·No text on this page.

·wammer
॥अयगरुबाराणसरीकपारश्यते।
IETY OC
THI

·an 7:17 ·श्रीगणेशापनमः अयटीकाकारससमस्तपंथार्थमुवाट्यन्हा स्नौनि स्मरणादुर्गनिह पूजनपज्ञेनसगनेर्दाना यःपरयानिजभ- स्याददानिमुक्तिसमाहरिःपातु १ लक्ष्मीलतासमासिकौस्तुभस्तव कोवलम् सपिवर्गफ लरह रिंकल्पद्रुमनुमः २ सारासारं समुत्यप्राचीनजसंग्रहान् नत्रयमयारीकायथामतिविनन्यने ३ अपसारोद्धारफर्ताशिष्टसंप्रदायानुसारणमंगलगाचरनि धर्मनि अक्षरूपणहरिनिरूपयति मधुसूदन पादपोजयनीनिय थापादपोहक्षः पान्दरधः प्रसनशाखाभिर्जलंपिवनी श्रीयनि धर्मदृढबद्दमूलोवेदस्कंधःपुराणशारवादयः निपादप: नथैवाय मधुसूदनोपि पादपएवपन्यांचरणाभ्यांपातिसंसाराट्रक्षतिइतिपादप: संसारकूपपतितोत्रणावलंबूपया विपोतंवंदेमहापुरुषनचरेणारविंदमिनिभागवतवचनात् सोयंकादश: धर्मटवडमूल: धर्मोअमृनरूपोभगक्हर्मः अहे सर्वभूतानामित्यारंश्ययेतुधामृतमिदंययोक्तंपर्युपासते यानामत्परमाभक्तास्तेनीवमेभिपाइत्यनेनगीनायांदादशाध्यायांतो टभिः लोक भगवतीक्तः सएषटंबडंसूलं यस्येनि अमाहेशभाषाशेजडबंधइयुयने अवायमभिप्रायः दृक्षोयथाहट मूलोहिसस्था- ·E- १ नेसुस्थिरोभवनिप्रचुरतरपवनायुपदवैरपिननोस्वस्थानान्नोन्मूलनत्वमुपपानिनथैवायमपिभगवहार्महदयेसनिश्चलोभननि मूर्छ. नादिप्रबलनरदुःरवांतरायैरपिस्ताक्तदृदयान्नापयातीति नदुक्तं श्रीभागवतेविसृजतिस्दयंनयस्यसाक्षाहरिरवशामिहिनोष्यपौधना शःप्रणयरशनयास्ताघ्रिपद्मः सभवनिभागवतप्रधानउक्तहात मुंभः कीदृशः वेदस्कंधः पुराणशारवाव्यः वेदा: स्कंधायस्येतिपुराणान्येव शारदास्ताभिरायः युक्तनि अवाप्ययंभावः रक्षोयथाऽनिविस्तृतस्कंधशारपाभिदूरनरोप्युपसमीपएषदृश्यते तथैलायमपिवेदपुराणे: ऋतुकुसुमोमोक्षफ़लोमधुसूदन पादपोजयनि । प्रकृतिपुरुपयो:परोप्युपलभ्यते यथाचवृक्षःस्कंधशारगतिरेयोपसमागनानांबहुनरफलानिप्रददाति तथैवायमपिवेदपुराणैस्वच्छतवत्त णांधर्मार्थकाममोक्षफलानिप्रददानि ययाचक्षस्पशाखासंयोपएननिःसरंति अपचनसंलग्नाएवमति तथाचपुराणान्यपिवेदो निनामिलिनान्येवरसंति नतुनेण्या:पृथक् इतिहासपुराणानिपंचमोवेदउअतइतिवचनादिति पुनः कीदृशः ऋतङसमोमोक्षफल के नवोपज्ञाएवकुरूमानियस्यमीक्षः फलंयस्येति अवाप्यपमाशयः रक्षायथाकुलमोहमाननरमेवफलप्राप्तिर्भवनीतितथा द्रव्ययज्ञापन १ ·धानः शुद्धानः करणस्यैवन तोमोक्षफंसला शोभनीति किंचानेनमोक्षफलदानापिमधुसूदनपादपएवनान्यइत्पपिचिनम् तदुदेवैर्मल कुंदंपति परंदणीधभद्रतेकतेकैवल्यमद्यनः एकएवेश्वरस्तस्यभगवान विष्णुरव्यपदान एवंभूतीमधुसूदनपादपोजयनि सलिणवत्तने अवापिसष्यो ब्रह्मादिभ्योपधिकनयावरीवत्तापर्यः वृक्षोयथावनस्पतस्य सर्वस्यमहाकेतुरिवस्थितदातनिरूपणान् सर्वरक्षेश्योधि- कोभवनि नहदिति इदमार्याउंदः १ एवंमंगलंहलाइदानींकथामस्तारायसूतशीनफसंवादमयनारयतिनैमिषारी अनिमिषक्षेत्रे नैमिषेनिमिषक्षेवेऋषयःशौनकादयः सत्रवर्गायलोकायसहस्रसममासन २ नएकदातुसुनयःपानओनहुनाग्नयः सत्क सूतमासीनंपप्रजुरिदमादरान् । अनिमिष: श्रीविष्णु: अलुप्तदृष्टित्वानू तस्यक्षेत्रेनमिषारण्येऋषयःसहस्त्रंसमाः संवत्सरा: अनुष्ठानकालोपस्पनसहस्त्रसमसयज्ञमास नमकुर्वन सिमर्थवर्गायलोकायसर्गेगीयनइतिस्वर्गायीहरिः सएल्लोकः भक्तानानि वासस्थानतस्मैनझाप्तथएवनतुस्वर्गार्यतस्यविनाशिने मतुर्छफलेलारित्यर्थ पान:काले हुनाएबहुनाऽग्नयोयैस्ते मुनयः दानमानारिभिः सननंसिंहासनेचासानं सूतइदंवत्यमाणं भाट रान्पपच्छुः ३ 9 ·ग:पु.टी. अ. ४ १ कपिभिमुस्मिन्समसमयोनिरूपिनस्यमहनिदुर्गनिभदम्पधर्माधर्मस्पएक एचप्रश्नःहतोमवनिकथिननि दाभ्यामननासर्वनेनसम्यक् वा रामिसंभवतीतिश्रुत्युक्तीरादिदेपमार्ग: कथिनः बहुभिः पुराणोषिरूपिनः इदानी मिनि ४ नथाचसंसारदुःखादीन्यपिश्रोतुमिच्छामइति ऋषयः कथिनोभवतासम्यकदेवमार्ग:सुखप्रदः इदानींश्रोतुमिच्छामोयममार्गमयप्रदम् ४ तथासं सारदुरपानिनलेशयसाधनम् ऐहिकासुष्मिकान्डूशान्ययावहत्तमर्हसि ५ सूतउवाच शृणुध्र मोविवक्ष्यामियममार्गदुर्गमम् सुखदपुण्यशीलानांपापिनीदुःखदायकम् ६ ययात्रीविष्णुनाप्रोक्तंवैनने यायपृच्छने तथैवकायष्यामि देहच्छेदनायवः ७ कदानित्सरवमासीनवैकुंठेश्रीहरिगुरुम् विनया- वनतोमूत्वापप्रच्छविननासन:- छ पूर्वेणैवसंबंधः कितनकेशक्षयसाधननैः संसारदुःखेयः केशलस्पक्षयसाधनंरसंसारदुःखानांकेशस्यक्षय केनसाधनेन भवतीत्यपित्री मिच्छामरत्यर्थः किंचार्य: ५ अयोत्तरंथीभगवहरुडसवादेन सूनउवाच शृणुध्वमिनि सुखदंपूर्वादिमार्गदुःखदायकं दक्षिणमार्गमि त्यवक्ष्यनि ६ भगवदास्यस्पानिप्रामाण्यासंदेहोनफर्नन्यूनिभाष ७ विनयेनअवनतोनमः ।

·- उनमागनिः सयोमुक्तिःक्रममुक्तिनति ९ श्रुतंसर्वशालयेषु स्मृनामिनिपाठेमुनिभिःकथितम् १० हरिस्मरणात्सलमोमोक्षजनस्तद्र हिना ननुशोपन्नाह सगमंपटनेकठिनंनभवानि १ अनस्त्वामझजनांपापिनाम् १२ अंत्रोत्तरंसमासव्यासायाश्रीभगवानुवाचपशिरायैः गरुडाचाच अकिमार्गाबहुविधाकथिनोमवनामम तथाकथितादेवभक्तानांगनिरुत्तमा ९ अधुनाश्रोतुमि च्छामियममांगभियंकरम् लद्भक्तिविमुरसानांचनत्रैवगमनंश्रुतम् । सगर्मभगवन्नामजिव्हाचवशवर्तिनी नथापिनरकं यांतिधिधिगस्तुनराधमान् १ अतोमेभगवन्वहिपापिनायागनिर्मवेत् यममार्गस्यदुःखानि ययानेपामुवंति २ श्रीभगवानुवाच वक्ष्येहंशृणुपक्षीद्रयममार्गरयेनये नरकेपापिनोयोनिशृण्वतामपिभी निदम् ।। येहिपापरतास्तायट्याधर्मविषार्जता: दुष्टसंगानसच्अस्यसत्संगतिपराङ्मुरवाः १४ वक्ष्येहामत्यादिनाचपुन: येनमार्गेणयेपापिन: नरकेगांति तानपिरश्यामीत्सन्नयः १३ येहिपापरताइत्यादिपदानापतंतिनरके इनितृतीयेन से बंधः पापनानिषिदाचरणी सकाः दयाधर्मनिदयानामप्रसुपकारांपेसारहिनसर्वभूतहितानुचिननताधर्मो भगवर्म:वर्णाश्रमविहिनोबा दुष्टानांसंगोपेषांते 'तथासच्अस्यादी पगारवान १५ ५.

·५ is - ग:पुर परमन: ५. पटिनः कायमानोऽपिबंधोतातेत्याहूयमानोपि २५ एवंध्यापृतात्मा आसक्तचित्तः उरुवेदनयास्न्धी: शनश्निकयुगपशनसरशया पाऽवनष्टमनि: मूर्छिनःसन्दनारीदनकुन्तास्मानाबंधूनांमध्येमियोमरणंपामोति २५ अंनक्षणेअंनसमयेदेवीदेवानामिदिमधिः ययार रायमदूनानांप्रत्यक्षदर्शनंभवनीत्यर्थः पुनर्ययासर्वइहलोकपरलोकरूपं जगत् एकीभूतस्वीमासंलग्नमिनप्रजायनेअनआश्चर्यदर्शनान्नाक शयान:परिशोचन्दिःपरिवीन:स्वबंधुभिः वाच्यमानोऽपिनबनेकालपाशवशंगन: २४ एवंटुंबभरणव्यापृतात्मा जितेंद्रि यः मियतेरुदनांखानामुरुवेदनयास्तधी: २५ तस्पिन्चतक्षणेतार्यदैवीदृष्टिःप्रजायते एकीभूनंजगत्सर्वनकिंचित थीदने २६ विकलेंद्रियसंघानेचैतन्येजडतांगने पचलंगितत:पाणायाम्पनिकटवतिभि: २७ स्वस्थानाच्चउितेश्यासक न्यारव्योत्यातुरक्षणः शतक्किदष्टस्ययापीडासानुभूयते २८ विदतुमिच्छत्तीत्यर्थ: २६ समीपागनेयाम्पेः हेतुभूतैर्यमदृनैः कृत्वाभाणास्वस्थानान्क्लनि आतुरस्यघियमाणस्यपापिनःक्षणोपिकल्पारण्य मई सपनयकल्पसहशः शनकिर्द पुरुषस्ययापीडामनिसाएयतेनामुभूयने २० . ac ५ ·अयफेनमुहिरनेकर्फवमनि २९नदापाणप्रयाणेप्राप्तीसरभसंसोधईक्षणययोः ३. नौदूतोहताशझन्मलंमुचनि ३१ पुरुषोनीचःअंगुष्ठमावइतिइदंक उस्थानेषोडशदलकमलेदानस्वरूपं भवनि नवंगुष्टमात्रंजीवसरूसंसर्वशरीरज्यापरतात अनोत्रहदयाकाशेप्रतिष्ठिनत्वात्तरमाणंपुर्यटकवेविनंसूक्षा शरीरनंपारेशमा–पुरुषवसनमिनिवज्ज्ञानव्यम् ३२ एवएहिकदुःसंनिरुप्पइदानींपरलोकदुःश्यनिरूपयनियाननादेहइनि यातनाभोगायपारब्धकर्मणास फेनमूहिरनेसीयमुखलालाकुलं भवेन् अधोहारेणगच्छंनिपापिनांप्राणवायवः २९ यमदूतोनदापाप्तौभीमौसरम सेक्षणी पाशदंडधरोनग्नौदनै कटेकायनौ ३० कैशोकाकरणोवक्रतुंडोनरयायुधौ सहप्तावस्तदयः शरुन्मूत्रविमुंचति ३१ अंर छमात्र:पुरुषोहाहाकुर्वन्कलेवरात् नदेवगृह्यनेनैर्याम पश्यन्स्वकंगृहम् ३२ यान नादेहभारत्य पाशैर्बध्वार लेबलात् नयनोदीर्घमध्यानंदंराजभदायथा ३३ भवदुत्थित यथाभगवनाश्रीकृष्णेनविन शरीरमपिगुरो:पुत्रंतत्सदृशमेजयमलोकादानीयगुरवेदत्तमिनिवनम्नसदृशेशरीरेआइत्यनिरुध्यतोदनौनपत: ग होतागच्छनः अन्यथाकेबलस्यैवनस्यसप्तदशावय वरिंगशरीरात्मकस्याशैर्गलेबंधनायोगात् अवयवास्तुजामंद्रियपंचकौंदियपंचक्रपाणपंकजुरियन सानिइदमेवकर्तृतमोक्तलायतिमानेनइहलोकपरलोकगामीव्यवहारिकोजीचइत्युचने इनिदंड्यंसापराधम् २३ ·भ म-पुरी ३४ १५ १६ नयोश्नयोसर्जनस्ताउनभिन्नपिदार्गपदयंयस्यसः स्वमघंपापम्मरन्नान:सन् चलनानिहिनीपेनान्नयः ३७ सत्तूड़यांपरी नोव्याप्त: नप्तावालुकायस्मिन् निर्गन आश्रमाविश्रामस्थानमुदकंजयाम्मिन तस्मिन् पथिक्षयादिभिश्वलितुमशतोपिकशयानाडितएवरणचल नस्पेनीयमानस्पदूना:संतर्जयनिच प्रवदंनिभयंतीग्रंनरकाणांपुन:पुन: ३४ शीघंप्रचलदुष्टात्मन्यास्पसित्वंयमालय म् कुंभीपाकादिनरकारचानयाचोद्यमाविरम् ३५ एवंचाचसदाशृण्वनचंधूनांरुदिनंतथा उच्चैहाहनिपिलपन्ताड्यने यमकिकरैः ३६ नयोनिभिन्नहृदयस्सर्जन नवेपथुः पथिश्वभिर्भक्ष्यमाण आर्नोस्समनुस्मरन् २७ क्षन्टपरीतो र्कदवानलानि:संतप्यमानःपथितप्तवालुके हच्छ्णपृष्ठेकशयाचताडिनश्चलत्यशोपिनिराश्रमोदके ३८ नवनवपतन्त्रांनोमूर्डिनःपुनरूस्थितः ययापापीयसानीतममसायमसादनम् ३९ ५ वाट नेति नमसातमोरुपेणयथायमस्यसादनंगृहमाननीतीभापनि ३९ ·पापाधिम्याभ्याम् ।. मयंपाननाम् पुनःसगृहंभनित्वरितंशीघंटूनैः सहैवस्वेचरः सन्नाकाशमार्गदेवायातीत्यर्थः ४१ देहंमतिप्रवेष्टुमिच्छन् । दसंमृत्कस्थानादिषुसनारिभिः ४३ ननुभुक्तेपिंडेकयंतृप्ति यानीतिचेनवाह पापिनामिनि नोपनिष्टति तसिंनजनपनि पिंडदापपर्यनपुंज विभिर्मुहूयांगानीयतेतत्रमानवः प्रदर्शयंतिदूतालापोरानरकणानना: १. मुइनमात्रात्तरितंयमवीक्ष्यास पुमान् यमाज्ञयासमंदूतैःपुनरायातिरपेचरः ४१ ऑगस्यवासनाबद्दोदेहमिचनयमानुगः नापाशनरुदनि क्षतृड्यांपरिपाडिनः १२ भुत्तेपिंडंसनैर्दनंदानंचातुरकालिकम् नयापिनास्तिकस्ताीतप्तियातिनपान की ४३ पापिनांनोपनिषंतिदानंाडूंजलांजलि: अतःक्षह्माकुलायांतिपिंडदान मुजोपिते ४४ भवनितरू. पास्नेपिंडदानपिवर्जिना: आफनिननारण्येवमंनिबहुदु:रिखनाः १५ नामुक्तंक्षीयते कर्मकल्पकोटिशतैरपि अमुक्तायातनांजंतुर्मानुष्यंल भनेनहि ५६ वि तथापि १४ ननुकतान्यपिपिंडरानादीनियरिपापिनांनोपनिनि त- दाकिमनेनपिंडदानेन हनमणरुतसममेवेतिचेदनेननुप्रेनमानीत्साह भयनीति ४५ किंच भावमिनरूपयमयातनामोगेनैवपाप क्षयेसान मनुष्यरेहलानेनान्पयेत्याह नेति नथाहिचवक्ष्यनि एवंदुधर्मकर्नाहि मुक्त्वाचनरकान्कमान् धनुष्यंतामनेनार्यसमीभूनेभाशुभ ·भ. ग. इनि भनोमनुष्यजन्मनिसंचितसकनकौदपवशान कदाचित्सद्गनिरपिभविष्यतीनि नस्मारकरणादल्प नापपिहिनाचरणमेपयुक्तामनिता व: ४६ ४७ नरेताह सन: उपजीनान 'मक्षनि ४८ पिंपिंडज़शरीरनिष्पन्नः पिडैरुत्सन्नोदे होयस्थमजंतुींः बलमार्यगमनसामर्थ्यम अनोदद्यालतःपिंडादिनेषुदशसरिज प्रत्यहंने विभज्यंतेचतुर्भागःखगोत्तम १७ भागड्यंतुदेहेस्यपु विदंभूनसके तृतीयंयमदूतानांवतुर्थसोपिजीवति ४८ अहोरात्रैश्चनवाभिमेनापिंडमवामुगान् जनुनिषन देहदशमेवउमामुयान १९ दग्धे हेपुनर्देहःपिंडैरुत्पयनैसग हस्तमात्र पुमान्येनपाथमुक्तेशुभाभम् प्रयमेहनियापिडलेनमूपिजायने ग्रीवास्कंधौहितीयेननृतीपाइंदयं भवेत् ५१ चतुर्यनमवेत्पृष्ठपंच मान्नाभिरेर पठेनरकरीगुत्यसप्तमात्सपियनीभवेत् ५२ जानुपादौतयाहात्यांदशमेन्हिक्षपातपा ५३ येगाडजदेहेनपथियममार्ग शोषपुण्यफलेषु अशभपापफलमेवभुक्ते ५० पिंउजदेहोसत्तिप्रकारमाह प्रथमेहनीठिसाईडा- १७ ·५८ घोडशपुरनामान्याह सौम्पमित्यादिधर्मभवनं धार्मिकैलश्यवक्ष्यमाणंदिव्यसभासहितम् पार्यपापिमिल- पिंडदेहमाश्रित्यक्षधाविष्टस्तृषार्दितः एकादशहादशंचप्रेतोसुंक्तेदिनद्वयम् ५४ त्रयोदोहनिये तोयंत्रितीयमकिंकरैः तस्मिन्मार्गबजत्येकोगृहीतइचमर्कट: ५५ पडशीतिसहस्त्राणियोजनानांप्रमाणतः यममार्गस्यविस्तारोविनाषैतरणीखग ५६ अहन्यहनिप्रेतीयोजनानांशतयम नत्वारिंशत्तथा समरिवारावेणगछति ५७ अनीत्यक्रमशोमार्गपुराणीमानिषोडश प्रयातिधर्मराजस्यानपान अजन: ५. सौम्पसौरिपुरंनगेंदभवनंगंधर्वशैलागमोक्रौंचकरपुरविचित्रवनंबव्हापदंदुःखदम्- नानानंदपुरंसनप्त भवनरौद्रंपयोवर्षणशीलाट्यंबहुमीनिधर्मभवनंयाम्यंपुरंचायतः ५९ याम्यपाशै. तिःपापीहाहेनियरुदनपथि स्वगृहंतुपरित्यज्यपुरंयाम्पमनुव्रजेत् ६. इतिथीसारोछारेग रुडपुराणेपापिनांऐहिकामुष्मिकदुरवनिरूपणंनामप्रयमोऽध्यायः संयमयातनारूपं चकारइत्येवमेदज्ञापनार्थः ननुअयनः षोडशपुरेसंयअग्रेभवतीनि ५९ ६० इनिरी. प्रथमोऽध्यायः ·अ. ग:पूरी । ऐहिकामुभिवंदुःसंश्रुत्वासंक्षेपनोऽधुना नदेवविस्तारात्श्रोतुंगरुडः परिपृच्छनि १ कीदृाइति १ भामुभिकंसमासेनप्रोक्तंदुःवनदेवहि दिनीय गरुडउवाच कीदृशोयमलोकस्यपंथासवनिदुःखदः यत्रयांतियथापापास्सन्कययकेशव १ श्रीभग वानुवाच यममार्गमहलपदंतकय्याम्यहम् ममततोऽपित छुवातंभविष्यसिकंपितः २ वृक्षच्छा याननवास्तियत्रक्श्रिमतेनरैः यस्मिन्मार्गेनचान्नोग्रंयेनप्राणान्समुरैन् ३ नजलंदृश्यतेचापितृपितोतीव यापिवेत् तपतेरादशादित्साप्रलयांने यथारवग ४ नस्मिन्गच्छतिपापात्माशीतवातेनपीडितः कंटकैर्षिय तेलपिकनिसपैमहाविषैः ५ सिंहाप्रैःश्वभिरेक्ष्यतेकापिपापरुन् इनिर्दश्यतेवापिकचिहत्यति बहिना ६ ततःकचिन्महापोरमसिपत्रवनंमहत् योजनानांसहस्र विस्तरापामतःस्मृतम् ७ काको स्लू अवरंगभसरपादंशसंकुलम् सदावाग्निचनत्पत्रश्छिन्नभिन्न प्रजायते ८ पुनरमायेविस्तरेणाहमाधवः २ यममास्पिटुपपदत्वमेवाह वृक्षच्अमेत्यादिवैतरणीनिरूपणानम् ३ ४ ५ ६ ७ सरघामधुमक्षिका - .. سم ·९. " २ क्षारंभस्म महानिम्नानिमहद निवप्रमरोहणंञ्चप्रदेशारोहणम् १२ नवकंदरेडपारोहादुरवेनारोदुमशक्पा ४ सादृष्टा चित्पनत्सेधपविकरात्पपताकनिन् गच्छनेक्षरधारासशंफुनामुपरिवरित ९ खलंनेधेतमस्युये जलेनिपतनिधारित कचिसंकेजलू कादयेकविसंतप्तकर्दमे १० संनतवालुकाकीर्णेमानतान्यमयेकानन् कानदंगारराशीचमाधूमाकुलेकनिन् । कचिदंगारदृष्टिशिलाष्टिःसक्वका रक्तराष्टिशहरिः कारटुष्णबुवर्षणम् २ क्षारकर्दमहष्टिश्चमहानिम्नानिचकचित् वप्रमरोहणकापिकंदरेषुप्रवेश नम् गाटांधकारस्तत्रालिदुपारोहाशिलाकचित् पूरशोणिनपूर्णाश्चरिसपूर्णाहदा:कपित् १४ मार्गमध्यपहात्युग्रापोरावैतरणीनदी सादृष्टादुस्खदाकिंचायस्पातात्ताभयावं हा १५ शनयोजनविस्तीर्णा पूयशोणितवाहिनी आस्थदनदादुर्गामांसशोणिनकर्दमा १६ अगाधा नरापापैःकेशशेषाएदुर्गमा महाग्राहसमाकीपोरपक्षिशतैईता १७:५ मनीटुवरामवर्ग:निकिंवाच्यम् १५ नामेवनिरूपयनि शनयोजनत्येकादशभिः १५ ॥

·ग-गुरी २३ २६ एवंउक्त प्रकारेणबहुविधाले मायस्मिन्इतिकारशीयमलोकस्यपंथाभपनि दुःबदड़ान आगतंपापिनंदवाज्यानसमाकुला. कथ्यनेसांनदीतार्पाकाहाननंयथा १८ हंमिमि सेकुलापोरैः चीपःसमंततः वचतु.महागृधै यसै गरि वारिता १९ शिशुमारे अभकरैर्जलकामस्यकच्छपैः अन्येल स्थजीर्वश्चपूरिनामांसदकै: २० पतितारूत्ववाहेचक्रंदनिबहुपापिनः हायातःपुत्रतानेनिप्रलपेनिमुहुर्म हु: २१ क्षधिनास्तृषिताःपापा:पिजनिकिलशोणितम् सासरिद्रुधिरापूरंवहंतीफेणितंबह २२ महाघोरानिगर्ने नौटुर्निरिक्ष्याभयावहा तस्यादर्शनमात्रेणपापास्युर्गतचेतना: २३ बहुश्रिकसंकीर्णासेविताकृष्णपन्नगैः तनाध्यपतितानाचत्राताकोपिन विद्यते २४ आवशतसाहनेःपानालेयांतिपापिन: क्षणतिक्षतिपातालेश पादपरिवर्तिनः २५. पापिनांपतनायैवनिर्मितासानदीखग नपारंदृश्यतेतस्यादुस्तराबहु दुःखदा २५ एवंबहुविधक्कैशेयममार्गेतिदुःखदे कोशंतश्चरुदंतवदुःखितायांतिपापिन: २७ ७ प्रयमप्रभंसमाधाय यत्रयांति ययापापाइनिदिनीय स्योत्तरमाह. याचदध्यायसमाप्ति एवमिनि २७ ·स्यांगोनत्रिशूलादीनांपृष्ठन: प्रोनेरये २८ नासान्यावन् २९ अयोभारत्रयलोहाभारसमूहम् ३० ३१ ३२ ३३ ३४ अनुनापमेवाह मयेनिसप्तभिः दे होपस्पास्मीनिदेहीस्थूलसूक्ष्म देहाभिमानिन्जीवन्यनुतापास्वपमेवात्मानंसंवोन्ध्याह मयास्थूल देहेनदानंनदत्तनहुनंचेति भनस्त्वयाकर्तृत्साभिमानिनाह पाशेनयंत्रिता केचित्कृष्यमाणास्तयांकुणैः शरुवामैःपृष्ठतःपोनेनीयमानाप्रपापिन: २८ नासायपाशकशन कर्णपाशैस्तथापरे कालपाशैरुष्यमाणाः कैऋष्यास्न थापरे २९ ग्रीवाबाहुषुपादेखबद्धा:पृष्ठेनशंखलै : अपोभारचयंकेचिरहंतःपथियातिते ३० यमदूतैर्महापोरेस्ताड्यमानाबमुहरेः वमनोरुधिरंयकात्तरे पाश्भनित पुनः २१ शोचंतःस्वानिकर्माणिग्लानिंगनिजंतवः अतीवदुःरवसंपन्ना:प्रयांनियममंदिरम् ३२ नथाचसघ्रजन्मार्गेपुत्रपौत्रतिवन् हाहे मित्रसदन्नित्यम नुतप्पनिमदधी: ३३ महतापुण्ययोगेनमामुषं जन्मलभ्यते नत्मापनकृतीधर्म:कादशंहिमयारुतम् २४ मयानदलन हुतंहुताशनेत योनतसंविदशानपू जिता: नतीर्थसेवा विहिताविथाननोदे हिन्कविलिस्तरयत्वयाकृतम् ३५ नयरिगर्हि सागरुकर्म क्लमेवनिम्नर भोकल्यापिमानिनातल मुलेसर्थः अवलयेतिलोकोत्पापरत्वापरलनिर्देश:पौनःपुन्यंचेनि ३५ ·अ. ग:पुनी गोविभाणारत्तिराजीविका नदर्थभणुसल्पमपिधनादिकनभकारि नरुतंमयेति २७ नित्पदानंअन्नादिकंगवान्हिकंएकस्यागोरेकाहमिजनकंतृणाद नयान्हिकमिनिपाठे भाहिकंस्नानसंध्या जपंहोमं स्वाध्यायंदेवनार्चन मिनिश्रुत्फतम् आवश्यकंकर्मकिंच वेदशास्त्राणामर्थअवश्यमेवभोक्तव्यंहकर्मशु- नपूजिताविप्रगणाःसरा गानचाश्रिता:सत्पुरुषानसेषिताः परोपकारानहता:कदाचनदेहिन्कचिन्निस्तरयल यातनम् ३६ जलाशयो नैवहतोहि निर्जलेमनुष्पहेतोःपशपक्षिहेतवे गोविप्रवृत्यर्यमकारिनाण्यपिदेहिन्कार निसरयत्वयारुतम् ३७ ननित्यदाननगपान्हिकंकृनंनवेद शास्त्रार्यवचःप्रमाणितम् भुतपुराणनवपूजितो झोदेहिन्तरिभिस्तरयत्तयाकनम् ३८ म र्मयानंवरुनहितंवचःपनिवतनैपकदापिपालितम् नगौरवापिरुतं गुरुरितंदेहिन्मतिभिस्तरयत्त्वयाकृतम् ३९ नधर्मबुत्यापतिरेवसेषितोवन्हिप्रवेशोनकतोमृतेपतौ वैधव्यमा सारातपोनसेवितंदे हिन्वचिन्निस्तरयत्वयाकृतम् ४० पासममिसादियथार्थवचः नप्रमाणिनं नामिकनयाप्रमाणनसतंज्ञसरता ३८ हितममैक्सरवदंम वचःगुरुणांपनादीनांउपितंगरपंचरणसेवादिकं कापिकदाचिदपिनरुतम् ३९ पतिसेवनमेवरुवाणांपरमोधर्मनिबुल्यापति सेवितः किंतुदीपिकामुंडा: सेविता: ४० 3616 .

·नमसेवनमेगाह मासोपवासैरिति वहदुःरवानावैधव्यपराधीनतादीनां पूर्वजन्मनिहनर्विकर्मजिनिषि-हाचरणे: मयाजीवेननारीशरीरंब्यमित्स अस्पूलशरीराभिप्रायेणजीयस्पोक्ति: किंच सूक्ष्मशरीराभिमानयतिजीवेनुवासनानुसारेणैकपुरजनवन्नरनारीलं ननुवास्तवमिति नटुक्तंबीरा मासोपवासैनविशोषिनमयाचांद्रायणै नियम सविस्तरैः नारीशरीरंयहुदुःसमाजनलर्थमयापू हिनर्षिकर्मभिः ११ एवं क्लिप्यवहशोसंस्मरन्पूर्वदेहिकम् मानुषत्वममतइनिक्रोशन्सर्पति ४२ दशसप्तदिनान्येकोवायुवेगेनगच्छति अष्टादशेदिनेताह्मन:सौम्यपुरंग्रजेत् ४३ नरिमन्यु रवरेरम्येप्रेतानाचगणोमहान् पुष्पादानदीतबन्यग्रोधःप्रियदर्शनः ४४ पुरेनत्रसविश्रामेशप्पते यमकिकरैः दार पुत्रादिकंसारख्यंम्मरतेनेबदुःखितः ४५ यसामिनातारापनि नस्त्रीपुमान्नाषंटीवाजीवः सर्वगनोव्ययः एकएवाहितीयोयमाशशरदलेपकइति ४१ एवमनुतापनिरुप्यमार्गगम नंपियति एवमित्यादि नदीन्यग्रोधयोः संयोगादस्यपुरस्यसौम्यरम्यत्वंसनि अन्यत्ररक्षच्छायाननत्रास्मिनजलंरश्पतेक्वचिदिनिनिरू पणादिनहिपरीतत्वम् १२ ५ ·ल गपुन्थ गंधर्वपत्तनं यथासूर्योदयेर श्यने तथादूरादेवदृश्यमानंसमीपगमनाददृश्यंभवतीनिहेतोः अस्यगंधर्वनगरंनाम ५७ शैलानांपाषाणानांआ गमनंपननंयस्मिन् इतिशैलागमं नाम १८ क्रौंचंचुहिंसायासिनियानोर्हिस्रजनेयाप्तत्वादस्यकोचपुरनाम ५९ राणानिर्दयानंपुरमि भुत्वापिंडजलंबरूपंदत्तयहांथपरिह कृष्यमाणापुन:पाशैनीयतेजकिकरैः ५६ मासेतृतीयेसंप्राप्तप्राय गंधर्वपत्तनम् तनीयमासिकंपिंडंतत्रभुलाप्रसर्पति ५७ शैलागर्मचतुर्येचमासिमामोतिपुरम् पाषाणा सत्रवर्षतिप्रेतस्योपरिभूरिश: ५८ चतुर्थमासिकंपिंडं ताकिंचितरपीभवेत् ततोयातिपुरंत:ौंमा सेयपंचमे ५९ हस्तदत्तदाभुक्तेप्रेनःौंचपुरेस्थितः यत्पंचमासिकंपिंडसुत्कोफरपुरंब्रजेत् ५० सार्थ कैपंचभिर्मासैन्यूनषाग्मासिकमवेत् नत्रदत्तनपिंडेनपटेनाप्यापितास्थिनः ६१ मुहूर्ताईनुविश्राम्यकपमा न:सदुःखितः तत्तुरंतुपरित्यज्यता तोयमकिंकरैः ६२ प्रयातिनिधापनविचित्रोनामपार्थिवः यम स्यैवानुजोमानायवराज्यप्रशास्तिहि ६३ नि ६. आष्यायिनः किंचितृप्तः ६१ निबएवविचित्र:जयएवक्जियतिवत् नस्यविचित्रस्पभवनमंदिरंयत्र यस्मिनविरिषभवने ५ ११ ·६४ इशंनौकारोहणयोग्यम ६५ रचाह दानमितिद्वाफ्यांम यात्वयामलोके श्रताना इयंत दामेवर्तमानायस्माहितरणाहीदानानीर्यने तम्याडेनोवैतरणीनि ६६ उपसपनि समीपे आयास्यति अन्यभागीदानविनानेतिहादेवेन्यदानानिर्वेदवचनम् ६. निमन्ननिनिम- नविलोक्यमहाकायंयदाचीतःपलायते तदासंमुचआगन्यकेवाइदमयन् ६४ वयंतेतर्नुकामायमहा पैतरणीनदीम नापमादायसंपाप्तायदिनेपुण्यमीशम ६५ दान वितरण प्रोक्तंमुनिभिस्लखदशिक्षि: इयं सातीर्यतेसम्मात्तस्माईनरणीस्मृता ६५ यदित्वयाप्रदत्तागोरसदानौपसर्पति नान्यथोतिवचनेषा असाहादैच भाषने ६७ तंदृष्ट्याकथ्यतेसातुतांदृस्वासोतिकंदते अदनान: पापात्मातस्यामेवनिमन्न- नि ६८ तन्मुरपेकंदकंदत्वाटूनैराकाशसंस्थितेः बडिशेनयथामत्स्यस्त पारेषणीयते ४० बाण्मासिक चपत्पिडंतत्र मुक्ताप्रसपति मार्गेसविलपन्यानि मृक्षापीडितोयलन ७. ग्नोभयनि ६ निमज्जितस्यपारमाप्तिप्रकारमाह तन्मुखइनि बडिशंमत्स्यवेधनम् ६: पारमासिकंपिडं मुक्ता पिबुमुक्षापीडिनः इत्यत्रा पितयापिनामिकस्तायतमियातिनपातकीपापिनांनोपनिष्टंति दानंाहनलांजलि रितिपूर्वज्ञातव्यम् ७० ·अ गपुरी १२ बहुविधा कायापद्यस्मिभिनिवझापदंनाम ७१ स्पेशचिनिग़लंचमार्गेरषगवद्गच्छन् महासंत्रामोनि अतोस्य दुःरयदंनाम ७२ नाना गणा कंदनियस्मिन्निनि नानाकदनाम 3 नानाप्रकारेरादंतिचनेगणान्न नाननिदाहणान स्वास्सयमप्यनिदुःस्थितः सन् आक्रंदनि सप्तमेमासिसंभानेपुरंबदापदंबजेत् तत्रभुतेषदत्तंयत्सप्तमेमासि पुत्रकै: ७१ ततुरंतुव्यतिक्रम्पटुः रखदंपुरमच्छनि मह:समवामोतिखे गच्छन्वेचरेश्वर ७२ मास्यष्ट मेप्रदत्तंयपिंडमुवापसर्पनि न वमेमासिसंपूर्णेनानादपुरंब्रजेत् १ नानाक्रंदगणान्द्रस्वाकंदमानान्सदारुणान् स्वयंचशून्यदृदय: समाकंदनिदुःखितः ७४ विहायनपुरंभेनस्ता तोयमकिंकरैः सुनसाननंगच्छेदृशमेमासिकच्छतः ७५ पिंडदानंजलतत्रमुत्तापिनमरवीभवेत् मासिचैकादशेपूणेपुरंरौद्रंसगच्छनि ७६ ७४ परितोदावाग्निनाउ पर्दागारहत्याचसष्ट अतितसंचनवनचेतिकतप्तपयनंनाम ७५ रौद्राणांभयंकराणांपुरमितिरोद्र पुरंनाम ७६ श्रीगोपालकृष्णोजपनि १२ ७ ·पपसांसंनमजलानांवर्षणं दृष्टियस्मिन्निति पयोवर्पणनामपुरमच्छनि ऋगतापिनिगच्चतीत्यर्थः ७७ - हिमादपिशतगुणेनशी नेनाट्यंयुक्तं भवतीनिशीताट्यनाम ७९ व्यपोहान दूरीकरोति ८. नारशंयादृशने एतदुरपयाति ८१ यमपुरयाननासान्निध्याब्दहुभका देशैकमासिकंतवमुक्तेदनं सतादिभि: साई का दशेमासि पयोवर्षणमृच्छात ७७ मेघास्तत्रप्रवर्षति घेतानांदुःखदायका: न्यूनाब्दिकंचयच्छातयमुने सदारिखतः ७८ संपूर्णेनुतनोवर्षेशीताट्यनगरंब जेत् हिमाच्छत गुणंतत्रमहाशीतंपनत्यपि ७९ शौतात बाधितासो:पिवीक्षनहिदिशोदश निष्टांध वकोपियामेदुःवं व्यपोहति ८० किंकरास्तेवदंन्यत्रततेपुण्यहिनादृशम् मुक्काचवार्षिकंपिंडंधैर्यमालंबने पुन: ८१ नतमंवत्सरस्यांनेपन्यासन्नेयमालये बहुमीनिपुरेगवाहस्तमाउंसमुन्सजेन् ८२ अंगुष्ठमा बोवायुश्चकर्म भोगायरवेचर यातनादेहमासाद्यसहयाम्यैपयानिच १३ रंजीतेयंयस्मिन्निनि बहुप्रीतिपुरनाम तस्मिन्नवहस्तमात्र पिंडनंदहत्यजनि ८२ वायुरिकपलक्षणं वाग्वादिसप्तदशनत्वात्मक लिंगशरीराभिमानीजीय: याननादेहंप्रारब्धकर्म भोगायस्वभबटुथिनंस्वसदृशं शरीरंसमाश्रितःसन् २२ ·- ग-पु-टी- १३ अ. काशीयमलोकस्यपंथाः यत्रयांतिपयंनिमनस्योत्तरमुपमहाति समिति ८४ १६ इनिही दितीयोऽध्यायः २ या ननादेहमाश्रित्यकर्ममोगायपाहिलं इनिश्रुत्वातुगरुडोयातनामयच्छति गन्यायमपुरं पायमहत्वामकिंकरम् मुंजतियाननामा- औयदेहिकदानानियेर्नदत्तानिकाश्यप एवंकष्टेननेयातिगृहीताइदबंधनैः ४ धर्मराजपुरेसंतिचतुही राणिरचर नवायंदक्षिणहारमार्गरसेपरिकीर्तिनः १५. अस्मिन्पयिमहायोरे सत्पात्रमपीडिताः यथायों तिनथाप्रोक्तंकिंभूय:श्रोतुमिच्छसि १६ इतिश्रीगरुड पुराणेसारोद्धारेयनमानिरूपणोनामद्वितीयोऽ ध्यायः २ गरुडउचान यममार्गमतिकन्यगत्वापार भालये कीदृशीयातनामुंक्तनन्मेकथयकेशवा श्रीभगवानुवाच आयतंचपरश्यामिणुषधिनतात्मन कश्यमानेपियरकप्रविष्यसिकंपित:च त्वारिंशयोजनानिचतुर्युक्तानिका श्यप बहुमीनिपुरादग्रेधर्मराजपुरंमहत् २ हाहाकारसमायुक्तंडवा कंदनिपातकी नदि समाकर्ण्ययमस्यपुरचारिणः ४ ह तृतीयइतिमाधयः २ आयंतामिनि आदिमारण्य अंतपर्यतम् १३ سم ..

·नारक्षिणहारे ५ ६ . ( मेनेनरणाइत्यपेक्षायामाहं ब्रमणः पुग्नाः इनिसमभिः दूरानभरणेरिरोषज्ञापेषाने दूरदरनिटूरगन गत्वाचतवतेसर्वेप्रतीहारं वदंतिहि धर्मझनःप्रतीहारनवनिष्ठनिसर्बदा ५ सगतारित्रगुत्पायबूतेन स्यशुभाशुभम् ततस्तंचित्रगुतोपिधर्मराजंन्यवेदयेन् । नास्तिकायेनरास्तामहापापरना:सदाता असर्वान्यथायोग्यसम्यक्जानातिधर्मराट् ७ नयापिचित्रगुप्तायतेषांपापंसपृच्छति चित्रगुप्तोपिसर्वज्ञः श्रवणान्परिपृच्छति - श्रवणाब्रह्मणे:पुत्रा:सपातालचारिण: दूरप्रवणविज्ञानादूरदर्शनचक्षणः ९ ते षांपल्यस्तथाभूता:अवण्यःपृथगाहया: स्त्रीणांविचेक्षितसर्वनार्षिजानंतितत्वत: नरैःप्रजन्नप्रस संपरोक्तंचरुनचयन् सर्वमावेदयत्येवचित्रगुप्तायनेचना: ११ चारास्तेधर्मराजस्यमनुष्याणांशभाशनम् मनोगकायकर्मसर्वजाननिनवतः । एवंतेषांशफिरस्तिमामाधिकारिमामु कथयतिनृणांकाम अषणा:सत्पयादिनः ३ प्रतैर्दानश्चसयोत्तयाग्रस्लोप पनित्तान्तरः भचंतितस्यत्तेसौम्पत्तनमोक्षप्रदायिनः ११ वल्लुपत्यक्षकरणेचसपैपाने ९ प्रयास्त्रीवान भाइपनामगासीनाः १० तेश्रवणास्ताः प्रपण्यश्चेति ११ १२ १३ १४ ·s गपु-टी- १४ ANS १५ आदिन्यादयोः पिनरस्पटनं शुजामाचरणंजाननि साक्षिनयापश्यनीन्यर्थः योरेनरिक्षत नर्गनग्रहनक्षत्रादयोवानुदयं अंनरात्माभ कारादीनांटवनाउोइनिसंध्यभावआग: धर्म: हरे दृदयापन्नोय; १६ सर्वनः सर्वेत्यतेधर्मगट चित्रगुमादयः तत्रस्वस्थाने स्थिनाएव कायस्यंशरीरेस्थितंयत्पापंपुष्यंचनामपिश्यंतीत्यर्थ: कायस्थमिति पापपुण्यस्यैवविशेषणं ननुजोतिपरयके विचित्रगुप्तंकायस्थंना निति पापिनांपापकमाणिज्ञात्वानगपादिना धर्मराजपुरवीताजायनेदःखदायिनः१५. आदित्यचंद्रापनिलोनलनद्योभूमिरापोटद यंयमय महनराविउमांगेधर्मश्च जागतिनरस्यहत्तम् १६ धर्मराजनित्रगुप्तःअत्रणामास्करादयः कायस्थंनवपश्यतिपापं पुण्यंचसर्वश:१७ एवंसनियंकालापापिनांगकंयमः आहूयनानिजरूपदर्शयानिमीषणम् १८७ शेवदंनि तन्ननटिनस्मिनगरलीकेकनिन्नानिविशेषोलिनववेकादेवजातिरेवयरिजातिविशेषश्वेत्तदानुकायस्थः पश्यनि इत्येवपाठ:स्यात् सतुकस्मिन्नपिपुलकेनास्नि ऊनोयदनवद्युतम् सातव्यमिति फिंच १७ चित्रगुप्तस्यद्वादशपुवा: संनि तेषाचंशोन्टवाइमेमिस्थाकायस्था- भवति इत्यपिबहुमुखगनकथानकं भवति तत्गंथांतरेलोकन्यवहारवादिभवनिचेतरामवतुनाम अवापिमम नायहइति १० १४ ·१९ २१ नदनिकेयमसमापचित्रगुप्तोपिमाषणोभयंकरएवास्ति नंतकुंडलालंकतइति २२ २३ २५.२६ पापिष्टास्नेप्रपश्यनियमरूपंभयंकरम् दंडहसंमहाकायंमहिषोपरिसास्थतम् १९ मलयांबुदनिोपंकजला चलसन्निभम् विद्युत्यमायुधामहाविंशब्दजसंयुतम् २० योजनत्रयविस्तारं वापीनुल्यविलोचनम् दंष्ट्राकराल. वदनंरक्काक्षंदीर्घनासिकम् २१ मृत्कज्वरादिभिर्युक्तभित्रगुप्तोपिग्मीषण: सर्वेदतानगर्जेनियमतुल्यास्तेदंतिके २२ तंदृश्वाभयमीतन्हाहतिवदतेखलः अदनदान:पापात्मा कंपनकंदने पुनः २३ तनोवदतितान्सन्किंद मानांवपापिनः शोनतःसानिकर्माणिचित्रगुतीयमाज्ञया २४ सोभोपापादुराचाराअहंकारप्रषिताः किम मिर्जितंपापंयुष्माभिरविवेकितिः २५ कामक्रोधायदुत्पन्नंसंगमेनचपापिनाम् तसापंटुरवमूदा:किम यंचरितंजनाः ३६ कृतवंत:पुरायूयंपापान्यत्संनहर्षिताः नयैवयातनापोग्या:किमिटोनीपराङ्मुखाः २७ ७ तेथैवान्यंतहर्षेणैव भीग्यासोक्तुंयोग्याएव २७ • ७ ७ ·r -भा पु.सी. अं. १५. २८ पितानापापापराधंगनषदर्मराइपिक्षमते अमानविनमामेवमारयनि उनिमार्गस्थाइत्याह मूर्खपीनि २९ ३० चौरोयथारी कतानियानिपाणाभियुष्माभिःसवहन्यपि गानिपापानिन्यस्यकारणंचनरंजनाः २८ मूपिपंडितेनापि दरिद्रयाश्रियान्वित संबलेनिनापिसमवनीयमस्मृतः २९ चित्रगतस्येतियाक्यं श्रुत्वातपापिनस्तदा शोचं न:स्थानिकांनिष्णातितिनिश्चलाः १. धर्मराजो पितान्दृक्ष्याचोर पन्निश्चलस्थितान् आज्ञापयनिपापानां शासरंचयरिनाम ३१ तनमनिर्दयादृनालाडयित्वावदंनिच गच्छपापिन्महा घोरान्नरकाननिधीपणान् ३. पमानाकारिणोटूनाःपचंरचंडकादयः एकपाशेनतान्यध्वान पंनिनरकान्मनि ३३ तत्ररक्षोमहानेकोजलद ग्निसमप्रभः पंत्रयोजनविस्तीर्णएकयोजनमुच्छ्रितः ३४ तहक्षेशृंखलैबयाधीमुरवताडयंतिने रुदंति नलितास्तत्रतेषांवातान विद्यते ३५. पैकणिज्ञानेसनिसनिपलोमचतिनदित्यर्थः शानिमापत्तिरूपांपाननाम् ३१ २ २३ नबनरकतरे १५ १५ ·अधीमुरवंबध्या ३५ २६ २७ २८ २९ दुष्पचेषितंदुष्टाचरणफिमर्थन मितिशेषः ४. बलिमितिवेश्वदेवादिकमण्यकतमिरार्थः। किंच त्वयातुयातनानिवर्नकं यमनिवसुमयोध्यान मंत्र जपंचापिन कृन मित्या हुः पमस्येति ध्यानमंत्री मंत्रमहोदधावुनी तद्यथापा थ: वैशाल्मलीर क्षेलंयने नेकपापिन: ससिपासापरिश्रांतायमदूत अताडिताः ३६ क्षमध्यसोपराधमे कृतांजलि पुराइति विज्ञापयतिनानटूनान्पापिष्ठास्तनिराश्रयाः २५ पुनःपुनश्चलेट्नैर्हन्यंतेलोहयष्टिभिः मुहरैस्तोमरैःफुनैर्गदाभिर्मुसलेशम् २८ नाडनाञ्चवनिश्चेष्टामाईनानानिर्ने तथानिष्टतान्दृश्या किंकराचटंनिहि २९ पोशोपापाटुराचारा:किमर्थदुष्टचेष्टितम् फल मानिनदत्तानिजलान्यन्नान्यपिक्कार न १० ग्रासाईपिनोदलनश्चचायसयोलम् नमस्कतानानिथयोनरुतंपितृतर्पणम् १ ययस्यधि अगुतस्पनरुतध्यानमुत्तमम् ननप्तश्वनयोर्मयोनभवेद्येनयातना ४२ मंयुनमेघसभिलतनुः प्रद्योतनस्पात्मजो नृणांपुण्यह नाशुभापहवपुः पापीयसांदुःरच कृत् श्रीमान्दक्षिणदितिर्महिषगोभूषांवराहतोध्येयःसंयमनीपतिः पितगणस्वामीयमो दंड मृन् अभ्यस्तोयं महामंत्र सफलापहिनाशनः नरकप्रप्तिरोतास्यायमामानिनिवर्तकनि २ किरियरोनलंबस्यभूगामरामविश्विासनासीन ·१. १६ . ग:पुरी। मिंटुपमास्यम् नृणां पापानिपंवारनंभचित्रराम मचा यमस्य स.ट मंत्र मिसाज तांचित्रगुमकः प्रसन्नीगणयेत्पुण्यपा निदकराचनेनि अवरहस्यत्वान्त्रीनिमितो जहुरु मुग्वाज्ज्ञानयो ४२ नाटत: ननिकाशितः ५३ ४४ क्षमध्वंभोपराधमेएतस्योत्तर नापिकिंचिन रतनार्थपूजितावदेवता: गृहाश्रमस्थितेनापिन कारोपिनोलतः '६३ शुश्रूषितावनीसंतोसुक्ष्व पापफलंबकम यतस्तेधर्महीनोसिनतःसंतापतेशम ४४ समापराभंकुरुतेपरवान्हरिरीश्वरः वयंतुसाप राधानांदंडदाहत दानया १५ एवमुत्त्वाचनेदृतानिर्दयंताड्यति तान् बलदंगार सहशापनितास्ताडनादय: ४६. पतनातन्यपश्वगात्रच्छेदोभवेचनः नानभापनितानश्वानोअक्षयंनिरूदनिते ४७ रुदंतस्तेन नोदूतैर्मुखमापूर्वरणुभिः निबध्नविविध पाशेर्हन्यतेकेपिमुहरैः ४. पापिनाकेपिभियनेक्रककाछवाह धा क्षिप्त्वाचान्येभराप्रष्ठे कुटारे:खंड शरुताः ४९ .. माह अपराभेक्षमाइनिक्षमापराधंतुहरि: कुरुते तदयेदंकिमर्थनोक्तम् यत्रानंतापराधानां क्षमास्यादितिभावः १५ १६ १७ १८ ४९ १६ ·अवटेगर्ने अर्द्धवात्वाकरिपर्यनंरजोभिः पूरयित्वाइटलक्ष्यंहवेत्यर्थः ५० उल्मुकैचलत्कापरितःसमंनाइटयित्वाशमत्यंतंध्मा यंने भरुथमने ५१ वयेवटकन हत्यक्षिप्यने ५२ शलाफयाऊ/धोमुखभियने ५३ ५४ आमिषगृभुभिर्मामलुब्धैःशिरोदेशेर स्त अधरपात्वावटे केचिन्दियंतमूर्भिसायकैः अपरेयंत्रमध्यस्था:पीड्यंतचेक्षदंडवत् ५० कैचिहान्चलमाने स्नु सांगारैः परितोभृशम् उल्मुकै वेष्टयित्वाचभ्मायनेलोह पिंडवत् ५१ फेचिन्नमयेपानेलपाकेतचाप रे कराह क्षिप्त ववत् पक्षियंतेयतस्तन: ५२ केचिन्मत्तगजेंद्राणांक्षिप्यनेपुरतःपथि बध्याहस्तोचपादों चक्रियंनेफेयधोमुरवाः ५३ सिष्यंत केपिकृपेषु पात्यंतेकेपिपर्वतान् निमग्नाः कृमि कुंडेतु यंतेहमिभिः परे ५४ वचतुंडै महाकाकेभैरामिषयमभिः निष्पनेशिरोदेशेनेबेवास्यचंचुभिः ५५ ऋणंवैप्रा र्थ यंत्यन्येदेोहदैहि धनंमम यमलोकमयादृष्टोधनमसि त्वया ५५ केशिरीद्देशेइनिपाठेनाडास्थाने अत्रझाकाववतुंडैर्मसकंपिदार्य नाडींचोसाट्वनरंतर्गनमज्जामांसंचाममयंतीत्यर्थ: किंच नेवेचापिनिष्कृष्यते ५५ ·॥ अ. गरी ..७ यथानृपस्याथिकारिणः प्रथमंसापराधंसंताज्यपत्रात्कारागारेनृपाज्ञयाप्रक्षिपति तहदंत्रापीत्याहु एवमिनि ५८ भगोचरंवर्णयिनु एवंविचदमानानोपापिनांनरका लये ठित्वासंदंशफेर्दूनामांसरकंडान्ददंनिच ५७ एवंसंतायनान्दूताःसंरुष्य यमशासनात् नामियादिषुधोरेषुक्षिष्यनेनरकेषुच पर नरकाटुरवबहलास्तत्रवृक्षसमीपनः तेष्वस्तियन्मह- इःखं तहाचामण्यगोचरम् ५९ चतुराशितिलक्षाणिनरकासतिरपेचरः तेषांमध्येपोरतमाधौरेयास्त्वेकविंशतिः ६. तामिस्त्रीलोहशंकुश्चमहारौरवशाल्मला रोखःकुङमल:कालसूत्रक:पूनिमृनिका ६१ संघातोलोहितोदन सचिषःसंपनापन: महानिरयकाकोलोसंजीवनमहापौ ६२ अधीचिरंधतामिस्त्राकुंशी पाकस्तथैवच संम तापननामैकस्तपनस्त्वेकविंशतिः ६३ नानापीडामया:सर्वेनानाभेदैःप्रकल्पिता: नाभापापविपाकाचकि- करौपैरपिडिताः ६४ एतेषुपतिनामूदाःपापिष्ठाधर्मवर्जिताः नत्रभुजनिकल्पांतेतास्तानरकयातनाः ६५ मशक्यस्वभागयत्वादनः किंवर्णयामरहि ५९ धौरया: प्रधानामनिटुःखदाइत्यर्थः ६० ६१ तानेचाह ६२ नामिवइतित्रिभिःग्रंथविस्तरम यान्नामतिरुक्तिनहता ६३ नानाप्रकाराणांपापानांविषाका:फलरुपाचेनि ६४ १७ ६५ ·मिथःसंगनपरस्परासत्तया ६६ यातनामुपसंहारिन एवमिति उभयंकुटुंबस्वदेहंचप्रेत्यपरलोके ५७ उपार्जिनंधनंजुनंनि बहब के तुनरकं या नात्याह एकनि भूतद्रोहेणवेरेणपड़तपोषितंनदिदंकलेवरस्थूल शरीरं इहैवाहिन्वाफुशलादितर त्यापंतदेवपाथेयंभोग्यंयम्य सकनैध्वातंअंधनमःनरकंप्रपद्यनेनतुभोत्तारः तथाच स्मृतिः देशगामफलानिस्युर्भागभांजिकृतादिषु कलौतुकेचलंक फलशुष यास्तामिस्त्रांपता मिस्वारोवाद्यावयातना: मुन्नेनरोया नारीवामिय:संगेननिर्मिनाः ६६ एवं कुटुंबविचा णउदरंभरएववा विसृज्यहोभयंप्रेस मुक्तेतत्फलमीरशम् ६७ एक:प्रपद्यते वानं हित्वेदं स्वंकलेवरम् - कुशलेनरपाथेयोभूतद्रोहेणयड़तम् ६ देवेनासारितनस्यशमलं निरयेपुमान् मुंक्त कुटुंबपोषस्यदृतंद्र अडवातुरः ६९ केवलेनत्यधर्मणकरेंच भरोसफः यानिजीचोंधतामिसंचरमतमसःमदम् ७. पुण्यपापयोरिनि ६८ ननु पापमपिरिह्म यकिनगछेत्तबाह दैनात नस्य कुटुंब पोषस्यशमलंपापं दैदेनईश्वरेणमापि भुत्ते अन:पापत्यागेन सनंबदनिभायः ६९ ननुटुंबपोषणविहितमेयनशाह केवलेनभधर्मेणइतिनमसोनरकस्य चरमपदं अंतिमस्थानमहारषभदमित्यर्थः ७० ·---.- .. ~~ m Lcrace... अ. १२ 3 गपुरी । पुनर्मनुष्यशरीरमाप्तिकारणमाह नरलोक स्यमनुष्यदेहप्रारपस्तादकियावत्योयातमा: आदिशब्देनसूकरादियोनयोयानाःसर्व:कमेणसं प्राप्पभोगेनक्षीणपाप:सुचिःसन् अवपुनर्नरमानोनीत्यर्थः ७१ . इनिरी तृतीयोऽध्यायः ३ पापान्येवमनुष्याणांयाननादुःखदानिन इनिश्रुत्या अधस्तान्नरलोकस्ययावतीर्यातनादयः क्रमशःसमनुक्रम्यपुनरबायजेच्छुचिः ॥ इतिश्रीगरुडपुराणे सारोद्वारेयमयातनानिरूपणोनामवतीयोऽध्यायः ३ गरुडउवाच कॅर्गनिमहामार्गतरण्यांपतंतिक: के पापैरफेयांतितन्मेकथयकेशब १ श्रीभगवानुवाच सदैवाकमनिरताःशमकर्मपरामरखा: नरका लरकं यांतिदुःरयाहुःश्यंभयान्दयम् : धर्मराजपुरेयांतिधिमिहरिस्तुधार्मिकाः पापास्तुदक्षिणद्वारमार्गेणैर व्रजतिनत् ३ अस्मिन्नेवमहादुःरवेमार्गेवैनरणीनदी नत्रयेपापिनोयातितानहे कथयामिते तुगरुडपापान्येवविपच्छनि कैरिति । अत्रदुःखस्यानंतरंसखमित्यागमापायित्वं नकिंतुपापिनांदुःस्यमयानंतरंदुःखभयमेनिनिरूपयन् श्री अंगानुवाच २ शास्येपुनहुथाप्रोक्तं नरमदपानकं तस्पसारंसमुत्सृत्यचतुर्थेमाहमाधवः नसुरंपति ३ अस्मिन्दाक्षिणमार्गे । %3 १९ ·ब्रह्ममाइन्यादिपदानांगच्छंनि यममार्गेहासष्टमेनसंबंधः ५ ६ ७ दोषानेवगृहातिगुणाना श्लाघांनकरोनि मत्सरानटुकर्षमसह ब्रह्ममाश्नसरापाश्चगोमावाघालघानकाः स्पीघातीगर्भपातीचयेचप्रसन्नवापिनः ५ येहरंनिगुरो व्यंदेवद्रव्यंदिन स्पया रुबीद्रव्यहारिणोयेचबालद्रव्यहरावये ६ येऋणनप्रयच्छतियेवेन्यासापहारका: विश्वासपातकायेचसपि पान्नेनमारकाः ७ दोपग्राहीगुणालाचीगुणवत्रूचमत्सरा: नीचानुरागिणोमूटाससंगनिपरापरवाः नार्यस ज्जनसत्कर्मगुरुदेवं विनिंदकाः पुराणवेदमीमांसान्यायवेदानदृषकाः ९ हर्षिताटुरियनंदस्वाहर्षिने दुःखदायकाः दुष्टचा क्यस्यवक्तपरोदुष्टचित्ताश्चयेसदा १० नशृण्वंनिहितंचाक्यंशास्त्रवा!कदापिन आत्मसंभाषितास्तव्यामृदा पंडितमानिनः ११ एनेचान्येच बहवः पापिष्टाधर्मचार्जिताः गच्छनियममा हिरोदमानादिचानिशम् १२ यमदुनैमाझ्यमानायांतिवनर णीपनि तस्यांपनिये पापास्तानकथयामिते १३ माना: नीधेव अनुरागः स्नेहोयेपाम् १२ १३ ५ ·-- अ. ४ 5. टी. १६ एतावद्दानंतुभ्यंपदाम्यामीतिप्रति श्रुन्यप्रतिज्ञाय यथार्थयथाप्रतिज्ञआगच्चदानंदास्वामोत्याहूय पश्याम्नास्तितायनददामीतिब्रूया त् १७ सरत्तस्यापिदानस्ययोहना अनुतापकः दयेवदनमितिपश्चात्तापकर: दुर्चाक्येत्रिपस्यैवसनारूराजा दानेमन्पनदनेसति सपंदत्तापहनों मातरंपेवमन्यनेपितरंगुरुमं वच आचार्य चापिपूज्यं च तस्यंमज्जनिनेनरा: १४ पतिव्रतांसाधुशी लांकुलानांपिनयान्विताम् स्त्रियंन्यजनियेद्वेषाद्वैतरण्यांपतंतिने १५ सतांगुणसहस्रेषुदोषानारो पनिये नेष्ववज्ञांचकुचीतवैतरण्यांपतंतिने १६ ब्राह्मणायमतिश्रुत्ययथार्थनिरदालियः आहू यनानियोत्यातयोसियसंततम् १७ स्वयंदत्तापहर्ताचदानंदत्वानुतापकः परवृत्तिहर बेचदानंद नेनिवारकः १ यज्ञविध्वंसकश्वकथाभंगकर श्रयः क्षेत्रमीमाहरवयअगोचरकर्षक: १९ रेत्यादिपदानां वैतरण्यांपतंनिइसनेनसंबंधः १८ यज्ञेषुद्रव्ययज्ञादिषुधिमक हरे: कथायानिवारणकर्ना क्षेत्रइन्कपलक्षणं ग्रामस्थापिपरंपरागन सीमाहर्जायोचरकर्षक: गायबरं नियस्मिभिनिगोचरंवनं भाषायांचीउइतिमसिनस्मिन् कृषिकर्ता १९ १९ ·हपल्यः स्मृनौकथिताः वेश्यासनीचदासीचकुमारीस्पारजस्वला पाचसंग्रहणीभायरिषल्य: पंचसंस्मृता: वेश्याइत्यत्रवंध्येतिपाठःकअन्यत्र पतंपिनावेरोक्तपसेनुप मुहिंसाविहिने तथाच श्रुतिः देवायग्रनन्वाना अबभन्पुरुपंपशुमिनि स्मृनिश्वयज्ञार्थेपेशव:सृष्टाःस्वयमेव- बामणोरसविक्रेतायरिस्याइपलीपति: वेदोक्तयत्नादन्यत्रस्वात्मार्थपशुमारकः २० ब्रह्मकर्मपरिवाष्टो मांसमोक्काचमद्यपः उपलसमाधोयाशास्त्राध्ययनवर्जितः २१ वेदाक्षरंपटेच्छद्र:कापिलयःपयापि वेत् धारयेत् ब्रह्मसूचंचवरात्राह्मणापति: २२ राजमार्याभिलाषीच परदारापहारकै: कन्यायांकामुक वसुनीनांदूषक श्रयः २३ एतेचान्येच वहयोनिषिद्धाचरणोलकाः पिहिनत्यागिनोमूटावैतरण्यापनतिने २४ सर्पमार्गमीतकम्ययांनिपापायमालये पुनर्यमाज्ञयागत्यदूतास्तस्पांक्षिपंनितान् २५ सरांमुगा भतस्त्यांपातयाम्पत्रास्माउनेवधोरधइनि २० उच्एंरक्स: निरंकुशस्वभावः २१ कपिलायागोरिदंकापिलम् २२ कामुकः कामाभि सी समानांपनियतानांदूषकः बलात्शील भटकर: २३ २४ दूता:पुनःप्रत्सागसबैतरण्यांतानक्षिपनि २५ १ ·pacMP- अ. ग-पुरी २० ४ ननुपूर्वनरके घेवफिनपारसने अतआह यइति धौरेयाणासर्वनरकेषुमुरण्यानाएकविंशतिनरकाणांधुरंयातनाप्रयासंधारगति इतिधुरंधरा.ए. काएवसर्वनरकाणांदुरखमटेन्यर्थः अतोनरकान्पिहायपूर्व वैतरण्यमंसिपंनी निभायः २६ दानायुपायंधिनैरतस्यांदुःस्वंमतीत्याहकृष्णेनि फूटसा योधुरंधरासर्पधौरेयाणांयगाधिप अतस्तस्यांप्रक्षिपतिवैतरण्यांचपापिन: २६ कृष्णागौर्यदिनोदत्तानो यदेहक्रिया:सता: नुस्यांमुत्कामहरवं यांनिरक्षनरोद्भवम् २७ कूटसाध्यंमदातारकूटधर्मपरायणा: - उलनार्जनसंसक्ताचोयरत्त्याचजीविनः २८ छेदयंत्यतिवृक्षांश्वननारामविजकाः वनंतीर्थपरित्य ज्यविधपाशीलनाशका: २९ मारंदूषयेन्नारीपरंमनसिधारयेत् इत्याद्या:शाल्मलारक्षेमंजतेबहु ताउनम् ३० नारनात्पनितान्दूना: क्षिपेंतिनरकेपुतान पतंनितेषुयेपापास्तानहंक ययामिते ३१ क्ष्यंमिथ्यासात्यविवदत्तांमध्येयेमिथ्यावादिनसंतमयं सत्यं वदनीतिब्रुवंनि नेकुरधर्मोवंदबात्यधर्म: छलनवंचनादिनाअर्जनधनसंचये कूटसाक्ष्यादयः वृक्षताडनांमुंजंने इनितृतीयेनसंबंधः २८ अतिरक्षानुचतरतरुवनंफलप्रधानंआरामंपुष्पप्रधानम् २९ ३० ३१ 6 ·नातिकाजगत्काइश्चरोनास्तीनिवादका: दानादिफलंपरलोफेनास्तीतिवाटिनोवा भिन्नादूरीकनापरंपरागतधर्ममर्यादायैस्नेकदर्यास्नुस्मनाषु ता: आत्मानं धर्मकृत्यंचपत्रदारांश्चपीउयन देवताः तिथिमृत्पांश्वसकदर्यइनिस्मृतः प्रायेणार्य: कदर्याणांनसरयायकदाचनइहचात्मोपत्ता पर यपरवनरकायचेत्यर्थः विषयेधेच आत्मामनोयेषांने दांभिकामिथ्याचारा: लोकवंचनायजपनपादोपरत्ताइनि हतघ्राःसनोपकारनाशक: ३३ नास्तिकाभिन्नमर्यादा:कदर्याविषयात्मका: दोभिकाश्च कृतनावनेनरकगामिनः ३२ कृपानांचनडागा- नांचापानांदेच सद्मनाम् प्रनागृहाणां भेत्तार नेवैनरकगामिनः ३३ विमृज्यानंतियेदारान् शिगनु मृत्याम्नया गुरुन् उत्सृज्यपितृदेवैज्यांत(नरकगामिनः ३४ शंकुभिःसेतुभिःका ऐःशापाणैःकंट कैस्तथा यमार्गमुप धतितेवेनरकगामिनः ३५ शिवंशिवांहरिसूर्यगणेशंसहुउधम् नपूजयनिय मंदानेनरकगामिनः३६ आरोग्यदासींशयनेविप्रोगच्छेदधागनिम् पनामुत्पाद्यश्रद्रायांब्राह्मण्यादेव हीयते २७ २३ विसनिद्वेषानरूपणनयावादारादीन् परित्यज्यभभनि एकाकिन एयमिष्टान्न भुजनि येचपिनदेवानांइन्यायागंउत्सृज्यवैश्वदेवंक वापितृदेवेन्यमिनि पाठेतुपितृदेवानांइज्यं पूज्यंहार उत्सृज्य तस्मै अनिवेश अग्ननियेनेनरकगामिनः३४३५३६ प्रजासंतानंहीयतेच्युतोभवनि ·अ. ३८ .टी. २१ ३७ ३९ भनन्यशरणाचनाः स्त्रियकतामांस्वकीयानांवरेणऋतु दानंनददंनिये १० ११ १२ १३ के ननमस्कारयोग्योहिसकदापिहिजाधमः नपूजयंतियेमूदारनेवैनरकगामिनः ३८ ब्राह्मणानांचकलहंगोयु इंकलहप्रियाः नवर्जत्यनुमोदनेनेवेन. ३९ अनन्य शरणस्नीगांऋतुकालव्यतिक्रमम् येप्रकुर्वनिविड़े पात्तेबैनरक ४. येपिगच्छंतिरागांधानराना रजस्वलाम् पर्यसमादियाबाहेने येशारीरंमलंव न्होपक्षितिजलेपिच आरामेपथिगोरेवाने शस्याणांयेचकतरि शराणां धनुषांतथा विक्रेतार नयेतेषांतेवै० ४३ चमंषियिणोवैश्या:केशविकेयकारुिषयः विषविकयिण:सर्वेने ४४ अनार्थनानु कंपनियसनांदुषकारकाः विनापूराथंदंतितेचे ४५ आशयासमनुप्राप्तान ब्राह्मणानार्थनोगृहे न भोजयंति पापितेवे ४६ सर्वभूनेधविश्वस्तास्तथानेषुपिनियाः सर्वभूतेषुजिह्मायतेनरकगामिनः १७ शोजगसंविीणनिता: व्यभिचारोपजीचिन्यइसर्थः ४४ ४५ पाकेसत्यपानिशेष केपिषिश्वासन्युर्वनोत्पविश्वस्ताः जिलाः कुरिलाः ४६ ४७ २१ ·नियमानुसंध्यावंदनहच्छ्चांद्रायणादीन्समुपादायमनिज्ञयासारत्ययेअजितेंद्रियाअदांतमनसस्त्यजनिते ४८ ४९ ५. ५१ ५२ नियमान्समुपादायंयेपश्चादजितेंद्रियाः विलोपयंनितान्यस्ले. १. अध्यात्मविद्यादानारेनैवमन्य नियेगुरुम् नयापुराणवक्तारते ४९ मित्रद्रोहकरायेचप्रीतिच्छेटकराये आशाछेदकरायेच ने. ५० विवाहदेवयात्रांचनार्यसान्ति लुं पति सवसेन्नरके घोरेतस्मान्नावर्तनंपुन: ५ अग्निंद द्यान्महापापीगृहेयामतथापने मनीनोयमदूतैअवन्हिकुंडेषुपच्यते ५२ अग्निनादग्धगावोसोयदा छायांमयाचने नीयतेचनदादरसिपत्रवनांतरे ५३ रखङ्गतीक्ष्णैतत्पवर्गापछेदोयदाभवेत् न दोचुःशीतलछायेसरव निद्रांकुरुष्पमो ५४ पानीयंगतुमिच्छन्वैतृषा”यदियाचते पानायनल मन्युष्णनदादूतैःप्रदायने ५५ पायतांपुज्यनापानमन्नमूचुस्तदेनिने पानमात्रेणतनैवदग्धांत्रानि पनतिने ५६ कथंचित् पुनरुत्थायलंपनिकदीनबत् विशाउच्चसंनयनपत्तुमपिनाशकन ५७ शीतलाउायायस्मिन्नितिशक्तछायवनंतस्मिन्नितिकटाक्षः ५४ ·अ. गपु- टीअनिरत्नांग: कुछविशेष: श्यापन: स्वभावतः कृष्णदतः शावनइतिपाठेतुशावाअतिसूक्ष्माभोजनंबहुदुरपदादंतायस्येतिशावदंतःश्याउदै नैस्तुकिंचिदुःखानुभवोनास्नि अनःपाप चिन्हानामनिदुःखप्ररत्वाच्छापदंतइत्येवयुक्तम् लौल्यादजिनेट्रियत्वात् महोदरः जलोदररोगी मांसभोक्तानिरक्तांगःश्यावनस्तुमद्यपः अपक्षभक्षकोलोल्याहामणःस्यान्महोदरः ५ अदत्वामिष्टमन्नातिसमये इलगंडवान् पाइन्नमशुरिंदत्वॉचित्रकुटीमजायने ६ गुरोर्गणावमानादपस्मारीभवेन्नरः निंदकोवेदशास्या णांपांडुरोगी भवेत्ध्रुवम् ७ कूटसाक्षीभवेन्मूकःकरण स्यात्पंक्तिभेदकः अनोष्ठस्याट्रिवाह मोजन्मांधःपुस्तकं हंग्तु - गोवाह्मणपदाघानानूखंजःपंगुलजायते गद्गदोनृत्यादीस्यानछोनाबुधिरोभर्वत् ९ गरदास्यानडो न्मत्तौरखल्वाट्रोग्निपदायकः दुर्भगःपलपिकतारोगवान्परमासमुक १० होनेजानोपनायेनरत्नानामपहारकः कुन रवीस्वर्णहर्नास्याद्वातुमावह धन: ११ ५ अपस्मारीमृगीरोगी ७ ८ पादेनताडनान् खंजः पद्मामापातात्पंगुःग- हद:अस्फुरवक्तातस्थाननवादस्य श्रोता ९ पलविक्रेतामांसविक्रयी १० कुनखीनिसर्गनः कुत्सितनवः कुष्ठीसदृशः १ २३ ७ ·आयुर्मूपकः पान्यंसनुपान्नम् १२ शाला शिवीमयूरस्यात्तदैनस्यसर्वत्रसंबंध शभान्मृगमदादीन गंधान्तलाईछंदवीस्याक भापायांच्यामचेडइनिमथुतत्वादशः मधुमक्षिकास्यात् ३ ४ रौद्रेणहिंस्रकर्मणाउपजीषिकाकर्नासार्थान्याधिकजनसमूहान १५. १६ अपहर्तामवेदारःशउभाधान्यहारकः नातकोजलह स्याहिपहाचनिकः १२ शाकंपवंशिरवाहासागंधानुउउंदरीश भान् मधुदंश:पलंगभोलपणंपिपीलिका १३ तोचूलफलपुष्पादिह स्याद्वानरोपने उपानतुणकार्पासहतास्यान्मेषयो निषु ।। पत्रौद्रोपजीवीरमार्गसान्धिलंपनि मृगयायसनीयस्तुअगस्याधिकगृहे १५ योमनोविषधानेनहष्णसर्पो भवहिरो निरंकुशसभावास्यात्कंजरोनिर्जनेवने १६ वैश्वदेवमकतार सर्वभक्षापयहिनाः अपरीक्षितमोतारोमा निर्जनेयने ।। गायत्रीनस्परेचस्तुयोनसंध्यामुपासते अंतर्डोबहिःसाधुःससपेट्राह्मणोबकः १० रिसर्चजातीयंपाणिनानंदेवादेवनायस्मिन् नरिम्पादेवस्वार्थनहिन वैखदेवनानकर्मनदकर्तारःसर्वेषांकलासरजकादीनामप्पन्नभक्षयनितेसमताः गणागणिका समुत्तादापणंरेरिनिनिषेधान् सर्पमतमपिमतमनिममसुचिहेयोपारेपपरीक्षामकवाये जनिषि १७ ॥

·गप-टी- अ. अयान्यान् पानातमनर्हान पनितपदनादीन्याजपतीनि अत्याच्यवाचकतिपाटेष्वयमेवार्य: बहूनूदक्षिणालोभेनगाजयनीतिवड्याजी नयमावनात् निर्मत्रं अमृतोपस्तरणादिमंत्र विना आमंत्रणरहितंचा १९ २० हुंदुरुत्यगुरुमवज्ञायेत्यर्थः २१ २२ मित्रक- अयाय्यानकोविमासभत्यामनफरः रखरोरेबहुयाजितात्काकोनिर्मप्रभोजनान् १९ पात्रेषिद्यामदानाचयली वोभव हजः गुरुसेवामकाचशिष्यः स्याहोरखरःपशुः २० गुरुहुंछन्य तुंरुत्य विनिर्जित्य वादनः भरण्ये निर्जलेदेशे जायनेजमराक्षसः २१ प्रनिश्रुतंहिजेदानमदत्वाजंबुकोभवेत् सतामसत्कार करःफेकारोग्नि मुरवोभवेत् २२ गिरिगृभ्रस्यादुलक ऋयवंचनात् वर्णाश्रमपरीवादाकपोनोजायतेवने २२ आशाच्छेद करोयस्क स्नेहकरस्तुयः योषाल्वीपरित्यागीचक्रयाफश्चिरंभयेन २४ मातृपितृगुरुद्वेषीभगिनीघाटवेरकृत् ग अयोनी नष्टःस्याद्यापद्योनिसहस्रशः २५ श्योर्गालिप्रदाना नित्यकलहकारिणी साजलौकाचयूकास्यान मारंभर्सनेचया २६ स्वपतिंचपरित्यज्यपरपुंसानुवर्तिनी बल्गुलीग्रहगोपास्यारिमुखीचा यसर्पिणी २७ मित्रदोहीगिरोग क्रयेव्यवहारेपरीवादानिंदनात् २३ २४ २५ पसंतेधिकरोति २६ २७ . २४ N ·२८ अप्राप्तयौवना अजातस्जस्कातस्याः संगान् २९.३० पृषलीव्यारत्माता ३१ ऐकादशाहं आएकादशाहमिनिच्छेद: एकादशा यस्यगोत्रीपघाताचलगोचीनिषेवणात तरक्षशल्लकोलाऋक्षयोनि जापते २८ तापसीगमनाकामी भवेन्मरुपिशाचकः अप्राप्तयौवनासंगाड्वेदजगरोवने २९ गुरुदाराभिलाषीचतकलासोप्नवेन्नरः राजीगत्वासवे दुष्ट्वोमित्रपत्नींचगर्दभः ३० गुदगोचिडाहःस्पाइपस्यादृषलीपतिः महाकामीभवेद्यस्तस्पादश्चःकामलंपट: ३१ मृ तस्यैकादशाहंतुझुंजानाम्याभिजायने लभेद्वेचलकोविप्रोयोनि ईरसंतकाम् ३२ द्रव्यार्थदेवनापूनायःकरोतिदिना धमः सदेवल फौनामहव्यकव्येषुगहिनः १३ महापानकजान् घोरान्नरकान्भाष्यदारुणान् कर्मक्षयेप्रजायते महापानकिनस्विह ३४ खरोष्ट्रमहिषाणाहिब्रह्महायोनिमृच्छनि.लक श्वान शृगालानांसरापायांतियोनिषु ३५ हगीकीटक तंगत्ववर्णस्नेयीसमानुयात् तृणगुल्मलनालंचक्रमशोगुरुतल्यगः ३६ परस्ययोषिनंदत्वान्यासा पहरणेनर ब्रह्मस्वहरणाञ्चैवजायनेब्रह्मराक्षस:.. हपर्यनंसूतकान्नमित्यर्थः । देवलकमाहहव्यकव्येषुगर्हितः देवकार्येषुभोनायितुमनह: ३३ महापापिनांयोनिमाह विभिः ३४ ३५ ३६न्यांसस्पस्वगृहे धनस्यपरधनस्यापहरणेनग्रहणेन ३७ ·अ. २५ गपु-री प्रसंगाह्मस्वहरणशेषमाह ब्रह्मसमिनिचतुर्भिः प्रणयाकपटस्नेहान् मुक्तंभक्षिनं ब्रह्मसंत्राह्मणथनं आसप्तमसममपुरुषपर्यनंकुल दहतिपुण्यलोकैः इदग्थंकरोतिबलामुक्तंसदराचंद्रनारकंचद्रनारापर्यंत भाविकुजंदहविशोछेदंकरोतीत्यर्थः ३८ कः नकोपात्पर्य: ३९ विशानी जयसंप्रणयाक्तंदहत्याससमंकुलम् बलात्कारेणचोर्येणदहत्याचंद्रनारकम् ३८ लोहचूर्णाश्मचूर्णेचविपंचनरयेनरः एक पुमान्जरयिष्यनि ३९ ब्रह्मस्परसपुष्टानिवाहिनानिवलानिच युद्धकालेविशीयतेसैकता सेतो देव रोपभोगेनब्रह्मस्वहरणेनच कुलान्यकुलनांयांनिब्राह्मणानि क्रमेणच ११ स्वमाश्रितंपरित्यज्यवेदशास्त्र परायणम् अन्याशदीयते कथ्यतेयमतिक्रमम् ४२ ब्राह्मणानिक्रमोनास्तिविभेचेदविवर्जिते ज्वलंतमग्निमुत्सृज्यनहिन स्मनिहूपने ४३ आ निक्रमेहतेतार्क्ष्य काचनरकान्क्रमात् जन्मांधास्न्दरिद्रःस्यान्नदाताकिंतुपाचकः ४४ यंने ४ अकुलतामुच्छेदाम् ४१ अतिक्रमव्याख्यायते स्वमिति ४२ विप्रेस्चमाश्रिनेवेदचर्जितेकपात्रेसनि अनिकमदोषोनास्तीत्यर्थः ज्जलंनंदूरेदीप्यमान सम्मा निनिकट पर्तिनियथादूरादारहत्य अग्नापेवहवनमुचितंनथानिकटपतिनंमूरंपरित्यज्य विदेशादानीयपात्रभरे, यमिति भावः ४३ पात्रपरि त्यज्यकुपायदानस्पफलेमाह अत्तीति ४४ यथा. २५ - 4t- .... :

·५५ अपकीन हरति १६ ४७ ४८ ४९ उपसंहराति एचमिति ५० निर्यकशरीरनांपशुपाक्ष देहमा भारवाहनेनउन्मयोपेचाता सदनांपरदनांवायोहरेनपसंघराम् परिवर्पसहस्राणिविष्ठायोजायतेहमिः ४५ स्वयमेवचयोदयालय मेवापकर्षनि सपापीनरकयानियाचरोसूतसंपूवम् ४६ दत्तावृत्तिभूमिदानंयत्नतःपरिपालयेत् नरक्षति हरेद्यलुसपंगुःश्वामिजायते ४७ विषस्यतिकरणेलमधेनुफलंभवत् विमस्यत्तिहरणाम्मदखाकर भवेत् १० एवमादीनिचिन्झनियोनयनरवगेश्वर स्वकविहितालोकेदृश्यतेवशरीरिणाम् १९ एवंदुक मकारो मुत्तानिरययातनाम् जायतेपापशेपेगप्रोक्तास्वेतासुयोनिपु ५० ततोजन्मसहप्रायतिपहरा रीरनाम् दुःस्लानिभारबहनोदवाद निलमंतिते ५१ पक्षिततोताराष्टिशीतानपोङ्गवम् मानुपलाने पश्चात्समायूनेसमा शुभे ५२ स्मासोस्नुप्रसंगेन भूतागर्भमाट्सौ गदिमांतंचप्राप्येदुःसंनियेत्यु पः ५३ समुत्पनिर्मिनाशम्मजायनेसर्वदेहिनाम् एमपतिंरकंभूतमामेचतुर्विधे ५४ गिदेहेलभते ५१ यादिभवलसंपक्षिदेहेइति ५२. ५३ ·पुरी म. इनिटीकायापंचमोऽध्यायः५ पानकीनरकंगत्वाजायनेनिर्धनकले इनिश्रुत्वानुगरुडखजन्म पनि श्री कमामुष्मिकंदुःखंयेषामध्यायपंचकैः नेपाषष्ठे थुनामाहजन्यकर्म चकेशवः२ कयांना प्रसंगेनसंगमैननिरूहे गएपस्थितमानि २ य घरीयंत्रययामानमंतिमममायया मौकदाचिन्नरकेकर्मपागसमाटता५५ अदनदानाचारदरिद्रोदरिद्रभाग चकरोतिपापम् पापप्रभावान्नरकंप्रयानि पुनदरिद्रीपुनरेवपापी ५६ अवश्यमेवभोक्तव्यंकृतकर्म शुभाशुभम् नामुक्तंशी यनेकर्मकल्पको दिशनैरपि ५७ इतिश्रीगरुडपुराणेसारोडारेपापचिन्ह निरूपणोनामपंचमोऽध्यायः ५ गरुडउधार कथमुत्पद्यतेमार्जठरेनरफागनः गर्मादिषुःसंयन्दंतेतन्मे ययकेशवं १ प्रोफागवानुवाच स्त्रीपुंसोक्तप्रसंगन निरुद्देशक शोणिने यथारंजायनेमर्त्यस्तयानक्ष्याम्यहंतर :- ऋतुमध्येहिपापानांदेहोत्सनिःपजायते इंद्रस्य ब्रह्महत्या स्तियस्मिन्तस्पिन्दिनत्रये ३ पथमेहनिचांडालाहितीयेब्रह्मयाननी तृतीयेरजकीयेनानरकागतमातर: ४ स्मिन्न्तुमध्येहयाचतुर्थांशेन अस्तिनस्मिन्नेव दिनययेशपिनांदेदोत्पनिरित्यन्वयः ३ ब्रह्मपानिनामहापातक युक्तेवामर्शाएनास्त्रिमालिनदिनांतर्ग नाश्वाडाल्यादितमाहि नरकेश्य मागतानांमातरोन्नति नावेचनरफागताउत्पनइत्यर्थः ४ २६ ·दैयरपरम्नदेवनेनप्रवर्तकेयस्यनहे पनेनेनपूर्वरु नेनकर्मणानंतुीयः देहस्पप्राप्तये पुंसःपुरुपस्यरेतसः शुक्र स्पकणोविंदुस्तस्याश्रयः सन्स्त्रियाउदरंप्रविष्टोभवनि अवायं विशेषः शुक्र शोणितसंयोगान पिरोत्पत्तिः प्रजायने रकाधिक्येभ वेन्नारीशुक्राधिक्यानेसुमान् स- मानेद्रयसंयोगेतृतीयाप्रकनिर्भवेत् १ विभक्तरेत मीनायो भवेधुग्ममापिकनिदिनि ५ भूत्वागर्नेक्रमादिनि पूर्वसूचितक्रमेणव कर्मणादेवनेत्रेणजनुहोपपत्तये स्त्रिया:पविरउदरं पुंसोरेनःकणाश्रयः ५ कलिउलेकराणपंचगवेणबुहदम् र शाहेनतुकध:पेश्पड्याननः परम् . यासंगशिरोहात्यांबान्हंगायंगविग्रहः नरवलोमास्थिचर्माणिलिंगा द्रोद्भव स्विभिः चर्तुर्धानव:समपंचभिःतत्व: पहिरायुणावीनकुक्षौवाम्पतिदक्षिणे - गर्मो मनिप्रकारमाह कलिलमिति चतुभिः कलिलंशन योगितमिश्रितंभापनि तनोबुहटगतलंभहानि पेशीमांसपिंडाकारं भवति को धुः बदरीफलं कठिनं परति अंडंगायोन्यंतरे हंगायेगानापियहीविभागः निगोहदागिने पामुद्भवः ७ जरायुणागवेझने नवीतः प्रतः ·m अ. २७ पुढी. मानुग्धेनमक्षितनाग्नेनपानाद्यैपएपमानाया तवोयस्यजंतूनासंभवोयस्मिन्नस्मिन्नसंमतंदुर्गधेगनेगेनेनयाचमार्कडेयपुराणे नाडीचा. प्यायनीनामनाभ्यांतस्यनिबध्यत स्त्रीणांतयांक्सपिरेसानिबद्दोमजायते क्रमनेमुनपानानिस्याणांगोदरेनथा नैराज्यायितदेहोसौजंतु इणि तिचाति ९ कथसुतायंतइनिप्रश्नोत्तरमुक्तागर्नादिदुःखयड़े केएतस्योत्तरमाह तत्रत्यैर्गस्थितैः कधिनैः पादयि कृमिभिः साकु मानुर्जग्यान्नपानाद्यैरेथरातुर संमने शेनेविण्मूत्रयोर्गर्नेमजतुर्नतुसंभवे ९ कमिभिःसतसर्यागासोकुमायसिनिक्ष णम् मूळुमामोत्कसक्केशलवत्यैः क्षाधिनैर्मुहुः १० कटुनीक्ष्णोष्णसवणरूसाम्लादिभिरुवणे: मानूमुक्तैरुपस्पृष्टःस गोयितवेदना ११ स्वेनसंरतस्तस्मिन्ननबहिराहन: आसेहताशिरःकुक्षौशुग्नपृष्ठशिरोधरः अकल्पासांगचे पायांशऊनइवपंजरे १२ तबलब्धस्मृतिर्दैवात्कर्मजन्मशतोड़वंम् स्मरन्दीर्घमनुच्यासंशर्मकिनामविंदने १३ मार्यान् कोमलतेतक्षतानिसर्यागानियस्य १० उल्बणे दुसरे सर्वांगेउथिनावेदनायस्य आलेइयुत्तरेणान्नयः ११ उल्वेनजराणा अग्नयपृथं शिरोधराधीराचयस्यदैवापूर्वकर्मवशालब्धास्मृतिर्यनसदीर्प दुरंनं अनुच्चासंयथाभपनि नथानवस्थितः सन्सस्नैपनिंदतेइति १३ २० ·नायगानीयारमान: रपनष्पमाकोबांकापडात्मदास पयोधनाजधानदोयस्यस: १४ सूतिहेतुतिन न पिनः. सोदरः समानोदरजन्या नायमानऋपिनिःससवधिःहतांजलिः स्नुषीननंविषयमायेनोरेपिन: १४ आरश्यससमान्मासालन्यबोधो पिवेपिन: नैकवारलेसूतिवातैर्विष्ठाभूरियसोदरः १५ जीपउवाच श्रीपतिजगदाधारमशलक्षयकारकम् ग्र नाभिकरणषिष्णुशरणागतवत्सलम ६ सन्मायामोहिनोदेहेतथापुत्रकलपके भहंममाभिमानेनगतोहंनोय संसमिशन रिजनस्यार्थमयाकर्मशुभाशुभम् एकाकीतनदग्धोहंगनासेफलमागिनः । परियोन्यायम हतस्मारिष्येपटना समुपापंकरिष्यामियेनमुक्तिनजाम्पहम् १९विण्मूत्रपेपनिनोदग्धोहंजठराग्निना इच्छ नितोपियसितुंकवारि पनेबहिः २० येनेरशंमेषितानंदनंदीनदयालुमा तमेषशरणंयायियुनर्ममास्तुसंस्म निः । विटामिरिव १५ भवानिदुःस्वितोनीबोमंदादि दमौनि निर्षियश्रीपनिम्ग्यिायष्टभि: १६ - पारजनस्पायंदुस्यासनाय मगरितापपन्नाह इनोगभरिवसिनिर्गनुमिलन अमौकरावहिपस्यिनिष्काश्यने २० तरुतमारस्मरनाहपेनेति २१ ·H गजुरी B. २५ तम्मादत्रास्थितोऽपिविगतक्कम: अव्याकुल:सन् कावतवसाधनसामग्रीतत्राह ने पदाश्रयः माननि २३ दशमास्प:दशनासा गर्भव्यतीतायस्पेति ऋषिजवि: सद्यस्तरूणमेव अवाचीनं अवाङ्मुसंसूतिहेतुर्मास्न: प्रसूत्वैजन्मायोपनिनुदान २१ अपमृधः अधि नचनिर्गतुमिच्छामिबाट कदाचन यत्रयातस्यनेपापकगणादुर्गनिर्भवत् २२ तस्मात्रमहःसे स्थिनोपिचिंगतलम: उद्धरिष्यामिसंसारादात्मानंतेपदाश्रयः २३ श्रीभगवानुवाच एवंकतमनिर्ग मैदशमास्यास्तुवन्नषित पन्यवाचीनंप्रमृत्यैसूतिमारुत: २४ तेनावसृष्टःसहसाहलावाकाशरभा- तुरः विनिझाम हच्छेणनिरुच्यासोहनस्मृनि: २५ पतितोमुषिविण्मूत्रपिष्टाभूरिवचेष्टते रोरुपनि गतेज्ञानेविपरीतांगनिंगन: २६ गर्भयाधीश्मशानेचपुराणेयामनिर्भवेत् सापदिस्थिरतांयानिकोनम येतबंधनात् २७ यदाग रहिति कर्म मोगादनंतरम् तदैववैष्णवीमायामोहप्त्वपूरुषम् २८ सतदामायधास्पृष्टोनकिपिइदनेयशः शैशवादिभयंदुःसंपराधीनतयानुने. २९ क्षिसःमन् २५ २६ प्रमशानेमृतानुगमने पुराणेतन अवणे २७ किमिनि स्थिरताचयानिइत्यत्राह यदेनि २८ २९ २९ - ·गर्भदुरयमुत्का शेषाचदुःखमाह पोनत्रिभिः परस्यउंदमनोगतमभिप्राय अविदुषाजनेनपुष्यमाण: पाल्यमान: अनभिप्रेतंप्रनिफूल आप न्न: प्राप्तःसन्नन्यायरोदनेउदरव्यथांचकल्प्य निंबरसपानंउदरव्यथयारोदनेसनपानमित्यादि ३० आसनोत्यानचेष्टनेअनीश:सत्रे, परछंटनविदपापुष्यमाणोजनेनसः अनभिप्रेतमापन्नःप्रसारव्यातुमनीश्वरः ३० शायितोशुचिपर्यकेनुः खेदजदूषिने नेश:कंडू गानामास मोत्थानचेष्टने ३१ तुदत्यामत्वचंदंशामशकामत्कुणादयः रुदनषि गतज्ञान क्रमयःकमिय था २२ इत्येवंशैशवंमुतादुःसंपौगंडमेवच ततायोवनमासाद्ययातिसंपदमासु रीम् २२ तदादुर्व्यसनासको नाचसंगपरायणः शास्त्रसत्पुरुषाणाचद्देशास्यात्कामलंपटः २४ दृश्या स्त्रियंदेवमायांतद्राचैरजितेंद्रियः प्रलोभिना पतत्यंधेतमस्यग्चौपनंगवत् ३५ रुपत्नीत्यनुषंगः ३१ आमाकोमलावयस्पतंगजातंज्ञानंपन्य २२ शैशवपंचवर्षाणि पोगंडंयौवनादर्वाद तत्रचाध्ययनादिदस्वानि नौवनदुरखमाह आसरीदं ओदोभिमानश्चेत्यादि २१ तदायौवनसमये ३५ कामलंपरनामेवाह रवेति देवस्यमममायारूपांत- दावैस्तस्याः कटाक्षकपरस्नेहवंचनादिभिविः पोभितःसचंधेतमसिमहामोहेपतति' ३५ ·-- गर अ. .. अरपंचेंद्रियप्रधानोनर: पततीनिस्बिा : कट्रियासत्तयैवबहवोनष्टाइत्याह कुरंगेनिपंचभि: शब्दस्पर्शरूपरसगंथैहिता कुरंगा दः पंचहताएदकिंचपनभिः श्रवणादिभिरिद्रियैः पंचशब्दादिविषयान् याएकएचप्रमादीअविवेकीसेवने सयुवाकयनहन्यने अपितुहन्यते एयेत्यर्थः ३६ हननमेवनिरुपयनि असंथइनिहायाम नलव्यंअभीप्सितंचांछितकामिन्यादिसरवं येनस: अज्ञानोदविचारान इहः कुरंगमातंगपतंगभंगमीनाहता पंचभिरेवपंच एक प्रमादीसकथनहन्यतेयःसेवतेपंचभिरेवपंच ३६ अलल्या का सनोज्ञानादिहमन्यु :शुचार्पिनः सहदेहेनमानेनव मानेनमन्युना ३७ करीनिविग्रहंकामीकामिनायचात्मनः ब लाधिकैः सहन्येतगजैरन्यैर्गजोयया २० एवंयोविषयासत्तयानरत्नमनिदुर्लभम् थानाशनमूटसस्मात्पापतरोहिकः ३९ प्रसहोमस्यः कोपोपस्पेनि यदापच्छितलानीनजातः तदाशुचार्पितः शोकेनयुक्तोभपनि यदादेहेनसहैववर्धमानेनमत्युनाच २५ आने- तायस्वस्यनाशायकामि अन्यनारेषुकामिनानिमित्तं विग्रहं विरोधकरोनि माकामीयुवापलेनाधिकारैर्हन्येन पावलैगंजैहीनोगजर व २८ गोविषपासप्तयारपवनरतमाशयति तमनु शोचनाह एवमिनिहायाम् ३९ .

·जानाशनधितिपश्चादिजातीनांशतेषु शतशब्दोत्र आनंत्यवाचकः अनेकजीवजानिधित्यर्थः सुविकर्मभूमोचमानुपत्वंयन्मनुष्यशरीरंउसने नहर्ल हिपगवन्नामस्मरणाहत्वात् अहोबनश्वपचीतोगरीयान यजिव्हाग्रेवतेनामनुस्यामितिवचनात नत्रापिनरदेहेपिडिजवंबा ह्मणत्वंर्ल भतरं अनिदुर्लभखलु अतो गडयोडिनरन बनायेपालयति देहमिनिशेषः द्रियाणि डाव्यनिविपयास्वादनेले पानि करोतितस्यहिजस्यहस्तगतं अनायासेनकरतलेनाप्पानेन अजरामरत्समदमप्यमृतंप्रमानात् पानस्थालम्यान् क्षरनिष्टथैवनिः स जातीशनेषुलभते विमानुपत्वं तत्रापिदर्लभतरंखलु भो हिजत्वम् यस्तनपायनिला लय तौद्रियाणितस्या मृतक्षरतिहलगतंप्रमादान ४० ततस्ता नहुनांमाष्पमहाव्याधिसमाकुलः मृर माणहदुःवनरकंयातिपू- वत् ४१ एवंगतागर्नेकर्म पाशैवडाप्रपापिन: कदापिनविरयंतेममन्सयालि मोहिलाः १२ रनिपतनि तथा तपस्तीर्थादिषुसमर्थ मुक्तिपर्दतारूण्य कद्रविषनाभिलाषेपारवयातीत्यर्थः ४. ततारुण्यानंतरंतांभास्लेवमयोप यसमित्यादिनापूर्वोक्तांहद्धनांप्राप्मपूर्वदत यातनांदेह आरझेन्यादिवोक्तप्रकारेण यंपडल्यायोकप्रकारेणगतामतेः बना नरकेआगनाभुविएतद्रूपैः कर्मणापाशे-द्वानापरज्यने विरक्तिनलभते अवहेतुर्मममाए विमोहि साइनि ४१ ·अ. ३ . १ पुन्य पापगतिमुपसंहरतीति ५३ उनिटीकायांप टोऽध्यायः ६. गरुड पानिध्यापैःऋत्वापातक यातनाम् अथतन्नाशकोपायमष्टभिःपरिप च्छति । ओध्वेदैहिकदानेनगत:प्रेतीपिसहतिम् इसाहमप्तमे विष्णुर्ब वाहनसत्कथाम २ ३ पुराणार्थेषुविशेषेणनिश्चयो इतितेकथितातापापिनांनाएकागतिः अंत्येष्टीकमहीनानां किंस्य:श्रोतुमिच्छसि १३ इतिश्रीगरुडपुराणे मारोहारेपापिजन्मादिदःखनिरूपणोनामषष्टोध्यायः ६ सूतउवाच इतिश्रुत्वानुगरुड कंपिनोवत्यपत्र पत् जनानामुपकारार्थपुनःपप्रच्छ केशवम् १ .गरुडउवाच हलापापानिमनुजा:प्रमादाहुद्धिनोपिवा नयांनियाननायाम्याः केनौपायेनकथ्यताम् २ . संसारार्णवमग्नानांनराणांदीनचेतसाम् पापोपहतबुद्धीनां विपयोपहतात्मनाम् ३ उद्धारार्थवंदस्वामिनपुराणाविनिश्वयम् उपाययेनमनुजाःसहनियानिमाधव ४ श्रीभगवानुवाच साधुपृष्टत्वयातायमानुपाणाहिताय शृणुधावहिनीमूत्वासर्वतकथयाम्पहम् ५ दुर्गतिकथितापूर्वमपुत्राणोचपापिनाम् पुत्रिणांधार्मिकाणांतुनकदाचिलवगेश्वरे ६ यस्यनमुपायंवद ४ मृतस्यपुण्यपापाभ्यांद्वेगतीनत्रपापगनिसनिरूपिनाइदानींपुण्यगतिश्रीभगवानुवाच साध्विनि यापत्यंथसमाप्ति ५ ·किंच अपुत्राणामेषदुर्गनिर्भवतिनतु पुत्रिणाअनःपुत्रमहिमानं निरूपयात ७ उपायमेवाह हरिवंशेति ८ ९. लोकान्यमये कादीन् अत्येत् अनिश्रमनि पुत्रादिभिः कृत्वाट्वि: सर्गस्यपासिर्भवति १२ अत्रपिशेषमाहब्रह्मयोटे तिघ्रायविधाहेनऊटाविचाहिनाया पुत्रजन्माउरोधास्याद्यदिकेनापिकर्मपा तदाकश्रिदुपायेनपुत्रोत्पनिप्रसापयत् ७ हरिवंशकांच लाशतचंडी विधानतः प्रत्याश्रीशिवमाराध्यपुत्रमुत्पादयेमधी: ८ पुग्नास्मोनरकाद्यस्मान्पितरत्रा यतेसतः नस्मासुबइतिप्रोक्तःसपमेवस्वयंभुवा ९ एकोपिपुत्रोधर्मात्मासर्वतारयतेकुलम् प्रवेणले कान्जयतिश्रुतिरेपासनातनी इतिवेदैरपिप्रोक्तंपुत्रमाहात्म्य मुत्तमम् तस्मात्पुत्रमुखंडत्वामुअते पैतृकाहणात् ११ पौत्रस्यस्पर्शनान्मयोमुच्यतेचऋणत्रयात् लोकानोडियःप्राप्तिःपुत्रपौत्रप्रपौत्रकी १२ ब्राह्मोटोपुत्रोन्नयतिसंगृहीतस्त्वयोजयेत् एवंज्ञात्वावगंश्रेष्ठहीनजातिसतांस्त्यजेत् १३ पत्नीनस्या: पुत्रोबायोटापुत्रः सनुउत्ऊयस्वादिलोनयदि उन्नयतिइत्यत्र संधिरापः ब्राझंतुसवर्णायासवर्णनवरेणसहजापनि वाहोवेदविधिनाब्रायइत्यभिधीयने इतिसंग्रहीतअविवाहितायात्रस्तु अधः अधोगनिनयति १३ ·अ. मी .. १४ सवर्णेयः स्वपनिभ्यः सवर्णासवरुनी औरसाइतिदत्तक्रीतादिव्यानिः सरित्यव्ययस्वर्यातीनिकिंवार्चपरदत्तेनबाड़े नेत्यनुषंग:.१५ सवर्णेश्य:सवर्णासयेत्राऔरसा:सग. तएवश्राहदानेन पितृणांस्वर्गहेतवः १४ श्राइनपुत्रदत्तेनातीनिकि मुयते प्रेनोपिपरदत्तेनं गतः स्वर्गमयाशृणु १५ अत्रैवोदाहरिष्येहमितिहासंपुरातनम् औज़दैहिकदानस्य- परमाहात्म्यमचकम् १६ पुरात्रेतायुगेनाक्ष्यराजासीहनुवाहन: महोदये पुरैरम्ये धर्मनिष्टोमहाबलः १७ यन्ना दानपनि श्रीमान्ब्रह्मण्यासाधुवाल: शीलाचारगुणोपेतोदयादाक्षिण्यसंयुतः पालयामासधर्मेणप्रजाः पुत्रानिवारसान सत्रधर्मरना निर्भगदंड्यान्दंडयन्नाः १९ सकदाचिन्महाबाहुःससैन्योमृगयांगनः वनं विषेशगहननानासनन्चिनम् २० नानाभृगगणाकीर्णनानापक्षिनिनादिनम् वनमध्येनदाराजामृर्गदूरा दपश्यत २१ नवि-दोगी तोचणेनकनन्द काणमादायनस्यवनेदर्शन मेयिवान् २२ अत्रपुत्रमाहात्म्य प्रस्तावेनयादमी सुन प्रस्नोति अत्रेनि यावद्ध्यायसमाति १६ १७ १८ १९ २० २१ नेननृपे णदूरालक्षिप्तेनअनीवकहनापिबाणेनविदावनतमृतः विपनाम: २२ 39 .

·२३ क्षड्भ्यांक्षामः शपःकंगेयस्यदूरगमनेनश्रमः मंदानपेनसंतापस्ताभ्यांमार्चन अस्वस्थः सरोवरंभा यअश्वेनसहितएवव्यगाहनत कक्षणाधिराद्रेणसराजानुजगामनम् तनोमृगप्रसंगेनयनमन्यहिवेशसः २३ क्षतक्षामकंगनृपतिःममसंताप मूर्छिन: जलाशयंसमासाद्यसाश्वएचच्यगाहन २४ पपौनदुदकशीतंपद्मगंधाधिवासिनम ततोपतीर्यसलिला द्विअमोबानुवाहनः २५ ददर्शन्यग्रोधनसंगीतच्छायंमनोहरम् महापिटपविस्तीर्णपक्षिसंपनिनादितम् २६ वनस्यतस्यसर्वस्यमहाकेतुमिवस्थितम् मूलंतस्यसमामापनिषसादमहीपतिः २७ अयप्रेतंददामोक्षुत्व पाव्याकुलेंद्रियम् उत्कर्चमलिनंअंनिर्सि भीमदर्शनम् २८ नंदृयाविरुतं घोरंपिस्मिनोवधुवाहनः मेतो पिरत्वातंपोरामटवीमागनंनृपम् २९ समुसकमनाभूतातस्यां निकमुपागतः भवचीसनयतक्ष्यभेनराजोनृप स्मिन्नविष्टः २४ तनमश्चादववीर्यनद्धदकं पपीसतिलान्जलपानाहित्रमा विगत गोवर १५ १६ न्यग्रोधसरु वररक्षमहाके तुंउत्तरलाइनथ्वजमिव २७ २८ १९ मभुसकमनाः प्रसन्नधिसः ३.

·सुन्दरी ३२ ३१ ३२. ३३ ३४ नानाननपदाकीर्ण अनेकदेशोद्भवेर्जने: परिपूर्णनानारनैश्वजातो जानौयदुत्कृष्टंतद्रममाभिधीपने इनिस्त्रीगजा प्रेनभायोमयात्युक्तःप्राप्तोस्मिपरमांगतिम् त्वन्संयोगोन्महाबाहोजातीधन्यतरोस्म्यहम् ३१ राजोवाच रुणवर्णक रालास्यभेनत्वंघोरदर्शनम् केनकर्मविपाकैनप्राप्तेबहमंगलम् ३२ अनलकारणतातगृहिसमिशेषनः कोसिलंकन दानेनमेततंधिनश्पनि ३३ प्रेतउवाच कथयामिनृपश्रेष्ठसर्वमेवादिनस्य प्रेततकारणंश्रुलाट्यांकर्तृतमहसि ३४ वैदर्शनामनगरंसर्दसंपत्समन्वितम् नानाजनपदाकीर्णनानारसमाकुलम् ३५ हर्म्यप्रासादशीशायनानाधर्म समन्वितम् तबाहंन्ययनानदेवार्चनरन:सदा ३६ वैश्योजात्यासदेनोहनाम्नागिदितमस्तु ने हमेननर्पितादेवा:क मेनापितरनया ३७ विविधैर्दानयोगैश्वाविप्राःसंतर्पितामपा दीनांधलपणेमाबदतमन्नमनेकधा ३८ ७ श्यादिश्रेष्ठवस्तुतिः पूर्णम् ३५ हऱ्यासजगृहं प्रोक्तं प्रसादोपनिनांगृहंतेषांशोभाभिराट्यंयुक्तंनानाधमै श्रौतस्मा ३६ कोसित्वमि निममस्योत्तरमाह वैश्यइनि देवार्थमन्नंहय्यस्यासिकव्यमेवर ३७ ३० ·३९ ननुसरुतंकयं निष्फलंजातमहोइत्याशंकायामाह भमेति ४. चिभपुत्रस्यममैवप्रेनवजातमिति नकिंतुषोडशाइरहितस्यस पुत्रस्यापिस्यादित्याह यस्येति ११ विपरिरक्षकताईथुरिनिहेतोः पुत्रायभायेरानापिक्रियांकारयेदितिभाव: नटुक्तं विष्णुपुराणेउछिन्नबं तत्सनिष्फलं राजन्ममदैवादुपागतम् पयामेनिष्फलंजातंसहनंतदामिने ३९ ममसंततिर्नास्तिन सतनचबांधवः नचमित्रहिमेताइक्रयाकुर्यादौहिकम् १० यस्पनस्यान्महाराजश्रा९मासिकपोडशं में तत्सस्थिरंतस्यदत्त आशतैरपि ११ वमोदहिकहतामादरमहीपते वर्णानांचैवसर्वेषांसजाबथुरिहो यते ४२ तन्मांतारयराजेंद्रमणिरत्नंददामिने यथामेसहनिर्भूपाटयेतयोनिश्चगच्छति ४३ तथाकार्यलयाची रममचेरिउसिप्रियम् सथातृषादिभिःवैःप्रेततंदुःसहंमम ४४ सादूट्कंफसंचास्तिवनेस्मिन्शीतलंशि वम् नमामोमिक्षघाहितपानिजलंकचित् ४५ सुनातीनांकारयदवनीपनिरिति ४२ पूर्वसरुतप्रभावान्ममिरललाश४३ ४४ सर्वयोनिषुआहररूपेनटुःखसहिष्णुतामवनि ममतुनदलामाहुःरचंदुःसहमेवेत्साह स्वादिति ४५ ५ ·भ. . केनदानेननेमेतत्वं विनश्यनि इनिप्रश्नोनरमाहपंचभि: यदीनि ४६ ४७. सच्छालश्रवणेनधुंधुकरी विमुक्तः मज्जनानाधर्मदत्तादीनांस गाहहयः कल हादयोपिमुक्काइनि ४० किंच ममप्रेतत्वं तुविष्णुपूजयैवयास्यनि अतस्नांवक्ष्यामीपिसुवर्णद्वयमिति पंचगुंजोमाप:रकवर्णशे यदिमेहि भवेत्राजविधिर्नारायणेमहान् नदमेवेदमंत्रैवक्रिपासर्वोर्खदैहिकी ४६ तदानश्यनिमेनूनंप्रेतस्नात्र संशयः वेदामंत्रास्तपोदानंदयासर्वत्रजंतुष्प ४० मच्छारूपवर्णविष्णो:पूजासज्जनसंगतिः प्रेतयोनिविनाशायम वंतीनिमयाश्रुतम् ४८ अनोवक्ष्यामिने विष्णुपूजांप्रेनत्वनाशिनीम् सवर्णद्वयमानीयसवर्णन्यायसंचित्तम तस्पनारायणस्पेकांप्रतिमांभूपकल्पयेत् ५९ पीतवस्त्रयुगच्छन्नांसाधरणभूषिताम् नापितांविविधताये रधिपास्यजयेत्ततः ५० पूर्वतश्रीधरंतस्या दक्षिणेमधुसूदनम् पश्चिमेवामनंदेवमुत्तरेगदाधरम् १ न ध्येपितामहंचैनथादेव महेश्वरम् पूजयेत्राविधानेनगधपुष्पादितिःपृथक् डशमापसंरव्याकंतस्ययंदाविंशन्माषफंसवर्णकांचनंतस्यप्रतिमांप्रकल्पपेत् । विविधैरनेकताडिनैः अलाभेवापी कृपजले अधि वास्यसिंहासनेस्थाप्यपूजयेत् ५. पूजनप्रकारमाह पूर्वेत्सादिपंचतिः ५ १३.

·५३ ५५ ५५ निर्वपेन मेतघरंदयात ५६ ५७ सहटेनत्यक्तुम योग्येन अवश्यंकर्तव्येनेत्यर्य: ५८ ५९ नदेवाहसंतत्पहाटकमयंशो- तनःप्रदक्षिणीकृत्यवहौसंतपदेवताः एतेनुदभाक्षीरेण विश्वेदेवांश्चर्पयेत् ५३ ननारमातीविनीतामायनमा नःसमाहितः नारायणायेविधिवतवांक्रियामोदैहिकीम ५४ आरभेतयथाशास्त्रकोपलोमविवर्जिन. फ़र्या श्राद्ध, नेसवाणिषस्योसर्जनंनया ५५ नतःपदानि विप्रेन्योदयाच्चैवत्रयोदश शयादानं प्रदत्वाचघंटेअंतस्य- निर्षपेत ५६ राजोवाच कथं तयरंकुर्यात्दपाल केन विधानतः बहिसर्वानुकंपार्थघटमेतचिमुक्किदम ५७ प्रेतउवाच साधुपृष्टंमहाराजकथयामिनिबोधते प्रेतत्वंनभवेद्येनदाने सटेनच रानमेतघटनामस शिभविनाशनम् दुर्लभंसर्वलोकानांदुर्गतिक्षयकारकम् ५९ संतत्पहाटकमयुतुपरविधायब्रह्मेरवेशवसु सहलोकपालैः सीराज्यपूर्णविरंमणिपत्पमत्याविमायदेहिनवदानशते:किमन्यैः ६० वितंसवर्णरिचितंत्रयादियुदंब्रह्मादिमि: सपूनाससस्थानेत्यधिष्ठिनंतेषांरवनितनमाननामाक्षरैर्युक्त गिर र्थः दुग्धएनपूर्णच वामन सीपुर्षसंकाशमितिमंत्रणपणम्पपदेहीति . 9 - ·RA- .६१ ५. ६ तत्पभूत एपदन्यासं अनुलक्षारूत्यमेला आजगाम ६४ ममहत्येन विस्मरणीयमितिसंभार्थ्य अंतर्धानंगतः ६५.६६ ब्रह्मामध्येनयाधिष्णुःशंकरःशंकरोव्यय. मायादिश्चतत्कंठे लोकपालान्क्रमणानु ६१ संपून्यविधिवत्राजन धूपैःकुसमचंदनैः तोटुग्धाज्यसहितं घटदेयं हिरण्मयम् ६२ सर्वदानाधिकं चैतन्महापातकनाशनम् कर्तव्य अडयाराजन भेतवचिनियत्नये ६३ श्रीपागवानुवाच एवंमंजल्यतस्तस्यप्रेतेनसहकाश्यप सेनाजगामानुप दंहस्त्यश्चरथाला ६१ ततोचलेसमायानेदत्ताराझमहामणिम् नमस्कृत्यपुनामार्थ्यप्रेतोदनिमेयिवान ६५न स्मानादिनिकम्यरानापिन्चपुरंययौ स्वपुरंचसमासाद्यतत्सप्रेतभापितम् ५५ चकारविधिवतुपक्षिन्नीध्वदैहिक जंघिधिम् तस्यपुण्यपदानेनतोमुक्तोदिषययौ ६. श्राइनपरटेनगनः तोपिसहनिम् किंपुनःपुत्रदलेनपि नायानीतिचाडुनम् इन इतिहासमिमपुण्यशृणोनिश्रावयेच्चय: नतीभेवत्वमायानापापाचारयुतावपि इलिश्रीगरुडपुराणेसारौद्धारेबगहन तसंस्कारोलामससमोऽध्यायः ७ ५७ किलाप्रेनायददौ इतिहासकयनस्पाभिमायमाह श्राइनेति ६८ ५९ इतिरीकायांसप्तमोऽध्यायः ३४ ·कर्मणामुभिके नैपसहनिलभतेनर: तहिनाने निगरुडलदेचपरिपृच्छति १ आमुष्मिकीमिति अष्टमेनाममाहास्पदानंचातुरफालिकम् धर्मशताभोवाचनगवान्धर्मवसल: आमुष्मिकीपरलोकोतयोगिनीस आतुररुत्पादिकांसन्क्रियाम् १ प्रश्नमभिनंद्यधार्मिकार्हसरूतिजनो गरुडउपाच आमुष्मिका क्रियांसर्यावदसकनिनामम कर्त्तव्यासायथापुत्रैलयाचकथयमसो मीभगवानुवार साधुपृष्ठंवयातायमानुपाणां हिनायवे पार्मिकार्हचयनुकत्संतत्सर्वकथयामिने २ सहतीचा वाशरीरंज्याधिस सुनम् प्रतिकूलाम्यहाँ भेवमाणघोषस्पचा श्रुतिम् ३ नदासमरणतालानिर्भपास्यादतदिन: अज्ञानज्ञातपापानां. प्रायश्चिनसमाचरेत् ४ यदास्यादातुरका मानसमारोत् पूजनंकारयेदियोःशालिग्रामस्वरूपिणः ५ अर्चयेहंधपुष्पेमकुमैस्तुलसीलैः धूपैश्विनैवेहुभिमदिकादिमिः ६ दत्ताचदक्षिणांविमान्नैवेद्या- देवभोजयेत् अष्टाक्षरंजपेन्मंत्रंद्वादशाक्षरभेवच ७ पिनंहत्यं श्रीभगवानुवाच सुकृतीत्यादि २ भऋतिकणेरुदेलनि अनःशब्दस्य अश्रवणंचदृष्ट्वानदेनिहितीयेनसंबंधः ३ निर्भया मृत्यु भयशून्यःस्पादपरिहार्यत्वात् अतंदिनः आतुररुत्येनिरालम्प याचेनि ४ आनुरकालोनसमय: ५ २ ·अ. अवगुरुर्यथागुरुमहिमानशास्णशिष्यायोपदिशति तयैवहरिरपिहरिनाममहिमासमुखेनाह संस्मरेदित्यादिविंशतिः । संस्मरेत्टुणुपाच्चैवविष्णोर्नामशिवस्पच हरेनामहरेत्यानृणांश्रवणगोचरम् : रोगिणोंतकमासाद्यशोचनी यंनबांधवैः स्मारणीयंपवित्रमेनामधेयंमुहर्मुहुः मत्स्य कूर्मोपराहश्शनारसिंहनवामनःरामोरामश्वकृष्ण अदरकल्कीनथैवच एतानिदशनामानिस्मत्तव्यानिसदावुधैः समीपेरोगिणोधूयुधिवास्तेप्रकीर्तिता: ११ कृष्णतिमंगलंनामयस्पवाविप्रवर्तते नस्यभस्मीभवत्याशुमहापातककोटयः १२ नियमाणोहरेर्नामगृणनए बोपचारितम् अजामिलोप्यगाडामपुिनःश्रद्धयागृणन् । हरिहरतिपापानिदुष्टचित्रपिस्मृतः अनिच्छया पिसंस्पृशेदहत्येवहिपावकः १४ हरेर्नाम्नश्चयाशक्तिःपापनिहरणेतिज तावत्क समर्थोनपातकंपातकीनन: १५ किंकरेश्योयमामाहानयध्वनास्तिकंजनम् नैवानयतमोदूताहरिनामस्मरन्नरम् १६ २२ ननुअजामिलसुबहुपापकलयंसम अगादिति रामाशंकांपरिहरन्नाह हरिरितिद्वाभ्याम् १४ १५ अत्रनाममाहात्म्यंनसांपरायपनिमानि बालभमायनंपनलो भेनमूटभयंलोकोनास्ति परश्चनास्तीनिपुनःपुनर्वशमापद्यतेमेइनिश्रुत्युक्तेनयमदूतसंबादेनाह किंकरेफ्यइत्यादि १६ ३५ ·हरिनामान्येवाह अच्युतमित्यादि १७ येअच्युतादिनामकदेवस्मरंनितान् अपारान्युपर मान्दूरनरेणत्यजनेषांसमीपेपिमाग छेन्यः केन हिंदंडार्यमानेयाइत्यत्राह तानिति हान्याम् असतःदुष्टान् तानेवाहमुकुंदपादारविंदयोयोमकरं रूपोरमन्तः द्विमुखानहरतिर दिना नित्यय कीर शात् निकिंचनरेनषेजुष्टात् नेपांज्ञापकमाह निग्यवमनिस्वधर्मशन्गृहेवडानृष्णायैस्नान ९ दिन शनिदाइसायन्वयानरुतंविष्णोःकसमा अन्युनकेशवरामनारायणकृष्णादामोदरंवासदेहरिम् श्रीधरमाधवंगोपिकावल्लभजानकोनायफरामचंद्रभने १७ कमलनयनवासदेव विष्णोधरणिधराच्युतशंस्वचक्रपाणे भवशरणमितीरपंतिये वैत्यजमन्दरतरेणतानपापान १ तानानयनमसतोषिमुखामुकुंदपादारविंदमकरंदरसादजस्त्रम् लिविंचनैः परमहंसकुलैरसर्जुष्टातगृहनिरयवर्म निबद्धतृष्णान १९ जिव्हानवक्तिसगवाह णनामपंचेनञ्चनस्मरतिनुचरणारविंदम् कृष्णायनोनमरियाछिरएक- दापितानानपध्वमसनोरुतविष्णुरुत्यान् तस्मात्संकीर्तनविष्णोर्जगन्गलमहसोम महनानपिएसीद्रबिध्येका निकनिष्कृतिम् २१ राधनपेनाना न यध्यमिनि २१ अनोहरिधिमुग्धानेवान तिति यमोदृत्तानाज्ञापयनितस्माज्जगतोपिमंगलका महनांचहूनामध्यंहसांपापानाएकतिकनिकृतिपरमयापश्चिवरूपविदि , ·भ. टी. ३६ किंच चार्णानि कृतान्यचितानि हरिधिमुस्खंनपुननि किनु असतानरकेचपनंतीत्यर्थः २२ तार्दिकनपनंतीत्यनआह कृष्णनाम्मैपगतंकि- लिपंपापयेषांतेसमेपिनयमपश्यनीन्यन्वयः २३ मांसान्थिरता निवियतेयस्यांसामासास्थिरकती साचासोकायाएर वैतरणीचमसिहापिसा अस्थिरंद नयादुर्गमामांमशोणिनकर्दमाभवानि अनः नन्नादृश्यात कायापिवैतरणीएच तस्याय थायः हिजेभ्योगांदद्यात् सनपनेत् तथैवा पायश्चित्तानिचीर्णानिनारायणपराङ्मुखम ननिप्पुननिदुर्घहिंसराकुंभमिचापगाः २२ कृष्णनाम्नान नरकंपश्यं तिगतकिल्विषा: यमंचतरांश्रेचस्वमेपिनकदाचन २२ मांसास्थिरक्तवत्कायवैतरण्यांपतेन्नसः योतेरवाहि जेत्यश्वनंदनंदनगामिति २४ अतःस्मरेन्माहाविष्णोर्नामपापौघनाशनम् गीतासहस्त्रनामानिपठेद्वा शृणुया दपि २५ एकादशीव्रतंगीतागंगांबुतुलसीदलम् विष्णो:पादांयुनामानिमरणे मुक्तिदानिच २६ स्पापियः अंतसमयेनंदनंदन इतिगांचाणाहिजेभ्योदंते योदयात् तवर्गस्यदंतस्थानापन्चात् मोपिकायवैतरण्यानपने किंत मुक्को भवतीत्यर्थः तत्रय याएका एफस्यदानव्याबहूनानकदाचनइनिनिषेधान तथावापिहिजेभ्यश्चेनिच कारः पीन: पुन्यविधानार्थः अतोनंदनंद नइति वाणीबहवारमावर्तयेदित्य विरोध: २४ २६ ३६ २५ ·एवंनाममाहात्म्यं निरूप्यइदानी अवश्पदानानुरदानेन पुत्रं प्रोत्साहपनि ततइत्यादि २७ अनुमोदतेयम्मनसिस्तियनिवाचावदति- नतःसंकल्पयेदम्भसतंचसकांचनम् सवत्साधेनवोदेयाश्रोत्रियायहिनानये २५ अंतेजनोयद्ददातिस्वल्प वादियाबह तदक्षयभवेत्ताययत्पुत्रश्वानुमोदते २८ अंनकालेतुसत्पुत्रःसर्वदाना निदापयेत् एतदर्थ सनीलोकेपार्थ्यनेयमकोपिदैः २९ भूमिस्यपिनरंडेश्वा अर्धोन्मीलितलाँचनम् पुप्रैस्तृष्णानकर्तव्यानद्धनेपू संचिते ३० सतहदातिसत्पुत्रोयावज्जीवत्य सौचिरम् भनियाहस्तुतन्मार्गदुःचनलमतेयतः ३१ आतुर चोपरागेचदलंदानविशिष्यते अनोवश्यमदातव्यमष्टदानंतिलादिकम् ३२ तिलालोहं हिरण्यंचकार्पा सोलवणंत था सप्तधान्यंक्षितिचएकैकंपायनंस्मृतम् ३३ एनदष्टमहादानंमहापातकनाशनम् अंन कालेप्रदातव्यंशृणुतस्यचयफलम् ३४ ७ ७ पानदष्यक्षयं भवेदिति २८ एतदर्थ आतुरदानदापनार्थम २९ पूर्व पिच सचिने मतस्तस्यैयधने ३० अतिगहःपरलोकगामीतन्मार्गेयतः आतुरदानात् ३१ अष्टमहादानंफलसहितमाह निर२ ६५.

·अ. पुरी ३७ ३५ निलदानात् फलमाह असराइतिमान १६ भूमिका वे न्यर्थः ३७ लोहदानफलमाह यमइनिसाईत्रिभिः ३८ ममवेदसमुद्भूता:पवित्रास्विविधानिन्नाः अरूगदानवोदयास्तष्यतितिलदाननः ३५ तिलाश्वेवाग्नथारु णादामेन कपिलालिलाः संहरांतिविधापापंचामना कायसंचिन ३६ लोहदानंचदातव्यं भूमियुक्तेनपा. णिना यमसीमानचानोतिनगच्छेत्तस्य वन्मान ३७ कुरोमुशलोदंड बङ्गारिकातथा रुलायेय महस्तेचनियहपापकर्मणाम् ३८ यमायुधानांसउदयदान मेनदाटतार तस्माघाल्लोह दानं यमलोके सरयावहम् २९ उरण:श्यामसूत्र शंडामोप्मदंबरः शेषवलोमह दूतालोहदानासपमदाः ४० शृणुतायपरंगुत्यंदानानादानमुत्तमम् दनेनत नुनिभूर्भुवः स्वर्गवासिनः ११ बाधा अष योदेवाधर्मराजसभासदः स्वर्णदानेनसंतुष्टा भाँतिरदायकाः ४२ दस्भायंदणदान मेनोद्धरणहेतवे नपातियमलोकंस स्वर्गतितातगच्छति ४३ ३९ १० स्पर्णदानफलमाह शविति चतुर्भिः ११ ४२ ·४५ ४५ लोहादिपंचदानेननुहाभानि निशेष: १६ त्रिपुरश्यमागे ५६५८ भूमिदानफलमाह गोचमी माणपणा गोसतंरपसंयुक्त निरंवसेसत्यलोके ततोराजाभवेदिह रूपयानधार्मिकोबारला ग्रीनानतुलरिक्रमः ४४ पास्यतुतनेन ने क्योभयं भवेत् लवणंदीयतेयच्चनेननैवषयभात् १५ अलवणकासितिलकांचनवागनः चित्रगुत सुशयमस्यपुरवासिनः ४६ सप्तधान्यादानेनमेनाधर्मध्वनीभवेत् सुशायनियम्पेपित्रिषुद्वारेयधि पिताः ४७ ग्राहयोयवगो)मामुगामाषा:प्रियोग काःसप्तमातेया:सप्तधान्य मुरासतम ४८ गोर ममायकवादत्तापाने विधानतः पुनातिब्रह्महत्यार, रमेतन्मुनीशः ४९ पतेश्योपनीयोनान्यद नाहिनश्यति राज्येहतंमहापापं भूमिहापाहिलीयने पृथिवांसस्थसंहारी निरिनानये सप्रयानी प्रमुषमे पूज्यमानःसर करैः ५१ योपरिवेषि तरिमिनग्गोचर्ममानमुत्तममिनि ४१ का अभियान अनपपाति किन सम्पपूर्णायाःग्दा नेनतुरंद्रग्नप्रयात बाह पृथिवीमिति -- ·गपुटी ३ ५२ अनेदोषमाह पइतिहाभ्याम् कुरीस्वकीयांपर्णशालामपिना प्रोतिईरशोदरिद्रास्पान ५.३ तापन्निवमेदिनिसंबंध:५४ भूमेपिगो मं । अत्यल्पफलदानिस्सुरन्पदानानिकाश्यप पृथिवीदानजसुण्यमहन्पहनि ते ५२ योभूत्वासूमिपोभूमिनोददानिरिजात से सनामोनिकटींगामेदरिद्रीस्सानभवनचे ५३ भदानानभूमिदानस्पभूपतित्वाभिमानतः निवसेनरफैयापतशेषोधारर नेवराम ५४ तस्मान्भूनीश्वरोधमरानमेवपदापयेत अन्येषांभूमिहामार्थगोदानंकथितंमया ५५ तनोतर्थेनुनिव्या र ये शापयेत् ऋणधनतोदत्वामोक्षधेनुंपदापपेन् ५६ दपादतरणीधे विशेष विधिनालग तारयंतिनरंगाचरित्र विभावगतकान् ५७ बालवे कोमारेयत्पापंपोवनेकतम वयापरिणतीयच्चयञ्चजन्मांतरेपपि ५८ यन्निशायां- नथामानर्यन्मध्यान्हपराण्डवाः ध्ययोयरकपाकापेममनसागिरा ५९ ३८ रूरत्वान्गोदानमेव ५५ अंतधेनुःअष्टदलो कारुद्रधनश्रीरुद्रस्य मृत्जपत्याम्मत्यदःनिष्टसर्थमणधेनुः ज्ञाताहातकणपिमुत्यर्थमोक्ष घर मोक्षार्थवैतरणीतारणार्थ, मीचनि ५६ ५७ चालत्वादिषु ५७ चालत्यादिपुपत्पापकर्म तस्मानारयंतीनिपूणैषसंबंध: ५० ·५६ पायेदानेन तुमहनानि सात्सर्वजन्मनिएक पारमेकापि ६० ५५ त्यस्पचित्तस्पसाबधानस्पतुएफैलगौमातरस्पसन्निहितमरणस्यतुगोशवंभावमसमरिष्यतीति निपमाणस्तस्यतुचित्तविवर्जिनंदानानुसंधानर हिनंदनंगोमहस्संस्मृतस्यमरणानंतरंचगवालसंएतसर्वसमंतुल्यफलदंभवति भतःसस्थाव- दत्ताधेनुंसकहापिकपिलांक्षीरसंयुताम् सोपस्करांसपसाचतपोवृत्तसमन्विते ६० ब्राह्मणेवेदविटुपेसर्वपापैः प्रमुच्यते उहरेदंतकालेमादातारंपापसंलयात एका गोस्वस्यचित्तस्यत्यातुरस्यचगीशतम् सहस्संघियमा णस्यदत्तचित्तविवर्जितम् ६२ मृतस्येनत्पुनर्ल विधिपूतंचतत्समम् नीर्थयात्रासमोपेतैदानमे संचल क्षया ६३ पात्रेदत्तंचयहानंतलसगुणितंभवेत् दातुःपालमनंतस्पानपात्रस्पानिमहः ६४ स्वाध्यायहोमसंयुक्तः परपाफविवर्जितः रत्नपूर्णामपिमहीभनिगृत्यनालिष्यते ६५ विषशीतापहीमंत्रवन्हीकिंदोषभागिनौ अ पात्रेसारगौला दातारंनरकं नगर ६६ मुले कशतसंयुक्तंगृहीतारं तुपातयेत नापात्रेविदुषादेयाश्रात्मनः श्रेयइच्छता ६७ स्थायामेवदेय मिलि साव: एएमपिएकंगोदानमन्पुहातीर्थयात्रात्यांसम्पगुपेतंयुक्त तत्समधाभरतीसपी ६३ ६१ इत्याह अपात्र इतिसाईन ५७ ·अ. पुरी. १९ पात्राणामपि बहूनाम कानदेये त्याह ६८ ६९ दबानरंणाधेविशेष विधिनारखग इतिपूर्वमूरितविशेषरिधिमेवाह रुष्णामिनि एकात्येफस्यदातच्याबहूनानकदाचन साधिकीताविभक्तावादहन्यासप्तमंकुलम् ५८ कथितायामयापूर्वति ववैतरणीनदी तस्याउहरणोपायंगोदानकथयामिते ६९ कृष्णांयापारलाषापिथेनुफदिखसताम् स्वर्ण- शृंगीरौप्यनुरांकांस्यपात्रीपदोहिनीम् ७० कृष्णवायुगच्छन्नांकंठघंटासमन्निनाम् कार्पासोपरिस स्थाप्यताम्यपात्रेसचैलकम् ७१ यमं मन्यसेत्तत्रलोहरंडसमन्वितम् कांस्यपाश्रेष्टतंकेतासर्वनस्पोपरिन्य सेत् ७२ नापमिकमयोंरुलापट्टसूत्रेण श्येत् गविधायसनरुत्वातस्मिन् क्षिपेत्तरिम् ७३ तस्यो परिस्थितारुता सूर्यदेह समुद्भवाम् अनुसंकल्पयेत्तत्रयथाशास्त्रविधानतः ७४ सालंकाराणिवरूपाणिना मणायमकल्पयेत् पूजांकुपियानैनगंधपुष्पाक्षतादिभिः ७.२ पुच्छंसंगृत्यधेमीस्तुनावमाश्रित्यपादन: पुरस्कृत्यत तोविप्रमि मंत्रमुदीरयेत् ७६ ७१ ७२ ७३ १९ ·७८ वैतरणीवितरणदानंनद्रूपिणामेनां धेनुम् ७५ मप्रतीक्षस्वचैतरण्याः सकाशादुत्तारणार्थत्वमापनीक्षस्वदृष्टिंकुरुप यममा भवसागरमग्नानांशोकतापोमिदु:रिचनाम् आनात्वहिजगन्नाथशरणागतवत्सलः ७७ विष्णुरूपडिजश्रेष्ठ मामुद्दरमहीसर सदक्षिणामयादत्तातुयेवैतरणीनमः ७० यममार्गेमहाघोरेतांनदींशनयोजनाम् नर्तु कामादिदाभ्येतांतुभ्यं वैतरणीनमः ७९ धेनुके मामताक्षसयमबारेमहापये उत्तारणार्थदेवेशिवैतरण्येन मो स्तुते ८० गावोमे अग्रतःसंतुगायोमेसंतुष्टत: गायोमेहदये संतुगवांमध्येवसाम्यहम् १ यालक्ष्मीः सर्वभूतानां याचदेवेप्रतिष्ठिता धेनुरूपेणसादेवीमम पापंव्यपोहतु ८२ इतिमंचसंप्रार्य सांजलिर्धेनु कायम् सर्वंप्रदक्षिणालयब्राह्मणायनिवेदयेत् २३ एवंदग़ाहियानेनयोगा वैतरणारंग सयातिध- ममार्गेणधर्मराज सभांतरे २४ गमयभीतस्य वाक्यमिदंगावोमइनि ८१ भूतानांनरेंदादीनां देवेंद्रादिपुपतिष्टितास्थितायालक्ष्म अस्तीसाएवत्वंधनुरूपेणासि भतो व्यपोहतु दूरीकोनु ८२ सर्वउपस्करम् ७ ७ ·த் - प्रतअवश्यंधेनुदाम्यामानिमियमदुमान १५. आदलपुर पु ८५ भादलयेपुर : ८७ अयोरि यमारकमेपनुलासंकनिदिने मुगादिषु भसप्पन्नाया सस्थावस्थशरीरंतुचैनरण्यासतंत देयाचविदुषाधेनुस्तानदीतर्तुमिच्छना १५ सानायातिमहामार्गेगोदा नेननदाखग तस्मादयश्यंदातभ्यं पुण्यकाले सर्वदा ९५ गंगादिसर्वतीर्थषुप्राह्मणावस्येच चंद्रसूर्यो परागेपुसंक्रांतोदर्शवासरे ७ अयनेविवेचैवव्यतीपातेयुगादिषु अन्येषपुण्य काले पदयात् गोदान ८. पर्दैवजायते अहापात्रसंप्राप्यतेचदा स एव पुण्य कालस्याद्यत:संपनिरास्थरा ९ अ स्थिराणिशरीराणिपियानेच शाश्वतः नित्यं सन्निहितोमृत्युःकर्तव्योधर्मसंचयः ९० आसचित्तानुसा रेणतत्रदानमनंनकम् देयरियायविदुषेस्वात्मनःश्रेय इच्छता अल्पेनापिहिवित्तेनस्सहस्तेनात्मनछन म् तदक्षयंभवेद्यानंतकालंचोपतिष्ठति ९२ दिषु २८ सवश्राडपात्रयाः संयोगएचभनोऽन्यत्पुण्यकालापेक्षानकर्तव्यत्यर्थः ८९ इदंधन्वादिदानस्वहस्तदसरस्वसिरवपदंभवति अतो वैराग्यमुत्पादयन्वहनदानश्रद्धामुत्पादयति अस्थिराणीत्यादि ९० तत्रपात्रेआत्मविनानुसारेणबहुवित्नेसतिस्वल्प नदेयंइतिभायः ९ मुत्तमम् ४० ९२ ·गृहीनंदानपाथेयं परलोकभोग्यंयेनअन्यथापाथेयपिनापथि अस्मिलोकमार्गेयथाशक्रिश्पिते तयैवासुत्रापि ९३ ९४ ९५ अपिज्ञाय गृहीनदानपाय:सरपंयानिमहाध्वनि अन्ययाक्तिश्पतेजंतुःपाथेयरहित:पथि ९२ यानिपानिचदानानिदत्ता निभुषिमानवैः यमलोकपयेतानित्युपतिष्ठनिचायतः ९४ महापुण्यप्रसाचेनमानुप॑जन्मलम्पने पस्तलाष्य चरेडूमसयातिपरमांगतिम् ९५ अविज्ञायनरोधर्मदःखमायातियातिच मनुषजन्मसाफल्गंकेवलंधर्मसेव नम् ९५ धनपुत्रकलबादिशरीरमपितांधवाः अनित्सर्वमेवेदंनस्माइर्मसमाचरेत् ९७ तावपि नाताबाबज्जीचनिमानरः मृदानानंतरजात्वाक्षणातले होनियनते ९८ आत्मवृत्यात्मनोपंधुरिनिति यामहर्मुहुः जीयनपीतिसंचित्यमृतानांक:पदास्पति २९ एजामन्निदंसर्वस्वहस्तेनेवरीयताम् अनित्यं जीविनयस्मात्पश्चाकोपिनदास्यनि १०. मृतशरीरमुत्सृज्यकाष्ठलोधसमेक्षितौ विमुखाबांधवायांतिधर्मस्तमनुगउनि ? अज्ञाताकत्वेत्यर्थः ९६ ९७ ९८ जापन्न प्यात्मेवपंथुःस्वस्यहिन केनिीयतामपिनोदत्तं नर्हिमृतामांकः नकोपिदास्यतीत्यर्य: अनएवं जानन्निनिहितायेनसंबंध: ९९ सर्वेइदं आतुरदानम् ।...

·पुरी ६ धनंयापन आत्मायनं आत्मनः स्वस्पआयतं आधीनं भवति मन्यकिंचिद्देयमरेइतिवमपिनोसहने उत्साहनवक्त अ. H गृहारयानिचर्नतेश्मशानान्सबांधवाः शाशनहतंकपगच्छदमनुगच्छति २ शरीरंवन्हिनादग्यततंकर्मसहास्थितम पुण्यंचायदिनापापंझुक्तसर्यत्रमानच: ३ नकोपिकस्यविभुःसंसारेदुःवयसागरे आयानिकर्मसंबंधाद्यानिकर्मक्षयेषु न: ४ मातृपितृसुनचातृबंधुतारादिसंगमः भपायामिवजंतूनांनयांका औषपञ्चलः ५ कस्यपुत्रानपौवाप्रक स्यभार्याधनंक्या संसारेनास्तिकाकस्पस्वयंतस्मात्प्रदीयताम् ६ आत्मायनंधनंयावत्तावाहिसमर्पयेत् पराधीनेधनेजातेनकि विरक्तमुत्सहेन् । पूर्वजन्मकताबानादेवलयंधनंबह तस्मादेवपरिज्ञायधर्मार्थ रीयतांधनम् - धर्मात्संजायने र्थवधर्मात्कोमोभिजायने धर्मएपापवर्गायतस्माइमसमाचरेत् मपियोग्योनभवनि नहिदायोग्यः कुतइत्यर्थः ७ निदर्शनमाह पूर्वइनिधनंच धर्मेकफलमिनि धर्यिमेवदीयताम् ८ चतुर्षफिल दावपिधनमेवेत्याह धर्मादिति ९ ७ ·: श्रद्धापूतथएचसहनिमदोभवतीत्याह श्रदयाइनि दाभ्याम् १० पत्याउपर तंसमर्पितंतप्तपादिप्रयतामनःश्रद्धापूतचिनस्याहमनामी नि ११ स्वहसदानंसंश्लाघ्यपुत्रदलस्तीनि १२ देवानांसमूहोदेवनं नैर्देवसमृदपि १३ नेनैवविनेनपुवादिभिः सहस्वयमपिनि: पापोनर अहयाधार्यतेधर्मावहामि थराशिभिः निकिंचनाहिमनय श्रद्धापनोदिवंगता: १० पत्रपुष्पंफलंतोयंयोमेभित्तया भयचति तहभनयुपत्तमभामिप्रपनान्मनः ११ नमादयश्यदानयंतदादानंविधानतः अल्पवावहवेनीय गणनानवकारयेत् १२ धर्मात्माचसापुत्रोदैवनैरपिपूज्यने वापये वन्नुदानानिपितरंत्यातुरंझुवि २ पिनोनि मित्तंयरित्नपूर्व पात्रेसमर्पितम् आत्मापिपावितस्ते नपुत्रपत्रिमपोत्र: १४ पितुःशतगुणपुण्यसहस्त्रंमानु रेचन भगिनोदशसाहस्सोरेदनमक्षरं १५ नात्यर्थः १४ पिनुनिमित्तमित्यनुनमेपास्याप्यर्थः गर्भधारणपीपाध्यापिनुर्मानागरीयसीनिहनो; सहस्रदयापाभगिनीमूनिरिनिनोर्दश साहस्रनदयासरशंदानमिनिवचनाच्चेतिसोदरस्यापि समानोदरजन्मतादात्मजुल्यत्वेअतस्तनमायणानि तदक्षयंभवेदानबहलेना मनेरुतमिनिपूर्योक्तवचनारिति १५ ·ये पुरः।। दानरानुःपुत्रस्पापिरहनु उपद्रयामार्यादयोनपरत्रनचेत्यादि अंत्रापितेनैवधिनेनान पूर्वस्यैवानुहनिः १६ अदनेदीपमाहर निद्वाभ्या म् ७१९ इतिरीकायाममोऽध्याय: ८ तुलस्यादिकमाहात्म्यंसंन्यास धिपूर्वकम् उपाचनवमेध्यायेमियमाणनिहार नचैवोपद्रयादातुर्नवानरकयातनाः मूल्फकालेचनभयंयमदूतसमुद्भवम् १६ यदिलोमान्नयच्छनि कालेत्यातुरसंज्ञके मताशीचंतितेसपैकदर्या:पापिनारसग ७ पुत्रपौवाःसहानाबासगावाःसरदस्तु ददंतिनातुरेदानं ब्रह्म मारलेनसंशयः १८ इतिश्रीगरुडपुराणेसारीद्वारेआतुरदाननिरूपणोनाम अमो ऽध्यायः गरुडउवाच कथितंभयतासम्पदानमातुरकालिकम् भियमाणस्ययत्रुत्यंतदिदानींवरपक्षी। श्रीभगवानुवाच शृणुतायभवक्ष्यामिदेहत्यागेस्ययहिाधम् मृतायेनषिधानेनसहनियांतिमानपाः २ क र्मयोगायदादेही सुचत्यवनिर्जवपुः तुलसीसंनिधौफुर्यान्मंडलंगोमयेनतु ३ गरुड:पृच्छति अधिमक्षणेमरिष्यतीनिषियमाणस्तस्ययत्सत्यंतडूद १ येनमृतःसहतियातितरिधिशृणु २ कर्मयोगात्प्रारब्यकर्मोदयात् देड़ीजीयः निजंआत्मत्वेनस्वारुतंवपुः अत्रयरात्पनयति तदामंडलंफर्यादित्पन्चयः ·४ ९ ननुअपुत्रस्यगतिर्नास्तीनिपूक्तिविरोधान्पुत्रीनः कथंविष्णुपुरंपानिसनुदुर्गनिमेवयानि इतिचेत्तत्राह एने तिलांच विकीर्यायदश्चैिवविनिक्षिपेत् स्थापयेदासनेशुशालिग्रामशिलांतदा ४ शालिग्रामशिलायत्रपाप दोपभयापहा नसंनिधानमरणान्मुक्तिनो:सनिश्चिता ५ तुलसी विटपच्छायायवास्निभयतापहा तत्रैवमर णान्मुक्तिःसर्वदादानदुर्ल मा ६ तुलसीपिटपस्थानगृहेयस्यायतिष्टने तत्गृहंतीर्थरूपहिनयोनियमकिंकरा: • तुलसामंजरीयुक्तोयस्तुमाणान्विसुचनि यमस्तंनेक्षितुंशक्तीयुक्तंपापशतैरपि तस्यादलं मुखेलत्ता- निलॅदसिनेमृतः नरोविष्णुपुरंयातिपुत्रहीनोप्यसंशयः ९ तिला पवित्रास्विविधादर्भाश्चतुलसीरपि नरंनिवारयंत्येतेदुर्गतियांतमातुरम् १० ममस्वेट्समुतायतस्पापनास्निलाः असरादानयादैत्याविद्रयति निलैस्तन: ११ दविभूतिमतार्क्ष्यममरोमसमुद्भवाः. अतस्ततस्पशनादेवस्वर्गगच्छनिमानवाः. १२ निलादयोट्र्गनियानं निवारयनि १० ननुनिलादीनाईदृशा महिमा कुन इनिचेनत्राह ममेनि १ दभेति कुशोस्मितृणजातीनांरोमाण्यु निजजानीनांउसतिस्थानानि भगवचनादिनि १२ ·अ. मंत्रागौस्तुलसीनीचेचितायांचननाशनः १५ गोमरोमंशयः, इतिर्शनः मतस्मात् कुपति मंडलम् १७ पुदम लशस्यानि पायनतामाह कुशइनि १३ क्रियमाणा: कर्मणिप्रयुज्यमांना आपनिर्माल्यनांअयोग्यतांनयांनि १४ सामान्यशास्त्राहिशेष- .३ कुशमलास्थतीब्रह्माकुशमध्येजनार्दनः कुशामेशकरोदेवस्यूयोरेना कुशेस्थिताः २ अनफशावन्हिमंत्र तुलसीविप्रधेनवः नैतनिर्माल्यतायात यमस्तना नापिडेनिर्माल्याब्राह्मणाःप्रेनोज ने पुस्कृते भूनलेत्यातुरेफुर्या दंतरिक्ष सर्वत्रवरूधोपूतालेपोयत्रनायर यसपकृतस्तत्रपुर्नले पेनमति १८ राक्षसाअपिशायाभूताः प्रेतायमान : अलिप्तदेशेरबहायामंतरिक्षेपिरानिच १९ अतोग्निहोत्रंश्राइंचब्रह्मभोज्येसरार्चनम् मंडलेनस्मिभूम्यामातुरंनैवकारयेत् २० ७ शास्त्रस्यवलवन्तामाह दौति निचेनीचजानिमुखेमात्रा: गौतुलसीचननरहेनिभल्याभयात्या: १५ प्रासंगिकंपरिसमाप्पप्रकन मनुसरनिगोमयेनेति १६ १७ १९ सरार्चनंदेवपूजाम् २० पग ४३

·उतरा अन्यानद्यः अवगा हेन स्नानन गंगानुदर्शनादिभिरय पुनानि राना
१ २२ २३ २४ २५ २६
लियसम्पामतःचत्वारगीरलंपुरनक्षिपेन विष्णोः पादोदकं दद्याच्छालिग्रामस्वरूपिणः २१ शालिग्रा
मशिलातीयंयपिबनदिदातलम् सर्वपापनिर्मुक्तोवैकुंठभुवनंबजेर २२ नेनोगंगाजलंदद्यात्
महापातकनाशनम् सर्वनाहितरमानदानपारालमदर
लमदम् २१ दांद्रायणचरे यस्तसहसंकायशो
धनन् पिनेयदेवगंगांसमोरयातागुण पिकनियावास्येतूलताशेर्दिनमति तथा
गंगालपाननपातकार सात २ तासायासलिलदिवेद ससर्दयानिनि
ममानिसमहरे योजनावमा नया तिरे
सरपा नाचानाजागा
तिहार्तनाव २७ पुनात्यपुराणानुपुरुषान् शतशोथसहाः गंगातसानिपत जलसंसारकारका
६
५.

·अ. ग:पुदी कुशस्पानिपायनतामाह कुशइति १२ क्रियमाणाः कर्मणिप्रयुज्यमांना आपनिर्माल्पनांभयोग्यतांनयांनि १४ सामान्यशास्याहिशेष फुशमलास्थनोब्रह्माकुशमध्येजनार्दनः कुशायशंकरोदेवरुपयोदेवा:कुशेस्थिता: १३ अनःशावन्हिमंत्र तुलसीविप्रधेनवः नैतनिर्माल्यतायांतिक्रियमाणाःपुनःपनः १४. दर्शा:पिंडे निर्माल्याब्राह्मणा नभोज ने मंत्रागौस्तुलसीनीचेचितायांचहुताशनः १५ गोमोलेशनः मंडलोपरिस्कृते भूनलेत्यातुरेफुर्या दंतरिक्ष विवजयत् १६ ब्रह्माविष्णुरुद्रश्वास प कृतस्तत्रपुर्नले पेनश्मानितस्मात् कुधान मंडलम् १७ सर्वत्रवसोपतात वडापामतरिक्षेपिशनिच १९ अतोिित १राक्षसावपिशाचा अभूताः प्रेतायमान ७ नहोत्रंश्राद्धंचब्रह्मभोज्येसरार्चनम् प, दति निचेनीचजानिमुन्यमानाः गौ:तुलसीचननगृहात शारुबस्यबलवन्तामाह १९ सरार्चनंदेवपूजाम २० अर्भाल्याभयात्याः १५ प्रासंगिकंपरिसमाष्यप्रकन मनुसरनिगोमयेनेति १६ पिलितेतर भरि ७ पटगरता मंडलनासारभूम्यामातुरनैवकारयेत् २०७ तंच १०

·इतरा अन्यानद्यः अवगाहन स्नानन गंगातुदर्शनादिमिरेप पुनानि इनिहितायनान्मयः
१ २२ २३ २४ २५ २६
लिमसम्पामतःहत्वावरलंपुरंसिपेन विष्णोः पादोदकं दद्याच्छालिग्रामस्वरूपिणः २१ शालिग्रा
मशिलात्तीयं यःपिबेलादेमातरूम पसर्वपापनिर्मुक्तोवैकुंठभुवनंबजेर २२ तनोगंगाजलंदद्यात्
महापातकनाशनम् सर्ववादमानदानपारासतमदा २३ दांद्रायणंचरेयाक्तसहसंकायशो-
धनम् पिनेयश्चेदगंगासमोरयातामुन्जायपि २१ गिगायथागायतूलशेर्दिनमति तथा
गंगाने मानेनपातकभरमसाजन बस
दिलेत समर्पयानिनि
मुंग प्रगतिसतगहरे २६ नोजलविमान वातान रनामानान्तर गर्ने
तिकातनाव २७ पुनात्याएगान रुपान् शतशोथसहसाः गंगातसातलमा संसारकारका
A
७
.
.
२७ २८

·ग:पु.टी-जलपानहिमातुविर्यलवस्मरणचिंतनादपि युतीभवतीयाह . गंगनिहायाम् २१ ३५ ३ ३३ अननंजलान परियागः अनाशनेकाश्यपयाक्षयागनिरिनिहतो.मति अधातुरसंन्यासंनिर्धारयनिदद्यादिनिसान अवयद्यपियानपान निइनिश्रुतेमुरवजानामगंभोयहि साराम बहुजातीरु नातानामपंधोलविद्यते इनिमातिनिधात का गान्धवमन्या गंगागंगतियोवृधात्माजकंटगरी मतोषिष्णपुरंयातिनपुनजागने दि २५.३.कारनामा पुरुषःश्रद्धयान्यिता चिंतयेन्मनसागंगासापिशातगति ३० अतीमारदंगासंस्मराजाले- पिचत नतीभागवतंकिंचितशणुयाोगदाय कम ३१ श्लोकश्लोका पाददायोंनभागवनपटत न तस्यपुनरावृत्तिर्ब्रम्हलोकात्कंदाचन ३२ वहेपनि पदोपाठावशिवाष्णस्तवादापे श्राह्मणक्षापयाँद शांमरणंमुक्तिदायकम् ३३ प्राणप्रमाणामरायेदनशनरबग नहुत्रियादेरित्याहुः नया पियदहरे बाद रजत्तदहरे वाबजेटिन्यादिथुनिवर्णिकसाधारणत्वान प्रयाणांवर्णानांयेदमधान्याश्रमाचरणमितिसूत्रकार वचनाच मुरवज्ञानामग धविष्णवंलिंगधारणम बाहुजानीरुजातानांत्रिदंडनविननं इतिदंडवियनिषेधदर्शनाञ्च सोपवीतयोर्वेदमधीतयाविरक्तयो:- ·क्षत्रियवैश्ययोरपिदंडधारणमंतरेणकेवलंधेषमंत्रीच्चारणमात्ररावातुरसंन्यासाधिकारः नत्वनुपातयोहारूढमूदयोरिन्याहुः कि च हिजन्मनइत्युक्तवत्ताश्रीभागवताप्ययमेवपक्षःचीलतः क्षत्रियदेश्ययापिद्विजन्मनन्वादातुरसंन्यामाधिकारः स्मृचिनः इतिष- तीमः तथापिचिरक्तस्यैवकिमर्थयदिसंन्यामोत्तरंगारधदशावजीवतोपिपुनर्वागभुक्त्या दांनाशिन्दस्यात किंतु महासबजटेदेति तदु मनना आत्मन्यग्नीन्सयारोप्यवान्मणःप्रवजेतगृहात्मा क्षत्रियोदापिण्यावामनर्जत गृहादिनिस्मरणाञ्चति अत्रायविशेषः ग्राह्मण स्तदंडधारणकत्वाक्षभियोवैश्यश्वउपक्षमादिसंन्यासधर्मान वातन्यमवदिति अलमासगिर्कन ३४ रनदंबरचयति संन्य दद्यादातुरसंन्यासविरक्तस्यहिजन्मनः३४ संन्यस्तमिनियोब्रूयासाणे पं.उगतेरपि मनोविष्णुपुरंयातिन नर्जायतेवि ३५ स्तमिति अंमःसंन्यस्तंमया अंभुवःसंन्यरूमया सामन्यसंमया र्भुनःस्वःसंन्यस्मशास्वाहा गा यत्री पुत्रेषणायावित्र्तयणाथानो घणायाश्चव्युन्धितोहस्वाहाशिरम अभयवहतंन्यासत्तामाहेन्यादिप्रेष्यमगनुच्चार्य अहंद्र मास्मीत्यनुभवपाल्यार्थविचारणब्रम्हपरामयादित्यांतुरविधिः अनदंडधारणेनुदाहःनिलोदकपिंडदानादिकंचनस्यातम्यहि मन्यन्तस्य तुरीयाश्रमत्वात् अस्याहंब्रह्मास्त्रीत्यंत संन्यस्तस्यतुपारलौकिकमपिसर्ववक्ष्यमाणकर्मकर्यादितिविशेषःकिंच सांप्रदापिकानावटमप्य नतिमतमेव तुयाह्मणस्यापिदंडधारणविनातुरसंन्यासोनास्तिक्षत्रियस्ययोश्चसर्वथैवानधिकान्ये वदतानि ३५ ·टी.रक्तप्रकारेणजातंविधानंआतुरत्ययस्य तस्य २६ अध्वच्छिद्राण्येवाह मुरवमिनि ३० प्राणेशमनशरीरन्यागप्रकारमा भी पानादिनि नाभिस्थानमिटितयां प्राणापानयोर्यदाविधीभवनि नदारदीवानीहियागनपायु:प्राणाः नात शरीरात समि एवंजातविधानवधार्मिकस्य नदारदम ऊछिद्रगडंतिप्राणास्तस्यसरवनहीं ६ मा की कोंडाराणिसहर सय रूदिलोयांतियोगिनसालुरंध्रत: ३० अपानानिलितगापोर हाततिग क मशीभूत्वानदावादिनि:कामतिपुत्तलात २६ शरीगंपनतेश्यात्रिीमरुतीवर कर त्येवंनिराधारोयथोदुमः २१ निविष्टशरीरंतुपाणे तंजगुपितर अश्यजायतरोटारसर निंदितम् ४० त्रिधावस्थाशारीरस्यह पिनः किंगई किगतेदेहेक्षणनिधारहर्नरः पृथिव्यांलीयनेपृथ्वी आपलधारा जलेजसिलीयेतसभी रस्तसमीरने हर १४ मरुतीवर शरीर धारमत प्राणयथानिराधारोद्रुमः पतनि एवंपलत २० गतप्राणाम्यशरीरस्यावस्थामा निर्विरे मितिदायान् ४० ईदृशे देहं ४१ पृथिव्यादीनांस्वस्वरुपेलयमाह सपाटेन ५० ५ ·आत्मातुजायत अस्तिवर्धतेविपरिणमते अपीयने नभ्यतीन्ययंभाष्यकारादिमिरुक्तषड्भावधिकाररहितस्वाति १३ ननु पृथिव्यादयसम्बस्वममम्वरूपेलीनाभनि आत्माचनिन्यमुक्तीजगत्माक्षीभवतिनर्हिकर्मफलक्षीकाकः शंकायांजीवण्या आकाशश्वनथाकाशेसुर्वव्यापीचशंकरः नित्यमुक्तीजगृत्साक्षीआत्मादेहेधजोमरः ४३ सवैदियय- तोजावःशब्दादिविषयी कामरामादिभिर्युक्तःकर्मकोशसमन्वितः ४४ पुण्यवासनयायुक्तोनि मितेवनकर्मणा सप्रविश्यनवेदहेगृहेदग्धेयधाराही ४५ तदाविमानमादायकिंकिणीजालमालि यत् आयांतिदेवदूताश्चलसच्चामरशोक्षिताः ४६मर्मतसविदःशक्षा:सदाभार्मिकवल्लभाः तदनं कृतकत्यस्वर्विमानननयंतिते ४७ दिव्यदेहीदिरतांबरासुवर्णस्मारणेहपेतः दानभक्षावात्ममहा नुभावःप्राप्नोतिनाकंसरगूज्य मानः ४८ इतिश्रीगगडांगसागधारेम्ध्यिमाणरुत्पनि नवमोऽध्यायः ९ पुण्यापुण्यवासनानुसारणशभाशभकर्मफलाक्तानिति यादति तस्वरुप निरुपयलाइ सर्वदति५४ १५ १६धार्मिकावल्लभायपाते देवदताः कृतंआदरहत्येयेनतंगनंधार्मिकस्वःस्वर्गलोकनयति५मुष्ट मनोटिव्यस्त जोमबाटदीपस्थसंदेवापःसन्नादस्वर्गादिलोकतत्क्षणंमे वमाननीतिन हिनचनिनावर्षपतिमेममार्ग नीतिभावः४. इतिरीकाशेनवनीध्यायः ·प्र.पु.टा १६ अ. स्वगंगतस्यजीवस्यदहदाहविधिवग सन्याविधानमहिमाहरिचपरिपृच्छति। दाहतृतीयदिनयोःपंचकस्यविधितया सतीगंगाम वाहंचदशमंग्रामाधवः२ देहति और्वदेहिकलोकांतर्गपयोगिकर्म २ अंत्येष्टिंदाहादिकर्म ३ पापानांभपनुति शस्तदर्य गरुडउवाच देहदाहविधानंचवदंसकृतिनाविभी सतीयदिभक्त्पत्नीतस्याश्वमहिमांबद । श्रीभगवा नुवाच शृणुतायप्रवक्ष्यामिसर्वमेवोर्ध्वदेहिकम् यत्कृत्वापुत्रपौत्राश्चमुच्यतेपेकाहणात् २ किंदत्ते बहुभिर्दानै पित्रोरतेष्टिमाचरेत् तेनाग्निष्टोमसदृशंपुत्रःफलम्बाभूयात् ३ नदाशोकपित्यज्यकारये मुंडनसतः समस्तबांधयुक्तःसर्वपापापनुत्तये ४ मातापित्रोर्मुतायेनकारितेमुंडनंनहि आत्मज सकथंज्ञेयः संसारार्णवतारकः ५ अतोमुंडनमावश्यनरवकक्षविवर्जितम् ततःसबांधवःस्नात्वाधी तवस्त्राणिधारयेत् ६ मितिहेतुरुक्तः ४ मृतौमरणेसति ५ ६ ५ १ ७ ·स्रगतिःपुष्पमालादिभिर्मडयन् शवंभूपयेत् तदुक्तं विष्णु पुराणे प्रेतदंशभःम्नानाम्नापितंत्रविभूषितम दग्ध्वाग्रामावहि मायादिति , संकल्पन अमुकगोत्राय अमुकनाम्नेशवायब्रह्मदेवत्वस्थानपिंडोयंमयादीयतेनवोपनिष्ठतामिति एवंहि सद्योजलंसमानीययतस्तस्नापयेत्शवम् मंडपच्चंदनेनाभिर्गगामृतिकयाथवा ५ नवीनवस्त्रः संच्छाद्यतदापिंड्सदक्षिणम् नामगोत्रंसमुदायसंकल्पनापसन्यतः सन्युस्थानेशवोनामतस्यना- म्मापदापयेत् तेनभूमिर्भवेत्तुशालदधिष्ठातृदेवता ९ द्वारदेशेशयेत्पांथस्तस्यनालापदापयेत् तेननेवो पघातायभूतकोटिपुदुर्गताः १० तत प्रदक्षिणांकृत्वापूजनीयस्नुषादिभिः स्कंधापुत्रेणदातव्यस्तदा न्ये धवैःसहः ११ धृत्वास्कंधेस्वपितरंय स्मशानायगच्छति सोश्वमेधफलंपुधोलभतेचपदेपदे १२ हारिविश्रामंपांधःक्षतनाम्नाविष्णुरुद्रदेवत्या पडद धादिनि तनत्यानपिडेननस्यशवस्य अधिष्ठावदेवता आधारभूता मिस्तुष्टाम विदिनिकारणमुक्तम् तेनहारपिंडेनभूतकोटिघुनानांगणनासुर्यदुर्गनाः दुष्टंअचिस्थानंपातास्ते अपघातायविघ्नायनविघ्नोत्रस इसिमबरुध्यस्वसमानंकारणंतत्वनैवप्रभवंतीमि१० ११ १२ ·भ गपु-टी नेनभूतनाम्नातसेप्रेता यपिंडरत्यनुवर्नने संमार्जभूमि अभ्युचजलेनसंस्नाप्पाशवम् १४ तस्य कस्य होनन्यस्य होतुंदग्धंयोग्यस्यदे हस्य अयोग्यत्वकारकान अत्रपिंडदानंपिनातन्यांमभक्षणम योग्य त्वंयथोच्छिएं हबिहवनायोग्यभवभिनहढे होपात्यर्थः अतः पिशाचाद यः विभुत्का तन्मांसभक्षन कुवैती निकारणामुक्तम् दिनेयचि नादी १५ १८ समाज्यचमिसंलिप्यगोमयेनदिकालिमभूमि उल्लिरघ्य तस्या नीत्वाकंधेस्वपृष्टं केसदातातेनलालिनः नदेवतहणामुच्येनमृतस्वपितरंवहेत् १३ नतोर्ध्वमार्गेविश्रामसं- माान्युक्ष्यकारयेत् संस्माप्यतसंज्ञायतस्मतेनपटापयेव १४ पिशाचाराक्षसायक्षायेचान्येदिक्षसंस्थिनाः तस्यहोत्तव्यदेहस्यनेवायोग्य वकारकाः १५ नतोनीवास्मशानेषुस्थायेदुनगमरवम् नभदेहस्यदाहार्थस्थ लंसंशोधयेद्यथ १६ संमायभूमि लिप्योलिरव्योत्यनवेदिकाम् आयुक्ष्योपसमाधायचन्हितत्रविधानतः १७ पुष्पाक्षरथायर्यदेवंकव्यादसंज्ञकम लोमायस्दवास्येनहामंकर्याद्यधाविधिदणीध्वरेत्यांसत्वारेरवाम ध्येनामिकांगुष्ठेनोत्कृत्यजलेनाध्यक्ष्यउपसमाधतयन्हिसंस्थाप्य मृतकस्यमासं भिक्षनीतिकच्यादस्तदेवसंज्ञानामयस्यनंदेवंच हिंपुष्पादिभिःसंपूज्यलोमायःस्वाहावयःस्वाहा२मांसेभ्यःस्वाहाइत्याद्यनुवाक्येनवेदमंत्रणविधिमनतिकग्येतियथाविधिहोमंकुर्यात् १८ ·हेक्रव्याददेवत्वमेवांने भूतानिपंचभूतात्मकशरीगणिबिभर्षि स्वसिन्धारयमितिमूतदसि किंच त्वमेवजगतांयोनिःकारणंचासी पंचमहाभूनांतर्गत्वात्वमवलोकस्यमर्चपाणिजातस्यक्षधासंदीपनेन भुक्तानपरिपाकेनपरिपालकोसिनस्याङ्केतोःसंसारिकःसंसारेभवमृत शायंपुरुषम्तमेनस्वर्गतिनय प्रापयतिप्रार्थना १९ २० चिनायोमोक्षस्थापनंनत्प्रतिकंतदारभ्यसपिंडनात् प्राझप्रेतत्वं भवति अत- वंभूतजगद्योनिल्वंक्षतपरिपालकः मृतःसंसारिकस्तस्मादेनंत्वं स्वर्गतिनय १९इतिसंप्रार्थयित्वाग्निचि तांतवकारयेत धीरवंडतुलसीकापलाशाश्वथदारुतिः २० चितामारोग्यतंप्रेतपिंडोहोलपदापर्यत् चितायांशवहरतनान्नारगश्वर चितामाक्षणभनिकनेतत्वमपजायते १ केपितंसाधकंपाहुप्रेतकल्प विदोजनाः चितायांतननाम्नावाप्रेतनाम्नाथवाकरे २२ इत्येवं पंसी:पिंडेशवस्याहुतियोग्यता अन्ययाचो पघातायपूर्वोक्तास्त भवंतिहि २३ भित्ताांशवहस्तेच सपिंडीपर्यंतचप्रेतनाम्नैवप्रदातव्यंस्थानादिषुरावपांथभूतनामाभार ति २१पक्षानरमाहर्कपिनि प्रेतकल्पं अंत्येष्टिविधानंतद्विदः साधकमयाहुःअतस्तेनसाधकनाम्नावाकरेएवप्रेतनाम्ननि २२ यथादिक्पाला दिवलिभिहविराहनियोन्यभवात तत्संचपिंडेशवस्याहुतियोग्यतेति अन्यथपंचपिउदा विनातुउपयातायस्वकुलनाशाथपूति भनपि शाचादयोभक्तीविश ·अ. ग:पुनी पूर्वलोमेश्यस्वाहेत्यनुवाक्येन हुतंनमेवाग्निंतणेरादायपुत्रीदद्यादग्निनिरग्निकानांसाग्निकानांतुअग्निहोबादादायदद्यातिविशेषः २४ यदिप चयस्यात्तदादाहीनवासवोत्तरदलादिपंचकेप्रेतदाहरणकाष्ठसंग्रहनकारयेदितिनिषेधात् २५ रेवती अंनेयस्यतदेतत्यंचकंदाहेअ पंतादत्वापंचपिंडान्हुतमादायतंतणेः अग्निपुत्रस्नदादद्यानभवेत्संरकयदि २४ पंचकेषुमृतोयस्तनगतिलभ तेनरः दाहस्त्रनकर्तव्यःकृतेन्यमणंभवेत् २५ आदोकत्वाधनिष्ठाईमेतन्नक्षत्रपंचकम् रेवत्यंतनदाहेहँदा हेचनशभंभवेत् २६ गृहहानिर्भवेत्तस्यकक्षेधेषमृतोहियः पुत्राणांगोत्रिणांचापिकविहिनःप्रजायते २७ अथवाऋक्षमध्ये हिदाहस्याहिधिपूर्वकः तद्विधितेप्रवक्ष्यामिसर्वदोषप्रशांतये २८ शवस्यनिकटतायनि क्षिपेत्युत्तलास्तदा दर्शमयाश्चचत्वारऋक्षमंत्राभिमंत्रिताः २९ सप्सहेमप्रकर्तव्यवहंतिकक्षनामभिः प्रेताज यतमंगपुनमस्तसंपुटः ३० ततोराह प्रकर्तव्यस्तैश्चपुत्तलकै सह सपिंडनदिनैकुर्यात्तस्यशांतिविधिसुतः हयोग्यंन २६ दाहेसतिशभाभावएवाहू गृहति ३७ विधिनातुपंचकेपिदाहस्यादित्याह अथेनि २८ विधिमेवाह शवेतिमंत्राः ४८ संहितायांजातव्याः२९ प्रेताजयतानरमंदोषः शर्मयच्छन इनिमंत्रणसंपुटोऋक्षनामभिः होमःकार्यः३० ३१ ७ ३१ ७ ·. ३२ ३३ ३४ प्रसंगात्सतीकृत्यंतमहिमांचाह. पतिबनायेकोनविंशतिभिः ३५ ३६ ३७ निलपात्रहिरण्यंचरुप्यरत्नंयथाक्रमम् घृतपूर्णकांस्यपात्रंदद्योद्दोपप्रशांतये ३२ एवंशांतिविधानंतुक्त वादाहंकरोतियः नतस्यविनोजायतप्रेतोयातिपरांगतिम् ३३ एवंपंचकदाहःस्यात्तहिनाकेवलंदहेत मतीदिमयंपनीतयासहविनिर्दहंत ३४ पतिव्रतायदानारी भर्तुःप्रियहितरता इच्छेत्सहैवगम तदा स्मानसमाचरेत ३५ कुंकुमांजनसहभपणे पितांतनुम् दानंदयाहिजातियोबंधुवर्गभ्याएवच ३६ गुरूंनमस्कत्यतदानिंगच्छतमंदिराहिः ततोदेवालयंगत्वाभत्त्यातंप्रणमंडरिम् ३७ समाभरणंतत्र श्रीफलंपरिगृत्यच लज्जांमोहंपरित्यज्यश्मशानभवनंब्रजेत् ३८ तत्रसूर्यनमस्केत्यपरिक्रम्यचिता तदा पुष्पशय्यांतदारोहनिजांकेस्वापयत्यतिम् ३९ सरिवश्य श्रीफलंदद्याद्दाहमाज्ञापयेत्तत्तः गंगा स्मानसमंज्ञात्वाशरीरंपरिदाहयेत् ४० नदहेगार्भणीनारीशरीरंपतिनासह जनयित्वाप्रमृतिंचबालंपो थसतीसवेर ४१ थ ५ ५ ५ ·अ. ४६ गपुटी अपाउनपेवदृष्टांतेनस्यष्टयति दन्यतेइतिहाभ्याम् ४२ ४३ दिव्यादोषिवादेशपथादो ४४ किंच अंतरात्मासतीजीवामृतेनदे इरूपणनुमरणगतेन आत्मनाअध्ययान्मस्वरूपेणचा सहएकतांपाप्तापुन राशरीरंनप्रामोत्तीत्यर्थः ४५ इममेवाच्य नागरिमासाद्यशरीरंदहतंयदि अग्निर्दहतिगात्राणिनैवात्मानंगपीडयेत् १२ दधतेधायमानांधातूनां चयथामल नथानादिहेत्यापंहताशयमतापमे ४३ दिव्यादोसत्ययुक्तश्चमट्टीधर्मयुतानरः यथानदत्यते तनलोहपिडनकाहिचित ५४ तथासापतिसंयुक्तादानकदाकच अंतरात्मात्मनाभत्रामृतेनैकत्वमागता ४५ यावयाग्नामृतेपन्योरुनानात्मानंप्रदाहयेत् तावन्नमुच्यतेसाहिस्त्रीशरीरात्कथंचन ४६ तमात्सर्वप्रयत्ने नस्वपतिमेवयेत्सदा कर्मणामनसा वाचामृतेजीवतितक्ता ४७ मतभर्तरियानारीसमारोहेडनाशनम् सारंध तीसमाचत्वास्वर्गलोकमहीयते १८ तत्रसाभत परमास्तूयमानाप्सराँगणेः रमतेपनिनासाईयावदिंद्रातुर्दश ४९ तिरंकमुवनदृदयति यावदिति यायसनीनस्यात्ता बलात्वान्नमुच्यते किंतुसतीएवमुच्येत इत्यर्थः ४६ भर्नरिमृतं जीव निचसत्तिनद्नान दनुगतामयंन ४७ महीयते प्रज्याभवनि ४८ भर्नपरभाभर्तुरपिशोभनरूपा ४९ ४९ ५ ७ ·अत्र अस्मिन्लोके ५० तिस्रःकोट्यइति अगणितानियावत्यःसिकताभूमेस्तावतीरंददंस्मगाइतिवत् ५१ रमणेनस हैकत्वंगतापितेनकीद ते इत्यत्र अडेनेचस्मित्स्फीतंनस्यादन्योन्यमीक्षणमितिवचनादतानंदादपिस्नेहानंदेअधिकसुरवानुभावात्पृथकतारमतेइतितावः भ तलोकेस्वर्ग ५२ किंच मुक्तापिलीलाविग्रहंकृत्वाभजंतेत्रभजनानंदस्याधिक्यंतथात्रापिस्नेहानंदस्याधिकचात मणा यस्वेच्छयेवविमलेड मातकंपेतकंचेवयत्रसाचप्रदीयते कुलत्रयंपुनात्यत्रम रंयानुगच्छति ५० तिरकोटयार्डकोटीचयानिरी माणिमानुषे तावत्कालंवसंत्स्वर्गेपतिनासहमोदते ५१ धिमानेसूर्यसंकाशेकाडतेरमणेनसा यावदादित्यचंद्र चालोकेचिरंवसेत् ५२ पुनश्चिरायुःसाभूत्वाजायतेविमलेकुलै पतिव्रतातुयानारीतमेवलभतेपतिम् ५३ याःक्षणंदाहदुःरवेनसुरवमेतादृशंत्यजेद सामूदजन्मपर्यनंदानविरहाग्निना ५४ लेजायतेनतुकर्मणाइनि अन्यथा सतीएदस्त्रीशरीगुच्यतेनान्याइतिपूर्वोक्त वचनविरोध स्यात् नवपतिमेवलभते तदुक्तंमाघे अतीययोषित्यकृतिःसुनिश्चलापुमांसमध्ये निभवांतरेवपीति ५३ अनुनष्याह याइति ५४ ·अ. १० पु-टी-मामगिपंचकसतीकत्यंरिसमाप्यपस्तत्तदाहमवानुसरनियाति नरंएवंचक्ष्यमाणप्रकारेण ५५ स्फोटयंदवायमभिप्रायः हट्यो गिनस्तम्मेन्छयाब्रह्मरंध्रभिन्वाब्रह्मलोकनीतिकर्मयोगिनांतुपरनोभेदनेनपितृदेवलोकप्राप्तिर्भवति संन्यासिनांतुपूर्वभित्त्वापश्चातुं गंगा यांतदलाभभूमोवानिक्षिपदिति ५६ ५७ मंत्रसंवाह अस्मान भकाराव अकारोवासुदेवःस्यात् इतिमंत्रकोशः अक्षराणामकरोस्मीनिश्री तस्मात्पतिशिवंज्ञात्वासहतेनदहेन म गदिनम्घासतीताय॑तमेवंबदहत्तदा ५५ संदिग्धशवापूर्णस्फोट येत्तस्यमस्तकम गृहस्थानांदुकाष्ठेनानानांश्रीफलेनच ५४ प्राप्तपितृलोकानाभित्यानरभ्रकम् आजाहुतिंततोदयान्मंत्रणाने तत्सतः ५० अम्मात्यमधिजातोसित्तदर्यजायतांपुनः असामगोयलोकाय स्वाहाचलतुपावक ५८ भगवहननाच पावक त्वंयीचारादेवाज्जातासि वाचावन्हे मुरत क्षेत्रमितिस्मयत: किच खत्त्वतः मकाशात् अयंजनः स्वर्मयलोकायस्वगलांकंपतिगं→पुनर्जायतां नेजामयदिव्यशरीरण उत्पन्नाभवतु किंच अस्यै अस्यस्थू लदेहःस्वाहासयिहविरस्तु किंचज्वालायामवहविर्हयते अनवंज्वलनुप्रज्वलित्तोभवेनिमंत्रार्थः५८ ५० ५ ·एवमिति अर्थदग्धेतुमस्तकंस्फोटयेत पूर्णदग्धेसन्याज्याहुतिंदद्यान्चेति नेनरीदनेनगुर्जगणांकुलव्यवहारपरमेतत् ५९ पूर्वस्त्राभिःनतस्त्री भ्यःपश्चातानादिनिरितिनामगोत्राण्यांउपकल्पितसंकल्पितम् अमुकगोत्राया:मुकतायेदंनिलोदकंमदत्तनवोपनिष्ठनामिनि ६० प्राशयत एबमाज्याहुतिंदत्वातिलमियांसमंत्रकाम रोदितव्यततोगार्टनेनतस्यसुरवंभवेत् ५९ दाहादनंतरंकार्यस्त्रीमिः स्मानंनतःसुतेः तिलोदकंततोटद्यान्नामगोत्रोपकल्पितम् ६० प्राशयेन्निबपत्राणिमृतकस्यागुणान्वदेत स्त्री जनोग्रेगृहंगच्छंतपृष्टतानरसंचयः ११ गृहेस्मानंपुनः कृत्वागोग्रासंचपदापयेत् पत्रावल्याचमुंजीयात्गृहां नेवभूक्षयेद ६२ मृतकस्थानमालिप्यदक्षिभिमुरवंततः हादशाहकपर्यतंदीपंकुर्यादहर्निशम ६३ सूर्यमा गतेनार्यस्मशानेवाचंतुष्पय दुग्धंचमृन्मययात्रेतनोदद्यादिनत्रयुम १४ अपक्कै मन्मयंपात्रंक्षीरनीरमपरित म काटायेगुणैर्वडेधृत्वामंत्रपटदिमम ४५. स्मशानानलदे धोसिपरित्यक्तोसिबांधयः इदनारमिदंसौरमंज भोहिमितंपिब ६६ चर्वयेत शोकदिनेमिष्टभोजनपरिहारायपूर्व कटुमुरवंकुर्यादित्यभिप्रायः गुणान् कार्निवरान यायकोतिर्मन स्यपुण्यालोकगीला तात्कालंयसेत्स्वर्गे पूज्यमानःसुरासुरेरित्यभिप्रायः६१ ६२ ६३ ६४ अप्रमिान्यानमितवत्संहिइशारे तुम्भाहिमुंश्व इदंनीरंचपिब ६५ ·अ. चतुर्थेदिनेनद् विष्णुपुराणे चतुर्थेन्हिचकर्त्तव्यंभस्मास्थिचयनंनृप इनिअवरोधनः चतुर्थदिने पंचकशनिवारादियोगात् ६७.सं. चयविधानमवाह गवत्यायेकादशभिः ६६ परिकमावामावर्तेनकुर्यात् ६९ संयुक्ष्यपूर्वतु किंचिदुग्धेनसंप्रोक्ष्य उन्हरेत् . चिन्मस्थाना चतुर्थसंचय कार्यःसाग्निकेश्वनिरग्निः तृतीयन्हिहितीयेवाकर्त्तव्यश्चावरोधतः ६७ गत्वाम्मशान भूमिंचस्मान हावाशचिर्भवेत् ऊर्णासवेशयित्वापवित्रीपरिधायच ६८ दद्यात्स्मशानवामिभ्यस्ततोमाषबलिंसतः यमाय लेनिमंत्रणतिर कुर्यात्परिक्रमाः १९ ततोदम्धनसंयुक्ष्यचितास्थानरवगेश्वर जलेनसमयेपश्चादुरदस्त्रिदंद कम् ७० कृत्वापलाशपत्रेषुक्षालयेदुग्धवारिभिः संस्थाप्यमन्मयेपाश्राईकुर्याद्यथाविधि त्रिकोणस्थ दिलंकृत्वागोमयेनोप्लेपितम् दक्षिणाभिमुरवोदिक्षदद्यापिंडवयंत्रिषु १२ पंजीकृत्यचिताभस्मतत्रधृत्वा विणकाम् स्थापयेत्तत्रसजलमनाच्छायमुरवंघदम् ७३ ततस्तंडुलपाकेनदधिंघृतसमन्वितम् बलिप्रे- तायसंजलंदेयामिष्टयथाविधि ७४ लिकाशयेत् ७० उपलपितस्थलमेवस्थंडिलंभवति तत्रिकोणकृत्वा तत्र विषुदक्षिणपश्चिमोत्तरासुदिक्षु ७१ ७२ ७३ ७४ ५ ५१ ५ ·७५गर्तपिंडाद्दाहस्यानिनश्यतिमलिनपोडस्यांगतोभवति ७६ ७७ ७८ गंगायांअस्थिपतनस्यमहिमानमाह अंतरित्यष्टभिः शदिनमध्येएवमहीयते पूज्योभवति .७९ तम्यामस्थिपतनप्रभावंत किंवर्ण्यते तज्जलक्कतसंगपवनस्पीदपिकृतार्थोपवतिइत्याह गं पदानिदशपंचेचचीनरस्यादिशिवजेन गतविधायतत्रास्थिपात्रसंस्थापयेत्वग ७५ तस्योपरिततोदद्यात पिंडदाहार्तिनाशनम् गौ-न्य पात्रनावागच्छ जलाशयम् ७८ तत्रप्रक्षालयेहग्धंजलादस्थिपुनःपुनः येञ्चंदननाथककुमनामशेषतः ७१ धृत्वासंघटकेतानिकृत्वाचन्दृदिमस्तके परिक्रम्यनमस्कृन्यगंगामध्ये विनिक्षिपेत ७८ अंतर्दशाहंयस्यास्थिगंगानोयेनिमज्जति नतस्यपुनरावृत्तिर्ब्रह्मलोकान्कदाचन ७९ या सदस्थिमनुष्यम्यगंगातोयपुनिष्टति तावहर्षसहस्त्राणिस्वर्गलोकेमहीयते गंगाजलोर्मिसंस्पृश्यमृत कंपचनोयंदा स्पृशतेपातक तस्यसद्यावनिश्यति आराध्यतपसोग्रेणगंगादेवी भगीरथः रडगर्थपू र्वजानामानयनबन्यलोकतः त्रिपुलोकेषुविख्यातेगंगायाभवनंयशः यापुत्रान्सगरस्येतान्मस्पारव्याननयहि गति ८०गंगाजलस्य असाधारणतामाह १८२ यशएवाह यानि एतापष्ठिसहस्त्रान्सस्मारयानपिनस्मएपारल्यानामानियेषांतभ्यारशंषोभित्य ·५२ ग-गुट || पनना त्यतनमावाटेय ८४ अत्रतिहासंकथयति कनिदिनिद्वाभ्याम् ८५ अयंभावः अजामिलोयथा अविदितरिना महिगापिसुलभत हरिनामच्चिारणान्मतः तथैवायमपिनच्चरणोदकादिति अत:गंगाएवमुक्तिप्रदाइतिहेतोः ८७ अथशब्दोधिधानांतर अत्रपुनाहिरसिं हावलोकनेताह यवयस्मिन्दिनेशणयात् तदातस्मिनीवदिनपूर्ववन्यूर्वोक्तविधानेनपुत्तलंकेवलमेवदहेन्नतुकासम दायसम्बगस्थिसं चयनविधानेनादायकचिपिष्टपुत्तलकंकृत्येतिपाठःतत्रायविधिः यदपिष्टस्य सांगहतमात्रपुत्तलंविधायनन्नामयज्य संदीपंनिधार- प्रयमिपापानियेकत्वामानवामृताः गंगायामस्थिपतनास्वर्गलोकंप्रयालिते ८४ कश्चिद्दाधीमहारा सर्वप्राणिविहिंसकः सिंहेननिहितोयावययातिनरकालये २५ तायकाकेनतस्यास्थिगंगाएं नितंत दिव्यविमानमारुत्यसगतोदेवमंदिरम् १६ अतःस्वमेवसत्युबोगंगायामस्थिपातयंत अभिमभामा दशगात्रंसमाचरेत ८७ अथकश्चिद्विदेशेवायनेोरभयंमृतः नलब्धस्तस्यदेहधनमायामानेतरा प्राणप्रतिष्ठाकुर्यात यथाअमुकगोत्रस्यप्राणइहप्राणा-हंसःजीवरहस्थितोजीवःसर्वेद्रियाणिवाङानस्त्वकाक्षुश्रीज जिहाप्राण यूपस्थानिरहागत्यसुरवतिष्ठतुस्वाहेति लेलिहानमुद्रयानहंदयेविन्यसेत् ततोयाबद्दीयःप्रचलतिला वहिष्णु रणदुध रदानंचदद्यात् तनोदीपनिर्वाणेसतिरंकाष्ट नहह -- u- ·८९ ९० १ प्रसंगावालादीनांकृत्यमाह गंगेति ९२ अतःपरं सप्तविंशतिमासात्परम् ९३ गर्भेएवनष्टेमतेरातिक्रियादग्धदानादिनाक्ति दर्भपुत्तरदकत्वापूर्ववन्केवलंदहेत् तस्यास्पसमादायगंगातोयोगिनिक्षिपेत् :९ दशगात्रादिकर्मन दनादेवका ग्येत् सरवदिवमोग्रायःभाडेसावन्मराटिके : पूर्णेगर्भमुतानारी विदार्यजरंतदा वालंनिकाश्या:क्षिष्य- मातामंददाहयेन ११ गंगातीरेमृतंबालंगंगायामेवपातयत अन्यदेशक्षिपेमौसप्तविंशतिमासम् ९२ अनःपदहनम्यगंगायामस्थिनिक्षिपेत जलकुंभनदातव्यंबालानामेवभोजनम् ९२ गर्भनष्टेभियानाम्निटुग्धं देयंमतेशिशौ घटनपायसंभोज्यं दद्यादालवित्तिषु १४ कुमारेचमृतेबालान्कुमारानेयशोजयेत्र चालान भोजयद्विमान्योगंडेसनतेमृते १५. तस्यकिंचिदपिनदातव्यमित्यर्थः शिशरादंतजननादितिस्मते हान्पत्तिपतिसिंग, दितिसंज्ञाबालस्थाद्यावदाशिव आशिरवंचूडाकर्मतृतीयवर्षपर्येतंबालइतिसंज्ञाविपत्तिषुमरणेषुधादिकंदेयंवादातरुपयोग वभिचाक्षयजतिवचनाद ९४ आपंचवाकीमार पोगंडादशहायनःअवतेबालान्सबतेविमान् ९५ ५ ·Tीचमानिध्यपोगंडावस्थायांअव्रतः उपचीतसंस्कार रहितः सव्रतः सोपवीतः ९६ महादानेशय्यादिकम् ९७ एकरयतस्यैवोटे- शेनकृतएकोद्दिष्टम् १८ १९ व्रतस्थानेव्रतबंधशानेउपवीतसंस्कारस्य अनधिकारात् देहेचापिस्वल्पेसतिक्रियामपिस्वल्पाकुपार मृतश्वपंचमार्जमवतःसबतोपिवा पायमेनगुडेनापिपिंडान्दशक्रमात ९६ एकादशंडादशंचपो मर्ग विधिविना महादानविहीनंचयोगंडेकत्यमादरत जीवमानचपितरिनपोगंडेसपिंडनम् अतस्तम्यहा दशाहन्यकादिष्टंसमाचरेत १८ स्त्रीभृतागोविवाहस्त व्रतस्थानेप्रकीर्तितः व्रतात्याकसर्ववर्णानांवयन सल्याक्रियाभवतु ९९ स्वल्पात्कर्मप्रसंगाचस्वल्पाहिषयबांधवात् स्वल्पेययसिदेहेचक्रियांस्वल्पामपी- छति १०० किशोरेतरूणेकुर्यातशय्याघमरवादिकम् पददानमहादानगोदानमपिदापयत् । १.किशोतरुणावस्था यांतुमनेसतिसर्वमेवकृत्यंकरणीयमित्याह किशोरमिनिकिशोरः षोडशसमस्ततोयौवनमादिशेत् । छ ७ ·। सन्यासिनादु दाहादिकंकिमपिसत्यनकरणीयमित्या ह यतीनाभिनिसर्वेषाहंसादिचतुर्विधानांतेपास्वपिवणामपिगृहस्थैरपिसनारिभि दोहादिकनकर्तव्यकरीचकंतुप्रददितिप्राचीन र्यफतदंयुक्तगित्याक्षिपन्नाह नदाहमितिये प्रेष्यगंत्रोच्चारणपूर्वकंसन्पस्तंतेषां दाहा यतीनांचेवसर्वषांनदाहोनोकियां दशगात्रादिकंनेषांनकर्नव्यसतादिभिः २ दंडग्रहणमात्रेणनरोना- रायणोभवेत् चिदंग्रहणालेपपित्तत्वनैवजायते । ज्ञानिनस्त.सदामुक्ताःम्लरूपानुभवेनहि अनसंपय दनानापिंडानानैवकांक्षिणः ४ तस्मापिंडादिकंतेयानतुनोदनयाचरेत् नीर्थयाडंगयाथापितभ-. न्यासमाचरेन ५ टिक.सर्वशास्त्रेयवहितगेर २ ननुदशगांत्रविनाप्रेनत्वंस्ादिनिनेन्मेवमात्रेणेनितानेशून्येना पिसंन्यासिनांप्रेतत्वंने वेनि ३ किंचज्ञानयुनेनमंन्यासेनजीवन्मुक्तविदेहत्वमेवभवतिरत्याह नानाति ४ अपश्यकर्त्तव्य तयातुनाचरेत किंपितृभत्त्येव ५ .५ ·अ. ग-पु-टी- संन्यामिनांकृत्यमाह सन्यासस्तस्वमित्रपुत्रदलत्रबंधवांदीन शिरवायज्ञोपवीतस्वाध्यायगायत्रीजपाद्यशेषकमाणिसंन्यस्यदंडमा छादनकोपीनंचप्रेथमंत्रोच्चारणपूर्वकंपरिग्रहदितिसंन्यासोयस्यास्तीतिसंन्यामी अम्यावस्थाभेदेनचानुर्विध्यदर्शयति हंसमिति हंसस्नयथाजातस्तथारुराधरानिहानिष्पग्ग्रिहोब्रह्ममार्गेसम्यकसंपन्नः शहमानसः प्राणसंधारणार्थपरेछयाभक्ष्यमाहरन्नुदर पागलाभालाभसमःशक्लध्यानपरोध्यात्मनिष्टश्चतुर्थभूमिकारुहः शभाशभकर्मनिर्मलनपरःशून्गगारदेवनागृहे तणकटव नाकक्षमूलकुलालशालाग्निहोत्रनापुलिनगिरिकहरकंदरकोटरनिर्झरस्थंडिलेधनरुतवासप्रयत्नोनिर्ममःसन्निवसनीनिहं संपरमहंसेचीचकबहूदकान् एतान्संन्यासिनस्तायपृथिव्यास्थापर्यन्तान ६ सोनामेति १ परमहंसस्तनदंडकोपीनंनचाच्छादनमाचरनिनिधिनिषेधानीतीयद्रह्मवंदांतपपूर्णानंदेकबोधः परमान्माननिरूपित स्तब्रह्माहमस्मीत्येवेचतुर्थादिमिकाससर्वदाभवन्नवसप्तभूमिकारूदाध्यानध्ययविभागरहिनौब्रह्मानंदविलीननिवाछरीरम पिनानुसंधने एतदेवानं श्रीभागवने देहविनश्वरमवस्थितमुन्धितंवामिद्धानपश्यनियनोध्यगमस्वरूपम् देवादपतमथदैववशा दुर्पतं वामोयथापरिक्रमदिरामदांधः इत्ययंयोगाशीतोष्णमुखदुःरयमानापमानषादिभिर्विवर्जिनोभवनिनिरुडाशेषचि १ ५४ ·तवृत्तेोगिनःशीतादिनास्ति तान्ययाभावात् यथाललायामासक्तम्यवालकस्याच्छादनादिरहितस्यापि हेमंतशिशिरयोःप्रातः कालेशीतंनास्ति नथापरमात्पन्यासत्तस्ययोगिनःशानाद्यभावः अतःनकन्याभवति इनिचम्पर्यते जानामृतंन तृप्तम्यकत रुत्यस्ययोगिनः नैवास्तिकिंचिकर्तव्यमस्तिचेन्नसतन्वचित् इतिपरमहंमः २ अथकुटीचकबड्दकाविरतिभेदनयथा अत्र विरक्तिस्त्रिधा तीवाताव्रतरामंदाचेति तीब्रायथा अम्मिनजन्मनिमाभूवनपुत्रदारादयाममइतियारूस्थिराबुद्धिःमधेराग्यम्यनी बताइनिअस्मिन्वैराग्यकुदीचकवहदकसंन्यामाधिकारः लथाचोक्तम् यात्राद्यशक्तिशक्तिश्यांतीबेन्यासयंभवंत, कुचिकाब हृदश्चेदुभावतोत्रिदंडिनो १ कुरीचकस्तयात्राद्यशक्ताः एकस्मिन्नेवतीर्थसंवमन् प्रत्यहंद्वादशमहस्त्रप्रणवजपंकुर्वन यथोक्तका लभेक्ष्यमाहरन् महावाक्यार्थमवलोकयन्नात्मानुसंधानेचित्तरतिमवरोधयन् कुट्यापर्णशालायांचकास्तिब्रह्मध्यानंनप्रकाशते इतिकुटीचकः कुट्यामेवचरति यात्राद्यशक्ति तयाविचरतीति यहाचरगतिपक्षणयोरितिधातोः कुत्यांचरतीतिभक्षयति शिक्षा न्ममितिकरीचरोवा ३ बहुदकश्चतीर्थयात्रांसशक्तोग्रामत्वेकरात्रंनगरेत्रिरात्रंतीर्थसप्तरात्रंनिवसन् त्रिकालम्मानपरोमाधुकरी हत्तिमाश्रितीनिवासस्थानाशक्तिरहितीनिजाश्रमधर्मरतोरणावमनुस्मरन दंडादिकंपरिगृन्धपुनस्तीर्थीतरंबजतीति बहूदका नितीर्थजलानियस्यति बहूदकइति ४ तीव्रतरवैराग्ये तुहंसपरमहंसमन्यामाधिकारः तीव्रनरंयथापुनरावृत्तिसहितोलोकोंमे ·म Terlinास्त कश्चन इनितीव्रतरतस्यात् मंदेन्यासोनकोपिहीनिः। मंदवैराग्येतुसंन्यासाधिकारएव नास्तिमंरायथा पुत्रराराधनादीनांना- शनालालकीमतिः घिसंसारमितीरस्यारिरक्तेमंदनाहिसेति एतेषांविशेषलक्षणानिविश्वेश्वरीपद्धनोपरमहंसोपनिषदंजीव गुक्तंश्चविशेषतोनिरूपितानि भवतुविस्तरभयान्नलिरिवनानिश्लोकार्थस्तस्पष्टएव १०१ इतिटीकायांदशमोध्यायः गंगादीनामभावहिपृथिव्यास्थापनस्मृतम् यत्रसंतिमहानद्यस्तदातासेवनिक्षिपेत् १०७ इनिश्रीगरुडपुरा सारोडारेदाहास्थिसंचयकर्मनिरुपणोनामदशमोध्यायः१० गरुडवार दशगात्राविधिबूहिकृतकि सुरतं भवेत् पत्रासाचेतुयःकुर्यादितिमेवदकेशव' बीभगवानुवाच श्रीभगवानुवाच श्रृणुतार्यप्रवक्ष्यामिदर्शगात्र विधितव यदिधायचसन्युवमुच्यतेपेन कारणात् २ पुत्रशोकंपरित्यज्यधृतिमास्थायसालिकाम् पितुःपिं उदिककुयोदश्रुपानकारयेत् । अस्थिसंचयनादूर्वदशगात्रंसमाचरेत् इनिश्रुत्वावगःपूर्वतदेवपरिपृच्छति १ एकादशेम्पि योगासशोकापनयनंरचः अपजेपिंडदातारंदशगात्रनिधिहरिः२ साविकीकृतिनिायांप्रोक्ता धृत्याययाधारयतेमनःप्राणेंद्रियकि याः योगनाव्यभिचारिण्याधुनिःसापार्थसाविकीति ५:

·कियायामनुपातस्थनिपंधमाद पनि निरवका यथोत. '४ नंदचाह यदातिसमभिः नियनंगनः मृत्युप्राप्तः ५ अपरिहार्यदूरीकर्तुः शक्ये ६ उपायाभावादपिशाकोनोचितद्रत्याह नहींति - भावानांदुःरवादीनांप्रतीकारः दूरीकरणोपायः ८ संयोगौविप्रेयोगोती लगायाधयमुक्तंनाभुक्तंयनायशः अतोनरदिनहिनदाशोकान्निरर्थकात ४ यदिवर्षमहत्राणि शांचहनिशनरः तथापिनयनिधनंगनोदश्यतकाहिचित ५ जानत्यहिवांमृत्युर्धबंजन्ममृतन्यच तस्मा दपरिहार्यर्थनशोकं कारयेद्धः ६ नहि कश्चिदुपायस्तिदवायामानापिका बाहिन्यवशंप्राप्तांजंतुःपुन रिहाननंत अविश्यता विभागानोपनीकारोवद्यादि तदादुलन मुन्टरनलराम युधिटिराः नायम त्यंनसंवासः कस्यचिकनाचनाह अपि नगरकिनायक जन: ५ यशाहिपथिक करिझाया माश्रित्यरिश्रमन विशाम्य साबुनगंछेनदतसमागमः । संस्थान:संस्कृतगोन्ये सायंतच्चविनश्यति तदन्नरमसंकायकानामागन्यता 77 मरया लडिजीदिनमरिया माह भाग मान र सनवार्थदीने नहदयत्ति यथेनि १० यस्य कारण यायलाई सिमा १८ मिनभवति ११ ·अ गस्टर नेपज्यं औषधंदुःख रोगनिधर्तकमित्यर्थः १२ शोकापनादनीषायनिरुप्यपुत्राभावेतुकः कुर्यादितिप्रभस्योनएमाह पुर्वतिपंचभिः यधूः पत्नी पुत्रवध्या भावे सोदरः कनि प्रश्नाता १३ लानुपुत्रेणसर्वश्लादणांपुत्रमत्वस्यादित्याह ज्येष्ठस्येति १४ एकजातानाएक पन्यमेतदुःरवस्यविचारंपरिचिंत्यच अज्ञानप्रभवंशोकं त्यकाकत्रियांसुतः १२ पुत्राभावेयधूःकु योद्धाभचिचसोदरः शिष्यावाबाह्मणस्येचसपिंडोवासमाचरेत १३ ज्येष्ठस्यवाकनिष्ठस्या चातुःपुत्र पोचकः दशगाचादिककार्यपुत्रहानेनरेवग १४ धावृणामेकजातानामेकाचेत्युत्रवान्भवेद सून तेन पुत्रेणपुषिणामनुरवात १० पल्पश्चवरह्माकम्पकापत्रवनाभवन मवा:म्ताःपुत्रवत्यः स्युस्सेनकेनन तेनहि १६ सघापुत्रहीनानामित्रःपिंपदापयेत क्रियालोपोनकर्तव्यःसांभावपुरोहितः १७ स्त्रीवाथ पुरुषःकश्चिदिष्टस्य कुरुतकियाम अनाथपंतमंस्कारान्काटियज्ञफलं लभेत १८ स्थापितःसकाशात् उत्पन्नानांमध्ये १५सापत्नपुत्रेणस्त्रीणां त्रितास्यादित्याह पत्नइति १६ १७ दृष्टस्यमित्रस्य १८ ५५ " ·१९ २० २१ २२ कनेकिंसनं भवेदितिषभस्योकरमाह मतेतिहाभ्याम् २३ २४ दशगात्रंविधिबृहिनिप्रश्नम्यानरमाह पितुःपत्रणकत्र्तव्यं दशगात्रादिकखग मृतन्यष्टप्यानले हात्नकुर्वातपिताम.ते १: बहोपियदा पुत्राधि- धिमकःसमाचरेत् दशगाउंसपिंडत्वंयाडान्यन्यानिषोडश २० एकवतुकार्याणिसंविभत्तधनाप वि भनेक पृथकार्ययाईसंवन्सादिकम् २१ तम्माज्येष्ट रुतोभत्तयादशगानसमाचरेत एकभोजीभमिशायी भूत्वाब्रह्मपर शचिः २२ सप्तवारंपरिकस्यधरणीचकलनेत क्रियोकत्वापितुर्मातस्तन्फन्टलभनसुतः २३ आरभ्यदश गात्रंचयारहेवार्षिकंभवेत तावत्युत्रक्रियांकवनगयााडफललनेत २८ कृपेनडागेचा गमेतीर्थदेवालयेपिषा गत्तामध्यन्यागतरनानंकुाद मंत्रकमा २० भचिन्वावृक्षमलंदक्षिणाभिमुरव- स्थितः काचवेदिकानगोमयेनोपलिप्यताम् तस्योपणेदर्भमयंस्थापयकोशिकंहिजम नेपांद्या- दिभियपणमेदतगीतिच २७ कूपइत्यादियावदध्यायम गाप्ति मध्यमयादिनायपहंप्रथमयाममध्ययोर्देवपि तृसमयत्वात अमंत्रकंसंफल्मरहितम् २५. २६पर्णपणासने मतंसीपुष्यसंकाशमिनिमंत्रणप्रणमेन । ७ ·अ. ग-पु. कौशंदर्भासनम २० २१ पयशपयश्चपरासीनयान रक्षारयोः पाये 30 आनंन्यदायकम अनंतफलदंभवतीत्यर्थः ३१ आदिदिना त प्रथमदिनान ३० नधान्ननचरुपायसदिनाचनदिनेपुनथपिंदान 33 नवमदिनम्याहत्यकथयतिनयमेरनिनिभिः ३४ तदग्रंच तनांदनापिदार्थकोशमाकाम तस्योपरिततःपिडेनामगोत्रोपकल्पितम २८ दद्यानंडलपाक नय वरिष्टेनवामतः उरिचंदन गजपनिवेदर्थ धूपदीपंचनामुरवधामंचदक्षिणाम २२ काकान्न यसोःपायधमानजनोजलीन प्रगायापकनारोगतमुपतिटन २० भन्नेयजलंद्रव्यमन्यहादायते चयन नभन्दनयनंमृतधानन्यदायकम् ॥ तस्मातादिदिनापाकसपिंडविधानतः योपिनापु रूपम्यापितशब्दसमुचत प्रथमंहनिपिडादायतविधिपूर्वकम् तेनैवविधिनान्नेननयपिंडान्य दापयेत ३३ नवमंदिवसेवमपि सजलंजन नेलान्यगानकर्तव्योमृतकःस्वर्गकाम्यया ३४ यहिःस्मा न्वागृहीत्वाचालाजममन्वितः अग्रतःत्रमदारुत्वासमागडेन्मृतालयम् ३५. ७ ५७ ३. ५ ७ ७.

·३६ दशमदिनविशेषमाह दशम इतियाध्यथवाकलो कलियुगेपलेनमांसेनपेचकंपित्तश्राद्धंनभवतीतितस्यमांसपिंडस्यनिषेधान्मा पेनैवदद्यादित्यर्थः अत्रअतोत्ह्यामिषवर्यक्षधातस्यनशाम्यतीति प्राचीनस्त्वावश्यकत्वेनैवोक्तं तदन्ययुगाभिप्रायेणेति ३७ दशमे दूर्वावत्कुलहिस्तेलाजाइयविकाशता एचमुकात्यजेहेलाजान्दूर्वासमन्वितान् ३६ दशमहानिमांसे नपिंडदद्यारवगेश्वर मानतन्निषेधाहाकलौनपलोतकम २७ दशमदिवसेक्षौरबांधवानांप्रकीर्तित म् क्रियाकर्तुं सतस्येवसपिंडीकरणात्परम् ३८ दशमेदिवसक्षोरंबांधवानांसमुंडनम् क्रियाकर्तःसुतस्या पिपुनर्मुडनमाचरेत ३९ मिष्टान्न जयेदेकंदिनेषुदशमुहिजम प्रार्थयेत्तमुक्तिचेदरिंध्यात्वोहताज लिः १० अतसीपुष्पसंकाशंपीतवाससमच्युतम् यनमस्यतिगोविंदनतेषांविद्यतेनयम ४१ अनादिनि धनोदेवःशंखचक्रगदाधरः अक्षय्यःपुंडरीकाक्षप्रेतमोक्षपदोभव ४२ दिवसेक्षीरमिति हितीयश्लोकः स्मृत्यंतरदेश'तर धर्मानुसारण ३८ ३९ ४० अनसाति सुम्निग्धसुकोमलश्यासादरम् ४५ हे पुंडरीकाक्षदेवः त्वंअनादिनिधनोसि अतोमोक्षपदोभवाने ·अ. १२ गयु-टम इतिटीकायांएकादशोऽध्यायः ११ कृत्यमेकादशाहस्य लक्षणानियस्यच तदुन्सर्गफल चैयद्वादशेमाहमाधवः । दुनिसंघार्थनामवंबाडातमत्यहाटंत स्मात्वागत्वागृहेदत्तागोग्रासभोजनंचरत् ४३ इतिधारडपुराणेता रोहारेदशगाविधिनिरूपणोनामेकादशोऽध्यायः१ गरुडउवाच एकादशदिनस्यापिविधिबहिरेपूर स्पोत्सर्गविधानंचवटमेजगदीश्वर १. श्रीभगवानुगच एकादशान्हिगंतव्यंपातरेवजन्नाशय अदेहि क्रियासर्वाकरणीयापयत्ननः । निमंत्रयब्राह्मणाश्वेदशास्त्रपरायणान् प्रार्थयेत्प्रेनमुक्तिंचनमस्कृत्य तांजलिः : स्नानसंध्यादि कन्वान्द्याचायोपिचिर्भवत् विधानं विधिवत्कर्यादेकादशदिनोचितम् ४ अमे चंकारयेच्छाईदशाहनामगावनः कान्तिप्रेतस्यदद्यायिंडसमंत्रकम् ५ सौवर्णकारयेहिष्णुब्रह्माणी प्यकंतथा रुद्रनाममयकार्ययमलोहमयरवग ६ पश्चिमविष्णुकलशंगंगोदकसमन्वितम् तम्योपरिन्यसे- द्विष्णुपानवर्पणबंधितम् ७ पूर्वेतुब्रह्मकलशंक्षारोदकसमन्वित ब्रह्माणंस्थापयेत्तत्रश्चंतवस्त्रेणवष्टितम् । ५७ २ ३ ४ ५ ६ ५ ५ ५ ·९ १० ११ १२ १३ उपभुक्तंतस्यशरीरलग्नं तदीप्सितंतस्यवांछितंच तहस्वादिसर्व १४ १५ प्रेतन्यशय्या यादान विधि उत्तरस्यारुदकंभपूरिनमधुसर्पिया श्रीसदस्थापयेत्तत्ररक्तवस्त्रेणवेष्टितम ९ दक्षिणस्यायमघटमिंदोदकस मन्वितम् रुग्णावस्त्रेणसंवेष्ट्यनस्यापरियमंन्यसेत् १० मध्येनुमंडलंकृत्वास्थापयेत्कोशिकंसुतः दक्षिणाभि मुरवोभूत्वाऽपसव्येनचतर्पयंद ११ विष्णुविधिशिवधर्मवेदमेवेश्चनर्पयेत होमंकृत्वाचरेत्पश्चात्थादशम दादिकम १२ गावानंचततादधात्तिपातारायवे गौरेयाहिमयादत्तापीतयेतेस्तमाधव १३ उपभुत्तं तुन स्यासीहरभूषणावादनम् घृतपूर्णकास्यपात्रसप्तधान्यं नदीपितम् १५ तिलाद्यष्टमहादानगंतकालेनदेव कृतम् शय्यासमीपवृत्वनानंतस्या:प्रदापयत् १५ प्रक्षाल्यविधचरणोपूजयेदंबरादिभिः सिद्धान्तस्य दातव्यमोदकाम पयःो स्थापयरुप मंशय्योपरितदारुतः पूजयित्वाप्रदातव्यामृतशय्यायथा दिता १७ प्रेयस्यानिमायुक्तासर्वोपकरणचंता प्रेतशय्यामयान्यपातुभ्यविप्रनिवेदिता १८ माह प्रक्षाल्यंतिचतुर्भिः१६ १७ १८ ·ग:पुटी १० १९ २० २१ ब्राह्मणादिवर्णानामसाधारणस्यस्यलक्षणान्याह रक्ताक्षइतिहाभ्याम् २२ शस्ये तेविहितोभवति २३ मर्ववर्णसा इत्याचार्यायदातच्याब्राह्मणायकुदबिने ननःप्रदक्षिणीकृत्यपणिपत्यविसर्जयेत् १९ एवंशय्याप्रदानेना इननवकादिना पोत्सर्गविधानेन येतोयानिपलंगनिम २० एकादशेन्हिविधिनारपोत्सर्गसमाचरेत् ही नांगरोहिणंबानं त्यकोकुर्यान्सन्न क्षणम् । रत्ताक्षापिंगलोयस्तरक्तशृंगगलेखुरे श्वेतादर कृष्णपृष्टीना ह्मणस्यविधीयते २२ सुरिभग्यवायोरक्तःक्षत्रियस्यविधीयते पीतवर्णश्चर्वेभ्यस्यकृष्ण शूद्रस्यशंस्यते २७ यस्तमांगपिंगःस्वातचनःपुच्चपदेषुच सपिंगौवषइत्याहु:पितॄणांपातिवर्धनः २४ चरणास्तमु खपुच्छंयस्यश्नेनानिगोपतेः लाक्षारससव!यस्तंनालमितिकार्तितम २५ लोहितोयस्तवर्णनमुरदेपु इचपांडुरः पिंगःखुराविधाणात्यारक्तनीलानिगद्यते २६ सर्वांगेधेकवर्णीयःपिंगःपुच्छेरचुरेपुयः तैनील पिंगमिन्याहुःपूर्वजोद्धारकारकम् २७ धारणपंकथयति यइत्यादिपहिः २४ पंचप्रकारंनीलरषदर्शयति किंव, तलक्षणस्यै येत्याह चरणाइति गोपतेःषस्य २५ २६ २७ ५९ ७ ७ ७ ·२८ २९ उक्तलक्षणो दृषोगृहनधार्यःतंभारवाहनकर्यादित्यर्थः यथाकपिलागो ाह्मणातिरिक्तवर्णोहेधार्यानभवति किंतु दानव्याएव तथैवायमप्यपश्य॑मोक्तव्यएवति तदर्थएतस्मिन्नेवार्थेपुरातनीसर्वशास्त्रप्रसिद्धागाथास्मृतिश्चरतिलोकेविरव्यातिया पारावतसवर्णस्तललादेतिलकान्वित्तः तंबाचुनीलमित्याहुःपूर्णसर्वांगशोभनम् २८ नील सर्वशरीरेषुर तवनयनद्वये तमप्याहर्महानीलंनील पंचविधः स्मृतः २९ अवश्यमेवमोक्तव्योनसेधार्थीगृहेभवेत् तदर्थ मेषाचर्तिलोकेगाथापुरातनी ३० इष्टव्याबहवः पुत्रायोकोपिगयांब्रजेत् गौरीविवाहयेतन्यानोलंवार पमुत्सजेत् ३१ सरावपुत्रोमंतव्योहोत्सर्गतुयश्चरेत् गयायांचाइदाताचयोन्याविष्ठासमःकिल ३२ रौ रवादिषयकैचित्सच्यतेयस्यपूर्वजाः वृषोत्सर्गणतान्सनितारयेदेकविंशतिः ३३ ति ३० तामेवाह इष्टव्यावाछिनव्याःममबहवःपुत्राःसंत्विनीच्छाकर्तव्येत्यर्थः तकिमर्थमितिचेत्तत्राह यदीतिबहुधेकोपिगयांगच्छेत् एक गोरीमष्टवर्ककन्याच नीलमुक्तलक्षणमोचयेदितिहेतो; एकएवचेत्तदागृहकार्यएवव्यग्रोभवेत् जम्यगयादिपित्तमुक्तिकृत्येवत्सरो भवादितिभावः ३१ अन्य पोत्सर्गाद्यकरित्यकरणेऽपमानोक्तिः३२ करणेतुकेवलंपितुरेवमुक्ति किंतुसर्वपितृणामेवत्याह रोरवादि 'धिति 1 ·अ. १२ ६ . ग-पुटमर्गताः स्वर्गस्थिताअपिर-परमगतिमान्य ७. ३५. सर्वप्रयत्नतः यदिदंशोनालिनदादेशांतरादप्यानायकर्तव्यएवेत्यर्थः हयोत्सर्गकिलछतिपित:वर्गतामपि जन्म सुनकोपियोत्संगकरिष्यति ३४ तदुत्सर्गायंसर्वेयास्या मःपरमांगतिम् सूर्वयनेयुचास्माकंहर लोहिमुनिदः ३५ तस्मासिविमुक्त्यर्थवषयज्ञसमाचरेत् यथो केनविधानेनकुर्यान्सवप्रयत्नतः ३६हाणान्यापनकत्वातत्तनमंत्रपूजनम् होमकुर्यात्यथाशास्त्रं जयदृष्मातर ३५ वत्संवत्सीसमानाबनीयाकंकगंतयोः वैवात्स्येनविधानेनरतसमारोपयेत्तदा स्थापयचटपंवसीरुद्रकुंशोदकेनच मंधमाल्येश्चसंपूज्यकारयेच्चप्रदक्षिणाम् ३९ त्रिशूलंदक्षिणेपार्भ वामंचपदापयेत् विमुच्यांजलिंबावापठन्मंत्रमिममतः १० धर्मस्त्ववृषरूपेणब्रह्मणानिर्मितःपुरा, तवान्सर्गप्रदाननतारयस्वभवार्णवान् ४१ इतिमंत्रान्नमस्कृत्यवत्संवत्सीसमुत्सृजेत् वरदोहंसदातस्यप्रे तमाशंददामिच ४२ २६ विधानमाह यहाणामितिममभिः ३७ ३८ ३९ ४० धर्मइतिचतुष्या-द्धर्मोरषरूपासि चतीति उत्सर्गस्त्यागरवप्रदानंमयादत्तंतवाभयदानंतेनतारयस्व ममपिटनितिशेषः ४१ ६० ४२ ·मतम्यपुत्रहस्तनयत्फलंभवति तदेवीवतस्यस्वहस्तकृतेनाप्यस्ति ४३ अतस्तहिधानमयाहकार्तिका दावितिपंचमिः दिपुद्धि तस्मादपपकर्त्तव्यस्त फलंजीवतोभवंत अपुत्रस्त स्वयंकृत्वासुरवंयातिपरांगनिम् ४३ कार्तिकानीमा मासेचीत्तरायेणगेरची शक्लपक्षेथवाकृष्णोद्वादश्यादितिथौतथा ४४ ग्रहणहितयचेवण्यतीर्थ यनह- यविषुवतियेचापिस्पोत्सर्गसमाचरेत् ४५ शुभलग्ने मुहूर्तेचशचीदेशसमाहितः प्रान्मणतसमाइये विधिशभलक्षणम् ४६ जपेहेमिस्तथादाने प्रकुर्याद्देहशोधनम् पूर्ववन्सकलंहाकोडामादिल क्षणम् ४. शालिग्रामंचसंस्थाप्यवैष्णवंश्राद्धमाचरेत आत्मश्राद्धंतन कुर्याद दाहानदिजन्यानं ५८ वैयाकुरुतंपक्षिन्नपुत्रश्चापिपुत्रवान सर्वकामुफलंतस्पोत्सर्गाग्रजायते ४९ अग्निहोत्रादिभिर्य दानेश्वविविधैरपि नतोगनिमयानोनिलपोत्सर्गेणयोलभेत ५० बाल्यकोमारपोगंडेयोवनेवाईकेकृतम् यत्यातहिनश्यनवृषात्सन्निसंशयः ५१ तीयमेषतुलासंक्रातिदिन ४४ सापानाप्रायश्चिनरुपमप्यनदेवं त्याह बाल्येतिहाभ्याम् ५१ २.

·ܛܼܲ ; ५२ ५३ बहुनरसहनश्ररणोन्स कतयासोभाग्यवन्याः सपुत्रायाः स्त्रियश्चनकुर्यादित्याह पतति किंच पतिपुत्रवतीत्यनेनैवविधवा पाश्चर्यादित्यवगम्यने तथापिरययशंसमाचदित्यादिवचनाइपोत्सर्गस्यापियज्ञमयत्वात्तस्मिनस्त्राशूद्राणामधिकारएगाते विवाहीकननश्चम रापोगुरुतल्पगः ब्रह्महाहमहारीचयोत्सर्गान्तमुच्यने ५२ तस्मात्सर्वप्रयत्वेनत पूयसँसमाचरेत् दृषोत्सर्गसमपुण्यनास्तितार्यजगत्रये ५३ पतिपत्रवतीनारीद्वयोरग्रेमृतादि षोल्स गेवकुर्याद्दद्यादांचपयस्विनीम् ५४ पर्ववाहयेद्यस्तस्कंधेपृष्ठेचरखेचर सपतन्नरके गोरेगावदाभत संप्लवम् ५५ सयभनाइयेद्यस्तनियमुष्टियष्टिभिः सनर कल्पपर्यंत जनेयमयातनाम् ५६ एवंहत्वा स्पोन्सगैकुर्यातभाडानिषोडश सपिडीकरणादर्वाङ्गतदहंकथयामिते ५७ स्थानेद्वारेईमार्गेचचितायो शवहस्तकै अस्थिसंचयनेषष्ठोदशपिंडादशान्हिकाः ५८ मलिनंपोडशंचेतत्यथर्मपरिकीर्तितम् अन्य चपोडशंमध्येद्वितीयकथयामिते ५९ कचित् अतोत्रदेशकुल परंपरागतधर्मानुसारणकर्त्तव्यम् ५४ एवंषोत्सर्गनि रूप्यमलिनादि षोडशत्रयमाह स्थानेइत्यादियावदध्यायसमाप्ति ५५ ५५ ५. ५८ ५९ 23 ५ छ ·६६ ६७ ४, ६. संपरेतस्यमृतस्य ओ देहिक लोकांतरोपयोगपिंडदानादिकंक्षयाहंया प्रथमंदिणावेदद्याद्वितीयंश्रीशिवायच याम्यायपरिवारायवतीयपिंडमुत्सृजेत् ॥ चतुर्थसोमराजायहथ्य दाहायपंचमम् कन्यवाहायषष्ठंचदद्याकालायसप्तमम् ॥ रुद्रायचाष्टमंदद्यान्नरमपुरुषायच प्रेतायदश मंचबैकादर्शविष्णवेनमः ६२ हादब्रह्मणंदद्याहिष्णवेचत्रयोदशम् चतुर्दशंशिवायैवयमायदशपंचकम् ६३ दद्यानत्युरुषायैवपिंडषोडशकंरवग मध्यंषोडशकंप्राहुरेतत्तत्त्वविदोजनाः ६४ द्वादशप्रतिमासेषुपाक्षि कंचधिपाक्षिकम् न्यूनपाण्मासिकंपिंडदद्यान्यूनाब्दिकंतथा ६५ उत्तमंषोडशंचैतन्मयातेपरिकीर्तितम् श्रपर यित्वाचताय कुर्यादेकादशेहनि ६६ चत्वारिंशत्तथैवाष्टोदाईप्रेतत्वनाशनम् यस्पजातंविधानेनसभवपित पंक्तिभाइ ६७ पिटपंक्तिप्रवेशार्थेकारयेयोडशत्रयम् एताइविहीनप्रेतोभवतिसुस्थिरम् ६६ यावन्नदीयने श्राईषोडशत्रयमंज्ञकम् स्वदत्तंपरदनंचतावन्नेवीप्रतिष्ठते ३९ तस्मात्पुत्रेणकर्त्तव्यविधिनाषोडशत्रयम् भर्नाक रूतेफ्लीनस्यश्रेयोत्यनेतकम् किं नथाचस्मृतिः मासपक्षनिथिस्पष्टेयोयस्मिन्नियनेहनि भत्यन्दनुनथाभूतक्षयाहनस्यतं ·अ. १२ ६२ ग:पु- टविदुः पाक्षिकंतु आश्विनेमासिकन्यायांगतेवानगतेरी कृधायक्षेरुताईपाक्षिकंनविधीयते इतियाफ्त्रीकुरुतेसापिसतीएक संपरेतस्ययापत्युःकुरूनेचौ दैहिकम् क्षयाहं पाक्षिक श्राद्धंसासतीच्यतमया " उपकारायसाभर्नु जीवत्येषापतिव्रता जीवितंसफलतस्यायामृतस्वामिनंमजेत् ७. अथकश्चित्प्रमादेनम्मियतेचन्हिवारि- भिः संस्कारप्रमुरचकर्मसर्वकुर्याद्यथाविधि ७३ प्रमादादिच्चयावापिनागाहाप्रियतेयदि पक्षयोरुभयो र्नागपंचमीषुप्रपूजयेत् ७४ कुपिष्टमयीलेवोनागभोगाकृतिंभुवि अर्चयेत्तासितैःपुष्पे सगंधेश्चंदने नच ७५ प्रदद्याडूपदीपोचतंडुलांश्चतिलाक्षिपेत् आमपिष्टंचनैवेयंक्षीरंचविनिवेदयेत् ७६ सोय र्णशक्तितोनागंगांचे दद्याटिजन्मने कृतांजलिस्ततीब्यातप्रीयतांनागराडिति ७७ पुनस्तेषांप्रकुर्वी- ननारायणबलिक्रियाम् नेपालभतेस्वर्वासंमुच्यतेसर्वपातकैः ७८ १ ७२ जतुप्रारब्धवशेनबन्धादिति म॑तानांनारायणपलिविधिक्रियामोक्षदाभवनि अतस्तामेवकुर्यात् गर्पान्मृतानांचसर्पजनकर्तव्यमित्याह अपेत्य दधिः अथशब्दोविधानांतरे प्रमादेन अनवधानेनसंस्कारप्रमुरवंदा हादिकंसर्वपूर्वोक्तंकर्म ७३ ७४ ७५ ७६ ७ ८ S ·एवमिति आब्दंआअदंडतिच्छे द अब्दपर्यनमित्यर्थःप्रत्यहंघटंदद्यादितिया अथवा यथासंग्व्यानपश्युत्तरशतत्रयसंरव्याकान्स जलान्जलांजलिसहितान्क्रमान्पाक्षिकस्य पंचदशमासिकस्य त्रिंशसुन साईमासिकस्यपंचदश इत्यादिकमेणेवैकादशेऽन्हिपिंडा एवंसर्वक्रियांकृत्वा घटसान्नजलान्विनम् दद्यादाब्दयथासंरयान्यिंडान्वासजलानक्रमात ७९ एवमेकादशे कृत्वाकुर्यात्सापिंडनंततः शय्यापदानांतानंचकारयेन्सनकंगते. इतिश्रीगरुडपुराणेसारोद्धारेर कादशविधिनिरूपणानामहादशोऽध्यायः१२ गरुडउवाच सपिंडनविधिंबहिस्तकस्यचनि र्णयम् शय्यापादानोसामग्री नेपांचमहमांमभो: श्रीभगवानुवाच शृणु तार्यप्रवक्ष्यामिसपि यांद्यरिवलांकियाम प्रवनामपरित्यज्ययथापित गरिशेत २ नपिडोमिलितोयेषांपितामहशिवादिषु गोपतिष्ठतिदानानिपुत्तिान्यनेकधा ३ अशाह स्यान्सदात्रोनयतिकदाचन मतकननिवर्नेतसपिडी करणविना ४ नेवदद्यादिन्यर्थः । इनिटीकायां हादशोऽध्यायः१२ मपिरासुरवशय्यायाःपदानादानमेवच तत्सामग्रीफलं तेषाहारःपाहत्रयोदशे? नेपाशय्यादीनांमहिमादानफलेवहाति १ ययासपिंडनादिक्रियया पितामहार वर्शिवाद यःवसुरुद्रादित्यस्वरूपास्तेषु ३१ १ ·F-पु.टी. २३ ५ विपस्येतहादशाहंगजन्यस्याप्यशाचकम् इतिविष्णुपुराणयचना ब्राह्मणस्यापि हादशाहंसूतकम् ६ सपिंडाश्चतुः पुरुषान अ धयःमकुल्याः सप्तपुरुषावधयःगोत्रजाःदशपुरुषावधयः एतदेवविशेषणनिरूपयति चतुर्थे सिरपिनामहकुलोत्पन्ने साप १३ तस्मात्पुत्रेणकर्तव्यसनको नेसपिडनम् सूनकतेप्रवक्ष्यामिसर्वेषांचयथोचितम् ५ ब्राह्मणस्तुदशाहेन क्षषियोहादशेहनि वैश्यःपंचदशाहेनभूद्रोमासेनशयति ६ दशा हेनसपिडास्त शुद्धयांतिप्रेतसतके त्रि राणसकुल्यास्त स्मात्वाशतिगोत्रजाः ७ चतुर्थदशरात्रस्यान्यग्निशा पुसिपंचमे षष्ठेचतुरहाप्रोक्तंस तमेचदिनत्रयम ८ अष्टमेदिनमेकंतुनवमेप्रहरडयम् दशमेस्मानमात्रहिमृतकंजन्ममृतकम् ९ देशांत रगतः कश्चितशृणुयाद्योद्यनिर्दिशम यच्छेषंदशरात्रस्यतावदेवाशचिर्भवेत् । अतिक्रांतेदशाहेतु- विरात्रमशचिर्भवत संवन्सरेव्यतीते तुम्मानमात्राद्विशयति ११ डेपुरुषेदशरात्रसूतकम् पुंसिसूतकंचेतिस वित्रवंयोज्यम् ९ अहर्निशंदशदिनमध्येएव १० दशाहे अनिक्रांतेव्यतीनेसति संवत्सरामाकविरात्रसूतकम् दशाहमितिसपिं डीपर्यनज्ञातव्यतांविनासंध्यावंदनादीनामनधिकारात् ११ ६३ ५ ·नगपथममनवाहितायेागत सातकिर्त्तव्यगिन्यत आह भाद्यनिचतुर्भागस्यत्रिभिनिरकी विभागः परिभायभागड्यंतत्रपा हमनम्यपदिनमध्येहितीयेमृतेसनि आयनसहैवरितीयस्यापिदशगात्रादिकपिंदनंचकर्नच्यं पट्टिनादूमतेनसहायस्यसपिंड नाटिकमिनितात्पर्यार्थः १२ आस्वजननाहतोट्यात्माकमद्यःम्मानमात्रान्छुद्धिःचूडा करणादाचडायोक्नशिकाएकरात्रेणशुर: आग्रभागहयंयावन्मृतकस्यचस्तके हितीयेपतितंचाद्यात्स्नकाछुडिरिष्यते १२ आदतजननात्सद्य आचलानेशिकास्पता त्रिरात्रगांचनादेशाद्दशरात्रमतःपरम् १३ आजन्मनलचीलांनंयत्रकन्याविप द्यते सय शौचंभवेत्तत्रसवणेपुनित्यशः ११ ततो वाग्दानपर्यनयावदकाहमेवहि अतःपरंपडाना त्रिरात्रमितिनित्यशः १५ वाकपटानेलतेत्वत्रज्ञेयंचोभयतस्यहम् पितुर्वरस्यचननोदनानांभरंवहि १६ आधनादेशाइनबंधनात्याकविरमतकम अतःपरंउपवीनसंस्कारादनंतरम् १३ कन्यानाभनकमाची लांमष्टाविंशतिमासपर्यतंय जयटाविपचनपियते १४ वाग्दानान्यागेकदिनमूतकं अतःपरंवाङ्मदानानंतरंपडानांवयसाधिकानांचविगचेतिवाङ्गपदाननाम भाषायांग गार्डन्युच्यने १५ एतदेवावरणानि वागिति उभयतःपितुर्वरस्यापित्रिदिनंदत्तानाविवाहितानांभर्नुहंएवनतुपितुः १६ ·ग-प-दीन तासांमातृणानयवारयातान्येतामभास्ताहिन्यनिभूतकामेतिषचनाद १७ तामागातवेवननुषधादिषु १८ सामान्यमुत्वाविशेषशास्त्रम ५४ र सर्वेषामिति सामान्यशास्त्रतो नूनविशवायसवान्तवेदितिविष्टयरोगप्रामाण्यात २९सनकायोजनगाह संध्यतित्रिभिः२०२१२१ निनःब्रह्मचारिणः तेनगुमशुश्रूषानस्याज्यानि यहा चांद्रायण्यतिमहाव्रतयुनावनेनपेचनभंगोलकनंव्यश्चनिभावः मंत्रपूतस्यम पण्मासाभ्यंतरयावद्गर्भावोभवेद्यदि तदा मामसमैनामांदिवसेःशद्धिरिष्यने ११ अतरस्क्जात्युक्त माशोचंतासविद्यत सद्यःशौचमंपिंडानांगर्भस्यपत नेमति १८ सर्वेषामेवयानांभूतकेगृतकंपिया देशा हाधिरित्येषकलोशारूपस्यनिश्चयः १९ आशीर्वाद देवपूजांपत्युत्थानाभिवंदनग पर्यकेशयनंस्पर्शन कुर्यान्मृतसून २० संध्योटानंजपंहोपस्वाध्यायपितृतर्पणम् गज्जतनवकत्तव्यंमृतस्तके २१ नित्यनमित्तिककाम्यंमृनकेयःनमाचरेत तस्यपूर्वरुतनित्यादिककर्मविनश्यति २२ बतिनामंत्रपतस्यसामि कस्यहिजस्यच ब्रह्मनिष्ठस्ययतिनोनहिराज्ञांचसूतक २३ हामंत्रजपःमदापवित्रस्यजपन्यागोनोचितइतिसाग्निवस्यह यनस्यावश्यकत्वात् ब्रह्मनिष्ठस्थगृहस्थस्यापितस्यातिवर्णाश्रमिन्वाहणाश्रमोचितंमृतकंनास्येवजन्ममरणयोरवास्तवत्वाच्चेति यति ममन्यामिनस्तस्थापिलोकेपणायाव्यथितत्वात् रानामृर्धाभिषिकानांदानंग्रात्यमबतिभाषः २३ ·तस्यसूतकस्यमापूर्वक्रतमिडानपक्वान्नंतभाञ्चम भोजनार्हमेवपश्वात्कृतति २४ तदज्ञानानग्यसूतकरय अज्ञानाङ्गाहानिम के कथितेपियोयाचते तमदद-सन्दा तादापभाकनभवतीत्यर्थ: २५ दातादीपमवामीत्येव वितृणोति प्रच्छाद्यसंगोप्य २६ तस्यात विवाहोत्सवयज्ञेषजातेचमृतमुतके तस्थपूर्ववतंचान्न भोज्यं तन्मनुरवीत २४ सूतक यनगृहानिनदज्ञा नान्नदोषभान दातादोषमयामोतियाचकायददन्नपि २५ प्रच्छायसूतकंयस्त ददन्यन्नडिजायच ज्ञात्वांगू ग्रहानियेविप्रादोषभाजस्तएपहि २६ तस्मात्सतकशास्यर्थपित कुर्यात्सपिंडनम् ततःपितृगणेःसाधेपितृलों कंसगछति २७ द्वादशाहोत्रियक्षेचाषण्मासेवत्सपिचा सपिंडाकरणमोत्तमुनिभिस्तत्वदशिभिः २८ मयात प्रोच्यतेतार्यशास्त्रधर्मानुसारतः चतुर्णामेववर्णानांडादशाहेसपिंडनम् २९ अनित्यात्कलिधर्माणापुंसा चैवायुषःक्षयात अस्थिरत्वाच्छरीरस्यहादशाहेप्रशस्यते ३ स्तरमपिंडनविनानापयाति तदपमरणदिनाचदाना दानयोरनधिकारादितिहंतोः सपिंडनकर्यादिति सपिंडनात्प्राक्प्रेतैःपिता २७ मुनिमनोक्त सपिड़नंकालंप्रदर्शयति द्वादशाहइति २८मुनिमतंनिराकृत्ययुगानुरूपं स्वमतंय.थयति मयेति २१ मुनिमनेबहू-दोषान्ग्रदयस्वमतंटयति अनिन्यादितिपंचभिः कलिध माणामनित्यत्वमेवाह पुंसामित्यादि.

·३ गपुटी वनबंधःउपवीतसंस्कारःउत्सव यज्ञादीनां आदिगदेनहालिकादीनामपिव्रतस्यकार्निकादेर्बतमात्रस्यादीनिद्विरागमनादीन्यपि १५ गृहमेधिनि रडेगृतसति ३१ भिमसंन्यासीहंतकारः वैश्वदेवमकुर्वतापंचसूनानिवर्तकान्न विभागः ३२ प्रत्यवायादोषभाग्भवेत् ३३ व्रतबंधोन्सवादीनिवतस्योद्यापनानिच विवाहोदिक्षवेन्नैवमृतेचगहमेधिनि ३१ भिक्षभिक्षान्नगण्हानिहन कारोनगृत्यतं नित्यनैमित्तिकलिप्यद्यावपिडेनमेलितम् ३२ कर्मलोपात्प्रत्यवायीभवेत्तस्मात्सपिंडनम् नि रग्निकःसाग्निकाबाहादशाहसमाचरेत्व ३३ यत्फलंसर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषयत्फलम् तत्फलंसमवामोति- हादशाहेसपिंडनात ३४ अतःस्नात्तागृतस्थानेगोमयेनोपलेपिते शास्त्रोक्तेनविधानेनसपिंडीकारयेत्सुतः ५. पायार्थ्याचमनीयाविश्वेदेवांश्चपूजयेत् कुपित्रेषिकिरंदत्वापुनरापरुपस्पृशेत् ३६ दद्यापितामहा दीनांचीपिंडांश्चयथाक्रमम् वसरुद्रार्करूपाणांचतुर्थगतकस्यच ३७ चंदनैस्कलसीपत्र पेपै सभी जनैः मुखचासेसवरुपैश्चदक्षिणाभिश्नपूजयेत् ३८ ३४ अतःहादशाह स्यावश्यकत्वाद्धेतोः मृतस्थानंगोमयेनो पलिप्यसपिंडनंकारयेत ३५. आपःउपस्पृशेत् हस्तोप्रक्षाल्याचमेत ३६ ३७ ३८ ६५ ७ ५ ७ ·३९पितःपिंडस्थपितामहादिपिसहएकीकरंसपिंडीकरणमिति ४० अथशब्दोविधानांतरेपूर्वसवर्णशलाकयात्रिधारुततंपैतृकंपि तपिंडतेभ्यःप्रपितामहादित्रिभिःपिडै सहमेलंयेदिति । अग्रेपितामन्यापूर्वमातरिप्रशांतायांसत्यांपैतृकवस्मपितामयादीनांभ- प्रेतपिंडविधातवासवर्णस्यशलाकया पितामहादिपिडेपुमेलयेत्तंपृथक्पृथक ३९ पितामत्यासममा तु:पितामहसमंपितुः सपिंडीकरांकुर्यादितितार्क्ष्यमतंगम ४० मृतेपितरियस्याथविद्यतेचपितामहः तेनदेयास्त्रयाःपिंडा-प्रपितामहपूर्वकाः ४१ मातर्यग्रेपशांतायोबिंद्यतेन पितामही तदामातृकश्रादपिक पितकवाद्विधिः ४२यामयिमहालक्ष्म्यातयोःपिडंचमेलयेत् ५३ अपुत्राया स्त्रियःकुर्यात्पत्तिःसाडि नादिकम् श्वश्वादिभिःसहैवारया:सपिंडीकरणंभवेत् ४४ भर्नादिभिरिमभिःकार्यसपिंडीकरणस्त्रियः नैत नाममततार्यपत्यासापिंड्यमर्हति ४५ यःपिंडान्दत्वातामहमातुःपिइंमेलयेदिति ४२ पक्षांतरमाहसद्देति नयोःमातापि त्रोऽपितामहरूपेमयिपितुःपिंडलक्षयामातुश्चेति ४३ स्त्रि यक्रियाकरणेपत्युरप्यधिकारोस्तीत्याह अपुत्रति मतांतरनिराकरोति भति भस्विकांतनसहनतुसपिंडनंयोग्यभवति अर्धागित्वात ४५दयितचपनिश्चदंपतीजयादयितयोजदभावोभवतःश्वशुरादे अंतरी: यध्यैतणस्त्वा तत्सत्या सापनादित्यन्वयः ४५ ·... .. गीत सत्याःसपिंडादिकमपिएकरवसुन फुर्याननुद्वितीयः देशेदशाहमध्येजानायाःसत्या श्रवणादिदिनादवशेषदिनेष्दशगावंविधा यभनुःसपिंडदिनेसपिंडनादिकं कार्यदशाहादनंतरंजीता यास्तवणदिनाहादशेहनीनि ४७ ४८ ४९ ५० होतकारंप्रमा एकांचितांसमारूदौदपूतीयदिकाश्यप तणामतरतःकृत्वाश्वशारादेस्सदाचरेत् ४६ एकरवसतःकुर्यादादो पिंडादिकंपितुः न चपकुर्वीतसत्यानानं पुनश्चरेत ४५ हताशयासमारूदादशा होत्यंतरेसती तस्याभ दिनेकार्यशय्यादा सपिंडन्म १८ कृत्वासापेंडनता_पर्यापितृतर्पणम उदाहरेत्स्वधाकारंवेदमंत्रैम मन्वितम् ४९ अतिथिंभोजयेत्पश्चाईतकारंचसर्वदा नेननुष्यतिपिनरोमुनयोदेवदानवाः ५० ग्रासमात्रा भवेदिक्षाचतुर्मासंतपुफलम् पुकलानिचच्चारिहंतकारोविधीयते ५० सपिड्यांविषचरणोपूजयेच्चद माक्षतैः दानंतस्मेप्रदातव्यमक्षयक्तिहेतवे ५२ वर्षवृत्तिं घृतंचान्नंसवर्णरजनंसग्राम अश्वगजेरथंभूमि माचार्यायप्रदापयेत् ५३ ततश्चपूजयेन्यत्रैरूस्तिवाचनपूर्वकम् कुंकमाक्षननैवेद्यग्रहान्देवाधिनायकम् ५४ णमाह चत्वारिपुषलानिषोडशयासमात्रम् ५१.५२ संगांसशीलांगा ५३ ५४ ६६ छ छ ·मूत्ररक्षासूत्रम् ५५ शभे सरसे बहुशर्करायुक्तरित्यर्थः सृजलान्नान्जलपूर्णानू मोदकदक्षिणासहितानहिषहादशघदान हा दशविप्रा-भोजयित्वानेभ्योदद्यादिति ५६ हिजभोजनादनंतवणैर्विपादिभिःयायर्यायाःकमातस्पृष्टयाः ततस्तेशीरन्नित्यन्वयः ब्राह्मणादिभिश्चतुर्भिर्वर्णेश्चत्वारिक्रमास्पृष्टव्यानीत्यर्थः ५७ अथसपिंडनानंतरंशय्यादानं निरूपयति एवमित्यादि ५८ ५९ श आचार्यस्तततःकर्यादभिषेकंसमंत्रकम् बध्वासत्रंकरेदद्यानांत्रपूतांसथाक्षतान् ५५ ततश्चक्षोजयहिषा. पिष्टान्नेविविधशः दद्यात्सदक्षिणांतेत्य-सजलान्नान्डिपट्घटोन ५६ वार्यायुधप्रतोदून दंडस्तहिजभो जनात स्पष्टयानंतरंवर्ग:शोरस्तेततःकमात् ५७ एवंसपिंडनरुत्वाक्रियावस्त्राणिसंत्यजेत् शक्लांबरधरो भूत्वाशय्यादानंप्रदापयेत ५८ शय्यादानंप्रशंसतिसर्वेदेवाःसवासवाः तसाच्छय्याप्रदातव्यामरणजीविते पिवा ५९ सारदारूमयीरेम्यांसचित्रश्रिविताटाम् पट्टसूत्रेनिमितो हंसपोरलं हताम् ६० प्यास्मिनायांविचि अवस्प्रेणाच्छादितायाभुवि यसेत् स्थापयेटिनिती येनान्वयः कथंभूतांसारदारूमयोभारसंदहनकाष्टरचितां यहा साररूंपीदा रुर्विद्रुमस्तन्मयींचारग्यामितिविशेषेणग्यतामेवाह मनिवरिति वितनिनांसंग्रथितांलोहपत्रस्थाने हेमपत्रेरिति ६० ५ ·मर १३ हंसबहुज्वलामृदुलाचया तूलीअधःप्रस्तरणिकाभापार्याटुलाबाईचेति तया प्रतिच्छन्नांआच्छादिनाराभानिसुंदराणि शीर्पोपधानि- कानियस्वाभाषायांतकियाइतिपच्छादनपटीनदाडादवपरित वस्त्रम् ६: दिव्यबंधैः भाषायांकसणा इति ६२ छत्रचतुश्चरण सलग्नस्थस्थवत रौप्यरुप्यादिधातुमयंदापालयंदावद इनिभाषायाम चामरंव्यजनआसनंकाष्टमयंचौकीइनिभाषायाम् भ- हंसतृलीप्रतिचन्नांशभशार्पोपवानिकाग प्रछादनपटीयुक्तांपुष्पगंधे गवासिताम् ६१ दिव्यबंधेः सुबद्धोचमाविशालासरवपदाम शयामेवंविधांकृत्वाह्यास्त्रिलायोन्यसहवि ६२. छबंदीपालयरोप्यंचाम रासनभाजनम् भंगारकरकादर्श पंचवर्णादितान कम शयनस्यत्किंचिद्यच्चान्यदुपकारकम् त सर्वपरितलस्यालेस्वेस्थाननियोजयेत् नस्योसंस्थापयेईगंहारलक्ष्मीसमन्वितम् सर्वाभरणसं युक्तमायुधांबरसंयुतम् ३५ जनजलपात्रपात्रं भृगारंगड़ का गडवी झानिभाषायां करकाअल्पपयाः कलशमिति कमंडलुवा आदर्शदर्पणं अन्यत्तांबूलपात्रादिउपहार क सामग्रीस्वैस्वेस्थानेइतिछत्रम् पादेषुदीपालयंवामेचामरं शय्योपरिआ सनंदक्षेभाजनं तदुपरिवितानंलास्योपरिनियोजीदिति ६३ ६४ ६५ ५७ ११ छ ·कोणांसोभाग्यवृत्तीनास् ६६ कर्णागुलीयादिभिः दंपत्योराभरणानितेश्चालंहनविप्रम् स्थापयेदित्युत्तरेणान्वयः६७ ६८ ५५ ७५ स्त्रीणांचशयनेधृत्वाकन्जलालतकुंकुमम् चस्वंभूषादिकंयच्चसर्वमेवपदापयेत् ६६ तनोविप्रसपत्नीकंग धपुरैरलंकृतम कर्णागुलीयाभरणे:कंठसूत्रैश्चकांचनैः ६७ उष्णीषमुत्तरीयंचचोलकंपरिधायच स्था पयेत्सरंवशय्यायालक्ष्मीनारायणाग्रतः६ इंकमै पुष्पमालाभिहरिलक्ष्मीसमर्चयेत् पूजयेलोकपालो श्वग्रहान्देवी विनायकम् ६९ उत्तराभिमुखोभूत्वागृहीत्वाकुसमांजलिम उच्चारयेदिममंत्रविप्रस्यपुरतःस्थि तः ७० यथाकृष्णत्वदीयास्तिशय्याक्षीरोदसागरे नथाभूयादशून्येयममजन्यनिजन्मनि ७१ एवपुषांज लिंविप्रेप्रतिमायाहरे-क्षिपेत् नतःसोपस्करांशय्यांदानंसंकल्पपूर्वकम् ७२ दद्याद्वतोपदेष्टेचार वेब्रह्म वादिने गृहाणब्राह्मणेनालंकोददातीतिकीर्तयन् ७३ आंदोलयोहिजेंलक्ष्मीहरिचशयनस्थितम् ते तःप्रदक्षिणीकृत्यमणिपत्यविसर्जयेद ७४ ममेयमितिजीवनमरणेममपितुरितिविशेषःश्यंशय्यामन्यामया ममपित्रावा सहितवध्यादित्यर्थः७१ ७२. कोददातातिं दानाभिमाननफर्यादिति ७३ ७४ ७ ५ ५ ·अ. १३ ६८ ग-पु-टी सर्वोपस्करणेहोचितसर्थवस्तभिःसहितं सुरवसुप्त्यर्थस रवैमसुमिनिंद्रातदर्थगृहंपदद्यादिनि ७५ ७६ ७७७०५ आभू सर्वोपस्करणेर्युक्तंप्रदद्यादतिसंदरम् शय्यायांसरवसुस्त्यर्थगृहचविभवेसति ७५जीवमानःस्वहस्तेनयदि शय्यांददातियः तज्जीवनहोत्सर्गपर्वणीषुसमाचरेत् ७६ इयमेकस्यदानव्याबहूनान्न कदाचन सावि भक्ताचविकीतादातारंपतियेत्यधः ७७ पात्रप्रदायशयनवांछितफलमामुयात् पिताचदातातनयःपर- बेहचमोदते ७० पुरंदरगृहदिव्येसूर्येपित्रालयेपिच उपतिष्ठेन्नसंदेहःशय्यादानप्रभावतः ९ विमानत रमारुतःसेव्यमानौप्सरोगणेः आभूतसंप्लवंयावत्तिष्ठत्यातंकवर्जितः० सर्वतीर्थषुयत्पुण्यंसर्वपर्वदिने पच तेश्यश्चाभ्यधिकं पुण्यशय्यादानोद्भवभवेद एवंदत्वासतःशय्यांपददानप्रदापयेत् तच्छृणुधमया रव्यातंयथावत्कथयामिते २ छत्रोपानहवस्त्राणिमुद्रिकाचकमंडलः आसनंपंचपात्राणिपदंपंचविधंस्मृ तम् ३ तसंपूर्वमहालयपर्यतम् प्रलयेलानोपिपुनःमष्टिमयेतत्रैवोत्पद्य आतंकवर्जितःपीडारहितःस्वर्गेतिष्ठती निपूर्ववत ज्ञातव्यम् ०१२शय्यादानोत्तरंपददानंप्रदयादित्याह छत्रति ३ ६ ५ ·८५ ६ ७ ८८ पथियममार्गसखंनिस्तरनेसुंक्ते १९ ९. ९१ ९२: पाथेयंपरलोकभोग्यम् दंडेनताम्मपात्रेणत्यामानेभाजनेरपि अर्घायज्ञोपवीतेश्वपदंसंपूर्णतांब्रजेवर वयोदशपदानीस्थयथाशक्त्यावि धायच त्रयोदशेभ्यो विप्रेष्यःप्रदद्यादशेहनि ६५ अनेनपददानेन धार्मिकायांनिसहुतिम् यममार्गगतानांच पददानसरवपदम् आतपस्तवैरौदोदत्यतेयेनमानवः छत्रदानेनसछायाजायतेतस्यमूनि १७ अनिकंट कसंकीर्णेयमलोकस्यवानि अश्वारूढाश्वतेयांनिददंतेयद्यपानही शीतोष्णवातदुःखानितत्रयोराणिखेच र वस्त्रदानप्रभावेनसरवंनिस्तरतेपथि ८९यमदूतामहारोदाःकराला कृष्णपिंगलाः नपाडयंतितंमार्गेमुद्रिका या प्रदानतः९० बहुधर्मसमाकाणेनिर्वानेतोयवर्जिसे कमंडलुपतानेननुषितःपिवत्जलम् मृतोद्देशेनयोदया दुदपात्रंचताम्रज प्रपादानसहखस्ययकलसोभुत्तेवम् ९२ आसनेभोजनेचैवदत्तेसम्यद्विजातये सरनेमकं तैपाथेयाधिगच्चन्शनःशनैः ९३ एवंसपिंडनदिनेदत्वादानविधानतः बहून्संभोजद्विपानाश्चपाकादिकानपि९४ 1. ७ ६५ ५ ·गम-टी १३ १५ नउत्तमंषोडशोतनायानेकथितंरवगनपयित्वाचार्यकुर्शदेकादशेहनि इतिपायुक्तत्वादेकादशा हे कृतायामप्युत्तमपो । अ- उभ्यांपुनःप्रतिमासंघटॅपिंडदानंचकिमर्थमितिचेत्तवाह कृतस्येति अत्रकृतस्यकरणंनास्तीतिनिषेधस्तप्रेतकार्यविनावतोद्याप ततःसपिंडनादूर्बमक्संवत्सरादपि प्रतिमासंप्रदात योजलकुंभ सपिंडकः ९५ कृतस्यकरणंनास्ति प्रेतकार्याहतेरवेग प्रेतार्थतपुनःकर्यादक्षियतृप्तिहेतवे ९६ अतौविशेषवक्ष्यामिमासिकस्याब्दिकस्य च पाक्षिकस्यविशेषंचविशेषनिधिषमृते ९७ पोर्णमास्यांमृतीयस्तचतुतिस्यसनिका चतुर्थातुम तीयस्तनवमीतस्परनिका ९ नवम्यांतुमतोयस्तरिक्तातस्यचतुर्दशी इत्येवंपाक्षिकंश्राईकुर्याहिश तिमेदिने १९ नाविधवप्रेतार्थतपुनःकरणेनतस्यक्षियतृधिर्भवतीतिहेतोः पुनरपिकर्यादित्यर्थः ९६अतःमासि कादीनामावस्यवासादितिहेतो विशेषासपोर्णमास्यादितिथिषपुरुषमृतेसतिप्रथमपाक्षिकविशेषवक्ष्यामीति ९७ तमेवा पौर्णमास्यामिनिहाभ्याम् तिथिषरितारण्याचतुर्थीतस्यमेतस्यऊनिकापाक्षिकाइतिथिः ९८.९९ ५ ६९ ·पारसेकस्यायशपमाहाल्न तिविभिमलमासंक्षयमासेरपिसंक्रमहीनायायलमासानिधायन सपतामातासयमाता रितइति यदिकार्तिकमार्गशार्पयोःक्षयमामांतयातेसनि कार्तिकसंबंधीनिमार्गशीर्षसंबंधीनि यानिबाबतादानिचयमिपन्यक्षे यस्मिननिथो यस्मिन्यराण्डकालेविहिनामितानिक्षयमासेतत्रतत्रैवकर्तव्यानीति १०० एकस्मिन्मासेमासहयंनिर्धारयतिताःपंच एकएपयदामासःसंक्रांतिद्वयसंयुतः मासहयगतंपाईमलमासेहिशस्यते १०० एकस्मिन्यासिमासोद्दी- यदिस्यानांतयोई योः तावेवपक्षौताराबतिथयस्त्रिंशदेयहि तिभ्यर्थे प्रथमेपूर्वोद्वितीये. तदुत्तरः मा सावितिबुधश्चिंत्योमलमासस्यमध्यगौ २ असंक्रांतेचकर्तव्यंसपिंडीकरणरवगे तथैवमासिकश्राद्धं या र्षिकंप्रथमंतथा ३ संवत्सरस्यमध्येतु यदिस्यादधिमासिकः तदात्रयोदशेमासिक्रियातस्यवार्षिकी ४ पिंडवयमसंक्रांतेसंक्रांतिपिंडसंयुतम् प्रतिसंवत्सरंश्राइमेवंमासहयोपच ५ दशण्यतिथयः उभोपाज्ञेयो ना पंच दागवत्रिंशत्तिथयोज्ञातव्याः १ असंझानेअधिकमासेयदिदिशेएवसनि तदातुतमिमन्नवप्रथमाब्दिक कर्तव्यम् २ ३ वार्षिकाम धमादिकी प्रतिसंवत्सरंहितीब्दिकादिकंतुमलमासेश्राटिनस्यवंध्यत्वनिरासार्थपितुरुद्देशेनब्राह्मणा-मोजयिन्याफडमासेसपि डथाईकुयादिति५ ३ مه ·१३ पुती उत्तप्रकारेण ६ ७ गजच्छायायोगेहतंबाइंगजछाया भजच्छाया रुष्णपक्षेत्रयोदश्यांमघाम्विदुःकरेरविः यदातदागजच्छा याधाडे पुण्यैरवाप्यतेइति यहा पूर्वाभिमुरवस्थितस्यगजस्य डायायोदक्षिणाभिमुरवोभूत्वाधाईकुर्यादित्यपिकेचित् सुगादिषु युगादितिथयोयथा माघेपंचदशीकृष्णाननस्येचत्रयोदशी तृतीयामाधवेशक्कानवम्यूर्जेयुगादयइति अमोअन विवक्षितः त एवंसंवत्सरेपूर्णवार्यिकंवाडमाचरेत् तस्मिन्नपिविशेषेणभोजनीयादिजातयः ६ कुर्यात्संवत्सरादूर्ध्वश्रा इपिंडवयंसदा एकोद्दिष्टंनकर्तव्यतेनस्यात्पित्त्यातकः ४ तीर्थश्रादंगयाश्राद्धंगजच्छायंचपितकम् अ ब्दमध्येनकुतिग्रहणेनयुगादिषु यदापुत्रेणवेकार्यगयाश्राईवगेश्वर तदासंवत्सरायकलव्यं पितृभक्तितः ९ गयोवाहासमुच्यतेपिनरोभवसागरात् गदाधरानुग्रहेणतेयांतिपरमोगतिम् १० द्यथाकार्तिक मनवमीसत्ययुगस्याद्यनिथिः वैशारवेऽक्षयतृतीया त्रेतायुगस्यमाघेअमाद्वापरस्य भादेकृष्णप्रयोदशीकलियुगस्यनि अवान्द मध्येनेतिकेषांचिन्मतंकेचिद्दाक्षिणात्यादयस्तवर्षमध्येपिकुर्वति किमिति पापिनामेववर्षगम्योयममार्गोभवति अतस्तस्याति त्रमणानंतरंगयादिश्राईकर्तव्यमिति अब्दमध्येनेतिनिषेधः किंचसुरुतिनस्ततत्क्षणमेवधर्मसभांविशति अतोब्दमध्येपिर्या दित्यभिप्रायः गयामाहात्यमाह ·१ शमीपत्रप्रमाणंअतिसूक्ष्ममपिपिंडम् गयाशिरंगय दैत्यस्य भासमतात शिरोभागइतिगयामाहात्म्याक्त ज्ञातव्यम् १२ १३ तुलसीमंजरीनिश्चपूजयेहिष्णुपादुकाम तस्यालवादितीर्थषुपिंडान्दयाद्यथाक्रम् ११उडरेसप्तगोत्राणि कुलमेकोत्तरंशतम् शमीपत्रमाणनपिंडदयागयाशिरे १२ गयामुपेत्यय श्राड केरोतिकुलनंदनः स फलंतस्यतज्जन्मजायतपितृतुष्टिदम् १३ श्रूयतंचापिपितभिर्गीतागाधारवगेश्वर इक्ष्वाकोमनुपुत्रस्य कलापोपावनेसरैः १४ अपिनस्तेभविष्यतिकुलंसन्मार्गशालिनः गयामुपन्ययेपिंडान्दास्यत्यस्माकमाद रात् १५ एवमामुभिकनार्ययःकरोतिक्रियासतः सस्यात्सूरवीभवेन्मुक्तोकोशिकस्यात्मजायथा १६ भ रहाजात्मजाःसमभुत्काजन्मपरंपराम् रुखापिगोवर्धतार्यमुक्ताःपितप्रसादतः१७ सप्तव्याधादशार्ण पुमृगाःकालंजरेगिरी चक्रवाकाःशरद्वीपेहंसाःसरसिमानसे - कलापोहिमवत्पार्श्वव ग्रामविशेषस्तस्योपवने इक्ष्वाकुंप्रतिगीता १४ कोशिकएचभरहाजस्यान्मजानांचग्निविशेषत- या हरिवंशेज्ञातव्यमिति १५ १६ १७ ५. ७ ·५ १९. २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ ग.यु.टी 191 अ १३ इतिटीकायांत्रयोदशोऽध्यायः १३ ७. नेपिजाता कुरुक्षत्रेब्राह्मणावेदपारगाः पितृभत्तथाचतेसागतामुहिंद्रिजात्मजाः १. तसात्सर्वमयत्नेनपि तभक्तोभवेन्नरः इहलोकेपरेवापिपितृभत्त्यासरवीभवेत् २० एतत्ताक्ष्यमयारव्यातंसर्वमेयोदेहि कम पु वांछाप्रदातारंपितमुक्तिप्रदायकम् २१ निर्धनोपिनरः कश्चित्यशणोतिकथामिमाम् सोपिपापविनिर्मुक्तो दानस्यफलमाभुयान २२ विधिनाकुरुतेयस्तश्राद्धंदानमयोदितम् शणुयादगारुडंपिशृणुतस्यापियत्फलम २३पिताददातिसत्पुत्रानगोधनानिपितामहः धनदाताभवेत्सोपियस्तस्यप्रपितामहः २४ दद्याहिपुलमन्ना इस्तापितामहः समाःश्राइननेसर्वेदत्वापुत्रस्यवांछितम २५ गछतिधर्ममार्गश्चधर्मराजस्यमंदिरम् तत्रधर्म सभायांतेतिष्टतिपरमादरात २६ सतउवाच एवंथीविष्णुनापीक्तमौलदानसमुद्भवम् श्रुत्तामाहात्म्य मतुलंगरुडीहर्षमागतः२५ इतिश्रीगरुडपुराणेसारोद्धारसपिंडनादिसर्वकर्मनिरुपणोनामत्रयोदशौ०१३ ७१ ७ ५. २ ५ ५ .

·3 श्रीः धर्मराजपुरंधर्मसभांधर्मसभासदः धर्ममा गीश्वधर्माश्व हरिःप्राहचतुर्दशे १..चतुर्दशाध्या यार्थस्त स्पष्टएव गरुड़उवाच यमलोकःकियन्मात्रःकीइंश के ननिर्मितः सभाचकादशीतस्यांधास्तेचकैःसह , यधर्ममार्गेगच्छंतिधार्मिकाधर्ममंदिरम तान्धर्मानपिमार्गाश्चममारयाहिदयानिधे२ श्रीभगवानु वाच शणुतार्क्ष्यप्रवक्ष्यामियद्गम्यनारदोदिभिः तर्मनगरंदिव्यंमहापुण्येरवाप्यते. याम्यनैत्रत योर्मध्ये पुरवैवस्वतस्ययत सर्ववज्जमयंदिव्यमशेतत्सरासरः । चतरसंचतुरिमच्चप्राकारचे ष्टितम् योजनानांसहस्रहिप्रमाणेनतदुच्यते ५ नम्मिन्पुरेस्तिसुभगचित्रगुप्तस्यमादरम् पंचविंश तिसंरव्याकैयोजनैर्विस्ततायतम् ६ दशाच्छ्रितंमहादिव्यलोहपाकारयेष्टितम् प्रतालीशतसंचार पताकाध्वजभूषितम् ७ विमानगेणसंकीर्णगीतवादिवनादिकम् चित्रितचित्रेशलेंनिर्मितंदेवशि ल्पिभिः - उद्यानोपेवनेरेम्यं नानाविहगकूजितम् गंधर्वैर सरोभिश्चसमंतात्परिवारितम् ९ ७ 8 ज्ञातव्यः १ २ ३ ४ ५ ·ते अ. पु-टरी नसभायोचित्रगुमःस्वामन पाइने संस्थितोगमा नायुगानुयाणां यथातथम् १० नमुन्धतिकथेचिन्ससकृतंदुस ७२ तपिया ययनोपार्जिन कमंशावा यदि वागतम् ? नत्मभुजलेयत्रचित्रगुमूस्यशासनात् चित्रगुप्तालयात्मा च्यावरस्यास्लिमहागृहम् १२. दक्षिणस्यांचशूलस्य लत्ताविस्फोदयास्तथा पश्चिमेकालपाश:स्यादजीर्णस्यारु चैस्तथा १३ उदीच्याराजरोगाग्निपाडरोगस्तयवच' ऐशान्यांतशिरोतिःम्यादाग्ने यामस्तिमूर्च्छना १४ अतिसा रोनैततुवायव्याशीतदाह की एवमादिभिरन्यैश्वव्याधिभिःपरिवारितः५लिरिक्तचित्रगुप्तस्तमानुपागोशक्षा शभम् चित्रगुप्तालयादग्रुयोजनानांचविंशतिः १६ पुरमध्येमहादिव्यधर्मराजस्वमंदिरम् अस्लिरत्नमयदिव्याव यज्वालार्कवर्चसम् १७ द्विशतंयोजनानाचविस्तारायामतःस्फुटमू पंचाशचप्रमाणेनयोजनानांसमतिम १० धुतस्पसहस्रश्ववैडूर्यमणिमंडिनम् काञ्चनालंकृतंनानाहर्यप्रासादसंकुलम् १९ शारदाश्ननिरुक्म कलश:ममनोहरेम् चित्रस्फाटिकमोपानंवनकुट्टिमशाभितम् २० मुक्ताजालंगवाक्षचंपताकाध्वजभूषितम घदानेकनिनादाढ्यहेमतोरणमंडितम १ नानाश्चर्यमयस्वर्णकपाटशतसंकुलम नानागुमलता गुलौनिटे मधिराजिनम २२ एवमादिभिरन्येश्वभपणे पितंसदा भान्मयोगपभावश्चनिर्मितविश्वकर्मणा २३ तसिप ·मस्तिसभादिव्याशतयोजनमायता अर्कप्रकाशालाजिष्णुःसर्वन:कामरूपिणी २४ नातिशीतानचात्युष्णा मनसोल्य तहर्षिणी नशोकोनजरातस्यांकत्पिपामनचाप्रियम् २५ सर्वकामास्थितायस्यायेदिव्यायचमानुपाः रसवच्चप्रभू तंचभक्ष्यभोज्यंचसर्वशः २६ रसवंतिचतोयानिशीतान्युप्मानिचे वहि पुण्याःशब्दादयस्तस्यानित्यं कामफलाडमा २७ असंवाधाचसातार्श्वरस्या कामगमासभा दीर्घकालंतपतवानिमिताविश्वकर्मणा २८ तामुग्रतयमोयाँति सव्रताःसत्यवादिनः शांतारोन्यामिनःसिहाःपूताःपृतनकर्मणा २९ सभाम्बरदेहानेलंकताविरजोंवराः स्व कृतैःकर्मभिःपुण्येत्तत्रविष्टंतिपिताः ३० तम्यांमधर्मभिगवानासनेनपशी दर्शयोननविस्तीणेसवरनःसम डिते ३१ उपविष्टःसतांश्रेयश्वशासितगन्नकः कुंडन्नालंकृतःश्रीमान्महामुकुटमंडितः ३२ सर्वानंकारसंयक्ती नीलमेघसमप्रभः वालव्यजनहस्ताभिरमगंशिवाजिनः ३ गंधर्वाणांसमवाश्रसंघशवाप्सरोगणा: गातवा दिवनृत्यायैःपरितःसेवयंतितम ३१ मृत्यनापाशहर्मोनकालनचबलीयत्ता चित्रगुमनचित्रणकृत्तांतेननिषेविता ३५ पाशदंडधरेग्रेनिंदेशवशयतितिः आयतुल्यवलेनीनाम सपरिवारितः ३६ अग्निधानाश्वपितरःसोम पाश्चोभपाश्चये स्वधावनोदहिपदोमूतामृतांश्चयरवंग ३ अर्यमाद्याःपितृगणामूर्तिमंत थापर सवनेमुनि ·अ. गादीभिःमार्धधर्मराजमुपासते ३८ अविर्वसिष्ठःपुलहीदक्षःऋतुरथांगिराः जामदग्न्योभगुश्चैवपुलस्त्यागस्त्यनारदाः ३९ ४३ एतेचान्येचबहवः पितराजसभासदः नशक्याःपरिसंख्यांतुनामभिःकर्मभिस्तथा ४० व्यारव्याभिधर्मशास्त्राणानिणे तारोयथातथम् सेवंतेधर्मराजानंशासनात्परमेष्टिनः ११ राजानःसूर्यवंशीयाःसोमवंश्यास्तथापरे सभायांधर्म राजानंधर्मज्ञाःपर्युपासते ४२ मनुर्दिलीपोमांधातासंगरश्वभूगीरथः अंबरीषोनरयश्चमुचुकंदोनिमिःपृथुः १३ ययातिन्हषःपूरुद्देष्यतश्चशिविर्नलः भरतःशंतनुःपांडुसहस्रार्जुनए वच १४ एतेराजर्षय पुण्या कीर्तिमंतोबहुश्रुताः इम्बाश्वमेधैर्बहुभिर्जाताधर्मसभासदः १५. सभायाधर्मराजस्यधर्मण्यमवर्ततं नतत्रपक्षपातोस्तिनानृतंनचमत्सरः ४४सभ्याःसर्वशास्त्रविदासर्वधर्मपरायणाः तस्यांसभायांसततंवैवस्वनमुपासते ४७ ईदृशीसासभातायधर्मराज्ञी महात्मनः नतांपश्यतियेपापादक्षिणेनपुथागताः ४९धर्मराजपुरेगंतुंचतुर्भागाभवंतिच पापिनांगमनेसतुते परिकीर्तितः ४९ पूर्वादिभिस्विनिर्मागैयेंगताधर्ममंदिरे हिसकृतिनःपुण्येतस्योगच्छतितानशणु ५९ पूर्वमार्ग स्ततकःसर्वभोगसमन्वितः पारिजाततरुच्छायाच्छादितौरत्नगडितः ५१ विमानगणसंकीर्णोहंसाबलिविरा जितः पिटुमारामसंकीर्णःपीयूपद्रयसंयुतः ५२ तेनब्रह्मर्षयोयोनिपुण्याराजर्षयोमलाः अप्सरोगणगंधर्वविद्या ·धरमहोरगाः,५३ देवताराधकश्चान्येशिवभक्तिपरायणाः ग्राशेषपादानरतामायेकाष्ठप्रदायिनः ५४ विधामयतिव यायाविरतान्दानमानतः दुःस्वितस्यांमृतंबूतेदनेत्याश्रमंतये ५५ सत्यधर्मरतायेचकोधलोभविवर्जिताः पिवमा तपुयेभतागुरुशभूषणेरताः ५५भूमिदागृहदागोदाविद्यादानप्रदायकाः पुराणवकश्रोतारम्पारायणपरायणाः ५७ एनेसकृतिनश्चान्येपूर्वदारविशनिच यांनिधर्मसभायांतेसशीला:शद्धबुद्धयः ५- द्वितीयस्तूत्तरोमार्गोमा हारथशतैनः नरयानसमा युक्तो हरिचंदनमंडितः ५९ हंससारसूसंकीर्णचक्री वाकोपशोभितः अमृतद्रयसंपूर्ण संत्रभातिसरोवरः ६० अनेनवैदिकोयातितथान्यागनयूजकाः दुर्गाभान्वीश्चयेभक्तास्तीर्थस्माताश्चपूर्वस...येम नाधर्मसंग्रामेनशनेनमृताश्चये वाराणस्यांगोयहेचतीर्थतोयेमृताविधेः ६२ प्राह्मणार्थस्वामिकार्यतीर्थक्षेत्रेषुयें मृताः येमतादेवविध्वंसेयोगाभ्यासेनयेमुताः ६३ सत्पात्रपूजकानित्यं महादानरताश्रये प्रविशंत्युत्तरेबारेया तिधर्मसभाचते २४ तृतीयःपश्चिमोमा!रत्न मंदिरमंडितः सधारससदा पूर्णदीर्घिकासिर्विराजितः ६५ ऐरावतकुलोद्भूतमत्तमातंगसंकलः उच्चैश्रवःसमुत्पन्नहंयरत्नसमन्वितः ई एनेनात्मपरायांतिसच्छास्त्र परिचिंतकाः अनन्यविष्णुभक्ताश्चगायत्रीगंजापाः ६७ परहिंसापरध्यपरवादपराड्मुरवाः स्वदारनिर ·गपुरी यःसंतःसाग्निकावेदपाठकाः ८ ब्रह्मवर्च्यव्रतधरावानप्रस्थास्तपस्विनः श्रीपादसंन्यासपर समलोष्ठाचनाः ६९ ज्ञानवैराग्यसंपन्नाःसर्व नहितेरताः शिव विष्णुवतकराःकर्मब्रह्मसमर्पकाः ७० अणजिभिर्विनिर्स का पंचयूजरताः सदा पिरणोश्राहदातार कालेसंध्यासपासकाः ७१ नीचसंगविनिर्मुक्ताःसत्संगतिपरायणाः एतेप्सरोगणैर्युक्तावि मानवरसस्थिताः ७२ सापानप्रकर्वतोयांनिधर्ममंदिरम् विशतिपश्चिमंडारेयांतिब्रह्मसमांतरे ७३ यमस्ताना गतान्दवास्वागतंवदतेमहः समुत्थानंचकरतेतेषांगच्छतिसम्मस्वम् ७४ तदाचतुर्धजोभूत्वाशंखचक्रगदासि त् पुण्यकर्मरतानांचस्नेहामिंत्रवादाचरेत् ७५ सिंहासनंचददतेनमस्कारंफोतिच पादायकुरुतेपश्चात्पूजतेचंद नादिभिः ७६ नमःकुर्वतुभासश्याज्ञानिनं परमादरात् एषमेमंडलंभिवाब्रह्मलोकंपरास्यति ७७ भौधोबुद्धिमतांश्रेष्ठ, नरकक्लेशभारवः भवद्भिःसाधितंपुण्येर्दैवत्वंसखदायकम् ७९ मानुषंदुलभपाप्यनित्यस्तनसाधयेत् सयातिनरकं घोरंकोन्यस्तस्मादचेतनः ७९अस्थिरेणशरीरेणयोस्थिरेश्वधनादिभिः सचिनोतिस्थिरंधर्मसएको हिमान्नरः तस्मात्स प्रयत्नेनकर्तव्योधर्मसंचयः गछवंपुण्यमस्थानंसर्वभोगसमन्वितम् न निधर्मवश्रुत्वातंप्रणम्यसभांचताम् अम रिपूज्यमानास्तेस्तूयमानामुनीश्वरै २विमानगणसंकीर्णाःपयोतिपरमपदम् केनिदर्मसभायांहितिष्ठंतिपरमादरात्र ·१४ ८५ १६ इनितीकायांचतुर्दशोऽध्यायः १४ अबसरुतिनांजन्मदेहेपेराजधारणम् षट्चकचिंतनचैवहरिःपंचद शेववीत् १ पूर्वाध्यायांते उपित्वातप्रकल्पातंभुवामोगानमानुषान् प्रामोतिपुण्यशेषेणमानुष्यं पुण्यदर्शनम् पुनःस्वात्मविचा पित्वातवकल्पातंभुत्काभोगानमानुषान प्राप्नोतिपुण्यशेषेणमानुष्यं पुण्यदर्शनम् ४ महाधनीचसर्वज्ञःस शास्त्रविशारदः पुनःस्वात्मविचारेणततोयातिपांगतिम् ८५ एतत्तेकथितंसर्वनयापृष्टयमालयम् इदंश एवन्नरोभत्याधर्मराजसभाबजेर ६ इतिश्रीगरुडपुराणेसारोडारेधर्मराजनगरनिरुपणोनामचतुर्दशी ऽध्यायः१४ . गरुड्ड्वाच धर्मात्मास्वर्गनिभुत्काजायतेविमलेकुले अतस्तस्यसमुत्पत्तिजननीजठरेवद १ यथाविचारंकुरुतेदेहस्मिन्स कृतीजनः तथाहंश्रोतुमिच्छामिवरमेकरुणानिधे २ श्रीभगवानुवाच साधुपृष्टत्वयातायपरंगोप्यंवदामिते यस्यविज्ञानमाणसर्वज्ञत्वंप्रमायते ३ रेणनतोयानिपरांगतिमित्सुक्तम् इदानांगरुड़ स्तदनुगदपूर्वकंसलतिनःसमुत्त्वनिपच्छनिधर्मात्माइतिहाभ्याम् ग २ अत्रोत्तरंश्रीभगवानुवाच यावदध्यायसमाप्ति ।

·ध्यानंयथाकुनितकृणुइति ५ यथायेनविधानेनतत्पित्रोःतस्यमातापित्रोः६ यापंयाचदिंद्रस्यब्रह्महत्यांशंभवति ७ ८ ९ १० सामा पक्ष्यामिचशरीरस्यस्वरूपंपारमार्थिकम् ब्रह्मांडगुणसंपन्नंयोगिनांधारणास्पदम् ४ षट्चक्रचिंतनंयस्पिन यथाकुर्वतियोगिनः ब्रह्मरंध्रुचिदानंदरूपध्यानंतधारण ५ शचिनांश्रीमतांगेहेजायतेसकृतीयथा तथावि थाननियमंतसित्रो कथयामिते ६ ऋतुकालेतुनारीणांत्यजेदिनचतुष्टयम् तावन्नालोकयुद्धपापंवपुषिसे भवेद ७ स्मात्वासचैलंसानारीचतुर्थेह निशडाति सप्ताहास्पितेदेवानांभवैद्योग्यावतार्चने सप्ताहमध्येयो गर्भ संभवेन्मलिनाशयः प्रायश सभवन्यत्रपुत्रास्त्वष्टाहमध्यतः ९ युग्मासपुत्राजायंतेस्त्रियोयुम्मासेरात्रिषु पूर्वसप्तकसत्यज्यतस्मायुग्मास संविशेष १० षोडशनिशास्त्रीणांसामान्या समदाहताः यावैचतुर्दशीरात्रिर्ग भस्तिष्ठतितत्र ११ गुणभाग्यनिधिःपुत्रस्तदाजायतधार्मिकः सानिशाप्राकृतेजीवनलभ्येतकदाचन १२ पंचमे हनिनारीणांकार्यमधुरभोजनम् कटुक्षारंचतीक्ष्णंचत्याज्यामुष्णंचदूरतः१३ यागर्भधारणेसाधारणएव र गुणाविचाराद यःभाग्यऐश्वर्यतेपानिधिर्निवासस्थानं पारनिर्भाग्यः १२ पंचमेहनीत्युपलक्षणपंचमदिनादारण्यगोडशर्निशापर्यंतम् १३ . ७५ ·तत्संनमोषधीपायगिनि औपचीनांयवादिधान्यानांपासमत्तिस्थामम् तन्धमि क्षेत्रयथाकंदगुल्यादिनिरसनमनदुपयोगाइयां तरमलमेनजलसंचनेमकृषियोग्यविधाय तस्मिन्नुस्खाबीजवापयित्वास्वामीकर्षक स्थूलान्नरूपंफलेप्राप्नोति तथानापिओषधीपाप बोम्पत्तिस्थानतर्भरपंक्षेत्रकदुक्षारादिभोजनपरित्याज्यमाधुर्यभोजनंदारयित्वावीर्यसैचनेचहत्वानम्मिनुस्वास्वामीपितासम्यकधार्मि तत्क्षेत्रमौषधीपात्रपाजंचाप्यमृतायतम तस्मिन्नत्वानरःस्वामीसम्यक्रफलमवाभुयात् १४ तोचूलपुप्पधीरवंडःसं युतःशचिपस्वासत धर्ममादायमनसिमतल्पसविशेत्युमान १५ निषेकसमयेयाकनरचित्त विकल्पना तारक स्वभावसंधतिर्ननर्विशनिकक्षिगः१६ चैतन्यंबानमतहिनित्यशोव्यवस्थितम् कामश्चित्तंचशचयदात्येकत्व मामुयात १७ तदाझवमगमोतियाविर्भाशयगरः शकशोणितसंयोगापिंडोत्पत्तिःप्रजायते १० कामपंपलंपामुयादित्यर्थः ४ मार्यभोजनादिभिस्वाणांविधानियममुकापुरुषाणामाह तांतून तिसतसंसारदारूमयामि न्यायप्रकारांशण्यांसंविशेशस्थिती भयात १५ निषेकममयरतिकालयाशीविकल्पनाशभाशगमनाभवनिनादयवस्वभावस्यो पनिर्यस्यस भर्विशतिम प्रविष्टोभवनिनन्यंजीवः ६ कागोभिलापनि नारापनिश्चंद्रः १८ ७ ·य-पु-टी- अ १५ कृतीपुण्यात्मा १९ २० २१ पूर्वकनइति पूर्वजन्यनिकतामातपादीनांफलम्योदयात भोत्तापिनवेद तथाचस्मृतिः भोज्यभोजनशक्तिश्चरति शक्तिस्त्रियःविभवेदानशकिश्चनाल्पस्यतपसःफलमिति २२ यतते यत्नवान्भवनि असर्पभूतायारज्जोसफरोपवस्तुन्यवस्त आरोपोध्यारो परमानंद-पुत्रोभषेदर्भगतःकता भनितस्यनिरिवला:क्रियाः पुंसवनादिकाः १९ जन्मपामोतिपुण्यात्माग्रहेषू बगतेषुच तजन्मसमयेविप्राःप्रामुवंतिधनंबहु २० विद्याविनयसंपन्नोवर्धतेपित वेश्मनि सतासंगेनसावत्स वागमविशारदः २१ दिव्यांगनादिभोक्तास्यानारुण्येदानवान्धनी पूर्वकृततपस्तीर्थमहापुण्यफलोदयात् २२ ततनयततेनित्ययात्यानात्मविचारणे अध्यारोपापवादात्यांकुरुतेब्रह्मचिंतनम् २३ अस्यासंगावबोधायब्रह्मणो न्वयकारिणः क्षित्यायनात्मवर्गस्यगुणांस्तेकथयाम्यहम् २४ पः वस्तसच्चिदानंदादयंग्रपक्षित्याग्रज्ञानांतसकलजड समूहोवस्त अपवादोनामरज्जुरिवर्तस्य रज्जुमात्रयहस्तविवर्त्तस्यावरूनोऽज्ञामादेःप्रपंचस्य वस्तमात्रत्वम् आश्यांअध्यारोपापया दाभ्यांतत्त्वंपदार्थसंशोध्यसर्वरबल्विदंब्रह्मनेह नानास्तिकिंचनरत्यादिश्रुत्युक्तं ग्रह्मचिंतनंकुरुते २३ अस्येनि क्षित्यादिधन्वयंकरोनीय न्वयकरिणोप्यम्यत्रह्मणः असंगावयोपाय असंगोत्ययंपुरुषइतिश्रुत्युक्त ज्ञानार्थकथयामित्यन्वयः २४ ७६ ·अनामविचारणमाह क्षिनिरित्यादिभिःस्थूलभूनाअपपंचीकृताः पांचमोनिका पंचीकनपंचभूतोत्पन्नः क्षित्यादिपंचभूनानांगुणाना ह सतिपंचभिः २६ २७ २८ २९ पूर्वकर्माधिवासितंपूर्वजन्मशनैशभाशभकर्मभिरधिवासिनेशभाशभवासनायुक्तंभ क्षितिरिहरिभोक्तावायुराकाशएवच स्थूलभताइमेप्रोताःपिंडोयंपांचभौतिकः २५ त्वचास्थिनाडयोरोममांस चैवरवगेश्वर एतेपंचगुणाभूमर्मयातेपरिकीर्तिनाः २६ लालामूवंतयासक्रमज्जारलंचपंचमम् अपांपंचगुणाः प्रोक्तास्तेजसोपिनिशामय २७ क्षधातपातथालस्यनिद्राकांतिमयैवच तेजःपंचगुणंतार्दाप्रोक्तंसर्वत्रयोगिभिः २८ भाकुंचनंधावनंचलंघनंचप्रसारणम् चष्टितंचेतिपंचैवगुणावायोःप्रकीर्तिताः २९ घोषश्चिंतांचशून्यत्वं मोहचिताचसंशयः आकाशस्यगुणाःपंचज्ञातव्यास्तेप्रयत्नतः ३० मनोबुद्धिरहंकाराश्चित्तंचेतिचतुष्टमम् अं तःकरणमुद्दिष्टपूर्वकर्माधिवासितम् ३१ श्रोत्रंन्वकसषीजिव्हाघ्राणंज्ञानेंद्रियाणिच वारूपाणिपादपायूपस्था निर्कमेट्रियाणिय ३२ वति बुद्धिकर्मानसारिणीतिवचनात् बुद्धिरित्यपलक्षणम् अंतःकरणचतुष्टयमेवेत्यर्थः ३१ उमट्रियाण्याह श्रोत्रमिति ३२ ·अ. १५ ग-पु-टी. दिगादयः पंचश्रीवादीनां यथाक्रमंदेवताः वन्त्यादयश्चवागादीनामिनि ३३ ३४ ३५. अथदशप्राणान्स्थानकर्मसहि तामाह प्रा- दिरखाना पचनोश्विवन्हींदीपेंद्रमित्रकाः ज्ञानकर्मेंद्रियाणांचदेवताःपरिकार्तिताः ३३ इडाचपिंगलाचैवरूप मारमातृतीयका गांधारीगजजिव्हाचपूषाचेवयशस्विनी ३४ अलंबुषाकहनापिशंखिनीदशमीतथा पिड मध्येस्थितान्येताःप्रधानादशनाडिकोः ३५. प्राणोपानःसमानारव्यउदानोव्यानेएवच नाग-कर्मश्चहकलोदेव दत्तोधनंजयः ३६ हदिपाणोगदेयान समानीनाभिमंडले उदान कंठदेशेस्याद्यानःसर्वशरीरंगः ३४गरेना गारख्यातःकूर्मउन्मीलनेस्मृतः हकलाक्षत्करोज्ञेयोदेवदत्तोविजुभणे ३. नजहानिमृतंवापिसर्वव्यापीधनं जयः सवलेमतमन्नहि पुष्टिदसर्वदेहिनाम् ३: नयंतेव्यानको वाए सारांशंसर्चनाडिषु आहारोभुक्तमारोह वायुमाक्रियतेहिया ५० संपविश्यगुदेसम्यकपृथगन्नपृथकजलम् ऊर्ध्वमग्नेर्जलंकृत्वाकृत्वान्नंचजलोपरि णइतिसाधविभिः क्षत्करःक्षधाकर्तामृतशोपकारिवंधनंजयस्यकर्म ३६ ३७ ३८ व्यानकोवायुःसर्वशरीरव्यापक सात सारांशरसंमयतेप्रापयति ३९ रसपापणप्रकारमेवाह आहारइतिविलिः ४० ४१ ·४२ भिन्नरसात्पृथकतंकिमलम ४३ मलस्यनिर्गमस्थानान्याह कर्णइति ४४ सर्वप्राणादि वायवः आत्मशक्तयेवचंष्टतात्याह वमिति सूर्यस्यालोकंप्रकाशमुपलभ्यप्राप्यजनायथास्वस्वकर्मणिप्रवर्त्तते तथैवान्मसनांपाप्यवायवोपीत्यर्थः अयभावः सूर्योयथा अग्नेश्वाध स्वयंप्रायःस्थित्वाभिधमतंशनैः वायुनाधायमानोग्निःपृथक्किदंपृधग्रमम् ४२ कुरुतेव्यानकोवायु विधक्संपापयेद्रसम् हरिद्वादशभिभिन्नाकईदेहाहुहिःस्वेत ४३ काशिनासिकानिहादेतानाभिर्नरवागुद म् गुन्यशिरोवपुलॊममलंस्थानाभिचक्षते ४५ एवंसप्रवर्त्ततेस्नस्वकर्माणिवायवः उपलश्यात्पनःसत्तासयी लोकंयथाजनाः ४५ इदानीनरदहस्यशृणुरुपयरवग व्यावहारिकमेकंचहितीयंपारमार्थिकम् १८.तिस्त्रः कोट्याईकोटीचरोमाणिव्यावहारिके सप्तलक्षाणिकशास्यनरवा प्रोक्ताम्हविशतिः४७ द्वात्रिंशद्देशना मोक्ताः सामान्याहिनतासत मांसपलसहस्रंतुरतंपलपातस्मृतम् १८ फणिननान्यवर्त्य स्वयंसाक्षिनयासंगत्वेन स्थिती भवनि तहदात्यापीति अनमात्मविचारणमप्युभवान५.५. व्यावहारिकं अगम्यपारमार्थिक योगिजनज्ञेयम ४६ तत्रायंताब दाह तिरदातिपद्धिः तिस्त्रः कोट्योसमलक्षाणान्यगणितानि. ४८ ५.

·१९ गःपुची स्थूलमानेनधातुप्रभाणगाह मास्त. राणाधारधतम् १९ कुडघंदशमापकशोशिनानदयंगभाधाननम् ५१ ५१- ५२ एवं व्यावहारिकंनिरुप्येदानींपारमार्थिक.स्वरूपनिरूपणेनमध्यस्वरुपमनःप्रवेशायनदेहेतावदिराडूपरथूलधारणामाह पारमार्थिके पलानिदशमंदस्त त्वक्पलानिचसमतिः पलहादशकंमजामहारक्तंपलत्रकम ४९ शाहिकुडवंज्ञेयंकुडवं शोणिस्मृतम् घट्यत्तरंचत्रिशनमस्थांदेदेषकीर्तितम् ५० नाघ्यःस्थूलाश्चसूक्ष्माश्चकोटिश परिकीर्तिताः पित्तंपलानिपंचाशत्तदर्धश्लेषणस्तथा ५१ सनतंजायमानंतुषिणमूत्रंचापमाणतः एतगुणसमायुक्तंशरीरंग्या, वहारिकम ५२ भुवनानिचमणिपर्वतहीपसागरा: आदिन्यायाग्रहाःसंतिशगरेपारमार्थिक ५३ पारमार्थि कदेहिपचकाणिभवंतिच ब्रह्मांडयेगुणा प्रोक्तासंप्यस्मिन्नवसंस्थिताः ५४ तानहंतेप्रवक्ष्यामियोगिनां धारणास्पदोन येषांभावनयाजंतुर्भवढेराजरूपभाइ ५५ देहेहात्यारत्ययावदध्यायसमाप्ति गुणाभुवनादयः ता नेवाह भुवनानान्यादि पारमार्थिकेपारमार्थिक स्वरूपप्रकाशिके ५३. ५४ वैराजरूपभाक्वेराजः पुरुषोयोवेभगवान धार णाश्रयरतिभागवतातःस्वयंम्यादिन्यर्थः ५५ r ५ ७. ५ ५ ·पूर्व लोकोक्तकमेणेवसर्वेषांधारणमाह पादेति तदूर्ध्व के उदरे ५६ ५७ ५८ ५९ त्रिकोणहत्पीटकमलांतर्गते नडुक्तं ब्रह्मपुरा पादाधस्तानलं ज्ञेयंपादोर्ध्वविनलंतथा जानुनाःसनलंविद्धिसक्थिदेशंगहातलम् ५६ तलातलंसयिसूले गुपदेशेरसातलम् पाताले कपिमस्थंचसप्तलोकाःप्रकीर्तिताः ५७ भूलोकं नाभिमध्यैतु वोकतदूर्भके स्व किन्हदयविद्या उदेशमहस्तथा ५४ जनलोकंवऋदेशेतपोलोकलेलाटके सत्यलोकेब्रह्मरंध्रभुवनानिच तुर्दश ५९ त्रिकोणेसंस्थितोमकरधःकोणंचमंदरः दक्षकोणचकैलासोचामकोहिमाचलः ६० निषधश्नो धरेरवायांदक्षायांगंधमादनः रमणावामरेरवायांसतेफुलपर्वनाः ६. अस्थिस्थानावेज्जबूःशाकोमज्जा ससंस्थितः कुशहापस्थितीमांसेफोनहापःशिरासन ६२ त्वनायांशाल्पलादीपोगोमेदोरोगसंचये नरवस्थंप फरंविद्यासागरास्तदनंतरम् ६३ क्षारोदाहिभवेनापंक्षारक्षागेदमागरम सरोदधिःश्यामस्थामज्जायाधुनमा गरः ६४ णे दृदिग्नमयेधीमसिंहासनगतांबुजत्रिकोणातःसमासीनंशिवंध्यायेदुमाधरमिति ६० तस्यमध्येत्रिकोणेपूर्वाद क्षिणवामरेवासचमेर्वादयः मप्रकुलपर्वताभयंतीनि ६१. शिरासनाडिषु ६२ गोमेदःपक्षः ६३ १४ ·१५ ग-पुटी रसन्नस्यलंबिनाकंठांतर्गता ६५ नादपिंदुचक्रब्रह्मरंध्रादेके कांगुल्यधोधस्तःतदुक्त योगशास्त्रे गयें का गुल्यधोधोस्तिरंध्रान्नारंच बिंदुकम विद्रुमस्फटिकाकारंसूर्यनंदममप्रभम् इनिज्ञोवुधः ६६ विष्णुस्थानेनाध्यतर्गतमणिपूरकचकेनाभिस्थानेनाभिगोलकेनंदः रसीदधिरसोविंद्याच्छोणितंदधिसागरः स्वाइदोलविकास्थानेजानीयाधिनतासन ६५ नादचकेस्थितःसूर्योबि दुचकेचचंद्रमाः लोचनस्थःकजानेयोदृदयज्ञःप्रकीर्तितः ६६ विष्णुस्थानेगुरुविद्याक्रेशकोव्यवस्थितः नाभि स्थानेस्थितोमंदोमुरबेराह प्रकीर्तितः ६७ वायुस्थानस्थित केतुःशरीरंग्रहमंडलम् एवंसर्वस्वरूपेणचिंतयेदा त्मनस्तनुम् ६८ सदामभातसमयबद्धपद्मासनस्थितः पदचऋचिंतनंकुर्याद्यथोक्तमजपाक्रमम् ५९ अजपा नामगायत्रीमुनीनायोक्षदायिनी अस्याःसंकल्पमात्रणसर्वपापैःप्रमुच्यते ७० शनिः ६७ वायुस्थानेन्दयादाकं ठंवायुस्थानंतमिम नायमुक्तपकारेणसर्वस्वरूपेणमर्यात्म कविराट स्वरूपेणस्वदेहचिंतयेत् । तिमूलधारणा ६८ प्रथमषट्चकचिंतनान्मकममधारणामाह सदेत्यादि ६९ जपानुष्ठानविनासहजश्वासरुपेजप्ताभवतीत्यजा पामुनीनांमननशीलानांसंकल्पंगायत्रीचगुरुमुखाज्ज्ञानव्यम् ७० ५ ·सरा सत्याएनदाचरणनित्यकर्मवभवति नतनैमित्तिकमिति जीवभाचि सुचति ब्रह्मस्वरूपीभवतीत्यर्थः ७१ ७२ ७३ ७४ श्णुनार्यप्रवक्ष्येहमजपाक्रममुत्तमम् यंकंवासर्वदाजीधीजीवभावंपियंचति ७१ मूलाधार स्वाधिष्ठानमणि पूरकमेवच अनाहतंविशयारव्यमानाषट्चक्रमुच्यते ७२. मूलाधारलिंगदेशेनाभ्यादिचकंठगे चोर्मध्ये ब्रह्मरंध्रेक्रमाच्चकाणिचिंतयेत् ७३ आधारेतुचतुदलानलसमेवासातवर्णाश्रय स्वाधिष्ठानमपिप्रभाकरसम बालांनषद्पत्रकम् रक्ताभमणिपूरकंदशदलंडाडुफकारांतकंप दशमीरनाहतपुरहेमंकठांनावृतम् ७५ पत्रैसस्वरषोइशशशधर ज्योतिषिशहाबुजहंसेत्यक्षरयुग्मकंदयंदलेरक्ताभमागांबुजम् तस्मादूर्ध्वगतं प्रभासितमिदंप सहस्रछदंसत्यानंदमयं सदार्शिवमयंज्योतिर्मयशाश्वतम् ७५ गणेशचविधिविष्णुशिवजी वंगुरूंननः व्यापकंचपरब्राक्रमाचकेपुत्रितयेत् ७६ एकविंशसहस्त्राणिपशतान्यधिकानिच अहोरात्रेण श्वासस्यगनिःसूक्ष्मास्मृताबुधैः ७७ हंकारेणबहियांतिसकारेणविशेत्पुनः हंसोहंसतिगंणजीवोनपतितत्वतः७० ७५ ७५ ७७,७८ ५ ·ग:पु -१० अत्रसदाचारप्रणयनि एनानितिब्रह्ममयूग्वान् मर्वरेदमयस्य ब्रह्मणःकिरणरूपान्तदपिन्नानिणर्यः चकगता भमरान पत्रक स्थितान् श्रीगणेशादिदेवान ऋषीणामंघटायमार्गेषुयेअरुणादयोमनयन्तेषिनिन यति उपासते तदुक्तंचे टम्म नौ रन पासतेय ऋषि पशतंगणनाथायषट्सहानु वेधसे षट्सहस्रचहरयेषदमहलंहायच ७९ जीवात्पनेसहसंचमहसंग खेतथा चिदातानेसहसंचजपसंख्यानिवेदयेत तानचऋगतानब्रह्ममयूरदान्पुनयोमरान सलंपदा यवेत्तारंभिंतयत्यारुणोदयः १ शकादयोपिमुनयःशिष्यानुपदिशतिच अतःप्रहात्तर्यहतांध्यात्या यावे. सदाबुधः ८२ हत्वाचमानसीपूजोसर्वचक्रवनन्यधीः ततोगुरुपदेशेवगायत्रीमजपांजपेत ८ वर्मकपरश: परिसरप इतिहृदयमारुणयोदहरमिनिन शिष्यापरीक्षितादीन नकुल हिनायेमयोमुनिन्थले खपानापाट्यगरंततीनि लस्थानेषुषसून नमयेजितकूमः नाप्यास्थितन्यवरोष्यतमपादुदानगत्यारसितंनयन्मुनिः नतीनुसंधायधियामनवीन्दनालगनशन येन तस्या दुनोरंतरमुन्नयेतनिर्मिद्यमूर्धनविसृजेत्परंगतदनि एतयारव्यामधीश्रीधरस्वामिभिः कृततातव्यम् । अनन्या चित्तःसन् ८० ·रंधेब्रह्मरंध्रांतर्गतेअधोमुरवपंकजे श्रीगुरुंध्यायत नदुक्कंरुदयागलेसहस्रदल पंकजेमकलशीनरशिप्रोवराभयकरांबुजविमलगंधघु प्यांवरं प्रसन्नवदनेक्षणंसकलदेवनारूपिणंम्परेचरीमहंसगंजन व्याधिवेयंगमिति ८४ पंचोपचारःमनगाकल्पितःपंचभूतात्मक गंधयुष्यधूपदीपनैवेद्यः तद्यथा लंपृथिवी गंधम आकार पुष्य यवावा धुप रेनेगा. दीपं यं अमन वेसमा इतितस्तवेन गुरू ब्रह्मागुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवोमहेश्वरः गुरु सामागग्नाननीगनमः इति स्नो वेण र परात्परब्रह्मकलोकुंडलिनी अपोहेनुमकाशमाना अधोमुखेनतीरंथ्रेसहरुपदलपंकज हमगंयागुम्ध्यायेगायकगंबनम रक्षालितंचितयेद्देनत्पादामृतथा रया पंचोपचारःसंपूज्यमणगेतन्मवेनच ८५ ततःकुंडलिनीध्यायेदारोहोद वरोहनः पदक तसंचारांसाविलय) स्थिताम -६ अवरोहेच अमृतसक्तीध्यायेत् तदुक्तं योगशास्त्रे प्रमागमानाप्रथमेप्रयापतिपयाणेप्यमृतायमानाम अतःपदव्यो मझमंचरंताध्यायसदाकुंडलिनीपराव्यागिनि आरोहावरोहंमधीशंकरस्वामिचरणरष्णुतालिमोदर्यलहयांग नाथा महीमा धारेकमपिमणिपूरेहनबहमिति आरोह अवरोहल मयाधारामारैश्चरणयगलांतर्धिगलिनैरिति एतदेवाहपडिी मूलाधारादिष ट्चत्रेषुतःसंचार आरोहावगेहकमेणगमनंययासायबिवलयांममतजंगाकारामूलाधारस्थिताम् । घ ·अ. १५. ग-पुटी धाममत्यासिन्धानरंधावहिर्गतंब्रह्मरंध्राह्मलोकांनंपामतेनयथासपुम्मामार्गेणगतायोगिना विष्णोःपरंगमस्वरूपमेययानि पुनर्मुर में संसारेनपतंतीत्यर्थः तदुक्तं वेदस्ततो ततउदगादनंतनवधामशिरः परमंपुनरिहंयत्समेत्यनपतनि कृतांतमुखेइति र मचितितमया श्रीकृष्णरूपेणध्यातं तदुक्तंदशमेसप्ततितपध्याये बात्ममुहूर्ते चोत्थाय वायुपस्पृश्यमाधवः दध्योपसन्नकरणआत्मानंदमसः परम एक तताध्यायेत्सषुम्नारव्यधामरंभाबहिर्गतम् यथानेनगतायानितद्विष्णोः परयंपदम् ७ ततोमचिनितम् पस्चयानिः सनातनम् सदानंदसदाध्यायन्पहर्तेब्रह्मसंज्ञके वंगुरुपदेशेनमनोनिश्चलतानयेत् नतुस्वेनमयनेगहि नापतनभवेत् अंतर्यागविधायचंबहियांगसमाचरेत् स्मासंध्यादिवंकृत्वाकुर्याइरिहराचनम ९० स्वयंज्योतिरमन्य मव्ययंस्वसंस्थयानित्यनिरस्तकल्पषम् ब्रह्मारव्यमस्योड्यनाश हेतुभिःस्वशक्तिभिर्लक्षितभापनिवृतमिति ८८ नदिनातगुरूप देशविनापतनंसंसारेजनामरणमेवभवनतुमोक्षः तदुक्तंश्रीशकेन विजितन्हपीकवायुभिरदांतमनस्तरगययनंति यत्तुम तिलोलमुपायरिवदः व्यसनशतान्विताःममवहायगुरीश्वरणंवणिजरवाजसंत्यकृतकर्णधराजलधौ ८० अंतर्यागंमानसोप चारैः पूर्वोत्तचकेषुथीगणेशादिपूजनंबहिर्यागंयथालव्योपचारे श्रीहरिहरपूजनम् ९० १ ७ ·देहाभिमानिनांतुनित्यंपणवतस्यदुर्घटत्त्वादुर्लभोमोक्षः मटुक्तानांनुमत्प्रसादादनायासतएवमुक्तिर्भवतीत्याह टेनिचतुर्मिः ममी चीन श्रेटनर ब्रह्मादिभिनिश्चितत्दार तदुक्काहतीये नयनोन्यःशिवः पंथाविशतः सस्ताविह वासुदेवेभगवतिभक्तियोगोयतोभवेता देहाभिमानिनामंतसुरवीत्तिर्नजायते अतस्तेषांनुमक्तिःसकरामोक्षदायिनी ९० तपोयोगादयामाक्षमा मंतितथापिच समीचीनस्तामदक्तिमार्ग:संमरतामिह ९२ ब्रह्मादिभिश्वसर्वरयमेवविनिश्चितः विषारं वेदशास्त्राणिविचार्यचपुनःपुनः ९३ यज्ञादयोपिसहर्माश्विचशोधनकारकाः फलरूपाचमद्भक्तिनालन्ध्या नावसीदति १४ एवमाचारणनायकरोतिसकृतीनरः सयोगेनचमदत्यामोक्षयातिसनातनम् २५ इति श्रीगाहपुराणंसारोडारेस रूतिजनजन्माचरणनिरूपणोनामसंचदशोऽध्यायः१५ भगवान्ब्रह्मकालीनविरवीक्ष्यम नीषया नदध्यवस्यन्कूटस्थारतिगनगन्यतोभवेत् १३ लावसीदनि पुनर्जन्याटिदुःरवनप्राप्नोति किंतुमुक्तीभवतीत्यर्थः ९४ ययाविचा रंकुने दहेस्मिन्सुरुनानग्इनिप्रभस्योनसमाधाोपसंहरनि तिमितिसनाननं विदेहकैवल्यम्९५ इनिटीकायापंचदशोऽध्यायः१५ ·- श्रीः प्रोक्तापंचदशाध्याय पापपुण्यासिकागतिः पोडशेस्मिन्हसिपाहमोक्षोपायंसतांमतम् । पूर्वाध्यायातमोक्षयाति सनातनमित्य नरिदानांमोक्षोपायमेवपृछनि श्रुतेतिचतुर्भिः हे भगवन्निह असारेसंसारे जन्ममरणानाम तत्वाद सदादुःरवातुराणांगोझोंपाय|| ||५ श्रीः गुडावाच भुतामयादयासिंधोत्यज्ञानाजीवसंमृतिः अधुनाश्रीतमिच्छामिमोक्षायायंसनातनम् । भगवन्देवदेवेशशरणागतवत्सल असारेपोरसंसारेसर्वदुःखमलीयसे २ नानाविधशरीरस्था अनंता जीवराशयः जायतेचनियंतेचतेषामंतोनविद्यते ३ सदादुरवातुराएवनसरवीपिद्यतेक्वचित नांपा येनमोक्षेशमुच्यतेवदमेप्रक्षो ४ श्रीभगवानुवाच शणुतायप्रवक्ष्यामियन्यान्वंपरिपृच्छसि यस्य स्परणमात्रेणसंसारानगुच्यतेनरः ५ अस्तिदेवःपरब्रह्मस्वरूपीनिकलाशिवः सर्वज्ञःसर्वकताचसर्वेशानि मलोदयः ६ स्वयज्योतिरनायतोनिर्विकारःपरात्परः निर्गुणःसच्चिदानंदस्तदंशाजीवसंज्ञकः मनानंताजीवानांक नोपायेनमोक्षःस्यादितिमेवदेतिसमुच्चयार्थः१ २ ३ ४ अनोत्तरंबीभगवानुवाच इंगरुडपरब्रह्मस्वरूपीकश्चिद्देवास्ति ५ ५ २. तस्पअनायविधोपहतार अविद्यायांप्रतिबिंबाद अंशइवांशस्तस्याज्जीवतिसंज्ञोभवनि अभेदेदृष्टांनः ७ ·यथाग्नौविस्फुलिंगकाइति यदि असोजीयोनिजानंदस्वरूपंचिस्मृत्यदेहयानात्मन्यारोपयति तदाअस्याऽनेकयोनिषुमोक्षगंधोपिना लि यदामानवोभूत्वानानाभवेद ज्ञाननामब्रह्मवाहसमः शांत सच्चिदानंदलक्षणःनाहंदेहोहंसरूपोज्ञानमित्युच्यतेबुधे रयुक्तलक्ष गःस्पाचेत्तदामोक्षप्रामोतीनिमममेनसंबंधः अत्रायवेदानसिम्हातः यांधकारादोविकाररहितेरज्वादोसपाद्यारोपणंकृत्वाभय पादिकंचहेत् एवमात्यापिस्वम्मिन् जीवत्वमारोप्यसद्वितीयपरिच्छिन्नदात्यादृश्यसागरेमग्नोभवति यदाशास्त्राचार्यप्रसादेनवाक्यार्थ ज्ञानमुत्पन्नं भवति नदाविषकक्षपास्वात्मानमरनटानंदज्ञानेकरूपसंपरयन ततोनाहंजीवः परमात्माहमितिज्ञालाभयदुःस्वादि अनायविद्योपहिताद्यथाग्नौविस्फलिंगकाः देहायुपाधिसभिन्नास्तेकर्मभिरनादिमिः रहितःसन्सरवीभवेत् यथाचजलस्थमूर्याशाजलस्यनिमित्तस्यापायेसूर्यमेवगत्वातेनैवरूपेणपुनर्नागच्छति यथाचबाद्या- टाद्यपाधिपरिच्छिन्नीघटाकाशोमुख्याकाशांशःसन् घरादेर्निपिनस्यापायेमुरव्याकाशंप्राप्यपुनर्ननिवर्तते एवंलिंगागरावच्छि न्नः परमात्मनांशः मायिकलिंगशरीगपायेपरमात्मानंपायननिवर्तते कितत्तत्वज्ञान्मोक्षोभवतीनि नथाचोक्तं पाशकेनराश स्बंध घभिन्नेयथाकाशआकाशस्यायथापुरा एवंदेहेमृतजीवोब्रह्मसंपद्यतेपुनरित्यध्यायार्थः । ५ ५ ·अ. मटी असिनायेप्रथमंज्ञानहेतुनरत्वंस्त लानतोज्ञानजनकं वैराग्यनिरुप्यनतीज्ञानवेगग्यरहितानकारि कान्तिगद्यतनस्तत्वज्ञाना वनीतिप्रतिपाद्य अंतेज्ञानिनामातुरहत्यनिरूपयनि अनेनंवक्रमेणाह शरीरिणाजीवानां अन्यत्रपश्यादिशरीरंयुजान सुरवदुःश्वपदैःपुण्यपापरुपनियंत्रितः तत्तजातियुतंदेहगायोगंचकर्मजम ९ प्रतिजन्मपपद्यततेषामपि पुरंपुनः ससक्षमलिंगशारीरमामोक्षादक्षरंवग १० स्थावरात्रमयश्वाजाः पक्षिणःपशवानराः धार्मिकास्जिद शास्तदन्याक्षिणश्चयथाक्रम ११ चतुर्विधशरीराणिधृत्वामुत्तासहस्रशःमरुतात्मानयोभूत्वाज्ञानीचन्मो क्षमामुयात १२ चतुराशीतितक्षेषशरीरंपरिणाम नमानुषविनान्यत्रतत्वज्ञानतुलाम्यने १२ अवजन्म सहस्राणासहरूंगप कोदिभिः कदाचिल्लभनेजंतुर्मानुष्यं पुण्यसंचयात् १४ सौपानभूतंमोक्षस्यमानुष्यं पाप्यनुलभम् यस्तारयतिनात्यानंतस्मात्यापतरावकः १५ लामोनभवेदित्यर्थः १३ ज्ञानहेतोमानुषशरीरस्यड लभतामाह अत्रेति १५.दुर्लभप्राथापियोमोक्षोपायंगकरोति सतुमहापातक्येवेत्याह सोपानभूतंमोक्षस्यसाधनरूपम् १५ - ·.. उनासर्वोत्तमंत्राह्मणादिजन्यसोष्ठवंद्रियाणामप्रतिहतशक्तिलंसवापियआत्महितमोक्षोपायनजानाति मत्लान्य घातकः स्वस्येषना शकतंत्यर्थः १६विनादेहेननरशरीरंसंयोगविनाकस्यापिकादिजीवस्यापिपुरुषार्थोमोक्षोनास्तिइतिव्यवहारमार्गेपिधनविनासवलशरीरं विनाचतीर्थाटणादिपुरुषार्थोनास्ति तस्यादेतोईयर क्षेत्र असत्कर्मसननियोजयेदित्यर्थः किंतु पुण्यकर्माणिसाधयेदिति १७आत्मानरः नरप्राप्योत्तरंजनालब्धाचेंद्रियसोष्टयूम नवेत्यात्महितंयस्तसाह्मघातकः १६ विनादेहेनकस्यापि पुरुषार्थी नविद्यने तम्माधिनरक्षेत्पुण्यकर्माणिसाधयेत् रक्षयेत्सर्वदात्मानमात्मासर्वस्पभाजनम् रक्षणेयतया निष्ठेजीवन्मदाणिपश्यति । पुनमःपुनःक्षेत्रपुनर्वित्तं पुनर्गहम् पुनःशभाशभकमनशरीरंपनःपुनः १९ शरीररक्षणोपायाःकायतेसर्वदाब नैतिचा नात्यागपपिकृष्ठादिरोगिणः २० हः सर्वस्यमोक्षादेः पावभवति अ नलस्वरक्षणेगलंयोगाभ्यासमाचरेद् भदाणिससंगात्मध्यानादिबहकल्याणानि १८ गतापियामादयस्तपुनरप्यायांतिनरश गरंतुपुनःपुन यावि अनोस्पदिनिपूणेच संबंधः १९ उपायाः पुलाचनायसपाध्यादयःरोगिणोऽपित्यागंतुनेच्छनि काम हेनोनरशरीरायपुनःप्राप्डर्लभत्वादिनिभावः रू मा ·पुदिनुभनित्सत्यरक्षणकिमीमतिचेतनाह तदिनि आन्मेवात्मनोबंधारतिविद्यान्नहर्मुहरितिवचनात् स्यमेवात्यानंतारयेदित्याह भाह्मवेति अहितभ्यःअसत्कर्मदुःसंगारियः इहैवनाशरीरेण्दचिकित्सांदूरीकरणापायाभरोषधपशादिदेहम २३ अतोस्थिन्क्सव सनरशरीरेतत्त्वाभ्यासंबर्यादित्याह व्याघ्रीवेतित्रिभिः यावज्जरादयोनायाति यावदयंदेहश्चतिष्ठनिम्बस्थोतवतितावत्तत्समायति प्रयाणांमंबंधः २४ यदितारुण्यविषया-मुक्कापाईकेनत्वात्यासंकरिष्यामीतिविचारस्तव्यर्थरवेत्याह संदीप्लेइति यथासंदीप्तभवन नोपितम्याडमार्यधर्माज्ञानार्थमेवच जानतुध्यानयोगार्थमचिरापविमुच्यते ॥आस्दैवयदिनामानमहिते- योनिवारयेत् कोन्योरितकरस्तस्यादात्मानंतारयिष्यति २२ इहेवनरकव्याश्चिकित्सोनकरोतियः गत्वानिरी षधंदेशव्याधिस्थापिकरिष्यति २३ व्याधीवास्तेजराचायुयातिभिन्नघटांबवर निननिरिपुवदोगास्तस्थाने याममभ्यसेत् २४ यावन्नाश्रयतेस्रवयावन्वायांनिचापदः यापन्नेंदियवेकल्पंतापच्छ्यःसन्यसेत् २५ स्यशमनंनवरत मिनकूणेदकेननसंभवति यथाजरादिष्तत्वाभ्यासंहरिस्परणंचनस्यादतःस्वस्थावस्थायामेवश्रेय समायसेदित्यर्थः तदुक्तंभहरिणा या वस्वस्थमिदंशरीरमरूजयाक्जरादूरनोयाक्चेंद्रियशक्तिरपतिहतायावत्क्षयोनायुषः आत्मश्रेयसिनावदेववितुषाकार्य-प्रयलोमहान् ·मंदानेभवनेतुक्कू परवननंपन्यद्यमःकीदृशइति उक्तंचगौतमेनापि रुष्णत्वदीयपदपंकजपंजरांतेत्येवमेविशतुमानसरा जहंसः प्राणप्रयाणसमयेकफवातपित्तःकंगवरोधनविधीस्परणंकुतस्तेइति २५ २६ चैराग्योसादकवचनान्याहू कालइत्या दीनि हितमोक्षोपायवेत्यपानिनहंतइतिरवेदे प्रत्यन अहितमेवाचरतीति २७ तदुक्तंभहरिणा व्याघ्रीवेतिपंचश्लोकाशयः यापत्तिष्ठतिदेहोयंना वत्तत्वंसमान्यसेत् संदीमकोणवनेकूपरवनतिदुर्मतिः २६ कालोनज्ञायतेनाना कार्य मंसारसंभवे मरवंदुःरवंजनोहरनदेतिदिनमात्मनो २७ जातानार्त्तान्मृतानापतग्रस्तान्दृश्या चदुःखितान लोकोमोहसरापालाननिभतिकदाचन २८ संपदःस्वमसंकाशीयोचर्नऊसमोपमम् तडिचपलमायुष्यकस्यस्याज्जानगोधृतिः २९ व्याधीवतिष्ठति जरापरिनियंतारोगाश्वशत्रवरवपहरति प्रहरंतिदेहम् आयुश्वसंस्त्रवतिभिन्नघटादियांभोलोकस्तथाप्यहितमाचरतीतिचित्रम् आदित्यस्यगनागरहरहःसंक्षी यतेजीवनव्यापारवहुभारकार्गगुरुभिःकालोनविज्ञायते. इवाजन्यजराविपत्तिमरणंत्रासश्चनोत्पद्यतेपीत्वामोहमयीश्या दमदिरामुमत्तनंजगत् २८ संपदादयःस्वमादिकज्जानतः तस्यविवकिनः धृतिःस्यान्नकस्यापित्यर्थः २९ छ ·पुरी शतमितितदुक्तंभागयते बालान्प्रतिमल्हादेन पुंसोवर्षशतंत्यायुस्तदर्धचाजितात्मनः निष्फलंयदमोरायांशेनेंधप्रापित स्तनः मुग्धस्यबाल्येकोमारेकीडतोयानिविंशतिः जरयाग्रस्तदंहस्ययात्यकल्पस्यविंशतिः दूरापूरेणकामेनमोहेनचबलीयता शेष गृहेषुसक्तस्यपमत्तस्यापयातिहीति ३० पारब्धयेप्रारब्धयोग्येमोक्षोपायेजागर्तव्यपरब्रह्मचिंतनेभयस्थानेसंसारेविश्वस्तव्यः शतेजीवितमत्यल्पनिद्रालस्येस्तदर्धकम् बाल्यरोगजरादुशेवरल्यंतदपिनिष्पलम् ३० मारब्धव्यनिरु द्योगोजागर्त्तव्येपसप्तकः विश्वस्तव्योभयस्थानहानरः कोनहन्यते ३१ तोयफेनसमंदहेजाचेनाकम्य संस्थिते अनित्यप्रियुसंवासेकथं तिष्ठतिनिर्भयः३२ अहिनहितसंज्ञस्यादवोऽवसंज्ञकः अन थेंचार्थविज्ञानःस्वमर्थयोनवेत्तिसः ३३ विश्वासाहेनरः कानहन्यतेयमेन अपितुसर्यरवेत्यर्थः हाइतिकरुपाय नुतापः ३१ आक्रम्यजीवंवशीकन्यस्थितेदेहेजी वेनस है वजलबहुदरामेसतिनिर्भय कथतिष्ठति ३२ अहितपरिणामेति पोपमेनिमयेहितंममेष्ट्रलाभमिदभितिसंज्ञायस्येति अवेदे हादीअनर्थेदभानतादिपंचदशानर्थमलेधने अर्थः यमपयोजन सिहंइतिविज्ञानं यस्य ईशोयोनरःस्यान सुरवंअर्थमुक्तिपदम् आत्मज्ञानस्वरुपंतप्रयोजनेवत्ति ३३ ५ ·अह्मदेवमायावलमित्याह पश्यन्नपि आत्मज्ञानामोक्षोभवतीतिजान नपि अस्वलनि मोक्षमार्गाष्टोभवति तदारयाविनेत्यर्थः ४ इदंजगन्मरणादिग्राहकास्णभूनकालसागरेनिमज्जवनिमग्नोभवतिनदपिनकुद्यत्यही ५५विशीर्णोगलितोयथानज्ञायी तथा पश्यन्नपिप्रस्वलतिशण्वन्नपिनबत्थ्यति पठन्नपिनजानानिदेवमायाविमोहितः४ तन्निमज़जगदि दंगंभारेकालसागरे मृत्यरोगजगमाहेर्नकश्चिदपिवुमने ३५ प्रतिक्षणमयंकालःक्षीयमाणोनलस्यते आमकुंभइयांभस्थाविशीर्णनविभाव्यत ३६ युज्यतेबस्नंगागराकाशस्यचरखंडनम् प्रथनंचतरंगाणामा स्थानायुषियुज्यते ३७ पृथिवीदत्यनेयनयरुश्वापिविहार्यते शाष्यतेसागरजलंशरीरस्यचकास्था ३८ अपत्यमकलबमधनंमेबांधवाश्चम जल्पन मिनिमाजहंनिकालहकोबलाद ३९वालोपिसभागनित्वात् ५६ आयु रपिकालवशीयमाणंनलक्ष्यत्तत्याह वेष्टनरोधनंग ज्यते कठ्यादिभिः कर्तृशक्यते एवमघटघटनातुभवेदपिपरंतु आयुषि आयुर्ग मने आस्थास्थिरतानयुज्यतेइत्यर्थः ३७ येनकालेन अपरिमिताप्रथिव्यादयापिनश्यति नदाससवितरितकस्वकावार्नेत्याह पृथिवा नि ३८स्वभक्षहननेकालस्यदयालेशमपिनास्तीत्याह अपत्यमिति ममेरपजवननानुकरणंमोनर मएकाजस्तम् ३१ ·गपुरी १६ साल हताकृतमपिनपतीक्षतेराह मिति २०अनोमोक्षयारपिलंयोन कार्यइत्याह वरिति है। सामनवाग मृत्य शर्बुप्रत्यधि शोसिस्थितोसि अतस्वातारंपरमेश्वरस ४० पपिपकमामंपिंडवनमृत्यनीनंवमभातीत्साह तणति ४३ मृत्योःसर्वत्रतल्पतामाह वाला इदंरुतमिदंकामिमन्यकताहतम् एयमीहासमा.. कृतांत-जुऊतेयशस् २०१वःकार्यमद्यकुरीतपूर्ण पहेचापराबिहकर नहिमृत्यप्रतीक्षेनकतंवायथयाकृतन ११ जरादर्शितपंथानेमचंडव्याधिसैनिकम् सत्य शत्रुमधिष्ठोसित्रातानिपश्यसि ४२ तृष्णासूचीधिनिभिन्नसितंविषयसर्पिषा रागदेपानलेपर्कमृत्यरमा तिमानवम् १२ वालांश्चयौवनस्थाश्चरवाना गतानपि मर्षानाविशतेगृत्यरेवंभूतमिदंजगन ४४ स्वदेह मपिजीवोयमुत्त्वायानियमालयम् स्त्रीमापिरपुत्रादिसंबंध केनहेलना ४५ निति आविशते अवश्यमायानि तदुश्रीभागवते मृत्यर्जन्यवतांवीरदेहेनसहजायते अयवादशतांतेवास्तवैधाणिनांवरनि ४४ सहचरः स्वदेहोफिजीये नसहनीपयानि तर्हिपृथकस्थितानांस्त्रीपुत्रादीनांकिप्रयोजनमित्याह स्वदेहमिति १५ ६ ·.. स्वीपुत्रादिसमुदायरूपसंसारस्यैवदुःखापत्सर्वपापानांमूलत्वात्सरयेपास्तदाशक्तिमनसापिपरित्यजेत संसक्तककदापिनमुच्यतइत्याह दुसरवमूलमितिविधिः त्यागोत्रमनसैवयनानसैवतंतदेवरुनं भवतिनशरीरेणतिश्रुतेः तथापिचूडामलयापिशिरिषध्वज्यस्यमनस्त्यागे एवांगीकृतइति ४५प्रभउत्पत्तिस्थानं आश्रयंतिस्थानम् ४७ लोहादिपाशैस्त शशरणक्द-सदृश्यमानत्वात् परेणापिमुच्यनेपधादि दरवमूलंहिसंसारःसयस्यास्तिसदुःखितः तस्यत्यागःकतायेनसमरवीनापरः कचित् ४६ प्रभसर्वदुःश्वाना मालयसकलापदाम् आश्रयंसर्वपापानांसंसारंवर्जयेत्क्षणात ४७ लोहदारुमय पाशेपुमानबरोधिमुच्य ते पुत्रदारमये पाशेर्मुच्यतेनकदाचन १८ यानंतःकुरुनेजंतुःसंबंधानमनसः प्रियान नाचतोस्यनिरयन्य तेहदयेशोकशंकवः ५९ पाशैर्मनसा पद्धः केनापिनमुच्यते अदृश्यत्वात १८ अतःपुत्रादिषुस्नेहसंबधात तना गतडारवशोकादिभिः व्यथितोभवति अतस्तनकुर्यादिन्याह याचंतनिशीकरूपाः शंकवः कीलकानिरवन्यतेनिपान्यंने तपा- मपगमेतमाशादिशोकानपगमादित्यर्थः ४९ ५ S ·गपुरी बंचितायशेषधनानित्य विषयानाहशीलंयेषांनेपक्षविपयेभ्योधनमाहति तेविषयाहरातैस्तस्करैलोकोनित्यंविनाशितः हातहतिखेद ५० किंचपरिणामविपोपमविषयसरवासक्तः पुमानमत्स्योबडिशडवमिवयमयातनांपापोतीत्साह यांसलुब्धमि ५१हिनाहिनप्रतिनिरनिहितम् अमानिलमदेभित्यहिंसाक्षांनिरार्जवम् आचार्योपासनंशोचंस्थैर्यमात्मविनिमः इत्यादिपल वंचिनागेपवितैर्नित्यंलोकोविनाशितः हाहंतविषयाहारे हस्दियनस्करैः ५० मांसलुब्धोयथमत्स्यो लोहड्नपश्यति सर्पलब्धस्तथादेहीयमबाधानपश्यति ५. हिनाहितनजानंतोनित्यमुन्मार्गदा धिनः इक्षिपूरणनिष्ठायेतेनरानारकाःखग ५२ सोकैगीतायामुक्तम् नवज्ञानसाधनंतस्मिन्पत्तिंचअहितम् प्रतिंचनिनिचजनानविदुरासराः नशोचनापिचाचा- रोनसत्यंतेपवियते इत्यादिशदशश्लोकेभंगवतोक्तमासरसावंडामिानिरनिंचनजानंतः अनएकनियंजन्पनिजनानि उन्मार्गमासरमारतिप्रतिगछतियेतेउदरंभरानरानरकेनिपतीत्यर्थः उक्तंच आसरंभावमापनामूदाजन्मनिजन्यनि मायप्राप्येवोनयनतोयात्राथमांगतिम् ५२ ५ ५.

·अतश्चहिनाहिनज्ञानहीनः सकलपाणिसाधारणधर्ममूढःपशरेवेत्या विद्रादीति ५३किंचदेहधर्मेरभिभूतानामूदानाहिताहितज्ञा नानुसंधानावसरोपिनास्तीत्याह प्रभातइति ५४ अतोटेहाद्यासक्तानीज्ञानसाधनमोक्षरहितानांवांशमीणामिवत्तेषारथैवजन्मम रणे इत्याह स्वइति ५५.अतःमंगोदेहायासक्तिरूपः यदिसर्वःपरमहंसवत्यक्तुंनशक्यते तदामहतांकर्तव्यः तोहपूर्वकृतसंग निद्रादिगथुनाहाराःसर्वेषांपाणिनांसमाः ज्ञानवान्यानवःप्रांनोज्ञानहीनःपक्ष स्मृतः ५३ प्रभानेयलमत्रा भ्यांक्षायामध्यगरची स्नोमदननिद्राभ्यांबाध्यतेमृदमानवाः ५४ स्वदेहधनदारादिनिरताःसर्वत वः जायतेचम्रियतेचहाहंताजानमाहिताः ५५ तस्मात्संग:सदान्याज्यःसर्वस्त्यउँनशक्यते महदि सहक र्तव्यःमंतःसंगंग्यशेषजग ५६. सत्संगऋविवेकश्वनिर्मलनयनयम् यस्यनास्तिनर सोधःकथनस्याद मार्गगः ५७ रोगोपनियतकाभवतीत्यर्थः ५६.किंचसत्संगादेवसन्मार्गदर्शनभनि नान्यथेत्याइ ससंगइनि स नांतत्वज्ञानिनांसंगस्तसत्संप्रदायदर्शकत्वाकंनयनविवेकश्च आत्मस्वरूपस्यनित्यत्वंदेहादेोनित्यत्तदर्शकंवाहितीयनयन चयस्गनास्तीमायः अमागंगः वेदक्षितचष्टमार्गगतः कथनस्यादपितुस्यादेवेत्यर्थः ५७ ७ ५ ·मैं गपुरीयंवैराग्योत्पादकवचनान्युत्का नहिनान दोभिकानिंदति स्वस्ववर्णाश्रमादिधर्माणां दाक्षिकत्वेनाचरणान्मुक्तिर्नास्ति किंतुनत्व जानादेवेन्याह स्वस्वनि त्रयोदशभिः परंपरमार्थनिष्टंमोक्षधर्म भनोदांभिकामिथ्याचारास्तेनपश्यति मोक्षस्यालाभाथाजन्म स्वस्नवर्णाश्रमाचारनिरताःसर्वमानवाः नजानंतिपरंधर्मस्थानश्यनिदांभिकाः ५८ कियायासपरा के चिद्वतचर्यादिसंयुताः अज्ञानसंहतात्यानःसंचरतिपचारकाः ५९ नाममात्रेणसंतुष्टाः कर्मकोडरतान- राः मंत्रोच्चारणहामायेनामिताःऋतुविस्तरै ६० एकभुक्तोपवासायनियमे कायशोषणेः मूढाः परो क्षमिछंतिमममायाविमोहिताः६॥ मरणाभवतीत्यर्थः ५८ क्रियासकर्मसआयासपराःशीतादिसहनप्रयासपरायणाः बतार्यासक्षश्यांसंयुताअज्ञानेति अ विवेकाहतचित्ताश्च नेप्रतारतावंचकारवविचरंति नतुपरधर्मजानंतीतिपूर्वेणैवसंबंधः ५९ नाममात्रेणेस्वर्गादिसरनेनहोमाये मिताः मूढाःपरोक्षस्वर्गसुखम् या युनियाधमतीदियम् मोक्षसरवंतानं विनाइच्छंतीत्यर्थः ६० अवहेतुर्मममायति धी Gr - ·एतदेवस्पष्टयति देहदंडनेनकायशोषणेनैवमुक्ति स्ति अंतर्गनाविवेकस्यविद्यमानत्वात् यथावल्मीकस्यसर्पालयस्यताडना देवतन्मध्यगतभुजगोनप्रियते तथादेहदंडनेनाधिवेकोननश्यतीत्यर्थः ६२ अतोधिवेकिनस्तेस्वयंनष्टाः परानपिनाशयंतीत्या हजटति कीदृशाः दांतिकानां वेस्तब्धत्वंधारयंनि इतिज्ञानयनानपिजनान्ननमंतीत्यर्थः ६३ अतस्तेषांसंगोन कर्नभ्यस्त्याह देहदंडनमात्रेणकामुक्तिरक्वेिजिनाम् पल्पीकताइनादेवमृतःकुत्रमहोरगः ६२ जदाभारजिनमुक्ता दी भिकावेषधारिणः चमंतिज्ञानियल्लोके धामयतिजनानयि ६३ मंसारजसरवांसतंब्रह्मज्ञोस्मीतिका दिनम् कर्मग्रन्योभयाघरंतत्यजेदत्यजयथा ६४ गृहारण्यसमालो केगतब्रीडादिगंबराः चरंतिगर्द भाद्यावधिरक्तास्तेभतिकिम् ५५ संसारजति ब्रह्मज्ञोस्मात्यत्रब्रह्मनिष्द्यावयं अनोस्पाविषयसरवासक्तंर्दोषोनास्ति शमाशभकर्मणालेपाक्षापात् इतियादि नाम् सर्वकर्मब्रह्मज्ञानपराङ्मुरवंचतंबोधपंचमत्यजयत्यजेत् श्वपाक यन्नस्पृशेदपीत्यर्थः ६४ किंच येनिर्लज्जाःस्त्रीणांसमू होपनग्नाविचरति तेगर्दभादिसमारधनतुविरक्ताइत्याह गृहारण्यसमाइति ५५ ५ ·अ. १६ ८९ पदाभस्म वासिनोपिश्वगर्दभादयोयथा मुक्तानभवंति तासागमृद्स्मधारणादापमुक्तिर्नास्तीत्याह ६६ किंच अधिवेकरुन ड गंग्रहणगृहान्नपरित्यागादेवत्तापसानभवंति किंतु तामसाएवेत्याहं रणेति तामसनायसागीतायामुक्ताः मूटग्राहेणात्मनीयदपी उयाकियत्तेतपः परस्योत्सादनार्थवानत्तामसमुदाटतमिति ६७ किंच मलिनभावनयागंगादितीस्थिता अपियोगिनोनभवं मृगस्पोद्दलनादेवमुक्तास्युर्यदिमानवाः मुद्रस्यवासीनित्यंश्वास िमुक्तीभविष्यति ६६ नणपदिकाहारा:सनतंबनवासिन: जंयुकारखुमृगायाश्च तामसास्तेभवनिकिम् ३७ आजन्ममरणांनंचगंगादितटिनीस्थितः मंडूकमस्य प्रमुरवायोगिनस्तेभवनिकिम् ५ ८ ९ तीत्याह आजन्मेति उक्तंच पात-पातःप्रपश्यति नर्मदांमत्स्यपंधकाः नतेशिवपुरंयांतिभावोहिनवकारणमितिभावः शङ्कम लिनभावनाहिशिवपुरस्वभवस्यजनामरणात्सकसंसारस्यकारणभक्तीत्ययमस्यार्थः ६८ - ·येचातिराविवेकिनः अशास्मविहितोपवासादिमिर्जलान्नपरिहारादुथैवात्मानं पीडयति तेतिनोनकित्वासरनिश्चयाएये त्याह पारायनाइति तदुक्तंगातास कर्षयंतःशरीरस्थंभूतग्राममचेतसः मांचेवांतःशरीरस्थंतान्विध्यासरनिश्रयानिति ६९ तस्मादितिहेतोः इत्यादिकंवर्णाश्रमादिधर्माचरणादिकंयत्कर्मतनोकानांमूढजनानोरंजन कारकंयोहकारणमेव नतुतन्व ज्ञानविनामोक्षकारणमिति तदुक्तं ज्ञानप्रशंसायाम् मीनःस्वानुपरः फणीपवनपुग्मेषश्चपर्णाशनोनीराशीवलचालकःकिम पारावताःशिलाहारा कदाचिदपिचातकाः नपिपंतिमहीतोयंगनिनम्तेभवतिकिम् ६९ तस्मादित्यादिकंकर्मलोक रंजनकारबम मोक्षस्यकारणंसाक्षात्तत्रज्ञानरवगेश्वर ७० पदर्शनमहापैपतिताःपशवःश्वग परमार्थ नजानंतिपरापाशनियंत्रिताः ॥ परंशेने गुहांमयकः भस्मोडुलननत्परःरपलुग्वरोध्यानानुरक्तीवकःसर्वेषामिहकारणंगणुस रवेज्ञानपरकिंतपइति एवंयथासदभाधीश्रमयमादिक्रियामुक्तेनुसतांनालि तथादारहितापिशापताज्ञानविनामाक्षपदान भवतीत्याह परितिचतुर्दशभिरयग हेगरुड पदर्शनमहाऋषशास्त्रकपांथकृपपतिताय अनात्य नाडिपदपशवस्तेपरमार्थब्रह्मस रुपनजानंति प्रतिपादयंनोऽपिस्वयंनानुभवंति अतः पशवत्पाशेन अतिका नार्थविचारणरूपेणनियंत्रिताःबहारयहितिष्ठंतीतिसंबंध ·गपुन्टी- १५ घोरेअनंतत्वाद्यं करेइतस्ततः ग्रंथाढूंथांतरांध्ययने उत्यमानाव्याकुलाः शोकादिषडर्मिणानिग्रहे निरोधेग्रस्ताव्यग्राः ईशाः कुतार्किकाः कुन बलाददेतज्ञानपराएवतिष्ठति नतुतज्जानंतीत्यर्थः ७२ अतो वदादिज्ञातापियः परमार्थतत्वज्ञानंनवेत्ति तदाविडंबकस्यापहासिकस्यैवतस्य अतत्वज्ञस्यापितत्सर्वज्ञातलंवक्तत्वंचकाकवद्भाषितंव्यर्थमित्यर्थः ७३ चिंचपर . वेदशास्त्रार्णवेपोरेगुन्द्यमानाइतस्ततः षडमिनिग्रहगुस्तास्तिष्ठतिहितार्किकाः७२ वेदागमपुराणज्ञःपरमार्थनवेत्तियः बिईबकस्यतस्पेवतत्सर्वकाकभाषितम् ७३ इदज्ञानमिदंज्ञेयमितिचिंतासमाकुलाः पठस्यहर्निशंशास्त्रपरतत्वपरामरवाः ७४ तत्त्वविमुरवानांशास्पपटनंज्ञानमपिव्यर्थमेवेत्याह इमिति ज्ञाननामज्ञेयमाप्तिसाधनरूपम् अमानित्वमदंभित्वमित्यादिगीतोक्तं तेयंवैतन्ज्ञानगम्यस् अनादिमत्सरंब्रह्मेत्यादितत्रैवोक्तं ब्रह्मस्वरूपंतइदं ज्ञानंज्ञेयंचास्तिनास्तिवेति संशयचिंतयापरतीति ७४ ·किंच वाक्यादिभिरज्ञदृष्ट्याशोभिता अपिमूदास्तबंपराड-मुरवादुःखिताएबतिक्षतीति अतरवध्यालेंद्रियास्ते श्रद्धावानल भतेजानंतप्तरःसंयतेंदियः ज्ञानलब्ध्वापरांशांतिमचिरैणाधिगच्छतिइतिगीतोतंसंयतद्रियादिगुणेलभ्यज्ञानलाशाभावा त् कदाचिदपिपरमसरिवनोनभवंतीतिभावः ७५ किंच-शास्त्रज्ञानात कुतर्क बलेनविपरीतार्थपतिपादनात् तत्त्वज्ञानं नभवंतीत्याह अन्यथेति तत्त्वंतत्वमसीति गुरुपदेशगम्यंजनाश्चशास्त्रपठनेनैवतज्जातुंक्लिश्यति किंचशास्त्रस्यतत्व वाक्यछंदोनिबंधनकाव्यालंकारशोभिताः चिंतयाडःवितामूदास्तिष्ठतिच्याकलेंद्रियाः ७५ अन्यथापरम तत्त्वंजनाकिश्यतिचान्यथा अन्यथाशास्वसवोव्यारव्योकुविचान्यथा ७६ कधयंत्यन्यनीभावंस्वयंना नुभवंतिचे मस्यादिमहावाक्यरूप वेदांतस्यसद्भावः भोगत्यागलक्षणया अभेदप्रतिपादक श्रेष्ठाशयःव्यारव्यांच तस्यनत्वमसीतिकाका वेत्पन्यथैवकृति ७६ केचिडूस्तिउपदेशादि आदिशब्देनमणिपातादयस्तै वर्जितावस्वान भवंतिनैव उन्मनीभावंउपशममुद्रयाब्रह्मपरत्वं कथयति तर्हिगुरुपदेशंकिमर्थनगण्हतीत्यनआह अहंकाररतार ·ग-पु-टी १६ पंडितावयंकिंनुवःपृच्छामःसेवयामइत्यभिमानपराः अनस्तहिडिमणिपातेनपरिप्रश्नसेवया उपदेश्यंतितेज्ञानज्ञानिन- स्तित्वदर्शिनः इनिभगवदुक्तात्मज्ञानसाधनरहिताश्च तेनानुभवतीत्यर्थः ७७ किंचगुरुपदेशविनापठनपाठनात्तत्वज्ञानंन पठतिवेदशास्त्राणिबोधयंतिपरस्परम् नजानिपरंतत्वंदीपा करसंयथा ७८ शिरोवहति पुष्पाणिगंधजानातिनासिका पटांतवेदशास्यागिदुर्लभभावबोधकः ७९तत्वमात्मस्थमज्ञात्वा मूदःशास्त्रसद्यति गोपः कुक्षिगतेच्छागेकूपेपश्यतिदुर्मतिः। संसारमोहनाशायशब्दयो धोनहिक्षमः ननिवर्तेततिमिरंकदाचिद्दीपवार्तयार भवतीत्याह परंतीति ७८ किंच भारवाहकवच्छास्त्राशय बोडानारित अतस्ततं नजानातीत्याह शिरइति ७९ किंचा मस्थतत्वज्ञानं विनाशास्त्रज्ञानंमोहमात्रएवेत्याह तत्वमिति सकिंचस्वानुभयविनाशब्दबोधधात्मतत्वनिरूपणाद ज्ञाननिवर्नेत किंतुतज्ञानप्रकाशेनेत्याह संसौरइति ८१ छ ५ छ ९१ ५ ·अतोवेशारदीवृद्धिमनामवशास्त्रात्तत्त्वज्ञानं भवति तयाहीनस्यनेन्याह प्रक्षेति २ ८३ अणुभ्यश्चमहानशास्त्रायःकशलोनरःस र्वतःसारमादत्तेपुष्येत्यावषपदइति दत्तमतमवलंब्याह देदमितिद्वान्याम् सारंतत्वज्ञानम् ८४ किंचशास्त्राण्यायस्व पूर्वडर वगममा त्मतत्त्वग्रहणाय अधीन्यपश्चात् ज्ञानोनरंसंत्यजेत् भरत्तेस्तनाधायेततदुक्तंपंचमे छंदांस्यध्यापयिष्यनसहव्यातिभिःसपणवशि प्रजाहीनस्यपटनयथांधस्यचूदर्पणम् अतःपजावतांशास्वंतत्वज्ञानस्यलक्षणम् ८२ इदंज्ञानमिदंज्ञेयं सर्वतच्छ्रोतुमिच्छति दिव्यवसहलायःशास्त्रांत वगच्छति ३ अनेकानिशारूपाणिस्वल्पायुर्विधको टयः तस्मात्साविजानीयात्क्षीरसइवांभसि २४ अयस्यवंदशास्त्राणितत्वज्ञात्वाथबुद्धिमान पला समिवधान्या सर्वशास्त्राणिसंन्यजेत् ८५ रस्त्रिपर्दवासंतिकान्मासानीयानमप्यसमधनरूपंग्राह यामासइति विष्णु पुगणंच नपपाटगुरुपोनं कृतोपनयनंश्रुनम् नददर्शचकर्माणिशास्त्राणिजगहेनचनि नाधायीतबह नशदानवाचीविग्लापन हितदितिभगवचनं चेति ०५ ५ ७ ·गान्टी शास्त्रंणअहरहःसंध्यामुपासीन इनि विधिप्रतिपादकमनिमणपयोजनम् दनवदावश्यकत्वनास्ति अत्रौपनिषदायमारव्या २२ यिकाजनकः कदाचित्संध्यासमयेस्वेच्छयापर्यतंदनमिदमपृचत भाभगवन भवान्ब्राह्मणाःसि अन संध्यावंदनंकिमर्थनकरीपनि १६ तदासहीवाचदाकाशंचिदादियोवर्जनेचनिरंतरम् नास्तीति नचादेतिकथंसंध्यामुपास्महे मृतापितामहीमायाजानोविज्ञानमाल यथामृतेनतप्तस्यनाहारेणप्रयोजनमू तत्वज्ञस्यतथातायनशास्त्रेणप्रयोजनम् ८६ नवेदाध्ययना न्युक्तिर्नशास्पठनादपि ज्ञानादेवाहिकैवल्यनान्ययाविनतात्मज ८७ नाश्रमःकारणमुक्तर्दर्शनानिन कारणम् तथैवसर्वकर्माणिज्ञानमेवहिकारणम् ८८ कः मनकेपातकमातेकथंसंध्यामुपास्महेइनि द अप्रयोजनमे वाह अध्ययनादीमाजानं विनानमाक्षेअनुपयोगाव कुनैज्ञानान्नमुक्तिः तमेव विदित्वांतिमृत्युमेनिनान्यः पथाविद्यतेयनायेत्यादिया तेः प्रमाणंदर्शयति ननिहायाम उक्तंचधीमदाचार्यचरणैरप्यान्माध बोधोन्यसाधनेभ्योहिसाक्षान्मोक्षकसाधनम् पाकवन्द्रिवज्ज्ञानदि नामोक्षोनमिझनीति - किंच नानन्यसंन्यासाश्रमादयोपिमुक्तःकारणंनंन्याह नाश्रमति २० ९२२ छ ५ ·एतज्ज्ञानगुरूपदिष्टमेवमाक्षकारणभवनि नतुशास्त्राध्ययनजन्यं अतस्तद्विजानार्थसहरुमवाधिगच्छंत ममित्याणि श्रोत्रियंब्रह्मान मिति श्रुतिपूर्णातगुरुपदेशन वगृही.यादित्याह मुक्तिदेतिहाभ्याम् एकाअनान्मज्ञानोपदेशिकागुरुवागनुकरणकारकैव नत्यनुभ पदायिकत्यर्थः यथासंजीव नामकाष्ठंजीवनपदन्यादेक मंपिश्रेठम. शिवमईनंतुरीयंमन्यतइनिश्रुकतं ब्रह्मगुरुवऋण मुक्तिदागुरुवागेकावियासर्वाविडंबका कारभारसहस्रपुन्य कंसंजीवनंपरम् ८९ अतिहिशिवं प्राक्तंकियायासविवर्जितम् गुरुवणलान्येतनाची नागमकोटिभिः ९० आगमोक्तविर्वकोत्थंदिया ज्ञानंप्रचक्षते शब्दब्रम्मागममेयंपरब्रह्मविवेकजम् ९१ मुरुपदेशनतुक्रियायासविवर्जिनम् अध्ययनादिक मप्रयासरहितंयथास्यानथैवलत्यंत प्रामानि अन्यथा नंतशास्त्राध्ययनेनापिनानुभवतीत्यर्थः ९० अत्र परोक्षता परीक्षद ज्ञानस्यविध्यमाह आगमानं शास्त्राध्ययनन्जिातमात्रयथास्पदादीनां तत्परोक्षजानंशब्दब्रह्मसंज्ञकंभवति किंच वियकोन्य वस्तुविवेकान्स्वयमेवान्पन्नं यथासिहगीताश्रवणे नवजातजनकादीनां तदपरोक्षजानंपरब्रह्मसंज्ञकंभवनीत्यर्थः ९१ छ ·१ ग-पु-टप केचितशंकरानुयायिनःशैवाःस्वाभिमननाडेनमेवपतिपादयंनि अपरेमध्वाद्यनुगा वैष्णवाभिमानितिंचेतिकिंतुनाईनमतदुरा ९३ ग्रहवर्जितं तत्वस्वानुभवगम्यंशिवमसममर्वमतानुस्यूतनजानेति तदुक्तंकुसमदशनेन यांसारख्ययोगःपशपतिमनवैष्णवमि निमभिन्न प्रस्थानेपमिदमदःपथ्यमितिच रुचीनविचिच्याईजुकुटिलं नानापथजुषांनृणामेकोगम्यस्त्वमसिपयसामर्णवइवेति ९ अतंकेचिदिछतिदेतमितिचापरे समंन्त्वंनजानंतिद्वैताडेतविवर्जितम् ९२ वेपदेखेंधमोक्षायनममेति ममतिच ममनिबध्यतंजंतुर्नसमेतिप्रमुच्यते ९३ तत्कर्मयन्नबंधायसावियोयाविमुक्तिदा आयासायाप रंकमविद्यान्याशिल्पनैपुणम् ९४ यावत्कर्माणिदीयतेयायसंसारवासना यावदिदियचापल्यंतावत्तत्त्वक थाकुनः१५ अतोमनममन्यनबंधकन्चाइथापांडित्यमेवेन्याह दंइनि कलत्रादिममत्वेनवा ९३ किंच कर्मतूनदेवयहंधान भवति दि द्यापिसेवयामुक्तिपदाभवतीनि अपरबंधककर्मतु आयासायतुपायघातवत् रखेदायेंव अन्याध्यात्मविद्यातिरिक्ताशिल्पनैपुणहादि निर्माणचातुर्यघगवतीनि ९१ तत्वज्ञानैतरायानाह यावदितित्रिभिः दीयंनेफलोन्पुरवानिभवंति ज्ञानाग्निनानदग्धानात्यर्थः ९५ ९३ ·यावत्प्रयत्नवेगारजसोद्योगोस्सिंकल्पना अघटघटनात्तत्त्वकथातत्वज्ञानस्य वार्तापितः तत्वज्ञानंकदाचिदपिनभवतीत्यर्थः ९६ १७ नत्वंआत्मज्ञानंयावन्नविदति तावदेवतपादीनिकर्नव्यानि तत्वेज्ञातेतुतपादिसर्वकर्मतस्मिन्नेवांतर्भवतीतिभावः तड़ भगवद्गीता सर्वकर्माखिलंपार्थज्ञानेपरिसमाप्यते इतिश्रुतिश्चसर्वनामसमेति यत्किंचित्यजाः साधुकुर्वतानि ज्ञानार्ण यावदेहाभिमानश्चममतायावदेवहि यावत्प्रयत्नवेगोस्ति यावत्संकल्पकल्पना ९६ यावन्नोमन्सा स्थैर्थनयावच्छास्वचिंतनम् यावन्नगुरुकारुण्यंतावतत्त्वकथाकुत्तः९५ तावत्तपोवतंतीर्थजपहोमा र्चनादिकम् वेदशास्त्रागमकथायावत्तत्वनविंदति - तस्मात्सर्वप्रयत्नेनसर्वावस्थास सर्वदा त- तनिष्टोभवेत्तार्क्ष्य यदीच्छेन्गोक्षमात्मनः ९९ र्णवेप्युक्तंच मानतेनसमस्ततार्थनिचयेसपिदनावनिर्यज्ञानां चरुतंसहस्त्रमयुलदेवाश्चसंतर्पिताः संभाराचसमुद्दताः स्वपिनर मर्वस्यज्योत्यसोयन्यबंगविचारणेक्षणमपिपामोतिधे र्थमनइति ९ तस्यात्तत्वनिष्ठोभवेदितिसंबंधः ५ ·ग-पुती उपासनाधर्मो ज्ञानंचप्रसूनेयस्यबीजास्पदत्वात् स्वर्गादिभोमफलंयस्येति यत्रअनायासेनेयसकलर:रवावाप्तिर्भवतीत्यर्थः अ ध्यात्मादितापत्रयोपसंनमःअध्यात्मिकंज्वरादि आधिदैविकउष्णादि अधिोतिकंदुर्जनादिछायांश्रयेत् मोक्षसुरवंसदेयवांछे अ. १६ धर्मज्ञानप्रसूनस्यस्वर्गमोक्षफलस्यच तापत्रयादिसंतप्तश्छायांमोक्षतरोःश्रयेर १०० तस्माज्ञानेनात्म तत्वविज्ञेयश्रीगुरोर्मुरवात सरवेनमुच्यनेजंतुर्षीरसंसारबंधनाद ? तत्त्वज्ञस्योतिमंहत्यशृणुवक्ष्यामिने धुना येनमोक्षमवामीतिब्रह्मनिर्वाणसंज्ञकम् २ अंतकालेतुपुरुषआगतेगतसाध्वसः छियादसंग शस्त्रणस्पृहांदेहेनयेचतम् ३ दित्यर्थः १२० आत्मज्ञानादेवमुक्तिर्भवतीत्यपसंहरति तस्यादिति १ एवंतत्वज्ञा नान्मोक्षप्रतिपाय अधुनातत्वज्ञस्यातरकृत्यनिरूपयति अंतकालइतिपडिः २ गतसाध्वसःमृत्यभयभून्यः असंगोनामअना सक्तिस्तेनास्त्रेणस्य हांसरवेच्छालदेहंअनुयेपुत्रकलत्रादयस्तेषपिस्पृहांछिंद्यात् देहादिषुवीनरोभवेदित्यर्थः ३ ९४ ·किंच गृहाप्रबजितोनिर्गतः गृहस्थितस्यपुनरप्यासक्तिसंभवात् तत्रकृत्यमाह शचाविति विविक्तएकांविधिवत कुशाजि- पचैलै कमेणनिर्मिते ४ त्रिहत् अकारउकारमकारात्पकम् ५ बुद्धिशारदीसासारथिःसाहायमूतायस्यसःझभार्थभगवद् पे ६एवंचकरादिभिर्मनसाबाह्यविषयग्रहणंस्मरणंचविहायब्रह्माहमस्मात्यनुभववाक्यार्थविभावयदित्याह अहमिनि गृहात्सबजितोधीरःपुण्यतीर्थजलाप्लुतः शचौविविक्तआसानोविधिवत्कल्पिनासने १ अभ्यसेन्साशर्ड विद्रह्माक्षरंपरम् मनोयच्छेजिश्वासोब्रह्मवाजमविसारन् ५ नियच्छेद्विषयेभ्याक्षानमनसाबुद्दिसारथिः मनःकर्मभिराक्षिप्तंशभार्थधारयडिया ६ अहंब्रह्मपरंधामब्रह्माहं परमंपदम् एवंसमीक्ष्यचात्यानमात्म न्याधायनिष्फले ७ ओमित्येकाक्षरंब्रह्मव्याहरन्यामनुसारन याप्रयातिन्यजन्देहंसयातिपरमांगतिम् । योहंसब्रह्मैक्यबहानदहमेवेनिसमीक्ष्यतत्राहंब्रह्मेतिभावनयाजीवस्यशोकादिनिवृत्तिःब्रह्माहमितिभावनयाब्रह्मणःपारोक्ष्यनितिर्भ वतीतिव्यवहारोदर्शितः ततश्वनिकलेनिरूपाधों आत्मनिब्रह्मणि आत्मानंमनआधायस्थिराहत्य ७ तनओमित्येकंयदक्षरंतदेवब्रह्म तदुच्चारयन्नेवादेहत्यजनन् यःप्रकर्षणयाति अगिदिमार्गणस-परमाश्रेष्ठांमद्गनिमेवयानिपुन रवालयमशाश्वतंजन्मनभामोतीतिह यारर्थः ·अ. ग-पु-समाच एवंअंतकालेधारणयामत्याग्निर्नित्याभ्यासवतां ज्ञानिनामेवभवतिनान्यषामित्याह नयतिपद्भिः ९ निर्मानेतिनिर्गतीमानमो होअहंकारमिथ्याभिनिवेशोयेण्यस्लेजितःपुत्रकलवाद्यासक्तिरूपोदोषोयेःअध्यात्मे आत्मज्ञानेनित्याःपरिनिष्ठिताःविशेषेणनि इत्ताः कामोभिलाषोयेभ्यस्तेसरवदुःश्यहेतुत्वात सरवदुःरवसंज्ञानिशीतोष्णादीनिदंदानितैर्मुक्ताः अतएव अमूदानिवृत्ताविद्याःवि १६ नयवदांसिकायांतिज्ञानवेराग्यंचवर्जिताः सधियस्तांगतियांतितानहंकथयामिते निर्मानमोहाजितसंग दोपाअध्यात्मनित्याविनिहत्तकामाः इंगिक्ता सरवदुःश्वसंज्ञेर्गच्छेत्यमूढाःपदमव्ययंतत् १० ज्ञानहद सत्यजलेरागद्वेषमलापहे यःमातिमानसेतीर्थेसवैमोक्षमवामयात ११ यकिनःस्तदव्ययंपदंगच्छंति तद्विष्णोःपरमंपदे सदापश्यनिसूरयः इतिश्रुत्मक्तंम् किंच नतद्रासयतेसूर्योनशशांकोनपावकः तत्वाननिवर्ततेतामपरमममति भगवदुक्त म्वरूपेलीनाभवतीत्यर्थः १० ज्ञानमेवह दोनिरवातोयस्यसत्यंब्रह्मदेवजलंयस्मिन्नमानसेन्हदयांतर्गतेएवतीर्थेनतुबाये ।

·किंच मक्तिस्तस्वतंत्रापिमुक्ति हेतुः किंपुनर्ज्ञानवैराग्ययुक्तत्याह प्रोदमिति ब्रह्मादिस्थावरांतेषुवैराग्यविषयेषनुयर्थेवकाक विष्ठायांचैराग्यपीदमुच्यते एतास्थायधृत्वा अनन्यभाक वासुदेवःसर्वमितिबुद्याअन्यमजानन्नित्यर्थः पूर्णदृष्टिपूर्णव्यापकेत्र -- प्रोदवैराग्यमास्थायभजतेमामन्यभाक् पूर्णदृष्टिःप्रसन्नात्यासवैमोक्षमवामुयात् १२ त्यत्त्कागृहंचय स्तीर्थनिवसेन्परणोत्सकः मियतेमुक्तिक्षेत्रेषुसवैमोक्षमवामुयात १३ अयोध्यामथुरामायाकाशाको चीअवंतिका पुरीद्वारावतीचैवसमतामोक्षदायकाः १४ इतितेकथितंताय मोक्षधर्मेसनातनम् ज्ञनवैराग्यसहितं श्रुत्वामोक्षमवानुयात १५ ह्मणिदृष्टियस्य अतएवप्रसन्नात्मामनोयस्येति १२ मरणो सकः कृतकृत्याः प्रतीक्षतेमृत्यंपियमिवातिथिमित्युत्कंटितोयस्तीनिवसन्नेव मियते ३अयोध्यादिसप्तमुक्तिक्षेत्रा ण्येवाह १४ मोक्षोपायमुपसंहरति १५ ५ ·अ. ATI १६ सफलग्रंथप्रतिपादितार्थमाह मोक्षमिति अत्रैवप्रक्रिया तत्त्वज्ञानेनतुपुनरावृत्तिरहितावि देहमुक्तिर्भवतीति श्रादिधर्मेश्व स्वर्गभोगानंतरसात्तिः निषिद्धकर्मभिस्तनरकभोगानंतरंमात्तिःरवगादयः पक्षिपशकीरादयःक्षइज़ीवास्तसंसरति अ १५ मोसंगच्छंतितत्त्वज्ञाधार्मिकाःस्वर्गनिनराः पापिनीदुर्गतियांतिसंसरतिरवगादयः १६ इत्येवसर्वशास्त्रा णांसारोद्धारोनरूपितः मयातेषोडशोऽध्यायः किंभूय श्रोतुमिच्छसि १७ मतउवाच एवंश्रुतापचारा जनगरुडोभगवन्मुरवात कृतांजलिरुचाचेदंतप्रणम्यमहर्मुहुः १८ भगवन्देवदेवेशधापयित्वायचोम तम् तारितोहंत्वयानाथभवसागरतःपक्षी १९ त्रैवपुनःपुनर्जन्ममरणेलभंते इतिग्रंथार्थसंग्रहः १६ पुनरपिमहद नकंपयाभवणेच्छामाविकरोति किमिति १७ सूतःशौनकंप्रतिगरुडस्यकृतार्थतामाह एवमितिविभिःध्यानपरः अंतर्मुरवह त्यात्मतत्त्वानुभवपरायणएवाभून्नतुश्रवणेच्छाजातेत्यर्थः १८ १९ ५ १५

·YY
"
Y
।
১। নিম
ই
WAN

·विकियात
भोगानंतरमा
पापिनोदतिया
येकिंभूयः
'दंतंग
Jessichuadaikat ka hi••AUSERelarh is kalealelabita2LALyrupalaya PLANA)

·२० दानायंगारमेनगंथांतेग्रंथकर्तास्तवेधारम् इतिसत्संप्रदायानुरोथेनग्रंथार्थमायनहरिस्तोति यःस्वनामस्मरणादेव पथमादिषडाध्यायोक्तदुर्गनिमन्वादिकोक्तप्रायश्चित्तंविनवहरतातिकर्ता स्वपूजनमवयज्ञस्तेनैवद्रव्ययज्ञातुरदानादिकंपिने स्थितोस्मिगतसंदेह हतास्पिनसंशयः इत्यत्कागरुडणीस्थित्वाध्यानपरोभवत् २० स्मरणार्ग तिहाजनय नसतेता यः परयानिजभत्त्यारातिमुक्तिसमाहरिः पातु २१ इतिथीगरुड- पुराणेसारोद्धारेभगवद्गरुडसंवादमोक्षधर्मनिरूपणोनामांडशोऽध्यायः १६५ वसममादिनवाध्यायोक्तसरते नाभवाति किंच परयानिर्यणसर्वोधर्मोत्तमया निजभत्तेयेवएतदध्यायोक्ततत्वज्ञानविनैवमुक्तिददाति सहरिर्मापातुजन्ममरणार क्षतु यंनौनिधिरामेणमयारीकाहदरात् अनयारमयासाईमीयतांमधुसूदनः। इनिधीगरुडपुराणेटीकायांपोडशोऽध्यायः ·३ श्रीगणेशायनमः श्रीभगवानुवाच इत्यारव्यातंमयाताय॑सर्वमेवी_दहिकम दशाहात्यंतरेश्रुत्वासर्वपापैःप्रमुच्यते १ दचामणिकं कर्मपितमुक्तिप्रदायकम् पुत्रवांछिं नंदं चैवपरहसरवपदम् २ इदंतर्मनकुर्वनियेनास्तिक नराधमाः तेषांजलंगपेयंस्यात्सरातुल्यंनसंशयः ३ देवताःपिलरश्चैवनैवपश्यंतितहम् भवंतितेषांकोपेनपुत्राःपोत्राश्च दुर्गताः ४ ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या श्रद्धाश्चेवेतरेपिच नेचांडालसमाज्ञेयाःसर्वपेनकियांविना ५ प्रेतकल्यमिदंपु ग्यशणोतिश्रावयेन्चयः उसीतोपापनिर्मक्तोदुर्गतिनवगच्छत्तः ६ मातापित्रोश्नमरणेसोपगैरणुतंतुयः पिन सैमुक्तिमापन्नोसतःसंततिमानभवेत् ७ मतंगारुड्यनगयाबाईचनाकृतम् दृषोत्सर्गःकृतीनवनचमासिक वार्षिक सकथंकथ्यतेपुत्रः कथंमुच्येदृणत्रयात् मातरंपितरचैवकर्थतारयितुक्षमः ९ तस्मात्सर्वप्रयत्नेनश्रोत- व्यंगारुडंकिल धर्मार्थकाममोक्षाणादायकंदुःश्वनाशनम् १० पुराणगाकुईपुण्यपविध्यापनाशनम् शण्यताका मनापूरंश्रोतव्यंसर्वदेवहि ११ ब्राह्मणोलातवियां क्षत्रियःपृथिवीलभेद वैश्योधनिकतामेतिशुद्धःशद्यातिपातकात १२ श्रुत्वादानानिदेयानिवाचकायारिखलानिच पूर्वोक्तशयनादीनिनान्यथासफलंभवेत् १३ पुराणपूजयेत्यूर्ववाचकंतद |नंतम् वस्त्रालंकारगोदानेर्दक्षिणाभिश्चसादरम् १४ अन्नाश्चहेमदानेश्वभूमिदानेश्वभारभिः पूजयेडाचकं भत्त्याब ·हुपुण्यफलासये १५ वाचकस्यार्चनेनैवपूजिनोहंचसंशयः संतुष्टेतृष्टिनायामिवाचकेनात्रसंशयः १६ - इतिश्रीगरु डपुराणश्रवणफलम् आसीतापुराणस्याशार्दूलमहीपते झंझणूनगरस्यापिमिश्र श्रीसरवलालजी तस्यश्री हामनारायणात्मजस्तत्सतेनतु मयानोनिधिरामेणकतोयंसारसंग्रहः २ प्राचीनैर्यत्ततःपूर्वेगारुड सारसंग्रहःसतुनोबु इंदौर्बल्याज्ज्ञानस्तस्मादयंकृतः ३ पुररुतिपरित्यज्यक्रमेणामयाकृतः बालानांसुखबौधायनतुपांडित्यगर्वितः । अत्राप्रमाणंयलिंचित्पमाहाल्लिरिक्तमया विद्वादिःसविचार्यवशोधनीयोनम्युभिः ५सारोड़ारोमयामलेग्रेथेयेथाक तः तथैवानेकटरीकाभिमाइत सारसंग्रहः६महारवेदान्गयात्वत्रयथास्थानतियोजितः प्राज्ञविनाप्रयासंमेकोज्ञास्यतिदि मूढधीः ७ विरानेवहि नानातिविजनपरिश्रमम नहिवंध्यापिजा तिरापिसनवेदनाम् - येपूर्वसंग्रहेपटानैवजामति योग्यताम् तेकथहिनविष्यतिषिताःपउनेस्पच ९सारोडारमिमंमिश्राःपठंतुनपटतुचा मयातुस्वीयपाधायकृतमेतन्न मशः ० मंगभगवान विष्णुर्मगलंगरुडध्वजः मंगलंपुंडरीकाक्षीमंगलायतनोहरिः ११ लाभस्तेषाजयस्तेषांकुतस्ते घोपराजयः येषामिदीवरश्यामोहरयस्थीजनार्दनः १२ राजानःपरिपालयंतुवसंधांधर्मस्थिताःसर्वदापृ कामया भवत्वविरलंवर्षतुकालेघनाः ईOमुझंतुदुर्जनःपरंगुणेयांसन्जनासदासत्काव्यामृतवर्षिणीकविमुरवे वाणीनिग्नदंतु ·सुरमा अ. १३. इतिश्रीगरुडपुराणेस्वकृतश्लोका समाप्ताः प्रथमाध्यायेऐहिकाधिक दुःश्वनिरूपण लोकाश्च ६० द्वितीयेय प्रमार्गनिरूपणम् ०६ तीयेयमयातनानिरूपणम् ७१ चतुर्थेनरकप्रदपापनिरूपणम् १०४पंचमेपापचिन्हनिरूपण में ५५ षष्ठेपापिनीजन्मादिदुःश्वनिरूपणम् १३ एवंपडाध्यायःपापगतिःसप्तमेबवाहनप्रेतसंवादः६८ अष्टमेआतुर दानम्१८ नवमेनियमाणकत्यम् ४८ दशमेदाहास्थिसंचयकर्मनिरूपणम् १०४ एकादशेदशगात्रविधिः४२ द्वादर्शए कादशाहविधिः त्रयोदशेसपिंडीशय्यापदाननिरूपणम् १२३ चतुर्दशेधर्मराजनगरनिरूपणम् ८६पंचदशेसत तिजनजन्माचरणनिरूपणम् ९५ षोडशेध्यायेचमोक्षधर्मनिरूपणमिति १२१ मूलसंरव्या१२७ सटोक्सा३१०० फल ३२ इतिगरुडपुराणसमाप्त. भंभवतु २ .

·No text on this page.

·I. F. 700
II. B. 31
मरड़पुराखम् ( सटीकम् )
वेदव्यासः
Benares
Edition
.

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.