यापद्यबलोड़तये' इति मु. पा० । ३ 'संहृत्य सा सुमध्या' इति ब० पा० । २ यथार्थानर्थ...' इति मु. पा० । ४ 'न्यासस्त' इति ब. था।

·कुट्टनौमतं काव्यम् : अययति कपिन्त सुनेरपि दृक्पथपतितः समाधानम् ॥ ११४ ।। नत्र भाव पुषो रन्मोपम युगलमवलोक्य । मकरध्वजोऽपि महसा निजसायकन्नक्ष्यतां याति ॥ १२५ ॥ जघनभरातम याना नायाता मा विलोचन प्रसरम । तिष्ठति तेन मनोहर भर जन्मा ब्रह्मचर्येण्ट ॥ १ १६ ॥ यदि कयमपि मधुमयनः पश्यति तामममबाणनर्वस्वम् । तदमारभार भूतामिव खममुरमि विनिहितां मनुते ॥ ११७ ॥ यदि पतति सा कथंचिौक्षणविषये हरम्य तदवश्यम् । त्रिभुवनमभिवं कुरुते वामेतर देहभागमामाद्य ॥ १ १८ ॥ सौन्दर्य तत्तादृशमशेषयोषिद्विलक्षणं सृजतः । यनिष्पन्नं धातुस्तन्मन्ये काकतालीयम् ॥ १८ ॥ महजचिन्तामनिवासं तस्या वपुरनभिवौक्षमाणस्य । मन्ये नाकाधिपतेः सहस्रमपि चक्षुषां विफलम् ॥ १२ ॥ शिथिलयत कुसमचापं क्षिपतु शरान्वाणधी मनोजन्मा । संसारमारभूता विचरति मुवि मालती यावत् ॥ १.१॥ वात्स्यायनमदनोदयदत्तकक्टि'तराजपुत्राद्यैः । उच्छूमि तं यत्किंचित्तत्तस्या हृदयदेशमध्यास्ते ॥ १२२ ॥ भरतविभाखिलदंतिलवृक्षायुर्वदचित्रसूत्रेषु । पत्रच्छेदविधाने भ्रमकर्मणि पुस्तसूदशास्त्रेषु ॥ १ २ ३ ॥ श्रानोद्यवादनविधौ नृत्ते गौते च कौशलं तस्याः । १ 'नाव' इति मु. पा० । ३ 'पुत्र' इति मु. पा० । २ 'भूतं लक्ष्मीवपुर' इनि ब० पा० । ४ 'उल्लपितम्' इति मु. पा. ।

·कुट्टनीमतं काव्यम् १५ अभिधातुं यदि को बदनसहस्रेण भोगिनाम गः ॥२४ युगल कम्) परिगन्नद्रालेत कम पयंत्रणमुरम मान्नतो ग्भमान । निपतति नाऽपुण्यवतां रतिलान्तममानमा रहमि ॥ ? २५ । रविरमरभमास्फालनचन्न वलयनिनादमिश्रितं तम्या: । तत्कालोचित मणिनं श्रुतिपय मुपयाति नान्यपुग्नस्य ।। १२६ ।। इत्यमभिधीयमानः शुभमध्ये यदि भवेदामोनः । एवं ततोऽभिधेयः संदर्शितकोपया दृत्या किं मौभाग्यमहोय यौवन जीनाभिरूपतादर्पः । महजप्रेमोपनतां मालतिका न बहु मन्यसे येन ॥ २८॥ न गणयति या कुलौनान्द्रविणवतः शास्त्र वेदिनः प्रणतान । मा भवदर्थ शुष्यति कुस्थाननिवेशितं धिगनुरागम् ॥ १८ ॥ कमलवतो तीब्ररुचो बहुभम्मनि प्राम्भुशिरमि शशिलेखा । सा च त्वयि पशुकल्ये यदभिरता तेन मे कृशता ॥ १३ ॥ असरलमरमं कठिनं दुर्घहमस्निग्धमाश्रिता खढिरम् । यदुपैति वाच्यपदवौं मालनिका तत्किमाश्चर्यम् ॥ १३ १ ॥ अथवा कः खलु दोषो यदतन्यतयोपजनितवैलक्ष्यः । स्वाधीनामपि सरसा परिहरति मृणालिकां ध्वांक्षः ॥ १३२ ॥ मात्र करिष्यसि खेदं निष्ठुरमुक्तोऽसि यन्मया सुभग । १ 'कुलकम्' इति मु. पा० । २ 'परि' इति ब. पा० । ३ 'कणितम्' इति ब. पा. } ४ यवताम्' इति ब. पा० । ५ 'शीला' इति ब. पा० ।

·कुट्टनौमतं काव्यम् । यूनां हि रकतरुणौसुहृद भिहितपरुषमाभरणम् ॥ १ ३ ३ ।। चन्द्रममेव ज्योस्मा कंसासुरवैरिणव बनमाला । कुसमपारामनन्ततिका कुसुमाकरवजभेनेव ॥ १३४ ॥ मदनौला हननेव स्तनयुगले नेव हारलता । रम्यापि सा सुगाची रम्यतरा भवतु संगता भवता ॥ १३५ ॥ युगल कम्) के बहुना यदि यूनामुपरि विधातुं ममौहले चरणम् ! तत्कुरु रमणौरनं प्रेमोज्ज्वलमंक तस्वर्णम् ॥ १ ३६ ॥ अथ तवचन श्रवणप्रविजृम्भितमदनभट्टदायादः । उपचरणीयः सुन्दरि निजवमतिमुपागतस्त्वयाप्येवम् ॥ १३० ॥ दूरादभ्युत्थानं प्रणमनमात्मामनप्रदानं च । प्रविधेयमंचलेन प्रफोटनमंत्रियुगलस्य ॥ १३८ ॥ ईषदयत्नप्रकटितकक्षोदरबाहुमूलकुचयुग लम् । मंदर्य झटिति याम्यमि नायकदृग्गोचरात्तूर्णम् ॥ १३८ । अथ पर्यकमनाथं दीपोज्ज्वलकुसुमधूपगन्धाक्ष्यम् । विततवितानकरम्यं प्रवेशितो वामकागारम् ॥ ? ४० ॥ माचा ते गुरुजघने सादरमवतारणादिकं कृत्वा । अभिनन्दनौय एभिर्वचनविशेषेः प्रयनेन ॥ ११ ॥ युग लकम् ) १ मुद्रितपुस्तके नास्ति । २ 'संगतं तूर्णम्' इति मु० पा० ! ३ "सुस्तनि' इति ब. पा० । ४ 'प्रकटम्' इति ब. पा० । ५ 'भागम्' इति व. पा० । है 'वासम्' इति ब. पा० । ७ 'मुद्रितपुस्तके 'कुलकम्' इति पाठान्तरम् ।

·कट्टीम काव्यम् १७ प्रद्याशिषः सम्मृद्धाः परितुष्टः इदिवटा छ : कन्याणालंकारो यदकता निदं प्रेम । १४. अनुरूप पात्रघटनं कुर्वाणवाद्य कुसुमवाणम् । सुचिरान मंजातः पार मनाकर्षणश्रमः म फन्नः ॥ १४३ ॥ विन्यस्य शिरसि चरणं सुभगा गणिकाजनम्य सकलस्य । मौभाग्यवैजयन्तौं संप्रति उत्सा समुत्मियतु ॥ १ ४ ४ !! दुहितर एव झा' व्या धिक् लेाकं पुत्रजन्नासंतुष्टम् । जामातर प्राप्यन्ते भवादृशा यदभिसम्बन्धात् !! १४५ ॥ दृढपरिच या गुणज्ञा भवद्विधा ना र्थनाईका यदपि । तदपि हृदयाभिनन्दन दुहित्वन्नेहादहं वच्मि ॥ १४ ६ ॥ सहजप्रेमोपनता न्यस्ता त्वयि मालती तथा कार्यम् । न यथा भवति वराको त्वद्विप्रियजन्मनां प्राचा वसतिः ॥ १४७॥ मृदुधौतधूपिताम्बरमग्रान्यं मण्डनं च विभ्राणा परिपौतधूपवर्तिः स्थास्यसि रमणांतिके सुतन ॥ १४ ८ ॥ सस्नेहं सबोडं ससाध्वसं सम्पहं च पश्यन्तौ । किंचिदृश्यशरोरा प्रविरलपरिहाम पेशलालापा ॥ १४ ॥ (यरमम् ) मातरि निर्यातायां परिजनमुक्त च वासकस्थाने । अभियुंजाने रमणे वामाचरणं क्षणं कार्यम् ॥ १५ ॥ १ 'ग्रेष्ठा' इति ब. पा० । २ 'मानदा' इति मु. पा. । ३ 'वक्ष्य इति मु. पा० ।

·१८ कुट्टनीमतं काव्यम् । रतिसंगरविहितमतावाकर्षति रभमतः पुरस्तस्मिन् । कुट्ट मितमाचरन्तौ जनयिष्यसि किंचिदंगसंकोचम् ॥ १५१॥ पारधे सुरतविधौ क्रमदर्शितचित्तयोनिसंवेगा । अपशकमयिष्यमि निर्व्याजं पुत्रि गात्राणि ॥ १५२ ॥ यद्य' हाच्छति हन्तुं यदृष्टुं यच्च विलिखिनु गात्रम् । तत्तदपसारणोयं सावेगं ढोकनौयं च ॥ १५३ ।। दंगे मव्यथडंकृतिमाम विविधकण्ठर मितानि । नखविलिखने च सौत्कृतिमाघातेषूल्वणं क्वणितम् ॥ १५ ४ ॥ हुस्खायामश्वासान्मुंचन्तौ पुलकदंतर शरीरा । विद्यत्सकलावयवा प्रकरिष्यसि रागवृद्धये पुंसाम् ॥ १५५ ॥ युगलकम् ) परभूतलाव कहंसकपारावततुरगद्ददयनिःस्खनितम् । अनुकार्यमुचितकाले कलकण्ठि स्तेस्त्वया रसतः ॥ १ ५ ६ ॥ मा मा मामतिपौडय मुंच क्षणमध नो समर्थाऽस्मि । इति गङ्गादास्फुटाचरमभिधातव्यस्त्वया कामौ ॥ १५ ॥ अनुबन्धमानुकूलु वामत्वं प्रौढतामसामर्थ्यम् । सुरतेषु दर्शयिष्यसि कामुकभावं व यं बुद्ध्वा ॥१५८ ॥ असमंजसमझौलं दूरोज्झितधैर्यमविनयप्रसरम् । १ 'यावत्' इति मु. पा० । ३ 'रामबहस्तक' इति ब. पा० । ५ 'स्फुटम्' इति ब० पा० । २ 'वलितानि' इति ब० पा० । ४ 'कल्लकण्ठरः' इति ब. पा० । ६ अपमंजस' इति ब० पा० ।

·कुट्टनम् कायम् १६ --- . व्यवहारमाचरिष्यसि वृद्धिमुपेते रमाबेगे : ? ५८ ॥ अविचेतितनखरक्षतिरामौलतचना निरुत्साहा । नायककार्यसमाप्तौ स्यास्वम शिथिलोकतावयवा ॥१६॥ झगिति नितम्बावरण निःमहत नती मितं मवेलच्यम् । खेदालसा च दृष्टिं जनयिष्यनि मोहनच्छेदे ।। १६१ ॥ वृत्ते रताभियोगे स्पष्चा मलिन्क्षं विवि कहभागे । प्रक्षाल्य पाणिपादं स्थित्वा क्षणमामने समझ कचान् ।। १६२ ॥ उपयुक्तवद नवासा शय्यामारुह्य दर्मितप्रणया । इति वक्ष्यसि तं रमणं दृढतरमालिंग्य रभसतः कण्ठे ॥१६३ ॥ (युगलकम् ) भट्टसुत नूनमिष्टा तव जाया यदनरकहृदयस्य । जनयति परितुष्टिमलं नापररामापरिव्वंगः ।। १ ६ ४ !! सफलं तस्या जन्म स्पृहाणीया मैव सकन ललनानाम् । गौरी तयैव महिता सुभगंकरणं तपम्तथाचरितम् ॥ १६५ ॥ मैवैका गुणवसतिस्तस्या एवान्वयः सदा लायः । यस्याः शुभशतभाजः पाणिग्रहणं त्वया विहितम् ॥ १६६ ॥ (युग्म म् ) तिष्ठतु सा पुण्यवती वंशदयभूषणं वरारोहा । या नापयाति भवतो लक्ष्मोरिव नरकवैरिणो हृदयात् ॥ १६७ ॥ १ 'विकष्ट' इति ब. पा० । ३ परदनवासा' इति मु. पा० । २ 'सुमार्च' इति ब० पा० । ४ मुद्रितपुस्तके नास्ति।

·कुट्टदौमतं काव्यम् । हरिणायतेक्षणानां विच्छित्तिः कोषहर मजेषु । कुटिलत्वमलकपंक्ती बालानां कामचेष्टितं यत्र ॥ १८८॥ संयमनमिंद्रियाणा मिनोपघातग्रहस्तमित्रस्य । स्तञ्चत्वं तालतरौ हारलतास्तरलसंगता यस्मिन् ॥ १८८ । भुजगाः पररंध्रदृशः खण्ड्यन्ते प्रियतमाधरा यत्र । सूचौव्यथानुभूतिर्नृत्याभ्यास प्रवृत्तानाम् ॥ १८ • नतवपुरप्यतिसरला मन्थरगमनापि नर्मदा यस्मिन् । गुरुजनशास्त्ररतापि स्वभावमुग्धाङ्गनाजनता ॥ १६ १ ॥ तस्मिन्मखशतपूतः पुरुहूत व द्विजन्मनां प्रवरः । गुरुरिव विद्यावमतिर्वमति म पुरंदरो नाम्ना ॥ १८२ ॥ धर्मात्मजस्य सत्यं त्रिपुररिपोर्विजितकुसुमचापत्वम् । हरिनाभिपंकजभुवो नियतेन्द्रियतां जहास यः सततम् ॥१६३॥ न्यक्कतवृष इति शर्वे याचक इति कौस्तुभाभरणे । पौडितवसुधासुत इति कपिले न बभूव यस्य बहुमानः ॥१८४॥ मार्गानुगतौ लुब्धो यः प्राणिवपुर्विनाश विमुखोऽपि । परिहतपरदारोऽपि स्वाकांचितगुरुजनप्रमदः ॥ १६५ ॥ यस्यान्वये महीयसि सरमौव समस्तसत्त्वनिजवमतो । मच्चरितजन्मभूमौ विनिवारितकलिमलप्रसरे ॥ १६६ ॥ पित्तर्पणप्रसङ्गे खड्गग्रहणं न शौर्यदर्प च । बुटनं मेखलिकानां वटुकजने नो रताभिसंमर्दै ॥ १८ ७ ॥ १ 'स्ने' इति मु. पा० । ३ 'प्रथमः' इति ब. पा. ! २ 'सुभगा' इति मु. पा० । ४ नुस्तौ' इति ब० पा।

·कुट्टनौमतं काव्यम् । २३ २ श्रुतिभेदेषु विवादो नो रिक्यविभागमन्युना कलितः ! तेजस्विता हविर्भुजि न मैकरतेषु भूमिदेवेषु ॥ १८८॥ जरतामेव स्वलनं जयतामेवाधरस्फुरणम् । यजतामेव समिद्रुचिरेणा जिन एव कृष्णरूंपर्कः ॥ १८ ॥ तस्याभूत्सकलकलेगामितपत्रद्वय मद सुत एकः । नाना सुन्दरसेनः कच इव वचसामधौशस्य ॥ २ • • ॥ पशुपतिनयनहुताशनभस्मितमवधार्य यं वपुश्मन्तम् । अपरमिव कुसमचापं रतिरतये निर्ममे धाता ।। २ ० १ ॥ निष्ठन्तु तावदन्याः कुल ललना यस्य रूपमवलोक्य । मापि महामुनिदयिता कृच्छ्रेण ररक्ष चारित्रम् । २०२॥ कलधौतफल्लक शोभा बिचाणं यस्य पृथतरं वक्षः । दृष्ट्वा चिराय लक्ष्मौ ई रिहृदये दुःस्थिति मेने ॥ २ ० ३ ॥ कथमीदृग्यदि न कृत: शशिशकलेरथ कृतः कथं व्यथकः । इत्थं यमौक्षमाणो निर्णयमगमन कामिनीसार्थः ॥ २ ० ४ ॥ यो जग्राह हिमांशोः प्रसन्न मूर्तित्वमचलतः स्थैर्यम् । जलधरत उन्नतत्वं गाम्भीर्य यादसा पत्युः ॥ २ • ५ ॥ यो विनयस्य निवामो वैदग्ध्यस्याश्रयः स्थितेः स्थानम् । प्रियवाचामायतनं निकेतनं साधुचरितस्य ॥ २ ० ६ ॥ १ 'य' इति ब. पा० । २ धात्रा' इति मु० पा० । ३ 'कथमार्द्रता दिनकृतः शिशकलेरथ कृतः कथं व्यथकः' रति मु. पा. । ४ 'सार' इति ब० पा० ।

·२४ कुट्टनौमतं काव्यम् । यो मदनः प्रमदानां तुहिनकरः माधुकुमुदण्डस्य । निकषोपलो गुणानां मार्गतरुः पथिकलोकस्व ॥ २ ० ७ ॥ मज्जनगोष्ठौनिरतः काव्यकथाकनकनिकषपाषाणः । प्रणयिजनकल्पवृक्षो लक्ष्मौलोलाविहारभूमिश्च ॥ २०८ ॥ जलंधिरिव तुहिनभासः सहसद्धिपरिक्षयः सुहृत्तस्य । सकलोपधाविशुद्धो बभूव गुणपालितो नाम्ना ॥ २६ ॥ तेन समं स कदाचित्तिष्ठवहमि प्रमङ्गतः पतिताम् । केनापि गौयमानामटणोदार्यामिमां सहसा ॥ २ १० ॥ 'देशान्तरेषु वेषस्वभावभणितानि ये न बुध्यन्ते । समुपासते न च गुरून्विषाणविकलास्त उक्षाणः' ॥ २११॥ श्राकाथ तमूचे वचनमिदं सुन्दरः सुहृन्मुख्यम् । शोभनमेतगीतं गुणपालित साधनानेन ॥ २ १ २ ॥ साधनामाचरितं खलचेष्टां विविधलोकहेवाकान् । नर्म विदग्धैर्विहितं कुलटाजनक्रकथितानि ॥ २१२ गुरुगे हशास्त्रतत्त्वं विटवृत्तं धूर्तवंचनोपायान् । वारिधिपरिखां पृथ्वौं जानाति परिभ्रमन्पुरुषः ॥ २१ ॥ (युगल कम् ) श्रत उज्झित्य ग्रहस्थितिसुखलेशं विविधलाभपरिणामे । स्थापय गमनारम्भे वयस्य हृदयं मया सहितः ॥ २१५ ॥ १ "खएहस्य' इति सु. पा० । २ 'गूढ़ इति मु. पा० । ३ दृष्यपुस्तकद्दये नास्ति ।

·कुट्टनौमतं काव्यम् । २५ इत्थं निगदितवन्तं सुहृदुत्तरलाभलालमात्मानम् । ऊचे सुन्दरसेन लज्जित दव सहचरो वचनम् ॥ २ १६ ॥ अभ्यर्थनानुबन्धो लज्जाकर एव मादृशां किंतु । अाकर्णय कथयामः पथिकानां यानि दुःखानि ॥ २१ ॥ कर्पटकावृतमूर्तिर्दूराध्वपरिश्रमावमितशक्तिः । पांसूत्कटधूमरितो दिनावसाने प्रतियाकाझी ॥ २ १८ ॥ मातर्भगिनि दयां कुरु मा मैवं निष्ठुरा भव तवापि । कार्यवशेन ग्टहेभ्यो निर्यान्ति भातरश्च पुत्राश्च ।। २१८ ॥ किं वयमुत्पाच्य ग्रहं प्रातर्गन्तार ईदृगेव मताम् ! भवति निवामो यस्मिनिज इव पथिकाः प्रयांति विश्रामम् ॥ २२० ॥ अद्य रजनौं नयामो यथाकथंचित्तवाश्रये मातः । अस्तं गतो विवस्वान्वद सम्प्रति कुत्र गच्छामः ॥ २२१ ॥ दूति बहुविधदौनवचाः प्रतिगेहद्वार देशमधितिष्ठन् । निर्भय॑ते बराको ग्टहिणौ भिरिदं वदन्तीभिः ॥ २२२ ॥ न स्थित इह गेहपतिः किं रटसि वृथा प्रयाहि देवकुलम् । कथितेऽपि नापगच्छति पश्य मनुष्यस्य निर्बन्धम् ॥ २२३ ॥ अथ यदि कथंचिदपरः पुनः पुनर्याचितो गृहस्वामी। निर्दिशति मावधीरणमत्र खपिहीति जीर्णग्रहकोणे ॥ २२४ ।। १ 'जननि' इति ब० पा० । २ 'बदाथमे' इति मु. पा० । ३ 'मौर्ण' इति व पा० ।

·२४ कुट्टनीगलं काव्यन् : तत्र कलहायमाना तिष्ठति टिहिणी विभावरीप्रहरम् । अजाताय किमर्थ वासी दतस्त्वयेति सह भत्री ॥ २२५ ॥ ईदृगयं सरलाका किं कुमो भगिनि तावको भता । स्थास्वमि गेहेऽवहिता भ्रमन्नि खलु वंचका एवम् ॥ २२६ ॥ दृति भाजनादियाना बुद्धौ विनिधाय निकटवर्ति नो गेहात् । 'नारीजनः ममेत्य ब्रूते तामाप्तभावेन ॥ २२ ॥ (युग्मम् ) ग्रहशतमधिकमटित्वा कलमकुलत्या चणमसुरादि । एकौभूतं भुक्ने क्षुधोपततोऽध्वगो भैक्षम् ॥ २२८ ॥ परवशमशनं वसुधा प्रयनौयं सुरनिकेतनं सद्म । पथिकम्य विधिः कृतवानुयधानकमिष्टिकाखण्डम् ॥ २२८ ॥ इति निगदितवति तमिन्मुन्दरसेनस्य चोत्तरावसरे । दयमुपगौता गौतिः केनापि कथाप्रसङ्गेन || २३ ० ॥ 'निजवरभवनं सुरग्टहमुझेतलमतिमनोहरं शयनम् । कदशनममृतमभीमितकार्येकनिविष्टचेतमां पुंसाम्' ॥२३१ ॥ तां च श्रुत्वा सुहृदं पौरन्दरिरिदमुवाच परितुष्टः । मम हृदयगतं प्रकटितमेतेन सहैव गच्छामः ॥ २ ३ २ ॥ अथ सहचरद्वितीयः लोपसमुद्रावतरणकृतचित्तः । निरगात्सुन्दरसेनः कुसुमपुरादविदितः पित्रा ॥ २३३ ॥ १ 'वरों सकलाम्' इति मु० पा० । ३ 'नारौ समभ्युपेता' इति ब. पा० । ५ 'भवतु गच्छावः' इति क. पा. । २ 'वर्तिग्टहात्' इति ब• पा० । ४ 'समुपश्रुत्य च' इति ब. पा० ।

·कुट्टनौमतं काव्यम् । २७ पश्यन्विदग्धगोष्ठौरभ्यस्यन्नायुधानि विविधानि । शास्त्रार्थानधिगच्छन्विलोकयन्कौतुकान्य नौकानि ! २३४ ॥ जानन्यत्रच्छेदनमालेख्यं सिक्थपुस्तकर्माणि । नृत्यं गौतोपचितं तन्त्रौमुरजादिवा द्यभेदांश्च ।। २ ३ ५ ॥ बुध्यन्वंचकभङ्गोविटकुलटानर्मवक्रकथितानि । बनाम सुहृत्सहित: सुन्द दरसेनो महोमखिलाम् ॥ २३ ६ ॥ (सन्दानितकम् ) अथ विदितसकन्नशास्त्रो विज्ञाता षजनसमाचारः । निजग्टहगमनाकाभौ स शिलोच्चयमव॒दं प्राप ॥ २३७ ॥ तत्पृष्ठदेशदर्शनलोलमति सुन्दरं परिज्ञाय । गुणपालितो वभाषे विलोक्यतामद्रिराज इति ॥ २३ ८ ॥ एष सुतः सानुमतः स्यन्दच्छौनाच्छसलिलसम्पन्नः । लोकानुकम्पयेव प्राले यमहौमृता मरौ न्यस्तः ॥ २ ३६ ॥ शिशिरकरकान्तमौलि: कटक स्थितपवनभोजनः सगुहः । विद्याधरोपसेव्यो बिभर्ति लक्ष्मौमयं शंभोः ॥ २४ ॥ अत्र तरुशिखरसंगतसुमनस इति जातनिश्चयो भन्ये । अभिलषति समुच्चेतुं तारा निशि मुग्धकामिनौलोकः ॥ २४१ ॥ श्राश्चर्य यदुपान्ते तिष्ठन्त्येतस्य सप्त मुनयोऽपि । अथवा कस्याकर्षे न करोति समुन्नतिमहताम् ॥ २४ २ ॥ १ 'मल' इति ब. पा० । २ 'विस्मयो' इति मु. पा० ।

·२८ कुट्टोम्मतं काव्यन् । अवगत्य निरवलम्बनमभ्वरमार्ग पतंगतुरगाणाम् । अयमवनिधरो मन्ये विश्रान्ये वेधमा विहितः ॥ २४३ ॥ इममाश्रित्य हिमांशोरोषधयः मनिकर्षमुपयाताः । प्रत्यासत्तिः प्रभुणा प्रायोऽन ग्राहकवशेन ॥२४ ४ ॥ सेनुमिवाशाकरिणो विसृजाययमवनिधरण परिखिन्नान् । निर्झरसलिलकणौघान् भवति हि मौहार्दमेककार्याणाम् ॥ २४ ५ ॥ हारोताहित गोभी मुदितशुको व्यासयोगरमणीयः । विश्रान्तभरडाजः समतामय मे ति मुनिनिवासस्य ॥ २ ४ ६ ॥ अस्मिन्निःमंगा अपि परलोकप्राप्युपायकृतयनाः । गन्धवहभोजना अपि न हिमका फलभुजोऽपि न लवगाः ॥२४॥ शुभकमैकरता अपि षट्कमाणोऽयता अपि स्ववशाः । अनभिमतरोट्रचरिताः शिवप्रिया अपि वसन्ति समनिरताः ॥ २४ ८ ॥ (युग्म म्) मूर्तिरिव शिशिररम्महरिणवती सप्तपत्रकृतशोभा । सरणिरिव चण्डभास: पलापिनी यातुधानजायेव ॥ २४ ॥ मोत्कण्ठेव समदना वासकसज्जेव कृततिलकशोभा । बहु हरिपौलुसनाथा नरनाथद्वारभूमिरिव ॥ २५ ॥ अर्जुनबाणवातैः कुरुनाथवरूथिनीव संछन्ना । वृक्षसहस्रोपचिता लक्ष्मौरिव गगनदेशस्य ॥ २५१ ॥ १ 'अवलम्बा' इति मु. पा० । ३ 'त्रितप्रिया' इति मु४ पा० । ५ 'धर्व' इति ब. पा.! २ षटकर्मप्यायता' इति मु० पा० । ४ 'कुल्लकम्' इति मु. पा० ।

·२९ कुट्टनम कायम् । ध्वजिनौव दानवानां मुष्टकममधिष्टिता नियामेव । उद्यानरोहिणौका रध्येयमुपत्यका भाति । २५ ॥ (कलापकम् ) इति दर्शयति वयम्ये सुन्दर सेने च पश्यति प्रोत्या । खप्रस्तावो पगता गौतिरियं केनचिौता ॥ ३५ ३ ॥ अतिशयितनाकपृष्ठं पृष्ठं ये नाबुदस्य पश्यन्ति । बहुविषयपरिभ्रमणं मन्ये कशाय केवलं तेषाम् ' ॥ २५ ॥ अाकर्ण्य च स बभाधे महात्मनानेन युक्तमुपगौतम् । शिखरिशिरः पश्यामो बरस्य रम्यं ममारुह्य ॥ ५५॥ अथ गिरिवरमारूढो विन्तोकयन्धिविधविबुधभवनानि । वापौरुद्यानभुवः मरांसि मरितश्चचार विमरः ।। २५६ ॥ अचिराभामिव विघनां ज्योत्सामिव कुमुदबन्धुना विकलाम् रतिमिव मन्मथरहितां श्रियमिव हरिवक्षमः पतिताम् ॥२५॥ हस्तो वयं विधातु: सारं सकलस्य जंतुजातस्य । दृष्टान्तं रम्याणां शस्त्र संकल्पजन्मनो जैत्रम् ॥ २५८ ॥ विकसितकुसुमसम्मृद्धिं ग्टंगाररसापगैककल हंसौम् । लीलापन्नववल्लौं जतिनामवधानवर्मणां भदौम् ॥ २५८ ॥ विचरन्नुपवनमण्डपपुष्पप्रक राभिरामभूपृष्ठे । रममाणां सह सख्या ललनामालोकयामास ॥ २६ ॥ । (कुलकम् ) १ "देश' इति ब० पा० । ३ 'नामस्वं' इति ब० पा । २ 'हस्त्वोलकम् इति मु. पा० ! ४ 'प्रसरा' इति ब. पा० ।

·कुट्टनीमतं काव्यम् । अवन्तीकयतस्तम्य स्मरसायकवेध्यतामुपगतस्य । इदमभवन्मनसि चिरं विम्मयमा राभिभूयमानस्य ॥ २६१ ॥ क्वेदं वस्तु विश्वसृजः कौपानमत्यनुतं समुपजातम् । येन विरुद्धानामपि घटितैकत्र स्थिति स्तथाहौयम् ॥ २६२ ॥ ललितवपुर्निषा स्फुरदुदलतारकाभिरामा च । निर्वाच्यवदनकमला जितवीणा वणितवाणी च ॥ २ ६ ३ ॥ प्रकटितविग्रइसंस्थितिरतिगोमाघटितसंधिबन्धा च । उन्नतपयोधराख्या पारदिन्दुकरावदाता च !! २६ ४ ॥ अभिमतसुगतावस्थितिरभिनन्दितचरणयुगलरचना च । अतिविपुलजघनदेशा विध्वस्त शरीरविहित शोभा च ॥२६ ५ ।। आविर्भवदनुरागे तस्मिन्नथ वलितलेाचना सहसा । मापि बभूव मृगाची हस्तगता कुसुमचापस्य ॥ २६ ६ ॥ तरुमूलमाश्रिताया विस्मृतसकलान्यकर्मणः सपदि । तस्या गावलतायामंकुरितं सात्त्विकैर्भावः ॥ ३ ६ ७ ।। सैवोपवनसमृद्धिम्तस्मिन्नेव क्षणे स्मरं समाश्रित्य । तां व्यथयितमारेभे प्रभोहि कृत्यं करोति खलु सर्वः ॥ २ ६ ८ ॥ गात्र सरसेंधनेभ्यः प्रखेदजलं विनिर्ययौ तस्याः । अन्तर्चलितमनोभव हव्यभुजा दह्यमानेभ्यः ॥ २६८ ॥ १ 'मार्गण' इति ब० पा० ! २ 'भावा' इति ब० पा० । ३ 'संविहित' इति ब० पा० । ४ ‘स्मृत्वा' इति वपा० । ५ गात्रसिरामन्धिभ्यः' इति मु० पा० ।

·कुट्टनीमर कायम का कुसुमशरजालपतिता मुहुर्मुर्विदमनी वित्तानि : अनिमेषं पश्यन्ती मन्यु व मनु सकार नबन्दी : ४ १०॥ स्तब्धतनु मोत्कन्यां पुनक बलों के दिन मनिवामान् : विदधे तामममम.र: क्रोडति हो कि मामःछ ।. २१ ॥ उच्छ्रासरु नसनं कुचटुगल्ले मोठा विन्दामा नाम् । अभिलषितेन प्रेरणा दिग्ध वं चनुको मन हारि २७२ ॥ अनुरक्त्या वढन रुचि वचसि च गनने ६ माध्यमम्वन्तनम् : तस्था मदनः कुर्वन् उपनिये दाम्लामावधिन् । ०७३ युग्मम् ) पार्श्वगतेऽपि प्रेयमि कामरामारता मानापि । नमशाक साभिधातुं चित्तगतं प्रणयभड़के भौता ॥२४॥ अथ विदितचित्तन्तिः सत्तादृशं प्रियतमे म माकृष्य । मदनेन दह्यमानां विहमितविशदं जमाद तामान्तौ ।।२ ७५॥ अयि हारलते संहर हर इंकृतिदग्धदेहसंक्षोभम् । सद्भावजानुरक्तिर्नहि र म्या पायनारीणाम् ॥ २७६ ॥ अवधौरय धनविकल कुरु गौरवमशमम्पदः पुंसः । अस्मादृशां हि मुग्धे धननिय रूपनिर्माणम् ।। २७७ ॥ अभिरामेऽभिनिवेशं विदधाना विविधिलाभनिरपेक्षा । उपहस्य से सुमध्ये विदग्धवाराङ्गनावारैः ॥ २७८ ॥ १ 'विलसितानि' इति मु. पा० । ३ 'बचनरुचि' इति मु. पा० । ५ 'पथ्यं' इति ब० पा० । २ 'सिग्धं वचनं मनोहारि' इति मु० पा. ४ 'मधिकाम्' इति ब० पा० । है 'विभव' इति ब पा० ।

·कुट्टनौम काव्यम् । येषां आध्यं यौवनमभिमुखतामुपगतो विधिर्थषाम् । फलितं येषां सुकलेज वितसुखितार्थता येषाम् ॥ २७८ ॥ नेऽवश्यं स्वयमेव वामनुबध्नति मदनशर भिन्नाः । नहि मधुलिहः कृशो दरि मृग्यन्ते दूतमंजा !! २८ ० ॥ (युगल कम्) इति गदितवतोमान्नौं कामशगसारभिन्नसागौ। अव्यक्तम्वलिताक्षरमृचे कृच्छ्रेण हारलता ॥ २८१ ॥ मखि कुरु तावद्यन्न बहुमनसिज वेदनाप्रतीकारे। क्रोडौकृता विपत्त्या न भवन्त्युपदेशयोग्या हि ॥ २८२ ॥ अस्वायत्तः प्रेयान्मृद पवनः सुरभि माम उद्यानम् । विहि होणाषामेव ॥ २८३ ॥ मत्वा मदनाशीविषविषवेगाकुलितविग्रहामालाम समुपेत्य शामिप्रभया पौरंदरिरभिदधे कृतप्रणतिः ॥ २८४ ॥ यदि नाम रुणद्धि गिरं गणिकाभावोपजनितवैलक्ष्यम् । तदपि कथनीयमेव स्निग्धापदि नहि निरूप्यते युक्तम् ॥ २८५ ॥ एतावति मंसारे परिगणिता एव ते सुजन्मानः । आपन्नपरित्राणे व्याकुल्लमनसः स्फुरन्ति ये बुद्धौ ॥ २८६ ॥ यस्मिन्नेव मुहर्त यद वधि दृष्टोऽसि मे सख्या । तत एवारभ्य गता विधेयतां दग्धमदनम् ॥ २८७॥ १ 'सुन्दरि' इति ब० पा० । २ 'पटुतरमति' इति मु. पा० । ३ 'सुरभिकुसुममुद्यानम्' इति ब- पा। ४ 'सुजनाः' इति मुः पा । ५ 'चक्षुर्विषयं गतोऽसि मम सख्या' इति व पा० ।

·कुट्टन मतं काव्यम् ३ ३३ रोमोहममनहनं भित्त्वालर्विग्रहं परापतिताः । तस्या भानससम्भवकोदण्डविनिर्गता दूषवः ॥ ८८ ॥ किं वा वदत् वराकी कुत्र समाश्वसित यातु के पारणम् । पौडयति मृशं यम्मानित्यं चिदक्षिणो मृदुः पवनः ॥२८८ ॥ वचसि गते गद्दतामुज्झितमौनव्रताश्चिराय पिकाः । हृष्टा व्यथयन्ति सखौं जातावसरा निरर्गल विस्तैः ॥ २८ ० ॥ स्खलिताकुलिते गमने तन्वया अगणितत्रमा हमाः ! सुचिरालब्धावमराः कुर्वति गतागतानि परितुष्टाः ॥ २८१ ॥ उष्णोच्छूसितसमौरैर्विदह्यमानोऽपि मधुकरन्तस्याः । अलककुसुमं न मुंचति कृच्छ्रेष्वपि दुस्त्यजा विषयाः ॥ २८ २ ॥ नो वारयति तथा मां साम्प्रतमिति कथयतौव मधुलेहः । निःसहवपुषः कर्ण श्रुतिपूरकपुष्यसंगतो गुंजन् ॥ २८३ ॥ प्रशिथिलभुजलतिकायास्तस्याः पतितस्य हेमकटकस्य । यत्प्रापणं पृथिव्यास्तस्मिन् खलु मुक्तहस्तता हेतुः ॥ २८ ॥ रशनागुणेन विगलितमेकपदे तन्नितम्वतश्चित्रम् । पतनाय नियतमथवा निषेवणं गुरुकलत्रस्य ॥ २६५ ॥ अङ्गौलत्य मनोभवमुरसि तथा लालितोऽपि हतहारः । तापयति सखौं तत्क्षणमन्तर्भिन्नात्कुतः कुशलम् ॥ २८ ६ ॥ १ 'किं विदधातु' इति ब. पा.) २ 'नित्यशचिर्दक्षिणो सदुः पवनः' इति व० पा० । ३ समोपे विद...' इति मु० पाई। 2 ·कुट्टनीमतं कायम् । वक्षमि' तत्स्खेदजलं कन्जलमलिनाथुवारिणा मिश्रम् । कुचतटपतितं तस्याः प्रयागमम्भेदसलिलमनुकुरुते ॥ २८ ॥ पिकरुतमलयसमौरणसुमनःमरमदहनपरिकलिता । पंचतपश्चरति भवत्परिरम्भणसौख्यलम्पटा बाला ॥ २८ ८ !! न परापतति वराको दशौं यावन्मनोभवावम्याम् । वायव सुभग तावच्छरणागतरक्षणं व्रतं महताम् ॥ २८६ ॥ अथ तद्दचसि कृतादरमुद्भूतमनोभवं ममवधार्य । श्रवगौतिभौतचेता ऊचे गुणपालितः सुहृदम् ॥ ३०० ॥ यद्यपि मारप्रसरो दुर्वारः प्राणिनां नवे वयसि । चिन्त्यं तदपि विवेकिभिरवसानं वारयोषितां प्रेग्णः ॥ ३०१ ॥ वारस्त्रीणां विधमरागप्रेमाभिलाषमदनरुजः । महवृद्धिक्षयभाजः प्रख्याता: सम्पदः सुहृदः ॥ ३ ० २ ॥ ताभिरवदातजन्मा कुर्वोत समागम कथं यासाम् । क्षणदृष्टोऽपि प्रणयौ रूढ़प्रणयोऽपि जन्मनोऽपूर्वः ॥ ३ ॥ प्रद्युम्नः प्रद्युम्नो विरूपकः खलु विरूपकः सततम् । सस्निग्धः सुम्निग्धो रू.क्षो रूक्षस्तु गणिकानाम् ॥ ३०४ ॥ यामां जघनावरणं परकौतुकवृद्धये न तु त्रपया । उज्ज्वलवेषा रचना कामिजनाकृष्टये न तु स्थितये ॥ ३ ४ ० ॥ मांसरसाभ्यवहारः पुरुषाहतिपौडया न तु स्पृहया । श्रालेख्यादौ व्यसनं वैदग्ध्यख्यातये न तु विनोदाय ॥ ३० -- १ 'वाससितं' इति ब० पा । २ 'वैषधोषिता' इति ब. पा. ३ करोति संग' इति मु. पा० ।

·रागोऽधरे न देतसि सरकार कुचभारेषु ममुन्नतिर घर का काम है कि ३ ० ६ ॥ जघनम्यले यु गौरवमानेषु नो कुलौनेछु : अलमत्त्वं गमनविधौ न मानववंचनाभियोगपु ।' ३ ० ८ ॥ वर्णविशेषापेक्षा प्रसाधने नो र निप्रबन्धेषु । पोष्ठे मदनामङ्गो नौ पुरुषविशेषसम्भोगे । ३ ० ५ ॥ या बालेऽपि सरागा वृद्धेवपि विहितमन्मथावेगा। क्लोवेवपि कान्तदृशः साकका दौर्घरोगेपि ॥ ३ १० ॥ खेदाम्बुकणोपचिता न चाना निजनिवाममनमश्च । अाविष्कृतवेपथवो वोयलमारकठिनाश्च ॥ ३११ ॥ जघनचपला अनार्या परभृतयः कृतकनेत्ररागाश्च । मागार्पणदक्षा असमर्पितहृदय दशाश्च ॥ ३१२ ॥ न कुलममुत्पन्ना अपि भुजंगदशनकृतवेदनाभिज्ञाः । कंदर्पदौपिका अपि रहिता: स्नेहप्रसङ्गेन ! ३१३ ॥ उज्झितवृषयोगा अपि रतिसमये नरविशेषनिरपेक्षाः । कृष्णौकाभिरता अपि हिरण्यकशिपुनियाः सततम् ॥ ३१४ ॥ मेरुमहौधरभुव व किंपुरुषमहस्र सेवित नितम्बाः । नौतय दुव भूभिभूतां सुपरिहतानर्थसंयोगाः ॥ ३१५ ॥ बहुमित्रक रजदारणलब्धाभ्युदयाः सरोरुहिण्य इव । डाकिन्य दुव च रक्तव्याकर्षणकौशलोपेताः ॥ ३१६ ॥ १ ‘प्रसंगेषु' इति ब० पा० । ३ 'दर्शनसुवे...' इति मु० पा० । २ षु' इति ब. पा. ४ 'करवि...' इति मु० पा०।

·कुट्टनीमतं काव्यम् प्रतिपुरुषं संनिहिताः कृत्य परा विविध विकरणोपेताः। बङलार्थग्राहिणवः प्रकृतय दुव दुर्ग्रहा गणिकाः ॥ ३१७ ॥ (अर्थचतुष्टयमत्र) सादरमा कृष्य चिरं कुसुमस्तवकं च नरविशेषं च । रितीक निपुणः क्षुद्राः क्षुद्राच चुम्बन्ति ॥ ३१८ ॥ परमार्थकठोरा अपि विषयगतं लोहक मनुष्यं च । चुम्बकपाषाणशिला रूपाजीवाश्च कर्षन्ति ॥ ३ १८ ॥ पुरुषाक्रांताः सततं कृत्रिमण्टंगाररागरमणीयाः । पाहन्यमानजधनाः करेणवो वारयोषाश्च ॥ २२ ॥ उचितगुणो लिप्ता अपि पुरतोऽपि निवेशिते सुवर्मलवे । झगिति पतंति मुखेन प्रकट प्रमदा यथा च तुलाः ॥ ३२१॥ बहिरुपपादित शोभा अन्तस्तुच्छाः स्वभावतः कठिनाः । वेश्याः समुनिका व कान्ति यंत्रप्रयोगेण ॥ ३२२ ॥ बध्नति येऽनुरागं दैवहतात्मासु वारवनितासु । ते निस्मरंति नियतं पाणिद्वयमयतः कृत्वा ।। ३ २३ ॥ इदमुपदिशति वयस्ये सुन्दरसेने च मन्मथव्यथिते । प्रस्तावादुपयातं गौ तिचयमभ्यधायि केनापि ॥ ३२४ ॥ "तरुणौँ रमणौ यातिमुपनौता स्मृतिमुवा वशीकृत्य । परिहरति यो जडात्मा प्रथमोऽसौ नालिको विना भ्रांतिम् ॥३२५॥ १ 'करणकोपचिताः' इति भु० पा०। ३ 'कलाधिकाच' इति ब० पा० । ५ 'बारसमर्पितहार-..' इति ब. पा० । २ 'विष्य' इति ५० पा० । ४ 'मातुं' इति मु० पा० ।

·कुट्टनीमतं काव्यम् : इदमेव हि जन्मफलं जौक्तिफन्तमेतदेव यत्युंमाम् । लटहनितम्बवतौजनमम्भोगसुसेन याति तारुण्यम् ।।३२६॥ सुसनोमार्गणदहनच्चालावलिदह्यमानमाग्यः । प्रबलप्रेमप्रवणाः प्रमदाः स्पृहयन्ति नान्त्यपुण्येभ्यः” ॥ ३२७ ॥ एवमुपश्रुत्य वचः समुवाच पुरंदात्मजः सुहृदम् । मम हृदयादिव कृष्ट्वा गौतमिदं साधुनाऽनेन ।। ३२८ ॥ तदतनुसायकविकलां हारलतां हरिणशावतरवाचौम । श्राश्वासयितुं यामो गुणपालित किं विकल्पितेर्बहुभिः ॥ ३२८ ॥ अथ तत्र कापि गणिका गणयंती परिचितं हृतद्रविणम् । प्रविशन्तमेव मन्दिरमौर्याव्याजेन निरुरोध ॥ ३३ ॥ काचिदंचकदत्तं पुंजीकृतजौर्णवसनमवलोक्य । वेश्या विषीदति स्म चपाक्षये वृत्त कर्तव्या ॥ ३३१॥ दैवस्मृत्या पतितं दृष्टिपथे भग्नमूल्यविटमेका । ज्वलिता रुषा भुजिया जग्राह जवेन धावित्वा ॥ १३२॥ अन्तःस्थितकामिग्रहदारगतं लुप्तवित्तनरमन्या । समुवाच कुट्टनी व्रज कल्लोलाकल्पदेहेति । ३३ ३ ॥ प्रकटितदशननखक्षतिरभिदधतो राजपुत्ररतियुद्धम् । अपरा पुरः सखौनां वारवधूराततान मौभाग्यम् ॥ ३३४ ॥ १ 'यत्र' इति ब० पा० २ 'लुखौ' इति ब० पा.. ३ व्यर्थ' इति मु. पा० : १ 'तं ब्रज कलालाकल्पदेति' इति ब. पा० ।

·कुट्टनोम काव्यम् । अन्या कामिस्पर्धावर्धितभाटौ समुत्सुका चण्डौ। मौभाग्यगर्वदर्ष ममुवाद विलाभिनौमध्ये ॥ ३३५ ।। एकगणिकानुवन्धे क्रोधोद्यत शास्त्र कामिनोः कापि । मम्भमतो धाविवा निवारयानाम कुट्टनी कलहम् ॥ ३३ ६ ॥ धनमादृत्य बहुभ्यो सुचत एकेल केनचित्मार्धम् । इति धनवन्तं कामिनमावर्जयति सा बारवधः ॥ ३३ ॥ मा यन् गाथामात्रं द्विपदकमथ मौष्ठवेन विट एकः । बधाम पुरो दास्या विदधद्विकृतौरनेकविधाः ॥ ३३८॥ कश्चित्पण्यस्त्रीणां विभवोपचितान्यपुरुषयोजनया। विदधाति स्माराधनमधनत्वमुपागतः कामौ ॥ ३३८ ॥ त्वयि सकेन मया रहमुग्मितमधुना परेव जातामि । इति ढौकमन्नुभमानः कश्चिणिकामुपालेभे ।। ३ ४ ० ॥ उषितामपरेण समं वृद्धविटानां पुरः पराजित्य । पूज यति स्म भुजंगः कश्चिदणिकां दिगुणभाच्या ॥३१॥ दृष्टार त्वया विशेषक वलयकतापी शशिप्रभाभुजयोः । बाढं भण भण कौदृक् चास्तरा सा मया दत्ता ॥ ३ ४२॥ अद्य चतुर्थी दिवसश्चौ नाम्बरयुगल्तकस्य दत्तस्य । तदपि परुषाई विलासा बद मदनक किं करोम्यत्र ॥ ३४३ ॥ १ 'गायन्मात्रागाथा विपदिकया' इति मु. पा० । २ 'त्याजयति स्म भुजंगं कश्चिगणिकां द्विगुणभाटौम्' इति मु. पा० । ३ 'दृष्ट्वा' इति मु. पा० । ४ 'कानु तरः सोमया दत्तः' इति मु० पा० । ५ 'चित्रा' इति मु. पा. ६ 'परुषाभिधाना' इति मु. पा० ।

·h कुट्टनीमतं कायम् . नेहपरा मयि केली कलहंसक किंतु राक्षसों तम्याः । माता नात्मौकत वर्षशतेनापि शक्यते पापा !! 3 ४ ४ ॥ सुमनः कुंकुमवामः मजौकुरु किमिति तिष्ठसि विचिंतः । अद्य तव दयितिकायाः किंजल्कक नर्तनावमरः ॥ ३ ४ ५ ॥ यदि नाम पंच दिवमांस्त्वयि कुरुते प्रेम धनलवं दृष्ट्वा । तदपि न रागवतौ मा कन्दर्पक किं वृथा गर्वः॥ ३४६ ।। जीवन्नेव विलासक परिहर दूरेण मूढ़ हरिसेनाम् । बद्धवावेशस्तस्यां व्याहतपुत्रो महाविषमः ॥ ३४७ ।। केसरया क्षणदत्तं कृत्वांकमुपरि कामिनालस्य । स्तब्धग्रौवं भ्रमतश्चन्द्रोदय पश्य माहात्म्यम् ॥ ३ ४ ८ ॥ कौमारकं विहन्तु रतिसमये मदनसेनायाः । दूच्छामि किंतु तस्या मात्रातीव प्रसारितं वदनम् ॥ ३ ४६ ॥ विभ्रम कियतस्तपसः फलमेतद्यदुपभुज्यते मदिरा । स्वकरेण पौतशेषा मदघूर्णितमदनसेनया दत्ता ॥ ३५ ० ।। कुवलयमालानिलयो लौलोदय किमिति सम्प्रति त्यक्तः । किं विदधामस्तस्मिन्भातर्दास्या विना मूल्यम् ॥ ३५१ ॥ मुषिताशेषविभूते रिन्दीवरकस्य यामिनी याति । संवाहयतः सम्प्रति मंजौरक तिलकमंजरौचरणौ ॥ ३५२ ॥ अद्यापि बालभावं निखिलं न जहाति बालिका तदपि । प्रौढिना मकरन्दक सकला ललना अधःकुरुते ॥ ३५३ ॥ १ 'रंगवतो' इति ब० पा० ! ३ ‘मधुधूर्णितदेवदत्तया' इति ब० पा० । २ विधातुं' इति ब० पा० ४ 'मदनिका' इति व. पा. !

·कुट्टनीमतं काव्यम् । कुजे गत्वा वक्ष्यमि तं निर्दयचित्तनर्तनाचार्यम् । हारा सुकुमारतनुः किमि ति श्रममद्य कारिता भवता ॥ ३५४ ।। निः सारोऽभिनिवेश: शुकशात्रकपाठने सुरतदेवि । तिष्ठति वहिरूपविष्टः प्रतीक्षमाणस्तव प्रेयान् ॥ ३ ५ ५ ॥ वीणावादन खिन्ना पतितास्ते वासभवनपर्यके उत्थापय तां त्वरितं स्मरलौला मत्त आयातः । ३५ ६ ॥ किमिदं यथास्थितत्वं तव माधवि यन्मुहुर्वदन्या मे । परिधत्से नाभरणं श्रीविग्रहराजसूनुना दत्तम् ॥ ३ ५७ ॥ ईदृक्शून्यमनस्वं किं कु मातरिन्दुले खायाः । पानक्रीडासत्या पतितापि न चेतिता कनकनाडौ ॥ ३८॥ नकुलः पयो न पायित इति रोषवशादियं हि दुःशौला । नाभाति कामसेना पुनः पुनर्याच्यमानाऽपि ॥ ३५८ ।। औवलसुतपरिपालित अर्णायुः किल मया विजेतव्यः । मुकुला मुक्तसुखस्थितिरहर्निशं मेषपोषणे लग्ना ॥ ३ ६ . ॥ श्राताम्रतां समुपगतमुच्छ्रन च करतल तव ललिते। मा पुनरतिचिरमेवं प्रविधास्यसि कन्दुककौडाम् । ३६ १ ॥ अभिराम कनकभाटौ प्रथममियं गृह्यते समुत्यन्ने । स्नेहे तु कुसुमदेव्यावं प्रभवसि जीवितस्थापि ॥ ३६२ ॥ १ 'किमियं संमर्दकारिता भवताम्' इति मु. पा० । २ 'निःसरको' इति ब० पा० । ३ 'भट्टपुत्रः' इति ब. पा० । ४ 'घन' इति ब. पा. ! ५ 'किमनया' इति मु. पा० । ६ 'डोम्ब' इति ब. पा० ।

·कुट्टनौमतं काव्यम् । ४२ ग्रहणकमर्पय तावद्यदि कोतकमुपरि चन्द्रले खायाः । निर्वर्तितकर्तव्यो दास्यसि किंचिद्यथभिमतम् ।। ३६२ ।। न परमदाता मातः सूनुरमी वासुदेवभट्टस्य । निर्लज्जः शठवृत्तिः पुनः पुनर्यिमाणोऽपि ।। ३ ६ ४ ।। चपयति क्सनानि सदा हठेन सकलानि सुरतसेनायाः । न ददात्येकामूर्णामुरणः परमत्ति कासम् ।। ३६५॥ (युग्मम) भगिनि न मुंचति वेश्म क्षणमपि मे चपटराज पुत्रोऽसो । भग्नान्यतराव सरो नग्मेनाधिष्ठितं यथा तीर्थम् ॥ ३६६ ॥ इत्थंप्राया वाचः श्टण्वन्विटकुट्टनौसमुहगौणाः । तं वेशसंनिवेशं पश्यन् प्रविवेश दारिकावेश्म ॥ ३ ६ ७ ॥ (कुलकम् ) श्राकृष्टमिवोत्कतया स्नपितमिव स्निग्धचक्षुषः प्रमरैः । तमुपागतम भ्वर्ण हारलता पूजयामास ॥ ३६८॥ सुविहितसमुचितसंस्थितिरवनतशिरमा प्रणम्य तत्सख्या। इदमभिदधेऽतिनयं सुन्दरसेनः शुभावसरे ॥३६६ ॥ प्रियदर्शन किं बहुभिः स्मरपौडितदौनवचनसन्दर्भः । इयमास्ते हारलता जीवनमस्थास्वदायत्तम् ॥ ३७॥ नियंत्रकेलिविशदं सहजप्रेमानुबन्धरमणीयम् । कार्यान्तरान्तरायैरपरिहतं यातु यौवनं युवयोः ॥ ३७१ ॥ १ 'सेनायाः' इति ब० पा० ! ३ 'पटरा ...' इति ब. पा. । 'त्यंत' इति सु. पा० । 6 २ 'नगररोट' इति ब० पर० । ४ 'संगो' इति व. पा० । ६ पौडनवचनचाटुसंदर्भोः' इति मु० पा।

·४२ कुट्टनीमतं काव्यम् । निर्दयमविरतवाञ्छ ध्वस्तपमव्यवस्थितावरणम् । उपचौयमानरागं सततं भूचाङ्गवत्पुरतम् ॥ ३७२ ॥ इति दत्त्वा भिषमन्तर्निर्याते परिजने तदङ्गेषु । विसम्मविविक्तरसो ववृधे कुसुमायुधः सुतराम् ॥ ३०३ ॥ (विशेषकम् ) यदमन्दमन्मथोचितमनुरूपं यन्न वानुरागस्य । यद्यौवनाभिरामं यच्च फलं जीवितव्यस्य ॥ ३०४ ॥ अविनय एव विभूषणमझीलाचरणमेव बहुमानः । निःशंकतैव सौष्ठवमनवस्थितिरेव गौरवाधानम् ॥ ३७५ ॥ के शग्रहणमनुग्रह उपकारस्ताडनं मुदे दंशः । नखविलिखनमभ्युदयो दृढ़देहनिपौड़नं समुत्कर्षः ॥ ३७६ ॥ निगर*णलालं चुम्बनमवयवनिष्पेषण स्पृहो मर्दः । अंतःप्रवेशने छ निर्भरपरिरम्भणं यस्मिन् ॥ ३७७ ॥ यदनङ्गैरिव विहितं रागैरिव दीप्तिमत्त्वमुपनौतम् । प्रेमभिरिव निश्चलितं टंगारैरिव विकासमानौतम् ॥३७८॥ अप्रागल्भ्यं व्यसनं धैर्यमकार्य विवेक उपघातः । हेपणमगुणो यस्मिन् तत्सुरतं प्रस्तुतं ताभ्याम् ॥ ३७६ ॥ (कुलकम्) १ 'सस्त' इति मु. पा० । ३ 'विगतल्लोलं' इति मु० पा० ५. 'मिच्छन्नि' इति मु. पा० । र तथा' इति मु० पा० । ४ 'निःस्पृहो' इति मु. पा० । है 'निसवलितं' इति मु. पा० । .

·कुट्टनीमत काव्यम् प्रारंभ एव तावत्प्रचलितं. धगिति मन मजो यस्मिन । तस्य विशेषावस्था वक्तुमशक्याः प्रवृद्धन्ध । ३८० !! सहजरसेन जडौकृतमिति यूनः कामशास्त्र निणीतौ । नानाकरणग्रामे लालित्यमवाय पाण्डित्यम् ॥ ३८१ । अविधेयमनाख्येयं प्रविचार्य छादनीयमविषह्यम् । न बभूव तयोस्तस्मिन्नारचे सुरत परिमर्दै ॥३८३ ॥ अभ्यस्ता या तन्या सुरतविधी विविधचाटुपरिपाटौ। तामालनविशौर्णी चकार सहजः स्मरावेगः ॥ ६८३ ॥ सद्भावरागदौपितमदनाचार्यपदिष्टचेष्टानाम् । कः परिगणनं कर्तुं रतिचक्राविष्टरमणयोः शनः ॥ ३८४ ॥ बाला मृदुगारलता दृढ़पुरुषाक्रान्तविग्रहा न परम् । न व्यथिता सुमाप प्रभवति खन्नु चित्तजन्मनः शक्तिः ॥ ३८५ ॥ किं रमणों रमणोऽविशदुत र मणौ रमणमिति न जानौमः । खावयवावगमस्व प्रकाशमगमत्तयोस्तदा निपुणम् ॥ ३८६ ॥ तस्या निमौलितदृशो निःस्पन्दतनोर्बभूव सुरतान्ते । लिङ्गमनङ्गच्छाया जीवितमत्तानुमान स्थ ॥ ३८७ ॥ श्रमजलबिन्दूपचिता वृत्तस्मरणेन जातवैलक्ष्या । मा शुशुभे रति विरतौ पर्याकुलकेशभूषण नितराम् ॥ ३८८ ॥ १ 'लालित्यमियाय' इति मु० पा० । 'अभि' इति मु. पा० । ३ 'अत्यभ्यस्ता यान्या' इति मुः पा० । ४ 'रमणं सा न जानौमः' इति मु० पा० । ५ “स्तु प्रकाश' इति ब० पा. ६ 'नेन' इति मु. पा० । ७ "विपरीता' इति मु० पा० ।

·कुट्टनीमतं काव्यम् । निाजार्पितवपुषोर्नितिमयमेव गणयतोविश्वम् । क्षणदा विरराम तयोरक्षौपाकांचयोरेवम् । ३८८ ॥ मोहनविमर्दखिन्ना विज़म्भमाणा वल्लगतिमंदम् । निद्राकषायिताक्षी हारलता वासवेश्मनो निरगात् ॥ ३९ ॥ "परिचितपार्थगताई तेन ममं पानभोजनं कृत्वा । नौता निशा कथाभिमोहन कार्य च यत्किंचित् ॥ ३८ १ ॥ अविदग्धः श्रमकठिनो दुर्लभयोषियुवा जडो विप्रः । अपमृत्युरुपक्रान्तः कामियाजेन मे रात्रौ ॥ ३६२॥ नेच्छाविरतिः क्षणमपि न च शक्तिर्वस्तुशून्यरतियत्नैः । केवलमलमद्याहं कदर्थिता वृद्धपुरुषेण ॥ ३६ ३ ॥ मद्यवादभियोक्तरि मृतकल्पे तल्पभागममायाः। अनि रोधित निद्रायाः सुखेन मे यामिनी याता ॥ ३९ ४ ॥ सुकुमारसम्प्रयोग: पेशलवचनः सवक्रपरिहासः । शाकु नवशेन समेतो मम मखि रमणो मनोहराकारः ॥३८५ ॥ पर्यकान्तनिलौनः पराङ्मुखो मुक्तमन्दनिःश्वासः । मच्चो दनया नितरां निःस्पन्दः स्वेदसलिलसंसिक्तः ॥ ३८ ६ ॥ पर्यस्तमितानङ्गोऽप्यपगतनिद्रः चपाचयाकांक्षौ । यामोषितः प्रहीणो निष्पतिपत्तिः स्थितोऽद्य सखि मनुजः ॥ ३६७॥ (कुल कम्) १ 'अवि' इति मु० पा० । २ 'कुशल' इति मु० पा । ३ 'पत्यकाक' इति मु. पा० । ४ 'द्याचन' इति मु० पा० । ५ 'युगलकम्' इति ब० पा० ।

·कुट्टनीनतं काव्यम् । ३५ . Pटणु सखि कौतुकमेकं ग्रामौ एककामिना बदद्य कृतम् ! सुर तरसमौलिताक्षी मृतेति भौतेन मुकास्मि ॥ ३१८॥ अविदितदेशप्रकृतेः शठात्मकादुर्विदग्धतोऽस्माभिः । अनुभूतो राजसुतादधिभाण्डविडम्बनाले सः ।। ३६८ ॥ प्रियसखि लोकममक्षं नगरप्रभुणा हठेन नौतास्मि । एवं वंचकदातुर्दिगुणार्थप्रार्थने कुतोऽन्यायः ॥ ४ ० ० ॥ अाकर्षन्तो जघनं ब्रजसि यथा विलिखिता नखस्तिल शः । मन्ये तथोपभुक्ता केरलि केनापि दाक्षिणात्येन ॥ ४ . १ ॥ अधरे बिन्दुः कण्ठे मणिमाला स्तनयुगे शशतकम् । तव सूचयन्ति केत कि कुसुमायुधशास्त्रपंडितं रमणम्” । ४०२॥ इति श्टण्वनुषसि गिरो निर्वृत्तनिशाभियोगगणिकानाम् । सोऽपि यथा क्रियमाणं प्रविधातुं निर्जगाम कर्तव्यम् ॥ ४०३ ॥ (कुल कम्) सुर चितरागोपचितिखोकृतमनसस्तया समं तस्य । यौवनसुखमनुभवतो जगाम संवत्सरः सार्धः ॥ ४ ० ४ ॥ १ 'ग्रामोनककामुकेन यदिहितम्' इति ब. पा० । २ 'रतिसुखनि' इति ब० पा० । ३ 'धि भाण्ड ...' इति मु० पा० । ४ 'वेशः' इति मु० पा० । ५ 'तु नो कदाचिदिगुणार्थप्रार्थने कृतोऽन्यायः' इति मु. पा० । है 'केरलि' इति मु० पा० । ७ मुद्रितपुस्तके न दृश्यते । ८ 'खरुचितरागोपचिवः' इति मु. पा. :

·४६ कुट्टनौमतं काव्यम् - विसम्भकथाः श्ट भवन्विचरन्नुद्यानवेदिकापृष्ठे । सहचरकरसक्तकरः सुन्दरसेनः किल कदाचित् ॥ ४ ० ५ ॥ स्थूलघनतन्तुमंतति तानितनानाम्बरावरणम् । यष्टिप्रान्तनियंत्रितदलवृतककुतुपतम्बिक कटित्रम् ॥ ४ . त्रुटित चरणवसंगतमंन्फुटितान्चकपादमलिनतनुम् । त्वरितगनिलेखवाहकमारादायान्तमद्राक्षौत् ।। ४ ० ७ ॥ (विशेषकम् ) प्रत्यासन्नीभूतं क्रमेण पौरन्दरिः परिज्ञाय । साकूतमना ऊचे वयम्य हनुमानयं प्राप्तः ।। ४ ०८॥ अवनितललौनशिरमा कृतनतिना तेन विनिहितं भूमौ । उत्क्षिप्य झटिति लेखं सुन्दरसेनस्तु वाचयामास ॥ ४०॥ "खस्तित्रौकुसुमपुरात्पुरंदरः सुन्दरं समभिधत्ते । अन्तर्जुम्भितशोकयस्तोऽवि स्पष्टवर्णपदम् ॥ ४ १ ० ॥ कुलमकलंक न गणितमवधौरितमग्रजन्मनां चरि तम् । नापेक्षितमवगीतं पाठसेवितवमनि त्वया पतता ।। ४११ ॥ वंशेऽकुटिलगतीनां दिजिकतादोषरहितचरितानाम् । अपरविनाशरतानामुत्पन्नः कथमसि भुजङ्गः ॥ ४१२ ॥ क पुरोडाशपवित्रितवेदपदोगारगर्भवदनं ते क च मदिरामववासितवारवधूमुखरसावादः ॥ ४१३ १ 'कुर्व' इति मु० पा। ३ 'नोलिततूला' इति मु० पा० । ५ 'कुलकम्' इति मु० पा० । ७ 'ग्रस्तावि ...' इति मु. पा. ! २ 'कदाचितु' इति ब० पा० । ४ 'प्रायम्' इति ब० पा० । ई 'शन्दर इति' इति ब० पा० । ८ 'मुचितम्' इति मु० पा० ।

·कुट्टनीमतं कायन क कुशविपाटनजन्मा महसोदितवेदनाचमत्कारः। क्व च दासौरतसंगरनिर्दयनखरक्षतिः प्रोत्ये । ४१४ ॥ क चेतानलधूमछोभितनयनाम्बुधौतवदनम्त्वम् । क च गणिकानिर्भर्त्सनशोकभरायातवाध्यसलिलोघः ॥ ४ १५ ॥ क्क वषट्कारवानः घर्मविभूषणं अबणपूरः । क्व च साधारणवनितारतिमलिताकर्णनौत्सुक्यम् ॥ ४१६ ॥ क्काचार्यप्रतनुलताताडनसंक्षोभसम्भवः कम्पः । क्व च कुपितवार ललनानिष्ठुरपादप्रहारविषहित्वम् ॥ ४ १७॥ क हरिणचमीवरणं स्मृतिशास्त्र निवेदितं व्रतं च रतः । क्व च पण्यस्नौगात्रस्पृष्टाम्बरधारणेषु बहुमानः ॥ ४१८ ॥ ममिधामेव च्छेदनमभ्यस्तं शैशवात्समारभ्य । शठवनिताधरखण्डन उत्पन्न कौशलं कुतो भवतः ॥ ४१६ ॥ शुश्रूषणमेव गुरोः परिगौलितमचलचेतसा सततम् । कुटिलमतयो भुजियाः कथं त्वयाराधिताः निपुण म् ॥ ४२० ॥ प्राम्नायपाठ एव स्फुटतरपदमौष्ठवं तव ख्यातम् । प्रकुपितवेश्यानुनये व शिक्षितं वचनचातुर्यम् ॥ ४२ ॥ अथवा किं क्रियतेऽस्मिन्नवदातकुलेऽपि लब्धजन्मानः । सदसंस्तुता भवंति प्रागुपचितकर्मदोषेण ॥ ४२२॥ १ ‘सत्कर्मविभूषणप्रवणपूरः' इति सु० पा० । २ 'रणित' इति ब० पा० । ३ 'भवतः' इति ब० पा० । ४ "णाः' इति मु० पा० । ५ 'वद' इति ब. पा० ।

·कुट्टनौंमतं काव्यम् ! -१ त्वयि विनिवेश्य कुटुम्बं परलोकहितार्जनकविहितात्मा' । म्यास्थामौति समौहितमनुदिवमं तद्विमंवदितम्" ॥ ४ २३ ॥ इत्यवगतले खार्थे सुन्दरसेने विधेयपरिमूढे । आर्यामगायदन्यः स्वावसरे नौतिपरिकरिताम् ॥ ४२४ ॥ 'विषयतिमिराहताक्षणामवटे पततामदृष्टमार्गाणाम् । पुंसां गुरुजनवचनद्रव्य शलाकांजनं शरणम्' ।। ४२५ ॥ उद्देजयति तदात्वे सुखसंवित्तिं करोति परिणामे । कटुकौषधप्रयोगो गुरुनिगदितकार्यनिठुरं च वचः ॥ ४ २६ ॥ लब्चा वचसोऽवसरं मित्रमवादौत्पुरंदरापत्यम् । पुनरपि नहि खिद्यन्ते प्रियजनहितभाषणे सन्तः ॥ ४२ ॥ अगणितसहचरवचसो दुर्व्यसनमहाश्चिमग्नवपुषस्ते । मन्युव्यथितस्य पितुर्यदि परमवलम्वनं वचनम् ॥ ४२८ ॥ निजवंशदौपभूतः कृतचरितालंकृतो महासत्त्वः । सुन्दर सम्प्रति तातः स्पृष्टो दुष्युत्रदोषेण ॥ ४२६ ॥ पुत्राभावः श्रेया दुःसुतता पुत्रिणः कुलीनस्य । अंतस्तापयति भृशं सच्चरितकथाप्रसंगेषु ॥ ४३० ॥ सांव्यवहारिक एष प्रायो लोके गुणोवता नियताः । चेन तु सुतेन जननौ वध्वात्वं श्लाघते स पापीयान् ॥ ४३१ ॥ १ 'स्थः' इति मु० पा० । २ 'संईि इति १० पा० । ५ ' कुसु ...' इति मु० पा० । ● 'त' इति मु. पा० । २ गौतिपरिकलिताम्' इति मु. पा० । ४ 'वचनम्' इति मु. पा० । ६ 'ए' इति मु० पा० । 'गुणः सुखानियनः' इति मु० पा० } ·. कुनीमजयन् विफलं शास्त्रज्ञानं गुरुमहदेवापि नोपकाराय विषयवशोकृतमनमो न्याय पन्यानमु सुजतः : ४३२ . जीवन्नेव मृतोऽसौ यन्द्र जनो वौच्छ वदन मन्योन्यम् कृतमुखभङ्ग दूरात्करोति निर्देश मंगुन्या ॥ ४ ३ ३ ;. नोपनिहन्तुं विषयाः प्रक्याः सत्यं तथापि निपुणधियः । अभिधेयतां न गच्छन्त्यपवादविशेषिताभिधानस्य । ४३४ गुरुपरिचर्या जाया गुणों नता स्निग्धबन्धुसंपर्कः ! ब्राझे कर्मणि सनिलीकवयसाधनं सुधियाम् ॥ ४३५ ।। सुलभा तस्य विभूतिम्तस्य गुणा यान्ति जगति विस्तारम् बहु मनुते तं सुजनस्तस्मै स्पृहयंति वान्धवाः सततम् ॥ ४३६ ।। नासादयति स एकः सत्सेवितमार्गतः परिवलनम् । मण्डयनि मोऽन्ववायं स निवासः शर्मणामशेषाणाम् ॥ ४३०॥ स भवति विनयाधारो युनायुने विवेकिता तस्य । वृद्धोपदेशवाचः श्रवणोदर तर्पणं सदा यस्य ॥ ४३८ ॥ (विशेषकम्) प्राक्तनकर्मविपाकः क्षुद्रासु शरीरिणां यदासक्तिः । आयतनं तु सुखानां संसारभुवां कुलागता दाराः ॥ ४३८ । निर्विसे निर्विमा मुदिते मुदिता समाकुलाकुलिते। प्रतिबिम्बसमा कान्ता संक्रुद्धे केवलं भौता ॥ ४४ ० ॥ १ 'नियति' ति मु०पा० । २ 'नो परिहत्' इति ब. पा. ३ 'कुलोहता' इति मु. पा० । ४ 'य' इति मु० पा० । ५ चान्ववाय' इति मु० पा० । है 'पूरणं' इति मु० पा० ! ७ 'युग्मम्' इति मु. पा० । 7 ·कुट्टनीमतं काव्यम् : यावहाञ्छितसुरतव्यायामसहाऽविरुद्ध पर्का । चित्तानुवृत्तिकुशला पुण्यवतामेव जायते जाया ! ४४१ सद्भावप्रेमरस वलयावलिशब्दशंकिता निभृतम् । विधानाङ्गसमर्पणमुन्मौलितकुसुमसायकाकूता ! ४३२ ॥ इः हा किमुद्धतत्वं श्रोष्यति कश्चितत्रप खैरम् । निकटे परिवारजनी विकृत एव स्मरातरस्थ तव । ४४३ ॥ इति कृतिसंवलितगयामनिवेदितार्थपदवाक्यैः । दिगुणोकरोति कुलजा नायककर्माणि मोहनप्रसरे ! ४४४ ॥ इत्यमुदीरितवाचं सहदमवोचत्युरंदरस्य सुतः । ममुपस्थितजीवममावियोगभयकंपितो वचनम् ॥ ४४ ५ ॥ नातादेपोऽलंध्ये हारलताविरहपावके तौबे । विधिवशवर्तिनि मरणे नो विद्मः कार्यपरिणामम् ॥ ४४६ ॥ अनपेक्षितधनलाभां स्नेहकनिबद्धमानसां दयिताम् । दैवाष्टो मुंचति घटितो वा लोहवज्रकणिकाभिः ॥ ४४७ ॥ अथ कृतगमनविनिश्चितिरभिमतरामां चकार विदिताथाम् मापि तमनुवबाज प्रस्तुतयात्रं शुचाकुलिता ॥४४८ ।। प्रासाद्य वटम्य तलं वाष्पपयःकणचिताक्षिपक्ष्मायाम् । विनितचरणविहारो हारलतामभिदधाति म्म ॥ ४४६ ॥ श्रा क्षौरवतो वृक्षादा सलिलादा प्रिये प्रियं यान्तम् । अनुयायादिति वचनं तेन त्वमितो निवर्तख ॥ ४५० ।। m- १ 'मयोगा' इति व. पा० ।

·कुट्टन 25 + में वहना: कि यमित टरे मभन् उमाके अमनमामो राजन विवाप्रितेक पक्षियो र ६ “डे गुरुः : मिनमादिगो साकार विनाम वा स्वातिः इनमा प्रत्तेरमासु नया ए देववाद देदृ को प्यनुवश्ची यच्च विपाकोऽवतीकार: : : ma- # यििहनामि ब्रायनशा माकिने न मकिने न नीरा वा अदति न तत्म्मरणीयं दाणकोनोहाने । ४५४ : तर दृढये हृदयमिदं विन्यस्तं न्यामपालन कष्टम यनानथा विधेयं स्थान_शो यथा न स्यात् ॥ ४५५ ।। अथ विरतवचोदयितं वाष्यभरानिष्टवर्णपदयोगात् । दति कथमपि झारलता सनईतवर्णभारतीमचे ॥ ४५६ ॥ अविशुद्धकुलोत्पन्ना देहार्पणजीविका गठाचरणा ! काहं रूपाजौवा क्क भवन्तः माघनीयजन्मगुणाः ॥ ४५७ । यत्तु विषयविलोकनकुदहलान्या गतेन विश्रान्तम् । इयतो दिवमानम्मिंस्तन्मम परजन्म सुकृतफलम् ॥ ४५८ ॥ गुरु सेवा बन्धुजनं खदे शवमतिं कलचमनुकूलम् । अनुषङ्गदृष्टिपरिचित प्रास्यां प्रविधाय कः परित्यजति ॥ ४५८ ॥ १ 'तं च' इति ब. पा । २ गम्' इति मु’ पा० । ३ 'वस्तु' इति ब• पा० । ४ 'यत्वं' इनि मु. पा० । । 'दागतोऽसि विग्रान्तः इति मु.पा-६ कृत शुभस्य फलम्' इति ब. पा. ७ 'दृष्ट' इति मु. पा० ।

·कुट्टनौमतं काव्यम् यौवनचापलमेतद्यन्मादृशि भवति कौतुकं भवताम् . यत्तु सुखमनवगीतं तस्य स्थानं निजा दाराः ॥ ४६ ० ! ते मधुराः परिहामास्ता वक्रगिरः स वामताममयः । नो हृदये कर्तव्यो रहसि क्षमार्थिना भवता ॥ ४६ १ ॥ नाघवतो यन्मनसः प्रणयादा यत्तवाचरितम् । प्रतिकूलं तत्र मया नाथांजलिरेष विरचितो मूर्ध्नि ॥ ४६२ । दुःसंचारा मार्गा दूरे वसतिर्विसंष्ठुलं हृदयम् । गुणपालित तव सुहृदा भवितव्यमतोऽप्रमत्तेन ॥ ४६३ ॥ हृदयद्वय एकत्वं याते यूनोर्वियोगजं क्लेशम् । अनुभवतोरपरेण प्रसंगत: पयते पथ्या ॥ ४६४ ॥ 'अन्योन्यगूढचेष्टितसद्भावस्नेहपाशबद्धस्य । विच्छेदकरो मृत्यु/राणां वा परिच्छेदः' ॥ ४६५ ॥ अथ तच्छ्रवणानन्तरमा स्व सुखं दथितिके ब्रजामौति । अभिधाय याति "मन्दं सुन्दरसेने विवर्तितग्रोवम् ॥ ४६६ ॥ वटशाखालम्बिभुजां श्वसितोष्णसमौरशय्यदधरदलाम् । पर्यस्तां बिभ्राणां तन्मार्गविलोकनानिमेषदृशम् ॥ ४६७ ॥ दोलायमानवे णौँ तिर्यग्गतकण्ठभूषणविशेषाम् । १ ‘यन्महनः प्रणयादा साधु यनवाचरितम्' इति मु. पा० । २ 'सुदृढ' इति ब० पा० । ३ करोझे ...' इति सु० पा० । ४ 'मखिग्ध इति मु. पा. । ५ 'सुन्दरसेनेऽपि' इति मु. पा.! है 'मुखौम्' इति ब० पा० । . 'लोला' इति मु० पा० । 'वेणौतिर्यकृत ...' इति मु० पा० !

·कुट्टनर कन् m- गन्तदश्रुवारिपूर्णा पति तांशकभागनि:महांगलताम् ॥ ४३८ ! रुन्धानामिव हृदयं स्फुटदिनरकरण कुचयुगायिणा : परिशोषितां विन्तामरुत्सृष्टां जौवलेोककर्तव्यैः ।। ४३८ । अंगीकृतां विपत्त्या मौत मर्मघट्टनविषमः। हारलतामपरि स्फुटमंतःपरिकव्यमाणभारत्या ।। ४ १० ॥ मा मा तावद्यान क्षणमेकं यावदेष निष्करुण: । बनगुल्मर्न तिरोहित इत्यभिदधतौं जहः प्राणाः : ४ ७ १ ॥ (कुखकम्) अथ पश्चात्ममुपेतं पप्रच्छ पुरंदात्मजः पथिकम् । दृष्टा शोकव्यथिता विवर्तमाना वराङ्गना भवता ॥ ४७७ ॥ स उवाच वटतरोरध उव्या पतिता विनिश्चलावयवा । तिष्ठति वनिता नान्या नयनावसरं गताम्माकम् ॥ ४७३ ॥ इति तद्दचनाश्म हतो विकलमुर्तिः पपात भूपृष्ठे । उत्थापितश्च सुहृदा सोऽभिदधे तेन शोकविकलेन । ४७४ ॥ भवतु कृतार्थस्तातस्त्वमपि सुमित्रा व संप्रति प्रौतः । समकालमेव मुक्ता पापेन मयासुभिश्च हारलता ॥ ४७५ ॥ हा हा हाव हतोसि ध्वस्ता होला विलास किं कुरुषे । उच्छिन्ना विच्छित्तिर्धम विभ्रम दश दिशो निराधारः ॥ ४७६ ॥ १ 'पतितां संशुष्कनिः ...' इति मु० पा । २ 'परिशोधिता' इति ५० पा० । ३ 'मपि रिता' इति मु. पाः । ४ 'वनि' इति मु. प। ५ 'स्व' इति मु. पा. ई 'त्र सांप्रतं' इति मुः पा० ।

·क्रुट्टन मतं काव्यम् । किलकिंचित गच्छ वनं मोठाचितमपरणत्वमुपयातम् कुट्टमित प्रबच्चा स्टहाण विञ्चोक विधा मुवो विवरम् ॥ 3301 ललितमनायाभूतं विहतस्य गतिन विद्यते कापि। गधरबिम्बधुतिमुधि यातायामन्त क्रांतिक तस्याम् ॥ ४७८ (विशेष कम , विनिच यामि दग्धु मद्विरहात्त्यतवनभप्राणाम् । भवतु वराक्यास्तस्याः सप्तार्चिदानमात्रमुपकारः ॥ ४७८ ॥ गत्वाथ तमुद्देशं यस्मिन्सा पंचभावमापन्ना ! विललाप मुक्त कण्ठं विलुठन्भुवि सहचरेण धृतमूर्तिः ॥ ४८० । एते वयं निवृत्ता मुंच रुपं देहि कोपने. वाचम् । उत्तिष्ठ किमिति तिष्ठसि भूमितले रेणुरूषित शरीरा ॥ ४ ८ १ । विनिमौल्य दृशौ कम्मादप्रतिपच्या वितासि भवदने। "स्वदवारितगमनविधेरपराधितया न मेऽस्ति मंयोगः । ४८२ । नाकाधिपतिपुर स्त्रीरभिभवितुं त्वयि दिवं प्रयातायाम् । सत्वपि शरेषु पंचसु निरायुधः साम्प्रतं मदनः ॥ ४८३ ॥ वंचकवृत्ता वेश्या इत्य पवादो जनेषु यो रूढः । अपनौतोऽसौ निपुणं त्वया प्रिये जौवमोक्षण ॥ ४८४ ॥ वर्यः सद्त एक स्त्रिपुरान्तकनन्दनो महासेनः । हृदयं यस्य स्पृष्टं न मनागघि वामलेाचनाप्रेम्णा ॥ ४८५ ॥ -- १ 'कस्यांतः' इति मु. पा० । ३ 'नाद' इति ब० पा० । । 'पुरंधी' इति ब. पा० । २ मुद्रितपुस्तके नास्ति । ४ 'बबारित' इति मु. पा० । ६ स्पष्टम्' इति मु. पा० ।

·कुल नई कम मन्ये नोष्टवियोग निमेषमपि दुःमई मन धाय हरिणा बक्षम नमोबिता गौनी हरेण दहा ।। ४८६ : अयि लोकपाल मा भुवि नन्हामभृता नया विना न्या विश्वमिति किं न किंतितमात्मस्थान नियां नयता४८ भगवन्हुतवह मा मा लावण्यम मुद्रमारकुङ्कुट : कथमपि विहितां धावा पक्ष्यस्येनां जगड्डूकम् । ४८८ दृति विलपन्तं बहुविधमवधोर्य सुहृत्पुरंदरस्य सुतम् काठेविरचय्य चिता तामकरोदग्निमाणिकाम् ॥ ४८ । तस्मिन्निद्धतापानविनिपत्तने कृतमतो शुचा कलिते ! मनसि स्फुरितामाथी पपाठ कश्चिप्रसंगेन ।। ४६ . । अनुमरहे व्यवसाय म्नौधर्मे कः करोति मविवेकः संसारमुक्त्यपायं दण्डग्रहणं व्रतं हित्वा ॥ ४ ॥ श्रुत्वा सुन्दरसेनः सुहृदमोचतवैतव्यः प्रतिबोधितं मनो मे धौरेणानेन युक्तमुपदिाता : ४८० । क्षण दृष्टनष्टव भजन्मजराव्याधिमरणपरिभूते । परिवर्तिनि मंसारे कः कुर्यादाग्रहं महिमान् ॥ ४८ ॥ यात भवान्कुसुमपुरं वयमप्य न्याश्रमे समाश्रयणम् । अंगोकुर्माऽविद्याप्रहाणसं मिद्धये विहितम् सोऽवददभिजात जनो बाच्चात्प्रति त्वया च न विमुक्रः -- . -- १ "समालोक्य' इति मु. पा० ३ 'चावर्तिति' इति ब. पा. ५ 'नियतम्' इति मु. पा. ! २ 'सचिवम्' इति ब. पा. ४ 'सुमति' इति ब० पा ६ 'न मुत्तोऽस्मि' इति मु. पा.

·कुट्टनीमतं काव्यम् : L सन्यसनबुद्धिमधुना कथमुज्तति विषयनिस्पृहं सुहृदम् ॥ ४६५ ॥ एवमिति मोऽभिधाय स्थिरतिनियमम्तपोधनेर्जुष्टम् । गुणपालितेन सहितः सुन्दरसेनो जगाम वनम् ॥ ४८ एवं भवन्तु वेश्या: स्वार्थंकरता व्यपेतसद्भावाः । अभिलषितविषयसिद्धेः का हानिस्तदपि युमाकम् ॥ ४८ ७ ॥ रमण हृदयानुवर्तनचतुरचतुःषष्टिकर्मकुशलानाम् । न स्पृशति तत्त्वचर्चा पण्यवधूनां विदग्धचेतांसि ॥ ४८८ ॥ बलितनुतचित्रगतिस्थितिवे गैचोदनानुवृत्त्या च । रागस्पर्शन विना विशति मनः सादिनां तुरगः ॥ ४६६ !! गन्धोऽपि कुतः प्रेरण: परभृतहारौतटहकपोतानाम् । उज्ज्वलयंत्यसमेषु विस्त विशेषैम्तथापि ते यूनाम् ॥ ५ ० ० आहितयुक्ताहार्यः सम्यक्सकलप्रयोगसम्पत्त्या । भावविहीनोऽपि नटः सामाजिकचित्तरंजनं कुरुते ॥ १ ० १ ।। येऽपि धनक्षयदोषं पश्यति जडा विलासिनौधे । प्रष्टव्यास्ते भवता किमकृतकशिपुव्यथा दाराः । ५ ० २ ॥ न च लाभ एक एव प्रवर्तने कारणं मनुष्येषु । रागादयोऽपिर मंति वैशिकशास्त्रप्रणेभिः१० कथिताः ॥ ५ ० ३ ॥ - १ 'रधुना' इति मु० पा! ३ 'न्ति' इति मु. पाः । ५ 'बोधेः' इति मु० पा । ७ धेः' इति ब. पा. र 'बाणादयोऽपि' इति मु. पा. २ 'मति' इति मु. पा० । ४ 'दृशो' इति ब० पा० । ६ 'मुक्ता' इति मु. पा. ८ 'प्रवर्तते' इति मु० पा० । १. 'वैशेषिकशास्त्रवेदिभिः' इति मु. पा. :

·कुट्टनीमतं कायन् का वा विभूतिराप्ता सुन्दरसेनाक्तया तपस्विन्या : यदिरहकुलिशभिन्ना मुमोच मा जो वितं क्षणार्धन .. ५ :: उत्तमतरुणप्रकृतिः पुलकादिकस्टूचितायत नुसक्रिः । स्फुटसंनिहितविभावो निवार्यते केन टंगारः । ५ ० ५ . अन्तःकरणविकारं गुरुपरिजनसंकटेऽपि कुलटानाम् । जानंति तदभियुका भ्रूभंगापांगमधुरदृष्टेन ।। ५ ० ६ ॥ अन्या विहाय पतिग्टहमविचिंतितकुलकलङ्कजनगर्हाः । रागोपरक्तदया यान्ति दिगन्तं मनुष्य श्रासज्य ॥ ५ ॥ अपमानः पतिविहितो गुरुपरिकरतीव्रता रहे दौःस्यम् ! शौलक्षतये यासा तासामतिरागतोऽन्यनरसक्रिः ॥ ५ ०८॥ या अध्यचलितवृत्ता भर्तश्चरणाजतत्परा: प्रमदाः । ता अपि रागविमुक्तास्तिष्ठन्त्यौचित्यमात्रेण ॥ ५ ० ८ ॥ तस्मात्तास्वभिगमनं विविधनिमित्तं नि कार्यते केन । निजपरपण्यस्त्रीणां रागाधौनं तु हृदयनिर्वहणम् ॥ ५ १ ० ॥ एवंविधदृष्टान्तरुपपत्तियुतैस्तथेदृशैक्यिः । अन्यैरपि चाटुपदैरावर्जितमानसो' गम्यः ॥ ५ १ १ ॥ विहितस्वाप विबोधं किंचित्प्रकटौकृतश्रमग्लान्या । उत्पादितजम्भिकथा परिरभ्य घनं निशापगमे ॥ ५ १२ ॥ १ 'त्ता' इति ब. पा० ॥ २ 'तर' इति मु. पा० । ३ 'गेहाः' इति मु० पा० ! ४ 'प्यलाभाय' इति मुः पा. । ५ 'तस्मादात्माभिगमनविविधनिमि' इति मु० पा० । ६ 'विधार्यते' इति मु. पा । . 'सं गम्यम्' इति म० पा० । ८ 'रबोधं' इति मु० पा० । र 'प्रकटौतमं दाच्यात्' इति मु.पा। 8 ·कुट्टनी अट विघटितपुर कुदृमा विलोक्य ककुभ: मदौर्बनिःश्वासन यमिति भक्या रजनि श्वले के प्रभावाम' ॥ ५२ (विशेष का. अवस्ता विषहेत कयं डाकिम मुख्य रतिरस सरम् ! मदन नितानुगगो न विध्या यदि बलाधानम् ।।१४। धन्यः चक्रावधः प्रियतमसंघट्टनममयसम्प्राप्ट्या मशिना विथुन्यमान कुमुदवति क्षौणपुण्यासि ॥ ५ १ ५.१ विकम्तिसुरभिमनोहरमन्यानं भरसकुसुममप्राप्तम् । न करोति तथा पौडामाखादित विच्युतं यथा मुंग्याः ।। ५.१६ विज्ञापयान्चतस्वां रचितांजलिनोलिना विधाय नतिम् । परिचारकजनमः गणन याह प्रमादन ॥ ५११ अथ दौपितरागांगरपहस्तितला' भदिक्मोपचितैः । मृदुभिश्चित्तानुगतरुपचारैः पातितस्य विश्वासे ॥ ५१८ ॥ अवलोकितोऽमि लम्पट किमिति वदन्कर्णमंनिधो नितम् संकटसेनाधाच्या अद्य मया जालमार्गेण ॥ यू १८ ॥ मालत्या मह के 'लिं विदधामि मग्दौ ममेति न विरोधः । यत्तु चिरं स्निग्धदृशा पश्यसि तां तत्र मे शंका ॥ ५२० ॥ । १. 'विनिमुद्र' इति मुः पा० । ३ 'प्रयातासि' इति ब. पा. ५ 'तुलिता' इति मुल्या 5 'कुमुदिनि' दुनि मुः पा० र 'माविधाय' इति । पा० । ११ 'मार्गसंभ्र' इति मु. पा० । १३ 'य' इति मु. पा २ 'सु' इति मु. पा० । मुद्रितपुस्तके नास्ति ! ई 'चक्रावधूप्रिय ...' इति मु० पाः । ८ 'तिं यथा भंगः' इति मु. पा १. मुद्रितपुस्तके एतच्छोकान्ने युग्ममिति दृश्यते । १२ 'बा' इति मु० पा० । ३४ "किंचिदभिदधामि सखे' इति मु. पा० ।

·कुट्टनीम काव्यम्। त्वामागता न वौक्षितुमनुवध्य न याचितः प्रयत्नेन : पाहूय बद किमर्थं ताम्बूल ग्राहिता कमलदेवौ ॥ ५२ ) : कंचुकमपकर्षन्याः प्रकटौभव दंसकक्षकुचपार्थम् । भाभिनिवेशं दुष्टं भवता किं कुन्दमालायाः ॥ ५२२ ॥ यरिहासेन ग्रहौता यद्यपरकपनवे त्वया रामा । आच्छा द्यापक्रान्ता किं मा मवलोक्य पृष्ठतः सहसा ॥ ५२३ ! विज्ञानेन ख्यातां कुसुमलतां त्वं तु वर्णयस्यनिशम् । नृत्यंतौं मृगदेवौं विस्फारितलोचनः पश्यन् ॥ ५२४ ॥ कारणमत्र न वेद्मरहमजुपन्थानं प्रसिद्धमुत्सृज्य ! वक्रेण यदषि पथा माधवसेनाग्रहाग्रेण ॥ ५२५ ! इति सेापन्यासैरन्यैश्चाममधिलघुकोपैः । प्रणयप्रभवैर्विदि ते शातोदरि गूढरागत्वे ॥ ५ २६ ॥ श्रुतिविशयेऽन्तरिततनुजनितस्थितिरायताक्षि सह मात्रा ! परुषगिरा त्वं कुर्या इत्थं मिथ्यावचःकलहम् ।। ५२७॥ (अंतः कुलकम । अक्लेशोपनतधनः प्रेमप्रको निरर्गसत्यागः । भट्ट महानन्दसुतो निधिभूतोऽभव्यया त्वया त्यतः ॥ ५२८ ॥ व्यसनोपहतविवेको दै वैकगतिः खदारविद्वेषौ । मामविगणय्य मूढ़े निर्मित एव केशवस्खामौ ।। ५२८ ॥ १ 'दणकुचपार्श्वम्' इति मु. पा०। २ 'च्छि' इति मु० पा० : ३ 'वा' इति मु० पा० । ४ 'सदा' इनि मु. पा० । ५ विहिवे' इति मुपा । ६. 'महानन्दस्य सुतो' इति म पा: ७ 'दानकरति' इति मु. पा० ।

·है कुट्टनोन्तं काव्यम् । अगणितराजापायोऽविच्छिन्नायः स्वभावतस्त्यागौ। किमु पेक्षितोऽनुरको वामधिया शौल्किकाध्यक्षः ॥ ५.३० । पितुरेक एव पुत्रचतुर्थवयसो गदाभिभूतस्य । द्रविणवतः प्रभुरातो निराशनो भूरिकामया सोऽपि ॥ ५३ १ ॥ स्व करेण परित्यक्ता त्वया विभूतिः करोमि किं पापा । सर्वभ रेणोपनतं वसुदेवमनादरेण पश्यन्त्या ।। ५३२॥ पुरुषान्तरसंघर्षात्प्रोत्साहितचित्तवृत्ति निरपेक्षम् । वसु विसृजति यो रभसात्तस्य न वार्ता त्वया पृष्टा ॥ ५.३३॥ चित्रादिकलाकुशलः स्मरशास्त्रविच क्षणो वृषप्रकृतिः । उपकुर्वन्नपि सो विद्वेषिगणे त्वया चितः ।। ५३ ४ ॥ चन्द्रवतीमाभरणं दत्तं मधुसूदनस्य पुत्रेण । पश्यन्तौ विभ्राणामयि रागिणि किं न जि हेषि ॥ ५३५ ॥ ग्रामोत्पत्ति रशेषा प्रविशंती सिंहराज विनियोगात् । मन्मथसेनावासे ११ लघयति ते रूपसौभाग्यम् ॥ ५३६ ॥ श्रास्तामपरो लाभो नृप वनभनन्दिसेनतनयेन । शिवदेव्या उपचारः क्रियते यस्तेन पर्याप्तम् ॥ ॥३७॥ १ 'खकरेण परित्यनो' इति मु० पा० २ 'भौण्डिका' इति मु. पा. ३. 'सृतौय' इति मु० पा० । ४ 'मरणों' इयि ब० पा० ५ ‘रतपेक्षम्' इति ब० पाय : है 'विलक्षणो' इति मु. पा 'हौतासि' इति मु० पा. ८ 'मशेषां' इति मु० पाः र 'पश्यन्तौ' इति मु. पा० । १० 'ग' इति मु० पा. ११ 'सं इति बपा० । १२ 'भट्टाधिप' इति म० पा० । १३ 'यत्नन' इति मु. पा० :

·कुट्टनौमतं काथन पश्येदं धवलम्टहं पाशुपताचार्यभावशुद्धेन : कारितमनगदेव्या विभूषणं पत्तनम्न सकलद !। ५ ३ ८ : आपणिकार्थस्य कुतो राजा लभते चतुर्थमपि भागम् हट्टपतिरामसेनप्रसादतो नर्मदा यमुपभुके ।। ५३८ । पुंस्त्वाख्यापनकामो न स्त्री न पुमानिकल प्रभुखामो अनुबध्नन्नुपहमितस्त्वया जडः स्वार्थमनपेक्ष्य ॥ ५ ४ . i वाजीकरणकमतिर्नरनाथानुग्रहेण विख्यातः । प्रत्याख्यातः म तथा रविदेवः किंकरत्वमाकांक्षन् ।। ५. ४१ । किं कन्दर्पकुटुम्बे जातोऽसावुत वशीकरणयोगम् । कामप्यवैति मिटुं येनाकृष्टासि सर्वभावेन ।। ५४ २ ॥ बाल्ये तावदयोग्या पश्चादपि वृद्धभावपरिभृता । तारुण्ये रागहता यदि गणिका भ्रमत तक्षिाम् ॥ ५४३ ॥ उपनय भाण्डकमेतद्यदर्जितं मामकेन देहेन । विदधामि तीर्थयात्रामा सव सुखं प्रेयसा मार्धम् ॥ ५ ४ ४ ॥ (अन्तःकुलकम) आर्यजननिन्दितानां पापैकरमप्रकाश नारीणाम् । एतावानेव गुणो यदभीष्टसमागमो निरावरणः ।। ५४५ ॥ १ 'जड' इति ब० पा० । ३ 'काम -' इति मु० पा० । ५ 'माः ख' इति मु० पा० । २ 'गात्' इति मु. पा० । ४ 'सिद्धि' इति मु० पा० । दं शनैकनारीणाम्' इति मु० पा० :

·a कुट्टनोमलं काथन् । ने धनलाभो नाभो लाभः खलु वनभेन संयोगः ! अगितादाप्तिनभरति मनम: प्रमों दाथ ॥ ५४ ६ ।। गाड़ानुरागभिन्न तास्वरमा मृतेन संसिक्तम् । न भजति सहृदयहृदयं विभवार्जनसम्भवा चिन्ता ।। ५ ४ ७१ ताभः स एव परमः पर्याप्तं तेन तेन मास्मि । विनिवेश्य यदत्मङ्गे निक्षिपति मुखे 'मुखेन ताम्बूलम् ।। ५ ४ ८ . सुरतश्रमवारिकणान्यरिमार्टि निजांकन गानेषु । यदुरसि निधाय "विहमस्तस्य न मृत्यं बसुन्धरा सकला ॥ ५४ शिथिलितनिजदाररतिर्मथि सकामना अनन्यकर्तव्यः । यदमो जितनलरूपस्तिरकृतं तेन गाणिक्यम ॥ ५५ ८ ॥ बहुकुसुमरमाखादं कुर्वाणा मधुकरौ विधिनियोगात् । ईदृक्प्रसवविशेषं लभते खलु येन भवति कृतकृत्या ॥ ५ ५२ ।। अयि सरले तावदिमा उपदेशगिरो 'विशांति कर्णतः यावन्नान्तर्भूतं तच्चेतसि मामक चेतः ॥ ५५ ॥ औरस्तु दुर्गतिर्वा वेश्मनि बामो “महत्यरण्ये वा । स्खलेोके नरके वा किंबहुना तेन मे सार्धम् ॥ ५५३ ॥ इदमास्तेऽस्लंकरणं दुर्जननि रहाण किं ममैतेन । तेनैव भूषिताहं गुणनिधिना भट्टपुत्रेण ॥ ५५ ४ ॥ १ 'प्रसादाय' इति सु. पा० । ३ 'स' इति मु० पा० : ५ 'मधुकरौव विधियोगात्' इति मु: पाक ! ७ 'वसंत' इति मु. पा। २ 'सुखा' इति मु. पा० ४ 'पिंजस्त' इति मु० पा ! ६ 'पुरुष' इति मु० पा० । ८ 'वत्व' इति म० पा० !

·इलियानादिकाल विमान
पवमभिभाया* : हर नमक
इति समानम् अत्वा देतसि कुरुते कदादिदेवमिव
के हाधिष्ठितमनमामधि धेयं नास्ति नाम् ५५ .
जननी जन्मस्थानं बान्धवलोकं बस्तृनि जोह
पुरुषविशेषामकाः सौमन्तिन्यर हाय मन्थन्ले ।
रणपिारसि हते बजे बज्रोपमन्त्र निर्गत ग्राम ,
अपामुमोच दयिता न मंत्रविधिना 'हता गमा::
कालवशेनायासौपंचत्वं दाक्षिणात्यमणिकंट: ।
प्रमोपगता बेश्या तेनैव सम जगाम भावम् ।
भास्करवर्मणि याते सुरवसतिं आरितापि भूपतिना।
तदुःखममहमाना प्रविवेश विलासिनौ दहनम् । ५ ६ ० १;
चालाकरालहुतभुजि ननाचार्यः पपात नरसिंहः ।
नम्मिन्नेव शरीरं निजमजुहोच्छोकपौडिता वेश्या : ५ ६ । ।
प्रौतिभराक्रान्तमतिस्त्रिदशालयजीविका क्रमोपगताम !
अङ्गौचकार मुक्ता 'जौहला मि श्रपुत्रमा मृत्योः ।।५ ६२॥
। हयपुस्तकद्वय नास्ति ।
7 भि' इति ब• पा
५ 'पंचवम्' इति मु. पा. :
जौ ' इति मु. पा० ।
२ 'गांधः' इति ब• पा :
४ कृतानुयारामा इति मु. पाः ।
है 'दासी' इति मु• पा ।
८ 'भट्ट' इति ब. पा० :

·17 कुट्टनोम काव्यम् देशान्तरादपेता' प्रसादमात्रेण वौक्षिता वनिता। नत्याज न पादयुगं समरे निहतम्य वामदेवस्य ॥ ५६३ : भट्टकदम्वकतनये याते वसतिं परेतनाथस्य । चक्रे देहत्यागं रणदेवो वारयोषितां मुख्या । ५६ ४ ॥ अम्टामेव नगयां द्रविणमदात्कालसंचितम शेषम् । प्रेम्णाकृष्टा गणिका मिश्रात्मजनौलकंठाय ॥ ५ ६ ५ ॥ इयमपि 'मयि विहितास्था मात्दवचःश्रवणकलुषिता क गता। त्यक्वाभरणं मर्व प्रविम्भितमन्युमंवेगा ॥ ५६६ ।। उत्सृष्टालंकरणां परिशेषित माहमुक्तपरिवाराम् । मंतर्पयामि मप्रति भवखेनापि हरिणाचीम् ।। ५ ६ ७ ।। गेहेन किं प्रयोजनमन्यैरपि बन्धुदारपरिवारैः । संसारग्रहकारणमेका खलु मालती मम हि ॥ ५ ६८ ॥ अमृतकरावयवैरिव घटिता सा' दृढ़तरं परिवज्य । चेतो नयति समत्वं ब्रह्मण श्रानन्दरूपस्य ।। ५६ ।। आविर्भवदात्मभवक्षोभक्षतधौरता' घनं रभसात् । विगलितकुचयुगलातिरालिंगति मालतो धन्यम् ।। ५७० ।। । १ 'देशान्तरादुपेवे प्रसादमात्रए बौक्षिते वनिते । पादयुगं तत्यजतुर्न नामदेवस्थ ममिति निहतस्या' इति ब- पा० । २ 'सहयो' इति ब• पा० । ३ 'भट्टात्मज' इति ब० पा० । ४ 'विहितास्था मां माटवचः कलुषिता व गता' इति मु. पा० । ५ 'परिवर्धित' इति मु. पा० । ६ 'मातरं विमु ...' इति ब० पा० । . 'या' इति मु. पा. 1 ८ 'ना' इति मु० पा० । र 'ताद्य धतरभसा' इति मु० पा० ।

·"" कुट्टनोसतं काव्यम् निर्दयतरोष्ठखण्डनमव्यथकारईि सुरते । अहहेति वचस्तम्या अपुग्यभाजो न ग्टगवति । ५.७१ स्मृतिजन्मजनितविकृतित्रततिच्छन्नं करोति ममारन् । आवद्धसुरतसंगर विमर्दसंशोभिता दयिता ॥ ५७३ !! गाढ़तराभिष्टवपुर्भजते कान्ता प्रमोट्ममोहम् । शिथिल्लोकृता तु किंचिद्विविधविकारं समुच्छ्रमिति । ५०३ !! मंत्यन्या अपि सत्यं पुरुषोचितकर्मपण्डिताः प्रमदाः' । सृष्टा तया तु नियतं विपरीतरतक्रियागोष्ठी ॥५.७४ ॥ तंत्रौवाद्यविशेषानुद्दामानन्यजन्मनस्तस्याः । कुहरितरेचित कम्पितसम्पादननैपुणं करोति जडान् ॥ ५.० ५ ॥ ललितांगहारम्भितवलितस्मितवेपनानि मालत्याः । पश्यञ्जहाति कामो रतिमोहनचेष्टितेषु बहुमानम् ॥ ५७६ ॥ न ग्राम्यं परिहसितं नाविभ्रमतरलितोऽक्षिविक्षेपः । सुर तोद्योगनिरोधो दोहददानं न पुष्यवाणस्य ॥ ५७७ ॥ नार्थपरो लप नरसो न पराशयवेदने विचक्षणता । नासौष्ठवं प्रसंगे नोल्वणगुणकीर्तनेषु भारत्याः ॥ ५७८ ॥ नापरपुरुषश्लाघा न त्याग: कालदेशवेशस्य । वैदग्ध्यजन्मभूमेगुरुजघनभरेण मन्दयातायाः ॥ ५०८ ॥ (विशेषकम्) १ 'वेश्याः' इति भ० पा० । ३ 'दु' इति मु० पा० । ५ ताक्षि' इति मु० पा० । ७ 'नयन' इति म० पा० । 9 २ 'सृष्टानया' इति मु. पा० । ४ 'रजम्' इनि म० पा० । द 'तानुद्योगविधी' इति मु० पा० । ८ 'प्रसंगे न चान्यगुण...' इति मु. पा० ।

·m : 11 कुट्टनीन शासन अविना हम समापनकुलपरिरम्भम् : भागवतावगहनमायति सुमधना यथावसरम् ।। ५८० ।। यक्रवचन हान यतिहतमानमय जायते अनुकुलसुन्दा अपि भरणीयाः केवलं दाराः १. ५८१ ॥ सूचयति पृथकरणं मातृणां कि विषमशीलत्वम् । विवरणोति हवियामभिनन्दति पिटकुलस्य गुणवत्ताम् ॥ ५८२॥ अन्यसुतपक्षपातं कथयति मातुमितरस्करोति पतिम् । 'पार्थनिमझा जाया मा या विमुच्य कार्मुकं मदनः ॥ ५८३ ॥ (युगलकम् ) एवं कृतेऽपि सुन्दरि यदि तिष्ठति नाचकः प्रकृत्यैव । इत्थं पथि परिमोषस्वत्मख्या नैपुणेन वक्तव्यः ॥ ५८४ ॥ ग्रहकार्यव्यग्रतया चित्तग्रहणाय वा कुलस्त्रीणाम् । नाया ते भवति मखौ प्रावृधनकलुषिते दिशां चक्रे ॥ ५८५ ॥ *प्रग्रोवक शयनगता ल्फारोभवदात्मसम्भवविकारा। त्ववर्तीनिहितनेचा गौतामन्येन गौतिकामटणोत् ॥ ५८ ८६ (युगलकम् 'यदि जोवितेन कृत्यं सम्भावय विरहिणि प्रियं वर्णम् । धनरसितस्य हि पुरतः कदलौदलकोमलः कुलिशपातः ॥ ५८७ ॥ । १ 'हंसस्थाश्लेषं नकुलपरिरम्भम्' इति ब० पा० । २ वदन' इति मु० पा० ! ३ 'पार्श्वनिमग्नां जायां मानयति विमुच्च कामुकं मदनः' इति नु० पा० । ४ रुद्रितपुस्पके नास्ति । ५ 'प्राग्यौवक' इति मु० पा• ! ६ मुद्रितपुस्तके न दृश्यते ।

·रा 4- कि कस्बाद हन्ट अनय र योगः : श-कई विनामारः .. ५८ . मम नयम लचा महायसामग्रोम् । बधा र मकर सेवन उत्कलकाविधुरितं वृदयम् । ५ ८८ उकादयति भृशं मां ममौर णो बकुन्त कुसुमगन्धाक्ष्यः । प्रच्यावयंति धैयान्मधुर ध्वनिभिः कलापमृतः ॥ ५६ !! सतडिन्मिलदलाकाममिताम्बुधावन्नौं सयन्तीम् । उत्सहते मा वौक्षितमविरसमा संगिता यया कान्तः । ५.६ १ खेच्छागमनल घुछ बहुलाया निधास पन्थानन् । न विचारयति महिना अभीष्टजनसंगतात्काः ॥ ५८२ ॥ नियत भूषणशोभा त्वरयति में मानस भनीजन्मा । रंजयति मनो नितरां कन्नधौतनिवेशितं रत्नम् ॥ ५८ ३ . घनजलदावृतककुभि प्रदोषसमये प्रदोषगमनाय ! विधानया कुबुद्धिं रागान्वे किमिदमारञ्चम् ॥ ५८ ४ ॥ वचनप्रपंचमार जांयाश्रितमन्यदासम्बन्धम् । पुरुषसभिगन्तुकामा नवेयमभिसारिका दृष्टा ॥ ५६ ५ ॥ जलधौततिलकरचनां गलदम्भौविन्दुललितकेशान्ताम् : तिम्यत्तनुलौना वृतिचण्डानिलमलिलपातकंटकिताम् ॥ ५८६ ॥ अविभावितममविषमप्रस्बलदंत्रिं महायकरलग्नाम् । पुरतोऽध्वनः प्रमाणं मुहुर्मुहुः साध्वसेन प्रच्छंतीम् ॥ ५८ ७ ॥ १. 'नितांत' इति मु० पा० । २ 'दर' इति ब० पा० । २ “सन्नाहः' इति मु० पा० । ४ 'लीला' इति म० पा० !

·कुट्टनीमतं काव्यम् । अन्य स्त्रीषु च पत्यो व्यग्रे कृच्छ्रेण कथमपि प्राप्ताम् । तत्त्रालयोग्यपरिजननिवेदितामिति विकल्प्य सह सचिवैः ।। ५८८॥ किं प्रेम्णोऽयं महिमा किमुतानंत्यं धनप्रलोभस्य । किं वाऽन्यतः प्रवृत्ता प्रवेशिता वातवर्षण ॥ ५१६ ॥ संनिहितकलत्राणामनुचितमिति वाह्यलोकसंवदनात् । अन्यस्मिन्नुदवसिते विसर्जितामिष्टमालतोकेन ॥ ६ ० ० ॥ लोकेन हास्यमानां बिभ्राणां वाससौ जललिने । रूपमदमुत्सृजन्तों वैलक्ष्यादिहसितेन नतवदनाम् ॥ ६ ० १ ॥ पश्चात्तापग्रहीतां कण्टकदभागभिन्नपादतलाम् । अस्मदचः स्मरंतौं ट्रच्यंत्यभिसारिका सुकर्माणः ॥ ६ . २ ॥ इति परुषमभिदधानां मातरमवधौर्य युभदयाशम् । चौरहतका वजन्तौं विद्रावितरक्षिण: सखौं मुमुषुः ॥ ६. • ३॥ (महाकुलकम्) एषा प्रपंचरचना यदि भवति वृथा पुनः पुरस्तस्य । वणिगिदभुपेत्य वक्ष्यति महायसंचोदितो भक्तौम् ॥ ६ ० ४ ॥ पूर्व दत्तस्योपरि मुक्ताहारस्य केदरात्रिंशत् । परिचारिकया नीता अन्यानपि मृगयते "व्ययस्य कृते ॥ ६ . ५ ॥ यत्तु घनमारकुंकुमचन्दनधूपादिमुक्तकं दत्तम् । तत्सम्पुटके लिखितं श्टणु पिण्डलिकां करोमि ते पुरतः ॥ ६ ॥ १ 'चन्यस्मित्प्रेतपतौ' इति ब. पा० । २ 'विकल्पसदृशविधौ' इति मुः पा० । ३ 'त्यंत' इति मु० पा० । ४ 'पि' इति मु० पा० | ५ 'वयस्य' इति मु० पा० ।

·कुट्टी मतं व्यन पतावन्तं कालं नाव भ्याता मया खमम । रिकं भाण्डम्यानं माम्प्रत मिति याचना क्रियते । ६. 911 एवंवादिनि ताम्मन कंचिनजानता क्षणं म्वित्वा ! प्रियपूर्व प्रश्रितया बाचा वाच्यः मन्तक्ष्यम् !! ६ ० ८ ॥ हारस्तवैव तिष्ठतु मध्यम्दस्वापितेन मृत्वेन । शेषं ततो यदन्यत्तद्दिवमैः पृथिव्यामि ॥ई ० ८ । इयमपि कपटग्रथना पूर्वममा चेतदमभिधेयम् । श्राशंकन्तेऽनिटं कातरहृदया हि योषितः प्रायः ॥ १० ॥ अपटुशगैरे स्वामिनि विज्ञप्ता भगवती मया गत्वा । भवतु निरामयदेहो जौक्तिनाथस्तव प्रमादेन ॥ ६ १ १ !! सम्पन्नवांच्छितार्था बन्युपहारेण पूजयिव्यामि । मामग्रौविरहेण तु न वितीर्णस्तत्र मे मनमि शंका ॥ ६ १२ ॥ (विशेषकम् ) अस्मिन्व्यर्थीभूते रितौकत शौर्णवेश्मनो दाहम् । उत्पाद्य मन्दगामिनि सर्वविनाश: प्रकाशमुप नेयः ॥ १३ ॥ स्निग्धत्वमलं बुद्धा सहभोजनशयनवसनलिंगेन । एभिरुपायदारैर्वान्त विरिक्थस्त्वया कार्यः ॥ ६१४ ॥ वार्धषिककदर्थनया भोगध्वंसात्महायवचनैर्वा । अवधारितेऽपि निपुणं वरगात्रि विलुप्तमारत्वे ॥ ६१५ ॥ १ 'नावसरेऽत्यर्थिता' इति मु० पा० ! ३ षण्डसमा' इति ब० पा० । ५ 'नेयः' इति मु० पा० । २ 'वेक्षणं दृष्ट्वा' इति मु० पा० । ४ 'वन्य' इति मु. पा० । ६. 'नातिविरक्त' इति मु० पा० ।

·कुट्टनीन्तं काव्यन् । परुषवचोलिधारणमा यत्यामौहितोपघातौति । यनादमौ विधेया गम्यस्य विमोक्षणोपाया: ।। ६१६ ॥ थगाम ननिर्देश: प्रत्युत्थानादि केऽपि शैथिल्यम् । मासूयमोपहासा पालापा मर्मवधि परिहमितम् ॥ ६१७ ॥ तत्प्रतिपक्षम्साघा तदधिकगुणरागकौर्तनावृत्तिः । वदति प्रिय आभौक्षण बहुप्रतापित्वदूधणाख्यानम् ॥ ६१८ । वचनान्तरोपघातस्तत्प्रस्तुत संक्रयासमाक्षेपः । तद्व्यवहारजुगुप्सा सव्यपदेशस्तदंतिकत्यागः ॥ ६१६ ॥ व्याजेन कालहरणं स्वापावसरे विवर्तनं वायने । निट्राभिभव ख्यापन मुद्देगः संमुखीकरणे ॥ १० ॥ गुह्यस्पर्शनिरोधः स्वभावसंस्था रताभियोगेनु । चुम्बति वदनविकम्पनमालिंगति कठिनगाचसंकोचः ॥ ६ २ १ ॥ असहिष्णुत्वं प्रहणनकररुहदश नक्षतिप्रसंगेषु । दौर्घरते निर्वेदः स्वपिहौति रताभियोजके भूयः ॥ ६२२ ॥ तदशक्तावनुबन्धी वैदग्भ्यविकासने तथा हासः । रायवमानस्पृहया पुन: पुनर्यामिकप्रश्नः ।। ६२३ ॥ निःसरणं वासटहादुषमि समुत्थाय तल्पतस्त्वरया । सरभममुदीरयंत्या निशा प्रभाता प्रभातेति ॥ ६२४ ॥ (कुल कम्) १ 'वल्यासाहोपघातौनि' इति . पा० । २ 'क्षणं' इति मु० पा ३ 'खा' इति ९० पा। ४ ‘पनानुयोगेषु' इति मु० पा० । ५ वचों' इति ब. पा० । ६ 'नाशने' इति मु० पा० । ७ मंद्रितपुस्तके नास्ति ।

·ऋट्टल छन् -- उभयेच्छया प्रवन निरूयाधम कमियम : अन्योन्यममामको मस्थानमिवाभिजातमलिहेन्दो यस्त्वे काश्रयरागः परिभवोच्च न्यनामानाम म निदान ममन्दिग्ध मौत प्रति दसमुखन्वेव : ६०६ : यानि हरनि मनांसि स्मितबीक्षितजन्त्यिताकि रक्तानाम् । तानौव विरक्तानां प्रतिभाति विवर्तनानीव ।। . . विदधातु किमपि कथमपि निग्रहमाणा कुमामिथ्ये । दति यत्र वच: म्बो तालि संत एव यातुन्या: ॥ २८ यत्र न ममविकाराः सद्भानमनपणं न गात्रायाम् : तम्मिन्मुद्रितभावे पड़कर्मणि पशाव एव रजांते ॥ २ ॥ अवधोरणयोपहतः प्रतिढिवर्स होयमानमभावः । अभिमानवान्मनुव्यो योषितमढ़ामपि त्यजति ।। ६ ३ ० ॥ साक्षिनिकोचं सख्याः पाणितलं पाणिना समाहत्य । यन्नरमुपहमति म्रो ददातु तम्मे महौ रश्रम् ।। ३ १ १ पुरुषान्तरगुणकौर्तनमन्योद्देशन चात्मनो निन्दाम् । स्टण्वन्नपि यः स्वस्थः स्वम्योऽमी कालपाशबद्धोऽपि ॥ ६ ३ ३ . अवगम्याभिप्रायं स्वामिन्याः परिजनोऽपि यं पुरुषम् । अवहसति तिरस्कार्य तस्य न मूल्य बराटिका: च ॥ ६ ३ ३ ॥ तत्त्वातत्त्वसमुत्थव्यवहृत्योर्योऽन्तरं न जानाति । स्थानं भवति म पशुपतिरपसंशयमर्धचन्द्रलाभस्य ॥ ३४॥ १ 'स' इति मु० पा० २ च ललितस्मितवौक्षितानि' इति मु० पा० . ३ 'मनः' इति म. पा० ।

·कुट्टनीमतं काव्यम् ।
क्रमकृशितगौरवांशो रिक्ततया लाघवं परापतितः ।
अप्राप्तपरिच्छेदः सवतेऽमौ युवतिसरिति कुमनुष्यः ॥ ६ ३ ५ ॥
यत्नेन कपटघटितान टंगारोद्दीपनार्थमनुभावान् ।
रतिशिल्पजीविकाभिर्मुढास्तत्त्वेन ग्टहंति । ६ ३ ६ ॥
या धनहायर्या नार्यो निर्मर्यादाः स्वकार्यतात्पर्याः ।
मह ताभिरपौहन्ते वत मन्दाः संगतमजर्यम् ॥ ६३ ७ ॥
अपरोक्षधनो गम्यः श्रीमानपि नान्यथेति निर्दिष्टम् ।
कन्दर्पशास्त्रकारैः कुतः कथा लुप्तविभवस्य ॥ ६ ३ ८ ॥
व्याममुनिनापि गौतं दावेव नराधमौ मनो दहतः ।
योऽनान्यः कामयते कुप्यति यश्चाप्रमुत्वयुक्तोऽपि ॥ ६ ३९ ॥
चौणद्रव्ये देहिनि दारा अपि नादरेण वर्तते ।
किमुतादानकरसाः शरीरपणवृत्तयो दास्यः ।। ६ ४ ० ॥
अविदितहेयादेयास्तियचोऽपि त्यजति पौतरसम् ।
कुसुमं किमु कार्यविदो वेश्या नरमात्तमर्वस्वम् ॥ ६ ४ १॥
उत्पादयति सदाना राग रागात्मको यथाभ्यधिकम् ।
निर्देहं निर्दानाऽपि सदा नो निःसन्देह तथैव मनुजन्मा ॥ ६४२ ॥
यदतोतं तदतीतं भाविनि लाभेऽपि नातिबद्धमानः ।
तत्कालहस्तनिपतितमनियतपुंसां मुदे वित्तम् ॥ ६ ४ ३ ॥
पौड़ितमधु मधुजालं तुच्छौभूतं च मन्मथग्रस्तम् ।
मुञ्चन्ति मदनशेषं चुद्राश्च प्रकटरामाश्च ॥ ६४ ४ ॥
एकः क्रौणात्यद्य प्रातर्भविता तथापरः क्रेता ।
अन्यवशे क्षणमेकं न विक्रयः शाश्वतोऽस्ति वेश्यानाम् ॥ ६ ४ ५ ॥

·कुट्टनीमतं काव्यम् सन्दर्शितपरमार्थ भूक्षेपकटाक्षवृष्टिमितादि ! स्टवंति ये सकर्णाम्तहातमन्यत्र मंक्रान्तम् ॥ ६ ४६ ! यदि नाम निराकरणे न ममा छिन्न कार्यबन्धपि ! काचिन्महानुभावा बोद्धव्यं तदपि चेतनावद्भिः ।। ४७" तेनार्थनापकृतं तयापि तस्य स्वदहढानेन । तच्चातीतं सम्प्रति निरर्थकः शुष्कटंगारः ! ई ४ ८ ॥ अवधारणा रसायनमवमानो भवति यम्य परितुश्चै । योग्योऽसौ पुरुषखरः खरतरनिर्भसिता तिकुलटानाम् ।। ६ ४६ ॥ दौपञ्चालाललने ब्रजतः खलु नितिं तयोस्विथान्दः । प्रथमा स्नेहेन विना तथापरा नेहयोगेन ॥ ६५ ॥ धर्मः कामनमभिनवगुणवनिःखम्य मदनयोगवतः ! अर्थाऽर्थवतोऽभिगमात्कामः समरतिनोपभोगेन ॥ ६५१ ॥ यस्तु न धर्मप्राप्यै नार्थाय न कामसाधनोपायः । स पुमान्सच्चरितनरैः पर्यनुयुक्तः किमाचष्टे ॥ ६ ५ २ ॥ ( मंदानितकम्) कामोद्धेगग्टहीतं धूर्तरुपहस्यमानटंगारम् । दारिद्र्यहतं यौवनमबुधानां केवलं विपदे ॥ ६ ५३ ॥ व्यपगतकोषे रागिणि याति लयं पानमात्रलाभकते' ! क्षुद्रा मधुकरिकाले न तु गणिका चिंतितस्वार्था ॥ ६५ ४ ॥ यासां कार्यापेक्षा सकटाक्षनिरीक्षणेऽपि वेश्यानाम् । दर्शनमात्रचुभिर्वच्यते ताः कथं पुरुषैः ॥ ६५ ५ ॥ 'हता' इति ब० पा० । २ थें' इति मु. पा० ।

·कट्टोन काव्यम् । के साथ दुर्भगाना नाना स्थितिगात्रभंगविन्यासः । गगकाभिनयचतुष्टयमाकृश्य स्वापतेयपुष्टानाम् ॥ ॥ ६ ॥ किं धच्यति भोमांऽपि चलनः खन्न तादृशं कुलांगारम् । यो दह्यते ऽविरामं विरक्तदासौ तिरस्कारैः ॥ ६ ५७ ॥ ग्रहमेतदीश्वराणां कांतारं दुप्यूवेशमन्येषाम् । फुटतमिद मुगुजया 'न मान्नती कामसत्रदानपरा' ॥ ६५ ८ ॥ इति चोदितनिजचेटौनिगदितकटुकाक्षरान्यकृतलक्ष्याः । आकर्णयतो वाचो देवोपहतम्य तम्य मर्मरजः ॥ ६ ५८ ॥ एवमभिधेयमानो बुथति यदि नो पार्नराकारः । तदिदं सुन्दरि वाच्यः प्रश्रिनवचमा त्वया कामौ ॥ ६६ ० ।। प्रौयत एव तवोपरि हृदयं मे किंतु गुरुजनाधोना । मादवचो ऽतिक्रमणं न ममा संविधातुमहम् ॥ ६ ६ १ ॥ अर्हसि तावदतम्त्वं गंतुमित: कतिपयान्यपि दिनानि । पुनरपि भवतैव समं भोकव्यं जौवलोकसुखम् ॥ ६ ६ २ ॥ निगमितेऽथ तस्मिन्यः कामौ पूर्वमुज्झितो भुत्ता ! तस्य प्राप्त विभूतेयुक्तिरियं भिन्नसन्धाने ॥ ६ ६३ ॥ उपवनलौनाविहरण हावोज्ज्वलमंजुलस्य सह तेन । वर्णन मितिवृत्तम्य स्मरजविकाराश्च वौचिते तस्मिन् ॥ ६६ ४ ॥ . १ 'मानस्तुति' इति म. पा० । ३ 'दं समुजया' इति म० पा. ५ 'एयतलमा' इति स० पा० । 'नोऽभूत्त' इति मु० पा० । २ 'दह्यते न विरसं' इति मु. पा० । ४ 'तू' इति म० पा० ६ ‘गतिक्रमणं' इति मु० पा० ।

·कनौमतं कायम इदमुपवनमतिधन्यं निर्भरमालिंगितं सुरभिन्नत्या ! मत्स्क धार्पितयाणिबंधाम म यत्र जोविनाधीग: 1:! सय दतो भ्रमरकुलवासितया प्रियतमो मा महमा वक्रीभवत्पयोधरमुपगूढोऽधौरमौत्कारम् ॥ ६ ६ ६ ॥ रणदिन्दिन्दिरवन्दे कूजकलकण्ठ वाररमणोये । अत्रातिमुक्तकग्टहे मस्दौरणविध नकुसुमर्मचन्ने ॥ ६ - मयि जाताधिकरागो बन्लवति मदने महायमामय्या : कान्तः पल्लवशयने नो हप्तिमगाद्विवितका नगेनु ८ . ( युगन्न कम्। प्रेखोल नम्य युक्त्या विश्यन्या वैद्रयं नबंधूतः : चक्रे मां मदनमयौं व्रततिप्रेखामिमां ममारूढाम् || ६ || स्प हणौयोऽयमशोकः स्पृष्टो यद्द नभेन हस्तेन ! अम्मदवतंसकार्थ नूतनदलपन्नवा विचारयता !! Su अम्मिन्महकारतले तस्योत्संग सलौलमामोना । अश्टणवमहमिति वाचः पश्यंती विलासितानि तरुणानाम् ॥६०१॥ उत्थापय मानरसे दयितं चरणाग्रनिपतितं पूर्णम् । अत्याकडं त्रुध्यति सुदृढ़मपि प्रेमवन्धनं मूढ़े। ६ ७२ ॥ १ 'मत्कण्ठाश्रित' इति मु. पा० । २ 'वार' इति मु. पा. ३ 'वितत' इति मु० पा० । ४ सुद्रितपुस्तके नास्ति । ५ 'प्रेखोलनवितरगयुक्त्या' इति ब० पा० । है 'ब्रतपुंखमिमां समधिकढ़ाम्' इति मु. पा. ! 'यर्लभेन' इति म० पा० । ८ "मानवशे' इति म. पा.

·១៩ कुट्टनौमतं काव्यम् । तिष्ठन्नपि यातममः किं तेन निवारितेन सखि पशुना। यामौति निष्पकम्पा विनिःसृता यस्य माधरे वाणौ ॥ ६७३ ॥ आयुःसारं यौवनमृतुमारः कुसुममायकवयस्यः । सुन्दरि जीवितमारो रतिभोगरसाहतवादः ॥ ६ ७8 ।। रम्यं कुसुमस्तवकं कुरु मे प्रिय कैंकिरातमवतमम् । तिष्ठतु वा किमनेन प्रत्यग्रमशोककिसलयं चारु ॥ ६ ७५ ॥ अम्तामास्तामेतत्प्रापय मां हिंदुवारमभिरामम् । नहि नहि राजति सुतरां चूतद्रुममंजरौ कर्णे ॥ ६७ ६ ॥ धिकारुण्यमकान्तं धिक्कान्तं यौवनेन रहितं च । धिनवयमपि मन्मथमामर्थ्यविकासितं विना सुरतम् ॥ ६ ॥ जनितोऽप्यपराधशतैर्वामे तस्मिंश्चिरप्ररूढ़ोऽपि । "अवगतमधुना सख्या न वसन्तमतौत्य वर्तते मानः ॥ ६ ७ ८ ॥ वर्षशतस्य हि सारः काललवः प्रथममेलकस्थानम् । सचकितमागच्छन्ती सोत्कलिकैर्यत्र दृश्यते रमणौ ॥ ६७९ ॥ किं निर्मितोऽसि धात्रा नवोऽपरः किमु वसन्तगुण एषः । कुसुमशरपूर्णवण: किमुताभवदन्य एष कंदर्यः ॥ ६८० ॥ नो पश्यसि यदि ककुभः प्रचुरों ज्वलकुसुमसुरभिरमणीयः । परभृतकूजनमिश्रं न श्टणोषि यदि विरेफझंकारम् ॥ ६८१ ॥ १ 'उत्तिष्ठनपि यातः' इति मु. पा० । २ 'माधवे' इति ब. पा० । ३ 'शास्त्रविकास' इति ब० पा० । ४ 'अधि' इति मु. पा० । ५ 'तव सत्त्वमतौत्य इति मु. पा० । है 'कलेवर' इति मु. पा० । ७ 'दल' इति मु. पा. ।

·कुट्टनीमत कायन् . गन्ध यदि च न लभसे वामितदिग्व्योम सुमनमा इदम् ! अनुभवमि यदि म्प नो शौतनदाक्षिणात्यपवनमः ॥ ६८२ ॥ ग्मनेन्द्रियैकशेषः परमंचाोजनेन परिभृतः । नार्हसि तदिति त्यको निजाश्रमं गन्तुमन्यतो निरतः ॥ ६८३ ।। अस्मिन्सरसि सलील करयंचविनिर्यदंबुधाराभिः । दयितेन ताड़िताहं मयाप्यसावाहतो मृणालिकया ॥ ६ ८४ ॥ पुनरन्तर्जलमग्नो मामुपगम्चाविभावितः सहसा । उच्चिक्षेप महामं हामितसन्निहितपरिवारः ॥ ८५ । संमक्काद्रावरणं जघनं नः पश्यतस्तदा तस्य । प्रथमाकांक्षाकूतं भेजे सम्भोगण्टंगारः ॥ ६८६ ॥ कालप्रदेशवेष व्यापारस्थितिविशेषघटनाभिः । चिररूढ़ोऽपि हि यूनां नवत्वमुपनीयते रागः ॥ ६८७ ॥ सादरमर्पयतोऽङ्गं गोत्रस्खलनापराधिनस्तस्य । सख्यः स्मरामि सहमा विल्ल चतां क्लिष्टहसितस्य ॥ ६८८ ॥ प्रत्यग्रनखव्रणितस्तनान्तरे चिपति लोचने स्पृहया । प्रेयसि होताच्छादनमकरवमहमजिनौपत्रम् ॥ ६८६ ॥ चिप्वातर्कितमम्भोगभिंतनलिनीपलाश पुटमारात् । आहतया यदिहतं स्वस्थ धिया स्तन शक्यते कर्तुम् ॥ ६ । १ 'वसने स्त्रियैकशेषः खलु पंचार्यो गुणेन परिभूतः ।' इति मु० पा० । २ 'मनु' इति मु० पा० । ३ 'रम्' इति मु. प० । ४ 'भोग' इति मु. पा० । ५ "क्ष्य' इति मु. पा० । ६ 'स्पृशति' इति ब• पा० । . 'प्रेमसिताच्छा...' इति मु० पा० । ८ ‘पटभावात्' इति मु० पा । 'नैव' इति मु. पा. ।

·कुट्टनीमतं काव्यम् । शुको हावविधिमंदना लसगावजन्मितं स्खलितम्म गूढम्यानप्रकटनमंगुलिविस्फोटनं स्मितं सुभगम् ॥ ६ ६ १ । नौवायविमोक्षो मुडमुंड: केशपाशविश्लेषः । स्वाधरदशनग्रहणं बालकपरिचुम्बनं रतोत्सुकता ॥ ६८ २ ॥ माकांक्षितं क्षिपत्या तरन्लायतलोचनं मुहुः कान्ते । उद्दिश्य तहसम्यकमिति शोकवस्त वस्तु गिरः ॥ ६६३ !! एकौभावं गतयोलपयसोर्मित्रचेतमोश्चैव । व्यतिरेककतौ प्रक्रिमानां दुर्जनानां च ॥ ६८ ४ ॥ येन तदा 'मानूचे परिजनमुत्मार्थ विटतनटमन्युः । दर्शितहितस्वरूपः परपौड़ाकरणपण्डितः "प्रखलः ॥ ६८ ॥ अविदितगुणातराणां कोई दोषः प्रान्त देशवामानाम् । स्वाधीनकुंकुमा अपि यद्विदधति बहुमति नौले ॥ ६ ६ ६ ॥ क्व महोततरम्भा वं न्यलतचन्द्रप्रभा खदेहरुचा । 'चित्रलता व वराको नौरूपसेवितारोहा ॥ ६८७ ॥ १'यस्थ न खलु विगणिताः प्रहात्मानो महाधनाः कुलजाः । मोऽद्य पदयेन तस्यां त्वयि तिष्ठति बाह्यवृत्तेन ॥ ६८८ ! तामेव समाचरणां सद्भावेन प्रवर्तितां निपुणे:११ । १ 'दूरविधि' इति मु. पा. : २ 'ललितम्' इति मु. पा० । ३ 'वर्णशिरः' इति मु० पा० । ४ 'मा भूवुः' इति मु० पा० । ५ 'प्रथमः' इति म पा० ! है 'नो' इति मु. पा० । ७ 'त' इति मु० पा० । ८ 'रम्भावं' इति मु० पा० । १ 'मि' इति मुः पा० । १० 'यस्यार्थे न विग . इति ब. पा० । ११ 'पाः' इति सु• पा० ।

·अट्ट - .. वदति मात्र दु:निन . ? : तव नु माया नागे तु मनि टन याचक :: : . इति दुनिभनि मृत्वा निवदुषितममन्तवमुबो में : ईध्यकः द्धारिकढ़प्रणयखण्डन प्रभवाः ।। १074 नघुवृदयल्या 'तम्माढुभाषिनवज्रयानविहताना 'वऋविशेषवितको न स्याति प्रापा मनः स्त्रीण!- : : युगान कम प्रिय मपि वदन्दुरामा मिति विपत्मागरे दस्तारे : प्रामाद्य प्राणभृतो स्मृतये परिन्ने हि जिकया 'खगः ।। : ३ अतिकोमलमतिपरिमितवर्ण लघुतरमुदाहरति गठः ! परमार्थतः म हृदयं दहति पुनः कालकूटघटित इव ॥ १.४ हितमधुराक्षरवाणीव्यवहारमनुप्रविश्य तकौनम् । मरला दुराशयानामुपघातं फलन एव विंदति ॥ ६८ ५ ॥ परसंतापविनोदो यत्राहनि न प्रयाति निष्पत्तिम् । अंतर्मना असाधुन गणयति तदायुषो मध्ये ॥ ७० ६ ॥ मु० पा०। १ 'रूप प्रभदन' इति मु० पा० । २ भवतु' इनि ब. पा० । 'सत्कर्मविदेचने मनोत्तिः मारोहतौति मेवं निवेदितं परिजनेन...' इति ३ 'भि' इति ब. पा० ५ 'गभि' इति व. पा. ६ 'तम्मा' इति ब० पा० । . 'म' इति मु० पा । ८ "प्रियमपि वदति दुरात्मा क्षिपति विपक्षस्वश्वनुधार' इति न० पा० र 'हतो' इति मु. पा० । १० 'रवहम्' इति ० पा० । ११ 'तन्मानम्' इति मु० पा० । १२ तदा सुखोमध्ये' इति मु० पा० ।

·२ कट्टनौमतं काव्यम् । यौवनसुखेन मार्ध मयैव यूयं परिच्छिन्नाः ॥ ७२ ४ ॥ अधुना नुतापपावकमध्यगता पच्यमानसागौ। निष्फन्तजन्मप्राप्ति वाम्युच्छासमात्रेण ॥ ७२ ५ ॥ स्थानेषु येषु युमत्संग तया क्रौडितं चिरं नृत्या । तानि खन्नु बौक्षमाणा भवामि कण्ठस्थितप्राणा ॥ ७२६ ॥ अन्य वोन विसंज्ञा कृतभूषा यंत्रसूत्रमंचारा । दास्मयौव प्रतिमा विदधामि विडम्बना वहौः ॥ ०२७॥ यदि नामोदरभरणप्राप्य कुरुतेऽन्ययुष्यसंश्लेषम् । तदपि न पुष्टि ग्या अपिवत्या पार बिन्दमकरन्दम् ॥ ७२८ ॥ प्रास्तामपरो लोकः क्रीडा पेक्षौ परापदि प्रोतः । व्यसनान्तरे पतंतौ न वारिता परिजनेनास्मि ॥ ७२९ ॥ किं वा बहुभिः कथितैः सम्प्रति हि मयापि नियमिता बुद्धिः । स्थास्यामि संनियुका भवद्गृहे प्रेव्यभावेन ॥ ७३ ० ॥ इति नेत्रादिविकारैर्वशमुपनौतं प्रलौनधैयाँ गम् । २१मारग्रहाभिभूतं परिस्कृष्टप्रानिराकृतिस्मरणम् ॥ ०३१ ॥ प्रादुर्भूतरिरसे क्षणे क्षणे जघनदेशगतदृष्टिम् । पक्काम्रमिव विमोक्ष्यसि पूर्ववदाच्ष्य र निःशेषम् ॥ : ३२॥ १ 'तनयैरेध ग्रहपरिच्छिनात मुपा। ३ 'त्या' इति मु. पा. । ५ घणवस्नपत्र' इति मु. पा० । 9 'पेक्षापरो यदि पौनिः' इति मु. पा० । र 'कार्येषु इति २० पा० । ११ 'सार' रति मु. पा० । २ 'नाश ताप' इति मु. पा०। ४ 'अन्य वना' इति मु. पा० । है 'मधुरन्द' इति मु. पा० । ८ 'पि' इति मु. पा० । १० 'धर्यस्य इति मु. पा० । ११ 'वष्य' इति मु० पा० ।

·कुट्टदौम कायम 'स्वशारोगमिष दिग्धं वक्र मितवृष्टिपात वाग्वडिशम् ! प्रक्षिप्याकृष्य जई स्फुर रोन विवर्जिन मुपरि पुष्टम् ॥ ७३ ३ !! हम्तहयान्तरगतमु पचार य फरव्ययेन मंकृत्य । भुक्ता यावन्मांसं त्यच्यमि चमाविशषितं मत्स्यम् ।। १३ ४ ॥ ग्टण सुश्रोणि ययाम्मि कमलेश्वरपाद मूलमजर्या । अवराचार्यदुहिचा राजसुतचर्वितश्च मुक्तश्च ॥ ३ ५ ॥ "श्रासोच्छो सिंहभटो नान्ना नृपतिर्महौयमा श्रेष्ठः । तम्यात्मजोऽधितम्थी निवेशनं देवराष्ट्र मम्बद्धम् । १३ ॥ म कदाचिदृषभश्वजदिदृक्षया परिमिताप्तपरिवारः । अनुवर्तमान भागात्तारुण्योदौर्णवेशचरितानि ॥ ७३७ ॥ "मूर्धत्रिभागमस्थितहटम्बर चौरकेशसंयमनः । अन्या छगाचरागो धनकुंकुमस्तिप्तकर्णके शानः ॥ ३८ ॥ मिद्धार्थबौजटन्तुरललाटतिनकोपयुक्तताम्बूलः । श्रवणनिवेशितकुण्डलटिट्टिभकप्रायकन्धराभरण: ॥ २६ ॥ केयूरस्थानगत सुवर्णमृतमंत्रगर्भजत गुडकः । मणिबन्धनविन्यस्तप्रब लांकुरजातरूपमणिमालः ॥ ४० ॥ तवेत्रदण्डकूर्चकपरिवेष्टितमामिधेनु खड्गश्च । पा० । १ 'च' इति म. ३ 'मस्खलितम्' इति म पा० । ५ 'येन सत्कृत्य' इति मु. पा. । ● 'अ' रति मु० पा.! ९ वल्पतररामसांद्रो' इमि मु. पा० । ११ 'च' इति मु. पा० । २ 'चंक्रमित' इति मु. पा. ! ४ 'क्षिण क्षिप्रतरं इति म० पा० । ६ 'कलशेश्वर' इति ५० पा० । 'पूर्व' इति मु. पा० । १० 'खऑष्टत' इति प० पा० । ११ 'म' इति ब. पा. ।

·कुट्टनीमतं काव्यम् । : अयोपविष्टनर्तक वांशिकगालप्रकाशयुवतिगण: । श्रेष्ठिप्रमुखवणिगजनढो कितताम्बलकुमुदपटवासः ॥ ७५ ६ ॥ विविधविलेपनखरटित चक्रकवर खड्गधारिणाशून्यः । पृष्ठत श्रात्तकृपाणैः शिरोभिरक्षेश्च विश्वस्तैः ॥ ७५ ७ ॥ ताम्बूलकरंकमृता संदंशग्टहीतवी टिकाग्रहणे । ईषत्स्पृष्टं कुर्वन्मन्दं खट कामुखेन वामेन ॥ ७५८ ॥ पाव स्थित नर्मप्रियमचिवन्यस्तपूर्वतनुभागः । पप्रच्छ कुशलवाती स वणिगजननर्तकप्रभृतौन् ॥ ७५८ ॥ (कुल कम्) अथ वैतालिक उच्चैरुपसंहतलोककलकले धौरम् । अभितुष्टाव तमित्थं प्रसन्नगम्भौरया वाचा ॥ ७६ ० ॥ जय देव परबलान्तक गुरुचरणाराधनेक कृतचित्त । वरवनिताजघनासन दारिद्यतमःप्रचण्डकर ज्वाल ॥ ७६ १ ॥ रणवीरवंशभूषण गुरुवसुधादेवपूजनप्रह। शरणागताभयप्रद हितबान्धवबन्धुजीवमध्यान्ह १७ ॥ ७६ २ ॥ १ मंशिग्राह' इति मु० पा० | २ 'खराटिन्क' इति मु० पा० । ३ 'धर' इति मु. पा. ४ 'त्य ठं' इति म० पा० । ५ 'रि' इति ब. पा० । ई 'नम्रद्रव' इति ब. पा० । . 'पृच्छंच' इति मुः पा० । ८ 'सवणि...' इति मु० पा० । र 'चकल्लकम्' इति मु० पा० । १. 'शुभ' इति मु० पा० । ११ 'जनमोहन' इति मु. पा० | १२ 'दाम' इति मु० पा० । 'मास्व:"दति ० .

·कुट्टीमनं कायम् कर ईदृक्प्रतायदहनो भावत्को व्यानगगनदिक्चक्रः : दृष्टो जलायमाना रिपुवनितातिलक भासु ॥ ७६ ३ ॥ एष विशषः स्पष्ट वहश्च त्वत्प्रताप । अंकुरति तेन दग्धं दग्धम्या नेन नोभवो भूयः ॥ ०६४ } श्रीफन्न भुक्पत्रवृतो विग्रहरमिको विमुक गस्वरतिः । राजस्थतिं न मुंचति हृतलन्मोकोऽपि तव विपज्ञगण: । ०६५। ददतो वांछितमर्थ सदा नुरक्रम्य तव ग्रहं त्यत्वा । स्त्रीचापलेन कौर्तिनग्नामका गता ककुभः ॥ १६ ६ ॥ भवतो भवतो धैर्य तेन हि भिन्नोऽन्ध को रिपुः प्रणतः । मुकास्त्वया हि वहवो रिपवस्तु प्रेक्षकाः ममरे ।। ७६ ७ ॥ अटता धात्रीमखिलामिदमाश्यं मया परं दृष्टम् । धनदोऽपि नयननन्दन परिहरमि यदुनसम्पर्कम् ।। ७६८ ॥ इदमपरमद्भुततमं युवतिसहस्रविलुप्यमानस्य । वृद्धिर्भवति न हानिर्यत्तव सौभाग्यकोषस्य ॥ ७६८ ॥ अपर विस्मयजननं धवलत्वं नापयाति यद्भवतः । ललनालोचनकुवलयदलविषा शवलितस्थापि ॥ ७७० ॥ हृदयेषु कामिनौनामेकोऽनेकेषु वमसि येन त्वम् । जनक कुसुमास्त्रपाणे: पुरुषोत्तम तेन विश्वरूपोऽमि ॥ १७१ ॥ १ 'नाहक इनि मु० पा० । २ 'स तावको' इति मुः पा० । ३ 'वसानो' इति मु० पा० । ४ 'ज्य' इति मु० पा. ५ 'दाने रक्तस्य' इति मु० पा० । ६. 'डन्तको' इति मु. पा. ! . 'येति' इति म० पा० । ८ 'नोपयाति' इति मु० पा० { र 'जनकः कुसुमास्त्रमतस्तेन त्वं इति मु. पा० ·कुट्टनौमतं काव्यम् । किं वहसि वृथा गर्व नियोऽहमिति योषितां नराधीश : कांक्षति म भुरारिं घोड़पागोपीमहस्राणि ॥ १२ ॥ कार्पण्येन ययाचे मखसमये चो बलिं हृषीकेशः । न म भवति ममो भवता दानकनिषम हृदयेन ॥ ७७३ ॥ भूमिभृतामुपरिस्थित उन्नतये सकलजीवलोकस्य । हष्णा संतापहरो मेघ दुव कदा न दक्षस्वम् ॥ ७७ ४ ॥ बहुमागे भंग युतः कुसृतिपरो गोत्रभेदकरणपटुः । गंगाजलप्रवाहः पूज्य दिशा केवलं तव समानः ।। ७७५ ॥ दर्यवहारोत्पत्तिर्मों ध्यप्रनगे विवेकिता वसतिः । एकस्त्वं दोषज्ञः कृतीकृतो येन कलिकालः ॥ ७७६ ॥ सुगतोऽपि नाजिविमुखो वृषध्वजोऽपि न विषादितायुक्तः । उद्यत शस्त्रोऽपि रिपो कथममि भन्ना सिको जातः ॥ ७७७ ॥ सन्मणिरने कभोगो गुरु भारमहः स्थिरात्मतास्थानम् । नरदेव चित्रमेतद्यदशेषगुणैस्त्वमामिष्टः ।। ०७८ ॥ प्रकृतिलघोर्येन कृता जघन्यवर्णस्य गौरवापत्तिः । जघनचपला यदार्या स पिङ्गलस्ते कथं तुल्यः ॥ ७७६ ॥ १ 'ब्राह्मण्यन' इति ब० पा० । २ 'दृष्टः संतापहरो मेघवदासारदानदत्तस्त्वम्' इति मु. पा० । ३ 'भद्र' इति मु. पा० । ४ "पुण्य' इति प० वा० । ५. 'मौर्यप्रसवो' इति ब• पा० । है 'प्रसहः' इति मु० पा० ] ● 'मधासिको' इति मु. पा० । ८ 'क' इति मु० पा० । ( गुरुतारहः' इति मु० पा० ।

·कुट्टनम कायम 'यम्य न जातिनाका नार्थज्ञानं न मानमे .म: भवमि भवमागररनं तेनाइयवादिना मदृध: :: : तत्रापि वृद्धियोगम्त स्मन्नपि पुरुषाण स्थानि: परिभाषा तत्रापि व्याकरणानातिरिच्यसे तेन । १८ निव्याजन्तवनोऽपि त्यकानेपोपि निरूपमानोऽपि 'सद्रूपकजातिगुणेनाय त्वं गामनकुरुषे ॥ ८८० । अन्येव वर्णनेषा भवत्सु लोकान्तरास्थिता कापि, वामो ययेव शत्रुषु मित्रेषु तथेत्र वामोडमि॥१८॥ पूजय मि येन गुरुजनम भनन्दमि येन माधुचरितानि : प्रौणयमि येन विप्रान्नुपनन्दन तेन तन वृषन्त स्त्वम् ॥ ७८४ दैन्यमिदं यच्छाधा क्रियते ते रक्षमापि न ममम्य । न म बलमकरोद्योषिति भवास्तु भुंके प्रमझ रिपुल मोम ८८॥ लावणिकाचाटु' वचस्तवनं "यन्नाभहेतुरम्माकम् । तत्पतति ते स्वरूपे यामि नमः मंतु सौख्यानि ॥ १८६ ।। श्रुत्वा नन्तरमवदद्दन्दिनमभिनंद्य साधुवादेन । आस्व५ किमाकुलता ते यास्यसि तुष्टो मया प्रहितः ॥ १८ ॥ . १ 'कस्य' इति मु. पा. २ 'त्म' इति मुः पा । 'नवं केन द्वय ...' इति म पाल। ४ ‘स्याक्ति' इति म पा० । ५ 'वे' इति मु. पाः । है संज्ञापक' इति मु. पा० } ७ 'दूरानो इनि मु: पा० । ८ 'भ' इति मु० पा । र “हठम' इति ब. पा० । १० 'रामणिका' इति ब. पा० । ११ "पल्ला' इति मु. पा० । ११ 'उन्पातितिखरूप यां तौतः संतु सो स्वामी' इति म पा० १३ 'खोत्तरमवदत्तं व...' इति म० पा० । १४ 'अस्ति' इति मु. पा । 12 ·१८ कुट्टनौमतं काव्यम् । पुनरपि पठ तयुगलं गौतिकयो यत्युरा पठितम् । कक्षांतरितेन मम स्थितस्य कुलपुत्रिका वासे ॥ ७८८॥ त्वथि वदति साधुवादं वागिय मुन्मुद्रिता बुधसमाजे । अभिधायेति पपाठ त्रिस्थानविशुद्धनादेन ॥ ७८८ ॥ एका खण्डनकुपिता विरसान्या प्रणय भंगवैलक्ष्यात् । काचिन्निकटतरामनमप्राप्य बिभर्ति निर्वेदम् ॥ ८ ॥ अन्या कलहान्तरिता नवपरिणयलज्जयापरा सहिता । रमणौगणमध्यगतः स्मरातुरः किं करोतु बहुजानिः ॥ ७८ १ ॥ (सन्दानितकम) अभ्युपपत्त्यवबोधकमस्तकचल्लनं विधाय विकृतभूः । नृत्याचार्यमवादौदेतस्मिन्कि सुमंगौतम् ॥ ७८ २ ॥ स' उवाच ततो वणिजो नेतारो यत्र यत्र पात्राणि । शायायतनं दाम्यस्तत्र कुतः सौष्ठवं नाव्ये ॥ ७८ ३ ॥ काचिदलिनाक्रान्ता काचिन जहाति कामिन रुचिरम् । अन्या पानकगोष्ठयां नयति दिनं प्रौतकैः सार्धम् ॥ ८६ ४ ॥ नोत्सृजति सततमेका पुरुषागमनाया ग्रहद्वारम् । शूलापालः कथयति लब्धोत्कोचो रजखखामपराम् ॥ ७८ ५॥ १ 'या यत्पुरा' इति मु. पा० । २ 'रामे' इति मु० पा० । ३ 'गेय' इति भु० पा० । ४ नु' इप्ति मु० पा० । ५ ‘सोबाचजतवो वणिगजने नेतरोपचपाचाहि! गाथायनं दास्थास्ये तत्र कुतः सौष्ठवं नाये' इति मु० पा ।

·कुट्टदै न काव्यम् : रंगगतापि जुद्रा टणोति यदि परिचितं ग्टहायातम् । उद्दिश्य चापि कार्य व्रजति ततः प्रकृतमुत्सृज्य ॥ १८ ॥ प्रातारुण्योऽदात्कान्ते दृष्टिर्यया न्यम्ता । मामाजिकमध्यम्या मा' कथमन्यासु याति परभागम् ॥ ८ ॥ चेतो वशिता सत्वं सच्चे सति चारुता प्रयोगस्य । न भवति मा वेण्यानामन्या पि पुरुषहत इटयानाम् ॥ १८ ८ . वयमपि देवनिकेतनमनङ्गहर्षे गते चिदशलोकम् । आश्रितवतो ऽगत्या तीर्थस्थानानुरोधेन ॥ १८ ८ ॥ इह तु कदाचित्किंचित्तिनिरोधाभिकया निमत्मा हा: । रत्नावच्यामेता विदधति करपादबिक्षेपम् ॥ ८ ० ० ! ‘वमेशभूमिकास्था यमनुकुरुते नरेश्वरवयम्यम् वासवदत्ताच रितप्रयोगमेषा विडम्बयति ॥ ८.१ ॥ ११ उद्यमसाहित्यवशाच्छोभातिशयेन मदनुबन्धेन । अनया प्रसिद्धिराप्ता सिंहलराजात्मजानुकृतौ ॥ ८ ॥ विविधस्थानकरचनां परिक्रमं गात्रचलनलालित्यम् । काकुविभक्रार्थगिरो रमपुष्टिं वासनास्थैर्थम् ॥ ८ ० ३ ॥ पा त १ 'यत्परि' इति मु. पा. २ यथा' इति मु. पा. ३ 'कथमन्या समुपयाति' इति म० पा० . ४ 'चेतांतरा' इति म. ५ 'नां मध्यामिषपुरुषनिहितहदयानाम्' इति ब० पा० | ६ 'त्रिदिव' इति मु० पा० । 'तो गत्वा' इति मु० पा० ८ काहा' इति मु. पा. } . 'वत्सेश्वरभूमिकयोईयमनुकुरते नरेश्वर वयस्यः' इति मु. पा० । १० 'विनय' इति मु. पा० । ११ 'श्वममादिम्वेवं शोभानिशयेन मदनुबन्धेन' इति मु० पा० ।

·कट्टतम काव्यम् : है माविकभावोन्मौलनमभिनयमनुरूपवर्तनाभरणम् । मिश्रामिरे 'बाये तयाच्यति वर्णयंति मंजर्याः ॥ ८ ० ४ : (युगलकम् । एषाभिधानकीर्तन गुणितस्वीरकुसुम शररोषा । महसोनिनमनोभवभावदशा सिंदुवार विवरण ।। ८० ५ ॥ पश्यंती वत्सेयरमनु कार्यानुकरणभेदपरिमोषम् । माधुवनिमुखराननसामाजिकजनमनःसु विदधाति ॥ ८०६ ॥ (युगलकम् वत्मपतिमालिखतौ कामावस्था क्रमेण भजमाना : वेपथुपुलकस्खेदेरावहति विसंहलं हम्तम् ॥ ८० ७ ॥ मदृशेऽप्यनुभावगणे करुगारमं विलम्मतो भिन्नम् : दर्शयति निरभिकाचितमु इन्धनगोचरापना ॥ ८० ८ ॥ तमि निदर्शतीत्थं मंजरिका माभिलाषमवलोक्य । पम्पर्ण राजपुत्र: किम साविति वेत्रदण्डेन ॥ ८ ० ८ ॥ बुढाथ तम्य भावं प्रमा रयन्युवतिमंकथाके लिम् । न्यक्कुर्वन्चारवधूः सचिवः प्रशशंस बन्धकौगमनम् ॥ ८१० ॥ दाररतिः मंतनये व्याधिप्रशमाय चेटिकामेषः । तत्खलु सुरतं सुरतं कृच्छ्रप्राप्यं यदन्यनारौषु ॥ ८ ११ ॥ १ 'नाद्य लयच्युति वर्णयेच' इति भु० पा० । २ मुद्रितपुस्तके नास्ति । ३ 'नाशितशरीरकुसुमशरबोधे' इति ब० पा० । ४ 'कृतिरमन्दपरितोषम्' इति मु. पा.! ५ 'स्थाक्रमण' इति मु० पा। है 'सौख्यं ननु गोचरापन्ना' इति मु. पा-1 ७ 'अस्मिन्दर्शयतौं' इति म० पा० । ८ 'किमु मामिति' इति मु० पा० । र 'संशमय' इति मु. पा० ।

·अटक F - स्वव्यापारेकमतेः परनिता नास्ति से कदाच पन्यास्त्वामौदृशामद्य तु में मानम व्यदनम् '. ८. यदि बेझि तम्य वमति मामय यदि भवन का तगत्वा दग्धविधि लगुडे: मंत्रिया म ! ८३ : वमुग्दिननुपममौदृश्यदि विहतं नव अगि इल अनु कपरमणविरहास्विमिन कृतं वन्यजनमाता : पोशावमस्तु जरा वा व्याधिवांझेन्द्रियाला गो वा 'खाकारं तारुण्यं न तु 'कुपतिकटनाग्रस्तम् ॥ ८ ५ . केलिः प्रदहति मजा टंगारोऽयोनि चाटवः प्राणान् न करोति मनम्तुष्टिं दानमभव्यन्य रहमतुः ॥ ८ १६ ॥ कुत आगतासि कस्मिन्वलामियतों स्थिता किमर्थ मिति : पृच्छन्नस्वस्थमना जनयति गहौ शिरःशूलम् ॥ ८१ ॥ यदि भवति दैवयोगाच्चक्षुर्विषये समुज्ज्वलस्तरुणः । तत्रात्मानं चपयति जायां च रटन्टहवामी ॥८१८ !! मविवादे परलोके जनापवादे च जगति बहुवादि । देवाधौने १ प्रलये न विदग्धा हारयति तारुण्यम ॥ ८ १८ ॥ १ 'ति' इति मु० पा० । २ 'परवित्तार्थी न काचिदप्यस्ति' इति मु. पा. ३ 'न शभैः संचूर्णयाम्यधुना' इति मुः पा० । ४ 'तेन वे धाचा' इति मु० पाः । ५ 'अधुनापि' इति मु० पा० । है 'आकाराज्ञारुण्यं' इति म पा. 9 'कुपति कदर्थनायहस्तम्' इति मु० पा० । ८ 'मज्ञः' इति मु० पा० । र 'रोगी इति मु० पा० । १. 'यः' इति म० पा० । ११ मि इति ब० पा.... १२ "" इति मु० पा ·कुट्टनौमतं काव्यम् । दुर्भर्ट कराम्फालनमलिनौ क्रियमाणशोभमनुदिवसम् । तुङ्गमपि पतितकल्पं स्तन शालिनि 'तव पयोधरदन्दम् ॥ ८ २ ० ॥ पर्यङ्कः स्खास्तरण: पतिरनुकूला मनोहरं सदनम् । 'तुल्लयति न लक्षां त्वरितक्षणचौर्यसुरतस्य ॥ ८२१ ॥ सहमा संकटवर्मन्य वितर्कितसंमुखागतेनापि । अभिलषितेनोइष्टकमनन्त्यशुभकर्मणा लभ्यम् ॥ ८२२ ॥ प्रीतिः किल निरतिशया 'स्वर्गः परलोकचिन्तकैर्गदितः । तस्यास्तु जन्मलाभो हृदयेमितपुरुषस योगात् ॥ ८२३ ॥ अतटस्थखादफलग्रहणव्यवसायनिश्चयो येषाम् । ते शोककेशरुजां केवलमुपयांति पात्रतां मन्दाः ॥ ८२४ ॥ किं प्रतिकूला ग्रहगतिरुत परिणत मन्यजन्मदुश्चरितम्। खानुष्ठानाभ्यसनं किं वा तस्थात्मयोनिहतकस्य ॥ २५ ॥ येन तपस्वौ स युवा स्तौति १९समौरं वदंगसंस्पृष्टम् । त्वत्पादाक्रान्तभुवे स्पृहयति ककुभं वदाश्रितां नमति ॥ ८२६ ॥ ध्यायति युभद्रूपं १२वन्नामकवर्णमालिकां जपति । एकाग्रौ'कृतचेतास्वदङ्गतः सौख्य सिद्धिमभिकांक्षन् ॥ ८२० ॥ (अंतर्विश"धकम) . १ 'तत्प' इति मु. पा० । २ 'तुलयति नहि क्षक्षांशं' इति मु. पा० । ३ 'विशा' इति ब० पा० । ४ 'न्य' इति ब० पा. ५ यां' इति ब० पा० ६ 'नेदुः' इति मु° पा० ● 'ता' इति मु. पा० । 'मात्मचरितम्' इति मु. पा० । है 'नव्य' इति मु. पा. १० 'वरस्त्रीषु' इति भु. पा.। ११ 'परौर इति मु०. पा० । २ 'बदौशिता' इति मु. पा० । १३ 'कमंत्र' इति मु० पा० । १४ 'बी' ति मु. पा. । १५ 'चंतयुगलकम्' इति मु. पा ।

·कुट्टनीमतं काव्यम् उत्सृष्टसर्वकार्यस्तिर्यग्गौवं विलोकयन्भवती म् । कुरुते ग्रहायरथ्यां यातायातः प्रतावताम् ॥ ८८ ॥ दृष्टोऽमि तया सुचिरं गेहाभ्या में परिभ्रमन्यया । संदेश एष दत्तः प्रामृतमेतत्तव प्रहितम् ॥ ८२ ८ ॥ शुष्यति मालभमाना भत्कृते वेशनिर्गमावमरम्। इति चतुर शठस्त्री भिर्विलप्यते त्वदपदेशेन ॥ ८३ ० ॥ ( अन्तर्यगन्नकम् ) किं वा कथितेर धिरस्थानाविष्टचेतमम्तस्याः । अनुतिष्ठ यथायुतं त्वत्तो नाशच जीवरक्षा च ॥ ८ ३१ ।। (दुतौवचनं महाकुल कम कुलपतनं जनगही नरकगतिं प्राणितव्यमन्देहम् । अङ्गीकरोति तत्क्षणमवला परपुरुषमभियांतो ॥ ८३२ ॥ स तु लिखति दामपचं त्यजति कुटुम्ब ददाति सर्वस्वम् । यावन्न भवति पुरतः परयुवतिः प्रोज्झितावरणा || ८०३ ॥ दृष्टं यट्रष्टव्यं व्यपयात कौतुकं विदितमन्तः । इति याति मनसि कृत्वा विहितविधेयम्ततस्तूर्णम् ॥ ८३ ४ ।। मापि छिन्नाच्छोटनग्रहौतमुक्ता विलोकयन्याशाः । विधति गृह मंत्रता सर्वत आशंकिता मवेलच्यम् ॥ ८३५ ॥ १ भवति' इति मु. पा. ! २ 'त्तया दत्तम्' इति मु. पा० . ३ स्थ' इति ५० पा०॥ ४ 'शोभा' इति मु०. पा० । ५ 'ठ' इति मु० पा० । 'भर्व च' इति मु. पा. । 'या' इति ब. पा० ।

·कुट्टनो मतं कायम् : स्वचारित्रभंशा' सुरचितकुल टोदितेषु नो निपुणा ! पृष्टा क गतानि वन क्वचिदिति मम्भमाते । ८३ ६ । एते. दोषा बहवः पुरुषा अपि च पन्त कौतुकाः प्रायः : बं च ग्रहण लग्ना कार्यविमुढात्र तिहामि ॥ ८३.७॥ दति दलायितहदया स्थिरौलता भ्यस्तकर्म गा इत्या । दृष्टेत शंक्रमाना पद पदे चलति पणेऽपि ॥ ८३८॥ मर्वत्र विक्षिपन्तो मुह मुंडश्चकिततरलिते नेत्रे : प्राप्ता केनभुवं शतगणितमनोरथाकृष्टा ॥ ८३८ ॥ भयग्टगारब्रीडामिश्रीभृतानुभावमन्दो हम् । जनयंती लोलांशकदृष्टादृष्टांमकुचनाभिः ॥ ८४ ० । नोवौमथनारम्भ निरुन्धती न११ न न यामि यामौति । निभृताम्फुटाभिधानः पनवयंती समरस्य कर्तव्यम् ॥ ८४ १ ॥ नयतीवातविलयं ग्रसमाना४ सर्वगात्राणि । यं५ मिथ्यतेऽन्ययोषा तिनं तम्यामृतं पुरतः ॥ ८४२ ॥ ( नायिकावचनं महाकुलकम् । १ 'शान्मु...' इति ब• पा० । २ 'मितदोषे. बहुदोषाः' इति मु० पा० । ३ 'कप्रायाः' इति मुः पा० । ४ ‘ता न्य...' इति मु. पा० । ५ 'हाभिशङ्क ...' इति म० पा० । ६. धनुदिक्षु' इति मु० पा० । . 'पदे पदे' इति म० पा ! ८ "न्दहम्' इनि मु० पा० । र 'कृतकृतिकृष्टा सकुचनाभिः' इति मु० पा० । १० 'म्भ' इति मु० पा० । ११ 'तं न यामि यामौति' इति मु० पा० । १२ 'हि' इति मु० प्रा. . १३ 'लेविनयं' इति मु. पा. !. १४ ‘ने वार्धसर्व...' इति मु९ पा० । १५ 'संश्लिष्यवे' इति मु. पा० ।

·कुट्टनीमतं कायम् : न कृतं तव रहमि 'पुरो वा व्यावत कण्ट कुण्ट्या वाचा । गेरवा मितिरस्कृतनिध्यः दिनदःग्ववेगनिर्वहणम ! ८ ४ ३ ॥ उपधानौ कृत्य भुनावन्योन्य निर्विशंकमावाभ्याम् । संवलि तोरु न सुप्तं शिथिलाझं रतिविमर्दग्विनाभ्याम् ॥ ८४ ४ ॥ श्रामग्टहादानीतं प्रच्छाद्य खादभोजनं विजने । म्वकरेण मया दत्तं नितहृदयेन नागितं भवता ॥ ८४.५ । न कृता परिचरक्षा न च भुक्तं त्वच्छरोरमपयंत्रम् । दृष्टादृष्टभ्रष्टा व यामि किं वा करोमि दाता ॥ ८४६ ।' अवगुण्ठनविनवरतो स्वैरानापं च मन्दसंचारम् । सम्प्रति मम पापायाः करपिहितमुग्दा मन्ति तत्त्वज्ञाः ॥८॥ यामामासौत्सख्यं मया मम ममबयाकुलस्वौणाम । ता वारयति मत्तः कुमङ्ग इति तबियन्तारः । ८४८ ॥ धिग्वादान्परिजनतः महमाना "मन्युरोधनतवदना । तिष्ठामि निरभिमाना निजनिर्मितदोषदोबल्यात् ॥ ८४६॥. सद्भिर्विधीयमानं प्रमङ्गपतितं पतिव्रतास्तवनम् । इदयेन दूयमाना मूढा मौदामि श्टण्वन्तौ ॥ ८५ ०.॥ श्रामन्न उपविशन्तों मन्दाक्षा मां निषेमममर्थाः । अन्योन्यमौक्षमापा जातिजनाः मङ्कुचन्ति भुनानाः ॥ ८५१ ॥ E १ 'तो ग विटनकम्पया' इति मुः पा० ! . २ 'रि' इति मः पा. ३ मच्छरोरपर्थनम्' अनि मु. पा० । ४ 'नयविरति' इति :मु० पा० । . 'भूमिज्ञाः' इनि.ब. पा. है . 'कुमानि ननियंना ति मु०.पा. ! 'मुद्धरापोवदना', इति .म.पा । ८ 'मां दापिशानियंतु' इति मु०.पा। 13 ·कुट्टनीमतं काव्यम् । - प्रकटीकृतास्त्वयेवं क्षणमात्रममुञ्चता ग्रहोपान्तम् । अस्मासु दृशं मनां प्रेमम्बिग्धाम नुद्धरता ॥ ८५२ ॥ परग्रहविनाशपिशुनाः सुभगंमन्याभिरूपकृतदर्पाः । ककलामतुन्धरा गा भवन्ति युष्मद्विधा एव ॥ ८५.३ ॥ अनभीष्टव्यवहारप्रभवशचा पौडिताक्षरा इत्थम् । सोपालम्भा विज ने धन्या: टण्वन्ति बन्धकौवाचः ॥ ८५४ ॥ (कुलकम् ) परतरुणौस भावस्नेहार्पितनयनभागदृष्टम्य । वेश्यारचितविलासाः कथिताः पुरतः पुराणवणतुल्याः ॥ ८५५ ॥ उप नरचितमहोत्सव श्राराधित देवताविशेषाणाम् । वचनमपि प्रेमाई स्वैरिण्याः श्रवणमेति पुण्यवताम् ॥ ८५६ ॥ का गणना विषय वशे पुंसि वराके "पराङ्गनास्पृहया। व्याजेन वीक्षमाणा थानधियां स्पृशति सज्ञानम् ॥ ८५७॥ मिरमा रचितांजलयो दधति निदेशं त्रिविष्टपे गणिकाः । परदाररमाकृष्टस्तथापि भेजे शचीपतिरहच्याम् ॥ ८५८ ॥ अमरसः किं न वमा वैदग्ध्यवतां च किं न धौरेयः । बेन चकारामक्रि गोविन्दो गोपदारेषु ॥ ८५८ ॥ १ 'ना लये' इति ब. पा० । २ 'न' इति पा० । 'पा' इति मु. पा । • 'मबार' इति मुः पा । 'विषम' इनि व पा. २ 'न्सुहां मध्य' इति मु. पा० । ४ 'भागा' इति मु० पा० । र 'वचन' इति मु. पा० । * उपवयनि रनिमीकावमा' इति । १० 'बरा' इति मु. पा.

·कुट्टनीमतं काव्यम् : बैलोक्यगता वेश्याः स्वाधीना यातुधाननायम्य ! तदपि जहार कलत्रं दशरथतनयम्य गमम्य ॥ ८६ ॥ अथ मञ्जयां जननौ निज पक्षसमर्थने कृतोत्साहा । आक्षेतमाचचक्षे नृपसुतमचिवाश्रितां वाचम् ॥ ८६ १ ॥ घटयुवतिषु प्रगल्मो नागरिकादशनइतपुंस्वः । ग्रामोषितोऽविदग्धो निन्दति गणिकां भवविधोऽवश्यम् ॥ ८६२ ॥ नार्द्रयति मनः पुमामवगाहितमौनकेतु शास्त्राणाम् । नखदानक्षतहीनं जीवत्पतिवन्धकौसरतम् ॥ ८६३ ॥ स्थापय घटकं तावत्कुरु भूमितले हणैः समास्तरणम् । सुरतोपक्रम ईदृक् प्रायो ग्रामौणतरुणमिथुनानाम् ॥ ८६४ ॥ बहलोशौरविलिप्तः स्थितजूटकको णमलिकामाल्यः । पामरनार्या दृष्टः स्मरोऽहमिति मन्यते विटो ग्राम्यः ॥ ८६५ ॥ सहकर्मकृतायाम प्रखिन्त्रां मलिलकार्यनिर्याताम् । उपपतिरुपैति हर्षाविशागमे पामरौं प्राप्य ॥ ८६६ ॥ कूप चितघटाया नार्यास्तत्काष्ठनिहितचरणायाः । वलितग्रौवं वौचितमुन यति मनो ग्रामवासिनां यूनाम् । ८६॥ १ 'भद्रस्य' इति मु० पा० : २ 'तं वाकाम्' इमि . पा.। १ 'मा' इति मु. पा. ४ 'ना घोषाम्' इति मु० पा० । ५ ग्रामीणकतरुणमिथुनानाम्' इति मु० पा० । ६ 'लुप्तस्थि' इनि मु. पा० । ७ 'कर' इति मु. पा० । ८ 'टग्राम्य' इति मुः पा० । र ‘सां प्र' इनि मु० पा० । १. 'कूपावतारितघ्याथा नार्याः काठ...' रति ब. पा० । ११ ‘मति प्रामवासिनो यून' मु. पा० ।

·१०. कुट्टनीमतं काथम्। लग्नोऽमि यत्र गात्रे कथमपि देवेन देवयाायाम् । अद्यापि तन्न मुञ्चति पुलकोगमकण्टकं तस्याः ॥ ८६८॥ उच्चतुं कसं प्रविष्टया गहनवाटिकां शून्याम् । टंकारितेन संज्ञा कता तया त्वं तु वेत्मि नो मूर्खः ॥ ६८० प्रालिंगितमुसलायास्त्वय्येव निविष्ट चक्षुषस्तस्थाः । श्रावृत्त्या भ्रमति पुरो जातः खल मालिक ण्डने विघ्नः ॥ ८७० । त्वां लोटमाक्षिपन्तं पार्थस्यैः स्वयमानमामर्थ्यम् । गृहकर्तव्यं त्यक्ता सापश्यद्वाटरन्प्रेण ॥ ८७१ ॥ वयि मार्गनिकटवर्तिन्यविचेतितखेदया तया सुभग । प्रत्यासनग्टहेम्वपि कृतः प्रसह्य स्मरातुरो लोकः ॥ ८७२ ॥ इति चतुरदूतिकोदित वर्धितमौभाग्य गर्वपूर्ण स्य ऊर्मिसहस्रोल मितं भवति मनो ग्राम्यषिस्य ॥ ८७३ ॥ विनिवार्य तत्प्रवर्तितवाक्य विकास नतोत्तमाङ्गेन । श्रौमिहभटस्य सुतं११ समुवाच वचोऽय नर्तकाचार्य: ॥ ८७४. नायकभूमौ भवतः कुशौलवाः कोहलादयो मुनयः । अपारमः स्त्रीलास्ये गान्धर्व कमलजन्मनम्तनयः ॥ ८७५॥ 'का' इति मु. पा० . २ 'शून्यवाटिकागहनम्' इति मु. पा० । 'च' इति १० पा० । ४ 'चनस' इति मु० पा० ॥ । 'ख' इति ० पा० । ६ 'बिल्वकं तिपतं' इति ब० पा० । 9 पनि सा द्वारघेण' इति म. पा० ८ 'त उपचित ...' इति र 'खिङ्ग' इति मु. पा० । १० 'च' इधि गु’ पा०। ११ 'नः' इति मु. पा० । १२ 'यम्' इति मु० पा०। १३. 'ना' इति ब० पा० । १४ 'गन्धर्वः कम ...' इति ब. पा० ) म.पा.)

·कुट्टनीमतं काव्यम् । २०१ सुधिरखरप्रयोगे प्रतिपादनपंडितो मतङ्गमुनिः । यदि रञ्जयन्ति हृदयं भवतो भूमि म्युगां कुतः पतिः ॥ ८७६ ॥ अभ्यधिक पृष्टत्वं प्रायेण हि शिप जीविनी भवति । पाश्रितनर्तकत्तेविशेषतो विजितरङ्गस्य ॥ ८.9.9॥ विज्ञापयाम्यतस्त्वां निर्मित नाव्यप्रजाजा मदृशम् । अवलोकयाइमेकं मा भवतु मम श्रमो वन्ध्यः ॥ ८७८॥ रति कययनरभर्तुः पुषेण स चोदितो धुवोन्नतया । रचिते सकलादोद्य नियोजयामास सूचकृतम् ॥ ८७६ ॥ वांभिकदत्तस्थानक उवाहितभिन्नपंचमे सम्यक् । प्रावेशिया ध्रुवया द्विपदे ग्रहणान्तरे विशत्सूत्रौ ॥ ८८०॥ उत्साहभावयुक्रः सामाजिकद्ददयरंजन बुध्यन् । कविनैपुणवत्सेश्वरचरितखविधेयदाक्ष्यमामय्या ॥ ८८ ॥ अष्टकलापरिमाणां ध्रुवां परिक्रम्य ताललययुक्ताम् । पाहूय नटौं कृत्वा तया समं स्वस्टहकार्यरुलापम् ॥ ८८२ ॥ सूचितपावागमन: किंचिद्गत्वा पदानि ललितानि । १ १ 'मप्रतिपादन...' इति ब० पा। १ ३ 'यदि रंजयति भवतो भूभ स्पृशता' इति मु० पा० । , 'नरेन्द्रनग्जामदृशम्' इति मु. पा० । ५ भु' इति मु. पा•। ६ 'म प्रधनम्' इति मु. पा. : *. 'कतनावित' इति मु. पा० । ८ 'कावमाने' इति मु. पा० । र 'दोप' इति मु० ग्रा० । १. '२ विशति सूबौम्' इति मु. पा० । ११ 'कुर्वत्' इति मु. पा० । १२ 'नस्य विधे...' इति भु. पा. १५ च परिकल्पा तानलपयुक्तःम्' इति मु० पा० । १७ निपुणानि' इति मु° पा० ।

·१०२ कुट्टनीमतं काव्यम् । निश्चक्राम ग्रहिया साधं निःसरणगौतेन ॥ ८८३ ॥ आश्रित्य कथाहातं प्रविवेश ततः सविस्मयोऽमात्यः । दुर्घटसंघटनेन क्षितिनाथस्योदयेन मुदितश्च ॥ ८८४ ॥ प्रासादमारुहन्तं कुसुमायुधपर्वच द्रष्टुम् । निर्दिश्य वत्सराज समनंतरकार्यसिद्धये निरगात् ॥ ८८५ ॥ श्रय विगति स्म नरेन्द्रः प्रासादगतः समं वयस्यन । अवलोकयन्प्रमो'दं प्रमुदितचेताः खसौ ख्यसम्पत्त्या ॥ ८८६ ॥ विस्मयभावाटः प्रोत्फुजविलोचने ततो विसृजन् । नृत्यति पौरजनौघ प्रोवाच वयस्य पश्य पश्येति ॥ ८८७ ॥ तुन्त्यशिशुतरुणवृद्धं समगुप्तागुप्तयवतिपरिचेष्टम् । अगणितबाच्यावाच्य क्रीडन्ति जना: प्रवृद्धहर्षरसाः ॥ ८८८॥ पिष्टातकपिंजरितं रचितोचित विविधकुसुमनिर्यहम् । गात्रायाससमुत्थितबनिःश्वासप्रकीर्ण पद गौतम् ॥ ८८८ ॥ वर्यरवव्यामिश्रितकरतलतालोद्भुनं प्रनृत्यन्तम् । मुहरपि जातस्वलनं संदर्भितदाईसौष्ठवे १२स्थविरम् ॥८९०० १ "पदो' इति मु० पा० । २ 'तसः' इति मु. पा० । ३ 'दुर्घटघटनेन क्षितिनाथस्योदयं नमुद्दिश्य' इति मु० पा० । ४ विस्मयति । ५ 'प्रगाढं' इति मु. पा० । है 'स' इति मु. पा० । . 'सेन्य' इति मु० पा० । - 'क्रीडति जनता प्रहहर्षरमा' ति मु. पा० । र रुचिरोच्छ्रित' इति मु. पा० । १० "पटवासम्' इति मु. पा. { २१ 'नालेग्नुजनं प्रत्यंतम्' इति मु. पा० । १२ पवसवलनं' इति मु० पा० । १३ 'सुचिरम्' इति मु० पा ।

·कुट्टनीमतं कायम् . - अस्तु वमन्तः मततं खाधनाभौटजनममा मेषः , दति गायन्तो रभसादान्ति गति मदवनात्तकरणी ॥ ८८ १ ॥ कौडन्या श्रमरहितं रंगकमलिन ताडितान्तरणः । सौमंतिन्या गणयति तुष्टात्मा मुभगमात्मानम् । ८९ २ ॥ भने लज्जासेतो पर्वावमरेण कुलवधूवटनात् । अमोलोनिजलौघो निर्यातः केन वार्यते प्रसरन् ॥ ८८ ॥ तुन्यव्यापारगिरी लननानां देवन प्रमकानाम् । पार्यानार्यावगमं वदनातिजालिका कुरुते ॥ ८८४ ॥ अथ सहचरनिर्दिष्टे मद स्वलचरणविघटिनाभिनयम वासवदत्ताप्रहिते नृत्य त्यो विविधतुश्चेश्यो ॥ ८६५ ॥ दर्गितमरोजवर्तनमा म्याभिनये रेऽभि नेतये । विदधाने वीरदृशावाय धमाई१२ ममाश्रित्य ॥ ८ ॥ चलितनयनप्रवृत्तिः कौतुकहतमानसो नराधिपतिः । निजगाद निर्भरमहो कौडितमनयो विलामिन्योः ॥ ८६ ७ ॥ करपौडनोपर्मदव्यतिकरसम ये कदर्थ मानोऽपि । स्तनमंडले स्थितोऽहं त्वं पुनरावय्य कुत्रचिक्षिप्तः ॥८९८॥ * १ पात्' इनि मु. पा । २ 'गायति' इति मु. पा० । ३ 'अग्लाना' इति मु. पा. । ४ 'घ निर्यात केन वार्यते प्रसरः' इति ब्र. पा० । 1 'मदनानिजापिका' इति मु. पा. र 'मदंघरणरितानिनयना' इति मु-पा०। 0 'प्रविशत' इति मु. पा. - 'गाचा' इति मु० पा० । र 'क्षि' इति मु० पा० । १० 'नि' इति मु. पा० । ११ 'दशामा' इति मु. पा० । १२. 'चां' इति मु. पा. । १३ समकद...' इति मु. पा. । 4 ·कुट्टनौमतं काव्यम् । प्रधना तरयसि मामिति कोपादिव वाणवारमभिराम म् । बहुचित्रपदन्यामवलगत्या हंति हार उच्चलितः ॥ ६६६॥ चूतम्लता' धमिजस्थानच्युतशेश्वरं दधौ माध्यम् । अमृतपतनि यूहं न त्वेषा मदनिका वेणौः ॥ ८ ० ० ॥ म्तनभारावनतस्य प्रतनोर्मध्यस्य नाम्ति तेऽपेक्षा । इत्यमिव पादलग्नौ क्रौडन्या नूपुरौ रमतः ॥ ६ ० १ ॥ वहति स्म यं नितम्बं कथमपि कृच्छ्रण मंदसंचार।११ । कलयति त बनलघं जयति मनोजन्मनो महिमा ॥ ८ ० २ ॥ उदयनममनुज्ञान:१३ प्रश्ननत वमन्तकोऽपि मुदितात्मा । हास्य५याभिरामं चर्चरितालेन तन्मध्ये ॥ ८.३ ॥ धौरोद्धतललितपदे:१० क्रीडित्वा ते चिराय नरनाथम् । प्रद्योतस्य सुतायाः मन्देशमयोचतुः समुपगम्य ॥ ८.४ ॥ श्रादिगति देव देवोत्य/के १८ सलजमन्योन्यम् । अवलोक्य मुखं नहि नहि विज्ञापयति प्रणम्य विनयेत ॥ ८.५॥ मकरध्वजन्य पूजां त्वत्पादमरोजमविधौ कर्तुम् । पृथिवीमण्डलमण्डन समौरते मे मनोवृत्तिः ॥ ८ ० ६ ॥ १ 'ब' इति मु० पा० । २ 'माम्' इति मु. पा० । ३ वदंत्या' इति मु. पा० । ४ 'च' इति ब. पा. । ५ 'ताधमिसान...' इति मु. पा०। ६. 'रेन्टवे' इति मु. पा० । . 'नि' इति मु. पा० । ८ 'च समदनिका वाणौम्' इति मु. पा. । र 'यानि तत्त्वं' इति मु. पा० । १० 'सपाणिक्रच्छण' इति मु. पा० । ११ 'रम्' इति मु० पा० । १२ 'तनूनमय' इति मु. पा. । १३ 'तो' इति मु. पा० । १४ 'नयमन्नन' इति मु. पा० । १५ 'दास्यांनया' इति मु० पा० । ११ 'कान' इनि मु. पा । १७' इनि मु. पा! १८ 'कवचः स...' इति क पा ।

·कुट्टनौमतं काव्यम् : प्रियरतिभोगो मदनो दयितवमन्तो जनम्य 'मन म वमन् । भावेन भवान्पृज्यो लोकम्हित्या तु कुसुमसरपाणि: ॥ ८ . .98 इति दत्त्वा संदेशं प्रकृतिवयःकालसमुचितं भ्रान्त्वा । ते मदमदनाविष्टे बभूवतुर्जवनिकान्तरिते ॥६.८॥ अपनौततिरस्करिणी ततोऽभव पस्ता समं चेश्या । अविदितरत्नावच्या पूजोचितवस्तु हम्त्यानुगता ॥१६॥ अथ दृष्ट्वा सागरिका प्रमादिता परिजनस्य निन्दित्वा । कांचनमालामवदन्नृपमहिषो जातसंक्षोभा । < १० ॥ प्रेषय कन्यामेनःमवरोधं त्वं रहाणा कुसुमादि । धावन भवति विषये बौक्षणयो मिनाथस्य ॥ ८ ११ ॥ उपगम्य ततश्चेटी तामन्यवदत्किमर्थमायाता । मेधाविनौं विमुच्य ब्रज तस्मिन्मा विलम्बस्व ॥ १२॥ विहिते देव्यादेश मनमौदं संनि धाय मा तस्थौ । विहगौ सुमंगताया हस्ते निहिता मनोभवस पर्याम् ॥ १३ ॥ अवलोकयामि तावत्तिरोहिता मिंदुवारविटपेन । तातान्तःपुरिकाभिर्यथाईते किं तथैदुत नेति ॥ मन्दानितकम् ॥८१४॥ १ 'मदमि वसनाम्' इति मु. पा० । १ उद्धा' इति मु० पा० । . 'वि' इति मु. पा० । 'तर नो वेति' इति ब. पा. : 14 २ "दित' इति मु. पा० । ४ 'दतः' इति मु. पा. । ई 'दत्ता' इति मु. पा. । ८ मुद्रित पुस्तके न विद्यते । 4 ·१०६ कुट्टनीमतं काव्यम् । पिण्डीकृतमिव रागं हृच्छयमिव लब्धविग्रहोत्कर्षम् । समुपेत्य वत्सराज जगाद सा जयतु जयतु देव इति ॥ १५ ॥ परिभुकमपि नवत्वं टंगाररसं मदनपर्वणानौतम । भजमानो भजमानां स्वागतवत्साभिनन्ध तामूचे ॥ ८ १६ ॥ भर्गविलोचनपावकदाहाभ्यधिकां मनोभवो मन्ये । प्रास्यति तव करमङ्गमसुखविरहसमुत्थितां पौडाम् ॥ ६ १७॥ अथ मन्मथमभ्यय॑ चितिनाथं तदनु म मधिकं तस्याम् । परमां मुदं वहन्यां विग्रहवन्मदनमनसि 'कन्यायाम् ॥ १८ ॥ श्टंगाररसममुट्रे मोत्कलिकं निपतिते तथा नृपतौ । तारमधुरस्फुटार्थ नग्नाचार्य: पपाठ नेपथ्ये ॥ ६ १८ ॥ (युगलकम्) नयनानन्दमखण्डितमण्डलमभिरामममृतरमिमिव । सायंतन श्रास्थाने क्षितिपतयस्त स्युरुदयनं द्रष्टुम् ॥ ८ २ ० ॥ उच्चारितेऽथ नाम्नि त्रिदशाम तो तत्क्षण१० व्यपेतायाम् । उत्पन्न विस्मयर तिर्निदधे नरभर्तुरात्मजा हृदये ॥ २१ ॥ 'श्रयमुदयनः स राजा तातः सत्कृत्य मां ददौ यस्मर हन्त परप्रेषणमपि न निष्फलं साम्प्रतं जातम् ॥१२२ ॥ 'जयति देव इति' इति मु. पा० । २ "त्य' इति मु. पा० । ३ 'सा' इति मु. पा० । ४ 'साधिक' इति मु. पा० । १ 'वन्मनसि कन्यायाम्' इति मु. पा० । है मुद्रित पुस्तके न दृप्यते। ● 'सन्न्यदयनं' इति मु. पा० । ८ 'ऽन्यनाबि ति मु० पार । र पतो' इति. मु. पा० । १० 'तत्क्षणाचुतपदाथाम्' इति मु. पा। ११ 'परा मानं दधे' इति मु. पा० । १२ 'यस्मिन्' इति मु. पार।

·कुट्टनीमतं काव्यम् यावन्न वेत्ति कश्चित्तावदितस्त्वरितमेव निर्यामि' ! इति कथमपि नायकतो हत्वा दृशमुत्ससर्ज रङ्गभुम् ८ २३ ॥ कंदर्पमहमहोत्सवहत हृदयनावधारितोऽम्माभिः । संध्यातिक्रमकालः पश्य त्वं प्रियवयम्यक ताहि । ८२४॥ उदयन टान्तरितमियं प्राचौ सूचयति दिङ् निशानाथम् । परिपाण्डुना मुखेन प्रियमिव हृदयम्हितं रमणौ ॥ ८ ० ५। देवि त्वन्मुखपद्मः पद्मान्विदधाति पश्य विछायान् । प्रलयोऽपि लज्जिता व शनैः शनैस्तदुटरेषु लोयन्ते ॥ ८ २ ६ ॥ एवमभिधाय चित्रैश्चरपन्यासः परिक्रमं कृत्वा । निक्रामि क्या ध्रुवया विनियो नायकोऽपि सह सर्वैः ॥ ६ ॥ (कला'पकम) अंके जातसमाप्ती गीतातोद्यध्वनौ च विश्रान्ते । प्रेक्षणकगुणग्रहणं नृपस्नुः प्रववृते कर्तम् ॥८२८ ॥ नाव्यप्रयोगतत्त्वे मतयो न विशन्ति मादृशां प्रायः । वाहनयानपदातिग्रामादिककार्यदत्तहदयानाम् ॥ ८ २९ ॥ पास्त लिखितो ग्रामो ग्रहाण तं सत्यदेशबभूमिम् । वामय दत्त्वा वासं भवमि त ठक्कुगे दिवसैः ॥ ६३ ० ॥ कृतजौवनसंस्थो हि त्वमपि किमर्थं करोषि विज्ञप्तिम् । वर्षय वा यदि नेच्छसि कुरु स्थिति हस्तहानेन ॥ ८ ३ १ ॥ १ 'नगा' इति मु. पा० । २ "मन्पादुकया' इति मु. पा. । १ मुद्रितपुस्तके नास्ति । हालिखितोऽयं सहाथ सबै प्रदेशबहुभूमिम्' इति भपा० । । तचाबास' इति मु. पा० । ६ 'ततनकुरी' इति म पा० ।

·१०० कुट्टनीमतं काव्यम् । म च पत्तयो न मनिन च पोव्यजनस्तथाप्यसंतुष्टः । लभमानो'ऽपि मदायं चिरंतनत्वाभिमानेन ॥ ८ ३२ ॥ विज्ञप्तिकोन्मु ग्वत्वं दूरत एवावधारितं भवतः । वृष्णों क्रियतामस्माच्छोव्यसि कार्य प्रतौहागत् ॥ ६३ ३ ॥ यूयं कुटुम्बमध्ये क्व गम्यते गोपुरमामान्यम् । प्रादाय संविभागं ग्रहः एव स्वीयतां यथासौख्यम् ॥ ६३४॥ अम्यन्तरव्ययार्थ प्रविलब्धो यो मया महाद्रंगः । तत्रापि तेऽनुबन्धो नो जाने किं करोमौति ॥ ३५ ॥ प्रथमत रमेव कन्धितमन पहल लजीवनं प्रदेशस्थम् । अद्यापि ते न जातं प्रयोगिनां पश्य मन्थरताम् ॥ ८३६ ॥ एवंप्रायैरनुदिनलाभोदयमोहकारिभिवचनैः । फलशून्यैरनुजोको प्रतारितः कः कियत्कालम् ॥ १३॥ एतद्विषये नैपुणमत्र तु भूमिजस्ता समाश्रित्य । मुखरतया कथयामो जड मतिमामाजिकोचितं किंचित् ॥९३८॥ 'ने' इति मु. पा० । २ 'न्याः' इति मु. पा. । ३ खण्टर इव स्वोयना यथास्यौप्यम्' इति ब. पा० ! 'थेन विलम्बो यो महांततः' इति मु. पा.! 'पत्रापि न न वचो में' इति मु. पा० । द"प्रथमं चरमविकल्पितमन्मपि कलजावन प्रदेशस्त्रम्' इति मु• पा. . 'या नियोमितानां मदन्तरताम्' रति मु. पा. । ८ 'म' रति 'मौत' इति मु. पा. । .'बडमिव' रनि मु०. पा। मुर पा० ।

·कुट्टनीमतं काव्यम् । २०६ सप्ताश्रयः षडात्मा भारीरमित्रःप्रमाणपरिमाणाः । सत्त्वाधिक्याज्ज्येष्ठो व्यस्तमनन्त स्त्रिभिर्विनिध्यायः ॥ ३६॥ सुकुमारा विद्यक्रिय उपरंजकरंजितो विविधनृत्तः । प्रादेयईयमध्येभविः सम्पादितः प्रयोगोऽयम् ॥ ४० ॥ (मन्दा नितकम) गम्भौरमधुर शब्दं परिरक्षितगौ त विविध भंगयुतम् । दर्भयतो वैचित्र्यं न भ्रष्टो वादकस्य लयकानः ॥६४१॥ अप"रित्यकस्यानकररकाकुव्यंजितम्फुटार्थपदम् । अभिरामाविश्रान्तं पठितं निरवद्यमखिलभावयुतम् ॥६४२ ॥ नियमितदीपनशमनं द्रुतमध्यविलम्बिता लमयकम् । रमवत्खरोपपन्नं कप्तसाम्यं माधुगाव भिौतम् ॥ ८४३ ॥ प्रकृतिविशेषावस्थाप्रतिपादकवेषरचनमामय्या । अनुकरणमभ्यतीतं सिद्धिदयसम्पदाधा रम् ॥१४॥ - १ 'समात्रयः स महात्मा मशरीरविः प्रमाणपरिमाणे इति मुः याः । २ 'यन्नाविलोक्य पृष्ठो' इति मु. पा. ! ३ स्वर्गमाराधिक्यकिय दनि म पा० । 'चादाय त्वममत्यभावः' इति म. पा० । ५ मुद्रितपुखके नास्ति। है 'वृहित' इति म० पा• । 'मा' इति मु. पा० । ८.'ते' इति म. पा० । र तथवाहकस्तलकालः' इति मु. पाः। १० 'अविभक्ततद्यानम्य काकुपर स्याम्फुटापदम्' इति मु० पा० । २१ 'निरवद्यभाषासु ।' इति मु. पा० । १२ 'ग' इति मु० पा०॥ १५ 'नानलययुक्तम्' इति १४ 'तत्माम्यं सादिभिर्विहितम्' इति मु. पा० । १५ 'अभिनयकरणे नौता' इति म० पा० । १६ 'चा' इति मु. पा. मु. पा..!

·कुट्टनीमतं काव्यम् । भरत सुतैरुपदिष्टं चितिपतिनहुषावरोधनारीणाम् 'मन्ये ता अपि नाव्ये शोभामन्दोहमौदृशं नापुः ॥६४० सभिष्टमन्धिबन्धं सर्वत्र सुवर्णयोजितं सुभगम् । निपुणपरीक्षकदृष्टं राजति रत्नावलौरनम् ॥६४ ६ ॥ एवंविधगुणकथन प्रसंगिनि विभावितात्मनृपतनये । पठति स्मार्यामन्यः स्मृतिविषयमुपागतां प्रसङ्गेन ॥ ६४.०॥ 'संग्रामादनपसृतिः प्रेक्षाभिज्ञा सुभाषिताभिरतिः । श्राच्छोटनाभियोगः कुल विद्या राजपुत्राणम्' ॥६४८॥ एतद्वस्तुनि या "ते श्रुतिमार्ग नृपतिनन्दनो रमतः । प्रारब्ध कथाच्छेदकमाखेटकरर्णनं चक्रे ।।६ ४६ ॥ चललक्ष्यवेधकौशलमश्वप्रजवे स्थिरासनाभ्यमनम् । भूमिविभागज्ञानं भवंति मृगयाभियोगेन । ५..॥ वहति जवेन तुरंगे निविडस्थितपादकटकपादायः । तिर्यविनिहितकायो निनोचतमग्रतो भुवः पश्यन् ॥ ८५१॥ १ 'नवसुरते' इति मु. पा० । २ जनुषायबोधकाराणाम्' इति मु. पा० । २. 'ना अपि नाये सर्वाः' इनि मु. पाः । ४ सा' रवि मु. पा. ५ 'चा' रति मु. पा. । ६ 'सत्पात्रसुवर्षयो...' इति मु. पा., • 'सुतगम्' रति मु. पा० । + 'नं यसदादिविभाभितार्था तं पतये' रनि मु. पा० । र वना' रति मु. पा० । १. 'जावे खनिभाजी । ॥पारम्य कथा...' इति मु. पा० ।

·कुट्टनीमतं कायम् :
यावत्प्राणं धावत्याकुलिते विश्वकद्रुभिौत्या !
गोचर पतिते जौवे लघुक्रियः क्षिनि मार्ग धन्यः ॥ ८ ५२ ।
(मंदानितकन्।
मुले स्थितस्य निभृतं मृगयुभिरुवाच्य ढौकितं निकटे ।
पातयतो मृगमुत्मतमव्यपदेशं सुखं किमपि ।। ८ ५३ ॥
गौतअवोत्कणे निश्चललणकवलगर्भमुखहरिणम् ।
उपवेशितमस्पन्दं स्पृहणीया एव ग्टहति ॥ ८ ५४ ॥
दावानलसंतापावियांतं गहनवौरुधोऽभिमुखम् ।
यो निरुणद्धि स धन्यः सूकरमेकप्रहारेणा ॥ ५५ ॥
घनकक्षोदरसुप्तं समुपेत्य स्खैरमकृतपदशब्दम् ।
व्याधवर एव कुरुते निर्जीवं हेलया शाकम् ॥८५६॥
इति विदधति संहभटावाखेटकाकिलाधवनाघाम् ।
इदयागतामगायत्प्रसंगतो गौतिकामपरः ॥ ६५०॥
'प्रास्तां व्यापाररमः प्रवर्तिता संकथापि मृगयायाः ।
अन्तरथति तन्मनसामाहारादिक्रियोचितं कालम् ॥८५८॥
अवधार्य गौतिकार्थ दानं प्रति धननियुक्रमभिधाय ।
उत्तस्थौ समरभटो मंजरिकां समवलोकयन्प्रेम्णा ॥८५६ ॥
गत्वाथ स्वावमथं निर्वर्तितभोजनादिकर्तव्यः ।
मंजरिकाकृष्टमना अभिदध्यौ मचिवसन्निधावेवम् ॥ ८६• ॥
भूभंगमितवौक्षितमृदुवकवचोंऽगहार गमनेषु ।
कुसमाहरण एको युगपदिहिताश्रयः कथं तस्याः ॥ ८६१।
सुन्दोपसुन्दनाशः फलमात्मभुवस्तिलोत्तमासृष्टेः ।
अनमृतचे तां सृजता किं दृष्टं सुरहितं तेन ॥९६२॥

·कुट्टनीमतं काव्यम् ।
समनोभिः परिकरिता मृगशावकतरल चक्षुषस्तस्याः ।
कामोचितफलहेतुर्देहभृतां दीर्घिका वेणी ॥ ८ ६३॥
कमलमिव वदनकमलं पिवंति तस्यास्त्रि विष्टपभ्रष्टाः ।
मदलिकमपेतदोषं मविधमं मधुमदाताम्रम् ॥८६ ४ ॥
यः शैलेन्द्रनितम्ब सुरताल सेवते तपोनिरतः ।
स्महयति सोऽपि नितम्ब सुरताप्य समवलोक्य तन्वंग्याः ॥६६५॥
त्रिकरो मध्यविभागो बाहोर्युगलं करद्वयोपेतम् ।
जनयति तदपि मृगाची सहस्रकरतोऽधिकं तापम् ॥८॥
मा स्रग्धरा सुक्दना प्रहर्षिणी सैव मैव तनुमध्या ।
न करोति कस्य विस्मयमिति रुचिरा मंजुभाषिणो मैव ॥ ८६७ ॥
अनुकुर्वत्या कन्यां तथा तथा नायकस्तया दृष्टः ।
येन जरत्खप्यटनौ धनुषः स्पृष्टा दशार्धबाणेन ॥६६८॥
रूपं यौवनविचितमनंगविकृतानि नाश्यदीप्तानि ।
शमिनामपि शमगर्व मुष्णान्यविकल्पितं तस्याः ॥ ६६ ।।
दग्धेऽपि वपुषि भौतिं न विमुंचति नौलले हितममुत्थाम् ।
तत्क्षेत्रे वसति यतः प्रमदारूपेण बिरध्वमौ ॥ ८७० ॥
यदि वः परलोकमतिः श्टणुत श्रेयस्तपोधना मत्तः ।
उत्सृज्य यात पूर्ण वारवधुदूषितं स्थानम् ॥ ८७१ ।
चिरमपि विकल्य निश्चितिरियमेव स्थाप्यते न गतिरन्या ।
तनिर्माणे जाता लावण्यमयाः कणा विधेरणवः ॥८७२ ॥
श्रासाद्य समुच्छायं तस्याः स्तनयगल्नमत्रिहतप्रमरम् ।
तपयति, यजनमेवं कः सक्ष्यति तद्विवेकवान्पतितम् ॥६७.३ ॥

·कुट्टनौम काव्यम् स कथं न स्पृहणीयो विषयरतस्तनितम्वविन्यामः । शान्तात्मनापि विहितं विश्वसजा गौरवं यम्य ॥ ८ ०४ ॥ म्मरणाद्यम्योत्पत्तिः सुमनम इषवोऽवलाप्रया गतिः । सोऽपि व्यंगः प्रहरति धातुरो चित्रमाचरितम् । १५ ॥ तिष्ठन्त्वन्ये दृष्ट्वा सारं जगतस्तदंगनारत्नम् । नष्टपठनावधानो भवति ब्रह्मा सनिर्वेदः ॥ ८६ ॥ यदि पश्यति तां पर्वम्तदपररामासमागमाद्विमुखः । निन्दति मूर्धनि मोम स्मगमिसंधुक्षणं पारोरं च ॥ ६ ७७ ।। केशव दह संनिहितः सापि मनोहारिरूपसम्पन्ना । तदरच्यवनभुवं कथमुमति मैंधवी शंकाम् ॥ ६ ७ ८ ॥ उदयति न पंडितानां कथमात्मनि कोतुकं गजेन्द्रगतिः । यन्नववयमां पुंमां विना क्रियायोगमुपसर्गः ॥ ८७८ ॥ श्रुतिकुवलयमौक्षणतां कुवलयतां वा विलोचनं यायात् । हरिणदृशो यदि न स्यात्कनकोज्ज्वलकेसरं मध्ये ॥ ६८० ॥ ललनास्तदतुल्यतया पुरुषा अपि तदुपभोगविरहेण । गच्छन्ति शोषमनिशं प्रकृतिदयवर्जिताः स्वस्थाः ॥ ६८१ ॥ दुर्वृत्तयोर्न वृत्तं साधास्पदमेति तत्पयोधरयोः । यौ धृत्वामलमूर्ति मध्ये हारं जनक्षयं कुरुतः ॥ ८ ८२ ॥ भूमण्डलेऽत्र सकले नातः परमपरमद्भुतं किंचित् । मो जाता यदपार्था कमोदरी धार्तराष्ट्रयातापि ॥ ६८३ ।। कृश एष मध्यदेशस्तव्या नाहार्यमण्डनं वोढुम् । शक इति कृतं विधिना रोमावलिभूषणं महजम् ॥१८॥ 15 ·११४ कुट्टनीमतं काव्यम् । साकंपोऽधर ईक्षणयुगलस्याधौरता भुवोभंगः । तन्वंग्या बलमौदृज्जयति जगत्तदपि निःशेषम् ॥ ८ ८५ ॥ वहत नितम्बः म्यूलो रशनां हारं च कुचयुगं पौनम् । तबाहम्णालिकयोः सापायं कटकयोजनमयुक्रम् ॥ ८ ८६ ॥ बहलोपायाभिज्ञा गुणविषये सततमाहितग्रौतिः । बलिनः स्थापयति वशे करभोरुर्विग्रहेण मृदुनैव ॥ ८ ८७ ॥ रति तत्स्तुतिमुखरमुखे राजसते मौनकेतनाकुलिते । समुपागता प्रगल्भा मंजरिकाचोदिता दूतौ ॥ ८ ८८॥ मा सप्रणतिः पुरतः सुमनस्ताम्बूलपटलकं निदधे । व्यज्ञापयच्च तदनु स्वावसरे सहचरौकार्यम् ॥ ६८८ ॥ मुररिपुनाभिमरोरुहमवतमौकर्तुमौहते मूढा । नक्षत्रराजमण्डलमिच्छति वियतः समादातुम् ॥ ८ ॥ निश्चेतनाभिकांक्षति पौयूषं त्रिदिवसद्मनामशनम् । अभिलषति शयनमुष्णे नवचन्दनपल्लवास्तरणे ॥ ६ ६१ ॥ विदधाति पारिजातकसमनोनियूहधारणश्रद्धाम् । दुर्व्यवमिता जिक्षति नारायणवक्षसो रत्नम् ॥ ६८ २ ॥ पनियतपुरुषस्पृश्याः पापा वयमन्यथा क होमकुलाः । क च यूयमिन्द्रकल्पा अनल्पमनमो गुणाभरणाः ॥ ६ ८३ ॥ दुष्पकतेः प्रकृतिरियं तस्य तु दग्धात्मजन्मनः कापि । अगणितयुकायुको लगयति चेतो यदस्थाने ॥ ६९ ४ ॥ या इमति सरोजवतौं रमान्विता महजरागरकेति । ध्यानधिय पात्मवृत्तिं निन्दत्येकत्र पुरुष प्रासकाम् ॥ ८९५ ॥ 15B ·कुट्टनम कायम् । स्निग्धेत नाभिनन्दति जन्म पतेनापि म प धो धारान् : पंचादतगतिं नानर्थकरम रमणमंगता मनोति ॥ म स्तौति चन्दनन्नतां भुजंगपरिवेष्टितां रमाईनि न पटणोति कोचमानां स्वप्नेम्वपि मदनमृद्धितां मसौम् ॥ ६ ॥ विधि करणामध्ये रसनां ताम्बून्नरागरक्वेति । सति मतिं मुमुक्षोर विशिष्टां शशनुषाश्च पुरुषेषु ॥ ८ ८ ८ !! नो बहु मनुते रम्भा नन्न कृवरमभिस्ते ति कामातां । गईति च देवगणिकामनुरकामुर्वशौं पुरूरवमि ॥ ६८८ हरति मनो नो हियते रंजयति न रज्यते कदाचिदयि । ग्रजाति चित्रचरितैरुपकृतिभिर्टाते न बकौभिः ॥ १ ० ० ० ॥ प्रेममयौवाभाति प्रेम तु नान्नेव केवलं वेत्ति । कंटकिता भवति ग्ते रतभोगसुखं श्णोति लोकात्त ॥ १ ० ० १ ॥ कुरुते विविक्तचाटून शिपविशेषेण न तु रमावेशात् । अनभिज्ञा मदनरुजामाकल्पकवेदनां समावति ॥ १ ० . . ॥ बालैवार्जवरहिता स्फुरतौश्वरमेत्य चन्द्रलेखेव । इतधनपतिमाहात्म्या प्रवृत्तिरिव रक्षमा पत्युः ॥ १ ० ० ३ ॥ नरनाथ किं ब्रवीमि त्रिपुरान्तकनयनदादग्धोऽपि । दुःसाध्यमाधनग्रहमुत्सृजति न पापकुसुमास्त्रः ॥ १ त्वदर्शनावकाशं मंप्राप्य यतो दुरात्मना तेन । चिरसम्भृतकोपेन प्रारधा मापि हन्तुमिषुधारैः ॥ १ ० ० ५ ॥ (कुलकम्) अवहेलयैव भवता संस्पृष्टा येन वेचदण्डेन । जातः स एव तस्या अनन्यभवमार्गणः प्रथमः ॥ १.. ।

·कुट्टनीमतं काव्यम् ।
विज्ञानार्जितदो निभृतं हमितः समानशिल्याभिः ।
त्वयि सादृशः मख्या विसंष्ठुले नाट्यनिर्माणे ॥ १ ० ० ७ ॥
अवधौर्याचार्यरुषं भरतोदितदोषकरणसम्भूताम् ।
विस्तारितः प्रयोगस्वदवस्थितिवाञ्छया तव्या ॥१० ० ८ ॥
भग्नेऽपि प्रेक्षणके तदन्तरभूमिकाश्रयावस्थाः ।
ग्रह एव निरवसानं वितनोति न नाट्यधर्मेण ॥ १०.८ ॥
ध्यायत एक पुरुषं परमात्मविदः शशंस या न पुरा ।
ताननुकुरुते सैव ध्यायन्ती त्वां महापुरुषम् ॥१० १० ॥
गतमेवमेवमामितमालोकितमेवमेवमालपितम् ।
इति विस्मतान्यकार्या स्मरति कृशाङ्गौ त्वदीयलौलानाम् ॥ १० ११ ॥
नलकूवरो वराको रतिरमणे रमण एव किं तेन ।
अनिरुद्धोऽपि न बुद्धो विदग्धविहितासु सुरतगोष्ठीषु ॥ १० १२ ॥
न जयन्तोऽनन्तगुणो न कुमारो मारकर्मणोऽबाह्यः ।
येन समतां नयामस्तमिति सखी वहति मानस क्लेशम् ॥ १० १३॥
भागतमागच्छन्तं पुरतः पार्श्व प्रसन्नमथ कुपितम् ।
पश्यति भवन्तमेक सङ्कल्पनिवेशितं बास्ना ॥ १. १४ ॥
रुच्यः शान्तो हृद्यः सुभगः सुखदो मनोहरो रमणः ।
दृष्टः स्वामी दयितः प्राणोश: केलिकरणनिपुण इति ॥ १. १५ ॥
मुक्कान्यसमारम्भा वरतनुरनुपनुतेन चित्तेन ।
जपति समौहितसिधै बहादशनामक महास्तोत्रम् ॥ १० १६ ॥
तामेव गच्छ यस्यामासज्य विलम्बितोऽसि गतलज्ज ।
वेखामियतीमलमलमेतैरधुना गठानुनयः ॥ १० १० ॥

·कुट्टदोसतं कायम् : वक्ष्यामि मापराधं क्रोधस्फुरदधर मञ्चितभूकम् इति विदधाति मुमध्या हृदयेन मनोरथावृत्तिम् ॥ १.१८॥ (मन्दानितकम्। उत्सहते न द्रष्टुं प्रतिबिम्बितमाननं कुतः शापिनम् । का मकथा मृणाले क्षिपति भुजो मर्वतो व्यथिता ॥ १ ० १८ ॥ दूरे कदलौदण्डा ऊोरपि न सहते समानेषम् । करसम्पादिमुखौ विश्राम्यति पनवेचिति विरुद्धम् ॥ १ ० . ० ॥ अयि मन्त्ररि सैव त्वं विदग्धजनमण्डिता पुरी सेव । कुसुमायुधः स एव व्यसनं कुत एतदायातम् ॥ १ ० २१ ॥ यस्था: कामः कृपणो रागाष्टिम्तणोपलप्रख्या । मापि गता भूमिमिमां जीवन्या नेक्ष्यते किमिह ॥ १. २२ ॥ अभियोगशिक्षितानामशिक्षितानां च मदनचेष्टानाम् । सुतनु विशेषग्रहणे सामर्थ्य तद्विदामेव ॥ १ ० २३ ॥ व्यथयन्नपि सच्छायः परिजन चिन्ताकरोऽपि रमणीयः । प्राधत्ते त्वयि लक्ष्मीमभिनवरागाश्रयो रागः ॥ १ ० २४ ॥ एकः स एव जातो भुवनेऽमित्रसमसायकस्पर्धी । तेन शशिबिम्बफलके खजन्मना लेखितं निजं नाम ॥ १. २५ ॥ पादस्तेन सजौलं विन्यस्तः सुभगमानिनां मूर्ध्नि । मौभाग्ययशःकुसुमं धनपतिसूनोः कर्थितं तेन ॥ १ ० २६ ॥ नरवञ्चनपटुबुद्धिः सम्पादितकपटचाटुसङ्घटना । त्वमपि विलासिनि नौता गतिमियती येन सुभगेन ॥ १०२० ॥ (अन्तर्विशोषकम्) ·११८ कुट्टनौमतं काव्यम् । तहद तस्य स्थानं यतामहे कार्यसाधनाया । कुर्वत एव हि यत्न भिषग्जनाः कृच्छ्रमाध्यरोगेऽपि ॥ १०२ ८ ॥ इति गदिते सख्या सा तदभिमुखं चक्षुषो समुन्मौल्य । वितरति कृच्छ्रेण चिराङ्गावितमक्लिष्टइंकारम् ॥ १ ० २८ ॥ का पुरुषार्थसमौहा द्योतयतः शर्वरौं शशाङ्कस्य । तर्पयतां भुवमखिलां मलिलमुचां कोऽभिकांचितो लाभः ॥ १०३०॥ मण्डयितं वियदुदयति पुरुहतधनुर्विनैव फलवाञ्छाम् । अनपेक्षितात्मकार्यः परहितकरणग्रहः मतां सहजः ॥ १ ० ३ १ ॥ प्रायेण यन्निदानं तत्सेवनमुपशमाय रोगाणाम् । स्मरमान्द्यं तु यदुत्थं तदेव खलु भेषजं यतस्तस्य ॥ १ ० ३ २ ॥ तेन स्पृहयति सुतनुस्त्वत्पादयुगाकरेणुसङ्गतये । पाशौविषयोपेते सम्भोगसुखोदये तु नाकासा ॥ १ ० ३ ३ ॥ (सन्दानितकम) प्रमदमुपैति मयूरौ परमं शब्देन वारिवाहस्य । अनिमिषविलोकितेन प्राप्नोति झषौ कृतार्थतामेव ॥ १ ० ३ ४ ॥ न वृथास्तुतिमुखरतया न च युभल्लोभनाभियोगेन । विदधामि तद्गुणाख्यां स्वरूपमात्रप्रसङ्गेन ॥ १ ० ३५ ॥ सद्भावबर्मूले स्मित दृष्टिधूविकारपल्लविते । सेवन्ते हृद्यरमां रागतरौ मञ्जरौं धन्याः ॥ १ ० ३ ६ ॥ तिष्ठतु तदंगमङ्गो विलोकिता येन झगिति वरगाची । तस्यान्यो युवतिजन: प्रतिभाति मनुष्यरूपेण ॥ १० ३ ७ ॥ मकदपि यैरनुभूतस्तत्तनुपरिरम्भमुखरमाखादः । विद्धि नराधिप तेषां दूरीभृतं प्रजाकार्यम् ॥ १ • ३८॥

·कुट्टनामतं काव्यम् :
प्राम्या का स्वन्नु तम्या विषयग्रहदुर्बलेषु पुन घेछु ।
यम्या विलास जातकपतित: मकुनायते कपिल्लः ।. १ ०३६
दग्ध्वा पुनरपि दग्धो नूनमनङ्गो हरेण तां तन्वीम् ।
दृष्ट्वापि येन तिमि निराकुलः खस्यवृत्तेन ॥ १ • ४ ० ।
अथ विरतोको तम्यामुल्ला मितमानसे च नृपत्तो च ।
कश्चिदगायगौतिं स्मृतिमङ्गतिमागतां प्रमङ्गेन ॥ १ ० ४ १ ॥
'अन्योन्यगाढरागप्रवलौकतचित्तजन्मनोधुनोः ।
कालात्ययो मनागपि ममागमानन्दविनकरः ॥ १.४० ॥
श्रुत्वा सिंहभटसुतः प्रियाप्रियां प्रौतिमान्स्मितप्रथमम् ।
निजगाद चारुभाषिणि गौतिकया समयसम्मतं कथितम् ॥१ ० ४३ ॥
अभिनन्ध मा तथेति प्रययौ प्रमदावतौ निजं भवनम् ।
अकरोच्च विदितकार्थी युक्तऽवसरे मनोरमां गणिकाम् ॥१ • ४४॥
अथ मा कृतसङ्कल्पा सत्वरमादाय सचिरविच्छित्तिम् ।
श्रासाद्य नृपनिशान्तं विवेश सञ्चारिकासहिता ॥ १ ० ४ ५ ॥
विहितनमस्कृतिरामनमधितष्ठौ नायकेन निर्दिष्टम् ।
पृष्टे च देहकुशले विनयान्वितमभ्यधाहतौ ॥ १ . ४ ५ ॥
श्रीमत्रद्य श्रेयः सम्पन्ना गुरुजनाशिषोऽशेषाः ।
अद्य मदनः प्रसन्नो भाग्यचयैरद्य परिपातं फलतः ॥ १०४० ॥
अद्य जननी प्रसूता सौभाग्य गुणोदयोऽद्य निष्णातः ।
वयि वितरति सस्नेहं निरामयप्रश्नभारतौं तस्याः ॥ १ ० ४८ ॥
(मन्दानितकम)
उत्कलिकाकुलमनसामुद्रितरिरंसयाभिभूतानाम् ।
औदासीन्यं भजतां समा यतो भवति नाक्षिका यूनाम् ॥ १ ० ४८ ॥

·१२० कुट्टनीमतं काव्यम् । तसुमनःशरधनुषा महायवां स्तिष्ठ दयितया सार्धम् । यामो वयं न राजति विजन स्थितिमिथुनमन्निधावपरः ॥ १ ० ५ ० । एषा नृत्यश्रान्ता मदनेनायासितातिसुकुमारा । त्वमपि रतिसमरशूरः स्वर्गमुवः मन्तु कुशलाय ॥ १ ० ५.१ ॥ यावद्यावदशक्रि प्रथयति ललना हि मोहनाक्रान्ता । तावत्तावत्युंसामुत्साहः पल्लवान्समुत्सृजति ॥ १ ० ५२ ॥ इति शून्यौकृतवेश्मनि हरति शनैः महजमंशकं तस्मिन् । दर्शितसाध्वस लज्जा जगाद मा किं करोषौति ॥ १ ० ५३ ॥ अयि मुग्धे तत्कियते पुरुषार्थचतुष्टयस्य यत्सारम् । इति निगदितसमेरः स्मरविधुरित आततान रतिकलहम् ॥ १०५४॥ नानासुरतविशेषेराराध्य चकार भुक्रसर्वस्वम् । गणिकासौ राजसुतं त्वगस्थिशेषं मुमोच नातिचिरात् ॥ १ ० ५५ ॥ तद्यन्मयोपदिष्टं कामिजनार्थाप्तिकारणं तेन । महतौं समृद्धिमेश्य मि कामुकलोकाहतेन वित्तेन ॥ १ ० ५६ ॥ इत्युपदेशश्रवणप्रबोधतुष्टा जगाम धाम स्वम् । मालत्यपगतमोहा विकरालापादवन्दनां कृत्वा ॥ १०५७ ॥ काव्यमिदं यः श्णुते सम्यकाव्यार्थपालनेनासौ । नो वञ्यते कदाचिदिटवेश्याधूर्तकुट्टनीभिरिति ॥ १ ० ५८॥ कुट्टनीमत काव्यं समाप्तम् ॥ 1 This colophon occurs also after verse 1054 in the Society's MS. after which occurs the line कृतिरियं भट्टदामोदरगुप्तस्य महाकवेरिति । This is followed by the rest of the text as printed here in a later Newari hand.Ed.

·Each issue bears, besides its issue number, a fascicle number indicating its place in the work and volume to which it belongs. With the issue of this Notice all previous prices and price-lists are cancelled. CALOUTTA, 1st January, 1941. The publications or information about them are obtainable from the Royal Asiatic Society of Bengal, No. 1 Park Street, Calcutta, or from the Society's Agents : VESSES. LUZAO & CO., 46 Great Russell Street, London, W.C. 1. PAUL GEUTENEB, 13 Rue Jacob, Paris, VIC, BUCHHANDLONG OTTO HARRASBOWITZ, 14 Querstrasse, Leipzig. MESSRS. THACKER, SPINK & Co., LD., 3 Esplanade, East, Calcutta. MESSES. TEE JIOOBE COTTRELL SUBSCRIPTION AGENCIES, New York, U.S.A. Residents of Europe should order from the Agents. When ordering direct from the Society the following rules should be observed : Orders should be addressed to the Royal Asiatic Society of Bengal and not to any Official by name or title. All Cheques, Money Orders, etc., should be made payable to the " Treasurer, Royal Asiatic Society of Bengal". Orders for books should be accompanied by a full Dame and address, legibly written, and should be sent on a separate sheet of paper containing no other communication. In India, books are supplied by V.-P.P.

·CALCUTTA ---Published by the Royal Asiatic Society of Bengal, 1 Park Street, sad Printed by G. E. Bingham, Baptist Mission Press, 414 Lover Circular Road.

·No text on this page.