Bharatiya Vidya Bhavan Library, Mumbai
Kavirahasya
Front matter
VI di du nufluwe ist dass ihm cine Quelle zur Iuftiu118 restanden haut, deren Provenienz unterhalb v auf der I mie nach Bu zu suchen ist Dfur ds r nuclt cinc Quelle benutzt lit deren Ursprullo unterhalb quf der I 118€ rath Bha Jie,est muss, spricht nie Thit ichit lisen vu Strile in Blue D ul erlieferte unsimge Le art di un na dhai ma ciklirt*) Ganz nich r gearbeitet und fur die Textl ritik von ius erst geringei Bedeutung ist der kommentar 11 Sti 10 vor das richtige ar ya x erllart bespricht ri dit falsche le rtg <h jari der Grupie Ir wri somut auch seinerseits wieder ciuo Quelle bu nutzt haben deren Ursprun, unterhalb v auf der Linie ich Blin D zu suchen ret**) Ich stelle ilso int illem Torbehalt fol,ende Stumm auf [lichety pus] Rui [3] Bha D r Bu ist die "citrus beste landschuft des festes Di homment ure r mod ri sind anf inga reclit ausfulırlich werdeu dunn aber immer sp ırlicher um sich schliesslich wuf die *) Selbstverstal dl ch besteht auch de Möglichke + dass Lontar inierte Manuskripte and Manuskriptu mit Marginal ananten ben itzt hat **) Bas Manusknpt von r ist von derselben land wie D Die kurzen Citate der Strophenanfänge sind aus D oder Ds lorlage al, esci neben (s Linl S 53) Vit Erklärung der Verbalforlien zu beschranker. Un nun jeden Zweifel über das kritische Material, pach dem eine bestimmte Stelle bearbeitet ist, zu beseitigen, habe ich bis Str. 130, ungefähr dem Punkte, wo die Kommentare dürftiger werden, bei allen irgendwie wichtigen Lesarten den Unstand, dass von einem Kommentar oder von beiden die fragliche Stelle nicht erörtert wird, stets durch of schweigt“, -yri schweigt“ oder „rri schweigen“ notiert Ist also bis Str. 150 bei einer Variante von Belang nichts uber die kommentare vermerkt, so stimmen diese mit meinem Texte überein, Von Str. 151 an ist stillschweigend vorausgesetzt, dass die Kommentare Dur die Verbalformen erklären Es ist, wenn jede Bemerkung ubei die kommentare fehlt, iu dicser Partie bei allen Wortern ausser den Verbalformen, de illustriert werden sollen, stets anzunehmen, dass die Kommentare die betreffende Stelle nicht erortern. Geschieht dies doch, und giebt die Stelle zu kritischen Zweifeln Anlass, so ist auf die Erläuterungen der Kominentare besonders aufmerksain gemacht A) Kürzere Recension: CABIB G und der Kommentar bilden eine eng geschlossene Gruppe. Andererseits veisen B und LTF durch Übereinstimmung in Tellern auf eine gemeinsanie Stammhandschrift. B int zwar durch Schreibfehler arg entstellt, repräsentiert aber die beste Uberlieferung LTI *) sint frst als ein einheitlicher Text zu betrachten In gauz Vereinzeltent l'allen scheint eine Kontamination zwischen den Gruppen C A BLB G und L T F stattgefunden zu haben; die in dieser Beziehung wichtigste Stelle ist Str. 163 Das neu liinzugekommeno lianushript P (Paris, Bibl. nat San-cr. Vengal 82A, 12 fol, 6-7 lin. **) ist kritisch fast ganz wertlos, weil es aus *) F ist im Interesse der Klarheit im Intischen Apparat nicht dur dann citiert, wenn es anders liest al T (s Einl. S 541, sondern stets, wenn es von meinem Teite abteicht. **) Eine Kollation dieser Handschrift rerdande ich der Liebenswinligtet iles Herrn Louis Finot in Pans VIII crschucilenen Quellen l ontuminiert ist In vereinzelten Fillen scheint Pienen de l ri en Handschriften init a übereinstimmenil, lic horrel te Lesut ru bic teu Von den kommentaren ist kritisch fertlos, weil er nur das bietet chon uus C A BHB (1 bekannt ist t leistet fur die Herstellun, les lcxtes gute Dienste wahrend 1, ursprunglich wohl disselb Merlchen mit vielfach nach L imgeudert ist Diese kommentare der hurzeren Recension erhläien nur die Vebulformen WIS Ich habe mich na auf die notwendigsten Ang iben uber clic Verwertung des huitischen Materials fur die Rekonstruktion des Textes der Verden Recensionen beschrikt Weitere das Kuri- Innsyn betreffende I'ı,en sollen ber der demn aclist erfolgenden Verotfi ntlichung der Somerkungen Kommentimus/uge und C*bersitzungen erortert werden Herr Professor Goldner hat mir durch opfirwilliges I'ntgegerikommen die Veroffentlichuug vlieser Texte ermo-leht Zu grosstem Dinle bin ich wusserdem melireren Gufswalder Professoren verpflichtet, die durch Cherweisung emer zu well- <ch iftlichen Zwecl en bestimmten Summe den Druck dieser Arbeit unterstutzt haben Quadrill L II Cller
VIDYA
TIYA
372
y
2
a) Text der längeren Recension.
BHAL s1372 ABRANI जयन्ति मुरजित्पादनखदीधितिदीपिकाः। मोहान्धकारविध्वंसान्मुक्तिमार्गप्रकाशिकाः ॥१॥ प्राणायामप्रमोद्भूतस्वेदाः पातु वः शिवः । गङ्गोपगृहनभ्रात्या पार्वत्या वीक्षितः क्षणम् ॥ २ ॥ लोकेषु शास्त्रेषु च ये प्रसिद्धाः काव्येषु ये सत्कविभिः प्रयुक्ताः । उचित्य तांश्चित्तविनोदनाय शब्दानह धातुभिरुद्धरामि ॥ ३ ॥ एकार्था एकशब्दाश्च भिन्नार्था एकवाचकाः । तुल्यार्थास्तुल्यशब्दाश्च नानार्थाः सदृशाक्षराः ॥ ४ ॥ एकार्थाः समशब्दाश्च निवध्यन्ते ऽत्र धातवः । धातुपारायणाम्भोधिपारोतीर्णधिया मया ॥ ५ ॥ अस्त्यगस्त्यमुनिज्योत्स्नापवित्र दक्षिणापथे कृष्णराज इति ख्यातो राजा साम्राज्यदीक्षितः ॥ ६ ॥ - D Bha beg श्रीगणेशाय नमः ॥ + Ueg प्रोम् श्रीगणेशाय नमः । गोपायतीति, s Strophe 7 Mr Jaindiagramm ओ। अर्ज नमः || Naherry 8. En! S 49 Mg | Bha अथ कविगृह्य नामकाव्यप्रारभः ।। १)-P1. D दीपिका: st. *काशिका - 3) Indrasari = $2. D तान्दिविनोद, Bhe afiaafaaizo, über of dist ofan* gesetir., 7 r schweigen 11 - ४) cr83 - ५) efrst -६) = 85 ४ ॥ कविरहस्यम् ॥ गोपायति क्षितिमिमां चतुरब्धिसीमां धीमानधर्मवचनाच जुगुप्सते यः । वित्तं न गोपयति यस्तु वनीपकेभ्यो धीरो न गुप्यति महत्यपि कार्यजाते ॥ ७ ॥ अग्नि पृणाति पृणति द्विजदेवताश्च प्रीणाति सज्जनमनांसि पृणोति धर्मे । यः ग्रीयते प्रणयिपु प्रयते च वन्धू- न्यं प्रीणयन्ति कविसूक्तरसायनानि ॥ ॥ धर्मे व्याप्रियते पिपर्ति पृथिवीं यः पारयत्याश्रम शश्वत्पारयति व्रतानि विधिवत्रीकताने स्थितः । सर्वस्यापि च पूरयत्यभिमतं यः किचिदापूयते पूर्यन्ते च मनोरथाः सुकृतिनो यस्यार्थिसंदर्शनात् ॥ ९ ॥ यस्यांहः क्षयति क्षियन्ति रिपवः क्षीणाति विघ्नोदयो ब्रह्माभ्यासरसायनव्यसनिनः कायश्च न क्षायति । क्षीयले न वसूनि याचकजनैः स्वेच्छागृहीतान्यपि क्षोणीशः शिणुते समस्तमपि यः क्षिप्रं प्रजोपद्रवम् ॥ १० ॥ यो धर्म श्रुतिनिर्मलेन मनसा मीमांसते सर्वदा यो मान्यान्वहु मानयत्यविरतं भृत्यांश्च संमानति । ७) Vasantatilaka cirB6 r setzt sorrus धीमान्न धर्म धोमान्न wao zwischen und X ist s ubergeschir am Rande a Bhe fuhre Er pt schweigt Bi Dastutt sel seigt 11 cfr B7 Dº, ri schweigt II - ९) Cardularikrilta cfr p37 und 8151 D पूरयेत् Bh. पूर्यते et पूयते । D यस्यार्थस। cfr110 End Bi 90) Çårdulaushri lila Bu ID Bha आयति et सियन्ति, EFerk क्षियन्ति । D Bha. क्षणुते । क्षणया हिसाया तनादी॥ ८) Vasantatilaka ५ । कविरहस्यम् ॥ शची मानयते मनासि मनुने यश्चेष्टया देहिनां युद्धे वैरिवलं तृणाय सकल यो मन्यते तेजसा ॥ ११ ॥ धूनोति चम्पकवनानि धुनोत्यशोकं चूतं धुनाति धुवति स्फुटितातिमुक्तम् । वायुर्विधूनयति केसरयुष्परेणू- न्यकानने धवति चन्दनमञ्जरीश्च ॥ १२ ॥ तुष्णां न पुष्णात्ति यशासि पुष्यति प्रवारणैर्विप्रमनांसि पोषति । भृत्यांस्तु यः पोषयतीप्सितैर्धनैः प्रतिक्षण पूषति यस्य विक्रमः ॥ १३ ॥ कायो न जोर्यति जुणाति न यस्य शक्ति- नों जूर्यते भुजवलं न जिनाति तेजः । यदिद्विषां जरति चेतसि भोगतृष्णा तेषां वपूंषि विपिनेषु च जारयन्ति ॥ १४ ॥ गाथां ग्राथयति थत्यविरतं लोकांश्च लोकोत्तरा- गद्यं ग्रन्थयति स्फुटार्थललितं यो नाटक ग्रन्थति । ययाति श्रुतिशास्त्रयोविवरण पन्थाननेकांश्च स्वच्छं यस्य मनः स्वभावसरलं न यथते कुबचित ॥ १५ ॥ 99) Çardularıhridita cfr B 32 und $106. D stellt d e Strophe hinter die folgende Dदेव st शवी॥ १२) Vasantatulaki =86 D चपक st चन्दन" - 93) Upyâlı (Indraian (2 + Tanıçastha s Acin) = $21, nur hat s च start | Bha प्रचारणे ॥ 98) Vasantaulah = $) १५) Cardulasikrndita cir B12 D BE मोकाश योकोत्तरान, u योका. प्रलोकात्तरान, लोकोत्तरान, rsshweige | D ग्रथ Bha ग्रथा st गद्य ॥
६ ॥ कविरहस्यम् ॥ यस्तृप्यति प्रवरकाव्यरसामृतेन तृप्नोति शास्त्रपरिभावनया च भूयः । ज्ञानेन तर्पयति यः परमात्मवेदी तर्पत्यनन्यसुलभैश्च सुखोपभोगैः ॥ १६ ॥ मृषयति न मृपालापं मृपति न पिशुनं न मृयति क्षुद्रम् । मर्षयति न दुर्वृत्तं मर्षति न शठं न मर्पते कपटम् ॥ १७ ॥ यो ग्रीणाति जयश्रियं रणमुखे धर्म वृणीते ऽध्वरे सत्कीर्ति च वृणाति यश्च वरयत्यानन्दमध्यात्मजम् । तेजोभिर्जगदावृणोति वरति ज्ञातीन्यशो वीयते युद्धे वारयति द्विषो निवरते नित्यं प्रजोपद्रवम् ॥ १ ॥ यस्याननान्न खलु निष्कलतीत्यसूक्तं धीरस्य यस्य हृदयं कलते न कश्चित् । यः कालयत्यरिपु काल इवोपदण्डं लीलां च यः कलयति त्रिदशाधिपस्य ॥ १९ ॥ याति श्राद्ध हविरभिमतं श्रोत्रियाणां गृहेषु "यायन्यन्ये तु परमरसान्धीरखण्डप्रकारान् । राष्ट्रे यस्य द्विजवरजनः प्रीतिहेतोः पितॄणां संग्रीणाति श्रुतिनिगदितं स्वादु हव्यं च कव्यम् ॥ २० ॥ १६) Vasantatilaka cfr p 10 BI4 प्रचुरकाव्या, schweigt | B यत् st य |-- १७) Arna (Gur) cfr $ 15 D दुवृत्त मृपति गठ नेव मर्पते ।। १८) Cardulavikridita cirp1l Bla नयश्रिय | Bha धर्म | u यस्य et य। D. वृणाति st •वृणोति । Bu: वारयते : hun n - १९) Vasantar tilaka eft § TO Doft erschwegt D B122178 stutte risch Bh यस्य केनते हृदय न incht zu entscherden || - २0) Mants.
॥ कविरहस्यम् ॥ १ ईर्ते यत्कोतिरैन्द्रं पदमुपरि ततः सप्तलोकीमियति प्रेम्णा यं प्रेरति श्रीरतिशयविषयप्रीतिसंग्राप्तये च । यं धर्म प्रेरयन्ति प्रमुदितमनसो यज्ञभागेन देवाः प्रेलत्यर्थरनवणशिरसि शरैः प्रेलयत्यप्रियान्यः ॥ २१ ॥ यस्योद्यानवने स्फुटन्ति सततं वल्लीषु पुष्पच्छटाः स्फोटन्ने नवकुमलानि कुटजमायेषु वृक्षेषु च । स्फोटन्ति द्विषतां शिरांसि सहसा यस्याप्रियं कुर्वतां यश्चास्फोटयति स्फुटं दश दिशः कुर्वनवैः पूरिताः ॥ २२ ॥ यः शोभते सदसि शक्र इवोज्ज्वलश्रीः स्त्रीणां पुरः सुभति काम इवाभिरामः । यः शुम्भति त्रिपुरशत्रुरिवातधन्वा शनिशुम्भति कृतान्त इवाहवस्थः ॥ २३ ॥ धयाँ धुरं धरति धीरधियां प्रधानो धाम्ना च धारयति यो धरणिं धनुमान् । आधीयते न खलु कस्यचिदात्मशक्ति- यस्मिन्यशश्च धियति ध्रियते च कीर्तिः ॥ २४ ॥ Kranta cfr 819 D Bha त्वभिमतरसान् ! schweigen | Bi क्षीरपड, ri schweigen | BU जना । D सश्राणाति, भाग श् पाके क़्यादी। Bha श्रुतनि० + schweigt | D चाट st सादु Pischweigen || 89) Sragdlar& cfr B 18 uod $ 45 D Bhæ ogifgo stofa | D bha 'भागे च देवा । D प्रेरत्यर्थे । Rp) Çårdulaukridta. 813 D पुप्पछदा, + schweigt | D स्फोरते दि।। द्विषता शत्रूणा किकुर्खता अहित विदधता, Var xu 813 1st यस्याहित ! schweigt | Bi Bua D यस्या- स्फोटयति, aber r य । Bha D यश • st रवै, rr schreigen | २३) santatilaka cir 84t Bi शत्रु st शत्रून्, Bha शत्रुन, * schweigt || २४) Vasantatilaku eir 835 Bha धानविधार1 D शक्तिवि. st कस्यचि॥ r - - t ॥ कविरहस्यम् ॥ एकोऽपि यः समिति शेषति शत्रुसैन्यं रूपेण यश्च विशिनष्टि रतेरभीकम् । त्यागेन शेषयति केवलराजचिहूं शेषं न शेषति धनं किमपि क्षितीशः ॥ २५ ॥ वस्ते चीनवर निवासयति यश्चित्रं च पत्तीर्णक चितं सर्वजनस्य वासयति यस्तैस्तैर्गुणैरुज्ज्वलैः । यो देवानुपवासयन्यविरतं निर्वासयत्याहवे द्रोहान्यस्य मुखामुजे निवसति प्रत्यक्षवाग्देवता ॥ २६ ॥ यरिच्छति जेतुमिन्द्रयदवीं यः कीर्तिमन्वेषते दण्डो यस्य च दिमुखेषु जयिनः सर्वेष्वपि प्रेषते । इपणाति प्रयतः प्रसन्नदयो यो धर्मकार्ये सदा यश्चान्विष्यति जामदग्न्यचरितं तैस्तैः कथाविस्तरैः ॥२७॥ नाराचान्निशिनोति कश्चिदपरश्चक्रं निशीशांसते कश्चिन्निश्यति तोमरान्निशणति प्रासांस्तथैवेतरः । कश्चित्खनवरं निशानयति च प्राप्नप्रकामोदयः प्रत्यासन्नरणोत्सवप्रमुदितो यसैन्यमध्ये जनः ॥ २ ॥ २५) Vasantatilaka efrg 91 und 194_Biरतेषु भीक rerkinrt so wohl रतेषु भीकम् als arch रतेरभीकम् + nur das Letzte || - २६) Cardu laukridita cfr $14 Bū Dit im Stropt encitat To si taº, rund Frki rchweigti D Bhu चित्त चित्र। Bhe पचोणक । D Bha चेत । चित्त । schweigt rnor सर्वम्यापि चेतो रजयतीत्यर्थ 1 DBI य प्रत्यक्ष वाग्देवता देवान्दासयति प्रवासयति य द कुल विदिपा For BJलमी र्यस्य मुखावुजे निवमति प्रीत्या मरम्बत्यपि [efr B]st यम् वाग्देवता rerhlitede I esungen sen du nicht zu entscheiden 8 Anm -70) Çardu latikrid ta cir paG_I114 प्रयत Pselineagen-२८) pardulasikri hta. cff - ॥ कविरहस्यम्॥ रणाङ्गणे यः प्रमिणोति वाणान्मीनाति तैर्मतमतङ्गजेन्द्रान। प्रमीयते ऽन्यानयि वीरमुख्यान्धर्मेण नित्यं मयते धनं च ॥२९॥ आज्ञापयत्यवनिपानुपदानहेतो- युद्धे च संज्ञपयति प्रतिपक्षभूतान । विप्रानुपज्ञपयति प्रचुरैः स्ववितै- यः प्रज्ञया ज्ञपयति त्रिजगत्करस्थम् ॥ ३० ॥ उछट्टते न परमर्म स धर्मशील: संघट्टयत्यरिषु दुर्दमदो सहायः । तेषां विघाटयति हस्तिघटासहस्र- मित्थं च तस्य घटते नरवीरशब्दः ॥ ३१ ॥ ब्रह्मध्यानानुडति सहसा यस्य संसारबन्ध- स्तुत्यन्तःकलुषमखिलं भावनामार्जनेन । यं यं पश्यत्यमलहृदयस्तस्य तस्यात्मवेदी तोडत्यहः सकलमचिरातोडयत्यथियं च ॥ ३२ ॥ कुरति गुणवत्क्रौञ्चद्वन्दं गुजन्ति च सारसाः श्रवणसुभगं हंसानीकं कुनाति मनोरमम् । 876 D fartafa, Bu fanufa (# scheint aus T geandert zu sein] st निशणति - निसणति । वण पण सभुक्ती । भ्वादी । परस्मै । find Str निशणति erk! शाण थाण दाने। Bu in प्रासा wahi स aus | rerbessert | ind Str fitufa erhl TTUT !! २९) Upajatn (Vipartashyanaki) efrP39_D Bha Find Str महागजेन्द्रान, rind Erk] schweigt || ३०) Vasantatilaka cfr 89 Bla oqarti D Blia re in d Str fer st afai, rind Erhl schweigt Il — ३१) Vasantatulata cfrgiis und 5200 -३२) Maudakra ta D उड्डत्यत Bha तदुत्यत ॥
१० ॥ कविरहस्यम् ॥ यदुपनगरस्रोतस्विन्यां रतोन्मदकामिनी- मणितमधुरं नूयन्ते च कचिज्जलरङ्कवः ॥ ३३ ॥ स्वर्ग भावयते भुजार्जितधनः काम्यैरसौ कर्मभि- वेदोक्तैर्दुरितक्षयं च भवते नित्यैः स नित्योदितः। कृत्स्नं भावयति प्रसन्नहृदयो ब्रह्मैकतत्वं जग- द्यस्याविर्भवति स्वयं गुणगणः सर्वो ऽपि योगोद्भवः ॥ ३४ ॥ सत्येन यः शुन्धति वाचमात्मनः कायं च यः शुन्धति व्रतादिभिः । यः शुन्धते दोपनिवर्तनान्मनो यस्य वय शुध्यति कारणैस्विभिः ॥ ३५ ॥ तापयत्यशिशिरद्युतिर्दिवा पावकस्तपति वासरक्षये। यः सदा वितपते निजौजसा तप्यते च मुनिवत्परं तपः॥३६॥ अतिरेचयति श्रिया सुरेन्द्रा- दतिरिड्ने च न तेजसा खरांशोः । 33) Harut cir B 17 D Bbæ p 10 der Strophe sarfa [Bla sede at ] :- erkl क्रूर श शब्दे ज़्यादी। अव कविना परमतेन इस क्रियते s Anm | BED Bhar श्रोतखिन्या find Str स्रो', schweigtind Erk ! B}& yt ind Str â pin a Erki and rachweigen Dah?! P कूयते Bharind Str क्रूयते Herk] क्रूयेड। य कति क्वणतोति पाठ मोऽशुद्ध व लत्यते दात्यूह कति क्वणीत्यादिवृत्तवक्ष्यमाणे [Ms •दि। पुनरुतदर्शनात 38) Çårdulasih rıdıta cfr B 50 isu r laseen iL Ser aus Dari Bbx faamo se i Det ind Strople put st state si schweigt in d Erkl 11 – 34) Indrasauçá efr B20 11 शुद्धति शुधयति शुधते । im Strophencitat rieltug य शुधतीति..." | Tril ru diever Form शुध शुद्धी भ्वादी । शुधच Bu DBha वर्तनात्मनी॥ ३६) Rathoddhata cfr 829 s Anm und a 43 li - दिवादी - ११ ॥ कविरहस्यम् ॥ व्यतिरेचति नात्मवन्धुवर्गा-. इदतोऽप्यस्य रिणक्ति नार्थसंपत् ॥ ३७॥ सर्वो ऽपि धर्ममनुशीलति तस्य राष्ट्र कामांस्तु शीलयति धर्मधनाविरुद्धान। स्वस्थो जनः शिलति को ऽपि न वस्तु किंचि- द्भिक्षां यतिः सिलति यस्य तु शैववृत्तिः ॥ ३ ॥ यो वृंहति द्विरदसैन्यमृतूपचारै- भोगैश्च वृंहयति वारणशास्त्रवेदी । यवृहति प्रतिगजानिव तर्जदुच्चै- स्ततीक्ष्य यश्च वृहति द्विषतां क्षयाय ॥ ३९ ॥ न केचिद्याधन्ते व्यपगतरुजः सर्वमनुजा न वाधन्ते ऽन्योन्यं प्रकटितसुहृवृत्तिमधुराः । अनङ्गः सर्वेषा परमिह शरैर्विध्यति मनः प्रजायां यस्यान्यो विधति न विरुद्धं कथमपि ॥४०॥ ... ३७) Aupacchandasha (Vasantamalhka). cfr. B 98_Dरिक्त st..रिते। D Bhण यश च न। D विरिणिते ददतोपि दद°-पक्ति, Bha °वर्गाद्रि- णक्ति ददति, lasst ten Rest fort || - ३८) Vasantatulaka. cfr."B 247. D यस्य st. तस्य, Bha om., TP schweigen | D स्वछो? st खस्थो, Herkl. खछतात, । शुद्धत्वात, 3 Anm | D om. कोऽपि ~ सिलति । Bha भिक्षा। शिलति । शिल पिल. उछ शिलति । स एव शिल पिल ...1 धालादेः पः [Ms. प] सः । इत्यनेन सकारं निरूपयति सिल शिल उछे ....। एप एव द्वितीय एव सिल, Bi शिलति st सिलति । - 30) Vasantatilaba cfr. 3 95. Blive at st. यदु । D निव गर्जदु, Pechneigt | D यद् तद्, unenisebicden | Bha वृहति st, वृहति ॥ -४०) ikharini ... st. बाधन्ते। D वृत्तम । 'सर्वसामिति पाठः। D Bhe प्रजाना, + schweigt | D वधति न विरुद्धः॥ वाधते । वाधृ.
१२ । ॥ कविरहस्यम् ॥ धर्मेण साधु परिवर्हति यः पृथिव्यां नित्यं निवह यति चार्थिजनस्य दौःस्थ्यम् । शौर्येण शत्रुवलमाणु निवहते यः शबून्प्रवल्हत उदातमतिः सदैव ॥४१॥ गजति गजसमूहस्तस्य वेलावनान्ते सरुप इव समुद्राः प्रेक्ष्य तं गाजयन्ति । तदुभयमनुकत गर्जतीवासुवाहः प्रतिरवभरितवाहर्जयन्यद्रयो ऽपि ॥ ४२ ॥ दान्यूहः कति करणयविरतं श्वेतच्छदानां गण- स्तोरोपान्ततरुस्थिता च कुररश्रेणी कुणत्युत्सुका। यस्यान्तःपुरदीर्घिकासु हृदयं यूनां समुत्कण्ठय- न्कर्णाटीसुरतस्वरानुकरणैः कोयष्टिकः कूजति ॥ ४ ॥ तेतिल्यते शिशुजनो धनिनां गृहेषु तिल्लन्ति यौवनमदेन च तावानः । चिल्लन्ति चारुनयनाः सततं तरुण्य- शुल्लन्ति वृद्धवयसो ऽपि तदीयराष्ट्रे ॥ ४४ ॥ ४१) Vasantatilaka fr8234 r überall a bha überall a, Din der ersten, Bu in der letzten Iorm q, sonst a piim Strophencitat uftalatra erhl ge die uurigen lurzeln mit aur affalfa erhi are वृहि वृद्धी भ्वादो। DI3- नित्य च वह यति साधुजनस्य, Punentselied n ! Biha 19 asta plaf, erkl Parasm, 8 Anm, D 49fa, r will neven वल्ह auch वा zulassen, s Anm | Bhe न दात, D न दान उदात्त,tsc weigent .83) Valio, cfr B 222 I) y ot , r unentsehresen, "त गजसमूह। BDT रवपरिपूर्णा Bhe प्रतिपूर्णा Aschy aber e scheint ageses cartout 110ch die Lesart of Tamit zu erwahnen Nah ress Anm | 43) Çirdulasskss lita cfr $ 17 tilak cfr B 17 .. ४४) Vasanta- ॥ कविरहस्यम् ॥ १३ यस्य पृथ्वी प्रसूते ऽर्थ धर्मो ऽर्थाच्च प्रसूयते । प्रसौति विजयं धर्मः स च प्रसवति श्रियम् ॥ ४५ ॥ शास्त्यरीन्धर्ममाशास्ते कीर्तिमाशसते पराम । यः शंसति सतां मार्ग विशसत्युत्पथस्थितान् ॥ ४६॥ घिण्णते न परद्रव्यं गृह्णाति विदुषां मनः । यहते हृदयं स्त्रीणां द्विषां गृहयते शिरः ॥ ४७ ॥ ददाति द्रविणं भूरि दाति दारिद्यमर्थिनाम् । यो ऽवदायति कीर्ति च शिरो ऽवद्यति विद्विषाम् ॥ ४॥ वेति सर्वाणि शास्त्राणि गर्यो यस्य न विद्यते। विन्ते धर्म सदा सद्भिस्तेषु पूजां च विन्दति ॥ ४९ ।। रात्रावुदयते चन्द्रो दिवोदयति भास्करः । उदेति यः सदैवोया नोदीयन्ते च विहिषः ॥ ५० ॥ नित्यं महति माहेयों महयत्यर्थिनो विजान् । स्वर्गे महीयते यस्य कीर्तिर्लक्ष्मीश्च मंहते ॥ ५१॥ वृणक्ति वृजिनैः सङ्गं वृक्ते च वृषलैः सह । वर्जत्यनावोपेतैयाँ वर्जयति दुर्जनै. ॥ १२ ॥ - ४५) cfr 826 ४६) efr B22 D Bha शसतेतरा, . Herk! आश सते, schnergen uber पराम् $ Ana 89) cfr 3 33 D quâ st घिएणते Him Strophencit it पिणते erkl घिराणते। Biha गर्हते D गईते st ग्रहते । गर्हि गल्हि कुत्सने भ्वादी [e गर्हते] 1 B द्विषता गृह्यते, गृहयते geandert in गृह्यते ruterkiaren aver गृहयते ॥ ४८)= 3894 दारिद्रमः॥ -४९) = 8°5 Bu शास्त्राणि सर्वाणि Ischive gent im Strophernetnt वेत्ति सर्वाणि इति। - ५०) fr 823 D वीग्रो Bha. वोग्र st वोा, P schw ॥ - ५१) frp4 =827 is folg Str 1 D वृत्ते Ba वृक्ते verbersert aus वृक्त ॥ r Lrki ५२) १४ ॥ कविरहस्यम् ॥ न सपृणक्ति कृपणैः मंपृक्ते न पृथग्जनैः । संपर्चति सदाचारः संपर्चयति पण्डितैः ॥ ५३॥ नियुते गुल्मपालान्यो नियोजति नियोगिनः । नियोजयत्यनीकस्थान्स्वयं चात्मनि युज्यते ॥ ५४ ॥ वाणावलिं किरत्याजौ करोति शरमण्डपम् । कृणोति करिणः शवोर्यः कृणाति हयान्नरान् ॥ ५५ ॥ तयते यस्त्रयीधर्म तायते च तपोधनान् । बायते भुवनं कृत्स्नं यत्कीर्तिः स्त्यायति क्षितौ ॥ ५६ ॥ सर्वस्वे ऽपि हृते वनीपकजनैः शुम्भाति न त्यागिनः संयामे परिवारितस्य रिपुभिः शूरस्य न क्षोभते । यस्यान्तःकरण स्मरालसलसत्पौराहनालोचनै- स्तृप्यद्भिः परिपीयमानवपुषो धीरस्य न शुभ्यति ॥ ५७ ॥ यो लक्षते क्षितिभूतां चरितानि चार- लिंदैश्च लक्षयति यो हृदयं परेपाम् । सूक्ष्मातिसूक्ष्ममपि लक्षयते महात्मा यो मन्त्रमप्रतिहत्तप्रतिभाप्रभावात् ॥ ५८ ।। 43) cfr B 28 y nur 7 aguafa dann erst folgt d Erkl der ५४) cfr842 --- ५५) efr ( 44 D कणाति करिण । } शत्रुर्य । alle IIdschr breten हयातरान् । हयातरीन्हयविशेषान् Hnur हयविशेषान् ॥ ५६) cfr340 D स्त्यायते विती ॥ 40) Çårdulasıkrı lita cfr $50 Bha già et ga i Outftae oder The in Bur nicht zu entscheiden, schweigt | Bu fult D Bha. तृप्यद्भि st konic तृप्यद्भि, Prischw | B वोरस्य st. धीरस्य ५८) Vasantatilaka. D यो लघति, यो लदतीति als Strojhencitat, selge Frkl scheint mir ſur nga zu sprechen & Anm ! गूमातिशू। D परात्मा st महात्मा। Biहत et हित schw || Sorig 1 Str 11 rischwa .
१५ ॥ कविरहस्यम् ॥ युद्धे निरुद्धदिनकृत्किरणप्रचारं नाराचमण्डपमसौ गगने तनोति । तेजो वितानयति तीवमरातिराष्ट्र कीर्ति कृती वितनति त्रिषु विष्टपेषु ॥ ५९ ॥ सर्वायसं करिणि मुञ्चति कङ्कपत्र दीयं च मोचयति तबलमश्वकाये। संख्येषु मोक्षयति यश्च शरं मनुष्ये स्वां स्वां भुवं प्रतिगते विदितास्त्रवेद. ॥ ६ ॥ यो मार्टि मृद्धिरुदकैश्च बहिः शरीर- मन्तश्च मार्जति पविचतरानपानः। संसारदोषकलुषीकृतमात्मतत्व ज्ञानेन मार्जयति यश्च विशुद्धसत्वः ॥ ६१ ॥ उत्कण्ठते न हृदयं प्रमदासु यस्य नोत्कण्ठति क्षणसुखेषु च कौतुकेषु । उत्कण्ठयत्यविरतं पुनरात्मतत्व सम्यक्प्रवोधमधुपानरसायनेषु ।। ६२ ॥ धृष्णोति तस्य न कविन च पण्डितो ऽग्रे सर्वस्य धर्षति धियं विदुषो विवादे । ५९) Vasantatilaka cfr Po7_Bu वितति ॥ €0) Vasantatılık 1 cfr B 48 Bu Bia platy [Drita) Bu 11 – ६१) Vasantatu laka or B55_Bla "तरात्तपाने । Bh विरुद्ध 8t विशुद्ध। Bu तत्व st सत्त' wohl त aus प verbessert ri schweigt || - ६२) Vasar tat laka cfr B 89 Bh* guney - schw 11 ॥ कविरहस्यम् ॥ एको ऽपि यः सकलशत्रुसमूहमाजा- वाक्रम्य धर्षयति दुर्धरवाहुवीर्यः ॥ ६३ ॥ यो वृत्यते विषमवैदिकवाक्यजात- मात्मीयया प्रतिभया जितवृतिकारः । भृत्येषु वर्तयति यश्च समानदृष्टिः शिष्टेषु वान्धवजनेष्विव वर्तते यः ॥ ६४ ॥ यो वर्धते विधुरिवाखिलदिङ्मुखेषु शश्वत्प्रसारितकरः कमनीयकान्तिः । धर्मेण वर्धयति यस्य च धीविशुद्धा युद्धे विवर्धयति यश्च रिपूत्रमाङ्गम् ॥ ५ ॥ वप्राणि लोटयति लुट्यति गोपुराणि प्राकारचक्रमतिलोटति लोटतुल्यम् । यो विद्विषां विरदधीरवलो वलीया- न्दुर्गेपु दुर्गतजनोद्धरणैकबुद्धिः॥६६॥ अर्थ प्रयच्छति सदर्थिजनाय नित्यं दीदांसते दुरितमुयतरैस्तपोभिः । यश्वावदानयत्ति दानवकटातुल्यं साक्षादयोऽधज इव प्रतिपक्षचक्रम् ॥६७ ॥ ६३) Vasantatilaka cir887 -६४) Vasantatilahu ६५) Vasants tilak . cfr E0 Bu D Jha युद्धेपु वर्धयति । nicht xu entsel ciden ॥ -- ६६) Vasant tulrka ur 107 अभि. 6t अति, अभिलोटति । लुट अतिपूर्व [D Via अति०] | Ya Bia लोध, [D लोप्ट] | Dahe "वीर" st धोर, techwe gen || ६७) Vasantatilaki समर्थ st सदार्थ, Fischr | Bia यच., D पक्ष, IBu °कय st korge कक्ष, Pachh | T सदर्थ , D ॥ कविरहस्यम् ॥ १७ वातोडतो जलनिधेर्मलयोपकण्ठे यं शीकते शिशिरशीकरवारिवर्षः । शोकन्ति सिन्धुसलिलानि हिमाद्रिपार्श्व मन्दाकिनीजलकणा अपि शीकयन्ति ॥ ६॥ खेलन्ति लीलागतिविभ्रमेण यद्वारनार्यों जितराजहंसाः । वेलन्ति पौराः सह सुन्दरीभिः सुखं च खेलायति भृत्यवर्गः ॥६९॥ यवस्तु शुच्यति न तत्किल भक्षणीय- मित्यागमस्थितिभिदा चरितं नृपाणाम् । यः शोचति श्रुतिनिवेदितमार्गसेवी ज्ञानेन शुच्यति सदा हृदयं च यस्य ॥ ७० ॥ कश्चिन्न कौति करणरुपपीड्चमान- स्तस्य प्रजासु कुवते न च तस्करेण । काव्यानि यश्च कवते कविवल्लभो ऽसौ तं पूजयत्यभिमतैर्विभवैरजस्रम् ॥ ७१॥ यस्य बाणनिवहो रणागणे द्योतिताम्बरतलो ऽभिधावति । धावति त्रिदशमन्दिरे यश: कीर्तिरयखिलदिषु धन्वति ॥७२॥ ६८) Vasantatilaka cfr 315 Ba Immer सो°, D सीकति । सीकते सोकृ शोकति चीकृ शोक सोकयति स एव इनत । Bur सोकर, r+schw || C) Upajålı cfr 61 Bha Eala | D IT BE HE, r schw 11 - ७०) Vasantatilaka cfr B 208 und 820 ७१) Vasantatilaka. cfr 800 BUT करुणैरुप + राजग्राह्यभागै पीडित सन् । D पूजयत्यपि म| Bha मतेर्वि। -- ७२) Rathoddhata cfr F 128_D °मदिर schs | Bi D धावति st धन्वति, सर्व धव शव गती भ्वादी॥ 2 १९ ॥ कविरहस्यम् ॥ निशितशरसहनश्छादयत्यन्तरिक्ष छदति रणभुवं यो विद्विषां रुण्डखण्डेः । समरविजयलक्ष्म्यालिङ्गितं यच्छरीरं सुरयुवतिविमुक्ता छादयन्ति सजश्च ॥ ७३ ॥ पतयन्ति रणेषु यस्य वाणाः सततं तैनिहताः पतन्ति कायाः। चतुरश्चनुरब्धिमेखलाया- मिह धायामधिपायो च यः ।।७४। प्रयते पृथिवीभुजां विजेतु- श्वरितं यस्य चतुर्दिश मुखेषु । प्रथयत्यतिथिप्रियस्य कीर्तिः पृथुवामाथयति स्थिरं यशश्च ॥ ७५ ॥ यतते यतिवहिमुक्तिहेतो- रपि शचुं न च यातयत्यदोषात् । अपराधिषु राजकेषु यश्च प्रतिनिर्यातयति प्रसह्य वैरम ॥ ७६ ॥ कोपादसौ शपति भृत्यजनं न कंचि- माप्तापराधमपि शयति न प्रभुत्वात् । ७३) Nalini cfr P16 D भुवि रण st रणभूव ॥ -- ७४) Aupacchandasaha (doch s Anm) cir 349_j Bha तशस्त्रे, Bi शनशस्त्र । सतत ते, rechu , aber r सततमनवरत ते शनिहता 1 Bha. निहिता ॥-७५) Au pacchandagika (Vasantamilika) 8191 Bhe 11sst d_zweite Halbstr यस्थ कीर्ति + कीर्ति पृथुवत्, schweigt | D प्रार्थयति ॥ ७६) Aupaechandasika (Vasantamālika) efr 875 aus - ॥ कविरहस्यम् ॥ १९ कालमियाय शपते यतरस्य हेतो- स्ताकार्यमाशु कुरुते कुरुतुल्यतेजाः ॥ ७७ ॥ सज्जन्ति कुचरघटाः खलु यत्प्रयाणे य सततं युधि परिष्वजते जयश्रीः । चेतः समासजति यस्य गुणानुरागा. विद्याविशुद्धहृदये विदुषां समूहे ॥ ७ ॥ व्यायामशीलः पुरुषो न मेदते प्रायेण मेद्यत्यकृतश्रमो जनः । एवं विदित्वायुधवाजिवारणे- क्यच्छते यश्च न मेदयत्यतः ॥ ७९ ॥ अज्ञाननिद्रानिविडोपगूढे गजन्यके वेदयते य एकः । मुखानि यो वेदयते सदैव स्वार्थ प्रजा यब निवेदयन्ने ॥१०॥ कश्चिन्न कुथाति कर्थितः शुचा नरो न रोगव्यथितश्च कुन्यति । देशे नदीये प्रतिकूलवर्तिनां शूलस्थितं कुथ्यति केवलं वपुः ॥ १॥ ७७) Vasantatilaka cfr 179 Bha किचि ! Bha कालप्रियाखाय शपते नृपतस हेतोरुत्सार्यमाशु D कालमियाख्या शपने नृपस्य हेतो खतुल्य मपि य कुरुते सुतेजा : कालप्रियाख्याय। आदित्याय शंपते । सभायमान मियाभाव निरस्यति। अथवा तव पादास्पृशामीत्येव शपथ करोति। किमर्थ। अयतरस्थ प्रकृष्टपुण्यहेतोर्निरस्तो मियाभाव । आशु शीघ्र सू[dann सा geulg]र्य करोतिकिविशिष्ट । कुरुतुल्यतेजा r nicht zu entscheiden, & Adm 1) D हृदय। ७९) Indrayamga. cfr 8136 Bu D युधि st युध। D यस्य st यश ।। - 50) Upajati cfr B 52 Bu roffa. डी., rischw | DBhe Ast नि। Bha विदयते ॥-८१) Upajati (Indravamge + Van castha s a 13) cfr 8 t°4 D Bhi रोगl fisclhn | Bha नदीय॥ 05) | asintatilak 24 ॥ कविरहस्यम् ॥ अवगुरते न विरुद्धं नोदूरयते कचियाघातम् । आगूर्यते जयधीरत एव च संमुखं तस्य ॥ १२ ॥ वोधते ब्रह्मविद्यां यः क्षचविद्यां च बोधति । नित्यमध्यात्मयुक्तात्मा ब्रह्मात्मानं च बुध्यते ॥ ३ ॥ सर्वो गर्वति विद्याभिर्धनैर्गर्वयते ऽपरः । सर्वविद्यस्तु सम्राट् च यो न गर्वायते प्रभुः ॥ १४ ॥ वरते न तथार्थेषु न च कामेयु तूर्यते । यथा त्वरयते धर्मे ज्ञात्वासौ जीवितस्थितिम् ॥ ५ ॥ अर्चने चन्द्रचूडं यो गुरुमग्निं तथर्चति । अर्चयत्यनिशं विप्रान्कर्णधारान्भवार्णवे ॥६॥ अनुमीमति दूरस्थं सूक्ष्मं चाप्यनुमीयते । यो ऽनुमाययति श्रीमानर्थ चैलोक्यगोचरम् ॥७॥ दीनेषु दयते नित्यं दयते मेदिनी च यः । दीयन्ते विद्विषो यस्य प्रतापोपनिपीडिताः ॥ ॥ यो मार्गयति सन्मार्गमपवर्ग च मार्गति । सांसारिकं तडितुल्यं सुखं मृगयते न तु ॥ ९ ॥ ८२) Arya (Pathya) cfr $51 D यते वृथा क्वचिदात, Bha यते वृषा क्वचिदात । Bhar सन्मुख, schweign - ८३) Fri Bha सर्वे गर्वति । नेर्गीयते । D सम्राट च सर्वविद्यय नित्य गर्वा यतेपर, Bhe सम्राट् सर्वविद्यय गर्वायते तथा नय, सर्वविदय सम्राट च तथापि दर्प न करोति, sciw || - ८५) cir 8257. -८६) cfr (116 BI D Bha qendra, rp erklagafa und agrefa, & Anm Bu अर्घयतेनिश, : अर्चयते, erki aver Parasm , s Anm || - 839, 879 Note, 31438 183 -८८)fr PS4 ८९) frg 90 Bhaननुst 853 58) cfr ८७)fr a29, २१ ॥ कविरहस्यम् ॥ न हिनस्ति वृथा जन्तूंस्तृणान्यपि न हिंसति । परं स हिंसयत्येक यस्तदाज्ञां विलइन्ते ॥ ९०॥ बीभत्सते परस्त्रीभ्यो यो बध्नाति रतिं रणे । वन्धयन्ति न दुःखार्ताः केशानयरियोपितः ॥९१॥ धर्माय व्यययत्यर्थ यश्च व्ययति कीर्तये । प्रेम्णा यस्य यशः पृथ्वी संव्ययत्युत्तरीयवत् ॥ ९२ ॥ मुटति वियतां दर्प स्त्रीणां मानं च मोटति । मोटयत्यक्षरज्ञानगर्व यो वादिनामपि ॥ ९३ ॥ अर्जते धर्ममेवैकमर्थ धर्मार्थमर्जति । अर्जयत्यूर्जिताल्लोकान्यो धर्मेणैव शाश्वतान ॥९४ ॥ जिहति नीचसंगत्या होच्छत्यनृतभाषणात् । यो नामयहणादेव स्वैरिणीनां दीयते ॥५॥ क्रन्दन्यश्रुजलोत्पीडैः क्रन्दन्ने शोकविक्लवाः । आक्रन्दयन्ति दैवं च वैधव्याद्यदरिस्त्रियः ॥ ९६ ॥ लक्ष्म्या नोल्ललते प्रेम्णा लालयते ऽनुजीविनम् । : eo) cir 857 Bd हिसयत्येन । Bha तदाज्ञा॥ ९१) fr 854 D Bha केशान्यदरि०, Funentschieden ॥ - .९२) fr8117 D धर्माये व्यत्ययत्यर्थ, Bha धर्माय ययत्यर्थ, Bi धर्माय यो व्ययत्यर्थ - व्ययति, erkl aber rnchtrg wyafa, s als Stropbencitat watu amagatfa erkl aber riebtig, ri erwahnen ausserdem die Vuglichkeit, die erste Verbalform mit zu schreiben, cfr Dhatup 37,93, 9 Anm a Bha. यश ययति कीर्तय॥-९३) efr B101 ९४) cfr P100 ९५) cfr Bas Bi हिणी ॥ ९६) efr P72 D Bhi शोकविहला, r unentsebieden, 'कदुक् वैलव्ये भ्वादी शोकेन वैक्लवा स्युरित्यर्थः । * zur zweiten Halbstr देवशब्द उच्चारय + तीत्यर्थ ॥
२२ ॥ कविरहस्यम् ॥ लालयत्यतिमात्रेण ललनां न कदाचन ॥ ९७ ॥ लन्ते न गुरोराज्ञां न च लयति स्थितिम् । अव्याधिरतिदीप्तामियः कदाचिन्न लवति ॥ ९ ॥ न सीदति क्वचित्कार्ये नासादयति संशयम् । नासीदति भ्रमं यस्य बुद्धिः सर्वातिशायिनी ॥ ९ ॥ गर्हते न तथा श्वानं चण्डालं च न गर्हति । गर्हयत्याहवे भग्नं यथासौ क्षत्रियं नरम् ॥१०॥ प्रापयन्ति यतः सर्वे प्रार्थ्यमानार्थमर्थिनः । स तेभ्यः प्रापति श्रेयः कीर्त्या चाप्नोति रोदसी ॥ १०१॥ न प्रगल्भायते शापि न च दम्भात्प्रगल्भति । अर्थे शास्त्रे च स सम्यकृतयुद्धिः प्रगल्भते ॥ १०२॥ क्लीवते कश्चिदर्थेषु कश्चिल्लीव्यति जीविते । अर्थप्राणव्यये प्राप्ने नासौ क्लीवायते क्वचित् ॥ १०३ ॥ गाधते न परद्रव्यं न गृध्यति परस्त्रियम् । गर्धयन्ति ततः सर्वे स्वाभिप्रेतार्थमर्थिनः ॥१०४ ॥ १०१) cfr. ९७) cfr. B 103 D Bha नोलभते, भोलभते, so aver nur im Strophencitat | D लालयत्यनुजीविनः ॥ - ९८) efr B67. Bha लंघयते स्थिति । "तिदीर्घापिम् यः । D कदापि न, कदाचिदपि लघन न करोति ॥ ९९) cfr.877.-१००) cfr. p 108 Bha चाडाल Hechweigtu - BCG. D grafa Bh? Taifa, pd uuentschieden ! D Bh. दभात्प्रगल्भते, wiergelesen hat, kann ich nicht sicher entecherden, wobl Aim., . Anm | D च सम्यग्यः कृत, Bh2 च सम्यक् यः कृत',r nur मम्यः कृतवृद्धिः निश्चितबुद्धिर्यतः, techran 903) cfr. 385. Bh4 lässt die Strophe aur. Birstels नोव कोयते इति कीवृह... लीव ... मीव..॥-१०४) cfr.pro und F256. D गोधते, गोधते न परेति गोधृड् [wohl nur at | गा] . . 1 D Bhe यतः, यस्माद्राजः ॥ १०२) cfr.8 153. .... गाधते गोध 1 ॥ कविरहस्यम् ॥ . २३ खदते मधुसंपर्के स्वादते सोममध्वरे। आस्वादयति दीधाग्निर्गुरु वृष्यं च भोजनम् ॥ १०५ ॥ खिद्यते यो न भृत्येषु याचकेषु न खिन्दति । खिन्ते तेष्वेव ये द्रव्यं दीयमानं न गृह्णने ॥ १०६ ॥ डिपन्ति यस्य मातड़ा डिप्यन्ति च तुरंगमाः। डेपयन्ति च पादाता युद्धे निम्नोन्नतां भुवम् ॥ १०७ ॥ त्रुट्यन्ति सर्वसंदेहास्त्रुटन्ति ग्रन्थयो हृदि । त्रुटति ब्रह्मविज्ञानाद्यस्य संसारवन्धनम् ।। १०६ ।। चित्तं रजति नारीणां स्वयं तासु न रज्यति । राजते तस्य भौजंगो वृत्तिः सर्वातिशायिनी ॥ १०९ ॥ निषेधति तदीयाज्ञां यः कश्चित्कालचोदितः । तं सेधति स दण्डेन तेन सर्वत्र सिध्यति ॥ ११०॥ सहते शस्त्रसंपातं सहति श्रममाहवे। उत्साहयति यञ्चित्तमपि जेतुं शचीपतिम् ॥ १११॥ नित्यमाद्रियते धर्मे न कुतो ऽपि दन्यसौ। - 1868 १०५) cfr 119 Bha मध्य° st मधु | Bha. D सपर्छ, rechy । D दीर्थापि। D गृध्य, Bba गृध्य st वृष्य, r scher गुरुणा वृहस्पतिना गृध्यते ऽभिलष्यत इति गुरुगृध्य । - १०६) १०७) cfr 896 900) cfr. 838 Bba stets most º r zar dritten Verbalform para re कलहकर्मणि तुदादी परस्मैपदी [s aver Dhatup 98, 83] ससारवधन विनश्यति, बुटत् कालहकर्मणि तुदादी विनश्यतीत्यर्थ ॥ १०९) efr 8264 D स्वय चामु न, 1 sehr | रज्यते, unentschheden | D Bha राजते यस्य, 1 acliw ॥ ११०) efr S2 u कयित्कालप्रचोदित st - चोदित 'unentschheden, D Bha 'नोदित , r यस्तदीया आज्ञा निराकरोति स कालेन यमेन चोदित - unentschieden || - १११) cfr 1B यशित। D पति Bha पति, Bu °मति ॥ य' - २४ ॥ कविरहस्यम् ॥ दृणाति यद्रणोद्योगे विद्धिषां हृदय भयात् ॥ ११ ॥ आजोडयति शचूणा श्रिय जिवा हठेन यः । जुडत्येकत्र तान्सर्वाञ्छृङ्खलाभिश्च जोडति ॥ ११३ ॥ अयाति यः पुरोडाशमश्वमेधे महाक्रती । अश्रुते फलमक्षय्यं थिया शक्र इवासति ॥ ११४ ॥ नयते नीतिमार्गेण नयते विद्विषः क्षयम् । स नृणति नृणा नाथो नोत्पथेन कथचन ॥११५॥ विच्छायत्यनवछिन्ना यस्य वाणावली रणे। विच्छयन्ति द्विषो दिशु कीर्तिः स्वर्गे च विच्छति ॥११६॥ राधोति पितृदेवार्थमध्वगार्थ च रध्यति । तद्देशे सुस्थितो लोकस्तेन राध्यति तत्कुलम् ॥ ११७ ॥ न धर्माद्भशते श्रौतान च भ्रश्यति लौकिकात् । भृशायत्ते च सर्वेषा विपक्षाणां क्षयाय यः ॥ ११ ॥ शालन्ते शालिकेदारान्यद्देशे पथिकाः पथि । r 11scln | 993) cfr B113 D B62 ११२) cfr. F3 D धर्मे कुतोपि न द° : स नृप कुतोपि न धिभति Hec weigta Bha •द्योगवि. हत्वा st जिला risclv BIG जुडत्येवाच | r rum pada एकशृखलया सवदान्करोति शृखलाभि] ॥ 998) cfr B969 D gatafa r letzte Wurzel अशी अपी। ११५) fr8273 ११६) cfr ( 120 " विच्छा uprafat p im Stroplencitat und in der Erkt fagurfa ana lysert aber विच्छायति Bhe विछायत्यत्यनवछिन्ना। Bu अनविच्छिन्ना wafalmat fastfeat plachw 11 - 990) cfr $ 114 pl nens de zreate Warrel राधी । Bba तद्देशेषु स्थितो Ticln | ३18 B भरते । भसते भ्रस [uber भम 1tTgescl r]| IB भ्रस्यति? [स्य durch eine Anderung] । भ्रस्यति भृश भ्रश अध पतने ॥ ११८) dir ॥ कविरहस्यम् ॥ २५ शलन्ले शनकैः केचित्पश्यन्तो न शलन्ति च ॥ ११९ ॥ स्तम्भते पुरुषः प्रायो यौवनेन धनेन च । न स्तभाति क्षितीशो ऽपि न स्तभोति युवाप्यसौ ॥ १२ ॥ स्तोभते स्तुतिवाक्यैस्तु सर्वः स्तुभाति चाटुभिः । स्तुतिचाटुसहसैस्तु नासौ स्तुभोति धीरधीः ॥ १२१ ॥ विष्कम्भते शरैः शबून्विष्कभाति शुभैरघान । विष्कभोति पुनर्जन्म ब्रह्माभ्यासेन यः सदा ॥ १२२ ॥ यः शिपति श्रियं प्रेम्णा लेषति द्विषतां पुरम् । दुःलिएान्यपि कार्याणि श्लेषयत्यचिरादिव ॥ १२३ ॥ तस्मै द्रुह्यति यः कश्चित्तस्मै स प्रतिदोहति । दोग्धि पृथ्वी पृथुश्रीकश्चतुरभोनिधिस्तनीम् ॥ १२४ ।। पिवन्ति सोधु पीवन्ति पीयन्ते च प्रियाननम् । यत्प्रसादादविज्ञानस्वपरोपद्रवाः प्रजाः ॥ १२५ ॥ यो वक्ति सर्वभाषाभिर्वाचयत्यखिलां लिपिम् । वचति श्रुतिशास्त्राणि कस्तेन सदृशो ऽपरः ॥ १०६ ॥ संवादयति यो विप्रान्दूरस्थान्संप्रदित्सया। ११९) fr8101 Dim Strophencitat mafa, rerkl aber Auml p liest die zweite Wurzel mit 1 D Ble T T, pornélinen dus ll ort nicht, Näheres & Anm १२०) cfr.862 0 पुरुषमायो, r Strophenciat स्तभते पुरुषेति [nacht पुरुप इति], schweigt ta Erki |- १२१) cr 8129 १२२) fr s6l Bha. शत्रु वि. 1 D Bha शुभैरथान, Pschiage ror, अघान् [seschr अधानीति st अघानिति] in अघम् Indern r schn || - १२३) efr PGI १२४) Dस॥~ 934) cfr 365 D Blep im Strophencitat atafa st útafa, pind Irki पीव। D पायति च प्रियाजनम् । Bu "दादवज्ञात', P schw || १२६) frgII Bhe Oता ॥ Atm, 8 ॥ कविरहस्यम॥ योडु सवदने शबून्सर्वच वदति प्रियम् ॥ १२७ ।। कृणति विपता दुर्ग शिरस्तेषां निकृन्तति । कीर्तयन्ति गुणान्यस्य विस्मयेन दिवौकसः ॥ १२ ॥ यस्य न लथयत्यहं सामर्थ्य प्लथते न च । योगबद्धाभियोगस्य कर्मबन्धः श्लथायते ॥१२९ ॥ अदते निर्दयं शवूनर्दति स्वैरिणोरतान् । यः स्तोकेनापराधेन न चादयति कचन ॥ १३०॥ भक्षयन्यस्थि भक्षन्ति मास भ्लक्षन्ति शोणितम् । यन्खड्गखण्डिताङ्गानां शचूणा कोणपा रणे ॥ १३१ ॥ यदृष्टिगोचरे स्थित्वा हिण्डन्ते च हिलन्ति च । पौरनारीसहस्राणि यश्च तान्यवहेलते ॥ १३२॥ वण्टन्ति हाटक यस्मात्प्रतिगृह्य विजातयः । वण्टयन्ति च रत्नानि मामान्वण्टापयन्ति च ॥ १३३ ॥ ये मूपन्ति परद्रव्यं तेपा मुष्णाति यः शिरः । मुप्पत्यपहतार्थाना दुःखं च द्रविणार्पणात ॥ १३४ ॥ वयन्ति चारुचीनानि प्यूयन्ते पट्टपट्टिका.। १२७) efrg 99_B दूरस्थान्यो विमान् । यो स्थान् r unent sekreden | u सदिच्छया D सपदिव्या reutet auf प्रदित्सया । unentschieden || - B1 दर्प । दुर्ग॥- १२८) efr P12 Ba D यो द्विपा st द्विषता 11 acl " ! 920) (fr B11 D qua pt niett zu entscheiden 1 DLA U rp scl * 11 - 930) «fr B 118 D Fez plac w 1842 937) eft § 107 pl will blatt Hefa lieber fra lec * Anm 1 Bha hafa st afati Bu Bl a ratugt pl al * || - 930) 111 १३३) cfr B ५३४) fr Btle Him Str !! tulat ये भूप तोति Ind Frkl मुष भ्वादी । । मुथति मुश खडझे * auer Anm || r किचन ।। - ॥ कविरहस्यम् ॥ २७ वयन्ते चित्रपत्तोर्ण यत्कृते शिल्पिनः सदा ॥१३५॥ विष्णुः खायति खड्न खट्वा न खदत्यजः । दन्तः खादन्ति योगिन्यो यस्याये संगरे रिपून ॥ १३६ ॥ यस्योद्याने कुसुममुरभिर्वाति नित्यं नभस्वा- न्वायत्यम्भःकणपरिचितः शीतलो दीर्घिकासु। येन स्पृष्टान्यविरतरतक्रीडया क्लान्तिभाजा- मुहायन्ते श्रमजलजुषां योषितामङ्गकानि ॥ १३७ ॥ नानार्थसंशयपदै पतिता नराणां प्रायेण दोलयति धीस्तरलस्वभावात । दोलायते न खलु नस्य मतिः कदाचि- कृच्छ्रे ऽपि कार्यविषये स्थिरनिश्चयस्य ॥ १३ ॥ यो दह्यमानमलयाधिपराजधानी- धूमोच्छलबहलचन्दनसौरभेण । धूपायतीव गगनेचरमृक्षचक्र स्वर्गस्थितानपि च धूपयतीव देवान् ॥ १३९ ॥ प्रणिके दक्षिणीयानां विप्राणां चरणौ च यः । पादौ मुकुटज्योत्स्नाजलैनेक्ति राजकम् ॥ १४० ॥ १३५) cr pr5 D चोराणि scby eagen ] Bba पठपट्टिका । Bha. •यत्तीर्ण सत्कृते ॥ १३६) Drm Stropheneitat विष्णु खादति Herkl aber खायति Bha विष्णु खाति। D दतै खदति ।। kranta. cft $ 216 १३) Vasantatilaka cfr (210 D पतता नराणा i Bu Te977, se]}escht Dus gegratedes pel १३९) Yarantatilrka D Bhe 'धूपो. at 'धूमो, rtschr | D Bha oयल', rrischn ॥ - १४०) cfr p 137 D दीषिणी , Bh- दक्षणो. aus f geandert 11 - १३७) Nanda schw. 11 २८ ॥ कविरहस्यम् ॥ मृदाति विद्विषां दर्प यो भुजाभ्यां भुवः पतिः । म्रदन्ते चरणो यस्य प्रतापोपनताश्च ते ॥ १४१ ॥ पूजामहति सर्वेषामृषीणामाश्रमेषु यः । अर्हयत्यर्धसत्कारं मधुपर्क च पावनम् ॥ १४२॥ प्राणिनामुपकाराय प्राणिति प्रियदर्शनः । प्राण्यते पुण्यपुरुषः श्रेयसे यशसे च यः ॥ १४३ ॥ यो वाग्मी वादिनां मध्ये वाचमुच्चैः प्रपञ्चते । प्रपञ्चयति यत्कीर्ति दिमुखेषु महाजनः ॥ १४४॥ छिनति संशयं शास्त्र विदुषां सूक्तिभिः सदा । छेदयत्यसिधाराभिर्विद्विषां मस्तकं च यः ॥ १४५॥ उड्डीयन्ते शरा यस्य कोटिशः समराङ्गणे । भग्नानामरिसैन्यानामुडयन्ते रजांसि च ॥ १४६ ॥ संदधाति धनुर्व्यायां यदैवेघु रूपान्वितः । तदैव तद्भयाक्रान्ताः सधयन्ति धराधिपाः ॥१४७ ॥ विह्मति ज्ञातिवर्गेपु संगतेपु न केवलम् । सकृद्दष्टे ऽपि शिष्टे यः स्नेहयत्यधिकं ततः ॥१४॥ १४१) cli Fli_Bu मृगाति यो द्विषा। Bu तस्य at. यम्य येते ते विद्विपस्तस्य चरणी मईयति रिय[7] मर्दयतीत्यर्थ, Bha °नता शुभे॥ १४) cfr 24 D अईयत्ययसंस्कार, Bia अईयत्यघसस्कार rol schweigen 11 १४३) fr 8174 प्राप्यते अन प्राणने, & Anm ! १४४)=8147 १४५) cfr8248 १४६) = Bi woll अपि st अरि schy ॥ - १४७) fr B 131 Bu D Bha यदवेपून, Piscin | D Bha त भया॥ - Bua शब्दे D स्निग्धे । शिष्टे, Techn | Bhx D स्नेहयत्यवक ॥ D पुरुष ॥ -- =017 धनुर्वाया। १४८) cfrpos ॥ कविरहस्यम॥ २९ हते भर्तरि वैक्तव्यान्क्लिन्दन्ते यरिस्त्रियः । अजमेरथुभिस्तासां क्लिद्यन्ति नयनानि च ॥ १४९ ॥ नालिङ्गति नः कश्चिदन्यायं यस्य मण्डले । आलिङ्गति सर्वो ऽपि कान्तां प्रेमभरालसाम् ॥१५० ॥ नावद्यं धोषति हारे तस्य कश्चिदुपट्टतः । घोषयन्ति परं सर्वे दीर्घमायुर्मुदान्विताः ॥ १५१॥ यस्य व्याघोटते व्यूहो नाकृतार्थः कुतश्चन । व्याघुटत्यरिवर्गस्तु यः संमुखमुपागतः ॥१५२ ॥ व्याहोडते हतं येन शरैरहितहास्तिकम् । व्याहोडति तथाश्वीयं पादातं च भयातुरम् ॥१५३ ॥ संविभाजयति श्रीमान्यो विलेन द्विजोत्तमान् । धर्मषष्ठांशभागेन ते ऽपि संविभजन्ति तम् ॥ १५४॥ अदृष्टविषये प्रायः सर्वेषां मन्दते मतिः । मन्दायते नरेन्द्रस्य धर्मकार्ये न तस्य धीः ॥ १५५॥ मनो नोदिजते यस्य ददतो ऽर्थमहर्निशम् । -- १५१) cfr १४९) fr8 130 Den Bha fazfa (fæi aus fft geãodert] Bü लिदते, : लिदने, erkl aber क्लिन्दन्ते । Dलियते ॥ ~ १५०) frP243 D Bha. अपाय t अन्याय, 1 tschweigen | D प्रालिगयति सर्वेपि कात प्रेमभरालसा Bha आलिगति च य सर्वे काता प्रेमभरालसा, r Sing प्रा. लिगयति ।। Tigt, sonst aus r r nichts zn ersehen I 8141 Hhउपहृत." १५२) cfr.8146 D नान्यूनार्थ , Bha नानूर्घः तशन ID व्याघुव्यत्यरिD BRA वर्गखो य ॥- 943) Dr im Strophencviai matofn erkl aber richtig Atm, s Anm, in Bu a aus fa Ferveesert | D भयान्वितम् ॥ १५४) । सविभाजयति analyssert aber सविभञ्जयति । D सर्वे ते ऽपि । D यम तम, ancb ramfr 8173 Bhe •कार्येषु नास्य ? nur तस्य धोर्धर्मकार्येषु न जडा भवति ॥ १५५) ३० ॥ कविरहस्यम् ॥ उदिनक्ति तू ससाराटमारातत्ववेदिनः ॥ १५६ ।। विष्यति शितिपालेप यो दण्ड चण्डपौरुषः । क्षिपन्ति शितिपालाश्च तस्य कार्यमनारतम् ॥१५७ ।। क्रीडन्ति कामिनो नित्यं किलन्ति च मृगेक्षणा' । वर्लोकदुर्लभैौगैर्यस्य राष्ट्रे निरङ्कुशाः ॥ १५ ॥ अविद्यानिद्रयाक्रान्ते जगत्येकः स चेति । नित्य चेतयते योगी ब्रह्मात्मान सनातनम् ॥ १५९॥ न लुभ्यति मनो यस्य विषयेषु विनाशिषु । लुभति ब्रह्मविद्याया नित्यानन्दरसायने ॥१६० ॥ तपसा भर्जते पाप सुलभ पार्थिवस्य यः । अनादिकर्मबीज च ब्रह्मज्ञानेन भृज्जति ॥ १६१ ॥ न शाम्यति क्षितीशानामपराधकणानपि । अपराधसहस्राणि क्षमते यो दिजन्मनाम् ॥ १६२॥ आलोकते जगत्सर्वमात्मन्येव प्रतिष्टितम् । आलोकयति चात्मान सर्वत्र जगति स्थितम् ॥ १६३ ॥ तोलयत्यतुल शक्त्या यो भार भुवनेश्वरः । कस्त तुलयति स्थाना राष्ट्रकूटकुलोहहम् ॥ १६४॥ १५६) cr 149_D Bb तस्य Bha ददतीर्घम । Bu तत्वदर्शनात् ॥ - Bu चडपूरुप । Bu तस्य कार्थम° oder कार्घम. r काप्य दड द्रव्य ।' काथ दडद्रव्य ।। १५) fr $ 235 D निराकुल , 314 निरा १६०) cfr8267 १६१) efr897 Dha पार्थिवश य॥ - १६३) cfr8230 १६४) fr 8206 १५७) fr8190 - १५९) ctr8126 विद्याना॥- D यो महात्मनाम् ॥ - "लोद्भवम् ॥ D यस्य विनयेपु। १६२) efr 8169 D Bh ३१ ॥ कविरहस्यम् ॥ एकोऽपि यः सृजन्याजौ शरजालमनेकधा। पुष्पवृष्टिं च यन्मूर्भि सृज्यन्ने सुरयोषितः ॥ १६५ ॥ प्रायः क्लिश्नाति सर्वोऽपि विषयरुपपीडितः । न क्लिश्यते स एवैको योगाभ्याससुखे रतः ॥ १६६॥ यो न हृष्यति संपत्त्या महत्यापि महीपतिः । श्रुत्वा परगुणोत्कर्ष यथा हर्षति निर्भरम् ॥१६७ ॥ मिलन्ति सर्वसैन्यानि यस्योद्योगे यथा यथा । मीलन्ति शत्रुनारीणां नयनानि तथा तथा ॥ १६ ॥ हूयमानहविर्गन्धिः पवते पवनः शुचिः । यविसृष्टापहारेषु पुनीते सततं प्रजाः ॥ १६९ ॥ आलोचते समं वृद्धः स नीतिं भूपतिर्यतः । आलोचयति चामानं चेतसैव गुहाशयम् ॥ १७० ॥ न निन्दति नरं कंचिछिष्टाचारादपि च्युतम् । नेदते दुःखदुप्पारे संसारे पतितं जगत् ॥ १७१॥ आतञ्चन्ति मखे यस्य योगाभ्यासरता द्विजाः। आनञ्चन्ति दिगन्तेभ्यो विप्राः प्रतिजिघृक्षावः ॥ १७ ॥ ॥ - १६५) cfr B16S_Bhr राजाजालम, D राजभारम भरजालम् ॥- १६६) cr893 Bha प्राय निश्यति । D bha न लिभ्यति ['निशिच् उपतापे दिवादी॥- १६७) cfr sell B पर। Bu तथा।। १६८) efr 8145 D तस्योद्योगे । D रिपुनारोणा ।। १६९) cfrs 191 DBha गंध । Bha प्रजा॥ १००) fr320 Bu Bha नीति । D Bba भूपति पति | DBhr गुहाथय॥-१७१) cr $ 150 D निदते नेदते । Bu दुःखदुपारे, D दुख दु'मापससारे, Bha दुखसतापसमारे॥ - १७२) Bhi मुखे। D प्रास्ते ते जि, Bia •प्रास्ते त जि, r प्रतिजिघृषव ग्रहीतुमिच्छव -nur in ।
३२ : ॥ कविरहस्यम् ॥ यो मिमीते जगत्सर्व प्रमाणैः शास्त्रसंमितः । न माति मानिनो यस्य यशस्विभुवनीदरे ॥ १७३ ।। न दुनोति दयालुत्वाद्धचसा कंचिदप्यसौ । दुरुक्तैरपि दीनानां मनस्तस्य न दूयत ॥ १७४ ।। ध्रुवति ध्रुववद्यस्य कीर्तिः सर्वच शाश्वती। ध्वन्ति जयस्तम्भांश्च दिक्षु यद्दण्डनायकाः ॥ १७५ ॥ धोरल्याधोरणाक्रान्ता विनीता यस्य वारणाः । धूर्यन्ते धुर्यमुख्याश्च सादिभिः साधु साधिताः ।। १७६ ॥ विलसन्ति सुखं यस्य संतुष्टा मित्रवान्धवाः । तेषां गृहेषु लोलाक्ष्यो ललना लासयन्ति च ॥ १७७ ॥ लिश्यन्ते शत्रवो यस्य प्रतापाग्निनिपीडिताः । नित्य धर्मावधूनानि लिशन्ति दुरितानि च ॥ १७ ॥ रसयन्ति फलं स्वादु यदुद्याने ऽयवारिताः । पत्रिणः मुरतोन्मतकान्ता इव रसन्ति च ॥ १७९ ॥ १७३) cfr Fro und 3183 D RhM शास्त्रनोदित [Bla "ते ] ॥ - १०४) or 904) Bu Bha D wafa si rafa, auch r yafa erkt aber ध्रुव [st ] स्थैयें भ्वादी परस्मैपदी anch I rki ron ricrstimmelty werst deuthcli auf ध्रवति । Bu D स्तभाय Bua जयशुभाश aber : जयस्तमान जयशोभिन स्तभान, ' nur जयशोभन ॥ - it can fa Erklarungen fehlen Bu vittato, auchr utafa erkl wird गतिचातुर्ये ऋदनुबध भ्वादी परस्मैपदी [DI Alup 15 45 धोयं] | Bu The धोरणका । D धुय्यते । D साधुभि साधु ॥ - diese und die fruchste Strophe aus Zabilt aber ruit gwerter Blaenaufall D लिप्यते । नित्य | Bha oधतानि, D•धूना निI D शिलति ।। सुर९, D the परित मुर• s aver se Bhi सुरतासनकाता D सुरतान १७९) cfr °04 D Blaiद्यानववा| u पविणा 8258 १७६) frB139_nur १७७) cfr B 187 19t १०८) gror Str दलाता॥
। कविरहस्यम् । ३३ विविनक्ति धिया धर्ममध्यात्मध्यानशुद्धया। विवेवेक्ति च वेदान्तान्गूढार्थानपि यः स्वयम् ॥ १० ॥ सोमं सुनोति यज्ञेषु सोमवशविभूषणः । पुरः सुवति संग्रामे स्यन्दनं स्वयमेव यः ॥११॥ सदा मदेन घूर्णन्ति वलिनो ये विषां द्विपाः । युधि यद्वाणविज्ञास्ते घूर्णन्ते दीर्घनिद्रया ॥ १२ ॥ हल्यन्ति हस्तिपृष्ठेषु कदल्यो यस्य कोटिशः । हयन्ति हयमुख्याश्च सख्यातीताः प्रयाणके ।। १३ ।। मोदयन्ति यदुद्याने पुष्पाणां रेणवी दिशः । येषां सौरभ्यमाघ्राय मोदन्ते च पुरस्त्रियः।।१६४।। मेघगम्भीरनिहर्हादं श्रुत्वा यस्य धनुर्ध्वनिम् । नदन्ति केकिनो हर्षान्नादयन्ति च चातकाः ॥१५॥ स्तूथति प्रतिपक्षाणां शिरांसि समराङ्गणे । दिनु देवकुलव्याजाधशः स्तूपयतीव यः ॥१६॥ तितिक्षते क्षितीशानां न दर्पमपराधिनाम् । यस्ताकण्ठकठोरास्थिशाणायां तेजयत्यसिम्॥१७॥ -- १८०) cfr P134_Bhe धिया D क्रिया st धिया। D Bha •ध्यानय इया। वेवेक्तिच वे', Ruaविवेक्ति चैव ३. abrtas reste V.Fbum mit Propos gelesen 1 at niet zu ersehen! १८१) cfr B244 D सोम वेविभूषण'। D सवति ॥ १८२) cir ( °33_Bu वलिनी यहिपा॥ - १८३) frF 167 १८४) cfr B 219 D यदुद्यान ।। - १८६) cfrs 154 Bha सूति । D देवकुले व्याजाद्यद्यम स्तूपते च य Bik. व्याजायश सूपयते च य Bu व्याजात । यशय स्तूपयति य cir P ॥-१८७) frg 170 8 तदर्घम. oler तदर्थम• st न दम । D य सूत्कठ ॥ 3 ३४ ॥ कविरहस्यम् ॥ न स्विद्यति वपुर्यस्य वहून्वाहयतो हयान् । न स्वेदयति नाराचान्सहस्राण्यपि मुञ्चतः ॥ १॥ विचारयति यो धर्म विवद्भिासणैः सह । विचरन्यत एवास्य कीर्तिस्त्रिभुवनोदरे ॥ १९ ॥ स्तनति स्निग्धगम्भीर यत्संगीतेषु गोमुखः । तं जेतुमिव पर्जन्यः स्तनयत्यानपात्यये ॥ १९०॥ यस्य लक्ष्मीपतेः कीर्तिः कुपितेव भ्रमत्यलम् । भ्राम्यन्यनुपदीभूतं स्थापत्य इव तद्यशः ॥ १९१॥ हस्तिहस्तं शुरप्रेण यो मृणाति मृणालवत् । नृणा मृणति कण्ठ च कदलीकाण्डलीलया ॥१९॥ स्तृणोति वाणजालयों रणे वैरिवरूथिनीम् । तच्छिरोभिः स्तृणात्युर्वी तृणराजफलैरिव ॥ १९३॥ वनुते विभवं यस्मादनीयकजनः सदा। वनन्ति चावनीपाला यत्पादौ लोलमोलयः ॥ १९४॥ उत्पटन्ति यथा कृष्टाः करिभिः कदलीद्रुमाः । उत्पाटयन्ति निर्मूलं तन्नाराचांस्तथारयः ॥१९५॥ स भुनक्ति भुवं कृत्स्ना प्रतापोपनतद्विपाम् । १८९) fr1 १८८) efr (214_Bhe सहस्रानपि D सहस्तानपि। Bhe rst त्रि॥--१९०) cr B20 D Bhe स्तन सिग्ध | Bu 11 * तज्जेतु ।। १९१) efr 3 G5 Bu प्रोति st कोर्ति [aur ucli कीर्ति] ॥ - १९२) 5105_Bhe नृणा मृणाति ॥ स्मृणाति । तृणोति । D Bla वीर । वैरि॥ -- कृष्टा । IBu निर्मूल नारादास्तास्तथा मूल तेनारब्धास्तथा ॥ १९३) cfr 874) tim Strople citi १९५) D Bhe कृतना t Bha निर्मूल तनारब्धास्तथा । नि " कविरहस्यम्॥ ३५ न निर्भुजति यस्य भूः कोपेनापरिमण्डले ॥१९६॥ सुखयत्यर्थिनः सर्वानीप्सितार्थोपपादनात् । तदाशिषां प्रभावेन सततं यः सुखायते ॥ १९७॥ स निशामयते मन्त्रं दुर्लक्ष्यमपरैर्नरैः। निशाम्यन्ति वचस्तस्य मन्त्रिणो विस्मयाकुलाः ॥ १९ ॥ रुणद्धि विद्विषां दुर्ग दुर्गतोद्धरणकधीः । ऐक्ष्वाकं रामभद्रस्य यो धर्ममनुरुध्यते ॥ १९ ॥ यो घोरं घातयत्यंही महादानैर्महीपतिः। महेषुभिश्च शत्रूणां हन्ति हास्तिकमाहवे ॥२०॥ न तथा तुष्पति क्षोणी जिवायुदधिमेखलाम । एकं सुभापितं श्रुत्वा यथा तूपति स प्रभुः॥००१॥ आवते प्रत्यहं यस्य सूर्यः पूजाजिघृक्षया। आवेति भक्तियुक्तस्य भवो ऽपि भगवान्विभुः ॥२०२॥ उदञ्चति धनुर्यावासंग्रामे रामविक्रमः । तावतस्य विपक्षाणां न्यञ्चयन्ति शिरांसि च ॥००३॥ विलीनयति संस्पृष्ट नवनीतं यथोमणा। विलालयति चित्तं च तथा स्त्रीणां यदीक्षणात ।।२०४॥ १९६) cr 2GI Ba पहतद्विपा s a 141, 4251 || - -१९७) efr859 -~१९८) DI दुर्लक्ष १९९) 8253_Bi D ऐचुक Bha एचुक । एतुक हवाकुवशोद्भव Pur इक्ष्वाककुलसभवे ॥ २०१) cr8 145_Bha तुष्यति ID तुपति तुष्ट तुष्टी हो तपति ॥ २०२) eir 8190 आवते । त विया सने । प्राडपूर्व । भ्वादावात्मनेपदी, Inm | D नित्य 8t यस्य । DBhe प्रजा. १ पूजी। 0 आयते भक्ति । २०३) cirB123 २०४) cfrPiss विलाययति । विलीनयति विनालयति, . achreat विलानयति seine Luhl würde al er el enso gut auf fasrafa paseen - S - Jom ३६ ॥ कविरहस्यम्॥ सुखं कृषति शालेयमिनुक्षेत्रं च कर्षति । यत्प्रसादादविज्ञानक्लेशो जनपदः सदा ॥२०५॥ यस्योपट्रवादरयछर्दयन्ति स्वमण्डलम् । छर्दन्ति राज्यचिहानि कोशं दुर्ग च दुर्गताः ॥२०६॥ नाहिर्दशयते कंचिन्नद्देशे गरुडाज्ञया। यदि प्रमादाद्दशति तस्मै न क्रमते वियम्॥२०७।। नोध्नाति नरः कश्चित्सुभिक्षे तस्य मण्डले । परमुध्रसयन्येके ये भिक्षाबतचारिणः ॥ २० ॥ आप्यायते यथा चन्द्रः शुक्लपक्षे विवस्वता। धर्मेणाप्यायते तद्यो धर्मविजयी नृपः ॥ २०९ ॥ अङ्कने वृषयुग्मं यः पुण्यतीर्थेषु शक्तिभिः । अङ्कयत्यरिचक्रं च युद्धे पृष्ठेषु सायकैः ॥२१०॥ न तर्जति रुषा कंचिन्नीचमयुपकारिणम् । परं तर्जयते दुष्टान्सामन्तान्संगतान्मियः ॥२११॥ न निर्भर्सति मात्सर्यात्कंचिदप्यनुजीविनम् । - २०५)-8 184 २०६) Bi स्वमंगल, D स्वमडले। Bha D राज। Bi दुर्जना ॥ २०७) fr_8207 Bha दशयते। Bha तम्म विक्रमते । D तदा st. विषम् ॥ २०८) cir 8 163 Bha नैवोदनाति य कश्चित्मुभिक्षी यस्य महल । D न चोद्धम्नाति यः कशिसुभिक्षे यस्य । Bia परमुइसयत्येके Dauguma ir im Stropheneilata igarfa, erhi ina 3 ज़्यादी ध्रसत् उछे ऽदत इति , Anm ||-२०)cr 8 135 - २१०) cfr 8100_Ba च st य । D पुप्पती ॥ शक्तिषु। D Bha. रिसैन्य च । युद्ध । Bu Bha पृष्टेषु D पृष्टिपु ॥ - २११) efr B258 Kinnte urspringlich die folgende Strophe ror dieser geleeen haben D चमप्यपका. D समतान, Bha समतात् ॥ Bu ॥ कविरहस्यम्। ३७ अपि दुष्कृतिकर्माणं न निर्भर्सयते विजम् ॥ २१२ ॥ उपश्लोकयति वाध्यैः सूक्तैर्यः सूर्यमन्वहम् । शोकन्ते लोकपालाश्च यस्य लोकी तरान्गुणान् ॥ २१३ ॥ यथा प्रकाशते व्योनि चन्द्रः संपूर्णमण्डलः । तथा प्रकाश्यते भूमौ यः प्रजालोचनोत्सवः ॥ २१४॥ यो भुजाभ्यां भुवो भारं भरते भरतोपमः । बिभर्ति च यशोराशिं भूयांसं यस्य भूरपि ।। २१५ ।। शक्नोति शक्रमप्याजी विजेतुं भुजविक्रमात । शक्यते प्राणिमावस्य दुरुक्तं न्यायवेदिनः ॥ ०१६ ॥ यो ऽर्थिनामर्थसिद्यर्थ कल्पते कल्पवृक्षवत् । न च कल्पयति द्रव्यं गौणं मुख्यस्य संभवे ॥ १७ ॥ यो न कुष्यति कस्मैचित्पीयूषहृदयो नृपः । यस्सै कोययति क्षोणं तत्क्षणानस्य जीवितम् ॥२१॥ नाखेटति महाटव्यां मृगाननपराधिनः । आखेटयति दुष्टान्यः सामन्नानन्तराथयान् ।। २१९ ।। घोरयन्ति मुखं सुप्ता यत्प्रजा निशि निर्भयाः । क्रीडापारामता यासां घुरन्ति सुरतोत्सवे॥२२०॥ Yor, Str यति॥ २१२) eir 8251. He Bha. माधुयात्कचि. 1 ) निभर्स- २१३) D Bhe व्यायः माविर्य ।। २१४) 8152 Bor herde lurrela nit म । D चद्रो व्योमि। Bा तथा प्रकाशते। लो- कनो ॥ - २१५) =B12r the भार राजते । २१६) cr863 Dine शत्रुमप्याजी। D Bhe शाकयति nargikun that, it meht fitzuctellent २१७) crass " गीण | B सभव ॥ २१८) fr8135 D पेयप। Bhe कोपायति। D BA नाचीण तापणात् ॥ २१९) cfr.8157 ३९ ॥ कविरहस्यम् ॥ एकेनैव शरेणैकं सूदते करिणं रणे । अभिसूदयति सप्त पङ्किस्थान्पुरुषानपि ।। २२१॥ . लुण्टन्ति परराष्ट्रेषु यथेष्टं यस्य सैनिकाः । लुण्टयन्ति न विप्राणां वालस्त्रीलिगिनां धनम् ॥ २२ ॥ यथा गदयति स्निग्धं धर्मान्ते घनमण्डलम् । तथा गदति गम्भोरं मधुरेण स्वरेण यः ॥२३॥ स्तेपन्ते यस्य वक्तेन्दोावण्यामृतबिन्दवः । यं वीक्ष्य तेपते स्त्रीणां स्वेदाम्भः सततं तनोः ।। २२४ ॥ ददते यो धनं भूरि ब्राह्मणेभ्यो दिने दिने । ददते ब्राह्मणास्तस्मै संतुष्टा नित्यमाशिषः ॥२२५ ॥ दधते धीरधीधर्म सततं हृदयेन यः । दधते च नृपास्तस्य शासनं शिरसानताः ॥२०६॥ स्वप्ने ऽपि नानृतां वाणी संगृणाति महीपतिः । यस्य संगिरते किंचितस्मै तत्प्रतिपादयेत् ॥ २०७॥ अथैयन्ते द्विजन्मानो यस्मादर्थ यियक्षवः । । २२१) cfr 3259 D शरेणेकवारण सूदते रणे {}ha सूदते वारणे रणे । अभि it hongektur Bi D अपि Pha अयि U ID सूदयते, [1hd सूदयति cy schreibt und <rki art auch r, पूदण आश्रयणे चुरादी हिनम्तीत्यर्थ ] ." २२२) err gir_D यथेच्छ । Dha Tठयति लुटण स्तेये चुरादो। The वाला B लिगिनी ॥ २२3) efrB 26s Ba मेघमडल ।। 3 106_D Rhx वीक्ष्य स्तेपते ॥ २२५) cr 317 Bha ददाति यो। भूरि याचकेभ्यो। D ददते याचकास्तम्भ ।। -- TRI धीरधीधर्म मजने हृदय न य। D तस्या । D E निदेश गामन। २२६) efrgIT B दधते धीधर्म -- २२७) eir 3260_D Isha स भूपति महीपति । D यश सगिरते कचि । । नम्म तत्तत्प्रदापयेत् ॥ २२४) fr ३९ ॥ कविरहस्यम्॥ अर्थापयति यः सम्यग्दुर्योधं वैदिकं वचः ।। २२६ ।। भासते भास्कर इव प्रतापातिशयेन यः। भासयत्यधिकं लक्ष्म्या पुरंदर इवापरः ॥२२९॥ मानः संकुचति स्त्रीणां यचिन्ताकुलचेतसाम् । उत्कोचति कुचाभोगं निर्भर हृदये स्मरः ॥ २३०॥ मृगेन्द्रमिव यं दृष्ट्वा संकुटन्ति विषचटाः । यः कुट्टयति तत्कुम्भिकटाकुन्तै खैरिव ।। २३१॥ कोटीनां पणते नित्यं यस्य राष्ट्र वणिजनः। यक्षा अपि पणायन्ने यहिभूतिं गृहे गृहे ॥२३२॥ सर्वो ऽभिलपति श्रीमानिन्द्रियार्थोपसेवनम् । अभिलप्यत्यसौ योगी तेभ्य एव निवर्तनम् ॥ २३३॥ निरूपयति यः सम्यग्वेदार्थमुपपतिभिः । निरूपति प्रमाणज्ञो न क्वचिद्वाक्यसंशये ॥२३४॥ विरहन्ति परी दूरे यदवस्कन्दभेषिताः। शत्रवस्त्रासलोलाक्षीः स्त्रियो विरहयन्ति च ॥ २३५॥ वञ्चन्ति यद्गुणा दिनु शरश्चन्द्रांशुनिर्मलाः । -- २२८) cfr. P 266. DHim Stropbeneitat अर्थयंति, [ri schreibt d Wurel अर्थणि] ॥ - २३०) cfr. 140. D Bhart in Stropliancitat मानसं, Erk mr indifferent | Bhe. चिता ! Biनिर्भरे, D Bho निर्भय ।। -239) «fr $ 236. Bha f44521: ( Bliz lãsat die zweite Haltstrophie des D कुंटयति । Bi कुभ st. कुम्भि। D कूटान st. कटान् । fi कुंभ. st. कुन्त॥ २३२) Bi मित्यं| Bha यक्षाशपि। २३३) fr.8227. Bi °से विनः, [ri erki It विषयसेवाया ॥ - 234) fehlt in D Bhz , २३५) cfr. 26t. DBiha पुर | B मैपिताः, D Bhe भेदिताः। D लोलावा: Pha लोलाच्य स्त्रिया। D निरहयत्ति, विपूर्व:], rechneigt l ४० ॥ कविरहस्यम् ॥ वञ्चयन्ते चकोरांश्च ज्योत्स्नापानकृतोद्यमान ।। २३६॥ यं परिक्षिय लक्षाणि पदयन्ते पदातयः । कथं संपद्यते तस्य जयलक्ष्मीन संयुगे ॥ २३७॥ पथयन्ति वणिक्सार्थाः पारिपन्थिकनिर्भयाः । पथन्ति पथिकाः सौख्यं सुभिक्षे यस्य मण्डले ॥ २३ ॥ ब्राह्मणान्दक्षिणीयान्यः स्वयं चर्चति चन्दनैः । चर्चयत्यखिलान्देवान्सदाचारपरायणः ॥ २३९॥ अन्तर्वेद्यामसौ विद्वान्न म्लेच्छयति केनचित । न च म्लेच्छति विद्वद्भिर्वादमार्गे व्यवस्थितः ॥ २४० ॥ आचोटयन्ति चञ्चूभिराचुटन्नि नखैस्त्वचम् । यत्कृपाणनिकृतानां द्विषतां गृध्रपतयः ॥ २४१ ॥ संयच्छति हृषीकाणि विषयानित्यभावनात् । यः संयमयति क्षिप्रं क्षितीशानुत्पथस्थितान ॥२४२ ।। लभते यो विपक्षेभ्यो जयलक्ष्मी महाहवे । लाभयन्ति नृपास्ताश्च यतो मृत्वा वरस्त्रियः ॥ २४३॥ स भाजयति नात्मीयान्वन्धूनात्मसमीकृतान । २३८) dir. - २३६) cfr. B 182. Bha दिक्षु प्रख्याताश मुनिर्मला:, D evenso, nor 'ताशा। Bhar वंचयति ॥ - २३७) efr.p200. D यस्य t.तस्य ।। 3230. D IBia थयंति, Nihures s. Anm. ID पथिकाः पति सैन्यं मुभिज्ञ [Ba Falhar सुभिक्षे] 1 Bh सीखं ॥ २३९) cfr. 8 138. D दीक्षिणी, Tha दक्षणी । स्वयमर्चति sec. in, serb. zu स्वयं चर्चति ।- अंतर्विद्या ।Disha वटमार्गेप्यव०॥-२४१).5231 und a 246. D चंचूभिरा: चोरति DRE| DRhe विद्विषाद्विपता ॥२४) cfr. B218. D भा. यतः॥ - २४३) cfr. 8210. B लोभयंति। D लाभयंति विपक्षास्तमतो मृत्वा रिपुस्त्रियः, Bia लाभयंति विपक्षास्तान्ततो मृला सुरस्त्रियः ।। २४०) cfr.8109 ४१ ॥ कविरहस्यम् ॥ सभाजयति वाक्यैस्तु सूनुतैर्विभवैरपि ।। २४४ ॥ पर्यवस्यति सर्वत्र जयश्रीर्यस्य संयुगे। कांदिशीभूय शत्रूणां गणः पर्यवसायति ॥ २४५ ॥ यवासी क्षत्रियः कंचिदीक्षते वस्तुवाहनम् । तस्योचुटति तत्सर्वमुचोटयत्ति वा शिरः ॥ २४६ ॥ न रुजन्ति जराव्याधिदोषास्तस्य तपोनिधेः । तत्प्रभावात्प्रजाना च रोजयन्ति न केचन ॥ २४७॥ यस्य च्योतति लावण्यं मुखाच्चन्द्रादिवामृतम् । ज्योत्स्नाजालमिव स्वच्छाः श्वोतन्ति दशनांशवः ॥ ४॥ यो गुम्फति पदैः श्लोकान्वगुभिः फल्गुवर्जितैः । गाथां गुफति गम्भीर प्रसन्नार्थी मनोहराम् ॥ २४९ ॥ हृदयं दलति स्त्रीणां यहियोगेन तत्क्षणात् । दालयत्यनिशं यश्च मरिचान्यरिमस्तके ॥ २५० ॥ यस्याज्ञा काश्यपीपृष्ठे लोठते नापरो भटः । लुदन्ति पादपीठे च प्रतापोपनता नृपाः ॥ २५१॥ २४४) cfr 2154,8267 r kennt für die zweite Halbstrophe nur die Auffassung स भाजयति figrebt be de Moghehkertent1-२४५) D सगरे । सयुगे। २४६) efr a 24t und 8 231 D किचि । B। वीच्यते । Bhe वभु वाहन। tha °च्चरति। २४७) cfr_819s D Bha 'रोगा st °दोपा Hu °वात्पजाना । ~ २४८) D यस्योच्योतति Him Strophencatar यस्योच्यो afa Erki in pt für Prapos indifferent Pu Tina D EETEST. २४९) D फलवर्जिते । Bu Bt a D गाथा गुफति, र गुफति गुफति । गुफ गुफ दृभी पथे एतौ + Stroy hencutat यो गुफति, erki nur गुफ | Bhe प्रसन्नार्थमनोहरा।। २५०) Bhoयय य पङ्गेनारि D यय नरिवानरिमस्तक॥- २५१) Bा यस्थाजा काश्यपीपोठे। तति ॥ . गुफत् ग्रथने द्वी धातू " लोटते ॥ 30 ४२ ॥ कविरहस्यम् ॥ पिराउने पितृपिण्डार्थ यो हवींषि दिने दिने । को हि पिण्डयति तस्य गुणान्गणितपण्डितः ॥ २५२ ॥ नन्ति पुरतो यस्य नाटकज्ञा नटस्त्रियः । नाटयन्ति यथान्यायं यासां भूचक्षुरादयः ॥ २५३ ॥ आस्कन्दति परिस्कन्दानिवाभ्यर्णानसौ नृपान् । आस्कन्दयत्ति दूरस्थानवस्कन्देन वाजिभिः ॥ २५४ ॥ लजते लाजिनीनां तु नाम श्रुत्वापि श्रोत्रियः । लज्जते पण्यनारीणां कथाभिश्च जितेन्द्रियः ॥ २५५ ॥ प्रोञ्छति ज्ञानदर्प यो वाक्प्रवाहेण वादिनाम् । खड्गधारासहायश्च यशः प्रोञ्छति विद्विपाम् ॥ २५६ ॥ पृच्छति प्रणतो भूत्वा यो विप्रान्धर्मसंशयम् । अपि प्रच्छचति शस्त्रेण दर्प दुष्टवणं द्विपाम् ॥ २५७ ॥ पल्यूल यति यः सेनां विद्धियां दुर्गलइने । हस्तावापविधौ वाणान्यः पूलयति पाणिना ॥ २५ ॥ २५२) पितृदडार्थ। Bu D Bhe पिडयते, पिडयति, erk) पिडि • घुरादी, पिडु, direkte Berrerkeng iber Genus feht, Antm २५३) fr 8150 D BE नाव्यविजा॥ - २५४) Bi •भ्यएर्णनसी । BaD परिस्कदापाKिग्राहानी, cr r परिम्कदानिव पाणिग्राहामिव । Bba l स्कदति यति स्थान वम्कदैन घ वाजिन |D वाजिन | Biber कदेव [oder 'च] 1st a geschr. ll - २५५) cirgs D लज्जते, BBI नति नति मज भर्मने भ्यादा परम्मैपदी. मिस्त्र भनि भ्याटी konic लगने। २५६) cfr P 10 Bu प्रोति, Bhोछति । D•धारावशादस्य यश Bhe धारावशाय शिर प्रोति च द्विपाnur उछ? उच्च य उछिनोतीत्यर्थ [rohi उचिनो उमेत निवास तुदादो॥ २५७) Bhe दुष्टता, दुष्टयत ।। - " पन्य • oder पन्या पन्यु ner पन्पु : naat, Jituan and २५८) the पन्यून, B पन्य oder पन्ः Bhi नु| Bhi पुण्य ॥
: या प्लोषति रणे शत्रूशक्रतुल्यपराक्रमः। अपि नुयति तन्नारीहृदयं विरहामिना ॥ २५९ ॥ लुम्पत्ति प्रतिपक्षाणां लक्ष्मी यो वाणवृष्टिभिः । न लुप्यत्ति मतिर्यस्य सकले ऽप्यर्थसंशये ॥ २६० ॥ लच्छति स्वच्छरूपस्य चन्द्रस्य हृदयं मृगः न लाञ्छति यशो यस्य विषु लोकेषु कश्चन ॥ २६१ ॥ यां यां स्पृशति हस्तेन स नारी नरनायकः । सा सा पर्षति सर्वाङ्गं गर्गरीव नवोदकम् ॥ २६२ ॥ यस्योर्जति गजानीकमूर्जयन्ति च वाजिनः । यथेष्टं परराष्ट्रेषु चरन्तः सस्यशाकटम् ॥ २६३ ॥ शब्दयन्ति तदास्थाने ऽपृष्टाः के ऽपि न किंचन । एकः शब्दायते द्वाःस्थः सेवकानुपदर्शयन् ॥ २६४ ॥ एटन्ति यस्य सैन्यानि यत्र देशे महौजसः । केटन्ति प्रतिपक्षाश्च प्रतीयं तब तत्क्षणात ॥ २६५ ॥ दोभ्यां यो विद्विषां दर्प भञ्जयत्याञ्जनेयवत् । . schreiben konne, 8. Anm | D Bha यस्तेन, Bi यत्सेना st. konjic य' सेना। D हत्यापाप०, Bha हस्यापाय । Bi वियो। D पूरयति ॥ २५९) cfr 8266 D य सोप्यति, Bla यः प्रोपति । D Bha. शत्रु । D Bha अथ st अपि॥ २६०) fr 8175 २६१) D लछति, Bha लूछति st. लच्छति । Bi न लुछति।लकु लावु लक्षणे भ्वादी - २६२) D वर्षति, Bha स्पशति ही पति ॥ - 2€3) cfr. 8 217. r und einmal r Teº, Bha TRIO, Bū und einmalreaus Teº Ferbessert || - - २६४) cirp 186. DBha स्थाने न पृष्टा. केपि किचन । Bhi द्वा मु॥ २६५) D पटति, Bit for ए und dasselbe Zerchen, r scheint एटन्ति 2n erklirent D कटंति st केटन्ति। D प्रतीप तमजजनात, Bhe प्रतीपं तदभर्जनात् ।।
४४ ॥ कविरहस्यम् ॥ भनक्ति भामिनीना च दृष्ट्या मानमनगवत् ॥ २६६ ॥ न जहाति सदाचार स सदा चारणस्तुतः उज्जिहीते जगज्जित्वा यस्य कीर्तिः सुरालयम् ॥ २६७ ॥ यो मुण्डति क्षुरप्रेण रिपूणां मस्तक रणे । धनुर्वेदकृताभ्यासादपि मुण्डयति भुवी ॥ २६ ॥ ई? निविष्टपास्थाने यत्कीर्ति वासवः स्वयम् । ईडयन्ति नरेन्द्राश्च भूमावुद्भूतविस्मयाः ॥ २६९ ॥ यो जित्वा भुजवीर्येण पाशयत्यवनीपतीन् । विपाशयति चात्मानं सततं ब्रह्मभावनात् ॥ २७० ॥ सर्वः प्रमाद्यति प्रायः शौर्यदर्पण भूपत्तिः । शूरो ऽपि नीतिमान्यो ऽसौ न प्रमादयति क्वचित् ॥२७१॥ आक्रामति जगत्सर्व यः शक्र इव तेजसा । आक्राम्यति मनः सम्यक्संचरद्विषमेषु यः ॥२७२ ॥ न क्लाम्यति दिनं कृत्स्न ददानो ऽपि धनं बहु । न च क्लामति सयामे निम्नन्गजघटाशतम् ॥ २७३ ॥ न चस्यति रणे क्रुद्धाद्यमाद्दण्डधरादपि । 1u D मुडते य । । - २६६) cfr 3 133 D मानिनीना। D Bha दृष्ट्वा । Fu Bhe मान मतग वत्॥ - २६७) cfr p267 D Bha य 8t म । D सदाचरण स्तुत सदाचरणप्रिय efr_P 161 २६८) } मुडति य दाकृता', Bha वेदकथाभ्या ॥ २६९) cr8 159 Buत्रिविष्टपग्धाने । Dभूमावद्धत ॥-२७०)er 8°37 Bu पासशय विपासय०॥- Bois DBhe ययst यो इसी ॥ - २७२) cfr8189 11D जगत्कृत्स्न। D यो भूप शक्रतेजसा। आक्रम्यति। Bh= सचयदिपयेषु D सचरदिपथेषु॥ २७3) cfr 6973_BI ति statt पि| Bu सग्रामेनिमग्रामेतिनन् ।। -२७१ - ॥ पावाहत्यन् ।। पर वसनि धर्मज्ञो यः सन्मार्गविलइनात ॥ २७४ ॥ क्षोणीमण्डलमक्ष्णोति तस्य कौतिन केवलम् । अक्षति क्षतनिःशेषक्षत्रियस्य जगत्त्रयम् ॥ २७५ ॥ वातेनोपहतं यहत्केपते कदलीवनम् । कम्पते रिपुसैन्य च यत्प्रतापहत तथा ॥ २७६ ॥ गेषते दक्षिणीयानि य. यावाणि प्रयत्नतः। गवेषयति भूयासि तेभ्यो दातु वसूनि च ।। २७७ ॥ निस्ते दन्तच्छद स्वीणा यत्प्रजा निरुपद्रवा । स्तनकण्ठकपोलोस्कक्षचक्षुश्च निक्षति ॥ २७ ॥ विरोचन इव श्रीमान्यो रोचयति तेजसा। रोचते सर्वलोकेभ्यश्चारुचारित्रभूषणः ॥ २७९ ॥ न ध्वांक्षति नरः कश्चिदसभ्य तस्य मण्डले। न धाक्षति परद्रव्य सर्वो ऽयन सुस्थितः ॥ २० ॥ सिह दृष्ट्वा पलायन्ने यथा प्रस्ता मुगादयः तथा पललि सर्वासु दिक्षु यं वीक्ष्य शत्रवः ॥२१॥ लपति स्निग्धया वाचा सर्वैः परिचितैः सह । २७४) cfrg 106 Bhs रण। Bu परिचसति । त्रसनि icht परि० sicht zu entscheiden) 11 २७५) Biघोणि | D "मणाति ।। - २०६) Bha कमते D कपने st कैपते | Bhe on ! Bhe oनापहनन U "तापापहत ।। २७७) cr8243 D दीक्षणीयानि Bhe दक्षणीयानि ॥ - २०८) cir g 201_Bu Bhe D द्रवा । रुवाय, Bhu चतुश Bu रुकरणाचतुच, कक्ष 1st hony cfr| - २७९) Bu 'चारिणभू। Bia भूषण ॥ - २८०) erg1f4. कथिदसत्य । Dhe वाचति । प्रातति॥ 359) cft 3941 ४६ ॥ कबिरहस्यम् ॥ सकृदृष्टमपि प्रायः साह्लाद हापयत्यसौ ॥ २२ ॥ प्रयाणयति रोपेण यत्रासौ शत्रुमण्डले। पेरणन्ति तब राजानः प्रतीपं बस्तचेतसः ॥ २३ ॥ असौ स्वप्नायमानो ऽपि कत्थते नात्मनो गुणान । कथयन्ति जना एव तस्य तानद्भुतान्भुवि ॥ २४ ॥ द्राघते वपुरत्यर्थ द्राहते रजनीषु च । यत्खण्डितानां नारीणां चिन्ताचलितचेतसाम् ॥ २५ ॥ नमति ब्राह्मणान्नित्यमादित्यांश्च नमस्यति । भोति धीः सदा यस्य ऋध्यति श्रीश्च भूतले ॥ २६ ॥ लिनाति धर्म एवासौ नेन्द्रियार्थेषु लीयते। रणे शूरयते नित्यं शूर्यते विद्विषां वलम् ॥ २७ ॥ दिवा निद्रायते नासौ न निद्रायति संध्ययोः । आत्मानं ध्यायति ब्रह्म प्रायत्यमृतपूर्णवत् ॥ २६ ॥ यः स्तौति भास्कर भक्त्या नौति पापहरं हरम् । संदर्भति महाकाव्य संदर्भयति नाटकम् ॥ २९ ॥ एजते तेजसा यश्च यन्नाम्ना जगदेजति । प्रतोपा- २८२) cr 8 196_Bhi सर्व परिचितेम्सह । D लापय | Bi हापयः aus FTC serbessert 1 - २८3) Bhe D पेणति। B प्रताप Bha प्रतिया २८४) cfr. 272_Bha कथते । 18: गुणान् ७ भुवि ॥ - २८५) off $109 Bu afsº, serkl TTATHIfa soll vell hurafa nich! "मायस्थति in ॥ - २८६) orB2 und | 24s DB नाति । BF २८७) cir P 262 und 24G_BU सूरयते मूर्यते । द्विपता दल ॥ - २८८) cfr 8256_Bha श्रात्मान धार्थत। D ग्रह्म ध्याय। Bhe D •पूर्तवत् ।। - २८९) cfr 243 श्रीय मर्वदा॥ Bba ॥ कविरहस्यम् ॥ ४७ धनैर्दक्षयने विप्रान्दक्षते लिगिनो ऽपि यः ॥ २९०॥ यो मृडत्याश्रितान्सर्वान्महात्ति शरणागतान् । पीडयत्यरिभूपालान पीडयति तत्प्रजाः ॥ २९१ ॥ यस्मै रुयति तस्यासौ कुलमेवाभिरोषति । निश्चायति द्विजैः सार्ध यो धर्म निश्चिनोति च ॥ २९॥ शववस्तस्य जायन्ति जगत्पूज्यः स जायते । सर्वस्य भाषते भद्रं न कंचिद्भपते नरम् ॥ २९३ ॥ यः पुरश्चोरयत्यर्थ चूर्यते तं स तत्क्षणात् । उन्मूलयति संमोहमुन्मूलति च विहिषः ॥ २९४ ॥ अधर्माद्भेषते नित्यं भ्लेषते नात्मनः स्थितेः । अस्यति क्षेपणीयांश्च नायस्यति च यद्वपुः ॥ २९५ ॥ उच्चुण्टन्यरयो यस्य द्रोहादुच्चाटयन्ति च । यो मण्डयति साम्राज्यमाभिजात्यं च मण्डति ॥ ०९६॥ खण्डने वादिनां दर्प मुण्डं खण्डयति विषाम् । २९०) cfr 8 271 and P 269 D यश्च नामा च ज°, Bi यश नानापिन। D दत्तति प्राज्ञवाक्येषु । ध-विप्रान् । obt •यते oder °यति will, kann ich meht feststellen !! २९१) cfr8273 und 253 D मृडयst यो मृड । D मृङ्गाति Bha मृडाति Bi मृद्राति • eral auch rH D पालान्न च पीडति॥- २९२) cfr886 २९३) cfr8263 und 8190 B किचि०, Bha af aus fare verbessert 11 - २९४) efr 3 253 Bha D पुनयो । Bha D semetefa Bt grafa 9, rt sagt der alım sorliegende Komm erblare znår grafa das Netrum gebiete aber sosefa, & Aam 11 – २९५) cfr B 121 D भपते ॥ भपते ।। धेपते पृ Bha D भेपते, diese Form scheint auch zu erb! st भ्लेपते । Bha स्थिति । Bha यस्यति क्षेपणीयाय। D मायस्थति च, Bi नानायस्यति यदप ॥ -- २९६) cfr. 3 252_Bhe उचटत्य, r schrebt उच्चुटति r and Perkl aber उचुटन्ति 4 a 246 1 Bur द्रोहा उ°, Dद्रोह उ॥
४ ॥ कविरहस्यम् ॥ भूषयन्ति गुणाः सर्वे यो गुणानेव भूषति ॥ २९७ ॥ अनुकूलति यो धर्ममनुकूलयति द्विजान् । इन्छ यस्य मतिर्नित्यमेधते श्रीश्च सर्वदा ॥ २९ ॥ इति समाप्तमवाप्तगुणोदयं कविरहस्यमिदं रसिकप्रियम् । सदभिधानहलायुधसंज्ञक- विजवरस्य कृतिः सुकृतात्मनः ॥ २९९ ॥ अनुकूलयते । २९७) cfrB 265_und 8 202 २९८) cfr82711 erwahnt die rorm selbst nicht die Liki in ri schweigen uber das Genus, s Anm ॥ - Ree) Drutavilambita cfr B 274 Nur in D D FATHERTY Ich gebe im 3 pådr die Lesung von D $ 21 flg 11 Über den Schluss der IIdschr fg, 21 Bhass cbenda Note 10), in Bha schliesslich noch zfa कविगुह्यनामकाव्य पूर्ण । D schliesst इति कविरहस्य काव्य समाप्त । इति कविरहस्यटोकावरि ॥ B 8 aber Finl 6 Finl S 50 ।
B) Text der kürzeren Recension.
72 जयन्ति मुरजित्पादनखदीधितिदीपिकाः। मोहान्धकारविध्वंसान्मुक्तिमार्गप्रकाशिकाः ॥ १॥ लोकेषु शास्त्रेषु च ये प्रसिद्धाः काव्येषु ये सत्कविभिः प्रयुक्ताः उञ्चित्य तांश्चित्तविनोदनाय शब्दानहं धातुभिरुद्धरामि ॥ २ ॥ एकार्था एकशब्दाश्च नानार्थाश्चैकवाचकाः । सदृशार्थाभिधानाश्च भिन्नार्थाः सदृशाक्षराः ॥३॥ एकार्थास्तुल्यशब्दाश्च निवध्यन्ते च धातवः । धातुपारायणाम्भोधिपारोत्तीर्णधिया मया ॥ ४ ॥ अस्त्यगस्त्यमुनिज्योत्स्नापवित्र दक्षिणापथे। कृष्णराज इति ख्यातो राजा साम्राज्यदीक्षितः ॥ ५ ॥ Gमहान्य। Str 1-5 auch in t vollständig angeführt १) al A •मोषst •मुक्ति। LTT •प्रदर्शिका ॥ २) Indrarajri =23 Bउच्छिद्य über faofuat geeclır, i afegann, CA Bb afumunt, GP Juma ताम् उञ्चित्य ताम्। विमोदहेतो॥- 3) cft ad P toruga, G एकार्थानेक. | 1 भिन्ना• ॥ नानार्था ! C BhS T F येव . •का AC BSमानार्था भिन्नार्था ॥ - ४) cir as B म्भोधे ।- GP •गस्तिमु | Bbf 'गम्त्यमतिभ्यो । B 'मुनेभ्यो ॥ सार- પર ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ गोपायति क्षितिमिमां चतुरधिसीमां पापाज्जुगुप्सत उदारमतिः सदैव । वित्तं न गोपयति यस्तु वनीयकेभ्यो धीरो न गुणति महत्यपि कार्यजाते ॥ ६ ॥ अग्नि पृणाति पृणति द्विजदेवताश्च प्रीणाति वान्धवजनानतिथीन्पृणोति । यः प्रीयते प्रणयिषु प्रयते च भृत्या- न्य प्रीणयन्ति कविसूक्तिरसायनानि ॥ ७ ॥ धूनोति चम्पकवनानि धुनोत्यशोकं चूत धुनाति धुवति स्फुटितातिमुक्तम् । वायुर्विधूनयति केसरपुष्परेणू- न्याकानने धवति चन्दनमञ्जरीश्च ॥६॥ कायो न जीयेति जृणाति न यस्य शक्ति- ! जूर्यते भुजवलं न जिनाति तेजः । यद्विदिपा जरति चेतसि भोगतृष्णा तेषां वपूपि विपिनेषु च जारयन्ति ॥ ९ ॥ ६) Varantatilaka. cfr a7 । यस्तु durch Korr forspr यय: नयन BHB यस यस्तु ! Avely B चतुरोधि । G तु C BhI + जुन auch c वनी पकेभ्यो, P वनीयकेषु ॥ 1 1 प्राययन्ति Pीययन्ति प्राणयन्ति, प्राणयन्तीति क्वचित्पाट । nicht zu entsct erden BP ou l - 5) lasantaulaka = a 12 LTF म्फुरिता, B •टि° aus fRob | BLTF केशर A Bba Si har [IBom bay 1ST, Pas.254 112] चपक केसर। चन्दनवनरीय ॥ - C) Vasantitulaka = a14 | BhG तेजमि घेतसि CA BIBGP न च ॥ -७) Vasantatilaka efras BLT ५३ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ यस्तृप्नोति पितृन्स्वधापरिगतैर्हव्यैश्च कव्यैः सदा खाहाशब्दपरिष्कृतेन हविषा यो ऽग्नित्रयं तर्पति । देवांतर्पयति प्रियोपहरणैर्मन्नमस्कारिभि- स्तृप्यत्यन्यनरेन्द्रदुर्लभतमैः काम्यैः प्रकामं च यः ॥१०॥ यो बीणाति जयथिय रणमुखे धर्म वृणीते ऽध्वरे तेजोभिर्जगदावृणोति वरति ज्ञातीन्यथाहेर्धनैः । सत्कीर्ति च वृणाति यो वरयति क्षेमं यशो वीयते युद्धे वारयति द्विषो निवरते नित्य प्रजोपद्रवम् ॥११॥ गाथां यन्थयति प्रसन्नललितां श्लोकं च यो यन्थति शाध्य याथयति स्फुटार्थमधुरं गद्यं च हृद्यं सदा । भावालंकृतिपेशलं यथति यः विष्टाक्षरं नाटकं ययाति प्रथितावदातचरितः शास्त्र विचित्रं च यः ॥१२॥ यस्योद्यानवने स्फुटन्ति सततं वल्लीषु पुष्पच्छटाः स्फोटन्ते नवकुमलानि कुटजप्रायेषु वृक्षेषु च । १०) Cardulasikridita tir a 16 AC bbp GP मुधा" st स्वधा ।" कव्यच हव्यै ।। स्वाहाकारप॰ 1 T पुरष्कृतेन। A C BbF G शब्दपवित्रितेन । alle ausser P प्रियोपकरणे 1 नमस्कार के | C •महेन्द्र। Lrr कामे । AC BbE GP तमे सम्यकप्रकामैच य ॥-११) urdulavitridita cfr.a18 C द्विषो हि बरते। L T F प्रियो• et प्रजो॥ १२) Cardularikraditi efr. 15 B P प्रकामललिता। BL T F P पद्य st हृद्य । । यथयति sr यथति य 1 BCA BhB GP स्पष्टाक्षर। LIT प्रतितावदाचरितक । प्रथितो विदा' geand aus प्रथितावदा, वदातचरत सोच BIP •यदातचरित स्तोत्र, G स्तोच शस्त्र | Komm iber Herbalformen , Sam || પર્ક ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ स्फोटन्नि डिपता शिरांसि सहसा यस्याप्रियं कुर्वतां यश्चास्फोटयति स्फुटं दश दिशः कुर्वनवैः पूरिताः ॥ १३ ॥ वस्ते नेचवरं निवासयति यश्चित्रं च चीनांशुकं यो वस्यत्यरिषु प्रवासयति यः क्रुद्धः कुलं विद्विषाम् । शवदासयति व्रजन्दश दिशः कस्तूरिकासौरभै- लक्ष्मीर्यस्य मुखाबुजे निवसति प्रीत्या सरस्वत्यपि ॥ १४ ॥ मृषयति न नृपाणां मप्यते नोडताना- मनुचितमणुमा न द्विषा मर्षते यः। अपि गुरुमपराध मर्पति ब्राह्मणानां सितवसनभृतां यो मर्षयत्यागमज्ञः ॥ १५ ॥ निशितशरसहनैश्छादयत्यन्तरिक्ष छति समरभूमि विद्विषां रुण्डखण्डैः । छदयत्ति सुरलोकं यो गुणैर्य च युद्धे सुरयुवतिविमुक्ताग्छादयन्ति सजश्च ॥ १६ ॥ - IAG 94) Valını cfr a 17 १३) Cardularikrndita = a 22_L TT •टे st. 'वने | CA BHB GP सहसा । यस्य प्रिय, CTS यस्याहिता LTI स्फुटन्दा । B कुर्वन्नर पुष्पछदा ।। नवकुट्टलानि, LTI नवकुट्सलानि । CBhi G सतत L T F कुर्वग्छ। १४) Cardulasikridita cfr a 2s 1G चीराशुक । •विधमे, विमा, BhS .भिर्भम. st सौरभ- P beg मृपति च न । CA BHI G steller मृष्यते und मर्पते um [C मृष्य st. मृणते | alle Texte anser B चोदताना fursprungl u L 1 "मनु मण। CBbF G विद्विया [BA पास्मृ यदिषा, B म विपाहा नविषा। CABHI O n या LTT अपि शतमपराधाम् | GP भुतीर्यो। L1,1 'गमनम्। - १६) Malini eran LTFor LiB मुण्डपण्ड F सण्डमुण्डे, AC BF G P मुहै। Bh3 यो गणे | A C DIGIPI 'यो । B प्रजाय । rl tar ganzen Stropke छद अपवारणे परम्मपदी 1 - ॥ कावरहस्य .. कुरति कुररवृन्दं चक्रवाकाः कुणन्ति श्रुतिपुटपरिपेयं क्रौञ्चचक्र कुनाति । क्वणति च जलरङ्कुर्मन्मथोन्मतकान्ता- रतिरसरमणीयं यगृहोद्यानवायाम् ॥ १७ ॥ ईर्ते यत्कीर्ति रैन्द्र पुरमनवर प्रेरयत्यन्तरात्मा यं धर्मे प्रेरति श्रीविषयसुखरसास्वादनाय प्रकामम् । यः गैलन्यात्मनोऽहः क्रतुभिरतनुभिः ओलयत्यस्त्रजालैः संयामे शत्रुसेनां द्रविणवितरणैः पेलयत्यर्थिदौःस्थ्यम् ॥ १९॥ आधृषादि हसो ऽयं घटादिपाठाहा, छद अपवारणे आधुपादिरात्मनेपदी वारूपोऽयं च ऊर्जने वले प्राणने मि उछादीर ऊर्जने घटादिपाठात् ॥ १७) Malini. cfr. a 33 and a 43 CA BbP G PL T F कुवति। BbB GPL कुरव° st. कुरर, A कुरर° verbessert aus कुरव । T श्रुत, [r Note श्रुति०] | L F P कुणाति, B कृणीते, कृणी for geulgtes जनीय, st. कुनाति । CA BhEGP कुणति st. क्वणति। - कुजनवन्ध, F सुरवहंसो, G च जलजन्तु, Tच कलहंसी st. च जलरङ्कुर, Terklārt, seine Lesung sei Konj. fir कुजनवम्भु und कुजनबन्धू seinerQuellentLT.चित्तानवरत, Foचिन्तोमवरत' st. "कान्तारतिरस | Bhनवायां, [A •प्यां?], C°ननाद्या| Komme: N कुवतीति कुवतीति कु शब्दे तुदादिः...,ur 4.Verbalform कुणतीति कुण रण दंडकंपठिती भ्वादिः, कुव शब्द कुण शब्दोपतापयोस्तुदादिः कुत्रि शब्दे कृत्रित्येके स्वादिः क्र्यादिः पनान्तरच न निवद्धं अण शब्दार्थाः भुवादी, कुप शब्दे कुण शब्दोपतापयोस्तुदादिः कुकनि शब्दे कुभित्येके स्वादिः यादिः 497797fafus, die 4. Verbalform wird nicht erki 11 - 95) Sragdbara. cfr. al. BbP इर्ते। P विषयरससुखा । BA यः प्रेरत्या', LTF यः प्रेणत्या । Bअत्महंतः, L T F मनो ऽघं, मनोहु: । L T F •भिः प्रेणय । G •सेमा। BGणेः प्रलय, Pणे. प्रेरयः, LT F •णेः पेणय । P 'दोव्यम, Bha 'दीयं, B स्थ्य ron दोस्ध्यं ber einer Tigang | Komm.: tritr [] गती कप्पने [ कल्पने] च अदादिः ईर पे माधृपादिः, danm: नर स्वाक्षेपणयोः इन [oder दल] पाऽपयोस्तुदादिः म [oder ल] प्रेरणे घरादिः कन [oder कल] पिन [oder पिल] पे इत्यपि, und it प्रपणे गती च इन तापपयोस्तुदादिः इन प्रेरणे धुरादिः ॥ - कण कण ... ..
५४ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ स्फोटन्ति धिपता शिरासि सहसा यस्याप्रियं कुर्वतां यश्चास्फोटयति स्फुटं दश दिशः कुर्वनवैः पूरिताः ॥ १३ ॥ वस्ते नेववर निवासयति यश्चित्रं च चीनांशुकं यो वस्यत्यरिषु प्रवासयति यः क्रुद्धः कुलं विद्विषाम् । शश्वद्धासयति व्रजन्दश दिशः कस्तूरिकासौरभै- लक्ष्मीर्यस्य मुखासुजे निवसति प्रीत्या सरस्वत्यपि ॥ १४ ॥ मृषयति न नृपाणा मप्यते नोडताना- मनुचितमणुमात्रं न द्विषां मर्षते यः । अपि गुरुमपराध मर्षति ब्राह्मणाना सितवसनभृतां यो मर्षयत्यागमज्ञः ॥ १५ ॥ निशितशरसहनैश्छादयत्यन्तरिक्ष छदति समरभूमि विहिषां रुण्डखण्डैः । छदयति सुरलोकं यो गुणैर्य च युद्धे सुरयुवतिविमुक्ताग्छादयन्ति सजश्च ॥ १६ ॥ । १५) Malini cfra17 १३) Cardularikridita = a 22_L T F •टे st. धने | CA Bb GP पुष्पछदा । B नवकुट्टलानि, LTE नषकुट्सलानि । CBhi G सतत सहसा। न यस्य प्रिय CARH यस्थाहित। LT स्फुटन्दश । B कुर्वनर LT F**** 11 - 98) Çardulaukridita cfr a 26 G trgati 49 विभ्रम विम: BhS "भिर्भमे 8 "सौरभ ॥ - P beg मृपति च न । CA Bbp Gr stellen मृष्यते and मर्पते um [ मृत्य st. मृष्यते) | alle Texte ansser B चोदताना|Bursprungl u LE "मनु CABHI G च य TET अपि तमपराधान। GP "भूतीर्यो। LE म! CBhI G विद्विपा [BhI पास्मृ] A यद्विपा, B म विपाक न दिया। १६) Malhan cfr a 73 ETF-तरीक्ष | Li B मुण्डखण्ड खण्डमुण्डे AC BP G P सडमुडे | Bh यो गणे. 1 AC BIP GPS यन्ते । B मजाय | rl rur ganzen strople छद अपवारणे परस्मैपदी 'गमनम्॥
५५ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ कुरति कुररवृन्दं चक्रवाकाः कुणन्ति श्रुतिपुटपरिपेयं क्रौञ्चचक्रं कुनाति । क्वणति च जलरङ्कुमन्मथोन्मतकान्ता- रतिरसरमणीयं यद्गृहोद्यानवायाम् ॥ १७ ॥ ईर्ते यत्कीतिरैन्द्र पुरमनवरनं प्रेरयत्यन्तरात्मा यं धर्मे प्रेरति श्रीविषयसुखरसास्वादनाय प्रकामम् । यः प्रेलल्यात्मनोऽहः क्रतुभिरतनुभिः प्रेलयन्यस्त्रजालैः संयामे शत्रुसेनां द्रविणवितरणैः पेलयत्यर्थिदौःस्थ्यम ॥ १९॥ आधृषादिर्वा इखो ऽयं घटादिपाठादा, ' छद अपवारणे आधुपादिरात्मनेपदी वारूपोऽयं च ऊर्जने वले प्राणने मि उछादीर ऊर्जने घटादिपाठात् ॥ १७) Malini. cfr. a 33 and a 43 CA Bb G PL T F कुवति। BbB GPL कुरव st कुरर, A कुरर° verbessert aus कुरव । श्रुतः, (T Note श्रुति] | L FP कुणाति, B कृणीते, कृणी fur getilgtes जनीय, st. कुनाति । CA BhPGP कुणति st. क्वति। L कुंजनवन्धू, F सुरवहंसी, G च जलजन्तु, Tच कलहंसो st. च जलरङ्कुर, Terklārt, seine Lesung sei Kony for कुजनवन्भु und कुजनवन्धू seiner QuellentLT.चित्तानवरत,F•चित्तोनवरत. 81. कान्तारतिरस | BbB Oनवाव्यां, [A •प्यां?], C°ननाद्यां। Komm • v कुवतीति कुवतीति कु शब्दे तुदादि... :...,2ur 4. Verbalform कुणतीति कुण रण दडकपठिती भ्वादिः, कुछ शब्द कुण शब्दोपतापयोस्तुदादिः कुनि शब्दे कुभित्येके स्वादिः क्रयादिः पक्षान्तर न निवद्धं अण ... कण कण शब्दार्थाः भुवादी, कुप शब्दे कुण शब्दोपतापयोस्तुदादिः कुकनि शब्दे कुत्रित्येके स्वादिः यादिः 417 Tafafus, die 4. Verbalform wird nicht erkl. 11 - 95) Sragdbarà. chr. a 21. Bb दत्त। P विपयरससुखा। BA यः प्रेरत्या , ETF यः प्रेणत्या । B महंतुः, L T F मनो ऽघं, मनोहुः । L T F •भिः प्रेणय । G सेना। BG •णः प्रेलया, Pणेः प्रेरयः, LTF •णेः पेणय। P दोध्यम, Bha 'दौल्य, B स्थ्य ron दोस्ध्यं uber einer Tilgung | Komm.:. ईर दर) गती कप्पने त कल्पन] च अदादिः ईर क्षेपे आधृपादिः, dasu नर वनशेपणयोः न [oder इल] क्षेपाक्षेपयोस्तुदादिः इन [oder इस] प्रेरणे पुरादिः कन [oder कल] पिन [oder पिल] पे इत्यपि, und vikम प्रपणे गती घरन तापपयोस्तुदादिः हम मेरणे पुरादिः ।
तु st च। B पुष्यति यवा धन यु eigentl ५६ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ प्राति श्राद्धे हविरभिमतं श्रोत्रियाणा गृहेषु श्रीणात्यन्यः स्वरूचिसदृशान्क्षीरखण्डप्रकारान् । अन्नं श्रायत्यनुपमरसं शूल्यमुख्य च मांस राष्ट्रे यस्य श्रपति जनः सुस्थितो हव्यकव्यम् ॥ १९ ॥ कोकूयते शिशुकमप्यतिगौरवेण यः सर्वलोकहृदयाजविकाससूर्यः । शोकान्न कौति कुवते न भयाच कश्चि- द्यन्मण्डले जनपदः कवते च सूक्तम् ॥२०॥ तृष्णां न पुष्णाति यशासि पुष्यति प्रवारणविग्रमनासि पोषति । भृत्याश्व य पोषयतीप्सितैर्धनैः प्रतिक्षण पूषति यस्य विक्रमः ॥ २१ ॥ शास्त्यरीन्धर्ममाशास्ते कीर्तिमाशसते पराम् । यः शसति सता वृत विशसत्युत्पथस्थितान् ॥ २२ ॥ १९) Nandakr ta cir a20_3L Ir Pथेष्ठ st श्राद्ध। 3 भिहित! न्य dabunter Hilgung | B सुरुचिः । LT मुकविसदृ । P:शान्खण्ड दुग्धप्रकारान् । BIF प्रकाशान् । P अन्य st अन्न। शून्य मुख्य BhS शुल्यमुख्य ७ । शन्यमुख्य । शृत्यमुख्यञ्च A शूल्यसुख्य, c शूल्यमुष्य L शल्यमख्यध।। जन स्वस्तिती तो aus त्ये॥ - CA Bb LTI GP "विकाश ॥ - २१) Upayali (Indrasar ga + Van castba s Anm) = a13 २२) cfr 4 L 11 शसते सता वृत्ति, luck vilt wohi शमते " luge असत्रविशस| homns न्यst २०) Vasantatulaki ctrail Anml ५७ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ रावावुदयते चन्द्रो दिवोदयत्ति भास्करः । उदेति यः सदोयाँ च नोदीयने च विद्विषः ॥ २३ ॥ ददाति द्रविणं भूरि दाति दारिद्यमर्थिनाम् । यो ऽवदायति कीर्ति च शिरोऽवद्यति विहिषाम् ॥२४॥ वेति सर्वाणि शास्त्राणि गर्यो यस्य न विद्यते । विन्ते धर्म सदा सद्भिस्तेषु पूजां च विन्दति ॥ २५ ॥ यस्य पृथ्वी प्रसूते ऽर्थे धर्ममर्थः प्रसूयते । प्रसौति विजयं धर्मः स च प्रसवति श्रियम् ॥२६॥ वृणक्ति वृजिनैः सङ्गं वृक्ते च वृषलैः सह । वर्जन्यनार्जवोपेतैर्यो वर्जयति दुर्जनैः ॥ २७ ॥ संपृक्ते नाभिशस्तैर्यः संपृणक्ति न पापिभिः । संपर्चयति न छुट्टैः संपर्चति न वञ्चकैः ॥ २८ ॥ नपत्यादित्यवद्धामा तप्यते यः परं तपः। तपते रिपुराष्ट्रं च तापयत्यहितं सताम् ॥ २९ ॥ २३) cfr. aso Lrr सर्व्वदोा st R° - च । । विदिपा, B यतिपः, A Bb GP सर्वशः, C मवश st विद्विष ॥ २४)=a4s CABBAGPom भूरि । L F दारिद्रम 1 GP दारिद्राण्यर्थि । CA BhI G P •र्थिनामपि । CA BhB GP सत्की। CA BhE GP om च॥ - २५) =a49 LTF तेया st तेषु । CA BbGP स च ॥ - २६) cir a 45 २७)=252 t lässt diese a d folg Str aus, zählt aber richtig seiter P grazie वृते । CA BIF वृत्त । वृते seine ErNI passt aber nor auf वृत्त । CA BhE Gधिकलैः सह-२८) cfr a53 Esror Str. FTL न स. 1. सपनि न॥ २९) cfr. .3G BF तपते । तप्यते । F तप्यते ॥ तपते। CA BEB GP 4.
վե ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ यो गां शुन्यति सत्येन शुन्धते तपसा तनुम् । धियं शुन्धयति ज्ञानाद्यानाछुध्यति यन्मनः ॥ ३०॥ साहयत्याहवे क्षोभ सहति द्रविणव्ययम् । अन्याय सहते नासौ सह्यति क्षितिरक्षणे ॥३१॥ यश्च मीमांसते धर्म मानयत्यखिलान्दिजान् । मानति स्वजनं सर्वे शत्रौ मानयते परम् ॥३२॥ घिण्णने न परद्रव्यं गृह्णाति विदुषां गुणान् । गर्हते हृदयं स्त्रीणां द्विषां गृहयते शिरः ॥ ३३ ॥ नित्य महति माहेयी भक्त्या महयति विजान । लोके महीयते यस्य कीर्तिलक्ष्मीश्च महते॥३४॥ - यस् et च । CAG हिता दिश BhB •हिता दिशा, P •हित सदा, B हित नृणाम् ॥ ३०) cfr a 35 A Bbs योग । B शुध्यति, ध्य uber getilgtem म्ह भुधा, A शुधति, LT शुद्धति st शुन्धति । P सत्वेन B शुध्यते ध्य uber einer Tilgung, A शुधते, LI शुद्धते st शुन्धते । A GP सम्भसा st तपसा । AGBP 1 शुन्धयते, Bh3 C शुधयते । शुद्धयति। B जाना। CA Bhp G P stellen ज्ञानात् und ध्यानात् um | BhB नादुध्यति । I जन्मन L जनन । Komm सरितेच्च [ स्खरिते च । मुचरित च] शुधा शुद्ध] शोचे दिवादि। tvl शुद्ध शुद्धी भ्वादि शुद्ध शोचे कर्मणि आधृपाधि ३१) cfraili CA BHB Gहवतोभा । सहते हा सहति ॥ --३२) creil B यश getilgt dafur य SIL TT अर्थिनो अखिलान | LIF स्वर ३३) cfr.a47_BLT घिन्नते T घृण्णते, C? G PM गृहोते, Bhi गृहोते, गृहीते st घिएणते, घृणि ग्रहणे,' घिणि घुर्णि घृणि ग्रहणे । B पर verbessert nus पर IB द्विपता, द्विam Rande fir eine Tilgans, et faget it schweigt uber die 's Verbalform 1 A G P frats, C Bbs रियो । द्विषा । CA BhB G P B गईयते, B गह। am Rande nach gelugt गर्हत रति गई निदाया भ्वादि अस्यैव गर्हयत इति चुरादि, LL गृह्यते ३४)cra 51 v महयतीति मह पूजाया धुरादिरंदत । st शची॥ oder 'इ' गृहयते ॥ A कीर्तिर्यस्य यस्य कीर्ति ॥
५९ ॥ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ धरते यो धुरं धम्यां धैर्य धारयति ध्रुवम् । ध्रियते यत्र धीः सम्यग्धियति श्रीश्च शाश्वती ॥ ३५ ॥ इच्छति ब्राह्मणैः सङ्गमन्विष्यति सतां गतिम् । दष्णाति धर्मकार्येषु यः सदोन्नतिमीपते ॥ ३६ ॥ धर्मे व्याप्रियते नित्य पिपर्ति पृथिवीं च यः। पारयत्यर्थिनामाशां पारयत्यखिलं व्रतम् ॥ ३७ ॥ त्रुट्यन्ति सर्वसंदेहास्युटन्ति ग्रन्धयो हृदि। यस्यात्मज्ञानिनो दुःखं तुडत्येनश्च तूडति ॥ ३ ॥ मिनोति मार्गणान्युद्धे मीनाति द्विषतां वलम् । यो मायां मीयते मान्यो धर्मेण मयते धनम् ॥ ३९ ॥ - ३५) cfr. a 24. GP धर्यादा B धारयते।B भियते, भ्र sec. m. durchstrichen | BCA BAG यस्य st. यत्र।। धीयते ध्रियते, AL TrGP धियति st. धियति । Komm. zu den beiden letzten Verbalforrmen: : धूम् अमवस्थाने तुदादि नित्वात् द्विरुप धृ धारणे च, rl nur धृथ् अनवस्याने तुदादिः, ध्रियत इति ध्रि धारणे तुदादिग्भयपदी धीयतीति ॥ - ३६) cfr. 4 27. CA BHI GP यति च संगति । दण्णाति मर्वकार्येषु । Bas "नु° rerbessert, GP सदोवति । B •पने geandert aus °रते, Bhi प्यते ।। ३७) cfr. a. p. B पृथिवीन्तु यः । PI, T I pida + पालयत्यखिल भगत, tur letzten Verbalform पा रचणे समाप्ती घ॥ ३८) cfr.a32 und a10s. । जुयंति nus चुयति urberrert, c वृति?, Bh कुवंति?. IT I stellen चुयन्ति, P पुटन्ति. चुयन्ते । यति [...... पुयति । । सर्घमन्दोहा | CA बुट', GB तुट• B. तुद। P•त्येनं च। 13 llaken de fron asfa später, of relievert aus 7, GPCA BUS सूति, T !' तोडhi Komm | युट छेदने नुदादिः पूट तोरने तुदादिः नूगे इत्येके, दमे तुदादिः घुट तोरने दिवादिः तुईरत्येके, पुच्यतोति इयतीति चुट छदने भ्यादिः वा भागेति स्यन् तदभावे घटतीति तुटतीति दर तोर मे तुदादिः तूटतीति तूट तोटमे पम्येव हम्योपधन्य तोटतीति भ्यादित Grnr inciten lalur. तुटति नुट फमहकमगि तुदादिः सूति तट तोरमे भ्यादिः पयमेव दीपिधरत्येक ॥ -- ३e) fr.amu.si. CATHS G मिनोति um: घुटन्ति A BhPG धर्मास्तिोभयति धर्मात्स्स्तोभयतोति स्तोभयतीति स्तोभ व्याघाया रादि । Pदेवास्तीति गुरुद्विजान CG गुरुन् B गुरुन् aus गुरुन् । ॥ वाविरहस्यपाठान्तरम् ॥ तयो मनवृनं यस्तायते च कुलवतम् । जायते वर्णधर्म च यत्कीर्तिः स्त्यायति क्षितौ ॥४०॥ शोभते रूपसंपत्त्या शुभति स्फीतया श्रिया। यः शुम्भति शुभैर दृष्ट्यारीश्च निशुम्भति ॥ ४१ ॥ नियुङ्क्ते गुल्मपालान्यो नियोजयति रक्षकान् । नियोजति च सामन्तास्वयमात्मनि युज्यते ॥४२॥ धर्म स्तोमयति स्तौति देवान्नौति गुरून्द्विजान्। नुवति त्रिषु लोकेषु यद्गुणान्प्रयतो जनः ॥ ४३ ॥ वाणावलिं किरत्याजौ करोति शरमण्डलम् । कृणोति करिणः शचीः कृणाति तुरगावरान् ॥ ४४ ॥ नाकुलान्यु । B कुलम् st बलम् । CA BhF G मान्ये, B मान्दे st मान्यो। LTr मयते ऽधमम् ॥ ४०) cfr a 56 B क्षेच°। C A BhE G P •वृत्ति। LT ख°, F स. घ। P तायते 6 बायते। Bाथ Bh ou geandert nus °धर्मारा, Coधर्म च [A •धर्म च?] | B °र्ति स्मायतो getilgtem अन्य oder त्या तिस्थायात, य Fron स्य nicht scher, A RES GPL of Fatufa . Vartt zu Pap VIII, 3, 36, in Buß ofa aus verbessert, F र्ति स्तायति । स्टै शब्दसघातयो, ते शब्द ॥ ४१) cfr a 23 L TT सम्पत्त्यो । B शुम्भति निजैवर्णैर्दुष्टारीय दृष्ट्रा, विशुम्भति, वि uber Zele sec. m, Bb निमुमति ॥ ४२) cr 2 54 Bhi L नियुक्ते । । नियुक्त उपकर्यया यो योजयति of nicht sicher, vor ° gelb getilge 1 A BB G f#º, pues गुल्म । L TI पापाणी पालान्यो योजयतीति नियोजयतीति । LTF यो नियोजति BG P नियोजयति, नियोजयति च नियोजति च fautura al in fauitafa ein a getilgt 11 - TFUSUTTICA » [in r am Rande] taa, in vielleicht wieder gestrichen GP प्रणुते ॥ प्रयतो ॥ - ४४) crass u 8137 A BhF G P वली । B कुम्भिण , uber | horrekturreichen sec m, ITI किरण GP किरण über d Zerle, T unter LT F दृष्ट्वा । ४३) cfra290 T । कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ ६१ यस्य कीर्तिरियति धामृणाति फणिनां पुरम् । ऋणोति पृथिवीं कृत्स्नां दिङ्मुखानि तथर्छति ॥ ४५ ॥ न लोठति गिरा कंचित्यचित्कार्ये न लुण्ठति । ये लुण्ठन्ति परट्रव्यं तच्छिरो लुण्ठयत्यसौ ॥ ४६ ॥ तिल्यते शिशुजनो धनिनां गृहेषु तिलन्ति यौवनमदेन च तावानः । चुल्हन्ति चारुनयनाश्च सह प्रियेण यस्य प्रजाश्च भयशोकवशानभिज्ञाः॥४७॥ st. करिणः । L T F रणे, B परान, CA BhB G नवान्, nar P [bengal.] नरान् । ४५) cfr. a 21. C BP द्या मृणाति, P पृणाति। P पुरीम् । L T F धरणी 8t. gferat', PBLT Foarfanata [s Pån VI, 1, 128, « 286 und 8248], CA Bb तथाईति, G यथार्छति॥ ४६) cfr.a222. Zum 1. pada: LF लोलुठन्ति गिरिं कश्चित, T यो लुण्ठति गिरि कञ्चित, T Note यो लुण्ठति 'गिरि कञ्चिदित्यच लोलुण्ठन्ति गिरि कचिदिति पाठो न साधुः, CA BhA GP यो लुचति गिरा किंचित, B किचित् । zum 2. pada: L कार्येण । L F लुण्ठते, T लोठते,C A Bhi G P लुचति । zum 3. pada. I, T F यो लुण्ठति, P यो लुण्डति, G यो लुथति, CA BhS लचति । um 4 pada: CABI GP स्लुचयः। Karnm.: t व्यठि लुठि गती भुवादिः कुठि लुठि आलस्ये लुठ सोपणे लुठ इत्येके तुदादिः वहुलमेतनिदर्शनमिति (Dhatup. 35, 64] सूठि हिंसार्थ..। स्नुठि गती भ्वादिः लुठड आलस्ये लुठ लोटे तुदादिः बहुलमेनिदर्शनमिति लुठ हिंसाया चुरादिः, यो स्तुचतीति नुचतीति लुचि गती भ्यादिः तुंचतीति रुचि नुचि आलस्य लचतीति ढंच लेये अस्यैव नुचयतोति चुरादिः, Gerki. लवति लुच अपनयने मौवादिकः लुधति लुचि आलस्ये नचन्ति लुच लेये मनुधयति भीवादिकः ॥ - ४७) Vasantatilaki. cfr. a 4 CABB G गृहिणा . धनिना । BhS महेपु . गृहेषु । । मदा, LTE रते st च तद। - चुल्पन्ति oder चुन्यन्ति Prem geandert aus चुन्वन्ति?, C BhS CP पुन्दन्ति, चुदतीति चुद की डने भ्यादिः तुदति? | BhS चारुमलनाश, चारन- लगाय, वारललनाय.G! चाहमलनाय, 1 T चारनल ना.. चारचलमाः। LT F महमाघ मह । CA Bh$ G P •रमा et. 'वगा', B वसा, über ein korrekturzeichen sec. m. It SH । कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ सर्वायसं करिणि मुञ्चति कङ्कपत्रं यश्च प्रमोचयति चञ्चलमश्वकाये। संख्येषु मोक्षयति यश्च शरं मनुषे खां स्वां भुवं प्रतिगते विदितास्त्रवेदः ॥ ४ ॥ निपतन्ति रणेषु यस्य वाणाः शितशस्त्रनिहता गतासवश्च । , पतयन्ति समन्ततो विपक्षाः सकलशोणितले ऽधिपत्यते यः॥४॥ भवते दुरितक्षयं यथोक्तैः क्रतुभिर्भावयते च नाकलोकम् । भवति चिदशैश्च पूजितो य- स्तृणवद्भावयति द्विषश्च सर्वान् ॥ ५० ॥ भग्गेषु नोद्गुरयते ऽस्त्रमाहवे मुक्तायुधे नोद्गुरते स धर्मवित् । आगूर्यते श्रीरपि तस्य संमुख स्फुरद्यशःश्वेतपटावगुण्ठिता ॥ ५१ ॥ ४८) Vasantatilaka. cfr. a c0. A BhBG यः सत्करीयत्सा सर्वायसं । B चयति तेष्वसदर्थका ये, L T F चयति पापचयः ० सख्ये च मो।। द्वेयां st. खां स्वां, दे iber getilgtem त्वे । Bor ge) Ausacchandasika (Vasantamátika). cir. 74. L T F ofaffent, GP afatg771 LT Petra C A Bhß v fa' st. sfus GP वियद्धृते, Gers). विपत्यते ॥ - malika), cfr. a 34. BhS यथाक्तः। P नागलोकम् ।। rance +: Vaircastha, s. a 13 Ann.). cfr. . 82. trl गर... vom., BbF G P नोद्गुरयते । LF युक्तोपि युधि, युक्त ऽपि यो ५. मुक्तायुधे ५०) Aupacchandasika (Vasanta- ५१) Upajati (Indra- घुरादिः ३ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ अज्ञाननिद्रातिमिरोपगूढे राजन्यके वेदयते य एकः । सुखं सदा वेदयते च सर्व स्वार्थ प्रजा यत्र निवेदयन्ते ॥५२॥ बोधने ब्रह्मविद्यां यः क्षचविद्यां च बोधति नित्यमध्यात्मयुक्तात्मा ब्रह्मात्मानं च बुध्यते ॥ ५३॥ वीभत्सते परस्त्रीभ्यो यो वनाति मतिं रणे। वाधयन्ति न दुःखार्ताः केशान्यदरियोषितः ॥ १४ ॥ मार्टि तीर्थोदकैनित्यं मार्जन्यालेपनैजिान् । यो मायति साम्राज्यश्रियश्चापल्यवाच्यताम् ॥ ५५ ॥ यः शुभ्यति रिपुष्वेव क्षोभते नानुजीविषु। मनागपि मनो यस्य न सुभाति महाहवे ॥ १६ ॥ न हिनस्ति वृथा जनूस्तृणान्यपि न हिंसति । नमेव हिंसयत्येकं यस्तदाज्ञां विलइन्ते ॥ ५ ॥ T ख., B च st स। B L T F यस्य st तस्य । BhB तन्मुख, GP सन्मुखे, C om °मुख ॥ तीत्यपि॥ - ५२) Upajau. cfr a80 C A BhF G P स एक । B LT F P वेदयतीह st वेदयते च । P सर्वः स्वर्थ। G य न st यत्र । B L T F C A BP G निवेदयन्ति । Komm विद चेतना- [ वेदना ख्याननिवासेपुख्याने निवासे घ) चुरादिरात्मनेपदो अवार्थत्रये उदाहतो ऽय वृत्तिकमेण [ वेत्ति], v वेदयत इति विद चुरादिरात्मनेपदी तस्यैव णिचि उभयपदित्वादिय ५३) =ass. AC BuG धर्मविद्या ब्रह्मविद्या| Aat य । Boभ्या" st •ध्या।B ब्रह्मज्ञान, AC BP GP ब्रह्मविद्या . ब्रह्मात्मान। ५४) cfr 91 L T F रिपु B रिपन् । मति । B न वाधयन्ति । दुखार्था । BbS ले शायदरिः॥ - ra G1. CA BhB G P चापन ॥ ५६) & 57 B तुभ्यते ॥ धुभ्यति । CA B C न . य und एक Bt. एक, P यः सुभ्यति न रिपुY धुभ्यते ना॥-५७) eir a 30. GP C DIS अन्तुन् । BIS सदामा । BL T F पिनहायेत् ॥ -- - ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ जिहाति नीचतगत्या होच्छत्यनृतभाषणात यो वार्ताश्रवणादेव स्वैरिणीनां हृणीयते ॥ ५ ॥ शब्दादयो य विषयाः सुखयन्ति निरापदम् । सुखायते थिया निन्य विद्यया यश्च सुख्यति ॥ ५९॥ देवते कन्दुकैर्नित्य क्रीडाद्यूतैश्च दीव्यति । परिदेवयते कश्चित्तस्य राष्ट्रे न दुःखितः ॥ १० ॥ य लियति प्रिया प्रेम्णा श्लेषति द्विषतां पुरम् । दुःश्लेषाण्यपि कार्याणि धिया प्लेषयति क्षणात् ॥६१॥ मथाति वादिनः शास्त्रे रणे मन्थति वैरिणः । मनो मथति नारीणां रूपेणाप्रतिमेन यः॥६२॥ कुतोऽपि शकते नासौ सर्वेषा शक्यते वचः । शक्नोत्यशक्यमप्याजी विजेतु भुजविक्रमात् ॥६३॥ खेलन्ति वालका नित्य खेलयन्ति च योषितः । खेलायन्ति जरत्यो ऽपि यत्प्रजा निरुपद्रवाः ॥ ६४ ॥ BhB सय ॥ - ५८) cfr a 3 B L T F नीचसङ्गेभ्यो। L T F हिणी 111_120 dhâtuvivarana tuto 11 – ५९) efr & 197 L TT श्रिया सुखायते। यच्च ६०) L T F प्राणि st कोडा। LTI यस्य तस्य । - ६१) cfr a 123 B लिप्यते प्रिय। P द्विपता पुर । B कर्माणि st कार्याणि ! ६२) । शास्त्र। BISG रणे मथति 1 den loten schreibt u erkl G मन्यति । B मध्यति मथति मध्यतीति माथि विलोडने दिवादि । मथि 8t मथे । - ६३) cfr a 216 C A Bh G य जर वच । L T F विजेतु शनुते ऽप्यरीन् ॥ - ६४) cfr as IGP यन्नरा BIP यनरा LT मज्जना वालका| LTT खेलयन्ते। B LTE खेलायन्ते CAG P खेलन्ति च auch खेलतीति GP जगत्यो L TT जरत्या | Komm वेहू] चलने उभयपदी भ्वादि खेलाशब्दस्य कण्डादित्वायद ।। खेलु [ धेन वेण केणू खेनू देमू BIS खेलति च। A BUB जवत्यो ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ ६५ पिबन्ति मधु पीवन्ति पीयन्ते च प्रियाननम् । यत्प्रसादादविज्ञातस्वपरोपद्रवाः प्रजाः ॥ ६५ ॥ यः प्रापयति सर्वत्र संमानं मनुराजवत् । प्रापति प्रत्यहं तेजः कीर्त्या चाप्नोति रोदसी॥६६॥ न लइन्ते गुरोराज्ञां न लयति यः स्थितिम् । अव्याधिरतिदीप्तानियः कदाचिन्न लवति ॥ ६॥ खिद्यते यो न भृत्येषु याचकेषु न खिन्दति । खिन्ते तेष्वेव ये द्रव्यं दीयमानं न गृह्णते॥ ६ ॥ आज्ञापयति यो भूत्यान्यज्ञे संज्ञपयत्यजान । भूपाश्च भक्तिनमाभिर्वाग्भिर्विज्ञपयन्ति यम् ॥६॥ निष्कलन्ने मुखाद्यस्य नानीलपरुषा गिरः । यः थियं कलयत्येन्द्रीमुत्कालयति यो यशः ॥ ७० ॥ ६५) cfr. a 123_B 1 BUSG पिवन्ति, [G in d Note पिबन्ति], [L F P tri bengal.] | A BhB पीवति, L पीयन्ति, TT पायन्ति st. पीवन्ति ।। पायन्ते च, P पीवन्ते च। LTT प्रियाधAB यस्य प्रसादविजातशत्रवोऽपद्रवाः, LIभिज्ञात, विज्ञाति |Komm या पाने पाल रपणे भ्वादिरदादिय।। -६६) fra 101 B सन्मान सर्वत्र । BLCA BhB GP सन्मान | CA Bha GP धर्मराजवत् । A BhE G प्रत्यय । P कीर्त्ति । PL T F प्राप्नोति, CA Buß Grafa t si nicht zu entscheiden 1 BLCIG TIT ६७) cfr a 98 B य व्याधिरतिदीप्यापि कदाचित्त न लपति, L Tr य व्याधिरतिदीप्तापिं कदाचिच्च न लहति, Cabdakulpadrums यं व्याधिरति- दोप्ताङ्ग कदाचित्त न लहति, " अपिst अति", CA RhA G कदापि कदाधिम् । कदाचित्तु न लहते ॥ - -६८) = 106 A न घt यो न: 1 1 विद्यन्ते तेच ये.. गृह्यते, T खिद्यते तेषु येर • गृह्यते, irl erwahnend. radha - Ilarzel niche, P T ATT hufa, ūber aura unlescrliche ६९) cires Pादापयति । भृत्याः, A HB धृत्या । यो भृत्यान | BhS यपे, C यगोय , P यी सन्दपः, I. T F मजा G भतार भ., A भयर भ.. BIB भूयार भ.. " भूयांसो म.BITTE विजाप, विद्याप ॥ ७०) cfr.ain CA 3GP ययग ॥ Korr 1 - 5 ६६ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ सर्वो गर्वति विद्याभिर्धनैर्गर्वायते ऽपरः। सर्वविद्यश्च सम्राट् च यो न गर्वयते प्रभुः ॥ ७१॥ क्रन्दन्ने कादिशीकाश्च नश्यन्तो यस्य शत्रवः । क्रन्दन्यथुजलैर्यस्याक्रन्दयन्ति रिपुस्त्रियः ॥ ७२ ॥ यः सदाट्रियते धर्मे दृणाति च रणे रिपून। दरन्ति दिगधीशाश्च यस्य दिग्विजयोद्यमे ॥ ७३ ॥ तृणत्ति शाघवं युद्धे तच्छिरोभिः स्तृणाति गाम् । स्तृणोति त्रिदशावास यः कुन्देन्दुनिभर्गुणैः ॥ ७४ ॥ यतते धर्म एवासौ यातयत्यहितं द्विषाम् । निर्यातयति वैर च नरेन्द्रेषु क्रमागतम् ॥ ७५ ॥ परी.] 1 ७१) cfr ask 1 गल्भायते । L TT विद्याधनसमृद्धोपि P विद्या धनसमृद्धिय st सर्व -च G सम्राद्ध (जो) न स ग, CA च न स ग. Bb च मग धनविद्यासमृद्धो यो न च गयति प्रभु -७२) eir a 96 G क्रन्दन्ति A BhS कदति C कदति । कदतीति कदतीति कदि ऋदि क्लदि आह्वाने रोदने G दिशोभूता, LI कान्दनीकाच F Note कान्दिशोका इत्यत्र कान्दीका इत्यादर्भपुस्तकपाठो न साधु । L T F P नरयन्त CA BHB G दिगन्ते । नश्यन्तो। । क्रदतेयुः ते m Rar de [ कदि ऋदि क्लदि, CA Bh G P भर st जले 10 BhE GP LTI वाग्भि st यस्याः C क्रदयति ।। क्रन्द शब्दशातत्ये चुरादि । ऋदयतोत्यपि तत्र चुरादि Tor B यस्था undt आडक्रन्द सातत्ये धुरादि?" ७३) cfr a 11 GP stellon dese ud fg Str om । भृणाति । c रिपूनणे । दिग्दिवीशाय ॥ - s४) cr = 1968 तृणाति BL 11 तृणोति । तृत्ति तुण अदने तनादि । A BhG. शात्रवान् भाववार BIमद्विष द्वि uter gengtem वि मात्रय । 13 •समैर्गुण ॥ - Buy cras LIयायानिश || T F विष CA BhS GI Vणोति stणाति । CAME GP तृणाति का स्तृणोति । fagi GP ANH BIS fann durcl In lerung !! क्रदतीत्यपि तवैव [ 0] BL T F धर्म।
६ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ शीशांसते खड्गलनां निशिनोत्यसिपुचिकाम् ।। शानयत्याशुगानित्यं यत्सैन्यं समरोत्सुकम् ॥ ७६ ॥ न सीदति क्वचित्कार्ये सर्वचासीदति श्रियम् । आसादयति विद्यानां सर्वासां पारमप्यसौं ॥७७॥ वण्टन्ति हाटकं यस्मात्याप्य विप्राः परस्परम् । वण्टयन्ति च नानि भूमि वण्टापयन्ति च ॥ ७ ॥ श्रुत्या धर्म मिमीते यः क्वचिस्मृत्यापि मायते । न माति मानिनो यस्य यशस्त्रिभुवनीदरे ॥ ७९ ॥ ७६) cfr ४. 28 Bh, खड्गनता । P नोति च पु| C | Bba G सिचन्द्रिकाम् ICALI GP शाणयः, BI शातत्या', v om | BbB "शुगा 1 शुग। C गाणे सर्व st नित्य, Bhp om , G •शु गात्राणि यत्से। A BF G P समरोद्धरम | Komm ! शाल तेजने भुवाचुभयपदी नित्य सनन्त शि निशाने स्वादि शालयतीति हेविनन्तात् ॥ -७७) cfr a 99_11 •ये गोरासीयते LIT सर्वत्रासदति C IBP सर्ववासादति। CAN आसोदयति BhS आसीणदगायति ण durch Inderung | B C सर्वासा विद्याना। पर, GP परमाप्यसी॥- ७८) cfr a 133 C BIG रटति "वहन्ति । वदन्ति । । हाटक तत्प्राप्य विप्रान् । AG रटयति Bb रटयति रति P पयन्ति । वष्ट्रयन्ति । G घ रङ्गाणि भू. 1 BIP !' च रगामि भू, c घानि भू। B भूमी । C IBAG भूमि घ रेटयति ते " भूमि वष्ठाययन्ति घ| homm | रतीति रटति रटयतीति भीवादिघोरादिको रट विभाषने । रटयतीत्यपि घुरादि।च रट भट परिभाषणे घटादि वृद्धि - ७९) cfr .87, 2 1738 183. t stellt diese u ] rolg Str L 11 करित CAI GP किचित् । AI, T F Est पि।। C Aमीयते न मीयत इति मार माने दिवादि Glext मायते Note मीयते। मायते मार माने देवादिक । पुस्तके तु मीयते इति पाठ प्रकृतार्थानप योगो। ITI ममन्ति न माति। मायिनो। यस गस्त्रियो । भुने हरे | Ko nm- 1 मार माने शब्दे च माने दिवादि' मा मामे दिवादित मार मि सदै झादि माम प माने व मारय । माभ्यामे ft ie har kals a truina akatar tararga) || Bhp युत्या। ।
है। ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ यस्य श्रीवर्धते नित्यं योऽथवर्धयति विजान । वर्धयत्वरिवीराणां क्रुद्धो मूर्धानमाहवे ॥१०॥ विष्कारभते प्रजारिष्टं विष्कभाति यमाद्यम् । विष्कामोति परोद्योगं तपःशौर्यवलेन यः॥११॥ धनेन स्तम्भते सर्वः स्तभात्यन्यश्च विद्यया। धनविद्यासमुद्धोऽपि यो न स्तभोति सज्जनः ॥१२॥ यो ऽर्थिनामीप्सितप्राप्त्य कल्पते कल्पवृक्षवात् । न कल्पयति मिथ्यार्थ शिरः कल्पयति द्विषाम् ॥१३॥ दीनेषु दयते नित्यं योऽर्थिभ्यो दयते धनम् । दीयन्ते प्रत्यहं यस्य दुरितानि तपोवलैः ॥ ४ ॥ शोकेन क्लीबते सर्वः क्षीवते हर्षहर्षितः । उभाभ्यामप्यसंस्पृष्टो यस्तु नातीव तीवति ॥ ५ ॥ यमानयम, ८०) fr a 65_L F योऽर्थे व । B वईते st वर्धयति ॥ Bhs ofत aus 'ते verbessert | B क्रुद्धे, a for geulgtes पो, L T क्रन्त्या st क्रुद्धो॥ ८१) cfr a 122 B विष्कुम्भते । यमीभुय LT यशोदय 1 परौदयम् । । प्रजारिष्टमित्यत्र प्रजाविष्ट परोदयमित्यत्र यशोदयम इत्यादर्श- पुस्तकयो पाठ | Bh विष्कुभोति, 1 विस्कभोति so aucli im di atuswarana BEE विष्कभाति st विष्कमोति । द्योग । B सौर्य । B च st य 15 ८२) cfr a 120 C A BUS स्वभुते st स्तम्भते । सर्व । B अन्याय अन्य। CA Bh3 G P विद्याधन । समृद्धश्च यो। L 1 F पि न स्तभोति स सजन । सज्जन ॥-८३) cfr 27 CATEG. अर्थियोsप्सितमाप्ती A Bhs G प्राप्ती CAPG, Bus • LTTP कल्पति विद्विषाम् । । कृप सामध्ये भुवादि भू कृपू अवकम्पने चुरादि । कृप्ड कल्पी भ्यादि कृप अवकम्पने चुरादिवा - Ever assi. !! दोनाना, , दोमाय | L1 दोयते नित्य दायते नित्य 1 rur ersten verbalf दाय [?] दाने भ्वाद्यात्मनेपदी । Bh: दीयते । । तपोधने , LTI तपखिन । EU) cfr # 103 Die erste Vorbilt nur in BhB mit a, die zweite in homm ६ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ म रोषयति यस्तस्मै यो न तुल्यो न चाधिकः । यस्मै रुथति तस्यासौ कुलमेवाभिरोषति ॥ ६ ॥ न धृष्णोति गुरोरये न धर्षति निजाः प्रजाः । तमेव धर्षयत्येकं यस्तासु प्रतिकूलति ॥ ७ ॥ चुर्यते चौर्यवृत्तीन्यचूर्णयत्यरिमण्डलम् । अवचूर्णयति व्योम यत्सेनाप्रभवं रजः ॥ ४ ॥ नोत्कण्ठते परदव्य नोत्कण्ठति परस्त्रियम् । यस्योत्कण्ठयति साध्य धर्म एव मनः सदा ॥ ९ ॥ यो मार्गयति सन्मार्ग मार्गति क्षेममात्मनः । यस्मिन्मृगयते नित्यं यायजूको जनो धनम् ॥ ९० ॥ विशिनष्टि स्मरं मूल् श्रिया शक्रं विशेषति । विशेषयति यो वाग्मी वाचा वाचस्पतेर्वचः ॥ ९१ ॥ 191$ G, mit , sonst beide mit 9. [L I Psri bengal.) i lirsies Verly पोयते, 1 धीवते । तिवृ आपणे, TAG I' सीवते, 135 न्दोवते मर्व. पीवते सर्वः । सोवत रति पीव मदे प्रथम. । । सर्व । Zweites Verb भीयत इति क्षीव अधाध्ये द्वितीय हर्षगतिः। A Rh ( भ्यामपि माभ्यामपि म I TI भ्यामप्यसमृष्टो. P•भ्यामप्ययन्दुष्टो।यतेनातीव। CARE G तीरति, । तीरतीति तौर पीर मीर स्थौल्ये तुदादि.. Biber तीवति र getilgul । मेवातिरी• -- ८६) cfr.a292. CH3GP यति त म यो| LT'नवाधिक.। CAHRC यरी कुष्यति, r citiertu erk! कुष्यति ॥ सप्यति। बुममेपोभिः, 5) fr aca Std errten न | म पति, . घ. Irrheaturt aur घCA }h3. एक एक1 यशामु॥- ८८) UC पार•वृत्ति ययू: GP •वृतान्य, प्रताप ५.. वृत्तार पू। वचून्यते । योगि - Trarian •frierlearnt | Trये ...ट्रय ARCमारया याध्य. I. TI पाध्ये ॥-९०)kita मद्यामं । I. IF यादव नाहक ॥ पायत्रो ॥ पायजमानो - ९१) Arti.MALI Gषगमविपायति, विभिपतिविति।
७० ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ विद्यालयति यः कीर्ति वितनत्यमलं यशः । विनोति रिपुस्त्रीणां हृदये मदनव्यथाम् ॥ ९२ ॥ लेशते न मृपावाक्य क्लिश्यते न च निष्फलम् । नेन्द्रियाणि विरुद्धेषु क्लिनाति विषयेषु यः॥ ९३ ॥ हितं मितं च यो वक्ति न वचत्यनृतं वचः। नानादेशसमुद्भूतां वाचयत्यखिलां लिपिम् ॥ ९४ ॥ यस्य वर्हति नित्यं श्रीर्दानशक्तिश्च वृंहति । बृहन्ति सिहवद्यस्य दिपा दृष्ट्वारिवारणान् ॥ ९५ ॥ डिपन्ति यस्य मातड़ा डिप्यन्ति च तुरगमाः। डेपन्ति मनुष्याश्च युद्धे निम्नोन्नतां भुवम् ॥ ९६ ॥ तपसा भजते पाप तेजसारीश्च भृज्जति । .. चुरादिदिवाद्यो ९४) fra126 L T] z iblt ber richtig weiter AG ९२) fr ao LI वितन्यत्य° तनु च य' at रिपु I om | LIT मन्मथव्यथाम् B मदन° ber म eine २, uber eine १॥ - (3) efr a 166 CB P qat si 247 1 v dratte Wurzel लिपु । I T I स GP च ॥ य । - मिचञ्च CA IBb वदत्य, L 1 पठत्य | IB डुत । ber getilgtem भू CA BhS G "प्रिय st •नृत। CABI 3GP °समुत्पन्ना। गिर लिपिम् ॥ 24) cfr a 39 11 lasst d Str aus immer, C in d letzten Verball a sopst a {LI P t si bengal ] IPO वृहति नित्य ध्यानशक्तिश वर्हति । वृहन्ति सिंहवद्यस्य द्विपश्रेष्ठा इवाचल. ७ दीम 11 दान st दानवृहति CG बृहति का वृहन्ति। विप दृष्टारिवारणम् | Kaman : यस्य वहतीति । वहतीति वृह वृहि वृद्धी भ्यादि। वृहतोति वृह उद्यमे तीदादि । वृहे वरणिदि चेति Per varilru Pan वृद्धी वृहि शब्द भुवादि वृह उद्यमे तुदादि परस्मैपदी, ।। वृह वृहि वृद्धा भ्वादि वृरुपमे तुदादि परस्मैपदी। Immer EIA Bhयुधि ॥ 6) eft & 107 CARBGPIS ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ कर्मवीजानि सर्वाणि योगाभ्यासामृणाति यः ॥ ९७ ॥ रिड्ने रिपुर्यदाक्रान्तो धनैस्तन्त्रैश्च रेचति । रेचयन्ति च तन्नारीलोचनान्यथुवारिभिः ॥ ९ ॥ सत्य वदति सर्वत्र सर्वस्य वदते हितम् । यन्न सत्य न च हित न वादयति तवचः ॥ ९९ ॥ सर्वो ऽयर्जयति ट्रव्यमात्मनः प्रीतिहेतवे। अर्जते शाश्वती कीर्ति यशश्चार्जति यः स्थिरम् ॥ १०॥ यस्य सयामशौण्डत्व शालन्ते वाहुशालिनः । शलन्ते यद्गुणा दिक्षु शलन्ति च सुरालयम् ॥ १०१ ॥ भक्षयन्यस्थि भक्षन्ते मास भक्षन्ति शोणितम् । यत्खड्गखण्डिताङ्गाना शत्रूणा कौणया रणे ॥ १०२॥ यश्च लालयते बन्धूल्लालयत्यखिलाः प्रजाः । उल्ललन्ति यमालोक्य ललनाना मनोरथाः ॥ १०३॥ ९७) fr a trl C BhF G भृणोति । भणाति G ! भृणोति भृणोतीति] भृत् भर्मने [ भत्सने] स्वादि॥ - ९८) ira37 Bstellt d Str or 96 1 or 107 II lmmer Rst IB रिक्त । BhS •काते पर्ने । । पतिम? st धनस् । 11LI I धनमन्वय । BIT1 मारी विदुभि ।। - ee) fra17 - १००) cr aor 1 प्रयते। तो । यशयोजयते ८ Wha G H याजति जय । यचाति य॥ १०१) eir all । शलन्ते CA BhS G Prशालते हा मालम्ते । मासिभि। }TISGP, नन्ति ( शामति । सन्ते ।। 1 मगुणा मिय 110GPानन्ते । शनत इति ! शमन्ते ८ यासंतेहा गम्तिाव वीच॥ - १०२) ar a 131 C मरितायाना। । कोणपा। १०३) dir 7111 यनु । सामायते मनमाया धुरादापदनामपदी। G! मालयस्य rur dr tten Ientalf मन पिनामे भुवादिरात्मनेपदो। , यमामोका।
७२ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ मुटति द्विपता दर्प तेषां दुर्ग च मोटति । यो मोटयति राष्ट्रप तत्कीर्त्यांराममण्डपान् ॥ १०४ ॥ मृधे मृणाति शत्रूणामश्वान्मृणति वारणान् । शत्रुवाणैः पुनस्तस्य नैको ऽपि मियते नरः ॥ १०५ ॥ वस्यन्ति शववो यस्मात्रसन्ति परदारगाः । यस्त्रासयति निःशेषान्भूम्यनन्तरभूपतीन् ॥ १०६ ॥ लुट्यन्यट्टालकान्दुर्गाकपाटानि च लोटति। रिपूणां लोटयत्याजौ कुञ्जराणां घटाश्च यः ॥ १०७ ॥ न तथा गर्हते श्वान शृगालं च न गर्हति । गर्हयत्यभ्युपेतार्थत्यागिन स नरं यथा ॥ १० ॥ द्राघते वपुरत्यर्थ द्राहते च निशागमे । दाखति क्षीणतापन्नं यद्वियोगान्मृगीदृशाम् ॥ १०९ ॥ १०४) cfr. u 93_PL1 मुटन्ति CA , मूटति, I h G मूढति । अति। P दर्पास CABI 3G शीर्य दर्प | CAThI G दर्ष Lr खड्गना दुर्ग | v] zweite WurZel मूट | CG तत्कृताराम BhS तत्छताराम I T F तत्कीर्त्यामरमण्डपान् ॥ १०५) cfr. 197 L 11 युद्धे st मृधै। । मृणातिst मृणति FIF मृणति aus मृणाति verlessert ICA IhgGP पुरस्तस्य। Pजन CAP रिपु पुर st नर ॥ - १०६) cir a 274 BIPGE रिपको c रिपुवो शववो। 113 दारणा । बाशयति । CAG !' भूयोनन्तर° 13 भूयोनतर' L IF निशेषान्भृत्येन परवारणान " १ps) or a GG B अट्टानि दुर्गानि CGP अट्टालिक दुर्ग 113 अदालिक दुर्ग LTT अट्टालिकान्दुर्गान।। कवाटानि कवचानि । कटकानि। CBb GP लोटते। GP घटाश L 11 घटाच-१०८) eir a 110 G! यान | BGP सृगाल गालय। Cmन न च Lrr नापि चन ।। गईयत्युत्पथापन्न [ •Lio oder List था.) पापिन मत यथा [P तथा] C गईयत्येकमेवाय न्यासिन मतत पथ oder यथ कमेवार्थन्यासित म धन यथा BIG गहयत्येकमेवान्यासिन [G ने] स नव यथा .W• In • dirch Tilgurg || - चाहते । . 1 गई यत्ये १०९) dr as ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ क्षिणाति दुरितं दृष्ट्वा क्षिणोत्ययश्च दुःस्थताम् । भृत्यानां नित्यमज्ञानं यः क्षिणोति सदुक्तिभिः ॥ ११० ॥ हिण्डन्ले ये वृथा रात्रौ परस्त्रीषु हिलन्ति ये। हेडते शीलसंपनी वान्धवानपि तानसौ ॥ १११॥ क्षयति प्रत्यहं पापं क्षायति द्विषतां कुलम् । यशः क्षियति रोदस्योर्यस्य धर्मरतात्मनः ॥ ११२ ॥ दण्ड जोडयति बिदसु वधं तेषां च जोडति । तानुच्छृङ्खलतापन्नाञ्छ्ह्वलेन जुडत्यसौ॥ ११३ ॥ अन्नं राधोति विद्यार्थ व्यञ्जनानि च रथ्यति । यत्प्रसादाज्जनः सर्वः सततं राध्यति थिया ॥ ११४॥ यो मूपति परद्रव्यं तस्य मुष्णाति यः शिरः । मुष्यत्यपहृतार्थानां दुःखं धनसमर्पणात ॥ ११५ ॥ चायते। B निशाचये। CL TE द्रापति दाखति। चयमापन, CA BhS G तृणतापन | LT योगो TCARS G योगे | Komm ri pur द्रा आयामे भ्वाद्यात्मनेपदी द्रा निद्रापये भ्वादात्मनेपदी॥ ११०) cfra 10 L FRोणाति।A BIB P दृष्या दृष्य । चीणो। थे च, C ये व BhS • च।। दुता, CA BhI GP दुपितम् । LTE विणुते य य पिणोति | Komm घि हिंसाया प्रमादि पिन हिसाया पण च तनायुभयपदिनी, 11 पि हिसाया यादि घोण हिसाया तनायुमा १११) fr a 132 BIP हिटते। L T F चा थे। CABB GP मृपा, 1.1F यथा . वृथा। .हिणस्ति T हिणनि F हिमति, CA ILS हिडन्ति, हिण हारकरणे भ्यादि ।। य,c यम, 1 T थे। Bh३ हेयते हिमन्त । हेडते | CAS G नीति शोना ॥ - fra 10 C प्रत्यह । । पाप पयति । दिपता बम । AG पिपति । BP 493) ofe* 113 Bbs T LTI SI TI? Ilalbstr. A Tilgang dann त मदा धर्म बुडत्यसो CBbp om तायु. देवतातिचिपिप नित्यम पुरयमी, IITE तान..-११४) cr aur BITF schreiben d zweste Borrel (DL.Atop. 20, 84) mit Te mit I ११५) ktr 14 L TP यो मौषति । ।। मप से मुलगे भ्यादि पाहते । यपदो॥ ११२) रोदया। .
७४ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ भन्यायति यो विग्रान्गुरुन्देवांस्तथार्चति । अर्चन्ते चरणौ यस्य मौलिरत्नांशुभिर्नृपाः ॥ ११६ ॥ यह व्यययति ट्रष्य तदर्थ यो व्ययत्यरीन् । न व्येति यद्यशोबिम्ब त्रैलोक्यादर्शमण्डले ॥ ११७ ।। अति विपता दर्पमर्दते दुरितोदयम् । यश्चादयति दारिद्ध्य दीनाना द्रविणं ददत् ॥ ११ ॥ स्वदते विविधाहारान्स्वादते च रसायनम् । आस्वादयति सर्वेषां विषयाणा सुखानि यः ॥ ११९ ॥ यच विच्छति तयूहो यच विच्छायति स्वयम् । विछाययति तचासौ भूपतीना मुखथियम् ॥ १२० ।। न विभेति नरेन्द्रेभ्यो देवेभ्यो न च भेषति । एकस्मातेषते ऽधर्मान्न श्रेषत्यत्र लोकतः ॥ १२१ ॥ मुप इत्येके तदा मोपति । 1 मुनाति? । 0 शुष्य L 1 मुप° st मुष्य। •पगतार्थाना॥ ११६) cfr P भक्त्या योर्चयते वि० [al nur अर्घ पूजाया आधुपादुभयपदी भ्वादिश] | B यो देवान्गुरु देवास्त, । विप्रान्गुरूविप्रोस्त, विमान रुन् । A °शुकपा ॥११७) cret 50 P 23 °L F व्ययति यो st व्यययति, Canch व्यपयति zu lesen | C तदर्थ व्यत्ययत्यरीन् GP BIB A E B ni BhB C 29 ya nito Cauchi 219° zu lesen, Bluß zwischen त्य und शोist य eingerug A व्याययत्याशी, व्याययत्ययशो, dratre Terbal nicht | B विश्ववि| LTT दर्शता मतम् C मडलो ॥ Lr gafa ganito Taya yayyo rl erwähnt d ११८) cfr a 130 C A BIG P दान | CA BhI GP द्रविण दिशन् ॥ ११९) or a 105 C 1 BHI G विविधाहार, B विविधाखाद विधि भवादु विविध स्वादु । B स्वदते at स्वादते ! CA BHB GP गिरा रसम " रसायनम् । C च st य स्वद आस्वादने भ्वादिराधृपादी च । NZele geschr, om तद LT 1 नृपतीना मुखाश्रयम् BF aus For GP देवेभ्यर न मे L Tr देवेभ्यो ऽपि न मे 12 as6 - - १२१) fr995 ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ ७५ य. कृणति गुणयाम कृन्तायरिशिरासि यः। कीर्तयन्तीन्द्रगोष्ठीषु यद्गुणानप्सरोगणाः ॥ १२ ॥ न्यञ्चते प्रत्यह मोहो यस्मान न्यञ्चन्ति चारयः । अञ्चयन्ति सदा यं च गुणाः सर्वातिशायिनः ॥ १२३ ॥ न कुथाति बुभुक्षातः शीतार्तश्च न कुन्यति । तस्य राष्ट्रे ऽधनाढ्यो वा मृतः कोऽपि न कुथ्यति ॥ १२४॥ विचारयति यो धर्म विद्वद्भिाह्मणैः सह । विचरत्यस्य लोके ऽस्मिञ्छरच्चन्द्रोज्वल यशः ॥ १२५ ।। अविद्यानिद्रयानान्ते जगत्येक. स चेतति । धिया चेतयते सर्व परस्य हृदि सस्थितम् ॥ १२६ ॥ d Str 109 लोकान् et sधर्मान् । Bधर्मान् भेषयत्यत्र spater C A BP धर्मात्कुया यस्तदतिक्रम G धर्मात्तस्मात्कुर्यादतिक्रमम् P भेपत्यत्र L T F भेपत्यव• for d 4 pada aus v vi nichis zu ersehen t भेपू चलने भुवादि परस्मैपदी । १२२) cfr a 125 L T F य st य । Bh कृणति ण aus णा geandert C क्वणति BLT कन्तति । य कृणतीति कृणोति कृती छेदने रुधादि। IHF गुणग्राम B गुणमामान । B च st य | C A BIG PL TF न्यन्ति च गो1c\ BhGP णानमराङ्गना ॥ - १२३) cfr a 903 Flasst । यश न प्राचते मोहाद्य ! Bhi GP न्यञ्चति C न्यचति । प्रत्यूह । C | BhPG ! यस्य ! यस्मान ICA BbS नाचति G नाचन्ति । BhB संदीप st सदा य| homm zur ersten Halbstr अन्चु गती याचने च अन्चू इत्येके [न। अन्चुत्येक भ्वायुभयपदी । न्यचतीति न्यचतीति अचु गति जनयो अचतीति १४) cr asl C BP G च दुःखाती बुभुपात B om IGP stato i B laast d e zweite Halbstr aus LTE १२५) eir a is I TE विचारयत्यस्य लोके शर• rl nor चर आमशये घुरादि CA BEGI I मि । शस्त्रद्रो शरच्चन्द्रो॥ | BIG P "क्रान्तो। स चितति । B चिन्तयते।। १२६) cfr a 150 1 1 1 दृदये स्थितम् B सस्थिति मन्जित ॥ यस्य॥ - ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ यो मुजाभ्यां भुवो भारं भरते भरतोपमः। विति च यशोराशि भूयांसं यस्य भूरपि ॥ १२७ ॥ यस्य रोषारुणा दृष्टिावते यत्र शाववे। पाशपाणिस्ततस्तस्मिन्यमदूतो ऽभिधावति ॥ १२ ॥ शास्त्रेण स्तोभते प्रायो लघुप्रकृतिको नरः । न स्तुभाति महात्मासौ न स्तुभोत्यच्युतस्तुतः ॥ १२९ ॥ हो भरि दुःखार्ताः क्लिन्दन्ति यदरिस्त्रियः । अजरथुभिस्तासां क्लिद्यन्ति नयनानि च ॥ १३० ।। न संधयति केनापि यः सर्वविजयी नृपः । संदधाति धनुणेव योग्यकाले स सायकम् ॥ १३१ ॥ प्रणिङ्के दक्षिणीयानां विप्राणां चरणौ च यः । यत्पादौ मौलिरत्नांशुजालै नेक्ति राजकम् ॥ १३ ॥ १२७) = a 215_B भरतोपम । CA Bh G राशि भूपतेर्यस्य ॥ १२८) cira 72 CA BhI GP तस्य वे LF यस्य शात्र | CA Bha GP B F दूतोऽपि धा, धावतीति । om || - शोभते . तोभते तोडते Bण स्तो iber ener Tilgung | L भुयो TI भूयो प्रायो। B कृतिमानव | A G Pr निष्ट C Bh3 निष्ठ, 3 न स्त st न स्तु' । B •सी स्तभोति न हि कालत , a ver getilgtem 3 C BP GP नव] नीतेरयुत GP स्तुता, स्तुता Bh3 °स्तुता : lasst die dritte Verbalf aur L T F भोत्यक्षतम्तत । Dass t rind 2 IIalbatr स्तु gelesen haben, ist nicht ganz sicher 11 - 930) cfr « 149 Strophenstellung in L T F ri 132, 130 131, in C Bbs G : 130 132, 131 A list 132 1 133 B L T + मृते st हते । BLF लिदन्ति । किदि अजस्रमथु', L अजयमथुः, B शोकनाभ्यशु" | B लिन्दन्ति । # 147 Über d Stellung : Str 130 LI सन्यायति। LrF सर्वत्र य सर्व । A सपनेन भीर्यभाक st सर्व. L TT •काले काले स CA Bh G योन्तकाले च सा | BIP - •प, Bbp om | BC धनु वेव ।। 932) cfr a 340 A laest d Str age Über de Srellang s Str 130 L T F प्राणिने B प्राणीत 1 B L TI परणेय ॥ १२९) ofra 121 P aag 14TI १३१) fr धायक गायक ।।
ACBhEG वाण'शस्व. | A BhSGPीति यःF स्त्रिय॥ १३८) Str. 137. CBBघताचित | Bbs मान्वते, .1F०मानते, ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ दोभ्याँ यो विषतां दर्प भञ्जयत्याञ्जनेयवत् । भनक्ति कामिनीनां च दृष्ट्या मानमनङ्गवत् ॥ १३३ ॥ यो वेवेति च वेदान्त शास्त्राभ्यासेन सर्वदा। विविनक्ति च शत्रूणामाजौ संनहनं च यः ॥ १३४ ॥ आप्यायन्ते यतः प्राप्य यज्ञभागं दिवौकसः । ततधनसंपत्तेराप्यायन्ते च यत्प्रजाः ॥ १३५ ॥ यो हि व्यायच्छते नित्यमसौ किल न मेदते। इति व्यायामशीलो ऽसौ महाकायो न मेद्यति ॥ १३६॥ युद्धे कृणोति शत्रूणां वारणान्वाणवृष्टिभिः । दत्वा शस्त्रप्रहारं च तेषां क्रीणाति यः श्रियम् ॥ १३७ ॥ घृतार्चित इवार्चिमांश्चचते यो रणाङ्गणे। चचायते ब्रुवाणश्च चर्चापारपरैः सह ॥ १३ ॥ १३३) cfr a. 266 A lasst d Str. au° C G P v मीया, BhB मौर्या st. दोा | C भिनक्ति । C Bbs G दृश्यो, B तृप्य st दृष्ट्या ॥ १३४) cfr a. 180 P lasst Str. 134, 135, 136 a, b aus. B योग वेवेक्ति वेदान्त, L TIT या वेवेति वेदान्त । G "क्ति पृथग्भूत भूतेषु च धन च यः, Bb °क्ति पृथग्भूत भूतेषु च यः, क्ति पृथग्भूत भूतेषु च [dann getilgt] धन च यः, A "क्ति पृथकभूत यो भूतेषु च यत्नतः। 1 सन्नाहनञ्च । B च यत् ॥ - १३५) cfr. 4209 Ps. Stri is A BhB प्राप्य यत्र, G प्राप्यायत्त । I. T F भागान् । L T प्रभूत°, F प्रभुत° st तहत्त | B •वर° st °धन | A G सपत्ति, Bhs "सपति, C सपद्भिः। B यतः 8t च यत् ॥ - १३६) cfr.a79 Pe. Str. 134 LIFast हि न्यायछते, B व्यायामतो st व्यायच्छते । LTE किधित st असो अति st. इति। BP सीलो, wobl zuerst of geschrei F काये। BhB मेधति॥ १३७) cfr. a 55,844. rliest Str. iar bis 145 incl. aus, rahit aver richug weiter - C BP GP युद्धे कृणाति HARDS geschr.शक्ति बाण | I TI पद्भिभिः . वृष्टिभिः 1 A BHS RA कधराम, C कधरा. वारणान, PATrader चार uber eine Thigans - ७. ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ धोरन्याधोरणाक्रान्ता विनीता यस्य वारणाः । जात्या धुर्याश्च धूर्यन्ते सादिभिः साधु साधिताः ॥ १३९॥ यस्मिन्नभ्युदिने राज्ञि तमः संकोचति क्षिती। संकुचत्यरिनारीणां मुखपङ्केरुहद्युतिः ॥ १४० ।। नावा घोषति द्वारे यस्य कश्चिदुपटूतः । घोषयन्ति परं सर्वे दीर्घमायुः सदार्चिताः ॥ १४१॥ उड्डीयन्ते शरा यस्य कोटिशः समराङ्गणे । भग्नानामरिसैन्यानामुद्द्यन्ते रजांसि च ॥ १४२ ॥ यो लिङ्गेनानुमयते कृत्समपरिचेष्टितम् । न चानुमाययत्यन्यस्तस्य यच्चेतसि स्थितम् ॥ १४३ ।। ! अर्च दीप्ती भ्वाद्यात्मनेपदो। B L T F C रणागने | C A GP चर्चयत्यब्रुवा, Bb चर्च यत्यबुवा, L T F अर्चायते, 11 अर्ध शब्दे अाधृषादिः । F•णस्य ! L T F वचो ऽप्यस्य परैः, CA BHI GP चर्चते च च पर चर्चापारपर: Y पर° st. "पार । चर्च दीप्ती भुवाद्यात्मनेपदी चर्च शब्द अाधृपादिभ्य न्दोपतापयोश्च इति क्यड् ततो मतादिः ॥ १३९) cfr. a 176. vs. Str. 137. CG BP धावः, Bhi धाधाव, A भाव" st. धोर, ।। धीर्थ . . . 1G "कान्ते, CA BHB क्रांतर्वि । B यस्य वाजिनः । L Fधूर्य्याय, BUध्य, zvischen ा u. Li stest unter th Linie 1 Aधुर्यते, BUJ धुर्यत, [ii धुरी...], धावते 1 BLTIP साधुभिः । ७ सादिताः, A सादितां, Bh सदिताम्, LF राहिताः, T वाहिताः B वाहितः, P वाहिनः ।। - १४०) cfr. a 230. rs. Str. 137. B यस्मिन्नमुदित, L T F यस्मिन्समुदिते । L T F जन: तमः, CA BHB G Pराजि संकोचति, dann C A Bbp तमः, G मतः, P परः । P सदा st. विती । B संकोच । संकुच । L T F मुखं । L द्युति, T F द्युति । Sir. 137. IB न वैद्य, Fन वाद्य। CA BIG Pघोपत यस्य [BhF यस्मि) MT *° I B L T F ATT I A G P *°, Bhs 47', C 7790 st. LT F•पद्रवम् । B घोपति च परं। L TF पुनः . परं| Bh यस्तदार्चिता L T F न्युर्यदाश्रिताः ||-१४) = HE. Str.s.cउद्रीयते, BEF उड्डायते । BL T F रागने । I, F •ड्डीयन्ते, G P •हुयन्ते, G Note bchreins u. erkl. उहूयन्ते, tu nur दीड . दिवादिः॥ - १४१) cfr.a151 .. १४३) fr.a87. ..
॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ मृदाति विद्विषां दर्प यो भुजाभ्यां भुवः पतिः । मदन्ते चरणौ यस्य विद्विषः शरणागताः ॥ १४४ ॥ मिलन्ति प्रत्यहं यस्य वाजिवारणसंपदः । मीलन्ति रिपुनारीणां मुखपद्मवनानि च ॥ १४५ ॥ यस्य व्याघोटते दण्डो नाकृतार्थः कुतश्चन व्याघुटन्ति विपक्षाश्च ये संमुखमुपागताः ॥ १४६ ॥ यो वाग्मी वादिना मध्ये वाचमुच्चैः प्रपञ्चते । प्रपञ्चयत्ति यत्कीर्ति दिङ्मुखेषु महाजनः ॥ १४७ ॥ यस्य न्यायार्जितैर्वितैः पूज्यमाना दिने दिने । तुष्यन्ति ब्राह्मणा नित्यं तूषन्ति कुलदेवताः ॥ १४ ॥ Str 137 CA BhF G P मयति, trl als Erkl zur Strophe मोड गती आधुपादी 1 CAGP कृत्स्नान [कृत्स्तान) विविधचेष्टितान् RhF कृत्स्नान्वि- विचेष्ठिताम् BE| Bhs GF अन्य अन्यस B स्त uber eine Tilgung geschr, चानुमाययसास्य यच्चे 1 चानुमापयत्यन्यस्थस्ते [न्य aus न्य स्य 1us स्थे] चेतसि यत्स्थितम् ॥ - B पावलानि॥ १४०) 22114 988) cſr e. 141 18 Str 137 Classt d erste Halbstr aue I II दिपता । विदुपा । विद्विपा । CA BIF G H मृदन्ते 1 1 1 मईने ।। मृद मर्दने भ्वादि [nur B दन्ते] 1 Lir शरण गता ॥ - १४५) efra 168 1s Str 137 C यस्य विधिवाजि| BIB मिलति मौलन्ति । । मुखाम्भोज। १४६) cfr a 152 CIG नाघोटते Bhनागोटते । घोटत इति । B दन्तो P दो। CARES फुटनार्थ G घट्टनार्थ 13 नाभृता र्थानुजीविषु। I व्याघुति। BL 1 यत्सम 1 यासमु ॥ A°C Bh GP वाग्मिना : वादिना | LT प्रपंचयन्ति [ यति । clt zu enteclerden)IC GPL rl991 - 985) cr r01 lässt 1 Str Ak zahlt aber richtig weiter । यस्मा [dun unleserliches alara यार्जि18 वृत्त । CAGI LI तुपन्ति Uhs तुपाति । तुष्यन्ति । तपनि । सुप तुष्टी दिवादियांदिश [our if तूप ॥
७t ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ धोरन्याधोरणाकान्ता विनीता यस्य वारणाः । जात्या धुर्याश्च धूर्यन्ते सादिभिः साधु साधिताः ॥ १३९ ॥ यस्मिन्नभ्युदिते राज्ञि तमः संकोचति क्षितौ। संकुचायरिनारीणां मुखपङ्केरुहद्युतिः ॥ १४० ॥ नावा घोषति द्वारे यस्य कश्चिदुपदृतः । घोषयन्ति पर सर्वे दीर्घमायुः सदार्चिताः ॥ १४१॥ उड्डीयन्ते शरा यस्य कोटिशः समराङ्गणे । भग्नानामरिसैन्यानामुड्यन्ने रजांसि च ॥ १४२ ॥ यो लिड्नेनानुमयते कृत्समपरिचेष्टितम् । न चानुमाययायन्यस्तस्य यच्चेतसि स्थितम् ॥ १४३ ।। v1 अचं दीप्ती वाद्यात्मनेपदी। BL1r C रणागने | CAG P चर्चयत्यनुवा, Bh६ चर्चयत्यबुवा, L T I अर्यायते । अल शब्दे आधुपादि । I णस्य । L II वची प्यस्य परै C A BhPG P चर्चते च [C च] पर st चर्चापारपर Boपर" st पार"। चर्च दीप्ती भुवाद्यात्मनेपदी चर्च शब्दै अाधृषादिभ्यम्छ न्दोपतापयोथ इति क्यड् ततो मतादि ॥ १३९) cira 176 1 s Str 137 CG B P धाव. Bh धाधाव., A भाव. st धोर धीयं । G क्रान्ते, CA Bhp क्रातर्वि । B यस्य वाजिन । L] धूर्य्याय, , धूर्याध्य zwischen ा ॥ ध्य stat a unterd Linme A धुर्यते BUS धुर्यत [ धुरी ] C धावते । B] 1 I" साधुभि । ७ सादिता । सादिता BhB सदिताम् L राहिता 1 वाहिता B वाहित,P वाहिन ॥- १४०) efr a 230 1s Str_137 B यस्मिनखुदिते L 1 F यस्मिन्समुदिते। . TI जन st तम CA BIG P रान्ति समोचति dann C A Big तम G मत P पर । सदा st पिती । B सकोच ॥ सकुच । LTI मुख । L द्युति 11 द्युति । १४१) cir a 151" Str 137 B न वद्य F न वाद्य। CBIGP घोपते यस्य [Bh6 यस्मि) द्वारे क । B L TT द्वारि | AGP भय° BhS भुय. ८ भप 8t उपः । L Trपद्रवम् ।। घोपति च पर। I 1 T पुन पर| Bh यस्तदार्धिता LI "युर्यदाश्रिता || - १४२) = 4 146 Vs Str 137 C उद्रीयते, Bbp उड्डायते । BLEE रागने । I. I •ड्डीयन्ते GP हुयने G Mote schreibt uerkl उहूयन्ते, 11 nur दीड , दिवादि। - 983) cfr & S7 मृदाति वितियां दर्य यो भुजाभ्यां भुवः पतिः । मदन्ते चरणौ यस्य विद्विषः शरणागताः ॥१४४ ॥ मिलन्ति प्रत्यहं यस्य वाजिवारणसंपदः । मीलन्ति रिपुनारीणां मुखपद्मवनानि च ॥ १४५ ॥ यस्य व्याघोटते दराडो नाकृतार्थः कुतश्चन । व्याघुटन्ति विपक्षाश्च ये संमुखमुपागताः ॥ १४६ ॥ यो वाग्मी वादिना मध्ये वाचमुच्चैः प्रयञ्चते । प्रपञ्चयत्ति यत्कीर्ति दिङ्मुखेषु महाजन. ।। १४७ ।। यस्य न्यायार्जिवितैः पूज्यमाना दिने दिने । तुपन्ति ब्राह्मणा नित्यं तूषन्ति कुलदेवताः ॥ १४ ॥ Str 137 CARS G P °मयति, t rials ErkI zur Strophe मोड आधुपादी। 0 1 GP कृत्स्नान [0 कृत्स्तान विविधचेष्टितान, Bhf कृत्ला विष्ठितान, B टिना | BhS GP अन्य 1 अन्यस, Bस्त uber eape Tig geschr , C चानुमाययसास्य यच्चे 1 चानुमापयत्यन्यस्यले (न्य aus न्य स्य थे] चेतसि यत्स्थितम् ॥ १४४) cfra141 vs Str 137 Classt d erste Hilbstr aur L] द्विषता, B विदुपा st विदिया । CA BIG P मृदन्ते LI 1 मईने । मृद मर्दने म्वादि [nur B प्रदन्ते]। L II शरण गता। १४५) cfral rs Str 137 व्यस्य विधिवाजि| BhS मिलति मीलन्ति । मुखाग्मोर B "पद्मावलानि॥ १४६) cfra 152 CIG नाघोटते नागोरते घोटस इति। B दगी P दो I CA Bh६ कुट्टनार्थ G घटनार्थ B नामा र्थानुजीविपु] BF व्याधुट्टति । IBL 1 यत्ममु, । यत्ममु०॥ १४७) = al AC Bhop काश्मिना । वादिना) CLT प्रपधयन्ति । "यति । aicht entechenden] CGPL-11 जना॥-१४८) cfr. 01 Ju dStr aur zahit aber nehng neiter यग्मा[dititi unkeserliches alkal यार्जि•॥ वृत्त । C AGP 1 T तुपति BhS तुपाति I तुष्यन्ति ।। सपा तुप तुष्टी दिवादिङदिश [our ir नूप] ॥
to ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ मनो नोविजते यस्य ददत्तो ऽर्थमहर्निशम् । उदिनक्ति तु ससारादसारादात्मवेदिनः ॥ १४९ ॥ नेदते न पर कचिस्वामी यः समदर्शनः । त निन्दति परीवाद परस्याभिदधाति यः ॥ १५० ।। पितॄन्पूरयति श्राद्धे हव्यः कव्यैश्च यः सदा । पूर्यन्ते पितरस्त च प्रसादरुदितोदितः ॥ १५१ ॥ प्रकाशते यथा व्योनि चन्द्रः सपूर्णमण्डलः । प्रकाश्यते तथा भूमौ स प्रजानयनोत्सवः ॥ १५२ ॥ न प्रगल्भायते मिथ्याकथनैर्यः कदाचन । आजौ प्रगल्भते दोा विषा विघटयन्घटाः ॥ १५३ ॥ यज्ञस्यान्ते द्विजातिभ्यो दातु स्तूप्यति यो धनम् । श्वेतं देवकुलव्याजाद्यश. स्तूपयतीव यः ॥ १५४ ॥ १४९) efr a 156_Bbs नोद्विजते । P ददतेनम | BL 11 चतु। B ससारमस्य धर्थिवेदिन । १५०) cfr a 171 A BIG जन (जन st पर। B किचित् C A Bh G P कशित । B यासो st स्वामी! CARUIG न st त । Bhi परिवाद B परीवाप। L 1 [ परस्य विदधाति CBS "स्थाभिरूपाति G "स्य भिरुपाति ॥ १५१) cfr as L11 हव्यकव्य। •व्येश सर्वदा।। तस्य ह त च । B 1 BIG P प्रासा | B सादेकचितो। I 1 T तोदितम् ॥ 942) cfr a 214 Iris stellen d ebe u d folg lasst beide aus zahlt aber siel tig weiter Gaur et qui B L 11 P 95171 st T° || – 943) cfr a 10% LTI 118 vor Sir C प्रागल्लभीयते । । दिपा L दिशा B द्विधा C A BIG रिपोर् दिपा । १ द्विपा संघटन घर्ट B प्रजा घटा ॥ - १५४) dr a 166 जास्यत्यन्त Ci 77972 BIB WATZT 80, G P 791C gafa 16B GI तुप्यति I IF तृप्यति 1 C BISG श्वेत. I 1 चैत्या. त्य. 1 दैत्य की श्वेत । CBhI GP °कृति et •कुल ! 1 BUI G P •श स्तूपय : Varta su Pan III 3 36 L F *शस्तृपय शस्तपय | Komm tष्टुप समुछाये दिवादि स्तूप 11 तृप समुछाये दिवादियुरादिद्य I rur यजवाटेति तुप्यतीति तुप समुच्छये दिवादि । - Struo ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ ६१ विनापराधमारण्यान्नाखेटति मृगानसौ। खेटयत्यरिवीरान्यः संग्रामरसिकानृपः ॥ १५५ ॥ मनुते मनुतुल्यो ऽसौ प्रजामात्मजवत्प्रभुः । पितृवन्मन्यते तं च मान्य जनपदः सदा ॥ १५६ ॥ चिश्चिचयति व्योम यो रत्नाभरणांशुभिः । गरीयसा चरित्रेण यस्य चित्रीयते जनः ॥ १५७ ॥ न प्रकुप्यति विप्राय कुष्यते ऽपि महाप्रभुः। प्रकोपयति यस्तस्मै यस्तेन सदृशो जनः ॥ १५ ॥ ईट्टे विविष्टपास्थाने यद्गुणांश्चारणबजः । स्वयं पुलकितो हर्षाविडोजा ईडयत्यपि ॥ १५९ ॥ अङ्कते पुण्यतीर्थेषु वृषयुग्मानि शक्तितः । अङ्कयत्यरिसैन्यानि युधि पृष्ठेषु सायकैः ॥ १६० ॥ 944) cfr a 219 Pozita st ATTRITT I C A BOB LTF P 7 खेटति, खेटतीति, tvlancht zu entscheiden, G या खेटतिICA BhPL T F P ग्वीराश | CA BHB G P पापईि" st सग्राम IC A BhB G बहन st नृप ॥ १५६) cfra 11 Flasst Str 156-161 incl avs, zublt aver ricbug weiter १५७)ra Str 156 C BP G स . यो P L TI व्योम रत्नाभरणरश्मिभि । CA BF G P गरीयसा च चित्रेण । B चिचायते ।। १५८) cfr.a218 vs. Str 156 A प्रकुश्यति न L TI यो न कुप्यति, ob til mit a gelesen, nicht zu entscheiden! कुपितोपि P सपतपि। CA BhB G स L T F च पि । B यस्तस्यै, CA BP GP यति तीस यस्तेन, L T F •यत्यसी राजा यस्तेन । C 1 BhB GP सदृशोपर ॥ - १५९) rs Str 156 CA BPG इंडतेCA BhB चेप्टयास्था [BES °४०], G वेष्टयास्था, B fron पि. sputer, LG, BL T F P पिष्टपयार, B for T. Tilgang IC A BHB G P 795 IB ofaataa fa IAGO st विCAG P T डीजा। ईरया ॥ - १६०) fra210.1 Str 15s A पुरती 10 BHP प्रतयुग्यानि A प्रस्थयुग्यानि प्रस्तयुगानि !' वृषमत्स्य। CAG शक्तिमान, BhP शक्तिम् । B सेन्यामा । CA Bh G•नि विविधि सा, ' युद्धे॥ cfr a 269 6 ८२ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ निःशेषयति यः शत्रूच्छेषदीर्घभुजदयः । निःशेषति च दानेन भाण्डागारं दिने दिने ॥ १६१॥ सुलभं सस्यमुञ्छन्ति यद्देशे तिनो विजाः। प्रोञ्छन्ति च चिराल्लव्धनार्थेन दीनतां प्रजाः ॥ १६२ ॥ नोध्रनाति जनो वित्तं यस्य राष्ट्रे समृद्धिमान् । परमुध्रासयन्येके ये भिक्षाबतचारिणः ॥१६३ ॥ न प्राकृति क्षितिं कश्चिन्न काङ्गति परस्त्रियम् । सर्वो ऽपि धार्मिकस्तुष्टस्तस्य राष्ट्रे स्थितो जनः ॥ १६४ ॥ उद्यते न कस्यापि धर्म धर्मपरायणः । उघट्टयति गोष्ठीषु सर्वेषामेव यो गुणान् ॥ १६५ ॥ १६१) cfr. a 25, 8 91, 8 194._vs. Str. 156. P कोपदीर्घ । L T F भुजध्वजः 10 निःशपति, LTFनिःशेषयति दा॥- १६२) cfr. a. 256. LT F सुलभ यस्य मुघन्ति, C सस्यमुळंति, B ञ्छ durch Korr. A BP GP यद्देश । L T F बलिनो। C A Bb GP जनाः st. द्विजाः | CA Bh; उछति, GP उच्छन्ति, B प्रोच्छन्ति, छ for getilgtes चू, L F प्रेच्छन्ति, मोच्छन्ति, T Note: प्रच्छन्तीति आदर्शपुस्तकलब्धपाठो न साधुः। L T F प्रचुरेणैषामन्नेन st. च -न । CA Bhs GP परिपूरिता: et दीनतां प्रजाः | Komm.. ' उछी उञ्छे उको विपाशे. - मुच मोक्षे .. इयुश वाञ्छे । सुलभमिति उछतीति । उछि विपाके ॥ -- १६३) cfr. a 208. r lisst Str. 163 u. 164 ans, záblt aber richtig weiter. B यो ध्रनाति । B परस्व ध्रास- यत्यन्ये । Str. in C A Bbp G P परमुद्रासयत्येके [BhB •मुद्धारय] [A •सयत्यन्ये 8. B] ये [G नst. ये] भिक्षा... नदीनदुःखितास्ते स्युये स्यय) वसत्यस्य मंडले [BP स्युये सत्यरिमंडल], in L F परमवासयलोके ये भिक्षा .. न दीना दुःखिताः केचित् धन्ति यस्य मडले, in T उद्धाश्यन्ते परं लोके ये भिक्षा' न दीना दुःखिताः केचिनश्यन्ति यस्य मण्डले | Komm : : उध्रस उञ्छे पुरादियाद्योः उदनुवन्धः, v भ्रश अधःपते चुरादिभ्वाद्योः उदनुवन्धः ।। १६४) vs Str. 163 CA Bb G P न काइत्यनृत कथिन्न वाञ्छति, LT Fन ध्वइति [T ध्माइति] जनः कधिन्नाकाजति। L T F सष्ठों हिं I CA BhA GP तत्र at. तुष्टस् । Komm : ! काधि वाति माक्षि काडायां द्राचि ध्राधि घोरवासितेच., विधि काझे घोररते श्राषि काझाया भ्वादिः॥ 9&4) cfr. a 31. C A BbB G Proza i C A BLB GP ** st. . .Fnur ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ ८३ स्तेपन्ते यस्य वक्वेन्दोावण्यामृतविन्दवः । यं वीक्ष्य नेपते स्त्रीणां वपुः स्मरशराहतम् ॥ १६६ ॥ हल्यन्ति हस्तिपृष्ठेषु कदल्यः कोटिशः पुरः। यन्ति हरयो ऽसंख्या यस्य नागाश्यनिर्गमे ॥१६॥ एकोऽपि विसृजत्याजौ वाणवृष्टिमरातिषु । यस्योपरि विसृज्यन्ते पुष्पवृष्टिं च खेचराः ॥ १६ ॥ क्षमते यो दरिद्राणां लक्षमण्यागसां प्रभुः । न शाम्यति क्षितीशानामपराधकणानपि ॥ १६ ॥ तितिक्षते क्षमी यस्तु सापराधेषु साधुषु । तेजयन्ति यमाथान्नं वन्दिवृन्देरिता गिरः ॥ १७० ॥ यस्य योगनिषण्णस्य भोगतृष्णा नथायते । श्वयते दीर्घसंसारयन्थिश्चात्मविनिश्चयात् ॥ १७१ ॥ धर्म। B C A Bb GP उद्घाटयति, tv घट्ट चेष्टाया [1] चुरादिः, vom. || १६६) cfr 224 Flässt d Sir sas; Zählung geht richtig weiter. Bha स्तेयते, BT तेपन्त, LF डेपन्ते, P जपन्ते ॥ स्तेपन्ते । LF डेपते, c A BEP G P वेपते ॥ तेपते । B शराप्नुत । Komm तेिपुटेपू चरणार्थी भ्वादी, 1 डिप सहती भ्वादिः॥ १६७) cir a 183 Lr Fri lassen diese od folg Stra09 C हलति, A BEP G हसन्ति, हल्लतीति हल कासने, B हर्यन्ति, । हर्य गतिलान्योर्वादि, P हर्यन्ति । P हर्म्यपृष्ठेषु ! P कामिन्य , CAG सेनान्यः, Bbp सेमान्य 8t. कदस्य 1 CA Bb हर्यते, GP हयन्ते, । हयत इति हय गती। Bहरय. सख्ये । BhP G नागार, B P राष्ट्रेप नागाव । BhP निगते ।। १६८) cfr.a 165L T F rl s. ror. Str. BhB वाणपक्तिम. 1GP पुष्पदृष्टि ॥ १६९) cfr 2162. Aलक्ष्य , L1 F °णा दुष्टान क्षमति प्रभु' । १७०) cfr. a 187 Pषमाशील सा । B यमाकात, L T F यमाक्रम्य सर्वथा च सता गिर ! CA BHAG बन्दि | Bb गिराः॥-१७१) cfr. 129_B •मिपदस्य, Bb •निषयणास्य, C.नियस्वस्य, L T F निमपस। Bb भोगे।
८४ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ विश्राणयति यः श्रीमान्विप्रेभ्यो विपुलं वसु । विश्रणन्ति च ते यस्मै सत्यवाचः सदाशिषः ॥ १७२ ॥ व्यायामदृढदेहोऽपि मन्दते यो न सुन्दर। मन्दायते क्वचिकार्ये प्रारब्धे न च कर्हि चित् ॥ १७३ ।। अपमृत्यं परित्यज्य सुखं प्राणिति यत्प्रजा। न प्राण्यते परं तस्य प्रतिकूलं करोति यः ॥ १७४ ॥ यो न लुम्पति पूर्वेषां स्थिति राज्ञां यदानने । उच्चुलुम्पति लावण्य नेपाञ्जलिपुटैर्जनः ॥१७५ ॥ दधते यः सदाचारं सदा चारणसंस्तुतः। दधते शासनं यस्य शिरसा च नरेश्वराः ॥ १७६ ॥ ददते द्रविणं भूरि ब्राह्मणेभ्यः सदैव यः ददते ब्राह्मणास्तस्मै संतुष्टा नित्यमाशिषः ॥ १७७ ॥ १७२) B यो। BP धीमान् । G Pट्रेप्टेभ्यो, CA Bb शिष्टेभ्यो। धन st वसु । L T F P तेऽप्यस्मै तेप्यसो भ्यश bिer d Zele | A BhB G सत्या वाच, P सत्यवाचा। यदाशिप, C A BhPG शुभा" st सदा, सदाशिवा, सदाशिव ॥ १७३) cfr a 155 B सौ st sपि BIP भदते । BhP काये। P आरब्धे L TI प्रालब्धे, B र āber einer Tilgung, CA परार्थे G परायें, Bh3 परमार्थे न क° | Lr r च न 8t न च ॥ - १७४) cfr a 143 F auch c? त्यक्ता L Bh? GP त्यत्का। LIFपुर। १७५) C BhB योव', ' अवलुपतीति in indifferent, A योवनुवति । । सर्वेपा । A BhF G P •पा कीर्ति [Bbp ति] राजा, C •पा राज्ञा कीर्ति । B सदानने L T F तदानने । CA BhP उच्च B पात्त, L1r पातु et उच्चु । Buß i mofa, 80 erhl aucb i, vl schweigen, B über Tilguog, agfa urspr यति । L T F नेवाजनपुटेन य B लिपुटो नर, A Bbp GP लिघटेर्जन ॥ १७६) cir a 226 B stelltd Str hunter Str 177 BL T F G P सदाचारेण स, Php om सदा चार", cfr a 267 1 1B वरः॥ १७७) ckr a 225 Bs Str 176 CA BbB G P यस्म, B यस्य . तस्मे । A Bha सतुप्य मतुष्टाय सदाधिपः, G सन्ततेर्नित्य ॥ - P - ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ प भ्रंशते दुरितं राष्ट्रे प्रजाभ्यो यत्प्रभावतः । पूर्यमाणा शरौघेण भ्रश्यत्यरिपताकिनी ॥ १७ ॥ प्रमादेनापि देवाग्मिगुरुभ्यः शपते न यः । साक्षात्कृतागसं कोपाहासीमपि न शयति ॥ १७९ ॥ नटन्ति नाटके यस्य चरितं भरतादयः । नाटयन्ति स्फुटं येषां ललना विभ्रमाद्वः ॥ १० ॥ होमानिधूमसुरभिः पवते मारुती मृदुः। गोदावरीतरंगाईः पुनीते यद्भुवि प्रजाः ॥ ११ ॥ यो न वञ्चयते कंचित्सदा सत्यपरायणः । वञ्चन्ति च शरच्चन्द्रशुचयो दिषु यद्गुणाः ॥ १२॥ यो ऽधिमीमति मीमांसां तदर्थमनुतिष्ठति । पशवोऽपि न मीमन्ति यद्देशे दुःखपीडिताः ॥ १३ ॥ १७८) cfr. a 118. IB असते, A BF G " संसते. C स्वसते । राष्ट्र भयेभ्यो। B यत्प्रसादतः । CAG P प्रेर्यमाण. BUR प्रेर्यमाणा B पूर्यमाणः। BLF •घेन, com. "ण | B भंशत्य. " धग्यतेरि०, A BHB स्रसंतरित G नसतेरि । Komm.: : यम्सु भ्रन्तु अवनमने भृगु धन्सु अधःपतने दिवादिः, v nur ससत इति मंसत रति समु ध्वसु अधःपतने भ्यादिः॥ १७९) cfr. a. in. BB प्रमोदे । CBhB GP 'गमः, A •गसे।। कोपापा. सीयोपि, दा iber t. aweiten या CA IIP GP दासायापि । ... पश्यति, A कुप्यति ॥ # 23. BL Tragtid påda: 13 पताकाविधमझमाः, CA Bh G पताकाविक्रमकमाः (IBF •विक्रमकोकमाः), L TT पताकाविधमद्रुमाः, P 'हुयः॥ - १८१) cfr. sics kihenfolge in L Tr: 162, 11, 1ss, in t : ISI, IES, 12 tsh •सुरभि।' पवते मृदुमावतः । GP गाः । ।। L TI BS पुनाति पुनीत. ritichtra entachciden | A यनुवः BL TI भुदि यत्प्रमाः ।। - १०२) dir.x230. Stellung Sir. I. T!' किशित. कायित्। धर्म... मत्य । AHMEGP. वधयन्ति । पयन्ति च | LT •ग। B•पयोर über einer Tilgangl. Trage: 1 १८३) cfr.ab7. Stellangs. Str. 181. । यो मिमी हि. LTI यो मिमीते घ, " nur यो मिमी १८०) cfr ६ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ सुख कृषति शालेयभिक्षुक्षेत्रं च कर्षति । यत्प्रसादादविज्ञातक्लेशो जनपदः सदा ॥ १४ ॥ शीकन्ते शीकरैः सार्ध वायवो दक्षिणोदधेः । चन्द्रावतीतरगार्दाः शीकयन्ति च यद्यपुः ॥ १५ ॥ शब्दायते तदास्थाने नापृष्टस्तेन कश्चन । पर शब्दयति हाःस्थः पात्रागमनवोधनात ॥ १६ ॥ विलसन्ति धनैस्तुष्टा यस्य रनोपजीविनः । लासयन्ति रसाभिज्ञा यस्याये भरतोत्तमाः ॥ १७ ॥ विलालयन्ति य दृष्ट्वा बलवन्तोऽपि शत्रवः । विलयन्यबलाना च हृदये मदनव्यथाः ॥ १ ॥ str, Erkl 1 suitafa vl zur ganzen Str nur माड् लि शब्दे [Kasikalpadruma] जुहोत्यादि cfr a t73_879 [t werst auf मोम auch in d ersten Halb zur ganzen Str अम द्रव (sic s Dhatup 13 22 fi) गती भ्वादि अनेकार्थत्वादर्थद्वय (Ms त्वय) rur ganzen Str य इति मीमतीति द्रम हम्म मीमृ गतौ भ्वादिदात्तेत] | P न मीलन्ति ॥ १८४) =a205_L F भिज्ञात ॥ 954) cfr a 68 CA Buß G P भीकरासारैर्वायवो L T F सवें st सार्ध | C A BhF G शुधावतो चन्द्रावती ॥ - १८६) cfr a 264_L T F G P सदास्थाने B पदस्थाने Bbp तदास्थान I C A Bh G P नो पृष्ट• B नापृष्ट | B शब्दायति । BIG P द्वास्थ । L TT परागमनरोधन B पारागमनवाधनात् ॥ १८७) cfr a 177 CA BIS G P रणे st. धनस् | BL TI धनेतृप्ता । Tr ये च st यस्य । P राष्ट्रोप | P भरतादय ॥ A Bh G v stellen die Halbstrophen um t si indifferent a Bbß faa ययन्ति hherauf west auch r [r विलालयन्ति dosacuddb. विलाययन्ति) CG fatafa Gerwabnt à Moglichkejt zo za lesen B P faecat चय in rur Strophe Dur स्ली द्रवीकरणे प्राधृपादि । C A BIPG गुणवन्तो। GP विलपन्त्य Gerwahnt d logichkent •य zu lesen| LIF विलयत्य' und व्यथा IT हृदय॥ - १८८) cfra201 C ७ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ असौ प्रक्रमते योद्धुमेको ऽपि बहुभिः सह । नाक्राम्यन्ति तथाप्यन विक्रान्ता बहवो ऽपिते ॥१९॥ वियन्ति वीरसंतानवृद्धौ यस्य कुलाङ्गनाः । विजायन्ते ऽवरोधाश्च यत्कुलस्थितिवर्धनाः ॥ १९० ॥ प्रथते पृथुवद्यस्य पृथिव्यामुज्ज्वलं यशः प्राथयन्ति प्रथीयांसो गुणाः स्वर्गे ऽपि निर्मलाः ॥ १९१॥ अमन्ति व्याधयो ऽप्येनं न कदाचिद्भयादिव । आमयन्ति यमन्य च तमुल्लझ करोत्यसौ ॥ १९ ॥ विष्णाति विषवत्प्राणांस्त्रयीधर्महिषामसौ। वेष्ट विष्टपं यस्य कीर्तिः सर्वातिशायिनी ॥ १९३ ॥ निःशेष शेषति क्रोधात्प्रतिपक्षक्षमापतीन् । एकः शेषति यो ऽशेषभूतानां भरणे ध्रुवम् ॥ १९४ ॥ १८९) fr a 272 C A BhF G P युद्धमेको। CA BhI G P नाकामन्ति, LT नाकम्यन्ति B न कामति, , om, rl nur क्रम भ्वादिः दिवादिय pact, [t scheint auf trafas zu weisen, ob mit Prapos, ist nicht za entschenden] | B तथाप्येव ॥ १९०) efra 202 1.293 B विपन्ति, c BhB GP वीयति, A वायति । BL T F °सतान I F वृद्धा । BC विला. पन्ते । L r ऽवयोधाय [bengal] T sववोधाय Bध योधाय, A पुरोधाय। B यत्पलस्थिति, P यत्कुलद्युति", C A Bb G यत्पुरे गृहपृद्धये [BhB यत्पुरो] ॥ - १९१) etr.a. 73 CBhG प्रियवद्यस्य, A मियवाद्यस्य । B पृथिव्याममन्न। CA BhR GPL Tr : प्रथयन्ति । यिन्ति पृथिव्या यद्गुणाः । L Tr १९२) CA Bh G PF अमयन्ति ! B यमन्यश, यमन्ये च, A Bh यमल्प च, G प्रमल्प च । LF तमुक्षध, B तमुल्यध्य, 30s 'घ oder "घा geandert, CA BhB तमनामि, G तपनामि, P तमरोग। CABBC करोतिस ॥-१९३) L T Filstellen dre albstrophen um P विपयाया। L F•विधानसी । L T F पिष्टप Bh विषय | CBb तस्य, BITT Pसर्व यस्य । B L T F कीर्तिर्यस्याति 1A BhPG गायिन, शायिन । 998) cfr & 25, § 91, B 161. Plässt d Str aus CABHE G य गपे भूभारभरणे B य शेप भूतामा भवने । F •भृतामा । स्वर्गच॥- CABUPG एक। - t ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ क्षिपति प्रतिपक्षाणां हृदये यो भयज्वरम् । क्षिप्यति श्रोत्रियाणां च निष्कपुष्कलमालये ॥ १९५ ॥ लपति स्निग्धया वाचा सर्वेरेव समं प्रभुः । सकृट्टटानपि प्रेम्णा साह्वादं हापयत्यसौ ॥ १९६॥ यौति काले कुलस्त्रीभिः वसंतानवृद्धये। युनाति यौवनस्थो ऽपि न वेश्यावन्धकीजनैः ॥ १९७ ॥ न रोजयति यः कंचित्प्राणिनां करुणान्वितः । तस्य धर्मरते रोगा न रुजन्ति प्रजा अपि ॥ १९ ॥ अन्तर्वेद्यामसौ विद्वान सेच्छति धृतव्रतः । न लेच्छयति सर्वज्ञो विवादे वादिभिः सह ॥ १९९ ॥ संपश्यते मतिर्यस्य चैलोक्ये ऽपि स्वगेहवत् । संपश्यति सेनां सागरान्ते महीतले ।। २०० ॥ . १९५) cfr a 157 CA G P "दये भवज ज्वर, BhB •दये भक्ताज ज्वरम, L1r भय ध्रुव, B भय aus भय verbessert, व्व āber einer Tilgung र, • nachtr igl eingeschoben | B वृन्दपुष्करमालया, T निष्क, CA Bh, GP नि.कपक्षणमात्रये, r °मालिका ॥ -- १९६) efr a 282 Lr सम। । मुहृष्टानपि यत्प्रेना, L TT टैरपि, CA Bbs GP टेन च प्रेम्णा । B साक्रद । CL T F लापय: B लपयः, A BhPG जापय, vl जप व्यक्ताया वाचि भ्वादिथुरादशि : लप व्यक्ताया वाचि चुरादिः, लापयतीति श्रयमेव एयत,G'Note . जापयति जप व्यक्ताया वाचि धुरादी पठित, [nur P हापय] ॥ १९७) B L T F क्षेच. st क्षICA Bh G पि वेश्याया बन्धकीजने [BhB "काजने] P न वेश्यावन्धुकालने.॥ - 247_L F P य । C A BhP G काश्चित, B कथित् । CA BhB G प्राणिम, P प्राणिन । B ना धार्मिको नृप , ? करुणावशात् । B LI P "रतो। रोगानुजन्ति न प्र०, B रोगा न रोगान् rerbessert|L T F प्रजामपि ॥ - १९९) cfr a 240 C A अतर्विद्यानसी, Bh G P अतर्विद्यामसी। CA 3RG fanta, B fata I B G 1 B lässt d. zweite Halbstr uns IC A Bhß G धर्मजो, P शत्रुनो ॥ २००) Bhi मृतिर्यस्य । B त्रैलोकेषु स्व ।। १९८) fr ।
। कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ te सुखं निस्ते मुखं स्त्रीणां यत्प्रजा निरुपद्रवा। निक्षति स्तनकक्षोरुकपोलाक्षिगलादिकम् ॥ २०१॥ दृष्ट्वैव यं विघटते कोपाटोपो मृगीदृशाम् । विघाटयति चास्फोटे वैरिणां करिणां घटा ॥ २०२ ॥ निःस्तनन्ति न दुःखार्तास्तद्देशे निरुपद्रवे । स्तनयत्युपशब्देन पर्जन्यो ऽपि न भीतवत् ॥ २०३ ॥ रसन्ति मधुरैः कण्ठैर्यस्योद्याने पतविणः । रसयन्ति च हृद्यानि तत्फलान्यनिवारिताः ॥ २०४॥ लजते मञ्जिकास्पर्श क्षत्रियः श्रोत्रियो ऽयसौ । लज्जते लञ्जिकानां च वार्ताकर्णनतो ऽपि सः ॥ २०५॥ zur Zweiten Verbalf सपश दुखे [व खे] कण्डादौ [ofr पम्पस] | B L T F पुन, CA BhB G पर st पुर॥ $09) cfr a 278 C A Bbß pc सुख auch v beg मुखमिति । Pनिरपद्रवा', B_L T F प्रतिपालिता, प्रातिपालिता, A BhB G प्रीतिपालिता [Bbp ता] st निरुपद्रवा । CA BbB G स्तनवतोरुकपोला शिललाटक [BIB वक्रो-२०२) cfr31_L P दृष्ट्वेष CA BHB Gv विलोक्य । L T F कोपाक्षेपो । B स्फोटे, “spiter, AG P •स्फोटन, BhR स्फोटत्, C •स्फोटान् । B C A BbP O P L घटा ॥ - २०३) cr * 190 Alle fast fat vl om, A aplesert B दुखाता याकुगे । B पर्यन्यो न महीरुहान् ।। - २०४) efr 4 179 Lघ हयामि तस्करमतिया. रिता, T सुखाद्यानि तत्करमतिपालिता, T hote घ हयामि तत्करमसिया रिता इत्यादर्भपुस्तकपाठो म समझम, Fघ वादामि तत्करमतिवारिता, तत्कनान्यविभाषिता, B us a rerb ॥ - २०५) efr 255 BLT । लगते, ii erki nur सजते . सजते. BbB लगते । L F मालिकास्पर्शे, [T मजिकास] । कामिमा स्प मालिकास्पति, CA BF G HI स्येन्दो L T F चिययो', B an Alammerp I BEGP झसी, c ATICAG मन्जिनीना [Com तेल घLमाअनोमाघ, Fसाञ्छभी. मालशिकानाय] "माजमीयामा, B पाछिकामा घ । वाम मतो। •र्णरता T Mगता Com RICA BP GP पिय, LIF ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ यस्तोलयति दारिद्यकर्दमे पतितान्नरान् । तुलयत्यपि देवेन्द्र संयामे भुजविक्रमात ॥ २०६ ॥ नाहिर्दशयते कंचितत्कृत्यगरुडाज्ञया । यदि प्रमादाद्दशति तस्मिन्न क्रमते विषम् ॥ २०७॥ न शोचति शुभाचारो यो मृतानपि बान्धवान् । शोचयत्यतिनिःसारं संसारं सारधीरसौ ॥ २० ॥ यं परिक्षिय लक्षाणि पदयन्ते पदातयः । आहवे जयलक्ष्मीश्च तस्य संपद्यते ध्रुवम् ॥ २०९ ॥ यत्र लाभयति व्यूह प्रतिपक्षे क्षमाभुजि । लभते ऽर्थ ततो भूमिहेमहस्तिहयादिकम् ॥ २१० ॥ श्रियं हृत्वापि शत्रूणां न प्रहर्षति यस्तथा। यथा प्रहृष्यति श्रुत्वा सत्कवीनां सुभाषितम् ॥ २११ ॥ 9 Anm || - B २०६) cfr a 164_L दारिद्र । L T F tvl तूलय", B अवकूनति दे २०७) cfr a 207 Blasst d Str aus, C 4 BhP GP stellen dhese u d folg um CA Bh G नीहिः, । न इति । C Bb दशय, 1 v दर्शय । किचित्, F काथित् । L T F 2 pada विद्यया गारुडाख्यया। L T F नाकमते ॥ २०८) cfr a 70 und 8 220 Stellung, TF stellen d Halbstrophen um, auch vl सदाचारो । B सारवीरसी L T F सारवानसी ! c Bus G लक्ष हि. A लक्ष्य हि ! L TT राजलक्ष्मोय | T Text यस्य । Note तस्य | B शुभ st.ध्रुवम् ॥ २१०) cfr... 243 B यश, CA BhPG योत्र । य इति । T लम्भयति । लभ शब्दे घराद्यदन्त । C A Bh G LTE •पन ! C BhI G भुजा, A "भृता। P लभते ऽर्थलभोप्ययम, B L T I भूमि ॥ २११) cir_a 167 C A Big G P थियो, । थिय इति । G " हत्यापि B कृत्वापि L T F दृष्ट्वापि । NA BHAGP श्रिया तथा| A प्रहर्पति । प्रहस्यति । प्रहप्यति । मृत्वा ॥ vor Str L चुरादिर्वादिश LTF २०९) cfr 237 - ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ ९१ धर्मे सर्वस्वदाने ऽपि यस्य दोलायते न धीः । दोलयत्यरिवर्गस्य जीविताशां च यः सदा ॥ २१२ ॥ वाहते वाहिनी हन्तुं बाहुभ्यामाहवेषु यः। वहते विहतारातिर्वहुरूपस्य यः श्रियम् ॥ २१३ ॥ स्वेदते किल सर्वो ऽपि वपुष्मानूप्मणान्वितः । न तु स्विद्यति तस्याहं व्यायामजितमेदसः ॥ २१४ ॥ भक्तिचित्राणि वस्त्राणि व्यूयन्ने यस्य कौतुकात् । वैज्ञानिका वयन्ते च पटिकापट्टिकादिकम् ॥ २१५ ॥ वाति वातः पुरे यस्य तावन्मात्रेण भीतवत् । उहायति यथा स्त्रीणां स्वेदाः सुरते वपुः ॥ २१६ ॥ ऊर्जन्ति विविधाभिश्व भ्रान्तिभिर्यस्य वारणाः । ऊर्जयन्ति च दानेन समानेन पदातयः ॥ २१७ ॥ २१२) cir. a 138 G धमों धर्मस्य दा, P सर्वस्य दाB •न st.sपि। CA BP G यो हि st, यस्य । CA BbP न च, G वचः . न धीः । F दोलायस्य | B रिवीरस्य। P जीवितानि च ॥ २१३) B वर्हते। P सेनां st. हन्तु । P भ्यां सङ्गरेषु । C BP G P बुधः [C]. A पुधः • यः । " बेहते । । विहतावाति व, विहितारातेह', Bh GP विहताराते ब: ICA BhG.पा च st. पस्या २१४) cfr a 16s LF पेदते खिद्यति। BL FC •मानुप्मा, T •प्मामुणरग्मित, GP "प्मानपणा GH, L T F Rst.LT F व्यायामार्वित । Bh •तेजसः। २१५) cfr... 135. CA Bh Gr अतिचिचाणि । । वयति, P व्ययन्ते हा व्यूयन्ते। विजानिका, विज्ञोनिका, A वितामिका, IB विनामिवा । pida: B पटिकापट्टकादिकं, पट्ट as पाहः rerb, P पटकं पट्टिकादिकम्. LTF पष्टि- कोत्पाटिकादिक. CABLE G वयते पट्टिकादिकं [G यदि का पट्टि:]. auchr hat wat zweimal gele en tt- 396) cfr. « 137 C A Bhør lassen d. Str, sus. ! वाति वायु, वायुय मुरतो तापमानोतिभी । L F पुरे नस्य। P भीरुवत् । । यथा पातयति 3- पा उदेपनि, Pमदाता - २१७) ctra 2s LTE भिर पूतिभिः.CABIS GP•मिय विधामा L T F •शवाविमः ।। समानेम, C समामेन, A सयामेन ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ आयच्छति रणे मौवीमसौ यावधिभित्सया। तावदाञ्छति शत्रूणां नश्यतां धूलिपद्धतिः ॥ २१ ॥ मोदयन्ति यदुद्याने मारुतं पुष्परेणवः। हृद्य तं गन्धमाघ्राय मोदन्ते च पुरस्त्रियः ॥ २१९ ॥ वहिराचमनस्नानप्रायश्चित्तैश्च शुच्यति। अन्तः शुचीयते नित्यं परमात्मविनिश्चयात् ॥ २२० ॥ नाति गङ्गाजलैर्नित्य देशे यत्र कचिदसन् । यः सायति जगत्सर्वं विसतन्तुसितैर्गुणैः ॥ २२१ ॥ यत्प्रजानामुपर्युच्चैः पर्जन्यो ऽपि न गर्जति । गर्जयन्ति कथं चान्ये वैद्यकायस्थतस्कराः ॥ २२२॥ दृढं धर्मे विलमस्य यस्य न च्यवते पदम् । च्यवति स्वर्गलोकाच्च न कीर्तिः सुकृतात्मनः ॥ २२३ ॥ २१८) cfr. a. 242. B आयच्छते । L F दाधति, B •दांचति, A BP GP दाईति, G Note...माञ्छति रति पाठे प्राछि... अयमेव साधुरिति भाति, C?, . माईतीति • . . IP पश्यतां, CA BhB घस्यतां रणपतिः G तस्य वारणपदतिः॥ - २१९) cfr. a 184. L Tr मोदयन्ते । " मारतः, A BP G सारणं. मारतं, Com. I L T F अत्यन्त . हृद्य तं । CA BhP GP उग्रम . गन्धम1B •दाय। L TT मोदने तत्पुर, ' मोदयन्ते पुर, B मोदयन्ते वर", CA BHF G मोदन्ते [BHB दतच मर [C गरे । २२०) cfr. : 70, F 208 CA BbF G P•रित्तम गुIC A BbP G सम्यक P यस्तु, L T F तस्य . नित्यं । C BhB G परमात्ममि मिः, P परात्मपरिचिः मतमात् Igeschr. •मति ॥ - 379) C A BhB G Prstellen dieep u. d. Folg Sur. um. CA Bb GP यच देशे । देशे यच | C A BE GP अमाम्सर्वान् [C •वां| L F वि. LTE •तन्नुनिभर्गुणः ॥ - २२०) ciry 2. CA BHE GREE tor. Str. B•मामुपhघेत:: CA F G P"मा भूपः त्य I CA BHE G P धान्ये (C वान्य] भेधकाया भेदाप तम्करा: F धान्यर्भिदमानाम्नु तस्करा, B चान्यदः, epiter | दृढदिनप्रस्व । L F व्यवते, PT व्ययता यति, यति, P व्यथते, २२३) Bधर्म ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ ९३ खरति स्निग्धया वाचा सर्वानानन्दयनसौ। स्वरयत्यतिरुष्टोऽपि न कथंचित्परियहम् ॥ २२४ ॥ समन्ति यहियोगेन सीमन्तिन्यः स्मरातुराः। यः सामयति सामज्ञः स्निग्धैरालोकनैश्च ताः ॥ २२५ ॥ हिताहितं प्रजानां यः प्रेक्षते नित्यमात्मना। प्रेक्षयत्यखिलानां च कर्मतच नियोगिनाम् ॥ २२६ ॥ अभिलष्यति साधूनामुदयं सर्वदैव यः। साधुलोकोऽपि निःसीमां तस्याभिलपति श्रियम् ॥२२७॥ कायः क्लाम्यति नाक्रन्दे यस्य प्रहरतो रिपून । क्लामन्ति रिपुसेनाश्च प्लवमाना दिशो दश ॥ २२ ॥ यः वनेनापि नात्मीय गुण कुवापि कन्यते । कथयत्यादिराजानां चरितानि सहस्रशः ॥ २२९ ॥ CA BHB Grधीवति, [ rI scheinen anf ध्यपति in fohren] | । स्वर्गका. मख न, Loलोकाच न, F•लोकच न, P लोके हि न, CA BhE •लोकांत या की, G "लोकान्त यत्की । B सुहदात्मनः॥ २२४) B stellt diese n d. folg Str um. CBhB GP नन्दयत्यसी, A pr. m. त्य E F rerb CABB G स्वरयत्यरिराष्ट्रपि, P•भिरष्टोपि. B 'तिहष्टोपि । CA BEGP न च कंचित् [C कचत], T म कदापित, B न कचित्परुपापरः।- २२५) Ba tor Str LF मामयति, rt om | B •यति सारतः॥ २२६) Bh$ घst. यः I CA BP G 'मन. | LTI कर्ममिति, CABP GP कर्म तद्विनियोजितम् ॥-२२०) chr 233 LF अभिसम्पति। ITI सर्वतोदयः । B माधूनामुपनि सोमां तस्याभिममते यमः I CABIRG Pनिःसीम | LTT लपने | लम कान्ती [-1 काम्ने] भ्याधुभयपदी वा धामेत्यादिमा [ पामे] श्यन् । २२८) cfr.ars B प्रहयते । प्रवहतो। BGP कामन्ति । L Fसावमामा, । परमामा, CA IS G देपमाना। २२ CAREF G P पायो! CA RISG कापि न कुवापि। alle Textender T कप्यते । कथ्यत रति भावे कर कप यापाया दिवादि. इप चापाया भुवादि, Cote करपते काय या भी।
९४ ॥ कविरहस्यपाटान्तरम् ॥ व्यक्ति यच्छरीरस्य लक्षण सार्वभौमताम् । आतनक्ति च गोदोहं यद्देशे याज्ञिको जनः ॥ २३० ॥ आचुटन्ति नखैरा मुखमाचोटयन्ति च । यहाहुकृत वैधव्या रूदत्यो ऽरिकुलस्त्रियः ॥ २३१॥ सपाशयति यः शचूञ्छृहलैरखिलानपि। विपाशयति चात्मानं ज्ञानात्कर्मक्षय नयन ॥ २३२॥ पूर्णते शाचवस्यापि यद्गुणश्रवणाच्छिरः । मित्रोदासीनवृत्तीना घूर्णतीति किमद्भुतम् ॥ २३३ ॥ यस्य लक्ष्मीविकसति प्रजा धर्मेण रक्षतः । विकंसते च भूयांसो गुणाः श्रवणहारिणः ॥ २३४ ॥ . - २३०)cfra 172 2 Verbum A Bhav आभनक्ति आभिनक्ति LF अभिनत GP आभुनक्ति । व्यञ्जयन्ति अन्चु सकोचने रुधादि. 28 को ५ च steht दान rl zur ganzen Str अन्च सकोचे ऽदने च रुधादि । CA Bh G P न st च । L T F गोदान । LT याजिको द्विज, r याजिका द्विजा ॥ २३१) cfr a 241 und a 246_AL [beng] F Ebeng] आवुटन्ति वोटयन्ति Tum Texte श्राबोटन्ति वोटयन्ति, im dhaturivarana bende Male व Bb आलुटति °लोटयति, 11 [beng] nur वुट छेदने चुरादि । CBhEG नखर्वाङ | B गमाचोरति मुख च ता | LTT मुख. st मुख° 1 1 T I ययूहकृत B यद्युद्धकृत युद्ध uber einer TilgungICA Bb G त्यो यदरिस्त्रिय [ThB वदरि० ।-२३२) efr a pro Classt d erste Halbstr aus A BP G: वि st स । B सम्पास । 1G शबून्वन्धन०, Bh६ वधने ऽरिवला ।। निपाश। L T F ज्ञान Bh३ जान । कर्मभय । यहणस्य वलाच्छिर CA Bbp G "श्रवणे । B वृत्ताना L TT भूताना P°दूताना। T F घुणतीति ।- २३४) B प्रजा। रक्षित L F रचिता T रक्षितु T Note रचितुरित्यत्र रक्षिता इत्यादर्श पुस्तकपाठो न साधु ! CA BhB विकसते, B Lr विकसन्ते G P विकासन्ते, । विकाशन्ते, rom , r! कस शति अदादिरात्मने [ कसि गतिशातनयो' अदादिरात्मने] ॥ २३३) efra 182 P ९५ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ किलन्ति बालकाः कामं क्रीडन्ति स्थविरा अपि । अज्ञातव्याधिदौर्गत्यविलवा यस्य मण्डले ॥ २३५ ॥ यः कुट्टयत्ति शबूणां दृष्ट्या गजघटा रणे। संकुटन्ति भयाक्रान्ताः शववो यस्य दर्शनात् ॥ २३६॥ क्रपते कृपणेष्वेव कृपाणार्जितविक्रमः । प्रचुरं प्रार्थितो ऽयर्थ नासौ कृपयति प्रभुः ॥ २३७ ॥ अजस्रमथुभिः शत्रुस्त्रीणां धौतमिवाधिकम् । यद्यशः श्वेतते दिशु श्विन्दते च सुरालये॥ २३ ॥ कुशस्थलं पन्थयति पथयत्युत्तरापथम् । दोर्दण्डखण्डिताशेषप्रचण्डरिपुमण्डलः ॥ २३९ ॥ हादते स्निग्धगम्भीरं यद्देशे वर्षको धनः । हादते वर्षवातेन कृपीवलजनो ऽयलम् ॥ २४० ॥ - २३५) cfr a 158 CG P ललना, A B ललना B सलभा st वासका 1 C A BHE G वैलव्य" st 'दोर्गत्य । B विप्लुता, CA BhB G 'सुखिता st •विसवा ॥ २३६) cfr a 231 CBbp GL TIv कटयति A कुटयति? 1 कुट छेदनवारणयोयुरादि । BL TT दृष्ट्वा । सकुटति सकूटन्ति।- २३०)LF कृपते कृप कृपाया गती भुवादा tom] घटादि कप कृप इत्येके । । पापार्जित', I कृपणार्जित, T.Note कृपाणार्जित विक्रम इत्या कृपणार्जितविक्रम' इति आदर्भपुस्तकपाठो न साधु, P कृपा पति-BIG कृपयार्जित• C कृपयाजित | B P क्रपयति। २३८) CI BIRG P. अरशु. [Noma] ! अजयमयु, । अजयुमथु । । •भि स्त्रोणा धोतमामिन्यमिनुवत् ! Terburn Lr विन्तते चिति शत्ये मादि CABIS GP पेदते। B"मय BP •लयो।- २38) fr033 देशस्थल । CAHELatellen पन्य: und पथ um, B प्रथय । पथयः। CAGP यहड• BHB याद यापनापण्डिता परिहताराति प्रपरहरिपुषिक्रम, C ARRCLE मम् ॥ - २४) analesed folg Sir om Verbum 1 ATCA 37 uver d Zeile, PDA, L इदत, । हदये, " Herbum If win then I. CHHS द्वादते, दिने, Komm ९६ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ ज्योत्स्ताच्छलेन मूईन्ति यद्गुणाः शशलाञ्छने । न तं स्फूर्छति येनासौ हृष्टः सहृदयः प्रभुः ॥ २४१॥ दूणाति द्रोणवद्युद्धे शरजालेन यो रिपून । गुणति प्रदुतो यस्य दिङ्मुखेषु रिपुव्रजः ॥ २४२ ॥ लक्ष्मीमालिङ्गति स्नेहाद्यः सदा पुरुषोत्तमः । आलिङ्गयति रत्नांशुजालैश्च मणिकुट्टिमम् ॥ २४३ ॥ रथान्सुवति संग्रामे स्वयमव जवेन यः । सोमं सुनोति यज्ञेषु परलोकजिगीषया ॥ २४४ ॥ मनो मादयते यस्य शास्त्राभ्यासरसायनात् । सर्वलोकातिशायिन्या विभूत्या न च माद्यति ॥ २४५ ॥ स्निह्मति ज्ञातिवर्गेषु स्नेहयत्यात्मवन्धुषु । रणे शूरयते यश्च शूर्यते द्विषतां वलम् ॥ २४६ ॥ tool इद [ हृद] अव्यक्त शब्दे भ्वादि हादी मुखे च भ्वादि, raur हादत इति हाद अव्यक्त शब्दे भ्वादिरात्मनेपदी । गभीर। B वर्षको । L TF शस्यलोभेन, P यस्य लोभन, CA Bba G यस्य लोकेषु वर्षवातेन [B] || २४१) Ae vor Str C A Bb द्याचोछलेन, द्यामिति, G यानोच्छलेन। B सूईन्ति । B न समूईन्ति, CA BhR न समईति, GP न स मूर्च्छति, LA न संस्फूर्च्छति, rom [T न त स्फूर्छति], vi स्फूळ ( स्कू.) विस्मृती भ्वादि।। T यत्रासी । A Bh GP दृष्टः, LT I तुष्ट । B •ट शुदमतिर्वि, LF सहृदय । - २४२) B L F द्रुणाति, T द्रुणोति, CAG P v कृणाति, Bhi कृत्ति, ' हा हिसाया यादि उभयपदी, v द्रु हि या उभः । CA BHAG तृणवद्युद्धे [C •णा] | CAG P कृणन्ति, Bh3 छणति, rom ! B प्रद्रुती, Li F प्रकृतो, AG P विद्रुता, Bh३ विद्रुतो, विकृता । CA *व्रजा, BB GP व्रता ॥ २४३) cfr a 150 B लिगते । LrF सदा धरणीपति I CA BF G P रत्नाना जालेन [A जलेन] मणि ॥ cfr a 181 C A BhP G P v यथा ॥ रथाम् । T सवति, B सुनाति मुवति । CA BHP GP बनेन । B सोय। P पापलोके। L T F योगाभ्यास 1 T 'रसायनम् । B मुरलोका ICA BF G न विभूत्या स, L T F विभूत्वा च न P विभूत्यापि न ॥ - २४६) cfr a tis and a 287 . , - २४४) २४५) fra271 २७ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ यः शीलति सदा धर्म शीलयत्यात्मनो हितम् । न च स्तमति शोकेन न च दुःखेन ताम्यति ॥ २४७ ।। छिनति नियमज्ञानं छेदयत्यहितोदयम् । भोति धीः सदा यस्य ऋध्यति श्रीश्च भूतले ॥ २४ ॥ गेषते यः सतां मार्ग गवेषयति यङ्घवम् । यत्किंचिदयधीते ऽसौ तदध्येति तदक्षरम् ॥२४९ ॥ आलोचते सदा नीतिमालोचयति सन्क्रियाः । आलोकन्ते यमवला नालोकयति यश्च ताः ॥ २५० ॥ यो न कुत्सयते कुत्स्य न च कुत्सति लिङ्गिनम् । न भर्सति स्वकर्मस्थान्न च भर्सयते परान् ॥ २५१ ॥ मण्डयन्ति गुणाः सर्व यो गुणानेव मण्डति । भूषणं भूषयत्यन्य यस्तु भूषति भूषणम् ॥ २५२ ॥ A जातियत्यार्यविप्रसज्जनबधुषु C Bbp G P गर्यबन्धुषु । T F विद्विपा L विदुपा द्विषता । Pरणम, CA BhF G रणे st वलम् ॥ २४७) cfr a 38 B ना हित ॥ CA BhI V छदय | CABUS G " सानोति cfr a 277 CA BhGP पते, BL F बेपते, " य सेपति [Note ते : सेप अन्विच्छाया [geschr अनि०] भ्वादि [ । ग्लेप : Dhatop is, 131. Dargadása z Kushalpadruma traa [P374āji C A Buß G ali मा ICA BIB मुव्रत G च व्रतम् LIFP सक्रियाम|L 1 Fइसी यदध्यति तशयम, B सदर - २५०) cr a 130 = 163_Pveg आलोचयति यो pu9) «fr a 212 Boa बालो', CAGयमेणाच्यो BBB यमेणाच्यो॥ धर्ममा B.यति य क्रिया,LFI सरिक्रयाम् । Pालोकन्ति यमचला यच न कुत्सिति च लि", CA BbPG P कुत्सान् LTF कुत्सा नतुक०, [Durgadasa कुत्स्य] 1 B लिगन CA BbS G लिनिन , LTI P निर्धनम् । भसते .II भर्सयति कर्म', ८BISGP वि. ख.LTP ICA BISG ते भूतान | homm zur Halbstr २४८) efra 145 und a 2sG साध्यति ॥ - २४९) trl nur भर्न्स भर्सने २५२) fra 296, a 297 पुरादि, तर्ज भर्स जर्जने घुरादावाकुस्मोय ॥ P भूपयत्यस्य यस्य भू, CA ThS G •न्य स तु ॥ 7 ए ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ उन्मूलयति यः शत्रूनुन्मूलति तमांसि च । राष्ट्रं पीडति नात्मीयं पीडयत्यरिमण्डलम् ॥ २५३।। निवर्हयति बुद्यारीस्तपसांहो निवहते। इहार्हयति यः पूजां स्वर्गे ऽपीन्द्रत्वमहति ॥ २५४ ॥ भक्त्या नमति यो देवान्नमस्यति गुरून्दिजान् । रुणद्धि रोदसी की| सद्धर्ममनुरुध्यते ॥ २५५ ॥ दिवा निद्रायते नासौ न निद्रायति संध्ययोः। न गृध्यति परद्रव्यं न च गर्धयते परम् ॥ २५६ ॥ तूर्यते न क्वचित्कार्ये वरते धर्म एव यः । ध्वनन्ति यद्गुणान्मा ध्वनयन्ति च खेचराः ॥ २५७ ॥ तर्जयत्यहितान्भूयो न च तर्जति सज्जनम् । न दुनोति परं वाचा दुर्जनोत्या न दूयते ॥ २५ ॥ R43) cfr a 294, a 291. C A BLB G P p A st. TETIC A BhB वायु [BES "यु] च पीतत्यात्मीय [c om मो) पीतयत्यरि [ योतयरि]G वायु च पीतमीत्यात्मीय प्रीतयः, पीततीति ॥ - २५४) cfr.a 41, 2 142 B stellt die Halbstrophen um A Bhß G beide Verbalformen mit a, C. die erste, [L r P trl bengal] | Lr न वक्ष्यति, B निर्वहयति धूारीन । L TI तपसा यो B तप सघो, GP स्वयमों, C यधमों, A स्वयमहो Phy खयमेव, ही zv मे ॥ व āber d Zeile | BL F निव ईति, ।। वह दीप्ती भ्वादिः । L T F दहाईति च यः, il erhi nur अर्हति । L TI पूजा युद्ध ऽपीन्द्रस्तम', P पीशव ॥ २५५) ofr a 2sG, a 199 P देवान्यो मानति । BAP गुरुद्विजान् । B Lr C Bh GP रोदसी । L T F P स्वधर्मम, 1 BhPG सत्सङ्गम ॥ २५६) cir a 258, a 104 L T F न निद्राति च 80 erkl auch ti|L पर | CA BHB Gr गर्हयते॥ २५७) cfr as २५८) cfr a 211, a 174 G P तर्जयन्ते हि, LTT तर्जते यो हि । CA BR GP हित भूमी नान्य तर्जति L Tr हि भूपालान त यति । Komim । तर्ज भर्स सतर्जने चूराद्यात्मनेपदी तुज व्यक्ताया वाचि तनयतीति तर्ज भसने भुवादि तर्ज सतर्जने भ्वाद्यात्मनेपदी तर्ज भर्सने चुरादिः॥ -- ୧୧ ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ न सूदते मतिर्यस्य यः सूदयति शात्रवम् । चिकित्सति जगद्व्याधि साधु केतयति प्रजाः ॥ २५९ ।। यो जूपति प्रजारिष्टं जुषते यः सदा सुखम् । सत्य संगिरने यश्च गृणाति सुभगं वचः ॥२६० ॥ यो भुङ्क्ते भुवने राज्यं यस्य धीन भुजत्यलम् । पलन्ति यहिषो दिषु दुरितं च पलायते ॥ २६१ ॥ जहाति दुर्जनः सङ्गं जिहीते सज्जनाश्रयम् । लिनाति धर्म एवासौ नेन्द्रियार्थेषु लीयते ।। २६२ ॥ जायन्ति यस्य पापानि जायन्ते च शुभोदयाः । यः पृथ्वीं पाति पायन्ति यत्प्रभावाच्च शत्रवः ॥ २६३ ।। चित्तं रजति नारीणां स्वयं तासु न रज्यति । रहत्यविदुषां सॉ रहयत्यप्रियं सदा ।। २६४ ॥ २५९) cfr. a 221. L F यः सूदति न भाIC Bb विचिकित्सप्तिम व्याधि, A विचिकिसति स व्याधीन, B यगद्, G च स st. नगद ॥ - ०६०) cfr. a. 227. 1. Hallustr. fehlt in L T F vl; die dadurch entatehendraweichende Verteilong der Halbstrophen auf die Strophen gleicht sich erst 269 wieder ans; s anch 267. • यूप. ...., CG लुपति G •न्ति], v नुपतीति P भूपति, BHB जयति । BP भूपते, ' युपी ... CA IMAGP मुखं सदा । सुगमं ॥ - २६१) cfr. a 196, a 281. I. T I' भुवनं धर्म ।' भुवनं धर्माद, B ने राष्ट्र। CA Bhs G श्री., P धीथ ॥ - -२६२) efr.a. 267, * 287. CA'Bhs G जहात्यसज्जनः ! C BP ते दुनय , AGT दुर्भीर 7., BoTÁ l t fügt hier mit fortlaufenden Stropheuzahlen Irklärungen zu den in 192, 193, 195 vorkommenden Verben an der Wortlaut atimait mit २६३) cfr. a 293. IB Jirst d. Straua II dern früheren nicht überein 11 - जायन्ते यस्य सत्पुत्रा जयन्ति च गुणोदयाः, lerki. नाय नम Ramer.sion, 4 235 P यस सयं। L Tमय ना अमुरायो, नामनुराध्यते, intri Genus nicht an entscheiden | P रहनेपि Chis G •यिय, P.प्रियः॥
॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ न तु st धर्म ॥ Bam Schlusse noch भजते ऽर्थे च कामे च धमे भजति य' ET in B herrscht dadurch in der Verteilung der Halb-trophen auf d Bनच गर्द्धयत L T F न चान्य गद्यति P न चान्यद्गमति CA BIG दन गतिहिसादनेषु चुरादि, B वल द्विपा। P शिव च यतते ॥ BLI -२६९)efra290 LTT°प कल दचयते द्विपा rifugen poch eine Halbstr hinza Bखलति य सता मध्ये न सोडति निर त LT य चैडति सता मध्ये स खोडति निराश्रय,Tebenso, nur खेा १०० २६६) cfr a 250, as LT 1 प्रोपति । Strophen im folg Gleic m ssigkeit mit LTF vs 260 II कीर्तिर्भाम्यति यस्यो गुणाः स्वर्गभ्रमन्ति च। मानं खराडयत्ति स्त्रीणां खराडते द्विषतां शिरः ॥ २६५ ॥ लोपति दिपतः सर्वान्गुष्यत्यपि च तत्पुरम् । अर्धापयति शास्त्राणि नार्थमर्थयते ऽन्यतः ॥ २६६ ॥ विभाजयति यो द्रव्य सभाजयति सज्जनान् । लुभत्यर्थे न कामे च धर्मे लुभ्यति यः सदा ॥ २६७ ॥ वेदान्गदत्ति विस्पष्टं न च गद्गद्यति क्वचित । अनाति शुचिमाहारमश्नुत्ते च परं तपः ॥ २६ ॥ दक्षते सर्वकार्येषु दाते च कुलं द्विषाम् । शिवं यक्षयते भक्त्या विभूत्या यश्च यक्षति ॥ २६९ ॥ गाहते शास्त्रमत्यर्थ गाधते नार्थमन्यतः। यस्मै गुभाति तदुर्ग तत्क्षणादेव गुध्यति ॥ २७० ॥ २६५) cfr a 1J1, 4 297 13 1 BE F G P गुणा सर्वे c सर्वो। 8 खडते च द्विपा P विद्विपा श्रिय ॥ II सपत्यपि ।। प्रप सुप दाहे भ्वादितुदाद्यो । G P °यते नत ॥ cfr aoun 16 B11'नाच Bls om च धर्म । २६७) २६८) यो गर्दथति [RLS ग], I erkl गदयति । तथा गद्य शब्द कण्डूयादी, तथा गद्य शब्दे दिवादि ।। - खोरति ।। चिड लेहे खोड खोटने भ्वादि' fr 272 ॥ Lir यो ऽस्म B यस्यै । B क्रुधन्तु st तदुर्ग। २७०) cfra १०१ ॥ कविरहस्यमाटान्तरम् ॥ एजते राजचिहेर्यो यद्भयाज्जगदेजति । इन्डे युद्धेषु यत्तेज एधते यः श्रियाधिकम् ॥ २७१ ।। यः शौटति मृषाध्मातस्त शेटति निरीक्ष्य सः । प्रतिषेधति यः शबून्कार्यं तस्याशु सिध्यति ॥२७२ ॥ नयन्ते यद्गुणाः सर्वान्यस्तान्नयति दिङ्मुखम् । थिया मृडति महाति सरस्वत्या च यः सदा ॥ २७3 ॥ इति समाप्तमवाप्तगुणोदय कविरहस्यमिदं रसिकप्रियम् । सदभिधाननिधानहलायुध- विजवरस्य कृतिः सुकृतात्मनः ॥ २७४ ॥ २७१) efr a 290, 4 298 P राजचके यो। 2. pada. P यद्भत्या जगदेजते CA BPG एजत्येतद्भयाज्जगत् [BhF यज्ज०], L TT एजयत्यखिल जगत् । एन कम्पने चुरादिर्भुवादिय । P इन्धे जगति तत्तेज । B चst य| •धिक। २७२) cfr. a lio B यो वोडाच मृ, CG BF सौटति : सीटतीति शीट गर्वे, 4 सौढति, L शोटति I शोठति " खेडति । शैट गम्भे, । शुट गम्भ। । मृपाख्यातस्त, ख्य auf Tilgung, L Tr"ति सभामध्ये त, Pसता मध्ये। LI शोटति, B वोडति, P क्षोडति,c 1 BhS G रीडति, til om. | LI IP य 8t स । B यस्यशु॥ २७३) cfr a 115, 2291. CA BAGP तहणा. | LTI सर्व, CA Bhi GP सर्वे। CA BHF G च संपदा- २७४) Drutavilambita, cfr • 293. IB वरेण कृत मुकृतात्मना, L वरस्य कृतिनः कृतार्थिन , r वरस्य कृताधिन , T सुकृतार्थिन.॥
१०० ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् ॥ कीर्तिर्धाम्यति यस्योया गुणाः स्वर्गे भ्रमन्ति च । मान खण्डयति स्त्रीणां खण्डते द्विषतां शिरः ॥ २६५ ॥ प्लोयति विपतः सर्वान्नुष्यत्यपि च तत्पुरम् । अर्थापयति शास्त्राणि नार्थमर्थयो ऽन्यातः ।। २६६ ॥ विभाजयति यो द्रव्य सभाजयति सज्जनान् । लुभत्यर्थे न कामे च धर्म लुभ्यति यः सदा ॥ २६७ ॥ वेदान्गदति विस्पष्टं न च गनद्यति क्वचित् । अभाति शुचिमाहारमश्नुते च परं तपः ।। २६८ ॥ दक्षते सर्वकार्येषु दक्षते च कुलं द्विषाम् । शिवं यक्षयते भत्या विभूत्या यश्च याति ॥ २६९ ॥ गाहते शास्त्रमत्यर्थ गाधते नार्थमन्यतः । यस्से गुभाति तदुर्ग तादाणादेव गुध्यति ॥ २७० ।। २६५) cfr_n 101, a 2n B \ BhF G ' गुणा मवें, C मा । । पडते च द्विपा, Pविदिपा थियः ।। २६६) fr a 253, a 225 LTT प्रोपति। L1 सुपत्यपि । प्रप सुप दाई भ्वादितुदाद्योः । GP यो मत.॥ २६) cfr.as, 100 BLIi चीन C. न . च Bus om, धर्म, न तु धर्म || Bam Schluese noch भमते . प कामे प ध भजति य. 7 n 1 herrscht dadurch in der Verteilung der Halb-trophen auf die Strophen im folg. Gleidimasrigheit init LTL11, r. 200 pl ४८) eir 4 223. x 111 G देवान् । GP य. स्पष्ट, य. पृष्ठ I यः पृष्ट. य पूठे। । म प गर्दयते . TI न धान्य गति. म पान्यगमति, CARSOM यो गर्दयति [ग], + erkl गदयति । तथा गद्य गदै कपड्यादी ।। नयां गए शब्दे दिवादिः॥ -०६९)ir...29) LTI • कुम्न दुपयत दियाम: पदप गतिहिमादनेषु चुरादिः, ।। वन दिप शिव घ यति ॥ BETI iiigen noch URe Haller ID.Bमतिय मना मध्ये जमात जिवीप ने Lr य पेनि मता मध्ये म बोरति निरायय: T then, her पनि गोटति, चिड में मोर वोट भ्यादि... - .००) ram L 11 पोम, यस्य ।। कुदस्त । तदुर्गा ॥ कविरहस्यपाठान्तरम् । १०१ एजने राजचिह्नों यद्भयाज्जगदेजति । इन्छे युद्धेषु यत्तेज एधते यः श्रियाधिकम् ॥ २७१ ॥ यः शौति मृषाध्मातस्तं शेटति निरीक्ष्य सः । प्रतिषेधति यः शबून्कार्य तस्याशु सिध्यति ॥ २७२ ।। नयन्ते यद्गुणाः सर्वान्यस्तान्नयति दिङ्मुखम् । श्रिया मृडति महाति सरस्वत्या च यः सदा ॥ २७३ ॥ इति समाप्नमवाप्तगुणोदय कविरहस्यमिदं रसिकप्रियम् । सदभिधाननिधानहलायुध- द्विजवरस्य कृतिः सुकृतात्मनः ॥ २७४ ॥ २७१) cfr a 290, & 298 P राजचक्रे यो। 2. pada P यद्भक्त्या जगदेजते CA BF G एजत्येतद्भयाज्जगत् [Bh; यज्ज०], L TT एजयत्यखिल जगत, । एन कम्पने चुरादिर्भुवादिश। इन्धे जगति तत्तेज । B च st य IP •धिक। २७२) cfr. a lio B यो वोडाच मृ, CG Bhi सौटति, : सीटतीति शीट्ट गवे, सीढति, L शोरति r शोठति, P खेडति । शैट गर्भ । शुट गर्भ। । मृपाख्यातेस्त, ख्य auf Tilgung, L TIति सभामध्ये त, " संता मध्ये । LI शोटति, B वोडति, PRोडति CA BEG रीडति, lom | LI | P यst स । B यस्यशु॥ - २७३) cfr a 115, a 221. C A BIOS GP तद्गुणा.। TT सर्व, CA BhS GP सर्वे । CA BhS G च संपदा ॥ - २७४) Drutavilanbita. cir a 293. IB वरेण कृत मुकृतात्मना, L वरस्य कृतिन. कृतार्थिन , I परस्य कृताथिन , T सुकृतार्थिनः ।। .