S.P College, Srinagar
Vasavadatia
Front matter
PRATAP COLLE
TO THE READER
KINDLY use this book very
carefully If the book is disfigured
or marked or written on while in your
possession the book will have to be
replaced by a new copy or paid for. In
case the book he il volume of set of
which single volumes are not in Vailable
the price of the whole set will be realized
SRI
SRINAGAR.
LIBRARY
Ola88 No.
991267
Snaay
Book Ne
No text on this page.
No text on this page.
पा वासवदत्ता। महाकवि-सुबन्धुविरचिता । पण्डितकुलपतिना, वि, ए, उपाधिधारिणा श्रीमन्जीवानन्द-विद्यासागर-भट्टाचार्य्यण विरचितया तथा तदात्मजाभ्यां पण्डित-श्री-प्राशुबोध-विद्याभूषण- पण्डित-श्री-नित्यबोध-विद्यारत्नाभ्यां प्रतिसंस्कृतया च व्याख्यया समलता प्रकाशिता च । स्तिो संस्करणम कलिकातामहानगयां वाचस्यत्ययन्त्रे मुट्रिता। १८१३ । मूख्य राजमुवामानम्।
No text on this page.
वासवदत्ता। महाकवि-मुबधुविरचिता। पहितकुलपतिमा, वि, ए, उपाधिधारिता श्रीमज्जीवानन्द-विद्यासागर-भट्टाचार्य सा विरचितया तथा तदात्मजाभ्यां पण्डित-श्री-पाशुबोध-विद्याभूषण- पण्डित-श्री-नित्य बोध-विद्यारत्नाभ्यां प्रतिसंस्कतया च व्याख्यया समलङ्कता प्रकाशिता च । रितीय संस्करणम कलिकातामहानगयां वाचस्पत्ययन्चे मुदिता। ई १८१३। सत्वं संरचितम्। मुख्य रामसमुदामावम् ।
1419
391167
SHAR
14796
प्रकाशक
पण्डित-श्रीप्राशबोधविद्याभूषण
पण्डित-श्रीनित्यबोधविद्यारन ।
तथा
प्राप्तिस्थान
२न, रमानाथ मजुमदार ट्रीट, आम्हाष्ट:
ट्रीट पोष्ट-अफिस । कलिकाता ।
प्रिण्टर-वि, वि, मुखर्जी।
२२०, रमानाथ मजुमदार ट्रीट, कलिकाता ।
14790 वासवदत्ता। करबदरसदृशमखिलं भुवनतलं यत्प्रमादतः कवयः । पश्यन्ति सूक्ष्ममतयः मा जयति सरस्वती देवी ॥ खिन्नोऽसि मुञ्च शैलं विभृमो वयमिति वदत्म शिथिलभुजः । भरभुग्नविततबाहुषु गोपेषु हसन् हरिज यति ॥ - प्रारिसितम्य मिरतरायपरिसमाप्तये कृतं मनं शिप्यधिक्षाय निवनाति । वरिति । यत्प्रमादत: मुममतयः कवयोऽखिलं ममस्तं भुवन सन्नं भुवनम्बर करे पटरं पटरीफस्नु म । फले लगिति लक् । मत्सदृशं पश्यन्ति । मा मरस्वती देवी वागधि. तेवता नयति सर्वोत्कर्षेप वर्तते । स्वरूपानाईयोशलमिति रुटः। अधःस्वरूप योर स्त्री मियमरः। पाप्यवित्तम। लोता सप्तगणा गोपेता भवति ने विषमे न । [ऽयं नलघु वा प्रथमेऽधे नियतमायया: । षष्टे हितोयलात् पर के नले मुखलाच्च तिपदनियमः। चरम पम के तम्मादिह मवति षष्ठी ल; इति लक्षणान । मोऽसीति । हे कण खिन्नोऽमि । गोवईनधारणादिति भावः। शैलं गोवर्ड नं मुञ्च वयं विभम इति गोपेषु पदम शिथिलभुनः अथवाह:। भरेष गिरिभरेण भुग्रा: टिला बाहवी येषां तादृशेषु माम् मन् हरिः कणो जयति । भुनी कौटिल्थे । पोदितयेति निहानवम । यम्य च भावेन भावलक्षणमिति गोपनियत मतमी। ०केन त्वयेदं कृतं किममाभिनं धार्यत इति सगर्वतया व्यमिति बहुवचनाभिधानमुद्दीपन- विमाव:। तथा च भरतः। विपरोताखडार्विताचाराभिधानवेशैश । इति । भुज- कौटिल्यमनुभावः। तथा च मरतः। विक्षताका क्यराविकारच विकतवंशय । 'मुसफुस्खामनसोचनम् । किश्चिनचितदन्ताय इसितं तडिदो ति।
[२] वासवदत्ता। कठिनतरदामवेष्टनलेखासन्देहदायिनो यस्य । राजन्ति बलिविभङ्गाः स पातु सामोदरो भवतः ॥ स जयति हिमकरले खा च कास्ति य स्यीमयोत्सुकाब्रिहिता। नयनप्रदीपकज्जनजिक्षया रजतशक्तिरिव ॥ भवति सुभगत्वमधिकं विस्तारितपरगुणस्य सुजनस्य । वहति विकाशितकुमुदो हिगुणरुचिं हिमकरोद्योतः ॥ विषधरतोऽप्यतिविषन: खत इति न मृषा वदन्ति विद्वांसः । विदुः । इति भरतः। कविषयवरतिरूपमावावरमोऽसमिति रमवद डारोडव। कठिनेति। कठिनतरं यहामवेष्टनं तेन लेखा रेखातामा सन्टेनदायिनी या पलि. विभङ्गास्त्रि पलिपङमा यो सन्ति। स दामोदरो भूतपूर्व गन्या दामोदरता। भवतो सुम्मान पातु । बचिखि बलिदै गयोरिति विश्न:। 'मोदरविषयतिकरभावप्य पगवान प्रेगोऽनकारोऽव । स इति। उमयोत्सनादौत्कगढात्। नयनं भालने व तदैव प्रदीपी दोपसय कन्च पनि क्या तदीय कचनाकया रणतकिारव रौप्य किरिव । करवटा इति भाष याम । लिहिता यापिता । यच हिमकरलेखान्द्ररेखा चास्ति स शिवा जति । विशेष पहारा विशष्य पतिपत्तिरिति गेलभ्यते । पब सुधर्मिता गुपः। यव विशेषगरा विशेष्य नामः सा सुधम्मि यलद्वारश्वरः। उत्सम शब्दोऽव भावप्रधानः । यद।। पति बधातो चन्। उत्सु सस्यानु मकान उत्कण्ठसव-वन । जयकएन' पादिकति यावत् । पति पद पश्चने। कि। हिमकरलेखाविधी व यम । ग्रह उपादाने। मन् । प: प्रथयादियकारप्रत्ययः । . साम्यति इति तु नगरस्य प्रमाद एव। पौसक्य नव प्रारमय व्यभिचारिभाव: । उन्मतुः निहितति कषित प.3: । पोषकतये सबंधा यमनोमिति खचाम् प्रत्यार। भगतीति । विस्तारिता ने वैषां ऋतिपथं मोता: परेषां स्वातिरिकामा गुणाः सरबतौलमीचमादिगांगता येन न्य नब सभगत्व सौभाग्य मधिकं भवति। पनपन्यवस्थापक्वैयर्थः। विवाशि. सानि कुमुदामि येन वाहः । शरत्कालियर्थ: । किमकरीघातयातको हिगुम. कर वांकालिकापवाधिक कान्ति इति । पर्याप्तरयामार.। उतिर राम: सात् सामावविशेषयोः । पञ्चायो योत पासप इत्यमरः। धरत इति । विषधरतोऽपि सपांदपि खनी दुर्जनोऽतिविषमोऽतिकर इति विद्वांसः पहिना सपा [३] वासवदत्ता। यदयं न कुलदेषो सकुन्नद्देषो पुन: विशुन: ॥ प्रतिमलिने कत्तव्ये भवति खनासमतोव निपुणा धोः । तिमिरे हि कोशिकानां रूपं प्रतिपद्यते चक्ष: । विध्वम्तपरगुणानां भवति खन्नानामतीव मलिनत्वम । अन्तरितशशिरुचामपि सलिलमचा मलिनिमाभ्यधिकः ॥ हस्त व भूतिमलिनो यथा यथा लङ्घयति खल: सुजनम् । दर्पणमित्र तं कुरुते तथा तथा निर्मलच्छायम् ॥ - समरः। 1 मिय्या न बदन्ति परि त तप्यमेव । यद्यतो मई: न कुन्नं गौण मय ताटक । यशापराधी तमेव दगति न त तत्कन डेटे यर्थः । पियनो जनः पन: स क ल षो। योऽव विजय सस्थ मनन्यायं से) ः। पक्षे न कानो डेपो रेटा शवर्षस्य। म प्रमि पिपन: कुन हो म्वक नईश। पिणना जनः वनः। पाशविका विषधर रति हा. सभाधायान्तरम्यान यो: महार: । सामान्यं वा विधी वा तदन्दन सम- यव मोऽथान्तरन्यासः। पविप्रान्ति जुधामा मन्राइमश्रित्वं तु म हुर: ॥ पति- मलिन रति। खुनानां पिगनानां घोहिरतिमलिने मतामनुपादेये कतव्ये काव्य- ऽतीयान्यन्तं निषा स्वविषय यहाटभ अति। हि यतांस्तमिरेऽन्वकारे कोशिकानाम्न्न - कामां पच रूपं स्वविषयं प्रतिपय ते याति। यहा। 5 विषय ग्राहक त्वरूपं म्वभाव प्रतिपयले प्राप्राति। रूपं स्वभावे मौन्दयं गुकादिप पदयोः । इति विचः । प्रती- वेश्ययममुदायोतिशये। महेन्द्र गगा नन्न क व्यालयाहिप कौधिक यमरः। काव्य- सिमन शार:। ममयमोयम्या यस्य काव्यलिङ्गं समर्थनम्। विध्वति । विवत पर- गुणाना खलानामतोर मन्दिन त्वं भवति । व्यथाना मनेकार्थत्वादाप हेतो। अपि यतीऽन्तरितगशिरु छ दिन चन्द्रकान्तोना मबिलम चाम। ईतगर्भम् । वषांकानिक मेघानां मनिनिमा। इममिजतः। मागिन्यमधिकं भवति। परिकराबहार: । पत्न. हार: परिकर: माभिमाये विशेष थे। दमोऽश्वान म्वोत्कषधि निन्दति तस्याभिनिवेशो व्यर्थ एवेति प्रदर्शवारात विति। खलो भतिमस्विनी उस्त व यथा यथा सुननं सत्यस्य छावति। पचे। घर्ष यति। तं सुन दपंथमिव तथा तथा निर्मलछाय. मुञ्चलकान्ति कृरते। भूतिभंम्मान सम्पदि। दपणे मुकरादौ। छाया मयभिया कान्तिसित विश्वमरः। पूणोपमा । साधन्यं मुपमाभेदै। मान कालिकान् नृपतीन् - [४] वासवदत्ता। सा रसवत्ता विहता नवका विलसन्ति चरति नो कं कः। सरसीव कौतिशेषं गतवति भुवि विक्रमादित्ये ॥ अविदितगुणाऽपि सत्कविभणिति: कर्णेषु वमति मधुधाराम् । अनधिगतपरिमलाऽपि हि हरति दृशं मालतीमाला। गुणिनामपि निजरूपप्रतिपत्तिः परत एव सम्भवति । स्वमहिमदर्शनमक्षणोर्मुकुरतले जायते यस्मात् । स्वस्त बनायोग्यान वनयन विकमादिलं सौति । मा रसेति। विक्रमादिखे रामनि सर. सौव सरोबर वकीर्तिशेषं गति बिरामं प्राप्त सति मुवि पृथिव्यां सा पुरुषान्तरेऽनुप. लभ्यमाना बमवता वीर्यवत्ता वितता नष्ट।। नमका: कुमित इति कन् । कुमितनव- राजा विनुमति विसा कुर्वन्ति । पत: : सबल: कं निवल नो परति न भवति । पत्यर्थ पौड़यतीति यावत । पराजय स्वादिति भावः । यहा। नरवाजात रवि बन्। बजातमामगोवगुण रामामी विलसन्ति। पत: बोलनव्यवहारं नो परति म करोति । हेतुस्त ना एव । यहा । सा रसबत्ता एजारादिरसमता गुणवत्ता वा ध्वनी साभिलाषता वा विस्ता। पतो नपका पनुकम्पायां कन्। पनुकम्पितमबोनसण्यो विनमन्ति। गुणगौवभावमाखदादीमा प्रचाराहिये नेति भावः। पत: कसाहक पणिसम्पन्च: कं मुर्मानं नो परति न गच्छति नागति। पपि त्वारोहत्येव । पक्षे । सा रमाता नलबत्ता विता। पत एक बा: का भाषायां बकुला इति ख्याता न विलसन्ति । बडो खोपट: बाडति यातो नीचरति। यहा। सारसः पति विशेषस्तहत्ता। हमलबत्ता वा । नारादी विष वीय गुणे रागे द्रवे रसः। पच वक बह: पुष्क रास्तु सारसः। लोपस्तु कर: खात। कामार: सरसो सर: शिरोऽम्बमोः। सारमं सरमौकाम्। ति षट्स्वमरः। पर गतिभचषयोः । सभामा श्रेषयो: मुष्टिः। सेटा संसृष्टिरेतेषां भेदेन यदि शितिः। पविदितेति। पषित जाता गुणा भीमप्रसादमाधुय्यरूपा यथास्ताहण्यपि सत्कविभणिति: कप मधुवारी बोटधारा वमन्मद्विति। यथा पौधागसबाटसनासखमेवं मत्कविमपितिवापान योः सुखमित्यर्थः। हियतोऽनधिगतपरिमाऽपि मालतीमाला हशमनुवातिल दृष्टि हरति। गुपिनामिति। गपिनामपि मिनरूपप्रतिपतिस्वशानं परत एम परमादेव सम्भवति। तेन निर्गणानां वरुपमा परमादय विमार्यम् । यथा- - वासवदत्ता। सरस्वतीदत्तवरम माद यके सबन्धुः मुजनै कबन्धः । प्रत्यक्षरलेषमय प्रबन्धविन्याम वदग्धानिधिनिबन्धम् ॥ अभूतभूतपूर्व: सावीपति चक्र चारुच डामग्गिय गोशागा- कोणकषणनिर्मलोकतचरण नखमा गान सिंह व दशिताहरण्य- -- पातोऽशोः स्वमहिमदशं ने सविसार दर्शन मकरवले जायते । मदनक्षमतयो; स्वमस्त्वदर्शनं टणाधीन में वे न्यथः सरस्वतीदति । प्रगत: सादी स्यति प्रसादः । सरस्व मोटोन बरे एभोटेन धमादी विगत का प्रय: स्वो या ताकि भावना नन्दनन्दिन. त्वादियः। यहा। सरस्वतोदतवर प्रमोट: पमतता यस्य मः। सवाटा मन- कतिरिति प म न तावनियम । प्रमुभवाचन भमन्याय ३. गा मा प्यमा। के यो नाम गल- दो ननं वामदत्तया । ] व पारा वाणा गत या कनन । इति । ५ मा अमदत यमरः । परमोटा देवतादरी जामा विग-ना: ॥ २२.41 करता। प्रमादान गदे काव्य पाए स्वास्थ्य नमाका डांत इयो । मुजन कन: मन्न नानामादकीयो भाता । प्रन्यवर यवनयी य: प्रवन्वतम्य विन्ध से रचनाय: वेदरधी ने पुरायं तन्य निधि: सपन्न नामककविविधं च के । व्यापारान्तर विटनमो ममास्य निमाण पनि त्वन्धमान: पणिधानपूर्वक नेवति मुकरता चनयत निट: प्रयोगः । उपजातिवनमा परन्तरीदौरतलमानी पादौ दोया जाता। रति लक्षात् । पनमासना। पदित्यादि। चिन्तामपि नाम जामा दयन्वयः। एवं भूता भूतपुत्रः सपनि ममामः। भूतपूर्व संडात निदेशानदस्य पूजनयातः । पात्र ममामः। चमनपुर्व । तादृक् की नाभूदिययः। मामताना चक्रं ममुहम्त य चार वडामा यो पड्क: मेव शापो न स पस्तस्य काग तासान कषणेन निम लोकतवर मखी मगिरि वन्य पमित व्या त्रादिभि: सामान्य प्रयोग इति ममामा व्याब्रादराकति गए चान्। यस्य सः । अनावने समूह च दम्भे में दरथाद्रयोः । ममतभेदे च मनाया चकं चापि विके। पति रनिदेवः। घडामणि: शिरोरतम । वौच्यालिरावलिः पतिः श्वेशी । मियः कष इति विचमर: । योणारति इम्वपाठे त पयभागे च पड्को च श्रेणिरुता मनीषिभिः। इति विश्व: । है कानप्रास:। सान पादपदवनामावलिः म यतायुता। पतत्पद: म्याने कानाम । इति । श्रीगो गय:। श्रीगः समासभूयस्वमिति। दीं रीतिः। एका भूयः समासा स्यादात नि [] वासवदत्ता। कशिपुत्रदानवियः छष्ण इव क्तवसुदेवतपंणो नारायण श्व सौकर्यसमासादितधरणिमण्डलः कंसारातिरिव जनितयशोदा- नन्दसमृहिरानकदुन्दुभिरिव कतकाव्यादरः सागरशायीवानन्त; येन म:। बाग्मटाखबारः। काव्यवायरीत्या इत्यनुप्रासः । एकस्वायत पर इति। कायादशरोषा रक्ष्यमाणा:समानोपमाः। सपशब्दवाचत्वा तत्समामोपमा मना। वाले वोद्यानमालेयं सालकाममशोभिगो। इति पससारशेखररोवा षोपमेयम् । पदोषनिवश्वनं साम्यं श्लेषोपमा। सतमेवीदार मतान्तरे। शेषोपमासार 15 नाम पदशितो हिरण्यकशिपोर्टबस वदानेन अरोरखमनेन पियो दोऽखने। पचे हिरण्यं सुपरशिौजनाबादने चेवं वैदारसेषां दानेन बितरणेन शेषं माम्वत्। एवमऽपि। शिस्नमाच्छादनं स्यमियमरः । पवस्वदचिणाद इति भावः । घेवं शरीर केदार सिडसानाखवयोः। रवि विषप्रशामः। वाच्यभेदेन भिवा यागपडापास्पृशः। शिष्यन्ति शब्दा: श्रेषोऽसाब- तरादिभिरष्टचा का बसदेवस तवं नो रचणं या न बसणात या मादा धातूमामनेकार्थत्वात रचणास्वपि: तपंच प्रोपनायनमियमरः । पचे कृतं बसनिद्रव्येवानां तवं प्रौषमं येन। यहा तं वसूमा ध्रुवादीनां देवाना - तप येन। ध्रुवो परश मोमय पापवामितोऽनमः। प्रत्यूपर प्रभाव इयटी बसवः स्मृताः । नारायण र सोकय सूबरभावम समासादितमुरतं परपिमस येन। ब्रासादित्वासावे । तालच्या पपि दन्त्याः स्युः साम्बा सूकरांसपः। रति शहारभेदः। पचे सौगामायासेन समासादितमा- कानम। मौवयं सादमायासे कियायां सूबरबति विपनाम:। कंसारातिरिव मनिता यशोदानन्दयोः समरािधिक्यं येन यशोदाया पानन्दममाडगं येन। पचे पामन्दवारियो समरिमापार्थिवादिः। ननिता यशोदा कतिप्रदानन्दसमरि- ग। यहांशातिर निलम इति ध्वनिः । पानकदुन्दुभिरिव छत: काम्याया: पृतनामा: दरखामी येन। या। तवादी सत्यवो तयोरादरो यस्येति गुरुपरा:। वसुदेवोऽस्थ नमकस यामकदन्दुभिः। रति विप्रकरऽमरः। स्रनामो भौति रिति। कायं पन्ये पुमान् गुके कायाख्या पूतना माता प्रति विश्वः। पचे नत: काव्ये लोकोत्तरवर्णमरूपे कमण्णादरी येन। यात. बान्यानो कपीमामादरी यमात् । यथाऽसौ ममांभिजतया कपोन् मानयति तथा नाप वासवदत्ता [७] भोगिचड़ामणिमरीचिरञ्जितपादपद्मो वरुण वाशान्तरक्षणो- अगस्त्य इव दक्षिणाशाप्रसाधको जलनिधिरिव वाहिनीशतनायकः समकरप्रचारख हर इव महासेनानुगतो निवर्तितमारघ मेरु: रिव विबुधालयो विश्वकर्माश्रयश्च रविरिव क्षणदानप्रियम्छाया. सन्तापहरच कुसुमकेतुरिव जनितानिरुहसम्पद्रांतसुखप्रदय इति भावः सागर शायो । नारायण व 1 पमतमोगो शेषतस्य पड़ामणिमरी: चिमी रश्रितपादपद्म: 1 शबानतःचमर: । पक्षेमता पने के भोगिनी पिलासिमः। म केवलं स्वभत्य : सेभ्योऽपि तु मम डे: पौरपोति भावः । बरु । पासा पक्षिम- दिक तदन्ते रक्षणं यम्य । दिसम्नु सकुभ: काला पाशात्यमरः । पक्षेऽगान्तमविरतं रक्ष प्रजापालभ यम्य । अगस्त्य १५ दचिणाशा दधिदिन तथा प्रसाधकील इता। पचे दक्षिणाया पाशा तणा। मामा रणादिशो: मोति विश्वकामः। हा दावा पानां कुशलामा परछन्दा नबत्तिना पाशाप्रसाधक:। दचिण: सरलऽवाम पर छन्दानु. वर्तिनि । बाध्य वदक्षिणावाची यजदानप्रांत याः। इति विश्वप्रकाश: । जलनिधि रिव। बाचिनीशतस्य नदीशतन्य नायकः । मकराणां जलजन्तुविषाणां प्रचार सक्तिसाहक। पथ यादसि नलगन्तवः। तदा: शिशुमारोट.nादी मकरादयः । उत्यमरः। पक्षे वाहिनौशतम्य सेनाशतस्य नाय: प्रभुः। समो हिताहितसाधार: करम्य राजयाहामागस्य प्रचारो यस्य । यहा सम: मनमोक: करस्य इसस्य प्रचारो तरङ्गिण्यां च से माया वाहिनी परिकीर्तिता। इति विश्वः । बालरसांधव: करा इत्यमरः । हर महासेनेन कार्तिकेयनानुगतः। निवतितो मारः कामो येन । बार्तिकेयो महासेनः। मदनो मन्मयो मार प्रत्युभयबामरः । पने महत्या से नयाऽनु. गतः । निवतितो मार यतीति मारा मिनो येन । मृङ् प्राण त्यागे णिजन्तादच् । मेकरिव विबुधानां देवानामाखयः । विकर्मा मूख्यो देवमिल्यो वा तदाययः। विचकमा देव. गियो विश्वकर्मा दिवाकरः। इति विश्नः। पचे विधान पण्डितानामालयः। विशेषां मनानां कर्म शिल्पादि तदात्रयः। रमिरिक क्षपदा सविन प्रियेष्टा यस्य । छायाया निनावधा: सन्मापारमा प्रिययन नेकधेत्यादिवनिषेधार्थको न शब्दः । १ घणेषत्म- वेषु दानं प्रियं यस्य। छायथा व कात्या सन्तापरः। एतावण्य स्थानादनमकत्वादिति मा। पपपप उर्चामा आइप उत्स। छाया सूयप्रिया कान्ति प्रतिविम्ब मना; यख। .
[८] वासवदत्ता। विद्याधरोऽपि सुमना धृतराष्ट्रोऽपि गुणप्रियः क्षमानुगतोऽपि सुधर्माश्रितो हवलानुभावोऽप्यन्तःसरलो महिषोसम्भवोऽपि सषोत्याद्यतरलोऽपि महानायको राजा चिन्तामणिर्नाम। यत्र तपः। इति स्योरमरः । कुसुमकेतुरिव काम इव नमितानिरहस्योषापते: सम्योन। रत: प्रियाया: सुखप्रदश। कन्टपं: पुप केतन: । पम्येव प्रकरणे रतिः प्रिया सुतो. ऽनिरु ऋष्य र उधेश इति विषु हैन: । पक्षे जनितानिशानिवारिता सम्पत्तिम। रतो मुरतेऽनेक कामतन्त्र कला भिजतया मुखपटः। विरोधाभासेमा । विद्याधरोऽपि देण्योनिविशेषोऽपि मुममा दे। पति विरोधः । विद्याधरीऽसगेयवरचीगन्धर्व किन रा। पिशाचो गुह्यक: मिडी मृतोऽमो देबयोनयः । अपांण: समममनिटिवेशा दिवौकसः । इति इयोरमरः । विद्याधाविधानिधिः। समनास्विविधमानस- पापरहित इति परिमाग। तानि चीतानि मना । परद्रव्य वामध्यानं मनसानिष्ट- चिन्तनम्। वितथाभिनिवेश विविध मानसं स्मृतम् ॥ इति । पाभामत्वे विरोधस्व विरोधाभास इष्यते । काव्यप्रकाश त्वयमेव विरोध इति व्यवहतः। विरोध: मोडवि- रोऽपि विरुइत्वेन यहचः। इति । एवमयेऽपि। पपिरापानतो विरोधस्य गोतकः । पघातांऽने कार्यवान समुशयय । धतराष्ट्रोऽपि पाण्डोरगकोऽपि गुणपियः । मोमप्रिय इति विरोषः। गुणेऽधाने शुकाटौ गुणः मूट कोदरे। ति विश्रः। तराष्ट्रो तरराज्य:। गुणप्रियः मन्धिविणादिषड्गुणप्रिय प्रत्याविरोधः। सविनां विण्डो याममाम धमाश्रयः। बगणा यमरः । चमानुगतोऽपि पृथिव्यनुगतोऽपि सुधमां- प्रिती दवसमाश्रित इति विरोध:। चमा शान्ति: घमा धरति विश्वः। सात सधमां देवसयमरः। चमानुगत: शान्तियुक्त: सुधायित: गामनवमी विरोधः। जन्महान् यो नलस्ट एभेदम्तस्वानुभावो यग्य । यथा यवानपेक्ष: सोऽभिवर्धते तथा यमपोवई: । तादृशोऽध्ये मालो गन्धिरहित रति विरोधः। समानभावी- अर्जुनानुभावोस:सरल त परिहारः। लोगडाकेश नल कौशिक नन्दने । इति विषः । मरिष्या: सभी यम्य तादृशो महिषोधोत्पादोषभजनक तिमाहोत्यात इति विरोध: । माइष्या: naiभिषिकाया: समा यस्य धोत्पादी धर्मजन क स परिहारः। तामिषका महियो भोगिन्योऽन्या नृपस्त्रियः । पुण्य श्रेयसी मतं ष इस्यु भयबामर:। पतरोऽपि हारमध्यमविभिनाऽपि महानायको हारमध्यमपिरिति विरोध: । तरको [2] वासवदत्ता। च शासति धरणिमण्डल छलनिग्रह पयागो वादेष नास्तिकता चावकिषु कण्ट कयोगो नियोगेषु परोवादो वो गास खलमयोगः शान्निषु दिजिहमङ्ग होतिराहि तुण्डिकेषु करच्छेद: क्लप्त कर ग्रहण नेवोत्पाटनं मनोनां हिजराजविरुडता पङ्कजानां मावभौमयागा दिग्गजस्याग्नितुनाशुडि: सुवर्णानां सूचीभेदो मोनां शून्नभङ्गो - काव्या- - कारमध्यग इद मरः । नायको नेतरि श्रेठे हारमध्यमावपि । इति विः । पतरलो धौरी महान नायकी नेता महानायक रति परिहार:। पपिसझाया। देशनियम घाडगम। यत चिन्तामणौ। छनो वाक छनो नियम प्रतिज्ञाहान्यादि स्तेषां प्रयोगो वादंष । पचे चल पट: । निसरी वसनम। साट गन्य व्यपोहाय परिमारा सा स्मृता । नास्ति ता परलोकाभावज्ञान व त्त्वं पावकेष वोडविधा। भावे तल । पसिनाति दिदं मतिरिति ठक् । तावानेव it लोकोऽयं यावा नन्द्रिय गोचरः। इति तसिडान्त: । मध्याहनांसिकतेत्यमरः । पक्ष नास्तिकता दरिद्रता। कण्टकः पनेनेदं भुनामिति तनस्वामिनि कथक स्तस्य योगो नियोगेष । माहासिवा ति भाषायाम। पक्षे। क गट क: उटश तुः । कण्ट क: क्षुट भवो च कर्मस्थानिक दूषणे । इति वियः। परीवा दो वीणावादनवस्तु । पचे पोवादीऽपवादः। परोवादोऽपवादे साहोणवाट न वस्तुनि । ति मेदिनी। खलं धान्यमर्दनमः। खलं भस्थान कन्केप करे नौवेऽधमे खलः। ति विशम काशः। खल: विशुन: । पिगुनी दुर्मन: खल इत्यमरः । पाहिण्डि के षु स्याल याहि डिजिहमोति: सर्पसहरः। व्याल - गावास्तुिण्डिक इत्यमरः । पक्षे शिnिg: खस्न:। हिनिह: पग सि खले स्यादलित। संत रन्तिः। पहिलन दीयति । तेम दीव्यतीति ठन् । ककर ग्रहणेषु राणपाह्य भागेषु कर छे दस्तस्यैव न्यूनीकरणम । पूर्वनिश्चितादपि प्रार्थनादिना न्यून पाणमित्यर्थः। पक्षे करच्छे दो इस्तच्छेदः । बलिरस्तांधवः करा इत्यमरः । विरोधाभासपनिमामिरेकार। मुनीमा यतीनां नेवमति। पचे मुनौनां इत- विशेषाण नेवोत्पाटन मूलोत्पाटनम्। तस्मूलाधिवस्त्रेषु नेवार्थ गणे रथे। मुनि- यं तोड़दौरान प्रियालागस्त्यकिंगुके ॥ इति योर्विश्वः । परमानां कमलानां डिनराज चन्द्रसहिरुड़ता। हिजरामः शशधर इत्यमरः । पक्षे हिजा ब्राह्मणा: पक्षिणा वा ते च रामानय। दन्तविप्राण्डमा रिना इत्यमरः । सार्वभौमो रुढ़ः सावभौम शब्दयोगो दिग्गजस्य । सर्वभूमिपृथिवीम्यामिति व्युत्पनख त्वेतद्रानभन्ने नाति प्रयोग इयः। - - [१०] वासवदत्ता। युवतिप्रम दु.शामनदर्शनं भारते करपवदारणं जलजानाम् । महावरानो गोवोहरण प्रत्तोऽपि गोवोहलनमकरोत् । गघव: परिहरन्नपि जनकभुवं जनकभुवा मह वनं विवेश । भरतीराम दर्शितभक्तिरपि राज्ये विराममकरोत्। नलस्य दमयन्त्या मिलितस्यापि पुनर्भूपरिग्रहो जातः। पृथरपि गोवसमुत्सारण- - रम:। - न मोऽप्ति प्रस्य यो लीके य: शब्दानगमारते। पविजमिव ज्ञानं म जान्देन भा मते इति वहसमा पाठे त पचेऽपर त्वं गनपरे प्रचन्दपरत्वम् । मायोमम्त दिहनामै म पृथ्वीपतावपि। इति विशमेटियो। पुपरन: सार्वभौमः समतोमव दिगना:। पनिना तुम्नया पविकन्मिानयो ज्ञानमा सुवनाम। व्यस्याभिगये बहुवचनम । ताशडियोग्यानामन्येषामभावादिति भावः। म्ची पोरं मौसममाधनं तेन भेदो मकौनाम । न तु मुगै कराशभिनयस्तस्य भेदः। मघा नकशोतंकामां परिनिष्ठितत्वादिति माय:। यहा की नारी कर. पान्तरं गोताइहारवेशकिय।। तसा भेद इति भावः । एतेनास्य राज्ये सपनोयडा. कनियमहामभानो ध्वनितः । करणं माधने थे सायकायस्थकर्म। गीताचार संवेश-झियाभन्द्रियेचा विश्वप्रकाशः। मूची करायभिनये भाषण करणान्तर। म्को मोबन दय रति । एलेनोदरपौडया भर पाम:। भन्नो पामने । न तु शलेन दुटपाविषयोपायेन भरः । ताहापराधिमोऽभावादिति भाव: । या शूख: के तमं तम्य मारः। मची मरणे सूख: केतने योगरोगयोः। इति विकास। दुःशामन पातर व दर्शन जामम। न तु दृष्टगासनस्य निरोप पम। करी: सूर्य- किरण: पदारणं दखाना विज्ञाम पदनानाम । न तु भारपवेष ककचेन दारपम् । करचोऽसौ करपवमियमरः । करवत इति भाषायाम्। विरोधाभासेमाह। मा. बराही गोमोहरपाय पृथिव्य हरपाय प्रत्तोऽपि गोवोद्दल नम करो। यदहरणाय प्रातस्यै वोहमममनचितम। मीर: पवंत त्यांनरेश परिहारः। एवमरोऽपि । जनवमः पिटमिः। पचे जनकभुग मौतया विरामो रामाभावो मेराग्यं दमयन्या मितियापिनसय पन परिया: पटापरिय:। पुनरपतयोगित्वादुचते या यथाविधि । म पनर्भः। पते पनातीयवारं भवरिया: पृथ्वोपरियः। गोवा खगोवणानां स्ववंशजविरोधिता विरोध: । गोवा पतामामिति परिका इयं वासवदत्ता। [११] विस्तारितभूमण्डनः। इत्यं नास्ति वागवमर: पूर्व तरजेषु स पुनरन्य एव देवो न्य क तसर्थवीपति चरितः। तथाहि म पर्वत: कटक सञ्चारिणो गन्धर्वान् दतिशृङ्गोवनि म वयन न विरराम । स हि माल यो नावग्यायो छलितो नो मायाजन्म ने हितश्च । स हि मानी गिरि स्थितो हषध्वज । अभी सदा- गतिरवधूताखिनकान्तार: पावक ग्रेपरा नभोगो म क. सपना इरश्च । स रत्नाकरोऽनहिमय: कयमगाव: समर्यादो नाटोको म. बर्षितविगंधामामात प्रबंध महादिष वग व मर: स्तुतियोग्य नाम निना मपिटको राजा। बदव वय तन दगमरमा ६२ यम। 4-15 - विशद एव । चत १३ र सोचा तिचरित । 121 ) मी ! कातिशयोक्तिस्तु तस्य वा-यत्ववनम्। इति ल३017 एन . ५.०३1 स व वान्। कटकं सैन्यम् । गन्धवां पा. घर प्राच'एम। ५ ८ नम् गवाह मिय: । ए शिखरम् । त म ति। वाजिवाहावं गन्ध इति । कट कोऽस्त्री नितम्बरति। र प्रमावत विश्व नरः। सयरेकं तमा। स हि मान यो लग्यहम्। ग्या' ग । माया कपटम्। जन्मने हितः। हितयोगे वेति चतुथीं। पते स ।हमालयः । सम्या या दिमः। उमाया: पाया पवस्यको हिम गवं इति ५५. । . मार। स हिमानो हिमहतिरूपो गिरिः पतप्तव पिता पध्वज । पत। म मानो चित्तौनन्यवान् । गिर वचने । षिवनधर्मध्वज.। राष्ट्र यमी मतं य इत्यमरः । सतां साधुनामा मा कल्यन गतिनिवासी धम्मात् । यैषा का गति- कान्तारा नां स्त तेषां वाराण पो गति: । तिवत् । पत्रता: कम्पिता गौता वा दुर्गममागी दुर्भिक्षा वा येन । पादकानां पवित्र कर्ना मरेपरः। तथा च मनु । पग्निचत कपिला सवी राना भितुमहोदधिः । हटमा वा: नन्त्य ने तमान पश्यत नित्यशः । इति। पावकोऽग्री सदाचार इति विशुन कामः । नगदंवक म भोगेषु स्वादिमुवचनम:। महायताम् । हातेभ्यस्तु वि९६. पाशुपमाषु ॥ इति । समानमः पातार ति गुपया पवित्रा पनाम्यां वशीकरोति । पचे सदागतिवति. 1 पातानि यस। मगयामासया पानं गातानि - [१२] वासवदत्ता। प्यस्य विस्मयः सदा हिमकराययोऽमृतमयः सपोतस्तस्या- चलो नक्रोधो महानदौन: समुद्रः। स चन्द्र इव क्षणदानन्द करः कुमुदवनबन्धुः सकलकलाकुलग्रहं नतारातिबलः । मित्रो कान्तार: कम्यिताखिसकाननः। पायकायेसरी वहिसहायः। नभोगेषु मेघेषामुक सत्कण्ठितः। तथा च कालिदासः । मरुसखस्येव पसारपस्येति। सुमनसः पुष्पाणि उरति तादृशः। तथा बालिदासः। द्वन्तशथं परति पुष्पमनीबहानामिति । सममा: पुष्पमालयोस्त्रिदशे कोपिदेऽपि च। इति विश्वप्रकाशः प्रति विश्वप्रकाशः। खियः समनसः पुचमियमरः । कान्तार: कानने वेची दुर्मिरे दुगवस्मंनि ति मित्रः । रवानामुत्तम. वन नामाकरः । रत्वं म्वनातिये ठेऽपीन्यमरः। पहिरिवाहित खास्तम्भयो न भवती. त्यनहिमयः। । कथम् । पगाधः गभीराशयः । यहा। लिभारहितः। गर्धा खिसत्यमरः । समर्याद उचितानतिक्रमपशोखः । उद्गत उत्यित: रोकी दीप्तिर्यस्य सः । रुच दोनो। घञ्। इन्य प्य स्य न विस्मयः। अलबत्वादस्व दोन नाश इति भाव: तथा चोक्तम। दौति वचनहारा देण्या: पक्ष देवताः। तत्क्षणादेव नश्यन्ति धीमीही. कान्ति शीतयः। इति। कि। म पार्थः पार्थिवान् मर्यान् भूमिष्टोऽपि रयितान। को निवारयामास लोमः सांगणानिय ॥ इति। यहा। पस्योट अति न कोऽपि विषयः। अलाखटगी याखोटमबाहकत्वादिति भावः। सदा हिमकरवरन्ट तन्य पायो म यस्य । पमतमयः। पाबादकरुपवस्वान। मपोत: सबालकः। पोतः पाकोऽभको डिभः पृथुक: शावक: शिशः । इत्यमरः। तम्य क्रोधोऽचलो न लि. पातापनपनेयो न भवतीति भावः। महान् श्रेष्ठः। पदौन: । समद्रः। मुदा राजांच तसमाहितः। पचेगाधसमस्यभरहितः। मयांदा सोमा पस्योट्र इति न कोऽपि विस्मयः। उदो जखमानारः । सदा हि निययेन मकरा जलजन्नामा प्रयः। यहा हिमकरशन्दः। अमतं सुधा नलं वा। पय: कोलाजममतम् । पीयुष ममतं सुधा। उन्युभयबामरः। पोतो यानपानम। यानपावं तु पोतोऽधि-भवे विष समुट्रियम। प्रथमरः तस्थाधोऽचलो मैनाकः मक्र: कधीरः। मकस्त कुम्भीर इत्यमरः । दि पात्राद। स्फायितशिवशौति रक । चपदानां सुखप्रदाना. मानन्द सत्ता। खहिते रतान् सन्तोषयतीत्यर्थः। यहा। घण्द प्रसवप्रध्यामा मानन्द करय। मुदायनं मदवनं को: पथिच्या मुदयनं तेन वारव बन्धः। यथा । कालिदासः । तेनार्थवाजोमपराङ्मुखेन तेन घता विघ्नभयं कियावान् । तेनास पोका - - वासवदत्ता । [१३] वि आहेतुः काञ्चनशोभा विघददनाधिकल सी: समकरिव । यस्य शिवपुवर्ग: सदा पार्थोऽपि न महाभारत र गायोग्य , भीमोऽप्य- शनकोसनवेहितः, सानुचरोऽपि न गोत्रभूपितः । अपि च विशगु- रिव नक्षत्रपथ स्वलितः, शङ्कगोऽपि न विषाटो, पावकाऽपि न कुरणवत्मा, श्राश्रयाशोऽपि न दहनः, नान्तक इवाकस्मादपहृत- कमदं यहा- हमान् विनवा तेनैव यो कापनदैन पदो। गाम पागत इति वन कोमपचार खायतुःषष्टिवला नतमरासिवनं यस्मात । पर-चण्टा राव: और बम। कम्बा: बीड कमा: । न तारा नातिवला यमान । मित मत। किसकारो या, का वा शोभा न पचला 18स, अधिका लमोस्य । प-मिव: मृ: । कोच - Pa। पचलेल्य१६तम्याचका नन । ( "अथ मिट) मखा महत" । “मति र जिमिंa:' लभ यवाय मर: ) पुनविरोधाभामिनार -पार्थोऽईन स्तन्य महाभारत रण- योग्यता निधी विरोधः। ९वमर.54 । १६-य शिवई महतो भारस्य तरणे योग्योऽपि न त व सदा सबकानपछः पपगतोय योज य तादृशः। भौ'माऽपि यतेनु पाप, प्रशान्त नवे पितामनाय हित, विवे न हित इति विरोधः। भोमी राजगुपप भयानक: ; तथाच कालिदासः, “भीमकान्त गणे: स वभ्वोपगोविनाम् । पश्याधिगम्य श यादो वैरिका यः ॥ siत। (“दारुणं भीषणं भाग्मं घोरं भोमं भयानक म' इत्यमरः ) तमन समितं नवं स्तुत्यमोहित चारतं यस्य ; [ सा स्तव ने इन्य । दीर) म नवानमन्य या विलयम | शन्तनुवाचक: सनी दोघादिः शान्त नारत्यय : तयार विविक्रमः भान्तनतनयः सति. प्रशान्तनीन्ननय: शान्तन तनय प्रत्येकोऽय: । पो-शाली नृती नयो यस्योंति। सानप शिखर पचति ताटशोऽव न गोवभुवि पतभमादषित: थ्यित इति विराधः। पनुपर: संव: सरितः : न गोवेगींवर्गभूषित इति परिहार:, खयमेव सैषां भृषक इन्वयः। [ नजनशन्टन सपमुपैति समास: } विपरित नक्षत्र पथस्वलितः । नसबर्थ पाका । पक्ष-14. पथान वधमांग। डर: जियो विषादी विषमतनति विरोध: । शहर: मुख कर, in न विषादी न टु.खौति परिमारः। पावोsign मा माग्रिरिति विरोध: । पावकोऽन्येषां पविकलां न पावत्मा न दराचार .)। (“दकिं: गुमा कणवत्मा भानु पावकोऽनल:" इत्यमरः । वरमा हताश स्याटुराचार विभन्दै' इति विकागः) पायाशोऽपि वकिरपि न दहनो न पहिरिति वा-२ तव .. - R:
[१४] वासवदत्ता। जीवनः, न राहुरिव मित्रमण्डलग्रहणविवतिरुचिः,न न ११ कलिविघटितः, न चक्रीव शृगालबधस्तुतिसमुन्नसितः, नन्द इव यशोदयाऽऽश्रितः, जरासन्ध इव घटितसन्धिविग्रहः, भगव इव सदा नभोमः, दशरथ इव सुमित्रोपेतः सुमन्त्राधिष्ठित दिलीप इव सुदक्षिणानुरक्तो रक्षितगुख, राम इष जनि कुशलक्योरूपोच्छ्रायः। तस्य च पारिजात वाश्रितनन्दनः, हिमालय इव जनिता - विरोध: । पाश्यालामाशा स्पा यथिताश्याशः; न दानो नेरानो सन्ताप परिहारः। (“पायाशी इमानु: दामो स्याम:" प्रत्यमरः) नानक ५ वाकमा मामा पप कौवनं जीवितं येन। पचे-जीवनं गोषिका [4] न्युट् ] न राहुरिय मिवमलयालेन सूर्यमवयान विपरित सचिदीप्ति सः। पचे-सुदाम्यय विवर्किता सतिरिका येम सः। न म अलि युगविशेषे विघटिती न्याः। १-कलिबसम पवएगाव रामविशेषस्य बधेन मारणेम लन्या समुन्नमितः । १चे-शगाल: कातरः । ("एगाली मम्ब के भौरु गूरं वै पार्थिवावर” इति विक्षः। कोशे दानवाकर इति पाठवा एतन्मात एक जमरथमः ) नन्दगोप 4 यमोदया तमामनिमखियान्वितः। पचे -यसमा दया । जरासन्ध १५ घटित मविविएशरोरं यस। पसे-घटिती समिवियो येन मः। भार्गव व शक ब, सहा मदा नभोग पाकासमामी। पच-दाममोगाम्यां सहित:। दशरण 14 सामवया लसपनगन्यापतो यकः, समन्च मञ्शक सारथिना पधिष्ठित बाधित। ५-समिदेषोत्तमा, समन्वे व माननगमवादेम। दिलीप ५६ मुरिणायां सत्रामा पानुपाम:, रचिता पाखिता गोवांश्लिो यंग ताम। पक्ष-सहा वाया पावे दानन्यये, रमिता गौ: पृथ्वी वासीयन मः। (खपुषगुव.स्वच दिहवासभाले। लक्ष्यदृच्या खि पास गो: यमर: ) राम नित: कशलयो: ०१स्य सौन्दर्यकाकाय पौत्रत्व यखिन्। पधे-राम यप मा छायस्तथा नमितकुमलवयोः । मित्यन्त प्रेषीयं नीलोत्पलस्वलिंगी नेवेतनवांशितवन। तथालिदा:- सदोमाख तद व बोयो रुदेव नेमार्गक मुदतत्वम्। म वारणात खादयामद कुमार: Baithal दो दोपात इति।
वासवदत्ता। [१५] शिवः, मन्दर व भोगिभोमाङ्कितः, कैलास व मह खरोपभुक्त कोटि:, मधुरिव नानारामानन्द करः, क्षौगदमथ नोद्यतमन्दर इव मुखरितभुवनः, रामरज्जरिवानामितरतिः, ईशानभूति मञ्चय इव सन्ध्या च्छलितः, शरन्मेघ दवावदातहृदय: विष्णु पदावलम्बी तम पुव: कन्दपंकेतुनमिति सम्बन्धः । पारिजातो देवासः, (१ञ्चे ने देवतरको मदार: पारिजातक: अन्य मर:) पाशित मन्द नमिन्द्र वनं येन म:. ( नन्दनं मम' तीन्द्रप्रकर पोऽमरः । १६-पशितान नन्द यतीति ताश:। हिमालयो हिमवान । जनितीयादिता शिवा गौरी येन, ( "iशवा भवानी रुद्राणी इत्यमरः) पचे- शिवं सुख, ("शु सेयमं शिवं भटम 5थमर: ) मन्दा इन्द्र कोल। मोगी सः। मोग: शीरम। पसे-भोगो मुग्यो। भोग: स्वादिम भोगः । ( "उरगः पनगी भोगो' । “भीग: मुखे स्वादिभावहे फकाययो..। इति उपयवा प्य मर: ) कैलास: पतः। मह पर: शिव:। कोटि र यम । ( "कोटिपरे प्रकच" इति घरभि:। “रजताद्रिस्तु लामोऽष्टापद: स्फटिकाचन: तमः । “शिवः शूपी महेश्वरः यमर: ) प-महेश्वर महारारूपभुना: कोट यस्तसका कानि धनानि यम्य मः। (“कोटि: स्त्रौ धनुषोऽये सात साभेद प्रकयो: ति विश्व:) मधुर्व मन्तः। नाना पारामा पने कोपवनानि तेवानन्द कता ("पाराम: म्यादप. व अतिम बममेव यत्' इत्यमरः । “पथ पुप्पर में मधु । टेन्ये च वमन्ते च म:' पति वि:) पचे रामा: स्त्रियः। (" सन्दरी रमको समा' इत्यमरः) पौरोदः चौरसमुदः । [“उद सम्योद: सञ्जायाम् इन्युदशोदा दंश: ] ("रवा करो जलनिधि- यांदनां पतिरप्पतिः । सम्य प्रभेदाः क्षीगदो सवलोदराचाऽपरे ।" इन्य मर:) मन्दरो मन्याचवः । मुखरितं सदायमानं भुनं जलं येन। (“पय: कौलाल- ममतं गोवनं भुरनं बनम्":-यमरः । “न्ट्रोलम्तु मन्दर:' इति हेमचन्द्रः ) १- सवनं जगत्। ( "विटपं भुन जगत इयमर: ) पस्मिन् पक्षे जयशब्दघोष पवेति मेष:। रागरन: बाम: । ( “कन्दी दपं: काम: शिखि मृत्युनं यावरः। सधर्म- मनोहारो रागरचः प्रकीर्तित: । इत्यु पलिनो) रति: कामस्तो । पचे- रतिरनुगगः । ईगानः शिवः । ("इंगानः शङ्करः रत्वमर: ) भूलिभम्म । ("भूति- मभनि सम्पद' स्यमरः) सध्यःसूचलितः। पचे-सम्यग्धाायतीति सन्ध्याः । ["पायोपसमें निक) सध्यः सम्य व चारकत्ता, पत वाचलितः नापि [१६] वासवदत्ता। च, पार्थ इव समरसाहसोचितः, कंस इव कुवलयापीड़भूषितः, ताय॑ इव विनताऽऽनन्दकरः सुमुखनन्दनश्च, विष्णुरिव क्रोडी; कृतसुतनुः, शान्तनव इव स्ववश स्थापितकालधर्मः, कौरव व्यूह इव सुशर्माधिष्ठितः, सुबाहुरपि रामानन्दः, समदृष्टि इलितुमशक्यः । [ “तदस्य मन्त्रातम्इति सशब्दादितच ] शरत्कालिकमेघ वावदातहदयः नस्ल सम्बन्ध प्रतिभासमानने व रहितासःप्रदेशः। विपदावलम्बी पाकागावलम्बी। ("वियहि पदं वा तु पुंग्या काविहायसी" इत्यमरः) पचे- भवदा हदयः राहात:करणः । (इदयं खान्तं उन्मानसं मनः' इत्यमरः) (टेप गोधने यस्मात कः, “पादेव: स्यात्वम ] विषदं हरिचरणम। पार्थोऽधुन: । ममर माम सामंतवाधितो योग्यः । पचाइयेऽपि समोऽथः । पक्षोऽपि समोऽथः। यहा-रसी. निरागः, पाम: सितम्, [ पाडोषदर्थे ) ममाभ्यां सर्वजनतल्याभ्यां रसाहमाम्या- मुचिती योग्य:. धर्मराज व ममत्यर्थः । (“पयो म:। हासो हास्यं. इत्यमरः) के मस्तवामा देयः। कुवलयापोडत इसी। पचे-को: पृथिव्याः वलय इवापोड व कवलयापोड: पृथ्वीमगनायमान इति यावत, तादृशेन भूषितः । "यागौरविकरनिकर: कपूरी मयूरी भासो हास: कविकुलगुरुः कालिदासो विलासः। पोषों यवमति: १ञ्चबापस्त बाल: केकी मेषा वषय कविता- कामिनी कौतकाय ॥ इतिवन। (“कटको बलयोऽस्त्रियाम।' “शिस्त्रास्वापोड़- शेखरी' इत्यभयवाप्य मरः) नाक्ष्यों गरुड़ः । विमता तन्माता तदानन्दकरः। ( "गरुत्मान गरुडस्तायो वैनतेयः पत्यमरः ) पने-विमतानां नमाणामानन्द शरः। समखा: पगिड तासेषां पंवा पचे-समखो गरुडपुच: स नन्दम: १५ो यस्य सः। विपुरिय कोडोलता श्रीकता गोभमा तनः शरीरं येन मः। कोडशब्दः। "कोड: गूसरमासयोः' इति विश्वप्रकाशः। “म्बियां मार्गसमस्तन इत्यमरः) चे-कोडीमतोमोजता मुतनयम म:। [पाग्रीधन तारण्यात ताछब्दाम ] ( "उत्सवय करो कोड:" इति पादयोकाधिकारेऽनेकार्थध्वनिमञ्जरी) या-कोडौकता पालिडिता सतनयन मः। (“पालिइन परिच: संयेष उप. गृहनम । पदाखि: परोरम: कोडोति:" इति हैम:) शानवो भीष्मस्तइत् ववशे स्थापित: वाधर्मों मन्यु यन म: । (" स्यात पधता कानधर्मों दिशत: पखयोऽव्यः' इत्यमरः) १-बालस्य धम: ; तथाच न्यासः,-"कालो वा चार राजी (रातः वासवदत्ता। [१०] रपि महेश्वरः, मुक्तामयाऽप्य तरलमध्यः, जलद व विमल- तरवारिधारावामितराजहंसः, वंशप्रदीपोऽप्यक्षतदशस्तनयः कन्दर्प केतुर्नाम। येन च चन्द्रेणेव सकल कलाकुलमण, शर्वरोतिहारिणा, कालस्य - राजा वा कालकारणम्। ति ते संशयो मा भूटाना कारबम राजा धर्मस्य कारणम्' इति वृतिः। वृतिः। कोरवय हे सुशर्मा नाम याइ।। सशर्मणा पतिमुखेनाधिष्ठितः। ( "मर्मसातमुखानि च इन्यमरः) पुनर्विचा- भासेमार-सपासनामको रामः । रामो दाशरथिः । सुवाहराचसय रामानन्द. पत्तत्वं विरोध: । अवापिनाऽऽपासतो विरोधः, पक्षान्तरेण परिहार: । सुबाहः शोभनमः। रामा: स्विध सामन्द यतोति त छोल रति परिहारः। ( "भगवाह प्रविष्टो दो: । “मुन्दरी रमणी रामा" इत्यभ य वा प्य मर: ) समष्टिः पविषमष्ट: । महेश्वर: शिवः। ( "शिवः शूलो महेश्वर:- यमरः) शिव: समटटरात विरोध: । पचे-समदृष्टिः सर्वजनेषु समानदर्शन:, महैरी महारानः। ( "खामो त्वीचर: पतिरोशिता यमरः) मुनामयो मौकिक प्रचुरः। [ "तत्तवपने" इति मयट् ] पतरमध्य: तरलो हारमध्यमणिसहितो मध्यो यस्य सः ; हार स्यातरलमध्यता विरोधः। ( “तरलो हारमध्य गः” इत्यमरः) a मध्य शब्द प्रयोगस्तु “वभ्यो निवापानखय: पिसणाम्" इत्यादिवढ बोध्यः । वस्तुतन्तु मध्य शब्दरहित: पाठ: । पढे-मुतामयो नौरोगः । पसरलो धौर पति परिहारः; पराङ्गनामु परामुख त्यर्थः। ( “रोगव्याधिगदामया: । “वचलं तर लं चैव" इत्य भयवाप्य मर:) मलदी मेघ । विमलसरया पतिम्वच्छया वारिधारया वासिता राममायेम सः । ( "रान- सास्तु ते चर्च पर लोहित: मिता:" इत्यमरः । उपलक्षणे वतीया) पले- विमखस्तरवारि: खङ्गतदीयधारया वासिता राणाम एव सा येन स: । (“कराल. निस्त्रिंशनपापखङ्गासरवारिकौशेयकमगड पाया" इति हैमः । "खनादौनांच निशित मुखे धारा प्रकौतिता" इति विश:) वंसप्रदीप: वंश वेषौ प्रदीप: भाकाश- दीपः। पचता पदग्धा दशा यत्तिर्यस्य तादृशः, दीपम्यादग्धांतता विरोध:। पचे-वंशपदोप: कुलदीपः। पचता पनटा दशा अवस्था यस्य ताश: 1 (“दशा पत्ति देश वयः इति सारावली। "दो वंशो कुल मस्करौ" । "मावस नेकविधा" इत्युभयवाव्यमरः । Library Sri Prare":
[१] वासवदत्ता। दन्तितकैरवेण, कुमुदवनबन्धुना, प्रसाधिताशेन विलोकिताः, जनधय बोझसितगोवाः, सुदरविवर्डितजीवनाः, प्रसनसत्ताः सत्तः परां वृहिमवापुः । यस्य च जनितानिरहलीलस्य, रतिप्रियस्य, कुसुमशरासनम मकरकेतीरिव दर्शनेन वनिताजनस्य हृदयमुजलास । यी चानुगतदक्षि सदागतये, श्रुतिसुखदकोमलकोकिल. श्रेषः। पा-येम कन्दपंकेतुना पन्ट्रेणेव सकल कलाकुलमहे । पुनरुतोऽसौ शरोतिकारिणा शर्वय्यां रावेरोतिरिवेतिर्दु:खदत्वात् तमाचारिता तन्नाशकेन । दलित के रवैप विशासितकुमुदेन । प्रसाधिता पहाता पाशा दिशो येन ताशेन । विलोकिता हरा। नखषय व समुद्रा योग्रसितगोवा सित. पर्वता:, मुरविवर्डितली वना दूरमाइला:, दूरमाइलाः, प्रमनमत्वा: प्रसन्नजन्तवः सन्तः परामुत्कृष्ट हिमवापुः । (“सत्त्वोऽस्त्री जन्तुषु लोवे व्यवसाये पराक्रमे पति जयनो। “पय शवरी निशा नियोधिनी रावि:"। माथितोऽमत "पाशा इन्तिश ता: "मिते कुसुटकरवे । “पट्रिमोवगिरियाबा' "नौवन भुपनं वनम" । “कबन्ध मुदकं पाथः" इति षट्स्वप्य मरः ) पांतरे-सख शिवस रीति: सम्प्रदायम्लेम हारी मनोहर, तेन। दलितानि नाशितानि करवाणि शवयी येन । प्रवर्षे माधिता पाशा पर्थिनामभिलाषो येन। [ माघ ममिको जसित. गोस: प्रमिहगा:, सदरमायतं विशेषेक पति नौवन्त्य नेनेति नौवनं गौविता येषां तादृशाः, प्र मन्त्र सम्वा: प्रसन स्वभावाः, सम्लः कोविदाः। ("कैसी चन्द्रिका प्रीता करवं कुमुद हि"। "सत्त्वं गुणे पिशावादी बले ट्रन्यम्वभावयोः।" प्रत्युभयवापि विथः। “सन् सुधी: बोग्दिो दु:* यमरः )। यम्य कन्दतोनितीन्पादिता पनिइसीवापतेलौना बिलामो येन तस्य, दानेन वनिताना हृदयमुनासोमा प्रारम् । ("पनिकह उपापति:' । “लोखा विलाक्रिययोः' इत्यभयवाप्यमरः) पदे -अमितानिकलोलस्योत्पादितामिवारित. बिलासस्य । रतिप्रियम्य पनरागमय। कुसुम शर काममति विपति पतिसुन्दर- वान ताशय । [म क्षेपणे ) ( "ब्रोणा विनामविबोच-विधमा ललितं तयार ला लोलेवमी हावा: क्रिया: जारभावजाः। त्यमरः)। देषोपमासारणा-वस चायेव यमै तरुण्य. स्पच्याचकुरिति सम्बका।
वासवदत्ता। [१] रुताय, विकामिन यल्लाय, कत कान्तारतरङ्गाय, सुरभिसुमनो. ऽभिरामाय, मर्व जनमुलवाय, विस्तारित कनकम म्य, अति- क्रान्तदमन काय वमन्ताव, वनलता दवात्काल कामहम. सकुलाः, भ्रनरसङ्गता:, प्रवालहारिण्य , विलमयसस्तरु ण्यः स्मृहयाचक्रः। - । ["स्परोसिन:- रति सम्मानमा अनुगतो दचिसदागांसद मारुती यं तस्मे । अ तनाव: कोमल कोकिनरुतं पिक गब्द। यव तम्मे । कत: कान्तारम्य काननस्य सर: कम्पनं वेन सादाय । विकासिता. पन्ना किसलवानि वेन साहशाय। सवं जनाना मुलभ पर, यव तादाय । वितरिता कनकस्य धुप्त रख चम्प वस्य । सम्पत येन तापाय, पत व सुरमय: मुगन्वय: नुमन न: एप्पाखि ताभिरभिरामाय सुन्दराय । मतकान्ती दमनक: पश्यविशं येन तथाभूताय ; शिशिरमत्वान तस्वातिकम ति भावः । वनलता तत्काल मसानकारक. सासेष सान। व्यासा:। मधुपः मद्रताः। वाले न नया न हारि गयो मनोहरा:। विस्लम हय मी विलसत्पति:। (*यायमांतविश्व। सदागति:' । "श्रुति: स्त्री यव २३." । “कोकिल: पिक पि'। 'तर श वासित रुतम" । "जवीडी जिनल यम । “वा एस पगं मलिगम"। "धुस्तम: केन काहा: “मुभित्रातपंप:"। *४४ गन्ध: मुगन्धि: स्यात" , "त्रिय: मुमनम: १य" " alला कोर क: एमान् । *षट्पदम रालय" । "भवानमडपत्री" । "खग ल्यादिनी" ति चतुर्दशा स्व यमरः । “कान्तार: कनने चेपो" । कन के चम्प के हंब ५न्तरऽपि निगश्ते । त्यभयवापि विश्व । “दमनो कोरपथी::ति घifu: । पई- पनुगताना दचिणाना- मुकाराणां सदा सदा गतिरागमनं तमं । [नादध्यं तु ) य६ -पनगता. सेवका सचि। यहारकु गला: सन्त तैवाना गतिरा सान्येन गातानाही यम्मान, विम्यापि जन पालन करते यः । श्रुति सुख कोमलं कोकिल तं शब्दो यस्य सो । [ 6 शब्दे त. ] अत: कान्तानां स्त्रीया रतर: सुरतर ड्रो येन तस्मै, पत व विकासित: पनव. एरा न तावाय, पत एक सुरभिमनोनिमुगन्विये भि. रामाय । या-मुग्भयः साता: सुमनमः पहिताः। सजनानां मुलमा सोस्य तादृशाय । विस्त रिता कनकस्य सुवर्णस्य मय येग ताशाय । अतिकान्ता दमनका योग येन तस्मै . पहा-दमयतीति दमन; मवः । ३त्कालिक । बल्क गठा तास - [२०] वासवदत्ता। यस्य च समरभुवि भुजदण्डेन कोदण्ड, कोदण्डेन शरा:, शरैररिशिरः, तेनापि भूमण्डलं, तेन चाननुभूतपूर्वो नायकः, नायकन कौतिः, कोत्या च सप्त सागराः, सागरैः कृतयुगादि. राजचरितम्मरणम, अनेन च स्थव्यम्, अमुना च प्रतिक्षण; मावर्यमासादितम् । यस्य च प्रतापानन्नदग्धानां रिपुसुन्दरीणां करतलताड़न- भीतैरिव मुक्ताहारैः पयोधरपरिसरो मुक्ताः । निशितनाराचजर्जरितमत्तमातङ्गकुम्भस्थल- यस्य सहस्रेण मला: । भमरैः कामुललाटाल केर्वा सजताः। प्रबालो विद्रुमः, रो मुक्तावली, तो सो यामां ता: । यरा-प्रटा वाखा: वैशारिख्यो मनोहराः। रिसमायो यौवनं यामां ता:। ("दचिणे सरलीदारो"। "मेघमं निधुवनं रतम । 'लमो: पाल या पना" । “स्व सवर्ष कमलम। "उत्करलोत्कलिले समे। *पच विटुमः मुसि प्रवाल: नपुंसकम् । “चिकारः कुन्तलो वाल: । "आरो मुक्तावली' इत्यष्ट म्ब प्य मरः । “पल्लव: स्वात् विसखये पिनासकारयोरपि । “सुरभिः सोरम ख्याते बसन्ते पलितेऽपि । “ममर: शामुके भूत लवाटाखकयो. पि. इति विष्वपि विनः। “यो बाल्यादि पचीच योगर्म च कचिय:* इति शाशत)। मालादोपके नार-यस्य कन्दपंकेतो: समग्भुपि रणामणे भुगदगडेन कोदणं धमः समामादितम् । पय यथायधं लिहाय यो वरमय व्यय । ( "शरासनको दगड कार्म. कम" समर) पूर्व नानुभूतीऽनगमतपूर्वस्ताहमो नायक: कन्दप के तुः। कलयुगादि- राजानां प्रियव्रतसगरादीनां परितं स्वेन्य तेजमा लोक प्रकाशनाटि ततसार एम.पमेन भरणेम स्वयंम, अमुना स्थों पायथ्य, अरण याविनाशित्वात । “मालादीपकमाई चेत यधोत्तरगुवाहम"। यस बन्दपंकेतोः प्रतापानलदग्धामा रिपुमुन्दरीषा करतलेन ताडनं पत्यमरणी. परमुरम्ताउन तेम भौतरिव मुक्काहारः पयोधरपरिमरी मनाः। चालकारः । सम्भावना ज्यादा प्रेक्षा" इति लचपात( “पयन्सभः परिसरः' इत्यमरः)। यस्य कन्दपंकेतो: समर एव सागरस्त सिन् खडो राजेन्यन्वयः । निधित नाराचैस्तीशबारितानि मिथिलायवानि यानि मत्तमाता कुम्भ खवानि वासवदत्ता। [२१] विगलित-मुक्ताफ कनिकरदन्तुरित परिसरे, पतत्पत्ररथे. रक्तवारि- सञ्चरदनेक छाया पलण्ड रोकवाहिनोगतममाले, नृत्यत. कबन्धे, सुरसुन्दरीसमागमोत्सुक चामभटाहकारमन्भारोपण समरसागरे भिन्न पदातिकारितुरगरुधिराट्रेजयलक्ष्मोपादालतक- रागरजित इव खङ्गो रराज । अथ कदाचिदवसन्नायां यामत त्यां दधिधवले कानक्षपणक. ग्रासपिगड़े इव, निशायमुनाफन पुजे इव, मेनकानखमाजन- उत्रता - । - तेभ्यो विगलितः सम्भका फलान कर दंलारतो दन्तु र वहाचरितः परिसरो यस्य तभिन्। [ दन्त उव्रत उर। दन]:. भम्पादाचारे कि, त: इट] या-दन्त धिमान तइदा वारसम्। । "दन्त वाच्यारे विषमान्तरे" अति विप्रकाश:) पतत्य र पतहा। रकमन वारि जल तन मच्चरदने कलायमने क कान्ति अतं पलं मांसं यम्मा अत्यन्न माम तम पगडोकं मितवं च य ताशां यदाहिनौशतं मेना. तेन ममा कुन्ने । न्यत्कबन्ध नृगजिनमत कोरे। मुरमन्दगणाममुरसा समागमीत्मशानां चारुभटानां योधा- नामामामय प्य मभारतेन भोषणे। वषटकार इति निर्टगात मम्दावादाप कार: । या-पहारस्य गम्य भभारेण भोष । ("मटा योधाश योहार: 3 "क पन्धोऽम्बी कियायकासपमूकलेवरम" इति इयोर प्यमरः । “तरखा च सेनायां वादिनी परिकीर्तिता” in विशुः । "उत्पन्न कर भर है। इन्दीवर मामशून्य प्रमि हैम: । "गडरीक मिताभीजे मित छ वे च भेषजे' इति वियप्रकामः। "पवर थी बाप" इति धरषि: ) पच-परयः पतो। सत्यनामन्दोवरम । gण्डरोक मिताभोजम् । क वन्य जनम । वाहिनी नदी। ( "कमन्य मदक पाथः" इत्यमरः) मुरमुन्दरो मस्यभेदया भटोऽपि । के कानपामार्थप मा लेषरूप को प्रदान इराणां यथाममा मकर मंसू थी। मोनो गण:। वैदीं गतिः । थानन्तरं. स इति शेषः। कन्दतु कदाचिदवसभायां समानायां अन्या. मष्टादशवर्षदगोयाम [ “ईपदमनात्रो कन्पत् द य देशोधन ” इति देशीय: ] ईद- समामाटादशवयां कन्या म्वावग्यदित्यन्वयः । अवमायामित्यनेन स्वतस्य मौन. फखदत्वं ध्वनितम् ; सटुक गुरुवा-“योदयवसायां दमाईन फलं भवेत' इति: - [२२] वामवदत्ता। शिनाशकले इव, मधुछत्रछायमण्ड तोदरे, परिमाचलोपधान- सुखनिली नशिरसो राजनताटङ्के इत्र, शेषमधुभाजि चषके इव विभावरीबध्वाः, अपरजलधिपयमि शङ्ख कान्तिकामुके मज्जति कुमुदिनीनायके, शिशिरकर्दमितकुमुदधूलिमध्यवरचरणेषु षट्- चरणेषु, कन्न पन्नापबोधितचकिताभिसारिकासु सारिकासु, प्रबुद्दाध्य नकर्मठेषु मठेषु, विभामरागमुखरकार्पटिकजनोप- गीयमान काव्य कथासु रथ्यासु, सकलनिपौतनिशातिमिरमति- एतादृशे कुदिनौमायके चन्द्रेऽपरसधिपसि पविमममुदकले मनति सोन्य- न्वयः। । पत्र पर हस्तस्य दविधवले पाम पणे इव: चरकस्य भवणार्थ दधिधवख, पिण्डो दीयते इति प्रसिडम । मिमा रावि: म यमुना तया: फेनपुन दूध। मेनकामनुचालमा शिखाशकले "भांवा इति भाषायाम् । मधुकवच छाया मधु क्वायं ["विभाषामना-तिकोत्तम ] सहन्नड नोट महसमध्यो यग्य सम्मिन् । पयमाचमोऽस्त दिः, एवापानं शिरोऽवलम्ब गं, तब मुखेन निलो तिं शिगे यम्यास्त या विभावगैरवा गविस्त्रिया सनसताटरेर रौप्य. अभवविशेष पडो" रतिभाषायाम। तम्या शेषमधमानि पौशेषमय- सहित पके पानपावे | सान्ते: कामुकेऽभिलाषुके तुल्ये व। (“चषकोऽम्बी पानपावम” | "पानं तूरब:"। “कामो कमितान रथमर विष्वपि) हनचालडारः। शिशिरे तुषारण समितः समवदाचरित: कमद- धनिरामये बहारा येत्रो तादृशेष घटपरणेषु भमरेषु। (“गिशिरः म्याद तामद तुपारे गोमाले पवन जति विकागः । "चट्पदभमरालय: मर) बचपलापाड मनामधुरवनिम्न बोधिता पत एम चकिता अभिमारिका ग्राभिस्तास मारिकाम्। (“बान्त थिनी तु या याति महेस माऽभिमारिका' यमरः) म रिकामद साल यादिदन्त्या दिश्व, सटुक्रममभेदे -"तोनितोऽयं मारिप्रकृमि. विशेष दन्त्य । यः' इति। बुरा पश्ययनकम 31 पध्ययनशीपा येष तादृशेषु मठेष छ वाहिनिलयेषु । ["कर्माण घटोऽउ. यठ पन्य य: ] ( “मंशोलत बम्"। "मछ'वादिमियः इति स्योरमर:) विभामरगे रागविगबन मखर कारिणवस्त्रयापभिभिः, "कपडिया" ति माषाप्रमियरुपगीयमामा
2012 V 22 11
1
中華基督靠
要種蕃
離線當中
方法
拉进系
是基華
甚至有主
有没诗:
義
三
[२४]] घासवदत्ता। त्यतङ्गेषु प्रदीपेषु, अनवरतमकरन्दविन्दुमन्दोहलुब्धमधुकर- निकुरुम्बझारमुखरितेषु, नानिमानमुपगच्छत्म वासागार. कुसुमोपहारेषु, विगलत्कन्दैरलकैः प्रियविरहशोकाहाष्पविन्दू निवोत्जतीषु, प्रियतमगमननिषेधमिव कुर्वतीषु वाचाल- तुलाकोटिभिवरणपत्नवैः, रजनिशेषसुरतभरपरिश्रमविगलित- केशपाशदरदक्षितमालतीमालापरिमललुब्धमधुकरनिकरपक्षा- निलनिपीतनिदाघजलशोकरासु, उहेल्लभजवनिकझणझणत्कार- मुखरासु, नवनखपदसंसक्त केशनिर्मोकवेटनाकतशीत्कारविनि. इन्तवस्त्य मदनम् इत्यमरः) पतनिरिरलालकिखरेष्विव । पतडसूर्यः। पते- प्रता: शलभाः। (“वतः अखभादियो' इति विश्वः। “पस्तम्तु चरमः सामन" इत्यमरः ) एतादृशेषु बासागारकसमोपहारवियन्वयः । अनवरत मकरन्दविन्दु सन्दाह: पुथरमममूलक लुबनधुकराणामभिलाषु कभ नराणां निकुरुम्बं य तस्य मारण रवविशेषेच मुखारतेषु शब्दाय मानेष । ( नन्दोविमरवना:" | "लब्धी. भिलाषुकस्वपक। “निकुरुम्वं कदम्ब कम प्रति विष्वप्य मर: ) एताहगोषु यतमा खियन्वयः। विगलत्कटे: पतत्कुन्द क म मेरल केः। [ करणे व सोया ] प्रियविरदेख भागिनियबिरहे शीशस्त माह श्यविन्टमिवोत्म नतोषु, भनेन वष्टि ध्वनिता ; त एव प्रियगमननिषेधमिव कृतीष । सदाह नारद:.-"काल जेषु नृतिविना जत. बरिषु। उत्पात विविधेषु सतरावं न व्रजेत" इति । व्रजेता" इति। प्रवस्यतपतिका नायिका। ( “प्रवस्यति प्रियतमे प्रवरस्य त्यतिष्यते” रति रसवार:) पक्षयोः सहर:। बाचालान्तमा कोटयो येष ताहचरणकपलचितास। [क्षणे हतीया ) नितमनेन ध्वनितम । ( “स्याल्पाकस्तु वाचाल:" । *पाटाइट नुवाकोटिम चौरो नपरोऽस्त्रियाम” इति स्योरप्य मर: ) रजनिशेष: पनविकास- कालसव सुरसभरस्तम परिणमस्तेन विगाखत: केशपाम: के शक लापस दरदलिता- नामोशिकवितानां मानतोना मानास्तामा परिमाणे जनमनोहरो गवसलब्ध मधुकरनिगरपानिलेन निपीता: गोषितानिहाघ गणगोकरा पम् कापा यासा ताम: पनि य: स्त्रियः (माः। यत्त -प्रमाते मेथनं निदा मशः प्रापण ?" ति, afगियादिविषयम् । ( "पाश: १११ स्तश कनापायां: कचा पर" । "इंपदो रान्य यम"। "बिगदोत्से परिमलो गन्धे जनमनोहर" | "स्तीमोनिकरतात, घासवदत्ता। [२१] क्षगाटागत. र्गतदुग्धमुग्धदश नकिरपच्छाधवलितभोगावामासु. पुनदेर्शन- पृच्छाविधुरमखोजनानुक्षणोक्ष्यमाणप्रियतमासु, वैयात्यवचनश तम्मारकमहशुकचाट्याद्वतिक्षण जनितमन्दाक्षासु, शरहासरमनमो ष्वव न-खालच-तपयोधरासु. प्रासनमरणास्तिव जीवितेशपराभिमुखीषु. वसन्तवनराजिष्विवोत्कम्नि का बहु नासु, प्रियरालिङ्यमानासु कामिनीषु : प्रान्दोलितकुसुमकेमरे, केशरणु. मुषि रणितमधुरमणोनां रम पीना, विकच कुमुदाकरे मुदाकरे साभाजि, प्रियविरहितासु रहितास मुखेन मुममिव वर्षति, इति चतुष्र्ष यमरः) परेशापय भ प कार: शिचितं तेन मखराम. भनेनापि समितं ध्वनितम्। नवमखपटं सवित्रा नखवतं त ममता के "स्तवि- मौको निमोचनं तेन वैदमा तया कप्त: शीत्कारमारिनिर्गताभिर्ट ग्धमुग्धरामकिरण टाभिडितो धोती भोगावासो बासर याभिस्तास, दानाका कटा- मितहिनिता। (“मुग्धौ वरमुन्दरी प्रति विश्वः। 'मोगावामो वामगृहम" प्रति हारावी) प्रियतमा: प्रेयांमः। पणं कामोत्सव ददामोति चन्दा राविसहतं याववचनमसं घटतावमामि तपारबाक चाटुन्या इतिभिः चचषमा अनितं मन्दा सच्चा मामा तामौषु । तथा च मा.-"पवदा भूषणं पुंसः चमा सचेव योषितः । पराकम: परिभवे यात्यं सरचिव.. इति। ("चट चाट प्रिये वाक्ये'। "वैयास्यं पृष्टता मता• प्रति हारावलो। "खाविशेषोत्सवयोः चष: "मन्दा होस्खपा ग्रीडा । "व्याहार सनि. संक्तिम' इति विप्वप्य मर: ) भरछ रहतुः । न समासाशनाखरसा: पोपरा मेधा वाम; "मनं मनानाम' प्रतिवदाकाशभूषणानामाहाशस्यैव भूषणत्व वर्णनम् । यहा- खेऽउडाता भूषिता: समला:, अतिनोखा इति यावत, तादृशाः पयोधरा मेधा या ; शरत्काले निर्मकत्वादनसातत्वमित्यर्थः । पचे-मखेन रचतं खत्यते, बेनामा: पयोधरा: स्तमा यासां ताशौषु। ("स्खौलनाब्दी पयोधरी यमर:) गोवितेयो यम सस्य पुरं संयममी। प-गोविनेशः पतिः, तत्परं शरीरम । ("मे अमराने नौक्तिको समागमे । “पुरं पुरि शरीर ५ गुणखी कवित: पुरः' रखुमयवापि विसः) बनामिनपरम्परा। उत्कविकोतमोरमा (बलिया बोरम: मान्' इत्यमरः) पचे-उत्यखिकोकला। (“उल्कहोवधि समे. . व म. TA पदा बा.' वा-२ [२] पासवदत्ता। समन्तादर्पके दपंकेषुदहनस्व, दूरप्रसारितकोकप्रियतमारते, मारते वहति; जघनमदनपुरतोरणेन, मदननमरमहानिधि कनकनाकारण, रोमावलौलतालवालेन, नघनचन्द्रमण्डल परिवेषेण, त्रिभुवनविजयप्रशस्तिरोमावलोकनकपोष, सकल हृदयवन्दिनिवासपरिखावनयेन, ভারীবাহমান लासकशलाकागुणेनेव मेखलादाम्बा परिवतजघनस्थलीम् ; इत्यमरः) समकैना-पताशे मारते रातीबवः। चान्दोखिम कुसुमसरे पन्धितपुनिस्के। पितेन मधुरा मच्यो या ताहमीना रममा केशरेखमुषि त्रिपदेन तत्वानि पपाणि त्यो सबीहारी। पिकपानि मिसितानि समि कुमुदामि केरवावि तेषामाब, एतादृशे सरकि सामाजि, पत एक मुहावरेवार। [मुदेव मागरिमते ठा] पतेन विशेषायेन गोतमन्द, सुगश्चित्वं अनितम् । पियनिहितास, पत सुखेन रहितास. ममनात परितो वेषुदमय कामवाचारपके समपं. स एव मुर्मरमिव तुषानिमिव वर्षति । ("मम रस्तु तुवामपति वैजयनो) कोषियतमा बयाको। केसरे गरे एवर स्वभेयम. भीमराजेनोदा.-"गावं बहती मुरतापगौवं साल द्विासरतापनोखम। रचोमाचोमरमचिकूटा जाखस्कतिकादिकूटे।" पचम भालं सालमिति स्वमेवममिति गम्तिम। पदं स्थचमच्यपे तयमकम रखर इति तासयमध्यपाठे विटमेव यमप्रमालम-'पणे सध्यवभिवामा पदान पुन: अति:। यमक्षन। (“कैमरोबको सिंसटायां पुष्पमशगे. सि विचः। "निक के मरोऽस्त्रियाम् । “२एउंयोः खिया ति: । “मुन्नोति: प्रमटो :.। "व्याकोशपिचस्फुटा: । “फुलोने विकमिते'। “सिते कुमुद करवे । “बरको टमोडमाः। “ो रोप रघुयोः । “बोकशकशकवाक्ष: इयटनप्यमरः) मेखबादामा बासोदामा परिणतनघनतोमियन्वयः। [नामपदेति डो] तौरन पहिरन पाकार बरखना पावादमामलेन । इति भाषायाम। परिवेषेष परिधिना। प्रशस्ति: प्रमस्ति:, मेव रोमासो, नया: बमापवे कनकाचवेष पवे. [भासपाधियादि: ] या-नामपववत सागर.. पवम्। सालानां दबाव बन्दाः प्रयालेषां निवास: कारा तयारणापलयन खाई" रवि भाषायाम् ; सपा उदयानि तव नियमतौति भावः। जगहोपनाव
11111
番言
三国
華語语录
年
;;
11
1 ...
112
DENNE SOBIB Bider
22 1921 1922 19
[२८] वासवदत्ता। स्वामिव इदयतड़ागकमलाभ्यामिव, यकणेवगतरिका विभ्रमाभ्यां रोमावलीलताफलाभ्यां, कन्दर्पटपवईनवशीकरण चूर्णपूर्णममहकाभ्याम, पशेषजनहटयपतनमनातगौरवास्या, संसारमहातरुफलाभ्यां, यौवनमहापादपप्रसवाभ्यां, हारलता, मृणाललोभनीयचक्रवाकाभ्यां. हारलतागेमावीमामव्यान- प्रयागतरुफलाभ्यां, विभुवनविजयपरियमखिवस्व मकरकेतो- विजनवामहाभ्यां, पयोधराभ्यामुहाममामाम ; मुखचन्द्र संविहितसन्ध्यारागेगा, दन्तमणिरशामिन्दूरमदाऽनुकारिणा, नि:मरता हृदयानुरागणेव रत्रितेन. रागमागरविद्रुमनवपक्षवे. नेवाधरणलवेनोपशोभमानाम ; तरणतरकेतकटनद्राधीयसा, कोस्पी कॉलिव साविषयवे निवितात एवाविष्टम बापमान प्रचण्यामि "मुनापछि याबासातवमिवान्तरा मतिमाति व सामाभियते इति मेदिको) दयताकमवा कमजोरवाया- निws TR: बाम: पारिता “गालमरिका ति भाषायाम। मारती लता फसायाम । साम्दपं: बामस्तस दसम्म तो मा मन्पटाभ्याम; स्तनांनादेव सामाविर्भाग मामिति भावः। agai मषा मानो यस मनमः पता नेम मनातगौरमाम्बाम : बम मिटव्यासमिधातावरोरे चिसयामि यम्मममा पातान पयोषा- समय: एतेनेतकरीरमादंब करयोः बाठियतिमा मारमानवलाम्बा मारम्येवमेवं भाषः। यो तारखं सटे महापासपो चिसt प्रयाबाम। (“तारखं योग समे। "टिपी पादपसर: भयानमः। "ममं सुमन: प्रम मोवयम' नम:) निमुवविनयपरिमारोवन निवासी अनितोडत एक विजनवासमा पटमपाध्यामिय:, सहावारा afraiमिति भावः। नमाजियमान न्यबस्तित्वं अमितमा प्रेषया बोडोबा-परमावरीष्ठविमलयमोपमोममानामिति ममयः। ("st isो किमयम KARE: ) मुबान्द्रमनिस्सिममोक्ता सम्यागगतात्याधिक पौशिविशेषः। दन्तमयोगी र वानिविशेषमरवर्ष. तदर्थ या सिरसा rajारित निसरबा यानुरागेच रश्रितेने। तो दगुरावर पासवदत्ता। [२६] पक्षालचटुलालसेन, हृदय वासटहावस्थित हृच्छयविनासिनो गवाक्षशङ्कामुपजनयता, सरागेणापि निर्वाग कुर्वता, गतिप्रसर. रोधकत्रवणकतकोपेनेवोपान्तलोहितेन,धवल यतेव जगदशेषम, उत्फुल्लकमलकाननसनाथमिव गगनं कुर्वता, दुग्धाम्भाधि- सहस्राणीबोहमता, कुन्दनीलोत्पलमालालक्ष्मोमिवोपहसता, नयनयुगलेन भूषिताम् ; दशनरत्न तुलादण्डेन, नयनममुद्रमेतु. बन्धेन, यौवनमम्मथमत्तवारणयोर्वरण्ड केनेव नासावंशन परि- भावः। चम कविसम्पदावः । तथा च माघ:,-"छादित: कवमपि वपशान्तय: प्रियं प्रति चिराय रमखा। वारकौमदविगरमचाविशनुमोऽभवदसावित राग: * रति । राग- सागरोऽनुरागस मुटसमम्वनिवबिटुमम्य प्रबालतरोनवपलदेनेव । पत्र प्रौदीतिरपि,- "ौढोक्तिहत्कर्षा हे सौ सडेतत्व कन्यनम' ( *विदमः पमि प्रवनः पनपं मकम्" त्यमरः ) मयमयुगलेन भूषितामिवन्वधः। तर पत र केतकदन्नटाघीयमा तहट्टीपंपा। [ ईयसुनि “प्रियचिर- न्यादिना दीघंशब्दस्य ट्राध्यादेशः। “दनं १ छदः पुमान् सत्यमर: ] पमलं पायनं चटुलं चलमल मन्दं तादृशेन । उदयमेव बामग्रई तवाग्थितन्य हसयविलासिनः कामविलासिनी गवाक्ष वातायन- गडामुपजनयता । (“वातायनं मगाचः इत्यमरः) सरागे सानुरागेप, निर्ग मो कुवंतति विरोधः। (“मुक्ति: कैवल्यनिर्माणम' इत्यमरः) परिकारस्तु- निर्वाणं निवृत्तिः, पसीनाजनानां पदाथांतरेभ्य शेत सो निहत्तिरिति [मिणोऽवास रति निवात: ] गतिप्रमररोधक श्रवणत कोपेनेव पन्तम समीप. सुपान्तं प्रान्त देश लोहितेन रन। [सपान्तमिति “बिमति' इत्यादिना सामीप्येऽव्ययीभावः । "रोहितो लोचिती रक: प्रथमर: ] दृष्टिमचारजन्यं विशेष बयनार-चवमयता धवले कृवंता नगदशेषम । उत्सानि व्याकोशानि बमलानि तेषां कामनं तेन मनायं गगन मन्तरिक्ष कुर्वता। ("प्रफुनोत्फुल्ल मम्फन-व्या कोश विकच स्फटा: । “नमोऽन्तरिक्षं गगनम* तुम यवाप्यमरः ) दुग्धाभौधिमासासी- । बोइमतीदिरता। [टु वम उद्भिरणे] कुन्दनीलोत्पबमालासमोमिवोपक्षमता, सदधिकशोमनत्वादिति भावः । नासान परिष्कता भूषितामियन्वयः । ( "भूषितम परिष्कृतः' इसमर) दशरवानि दरबानि तेषां तुलादणेम। मधमसमुद्रस्य सेतुबन्धेन । ("सेतुराली स्त्रियां पुमान्' इयमरः) यौवनमन्म यावे मतवारको - . .
[३०] वासवदत्ता। ताम ; विलोचनेन्दीवरभ्रमरपतिभ्यां. मुखमदनमन्दिर; तोरणाभ्यां, · रागसागरवेन्लाभ्यां, यौवननः कलामिकाभ्यां, भूलताभ्यां विराजमानाम् ; घनसमयाकाशलक्ष्मोमिवोनस चारुपयोधराम् ; जयशब्दघोषणापवजनमूर्तिमिवोनंमत्तुला- कोटिप्रतिष्ठिताम् ; सुयोधनतिमिव कर्णवित्रान्तलोचनाम: वामनगीनामिव दर्शितबनिविभङ्गम् ; विकराशिरविस्थिति मिवातिक्रान्तकन्यातुलाम् उषामिवानिकडदर्शनसुखां,श चौमिव मत्तगजी तयार केन, “भित्तकभवपाशापधित्वा मानो। योषवन्तीति ममि मिति: मा तु परशमा चम इति भाषाया प्रसितम्। ("मरी वा समर) पानिमीया पाह-समताभ्यां विराजमाना सामानामन्यम्बयः । विलोचनेन्दोवरत वनोखोपलव्य अमरपत्रभ्याम् । ("स्टोर मोऽधिपति कुमुदपारडमरः ) मुखमदनमन्दिर तोरणाम्या गामा (तोरणोऽसो परिवारम* प्रत्यमरः ) राग सागर) नरागसमुद्र- पोकामा “पयाक्तितो वेला बासमखांदयोरपि यमरः) यौवनक- वामिकाभ्याम्। ("नकोलासिके समे' यमरः ) मेषेपार-धन समयो बां नामत यासाशं तस्य लो: शोभा तामियोन सञ्चारुपयोधराम। ( "वीसनाब्दी क्योधरी समरः) जयशब्द म्व घोषवामापत्रा प्रामा या जनमूतिशामिवोनसनला. कोटी प्रस्फरमाणतुम्हारे प्रतिष्ठिता खिताम ; पोषासमये गीभवन मर्जय मययते । ( "उधुरं तु घोषन यमरः ) १चे-उन्मत्तलाकााटना शोममान. बामादेन तिwिat प्राणप्रतिष्ठाम । [ "दस्य सनातम ति तारादित्वादित। “पाद तुलाटि: यमरः) मुयोधमो दुर्योधनस्त - तिमिव कसंविधान्त. नाai, यावत पण पश्यति ताबत तम तिरिति भावः । पच-योः श्रीवयाधिान्त खोचने यस्खासाम । (“शब्दको ग्राम" इत्यमर) वामनलोला- मिव सामनावताविणबौलामा दर्शितो बलेस्तनायो यस्य बिमती यसा ताम। १-दपितो बोनस विलौना बिभा या साम। ( "बलि: पारख जे खियाम' यमरः) इशिवरामो रविचितिमिमातिका बन्धातुले तमामबरामी बया ai, तयोसत्यवत्यादिवथः। पर्व-पतिकान्ता बाना तला ना बया बाम उषा नापासरस्थ बन्या तामिवानिक इस दर्शनेम सुखं यस्याः नाम।
lazzizular
BERBERESIRA
速
國籍持到
普轟離接着義新港藝臺
出;
虽
建材
三:
注:
主
[१२] वासवदत्ता। मिव ; संसारभित्तिचित्रलेखामिव, वैलोक्यसौन्दर्यसतभूमिः मिव, रसायनमिहिमिव यौवनमहायोगिनः, साल्पभित्तिमिव शृङ्गारस्य, निधानमिव कौतुकस्य, त्रिभुवन विजयपताकामिव मकरध्वजस्य, प्राविभूतिमिव मनसः, अभिभूतिमिव मदनख, सम्बनचूर्णमिवेन्द्रियाणां, मोहनशक्तिमिव मन्मथस्थ, विहार- स्थलीमिव सौन्दर्यस्य, एकायतनशालामिव सौभाग्यस्त्र, उत्पत्तिस्थानमिव लावण्यस्य, आकर्षणसितिमिव मनसः, गनगामितयेति भावः । पचे-शनैयर: मौरिः। (“समी सौरिशनरी समरः) तम इव तमसादृशेन केशपाशेन माटवटेध्यंखामतादिगुणेन, पचपदापतिप्रति. रोषकत्वादिति भावः । ( "र: केश: शिरोला: "पाश: पपरसा सापाषा: कपात परे" यमरः) पक्षे-तममा राहा। (“तमस्त राहु: स्वर्मानः चमरः। सर्वोपचणे वतीया ) के त्वोरेवत्वात "कैती - विकचः" इति विपरीपान विपशब्देन वा कसोरपि मयः । कमिकं प्रतार्थानां न्यासं रवावलों विदुः संसारभित्तिचिवलेवामिव, चिवलेखेवेयं शोभिकति भाषः। यौवनमहायोगिनः रसायनसितिमिव नराव्याधिनित सद्यसमातिहत् स्वर्ण रौप्यमानी वौषधि- विशेषी रसायनम। पारस्य मडपभित्तिमिया ("सहाल्प: सम्मं मानसम्" इत्यमरः) कौतुक कोतूलस्य निधीयतेऽसिम निधानमाश्रयः । ("कौतूहलं कौतुर्क व यमरः) मकरध्व नस्य कामय विभुवनविजयपताखामिव नुमन्यतावादि- बदिति भावः। ("पुपधन्वा रतिपतिमकरध्वनः इत्यमरः) मनस पाविभूतिमिव । मदनमाभिभूतिमिव अभिभवकारपमिवेयर्थः । रन्द्रियाणां धौन्द्रियास्ट्रियाण सम्ममरमिब, एतद्दर्शनादेव सम्पनरूपमात्त्विसभावाविर्भाव इति भावः । मन्मथसा मोहमतिमिव, मदनी यया जगन्मोज्यति सैवेयं मतिमतीति भावः । सौन्दय स्य विचारलौमिव विचार: क्रोडा तदर्थे शो पुरुषेपामकता भूमिस्लामिय; एतेनेयमसरारादिपुरुष मंस्कारहीनाऽपि रम्य वेति स्वाभाविक सौन्दयांतिमयो ध्वनितः। तमामालिनाम:.-"मसिनमनुवि गैबलेनापि रम्यं मलिनमपि हिमांशोलंय सानों तनोति । इयमधिनमनोज्ञा लेनापि तन्वी तिमिव हि मधुराण मगड नं मातीनाम । इति । सौभाग्य स्य ममगताया एका प्रधाना पायतनशाला पेस्य शाखा वामिय। ("एकोऽन्या प्रधाने मधमे केवले नपा । " चेत्यमायतनं तुल्ये वामवत्ता। [३] चक्षुर्घन्धमिव मन्मथेन्द्र जालिनः, त्रिभुवनांवन्नोभन सृष्टिमिव प्रजापतेः, कन्य कामष्टादश वर्षटेशोयामपग्यत म्वप्ने । प्रथ तां पोलिविस्फारितेन चक्षुषा पिवनिः जनितेर्थयेर निद्रया चिम्सेवितया मुमुचे मुमुचे। विवुडस्तु विषमरमोव वचसीव निमग्नमात्मानं धारयितुं न शमाक । तथा हि. नामाकाशतलमालिङ्गन् प्रमारितबाइयगल: *एधेहि प्रियतमे ! क गच्छमि ?” इति दिक्षु लिवितामिवोत्- कीर्णामिव चक्षुषि निवातामिव हृदये प्रियतमामाजुहाव । ततस्तवैव शय्यातले निमोनितनयनो निषिहाशिषपरिजनो दत्त- कपाट: पहन ताम्बन्लाहारादि म कन्नोपमोगस्तद्दिनमनयत् । तथैव निशामपि स्वप्नममागमेच्छाभिरनैषोत। .. इत्यमरः) सागरायोपनियाममिव । (“मुनाफम्नेष वायायावरणमिगतरा ! प्रतिमाति यदरेष मण्यमहोच्यते । पति मेदिनो। मनम पाकघमिडिमिय सर्गवादिमिमिवेकार्थः । मनमरेन्द्र नाबिन पन्द्रमावविवानिपुरम - न्धमिव। मानव स्वभुकमविलोभमसामिव । पच स्वप्रमागरं प्रोतिविस्फारितेन विकमिसेन चषा तां पिनिय, पत .एक किरक्तिया निया ननितपयवमयि विदामानायां ममसवान माया. मायामतिरस्यति सेव्यांत्वम; “सतां माने खामे मरमचा दरगमनम" इति । मुमुचे मुक्त; म ति शेषः। विडम्त नागरितस्तु विषमरमोव दमनवमौर निमन- मात्मा पारमितं मावधानतया म्यवहारे प्रपयितुं न शशाका । चतु:ोतिरियादिशावयास उन्मादाम्या वयति-क्षणं तावत्कारमाबाम- सपमालिन, पालाशतनालिबनेन मोशात परितो रमानाया: प्रियतमाया बालिन लक्ष्य ने पत वारो "क नकल मियतमे !"न्याय कम । प्रमास्तिमा पोहोति सभमे रित्वम; प्रियतमे ! के गमिति दिन बिखामिल। पशष्यत्कोवाभिव मिक्षिामि[ विक्षेपे ) दये मिग्छ।तामिव प्रियतमा- माणुभय। ससस वेव शय्यासी निमोलितमायनी निविडाशेषपरिजमो निवारित- सबसे वर्गों दकपाट: परिहतताम्बलादिमसमीपभोग:. व्ययत्वादिति भावः । सवा भारथिः,-तप प्रतिमा पर बया यामिनोविजय विमेन। .
[२४] वासवदत्ता। अथ तस्य प्रियसखो मकरन्दी नाम कथमपि तम्ब प्रवेशः कन्दर्पसायकप्रहारपरवशं कन्दर्पकेतुमुवाच,-"मखे! किमिदमसाम्प्रतमसाधुजनोचितमध्वानमाश्रितोऽसि ! तवैत- क्षरितमालोक्य वितर्कदोन्तासु निवसन्ति सन्तः,खला: पुनस्सद- निष्टमनुचितमेवावधारयन्ति, अनिष्टोद्भावनरमोत्तरं हि खस- हदयं, की नामास्य तत्त्वनिरूपणे समर्थः । तथा हि.भीमोऽपि नवकद्देषी, पाश्रयाशोऽपि मातरिखा, प्रतिकटरपि महारसः, सर्षपोह इव करयुगसलालितोऽपि शिरमा धृतोऽपि न कटुत्वं जहाति, तालफलरस इवापातमधुरः परिणामविरसस्तिताव, सेडिरे किरण हिमरश्मे:हिते मनसि सबममधाम। ति । तहिवसमनयत् । ("पाटमर तुल्ये' यमरः) तव पूर्वोतवार तमा: ख समागम उहाभिर्निशामप्यनयत । पए ताहमवयोत्तरं तस कन्दपंती: पियसखो मारन्दो नाम बामपि बपाटविघटमादिमहाकावचमवेश: बन्दसायपरमात:कर बन्दपंकेतु- मुवाच। [प्रियसख इत्यत्र "रामासखिभ्यष्ट' रति समासागर सखे ! विमिदमसाम्प्रतमषितमसाधुनमोपितमधामं म्ववहारमापितोऽसि: प्रजासत्त्वयोरतिभूमीतचरितमालोक्य गित दोकाम संशयदोबासु निवसन्ति, संशयिता भवतीति भावः । बाव्यतिमा-खसा: पुनस्तदनिर्वाचमनिट. मेवाधारयन्ति लिपिबन्ति पनिटोडायनेमभिमतप्रवाशने यो रसोयरामसर प्रधानं यख ताहक । भोमोऽपि युधिहिराणोऽपि वपरयो बकोटा नेति विरोषः। मोमो भयानोऽपि नसान स्थान रेष्टि तार, पपिचाय इत्यविरोधः। [एसपने ] पात्रयागो बहिरपि मातरिता वायुरिति विरोधः। ( "मन: पमो वायुमातरिया सदागति: इवमर: ) बाथमत्राति ताम: यमासमति तस्वर भयर्षः। (“चायायो समवेदायमा इति विषयामः) मातरि नमी, तत्महशे पोषक, पाककरः, पमुषितावरणत्वात् तत्महश रति माय: रविरोषः। पतिपटमारसः, पतिवटोमदारमत्त विरोधः । पतिबदरतिबटातिमांसामावरसचेति महारसः । सपंपसे बरयुगब- पारितोऽपि बिरसा तोsपि पादप्रमादिमा पचे-बधिर बरलेन वासवदत्ता। [३५] पादपराग वावधूतो मूर्हानं कषाययति, विषतरुप्रसव व यथा यथाऽनुभूयते तथा तथा मोहमेव द्रढ़यति,न वारिविरह ऽस्य जायते नौचटेशस्येव, निदाघदिवस व बहुमत्सरो वहति तापं समनसाम, अन्धकार इव दोषानुबन्धचतुरो विश्वकर्माव- लोपनोद्यतय, विरूपाक्षोऽपि चक्रधरः, शकाव इवोच्चैःश्रवा पर्यनम् ; शिरसि तोऽपि बटुत्वं न नहाति। काट मिति पाठव सभ्य स्मारकवा. दुपेत्यः। ताखफचरस पापातमधुरा भोजनमारम्भ एव मधुर: परिणामबिरस- सित। पचे-पातो दोषस्त नभित्याप्यापातं मधुर: हितामासाचरणेन सधुर:, परिणामे दोष जामोत्ता विराम उदासोम:. तिन: प्रतिजनं ममका पखः । पाद. पराम व चरपरेणरियावत: चिततिरस्कृत थ, मुडानं गिर: कपाययति धूसर यति पौत्यति च। (“पराग: कोसमे रेको सानोवादी समस्यांव' । "वाद: पदध्रि वरोऽस्त्रियाम* 1 "मूह ना मस्त शोऽस्विधाम* पति विश्वप्य मरः ) विषतर- प्र.सब दव यचा या अनुभूयते सेव्यते, तथा तथा मोहमेव मृछ। पित्त्य पा दति स्थिरीकरोति। नौचदेशस्येव निवभूभागस्येक वारविरकी नविरो न जायते। प-पत्र्ययाना मने बाथवादा-शब्द एवायें ; नपा नेवार खचस्यारि- विरः शविर हो जायते, सर्वनामोद्यतत्वादिति भावः । ("रिपो दरिसपवार. विषदद्वेषपदुईदः' इत्यमरः) निदाघदिषम व गोमतुंदिवस १६ वहुमत्ससे बामचिक: समनसां पुपा तापं वति। (“मचिका मत्मरा जे या भिमराको मा मता' इत्यत्तरतन्त्रम् । “मनाकपणे काये मांचकार च मम:” इति घरणिः। “स्त्रिय: सुमनम: पुथम। "निदाघ उगोपगम ३॥ ऊ'मा गमतप: रति इयोरप्यमरः) १चे-मत्सरो वहुमात्सर्यवान् कोधी वा, सुमनसा हात:- करचानाम्। (“मत्सरोऽन्यभष: सत्यमरः । कषित क्राचीपि मम्मर: इवि रख दोषः ) पश्वकार पदाषा सविसस्या पावले चतुर: विशकमा पादिया. खापनमसम नवोचतः। (“विश्व कमां देवशिलो विपक्षमा दिवाकर.” इत्य गर. सन्नम) पचे-दोषानुवन्धे पारोपे चतुरः, विशेषा कर्म किया तस्य जीवन केटनं साधतः। विरूपाच: शिव: चक्रधरी विरिति विराषः। विरूपाचो विषमन्यवहार:, चक्रधरो दमभेदधरः इात परिहारः। ("वो जानाकट व्यवहार पाम" इति मंदिनीकर "ननापने समूह १ दामोदरचाङ्गयो। भदोहे - [eal वासवदता। नदेशनप्रशंसौच, सरस्व विभिवस्यापि सतः स्नेहं दर्शयतो- पि तक्राट इव दयं विन्तोड्यति, यशवलिरिवात्मघोषमुखरो महतन्त्रमणकथकवा, मत्तमाता इव खवयाऽऽनोनमुखोऽधरी- सदानक्ष, वृषभ एक सुरभियानविकलः, कामोव गोवस्खलन विधुरी' वामावानुरक्तच. अजीर्णविकार एव कलेवर वचसि मन्दिमानमावहति, वक्षक व कटपले रतो विभावरीरताय, सेना चक्र चावि पिता इति रनिदेव:) प्रकाश वेिन्द्रास सोया वैश्रवःमंजकः। (व उसेवा: तीन्द्रप्रवरऽमरः) देशात समुद्राव्यात. साओ प्रसावधामृतः। पचे-मा बधिर: परोपकार्यप, देवमान मसितुं शौसम नाही नभवति तथाविधः। सरस्व दध्यपभामखेब विमिसावि समसमापि सतः साधोबिंद्यमानस - नेहमनरागं चैवयं इयतोऽपि तबाट ष मन्नान वयं विलोक्यति। (“सरो दध्यभाम: स्यात् प्रति बोषः। 'भित्री दारितातो. त्यमरः । “खेोऽनुरागकण्यं तेशपिच मिगते. रति परमिः। वाखो दविचार: स्यात तकाटपरी रवि पारायसी) यतिरिवात्मघायल काम मुखरः साकशदेन मशदः, म भम कुलायमई तत्काथकस्तचनः । (“वामपोषपरमदवाखमुम्वायमा पवि' यमरः। वयक: सारमेयो महल: शा गतवः' इति व्या) पचे-पामघोषणात्मस्तुचा मुखरः, मखले देवादी धम तत्कपकः । मनाar व स्वशायां गिनकरिण्य मालोलं मुखं यख स:, पपरोकतदान: मदनसमाति- बादवरोबरणमा पथे-सुष्ट पक्षमायाचित्वादाची मुख यख सः, परोक्षतं दानं वितरक येन ताहमः। उपमवसरमे गायनिक गमनेन विली विहः तदनवावनेन वा विसः। पचे-सरभिया देवमये न निकल ("भौति : साध्वमं भयम्' यमरः) बामोष गोरखख नामस्वखन तेन विधुर, बामानी स्वोगामध्वा मार्गलबारस ("गोवं तु मावि.. "तोपदर्शिनी मामा बनिता महिला तथा स्थायवाघमरः) पचे-गोवस्ख बनं वैशमखखन, बामाता विपरीतारम्। ("बामो बसाप्रतीपो. यमर) पोवार 5. बलेवर बरोरे बसिपने मन्दिमानमावति। (“य कलेवरम। गाई By: जनगम पमरस) पोवामधुरे बरे श्रेष्ठ यस पचने मन्दिर वामवदत्ता। [३] परेत इव बन्ध तापदर्शनः, परशुरिव भद्रश्रियमपि खण्ड यति. कुद्दान्न इव दलितगोत्र: क्षमाभाज: प्रागिानी निकन्तति, रतकोल इव जघन्य कमलग्नो डे पति साधन, दुष्ट शूघुतिरिव काननरुचिरनुगतमपि यवसं ततं नानुमोदते । मानमावति, वाघाट अति भावः । वचक व गाल व वेद वा कटने मतमांसे रक्त:, विभा वयां रावो रक्त थ । ( " गालवचकोर -” । “fairs - विन्यो रजनी* इत्यभयवाप्यमरः । "प्रतार कचौर वचक: परिकीतित:" 5 भाल:। "बट: समयवन्धेऽपि तोऽपि मृतकवि च" रति विशुः । "पन: प्रतारणे काले सयामासे पन्नं मतम्" इति धरण:) १३-कटे समय च पल: प्रतारणं तमिन र शपथप्क्षप्रतारक इति भावः । विमो स्वामिनार: प्रव: रक: धनलोभादिना। [पौर त उन्य व “रो रि" इति लोप "दलीप:" 'त दोघं: 1 ( “समया: शपधाचार कालसिद्धान्तमविदः” इत्यमरः। परत 54 मता बन्धुसमूहस्थापगतं दर्शनं यस्य । ( "जातेयं वन्नता देवा कमाविसमूहया: रस्यमरः। “यामजनबन्धभ्यसल' ति तल प्रत्यय: ) १-वन्धन वायत ताह दर्शनं यम्य मः। पररिव भदश्रियं चन्दनं खण्ड यति । ( "भटीशन्टमोऽम्बियाम" अस्थमर:) पत्ते-भद्रं कल्याणं, पियं स्लमोम । ( *शिवं भद्रं कन्य। मइन शुभम' इत्यमरः) यहा-भटाययं माधमम्पदन । ( “सशोके वन्दनेऽपि प्यारो साषसम्पदि" इति धरण:) कुद्दाम व दलिता गोवा यो वन नाम:. घना पृथ्वी भागन्ति तादृशान् प्रापिनो वक्षादोन निन्तति छिनात्त । नादौना प्राita भरहिंमार्थस्य न" इति वात्तिक पाकर परम। कहाल: "कुदाला" प्रति भाषायाम् । ५-दालतगोती नाशिताज:. समाभाज: शान्तियतान् प्रालि ना मनुष्याम् । ("चितिवान्त्योः समा इन्य मरः ) रतकोल इव कर व जघन्य की मार्ग एवं मुरतादी मन: हैपयति माधन । ( “ कुकुरी राविजागर: । रमना । रतपरा: कोलमायिवान्टुका: इति हेमचन्द्रः। रतपरा . रसशदात पर। कौसादयः, तथा च रतकोलादययत्वारः शब्दा डांत कोषार्थः) -जघन्य कम नोधकर्म । दुष्टरपंतिरिष दृष्टगज व कानने वने मधिम्य तादृशः, अगतं ततं विच्चतं ययसं वृणं नातमीदते 1 ( "हिपायिर्प अतिकुशिमोमना" इति नाराबलो। विसं हसमर्नु नम्" इत्यमरः ) पक्षे-का दूंषत पाननचिदनकान्तिर्यस्य लोकाना - वा-४ Citroit Sri Pret 0,!
[३८] वासवदत्ता। प्रवीजादेव जायन्ते, प्रकाणहादेव प्ररोहन्ति खन्नव्यस- नाइरा दुरुच्छेदा भवन्ति असतां हिदि. प्रविष्टो दोषलव:- करालायते, सतां दिन विद्यत्येव, यदि कदाचिद्विशति पारद व क्षणमावमपि नावतिष्ठते । साधवो मुगा श्व विनोदविन्दोः श्रवणवशगा:, सुखं जनाः शरममया इव भवादृशाः, मित्रस्य उदयं हरन्ति । न च मचेतना विसदृशमुप- दिशन्ति, पचेतनानामपि मैत्रो समुचितपक्षे निक्षिप्ता। विवाराहीन कान्तिरिति भावः। [“Vषद ..तिकादेश: बनुगतमपि यर्थ दक्षं ततं पोषादिवायं नानुमोदते। (“यबमी दचचाम्योः । "वतं वोदि- बादोऽपि विसारोऽपि ततं मतम' न्युभयवापिवित्रः)। खलव्यसनाएरा पीजादेवाकारणादव नायसे । पकाखादेवापशावादेव प्ररोहन्ति, पत एक दुरुच्छेदा मनि यो हि बौनाजायते स्कन्धात प्रगति सूच्छदो भवति मूतत्वादिति भावः। (“हेतुर्ग कारक बोनम्। “पत्री प्रकाषः स्कन्धः स्वा" इत्युभयवायमरः) असतां हदि प्रविष्टी दोषलवः करासायते भयावहो भति, सतां शांद तु न विशन्येव, दोषखब इति शेषः पूर्वोत्तस्योरपि। यदि कदामितिमात, पारद व समानमपि भावतिष्ठते, ये इति शेष:। (“रस: सतश पारदः' इत्यमरः) पद्य यदि बदति बिमयमुपदिास ! पसरशं ना! न तमुपदेशमुरोवरोमोति सवा-साधकः सन्तो मगा परिणाव विनोदाबन्दानिादवेदितुः, सगरमपपटीः पुंसः श्रपले माकनेन बनगा भवन्ति । ("शाता विदो विन्दु: इन्चमरः) पौष यते मदा: मयते प्रत्यादी तदनियत पुंस: प्रवणेन तवोतम सत्यते। तब माधः,- "पावि भूमिपतिभिः सन्त्रिम् पुरी सरिता मुदमादधानः। गौगाय- बोल कलबिलानिमामि दपदमनारमन्दमनः।' ति। पचे-गिनोद- बिन्दोवः। ["पाख्यातीपयोगे ति पञ्चमी] पणेन समुपदेशन वशमा- सस्यौनास्तादृशाः, सरससमया व भवाहमा जना: मुखं जनयन्ति; पिखोमित्यादी मपणादिषयावेपत सुखमियमेन जमननियाचेप.; पत एक मिस्थ उदयं सन्ति। पचासरे-भरममया: सखचना: मोभनाः खनना येषु तामाः। ("खरीदत पचनः इन्पमरः) सचेतनाः, मिबखेति शेषः, विमानमयोगी वासवदत्ता । [२९] तथा हि, माधुय-शंत्य शुचित्व-मन्तापगान्तिभिः पयः पय प्रवेति मिवतामुपगतम्य दुग्ध प्य तत्सङ्गमादाड व म्य काथेन ममैव पुगे युक्तः क्षय इति विचिन्त्येव वारिगाऽपि सीयते : तदिदमसाम्प्रतमाचरितं सखे ! रहागा माधुजनोचितमध्वानं, साधवो हि दिनाहात् परमुत्पथपत्ता भवन्ति” । इत्यादि वदति तस्मिन् कथमपि स्परशरनिकर प्रहारपर- वशः परिमिताक्षरमुवाच कन्दर्प केतुः.--"वयस्य ! "वयस्य । दिांतरिव शतमन्यसमाकुला भवति मनोवृत्तिः ; भवति मनोवृत्तिः ; नायमुपदेशकालः । पच्यन्ते इवाङ्गानि, क्वथ्य न्त एवन्द्रियागि, मिद्यन्त इव मर्माणि, यतम।" मोपदिशन्ति। पचेतनानामपि मेवी समुचितपदं योग्य निRI, ताई सचेतना मेवा: का कथा ? अति भावः। “समानमौलव्य मनेष मयम" सीममर्थ घोतयन्मय माधार नि विशेषणान्यार माधुर्येत्यादि । -माय शेन्य चित्त सन्तापशान्तिामण: पयो नत्न पय व टुग्ध मिति मिanामुपगतस्य तत्मात दुग्ध माह तय बहुमुल्यतामापनस्य पुरः पूर्व ममेव चयो यत इति विचायं वारिण। धीयते । [-1 प्रत्यय: ) मौलितालागेऽव । "समेतलमा वाऽपि वम्ना यांगूझाने । मिजेनागन्तुना वाऽपि तन्नोलितमिति रति लचचात् । तत् तपादिटमाचरितम माम्प्रतम्यतम ; म ! साधुजनोचितमध्वानं व्यवहार ग्राण। सापकी कि दिमाहात परं के वख- सत्पथ | उन्मार्ग पता भवन्ति न त्वसहा पार इत्यर्थः। इत्यादि सामन् मकरन्टे वदात मति, सरशन कर प्रहारपरबम: कामवाय व्यथान्याकुल:, चमवि महाक या परिमिताधावाच । वयस्य ! सखे । चित अत्तिर्टितिरिव दैत्य नन नीव गत्तमन्य ने न्द्र ण ममा कला व्या कला भवति । पचे- मायामा मञ्च वप्ते: ममाकुला माकपावादि ) दितैर्गभंगायाय दितिप्रमादा- दितिगर्भ विट: शक एके गर्भ सतया विभज्य मतक्षा विभतं प्रतिव्यक्ति समय पभन्नति. स एवानपञ्चागरामा सभापति पुगणे प्रमिडम। (वय: स्निग्ध: समया: । “शतमन्यादि वस्पति: । “मन्यशीको त शक् म्बियाम ति विवष्यमरः ) बस्थे रित्त बुझ्य, सवनोन्या-नायमपटग कासः, कुतः ! पहामि पच्यन्ते व विसावयवाणीव भवतीत्यर्थ: । [कर्मकसरि साधुः। एवमयेऽपि] इन्द्रियारि - [४०] वासवदत्ता। नि:सरन्तीव प्राणाः, उन्मूल्यन्ते इव विवेकाः, नष्टा मृतिः ; तदधुना यदि लं सहपांशकोड़नसमदुःखसुग्वाऽसि,तदा मामनुः गच्छ” इत्युक्त्वा परिजनालक्षितस्तेन सह नगरात्रिजगाम । अनन्तरं कतिपयनल्वशतमध्वानं गत्वा. अगस्त्यवचनसंहत ब्रह्माण्डगनशिखरमहसः. कन्दराऽन्तराल-लताग्टहसुखसुत विद्याधर-मिथुनगोताकपुनसुखितचमरोशतमारणोन्मुकितशबर- शतसम्बाधक च्छः,कटककरिकगकष्टभन्न-स्यन्दमानहरिचन्दना- ऽऽमोदवाहि-गन्धवाहशिशिरितशिलातलः, सुदूरपतनभग्नताल: 3 कय्यन्ते एक कामपाक्योभटान पौनकत्यम। मर्मावि भिद्यन्ते व विदीर्णानि भवीयर्थः । प्राणा नि:सरनौष। विवश उन्मूल्यन्ते व उत्पाध्यन्ते स्मृतिनं ।। मानधो गैतिरवा सतोमा यदि पांगक्रीडने ममदु:खमुखः । एतेन बाल मखत्वं ध्वनितम् । राजकुमारासामेताह ककोडाऽसम्भवेऽपि लोकप्रवादानु- करगम; तेग खोकोक्तिरसारोऽव। “लोकपवादानुकतिलाशक्तिरिति भण्यते। तदा मामनुगच्छेत्युका परिजनेनासचितसेन मकरन्टेम संर जगरार्जिगाम । .: अनन्तरं नगरादमिर्गममीत्तरं कतिपयनवशतं तावत्परिमितमब्वानं मार्ग गया, ताभ्यामिति शेषः, विथ्यो नाम गिरिरदृश्यतेति सम्बन्धः। (“किकुले विसस्तो "मल्व: शिकचतुःशतम्" भयवाप्यमरः) पगम्त्यवचनेम संहतं ब्रह्माणमतं शिखरमसं येन सः। ( "कूटीऽस्त्री शिखरं सनमसमरः) पापासना-कन्दरा दरी तदन्तराले बताई तव सुखेन सुमानि विद्याधर. भिमानि तेषां गौतं गानं तदाकर्षनेन सखितं मरोणं मृगभेदस्वौष मस तन्मारणोमकितं गवरशतं तेन सम्बाष: सट: कहल्टो यस्य सः। (“दसी तु. कन्दरी वा वी" *निषादश्चाबन्ते वामिचाहालपुकमा: मेदाः किरात. वर- पुलिन्दा बचनातयः "गोलणंषषष्यं-रोहिताशमरो मगा: •सस्टं ना तु सम्बाध: कलिलं गरम ममे' इति चतवंप्य मरः। “कूलं प्रताप: का. रोधमो। तटं तीरं प्रतो." इति ईमः) “कहालिः" इति भाषायाम। बटर भट्रिमितम्बे हारकरः इस्तिगुखाभिरामष्टायत एव भगायत १३ मन्द मानानि प्रेसवमाणानि रिचन्दनानि तेभ्य भामोदा विनिहारियन्वताको गन्धबाटो वासवदत्ता। [४] फलरसाईकरतलास्वादनोत्सक शाखामृगः, प्रनम्बमाननिझरोप- विष्ट जीवञ्जीवमिथुनलेनियमानविविधफन्नर मामोट सुरभित परि- सरः, सरमस केसरिसहस्रखरनखरधारा विदारितमत्ताभ- स्खलविगलितमुक्ताफलशबलितशिखरतया शिरीन्न ग्नं तारागणा- मिवोहहन्, सुग्रीव इव ऋक्षगवयशरभक मार कुमुदयमान- पादच्छायः, पशुपतिरिव नागनिःश्वाससमक्षिप्तभूतिः, जनार्दन सः ताशः । वायुस्तेन शिशिरतं शिशिरवदाचरितं शिलातलं यव सः। (“ कट कोऽस्त्री नितम्बो- ऽदे: । “पामोदः सोऽतिनिहारो"। "गन्यवासानिलाएगा:" । “सुपीम: शिशिरो नह:। तुषार: शीतल: शोत:। *पते दवतरवो मन्दार: पारिजातकः । सन्तानः अल्पवय मि । हरिचन्द नम । ति पचव प्य नम: । "हस्तिनासा वरः शुण्डा इत:" इति हेम:) [ स्यन्द प्रसवणे } सदरपत नन भग्नानि तान- फलानि तेषां रसेनाद्रंयो: बरतखयोराखादनेन लेनेनात्मका: शावाम गः वानरा यवसः। ( "राजाहयताल: । "शाखामावलो रखा: मकंटो वानर: को" इत्युभयवाप्यमरः ) प्रन्नुम्बमानान्यत एव निझरेषपविष्टानि यानि जीवनीमिथुनानि चकोरमियनानि तेलबिय मानानि पुनः पुनरावामानानि तादृशामि च तानि विविधफलानि तेषा रसामोदेन सरभित: परिमर: प्रान्तदै गो यस्य [लेलिह्य मानेति यहन गन्तात कर्मषि शानच् ] (“नौवनीवर कोषक:"। “qथ्यले भूः परिसर: त्यभयवाप्यमरः ) सरभम वेगं के मरिससस्य सिंहम हम्म य रखर नजर चारया विदारितानि मतमात काप्य नुनि तेभ्यो विगलितानि मुक्ताफलानि त: शवलितशिखरतया शिरारा तासग पमित्र नवसमूदमियोहान । ("स्य य: केसरी सरि: । “नखोऽस्त्रो नखरोऽस्त्रियाम" । न चमचं भ तारा" इति विश्वव्यमरः ) पुनः लेवेणार-मुधोव इव सो जाम्बवान् भरभ: केसरौ कुमुद पतत्संज्ञानरः मेय मानपादच्छायः । ते च रामायणे-*गयो गवाची मवयः शरभी गन्धमादनः' इति । पचे-सच्ची भल्ल क:, गव यो वनगवः, भरभः कुश्चरहिट, कैमरो सिंह, करवं दिग्ग मो कुमुदः त: वा. सेव्यमाना पादानां प्रन्यन्तपवंतानां छाया यम्य सः । ( "ऋचामलमलमा: *पादा: प्रचन्तपर्वता:' इत्युभयवाप्यमरः । “ग वयः स्थाइन गवो गोमट दोऽश्ववारपः । गरमः कुचराराविरुत्पादकोऽपादपि" इत्य भय वापि जैग:। "कपीन्द्र कुमुद गदयः 7 [४] वासवदत्ता। व विचित्रवनमालः, सहसकिरण व सप्तपत्रस्यन्दनोपेतः, विरूपाक्ष व सन्निहितगुहः शिवानुगतच, कामोव कान्तारोष- रसानुगत: समदनच, श्रीपर्वत इव सन्निहितमल्लिकार्जुनः, नरक वाहनदत्त इव प्रियङ्गयामासनाथः, शिशुरिव तधानीतिः, वासरारम्भ व गैरिकारुप प्रभापाटलितवनरानिः, कृष्णपक्ष व - वोऽपि कमी दिग्गनः" इति शाशतः) पशुपतिरिष बिवस नागनिःशासन सनि:श्वमिन मुस्विमा भूतिभम यस्य सः। पचे-नागनि:शासन गणनि.श्वासन समुस्विमा भूत: सम्पत्तिर्यस्य सः। या-नामामा निधिस्वामस्थितपण निःश्वासे ने यादि। जनादंन व विणुरिव विभिना बनमाला यख सः। (“पापाद- पद्मं या माला बनमान्नेति मा श्रमा ति) पवे-विचिवा बनमाला वमपरम्परा यस्य सः। महरिणय सूर्य १५ सप्त पारि वाहनानि यसिन् तानः वन्दन: रथ. तेन उपेतः। (“पर्व वाहनपचयोः' इत्यमरः) पक्षे-सप्तपत्रों विषमक:। अदनास्तनिशः। (“सपणे विमानत्वक गारदो विषमच्छदः । “तिनिशे बन्दमो नेमिः युभयवाप्य मर: ) विरूपाक्ष व शिव व सनिहितो गम: कात्तियो यस म:. शिवया पाया पनगर । पचे-सनिहिता गुहा गरं या म:. शिवाभिधांवोभिः कोष्ट्रीमियां पनुगत। ("शिया गौरी शिवा कोष्टा भवेदामनको शिका' इति शाश्वत:। “देवखातविले गहा गह्वरम' । “शिवा मौरोफेर गयोः' इत्य भय वाप्य मर: ) ग्रीपर्वत पर सनिहितो मल्लिकार्जुनो यस सः, मक्षिका मो नाम हर:। पधे-सविड़ितो मनिकाऽर्जुनो यस्य सः। (“पन्य मनिकायां विषु स्थान केतकीफले' इति विशमेदिन्यो। "मदोमो वीरतरुरिन्द्रदः कुभाऽ जुमः' इत्यमरः) कामोर कामुक ५ जाताना रोषरसाभ्यामनुगतः, समान। पने-सातारम्भरमा अपरममिस्ता यामन गतः, समदमः मधुरः । ("कान्तारं यमं दुर्गमम् । “कवानपरो सायप्य वलिनी । “सूरः कमवायः । मातनो मदन ति विवष्यमरः) नरवानदत्तस्त वाम को राजा तात् प्रिवड़ा- स्यामया तवामकस्त्रिया सनाथ: । पचे-प्रियनः फलिनी, श्यामा रोचनो। ( “प्रियः फबिनो फो। विभाडो रोचनी खामा. तिच्योरप्य मर) “शेतविधारा" प्रति ख्यातम्। शिरिष बाबर मता धावा पामलका। तिरवणानं येन मः। पचे-चावापमाता। (“चावी वाटुपमाताऽपि यमरः ) वासरारा व गरिबारममया पापिता बनराजिनपरम्परा गलतियां यब:
वासवदत्ता। (४३] बहुलतागहन:, कर्ण इवानुभुतगत काटिदानः, भौम दव शिखण्डिमुक्त रई चन्द्रगचित:. कामसूत्रविन्चाम एव मल्ल नाग- घटितः कान्तारसामोटव, हिरण्यकशिपरिव शम्बर कन्नाश्रयः, गैरिकव्याजाविरथमागे मागगाथमिवारुगो नोपास्यमान:, शिखर- गतसूर्याचन्द्रमस्तया विस्तारितन्नोचनोऽगस्त्य मागमिवोदीक्षा माण:, सस्तान्त्र जान्न एव जरद जगरभोगैः. कुम्भ कगा इव (“पयारागस्वरुप:' । “तरकस्तु शटलः” इति योर प्यमरः) गैरिकवदरुपस सूर्यमूतम्य प्रभा तया { "मुरम् 56u's.. र यसर: ) पपच व बहुम्लता कता नया गान:। भावे सन्न् ] ( व . * 2 क्षऽगो तितो च वन! गवि पति विप्रकाश। कोष शितो जगा । ५ ---- वह नताभिर्गहन: मान्द्र: । ( “वमी ततिलता. यमर: ) कानमः शान के टोना तक बनाना दा वितर येन सः। पर्च-पनमतं शतकाटिना वा दान मदन गन स ताः । [दा पवखण्डने } ( "मत कोटि म्वर :” समर: ) मोम 54 शान्त नव व शिखगिड मुनगई चन्दै सदाग्छ वा चितो व्यानः । प-शिख गडी व तदारू वषा ते शिखगडनी मय रात म क र ईन्द्र र इमे चकाई: पचैः पाक्ति:। कई चन्द्रेण तदा कारयका व त्यन्ते । ( "गवडत ५ व ६ नपंम के” । “ममी चन्द्र के में चको इति योग प्यमरः) कामसूतia 218 5. मन नागेन मनिविशेषण, ०३-विशषे घटिती रचिती यतय । {"मना गाऽभ्रमात वाल्ययनमुना वाय"'त वियप का ) कान्ताना रमामादी 25 गन B 11 टगः । १ - कान्तारं दुर्ग मनि कानने वा सामादोऽतिमुगमः। 1 ताप र व अम्बरी देविष तक लाययः । पई- गम्बरो परिणविशेषो जलं वा ८ वा । (“रङ्गम्बररोहिषा." | "नीर वीर- शम्बरम' स्यु भयवाप्यमरः । 'शम्बरं सम्मिल विते वौइव्रतविशेषयोः। समगे टेवरिषमस्यधील जिनान्तर " इति विश्वप्रकाश:) गरिकव्यामाट्रविरघमार्गस्य मार्गपार्थमन्च पहामिवार यानानरुधापास्य मानः । { मग पन्वेषणे ] शिखरगत. सूर्णचन्द्र मलया [ “देवताहन्द * न्यान] विस्तारितमोचनोविकमितनेवो. ऽगस्त्य मार्गमुशोधमाए ६५ : या १८८मागकाम तावत् त्वमुपविशेरका गतो मुनि रायाति न वति मागवला कामात पुराण प्रसिद्धम्। नादनगरमा गइ युसरोग: मसान्त्र नाची विगलितास व। ("पत्रं पुरीत" । "मगर भयुवांस - [४४] वासवदत्ता। दन्तान्तरालगतवानरव्यूहः, पिण्डालतकरागान्तिपादपति- सूचित-सच्चरित-शचीपतिवारविलासिनीसङ्केत- केतकीमण्डपः, अकुलीनोऽपि सहंशभूषितः, दर्शिताभयोऽपि मृत्युफलदायो, सप्रस्थोऽप्यपरिमाणः, सनदोऽपि नि:शब्दः, भौमोऽपि कीचक- सुहृत्. पिहिताम्बरोऽप्युल्लसदंशको विन्थ्यो नाम महागिरि- रदृश्यत। प्रत्युभी इति योरप्यमरः) कुम्भकर्ण व दन्तान्तराले दशनान्तरासे गती बानरव्यहो यस्य स तादृशः । पचे-दन्त: कटक: मानुतियंग्विनिर्गत: शिक्षाविशेषो बा, तदन्तरालगतवानरयूथः। (“दतो गिरिनितम्ब च दशने सानुनि मृतः' रवि विश्व:। 'दन्तकास्तु बहितिर्थ पदेशानि:सता गिरेः पति मः) पिलो- मूतमखतकं पिडालतकं सदागे पारितानां पादानां चरणानां पश्चिमिः परम्परामिः सूचितं सच्चरितं मरणं येषु [ भावे :) तादृशाः सपोपति- बारविवासिनीनामयादीनां सस्तवेतकीमण्डपा यखिन् सः । विरोचामासे. नाr-पकुलोनोऽपि निन्दागोवोऽपि सहंशेनोत्तमकुलेन मृषितो महित इति विरोधः; + को पृथिव्यां खोनोऽकुलोनोऽन्यत्वात, शोभनवगुमिरखाडव प्रति परिहारः। दर्शितमभयं येन सः, मत्थ जमकं फलं दातुं गोलमय साहस इति विरोधः ; दर्शिता भया इरौतकी येन सः,मत्यफलं महाकालफलं कदखौफलं वा दातुं शोलमस्य ताहगिति परिहारः। ("पमया त्वन्यथा पथ्या' इत्यमरः । सत्युफलं महाकाले कदस्या मृत्यु फल्यपि प्रति विश्व:) सपस: परिमाविशेष विशिष्टः, पपरिमाप: परिमापरहित प्रति विरोषः। (“कुडपः प्रख रखाया: परिमाणार्थवाः पृथक इत्यमरः) सामः समानुरित्याविरोधः। ( "मु: प्रस्थ: सानुरस्त्रियाम् यमरः)। मदन शब्देन सहितः सनदी नि:शब्द प्रति विरोषः। [द पव्यक्त सन्दे ] मदन गोपाख्यमदन महिती नि:शब्द त्यविरोध:। भीमोऽपि युधिष्ठिरानुनोऽपि कौम बामविराटराजम्यालयमहत्, विराटरावस्थितः बीचम: पाचाया साभिलाषति भौमेन त रति भारते प्रसिद्धमिति भीमस्य चकमहत्त्वं विरोधः; मोमो भयानक, कोचका बंगविशेषाशेषां सह । ("वेषयः कोषका स्थय स्वमन्त्यनिलोडता:* इत्यमरः) पिहिताम्बर स्वादितवस्त्रः, उनसत झुरमामंगुकं वस्त्रं यस स इति विरोषः। (“चेलं वसनमंशुकम्" इत्यमरः) पिडितमानास्तिमम्बरमाकाशी येन सः सन्तः स्फुरमापा अंशयः पाएका:
वासवदत्ता। [४५] यक्ष प्रवडगुल्मतयेव दृश्यमानबहुधातुविकारः, माधुरिव सानुग्रह प्रचारप्रकटितमहिमा, मोमासान्याय व पिहित- दिगम्बरदर्शनः । यश्व हरिवंशैरिव पुष्करप्रादुर्भावरमगोय:, राशिभिरिव मोनमिथुन कुलोरसङ्गतैः, करणैरिव शकुनि-नाग-भद्र-बालब- कुलोपेतैर्देवखातैरुपशोभितोपान्तः । - किरणा यस्य सः इति परिहारः। [स्वार्थ क:] ("पम्बरं व्योम्नि वाससि।" "किरणोसमय खांगु :" इत्युभयवाप्यमरः )। नेषेणार-यो विभ्यः प्रवगन्यतया प्रवडम्तम्ब तयेव दग्यमानी बहुधाननामनेक- गरिकादौमा विकारो यव ताटक । ("कागो स्तम्द गुन्नौ”। “धासमन:- शिलाघाटे:” इत्यभय वाप्यमरः ) पक्षे-प्रवडगमत या प्राइपोहतया प्यमानी बहुधातूनां रसादौना विकागे यम्य 8:। ( “गन्मस्तु हा पम" यमरः। “रमा. मुनासमेदोऽपिय-मज्जगु काणि धातवः। स व दश केषा गेमत्वक सायमि: स " दूति हैमः। मता इति शेषोऽध ) सापरिव सानुपर: सोप: प्रचार वरणं तेन प्रकटित उद्योतितो महिमा म्वोत्कर्षों येन सः। पक्षे-मानुषु शिवरेषु ग्रहाण दिौनां प्रचारेण घमणेन प्रमटितो मरिमौनत्यं येन म: । मोमामा न्याय व ताम्वमिव पिहितं तिरोहित दिगम्बर दर्शनं दिगम्बरमतं येन मः। ५-पिहितं छादितं दिगम्बरयोटिशाकाशयोदेशन बन मः । यो विध्यो टववारूपाभितोपान्त अत्यन्वयः । हरिवंशेरिव पुष्करप्रादुर्भाव पाख्यानविशेषम्तेन, पक्ष-पुकराणा कमलानां जलानां वा प्रादभावे ए रमपौय:। ("महसपवं कमलं पुकाराम्भारमाणि ", "मलिनं कमन्नं जलं पुष्करं सर्वतोमुखम" इत्युभयबाप्य नर:) राशिभरिव ज्याति:शाम्नममि डेमषादिराशिभरिव मोनो मिशनं कलीर: कर्कटपते: मन तैः । पते-मोनामथनं कलीराय ने: समतेः । करणे. रिव ज्योतिषागमवित्तववादिकरणेरिव शकुनि नाग-भट्र-वालवानां तत्सं कानां कुले: समदायैरुपेतः। पक्ष-शनिः पपी नागो गनः सो वा भद्रो मुम्ता बाल- वकुलो बकैमरः, पथवा-घालं होबेरं वकुल: केसरमौरपतेः। ( “मन्ति- पचिशकुनि शकुन्तशकुनहिजाः" । "मुम्ता मुस्तकमबियाम् । स्थासप्तकः । “वालं होवेरवाठोदीच्यम् । *पथ के सरे व कुलः" इति चतुवंप्यमरः) । - [४] वासवदत्ता। यस कुसमविचिवाभिः, वंशपत्रपतिताभिः, सुकुमार- ललिताभिः,पुष्पिताग्राभिः, शिखरिणीभिः, प्रहर्षिणोभिनताभि दर्शितानकवृत्तविन्नामः । यव मटकलकनममारसरमितीभ्रान्तभा:कूटविकटपुच्छ- च्छटाव्याधतविकच कम नखण्डविगलित-मकरन्दविन्दुसन्दीड- सुरभितमनिलया, सायन्तनमज्जन-पुन्निन्दराजसुन्दरी नाभि- मण्डन्ननिपोतमलि नया, मटमुखरराजहंमकुलकोलाहलमुख. रितकूल पनि नया, नटनिकटमत्तमातङ्गगण्डपिण्डविनिर्गतमद- धारास्तवकितसलिनया तौरपरूढ़ केतकोकानननिपतित- यो विध्यो तामिटेशितानेकविलास ति सम्मनः। काममैचिवामिल शपत्रेषु पतिताभि: सुकमाराम लिताच तामिः पुष्पितानि सनातपुपाण्यपालि वामां ताभिः पिवरिषोभिः शिखरमयं तहतौभिः मायाभिरिचय:, प्राविमिः प्रक चारिभिः [अन्तभांवितण्डव इषिः। पचे-तत्तदभिधाने- वन्टोभिः। 'यो यो गतिशयति: पार्षिकोयम' । “रमै स्ट्रैश्विा यमनसमला ग: शिखरि *नयमहिनो को कसमविचिवा' । "कुमारखलिता नसौ ग्. 'दिनि शपपतितं भरनभनमगे. पुनरममा मेगाह-यो विभ्यो रेवयोपगूढ रचन्तय: । मटेन कलमव्यकमधुरं बसमानां कादम्बामां मारमानां पक्षराव्याण रमितं शब्दोनोदमाता मा:कुटा मक्यविशेषाम्तेषां विकट एक कटाभिाधतविकपकमलपाहितितमवरदविन्दु सन्दोहन मुबभिनमग्निमया। (“पाटम्ब: बलम: स्यात् । फरास्तु सारसः पत्यमाय मर:। *भा:कूट: सप्यते मोग- मेदै शैलातरेऽपि .. इति विकास:। “भटकी" इति भाषायाम ) सायन्तने सायडालिके [“सायं किसम" रचादिना व्यस्तुहागम मचने पसिन्दाजमुन्दरीन शवगामामा माभिमबलर्मितविण्या। महमुखरगमकणम्य कोलारस: कसकनोग मुखरित क्सविनं यम्यास्तथा। ( "राजमात ते पच चर लोहितः मिता:। 'बीमारल: कनख:"। "कूनं शेष तौरं । 'तोयोस्थित सत पुलिनम' इति तुचामरः । कोषे तदियनेम सटम) सटामिण्टमत्त मातावितिनियंतमधाराभिः स्वक्तिं सन्नातस्ता सखिल बसाया।
वासवदत्ता । [४७] धूलिनिकुरम्ब जातसै कत सुखोपविष्ट तरु णा सुरमिथ ननिधुवनन्लोला- परिमलसाक्षिकूलोपवनया, तटाट वानिकटनिपतित जम्बखण्ड मण्डपावस्थित जन्न दवताऽवगाद्यमानतायया, ताररूढ़ वतस. लताभ्यन्तर नोनदात्य हव्यहमद कन्नकुह कु हाऽऽरावकौतुकारुष्ट- सुरमिथुनसंस्तूयमानाभागया, उपकूलसनातनलनिकुञ्जपुल्लित- कलायकुक्कटघटाघुत्कारभैरवतारया, जलमानुषीमृदित- सकुमारतोरया, उपवनवातान्दोलिततरलतरङ्गया, नल- गन्धस्तम्भ ( "गण: बटो मदो दानम' यमर: ) तौर पढ केतको कान नानपतितधलेनि कुरम्म समूरसेन नातं यस सकतं तव या मुखा विसरु मुगमथनानधवनलोखा तवां परिमला विमगन्मा जनमनारा कुनीपवन गौरव- कांवमनं यस्वासया । उपवनय पारमलमारित्वव - सवथा जनमधाम ध्वन्यते । पव से कतशब्दप्रयोगत मटशे पौपचारिकः। । "2.५वन रतम् । "बिमोत्ये परिमलो गन्ध जनमनार” । "बाराम: यादव कामं वन मेव यत" इति विष्व प्यमरः ) तटेट वो वन तस्य। निकटे निपतितानि जस्त्रखण्डानि तेषां मसपेवचितगल देवताभिरगाह्य मागतोयया । (“पटव्य र एवं विपिन गमन काननं बनम" चमर:) तोरपाटवेतसलतान्तरखानदायर कालकण्ठ कसमूह- राख मदरसो य: कुरघाराय: कुमकुमशब्द स्तन कौतुकं तदाटसरामथन: सत्यमान पाभोग: परिपूर्णता यस्यास्तथा । ( “दात्य: क लक एड:" । “पारवा. रावसंरावविरावा: । "भाभीग: परिपूर्णता सात विवप्यमरः) । मोम इत्यपि पाठः । उपकून [ सामायियोभाव: ] तब सनाती नलनिकुत्री खतादिच्छादितो देशस्तव नित: पुचवदाचरितोऽनेक न्यथः, कुन्तायो गौ यस्याः मा चासौ कुक्कुट घट। कुकट समूहतम्या पत्कारेण तादृशशब्देन भैरवं भयानकं तौर यखाराया। 'शेलोपयस्यामपतयनेमिधारा" इत्यादौ उपत्य शब्दस्यानो वाव घटापन्दच समुदाये प्रयोगो भात:। ( “नडस्तु धमन: पोटगल: । “निकुञ्चकनी कोवे लतादिविजितादरे । कुस्खायो नौडमास्त्रयाम्"। "कुकुट शरणायुधः । ध भैरवम्। दारणं भौष भौमं घारं भौमं भयान कम्" इति पसख प्य. मरः) नक्षमानुषोमदितमुकमारतौरया, वनमानुषवाचलमानुषः प्राणिविशेषः । ["गातेरस्त्री विषया' इति डोष ] उपमनवातान्दोलिततरलतरगया। एतेनाम [४८] वासवदत्ता। निकुञ्जपुननिविष्टावकोटक कुटम्बिनीनिरीक्ष्यमाणाईशफरया, पोताधानलंधकोयष्टिकस्कभनमोमवेतमवनया, तरलतरङ्ग मालासञ्चरदुद्दण्डपान्तदर्शनधावदतिचपलराजिलराजिरवितोप- कूलसलिलया, कणाटोरमिथुनमैथनदर्शनोपजातनिधिग्रहण कौतुक-किरातशतखन्यमानतोरया,क्रूड्येव दर्शितमुखविभनया मत्तयेव .. स्खलितगत्या, दिनारम्भन्नाव, वईमानवेलया, भारतसमरभूम्येव नृत्यत्कबधया, प्राकृर्षक विजम्भमाणशतपत्र बाते गुणवयं वर्णितम: तेन कामिना सदा सुखकारिताऽस्य ध्वनिता। मलनिकल पञ्जे मिविष्टोऽयकोटको बासकटुम्बिनी खो तया निरीक्ष्यमाणे. शफरो दरूपालो यस्या तया। (“सोऽमकोटमाथ बलाका तवको स्मृता । "दपालाफ" इति स्खोरपि बाराबलो) पोताधानं दागहमस्य महासव समयोटिक टिटिमकस्य स्कभनं शब्दसेन भौमं वेतसवनं यस्याम्तया। [स्वचः सौवी धातुरनेकार्थत्वाच्छदार्थ: ] ("उदाह मस्य मनात: पोताधानम' । 'कोषाष्टक्ष- टिभिक इतिहबोरप्यमरः ) तरलतानमालायां मवरदद्द गडपाखो मत्स्य विशेष- सहनिन चावदतिचपला या राजिल राजिलभ ममूसेन रनितमुकूवमखिलं समासया। ("भवेदद्दपाबस्तु समतव्यप्रभेदयोः' इति विश्वप्रकाशः। “समी रानिखडण्डभो” (न्य मर: ) कणाटीर: खन्नमस्त न्मथ मम शुनदर्शनेनोपनातं निधिपाप- चौतुकं येषां ताकिरातामां शतेन शुन्यमानतोरया। ( "क पाटोरः। खन्नलेखस्तु खननः" इति हारावलौ। “कौतूहलं कौतूकं च' "भेदा: हिरातशबर-पुखिन्दा स्वेचनातयः" इति योरप्यमर: ) तथा वराहमिहिर,-"तस्मिन् निधिभवति मैथुनमेति यस्मिन् यथिन् पुन मति तब तलेऽसि काचः। पहारमप्यपदियन्ति पुरोषणेऽस्य तत्कौतुकाय नयनस्य खनेगरिवीम. इति। वसन्तरामोऽपि- "शारखण्डं विस भूमिभागे तमिन् मवेग यव करोति विष्ठाम । यवानो खननको विधते रतं भवेत सब महानिधाममा सति। कडयव दाती मखम बदमम्य विभड़ गोष्ठभुकटीविकारादियंया । पक्षे-मुखविभड्रो नि.सरक. तरको यया । ("मुखं नि:सरणासायीः' इति धरणि: । “मासर जाम राम:) मत्तयैव स्खलिता गतिर्यस्यास्तया पचे-सवलिता तिच्यक् गति: प्रवाही चखास्तथा। दिनारम्भोग वडंमाना वेला कालो. यस्यां तश। पदे- वासवदत्ता। [४८} पिहितविषधरया, धनकामयेव कृतभूभृत्सेवया, रेवया प्रिय, तस्येव प्रसारितवोचिहस्तयोपगूढ़ः । यश्व- हरिखरनखरविदारितकुम्भस्थ लविकलवारणवानः । अद्यापि कुम्भसम्भवमायतीवोच्चतालभुजः ॥ ततो मकरन्दस्तमुवाच,- "पश्योदञ्चदवाञ्चदञ्चितवपुः पवाई पूर्वाईभाक स्तमोत्तानितपृष्ठनिष्ठितमनागभुग्नाग्रलाङ्गलभृत् । दंष्ट्राकोटिविशङ्गटास्य कहर: कुर्वन् सटामुकटा- मुत्कण: कुरुते कसं करिपती करावतिः कोससे : भारत- कता यया । वेला नयांदा, ( “साम्वविकतो ये ना दान मध्यांदशोराव" इत्यमरः )। समरभुन्य नृचत्कवन्धमपम चन्दव यस्या तया; १न-वन्ध जल, । " सलिन्ने रुट्रे कवन्धी रापमान्तरे” इति वियः। “कवी5ो किया मनाम: कलेवरम" इत्यमरः ) । प्राक्षपेत्र विजम्भमाणे: शतपर्व मनः, पिहिता: मयुर: भच पमयादितस्ततानाः, विषधरा: सपा यस्यां तथा ; ( "मतपव: सितापाड: प्रचला की च चन्द्र को" इति हारावलो) पते-विजृम्भमा पशतप वैः कु गाये, पिहितास्ताः, विषधरा: मनधरावड़ागादयो यस्या तया, ( “मतप कुमयम" प्रत्यमरः । “वि व जलेऽपि च• इति वियः )। इति वियः)। धने ट्रञ्चे, कामोऽमिनायो यम्यास्तव, भती रान:, पच-विन्यस्य, सेवा प्रसारित बीचिखया पिवतमयतापगटः। इरोति ।-यो दिन, ताल एव भुगो यस्य सः तादृमः, इरिखरनखर- विदारितकुम्भस्थलविकल वार पध्वानर वापि कुम्भ समावम भगन्त्यमा पादयतावा- ग कागच्छ त्याहानं, सरीतावत्यर्थः, ( “कुचरा वारण: करी' । “अगस्त्यः कुम्भ सम्भवः" इति प्योरप्यमरः)। उतोचालडारः । पायां इत्तम्। तती गिरिदर्शनासरं, मकरन्द कन्दपंकेतुम, उवाच । स्वभावोतवा, पश्यति ।-दवतिहत, अवाञ्चदधीगच्छत्, पषितं वपुः पाईपूर्वाडे मगति इति ताक्, [ "परस्याई पसभाको वताच्यः" इति पुयादिमः] तश्चात्तानितपृष्ठे निष्ठितं सितं ताक, मनागौषत, भग्नम यमन वा-५ [३०] वासवदत्ता। पपिच- उत्कर्णोऽयमकाण्डचण्डिमपटः स्फारस्फुरत्केसरः क्रूराकारकरालवत्र विकटः स्तब्धोद्धलालभृत् । चित्रेणापि न शक्यतेऽभिलिखितुं सर्वाङ्ग-सोचनात चौत्कुर्वहिरिकुनकुन्जरशिरःकुम्भस्थलखो हरिः ॥ अनन्तरं नीचदेशनद्येव न्यग्रोधोपचितया,उत्तरगोमहसमर भूम्येव विजम्भमाण बहबलया, मरदेशटकायावयेत्र घनसार- सार्थवाहिन्या, विदग्धजनमधुपानगोछेगव नानाविटपोतासक्या, नलकूबरचित्तवृत्त्येव सतततरम्भया, मत्तमातङ्गगत्येव घण्टा, रवावेदितमार्गया, सदोखरसेवयेवादूरोहतबहुफलया, विराट- लक्ष्मावानन्दितकीच कशतया, विध्याटया कतिचित् पदानि गत्वा कामिन इव मदनशलाकावितस्य जम्बूवक्षस्य शीतल च्छायायां विशश्राम। नाह. साल पुकः, तं बिभर्ति इति ताक्. दंष्ट्रासोटिभिटि बात पासकुहरं मुखगों यख तादृक्, उत् हो, बर्ष यस स: ताहमः, सटा- मुल्कटां कुर्वन करानति: केसरी सिंह:, परिपती गणवरे, क्रमं पादविच कुरते पग्य; [ "पख मगो चावति' न्यादाविबाव जियाया: वमत्वम् । (“पुच्छोऽस्त्री तमसाइलम्'। "विमास्टै पृषु ति योरप्यमरः। *टा नटाके सरयो:' इति हैम:) खभावारिसहारः, "स्वभावातित तस्यैव जात्यादिस्यस्य वनय पति पात्। शार्दूलविक्रीडितं इत्तम *सूयांमसनरावा: सगुरवः मालविक्रीडितम* तिसरात। उतकममा वायवा कासगमं वर्षयति, कता-कार्ष:, पहाल. पण्डिमपटः, स्कार बहु, स्फुरततः केसरा यख ताहमः, कराका करालं व मुख, न विष्टो भयानक, सब निक्षम, करमुरिषप्तं, खालं विभक्ति ताह, चौकुवंग. गिरि कुयरभिर.पखोऽयं पुरातों, हरि: सि, Kir सोचनापिवेषाप्यमिलिखितुं न मक्य ते । मक्यते। पर गिर:पदमविकम्। ("तुरत सिंयोः स्कन केयेषु व कुटुमे । पनागर वे बचके के सरसात् इति हैग:):
वासवदत्ता। [५१] अत्रान्तरे भगवानपि मरीचिमाल्यातपलान्तम तमहिष- पमन्तरं सिंहावलोकनानन्तरं, विध्याट या विध्यार एवन, कतिचित पदानि गत्वा पामिन व मदनशलाकाऽस्तिस्य नम्बारम्य गोतल छायाया विशशा मेत्य च यः । ("मदमसलाका सारियां पाठशालिनी" प्रति हारावलो) पले-मदमायलावा सामोद बोधका निविशेष:, ( मदनलाका कामो मौषधमप्य यं याति” प्रति गर्ग:। “स्थामदमसवाकाsपि साया कामादयोषधौ• इति विश्वकाश: ) नख. चमिति केचितमोपदेशन व मित्रभा मनदोव, न्योधीप:प्रदेशावरोधन, तेगोपचितया तडया; पते-न्य योध, उपचिता तया, ( "पोधी बहुदाहट: इत्यमरः)। उत्तरगोयसमरभूम्ये व विजम्भमा यो लोऽर्जुन: यस्यां तथा ; ("उत्त. रस्तु बिराटस तमये दिधि चौतर" अति विशाकाम: ) १६-नली धमन यस्खा गया। काया ढकावने:, या। गमनं ढायावा, मरुट यस्य हा यावा तयंव, धनी मेघः, तसार: पानीयं, तदर्थ साय: सम्::,तामिमी तत्प्रापिका तया , यहा- रकेत्यनेन तहनि:, मा चासो यात्रा सत्सव: तयैव; तटुक्त मुदकं कूमादित्यवरूप स्तइत्या; पन्त पूर्ववत् ; ( *गमनोत्सवयोवा' इति वि:) मरदशे जलाधिमी काध्वनि अवणाचलमुदतमन्धोरिति निकषा प्रयानोति प्रसिद्धम; पचे-घमसार: कर, पुष्पकमहीनः सम्बोसमानाकारपव: पभेदो बा, (“घनसारस्तु कपरे उपभेद नखेऽपि .' इति :वियः) ढकथायेति त्वपपाठः। ["संज्ञात्वात डापोः संच्छिन्द होः इत्यस्खा: ] विदग्ध मनमधुपामगोठाव नानापिटरने पिड गैः, पोत पासमा मद्यं यस्यां ताशया ; ("षिशः पालविको बिट:” “मेरयमास: मौ: त योर प्य मर: ) १-नानाविटपिषु नातम, पासवं लाचादिकं ययां तया । नसकून कुवेरएवः, तांशत: यव सततं शता रमा तनामिकाऽप्सरसो यया तादृश्या; ( पस्ये च नुव तो पुवस्तु नलकूपर: इति कुवेरप्रकरणेऽमर:) पक्ष- सततं कृता रश्मा बदली यया, ("दाम्लो पारमा रमा मोषामुमत्ता" Sबर:)। मत्तमातहमस्येव घटाया : शब्दः, तेनावैदितमार्गथा ; पते- घण्टारया वक्षभेदः, (“घण्टारका पुपिया' त्यमरः)। सदौथरसे क्या- होगतानि पहने विधानि भूयांसि वा, फलानि यथा तया; पचे-दूर गोत्रम, दान बहान धनानिमिवारवादीनि फलानि यहां क्या। बिराट. वानन्दित कोसामा तयाखाना, शतं यया; पवे-कोला वंशविशेषाः, कोपका स्य स्खननानियोगवा" इत्यमर)।
[१२] वासवदत्ता। लोचनपाटलमण्डलबरमाचलशृङ्गमारगेह। ततो मकरन्दः फलमूलान्यादाय कथं कथमपि तमभिनन्दिताहारपरिचय- मकार्षीत्, स्वयं च ततशेषमशनमकरोत् । अथ तामेव प्रियतमा हृदयफनके सङ्कल्पा तूलिकया निखितामिवावलोकयन् निस्पन्दकरणग्रामः कन्दर्प केतुर्मकरन्द- विचितपल्लवशयने सुष्वाप । अथाईयाममावावखण्डितायां यामवत्यां तव जम्बतरु- शिवरे शुकसारिकयोमिथः कलहायमानयोः कलकल श्रुत्वा कन्दपंकेतुर्मकरन्दमुवाच- वयस्य ! शृणुवस्तावदेतयो- गनापम्” इति । ततः सारिका प्रकोपतरलाक्षरमुवाच-कितव! सारि- यस्य पवान्तरेऽचिवमरे, पासपकान्तमत्तमहिषलोचनवत् पाटलो मण्डली नाटक. मरीचिमालो सूर्यः, परमाचल सङ्गमस्तगिरिशिखरम. पारगे। ("शेत. रतस्तु पाटल: । "बसस्तु चरम: माभन ति योरप्यमरः)। ततोऽस्तगमनोत्तरं, भारम्दः फलमूलान्यादाय तं कन्दर्प के तुम, पमिनन्दिताहारपरिचयमकार्षांत, स्वयं - हताशेषमशनमकरोता बच फलानोत्तर, हदयफलके हृदयपहे, सल्या तूलिया किया, लिखितां तामैव स्वप्रदृष्टामेव, प्रियतमामबलोपयन् ध्याने पश्यन्, निस्सन्दहारणगामी मियजसकलेन्द्रियः, सन्दकेतुर्मकरन्दविरचितलवशयने मुष्पाप। (“पथ लिका कृषिका” इति हैम:)। नत्तत्रत कन्दमूलायमपापमयमययमेन गिरो तपकरणं ध्वनितम। गिरः सद्यः फलदाहत्वं दर्शयति, पयादिना ।-पथ अयनोत्तरम, आयाममावावखणितायां विभावव्यों तव नम्बतबनिखरे तखिन् मागे, मिथः सहायमानयोः शुरुमारिक्षयोः कलकलं श्रुत्वा कन्दर्प के तुमबरन्दमुवाच । {"मियोऽन्गेऽनय रहस्यपि" । "हो यामप्रहरी समौ" इत्यभयवाप्यमरः ) । किमिया, अयस्येति।-बयस्यै तयोराखापं तावच्छ गाव इति । तत: कहानन्तरं, सारिका प्रकोपतरखाच [क्रियाविशेषणम्] उवाच-तिक, - वासवदत्ता। [१३] कयमन्चया काऽन्तरमन्बिथ ममागतोऽसि ? राविरियतो तव ?" इति। तच्छु चा शु कस्तामवादोत्-“भद्रे ! अपूर्वाऽय कथा मया श्रुता प्रत्यक्षीकता च. तेनायं कान्नातिपात:" , अथ समुपजातकुतूहल या सारिकयाऽनुरुध्यमानः कयथितु- मारमे। "अस्ति सुधाधवलेः, वृहत्कथारम्भेरिव शालभलिकोपेतैः, वृत्तेरिव समाप व कक्रोडितैः, करियये रिव ममत्त वारगः, सुग्रोवसैन्यैरिव सगवाक्षे: सगवा:, बलिभवनैरिव सुतलमन्निवेश:. वेश्मभिरुप गोभितम् ; धनदेनापि प्रचेतसा, प्रजापालेनापि क्याया: मतं , मारिहाइलरमनिष पन्धन तया सर मनमो लक्ष्य ते ; समागतोऽमि : अन्यथा मार कान्त र मन्वयाभावे. तवेन्यम्य तदाममने नापा; यती राविरत तकृदा शक सां मारिकाम, भवादौन-भद्रं । पद्यावां कथा अता प्रत्यक नान; शरमवन्धम्य प्रत्यक्षासवान तदर्थभतकिया या पपि प्रत्यक्षा समशन तदाश्या जना बस्यन्ते ; तेनायं बालातिपात: महागमनेऽतिकाम्न स्ययः । प्रत्र उकवाक्य व पोनरं, ममुचनातकुवूपया मारियानुरुध्यमानः शपयादिना भुगो. भूयोऽयं मान:, शुश: तिघ:. कथधितुमार । कमुमपुरं नाम नगरसस्तोम्यन्वयः । कोहगवेग्म भरुषसोभितम । सभापवान "हो" इति प्रमिदं ने पन नं. ( "मुभा नेपोऽमतं न्त्रको न्य मर: )। छ। मुणा कति:, सदारम्भेरिव शानविकोपेले: सानभत्रिका नाधिकाविशेषः ; पने- शालभनिका पुतलिका, ( "शालभनो पाञ्चाग्नि का च पृत्तालिका' इति ईमः) । तरित छन्दोभिरिव, समावक क्रीडित: मावककोडतं नाम छन्द विशीघ:, "माण व कं भातसगा:" ; पचे-माणवकानां शिशूनां, कीडितानि : महितानि नैः। करियूशेरिव मम तवारण: ममत्त गजे: ; पचे-सनिय है, ( “मत्तबार पमिनि दानकि न करे हिप। महाप्रासादयोधौनां वरण्डे चाप्य पायो । पति विकाशः। "नियंहो मचवारणम्" इति वैजयन्ती । "मत्तानम्वोऽपायय: म्यान प्रगौवो मतवारण: इति हैमः। “ निर: शेखी हार निय्यांस नागदन्त के इति वियम काश:) सुग्रीव मैरिव मगार: गवाची बानरविशेषन्त माहितः। पचे-मगवा मवावायनै। बलिभवनेरिव सतले पाताखविशेष, सनिवेशो येषां ते ; पदे- ३!
[५४] वासवदत्ता। रामेण, पियंवदेनापि पुष्पकेतुना, भरतेनापि शत्रुघ्नेन, तिथि- परेणाप्यतिथिसत्कारपरण, असङ्घयनाघि ससगावता, अमर्म- मंदिनाऽपि वीरतरेय, अपतितेनापि नानासबासक्तेन, सुदर्शने नाम्यवक्रे, प्रजातमदेनापि सुपतोकेन, अपक्षपातिनाऽपि लेन, अविदितहक्षयेगापि कुलप्रदीपेन, अग्रन्थिनाऽपि वंश- पोतेन, निदाघटिवसेनेव वषविवाहितरुचिना, माघविराम- दिवसेनेव तपस्याभिगा. अग्रहेगापि काव्यजीवज्ञेन, पौरजने- नानुगतम् ; धनागमदिवसेनेव दशितखण्डाण, वेलातटेनेक .. शोभनस्त नमनिवेशो येषां ते: पौरजनेनानगमियन्वयः। धनदेनापि कवरेगापि, अपेतमा वरुणेनेति विरोध: ; धमटो धगदाता, प्रकटं घेतो यस्य सत्यविरोधः। जनापली नावाः रामः पविशेष प्रति विरोध: ; केचित त्वना पालो रामपूर्व नः, समी टापिरिति विशेष: ; ( "जावाल: स्यादनागोवः” । “राम: समरी गरयः अश: । जादयो मगेन्टाद्याः" इत्यभयवाप्यमरः ) पकारी वासुदेव:, तमाजासोऽन: कामः. समापान यति ताटक. पत एव रमतोति रामः [विन्तादम्. ततोऽम्] स्त्रोणां कौडाकारकस्ताने विरोधः । प्रियंवदो गन्स विशेष:, पुष्प केतुः काम प्रति विरोध: ; प्रियं यदतीति ताटना देन. [ “प्रियवशे: वदः खुच" इति खन् । कषित" इति मम ] प्रणतः पुगाभर पाजे म्यविरोधः। भरत: के केयोतनयः, मनः मोमिविरिति विरोध: : भे नववे रतन ज्योतिषिकेक. प्रवघातकैनेति परिहारः। तियो विस्तितत्तत्तिधिकमलि, परेण रतेन, न तिथिमत्कारपोऽतिथि. म कारपर इति विरोध: ; पतिथीनामागन्तुना मत्कारपरेति परिकार:, ( "पागन्न रतिधिना राग' दय मर: )। पमहान बह चाहामारहितेन, ममावत: मासहितनेति विरोध:; अमहीना डेम, सविता पण्डितेने विरोध ("मधमास्कन्दनं महाम"। "सजावान खिस: सवि" इस्य भयवाप्यमरः )। मम. भादमावि पौरतरण काण्डेन, काण्ड स्य मर्मभेदिलं प्रमिई. साहवेन वर्ग विशेष:: ("अजिहागो वीरतरोऽस्त्र कस्टक: रति हारावलो) मर्म रहस्य, तदभेदकेन, बोरतरेणातिरेगेति परिहारः । पतितेन भूमावतितेन, नानामवासोमानेक. म दयाम में नेति विरोध: ; ( "मेरेयमासव: गोध:" इ यमर:) पपतितना प्रायविनाप. नाना सबा पनेयमाः, तेवास नेति परिहारः, (“यत्र: सोऽध्वरो यागः' .. - वासवदत्ता। [५५ प्रबालमणिमण्डितेन, टेक नाजनीन परिवविदग्धेन, वनगजेनेव पनवपल्लवितरुचिना, कोशिलेनेव पाटन, मरे- णेव कुसुमे लालितेन, जलो निर रस्ताटिनी या ग कनेव सुरताथि ना, महानट बाहुनेत्र कवाइजन. २.सर विलामिदृदयतापकरेग, अन्धान र मोव शू नानामु परिगतन, वेधाजननाधिष्ठितं कुसुमपुरं नाम नगरम् । .. रामर: )। प्रजातमन मानेन, ममतगेन तवाम काउनेति वियः; जातनदेनामाताहरे, मई गम्य ते नेति परिहार. ( प प्रतीक ऽवयवः' इत्यमरः)। सुदर्शने ना ५ . विकाय मदान इति संत विसर ; अपने दम्मेन. ( "जगाने मन् ह च द भदाय' ति र... भ. टप यस्येय विरोध: । न पन्ना गहना, पन तो पतात? नन. विरोध:: घशारे विजौ, पक्षपातो ताटुशन, हमन विन 'ने::: परिहार:, ( "पकागे वानुदै ३: स्यात" चकार । "ERो विनिमय च विहगान्तर" रति विश्व:)। न विदितः सदस्य तेलय, खयो येन तेनाल कुल पदीपेनेति विरोधः; न विदित: सेहषयोऽनुराग भयो येन, कला राय, प्रदौपिन प्रकाश नेति परिहारः। पग्रन्यिना पहिरेन, स्पोनेन शावरमति विरोधः; अगन्यि ना यादवेन, बंशयोतेन मन्वनाम के हो यविधिः । 'नदार दिनमैने व हपेप वपन दमन, विवा ईतरुचना प्रङ्ग इताप ने ययः ; पन- धर्म, विवड़ितमचिना। माधविरामदिवनेनेव तपथग्य फालानन्य, भाभिषा; ( *11 तर म्य: कानाक:" यमरः ) पन-तप तपशरण, तदारम्भिण।। प्रगहे पाकि काय जीवन गुजवधन ; १ - काय प्य नौवनाशय नेन । वेश्यानने नादि. हितमिन्यन्वयः । घनागमदिसेनेव दणितखण्डाभण दर्शितखण्ड मेघन; पते- खगडाभं दन्त विशेष:, च वामन:-“विधिवमौष परिमलं च क्षत: ममन्ताहिशटै रुपेतम। खगडायमेतद्दशनायलेखं विम्बाधरोमविभूषणाय ॥” इति । वैखातटेनैव प्रबाला विमाः, मण्यय मंण्डि तेग ; पते-प्रवाले रुत्तम के शैविंदु मेर्वा, मथिभिडितेन; या-प्रवाल मापदन्तक्षतविशेषः, तथा च वामन:,-"गाई इतौर संयोगात स प्रवामन मणिभवेत् इति । देवानानने नेवेन्द्राणी शची, तन्या: परिचवाहिदग्धेन; पचे-न्दापी रतो बन्धविशेषः, "निगवयमद्रासनानुभ्यां - तथा ..
[५] वासवदत्ता। यत्र च सुरासुरमौलिमालालालित चरणारविन्दा, शुम्भ- निशुम्भमहावनदाववाला, महिषमहासुरगिरिवनसार धारा, प्रणयप्रपतगङ्गाधरजटाजूटस्खलितजाइयोजलधारा- धौतपादपद्मा, भगवती कात्यायनी कात्यायनी वैतालाभिधाना खयं प्रतिवसति । .. भवति चावासात । इन्द्राचौरचितत्वादिन्द्राणोत्याख्या वश्व: ।" इति। बमगजेनेव पनवे किसखये, पचविता विहा, विरिषा न देन; पो-पनवैः पनवेषु वा क्टिविटेष बा, विवक्षितरुचिमा, (“प: किसवे विगे विसार विटपेऽपि इति विव:)। कोहिलेनेव परमात पुष्टेन ; परे-परमम्यर्थ. पुष्टेम। ममरेव कसमेषु पुष्येषु, बारितेन; पचे-कुसुमेषुण कामेन, सालिन। मौकसेर रताळe; धिराष्टितब निपुणेन ("रक्तचत जशोपितम' इत्यमरः) ["नसौक- सेन- इति पाठे-पूर्वमोकाशब्दात स्वाण पयात समामः ] पक्षे-रताना- मनुरखानाम, पारित निपुणेन । (शाब्दिकन्तुगलोकाभि: कपितो नलोकः- प्रति प्रब्दभेदप्रकाशः)। यानमेने व मुरता मरत्वं, तदर्थना : [ भावे तल, खियाम्' इति स्त्रीत्वम् ] पचे-मुरतं मिभुवन. तदर्थना । महानटवानेव विवभुजेनेव, बल्ला इगन ; पचे-वलाई नासिना, ( "भनोकिविलासिनो:" इति विश्व:)। मरने व बिन्ने पामितमुपवेष्टुं शीलं येषां तेषां सपायां, हरयताप. करेग; पचे-विलापिनां स्वामइतविल मनशोलाना, हटयतापकरे । सरेणेव शूनामामुपरिंगतेन; [दारा न्यादाविवाबनवाभिप्रायेण ववचनम् ] चन्वामुरो भैरवेण शुलाये रोपित पति कथा पवे-श्लामामुपरिगम पन्यव बिताभ्यो देश्याम्योऽधि केनेति भावः, ( “म यौ प्रहरणे शून: केतने योगरोगयोः । खनादेश वक्षाचांय कोलके पण्य योषिति ।" प्रति विश्वप्रकाशः)। यस कुसमपरे, वेतालामिधाना स्वयं पतिम मतीति मम्बश्वः । मरामरेनि पष्टम। शभनिगम्भावेव महावनं तम्य दावचाला पारस्यानिशिखा, ( “दवदायी बनारण्य बद्रो' इत्यमरः)। महिषेति पक, "विषयभेदताटप्यरचन विषय प्य यत. इति वचपात्। प्रपयेन प्रीत्या, प्रपतो यो गापरस्तस्य नटाजूटान मलिता या नावीनधारा तया धोतवादपना एतेन न केवलं भत्तेव पनाम, बिन्द सपवाऽपि पादचालनमाचरितमिति ध्वमितं, तेनातिबनभात्वं ध्वनितम। पभा- वासवदत्ता। [..] यस्य च च परिसरे सुरासुरमुकुट कुसुमरजोराजिपरिमन्न- वाहिनी, पितामह कमण्डलुधर्मद्रवधारा, धरातन्नगतमगरसत- शतसुरनगरसमारोहण पुण्य रज्ज:, ऐरावतकट कषगा कम्पिल तट- हरिचन्दनस्यन्द नसुरमितसन्निन्ना, सन्नीलसुरसुन्दरोनित स्त्र. विम्बाइतितरलिततरङ्गा, स्नानावती सप्तर्षिजटाटवोपरिमन- पुण्यवेणिः, एणतिलकमकुटजटाजूटविकट कुहरभ्रान्ति जनित. संस्कारतयेव कुटिलावतो. धरणीव सावभौमकरस्य गांव भोगक्षमा, जलदकालसरसीव गन्धान्धोपरिभ्रमभ्रमरमाला- ऽनुमोयमान जलमग्नकुमुदपुण्डरीका,छन्दीविचितिरिव मालिनी- सनाथा, हतान्धत समाऽपि तममाविता, वीचिकलि ताऽप्य. वोचिदुर्गमा, भगवती भागीरथी वहति । । यस्य पुरग्य, परिसर प्रान्ते, भागीरथो गङ्गा, वहति समय: । सुरमुरे । पितामहस्य ब्रह्म:, कमगलोच द्रवरूपा धारा । घरातलगतमगर मुतशतम्य मानगरममारोहपाथ पुखरनुः । ऐरावतस्य कटकषणेन काट कषणेन गास्थ लघरान, क पत तटमरिचन्दनस्य स्यन्दनेन प्रसपणेन, मुरभित मलिता। मनोरन् [ क्रिया - विशेष] सुरसुन्दरीनितम्ब विम्बातिभिस्तरलिततरना। नानावतोग समापन टया: परिमन परावधि: पुण्य पवाहा। एणतिन सयन्द्र: मकटे यम तम्याट'कर. विटकहर भान्ति मणं, तेन जनित मन्कारतयेव कुटिल चावता मानन्दमसतो, ( “यादावना मन:” दयमरः)। धरपोव सामोन स क वत्ती; पक्ष मा भौम पुत्तरदिगान, तम्य करस्योपभोगक्षमा, उभयोर कदिक प्यतादिति भावः (*म्प : म्पनिदानयोः" इति विश्व:)। जलदका नुमरमोव गन्वान्चापरिचम चाको धमरमाला तया पनुमीयमानानि जलमग्न कुमुदपुण्डरीकापि यस्यां सा; पन-कुमुटपुटरीको दिगगनौ। छन्दौविचितिग्रन्यविशेषः, तदन्मालिनी कन्दीविशेष', सेन मनाथा: “ननमय य युतेचं मालिनी भोगिलोकै:"; पजे-मालिनोनामिका नदो । तान्यतममाऽपि नामितान्धकाराऽपि, तमसा पन्ध कारण, पन्वितेति विरोध: ; तममामामिया नद्या, पवितति परिहारः। पीचिभिस्तरः, कलिता न्यानापि, न वोचिमिटुंगमेति विरोध:; पचे-बचिनर कभेदः, ("दास्तपनावीचिमहा- शेरवरौरवाः' इत्यमरः)। - [ut] वासवदत्ती। यच्च टिशि दिशि तारागणमिव कुसुमनिकरमुदंडित, उत्तम्भितजन्तटैः, अनाकरक रकशाभिघातपरवश-रविरथतुरगग्रास- विषमितपत्रवैः, चन्द्रचमूरचरणसान्तामृतकणनिकरसेक- मनातबहल सुकुमारनवकिसलयसहस्रदर्शिताकालसन्ध्याविश्वमः, भरतचरितैरिव मदा रामाश्रितः. महावौगरिव नारिकेली. धरैः, असंस्कृततरुणैरिवातिदूरप्रसारिताः, मत्तमातङ्गकुम्भ स्थतदारणेद्यतसिंहैरिवोद्यतमः, सारिष्टैरपि चिरजीविभिः, उपवन-पादपैरुपशोभितम्, अदितिजठरमिवानेक देव कुला- ध्यातितं, पातालमिव महाबलियोभितं भुजङ्गाधिष्ठितं च, सुरानयैरपि पवित्रं, भोगिभिरपि निरुपद्रवम् । च सुरतमरखिवसप्तसीमन्ति नीरत्नताटमुद्रास्ति- बाहुदण्डः, प्रचण्डप्रतिपक्षलक्ष्मीकेशपाशकुसुममालाऽऽमोद. यद समन्वातिशयोन्या। उपवनपादपैरूपयोमितमित्यन्वयः दिधि दिशौति अधम । पत एपोलभितनलदैः । अनकरिति । ("पवादेताड़गी कमायमरः)। पासो भएम। शेष स्पष्टम् । भरतपरितरित सदा रामाश्रितः; पचे-सन् श्रेष्ठः, य पारामसदायितः। संस्कृततारिवातिदूरं प्रसारित पविती येते, पठापदनामभिज्ञचादिति भावः, [ पोहो सय क्योः स्वाहात परति प] यदा-पतिरं प्रसारिता पक्षा: पायवायेते; ("शामिन्द्रिये। ना पता यमरः) पचे-पवा विभौतकाः, ("विभीतरः। नास्त फवो भूतावास: बलिटुमः' इत्यमरः)। मत्तमाता कुशखबदारपतसिहरियोपतके सरेहड़तस्कब से:, जानिपगमेत; पदे-सरा: इचा:, ("चाम्पेय: वैसरो नागकेसर: रव. भरः)। सारिष्टेरपि मरपसूपयोगविशेषसहितरपि, पिरमोविभिः; पचे- सारिट: फेमितिः, (बरिटः निख: समो” रबमरः)। अदिति नठममिव देवमातुहरपत. पने कं देवकुल देवसमू:, तेनाध्यारितम् पचे- देवकुलं देवरमा सुराख य मंचर हेरपि, परियमिति विरोध: ; सराबयेपमी रिविरोषः। भागिभिः सरपि, निरूपदमिति विरोषः; भोगिमिः सखिभिः रिवि परिहार वासवदत्ता। [२८] सरभितकरकमलः, प्रशस्त केदार इव बहुधान्य कार्यसम्पादकः, शृङ्गारशेखरो नाम राजा प्रतिवसति । यो बलभित् पावको धमेराट निऋति: प्रचेता: सदागतिः धनदः शङ्कर इत्यष्टमूतिरप्यनष्टमूत्तिः, पाय इव सुभद्रावत: समीमसेनश्च, क्ष्ण व सत्यभामोपेतः सवलश्च । सुराणां पाताऽसौ स पुनरतिपुण्यक हृदया ग्रहस्तस्यास्थान गुरुरुचितमार्ग स निरतः । करस्त स्यात्य थे वहति शतकोटिप्रणयितां स सर्वस्वं दाता तणमिव सुरेशं विजयते ॥ - धब कुमपुरनाम मगरे, सहारशरा नाम राजा प्रतिवमति सम्बन्ध । सुरतेति स्पटम् । पति स्पटम, पने कपवं मारलमा: स्वायत. तति ध्वनितम्। प्रशस्त के हार व विपल देवामन, दहान्याय सम्पादक. , ( “पुनसस्याः केदारः देवम्” यमरः) पव-धा बहुप्रकारण, अन्धकार्यसम्पादकः । यः सकारशंखरः, बलभिवबभेना, पा३: पविवसत्ता, धर्म रानते धर्म. राट्, निर्गता ऋति: स्पड यख ताम:, ( “चातर्गतो पायां च स्पाया च प्रभा च" इति रमस:) प्रा घेतो यस्य स प्रचेताः, सताम् मा साकल्यन, गातानवाहो यघात वाहयः, धमदो धनदाता, सरः कन्या व कारो; पते-मिदिन्द, पापको पहिः, धर्मराट् यमः, निनो रापम:, प्रवता: वरुपः, सदातिवाय: घनदः कुबेर, शहर. [३:, इयटम् नेरष्ट गुपविषिष्टा मूत्तिरम्य च ट मृत्तिरप्य - नयमूति: नाटो मूतथाऽस्य यनट मूपिरिति विरोध: ; १ना मूतिरस्य चन र मूतिरिति परिहारः। पार्नुन ११, सुभदयोपेतः, भोमसेने सादत: सभीमसेनः ; पवे-मोगमद्रेप याम युतः, भोमया से नया सहितः। ॥ ६१ सय- मामयोपेतः, सवन: सबभट्रः; पचे-त्यं य, भा च दौतिय, मा च वसाय, ताभिर्युतः, सबखः समन्यः । सुराणामिति ।-नाविन्द्रः, मुराणां देवानां, पाता रक्षकः, मद्यप सरि येषमरिया पर्यः, सदाशिखरपुनरतिपुखं पविनम, एक हृदयं यस्य त्याला इन्द्रात. तन्द्रस, चाला सभायां, गुतिः, प्रको महेषु ठितः, नस्य it.] वासवदत्ता। जीवावष्टिं स चक्रे मृधभुवि धनुषः शत्रुरासीहता. नक्षाप्तिर्गिणानामभवदरिबले तयशस्तेन लब्धम् । मुक्ता तेन क्षमेति त्वरितमरिबलैरुत्तमाः प्रतिष्ठा पञ्चत्वं हेषिसैन्ये स्थितमवनिपति प समान्तरं सः । यत्र च राजनि राजनौतिचतुरे चतुरुदधिमेखलाया भुवो नायके शासति वसुमती पिटकायें वृषोत्सर्गः, शशिनः कन्या- तुलारोहणं, योगे शूलव्याघातचिन्ता, दानच्छेदः करिकपोलेषु, वस्था ने गुरुमहान्. ग्रहो निबंध इत्यर्थय, ( "मिवंधोपरागाकांदयो यहा: इत्य- मर:) स राजा, उचिवमागं निरतः सनाः, तस्येन्दश, करो हप्त:, शतकोटिप्रणयितां . वयितां, पति, ("शतकोटि: खः शम्बो दाविरनियोः" इत्यमरः) प्रतकोटिमाबद्रव्यप्रयिता साभिखापतेति याच करूयोऽयं, म राना, सवं दावा "बोका-'पति निषेधात वर्मविषठो न ] सुरेशमिन्द्र, हमि विनय . [विपराभ्यां जेः' इत्यात्मनेपदम् ] विरोधाभासोऽबहारः। शिखरिपो छन्दः, सक्दैछिना यमनमला ग: शिखरिपो" । नोवेति ।-समारशेखर:, मृवभाव धनुषो जोवायाः प्रयायाः, पाष्टि. मावर्षणं, चक्र, अर्गतासुरामोत; धनुषो जीवाशष्टिः शवोमरणमियमा बलकार: पजातिशयोक्तिय। (“मोर्चा नोवा गणो गया गिना वाणामनं गुणे' इति हैम:) परिवले मार्गणानां बचातिरमवत, ते रामा, तेषामरोण, यशो लन्च, तेन राज्ञा, चमा शान्तिः, मुकेयरिबले स्वरितमुत्तमा ः प्रति हा मुका, रेपिसेन्ऽरिबले, पक्ष म युः, खितं, (स्यात् ५५ता काधम: चमर:) स राजा, सहमतिरं युहान्तरं, न पाप प्राप, एकमिन्नेव युद्धे रिपूषां नाशादिति भावः, ("मध- मास्कन्दनं साम'। “लक्ष्य लवं शरव्यं च तियार प्य मर:)। शेषोऽयव । नन्धरा छन्द , 'मयांगां बयेण विमुनियति युता सग्ध कोक्तियम्।' यव यधिन्, चतुरुदधिमेखलाया भुको मायके रानमोतिचतुरे राजनि असमतों धियों, शामति सति। परिसडाया पा। रिखकाय पस्य बन्यस्य वा, उपपूर्व वस्त्यागः, षो धर्मश, वकार: सच योग्यः। यद्यपि पदार्थान्तरेणापि परिमापपद्यते, तथापि सन्ततिकस्यैव मतिरात वनयितुम- ব্যঙ্ক বিরার দিন । মমিল হও কু খা । দ্ব মি: বা: - वासवदत्ता। ܕ :f दक्षिणवामकरणं दिनिधये, शरभेटो दधिए, गृह नाबन्धो वणा- ग्रथनास, उत्प्रेक्षाऽऽक्षेपः काव्यालङ्गारेष नचदानय निः मायकानां कियां मर्वविनाशः, कोशप्तङ्कोचः कम नाझरेष, जातिहोनता दुष्कलेषु न पुष्यमालास. शृङ्गारहानि जर करिए न जनेषु, टुवर्ण योग: कटकादिषु न कामिनीकान्तिघु, गान्धारविच्छटो रागेषु न परवनितासु, खर्माभावो नीचर्सवकष न परिजना , तथा मारो नमानी योग्य मा नया पराधिनोऽभावादिति भाव। योगे विकासादि. योग एव, शूनत्यापाती योगविश्रा, तकीचन्ता, न त यनन त्याचा दुने. तस्य चिन्ता । करिक पोन्नष एव दान म्य मदम्य, विदः, न त वितरण विवाद: दिनिशथे वटसिवान क र म सम्म। द टनमा वाम रत. लि. वामो सो पादौ कमी वा, तयोः करवं तटन [ मत्र हिमादाग' क. जावे ल्युट । दधिदेव शरभेट: शरन्य द-यभागाय, लेटी नापाः, न 14:0- मेंदः। वर्णय घनाक्षेत्र कायममम विशेष प्रय, नास:, न त छ नया पाटवलेन. बमः । कायालदारिदेवाचा देव: सप्रेक्षाऽऽनेपावलारी, तव्यक: शब्दो लक्ष्यते सत्य वचनोपपति:; उत्प्रेक्षा पनवधान, पानको निन्दा पतोऽन्य व नान्ति ("उत्प्रधान वधानेऽपि काव्याम्न दुर रोऽपि चति शिः। *प्रवणोपनिर्वाद परीवादावाद वन सत्यमरः) । मायकानामेव लक्षग्य टन र गार्ड नं, तस्य उति:, न त ल न दानन्य वितर म्य, च्यतिः। किपामेव मनाश: समासः, [ न्यामिप्राण बहुवचनम ) न तु मवषा वीना पाप नाशा कमला करेष्वेव कोप्य के धन, सङ्गीच:, म त कोशस्य मौतधनस्य. महोच: ढकले वेव जात्या मामानं न, निता, न पुष्पमा नाम, नव नातीनां तक मुहानां, मत्त्वात्, ("मातिनांतं च मानान्यम्” इत्यमरः)। अबकरिदेव बारहनिमण्डन- हानिः, न तु नने Z इार प्य सम्य, हानि:, ("रसे नाय च शार: ‘करि. मण्डन एव च" इति :)। कट कादिम भरणेने त्र, टुव एंस्य र मतस्य, योगः, न त सामिनौकान्तिष कुमितवयोगः, ("ढवणं रजतं रूप्यम इत्यमरः)। रागेष्वेव गान्धारय खरप्य, विच्छेदः, न तु पोरवनितास गावानं सिन्दूर, तम्य केदः, एतेन न काऽप्ये सद्राज्ये विधवेति ध्वनितम ("निषादर्षभगान्धार-"यमरः । मान्धारं रक्तवर्ण च सिन्दूरं रता बानु कम्” इति द्वारावली )। नौसेव के प्लव वा-६ [३२] वासवदत्ता। मलिनाम्बरवं निशा न जनेषु, चलरागता गौतेषु न विदग्धेषु, वृषहानिनिधुवनलीलासु न पौरेषु, भङ्गुरत्वं रागविकृतिषु न, चित्तेषु, अनङ्गता कामदेवे न परिजने, मारागमो यौवनो दयेषु न प्रकृतिषु, हिजाघातः सुरतेषु न प्रजासु, रसनाबन्धो रतिकलहेषु न दानानुमतिषु, अधररागिता तरुणीषु न परि- जनेषु, कर्त्तनमलकेषु न पुरन्धौषु, निस्त्रिंगत्वमसोनां न पुरुषाणां, करवालनाशो योधानां परं व्यवस्थितः । यस्य च महिषी दिग्गजकपोलमदलेखेवानन्दितालिगणा, मारम्य खमंस्य परम्परागुडे:, पभावः, न तु परिजनेषु खमस्य ववभेदस्य पौरुषस्य बा, भभावः, ("खम: परम्पराको वस्त्रभेदेऽपि पौरुष' इति धरणिः)। निभाव मखि- नाम्बरत्वं, न बनेप, पम्बरं वस्त्रमाकाशश। गीतेवेव गानेदेव, चलरागता, न विदग्धेषु, रागो मान्न वादिरनुरागय। निधुबनली लास्वे व वषप्य शुकम्य, दानि:, न पोरग वषम्य धर्मस्थ, हानि:, ("ज्ये हाऽधर्मगकेषु स्मृतोऽसौ उषभे वृषः उत्पलिनी)। रागविततिप्वेव मङ्गरत्वं, न चित्तेषु भरत्वं कुटिलत्वम । काम- टेवे पानता पशरोरत्वं, न परिजनेऽनता सम्बन्धिता। यौवनोदयेषु एक कामस्य, उदयः, न प्रतिष मारण्य मारपम्प, उदयः. [ मड प्राणत्यागे। भावे घञ्] | मुरतेवेव हिजै दन्तः, पाघातः, न तु प्रमास राज्यापु प्रजाम. हिजाना ब्राह्मणानां पक्षिण वाधात:। रक्षिकाहेष्वेव रमनाया: हाचा:, बन्धः, न दानामुमतिषु रमनाया निहाया:, बन्धो भइता, ("स्खोवघ्या मे तुला काचौ सप्तको रसना तथा" | "रसजा रमना जिहा इत्य- भयमप्यमरः)। तहकोष्तेवाधरण्यावरीष्ठा. रागिता, न परिका नेवधरे गौचे, अनुरागिता। अलकप्पेब कतनं वेद, पुरन्तोषु कोष, सवोत्पादन. ("दारा: स्थान व कुटुम्बिनी। पुरन्धी इत्यमरः । "कनं च दयोदे नारीणां निर्मिती अति विय:)। पीनामव खड्डामामेव, मिलिंगर्गत योऽदालभ्यो निस्त्रिंश- ["शायारूत्पुरुषम्य वाय." 'च न पुरुषाग मिस्त्रिंशत्वं कमल जिव पत्वं वा, ( "निकरुथ निiस्त्रंश: करे खाप नषत' इत्तर- मन्त्रम)। योधानामेव पां केवलं, करवाते न खन, नाशो व्यवस्थितः, नायडू हर रानभाग नसा, वाखाना जियनां केशानां बा, नामः।
वासवदत्ता। [६] नाम। पार्वतीव सुकुमारा, सान्त:पुर प्रधान मुतायती तयोच मध्यमोपान्ते वयसि वतमानयोः काय..वगात त्रिभुवनविलोभनाया जात:, पुलामलनकानन्दिता, तनया वासवदत्ता नाम बभूव । अय नारावाजवा मालिन गोवा, परिगाममुपयात्यपि योवनभरे परिणाय ५२ को तस्यो एकटा तु विजम्भमागा मह कारकोर कनि कुरबानपान न. मधुकरमालामादकन्न झारजनितपथिक जनसंज्वरः, सामान- मलय-मारुतोड़त-चतप्रसव रमाखाद-कपाय कण्ठ कलदाण्ठ गह- कृतभरितमकलदिन्यः, विकच कमलखण्ड उन्लोयनानमन्त कल. हंसकुलकोनाहन मुखरितम्स कान्न सरोवरः, परत नजाट- पाटितपाटलि कुमल-वृत्तविवयिनिगतमधुधारामार माकर कगा- निकरसमान्तञ्च-दक्षिगा-ममीरगावागावाग नपाथ कजन वाहटा, यस्य शारजवर ज्य, महिप्पन गवती नामति साविन्यन्वयः । दिर गज- कपोल मदनविदा नन्दितालोना, पो-पालोना मखोना, गा यया सा, पालीव शोभमः कुमार: कातिक यो यन्याः, १-समारा पतिमनना, मदा.. पुरेषु प्रधानता, (“प्रधानं की व मेल्वे प्रधानमनपसे पनान" इति नदिना । तपोरन वीर ड्रार गोस्वरयोः। कथमपि यत्र न । यत्र ग्याषि व मवाद, देवयान, भुवने विलोभनीया तिमिलवाया तिः, अत व पनामतनवव शचीव, घानान्दत: सहन ने इन्द्री यया मा, १-२नन्द महसाणा ने यया मा, पासवदत्ता नाम रानवा बभूव । अथ सा वा वदता, राव एमालमिती गोमः पवंत:, पर-गौवं कन्नं यया मा। (“दादोंपा च भगा भुजे' इति मैदिनी)। परिणाममुपयापि यौवनभरे परिणयरादाखौ तस्यौ। एकदा चमन काल पानगामेयन्वयः । विभमाण इति ।- झार: शब्द- विशेषः। कोमलैति-कषाय: सुरभिः, कण्ठः म्वरो यम्य, ("वैराने मुरभी इमे वणे कषायः” इति विश्वः। “सुरभि: स्यान्मनोऽपि" इति रब कोगः । “कण्ठी बाल मविधाने ध्वनौ मदनपादपे. प्रति विश्वप्रकाश:) कोकिलः, (“ताम्राक्ष: कोकिल: विक्ष: कलकण्ठः काक पृष्टः" इति हैम: ) कु हरुतं भारत भूरितम्। विवनि। परभतेति ।-कोटिरपम् । शी करा विन्दवः, ("मी करोम्बु । कलकहः [१४] वासवदत्ता मधुमदमुदितकामिनीगण्डूषसीधुसेकपुलकितबकुत्तः, मदनरस परवशविलासिनीतुनाकोटिविकट-चटुलचरणारविन्दमन्दप्रहार प्रहृष्ट-कलितरुथतः, प्रतिदिशमलीलप्रायगीयमानगीतश्रवणो- सक-षिङ्गजन प्रारब्धचर्चरीगीताकर्णनमुह्यमानानेकपथिकशतः, दुर्जन इव सतामरस:. दुष्कुल इव जातिहीन:, रावण इवापीत- लोहितपलाशशतसेवितः, महाशृङ्गारोव सुगन्धवहः, सुराजेव समृहकुवलयः, वास्तविक इव विवहितसुखाशः, सत्काविकाव्य- बन्ध इवाबद्दतुहिनः, सत्पुरुष पूव दोषानुबन्धरहितः, कैवत कपा: स्मृताः' इत्यमरः) समालम्बो मिखितः। पितं सक्षम । मधुमति- नवागेनमेन सपुलक वाचरित इति भावः, तथा चोतं- पादास्त: प्रमदया विकमन्यशोक: गोकं नहाति बकुलो मुखमोसित:" इति। तुम्लाकोटिमोर, तेन विकटं विरहिणं पटलं चचलं, यशरणारविन्दम। प्रतिदिशमिति (ोप्सायाम. व्ययीभावः। भरदादित्वाच] पोलमायं याम्य प्रायम। चरो “चाचर इति भाषायां प्रसिद्धम। दर्जन 54 सतां साधनाम, परमोऽसीतिजनकः; पचे- सामरसेन बमलेन सहित: मतामरस:, ("पहरु तामरसम यमरः)। दुष्कल से जाति: मामान्यं, तेन डीन: , ("नातिनसिं च सामान्य म यमर:) पने-जाति- माखती, (*मुमना माती नाविः स्यमरः)। रावण वापीत मोहितं रुधिर शाशेः, पलाशयत: पचमां शत:, सवितः, ("धिरेऽसग्लाषिताम-रक्तचता- शोषितम् इचमरः। रिहों राचमा पलाशकदमः स्मृतः पलाशकदमः स्मृतः इति हैम: ) पते-पापोत्रोषत्पीतवर्णे:, लोहितः रन, पलाश: पलाशपाते:, सेषितः, (“रोहिती लोहितो रक्तः इत्यमरः)। प्रशारोब सुगन्ध सुगवट्रन्यं, वहति साटमः; पक्षे-गोभनो मन्वयको वायुखिन् सः, (“पृषदश्रो गन्धवो गन्ध बाहामिलागा: यमरः)। सुराजे [", पृजनात इति निषेधान ट] समहः सावल यो भुवयो यस्मात; प-सम्हामि कुबल यानि यबिन्। वासविकास सात्त्विक पदार्थ दव,विवर्जिता सुखासा येन तादृशः; पते-विशरदपेचया विशेषेष, बडित: मुखागो रानतिमिष:, केचित तु वास्तविको वाटिकापाल रत्या:, Y"मुखाशी राजतिमिष: शोभनामाचेतसोः' इति विश्वः)। सस्कविहायबन्ध । बावसाबमयुकागि, तु हि नाम्यवानि. या वाहमः हि नाम्यवानि. या वाहमा परे-तमि हिमम्।
[३५] वासवदत्ता। दवाबदराजीवोत्पलशालः, समृदकासारशकुनिसार्थ मिन्दितमरुचकः, शक इवेन्ट्राणोरुचि:, महावीर इवाधरी: कतदमनकः, षिङ्ग इवाम्नान सुभग: वसन्तकाल आजगाम । अतिदूर प्रकृढेन मधुना जगति को वा न विक्रियते ? यद. तिमुक्त को मुनिरपि विचकास। कुसुमशरस्य नवचतप्रसवशर: मूलनिलोना मधुकरालो यन्त्रणेव रेजे। सन्तविनिर्गत- त सत्पुरुष १५ दोषस्थानयन रहित; १-दीवा सवि:, तदनुबन्धन रहितः, राविहामारम्भक-चाल सद१पातितेति भावः । "मोने मेवे वसन्त: म्या" । सोनराशिस्थ मयस्य नवांशोतरं दिन मान-३०.३। राविमानं-२२ ५७ सिडं ज्योतिथे । केवर १३ दाग दव, दाशव, पाबड़ा: रामोवोत्पलशाला: मस्यौदा शग मः, ( “राजीनाम्या मगे मर २६ रामोपन विनि" अति विपशाश:। वत्त दाधीवरौ । "रोहितो महार: मानो रागोवः स क तिमिः" इयोरप्य मर:) १-रानी पद्मम, पन्नं कुपन यं, भाना सा:, ( "वाचल दुबल यम' यमरः । "शान: पाटपमावे स्थान प्राकारे सडक दुमे' इति विशुभकाम:)। समकामा रस्त सम्बन्धी कुनिसाध: पत्तिसमूहः, ( "कासार: सरसो सर.” । “कुन्तिपतिशनि । “समोरको मरवकः" इति विश्व प्य मर:) *मरुभा. रति लोक, यदा-मरुद कः पिण्डीतकः, "मैन फल' इति खोके, "पिण्डीतको मरुवक: करहाटक: रस्य सर: ) पत्त-~-मरको सरदेशप्या धकः। शकवेन्द्राणो सो, तां सचिरभिलाषी यम्य ताश; पद-न्द्राको निगडी, में उन्हो" इति स्याता नो के. ( "मिन्द्र वारेन्द्र सरसौ मिर्गुण्डी. ट्रापिके त्यपि इत्यमरः)। वसन्त प्रकरण एव दमन कोष वर्ष नामहावीर स्वैति दिम: पाठः। विड्ग व विट व, अनानसभग: ; पई-पमानमहासाभिः, "कठमर या ति ख्याता, सुभग:, ( "अम्नानम्तु महासहा" इत्यमरः )। पतिदूर प्रवडेन मधुना वमन्तेन मदोन वा, नगति को म बिक्रिय ने[ कवि सट]। पतिमुक्त को मुनिरपीति स्पटम् ; पचे-अतिमुक्तक: पुरवः, मुमि- समस्य:, विकास। विकास। सवया पार, कुसुमगरस्येति ।-( "राणां पवरचना यन्त्रणा परिकीर्तिता' प्रति हारावली। "यन्त्रणं स्यावियमने पवने रचणेऽवि ब" इति विश्वप्रकाशः) अन्तेति ।-तुतात् Rसन्धनात यमुना [३] वासवदत्ता। विचकिन्नकलिकातले मञ्ज गुन्नन् मधुकरो मकरकेतोस्त्रिभुवन विजयप्रयाणशङ्खध्वनिमिव चकार। नवयावकपडपल्लवित. सनपुरतरुणीचरणप्रहारानुरागवशाववकिसनयच्छलेन तमिव रागमुदवहदशोकः । मधुरमधुपरिपूरितकामिनीमुखकमल- गण्डषसे काटिव तद्समात्मकुसुमेषु बिधइकुलतरू रराज । अन्तराऽन्तरा निपतितमधुकरनिकरकिर्मीरितः कङ्केलिगुच्छो- ऽईनिर्वाणमनोभवचिताचक्रानुकारी पथिकजनहृदयदाह- मुवाह। विकचविचकिलराजिरलिकुल शबलेन्द्रनीलमणिमयो मुक्तावलीव मधुश्रयो रुरुचे। विरहिणां हृदयमथनाय कुसुम- शरस्य चक्रमिव नागकेसरकुसुममशोमत। पथिकजनहृदय- मत्स्यं ग्रहीतुं मकरकेतोः पलाव इव पाटलिपुष्पम दृश्यत । कन्दर्पलिसम्पल्लम्पट लाटोललाटतट-धम्मिल्लमलनमिलितपरि- मलसमृडमधुरिमगुणः, कामकलाकलापकुशल चारुकाट- विनिर्गतानां विवकिलानां मतिमंदानां, बलिकातामा तले मन गुन् मधुबरी मधुवत:, मकरकेतोत्रिभुवनविनयश्या पशावमिमिव पवार ( "स्मृतो विकलो ममी-प्रभेदे मदनेऽपि च इति विकाश:)। अशोको नवयावचपडेन नवलाचारसेन, पजवित र, मनपुर समचौरं, तोचर तय प्रहारस्तमरागवणाववकिसत्य- कलेन तं रागमिबोदवस, ("भवेत् पवितं वाचा-रते सप्रमुवे सते' उति विश्वकाश:) वकुलातरुमधुना मोम, परिप्रितं यत् कामिनीमुखकमलं तर मगडबसे शान तद्रसमात्म कुसुमेष विधदिय राग, [ar रामेय "रो रिति लोपे “ढयोपः" इति दोघं: ] । पारा निपतितो मधुबर: किमोरितश्वि कलिगुच्छोऽमोकगुक्तः, पद्धगिर्वाणमपिशान्तं, यन्मनोभवचिताच तदनकामी विरहिणा दग्रदाई मनतापम, उवा [45 प्रापणे ) ( "मिवामसइमनम" प्रति विश्रः)। बलिखवला विकविकिपराजिमणिय इन्द्रनीलमणिमयो सकावलीव करुचे। विरहिणामिति विरहिणामिति स्पटमा पायकजन हदसमस्यं यहोर्नु कुसुमकेती: पवाय पलेन सेन, पति मस्यानां तं जनयति सन्निका पलानी परिशं, नहन पाटपिपुपमतम्यत, सदारिति शेष, ( "पाटलि; पाटन [७] वासवदत्ता। सुन्दरीस्तन क न राघुमृणधूलिपरिमन्नामोदवाही. करणरसिक कान्त कुत्तलोकुन्तलोल्लाम नमकान्त परिमल मिलि तानिमाला- मधुरतरभङ्गाररवमुखरितनभस्तल:, नवयौवनरागतरन्न करली. कपोलपालिपवावलो- परिचयचतुरः, चतु.षष्टि कलाकेनाप- विदग्धमुग्धमालव नितम्बिनो नितम्वविम्ब संवाहन कुशलः,सुरत श्रमपरवशान्धीनोरन्धः पोनपयोधर--भारनिदाघ-जल कण निकर- शिशिरितः मलयानिलो ववी अत्रान्तरे वासवदत्तासखोजनाडिदिताभिप्राय: गृङ्गार- शेखरः स्वसुताया: स्वयंवरार्थमशषधरणितलभाजां राज्ञा• मेकत्र सङ्गममकरोत् । ततो दरवकणागुरु परिमलामोद. मेघा' इत्यमरः) *पना' ते ना के वाया: 21:11 तत्तद्देशाइनामि: मह मम्भोगमनप्रासेनाः। मलया। तमम कन्दपकैलिमम्प काकी ढासम्पत्तिः, तम्या लम्पट:: सका, .:: नटामित्र, तामां लम्नाटतटः, धम्मिल: मयता: के शाः, सयामलने न मिलत: पारमनी सन मनोहरो गन्धः, तेन मम इमरिमगुणः, (“धम्मिशः मंयताकचा." इत्यनर. )। काम शलाकलापे कुशा: प्रवीणा:. या: कणांट सुन्दील हे गानाः, तामा सा. वस्तीषु घुसणं तलिपरिमल त दामोदोऽतिनिहांगे गन्धः. ता ननन्य 'वनिरव ; ( “कदम पौत का घम' कुमु मानकम पनि सामो। “पाकोद: सोऽतिनिहारी" ऽन्य मर:)। कर गोतावहार ग िकय दिषु, रमिक'; कान्ता: कुन्त न्यः कुन्तल साइना:, तासां कन्तनाना नाम, उजामनेन सद्धान्त परिमल न मिति तानिमा नाचमरर इक ग, तामां मधुरतरमारे अमर रितनमन्तत: ; अनेन कप गहणं मणितं च ध्वनतम ; ( “करवं साधने वे काय कायस्य कम। गीताङ्गहार संदेश क्रियान्वेिष छ । वालवादी करणः स्मृतः शूद्राविशो: सुते ॥” इति विज्ञाश:)। नवयौवनरागतरत्न के र. लीनां कपोलपालिपवावली परिचय सम्बवे पतुरः; प्रव परिचयेन निमाणमपि ध्वनितम्। नितम्व संवाहनं तत्स्य शोऽपि स्पटम् । पवासरे वासवदत्ताया; मखीगनादिदिताभिप्राय: रडारशेखरः स्वसताया: वासवदत्तायाः, स्वयंवरा समपनपतीनां सममकरोत्। ततो भूभुगां सम्म स्तु [६] धासवदत्ता। मोहितमधुव्रतवातबहलगुमगुमायितमुखरितम्, अतिरभस. हासच्छटादीधितिधवलिमपरिमिलितम्, अनेकपरिहासकथा: कलापविदग्धशृङ्गारिजनसमाकुलं, दद्यमानसुगन्धिसौरभावष्ट पुरोषवनषट्पदकुलसमाकुलम्, अर्जुनसमरमिव नन्दिघोष- मुखरितदिगन्तरं ममारुरोह वासवदत्ता । च केचित् कलागुरा इव विजितनगरमण्डनाः, प्रपरे पाण्डवा इव दिव्यचक्षुःकष्णागुरुपरिमिलिताः, अन्ये तव नोत्तर, वासवदत्ता मसमारोहयन्वयः। दग्धः अपागुरुः कालागकः, तदा. मोदमोहितमधुव्रतवातामा बरसगुमगुमायितेन प्रचुराव्यक्तमन्देन, मुखरितम् । पतिरभसेति। पेटौनामिवादिरस्य बनेकेषां भूपतीनां परिहास: कुखवयो- रूपगुणीनत्वेन परिहासः, कपालाप: योग्याना वंशादियन समुदाय:, तव विदग्धतुरसज्जः, य: सखारिजनो लोकः,नायिकामायकरसभावाभिन: सखीप: तेन समाकुलं व्याप्तं, ( "ननो खोके महलोकात परलोके च पामरे" इति वित्र प्रकाश:) “कपोलावितोमासो भित्रीयः स महामनाम । विदो वश मध्या- मामचमाना सशब्दश: ॥ सामः" इति वाग्भटालार:। तथा च कालिदासः, -"तो मृपाणां नातवंश" इति; यहा-नेशपरिहास कथाकलाप यो: परस्परामुरागानन्तरमने परिकामायाकलापे, विदग्ध. । छ पूर्ववत्। तथा च पालिदासः,-"तपागतायां परिहासपूर्व सख्या सखो वेवधरा बभाषे। पाय ! ब्रनामोऽन्यत इत्ययेनां बधरमपाकुटिलं ददयं ।' दह्यमामेति पूर्व- विशेषणेन गतार्थम। पर्छनसमरमिय मन्दिघोषक तमिधानेन रचन, मुखरित- दिगन्तरम, तदुनं-"गाणी धरतस्य समान ध्वगभूषयम। मन्दिघोषी रखवास्य गतिसस भूतले ।' इति ; पचे-मन्दिरानन्दनः, घोषस्तथ्यादिशब्दः, सेम मुखरितदिगन्तरं, (“मन्दिरानन्दने प्रोत्र: प्रतीहारे रस्य च इति विव- प्रकाश:) या-नन्दिनीमावसहजन इत्यय.. तेषां घोषेणेति पूर्ववत, (“नन्दिरा. मन्दनामा.मिवयोरपि चेष्यते' इत्युत्तरसम्बन)। नव तेषु, वैचित कसारा व मूखदेवा पक, विजितनगरमखना बिमिततदाभ- आमवेश्याः, कलाधर कामशास्त्रवामिशतया नगरमपना वेश्या नितेति वाता%B “यसको मूखदेगी मूवभाः बारः प्रति हारावलो) विनितं नगरण इति।
वासवदत्ता। [40] शरद्दिवसा इव सुदूरप्रसुखाशा:, इतर व्या हन्तुमद्यता इत्र स्वबलार्थिन:, केचिद्याधा इव शकुन श्रावकाः, कचिदाबेट का इव रूपानुमारप्रवत्ता:. केचिज्जे मिनिमतानमारिगण दव तथा गतमतध्वंसिनः, कैचित् रखञ्जना दव मावत्सर फलदाशन:, केचित् समरुपरिसरा इव कात्तस्वरमया:, कंचित विकच- पत-IN न, : मण्डनं भूषणं येते. मात्कट भषणधार पादत माव. , नितं नगरं बाणपुर, सम्य महना:, वाणासुरतुन्न्याः, रासा वन्यपहास]512 । परे पाण्डवा व दियचनु: सोश:. का दौपदी. गरवी ट्रीपादयो द्रौपदो. गुरवा वा. तमिलिता:: १६-दियच तपः मुली चना, ते का। गुरुवार मिलिताय साला गरुधपायित मांडात ; पने-दियचनपोमाः, 'गा': व्याम - वण:. गुरुपरिमिलिता व इरच परताय हाम. ( "दिव्यन र मुनगने सिंकेऽपि च.इति धरण: । "विदः परिमनं गन्न र क्षपि च” त विय: ) पन्य शरद्दिव सा व सतरं पडा: मुखाशा गतिमिषा घी, मुखागाना वसन्त वरिति भावः; पचे-मुद मना पक्षे-मुटूः महा सखस्य वासवदत्ता तिमहोत्सवस्य, पाशा येषां ते; येषां ते; पक्ष - मुद्रं प्रडा मुठ खमि वा काशमिव, पाथा चत्रा ते, इंहितालवादिति भाव इन्यपदामः। पपरे व्याहन्तं परान् इनाम. उदाता ९व खवलाथिन: स्व मेन्यार्थिनः ; पक्षे-मुष्ठ योभना, पवला वामबदना. तटान: ; स्वमे बलं पराकमम, अर्थ यन्ते वेद्यादिम्य ते १२१।मः। कचिदाखेटी म गया, रूपन्यानमरणे कचिजमिनिमतानमानि मामामाऽन. सारिणः, ते एव तथागतानां नास्तिकानां, मत मनः; ( मन: सगतो खुशी धर्मराजसथागत:' यमर, ) १-तथाऽगतानां यथा वगेहे स्थितास्तथागताना, न तु सभोचितवस्त्र भूषण धारिण मौन्दयाभिमानजयां, मत "किमिव हि मधुराणां मण्डनं नाकतीनाम इत्येवंहवं. तसनम्ननिन्दकाः; पद-तथाऽऽगतं कुल. परम्परीचितं, मतं जवादिमतं, हंसिनी नाकाः, पाचारहीनताऽवोपहासपीम तथा च पौर्ष:,-"जन: किलाचार विगायति" इति। केचित खनना १५ सांवत्सरो ज्योतिषिक:, सडत फलदांजन:. यथा ज्योतिषिको निध्यादिप्र निधि. रुपफलं दर्शयति, एवं खनका पि सरतादिना निध्यादिफलं दर्शयको त्यर्थ: ; पचे -~सांवत्सरं फलं काफलं. दर्शयन्ति स्त्रीवादिलाभार्थं तादृशाने, (सांवत्सरी न्यौतिषिकः' इत्यमरः) दीपादयमादपि मध्यादपि नजानधेर्दिभोऽप्यन्तात् । तटामना मत्ता:।
[७.] वासवदत्ता। कुमुदाकरा एवं माखदर्शननिमीलिता:, केचिश्चात राष्ट्रा इव विखरूपावलोकनजनितेन्द्रजालप्रत्ययाः, केचिदात्मनि वारण बुधा बलवन्तोऽपि सुवाहाः, केचित् पाणिग्रहणार्थिनोऽप्य- सुकरं मन्यमानाः, केचिदधरीभूता अपि स्थिराः, केचित् पानीय झटिति घटयति विधिरभिमतमभिमुखीमत:।' इति निश्यरहितत्वे. माधौरवं व्यवमुपासवोणम् । केचित समेरुपरिमग १५ प्रान्समय एव, बाखि सुवर्ण, तन्मयाः: पक्ष-वार्तस्वरमया: सुवर्णमया:; पचे-का ईषत, पाखरमया वा, (“रुका वातवरं नाम्बनदम* इत्यमरः) रुग्यतोपदास. चीनमा केचिकिचकमुदाकरा व भाखद्दर्शनेन मयदर्शनेन, निमौषिता: सडुचिताः, कुमुदानां सोचतेदाश्ये मचा: कोशनीतिवटुपचारात, ("भाख. विवम्बसप्ता-रत्यमरः) पचे-भावतोऽतितेमीयुतस्य शेनेन निमौखिता निमीलितनयना:, वासवदत्तादर्शनादेव येषामयं प्रकारमषामये का गतिरिति स्पष्ट एवीपास:। कैचित धाराष्ट्र व वित्ररूपम्य पदर्शितविवरूपस्य, दशमेन मनितेन्द्रनाल प्रत्यया:, अनेन मायामालमेव समिति धाराष्ट्राभिप्रायः; मजे-वियस्य न गतः, रूपं सौन्दर्य यस्यां सा देलोक्य समवापिसौन्दर्य परमाणु. निर्मिता वासवदत्ता, तस्या दर्शनेन नमितेन्द्रनाल प्रत्ययाः, तथा च इन्दप केतुवर्णन. प्रस्तावे मूलकार एव स्वस्वैव पुण्यस्य सौन्दये गादि स्पष्टमेव वक्ष्यति, पतो प्योर. भूतपूर्व सम्पयोः मंयोजनम, पत एवं स्वप्रदर्शनोत्तरं कन्दपकती साभिलाषा थे- वेत्यादिमाऽननुरूपममता अन्या निन्दयिष्यति ; पतत्त्वज्ञत्वमय मधमचिदा ध्मनि स्वमिन, वारण्या गजवुहा, बलवन्तोऽपि सबला पवि, सवाजा: सुखेन वाही बर्म येषां तादृशाः, [वा प्रापये घञ्] यो अतिवस: पुमान मन पुरुषान्तरेष मुखोदनीय प्रति विरोध:; पक्षे-सोमना वारा पश येषां ते, मरा-बाहा भुगा येषां ते, ( “वाहो वाहुतुरज्यो." इति शाशत:) पदे-सवाहा: शोभमानासिपुरुषा:, ते सषमातिपुरुषा इव न यथावचिदपि नातिबयनायि- कोपयुका पति दिक्; प्रपवस्तु रतिरावादी द्रष्टव्यः, पीपहायो तत एवावधेयम् । पाणिग्रहशानिो पासपदनापाणिग्रहणार्थिन:, पसुकरं दुष्कर, मन्यमाना:, खेच्छासत्वेऽपि स्वयंवराधीनत्वात तय ; पो-पसकरमम: प्राणाः, तत्कारकं प्रापदम्। केचिदधरीभूता पप्य पृथ्वीभूता पषि, स्थिरा: पथिव्य इति निरोषः ("विशा निरा। परा परिवो' इत्यमरः) पते-पोभना वासवदत्ता । [७११ पाण्डुपुत्रा इवाक्षहृदयाज्ञानहतक्षमाः, केचिड हत्कथानबन्धिनो गुणाढ्याः, केचित् तिय ग तय: सुगन्धवाहाः, चित् कारव. सैनिका इव द्रोणाशासूचकाः, कचित् कुसुदाकग इवाकोट शूरमामः स्थिता राजपुत्राः। तनिकग: समवलोक्य विरक्त हृदयाऽसो कुमारिका तस्मात् कगा शादवतार । तविभ्य न .. झीनतामापादिता पपि, हिरा निना इति परिहार, नट मेवावीपसको निलं जतापम । केचित पारवा वादयध्य १Rथ, पजाना हतभूमय: : प-५क्षा बामदत्तनमना मन्दिया, इदय मनसो वा, जानेना नववीधनेन. इतमा गत वय:, चमकरित वैति व्या कुशीता रति भावः. तर नसाव दोषः । के चितवन। नरक या व्य गन्य कतार, गणमाल ।। RA: नव : 'म । बहत्कथाऽनुवन्धिनो बहश घावकार:. गए ह। गको म भिनय... , ५ गांगुरादिभिः, पाशा, सवंदा मृगयामक तथा मानता दोषः। वचन तिथ्यग नय: करिन मार्गगामिन:, सुगमकाका: मगधारिण: : पचे-तिस्य गगन थी वायद:. यायोम्तियागमनं वैशेषिकभाप्ले, मग ३TE: भोमन वायवः के नित कौरव मेनिन का इव द्रोणाचार्यादामा नया तन्मन: दोहाचा मनापात. मिति नामाकं परामय अन्येव परम्परम् च का: ; प, ....:.: का, सम2.17 वाम वदेताप्राणाया. तन्मन का:, . च स्थानस्थि तपकर वसन्तर --"शादी शादिकदाहनप्यन्दादिमंथरूदवाभिहारी। प. जति तीरण यो इद्यार्थदो हतस्थित र " दम्यादि। ( “दा प. पोपतो शुकाके यादाद केऽपि च* इति विन्दप्रसाशः ) । क्षेचिन कुमुदना वासोटयरमानी- मोढ़ मय कान्त यः ; पते-पूरी वीरः, तालव्यादि: शब्द: मध्य वाच कोऽपि. ("शारभटे मयं रति विनः। "मुभटे शूग, नीच दाम्प चे वि" म विवेकः ) । ताने के चम: समवनीक्य पिरत दया, वातदोषदर्शनात. समो कुमारिका कपंगानाचात, पवत तार, [" कवच नाव वीमायाम्" इन्यव चकारी ोया यायिस्थानन्तरं द्रष्टव्यः, सहा वचनारीमाया च, पान स्वापि, स माभिधानस्वभावदेक शब्दार्दव, तेनेक शब्दादोभायां यस्यामाने दिवं चयनवाद विपचे नाते कै कम इत्येतसिडि: ] ( "कुएं मो मनाव.' इति हारावची)।
[२] वासवदत्ता। अथ तस्यामिव रात्री स्वप्ने बालिनमिवाङ्गदोपशोभित, कुछकण्ठमिव हारिकण्ठं, कनकमगमिव रामाकर्षणनिपुणं, जयन्तमिव वचनामृतानन्दितवसं, कष्णमिव कंसहर्ष न कुर्वन्तं, महामेघमिव विलसत्करकम, आदिकन्दं रूपपादपस्त्र, प्रारोहणगिरिं शृङ्गाररत्नस्य, प्रभवगिरि सुन्दरकवानदीनां, सुरभिमासं वैदग्धासहकारस्य, प्रादर्शतलं सौजन्यमुखस्य, पादिवीज विद्यालतानां, स्वयंवरपतिं कीर्तेः, स्पाग्यहं लक्ष्मी. सरस्वत्योः, प्रादिग्टहं शीलसम्पदां, कोशमिव महासौन्दर्यस्त्र, त्रिभुवनविलोभनीयाक्वतिं युवानं ददर्श । स च चिन्तामणि- पथागतेषु राजकुमारेषु विरागोत्तरं, तम्यामेव सविससम्बन्धिन्यामेव, रावी स्वप्ने निद्रायां, मा युवामं ददर्शयन्वयः । बालिममिवानदेन तन्नामकवानरेण बाखिनमिवेत्यादिधर्मराजमाचकाचदित्यन्ते माध्यं गुण: : पक्षे-देन के यूरेष। कुहू कण्ठमिव कुहू इति कण्ठो ध्वनिरम्य तमिव कोकिमिव, हारिकण्ठं मनोहर. स्वरम; पचे-हारी हारयुको मनोहरो वा, कण्डो गलो यस्य सम् । कानक. भगमिव रामस्य दाशरथे:, आकर्षणनिपुषम; मारीचनामा राषस: कनकमगो अमवेति प्रसि रामायणे; पचे-रामायां स्त्रीणाम । जयन्तमिवेन्द्र पुवमिव बचनामतेमानन्दिती वाणवा इन्द्रो येन तम; ( "शवा: शनासौरः पुरुहत: पुरन्दर: । "नयन्तः पाकशासनि:ति योरप्यमरः) पचे-नायरानन्दिते डानां श्रवसौ यो येग सं. ( "श्रुति: स्त्री वर्ष प्रवः' इत्यमरः)। णमिव कमसतं न कुर्वन्तं, तदन्तकवादियः; प-कंब, न म कुन्तम: -पि तु सर्वमेव । महामेघमिय विलसत्करकं स्फुरम्पलम; (“वर्षीपलस्तु करका' इत्यमरः ) पक्षे-मरो उस्त एक करक: [ समानान्त: कप वा ] । पादपस्य सौन्द येतसेः, पादिकन्दम । पारपत्र स्यारोपणगिरि प्रादुर्भावादिम । [ का बौनामांवे । सन्दरकथामदीनां रम्यकथानदीनां, प्रभमगिरि मुत्पति- निरिम। सुरभिवसन्तः, वामहितमाममिव वैदग्धामाचारखा मौजन्यमेव अखं स्वादशंतलम्। विद्यालतानामादिनम् । कौत: खबरपतिम । लमो. रखत्योः बग्रिजम् ; तथा कालिदामः, - "निसर्गभिवाम्प दमेक संस्थान यं ओष परखती च नि। भीष सम्पदामादिग्यम् । महासोन्दर्यच बोयमिता रूप.
वासवदत्ता। [७३] नाम्रो राजस्तनयः कन्दपकेतुर्नाम । सा च स्वप्ने एव नामा. दिकमश्रोषोत्। अनन्तरमहो। प्रजापते रुपनिमाणकोशलमिदं. मन्ये स्वस्यैव नैपुण्यस्य सौन्दर्य दर्शनोत्म कमनमा कम नभुवा जगत्त्रय- समवायिरूपपरमाणु विरचितोऽयम, अन्यथा मिवास्य कान्तिविशेष ईदृशो भवति ? वयव दमयन्तो नलस्य कृत वनवासवेशसमवाप । मुधैवेन्दुमती महिष्यप्य जानुशागत बभूव । प्रफलमेव दुष्मन्तस्य कृत शकुन्तला दुर्वासम: नादाय कथा शाप. [ कन्य- न्वयः। विभुवने विभुवनस्य वा विलोभनीया विलोभनक !, पातिव्य तम । गौवर }। म इति स्पष्टम् । पगला नादवायाम्, इति बहुवि भावना बोजनेन ममं समय- *यमे त्वभिलाषः स्यादहतीये चिन्तनं भवेत। तोय तु स्मृत: प्रता चतुई गए कोत्तनम उग: १३मे प्रीतो विलापः षष्ठ उच्यते । उन्माद: सनम प्रोता भवेदव्याधियाऽमे । नवमे नड़ता प्रौना दशमे मरणं भवेन." प्रति भरतोदिता दयावस्था वणं यंथतुर्थी दयां वर्ण यति। पही। प्रजापते 6. मिमाएकोशलमिदं मन्ये उत्प्रेक्ष। “मन्ये पडे ध्रुवं प्राया ननमित्वमादिभिः । शक्षा व्यज्यते शब्देरिव शब्दोऽपि सामः ॥' म्वस्यैव पुण्यस्य प्रजानिमाण- ने न्य, मौन्दय दशनोन्म कमनसा कमल भुवा ब्रह्मा, मगच यसमवायिक परमाण- नाहाय निर्मितः। वधे वेत्यादि। इन्दुमती भोजराजतनया, पजे तदभिधाने राजांन, अनुरागियो हथेव वभूव, पजम्येन्दु मस्य पचया छीनरूपत्वादिति भावः, सथा र काबिदाम:,-"कुन्नेन सान्त्वा वय सा गुणेन गुणेश विनय प्रधानः। वमात्मनस्तु न्यममुं पोष्व रवं समागच्छतु काचनेम ॥" म्य वात्मनस्तुन्यमित्यने. गोपभान कल्पनेमास्या अधिकगणवत्त्व प्रतिपादनात. पत एव रवं कासनेन ममा. गांवांत सकते । कन्दत्वपेचयाऽजादौनां कुरुत्वमिति तामा तेष्वन- रागी इवांत तु स्पटमेव । माया: सैरन्ध्याः, पने छ।गे, परागो विरोधा. माम:. एतन्मूलवापि पाराम:, यद्यप्य जवरणसमये इन्दुमत्या । महिषोत्वं, पाडाप वासवदत्तापरिहासदशाया तमत्वेन न चाम्य नपपातः । पफलमय ॥ वा-0 [७४] वासवदत्ता। मनुबभूव। निरर्थक मदनमरी नरवाहनदत्तं चकमे । निष्कारणमेवोल्युगविनिर्जितरम्भा रथा नलकूबरमचोकमत । विफन्तमेव धूमोर्णा स्वयंवरार्थागतानेकदेवगणगन्धर्वसहस्रेषु धर्मराजमाचकाङ्क्षदिति बहुविधं बहुविधं चिन्तयन्ती विरहमुर्मुर मध्यमधिरूढेव, बाड़वाग्निशिखाकवलितेव, कालाग्निरुद्र- पावकग्रस्तेव, पातालगुहाप्रविष्टेव, इदये शून्यकरणगामे टुमन्तख राश:, ["न बोकाव्यय- पति निक्षेषस्तु वारवषष्ठीविषयः ] ते तादणे, [पव्ययम ] दुर्गसम: शापं यस्मिन्नास नदया स जनस्वा बरिष्यती उपम, अनुबभूव, ("पतेऽव्ययं तावत तादध्ये ते प्यम पति कोषमारः) स्पष्टं तदभिज्ञानशाकुन्त- विपिनयती बमबमानसा तपोधर्म वेमि न मामुपखितम। मरिष्यति त्वां न स बोधितोऽपि सन् का प्रमनः प्रथम मतामिय।" पति। मदनमो नमामिला स्त्री, मरवाहमदतं राषिशेषं, निरर्थकमेव हमे। जरुयुगविनिनिंतरचा रम्भा सण्या, निष्कारसमे नलकूपरं कुबेरमनुम, पचोकमत, पवाखममता; च श्रो,-'परिवष ग्रोथ विधाय IN चिर भामतखा नखन्य । तवानुरता तमनाप्य भेने सनाममवावधरं सा:° उत्तमोपमोगिनो मोचे प्रतिमिन्दा हेत; तषाच भरीहरिः,-"मत्तेभेन्द्रबिभिन्न कुमवासपासकवडस्पृहः किं नो पत्ति मान- महतामयेसर: कैसरी' (बमे लुति बमणिंड' इति स्वायें चिडि “त्रिी' रति डि “पेनिटि' इति बोधे “ पडि" युरधाइखे 'डि' इति बित्वम। “सन्वननि" इति सन्वा “मन्यत: तत्वेऽभ्यास दौधों सघो:" अनि दीर्घः। पट] धमीर्ण स्वयंवरगतानेकदेवगगश्वसामेष, [“षष्ठी चामावर पशि चकारादमादरे समो] तानमात्य धर्मराज पिपति, विफल- मेवाकान्त [कादिवाचि मादि काहायाम। लुङ पति बहुविधं चिन्तयकी। पिरमर्मरेत्यादिनाऽष्टमीमवस्यां पयति । निरस्तषानसमन्देिश, ("मर्म रस्तु तुषानत: पति वैजयन्ती)। बाड़मानियांजवानल:, सचिखा ज्वाला, तया बितेग, ( "पाइयो बड़वानख:' "बने योावकीलो" स्युभयवाप्यमरः)। कावाप्रियो करायकः शिवालिक ने वजन्मा, तेन यते। रति विदाइमभिः पण्यांध्यं यति। पातागुमायां प्रविष्टेयर शून्यकरणयाम शून्गेन्द्रियवर्ग, वासवदत्ता । {७५] लिखितामव, उत्कीर्णमिव, प्रत्युप्तामव, कोलितमिव, निगलितः मिव, वचलेपघटितमित्र, अस्थिपञ्जरप्रविष्टमित्र, मर्मा- म्सरस्थितमिव, मज्जासारशबलितमिव, प्राणपरीतमिव, अन्तरा- त्मानमधिष्ठितमिव, रुधिराश्रयट्रवीभूतांमव, पललसंविभक्ता- मिव कन्दर्प केतुं मन्यमाना उन्मत्तेव, बधिरेव, मूकेव, शून्येव, निरस्त करणग्रामव, मूच्छांग्टहीतेव, ग्रहग्रस्तेव, यौवनसागर- तरङ्गपरम्परापरिगतेव, रागरज्जभिरपवारितेव, कन्दपकुसुम- बाणे: कौलितेव, शृङ्गारभावनाविषपूर्णितेव, रूपपरिभावना- शल्यखिल्लितव, मलयानिलापहृत जीवितव, प्रियसखि ! अनङ्ग- लेखे ! वितर हृदये पाणिपद्मं दुःसहो विरहसन्तापः । मुग्धे । मदनमञ्जरि ! सिच चन्दनोदकेन । सरले वसन्तसेने ! संवृणु के शपाशम् । तरले ! तरङ्गवति ! विकिर केतकोधूलिम् । वामे ! मदनमालिनि ! वीजय शैवन्नदलेन । चपले! चित्र. लेखे ! लिख चित्रे चित्तचौर जनम् । भाविनि ! विलासति ! निक्षिप मुक्ताचर्णनिकरम । रागिणि! रागलेखे ! स्थगय यहृदयं तव लिखितमिव। चन्तरात्मानमधिष्ठितमिवान्तरात्मनि सितम, ["धि- मौड्यामां को पति कमज्ञा]। पललं माम, तव विभकामव । मास्यां दर्शयति, उन्मते। पटमीमवस्था व्याधिमा, बधिर मूव । नामो- मवन्यो महतामा, वेत्यादि। मदनन्याधिनिराकरपार्थ पिपिरोपचार वचन पुनरष्टमोमवखां सूचयति । प्रियमखि। पनद्रलेखे ! पास्य लेखा घसा सा ईषत मन्मथै ! विरस्वेदमाऽमभिज्ञतया शिक्षणं तदुपसारेषु, हृदये पापिन बितर देखि, दु:सही विरहसन्तापः। मुन्धे। सममि ! मदनमरि ! बन्दनादवेग सिध। सरले। ममावविशारामभिजे! बसनसेने ! केसपा केशवलापं, संव'. (“पाम: पचय उस्त सापायां: कचात परे” इत्यमरः) । तरले ! पचलचित्ते ! ताति ! केतकीधा केतकीपरागं, विकिर। बामे ! विपरीतक्रियावारिधि मदनमालिनि । मखिनीदलेन बौनय । पले : पिवलेखे ! पि पिचपोरं मनं बिख। भाविनि! भावाभिशे! मुसानिवर [ea] वासवदत्ता नलिनीदलसमूहेन पयोधरभारम्। कान्त ! कान्तिमति ! मन्द मपनय वाध्यविन्दून् । एहि भगवति ! निट्रे! अनुरहाण माम् । धिगिन्द्रियैरपरैः, किमिति सोचनमयान्येव ममातानि न कतानि विधिना ?भगवन् ! कुसुमायुध ! प्रयमन्नलिस्ते, धनु- चरो भव भाववति ताशे जने। मलयानिल! सुरतसमुत्कण्ठा- दौचागुरो! वह यथेच्छम, पपगता मम प्राणा इति बहु- विध भाषमाणा सखोजनेन समं मुमूर्छ। अनन्तरं परिजनप्रयत्वोच्छसितजीविता सती क्षणमति- निधिप। रागिरि रागवति! मसिनोदसममून पयोधरभारं सनयाचादया। पाने बान्तिमति! मन्टं वायबिन्दूमपनय, बिन्टूनिति बहुवचनं पौड़ादित- सूचम ; तयार भरत:,-"बापो नामाऋण: पूर्वमसौ सम्रायते विधा। मिमित- जबसम्वादानन्दार्तिसम्भवः । पानन्द विलठन् भवतीयायां सतरजितायामः । पानांकनमाविकलहवलपिन्दुसन्दर्भः।" इति। सप्तमोमबखामुन्मार्ट वर्षति । व्यभिचारी पोन्मादः, पव विभावः पियवियोगविमवशादयः, अनुभायो कचा- sseपितम्यारोदनादयः । भमति ! सवय्यंयुते ! प्रसन्नेयं तं पुनदृष्टिगोच करिष्यतीति स्ततिः, निदे। मामनुग्रहाण, पूर्व तत्सम्बन्धात यचा सखमनुभूतमेकं पुनरपि मखानुमयं यचा हर नया रस्त्यनुगर प्रत्यर्थः। पारिन्दियः हिम! नदर्शनेमानुपयुतत्वाचा. [त्वेस्यस्य गम्यमानत्वात् तीया, गम्यमानाऽपि क्रिया कारविभको प्रयोजिका) वेषमा बोनमयान्येव ममाडानि न बतानीति तं चिक; ["भमतमोः वायां विगुपर्थ्यादिषु विषु । द्वितीयाऽऽमेड़ितान्तेषु ततोऽपचापि ग्यते" इति शेष तमिन्यव द्वितीया । भगवन् ! इसमानुष ! पयमलिनमस्कारः, भावमयभिप्रायाभिजे, वारशे बनेगुरो म तस्य सेवतो भवेत्यर्थः. या मा पौड़यसि तथा समवि पौडवेति गतिवान्मल्यादयोग्यत्वाश नाभ्यधायि; समय बिमा गुणाविकारामावेनासपने मत्वादनुपरयोतिः। मलयानिख ! समुत्कण्ठादोषानुरो! यह 4, वयष्टगमनात मोऽप्युत्कणिती भविष्यतीत्यभिप्रायान प्रार्थना, प्रार्थनाया बोट]। मे प्राला पक्मताः, [माने ल] ("gre भूमासा: इवमरः)।
वासवदत्ता। [७] शिशिरधनसाररसनिनगाकूमपुलिने, क्षणमतितुहिनमलयज- रससरित्यरिमरे, क्षणमरविन्दकाननपरिवारितसरस्तटविटपि- छायासु, क्षणमनिलोलासितदलेषु कदलीकाननेषु, क्ष कुसुमशय्यासु, क्षणं नलिनीदलमंस्तरेष, प्रलय कालोदितहादशा रविकिरणकनापतीविरहाग्निदद्यमानामतिक्तशा विप्राणामिव तनुं बिभ्रती, प्रचन्नदमन्दमन्दरान्दोनि दुग्धमिन्ध तरन्न तरङ्ग- च्छटाधव लहासछुरिताधरपल्लवं तन्मुखारविन्दं, दिजकुन्नमिव श्रुतिप्रणयि तदोक्षण युगलं, सहजसुरभिमुखपरिमल माघ्रातु- कामेव सुदूर्गवनिगता मा नामावंशलमौः, कल इमुक्तेन्दु कला- कोमला पीयूष फेनपटन्न पाण्डुग मा दिज पङक्तिः, तददृष्ट- चरमनङ्गमतिशयानं रूप धन्यानि तानि स्थानानि, ते च जनपदाः, पुण्यानि नामाक्षराणि च च तानि सुकनमाजि यान्यमुना परिष्कृतानीति मुहुर्महुः परिभावयन्ती, दिक्षु विदिक्षु लिखितमिव, नभस्युत्कीर्णमिव, विलोचने प्रतिविम्बित- मिव, चित्रफल के लिखित्वा पुरो दर्शितमिवेतस्ततो विलोकयन्ती व्यतिष्ठत । चनन्तरं परिजनप्रय नीक्षित जीवित यस्यास्ताहमी सतिशयरधन- सारसमनिमगाकूल पुम्पिने प्वतिगोताणकपर जनमदीतीरे पालनेषु, क्षणमतितुहिना मखयणरसमरित्यरिसरेवतियीतचन्दननदोष, घपमरविन्द काननपरिवारिता यत् सरल तटविटपिझा यामु, घरमनिलोजासितानि दामि येषां ताशेष बदलीकामनेषु, चणं कुरुममध्यास, वर्ष मलिनोदलसंतरेषु नचिनौदलासरे, प्रसयकालोदितहादशीलां किरण कलापवत् तीव्रो यो विरहानल स्तेन दद्य मामा- मत एवातिका विप्रा तनुमिव विधी पांत तमुमिति, मुर्मः परिभाषयको दिए लिखितमियादीतसतो विखोकयन्ती व्यतिष्ठतेश्यन्वयः । गुपकीनरूप चतुर्जी दा प्रचसदिस्याटिना वर्षयति। प्रखदमन्दो मदरसदान्दोलिस: कम्पित:, दुग्धसिन्धुसख तरखरपटावक्यो हासो हास्वं, सेन कुरितमवरपन यस नाह मुखारविन्टं सान्दसिखकमखम नियमिन नापसमूइमिर [e] वासवदता अथ तस्याः सारिका तमासिका नाम ताखोभिः सहा लोच कन्दर्पतोवमाकलयितुं प्रस्थिताऽऽगता च मयैव 'माईमवैव तरीरधस्तान तिष्ठति' इत्युका विरराम । अथ मकरन्दः सहर्षमुत्याय तमानिकां विदितवृत्तान्ता मकरोत्; सा च कृतप्रणामा मकरन्दाय पत्रिकामुपानयत् । अथ सतां स्वयमेवावाचयत् । 'प्रत्यक्षदृष्टभावाऽप्यस्विरहदया हि कामिनी भवति । खानुभूतभावा द्रढ़यति न प्रत्ययं युवतिः ।" मिव वा, श्रुतिवेदः करंच, तब प्रावि प्रश्रमवत, तदोषणयुखमम । सजेति बमति स्पष्टम । बननमतिशयानं तदनियंचनीय, रूपमदृष्टचरम । [ भूतपूर्व रट्] श्वानि तानि स्थानानि, ते जनपदाः, यव स वसतीति यः। ताकि मामाचराम्यभिधानवानि, समतभानि पुण्यानि, यान्यमुना परिष्कृतागलहतानि, प्रति परिमावयन्तो चिन्तयन्ती, दिक्षु विदितु लिखितमिव, नभस्याकाशे, उत्कोमिक विकौगमिव, विलोचने प्रतिविम्बितमिव, चित्रफल के लिखित्वा पुरी दर्शितमिवेतलको विलोकयन्ती, ननुभूतमपि सत्येनावलोक्य ते ; नदी-नामकीचभयोन्मादाचौर- . सपांद्यपटवात। पसस्थान्यपि पश्यन्ति पुरतोऽखिलानिय।' इति, व्यतित, ["समाप्रविभ्य: स्यः" इति तङ्] । पवहारिकी दूतोयम; "कामिन्या: कामिनापि सन्देशायां तु पनिकाम। प्रापयत्यचिरेणतामाहुः पवस्त्र हारिकाम् । इति। मनमा सारिका तमालिका मामेति प्रसिद्धी, तत्मखौमिः समालोच्य कन्दर्पतीवं वासवदत्ताऽनुरागम, पावलयितुं प्रखिता मयेब साई सर, पायता पावैव तरोरधस्तात तितोगुना विरराम। पच गुरुपाययोता, मकरन्दः महमुत्वाय समावियां विदियो त्तातो याचाहीमकरोत. नमाथिवाऽपि, बतषामा सती मकरन्दाय पविया मुपानयत् । पथ समारन्दः, at पविकां, ममि सत्येवावधानमपि प्रयासोडव मा भूदियभिप्रायात वयमेवाबापयत् । सार्या). प्रसो, मायः पुरवाभिमायोऽनया नादृश्यपि वामित्रो वासवदत्ता। (७८] चक्रवाकदक्र- तच्छ्रुत्वा कन्दर्प केतुर मृताण वमन व सर्वानन्दानामुपरि वर्तमानी मन्दमुत्थाय प्रसारितबा हुयुगल स्तमालिकामा- लिलिङ्ग। अथ तयैव साह किं करोति ? कि वदति कथा मास्ते ? इत्यादि सकलं वासवदत्तावृत्तान्तं पृच्छस्तव तां निशां दिवसमप्यतिवाह्य कन्दपकेतुश्वचाल । अवान्तर भगवानपि मरीचिमाली तं वृत्तान्तमिव कथयितुं मध्यमलोकमवततार । वासरताम्रचूड़चूड़ा चक्राकारः, सङ्गामित सन्तापतये मन्दिमानमुदहन्, मन्दारस्तबकसुन्दरः, सिन्दू राहत सुरराजकुम्भिकुम्भविभ्रम विभागाः, ताण्डवचण्ड. वेगोच्छा लनटिजटाज ट कूटबन्धबन्धुर विकट वासुकिभागमणि ताटङ्कसनाभिमण्डलः, सन्ध्यामधिनीमरसयावक पटचारुः, वारुणीवारविन्नामिन्यरुणामगि कुगडल कान्ति:, कत्तवासरसहिषस्कन्धचक्राकारः, मधुपूण कपालपावमिव कासकपालिन:, अम्नान कुसुमस्तबक इव नभ:श्रियः, गगना. शोकतरुस्तबक इव, कनकमयदपण इव प्रतीचीविलासिन्या:, भगवान् दिनमणिशरमाणवपर्यास तरलतरङ्गवगांच्छलित- विट्ठमविटपाततिर्ममज्ज । कान्न करवान. हि यत., पस्थिर हदया मध्यनरत एवासावित्य निशलापता, भवति, स्वप्रानुभूत- भावा युवतिः प्रत्ययं स्वप्रष्टं स्वानुर तात्वनिश्चयं, न द्रदयति न दृढीकरोतीत्ययः, प्रव्यचष्टे यवानियस्तर परीक्षे का वातति भावः । काव्याथांपत्तिरलडारः, "कै मुत्येनार्थ मिडिः कायापतिरिष्यते” इति। भार्या केन्दः, "खमेतत् सप्त गणा गोपेसा भवति ने विषमे जः। षष्ठोऽयं न लघु वा प्रथमेऽ नियतमायोया: ॥ पठे हितोयलात परके ने मुखलाच सयति पदनियमः। चरमेऽ पचमके तयादि मति षष्ठीलः” इति खचणात्। तत्वेति म्यष्टम्। पप तथैवेत्यपि स्पटम्। वान्तर भगवान् मरीचि- माल्यपि तत्तापासवदत्तावत्तान्त, कथितमिव मध्यमलोकं भूलोकम, भवततार । 1: १ब परमावपर्यास ममति सम्बन्धः ।. बासरमेव तामस्तस्य चूड़ा. ती मिई [..] वासवदत्ता। क्रमेण च च: रजोविलुठितोत्यितकुलायाधिपरस्परवाना विकलकविकुलकलकलवाचासशिखरेषु शिखरिषु, वसति- काहेषु वाइषु, अनवरतदधमानकालागुरुधूपपरिमलोहारेषु वासागारेषु, दूर्वाऽञ्चिततटिनीतटनिविष्टविदग्धजनप्रस्तूयमानः पकाकारः। पक्राका पकं ममू:, तर सहामित: सन्तापी येम बहावः, तयेव मन्दिमागमस्पतेजस्वम, सान। मन्दारतबकसुन्दरः। सिन्दूरेशाती- भिमत:, छादिसः, य: सुगनकुमकुवसस्थिमं तदाकारत्वादस्त्येकत्वावास्तौवि विशिष्टभम विलासं, विधायः। [पूवाभांवितस्य न भञ् ] ( "दिपाय. सूर्यतिश्चिमीमजा:* रति हाराषो)। तापावेगेनोलिन धूटि- जटाजूट कूटबन्धेन बम्पर उग्रतामतः, पत १५ विषमदिवासी यो बामुक्तिब भोगमाय: फणामांक:, म एष ताटर: स्त्रीणां कर्णभूषणं, तमनाभिस्त तुल्यापः, महलो यम्य मः; वर्तुत्वाय ताटरूपकं, ('बरं तूबतानतम् इत्यमरः )। सम्ध्येव सन्धिन्य कालटुग्धा वाकान्ता वा गो:, ता: सरम यावकपटवारः; “पीमाया- शातिदुग्धाया गी: पाराय मानवाः। रनयन्ति गिरोदेशमन्पर वाषा विषा' कषिद्यावरूपटलेति पाठः; पांमन् ठे-यावरूपट सशब्देन यावपटमिव यावसपटलं लोकमसिहा मेहदीति पविशेषं रचनलिविवचितम; ("सचिनी तुषाकालाकालदुग्धगयोः स्मृता पति वियप्रकामः ) मध्यापरन्धोति पाठ: सगमः । बारुण्येव वारविलासिनी तवा परमणिकुण्डत बान्तिरसमः। कार. बालेन अत्तचित्र:, बासरमषिश्वकामार: ("बायः पावत' इत्यमरः)। कासकपाखिनो मधुपूर्षकपालपावमिव। नम:त्रियोऽसान कुसमस्तवन व, तरकोडनायेति भावः । गगनमेवायोक्तहरमा बसव। प्रतीविलासिता बनकमपदपंक। दिनमरिभंगवायरमावयसि ममन्न । कमे भगवती सध्या समदृश्य तेत्यन्वयः पूर्व रजोबिलुटितानि पारिख तामि कुलायायत एव परस्परसपिलानि कविकुलानि नषो सकरीम शाखानि शिखरास्य याणि येषां साहशेषु शिखरिपुश्चेषु समु; ("विर- शिमपठो रनौलो षायण:ति रामली। “पिरोऽभिखरंबा मावि बामसारमा) । सनिवासवानख, बाजे का येषां तामे, भाडेवा वासवदत्ता। [१] काव्यकथाश्रवणोत्सुकशिशुजन कलकलनिवारण कडेषु वृडेषु. पालोलिकातरलरसनाभिः कथितमथाभिरतीभिरतिनघकर सालजनितसुख शियिषमाणे शिशुजन, विचितकन्दप मद्रास चुदासु, कामुकजमामुबध्यमानदामोजनविविधालोलवचनश्रुति विरमोकृतसन्ध्यावन्दनोपविष्टेषु शिष्टेषु, रोमन्थ मन्थरकरण- कुटम्बकाध्यास्यमानम्रदिष्ठगोष्ठीन पृष्ठास्वरण्य स्थलीषु, निद्रालु. ट्रोणकुलकसितकुलायेषु कानननिकायेषु, कापयविकल कपि. कुलेष्वाश्रमतरुषु. निर्मिगमिषति जरत्तरकोटर कुटौर- कुटुम्बिनि कोशिक कुले, तिमिरतर्ज ननिर्गतासु दहन प्रविष्टांटन करकरशिखास्विव प्रस्फुरन्तोषु दोपलेखासु, मुखरितधनुष अनवरतेति स्पष्टम्। दूधांभिरचितं यत् तटिमीतटं तव निविष्टविदग्धजन प्रस्तयमानानां काव्यवधानी श्रवणोत्मका:, पत एव शिशुजनकलक लमिदाणा क्रुद्धाताहशीषु वडेषु। पाखोलिमायां वाखानां निद्रा क्रियमा दरलोल' इति लोकप्रसिडे मुखध्वनिविशेष, तरला रसमा निता यासां नाभिः, कथितकथाभि- पौभिरतिलकरतालननितमुखे शियिषमाणे शवितुमिच्छौ, प्रियजने , तदुतम-"खोलिका मुकुक्षिका उतिर्मुखघण्टिका प्रति। विरचिता कन्दमुद्रा प्रसाधनं याभिसामु, चद्रासु वैग्यासु, ( "तुट्रा वैशानटीकण्ट कारिका. सरघासु च" इति विश्वप्रकाशः)। कामुकेति म्पटम। रोमन्येन चक्तिस्याप्य पुनवोन, मन्यरेख कर कुटुम्बके नाध्यापमान मदिष्ठं मृदुतरं, गौष्टीनाना भूतपूर्वगोस्थानानां, पृष्ठं पृष्ठवत पृष्ठं या तामीप्वर ण्य स्थलीषु सतीषु, ( "गोई गोशाम तत्तु गौष्ठोमं भूतपूर्वकम" इत्यमरः)। निद्रालद्रोण कुठं काक कुन्न, तेन कलिसकुषायेषु व्याप्तमोड़, कानमनिकायेषु सामनसमूहेषु, ( "निकायस्तु पुमान सो समिप्रारिमंती. पति विप्रकाशः)। कापियं कपिकर्म, तेन विकलानि साविकुसामि येषु तेष्वासमता, [ "कपिज्ञात्योटंक 1 जरता चिरन्तनः क्षा, कोटरा निकुहाः, ते एक कुटौराणि तेषु कुटुम्बिनि कुटुम्बवति, कौशिकले निनिंगमिपति निर्गति, ("निष्कुटः कोटा का ना* इति इति "वास: कुटी अति इयोरपामरः) ["कुटीममोगुणाभ्यो रत्यरूपत्वे र:]। तिमिरतनना [२] वासवदत्ता। भु वर्षति शरनिकरमनवरतमशेषसंसारशेमुषीमुषि मकरधने, सुरतारम्माकल्पगोभिनि शम्भलीमाषितभाजि भजति भूषां भुजियाजने, मेरिन्धीबध्यमानरशनाकलापजल्पाकजधनस्थलीषु ভানী, নিস্বলন্ধয়ানহা সবনমালালামন त्वरेषु चत्वरेषु, समावासितकुक्कुटेषु निष्कुटेषु, कतयष्टि- समारोहणेषु बहिणेषु, विहितसन्ध्यासमयव्यवस्थेषु गृहस्थेषु, सोचोदनदवाञ्चत्केसरकोटि-सट-कुशेशय-कोशकोटर-कुटीर. शायिनि षट्चरण चक्रे, अथानेन वर्मना भगवता भानुमता समागन्तव्यमिति सर्वपट्टमयैर्वसनैरिव मणिकुट्टिमालिरिव विरचिता वरुणेन, कालकत्तख दिवसमहिषस्य रुधिरधारेव, मिर्गताखिव दशमविटदिनहरबरा किरणाना, शिखामु प्रस्फरकोषु दीपखास, *सौरं तेज: सायमपिं समते" ॥दिय: सायमग्निं प्रविशति वादितिः । मुखरितधनुषि [ समासाविरनित्यत्वामानह] सरांनकर वर्षति, पयरत. मशेषसंसारशेमुषोमुषि साख संसारमतिकारके, मकरध्वजे. (“धी: प्रज्ञा शेमुषी मति: प्रत्यमरः)। सुरतारभयास्पेन वैशेन, मिनि शीना कुमीना, भाषितंबर, भगति ताशि, भूषां भजति भुमिथानने प्रेष्याने, ("पायल्पवेशी नेयम'। "शमलो कुहनी समे “नियोन्यविरप्रेय भुनिष्पपरिचारका: अति विषयमरः। "भुमिष्या प्रेष्यमावे सात स्वतन्यायामपि भूता' इति घरभिः)। सेरिम्धीभिवंयमानरशनावलापेन बाधौलापेन, जल्पाकघनख लो मनीषु अष, ( “मेरिन्धो परमेश्मया अशा शिल्पकारिता"। "प्याजल्पाकम्त चाल" तिच्योरप्यमरः 'बनी सौमन्निनीयवीरपती ननिमंता इति विश:)। विशान्तसमानुपश्यतया समानामेबननेषु ग्यगमनत्वरा येषु तेषु चत्वरेवाणेषु, ("पा त्वरागिरे बमरः)। निफुटेषु यहारामेषु, समा- बासितकुटेषु, ( "महारामास्त निकुटा:' यमरः)। बहिषु मयरेषु, कस- मष्टिसमारोहणे("मयूरो बर्षिो वर्षों सत्यमरः)। यास्येषु विहितमभ्या. समयस्यबस्थे। सरोति स्पष्टम्। पचानन्तरं, बारीमानेन यत्मना भानुमता नयमितिindiमहिमादिविषदभूमिरिय, रपिता, (हिमोत्री
..。
顯然無機關辦機關
當滿滿
然的體無端端
INTERIEUR
TESTNqizigo
ZITUZTERTZELER
羅经是差
編織機
一點辦
熱點評港滿洲激辦關辦盟將謝
熱點
--==--=-=-
-------
[१] घासवदत्ता। मिव प्रष्टतारकं, भारतसमरमिव वहमानोलककलकलं, धृष्टद्युम्नवीर्यमिव कुण्ठितद्रोणप्रभावं, नन्दनवनमिव सबर- कौशिकं, कृष्णवर्मेवाखिलकाष्ठापहारकं, सगर्भमिव घनतर. पाषाणकर्कग गिरितटीषु, सचक्षुरिव सिंहनयनदीधिति- छटाकपिलेषु सानुषु, सजीवमिव तमोमणिभिः, संवर्षित- मालिन्येन साम्यात प्रतिस्तोत्प्रेक्षम, प्रभौ परामते पुरः परहसदारादौन ममया खभचान लमोनिवृपया प्रेषयत्येवेवि सोसमिती अमितः। रविविरबिधुराखत एव विकलकुररोक्तच्चलेन पचिविशेषशब्दमिषेय, विखपन्तौष्विव सरोजिनौषु । गए के रव देवसे व, मयवसूचके समागमवार्योपयोग्यश्चिन्यादिनचवमुपके; पक्ष- नसवाणि तारा:, तसच द्योतक, प्रदोषे, ("देवगएकावपि इत्यमरः)।रस्य कण्ठकाई गवस्तम्भः, तत्कालिमसनामि। देव्यवसमिर प्रकार: श्रेष्ठ: भारती देवशिषो यब "बालुवावसरे बाणे नाले स्कन्धे च भाखिनाम्। सम्बे रहस .. ति परणिः) पचे-प्रशसारखा भौमादिनचवापि यब, तथा माघः, सवितुस्विषादि दशपि न य: स तमों तमोभिरधिगम्य तताम। दतिम गोद गगो लघवः प्रकटीभवन्ति मलिनाप्रयत: ॥' मारतसमरमिव वर्डमान उलझन कुरुयोधविशेषशकुनिपुवा, कलकलो यब; पचे-उलकाः पेचका:, ( "उलक्ष: करुभेदेऽपि पेनके जन्मदिनइति विश्व:) [ सङ्गामे प्रयोजनोडभ्य प्रत्य] । धृष्टद्युम्नवामिव टुपटवोर्यमिव, कुण्ठितो द्रोषस्याचार्य स्य, प्रभायो येन; पचे- कण्ठिती दोषानां नाकामां, प्रभावो यब, (दोषी ना दग्धवाव सादवामा गुरावपि" इति बदः)। नन्दनबनमिवेन्द वामव, सक्षम बोषित इन्द्रो यत्र; पक्ष-कोमिका अलकाः, ("कोशिक: पेपके शो विवामिवेशिक: ति विश्व:) पत्मवाचिकाठमामिवनानाम, पपकारकम; पचे-का दिम:, तासाममाछादकम; यहा-पवमानांमद दुराचारमिय, अखिलकाठा. मामाखलीकरणाम. पारनाशक, (प्रयत्मां ताशे सादुराचार विन्तुद "बाठा दाहारदाया बालमानयोः। काहिश खाममा काठमाख्यात. मिलन ॥” इति पत्रप्रयासः)। सगभंमिव ससवमिय, अधिकामांत यात का गमियपि पाठः, घनसरा: पाषाणाः करा य तास गारन्टी, र in AIAIमामा समरि सिंहनेवौधितिछटापले मात्र वासवदत्ता। [८५] मिवाग्निहोत्रधूमलेखामिः, मांसलितमिव कामिनी के शपाश- संस्कारागुरुधूमपटले:, उद्दीपितमिव घनतरन्नोन मधुकर- पटलमेचकितपेचकिकपोलतल दानधाराशो करैः, पुनो कतमिव वितततमालमालाच्छायासु, लोयमानमिव कज्जलश्यामभोगि- भोगेषु, प्रावरणमिव रजनीपांशुलायाः. पलितोषधमिव वृद्ध- वारविलासिन्याः, अपत्यमिव रजन्या:. सुहृदिव कलिकालस्य, मिमिव दुजेन हृदयस्य, बौददर्श नमिव प्रत्यक्षद्रव्यमपद्वान, तिमिरं व्यजुम्मत। काम्न- तमानमाला मुनसिंहति पाठस्त भ्रामक चादपेक्षित: । तमोमणिभिज्योतिरिडले. मजीवाम व, इतस्ततो ममादिति माप:. ("ध्वान्तोष खद्योतसमोमोतिरिडा: इति व्याडि:)। पग्रिोवधम लेखाभि: मंडितमिव । कामिनी के पास मन्का रायमगर धमपटनानि तमाम लो बलवान. तादाचरितमिव, [ भिमादित्वान: ] ( " बनवान मांसलोमा:' इत्यमरः) । घनतरं निविडतरं, लीनानामुपविष्टाना, मध कराल पटने में चकितानां श्यामवदाचरितानां, पेचकिनां गजानां, कपोलतल दानधारा. भोकरद्दीपितमित्र, ( "उन्र के करिण: पु मम्मोपान्त च पेचकः । नामसमेच का:" इति योरप्यमरः) प्रौदोतिः। वितता या सायासु पुत्री कृतमिव । कन्नमस्यामभोगिभोगेष मशगैरेष. मोघमानमिव । रजनीपांगला या रात्री कारणाभिमारिकाय:, प्रावरणमय, ( "म्वर जी पांगला प स्यात् सत्यमरः) । बहुवारविनामि न्या: पखित प्य रात के अशोकाय. औषधं सद्रिवार कमिव, पवतममे केशानां विशेषानपत्य धादिति भावः, पलितं वैश्यानां जीविकामा तरिति ता पय वर्णिता:, ( "पलितं जरमा शोकं । देशादौ यमरः)। रजन्या रावे, अपन्यमित, तत उतत्वादिति भावः । बलिकालय मुददिद, मदाचारनायकत्वान्मालिन्याच साम्या महत्त्वम् । टुजन- हृदयस्य मिमिव । यो इदर्शनाम व योगास्त्रामध, प्रत्यक्षमप चतुरिन्द्रियगोचरमपि, न तु परमाखादियदतीन्द्रियं, ट्रव्यमपङ्गवा न, म ज्ञानमयं भगदिति मानास्ते-"स्यां चन्द्र समी न्योम तारापक्रं वसुन्धर।। सरितः सागरा: शैला- पित्तस्व विभूतयः - ति पन्चपरिकल्पितमप्यर्थमन्वय यन्ति । मन्स- वा- [1] वासवदत्ता मुदितमिवानिमत्तमातङ्गमनोहरगण्डमण्ड ने, फलित मिवातिमान्द्रवहनच्छदविततमालतमालकानने, स्फुरित मिवातिकान्तकान्ताजनघनतरके अपाशमंहतो, मिलितमिवेन्द्र नीलमगिरश्मिभिः, अतिशयमांसलं तम इवावटतटाटवीषु, साटोपमित्र स्फुटपाटवोत्कट प्रकटविशाटकुटजविटपोत्कट विनटितषट्पदालिषु. घनतरघारधारविषधरभागभासुरं, मदभरमत्तदन्तिदन्तद्युतितर्जनजर्जरं तमः । निशाकरारम्भसमये इव सचत्क वलयव्याजेन विरचिता. ललिपुटे नतिमति तमोतिमिरे क्षणेन च सन्ध्याताण्ड पाड़म्बरो. छलितमहानट-जटाजट कूटकुटिलविवर-वित्तित-ज जङ्गकन्या- वारिधाराविन्दव व विकोपाः, दुईरधरणिभारभरभुग्नभोम- पतिमत्तमातमनोहरगगड महले मुक्षितमिव हमिव । पतिमान्द्रबहल. पविततमालतमानकामने फपितमिव । पतिकान्तबान्ताजमघमतरकेशपाशमंहतो म्फरितामा सन्दगीलमणिरामभिामलितमिय। पतिपयमामलं तमः पटा गत्ता, सटा पट्यवसवोत्पत्रामय, ( "बट: थान खने गतं कृप करकगोविन' प्रति विश्वाश:)। स्मार्ट पाठवं पटत्वं. तेगोत्कट मुदग. पवाटी ग्यत:. विशाटो महान. य: कुटविटवोत्कटविटितषपदालिप साटोपमिव सानिय { "विकट: मुम्दरे वीका विनामविसरायो: ति विकाशः। " विट एयब यमरः)। घनतरं घोर भयानक, रोम:, यो विषधरस डाग बहामुरम ; ( 'धोरं मोम भयानक्षम । “भरको परोऽत्यभयायमरः ) । “स३५६: कार घसे:* }। मदभरमनदनिहन्तातितर्जनन नरं शिलावर aम: ; मदमत ति विषयां गजामा तारखोगमाय, दन्तयोः याय। निगाकरारम्भममये चन्द्रोदयाराम, सरपत्करलयब्याजेन विपितालिपटे प, पत एक नतिमांत नसे. तमोतिमिरे सति चणेन तारका व्याजन्यन्वयः । पूर्व तमापार ता र कार्यता:, दानो चन्द्रोदय प्रारति न किदिमममम । या तास त्वं, हमारः समारम्भ, गोषिते महानरम समी:, नट-नटरदियविमर मितिता या नपन्या गाा, तसा पारिपारासिन्दाले वासवदत्ता। [८७] दिमत्तमातङ्गमण्ड न करपरिमुक्त शोकरच्छटा इव, अतिदवीयो- नभस्तलभ्रमणखि नदिन करतुरगवान्तफे नस्तब का 5व, गगन- महासरःकुमुदकानन सन्द हदायिन्यः, विख ग गयता विधातुः शविकठिनोखण्डेन तमोमसोश्याम जिने व नभमि मसार- स्वातिशून्यत्वाच्छन्यविन्दव इव,वितता जगत्त्रयविजयविनिगतस्य मकरकेतो ति करतलविकोणलाजा इव, गुटिकास्त्र गुलिका इव पुष्पधन्वनः, वियदम्बराशिफेनस्तबका इव, रतिविरचिता गगनाङ्गणे प्रातर्पणपञ्चाङ्गलय दव, विकीर्णा व्योमन्नक्ष्मीहार- मुक्तानिकरा एव, चन्द्रचिताचक्राहात्यावेगव्यस्ताः कामको कम- खण्डा इव, तिमिरोहमधूमधूमलसन्ध्याऽनल परितप्तगगनमहा- व विकोणी विस्तता:; ( “साण्डव नटनं नाम" यमरः । " समारम्भे गजगजित यथो:' ति विश्वका )। दडपरभारभरमग्रामात मामणलं समू: तत्कर: गुलिः, परिमुका: मौकर कटा पम्व २६८::. ता व , ("करा वर्षांपले पापो गुडघरम" ति पिकाव:)। अतिदायो दूर, नमस्तलं तव चमन खिना दिनसतुर गाम्ने वान्त के नस्लवका व ( "दव याय दविहं च मुर" इत्यमर: )। गगनमहासरस: कुमदकाननमन्देहदायिन्य:, तलावा. दित्यर्थः । विशं गणयको विधातुस्त मोम सोनामनिने चमंगो नमस्या, समी चन्द्र ब, कठिनो खाट का, तसा: खरान सदन, रचिता ति भाष:, संसारस्यातियूपवान नश्वरत्व ने चय., शूचविन्द। ६५ ( "कठिनी खाटकाया तु" प्रति विश्वप्रकाश ) । मा व विजयाये विनिर्गत य मकर के 11: समय, र ते: प्रियाया:, हरतलविकीपनाना । पुश्यन्वनो गुथियावं 'गुलेल' जति भाषाया, तस्य गुलिया ६व, “गुरिया “गोलो' इति वा हयं भाषायाम । विय दम्बराशे: फेनम्तवसा २५ । गगनाइणे तिविनिर्मिता पातम "लिरन" इति भाषायां तस्य पक्षालयः “चुट्की" इति भाषायां, ता इव, समपादावा- तपणेनाको रयित्वा कुद्याटि रचयतीत सम्प्रदायः; ("पातपंच मोहिन्य विन्द्यादालिम्प नेऽपि च' रति विकास)। विकोणी विचिताः, व्योमलम जारमुखानिखरा । चन्द्र एव पिताच कं समाहात्यावेगेन व्यस्ता सतत उपांतता:, कामकोकखणा: कामाश्रिखताः, ते 4, ( "चिता चिया चिति: स्त्रिया।
[८] वासवदत्ता11 स्थलोकटाहमजामानलाजानुकारिण्य इव तारका व्यराजन्त। ताभिः खिवितमिव वियदशोभत। दौ?च्छासरचनाकुलं सुनेष- वक्त्रघटनापट सत्कविवचनमिव चक्रवाकमिथुनमतीवाखिद्यत। कमलिनौवन-सवरणलग्न-मकरन्दविन्दुलुब्ध-मुग्ध-मधुकरमाला- शबलगावं, कालपाशेनेव मूर्तरामशापेनाक्तष्यमाणं, चक्रवाक- मिथुनं विजघटे। रविविरहविधुराया: कामन्निन्या वृदयमिव विधा पपाट चक्रवाकमिथुनम्। प्रागमिष्यतो हिमकरदयितस्य पार्श्व सञ्चरन्ती कुमुदिन्या भ्रमरमाला दूतोवालक्ष्यत । तारका- "कोरुम कुण्यमस्थिति स्योरप्यमरः)। तिमिरमेव धमलेग धमल: कह. लोहित, सन्यवानली बहिः, तेन परितप्ती गगनमहाशल्येक बाटास्तव मना. मानला जानकारि गठः, ("मधुमती पोस्तिः' इत्यमरः)। ताभिस्ताराभिः, विदितं सनात कुष्ठमिब, क्यिदराबत. ("कोठी मालकं कुठं शिव: यमरः) चिवितमिति पाठे-मनासचिवम । दो/च्चासी दीर्घपरिवेदः, तटचाया पाकुल व्यापम; यस-टो/च्छासरचनामां कुलं गई, शोभन: मेषोऽवारो ग.. विशेषो बा, पकं छन्दोभेद, तपनापट सत्कषिस्तकाम्यमिय; पचे- दीर्घोक्लामस्य मीकूमना, रचना पाकुलं व्याकुलम; सपाक्वघटमा शोभन: श्रेष पानि यव नाही, पवघटना मुख संयोजन, तब पट चक्रमाकमिन- मतीवाखियत, ( "पाख्यायिका परिच्छेद पाशामोच्चासकावपि* इत्यत्तरतन्त्रम। "कुलं जनपदे रहे। सजातीयगणे गोवे देऽपि अथितं कुलम।" रति विसमाय:) “एकरूपे वाक्येन इयोभवनमधयोः । तन्नेर यस शब्द: श्लेष इत्यभिगम्दित: । इति भीमराम: । "लिटमस्पृष्टविल्यमति गुरप्रकरणे दो। " नावाचसो स्यातामधेयोऽनुष्टुभि ख्यातम्' इति केदारः। ( "पटुस्ती सेऽस्फट दवे मिष्टर मिटयेऽपि इति रुदः)। इति रुदः)। कमलिनीवनमचरणेलंघमकरन्दविन्दु बधा महणा, मुग्धा रम्या, मधुकरमाला या शबलं चि, गावं यत्र तत। काबपाशेनेव मुत्तराममापन पा सम्यक् यथा रावो न मिलतसचा प्वमा पक्रमाकमिथनं विघटे विघटितम्। रविविरपिधुराया: कमलिन्या हृदयमिव पक्रमाकमियम सिधा पाट, [पट पट गतो]। कुमुदिन्या: पा सशरतो भ्रमरमाणा भागमिष्यतो हिमारयितख चन्द्रपिया, दूतावावक्ष्यत, [सरतो.
वासवदत्ता। [ce] व्याजादस्तगतस्य दिवाकरस्य शोकादिव स्थ लाश्रुविन्दुभिः क कुमो व्यरुदन् भास्वतो निजदयितम्य विरहाटभिनव- किञ्जल्कराजिव्याजेन मुमर व नलिनी कोषहृदये जज्चाल । रविरश्सिभम्मित नभोवनमसौराशिरिव, गुतिवचनमिव परि- हृतदिगम्बरदशन, सद्या द्रावितराजपट्ट दव, समुदप्रवाह इव, शावरमन्धकारं व्य जम्भत । सणेन च क्षदाराजकन्यकाकन्टुकः, कन्दपकन कटपगा; उदयगिरिबालमन्दारपुप्पस्तव का कृतिः, प्राचौललाटतट कुङ्गम विन्दु चक्राकारः. कनक कुण्डलमिव नभ:त्रियः, दिव्यबध- प्रसाधिकाहस्तसम्तान्नक्तकपटन्नमिव, गगनसाधकनककुम्भ इव, प्रस्थान कनक कलश इव त्रिभुवनविजयविनिर्गतम्य मकर कंतोः, त्या वतीयान्तेन योगाभावान “म मस्तृतीयायनात" इति नाम ने पटम ] 1 14 दिवाकरस्य गोकान भन्नारायाजेन यरुदन् । करानको कोपा भनी निजदयितय विकामिन किनकगजिन्याने नमर ११ पानन (“ममरस्तु नषामले ति य जयन्ती)। रविरश्मिभास्मतनभावनस्य ममोश ! तिवचनामक वैटवाकामियपरिहत दिगन्ध र म्य वौइम्य, न शास्त्र येन तन ; पसे-दिगम्बरयो: दिगाबाशयो:. दर्शन चैन तत् म. inम्बन. [ोकन विवसायाम । भई त ट वान एवं शायरम्य तमसो नि तय इत्यादयो व्याख्याता:। तनो यात। चन रजनौतियाम मादेन्ययः । कन्द की गेन , ( "गेन्द्र कः कन्दर: मर: ) "गेन्द।" इति “गात म मरिया' रति भाषायाम । कन्दव्य कनपदपंको मकरः, (“पंपो मुकरा रम्य ) कनकपदं गजात्वन मायाम। उदगिरं वांसमन्दारपुप्पस्त नको त्या नन्दार क, तदाततिः, ("क्यान कम्तु स्तनक: इत्यमरः) बालपदमाहानियाय । माचीन ग्लाट तटे करमविन्दु नकवदा कारी यस्य, ("पथ कुइमम् । काम- जन्म निशिवम् यमर: )। नभ.शियः कनक के गडमिव कप वेट नमित्र, ( “कथन करवंटनम् चमर: )। दिन्यवधनां प्रसाधिका तइस्तान स्वस्त नन्द का चटपकि वादा सकन्धा - [४०] वासवदत्ता। कन्दपकार्तस्वरतूणमुखकान्तितस्करः, प्राच्य शैलशिखराग्रारूढ़- जपाकुसुमच्छवि:, स्वच्छ कुमुमपिण्ड पूर्णपावमिव निशा- विलासिन्याः, कुङ्कुमारणे कस्तनकलग इवाखण्ड नाशाङ्गनायाः, क्षीरसिन्धुरिव हरिणाधिष्ठितः, राम इव न्तक्ष्मणान्वितः, सुग्रीव इव तारापतिः, सुराजव रक्तमण्डलः, उदयारुणमण्डलः, रजनी. पतिरुटयमाससाद । कामिनोहृदय सामित इव, चकोराङ्गनानेवपुटपोत इव, रक्तकुमुद कोषलोढ़ इव, क्षोणतां क्षगादाकतो जगाम रागः । अनन्तरं शर्वरोव जागनाऽऽविष्कृतनवनीतस्वस्तिक इव, कुसुमकेतो: मुखच्छायामुद्रितमुकुर एव, खेतातपत्रमिव मकर- कती:, दन्तपालि चक्रमिव वियन्महाऽसे:,खेतचामरमिव मदन- ततः गगनेति म्पटम। प्रस्थानकामकेवि च। कान्दस्य साखरतू मुखकान्तेः सुवर्ण- निषा मुख गोभाया:, तस्करोऽपहारकः, तळे त्वादिति भाव:, ( “तू गोपासन- तुपोरनिषा:” इत्यमरः) प्राच्या भव: प्रायः शेलस्तशिखराग्रे प्रष्द जपा. कु. मम त छविः, ["प्रागपा* इति यत् ] ( "मोड़पुष्यं गपापुथम्" इत्यमरः )। ख छ कुड़मेन पिण्डं मान्द्र, पूर्णपावमिव निशाविलासिन्याः, पूर्णपावमिव निशाविलासिन्याः, (पिण्ड सान्द्र बले काले तूनऽपि परिकीर्तितम्"। "पूर्णपावं वस्तपूर्ण पाव वडांयकेपि च. प्रति योरपि वि:) कुड़मारु कम्तनसचा वाखण्ड लागाउनाया इन्ददिगा नाया:, (बारखण्डल: सध्याचः” इत्यमरः)। चौरसिभरिव परिणा विशुना, पषित:; पचे-हरिणेन । राम व लक्ष्मणेनानुगतः; पवे-लाममा पिन। सपोव इव तारा तन्नामिका स्त्रो; पचे-तारा नापि। सराजेव र मगडसममात्यादिनमूहो यस्य ; पने-मण्डलं विम्बम्। उदयेमारणं मगडलं विम्वं यस्य सः। तत: कामिनी हदये मड़ामित इव । चकोराहनाभिनेव: पीत इव। रक्त कुमुदकोषेलौद वाखादित इव । चोपता जगाम चपदाती रागचन्द्र मडल स्थं लोहित्यम् । पनन्तरं ग्रपतिश्चन्द्रः, उजगाम। शबरी वजाइना गोपी, तस्या पाविकत: नवनीत स्वसिक चतुशामिष, “पोस” इति भाषायां, (नवनीत नवोडतम् इत्यमरः। "खस्तिो मापदन्ये चतुकयोदयो,' विपिकामः)।
वासवदत्ता। [2] महाराजस्य, बालुकापुलिनमिव निशा यमनायाः, स्माटिक लिङ्गमिव गगनमहातापमस्य, अराडमव कालारगयके वरिव नमोमहावस्य, चैत्यमिव मदनाारटग्धव्य मकर के :. चिता- चक्रामव कलकाङ्गारशबन्ने मङ्गपजन्मन:. गमगा :- पुण्डरो कमिव, अम्बरमहागांव फैनपुञ्ज इव, पारदपि गड ९३ कालधातुवादिनः, राजत कलश व टुवाप्रवनावल . कन्द परथ चक्रचारुः, अम्वरमासादस्य पारावत ६३, उदया चनदा कडा मणिरिव, ऐरावतलुप्तसिन्ट र कुम्भस्थ नभिव, भग्न शृङ्गपुराग- गोमुण्डखण्ड इन तारका खेतगोधमशालिना नभ.क्षेत्रस्य, कममतामुख चयामादमा मुकुर ५६ : मकर . मव । [वयन हा. सिराकासखड्गय, [ पालयताति पान.. र..., चदन्य गनदन्तस्य, पाालर्गनदन्तमय: साररत याब। मदनमहास्य *तम, { "चामरं तु प्रकोपक" यमरः । ननु या बलननिय . नगर महाताप सस्य स्फाटिशालमिव गाये फट लमव । काल एका पोरगः, तथ्याडमिव । नभाममा व • कस्वरव . 5 मदनारिणा शिवेन, दग्धय मकर के तीचयमिव, -2मायतने वुडरहे चय. दपे" इति । कार:, यद्यपि "पारीलालमुनमुकम्" यार , सानिकामदार, "ार चम्वितामय व्यथमानमाम्ने” इति प्रयनं भवभूतिना, तथाऽपि निर ग्न्य ग्र- दग्ध ग्वाम काहमिहारपदैन विचितं योग्य चात, “कौन।" अति भाषाया, तेन चल चिताच कमिव मल्पजन्मनः ; ए.साट योष टोय झाल" शब्दः प्राः, “वितरिनानुमिवायः परः" इति )। गगनगामि म गाया मन्दाकिन्याः, पुरीममिव सिताम्भोनामव, यदव काव्यं तदने वक्ष्यते । पम्बरं व्योमैव, महाव. स्तन के न पुत्र इव । कालधातुवादिनः पारदपिण्ड इव। ट्यापमान मपलो राजत. कलय इव, वांधालति कलहसाम्याय । कन्द प्ररथचक्र वारुः । सम्बरसे प्रामादो राजगई, तस्य पारावत व. ( याप्रकरणे “प्रासादो देवभूभु नाम । *पारावत: करव: कपोत" इति योरप्य मर: )। उदयाचल चारु चूडामणिः । रातस्य म्लुप्तसिन्दू मृष्टमिन्टर, कुम्भ खालमिव । शेतगो मः, तत्वं तारासान्याय, "कावियो गोई' इति भाषाया, मालिनः मोभमानस्य, नभ, चवस्य भरम:, भप्र.
[२]] वासवदत्ता। मलयजपिण्डपाण्डुरराजतपावमिव सिहाग नाहस्तस्रस्तं, ग्रह- पतिरुज्ज गाम । यच पुण्डरीक लोचनमधुकराणां, शयनीय- सेकमिव चित्तहंसानां, स्फाटिकव्यजनं विरहवङ्गोमां, खेत- शाणचक्र मन्मथसायकानाम् । अवान्तरेऽभिसारिकामार्थप्रहितानां प्रियतमान प्रति दूतीनां यर्थाः सेाः सप्रपञ्चा विकारभङ्गरा: प्रवादा बभूवुः । तथा हि, अवस्त्रोकतमात्मानं नाकलयसि तत्त्वतः ? कान्त ! विषाय त्वं वलत्वाथे, पुरापयरहितः, गोमुण्डखण्ड , सोमामिमांगा रचा का चेव गोमुण्डः समारोप्यते । सिडानाइसान संघर, मखयोग र चन्टनेन, पिण्डं चर्षम, पत आतिपाठुर रानपावं रोप्यपाnिa ; यहा-मलय गरिघट. चन्द नगटिकाभिः, पाण्डामियादि समयव मंशनवर्ष पन्दगपरविन्दको गाटमा या तारा विकोष इति ध्वनायतम्। सोचनमधुराण पण्डौकामव; afबन. सामितमाम्यायें विकासपर्यनमायहे। कुमुदम, एवं पूर्ववापि। चितहमान शयनीय मे कतमिव प्रयनाईसिकतामयदेव । विरहवक्रोनां स्माटिकव्य ननं. तामसवववादिति भारः, पर व्यजनं वन मग्रिमधुन विपषितं, कितनी इति भाषायामा पवानी मानिनोमानपाटनपटक मुदिनोसानोदयावसरे, अभिमारिकामाय. महिताना न्योरखाऽभिमारिकाममूविताना, दूकानामन्योऽयमविरह- निवेदनादिकम कुशवान, प्रियतमाम् प्रांत यजभान प्रत, पथ पायाभ. पार्थहयोपेता:, सेप्या: उपालम्भे, विकार मदनविकारजन्याचतिविशेषे:, भग मामारण्यायामिव न केवलं परुषा एवापि तु किविरवापराव्या इत्ययः, पाने इदम; सपपञ्चा वकोत्यादिमाता, वादा: प्रकटदग्धाविया वादा, बभव, (“रतानी तु सडतं याति या माऽभिमारिका ति पवार: )। साबम प्रत्यक्ष शेषमयेवादि वगुणं प्रकटयार, पवस्त्रोक कोपोनावशेषोतम. [ नस अन्येतिबदस्पताऽव नजाय, उन 1-“तमाय नभाव तदवत्वं तद पता । पप्रामत्व विराधय नयां: षट् प्रकोक्तित:।” in ) पामान तत्त्वतो नाइल. यलिन नानामि यथा धन ध या काममनन्यां मनन कधी वसपालितो- पाकिस्तथा वापि का पविभरियतीति पनि पाम मियादि - वासवदत्ता। [३] चरिते: सः. बोलत बामणादि कम, [ निति कञ: 40: त नामयम्यत पात्माममय रच; यचा काममप्रया पाना नमवन सपन समान में क व परिक्षामित था वमार चमिप्य मोति मोसा मानत: ५ पार व म. ( "मलकम तु काम एम” यमरः । afns मनमभिधाय टाम मत्वाऽभिव-पात्मानं प्रत्यवतो या. { ५३: क तय मा चामो म्वी पन्धन. तया कतमवस्वीकृत गौचनारीक, कौटायादातम्तीमेबनान त्वं स्नान पर जायसे इति गदति-पदेयादि, पवीत वध यो पतिम. पाम तत्ततो नाकलयसि; पावजने-सितत्त्वतो बचाईतो:. ( विज वचने, ता: ) त्वमेव मम प्रिया नान्येत्य व शपथ इति शपथपाशादिन्यथ:, सितत्त्वत यव “झो झरि रति पाकिस्त कार नापति तगइरय प्रमाद चव, “धनांच सति तकारक्षित्वे रूपसाम्य बोध्यम ) पवनीयो कोचस्त्रीभ्यः, कत पत्रिम. पात्मानं नाकलय मा नानौर, मत्सल्य त्वामभिनषते सति वं नीचनारीसको मा भारति भावः, (तं युगेऽपि पथ्याप्त विहित हिसिते फले' इति विप काश: ) के मुख, सुखकारी, वय: संशप पाविन विनामो वा न को कम्नयः, न अकलयो नाकलयः, त्वतो मत्सया Her:. सित बड, स्त्री ही तं चीय: पयाम, परात्मानम, अव प्रौपय. मत्सल्या सह रति विधायमानं सन्तोषयेति भावः; ("के मूडमुखवारिष" इति । "लयो बिलासे संन्न" इति च विश्वप्रकाश:) यहा-ना कम दुःख प्य, लय: मंश्लेषः, सम्बन्धी यस्य, (“पकं पापे च दद च इति विश्व:) यहा- वासुदेवस्थ, वो वोऽव:, तव स्त्रो लन्मो:, कृत पयांप्तम, पवम्त्रीकतं लमो पूर्णम, पात्मानं तत्त्वतो ना कनयमि . नामांसि चेत कचं तां परिन्यन्यान्य वामको मसि? ।कारी वा मुर्दव: स्यात “वच:. खले र व: प्रोत: रत्येकावरयम) 'यमकषि व श्योडंलयोन भित' वन- सामनादाभावेनावानरवनम; यहा-मितत्त्वती वइत्वाईतो:, अधांत तथा प्रेमपा व इत्यादवम्बो की तमामानं माकम्बय, सा किल सा किल त्वां धनेनाप्यविष्यतीति व्य शाम ; यदा-मितत्वाद्रतो वश्वविशेषव इवान, स्वोमतमात्मानं नाकलय, भव सत्समीपे गछ; यहा-नावस्येवाकाशस्य व यहा-नावस्येयासागस्येव, नयः संयी यस्य, निरर्थक सम्बन्ध स्वयः, ("पाशि विदिवे नाका यमरः ) यहा-केन मुखेन, लयी विखामः, तेन सितो वहस्तमम्बोधनम ; त्वतोऽन्यस्य स्त्री न, [ सर्वनामोरन्यायंकयोस्त्वत्वतो. स्त मिसन्तस्य पञ्चम्यन्तस्य प्रयोगी यथायथं बोध्य: ] यथा परिवतया नावपतिः सेव्यते, एवं पराना विदग्धन सेबनायेत्यर्थः, अतं मिथ्याभाषणादिना हिंमितम, तया [४] वासवदत्ता। प्रस्तर व करोऽसि,न चाकर्षकचुम्बकद्रावकेष्वेकोऽसिन्धामको. ऽसि परम्। कितव ! धर्मार्थान्य प्रयुक्तः क्षेपणिक इव मुधा पात्मानमय होतय, सम्बसम्भाषणात तेजोऽभिववियते हि सदाचरति व्याजम; [ हिंसायाम ) या-के जले, खयो विलासः, तेन सितावत: बलोड़ा. विदित:. (“मितस्व मिते बड़े मिता शकरा" इति हैमः। “सित: समामे चवले विवन्मजातयोरपि" इति विप्रशाशः ) या-नाके खगें, खयो विधासो' येषां ते नाबखया देवा:, तहत मिताऽवगत: ; या-बस्वोतं बमोहिमितम, पात्मानं तत्त्वती नाकलयास पूर्वतयैव धनदानादिना स्मृतीयतामावादित:, दानों तामेवायामास ! सा दरिद्रावचा ते किं पिता ? इति हाम; कस्य जलम्य, खयो विलासी मौचगमनापः, तेन सितावत गोगमनसिड, स्वोतं स्त्रीहिमितम, पात्मानमः; यहा-बारोगसुदेवः, तेन नल्यमव. मा वः, पवन एव, स्वोकतं कौपर्याप्तम, पात्मानं तत्त्वतो नाकलयसि पवाभिः सर कोडां करोषि त कुरु. परन्तु ममस्याऽपि म कोडा कुविति भाव, ( "व वा यथा तथवेवं साम्य त्यमरः) यहा-सितत्त्वतो चपखवाडेतोरेब, ९व खो बोपण्यांतम. पात्मानं नाय. तदीयशरोरवणं एक वरोरे माति, सथं तदीयमामध्यमिति भावः; या-येन यासा, मितवं तमात, नाके वगें, लवेन्द्र रव, स्त्रोतमात्मानमव, ( "यशो यः सथितः पिटे: । " इन्द्रः.. प्रत्येकाचरकोषः ) [“व रचे गतौ कालो पोती बप्ती दातो अती। प्राप्ती मेषेचने वेश भागे बडो पर बधै। साम्य गमे हाम तो. इति वि. कल्पदमः ] । दूतोसंवादवाक्य व व्याख्यादिग्दर्शिता मया। पन्यवाहुल्यभीतेन को खधियाऽधिकम कान्त ! बस मखम पम्तो यमान, प्रसर व करोऽसि पाषाय : कठिनोऽसि, निरहस्योऽमि, वापि न बर्षको यसम्बधान प्रत्युतमपि कोई निसरति, अयस्कान्तमणिसम्मको यमबवानोमुपगचति सूर्यकान्तो वा वा सूर्य बरामिमध्यचायासम्बन्वादिश्वनादावनिवपश्यते, द्रावती बत्मपरानो पति, पदरम्पयन खयं द्रवति स न्द्र बान्तो वा. भामहो यसवानोई समति, स "गुरिया' इति ख्यात:, "बको दायकावर्षको भामथा। एकादविचतु:१च-बम खा: सभवन्ति ते जोशास्ते बामबलावीशन यो गारोमाति पाकर्षक:, रतिकोमलेन यसम्बति स पुमा, पीषिविशेषयोगेन कुपादिमनेन वा य. कठिनशामिनों दापयति न वासवदत्ता। [२५] वाहित तरवारिस्त्वमसि । सखेदमिव मनमा चिन्तयसि दन्नभं जनन् । सत्त्व तार चरिती यो रिपुमण्ड लागतो निवतिमपत्य स खलु वीरः प्रतिपक्षस्य यः सम्प्रहारत: कुञ्जरान् तिष्ठति। यस्य म पत्त: दाक., पनेने कोसि, परं देवलं, भामकोऽनि पन्यामको योऽन्य नारों भामयति प्रतारयात, मधामक. : सस्य भवशिरस:, पत्ता यमात कान्तः, पाक को धनग. सर्वशः, चमत: अन्य प्रवेश, ट्रायक: परसेन्यविद्रावत:, ते'क: थेर', . सामका शादीनाम. में खड़य, भ्रामकी 41; कान्त । मनोहर। न त 54 जगेडमि, पति मन राधान् म. पाकक चम्शदायका ११वी वाणा काम:, तहटकहिताय, म, धामा नारीपेतमाम. ( "एको क्षितीग मेच"। *करो कठिनानदंयो. त्यावर विन:) धमाधमन्यन के नचिडमिन राजा नागरिकादिना वा. मय पातर बना पाननान पर पार नयति रत. पिका नाविक व, मचा था, वाहिततर वरि जन्न न ताश:, a स्वमिन एव धमों न माबिमस्ययः : मुधा वास्तितरं वारि जन्न बन दा, तदनगननद माया मिति भाव:. पतिको संबतिमा संशयान, न त तत्त्व कथनं, रमा भाना- य३।-~-मुधा पारवार: खना यन; पावजने-कितव ! विदग्ध । धमाधमयाननमुधाका व्यथावनाः, पाता: या यम, पन्यन सपा, प्रयुक शम्नादि, तर पाणको नाशक:, तरवारि: खगः. तइन कर:, धमाया इमं यो मानात. पन्ये नाधमण, प्रयत: या-वर्ग धमाधान्यामन्य: काम:. ( *कि त यो छाक इत्त विदग्धेषु न ग यते" "तपारमंत: खर" रात परांण इयम् । “मुधा तु निकल चाइत्यमरः ) । तयाँ स्थित पात-मवद सकट, मनमा टुभामय ननं नायिकान्तर, चियाम ; सखे । मिव । दमित्र खगितामव, IZरे-खि ! दमिव कलवमिव, दलभ मनम, ( "कार उच्यते काम: । "द कडवे बुधैः प्रात्र के दै दामे . दातार" इत्ये कापरकोष उभयव । गडे दोऽवदात चदातार ददानयोः' इति विश काम:) । सवारचरित. म्त काव्यपहार:, या पगान्त ता पगः, मण्डलम्यागो मण्ड लागः कुलटा, रिपुमता मण्डलागा रिमसागः, सास रसो रिपुमगडला यतो नि मुखम. उपत्य तिष्ठति, [ १४ पग कुटिया गती ) यस-निर्गता तिरावरणं यस्यास्ता निरा- बरसा वेशाम; बौनसायां-रिमगड तापत: मधुवनात, मिवात मुख, मचा खरे ते स्वयं सुखो तिष्ठतीयः, निसंक्षवादरापरण बा, भयादपेत्य , मजार- तेम प्रयत', [ea] वासवदत्ता। नयति। धृतोरुकरवालसन्मयोऽपि परमकाण्ड एव सम्यतन् महापदं विग्रहेण लभते । राजसेन रहितो राजसे न रहितो -सत्त्वेन गुपेन, साररितो यो रिपुमण्डलायत: शमलवायत:, निति मौविकाम; या-रिपुमणवायत: सपवीसमूहायत:, सपवीसमुदायत:, [सप्तम्यः तसि निर्गता अतिरबपुरुषान्तरवर पेका यम्या:, मत्मखी तामुपेत्य तिष्ठति, [ “बमान. सामीप्ये' इति लट् ] पूर्वमन्या: सपनीरनादृत्य त्वं तमामेवानुरत: खित:, दामों तब कृत्तव्यं त्वयेति सौसि. ("कोयको मह खाय: हरपाल: पापवत्" सवमरः। "मण्डनं देशयोः" इति विनः। “निहतिस्तु मुखे नोव्ये पभर अपयेऽपि " इति धरपि:)। पपरा पारस खच पौरः शूरः, य: प्रतिपक्षम्य शवाः, मम्प्रहारत: कुचरान गजान.नति; या-वि विशेषेण,ईश्यतिबीन पचिणे वा, ईस्यतीति वीरः, सम्प्रहारको गमनात. ("सम्प्रहारो रणे गतो' इति हैम:) [ईर गती कम्पने .]; यहा--विशिष्टा रा मद्यं यस्य माप प्रति यावत, (रा भूमिसुरावारि-मारतोपु प्रयुज्यते । "कुन्नरोऽनेकपे केशे धातक्यामपि कुन्ना औरम्त सुभटे श्रेष्ठ वौरी भान्तरेऽपि. प्रति विश्वप्रकाशखिषु) प्रतिगत: १ प्रसिपी वलं तय ; यरा-प्रतिपक्षस्य सख्यः सायम्य वा. ("पो मासाईके गेर-पासायविरोधयो:। के शादः परतो हन्दे बले सखिमाययोः । पतो चुनौर च देहाई राजकन्नरे ।' अति विप्रकाश:) यहा-वि विशेष, ई कामम, ईलमों वा, रात्यादने वीरः, ("शार: कथ्यते कामो खनौरीकार उच्यते' प्रत्येकाचरकोषः ) सम्यक प्रकट:, पत्युत्कष्टः, हारो मुकादिमाला तान् सम्पहारतः, [हिती या तसि: ) कुवरान् केशान, नयति, ("रो मुन्नावली युडे' इति विश्व- प्रकाश:) यदा-मम्प्रहारतोऽन्यत्कट रतियुड, [सप्तम्य तमि: ] ( "खच स्यात प्रतिषेधेऽपि निग्येऽप्यवधारणे रति विश्वः)। पन्या पार-धुत उपकरेप विशाल सेन, वाणानां शट के शाना, मथयो येन ; यहा-धृत रुमहान. करवालण्य पापण, सध्यो येन ; यदा-अरूपयन्ती करावरुवरी, ताभ्यां तो गालामा प्रतिपयलोकेशाना, मझयो येन, पानामुबारित्ययःयहा-वत १६ बरंप भारानभागेन, बालानामशामां, सञ्चयो येन; यहा-धूत रुकरणोर. कगवां बालानां सधयो येन; यदा-कृत करवानानां सघयः, मुरतवन्धे, वियप शरीरेण पलॉन युडेन परियहणेन वा, मापदं महायाने महापति ना, 1 मई, परमत्यर्थ वा, प्रकाण्डपसरे, परमका उत्कृटापसरे वा, ("पिपड़ी वासवदत्ता। [2] ध्रुवम्। विशारदा विशारदाभ्रविशदा विशदात्मनोनमहिमा महिमानरक्षरक्षमा क्षमातिलक ! धोरताधोरता मनमि भूतता. भूतता वचसि । साह,सेन ! साइमन कमन्ना कमन्नापमजिता- धुधि विस्तारे विभामशरीरघो: तिम)। पपरा चार-राकसे रोगन. रिवार सति. पमस्तिो मनुष्यानम कप', त्वं न रानमे. गहितो मम या मार्ग सक्रः [ सबाने क: ] पहा-राजसेन [पालि जोगन, सरिता नास्तिो मनुष्वहितः, रामसे भ्रषम; या-राजस: रजोगुपचान:, तिप्रभन्न. राजसे, यतो रहित: पपा बत्र, नरेष स्तिो रागसे ध्र वम । ( *वं त निश्तेि के निशले शासनेऽसमत- रति विप्रकाश:)। यमकानकारः । चार-विमता भारदा सरसतोय तत्सम्बोधनं. पूरी बा चतरी पा. ( 'विशारदो बुधे पृष्ट' रति विमाश:) स्त्रीविशेष वि विशिष्ट: भारदोभो मेघ:, तस्मिदा निमसान्त:करपा, विशन् प्रविष्टो भग्न. पात्मनोन पाम्मतिः. महिमा महित्वं यस्याः, मा उम्मको ये ते महिना. तेषा मान रक्षणे सम्मानपालम, मा. चमालिया। पृथ्वीप! यान्तितिरम ! बर: शान्तिपदशंक। तब मनसि पोरता बुद्धिगता, सावासिौत्यर्थः, पीरता कातरता, चस्वभूततामयता, भुमि पश्यिा. तता विस्व ता; यरा-पकारो मासुदेवः, तपाइतलता बन्दा; यदा-पचेव व्यवहारे, मा सो:, सा तिखबमप्य ; यदा-पच विभौताम, मा लमौ:. निखा! ("च: बर्षे तक पके सबटयबहारयोः । पात्मजे पाशके वाचम' रहि विश्वप्रकाश ) विशेषेष शारं wिi. ददातोति विशारदः. [ राज हिंसायां धत् I मरिमा पनन्ति प्राति ते महमाना मानवमा:, तेषां रचतम ! है चोर ! लामासः, पौरतास्तव मसि सि भूतता सत्यता, भूतता पृथ्वीप्रख्याता. ('भूतं बाये पियाचादो भूत सचोवमानयोः' इति विश्व:) विशारदाभावियदा विशिष्टशरघस्वछा, निषपदयेति यावन, चात्मनि स्वविषये, विशिष्ट श्रेयः, यति विशदा:. [ दो परखने ] सनस्य सूर्यस्ख, महिमा महत्त्वं यस्य ताहशस्त्र म । (“यं सेसि महार: स्वाचिो सौमि प्रमोतित रत्येकावरकोषः । 'पंचम मात सावरि' प्रति त्रिप्रवासा) ["मनविय नमभोगोत्तरपदाव खः" इति ख:] पामगोने। पपरा पा-मा मन्मजी, त्वामा, ३ सेन! सम्भो! परतन्त्र ! सा मनसाऽपि मान्यमनपरामोति प्रतिज्ञाविमिष्टामपासेन भवदीये. हामेन, बस अपन, मला पाचारपानी, [ मन म पार पचाय] परागिता वा- [२८] वासवदत्ता पराजिता। सा त्वदर्पणा दर्पणकारविमलाशया शयामचिनि जितकिसलया सलयाङ्गुलिविश्वमेण विभ्रमेण प्रतिगवाक्ष शलाकाविवरं विलोकयन्ती विलोकयन्तो। त्वयाविना साविना कमला लभीर्यस्याः सा कमवापराजिता, [वाहिताग्न्यादि:] पत वापराशिता अन्य स्त्रीभो कसरतकोशलादिभिरपराना (“पराजितपराभूतो नवमर) या-माइमेनेषज्ञासेन, परागिता एतदभिधामा देवो. पगणिता परास्ता, के मधमन्या: कममा शिरोमानिविशिष्टा, सौमतकर्मण्यनमिति वापत, नाही बमला लयोः; घरा-मानसेनाभिसरसरूपे, कमला मोः, तत्परा कमवापरा सुब्धेति यावत. मिता, यथा लुधा नाभिमरस्येवं पौया ममत्यभिसरतोष मनु करूपा सा केनापि माद्रिय ते इति सा स्वत बासि तब मरेतुरिवार- भाइसेनमा प्रमिला, कममा मोः, पराजिता, मन्मवेति शेषः; सखीभावमा -[खा पादाने ] लातोति ला न खा पड़ा था, सम्खम. चपराजिता न्वया पूर्व प्रोमाइमाद्दीपिता; [राज टोप्तो ] यहा-साइसेन पाइसेन, कति शेषः,मा मम्मसी, कमला परवी.पावमला बासीका; ("कमला सखियाम पति शामत: ) [ इस प्रति समायोर्ग' इत्यप-प्रत्ययान्त: ] यहा-यया परा समला, पराजिता सा ममख्या. पा-सेनेण्डासयुक्रेन त्वया, जितमामा- माडेकौशी: सेना समभुः, कमला समोयामा बौदामभोमादि. युत्रा, म त्वखामिकलसोबहानभोगहीनेन्य: उतरा भार, त्वय्यर्पपमम्यास्वदर्पणा, दाकारी मुकराबारः, पायो यस्याः, जयामेन बरकमलेन, विनिर्मितविमाया जितनवपक्षम, पतिविधमेराखियमन, सखया सपिलासा. (“यो गिलासे संश्लेषे माम्ये तौनिकम रति विश्वप्रकाश:) मगलेषु शला मामागमन पतिषेधाः प्रत्यता: पाठादिनिर्मिता:, तामा वि विवरं प्रति प्रतिम वाचनसावा- विवर, विषयली पम्मती, विसोवन पधिनमवत पाचरको पिलीवयको, यथा पचिपसरसावान्तरे पश्यन्त्येवं साऽपि भवामागतो न वेति गवाशलामाऽन्तरेर पश्यति; वाचालाकातरदर्शन परकीयावीतकम; ("खाजामाऽपि मदन- मारिवाशययो: परे । क्वे पसरवाहे प्रति विश्वप्रकाश:) खानदा- बानुरक्षाको परकी निगवाते। उत्तमावमभेदाम्बो हिविधेषा पराजमा। चलचितारामेषा बीयाकल्पोतमा भवेना ताइवा त्वरमा या हेदा hिai. विरोढ़ावयामिक्षववणि विविधा मवा। विदग्धाशक्षिका वासवदत्ता। [22 सायमनुभवन्ती दुःखानि । जीवनायक! जोवनाय क इह नाश्रयन्ति सुभगम ? । अन्यास्तावटामतां दाम तां पुरतोऽहमव भजामि मैनवतोऽमैनातोऽस्तु । अचमारत: मारत: किमपि इनस यानाथ सचिता गुमा च कुलटा ति षट्प कारोदिता वध: 0" त्यसकते सरवनारे; या प्रकटपरपुरषानुरागा परणीति तद्र, के चटाया महात् ; उपालम्भपचे ममास:, विभमेश धमन, ( "स्या कलाकाऽपि मदन मारिका. शल्ययो: परे । नरकाले "रति विकास:) । तरचार, पबिना मेषेण, त्वमा विना सायं सायाले, दुःखानि त्वहियोगदुःखानि, पनुभवको तिति, तामनुमति यशम ; पोरेयं, “प्रियं माया सबको क्या मध्या धीर। दईद्धा" रति रसरबहार:: विना रचकेल, त्वया विना दुखान्यनुमवन्त्य तः सायं मादम. अनभवनी सिधति: [व रखपादो, “सबंधातुभ्य समि:' तोमः। घोऽन्त कर्मणि. "काटेप:' रस्यात्व म, पासो युक्त युक् ] । पन्या जीवनायक ! प्रारक : मोदनाय नसा नखारपायमित्यर्थः, मुभगं शोमनपरों त्वां, के भाग्यन्ति ! ( भग. मेश्चर्य माहात्मा ज्ञामराम्ययोनिषु। १४वीर्यप्रयवेता-ौधर्मविमुक्तिषु ।' ति विश्वकामः) पधारोक्तिरियम, धौरा परुषीक्रया पति रमवहारः ; पजार- नौवनायक! ममखौशाम! जीवनाव प्रापधारणा, के नगा:, सुभगमै मृप्य यत्र वां, मात्रयन्ति ? के रति पुखिक निर्देशों यदि पुरुषाः स्वप्राण धारणायें त्वामा प्रयन्ति सहिं स्त्रीणां का बातेति द्योतयितुम् । स पाह, पन्या मम व्यतिरिता या. पस: पिससम्बोधनम, पत एमावद ! तस्यां क्रोधादसभाषक : समता परपोडा. इनभिज्ञाना, पुरोऽये, दामता दायम, पामे भकामि, पोमवतोऽमिव भावात मेवास्तु ; (दो बदाबटो बता" यमर: ) यदा-पन्य स्वदपच्याऽन्यः शारिभि- तत्सम्बन्विभिमां, पता चिप्ता, तया सस्पति तासम्बोधनम् ; यस-पन्यास ! पत एव दाम! पुरोगामेव भनामोति तो दासता पूर्वस्खोतां मत्सख्या दाम ताम, पद प; यहा-पन्यास्नाचमारोपरिव नोम, पवदा माषणकचों, “मिमाल्याम्झित. युपदामनिकरे या षट्पदाना रतिः!" इत्यई सतामेव दासतां मनामोति; यस-पनमापः, [] पन्यासानामावदा रचाकचों, पशरणपरति यावत, प्रोतिपदा : बप्तिप्रदा वा; यहा-असतो भयन्द्रोऽस्ति अमि ! [सम्बद्धो नपुंसवामा नखोपो का नाम:, 'सापित: काम हे सुभु! प्रत्यय OF [...] वासवदता। कन्दपक दकं न तनोषि विशेषतोऽशेषत: स्थितमेव मरणम् । शठधियां शोधन! यशोधन ! प्रेमहा-महाय्याशयोकटाक्षः कटाक्षेराविर्भूतदास्यास्तदास्था: परिजनाः ।। कमलाक्कत्ति नागणां कमलातिनारीणां भवता मुखं न मलिनितम् ?। - सम्बुहम्बो यथा रामविरहातिययपोषातका मचा प्रयोगबत्वपोतनाय नपुंसक प्रयोग: पना: प्राधिनः, तेभ्यो हिताऽवा, ["तमं हितम' इति यत् ] सतामाबदा. त्वयेति शेष:. पस्ता तिरस्कृता, रटानों दाम मन, हमी: पुरो नगा:. मेव लचौर [अन्तेचि है पाकेदा! वापि पूर्वत. (*म: शिवसन्टमा वेधा: । “स्कार के दने मत:' इत्युमयदेवावरकोष:) पन्च तिरा:, ताबदामता तिष्ठन्तु. परमेव पूरी दाम्यं भजामि। पपरा पार, पमा शेार, सारतो सात, मा. तन्वी तर प्रियेति शेषः, त्वं रत: म:. विमपि न तमोबि, बिमुस्वाष्टं, स्पं पं, + तमोषि. विशेषतो विशेषा पषती नि:शेषात, मरतिमेग माधुये गुणः, "मूर्षि वर्गान्त्यगा: मी पटगर्गा को लघु । पात्तिसंपत्ति मन्माधर्यमिति मृतम् ॥' ति साम्यप्रवाशे । इति साम्यप्रकाश। परा प्रार. हे पठषिया बायकोनां, पोषन । यसमा पक्ष । विडियभीतीम! उत्कटममोम्यम, पचि येषु से:. कटाच प्रेमहायं ! सखहारीय ! या त्या करण्टासमन्वयति तस्यास्वं यस वर्थः पत एवामहाशिय! महामोपाय ! पसंवतं, हाम्यं यया ताही. पाविर्भत हास्यं यबिन मम्बोधनं, परितो बनान् शिवजनान्. पसतितया नामवादिना इसमजतया, तत्सम्बोधनम; वर्जने-मठपियो जाडोना, मोषम! शिवर! पतो यशोधन ! प्रेमहार्य ! केवलप्रयाम्य ! पती महाधिय ! पन्युनताभिप्राय ! नदा मामख्या मानसमये, उत्कटाच: बटाभिगमबन्धिमिः, पया पबमख्याः, परिजना पदादयः, पावितदाना: यचिन वाले तया माम: तोमवता - करकटाच: मा हुटा, तदारभ्येवापदादयसपरिजमा अवमे क्या: साता:, एवं -रिसेवामामखदादीमा प्रार्थनया सा समन्यतममोरया सम्पादयितम्बर्थ:: रा-सत्कटयवहारः; बा-उत्कटभाभिकटाईवरा-तदा भवत्कोप. वाले, उत्पाटा: कौः बटारिणदि पूर्वचन, पपक्षे सात दोष रस। वाग्दिा, भवता परोक्ष प्रवी, कमलालसिनारी पजामिनो महानि मुखं न मलनिसमिति या-कतिमा भयता पो समाजमविनिता महिनौता, माति पनाका, नाशेषAR वासवदत्ता। [१०] विखण्य विखण्य व्यवस्था समासाद्यममामाद्यमनककाल- सङ्गीतसङ्गी तमुधे तनुषेकम नङ्गमनङ्ग पृष्येष पुष्प मजा तरमा जातरमा मन्दाक्षमन्दा क्षणं भ्रमन्ती मह्यात । कामधुर धरेण का मधुराधरेगा मक्ता रजोगजिविशष केगा विशेषण मुखेन्दु ना। तव हृदि लग्ना नदिमाकरे ए करेण स्वेदविन्दु- सा, तो कसमारोषां मुखं न मलिमितम ? पति काकु:. [ "मपंसकमनपुंसकेन" ति नरम वशेष: (तो कुरा यति यमर: ) या-कमल या तिम भवता परीणां मारीपा कमला ति मुखं २ मलिनितम ! काकु: पूर्ववत: था-कमला तिम् । पमा कार ! निलंपत्त न साम्य, लोकु सन्तुति । वोधनम वारीमा साकल्ये नातिकठिनतया न वा काऽपि नाकमा ट्रायिन पटुरिति शतापमानां, नारीणां कमला कति कमलरन्य. मुरव न मलिनतम् । रात काकः; कारुपालभरच: । चिदाह, विनय सदस्य, विवय विम वा, सा तव प्रिया, समा मलको विगता पवस्या मर्यादा क्या वा यस्य!. पादितोऽममा विषमा, त्वं तु सामासादयोग्य, सनुषे शरीराय, (सनु: सात तनु। समि' सति शब्दभेदप्रकार:) कमन्पहाजने तनु पासे 4 वियय समगतो मध्ये त्वया व्यवस्था समाादि असम विषममस्ये न्य समामा ईमाम : अति पा, पायं प्रथमम, चमनो: कामख, सेकं कं सुखं. ( "यं विकागे कुमुने खोला रमसि स्मृतम् इति वित्रः) समद्रमसरी, पुणे ये काम !. सरमा वेगेन, मातरम। मन्द मन्दसणं, भ्रमन्तो मुह्यति ; पाने-हंऽन' ! साचात् काम! घनगमसम्बई, प्रति पुष्य येषुरूना कामवापरुना, बैंगन, मातरमोत्पत्रानुरागा, मन्द । वमन्दा जामन्यरा, चणं भ्रमन्तो मध्यति . धुराया धरो धुराचर:, [ भागविमते टा) काम धुराचरतेनायतभारवाहकैन, चरण नो धन, रजोराजिभिविशेषकं तिलकं यस्य तेन त्वया, विशेष हावादे: भी यत्र सेन मुम्वन्दु नोपलचिता मधुरा रम्या मुक्ति:, का स्त्री, स्त्री, मका: कापोत्ययः, एतादृश नेतादृयो वहा उभुनाः । ममाल हार:, “समें न्यानं चव योरप्यनुरूपयो:" सति बचात् पावन-कामस्या कामधुरा, [ “म कप:' इति ममामान: ] तथा पपरम्तेन मा; सुधाधिक वाटः, धरोहो पख तेग, मुवारजोरागिभिर्विशेषवं तितकं यत्र तेग, (तनिर्माणानसरे यसो तरमा न १०२] वासवदत्ता। पयोधरेग्ण पयोधरेण वक्षःफलकावनेन जितानावितकापनेन । कामदारुण! मटारुणनेवास्मरमयं रमयन्तं त्वामदयं मदयन्ती परमकमितारं परमकमितारं वाञ्छति। हारिणा हारिका स्तनकुम्भेन हारिसाक्षिरुचिहारिणा चक्षुषा हारिणा । मुखेन्दगे निर्मिता रम्यवादस्व प्रयोगः मतो विश्मेिति विशेषेण शेषो बस मुखेन्दुनोपलचिता बाऽपि स्त्री, बत्तंते, शेषो बदन मत्माकों शाखा पति च। सामान्वरूपे पाभिधाय नेष्यामोति इसमानामा समुक्ति (समाचप- तिला चित्रका विशेषकम इत्यमरः)। विशेषकम् इत्यमरः)। राजा, आदि का काति बत्तंते; पखदिम पाकरमेन, दासोलं मागं, पर खेदविन्दुलियोपरोसर- सेक. बाफलकेसनं गम बस, पवित्वादि:, तेग पीपीपीपरिक्ष समापिसवाचनेन निता, सामवादियो पावधने-पदिय पर खेदविन्दुपयोधरण व फडकवासनं पूनम, रम्यत्वं येन, जिसममापिड सन, बास येम, गौरवादिति भावः, तेन पयोधरेमेपचिवा, सब दि. काऽपि वर्तते इति प्रगतिः पति त तामनुमति म्यानमः "वडिय उम्तो पादौ कावनि कीमतीति सामुदिवस पुरविषयमा For अतिपूजनयो:} ("काम सम्पर्कवि' ति विकः)। बम पार, सामेनानि चाधिव, दारण! मदासाने! बरमबमदयं रमयन्तं खां, परिवतिषः, मध्यको भत्ताबा, परमयम. टु खम. सारं सप्तवन्तं, पर मिन- नरमामुबम, ( पारोगे पति वित); पायर्नमे-वामन बदम बार बठिमनापामप्यन हावा मदवन्तो सोसेमात, व एकारसमेत समाभिवाद: परमबमदयं स्मन् पस्ममिता परमवास पर स्मरखम. sant at वान्हतिः ("कामु समिताम: समर) बामि मा. परापार, आरिणामोड युटयता, परितवामिति माय:, मातासम्पादनेनेवार्थः, ताशेन सनकुम्भेगोपक्लि, . , रवि गरि, [ मती, ...] स्थिा ममतेन, बस पावितषितारिए नेवाभिवापारक, शितलादित्यः, पाषा पनि समाज, स्वान विाि सामनाहामारी सबके-रिकाविपरिणत कानिहारिस षोपनि, जारिस पता, सरिता 32 वासवदत्ता। [१०] पनन्तरं दुग्धार्णवप्रविष्टमित्र, स्फटिकग्टहपविष्टमिव. स्वत: सीपनिवासमुखमनुभवदिव जगदामुमुटे। कमेगा च विघट- मानदसपुट-कुमुदकामनकोष-मकरन्द विन्द मन्दोहमुदित मुग्ध- मधुकर कुलकनरुतमुखरितदिगन्ते, चन्द्रिकापानभरानम चकोर- कामिनीभिरभिनन्दितागमने, सुरतभरपरिश्रमखिन पुन्निन्द- राजसुन्दरीखेदजनाकणिकाऽपहारिणि प्रयाति मायन्तने तनीयसि निशानि:खासनिभे नभस्वति कन्दपैकेतुस्तमालिका. मकरन्दसहायो वासवदत्ताजनकनगरमयासीत्। पथ कटकैकदेशविरचितालिशिखरेण, सुधाधवलेन, पभानुचारित्वादम्वत्य:, स्तमकुमीपनुचिता, पनेन ममखो युवति: मुन्द। बसमा प्रसाधिता लि. सुगन्धि जाम्ब नदम। ( " गत्तऽपि निगते' इत्ये कापर. मेष:)। निरौत्य सोवन्यवहारकासं रोति कयौनामथ पोषणासम। न्याया मयं रपिता महेशपादारबिन्टे प्राचाय चेत: पन्द्रिमामा वर्षयता-चमनतरं चन्द्रोदयोत्तर, दुग्धाविटमिव स्फटिक- मह प्रविमिन श्रेतोपनिवास व मुखमनुभवदिय नगवनम. पा साकल्यन, नमुद। [ मुद) क्रमेय सन्द तुमसमदत्ताजनक मगरम यासौदिश्यन्वयः । पिटमा विल्सन, दखटं पट यस नाटक. कुमुदकामनं वय कोषष मध्यभागे, मकरन्दबिन्दुमन्दोः पुष्परसचिन्दु समुदायः, तेन मुदितं इटं, मधुकर- - सतेन मुखरितदिगन्ते, सन्दिका ज्योत्सा, तस्खा: पानभरपालम- पचौरकामिमोभिर भिनन्दितागममे स्ववागमने, (चन्द्रिका कौमुदी ज्योरखा C) मरतभरपरिश्रमखिना: पुखिन्दरान- सेचनातिविशेषरामस, सुन्दय । arat सेवारिपारितिसायन्नने मध्यावाबिक, [“सायचिरम" स्यादिना व्यु: बौनि सल्पे, पत एवं निशानिःशासनिभे नभस्वति पायो, प्रयाति पवि बमारिकामवान्दो महायो यम म:, [या प्रापणे, "यमरम' इति सबिटी। परवामपनाम दर्शवन्वयः। वटक्दै राजधानपदेश, विरचित. मलि बियर बतेगा [“हामे वि' इति बम् ] ( ट पदे [१०] वासवदत्ता एकान्तर-निविष्ट कनक-मुता-मरकन-पद्मराग-शकलेन, वासव. दत्तादर्शनार्थमवस्थितदेवतागणे नेव शालवन्तयेन परिगतम् ;' पनिलोझामिताभिः, नमस्तस्मन्नरोभिरिव, तर्जयन्तीभिरिव गगनावश्वियं, पताकाभिरुपशोभमानम् ; कनकशिलापट्टान प्रस्ताभिः, कर्पूरकुङ्कुम चन्दनैलालवङ्गगन्धोटक-परिमल- वाहिनीभिर्वाहिनीभिः, अज्ञाततटस्फाटिकपडसुखनिषस. निद्रायमाण प्रासादपारावताभिः, प्रनश्यत्तटनिकटविटपिकुसुम- स्तवकितमलिलाभिः, पनवरतमजदुमजदुम्मद युवतिजन धनजघनस्फाल नोच्छलच्छोकरनिकरमपितवेदिकाभिः, कर्पूर पूरविरचित-पुलिनतट-निविष्ट-निनदानुमीयमान राजहंसोभिः, सामो समधामीनितम्बधीः' इति विनः)। सचा चयिलेपविशेषः, तया चवलेन । ९त निक्टान कनकं सब, मुना मरतं गारुमत, पराग एषां शकलानि धव। गमवदत्ता दर्शनार्थमविदेवतागणे ने शालवलयन प्राकारपसवेग, परि- गतम। (“प्रामारी वरमशाख: चमर)। निलोनामिताभिर्मभसामनगमि. गेगनायवरिय तनयनोभिरिव ताकाभिमोभितम्। ("पताका वैजयन्ती सात' यमरः । बमकशिलालेषु प्रस्तामिः, अब यन्त्र विरिति भाग: “फोहारा पति पहर' इति वा भाषायां, “पाट" इति “परसार अति भाषा) प्रसिद्धः। वर्परकरमचन्द नेसावा गन्दी 44 नाहगुदवं तत्परि- मलाहिमोभिवांहिमोमिनदोभिः । पातालटस्फाटिक सखन दिवसा 10 निद्राममाणा: प्रासादपारावता यास, निवमताने निसबत्व निदा तक सोपवेशनं तरिति बारमालालार: । प्रभाग्य व सटबिटविकासमै- सोरापुष्पः, सति सचालतकं, सखिलं यासाम्। पावरतमजदुमदुम्म तिमनस्व घनघनाकालनेनोबल नरनिको alqat पाता, वादका पिताट:, प्राणादो कसमुपदेशनखानं वाभिमा वा ताभिः। (हितहिंस बदि। यमर: ) । कर्पूरण विरचितं यत पुलि तस्य तटे समोपदेशे, निषel पावटा, निगदेगासते, पमोबमाना गयो यास ताभिः। मातोsa नियोगः। प्राचारवनमानाचारः, सरकार ने न पर धासवदत्ता। 1१.५] विकचनौलोत्पलकानन-दर्शिताकागड-चक्रवाक तिमिरशहाभिः, युवतिभिरिव सुपयोधराभिः, सुग्रीवयुद्ध कलाभिरिव कोन्लान- खपित कुम्भकर्णाभिः, सागरकूलभूमिभिरिव सुन्दरोपाट पराग शवलाभिः, नवनृपतिचित्तवृत्तिभिरिव कुत्यापमानकारिणीभिः, अनेकतराभिरुपशोभितम् शिखरगतमुक्ताजालव्याजेन पुर- युवतिजनदर्शनकुतूहलागतं तारागणमिवोदहडि, निलीनाभि: काचकलशावतिमुहहन्तीभिः शिखिसंहतिभि- रुवासितैः प्रासादैरुपशोभितम ; क्वचिदनवरतदह्यमान कृष्णा- उपान्त. मेषत्ववनात उटाताखारोऽप्यव, तसाच दही-पाययय विभूतेकां यन्मत्त्व- मात्तमम्। उदातं माम तं प्रारम्बारं मनीषिणः• इति । विनिम्यादि।- रात्रोत्पखपाठपधे-राको विज्ञासासम्भवात. मोलोत्पखपाउपते-चक्रपाकापामे तिमिरमावर्षमानुपयोगादपेक्ष्यम । यवतिभिरिब तरकोमिरिक। [यनस्त: इति ति: ] मपयोधराभिः सोमनस्तमौभि:: ५-धरतीति धरा, [ पचायच ) पयसी नम्बस्य, पराताभिः। (“तरुणी युवति: मम', “स्वीसनान्दो पयोधरी-ति स्वोरप्यमरः)। मुखौवयुद्धकलाभिरि कौलालेम रक्कम, सपित: कुन राक्षमो माभिः; पचे-सोलालन पयसा, सपित: कुशव पशख, बोंगो याभिः; ( "मोरितेऽमि कोसालम्" इति पञ्चायेऽयमरः)। सागरम्य मनभमिभिरिव तौरभूमिभिरिप, सुन्टरोपादपानी रागैः शबस्लाभिः ; पवे-मुन्दरीणां पाटपग- वरपरेणुभिः, सामिः। ("सुन्दरी तहभिमाग मिदी: स्त्री चिरेऽश्ववा)। नवोऽचिरप्रामराज्य पदः, नृपतिस्तशित तिमिरिक कल्यस्य कुले साची:, ["त साy:* प्रति वन अपमानकारिणीमिः, पिशदेरमायादयः शिशत्वास व्यत्वाहा नेममतिमन्ते इति तेषामपमान:; पठे-कुन्ज्यानां विमापसरिताम. पपमानवारिकोमिः । ("कुस्याऽस्था कबिमा सरिन यमरः)। बनेक्षतराभिवंहीभिः, सपशोभितम् । मिखरगतानां पचिवैभवशारणमुपरिवडामा, सुकामालानां मुकामयानायाना, व्याजेन पुरयुपतिनामस्य दर्शनार्थ कुतूपलं कौतुक, तबादागतं ताराममियोः । ( "कुतकं . कुतूम। अत्रणम। “नालं समूह पानायो गमाचारवायपि इत्यभान- वाप्यमरः)। सपासे मिलौनामिर्मितरा लीनामिः, नियतवा खिताभिः, चत एकामासतिरहनोमिः शिखि संशतिमिर्मयरयर्थः, जामिने: प्रासादे- [...] घासवदत्ता। गुरुधमपटनैर्दर्शिताकालजलदोदयम् ; कचिदतिगम्भौरमुरज- ग्वाइनमानन्दनर्तितनीलकण्ठम् ; सायन्तनसमयमिव पतित- लोकलोचनम् ; जनस्थानमिव दारोत्सकरामम् ; मानुथक- मिवाभिनन्दितसुरतम; निधानमिव कौतुकस्य ; वासमिव 'गृङ्गारस्य ; कुलराहमिव विधमस्य, सङ्केतस्थानमिव सौन्दर्यस्त्र; वासवदत्ताभवनं भवनन्दनप्रभावो टदर्श । द्रवसि द्रवसिडितो निगलिते ।। निगलिते!। चपला चपलायते अपशोभितम । कचिदनपरतदह्यमानबालागुरुधमपटलेदर्शितमबाले नसताना मेघानाम. उटयो येन यवा। पत पर रितिगचोरमुरारबाहना: सामन्दं नतिता नील मगठा बहिणे यब, रावी मयूर नृत्य तिय्यच्चोऽपि सवाल मुखिनः, मनण्याची त का कथा ! इति धयितुम् । (“मद। मुगनाः । 'मयूरो बस्तिों ही मौलाह: इति योरप्यमरः)। सायन्तमममयमि पतित: लोलीपम: मों य; ( "किरणमालिविलोचमतयः' इति रावणी) पचे-पतितामि सोन्टयावलोकनार्थ लोकानां खोचनानि यः। नमस्थानमिव दार सौतायाम, रात्मको गमी राधणे यब; पचे-दारयतीति हार: बन्टपं: तमीमुवा रामा: स्त्रियो यच । (“अदरी रमको रामा" सत्यमरः)। मानुष्यमिव मनुष्यसमूह व पनिन्दिता माघाविषयोता. सुरता देवत्वं येन; पचे-बभिनन्दितं सरत कौतुकस्य निधानगई भाषागारमि । सहारक वासरमिब, "म: स्त्रियां विधा: धूलि सभोगं प्रति वा सहा । पसार ति ख्यात: कोहादि. रमसाररम.. रस्थामन्यव । विक्षमस्व बिलामस. कुखरामुम्पत्तिस्थान, "कामोमवताकार पौषममम्पदा। भगवधितचेटवविधम: परिकीर्तितः।' मानन्दम-शातियवेव, प्रभागी वय मः। रवणेऽयं साधन पेशला रम्या:, प्रमदानामालापवा एखम बदवेत. मंकान्टेन मर्म विक्षयमावर्थम, परीन। ट्रासिडितो ममंसिरितः, [सार्वविधि- समि: } निगस्तेि ! उखयोरक्यात्रिनहित ! मि (६ गतो ) पडस्य गमन. प्रवास अपामार बफत्वादिति साचिदुपहमति; बरा-मया प्रेममा पनि मा परि बासोपान ("बो विद्वानी। पास सरयोति मैनं या रति मरत:।
वासवदत्ता। [१.७) किमेषा ?। स्तब कस्तव कात: पतितोऽयं सुरेखे ! । सुरया चिता सुरयाचितवीस्त्वमसि मत्ता। कन्नहे ! कलहेम- काञ्चीदामणितः स्मरमियाह्वयसि । मलये ! मलयेप्सितं दृशैः वाधिगताऽसि । कलिके ! कलिकेतुमिमां मुखरां मुञ्च मेखला, शृणुम: कलवल्लकोरुतम् । मेखला मे खला न भवति,त्वमेव मुखर तया मुखरतया च । वपतेऽव पतेदियमवन्तिसेना कुसुमोपहारे हैम:) यस-मिगलिते ! एतदभिधाने ! ट्रयसिडितो ट्रायकोषधिषिशेषात, टसि । 'यसप्यष्टगुणः परी निगदित: पंसोऽजनानां सदा नो याति द्रवता तथाऽपि झटिति न्यायासिता सङ्गमे। तत् स्थापनसम्प्रयोग विधिना सहेपतो द्रावणम् ॥ इति रान्तदेवः। यथो दवमोति का लक्ष्यो न्यान्या प्रत्याह, एषा पुरोवतिनी, चपला चपलाभिधाना, किं चपले व विदिव, पाचरति ? नामेव गतार्थ वादिति भावः ; या-एषा पपला चञ्चला, किशान्य स, पलाय ते ; {ण गतो"उपसर्गस्यायतो"ति खत्वं परिफल ] यस-चपलेव पिपलीव, पाचरति, यमैौषधि: सच्चा द्रवतीति भावः। (“चसा वमलावित्पंवलौपिप्पसौषु च* इति विप्रकाश प्रति दिक् ) । ई सुरेखे! तव वर्णतः स्तवन: पुष्पगुच्छ:, मयं पतित:, त्वं न जानामि मि ! प्रत्युपासः। (वाछवस्तु स्तवक: सत्यमरः)। एनामेवीपासति, सुरेटेंवर, याचिता अर्थात् ब्रह्मथ सचिता योग्या, प्रो: सौन्दर्यकीय स्वास्ताहयो त्वं, सुरया मदिरया, चिता व्याप्ता तारमी सती, मत्ताऽसि। है कल है ! कलेमकाचौदाम: कषित: मरमाद्यसौयाकारयसौव, पत्तरित पुरुषालानोच पमुपासाय। एना- मसति, मलये । तनामिके ! मे शिवे, लयो नाशी यम्य मलयः काम:, तादीप्सितं उद्य, शेव दृष्ट्य ब, पधिगताऽसि, व पुरुष कटाक्षेरामनवमीति भाव: ; (“भोटे- मीभितं वयम्" इत्यमरः) यहा-मः शिवः, खयो र यस्य मखयचन्द्रः, तस्यमित करण: तं, हशेबाधिगताऽसि भगलोचनाऽसौति भावः, ( "म: शिवचन्द्रमा वेषाः" न्यने कार्यध्वनिमसरो)। लिके । कले: रतिकखस, के खज, यथा वेतुमा सेमादि द्योयते, एबमनया रतिकसको बोत्यते इस मामः, मुखरां वाचाखां, मेखला खायों, मुख, त्यागे फचमार, सलमव्यनमधुरं, ताकीरतं सत् शमः । ("बलि: पात हलमुरे विरन्त्य युगे युधि* प्रति विश्वप्रकाशः)। उत्तरयति, में मम, मेखला चासो, खला पिशुना, म भवति. मुखन प्रेष्ठेन, रतं यातीति मुख. तयाः ।.या-सपेन वात्सायनादातोपायन, रसं यानोति मुखरनया; त्वमेव, मुखर माता- Library Sri Pratap College Sriinadar.
[१०] वासवदता। मुग्धा। तव कैतवैरलं, नवङ्गिके । वेपथुरेवाशयं व्यक्ति । वस्तीव तीरनालेखे! सारसायकानां तव बपुरससम्। पिहिता- ऽपि हिताय ते उत्कलिकामहोमि: वदने वद नेवपेयकान्ती किमुपमानमिन्दुरप्युपयाति। वसतीव सतीव्रते! तव दृदि कोऽपि शतधा शतधारसारा वाचस्तवानुभूताः। कुन्तलिके ! करकाकरकालमेघखण्डतुत्तामयमुजसितोत्फुन्नमनिकामालभारी कुन्तलकलापः तव याति। केरलिके! पुरगोपुरगोचराः तया वापाखतमा, खखा। (मुखमपाये प्रारम्भे प्रेठे मिसरामयोः वि हेमः । "पिशमो दुर्जनः खलः' इत्यमरः)। काचिदार, मुग्धेयमन्तिसेना वपते बजते, पव कुसुमोपहारे पतेत्। [ सम्भावनायां सिङ11 का प्रयारबडिके ! तवरवं बेतवसाध्यं नासीत्यर्थः, वेपथुरेव सम्प एव, तवायं यमति साविवाविर्मागत त्वमेव बम्पसे मां हिंज्या पदयति माव:;": खेदो रोमाच: खरमनोऽध वेपथः। वैवयं मधु प्रसय बरी सात्त्विका मता: 1. पनालेखे। तब वपुः [f] परमायकानां तौईनमानि [अन् हिमामयोः शिन् ] वरतीय बतो. समा उत्तरमा, तेऽप्य कलिकामोमिः पिहिता इमा, हिताय विरह. सानाविष्कारादयांत ते जिवाल्यााय; यहा-करिनामोमिः पिहिता. ऽपि तिबदारांस हितायते ; या-उकारकामहोमिः विहिताऽपि हिनिश्येम, वायते लोबोपहासात् त्वां पालयतीन्यथ:. [ताय सनानपाचनयोः ] सन्नाम: प्रबन्ध: ; या-पिहिताऽप्यत्कलिवाममोर्मि: [ ] तावते सायमेव विखता भवति. हि प्रसिद्धो; [ विस्तार, तमोतेयंति गिमापात्वम् ] यहा- एकखिकामोमिः पिहिताऽपि हिता बडा, [ मतो सही - पयते हो गछति, प्रसता भाति । हिमेवै: पेया सान्तिरस तचिन वदने मुखे, विमिन्दुरुपमानमपि यातीति बद; पूर्व त्वमुखमुपमाममिदामोमिन्दुरुपमानमपि ग्रातीति समापन, मुखे विरहातिमयात पाणुत्वापिकायोतनाय । उत्तरमा, सतीनां व्रतमि नतमस्वातमम्बोधनं, तर उदये कोऽपि बसतीष, शता प्रताबारेष, धारोऽधनि:, तमारा: बचपरषाः, तप वानुभूता:। ( "त. नोटिस्वरः सम्यो दधोविनामयोः यमरः)। कुन्तलि ! अमितीय फसमाजवामामारो मायं कालापः परमात्र सपनामान बाबरी घासवदत्ता। [१०] श्रूयन्ते गौतध्वनयः, किमिव कल्पयास ? । क्षगा मोक्षणमोलना. दपि चटलं चटलम्पटं सखोज नमायासयमि मलिक ! स्तनता स्तन ताड़नेषु यत् मोख्य तलब्ध स्मरता मरतापनोदनं दयितेन दयितेन विमुक्ताऽसि किं मुह्यमि' महतो महतो हतमोहतमो दायतो दयित: स्मरांत स्म रतिप्रियं तव नवनिशानखरागाां नखराणां व्रगा: चारजन्या स्म रजन्यां कुरुते ! न कुरुते रुजं किं ते?। लोचनाभ्यां कौशन्तम् । य: कालमेघखण्ड: तस्य तलां माम्यं याति प्राप्रीति. ( "वोचणस्त कर का" दायमरः ) [ मालारोग ट के धोकानातानाम सि इम्व: ] । पुरम्य गोपर गर्ग, तहगोचरा गीतध्वनय: प्रान्त. [ "मोर सारि परि के मस्त ऽपिच. प्रति मेंटिनो) किमिव कन्र्याम १ किवा गाया ' १६ वा कम्य ते वति कि सम्पयाँस ! सर्वैः स्पष्ट तथैव जायते इति वदयम वन्यपकाम। ह भ ग ' Bf ["कालाध्वनीरत्यन्त मयोगे हितोया } ईएमीन न दृष्टिमीलगात, चटल चञ्चल, कायनलम, चटलम्पटमपि प्रियवाक्या मकामपि, मखीजनमायामयमि त्ववि विरावेदनया मूछि ताऽस्मान वेदय मोति भावः । दायते नाभौटेन. स्तनता भपित कुर्धता, सहेता पत्त्यादिश कुर्वता वा. सनमगड न्लेषु सरत चन्ट कन्ना रोधातेषु. यत र तापमोदनं मरतापनाशक. मोठ्यं लब्धं सत थरताप दयितेन पन्या, विमुनाsमि. ( *यित: स्वामिकामयोः" इति धरणि: ) सारनाशन मुना- सौति को वेद तवापरामिति ध्वनि', पत व वदति. किं मुह्यसि । युक्रमेव कसं पत्येभिप्रायः; 31-ममा सामयति. किं मुद्यमि । सन्दन गामस्वां न न्यक्ष्यति। पवे वणितमपि गुगः ततपशयाई यति. माती महीयसः. महसम्वतिरूपात महोत्सवात. समोचतम: हती यया कयाक्ट्रिमविधानरूपी मोहो सण म:, ततोऽतिशये तमप, दयिम: बात:. दयित: पतिः, रतौ मुरते. प्रियं तव कौशलं अति म मृतवान् । [ “लट् सो” इति भने लट् ] । हे कुरुते : नव निशानं तग तेम खुराणा नवराणा नखामा, वचत, स्मरण्य जानी वध: गस्तियों रतो. बरं गमयतीति [ कमंत्रण । “अनियधीय" इति निधधः. डोप तय नामोहोपिकायां वा, रमा रादौ, कर्ज पौडॉ. किं ने म करुनै सम । [ पूर्वबाट । तनने ) या-मरण अन्या मिना पादिता वा, ॐ, चन्द्र लानुराधन द्वा-१.
११.] वासवदत्ता लोचनाभ्यां प्रौणिताखिलजनेक्षणदेशः क्षपदेशः किं न पीयते । प्रियसखि मदनमालिनि !। विम्बाधरसङ्गत्या सङ्गत्यागेच्छया विरागं कुरु मधुमदारुणमालवीकपोलतनसमानो नसमानो रतामण्डलतया लतया त्वया विशेषः कः ?। कुरक्रिके! कल्पय कुरङ्गशावकेभ्यः शष्पापुरम्। किशोरिके ! कारय किशोरकस प्रत्यवेक्षाम् । तरलिके! तरलय कृष्णागुरुधूपपटलम् । कर्पूरिके ! पाण्डुरय कर्पूरधलिभिः पयोधरभारम्। मातङ्गिके ! मानय मातङ्गशिशुयाचनाम्। शशिलेखे! लिख ललाटपट्टे मखचतादयो नारीण बाममुद्दीपयन्तीति स्वदं बामतचे, ["भम्यगेय- इति साधु: ] ( "नन्या मावण्यखाया नन्ध: साजनके पुमान। विषयाजनिवार इति विमेदिन्यो। “स्वी रुम् जा चोपता: सत्यमरः)। काऽपि मानिनों प्रति कलेन बक्ति, २ मदनमाथिनि ! लोचमाया पौषितोऽखिलजमानामौषपदेशी मेवदेशो येन सः, क्षण्टेशयन्द्रः, किंन पौयते विध्यद्धारः, "सिडस्वैव विधान या सामाइविंध्यत किया। लोचनयोलोचमविधानं चन्द्रदर्शमेन साफल्य. योतनाय, ना इतरागेयं स्वयमेव प्रियमनुनेष्य तौति भावः; यहा-लोचनाम्या मेवाभ्यां पौषितारिखलननेचपदय:, शाद: सुखदखामायशव प पति:. लोचनाभ्या किं न पौयते ? । रकमलतया बसमानोऽत पर मधुमदारसमाखमोकपोचतल. समान: ; १चे-रतमा खतया पनुरजामहलनया, स्वममामः शोभमान:, मालपो. कपोखतख समानता रकमहलतया, विम् एव विम्ब पधरसमास्या बनया त्वया को विशेषः? नलोऽपोत्यर्थः, पत: सत्यागेछया विरागं कुरु, या सणदेश- सौषधीयत्वेनाविरोधी तयैवं कविधवानीकरवायोषधीयत्वेन चपदंशेन वाप्य- विरोध उचित प्रति मारः। कुहिके। इत्यादीनि सखिमम्बोधनानि, करामाय. अभ्यो परिणशियमाः, अयं पालवणं, पोम तदर्ग, कल्पयोत्पादय, देहि ("बगे कपातायः । “पएक: भारत मिशः" । "मथं बालवणं घाय: । “परो. ऽभितयोहिद पति चतुवंप्यमरः)। किशोरवनामाकरण, प्रन्यवेत्रामधमा (बाल हिमोर: यमरोऽकरणे। "पवेक्षा प्रतिजागर: लि.)। तरखय विक्षारय। साऽप्यतिविरहाकुहार, वर्षरिके कधतिभिः पयोधरमा बारय। बषIV, मानलिके! मानामिययाचना मानय महोकण, नाम वासवदत्ता। [११] शशिलेखाम्। केतकिके । मकेतय केतकोम गडपम्य टोहदम् । शकुनिके ! देहि क्रीड़ाशकुनिभ्य प्राहारम्। मदनमचरि ! मचरय सभामण्डपकदलीयहम्। शृङ्गारमचरि! मङ्गन्याय शृङ्गाररचनानि। सञ्जीविके ! वितर जीवनीव कमिवनाय मरिचपनवम्। पल्लविके ! पल्लवय कर्पग्धन्निभिः कविम- केतकोकाननम् । सहकारमचरि! सञ्जनय महकारमौरभं सजनवातेन । मदनलेखे । निख मदनलेखं मलयानिनग्य । मृणालिके! देहि मृणानाङ्गुरं राजहंसशावकेभ्यः। विन्नाम वति! विलासय मयरकिशोरम् । तमालिके! परिमलय मलयजरसेन भवनवाटम् । काञ्चनि के ! विकिर कस्तूरोदवं काञ्चनमण्डपिकायाम्। प्रवालिके ! मेचय द्य सूपरमेन बान्न. प्रबालकाननमित्यन्योऽन्यं प्रणयपेशला: प्रमदानामालापकथा; शृण्वन् कन्दपकेतुमकरन्देन सह विस्मयमकरोत् । - करपालने न कुचौवन्यं कुभयो: प्रार्थयत इति भाव: शभिलेखे ! लबाट अभिलेखो लिख, स्परविमी षिकाय मति भावः । केतक के। केतकीमण्डपण दोहदं मस्त जानौति, स्वैचिहद । (“दोहो गर्भलक्षणे। भिलाषे तथा गर्भ' इति हैम: )। शकुनि के ! कौडागकमिभ्य पाहारं देहि, [ “घमोरे इविन्ये त्वाभ्याम लापौ] , मदनमन्त्ररीत्यादि । एड्रारमश्वरि । Vाराचनानि मन्पयो चादय । सनोविक। बोवनीवसाय मरिचपन रिसर देहि ( "जीवनीवरक्षारक"मरिच कोल के कपम्' इति इयोरप्यमरः ) । पल्लविके ! कविमकेत कोकाननं कपरवलिमिः पनवय । सन्सारमरोति । मदनलेखे! मलयानिलस्य मदनलेखं मदनावस्थाच लेखं. लिख। मालिके ! पति। विखामवति ! मयाशियो विशेषेप लासय मतंय । (“विशोरसरणे श्रेष्ठे" पति धरणिः)। तमालिके! मलयरसेन चन्द नर सेन, भवनबाट ग्यामागे, परिमलय, (“बाट: पचय मार्गश' इति विकाण्ड शेष: )। चासनिक ! बाचनमपिकायां बसरोद्रवं पिकिर विधिप, [ कवितेपे । प्रवासिके! यसवरसेन कुरमरसेन, प्रमालाना प्रकट गाना, खानमं समूह, मेषय, (“ पोतबावरं दुसर्य कुसमान्तकम् इति हारावली)।
११.] वासवटत्ता! मनस्य हो! भवनानामतिशायि सौन्दर्यम् । अहो ! शृङ्गार- कलाकेशिकौशन्नम्। तथा धयं तत्काललोन्लाबहलविरतविमल. मानवीदशनकान्तिकान्तिदन्तिदन्तघाटतो मण्डपः, असावपि कनकशलाकाविनिर्मितयन्त्रपनरसंयतः क्रीड़ाशुकः इत्यादि परिचिन्तयन् प्रविश्य व्याकरणेनैव सरक्तपादेन, भारतेनेव सुपर्वणा, रामायणेनेव सुन्दरकाण्ड चारुग्णा, जहायुगलेन विराजमानां, छन्दोविचितिमिव भ्राजमानतनुमध्यां, नक्षत्र- विद्यामिव गणनीयहस्तश्रवणां, न्यायस्थितिमिवाद्योतकर- खरूपां, बौहसङ्गतिमिवालङ्कारभूषिताम्, उपनिषदमिवानन्दा- त्मकमुद्योतयन्ती, हिज कुलस्थितिमिव चारुचरणां, विन्ध्यगिरि- प्रविश्य वासवदत्तां ददर्शयन्वयः। प्याबरनेव पाणिनिमोनाष्टाध्यायिरूपेणेव, "तेन र गगान" न्युपलचितः पादोऽध्यायतुरीयांमः, तत्महितेन: पचे- रक्तपादेन लोहितचरणेन सह सरसपाई तेमा मारतेनेव सुपक्षणा मोमनपरिच्छेद. सुतेन पटे-सुवा शोमनयन्थियुग(“न्धिर्मा पर्वपक्षी समरः)। रामायने सुन्दरकानपारा; पधे-सुन्दरकावधारा ("काखंचावमरे बाणे नाले कन्धे-शाखिमाम। सम्बे रहसि बर्गेति धरणिः)। नहायमसेन विराजमानाम। विध्यगिरिशियामय सनितम्बा सुन्दरबटकाम; ("कटकोऽखी नितम्बोऽने: यमरः) १-भीमनकटियाग, (पमानितम्बः वीरया प्रत्यमरः)। छन्दोपिचितिमिर धानमानसनमध्यां, तनमध्याभिधं छन्दः,-"यो सस्तनुमध्या'; १-धाजमान तामध्यं ययाः। नविना न्योति:शामिर, गणमौयं को इस्तवं. या अवयव ; १-गनोवमन्यत्कृष्टतया स्तम गया: । न्यायचितिमिवोद्योतकर पाचार्यों न्यायपातिकतरस्वरूपा तदामिकाम'; विशतातीरभेदविवाऽव विमुनिव्याकरणमितिवत. भेदविवाया-उतरे. खरूपं वसा:. उकानुनटुमारिताकता वाहिता स्वरूपं या प्रतिपादितम्प, नतु खखितं घमियर्थः ; क्षे-योतकर वायकर, a यस्खा:. (प्रकाशी योत पातपः' इत्यमरः)। बोडसतिमिवालसरी धर्मकौतिकतो बन्यविशेष:, सेन भूषिताम; पधे-पारी भूषणं, तेन भूषिताम। उपनिषदमिक्षमामह- मरितोयं अमानन्दम, सशोतबनीम ; सदुकाम-“वानन्दो ब्रह्मोसमीचे ..
वासवदत्ता। [११] नियमिव सनितम्बा, तारामिव गुरु कनवतयोपशोभितां, शतकोटिमिव मष्टिग्राह्य तन मध्यां, प्रियङ्गयामामग्वोमिव प्रिय. दर्शनां, ब्रह्मदत्तमहिषीमिव मोम प्रभा, दिग्गज करण का. मिवानुपमा, वेलामिव तमालपत्र प्रमाधिताम, अखतर कन्या. मिव मदानमां वासवदत्तां ददर्श। प्रथ तां प्रोतिविस्फारितेन चक्षुषा पिच नः कन्दर्प के तो- जहार चेतनां मूच्छविगः । तमपि पश्यन्तो वामवटना मुमूच्छ। अथ मकरन्दसखोजनप्रयत्न लब्धमंजौ तावेकामन- मलञ्चक्रतुः। ततो वासवदत्तायाः प्राणेभ्योऽपि गरीयमी सविसम्भपात कलावती नाम कन्दपके तुमुवाच- आर्य पुत्व ! नायं विनम्भ- वझत. .. प्रतिष्ठितम्' इति ; पते-एक मुत्कृटम, पानन्द मावाटम् । एिकथितिमिय चार मुन्दर, चरणमाचारो य म्यास्ताम; पने-चारु रम्यं. चरणं य म्या, ("चरणो. ऽस्त्रो बढ़वादी मूनले गोवे पदेऽपि च*) । तारामिव बस्थतिभायामिव, गह. कमवतयोपशोभिताम: पते- पित योपशोभिता (कमतं गोमाञ्चयो: रत्वमरः)। शतकोटियष्टिमिव बजष्टिमिव. मुष्टिाहो मध्यो मध्यदगो यन्यत: ; पधे-मध्यमवयं यस्याः, (“ममं चावमग्नं च मध्योऽम्बो" यमर: )। विगइ यामामोमिव प्रियदर्शनां तवामिकाम: पने-प्रियं दर्शनं यासाम । महिघोमिा मोमपभां तदभिधानाम: पते-सोमस्येव चन्द्रस्येव, मोमा रम्या वा, प्रभा यशासा. (“मोमो ममोर चन्द्र रति विश्व:)। दिग्गन: कुमुद, तत्कारण कामिवानुमां सदाव्याम : ("करिगयोऽभमः कपिला पिडमाऽनपमा क्रमात* यमरः) पचे-धनुपमामुपमा ताम। वेलामिव समुदतौरभूमिमित्र, तमानपवैः प्रमाधितामलकाताम: पसे-तमानप तिन कं. सेन प्रमाhिat. (“तमालपत्रं तिलचितकाणि यमरः)। चश्व सरन्यामिव मदालसा तबाम- घेवाम ; पचे-मटेन यौवमनन्टन, पलमा मन्दगतिम । पति म्याटम्। मकरन्देन तत्कतोपचारेण, सम्वौजनेन मत्कृतोपचारेप, घषाक्रमं च मंजो तो वासवदत्ताकन्दप केतू. एकमभिन्न म, मनमपञ्चकतुः । तत इति। पिस पावं विश्वासस्थानम्। पार्य पुवेति । “पार्यपुवेति सम्वोध्या - [११४] वासवदत्ता कथाया अवसरः, ततो लघुतरमैवाभिधीयसे। त्वत्कृते याऽनया वेदनाऽनुभूता, सा यदि नभः पत्रायते, सागरो मेलानन्दायते, ब्रह्मायते लिपिकरः, भुजगराजायते कथकः, तटा किमपि कथमप्यने कैर्युगसहस्रैरभिलिख्यते कथ्यते वा। त्वयाऽपि राज्य मुमित, किंबहुना ? आत्मा सङ्कट समारोपित एव । एषा: ऽस्मत्स्वामिदुहिता पिता प्रभातप्रायायां रजन्यां यौवनाति- क्रान्तिदोषशािना हठेन विद्याधरचक्रवतिनो विजयकेतो: पुत्राय पुष्प के तवे पाणिग्रहणेन दातव्येति । प्रनयाऽप्यालोचित- मद्य, यदि अभ्यहितं जनमादाय तमालिका नागच्छति, तदा ऽवश्यमेव मया हुनबहे शयितव्यमिति। तदस्या: सुक्रतवशेन महाभाग ! इमां भूमिमनुप्राप्तः, तदत्र यत् साम्प्रतं, तब भवानेव प्रमाणम्” इत्युक्त्वा विरराम । अथ कन्दर्प केतुः सप्रश्रयमानन्दसागरलहरोभिराप्लुत इव, पति: पबोगनेन वा ति भरत: । त्वत्कृते त्वदर्थम, पमया वामवदत्तया, या या वेदना जनता मा ा यदि नभ पाकाम:.पवदाचरति पवायते, ["मामादाचार'ति काड्) पतिवैपुण्यार्थमिदमुत्रम। सागरी मेलामदायते ममोपाचायते, गाम्भीर्याचे, ("मेवानन्दो मसौपायम इति हाराखो)। लिपिको लेखक:, ["दिवाविमा-. इति ट: ] ब्रह्मायते, चिरजीवितामिदम । वचको वता, भुनाराजायते सुनह अंषायते, योगशास्त्र प्रयतत्वेनातरभाषाभिन्नत्वार्थ, शब्दशास्वापारावारीपत्वेन बा. मुखलेन बधाऽभिप्रायाविचारमन्या, वैद्यकशास्त्राचार्यत्वेन विरहवेदनयाऽखा ऽयमवस्था, न ज्वरादिनन्येति वकृतार्थ चेदम ; तथा चोतं- योगेन पित्तम पटे बाचा मलं शरीरयन वैसकेन। योऽपाकरोत से प्रवरं मुनौनां पतवलिं प्रालि रामतोऽमि ति, तदाकचमप्यने युगमन: कथ्यतेऽभिलियते ।। सम्भावना इवरार:, सम्भावनं यदोत्थं स्वादियोऽवम्य सिये" इति वचनात्। त्वयेत्यादि। पानिय विवाह:। पनया वासवदत्तया, पासीवितं चिन्तितं, यद्यपि जनम । हुबह वही.शयितव्यं प्रवेष्टव्यम। मज्ञान भागो भाग्य यस्य तत्सम्बोधन,("भामो भाग्यैकदेशयो...ति विश्वः)। साम्प्रतं यजाम । प्रमामुत्तरकसंध्यतायामिवः। सखोवाक्य प्रणेनरमानन्दसागरवारीभिरापूतः बन्दकतुः - वामवदत्ता। [११] मह भुवनत्रयराज्याभिषिक्त इव, भौतभौत दव, वामदत्त या सम्मन्त्रा मकरन्दं वाताऽन्वेषणाय तत्रैव नगरे नियज्य भुजङ्गनेव सदागन्य भिसुखेन मनोजवनाम्ना तुरगा तया मह नगरा- निर्जगाम। क्रमगा न जानकवल नाभिलाषमिलितनि शङ्ककङ्ग कुन्न- सङ्गुलेन, प्राईदग्धचिताच क्रमिममिमायमानविकट कट 'गा। चटन- कटपूतनोत्तालबेताल रवभौष गोन, शूनशिखरारोपितशति- वाकगानामिकच्छर रुधिरपट लपतित-भाङ्गारि-भम्भराली भार- भरितभूमिभागबीभत्से न, कटाग्नि दह्य मानापटचटचटनकरोटो. भौतमोत दयाननुभत पुरुषसङ्गेयं मा कदाचिदईन भन. तथा मति सदा स्वादिति मभध इथः। सप्रप्रयं सावा. वासवदत्तया समन् मख्या. कामवासना विधाय तया सः रति गर्थ:. सम्पना मात्र काम चारान जायक: । बात्तन्वेषणाय नगर नियुज्य भुजङ्गनेव सदागतिवाय:, तदभिमुखेन; पचे-सदा सदा, गन्यभिमुखन ममीनवनामा तुगे तथा बामवद नया सानगराविगाम, दर्गगमनादो स्त्री पाम धिकारात, पव 'सध्यप्रधान प्रधाने तीय] । कमेव मानवाट निमेश्मावादने शयत योजनं गन्ना विभ्याटको विवेशे यन्वय: । बाखवलनाभिलावण मांगासामिलायेच, मिलि नि.गई कहानां पधि- विशेषाण, कुलं तेन मानेम, (“गाइन्न जल देशे स्थाचालं पिशितेऽपि च' प्रति विश्व:)। पाइंदग्ध चताच के मिममिमायमान एतादृक् मन्दविशिष्टः, विकटी भयान, कटी मतगणैर, तत्तगणा चटुसकटपूतनानामुनाखवेताखाना रवेण भोषणेम, (“पट: समयबन्धेऽपि तणेऽपि मृतदेऽपि इति विशः)। यूपशिखरारोपितस्व मस्तिचौरख्य, कर्मनासिबमिति [ प्रास्यत्वादे कवाव: तदधिर. पटचे वर्णनासिमच्छेदनिर्गतरुधिरपटले, पतिता भाडारिमभराल्यो भाकारोऽव्यक्त शब्दः, सयुक्ता मभराल्यो मचियाः, तामिभरितम् [इत्य जन्तो न तु नान्त: ] पूभितं, तामिभागेन योभन, (“चोरः सहितवर्षय कुसमाचः प्रकीर्तितः प्रत्युत्तरतन्त्रम। मसरा मचिका या मभराषी सा मवा" इति हारावलो) [११] वासवदत्ता। टङ्कारभैरवरवेगा, शूलपाणिनेव कपालावन्तिभम्मशिवावडिभूत- भुजगावसहदेहेन,पुरुषातिशयेनेवाने कमण्डलकससेवेन,श्मशान. वाटेन गत्वा निमेषमावादेवानेकशतयोजनं प्रलयकालवेनामिव समुदितार्कममूहां, नागराजस्थितिमिवानन्तमूलां, सुधर्मामिव स्वच्छन्दस्थितकोशिकां,सत्पुरुषसेवामिव बहुश्रीफलाव्यां, भारत. समरभूमिमिव दूरप्ररूढार्जुनां, पुलोमकुलस्थितिमिव सहस्र. नेवोचितेन्द्राणिकां,शूलपालचित्तत्तिमिव फलितगणिकारिका, सज्जनसम्पदमिव विकसिताशोकसरलपुत्रागां, शिशुजनलीला- नागराज- - वटाप्रिलपानि:, तेन दह्यमानापटपटपटपरीटिमनुष्यशिगेऽचि. तस्वाटर भैरवर मयानन्दविभिटेम, (“शिरोऽप्यनि करोटि: स्त्री' इसमर)। शलपाणिनेव शिवेनेव. कपालावलौस्यादि, शिवा गौरी, प-कोष्ठो। पुरुषेवति- प्रयो य स महारानः, तेनेवाने समलवं राष्ट्रम ; १वे-वा, तत्कृतसंवेन। प्रवर नखदेखामिय समुदितोऽसमूहः सूर्य समूहो यस्खाम; प-पौ चविशेष:, (“कोहबसुशास्फोत:" इत्यमरः) “मदार' इति भाषायाम् । चितिमिवामन्तः शेष:, मुखमादिकारपमाः; पचे-समन्तानि मुखानि यथाम् । सुधमांमिन देवसभामिव, वक्वन्टं स्थितः कौशिलन्द्री वम्याम: प-कौशिव उसकः । सत्पुरुषसेवामिव बहुपीयुक्तः फलेराव्याम ; पचे-पौफनो बिलः । ( "बिल्वै शाहिल्यशैलषी मालरोफलाववि' यमरः)। भारतममरभूमिमिव दूपढ़ो। ऽर्जुन: पायो यस्याम ; पचे-र्जुनो चविशेषः । (न्द्रिदुः बकुमोडणुन: यमरः)। पुखोमकलखितिमिव मानमेवायेन्द्राय, सपिता योग्या, इन्द्राको सपो याम; ["नवृतश्य” इति ब] पचे-सवः सत्यमूत्रः, पिता योग्या, इन्द्रामी शतावरी। (“चारधारा महेन्द्रा शकाणी जयवादिनो• इति रमम: )। शबपापी वेश्यापाको वेशियो वा, ततितिमिल कविता सकना, वैगिको चमकामात सुरतावनामा, मरिसानां वेश्यामाम, पारित भागतिराहार वा यस्यास्त:म: [समती चावनिर्देश गबन, पशिः । पर्धान्तरे पापः । “प्रत्ययस्थात्-'तोकार:] प-गरिकारिता विशेषः, ("श्रौषधमग्रिमन्यः स्यात् करिशा गरिकारिता रयमरः) जयपति प्रतिः। सचमसम्पदमिव विशमिता हटा:, शोचा: प्रोगरहिताः, परखा सदारा:, पुरुषा नागा इव प्रधागा: पुरुषोठा या तोयंका वासवदत्ता। [११] मिव कृतधावीति, क्वचिदाधवचित्तवृत्तिमिव वैदेहीमयों, कचित् क्षीरसमुद्रमथनवेन्नामिवोज्जभमाणामृता. क्वचिनारा. यणशक्तिमिव स्वच्छन्दापराजितां, क्वचिहाल्मीकिमरम्ब तामिव टर्शितक्ष्वाकुवंशां. लामिव बहुपन्लाशमविता, कुरुमना- मिवार्जनशरनिकरपरिवारितां, नारायण मूर्तिमिव बहुरूपां, सुग्रीवसे नामिव पनसचन्दनकुमुदनलसेविताम्, प्रविधवामिव सिन्दूरतिलकभूषितां प्रबालाभरणां च, कुरुसेनामिवोल कद्रोगा- .. ताम: ( "स्य कत्तर पदे व्याघ्र पुरुषर्षभ कुरा: सिंहशार्दनमा गाया: सि मेष्ठा गोचराः। इत्यमरः ) पदे-विकसिता: फुना:, पीका: मरा: पवागा वस्थां तां, ( *पीतटः सरल: प्रति काष्ठम्"। पनाग : पुरुषम्त : के मरी देवनाम:' इति योरप्यमरः)। शिशु जनलोलामिव कता धावा उपमावा. प्रतिया पक्षे-चावी पामको। रापको रामचन्द्रः, सिनिमिव दहीम मोता. मयोम; पञ्चे-वैदेनी पिप्पली, (वैदेो रोचनामौता वगिक स्त्रीपिप्पलीश्ववि प्रति विप्रकाशः)। कचित चौरममदम यम लामिवाज भमापनम यस्यां ताम; प-पम्ता गुड़दौ, ("गडपो तन्धि काऽमृता' स्यमरः)। कचिचारायच शनिमिव ख चन्दा स्वमा, पराजिता परानयाहिता ताम; पने-स्वच्छन्दा निसर्ग. प्रस्ता, अपराजिता विशाला, ( "विण कान्ताऽपरामिता' यमरः)। वामौकि- सम्वतोमि दचित इक्ष्वाको रातः, वंश: सन्ततियां साम् ; पत्त-( “६३वाक: कटतम्बी स्यान" इत्यमरः )। लगामिव बहुपाला: राचम:. सेविताम् : पक्षे- पलाशो वृषः। कसमे नामिवार्जन गरनिको: परिवारिताम: १-नारी चहपविशेषो. योनि करैः परिवारिताम। नारायणमूतिमिव बहुरूपामने सम्पाम; पक्षे-बहुरूपां बहुपशुलां, {"वं तु लोकशब्दयोः। पयावाकाशे सौन्दय मापके नाटकादिक । ग्रन्या हत्ती व भावे " इति हैम:)। सुपौरसेना. मिव पनामचन्दनक मृद मलेम्त तदभिधानवांन:, सेविताम : पचे-पनसचन्द ने हचौ. कुमदं पं. (पनमः कस्टकिफने कराट के कपिलग्भिदो: । “चन्दनं मसयोऽवे । चन्दनः कपिभेदे यान'। “कुमुदं करवे रक्त पद्धजे कुमुदः कपौ। दैत्यान्तरे च दिडाग योगयोरपि वौतितः ॥ ति विष्वपि विश्वप्रकाश:)। पविधवामिव सिन्दूर स्य तिखकेन भूषिताम् ; प-सिन्दूरतिखको उपविषी, (सिन्दू स्तरुभे दे हात - [१] वासवदता। शकुनिसनाथां धार्तराष्ट्रान्वितां च, अम्बानजातिभूषितामप्य- कुलीनवंशां, दर्शिताभयामपि विभीषणां, सततहितपथ्यामपि प्रहगुल्मां, षट्पदयाकुलामपि हिपदानाकुलां, हिजकुल- भूषितामप्य कुलीनवंशां विन्ध्याटवीं विवेश। अनन्तरं तयोः निद्रामादाय जगाम रजनी । सिन्दूरं करके रति विश्वः । “तिलक चरकः श्रीमान् इत्यमरः ) पवरपनादि- व सिन्धारणं प्रोषितमतवाणामित्यविधयोनि:, प्रपाखा: प्रारकेशा विद्रुमा वा. पाभरणं यस्यास्ताम; पचे-प्रवासाभरणं नवपक्षवामराम । कृषसेना- मिवोलकटोरा कुनिभिस तमिवानरः, सनाथाम ; पपे-उलोजिक, दोष बाकः, शनिः पचिसामान्य, ते: समाचा. पात्तराष्ट्रधृतराष्ट्रपतषः, पन्विताम ; पचे -वाराष्ट्राः पचिमः, (वाराष्ट्राः पितरः वि राजसपकरणेऽमरः)। पखानजातिभूषितामुत्तमजातिभूषितामपि, न कुलीन उत्तमकुलविशिष्टः, वंश: सन्तानो यस्यास्तामिति बिरोधः ("मोऽन्वगाय: मसान: चमर: ) यहा-न होमप्योत्तमकुवय, वंशो गर्यो यस्याः ("वंशी वेको कुले गये पृष्ठायवेऽपि .. प्रति विश्रमेदिनी) परिहारम्त-पत्रानो महासाजातिमांसती. ताभ्यां भूषितां न को चौमा शा वेपो यथाम, (सामन्त महासा| "सुमना माखतो जाति:' रतियोरप्यमरः)। दर्शितमभवं भयाभागो यया तादृश्यवि विशेष भीषयतीति विभौषति विरोधः; दर्शितममयं नादम. पया इरोतकी का धया विमोषणा नममचारराहियादिति परिहार:, ("मयं मखदं सेञ्चम् । “पमा वयचा पच्या इति वीरप्यमरः)। सततं हितं पश्यं यस्मातामपि पसायरीग. मित्रामपि, प्रामुख्यामिति विरोषः; सत fear RIAT, पप्या रोतको यया at, [हिगतो, :, मत्वर्थत्वात प्रामा: ) प्रडा गुमा यसाम (पापाण्डे स्तम्बयो' त्यमरः)। षट्पदधमः, न्याप्ताऽपि हिपदेमनुष्यः, पनाला, समुन्येऽपिः, पगम्य वादिति भावः, वन तु नगरः षट्पदेषु परश्यमहावादिति भाव इति तचिन्त्यम; गोण्य प्यु तरा मा पूर्वसन मारते रति विरोधानुस्खामात. विवो रिचयपदेशं जमते; यहा-रिपामा इस्तिना, दानेन महनखेम, सामt. बट्पदेच मरैः, स्थानाम्। हिनकुलेन भूषितामप्य कुखीन, ब्राधाकुरस सकिष्टतया विरोष:; परिधारस्तु-कुले: परिममूह:, भूषिताम। पावर पोसदतावन्द केसी:, निद्रामादाय रममा रावि:, नगाम ।
घासवदत्ता। [११] क्रमेण च कालकैवर्तन तमिमाऽऽनायं प्रक्षिप्य गगनमहा- सरसि सजीवशफरीनिकरे वापनियमाणे तागगगो. रक्ताशक- पटे, विषमप्ररूदविसलताशरयन्त्रकानुगतशतपतपुम्त कामनाथे, मकरन्दविन्दुसन्दोहनिर्भरपानमत्तमधुकरसान्द्रमन्द्रमजस्व ने: स्व- धर्ममिव पठति विकचकमलाकरभिक्षौ. कृषीवलेनेव कालन तिमिरवीजेष्टिव मधुकरेषु कुमुदक्षेत्रेषु मधुरमकर्दमित- परागपडषु घनघट्टमानदलेषु भ्रमरेषु व्याजात् पङ्कजे- षप्यमानेषु, रजोममरसनाघमधुकरपटलानुगतोद्दण्डपुण्डरोक- व्याजाहपपटलमिव भगवत किरणामालिने प्रयच्छन्त्या कलियां, रजनीबधूकम्तन्नहयोच्छलित-पतत्प्रभात मुमलाहति क्षतान्तरे उलुखले इव चन्द्र क ण्डन कोणष्विव तण्डुलेषु तारा- गणेषु मौलत्म, सन्ध्याताम्रमुखेनैव वासरवान रे ग नभस्तर- मारोहता शाखाभ्य इव कम्पिताभ्यो दिग्मयो विकच प्रसून मकरन्द. कर्मोनविशेष यष तारादिप कन्दर्प केतुसवदत्तया लताग्र हे सुष्चापेश्चन्वयः। कालवादि।-केवों काले यादि।-केवों धीवर:, पानायो नान, ( "केव दामधौवरो"। "पामाय: मि मालं स्यात् इति इयोर प्य मर: )। रत्तागु काः, [ स्वार्थे कन ) त एव पटा यस्य तस्मिन् ; रतांक पकवम्ब, पटी मन यस्यति च। विषमढ़विमलब शरयन्त्र कं तालपोयस कम थप्परन:, तेनानुमत शतपन कुशेश, तदेव पुस तेन मनाय, “सरत' म भाषायाम् । विन्दु सन्दाहनिभरपानमत्तम५कराणा मन्त्र गंभोरः, मञ्जस्व नै: स्वधर्म पठतोव विक चे विगतकैश विकारते च, कमलाकरामती, (“मन्द्रस्तु गम्भीर” इति वरपकरणेमर: । *शतप कुशेशयम इति कमलपकरणे च )। षीवलेने व्यादि-बीवल: बकः, (बर्षका कोषसः' इत्यमरः) सप्यमानेषु [८ १९ वौनसन्ताने ] । रजामुमरेन्यादि।-बिरपमालिने सूर्याय। रजनोत्यादि ।-पाहतिराहात:, थतान्तर खडितमध्यभागे, नायं कलहः, किन्तु मसलादातर ध्रपाका ९ इश्यते इति घोसनाय पतान्तरत्व वर्षभ, कएनेत्यादि। सन्ध्येत्यादि ।- -सव्यर सनासमोर, भानानं मुखं मुख. नाहीवासरसागरपनाम मुखत्व व पत्र [१२.] वासवदत्ता। व तारागणे चन्द्रमण्डले फले च निपतति, तारायणशालि. तण्डुलशबलनभोऽङ्गणं स्फुरदरुणतरुणदुड़ाचारुवदने वासर- ककवाको चरितुमवतरति, मन्मङ्गतिप्रहहो वारुणीसमागमात हिजपतिरेष पतिष्यतीति इसत्यामिवाखण्डनककुभि, भरणा, केसरिकराघातनिहतान्धकारकरीन्द्ररुधिरधाराभिरिव, उदय- गिरि-शिखर-निर्भर-धौतधातु-धाराभिरिव, तुडतुरङ्गखरः खुरपुटपाटितपद्मरागच्छटाभिरिव, केसरिकरतलाइतमत्त- मातङ्गोत्तमाङ्गसङ्गलदम्रप्रसारिणीरिव, उदयाचलकूटकोटि- प्ररूढ़ जपाकुसुमकान्तिभिरिव, त्रिभुवनकार्यसम्पादकप्रभानु- रागरसैरिव रक्तमण्डले, ताराकुमुदग्रहणाय प्रसारितहस्ते एव कुश्मरागारुणे प्राचौविलासिन्याः, पूर्वाचलभीगोन्द्रफणोपले, गगनेन्द्रनोलतरुकनककिसलये, नभोनगरप्राचौरकनककुम्भे, म वजातीयनितत्तये। अरदरण एक सूर्य सारविरेव, तरुपचूड़ा तया पारुवदने, फरन्त्यारुण्या रसाया, सापडया चारुपदने कक्षाको परितुं माता, तारागण एव माखितघुवं तेन शववं नमोऽपमवतरवि, [ मेधा वर्षौतिवन प्रसिडेशरते: कर्म नोपात्तम। मामगाते: प्रम एष निराणसन्द्रः, वारली चिम- दिक्, तमामात पतिष्यति इति सन्त्यामिवाखणसाक कुभि पूर्वदिशि, मया पर यदा मतदोभयोः समवयस्कतासोत, दामों वपरावना उपभुवाऽपिवयमा मोदयमपि कान्तस्तथा चमारोऽन्योन्मुक्यादापतिष्यतीति भावः, तथा यमुख. सौभान्मा परित्यज्य यातसत् सुख मासातीत्युपजाम: पाचन-"बालोपमुक्ता बखमादधाति पति शथा, तो बरीति। बौदा जरी निखितमेव सूतेमा नितान्त बलमोवानिम' इति ; हिराको बासष्ठः, बारुणे मदिरा, पांतण्यांत ब्रायलमेष्यति। रकमगडलेऽरुपमसले, भाकरे उदयमारोतोयन्वयः। करीन्द्र- ग्यादि। पातरक्षः। परानो मतिः। पसं कधि, ( "वधिसम्लोहितासम्" "प्रसारित प्राविका पति नारायली)। कूटः एम। पा. रागोकानां प्रीतिः। नाराकुमुदेण्यादि। फलोपले फसारखे। मगनमावास s, शोष er imये लपलव, राजमादो नमिता १, यमरः।
घासवदत्ता। [१२] तप्तलोहाभा कारे. प्राचोललाटतटकुसुभाम्बविन्दी, मन्ध्या- बननलेककसुमे,मञ्जिष्ठारक्तपट्टसूत्रमदृशे. सध्यागगगगा गुम्फिते. प्राचोकाञ्चनदीनार चक्र वासरविद्याधरी मडगाट के व, धातुगगारुणदिग्गजपादतन्तानकारिणि विभावरीतिमिर- तस्करे भास्करे उदयमारोहति, मानिष्ठचामरे इन दिग्गजेषु. महाभारतसमरभूमिरुधिरोहारे व कुरुक्षेत्रेषु. सुरराज शग- सनकान्तिलेप इव जलदच्छेदेष, काषायपटे इव शाक्याश्रममटि- कासु, कौसुम्भराग इव ध्वजपटपम वेषु. फल पाके इव कर्कन्धषु, कुङ्कमच्छटारसे व व्योममहासौधाङ्गगा स्य, मञ्चरटरुणजव- निकापटे इब कालनर्तकग्य. बाल प्रबालभङ्गारुगो प्रसरति बाला- तपे, क्षणेन च चाटचटलचक्रवाक हृदयशोक मन्तापहरगाादित, दहनसमर्पिततेजःप्रवेशादिव, दिननाथ कान्तोपन्नानन्ननङ्गादिव, उष्णिमानमुष्णरश्मे राश्रयति रश्मि सञ्चये कन्द पैकेतुः सर्व- रावजागरण परवशाहारशून्यशरीरतया निचेतनोऽने कयोजनशन- भ्रमणखिन्ना वासवदत्तयाऽप्येवावधया सह लताहे मन्द- मारुतान्दोलितकुसुमपरिमललुब्धमुग्धपरिभ्रमझमरझङ्कारमनो- हरे तत्कालागतया निद्रया ग्टहीतोनि:स्पन्द करण ग्राम: सुष्वाप । लव रेखागवयन्या यात समना । नभ स्यादि।-पाचोरं नगर प्रान्ते कण्ट कादिर. ( प्राचौरं प्रान्ततो वति:' यमरः ।। प्राचीन नाटत रे कु पुम्भाम्वविन्दो महारान- जसविन्दौ, ("स्यात् कुमुम्भं पदिशिखं महारजनमित्यपि यमर: )। दोनारपत्र मिष्क्षचक्रं. (* दौमारेऽपि निकोऽस्त्री इत्यमरः )। तस्करे मोषके, ("दस्य तम्कर- मीषक्षाः' इत्यमरः)। एतार बालात पसरति। दिग्गनकपीले मानिष्ठं मनिष्ठा- रकं, चामरमिय, ["तेन राम न्य] । सुपराजयरामनमिन्ट्धनः। काषायं कषायरकम् । शायो वौइभेदः। मठिका “मदी' इति भाषायाम्। ककन्धयंदरी, ("कन्वंदरी बोली- यमरः)। अनिका तिरस्करिणी, "प्रतिसौरा जवान का खात सिरवारिकी च सा सस्यमरः) प्रवासी विद्रुमः । चणेन चोण र प्रम: मयं स्य, रश्मिमा उभिमानमाश्रयतौबन्वधः । दिननाथकान्तीपलं सूर्य कान्तमापः। नि.पन्द करण्याम: स्वम्वविषयपपासमन्दुि यवः । वा-११ [१२] पासवदत्ता। ततो बणिजीव प्रसारिताम्बरे, महादावानले इव सकस काठोहोपिनि पतङ्गमण्डले मध्यन्दिनमारूढ़े कथमपि कन्दप- केतुः प्रियया विनाकतं लतारटहमवलोक्योत्थाय च तत इतो दत्तदृष्टिः क्षणं विटपेषु, नणं लताऽन्तरेषु, क्षणमन्धकूपेषु, क्षणं शुष्कपर्णराशिषु, क्षणं तरुशिखरेषु,क्षणमाकाशे, क्षणं दिक्षु विदिक्षु च भ्रमन्त्रनवरतविरहानलदह्यमानहृदयो विललाप -"प्रिये ! वासवदत्ते ! देहि मे दर्शनं, कि परिहासेनान्त. रिताऽसि ? त्वत्कृते यानि मया दुःखान्यनुभूतानि तेषां त्वमेव प्रमाणम् प्रमाणम्। हा प्रिय ! हा प्रिय ! मकरन्द ! पश्य मे देव- दुर्विलसितं, किं मया न कृतमवदातं कर्म ? अहो! दुर्विपाका नियतिः, अहो! दुरतिकमा कालगतिः, महो! ग्रहासा. तत समयोमिंट्रोचरम्। पतामहले स्थ्य मखले, नभोमध्यमाढ़े सतीत्यन्वयः। बांजोर प्रसारिताम्बरे प्रमारितवस्त्रे ; १-पम्बरमाकाशम्। काहमिवन, काठा दिक्. दीपिनि प्रवास के दाहके च, (“पतको पचिमूर्यो । 'बरं व्योम. वाससी" स्युभयवाप्यमरः )। पच कन्दप कैतुवेनेति बपदमध्याहायम । प्रिया विमानतं लता वलीक्य विलसापेस्यन्वयः, [विनायोगे “यांग्वनामानाभिः' इति वतीया )। विहादुनमा यति यति। परिक्षामार्थमन्ताहता मादिति। वणं पिटपेषु चविस्तारेष, धं सतारेचन्विष्यन्. तब तामनुपलभ्य इते, मनु नेयं परिहासेनासरिता पूर्व, मश नेयं विमलभा, सम्यहमदायानभिशा उषातां पाता ताशानुरागा सेयं शिरोषम्हो भोषणे प्रदेश तथं मां परित्यज्य ग्यायोति। मानुषोवताशपापसम्भानागकनोति के गांचागत वा न मांसा मादिति चपमधपेषु। पणं गुचपरा शिषु माचामत्यथागात तापोचपा पा सतप एवापगत गोषिता मौरसेन भयनशाने एव परित्या स्यात्। सपा केमांचयारिणा विद्याधरादिना पता स्यादिति च तबिखरा, पणमाकाश, पदिय विदिशावाप्यनुपलभादवारविरहामनदह्यमानदय: पत एवापगततर्क , प्रये ! एखादा-देवदलामतं भागदपालम। वपदात , (देशाधने, बर्मांच(पपदासं तु विम मना सतपोल्यो।' Kaमः)। पहो! नियतिषि:, विपासा, (देवं दिष्टं भाग भाग्य की वासवदत्ता । (१२० 31 मतिकट कटाक्षनिरीक्षपम, पहा! विमग फल ना गुरुजना- शिषाम्, अहो ! दुःस्वप्नानां दुनिमित्तानां च फलितं, मर्वथा न किञ्चिदगोचरो भवितव्य नानां. किं न मम्यगागमता विद्या:, किन यथावदाराधिना गरव: १ नोपातिता वनर, किमधिक्षिप्ता भूदेवा: १ किं न प्रदक्षिणोकना: सुरभय: ? किं न कृतं शरणेष्वयम ?" इति बहुविध विन्न पन् दक्षिगोन काननं निगन्य नयनड़ नलदननिनोनिचुनावचुनावदन्न बकुलेन, प्रचुरचिरबिस्वबिवाट जकुटजरुहोपकण्ठ न. सो कण्ठ- नियतिविधि.. यमर:) देवनिय यो: पप्यांयतया एनकिरियं देचित्त्यं न । कान. गति: दु:खनातिकमो यस्था: । कट करम । गुरु नमाथिधाममान् परित्यज्य यातो. ऽपि सुतिभोग्यःन् भोगान् लभम्वे में रूपाणाम; स्पा चेयं रौतिर जनदाराणा मभिमन्य विसापे महाभारते ; विसदृशफलता। दुप्रासाभिचादि। भवितव्य सानां शुभमभं वा नागोचरी माविषयः, च भवतः, - "मायः शुभ विदधान्य मुभं च जन्तोः सवंषा भगवतो भक्तियतेव. इति । व्योतिमीतिप्रमुखाः, न सम्य नागमिता: ?- सम्यक् परिमोनिता यावाभ्यो दुर्मुझसे प्रस्थितं नोतिविरुडं चाव स्थितमिति माय:। यथावर यथाशास्त्रमा दमग्रेऽप्य भयवान्वेति। किं भूदेवा हिना:, अधिचिमा: ! तिरस्क ता! तदनी - "मतो गतायुस ब्राह्मणान् हेष्टि भारत' इति ; तेन किं वा ममेरम यथा । रति भाव:, ("पपजन्म दबावा: २५मर:)। किं सुरभयो गावः, न प्रदचिपोकता! पथेन्ट मुरप्याय तस्माता सुदषिपां म्वा स चरो दिलोपो मार्गस्थो वेगमप्रदाधियो कत्येव यातस्त गा मनः, एवमरमपि किं गीभिः सप्त: । इति मायः । किं भरपेषु शरणागतेषु, पभयं नतम ! येन मामवि कशि प्रियादानेन विरहानलाव बायते इति भावः। [दचिनेत्ये नवन्तम् ] काननमियन [ “ए नपा हितीया" इति रितोषा] । मिर्गय छोपाते। कतिपयटूरं गचा नवनिधिमपश्यदिव्यन्वयः । नव्या नड़ा पमनाः, मखदायभयानि, महिन्ध पनि य:, निना: हिनना:, पिचुना झा व शाः, विदुखा: परियाधाः, कुसा: देसरा यव तेन (“नम्तु धमनः', 'नरकट" इति यातमा मोरमस्चियाम । पमनबदम', "ख" इति ख्यातम् । 'नलिनीपग्नि को अखाः" । "मो पिच इझ को", "झाउति ख्यातम् । 'दो परिव्याधविटुली, - [१२४] वासवदत्ता। भृङ्गराजरसितसुन्दासुन्दवनेन, विततवेवव्रततिवातावरण तरुणवरूपस्कसनहरोलेन, गोलाइलमानगल मधुच्छा. मधुपटलरसासारसित तरुतलेन, तालहितान्नपूगपुनागकेसर- धनेन, घनसारमल्लिकाओतकोविदारमन्दारवोजपूरजम्बोर. जम्बगुल्मगहनेन, अप्रत्यहदात्यह कुहरितभरितनदीनल- "वेत' इति ख्यातम । “पथ कैमरे वकुल:', "मौरसरी' इति खातम् । “निचुनौ हिजोऽम्बन:', "यवे' ति ख्यातम् । 'समटफ इति ख्यातम इन्यन्ये । इति समवयमरः) । प्रचुर्गशिरमिचै: करन:, चिल्वे: शैलः, घटनः पर्णमय निट है, कुटजेत समेटे, कोपकण्ठेन, ("चिरविवो नक्रमाल: करन पर। “मुनीनां न पणंशानोट जाऽम्बियाम ति योरप्यमरः। “कुटनोपमे वादगम्त्यदोषयोरपि" रति विश्वप्रकाशः, कोरया' इति भाषायाम)। मोत्कदमारारमितेम अन्दरं सन्दरौवनं यव तेन. ("सुन्दरी तहभित्रारो-मिदी: स्त्री सपिरेसन। भाराजस्त विज्ञेय पोषधी पविभेदके" रति परणिः)। विततामा वेवव्रततीनां वातो व्यूहः, चावरणं येषां तादृशास्तहणा नवीनाः, वरातिबाबा:, तेषां स्कन्धे सवडा भृरीला: कीटा: पचिणी घमरा वा यवन, ("बली तु व्रततिखंता'। “करणे वरुण: सेतस्तिकामाकः" इति योरप्यमरः। “रोखः पविभेदे बोटभेदे. षटपदै" इति धरणिः)। गोवाइलेवादि।-गोवाङ्गने वानरः, ("गोलागल: प्रवडा कौशः पाखामगः अपि:- इत्यत्पविनो)। तालमपराण:. जिला नोऽल्पनालो हिसाब. (प्रयोदरादि] पूग: कमुकः, पक्रागी देण्याम:, केमरो नागकेसर:, धनेन. ('रामायसातः", "तार. विख्यातम् । “ग: बमुखों गवाक:', "सुपारी' ति ख्यातम्। “पुत्रागे पुरुष: कैमरो देवमामः", गुर्जदे शरा रति ख्यातम, इति विषयमरः। “सरो नागकेसर:- अति मः)। सारी विभेद: कुमाखको पा. मलिकामासान्य गा, केतकं, कीरिक्षारो युगपवर, मन्दारोऽर्क: पारिजातको बा. गपूरः फलपूरः, बोरी ममः, नम्बः, गुखाः सम्बाः, तेगबनेन, ("मा: पुषफलो घनसार: पति बाराको। “चनसारस्तु वपूरे दक्षियवपारदे अति: "मतिको सभेद खान पाये तु मनिसा' रति कटः। जोकि हारे परिक: कुद्दाणे अपयका', "कमार' इति स्वातम। “माविकोरका मन्दर', 'मदार खातम। "मन्दार: पारिजातक', "कान्"नियामा वासवदत्ता। [१२५] निकुन्जेन, पुनिताकुण्ठ कण्ठ कलकगठाध्यामितोहामसहकार- पल्लवेन. चपन कुलायकुकरकुटम्बसंवाहितो कटविटपेन, कोरक- निकुरुम्ब रोमाञ्चितकुरबकराजिना, रक्ताशाक पल्लवन्नावण्यतिप्य- मानददिशा, प्रविकसितके सररजाविमरधुसरिमभरेप, पराग. पिचरमचरौमुद्यमानमधुकरमन शिब्जिनजनित जनमदा. मट- जसमे चकितमुचुकुन्दस्वधकाण्ड कथमा पनि:शङ्गकरिकटविकट कण्डूतिना, कतिपथदिवम प्रसून कुकटी कुटोरोकत कुटज कोटरेगा, चटक सञ्चार्य मा चटुलवा चाट चाट के रक्रियमाण वाटुना, मह- चरोचारण चुञ्च चतुरच कारचञ्चना, शैलेय सुकुमारतरशिलातल. सुखशयितशशकशिशुना, शेफालि काशिफाविवरविसम्धविवत्त. मानगौधेरराशिना, निरातङ्गरणा, निराकुलनकुलकुल- "मन्दार: पारिजातकः । पञ्चरे देवतरवः' इति देवता । “फनी वीक पर" “विगोरा' इति ख्यातम् । "मरु वश: प्रथय. फ एक : सम्बोरोऽपि", "" इति व्यतिम् । "पाण्डे स्त बगुन्यो" पति घट व अमर:)। अपत्यह यादि।-प्रत्य हो विनः । पुनोगते नाकुण्ड कण्ट: इसकत: कोकिला, तेनाध्यासिता उममहारपत्रमा यवतेन । चपलेन कुनाय कटकटम्बेन संवास्तिो मदितः, उत्कटविटपी यव तेन । कोर केन्यादि।-मिकुरुम्ब. समूह, कुरमको रकमहा. सा, “लाख कट्स रेया' इति भाषायाम । विसर: समः । मुचकुन्दो वक्षभेदः, ("मचकुन्दो वृषभेदे मुनिदयविशेष यो." रति विभः)। कट: गराइप्यमः। पतिपदिनमत कन्या कुटोरोकतं कुट न कोटरं निको यत्र तेन । चटक: समाविर.. ("चटक. कलवर सात्" । "पत्ये घाट केर: रति इयोरप्यमरः). [ पटशा या ऐरक् ] वाचाटो बहुभाषी, [ "पालबाट ची बहुभाषिषि" न्याटच ] । साघरोष सधारपेयचभिवत:, चतुर चकोरैः पविभि:. चुधमा वित्तेन, [ सेन विजयचपचपपो' ]। शैलेयं ("कालानमार्यारम पुष्पशोतमिवानि तु । शैले यम्' यमरः । शेफालिसा पहा. ("शेकालिका तु सुबह इत्यमरः, "निवारी" इति ख्यातम् । “शिफा नटायां मरति मासिवायां च मातरि' रति विश्वप्रकाश:) मोधेर: [ "गोपाया ढ' इति ढगन्त: ] ( "बयो गोधेगौधार-गौ धेया गोधिका- आने" स्वमर;, "गोड इनि ख्यातम्)। राशि समूच, ("खानिशायः पुनरामी? - [१२] वासवदत्ता केलिना, कनकोकिल कुलकवलितसहकारकनिकोमेन, सह- कारारामरोमन्यायमानचमरोयथेन, अषण हारिमलीलगिरि- नितम्ब-निझर-निनाद-निद्राण-मन्दायमान-करिकुल कर्णताल- दुन्दुभिना, समासवकिनरोगौतरवर न्यमानहरुविसरेण, चत- हरितहरिदाटूबरज्यमानबराहपोनपोत्रपालिना, गुन्नापुत्र- गुनजान्न कजालेन, दंशन कुपित कपिकपोतनख कोटिपाटिन- पाटन कोटपुटसङलेन, कुलियशिखरखरनखरचयप्रवाह चपेटवाटिन:मत्तमातङ्गभस्थ न-रुधिरछटारितचारु केसर- भारभामुरके सरिक दम्ब न, महासागरकच्छोगान्तेन कतिपय दृरं गत्वाऽतिचपनवोचि प्रचयतया ताण्डवोहण्डदोर्दण्ड खण्ड- परशु विडम्बनापण्डि नं, वारु पोविजयपताकाभिरिव, शेषकुल- निर्मोकमञ्च मञ्जरीभिरिव, शशाङपरिशेषपरमाणुसन्ततिभिः 5 यमरः ) राग:. ("ड़गंबररोहिषा: चमर: )। रोमथायमाना: चर्षितमामध्य नणं रोमन्यः, [" मंगे रोमन्य तपोभ्यां पर्तिधरो" इति क्य। डिवा. सामने पदम ] मरो मृगभेदः । अपरारि सौलं मिरिनितम्बामा निरनिनादन निद्रा करिकुलं तय मद यमान: कर्ण तातो दुन्दुभियंव तेन । बरुर्म गभेदः । पता रिता मामा, न तु अक्षा, या हरिद्रा सवैः रज्य गमा बरापोतानां पोववालिमख 'यपाबियंब तेम, ("पोत्रं यवं मुखाय शूकर पथ" इति विपनाम:। "वाडि पबिपदेशयोः' इति वित्रः)। गुनाना वाकपिछौना, पुन्ने गुनासकमान यब तेम, ("गुवाऽपि पट प्रोता कावनि पचमो. प्रति विश्वासः। "ना: वितो धोध: कासड़ी गावि लक" इयत्पचिनी । "घोघे कारुडिनाया साया - जाल: पपीर्तितः" इति कारावची)। दंशनेबादि-पाटकोट: वेतरत: बोटविशेषः। कुरिशिखर बचायम ; मरमार: स्वदेशसमू; भामरं दीप्तिमत्. ["मनमास-पति घरजन्न ]; बदम्बकं समूहः। पतिपपलयोचिषयतया पतिपतसमूतया, नाग्छ वैषदो दोदंड भुगदयो यस साइम:. खडसरण शि, तहिडबमाणित सहारपन्डितसं. ("भूतेश: खापरयः यमरः)। यमर:)। वादी वरुपखे, विजयपताकासाभिरिष नसाधीमत्वादिति भाषा शेष बादि वासवदत्ता। [१२०] रिव, लक्ष्मीलीनाऽऽतपधाराभिरिव,जनदेवताचन्द नविच्छित्ति भिरिव, फेनराजिभिरुवात्तरामणोय कम, अपरमिव गगनमवांन. मवतीम. प्रणवच्छ नादच्छ न च्छो करक पनि माग्नभयरान् मुक्ताफलेरिव विलोभयन्तम, अभयाभ्य थे नागतान कमपक्षिति. धरमरितकुक्षिभाग, सगरसुनशताखातम, उत्खात पारिजात- कम्, अभिजातमणिरवाकरं, करिम कर कुन मसान्न, शकुल कुल. कवलनाभिलाष चरबक्रचक्रम् अस्तिमिततिमिलिकुलं, कूल कन्द नो वलयाचन विलुलितवेना- रन्लितल वली- नवङ्गमा तलक गुल्मन्, उर्मिमारुत-प्रसारिततरलतोत्ताल-तालहिन्ताल तालोतरलित जल मानुषभियन मृदित सन्निन्न पनि न-बान्न शैवालं, प्रवा नाङ्गुरकोटिपाटिन मुखम्विन गहन व गवानितिन तटले वं, खरोखरगापवरथपटल कलिन सलिनन्, अद्य प्य नमक्त पदर- मथन तस्करमिवावर्तधान्तिभिः, मापम्म.मिव फेः, ससुरा- मोदमिव वेलाब कुनगन्धैः, सरोषमिव गजितः, सखेदमित्र निश्व सितैः, सच कुटोभङ्गरमिव तरङ्गे., सालानस्तम्भमिव राम निर्मोकः ("समौ कञ्चकनिमोको" इत्यमरः)। सन्ततिः समृतः। लका लोलाये क्रीड़ा, यदातपंचम् 'चालिपन' इति भाषायां, ताराभिरिव विनि- यमत्कारः। रामकोयकं रम गोयता। परमित्यादि । मगरो रामा, खातं [खन पदारणे क , “जन मन-"यात्व ३ ] । पारिजातो देवयः। अभिजाताना गुहागां, मचीनां रवाना चाकरः । करो न चरो गमः, मकरथ, समो: कुलेन, वारिसमकरकुनेन वा, सङ्कनम् । शकुको मत्स्य वेदः, नक: कुम्भीरः । पसिमित पचलं, तिमि मस्यं. गितौति तिमिडिल महामस्य.. [ “मुविभु नादि. त्यात* :, “पाँच विभाषा ति लत्वं, "गिले गिल न्य* इति मुम] तस्य कुलं यव तम्। कूच मयादि।-नवमी लसाभेद इति केचित, फलमि परे, “रकारे बड़ी इति प्रसिई, मातुनको रुवक, ("चको मातुलाकः' इथमा: )। प्रबासो विद्रुमः, पाटितं विदारितं, तखाः तुदशा:, ("तुद्र शहाः शाइनखा: प्रत्यमरः)। खगेवरी गाड़ः। अपमारी रोगः। मुरा मद्यम्। (वाखानं [१२] घासवदत्ता। सेतुना, कुम्भीनसौकुक्षिमिव लवणोत्पत्तिस्थानं, व्याकरणमिव विततस्त्रीमदोत्यबहुलं, राजकुलमिव दृश्यमानमहापावं, हस्तिबन्धमिव वारिगतानेक नागमयमा नफूत्कार, विश्वामित्र- पुत्रवर्गमिवाम्भाजचामरमत्योपशोमितं, सत्पुरुषमिव गोवा- अयं, साधुमिवाच्यतखितिरमणीयं, सुनृपमिव सज्जनक्रमकर, कतमन्युमिव करतोयालतमुखं, करतोयालतमुखं, विरहिणमिव चन्दनोदक- विलासिनमित्र नर्मदानुगतम, उहतकाम्नकूटमपि प्रकटितविषराशिम, अतिवृहमपि सुन्दरीपरितकण्ठं, सुरोत्पत्तिस्थानमप्य सुराधिष्ठितं जलनिधिमपश्यत् । सितं, बन्ध स्तन:* यमरः)। कुधीनसौ राचसो, सबसमृतः। ब्यावरणमिव विततानि स्त्रो त्राधिकार कार्यापि, नदीसंज्ञा तत्कापि, यज्ञाचार्यानि, पखं मघवा बालमियादि; पचे-बिततानां स्खोनदीनां पवीभूताना नदीनां, येस्तरापर- पामरूपः, बलम् । रामकुसमिव महापावं महामात्यः; पक्ष-पावं तौर- स्यान्तरम। [बन्न बचने, अधिभर घञ्] इचिनो व्यऽ इति. बश्व: गजवदनप्यानमिय, वारिगर्वधनरजगते, तह, पने मार्गः, मुथमान फत्कार, (पानोये वारि विख्यातं वारि पक्षनरज्ज' पति परणिः) [“सिपियनि- राजिवनिमदिनियाशिवादिवारिभ्य १२° तो ] पवे-वारि जलं, नागा: सपा:. (पमरम्त-वारी तु गनपवनो' इति दोवान्तं पश्चनप्पामाध्यमार, तन्मने व मैतदुपपद्यते, कोषातरष्वेवमेव। विश्वामियपुवर्गमिव भोः बसे, नामरे बालचनमः मन्यैः सपशोभितम पचे-पोजगाम शेवाळ ("शेवाल गाला. योग वाम नवमोनिका रथत्यदिगो)। सत्यवमिव गोवे वंशः पचे-त: । सामिवाचता पक्ष, वितिमयांदा. तया रमीयम ; ई-पच्चर विला: खिया रमीयम्। समपमिव सजनामा कम म्यवहारवारम; प-मजा मा महरा या तम् । सममित तशोभिव, वरतोयेन पारिचालेम. पात्रतं चालतं, मुखम् । मुखम; पधे-करतोया नदी, प-करतोया नदी, (रतोया सदामोरा' यमरः)। विहिपमिव चन्दनमोदकैम सितम् पचे-न्दमा मौविशेषः चन्दनसम्पधि नखं वा। विवामिममिव नौ कौमा, तां ददाति नाभिरमुगलम: पुरी-नर्मदा नदी, (नर्मदा कोमोजमा प्रत्यमरः)। अतः काबकूढी ..
वासवदत्ता। [१२८] पचिन्तयच्च-“अहो! मे तापकारेणापि विधिनोपकति. रेव कृता यदयं लोचन गोचरतां नोत: समुद्रः; तदत्र देह- मुत्सृज्य प्रियाविरहाग्नि निर्वापयामि । यद्यप्यनातुरस्य देहत्यागो न विहितः, तथाऽपि कार्यः, न खलु सर्वः कायमकाव्यं वा करोति इति । भस्मिन् संसारे केन किंवा न कृतम् ? तथा हि, गुरुदारग्रहणं द्विजराजोऽकरोत् । पुरूरवा ब्राह्म पधन टष्णया विननाश । नहुषः परकलतदोहदी महाभुजङ्ग श्रासीत् । ययातिविहितब्राह्मणोपाणिग्रहगा: हालाहलो यस्मात् तमपि, मटितो विषय वेडथ, राशियन समिति विरोध: : वर्ष नसमिति परिहार:। पति मतिप्शविरमपि, सुन्दरोभि: स्वीभिः, परिहत कठमिति विरोधः; पति इं महोया मं. मुदरा ववभेद:. कगठ समोरदेश: पति परिहार, ("कण्ठो गन्ने गलध्वाने ममोपेवि पोतिः' इति विशः )। मुराचन्द्रादयो मदां वा, सदृश्यत्तिानमा ताभ्यामधिष्ठितमिति विरोधः : या-मुरव्य बद्म '', पनि यभान सुरोन्पत्तिविणुः, तस्य स्थानमपि. पपुरैरधिष्ठिसमिति परिहारः । पचिन्तयदित्यादि।-यन यत:, यस विधे राघवेपारण्य विक्की कान्ता विमा, सोऽयं लोचन गोचरतां नोत: । तदव देशमुमय शरीरयागंकवा, तस्कृत कमांचा सामादिति भारः, विधाविरहाग्निं निवांपयामि तेनाथ काताभिराप्रयाशी निर्वाचितः, पई तु सरीरमुक्कोरिन्ययः । एति जोबन मानन्दो मरं वर्षतादपि" इति प्राचीनमाया पाम वातनिषेधशाह. पद्यशेधादि।-पासर य त मरणं 'दृथिकि महारोगे: पौडितम्तु महानांप। प्रविश च ननं दोतं कुर्यादन गना. दिशम्।' न्यादि स्मृ चना मेव । “म्याबिनो "अवश्य भाबिनो भावा भवन्ति मसामपि । नग्रत्वं नीलकण्ठय महाहिययनं परे:॥" "qथे पटमर्पयन्ति हिमवतोऽपि रमोनिमौबिता: स्यादिमा भक्तिन्यताप्राबल्यं मन्वाम पारु, तथाऽपोनि ।- भवमपि करीतौति भावः । पचितिति ।-हिमकाय न मियर्थः। हिन- रामचन्द्रः, गुरुवारपणे हस्पत्तिमाय्यांयासाराया गाणं, तया मा सरसं, तब बुवयन इत्यादिपर्वणि सथा; पचे-हिनरामो ब्राझ पोह:, श्रुतिस्मृयाशययन- सम्पन:, गुरुदारयणं गुवामागममम । पुरमा राजा, वयःशेष ब्रमबमछान. सत एक मष्ट रचपि भारते। नहुषो राना, परकपदोपदोन्द्राण्यां माभिलाषी, महाभुगाः सर्पः, पासीत ("कासको दोदो मत: ति रवबोषः ) :
t९३०] वासवदत्ती। पपात। मुद्यनः स्त्रीमय वाभवत्। सोमकस्य प्रख्याता जन्तुबनिर्धपता । पुरुकुत्सः कुक्षित प्रासीत्। कुवलयाखो- खतरकन्यामपि जहार। नृगः ककत्तासतामगमत् । नलं कलिरभिभूतवान्। संवरणो मित्रदुहितरि विक्लवतामगात्। दोषक्षिते मघोनि नहुष इन्द्रपद थितस्तत इन्द्राण्यां साभिलाषोऽभूत ; "यद्यपूर्व- बाहनान्दो मां समयेऽवशास्वसि तदा खौकियते मया स्थमिस्तिो मौन धान नियुज्य "सपं सपं. इति त्वरमायोडगम्येन "सपी " इति अतः इति हरिवंश: ब्रह्माया कामान्यतया महर्षियोड़न महर्षिपौड़ बीजमनेन। ययाति: राजा, तवा पोवाणियहर: टेवधानोपापिया:, पपात, सारु. स्थादिययः ; ययाति गमताया देवयान्याः परिचारिकायां शर्मिष्ठायामप्यासको देण्याच्या भार्गवाय निवेदितसेन सप्त: "प्रया भव" ति; पतिवामुकत्वेन बयो. नरमाप्तिध्वनिता। सोमवस्यैतदभिधानस्य, मनीस्तनाव: पुवा, वन निर्धपता; पचे-मायः प्ररोरिषः; सोमबम प्रतीष्वेक जन्तुसंजः पुव उत्पन:, स पदाकिन पिपौलिकया दृष्टोऽस्दत. तत: सर्वासम्मातरोऽबदन, ततोऽन्त.पुरे महा नाकन्द पासौन, तत् वा राज्ञा पुरोहित: पर: “सन्तु मे बहवः पवा: हम !' प्रति सेन नन्तरती हुनय तहमाघ्रासात सर्वा: सगाः संवत्तासत: मतं माता- भवनिति भारते, ('जन्तु मन्य शारीरिक इत्यमरः) एतेन वयी महापातदिनी पता:। कुषयाशी राजा पशतरन्याम राख्यामागकन्यामपि, महार, कुश्खयात्री भाथ्यांया मदाबमायां प्रमौतायामचन्तविक्ता तमिवाभ्यामश्वतरपुवाम्या अदृवान्तः पिते पाखात:, पुमिबत्वान्माधानिर्मिती मदालमा तमायर्पयन सः । २ भभसात बत: रोऽपि नि: केमावि भूतले। पानमसष्टेरियेतरिय भर. मोहितः मनुनो मागबन्यामप्यानधार मदाबमाम् । मदालसाम्। सामाभता ध्वयितु. मिदमा दृपात्मनः । पनामावि सनात पात फाति भ्राम। इति प्रदर्शय. मग खासतामा गो राना, कक्षामतां सरटयम, पगमत, ("मरठः सलाम: स्यात् स्यमरः ) "मृगे. पुपरे तो गा जिवा: कता: पुरा। बानानाहिन विद्या मिसिताऽभपता अपराधादन शप्तः सरटताम- बात। मसं राजाम, खिमार्ययुगः, अभिभूतवान्बालन सलिमा मोऽपि पुख्खयोकोऽसिपीडितः। रति संसफोरम मसाल्यानं पुरातमम । संवरणे विहिवरं प्रवि सूर्यमुना प्रति पचे-मिन- दः, दुहितर, बहम्। द्वार वासवदत्ता। दशरथ इष्ट रामोन्मादेन मृत्यमबाप । कातवीच्या गोब्राह्म; पौड़या पञ्चत्वमयासीत् । युधिष्ठिरः ममरगिरनि मन्यम समज 1 शान्तनुरतिय मनाद्विपिने विललाप; इत्थं नाम्त्य कलकर कोऽपि, तदहमपि देहं त्यजामि । इति विचिन्त्य कुररखरनखशिखरवगिड़त पृय गेमविनम्, अविरल यकुलकुल गल्क जलन कुलाचार, कोष्ट कुलात्म विकट- ककटकपरपरम्परापरिगतोपान्तम्, अतितरलतरजल रयलुन्नित- चट लशकर कुका कवल न कृतमतिनिभृतः कश कुनि निवधवलित; परिसरम, अति चपल जल कपिकुलविहरगन्तुलित मन्जिलका- निकरजनित-पवनरयपरिमिलितशिशिरतरम, अनुदिवस- निपतदतितरुपवनमहिषगवलशिवरतिखितविषमतटम, अन- - दशरय इति ।-मृगयायां इतप्य तश्विन: विवा: “य या पूर्व वयोगादा वयो मतिरेव पुत्रशोकान्मृतिस्तेऽस्तु पति थापादामवियोगेन मतिः; गया मति व्यसनेन तपस्वि- वधाऽपि ध्वनिमः। मायाय सहन पाहः, गोजमदग्निगाः, नाम पर जमदग्रे:, पोड्या मत:, पनेनेवापराधेन रामे निहताऽननः । युधिष्ठिर त । घान्त नरिति। शोकान्मृति पीसो वने च परिदेवनम्। कन्द केतु: तीतावपटम्बक मुक्तवान् । तदहमपिद त्यनामि । रति विचिन्त्य पनिनमा सनादेयन्व यः । करस अल्कोमाः, तेषां खरनखर- निखरः खण्डित गेमविन झविम्बर (“उत्को ग कुररी समो” । “पृथुरोमा झयो मस्य:* इयमरः )। अविरलानि कुल कुन्तस्य मत्स्य विशेषकुल, कानि यस ताया:, जम्मन कुलानामुशारा यव तत् ("शल्के सकल वल्फल' अनि "उशारावस्करो ममल श* ति चामर:)। क्रोटकुला मृष्टा: एगाल कलत्यका: विकटा कंटामा कपरपरम्पराः कपाखपरम्परा:, ताभिः परिगतीपान्तं व्या. प्रान्तम् । ("यात बर: कपालोऽत्री. यमरः)। प्रतितरनख रये में, खुश्चितं चतुलं यत् सफर कुलं सकलने तमतिरत एव विभूतो मन्दः, साया, समनिनिवातेन धलिनपरिसरम्। पतिपति ।--("fuगु मारो जल बदि. सदको चामिछ• इति सारावलो)। पनदिवसं निपतन्नोऽतितरा बता सहिषासेषां गवविरैः पश, जितानि विदारिताना ५ तहम् ।
१२) वासवदत्ता। वस्त-चरदसितमुखचरण-विहग निव-मधुर-निनद-नखरितम्, अहिमकरचरण-रुचिर-जनमनुज-शयन-मृदित-जलधरणिमलम, प्रतिबहल-मदजलशबल करटतट करिवरशत-निपतितमधुकर विरुतिरतिकरम, अतिजवन-पवनविधुतजलधिजल-पटल- विनटननिपतितमणिगणपरिगतपरिसर, जलनिधिभुजगनिर्मता निर्मोकपट्टमित्र, दर्पणमिव वसुन्धरायाः, स्फटिककुटिममिव वरुणस्य, विपुलं पुलिनजलमाससाद। ततः कतनानादि. जलमवतरितुमारेभे शरीरत्यागाय । अथ सानुग्रहेषु ग्राहेषु, निमसरेषु मत्स्येषु, अक्षुद्रेषु क्षुद्रेषु, वसलेषु कच्छयेषु, प्ररेषु ना, अभयहरेषु मकरेषु, अमारेषु शिशुमारेष्वाकाशसरस्वती समुदचरत्- प्रार्य कन्दर्प. केतो! पुनरपि तव प्रियया सह सङ्गमो भविष्यत्यचिरेण, तत् विरम मरणव्यवसायात्" इति। तदुपश्रुत्य मरणाहिरराम । पुनः प्रियया समागमेच्छया शरौरस्थितिहेतुमाहारं चिकीर्ष ( "गवलं माहिषं शम" इत्यमरः) पव गवस प्रयोगे यमायं सदशवीतम् । पनवरतं परन्तोऽसितमुख परमा धाराष्ट्राः, तेषां निवहस्त स्य मधुरनिनादैर्मुखरि- तम्। ("सनमास्तु ते पनवरोहित: सिताः। मखिनेशियाले गटाः सितेतरे रव्यमरः)। पहिमकर: मूर्यः. तख परिव वितरिख, दचिरं मासु, जनमनमाना जखमनुष्याणां, प्रय नेम मदित नबगतं जलान्तर्गतं, धरपितलं यव ; यहा-पहि: सपं:, मारो नबन्तुभेदः, तयोमरणेन धमलेन, कषिरं पोहाधानादिरहितं, जखमनुनमयनेन मादित जलपरवितलं यव। पक्षिवलमदनभवन: करटो गण्डो येषां साहयकरिवरमतेषु मिपतितमधुरा विकृतिभिः शब्दः, रविकरम्। ("बामगडो करटो यमः) बट इत्यपि पाठोऽस्त्वभित्रः। पतिनबनोऽतिवेगवान्, पवनसेन विधुतमधिनसपटलानिपतितो मणिगो यब तादृशः, परिसरो यस्य तमा ("नवनस्तु नवाधिक प्रत्यमरः)। नवनिधीत्यादि। तत यादि। पावासरखती पाकामगपमुकभरविता, [पवर्मवावात "दसर सामनेपदं न]। खपमान, पायपादि।
वामवटता। 12280 महामागरकच्छोपान्तभवं जगाम । प्रश नत इतः पग्भिमन फलमूनादिना वने वर्तमान: कियन्तं कान निनाय कन्द- केतुः। एकटा कतिपयमामापगमे काकन्नीगायन दस सवड निम्नगानटः. मध्यासमय व नर्तितनोन्न कराठः, कुमारमयर व ममूढ़शरजन्मा. महातपम्बीव प्रशमितरज प्रमरः, तापम रव कृतजलटकरकः, प्रलयकान व दर्शितान कतगि विभमः निरुपद्रुतकाननोद्देश व घनोत्मुकितमारङ्गः, रेवतीकर पन्न एव इनितिकरः प्राजगाम वर्षाममयः। निभित्रमेघ- नीलोत्पलकानन कोडामरमोव, नभमि म्मरम्य रत्न नौकैव, जलद लक्ष्मीमातङ्गकन्यानर्तनरज्जु रिव, नमःमोधतोरणमानिके व. ग तापम कर एकदा वर्षाममय बागामेति मम्बभः। काकनी गागन कनन ना गायनमारता भन्नई निम्नं गौवं, गभीरं वा, गानं ददाति ताटशः : पन-मनहा: परिपूण. पावा:, निमगा नद्यः, नदाच यव। ("काकली त कले मुन्ने” । “निम्नं गौर गौरम' इति स्योर यमरः)। नीलकण्ठः शिवः; प्र-मयः । कमारमयर व मम्य गूढ: शरमन्ना षडाननो येन ; पते-ममदानां पत्रीभताना, शराणा नन्म यव । (“ममूढः पञ्जिते भने मद्योजाते तेऽपि ' रति विमः ।। अनि:: पचे-हितोयो गणः । व तपम्वीव, तो ननदी जसाट: कम गर ल न : पले-ता अल टाः करका वारा गन। ।“कर का मेघपाषाणे करमा कमगडकी। दाडिमेऽपि १ करकं करी च करक: स्मृत: ॥* रति विश्व:) वांष करकाबनं कविसम्पदा यः । प्रलयकाल १५ दrinisने क. तरफोनो मूथ्यांच, विभमी येन : पने-तषिनौं । ("स्त्रियां नोणिस्तरि: समर: ) विधमो भ्रमणम । निकपटुतकाननोद्देश ५ घनमन्यन्तं, घना वात्मकिता: मारता उरिणा य: पवे-घनेन मधेन, सत्मकिता: मार डायातका ("चात परिणे घुमि मारा: वन्ने विषु' इत्यमरः)। वोकरपद्धव व सचिनो बलगम, प्रतिकरी धेय्यांधायक:; पक्ष-निनां ककाणां. धृतिकरः भौतिकरः। इन्द्रधनुलता राजेति मम्बनमः। निर्भिन्ने विकसिते, मेघे व नौलोत्पल- कानने कौसरमौष । नमसि कुसमशरस्थ रखनो के व रवटितनोके व । जलदल मेय वा-१२ - [१३४) वासवदत्ता। प्रवसता निदाधेम दिवः पयोधरे दत्ता सरसय नक्षता- वलौक, गगनलमऔरत्नरशनामालेव, नभोमन्दारतासन्दर- कलिकामालेव, रतिनखमानरत्रशलाकेव, रवशतिरिव कुसुमकेतोरिन्द्रधनुलता रराज। अतिवेगनिपीतजन्तधिजल- शङ्खमानामिव बन्नाकाच्छ लादुहमन्त्रदृश्यत जलदः । पौतहरितः झाष्णासु केटारिकाकोष्ठिकासु समुत्पनातुशवलैरिव दी. नयतौरव चिकोड़ वर्षाकालः। रविदीपकज्जलनिचयनिमे निकषोपले इव. मेघसमयसुवर्गकारनिकषितसुवर्णलेखेव तडिद. शोभत । विरहिणां हृदयं विदारयितुं करपत्रमिव कुसुमा- अति। रागायतम- माताप्य पहाल में दस्य, कन्धा सैव मतको तया रजःसमावर्षयरचपणालकन्या रजमवलम्बा नृत्यति । ("चहाप्रबमात दिवाबोर्तिजनामायमरः)। नम प्रवसता निदाघेनोपोपगमेन, सराय हियो द्यो: पयोधरे सने मेधे .. दत्तानि नखचतामोव। "चिरोपमासेन प्रोतिर्गछत पराभवम मंसारि यदि खपतम अति कामतन्त्रम्। (निदा जोगम' "बौदियाम्बियामधम" इति योरपामर: )। गगनसाचा रसरशने और। ("स्त्रीका मेखना काफी समको रथमा तपा' इत्यमरः)। भीमन्दारक देवता- विशेष, सुन्दर कलिकामालेव। तिरियादि। अतिवेग प्रति शापाने हेतुः; अलावालासिकरितामिवात, महमखासदेशेऽरयता (“बलामा बिस- कण्ठिका यमर: ) बजातिविशेष: । कैतवातिरबार,-"कैतमापतिको व्यानानिहते पदैः इति पाना पाखमितास, सवालिय:, नाति. हयमहावाहिशेष सार्थक्यम ; कति टाखिति पाठः, an इस संस्कृतामिन्यवः, केदारिका एव कोहिकातात. [ “केदारकोठाभ्यामसत्वेकणि कपम) “बियारो: अति भाषायां खादिनिमितकोड़ासाधनं खाविशेष:, डा.वि., पौतहसिा, तुभवलेलाचारी, नयी युनोनि:, हिमतुरे, चतुरासापने लक्ष नयरातमाधमतस्यादिभिरिम प्रमुफ्तर, दर्द, वर्षावालपिकोड़। [नानुरिति पाठे विचार बनानो: - इस घुगागम]। रविरिति । -निषोपचमाष:, रविरिति ।.-निषोपचमासष:, ("पापो निकषोपसम') 'कसौटो• इति भाषायाम। पिहितामिति ।- कम, ("पसी वासवदत्ता। [१५] बुधस्य ककचच्छदमशोभत । जन्नददारुपि लोल तडिल्लताकर- पवदारिते पवनवेगान—ताक्ष गर्गा च या ६व जनरणवो बभुः । विच्छिन्नटिगबधुहारमुक्ता इव, खरपवनवेगभ्रमितधनमेवधर ट्र- घट्टनमञ्चणिततारानिकरा दव, त्रिभुवनविजिगोषोमकरध्वजस्य प्रस्थानन्नाजाजलय व करका व्यराजन्त । अनन्तरमखञ्जखञ्जगेटे, अकुचितकोशमशार, निर्भर- भारद्वाजहिजवाचाटविटपे, पटपभ प्रभात, भ्रान्त शुक कुन क नम- केदारे, प्रवेशिकावेशिकराजहंसे, कंमारातिदेहातियतले, इंसतून तुम्नित जरज्जलमुचि, सान्ट्रोकतेन्द्रमह कामुकमुदि, मधुर- मधुणवीरुधि, सुरससारसरसितसारकासारे, शोभन कसरु- - मम बरपवम यमरः ) “पारा" इति भाषायां. ककप के कपम। ("ादनं चिपुष्पं नम्बालं ककचच्छदम हात सरावलो)। लोमानता करदारित नखटदाहाल मेघ काठे. पवनवेगाना: काम्पता:. वर्षच्या व जलर: शोक गः, बभु. गुरुभिरे। किन्नात ।-घमा मेघ एक, घाहः *-ता' इति भाषायां, १रुषप्ररणनिरपंक्षी नलार यसममा:। हरका वर्षांपला.। प्रारं ससमयारम्भ सन्दपंकेतः शलामयौं gianा पाचालक, प्रियानकारियांमति तां करेण पस्योत समन्वः । घरदं यन्न ।- पखन्ना: ससत्य . [ स्वान मांत ल्ये ]। काश्ते । वस्तुते । कायते । वस्तुते। म भारत हाणहि जवांचा टिपे, मारहानवाचा विटपवारोप्य त, तन सच या नामाल - पारोsa “साधादनामसम्वन्यात सम्बन्विषु परिव:। यम लव नाम* ति सामरणे। पटपमं सुन्दर प्रमात थवा भान्तं धमविविएं, मनकुलं ताश कमानां मालीमा, इंदारं चैव था। प्रवेशिका पावेशिका पागल वा. रामहमा यष, (स्युरावामद भागन्तुः" इत्यमरः )। कसाराति- देण्यात परतल्यकान्ती, तसे। इसमत तूलं सनूर, तालते जर- वह पुराणमेघे, नमसंयोगात नयत्वं महायोगतं गरस्व वाध्यमा सान्द्रोकता घोaal, न्द्रमासामुसामा शनी, मुन प्रीतियन त। ('मगदंशश सनकी यामशकारभेदकी। पांखमम कापस: स्वादिन्द्रमाकामुकः । इत्युत [१३] वासवदत्ता। कन्दलुब्धपोविपोवोत्खाततटनड़ागे, चकितचातके, सवरन्मत्य: पुत्रिकापावपटलमधुरध्वनिविहितमुदि, कादथितकदम्बे. कम्नु हिषि, प्रस्तबिमप्रसूने, विरतवारिदे, तारतरतारके, चारु- चन्द्रमसि, स्वादुतरसरःसलिले, स्फुरितशफरचक्रकवलन. निभृतबकानीके,मूकमण्डूकमण्डले, सङ्गोचितकबुकिनि,काशन च्छेदगौरशालिशालिनि, क्रोशटुत्कोशे, सुरभिगन्धिमौगन्धिक- गन्धहारिहरिणाखे, कुमुदामोदिनि, कौमुदीक्रतमुदि, निर्बह- बहिणि, नि:कू जत्कोयष्टिके, धृतधार्तराष्ट्र, दृष्ट कलमगोपिका- गोतसुखित मृगयथे, कथोकतथिके, म्नायमानमालतोमुकुले, बन्धकबान्धवे, सञ्जातसुजानके, विसूत्रितमौवामधनुषि. मेर- काश्मोररजःपुनपिनरितदशदिशि, विकखरकमले शरत्समया- पलिनो)। मधुग मधुवनीमत यब। ("खड्गपणे मधुत पमित्रमंधुतमर्मत: इत्यत्पलिनी)। सरसं सारमानां रमितं सारसत्त्वं यत्र तारक. कासार: सरी यव सन। (“वासार: सरसो सर:' इत्यमरः )। शोभनकरबन्दसचाना पोदिया बराहा, पोत्रोणाभिः, सरखासतटातहागा या नभिन्। ( "कोस: पोवी शिरिः किटि:* यमरः)। पकितास्तृप्ता: संशयिता वा. चातका यव । [सप्तो प्रतीपाते । सहरदिति-मत्स्यविका नविशेषः। कदम्यो नौपापा, कादम्ब इति पाठ: कचित, कलम:। (“कादम्ब: बस: सात पत्यमरः) “वत' पति ख्यातम्। प्रसतानि पिसानानि समखानि यव । (“विसप्रम्नराजीव पुकराभोवापि . त्यमरः) क्यानोके पकसमूहे। मूको निवार सक्षको सप:। सौगन्धिकं बहारम् । (“सौगन्धिकं तु बहारम इत्यमरः)। हरियायो वायः । (“पृषदशा गश्ववर रयमरः)। मदादि। निर्व: गणितविछाः, वरिंको या तव। कलमगोविना प्राविसंरबिका। यपिका पामोदिति उचामावशेषोता। बन्धको बधुनीषणः, (“रका कस्तु बश्वको बश्वोत्यमरः) “दुपहरिया" इति ख्यातम। विमुद्रिते सौवाम- पपीति पाठस्वशः। कामोरं मम। पिल्सर पिसितम्। । “विवासी विस्वर: यमरः ।
वासवदत्ता। [१३०) कथय रमे कन्द केतुः परिभ्रमन् शिलामयों पुत्रिकां दृष्ट्वा कौतु के न मोहेन शोकावेगेन मन प्रियाऽनु कारिणीति करेगा पम्पगे। अथ सा स्मृष्टमावा शिन्नास्वभाउम्मच पनामवदत्ता- स्वरूपमापदे। तामालोक्य कन्दपतरम्नागाव ग्न 5 पाचर मालिय पप्रच्छ-"प्रिये वामदहन : कामद वृत्तान्तम?" । उदिता सती सा दाधना च नि:खस्य कथयितुमारेमे । "आर्यपुत्र ! अपुण्याया मम मन्दभाग्याया: कृते महा- भाग! उमितराज्य एकाको प्राकतजन इव वामन समोर गोचरं दुःखमनुबभूव । अयोपवासादिना लगतरा मूल फलादिनाऽऽयqa पाहा करानाति विचिन्त्य फनान्वषगायोप- वन तरून वन्तोकयन्ती कतिपयन ल्वगोचरमगच्छ, जगान तरुगुल्मान्तरितांक्रयमाणकायमानिकमिकतनं. वर यशविर- ग्रहम्, अवताव्यमाणकण्ठार कम. प्रारभ्यमापट कुटोकं, व्यवस्थाप्यमानवेश्यानिवेशं, श्रयमाण तुरगङ्गेषाशतं, वाद्य- पश्यादि। अति मम्बन्ध:। पकाको पमहायः। [“एखादाकिन शशमहाये" } { "० का की त्वेक एक कः यमरः)। प्राकसम एव मोचन पव ( "प्राक तथ पृथगजन: र: )। बानन म योरिति [ 'पचतर- इत्यचपन्य यान्तो निपातः। पटेयादि :- गहू याता । चणेन मेनापनिवेशं मे नाशिविर, इष्टेति मिनयनीं मां प्रति सेनापतिर्धारित तरुगुन्दा नरितं शियमाणं रच्यमानं, कायमानि; "हामार' इति प्रसिमिमातिमः, निकेतनं पटम गडपं यवतम। ( *निवेश: शिविरोडार. विन्यासेषु प्रशामित" इति विप्रकाश:)। विरचमानं विशेषेण रयमानम, ईशरप्य सेनापतेः, ग्रहं यवतम । चवतार्थमाथमश्रादर्भमावताय मा. कराया "कठायो" इति दावियायभाषायां प्रमिडं वस्त्रावादि स्थापनार्थ वस्त्रादिनिर्मित पायम्। अवाप्यमान: यवास्थाने प्राप्यमान:. वेश्यामां निवेशो यव । शृयमाणं द्वेषामत यब तम्। (“हेषा द्वेषा - नि:स्वनः' इत्यश्वन करणेऽमर: ) । भवन्य- [१३] वासवदत्ता। मानविश्रमढकाशत पुष्करम्, अन्विथमाणस्वादुसलिलाशयम, उद्दिश्यमानविपगिकेतुवंशं सेनासनिवेशमपश्यम् । किमयं ममान्वेषणाय तातस्य व्यूहः समायातः ? आहोखिदार्य- पुत्रस्य ? इति विचारयन्तों मां प्रति चारकथितवार्तः सेना- पतिर्धावितः। ततः किरातमेनापतिस्तादृश एव सेनान्वितो मृगयागत: मोऽपि धाक्तिः । अनन्तरं चिन्तितं मया, यवाह- मार्य पुवाय कथयामि तदा म एकाक्येभिरेव हन्तव्यः, अथ न कथयामि तदेभिर घातनीयेति चिन्ताक्षणे एव दयोः सेनयोर्य इमभवटे कामिषनश्चयोध्योरिव । प्रवृत्तप्रतिशरासनशरासारदुर्दिनकृतदिनकरकिरणे, ततः समाधि: पूर्वमुदिता। वाद्यमानं विषमसूचकं टक्काशतं पुषरं बाबविशेषो यद सम्. [ डिविभिटो विद्यमशब्दव एवेति स्पष्टं भाष्यप्रदोपे] ("स्थान:- पटको टका' यमरः। “पुकर परजे व्योखि पयःकरिबराययोः। पौषच. होपविग तीथेरानोरगान्तरे। पुषरं सूर्यवके पुवरं सूर्यवके चबाद खङ्गफले वि. उनि विप्रकाशः)। उहिश्यमान उत्पाद्यमानः, विपण्यां पण्डवोषिकाया केतुयंव; [दिश पतिसर्जने ] या-उद्दिश्यमानः केतोरथिन् भागेऽसदीय पावास इति ज्ञानाचे मुद्देशविषयोकियमाणः, केतुर्यव। पाहोखिन संशयेऽन्यय- समदायः। चारे गूढ पुरुष, कविता पानां कृत्तान्तो यम्मे ताशवारकबित- बनान्तः, ("चारय गूढपुरुषः इत्यमरः) । किरातसेनापतिः। (“भेदा: बिरातशवर- पुलिन्दा मेछजातयः" इत्यमरः)। मगयाया पावटार्थम. पागतः । ("पाखेटी मृगया स्त्रियाम' इत्यमरः)। पनन्तरं योरेकदेशागमनोतरम । एका. मिषलवयोः। (“पामिषं पलले लोभे सम्भोगोत्कर्षयोरपि। पामिर्ष सन्दरा. कार भूपादिविषयेऽपि च ॥ इति विश्वप्रकाश:)। सत एवं रखले सति रणभूमो, धाग्यमदमस्थाने रति यावत्। योषा:सममेका- बच्छेदेम, विषां धनुषां च नोव नौवायाः प्रत्यक्षायाथ, पाकष्टि माकर्षक, परिति मम्बश्वः। पकमातिशयोतिरखबारः, पूर्वनिपातप्रसरणनित्यत्वे त्वत्यतातिशयोक्तिः, "बन्यन्तातिशयोनिस्तु पौवांपर्यन्यतिकमा रति खचात् । प्रहत्ता य: प्रतिशरासनात् शवधनुषः, रामारोबारधारासम्पाना, तेन दुर्दिन मेघचदिनं, तेम इतदिनार वासवदत्ता। [१३] रणकर्मविशारद-हिरददन्तोत्क्षिप्त--सुमटनपश्लिष्यमाग विद्या- धरविनमे. ममरदशनमश्व रटने कनभवरचारगाव कवाले. वैताल- समाकान्तम्कन्ध कवन्धचक्रक्रियामागा नाकप्रचारे, चारुभट. खङ्गखण्डित-हिरटपाट-समाप्त विशा नोकतन्नि वनामराकानक, समुत्पतदतिनिनदनान्दोके, कान्दि गोकभाकागा, रगाखले शृगालप्रार्थनीयेष्वामिषांपण्डेष्विव जिह्मगदष्टांप्वव शरोरेप्व- नास्थां कल यन्तः ममं हिषां धनुषां च जोवाकाष्टं योधायकः । त्यागिन इव दानवन्तः, मागणसम्पातममहन्तः, समृहविलामिन इव शृङ्गारगोभिता: महेमकक्षाश, मदारामा एव कदली. राजिता: सहिजाच, निशा इव नक्षत्रमानोपशोभिताः, दिवसा इवोल्लसत्यष्करा महामृगा महामृगा वभुः। उक्षिप्ता इव क्षमा मुञ्चन्तः, पयोधय इवावतं शोभिताः सोमय, उद्यान दशा इव समल्लिकाक्षाः, कुलम्हा वाभिनवभागड हारिगाः, रत्नाकरा हिरणे मति, गौणे पामारदर्दिने; (“धारामम्पात पासार:।" "मेचकनेहि दिनम” रति ड योर प्यमरः ।। रणशमणि विशारदतर:. हिरदो हतो. हैन टन्त योरिचत: सभट: शूरः, तेन च लिप्वमा पाथीयमाप:, विद्याधयममो देवयोनिविशेषविशिष्टधमो येन तस्मिन् मति । समरदर्शनार्थ सतरदने कनभ- घरचारपानां देवकुमौनवानां, कसले माडले मति । ( "चारणार कशोलवा:” । ( *चक्रवाल त मण्डलम" इति स्योर प्यमरः )। चामभट खण्डिारपादन ममा सम्यक् पानं, पिकायाः कणं वदन वन्नामा तत्कौतुकं यत । ममुत्पतन सिनिनाद 04 नान्दी नाटकादो प्रयच्यमानः काया मचक: यो को यय । [ “नदातर इति क। "न कवि' संत द्रवनिषेध: । तथा च मरत:.-"पागनिमस्किया- रूप-शोकः काव्याचकः । नान्दोति कबते । कान्दिमो की भयपलायित:। ( “कान्दियोको भवतः न्यमा: )। भारः। (“गाले जम्बके भोरु: रे वे दानपातर" रति विः) । मिझग: मपः। ("गोवा नीवन्तिकाभूम्या- मविौगिनितति इति विश्वप्रकाशः)। न्यागिन व दातार इव, दान मद जल - वितरणं, मार्गाना बाणाना याच कानां च, मम्पातम महन्ती महामगा गजाः, रंजः। ("महामग: पुकारिदोघमारुतो” इति नारायचो)। धिमा वा व्यवस्थितचिता [१४०] वासवदत्ता। इव सदेवमणयः, लेखा व सेन्द्रकृतयः तुरङ्गार विरेजुः । कर्णाभ्यां श्रुतपरपरिवादाभ्यां, खलोदयसाधुविपत्तिमाधि- भ्यामक्षिभ्यां, मूड़ां चास्थानेऽपि नमता विमुत्तोऽहमिति हर्षादिव ननतं चिरं कबन्धः। ततः कृतपरिहासेनेव चक्षुः पिदधता, परापवादश्रवणभौरुणेव श्रीवत्तिं स्थगयता, सोन्या- देनेव वायुवेगविक्षिप्तेन पनितकुरणेनेव सुरयोषिताम, अन्य करणेनेव योधानां, तिमिरेगव समरप्रदोषस्य, पतितेनेव विमुक्तगोत्रेण, मीमांस कदर्शनेनेव तिरस्कृतदिगम्बरदर्शनेन, मत्यरुषेणेव विष्णुपदावनम्बिना रणजेन रजसा जजम्भे । कश्चिद्राम इव रावणबधमकरोत्। कश्चित् कृष्ण इव नरक- च्छेदमकार्षीत् । कवितौरसिहान्त इव क्षपित अतिवचन- दर्शनोऽभवत् । कश्चित् क्षपणक इव कटावतो बभूव । कश्चिदा- शङ्कितोरुमङ्गः सुयोधन इव पयसि विवेश। कक्षित् शरतल्पगतो भौम इव चिराय खसबासीत्। कश्चित् कर्ण इव विक्लवोकत- रव, चमा शान्तिं पृथ्वों च । तरजा पशा, बिरेजः । ("कबन्धोऽस्वी कियायुक्तमपमूडं- बोवरमा रत्यमरः) उत्थं उषांचनतं. ऋतपरपरिणादाभ्यां परापवादाभ्याम । माधी साचादरष्टा। [*माचाददष्टर मंज्ञायाम' ति माधु: ] | पखाने महामथाने, नमता। ततो रणमा जन प्रादुर्भूतम। [भि गावरिनामे, मावेस: तपरिहासेनेव तुः पिटता सामान्यता, लोकपमितमेतत् । बादरान्तरो बाहर। बोधाना मटाना. पलितहरणेन। (“पलित गरमा शौकाम इत्यमरः) ("बामग* पति करणे ख्यन् । “पषित-'ति मुम, समरप्रदीपख रसरजमोमुखस्य । पतितेम व महापाक्षिक, विमुक्तगोवेक गोवं वंश:, गोवा पृथ्वी। पारित ऊर्गेभनी येन: प-महान, मद्र: पराजयः। सरतल्पं बरशय्याम् । লিমদীনায় আঘষা- टमीपर्य समित्यध्यमहरपाठवा; पोपपतिस्तु तेषां तो दृष्टया ; पचे- ("पिराय पिररावाय पिरस्येति चिरावा. बमरः)। विक्रोवत विवी. पराय वासवदत्ता। [१४१] सर्वाङ्गः शक्तिमोक्षमकरोत्। ततो विध्वस्तव जपट, पतत्यताक, च्युतचाप चामरापोडं, सुख नत्खङ्गं निधनमवाप भेन्चम । अनन्तरं यस्याश्रमस्तेन मुनिना पुष्पादिकमादायागर्तन प्रतिपनवृत्तान्तेन त्वत्क ते ममायमाथमा भग्नोऽतः शिलामको भवेति शप्ताऽहम् । क्षणेन च वराकी बहुदाबमनभवन्ती मां विलोक्यायपुत्र करस्पर्शावधिं शापान्तमकरोत्" । ततः कन्दपंकेतुः सममागतेन वासवदत्तया च मह वपुरं गत्वा यथाहृदयाभिलषितानि सुखान्यनुभवन काल निनाय । इति महाकविसुबन्धविरचिता वामबदत्ता ममाप्ता। भतं. सवांङ्ग य शक बलस्य. मोतं व्यागमः पक्ष - नवदनाया चमोघायाः, मोचं घटाक च त्यागम। (निाराय? म्यादमाहादी बन्ने स्त्रियाम" इति ईमचन्द्रः ) । निधनं मरम। ("मरण निधनोऽस्त्रियाम" यमरः )। प्रतिपत्तान्तेन ज्ञात वृत्तान्तम । यता [बमंणि ना: । सोन पोन च बराकी यह दु:खं भवदियोगनम, पनुभवन्तों मां विलोक्य शाप शियामय वरूपम, पाय- १वस्व करस्पांविधिरन्तोऽन्य तादृशम करो। “नागरोनयाऽऽथ्यपुवति नादयोन्या चयज्यते' इति भरत:। तत: सन्दकेतुः समं वासवदत्ताम इसमकालम, पागतस्तेन मकरन्दन, पासव. दत्तया मा स्वरं कुसुम, गत्वा हदयं मनोऽनतिकम्य यचादयं मनोऽन. रूपम, पमिलषितं येष तानि सुखानि मभोग र छार मन्वन्तीनि, पनुभवन् वालं मिनाय। (तो उदय वान्तं हनमानसं मनः' इत्यमरः )। वामबदनामधिनत्यता पाख्यायिका वामवदना [ "अधिक्रयते गन्ये" तस्य "लपाख्यायिकाभ्यो बहुम्लम्" इति लुप बाम वदत्ताऽऽख्या- थिका समाप्तति पाठन्तु मममूखकः । वासवदत्ताव्याख्या समाप्ता । पत्थ डाछः।
No text on this page.
No text on this page.