·AALA
a
The heklllatels
iTAH

·प्रस्तावनिका। अथास्मिन्भारते वर्षे तीर्थराजश्रीब्रह्मपुष्करादुदीच्यां दिशि पञ्चदशयोजनानन्तरं मरुसंज्ञकदेशे श्रीवीकानेरराज्यान्तर्गत श्रीरत्नगढ नामकं नगरमस्ति । तत्र गौडवंशावतंसश्रीवसिष्ठगोत्रशुक्लयजुर्वेदमाध्यंदिनवाजसनेयीशाखापारस्करसूत्रत्रिप्रवरानुयायिना शिवालो पाह्वयेन श्रीरामकृष्णपात्रेण श्रीकस्तूरीचन्द्रसूनुना पण्डितवैद्यश्रीचतुर्थीलाल ( चौथमल ) शर्मणा मया "शान्तिप्रकाश" नामायं ग्रंथोऽनेकनिबंधानुरोधेन कृतः। अत्र च पारस्करसूत्र-हरिहरभाष्य-शांतिरत्न-शांतिसार-विश्वकर्मप्रकाश-वसिष्ठसंहिता-कश्यप संहिता-नारदसंहिता-मत्स्यपुराण-दानचंद्रिका-शांतिमयूख-संस्कारभास्कर इत्यादिमहानिबंधेभ्योऽनेकपद्धतिरत्नान्युपसंगृह्य प्रयोग संग्रहोऽकारि । एतादृशोयं शांतिविधायको महानिबंधः मुंबय्याख्यराजधान्यां स्वधर्मपरायणवैश्यवंशावतंस-श्रीयुक्तश्रीकृष्णदासा त्मजाय श्रेष्ठिश्रीखेमराजगुप्ताय परमसंमानतुष्टचेतसा मया प्रकाशयितुं दत्तः । तेनाऽनेकशास्त्रिभिः संशोधयित्वा स्वकीये "श्रीवेङ्कटेश्वर"मुद्रणालये सीसकाक्षरैः सुंदरचिक्कणपुष्टपत्रेषु मुद्रायित्वा प्रकाशितः। तथाप्यस्य शोधनसमयेऽनन्धानादृग्दोपाटा स्थल विशेषे क्वचिदोषा दृक्पथमापतन्ति तहि सदयहृदयनसगिकगुणग्रहणसदृत्तविद्वद्भिरयं ग्रंथः पात्रीकरणीय इति चिरकालं शांति कर्माचरणशीलानामिहामुत्र च सुखकारको भूयादिति चाशास्महे । शम् ॥ भूदेवकृपाकांक्षी- पंडितगौडश्रीचतुर्थीलाल (चौथमल) शर्मा, सुरत्नगढ राज्यश्रीवीकानेर.

·No text on this page.

·अथ शांतिप्रकाशस्थविषयाणामनुक्रमणिका। पत्राङ्का । पत्राकाः। पत्राहा। विषया। . . प्रथमं प्रकरणम् १ २१ .. . .. : : ३ .. . . विषया'। १० पंचलोकपालदिक्पालस्थापनम् ११ नवग्रहपूजनम् १२ ग्रहाणानैवेद्यानि. " ग्रहस्तुतिः " रुद्रकलशस्थापनमयोग. १४ सर्वतोभद्रदेवतापूजनपदतिः १५ अग्न्युत्तारणमंत्रा "माणप्रतिष्ठाविधानम् • १६ पोडशोपचार पूजनमंत्रा. " कुशकडिकाविधानम् . . . .. विषया। अभिषेकमत्रा मातृकापूजनमयोग १/घृतमातृकास्थलमातृकापूजनम् आयुष्यमंत्रजप " सांकल्पिकनांदीश्राद्धम् " आचार्यादिवरणम् दिग्रक्षण रक्षानसूक्तच पचगव्यकरणम २ भूम्यादि पूजनम् ३ अग्निस्थापनप्रयोग नवग्रहस्थापनम ६/ग्रहाणामावाहनमत्रा. " अधिदेवतास्थापनम् ७प्रत्यधिदेवतास्यापनम् विषया। पत्राका'। १९ स्विष्टकृद्धोम. नवाहुतयः • बलिदानम् " पूर्णाहुतिहोम ३८ २२/वसोराहोम २३ आयुषकरणम् २७ होमसमाप्ति .. २८ अभिषेकमंत्राः " आचार्यादिभ्योदक्षिणादानम् २९ आशीर्वादः ३० देवताग्निविसर्जनम् " ब्राह्मणभोजनम् ४२ ३१ द्वितीयंप्रकरणम् २ ३४ विनायकशातिमयोगः .... मङ्गलाचरणम् सर्वशांत्युपयोगिशुभदिन विचार वहिवासस्तत्फळच. होमेखेटाहुतिफलम् शांतिप्रयोगानुक्रमः सर्वशात्युपयोगिनवग्रहमखमयोगः शांतिपाठसूक्तम् प्रतिज्ञासकल्प. गणपति पूजनम् ... स्वस्तिपुण्याहवाचनम् कलशस्थापनम् पुण्याहवाचनप्रयोगः ४ . ४१ ... . . "होमः " ... . १७/ नवग्रहाणांसमिधः १८ ग्रहादिहोममत्रा प्रधानदेवताहोमः *ROACE* . .. .. . ....

·पवार .. N 7 " H न H - ५६/प्रौपषम'. - - H - पाए। सिपा पचास विमान पमाना। विषपा। विनापकातिसिहशिनिमिवार उपनयनविषाहारीनस्पूबामपोम ५५ मीसूकम् १८ उपरिमपमरंवमननाधित पा पाचारिमविभुमरिनोविमयोमा ५५ मधीम्पति इतिसूकम् १९/दिनक्षपारिनननमाविम. विनायविका मम्मनिएकामाविमपोर यशामवोइविस्कम् मागोममयोगः ७. सिंहादिपसूतगणाविश्वातिम ४० मोमुसमसमतिमयोग मुग्धाविसामग्री ७ मरादिरोगोत्पचितिमयो प्मारकर पतानमयामा इस्पादिमंत्रा सूर्यादिसामातिमयोग नपनाम... १८ मधीम्पति पतिसूक्ष्म माटेपासविप्रयोग भारिपविनयोगः पनपनपीरामाविम० प्पासाततिमयोग ५७ म्पेष्ठाशांतिमयोग' पातिमयोग' ७८ सरोमनाशकानि १९/मानोमवारपारिसूकम् -५८ समुहम्मेहातिमा मंगमाविमयोग' ७५मापतिम. भामा प्रतिसूक्ष्म मपारेपरपादिगंडातशांतिमयोग ८ शकमैपुनदसनादिश्चाविम पुरमतिमरोग' ५ मापाविसूकम् ५९/एकनमत्रमननशांतिम पडीसरठपतनातिपया सविनाविपयोग गर्मचाविमयोग ...म्पतीपातपतिसंभाविनमनशातिम० ८१ भुपातिमयोग वतीयंप्रकरणम् . मूविरदवि ११ ग्राममनमशांतिमयोग पनेपरमाविमपोगा ८३] विश्वकर्ममकानाचगास्माविमयोग ९. -९१ करस्पापनमयोग' १९ पमठनमनशविम. रेनुमावियोग पासमातिसामनी मुपपानाविस्कम् ५ सिमसाविम अपायकार:- सतपादियोममाविमयोग पवमानातीविचम् सवमननीतिम M - M +- D ८५ समावा मप ·SECKलकम श्रीगणेशायनमः॥ अथ शान्तिप्रकाशप्रारंभः॥ ॥ भवानीशंकरौ वंदे प्रतिमालिंगरूपिणौ॥पूजितौ जपहो माद्यैः शान्तिपुष्टिविधायकौ ॥ १ ॥ प्रणम्य विश्वेश्वरमिष्टदेवं दृष्ट्वा वसिष्ठादिकृताश्च संहिताः ॥ लोको पकाराय करोमि ग्रंथं शान्तिप्रकाशं समनुंसपद्धतिम्॥२॥ सन्ति ग्रंथा यद्यपि ऋग्वेदिनां शांतिसाराद्याः॥ नास्त्यस्माकं यजुषां तस्मात्कार्यः परिश्रमोऽस्माभिः ॥३॥ तत्र तावत्सर्वशांत्युपयोगिशुभदिनविचारः ॥ पुनर्वसुद्रये स्वातौ त्र्युत्तरे श्रवणत्रये ॥ रेवतीद्वितये हस्तेऽनुराधारोहिणीद्रये ॥ १ ॥शान्तिकं पौष्टिकं कर्म शुभवारे प्रकीर्तितम् ॥ अथ वह्निवासस्तत्फलं च ॥ सैका १ तिथिरियुता कृता ४प्ता शेषे गुणे ३ऽभ्रे० भुवि वह्निवासः। सौख्याय होमे शशि १ युग्म २ शेषे प्राणार्थनाशो दिवि भूतले च ॥२॥ संस्कारेषु विचा स्य न कार्यों नापि वैष्णवे ॥ नित्ये नैमित्तिके कार्ये न चान्दे मुनिभिः स्मृतः ॥३॥अथ होमे खेटाहु तिफलम् ॥ मूर्यभात्रि ३ त्रि३भे चांद्रे सूर्यविच्छुक्रपंगवः॥चंद्रारेज्यागशिखिनो नेष्टा होमाहुतिः खले ॥४॥ अमेः स्थापनवेलायां पूर्णाहुत्यामथापि वा ॥ आहुतिर्वह्निवासश्च विलोक्यौ शांतिकर्मणि ॥५॥शांतिक्रम १ “ मेहे" इति पिङ्गलसूत्रेण सयोगपरत्वेपि मकारोत्तरवर्तीकारस्य लघुत्वम् । LI २ समन्त्रम् ।

·ܨ प्रवक्ष्यामि नारदेन यथोदितम् ॥ गणेश पूजयेदादौ स्वस्तिपुण्याहवाचनम् ॥ ६॥ मातृणां पूजनं कार्य नांदीश्रादमत परम् ॥ आचार्य वरयित्वाथ ब्रह्माणं गाणपत्यकम् ॥७॥ सदस्यमृत्विजश्चैव जापकान्व स्येत्तत ॥ दिग्रक्षणं तत कार्य पचगव्यं यथाविधि ॥८॥ भूमि सपूज्य विधिवत्तत्रसंस्कारपंचकम् ॥ स्थडि लेऽग्नि प्रतिष्ठाप्य कलशान्स्थापयेत्क्रमात् ॥ ९॥ मूर्त्यस्युत्तारणं प्राणप्रतिष्ठा स्थापनाचेनम् ॥ ग्रहादीन्स्था पयित्वाथ स्थापयेद्रकुमकम् ॥ १० ॥ ब्रह्मासनं ततो दत्वा कारयेत्कुशकण्डिकाम् ॥ लिंगोक्तैर्नाममा यथाविधि यथाक्रमम् ॥ ११ ॥ देवताग्रहहोम च यथासंख्यपुर सरम् ॥ पूजास्विष्टं नवाहुतीर्बलिं पूर्णाहुति तथा ॥ १२ ॥ स्रवाभादिविमोकान्त होमशेप समापयेत् ॥ श्रेय संपाद्य दान च ह्यभिषेको विसर्जनम् ॥ ॥ १३ ॥ विप्राशिप प्रगृह्णीयात्तान्मिष्ठान्नेन भोजयेत् ॥ इति शान्तिप्रयोगानुक्रम ॥ अथ सर्वशांतिकर्मोपयोगिनवग्रहमखप्रयोग । तत्रादौ यथाचारं सुगंधितैलाभ्यंजनपूर्वकमुष्णोदकेन मङ्ग लस्नानं कृत्वा शुक्लधौतवने परिधाय यथायोग्यालंकृतो धृतकुकुमकेशरान्यतममङ्गलतिलक करदये पवि त्रोपग्रह स्वासने प्राङ्मुख उपविश्य दक्षिणपार्श्वे संभारान् स्थापयित्वा पल्या समारग्ध स्मार्त्तविधिना । ॥ ॥

·%3D द्विराचम्य प्राणानायम्यशान्तिपाठं पठित्वा लक्ष्मीनारायणादिदेवान्प्रणमेत् ॥ अथ शांतिपाठः ॥ ॐआनो भद्रा क्रतवो यन्तुविश्वतोद धासोऽअपरीतासउद्भिदः॥देवानोयथासमिझुधेऽअसन्नायुवोरक्षुितारों दिवेदिवे ॥१॥ देवानाम्भद्रासमतियतादेवानाशतिरभिनोनिवर्तताम देवाना सुख्यमुप सेदिमावुयन्देवानऽआयुत्प्रतिरन्तुजीवसे ॥ २ ॥ तान्पूर्वंयानिविदाहूमहेयम्भगम्मित्रमदितिन्दक्षम निधम् ॥ अर्यमणंबरुंगुर्लसोममुश्विनासरस्वतीन सुभगामयस्करत् ॥ ३ ॥ तन्नोवातामयोभुतिभेषज न्तन्माताप्टथिवीतत्पिताद्यौलातद्राणिल्सोमसुतोमयोभुवस्तदैश्विनाशृणुतन्धिष्ण्यायुवम् ॥ ४ ॥ तमीशा नञ्जर्गतस्तस्थुषस्प्पर्तिन्धियञ्जिन्वमवसेहूमहेव्यम् ॥ पुषानोयथावेदसामसङधेरैक्षुितापायुरदब्धत्स्वस्तये ॥ ५ ॥ स्वस्तिनऽइन्द्रोब्बुद्धश्रवाल्स्वस्तिन-पुषाविश्ववेदाः ॥ स्वस्तिनस्ताक्ष्यो अरिष्टनमिल्स्वस्ति नोबृहस्पतिर्दधातु ॥६॥ एषदश्वामरुतल्टनिमातरत्शुभंयावांनोविदथेषुजर्मया ॥ अग्निजिबामनव सूरचक्षसोविश्वेनोदेवाऽअवसार्गमन्निह ॥ ७ ॥ भद्रंकणे भित्शृणुयामदेवाभुद्रम्पश्येमाक्षभिर्यजत्राता ॥

·स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवासंस्तुभिर्यशेमहिदेवहितं यदायुः ॥ ८॥ शुतमिन्जुशुरदोऽअन्तिदेवायनिश्चक्राजुरसं न्तुनूनाम् ॥ पुत्रासोयर्वपितरोभवतिमानौमुद्धयारिपुतायुगतौर ॥ ९ ॥ अदिति?रदितिरन्तरिक्षम दितिर्मातासपितासपुत्राविश्वेदेवाऽअदितित्पञ्चजनाऽअदितिर्जातमदितिजनित्त्वम् ॥ १० ॥ तम्पनी । भिरगच्छेमदेवारपुत्रैर्वमिस्तवाहिरण्यैः ॥ नाकगृभ्णाना सुकृतस्य॑लोकेतृतीयेप्टुप्तेऽअधिरोचुनेदिवः ॥ ११॥ आयुप्यपर्चस्यम्यस्पोपुमौदिम् ॥ बुदहिरण्यवर्चस्वुज्जैनायाविशतामाम् ॥ १२ ॥ द्योशान्तिरन्तरिक्षशान्तिपयुवीशान्तुिरापशान्तिरोपंधयु शान्ति ॥ धनुस्पतय शान्तुिर्विश्वेदेवाः शान्तुिर्ब्रह्मशान्तिरसर्पशान्तुिएं शान्तिरेवशान्तुि सामाशान्तिरेधि ॥ १३॥ यतोयतस्सुमीईसेतो नोऽअभयहरु ।। शन्ने कुलप्पुजाभ्योभयनस्पशुभ्यं ॥ १४॥ उधान्ति शान्ति सुशान्तिर्भवतु ॥ सर्वारि एशान्तिर्मवतु ॥ॐ॥ श्रीमन्महागणाधिपतये नमः ॥ ॐलक्ष्मीनारायणाभ्यां नमः ॥ ॐउमाम् इवराभ्यो नमः । उवाणीहिरण्यगर्भाभ्यां नमः । ॐशचीपुरंदराभ्यां नमः । ॐमातापितचरणकमलेभ्यो ·ill नमः। ॐकुलदेवताभ्यो नमः । ॐइष्टदेवताभ्यो नमः । ॐग्रामदेवताभ्यो नमः। ॐस्थानदेवताभ्यो नमः। ॐवास्तुदेवताभ्यो नमः। ॐसर्वेभ्यो देवेभ्यो नमः । ॐसर्वेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो नमः।ॐपुण्यं पुण्याहं दीर्घमा मायुरस्तु ॥ ॐसुमुखश्चैकदंतश्च कपिलो गजकर्णकः ॥ लम्बोदरश्च विकटो विघ्ननाशो विनायकः ॥ १॥ धूम्रकेतुर्गणाध्यक्षो भालचंद्रो गजाननः॥ द्वादशैतानि नामानि यः पठेच्छणुयादपि ॥२॥ विद्यारंभे वि वाहे च प्रवेशे निर्गमे तथा ॥ संग्रामे संकटे चैव विघ्नस्तस्य न जायते ॥ ३॥ शुक्लांबरधरं देवं शशिवर्णं चतु र्भुजम् । प्रसन्नवदनं ध्यायेत्सर्वविघ्नोपशान्तये ॥ ४॥ अभीप्सितार्थसिद्धयर्थं पूजितो यः सुरासुरैः ॥ सर्व विघ्नहरस्तस्मै गणाधिपतये नमः॥५॥ सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके । शरण्ये त्र्यंबके गौरि ना रायणि नमोस्तु ते ॥६॥ सर्वदा सर्वकार्येषु नास्ति तेषाममङ्गलम् ॥ येषां हृदिस्थो भगवान्मंगलायतनो हरिः॥७॥ लाभस्तेषां जयस्तेषां कुतस्तेषां पराजयः॥ येषामिंदीवरश्यामो हृदयस्थो जनार्दनः ॥ ८॥ विनायकं गुरुं भानुं ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान् ॥ सरस्वतीं प्रणम्यादौ शांतिकार्यार्थसिद्धये ॥ ९ ॥ सर्वेष्वारं भकार्येषु त्रयस्त्रिभुवनेश्वराः॥देवा दिशन्तु नः सिद्धिं ब्रह्मेशानजनार्दनाः ॥१०॥ वक्रतुंड महाकाय सूर्यकोटि ·~ ममप्रभाअविने कुरुम देव सर्वकार्येषु सर्वदा॥११॥इतिप्रणम्य सकल्पं कुर्यात्॥अथ संकल्प तत्रादौदक्षिण हस्ते कुशवययवगंधपुप्पजलान्यादायाऊविष्णुर्विष्णुर्विष्णु तत्सब्रह्म श्रीमद्भगवतोमहापुरुपस्यविष्णोराज्ञ याप्रवर्त्तमानस्यअद्यश्रीब्रह्मणोद्वितीयेपराईएकपञ्चाशत्तमेवप्रथममासेप्रथमपक्षेप्रथमदिवसेअह्रोद्वितीये यामेतृतीयेमुहूरयन्तरादिदात्रिंशत्कल्पानांमध्ये अष्टमेश्वेतवाराहकल्पस्वायभुवादिमन्वन्तराणांमध्ये स । प्तमेवैवस्वतमन्वन्तरेकृतत्रेताद्वापरकलिसज्ञानाचतुर्णायुगानांमध्येवर्तमानेअष्टाविंशतितमेकलियुगेतत्प्रथम चरणेतथा पक्षाशत्कोटियोजनविस्तीर्णभूमण्डलान्तर्गतसप्तद्वीपमध्यवर्तिनिजंबूदीपे तत्रापि नवखण्डानाम ध्येनवसहस्रयोजनविस्तीर्णभरतखण्डे तत्रापि परमपवित्रभारतेवर्षे आर्यावर्तान्तर्गतब्रह्मावर्तेकदेशे अमुक भिनेत्रीगगायमुनयो पश्चिमेतटे नर्मदायाउत्तरेतटे देवब्राह्मणानांसन्निधौ श्रीमनृपविक्रमादित्यराज्यादमुक सख्यापरिमितेप्रवर्तमानवत्सरे प्रभवादिपटिसवत्सराणांमध्येऽमुकनाम्निसंवत्सरे अमुकायने अमुकत्तौअमु कमासे अमुकपक्षे अमुकतियो अमुकवासरे अमुकनक्षत्रे अमुकयोगे अमुककरणे असकराशिस्थेचन्द्रे अम कराणिस्येस्य अमुकराशिस्थितेदेवगुरोशेषेपुग्रहेपुयथायथाराशिस्थानस्थितेपुसत्सु एवंगुणविशेपेणविशि ·Ver ष्टायांशुभपुण्यतिथौ अमुकगोत्रोऽमुकशाहं आत्मनः श्रुतिस्मृतिपुराणोक्तफलावाप्तये अस्मिन्पुण्याहे मम कलत्रादिभिःसह जन्मराशेः सकाशान्नामराशेः सकाशाद्वा जन्मलनाद्वर्षलग्नागोचरादा येकेचिच्चतुर्थीष्टम द्वादशायनिष्ट स्थानस्थिताः क्रूरग्रहास्तैः सूचितं सूचयिष्यमाणं च यत्सर्वारिष्टं तद्विनाशार्थसर्वदा तृतीयैका दशशुभस्थानस्थितवदुत्तमफलप्राप्त्यर्थं तथा दशान्तर्दशाचोपदशादिनदशाजनितपीडाऽल्पायुराधिदैवाधि भौतिकाध्यात्मिकजनितक्लेशनिवृत्तिपूर्वक शरीरारोग्यार्थं परमैश्वर्यादिप्राप्त्यर्थं च सग्रहमखाममुकशान्ति करिष्ये । इति ॥ तदंगत्वेनगणपतिपूजनं स्वस्तिपुण्याहवाच- मातृकापूजनं नांदीश्राद्धमाचार्यादिवर्णं च करिष्ये । इति संकल्प्य । कर्मार्थजलपरितकलशार्चनम् । ॐ तत्वायामिब्रह्मणाबन्दमानुस्तदाशास्तृयज मानोहुविभिः॥अहँडमानोवरुणेहबोध्युशर्छ समानुऽआयुत्प्रमोषीलाअस्मिन्कलशेॐवरुण इहागच्छेहतिष्ठ इत्यावाह्य ॐवरुणायनमः। इतिगंधाक्षतपुष्पैःसंपूज्य । कलशस्यमुखेविष्णुरित्याघभिमंत्र्य । ॐगंगे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति ॥ नर्मदे सिंधु कावेरि जलेस्मिन्सन्निधिं कुरु ॥१॥ अस्मिन्कलशे सर्वाणि ती न्यावाहयामि पूजयामि नमस्करोमि । ततः दूर्वाभिः कलशोदकेन संभारान् ॐअपवित्रः पवित्रो वा सर्वा ·वस्थागतोपि वा ॥ य स्मरेत्पुडरीकाक्षं सवाह्याभ्यन्तर शुचि ॥१॥ इति मत्रेण सप्रोक्ष्यादीपपूजनं कुर्यात् । भोदीप त्वं ब्रह्मरूप अन्धकारनिवारक ॥ इमां मया कृतां पूजां गृह्णन्स्तेज प्रवर्धय ॥ १ ॥ दीपायनम । इति गंधाक्षतपुष्पैः पूजयेत् ॥ अथ गणपतिपूजनम् । तत्रादौ ध्यानम् । श्वेताङ्ग श्वेतवस्त्रं सितकुसुमगणे पूजित श्वेतगंधै क्षीराब्धी रत्नदीपै सुरतविमले रत्नसिंहासनस्थम् ॥ दोभि पाशाइशेष्टाभयधृतिविशद् चद्र मौलिं त्रिनेत्रं ध्यायेच्छांत्यर्थमीशं गणपतिममलं श्रीसमेतं प्रसन्नम् ॥ १ ॥ ॐ भूर्भुव स्व सिद्धिबुद्धिस हितमहागणपतये नम । ध्यायामि । इति ध्यानम् ॥ १॥ पुष्पाण्यादाय ॥ हेहेरव त्वमेह्येहि अविकात्र्यंब कात्मज ॥ सिदिबुदिपते त्र्यक्ष लक्षलामपितु पित ॥१॥ नागास्य नागहार त्वं गणराज चतुर्भुज ॥ भूपित स्वायुधैर्दिव्ये पाशांकुशपरश्वधै ॥२॥ आवाहयामि पूजार्थ रक्षार्थ च मम क्रतो ॥ इहागत्य गृहाण त्वं पूजा ऋतु च रक्ष मे ॥ ३॥ ॐ गुणानान्त्वागुणपति: हवामहेप्रियाणान्त्वाप्रियप॑तिर्छ हवामहेनिधीनान्त्वा निधुिपतिहवामहेषसोमम ॥ आहर्मजानिगkधमात्वम॑जासिंग धम् ॥ ॐ भूर्भुव स्व सिद्धिबुद्धिस हितमहागणपतये नम गणपतिमावाहयामि स्थापयामिइत्यावाम ॥२॥ ॐ रम्यं सशोभन दिन्यं मर्वसौ 7 ·आख्यकरं शुभम् ॥ आसनं च मया दत्तं गृहाण गणनायक ॥ ॐ भूर्भुवः स्वः सिद्धिबुद्धिसहित महागणप तये नमः । आसनं समर्पयामि । इत्यासनम् ॥३॥ ॐउष्णोदकं निर्मलं च सर्वसौगंध्यसंयुतम् ॥ पादप क्षालनार्थाय दत्तं ते प्रतिगृह्यताम् ॥ इति पाद्यम् ॥४॥ ॐ ताम्रपात्रे स्थितं तोयं गंधपुष्पफलान्वितम् ॥ सहिरण्यं ददाम्यर्घ गृहाण गणनायक ॥ इत्यर्थम् ॥ ५॥ ॐ सर्वतीर्थसमायुक्तं सुगंधि निर्मलंजलम् ॥आच मार्थ मया दत्तं गृहाण परमेश्वर ॥ इत्याचमनम् ॥६॥अथ पंचामृतस्नानम् । ॐकामधेनुसमुद्भूतं सर्वेषां जीवनपरम् ॥ पावनंयज्ञहेतुश्च पयःस्नानार्थमर्पितम् ॥ इति पयःस्नानम् ॥ ७॥ ॐपयसस्तु समुद्भूतं मधुराम्लं शशिप्रभम् ॥ दध्यानीतं मया देव स्नानार्थ प्रतिगृह्यताम् ॥ इति दधिस्नानम् ॥ ८॥ॐनवनीतसमुत्पन्नं सर्व संतोषकारकम् ॥ घृतं तुभ्यं प्रदास्यामि स्नानार्थ प्रतिगृह्यताम् ॥ इति घृतस्नानम् ॥ ९॥ ॐतरुपुष्पसमुद्भूतं सुस्वादु मधुरं मधु ॥ तेजः पुष्टिकरं दिव्यं स्नानार्थं प्रतिगृह्यताम् ॥ इति मधुस्नानम् ॥ १० ॥ ॐइक्षुसारसमु द्भूता शर्करा पुष्टिकारिका॥ मलापहारिका दिव्या स्नानार्थ प्रतिगृह्यताम् ॥ इति शर्करास्नानम् ॥ ११॥ नाना सुगंधद्रव्यं च चंदनं रजनीयुतम् ॥ उद्वर्तनं मया दत्तं गृहाण गणनायक ॥ इत्युदर्तनस्नानम् ॥ १२ ॥ ॐका ·वेरी नर्मदा वेणी तुंगभद्रा सरस्वती ॥ गंगा च यमुनासां वा सानार्थ प्रतिगृह्यताम् ॥ इति शुद्धोदकः। स्नानम् ॥ १३॥ सर्वभूपादिके सौम्ये लोकलज्जानिवारणे ॥ मयोपपादिते तुभ्यं वाससी प्रतिगृह्यताम् ॥ इति वस्रम् ॥ १४ ॥ ॐनवभिस्ततुभिर्युक्त त्रिगुणं देवतामयम् ॥ उपवीतं मया दत्तं गृहाण परमेश्वर ॥ इति यज्ञोपवीतम् ॥ १५ ॥ ॐ श्रीखण्डं चंदन दिव्यं केशरादिसमन्वितम् ॥ विलेपनं सुरश्रेष्ठ चंदनं प्रति गृह्यताम् ॥ इति गंधम् ॥ १६ ॥ ॐ अक्षताश्च सुरश्रेष्ठ कुंकुमाक्ता सुशोभिता ॥ मया निवेदिता भक्त्या गृहा । ण पस्मेश्वर ॥ इत्यक्षतान् ॥ १७॥ ॐसुमाल्यानि सुगंधीनि मालत्यादीनि वै प्रभो ॥ मयाहृतानि पूजार्थ पुप्पाणि प्रतिगृह्यताम् ॥ इति पुष्पाणि ॥ १८ ॥ ॐदूर्वाकरान्सुहरितानमृतान्मङ्गलप्रदान् ॥ आनीतांस्तवू पूजार्थं गृहाण गणनायक ॥ इति दूर्वा ॥ १९ ॥ ॐवनस्पतिरसोदूतो गंधाट्यो गंध उत्तमः ॥ आत्रेय सर्व देवानां धूपोयं प्रतिगृह्यताम् ॥ इति धूपम् ॥ २० ॥ ॐसाज्य च वर्तिसंयुक्तं वद्विना योजिते मया ॥ दीपे गृहाण देवेश त्रैलोक्यतिमिरापहम् ॥ इति दीपम् ॥ २१ ॥ शर्कराघृतसंयुक्त मधुरं स्वादु चोत्तमम् ॥ उप हारसमायुक्त नैवेद्यं प्रतिगृह्यताम् । इति नैवेद्यम्॥२२॥ शीतले निर्मलं तोय कर्पूरेण समन्वितम् ॥ आच, ·मार्थ मया दत्तं गृह्यतां गणनायक ॥ इत्याचमनम् ॥ २३ ॥ ॐइदं फलं मया देव स्थापितं पुरतस्तव ॥ तेन मे सफलावाप्तिर्भवेज्जन्मनि जन्मनि ॥ इति फलानि ॥२४॥ॐपूगीफलं महद्दिव्यं नागवल्लीदलैर्युतम् ॥ एलादिचूर्णसंयुक्तं तांबूलं प्रतिगृह्यताम् ॥ इति तांबूलम् ॥ २५॥ ॐ हिरण्यगर्भगर्भस्थं हेम बीजं विभावसोः॥ अनन्तपुण्यफलदमतः शान्ति प्रयच्छ मे॥ इति दक्षिणाम् ॥ २६ ॥ ॐकदलीगर्थसंभूतं कर्पूरं च प्रदीपितम् ॥ आरार्तिकमहं कुर्वं पश्य मे वरदो भव ॥ इत्यारार्तिकम् ॥२७॥ ॐनानासुगंधपुष्पाणि यथाकालोद्भवानि च ॥ पुष्पांजलिंमयादत्तं गृहाण गणनायक ॥ इति पुष्पांजलिः ॥२८॥ ॐयानि कानि च पापानि ज्ञाता ज्ञातकृतानि च ॥ तानि सर्वाणि नश्यति प्रदक्षिणपदे पदे ॥ इति प्रदक्षिणा ॥ २९ ॥ अथ विशेषार्घः ॥ ॐरक्ष रक्ष गणाध्यक्ष रक्ष त्रैलोक्यरक्षक ॥ भक्तानामभयूं कर्ता त्राता भव भवार्णवात् ॥ १ ॥ द्वैमातुर कृपासिंधो पाण्मातुराग्रज प्रभो ॥ वरद त्वं वरं देहि वाञ्छितं वाञ्छितार्थद ॥ अनेन सफलायेण फल दोस्तु सदा मम ॥२॥ अथ प्रार्थना ॥ ॥ विघ्नेश्वराय वरदाय सुरप्रियाय लंबोदराय सकलाय जगद्धिताय॥ नागाननाय श्रुतियज्ञविभूषिताय गौरीसुताय गणनाथ नमो नमस्ते ॥ १ ॥ भक्तार्तिनाशनपरायमणेश्वराय ·सर्वधराय शुभदाय सुरेश्वराय ॥ विद्याधराय विकटाय च वामनाय भक्तप्रसन्नवरदाय नमो नमस्ते ॥२॥ अनया पूजया सिदिबुद्धिसहितमहागणपति सांग सपरिवार प्रीयताम् ॥ इति गणपतिपूजनम् ॥ अथ स्वस्तिपुण्याहवाचनम् । तत्रादौ कलशस्थापनम् ॥ ॥ महीद्योरिति भूमि स्टष्टा । ऊमहीद्यो: एथिवीर्च नऽ इमम्मिमिक्षताम् ॥ पिष्टतानोभरीमभिः ॥ १ ॥ ओषधय समिति यवान्क्षिप्त्वा । ॐओषधयः समैपदन्तसोमनसहराज्ञा ॥ यस्मैकुणोतंब्राह्मणस्तराजन्पारयामसि ॥ २ ॥ आजिप्रकलशमितिकल शंस्यापयेत् ॥ ॐआजिवकुलशम्मह्यात्वार्षिशन्त्विन्दंवर ॥ पुनर्जीनिवर्तस्बुसान सुहन्धुक्ष्वोरुधा सुपय॑स्वतीपुनापिशतागुयिः ॥ ३ ॥ वरुणस्योत्तंभनमितिजलंपुरयेत् ॥ ॐवरुणस्योत्तम्भनमसुिपर णस्य॒स्कभसर्जनास्थोपरणत्यस्तसर्दन्यसि।पर्सणस्य ऋतुसदनुमासै वरुणस्यऋतसदनमासीद ॥ ४ ॥ तागंधर्वाइतिगंधप्रक्षिपेत्ाऊताङ्गन्धर्षाऽअरवनस्त्वामिंद्रुस्त्वांबृहस्पति- त्वामापधुसोमोराजापिद्वान्यक्ष्मा दमुच्यत॥५॥याओपीरितिसपिधी ॥ ऊंयाऽोपंधीवपूपाजातादेवेभ्यत्रियुगम्पुरा ॥ मनुनुवम्भूर्णा मुहर्छ ·शतन्धार्मानिसप्तर्च॥काण्डात्काण्डादितिः॥ॐकाण्डात्काण्डात्परोहन्तीपरुषः परुषुस्परि॥ एवानौदुर्वे प्रतनुसहस्रेणशतेनच ॥७॥अश्वत्थेवेतिपंचपल्लवान् ॥ ॐ अश्वत्थेवोनिषदनम्पर्णेवोवसतिष्क्रुता ॥ गो भायऽइकिलसिथयत्सुनवथुपुरुषम् ॥८॥स्योनाप्टथिवीतिसप्तमृदः ॥ ॐस्योनाष्टथिविनोभवानुक्षरा निवे शनी।यच्छानुस्शम्मसुष्प्रर्थात॥९॥या फलिनीरितिफलम्॥याल् फलिनीर्याऽअफलाऽपुष्पायाश्चपुष्पिणी ॥ बृहस्पतिप्रसूतास्तानों मुञ्चन्त्वहसः ॥ १० ॥ परिवाजपतिरितिपंचरत्नानि ॥ परिवार्जपति कुविरग्निर्ह व्यान्यक्रमीत् ॥ धुत्नानिदाशुषे ॥ ११ ॥ हिरण्यगर्भेतिहिरण्यम् ॥ ॐ हिरण्यगर्भसमवर्तुताग्रे भुतस्य॑जातः पतिरेकऽआसीत् ॥ साधारष्टथिवींद्यामुतेमाङ्कस्मैदेवार्यहवि विधेम ॥ १२ ॥ युवासुवा साइतिरक्तसूत्रेणवेष्टयेत् ॥ ॐ युवासुवासा परिवीत आगात्सऽउश्रेयान्भवति जायमानः ॥ तंधीरासःकव य उन्नयन्तिसाध्योमनसादेवयन्तः॥ १३॥ पूर्णादींति पूर्णपात्रमुपरिन्यसेत् ॥ ॐ पुर्णादविपरापतसु। पुनराप्त ॥ बस्नेवुविक्रीणावहाऽइषमूर्जं: शतक्रतो ॥ १४ ॥ तत्वायामीतिवरुणमावाह्य । ॐतत्वा शा ·यामुिद्मावन्दमानुस्तदास्तियजमानोहविभिन ॥ अहेडमानोघरुणेहबोध्यरुश सुमानु आयु प्रमौषीर १५ ॥ ॐ वरुणंसर्गिसपरिवार आवाहयामि । ॐ भूर्भुवस्व अपांपतिवरुणायनम । इति नाममंत्रण पोडशोपचारे संपूजयेत् ॥ ततोगंगाद्यापादनम् ।। सर्वे समुद्रा सरितस्तीर्थानि जलदा नदा ॥ आयांतु यज : मानस्य दुरितक्षयकारका ॥ १॥ तत । कलशस्य मुखे विष्णुरित्यादिनाकलशाभिमत्रण कृत्वा ॥ ॐ देव । दानवसंवादे इत्यादिप्रायं । ॐ पाशपाणे नमस्तुभ्यं पद्मिनीजीवनायक ॥ पुण्याहवाचन यावत्तायत्त्वे सन्निधो भव १ इति वरुणं प्रणमेन् । इति कलशस्थापनम् ॥ अथ पुण्याहवाचनप्रयोग ॥ अवनीकृतजानू मण्डल कमलमुकुलसदृशमंजलिं शिरस्याधाय अनतरं दक्षिणेन पाणिना स्वर्णपूर्णकलशं धारयित्वा दीर्घा नागा नद्यो गिरयत्रीणि विष्णुपदानि च। ॐ त्रीणिपुदापि चक्रमेषिष्णु गोपाऽअदाभ्यः ॥अोधर्माणिधार यन् १ तेनायु प्रमाणेनपुण्यं पुण्याईदीर्घमायरस्त्वितिभवन्तोचवतु । इतियजमान ॥ पुण्यपुण्याई दीर्घ तु। ॐ शिवा आप सन्त । संतुशिवाआपः। सौमनस्यमस्तु । अस्तसौमनस्यम् ॥ ॐ अक्षतेचारिष्टं युरस्तितिद्विजा ॥ एवंसर्वत्रयजमानवचनोत्ताबाह्मणा प्रतिवचनंदयः ॥ ब्राह्मणानाहस्तेसुमोक्षित ·x * चास्तु। अस्वक्षतमरिष्टंच। गंधाःपातु सौमंगल्यंचास्त्वितिभवंतीबुवंतु।गंधा पातु।सौमंगल्यंचास्तु। एवंस त्र। अक्षताः पातु आयुष्यमस्त्विति भवतो अवंतु। अक्ष० । पुष्पाणिपातु सौश्रियमस्तु। तांबूलानिपांतु ऐश्वर्यमस्तु। दक्षिणाःपातु बहुधनमस्तु । ततोयजमान आचार्यादीन् प्रणम्य श्रीर्यशोविद्याविनयोवित्तं बहु पुत्रं चायुष्यंचास्त्वितिभवंतोतु । इति वदेत् ॥ वेचश्रीयशोविद्याविनयोवित्तंबहुपुत्रंचायुष्यंचास्तु ॥ इत्युक्त्वादीर्घमायुः शांतिः पुष्टिस्तुष्टिश्चास्त्वितियजमानमु_भिषिचेयुः ॥ यंकृत्वासर्व वेदयज्ञक्रियाकारण करिंभाः शुभाः शोभना प्रवर्त्तते।तमहमोंकारादिकृत्वाबहुऋषिमतंसमनुज्ञातं भवद्भिरनुज्ञातः पुण्यपुण्याह वाचयिष्ये ॥ ॐवाच्यताम् ॥ अथाशीर्वादः॥ ॐ भद्रङ्कभित्शृणुयामदेवाभुद्रम्पयमाश्चभिर्यजत्राः ॥ स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवाछसंस्तनूभिर्व्यशेमहिदेवहितंयदायु ॥१॥ देवानाम्भद्रा(मुतियतान्देवाना राति रभिनोनिवर्त्तताम् ॥ देवाना ७ सुख्यमुर्पसेदिमाव्यन्देवानऽआयुत्प्रतिरन्तुजीवसे ॥ २॥ नतुद्रा सिन पिशाचास्तरन्तिदेवानामोर्जल प्रथमजह्येतत् ॥ योबिभर्तिदाक्षायणर्डहिर॑ण्यर्छसदेवेपुंकृणुतेदीर्घमायुत्सम GH ·नुष्येपुकृणुवेदीर्घमायुः ॥ ३ ॥ दीर्घायुस्तऽओपघेखनितायस्मैचत्वाखाम्यहम्॥ अथोत्वन्दीर्घायुर्भूत्वाश तवल्गापिहितात् ॥ ४॥ दुविणोदादविणसस्तुरस्यद्रविणोदा६ सनरस्युप्रियंसत् ॥ दूषिणोदाधीरवतीर्शनो द्रविणोदारसितेदीर्घमायु-॥ ५॥ सवितापश्चात्तात्सवितापुरस्तात्सवितोत्तरात्तात्सविताधुरात्तात् ॥सवितान सुवतुर्वतातिसवितानोरासतादीर्घमायु॥६॥ नौनवोभवतिजायमानोहकितुरुपसमित्यग्रम् ॥ भागन्दे वेभ्योविदधात्युयन्प्रचंद्रमास्तिरतदीर्घमायं ॥७॥उच्चादिविदक्षिणावन्तोऽअस्युर्ये अश्वदा सुहतेसूर्येणहिरण्य दाऽअमृतत्वंभजन्तावासोदा सौमप्रतिरन्तार्य |८|इत्याशीर्वाद ॥वतजपनियमतपस्वाध्यायक्रतुझ्याद मदानविशिष्टानांसपोब्राह्मणानां मन समाधीयताम्।।इति यजमान समाहितमनस स्माइतिद्विजाः॥प्रसी दन्तुभवन्त ॥यजमानो पदेवाप्रसन्नः स्म ।इतिदिजा मूय ततो यजमानो ब्रूयात्॥ॐशातिरस्तु।अस्त्विति दि जा प्रतिवचन सर्वत्र दाः॥ ॐ पुष्टिरस्तू ।। ॐ तुष्टिरस्तु ॥ ॐ वृद्धिस्स्तु ॥ ॐ अपिनमस्तु॥ॐआयुष्यम स्तु ॥ ॐ आरोग्यमस्त ॥ ॐ शिवकर्मास्तु ॥ ॐ कर्मसमृद्धिरस्तु ॥ ॐ वेदसमृद्धिरस्तु ॥ ॐ शाखसमृ ·CROREONE द्विरस्तु ॥ ॐ धनधान्यसमृद्धिरस्तु ॥ ॐ पुत्रपौत्रसमृद्धिरस्तु ॥ ॐ इष्टसंपदस्तु ॥ ॐ अरिष्टनिरसनम स्तु ॥ १५॥ ॐ यत्पापं रोगं अकल्याणं तद्दूरे प्रतिहतमस्तु ॥ ॐ यच्छ्रेयस्तदस्तु ॥ ॐ उत्तरे कर्मणि नि विघ्नमस्तु ॥ ॐ उत्तरोत्तरमहरहरभिवृद्धिरस्तु ॥ ॐ उत्तरोत्तराः क्रियाः शुभाः शोभनाः संपद्यताम् ॥ ॐ तिथिकरणमुहूर्तनक्षत्रग्रहलग्नसंपदस्तु ॥६॥ उदकसेकः ॥ ॐ तिथिकरणमुहूर्तनक्षत्रग्रहलग्नाधिदेव ताः प्रीयंताम् ॥ ॐ तिथिकरणेसमुहूर्तेसनक्षत्रेसग्रहे साधिदेवते प्रीयताम् ॥ ॐ दुर्गापांचाल्यौप्रीयताम् ॥ ॐ अग्निपुरोगाविश्वेदेवाःप्रीयंताम् ॥ ॐ इंद्रपुरोगामरुद्गणाः प्रीयंताम् ॥ ॐ माहेश्वरीपुरोगाउमामातरः प्रीयंताम् ॥ ॐ अरुंधतीपुरोगाएकपत्न्यःप्रीयंताम् ॥ ॐ विष्णुपुरोगाः सर्वेदेवाःप्रीयंताम् ॥ ॐ ब्रह्मपुरोगाः सर्ववेदाः प्रीयंताम्॥ॐ ब्रह्मच ब्राह्मणाश्च प्रीयंताम् ॥ ॐ श्रीसरस्वत्यौ प्रीयेताम्॥ॐ श्रद्धामधेप्रीयताम् ॥ ॐ भगवतीकात्यायनी प्रीयताम् ॥ ॐ भगवतीमाहेश्वरी प्रीयताम् ॥ ॐ भगवतीऋद्धिकरी प्रीयताम् ॥ ॐ भगवतीसिद्धिकरी प्रीयताम् ॥ ॐ भगवतीपुष्टिकरी प्रीयताम् ॥ ॐ भगवतीतुष्टिकरी प्रीयताम् ॥ ॐ ॐ भगवन्तौविघ्नविनायकौ प्रीयेताम् ॥ ॐ सर्वाः कुलदेवताः प्रीयंताम् ॥ ॐ सर्वाग्रामदेवताः प्रीयंताम् ॥

·॥ २१ ॥ ॐ हताश्चब्रह्मदिष ॥ ॐ हताश्चपरिपथिन ॥ ॐ हताश्चविघ्नकर्तार शत्रव पराभवयांतु ॥ ॐ शाम्यतुघोराणि ॥ ॐ शाम्यनुपापानि ।। ऊ शाम्यत्वीतय ॥६॥ ॐ शुभानिवद्धताम् ॥ ॐ शिवाआ. प सतु ॥ ॐ शिवाऋतष संतु ॥ ॐ शिवाओषधय संतु ॥ ॐ शिवानय सतु ॥ ॐ शिवागिरय संत ॥ ॐ शिवाअतियय सत॥ शिवाअनय संत ॥ ॐ शिवाआहुतय संत ॥ ॐ अहोरात्रेशिवे स्याताम् ॥ ॐ निकामेनिकामेनर पुर्जन्यौपर्पतुफलपत्त्योनऽओषधयः पच्च्यन्तायोगक्षेमोन कल्पनाम् ॥ १ ॥ ॐ शु क्रांगारकबुधवृहस्पतिशनैश्वरराहुकेतसोमसहिताआदित्यपुरोगा सर्वग्रहा प्रीयंताम् ॥ ॐ भगवानारायण प्रीयताम् । ॐ भगवान्पर्जन्य प्रीयताम् ॥ ॐ भगवान्स्वामीमहासेन प्रीयताम् ॥ ॐ पुण्याहकालान्वाच यिष्ये । इतियजमान ॥ ॐ वाच्यताम् । इति प्रतिवचनम् ॥ ब्राहयंपुण्यमहद्यच्चसृष्टयूत्पादनकारकम् ॥ वेदवृक्षोद्भवनित्यंतत्पुण्याईवपतन ॥१॥ भोब्राह्मणा मासकुटुंबायमहाजनान्नमस्कर्वाणाय आशीर्वचन मपेक्षमाणायक्रियमाणस्यसहमखामुकशांतिकर्मण पुण्याईभयतांवत् ॥ ॐ पुण्याईत्रिविप्राय ॥ ॐ पुनर्तुमादेवजनापुर्नतुमनसाधियमापूनंतुषिश्वभूतानिजातवेदर पुनीहिमा ॥ १ ॥ पृयिन्यासुदतार्यातयत्क ·प ल्याणपुराकृतम् ॥ ऋषिभिःसिद्धगंधर्वैस्तत्कल्याणंबुवंतुनः १ भोब्राह्मणाः मां अमुककर्मणः । कल्याणं भवंतोब्रुवंतु। ॐ कल्याणम् ३॥ ॐ यथेमांवाचकल्याणीमावदानिजनेभ्यः ब्रह्मराजन्याभ्याठ शुद्राय चार्यांयचुस्वायुचारंणायच ॥ प्रियोदेवानांदक्षिणायैदारिहर्भूयासमुयम्मेकामु सम॒ध्यतामुप॑मादो मत ॥१॥ सागरस्य यथा वृद्धिर्महालक्ष्म्यादिभिः कृता ॥ संपूर्णा सुप्रभावा च तां च ऋद्धि ब्रुवंतु नः ॥१॥ भोबा ह्मणाः मह्यं कर्मणः ऋद्धिंभवंतोब्रुवंतु । ॐ ऋध्यताम् ३ ॥ॐ सुत्रस्युऋद्धिरस्यगन्मज्योतिरमृताऽअ भूम ॥ दिवम्पृथिव्याऽअध्यारुहामार्विदामदेवान्त्स्वुज्योति ॥ स्वस्तिस्तुयाविनाशाख्यापुण्यकल्याणवृद्धि दा ॥ विनायकप्रियानित्यंतांचस्वस्तिंबुवंतुनः॥१॥भोब्राह्मणाः कर्मणःस्वस्तिभवंतोब्रुवन्तु॥ ॐ स्वस्ति ३॥ ॐस्वस्तिनइंद्रोवृद्धश्रवाह स्तुस्तिन पुषाविश्ववेदाएं ॥ स्तुस्तिनुस्ताक्ष्यो अरिष्टनेमि स्तुस्तिनोबृहस्पति धातु ॥१॥समुद्रमथनाजाताजगदानंदकारिका ॥ हरिप्रियाचमांगल्यातांश्रियंचब्रुवंतुनः॥१॥भोब्राह्मणाः मयाकृतस्यकर्मणः श्रीरस्त्वितिभवंतोब्रुवंतु ॥ ॐ अस्तुश्रीः ३॥ ॐ श्रीश्चंतेलक्ष्मीश्चपत्यावहोरात्रेपा ·धैनक्षत्राणिरूपमुश्विनीव्यात्तम् ॥ इष्णन्निपाणामुम्मऽइषाणसर्षलोकुम्मइषाण ॥ १ ॥ अस्मिन् पुण्या हवाचनेन्यूनातिरिक्तोयोविधि सउपविष्टब्राह्मणानावचनात् श्रीमहागणपतिप्रसादाच्च सर्व परिपूर्णोऽस्तु॥ अस्तुपरिपूर्ण ॥ ॥अथाऽभिषेक ॥ ॥अभिपेकेपत्नीवामत एकस्मिन्कलशे वरुणोदक गृहीत्वाऽविधुरा श्चत्वारो बाह्मणादूम्रपल्लवैर्यजमानमभिषिचेय ॥ तत्रमंत्रा ॥ऊपय-पृथिष्ट्याम्पयओप॑धीषुपयौदिव्यन्त रिक्षेपयोधाः॥ पयस्वतीप्रदिर्श सन्तुमह्यम् ॥ १ ॥ ॐ पञ्चनद्य० ॥ २॥ धरुणस्योत्तम्भनमसिपरुणस्य स्कमुसर्जनीस्थविरुणस्य ऋतसदन्युसिघरुणस्य ऋतसदनमसि घरुणस्यऋतुसदनमासीद॥ ३॥ पुनन्तु । मादेवजुना पुनतुम साधिर्य-॥पुनतुविश्वा तानिजातवेद-पुनीहिमो ॥ ४॥ देवस्यत्वासवितुः प्रसुवेश्वि नोर्वाहुभ्याम्पुष्णोहस्ताभ्याम् ॥ सरस्वत्यैषाचोयन्तुर्युन्त्रियेदधामिवृहस्पतेष्वासाम्राज्येनामिषिञ्चाम्यसौ देवस्य॑त्वा । सरस्वत्यैषाचोयन्तुर्यन्त्रेणाने साम्राज्येनामिपिचामि॥६॥देवस्य॑त्वा०॥ अश्विनोभैषज्येन तेज से ब्रह्मवर्चुसायाभिर्पिश्चामि सरस्वत्यै मैपंज्येनुपीयाँयान्नाद्यायाभिघुिचामीन्द्रस्यन्द्रियेण बलायश्रुियैयशसे ·भिषिञ्चामि॥७॥विश्वानिदेवसक्तिर्दुरितानिपरांसुव॥ यद्भुद्रंतन्न आसुंव॥८॥धामच्छदुग्निरिन्द्रोंब्रह्मापा स्पतिः॥ सचेतसोविश्वेदेवायज्ञम्प्रावन्तुनः शुभे॥१०॥त्तय॑विष्ठदाशुषोनुं पाहिशृणुधीगिरं ॥ रक्षातीकमु क्मना ॥११॥ अन्नपुतेन्नस्यनोदेह्यनमीवस्य॑शुष्मिणलाप्रदातारंन्तारिषऽऊर्जनोधेहि द्विपदेचतुष्पदे ॥१२॥ पालाशंभवति तेनब्राह्मणोभिषिचतिब्रह्मवैपलाशोब्रह्मणैवैनमेतदभिषिंचति ॥१३॥ सुर्वेषांवा एषवेदानाठरसो यत्सामसुर्वेषामेबैनमेतद्वेदाना रसेनाभिषिंचति ॥१४॥ ॐ द्यौः शान्तिरन्तरिक्ष: शांतिथिवीशांतित्रा पशान्तिरोषधयुशांति-वनस्पतयत्शान्तिर्विश्वेदेवा शान्तुिर्ब्रह्मशांतिल्सवु:शांति शांतिरेवशांतिसामाशा तिरेधि॥१५॥यतौयतत्समीहंसेतौनोऽअर्भयङ्करशन्तलाकुरुप्रजाभ्योभयन्नपुशुभ्यः ॥१६॥अमृताऽभिषेकोऽ स्तुशान्तिः शान्तिः शान्तिः । सुशांतिर्भवतु॥ततः पुत्रवतीभिर्वृद्धसुवासिनीभिर्नीराजनंकार्यम् । तत्रमंत्रः। ॐ अनाधृष्ठापुरस्तादुग्नेराधिपत्यु आयुंम्र्मेदार पुत्रर्वतीदक्षिणत इन्द्रुस्याधिपत्ये जाम्मैदा सुखदापश्चादेव वस्य सवितुराधिपत्येचक्षुर्मेदाऽआश्श्रुतिरुत्तरतोधातुराधिपत्येरायस्पोर्षम्मेदार ॥ विधृतिरुपरिष्ठाद्धृहस्पते ल ·राधिपत्ये ओजोमेदाविश्वाभ्योमानाष्ट्राभ्य॑स्स्याहिमनोरश्वासि ॥ १॥ अनेनपुण्याहवाचनेनश्रीप्रजापतिः प्रीयताम् । इतिपुण्याहवाचनम् ॥ अथमातृकापूजनम् ॥ तत्रतावत् पइिनायकपूजनम् ॥ गोधूमादिधान्यपु अपहरिद्रारंजितेपुपदिनायका स्थाप्या । तद्यथा मोदश्चैव प्रमोदश्च सुमुखोदुर्मुखस्तया॥अविनोविघ्नकर्ताच पडते विघ्ननायका ॥9॥ ॐमोदायनम मोदमावाहयामि १ ॐ प्रमोदाय प्रमोद०२ सुमुखाय सुमुख०३ दुर्मुखाय दुर्मुखं०४ॐअविघ्नाय अविनं०५ॐ विघ्नकर्वेनम विघ्नकर्तारमावाहयामि ॥५॥ इत्यावाया। ऊमनोजूतिरितिप्रतिष्ठाप्य ऊमोदादिपविनायकेभ्यो नम इति नाममंत्रण पोडशोपचारे संपूजयेत् ॥ अन या पूजयामोदादिपडिविनायका प्रीयताम् ॥ ततोगीर्यादिमातृका अक्षतपुजेषु पूगीफलेपुवा निवेश्या ।तत्रा यक्रम ॥ गोरीपाशचीमेधासावित्रीविजयाजया ॥ देवसेनास्वधास्वाहामातरोलोकमातर ॥१॥ हृष्टि पुष्टि स्तथानुष्टिरात्मन कुलदेवता । गणेशेनाधिका तापदीपूज्याश्चपोडश॥२॥ ॐ गणेशायनम गणेशमावा हयामि . ॐ गोय॑नम गौरीमावाहयामिर ॐ पद्मायेनम पद्मामावाहयामि३ ॐशच्यैनम् शचीमावाद यामिष्टमेधायेनम मेधा०५सावित्र्येनम सावित्री०६विजयायै विजयां०७ ॐजयायै जयां०८ ·देवसेनायै देवसेनां०९ॐवधायै स्वधां०१०ॐस्वाहायै स्वाहां०११ॐमातृभ्योनमःमातृरावा०१२ॐलो कमातृभ्यो लोकमातृः०१३हृष्टयै हृष्टिं०१४ॐपुष्टयैनमः पुष्टिं०१५ॐतुष्टयैनमः तुष्टिमावाह०१६ॐकुलदे वतायैनमःकुलदेवतामावाहयामि०१७इत्यावाह्यॐमनौजूतिर्जुपतामाज्यस्यबृहस्पतिय॑ज्ञभिमन्तनोत्वरिष्टं यज्ञर्छसमिमंदधातु।विश्वेदेवास हादयन्तामो३म्प्रतिष्ठाइतिप्र० ॐगौ-दिषोडशमातृकाभ्योनमःइतिना ममंत्रेण षोडशोपचारैःसंपूजयेत्ततःकुड्येआवाहितमातॄणामुपरिघृतेनकुंकुमाक्तेनदक्षिणोत्तराःसप्तपंचतिस्रो वाधारादद्यात्।ॐबसौम्पवित्रमसिशुतधारंवसौ-पवित्रमसिसहस्रधारम् ॥ देवस्त्वांसविताऍनातुबसौं पुति त्रैणशुतर्धारणसुश्वकामधुक्ष॥१॥अथमातृकानामानि॥श्रीलक्ष्मीतिर्मेधापुष्टिःश्रद्धासरस्वती॥मांगल्येषुप्रपू ज्यंते सप्तैताघृतमातरः१ॐश्रियैनमः श्रियमावाहयामि १ ॐलक्ष्म्यैनमः लक्ष्मी०२ॐधृत्यै धृति०३ॐमेधा यै मेधां०४ॐपुष्टयैनमः पुष्टिं०५ॐ श्रद्धायै० श्रद्धां०६ ॐ सरस्वत्यैनमः सरस्वतीमावाहयामिण्इत्याबाह्य। ॐघृतमातृकाभ्यो नमः।इति षोडशोपचारैःपूजयेत्।अथ स्थलमातरः॥तत्रैवतंडुलपुंजेषु।ब्राह्मीमाहेश्वरीचैवको PA ·. माविष्णवीतथा।वाराहीचतथेंद्राणीचामुंडासप्तमातर ॥१॥ॐब्रायै नम ब्रामी०१ ॐमाहेश्वर्ये माहेश्वरीं०२ ऊकौमाय कौमारी०३ॐवैष्णव्यै वैष्णवी०४॥ॐवारा| वाराही०५इंद्राण्यै० इंद्राणी०६ॐ चामुंडायै नम चामुडामावाहयामि ७ इत्यावाह्य ॐ वाहयादिसप्तमातृकाभ्योनमें । इति नाममंत्रेण षोडशोपचारै । पूजयेत् ॥ अथायुप्यमंत्रजप ॥ ॐ आयुष्यंवर्द्धस्ययस्योपुमौद्भिदम् ॥ इदहिरण्यम्वर्चस्वुज्जैत्राया विशतादुमाम् १ नतद्राथसुिनर्पिशाचास्तरन्तिदेवानामोर्ज-प्रथमजह्येतत् ॥ योबिमतिदाक्षायणहिरै। ण्युटुंसदेवे'कृणुतेदीर्घमायुस्समनुप्येपुकृणुतेदीर्घमायु- ॥२॥ यदानंदाक्षायुणाहिर॑ण्यशुतानीकायसुमनु' स्यमाना ॥ तन्मुआवनामिशुतरदायायुष्मा रदंष्टिर्ययासम्॥३॥इति मातृकापूजनम् ॥ ॥अथ सांक ल्पिकनांदीश्रादप्रयोग ॥ तत्रादौ आचम्य प्राणानायम्यदेशकालो संकीर्त्य । अद्यामुकशांतिकर्माङ्गत्वेन सांकल्पिकविधिनाब्राह्मणयुग्मभोजनपर्याप्ताननिष्कयीभूतयथाशक्तिहिरण्येननांदीश्राद्धंकरिष्ये ।। इति । कल्प ॥ तत पाद्यादिदानम् ।। सत्यवमुसज्ञका विश्वेदेवाः नांदीमुखाः ॐ भूर्भुवस्व इदंव पाधपादापते -- ·7 जनंपादप्रक्षालनंवृद्धिः । अमुकगोत्रा अस्मन्मातृपितामहीप्रपितामह्यः नांदीमुख्यः ॐ भूर्भुवः स्वः इदंवः पायंपादप्रक्षालनंवृद्धिः । अमुकगोत्रा अस्मपितृपितामहप्रपितामहाः नांदीमुखाः ॐ भूर्भुवःस्वः इदंवः पायंपादप्रक्षालनंवृद्धिः। द्वितीयगोत्रा अस्मन्मातामहप्रमातामहवृद्धप्रमातामहाः सपत्नीकाः नांदीमुखाः ॐ भूर्भुवःस्वः इदंवः पाद्यंपादप्रक्षालनंवृद्धिः ॥ अथासनदानम् ॥ सत्यवसुसंज्ञकानांविश्वेषांदेवानांनांदीमु खानां ॐ भूर्भुवःस्वः इदमासनंसुखासनंस्वाहानमः नांदीश्राद्धेक्षणौक्रियेताम् । ॐ तथाप्राप्नुतां भवन्तौ प्राप्नु वावः ॥ अमुकगोत्राणामस्मन्मातृपितामहीप्रपितामहीनांनांदीमुखीनां ॐ भूर्भुवःस्वःइदमासनं सुखासनं स्वाहानमः नांदीश्राद्धेक्षणोक्रीयेताम्।ॐतथाप्राप्नुतांभवंतीप्राप्नुवावः॥अमुकगोत्राणामस्मत्पिपितामहप्रपि तामहानांनांदीमुखानां ॐ भूर्भुवःस्वः इदमासनं सुखासनं स्वाहानमः। नांदीश्राद्धे०॥द्वितीयगोत्राणामस्म न्मातामहप्रमातामहवृद्धप्रमातामहानां सपत्नीकानां नांदीमुखानां ॐ भूर्भुवःस्वः इदमासनंसुखासनस्वाहा ॥ ततोगंधादिदानम् ॥ सत्यवसुसंज्ञकेभ्यो विश्वेभ्योदेवेभ्योनांदीमुखेभ्यः इदंगंधाद्यर्चनं स्वाहासंपद्यतांवृद्धिः॥ अमुकगोत्राभ्योऽस्मन्मातृपितामहीप्रपितामहीभ्योनांदीमुखीभ्यः इदंगंधाद्यर्चनंस्वाहासंपद्यतांवृद्धिः। अमु ·. कगोत्रेभ्योऽस्मत्पितृपितामहप्रपितामहेभ्योनांदीमुखेभ्य इदगंधा० । द्वितीयगोत्रेभ्योऽस्मन्मातामहः । प्रमातामहादप्रमातामहेभ्य सपत्नीकेभ्यो नांदीमुखेभ्य इदंगधाद्यर्चनंस्वाहा संपद्यतांवृद्धि । ततोमोजन निप्फयद्रव्यदानम् । सत्यवसुसंज्ञकेभ्योविश्वेभ्योदेवेभ्योनांदीमुखेभ्यो ब्राह्मणयुग्मभोजनपर्याप्तमन्नत निष्फयीभृतकिंचिदिरण्यदत्तममृतरूपेण स्वाहासपद्यतावृद्धि । अमुकगोत्राभ्योऽस्मन्मातृपितामही। प्रपितामहीभ्यो नांदीमुखीभ्यो ब्राह्मणयुग्म० ॥ अमुकगोत्रेभ्योऽस्मत्पितृपितामहप्रपितामहेभ्यो नांदीमु सेभ्यो नाह्मणयुग्मभोजनपर्याप्तमन्नंतन्निष्कयी० ॥ द्वितीयगोत्रेभ्योऽस्मन्मातामहप्रमातामहवृद्धप्रमाताम हेभ्य सपत्रीकेभ्यो नांदीमुखेभ्यो ब्राह्मणयुग्म०॥ तत सक्षीरसुदकदानम् । सत्यवसुसंज्ञका विश्वेदेवा नांदी मुखा प्रीयंताम् । अमुकगोत्रा मातृपितामहीप्रपितामा प्रीयंताम् ॥ पितृपितामहप्रपितामहा प्रीयंताम् । १ द्वितीयगोत्रा मातामहप्रमातामहवृद्धप्रमातामहा सपत्नीका प्रीयंताम् ॥ ॥ अथाशिपोग्रहणम् ॥ गोत्रं नो वर्दताम् । वर्दतां वो गोत्रम् ॥ दातारो नोऽभिवर्धताम् । अभिवर्धतां वो दातार ॥वेदाश्च नोभिवर्धताम् । वर्धतां वो वेदा ॥ संततिर्नो वर्दताम् । वर्धतां व संतति ॥ श्रद्धा च नो माव्यगमत् । माष्यगमदः श्रद्धा ॥

·बहुदेयं च नोऽस्तु अस्तु वो बहुदेयम् ॥ अन्नं च नो बहु भवेत् । भवतु वो बह्वनम् ॥ अतिथींश्च लभामहे । लभतां वोऽतिथयः ॥ याचितारश्च नः संतु। संतु वो याचितारः ॥ एता आशिषः सत्याः संतु । संत्वेताः सत्याशिषः ॥ ततो दक्षिणादानम् ॥ सत्यवसुसंज्ञकेभ्योविश्वेभ्योदेवेभ्योनांदीमुखेभ्यः कृतस्य नांदीश्राद्ध स्यफलप्रतिष्ठासिद्धयर्थ द्राक्षामलकयवमूलनिष्क्रयीभूतांदक्षिणांदातुमहमुत्सृजे ॥ (यवमूलं आर्द्रकम)॥ अमुकगोत्राभ्यो मातृपितामहीप्रपितामहीभ्यो नांदीमुखीभ्यः कृतस्य० ॥ अमुकगोत्रेभ्यः पितृपितामह प्रपितामहेभ्यो नांदीमुखेभ्यः कृतस्य । द्वितीयगोत्रेभ्यो मातामहप्रमातामहवृद्धप्रमातामहेभ्यः सपत्नी केभ्यो नांदीमुखेभ्यः कृतस्य० । ततो नांदीश्राद्धं संपन्नं सुसंपन्नमिति पठित्वा ॥ ॐ वाजेवा जे० १ । आमावाजस्य० २ । इति मंत्रद्रयेन विसर्जयेत् ॥ अस्मिन्नांदीश्राद्धे न्यूनातिरिक्तो यो विधिः स उपविष्टब्राह्मणानांवचनात् नांदीमुखप्रसादात्सर्वःपरिपूर्णोस्तु । अस्तुपरिपूर्णः ॥ इति नांदीश्राद्धम् ॥ ॥ अथ यथाविभववस्त्रालंकारादिभिराचार्यादिवरणम् ॥ तत्रादौ आचार्यम् । ॐ अमुकगोत्रोऽमुकशर्माऽहं अमुकगोत्रोत्पन्नं अमुकशाणं शुक्लयजुर्वेदांतर्गतमाध्यंदिनीयशाखाध्यायिनं ब्राह्मणमेभिर्गंधाक्षततांबूल

·मुद्रिकावासोमि अस्मिन्सग्रहमखेअमुकशात्याख्याकर्मणि आचार्यत्वेन त्वामहंवृणे इतिवृत्वा वृतास्मी
तिप्रतिवचनानन्तरं गंधादिभि सपूज्य । आचार्यस्तुयथास्वर्गे शकादीनांवृहस्पति ॥ तथात्वममयज्ञेस्मि
नाचार्योभवसुव्रत ॥ १ ॥ इति प्रार्थयेत् ॥ ततोब्रह्मवरणम् । ॐ अमुकगोत्रोऽमुकशर्माऽह अमुकगोत्रोत्पन्ने
अमुकशर्माण ब्राह्मणमेमिर्गंधाक्षततांबूलमुद्रिकावासोमि अस्मिन्सग्रहमखेअमुकशात्याख्येकर्मणि ब्रह्मत्वे
नत्वामहंवृणे इतिवृत्वा । वृतोस्मीति गंधादिमि संपूज्य । यथाचतुर्मुखोब्रह्मासर्वलोकपितामह ॥ तथात्व
ममयझेस्मिन्ब्रह्माभवद्विजोत्तम ॥ १ ॥ इतिप्रार्थयेत् ॥ तत ऋत्विजोऽष्टौचतुरोपावृणुयात् । अमुकगोत्रोत्प
नानमुकशर्मण एभिगंधाक्षततांबूलमुद्रिकावासोभिऋत्विकेनवोपणे । इति वृत्वा । वृता स्म इतितैरुक्ते
गधादिभि संपूज्य ऋत्विजश्चयथापूर्वशकादीनांमखेऽभवन् ॥ यूयंतथामेभवंतचत्विजोऽईथसत्तमा ॥१॥
इतिप्रार्थयेत् ॥ तत सूक्तजपार्थेविप्रान्नृत्या गंधादिमि सपूज्य । यजमानविज परस्परंयज्ञकंकणंव
भीयू ॥ ॐ व्रतेनदीक्षामामोतिदीक्षयाऽमोतिदक्षिणाम् ॥ दक्षिणाश्रद्धामामोतिश्रदयासत्यमाप्यते॥१॥ तत
प्रार्थना । अस्ययागस्यनिष्पत्तौमवतोऽभ्यर्थितामया ॥ सुप्रसन्नै प्रकर्तव्यंशांतिविधिपूर्वकम् ॥ १ ॥

·इत्याचार्यादिवरणम् ॥ अथदिग्रक्षणम् ॥ आचार्यो वामहस्तगारसषपानणानामा क्षणंकुर्यात् । तत्रमंत्राः। ॐ रक्षोहर्णम्बलगहनम्वैष्णवीमिदमहन्तम्बलगमुत्किरामियम्मेनिष्टयोयममात्यो निचुखानुदमुहन्तम्बलगमुत्किरामियम्मैसमानोयमसंमानोनिचुखानेदमुहन्तंबलगमुत्किरामियम्मेसबंधु यंमसंबन्धुर्निचखानेदमुहन्तम्बलगमुत्किरामियम्मैसजातोयमसजातोनिचुखानोत्कृत्याङ्किरामि ॥१॥रक्षो होवोबलगुहन प्रोक्षामिवैष्णवाव्रक्षोहोवोबलगुहनोवनयामि वैष्णुवाव्रक्षोहणोंवोबलगुहनोवस्तृणामिवै ष्णुवाव्रक्षोहणौवाँवलगुहनाऽउपदधामि वैष्णुवीरोहणौवावलगुहनौपयुंहामिवैष्णुवी वैष्णुवमसिवैष्णवा स्थ ॥२॥ रक्षसाम्भागोसिनिरस्तुरीरॉऽइदमहर्छ रक्षोभितिष्ठामीदमहर्ज रक्षोवाघऽइदमहर्छ रक्षाधुमन्त मौनयामि ॥ घृतेनद्यावाप्टथिवीप्रोणुवायाँ बायोवेस्तोकानामग्निराज्य॑स्यवेत्तुस्वाहास्वाहाकृतेऽऊर्ध्वनभसं मारुतङ्गच्छतम् ॥ ३॥ रक्षोहाविश्वचर्षणिरभियोनिमयौहते ॥ द्रोणेसुधस्थुमासंदत् ॥ ४ ॥ अपसर्गातुये भूतायेभूताभूमिसंस्थिताः ॥ येभूताविघ्नकर्तारस्तेनश्यंतुशिवाज्ञया ॥५॥ अपकामंतुभूतानिपिशाचा सर्व ·तोदिशम् ।। सर्वेषामविरोधेनशांतिकर्मसमारमै॥६॥ यदत्रसंस्थितमूतस्थानमाश्रित्यसर्वत ॥ स्थानत्य क्त्वातुतत्सर्वयत्रस्यंतत्रगच्छतु ॥७॥ भूतप्रेतपिशाचाद्याअपकामंतुराक्षसा ॥ स्थानादस्माद्रजंत्वन्यत्स्वी करोमिभुवंत्विमाम् ॥ ८॥ भूतानिराक्षसावापियत्रतिष्ठंतिकेचन ॥ तेसर्वेप्यपगच्छन्तुशांतिकंतुकरोम्य हम ॥९॥ इतिमंत्रैरीशानादिसर्वदिक्षुविकीर्य देवाआयांतुयातुधानाअपयोतु विष्णोदेवयजनरक्षस्वेतिरक्षांक र्यात् । उदकस्पर्श ॥ततः पंचगव्यकरणम् ॥ गायत्र्यागोमूत्रम्। ॐ तत्सवितु०॥१॥गंधदारामितिगोमयम् । । गधदारां दुराधर्षाम्॥२॥आप्यायस्वेतिक्षीरम् । ॐ आप्यायस्वुसमैतुतेषिश्वत सोमवृष्ण्यम् ॥भाषाजस्य । सङ्गुये ॥ ३॥ दधिक्राणेतिदधि । ऊ दधिक्राव्णोऽअकारियञ्जिष्णोरश्वस्यवाजिननासुरभिनोमुखांकरत्न , णुऽआयुर्धपितारिषत् ॥ ४ ॥ तेजोसीत्याज्यम् । ॐ तेजोसिशुक्रर्मस्यमृतमसुिधामुनामांसिप्प्रियदेवानाम । नाधृष्टन्देवयजनमसि ॥५॥ देवस्यत्वेतिकुशोदकम् । ॐ देवस्य॑त्वासवितुः ॥६॥ इतिप्रणवेनयज्ञका । प्टेनालोख्य । ॐ आपोहिष्ठेतिविमिर्मत्र कर्मभूमियज्ञसंमारांश्चप्रोक्षयेत् । ततोयजमानश्चतुरस्त्रमण्डलेभूमि ( - ·पूजयेत् । ॐ भूरसिभूमिरस्यदितिरसिविश्व(याविश्वस्यभुवनस्यीं ॥ पृथिवींयच्छष्टथिवीन्डैर्छ हटथिवीम्माहिर्छ सीई ॥ ॐ भूर्भुवःस्वः पृथिवीकूर्मानंतदेवताभ्योनमः । इतिमंत्रेणषोडशोपचारैःसंपूज येत् । ततःकृतांजलिः । ॐ स्वस्तिनुऽइन्द्रोवृद्धश्रवार स्वस्तिन-पुषाविश्ववेदाएं । स्वस्तिनुस्ताक्ष्यो अरिष्ट नेमि स्तुस्तिनोबृहस्पतिर्दधातु ॥ १ ॥ इतिमंत्रपठेत् ॥ अथाग्निस्थापनम् । तद्यथा । यथापरिमिते तुषके शिशर्करादिरहितकुण्डे स्थंडिलेवा चतुरस्रांभूमि कुशैः परिसमुह्य तान्कुशानशान्यांपरित्यज्य गोमयो दकेनोपलिप्य स्वमूलेनप्रागग्रप्रादेशमात्रमुत्तरोत्तरक्रमेणत्रिरुल्लिख्य उल्लेखनक्रमणैवानामिकांगुष्ठाभ्यामृद मुद्धृत्य जलेनाभ्युक्ष्य ततःकांस्यपात्रस्थंवह्नि द्वितीयुकांस्यपात्रेणपिहितमुपसमाधाय आनीतमग्निं स्थंडिल स्याग्नेय्यांनिधाय। ॐ हुंफट् इतिमंत्रेण क्रव्यादांशं नैर्ऋत्यांदिशिपरित्यज्य ततोऽनिंदूतमितिमंत्रेणात्माभि मुखमनिसंस्थापयेत् । ॐ अग्निन्द्रुतंपुरोद॑धेहव्यवाहमुपंछवे ॥ देवाँरऽआँसादयादिह ॥ १॥ ततअग्यानीत पात्रेसाक्षतोदकंनिषिच्य अग्निमुखंकृत्वाध्यायेत् । ॐ चत्वारिश्रृंगात्रयोऽअस्युपादाद्धेशीर्षसप्तहस्तासोऽअ -F ·स्य ॥ त्रिधावुद्धोपमोरौरवीतिमहोदेवोमाऽआविवेश ॥१॥ अमेवैश्वानरशाण्डिल्यगोत्र शाण्डिल्यासित देवलेतित्रिप्रवरान्वित भूमिमात वरुणपित मेषधन प्राङ्मुख ममसम्मुखोभव ॥ शांतिकेवरदनामा निंप्रतिष्ठाप्य । ॐ अग्निपुरुपायनम । इतिमत्रेणवायव्यकोणेवहि अग्निषोडशोपचारै संपूज्य प्रार्थयेत् । अभिप्रज्वलितवंदेजातवेदहुताशनम् ॥ हिरण्यवर्णमनलसमृदंविश्वतोमुखम् ॥ १ ॥ इत्यग्निस्थापनम्॥अथन वग्रहस्थापनप्रयोग ॥ तत्रादौ ग्रहपीठमध्येसूर्यमंडलस्याग्रेउदक्संस्थपंक्तिरूपेणगणपतिदुर्गाक्षेत्रपालंच स्थापयेत् । तत्रमंत्रा । ॐ गणानान्त्वा० ॐ भूर्भुव स्व गणपते इहागच्छ इहतिष्ट ॐ गणपतयेनम गण पतिमावाहयामि ॥१॥ ॐ अम्वेऽअम्बिकेम्बालिकेनौनयतिकुश्चन ॥ ससस्त्यश्वक सुभद्रिकाद्वाम्पी लवासिनीम् । ॐ भूर्भुवस्व दुर्गेइ० दुर्गामा० ॥२॥ॐ नहिस्पशुमविदन्नन्यमुस्माद्वैश्वानुरात्पुरंऽएतारमो॥ एमैनमवृधन्नमृताऽअमर्त्यम्पैश्वानुरक्षेत्रजित्यायदेवाः ॐ भूर्भुव० क्षेत्राधिपते इहागच्छ इहतिष्ट । क्षेत्रा धिपतयेनम क्षेत्राधिपतिमावाहयामि ।। ३ ।। ॥ अथग्रहाणामावाहनम् । तत्र पीठमध्यवर्तलेद्वादशांगुले ·सलमान मण्डले प्राङ्मुखं सूर्य रक्तपुष्पाक्षतैरावाहयेत् । ॐ आकृष्णेनरजंसावर्तमानोनिवेशय॑नमृतम्मत्य॑ञ्च॥ हि रण्ययेनसवितारथेनादेवीयांतिभुवनानिपश्यन् ॥ ॐभूर्भुवःस्वः कलिंगदेशोद्भव काश्यपगोत्र रक्तवर्ण भो सूर्य इहागच्छ इहतिष्ट ॐ सूर्यायनमः सूर्यमावाह्यामि ॥ १ ॥ ततः आग्नेय्यांदिशि चतुरस्र चतुर्विंशत्यंगु लेमंडले प्रत्यङ्मुखं सोमं शुक्लपुष्पाक्षतैरा०ॐडुमन्देवाऽअसपत्नर्छ सुवध्वम्महतेक्षुत्रायमहुतेज्यैष्टयायमहुते जानराज्यायेन्द्रस्येन्द्रुियाय ॥ इममुमुष्यपुत्रममुष्यपुत्रमस्यैविशएषवामीराजासोमोस्माकम्ब्राह्मणाना) राजा ॥ ॐ भू यमुनातीरदेशोद्भव आत्रेयगोत्र शुक्लवर्ण भोसोम इहा० ॥२॥ ततोदक्षिणस्यादिशि त्रिकोणे त्र्यंशुलेमंडले दक्षिणाभिमुखंभौमं रक्तपुष्पाक्षतैरा० । ॐ अग्निमुर्धादिवः ककुत्पति- पृथिव्याऽअयम् ॥ अ पाता सिजिन्वति ॥ ॐ भू० अवंतिदेशोद्भव भारद्वाजगोत्र रक्तवर्ण भोभौम इहा० ॥ ३ ॥ ततश्च ईशान्यांदिशि बाणाकारे चतुरंगुलेमंडले उदङ्मुखंबुधं पीतपुष्पाक्षतैरा० । ॐ उद्बुध्यस्वाग्नेप्रतिजागृहित्वमि ठापुर्तेस: सृजेथामयञ्च ॥ अस्मिन्त्सुधस्थेऽअध्युत्तरस्मिन्विश्वेदेवायज॑मानश्चसीदत । ॐ भू० मगधदेशो AU ·व आत्रेयगोत्र पीतवर्ण मोबुध इ० ॥४॥ उत्तरस्यो दिशिलंबदीर्घचतुरस्रेपट्टाकारेषडंगुलेमण्डले बृहस्पति पीतपुष्पाक्षतै० ।। ॐ बृहस्पतेऽअतियदुर्योऽअह्रथुमद्विभातिकमजनेषु ॥ यद्दीदयुच्छवसऽऋतप्रजाततद् : स्मासुदविणन्धेहिचित्रम् ॥ ॐ भू० सिंधुदेशोद्भव आंगिरसगोत्र पीतवर्ण भोबृहस्पते इ० ॥५॥ पूर्वस्यादि शि पंचकोणे नवांगुले मंडले प्राङ्मुखं शुक्र शुक्लपुष्पाक्षतैरा० । ॐ अन्नात्पुरिस्रुतोरसम्ब्रह्मणाच्यपिवत्क्ष त्रम्पयः तोर्मम्प्रजापति ॥ अस्ते सत्यमिन्द्रियविनि: शुक्रमन्धेसुध्इन्द्रस्येन्द्रियमिदम्पयोमृतम्म । ॐ भू० भोजकटदेशोद्भव भार्गवगोत्र शुक्लवर्ण भोशुक्रइ० ॥ ६ ॥ पश्चिमायाँदिशि धनुपाकारेचंगुलेमडले प्रत्यङ्मुखशनि कृष्णपुष्पाक्षतेरा० । ॐ शन्नों देवीरभिष्टय आपोमवंतुपीतयै ॥ शंश्योरभिवन्तुनः ॥ भू० सौराष्ट्रदेशोद्भव काश्यपगोत्र कृष्णवर्ण भोशनैश्चर ह ॥७॥ ततो नैर्ऋत्य दिशि शूर्पाकारद्वाद शाग्ले डले 7 का ·रेषडंगुलेमंडलेदक्षिणाभिमुखंकेतुंधूम्रपुष्पाक्षतैः । ॐ केतुङ्कुण्वन्नकेतवेपेशोमाऽअपेशसे । समुषद्भिरजा यथा॥ॐ भूर्भुवःस्वः अंतर्वेदिसमुद्भव जैमिनिगोत्र धूम्रवर्ण भोकेतो इहागच्छ इहतिष्ठ० ॥९॥ ॥अथाधिदे वतास्थापनम् । तत्र सूर्यदक्षिणपार्श्वे ॐ त्र्यम्बकंयजामहेसुगंधिम्पुष्टिवर्द्धनम् ॥ उर्वारुकमिवुबन्धना न्मृत्योर्मुक्षीयमामृतात् ॥ ॐ भूर्भुवःस्वः ईश्वर इहागच्छ इहतिष्ठ । ईश्वरायनमः ईश्वरमावाहयामि ॥१॥ एवंसर्वत्र। सोमदक्षिणपाचँ । ॐ श्रीश्चतेलक्ष्मीश्चपत्न्यावहोरात्रेपार्श्वनक्षेत्राणिरूपमश्विनौव्यात्तम् ॥ इष्णन्निषाणामुम्म॑ऽइषाणसर्वलोकम्मइषाण ॐ भू० उमे इहा० उमायै० ॥२ ॥ भौमदक्षिणपार्थे । यदकन्द प्रथमञ्जायमान उद्यन्त्संमुद्रादुतवापुरीषात् श्येनस्य॑पक्षाहरिणस्यबाहूऽउँपुस्तुत्युम्म हिंजातन्तेऽअर्वन् ॥ ॐ भू० स्कंद इहा० स्कंदाय० ॥ ३ ॥ बुधदक्षिणपाचँ । ॐ विष्णोररा मसिविष्णोल्नप्त्रैस्थोविष्णोएं स्यूसिविष्णोध्रुवोसि ॥ वैष्णवमुसिविष्णवेत्वा ॥ ॐ भू० विष्णोइ० विष्णवे ॥ ४ ॥ गुरुदक्षिणपाचँ । आब्रह्मन्ब्राह्मणोब्रह्मवर्चुसीायतामाराष्ट्रराजन्य शूर dot.

·इपुठ्योतिव्याधीमहारथोजीयतान्दोग्नीधेनुर्वोढानुड़ानाश्रुः सप्तुिपुरैन्धुिर्योषाजिष्णूरथेष्ठा। सुभेयोयुस्यि यजमानस्यपीरोयितानिकामेनिकामेन पर्जन्यौवर्षतुफलवत्योनऽओषधयांपच्यन्ताव्योगक्षेमोन कल्प ताम् ॥ ॐ भू० ब्रह्मन्निहा. ब्रह्मणे० ॥ ५ ॥ शुक्रदक्षिणपार्श्वे । ॐ सुजोषाऽइन्दुसगणोमरुद्धि सोमम्पिववृत्रहाणूंरषिद्धान् ॥ जहिश १ रपुमृधौनुदस्वाथार्भयकृणुहिषिश्वतौनर ॥ ॐ भू. इंद्र इहा० ॥ इन्द्रायः ॥ ६॥ शनिदक्षिणपार्थे । ॐ युमायुत्वागिरस्वतेपितुमतेस्वाहा ॥ स्वाहाँघुर्मायस्वाहाँघुर्मः, पुित्र ॥ ॐ भू० यम इहा• यमाय० ॥७॥ राहुदक्षिणपाधै । ॐ कार्षिरसिसमुद्रस्युत्वाक्षित्या उन्नयामि॥ समापोऽअद्भिरेग्मतुसमोपधी िरोषधील भू० काल इहा० कालाय० ॥८॥ केतुदक्षिणपाधैचित्रविसो स्तितप शीय ॥ ॐ ॥ ०३० र० ॥९॥ मरर T ·मसलन नमः० ॥ २ ॥ भौमवामपार्श्वे । ॐ स्योनाप्टैथिविनोभवानृक्षरानिवेशनी ॥ यच्छानुशम्मसुप्रथा ॥ॐभू० पृथिवि इहा• पृथिव्यैः ॥ ३॥ बुधवामपार्थे । ॐ इदंविष्णुविचक्रमेत्रेधानिदधेपुदम् ॥ स ढमस्यपाथ्सुरे स्वाहा । ॐ भू० विष्णो इहा. विष्णवे० ॥ ४ ॥ गुरुवामपार्श्वे । ॐ त्रातारमिन्द्रमवितारमिन्दुर्छ हवेहवेसु हर्छ शूरमिन्द्रम् ॥ ह्वयामिशुक्रम्पुरुहुतमिन्द्र स्वस्तिनोमघांधात्विन्द्रः । ॐ भू०इंद्र इहा इंद्रायः॥५॥ शुक्रवामपाधै। ॐअदित्यैरास्नासीन्द्राण्याऽउष्णीर्ष-पुषार्सिघायदीष्व॥ॐभू० इंद्राणि इहा॰इन्द्राण्यै० ॥ ॥६॥ शनिवामपार्थे। ॐ प्रजापतेनत्वदेतान्यन्योविश्वारूपाणिपरिताबभूव ॥ यत्कामास्तेजुङमस्तोऽअस्तु, वयर्छ स्यामपतयोरयीणाम्॥ॐ भू० प्रजापते इ० प्रजापतये ॥७॥ राहुवामपार्श्वे०ॐ नमोस्तुसुभ्यायकेचंष्ट थिवीमर्नु ॥ येऽअन्तरिक्षयेदिवितेभ्यः सुभ्यानमः॥ ॐ भू० सा इहाग० सर्पेभ्यो०॥८॥केतुवामपार्वे । ॐ ब्रह्मयज्ञानप्रथमम्पुरस्ताद्विशीमतः सुरुचोवेन आवर ॥ सत्रुध्याऽउपुमाऽअंस्यविष्टासुतश्चयोनिमसंतश्च विवः । ॐ भू० ब्रह्मन् ब्रह्मणेनमः ब्रह्माणमा० ॥९॥अथपंचलोकपालस्थापनम् ॥ राहोरुत्तरतः । PER:

·गणानान्ता भू० गणपते इहा. गणपतये ॥ १ ॥शनेरुत्तरत । ॐ अबेअंबिवालिकेनमानयतिक श्चन ॥ ससस्त्यश्वक सुभद्रिकांकाम्पीलवासिनीम् ॥ ॐ भू० दुर्गे इहा. दुर्गायै० ॥ २॥ रवेरुत्तरत । ॐ आननियुद्धि-शुतिनाभिरध्वरठ सहुरिणांभिरुपैयाहियज्ञम् ॥ वोर्योऽअस्मिन्त्सर्वनेमादयस्वयंपात स्तु स्तिमिरं सदनि ।। ॐ भू० वायो इहा वायवेनम ०॥३॥राहोदक्षिणे । ऊ घृत तपावान' पिवतुषाम्पसा पावान पिवतान्तरिक्षस्यहुविरसुिस्वाहा ॥ दिर्शनप्रदिर्शऽआदिशौविदिशदिशोंदिग्भ्यः स्वाहा॥ ॐ भू० आकाश इदा० आकाशाय० ॥ ४ ॥ केतोदक्षिणे । ॐ यावाडशामधुमत्यश्विनासूनृतांवतीप्तायुज्ञम्मिमि सताम् ।। ॐ भू० अश्विनी इहागच्छत अश्विभ्यांनम ॥५॥अथपागादित पीठसमंताहिक्पालानाबाहयेत्॥ पूर्व । ऊ वातारमिन्द्र मवितारमिन्द्रु हवेहवेसुहर्छ शुरमिन्द्रम् ॥ द्वामिशुक्रम्पुरुहूतमिन्द्र स्वस्ति : नोमुघवाधाविन्द्र- ॥ ॐ भू० इंद्र इहा० इन्द्रायनम ॥१॥ आनेय्याम् । ॐ त्वन्नोऽअग्रेतर्वदेवायुभिर्मघो नरिक्षतुन्वश्वषन्ध ॥ तातोकस्युतनयेगामुस्यनिमैपर्छ रक्षमाणुस्तचुते ॥ ॐ अमे इहा अग्रये० ॥ २॥ , ·. दक्षिणे।ॐ युमायुत्वांगिरस्वतेपितृमते स्वाहा ॥ स्वाहाँघुर्मायुस्वाहाँघुर्मंः पुित्र॥ॐभू० यम इहा० ॥३॥नैर्ऋ त्याम।ॐ असुन्वन्तुमय॑जमानमिच्छस्तुनस्येत्यामन्विहितस्करस्य ॥ अन्यमस्मदिच्छसातऽइत्यानमोंदे विनितेतुभ्यंमस्तु ॥ ॐ भू० निर्ऋतेइहा० ॥ ४॥ पश्चिमे । ॐ तत्वायामुिब्रह्मणावन्दमानुस्तदाशास्तृयज मानोहविभिः ॥अहेडमानोवरुणेहवोध्युरुशर्छ समान आयु प्रमोषीलाॐ भू० वरुणइहा०॥५॥ वायव्याम् । ॐ आनौनियुद्भिःशुतिनीभिरध्वुरसंहस्रिणींभिरुपयाहियज्ञम् ॥ वार्योऽअस्मिन्त्सर्वनेमादयस्वयूयं पातर स्तुस्तिभि सदान॥ॐ भू० वायो इहा० ॥६॥ उत्तरे ॐ बुयर्छ सौमवतेतवमुनेस्तनूपुविभ्रत ॥ गुजा वन्त सचेमहि ॥ ॐ भू० सोम इहा० ॥७॥ ईशान्याम् । ॐ तमीशानञ्जगतस्तस्थुषस्पर्तिन्धियञ्जिन्वम सेहूमहेव्यम् ॥ पुपानोयथावेदसामसंवृधेरैक्षुितापायुरदब्ध स्वस्तये ॥ ॐ भू० ईश्वर इहा० ॥ ८॥ पूर्वे शानयोर्मध्ये ऊर्खायाम् । ॐ अस्मेरुद्रामेहनापर्धातासोवृत्रुहत्त्येभरहूतौसजोषाः ॥ यशसतेस्तुवतेधा ·यिपुत्र इन्द्रज्येष्ठाऽअस्मार॥ऽवन्तुदेवाः । ॐ भू० ब्रह्मन् ब्रह्मम० ॥९॥ नितिपश्चिमयोर्मध्ये अध स्थायाम् । ॐ स्योनाप्टैथिविनो० भवानृक्षुरानिवेशनी ॥ यच्छानु शर्मसुप्रथोर । ॐ भूर्भुव स्त्र अनन्त इहागच्छ इहतिष्ठ अनंतायनम अनंतमावाहयामि॥ १० ॥ अथ मडलमध्यस्थापितपितामहाद्यावाहनम् ॥ ॐ नवज्ञान०॥ॐ भूर्भुव स्व ब्रह्मनिहा० ॥१॥ ॐ व्यंवकयजामहे ॥ ॐ भू• शिवइहा० ॥ २॥ ॐ इविष्णुविचक्रमे० ॥ ॐ भूः विष्णो इहा० ॥३॥ ॐ गुणानात्वा ऊभू० गणपते इहा० ॥४॥ ॐ श्रीश्चंतेल क्ष्मीश्च ॥ ॐ भू० लक्ष्मि इहा० ॥५॥ ॐ पञ्चनद्यसरस्वती० ॥ॐ भूः । सरस्वति इहा० ॥६॥ ॐ अवेअं विकेंचोलिफेनमानयतिकश्चन ॥ ससस्त्यश्वक सुभद्रिकाकोपीलवासिनीम् ॥ ॐ भू० दुर्गेइहा० ॥ ७ ॥ ॐ नहिस्पशुमविदन्नन्यमुस्माद्वैश्वानुरात्पुर:एतारमुग्नेः ॥ एमैनमवृधन्नमृताऽअर्मयैवैश्वानरंक्षैत्रजित्यायदे वाः ॥ ॐ भू० क्षेत्रपाल इहा० ॥८॥ ॐ भुतायत्वानारातयेस्वरमिविख्येपुलहतांदुष्यार ॥ पृथिव्यामुर्च न्तरिक्षमन्वैमिष्टथुिज्यास्त्वानाभीसादयाम्यदित्या उपस्त्यव्य रक्ष ॥ ॐ भू० भूतानि इहागच्छत.

·॥९॥ ॐ वास्तोष्पतेप्रतजानिह्युस्मान्त्स्ववेिशोऽअनमीवोभवान: ॥ यत्वमप्रतितन्नांजुषस्वशनाभवाद्रुपद शंचतुष्पदे ॥ ॐ भू० वास्तोष्पते इहा० ॥१०॥ विश्वकर्मन्हुविषावर्द्धनेनत्रातारमिमकृणोरवद्धयम्॥ तस्मैविशुल्समैनमंतपुर्वीयमुग्रोव्हिव्योयथासंत् ॥ ॐ भूर्भुवः स्वः विश्वकर्मनिहागच्छइह• विश्वक मणे नमः ॥११॥ इत्यावाह्य । ॐ मौजुतिर्जुषतामाज्ज्यस्यबृहस्पतिय॑ज्ञमिमन्तनोत्वरिष्ठम्॥यज्ञरी समिम दधातु॥विश्वेदेवास हमादयन्तामो ३ म्प्रतिष्ठ॥ १॥ आदित्यादिग्रहमंडलदेवताभ्यो नमःसुप्रतिष्ठितावरदा भवत । इति प्रतिष्ठाप्य देशकालौसंकीयं इहसकलशांतिपूर्वकं सकलदुरितोपशमनद्वारा श्रीपरमेश्वर प्रीत्यर्थ अमुकशांत्याख्यकर्मणि सूर्यादिनवग्रहाणामधिदेवतानां प्रत्यधिदेवतानां पंचलोकपालानां दशदि क्पालानांसक्षेत्रपालगणपतिवरुणादीनांच पूजनंकरिष्ये इतिसंकल्पयेत् । ततः। ॐ ग्रहाऽऊन्नाहुतयोव्यन्तो विप्रायमुतिम् ॥ तेषांविशिष्प्रियाणाम्बोहमिषमूर्छिसमग्रभमुपयामर्गृहीतोसीन्द्रायत्वाजुष्टंगृह्णाम्येषते योनिरिन्द्रांयत्वाजुष्टतमम् ॥ १ ॥ ॐ सूर्यादिग्रहेभ्यो नमः। रुद्रायधिदेवताभ्यो नमः। अग्र्यादिप्रत्यधिदेव नम्ण ARDESH ·। ताभ्यो नम । विनायकादिपंचलोकपालेभ्यो नम । इंद्रादिदशदिक्पालेभ्यो नम । ब्रह्मादिविश्वकर्मातेभ्यो नम । इतिनाममत्रै प्रत्येकं तत्तद्वर्णयुक्तगधपुप्पधूपदीपनैवेद्यताम्बूलदक्षिणादिभि संपूज्य ततोग्रहवेदीस मीपे भूमो पूर्वोक्तनाममंत्रै ग्रहदेवताभ्यो वलीन्दद्यात् । तद्यथा । सूर्याय गुडौदनम् । सोमाय घृतपाय सम् । फुजाय मसूरान्नम् । बुधाय क्षीरौदनम् । गुरवे दध्योदनम् । शुक्राय घृतौदनम् । शनैश्चराय तिलपि टम् । राहवे तिलमापानम् । केतवे चित्रौदनम् । अन्येभ्य पायसबलीन्दत्त्वा प्रार्थयेत् ॥ आदिदेवनमस्तु भ्यसप्तसप्तेदिवाकर ॥ आयुरारोग्यमेदेहिकुरुशातिशुभप्रदाम् ॥ १ ॥रोहिणीशसुधामूर्तेसुधारूपसुधाशन ॥ सोमसोम्योभवास्माकसर्वारिष्टनिवारय ॥ २ ॥ कुजकुप्रभवोपित्तंमंगल परिगद्यसे । अमंगलंनिहत्याशु सर्वदायच्छमंगलम् ॥ ३॥ बुधस्त्वबुद्धिजननोबोधवान्सर्वदानृणाम् ॥ नत्वावबोधं कुरुते सोमपुत्रनमो स्तुते ॥ ४॥ वेदशास्त्रार्थतत्वज्ञज्ञानविज्ञानपारग ॥ विबुधातिहरोनित्यंदेवाचार्यनमोस्तुते ॥५॥ भार्गवो ।' भर्गजनन शुचि श्रुतिविशारद ॥ इत्वाग्रहकृतान्दोपानायरारोग्यं देहिमे ॥६॥ कोणनीलांजनप्रख्यंमंदचेष्टा प्रसारिणम् ॥ छायामार्तडसंभूतंतनमामिशनैश्चरम् ॥७॥ महाशिरामहापमोदीर्घदष्ट्रोमहाबल ॥ मुंडका ·योर्ध्वकेशिश्चपीडांहरतुमेतमः ॥ ८ ॥ अधःस्थार्धागभो केतोपलधूमसमप्रभ ॥ रौद्ररूपनमस्तुभ्यंमम पीडांनिराकुरु ॥९॥ इतिप्रार्थ्य। अनयापूजया आदित्यादिग्रहमंडलदेवताः प्रीयंताम् । इतिपठेत्॥ ततः। ईशान्यांग्रहसंबंधिरुद्रकलशस्थापनम् ॥ महीद्यौरितिभूमिस्पृश्वा । ॐ महीधौ पैथिवीचनडुमंथ्यज्ञम्मि मिक्षताम् ॥ पिष्टतानोभरीमभिः ॥ १॥ ओषधयः समितियवान्क्षिप्त्वा । ॐ ओषधयु समंवदन्तुसोमैन सुहराज्ञा ॥ यस्मैकृणोतिब्राह्मणस्तठरांजन्पारयामसि ॥ २ ॥ आजिघ्रकलशेतिकलशंस्थापयेत् ॥ ॐ आर्जियकुलशम्मह्यात्वाविशुन्त्विन्दवर ॥ पुर्नसृर्जानिवर्तस्वुसान सुहस्रन्धुक्ष्वोरुधारापर्यस्वतीपुनमावि शतायिः ॥ ३ ॥ ॐ वरुणस्योत्तंभनमितिजलंपूरयेत् ॥ ४ ॥ गंधद्वारांदुराधर्षामितिगंधप्रक्षिपेत् ॥ ॥ ५ ॥ याऽओषधीरितिसर्वोषधीः ॥ ॐ याऽओषधी पूर्वाजातादेवेभ्य॑स्त्रियुगम्पुरा ॥ मनैनुबुभ्रूणों महशुतन्धार्मानिसप्तचं ॥ ६ ॥ कांडात्कांडादितिदूर्वाः ॥ ७ ॥ अश्वत्थेवेतिपंचपल्लवान् ॥ ॐ अश्वत्थेवोनिषद॑नम्पुर्णेोबसुतिष्कृता ॥ गोभायुइत्किलासथ्यत्सुनवथुपूरुषम् ॥ ८ ॥ स्योनापू ॥

·थिवीतिसप्तमृद । ॐ स्योनापृथिविनोमवानुक्षरानिवेशनी ॥ यच्छानुएं शर्मसुप्पा ॥ ९ ॥ याः फलिनीरिति पूगीफलम् । ॐ या फुलिनीर्याऽअफुला० ॥ १० ॥ परिवाजपतिरिति पंचरत्नानि ॥ ऊपरिवाजपति' कुविरमिर्हन्ब्याभ्यक्रमीत् ॥ धदनानिदाशुपें ॥ ११ ॥ हिरण्यगर्भेति हिरण्यम् । ॐ हिर ण्यगर्भसम० ॥ १२ ॥ युवासुवासाइति रक्तवस्त्रेण वेष्टयेत् । ऊ युवासुवासा परिवीत आगात्सऽउश्रेयान्भ वतिजायमान ॥ तधीरास कवयऽउन्नयन्तिस्वाध्योमनसादेवयन्त ॥ १३ ॥ पूर्णादर्वीति पूर्णपात्रमुपरि न्यसेत् । ॐ पुर्णादधूिप पतु० ॥ १४॥ तत्र। ॐ तत्वा॑यामिब्रह्मणाषन्दैमानुस्तदाशस्तियजमानोहुविभिन ॥ अहैडमानोवरुणेहवाध्यशिर्छ सुमान आयु प्रमापार ॥ १ ॥ ॐ भूर्भुव स्त्र वरुण इहागच्छ इहतिष्ठ । वरुणं सांगं सपरिवारं आवाहयामि । इति वरुणमावाह्य । ॐ अपांपतिवरुणायनम । इति मंत्रेण षोडशोप चारे संपूजयेत् ॥ ततोगगाद्यावाहनम् ॥ सर्वे समुद्रा सरितस्तीर्थानि जलदा नदा ॥ आयांतु मम शांत्यर्थ दुरितक्षयकारका ॥ १॥ तत कलशाभिमत्रणम् । कलशस्य मुखे विष्णु कंठे रुद्र समाश्रित ।

·मूले तस्य स्थितो ब्रह्मा मध्ये मातृगणाः स्मृताः॥१॥कुक्षौ तु सागराः सप्त सप्तद्वीपा वसुंधरा॥ऋग्वेदोथयजु र्वेदः सामवेदो ह्यथर्वणः ॥२॥ अंगैश्च सहिताः सर्वे कलशं तु समाश्रिताः ॥ प्रार्थना ॥ देवदानवसंवादे मथ्य माने महोदधौ ॥ ३ ॥ उत्पन्नोसि यदा कुंभविधृतो विष्णुनास्वयम् ॥ त्वत्तोये सर्वतीर्थानि देवाः सर्वेत्वयि स्थिताः ॥ ४ ॥ त्वयि तिष्ठति भूतानि त्वयि प्राणाः प्रतिष्ठिताः ॥ शिवः स्वयं त्वमेवाति विष्णुस्त्वं च प्रजा पातेः ॥५॥ आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवाः सपैतृकाः॥ त्वयि तिष्ठति सर्वेपियतः कामफलप्रदाः॥६॥ त्वत्प्रसादादिमं यज्ञं कर्तुमीहे जलोद्भव॥ सान्निध्यं कुरु मे देव प्रसन्नो भव सर्वदा॥७॥ इति कलशस्थापनम् । (अनेनकलशोदकेन आभिषेकसमये पत्न्यासहयजमानमभिषिचेत्) ॥ अथ सर्वतोभद्रमंडलदेवतापूजनम्। आचम्य प्राणानायम्यदेशकालौसंकीर्त्य अद्यामुकशांत्याख्येकर्मणि एतत्सर्वतोभद्रमंडले वेदमंत्रैर्ब्रह्मादिष ट्पंचाशदेवतावाहनं प्रतिष्ठापूजनं च करिष्ये। इति संकल्प्य । पुष्पाक्षतान्गृहीत्वा मध्येब्रह्माणमावाहयेत् । ॐ ब्रह्म यज्ञानम्प्रथमपुरस्ताद्रिसींमुतः सुरुचौवेनऽविर ॥ सबुध्याऽउपमाऽअस्यविष्टासुतश्चयोनिम संतश्चविर्व * ॥ ॐ भूर्भुवः स्वः ब्रह्मनिहागच्छ इहतिष्ठ। ॐ ब्रह्मणेनमः ॥ १ ॥ उत्तरे सोमम् । वुयर्छ सौम ·। तेतवुमनस्तुनूपुविभ्रतलापुजावन्त सचेमहि । ॐ भूर्भुव स सोम इहा० ॐ सोमायनम ॥२॥ ईशान्या मीशानम् । ॐ तमीझनञ्जगतस्तस्थुषस्पर्तिन्धियञ्जिवमसेहूमहेव्यम् ॥ पुषानोयथावेदसामसङधेरैक्षि तापायुरदब्ध स्तुस्तये । ॐ भू० ईशान इहा० ॐ ईशानायनम ॥ ३ ॥ पूर्वस्यां दिशि इंद्रम् ॐ वातार मिन्द्रमावतारमिन्दु हवेहवेसुहबर्डः शूरुमिन्द्रम् ॥ द्वामिशुक्रम्पुरुहूतमिन्द्र स्वस्तिनौमुधर्वा धाविन्द्र । ऊ भू० इद्र इ० ॐ इंद्रायनम ॥ ४ ॥ आनेय्याममिम् । ॐ त्वोऽअमेऽवरुणस्यविद्वान्दे क्स्युहेडोऽअवयासिसीष्ठा ॥ यजिप्टोवदितमुशोशुचानोषिश्वादेपा सिप्रमुग्ध्यस्मत् । ॐ भू० अग्ने इहा० ॐअग्नयेनम ॥५॥दक्षिणे यमम् । ॐ सुगन्न पंथाम्प्रदिशन्नएहिज्योतिष्मध्येह्यजुरन्न आयु- ॥ अपैं तुमृत्युरमुतम्मऽआद्विवस्तुतोनोऽअभयंकृणोतु । ॐ भू० यम इहा• ॐ यमायनम ॥६॥ नैर्ऋत्यो नि मंतिम् । ॐ असुंश्चन्तुमयजमानीमच्छस्तेनस्येत्यामविहितस्करस्य ॥ अन्यमस्मदिच्छसातडुत्यानौं ·3 देविनितेतुभ्य॑मस्तु ॐ भू० निर्ऋते इहा० ॐ नतये नमः ॥ ७ ॥ पश्चिमे वरुणम् । ॐ तत्वायामि ब्रह्मणावन्दमानुस्तदाशास्तृयज॑मानोहविः ॥ अहेडमानोवरुणेहबोद्धयुरुशर्छ समानुऽआयुरप्रमोपी॥ ॐ भू० वरुण इहा० ॐ वरुणाय० ॥८॥ वायव्यां वायुम्। ॐ आनो नियुद्भिःशुतिनीभिरध्वर ॐ सहस्रिणींभिरु पंगाडियज्ञम् ॥ वार्योऽअस्मिन्त्सर्वनेमादयस्तयू पम्पातस्तुस्तिभिसदानर ॐ भू० वायो इहा० ॐ वायवेनमः ॥९॥ ईशानपूर्वयोर्मध्ये ब्रह्माणः । ॐ अस्मेरुदामेहनापताप्सोराहत्येपरहूतौसुजोर्षा ॥ व शठसतेस्तुवतेधार्यिपत्रुइंद्रज्येष्टाऽअस्मार ॥ऽअवन्तुदेवाः ॥ ॐभू० ब्रह्मन् ब्रह्मणे० ॥ १० ॥ वायुसोमयोर्मध्ये अष्टवसून् । ॐ वसा पवित्रैमासशुतधारंवसा पवित्रमसिसहस्रधारम् ॥ देव स्वांसविताऍनातु ॥ बसौल पुवित्रेणशुतधारेणसुधाकामधुक्षरं । ऊ भू० अष्टौ वसव इहागच्छंतु इह तिष्टंतु ॐ वसुभ्योनमः॥११॥सोमईशानयोर्मध्ये रुद्रान् । ॐ नमस्तेरुद्रमुन्यवऽउतोतुइषवेनम: ॥ बाहुभ्यामुतते नम॥ॐभू०रुद्रा इहागच्छंतु ॐरुद्रेभ्योनमः॥१२॥ईशानपूर्वयोर्मध्येआदित्यान्। ॐअदितियोरदितिरन्त Pos ·aren...A+ Rela.htLANA- रिक्षमदितिम्र्मातासपितासपुत्र६॥ विश्वेदेवाऽअदितिस्पञ्चजनाऽअदिति तमदितिर्जनित्वम् ॥ ॐभू आदि त्या इहा आदित्येभ्यो नम ॥१३॥इद्राग्योर्मध्येऽश्विनौ० अश्विनातेजसाच प्राणेनुसरस्वतीवीर्यम् ॥ वाचुन्द्रोवलेनेन्द्रायदधुरिन्द्रियम्॥ॐ भू० अश्विनौ इहागच्छतं इहतिष्ठतम्।ॐ अश्विभ्यां नम ॥१४॥अमि यमयोर्मध्येविश्वेदेवान्सपितॄन् । ॐ विश्वेदेवासुआगंतशृणुतामडुमर्छ हव॑म् ॥ एदवर्हिनिंपीदत । ॐ भू० १ विश्वेदेवा इहा० ॐ विश्वेभ्योदेवेभ्यो नम ॥१५॥ तत्रैव॥ॐ आर्यन्तुनर पितर-सोम्यासोनिष्ठात्ता पथिमि दव्यान-अस्मिन्युज्ञेस्तुधयामदुन्तोर्धित्रुवन्तुतेवन्त्व॒स्मान्॥ॐ भूः पितर इहा० । पितृभ्यो नम ॥१६॥यम, निर्गत्योर्मध्ये यक्षान् ॥ ॐ अभित्यदेवर्ड सवितारमोण्योस्कवितुमच्चामिसुत्यसवर्ड रत्नधामुभिप्प्यिम्म तिद्भुविम् ॥ ऊर्ध्वायस्यामतिर्भाऽअदिद्युतुत्सीमनिहिरण्यपाणिरमिमीतसुक्रतु कृपास्त्रगुजाभ्यस्त्वापूजा स्त्वानुप्राणन्तु जास्त्वर्मनुप्राणिहि । ॐ भू० यक्षा इहा । ॐ यक्षेभ्यो नम ॥ १७ ॥ निर्ऋतिवरुणयोर्म ·ध्ये भूतनागान् । ॐ भुतायत्वानातियेस्वरभिविख्येषुहन्तान्दु-पृथिव्यामुर्वन्तर्रिक्षुमन्वेमिष्टथि व्यास्त्वानाभौसादयाम्यदित्याऽउपस्त्थेनेहव्यर्छ रक्ष । ॐ भू० भूतानिइहा० ॐ भूतेभ्योनमः ॥ १८ ॥ तत्रैवसर्पान् । ॐ नमोस्तुसुभ्योयेकेचप्रथिवीमर्नु ॥ येऽअन्तरिक्षयेदिवितेभ्य-सुप्पेभ्योनमः । ॐ भू० सर्पाइहा० ॐ सर्पेभ्यो नमः ॥ १९॥ वरुणवाय्वोर्मध्येगंधर्वाप्सरसः । ॐ गन्धर्वस्त्वविश्वावसुपरिंदधातु विश्वस्यारिष्टयैयज॑मानस्यपरिधिरस्यग्निरिडईंडित: ॥ इन्द्रस्यवाहुर्रसिदक्षिणोविश्वस्यारिष्टयैयजमान स्यपरिधिरस्युग्निरिडऽईंडितमित्रावरुणौत्वोत्तरतपरिधत्तांध्रुवेणधर्मणाविश्वस्यरिष्टचैयजमानस्यपरिधि रस्यग्निरिड इंडितः । ॐ भू० गंधर्वा इहा० ॐ गंधर्वेभ्योनमः ॥२०॥ तत्रैवाप्सरसः। ॐ अयंपुरोहरिकेश सूर्य्यरश्मिस्तस्यरथगृत्सश्चरथौजाश्चसेनानिग्रामण्यौ ॥ पुंजिकस्त्थुलांचक्रतुस्त्थुलाचाप्सुरसौंदुणवत्पुर वाहेति पौरुषेयोवृधश्रहेतिस्तेभ्योनमोऽअस्तुतेनावन्तुतेनौमृडयन्तुतेयंद्विष्मोयश्चनाद्वेष्टितमेषाञ्जम्भैद Kलक- ·ܝܕ म" ॥ ॐ भू० अप्सरस इहागच्छत इतिष्ठत । ॐ अप्सरोभ्योनम ॥२१॥ ब्रह्मसोमयोर्मध्येस्कंदनंदी श्वरशूलंच० । ॐ यदक्रदर प्रथमआयमान उद्यन्त्समुद्रादुतवापुरीपात् ॥ श्येनस्यपक्षाहरिणस्यवाह पुस्तुत्युम्महिंजातन्तै अर्यन् ॥ ॐ भू० स्कंद इहा० ॐ स्कंदाय नम ॥ २२॥ तदुत्तरे । ॐ आशुशिशांनो वृषभोनभीमोनाघुनक्षोभणश्चर्पणीनाम् ॥ सुक्रन्दनोनिमिपाएकवीर शुतर्क सेनाऽअजयत्साकमिन्द्र- ॐ भू० नंदिन इहा० । ऊ नदीश्वराय नम २३ तत्रैव । ॐ कापिरसिममुद्रस्युत्वाक्षित्या उन्नयामि ॥ समापोऽअग्मितुसमोपंधीमिरोपंधी । ॐ भू० शूलमहाकाली इहागच्छत. ॐ शूलमहाकालाभ्या नम ॥ २४ ॥ ब्रह्मेशानयोर्मध्ये प्रजापतीन् । ॐ प्रजापतेनत्वदेतान्युन्योषिश्वारूपाणिपरितार्वभूव ॥ यत्का मास्तेजुहुमस्तनोऽअस्तुषय: स्यामुपनयोरयीणाम् । ॐ भू० प्रजापतय इहा० ॐ प्रजापतिभ्यो नम ॥ ॥ २५ ॥ ब्रह्मेद्रयोर्मध्ये दुर्गाम् ॥ ॐ अवेऽअंबिकेम्बालिकेनौनयतिकश्चन ॥ ससस्त्यञ्चक सुभद्रिकाकाम्पीलवासिनीम् । ॐभू० दुर्गे इहा० ॐ दुर्गायै नम ॥२६॥ दुर्गापूर्व विप्पुं० । ॐ हुदम्बिष्णु ( ·विचक्रमेधानिदधेपुदम् ॥समूढमस्यपा/सुरेस्वाहा ॥ ॐभू॰विष्णो इहा ॐविष्णवेनमः॥२७॥ ब्रह्माग्यो मध्येपितृन् ।ॐउदीरतामवरऽउत्परांसुऽउन्मध्यमाएंपितर सोम्यासः। असुंयऽईयुचुकाऽऋतुज्ञास्तेनौवन्तु पितरोहर्वेषु । ॐ भू० पितर इहा० ॐपितृभ्योनमः॥२८॥ब्रह्मयमयोर्मध्येमृत्युरोगान्।ॐ परमृत्योअनुपरे हिपन्थायस्तैअन्युइतरोंदेवुयानात् ॥ चक्षुष्मतेशृण्वतेतेबवीमिमान प्रजारिपोमोतवीरान् । ॐ भू० मृत्युरोग इहा० ॐ मृत्युरोगेभ्योनमः ॥ २९ ॥ ब्रह्मनिर्ऋत्योर्मध्येगणपतिम् । ॐ गणानांत्वागणपतिर्छ हवा० । ॐ भू० गणपतेइहा० ॐ गणपतयेनमः॥ ३० ॥ ब्रह्मवरुणयोर्मध्ये । ॐ अपोऽअद्यान्वचारिपुर्छ रसैनसमंसूक्ष्महि ॥ पय॑स्वानग्नुऽआगंमुन्तम्मास सूजवर्चसापुजांचधनेनच ॥ ॐ भू० आप इहा. ॐ अद्भ्यो नमः ॥३१॥ ब्रह्मवायुमध्येमरुतः। ॐ बुहदिन्द्रोयगायतुमरुतोवृत्रुहंतमम् ॥ येनज्योतिरजनय नृतावृदेिवंदेवायुजावि । ॐ भू० मरुत इहा० ॐ मरुद्भ्यो नमः ॥ ३२ ॥ ब्रह्मणःपाद पूले पृथिवीम् । ॐ

·मुहीयोः पृथिवीचन डुपंयुझम्मिमिक्षताम् ॥ पिष्टतानोभरीममि ॥ ॐ भू० पृथिवि इहा० । ॐ पृथिव्यैनम
॥ ३३॥ तत्रैव गगादिसरित । ॐ इममेगंगेयमुनेसरस्वतिशुतुद्रिस्तोमंसचतापरुष्णिया ॥ असिनियामरु
दृधेवितस्तया कीयेशृणुह्यासुपोमयाभू० गुंगादिसप्तसरित इहा० ॐ गंगादिसरियोनम् ॥३४॥ तत्रैव
सप्तसागरान् । ॐ मायोमोपंधीहिसीधाम्नाराज॑स्ततौषरुणनोमुञ्च ॥ यदाहुरन्याऽइतिषरुणेतिशा।
महेततौषरुणनोमुञ्च ॥ ॐ भूः सागरा इहा० ॐ सप्तसागरेभ्यो नम ॥ ३५ ॥ तदुपरिमेरुंनाममंत्रेणावा
हयेत् ॥ ॐ भू० मेरो इहा• ॐ मेरवेनम् ॥३६ ॥ ततो मडलाइहि सोमादिसन्निधौक्रमेणू आयुधान्यावा':
हयेत्॥ उत्तरे मदामावाहयामि स्थापयामि ॐ भू० गदे इहा० ॐ गदायै नम ॥३७॥ ईशान्याम् त्रिशू
लमा० ॐ त्रिशूलाय० ३८॥ पूर्वे वज्रमा० ॐ वनाय० ॥३९॥ आमेय्याम शक्ति० ॐ शक्तये नम ॥
॥४०॥ दक्षिणस्याम् दडमा० ॐ दंडाय नम ॥ ११ ॥ नैर्ऋत्याम् खगमावा. ॐ खगाय० ॥१२॥
पश्चिमे पाशमावा० ॐ पाशायः ॥४३॥ वायव्याम् अंकुशमावा। ॐ अंकुशायः॥४४॥ तदा ।
उत्तरे ॐ गौतमायनम ॥४५॥ ईशान्याम् ॐ भारद्वाजाय० ॥ ४६॥ पूर्वे ॐ विश्वामित्राय० ॥ १७॥

·॥ आग्नेय्याम् ॐ कश्यपाय० ॥४८॥ दक्षिणे ॐ जमदग्नये ॥४९॥ नैर्ऋत्याम् ॐ वसिष्ठाय नमः ॥५०॥ पश्चिमे ॐ अत्रये नमः॥५१॥ वायव्यां ॐ अरुंधत्यैनमः॥ ५२ ॥ तद्वाो पूर्वादिक्रमेण । पूर्वे ॐ ऐंद्रयै नमः॥५३॥ आग्नेय्याम् ॐ कौमार्यैः ॥५४॥ दक्षिणस्याम् ब्रायै नमः ॥५५॥ नैऋत्याम् ॐ वाराह्ये नमः॥५६॥ पश्चिमायाम ऊँचामुंडायैः॥५॥ वायव्याम्ॐ वैष्णव्यै नमः ॥५८॥ उत्तरस्याम् ॐ माहे श्वर्यै० ॥ ५९॥ ईशान्याम् ॐ वैनायक्यै नमः ॥६० ॥ इत्यावाह्य । ॐ मनोजूतिर्जुषतामिति प्रतिष्ठाप्य यथालन्धोपचारैः ब्रह्मादीन संपूज्य वेदीमध्ये पझे ताम्रकलशंस्थापयेत् ॥ कलशस्थापनप्रयोगस्तु । ॐ महीयौरितिक्रमेण पूर्णपात्रनिधानांतं पूर्ववत् ज्ञेयः । ततः कलशोपरि स्वर्णमयींप्रधानदेवप्रतिमामग्युत्ता रणपूर्वकं सनिधाय पट्टवस्राद्यैराच्छाद्य पुरुषसूक्तेनषोडशोपचारैः संपूजयेत् ॥ तद्यथा। अथान्युत्तारणम् । तत्र तावत्साचार्यों यजमानः देशकालौसंकीर्त्य अस्याः स्वर्णमय्यमुकदेवप्रतिमायाघटनादिदोषपरिहारार्थं अग्युत्तारणपूर्वकं प्राणप्रतिष्ठां करिष्ये । मूर्तिघृतेनाभ्यज्य उपरिदुग्धजलधारां कुर्यात् । अग्युत्तारणमं वाः। ॐ सुमुद्रस्युत्वाकुयाग्नुपरिव्ययामसि।पावकोऽअस्मभ्यंशिवोभव॥१॥हिमस्य॑त्वाजुरायुणाग्नुपारि ·JMER व्ययामसि ॥ पावकोऽअस्मभ्यं शिवोभव ॥ २ ॥ उपुज्मन्नृपवेतसेषतरनुदीष्वा । अमेपित्तमपामसिमण्ई किताभिराहिसेमन्त्रोंयुनपावुर्वर्ण शिवकृधि ॥३॥ अपामिदन्ययन समुद्रस्य॑निवेशनम्॥अन्याँस्तै अस्मतपन्तुहेतयं-पावुकोऽअस्मभ्यं शिवोमव ॥ ४ ॥ अग्नैपावकुरोचिषामुन्द्रदेवजिह्वया ॥ आदेवान् वञ्जियक्षिच ॥ ५॥ सन पावकदीदिवोने देवाँ २॥डुहावह ॥ उपयुनठहविश्चन ॥६॥ पावकयायश्चितर्य न्त्याकुपाक्षामनुरुचपसोनुमानना ॥ तूर्पन्नयामुन्नेशिस्युनूरणुऽआयोघुणेनतवृषाणोऽअजरः ॥७॥ नम स्तुहरसेशोचिपैनुमस्तेऽअस्त्वर्चिपै ॥ अन्याँस्तेऽअम्मत्तपन्तुहेतय- पावुकोऽअम्मभ्यशिवोभव ॥ ८॥ नुपदेवेडप्मुपदेषेर्डिपदेवेईनसदेषेदस्तुर्विदेषेद ॥९॥ येदेवादेवानायुझियांना संवत्सुरीणमुपैमागमार्स ते ॥ अडुतादोहुविपायुज्ञेऽअस्मिन्स्तुयंपिवन्तुमधुनोघुतस्य॑ ॥१०॥ येदेवादेवेष्वर्धिदेवत्वमायन्येब्रह्मण पुररु एतारोऽयुस्य ॥ येभ्योनतेपर्वतेधामुकिञ्चननतेदिवोनसृथिव्याऽअधिस्तुएं ॥ ११ ॥ प्राणुदाऽअपानुदा ·। व्यांनुदार्थोदावरिवोदाई ॥ अन्याँस्तेऽअस्मत्तपन्तुहेतयं पावुकोऽअस्मभ्यं शिवोभव ॥ १३॥ ततः प्राण प्रतिष्ठांकुर्यात् । ॐ आंह्रींक्रौंयरलवंशंघसंहक्षहंस सोहम् । अस्या अमुकदेवप्रतिमायाः प्राणा इह प्राणाः । पुनः ॐ ह्रींक्रौंयरलवंशंघसंहक्षहंसः सोहम् । अस्या अमुकदेवप्रतिमायाः जीव इह स्थितः पुनः ॐ आं ह्रींक्रौंयरलवंशंषसंहक्षहंसः सोहम् ।अस्या अमुकदेवप्रतिमायाः सर्वेद्रियाणिवाङ्मनस्त्वक्चक्षुः श्रोत्रजिह्वा घाणपाणिपादपायूपस्थानि इहैवागत्य सुखं चिरं तिष्ठंतु स्वाहा । ॐ मनोर्जूतिर्जुवता० ॥ एषवैप्रतिष्ठा० इति प्रतिष्ठाप्य । पुत्रस्यांसीतिनेत्रोन्मीलनम् । ॐ वृत्रस्यासिकुनी कश्चक्षुर्दाऽअसिचक्षुम्मैदेहि ॥ गंधा दिपंचोपचारान्दत्वा संस्कारसिद्धये षोडशप्रणवावृत्तिंकुर्यात् ॥ अनेनास्याअमुकदेवप्रतिमाया गर्भाधाना दिषोडशसंस्कारान् संपादयामि इतिवदेत् । इतिप्राणप्रतिष्ठांकृत्वा पूजयेत् ॥ ॐ सहस्रशीर्षापुरुषः सहस्रा क्षत्सुहस्रपात् ॥ सभूमिठ सर्वतस्ष्टुत्वात्य॑तिष्ठदशाङ्गुलम् ॥ इत्यावाहनम् ॥ १॥ पुरुषऽएवेदईसईयद्भुतंय चंभाव्यम् ॥ उतामृतत्वस्येशानीयदन्नेनातिरोहति ॥ इत्यासनम् ॥ २॥ एतावानस्यमहिमातोज्यायाँश्चपूर ·- । पर ॥ पादौस्युविश्र्वा तार्नित्रिपादस्यामृतन्दुिवि ॥ इतिपाद्यम् ॥ ३॥ त्रिपादूर्ध्वउदैत्पुरुषांपादोस्युहाभ वृत्पुन- ॥ ततोषिष्ष्वुब्युक्रामत्साशुनानशुने अभि ॥ इत्यय॑म् ॥ ४ ॥ ततोषिराडेजायतषिराजोऽअधि । पुरुषः ॥ सजातोऽअत्यंरिच्च्यतपुश्चाभूमिमोपुरः ॥ इत्याचमनम् ॥५॥ तस्माद्यज्ञात्सव॑हुतुसम्भृतयुष दाज्यम् ॥ पुYस्तांश्चक्रेषायुन्यानारण्यानाम्याश्चये ॥ इतिस्नानम् ॥६॥ पय पृथिव्यामित्यादिपचमंत्र पचामृतस्नानकारयेत् । पुन शुद्धनानम् । तस्माद्युझात्सर्बुहत ऋचुसामानियझिरे ॥ छंदासियन्निरे तस्माद्यजुस्तस्मादजायत ॥ इतिवनम् ॥७॥ तस्मादोऽअजायन्तुयेकेचोभुयादतः ॥ गावाहयझिरेतस्मा तस्माज्जाताऽजावयः ॥ इतियज्ञोपवीतम् ॥ ८॥ तयुर्हिषिप्रोक्षुम्पुरुषञ्जातमग्रत ॥ ते देवाऽयजन्त सद्धियाऽऋषयश्चये ॥ इतिगंधम् ॥ ९॥ यत्पुरुषव्यदधुस्कतिधाव्यकल्पयन् ॥ मुखुड्विमस्यासीत्कियाहूकि मुरूपादोऽउच्यते ॥ इतिपुष्पाणि ॥१०॥ ब्राह्मणोस्यमुवमासीदाहूराजन्य कुत ऊरूनदस्युयदेश्य पुन्या ·शुद्रोऽअजायत ॥ इतिधूपम् ॥११॥ चंद्रमामनसोजातश्चक्षोत्सूर्योऽअजायतं ॥श्रोत्राद्वायुश्चप्राणश्चमुखा दुग्निरजायत ॥ इतिदीपम् ॥ १२ ॥ नाभ्याऽआसीदंतरिक्षर्छशीर्णोद्यौ समवर्तत ॥ पुयाम्भू मिर्दिशुश्रोत्तिथालोकाँ २ ॥ ऽअकल्पयन् ॥ इतिनैवेद्यम् ॥ १३॥ यत्पुरुषेणहुवि/देवायज्ञमन्वित ॥ वसन्तोस्यासीदाज्यङ्ग्रीष्मडुध्ध्मः शुरद्धविः॥ इतिदक्षिणाम् ॥१४॥ सुप्तास्यासन्परिधयुनि:सुप्तसमिधः कृतादेवायाज्ञन्तन्वाऽअवन्पुरुषम्पुशुम्॥इतिप्रदक्षिणाम्॥१५॥यज्ञेनयुज्ञमयजन्तदेवास्तानिधर्माणिप्प्र थमान्यांसन् ॥ तेहुनाकम्महिमानन्सचन्तयत्रपूर्वसाध्या: सन्तिदेवाः ॥ इति मंत्रपुष्पांजलिम् ॥ १६॥ इति षोडशोपचाराः समाप्ताः॥ अथकुशकंडिका ॥ तत्रादौ कुंडदक्षिणतोयजमानउपविश्य । सकुशयवजलान्या दाय । देशकालौसंकीर्त्य । ॐ अमुकगोत्रोऽमुकशाहं अमुकशांत्याख्यकमणि इदंहविर्द्रव्यं सूर्यादिग्रहे भ्यईश्वरायधिदेवताभ्योऽट्यादिप्रत्यधिदेवताभ्यो विनायकादिलोकपालेभ्य इंद्रादिदिक्पालेभ्यो ब्रह्मविष्णु शिवगणपत्यंबिकाभूतग्रामविश्वकर्मस्विष्टकृद्वरुणाग्निवायुसूर्यप्रजापत्यादिपूर्वोत्तरांगदेवताभ्यःसर्वाभ्योन ·पERAalood मम ॥ इति द्रव्यत्यागं कुर्यात् । तत आचार्योऽमेर्दक्षिणत परिस्तरणभूमिं त्यक्त्वा ब्रह्मणे आसनं दत्वा तदुपरिप्रागग्रान्कुशानास्तीर्य ब्रह्माणमग्निप्रदक्षिणक्रमेणानीय अस्मिन्नमुकशात्याख्यकर्मणि त्व में ब्रह्मा भव । इत्यभिधाय । वरणकर्मणा पूर्वसंपादितं ब्राह्मणं तदभावे पंचाशत्कशनिर्मित कल्पि तासने उपवेशयेत् । तत प्रणीतापात्रं पुरत कृत्वा जलेनापूर्य कुशवयेणाच्छाद्य ब्रह्मणोमुखमवलोक्य अमेरुत्तरत कुशोपरि निध्यात् । तत परिस्तरणम् । बर्हिषश्चतुर्थभागमादाय चतुर्भिर्दभैरुत्तराने रामेयादीशानान्तम् । प्रागोब्रह्मणोमिपर्यंतम् । उदगग्रैनैर्ऋत्यादायातम् । प्रागौरमित प्रणीतापर्यंत परिस्तरणकृला तत अमेरुचरत पश्चिमदिशि पवित्रच्छेदनार्थ कुशत्रयम् । पवित्रकरणाथै पवित्रे साग्रेअनंतर्गर्भेद्वेकशपत्रे । प्रोक्षणीपात्रम् । आज्यस्थाली।चरस्थालीसंमार्जनकशा पंच । उपयमन कुशा ।। सप्त। समिस्तित्र पालाश्य प्रादेशमात्रा । सुव खादिरोहस्तमात्र । आज्यं गव्यम् । तदुला । पूर्ण पात्रम् । दक्षिणावरोवा । पवित्रच्छेदनकुशानां पूर्वपूर्वदिशिकमेणासादनीयम् । तत पवित्रच्छेदने पवित्र करणम् । द्रयो पवित्रयोरुपरिपवित्रत्रयनिधाय अग्रत प्रादेशमात्रविहाय प्रिमि कुशैर्देशतरुणेप्र ·च्छिद्य योर्मूलंत्रीणिचोत्तरतःक्षिपेत् । ततः सपवित्रहस्तेनप्रणीतोदकंत्रिःप्रोक्षणीपात्रेनिक्षिप्य अना मिकाङ्गुष्ठाभ्यामुत्तराग्रेपवित्रेगृहीत्वा त्रिरुत्पवनम् । प्रोक्षणीपात्रस्यसव्यहस्तेकरणम् । अनामिकाङ्गुष्ठा भ्यांपवित्रेगृहीत्वा त्रिरुद्दिगनम् ॥ ततः प्रणीतोदकेनप्रोक्षणीप्रोक्षणम् । प्रोक्षणीजलेन आज्यस्थाल्या दीनिपूर्णपात्रपर्यंतानिक्रमेणैकैकशःप्रोक्ष्य असंचरोप्रणीताग्योरंतरालेप्रोक्षणीपात्रंनिधाय आसादितमाज्यं पश्चादग्नेनिहितायामाज्यस्थाल्यां प्रक्षिप्य । चरुस्याल्यांप्रणीतोदकमासिच्य । आसादितांस्तंडुलान्प्र क्षिप्य । तत्राज्यंब्रह्माधिश्रयति । तदुत्तरतःस्वयंचरुमेवयुगपदनावारोप्य ईषच्छतेचरौज्वलदुल्मुकंप्रदक्षिणं आज्यचर्वोः समंताद्धामयेत् । ततो दक्षिणपाणिनावमादाय अधोमुखमनौतापयित्वा सव्येपाणौकृत्वा दक्षिणेनसम्मार्जनागर्मूलतोग्रपयतं मूलैरग्रमारभ्य अधस्तान्मूलपर्यतंसंमृज्य प्रणीतोदकेनाभिषिच्य पुनः प्रताप्य दक्षिणतोनिदध्यात् । ततः आज्यमुत्थाप्य चरोःपूर्वेणनीत्वाऽग्नेरुत्तरतःस्थापयित्वा चरुमुत्थाप्य आज्यस्यपश्चिमतोनीत्वाज्यस्योत्तरतःस्थापयित्वा आज्यमग्ने पश्चादानीय चरुंचानीय आज्यस्योत्तातो निदध्यात् । ततः पूर्ववत्पवित्राभ्यामाज्यमुत्पूय अवलोक्य तस्मादपद्रव्यनिरसनं पुनःप्रोक्षण्युत्पवनम् ·प्र तत उपयमनकुशानादाय उत्तिष्ठनप्रजापतिमनसाध्याला तूष्णीमग्रौघृताक्ता समिधस्तिस्र प्रक्षिपेत् । तत उपविश्य प्रोक्षण्युदकेनसपवित्रेणाग्निमीशानादिउदक्पर्यतपरिषिच्य दक्षिणजान्वाच्य ब्रह्मणान्वा रब्ध यजमानेनान्वारब्धश्च समिद्धतमेमौसवेणाज्याइतीर्जुहुयात् । तत्रापारावाज्यभागौ च हुत्वा अनवर खुवावस्थितहुतशेपघृतस्यप्रोक्षणीपात्रेप्रक्षेप ॥अथहामे ॥ अग्ररुत्तरमागे ऊ प्रजापतये स्वाहा । इदं प्रजापतये न मम॥ अमेर्दक्षिणमागे ऊ इंद्राय स्वाहा । इदमिंद्राय न मम । इत्याधारौ ॥ मध्ये समिद्धत मे ॐ अमये स्वाहा। इदममये न मम ॥ ॐ सोमाय स्वाहा । इद सोमाय न मम ॥ इत्याज्यभागी। अथाचार्योऽनिसंपूज्य नवग्रहहोमकुर्यात् । तत्रादौ नवग्रहाणांसमिध । अर्क पलाशखदिरावपामार्गोऽथ पिप्पल ॥ उदुबर-शमीदू| कुशाश्वसमिध क्रमात् ॥ १॥ तिलाज्यचपक्वचहविर्सख्यंप्रकीर्तितम् ॥ ततो दधिक्षीरघृताक्ता चरुशाकल्यसहिताकादिसमिध सूर्यादिभ्यस्तत्तन्मत्रान्ते प्रत्येकमष्टाष्टसंख्यया जुद्ध यात् । तत्रक्रम ॥ ॐ गुणानान्त्वागणपति: हवामहेप्रियान्त्विाप्रियपति हवामहेनिधीनालानिधिपति हवामहेषसोममाआहमजानिगर्मधमात्वमजासिगर्मुधम् स्वाहा इदंगणपतयेनमम एवं सर्वत्र ॥१॥अकम् ।

·ॐ आकृष्णेनुरज॑सावर्त्तमानोनिवेशय॑न॒मृतुमत्यैच ॥ हिरण्ययेनसवितारथेनादेवोर्यातिभुवनानिपश्यन स्वाहा । इदंसूर्याय ॥ १ ॥ पलाशम् । ॐ डुमदेवाऽअसपत्नसुवध्वंमहुतेक्षुत्रार्यमहुतेज्यैष्ठ्यायमहुतेजानं राज्ज्यायेंद्रस्येंद्रियाय ॥ इमममुष्यपुत्रममुष्यपुत्रमस्यैविशाएषवामीराजासोमोस्माकंब्राह्मणानाथार्जा स्वाहा । इदं चंद्रमसे ॥२॥ खदिरम् ॥ ॐ अग्निर्मुदिवः ककुत्पतिः पृथिव्याऽअयम् ॥ अपाताई सिजिन्वति स्वाहा।इदं भौमाय ॥ ३॥ अपामार्गम् । ॐ दुर्बुध्यस्वाग्नेप्रर्तिजागृहिलमिष्टापुर्तेशर्छसृजेथाम यंचं ॥ अस्मिन्सुधस्थेऽअध्युत्तरस्मिन्विश्वेदेवायजमानश्चसीदतं स्वाहा । इदं बुधाय ॥ ४॥ अश्वत्थम् । ॐ बृहस्पते अतियदुर्योऽअहा॑द्युमद्विभातिक्रतुमज्जनेषु ॥ यहीदयुच्छवसऽऋतप्रजाततदुस्मासुद्रविणंधे हिचित्रर्छ स्वाहा।इदं गुरवे॥५॥उदुंबरम्। ॐ अन्नात्परिनुतोरसुंबमणाव्यपिवत्क्षुपयांसोम॑म्प्र॒जाप॑तिः॥ते नसत्यमिद्रुियविपान शुक्रमन्धुसुइंद्रस्यन्द्रियमिदंपयोमृतमधुस्वाहा।इति शुक्राय ॥६॥शमीमॐशन्नौदेवी ॥ *मपन्लमलकर ·भीष्टय आपभिवन्तुपीतयाशश्योरभिस्रवन्तुन स्वाहा इदं शनैश्चराय ॥७॥ दूर्वाम् । ॐ कयौनश्चित्र आभुव दुतीसुदाधुरसा ॥ कयाशचिप्ठयावृता स्वाहााइदं राहवे॥८॥दर्भम् । ॐ केतुकृण्वन्नकेतवेपेशामाऽअपे शससमुपद्भिरजायथार स्वाहा।इदकेतवे ॥९॥ इति नवग्रहणां होम ॥ततो इस्तेजलमादाय अनेनसमिधादि कृतेनहोमन सूर्यायोग्रहा प्रीयन्तां नममेत्युत्सृजेत् ॥ अथाधिदेवताप्रत्यधिदेवतानां होम । ईश्वरादिभ्य पालाश्य समिधस्तैरेवद्रव्य सह चतुश्चतु सख्यकाभिराहुतिमिर्जुह्वयात् । ॐ त्र्यवकयजामहेसुगुधिष्टि वर्दनम् ॥ उर्पारुकमिवुवंर्धनान्मृत्योर्मुक्षीयुमामृतात् स्वाहा । इदमीश्वराय ॥ १ ॥ ॐ श्रीश्चतेलक्ष्मीश्च पन्त्यापहोरात्रेपाधैनक्षत्राणिरूपमश्विनौव्यातम् ॥ इप्णन्निपाणामुम्मऽइपाणसर्वलोकमऽइपाण स्वाहा इदमुमाये ॥२॥ ॐ यदक्रदरप्रयुमंजायमानऽउद्यन्त्समुद्रादुतवापुरीपात् ॥ श्येनस्यपक्षाईरिणस्यवाह उपुस्तुत्यमहिजातन्तैऽअर्घन्स्वाहा । इद स्कंदाय ॥ ३॥ ॐ विर्णोराटमसिविष्णोः शस्त्थोविष्णो स्यूसिविष्णोध्रुवोसि ॥ वैष्णवमंसिविष्णवेत्वा स्वाहा इदं विष्णवे ॥ ४ ॥ ॐ ब्रह्मयानंथमपुरस्ता ·द्विसीमतः सुरुचों वेन आंवलासबुध्याऽउपुमाऽअस्यविष्टा सुतश्चयोनिमसंतश्चविर्व स्वाहा इदं ब्रह्मणे ॥५॥ ॐ सुयो पऽिइन्दुसर्गणोमुरुद्भिः सोमम्पिववृत्रहाशूरविद्धान् ॥ जहिश १ रपुमृधौनुदुरवाथाभयकृणुहि विश्वताना स्वाहा । इदमिंद्राय ॥६॥ ॐ यमायत्वांगिरस्वतेपित्मतेस्वाहा ॥ स्वाहाँधम्मायुस्वाहाँधमः पित्रे स्वाहा।इदं यमाय ॥ ७॥ ॐ कार्षिरसिसमुद्रस्युत्त्वाक्षित्त्याऽउन्नयामि ॥समापोऽअद्भिरेग्मतसमोषधी भरोषधी स्वाहा । इदं कालाय ॥८॥ ॐ चित्रावसोस्खुस्तितेपारमशीय स्वाहा।इदं चित्रगुप्ताय ॥९॥ अनेन सघृततिलयवचरुसमिद्धोमेन ईश्वराधिदेवताःप्रीयन्तां नममेतिजलमुत्सृजेत् ॥ यथावाणप्रहारा णामितियजमानमूर्द्धाभिषेकः ॥ अथप्रत्यधिदेवताहोमः ॥ ॐ अनिंदूतपुरोर्दधेहव्यवाहमु वे ॥ देवाँ २॥ आसांदयादिह स्वाहा।इदमग्नये ॥ १॥ ॐ आपोहिष्ठामयोभुवुस्तानऽऊर्जेर्दधातन ॥ मुहेरणायुचक्षसे ॥१॥ योवर शिवर्तमारसुस्तस्यंभाजयतुहन ॥ उशुतीरिवमातरः ॥ २ ॥ तस्माऽअरङ्गमामवीयस्युक्षयायुजि 4थ ॥ आपोजनयथाचन स्वाहा ॥३॥ इदमयः ॥ २ ॥ ॐ स्योनाष्टंथिविनोभवान्क्षुरानिवेर्शनी ॥ यच्छ| ·नुएं शर्मसुप्रथा स्वाहा इदं पृथिव्यै॥३॥ ॐ इदंविष्णुर्षिचक्रमेत्रेधानिर्दधेपुदम् ॥ समूढमस्यपा ७ सुरे। स्वाहा।इदं विष्णवे ॥ ४ ॥ ॐ त्रातारमिन्द्रमवितारमिन्द्रुढ़ हवेहवेसुइर्छ शूरमिन्द्रम् ॥ द्वयामिशुक्रम्। रुहुतमिन्द्रठ स्वस्तिनौमुषाधाविन्द्र स्वाहा इद्रमिंद्राय ॥ ५॥ ॐ अदित्यैरानासोन्द्राण्याऽष्णीष पुपासिंधायदीष्वस्वाहा इदमिंद्राण्यै ॥ ६ ॥ ॐ प्रजापते॒नव॑देतायुंम्योचिश्वारूपाणुिपरितार्वभूत्र ॥ यत्कामास्तेजुङमस्तन्नोऽअस्तुषुयः स्यामपतयोरयाणाम् स्वाहा । इद प्रजापतये ॥७॥ ॐ नमोस्तुसुपे भ्योयेकेचप्रथिवीमर्नु ॥ येऽअन्तरिक्षयेदिवितेभ्यर सुर्पभ्योनम स्वाहा।इदं सर्पेभ्य ॥ ८॥ ॐ ब्रह्मवज्ञान Hथमम्पुरस्तादिशीमतः सुरुचौवनऽओवर ॥ सबुध्न्याउंपुमाऽअस्यधिष्ठा-सतश्चयोनिमसतश्चषिवस्ता हा इदं ब्रह्मणे ॥ ९ ॥ अनेनसमिधादिकृतेनहोमेन अग्यादिप्रत्यधिदेवता प्रीयतां नमम इत्यत्र जेत् ॥ अथ पंचलोकपालदेवताहोम ॥ विनायकादिपंचलोकपालेभ्य इंद्रादिशदिक्पालेभ्यश्च प्रत्येक पूर्वो। तद्रव्येण दे दे आहुती जुहुयात् ॥ ॐ गुणानान्त्वागुणपति: हवामहेप्रियाणान्त्वामियपति इवामहेनि ·- शा धीनान्सानिधिपतिठहवामहेवसोमम ॥ आहमंजानिग धमात्वमजासिग धम् स्वाहा । इदं गणप तये ॥ १ ॥ ॐ अंबेऽअंबिकेऽम्बालिकेननियतिकञ्चन ॥ ससस्त्यश्चक: सुभद्रिकांकाम्पीलवासिनी स्वाहा । इदं दुर्गायै ॥ २ ॥ ॐ आनौनियुद्भिःशुतिनीभिरध्वर: सहस्रिणींभिरुपयाहियज्ञम् ॥ वायोऽ अस्मिन्त्स्ववनेमादयस्वयूयम्पतिस्तुस्तिभि सनस्वाहा । इदं वायवे ॥३॥ ॐ घृतंघृतपावानपिबतुव साम्बसापावान पिवतान्तरिक्षस्यहुविरसिस्वाहा ॥ दिश दिशऽआदिशौविदिशउदिशौदिग्भ्य स्वाहा । इदमाकाशाय ॥ ४ ॥ ॐ यावाशामधुमत्यश्विनासुनृतावती ॥ तयायुज्ञम्मिमिक्षताम् स्वाहा । इद मश्विभ्याम् ॥ ५॥ अनेनहोमेनपंचलोकपालदेवताःप्रीयंतांनममे तिजलमुत्सृजेत् ॥ यथावाणप्रहाराणामिति यजमानमूर्धाभिषेकः ॥ ॥ अथ दशदिक्पालहोमः ॥ ॐ त्रातारमिन्द्रमवितारमिन्दुर्छ हवेहवेसुहर्छ शुरुमिन्द्रम् ॥ ह्वामिशुक्रमपुरुहुतमिन्द्रस्वस्तिनामुषाधाविन्द्रः स्वाहा । इदमिन्द्रायं ॥ १ ॥ त्वन्नोऽअग्नेतर्वदेवपायुभिर्मघोनोरक्षतुन्वश्ववन्ध ॥ त्रातातीकस्यतनंयेगवांमुस्यनिमेषठरक्षमाण ·स्तवत्रुते स्वाहा ॥ इदममये ॥ २ ॥ ॐ युमायुत्वानिरस्वतेपितुमर्हस्वाहा ॥ स्वाहा ।। प्र धर्मायुस्वाहाघुर्मपित्रेस्वाहा । इद यमाय ॥ ३ ॥ ॐ असुबन्तुमर्यजमानमिच्छस्तेनस्युत्यामन्वि हितस्करस्य ॥ अन्यमस्मदिच्छसातत्यानौदेविनितेतुभ्य॑मस्तुस्वाहा इद निर्ऋतये ॥४॥ के तत्त्वा यामिब्रह्मणापन्दमानुस्नदाशस्तियजमानोहुविभिन्॥ अहेडमानोवरुणेहबोध्यस्शरीसुमाआयुअौषी स्वाहा।इदं वरुणाय ॥ ५॥ ॐ आनौनियुद्धि शुतिनीभिरध्वरठ सहस्रिणींभिरुपयाहियज्ञम् ।। वायोऽअस्मि न्त्सर्वनेमादयस्वययम्पतिस्तुस्तिभिसदानस्वाहा । इदं वायवे ॥ ६ ॥ ॐ दुयर्ड सौमवतेतत्मनस्तुनूघुवि भ्रतापुजावन्त सचेमहि स्वाहा।इद कुबेराया॥७॥ ॐ तमीशानुनर्गतस्तस्युपुस्पर्तिधियन्विमवसेहूमहेथ्य म्॥ पुपानीयथावेदसामसदुधेरैक्षितापायुरर्दधस्वस्तये स्वाहा । इदमीशानाय ॥ ८॥ ॐ अस्मेरुदामेहना पर्वतासोत्रुहत्येमरहूतौसुजोषाः ॥ यशसतेस्तुवृतधार्यिपुमाइंद्रज्येष्ठाऽअस्माँऽअवन्तुदेवा स्वाहा।इदं ·ब्रह्मणे ॥९॥ ॐ स्योनाप्टंथिविनोभवानृक्षुरानिवेशनी ॥ यच्छानु शर्मसुप्रथा स्वाहा।इदमनंताय ॥१०॥ अनेनहोमेन इंद्रादयोदिक्पालदेवताःप्रीयंतां नममेतिजलमुत्सृजेत् ॥ इति दिक्पालहोमः ॥ अथ पितामहा। दिदेवानां होमः ॥ ॐ ब्रह्मयज्ञानप्रथमंपुरस्ताविशींमतः सुरु'नविल्सबुध्न्याऽउपमाऽअस्यविष्ठाः सुतः चयोनिमसंतश्चविवः स्वाहा इदं ब्रह्मणे ॥ १ ॥ ॐत्र्यंबकयजामहेसुगंधिम्पुष्टिवर्द्धनम् ॥ उर्वारुकमिवुबन्ध नान्मृत्योर्मुक्षीयमामृतात् स्वाहा। इदं शिवाय ॥२॥ ॐ इदंविष्णुर्विचक्रमेधानिर्दधेपुदम् ॥ समूढमस्य पार्छसुरेस्वाहा । इदं विष्णवे ॥३॥ ॐ गणानान्त्वा० स्वाहा। इदं गणपतये ॥४॥ॐ श्रीश्चतेलक्ष्मीच स्वाहा।इदं लक्ष्म्यै ॥५॥ ॐ पञ्चनद्य सरस्वती स्वाहा।इदं सरस्वत्यै ॥६॥ ॐ अंबेऽअंबिकेऽम्बालिकेन मानयतिकश्चन ॥ ससंस्त्यश्वक सुभद्रिकांकाम्पीलवासिनीस्वाहा। इदं दुर्गायै ॥ ७॥ ॐ नहिस्पशुमवि दन्नन्यमुस्माद्वैश्वानुरात्पुर:एतारमुग्ने¢ ॥ एमनमवृद्धन्नमृताऽअमर्त्य वैश्वानुरक्षेत्रजित्यायदेवाः स्वाहा इदं क्षेत्रपालाय ॥ ८॥ॐ भुतार्यत्वानातियेस्वरभिविख्येपन्दर्छ हंतांदु- पृथिव्यामुर्धन्तारक्षुमन्वमिपृथिव्या ·स्त्वानाभासादयाम्यदित्यापस्त्थेमेहुन्य रक्ष स्वाहा इदं भूतेभ्ये ॥ ९ ॥ ॐ वास्तोष्पतेप्रतिजानिए स्मान्तस्वविंशोऽअनमीवोमवानः ॥ यत्त्वेमईप्रतितन्नौजुषस्युशन्नोभवडिपदेशञ्चतुष्पदेस्वाहा । इदं वास्तोष्प तये ॥१०॥ ॐ विश्वकर्मन्हुविषापदनेनत्रातारमिन्द्रमकृणोरवुद्धयम्।तस्मैषिशुसमैनमन्तपुर्षीयमुग्रोवि हव्योयथासद स्वाहा। इदं विश्वकर्मणे ॥ ११ ॥ तत सर्वतोमद्रादिमडलस्थापितदेवेभ्य प्रत्येकंतिलयवपा, यसाज्यद्रव्येणहोमकृत्वा तिलाज्यपायसेनप्रधानदेवतायै अष्टोत्तरशतमष्टाविंशतिसंख्यया वा जुट्ठयात् ततोदेशकालोसंकीर्त्य । अद्यामुकशांत्याख्यकृतस्यकर्मण सांगतासिद्धयर्य स्थापितदेवतानां मृडामेश्चोत्तर पूजन करिष्ये । इति संकल्प्य । ॐ अग्नेनयसुपारायेऽअस्मान्विश्वानिदेवषयुनानिविद्वान् ॥ युयोध्यस्म ज्जुहुराणमेनोमूयिष्ठान्तुनमऽउक्तिविधेम ॥ १ ॥ ॐ मृडामयेनम । इति मंत्रेण गंधादिपचोपचारैः संपूज्य । स्थापितदेवतानामुत्तरपूजने कुर्यात् । ॐ भूर्भुव स्व सूर्यादिस्थापितदेवताभ्यो नम इति गंधा दिपंचोपचारै सपूज्य । अनयापूजयामृडामि स्थापितदेवताश्च प्रीयन्तामित्युत्सृजेत् ॥ ततो हुतशेषषि ·द्रव्यंगृहीत्वाब्रह्मणान्वारब्धः विष्टकृद्धोमंकुर्यात्। अग्नये स्विष्टकृते स्वाहा । इदमग्नये स्विष्टकृते न मम॥ ततोभूराया नवाज्याहुतूयः॥ ॐ भूः स्वाहा इदमग्नये न मम ॥ १ ॥ ॐ भुवःस्वाहा इदं वायवे न मम ॥२॥ ॐ स्वः स्वाहा इदं सूर्याय न मम ॥ ३ ॥ ॐ त्वन्नोऽअग्नेवरुणस्यविद्वान्देवस्युहेडोऽअवयासिसीष्ठाः ॥ यजिष्ठोवह्नितमुशोशुंचानोविश्वाद्वेषां सिप्रमुग्ध्यस्मत्स्वाहा ॥ इदमग्नीवरुणाभ्याम् ॥ ४ ॥ ॐ सत्त्वन्तॊऽअग्नेबमोभवोतीनेदिष्ठोऽअस्याऽउषसोव्युष्टौ ॥अवयुक्ष्वनौवरुणठररांणोबीहिमुंडीकुठसुहवान एधि स्वाहा । इदमग्नीवरुणाभ्याम् ॥ ५॥ ॐ अयाश्चाग्नेस्य भिशुस्तिपार्श्वसत्यमित्वमयाऽसि ॥ अयानोयज्ञवं हास्युयानोंधेहिभेषजम् स्वाहा । इदमग्नये न मम ॥ ६॥ ॐ येतेशुतंवरुणुयेसहुयुज्ञियापाशाविताम हान्त । तेभिर्नोऽअद्यसवितोतविष्णुर्विश्वेमुञ्चन्तुमुरुत स्वादस्वाहा । इदं वरुणायसवित्रविष्णवेविश्वेभ्यो देवेभ्योमरुयःस्वर्केभ्यश्च न मम ॥७॥ ॐ उर्दुत्तमंवरुणुपाशमस्मदवाधुमंविमंदयुमर्थ श्रथाय ॥ अर्थात् यादित्यवतेतवानांगसोऽअदितयेस्याम स्वाहा । इदंवरुणायादित्यायादितयेच न मम ॥ ८ ॥ ॐ ·. प्रजापतये स्वाहा इदं प्रजापतये न मम ॥ ९ ॥ इति नवाहुतय ॥ अथ बलिदानम् । तच्चैवम् अग्यायतनस्यसमेतादिविदिक्षु च । दशदिक्पालानां माषमक्तवलयो देया । अद्यपूर्वकृतस्यकर्मण सांगतासिद्धयर्थ दिक्पालपूर्वकं आदित्यादिग्रहमंडलस्थापितदेवताभ्यो बलिदानकरिष्ये ॥ इति सक ल्पयेत् ॥ पूर्वे । ॐ त्रातारमिन्द्र ॥ १ ॥ इद्राय सांगाय सपरिवाराय सायुधाय सशक्तिकाय सदीपमाषभक्तवलिं समर्पयामि । भोइद्र दिश रक्ष बलिंभक्ष ममसकुटुंवस्याभ्युदयकुरु । आयु कर्ता क्षेमकर्ता शांतिकर्ता पुष्टिकर्ता तुष्टिकर्ता निर्विघ्नकर्ता वरदोमव । अनेनबलिदानेन इंद्र प्रीयताम् ।। सर्वत्र ॥ १ ॥ आनेय्यादिशि । ॐ त्वन्नोऽअग्रेतर्वदेव० । अनये सांगाय सपरिवारायः मोअमे दिशरक्ष वलिमक्ष० आयु कर्ता अनेनबलिदानेन अमि प्रीयताम् ॥ २ ॥ दक्षिणस्याम् ॥ ॐ यमायुत्वांगि• यमाय सांगाय० भोयम दिश० आयु कर्ता अनेनबलिदानेनयम प्रीयताम् ॥३॥ नैर्ऋ त्याम् । ॐ असुन्वन्तुमर्यजमानमिच्छ० । निर्जतयेसांगाय० मोनितेदि अनेनवलि• निरृति प्रीय ताम् ॥ ४॥ पश्चिमे । ॐ तत्त्वायामि० वरुणाय सांगाय० भोवरुण. आयु कर्ता अनेनवलि० वरुण प्रीय ·राप्रीयताम् ॥ १० ॥ ततो ग्रहवेदीसमीपेग्रहाणांवलयः ॥ ॐ आकृष्णेन सूर्यायसांगाय ० ईश्वराग्निरूपाधिप त्यधिदेवतासहिताय इमंसदीपमाषभक्तबलिंसमर्पयामि । भोसूर्यइमंबलिंगृहाणममसकुटुंबस्याभ्युदयंकुरु , धिदेवतासहिताय ० भोसोम इप्रबलिं ० ॥२ ॥ ताम् ॥ ५॥ वायव्यां आनौनियु० वायवे सांगाय० भोवायोदिशं० अनेनबलिदा० वायुःप्रीयताम् ॥६॥ ॐ उत्तरे । ॐ वयर्ट सौम कुबेरायः भोकुबेर अनेन: सोमःप्रीयताम् ॥ ७॥ ईशान्याम् ॥ ॐतमी शानु० ईश्वरायसांगाय० भोईश्वर दिशं० अनेनबलिदानेनईश्वरः प्रीयताम् ॥ ८ ॥ पूर्वेशानयोर्मध्ये ॐ अस्मेसुद्रा० ब्रह्मणे सांगाय० भोब्रह्मन्० आयुःक० अनेनबलि० ब्रह्माप्रीयताम् ॥ ९॥ नितिपश्चिमयोर्म ध्ये । ॐ स्योनाष्टथिविनो० ॐ अनंतायसांगाय० भोअनंतदिशं० आयुःकर्ता अनेनबलिदानेनअनंतः आयुः कर्ता अनेनबलिदानेनसूर्य-प्रीयताम् ॥ १॥ ॐ इमंदेवा ॐ सोमायसांगाय उमांबुरूपाधिप्रत्य यतासहिताय भोभौम इमंबलिंगृ० ॥३॥ॐ उद्बुध्यस्वा० बुधायसां० नारायणविष्णुरूपाधिप्रत्यधिदेव ·तासहिताय इममाप० भोवुधइम०॥ ४॥ ॐ वृहस्पते. वृहस्पतयेसांगाय० ब्रीद्ररूपाधिप्रत्यधिदेवता सहिताय० भोवृहस्पतेइमं० अनेनवलिं० ॥५॥ ॐ अन्नात्परि० शुक्रायसांगाय० इद्रेन्द्राणीरूपाधिप्रत्यधि देवतासहिताय० भो शुक्रइमंवलिं० ॥६॥ ॐ शनौ देवी० शनैश्चराय सां० यमप्रजापतिरूपाधिप्रत्यधिदे वतासहिताय भोशनैश्चर इमंवलिं० ॥७॥ ॐ कनिश्चित्र । राहवेसांगाय० कालसर्परूपाधिप्रत्यधिदे वतासहिताय. भोराहो इमवलिं• अनेनवलिदानेनराह प्रीयताम् ॥ ८॥ ॐ केतुकृण्वन्नकेतवेसांगायः चित्रगुप्तब्रह्मरूपाधिप्रत्यधिदेवतासहिताय० भोकेतो इमवलिं• अनेन केतु प्रीयताम्॥९॥तत पंचलोकपाले भ्योवलि । ॐ गुणानान्त्वा गणपतयेसांगाय० भोगणपते. इमवलिं० ॥१॥ ॐ अम्बे अंबिके० । दुर्गा ये० सांगाये० भोदुर्गे इमं० ॥ २ ॥ ॐ आनौनियुद्भिः । वायवेसांगाय० भोवायो० इम० ॥ ३ ॥ ॐ घुतघृत• आकाशाय० भोआकाशइम० ॥ ४॥ ॐ याकिशा० । अश्विभ्यांसांगाभ्यां इमवलिं• भो अ विनो० ॥५॥ॐ वास्तोप्पते. वास्तोष्पतयेसागाय० भोवास्तो० ॥६॥ ततोमातृणामेकमेववलिंदद्यात् ॐ समख्येदेव्याधियासन्दक्षिणयोरुचक्षसा ॥ मामुऽआयुरप्प्रमोंपीर्मोऽश्रुहन्तवीरम्विदेयुतर्वदेविसुन्दृशि ·ल*-*-*ROACHAR गौ-दिमातृभ्यइमंसदीपमाषभक्तबलिं० भोभोगौर्यादिमातरइमंबलिंगृहीत आयुःकर्त्यःक्षेमकर्व्यः अने नबलि० गौर्यादिमातरःप्रीयंताम् ॥ ततः प्रधानदेवताभ्योबलिंदत्त्वा क्षेत्रपालाय महाबलिंदद्यात् ॥ अथ क्षेत्र पालबलिः ॥ एकस्मिन्वंशपात्रे कुशानास्तीर्य तदुपरि आहारचतुर्गुणंद्विगुणंवामाषभक्तदध्योदनं जल पात्रं च निधाय हरिद्राकुंकुमसिंदूरकज्जलद्रव्यपताकादीपयुतंकृत्वा । अयेत्यादि० सकलारिष्टशांतिपूर्वकं प्रारिप्सितस्यकर्मणःसांगतासिद्धयर्थ क्षेत्रपालपूजनं बलिदानं च करिष्ये। इतिसंकल्प्य । ॐनहिस्पशमवि दन्नुन्यमुस्माद्वैश्वानुरात्पुरऽएतारमुग्ने॥एमनमवृधन्नमृताऽअमर्त्य वैश्वानरंक्षैत्रंजित्यायदेवा: १ ॐक्षेत्रपाला यनमः।इति मंत्रेणषोडशोपचारैःसंपूज्यप्रार्थयेत्॥ॐनमोक्षेत्रपालस्त्वंभूतप्रेतगणैःसह । पूजांबलिंगृहाणेमंसौ म्योभवतुसर्वदा आयुरारोग्यंमेदेहिनिर्विघ्नंकुरुसर्वदा॥१॥अनेनपूजनेनक्षेत्रपालःप्रीयतास्।ततोबलिदानम् ॥ ॐ क्षेत्रपालमहाबाहोमहाबलपराक्रम ॥ क्षेत्राणांरक्षणार्थायबलिंगृहनमोस्तुते ॥ १॥ क्षेत्रपालाय सांगाय भूतप्रेतपिशाचशाकिनीडाकिनीवेतालादिपरिवारयुताय सायुधाय सशक्तिकाय सवाहनाय इमं सदीपदधि माषभक्तबलिं समर्पयामि । भोभो क्षेत्रपाल सर्वतोदिशंरक्षबलिंभक्ष ममसकुटुंबस्याभ्युदयंकुरु आयुःकता ** ·॥ 141424ttee... क्षेमपतीशांतिकर्ता पुष्टिकर्ता तुष्टिकर्ता निर्विघ्नकर्ता वरदो भव ॥ अनेनवलिदानेनक्षेत्रपाल प्रीयताम् ॥ इमं वलिंअनवेक्ष्यमाणेनदुर्ब्राह्मणेननीत्वाचतुष्पथेनि क्षिपेत्ायजमानोपिस्तस्यप्टष्ठतोद्वारपर्यंतंगत्वाजलंक्षिपेत्। इति क्षेत्रपालबलि ॥ अथ भूतेभ्यस्तत्रैववलिदानम् ॥ शूर्पमध्येपिष्टमयदीपमापानदध्योदनहरिद्रासिंदूरक जलगधरक्तपुप्पाणिसस्थाप्य गीतवादित्रकुटुवजनसहितश्चत्वरेगत्वा तत्र गंधपुष्पाद्यर्चितंशूर्पस्थापयेदेभि मंत्र ॥ ॐ वलिंगृह्णतुतेदेवाआदित्यावसवस्तथा ॥ मस्तश्चाश्विनौरुद्रा सुपर्णा पन्नगाग्रहा ॥ १॥ भका सिद्धगधर्वामालाविद्याधरानगा ॥ असुरायातुधानाश्चपिशाचाडाकिनीगणा ॥२॥ शक्तयोयक्षवेतालायेच विघ्नविनायका ॥ जगाशातिकतर क्रमाढ्याश्चैवमातर ॥ ३॥ माविघ्नमाचमेरोगोमासतुपरिपथिन ॥ सौम्याभवतुतृप्ताश्चभूता प्रेता सुखावहा ॥ ४॥ तेसर्वेतृप्तिमायांतुरक्षांकुर्वतुमेऽध्वरे ॥ देवताभ्य पितृभ्यश्चभू तेभ्य सहजतुभि ॥ ५॥ एतत्स्थानाधिवासिभ्य प्रयच्छामिवलिंनम ॥ त्रैलोक्येयानिभूतानिस्थावराणि चराणिच ॥६॥ ब्रह्माविष्णुशिवै सार्द्धरक्षाकर्वतुतानिमे ॥ देवदानवगंधर्वायक्षराक्षसपन्नगा ॥७॥ ऋप योमुनयोगायोदेवमातरएवच ॥ एतेममाध्वरेरक्षांकुर्वतुप्रमुदान्विता ॥ ८॥ एतेभ्योभूतेभ्योगंधादिकंव ·स्वाहा । इति बलिं दत्त्वा गृहे आगत्यपाणिपादंप्रक्षाल्याचमनंकुर्यात् ॥ इति बलिदानप्रकारः ॥ अथ पूर्णा हुतिहोमः ॥ अद्येत्यादिपठित्वा । कृतस्यकर्मणःसांगतासिद्धयर्थं वसो रासमन्वितं पूर्णाहुतिहोमंकरिष्ये। इति संकल्प्य । यजमानःसपत्नीकोगुरोर्दक्षिणस्कंधंस्टशंस्तांबूलपूगीफलाक्षतघृतंजुवेकृत्वाजुह्वयात् । तत्र मंत्राः॥ ॐ समुद्रागुमिर्मधुमाऽउदारदुपाशुनासर्ममृतत्वमनिट् ॥ धुतस्युनामगुह्ययदस्तिजिह्वादेवा नाममृतस्युनाभिः ॥ १ ॥ व्यन्नामुष्प्रबंवामाघुतस्यास्मिन्युज्ञेधारयामानमोभिः ॥ उपब्रह्माश्रुणवच्छस्यमा नुञ्चतुः शृंगोवमीगौरऽएतत् ॥ २ ॥ चत्वारिशृंगात्रयोऽअस्युपादादेशीर्षसप्तहस्तांसोऽअस्य ॥ त्रिर्धाबुद्धो घुभोरोरवीतिमहोदेवोमाऽआविवेश ॥ ३ ॥ त्रिधांहितम्पणिभिर्युह्यमानगविदेवासाघुतमन्व॑विन्दन् ॥ इन्दु एकुर्छ सूर्य:एकञ्जजानवेनादेक स्वुधयानिष्ठताः ॥ ४ ॥ एताऽअन्तुिहृयात्समुद्राच्छ्तबजारिपु णानायुचः ॥ घुतस्यधारांऽअभिचाकशीमिहिरण्ययोंघेतुसोमध्य आसाम ॥५॥ सुम्यावन्तिमरितोन धेनाऽअन्त दार्मनसापुयमांना ॥ एतेऽअर्पन्त्युमयोंघुतस्य॑मुगाऽईवक्षिपणोरीषमाणाः ॥६॥ सिन्धारित ·प्राद्धने घनासोपातप्रमियस्पतयन्तिजिह्वा ॥ घृतस्यधाराऽअरुषोनाजीकाष्टामिन्दबुम्मिमिपिन्व मानर ॥ ७॥ अमिप्रवन्तुसमनेषुयोकिलाण्यस्मय॑मानासोऽअमिम् ॥धृतस्यधारा-सुमिधौनसन्तुतार्जु पाणोईय॑तिजातवेदाः ॥ ८॥ कन्याऽइववहुतुमेवाऽऽऽअञ्जानाऽअभिचाकशीमि ॥ यत्रुसोम सुयतेषत्र यज्ञोघुतस्यधाराऽअमितत्प॑वन्ते ॥ ९॥ अभ्यर्षतमुष्टुतिङ्गयमाजिमुस्मासुभद्रुाद्भवणानिधत्त॥ इमयजुन्नय अतदेवानोधुतस्यधारामधुमत्पवन्ते ॥ १० ॥ धामन्तेषिश्वम्भुवनुमधिश्रुितमन्त समुद्रेवयन्तराषि॥ अपा मनकिसमिथेयआ तुस्तमैस्याममधुमंतंतऽम्मिम् ॥ ११ ॥ पुनस्त्वादित्यारुद्रापसव समिन्धताम्पुर्न गाणौषमुनीययुः ॥ घुतेनुत्वन्तुन्वेषर्धयस्वमुत्या सन्तुयजमानस्युकामा ॥ १२ ॥ सुप्ततेऽअनेसुमिर्ध स तजिह्वा सुप्तऋषयसुप्तधामप्रियाणि ॥ सुप्तहोत्रा सप्तधायिजन्तिसुप्तयोनीराणस्वघृतेनस्वाहा ॥१३॥ पुर्णादधूिप[पतुमुपूर्णापुनरापंत ॥ वुस्नेवृषिक्रीणावहाऽइषुमून शतक्रतो स्वाहा ॥ १४ ॥ इदमम ·ये वैश्वानरायवसुरुद्रादित्येभ्यःशतक्रतवेसप्तवतेअग्नयेअयश्च न मम॥ततो वसोहरांजुहुयात्॥तत्र मंत्राः ॥ ॐ सुप्ततेऽअग्नेसमिधः सुप्तजिह्वा सुप्तऋषयसप्तधामप्रियाणि ॥ सुप्तहोत्रांसप्तधात्वयिजन्तिसुप्त योनीराष्टणस्वघुतेनुस्वाहा ॥ १ ॥शुक्रज्योतिश्चचित्रज्योतिश्चसुत्यज्योतिश्चज्योतिष्मांश्च॥शुक्रश्चऽऋतुपा श्चात्यहाएं ॥ २ ॥ ईदृचान्यादृचंसुदृचप्रतिसदृङ्च ॥ मितश्चसम्मितश्चसभराई ॥ ३ ॥ ऋतश्चसत्यश्चंध्रुवश्चधुरुणश्च ॥ धुर्ता,विधुतचविधारयः ॥ ४ ॥ ऋतजिच्चसत्युजिच्चसेनजिच सुषेणश्च ॥ अंतिमित्रश्चदुरेऽअमित्रश्चगुण ॥ ५ ॥ दृक्षांसऽएतादृक्षासऽऊपुर्ण सुदृासु प्रतिसदृक्षासुऽ एतन ॥ मितासश्चसम्मितासोनोऽअद्यसभैरसोमरुतोयज्ञेऽअस्मिन् ॥६॥ स्वतवांश्चप्रघासीचसान्तपुनश्च गृहमेधीच ॥ क्रीडीचशाकीचोंजेषी ॥ ७ ॥ इन्द्रुन्दैवी विशौमरुतो वमानोभवुन्यथेन्द्रुन्दैवीविशौमरुतोर्नु वमनोभवन् ॥ एवमिमयजमानन्दैवींश्चविशोमानुषीश्चानुवमानोभवन्तु ॥८॥ इमर्छस्तनमू स्वन्तन्ध यापाम्प्रपीनमग्नेसाररस्यमध्ये ॥ उत्सञ्जुषस्तुमधुमन्तमर्वन्त्समुद्रियर्छ सदनमाविंशस्व ॥ ९॥ घुतम्मिमिक्षे ·घुतमस्य स्वाहा ॥ १० ॥ इति पूर्णाहुतिहोम ॥ ततस्यायुषकरणम् ॥ श्रमिधायशःप्रज्ञाविद्यापुष्टिंश्रिी येवलम् ॥ तेजआयुष्यमारोग्यदेहिमेहव्यवाहन ॥ १ ॥ ॐ त्र्यायुष मर्दनेरिति ललाटे । कुश्यपस्यत्र्यायु। पमिति ग्रीवायाम् ।। यदे॒वेषुत्र्यायुपमितिदक्षिणांसे । तन्नोऽअस्तुत्र्यायुषमिति हृदि । तत संस्रवप्राशनम् ॥ पवित्राभ्यांमार्जनम् । अनौपवित्रप्रतिपत्ति ॥ ब्रह्मणेपूर्णपात्रदानम् । तद्यथा। अद्येत्यादिपठित्वा । अद्य कृतैतमुकात्याख्यकर्मणिहोमकर्मप्रतिष्ठार्थमिदंपूर्णपात्रप्रजापतिदैवतममुकगोत्रायासुकशर्मणेब्राह्मणा यब्रह्मणेतुभ्यमईसंप्रददे । स्वस्तीति प्रतिवचनम्।ततोब्राग्रंथिविमोक तव प्रणीतोदकेन । ॐ सुमित्र यानुआपुओफ्धय सत्विति । ॐ आप शिवा शिवतमा शान्ता शान्ततमास्तास्तेकृण्वन्तुभेषजमितिच । यजमानमूर्धानमभिषिचति । तत । ॐ दुर्मिबियास्तस्मैसन्तुयोस्मान्द्वेष्टियचंयद्विष्मइति ईशान्यांप्र गीतांन्युजीकुर्यात् । तत आस्तरणक्रमेणवहिंस्त्याप्याज्येनाभिघार्य ॐ देवांगातुविदोगाषित्वागातुमि त ॥ मनसस्पतइमर्देवयुझर्छ स्वाहावाधारस्वाहा । इति मंत्रणहस्तेनैवजुहुयात् ॥ ततोग्रहकलशदेवताक लशानामुदकमेकस्मिन्पात्रेएकीकृत्यदूर्वापंचपल्लवैस्दमुखआचार्यस्तिष्ठन्चत्वार ऋत्विजश्वसपत्नीकेयज ·यायजिन्वथ ॥ आपोजनयंथाचन ॥ ३ ॥ त्रातारामिन्द्रमवितारमिन्द्रुर्छ हवेहवेसुहवर्ड शूरमिन्द्रम् ॥ह्वयामि । शुक्रम्पुरुहुतमिन्द्र स्वस्तिनोमुधवांधाविन्द्रः ॥ ४॥ ॐ वरुणस्योत्तम्भनमसुिवरुणस्यस्कंभुसज्जनीस्त्थो । वरुणस्य ऋतसदन्यसिवरुणस्य ऋतसदनमसिवरुणस्य ऋतसदनुमासद ॥ ५॥ भगप्प्रणेतभंगसत्यरा शाना मानप्राङ्मुखमुपविष्टमभिषिचेयुः। तत्र मंत्राः । ॐ आपोहिष्ठामयोभुवस्तान ऊर्जेर्दधातन ॥ मुहेरायच क्षसे ॥ १ ॥ योव-शिवतमोरसुस्तस्यंभाजयतुहर्नर ॥ उशतीरिवमातरः ॥ २॥ तस्माऽअरङ्गमामायस्यक्ष धोभगेमान्धियुमुर्दवाददन्नः ॥ भनुप्रनोजनयुगोभिर धैर्भगप्प्रचमि वन्त स्याम ॥ ६ ॥ इदमापुष्पवहनाव धञ्चमलंञ्चयत् ॥ यच्चाभिदुद्रोहातव्य पेऽअभीरुणम् ॥ आपोमातस्मादे सुत्पर्वमानश्चमुञ्चतु ॥७॥ पुरंतुमादेवजुना पुन्तुमर्नसाधियः ॥ पुनंतुविश्वांमुतानिजातवेद'पुनीहिमा ॥ ८ ॥ आप्यायस्वसमेतुतेवि वर्त-सोमवृष्ण्यं । भावार्जस्यसङ्गुथे ॥ ९ ॥ पर्यन्पृथिव्याम्पयुओषधीपुपयोंदिव्यन्तरिर्पयोधाः। पर्य सपनाकायजमानः स्वासनेउपविश्य आचम्य आज्या ·म्वती प्रदिर्भ-सन्तुमह्यम् ॥ १० ॥ देवस्य॑त्वासवितुप्रैसवैश्विनौ हुभ्यांपुष्णोहस्ताभ्याम् ॥ सरस्वत्यैवाची युतुयेनियंदधामवृहस्पतेचासाम्राज्ज्येनाभिपिश्चामि ॥ ११॥ देवस्य॑लासवितु प्रेसवेश्विनौर्बाहुभ्यांपुष्णो । हस्ताभ्याम् ॥ सरस्वत्यैवाचोयुन्तुर्य्यन्त्रेणाने साम्राज्ज्येनाभिर्पिश्चामि ॥१२॥ देवस्य॑त्वासवितु प्रेसवेश्वि नार्बाहुभ्यांपुष्णोहस्ताभ्याम् ॥ अश्विनोभेर्पज्ज्येनुतेजसेब्रह्मवर्चुसायाभिर्पिश्चामि ॥ सरस्वत्येभपज्येनवी यानाद्यायाभिषिचामीन्द्रस्येन्द्रुियेणवलायश्रियेयसेभिपिश्चामि।१३॥पालाशभवतिनब्राह्मणोभिपिञ्च, तिनवपालाशोब्रह्मणवेनमेतदभिपिञ्चति॥१४॥ सुर्वेपांवाएपवेदानाशुसोयुत्सामसुर्वेषामेवैनमेतद्वेदाना : रसेनाभिषिचति ॥ १५॥ यदेवकुल्पानुहोतिप्राणावैकुल्पाऽअमृतमुपर्वप्राणाऽअमृतेनैवेनमेतदभिपिञ्चति ॥ ॥ १६॥ दीर्घायुत्वायवलायवर्चसेसुप्रजास्त्वार्यसहसा अयोजीवशुरद शुतम् ॥ १७ ॥ योदशातिरन्तरि भईशान्ति-पृथिवीशान्तुिरापु'शान्तिरोषधयु शान्ति-॥ वनस्पतयु शान्तुिर्विश्वेदेवा शान्तुिर्ब्रह्मशान्ति सर्वर्ड ·" SAGE शान्तिशान्तिरेवशान्ति सामाशान्तिरेधि ॥१८॥ अथ पौराणिका मंत्राः॥सुरास्त्वामभिषिचंतुब्रह्मविष्णुमहेश्व राः॥ वासुदेवोजगन्नाथस्तथासंकर्षणोविभुः ॥ १॥ प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश्चभवंतुविजयायते॥आखंडलोग्निर्भगवा न्यमोवैनिऋतिस्तथा ॥ २ ॥ वरुणःपवनश्चैवधनाध्यक्षस्तथाशिवः ॥ ब्रह्मणासहिताःसर्वेदिक्पालाःपांतु तेसदा ॥ ३ ॥ कीर्तिलक्ष्मीधृतिर्मेधापुष्टिःश्रद्धाक्रियामतिः ॥ बुद्धिलजावपुःशान्तिस्तुष्टिःकांतिस्तुमा तरः॥४॥ एतास्त्वामभिषिचंतुदेवपत्न्यःसमागताः॥आदित्यश्चंद्रमाभौमोबुधजीवसितार्कजाः ॥५॥ग्रहा स्त्वामभिषिचंतुराहु केतुश्चतर्पिताः ॥ देवदानवगंधायक्षराक्षसपन्नगाः ॥ ६ ॥ ऋषयोमुनयोगावोदेव मातरएवच ॥ देवपत्न्योद्रुमानागादैत्याश्चाप्सरसांगणाः॥७॥ अस्त्राणिसर्वशस्त्राणिराजानोवाहनानिच ॥ औषधानिचरत्नानिकालस्यावयवाश्चये ॥ ८ ॥ सरितःसागरा शैलास्तीर्थानिजलदानदाः ॥ एतेत्वामभि पिंचंतुसर्वकामार्थसिद्धये ॥ ९ ॥ आदित्यावसवोरुद्राविश्वेदेवामरुद्गणाः ॥ अभिषिचंतुतेसर्वेधर्मकामार्थ सिद्धये ॥ १० ॥ अमृताभिषेकोस्तु ॥ एवमभिषेकानंतरंसौषधीरनुलिप्य शुद्धोदकेनस्नात्वा उभयोः स्नान वस्त्रत्यागः । शुक्लमाल्यांबरधरोधृतमंगलतिलकः सपत्नीकोयजमानः स्वासनेउपविश्य आचम्य आज्या ·हुलाकनकुय त् । ऊ सुपर्णवीरूपमभ्यान्तुथोवोविश्ववेदाविभजतु ॥ ऋतस्यपुथाप्रेतचन्द्रदक्षिणाविस्तु पश्यव्यन्तरि«यतस्वसदस्यैर ॥ १ ॥ रूप रूपम्प्रतिरूपोबुसूवृतदस्यरूपम्प्रतिचक्षणाय॥ इन्द्रोमायाभि पुसुरूपएतेयुक्ताह्यस्यहरयस्शुतादशोत्ययुबैहरुयोयं वेदशचसहस्राणिबहूनिचनन्तातदेतद्रुह्मपूर्वमनुमवाह्य जुमनुस्मानुशासनम् ॥ २ ॥ इत्याज्येमुखमवलोक्यदेशकालौस्मृत्वा ममायुरारोग्यप्रणालोससुवर्ण इदं आज्यपात्र आचार्यायतुभ्यमहसंप्रददे इत्याचार्यायदद्यात् ॥ ततो ब्राह्मणभोजनसकल्प ॥ कृतस्यकर्मण सांगतासिद्धयर्थ आचार्याय दक्षिणांदद्यात् ॥ ततोऋत्विगादिभ्योयथाशक्तिदक्षिणांदत्वाअन्येभ्योब्राह्मणे भ्यो यथाशक्तिभूयसीदक्षिणांदातुमहमुत्सृजे इतिदत्त्वा तेषामाशिषोगृहीयात् ॥ तेच ॐ स्वस्तिनइंद्रों वृद्धश्रवा स्वस्तिन-पुषाविश्ववेदार ॥ स्वस्तिनस्ताक्ष्यो अरिष्टनोम स्तुस्तिनोवृहस्पतिर्दधातु ॥ १ ॥ ॐ श्रीव स्वमार्यष्यमारोग्यमाविधात्पव॑मानम्महीयते ॥ धान्यंधनंपशुबुहुपुत्रलाभशुतसंवत्सुरदीर्वमायु ॥ २ ॥ पुनस्त्वादित्यासुद्रावसव' समिन्धतान्पुर्नमाणोवसुनीथयुझे ॥ घुतेनत्वन्तुन्वुवईयस्वसत्या' - ·सन्तुयजमानस्यकााः ॥३॥ मंत्रार्थाः सुफलाः संतु पूर्णाःसन्तुमनोरथाः ॥ शत्रूणांबुद्धिनाशोस्तुमित्राणा मुदयस्तव ॥ ४ ॥ इत्याशिषोदद्युः ॥ ततोदेवताग्निविसर्जनम् ॥ यांतुदेवगणाःसर्वेस्वशक्त्यापूजितामया॥ इष्टकामप्रसिद्धयर्थपुनरागमनायच ॥ १॥ ॐ उत्तिष्ठब्रह्मणस्पतेदेवयन्तस्त्वेमहे ॥ उपप्रयन्तुमुरुतम्सुदा नवऽइन्द्रप्राशूभवासा॥२॥उमांतिकेगणपतिर्ब्रह्माण्डेब्रह्मगच्छतु ॥ वैकुंठेभगवान्विष्णुः कैलासेचमहेश्वरः ॥ ३॥ लक्ष्मीविष्णुसमीपेचकलशश्चैवसागरे॥ पन्नगायान्तुपातालेकाश्मीरेचसरस्वती ॥ ४॥ स्वात्मपीठेषु योगिन्य क्षेत्रपालोमहाबलः ॥ वेदाश्चब्रह्मणः पार्श्वेमातरोमातृमण्डले ॥५॥ रविःकलिंगंयमुनांचचंद्रमा भौमोह्यवंतींशशिजश्चकौशलाम् ॥ सिंधुगुरुर्भोजकटंभृगुश्चमंद सुराष्ट्रपवनचराहुः ॥ केतुर्गिरिंशक्रमुखाश्च देवाःस्वांस्वांपुरीयांतुयथाक्रमेण ॥ ६ ॥ ब्रह्मोद्दतांनागपतिस्तथाऽधोयाम्यामगस्त्योध्रुवउत्तरांच ॥ सप्त पयोराशिभयोगपक्षगंधर्वयक्षोगिरयोनदाश्च ॥ स्थानानिगच्छंतुयथासमायुह्याशीश्चसंतानसुखंददन्तु ॥७॥ आवाहितदेवताःस्वस्वस्थानानिगच्छतागच्छगच्छसुरश्रेष्ठस्वस्थानेपरमेश्वर ॥यत्रब्रह्मादयोदेवास्तत्रगच्छ हुताशन ॥१॥ ॐ यज्ञयशंगच्छयज्ञपतिगच्छवायोनिंगच्छस्वाहा ॥ एषतेयुज्ञोयंज्ञपतेसुहगुंक्तवाकुल्सवीर ८

·"
स्त षस्वस्वाहा २ यज्ञनारायणस्वस्थानेगच्छ ॥ एवंदेवान्विसृज्य यज्ञोपकरणादिक ऋत्विग्भ्योदत्वा गुवा
दीन्सपूज्यकरोसंपुटीकृत्य मयायत्कृतं अमुकशात्याख्ययझं तत्कालहीनं भक्तिहीनं श्रद्धाहीनं द्रव्यहीनं च
भवतां ब्राह्मणानां वचनात् श्रीसूर्याद्यावाहितदेवताप्रसादाच्च सर्वविधे परिपूर्णतास्त्वितिभवन्तोबवन्तु ॥
अस्तुपरिपूर्णता इति ब्राह्मणायु ॥ ततो ब्राह्मणशतपंचाशदिशतिं वा शक्त्यनुरूपं भोजयित्वा । ऊ यस्य
स्मृत्याचनामोक्त्यातप पूजाक्रियादिपु ॥ न्यूनसंपूर्णांयातिसद्योवदेतमच्युतम् ॥ १॥ प्रमादात्कुर्वतर्ताकर्म
प्रच्यवेताध्वरेषुयत् ॥ स्मरणादेवतद्विष्णो संपूर्णस्यादितिश्रुति ॥२॥ ॐ विष्णवेनमोविष्णवेनमोविष्ण
वेनम ॥ इत्युक्त्वा कुटुंबजनै परिवृत स्वर्य भोजनकुर्यात् ॥ एवंय कुरुतेशांतिनारदोक्तप्रमाणत ॥ त
दनिष्टंतसकलंसद्यएवविनश्यति ॥ १ ॥ श्रीरामकृष्णपोत्रेणकस्तूरीचन्द्रसूनना ॥ कृताचतुर्थीलालेन
पद्धति-शांतिदायिनी ॥ २ ॥ इति श्रीबीकानेरराज्यान्तर्गतश्रीरत्नगढनगरनिवासिना श्रीवसिष्ठकुलो
द्भवगौडवंशावतसश्रीरामकृष्णपोत्रेण श्रीकस्तूरीचद्रसूनूना श्रीमहादेवभक्तपंडितश्रीचतुर्थीलाल (चौथमल)
शर्मणा विरचिते शांतिप्रकाशे सर्वशांत्युपयोगिपद्धतिकथनं नाम प्रथम प्रकरणम् ॥ १ ॥ ॥

·विनायकोपसर्गशांत्यर्थममुककर्मणि निर्विघ्नतासिद्धयर्थममुकफलसिद्धयर्थं वा अमुकदुःस्वप्ननिराशा अथद्वितीयं प्रकरणम् ॥ ॥ तत्र तावद्विघ्नपरिहाराय विनायकशांतिरुच्यते ॥ साचोपनयनविवाहादौ निर्वि नफलप्राप्त्यर्थमुपसर्गनिरासाय वा सपिंडमरणादिनिमित्तकप्रतिकूलनिवृत्त्यर्थवा विनायकशांतिः कार्यां । तत्रकालः । विष्णुधर्मे-हस्तपुष्याश्वयुक्सौम्यवैष्णवेचोत्तरात्रये । नक्षत्रेचमुहूर्तेचमैत्रेवाब्रह्मदैवते ॥ १ ॥ शुक्लपक्षेचतुर्थ्यांचवासरेधिषणस्यच ॥ विघ्नस्यपरिहारार्थशांतिकुर्यादिनाथकीम् ॥२॥ अथ प्रयोगः। उक्त शुभदिने कर्तापवित्रपाणिः आचम्य प्राणानायम्य । देशकालौसंकीर्त्य । अमुकगोत्रोत्पन्नोऽमुकशर्माऽहं लक्ष्मीप्राप्त्यर्थं वा विनायकशांति करिष्ये ॥ अथवा । ममाऽमुकस्य कर्तव्यउपनयनेविवाहे वा निश्चयोत्तरं कस्यचिदमुकसपिंडगोत्रजपुरुषस्यसंजातमृतिजनितप्रतिकूलसूकलदोषपरिहारद्वारा वधूवरयोः आयुरभि वृद्धिपूर्वकसंतत्यविच्छेदसकलभूतिसिद्धयर्थश्रीपरमेश्वरप्रीत्यर्थसनवग्रहमखांविनायकशांतिकरिष्ये । वा अस्यकुमारस्य उपनयनकर्मणोनिर्विघ्नतासिद्धयर्थ विनायकशांति करिष्ये। इति संकल्प्य । तदंगत्वेनगणे शपूजनपुण्याहवाचनमातृकापूजननांदीश्राद्धांतं पूर्ववत्कर्मकृत्वा आचार्यादिवरणं कुर्यात् । अत्र चतुरोऽष्टौ ।

·वा ऋत्विजोवृणुयात्।तत्र चत्वार स्वस्तिवाचका । तत साचार्योयजमानोवामहस्तेगौरसर्पपानगृहीत्वा रक्षो हगमित्यादिपूर्वोक्तमंत्रै सर्पपान्सर्वत्रविकीर्य । आपोहिष्ठेतिविमिर्मत्र कर्मभूमिपचगव्येनप्रोक्ष्य । भूर।। सीतिमप्रेण भूमिसपूजयेत् । अयाचार्य पंचवर्णे शुक्कैस्तडुलेर्वा यज्ञियमध्यदेशे स्वस्तिककृत्वा तदुपरि प्रागग्रान्कशानास्तीर्य तत्र श्रीपादिकाष्ठजंपीठ उत्तरच्छद सस्थाप्य तच्छेतवस्त्रेणाच्छाद्य तच्चतुर्दिा चत्वारिस्वस्तिकानि कृत्वा तेषु प्रागादितश्चतुर कुभान् । ॐ महीद्यौरित्यादिपूर्वोक्तमंत्र 'पूर्णपात्रांतच तुर्ब्राह्मणे प्रथमत्रावृत्त्यासस्थापयेत् ॥ तत्रषिशेप । कलशेषगदोदकनदीसंगमोदकचापूर्य पंचमृद क्षिपेत् ॥ पचमृदोयथा ॥ अश्वस्थानाद्गजस्थानानुल्मीकात्सगमान्दादिति ॥ उद्धतासिवराहेणकृष्णेन शतवाहुना ॥ मृत्तिकेहरमेपापयन्मयादुष्कृतंकृतमितिमंत्रेणक्षिपेत् ॥ गंधदारामितिचंदनागरुकेशरकस्तू रीकर्पूरगोरोचनगुग्गुलन्निक्षिपेत् । चदनमालाविभूषितान्कृता कलशस्यमुखेविष्णुरित्यादिदेवदानवइ त्यतपठेत्।ततश्चतुर्पकलशेपुचत्वारऋत्विज । ॐ त्वन्नोऽअन इतिमंत्रणवरुणमाषाह्य षोडशोपचारै सपूज्या ॐ आनोभद्रा • ॥ १ ॥ ॐ शन्नोपात ॥२॥ इत्यादि पूर्वोक्तशांतिकमत्रान्पठेयु । तत आचार्योभद्रास - , ·नस्यपूर्वतोहोमार्थस्थंडिलंकृत्वा । तदीशान्यां हस्तमात्रवेदिकायां पीठे वस्त्रादौ वा । ॐ महीद्यौरित्यादि पूर्णपात्रांतं कलशंसंस्थाप्य । तदुपरि । विनायकांबिकास्वर्णमयमूोरेग्युत्तारणपूर्वकप्राणप्रतिष्ठांकृत्वा संस्थाप्य । आवाहयेत् । तत्र मंत्राः ॥ ॐ गणानान्त्वागुणपतिर्छ हवा० ॥२॥ ॐ तत्पुरुषायविद्महवक्रतुं डायधीमहि ॥ तन्नोदंतिःप्रचोदयात् । ॐ भूर्भुवःस्वः विनायक इहागच्छ इहतिष्ठ विनायकमावाहयामि ।। इतिविनायकम् ॥ ॐ अंबेऽअंबिकैबालिकेनमानयतिकश्चनः॥ ससस्त्यश्वकः सुभद्रिकांकाम्पीलवासिनीम्॥ ॥१॥ ॐ सुभगायैविद्महे काममालिन्यधीमहि ॥ तन्नौगौरीप्रचोदयात् ॥२॥ ॐ भूर्भुवःस्वगौरि इहा गौरीभावाहयामि । इति गौरींचावाहूयेत् ॥ ततस्तत्परितोयथावकाशं अक्षतपुंजेषु । ॐ व्योमकेश इहा व्योमकेशमावाहयामि ॥ १॥ एवं सर्वत्र । पार्वती० ॥२॥ भीमजं ॥३॥ वसुदेवं० ॥४॥ अर्क० ॥५॥ सोमं ॥६॥ मंगलं० ॥७॥ बुधं० ॥ ८॥ बृहस्पतिः ॥९॥ शुक्र० ॥ १० ॥ शनैश्चरं० ॥ ११ ॥ राहुं०१२ केतुं० ॥ १३॥ बाहुलेयं० ॥१४॥ विष्णुं० ॥ १५॥ एतानिंद्रादिलोकपालांश्चावाह्य । ॐ मनोजूतिरितिप्र तिष्ठाप्यपाद्यादिषोडशोपचारैनाममंत्रणसंपूज्य । भद्रासनस्यपूर्वतः कृतेस्थंडिले पंचसंस्कारान्कृत्वा ·वरदनामानमर्मिस्थापयेत् ॥ अथ विनायकादुत्तरत ग्रहवेद्या गृहस्थापन कुर्यात् ॥ तद्यथा । देशकालोस । कीर्त्य । अद्यारिप्सितस्य कर्मण सांगतासिद्ध्यर्थ आदित्यादिग्रहाणां स्थापनं पूजन च करिष्ये । इति सकल्प्य तत्र ग्रहपीठमध्ये सूर्याधनंतपर्यंत पूर्ववद्वहाणां स्थापन पूजन च कुर्यात् । तदेशान्यां दध्य क्षतादिभूपितंकलशपूर्वोक्तविधिनासंस्थाप्य तत्र वरुण पूजयेत् ॥ ततोऽमिसमीपमागत्यान्याधान कुर्यात् । तद्यथा ॥ अद्य० अस्मिन्सग्रहमखविनायकशात्याख्यकर्मणि देवतापरिग्रहार्थमन्वाधान करिष्ये । इति संकल्प्य । पूर्ववत्कुशकडिकांचरूदासनांतांकुर्यात् । तत गव्याज्यलोलीकृतेनगौरसर्ष पकल्केनोदर्तितसर्वाग सर्वोषधीमि सर्वगंधैश्चलिप्तशिरसं यजमान आचार्यों मंगलवेदघोषैर्भद्रासने उपवेशयेत् । ततो यजमान पूर्ववृतैश्चतुर्मितिम्भि स्वस्तिवाचन कारयेत् ॥ भोब्राह्मणा ममगृहे अद्य करिष्यमाणसग्रहमखविनायकात्याख्यस्यकर्मण बहुपुण्याई भवतोब्रुवन्तु । अस्तु पुण्याई इति दिजा वदेयु ॥ एवंकल्याणादि० ॥ ततो जीवत्पतिपुत्राभि सुवासिनीमिर्नीरा जनकार्यम । ताभ्यश्च यजमानो वनकंचुक्यादिदद्यादित्याचार । ततः आचार्यों यजमानदक्षिणत उदम ·सर्वदा ॥२ ॥ ॐ सुमित्रियान आपऽओषधयः संतु ॥ दुम्मित्रियास्तस्मैसंतुयोरानतुदोमायद्विष्मः खस्तिष्ठन्पूर्वदेशस्थकलशमादाय । सहस्राक्षशतधारमृपिभिःपावनंकृतम् ॥ तेनत्वामभिषिचामिपावमान्यः पुनंतुते ॥ १ ॥ इतियजमानमभिषिचेत् ॥ ततो दक्षिणकुंभमादाय । भगंतेवरुणोराजाभगंसूर्योबृहस्पतिः॥ भगमिंद्रश्चवायुश्चभगंसप्तर्षयोददुः॥२॥ इति दक्षिणकुंभेनाभिषिचेत् ॥ततःपश्चिमकुंभमादाय। यत्तेकेशेषुदौ भाग्यसीमंतेयच्चमूनि ॥ ललाटेकर्णयोरक्ष्णोरापस्तनंतुसर्वदा॥३॥ इतिपश्चिमकुंभेनाभिषिचेत् ॥ ततः उत्तरकलशमादाय । सहस्राक्षं० ॥ १ ॥ अगंतेवरुणो० ॥२॥ यत्तेकेशेषु० ॥ ३ ॥ इति पूर्वोक्तमंत्रैरभिषिचे त् ॥ ततश्चतुर्भिर्मिलितैः । कुंभैरभिषेकः ॥ तत्रमंत्राः ॥ एतद्वैपावनस्नानंसहस्राक्षमृषिस्मृतम् ॥ तेनत्वांशत धारेणपावमान्यःपुनंत्विमाः॥ १ ॥ शक्रादिदशदिक्पालाब्रह्मेशकेशवादयः आपस्तेनंतुदौभाग्यशांतिददतु ॥ ३॥ समुद्रागिरयोनद्योमुनयश्चपतिव्रताः ॥ दौर्भाग्यंनंततेसर्वशांतियच्छंतुसर्वदा ॥ ४॥ पादगुल्फोरुज घास्यनितंबोदरनाभिषु ॥ स्तनोरुबाहुहस्ताग्रग्रीवास्यसांगसंधिषु ॥५॥ नासाललाटकर्णेषुकेशांतेषुचयत्स्थि तम् । तदापोनंतुदौर्भाग्यंशान्तिंयच्छंतु सर्वदा॥५॥तत आचार्य प्राङ्मुखो यजमानस्यपश्चात्तिष्ठन सव्यपा

·Roadबहला-
णिनाकुशान्यजमानस्यशिरसिप्रागग्रान्निधाय तत्रसार्षपतैलें औदुवरसुषेणादाय ॐ मिताय स्वाहााइदमिता
यन ममेति यजमानस्य त्याग ॥ऊसमिताय स्वाहा इद०ॐशालाय इद० ॐ कटकटाय इदं । ॐ कू
ष्मांडाय० इद० । ऊ राजपुत्राय० इद० । इति षडाइतीमस्तकेजुहुयात् ॥ ततोऽमिसमीपमागत्य पवित्रणा
ज्योत्पवनादि सोमाय स्वाहेत्यंत कुर्यात् । तद्यथा। ॐ प्रजापतये स्वाहा । इद प्रजापतये न मम ॥ ॐ इद्रा
य० इद० ॥ इत्याघारौ ॐ अग्नये स्वाहा । इद० ॥ ॐ सोमाय० । इद० ॥ इत्याज्यभागौ ॥ इति इत्वा।
पगिरनौश्रपितचरुणा जुहुयात् ॥ ॐ मिताय स्वाहा । इदं० ॥१॥ ॐ समिताय. इदं ॥२॥ ॐ
य । इदं० ॥३॥ ॐ कटकटाय० इदं० ॥ ४ ॐ कूष्मांडाय० इदं० ॥५॥ ॐ राजपुत्राय० इद ॥६॥
तेनैवचरुणा व्योमकेशादीनां होम ॥ ॐ व्योमकेशाय० । इदं० ॥ १ ॥ ॐ पार्वत्यैः । इदं० ॥२॥ॐ
भीमजाय० । इद० ॥३॥ ॐ वसुदेवाय० । इदं० ॥ ४॥ ॐ अर्काय० । इदं० ॥५॥ ॐ सोमाय० । इदं०
॥६॥ ॐ भौमाय० । इदं० ॥७॥ ॐ बुधाय । इदं०॥ ८॥ ॐ बृहस्पतये । इदं ॥९॥ ॐ शुक्रायः ।
इदं० ॥ १० ॥ ॐ शनैश्चराय । इदं० ॥ ११ ॥ ॐ राहवे । इद० ॥ १२ ॥ ॐ केतवे । इदं० ॥ १३ ॥

·ॐ वाहुलेयाय ० । इदं ० ॥१४॥ॐ विष्णवे ० । इदं ० ॥ १५॥ ॐ इंद्राय ० । इदं ॥ १६॥ अग्नये।इदं ० ॥१७॥ॐ यमाय । इदं ० ॥ १८॥ ॐ नितये । इदं ० ॥१ ९॥ॐ वरुणाय ० । इदं ० ॥ २० ॥ ॐ / द्रव्यत्यागः कार्यः ॥ इमानि संपादितानिहवनीयद्रव्याणि या या यक्ष्यमाणदेवतास्ताभ्यस्ताभ्योमया वायवे ० । इदं ० ॥ २१ ॥ ॐ कुबेराय । इदं ० ॥ २२ ॥ ॐ ईशानाय । इदं ॥२३ ॥ ततोयजमानेन परित्यक्तानि न मम ॥ ततो गणेशाय वराहुतिः । ततोग्रहहोमंपूर्ववत्कुर्यात् ॥ ततः स्थापितदेवतानां पंचो पचारपूजा ॥ ततः ॐ अग्नयेस्विष्टकृते स्वाहा । इदं ॥ इति स्विष्टकृद्धोमं व्याहृतिहोमवारुणहोमं च प्राजा पत्यांतं कृत्वा बलिदानं पूर्ववत् कुर्यात् । ततो हुतशेषचरुणा इंद्रादिलोकपालेभ्यो नाममंत्रैबर्लिंदत्वा शुद्धो दकेनसुस्नातो यजमानः विनायकसमीपे उपविश्य ॐ तत्पुरुषायविद्महेवक्रतुंडायधीमहि ॥ तन्नौदंतिःप्रचो दयात् ॥१॥ॐ सुभगायैविपहेकाममालिन्यधीमहि ॥ तन्नोगाराप्रचोदयात् ॥२ ॥ इतिद्वाभ्यां मंत्राभ्यां विनायकांबिकाभ्यां नमः ध्यायामीत्येवंषोडशोपचारैः संपूज्य । कृताकृततंडुलान् । तिलयक्तौदनम् । सु । रास्थानेगुडयुक्तंदुग्धम् । मांसस्थानेलवणयुतंपायसम्।मूलकापूपपूरिकॉडरजस्रग्दध्यन्नपायसगुडमिश्रपिष्ट ·मोदालड्डुका चित्रसुगंधपुप्पकूप्मांडफलानिचेकपानेशूर्पवाकृत्वा ॐ तत्पुरुषाय तनोदति ॥903 मुभगाये तन्नोगोरी ॥२॥विनायकांविकाभ्यां नम इमंउपहारनिवेदयामिाइति निवेद्याकुकुमगंधर्वासपप महितोदकेनांजलिमापूर्य पूर्वोक्तमंत्राभ्यामर्घदत्वा भूमौशिर कृत्वा । रूपंदेहिजयदेहिभगवन्देहिमे भगम् ॥ पुत्रान्देहिधनदेहि सर्वान्कामश्चिदेहिमे ।। इति विनायक । रूपदेहियशोदेहि भगभगवतिदेहिमे ॥ पुनान्देहिधनं देहि सर्वान्कामांश्चदेहिमे ॥ १॥ इत्यविकांचोपतिष्ठेत् । सोभाग्यमविकेदेहि रूपभाग्ययशोऽ पिन ॥ प्रियपुनश्चिकामाश्च तथासौख्यंचदेहिमे ॥ १॥ गणेशमातरवालेयत्किचिन्मदभीप्सितम् । एकना वतदेहि देहिगोरिवरानने ॥ २॥ तत आचार्य शूकुशानास्तीर्य कृताकृताधुपहार पूर्वोक्तं सर्वतत्रनिधाय चतुप्पयंगत्वा तत्र भूमिजलेनाभ्युक्ष्य तत्रकुशानास्तीर्य तत्रमत्रोक्तदेवता सपूजयेत्। आदित्यादिमंत्रोक्तदेव ताभ्योनम ।इति मंत्रणपोडशोपचारे सपूज्य तत्र शूर्प निधाय वलिं दधात् । तत्र मत्रा 1ॐ वलिंगृहत्विमे देवा ह्यादित्यावसवस्तथा ॥ मस्तश्चाश्विनोदेवा सुपर्णा पन्नगाग्रहा ॥ १॥ असुरायातुधानाश्चपिशाचामा तरोगणा ॥ गाकिन्योयक्षवेताला योगिन्य पूतनाग्रहा ॥२॥ Mभका सिद्धगधर्वानागाविद्याधरानमा ॥

·दिक्पालालोकपालाश्च येचविघ्नविनायकाः॥३॥ जगतांशान्तिकारोब्रह्माद्याश्चमहर्षयः ॥ माविघ्नुमाचम पापंमासन्तुपरिपंथिनः॥४॥सौम्याभवन्तुतृप्ताश्चभूतप्रेताः सुखावहाः॥ ततोयजमानोगृहमागत्य हस्ती पादौ प्रक्षाल्याचामेत् ततः आचार्यः कृतस्यसग्रहमखविनायकशान्त्याख्यस्यकर्मणः सांगतासिद्धयर्थ वसोर्धारा समन्वितं पूर्णाहुतिहोमं करिष्ये।इति संकल्प्यपूर्वोक्तविधिनापूर्णाहुतिवसोर्धारां च हुत्वा भस्मधारणं कुर्यात् ततः संस्रवप्राशनम् । पवित्राभ्यांमार्जनम्। ब्रह्मणेपूर्णपात्रदानम्॥ब्रह्मग्रंथिविमोकः। प्रणीतान्युब्जीकरणम्। कृत्वा आचार्यसंपूज्य तस्मैवस्त्रयुगं हेमदक्षिणांच दत्वा ऋत्विग्भ्यो यथाशक्त्यान्येभ्येश्चभूयसींदक्षिणां द द्यात् ततःग्रहकलशोदकेनयजमानस्यसकुटुंबस्याभिषेकः।ततो विनायकांबिकयोरुत्तरपूजां कृत्वाायांतुदेव गणा इति विसृज्य इमे विनायकाम्बिकयोर्मूर्ती आचार्याय तुभ्यमहं संप्रददे इदंग्रहपीठंतुभ्यमहंसंप्रदे। इति दत्वा अग्निंगंधादिनासंपूज्य गच्छगच्छतिविसृज्य कृतस्य सग्रहमखविनायकशान्त्याख्यस्यकर्मणः सांगतासिद्धयर्थं यथाशक्तिब्राह्मणान्भोजयिष्ये । इति संकल्प्य ब्राह्मणान्भोजयित्वा तेभ्योभूयसींदक्षिणां दत्वा आशिषो गृह्णीयात्॥इति शांतिप्रकाशे विनायकशान्तिप्रयोगः ॥अथ कूष्मांडीहोमप्रयोगः॥ तच्चचूडो ·पनयनोदाहानांप्रारभोत्तरमुहूर्तातरालामेजननाशौचपातेसंकटवशात्प्राप्तकर्मकरणेतच्छुद्ध्यर्थेप्रायश्चित्तीभू त कार्य ॥ कृतस्नानादिर्यजमान पत्न्यासंस्कार्येण च सह पीठादावुपविश्य आचम्य । अस्यामुकसंस्कार्य स्यजननाशौचमध्ये सकटवशेन अमुकसस्कारकर्तुकूष्माण्डमंत्रराज्यहोम पयस्विनीगोदानं तन्निष्कय वा पचगव्यप्राशन च करिष्ये । इति सकल्प्य निर्विघ्नतार्थ गणपतिपूजनं स्वस्तिपुण्याहवाचनमपिकुर्यात् । तत कूष्मांडहोमकर्तु अस्मिन्स्थंडिलेपंचभूसस्कारपूर्वक विटनामानमनिस्थापयामीत्यर्गिस्थहिलेसस्थाप्य संपूज्य। दक्षिणतोब्रह्मासनादि आज्यभागांत कृत्वा (नात्र चरु )कूष्मांडमंत्रैराज्यहोमं कुर्यात्।तत्र मंत्रा। ॐ यदॆवादेवुइनुदेवासश्चकुमाषुयम ॥ अग्निर्मातस्मादेनसोषिश्वान्मुञ्चत्वईसस्वाहा । इदममये न मम॥ १॥ ॐ यदिदिवायदिनक्तुमेना सिचकुमाधुयम् ॥ घायुतिस्मादेनसोषिश्वान्मुञ्चत्वम्हस स्वाहा ॥ इदं वायवे न मम ॥ २ ॥ ॐ यदिजायद्यदिस्वप्नुभएनासिचकुमाघुर्यम् ॥ सूयोम तस्मादेनसोविश्वान्मुञ्चत्वर्ड सिस्वाहा । इद सूर्याय न मम ॥ ३॥ ततो भूराद्या स्विष्टकृदंतादशाहुतय 40.12424 ·ततः संत्रवप्राशनादिप्रणीताविमोकांतहोमशेषसमाप्य ततः पयस्विनीगोदानंप्रतिगृहीतृब्राह्मणपूजनं च कुर्यात् । तद्यथा। गांवस्त्रालंकारादिभिःसंपूज्य । देशकालौसंकीर्त्य इमांगांपयस्विनी यथाशक्त्यलंकृतां अथवा गोनिष्क्रयीभूतंनिष्काध पादं वा सुवर्णतन्मूल्यरजतद्रव्यं वा जननाशौचदोषनिरसनार्थ कूष्मांडी प्रायश्चित्तहोमसांगतासिद्धयर्थं प्राप्तकर्मकरणे अधिकारार्थं च अमुकशर्मणेब्राह्मणाय तुभ्यमहंसंप्रददे ।। इति दत्वादानप्रतिष्ठासिद्धयर्थं दक्षिणां दयात्॥ततःॐगवामंगेषुतिष्ठंतिभुवनानिचतुर्दश॥ यस्मात्तस्माच्छि मेस्यादिहलोकेपरत्रच ॥ १ ॥ इति प्रार्थ्य विधिवत्पंचगव्यं कृत्वा । यत्त्वगस्थिगतंपापंदेहेतिष्ठतिमाम के ॥ प्राशनात्पंचगव्यस्यदहत्यग्निरिवंधनमिलि मंत्रेण प्राश्येत् ॥ ततो यथाशक्ति ब्राह्मणान्भोजयित्वा संपूज्य तैराशिषो गृह्णीयात् ॥ इति कूष्मांडीहोमप्रकारः समाप्तः ॥ ॥ अथ सूर्यादिग्रहशांतिप्रयोगः॥ तत्र तावदादित्यस्यशांतिः॥ मदनरत्नेहस्तनक्षत्रयुतं आदित्यवारं प्रगृह्य सप्त नक्तवतानिभक्तितः कृत्वा प्रतिदिनं रक्तपुष्पाक्षतादिभिरकमभ्यर्च्य सप्तमेप्राप्ते प्रातः स्नात्वा शुक्लधौतया ससी परिधाय यथायोग्यालङ्कृतः स्वासनेप्राङ्मुखउपविश्य दक्षिणपासंभारान्संस्थाप्य धृतपवित्रति D ॥ ।

·म लक पत्न्यासमारब्धोद्विराचम्य प्राणानायम्य शांतिपाठ पठित्वा लक्ष्मीनारायणादिदेवान्प्रणमेत् । ततो देशकालोसंकीर्त्य । अद्यपूर्वोच्चरितगुणविशेषणविशिष्टायां शुभपुण्यतिथाषमुकगोत्रोऽमुकशर्मा वा गुप्ताह ममश्रुतिस्मृतिपुराणोक्तफलप्राप्त्यर्थ मम कलत्रादिमि सह जन्मराशे सकाशानामराशे सकाशाद्वाजन्मलग्रा दर्पलग्नाद्गोचरादा चतुर्याष्टमदादशाद्यनिष्टस्थानस्थितसूर्येणसूचितंसूचयिष्यमाणं च यत्सर्वारिष्ट तद्विना शार्थ सर्वदातृतीयैकादशशुभस्थानस्थितवदुत्तमफलप्राप्त्यर्थं तथा दशान्तरदशोपदशाजानतपीडाल्पायुरधि देवाधिभौतिकाध्यात्मिकजनितक्लेशनिवृत्तिपूर्वकशरीरारोग्याथै परमैश्वर्यादिप्राप्त्यर्थ श्रीसूर्यनारायणप्रस नार्थ चादित्यशांति करिष्ये । इति सकल्प्य । तदगत्वेनगणपूतिपूजन स्वस्तिपुण्याहवाचनमाचार्यवरणं दिग्रक्षणं अग्निस्थापनपूर्वकं सामान्यतोग्रहपूजन च पूर्ववत्कुर्यात् । ततो वेदीमध्येप ताम्रकलशंसंस्थाप्य तदुपरि ताम्रपात्रे शुद्धसुवर्णमयींप्रधानदेवसूर्यप्रतिमामग्युत्तारणपूर्वकंसन्निधाय रक्तपट्टवस्त्रयुगच्छन्नां छत्रीपानागान्वितां च कृत्वा घृतेनसनाप्य रक्तचदनरक्तपुष्पाक्षतादिभि पुरुषसूक्तेनषोडशोपचारै सपूज्य लाकान्निवेद्य प्रणम्य कृशकंडिकांकृत्वा आज्यमागति प्रधानदेवसूर्याय दधिक्षीरघृताक्ताश्वस्शाकल्यस ·॥ ॥ अथ चंद्रशांतिमयपीडासुघोरासुकृताशांतिः शुभप्रदा ।। HAAG-लका हिता अर्कसमिधः ॐ आकृष्णेनरजसेतिमंत्रेणाष्टोत्तरशतसंख्यया जुड्यात् । इदं सूर्याय न मम इति त्यागः कार्यः ॥ ततो होमाते दिक्पालक्षेत्रपालांदिभ्योबलिदानं पूर्णाहुतिहोमं च कृत्वा ततो मंजिष्ठागजमदं कुंकुमरक्तचंदनंजलपूर्णेताम्रकुंभेक्षिप्त्वा पूर्ववदभिषेकं ग्रहस्त्रानं च कुर्यात् । ततो वेदविदुषे ब्राह्मणाय इमांसूर्यप्रतिमां सोपस्करां तुभ्यमहं संप्रददे । इति संकल्प्य । ॐ आदिदेवनमस्तुभ्यूसप्तसप्तेदिवाकर ॥ त्वंरखेतारयस्वास्मानस्मात्संसारसागरात् ॥ १ ॥ इति मंत्रेणप्रतिमां दद्यात् । ततो माणिक्यगोधूमधेनुरक्त वस्त्रगुडहेमताम्ररक्तचंदनकमलानिरवेःप्रीत्यर्थदेयानि । ततो विप्रेभ्यो दक्षिणादानम् । देवविसर्जनं च बतानि कृत्वा प्रतिदिनं श्वेतपुष्पादिभिः सोममभ्यर्च्य सप्तमेप्राप्ते प्रातः स्नानादि विधाय । देशकालौसं कीर्त्य अर्कशांत्युक्तसंकल्पान्ते चंद्रशांति करिष्ये । इति संकल्प्य गणपतिपूजनादि अग्निस्थापनांतंकर्म कला ग्रहपूजनं कुर्यात् । ततो मंडलमध्ये दध्यन्नशिखरे राजतंकुंभसंस्थाप्य तदुपरि कांस्यपात्रे राजती N 10 ·सोमप्रतिमामन्युत्तारणपूर्वकं सन्निधाय श्वेतवस्त्रयुगलेनसव्येष्टय पादुकोपानहच्छत्रभोजनासनसयुत च कृला श्वेतपुष्पाक्षतादिभि पुरुषसूक्तेनषोडशोपचार सपूज्य घृतपायसं निवेद्य । आज्यभागांतहोमकृला प्रधानदेवसोमाय दधिमधुक्षीरघृताक्ता शाकल्यसहिता पलाशसमिधोष्टोत्तरशतम् । ॐ इमंदेवाऽअस पत्नर्छ इतिमंत्रेणजुहुयात् । ततो होमाते बलिदानादिपूर्वोक्तवत्कर्मसमाप्य राजतेकमे उशीर शिरीष कुकुम रक्तचदन शंख चन्यस्य अभिपेकं स्नानचकृत्वा । ॐ महादेवजातिवल्लीपुष्पगोक्षीरपांडुर । सोमसोम्यो भवास्माक सर्वदा ते नमोनम ॥ इतिमंत्रेण ब्राह्मणायप्रतिमांसोपस्करांवंशपात्रस्थतंडुलकर्पूरमौक्तिकश्वेत वस्त्रघृतपूर्णकुभवृपांश्च निवेद्य देवविसर्जनं ब्राह्मणभोजनादिसर्वकर्मपूर्ववत्समापयेत् । एवकृतेमहासौम्य सोमस्तुष्टिकरोभवेत् ॥ इति चंद्रशांति ॥ ॥ अथ मगलशांति ॥ स्वात्यांभौमवार सगृह्य सप्तनक्तवतेषुभूमा वेवभोजनविधाय सप्तमेप्राप्ते पूर्ववत्सर्वकृत्वा मडलमध्ये कलशसंस्थाप्य तदुपरिताम्रपात्रे सुवर्णमयीं मंगलप्रतिमा निवेश्य रक्तवस्त्रयुगच्छन्नं कुंकुमेनानुलेपितंकृत्वा रक्तपुष्पाक्षतादिभिःपुरुषसूक्तेनपोडशो पचारे सपूज्य भक्त्याकसारनिवेद्य । दधिमधुघृताक्ता शाकल्यसहिता खादर्य समिधोष्टोत्तरशतं ·Mo*-*-*-*ceRO- ॐ अग्निभू दिवइति मंत्रेण मंगलायजुहुयात् । ततः पूर्ववद्धोमंसमाप्य ततः पूर्ववद्धोमंसमाप्य ॐ कुजकुप्रभवो पित्वंमंगल परिगद्यसे ॥ अमंगलंनिहत्याशुसर्वदायच्छमंगलम् ॥ इति मंत्रेणकस्मैचित्कुंटुंबिनेब्रा ह्मणाय मंगलप्रतिमादानं प्रवालगोधूमममूरिकारक्तवृषभगुडसुवर्णरक्तवस्त्रताम्रादिदानं च कुर्यात् । ततो रौप्यकुंभे खदिरं देवदारुं तिलान् आमलकानि च न्यस्य अभिषेकं स्नानं च कुर्यात् । अन्यत्सर्वं पूर्ववत इति भौमशांतिः॥॥ अथ बुधशांतिप्रयोगः॥ विशाखासुबुधंगृह्य सप्तनक्तव्रतानि कृत्वा सप्तमेप्राप्तेसुवर्णप्रति मांकांस्यपात्रसंस्थाप्य शुक्लवस्त्रयुगच्छन्नंकृत्वा शुक्लगंधाक्षतपुष्पादिभिःसंपूज्य गुडोदनोपहारंनिवेदधिम धुघृताक्ताःशाकल्यसहिताअपामार्गसमिधोऽष्टोत्तरशतं ॐ उद्बुध्यस्वाग्ने इति मंत्रेण जुहुयात्। ततो होमान्ते ॐ बुधत्वंबुद्धिजननो बोधवान्सर्वदा नृणाम्॥तत्त्वावबोधकुरुमे सोमपुत्र नमोनमः ॥ इतिमंत्रेण ब्राह्मणायप्र तिमा नीलवस्त्रसुवर्णकांस्यमुद्गगारुत्मतदासीहस्तिदंतपुष्पाणिं च निवेद्य । मृन्मयकलशे नदीसंगमतो यानि तन्मृत्सहितानि च निक्षिप्य अभिषेकंस्नानंच कुर्यात्। अन्यत्सर्वं आदित्यशांतिवत् ॥ इति बुधशांतिः॥ अध बृहस्पतिशांतिप्रयोगः ॥ अनुराधासुगुरुवारंप्रगृह्य सप्तनक्तव्रतानिकृत्वा सप्तमेप्राप्ते पूर्वोक्तादित्यशां तिवत्सर्वकृत्वा मंडलमध्येसुवर्णपात्रे सुवर्णमयीं बृहस्पतिप्रतिमांसंस्थाप्य पीतांबरयुगच्छन्नांपीतयज्ञोपवी .

·तिनींपादुकोपानच्छत्रकमडलुविभूपितं च कृत्वा पीतगधाक्षतपुष्पादिभि पुरुपसूक्तेनसंपूज्य खंडखाद्योप हारानिवेद्य दधिमधुघृताक्ता शाकल्यसहिता अश्वत्थसमिधोष्टोत्तरशतं जुट्ठयात् । ततो होमाते । धर्म शास्त्रार्थतत्वज्ञज्ञानविज्ञानपारग ॥ विवुधार्तिहराचिंत्यदेवाचार्यनमोस्तुते ॥१॥ इति ब्राह्मणाय गुरो प्रतिमां ।' पुप्परागमणिहरिद्राशर्कराश्वपीतधान्यपीतवस्त्रलवणसुवर्णानिच निवेद्य सुवर्णकलशे औदुवर विल्वं पर्ट आमलक च निक्षिप्य तद्युक्तजलेनामिपेकं स्नानं च कुर्यात् । अन्यत्सर्वमादित्यशांतिपत् । इतिगुरुशांति ॥ अथशुकशांतिप्रयोग ॥ ज्येष्ठासु शुक्रं प्रगृह्य सप्तनक्तवतेपु भूमावेवभोजनंकृत्वा सप्तमेप्राप्त वंशपारज तशुक्रप्रतिमांसस्थाप्य श्वेतचंदनपंकजे तदभावे श्वेतपुष्पादिमिश्च पुरुषसूक्तेनसंपूज्य घृतसंयुतंपायसंनि वेद्य दधिमधुघृताक्ता शाकल्यूसहिता उदुंबरसमिधोष्टोत्तरशतं ॐ अन्नात्परिश्रुतोरसमिति मंत्रेण जुहुया त् । ततो होमाते । मार्गवोभर्गशुक्रश्चश्रुतिस्मृतिविशारद ॥ हित्वाग्रहकृतान्दोपानायरारोग्यदोस्तुस ॥ ॥९॥ इति मंत्रेणब्राह्मणाय प्रतिमांचित्रवनश्वेताश्वधेनुवज्रमणिसुवर्णरजततंडुलानि च निवेध रजतकलशे गोरोचनं कस्तूरिकां शतपुष्पा शतावरी च निक्षिप्य तेनामिपेक स्नानं च कुर्यात् । अन्यत्सर्वपूर्ववत् । इति ·शुक्रंशांतिः ॥ अथ शनैश्चरशांतिप्रयोगः॥ द्वादशाष्टमजन्मस्थेशनौ । श्रावणादिमासेप्रथमशनिवारंप्रगृह्य सप्तनक्तव्रतानिकृला सप्तमेप्राप्ते पूर्वोक्तादित्यशांतिवत्सर्वकृत्वा लोहपात्र लोहमयींशनैश्चरप्रतिमांसंस्थाग्य कृष्णवस्त्रयुगच्छन्नां माषतिलकंबलयुतां च कृत्वा पंचामृतेनसंस्नाप्य कस्तूरीकृष्णागुरुकृष्णपुष्पाक्षतादिभिः पोडशोपचारैः संपूज्य कृसरान्नं माषभक्तं पायसं अविली पूरिकां च निवेद्य । दधिमधुघृताक्ताः शाकल्यस हिताः शमीसमिधोष्टोत्तरशतं ॐ शन्नोदेवोरिति मंत्रेण जुहुयात् । ततो होमाते बलिदानंपूर्णाहुतिहोमं च संपाद्य प्रतिमां इंद्रनीलमाषतैलतिलकुलित्थमहिषीलोहकृष्णधेनूश्चदद्यात् । लोहकुंथे तिलमाषप्रियंगु गंधपुष्पाणिप्रक्षिप्य तयुक्तजलेनाभिषेकं स्नानं च कुर्यात् । अन्यत्सर्वपूर्ववत् ॥ इति शनैश्चरशातिः॥ अथ राहुकेतुशांतिप्रयोगः॥ शनैश्चरवारे राहुव्रतं प्रगृह्य सप्तनक्तानिकृत्वा सप्तमेप्राप्ते लोहपात्रे राहोर्लोहप्रतिमा संस्थाप्यकृष्णवस्त्रयुगच्छन्नां च कृला पंचामृतेनसंस्नाप्य गंधपुष्पाक्षतादिभिः संपूज्य पायसंनिवेद्य दधिम धुघृताक्ताः शाकल्यसहिता समिधोष्टोत्तरशतं ॐ कयानश्चित्रेतिमंत्रेणजुहुयात् । ततो होमाते प्रतिमादा नंकृत्वा गोमेदाश्वनीलवस्त्रकंबलतैलतिललोहानिराहवे वैडूर्यतैलतिलकंबलकस्तूरिछागवस्त्राणिचकेतवेदद्यात् ·माहिपेशृगे गुग्गुल हिंगुल हरताल मन सिलां च निक्षिप्य तेनाभिषेक स्नान च कुर्यात् । अन्यत्सर्वब्राह्मण भोजनादि पूर्ववत् । एवमेवकेतुशांतिस्तत्र समिध कुशमय्य । मंत्र ॐ केतुकृण्वन्नित्यादि । स्नान तु वराहविहितपर्वताग्रमृदं छागक्षीरं च खड्गपात्रे कृत्वा कुर्यात् । अन्यत्सर्व पूर्वोक्तशांतिवत् ॥ इति राकेतुशांतिप्रयोग समाप्त ॥ अथ सप्तग्रहादियोगशांतिप्रयोग ॥ मदनरत्ने । अथात सप्राक्ष्यामिग्रहयोगाख्यशांतिकम् ॥ एकक्षैतिग्मराशीवाएकराश्यक्षभेदने ॥ १ ॥ शशिसूर्य संमायुक्तेग्रहत्रयसमन्विते ॥ दुर्भिक्षादिभयचैवचतुर्ग्रहसमन्विते ॥ २ ॥ महारोगभयंराष्ट्रक्षयोवृष्टिवि नाशनम् ॥ पंचग्रहसमायोगेदुर्भिक्षसंकरादिकम् ॥ ३॥ नृपवेरंगर्भनाशोजायतेजननाशनम् ॥ ग्रहपट्कस मायोगेमंत्रिणांमरणभवेत् ॥ १॥ पश्वश्वादिभयसर्वसंकरादिजनक्षय ॥ पट्टराझोविनाशोवामहाभयमथा पिवा ॥५॥ सप्तग्रहसमायोगेक्षितीशमरणंध्रुवम् ॥ जगत्प्रलयमेवापितदानिर्मानुषंजगत् ॥६॥ सूर्य स्या व्यतिरिक्तश्चेत्तदायोगोमहादत ॥ विनाचंद्रणयोगोपिजगत्प्रलयकारक ॥७॥ तदृक्षजातजतूनांमहारोगो महाभयम् ॥ अर्थनाश स्थाननाशोमानहानिपीडनम् ॥ ८॥ षण्मासाभ्यंतरेवापि ह्यायानि श्रियस्तथा॥

·जन्माष्टद्वादशेराशौचतुर्थपंचमेपिवा ॥ ९ ॥ पूर्वोक्तफलमेवातस्तस्याः शांतिप्रयत्नतः॥ कुर्याद्दोषानु सारेण वित्तशाठयनकारयेत् ॥ १० ॥अथ प्रयोगः॥ तत्रतावजन्माष्टद्वादशचतुर्थपंचमराशिस्थेषु सूर्यादि सप्तग्रहेषु षट्कादिग्रहेषु वा पूर्वोक्तआदित्यादिशात्युक्तसप्तनक्तव्रतानि तत्तद्वासरेषु कृत्वा चंद्रतारानुकूलेसुदिनेशां तिकुर्यात् । तद्यथा। प्रातःस्नात्वा शुक्लधौतवाससीपरिधाय नित्यावश्यकसमाप्यस्वासनेप्रामुखउपविश्य दक्षिणपार्श्वसंभारान्संस्थाप्य सपत्नीकोयजमानोद्विराचम्य प्राणानायम्य शांतिपाठंगणपत्यादिस्मरणं च कृत्वा संकल्पं कुर्यात् ॐ अद्येत्यादिदेशकालौसंकीर्त्य अमुकगोत्रोऽमुकशर्माहं मम श्रुतिस्मृतिपुराणोक्त फलावाप्तये अस्मिन्पुण्याहे ममजन्मराशौ जन्मनक्षत्रे वा जन्मराशेः सकाशादा चतुर्थाष्टमद्वादशपंचमाद्य निष्टस्थानस्थिताः सूर्यादयः सप्तग्रहास्तैः सूचितं सूचयिष्यमाणं च यत्सर्वारिष्टं तद्विनाशार्थ सर्वदातृतीय कादशशुभस्थानस्थितवच्छुभफलप्राप्त्यर्थं तथा दशांतरदशोपदशादिनदशाजनितपीडाल्पायुरर्थनाशस्थान नाशमानहानिमहारोगदुर्भिक्षादिमहाभयाधिदेवाधिभौतिकाध्यात्मिकजनितक्लेशनिवृत्तिपूर्वकशरीरारोग्या र्थ परमैश्वर्यादिप्राप्त्यर्थं श्रीसूर्यादिग्रहप्रसन्नार्थं च सनवग्रहमखां सूर्यादिसप्तग्रहयोगशांति करिष्योइति संक A ·ल्प्य गणपतिपूजनादि दिग्रक्षणतिंकर्मपूर्ववत्कुर्यात्।ततो हस्तमात्रकेचतुरस्रकुंडे स्थडिले वा पंचभूसंस्कार पूर्वक वरदनामानमनिं प्रतिष्ठाप्य तदेशान्यांदिशिचतुरस्रहस्तमार्गस्थडिल च कृला तत्र तडुलैर्नवग्रहमड लविधाय अक्षतपुजेपुसूर्यादितत्तद्बप्रतिमास्वर्णमयीमम्यूत्तारणपूर्वकं सस्थापयेत् । तत पूर्वोक्तग्रहशांति प्रयोगप्रकारेण तत्तद्वैदिकमत्रैरधिदेवप्रत्यधिदेवलोकपालदिक्पालसहितग्रहाणामावाहनस्थापन च कृत्वा पुरुपमूक्तनपूजनकुर्यात् । तद्यथा ॥ देशकालो संकीर्त्य । मम श्रुतिस्मृतिपुराणोक्तफलप्राप्तये ममजन्मरा शो जन्मनक्षत्रे वा जन्मराशे सकाशादाचतुर्थाष्टमद्वादशुपचमाद्यनिष्टस्थानस्थिता सूर्यादिसप्तग्रहास्तै सुचितसूचयिप्यमाणयत्सर्वारिष्टं तद्विनाशार्थ सर्वदा तृतीयकादशशुभस्थानस्थितवदुत्तमफलप्राप्त्यर्थशरी रारोग्यार्थ परमैश्वर्यादिप्राप्त्यर्थं सूर्यादिग्रहप्रसन्नार्थं चाधिदेवप्रत्यधिदेवपंचलोकपालदिक्पालसहितसूया दिग्रहाणां पूजनं करिष्ये । इति संकल्प्य तत्तद्बहोक्तमत्रैस्तत्तदर्णयतैर्गधपुष्पमाल्यादिभिः षोडशोपचारे ग्रहान्सपूज्य ग्रहवेदीसमोपेनैवेद्यसमर्पयेत् । तद्यथा । सूर्याय गुडौदनम् । सोमाय घृतपायसम् । भौमाय । मसूरानम् । बुधाय क्षीरोदनम् ॥ गुरवे दध्योदनम् । शुक्राय घृतौदनम् । शनैश्चराय तिलपिष्टम् ।। - ।

·। 24Nok राहवेतिलमाषान्नम् । केतवे चित्रौदनम् । अन्येभ्यः सर्वेभ्यः पायसानवद्या आएपगार भ्यमित्यादिपूर्वोक्तप्रार्थनां कुर्यात् । ततः । ईशान्यांग्रहसंबंधिरुद्रकलशस्थापनंकृत्वा तत्र वरुणमावाह्य संपूज्य कलशस्यमुखेविष्णुरित्यभिमंत्रणं कुर्यात् । ततः कुशकंडिकांकृत्वा आज्यभागांते । इदं संपादितंसमिच्चरुतिलाज्यादिहविर्द्रव्यं यां या यक्ष्यमाणदेवता तस्यै तस्यै देवतायै न मम इत्यु त्सृजेत् । ततः आदित्यादिग्रहेभ्यः क्रमेणपूर्वोक्तार्कादिसमिञ्चरुतिलाज्यद्रव्यैरष्टोत्तरशतमष्टाविंशति वाष्टसंख्यया हुत्वा पूर्वोक्तग्रहहोमद्रव्येण अधिदेवताप्रत्यधिदेवताभ्यश्च चतुःसंख्ययाहुला विनायका दिलोकपालेभ्य इद्रादिदिक्पालेभ्यश्च पलाशोदुवरान्यतम समिच्चरुतिलाज्यद्रव्येण द्विद्विसंख्यया जुहुयात् । एवं होमं समाप्य स्थापितदेवतानांमृडाग्नेश्चोत्तरे पूजनंहुतशेषहविर्द्रव्येण स्विष्टकृद्धोसंव्या हतिहोमं च कृत्वा बलिदानांतेपूर्णाहुत्यादिहोमशेषसमापयेत् । ततो ग्रहकलशोदकमेकस्मिन्पात्रकृत्वा तत्र मंजिष्टां गजमदं कुंकुम रक्तचंदनं उशीरं शिरीषं शंख खदिरं देवदारु तिलान् आमलकानि नदीसंगम तीयानि तन्मृदः औदुंबरं बिल्वं वटं गोरोचनं शतपुष्पां कस्तूरिकां शतावरी माषान् प्रियंगुं गंधपुष्पाणि *** J ·१०. गुग्गुलु हिंगुल हरितालं मनःशिलां स्वर्णरजतताम्रलोहानि च निक्षिप्य एकीकृत्य दूर्वापंचपल्लरुदङ्मुख, आचार्यस्तिष्ठन् चत्वारऋत्विजश्च सपत्नीकं यजमान प्राङ्मुखोपविष्टमभिषिचेयु । अभिषेकमंत्रास्तु ॐ आकृष्णेनरजसेत्यादय पूजनप्रकरणोक्ताग्रहमंत्रास्तथाधिदेवप्रत्यधिदेवलोकपालदिक्पालत्र्यवकक्षेत्र पालमत्राश्च तथा पूर्वोक्तशांत्यभिपेकमंत्रा आदिदेवनमस्तुभ्यमित्यादिग्रहप्रार्थनामत्राश्च ज्ञेया । एवमाभि पेकानतरं सर्वोपधीरनुलिप्यू शुद्धोदकेननानं कुर्यात् । तत शुक्लांवरधरोधूतमंगलतिलक सपत्नीकोयज मान स्वासनेप्राङ्मुख उपविश्य आचम्य आज्यावलोकनकुर्यात् । ततो दक्षिणादानम् । सूर्याय कपिलां धेनुशखदद्यात्तयेदवे ॥ रक्तधुरंधरंदद्यादौमायककुदान्वितम् ॥ १ ॥ बुधायजातरूपतुगुरवेपीतवाससी ॥ श्वेताश्व भृगवेदयात्कृष्णांगामकसूनवे ॥२॥ आयसंराहवेदद्यात्केतुभ्यछागमुत्तमम् ॥ सुवर्णेनसमा का यजमानेनदक्षिणा ॥ ३॥ सर्वेपामथवागावोदातव्याहेमभूषिता ।। सूवर्णमथवादद्याद्वायेनतुष्यते॥४॥ तत कृतस्यकर्मण सांगतासिद्धयर्थ आचार्यविंगादिभ्यो यथाशक्ति दक्षिणांदत्वा अन्येभ्योभूयसी दक्षिणा दत्ता तेपामाशिपोगृह्णीयात् । ततो देवतामिविसर्जनंकृत्वा ब्राह्मणान्मोजयेत् । अन्यत्सर्वपूर्वोक्तशांतिवत् ...

·कर्मसमाप्य आचम्य प्राणानायम्य देशकालौसंकीयं ममामुककुमारस्य वा उपनयनकाले कन्या यावि तस्योपनयनेचगुरुशुद्धयभावेगुरुपूजाकार्या ॥ तत्र प्रयोगः ॥ गुरुसंक्रांतीस्वाभ्युदयषु वा गुरुवासरे प्रातर्नित्य इति संकल्प्य तदंगत्वेन गणपतिपूजनं पुण्याहवाचनं च कृत्वा आचार्यादिवरणं कुयात् । ततः कुंडेस्थंडिले वाहे वा अमुकानिष्टस्थानस्थितगुरुदोषनिवृत्यर्थ आयुरारोग्यप्राप्त्यर्थगुरुप्रसन्नार्थ गुरुपूजांशांति करिष्ये । कलशस्थापनविधिना सस्थाप्य तन्मध्ये युथिकां दमनवृक्षपत्राणि गुडूची अपामार्ग वायविडंगं शंखिनी वा वरदनामानमाग्रिंप्रतिष्ठाप्य तदैशान्यांदिशि हरिताक्षतनिर्मितदीर्घचतुरस्रमंडलमध्ये नूतनंताम्रकलशं विचां सहदेवीं विष्णुकांतां शतावरी कुष्टं जटामांसी हरिद्राद्वयं देवदारुं शैलेयं शठी चंदनं च पंचगव्यं अश्वत्थादिपंचपल्लवान पंचरत्नानि च निक्षिपेत् । ततः कलशोपरि सुवर्णपात्रेस्वर्णमयीगुरुप्रतिमां अन्युत्ता । रणपूर्वकं सन्निधाय पीतपवस्त्रद्रयेनाच्छाद्य पुरुषसूक्तेन पीतगंधाक्षतपुष्पादिभिःषोडशोपचारैः संपूजयेत् ।। ततः कुशकंडिकां कृत्वा आधाराज्यभागांते दधिमधुघृताक्ताः शाकल्यपायससहिता अश्वत्थसमिधोष्टोत्तर इति सप्तग्रहयोगशांतिप्रयोगः ॥ अथ विवाहादौ गुरुपूजाप्रयोगः ॥ मुदनरत्ने । कन्यायाविवाहकालेब्राह्मण AN 4 --- ·शतम् । ॐ वृहस्पतेऽअतियदय्या इति मंत्रेण जुहुयीत्। ततो होमति पुन पीतर्गधपुष्पैर्धूपदीपदध्योदनन प्रकाश विद्यफलतालदक्षिणादिमिर्गुरुसंपूज्य प्रार्थना कुर्यात् । नमस्तेंगिरसनाथ वाक्पतेऽथबृहस्पते ॥ क्रूरग्रहै पीडितानाममृतायनमोनम ॥ १॥ इति प्रार्थ्य पीतगंधाक्षतपुष्पयुतताम्रपात्रस्थजलेनाध्यं दद्यात् । गमीर दृढ़रूपाङ्गदेवेज्यसुमतेप्रभो ॥ नमस्तेवाक्पतेशांतगृहाणाय॑ बृहस्पते ॥ १॥ इत्ययं दद्यात् । तत । भक्त्या यत्तेसुराचार्य होमपूजादिसत्कृतम् ॥ तत्त्वगृहाणशात्यथै वृहस्पतेनमोनम ॥ १॥ जीवोवृहस्पति मुरिरा चायोगुस्रगिरा ॥ वाचस्पतिर्देवमत्री शुभकुर्यात्सदामम ॥२॥ इति पुन प्रार्थयेत् । ततो होमशेपंसमाप्य प्रतिमादानान्ते कलशोदकेन सपत्नीकयजमानसपुत्र ऊ इदमाप० ॥ १ ॥ तामग्निवर्णा० ॥२॥ याऽओ पधी ॥ ३ ॥ अश्वावती ॥ ४॥ यद्देवादेवहेडनमिति कूष्मांडसूक्तादिभिश्चाभिपिंचेत् । तत आज्यावलोकन कृता आचार्यायसोपस्करांधेनुसहितां गुरुप्रतिमां देवा ऋत्विगादिभ्यो दक्षिणदिद्यात् । ततो दानम् । अश्व सुवर्णमधुपीतवस्त्रं सपीतधान्यलवण सुपुष्पम् ॥ सशर्करंतद्रजनीप्रयुक्त दुष्टायशात्यगुरप्रणीतम् ॥१॥ एव यथाशक्त्यवादीनिदानानिसपाय देिशकालोसंकीर्त्य मम अमुकस्य वाउपनयनेविवाहे वा अमुकानि .

·टस्थानस्थितगुरुदोषशांत्यर्थं आयुरारोग्यप्राप्त्यर्थ गुरुप्रसन्नार्थं इमान्यश्वादीनिदानानिनानादैवतानि यथाशक्तिकल्पितानि अमुकगोत्रायामुकशर्मणेब्राह्मणायतुभ्यमहंसंप्रददे इति संकल्प्य ब्राह्मणायदद्यात् ततो दानप्रतिष्ठार्थदक्षिणांदत्वा देवान्विसृज्य ब्राह्मणान्भोजयेत् । ततः कर्मपूर्तिकामो विष्णुंस्मरेत् । एवम्। संक्रांतावपिकौंतेय तथास्वाभ्युदयेषुच ॥ कुर्वन्बृहस्पतेःपूजामभीष्टंफलमाप्नुयात् ॥ एवं संकटेचतुर्थद्वादश स्थोगुरुर्दिवारमष्टमनिवारंहोमादिरूपपूजयार्चितः शुभः । इति गुरुपूजाशांतिः समाप्ता ॥ अथ यात्रादिषु प्रतिशुक्रशांतिप्रयोगः॥ मात्स्य। अत्यावश्यके यात्रारंभे यात्रावसाने वा गृहप्रवेशे प्रतिशुक्रशांतिः कार्या ॥ तत्र विधिः । देशकालौ संकीर्त्य मम यात्रारंभे प्रतिशुक्रजनितानिष्टफलनिवृत्तिपूर्वकशुभफलप्राप्त्यर्थं आयु रारोग्यप्राप्थं च प्रतिशुक्रशांतिं करिष्ये । इति संकल्प्य सुमुखश्चैकदंतश्चेत्यादिना गणपतिं संपूज्य पुण्या हवाचनंकुर्यात्।ततो मंडलमध्ये तंडुलपूरितंशुक्लपुष्पांवरयुतं सुवर्णपात्रं वा राजतं कांस्यपात्रं वा निधाय तत्रराजतं शुक्रं संस्थाप्य शुचिमुक्ताफलसमन्वितं च कृत्वा पुरुषसूक्तेन आवाहनादिषोडशोपचारैः संपूज्य ॐ नमस्तेसर्वलोकेश नमस्ते भृगुनंदन॥कवे सर्वार्थसिद्धयर्थंगृहाणाऱ्यानमोस्तुते ॥इत्यर्घ्य दद्यात्।ततः पूर्वो

·तचित्रवश्वेताश्वधेनुवज्रमणिसुवर्णरजततंडुलादिदानद्रव्यधेनुसहितां शुक्रप्रतिमा सामगायनिवेद्य प्रणि
पत्यविस जयेत्।एवमेववृहस्पते पूजामपिकर्यात्।इति प्रतिशुक्रादिशांतिप्रयोग ॥अथ जन्मनिदुष्टकालास्तू
च्छतिय ॥ तत्रादौ बहुशांत्यंगत्वात् गोमुखप्रसवशांतिप्रयोग गर्ग जन्मइँशुभदिनेषा । देशकालौ संकीर्त्य
अस्यवालकस्यामुकनक्षत्रोत्पत्तिमूचितारिष्टनिरसनद्वारा श्रीपरमेश्वरप्रीत्यर्थं गोमुखप्रसवशांति करिष्ये।
इति संकल्प्य गणेशपूजनमात्रंकृत्वा आचार्यवृणुयात् । ततः आचार्य श्वेतपंकजमध्ये यथाशक्तिवीहीन्नि
क्षिप्य तेषु शूर्प निधाय शूर्पे रक्तवस्रप्रसार्यतिळानविकीर्य प्राङ्मुखंशिशुनिधाय सूत्रेणशूर्पवेष्टयित्वा शिशु
समीपेगोमुखमानीय प्रसव भावयित्वा मिलितेनपचगव्येन विष्णुर्यानिमितिमूक्तेनशिशुंसापयित्वा । गवा
मंगेष्विति मत्रेण गवामंगेषतिष्ठतिभुवनानिचतुर्दश यस्मात्तस्माच्छिवमेस्यादिहलोकेपरप्रच॥१॥इति गोवा
मांगेपु सर्वांगेपुवा स्टशेत् । ततो विष्णोश्रेष्ठेनेतिमंत्रेण आचार्य शिशुमादाय मात्रे दद्यात् मातापित्रे
पितामात्रे दत्वा वस्त्रंसप्रसार्य पुत्रमीक्षेत तत आचार्य शिशु पंचगव्येन । ॐ आपोहिष्ठामयो
भुवुस्तानऊर्जेद॑धातन५मदेरणायचक्षसे ॥१॥ यो शिवतमोरसुस्तस्य॑माजयतेहन+॥उशुतीरिवमातर ॥२॥

·लहाल तस्माऽअरंगमामवीयस्यक्षायजिन्वथ ॥आपोजनयंथाचन ॥ ३ ॥ इति तिसृभिरभिषिचेत् ॥ ततः पता । ॐ अंगादंगात्संभवसिहृदयादभिजायते॥ आत्मावैपुत्रनामासिसजीवशरदःशतमितिमूर्द्धनि शिशु विरवधायमात्रेदत्वा । अस्यगोमुखप्रसवकर्मणः पुण्याहं भवंतोब्रुवंत्वित्युक्त्वा पुण्याहं वाचयित्वा आचा याय गां दत्वा ग्रहप्रीतयेप्रत्येकंगोवस्त्रस्वर्णधान्यानिदत्वा यथाशक्तिभूयसीदक्षिणां दद्यात् । ततःआचार्योंद्र निंप्रतिष्ठाप्य पीठे नवग्रहान् अधिदेवतादिरहितान् संपूज्य कुशकंडिकां कृत्वा आज्यभागांते अग्नेरीशा ज्यां कुंभं संस्थाप्य पूर्णपात्रोपरि ॐ तद्विष्णोःपरसंपदंसदापश्यंतिसूरयः।दिवीवचक्षुराततम् । इतिविष्णुप्र तिमा निधाय ॐ भूर्भुवः स्वर्विष्णोइहागच्छ इहतिष्ठेति विष्णुमावाह्य । तत्रैव ॐ तत्वायामिब्रह्मणावन्द मानुस्तदाशास्तृयजमानोहुर्विरि ॥ अहेडमानोधरुणेहषाध्युरुशर्टसमानुऽआयुष्प्रौपीरिति वरुणप्र तिमायां ॐ भूर्भुवः स्वर्वरुण इहागच्छ इहतिष्ठेतिवरुणंचावाह्य ॐ विष्णुवरुणाभ्यांनमः । इति षोडशोप चारैः संपूजयेत् । ततः कुंभंस्टष्ट्वावक्ष्यमाणमंत्रान् जपेत् । यतऽइंद्रुभमिहततोनोऽअभयंकृधि॥ मघवञ्छ रिधतवृतन्नऽऊतिभिर्विद्विषोविमृधीमहि ॥ १ ॥ त्वंहिराधस्पतुराधसोमुहल्क्षयुस्यासिंविधुत तत्वाव्यंमंधव WER ·निन्द्रगिर्वण सुतावन्तोहवामहे ॥ २॥ इद्रुस्यल्लुतत्रुहापरस्यानोवरेण्य ॥ सनौरक्षिपञ्चरमसमध्यमसप श्वात्तुन पुर' ॥ ३॥ त्वन-पुश्चादधुरार्दुत्तरात्पुरऽइन्दुनिपाहिविश्वत ॥ आरेऽअस्मत्कृणुहिदैव्यंभुयमारे हुतौरवीर ॥ ४ ॥ अधाद्याश्वश्वऽइन्दुवावपुरेचन विश्वाचनोजरितॄन्त्सत्पुतेऽअहादिवानक्तचरक्षिपर ॥ ५ ॥ प्रभुङ्गीशूरोमुघर्वातुवीमघुसंमिश्लोवीर्यायकम् ॥ उभातवाहूवर्षणाशतक्रतोतियावज्र मिमिक्षतु ॥ ६ ॥ इतिजप्त्वामिलितैर्दधिमध्वाज्योमकुर्यात् । तत्रमंत्रा । ॐ आपोहिष्टा० स्वाहा ॥ १ ॥ योव शिवः स्वाहा ॥ २ ॥ तस्माइअरंग. स्वाहा ॥ ३ ॥ इति इत्या ॐ अप्सुमेसोर्मोऽअब्रवीदुन्तविश्वानिभेपुजा अनिचविश्वर्शम्भुवुमार्पश्चविश्वभैषजी स्वाहा इदमन्य ॥१॥ तद्विप्णी-परमपदं सर्दापश्यतिसुरय-दिवीवचक्षुराततं स्वाहा ।। १॥ इदंविष्णवे ॥ अक्षीभ्या तुनासिकाभ्या कर्णाभ्याछुचुकादधि ॥ यक्ष्मेशापुण्यमस्तिष्कान्जुिबायाविहामिते स्वाहा॥ १ ॥इदयक्ष्मणग्रीवाभ्यस्त णिहाँभ्यएकीकसाभ्योऽअनुक्यादयक्ष्मदोषय॑ मसाभ्याबाहुभ्यविहामितुस्वाहा ॥ २ ॥ इदय ·*PRON क्ष्मणे॥ त्रेभ्यस्तुगुदाभ्योवनिष्ठोह्रदयादधिायक्ष्ममतस्त्राभ्यांयुक्त प्लाशिभ्योविहामिते. ॥३॥ ऊरुभ्यो तुऽअष्टीवड्यांपाणिभ्यांप्रदाभ्यांयक्ष्मुंश्रोणिभ्यांभासदाद्भसंसोविहामिते ॥ ४ ॥ मेहनाद्वनंकुरणाल्लोम भ्यस्तेनुभ्यं ॥ यक्ष्मसर्वस्मादात्मनस्तमिदंविहामिते० ॥ ५॥ अंगदिंगाल्लोम्नौजातपर्वणिपर्वणि यक्ष्म सर्वस्मादात्मनुस्तमिदंविदामितुस्साहाँ ॥६॥ इदंयम गे० ॥ इति हुला आकृष्णेनरजसेत्यादिनवग्रहमं त्रैश्चहुत्वा स्विष्टकृदादिकर्मशेषसमाप्य ब्राह्मणान् भोजयेत् । इति गोमुखप्रसवशांतिप्रयोगः समाप्तः ॥ ॥ अथ कृष्णचतुर्दशीशांतिप्रयोगः ॥ ॥ मदनरत्ने गर्गः तत्र चतुर्दश्याः षडंशानांमध्ये द्वितीय तृतीयषष्ठांशेषु जनने गोमुखप्रसवपूर्वकं चतुर्दशीशांतिः । अन्यभागे केवलचतुर्दशीशांतिः । नामकरणा त्पूर्व शुभेह्नि । अस्यबालकस्यकृष्ण चतुर्दशीजन्मसूचितारिष्टनिरसनद्वारा श्रीपरमेश्वरप्रीत्यर्थं कृष्णचतुर्द शीजननशांतिकरिष्ये । इति संकल्प्य । गणपतिपूजनपुण्याहवाचनमातृकापूजननांदीश्राद्धाचार्यतिग्वर णानि कुर्यात् । ततः आचार्योगौरसपानविकीर्य भूमित्रोक्ष्य आनेय्यादिषुचतुर्विदिक्षु चतुरः कुंभान्मध्ये .

·शतच्छिद्रंचसस्थाप्य तस्मिन् पंचमृद पंचपल्लवान् पंचरत्नानि पंचत्वच पंचधान्यानि सुवर्ण शतोषधानि च प्रक्षिप्य त्रिभिर्वर्माल्यादिभिश्च वेष्टयित्वा पूर्णपात्रोपरि कर्षकृतो तदर्हाईकृतां वा रुद्रप्रतिमाम् । ॐ त्र्यवकयजामहेमुगुधिम्पुष्टिवर्द्धनम् ॥ उर्वारुकमिवुवन्धनान्मृत्योर्मुक्षीयुमामृतात् ॥ इति मंत्रेणसंपूज्य। सर्वेसमुद्रा सरितस्तीर्थानिजलदानदा ॥ आयांतुयजमानस्यदुरितक्षयकारका ॥१॥ इति तीर्थान्यावाह्य आमेयकलशे। इमम् वरुणश्रुधीहवमुद्याचमृडचुत्वामस्यरार्चके॥ इति मंत्रेण ॥ १॥ नैर्ऋते ॥ १॥ तल यामिर्झावन्दमानुस्तदाशास्तुयनमानोहविभि॥अहैडमानोषरुणेहवोदयस्य समानुऽआयु प्रमोपीला इति वायव्ये ॥२॥ त्वन्नोऽअनुषरुणस्यधिदान्देवस्युहेडोऽअर्बयासिसीष्ठा ॥ यजिष्ठोषसितमुएं शोशुंचानो विश्वापांसिप्प्रमुमुग्ध्युस्मत् ॥ इति ईशाने ॥ ३॥ सवन्नोऽअग्नेषुमोभवोतीनेर्दिष्टाऽअस्याऽउपसोय प्टौ ॥ अवयवनोपरुणुर्छ रराणोषीहिपॅडीकर्ड सुहवौन एधि॥ इति मंत्रेण च ॥ १॥ वरुणमावाह्य । ॐ वरु णाय नम । इति पोडशोपचारे संपूजयेतांततःआमेयादिकलशेषु ।'ॐ आनोभद्रा • १३ भद्राऽअमे०१२ || ·सहस्रशीर्षां० १६ । कद्रुद्रायेतिसूक्तानिक्रमेणजपेत् । ॐ आनोभद्रा क्रतवोयन्तुविश्वतोदब्धासोऽ अपरी तासऽउद्भिदैः ॥ देवानोयथासदमिद्धेऽअसुन्नायुवोरसितारोंदिवेदिवे ॥ १ ॥ देवानाभद्रासुमतिज्यता देवानाशतिरभिनोनिवर्तताम् ॥ देवानामुख्यमुपसेदिमायंदेवान आयुरप्प्रतिरन्तुजीवसें ॥ २ ॥ तापूर्वयानिविाहूमहेव्यम्भर्गम्मित्रमदितिन्दर्भमुस्निधम् ॥ अर्यमणम्वरुण ७ सोममुश्विनासरस्वतीन सुभगामयंस्करत् ॥ ३ ॥ तन्नोवातोंमयोभुतुभेषजन्तन्माताष्टथिवीतत्पिताद्यौः ॥ तद्रावण सोमसुतोम योभुवस्तदंश्विनाशृणुतन्धिष्ण्यायुवम् ॥ ४ ॥ तमीशानञ्जगतस्तस्थुषस्पतिन्धियञ्जन्तिमर्वसेहूमहेव्यम् ॥ पुषानीयथावेदसामसबुधेरैक्षितारपायुरदब्धा स्वस्तये ॥ ५॥ स्वस्तिनुऽइन्द्रोवृद्धश्रवार स्वस्तिन-पुषाविश्व वेदातास्वस्तिनस्ताक्ष्योऽअरिष्टनेमिस्वस्तिनोबृहस्पतिर्दधातु॥६॥शर्षदश्वामरुतुल्टभिमातर शुभंव्यावानो, विदथेषुजग्मयः ॥ अग्निजिह्वामनव सूरचक्षसोविश्वनोदे॒वाऽअवुसागमन्निह ॥७॥भद्रङ्कर्णेभिशृणुयामदेवा mm ·भुद्रम्पृश्येमाक्षभिर्यजत्रा।स्थिरैरङ्गस्तुष्टुवासचनमहिदेवहितंयुदायु-॥८॥शतुमिन्नुशरदोऽअन्ति । देवायत्रनिश्चक्राजुरसन्तुनूनाम् ॥ पुत्रासोयत्रपितरोभवन्तुिमानौमुध्यारीरिपुतायुर्गन्तोष ॥ ९ ॥ अ दितियोरदितिरन्तर्रिक्षुमदितिमातासपितासपुत्र६ ॥ विश्वेदेवाऽअदितुिपञ्चजनाऽअदितिर्जातमदि तिर्मनितम् ॥ १० ॥ तम्पनीभिरगच्छेमदेवापुत्रै भिस्तवाहिर॑ण्यैः ॥ नाकगृभ्णानासुकृतस्य । लोकेतुतीयप्ष्टेष्अधिरोचनेदिवा ॥ ११ ॥ आयुष्यपर्चस्यठरायस्पोपमौदिम् ॥ इदहिरण्यपुस्बुज्जै त्रायाविशतादुमाम् ॥ १२॥ द्यौः शांतिरन्तरिक्षुः शांति-एथुिवीशान्तुिरापुर शांतिरोषधयु' शान्तुि ॥ धनु स्पतयुस् शान्तिर्विश्वेदेवार शान्तिर्ब्रह्मशान्तिरं सशांति शान्तिरेवशान्तुिल्सामाशान्तिरेधि ॥ १३ ॥ इत्यामेयकलशेजपेत् । ऊभद्राऽअग्नेर्वत्र्यश्वस्य॑सुंदृशौवामीप्रणीतिगासुरणाऽउपैतयस्यदीसुमित्राविशोऽअप्रै इन्धतपुतेनार्डतोजरतेदविद्युतत् ॥ १ ॥ घुतमुषघ्युश्वस्युवर्धेनंघृतमन्नघृतवस्युमर्दनम्॥ तेनाद्दुत उर्विया ·विपंप्रथेसूर्यऽइवरोचतेसर्पिरांति ॥ २॥ यत्तेमनुर्यदन कंसुमित्रसमीधेऽअग्नेतदिंदनवीय ॥ सरेवच्छौंचुसगि रोजुषस्वसवाजंदर्षिसऽडुहश्रबोधाएं ॥३॥ यत्वापूर्वंमीलितोवध्यश्वत्समीधेऽअंग्रेसऽइदंजुषस्वसनस्तुिपाऽउत भवातनुपादाब्ररक्षस्तुयदिदंतेऽअस्मे ॥४॥ भवायुम्नीवाध्यश्चीतगोपामाातारीदुभिर्मातिर्जनानाम् ॥शूरंऽइव धुष्णव्यवन सुमित्र प्रनुवाचुंवाध्य॑श्वस्युनामं ॥ ५ ॥ समयापुर्वत्यावसूनिदासांवत्राण्यायजिगेथुशर्रऽ इवधृष्णश्यवनोजनानीत्वमनेटतनापुरभिष्याः ॥ ६ ॥ दीर्घतन्तुव॒हदुलायमग्निसहस्रस्तरीशुतनीथऋ म्वाद्युमान्द्युमत्सुरभिर्मुज्यमान सुमित्रेधुंदीदयोदेवयत्हँ ॥ ७ ॥ त्वेधेनुसुदुघांजातवेदोसुश्चतॆवसमुनास वधुक्त्वंभिर्दक्षिणावद्भिरनेसुमित्रमिरिध्यसेदेवुयद्भिः ॥ ८ देवाश्चित्तऽअमृतांजातवेदोमहिमानवाध्यश्वप्र वॉचन्॥यत्स॒प्टच्छंमानुषीविशुआन्त्वनृभिरजयस्त्वाव॒धेभि॥९॥ पितेवपुत्रमविभरुपतस्थेत्वाममेवाध्यश्व समर्पयन्॥ जुषाणोऽअस्यसमिधंयविष्ठीतपूर्वा' अवनो धतश्चित्॥१०॥शश्व॑दुग्निर्वध्युश्वस्युशत्रुनृभिर्जिगाय ·सुतसोमवद्भिासमनंचिददहश्चित्रभानोबाधन्तममिनहुधश्चित् ॥ ११ ॥ अयमुनिर्वघ्युश्वस्यवहार्सनुका मेद्वोनमसोपवाक्य-सनोऽअर्जामीरुतवाविर्जामीनभितिष्ठशर्धतोवाध्यश्व ॥ १२ ॥ इति नैर्ऋत्यकलशे जपेत् । ॐ सहस्रशीपोइत्यादि ॥ १५ ॥ पुरुपसूक्तवायव्यकलशेजपेत् । ॐ कद्रुद्रायुप्रचैतसेमीढुष्ट मायुतव्य॑से । वोचेमशन्तमहृदे ॥ १॥ ययानोऽअदिति करुत्पर्धेनृभ्योयथागवे।यातोकार्यरुद्रियम् ॥२॥ यांनोमित्रोवरुणोयासुदश्चिकैततिा यथाविश्वसुजोषस॥३॥गाथपंतिमेधपतिंसुदंजायभेषजम्॥तच्छंयो सुम्नीमहे ॥ ४॥ यशुक्रऽसूर्योहिरण्यमित्रोचते।श्रेष्ठौदेवान वसु-१५॥ शंन करुत्पर्वतेसुगमेषार्यमुष्येन भ्योनारीभ्योगा।अस्मेसौमुश्रियमधिनिर्धेहिशुतस्य॑नृणाम्।महिश्रवस्तविनुम्णम्मानन्सोमपरिवाधी मातियोजुहुरन्त । आनइन्दोवाजेभज ॥८॥यास्तै प्रजाऽअमृतस्युपरस्मिन्धाम॑त्रुतस्य । मूर्धानाभासोमवे नऽआभूपन्ती सोमवेद ॥९॥ इतीशानकुंभेजपेत् ॥ ततोऽमिंग्रहांश्चप्रतिष्ठाप्य आज्यभागतिरुद्राय अश्वत्य ·* US ** _AST प्लक्षपलाशखदिरसमिद्भिश्चर्वाहुतिभिराज्याहुतिभिषैिस्तिलैः सर्पपेश्चप्रतिद्रव्यमष्टोत्तरशताष्टविंशत्यन्यत रसंख्यया ॐ त्र्यंबकंयजामहे सुगन्धिम्पुष्टिवर्धनम् ॥ उर्वारुकर्मियुबंधनान्मृत्योर्मुक्षीयुमामृतात् स्वाहा इदंरुद्राय ॥१०८।२८॥ इतिमंत्रेणजुहुयात् ततः प्रजापतये समस्तव्याहृतिभिस्तिलद्रव्येण ॐ भूर्भुवःस्वः स्वाहा इदंप्रजापतये ॥ १०८।२८॥ इतिमंत्रेणतथैवसंख्ययाजुहुयात् ततोग्रहेभ्यः प्रत्येकं अष्टाष्टसंख्यया समिदाज्यचरुभिरधिदेवादिभ्यएकैकसंख्यसमिचर्वाज्याहुतिभिश्चहोमंकृत्वा शेपेण स्विष्टकृतमित्यादिव लिदानांते शतच्छिद्रगतैश्चतुष्कलशोदकैर्ग्रहकलशोदकेन च साचार्यबिंजोयजमानमभिषिचेयुः। ततः यज मानोधौतवाससीपरिधायसपरिवारोरूपंरूपमित्याज्यमवलोक्य ॐ सुपेणवोरुपमभ्यागान्तुथोवौविश्ववैदा विर्भजतु॥ ऋतस्य॑पृथाप्रेतंचन्द्रदक्षिणाविस्व पश्यव्युन्तरिक्षंयतस्वसदस्य १ रुपर्ट पम्प्रतिरूपोवुभूवुतद त्यरूपम्प्रतिचक्षणाय। इन्द्रोमायाभिः पुरुरूपऽएतयुक्ताह्यस्यहरयाशुतादीत्ययंघेहरुयोयंवेदशुचसहस्राणि बहूनिचनन्तातदेतद्ब्रह्मपूर्वमनुमवाह्यजुमनु सर्वानुशासनम् २ तत्पात्रंमदक्षिणंविप्रायदत्वा पूर्णाहुतिंहुत्व ·कृतहोमादिकर्मदायसमप्या॑चार्याय सोपस्करांगांवम्रयुग्मंचदत्वाऋत्विग्भ्योदक्षिणांदत्वा ब्राह्मणान्मोज येत्॥इतिचतुर्दशीशांतिप्रयोग अथदर्शशांतिप्रयोग नारद ।देशकालौसकीय॑ अस्यबालकस्यदर्शजननसू चितसकलारिष्टनिरसनद्वारा श्रीपरमेश्वरप्रीत्यर्थदर्शजननशांतिकरिष्ये इतिसंकल्प्य। गणपतिपूजनपुण्या हवाचनमातृपूजननांदीश्राद्धाचार्यविंग्वरणानिकुर्यात् तत आचार्य सर्पपान् विकीर्य भूमिप्रोक्ष्य कुंडात्स्थ डिलाद्वापूर्वप्रदेशेकमसंस्थाप्य तत्रपचगव्य न्यग्रोधोदुवराश्वत्यत्तनिववृक्षाणां मूलत्वच पल्लवाश्चपंचरत्ना निच निक्षिप्य वस्त्रयग्मेनसवेष्टय सर्वेसमुद्रा सरितस्तीर्थानिजलदानदा ॥ आयांतुयजमानस्यदुरितक्षय कारका । इतितीर्यान्यावाह्य ॐ आपोहिष्टा० १ योर्व शिव० २ तस्माऽअर ३ ॐ कर्यानश्चित्रऽआ वदुती सुदाधु सखाकयाशीष्टयावृता १ यत्किचेदंवरुणुदैव्येजनैभिद्राईमनुष्या ३श्वरामसि।अचिंत्तीयत्तव धर्माययोपिममानुस्तस्मादेनसादेवरीरिप ? इन्द्रोयाबी भोरैरादुता आपदेिवीरिहमामवन्तु इतिमरुदकमभित्र्य पूर्णपात्रंनिधायबरुणपूजयेत् । सुमुद्रज्येष्टा'सलिलस्युमात्पुनानायुन्त्यनिषिशमाना ·रहFOR * ततः कुंभात्पश्चिमे अग्नेः पुरतोहरिद्राक्तैस्तानैः कृष्णेश्चतडुलययाराना मायाम् ॐयेचेहपितरोयेचुनेहयांश्चविद्मयांउंचनप्रविझात्ववत्थुयतितेजातवेदस्वधाभिर्यज्ञ: सुकृतञ्जुषस्व ॐ भूर्भुवः स्वः पितरइहागच्छतइहतिष्ठतइतिपितॄन् । तदक्षिणतोरजतप्रतिमायां ॐ आप्यायस्वसमतुते विश्वतः सोमवृष्ण्यम्॥भवावाजस्यसङ्गुथेर ॐ भूर्भुवः स्वः सोम इहागच्छ इहतिष्ट इतिसोमंतदुत्तरतः। ताम्रप्रतिमायां ॐ सवितापश्चात्तात्सवितापुरस्तात्सवितोत्तुरात्तात्सविताधुरातत्॥ सवितान सुवतुसुर्वता तिसवितानोरासतांदीर्घमायु-३ ॐ भूर्भुवः स्वः सूर्य इहागच्छ इहतिष्ठ सूर्यचावाह्यसर्वान् पूजयेत् । ततोग्निं ग्रहांश्चप्रतिष्ठाप्यसंपूज्य आज्यभागांते ॐ आयुरारोग्यसिद्धयर्थसर्वारिष्टप्रशांतये ॥ तेषामायुःश्रियेचैवशां तिहोमंकरोम्यहमिति होमसंकल्पंकृत्वा आदित्यादिग्रहान् अमुकसंख्याभिः समिचर्वाज्याहुतिभिः पूर्वमंत्रे गपितॄन् अष्टाविंशतिसंख्याभिः समिच्चरुभ्यां सोमं सूर्यं च पूर्वोक्तमंत्राभ्यां प्रत्येकमष्टोत्तरशतसंख्या स मिञ्चद्धितिभिश्चजुहुयात् ततो मातापितृशिशून् । हिरण्यवर्णामितिसूक्तेन । ॐ आयुष्यंवर्चस्यमितिनांदी Ti- ·श्राद्धेपूर्वक्तिनसूक्तेन ऊसमृद्रज्येष्टाइत्यनयापूर्वाकया ऋचा च जलधारयाभिषिच्य स्विष्टकृदादिसमापयेत् ततोयजमानोवलिदानपूर्णाहुत्यंते आचार्याययथाशक्तिहिरण्यरजतंकृष्णांधेनुंचसदक्षिणांदत्वा ऋत्विग्भ्य यथाशक्तिदक्षिणांदत्वा पित्रादीनामुत्तरपूजनकृत्वा विसृज्य आचार्यायप्रतिपाद्यामिविसृज्य ब्राह्मणान् भोजयित्वा शांतिपाठपठित्वा स्वस्तिवाचनकुर्यात् ॥ इतिदर्शशांतिप्रयोग ॥ ॥ ॥ अथमूलशी तिपदति ॥ शौनक अभुक्तमूलोत्पत्तौवाष्टकशिशुत्याग ततः शांति । तदन्यमूलोत्पत्तोदादशाहे आगा मिमूलयुतेशुभदिने वा अन्यत्रशुभदिनेवा गोमुखप्रसवशांर्तिकृत्वा शांति कार्या । तत्रादौशुभेपवित्रदेशेमं डपकुंडवैदिका यथाविधिविधाय यजमान सुस्नात आचांत कृतनित्यक्रियोयागमडपंप्रविश्य ब्राह्मणा नाहूयतदाराआनोभद्रारित्यादिस्वस्त्ययनमारभेत् । ततोलक्ष्मीनारायणादिदेवानप्रणम्य के सुमुखश्चैक देतश्चेत्यादिगणपतिस्मरणचकृत्वा प्रतिज्ञासकल्पंकुर्यात् । देशकालोसकीयं ममास्यकुमारस्यकुमार्यावा मूलप्रथमचरणादिजन्मसूचितपित्राद्यरिएनिरासार्थआयुरारोग्यधनधान्यादिसमृद्धिकामनयाश्रीपरमेश्वर प्रीत्यर्थसनवग्रहमामूलजननशांतिकरिष्ये इतिसंकल्प्य॥ गणपतिपूजनपुण्याहवाचनमावकापूजननांदी ·श्राद्धानिकृत्वा आचार्यब्रह्मसदस्यानृत्विजश्चाष्टौचतुरोवावृत्वा मधुपर्कवस्त्रालंकारादिभिर्यथाविभवमर्च येत् । ततः आचार्यः प्राणानायम्य अस्मिन्कर्मणिआचार्यकर्मकरिष्ये इति संकल्प्य यदत्रसंस्थितमिति सर्षपान्विकीर्य आपोहिष्ठादिमंत्रैः कर्मभूमिप्रोक्ष्य (मंडपपक्षेमंडपपूजांकृत्वा) ईशानदेशेवर्णकैः स्वस्ति विरच्य तत्ररुद्रकलशंस्थापयेत् तद्यथा ॐ महीधौ पृथिवीचनऽइमंयुज्ञम्मिमिक्षताम्॥पिपुतानोभरीमभिः॥ इति भूमिंस्टष्ट्वा ॥ १ ॥ तत्र ओषधयः समितिद्रोणप्रमाणतीहीनिक्षिप्य ॐ ओषधयु समंवदन्तुसोमैनसुह राज्ञायस्मैकृणोतंब्राह्मणस्त राजन्पारयामसि ॥२॥ तत्र आजिब्रेतिकलशंस्थापयेत् ॐ आGिध्रकुलश म्मह्यात्वाविशुन्त्विन्दवर ॥ पुनरूनिवर्तस्तुसान सहस्रन्धुक्ष्वोरुधांशुपय॑स्वतीपुनाविशतायिक ॥३॥ वरुणस्योत्तंभनमसीतिजलंपूरयेॐघरुणस्योत्तम्भनमसुिवरुणस्यस्कंभसर्जनीस्थोवरुणस्य ऋतसदन्युसि वरुणस्य ऋतसदनमसिवरुणस्यऽऋतुसदनुमासींद॥४॥गंधद्वारामितिगंध० ॐगंधद्वारांदुराधर्षानित्सुपुष्टांक रीषिणीम्।।ईश्वरीसर्वभूतानांतामिहोपह्वयेश्रियम्॥५॥याऽओषधीरितिसर्वोषधीः।ऊँयाऽओष॑धीपूर्वांजातादेवे A ·भ्यनियुगम्पुरा।मनेनुवुभ्रूणामुहश्शुतन्धामानिसुप्तच ॥६॥काण्डात्काडादितिदूर्वा ॐ काण्डात्काण्डात्पुरो हन्तीपरुप परुपुस्परि।एवानौदूर्वेप्रतनुसुहस्रेणशुते च ॥७॥ अश्वत्येवेतिपचपल्लवान् । ॐ अस्येवानि पदनम्पुर्णेवोपसुतिष्कृतागोमायुइकिलासथ्यत्सुनर्वथुपूरुपम् ॥८॥ स्योनाप्टथिवीतिसप्तमृद ।ऊँ स्योना सृथिविनोभवानुक्षरानिदेर्शनी ॥ यच्छानुशमसुप्रथाः ॥९॥ या फलिनीरितिफलम् । ॐ यार फुलिनीर्या: अफुलाऽअपुष्पायाश्चपुष्पिणी-वृहस्पतिप्रसूतास्तानौमुञ्चन्त्वम्हंस ॥१०॥ परिवाजपतिरितिपंचरत्नानि । ॐ पारवार्जपति कुविरमिईव्याभ्यक्रमीत्।।दधुदनानिदाशुपे॥११॥हिरण्यगर्भतिहिरण्यम्। ॐ हिरण्य गर्म समवर्त्तताग्रेभुतस्यजातः पतिरेकआसीत्।साधारटथिवींद्यामुतेमांकस्मैदेवार्यहुविषाविधेम ॥१२॥ आपो हिष्ठेतित्र्यचेनपंचगव्यंचप्रक्षिप्याकेआपोहिष्ठा०१३ ॐयो शिव०१४ॐतस्माऽअरङ्ग०१५युषासुवासाइति रक्तवस्त्रेणकलशसवेष्टय युवासुवासा परिषीत आगात्सऽउश्रेयान्भवतिजायमान ॥ तंधीरास कवयऽउन्नय ·न्तिस्वाध्योमनसादेवयन्तः॥१६॥पूर्णादवींतितदुपरिताम्रादिमयं तंडुलपूर्णपात्रंनिदध्यात् । ॐपुर्णादविपरा पतुसुपूर्णापुनराप॑त । बुस्नेवुविक्रीणावहाऽइषुमूजर्छ शतक्रतो ॥ १७ ॥ ततः तत्वायामीतिवरुणमावाह्य । ॐ तत्|यामिब्रह्मणाबन्दमानुस्तदास्तियजमानोहुविkि ॥ अहेडमानोवरुणेहवोध्युरुशर्ड सुमान आयु प्प्रमोषी ॥ १ ॥ वरुणं सांगं सपरिवारं आवाहयामि ॐ भूर्भुवः स्वः अपांपतयेवरुणायनमः। इतिमंत्रण षोडशोपचारैः संपूजयेत् ॥ ततोगंगाद्यावाहनम् ॥ सर्वेसमुद्राःसरितस्तीर्थानिजलदानदाः ॥ आयांतुमम शांत्यर्थदुरितक्षयकारकाः॥१॥ ततः कलशाभिमंत्रणम् । कलशस्यमुखेविष्णुरित्यादि । देवदानवसंवादे इतिप्रार्थनांचकुर्यात् ॥ एवं रुद्रकलशंसंस्थाप्यतदुपरिसुवर्णनिर्मितांरुद्रप्रतिमामग्युत्तारणपूर्वकंसन्निधाय त्र्यंबकमितिमंत्रेणावाह्यपूजयेत्। त्र्यंबकमितिमंत्रस्यवसिष्ठऋषिरनुष्टुप्छंदोरुद्रोदेवतारुदावाहनेविनियोगः ॐ त्र्यंबकंयजामहेसुगन्धिम्पुष्टिवर्धनम् ॥ उर्वारुकमिवुबन्धनान्मृत्योर्मुक्षीयमामृतात्ॐ भूर्भुवःस्वःभगवन रुद इहागच्छ इहतिष्ठ इत्यावाह्य ॐ रुद्रायनम इतिषोडशोपचारैः पूजयेत् ॥ ततःएकऋविकरुद्रकुंभंस्टष्ट्वा ·नमस्तेरुद्रमन्यव इतिरुद्राध्यायं के घाजश्चमे इति चमकाध्यायंचपठेत् ( पाठाकरणेप्रत्यवायोभवति) तत रुदकुभात्प्रागुदग्वाचतुर्विशदलपंकजपचवर्णस्तडुले पिष्टेवाकृत्वा तत्रकर्णिकार्याप्राग्वत्कुंभंसस्थाप्य तचतुर्दिक्षुचतुर कलशान्स्थापयित्वा पूर्णपात्रनिधानतिंत्रत्वासर्वत्रवरुणमावाह्मपूजयेत् ( प्रतिकलशस्था पनेमत्रावृत्ति ) पंचकुंभासभवेचतु प्रस्रवर्णपचवककुंभस्थापयित्वासर्वतत्रैवकुर्यात् । तत पूर्व स्थापितकंभचतुष्टयेपुक्रमेण प्रथमे देवदारु चदन-रक्तचंदन-कमल-नीलोत्पल-कुष्ठ-प्रियंगु-सुंठी- मुस्ता-आमलक-वचा-सर्पप-तगर-अगर-मुरा-मांसी-वृद्धय ऋद्ध-उशीरादीनक्षिपेत् । दि तीये-पचामृत-गजमद-तीर्थोदक-सप्तधान्य-सुवर्णानिक्षिपेत् तृतीये गजाश्ववराहोत्खात । राज ' द्वारस्यशालागोशालाचतुष्पथमृत्तिका क्षिपेत् । चतुर्थे मुक्ताप्रवालमाणिक्यवद्रनीलेतिपंचरत्नानि वटाश्वत्यपलाशलक्षोदुनरपल्वान् जंबूकदंबनिवचिंचिकावटोदुंवरप्लक्षचूतमूलत्वचः सर्वकूप-जलानि च नि क्षिपेत् । मध्यगतशतच्छिद्रेच शतोषधयस्तदमावे विष्णुकांता सहदेवी तुलसी शूतावरी कृशानू कुकुर्म च प्रक्षिप्य पूर्णपात्रनिधानतिं कृत्वा तत्रवसोपरि अष्टदलंबितत्य तत्कणिकायां निष्कतवर्मतवर्ष - ·सुवर्णनिर्मितांवानिर्ऋतिप्रतिमामग्न्युत्तारणपूर्वकं पंचामृतस्नापितां मोषुण इतिमंत्रणसंस्थाप्य तद्दक्षिणतः इंद्रवोइतींद्रंतदुत्तरतश्च । अशुमेइतिमंत्रेणजलप्रतिमांचस्थापयेत् । तद्यथा मोषुण इतिमंत्रस्य घोरः कृण्वो ऋषिनिऋतिर्देवतागायत्रीछंदःनिर्ऋतिस्थापनेविनियोगः । ॐ मोषुणुएं परांपशुनितिर्दुहेणावधीत् ॥ पदीष्ट तृष्णयासह ॥ १॥ ॐ भूर्भुवः स्व भगवन्निर्ऋते इहागच्छ इहतिष्ठ इत्यावाह्य संस्थाप्यध्यानंकुर्यात्। संस्मरे निऋतिश्यामसुमुखंनरवाहनम् । रक्षोधिपंखङ्गहस्तंदिव्याभरणभूषितम् ॥ १॥ इंद्रवो इतिमंत्रस्यमधुच्छंदा ऋषिरिंद्रोदेवता गायत्रीछंदःइंद्रस्थापनेविनियोगः। ॐ इंद्रवोविश्वतस्परिहवामहेजनेभ्यत॥अस्माकमस्तुके वल ॐ भूर्भुवः स्वः इंद्र इहागच्छ इहतिष्ठ इतिइंद्रसंस्थाप्य तदुत्तरतः।अप्सुमेइतिमंत्रस्यमेधातिथिर्ऋषिरापो देवता अनुष्टुप्छंदः अपांस्थापनेविनियोगः । ॐ अप्सुमेसोमोऽअब्रवीदन्तर्विश्वानिभेषुजा । अग्निंचविश्वश भुवुमार्पश्चविश्वभैषजी । ॐ भूर्भुवः स्वः आप इहागच्छत इहतिष्ठत इत्यपःस्थापयेत् । ततः प्रागादितश्च तुर्विंशतिषुदलेषु उत्तराषाढायनुराधान्तनक्षत्राणामधिदेवताः स्थापयेत् तद्यथा ॐ भूर्भुवःस्वः विश्वेदेवा इ करनाल ·भू० अश्वि । हागच्छत इहतिष्ठत १ ॐ भूर्भुव स्व विष्णो इहागच्छ इतिष्ठ २ ॐ भू०वसव इहागच्छत०३ ॐ भू० वरुण इहा० ४ ॐ भू० अजेकपादिहागच्छ० ५ॐ भू० अहिर्बुध्यइहा०६ ॐ भू० पूपन इहा० ७ॐ नो इहागच्छत०८ ॐ भू० यमइहा०९ ॐ भू० अग्ने इहा० १० ॐ प्रजापते इहा० ११ ॐ भू.सोमइहा० १२ ॐ भू० रुद्र इहा० १३ ॐ भू० अदितेइहा० १४ ॐ भू० वृहस्पते इहा० १५ ॐ भूसा इहा०१६ॐ भू० पितर इहा० १७ ॐ भू० भगइहा० १८ ॐ भू० अर्यमन्निहा. १९ ॐ भू० सवितरिहागच्छ० २० ॐ भू० वटइहा० २१ ॐ भू० वायो इहा० २२ ॐ भू. इद्राग्रीइहा० २३ ॐ भूर्भुव स्व मित्र इहागच्छ इहतिष्ठ २४ इत्येतांस्ततोलोकपालांश्चतुर्य्यतनमतैिनामा क्रमेणावाह्य ॐ मनोजूतिर्जुपतामाज्यस्यवृहस्पतिर्यज्ञमिम न्तनोत्वरिष्टयज्ञसमिमदधातु ॥३॥ विश्वेदेवासऽइमादयन्तामोम्प्रतिष्ठाइतिप्रतिष्ठाप्य। ॐनिर्ऋतयेनम । इति निर्मतिः। ॐ इंद्रायनमः । इतीद्रं । ॐ अन्योनम इत्यपश्चक्रमेणपोडशोपचारे संपूज्य ।महलत्या पिता विश्वेदेवा देवताश्चतय॑तनोतैर्नामभि लोकपालेभ्योनम इतिलोकपालाश्च प्रत्येकतंत्रणपूजयेत् । तत्रवत्रयुग्मम् ॥ रक्तचंदनम् । कृष्णसुरमीणिपुष्पाणि । मेषगस्यपूपाआज्यस्पदीपः। पोठिकीदनारिष ·रुषाहाराननैवेद्यं । ब्राह्मणानांसुरास्थाने सैंधवमिश्रंक्षीरं । मांसस्थानेलवणयुक्तंपायसं।एतावन्नैवेद्यंचसमर्पये त् । प्राकुंभेआशुःशिशानइत्यादित्रयोदशर्च १३ दक्षिणकुंभेत्वमग्नेरुद्रइत्याद्यनुवाकं पश्चिमकुंभेलमग्नइत्या दिसूक्तं उत्तरकुंभेरक्षोहणमितिपंचविंशर्चचजपेत्। मध्यकुंभेत्र्यंबकमितिमंत्रमष्टोत्तरशतंपावमानंसूक्तंचसक जपेत् ततआचार्योंरुद्रकुंभान्नैर्ऋत्येस्थंडिलेऽग्निप्रतिष्ठाप्यतदीशान्यांनवग्रहमंडलेग्रहस्थापनंकृत्वासंपूजये त् १५ ततःकुशकंडिकांकृत्वा क्रमेण पायसकृसरचरूञ्छ्रपयित्वा दक्षिणजान्वाच्याज्याहुर्तिजुहोति । अग्ररुत्तरभागे ॐ प्रजापतयेस्वाहा इदंप्रजापतयेनमम । अग्नेर्दक्षिणभागे ॐ इंद्राय० इदमिंद्राय० । इत्याघारौ । मध्ये समिद्धतमेवाज्यभागौ । ॐ अग्नये. इदं । ॐ सोमाय इदं । ततोयूजमानेनद्रव्य त्यागःकार्यः। ततोऋत्विक्सहितआचार्योजुहुयात् । तद्यथा आदित्यादिनवग्रहान्क्रमेणाकादिसमिच्चरुति लाज्यद्रव्यैरष्टाष्टसंख्ययाहुत्वा पूर्वोक्तग्रहहोमद्रव्येण अधिप्रत्यधिदेवताश्चतुश्चतुःसंख्ययाहुत्वा विनायका दिदिक्पालांतंक्रतुसंरक्षकदेवताःपलाशोदुंबरान्यतमसमिञ्चरुतिलाज्यद्रव्येणद्विद्विसंख्ययाजुहोति । एवंग्रह होमंकृत्वाप्रधानदेवनितये. इन्द्राय अन्यश्च तत्तन्मत्रेणसमिदाज्यतिलपायसकृसरद्रव्येणप्रत्येकमष्टोत्तर नमस्कार ·शतमष्टाविंशतिसख्यया वाजुहुयात्। तत्रमंत्राः। ॐ मोपूर्ण प[पसुनितिर्दुईावधीत्।पदीष्ठतृष्णयासहस्वा हा इदनि तयेनम १०८।२८ । ऊ इंद्रवोविश्वतुस्परिहमिहेजनेभ्य । अस्मार्कमस्तुकेवल स्वाहा इदमि दाय० १०८।२८। ॐ अप्सुमेसोमोऽअब्रवीदन्तर्विश्वानिभेपुजा । अमिंचविश्वशंभुवमार्पश्चविष्यभेपुजी स्वाहा इदमन्य ०१०८।२८। ततोविश्वेदेवाद्याश्चतुर्विंशतिदेषता अष्टाटसंख्याभि पायसाहुतिभिर्जुहुयात्। ॐविश्वेभ्योदेवेभ्य स्वाहा इदविश्वेभ्योदेवेभ्योनमम ॥८॥ ॐ विष्णवेस्वाहा इद०८ाओंकार सर्वत्र । वसुभ्य स्वाहाइद० ८वरुणाय० इदै० ८अजैकपदेस्वाहाइद०८अहिर्बुध्याय इदं० ८पूष्णेस्वाहाइदं० ८अश्विभ्यां इ. ८ यमाय० इद० ८ अनये. इदं० ८ प्रजापतये. इद. ८ सोमाय इद० ८ रुदाय• इदं.८ अदितये इदै० ८ बृहस्पतये• इदै० ८ सर्पेभ्य • इदं० ८ पितृभ्य • इदै० ८ मगाय इदै० ८ अर्यम्णे: इद०८ सावत्र० इद. ८त्त्वष्ट्रे इद० ८ वायवे इर्द० ८ इद्रामीभ्या. इदं० ८ मित्राय• इर्द• ८ इद्राय० इदं ० ८ अमये. इदं० ८ यमाय इद ८निर्दीतयेस्वाहा इ० ० परुणायस्वादा इषरु ·णाय० ८ ॐ वायवेस्वाहा इदं० ८ ॐ कुबेराय इदं० ८ ॐ ईशानाय इदं० ८ इति हुत्वावक्ष्यमाणभिः प्रत्यूचमष्टसंख्ययाकृसराहुतिंजुहुयात् । कृणुष्वेतिपंचदशर्चस्यगौतमवामदेवोऋषिः रक्षोहादेवता त्रिष्टुप छंदः कृसरहोमेविनियोगः॥ॐ कृणुष्वपाजु प्रसिनिष्टथ्वीयाहिराजेवामवाइभैन।तुष्वीमनुप्रसितिंद्रूणानो स्तासिविध्यरक्षसुस्तपिष्टै स्वाहा इदंरक्षोहणे०॥१॥ॐतर्वभ्रमासंऽआशुयापैतुंत्यनुस्टशधृषताशोशुंचानः॥ तप॑ष्यग्नेजुबापतुंगानसंदितीविसृजविष्वगुल्काः स्वाहा इदंरक्षो० ॥ २॥ प्रतिस्पशोविसृजतूणितमोभापायु विंशोऽअस्याऽअदब्धः॥योनोंदुरेऽअघश सोयोऽअन्त्य॑ग्नेमार्किष्ठेव्यथुिरादधर्षीत् स्वाहा इदं० ॥३॥ उद॑ग्नेति ठप्रत्यानुष्ठन्य मित्राओषतात्तिग्महेते॥योनीअरांतिसमिधानचक्रेनीचातंर्धक्ष्यतुसंनशुष्कम स्वाहा इदं रक्षोहणे०४ाऊोवुष्प्रतिवद्धयाट्यस्मदाविष्कृणुष्वुदैव्यांन्यग्ने।अवस्थिरातनुहियातुजूनौजामिमजामि प्रम॑णीहिशत्रून् स्वाहा ॥ ५॥ इदंरक्षोहणे० । सतॆजानातिसुमुर्तियविष्ठुयाईतेब्रह्मणेगातुमैरत्॥विश्वान्यस्मै ·- सुदिनानिरायोद्युम्नान्युयोंविदुरॊऽशुभिद्यौत् स्वाहा ॥६॥ इदरक्षोहणे० । सेर्दनेऽअस्तुसुभग सुदानुर्यस्त्वा नित्यनहुविपायउक्यै ॥पिीपतिस्वआर्युपिद्रोणेविश्वेदस्मैसुदिनासासदिष्ठि-स्वाहा इदर० ॥७॥ अमि तेसुमतिंघोप्युक्सिन्तेवावाजिरतामियंगी ॥ स्वश्वास्त्वासुरामजयेमास्मेक्षुत्राणिधारयेरनुयून् स्वाहा इदंर० ॥८॥ इहत्वामूल्चरेदुपुत्मन्दोपावस्तीदिवासुमनुवून् ॥ क्रीळन्तस्त्वासुमनस सपेमाभिद्युम्नास्थि वांसोजनानामस्वाहा ॥ ९॥ इद० । यस्त्वास्वा सुहिरण्योऽअंग्रऽउपुयातिषसुमतारथैन। तस्य॑त्राताभवसि तस्यसखायस्त आतिथ्यमा॑नुपरजापत् स्वाहा इदं० ॥ १० ॥ मुहोसेंजामिबुंधुतावचौमिस्तन्मापितुर्गोत मादन्यिाय॥ त्वौअस्यवर्चसश्चिकिडिहोतयविष्ठसुक्रतोदमूना स्वाहा इदं॥ ११ ॥ अस्वप्नजस्तर णय सुशेवाऽअर्तन्द्रासोकाऽअश्रमिष्ठा ॥ तेपायव सुध्यञ्चोनिपद्यामेतवन पान्त्वमूरस्वाहा इदं ॥ १२ ॥ येहायवौमामतेयन्तेऽअग्नेपश्य॑न्तोऽअन्धरितादरक्षना रक्षतान्त्सुकृतौविश्ववेदादिप्सतान्पिोनाईदेभुः ·स्वाहा इदंरक्षो० ॥१३॥ त्वावुयंसुधन्य स्त्वोतास्तवप्रणीत्पश्यामवाजान्॥ उभाशंसांसूदयसत्यतातेनुष्टु याकृणुह्यह्रयाणस्वाहा इदंर० ॥१४॥ अयाते अग्नेसुमिर्धाविधेमुप्रतिस्तोम॑शुस्यनिंगृभाय ॥दहाशौरक्षसः पाह्यस्मान्नुहोनिदोमित्रमहोऽअवुद्यात् स्वाहा इदंरक्षोहणे ॥ १५॥ ततः गायत्र्याविश्वामित्रऋषिर्गा यत्रीछन्दः सवितादेवता कृसरहोमे विनियोगः ॐ तत्सवितुर्वरेण्यं० स्वाहा इदंसवित्रे ॥८॥जातवेदसे इति मन्त्रस्यकश्यपऋषिः दुर्गादेवता त्रिष्टुप्छन्दः कृसरहोमेविनियोगः ॐ जातवेदसेसुनवामसोममरातीयतो निर्दहातिवेदैः। सनःपर्षदतिदुर्गाणिविश्वानावेवुसिन्धुंदुरितात्युग्निःस्वाहा इदंदुर्गायै ॥८॥ त्र्यम्बकमितिमन्त्र स्यवशिष्ठऋषिः रुद्रोदेवता अनुष्टुप्छन्दः कृसरहोमेविनियोगः ॐ त्र्यम्बकंयजामहेसुगधिम्पुष्टिवर्द्ध नम् ॥ उर्वारुकमिवुबन्धनान्मृत्योर्मुक्षीयुमामृतात्स्वाहा इदंत्र्यम्बकाय ॥ ८ ॥ सीरायुंजंतीतिमन्त्रस्य बुधऋषिः ऋत्विकुस्तुतिर्देवता गायत्रीछन्दः कृसरहोमेविनियोगः ॐ सीरायुंजंतिकुवौयुगाविर्तन्व तेष्टर्थक् ॥ धीरदेिवेषुसुम्नयास्वाहा इदं ऋत्विक्स्तुतये ॥८॥ तामग्निवर्णामितिमंत्रस्यसौभरि ऋषिर्दुर्गादे मन्त्र AII T ·- वतात्रिष्टुप्छंद कृसरहोमेविनियोग । ॐ तामुनिषोतर्पसाज्वलंतीवरोचनीकर्मफुलेपुजुष्टी ॥दुर्गादेवीशर णुप्रपंद्यामहेऽसुरान्नाशमिन्यतेस्वाहा इदंदुर्गायैनम ॥ ८॥ वास्तोष्पतेइतिमंत्रस्यवशिष्ठऋपिस्तिोष्पतिर्दै वतात्रिष्टुप्छंद कृसरहोमेविनियोग । ॐ वास्तोष्पतेप्रतिजानी स्मान्त्स्वादशोऽर्थनमीवोभवानः ॥ यत्वेम हुप्रतितन्नौजुषस्वशन्नौभवद्विपदेशचतुष्पदेस्वाहा इदंवास्तोष्पतये ॥ ८॥ अमेनयइतिमंत्रस्यअगस्त्य पिरनिर्देवतात्रिष्टुप्छद कृसरहोमविनियोगः । ॐअमे॒नय॑सुपारायेऽअस्मान्विश्वानिदेववयुनानिविदान् ॥ युयोध्यात्मज्जुहुराणमेनोभूयिष्ठांतुनमध्ठक्तिविधेमस्वाहा । इदममय० ॥ ८ ॥ क्षेत्रस्यतिमत्रस्यषामदेव मपि क्षेत्रपालोदेवताऽनुष्टुप्छद कृसरहोमेविनियोगः । ॐ क्षेत्रस्युपतिनावयंहितेनैवजयामसि ॥ गामश्ची पोपयित्वासनोमुलातीदृशैस्वाहा इदक्षेत्रस्यपतये ॥ ८॥ गृणानाजमदग्गिनाइतिर्मत्रस्य जमदमिषि मित्रावरुणोदेवते गायत्रीछद कसरहोमेपिनियोग । ॐ गुणानाजमर्दमिनायो तस्य॑सीदतमापातसोम मृताधास्वाहा इदमित्रावरुणाभ्यां ॥ ८॥ अतिमितिमंत्रस्यकाण्योमेधातिपिपिरनिर्देवता गायत्री ·छंदः कृसरहोमेविनियोगः । ॐ अनिंदुतम्पुरोद॑धेहव्यवाहुमुप॑ब्रुवे॥ देवाँऽआसादयादिहस्वाहा इदमग्नये. ॥ ८॥ ततः समिदाज्यचूहोमाहिरण्यवर्णामितिपंचदशर्चस्यकईमानंदचिक्लितेंदिरासुताऋषयः श्रीदैवता आधास्तिस्रोऽनुष्टुभः तुरूप्रस्तारपंक्तिः पंचमीषष्ठयौत्रिष्टुभौ ततोष्टावनुष्टुभावंत्याप्रस्तारपंक्तिः प्रत्यूचंसमि दाज्यचरहोमेविनियोगः । हिरण्यवर्णाहरिणीत्यादिपंचदशभिःप्रतिमंत्रमष्टसंख्याभिः समिदाज्यचर्वा हुतयः।सर्वत्रइदंलक्ष्म्यैनममइतित्यागः।ॐहिर॑ण्यवर्णाहरिणींसुवर्णरजुतस्रजां॥ चन्द्रांहिरण्मयींलक्ष्मीजातते दोमुआवहस्वाहा इदंलक्ष्म्यै॥१॥तांमुआवहजातवेदोलक्ष्मीमनपगामिनीं।यस्य हिरण्यविन्देयंगामश्च॑पुरुषा नहं० ॥ २ ॥ अश्वपुर्वारैथमध्यांहस्तिनादप्रबोधिनी ॥ श्रियंदेवीमुप॑ह्वयेश्रीमादेवीर्जुषतां ॥ ३ ॥ कांसो स्मिताहिर॑ण्यप्राकारांमार्द्रज्वलन्तीतृप्तांतुर्पय॑न्तीं ॥ पझेस्थितांपवांतामिहोपह्वयेश्रिय० ॥ ४ ॥ चन्द्रां भासांयशसाज्वलन्तींश्रियलोकेदेवर्जुष्टामुदारांतांपुद्मिनीमीशरणुप्रपद्येऽअलक्ष्मीमनश्यतांत्वांवृणे० १।५। आदित्यनुतपुसोधिजातोवनस्पतिस्तववृक्षोथबिल्वः ॥ तस्युफलानितपुसानुदन्तुमायान्तरायाचबाह्याअ *र ॥ Se ·-- लक्ष्मी ॥ ६ ॥ उपतुर्दिवसुख कीर्तिश्चमर्णिनासह ॥ प्रादुर्भुतोसुराष्ट्रेस्मिन्कीर्तिमुद्धिंददातुमे ॥ ७॥ शुत्पिपासामलाज्येष्ठामलक्ष्मीनशियाम्यह॥अभूतिमसमृद्धिंचसुवौनिहुँदमेहात्० ॥ ८॥ गर्धद्वारांदुराध पॉनित्यपुष्टांकरीपिणी ॥ ईश्वरीसर्वभूतानांतामिहोपैयेश्रियः ॥ ९ ॥ मर्नस कामुमाकूतवाच सत्यमशी महि॥ पुशुनारूपैमनुस्यमयिश्री श्रेयाय ० २ ॥१०॥ कर्दैमेनप्रजाभुतामयिसमवकर्दम ॥ श्रियवासय मेकुलेमातरपद्ममाठिनी० ॥ ११ ॥ आप नजन्तुस्निग्धानिचिक्लीतवसमगृहे ॥ निर्चदेवींमातरश्रियवासर्य मेकुले० ॥ १२ ॥ आद्रीपुष्करिणींपुष्टिंपिंगलीपद्ममालिनी।चन्द्राहिरण्मयीलक्ष्मीजातवेदोमुआवह॥१३॥ : आद्रीय करिणीयुष्टिंसुवाईमुमालिनी।सुहिरण्मयीलक्ष्मीजातवेदोमुआवह० ॥ १४ ॥ तामऽआवजा तदोलक्ष्मीमनपगामिनी ॥ यस्याहिरण्यप्रभृतंगावादास्योश्वाविन्देयंपुरूंपानुई० ३ ॥ १५ ॥ य शुचि प्रयतोभुत्ताजुद्वर्यादाज्यमन्त्रह ॥ सूक्त'चर्दशचंचश्रीकाम स्तुतनपेत् स्वाहाइदंलक्ष्म्यै ॥ १६ ॥ ततः पायसहाम ॥ त्वन्न सोमेतिप्रगाथऋपि सोमोदेवता त्रिष्टापछंदः पायसहोमेषिनियोगः ॐ खन्नःसोमछि ।

·ROO श्वतोंगोपाऽअदाभ्योभत्सेधराजन्नपुस्रिधोविवोमदेमानौदुःशंस ईशताविवक्षसेस्वाहा इदंसोमाय० ॥ १३॥ ॐ त्वनःसोमसुक्रतुर्वयोधेयायजागृहि ॥ क्षेत्रुवित्त मनुषोवियोमर्देदृहोनपाचंहसोविवक्षसे स्वाहा इदंसो माय इतिवा ॥ १३ ॥ ततश्चतुर्गृहीताज्यंजुहुयात् । यातेरुद्रेतिकश्यपऋषिः रुद्रःस्वराड्देवता अनुष्टुप्छंद चतुर्गृहीताज्यहोमेविनियोगः । ॐ यातॆरुदशिवातुनूरघोरापापकाशिनी ॥ तयांनस्तुन्वाशन्तमयागिरिंशन्ता भिचाकशीहि स्वाहाइदंरुद्राय० ॥ ३२ ॥ ततः सुवेणाज्याहुतिः । सप्तमहाव्याहृतीनांविश्वामित्रादयोऋषयो ऽन्यादयोदेवताः गायत्र्यादीनिछंदांसि आज्यहोमेविनियोगः । ॐ भूःस्वाहा इदमनये ॥ १॥ ॐ भुवः स्वाहा इदंवायवे ॥२॥ ॐ स्वःस्वाहा इदंमूर्याय ॥३॥ ॐ भूर्भुवःस्वःस्वाहा इदंप्रजापतये ॥४॥ इतिव्यस्तसमस्तव्याहृतिभिराज्यहुत्वाविष्टकृदादिप्रायश्चित्तहोमांतकुर्यात् । ततोदिक्पालेभ्योनवग्रहेभ्यो विनायकादिभ्योनितये इंद्राय अन्यो रुद्राय क्षेत्रपालाय सदीपमाषभक्तबलीन् दद्यात् । तत आचार्योयज मानोवा समुद्रामिरित्यादिपूर्वोक्तपूर्णाहुतिंजुहुयात् । ततः प्रणीतानिनयनादिकमशेषसमाप्य रुद्रकुभुद क्षिणतःस्टष्ट्वा त्र्यंबकमितिशतवारंजपेत् । रुद्राध्यायंचमकाध्यायंचपठेत् । ततोरुद्धनिऋतिचपंचोपचारैः ·|संपूज्य । ॐ त्र्यवर्कयजामहे० उत्र्यवकायनम । ॐ मोपुणु-परंपरानिति ईणीवधी त्।। पुदीष्ठतृष्णया सह ॐ नितयेनम । इत्युपस्याय सर्वकलशोदकंपात्रांतरेगृहीत्वासलिंगाचार्योयजमानं सर्वोषधीमिरन लिप्तांग धृतनववत्र तामतोघृतनववस्त्रांसपुत्रौतत्पनीमुपवेश्य वक्ष्यमाणमंत्रैरमिर्पिचेत् तेच अक्षीभ्यामि तिपण्णांमंत्राणांकश्यपोऋपिविहायक्ष्मनाशनोदेवताअनुष्ठपछंद अभिषेकेविनियोग । ॐ अक्षीभ्यांतुना सिंकाभ्यांकणाभ्यांकादधि ॥ यक्ष्मेशीर्पण्यमुस्तिष्कब्जिटायाविहामिते ॥ १॥ ग्रीवाय॑स्तवृष्णिही भ्य कीर्कसाभ्योऽअनुक्यात् यक्ष्मदोपण्यामर्साभ्यांचाहुभ्याविहामिते ॥ २ ॥ अभ्यस्तेगुदाभ्योव निष्ठो दयादधि ॥ यक्ष्ममर्तस्वाभ्यायन वाशिभ्योविय हामिते ॥ ३॥ सुरुभ्यो तुअष्र्टीवव्यापाणिभ्याप्रप दाभ्यां ॥ यक्ष्मश्रोणिभ्याभासंदादर्ससोविवहामिते ॥ ४॥ मेईनाद करणाल्लोमभ्यस्तेनुखेभ्यः ॥ यक्ष्म सर्वस्मादात्मनस्तमिदविवामिते ॥ ५ ॥ अंगादगालोम्नौलोनोजातपर्वणिपर्वणि॥ यमसर्पस्मादारम नुस्तमिदेविवहामिते ॥ ६॥विभिदेवेतिमप्तानमित्राणविसिष्टप्रापि आधानप्रियाणाममिदेवता लत बाण कपिनियोगः। D ·७।६ ।। ॐ आपोहिष्ठामयोभुवस्तारजातनः । मुहेरणायचक्षसे॥१॥योवःशिवतमोरसस्तस्य॑भाज विश्वेदेवादेवताआधागायत्री द्वितीयानुष्टुप्छंदांसि ततस्तिस्रोगायत्र्योत्येद्रेअनुष्टुभौ अभिषेकेविनियोगः॥ ७।२।१८। ॐ त्रिभिट्वंदॆवसवितुर्वर्षिष्ठैःसोमधामभिः॥अग्नेदःपुनीहिनः॥१॥ पुनंतु दैवजनाःपुनन्तुवर्स वोधिया।विश्वेदेवाःपुनीतमाजातवेदःपुनीहिमां॥२।प्रप्यायस्वप्रस्य॑न्दस्तुसोमविश्वेभिरंशुभिः देवेभ्य॑ऽउत्तमंहु विः॥३॥उपप्रियंपनमतुयुवानमाहुतीवर्धम्।अर्गन्मबिभ्रतीनमः॥४॥अलाय्यस्यपरशु नाशुतमार्पवस्वदेवसो माआखंचिंदेवदेवसोम॥५॥यःपावमानीरध्येत्य॒षिभिःसंभृतरसम्॥सर्वसपूतमश्नातिस्वदितंर्मातरिश्वना॥६ पावुमानीर्योअध्येत्य॒षिभिःसंभृतुरसम्।।तस्मैसरस्वतीदुहेक्षीरंसर्पिमधूदकम् ॥ ७॥ आपोहिष्ठेतिनवर्चस्यां बरीषःसिंधुदीपआपोगायत्री अंत्येद्रेअनुष्टुभौ पंचमीवर्द्धमाना सप्तमीप्रतिष्ठा अभिषेकेविनियोगः यतेहनः। उशतीरिवमातरः ॥ २॥ तस्माऽअरङ्गमामवीयस्यक्षायुजिन्वयआपोजनयथाचनः ॥३॥ शनों देवीरभिष्टंयुऽआपोभवन्तुपीतये । शंयोरभिस्रवतुनः॥ ४ ॥ ईशानावार्यांणांक्षयन्तीश्चर्षणीनाम्। अपोयांचा ·र भेषजम्॥५॥अप्सुमेसोमोऽअब्रवीदुन्तर्विश्वानिभेपुजा॥अमिंचविश्वशम्भुवम् ॥६॥ आप टणीतभेषुजंवरूं यंतुन्चे ३ मम । ज्योक्नुसूर्यदृशे॥७॥इदर्मापु प्रवहतुयत्किचंदुरितमयिायद्वाहमभिदुद्रोहयशिपञतानृत म्॥८॥आपोऽअद्याचारिपुरसॆनुसम॑गस्महि ॥ पर्यस्वानग्मुआगंहितमासंसृजुवर्चसा ॥९॥ आपइद्वाइतिम बद्रयस्यसमर्पयोरूपयविश्वेदेवादेवताअनुष्टुप्छद अभिपेकेविनियोग ॥ ८॥ ७।२५। ॐआपइदाउभे पजीरापोअमीवुचातनी आप सर्वस्यमेपुजीस्तास्तैकृण्वन्तुभेषजम्॥ १ ॥ हस्ताभ्यांदशशाखाभ्यांजिहावा वाच (रोगवी अनामयित्नुभ्यात्वाताभ्यांत्वोपस्टशामसि॥रासहस्राक्षेणेतिमत्रस्यप्राजापत्यऋषिर्यक्ष्मनाश नोयक्ष्महादेवतात्रिष्टुपछंद अभिपेकेविनियोग ८।८१९ । ॐ सुहस्राक्षेणशुतशारदेनशुतायपाइविपाहर्षि मेनम् ॥ शुतयथेमंशरदोनयातीन्द्रोविश्वस्यदुरितस्य॑पारम् ॥ १॥ शुर्तजीवशुरदोवर्धमान शुहिमताछुतमु वसुन्तान् ।शुतमिन्द्वानीसविताबृहस्पति शुतार्यपाहुषिपेमपुनः॥ २ ॥ आहौपवाविदत्वापुनरागाःपुनर्नम्।

·सर्वांनुसतेचक्षुःसर्वमायुश्चतेविदम् ॥ ३॥ ॐ देवस्य॑त्वासवितुष्प्रंसुर्वेऽश्विनॉर्वाहुभ्या॑म्पूष्णोहस्ताभ्याम् ॥ सरस्वत्यैवाचोयुन्तुर्यत्रियेदधामिबृहस्पतेष्ट्वासाम्राज्येनाभिषिचाम्यसौ ॥ १ ॥ देवस्य॑त्वा० सरस्वत्यैवा चोयुन्तुर्युत्रेणाने साम्राज्येनाभिषिञ्चामि ॥ २ ॥ देवस्यत्वा अश्विनोभैषज्येनुतेजसेब्रह्मवर्चुसायाभिपि चामि । सरस्वत्यैभैषज्येनवीर्यायान्नाायाभिषिञ्चामीन्द्रस्येन्द्रियेणवलायश्रियैयशसेऽभिषिञ्चामि ॥ ३॥ यज्जाग्रतेतिषण्णांशिवसंकल्पमंत्राणांप्रजापतिर्मनस्रिष्टुप्छंदः अभिषेकेविनियोगः । ॐ यज्जाग्रतोदुरमुदति दैवंतसुप्तस्युतथैवैति ॥ दुरङ्गमञ्ज्योतिषांज्योतिरेकुंतन्मेमनःशिवसंकल्पमस्तु ॥ १ ॥ येनुकर्माण्युपसौ मनीषिणोंयुञकुण्वन्तिविदथेषुधीराः ॥ यदपुर्वयुक्षमन्तःप्रजानांतन्मेमनःशिवसंकल्पमस्तु ॥२॥ यत्प्रज्ञा नमुतचेतोधृतिश्चयज्ज्योतिरमृतंप्रजासु । यस्मान्नऋतेकिंचनुकमक्रियतेतन्मेमनःशिवसंकल्पमस्तु ॥ ३ ॥ येनेदंभुतंभुवनभविष्यत्परिगृहीतममृतेनुसर्वंम् ॥येन॑य॒ज्ञस्तायतेसुप्तहोतातन्मेमनःशिवसंकल्पमस्तु ॥ ४ ॥ ॥

·यस्मिनृचु सामुयषियस्मिन्प्रतिष्ठितारयनाभाविवारा ॥ यस्मिंश्चित्तम्सर्वमोतप्रजानांतुन्मेमन शिव संकल्पमस्तु ॥ ५॥ सुपारथिरश्वानिवुयन्मनुष्यान्नेनीयतेऽभीशुभिर्वाजिन इव ॥ हृत्प्रतिष्ठ्यदंजिरयविष्ठतन्मे मन शिवसंकल्पमस्तु ॥ ६ ॥ ॐ योसौवधरोदेवोमहेंद्रोगजवाइन ॥ मूलजातशिशोर्दोषमातापित्रोद्यपो - हुतु ॥ १ ॥ योसोशक्तिधरोदेवोहुतभुङ्क्षेपवाइन ॥ सप्तजिह्वश्चदेवोनिर्मूलदोपव्यपोतु ॥ २ ॥ योसौडधरोदेवोधर्मोमहिषवाहन ॥ मूलजातशिशोर्दोपमातापित्रोय॑पोहत ॥ ३ ॥ योसौखड्गधरोदे वोनितीराक्षसाधिप ॥ प्रशामयतुमूलोत्यदोपगंडांतसभवम् ॥ ४ ॥ योऽसोपाशधरोदेवोवरुणश्वज लेश्वर ॥ नवाह प्रचेताख्योमूलोत्याव्यपोहतु ॥ ५॥ योऽसौदेवोजगत्प्राणोमारुतोमृगवाहन ॥ प्रशामयतुमूलोत्यदोपवालस्यशांतिद ॥ ६ ॥ योऽसौनिधिपतिर्देव खड्गमृद्राजिवाइनः ॥ मातापित्रीः शिशोश्चैवमूलदोपत्र्यपोहत् ॥ ७॥ योऽसौपशुपतिर्देव पिनाकीपषाइन ॥ आश्लेपामूलगंडातदोपमा मभिषिचत्वित्यादिभि पूर्वोक्ताभिपिण्यामानातान प्रति प्रधानमनायनशानामती शुज्यपाहतू ॥८॥ विनेश क्षेत्रपोदुर्गालोकपोलानवग्रहा ॥ सर्वदोपप्रशमनं सर्वेकर्वतशांतिदा ॥ ९॥ मास्त्वा ·पितोयजमानोधौतेवाससीधृत्वातिलकंकृत्वासापत्यकलत्रःकांस्यपात्रस्थाज्यं ॐ सुपरूपम्प्रतिरूपोबुभूव तदस्यरूपम्प्रतिचक्षणाय । इन्द्रोमायाभिःपुरुरूपऽएतेयुक्ताह्यस्युहरयःशुतादशोत्ययंवैहरयोयवैदशुचस हस्राणिबहूनिचनन्तातदेतद्ब्रह्मपूर्वमनुमवाह्यजमनुःसर्वानुशासनम् १ इतिमंत्रेणावेक्ष्यविप्रायदत्त्वाआचा र्यादीन्संपूज्यआचार्यायसवत्सांधेनुं ब्रह्मणेवृषभंरुद्रजापिनेकृष्णमनड्डाहंधेन्वाद्यलाभेतत्तन्मूल्यवादत्त्वास्व शक्त्याऋत्विग्भ्योयथाशक्तिदक्षिणांभूयसींचदत्त्वानित्यादीनामुत्तरपूजांविधायउतिष्ठ० यांतुदेव० इति विसृज्य आचार्यायनिऋतिप्रतिमाकुंभादि रुद्रजापिनेरुद्रप्रतिमाकुंभादि संकल्पपूर्वकंप्रतिपाद्य अग्निंसंपू ज्यगच्छगच्छेतिविसृज्यशतंतदर्द्धदशवाब्राह्मणान्भोजयित्वाशांतिसूक्तजपंकारयित्वायस्यस्मृत्येतिकर्मपू र्णतांवाचयित्वाकर्मेश्वरार्पणंकृत्वाससुहृदो जित । एवंय कुरुतेशांतिशौनकोक्तप्रमाणतः। तदनिष्टंतुसकलं सद्यएवविनश्यति इतिश्रीगौडवंशावतंसपण्डितवैद्यश्रीचतुर्थीलाल(चौथमलोविरचितेशान्तिप्रकाशेशौनको तमूलशांतिप्रयोगःसमाप्तः ॥ अथमूलशांतिकर्मोपकरणानि ॥ स्वर्णमयीरुद्रप्रतिमा १ वर्णमयनितिजलें १ 11 ·द्रप्रतिमास्तत्र ३ चंदनं रक्तचंदनं केशरं अगरु कपूर पुष्पाणि पुष्पमाला धूप दीपवत्तिका मोदका दिनैवेद्यं पूगीफलानि तांबूलानि ऋतुफलानि यज्ञोपवीतानि ताम्रकलश १ मृन्मया कलशा ६ शतच्छि द्रकलश १ नारिकेलानि ७ विल्वपत्राणि गंगोदकं दुग्धं दधि मधु गोमूत्रं गोमयं श्वेतवस्त्रं रक्तवस्त्रं कृष्णवप्नं कौशयवन आचार्यादिवरणोपकरणानि श्वेतसर्षपा पंचरजांसि अश्वस्यवटसक्षपलाशाम्रोदूं वराणांपवा । गजाश्वरथवल्मीकवदगोकूलराजद्वारमृद । पंचरत्नानि । सर्वोषधी । अर्कपलाशख दिरापामार्गपिप्पलौदुवरशमिदूर्वाकुशाग्रहसमिध । सर्वकूपजलानि । इंद्रोदकम् । शतौपधय मयूर शिखा ॥ १॥ विष्णुकांता ॥ २॥ सहदेवी ॥ ३॥ पुनर्नवा ॥ ४॥ सरपुंखा ॥५॥ वाराहिकंद ॥६॥ काग जंघा ॥ ७॥ लक्ष्मणा ॥ ८॥ तुबिका ॥ ९॥ वदरीपत्रा ॥ १० ॥ कर्पूरी ॥११॥ करेला ॥ १२ ॥ कर्को टिका ॥ १३॥ चक्राका ॥ १४॥ श्वेतार्का ॥१५॥ व्याघ्रपत्रिका ॥ १६ ॥ रदंती ॥ १७॥ अश्वगंधा ॥ १८॥ मुसली ॥ १९ ॥ गिरिकर्णिका ॥ २० ॥ इंद्रवारुणी ॥ २१ ॥ अपामार्ग ॥ २२ ॥ शंखपुष्पी ॥ २३ ॥ वार पाठा ॥ २४॥ शल्लकी ॥ २५॥ गंधप्रसारणी ॥ २६ ॥ निर्गुडी ॥ २७॥ देवदाली ॥२८॥ वट ॥ - ·***OAD कलाम शमी ॥ ३० ॥ प्लक्ष ॥ ३१ ॥ पलाश ॥३२॥ अश्वत्थ ॥३३॥ आम्र॥३४॥ उदुंबर ॥३५॥ जांबून॥३६॥ धनबहेरा ॥३७॥ वेतस ॥३८॥ नागकेशर ॥ ३९॥ अर्जुनवृक्ष ॥४०॥ अशोक ॥४१॥ बकुल॥४२॥ पाषाणभेद ॥४३॥शाल ॥४४॥ तमाल ॥४५॥ ताल॥४६॥ पाटला ॥४७॥ सेवती ॥४८॥ महुवा ॥४९॥ शिरष ॥ ५० ॥ बिल्ल ॥५१॥ दोनों कँटाई ॥५२॥५३॥ खरेंटी ॥५४॥ अतिबला ॥ ५५ ॥ पाठ॥५६॥ नागबला ॥५७॥ जावनी ॥५८॥ बकुल ॥ ५९॥ केतकी ॥६७॥ कदली ॥६१ ॥ बिजोरा ॥६२॥ अरणी ॥६२॥ अजवाण ॥६४ ॥ पुंड्रिका ॥६५॥ द्रोणपुष्पी ॥६६॥ कुंभी ॥६७ ॥ श्रीपर्णी ॥६८॥ मदन ॥ ६९ ॥ चंपक ॥७०॥ पद्माक॥७१ ॥स्वर्णपुष्पी ॥७२॥ सिद्धेश्वरी॥७३॥बदरी॥७४॥ किरमाला ॥ ७५॥ धव ७६ ॥ कुंद ॥ ७७॥ मुचुकुंद ॥ ७८ ॥ गोभी॥७९॥क्षरकंदुका ॥ ८० ॥ दाडिम ॥ ८१ ॥ अम्लवेती॥ ८२॥ ब्राह्मी ॥ ८३ ॥ आमली ॥ ८४ ॥ शृंगराज ॥ ८५ ॥ अधोपुष्पी ॥ ८६ ॥ मीनाक्षी ॥ ८७॥ वासा ॥ ८८ ॥ तरंगिणी॥ ८९ ॥ गुडूची ॥९० ॥ हलदी ॥ ९१ ॥ शतावरी ॥ ९२ ॥ बावची ॥ ९३ ॥ काकजंघा ॥ ९४ ॥ वनतुलसी ॥ ९५॥ तुलसी ॥ ९६॥ कुशा ॥ ९७॥ कांश ॥ ९८॥ इक्षु १० ·मूल ॥ ९९ ॥ सर्पपमूल ॥ १०० ॥ एपामलामेयथालामसदृक्षाणांपत्राणि। गजमद-देवदारु-कमलपुष्प- नीलोत्पल-कूट-प्रियगु-सुंठ-नागरमोथ-आंवला-बच-तंगर-मुरा-जटामांसी-ऋद्धिवृद्धी-उशीर-सप्त धान्य-मुक्ताप्रवालमाणिक्यवजेंद्रनीलेतिपचरत्नानि । जंबूकदवनिवचिंचिणीवटोदुवरप्लक्षाम्रमूलत्वचः । कृष्णपुष्पाणि मेपशृग । सुरास्थाने सेंधवमिश्रक्षीरं । मांसस्थानेलवणयुतपायस । कृसर । तिल- यव-चावल-घृत-शर्करा-सुगधिकपदार्थ । पायस । मुद्गा माषा । गुड । सिंदूर-कन्नलं-रक्तसूत्र- कांस्यपात्राणि ॥ ४॥ आज्यस्थाली १ चरस्थाली १ प्रणीता १ प्रोक्षणी १ पूर्णपात्र १ छायापात्रं १ सुव र्णम्-आचार्यायसवत्साधेनु १ ब्रह्मणेषम १ रुद्रजापिने कृष्णमनडाइ १ तत्तन्मल्यवा-बलिसामग्रीमाप भक्तपरिकादि । ताम्रस्थाली १ अर्घ्यपात्र १ द्राक्षा आर्द्रकं पलाशपत्रावली मृन्मयानिशरावाणि ५० समिघ । गुग्गुलु । पलाशसमिध । भूयसीदक्षिणा ताम्रदक्षिणा । रजतदक्षिणा। स्वर्णदक्षिणा । तिल तेलकृष्णवालोहअन्नवस्रवालकमूल्यादीनिदानानिययाशक्तिब्राह्मणभोजनमितिमूलशांत्यपकरणानि अय आश्लेपाशांतिप्रयोग ॥ कश्यप-आश्लेषायाआधपाद शमः द्वितीयेपादेधनस्यनाशः तृतीयेमातः ॥

·चतुर्थेपितुः। आश्लेषांत्यपादत्रयजाताकन्याश्वश्रृंहति । आश्लेषासर्वपादेषुशांतिःकार्याप्रयत्नतः॥ जातस्य द्वादशाहेतुशांतिकर्मसमाचरेत् ॥ १॥ असंभवेतुजन्मवॆह्यन्यस्मिन्वाशुभदिने ॥ यथोक्तकालेगोमुखप्रसवं कृत्वा यजमानः कृताभ्यंगोदेशकालौसंकीर्त्य । अस्यबालकस्य आश्लेषाजननसूचितपित्रादिसर्वारिष्टपरि हारद्वारा श्रीपरमेश्वरप्रीत्यर्थमाश्लेषाजननशांति करिष्ये । इति संकल्प्य । तदंगतयागणपतिपूजनपुण्या हवाचनमातृकापूजननांदीश्राद्धाचार्यवरणानिपूर्वोक्तवत्कुर्यात् ॥ ततः ऋत्विजश्चाष्टौचत्वारोवा । तत आचार्यः । अस्मिन्कर्मणि आचार्यकर्मकरिष्ये । इति संकल्प्यू । यदत्रसंस्थितंभूतुंस्थानमाश्रित्यसर्वदा स्थानंत्यक्त्वातुतत्सर्वत्रस्थंतत्रगच्छतु ॥ इतिसर्षपाविकीर्य । आपोहिष्ठेतिमंत्रैःकर्मभूमिं प्रोक्ष्य ईशा नदेशेपंचवर्णैःस्वस्तिकंविरच्यतत्रवीहयोद्रोणप्रमाणाःप्रक्षिप्य । तदुपरिमूलशांत्युक्तप्रयोगेण रुद्रकलशं संस्थाप्य । तत्र आपोहिष्ठेति ऋचेनपंचगव्यंनिक्षिपेत्। तत्र पूर्णपात्रोपरिस्थवस्त्रेसौवर्णीरुद्रप्रतिमांसंस्थाप्य ॐ त्र्यंबकंयजामहेसुगन्धिम्पुष्टिवर्द्धनम्॥उर्वारुकमिवुबन्धनान्मुंत्योर्मुक्षीयमामृतात्।ॐ भूर्भुवःस्वः रुद्रइहा गच्छ इहतिष्ठ इति रुद्रमावाह्य षोडशोपचारैः पूजयेत् । ततः एकऋत्विकुंभंस्टष्ट्वा नमस्तेरुद्रइतिरुद्राध्यायं ·वानश्चमात माध्यायच जपेत् । तत रुदकुभात्प्रागुदग्वा चतुर्विंशद्दपंकजंपंचवर्णेस्तंडुलै कृत्वा तत्रकर्णिकायांप्राग्वत्कुभंसंस्थाप्य तच्चतुर्दिक्षुचतर कलशान्स्थापयित्वा पूर्णपात्रनिधानांतकृत्वा सर्वत्रव म्णमावाह्यसंपूजयेत् ( प्रतिकलशमंत्रावृत्ति ) पंचकुमासंभवेचतु प्रस्रवणपंचवक्रकुंभस्थापयित्वा सर्वतत्रैव कुर्यात् । तत्राभेतु देवदाउरक्तचंदनकमलनीलोत्पलकुष्ठप्रियंगुशुंठीमुस्ताआमलकवचासपंप तगरअगरमुरामांसीमद्विवृद्धीउशीरादीनिक्षिपेत् । दक्षिणकुमे पंचामृतगजमदतीर्थोदकसप्तधान्य सुवर्णादीनिक्षिपेत् । पश्चिमकभे गजाश्ववाहोत्खातमृत्तिकाराजद्वाररयशालागोशालाचतुष्पथमृत्तिकाश्च भिपेत् । उत्तरकुंभ मुक्ताप्रवालमाणिक्यवजेंद्रनीलेतिपचरत्नानि वटाश्वत्थपलाशलक्षोदूनरपल्लवान जंबूकदं वनिंबचिचिणीवटोदुंबरपक्षानमूलत्वच सर्वरूपजलानि च नि क्षिपेत् । मध्यगते शतच्छिद्रकंभे शतीपधय स्तदभावे यथालाभसदृक्षाणापल्लवानि विष्णुकांता सहदेवी तुलसी शतावरी कुशकुकुमानि च प्रक्षिपेताततो चामृतस्नापितां नमोस्तुसभ्य इति मंत्रणस्थापयेत् । ॐ नमोस्तुसुप्र्पभ्यायेकेनष्टथिवीमर्नु। मेऽअन्तरि मध्यभोपारि वनप्रसार्य अष्टदलवितत्य तत्रस्वर्णमयींसर्पप्रतिमा आश्लेपाधिदेवता अम्यतारणपूर्वकप ·क्षेयेदिवितेभ्यःसुर्पेभ्योनमः ॥ ततः। सर्पोरक्तस्त्रिनेत्रश्चद्विभुजःपीतवर्णकः । फलकासिधरस्तीक्ष्णोदिव्या भरणभूषितः॥ इतिसर्पध्यात्वा ॐभूर्भुवःस्वः सर्पइहागच्छ इहतिष्ठ इत्यावाहयेत् । ततः तदक्षिणेस्वर्णप्रति मायां पुष्यदेवतांबृहस्पतिम् । उत्तरतश्चान्यप्रतिमायांमघादेवताःपितॄश्चावाहयेत् । ॐ बृहस्पतेऽअतिय दुर्योऽअहाँधुमट्ठिभातिक्रतुमज्जनेषु ॥ यहीदयुच्छवसऽऋतप्रजाततदुस्मासुद्रणिधेहिचित्रम् ॥ ॐभूर्भुवः स्वः बृहस्पतेइहागच्छ इहतिष्ठ ॥ १ ॥ ॐ उदीरतामवरऽउत्परांसुऽउन्मध्यमापितर सोम्यास ॥असुंयई युरबुकाऽतज्ञास्तेनोवन्तुपितरोहर्वेषु ॐभूर्भुवःस्वः पितरइहागच्छन्तु इहतिष्ठन्तु ॥ २ ॥ इत्यावाह्य प्रा गादितश्चतुर्विंशतिपंकजदलेषुपूर्वमारभ्यपुनर्वसुपर्यंतनक्षत्राणितदेवताआवाहयेत् । यथा। ॐ भूर्भुवःस्वः भग इहागच्छ इहतिष्ठ ॥ १॥ ॐभू• अर्यमनिहा ॥२॥ ॐभू० सवितरिहा० ॥३॥ ॐ भू• त्वष्टइहा० ॥४॥ भू वायो इहा० ॥५॥ भू इंद्रानीइहा० ॥ ६॥ भू०मित्र इहा० ॥ ७ ॥ भू इंद्र इहा० ॥ ८॥ भू० निर्ऋते इहा० ॥ ९॥ भू॰आप इहा० ॥ १० ॥ भू.विश्वेदेवा इहा० ॥ ११ ॥ भू.विष्णो इहा० ॥ १२॥ भू० ·वसव इहा० ।। ५३ ।। भू०वरुण इहा० ॥ १४ ॥ भू अजैकपादिहा० ॥ १५॥ भू.अहिर्बुध्न्य इहा० ॥ १६ ॥ भू०पूपनिहा० ॥ १७॥ भू अश्विनौ इहा० ॥ १८॥ मूल्यम इहा० ॥ १९॥ ॐभू० अग्ने इहा० ॥ २० ॥भू. प्रजापते इहा० ॥२१॥ भू सोम इहा० ॥२२॥ भू रुद्र इहा० ॥२३॥ ॐ भूर्भुव स्व अदिते इहागच्छ इहतिष्ठ ॥२४॥इत्यावाह्य ऊभू०इन्द्र इहागच्छ इइतिष्ठ १ भू० अमे ड्रहा० २ भुण्यम इहा० ३ भूनि:स्ते इहा०४ भू०वरुण इहा०५ भुवायो इहा० ६५ कुवेर इहा०७ भूर्मुव स्व ईशान इहागच्छ इहतिष्ठ० इतिलोक। पालानावाह्याऊ मनोजुतिर्जुपतामाज्य॑स्यवृहस्पतिर्यशमिमन्त॑नोत्वरिष्ठंयुझर्क समिमन्दधातु। विश्वेदेवास डुहर्मादयन्तामोम्प्रतिष्ठ॥ इति प्रतिष्ठाप्य । ऊ सर्पेभ्योनम इतिसर्पान्। ॐ आश्लेपायै नम इत्याश्लेषाम् । ॐ बृहस्पतये नम इति बृहस्पतिम् । ॐ पितृभ्योनम इति पितॄन् । ॐ मंगाद्यावाहितदेवताभ्योनम इति भगादीन् । ॐ लोकपालेभ्योनम इतिलोकपालांश्च षोडशोपचारे संपूजयेत् ॥ अत्र प्राकभे आशः शिशान इत्यादित्रयोदशर्च १३ दक्षिणकुमे त्वममेरुद्रइत्याद्यनयाकं पश्चिमामे त्वममइत्यादिसूक्त उत्तर कुंभे रक्षोहणमितिपचविंश च जपेत् । मध्यकी श्यनकमितिमंत्राष्टोत्तरशत पावमानं सूक्तं च सकन » - ·पेत् । ततःआचार्योंरुद्रकुंभान्नैर्ऋत्ये स्थंडिलेऽग्निप्रतिष्ठाप्य । तदीशान्यांनवग्रहमंडले ग्रहस्थापनंकृला संपूज्य तत्संबंधिकलशंस्थापयेत् । ततः कुशकण्डिकांकृत्वा क्रमेणपायसकृसरचरञ्छ्रपयित्वा आज्य भागांते यजमानोद्रव्यत्यागंकुर्यात् । ततः आदित्यादिग्रहेभ्यः क्रमेणार्कादिसमिच्चरुतिलाज्यद्रव्यैरष्टाष्ट संख्ययाहुत्वा तैरेवव्यैरधिदेवताप्रत्यधिदेवताभ्यश्चतुश्चतुःसंख्ययाहुत्वा विनायकादिदिक्पालांतेभ्यः पलाशोदुंबरान्यतमसमिच्चरुतिलाज्यद्रव्येण द्विद्विसंख्ययाजुहुयात् । एवंग्रहहोमंकृत्वा प्रधानदेवसर्पेभ्यः समिच्चज्यिाहुतिभिःप्रतिद्रव्यमष्टोत्तरशतशंख्ययाजुयात् । तत्रमंत्राः । ॐ नमोस्तुसुभ्योयेकेचष्ट थिवीमर्नु । येऽअन्तरिक्षेवेदिवितेभ्यःसुभ्योनमः स्वाहा । इदंसर्पेभ्योनमम १०८ इति हुत्वा बृहस्पतये पितृभ्यश्चाष्टाविंशतिसंख्ययापायसाहुर्तिदद्यात् । तत्रमंत्रः ॐ बृहस्पतेऽअतियोअहाँधुमद्विभातिक्रतुं मज्जनेषु ॥ यद्दीदयच्छवसऽऋतप्रजाततदुस्मासुद्रणिधेहिचित्रस्वाहा॥इदं बृहस्पतये ॥२८॥ॐ उदीरताम परऽउत्प(सुऽउन्मध्यमा पुितरं सोम्यासः॥असुंयऽ युरंबुकातुज्ञास्तेनोवन्तुपितरोहवेंषु स्वाहा॥इदं पितृ ·. : भ्य २८तत अप्पाटपायसातिभिर्भगादिचतुर्विशतिदेवताभ्य लोकपालेभ्यश्चजुहुयात् । ॐ भगायस्वाहा इदभगाय(कार सर्वत्र) अर्यमणेस्वाहा इद०८सवित्रे• इदं०८त्तष्ट्रे० इदं०८वायवे० इद०८इद्रामीभ्यां इद० ८ मित्राय इद० ८ इद्राय इद० ८ निर्मतये इर्द०८अन्य स्वाहा इद०८ विश्वेभ्योदेवेभ्य इद०८ विष्णोः इद्० ८ वसुभ्य • इर्द० ८ वरुणाय इदं० ८ अजैकपदे इद० ८ अहिर्बुध्याय० इद० ८ पुष्णे. : इदं०८विष्णवे. इद०८अश्विभ्यो० इद० ८ यमाय इद०८ अग्नये. इद० ८ प्रजापतये. इदं० ८ सोमाय. इद०८ स्वाय. इद. ८ ॐ अदितयेस्वाहा इदमदितये० ८ ॐ इद्रायस्वाहा इद० ८ अग्नये इदै० ८ यमायस्वाहा इदै० ८ निम्तये. इद० ८ वरुणाय इदं० ८ वायवे इदं० ८ कुबेराय इदं० ८ ईशानायः इद० ८ इति पायसाहुतिभिहामंकृता पूर्वोक्तमूलशांतिवत् । कृणुष्वेतिपंचदशभि । गायत्र्या । जातवेदसे इतिमण । व्यवकमितिमंत्रेण । सीरायुजंतीत्यनेन । तामग्निवर्णामि चा । वास्तोष्पतेइत्यनेन । अग्रेनर्य इत्यनेन । क्षेत्रस्युपतिना इतिमंत्रेण । गुणानाजमदमिना इत्यनेन । अमिदुतमित्यूचा । हिरण्यवर्णामित्या दिपंचदशभि ॥ १५॥ वन सोमेतिदयेन ॥२॥ यातरुद्रइत्यनेन च कृसरपायसाज्यहोमर्यात् मंत्राः ·९ सर्वेमूलशांतीपूर्वउक्ताएव । ततः सुवेण व्यस्तसमस्तव्याहृतिभिराज्यंहुवा विष्टकृदादिप्रायश्चित्तहोमांते दिक्पालेभ्योनवग्रहेभ्योविनायकादिभ्यःसर्पेभ्यो बृहस्पतये पितृभ्यो रुद्रायक्षेत्रपालायचसदीपमाषभक्त बलीन्दद्यात् । ततः आचार्योयजमानेनसहितश्चतुर्ग्रहीतेनाज्येन समुद्रादूमिरितिपूर्वोक्तेनसूक्तेनपूर्णाहुति जुहुयात् । ततः प्रणीतानिनयनादिकर्मशेषसमाप्य रुद्रंसश्चिपुनःपंचोपचारैःसंपूज्य प्रणम्य सर्वकलशो दकंपात्रांतरेगृहीत्वासतिगाचार्योयजमानं सौषधीरनुलिप्तांगंधृतनववस्त्रंधृतनववस्त्रांसपुत्रांतत्पत्नींचाभि पिंचेत्।मंत्रास्तुमूलशांतीपूर्वोक्ताः। अक्षीभ्यामितिषत्रिभिड्दैवेतिसप्तमंत्राः७आपोहिष्ठेतिनवचैसूक्तम् ९ आपइद्वाइतिद्वयम् २ सहस्राक्षेणेतिमंत्रत्रयम् ३ देवस्यत्वेतित्रयम् ३ यज्जाग्रतो इतिषट् ६ योसौवज्रधरोदे वोमहेंद्रोगजवाहनः॥ सार्पजातशिशोर्दोषमातापित्रोळपोहतु ॥३॥ योसोशक्तिधरोदेवोहुतभुङ्मेषवाहनः॥ सप्तजिह्वश्चदेवोग्निःसार्पदोषव्यूपोहतु ॥ २ ॥ योऽसौदंडधरोदेवोधर्मोमहिषवाहनः ॥ सार्पजातशिशोर्दोष व्यपोहतुयमोमम ॥३॥ योसौखड्गधरोदेवोनितीराक्षसाधिपः ॥ प्रशामयतुसार्पोत्थंदोषगंडांतसंभवम् ॥ ४ ॥ योसौपाशधरोदेवोवरुणश्चजलेश्वरः ॥ नक्रवाहःप्रचेतानोसाोत्थाघव्यपोहतु ॥ ५ ॥ योसौ PV ३ कला ·देवोजगत्माणोमास्तोमृगवाहन ॥ प्रशामयतुसार्पोत्थंदोपं बालस्यशांतये ॥ ६ ॥ योसोनिधिपतिर्देव खगभृदाजिवाहन ॥ मातापित्रो शिशोश्चैवसार्पदोषव्यपोहत ॥७॥ योसौपशुपतिर्देव पिनाकीवृषवा हन ॥ आश्लेपामूलगडांतदोपमाशुव्यपोहतु ॥ ८ ॥ विनेश क्षेत्रपोदुर्गालोकपालानवग्रहा सर्पदोपप्रशमनसर्वकुर्वन्तुशांतिदा ॥ ९ ॥ आश्लेषाऋक्षजातस्यमातापित्रोधनस्यच ॥ भ्रातृज्ञातिक लस्थानांदोपसर्वव्यपोहत ॥ १०॥ योसोवागीश्वरोनामह्यधिदेवोवृहस्पति ॥ मातापित्रोशिशोश्चैवगडतिस व्यपोहतु ॥ ११॥ पितर सर्वभूतानरिक्षतुपितर सदा ॥ सर्पनक्षप्रजातस्यवित्तचज्ञातिबांधवान् ॥ १२ ॥ तत सुरास्तामभिषिचंतित्यादिमिःपूर्वोक्तेश्चाभिपिच्य।सर्वकलशोदकेनान्येनचशतच्छिद्रमंतर्धायाभिषिक्तोय जमान आचार्यायधेनुं ब्रह्मणेवृपम रुद्रजापिनेकृष्णमनहाहं रुद्रप्रतिमां च दत्त्वा ऋत्विग्भ्यो यथाशक्तिद भिणां दद्यातातत सर्पणामुत्तरपूननविधाय ताम्रपात्रेफलपुष्पादियुक्तमध्यगृहीत्वा ऊसाधीशनमस्तुभ्य नागानांचगणाधिप।गृहाणाध्यमयादत्तसारिएप्रशांतये॥१॥ इत्यध्यदत्त्वात्तिष्टेतिविसृज्य संकल्पपूर्वक माचायेइस्तेप्रतिपाद्यार्मिसंपूज्य गच्छगच्छेतिविमज्य यथाशक्ति प्रामणादमोजयित्वा शांतिजकारयित्वा

·सुहृद्युक्तो जीत इत्याश्लेषाशांतिप्रयोगः॥अथ ज्येष्ठाशांतिप्रयोगः॥गर्गःज्येष्टःतुपुमाञ्जातोज्येष्ठभ्रातुर्विना
शकज्येष्ठःकन्यकाजाताहतिशीघ्रंधवाग्रजम्॥१॥पादत्रयेज़ातनरोज्येष्ठोप्यत्रप्रजायते॥ज्येष्ठांत्यपादजा
तस्तुपितुःस्वस्यचनाशकः ॥२॥ तस्माच्छांतिंप्रवक्ष्यामिगंडदोषप्रशांतये॥तद्यथा। द्वादशाहेशांत्युक्तशुभदि
ने वागोमुखप्रसवशांतिकृत्वा देशकालौसंकीर्त्य । अस्यशिशोर्येष्ठानक्षत्रजननमूचितसकलारिष्टनिरसन
द्वारा श्रीपरमेश्वरप्रीत्यर्थं ज्येष्ठाजननशांति करिष्ये इति संकल्प्य । गणपतिपूजनपुण्याहवाचनमातृकापू
जननांदीश्राद्धाचार्यऋत्विग्वरणानिकुर्यात्। ततःआचार्यःसर्षपविकिरणादिभूमिप्रोक्षणांतूं कृत्वा। महीद्यौरि
त्यादिपूर्वोक्तप्रयोगेण कलशंसंस्थाप्य तंडुलपूर्णपात्रंनिधाय तदुपरि सुवर्णनिर्मितामिंद्रप्रतिमामग्युत्तारणपू
कंसंस्थाप्य । ॐ इंद्रायेन्दोमरुत्वत० ॥१॥ ॐ सऽइपुंहस्तैःसनिपुङ्गिभिवंशीसठ स्रष्टासयुधु इन्द्रोगुणेन।।
सुठ मुष्टुजित्सौमुपाहिशुद्धघुग्रधन्वा प्रतिहिताभिरस्तां॥ ॐभूर्भुवःस्वः इन्द्र इहागच्छ इहतिष्ठ इत्यावाह्य
ॐ इंद्रायनमः इतिनाममंत्रेणवाग्यतः षोडशोपचारैःपूजयेत् । पूजायारक्तवस्त्रद्वयंचदद्यात् ॥ ततःतत्रैव आ
नेयादिषुक्रमेण ॐ भूर्भुवःस्वः अग्नेइहागच्छ इहतिष्ठ ॥१॥ ॐभू यम इहा०॥२॥ ॐभू. निर्जते इहा०॥३॥

·. भुव, इहा० ॥ ४ ॥ भूत्वायो इहा० ॥५॥ भू० कुवेर इहा० ॥६॥ ॐ भू० ईशान इहा० ॥७॥ इतीन्द्रमिन्नान्लोकपालान्समंतादावाह्यनाममंत्रणपोडशोपचारे पूजयेत् । तत पूर्वादिदिक्षुचतुर कुंभान्मध्ये शतच्छिद्रं चसस्थाप्य दिक्कभेषु पंचगव्य पंचामृतं पंचरत्न पंचमृत्तिका पचपल्लवपंचवृक्षकषायस्वर्णकुशद् को शतच्छिद्रे शतोपधीश्चक्षिवा वस्त्रयुग्मेनवेष्टयित्वातत्र पूर्वकभै त्वन्नोऽअग्रेषरुणस्यषिद्वान्देवस्यहेडौं ऽअयासिसीष्ठा ।। यजिष्ठोवहितमुशोशुचानोविश्वादेपा सिप्रमुग्ध्यस्मत् ॥ ॐ भूर्भुव व वरुण इहाग च्छ इइतिष्ठ॥१॥ दक्षिणकुंभे । ऊसत्वन्नोऽअमेधुमोभवोतीनेदिष्ठोऽअस्याऽउपसोध्युष्टौ ॥ अवययनोषण दरराणोपोदिमडीकठसुहवान एधि॥ ॐभू-वरुणइहा० ॥२॥पश्चिमकूमे। मम्मैवरुणश्रुधीहवमद्याचे मृडयालामत्स्युराच॥ ऊभू०वरुण इहा० ॥३॥उत्तरकुंभे ॐ तायामिब्रह्मावन्दमानुस्तदाशास्तेय जमानोहुविभिः ॥ अहेडमानोवरुणेहवोध्यस्श सुमान आयुप्रोपीर ॥ ॐ भू० वरुण इहा० ॥१॥ ततश्चत्यार ऋत्विजः । आनौमुद्रा इतिसर्वत्र वरुणमावाद्य वस्त्रपुप्पाचे पोडशोपचारे पूजयेत् ।

·h इतित्रयोदशमंत्राः ॥ १३ ॥ भद्राअग्नेरितिद्वादशमंत्राः ॥ १२ ॥ सहस्रशीर्षा इत्यादिपुरुषसू क्तम् ॥ १६ ॥ कबुद्रायु इति नवमंत्रांश्चचतुर्दशीशांती पूर्वोक्ताञ्जपेयुः । आचार्योमूलमंत्र इंद्रसूक्तं रुद्रसूक्तं मृत्युंजयं च जपेत् । ततोऽनि ग्रहांश्च प्रतिष्ठाप्य संपूज्य आज्यभागांते ग्रहहोमं कृत्वा प्रधानदेवमिंद्रं पलाशसमिदाज्यचरुद्रव्यैरष्टोत्तरशतसंख्यया । इंद्रायेंदोमुरुवत इति मंत्रेण । अथवा। ॐ सऽइपुंहस्तैः सनिपुङ्गिभिवंशीस: स्रष्टासयुध इन्द्रौगुणेन । सुर्छ सुष्टुजित्सौमुपााहुशुद्धर्युग्रधन्वाप्र तिहिताभिरस्ता स्वाहा ॥ इदमिंद्राय० १०८ इति मंत्रेण जुहुयात् ॥ ततः ॐ अग्नये. इदं० ॥ १ ॥ यमाय इदं ॥२॥निर्ऋतये इदं० ॥३॥वरुणाय इदं०॥४॥वायवे० इदं०॥५॥कुबेराय इदं०॥६॥ ईशानाय इदं०॥७॥इतींद्रभिन्नलोकपालेभ्योहुला प्रजापति ॐ भूर्भुवःस्वःस्वाहा इदंप्रजापतये नममइत्यष्टो त्तरशततिलाहुतिभिर्खत्वा शेषेणस्विष्टकृदादिहोमंकृत्वा बलिदानांतेपूर्णाहुतिप्रणीताविमोकंचकुर्यात् ततःस भार्यसशिशुयजमानपूर्वोक्तैर्वारुणैमत्रैरभिश्चेत्।ॐसमुद्रज्येष्ठाःसलिलस्यमध्यात्पुनानायुन्त्यनिविशमानाः।

·इन्द्रोयावुनी भोरुरादुताऽआपेदेिवीरिहमाम॑वन्तु॥१॥याऽआपोदिव्याजुतवावन्तिखुनित्रिमाऽजुतवाया स्वयुञ्जा ॥ सुमुद्राOया शुचय पावुकास्ताआदेिवीरिहमामवन्तु ॥ २ ॥ यासांराजावरुणोयातिमध्येस त्यानुतेऽवपश्यञ्जनानाम् ॥ मधुश्चतुःशुचयोया पावुकास्ताऽआपोदेवीरिइमामवन्तु ॥३॥ यासुराजावर णोयासुसोमोविश्वदेवायासूर्यमदन्ति ॥ वैश्वानरोयास्तुनि प्रविष्टस्ताऽआपोदेवीरिदमार्मवन्तु ॥ ४ ॥ इम म्मैवरुणश्रुधीहवमुद्या मृडय ॥ त्वामवस्युरार्चके ॥ ५॥ द्यौशान्तिरन्तरिक्षुठ शांतिः पृथिवीशान्तिरापुर शान्तुिरोपंधयु-शति ॥ धुनुस्पतयु शान्तुिर्विश्वेदेवा शान्तिब्रह्मशान्तुि सर्पशान्तुि शान्तिरेषशांति-सामा शान्तिरेधि ॥ ६ ॥ सुरास्त्वामभिषिचत्वितिपूर्वोक्तैरभिपिंचेत् । ततो रूपंरूपमितिमंत्रेणाज्यमवलोक्य तत्पात्रसदक्षिणब्राह्मणायदत्त्वा इन्द्रसंपूज्य नमस्तेसुरनाथायनमस्तुभ्यशचीपते ॥ गृहाणार्घ्यमयादत्त गडदोपप्रशांतये ॥१॥ इत्यर्यदत्ता आचार्यत्तिगादिभ्य श्रेयोगृहीत्या इंद्रायसमाचार्यायपयस्विनींगा रक्तवरदय च दत्तोत्तरपूजान्ते इदंविसृज्यप्रतिमाम् । यक्षगंधर्वसिद्धेश्वपूजितोसिशचीपते ॥ दानेनानेनदे ·वेशगंडदोषविनाशय ॥१॥ अज्ञानाद्वाऽथवाज्ञानाद्वैकल्याद्वाधनस्यच ॥ यन्न्यूनमतिरिक्तवातत्सर्वक्षतुमहें सि॥इतिमंत्रेणाचार्यायचदत्त्वा ऋत्विभ्योपियथाशक्तिदक्षिणांदत्वाग्निविसृज्याष्टशतपंचाशतंपंचविंशतिवा ब्राह्मणान्भोजयेत् । इति ज्येष्ठाशांतिप्रयोगः॥अथ गर्गौक्तमधारेवत्यादिनक्षत्रगंडांतशांतिप्रयोगः॥रवत्या श्लेषाज्येष्ठानक्षत्राणामंत्यपटिद्रयमश्विनीमघामूलानामाघघटिद्रयमितिघटिकाचतुष्टयमितंत्रिविधंनक्षत्र गंडांतम् । तत्र जननेनक्षत्रगंडांतशांतिः। मघाप्रथमपादजननेमूलवत्फलंतगोप्रसवनक्षत्रेशपूजनग्रहमखाः कार्याः। रेवत्यश्विन्योरितरभागेषुमघांतिमपादत्रयेचजननेदोषविशेपानुक्तेर्नशांत्यादिकम् ॥ अथ गंडांत शांतिप्रयोगः॥ गोमुखप्रसवंकृत्वा देशकालौसंकीर्त्य अस्यशिशोरेवत्यश्विन्याश्लेषामघासन्ध्यात्मकनक्षत्र गंडांतजननसूचितारिष्टनिरासार्थं नक्षत्रगंडांतशांति करिष्ये । इतिसंकल्प्य । तदंगतयागणपतिपूजन पुण्याहवाचननांदीश्राद्धानिकृत्वा आचार्यवृत्वातंशुक्कै क्षोमवस्त्रमाल्यैरर्चयेत् । ततः आचार्यःसर्पपविकि रणभूमिप्रोक्षणे कृत्वा । षोडशभिरष्टाभिश्चतुर्भिर्वापलैःकांस्यपात्रंकृत्वा तत्पायसेन दुग्धेनवापूरयित्वा तत्र नवनीतपूरितशंखपूर्वाग्रंनिधाय तन्मुखेराजतींचंद्रप्रतिमांसंस्थाप्य । ॐ आप्यायतुसमेतुतेविश्वतः T ·मोमवृष्ण्यम् । भवाधाजस्यसठ्थे । ॐ भूर्भुवस्व सोम इहागच्छइहतिष्ठ इत्यावाह्य ॐ सोमायनम इतिनाममंत्रणपोडशोपचारे संपूज्य सितपुष्पसहस्रेणपुष्पांजलिंदद्यात् । पूजाते ॐ आप्यायस्वतिमत्रस्य सुहस्रजप कार्य । ततस्तदुत्तरतस्ताम्रपाने स्वर्णमयीं वृहस्पतिप्रतिमां च संस्थाप्य ॐ बृहस्पतेऽअतियद र्योऽअर्हाद्युमद्विभातिकतुमुज्जनैषु । यहीदयुच्छवसऽऋतप्प्रजातुतदुस्मामुद्रणिधेहिचित्रम् ॥ ॐ भूर्भुव स्त्र वृहस्पते इहा० । ॐ बृहस्पतयेनम इतिषोडशोपचारे पूजयेत् । (अत्रकेषुचिदथेपुनवग्रहहोमोपि लिखित नात्रप्रधानदेवताहोम ) ततोयजमान आचार्यांयसशखसमौक्तिकचंद्रप्रतिमादत्त्वा यथाशक्ति दक्षिणांदयात् । दशावरब्राह्मणांश्चमोजयेत् । इति नक्षत्रगंडांतशांतिप्रयोग ॥ ॥ अथैकनक्षप्रजनन शांतिप्रयोग ॥ गर्ग -एकस्मिन्नेवनक्षत्रेम्रात्रोपितृपुत्रयो ॥ प्रसूतिश्चेत्तयोर्मृत्यर्भवेदेकस्यनिश्चय ॥ १॥ तत्रशांतिप्रवक्ष्यामिसर्वाचार्यमतेनतु ॥ शुभवॆशुभवारेचचद्रताराबलान्विते ॥ २॥ तस्यप्रयोग । माता पितृनक्षत्रोत्पत्तो गोमुखप्रसर्वकृत्वा म्रातृनक्षत्रोत्पत्तौतमकृत्वा देशकालोसंकीर्त्य । अस्यशिशो पित्राथ नेकनक्षत्रोत्पत्तिसूचितारिएशांतिद्वारा श्रीपरमेश्वरप्रीत्यर्थ पित्रादिनक्षत्रजननशांतिकरिष्ये । इति ·-- S संकल्प्य । गणपतिपूजनपुण्याहवाचनमातृकापूजननांदीश्राद्धाचार्यविंग्वरणानिकुर्यात् । ततः आचार्योऽग्यायतनादीशान्यांकुंभसंस्थाप्य रक्तवस्त्रयुग्मेनाच्छाद्य तत्र पूर्णपात्रोपरिजन्माप्रति मांसंस्थाप्य तनक्षत्रमंत्रेणावाह्य षोडशोपचारैः पूजयेत् ( नक्षत्रमंत्रास्तुसूक्तप्रकरणेद्रष्टव्याः ) ततोऽगिंप्रतिष्ठाप्य कुशकण्डिकांकृत्वा आज्यभागांते तत्तन्नक्षत्रमंत्रणसमिच्चाज्यानिप्रत्येकमष्टोत्तर शतंहुवा होमशेषसमाप्य शिशुंतत्पित्रादींश्चाभिषिचेत् । अत्रग्रहमखोनावश्यकः। ततः उत्तरपूनां कृत्वा विसृज्यप्रतिमादिकंगवादिचाचार्यायदत्त्वा ऋत्विग्भ्यश्चप्रत्येकं सौवर्णमाषत्रयमितं दत्त्वा यथाविभवं यान शय्यासनादीनि च दत्त्वा ब्राह्मणान्भोजयित्वा स्वयंभुंजीत । इत्येकनक्षत्रजननशांतिप्रयोगः॥७॥ अथ शौनकोक्तव्यतीपातवैधृतिसंक्रांतिजननशांतयः॥ कुमारजन्मकाले तु व्यत्रीपातश्च वैधृतिः॥संक्रमश्चरवे स्तत्र जातोदारिद्यकारकः ॥ १ ॥ गोमुखप्रसवंकृत्वा । देशकालौसंकीर्त्य अस्यशिशोवैधृतौ व्यवीपाते संक्रांती वा जननसूचितसकलारिष्टनिरसनद्वाराश्रीपरमेश्वरप्रीत्यर्थ वैधृतिजननशांतिं करिष्ये (व्यतीपाता दौतत्संकल्पः) इति संकल्प्य गणेशपूजास्वस्तिवाचनमातृकापूजावृद्धिश्राद्धाचार्यादिवरणानि कुर्यात् ।। १२ ·। तत आचार्य सर्पपान् विकीर्य भूमिं प्रोक्ष्य । पूर्वस्यां गोमयेनोलिप्य तत्र पंचद्रोणपरिमितव्रीहिराशि कृता तदुपरि साईद्रोणद्वयमिततेंडुलराशिं कृत्वा तदुपरि सपादद्रोगमिततिलराशिचकृत्वा राशिमस्तक के समकृत्वा तत्र पंचरंगेरष्टदल विरच्य तत्कर्णिकायां कुभ सस्थाप्य तीर्थोदकेनापूर्य तत्र सप्तमृत्पंचपल्लव मापधिपचगव्यपंचरत्नाप्टगधानिप्रक्षिप्य वस्रयुग्मेनावेष्टयू पूर्णपात्रंनिधाय तत्र स्वर्णप्रतिमासु वैधृति शांती मध्ये त्र्यवमितिरुदम् । तक्षिणत उत्सूर्य इति सूर्यम् । उत्तरत आप्यायस्वेति सोमं च स्थाप येत् । तन मत्रा ऊ त्र्यवकयजामहेमुगन्धिम्पुष्टिवर्द्धनम् ॥ उर्वारुकमिवर्धनान्मृत्योर्मुक्षीयमामृतात्॥ ॐ भूर्भुव स्व त्र्यंबकरुद्ध इहागच्छ इहतिष्ठ ॥ १ ॥ ॐ उत्सूर्योवृहदचीप्यश्रेत्पुरुविश्वाजनिमुमानुषा गाम् ।। सुमोदिवाददृशेरोचमान क्रत्वाकृत सुकृत कुर्तृभिर्भूत् ॥ ॐ भूर्भुव व सूर्य इहा० ॥ २ ॥ ऊप्यायस्तुसमैतुतेषिश्वत सोमवृष्र्ण्यम् ॥ भवावास्यसङ्ग्थे ॥ ऊभूः सोम इहागच्छेहातिष्ठ ॥ ३ ॥ इत्याबाह्य नाममत्रेण प्रत्येक पूजयेत् । व्यतीपातसंक्रांत्योस्तु मध्ये सूर्य तहक्षिणतोऽमिमुत्सरतोपत तत्प्रतिमास्वाबाह्य पूजयेत् ॐ उत्सूर्य० ॐ भू० सूर्य इहा. ॥१॥ के अघिदूतम्पुरोदधेदम्पवाहमुपहने । ॥

·1- देवाऽआसादयादिह ॥ ॐ भू० अग्नेइहा० ॥२॥ ॐ त्र्यंबकंयजामहे० ॐ भू० रुदइहा० ॥ ३ ॥ इत्यावाह्य षोडशोपचारैः संपूजयेत् । ततो रुद्रप्रतिमा स्टशन मृत्युलयमंत्रमष्टशतमष्टाविंशतिसंख्यया का यथाशक्ति जपेत् । ततः सूर्यप्रतिमांस्टशन ॐ विभ्राडहत् इत्याद्यध्यायंजपेत्। ततः सोमप्रतिमांस्पृशन् ॐ आप्याय स्वेति मंत्र जपेत् । व्यतीपातसंक्रमशांती तु पूर्व विभ्रासूक्तजपस्ततोमृत्युंजयूजपः अग्निजपोनास्ति । ततू श्चतुर्दिक्षुऋत्विजः कुंभंस्ष्ट्रवा । ॐ आनाभद्रा०१३। भुद्राअग्ने०१२। सहस्रशीर्षा०१६। कद्रुद्रायेति०९च पूर्व चतुर्दशीशांत्युक्तान् । त्र्यंबकमंत्रांश्चजपेयुः॥ ततः आचार्यः कुंभात्पश्चिमेऽग्निप्रतिष्ठाप्य ग्रहावाहनादिपूजातं कृला कुशकंडिकांविधाय आज्यभागान्ते ग्रहहोमं समाप्य रुद्रसूर्यसोमेभ्यः समिच्चाज्यैस्तत्तत्पूर्वोक्तैमै त्रैर्मृत्युंजयमंत्रेण च तिलाहुतिभिरष्टशताष्टाविंशत्यन्यतरसंख्यया हुत्वा । शेषेणस्विष्टकृदादिहोमंसमाप येत् । व्यतीपातसंक्रांत्योस्तु सूर्याग्रिरुद्रेभ्य इति विशेषः । ततोबलिदानांते कलशोदकैः मुमुद्रज्येष्ठा इति ज्येष्ठाशांती पूर्वोक्तेन मुक्तेन आपोहिष्ठतित्र्यूचेन । अक्षीभ्यामिति गोमुखप्रसवशांत्युक्तेन सूक्तेन पावमा नीभिः प्रधानदेवतामंत्रैः सुरास्त्वेत्यादिपौराणैश्चाभिषिचेयुः ॥ ततो यजमानोऽभिषेकवस्नमाचार्याय दत्त्वा ·स्त्रीवालयुक्त ॐ रूपंरूपमितिमत्रेणाज्यमवेक्ष्य तत्पात्रंसदक्षिणं ब्राह्मणायदत्ता आचार्याय वस्रदयं गां है। मांगुलीयक यथाशक्ति सुवर्ण प्रच्छादनपटं च दत्त्वा ऋत्विग्भ्यश्च यथाशक्ति पारितोपिकीमन्येभ्यश्च भूय सीदक्षिणां दत्त्वोत्तरपूर्जाकृत्वा विसृज्याचार्यहस्तेप्रतिपाद्यामिविसृज्य शतव्राह्मणानृलिजश्चभोजयेत् । इति वैधृतिव्यतीपातसंक्रांतिशातिप्रयोग ॥ अथ ग्रहणजननशांतिप्रयोम । ग्रहणेचंद्रसूर्यस्यप्रसूतिर्यदि जायते ॥ इत्यसजायतेयस्तुतस्यमृत्युनसशय ॥१॥ व्याधिपीडाचदारियंशोकचकलहोभवेत् ॥ शांति तेपांप्रवक्ष्यामिनराणांहितकाम्यया ॥ २ ॥ गोमुखप्रसवंकृत्वा देशकालोसंकीर्त्य अस्य शिशो सूयस्या चद्रस्य वा ग्रहणकालिकप्रसूतिसूचितसर्वारिष्टनिवृत्तिदारा श्रीपरमेश्वरप्रीत्यर्थग्रहणजननशांति करिष्ये। इति संकल्प्य । गणपतिपूजनपुण्याहवाचनमातृकापूजननांदीश्राद्धाचार्यादिवरणानि कुर्यात् ।' तत' आचार्य सर्पपविकिरणभूमिप्रोक्षणे कृत्वा गोमयोपलिप्ते शुचिदेशे श्वेतवस्रोपरि सूर्यग्रहे तत्र मध्ये आकृष्णेनेति सूर्यस्य हेमप्रविमाम् । तदक्षिणत सीसकेन कयानश्चिति राहोर्नागाकृतिम् । उत्तरत स्वर्णमयीनक्षत्रदेवताप्रतिमां च सस्थापयेत्। चंद्रग्रहे त मध्येरजतमयींआप्यायस्वेति चेद्रस्यपायोरा ·नक्षत्रदेवतेपूर्ववत् । अथावाहनम् । ॐ आकृष्णेनरर्जसावर्तमानोनिवेशयन्नमृतम्मत्य॑श्च ॥ हिरण्ययेनस वितारथेनादेवीयांतिभुवनानिपश्यन् ॥ ॐ भू० सूर्य इहागच्छ इहतिष्ठ ॥ १॥ ॐ कानश्चित्र आभुवट्ठ तीसुद बंधुसा ॥ कयाशचिष्ठयात्रुता ॥ ॐ भ० राहो इहा० ॥ २ ॥ ॐ आप्यायस्वसमॆतुतेविश्वतः सोमवृष्ण्यम् ॥ भवाबार्जस्यसङ्गुथे ॥ ॐ भू० सोम इहा० ॥ ३ ॥ (नक्षत्रमंत्रास्तु सूक्तप्रकरणेद्रष्टव्याः) इत्यावाह्य रक्ताक्षतरक्तगंधरक्तपुष्पांबरादिभिःसूर्यपूजयेत् । चंद्रग्रहे तु श्वेतवस्त्रश्वेतगंधाक्षतमाल्यादिभिः सोमम्, कृष्णपुष्पांबरगंधादिभिश्चराहुँसंपूजयेत् । ततोऽग्निंप्रतिष्ठाप्य कुशकण्डिकांकृला आज्य भागांते सूर्यग्रहे सूर्याय अकसमिदाज्यचरुतिलैः प्रतिद्रव्यम् ॐआकृष्णेनेति मंत्रेणाष्टोत्तरशतसंख्यया। राहवे कयानश्चित्रेतिमंत्रेण दूर्वाज्यचरुतिलैस्तावत्संख्यैश्चहुत्वा नक्षत्रदेवतां नक्षत्रमंत्रेणपलाशसमिदाज्य चरुतिलैरष्टोत्तरशतसंख्ययाजुहुयात् । चंद्रग्रहे तु ।आप्यायस्वेतिमंत्रेणचंद्राय पलाशसमिदाज्यचरुतिलैः। शेषपूर्ववत् । अत्र ग्रहमखः कृताकृतः । ततो होमंसमाप्य बलिदानांतेएकस्मिन्कलशेपंचगव्यपंचत्वक

·-
, पंचपल्ल चिरलसर्वोषधी प्रक्षिप्य तदुदकेन वारुणैमैत्रैरापोहिष्ठादिमिलिमि इममेगंगेइत्यनेन तत्वाया
मीतिमंत्रेण च यजमानमभिपेचयेत् । तत आचार्यसंपूज्य तस्मैप्रतिमात्रयंगांचदक्षिणात्वेनदत्वा
ब्राह्मणान्भोजयेत् । इत्यग्रहणजातानांसर्वारिष्टविनाशनम् ॥ कथितंभार्गवेणेदशौनकायमहात्मने ॥ इति
ग्रहणजननशांतिप्रयोग॥ ॥अथ कात्यायनोक्तयमलजननशांतिप्रयोग ॥अद्येत्यादिदेशकालौ संकीर्त्य ।
ममभार्यायमलजननसूचितसारिएपरिहारदारा श्रीपरमेश्वरप्रीत्यर्थ सनवग्रहमखां कात्यायनोक्तांयम
लजननशांतिकरिष्ये । इतिसंकल्प्य गणपतिपूजनादिआचार्यवरणांतकुर्यात् । तत अष्टसुदिक्षु अष्ट
कलशान् विधिनासस्याप्य उदकपुरणादिसर्वोपधीप्रक्षेपणांतेवरुणमावाह्यसपूजयेत् । ततः अष्टकलशो
दकैद॑पत्योरभिपेक । आपोहिष्ठेतितिमृभि । कर्यानश्चित्रऽआ वदुतीसुदाघर सां॥ कयाशचिप्ठया
त्रुता ॥ १ ॥ कस्त्वांसुत्योमानामद्दिष्ठोमत्सुदन्धसदृशचिंदारुजेवसु ॥ २ ॥ इतिदाभ्याम् । स्तोकाना
मिन्दुम्प्रतिशूरऽइद्रोपायमणिपुमस्तु पाट्॥धुतप्तपामनमायोनमानास्वाइदिवाऽअमृतांमादयन्ताम् ॥१॥

·HIA आयात्विन्द्रोसुऽउपनऽडुहस्तुतःसंधुमादस्तुशूरं ॥ वावृधानस्तविषीर्यस्यपुर्वीद्योनक्षत्रमभिभूतिपुष्या त्॥॥ आनुऽइन्द्रोदुरादानऽआसादभिष्टिकृदयंसेयासदुग्रः ॥ ओजिष्ठेभिर्नुपतिर्वज्रबाहुःसुङ्गेसमत्स॒तुर्वणिः प्रतुन्यून् ॥ ३ ॥ आनुऽइन्द्रोहरिभित्विच्छा चीनोसेराधसेच ॥ तिष्ठातिबुजीमुघाविरप्शीमॅष्यज्ञम नावाजसातौ ॥ ४ ॥ त्रातारमिंद्रमवितारमिन्दुर्छ हवेहवेसुहबर्छ शूरमिन्द्रम् ॥ ह्वयामिशुक्रम्पुरुहुत मिन्द्रर्छ स्तुतिनोमुघवाधान्त्विन्द्रः॥५।। इतिपंचेंद्रेण।इमम्मैवरुणश्रुधीहवमुद्यार्चमृडय॥ त्वामवस्युराचके ॥१॥ तत्त्वांयामि ॥२॥ त्वन्नोऽअग्ने०॥३॥सत्वन्नोऽअग्ने०॥४॥ उदुत्तमं०॥५॥इति पूर्वोक्तेन पंच वारुणेन । ॐइदापुःप्रवहतावद्यञ्चमलञ्चयत् ॥ यचाभिदुद्रोहानृतंष्यर्चशेपेऽअभीरुणम् ॥ आपोमातस्मादेनंस पर्वमानश्चमुंचतु ॥ १॥अपाघमपकिल्बिषमपंकृत्यामपोरपंः ॥अपामार्गत्वमस्मदपदुःष्वप्न्यर्छ० सुव ॥२॥ इत्यनेनचाभिषेकःकार्यः ॥ एवमभिषिक्तौदंपती धृतश्वेतवस्त्रचंदनौ उदङ्मुखौदर्भेषूपतिष्ठेताम् । ततःप्राडु मुखआचार्योऽग्निग्रहस्थापनांतेकुशकण्डिकांकृत्वा तत्रमारुतंस्थालीपाकं श्रपयित्वाऽऽज्यभागाविष्ट्वा पूर्वी ·तः स्नपनमत्रराज्याहुतीदंत्वा स्थालीपाकस्यजुहोति । ॐ अमयेस्वाहा इद०॥१॥सोमाय इदं ॥२॥ पवमानाय इदं ॥३॥ पावकाय०॥४॥ मास्तायः ॥५॥ मयःस्वाहा॥६॥यमाय० ॥७॥अंतकाय ॥८॥मृत्य० ॥९॥ ब्रह्मणे० १०॥ इत्येकैकयाच हुत्या अग्नयेस्विष्टकृतेस्वाहा इदमनयेस्विष्टकृते इति स्विष्टकृदादिहोम समाप्य आचार्यायवरदत्त्वा ब्राह्मणान्भोजयित्वा स्वस्तिवाचयित्वाऽशी प्रतिगृह्यशांति र्भवतीति। एतदेवग्रहोत्पातेपुलकगृध्रकपोता श्येनोवा गृह प्रविशेस्तंभेवा प्ररोदेत् वल्मीक मधुजाल वा ' स्रवेदुदकुंमप्रज्वलने आसनशयनयानमंगेगृहकपोतिकाकृकलासशरीरसर्पणछत्रध्वजविनाशेऽन्येषत्पातेषु भूकंपोल्कापातकाकसूर्पसंगमप्रेक्षणादिष्वेतदेवग्रहशान्तिकुर्यात् । दासीमहिषीवडवागोहस्तिनीनायमल जननेपीयंशान्ति कार्या।इतियमलजननशांतिप्रयोग ॥अधिकप्रसवशान्तिमयोग ।सुतत्रयेसुताचेत्स्यात्तचयॆवास तोयदि ॥ मातापित्रो कुलस्यापितदानिष्टंमहद्भवेत्॥१॥ ज्येष्ठनाशोवित्तहानिर्दु खवासुमहद्भवेत् । जातस्यै कादशाहेवाद्वादशाद्देशुभदिने गोप्रसर्वकृत्वा देशकालौसकीयं । ममसुतन्यजन्मानंतरं कन्याजननसूचि । तसर्वारिष्टनिवृत्तिदारा श्रीपरमेश्वरश्रीत्यर्थ त्रिकप्रसवशांतिकरिष्ये कन्यात्रयजन्मानतरपुत्रजन्ममचिते

·लसला
तिवानिमित्तानुसारेणसंकल्प कार्यः । इति संकल्प्य गणेशपूजनादि आचार्यादिवरणांतंकर्मकृत्वा अग्निंसं
स्थाप्य ग्रहस्थापनान्तेतदुत्तरतः कलशपंचके स्वर्णप्रतिमासु ब्रह्मविष्णुमहेशेंद्ररुद्रानावाह्यपूजयेत् । तत्र
मंत्राः। ॐ ब्रह्मयज्ञानं० ॐ भूर्भुवःस्वः ब्रह्मनिहागच्छ इहतिष्ठ ॥ ॐ इदंविष्णु० भू० विष्णो इहा० ॥२॥
त्र्यंबकंयजामहे० ॐ भू० त्र्यंबकइहा० ॥३॥ त्रातारामिंद्र इंद्र इहा० ॥४॥नमस्तेरुद्र ॐ भूरुद्रइहा०
॥५॥ इत्यावाह्य षोडशोपचारैःप्रत्येकंपूजयेत् । ततःकुशकंडिकांकृत्वा आज्यभागांते समिच्चरुतिलाज्यैर्ग्र
हहोमसंपाय । ब्रह्माणविष्णुंमहेशंइंद्ररुद्रंच प्रत्येक समिदाज्यचरुतिलैःपूर्वोक्तावाहनमंत्रैः प्रतिद्रव्यमष्टोत्त
रशतसंख्याहुतिभिर्खत्वा स्विष्टकृदादिहोमशेषंसमाप्य सकुटुंबस्याभिषेकंकृत्वा आचार्यायहिरण्यंधेनु
मेकांच दत्त्वाऋत्विग्भ्योयथाशक्ति दक्षिणांदद्यात्ाततः आज्येमुखावलोकनं कृत्वा शांतिपाठं पठित्वा ब्राह्म
णान्भोजयेत्।इति त्रिकप्रसवशांतिप्रयोगः॥ अथ सदंतजननशांतिप्रयोगः॥उपरिप्रथमंयस्यजायतेथशिशो
ढुिंजाः॥ दंतैसिहयस्यस्याज्जन्मभार्गवसत्तम॥१॥द्वितीयेचतृतीयेचचतुर्थेपंचमेतथा॥यदादताश्चजायन्तेमा
सेचैवमहद्भयम् ॥२॥ मातरंपितरंवाऽथखादेदात्मानमेवच ॥ बालानामष्टमेमासिषष्ठेमासिततःपुनः ॥३॥

·---- ......... दतायस्यचजायतेमातावाम्रियतेपिता ॥ बालक पीख्यतेवात्रस्वयमेवनसंशयः ॥ ४॥ केचित्तुअष्टमेंमासिद तजन्मशुभमाहु तत्र प्रयोग शांत्युक्तेझुभदिने देशकालौसकीय॑ अस्यशिशो सदंतजननसूचितसर्वारिष्ट निवृत्तिद्वाराश्रीपरमेश्वरप्रीत्यर्थसदतजननशांतिकरिष्ये अथवा अस्यशिशो प्रथममूर्ध्वदंतर्जननमूचिता रिप्रेत्यादि वा द्वितीयेमासेदतजननुसूचितेत्यादि वा संकल्प ययानिमित्तं योजयेत् । इतिसंकल्प्यु गणेश पूजादिआचार्यवरणातकृत्वास्थडिलोत्तरभागेनौकायर्यास्वर्णपीठेवास्वस्तिकयुतेवालकमुपवेश्या सर्वोपधिस वंगधसर्वधान्यपंचरत्नपंचगव्यसप्तमृत्तिकापुप्पफलादियुक्तजले नापयेत् । तत स्थंडिलपूर्वत यथाविधिना कलशंसस्याप्य तत्र प्रतिमासु ऊ धावेनम धातारमावाइयामि स्थापयामि ॥ १॥ अग्नयेनम अग्निमावा० ॥२॥ सोमाय० सोममावाह०॥३॥वायवे वायुमावाह० ॥४॥ पर्वतेभ्योनम पर्वतानावाहयामि०॥५॥के शवायनम केशवमावाहयामि॥५॥ इत्यावाह्य पट् देवता नाममंत्रेण संपूज्य प्रणमेत् । तत स्पंडिलेऽमिंण तिष्ठाप्य आज्यभागांते धातार नाममत्रेण सकृच्चरुणा वयादिपंचदेवताएकैकयाज्याइत्यानाम्नैवहता शेपेणस्विष्टकृदादिहोमसमाप्य होमतिदक्षिणांदवा सप्ताई यथाशक्ति ब्राह्मणान्मोजयेत । अष्टमदिने कांच ·गः॥५॥ नादि दानं दत्त्वा कर्मेश्वरार्पणंकुर्यात् । षष्ठाष्टममासयोर्दैतजनने तु एकस्याबृहस्पतिदेवतायाः पूजनं दधि मधुघृताक्तानामश्वत्थसमिधामष्टोत्तरशतंबृहस्पतिमंत्रणंजुहुयात् । शेषं पूर्ववत् । इति सदंतजननशांतिप्रयो ॥ अथ दिनक्षयादिजननशांतिः॥ गर्गः-दिनक्षयेचभद्रायांप्रमूतिर्यदिजायते॥ यमघंटेदग्धयोगे मृत्युयोगेचदारुणे॥ १ ॥ दुष्टयोगतिथीनांचनिषिद्धांशेषुचेत्तदा ॥ अतिदोषकरीप्रोक्तातस्मिन्पापयुतेसति ॥२॥ यजमानोदेवतानांग्रहाणांचैवपूजनम् ॥ दीपंशिवालयेभक्त्याघृतेनपरिदापयेत् ॥३॥ अभिषेकंशंक रस्य ह्यश्वत्थस्यप्रदक्षिणम्॥ अभीष्टफलसिद्धयर्थकुर्याद्राह्मणभोजनम ॥ ४ ॥ गाणपत्यपुरुषसूक्तंसौरंमृत्यु जयंशुभम् ॥ शांतिजाप्यंरुद्रजाप्यंकृत्वामृत्युंजयीभवेत्॥५॥ इतिदिनक्षयादिशांतिः ॥ अथ सिंहादिप्रसूतग वादिशांतिः।अथर्ववेदपरिशिष्टोमाधैबुधेचमहिषीश्रावणेवडवादिवासिंहेगावःप्रसूयन्तेस्वामिनोमृत्युदायकाः विधानंतत्रकर्त्तव्यंनरेणहितमिच्छता । सौरैःमुक्तैःप्रकर्तव्योहोमःसूर्यस्यतुष्टये ॥ प्रधानंतिलसर्पिश्चपा यसंशर्करायुतम् । सहस्रंहवनंप्रोक्तंदानान्यष्टौयथाविधि ॥ प्रत्यूचंपायसंहुत्वातांगांविप्रायदापयेत्॥ततोष्टौ दानानि ।तिलालोहंहिरण्यचकार्पासंलवणंतथा॥ सप्तधान्यंक्षितिवएकैकंपावनस्मृतम् ॥ इतिसिंहादिप्रसू ·गवादिजननशांति ॥ अथज्वरादिरोगोत्पत्तिशांतिप्रयोग ॥ तत्रतावनक्षत्रफलम् ॥ अश्विन्यारोगोत्पत्तावे काह नवदिनानि वा पचविंशतिदिनानि पीडा ॥१॥ भरण्यामेकादशैकविंशतिर्वा मासंमृत्यूर्वा ॥२॥ कृत्ति कायांदशनवेकविंशतिर्वा ॥३॥रोहिण्यां दश वा नव सप्त त्रीणि वाहानि॥४॥ मृगे पंच नव वा प्रिंशदा ॥ ५॥ आर्द्रायां मृत्युर्वादशाई मासं वा ॥६॥ पुनर्वसौसप्त नव वा मृत्यूर्वा ॥७॥ पुष्ये सप्त वा मृत्यु ॥८॥ आश्लेपायां मृत्यूर्वा विंशतिन्त्रिंशद्धा नव दिनानि वा पीडा ॥९॥मघायां मृत्यु सार्द्धमासान्वामासे विंशति दिनानि वा पीडा ॥ १० ॥ पूर्वाफाल्गुन्या मृत्यूर्वाऽन्द मास वा पंचदश वा पष्टिदिनानि पीडा ॥११॥उत्तरा फाल्गुन्यो सप्तविंशति पंचदश सप्त वा दिनानि ॥ १२॥ हस्ते मृत्युरष्ट वा सप्त पंचदश दिनानि वा ॥१३॥ चित्रायां पक्षमष्ट वा दश वैकादशाहानि ॥ १४ ॥ स्वात्यां मुत्युर्वेकद्वित्रिचतु पचमासैर्वा दशदिनै रोगना श ॥१५॥ विशाखायां मासं वा पक्ष वाऽएदिन विंशतिदिनानि वा पीडा ॥१६॥अनुराधायां दशरात्रमष्टा विशतिरात्र वा ॥ १७॥ ज्येष्ठायां मृत्यु पक्ष वा मासं वैकर्षिशतिरात्रं वा पीडा ॥१८॥ मूले मृत्य पक्ष नवरात्र विंशतिरात्र वा पीडा ॥ १९॥ पूर्वापाढायां मृत्यूर्वा दित्रिपडादिमासैविशतिदिने पक्षण वा रोगना ·शः॥२०॥ उत्तराषाढायां सार्द्धमासं विंशतिरात्रं वा मासम् ॥२१॥ श्रवणे पंचविंशतिर्दशवैकादश वा षष्टि हानि ॥२२॥ धनिष्ठायां दशरात्रं पक्षं मासं वा त्रयोदशरात्रम् ॥२३॥ शततारकायों द्वादशाष्ट्रकादश वा ॥ २४॥ पूर्वाभाद्रपदायां मृत्यु द्वित्र्यादिमासं वा दशरात्रम् ॥ २५॥ उत्तराभाद्रपदायां सार्द्धमासं पक्षं सप्ताहं दशाहं वा ॥ २६ ॥ रेवत्यां ज्वराद्युत्पत्तौ दशाहमष्टाविंशतिरात्रं वा पीडा ॥ २७॥ जन्मनक्षत्रे जन्म राशौ वाऽष्टमचंद्रे मृत्यूयोगे च रोगोत्पत्तौ मृत्युः ॥२८॥ येषुनक्षत्रेषुमरणमुक्तंतत्रशांतिरावश्यकी॥अन्यत्र कृताऽकृतावा॥अथ सर्वनक्षत्रसाधारणःशांतिप्रयोगः । मासपक्षाधुच्चार्य्यममोत्पन्नस्यामुकव्याधे वच्छरी राविरोधेनसमूलनाशार्थममुकनक्षत्रदेवताख्यं जपं करिष्ये । इति संकल्प्य । अष्टशताष्टसहस्रायुतान्यतम संख्यया तत्तद्देवतामंत्रजपं कृत्वा ब्राह्मणद्वारा वा कारयित्वा शांति कुर्यात् तद्यथा । देशकालौसंकीर्त्य ममोत्पन्नव्याधेर्जीवच्छरीराविरोधेन समूलनाशार्थममुकुनक्षत्रशांतिकरिष्ये । इति संकल्प्य गणेशपूजा याचार्यवरणांतं कृत्वा आचार्य पूजयेत् । ततः आचार्योभूमौतंडुलैश्चतुरस्रंमंडलंकृत्वा वत्र यथाविधि कल शंसंस्थाप्य जलेनापूयं गंधसौषधिदूर्वापल्लवपंचत्वक्सप्तमृत्तिकापंचरत्नपंचगव्यहिरण्यानि तत्तन्मत्रैः ·क्षित्वा वस्त्रद्रयेनावेष्टय सर्वेसमुद्रा इति तत्र तीर्थान्यावाह्य तत्त्वायामीति तत्र वरुणमावाह्य संपूजयेतातत कुभोपरि पूर्णपात्रे द्वादशदले सौवर्णीनक्षत्रदेवताप्रतिमा संस्थाप्य वनद्वयेनावेष्टय वक्ष्यमाणमंत्रणावाह्य तत्तद्धपुष्पधूपादिभि संपूजयेत् । तत स्थंडिलेपचभुसस्कारान् कृत्वा तत्राग्निप्रतिष्ठाप्य सूर्यादिग्रहां श्चसपज्य कुशकण्डिकांकृत्वा आज्यभागति दूर्वासमित्तिलक्षीराज्य प्रतिद्रव्येणतत्तनक्षत्रदेवतामंत्रेणाष्टो तरशतंदुत्ता मरणादिपीडाधिक्योक्ती अष्टोत्तरसहस्रदुत्ता गायत्रीमत्रेणाष्टोत्तरशतसंख्यया होम कुयात्॥ ततो होमशेर्पसमाप्य दध्योदनेनवलिदानकृत्वा शांतिकलशोदकेन यजमानाभिषेकेविहिते आचार्यायगा प्रतिमांचरोंगीदद्यात् । ततोघृतेमुखमवलोक्यविप्रायदत्वा यथाशक्तिवाभणान्मोजयेत् । ते च शांतिपाठ पठित्वा आशिपोदा । अत सर्वशांतिभवति । इति सर्वरोगसाधारणशांतिप्रयोग । अथ सर्वरोगनाशकानि। रोगानुसारेणलघुरुद्रमहारुद्रातिरुद्राणांजपोऽभिषेको वा विष्णुसहस्रनामस्तोत्रस्यशवंसहस्रमयुतं वाजप सौरजप सूर्यनमस्कारार्घ्यदानानि पुरुपसूक्तजपोऽच्युतानंदगोविंदेतिनामप्रयजपो मृत्युंजयजप. श्रीमाग वतस्थज्वरस्तोत्रजपश्च रोगानुसारेणेतिसर्वरोगहरोणि ॥अथ ग्रहणशांति । यस्यंजन्मराशौ जन्मनक्षत्रेवा ८ ·ग्रहणं तस्यविशेषतोऽनिष्टप्रदस्तेनगर्गाद्युक्ताशांतिः कार्या । अथवाबिंबदानकार्यम् । तद्यथा। चंद्रग्रहेरजतम यंचंद्रबिंब सूर्यग्रहेतुसौवर्णसूर्य द्रयोश्च सुवर्णमयंनागबिंबं च कृत्वा घृतपूर्णताम्रपानेकांस्यपात्रे वा निधाय तिलवस्त्रदक्षिणासाहित्यसंपाद्य देशकालौसंकीर्त्य ममजन्मराशिजन्मनक्षत्रस्थितामुकग्रहणसूचितस वांनिष्टप्रशांतिपूर्वकं एकादशस्थानस्थितग्रहणसूचितवच्छुभफलावाप्तयेबिंबदानं करिष्ये। इति संकल्प्य सूर्यचंद्रराहुं च ध्वात्वा नमस्कृत्य। ॐतमोमयमहाभीमसोमसूर्यविमर्दन ॥ हेमलारप्रदानेनममशांतिप्रदो भव ॥१॥ विधुतुदनमस्तुभ्यंसिंहिकानंदनाच्युत ॥ दानेनानेननागस्यरक्षमांवेधजाझ्यात् ॥ २॥ इति मंत्र मुच्चार्य । देशकालोसंकीर्त्य ममजन्मनक्षत्रचतुर्थांद्यनिष्टस्थानस्थितामुकग्रहणमाचेतसानिष्टप्रशांतिपू वकं एकादशस्थानस्थितवच्छुभफलावाप्तये इदं सौवर्णराहुकिंबंनागं सौवर्णसूर्यबिंब वा राजतंचंद्रबिबं घृत पूर्णकांस्यपात्रनिहितं यथाशक्तितिलवस्त्रदक्षिणासहितममुकगोत्रायामुकशर्मणेब्राह्मणायतुभ्यमहसंप्रददे इति दानवाक्येनपूजितब्राह्मणायदद्यात् । ततः शांतिपाठपठित्वा राहुयस्तरवींदुबिंबनावलोकयेत् । इति ग्रहणशांतिनाअथ काकमैथुनदर्शनादिशांतिप्रयोगःकाकोमैथुनयुक्तश्वेच्छेतःसयदिदृश्यते॥सनरोमृत्युमा ·मोतियथवास्थाननाशनम् ॥ १ ॥काकस्यमैथुनंपश्येत्काक शिर्सिचेदिशेत् ॥ शिरस्यूरसिवाकुर्यात्पक्षाघा तनखस्तथा ॥ २ ॥ विदारणंचकुस्तेशयानंचस्टोद्यदि॥ तदावदेत्तुमरणंमहारिष्टमथापिवा ॥ ३ ॥ तदोपश १ मनायेत्यंशांतिकर्मसमाचरेत् । तत्रप्रयोग । देशकालो संकीर्त्य मम काकमैथुनदर्शनादिसूचितसर्वानिष्टप्र शांतिपूर्वकमायुरारोग्यसुखश्रीप्राप्त्यर्थ काक्मैथुनदर्शनशांति करिष्ये । इति संकल्प्य गणपतिपूजापुण्या हनाचनाचार्यादिवरणानिर्यात्। ततोगृहस्येशानभागे स्थडिलं कृला तूत्र पंचभूसंस्कारपूर्वक वरदनामान मनिप्रतिष्ठाप्यतदीशान्यायथाविधिकलशंस्थापयेत्। ततः कलशोपरिपूर्णपात्रेसौवर्णीमिन्द्रप्रतिमारुद्रप्रतिमा चअग्युत्तारणपूर्वक सन्निधाया जातारमिंद्रमवितारमिन्द्रुहवेहवेसहव शूरमिन्द्रम् ॥ द्वामिशुक्र' सहुतमिन्द्रम्खुस्तिनौमुघवाधाविन्द्र ॥ ऊभू०ईद्र इहागच्छ इहतिष्ठ इतींद्रम् । ॐ त्र्यवक्रयजामहेसुगधि पुष्टिवर्दनम् ॥ उर्वारुकमिवुवर्धनान्मृत्योर्मुक्षीयमामृतात् ॥ ॐ भूर्भुव स्व त्र्यंबक इहा० । इति त्र्यवर्क तत्रैवलोकपालाश्चाबाह्य । ॐ इंद्रायनम । ॐ त्र्यवकायनम । लोकपालेभ्योनम । इति प्रत्येकपोडशोप चार सपूजयेत् । तत कुशकुंडिकांकृत्वा आज्यभागतिपलाशसमिचर्याज्यव्रीहिमि प्रत्येकमष्टोत्तरशतम् ।

·धुशाल रहाभवेत् । एवंकृतेभवेच्छांतिः काकारिष्टविनाशिनी ॥ एवमेव नानाविधदिव्यभौमांतरिक्षोत्पाते #RAHASYAKA ॐ त्रातारमिंद्र०॥१॥ त्र्यंबकंयजामहे ॥२॥इति मंत्राभ्यांहुत्वा।लोकपालेभ्यस्तैरेवद्रव्यैर्दशकृत्वःसकृद्रा हुत्वा व्रीहितिलैयाहृतिहोमंकृत्वा स्विष्टकृदाहोमशेषसमापयेत् । ततश्चरुशेषतोलोकपालेभ्यः बलिदान कृत्वा । ॐ ऐंद्रवारुणवायव्याः सौम्यावैनैर्ऋतास्तथा ॥ वायसा प्रतिगृहंतुभूमावन्नमयार्पितमितिमंत्रेणवाय सेभ्योबलिंदद्यात्। ततः पूर्णाहुतिंदत्वा कुंभोदकेनवैदिकैर्मत्रैर्यजमानमभिषिच्य आज्येमुखावलोकनकृत्वा आचार्यायसोपस्करांपयस्विनीधेनुं प्रतिमाद्रयं च संकल्प्य दद्यात् । ततो विशिष्टेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो यथा शक्ति दक्षिणांदत्वा शतं पंचाशतं वा पंचर्विशति दश वा विप्रान्भोजयेत् । ततः स्वस्तिवा नपूर्वकं वित्राशी पुशांतिः यदा चंडीसप्तशतिजपः अथवा सूर्यगणेशक्षेत्रपालदुर्गामंत्राणांजपः रुदैर्जपोऽभिषेको वा इति काक मैथुनदर्शनादिशांतिप्रयोगः ॥ अथ पल्लीसरठपतनशांतिः ॥ तयोः स्पर्शमात्रेस्नानंकृत्वा पंचगव्यंप्राश्य आ ज्यमवलोक्य देशकालौस्मृत्वा ममपल्लीपतनजनिताशुभफलनाशार्थशुभफलद्धयर्थपल्लीपतनवासरठारोह णशांति करिष्ये । इति संकल्प्य । गणेशपूजनपुण्याहवाचनाचार्यवरणानि कुर्यात् ततो यथाविधि कलशं कमाल १२

·पस्थाप्य तदुपरि स्वमूर्ति पल्ल्या सरठस्य वा हेम्नाप्रतिमां च प्रतिष्ठाप्य रक्तवस्त्रेणावेष्टय पोडशोप
नारे सपूजयेत् । तत आज्यभागांत ॐ व्यवकंयजामहे इति मृत्युजयमंत्रेण खादिरसमिद्भिरप्टोत्तरात
तेलयातिभिरष्टोत्तरशतं च हुत्वा स्विष्टकृदाधुमिपेकाते स्वर्णवनतिलदानं च कृत्वा ब्राह्मणान्भोजयेत्
इति पल्लीसरठपतनशांतिप्रयोग ॥श्रीरामकृष्णपोत्रेणकस्तूरीचंद्रसूनुना।चतुर्थीलालविदुपाकृतोयशांतिसंग्र
ह॥१॥इति श्रीवीकानेरविषयान्तर्गतश्रीरत्नगढनगरनिवासिना श्रीवसिष्ठगोत्रोद्भवेनश्रीरामकृष्णअमरच
दपोत्रेण श्रीकस्तूरीचंद्रचतुर्भुजसूनुना गौडपडितश्रीचतुर्थीलाल ( चौथमल ) शर्मणा विरचिते शाति
प्रकाशे सर्वशांतिप्रकरण द्वितीय समाप्तम्।। २ ॥ ॐ शांति शांति शांति ॥
॥५॥

·श्रीगणेशायनमः ॥ अथ विश्वकर्मप्रकाशोक्तवास्तुशांतिः॥ तत्रतावद्गृहप्रवेशात्पूर्वेति चंद्रसूर्यतारादिबलान्वि तेज्योति-शास्त्रोक्तसुमुहूर्त प्रातःकृत्यंनिर्वयं शुद्धोभूत्वा पंचगव्यादिनागृहशुद्धिंविधायगृहमध्ये यथावकाश मंडपंकृत्वा तन्मध्ये हस्तमितंचतुरस्रंसयोनित्रिमेखलंकुंडं चतुरंगुलोच्छ्रितंस्थंडिलं वा कृत्वातत्पूर्वं ऐशान्यं चहस्तमितवेदिद्वयंकुर्यात् । सर्वतोभद्रकरणेतु मध्येसर्वतोभद्रं तस्यैशान्यांहस्तमा–नवग्रहपीठं आग्नेय्यांमा तृकापीठनैर्ऋत्यांवास्तुपीठंवायव्यायोगिनीक्षेत्रपालपीठं च विधाय वास्तुशांतिकुर्यात् एवंयथाविधिमंडपा दिरचयित्वा सुमुहूर्तेपूर्वाह्ने यजमानोभार्यापुत्रादिभिःसह उष्णोदकेनमंगलस्नानंकृत्वा अहतशुक्लवासांस्यलं कारांश्चपरिधाय नित्यावश्यकंसमाप्य धृतमंगलतिलकोगणपत्यादिदेवान्विप्रांश्चनमस्कृत्य शुभासनेप्रा ङ्मुख उपविश्य स्ववामतः पत्नींपुत्रांश्चोपवेश्य सपवित्रपाणिराचम्य प्राणानायम्य शांतिपाठपठित्वा ॥ ॐ श्रीमन्महागणाधिपतयेनमः । श्रीलक्ष्मीनारायणाभ्यांनमः। उमामहेश्वराभ्यां । ॐ सुमुखश्चैकदंतश्चेति गणेशादिदेवान्संस्मरेत् । ततो देशकालौसंकीर्त्य अद्य पुण्यतिथावमुकगोत्रोऽमुकशर्मा ममगृहे सकुटुंबस्य सपरिवारस्यसर्वारिष्टप्रशांत्यायुरारोग्यैश्वर्यसुखश्रीप्राप्त्यर्थं पुत्रपौत्रधनधान्यादिसंपत्प्रवृद्धयेअभिलषितम LI ·नोरथसिद्धयर्य वास्तुकृतसर्वदोपोपशांतये शिख्यादिदेवताप्रीतये सनवग्रहमखांवास्तशांतिकरिष्ये । तद्ग त्वेनगणपतिपूजन पुण्याहवाचनं मातृकावसोर्धारापूजनं वृद्धिश्राद्धाचार्यविवरणादिकर्मकरिष्ये इति संकल्प्य । गणपत्तिपूजन स्वस्तिपुण्याहवाचनं मातृकावसोधीरापुजन आयुष्यमत्रजपं नांदीश्राद्धचपूर्वव तूकत्ता आचार्यमप्टोचतुरोवारविनश्चवृत्त्वावन्नालकारादिभि संपूजयेत् । तत आचार्य । आचार्यक मकरिष्ये इति सकल्प्य । लाजमिश्रितगौरसर्पपान्गृहीला रक्षोनमंत्रर्दिग्पक्षणकृचा पचगव्येनपावमान सूक्तेनसर्वग्रहकर्मभूनिकुडमडपरशसभाराश्चप्रोक्ष्य । भूमिपूजनं कुर्यात्। ततो वास्तुमंडलपश्चिमदिशिकुडे स्थटिलेवापचभूसस्कारान्कृत्वा तत्र वरदनामानमप्रितिष्ठाप्य ईशाने ग्रहवेद्या अधिदेवप्रत्यधिदेवसहि तान्यहा उस्थाप्य तदीशान्या दकल सिस्थाप्य दक्षिणवेद्या एकाशीतिपदात्मकेमंडलेवासुदेवता स्थाप येतातड्या । वेद्या पश्चिमतउपविश्य आचम्य प्राणानायम्य । अद्येत्यादिदेशकालौसकीय॑ अस्यवास्तोः शुभतासिद्धये वास्तुदेवतास्थापनपूजनचकरिष्ये।इतिसकल्प्य। मंडलचतुष्कोणेपुलोदशंकूचतुष्टयं ईशाना दिप्रदक्षिणक्रमेणरोपयेत् । तत्रमत्र । विशंतुभूतलेनागालोकपालाश्चसर्वतः। अस्मिन्गृहेऽयतिष्ठसह्यायलक ·TAGE राःसदा १ इतिमंत्रणप्रतिदिशनिखनेत् ।प्रतिकीलमंत्रावृत्तिः । ततःशंकूनांपाच रोपणक्रमेणमाषभक्तध्यो दनेनबलिदानम् । तत्रमंत्राः। ईशान्याम् । रुद्रेभ्यश्चैवसर्पेभ्योयेचान्येतत्समाश्रिताः। बलिंतेभ्यःप्रयच्छामि गृहंतुसततोत्सुकाः॥१॥ आग्नेय्ये । अग्निभ्योऽप्यथसर्पेभ्योयेचान्येतत्समाश्रिताः। तेभ्योबलिप्रयच्छामि ण्यमोदनमुत्तमम्॥२॥नत्यनैऋत्याधिपतिश्चैव नैर्ऋत्यांयेचराक्षसाः।बलिंतेभ्यः प्रयच्छामिसर्वगृहंतुमंत्रि लण्॥३॥वायव्यो । वायव्याधिपतिश्चैव वायव्यांयेचराक्षसाः। बलिंतेश्यः प्रयच्छामिपुण्यमोदनमुत्तमम्॥४॥ ततोवास्तुपीठोपरि कुंकुमादिना हेमरू पशलाकयावा पश्चादारंभाः प्रागताः उदक्संस्थाब्यंगुलांतराः समाः प्रणवादिनमतैर्दशनामभिर्दशरेखाः कुर्यात् ॥ ॐ शांतायैनमः । ॐयशोवत्यैनमः २ ॐ कांतायै० ३ ॐ विशालायै० ४ ॐप्राणवाहिन्यै० ५ ॐसत्यै० ६ ॐसुमनायै० ७ ॐनंदायै० ८ ॐसुभद्रायै० ९ सुरथा यैनमः १० इतिदशरेखाः कृत्वा । पुनःदक्षिणारंभाउदगंताः प्राक्संस्था दशरेखाः कुर्यात् ॐ हिरण्यागमः १ ॐसुव्रतायै०२ॐलक्ष्म्यै० ३ ॐविभूत्यै० ४ॐविमलायै०५ॐप्रियायै०६ॐ जयागै०७ ॐज्वालायै०८ ॐ विशोकायै०९ॐविशदायैनमः१० एवं एकाशीतिपदंवास्तुमंडलंभवतिाततस्तारेखागंधादिभिःसंपूज्यॐ ·सर्वज्ञानक्रियाव्यक्तकमलासनाययोगपीठायनमः।इतिपीठोपरिपुष्पाक्षतचंदनप्रक्षिपेत्।तत ईशानकोणपदा दारभ्यप्रदक्षिणक्रमेणतंडुलपुजपुशिख्यादिपंचचत्वारिंशदेवता स्वस्वपदेपुप्रणवव्याहृतिभिस्तत्तन्नाम्नाआ- वाझस्थापयेत् तद्यथात ईशानकोणपदे वास्तो शिरस्थानेरक्तवर्ण शिखिनमेकपद० उतमीशानजगतस्त- स्युपस्पति धियञ्जिन्वमवशेहूमहेवयम् ॥ पूषानीयथावेदसामसद्वृधेरक्षितापायरदब्ध स्वस्तये॥ॐभूर्भुव स्त्र भी शिखिन्इदागच्छ इइतिष्ठ शिखिनेनम शिखिनमावाहयामि इतिस्थापनम् ॥ १॥ तद्दक्षिणपदे दक्षिणनेत्रेपर्जन्यपीतवर्ण० ॥२॥ ऊमहारइद्रोवज्रहस्त षोडशीशर्मयच्छतु इन्तपाप्मानयोस्मान्देष्टिाउ- पयामगृहीतोसिमहेंद्रायत्वैपतेयोनिर्महेंद्रायत्वा। भूर्भुव स्व मो पर्जन्यइहागच्छदहतिष्ठऊपर्जन्यायनम ॥२॥तदक्षिणपदेतदध पदेच दक्षिणोदिपदंपीतवर्णजयंत । ॐधन्वनागाधन्वनार्जिजयेमधन्वनातीत्रा समदोजयेम ॥धनु शत्रोरपकामं कृणोतिधन्वनासर्वाः प्रदिशोजयेम । भूर्भुष स्व भोः जयन्तइहागच्छ इह० ॥ ३॥ तदक्षिणपदद्वयेदक्षिणांसपीतवर्णकृषिशायधाम महारइन्द्रोवनहस्त ॐ भूर्भुव स्व. भोः कलि शायधइहागच्छ इहतिष्ठ ॥ ॐकुलिशायधायनमः । दक्षिणपददयेदक्षिणबाटो -- ·रश्मिर्हरिकेशःपुरस्तात् सविताज्योतिरुदयाँर॥अजस्रम् । तस्यपूषाप्रसवेयातिविद्वान् सम्पश्यन् विश्वा भुवनानिगोपाः ॐ भूर्भुवः स्वः भोः मूर्य इहागच्छ० ॐ सूर्यायनमः॥५॥ तदक्षिण पदद्वये दक्षिणप्रवाही शुक्लवर्ण सत्यं । ॐव्रतेनदीक्षामाप्रोति दीक्षयाप्नोतिदक्षिणाम् । दक्षिणाश्रद्धामाप्नोतिश्रद्धयासत्यमाप्यते । ॐभूर्भुवःस्वःभोसत्यइहा० ॐसत्यायनमः ॥६॥ तदक्षिण पदद्वये दक्षिणकूपरे कृष्णवर्णभृशम् ॐभद्रं कर्णोभःशृणुयामदेवाभद्रंपश्येमाक्षभिर्यजत्राः ॥ स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवार्थसस्तनूभियंसेमहिदेवहितंयदायुः । ॐभूर्भुवः स्वः भोःभृश इहागच्छ० ॐभृशायनमः॥ ७॥ तद्दक्षिणोपरिस्थितैकपदे दक्षिणप्रवाही कृष्णवर्ण माकाशं. ॐवयंसोमव्रतेतवमनुस्तनूषुबिभ्रतः प्रजावन्तःसचेमहि । ॐभूर्भुवःस्वः भोआकाशइहागच्छ. ॐआकाशायनमः ॥८॥ दक्षिणाग्नेयकोणपदे दक्षिणप्रवाहौ धूम्रवर्णवायुः। ॐआवायो भूषशुचिपाऽउपनः सहस्रं ते नियुतोविश्ववार । उहोतेअन्धो मद्यमयामि यस्यदेवदधिषेपूर्वपेयम् वायवेत्वा । ॐ भूर्भुवःस्वःभो वायो इहागच्छइहतिष्ठ । ॐ वायवेनमः ॥ ९॥ तत्पश्चिमैकपदेदक्षिणमणिबंधेरक्तवर्णपूषाणं । ॐ पूषन्त वव्रतेवयंनरिष्येमकदाचन स्तोतारस्तइहस्मसि । ॐ भूर्भुवः स्वः भोः पूषनिहागच्छइहतिष्ठ । ॐ पूष्णे ·an । नम ॥ १० ॥ तदध द्विपदेदक्षिणपार्श्वे शुक्लवर्णवितयम् । ॐ सविताप्रथमेऽहनग्निद्वितीयेचायुस्तृतीय आदित्यश्चतुर्थे चन्द्रमा पञ्चमऋतु पप्ठेमस्त सप्तमेबृहस्पतिरष्टमे । मित्रोनवमेवरुणोदशम इन्द्रएकादशे विश्वेदेवाद्वादशे ॐ भूर्भुव व भो वितथइहा । ॐ वितथायनम ॥ ११ ॥ तत्पश्चिमपदद्वये दक्षिण पाश्वे पीतवर्णगृहक्षतं० । ॐ सवितात्वासवाना सुवताममिर्गृहपतीना७ सोमोवनस्पतीनाम् । वृहस्पति चिऽइन्द्रोज्येष्ठयायरुद्र पशुभ्योमित्र सत्योवरुणोधर्मपतीनाम् । ॐ भूर्भुव स्व भोगृक्षतइहा० । ॐ गृह क्षतायनम ॥ १२ ॥ तत्पश्चिमपदद्वयेदक्षिणोरौ कृष्णवर्णयम । ॐ यमायत्वामखायत्वासूर्यस्यत्वातपसे देवस्त्वासवितामध्वानक्तुष्टथिव्या सस्पृशस्याहि । अर्चिरसिशोचिरसितपोसि । ॐ भूर्भुव स्त्र भोयम इहा । ॐ यमायनम ॥ १३॥ तत्पश्चिमपददये दक्षिणजानुप्रदेशेरक्तवर्णगधर्वः । ॐ प्रतद्वोचेदमृतंनुवि दान गन्धर्वो धामविभृतूंमुहासत् त्रीणिपदानिनिहितायुहास्ययस्तानि वेदसपितु पितासत् ।ॐ भूर्भुवः स्थ भोगधर्वइहा ॐ गधर्वायनम ॥ १४ ॥ तत्पश्चिमपदव्येदक्षिणजघायां कृष्णवर्णभृगराज । सुपूर्णः पार्जन्य आतिवाहसोदविंदातेवायवेवृहस्पतयेवाचस्पतये पैनराजोलज आन्तरिक्ष योमहर्मत्स्यस्तेनदीप ।

·निकाल लल कर तयेद्यावापृथिवीयः कूर्मः। ॐ भुर्भुवः स्वःभोःशृंगराजइहा० ॐ भुंगराजायनमः॥१५॥ तत्पश्चिमोपरिस्थैक पदे दक्षिणस्फिचि पीतवर्णमृगं० । ॐ तद्विष्णोः परमंपदर्छ सदापश्यन्ति सूरयः॥ दिवीवचक्षुराततम् । ॐ भूर्भुवः स्व मृगइहा० ॐ मृगायनमः ॥ १६ ॥ तत्पश्चिमेनैऋत्यकोणपदेपादयोः रक्तवर्णान्पितॄन् ॐ पितृ भ्यः स्वधायिभ्यः स्वधानमः॥पितामहेभ्यः स्वधायिभ्यः स्वधानमः॥ प्रपितामहेभ्यः स्वधायिभ्यः स्वधा नमः ॥ अक्षन्पितरोऽमिमदन्तपितरो प्रतीतपन्तपितरः पितरः शुन्धध्वम् । ॐ भूर्भुवः स्वर्भोः पितरइहाग च्छतइहतिष्ठत ॐ पितृभ्योनमः ॥ १७ ॥ तदुत्तरैकपदेवामस्फिचिरक्तवर्ण दौवारिकं० ॐ द्रविणोदाः पिपीषतिजुहोत प्रचतिष्ठत नेष्ट्रा हतुभिरिष्यतः ॐ सू० दौवारिकइहा० ॐ दौवारिकायनमः ॥ १८॥ तदुत्तरपदेतत्प्राक्पदेववामजंघायां शुक्लवर्णसुग्रीवम् । ॐसुषुम्णाः सूर्य्यरश्मिश्चन्द्रमागंधर्वस्तस्यनक्षत्रा ण्यप्सरसोभेकुरयो नाम । सनइदंब्रह्मक्षत्रपातुतस्मैस्वाहावाटताभ्यः स्वाहा। ॐभूर्भुवः स्वर्णो सुग्रीवइ. ॐसुग्रीवायनमः॥ १९॥ तदुत्तरपदद्वये वामजानौ रक्तवर्णपुष्पदंतं० । ॐनक्षत्रेभ्यः स्वाहा नक्षत्रिये भ्यः स्वाहाहोरात्रेभ्य स्वाहार्धमासेभ्यः स्वाहा मासेभ्यः स्वाहा ऋतुभ्यः स्वाहातवेभ्यः स्वाहा संवत्सराय ·स्वाहा द्यावाप्रथिवीभ्या स्वाहा चंद्रायस्वाहा सूर्यायस्वाहारश्मिभ्य स्वाहा वसुभ्य स्वाहारुद्रेभ्य स्वा हादित्येभ्य स्वाहामरुद्भय स्वाहा विश्वेम्योदेवेभ्य स्वाहा यूलेभ्य स्वाहा शाखाभ्य स्वाहा वनस्पतिभ्य स्वाहा पुप्पेभ्य स्वाहा फलेभ्य स्वाहोपधीभ्य स्वाहा ॐभू० पुष्पदंतइहा० ॐपुष्पदंतायनम ॥ २० ॥ तदुत्तरपददयेवामोरोशुक्लवर्णवरुणं ० । ॐ इदम्मवरुणश्रुधीहवमद्याचमृडय खामवस्युराचके ॐ भूर्भुव स्व वरुणइहा० ॐ वरुणायनम ॥ २१॥ तदुत्तरपदद्वयेवामपार्श्वे पीतरक्तवर्ण असुरम् ॥ ॐ येरूपाणिप्र तिमुरमानाऽअसुरा सत स्वधयाचरति ॥ परापुरोनिपुरोयेभरन्त्यग्निष्ठाँल्लोकान्प्रणुदात्यस्मात् ॐ भूभुव स्वौं असुरइहा . ॐअसुरायनम ॥ २२॥ तदुत्तरपददयेवामपाधे कृष्णवर्ण शोक० । ॐ असवेस्वाहा वसवेस्ताहा विभवेस्वाहा विवस्वते स्वाहा गणश्रियेस्वाहा गणपतयेस्वाहामिभुवस्वाहाधिपतयेस्वाहा शू पायस्वाहा सध्सपीयस्वादा चद्रायस्वाहा ज्योतिपेस्वाहा मलिम्लुचायस्वाहादिवापतयेतेस्वाहा ॐ भूः मा शोकइहा. ओंशोकायनम ॥ २३ ॥ तदुत्तरोपरिस्थैकपदेवाममणिबंधे पीतवर्ण पापं० । ओं सूर्यर शिमईरिकेशः पुरस्तात्सविता ज्योतिरुदयों २ ॥ अमसम् । तस्यापा प्रसवेयातिविद्वान सम्पश्यन्विश्वा ·भुवनानिगोपाः ॐभू० भोः पापइहा० ऑपापायनमः॥ २४॥ तदुत्तरवायव्यकोणपदेवामप्रवाही रक्तवर्ण रोगं० । ओशिरोमेश्रीयशोमुखंत्विषिः केशाश्चश्मश्रूणि राजामेप्राणो अमृतसम्राट् चक्षुर्विराश्रोत्रम् ॐभू० भोरोगइहा० ओंरोगायनमः॥ २५॥ तत्प्रागेकपदे वामप्रवाहौरक्तवर्णीअहिं० । ओंनमोस्तुसपेभ्यो येके च प्रथिवीमनु।।ये अन्तरिक्षेयेदिवितेभ्यःसर्पेभ्योनमः॥ओंभूर्भुवः स्वभॊअहेइहाअहयेनमः॥२६॥तत्प्रा पदेततोपिदक्षिणे। चेतिपदद्वये रक्तवर्णमुख्यं । ओं इषेत्वोर्जेत्वावायवस्थ देवोवः सविता प्रार्थयतुश्रेष्ठ तमायकर्मणः आप्यायध्वमन्याऽइन्द्रायभागम्प्रजावतीरनमीवाअयक्ष्यामावस्तेनईशतमाद्य शर्छ सोध्रुवा अस्मिन् गोपतौस्याद्रवीर्यजमानस्यपशून्पाहि । ओंभूर्भुवः स्वभॊमुख्यइहा० ओंमुख्यायनमः॥२७॥तत्प्रा पदद्वये वामबाहौ कृष्णवर्णभल्लाटं । औंबण्महाँ २॥असि सूर्य वडादित्यमहाँ ॥२ असि ॥ महते सतो महिमापनस्यतेद्धादेव महाँ २॥असि॥ॐभूर्भुवः स्वर्भोभल्लाटइहा भल्लाटायनमः॥२८॥तत्प्राक्पदव्येश्वेत वर्णसोमं० । ओवयसोमव्रतेतवमनस्तनूषुविभ्रतः। प्रजावन्तःसचेमहि ॐ भू० भोःसोमइहा० ॐ सोमा यनमः॥२९॥ तत्प्रापदद्वयेवामांसे कृष्णवर्णसर्प०॥ ॐ उदुत्यंजातवेदसंदेववहतिकेतवः॥ दृशेविश्वायसु

·र्य स्वाहा ऊभू० भो सर्पइहा ऑसर्पायनम् ॥ ३० ॥ तत्प्राक पदद्वये वामश्रोत्रेपीतवर्णामदिति ॥ ॐ
उतनोहिन्य-शृणोत्वज एकपात्ष्टथिवीसमुद्र विश्वेदेवा ऋताधोढुवानास्तुता मत्रा कविशस्ता अवन्तु
ॐ भू० अदितेइहा० ॐ अदितयेनमः ॥३१॥ तत्प्रागुपरिस्थेपदे वामनेत्रे पीतवर्णा दिति । ओं अदिति
द्यारदितिरतरिक्षमदितिर्मातासपितासपुत्र विश्वेदेवा अदिति पंचजनाऽअदितिजीतमदितिर्जनित्वम् ।
ॐभू० भोदिते इहा. आदितयेनम ॥ ३२ ॥ तत शिखिपदाध स्थितकोणपदेमुखशुक्लवर्ण आप० । ॐ
आपोअस्मान्मातर शुन्धयन्तुघृतेननो घृतव पुनतु । विश्व हिरिप्रवहतिदेवीरुहिताभ्य शुचिरापूत एमि
भू० मुँव स्वर्भो आप इहागच्छतः । ॐ अन्योनम ॥३३ ॥ आग्नेयेवायुकोणापदाध कोणपदे दक्षिणह
स्ते शुक्वर्ण सावित्रं । ओंउपयामगृहीतोसिसावित्रोसि चनोधाश्चनोधाऽअसिचनोमयिधेहि । जिन्वयझं
जिन्वयज्ञपतिंभगायदेवायत्वासवित्रे ऑभू० भो 'सावित्र इहा. सावित्रायनम ॥ ३४ ॥ नैऋत्ये
पितृपदाध कोणपदेमेढ़े श्वेतवर्णजय० । ऑमाणिते वर्मणाछादयामि सोमस्त्वा राजामृ
तनानुवस्ताम् ॥ उरोवेरीयोवरुणस्तकृणोतुजयन्तन्त्वानुदेवामदंत । भूभॊजयइहा० ॐ जयायनमः॥३५॥

·वायव्ये रोगपदाधःकोणपदेवामहस्तेरक्तवर्णरुद्रः । ॐ सुत्रामाणंपृथिवींद्यामनेहसरी सुशर्माणमदितिर्छ सुप्रणीति ॥ देवींनावठ स्वरित्रामनागसमनवन्तीमारुहेमास्वस्तये ॐ भू० भोरुद्रइहा० ॐ रुद्रायनमः ॥ ३६॥ ततोमध्यगतलवकोष्ठकसंलग्नपूर्वपदत्रयेदक्षिणहस्तेनकृष्णवर्ण अर्यम्णं० । ॐ अयंणंबृहस्पति गिंद्रं दानाय योदय वाचविष्णु सरती सवितारंचवाजिनम् स्वाहा ॐधू० मोअर्यमनिहा० ॐ अर्य म्णेनमः ३७॥तदक्षिणाग्नेयकोणपदे दक्षिणहस्तेरक्तवर्ण सवितारं० । ॐ उपयामगृहीतोसिसावित्रोसिचनोया श्वनोधाऽअसिचनोमविधेहि । जिन्वयज्ञजिन्वयज्ञपति भगायदेवायलासवित्रे ॐ सवितरिहा० ॐ सवि निमः ॥४८॥ तदुधःपश्चिमपदत्रये जठरदक्षिणभागे उक्लवर्ण विवस्वंतं ॐ विवस्वन्नादित्यैवतेसोमपीथस्त स्मिन्मत्स्व श्रदस्मैनरोबचसेदधातजयदाशीददंपतिमिमश्नुतः । पुमान्पुत्रोजायतेविंदते वस्वधाविश्वा हारपऽएधतेगृहे । ॐभू०भोविवस्वन्निहा. विवस्वतेनमः ॥ ३९ ॥ तत्पश्चिमनैत्यकोणपदेवृषणयोः रक्तवर्ण विबुधाधिपं० । ॐ इंद्रसुत्रामास्ववाँ २ ॥ अवोभिः सुमृडीकोभवतुविश्ववेदाः । बाधतांद्वेषोअमयंक णोतु सुवीर्यस्य पतयः स्याम । ॐ भू० भोविबुधाधिपइहा० ॐ विबुधाधिपायनमः॥४०॥ तदुत्तरपदत्रये ·जठरवामभागेश्वेतवर्णमित्र० । ॐ तन्मित्रस्यवरुणस्यामिचक्षेसूर्योरूपं कृणुतेद्योरुपस्थे । अनन्तमन्यद्रु 'शदस्यपाज कृष्णमन्यदरित संमरन्ति । ऊभू० भोमित्रइहा । ॐ मित्रायनम ॥४१॥तदुत्तरैकपदेवामह स्तेरक्तराजयक्ष्माणं० । ॐ अमिगोत्राणिसहसागाहमानोऽदयोवीर शतमन्युरिन्द्र दुश्यवन टतनाषाडय घ्योऽस्माक सेनाअवतुप्रयत्सु। ॐ भू भोराजयक्ष्मन्निहा. ॐ राजयक्ष्मणेनम ॥ ४२ ॥ तत्प्राक्पदत्र ये वामहस्ते रक्तवर्णपृथ्वीधरः । ॐ पृथिवीछन्द अन्तरिक्षछन्द द्यौश्छन्द समाश्छद नक्षत्राणिछंद वा क्छंद मनश्छन्द कृपिछद हिरण्यंछन्द गौश्छन्द अजाछन्द अश्वश्छद । ॐभू भोप्टथ्वीधरइहा० ॐ पृथ्वीधरायनम ॥४३॥ तत्प्रागीशानकोणपदे उरसिशुक्लवर्ण आपवत्सं० । ॐ आतेवत्सोमनोयमत्प रमाञ्चित्सधस्थात् अमेत्वांकामयागिरा। ॐ भूर्भुव स्व आपवत्स इहा. ॐआपवत्सायनम ॥४४॥मध्ये नवपदे वास्तो दयेनामौचपीतश्वेतवर्णब्रह्माणं० । ॐआब्रह्मन्त्राह्मणोब्रह्मवर्चसीजायतामाष्ट्रराजन्य शूरऽइप व्योतिव्याधीमहारयोजायतांदोग्ध्री नुर्योटानबनाए सप्ति पुरंधिर्योपाजिष्णूरयेष्ठा स्भेयोयवास्ययजमान स्यवीरोजायतानिकामेनिकामेन पर्जन्योवर्षतफलपत्योनओषधय पयायोगक्षेमोनः करूपताम्ॐ भूर्भ ·वः स्वर्भाब्रह्मनिहागच्छइहतिष्ठ । ब्रह्माणमावाहयामिस्थापयामि ॐ ब्रह्मणेनमः ॥ ४५॥ततोमंडलस्यबा ह्ये ईशानादिकोणेषु क्रमेण चरकी १ विदारी २ पूतनां ३ पापराक्षसींच ४ स्थापयेत् ॥ तद्यथा ईशान्यांधूम्र वर्णी चरकी । ॐ ईशावास्यमिदर्छ सर्वयत्किंचजगत्यांजगत् । तेनत्यक्तेन जीथामागृधः कस्य विद्धनम् । ॐ भूर्भुवः स्वभॊ चरकि इहागच्छ इहतिष्ठ। ॐ चरक्यैनमः॥१॥ आग्नेयारक्तवर्णा विदारी अनिंदूतपुरोदधेहव्यवाहमुपब्रुवे । देवाँ २ आसादयादिह। ॐ भू०भो विदारि इहा० ॐ विदाय्यनमः ॥२॥ नैर्ऋत्यां पीतहरितवर्णापूतनां० । ॐ नमः स्रुत्यायचपथ्यायचनमः कात्यायचनीप्यायचनमः कु ल्यायचसरस्यायच नमोनादेयायच वैशंतायच ॐ भू०भोः पूतने इहा० ॐ पूतनायैनमः ॥३॥ वायव्ये कृष्णवर्णापापराक्षसीं ॐवाव्यैर्वायव्यान्यानोतिसतेनद्रोणकलशम् कुंभीभ्यामम्भृणौसुतेस्थालोभिःस्थाली राप्नोति ॐ भूर्भुवःस्वर्भोः पापराक्षसीइहा० ॐपापराक्षस्यनमः॥४॥ततः पूर्वरक्तवर्णस्कंदम् । ॐयत्रवाणाःसं पततिकुमाराविशिखाइवतन्नऽइन्द्रोबृहस्पतिरदितिः शर्मयच्छ विश्वाहाशर्मयच्छतु । ॐ भूर्भुवःस्वर्भोः स्कंदस्कंदायनमः ॥ १ ॥ दक्षिणे कृष्णवर्णअर्यमणं बृहस्पतिमिन्द्रं दानायचोदय वाचविष्णुर्छ सरस्वती ·सवितारञ्चवाजिन: स्वाहा ॐ भूर्भुव स्व अर्यमन्निहा. अर्यम्णेनम ॥ २ ॥ पश्चिमेरक्तवर्ण जुभक० । ॐ सरोभ्योधैवरमुपस्थावराभ्योदाशंवेशन्ताभ्योवेन्दं नहलाभ्य शौष्कलपारायमागीरमवा राय कैवर्ततीर्थेभ्यआन्दविपमेभ्योमैनाल ७ स्वनेभ्य पर्णक गुहाभ्य किरात सानुभ्योजम्भकपर्व तेय किम्पुरुपम् । ॐ भूभुर्व स्वर्भोजृमक इहा० ॐ जृभकायनम ॥ ३ ॥ उत्तरे पीतवर्णपिलिपिच्छं. ॐ कास्विदासीत्पूर्वचिति कि स्पिदासीवृहद्वय ॥ कास्विदासीपिलिप्पिला कास्विदासीत्पिशङ्गिला। ॐ भूभुव स्वर्भो पिलिपिच्छइहागच्छ इइतिष्ठ ॐ पिलिपिच्छायनम ॥ ४ ॥ पुन पूर्वादि दिक्षु ॐ भूर्भुव स्वर्भोगणेश इहा० ॐ गणेशायनम ॥ १ ॥ दक्षिणे ॐ भूर्भुव स्वर्भोदुर्गे इहा० ॐ दुर्गायैनम २॥ पश्चिमे० ॐ भूर्भुव स्वर्भावायो इहा के वायवेनम ॥३॥ उत्तरे ॐ भूर्भुव स्वर्भो विभत्स इझा० ॐ विभत्सायनम ॥ ४ ॥ पुन पूर्वे । ॐ भू० उग्रसेन इहा० ॐ उग्रसेनायनम ॥१॥ दक्षिणे ॐ भू० डामर इहा ॐ डामरायनम ॥२॥ पश्चिमे भू० महाकाल इहा० ॐ महाकालायनम ॥३॥ उत्तरे ॐ भूर्भुष स्वर्मो अश्विनौ इहागच्छतं. ॐ अश्विभ्यांनम ॥ ॥ पुन पूर्वादि अष्टदिश्च । पूर्वे ॐ भूर्भुवः स्वभॊ ·इंद्र इहागच्छ इहतिष्ठ ॐ इंद्रायनमः ॥ १॥ आग्नेय्यां० ॐ भूभुवः स्वों अग्ने इहा० ॐ अग्नये नमः ॥ २॥ दक्षिणे भू० यम इहा० ॐ यमाय नमः ॥ ३॥नित्रंती भू० निर्ऋते इहा० ॐ नितये नमः ॥ ४॥ पश्चिमे ॐ भूर्भुवः स्वभॊवरुण इहा० ॐ वरुणाय नमः॥ ५॥ वायव्यां ॐ भू० भोवायो इहा० ॐ वायवे नमः॥६॥ उत्तरे ॐ भू० भो कुबेर इहा० ॐ कुबेराय नमः॥७॥ ईशान्यां ॐ भूर्भुवःस्वों ईशान इहा० ॐ ईशानाय नमः॥ ८॥ ईशानपूर्वयोर्मध्ये ॐ भू० रुद्र इहा० ॐ रुद्राय नमः॥९॥ निड तिपश्चिमयोर्मध्ये ॐ भूर्भुवः स्व भूमे इहागच्छ इहतिष्ठ । ॐ भूम्यै नमः॥ १० ॥ एवंशिख्यादिदेवाना वाह्याॐमनोजूतिर्जुषतामाज्यस्यबृहस्पतिर्यज्ञमिमंतनोत्वरिष्ठं य्यज्ञई०समिमन्दधातु विश्वेदेवासऽइहमा दयन्तामो २ प्रतिष्ठ ॥ १ ॥ एषवैप्रतिष्ठानाम० २ इतिप्रतिष्ठाप्य पीठे अक्षतान विकीर्य ॐवास्तुपीठदेवता भ्यो नम इतिप्रणमेत् । ततोमंडलादीशान्यामुत्तरे वा ताम्रकलशंमृण्मयकलशंवास्थापयेत् । तद्यथा। महीयौ रितिभूमिस्पृष्ट्वा । ॐमहीद्यौः पृथिवीचन इमंयज्ञम्मिमिक्षिताम् । पिष्टतान्नोभरीमभिः ॥ १ ॥ ओषधयःस मिति यवानक्षिप्त्वा। ॐ औषधयःसमवदंतसोमेनसहराज्ञा । यस्मैकृणोतिब्राह्मणस्त: ०राजन्पारयामसि २ २ १३ ..-.-

·आजिब्रमितिकलशस्थापयेत् । ॐआजिघ्रकलशम्मह्यात्वाविशन्विन्दव । पुनरूर्जानिवर्तस्वसान सहस्र
धुक्ष्वोरुधारापयस्वतीपुनाविशतादायि ॥ ३ ॥ वरुणस्योत्तभनमितिजलपूरयेत् । ॐवरुणस्योत्तम्भन
मसि ॥४॥ गंधदारामिविगधप्रक्षिपेत् । उगंधद्वारांदुराधर्षी० ॥ ५ ॥ याओपधीरितिसर्वोपधी ॐयाऽ
ओपधीः पूर्वाजातादेवेभ्यस्त्रियुगम्पुरा । मनैनुवभ्रूणाइश्शतधामानिसप्तच. ॥ ६ ॥ अश्वत्थेवेतिपचपल्ल
वान् । ॐ अश्वत्थेवोनिपद पणेवोषसतिष्कृता। गोभाजऽइत्किलासथयत्तनवथपुरुषम् ॥५॥ स्योनाष्टथि
वीतिसप्तमृदः । ऊस्योनाष्टयिविनोमवानृक्षरानिवेशनी । यच्छान शम्भस प्रथा ॥८॥ या फलिनीरिति
फलं० । ऊ या फलिनीर्याऽअफलाऽअपुष्पायाश्च पुष्पणी ।वृहस्पतिप्रसूतास्तानोमुंञ्चत्व: इस ॥९॥ परि
वाजपतिरितिपंचरत्नानि । ऊ परिवाजपति कविरनिहव्याश्यक्रमीत् । द्धनानिदाशुपे॥१०॥ हिरण्य
गतिहिरण्यं० हिरण्यगर्भ सम० ॥११॥ युवासुवासाइतिरक्तवस्त्रेण वेष्टयेत्। ॐ युवासुवासाः परिवीत
ऽआगात्सऽउश्रेयान्भवतिजायमान । तधीरा स कवयउन्नयन्तिस्वाध्योमनसादेवयन्त ॥१२॥ पूर्णादर्षी
तिपूर्णपात्रमुपरिन्यसेत्। पूर्णादषिपरापतसुपूर्णापुनरापतावस्नेवविक्रीणावहाऽइपमूर्ज: शतक्रतो॥१३॥

·. * श्रीश्चतेलक्ष्मीश्चेतिश्रीफलं पूगीफलं वा संस्थाप्य।ॐ मनोजूतिर्जुषवेतिप्रतिष्ठांकृत्वातत्र । ॐ तत्वायामित्र हाणाबन्दमानस्तदाशास्तेयजमानोहविर्भिः॥अहेडमानोवरुणेहबोध्युरुशर्छ समान आयुःप्रमोपीः। ॐवरुणं सांगं सपरिवारमावाहयामि।ॐभूर्भुवः स्वभॊवरुण इहागच्छ इहतिष्ट इत्यावाह्य।ॐअपांपतिवरुणायनमःइति षोडशोपचारैःसंपूजयेत् । ततोगङ्गायावाहनं । सर्वेसमुद्राः सरितस्तीर्थानिजलदानदाः। आयांतुममशांत्यर्थ दुरितक्षयकारकाः॥१॥ततःकलशस्यमुखेविष्णुःकंठेरुद्रःसमाश्रितः। मूलेतस्यस्थितोब्रह्मामध्येमातृगणाःस्मृ ताः१ ॥कुक्षौतुसागराःसर्वेसप्तद्वीपावसुंधरा।ऋग्वेदोथयजुर्वेदः सामवेदोप्यथर्वणः॥२॥अंगैश्चसहिताःसर्वेकल शंतु समाश्रिताः। इत्यभिमंत्र्य। देवदानवसंवादेमथ्यमानेमहोदधौ ॥३॥ उत्पन्नोसितदाकुंभविधृतोविष्णुना स्वयम् । त्वत्तोये सर्वतीर्थानिदेवाःसर्वेत्वयिस्थिताः॥४॥ त्वयितिष्टंतिभूतानि त्वयिप्राणा प्रतिष्ठिताः। शिवः स्वयंत्वमेवासिविष्णुस्त्वंचप्रजापतिः॥५॥ आदित्यावप्लवोरुद्राविश्वेदेवाःसपैत्रिकाः॥ त्वयितिष्ठति सर्वेपियतः कामफलप्रदाः ॥६॥ त्वत्प्रसादादिमयज्ञकर्तुमोहेजलोद्भव । सान्निध्यंकुरुमेदेवप्रसन्नोभवसर्वदा ॥७॥ इति कलशंप्रार्थ्य तस्योपरिसुवर्णमयीं कृकलासाकारस्वरूपां वास्तुप्रतिमामट्युत्तारणपूर्वकंसन्निधाय पट्टवस्त्रैरा E ·। च्छाद्य ततस्तंसकलदेवाधिष्टितावयवमधोमुखमीशानकोणशिरसनैत्यकोणस्थितपादं चयथाकारवास्तुपु रुपध्यायेत्। अग्युत्तारणमत्रा प्राणप्रतिष्ठामंत्रास्तु पूर्वमुक्ता ।तत । वास्तोष्पतेइतिमत्रस्यवसिष्ठऋपिनि टुपछंदोवास्तुदेवतापवास्तस्थापनेविनियोग । ॐ वास्तोष्पतेप्रतिजानीझस्मान्त्स्वावेशोऽअनमीवोभवा न । यत्तेमहप्रतितन्नोजुपस्वशन्नोभवदिपदेशश्चतुष्पदे १ ॐ भूर्भुव स्व भोवास्तुपुरुप महाबलपराक्रम सर्वदेवाश्रितशरीर ब्रह्मपुत्र सकलब्रह्माण्डधारिन् भगवनिहागच्छ इहतिष्ठ। आगच्छभगवन्वास्तोसर्वदेवैर धिष्ठित । भगवन्कुरुकल्याणंगृहेस्मिन्सन्निधोभव ॥ १ ॥ ॐ वास्तुपुरुप इहस्वागतोमव सुप्रसन्नोभव वरदो मव इत्यावाह्य । ततोंगदेवता शिख्यादीन् प्रत्येक प्रणवादिनमोन्तेनमत्रेणगंधादिभिमिलितोपचारैर्यथोक्त प्रकारेण वा एकत्रकांडानुसमयेन पदार्थानुसमयेन वा पूजयेत्। तद्यथा।ऊशिखिने नम इदंपाघम् । एपो ऽयं । इदमाचमनीयम् । इदनानम् । इदवस्त्रम् । इदंगधम् । एतानक्षतान् । इमानिपुष्पाणि एपधूप एपदी पू । एतानिनानाविधानिनवेद्यानि । इदमाचमनीयम् इदतांबूलम्।इमा दक्षिणां च समर्पयामि। एवंप्रयोगेण शिसिनसपूज्य क्रमेणपर्जन्यादीन्संपूजयेत् १ ॐ पर्जन्यायनमः २ ॐ जयंतायनमः ३ कुलिशायुधायन ·AGE MA*लला मः ४ ॐ सूर्याय ५ ॐ सत्याय० ६ ॐ भृशाय०७ ॐ आकाशाय० ८ ॐ वायवे० ९ ॐ पूष्णे० १० ॐ वितथाय० ११ ॐ गृहक्षताय० १२ ॐ यमाय० १३ ॐ गंधर्वाय० १४ ॐ श्रृंगराजा. १५ ॐ मृगा. १६ ॐ पितृभ्यो० १७ॐ दौवारिकाय० १८ ॐ सुग्रीवायः १९ ॐ पुष्पदंताय० २० ॐ वरुणाय० २१ ॐ असुराय० २२ ॐ शोकाय० २३ ॐ पापाय० २४ ॐरोगाय० २५ ॐ अहये०२६ ॐ मुख्याय० २७ ॐभल्लाटाय० २८ ॐ सोमाय० २९ ॐ सर्पाय० ३० ॐ अदितये० ३१ ॐ दितये० ३२ ॐ अयो० ३३ ॐ सावित्राय० ३४ ॐजयाय० ३५ॐ रुद्राय० ३६ ॐ अर्यम्णे० ३७ ॐ सवित्रे० ३८ ॐ विवस्वते०३९ ॐ विबुधाधिपाय० ४० ॐ मित्रायनमः ४१ ॐ राजयक्ष्मणे० ४२ ॐ पृथ्वीधराय० ४३ ॐ आपवत्सा य०४४ ॐ ब्रह्मणेनमः ४५ मण्डलबाह्ये ॐ चरक्यैनमः १ ॐ विदायें० २ ॐ पूतनायै० ३ ॐ पापरा क्षस्यै०४ ॐ स्कंदायनमः १ ॐ अर्यम्णेनमः२ ॐ जूंभकाय० ३ ॐ पिलिपिच्छाय० ४ ॐ गणेशाय०५ ॐ दुर्गायै०६ ॐ वाताय० ७ ॐ बिभत्साय० ८ॐ उग्रसेनाय०९ ॐ डामराय० १० महाकालाय. ११ ॐ अश्विभ्यांनमः १२ ॐ इंद्राय. १ ॐ अग्रये० २ ॐ यमाय० ३ ॐ निर्ऋतये ४ ॐ वरुणाय० ५ॐ Cx ।

·वायवै० ६ कुवेराय०७ ॐ ईशानायनम ८ॐ रुदायनम ९ ॐ भूम्यैनम १० एव वास्तुमंडलदेवता नापजनकृत्वा । इहस्थापितदेवताभ्यो इमानिगधाक्षतपुष्पधूपदीपाच्छादननैवेद्यतांबूलदक्षिणादीनि सम र्पयामिनम । यथाविभागपूजनव स्वाहानमम इतिजलमुत्सृजेत् । इत्यंगदेवता सपूज्य क्षमाप्य प्रधानवा स्तुपुरुप पुरुपसूक्तेनपाडशोपचारे सपूजयेत् ॥ एवपूजयित्वावलिदानकुर्यात् । ऊ एयहिभगवन्वास्तो इममयोपनीतवलिंगृहाणममगृहमच्छिद्रंकुरु सकलदुष्टग्रहभूतपिशाचवेतालब्रह्मराक्षसेभ्योरक्षरक्षस्वाहा इतिमणसतांबूलदक्षिणाकवलिंदलाप्रार्थयेत् । यज्ञमागप्रतीक्षवपूजांचववालिमम । नमोनमस्तेदेवेशमम स्वस्तिकरोभव । इतिप्रार्थ्यहस्तोपादौप्रक्षाल्यासनेउपविश्याचम्यअर्घ्यदानकुर्यात् ॐ पूज्योसित्रिपुलोके पु यज्ञरक्षार्थहतवे ।त्वद्विनाचनासध्यंतियज्ञदानान्यनेकश ॥१॥अयोनेभगवन्भर्गललाटस्वेदसभव । गृहाणा ध्यमयादत्त वास्तोस्वामिन्नमोऽस्तुते ॥ २॥ इत्यर्यदत्ता । मंत्रहीन क्रियाहीनं भक्तिश्रद्धासमन्वित म् । यत्पृजितमयादेवपरिपूर्णतदस्तुमे ॥ १॥ नमस्तेवास्तुदेवेशसर्वविघ्नहरोभव । शांतिकुस्सुखंदेहिसर्वा । न्कामान्प्रयच्छमे ॥ २ ॥ इतिप्रणमैत् अयहोम । तत्रतावत् । आचार्योब्रह्मोपवेशनादिसमिसोमति ·कुशकण्डिकाकर्मसमाप्यपायसचरुंश्रपयित्वाआज्यभागांते कुंडदक्षिणतोयजमानउपविश्यजलमादाय ॐ अस्मिन वास्तुशांतिकर्मणि इदंहविः सूर्यादिग्रहेभ्यईश्वरायधिदेवताभ्योऽन्यादिप्रत्यधिदेवताभ्यो गणेशादिपंचलोकपालेभ्य इंद्रादिदिक्पालेभ्यः शिख्यादिपिलिपिच्छांताभ्यस्रिपंचाशद्वास्तुदेवताभ्यः शेषेणस्विष्टकृदादिपूर्वोत्तरांगदेवताभ्यश्चनममयथादैवबमस्त्वितिद्रव्यत्यागंकुर्यात् ॥ ततआचार्यादयः सूर्यादिनवग्रहेभ्यः क्रमेणपूर्वोक्तार्कादिसमिच्चरुतिलाज्यद्रव्यैरष्टाष्टसंख्ययाहुत्वा ॥ तेनैवद्रव्येणअ धिप्रत्याधिदेवताभ्यश्चतुश्चतुःसंख्यया हुत्वा विनायकादिदिक्पालान्तेभ्यश्चपलाशोदुंबरान्यतमसमिच्चरु तिलाज्यद्रव्येणदिदिसंख्ययाजुहुयुः । ततोवास्तुदेवानांहोमः । तावत् आज्याहुतयः । ॐ इहरतिरिहरम ध्वमिहधृतिरिह स्वधृतिः स्वाहा इदमनये। ॐउपसृजंधरुणं मात्रे धरुणोमातरं धयन्॥ रायस्पोषमस्मासु दीधरत्स्वाहा इदमग्नये० । ततः शिख्यादिभ्यः प्रणवादि स्वाहांतैस्तत्तदावाहनोक्तवैदिकैर्मत्रैर्वानाममंत्रैः प्रत्येकमष्टाविंशतिष्टिावाहुतीः समित्तिलपायसैर्जुहुयात् । अत्रसमिध औदुंबरस्यमुख्याः । तदभावे अ श्वत्थादीनामपि सर्वाः समिधो मधुघृतक्षीरैर्युक्ताहोतव्याः। तिलाः कृष्णाएव । पयोगोरेवाॐ शिखिनेस्वाहा ·१ इदशिखिनेनमम। २८।८। ऊपर्जन्यायस्वाहा २ इद पर्जन्यायनमम २८८ । फैजयंतायस्वाहा ३ इदं । जयंतायनमम ॥२८।८। ॐ कुलिशायुधायस्वाहा ४ इदं० २८।८। ॐ सूर्याय स्वाहा ५ इद० २८८ के सत्यायस्वाहाइद०६ केभृशायस्वाहाइदं० ७ ॐआकाशायस्वाहाइदं० ८ उघायवेस्वाहाइद० ॥९॥ ॐपूष्णेस्वाहाइदं० १० वितयायस्वाहाइदं० ११ गृहक्षतायस्वाहाइदं० १२ फेयमायस्वाहाइदं० १३ ॐगन्धर्वायस्वाहाइदै० १४ ॐ भुंगराजायस्वाहाइदं० १५ ऊमृगायस्वाहाइदं० १६ पितृभ्य स्वाहाइर्द. १७ ऊन्दोवारिकायस्वाहाइद० १८०सुग्रीवायस्वाहाइदं० १९ ॐपुष्पदंतायस्वाहाइद० २० ॐ वरुणा यस्वाहाइदं०२१ ॐअसुरायस्वाहाई० २२ ॐशोकायस्वाहाइद० २३ ॐपापायस्वाहाइदं० २४ ऊोगाय स्वाहाइद० २५ ॐ अहयेस्वाहाइद० २६ ॐ मुख्यायस्वाहाइद० २७ ॐ भल्लाटायस्वाहाइदं० २८ उसो मायस्वाहाइदं० २९ ऊसायस्वाहाइदं० ३० ॐअदितयेस्वाहाइदं० ३१ ॐदितयेस्वाहाइदं ३२ अब्यू स्वाहाइदं. ३३ ऊसावित्रायस्वाहाइद० ३४ ॐजयायस्वाहाइदं० ३५ ऊरुद्रायस्वाहाइदै० ३६ ॐअर्य म्णेस्ताहाइद० ३७ ॐ सवित्रेस्ताहाइदं० ३८ॐविवस्वतेस्वाहाइद. ३९ ॐवियुधाधिपायस्वाहा इद०१० - ·ॐमित्राय स्वाहा इदं ४१ ॐराजयक्ष्मणे स्वाहा इदं० ४२ ॐपृथ्वीधरायसाहाइदं० ४३ ॐ आपवत्साय स्वाहाइदं०:४४ ॐब्रह्मणेस्वाहा ४५ इदंब्रह्मणे २८।८। ॐचरक्यैस्वाहाइदं० १ ॐ विदाय्यस्वाहाइदं० २ ॐपूतनायैस्वाहाइदं० ३. ॐपापराक्षस्यैस्वाहाइदं० ४ ॐस्कंदायस्वाहांइदं० ५ ॐ अर्यम्णेस्वाहाइदं०६ ॐMभकायस्वाहाइदं०७ॐपिलिपिच्छायस्वाहाइदं० ८ ॐगणेशायस्वाहाइदं०९ॐदुर्गायैस्वाहाइदं०१० ॐवातायस्वाहाइदं० ११. ॐ विभत्सायस्वाहाइदं० १२ ॐ उग्रसेनायस्वाहाइदं० १३ ॐ डामरायस्वा हाइदं० १४ ॐमहाकालायस्वाहाइदं १५ अश्विभ्यांस्वाहाइदं० १६ ॐइंद्रायस्वाहाइदं० १७ ॐअग्नये स्वाहाइदं०.१८ ॐयमायस्वाहाइदं० १९. ॐनितयेस्वाहाइदं०२० ॐवरुणायस्वाहाइदं० २१ ॐवायवे स्वाहाइदं०५२२ ॐकुबेरायस्वाहाइदं० २३ ॐईशानायस्वाहाइदं० २४ ॐरुद्रायस्वाहाइदं० २५ ॐभूम्यै स्वाहाइदंभूम्यै० २६ ततोहस्तेजलमादायअनेनहोमेनशिख्यादयोवास्तुदेवताःप्रीयंतामित्युत्सृजेत् । अथप धानवास्तुहोमः ॥ तत्रवास्तोष्पतयेतैरेवसमित्तिलपायसाज्यैरष्टोत्तरशतमाहुतीर्जुहुयात् । चतुर्भिमत्रैस्तत्रैकै केनमंत्रेणसप्तविंशतिराहुतयरेवमष्टोत्तरशतं । तवथा । वास्तोष्पते इतिचतुवसिष्ठं ऋषिवास्तोष्पतिदेव ·ता। प्रयाणां त्रिष्टुपछंदोत्यस्यगायत्रीछंदोहोमेविनियोगः। ॐ वास्तोष्पतेप्पतिजानीह्यस्मान्स्वावेशोऽअन मीवोभवान ॥ यत्तेमहेप्प्रतितन्नोजुपत्वशनोमवदिपदेश चतुष्पदे स्वाहा इदं वास्तोष्पतयेनमम।१॥२७॥ ऊषास्तोप्पते प्रतरणोन एधिगयस्फानोगोभिरश्वेभिरिन्दो। अजरासस्तेसख्येस्यामपितेवपुत्रान्प्रतिवन्नो जुपस्वशन्नोभवदिपदे शश्चतुष्पदे स्वाहा इदं वास्तोष्पतये ॥२७॥ उषास्तोष्पतेशग्मयासम्सदातेसक्षीम हिरण्वयागातुमत्या।।पादिक्षेमउवयोगेवरनोयूयंपात स्वस्तिभि सदान स्वाहा इदं वास्तोष्पतये ३ । २७ ॐअमीवहावास्तोप्पते विश्वारूपाण्याविशन् ॥ सखासुशेव एधिन स्वाहा इदं वास्तोष्पवयेहा२७।१०८॥ तत स्थालीपाकेनपडाहुतय ॥ ॐ अमिमिन्द्रग्रहस्पति विश्वान्देवानुपबहे सरस्वतींचवाजिनंचवास्तुमेद तवाजिन स्वाहाइदममये इंद्रायसहस्पतये विश्वेभ्यो देवेभ्य-सरस्वत्यै वाजिनेचनमम सर्पदेवजनान्स नि हिमवर्क सुदर्शनम् ।। वसंबरुदानादित्यानीशानंजमदे सहाएतानसर्वान्प्रपद्येऽई वास्त मेदत्तवाजि न स्वाहा ॥ इद सर्पदेवजनेभ्योहिमवतेसदर्शनायरमुभ्यो देभ्य आदित्येभ्यः ईशानायमगदेभ्यूब नमम १२॥ ॐ पूर्वाहमपराडच्चोमोमध्यंदिना सह ॥ प्रदोषमर्डरात्रच व्युष्टीदेवी महापां एतान्सान ·प्रपद्येऽहं वास्तुमेदत्तवाजिनः स्वाहा । इदं पूर्वाह्नायापराहायप्रदोषायअर्धरात्राय व्युष्टायैदेव्यैमहापथायैच नममॐकारंचविकारं विश्वकर्माणमोषधीश्ववनस्पतीनाएतान्सर्वानप्रपद्येऽहंवास्तुमेदत्तवाजिनः॥स्वा हा।इदंकर्डे विकत्र विश्वकर्मणेओषधीभ्योवनस्पतिभ्योनमम ॐधातारंचविधातारं निधीनांचपतिठ सह॥ एतान्सर्वान्प्रपद्येऽहं वास्तुमेदत्तवाजिनः स्वाहा।इदं धात्रेविधात्रेनिधीनांपतयेचनमम५ॐस्योन शिवमिदं वास्तुदत्तं ब्रह्मप्रजापतीसश्चिदेवताः स्वाहा।इदंब्रह्मणेप्रजापतये सर्वाभ्यो देवताभ्यश्चनममततोवास्तोष्प तेइत्युक्तैश्चतुर्भिमत्रैरेकेनवक्ष्यमाणेन च प्रतिमंत्रमेकैकंबिलवंतबीजवाजुहुयात्॥अथपंचमंघृताक्तंबिल्लंगृही त्या वास्तोष्पतेश्ववस्थूणामितिमंत्रस्यवसिष्ठऋषिस्तिोष्पतिर्देवताबृहतीछंदोहोमेविनियोगः।ॐ वास्तोष्प तेववस्थूणासत्र सोम्यानांद्रप्सोभेत्तापुरांशश्वतीनामिंद्रोमुनीनांसखाशन्नोभवद्विपदेशचतुष्पदेस्वाहा। इदं वास्तोष्पतये ५ इतिहस्तेनजुहुयात् । ततः पुनः शिख्यादिभ्योयथाशक्त्याज्याहुतीर्जुहुयात् । अनेनहो मेनवास्तुदेवताःप्रीयंतामितिजलमुत्सृजेत् । इतिवास्तुदेवानांहोमः । अथं अघोरमंत्रणवास्तुमर्मसंधानाय तिलयवैर्मधुघ्ताक्ताभिरष्टोत्तरशतमष्टाविंशर्तियाजुहुयात्।ॐअघोरेभ्योऽथघोरभ्योघोरघोरतरेभ्यः॥सर्वेभ्यः ·१ सर्वशर्वभ्योनमस्तेअस्तुद्ररूपेभ्य स्वाहा१०८पश्चाताश्रीसूक्तेनफलहोम गुग्गुलहोम । एवंहोमसमाप्याने स्थापितदेवतानाचोत्तरपूजनकार्यम्।तत स्यालीपाकेनस्विष्टकृदोमकृत्वा ततोमहाव्याढत्यादिप्राजापत्यां तानवाज्याहुती लावास्तुमंडलाओवक्ष्यमाणवलीन्दद्यात्।तद्यथा । पायसादिद्रव्यगृहीत्वा। ॐ शिखिनेएप पायसवलिर्नमम १ ऊ पर्जन्यायएपपायर्सनलिनमम । ॐ जयतायएपपायसबलिर्नमम ३ ॐ कुलिशाय धायएपपायसवलिर्नमम ४ ॐ सूर्यायएपपायसवलिर्नमम ५ इत्येवप्रयोगेणशिख्यादिमंडलस्यापितदेव ताभ्योवलीन्दत्वा । अम्यायनस्यसमंताधिक्षुविदिक्षुचदशदिक्पालानांदधिमापभक्तबलयोदेया । ततोग्रह दीसमीपे ग्रहाणांवलीनदत्ता पश्चादेकस्मिन्पादध्योदनदीपरक्तचंदनरक्तपुष्पाक्षताज्यगुडकुल्मापयाव कापूपवालक्रीडनकदाडिमफलरुप्यसुवर्णानिः कृत्वा स्वर्गपातालमत्येपुयेदेवावास्तुसंभवाः गृहत्विमन लिंबातुष्टायोतुस्वमंदिर'१ मातरोभूतवेताला येचान्येवलिकाक्षिणाविष्णो पारिपदायेचंतेपिगृह्णत्तिमंनालि मार पितृभ्य क्षेत्रपालेभ्योयेचान्येभैरवादय ।तेसर्वेतृप्तिमायांतवास्तुदोष प्रणश्यतु ३ इतिपठित्वापास्तुपे दिसमीपेवलिंदयात्ातत पूर्ववत् क्षेत्रपालायचतुष्पर्धेचवलिदानकवा हस्तीपादौप्रक्षाल्याचामेत् । ततः पू ·र्णाहुतिहोमः व्यायुषकरणम् । संस्रवप्राशनम् । पवित्राभ्यांमार्जनम् । अग्नौपवित्रप्रतिपत्तिः । ब्रह्मणेपूर्णपा त्रदानम् । प्रणीताविमोकंचपूर्ववत्कृत्वाहोमसमापयेत् । ततः कांस्यपात्रे अनुपहते उदुंबरपत्राणिसक्षीरा णिशालदूर्वीगोमयंदधिमधुघृतकुशयवांश्चसमभागानकृत्वा आसनोपस्थानेषुप्रोक्षणंकुर्यात् । ततः पूर्वसं धौ ॐ श्रीश्चत्वायश्चपूर्व संधौगोपायेता इतिमंत्रेणाभिमर्शनं करोति । ततोदक्षिणेसंधौ ॐ यज्ञश्चत्वादक्षि णाचदक्षिणेसंधौ गोपायेतां इति अनंतरं पश्चिमेसंधौ अन्नंचत्वा ब्राह्मणश्चपश्चिमेसंधौगोपायेताम् । अथोत्त रसंधावभिमृशति । ॐ उर्चत्वासूनृताचोत्तरेसंधौगोपायेताम् ४ इतिचतुर्दिाप्रोक्षयेत् । अथगृहान्निष्क्रम्य पूर्वदिशिउपतिष्ठते तत्रमंत्र ॐ केताचमासुकेताचपुरस्तादोपायेतामित्यग्निकेतादित्यः सुकेतातौप्रपद्येता भ्यानमोस्तुतौमापुरस्तादोपायेताम्। १ । अथदक्षिणदिश्युपतिष्ठते । दक्षिणतोगोपायमानं चमारक्षमाणाच दक्षिणतोगोपायेतामित्यहई गोपायमान रात्रीरंक्षमाणातेप्रपद्येताभ्यांनमोस्तुतेमादक्षिणतोगोपायेतामि ति २ अथपश्चिमदिश्युपतिष्ठते ।' अथपश्चादीदिविश्चमाजागृविश्वपश्चात् गोपायेतामित्यन् दीदिविःप्राणो जागृविस्ताप्रपद्येताभ्यांनमोस्तुतीमापश्चाद्गोपायेतामिति ३ अथोत्तरदिश्युपतिष्ठते । अथोत्तरतोऽस्वप्नश्च OF02 51 ·मानवद्राणश्चोत्तरतोगोपायेतामितिचंद्रमावाअस्वमोवायुरनद्राणस्तौप्रपद्येताभ्यां नमोस्तुतीमोत्तरतोगोपा येतामिति ४ ततोगीतवादित्रादिबहुजने सहगृहे आगत्य द्वारशालाया घृतेनवसोर्द्वारांकुर्यात् । ततोवास्तुमंडले ब्रह्मस्थाने सुरूपांदिव्याभरणभूषितांस्त्रीरूपाप्टथिौदेवींध्यात्वा ऊ धरायैनम इतिमत्रेणप्र पूजयेत् । सर्वदेवमयं वास्तुवास्तुदेवमयंपरमितिंपठेत् । ततोगृहप्रागादितस्त्रिगुणीकृतरक्तसूत्रेणराक्षानेन तेनपावमानेनचवेष्टयेत् छिन्नेसूत्रशुभम् । ततोदुग्धपूर्णया तथैवजलपूर्णयाचस्तनकुम्यापूर्वोक्तसूक्तदयेन ऋर्चवाचमित्यनेनचधाराश्य अविछिनकुर्यात् ॐ कृणुष्वपाज प्रसितित्रष्टीयाहिराजेवामा २ ऽइभेन । तृप्तीमनुप्रसतिन्दूणानोस्तासिविध्यरक्षसस्तपिष्ठे तवभ्रमास आशुयापतत्यनुस्टशधुपताशोशुचान ।तपू ७प्यनेजुवापतंगानसदितोविसृजविष्वयुल्का र प्रतिस्प्पशोविसृजतूर्णितमोभवापायुर्विशोऽअस्याऽअदब्धू योनोरेऽअपशठसोयोऽअन्त्यमेमाकिष्टे व्यथिरादधर्षीत् ३ उदनेतिष्ठप्रत्यातनुष्वन्यमित्रारऽ ओषतात्ति ग्मुहेते ॥ योनोऽअरातिठसमिधानचक्रेनीचाधक्ष्यतसनष्कम्४ ऊर्योभव प्रतिविद्यादयस्मदाविष्कृण पदेव्याम्यमे ॥ अवस्थिरातनुहियावसूनांजामिमजामिम्प्रमणादिशन् । अमेवातेजसासादयामि ५ इति ·. राक्षोनसूक्तम् । ॐ पुनन्तुमादेवजनाः पुनन्तुमनसाधियः । पुनन्तुविश्वाभूतानि जातवेदः पुनीहिमा। आप्या यस्वसमेततेविश्वतः सोमवृष्ण्यम्॥भवावाजस्यसङ्गथै रशिरोमेश्रीर्यशोमुखंविषिः केशाश्चश्मश्रूणि॥राजा मेप्राणोऽअमृत सम्राइचक्षुर्विरादश्रोत्रम् ३ जिह्वामभद्रंवाङ्महोमनोमन्युःस्वराड्भामः ॥ मोदाः प्रमोदाऽअंगुलीरंगानिमित्रम्मेसहः ४ वाहूमेबलमिन्द्रियर्छहस्तौमेकर्मवीर्यम् ॥ आत्माक्षत्रसुरोमम ५ट- ठीम्मॆराष्ट्रमुदरम्सौग्रीवाश्चश्रोणी ॥ ऊरू अरनीजानुनीविशोमेंगानिसर्वतः ६ नाभिर्मेचित्तविज्ञानम्पायु म्र्मेपचिर्भसत् ॥ आनंदनंदावाडौमेभगः सौभाग्यंपसः जंघाभ्यांपझ्याधर्मोस्मिविशिराजाप्रतिष्ठितः ७ पयष्टथिव्यांपयओषधीषुपयोदिव्यन्तरिक्षेपयोधाः॥पयस्वतीः प्रदिशः संतुमह्यम् ८ इति पावमानसूक्तम् । ॐऋचंवाचम्प्रपद्येमनोयजुः प्रपद्येसामाणम्प्रपद्येचक्षुःश्रोत्रुम्प्रपद्येषागोजसुहौजोमयिप्राणापानौ १ य भेच्छिद्रञ्च(पोहृदयस्युमनसो बार्तितृणम्बृहस्पतिम्र्मेतद्दधातु ॥ शन्नोभवतुभुवनस्ययस्पतिः २ भूर्भुवः स्वंतत्सवितुर्वरेण्यं० ३ कयनिश्चित्र आवदुतीसुदाध सखा ॥ कयाशचिष्ठयात्रुता ४ कस्त्वांसुत्योमदा ३ ·- नाम्महिष्ठोमत्सुदन्धस ॥ हुदाचिदारु षसु षाअमीपुणु सखीनामवितारितृणाम् ॥ शुतम्भवास्यूति भिः ६ कयात्त्तनेऽऊत्याभिप्रमन्दसेबपन् । । कयोस्तोतृभ्युऽआभर ७ इन्द्रोविश्वस्यराजति शन्नोऽअस्तु द्विपदेशश्चतुष्पदे ८ शौमित्र शंवरुण शन्नोंभवत्त्वयंमा ॥ शन्नुऽइन्द्रोवृहस्पतिः शन्नोषिष्णुरुरुकुम ९ शन्नो पात पता शत्रस्तपतुसूयं शन्न कनिक्रदर्दुव पर्जन्योऽअभिवतु १० आििनशम्भवन्तुन शरी रात्री प्रतिधीयताम् ॥ शत्रु इन्द्रामीभवतामवाभि शन्न इन्द्रावरूंणारातहव्या शन्नंऽइन्द्रापुपाषाजसातौशमि न्द्रा सोमा॑सुवितायुशग्यो ११ शत्रौदेवीरभिष्टय आपोभवन्तुपीतये॥ शंव्योरभिस्रवन्तुन १२स्योनापृयिवि नोभवानृक्षुरानिवेशनी ॥ यच्छानु शर्मसुम्पा १३ आपोहिष्ठामयोभुवुस्तानऽऊर्जेदधातन ।। मुहेरायु चक्षसे १४ यो शिवतमोरसुस्तस्य॑भाजयतुइन । उशतीरिवमातर १५ तस्माऽअरङ्गमामायस्थक्षर्याय निम्य ॥ आपजिनयंयांचन १६ द्यौ+शान्तिरन्तरिक्ष शान्ति पथिवीशान्तिरायु शान्तुिरोपंधयु शा ·स तिनुस्पतंयुएं शांतुिर्विश्वेदेवाः शान्तिब्रह्मशान्तिसङ्घर्छ० शान्ति शान्तिरेवशान्तिसामाशान्तिरेधि १७ दृतुदर्छ हैमामित्रस्यमाचक्षुषासर्वाणिभूतानिसमीक्षन्ताम्॥मित्रस्याहञ्चक्षुषासाणिभूतानिसमीक्षामित्रस्य चक्षुषासमीक्षामहे १८ दृतु हमाज्योक्तसन्दर्शिजीव्यास० १९ नमस्तेहरसेशोचिषुनमस्तेऽअस्त्वचि पअिन्यास्तेऽअस्मत्तंपन्तुहेतय-पावुकोऽअस्मभ्यं शिवोभवर नमस्तेऽअस्तुविद्युतेनमस्तेस्तनयित्नवे नमस्तेभगवन्नस्तुयतः स्वःसमीहसे २१ योयतःसमीर्हसेतोनोऽअभयंकुरु॥शन्न कुरुष्प्रजाब्भ्योभयन्नरंप शुब्भ्य॑२२सुमिचियानुआपुऽओषधय सन्तुदुम्मिंत्रियास्तस्मै सन्तुयोस्मान्द्वेष्टियञ्चवुयन्डिष्मः२३तच्चक्षु? वहितम्पुरस्तांच्छुकमुञ्चरत् ॥ पश्येमशरदःशुतञ्जीवमशुरदःशुतर्छ० शृ[यामशरद-शुतंप्रवामशरदः शुत मदीनाःस्यामशुरदः शतम्भूयश्चशरदःशुतात् २४ इतिऋचंवाचंसूक्तम्॥ततोयजमानःस्थिरेलग्ने स्थिरांशेवाग्र हस्याग्नेयकोणेआकाशपदेजानुपरिमितखातंखात्वातंगोमयेनोपलिप्य शुक्लचंदनपुष्पाक्षतादिभिरलंकृत्य । शाल्यादिसप्तधान्यानिदध्योदनसुवर्णशैवालतृणानिचप्रक्षिप्य । ततोलवकुंभमेकजलपूर्ण शुक्लगंधाक्षतपु .

·प्पादिभिरचिंत यजमानोहस्तदयेनादायजानुभ्यामवनींगत्वाउनमोवरुणाय इतितजलेनखातपूरयेत्।तत ॐवरुणस्योत्तम्भनमसिवरुणस्यस्कम्भसर्जनीस्योवरुणस्य ऋतसदन्यसिवरुणस्यऋतसदनमसिवरुणस्य ऋतसदनमासीदवरुण प्रावितामुवंमित्रोविश्वाभिरूतिभि करतान सुराधस २ उहिराजावरुणश्चका र०३इमम्मेवरुणश्वधीवमद्याचमृडय । त्वामवस्याचके ४ इतिमāगर्तमभिमत्रयेत्तत्रावतप्रदक्षिणेपुष्पेचो पूर्वमुखेशुभम् । वैपरीत्येत्वशुभम् । ततोमृनिर्मितपेटिकायां सप्तधान्यदध्योदनशैवालफलपुष्पाणिप्रक्षिप्य तूर्यघोपेणपूर्वस्यापितवृषवास्तुप्रतिमामानीय तस्यांसंस्थाप्य गधादिभि संपूज्याऊ पूजितोसिमयापास्तो होमाद्यैरर्चने-शुभै ॥ प्रसीदपाहिविश्वेशदेहिमेगृहजसुखम् १ वास्तुपुरुपनमस्तेस्तुभूशय्याभिरतप्रभो। महंधनधान्यादिसमृदंकुरुसर्वदा ॥ २॥ इतिप्रार्थयेत् । तत पेटिकामाच्छाद्य तस्मिन्गर्ते शनैर्निधाय। सशैलसागराष्टवी यथावहसिम नि ॥ तथामावहकल्याण संपत्संततिमि सह ॥ १ इतिप्रायें तथैवमृदा गर्तपूरयेत् । मृदाधिक्येउत्तमफल साम्येमध्यमं न्यूनत्वेऽशुभम् । ततोगतॊपरिगोमयेनोपलिप्य गंधाक्षतपु प्पादिभि संपूज्य पुन प्रार्थयेत् । मगवन्देवदेवेशत्वपितासर्वदेहिनाम् ॥ यज्ञरूपेणभगत्वंस्त्वयाव्याप्तचरा ·चरम् ॥ १॥ जानताऽजानतावापिशास्त्रोक्तंनकृतंहियत् ॥ तच्चसंपूर्णमेवास्तुप्रसन्नोभवसर्वदा ॥ २ ॥ स्वाग तंदेवदेवेश मद्भाग्यात्त्वमिहागतः॥ प्राकृतंत्वंचमांदृवाबालवत्प्रतिपालय ॥३॥ इष्टान्कामान्प्रयच्छत्वंदार ष्टंचविनाशय ॥ पुत्रपौत्रादिवृद्धिंचसततंकुरुदेवनः॥४॥ यावच्चंद्रोनगाःसूर्यस्तिष्टंतिप्रतिपादिताः॥ तावत्त्व यात्रदेवेशस्थेयंभक्त्यानुकंपया ॥५॥ इतिसंप्रार्थ्य नालिकेरंस्थापयेत् । ततः आचार्यादयोयजमानं सप नीकंपुत्रपौत्रादियुतंपूर्ववत् वैदिकैर्मत्रैःसुरास्त्वामित्यादिपौराणैश्च शांतिकलशोदकेनाभिषिच्यसौषधि भिरनुलिप्यस्नापयेयुः । अभिषेकानंतरंस्नानवस्त्राणित्यक्त्वाशुक्लमाल्यांबरधरोधृतमंगलतिलकः सपत्नी कोयजमानः स्वासनेउपविश्य आचम्य आज्यावलोकनंकुर्यात् । ततः अग्नेःपश्चिमतआचार्यसंपूज्यअलं कृतांसवत्सांगांवासोयुगंचदक्षिणांदत्त्वा ब्रह्मविग्भ्योयथाशक्तिदक्षिणांदत्त्वा तेषामाशिषोगृह्णीयात् । ततः शिख्यादिवास्तुदेवतानांग्रहाणांचपूजांकृत्वाक्षमाप्यदेवताग्निविसर्जनकुर्यात् । ॐ उत्तिष्ठब्रह्मणस्पते १ यां तुदेवगणा सर्वे पूजामादायमामकीम् ॥ इष्टकामप्रसिद्ध्यर्थपुनरागमनायच ॥२॥ इतिदेवान्विसृज्य । आ चार्यहस्तेकर्मप्रतिपाद्य अग्निंसंपूज्य । गच्छगच्छसुरश्रेष्ठ इत्यग्निविसृज्य ग्रहपीठवास्तुपीठाचाचार्यायद ·पद्यात् । एवंप्रथमेहिवास्तुशांतिविधाय द्वितीयेतिपूहिएवसुमुहूर्तेगृहप्रवेशकुर्यात् । सचेत्थम् । नवजल पूर्णपल्लवोपतंदूर्वायतंसुगधादिलिप्तगंधपुष्पमालादिमिरचिंर्तवस्रवेष्टितंसफलंकलशमजलिनागृहीत्वा यज मानो ब्राह्मणान्वित सपत्नीक शुक्माल्यानुलेपनस्तादृशपुत्रपौत्रादिसमेत । सुशकुनसूचिताभ्युदय गोत्रा ह्मणपुर सरस्तै कृतस्वस्त्ययनोमंगलतूर्यगीतशांतिपाठेनतोरणाद्यलेकृतगृहम् ॐ धर्मस्थूणाराज श्रीस्तू पमदोरात्रेद्वारफलकेइंद्रस्यगृहावसुमंतो वरुथिनस्तानदंप्रपद्ये सहप्रजयापशुभि सहयन्मे किंचिदस्युपडू त सर्वगण सखाय साधुसंवृत्तस्तोत्वाशालेरिष्टवीरागृहान संतुसर्षव १ इतिपठन्प्रविशेत् । अथगृहप्रवे शांगद्वारशाखादिपूजनम् । स्थापितासिमयाशाखे सुखदाऋद्धिदामव । पूजितासिमयाभक्त्यास्थापिताच स्थिरामव १ इतिदारशाखाप्रणम्यगंधादिमि संपूज्य । पूर्व ॐ गणपतयेनम । दक्षिणशाखायो ॐ धात्रे नम । १ वामशाखायां विधात्रेनम २ इतिपूजयेत् ॥ तत स्तमपूजनम् । धारयत्वंमहाभागनिर्मितोविश्वक मणा ॥ स्थापित शुभदोनित्यममगेहंक्षमोभव ॥१॥ इतिस्तमगंधादिमि संपूज्य । दीपस्थाने । दीपाय नम इतिदीपपूजयेत् । ततो दक्षिणवाही के दक्षिणवाइवेनमः । पामबाहो ॐ वामबाहयेनमः । चुहीस्थाने ·ॐ गंधर्वायनमः । संधानभांड़े ॐ ज्येष्ठायैनमः जलस्थाने ॐ वरुणायनमः । पेपिण्यां ॐ सुभगायनमः उलूखले ॐ रौद्रपीठायनमः। मुसले ॐ बलभद्रप्रियायप्रहरणायनमः । शयनीये। ॐ कामायनमः । पृष्ठे ॐ पुन्नागायनमः। वंशेषु ॐ किन्नरायनमः गृहमध्ये ॐ क्षेत्रपालायनमः । करंडे ॐ रक्षोजनेभ्यो नमः इतिगृहदेवानसंपूजयेत् गृहप्रवेशानंतप्रधानगृहमध्ये धान्योपरितंकलशंस्थापयेत्। ततो गृहस्थैर्थि पुण्याहवाचयित्वा शतशक्त्यावा ब्राह्मणानभोजयित्वा तेभ्यः शिवंवास्तु इतित्रिरुत्वाशिवंवास्तु इति विप्रा सिन॒युः।ततोविप्राशिषोगृहीत्वा सपरिवारः सुहृद्युतो जीत। एवंय कुरुतेसम्यग्वास्तुपूजांसमाहितः॥धनधा न्यसमायुक्तोमोदतेचोत्तमैःसुतैः१ गृहादिकरणेयत्रनार्चितावास्तुदेवताः॥तत्रशून्यं भवेत्सर्वरक्षोविघ्नादिभिर्हरे त्तस्माद्वास्त्वचनकार्यसम्यक्संपदमीप्सुभिः। वित्तशाड्यनकुर्वीतयदीच्छेत्क्षेममात्मनः ३ इतिवास्तुशांति प्रयोगः ॥ अथग्रंथकारान्वयवर्णनम् । वीकाख्यशार्दूलविनिर्मितंयतोलोकेबिकानेरइतिप्रथांगतः । तदंतरे लेखपुरोपमेपुरे श्रीरत्नदुर्गेनृपदुर्गमेशुभे ॥ १॥ आसीदसिष्ठान्वयगौडविप्रो माध्यंदिनीयोबुधजीवराजः ॥ विवृद्धमानोविदुषांसमाजेसु नरैःसर्वसमृद्धिभाजः॥२॥तस्यात्मजावाणमितास्तुसद्गुणाःसुवेदविद्याध्ययनेच ·|नपुणा । आयातयातदिजवद्हाङ्गणावीर्येणसंताडितवैरवद्गणा ॥ ३ ॥ पंचस्वययोगुरुरामकृष्णीज्ञानेन चाल्पीकृतसर्वतृष्ण ॥ स्वबुद्धित खंडितवैरिप्रश्न सुमक्तिसतर्पितदेवकृष्ण ॥ ४ ॥ तस्याभवत्राममिता सुपुत्रा स्वधर्मयायिस्वकलत्रमित्रा । गृहेपुसलेखितरम्यचित्रा श्रीकान्तपूजानिरता पवित्रा ॥ ५॥ इमा निनामानिभवंतितेपा चतुर्भुजाख्योवियुधोऽयमाद्य । कस्तूरिचंद्राभिधसज्जनोऽपरोऽपरोगुणैर्मण्डितजेष्ठरा म॥६॥ तत्रस्थितामध्यमपचिपादेकस्तूरिचन्द्राख्यमहत्सुशीला ॥तेषांमपुत्रायनवद्यवंद्यविद्यान्वितोदौनि तरामभूताम् ॥ ७ ॥ चतुर्थिलालाद्वयगीष्पतीमुखात्सुझौगुणेनादितदुष्टदो ॥ ज्येष्ठेनतत्रापिमयाचतुर्थीला लेनचाकारिकृति सुशांतिदा ॥८॥ वाणभूताइचंद्रन्दे १९५५ विक्रमादित्यसंशकातपसेशुल्कपंचम्याग्रंथ पू गोऽभवेच्छुभ ॥९॥ इति श्रीकानेरविपयान्तर्गतश्रीरत्नगढनगरनिवासिना श्रीवसिष्ठकुलोद्भवेन श्रीरा मकृष्णपात्रेण श्रीकस्तूरीचंद्रसूनुना श्रीमहादेवभक्तगौडपंडितश्रीचतुर्थीलाल(चौथमल )शर्मणा विरचिते चातुर्थीलालभास्करे महानिबंधे शांतिविधायके पंचमेप्रकाशेवास्तुशांतिकथन नाम तृतीयं प्रकरणम्॥३॥ समाप्तोऽये शांतिप्रकाशो ग्रंथ ॥

·अथवास्तुशांतियागोपकरणानि । कुंकुमकेशरचंदनानि । पुष्पाणिविचित्राणि। पुष्पमालाः । वस्त्राणि नानाप्रकाराणि। पीतकौशेयवस्त्रम्। पंचरजांसि । तंडुलाः । धूपदीपाः। नैवेद्यम् । मोदकपायसकृसरानमाषभक्तपूरिकापूपादि। नालिकेरफलानि । ऋतुफलानि । तांबूलानि । पूगीफलानि । यज्ञोपवीतानि । आचार्यादिवरणोपकरणानि स्वर्णमुद्रिकासनकमंडलुप्रभृतीनि । ग्रहहोमार्थ अर्कसमिधः ८ पलाशस मिधः ८ खादर्य-स०८ अपामार्गस० ८ पिप्पलमय्यः०८ उदुंबरस० ८ शमीसमिधः ८ दूर्वाः८ कुशाः ८ एताः सर्वाःप्रादेशमात्रा वास्तुहो मार्थप्रादेशमात्राअष्टोत्तरशतसंख्या औदुंबर्यः समिधः। अधिदेवप्रत्यधिदेषलोकपालदिक्पालहोमार्थप्रत्येकमष्टीसंख्यकाः पालाशी समि धःप्रादेशमात्राः। सर्वहोमार्थ तिला यवा तंडुलाः घृतं गव्याशर्करागुग्गुल्लादिसुक्खुवादोनियागोपकरणानि । पूर्णपात्रम्।ग्रहवल्यर्थगुडौद नादि । वास्तुदेवतावल्यर्थपायसादि। अश्वत्थोदुम्बरप्लक्षचूतन्यग्रोधसंभवाः-पंचपल्लवा।मुरामांसीवचाकुष्ठशैलेयरजनीद्वयशठीचंपकमुस्ते तिसर्वोषध्यः । अश्वस्थानात् गजस्थानात् वल्मीकात् नदीसागरसंगमात् शुष्कद्दाव राजद्वारात गोंकुलाच सप्तमृदः। यवगोधूमतंडु लतिलकंगुश्यामाकचणकेतिसप्तधान्यानि । दुग्ध, दधि, मधु, पंचामृतं, पंचगव्यं, श्वेतसर्षपाः लाजाः। ताम्रकलशः १ मृन्मयकलशाः वास्तु प्रतिमा सुवर्णमयी १ स्वर्णशलाका, स्वर्णशकलानि ५ त्रिगुणितरक्तसूत्रं कपूरं सिंदूरं गुडं गंगोदकं गोरोचनं कस्तूरिका हरिद्रा तैलं आम्रपल्लवमाला विल्वफलानि ६ तद्वीजानि वा बिल्वपत्राणि मुद्गाः माषाः कार्पासवर्तिकाः ५० श्वेतरक्तवस्त्रम् अगरु एला (इलायची) शवालं कदलीस्तूंभाः चत्वारो लोहकीलाः छायापात्रं श्वेतरक्तपुष्पाणि रक्तचंदन अपक्कमृन्मयकुंभः १ काष्ठपेटिका १ पत्रावली कासिः आसनानि गुलाल अभ्रकं प्रणीता प्रोक्षणी आज्यस्थाली चरुस्थाली कांस्यकटोरिका पंचरत्नानि। द्राक्षाआमलकानिआचार्या [ खेमराज श्रीकृष्णदासने निज "श्रीवेङ्कटेश्वर"यन्त्रालयमें मुदितकर प्रसिद्ध किया. ] दिदक्षिणा । ब्राह्मणभोजनं भूयसीदक्षिणा । इति ।

·- - A सी.. मा. की.भा संस्कारमास्कर (पदी सप संस्कारों की विधि प्रयोग कर्मविपाक मापाटीमा और मंत्र सहित वेदोक्त वास्तुपति जमदिनपजापति प्रतोद्यापनकोमुवी गोदान पति दामसंग्रह सब प्रकारके वानकी विपि सकामशिवपूजन विपान मा टी सर्वदेवप्रतिष्ठासंग्रह पं रामलालजी पद शामीकत स्वस्तिवान (पुण्याहवाचन ) (प्रतिष्ठा परामेका पेसा मप आजतफ अन्यत्र पशफर्मपदति (शोसंस्कार) नहीं छपा) पासिटीदवनपत्ति विवादपति मूल बोअक्षरोंकी लेबोदरीपनपदति यज्ञोपवीत मूळ एकोरिटमामयोग तपा मापाटीका पणमारमयोग नवरत्नविवाहपद्रति भाषाटीकासह उपाकमति (पावलीपनवेदकी) वेवाइपचापली (मोतनी माव बिमतीमकामे योग्य) प.मविपाफपरमगत रफ-आना ग्लग दोनों पक्षक योक मापाटीका मिकमाता-अमरामभीरुष्णदास, "माइबर माना-पपई - - 121 ·A अाद्ध ON १ कुरुमेदेव m m m १ ११ १ शांतिप्रकाशस्यशुद्धयशुद्धिविवेचकपत्रम् । पत्र पृष्ठ पक्ति पत्र पृष्ठ पक्ति अशुद्ध पत्र पृष्ठ पक्ति अशुद्ध मणौम्यादौ ५/ नाभिषिचति ११ । १ सुप्वाकाम नाभिषिचति २४ १० प्रणम्यादी ८ सुधाकाम १ ५) शांति रापः शातिराप १ ६/ विश्वस्यरिष्टयै विश्वस्यारिष्टये २ १) कुरुमदेव अहति महेति १० कुरुशन्न. १ राशिस्थेसूर्ये ७ कुरुशन्त ११) राशिस्येसूर्य ३२ २ दवस्य १०/ हववस्य अखनस्वामिन्द ११ ५/ममुस्य समुद्रस्य ९/ अरवनस्त्वामिन्द्र ६। २ पांयस्ते ४ पथायस्ते २६ अनाधृष्टा ९/ अनाधृष्ठा करण कारण रुपारष्टा २६ १० रुपरिष्ठा ४ धान्नाराज धानोधानोराज शोभना. ६/ शोभना २७ २ ५ स्याहि स्पाहि तमहमोंकार ६/ तमहमोंकारादि अधिनुष १०) अधिस्तुषु ११ २ ४. असचरो असचर सुधाकामधुक्षः मादि ७ सुश्वकामधुक्ष" ७/भद्रम्पश्येमाक्षभियेजत्रा भद्रम्पश्येमाक्ष- १४ | २ १/शात्याख्या शांत्याख्ये ३१ १ ५ दुहुध्यस्वा उद्दध्यस्ता १ भिर्यजत्राः ७ अकारिय अफारिष १५/२ सजोषा २ सयोपा ३२, १ २/ व्वीरवतीशत्रो व्वीरवतीमिशनो १६ हर्छह ठेह ३२ । १ २ नुदरवाया नुरस्वाथा ३/ सवितान सवितानः यत्वेमहे बुधदक्षिणपार्षे ३४ | २ १८ यत्वेमई १ ६/भजतोवासोदा भजतेवासोदाः १८२ नाशु गुह्य गुह्य कमुतत्क्मना १९२ ३) वोयो वाया २ ३] अञञाना अन्यमाना दिपदेशंचतुष्पदे /२० २ १०/ उपस्त्यमे उपस्त्येने ३८ । २ ४ भद्राऽद्रविणानि | भद्रादविणानि १ १ ८ १ ८ १ १ ८/ बुधदक्षिपार्श्वे ८ १ 4 १ नाशु. ३८ ८ ११ १२) १ २/ कमुक्मना ३/ दिपदेचतुष्पदे ·५२. कृमि प्रोमि मनाया निमिर्मत्रः मनपस्या परिरमो विमरे विठपकोदन २, सर्प १४ परप्पा पनि २ (७८ २ मसोम्म मनस्सतम विम्बाराद ८३२ | पृषापममो ८३|२|१०|तमा पर मपत्प सोम्मुपे पमस्सत्य पिम्पासाद पापमाणो पवमुषा । प्रक्षेभिः सस्पे सपर्यन् पपे भगामेपन परस्पत मोग ४५२ रभि निमिर्म मान्य मनाया पभिरमा उपवस्ये विप्रो १९/१मर्पयन् विडपुतौरन | प सप बापमेनं सरप्यौ करपर्वते मामि मपन पारसवामदे इमि परसानो सायाम अयापा देशी रवा यत्मसी मायाम्पराया माम्नागयोगावं मवस्माम्या निमतमम मनाना मेसोमा ८४ २ ८४२ नस १ | पवजयममामार परस्पानो बपापा परमार होमोमा स्पश्याम ऐपीसी ममाम्तराया मवस्माम्मा | नितमेनमम पारसीद ८५ ८९ ८९१ परिमिास्त हरिमिति देमस पचामि पचामि भारपर्ष मात्पर्य उत्प सिकागोम स्लिावियोम स्वस्तिमानपूर्वक सस्तिनावपूर्ण सर्पमई सबैग पारिषताः बास्तोता स्पे परपिप्पा M ·अशुध १) वसुभ्य शुद्ध वसुभ्य पतयते १ पत्र | पृष्ठ पक्ति ९३/२ (९३/२ ९/पतयेते ३ / २ / १०/ आसूर्य ९४ ६/ द्यश ९४२ २ श्रवन्तु पत्र पृष्ठ पक्ति अशुद्ध ६/ मागता. ६/ हेमरूप ९२२ ९२/२/११/ आर्तिवा ५/मतीतपन्त ९३ | २ ८ सुपुम्णाः पत्र पृष्ठ पक्ति भगुड़ ६धृतव. ९५ / १ ८ दपति ९५ १ १० इद्रसुत्रा ९६ / १ १२/ अर्यमणं ९६ / २ ४ किम्पुरुष मागताः हेमरूप्प नक्तु आतिर्वा तीतपंत सुषुम्ण' ऑसूर्य गुर घृतप्व' दंपतीवा इंद्र सुत्रा ओं अर्यमणं किम्पूरुष इति. न घशठ. १ १ अवन्तु BHIMALA स RAI ·M THA M ------------ म . विक्रय्यपुस्तकोंकी संक्षिप्त-सूची पीमा ज्येष्ठाशीति परदगमेशपूजा विपाशाति पद्धिमार (मान्दीमुस)- नवमहषिपामपद्धति संध्यापनदी मूल ॥ मा०और मापाटीका जलोत्सर्गप्रकाश-पापी तरागादिका उ मादमफाश(जिसमें गौर बामणोंके माद्धोंसे लेकर शवमादों तुलसी विवाहपत्ति पर्यंत मादमानक निर्णय और पत्तियों ऐसी रीतिसे कही शविगाहपति- कि मार विपयका अन्य ग्रंप ऐसा नहीं) मर्पपसारविवेक सन्ध्पाषन्दन तीन टीफाओं समेत अस्पष्टपर्प-यजुर्वेदीय मेतकायफा मस्त उपयोगी प्रप संध्याप्णवी निरयन मापा टीका क्षषियसंप्पा पार्वणमादपति मापारीफा वैश्यसंध्या एकोरिष्टमारपद्धति मापाटीका कात्यायनीतर्पण- नियमादकाग्दी (नित्यपूजाविपानपदाति). मिस्पकर्मपदति. मिडनेम पता सेमराजमीहष्णदास "मीरया' पासाना-वर्ग - १॥ कसब्सन्सामा --

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·1. 7 । ......... 7 ...... . A 2217 Pras 636RATHAMARHIG-25 ॥ ॥नि शान्तिप्रकारा समाप्त ॥ १ ॥ 66666GRA +