·No text on this page.

·श्री हेमचंद्राचार्य विरचित.
जंबूस्वामी चरित्र.
आ पुस्तक साधर्मीक भाईओने अवश्य
पांचवा योग्य जाणी.
तेने छपावी प्रसिद्ध करनार,
शा. कुशलचंद नेमजी कोठारी.
मुंबई.
"स्वधर्मनिष्ठ" प्रेसमा छाप्यु.
संवत १९६५
सने १९०९.

·No text on this page.

·प्रस्तावना. आ जंवूस्वामी चरित्रना कर्ता श्री हेमचंद्राचाये छ वा आचार्य त्रिशष्टीशलाका पुरुष चरित्र, हैमी व्याकरण, तथा हेमकोष विगेरे अनेक ग्रंथो संस्कृत भाषामां गद्य पद्ये रखेलां छे. त्रिशष्टीशलाका पुरुष चरित्रमा जे महा पुरुषोनां चरित्रो न होतां आन्यां तेमनां चरित्र परिशिष्ट पर्वमां आव्यां छे. अने ते परिशिष्ट पर्वना तेर सर्ग माहेला प्रथमना चार सर्गमा जंवूस्वामीना चरित्रवें वर्णन करेलं. तेमां १ सर्गमां मंगलाचरण प्रसंगे आवेलुं प्रसन्नचंद्र राजर्षि अने वक्ललचिरिनु चरित्र, जंबूद्वीपना अधिष्टायक अनाहत देवना पूर्व भव संबंधी ऋषभदत्त अने जिन दासर्नु चरित्र, तथा जंबू स्वामीना पूर्वभव विषयमां भवदत्त अने भवदेवतुं तेमज सागरदत्त कुमारर्नु चरित्र छे, २ सर्गमां ऋषभदत्त शेठने घरे जंवू कुमारनो जन्म, आठ कन्यानो विवाह, प्रभव चोरनु आव, मधुविंदवानी, कुपेरदत्तनी खेड्तनी, कागडानी, वानर वानरीनी, अंगार कारकनी, नूपुर- पंडिता अने शियालनी, विद्युन्मालीनी, शंखधमनकनी अने शिला- रसमां चोटी जनारा वानरनी कथाओ छ, ३ सर्गमां सिद्धिबुद्धिनी, जातिवंत घोडानी, मुखीना पुत्रनी, सोलकनी, मा साहसपक्षीनी, त्रण मित्रोनी, मागश्रीमी अने

·(४)
प्रस्तावना
ललितांग कुमारनी कथाओ तथा जंवू कुमार अने प्रभव चोरनी
प्रवृज्यानुं वर्णन छे.
४ सर्गमां चंपानगरीमां:श्री मुधर्मा स्वामीने वंदन करवा -माटे
परिवार सहित कुणिक राजानु जर्बु तथा जंवू स्वामीना निर्वाणनो
अधिकार आपेलो छे.
आ ग्रंथमा आवेली कथाओ घणीज सरस अने वोध दायक छ
एटलुज नहीं पण जंवूकुमारे तथा तेनी आठ स्त्रीओए परस्पर
संवादमा एक वीजाने दृष्टांत मय कहेली कथाओ घणीज मनन
करवा योग्य छे.
आ.पुस्तक छपावती वखते घणी काळजी राख्या छतां कोई
ठेकाणे दृष्टि दोपथी भूल थई होय तो सज्जन पुरुपोए सुधारीने
वाचवं.
द० प्रसिद्ध कर्ता.

·अनुक्रमणिका. २ २७ २८ ४० ४८ अंक १ महावीर स्वामीए कहेली प्रसन्न चंद्र राजर्षि अंने वल्कल चीरीनी कथा. २ रुपमदत्त अंने जिनदासनी कथा. ३ भवदत्त अने भवदेवनी कथा. ४ सागरदत्त कुमारनी कथा. ५ शिवकुमारनी कथा. ६ जंवूकुमारना जन्म अने विवाहनी कथा. ७ प्रभव चोरनी कथा. ८ जंवूकुमारे दृष्टांत रूपे कहेली मधुविदुवानी कया. ९ कुवेरदत्तनी कथा. १० महेश्वर दत्तनी कथा. ११ समुद्रश्रीये दृष्टांतरुपे कहेली वकखेडकनी कथा. १२ जंबूकमारे कागडानी कथा. १३ पद्मश्रीए वानरनी कथा.. १४ जंबूकुमारे अंगारकारकनी कथा. १५ पद्मसनाए नूपुरपंडीता अने शि- पासनी कपात ७० ७८ ८२ ९३

·(६)
१६ जनूकुमारे
१७ कनकसेनाए ,
१८ जंबूकुमारे
१९ नभासेनाए
२० जंबूकुमारे
२१ कनकश्रीए
२२ जंबुकूमारे
२३ कमळवतीए ।
२४ जनूकुमारे
२५.जयश्रीर
२६ जंबूकमारे
अनुक्रमणिका.
विद्युन्माळीनी कया. ११०
शंखधमकनी कथा. ११४
वानरनी कया. ११७
बुद्धि नामनी वृद्ध
खीनी कथा. १२१
जोतीवंत घोडानी कथा.१२५
मुखीना पुत्रनी कथा. १३१
सोल्लकनी कथा.
मा साहस पक्षीनी कथा.१३५
त्रण मित्रोनी कया.
नागश्रीनी कया. १३८
कलितांगनी कथा,

·No text on this page.

·No text on this page.

·हेमचंद्राचार्य कत. श्री जंबूस्वामीचरित्र. तत्र प्रथम ग्रंथकार छ श्लोकवडे मंगळाचरण करे छ, ('अनुष्टुत्तम्) श्रीमते वीरनाथाय, सनाथायालुतश्रिया । महानंदसरोराज-मरालायाईते नमः ॥ १ ॥ भावार्थ:-अद्भुत लक्ष्मीओ युक्त अने 'महानंद रुप सरोवरमां राजहंस समान एवा श्रीमान् वीर जिनेश्वरने नमस्कारयाओ]॥१॥ सर्वेषां वेधसामाद्य-मांदिम परमेष्ठिनाम् ।। देवाधिदेवं सर्वझं श्रीवीरं प्रषिदध्महे ॥३॥ भावार्थ:-सर्व ज्ञानी पुरुषोमा आध, (पंच) परमेष्टिमा मुख्य देवाधिदेव अने सर्वज्ञ एवा वीरस्वामीनुं अमे ध्यान करीए छीए। कल्याणपादपाराम, श्रुतगंगा हिमाचलम् ।। विश्वांजोअरविं देवं, वंदे श्रीज्ञातनंदनम् ॥३॥ भावार्थ:-कल्याण रुप वृक्षोना उद्यान समान, शास्त्र रुप गं- गाना हिमालय समान अने विश्व रुप कमळना सूर्य समान एवा श्री ज्ञातनंदन (महावीर ) ने हुं नम हूं ॥३॥ मोक्ष. २ अरिहंत, सिद्ध, आचार्य, उपाध्याय अने. साध.

·(२) जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग पांतु वः श्री महावीर स्वामिनो देशनागिरः॥ जव्यानामांतरमल-प्रक्षालनजलोपमाः ॥ ४ ॥ भावार्थ:-भन्य पुरुषोना हृदयगत मळनुं मक्षालन करवामां जळ समान एवी श्री वर्द्धमानस्वामीनी देशनानी वाणी, तमाएं रक्षण करो ॥४॥ त्रिषष्ठिशलाकापुंसां, दशपर्वी विनिर्मिता ॥ इदानीं तु परिशिष्ट-पर्वास्मानिः प्रतन्यते ॥५॥ भावार्थ:-अमे 'त्रिशष्ठिशलाका पुरुपीना (चरित्रोना.) दश पर्व रया छ भने हरे परिशिष्टपूर्व रचीए छीए । ५ अत्र च जंबूस्वाम्यादि-स्थविराणां कथोच्यते ॥ विश्वस्य कंगलंकार-कृते हारावली शुना ॥६॥ भावार्थ:-ते ( परिशिष्टपर्व ) मां विश्वजनना कंठालंकार-भूत शुभ होरावळी समान-जंबूस्वामी विगेरे स्थविरोनी कथा कहीए छीए॥६॥ शहां प्रसंगे श्रावेली प्रसन्नचंपराजर्षि अने वक्कुलचीरीनी कथा. १ आ जे जंबूद्वीपना दक्षिणभरतार्द्धमा पृथ्वीने शोभावनार मगध १ चोवीश तीर्थंकर, वार चक्रवर्ति, नव अर्ध चक्रवर्ति (वासुदेव) नव वळदेव अने नव प्रतिवासुदेव. २ अवशिष्टांश प्रतिपादक ग्रंथ एटले ए दश पर्वोनी अंदर नयी आव्यु, ते आ .पर्वमा आवशे, ) ·१.लो.] प्रसन्नचंद्रराजर्पि अने वल्कलचीरीनी कया. नामनो देश छे. तेमां 'गोष्ट गामडा जेवा छे, गामडा शेहेरो.मेवा छ भने शेहेरो पोतानी अद्भूत शोभाने लीधे विद्याधरना नगर जेवां छे. त्या फक्त एकज वखत वावेला धान्य, खेडुत लोकोए [उग्या पछी ] लणी लीया छतां दुर्वा घास समान पुनः उग्या करे छे. त्यां दुःख रहित, रोग रहित, संतोपी अने दीर्घायु लोको वसे छे तेथी तेओ जाणे सुपमाकाळमां उत्पन्न थया होय नी। त्यांनी म्होटा आंचळवाळी, हम्मेशा दूध आपनारी अने 'मुद्रव गायो कामधेनु समान [ आपणी इच्छा प्रमाणे ] दोहवा दे छे. वळी धर्मनां एकज स्थान रुप ते मगधदेशमां, सघळी जमीन रसान छे वरसाद जोईए सारे आवे छे अने लोको धर्ममा तेमज न्य- वहार कार्यमां कुशळ छे. आ दक्षिणभरतार्द्धमा सर्व वस्तुओना भंडार समान अने लक्ष्मीना क्रिडागृह समान राजगृह नामर्नु नगर छे. त्या देवमंदिरो पर रहेला सुवर्णना ध्वज अने कुंभनां किरणो वर्षाकाळना मेघनी विजळी साथे हरिफाइ करे छे. त्यांचंद्रमणिना गृहोने विषे प्रतिक्-ि वित चंद्रमा, रात्रिने वखते कस्तूरीए भरी मूकेला रुपाना थाळ समान देखाय छे. त्यांनो सुवर्णनो सुंदर कोट, देवताओ जिनेष- रना समवसरण थकी त्यां लान्या होय, तेवो जणाय छे. त्यांनी वान्योनां जळ, तेमां पन्ने वाजुएथी (सामसामा) मळता रजना पग थोआना किरणोए वांधेला, पूल जेवां लागे छे. त्यां पालाओ घेर १ ढोरने रहेवाना वाडा. २ आपणा शास्त्रमा कहेला छ आरा मांनो ए वांजो आरो छे. ए वीजा आरामां लोको घणा सुखीहता. १ सोजी एटले मारकणी नहि तेवी. . .

·(४॥ जंवूस्वामी चरित्र. रमवाना पक्षीओने पण, हम्मेशां एकज शरण एवा श्री जिनधर्मना महापुरुषोनी स्तुति शीखवे छे. त्यां उंचां जिनालयोनां शिख- रोने स्पर्श करनारा नक्षत्रोनी शोभा, रात्रिने विषे (मंदिर उपर रहेला ) सुवर्णकुंभनी शोभा जेवी छे. त्यां सोना रुपाना कांगरा ओ वडे किल्लो, सूर्य अने चंद्रमाना विवोवडे "मोत्तर पर्वत शोभे, तेम शोभायमान छे. त्या वासगृहने विषे वळता धूप विगरें सुगंधी पदार्थोए सुवासित पवन, स्नेहीनी पेठे विद्याधरीओना शरीरनो स्पर्श करतो तेमने प्रसन्न करे छे, मा नगरमां श्रेणिक नामनो घणो यशस्वी भूपति राज्य करतो हतो. तेणे चतुर अधिकारीनी माफक पोताना गुणोवडे, पृथ्वी अने लक्ष्मी उपर विजय मेळव्यो इत्तो. तेना हृदयने विपे विस्तरी रहेला सम्यक्त्वरनना ज्योति (प्रकाश) ने लीधे मिथ्यात्व रुप तिमिरने मुद्दल अवकाश नहोतो. कर्णेदियने मधुर लागती एक चीजीज 'सुधा समान तेनी कीर्ति देवमंडळने प्रमोद आपती अने वेने (कीर्तिने) सुधर्म देवलोकने विषे पण अप्सराओ गाती. केतु केंद्रमा आव्यो होय, ते वखते जेम काइ अनर्थनी शंका रहे छे, तेम आ राजा विरुद्ध होय, त्यारे पण अनर्थ यशे, तेम चोमेर ३ शिखरो नक्षत्रोनो स्पर्श करतां अने कुंभनी शोभा नक्षत्रोनी शाभा जेवी हती. एम कहेवाने पदले कविये उपर प्रमाणे कछु, तेथी कविए नगरनुं अतिशय वर्णन करयुं छे. ए अलंकार जाणवो. ५ मानुष्योत्तर पर्वत. ६ ज्यां सुवासित द्रव्योनो धूप ययाज करतो होय, तेनुं नाम वासगृह..

·लौ.] प्रसन्नचंद्रराजर्षि अने वल्कलचीरीनी कया. ५) तेना शत्रुओ धारता. इंद्र- समान ते राजानी आज्ञानु कोई उल्लंघन करतुं नहीं. वळी आकाशने. जेम चंद्र एकज छत्र समान छे, तेम पृथ्वीने.ते राजा एकज छत्र हतो. तेनो जन्म. थयो, त्यारथी ज तेनामा सामुद्रिक लक्षणोनी पेठे औदार्य, धैर्य, गांभीर्य, यश अने शौर्य विगेरे गुणो देखाता हता. एकछत्रा वसुंधरानुं पालन करता महा तेजोमय ते राजानी आज्ञा, इंद्रना वज्रनी पेठे क्याहि पण स्खलना पामती नहीं. एकदा ते महिपतिना नगरनी नजीकमां गुणशील नामना चैत्यमां, सुर असुरोए परिवृत श्री वीर भगवान् समवसन्या. ते वखते, ते प्रदेशमा देवोए रुप्य, सुवर्ण अने मणिमय त्रण प्राकार (गढ) बडे अलंकृत समवसरण रच्यु ने व्यंतर देवोए तेनी बच्चे अशोक वृक्ष रच्यु, ते वायुथी प्रचळित पोताना पल्लवोए करीने जाणे भन्य प्राणियोने आमंत्रण करतुं होयनी ! पछी शरीरधारी सुमेरु पर्वत जेवा उत्तम सुवर्णनी समान क्रांतिवाळा प्रभुए, पूर्वद्वारे यईने, ते समवसरणमा प्रवेश कन्यो. राजहंस जेम कमळपुष्प उपर विराजे, तेम अशोकवृक्षनी नीचे देवछंद उपर श्री वीर प्रभु सिंहासन उपर यथाविधि विराज्या; एटले चतुर्विध संघ यथास्थाने नेगे अने भगवाने पण पण अमृतनी दृष्टि समान देशनानो प्रारंभ करयो. एटलामा तो ते प्रदेशमा रहेवावाळाओए मृगनी त्वराए जइने १ सुधा-अमृत तो रसनेंद्रियने मधुर लागे, पण आ (कीर्ति) तो कर्णेद्रियने मधुर लागती; तेथी तेने वीजीज सुधा कही. २ पीठिका.

·(६) जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग (श्रेणिक) राजाने खबर आपी के, “श्री वीर प्रभु समवसरमा ." ए वृत्तांत रुप अमृतनुं पान करवाथी हर्षवडे तेनुं शरीर पन- सना फळ समान रोमांचित थयु. ( तुरतज) भूपतिए सिंहासन अने पादुकाने दूर करी मनमा श्री वीर प्रभूनुं ध्यान परी, मस्तक भूमि मत्ये नमान्य प्रभुना आगमननी वपाई लावनाराओने ईनाममा ऋणथी मुक्त करनार एवं अथाग द्रव्य आप्युं अने श्री अईदने वंदन करवा जवाने योग्य, क्षीरसमुद्रनी लहरीयी 'वणेलां होयनी । तेवां अने दशा (छेडा-पालव) युक्त एवां वे उज्वळ व- खने धारण करयां. पछी मुकुट विगेरे अनेक रत्ननां आभूपणे पहेरवायी राजगृह नगरनो स्वामी, कल्पद्रुम समान शोभवा लाग्यो. पछी लक्ष्मीने लीधे जेवी रीते संबंधी जनो मळचा आवे, तेवी रीते तेनी आज्ञाने लीधे राजद्वार पासे हस्ति, अन्ध अने वा- हनो विगेरे तैयार भई आववा लाग्यां एटले नृपेश्वर, सूर्य जेम पूर्वाधळ उपर विराजमान थाय, तेम कल्याणना कारण रुप भद्र इस्ति उपर आरुढ ययो. राजाना आ हस्तिनी आशपाश, नवा सिंदूरयी लाल थयेला कुंभस्थळवाला अने संध्याकाळना मेघ जेवा देखाता अनेक हस्तीओ चींटाइ गया. गजपतियोनी घंटाना शन्दोथी आकाशने चोतरफयी पूरी नांखता मगधेशे, धीमे धीमे श्री वीर तीर्थकर तरफ प्रयाण करयु. आकाश तळे उत्तम इस्ती- ओनी गर्जना, अन्धोना हेपारव अने चित्कारोना मळवाने लीधे अन्द" ए आकाशनो गुण कहेवायो. (रस्ते चालतां). राजाना वे सैनिकोए, एकाग्रध्यानी अने १ अर्थात् अत्यंत श्वेत-उज्वळ.

·लो.] प्रसन्नचंद्रराजर्षि अन विल्कलचीरीनी कया. (७) शांत; जाणे मूर्तिमान शांतरसन होयनी । तेवाः एक .मुनिने जोया. ते. मुनि एकज चरणे उभा. हता, तेथी. एक थडवाळा वृक्ष जेवा देखाता हता. तेमणे पोताना हस्तने उंचे पसारथा हता ते जाणे सिद्धिक्षेत्रनुं आकर्षण करवानेन अर्थे होयनी! वळी तेमणे सूर्य तरफ दर्पणनी पेठे लोचनने उघाडा राख्यां हता. सूर्यना तापथीं परसेवानां टीप वळ्यां हता. ते जाणे तेमने फोल्ला यया होय ! तेमं देखाता हताः ते मुनिने जोईने वैमाथी एक सैनिक वोल्यो.." अहो धन्य छे आ मुनिने ! ए महात्मा वंदनीय छ। कारण के, ते आ प्रमाणे तप करे छे. अल्प समय पण एक पगे कोण, उरही शंके अने सूर्य सामु कोण जोई शके ? तेमनी 'दुष्करकारिताने धन्य छे ! स्वर्ग कहो के मोक्ष कहो, ए एके आ, महात्माने दूर नथी; कारण के, 'अत्यंत तप करवाथी, असाध्य होय ते.पण साध्य थाय छे." वळी वीजो सैनिक वोल्यो. " हैं मित्र ! तुं नथीं जाणतो? आ तो प्रसनचंद्र राजा छे. ए राज- पिनो तप अफळ छे ते पुण्य बंध नहि करे. एणे पोताना बाळ- पुत्रने राज्याभिषेक करयो छे पण तेने मंत्रीओ, वृक्ष यकी अपक फळनी माफक राज्यभ्रष्ट करशे. राजपिये तो वीलाडीने. क्षीर सोपे, ते प्रमाणे ते दुरात्माओने राज्य, रक्षण करवाने अर्थे सोप्यु छ, जो. ते वाळकनो उच्छेद थशे, तो एनो वंश हतो न इतो यई जशे..! अने. पोताना पूर्वजोनां नामनो नाश करवाथी, ए राजर्षि पापी ठरशे. प्रवज्या लेवाने इच्छातुर ए राजर्पिए, पोतानी प्रि- .१ मुश्किल काम करते. ..

·जंबूस्वामी चरित्रः यांओनो त्याग करयो छे, ते अनाय स्त्रीओन: शुंय? कही शकातुं नयी सैनिकोंना आ शब्दोएनायुनी मदद वडे एरा जर्षिनी कर्णेद्रियमा प्रवेश करी, तेना समाधी तरुने जोडयु, तेथी ते विचारवा लाग्योः "अहो.! ते कुमत्रिओ में सन्मान कर ते खरे! भस्मने विषे होम करा: जेवू करयु छः म्हाराः पुत्रः क्षीरकउनु: राज्य लई लेवानी इच्छा करतारा, ते विश्वासघाती- ओने धिक्कार छे:! जो हुं त्यां होत, तो ते. दुरात्माओने विविध प्रकारे शिक्षा करत. कुमारनो पराभव सांभळु-छु, त्यारे हवे आ जिवन पण शाः काम. आq उपतप पण शाः उपयोगर्नु ? आमः विचारता विचारताः ते. राजर्षि, वधता वधता अशुभध्याननी श्रेणिए. पहोच्या.! अनेः क्रोध रुप. भूते (तेना शरीरमां). प्रवेश करयो तेथी " पोते. साधु ऐ." ए पण विसरी गया।. सिंहावलोकन न्याये पोतामांना क्षत्रिय तेजने लीधे, क्षत. थएला. ते राजर्षिए, जाणे पोताना पुत्रना वैरी अमात्योंने साक्षात् जोया होयनी!. पोतानी 'पूर्वावस्थानी पेठे, युद्धक्षेत्र रुप. रंगभूमिना एकज-सूत्रधार रुप ते राजाए, मनमां. ते अमात्योना असिंधारावडे. सूरणनी. माफक ककडे ककंडा करी नांख्या..अहो! आम ते राजर्षिए मंत्रियोंने. शुं शु:(खरांव) न चिंतव्यु ? छेदन भेदन अनें बीजां.पण दुष्कर्म चितन्या !!! एटलामा तो, जिनेवर रचित.धर्मरुप वृक्षना पती:(आश्रित) समान ते राजगृह नगरनो स्वामी, अहिं. आवी पहोंग्यो मुनिने १ गृहस्थाश्रमः ·. .. लो.] प्रसन्नचंद्वराजर्षि अने वल्कलचीरीनी कथा. (६) जोईने हस्ती.यकी हेठो उतरयो, उतरीने भूमिनी रेणु: पर्यंत ललाट प्रदेशने नमावीने, तेमने तेणे वंदनः कन्युः उंचा भुजदंड करीने, एकज पगे उभा.रहीने, ताप. सहन करता ते. मुनिने जोईने, मगधेश्वर हर्ष पामी अनुमोदना करवा लाग्यो अने तेमना तपो- वळर्नु चितवन करतो करतो, श्री वीर तीर्थकर पासेः पहोच्यो. त्यां पांचे अंगे भूमिने स्पर्श करी प्रभुने. वंदनःकरी, पद्मकोशना जेवी अंजळी करी नृपेश्वर यथास्थाने वेठो त्यां योग्य समये- राजाए उत्तरिय वस्त्रनुं मुखवस्त्र करी.(मुख आगळ राखी.) वीर प्रभुने नमीने पूछयु. “ हे प्रभो ! में प्रसन्नचंद्र राजर्षिने हमणांजः जेवाः ध्यानारदथएला जोया छे तेवाज जोते, मा देहनो त्याग करे, तोते कइ गति पामे ?" प्रभुए उत्तरमां कहूं.. "सातमी नारकीए: जाय.." साधुओनो उपासक श्रेणिक राजा पोतानी सरल बुद्धिंयी विचारवा लाग्योः " अहो ! उग्र तपस्या करतामा महामुनिनी केवी गति !" राजाए फरीथी पण एज. प्रश्न करयु, त्यारे प्रभुए कछु: "आ समये तो ते सर्वार्थ सिद्धिए जाय !!" ते सांभळी राजाए कडं. "हे स्वामिन् ! आम. के प्रकारे केम ('म्हारा प्रश्न) निराकरण करो छो? सर्वज्ञनी वाणी वळी - न्यथा केम होय : ते पण हुँ समजी शकतों नथी, माटे समजावो.. त्यारे वीर प्रभुए कह्यु:- "हे राजन् ! तें ज्यारे ए राजपिने वंदन कयु, त्यारे ९ रौद्रध्यानमां. हता; पण हमणां ते शुक्लध्यान ध्याय छे एटलें ज्यारे १. मस्तक, में हस्त अने वे पग. २ नहि खीलेखें पद्मा अर्थात् संपटाकार.

·(१०.) जंबूस्वामी चरित्र संग रौद्रध्याननी परंपराए चढ्या हता, त्यारे नारकीए जवाने योग्य हता; पण हवे ज्यारे शुक्लध्याने आरुढ ययेला छे, त्यारे सर्वार्य सिद्धिए जवाने योग्य थया छे." ज्ञान रुप प्रकाशना सूर्य समान श्री अईमभुने मगधेश्वरे फरीयी पूछयु:- ए ऋषितुं ध्यान प्रथम रौद्र हतुं, ने पछी शुक्ल थयु- ए केवी रीते" त्यारे वर्द्धमानस्वामीए कयुं. "हे राजन् ! त्हारा मुख्य सैनिकोना संवादी तेणे जाण्यु के म्हारा मंत्रीओ म्हारा पुत्रनो पराभव करवाना छे. एटले पुत्र उपरनी ममताने लीधे पोतानुं यत भूली जई, ते कुर मंत्रीओनी साये मनमा युद्ध करवा लाग्या ! अने वधारे ने वधारे युद्ध करता होय, तेम क्रोघे करी अस मूकवा लाग्या. छेवटे पोतानी पासे शस्त्र थई रझा .छे, एम विचारतां तेओ अप्रसन्न थया. पोते युद्ध करवा माटे सनबद्ध थएला छे, एम जाणवाथी तेमणे छेवटे क्रोधमा आबीने, एवो विचार करयो के, हवे 'शिरस्त्र वडे पण तेमने हणी नां! कारण के, इस्तवाळा (वळवाळा) पुरुषोने तो सघळां शस्त्रज छे." पछी तेणे शिरस्व लेवानी इच्छाथी मस्तक उपर हस्त नांख्यो; पण मस्तक केश रहित जोवायी तेने याद आन्यु के, में तो व्रत गृहण करेलुं छे ! तेथी ते विचारवा लाग्या के, "मने धिक्कार छे! के में रौद्रध्याननो अनुबंध करयो!! हुं ममता रहित थयो ° एरले हवे म्हारे ने ते पुत्रने के मंत्रीओने शुं ? ते एम चिंतववा लाग्या एटले तेनों मोहांधकार दूर थयो भने तेजोमय विवेक रुप सूर्य फरीथी.उदयाचळ उपर आव्यो. अमे जाणे पासेज उभा होईए, १ माथांनो टोप-बख्तर.

·१.लो.] प्रसन्नचंद्रराजर्षि अने वल्कळचीरीनी कथा. (११) तेम अमने भक्ति सहित चंदन करी, पोताना दुष्ट विचार दूर करीने अने (बांधलां अशुभ कर्मने) प्रतिक्रमीने, ते राजाप मश: स्य शुक्लध्याननी श्रेणिए चब्या. आ प्रमाणे तेणे शुक्लध्यान रुप अनिवडे, रौद्रध्यान रुप अरण्यमा उत्पन्न भएला कर्म रुप घासने सत्वर पाळी नांख्यु. अर्थात् घाती कर्मनो क्षय करीने केवळज्ञान. पाम्या. ते राजपिनुं । आई) उत्तम चरित्र श्रवण करीने, धर्मवीर श्रेणिक नृपतिए श्री वीरस्वामीने विज्ञपना करीने कां. "हे भग- वन् ! पोताना वाळपुत्रने राज्याभिषेक करी, मसनचंद्र महिपाळे, शा वास्ते दीक्षा अंगीकार करी ?" त्यारे भगवाने कंयु:-- . हे राजन् ! पोतनपुर नामना नगरमां, पोताना सौम्यगुणथी चंद्र समान एवो सोमचंद्र नामनो राजा राज्य करतो हतो. तेने शील रुप अलंकारे विभूपित अने विवेक रुप जळमां मज्जन करनारी, धारिणी नामनी धर्मवती राणी इती. एकदा ते गवाक्षमा देठेला पोताना पतिना केश, पोताना हस्तकमळ वडे ओळती हती, त्यारे तेणे तेनां मस्तकमां जाणे वृद्धावस्थाए, पोताने योग्य स्थानकना स्विकारनी निशानी म्हेली होय, I तेवो श्वेतवाळ जोयो, एटले तेणे राजाने निवेदन कन्यु. " हे प्राणेश ! दूत आन्यो छे." राजाए चोमेर जोईने कह्यु के " अहिं तो क्याहि देखातो नथी" त्यारे राणीए मस्तकनो श्वेतवाल वतावीने कडं. "हे खामिन् ! आ धर्मनो प्रसिद्ध दूत (वाळ) आव्यो छे." तृतीय अवस्थावाला १ मतिक्रमबुं-पाप अणकर-पाप करयुं होय ते आलोचंबु.

·स ? , जंबूस्वामी चरित्र. ओना. यौवनने शंखनी पेठे हणनार श्वेत वाळने मस्तका जोईने, राजा अत्यंत खिद्यमान ययो; तेथी राणीए कछु. "हे नाय ! वृंदा वस्थाथी तमें शा वास्ते लज्जाओ छो? फक्त एकज. एवो वाळ जोईने केम दुःखी थाओ छो ? पटह वजावीने आपणे सर्व लोको ने निषेध करीशुं के, आपनी वृद्धावस्थानी वात मुद्दल प्रसिद्ध करे नहि" राजाए उत्तर आप्यो. " श्वेतवाळ जोईने शरमातो नयी; पण हे माणप्रिये ! म्हारा खेदतुं कारण तो ए , के, अमारा पू- र्वजो श्वेतवाल जोया पहेला, व्रतअंगीकार करता अने हुं वृद्ध ययों छता पण विषयमा लुब्ध छु. हुं तो हवें मोडो तो मोडो, पण तुरत प्रत लेवा ईच्छु / पण अरे ! द्वारा वाळकुमारने राज्य केवी रीते सोपीच, ? अथवा व्रत लेवाने तैयार थयो छु, तो म्हारे राज्यनु, के, पुत्रनुं शुं काम छे ? हुं तो व्रत लईश अने हे बुद्धि मती स्त्री ! तुं पुत्रने उछेरी झोटो करजें. " ( ते उपरथी ) घा-. रिणीए कई. “ हुं तमारा विना एकली रही शकीश नही; कारण के, पतिव्रता स्त्रीओ तो ज्यां पति जाय छे, त्यांन हम्मेशा जाय छ. आप, आपणा वाळक एवा पुत्रने पण राज्य साँपो हुँ आपनाः शरीरनी छायानी पेठे आपनी साथे आवी, वनमां आपनी सेवा करीश. वनमा जेम तरु उछरे छे, तेम आपणो वाळ पुत्र प्रसन चंद्र पंण, पोताना कर्मवडे उछरो मारे तेनु काई काम नथी." हवे सोमचंद्र पोताना भात्मजने राज्य सौंपीने, प्रवासी तापस १ मनुज्यना जिवननी चार अवस्थाओ छे-(१) बाल्य, (२) कुमार, 6) यौवन (४) वृद्ध. २ अर्थात् वृदं यया पहेला.

·" लो.] प्रसन्नचंद्रराजर्षि अनें वल्कलचीरीनी कथा. (११) थयो, धारिणी अने तेनी धात्री पण साये चाल्या. चिरकाळ पर्यंत शून्य पडेला एक आश्रम, स्थळमाते रह्या अने शुष्क पत्र विगेरे उपर निर्वाह करी तेणे अति उग्र तप कंयो. तेणे पलास नां-पत्र आणीने, आश्रमकूटी बनावी. त्यां मृगोने अने पाय ज- नोने जीतळ छाया अने अमृत समान जळ मळवा लाग्यो प्रेस तंतुए एक रूप ययेल ते राजा, पनिने अर्थे स्वादिष्ट जळ, फळ भने वनस्पति प्रमुख लाववा लाग्यो पनि प्रत्ये अत्यंत भक्ति वाळी धारिणीए पण, तेने अर्थे कोमळ तृणनी शय्या वनावी. पक्व इंगु दीफळने दिवसे छंदी, तेनुं तेल काढी रात्रीएन्ते दीवामां बाळवा लागी. वळी आश्रमस्थळना आंगणाने ते गोमयपी लीपती अने पतिना.सुखने अर्थे, ते तेने वारंवार साफ करती त्यांनां हरिण- नां बचाने रमाडवाथी तेमने तपर्नु कष्ट मुद्दल जणातुं नहीं: आम केटलोएक काळ व्यतीत थयो. संतोष सुखवाली पारि नीने तापसपणुं अंगीकार कन्या पहेला, गर्भ रहेलो हतो, ते वन मां अनुक्रमे कोई पण व्यथा विना वृद्धि पामवा लाग्यो. अन्यदा धारिणीने संपूर्ण लक्षणवाळो पुत्र अवतो त्यारे सूतिकागृहमा तेल विना पण दीपकना जेवोप्रकाश ययो.आश्रम स्थळमां बल्क: लज़ होय; तेथी पिताए पाळकने तेनां वस्त्र पहेराव्या. ते.उपरथी तेनुं नाम वल्कलचीरी पाडयुं पण धारिणी तो मूतिरोगयी मृत्यु पामी, वेथी 'पुत्र मूर्खजननी पेठे. अदृष्य मातृक ययो. २ धावमाता, २ तरुनी छालनां वन.३ सुवावटमा यता रोगयीं. ५ ( वल्कलचीरीना संबंधमां ) अदृष्टमात्रक-नयी जोई मातृमाता जेगे ऐना. (मूर्खना संबंधा) नयी जोया मावक-मूळाक्षर जोणे एवो - ·(१४) जंबूस्वामी चरित्र. [सन 'सोमेंदु हम्मेशां तेने अरण्यनी भेसोनुं दूध पाईने धात्रीने उछेरवाने सोपतो. केटलेक वखते घांत्री पण, धारिणीनी पाउळ जवाने ईच्छातुर थई होय तेम दैवयोगे मृत्यु पामी. . हवें सोमेंदु वाळपुत्रने महिषीनुं दूध पातो अने सूतां, बेसतां के जवा ते वाळकने खोळामान राखतो. अनुक्रमे ते वृद्धि पामी चालतां शीख्यो अने. हम्मेशां बनना मृगनां बचाओनी साये धूळमां रमवा .लाग्यो. सोमेंदु पण पोते ईंधन विगेरे लावी. हाये रोधीने वाळकने जमाडतो. आ प्रमाणे वननां फळ अने धान्यवरे बाळकनुं पोषण करी सोमचंद्र उग्रतपमा पण सुख मानवा लाग्यो. (एटलामा तो हवे ) वल्कलचीरी पण युवान यवा आव्यो ने सर्व कार्यमां कुशळ थयो एटले पितानी सेवामा प्रवीण बन्यो नित्य फळ विगेरे लावीने अने पितानां अंगोपांग चांपीने तेनी सेवा कर वा लाग्यो; कारण के, ए सर्वोत्कृष्ट व्रत छे. जन्मथीज ब्रह्मचारी ए वो चल्कलचीरी, ज्या स्त्रीओनो संचार नथी, एवा वनमा रहे- बाथी बीनुं नाम पण जाणतो नहोतो. एवामां एक वखते प्रसन्नचंद्र राजाए सांभळ्यु के " बनमा वसता म्हारा पिताने धारिणीनी कुक्षियी एक पुत्र-म्हारो भाई अवतरयो छे." "ते म्हारो भाई केवो हशे अने. मने केम मळो!! एम.राजाने मनमा म्होटी चिंता थई. तेथी तेणे चित्रकारोने हुकम को के, 'म्हारा.पिताश्रीए जे वनने पोताना चरणकमळ वरे शोभाव्युं छे, त्यां जईने म्हारा पिताना- पादांबुजमां हंस समान जे ९, तेना-म्हारा वनवासी लघुभ्रातानी छवि आळेखीने सत्वर १ सोमचंद्र.. .

·१ लो.] प्रसन्नचंद्रराजर्षि अने वल्कलचीरीनी कथा. (१६) लावों. जेवी आज्ञा' एम कहीने चित्रकारो वस्कलचीरीए पवित्र करेला वनमां गया. विश्वकर्मानी वीजी मूर्तिओज होयनी ! एका ते चित्रकारोए, खरुः कौशल्य वापरीने दर्पणमा प्रतिक्वि पाडे तेवी रीते, अवस्था प्रमाणे तेनी छवि आळेखी आळेखीने प्रस- अचंद्र राजानी दृष्टिने अमृत समान, ते छविने वेनी पासे लाविने बतावी. (जोईने) ते विचारवा लाग्यो ‘म्हारा पितानी आकृतियी आ काइ उतरे तेम नथी; खरेखर । आत्मा वै जायते पुत्रः। ए श्रुतिवाक्य सत्यज छे. म्हारा धन्यभाग्य के, में म्हारा भ्राताने जोयो.' एप बोली ते, ते उविने वारंवार मस्तक बड़े स्पर्श करवा लाग्यो अने तेने सुंधवा लाग्यो. तेने ते खोळामाथी नीचे मूकवी पण गमे नहीं. वल्कलचीरीए छालना वस्त्र पहेरयां छे, ए, जो ईने तो, मेरुमांधी जळ वहे, तेम तेनी आंखोमांथी अश्रुधारा छूटी. वळी ते वोल्यो. 'म्हारा पिता तो वृद्ध छे, तेथी ते भले व्रत आचरे, पण म्हारो बाळभ्राता तो वनवासने योग्य नथी. अहि हंसनी पेठे राज्यमुखना झरणमा मग्न थई क्रीडा करुं हुं अने म्हारो भाई वनचरनी पेठे फरे छे. वनमा जन्मेलो (एटले तेने वन ज प्रिय होय) तेथी तेने नगरमा लाववो तो मुश्केल छे; पण. में ज्यां सूधी तेने राज्यनो भाग आप्यो नथी, त्यां सूधी हुं सुखी (कहेवा) नही.' आ प्रमाणे पोताना लघुभाईना वनना कष्टने विचारीने, शोक करता राजाए चतुर वेश्याओने हुकम को के मुनिना वेपे त्यां जईन, अंगोपांगे स्पर्श करावीने विविध प्रकारना वचनो वडे.मोह पमाडी, खांडनां नवां फलोथी लोभमा नाखी म्हारा नाना भाईने अहिं.लई आवो.

·- (१६) जंनूस्वामी चरित्र. [सन ए प्रकारनी राजानी आजा सांभळी, वेश्याओ मुनि येस पारण करी सोमचंद्रना आश्रमां गई, त्यां विलु विगेरे फळ लई भारता, बलालचीरी ऋषिपुत्रने मृगाक्षी वेश्यामोए जोयो. वेणे पर मुनिना वेपने धारण करनारी वेश्याओने अभिनंदन क' बने सरळ बुदिने लीधे पूछयु 'आप कोण छो! अने आपनो भा- श्रम कयो वेश्याओए उत्तर आप्यो. 'अमे पोवनाश्रममा बस- नारा ऋषिओ छीए. त्हारा अतियि थईने आन्या छोए; तुं भातिथ्य करी शके!' तेणे कडूं. 'हुँ आमधुर ने परफळ बनयां थी लान्यो छु ते आप आरोगो.' ते सांभी वेश्याओर . अमारा आश्रममा वो एवो कोई निरस (रसने नहिनाणनारो। नथी के, जे आवा निरस (रस विनाना) फन्नुं प्रासन करे) अमारा आश्रमनां वृक्षोनां फळ तुं निहाळ.' एम कहीने तेमने वृक्षनी नीचे बेसी, तेने पण त्यां वेसायो ने तेने स्वादिष्ट फर सावा आप्यां. आम तेमनो आशप सफळ ययो. ऋषिपुत्रने पर बिलु विगेरे फळ उपर अरुची थई. एकांत वास हतो तेयी वेश्या ओ तेनी पासे पोताना अंगोनो स्पर्श करावा लागी अने वेनो हस्त पोताना उर उपरना मस्त स्तन तट उपर मकान्यो. सर्व अनुभवी ऋषिपुत्र बोल्यो. 'हे महर्षिो! आ तमा कोमल देसातुं अंग छे ? आपनी छाती उपर गा वे उन्नत स्थळ देसाय छे, ते शुं छे' पोताना कोमळ इस्तवडे तेनो स्पर्श करती करती वेश्याओ बोली. 'अमारा आश्रमना तरुचें फळ आस्वादन कर- पापी आयु अंगमार्दव थाय से. अमारा वृतोनां रसयुक्त फळ बम- गायी हृदय अत्यंत उपचित (जाई) बाप ने तेने नीचे पानांचे - ·लो.] प्रसन्नचंद्रराजर्षि अने वल्कलचीरीनी कया. (१७) स्यको उत्पन्न थाय छे. वास्ते हे ऋषिपुत्र ! आ रहारा आश्रमनो तथा रस रहित फळनो त्याग करी, अमारा आश्रममा आवीने, तुं पण अमारा जेवो था. ए सांभळीने मिष्टफळना भोजनथी लोभाई जईने, मुग्ध वल्कलचीरीए पण त्यां जवानो तेमनी साथ संकेत कर्यो. ऋपिओना ( फळना) पात्रने त्यांज मूकीने वल्कल चीरी तो गयो. वेश्याओए पण तेना कहेवा प्रमाणे संकेत स्थान ठराव्युं. (पण एटलामां तो ) वृक्ष उपर गुप्त रहेला'चर पुरुषोए सोमचंद्र ऋपिने आवता जोया, तेथी वेश्याओने निवेदन कर्यु. एट ले तेओ मुनिना शापना भयथी, पारधिना भयथी जेम हरिणीओ नासी जाय; तेम उतावळी उतावळी जूदी जूदी नासी गई. ऋषि पोताना आश्रममां पहोच्या पछी, तेनो पुत्र जेवी रीते जेणे द्रव्य खोयु होय, वो पुरुष द्रव्यनी शोधमा फरे, तेवी रीते ते वेश्याओनी शोधमा फरवा लाग्यो. मृगना वनमा फरतां फरतां तेणे एक रथी ( रथवाळा ) ने जोयो तेने पण ऋषिन मानीने ते कहेवा लाग्यो. " तात आपने वंदन करूं छु. " रथीए पूछयु. " हे ऋपिपुत्र ! हारे कयां जर्बु छ ? " त्यारे तेणे कयुं. म्हारे पोतन नामना आश्रमस्थळमां जq छे. त्यारे रथीए पण " म्हारे त्यांज जq छे." ए, कह्या उपरथी, ते तेनी पाछळ पाछळ चालवा लाग्यो. रस्ते चालता चालतां तापस कुमार, रथमां वेठेली रथीनी स्त्रीने पण "तात " एम कहीने वोलाववा लाग्यो. ते उपरथी रथीनी स्त्रीए पतिने पूछयु. “ हे स्वामिन् ! आ ते किया प्रकारना १ छुपी वावमी मेळवनारा. २ सराप. 3 !

·(१८) "जबृस्वामी चरित्र. [सर्ग उपचार शब्दो के, आ ऋषिपुत्र मने "ताव" कहीने बोलावे ?" रंथीए उत्तर आप्यो " स्त्री विनाना वनमा रहेनारो ए मुग्ध *. पिकुमार, स्त्री. पुरुपना भेदने नहि जाणवायी, तने पण पुरुष माने छे ! " पुष्ट अधोने जाईने वळी वल्कलचीरीए कपुं. "तात" तमे आ ऋपिना हरिणोने जोड्याछे, ते योग्य नही." ते उपरयी हा- स्यकरीने रथी वोल्यो.. " ए तो एमना कर्मने लीघे छ एमा काई दोष नथी. पछी रथिके तेने स्वादिष्ट मोदक खाना आप्या तेथी तेना स्वादसुखमा मन यतो ते वोल्यो. " पोवना- श्रमवासी महर्पिओ ए आपेलां आवां स्वादिष्ट वनफळ प्रयम पण में खाधां छे." मोदक जम्यो तेथी ते विलु अने आभयं विगेरे. फळना कषाय तथा रूक्ष स्वादयी खिन्न थई, पोतनाश्रम जवाने उत्सुक थयो. रस्ते रथिकने एक वजिष्ट चोर साये युद्ध थ्यु, तेमां चोरने गाढ प्रहारथी मारी नांख्यो. चोरे ( मरतां मरतां ) कयु. आ त्हारो धा वैरिनो छतां पण प्रशंसापात्र छे. हे मानव ! तें मने महारथी जीत्यो छे. तेथी हुँ तहारा उपर तुष्टमान ययो कुं. अहिं म्हारूं पुष्कळ द्रव्य छे, ते तुं ले." पछी त्रण्ये जणाए वे द्रव्य स्थमा मूक्यु. पोतनपुर पहोच्या एटले रयिके वल्कलचीरीने कडं. "न्हारे जर्बु हतुं, ते पोतनाथम आ ( रह्यो) एम कहीने पोवाना रस्नाना सोवती ऋपिपुत्रने तेणे काईक द्रव्य आप्यु ने हसतां हसतां कां. “ आश्रमस्थळमां द्रव्य विना आश्रम मळतो नयी तेथी हारे आश्रम जोईए तो, ते लेवाने हारे काईक द्रव्य आपg पडशे.

·१.लो.] प्रसन्नचंद्रराजर्षि अने वल्कलचीरीनी कथा. ( १९ ) ( हवे नगरमां)" हुँ ते अहिं जउं के, अहिं ज" एम दरेक हवेलीओ निहाळतो निहाळतो, ते मुनिपुत्र आखा शेहेरयां फर्यो! स्त्रीओने तेम पुरुषोने ऋपिओ जाणीने, ते अभिवंदन करतो हतो; वेधी ते मुग्धबुद्धिवालनो सर्व 'नागरिको उपहास करवा लाग्या. फरतां फरतां तेणे धनुष्यमांथी छूटेला अस्खलित तीरनी पेठे, उतावळंथी एक वेश्याना गृहमा प्रवेश कर्यो. गृहने तेणे आश्रम मान्यो, ने वेश्याने ऋषि मान्यो तेथी तेने पण "तात " कहीने बोलाववा लाग्यो. प्रार्थना सहित तेणे तेने कयु " हे महर्षि ! आ द्रव्य लई मने (रहेवाने अर्थे ) एक उटज (झुपडी ) आपो" आ त्हारी उटज छे, तुं ले." एम ते वेश्याए कयु. पछी तेना अंगनी शुद्धिने वास्ते, तेणे नापितने वोलान्यो. ( तेणे योग्य रीते केश उतार्या पछी ) ते कुमारनी ईच्छा विना, गणिकानी आ- ज्ञायी तेना सूपड जेवा वघेला हस्त पादना नख पण उतार्या. पछी वेश्याए वल्कलचीरीने स्नानने अर्थे, वस्त्र उतरावीने एक जाडे वस्त्र पहेरचा आप्यु. तेथी ते " हे महामुने! महारा जन्मनाज मुनिवेषने नहि लई ल्यो. "एम कही वाळकनी पेठे रडवा लाग्यो. (ते जोई ) वेश्याए कयु. “ आ आश्रममां महर्षिओ अतिथि आवे, त्यारे ए प्रकारेज उपचार करवानी रीति छ, ते तमे केम नथी स्वीकारता ! जो तमे अमारा आश्रमनी आवी रीतिनो स्वीकार करशो, तो ज तमने उटज मळ्शे. ' (ए सांभळी ) वस- तिना लोभने लीधे ते मुनिपुत्रे, मंत्री वश्य करेला सर्पनी माफक १ नगरमा रहेनारा कोको.

·(२०) जंबूवामी चरित्र. [सर्ग अंग पण हलाव्युं नहीं. पछी वेश्याए तेना उनना पिंड जेवा जटावाला केशपासने तेलनो अभ्यंग करी, पोते धीमे धीमे ओळ्या. अभ्यंग वडे मर्दन थवाथी; सोमेंदुऋपिना पुत्रने गायने कडंयन करवाथी थाय, तेम सुखे निद्रा आववा लागी. पछी 'कवोष्ण जळथी तेने स्नान करावी, तेने. वैश्याए मूल्यवान वस्त्राभूषण पहेराव्यां अने तेनुं पोतानी पुत्री सांथे पाणिग्रहण कराव्युं ते तेनी स्त्री, तेनी गार्हस्थ्य लक्ष्मीज होयनी ! तेवी शोभवा लागी. हवे सर्व वेश्याओ वधु वरनां गीत गाती.त्यां उभी इती, त्यारे मुग्ध वल्कलचीरी विचारवा लाग्यो. " आ महर्षिओ, शानो पाठभणे छे ? " अने वळी ज्यारे तेओ मंगळवाजित्रो वगाडवा लागी, त्यारे .पण तेणे " ए वळी शुं हशे ? " एम संभ्रांत यईने कान बंध कर्या. हवे मुनिनो वेप लईने वल्कलचीरीने तेडवा गई हती, ते वेश्या स्त्रीओ गई तेवीज पाछी आवी, त्यारे प्रसन्नचंद्र भूपतिने विज्ञापना करवा लागी. " हे नृपति ! ते वनवासी कुमारने अमे विविध प्रकारे ललचाव्यो, त्यारे अहिं आववाने तेणे अमारी साये संकेत कर्यो, पण अमे एटलाम तो तेना पिताने दूरयी आवता जोया एटले तेना शापना भयथी, स्वीस्वभावने लीधे भीरू एवी अमे त्यांची नासी आवी. अमारा लोभाववाथी वश्य यई. गएलो ते अमने, वने वन खोळतो हशे. तेना पिताने आश्रमे गयो हो के, नहि गयो होय ?' ए सांभळीने पृथ्वीपति पश्चात्ताप करवा लाग्यो.. १ कोकरवरणा पाणीथी.

·१ लो.] प्रसन्नचंद्रराजर्षि अने वल्कलचीरीनी कथा. (२१) " में आ शी सूर्खाइ करी ? पिता पुत्रने वियोग पडाव्यो। छत्तां म्हारो भ्रात तो मने मळ्यो नहीं! म्हारा पिताना पडखामांथी छूटो पडेलो ए माणधारण केवी रीते करशे ? जळथी वहार लावेलु मत्स्य, क्यां सूधी जीवे ?" आ प्रमाणे दुःखथी अथाग वेचेन थएलो राजा, अल्पजळमां मत्स्यनी पेठे शय्यामां आ- लोटवा लाग्यो. एवामां तेणे पेली वेश्याना घरनो मृदंगध्वनी सांभळ्यो. ते तेने, अप्रिय अतिथि जेवो लाग्यो. तेथी ते कहेवा लाग्यो. " म्हा- रू नगर, सर्व म्हारे दु:खे दु:खी छे, तो आ 'लोकोत्तरसुखी कोण नीकळ्यु ! के, जेनी पासे आवो मृदंगनो अवाज थाय छे ? अथवा तो सर्व कोई स्वार्थीज छे. आ मृदंगध्वनी कोईने आनंद आपतो हशे, पण मने तो ए मुद्गरना घात जेवो लागे छे." तुरतज़ राजाना आ शब्दोए, पाणी जेम नीकवाटे कयाराने पूरी नांखे, तेवी रीते जनश्रुतिद्वारा पेली वेश्याना कर्णेद्रियने पूरी नां- ख्या. एटले ते ( प्रसन्नचंद्र ) राजा पासे जईने, डर्या विना उत्कृष्ट ने प्रगल्भ वाणीथी विज्ञापना करवा लागी. " हे नाथ ! पूर्वे मने एक निमित्तिभाए कयूं हतुं के, ऋपिना वेपमा त्हारे घर. एक युवान् आवशे, तेने तुं त्हारी पुत्री परणावजे. ते उपरथी गायना जेवो (सरळ-भोग्ने) व्यवहारथी अज्ञान, कोई ऋषिपुत्र आज म्हारे घेर आवेलो छे, तेने में म्हारी.पुत्री. साथे परणान्यो छे. हे देव ! तेना महोत्सवमा म्हारे घेर गीत वाद्यादि थाय छे. १ सर्व लोकथी वधारे मुखी.२ अर्थात् राजा बोल्यो ते सर्व तेणे जाण्यु.

·(२२) जिंबूस्वामी चरित्रः [सर्ग आप दुःखी छो, एम ९ जाणती नहोती. म्हारो जे अपराध होय ते क्षमा करो.. ए सांभळी राजाए, ऋषिपुत्रने जे लोकोए प्रयम जोयो हतो, तेमने तेने फरीथी जोई आववा आज्ञा करी. तेमणे तेने. ओळंख्यो तेथी पाछा आवीने राजाने ते प्रमाणे कमु. एटळे ते पण शुभ स्वमयी थाय. तेवी रीते अत्यंत हर्षित थयो ने तेने (पोताना भाईने) हाथणी उपर वेसारी वधु सहित पोताने महेले लान्यो. सर्व व्यवहारने जाणनारा राजाए, तेने सर्व व्यवहार शीखन्यो. रक्षको पशु सुद्धाने शीखवे छे, तो मनुष्यने शीखव तेमां शुं नवाई ? तेने राज्यनो विभाग आपीने कृतार्थ थयो ने तेने देवांगना समान राजकन्या परणावी. तेमनी साये ते, म्होटा समुद्रजळमां हस्तीनी जेम क्रीडा करवा लाग्यो. एकदा वल्कलचीरीनो 'मार्गसुहृत् पेलो रथिक, चोरे आपलं धन वेचतो नगरमा फरतो हतो, जेनुं जेतुं ते चोरे चोरी लीधुं इतुं, तेओए पोत पोतार्नु धन ओळखीने, उंचा हाय करीने शुभटोने खवर आपी. तेथी तेमणे तेने वांधीने सभामां आण्यो. त्यां राजाना भाई (वल्कलचीरी) ए ते रथिकने करुणा नजरयी जोयो. पोताने मार्गमां उपकार करनारने तेणे ओळख्यो भने मुक्त करा- व्यो." सत्पुरुषो उपकारने भूली जता नयी." (आणीमेर वनमा) सोमचंद्र ऋपि, पोताना पुत्रने नहीं जोवायी, वृक्षोने आंसुयी सिंचतो निरंतर भमवा लाग्यो. पछी पसनचंद्रे १ मार्गमां मळेलो मित्र, ·. १. लो.] प्रसन्नचंद्रराजर्षि अने वल्कलचीरीनी कथा. (२३) मोकलेला पुरुषोए तेनी खबर कही, तेथी तेने ते सर्व हकीकत समजाई, परंतु पुत्र वियोगयी तेना बहु रडवाने लीधे, तेने दिवसे पण रात्री समान अंधापो थयो. ते वृद्ध तापसने, वीजा साये तप करनारा तापसोए, तपने अंते फळ विगेरेनुं पारणु कराव्यु. हवे एकदा वार वर्ष पूर्ण थये, वल्कलचीरी अर्घ रात्रीए जागी उठ्योः ते वखते तेने विचार आववा लाग्या के, “हु मंदभाग्यनी माता, मने जन्म आपी तुरत मृत्यु पामी ! अने म्हारा पिताश्रीए वनमा रहीने पण, मने बाल्यावस्थामा उछेरयो. हम्मेशां पितानी कटिमा रहेला एवा में दुरात्माए, तेमने तप कष्ट करतां पण अ. धिक कष्ट आप्युयौवनमा प्रत्युपकार करवाने हुं शक्तिमान् थयो, त्यां तो दैवे मने अहिं आण्यो. अहो! हुँ पापी, इंद्रियो वश्य राखी शक्यो नहीं ! जेणे कष्ट सहीने मने पूरामाथी कुंजर करयो, एवा पितानुं ऋण हुं एक भवमां नहिं वाली शकुं ?" आवा विचार आववाथी ते राजा पासे गयो ने तेने कां. "हे देव ! हुं पिता- श्रीनां दर्शन करवाने घणो आतुर थयो छु." प्रसन्नचंद्र राजाये का. "जेम त्हारा तात, तेम म्हारा पण तेज तात छे तो तेमनां दर्शन करवाने म्हारे पण त्हारा जेटलीज उत्सुकता छ." पंछी प्रसन्नचंद्र राजा, युवराज वल्कलचीरी अने राज्यसभानो आधि- कारी वर्ग सोमचंद्र राजर्षिए अलंकृत करेला तपोवनमां गया. वन्ने भाईओ वाहनमाथी हेठे उतरथा एटले वल्कलचीरी वोल्यो. " तपोवन जोवाथी हवे मने राज्यलक्ष्मी तृण समान लागे छे. आज ते सरोवरो के, ज्यां हुं इंसनी पेठे क्रीडा करतो; आज ते तरबरो के, ज्यां हुँ वानरनी माफक फळ खातो; आज ते मृगो ·1 -- (२४) जंबूस्वामी चरित्र के, जे हारी वाल्यावस्थामा भ्राता समान सहचरो हता अने मां ज ते मारी माता समान महिपीओ के, जेनुं दूध हुँ - पीतो. हे स्वामिन् ! आ प्रमाणे या तपोवननां केटलांक सुख कहुं ? राज्यमा तो म्हारे पितानी सेवा, सुख सरखुंए नयी." एटलामां वो बन्ने भाईओ आश्रममा पेठा, एटले पोताना नयन कमळने सूर्य समान एवा पोताना तातने जोया. प्रसन्नचंद्र पोताना पिता सोमचंद्र ऋपिने वंदन करीने वोल्यो. " हे तात ! प्रसन्नचंद्र पुत्र आपने प्रणाम करे छ. " प्रणाम करता राजाने महएि इस्तवडे स्पर्श कर्यो, ते जाणे अंगे लागेली मार्गनी रजनुं मार्जन करता होयनी! हस्तकमळवडे तेणे स्पर्श कर्यो एटले तेनो पुत्र कळीवाला कद- वक्षनी समान रोमांचित थयो. पछी प्रसन्नचंद्र राजानो न्हानो भाई पण, पोताना पिता-ऋपिने नमीने वोल्यो. " हे तात ! आपना चरणकमळमां भुंग समान एवो आपनो पुत्र वल्कलचीरी, आपनी समीपे आव्यो छे." एटले सोमेंदु ऋपिए हर्षथी कमळ- पुष्पनी पेठे तेना मस्तकने सुंघ्यु अने नवो मेघ जेम पर्वतने आ- लिंगन दे, तेम तेने आलिंगन दीधुं. एटले तेना नेत्रमांधी उष्ण अश्रु नीकळ्यां; जे, तेज क्षणे तेना अंधापाने दूर करवा, ते परम औषधी रूप थयां. तेथी गृहस्थना स्नेहबंधननुं जेने एवा मुनिए पोताना बने पुत्रोने पोतानी मकाशवाळी दृष्टिए जोया अने तेमने पूछ्यु. " हेवत्सो ! तमे सुखमांकाळ निर्गमन कर्यो?" त्यारे तेमणे कयु. “. कल्याण रूप वृक्षने दोहंद समान एवी आपनी कृपाधी." हवे पेलं तापस भांड केई हतुं, ते वल्कलचीरीए नहि गोयुं. पुनरावृत ययु, ·१.लो.] प्रसनचंद्रराजर्षि अने वल्कलचीरीनी कथा. (२५) एटले तेणे तुरतज उटजमां प्रवेश को. त्यां तेणे पोताना उत्तरीय वस्त्रना छेडाथी, ते तापस भांडोने संमार्जन करवा मांड्यां ते जाणे पूर्वला ममत्वने स्पर्श करतो होयनी ! आ उपरथी तेने " में यतिओना पात्रोने अगाउ कदी संमाया हशे ? एवो विचार थई आव्यो." तेथी ( इहापोह करता ) तेने जातिस्मरण ज्ञान उत्पन्न थयुं अने तेने पोताना देवभव तथा मनुष्यभव गई कालेज थई गया होय, तेम याद आन्या. पछी ते पूर्वभवना पोताना मुनि- पणाने संभारीने, मोक्षलक्ष्मीना साहाय्य भूत एवा उत्कृष्ट वैरा- ग्यने पाम्यो. धर्मध्यान व्यति करीने शुक्लध्यानना वीजा पाया सूधी पहोचेला वल्कलचीरीने, केवळज्ञान उत्पन्न थयु. एटले ते के वळज्ञानी महात्माए पोताना पिता तथा भ्राताने अमृत तुल्य धर्म- देशना दीधी. तेथी ते वनेने सम्यक्त्व उत्पन्न थयुं ने तेओए वल्कलचीरी के, जेने देवताओए यतिनो वेप अर्पण कर्यो तेने वंदन कयु. ( वीर भगवान् श्रेणिक नृपतिने कहे छे ) एकदा विहार करता, अमे पोतनपुरनी पासेना मनोहर नामना उद्यानमा समवसर्या, ते वखते, हे नरेश ! 'प्रत्येकवुद्ध वल्कलचारी पण, पोताना पिताने अमने सोपीने, अन्य स्थळे गया अने प्रसनचंद्र राजा पण पोतनपुरमा गयो अने वल्कलचीरीनी देशना रूप वा- णीधी वैराग्यने विपे स्थित थयो. पछी तेने आत्माविशेष वैराग्ययुक्त थवाथी, पोताना बाळपुत्रने राज्य सोंपी अमारी पासे प्रव्रज्या गृहण करी. १ अमुक वस्तु जोयाथी स्वयमेव वैराग्य उत्पन्न याय, ने स्व- यमेव चारित्र अंगीकार करे, ते प्रत्येकवुद्ध कहवाय छे.

·(२६) जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग एम कहीने श्री वीर प्रभु विराम पाम्या, एटलामां तो मगधे- वरे आकाशमां देवताओने एकठा थता जोया. तेथी तेणे जगत्- प्रभु श्री वीर तीर्यकरने नमीने पूछयु."आकाशमा उद्योत करनारा देवताओ केम एकठा थाय छे ? " ते उपरथी प्रभुए कां. " प्रस- बचंद्र ऋपिने केवळज्ञान उत्पन्न थयुं छे, तेना महोत्सवार्थे आ अमरद अहिं एकहुं धाय छे. इति प्रसन्नचंद्रगजर्षि अने वल्कल- चीरीनी कथा. वळी जिनेंद्रने राजाए फरीथी पूछ्यु. "हे भगवन् ! केवळ ज्ञान कोना पछी विच्छेद पामशे ? " त्यारे श्री अर्हतप्रभुए कहूं." राजा ! जुओ, आ ब्रौद्रनो सामानिक देवता चार देवीए युक्त छे, ते आजथी सातम दिवसे च्यवीने, हाराज नगरमां ऋष भंदत्त श्रेष्ठीनो पुत्र जंवू नामे अंत्य केवळी थशे." ए उपरथी रा. जाए वळी विज्ञापना करी. " च्यवन समय पासे आव्यो छे छतां एजें तेज केम कोई 'क्षीण तुं देखातुं नथी ?" त्यारे श्री जगद्- गुरु प्रभुए कह्यु. " 'एकावतारी देवताओने अंत समय पण तेजः क्षय विगेरे च्यवन चिन्होंनो आविर्भाव थतोज नथी." एटलामा तो जंबूद्वीपनो स्वामी अनादत नामे देव हर्पमा आवीने उंचे स्वरे बोल्यो. " अहो ! म्हारूं कुळ उतम छे." ए सांभळीने श्रेणिक नृपतिए अंजळी जोडी श्री वीर परमात्माने पूछ\ " हे नाथ ! आ देव, आ प्रमाणे पोताना कुळनी केम पशंसा करे छे ? " सर्वज्ञ अरिहंत महाराजाए उत्तर आप्यो:- १ एक अवतार लईने मोक्षेज जवाना, ते एकावतारी. - ·१ को.] भवदत्त अने भवदेवनी कया. (२७) रुषभदत्त अने जिनदासनी कथा: ५ आज नगरमां गुप्तपति नामनो जगप्रसिद्ध श्रेष्ठी वसतो हतो. तेने अनुक्रमे वे पुत्र थया. तेमां म्होटार्नु नाम ऋषभदत्त अने न्हानानुं नाम जिनदास हतुं. म्होटो पुत्र अति सदाचारी हतो, पण न्हानाने तो द्यूत विगैरेनुं व्यसन हत; तेथी तेओ जाणे प्रत्यक्ष शरीरधारी, ( अनुक्रमे ) आदि अने अंत्य युग होयनी ? तेवा देखाता हता. हवे सुबुद्धि गुप्तमति श्रेष्टीए निनदास दुराचारी छे, एम कहीने सर्व संबंधी वर्गनी समक्ष तेने त्यजी दीघो. ए उपरथी " हवे म्हारे कोई भाई नयी" एम कहीने म्होटा ऋषभदत्ते न्हाना भाईने श्वाननी माफक घर पण आववा दीधो नही. एकदा जिनदास जुगारीओनी साथे रमतो हशे, तेवामां वांधो पडवाथी तेओए तेने शस्त्रनो प्रहार करयो. तेथी द्यूत रुप विष. क्षना फळ समान, शस्त्रना प्रहारनी वेदना अनुभवतो जिनदास; रंकनी माफक भूमि उपर आळोटवा लाग्यो. ( खबर पडवाथी) तेना संबंधीओए जईने ऋषभदत्तने का. "हे भद्र ! माणिमात्रमा साधारण एवी दया लावीने, त्हारा न्हाना भाईर्नु जईने रक्षण कर. (कारण के) तेज माणस विशुद्ध कीर्त्तिनुं पात्र छे अने ते ज संबंधी अने वडील छे के, जे वंधुने अने सेवकने व्यसन रुप खाडामाथी उद्धरे." १प्रयम युग-कृतयुग.( उत्तम ).२ छेल्लो युग-कळियुग-(कनिष्ठ).

·- (२८) जंबूस्वामी धरित्रं. [मर्ग संबंधीओए बहु कयुं, तेथी ऋषभदत्ते जईने न्हाना भाईने कड्यु, "हे भाई ! शांत था. हुं तने औषधी विगेरेयी आराम करीश" जिनदासे पण कधुं. " म्हारा दुराचरणने वास्ते मने क्षमा कर. मने हवे आ जीवित उपर स्पृहा नथी; म्हारे वास्ते फक्त परलोक संबंधी कार्य कर. हुं परलोक जवाने तैयार थयो छु, तो हवे मने अनशन पूर्वक धर्मोपदेश रुप पायेय आपो." पभदत्ते कg. "भले ! भाई ! तुं संसारनी ममता त्याग कर अने चित्त स्थिर राखीने परमेष्टि नमस्कारनो जप कर.' ए प्रमाणे शुद्ध बुद्धिवाळा ऋपभदत्ते न्हाना भाईने शिक्षा वचन कहीने तेने अनशन सहित आराधना करावी. जिनदास पण पंडित मरणे मृत्यु पामीने, परम ऋद्धिवाळो, आ जद्दीपनो अधिपति देव थयो अने " राजगृह नगरमां ऋषभदत्त श्रेष्टीनो पुत्र जंबु छेल्लो केवळी थशे.' एवी अमारी वाणी सांभळवा उपरथी "केवळीनो पवित्र जन्म पोताना कुळमां यशे, ए, जोईने ए देव, पोताना कुळनी अति प्रशंसा करे छे." इति ऋषभदत्त अने जिनदासनी कथा. वळी मगधेश्वर श्रेणिक महिपाळे पूछगुं. हे विभो! आ विद्यु- माळी देव, ग्रहोने विगे सूर्यनी पेठे सर्व देवोमां तेजस्वी छे, तेर्नु कारण शुं." प्रभुए कां:- भवदत्त अने भवदेवनी कथा. ३ जंवृद्धिपना भरतक्षेत्रमा मगधदेशने विषे, सुग्राम नामना गामा मार्यवान् नामनो राष्ट्रकूट रहेतो हतो. तेंनी स्त्रीचें नाम रेवती हतुं. तेमने भवदत्त अने भवदेव नामना के पुत्र इता. भवदत्ते ·१.लो.] भवदत्त अने भवदेवनी कथा. (२९) तो, युवावस्यामांज सुस्थित आचार्यनी पांसे, भवसमुद्रमा नौका समान एवी दीक्षा ग्रहण करी अने सर्व शास्त्रमा पारंगत थईने, ते, खड्गधारानी समान उन व्रत पाळतो; गुरुनी साथे तेनुं द्वितीय शरीरज होयनी ! तेम विहार करवा लाग्यो. एकदा ए गच्छना एक साधुए, आचार्यने विज्ञापना करी. "हे गुरु ! म्हारा. बंधुओ रहे छे, त्यां जवानी मने आज्ञा आपो; त्या म्हारो एक लघु भ्राता छ, तेनो म्हारा उपर बहु स्नेह छे, ते मने जोईने मूळयाज भद्रकं होवाने लीधे, प्रव्रज्या गृहण करशे." ए उपरथी नुरुए तेने श्रुतधारी साधुनी साथे जवानी रजा आपी; कारण के, गुरु तो. वीजानो उद्धार करवामां तत्पर थएला शिष्यने जोईने प्रमोद पामे छे. हवे पेला साधु, पोताना पिताने गाम गया के, तुरत तेमणे कामदेव रुप वृक्षनो दोहक समान एवो पोताना भाईनो विवाहा- रंभ जोयो. विवाह कार्यमा व्यग्र थएलो एवो ते, अन्य कार्य भूली जईने हर्षघेलो थयो हतो. तेथी तेणे पोताना म्होटा भाईने आ- वेला जाण्या नहीं ने तेने सन्मान पण आप्युं नहीं तो व्रत गृह- णनी वांत तो क्याथीज होय ! आम.थवायी ते मुनि तो, शर- माइ जईने गुरु पासे पाछा आन्या अने मार्ग संबंधी आलोई. प्रतिक्रमीने, पोताना लघुभ्रातानी सर्व वात तेमने कही. ते सां- भळी भवदत्त साधुए कह्यु. “ए न्हाना भाईना अविवेकने विकार छे! के, तेणे घेर आवेला पोताना दीक्षित एवा म्होटा भाईनी अवज्ञा करी! | तेणे विवाहोत्सवने गुरुभक्तियी पण अधिक ·[ (३०) जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग मान्यो के, ते (महोत्सव) नो त्याग करी, ते हर्ष सहित म्होय भाईनी साये न आव्यो!!!" आ सांभळीने कोई. बीजा साधु बोल्या. “हे भवदत्त ! जो तमे तमारा न्हाना भाईने दीक्षा अ- पाचो, तोज तमने खरा पंडित जाणवा!" भवदत्ते का. “ज्यारे गुरु महाराज मगधदेशमा विहार करशे, सारे तमे ते कौतुक .. जोसो." हवे अनुक्रमे विहार करता करता, सुस्थिताचार्य मगघदेशमा गया। कारण के, साधुओ पंण वायुनी पेठे एकन स्थळे रहेता नथी त्यां पहोच्या पछी, भवदत्ते आचार्य पादने वंदन करीने कड्यु. " अहिंथी पासेज रहेला. म्हारा संबंधी वर्गने हुँ आपनी आज्ञा होय तो मळवा जाउं ?" ते उपरथी तेमणे तेने - तो ए- कलाज जवानी रजा आपी; कारण के इंद्रियोने वश्य राखनार मुनि, एकाकी विहार करी शके छे. पछी भवदत्त मुनि, पोताना न्हाना भाईने दीक्षा लेवरावीने, आभारी करवाने अर्थे तेने घेर गया. ते वखते, ते (भवदेव) वासुकीनी कुक्षिए जन्मेली नागद- तनी पुत्री (नागिला) वेरे परण्यो हतो. विवाह कार्यमांथी छूटा थएला सर्व संबंधीओ, भवदत्तने जोईने, तेना सामा गया अने तेना समागमने उत्सव रुप मानवा लाग्या. तुरतज पामुक जळवडे तेम. ना पग धोईने, ते पादोदकने तीर्यजळ समान गंणी, तेओ संघळा ए तेने वांद्यु. संसार समुद्रमा बूडी जवाना भयथी, अवलंबननी इच्छावाळा तेना संबंधीओए, तेना पगमां पडीने तेने वंदन करयु. एंटले मुनि पण बोल्या. "तमे विवाहोत्सवमां व्याकूळ यएला छ. माटे अमे बीजे. ठेकाणे जइए डीए. तमने धर्मलाभ याओ ·१.लो.] भवदत्त अने भवदेवनी कथा. अने तमे पाप रहित थायो ! साधुने सर्व बंधुवर्गे एषणीय, कल्प- नीय अने मासुक अन्न पानादि वडे हर्षथी प्रतिळाभ्या. आ वखते कुळाचार प्रमाणे वर्त्ततो भवदेव पण, सखीवर्गथी सेवाती नववधु (नवी परणेली स्त्री) ने शणगारतो हतो. चंदनना रस वडे पियाने अंगराग करतो हतो, ते जाणे शशिमंडळमांथी कौमुदीनो रस काढीनेज होयनी ! तेने मस्तके पुष्पमाळाए गर्भि-. त अने शशिने गळी जनार राहुनी शोभाने हरनारो वेणीवंध ( अंबोडो) वांधतो इतो. तेना गाल उदर, कामदेवना विजयनी कीर्ति लखी होयनी ! तेवी कस्तूरीनी पत्रवल्लरी (पीळ-आड'! आळेखतो हतो अने त्यार पछी जेवो, पोते मियाना स्तनतटर्नु मंडन करवा जतो हतो, तेवामां तेणे सांभळ्यु के, महामुनि भवंदत्त पधार्या छे विजय मेळव्या पछी कोई जुगारी जेम उठी जाय, तेम अर्थ शणगारायली मियाने त्यजीने, भवदेव भाईना दर्शन करवाने आतुर थएलो सत्वर उभो थयो. " अर्घ शणगारायली मियाने त्यजीने जर्बु तमने उचित नथी " आवा पोतानी प्रियानी सखीओना शब्दने पण, तेणे वधीर माणसनी पेठे सांभळ्या नहीं. ज्यारे तेओए तेने आग्रहथी वार्यो, त्यारे तेमने उत्तर आप्यो के; हे वाळाओ। हुँ गुरुने वंदन करीने पाछो आवीश." (एम कहीने) ते स्थानी वानरनी माफक कूदको मारीने, भवदेखें भवदत्त ऋषि पासे आवीने, तेमने वंदन कयु. वंदन करीने उभो थयो के तुरत साधुए तेने सत्यकार ( अमुक कार्य-कंट्राकटने वास्ते अगाउयी काई आपq ते वहानु )ज आप्यु होयनी 1 तेवू धीर्नु पात्र दीक्षा अपापवाना ईरादापी आप्यु पछी साधुओना शिरो:

·(३२) जंबूस्वामी चरित्र, [सर्ग मणी अने बुद्धिनुं निवासस्थान एवा ते भवदत्त, न्हाना भाई तरफ दृष्टि करीने गृह थकी नीकळ्या. भवदेव पण पेलं धीई पात्र हायमा शालीने, भवदत्त साधुनी पाछळ तेना चरणकमळना भ्रमरनी पेठे चाल्यो. भवदेवनी माफक वीजा पण घणा स्त्री पुरुषो, हर्षना उर्मिबडे संतुष्ट हृदय सहित, ते मुनिनी पाछळ गया. मुनिए कोईने पोछा वळवार्नु कडं नहीं; कारण के, एज मुनिनो धर्म छे अने तेमनी रजा लीधा शिवाय कोइ पार्छ पण वळ्यु नही. दूर जवायी ज्यारे खिन्न थया, त्यारेज तेमने वंदन करीने पोतानी मेळेज आगळ स्त्रीओ अने पाछळ पुरुषो एम पाछा बळी गया. पण, भद्रामा भवदेव तो, विचारवा लाग्यो के, रजा लीधा शिवाय ए लोको तो पाछा वळी गया. कारण के, एमओ काई एमना सहोदर नथी. हुं तो एमनो भाई छु अने अमारे अरस्परस स्नेह छे, तेथी। तेनी रजा शिवाय मारे पाछा वळवू योग्य नथी. आहार विगेरेना भारथी मारो म्होटो भाई थाकी गयो छे, तेथी तेणे मने खुशीयी: घीनुं पात्र उपाडवा आप्युं छे. तेथी घणो वखत आहारने वास्ते . फरवायी, थाकी गएला म्हारा म्होंटा भाई-मुनिने-अने आ पीना पात्रने, स्थाने मूकी आव्या पहेलो, पाछा वळवानी म्हारी मरजी थती नयी ( एटलामा ) भवदत्त मुनिए "ए पाछो न वळी जाय" एटेला वास्ते तेना मननी गम्मतने अर्थे गृहस्थाश्रमनी वात काही. "हे भाई! आज ते गामने सिमाडे आवेला वृक्षोने मुसाफरो: नां (वास्ते.बंधावेला ) मंडपो के, ज्यां आपणे वानरनी माफक एकला, रसता. आज. ते. सरोवरो के, ज्यां आपसे बने बाल्या- - ·लो.] भवदत्त अने भवेदेवनी कथा. वस्थामा कमळपुष्पना नाळवा बड़े सुशोभित हार बनावीने कठमा पहेरता. आं ज ते सिमाडे आवेली रेतीवाळी भूमि के, ज्या आपणे वर्षाऋतुमां रेतीना चैत्यनी रमत रमता." आ प्रमाणे भवदत्त रस्तामां न्हाना भाईनी साथै वात करता करता आ चार्य महाराजे पवित्र करेला गामे आंची पहोच्या. भवदत्तने न्हा- ना भाई सहित वसतिद्वार (रहेवाना स्थानना, वारणा) सूधी आ वेला जोईने, साधुओं वक्रोक्तिथी महोपाद वोल्या. "खरेखर ! पोतानुं वचन सत्य करवा, आ मुनि दिव्य वेषधारी पोताना न्होनों भाईने दीक्षा अपाववा साथे लेता आन्या जणाय छै !!" मंरिए क. " भवदत्त ! आ युवान आन्यो ते कोण छै!" सारे भवदचे कयु. "दीक्षा लेवानी इच्छावाळो म्हारों भाई आवेलो छे." सूरिए मवदेवने पूछयु. " केमे हारे व्रते गृहण कर छे ?" सारे पोताना भाई असंत्य वोलेला न ठरे, ते वास्ते भवदेवे हा कही. एटले तेज़ वखतें सरिए तेने दीक्षा आपीने साधुओ? सहित बीजे विहार करवानी योजना करी. "भवदेव ईशु केम न आव्यो!" आम फिकरयी तेनां संव- धीओए पछवाडेयी आवीने भवदत्तने का. "भवदेव तेंनी मि- याने अर्घ शणगारीयली त्यजी दईने, तमारी पाछळ आन्यो , अनें तों अमने शोक थाय छ कैम के, तैना विना अमे जीवता मृत्यु पामेला जेवा छीए' तेनी युक्तिविधवा वधु चक्रवाकिनी स- मान दुखी थाय , अने लोहिनी धारा समान तेनी अश्रुधारा १ रतीनां घरनी.. । है ·. सर्ग (३४) जंबूस्वामी चरित्र. हजु बंध यती नथी. अमने पूछया शिवाय भवदेव एकाकी क्याहि जाय, ए स्वममां पण असंभवित छे; पण आ वखते ए गयो के ते शुं थयु ? भवदेवने देखता नथी, त्या सूधी अमे तेना संबंधीओ अमारुं सर्वस्व खोई वेग छीए. तो हे ऋषि ! कृपा करीने कहो के, ते तमारो न्हानो भाई क्यां छे ?" भवदेवने धर्मर्नु शुभ परि- णाम याय, ए (हेतु) थी मुनि असत्य वोल्या के, "आवीने तुरत गयो छे, पण क्यां, ते जाणतो नथी." "वीजे रस्तेथी गयो शे." एम बोलता बोलता तेना संबंधीओ तुरत चोरोए लूटी सीधा होय, तेम दीन मुखे पाछा आल्या. भवदेव पण पोतानी नववधुनुं हृदयमा ध्यान करतोज ( अने तेथी ) सशल्य एवी प्रव्रज्याने फक्त म्होटा भाई उपरनी भक्तिने लीधेज पाळतो हतो. महर्षि भवदत्ते पण, अनुक्रमे घणुं आयुष्य भोगवीने अनशन करीने काळ कन्यो, ने ते सौधर्म देवलोकमां देवता थया. पछी भवदेव एम चितवन करवा लाग्यो के, नागिला म्हारी मिया छे अने हुं तेनो स्वामी छु, अमारा बन्नेनो विरह थयो छे. भाईना उपरोधने लीधेज में घणो काळ व्रत पाळ्यु छे. हवे ज्यारे ते स्वर्गमा गयो छे, त्यारे आ खेदजनक व्रत शा कामर्नु छ ! म्हारी प्रियाना विरहथी जेवी पीडा थाय छे, तेवी दीक्षाना दुष्कर कष्टयी पण मने थती नयी; पण तेनुं शुं ययु हशे? जेवी रीते बंध- नभूमिमां पडेली हायणी, हिमयी करमायली पद्मिनी, मरुदेशमा रहेली मराठी ( हंसी), ग्रीष्मनो ताप सहन करती तरुलता, विखूटी पडेली हरिणी अने पाशमां पडेली मेना, तेवी रीतेज हुँ धारूं छु - ·१ लो.] भवदत्त अने भवदेवनी कथा. के, ते विचारीनी लोको 'दया खाता हो ! जो हुँ लावा (ने तेथीज सुंदर ) नेत्रवाळी. ते म्हारी प्रियाने जीवती मेळ, तो हजुए पण हुं तेनी साथे गृहस्थाश्रममां लीन थईने क्रीडा करूं.' आ प्रमाणे तंतु वढे वीटाएला करोळीआनी पेठे चिंतातंतुए वींटायेलो भवदेव, स्थविर साधुनी रजा लीधा शिवाय नीकळी आन्यो. तुरतज राष्ट्रकूटना सुग्राम नामना गामने विषे ले गयो भने बंध करेला द्वारवाळा नगरनी वहार आवेला एक आयतन (मं- दिर ) मा रह्यो. त्यां एक ब्राह्मणीनी साये सुगंधी माळा विगेरे लईने एक स्त्री आवी अने तेणे मुनि धारीने वंदन कयु. एटले तेने भवदेवे पूछयु. " हे भद्रे ! आर्यवान् राष्ट्रकूट अने पलि रेवती जीवे छे के नहीं ?" त्यारे तेणे कई के, "आर्यवान् रेवतीने तो मृत्युपाम्याने आज घणो काळ थयो." भवदेवे फरीयी पूछयु. र्यवान्ना पुत्र भवदेवे पोतानी नववधुने त्यजी दीधी हती ते नागि- ला इजु छे के नहीं ?" “(आ सांभळी) ते स्त्रीए विचायु के, नक्की म्होटा भाई पासे दीक्षा गृहण करेली हती, तेज आ भवदेव छे. माटे अहिं आवेला ए विशुद्ध (साधु ) नी साथे वात तो करूं " एम धारीने ते वोली. "आपज आर्यवान् ने रेवतीना पुत्र भवदेव छो. तो तमे तपोधन (साधु ) थईने अहिं केम आवेला छो ?" भवदेवे कयु. “खरे ! ते मने ओळख्यो । तेज हुँ भवदेव नागिलानो स्वामी. ते वखते हु म्होटा भाईना. आग्रहथी म्हारी मरजी उपरांत तेनो त्याग करीने जतो रही दुष्कर व्रत गृहण १ दया आणता इशे. "आ:

·जवूस्वामी चरित्र, [सर्ग कन्यु. हवे भाई मृत्यु पाम्यो एटले ९ अंकुश रहित थयो, तेथी नागिलानुं शुं थयुं हशे ? एम धारीने तेने मेळवानी इच्छांथी हिं आव्यों हूं." नागिलाए विचायुं. “आ भवदेवे मने घणा वखत पहेली जोई छे तेथी हवे वेयं अने गुणं बंदलाई गएला छे जेना, एवी मने ओळखतो नथी हवे हुं,तेने ओळखावू." एम धारी नागिला घोली " हुंज ए नागिला के, जेनो तमे परणीने तुरत त्याग को. आदले काळे यौवन पण व्यतिक्रम्युं एटले हवे म्हारामां शुं लावण्यः होय । तेनो तमे, हे पुण्याशय ! विचार करो. स्वर्ग अने अपवर्गना. फळने आपनारां त्रण रत्नो (ज्ञान, दर्शन अने चारित्र) नो त्यांग. करीने, हे महाशय ! मात्र वराटिका (कोडी) समान मने न गृहण, करो. अत्यंत घोर नरकमां पडवामा सहाय्यभूत, कामदेवना अस जे विपयो तेनायीं तमे भेदाता नही. तमारा, हितैपि भाई-साधु-ए तमने व्रत लेवराव्युं छ, ते व्रत पापनी खाण एवी ९-तेमां कीन: थईने तमें नथी लीधुं एम न धासे. तेटला वास्ते हजु. पण पाछा. वळीने तमारा गुरु पासे जाओ अने म्हारा विपेना तमारा रागने लीधे बांधलां पाप तेमनी पासे आलांचो (आलोचन-आलो- यण ल्यो " *[संयमयी भ्रष्ट.थएला.भवदेवनां पूर्वोक्त निर्लज वचनो सांभली तेने प्रतिवोध देवाने अर्थे वळी पंण नागिलाए आ प्रकारे कपुं. *[]आंवा काउंसनी अंदर जे लखाण आवेलं छे, ते अधिकार मागधी जंवू चरित्रमा छे. ! .

·१ लो.] भवदत्त अने भवदेवनी कथा. (३५) " हे मुने ! आवां खोटां वचन न वोलो. सांभळो, जेम एवो कोण मूर्ख होय के, जेनाथी मनोवांछित सुख मळे, एवा चिंतामणी रत्ननो त्याग करीने कांकराने गृहण करे ? जेने पोताना गृह आगळ बांधवाथी पोतानुं दार शोभे, एवा हस्तीने वेचीने गवने गृहण करे ? आंगणामां उगेला कल्पवृक्षने उखेडी नांखीने धंतूराने वावे. जेतुं पान करवायीं शरीर पुष्ट थाय, एवा अमृत समान दूधने ढोली दईने कांजी पीए ? तेम एवो कोण मूर्ख होय के, जिनधर्म छाडीने कामभोगने विलसे अने वहाणनो त्याग करी शिला उपर वेसे ? हे देवानुमिय ! राज्य अने ऋद्धिनो त्याग करी 'संयमने विषय एवा दश चक्रवर्तिओ, नमिराजर्षि, दुम्मुहराजर्षि करकंदूराजर्षि, निग्गईराजर्षि, मृगापुत्र मुनि, दुस्सह उपसर्गने सहन करनारा गजसुकुमाळ मुनि, जेनां मस्तके वाधर विंगणुं एवा मेवार्य मुनि, जेमनु शरीर वाघणे वलूयुं हतुं एवा सुकोसळ मुनि, मेधकुमार मुनि, अर्जुनमाळी मुनि, अति तपस्वी एवां धनाभणंगार खंधक मुनि, जेमणे पाणीमां पातरी तरावी हती एवा अतिमुक्तक मुनि इत्यादि अनेक महापुरुषो, जेम सर्प कांचळीनो त्याग करे, तेम राज्य, देश, नगर अने अंतेउरनो त्याग करीने संयम अने तपे करीने पोताना आत्माने भावता थका केटलाएक मुनियो कर्म रहित थई केवलज्ञान पामीने मोक्षे गया अने जेओने काईक कर्म बांकी रह्यां हतां, तेओ देवलोकमां गया. त्यांथी च्यवी एका वतारी थई कर्म खपावी सिद्धिपदने वरशे. एवा पूर्वे जे महामुनियो थई गया छे, तेमने तमे वारंवार संभारो, तेमनी करणीने धन्यवाद कहो अने तेमनी पेठे वतॊ."

·[सर्ग (३८) जंबूस्वामी चरित्रः "वळी हे देवानुप्रिय ! जे नागिलानां शरीरने विपे तमे मोहा सक्त थया छो. परंतु ते नागिलानुं शरीर तो निश्चे छोडवा योग्य जछे कारण के, तेना द्वादश द्वारेथी रात्री दिवस अशुची वह्या करे छे ! वळी ते शरीर अध्रुव, अशाश्वत तेमज व्याधि अने रोगर्नु गृह छे. तो एवा शरीरने विप कोण मूर्ख पुरुष मोह पामे ? जे पंडित होय ते तो तेनाथी सदाय दूरज रहे. एटलुंज नहि पण, ते पंडित पुरुष, जेम अगंधन कुळना सर्पने अग्निमां नांखे, तो पण वमेलु विष कदि पाछु चूशी ले नहीं; तेम गृहण करेलु चारित्र कदि पण मूके नही. ते कारण माटे हे मुने ! तमे पण तेवा थाओ वळी हे साधो ! संयममार्गने सारमा सार पदार्थ जाणीने अने शरीर संबंधी कामभोगने असारमा असार पदार्थ जाणीने शुद्ध चिचयी गुरु पासे फरी संयम गृहण करो. आ अधिकार मागधि जंबूचरित्रमा छे. तेटला वास्ते इजु पण पाछा वळीने, तमारा गुरु पासे जाओ अने म्हारा विषेनां तमारां रागने लीधे बांधलां पाप, तेमनी पासे आलाचो ( आलोचन-आलोयण ल्यो.)" ज्यां आ प्रमाणे भवदेवने नागिला अनुशिक्षा आपे छे, त्यां पेली (नागिलानी साथे आवेली) ब्राह्मणीनो पुत्र, दूध पीने त्यां आवीने कहेवा लाग्यो. " हे माता ! आजे में जे सुधा तुल्य दूध पी, छे, तेनुं म्हारे वमन करचुं छे. माटे हे माता ! एक पात्र तुं नीचे धरी राख, आजे मने वीजी जग्याएथी निमंत्रण आव्यु छे अने त्यां दक्षिणा पण मळबानी छे माटे हुं पीधेला दुध चमन ·" १ लोग भवदत्त अने भवदेवनी कथा. (३९) नहि करूं तो, त्यां काई खाई शकांश नही. दक्षिणा लईने अहिं आन्या पछी में वमन करेलु दूध हुंज पाछो पी जईश; आपणुं न उच्छिष्ट (. एडं ) जमवामां शरम शी ?" ब्राह्मणीए का. वमन करेलुं जमतां तने जुगुप्सा यशे. ( धिक्कार छूटशे) माटे हे पुत्र ! आवा धिक्कारवा योग्य कृत्यथी दूर रहे. ते सांभळीने भवदेवे पण कयु. " हे वटु ! तुं वमन करेलु खाईश, त्यारे तु श्वान करतां पण अधम गणाईश." ए उप- रथी नागिलाए कड्यु. “ हे ऋषि ! जो तमे एवं जाणो छो ने एवं कहो छो, तो एक वखत मने वमन करीने ( त्याग करीने) फरीयी केम भोगववानी ईच्छा राखो छो ? मांस, चरवी, अस्थि ('हांडकां ) अने मळमूत्रथी भरेली हुं अधमाधम तो धमन करेली वस्तुथी जुगुप्सा पामता एवा म्हारी ईच्छा करो छो, एमां तमने काई शरम नथी श्रावती ? पर्वत उपर वळता अग्निने जुओ छो ने पग नीचे वळे छे, ते नथी जोता 1 जे तमे बीजाने शीखवो छो ते तमे पोते नथी शीखता ! वीजाने वोध देवामा डाहापण वाळाओनी, पुरुषमा गणना नज थाय; जेभी पोताने वोध देवा चतुर होय, एवाज मनुष्योनी पुरुष वर्गमां गणना थाय." (ए सांभळीने ) भवदेव साधुए कg. " हे शुद्ध त्री ते मने (खरां) शिक्षा वचन कहाँ अंध पुरुषने जेम, तेम तें मने आडे रस्तेथी खरे रस्ते प्राण्यो छे. तेथी आजे हुँ म्हारा संबंधी- ओने मळी म्हारा गुरु समीपे जईश अने व्रतना आ 'अतिचारने आलोची दुष्कर तप करीश." त्यारे नागिलाए कयु.." तमारे ·[अर्ग (४९) जंबूस्वामी चरित्र स्वजनोनं शुं काम छ ? तमारोज अर्थ साधो ( फ़्टले ययुं ) तमने गुरुना दर्शनमा तेस्रो साक्षात् विघ्न रूप थई पडशे. ते वास्ते तमे गुरु महाराज पांसे जाओ, इंद्रियो वश्य राखीने वं आचरो अने हुँ पण साध्वी समीपे दीक्षा ग्रहण करीश. पछी भवदेवे अर्हत्परमात्माने वंदन करीने शांत बनी गुरु समीपे जई आलोचनादि क्रिया करी. अतिचार रहित श्रामण्य ( सोधुपणु ) पाळी भवदेव काळ करी, पहेला देवलोकने विषे शक्रनो सामा- निक देवता थयो. इति भवदत्त अने भवदेवनी कथा. सागरदत्तकुमारनी कथा. ४ हवे भवदत्तनो जीव च्यवीने विदेह भूमिमां शिरोमणी पुष्क लावति विजयने विर्षे पुंडरीकिणी नगरीमा वजूदत्त चक्रिनी यशोधरा राणीनी कुक्षिए आन्यो. सरोवरमा जेम इंस, वेम कुक्षिने विषे ते जीव आन्याथी, यशोधरा राणीने समुद्रमा न्हावानो 'दोहद उत्पन्न थयो. ते उपरथी अभौधि सदृश सीतानीमा क्रीडा करावीने महादेवीनो दोहद महीपतिए पूयो. पछी महादेवी यशोधरा दोहद संपूर्ण थवायी तरुलतानी समान लावण्यमी बंधती. 'गई. संपूर्ण समये चक्रवर्तिनी खीए, गगा जैम सुवर्णकमळने जन्म आपे, तेम उत्तम पुत्रने जन्म आप्यो. यशोधराने यएला दोहदने अनुसारे राजाए शुभ दिवसे पुत्रनुं सागरंदत्त एवं नाम पाडयु. धात्रीओए स्तनपान विगेरेयी उछेरातो १होहोलो, ·१ लो.] सागरंदत्तकुमारनी कथा. (४१) राजपुत्र क्रमे करीने वृक्षनी माफक वृद्धि पामवा लाग्यो. बोलतां. शीख्यो एटले ते राजपुत्र, औत्सुक्यने लीधे कांचनलता उंची करीने पोपट मेना विगेरेने शीखववा लाग्यो. प्रौढ़ थयो एटले मित्रोनी साये रनने दहें रमवा लाग्यो, त्यारे तेनां माणिक्यना कुंडळो तेना मांसल (मांसवाळा-मजबूत ) खमा रुप रंगभूमि उपर नृत्य करता होय ! तेवा देखाता हता. योग्य वखते राजाए तेने गुरु समीपे मोकल्यो, त्या वेणे कूपथकी मुसाफर पाणी पीए, तेम गुरु पासेथी सघळी कळावें पान कन्यु अर्थात् गुरु पासेथी सघळी कळा शीख्योः सकळ विन्धने नेत्रकमलथी अत्यंत प्रमोद आपतो ते राज पुत्र, शशि ज़ेम संपूर्ण कळाए पहोचे, तेम युवावस्थाएं पहोच्यो. एटले माता पिताए तेने स्वयंवरमा आवेली कन्याओ परणावी; कारण के, रत्नाकरमां नदीओ मळे, तेम तेओ पण पात्र: ( अर्थात् पति) पासे आवे छे. गायोनी सा जेम वृषभ, हायणीनी साये हाथी अने ताराओनी साथे जेम चंद्रमा, तेमं ते स्त्रीओनी साथे ते (राजपुत्र) क्रीडा करवा लाग्यो. एकदा कामदेव समान ते, महेलमा राणीओनी साथे क्रीडा करतो हतो, तेवामां तेणे आकाशमां मेरु समान मेघमंडळ जोयु. (ते उपरथी) ते विचारवा लाग्यो के, जेवु शास्त्रमा मेरुनु वर्णन करे छे, तेवूज आ मेघमय मंडळ देखाय छे. अहो ! एनी केवी रमणीयता छे ! आ प्रमाणे ते मेरु समान मेघमंडळ जोवा, तेनी दृष्टि तेमां चोटी रही होयनी ! तेम नीची थईज नही !! ए प्रमाणे ·(४२) जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग कुमार उंचु जोया करे छे, एटलामां तो ते मेघमाळा जलना पर- पोटानी माफक नाश पामीने क्यांहि जती रही. (आ उपरथी) सागरदत्त कुमारे विचायु के, जेवी रीते आ मेघ क्षणिक छे, तेवीज रीते आ शरीर पण क्षणिक छे तो पछी संपत्नी तो शी वात करवी ! जे सबारे देखाय छे, ते मध्यान्हे देखातुं नथी ! ने जे मध्यान्हे देखाय छ, ते रात्रीए देखातुं नयी !!! वास्ते आ संसारमा सर्व पदार्थ अनित्य छे. ते माटे विवेक रुप जळथी सिंचायला मनुष्य जन्म रुप वृक्षतुं फळ 'सकाम निर्जरावडे सारभूत एवं व्रत हुँ गृहण कर, पछी सुवद्धि सागरदत्त परम वैराग्यने धारण करतो अंजलि जोडीने माता पिता पासे व्रत लेवाने अर्थे रजा मागवा लाग्यो. त्यारे तेमणे कयु. “हे पुत्र ! युवावस्थामां व्रत लेबानो आग्रह करवो ते त्हारे वीणा वागती होय, ते वखते शास्त्रनो पाठ करवा जेवं छे. हमणां तु युवराज छे अने राजा पण तुं थवानो छ (वास्ते) चिरकाळ राज्य पाळीने पछी योग्य समये दीक्षा लेजे" त्यारे सागरदत्ते कयु. “हे पूज्य माता पिता ! में लक्ष्मीनु प्रत्यारव्या नक युं छे, छतां तमे मने प्रवज्या गृहण करवानी केम रजा आपता नथी." ए प्रमाणे बुद्धिवान् सागरदत्ते पोताना आग्रह रुप कुहाडाथी तेमनो प्रेम पाश त्रोड्यो त्यारे तेमणे तेने व्रत लेवानी सम्मति आपी. पछी अनेक राजपुत्रना परिवार सहित सागरदत्ते सागराचार्यनी पासे अमृत समान व्रत गृहण कन्यु, विविध १ मन संयुक्त-ज्ञानवडे कर्मोनी निर्जरा करवी, ते सकामनिर्जरा. !

·१ लो.] शिवकुमारनी कथा. (४३) अभिग्रह धारण करी, गुरु सेवामां परायण वनी अनुक्रमे सागर- दत्त, शास्त्र रुप अंभोधीने पार पहोच्यो अने तपने काई दूर नथी एवं विश्वास कराववावालं अवधिज्ञान सागरदत्तने तप करवाथी उत्पन थयु. इति सागरदत्त कुमारनी कथा. शिवकुमारनी कथा. ५ भवदेवनो जीव पण काळ पूर्ण थए स्वर्गमांथी च्यवीने तेज विजयमां वीतशोका नामनी श्रेष्ठ नगरीमां पद्मरथ नामना महा ऋद्धिवाळा भूपतिनी, वनमाळा नामनी राणीनी कुक्षिने विषे शिव नामनो पुत्र थयो यत्नथी उछेरातो ते कुमार, कल्पगुमनी समान वृद्धि पामवा लाग्यो अने अनुक्रमे काकपक्षधर थयो. (कानशीया वाळो-अर्थात म्होटो थयो) बुद्धिमानमां शिरोमणी एवा तेने गुरु तो मात्र साक्षी रुप थया. अने सर्व कळाओए तो अरस्परस संकेत करी राख्यो होय ! तेम तेनामां प्रवेश को. लताओथी. वृक्ष जेम शोभे, तेम ते युवावस्थामां उत्तम कुलमा जन्मेली राज- कन्याओ साथे परणवाथी शोभवा लाग्यो. एक वखते स्त्री सहित ते महेलमां वेठो हतो, तेवामां सागरदत्त ऋषि नगरीनी वहारना उद्यानमां समवसऱ्या. त्या कामसमृद्ध नामना सार्थवाहे, ते महामुनिने भक्तिवडे मासखमणने पारणे प्रतिलाभ्या. (अर्थात् एक महिनाना तपनु पार[ कराव्यु) सुपात्र दानना प्रभावथी कामसमृद्ध श्रेष्ठीने घेर आकाशमाथी धननी वृष्टि थई; सुपात्रे दान देवाथी शुं शु नथी मळतुं ? शिवकुमारे ·में जंबूस्वामी चरित्र.. [ सर्ग आबु अद्भूत वृत्तांत सांभळीने त्यां जई मुनिने वंदन कयुं अने तेमना पादपदनी पासे राजहंसनी समान थईने वेलो. चौदपूर्वधारी सागरसूरि पण शिवकुमारने अने तेना परिवारने अईभाषित धर्मनो उपदेश करवा लाग्या. विशेषे करीने मुनिए ते बुद्धिमान पुरुपना स्फटिक समान निर्मळ अंत:करणमां संसारनी असारता उसावी. शिवकुमारे ऋपिने पूज्यु. "हे प्रभो ! आपनो पूर्वनो भव कयो छे ? के, जेथी आपना दर्शनथी मने अधिक अधिक स्नेह अने हर्ष थाय छे ?" अवधिज्ञानवडे जाणीने मुनिए क{. "तमे पूर्व जन्ममा म्हारा पाणथी पण प्रिय एवा न्हाना भाई हता. दीक्षा लीधी त्यार पछी तमने पण तमारी मरजी विरुद्ध परंतु परलोकना हितनी वांछाने लीधे उपाय योजीने दीक्षा लेबरावी. पछी आपणे वन्ने सौधर्म देवलोकमां म्होटी ऋद्धिवाळा देवता थया. त्यां पण आपणा वच्चे. कुमुदने चंद्रमाना जेवी प्रीति हती.. (हवे) आ भवमा हुँ पोताना तेमज पारका उपर समान दृष्टिः वाळो अने राग रहित साधु थयो छु, पण तमे तो अद्यापि रागी छो, तेथी तमने म्हारा उपर पूर्व भवना स्नेह छे.” (त्यारे). शिवकुमारे कयु. " पहेलो पण व्रत अंगीकार करवाथी हुँ देवता थयो हतो तो आ भवमां पण मने पूर्वभवना जेवू व्रत आपो. दीक्षा लेवानी माता पिता पासे रजा लई आq त्यां सूधी म्हारा उपर कृपा राखीने आपे अहिंज रहे." पछी शिवकुमारे जईने माता पिताने विज्ञापना करीके ', आजे में सागरदत्त मुनिनी देशना सांभळी अने तेमनी कृपाथी में संसा- ·लो.] ? शिवकुमारनी कया. (४५) रंनी असारता जाणी छे तेथी हुँ भार उपाडवाथी भारावाळो जेम विरक्त थाय तेम संसारथी विरक्त यो छु, तेथीं गमे ते प्रकारे मने दीक्षा लेवानी रजा आपो. मोहरूप अंधकारना प्रभात काळ समान सागरदत्त ऋषितुं मने शरण छ," माता पिताएं कयु. " हे पुत्र ! युवावस्थामा तुं व्रत गृहणे नहि कर; इजु तो अमारूं हारी क्रीडा जोवानुं सुख पण पूरूं थयु नथी. तुं एकंदम केम छेक ममता रहित थई गयो के, तुं पारका जनोनी पेठे अमने पण त्यजी दईने जता रहेवानी ईच्छा करें छे ! जो तुं भक्त होईश अने अमारी रजा लईने जवानी ईच्छा राशि, तो अमारी जीभ तो फक्त नकारज कहेशे ॥ आम माता पिवाए रजा ने ओपी एटले शिवकुमार जई शक्यो नहि, पण ते सर्व सावध नियमे करीने भाव यति थयो. हुं मुनि सागरदत्तनो शिष्य छु, एम निश्चय करी ते त्यां मौन पणे रह्यो. कारण के, ए (मौनवृति ) ज सर्व अर्थन साधक छ, आग्रहथी तेने जमवा वेसार्यो, पण ते काई जम्यो नहि. " मने काई गमतुं नथी." एटलुंज ते वारंवार बोलवा लाग्यो. मौंक्षना अर्थी शिवकुमारे, राजाने आ प्रमाणे उद्वेग पमाडयो एटले तेणे दृढधर्मा नामना श्रेष्ठीपुत्रने वोलावीने कधू." हुँ दीक्षा लेवा देतो नथी, तेथी म्हाराशिवकुमारे पत्थरथी पंणं निष्ठुर चित्त करीने मौन धारण कन्युछे छलंगमा निष्फळ जवायी जेवी रीते सिंह अने मद नाश पामवाधी जेवी रीते हस्ती खोराक पण लेवा नयी तेवी रीते शेकडो वार मनाव्या छतां पण ए जमतो नयी.

·(४६) जंवूस्वामी चरित्र. [सर्ग तो हे वत्स ! तुं जाणे छे, तेम म्हारा शिवकुमारने भोजन कराव हारा एम करवाथी हुँ हारो वहुन आभारी थईश. हे महाशय ! शरीर रूप माळामांथी जता रहेवाने उत्सुक वनेला म्हारा जीव रूप पक्षीने प्रत्याशा रूप पाशे करीने तुं वांधी ले" दृढधर्मा पण महीपतिनी आज्ञानुं मनन करी, शिवकुमारनी पासे गयो. नैपेधिकी (निस्सिही ) कहीने ( वीजा व्यापारनो त्याग करीने) तेना निवास स्थळमां प्रवेश करीने अनुक्रमे ते बुद्धिमान् श्रेष्ठीपुत्रे ऐपिथिकी ( ईरियावहि ) प्रतिक्रमी, द्वादशावर्त वंदन करीने अने भूमिने प्रमार्जीने “ मने आज्ञा आपो" एम कहीने, ते तेनी पासे वेठो. शिवकुमारे कयु. " श्रेष्ठीपुत्र ! आ में साधुने योग्य विनय जोयो, ते मने केवी रीते योग्य कहेवाय ?" श्रेष्ठीपुत्रे क. सम्यग्दष्टि जीवोने तो, हम्मेशां गमे त्यां पण सर्व कोई तरफ सरखोज विनय करवो योग्य छे. एक माणस गमे तेवो होय, पण तेनुं हृदय जो समभाववाळु होय तो ते वंदन करवाने योग्य ज छे. एमां काई दोपनी शंका नथी. पण हे कुमार ! हुं तने पूर्छ छु–ने एज पूछवाने आवेलो छ के, रसज्वरथी पीडाता माणसनी पेठे तुं भोजननो केम त्याग करे छ ?" शिवकुमारे कयु. "म्हारा माता पिता मने दीक्षानी रजा आपता नथी, तेथी हुँ भाव यति थईने घरथी विराम पामीने रद्यो छु. म्हारा माता पिता उद्वेग पामीने म्हारा विपेनी ममता त्यजी दईने मने दीक्षा लेवा दे, एटला वास्ते हुँ भोजन करतो नथी." श्रेष्ठीपुत्रे कयु." हे महा- शय ! जो एम होय ,तो तुं भोजन कर; कारण के, धर्म देहने ·१ लो.] शिवकुमारनी कथा. (४७) आधीन छ ने देह आहारथी टकी शके छे. महर्षिओ पण निरवद्य आहार गृहण करे छे कारण के, आहार रहित शरीरथी, कर्म- निर्जरा थवी दुष्कर छ: " राजपुत्रे कयु." हे मित्र ! अहिं मने निरवय आहार मळे तेवू नथी, तेथी आहार न करवो तेज श्रेष्ठ छे." श्रेष्ठीपुत्रे. कयु. " अत्यारथी तु म्हारो गुरु अने हुं हारी शिष्य हवें चाल, हारे जे जे जोईशे, ते ते निरुवद्य हुँ तने लावी आपीश." त्यारे शिवकुमारे कयु. “ जो एम होय तो, हे मित्रं । निरंतर छठ करीने पारणे हुँ आयविल करीश." त्यार पछी ते सामाचारी जाणनारो श्रेष्ठीपुत्र, भाव यति शिवकुमारनो निरंतर विनय करवा लाग्यो. शिवकुमारने तप करतां वार वरस थयां, पण माता पिताए मोहने लीधे तेने गुरु पासे जवा दीधो नहि. शिवकुमार मृत्यु पामीने ब्रह्मदेव लोकमां विद्युन्माळी नामे " आ महाकांतिमान"इंद्रनो सामानिक देवताथयो. इति शिवकुमारनी कथाः ( वीर प्रभु श्रेणिक नृपतिने कहे छ. ) " हे राजा! भा देवता योडा बखतमा च्यववानो छे, छतां तेनी आवी कांति छ तेनुं कारण ए के, पहेला ब्रह्मदेवलोकमां तेनी इंद्र समान कांति हती. ए आजथी सातमे दिवसे अहिंथी च्यवीने ऋषभदत्तनो पुत्र जंवू. नामे छेल्लो केवळी थशे." पछी विद्युन्मालीना गया पछी ते (विद्युन्माळी देवता) नी चारे स्त्रीओ प्रसन्नचंद्रराजर्षि पासे आवीने ते महामुनिने पूछवा लागी "अमे अहिं विद्युन्माळीथी जूदी पड़ीशं, त्यार पछी अमारे तेनो.

·(४८) 'जवूस्वामी चरित्र. [सर्ग समागमे फरीयी क्याहि थर्शे के नहीं ?" ऋषि कपु. "आज नगरमा समुद्र, प्रियसमुद्र, कुबेर अने सांगर नामनी चार श्रेष्ठी वसे छ, तेमनी तमे चार पुत्रीओ यशो. अने ते ( विद्युन्माली) च्यवश त्या तेनी साये तमारे संगम यशे." पछी मुरं अने असुर वर्ग जेमना चरणकमळनी सेवा करे छे, एवा भन्यजनो रूप कमळं पुष्पोने सूर्य समान चार अवित्रय रूपी ऋद्धिना स्थान रूप, कृपासिंधु श्री. चीर भगवान् त्यांची बीजे स्थळे विहार करी गया. ॥ इत्याचार्यश्रीहेमचंद्ररिविरचिते परिशिष्टपर्वणि स्थविरावली चरिते महाकान्ये जंबूस्वामिपूर्वभववर्णनो नाम प्रयमः सर्गः ॥ १ ॥ अथ द्वितीयः सर्गः जंवूकुमारनी कथा. ७ राज शिरोमणी श्रेणिक भूपति, राजगृह नगरमा अनंत लक्ष्मी वाळा इंद्रनी समान, प्रजानुं पालन करता हतो. पुरूष रूप ऋषभो (वळदो) मा अग्रेसर ऋषभदत्त नामनो धर्मकार्यमा श्रेष्ठं एवो श्रेष्ठी, ते (श्रेणिक ? नी सभाना भूषणं रूप हौ. " अरिहंत एंज देव छे अने साधु एज गुरु छे" एवा सर्वेष्ट सिदिमत्रनो जाप तेहिम्मेवा जपवो गुरुनी वाणी रुप कतकंफळ ( निर्मळी ) ना ·१.लो.] जंबूकुमारनी कथा. (४९) चूर्णवडे संसक्त थएवं तेनुं मनरूप जळ दुर्ध्यान रूप मळना शांत यवायी निर्मळ थयु हतुं. सरोवरना जळनी माफक अने रस्ता उपर आवेला वृक्षनी माफक तेनुं ऐश्वर्य कोना कोना उपकारने अर्थे न हत्तुं ? ( अर्थात्-ते पोतानी श्रीमंताइने लीघे सर्वना उपर उपकार फरतो.) धर्मने अनुसरती मतिवाळी अने हंसीने अनुसरती गतिवाळी धारिणी नामनी ते श्रेष्ठीने एक स्त्री हती. तेनामा गांभीर्यादि अनेक गुणो हता छतां तेनो शीळगुण तरफ घणोज प्रयत्न हतो. ( कारण के ) उत्तम कुळनी स्त्रीओनी शीळ [ पाति: व्रत-पतिव्रताप[] एज निशानी होय छे. सर्व अंग वस्त्रवडे ढांकीने जाणे सूर्यना किरणना स्पर्शने पण सहन करी शक्ती न होय तेम ते मार्गमा संचार करती. शील अने विनय विगेरे.अत्यंत निर्मळ गुणोबडे ते समुदनी मध्ये जेम गंगा तेम पतिना हृदयमा वशी रही हती. हम्मेशां सायेज रहेतां तेमने अन्योन्य नख अने मांसनी पेठे अखंड प्रीति हती. शरीर वे इतां पण मन एक इतुं. एकदा पुत्र विनानी [हती एटले ] धारिणी विचारवा लागी. पुत्र विना म्हारं जीव, फळ रहित (जेने कदी फाल न आन्यो होय तेवा) वृक्षना जेवं निरर्थक छे. पुष्कळ अमृतना रसनी माफक, शरीरने ठंडक आफ्नार पुत्र जेना खोलामा रमे छे तेंवी खीओने धन्य छे. (मूळ तो) गृहवास एज पाप छे, (तेमा.वळी) पुत्र न होय (त्यारे तो शु कहे ) एटले आम्हारे मीग विनाना खराव भोजनना जेवू थंयु." पतिए "केम चिंताए व्यग्र छो?" एम पूछवा उपरथी धारिणीए पोते मनमा चितवन कया करती हती ते दुःख तेने कयु. पुत्र चिंतातुं दुःख तेणे पतिने कह्या छतां ·(५०) जबूस्वामी चरित्र. [सर्ग ते ओछु थयुं नहीं; पण उलटुं वध्यु. आवा हृदयशल्य समान दुःखने लीधे धारिणी वीजना चंद्रनी कळा समान कृशताने पामी. तेनुं दुःख भूलावी देवाना हेतुए तेना पतिए एकदा स्नेह रुप समुद्रना झरा जेवी ( अर्थात् बहुज स्नेह दर्शावनारी) वाणी वडे तेने कां. "हे कृशोदर ! (पातला पेटवाळी स्त्री) चालो आजे आपणे वैभारागिरि उपर जईए, आपणे त्यां नंदनवन सरखा रम्य वगीचामां क्रीडा करीशु." "आप कहो तेम" एम कहीने धारिणीए पोताना पतिना कहेवाने मान्य कन्यु ते एम जाणीने के, पतिर्नु कहेवू मानीशं तो दुःख भूलाशे. पछी तुरत इंसना वाळ जेवी कोमळ शय्यावाला तैयार करेला रथने विपे, ऋषभदत्त स्त्री सहित वेठो. अर्वा (घोडा) जोड्या छतां 'अनर्वा एवा म्होटा रथने विपे वेसीने दंपती ते गिरि तरफ चाल्या. " हे पनि ! खेलावाता श्रेणिक महाराजना अश्वोना आणना परपोटावाळी आ वहारनी भूमि छे. राजाना उन्मत्त हस्तित्राने बांधवाने काममा आवता घडवाळां आ शेहेरनी सीमे आवेलां वृक्षो, पोते तेवा इस्तिओने बंधवाना स्तंभ रूप छे एम सूचत्रे छे. हे आयें ! वळदोना भांकारथी रम्य एवां आ गोकुलो छ. रथना म्होटा अवाजने लीधे, न्हाना वाछडाओ उंचा कान करी रह्या छे. हे कृशोदरि । रस्तामा आ तरुण आंवानां वृक्षो छे के, जेना पल्लवो कोयलनी स्त्रीओने मधुर मधुर बोलवाने औषध १ अनर्वा एटले घोडा विनाना रथने विषे नहि, पण गुरुने वंदन करवा योग्य शत्रुभाव रहित एवा धर्मरथने विषे वेसीने.

·१ लो.] जवूकुमारनी कथा (६१) समान छे. आ रथना अवाजथी भय पामेला हरिणो, वायु उपर वैठेला होयनी ! तेम पृथ्वीनो त्याग करवाने इच्छतां होयनी ! वेम घणुं खरं आकाशमांज चाले छे. हे मृगाक्षी! शेरडीना वनमा जळ वरसावनारां आ रेंट वीजा रुपने सेवनारा ( अर्थात् पृथ्वी उपर वीजे रुपे आवेला) पुष्करावर्तक नामना मेघज होयनी !" आ प्रमाणे जोवा लायक वस्तुओ. वतावीने पनिने रस्ते विनोद करावतो ऋषभदत्त श्रेष्ठी सपरिवार वैभारगिरि पहोच्यो. पछी ते गिरिना उद्यानने जोवानी इच्छाए जेमनां मन तलपी रह्यां छे एवां दंपती स्थमाथी उतन्या. रस्ते चालतां दरेक वृक्षतुं नाम पूछती, झराओनां स्वादिष्ट जलनुं आचमन करती, गाढ तरुनी छायामां पगले पगले विश्राम लेती, शीतळ केळपत्रयी सुख आ- पनार पवन नाखती, पोपटना शब्दोथी स्मित करती, मृगनां वच्चाओ उपर प्रेमाळ अने खोलामा वाळकोवाळी वानरीओ उपर हेत वतावती एवी धारिणीने, हाथनो टेको दई ऋषभदत्त धीमे धीमे पर्वत उपर चढाववा लाग्यो. त्यां ऋषभदत्त धारिणीने तेना चित्तने हरनारी ते पर्वतनी उद्याननी शोभाने आंगळीवडे वता- ववा लाग्यो:- " जुवो, आ फळभारथी नमी गएला मातुलिंगीनां वृक्षो; आ रातां पुष्पोने लीधे विसामो लेवा वेठेलां संध्याना मेघ समान देखतां दाडिमीनां वृक्षोः सूर्यना किरणने पण नहि प्रवेश करवा देनार आ द्राक्षना मंडपो अने आ नृत्य करता मयूरोना कलाप जेवा देखातां -पत्रवानां तालवृक्षोः वळी जुओ, आहे. विविध -- ·[सर्ग - (५२) जंबूस्वामी चरित्र. जातिनां पुष्पो, अरस्परसनी सुगंध लईने भ्रमरना टोलाना मि- पंथी जाणे पोतानी तरफना आवकारने उद्घोष करीने वतावतां होयनी वळी जंबू, कदंब, माकंद अने पारिभद्र विगेरे वृक्षोनी छायाएं करीने जाणे पर्वते वस्त्र पहेयां होयनी ! (तेवा देखाय छ.)" पछी ऋषभदंत्ते त्यां पोताना बंधु समान खेचरनी पेठे आवेला सिद्धपुत्र एवा यशो मित्र श्रावकने दीठो, एटले तेणे तेंनी साथै वात करता करतां पूछयु. "हे सिद्धपुत्र ! तुं म्हारो साधर्मिक ( एक धर्मवाळो) छे, तो कहे के, तुं क्यां जांय ?" प्रटले तेणे कg. "हे मित्र! आ उद्यानमा चरम तीर्थंकर श्री महावीरस्वामीना शिष्य सुधर्मा नामे पांचमा गणघर समवस- 'या छे, तेमने वंदन करवाने हुँ जाउं . जो त्हारी वंदन करवा आववानी इच्छा होय तो तुं पण त्वराए चाल; (कारण के) तेम करवायी हुँ ते धर्मकार्यमा अग्रणी थईश." "गक, त्यार चालो" एम कहीने ते दंपती तेनी साये चाल्यां; पछी त्रणे जण मुधर्मास्वामीए पवित्र करेलां स्थाने गवां. आचार प्रमाणे तेओ द्वादशावर्त वंदने, भक्ति सहित सुधर्मास्वामीने वंदन करीने तेमनी समीपे वेग अने अंजळि जोडीने तेमना धर्मोपदेश रुप उत्कृष्ट अमृतनुं कर्ण रुप अंजलिवडे पान करवा लाग्यां ते समये सिद्ध- पुढे ते श्रेष्ठ गणधर सुधर्मास्वामीने पूछयु. “जेना नाम उपरयो जंबूद्वीप एवं नाम पडेलु छे, ते जंबूवृक्ष केई छे ?" त्यारे तेमणे कड्यु. "तेनी आकृति सुवर्णमय अने रत्नमय छे." अने पछी वेपणे तेनुं मान, प्रभाव अने स्वरुप अनुक्रमें कही संमळाव्युं. पछी अवसर लईने धारिणीए पण तेमने पूछयं. "हे स्वामिन् ।

·लो जंधूकुमारनी कथा. (4) मने पुत्र थशे के नहि ?" सारे सिद्धपुत्रे कयु. “ एवं सावध प्रश्न पूछी शकाय नहि कारण के, महर्षिओ जाणतां छतों पण एवां सावध प्रश्ननो उत्तर आपता नथी. हे कल्याणी! जिन वरना उपदेशयी निमित्तज्ञानमां पंडित वनेलो, हुंज तने कछु छु ते तुं सांभळ. ते मने करीने धीर स्वभाववाला, कायाए करीने पराक्रमी अने शिला उपर वेठेला एवा गणधर महाराजने सुत जन्म (पुत्र थवा) विषे पूछयुः तेनो उत्तर एवो छ के, स्वमने विष खोलामां बेठेला सिंहने तुं जोईश अने ते दिवसथी हे क- ल्याणी ! त्हारी कुहिने विष सिंहसमान पराक्रमी पुत्रने तुं धारण करीश. उपर वर्णवी गएला जंबूतरुनी समान गुणरत्रवाळो अने देवताओ (हम्मेश ) जेनी रक्षा करशे, एवो जवू नामनो हारे पुत्र थशे." धारिणीए कहूं. "त्यारे हुँ ए देवताने उद्देशीने एकशोने आठ आयंविल करीश." पछी तेओ त्रण्ये सुधर्मा गण- धरने वंदन करी वैभारगिरि उपरथी उतरीने नगरमा गया. त्यो गृहस्थाश्रम पाळतां ऋषभदत्त अने धारिणी सिद्धपुत्रनां वचननी आशाए काळ निर्गमन करवा लाग्यां. अन्यदा धारिणीए स्वमने विषे श्वेत सिंह जोयो, ते वात तेणे हर्ष रुप जळदीपिका (वाव्य ) मां न्हातां न्हातां ( अर्थात् घणाज हर्षमा) पतिने कही. ऋषभदत्ते कां. "हे सुभ्र! ते सिद्धपुनर्नु कहेलै सपलं सत्य मान; कारण के, स्वमे करीने प्रत्यय (विश्वास) थयो छे, हे महाभाग्ये ! पवित्र आचरणवाळो अने सर्व लक्षणे संपूर्ण एवो तने जरुर जंवू नामनो पुत्र थशे. पछी विद्युन्माली देवता ब्रह्मदेवलोकथी च्यवीने धारिणीनी कुक्षिरुप शुक्ति (छीप) में विषे मौक्तिक रवनी समान उत्पन्न भयो.

·(५४. जबूस्वामी चरित्र. [सर्ग (पछी ) तेने देव गुरुनी पूजा करवानो दोहद (डोहळो) उन्पन्न थयो; खरेखर ! स्त्रीओना दोहद हम्मेशां गर्भना भावने अनुसरता थाय छे. श्रेष्ठीए तेना दोहद पुष्कळ द्रव्य खरचीने पूऱ्या, ते जाणे तेने पण धर्मकार्यमां धन व्यय करवानी ईच्छा थई होयनी ! अनुक्रमे गर्भनुं पोपण करती धारिणी गर्भने कलेश थशे एवी वीकथी सावधानपणे अत्यंत धीरे धीरे संचार करती घणाज पांडु (पीला अने सफेत ) देखाता तेना गाल, प्रभावना चंद्रविंव जेवा देखावा लाग्या. (त्यार पछी) नव महिना ने साडासात दिवसे, धारिणीए कांतिमां सूर्यथी पण अधिक एवा पुत्रने जन्म आप्यो. मोतीना चूर्णे करीनेज जाणे घड्यां होयनी ! तेवां अने अति निर्मळ अक्षते करी पूर्ण एवां सुवर्णनां पात्रो, ऋषभदत्तना घरमां लाववामां आव्या. श्रेष्टीने अर्ये कुळवधुओए तेना गृहनी समीपमा भूमि उपर वेरेला दूर्वीकर उगी नीकळ्यायी जाणे दुर्वानुं वनज थई र होयनी ! सर्व कल्याणमा अग्रेसर एवां अनेक उत्तम वाजित्रो, लक्ष्मीदेवीना नृत्यना कारण रूप होई, श्रेष्ठीना गृह पासे वागवा लाग्यां. ( अर्थात् सर्व शुभ प्रसंगे वा- जित्रो बगडाववामां आवे छे, ते प्रमाणे श्रेष्ठीए आ वखते कन्यु अने ते कारणथी तेने त्यां लक्ष्मी पण आवी.) नवीन कुंकुमना स्तवकवडे पूरेला सेंथावाली अने गीत गाती कुळ वाळाओ तेने घेर नृत्य करवा लागी. ऋषभदत्ते विशेष प्रकारे देव गुरुनी पूजा करी अने दान लेवा आवेला अर्थिओने अत्यंत हर्ष वडे दान आप्यु. पछी हर्पथी व्याप्त छे मन जेनुं एवा ऋषभदत्त श्रेष्ठीए, शुभ दिवसे जंबूतरुना नाम उपरयी पुत्रनुं नाम पण 'जंबू एवं ·१लो.] जंबूकुमारनी कथा. पाडयुं. माता पिता तेने खोळामां वेसारीने वोलावता वोलावता हर्पघेला थया अने वीजा कार्य पण भूली गया. तेमना उत्संग (खोला ) नुं भूपण जंबूकुमार पण तेमना मनोरथनी माफक अनुक्रमे वृद्धि पामवा लाग्यो. अनुक्रमे माता पितानी आशा रूप लताना तरु समान ते आपमि (ऋपभदत्तनो पुत्र ) पाणिग्रहण करवा ( परणवा) योग्य थयो. हवे एज नगरने विपे महान् श्रेष्ठीओना शिरोमणि समुद्रप्रिय नामना श्रेष्ठीने पद्मावती नामनी मिया हती तथा समुद्रदत्त नामना श्रेष्ठीने समुद्नी संपदा ( लक्ष्मी) समान कनकमाळा नामनी गुणि- यल पत्नि हती अद्भूत लक्ष्मीए गरिष्ठ एवा सागरदत्तने हम्मेशां. विनय गुणे शोभती एवी विनयश्री नामनी स्त्री हती अने कुवेरनी समान संपत्तिवाळा कुवेरदत्त श्रेष्ठीने शीळ रूप महाधन ( उत्तम वस्त्र ) वाली धनश्री नामनी पत्नि हती. आ चारे स्त्रीओनी कुक्षिने विप विद्युन्मालीनी स्त्रीओ देवलोकमांथी च्यवीने अनुक्रमे पुत्री तरीके उत्पन्न थई तेमनां नाम-समुद्रश्री, पद्मश्री, पद्मसेना अने कनकसेना पाड्यां. ते चारे अत्यंत रूपवंत हती. वळी ते ज नगरमा कुवेरसेन नामना श्रेष्ठीने कनकवती नामनी, श्रमण- दत्तने श्रीपेणा नामनी, वसुपेणने वीरमती नामनी अने वसुपालि- तने जयसेना नामनी स्त्रीओ इती. आ चारे स्वीओने अनुक्रमे नभासेना, कनकधी, कनकवती अने जयश्री नामनी पुत्रीओ थई. ए आठे कन्याना पिताभोए विनय सहित जंयूकुमारना पिताने विनंती करी कडं के, “रूप लावण्ये युक्त, सकल कळाओनो पार पामेली अनें गुणवाळी एची अमारे आठ अप्सरा समान पुत्रीओ ·(५६) जवूस्वामी चरित्र.. [[सर्ग छे. तेमने विवाह रूप कल्याणना मित्र समान यौवन माप्त छे अंने तेमने योग्य वर तो.आपनो पुत्रज छे एम अमे जोईए छीए. कुळ, शीळ, वय अने रूपं विगेरे वरमा हावा जोइए, तेवा गुणो जंवूकुमारमा छे अने पुण्य का हशे, तोज आवो वर अमारी पुत्री- ओने मळशे. वास्ते दक्षनी पुत्रीओनो जेवी रीते चंद्रमा पति थयो तेवी रीते आपना प्रसादथी आ जंबूकुमार अमारी पुत्रीओनो. पति थाओ. तमे लक्ष्मीवान् छो अने कुळवान् छो; आ संबंधमां तमारी प्रार्थना करतां अमने शरम थाय छे-शरम आवे छे तेथी विवाह संबंध करीने अमने हरेक रीते उपकृत करो." ऋषभदत्ते तेमनु कहेवू. मान्य कन्यु कारण के, पोते पुत्रना विवाहमा उत्सुक इतो, तेवामांज तेओए आवीने तेने कयु. " जंबूकुमार नामना अति उत्तम वर साये आपणो विवाह करेलो छे" एम जाणीने ते कन्याओ तो पोताने धन्य मानती हर्ष पामी. आ अवसरमां भव्य प्राणिओने उपदेश देता सुधर्मास्वामी विहार करता करता त्यांज आवीने समवसन्या. सुधर्मा गणधर पधाया छे एवा वृत्तांत रूप अमृतथी छंटाएलो जंबूकुमार, कदंब नी माफक रोमांचित थयो अने वायु सरखा वेगवाळा रथमां बेसीने धर्मनी ऋद्धिनुं स्थान एंवो. ते जंबूकुमार गणघर महा- राजाने. वंदन करचा गयो. श्रोताओमा अग्रणी एवो. ते, तेमने वंदन करीने तेमना मुखकमळ थकी नीकळती सुधानी धारा समान देशना श्रवण करवा लाग्यो. ते देशना तेना चित्तमा परिणमवाथी तेने भाग्यहीन जनोने दुर्लभ एवो भववैराग्य उत्पन्न भयो. तेथीं तेणे तेमने नमन करीने विज्ञापना करी के, " हे स्वामिन् ! हुं भव ·. . . १ को.] जंबूकुमारनी कथा. (५७) बंधनने रोडवावाळी, एवी दीक्षा अंगीकार करीश; वास्ते हुम्हारा माता पितानी रजा लई आई त्यां सूधी आप आज उद्यानने विषे धर्म रूप उत्तम वृक्षनी शोभाने विस्तारो." सुधर्मास्वामीए: हा कही एटले जंबूकुमार रथमा वेसीने नगरना द्वार प्रत्ये पहोच्यो. त्यां तो दरवाजा इस्ति, स्थ अने अधोएं करीने एटले सूची भराई गया हता के, तलनो दामो पड्यो होय तो, ते पण भूमि उपर पहोचे नहि ! आम जोईने जंए विचायु के, " जो हुँ आ दरवाजे शेहेरमा पेसवानी वाट जोया करीश तो घणो काळ जतो रहेशे. सुर्मास्वामीने त्यांज वेसारी राखी घेर जईने उतावळा पाछा आघवानी ईच्छावाला म्हारे अहिं उभा थई रहे योग्य नथी. तेथी थने उतावळयी फेरखी बीजे द्वारे थईने शेहेरमा जऊं; कारण के उत्सुक जनने वाट जोई रहेवा करता वीजो रस्तो लेवो उत्तम छे. " एम कहीने ज्यां जंवूकुमार बीजे द्वारे आन्यो तो त्यां पण तेणे दरवाजो यंत्रओए करीने वालों जोयो भने तेनी उपर गगनमाथी पडता बज्रना गोळा जेवी म्होटी शिलाओ लटकावेली जोई. तेथी तेणे विचाधु के, " आ सपळो उपक्रम (आरंभ ) शत्रुना सैन्यनी वीकने लीधे (करेलो ) छ वास्ते घणा अनर्थ करवावाळु आ द्वार पण कांई. कामर्नु नथी. आ रस्ते हु जऊ ने कदी शिला म्हारा उपर पडे तो हुँ, रथ, अश्वो अने सारथि (सपळा ) हता न हता थई जईए अने ए प्रमाणे मृत्यु पामवाथी हुँ खचित दुर्गति पामुं; कारण के, कुमोते मरेला प्राणिओने सुगति आकाशना पुष्प ज़ेवी (वृथा ). छे. तेथी हवे स्वार्थ थकी भ्रष्ट न यतां हुँ फरीची पण सुधर्मास्वामीना चरण:

·(५८) जबूस्वामी चरित्र. [संग कमळनी सेवा करवामां मधुकर ( भ्रमर ) जेवो थऊं ( अर्थात् तेमनी सेवा करूं." एम विचार करीने वक्रगतिवाळा ग्रहनी पेठे रथने पाछो वा- ळीने जे प्रदेशमा सुधर्मा गणधर वेठा हता त्यां पाछो गयो अने तेमने वंदन करीने " यावज्जिवित त्रिविधे ( मन, वचन अने कायाए करीने ) ब्रह्मचर्यनो हुँ अंगीकार करूं छु." एम कड्यु अने तेमणे अनुज्ञा ( सम्मति ) आपी एटले ते व्रतने ग्रहण कर- वाथी हर्ष पामेलो ऋपभदत्तनो पुत्र जंव, अनिच्छकपणे पोताने घेर गयो. जईने माता पिताने कयु के " में सर्वज्ञे कहेलो अने कर्मक्षय करवामां औषध समान एवो धर्म गणधर महाराजाना मुख धकी श्रवण.को छ वास्ते दीक्षा लेवाने उत्सुक एवा मने आप रजा आपो; कारण के, आ संसार जंतुओने कारागार (केदखाना ) समान छे." माता पिताए ए सांभळी गद्गद् कंठे रुदन करतां कह्यु. आम अचानक अमारी आशा रूप लताने पवननी पेठे न उखेडी नांख, अमे तो हजु एम विचारीए छीए के, त्हारे बहु आवशे अने अमे द्रष्टि रूप कमळने खीलब- नार चंद्र समान एवा पौत्र ( पुत्रना पुत्र ) नुं वदन निरखशु. विषयोने योग्य आवा यौवनमां दीक्षा लेवानो समय नथी. तुं एने ('यौवनने ) उचित एवा आचारने केम बिलकुल ईच्छतो नयी ? जो कंदापि हे वत्स ! दीक्षा लेवानो त्हारो अत्याग्रह होय तो पण त्हारे अमारू पण काई कहे मान्य करवू जोईए; कारण के; अमे हारां वडील छीए. हे वत्स ! अमे जे आठ कन्याओनी साये हारों संबंध करेलो छ, तेमनुं पाणिग्रहण करीने तेमना ·१ लो.] जंबूकुमारनी कथा. (५९), मनोरथ पूर. एम कन्या पछी हे पुत्र ! तुं अडचण विना खुशीथी. प्रव्रज्या ग्रहण करजे अने पछी कृतार्य थएला अमे पण त्हारी पाछळ दीक्षा लई." कुमारे कयु. तमारी आज्ञा प्रमाणे वर्तु तो पछी तमे भूख्याने जेम भोजन थकी न वारवो जोईए, तेम मने दीक्षा लेतां वारशो नही." जंबूकुमारना माता पिताए ए प्रमाणे हा कही अने पछी तुरत आठे कन्याओना पिताओने वोलावीने करुण स्वरे कयु, "तमारी कन्याओने परणीने तुरत म्हारो पुत्र प्रत्रज्या ग्रहण करवानो छ विवाह पण अमारा तरफधी उपरोध ( आग्रह ) ने लीधेज करशे.. माटे तमारे पाछळ्या पश्चात्ताप करवो पडशे, तेथी जो एम होय वो तमे तमारी पुत्रीओने तेनी साथै परणावता नहिं अने अमारो. पण दोष काढता नहि." सीओ अने संबंधी वर्ग सहित ते आठे श्रेष्ठि खिन्न यया अने हवे अ॒ करवू ? तेनो निर्णय करवाने वात- चित्त करवा लाग्या. तेमनी वातचित्त सांभळीने ते कन्यामओए क'. “ विचार करवायी सयु! ए संबंधमां अमारो निर्णय सांभळो. तमे अमने जंबू नामना कुमारने दीधी छे, तेथी अमारो भार तेज छे तमारे अमने वीजानी साथे परणाववी नहि लोकोमां पण एमज कहेवत छे के, राजाओ एकज वार वोले छे. साधुओं पण.एकज वार बोले छ अने कन्याओ पण एकज : वार अपाय छे. आ त्रण्ये एकज वार थाय छे. तेथी तमोए अमोने ऋषभदत्तना पुत्रने दीघेली छे, तो तेज अमारी गति छ अने अ- मारु जिवित पण तेनेज वश्य छे. प्रव्रज्या के वीजुं कांइ जे. जंबू- कुमार करो, तेज पवि.उपर भक्तिभाव राखनारी एवी, अमारे ·-- [सर्ग (६) जबूस्वामी चरित्रः पणं कर, योग्य छे." आं उपरथी ते श्रेष्टिओए अबूकुमारना पितांने क. " विवाहने वास्ते तैयारी करौ; पहेल वचनज प्र- माणं छे. पछी तेमणे अने ऋषभदत्त श्रेष्ठिए विवाहनो दिवस नैमित्ति- कना कहेवा उपरथी त्यारथी सातमे दिवसे ठराग्यो. ते आठे श्रेष्टिओए भाईओनीज पेठे एकमत थईने एकठां थई एक मोटो विवाहमंडप रचान्यो. विविध प्रकारनां वस्त्रोना त्या उल्लौच (चंद- रवा-चंदंनी) कराव्या, ते जाणे आकाशमांथी संध्या समयना वादळाना ककंडाने नीचे खेंची लावीने वनाव्या हायनी! मो- तीनी माळाओनी त्या सर्व स्थळे ध्वजाओ बंधावी, ते जाणे चंद्रमाए पोतानां सर्व किरणो त्या लावीने मूक्यां होयनी! तेवु देखावा लाग्यु. वायुए हलावेलां छेडावाळां सुंदर तोरणोने टीधे मंडप जाणे वरराजाने वोलाववानी संज्ञा करतो होयनी ! चौतरफ स्वस्तिक (साथीआ) मां मोती पूरेला हतां, ते उपरथी जाणे मंगळवृक्षोनी आबादीने अर्थे वीजनी पंक्तिओ वावी होय.! तेम ते मंडप शोभतो हतो. दोष रहित एवा शुभ मुहूर्ते जंबूकुमारने पीठी चोळवामां आवी. तेणे कसुंबी वस्त्र पहेरेला होवाथी ते प्रातःकाळंना उगता सूर्य समान देखावा .लाग्यो. कन्याओने पण पीठीमां नांखी एटले ते दिवसथी तेओ वहार जई आवी की नहीं; एटले तेमने राजानी स्त्रीओनी माफक सूर्यने पण नहि होई. शके, एवी स्थितिमा आणी मूकी. पोतपोताना स्थानमा रहेला ते कुमारे अने.ते कुमारिकाओए, विधि प्रमाणे शुभ वखते मंगळस्नान क-यु. न्हामेळा अंकुमारना केशमाथी पाणी टपकवा लाग्यं, ते ·१लो.] जंवूकुमारनी कथा. {(६१) जाणे पासे आवेला नाशना भयथी ते केश आंसु पाडता होयनी। आ भूषणनी लीलाने विस्तारता एवा कर्पूर अने अगुरुना धूमा- डाए करीने जंवूकुमारना केशने सुगंधी पदार्थने राखनारी स्त्री- ओए सुगंधी वनान्या. (बळी ) तेनी गंधकारिका (सुगंधी पदा- योनो शरीर उपर लेप करनारी स्त्रीओ) ए तेना मस्तक उपरनो केशपाश, उत्तम अश्वनी कंधरा (डोक) समान चक्र अने पुष्पनी माळाओवडे गर्भित करीने बांध्यो. धारिणीना सुत जंवूए पछी मोतीनां वे सुंदर कुंडळ पहेन्या, ते तेना वदनकमळनी पासे आवी विश्राम लेवा बेठेला हंस युगल समान शोभवा लाग्यां. त्यार पछी जंबूकुमारे लाभिपर्यंत लटकतो अने लावण्य रुप नदीना. फ़ीशना बुद्बुद ( परपोटा) नी पंक्ति समान एवो मोतीनो हार पहेन्यो. शरीरे चंदननो लेप करेलो.अने एवो मोतीनो हार पहेरेलो तेथी ते तारानी पंक्तिथी जेम पूर्णिमानो चंद्र दीपे तेम अत्यंत देदीप्य- मान देखावा लाग्यो. देवताओनां वस्त्रना समान दूषण रहित एवो दशायुक्त वे श्वेत वस्त्र ऋषभदत्तना आत्मजे (पुत्र-जंबूए) पहे. पछी उत्तत अव उपर आरुढ थई, मयूर छत्र सहित पोवानी समान वय अने वेषवाळा अनुचरोना परिवारवाळो ऋपभपुत्र, विवाह मंगळना द्वार पर्यंत त्वराए गयो ते वखते तेनुं मुख नीरंगी .(शेग-अछावा). वडे ढांकेलं हतुं उत्तम मंगळ गीतो गवातां इतो; वेवाजुए वे तरुण स्त्रीओ तेनां लूण उतारती हती; मांग- लिक वाज़ित्रोनो नाद थतो इंतो अने मंगळपाठको पण मंगळपाठ करता हता. त्या साक्षात् कामदेव . जेवा जंकमारने सुवासिनी ·सर्ग (६२) जंबूस्वामी चरित्र. ( सवासण) खीए दहि विगैरे मांगळिफ पदार्योवडे अर्घ्य (पूजापो) आप्यो. (पछी) अग्गिए सहित एवा शराव संपूटने द्वारमांज भागीने ते कल्याण रुपी लक्ष्मीना वास रुप मातृगृहमा ( मांय- रामां ) गयो. त्यां तेणे ते आठे कुमारिकाओनी साथे वेसीने वरमाळ पहेरी. पछी लग्न समये चतुरिका ( चोरी) मा जईने ते माता पितानो आग्रह होवाथी ते कन्याओने परण्यो. तारामेळकने समये ( दृष्टि मेळववाने समये ) हर्ष पामेली; कौतुक वखते ( वर- माळाने वखते ) संभ्रम पामेली मंगळावर्त वखते ( चोरीमा फेरा फरती वखते ) संतोप पामेली; मधुपर्क वखते (कंसार जमती वखते) स्मित करती, यौतक वखते ( दायजो आपती वखते ) सावधान; अंचळमोक्षण समये (छेड़ा छेडी छोडाववाने वखते) कृतार्य मानती; मणाम समये (वर कन्या पगे लाग्यां ते वखते) इश्रुिवाळी अने अंकारोपण समये (खोळामा वेसारवाने वखते ) संपूर्ण शांतिसुखने पामेली धारिणीने, ए प्रमाणे पुत्र विवाह रुप कल्याण- सुख मळ्युं; कारण के उत्तम स्त्रीओने पुत्र पुत्रीनो विवाह थया पछी संपूर्ण हर्प थाय छे. विवाह प्रसंगमां ते कन्याओने तथा वरने पोत पोताना सगांओ तरफथी एटलुं वधुं 'धन मळ्यु के, ते वडे सुवर्णनो पर्वत थई शके. पछी साजन महाजननी साथे चालतां मंगळदीपक (लामण दीवडा ).सहित, सुंदर स्वरे गाती कुळस्त्रीओ सहित, मधुर नाद- वाळा अने वागतां मंगळवाजित्रो सहित, त्रणे प्रकारना वाजित्रोने लीधे थई रहेला मनोहर संगीत सहित अने पडखे चालता हर्ष १. नवाणु क्रोड सोना महोरो इति मागाध जंवू चरित्रे ·१ लो.] प्रभवचोरनी कथा. पामेला न्हाना म्होटा बंधुवर्ग सहित; आठे कन्याओने लईने जंवूकुमार पोताना गृह प्रत्ये आव्योः प्रथम सर्वज्ञने तथा कुळदेवताने वंदन कन्या पछी वधु वरना ककण ( माँढळ ) छोड्या. पछी हर्पित थएला ऋषभदत्त अने धारिणीए जंबूद्वीपना अधिष्ठाता देवतानी पूजा करी अने त्यार पछी जंवूकुमार पण सर्व आभूपण पहेरीनेज पोतानी आठे पत्नी- ओने लईने शयन गृहमा गयो त्यां तेणे स्त्री सहवर्तमान छतां पण ब्रह्मचर्य पाब्यु कारण के, महाशय जनो विकारतुं कारण पासे होवा छतां पण अविकारीज रहे छे. इति जंवूकुमारनी विवाह संबंधी कथा. प्रजव चोरनी कथा. ७ हवे आज भरतक्षेत्रमां विंध्या पर्वतनी तळाटीमां जयपुर. ना. मनु शेहेर छे; त्यां विंध्य नामनो. राजा हतो. ते राजाने प्रसिद्ध एवा वे पुत्रो हता. म्होटातुं नाम प्रभव अने न्हानानुं नाम प्रभु हतुं. अन्यदा राजाए कांई कारणशर प्रभव म्होटो होवा छतां न्हाना पुत्र प्रभुने राज्य सोप्यु तेथी प्रभव अभिमानने लीघे नग- रथी नीकळी जईने, विंध्यादिना ( विंध्याचल पर्वतना ) विषम बनने विषे वसति करीने रह्यो. त्यां ते पोताना परिवार सहित खातर पाडतो, वंदिओने पकडतो तथा रस्ते लूट करतो अने एवां वीजां प्रकारनां कामो करतो चोरो सहित आजीविका चला- ववा लाग्यो.

·(६४) जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग अन्पदा तेनां चरोए आवीने तेने कयु के, " आजे जंबू कुमारनी ऋद्धि, कुवेरनी ऋद्धिने पण हसी काहे एवी छे. ( अर्थात् कुवेरना करतां पण वधारे छे.) तेना विवाह समये घणा श्रेष्ठीओ एकठा थया इता. ते जाणे अर्थना चिंतामणि रत्न समान हता." [तेथी ] अवस्वापनिका [ ऊंध लावनारी] अने तालो- दूघाटिनी [ ताळा उघाडनारी ] ए वन्ने विद्याए युक्त ते प्रभव, जंबू कुमारने घेर गयो. त्यां तेणे अवस्वापनिका विद्यावडे, जंबू कुमारविना सर्व जागता माणसोने निद्रावश कन्या. कारण के, अधिक पुण्यवाळा ते कुमार उपर ते विद्यार्नु काई चाल्युं नही. माये अधिक पुण्यवाळाओने ईंद्र पण दुःख देवाने ,समर्थ यई शकतो नयी. पछी निद्रावश यएला सर्व जनोर्नु अलंकार विगेरे सर्वस्व चोरोए लई लेवा मांडयु. चोरो चोरी करवा लाग्या छता औदार्य गुणवाळो जंवू कुमार न कोप्यो के न क्षोभ पाम्यो; पण लीलाए करी आ प्रमाणे वोल्यो." आमंत्रण करेला अने विश्वा- सने लीधे संघी गयेला आ लोकोने, हे चोरो ! तमे स्पर्श करता नही, हुँ अहिं तेमनी चोकी करूं हूं." एटले महापुण्य प्रभाव- वाळा तेना आवा शब्दोने लीधे, ते चोरो स्तब्ध थई गया । जाणे तेओ चित्रामणमां आळेखेलाज होयनी 1 ! एवा थई गया. प्रभवे नजर करी तो, हाथणीओथी जेम हस्ति, तेम पत्नीओथी बाँटायला जंबू कुमारने जोयो; एटले तेने कहेवा लाग्यो. "हुँ विंध्य राजानो पुत्र छु; हे महात्मन् ! म्हारूं नाम प्रभव छे, कृपा करीने म्हारा उपर तुं मित्रभाव कर. हे वयस्व ! (हे मित्र ] ) तुं मने त्हारी स्तंभिनी अने मोक्षणी विद्या आप अने हुं तने ·१ लो.] मधुविंदवानी कथा. (६९) म्हारी अवस्वापनिका अने तालोद्घाटिनी विद्या आपुं." जंवूए कपु. " हे प्रभव ! हुं सबारे म्हारी नवी परणेली आठे लीओनो त्याग करीने मयता रहित थई दीक्षा लेवानो छु. अत्यारे पण हुँ भाव यति , तेने लीधेज हे प्रभव ! हारी अवस्वापनिका विद्या मने कोई करी शकी नही. हे बंधु ! प्रभाते हुं आ लक्ष्मीनो तृणवत् त्याग करवानो छु, तो शरीरनी पण दरकार नहि करनारा एवा मने ए विधातुं शुं काम छे ?" (श्रा सांभळीने ) पोतानी अव- स्वापनि विद्या संवरी लई नमन करी अंजलि रचीने प्रभव, जंवूने आ प्रमाणे कहेवा लाग्यो. " हे सखे ! तुं नवयौवनवालों छै. माटे आ विषय सुखनो अनुभव कर अने आ नवोढा ( नवी परणेली स्त्रीओ ) उपर अनुकंपा लाव; कारण के, तुं विवेकी छे. आ सुलोचनाओनी साथे भोग भोगवी, तेना फळनो अनुभव कर. एम कय पछी दीक्षा लईश तोज ते शोभशे." जंबू कुमारे उत्तर आप्यो. " विषय भोगनुं सुख स्वल्प छतां तेमां विघ्न धणां के तो एवा दुःख आपनारांनु ( म्हारे ) शुं प्रयोजन छ ? विषय सेवा सुख सर्पव करता-पण ओछ छे परंतु " मधुविवादि पुरुपनी माफक " दुःख तो घणुं छे. इति प्रभव चोरनी कया. ते मधुविंदुवातुं दृष्टांत आ प्रमाणे- मधुविंदवानी कथा. कोई एक पुरुषे देश देश परिभ्रमण करतां चोर, पातकी पाणीओ अने. म्होटी- नदीवाळी एक अटवीमा संघ सहित ।

·. (६६) जंबूस्वामी चरित्र [.सर्ग को. ते संघने पीडा करवाने चोर अने व्याघ्रादि त्यां दोडी आन्या तेथी सर्व माणसो हरिणनी माफक पलायन करी गया- नासी गया. संघथी छूटो पडी गयो एटले भयवडे कंठगत प्राण थएला ते पुरुषे उछळता एवा कूवाना पाणीनी पेठे एक महान् अटवीमा प्रवेश को. ते वखते साक्षात् यम जेवो अने क्रोधयी उद्धत एवो एक वनहस्ती, ते विचारा गभराई गयेला पुरुषनी पछवाडे दोडतो आव्यो. म्होटा पर्वतमाथी जेम निझरणा परे, तेम ते इस्तीने मद परतो हतो. आकाश थकी वादळांओने पाडी नांख- वाने ईच्छतो होयनी ! तेम ते पोतानी सूंढने ऊंचे उलाळतो हतो; पृथ्वीने चरणपातवडे दवावतो इतो, ते जाणे तेमा खाडा पाडवाने ईच्छतो होयनी ! लालचोळ मोमांधी ते फुफाडा मारतो तो अने म्होटा मेघनी समान गर्जना करतो हतो. "हुँ हारा माण लाश, पास्ते जलदी जतो रहे." एवी प्रेरणा करतो होयनी ! तेम ते इस्ती तेनी पछवाडे वारंवार सुंढना सित्कार करवा लाग्यो. ते पुरुष धास्तीने लीटे कंदूक (दडा ) नी समान पडतो ने उभो थतो इस्ती लगभग पकडी पाडे एवामां दणे करीने दंकाई गएला एक कूवा पासे आवी पहोच्यो. " गज जरूर माण लेशे, तेथी कदाचित् कूवामां ( पडीने ) जी तो जी " एम धारीने तेणे तेमां अंपापात को कारण के, जीववानी आशा कोईथी त्यजाती नथी. ते कूवाना तट उपर एक वडनु माह तुं, तेनी एक डाळ भुजंगी फणानी माफक कुवामां लटकती हती. ते पुरुपे तेमां पडतां पडतां बच्चे ते डाळ पकडी लीधी, तेथी तेनुं ·१.लो.] मधुविंदवानीः कया. (३७) आलंबन करीने दोरडावडे बांधेला घदानी माफक ते वामां झटकतो रह्यो. हवे ते हस्ती पोवानी सूंढने कूवामा नांखी वेना मस्तकनो स्पर्श करवा लाग्यो, पण भाग्यहीन पुरुष जेम औषधीने लई शकतो नथी तेम ते. तेने लई शक्यो नहि. पछी ते भाग्य- हीन पुरुषे नीची दृष्टि करी तो तेमां एक म्होटो अजगर इतो. " पदे तो तेनो भक्ष करी जऊ" एम धारीने ऊंचे जोतो होय एवो ते अजगर कूवानी अंदर वीजो कूवो होय तेवू पोतानु मों विकासीने वेठो हतो. वळी तेनी चारे वाजुए यमराजाना वाणं समान पाणने हरनारा चार सोने तेणे जोयाः ते दुष्ट आशय चाळा सो ऊंची फणा करीने तेने दंश देवाने पोताना धमणं जेवा मोमांथी फूत्कारना पवनो काढता हता अने ते वडनीदाळीने दांत रूप करवतनी वच्चे लईने एक सफेत अने एक काळो एम मै ऊंदरो चटपट शब्द करता कापवा मंड्या हता. ते वखते ते इस्ती पण ते पुरुषने अडी नहि शकवाथी वडना वृक्षने पारी नाखतो होय! तेम ते डाळीने जोरथी इलाववा लाग्यो. वृक्ष हालवा लाग्यु तेथी ते पुरुषे पोताना बन्ने पग भेगा करीने तेनी दृढ आंटीवाळी. हवे इस्ती हलावतो हतो ते शाखा उपर वेठेली रक्त मुखवाळी मधमाखीओ मध पूडाने त्यजी दईने उडी अने अस्थि पर्यंत पहोचीनेज विश्राप पामता अने तेना प्राणने आकर्षण कर- नारा होयनी ! एवा लोहना साणसा समान पोताना मुख वडे ते पुरुषने दंश देवा लागी. ऊंची पांखवाळी माखीओए तेर्नु शरीर रूंधी नांख्यु. तेथी ते पुरुष जाणे पखवालो थईने कर ·(६८) जंवूस्वामी चरित्र. [सर्ग मांथी बहार नीकळवाने उत्सुक ययो होय ! तेम जणावा लाग्यो. आ प्रकारचं दुःख छतां पण मसकमांथी पाणीना टीपानी पेठे तेना कलाट उपर वह उपर रहेला मधपूडामाथी मधटी वारंवार पख्या करतुं इतुं ते त्यांची उत्तरीने तेना मॉमां जतुं इतुं, तेने चाखंवाथी ते बहु सुख मानवा लाग्यो.' * [ आवा अवसरमां कोई एक विद्याधर पोतानी स्त्री सहित यात्रा करवा माटे विमानमां वेसी आकाश मार्गे जतो हतो. तेवामा ते विद्याधरनी स्त्रीए आ मधुविंदुमा आसक्त यएला दुःखी पुरुषने दीठो. देखीने मनमा करूणा प्राववायी पोताना पतिने क{. " हे प्राणवल्लभ ! विमान उभं राखो अने कूवामां लटकी रहेला दुःखी पुरुषने बहार काढो." विद्याधरे ते पुरुषने देखी पोतानी स्त्रीने कामु. “भो वल्लभा ! मधुविदुमा लुब्ध यएलो एवो आ पुरुष, काढतां छतां पण वहार नहि नीकळे." स्त्रीए कह्यु. " हे स्वामिन् आवा स्थानकमा वडनी डाळीने हाथी हलावी रखो छे. यावत् माखीओ दंश मारी रही छे. तो हे पति ! आवा दुःखमां ते शं सुख मानतो हशे ? माटे जलदी वहार काढो." पोतानी खीर्नु आई वचन सांभळी ते विद्याधरे ज्या ते कूवो हतो, त्यां आवी पोतानुं विमान उ@ राखी ते पुरुषने कg. " भो दुःखी पुरुष ! आव, म्हारी वाहे वळगीने.आ विमानमां बेसी जा." त्यारे तेणे क. "हे उपकारक ! एक क्षणवार उभा रहो, आ मधुबिंदु टपके छे, ते मुखमां पडे एटले तमारी पासे आq." वळी थोडीवारे * [ आवी कांउसनी अंदरनुं लखाण मागवि जंबूचरित्रमा छ.]

·१ लो.] मधुविंदवानी कयां. (६९) विद्याधरे क. " चाल " त्यारे पण तेणे पूर्वोक्त उत्तर आप्यो. एम ते विद्याधरे त्रण चार वखत कडं, तो पण ते एनो एज़ जवाब दीघा करे. छेवटे ते विद्याधर थाकीने पोते ईच्छेला स्थानके गयो. " हे प्रभव ! आ दृष्टांतमां शो भाव रहेलो छे, ते तुंसांभळ!- (दृष्टांतमा ) जे पुरुष कह्यो छे ते संसारी जीव ( जाणवो ); जे अटवी, ते संसार जे इस्ती ते मृत्यु; जे कूवो, ते मनुष्य जन्म; जे अजगर ते नरक; जे चार सर्पो, ते क्रोध विगेरे चार कषायः (क्रोध, मान, माषा अने लोभ); वडवक्षनी डाळी ते आयुः जे श्वेत अने कृष्ण उंदर, ते जीवितने छेदवामां तत्पर एवां बे शुक्ल अने कृष्णपक्ष; जे माखीओ ते व्याधि अने जें मधुविंदु कयुं, ते विषय सुख जाणवू. * [ तेमन जे विद्याघर ते. मुगुरु जाणवा अने विमान ते प्रवचन (सिद्धांत ) ना अर्थ जाणवा.] इति मधुपिंदुवानी कथा. " हे प्रभव ! ज्यां आq होय, त्यां कयो बुद्धिमान पुरुष रंजन थाय ? हवे जो कदी कोई देव के विद्याधर ते कूवामाथी तेनो उद्धार करे तो ते भाग्यहीन पुरुषने गमे के नहि ? " प्रभवे । कयु. "विपत्तिना समुद्रमा इवता कया माणसने एवो प्रवहण समान उपकार करनारो माणस न गमे १ ( अर्थात् सर्वने ते गमेः) जंकु- मारे कड्यु. “ हे प्रभव ! त्यारे आ अपार भवसागरमां गणधरदेव तारनार छतां हुं शा माटे ड्यूँ ?" ए उपरथी प्रभवे को." हे भाई ! त्हारां मावापनो हारा उपर स्नेह छे अने त्हारी स्त्रीओ पण त्हारा उपूररक्त (प्रीतिवाळी ) छे, छतां तु निष्ठुर थईने तेमने केम त्यजी दईश ! " जंबूकुमारे कयुं " अवधु एवा बंधुना निर्वधमां * [ आवी कांउसनी अंदरनुं लखाण मागधि जंबूचरित्रमा छे ·(७०) जंबूस्वामी चरित्र.. • [सर्ग कोण बंधाय ? केमके एमां बंधावाथी कुबेरदत्तनी पेठे कर्मवरे माणी बंधाय छे. ते कुबेरदत्तनुं दृष्टांत आ प्रमाणे- कुबेरदत्तनी कथा ए. मथुरा नामनी नगरीने विष कामदेवनी सेना समान कुवेरसेना नामनी एक गणिका रहेती हती. पहेलेज गर्भे ते अत्यंत दु:ख पामवा लागी, तेथी तेनी माताए तेने वैद्यने बतात्री; कारण के, रोग थाय त्यारे वैद्यज शरण छे. स्नायुना वेग विगेरेथी वैये तपास करी तो तेणे तेने रोग रहित जाणी एटले ते बोल्यो. “ एने कोई रोग नथी, एना दुःखनुं कारण तो ए.छे के, तेना उदरमा दुःखे करीने वहन करी.शकाय तेवा ये गर्भ उत्पम थया छे तेथी तेने दुःख थाय छ ने ते दुःख तेने प्रसव थशे त्यां सूधी रहेशे." लारे तेनी माताए बालाने कछु." हे वत्से ! हुं दारो गर्भ पडाची नौखं; कारण के, माणनो नाश करवावाला गर्भने रक्षण करवाथी शुं फायदो ?" वेश्याए. कां. "गर्भ सुखी रहो, हुं दु:खने पण सहन करीशः सूकरी (. टणी) एक, वखते. घणां बचाने जन्म आपे छे, ते पण जीवे छ " पछी गर्भना क्लेशने सहन करी योग्य समये ते गणिकाए भाई बहेन एवा एक पुत्र अने एक पुत्रीने जन्म आप्यो. गणिकाने तेंनी माताए कयु. “ आ पाळको हारा दुश्मन छे. कारण के, उदरमा हतां त्यारे पण तेमणे तने मृत्युना द्वार सुधी पहोचाडी हती. आ बन्ने हारा यौवनने हरी लेशे अने यौवन तो वेश्यामोनी आजीविका छे माटे जीवित प्रमाणे तुं ते यौग्नर्नु..

·१ को.] कुबेरदत्तनी कया. (७१) रक्षण कर अने हारा उदरयी उत्पन्न यएला आवनेने हेदीकरी! तुं अशुचीनी माफक त्यजी दे एना उपर मोह करती नहीं, बळी एज प्रमाणे कुळाचार पण छे." वेश्याए क'. "जो एम होय तो पण दश दिवस सूधी धीरज धर त्यांसुधी हुं ए पमेनुं पोषण करीश." तेनी माताए महा महेनते रजा आपी तेथी ते वेश्या ते पाळकोने धवरावीने हम्मेशां तेनु पोपण करवा लागी. ए प्रमाणे अहोरात्र ते पाळकोने ते उछेरती इती, तेवामा तेमनो काळरात्रि समान दशमो दिवस आन्यो. कुबेरदत्त अने कुवरदत्ता एवा नामनी वे मुद्रिका करावीने ते पन्ने पाळकनी अंगूळिमा तेणे एकेकी पहेरावी. पछी ते चतुर बीए एक लाकडानी पेटी करावी, तेमां रत्नो पूरीने ते वाळ- कोने तेमा मुक्या. पछी ते पेटीने पोते यमुना नदीना प्रवाहमा तरती की आवी एटळे ते इंसनी समान कांइ अचण शिवाय तेमा तरती चाली. पछी कुमेरसेना पाछी वळीने घेर आवी, नयन रूप अंजळिवरे जाणे ते वाळकोने जळांजळी आपती होय । सेम अश्रुपात करवा लागी. दिवस उगे ते पेटी शौर्यपुर नगरना द्वार पासे पहोची. त्यां तेने ये श्रेष्टीपुत्रोए दीठीने लई लीधी. पेटी उघाडतां तेमां तेमणे एक वाळ अने एक बालिकाने जोयां, तेथी एके पाळक; अने वीजाए पानिका लई लीधा. हाथ उपरनी मुद्रिका उपरथी कुरदत्त अने कुपेरदत्ता एवा नाम तेमणे जाण्यां. तेमने स्वामिए सोपेला खजानानी माफक प्रयत्नवढे श्रेष्ठीोना घरमा उछेरवामां आव्या. अनुक्रमे तेओ सर्व कळा शीख्या अने सौंदर्यने पावन करनारं एबुं नव यौवन पाम्यां. ए बने भरस्परस ·(७२) जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग योग्य छ एम धारी ते श्रेष्ठिओए तेमनो अत्यंत हर्पथी पाणिग्रह- णनो महोत्सव कन्यो. (अर्थात् तेमने परणाव्यां ) वैदग्ध्य (चतुराई ) पणाना शिक्षागुरु जेवा यौवनयी लिप्त ( लीपायला) एवा ते दंपतीना अंगमां, पुरुषो अने नारीओज जेनुं वाहन में एवा कामदेवे प्रवेश कन्यो. एकदा ते दंपतीए एक चीजा तरफ उत्पन्न यता प्रेमरुप वारिनी नदी समान एवी द्यूतक्रीडा आरंभी. ते वखते कुवेरदत्तना हाथमांथी काईक प्रस्तावने पामीने मुद्रिका कादी लईने कुवेरदत्तनी सखीए कुबेरदत्ताना खोलामा नांखी. कोई जावना शिक्कानी परिक्षा करती होय, तेम हाथमा रहेली ते वींटीने ते वारंवार आम तेम फेरवती तपासवा लागी. बीजी वींटीने जोवायी कुबेरदत्ता विचारवा लागी के, "आ वींटी कोई वीजा देशमा अति प्रयत्ने वनावेली लागे छे." पछी पोतानी अने तेनी ए बन्ने वीटीओने वारंवार तपासती, चिंनाना आवेशने लीधे स्फुरायमान छे काया जेनी एवी ते आवा विचार उपर आवी के " एकज देशमा वनावेली, एकन सरखी अने एकज लीपिना नामवाळी आ वन्ने मुद्रिकानो वनावनार एकज होय एम लागे छे आ मुद्रिकानी पेठे, हुं अने कुवेरदत्त पण रुपमा अत्यंत सदृश होवायी भाई व्हेन छीए. एमां संशय नथी. एके जण कोई पण अंगमां न्यून नथी तेम अधिक पण नयी. तेथी अमे बने युगलज ( अर्थात् एकज मातानी कुतिथी एक सायेज अवतरेलां (जोडीयां.) छीए. अहो ! धिक्कार छ के, दैवे आयु अमारा भाई म्हेनना विवाह रुप अकृत्य कराव्यु !! माताए के पिताए समान पुत्र प्रेमने की अमारा बनेने वास्ते आवी सरखी मुद्रिका करावी ·१लो.] कुबेरदत्तनी कथा. (७३) हशे अने अमे भाई व्हेन छीए, " तेथीज कोई पण वखत मने तेनी तरफ पति बुद्धि उत्पन्न थई नथी; तेमज तेने पण म्हारा तरफ पत्नि वुद्धि उत्पन्न थई नथी." आ प्रमाणे विचार करीने "में विचारयु ते सघळं खरं " एम निश्चय उपर आवीने तेणे ते बन्ने मुद्रिका कुवेरदत्तना हाथमा आपी. शुभ आशयवालो कुवे- रदत्त पण ते वने मुद्रिकाने जोईने तेवीज रीते चितवन करीने खेद पाम्यो. पछी ते सुबुद्धिए तेने वींटी पाछी आपी दीधी; ने घेर जईने पोतानी माताने सोगन पूर्वक पूछयु. “ हे माता ! हुं हारो खरो पुत्र छ ? के म्हारां खरां मावापे त्यजी देवाथी - तमे मने ग्रहण को छ ? के बमे मने दचक लीयो छे ? के मारा खरा मावापनी रजा शिवाय तमे मने ग्रहण कन्यो छे ? के, हुं हारो चीजा कोई प्रकारनो पुत्र छ कारण के, पुत्र 'घणा प्रकारना छे ? घणो आग्रह करीने पूछयुं, त्यारे तेनी माताए तेने “पेटी हाय आवी त्यारथी मांडीने " सर्व हकीकत कही संभळावी. ते उपरथी कुबेरदत्ते कयु. हे माता ! तमे आ शुं अकृत्य कन्यु ? अमे युगलज छीए. एबुं जाणवा छतां पण अमारो अरस्परस विवाह को ! तेन अमारी खरी मावा के, जेणे पोषण करवाने अशक्त होवाथी अमने अमारु भाग्य सोपीने नदीना प्रवाहमां त्यजी दीधां. आबुं अकृत्य कराववाने माटेज नदीनो वेग अमने मृत्युने अर्थे न थयो। परंतु एवा जिवीत करतां मरणज श्रेयकारक छे एवं अकृत्यवालं जीवित श्रेष्ठ नथी. ( आ सांभळीने ) तेनी माताए कयु. “तमारा सदृश रुपथी १ हिंदू लॉ वार प्रकारना पुत्र वर्णवे छे.

·(७४.) जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग अमे अल्पबुदिवाळां मोहित यई गया. त्हारा सरखी तेना शिवाय वीजी कोई कन्या क्याहि पण जडी नही अने तेना सरश त्हारा जेवो वर पण चीजे क्याहि नहोतो. इजु तो फक्त तमने परणान्यां एटलंज थयुं छे स्त्री पुरुषना संबंधथी उत्पन्न यतुं पापकर्म तमे हजु काइ कन्युं नथी. हंजु तु कुमारो छे अने ते कुमारी छे. तुं तेने "आपणे भाई व्हेन छीए" ए वात कहीने भले छोटी दे. हे सुंदर ! जो त्हारे वेपारने माटे देशांतर जवानी इच्छा होय तो भले तुं जा अने अमारी आशीषयी तुं सुखबड़े व्यापार करीने शीघ्र पाछो आवजे. तुं कुशलक्षेमे पाछो आवीश, त्यारे हे पुत्र ! तने वीजी कन्या साथे म्होटो महोत्सव करीने परणावशु. आ सांभळीने धर्मबुद्धि कुबेरदत्त, कुबेरदत्ता पासे गयो अने तेने पोतानो निर्णय कही संभळाव्यो, ने कह्यु के, “ हे भद्रे ! तुं रहारा पिताने घेर जा; तुं म्हारी भगिनी छे, विवेकवाळी छे. नाही..ये तेथी जेम योग्य लागे तेम कर. हे व्हेन ! आपणां मावापे आपणने छेतन्यां त्यां आपणे शुं करीए? वळी तेमनो पण आ दोष कहे- वाय नहीं; ए तो आपणीज भवितव्यता. मावाप जे बाळकने वेचातुं ले छे, तेनो त्याग करे छे के, तेने अकृत्य करवानी आमा करे छे, ते वाळकना कर्मनोज दोष छे. आ प्रमाणे तेने कही, कुवेरदत्त तेनो त्याग करी, व्यापारनी वस्तुओ लईने मथुरापुरी गयो. त्यां व्यापारमा तेणे घणुं द्रव्य मेळव्यु ने चौवनने उचित यथेच्छ विलास करतो ते त्यां घणा दिवस रह्यो. एक दिवस रुप लावण्यवडे शोमती कुबेरसेना वेश्याने तेणे द्रव्य आपीने पोतानी स्त्री करी तेनी साथे विषयसुल भोगवतां कुबेरदत्तने एक पुत्र थयो. अहो ! दैवतुं नाटक आई !! - ·१लो.] कुवेरदत्तनी कथा. (७५) (हवे पाछळ ) कुवेरदत्ताए पण तेनी माताने पूछयु, ते उप- रथी तेणे पण तेने, “पेटी हाथ आवी त्यारयी मांडीने" सर्व कथा कही संभळाची: पोतानी भावी कयाथी खेद पामीने कुबेर दत्ताए दीक्षा लीधी अने अत्यंत उग्रतप करवा लागी. दीक्षा लीधा पछी तेणे पेली मुद्रिकाने पोतानी पासे गोपवीने राखी मुख्य साध्वी साथे परिसह सहन करती ते वीहार करवा लागी. मुख्य साध्वीना उपदेशथी तेना अखंड सपने लीधे तेने तपक्षना पुष्प रुप अवधिज्ञान उत्पन्न थयुं. पछी " कुवेरदत्तनुं हुं थयुं ?" एम तेणे ज्यारे विचारयुं, त्यारे तेणे, तेने कुबेरसेनानी सार्थना संबंधने लीधे पुत्र सहित जोयो. ( एटले ) शुद्ध एवी तेणे शोच करवा मांडयो. " अहो ! म्हारो भाई भूडनी पेठे अकृत्य रुप पंक ( कचरा ) मां निमग्न थयो छे" एम विचारीने तेने बोध देवाने वास्ते (बीजी) साध्वीओ सहित ते करुणा रसने वर्षावती मथुरापुरी गई. त्यां वेणे कुवेरसेनानी पासे जईने धर्मलाभ पूर्वक प्रतिश्रय ( उतरवानी जगो) मागी. एटले वंदन करीने कुरसेनाए कछु “ हे आर्ये । हुँ तो वारांगना छु, पण हमणां एक पति होवाथी कुळवधु जेवी छु. कुलीन पतिना संसर्गथी आ में कुळस्त्रीनो वेष पहेन्यो छे अने हवे म्हारां आच- रण कुलीन छे, तो हु आपनी कृपाने योग्य थई छु. तेथी अहि म्हारा घरनी नजीकज वसति ग्रहण करीने म्हारा इष्टदेवतानी माफक हम्मेशां पासेज रहो." ए सांभळीने तेना (कुवेरसेनाना). कल्याणनी कामधेनु सपान ते साध्वी, तेणे. आपेली वसतिमां सपरिवार सुखे रहेवा लागी त्यां कुवेरसेना .पण रात्री दिवस .

·छे. (७६) जंवूस्वामी चरित्र. [सर्ग आवीने तेना पादपद्म पासे भूमि उपर पोताना बाळकने लोटतो मूकती. जे प्राणीने जेवी रीते वोध थाय, नेवी रीते तेने बोध करवो, एम विचारी साध्वी कुवेरसेनाने बोध देवाने अर्थे ते वा- ळकने बोलाववा ( हालरडं गावा ) लागी:- "हे वाळक ! तुं म्हारो भाई छे, पुत्र छे, दीयर छे, भतिजो छे, काको.छे अने पौत्र छे.-जे त्हारो पिता छे ते म्हारो भाई , पिता छ, पितामह ( दादो) छे, भतार छे, पुत्र छे अने ससरो छे.-तथा जे हारी माता छे ते म्हारी माता छे, म्हारा पीतानी माता छ, भोजाई छे, वधु (पुत्रनी स्त्री) छे, सासु छे अने शोक्य आ सांभळीने कुबेरदत्ते पूछो. “हे आयें! आम केम परस्पर विरुद्ध वचनो वोलो छो? मने तो विस्मय थाय हैं." त्यारे साध्वी ए कड्यु, "आ वाळक म्हारो भाई छे कारण के, अमारा,चन्नेनी एकज़ जननी छे अने म्हारा पतिनो पुत्र एटले ते म्हारो पण पुत्र थाय. म्हारा पतिनो सोदर ( एकज उदरमाची जन्म थवाने लीधे-भाई) एटले म्हारो दीयर थाय अने मारा भाईनो पुत्र एटले म्हारो भत्रिनो पण थाय, माताना पतिनो भाई एट के ते म्हारो काको पण थयो अने म्हारी शोक्यना पुत्रनो पुत्र एटले म्हारो पौत्र पण कहेवाय.-हवे जे आ बाळकनो पिता ने म्हारो भाई छ कारण के, अमारां वन्नेनी माता एकज छे अने तेनो तात ते म्हारो पण तात; कारण के, म्हारी मातानो वे भतार छे. वळी ए म्हारा काकानो पिता एटला वास्ते ९ तेने पितामह (दादो ) कहुं छु. वळी हुँ, तेनी साये परणी हवी वेपी से.महारो भार याय, छे. पळी ते म्हारो पुत्रं पाया कारण के, ·१ लो.] कुंघरदत्तनी कया. (७७) म्हारी सपत्लि (शोक्य ) नी कुक्षिए एजन्म्यो छे, वळी म्हारा दीयरनो पिता एटले ते म्हारो ससरो पण कहवाय.-हवे जे आ बाळकनी माता, ते म्हारी पण माता छे; कारण के हुँ तेनायी उत्पन्न थई छु अने म्हारा काकानी माता एटले ते म्हारी पिता- मही ( दादी) पण थई, म्हारा भाई साथे परणी तेथी म्हारी भोजाई पण कहेवाय अने म्हारी शोक्यना पुत्रनी पत्नि तेथी म्हारी वधू (पुत्रनी स्त्री) पण थई. म्हारा पतिनी माता एटले म्हारी सासु अने म्हारा पतिनी बीजी भार्या एटले म्हारी सपनि (शोक्य ) पण कहेवाय." आम कहीने तेणे कुबेरदसने पोतानी मुद्रिका आपी. ते जोईने तेणे पण ते सर्व संबंध विप्लव ( संबंधथी यएलु खराव परिणाम) जाप्यु पछी कुवेरदत्ते तुरत वैराग्य पामीने प्रव्रज्या अंगीकार करी. ते तप करी त्यांची काळ करीने मोक्षलक्ष्मीनो आतिथि थयो. कुबेरसेना पण ते वखतथी श्राविका थई. पछी ते साध्वी कुवेर- दचा पोतानी उपरी साध्वी पासे पाछी गई. इति कुवेर- दतनी कया. (जंवृकुमार प्रभवनें कहे छे ) ए प्रमाणे जे पाणी पोतेज कर्मयी बंधाय छे, ते मूर्ख जेम छींपने रूप धारे छे, तेम पोताना संबंधी वर्गने बंधु माने छे; पण जे पोतेज बंधु रहित छे अने बीजाओने बंधुयी छोडावे छे, तेज तमाश्रमण साधु खरा बंधु छे पीजाओ तो नामनाज बंधु छे. वळी प्रभवे कडूं." हे कुमार! हारा पूर्वजो दुर्गतिमा जता ·[सर्ग (७८) जबूस्वामी चरित्र. भटके तेटला वास्ते एक पुत्र तो तुं उत्पादन कर. तुं संतान रहित होवाथी तारा पूर्वजो अवश्य नरके जशे तेथी पुत्र रहित एवो तुं तेमना ऋणथी मुक्त थईश नहि." जंबूकुमारे कj. " हे प्रभव ! 'पुत्र पिताने तारे छे' ए ( कहेई ) तो मोह ( ने लीधे) म छ अहिं महेश्वरदत्त सार्यवाहनुं दृष्टांत छ (ते तुं श्रवण कर). ते महेश्वरदत्त सार्थवाहनुं दृष्टांत आ प्रमाणे- महेश्वरदत्तनी कथा १० पूर्वे तापलिप्ति नामनी नगरीमा महेश्वरदत्त नामनो लक्ष्मीवाळो सार्थपति रहेतो हतो. समुद्र नामनो तेनो प्रख्यात पिता हतो; तेने. समुद्रने जेम जळनी तृप्ति नथी, तेम द्रव्यनी तृप्ति नहोती. ( अर्थात् पुष्कळ द्रव्य छतां पण वे हम्मेशां अधिक ईच्छतो.) अने तेने द्रव्यनी माता होयनी । तेवी अने कदी म्होर्दु मन तो जेनुं थयुंज नथी एवी बहुला नामनी माया प्रपंची माता हती. अनुक्रमे होम रूप कादवामां इवेलो अने अर्थज संचय करवाना व्यसन- वाळो तेनो पिता मृत्यु पामीने तेज नगरने विषे पाडो उत्तम थयो. पतिना मृत्युथी आध्यान रूप. अग्निमां पतंगनी दनाने पामेली तेनी माता पण मरीने तेज नगरमां शूनी (कृतरी) उत्पन्न थई. ( हवे ) गांगिला जे महेश्वरदत्तनी पनि हती, ते विक्ने पार्व- तीनी पेठे सौभाग्यनी जन्म भूमि हती. श्वश्रु (सास् ) अने पशूर ( ससरा) विनाना घरमा एकाकी रवाने लीधे अरण्यनी ·१ लो.] महेन्वरदत्सनी कया. (७९) हरिणी समान, ते ( गांगिला ) स्वच्छंदचारिणी थई. पतिने. छतरीने ते वीजा पुरुष साये क्रीडा करवा लागी. एकली (रहेनारी) बीओनुं सतीत्व क्या सूधी टकी शके ! कामदेव पण स्त्रीने एकली रहेली जोईने निर्भयपणे तेना उपर अत्यंत प्रहार करे . एकदा पर पुरुषनी साथे निरंकुशपणे ते क्रीडा करती हती, तेवामा अंक- स्मात् महेश्वरदत्त पहारथी घरमा आग्यो. माथाना केश घीखराई गएला, काम क्रीडाने लीधे श्रमित थएला अने भयभीत पनेला एवा ते बन्ने (पुंश्चली अने उपपति ) नी जंघा कंपवा लागी अने' लोचनो भमवा लाग्यो पहेरेलू वस्र जेनुं परावर्त ( आधु पार्छ) यई गयुं छे एवां उचरीय वन रहित अने नग्न प्राय एवां ते. पन्नेना पग स्खलना पामवा लाग्या अने तेओ संखवाणां पढी गयां कोई लुब्धक ( पारधि ) जेम पोताना शिकारने पकडे तेवी रीते ते जार पुरुषने केशवदे पकडीने भूत आवेला माणसने जेवी रीते मांत्रिक (मंत्र जाणनारो) मारे, तेवी रीते तेने तमाचा मारवा लाग्यो; वळी जेम कुंभकार माटीना पिंडने पगवडे मसळे सेवी रीते तेणे पादपात (पाटु) वडे तेनुं खूप मर्दन कन्युं अने घरमा पेठेला श्वाननी पेठे तेने तेणे लाकडीवडे खूब मार मायोः पधारे तो शुं, पण महेश्वरदत्ते तेने मरणतोल करी नांख्यो. मनस्वी. ( मननी टेक पाळा ) पुरुषोने जेवो जार पुरुषो उपर कोप थाय छे, तेवो चोरना उपर पण यतो नथी. यम जेवा महेश्वरदते क्रोधा- यमान थईने अधमूओ करी नांखेलो एवो ते महा महेनते तेनायी झूठीने भागळ चाल्यो; पण घणो मार पडेलो होवाथी पडी गयों अने प्राण कंठे आन्याथी ते विचारवा लाग्यो के !' मरवानीज ·() जंबूस्वामी चरित्र. सर्ग ईच्छाए में आ निंद्यकर्म कन्यु; तो हवे इच्छित पूरनार तीर्थनी समान ते ( कर्म ) म्हारा मृत्युने अर्थे थयु, ते पण युक्तज ययु. आप्रमाणे विचार करता ते जार पुरुष मृत्यु पाम्यो अने तेनो जीव तेना पोतानाज वीर्यमां हमणांज पोते भोगवेली एवी गांगिलानी कुलिने विषे पुत्रपणे उत्पन्न थयो. पछी योग्य समये गांगिलाए पुत्र प्रसन्यो. तेने जारथी उत्पन थएलो छता पोतानाथीज उत्पन्न थयो होय तेम जाणीने महेश्वर दत्त तेनुं लालन पालन करवा लाग्यो. गांगिलाने पुत्र थयो तेथी पुत्र प्रेमने लीधे महेश्वरदत्त पोतानी स्त्रीना व्यभिचार दोषने भूली गयो. पोतानी स्त्रीना उपपतिना जीव एवा पोताना पुत्रनुं धात्रीकर्म तेणे इपंथी कन्युं पण जराए लजवायो नही. पुत्र एज धन छ जेनुं एवो ते महेश्वरदत्त, पोताना वृद्धि पामता अंने दाढी मूछना केशने खेंचनारा पुत्रने, हम्मेशां अर्थ (घन ) नी माफक हृदय पासे राखवा लाग्यो अन्यदा पितानी मरण तिथि आवी त्यारे तेणे पिताना जीव एवा ते पाडाने तेना मांसनी इच्छाए वेचातो लीघो. पितानी वार्षिक तिथिने अर्थे तेणे पोते हर्षथी रोमांचित थईने ते पाडाने मान्यो पछी तेनुं मांस खाता खाता महेश्वरदत्त सोळामां रहेंला पाळकने पण इर्पथी तेमाथी खवराववा लाग्यो. तेनी माता जे सुनी थईने अवतरी हती ते मांसना लोभथी पासे आवी, तेनी पासे पण तेणे मांसवाळा हाडकाना ककडा नांरूपा. वायुए हलावेला धूमनी शिखाना अग्रभागनी माफक पूछई हला- ·२ जो.] महेश्वरदत्तनी कथा. (४१) वती ते कूतरी पोतानाज पतिना जीव एवा ते पागना हारका मांदना मांसने खावा लागी. आ प्रमाणे महेश्वरदत्त पोताना पिता समुद्रदत्तनुं मांस खातो इतो, तेवामां मासखमणना पारणाने अर्ये भिक्षा लेवाने अर्थे नीकळेला एक मुनि त्यां आव्या. तेश्रो ज्ञानातिशय संपन्न हता, तेथी तेमणे महेश्वरदत्तनुं ते प्रकारनुं सर्व विससित (चेष्टित ). जाण्यु, तेश्रो विचार करवा लाग्या. " अहो ! आ विचाराना अ- मानने धिक्कार छ के, ते पोतानाज पितानुं मांस खाय छ, ने पोतानाज वैरीने खोळामां बेसारीने खवरावे छे आ कूतरी पण हर्पित थईने पोताना पतिना मांसवाळां हाडकां चावे छे. अहो! संसार आवो छे ! ा प्रमाणे सम्यक् रीते जाणवाथी मुनि तेना घर थकी पाछा वळ्या. एटले महेश्वरदत्त पछवाडे दोडीने तेमने वंदन करीने बोल्यो. " हे मुनि ! आप म्हारे घेर भिक्षा लीधा विना पाछा केम जाओ छो ? हुँ अभक्त नथी; तेम में कांइ पण अवज्ञा करी नथी ( उलटो) मने तो हर्ष थयो छे." मुनिए क. "कदि मांस भक्षण करनारने घेर जतो नथी; तेथी में रहारा घरनी भिक्षा ग्रहण करी नहीं; वळी मने हारा घरनु वधू चेष्टित जोवाथी एक नवोज वैराग्य उत्पन्न थयो." महेश्वरदत्ते तेनुं कारण पूछयु एटले मुनिए महिष अने शूनी विगैरेनी पूर्वभवनी कथा कही संभलावी. “आपे कयं तेनो आधार शो ?” एवं महे- श्वरदत्ते पूछवाथी मुनिए क. "आ शूनीने पूछ के अहिं. काइ पूर्वे दाटेलं छ" ए उपरथी श्रेष्टीसुते कूतरीने पूछयुं, एटले ते पो- साना जातिस्वभावने लीधे शय्याने अर्थे भूमि खोदती होयनी? ६ ·(८२) जंबूस्वामी चरित्र [सर्ग तेम निधानस्थान (द्रव्य दाटेली जगा)ने अंगुगवडे खोदवा लागी (ते जग्याएथी निधान निकल्यु.) ते उपरथी विश्वास उत्पन्न थयो. तेथी संसार उपर विरक्त चित्तवाला थइ अने सुपात्रने विषे पोतानी लक्ष्मी आपी दइ महेश्वरदत्ते दीक्षा कीधी. इति महेश्वरदत्तनी कया. । तेथी (जंबूस्वामी कहे छे.) "हे प्रभव! हे श्रेष्ठवक्ता! दुर्गविरुप. मरामायी पुत्र मातापिताने तारे छे, तेनो शो निश्चय? ते तुं कहे? (मर्थात् तेनो काइ निश्चय नथी.)" हवे समुद्रश्रीए जंबूकुमारने कयु. 'हे नाथ! एक खेडुत जेर्नु दृष्टांत हुं तमने कई छु तेनी मारु आप आ प्रमाणे सपलं सनी दइने पाछल पश्चात्ताप करशो नहीं. ते खेडुतर्नु दृष्टांत आ प्रमाणे- बक खेमुतनी कथा. ११ सुसीम नामे पृथ्वी उपर प्रख्याती पामेला नगरमा वक नामनो धन धान्य विगेरे स्मृद्धिवानो एक खेडत रहेतो हतो. वर्षाकाळ पासे आव्यो, त्यारे तेणे हळवडे क्षेत्र खेडीने तेमां महा प्रयास करीने कंगु अने कोद्रव नामनां धान्य वान्यां. श्याम पत्रवाला ते धान्य उगी नीकळ्यां त्यारे क्षेत्रनी भूमि जाणे तेमां लीला काच पाथर्या होयनी । तेवी शोभवा लागी. परी ते कंगु अने कोद्रवना वनने वधतुं जोई हर्ष पामतो ते खेडुत कोई दूर आवेला पोताना संबंधीने गा तेना अतिथि सरिके गयो. त्यां तेना सगां वहालाए तेने गोळ अने मांडगर्नु ·२जो.] पंक खेडुतनी कथा. (८३) भोजन कराव्यु. ते अपूर्व भोजन जमवायी घणोज खुशी थयों अने तेमना उपर प्रीति वतावतो कहेवा लाग्यो. " अहो। तमारो आवो मनोहर सुधा तुल्य आहार छे, तो समारूं जीवितं उत्तम छे; कारण के, में कदापि स्वप्नमां पण आवो आहार जोयो नथी. अमे तो कंगु ने कोद्रव जेवा हलका अनाज वाचीए-लणीए छीए, तेयी पशु समान अमोने विकार छे. " गोळ अने मांडाने नहि ओळखनारा तेणे पछी पोताना संबंधीओने पूछथु. " आ आहा- रनी वस्तु शी छे अने क्या थाय छ ?" तेमणे का..." रेटना पाणीवडे खेतरो सींचीने तेमां वीजा धान्यनी पेठे गोधुम (गोधम- घउं.) वाववा; ते ज्यारे पाके त्यारे तेने घटीमां दळी, तेना मांडा करी अमि उपर लोढाना पात्रमा पकारवा. ( वळी) एज प्रमाणे शेरडीने वाववी; ते ज्यारे उगे त्यारे तेनो रस पीली काढीने तेनो गोळ वनाववो."- आ प्रमाणे गोल अने मांडानी वनावट जाणीने ते खेडुत शेरटी तथा घउंनां वीज लईने पोताने गाम गयो. त्यां जई खेत- रमा फळी नीकळेलां ते कंगु अने कोद्रवनां धान्यने पोताना विचारथी उतावळे कापी नाखवा लाग्यो त्यारे तेना पुत्रोए तेने कडं. " हे तात ! आ आपणा कुटुंबनी उपजीविका ( आजीविका तुल्य अर्ध उगेला धान्यने केम तृणनी माफक कापी नांखो छो?" वके कयु. " हे पुत्रो ! आ कोद्रव शा कामना छे ? म्हारे अहिं शेरही अने गोधम वावा छे; कारण के, म्हारे गोळने मांडा खावा छे. " पुत्रोए कयु. " थोडा दिवसमा आमाथी अनाज नीकळशे, ते लणी लीधा पछी यथारुचि (मरजी मुजव ) तमे ·[सर्ग- (८४) जंबूस्वामी चरित्रः तेमा शेरडी अने घर वावनो. आघान्य तैयार यई मयां छे, ने घउं ओरडीनो तो हजु संशय छे. तो केड उपर रहेढं पाळक जतुं रहे, ते वखते उदरमा रहेला वाळकनी श्री आशा राखवी !" आ. प्रमाणे खेडतने तेना पुत्रोए निवायां छतां पण तेणे ते बने प्रकारनां उगेला घान्यने. कापी नांख्यां; कारण के त्यां तेनुं कयु थाय तेम हतुं. ते कापी नांख्या पछी ते मूर्ख एवा चके ते क्षेत्रनी भूमि दडे रमवानी भूमि जेवी साफ करी नांखी. पछी तेणे त्यो मा. गळ एक कूचो खोदवा माग्यो, पण वंध्य (बंध्या) बीना स्तनमांयी जेम पय (द ) नीकळतुं नयी, ते प्रमाणे तेमाथी पय (पाणी) नीकळ्यु नहीं. याक्या विना तेणे खोदी खोदीने पाताळना विवर समान वो कन्यो, पण तेमाथी पंक (कादव) सरखोए नीकम्यो नहि ! तो पाणीनी तो शी वात करवी ! एटले तेना कंगु- कोद्रव तथा शेरडी अने गोधम सपलं गयुं ने तेने पश्चाताप यया. इति वक खेडुतनी कथा. तेटला वास्ने (समुद्रश्री जंबूकमारने कहे छे ) " हे स्वामिन् ! आलोकनुं स्त्री तथा द्रन्यनु.सुख त्यजीने, तमे परलोकना संशय वाला मुखनी आकांक्षा (इच्छा) करो छो; तो आप (रले) बन्नेमाथी जाओ नहीं" उदार एवा जंबूकुमार हसीने बोल्या. "हे समुदश्री ! हुं काग- दाना जेवो बुद्धि रहित नयी. सांभळ, ते कागदाचें दृष्टांत आ प्रमाणे- ·२णी.] कांगडांनी कया. (८५) कागडानी कथा १२. विध्याटवीमां नर्मदा नदीने किनारे एक म्होटो यूथपति (वीजा हाथीओनो उपरी) एवो इस्ती रहेतो इतो. ते जाणे विं. ध्याद्रिनो युवराजज होयनी । ते विध्यमां स्वच्छंदे फरतां फरतां तेनुं यौवन गयुं, ने आयुष्य रुप नदीना पार समान दृद्धावस्था वी, त्यारे ते क्षीणवळ थई जवाथी तरु उपर दंतना घा करी अक्यो नहीं; ने जेम ग्रीष्मऋतुमा गिरिनां निझरणां शुष्क थई जाय छे तेम तेनो मद जतो रह्यो. शल्लकी अने कार्णिकार विगेरे सोना वनने पण भागवाथी ते पंरांमुख ययो, ने नीचा स्थळेथी संचे चढवामां ने उंचे स्थळेथी नीचे उतरवामां तेने वीक लागवा मांदी. दांत पढ़ी जवाथी ते ओछु खाई शकतो तेथी भूखने लीधे तेनुं पेट कश थई गयुं, ने तेनी काया हाडकाना माळा जेवी यई गई. 'एकदा सूकाई गएली एवी नदीमां उतरतां तेनो पग लथडी जवायी ते गिरिना शिखरनी पेठे पड़ी गयो. वृद्ध एवो ते त्यांची उठी शक्यो नहीं; तेथी जाणे पादपोपगमन अनशनने पाळतो होयनी ! तेम त्यांज स्थिर थईने रह्यो. एम पडी रहेवाथी त्यां तेनुं मृत्यु ययुं एटले तेना गुदाना मांसने शीयाळीआ अने नकुल विगेरे जनावरो खावा लाग्यो. गुदानावाटे म्होडं रंध्र (वाकुं) पडवाथी ते कळेवर गुफावाला गिरि जेवू थयु, ने तेमां शिकारी पाणीओ वास करी रखा. ते गुदा रुप सत्रशाळा ( यज्ञशाळा) मां भोजनना लालचु बामणोनी पेठे पक्षीओं वारंवार जा आव करवा लाग्यो.

·. (८६) जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग बांसना भोजनयी अत्यंत अतृप्त एवो कागडो तो विष्टामाथी उत्पन्न थयेला कमि जेम विष्टामांज पड्या रहे; तेम त्यां अपानद्वार (गुदाद्वार) मांज रखो. हस्तिनी कायानी अंदर प्रवेश करीने जे जे ठीक काग्यु, तेनुं भक्षण करतो काटने विषे घूण जातिना की- दानी माफक ते वधारे वधारे प्रवेश करतो गयो. आ प्रमाणे करवायी ते काग आ कायाएज पारका शरीरनी अंदर प्रवेश करी शकनारा अपूर्व यांना जेवो अनायासे थयो. करोनि- यानी पेठे इस्तिनी कायानुं मांस निश्चितपणे खातो खातो ते पूर्वापर भागने नहि जाणवाथी छेक मध्यभाग सूधी पहोच्यो. (हवे) ते हस्तिनी गुदातुं रंध विष्टा रहित थएडं होवायी सूर्यना किरणना तापने लीधे अगाउनी पेठे संकोचाई गरे. तेथी ते कागडो तेमां ढाकणुं बंध करेला करंडीआमां सर्प पूराई जाय तेनी माफक पूराई गयो. वर्षाऋतुमा जळथी भरपूर नदीए तरंग रुप हस्तोथी खेंचीने ते हस्तीना कळेवरने नर्मदा नदीमा आण्णु, मवहणनी माफक ते कलेवरने नर्मदाये समुद्रमा पाण्यु. ते जाणे त्यांना मत्स्योने तेनी भेट आपती होयनी! त्यां पाणीए ते कळेवरमा प्रवेश करी तेने भेदीने तेमां द्वार कन्यु तेथी ते फागहो बहार नीकळ्यो. ते हस्तिना आंतरडा प्राय रहेला शरीर उपर बेसीने तेणे चोमेर दिशाओने अवलोकी (जोई) तो तेणे भागळ पाछळ के बन्ने बाजुए जल विना बीजुं काई जोडे नहि, तेथी तेणे विचार को के, " हवे उडीने आ समुदना तीरे पहोचं " घणीवार उडीने जई आन्यो, पण सरदनो पार पाम्पो नहीं। तेथी पारे पारे ते कवर पर

·१ जो.]
वानरनी कथा.
(८७)
भावीने वेसतो. त्यां मत्स्य अने मकर विगेरे जनावरोए चोमे-
स्थी घेरेलु ते कळेवर भारने लीधे प्रवहण जळमां दूवी जाय,
तेवी रीते समुद्रमा दूवी गर्यु तेथी निराधार- थरलो ते कागडो
पण तेमां डूबी गयो अने जळनी रेलना भयथील होयनी! तेम
मध ( उतावळो) प्राणयी मुक्त थयो. इति कागडानी कथा.
मा दृष्टांतमा मृत्यु पामेला वनना हस्तिना जेवी पुरंधीओ
(परणेळी-मौढ थएली स्त्रीओ) ने जाणवी; सागरने संसार
जाणवो अने वायसने पुरुष जाणवो. हस्तीना कळेवर जेवी जे
तमे तेमना उपर रागवान थईने ते कागनी माफक हु आ संसार
समुद्रने विषे दूवी जवानो नयी.
पछी पमश्रीए कपु. "हे नाथ ! जो तमे अमने त्यजी देशो
वो तमने वानरनी माफक अत्यंत पश्चात्ताप थशे.
ते वानरर्नु दृष्टांत आ प्रमाणे छे.-
!
वानरनी कथा १३.
एक अटवीने विषे परस्पर प्रीतिवाळा एवा एक वानर अने
एक वानरी रहेता हता. ते कदि जूदां पहतां नहिं. तेओ एक
साथै भोजन करतां अने स्पर्धा (हरिफाई ) करता होय, तेम
एक साये वृक्ष उपर चढ़ता, एकज दोरी वडे बांधला होय तेम
सायेज दोडतां अने एकज कार्यनी चिंतावाळा होय, तेम
तेको सर्व काम सायेज करता. अन्यदा गंगा (नदी) मा तीर

·सर्ग (e) जबूस्वामी चरित्र. उपरना नेतरना वृक्षो उपर तेओ ‘फरता हता, तेवामा ते वानर कुदको मारचा 'जतां ध्यान नहि राखवायी भूमि उपर पड़ी गयो. तेथी ते तीर्थना प्रभावयी, एक क्षणमां ते वानर विद्याना बळवडेज होयनी! तेम देवपुत्र. जेवो मनुष्य बनी गयो! वानरने नरखें रुप पामेलो जोड़ने वानरीने मनुष्य स्त्रीना रुपनी इच्छा यई, तेथी तेणे पण वानरनी माफकज झंपापात को तेथी ते सद्य सुरसुं- दरी (देवांगना) समान नारी थई ने अत्यंत प्रेमवडे ते नरने भेटी. पछी, निशा अने चंद्रमानी समान हम्मेशां सायेज़ रहे नारा ते बन्ने स्त्री पुरुष अगाउ वानरपणाम जेम विलास करता हतां ते प्रमाणे विलास करवा लाग्यो. एकदा नर रुप पामेला ते वानरे नारी रुप पामेली ते चान- रीने का. "आपणे जेवी रीते मनुष्यतुं रुप पाम्यां; तेवी रीते चालो हवे आपणे देवतुं रुप मेळवीए." त्यारे स्त्रीए कहूं. "हे प्रिय ! बहु लोभ करवो रहेवा यो, आपणे मनुष्य रुपमाज रहिने विषयोनो उपभोग करशु. देवता थर्बु रहेवा घो, आपणुं सुख तेमनाथी अधिक छ कारण के, आपणे स्वतंत्रपणे निर्विघ्ने अने वळी कदि पण वियोग पाम्या शिवाय क्रीडा करीए छीए." आ प्रमाणे समजाव्यों छतों पण ते वानरपणामाथी थएला मनुष्ये पूर्वनी माफक त्यांज उंचा नेत्रना वृक्ष उपर अंपापात कन्यो. ते तीर्थनों प्रभाव एषो हतो के, जो तिर्यंच पडे तो मनुष्यं थाय अने मनुष्य परें तो देव याय. पण जो. फरीने पडें तो पाछा हता तेवाज यायः आः प्रमाणे होवाथी ते तीर्थमा तेणें फरी पापातको एटलं ते पूर्वजन्ममां मानर हतो तेवीं फरीने पण ·जो.] वानरंनी को. . वानर थयो. तेनी स्त्री जे मनुष्यणी यईहती, तेणे तो लोभ नाहि करीने फरीने अंपापात को नहीं; एटले ते तो मनुष्यणीज रही एकदा फरता एवा राज सेवकोए पूर्णिमाना चंद्रसमान तेजो- मयं मुखवाळी ते मृगाक्षीने जोई. ते स्त्रीनी डोक शंख जेवी इती; स्तन विशाळ इता अने उदर न्हार्नु हतुं. तेनां आरोह (कटिप- थाभाग ) सुंदर इतां अने हस्त पाद कमळ सरखा हता. तेणे गंगानी मृत्तिकानुं तिलक कम्युं हतुं अने लताए करीने चोटलो चांधी लीधो हतो. माथा उपर केतकी पुष्पनी वेणी हती, कर्ण ( कान ) मां तालक्षना पत्रनां कुंडळो पहेयां हतां अने कंठे कमळना नाळनो हार पहेयो हतो. सेवकोए तेने जोई एटले तेमणे तेने लईने राजाने अर्पण करी; कारण के, जे जे स्वामी विनानुं होय छे, ते सर्व राजाने प्राप्त थाय छे. तेणे ते दिव्य रूपवाळी स्त्रीने पोतानी पट्टराणी बनावी; कारण के, लक्ष्मी उत्तम.लक्षणवाळी आकृतिनी अतिथि छे. ( अर्थात् सुंदर आकृतिवाळा पासे लक्ष्मी जाय छे. ) ते वानरने पण त्यां आवेला कोई मदारीयो लई गया अने पुत्रने जेम भणावे, तेम तेने विविध प्रकारचें नाट्य शीखन्यु. ते नटो एकदा तेज राजानी पासे गया, त्यां वानर पासे नाच करावीने एक जोवा जेवो तमासो कन्यो. त्यां राजानी साये अर्धासन उपर बेठेली पोतानी मियाने जोईने ते वानरे अश्रुपात युक्त रुदन कन्यु, ते जाणे पोताना अंतःकरणना भावने वहार प्रगट करतो होयनी ? ए उपरथी राणीए कयुं. " हे वानर ! जेवोःकाळ होयं, ·(९०) जबूस्वामी चरित्र. [सर्ग ते प्रमाणे वर्तते नेतरना वृक्ष उपरना पापातने हवे तुं संभार नहीं." इति वानरनी कया. पद्मश्री कहे छ. " हे नाथ ! आप पण संप्राप्त एवा विषय सुखनो त्याग करीने ते वानरनी समान पाछळ सोच करशोनही" जंबूकुमारे कडं. " हे पद्मश्री ! हुं अंगारकारक ( कोयला बनावनार ) नी माफक विषयमा अनुस नथी. ते अंगारकारकर्नु दृष्टांत आं प्रमाणे- अंगारकारकनी कथा १४. कोई एक अंगारकारक, साथे पुष्कळ जळ लईने उष्णऋतुमा अंगारा बनावी लाववाने अर्थे एक महान् अटवीमा नयो. तेणे त्या अंगारा वनाव्या अने अत्यंत अमिना तापयी तथा सूर्यनी गरमीथी तपी जवाथी तेणे जळपान करी ( पाणी पीने ) तुपा छीपावी. वनना इस्तीनी माफक वारंवार शरीर उपर छांटवायी तथा पीवाथी तेणे सघल्लं पाणी वापरी नांख्यु. पोतानी पासेना सघळा पाणीए पण तेनी तृपा अनि जेम तेलथी शांत थाय नहि, तेम जरा पण शांत थई नही. तेथी कोई निपान (नवाण) मां जळ पीवाने वास्ते ते चाल्यो; पण अर्धे पहोच्यो नहि, तेवामा तो तृषांध यवाथी ते पडी गयो. दैवयोगे ते कोई वृक्षनी नीचे अमृ- तनी वापि ( वाव ) समान शीतळ छायामां पड्यो. त्या थंडी छायावडे आराम पामेला ते पुरुषने सुख रूप जळनी नदी समान काइक निद्रा मावी. स्वममा तेणे मंत्र प्रयुक्त अम्पल (मंत्रेला ·रे जो.] अंगारकारकनी कथा. (९१) अमिना वाण) नी माफक वाच, कूवा अने. तळाव विगैरे सर्व जलाशयोनी पाणी (पी पीने ) सूकवी नांख्यां; तो पण ते कम नसीवनी तृषा छीपी नही, तेथी ते फरतो फरतो एक काद- बवालं पाणी छे जेमां एवा जीर्ण कूवा पासे आव्यो. त्यां पाणी विलकूल ओछु होवाथी हाथना खोबाथी ते पी श्क्यो नही, तेथी जीभवढे चाटवा लाग्यो; तो पण दाहज्वरथी पीडाता माणसनी माफक ते कोई पण प्रकारे तृपातुर मख्यो नही. इति अंगार- कारकनी कथा. जबूकुमार पद्मश्रीने कहे छे. " हे प्रिये ! आ दृष्टांतमां अंगार कारक ते जीव जाणवो, अने वाव विगेरेनां जळ समान व्यंतर देवो विगेरेना भोग जाणवा. जे स्वर्ग विगैरेनां सुखथी तृप्त थयो नहि, ते मनुष्यना भोगथी केवी रीते तृप्ति पामशे ? माटे तुं आग्रह कर नही." पछी पद्मसेना बोली. " हे नाथ ! मनुष्यो दरेक वातनुं परि- णाम ( छेडो ) पोताना विचारने अनुसरतुं लावे छे; तेथी अन्य युक्तिओ पढ़ती मूकीने आप भोग भोगवो. केम के, ( भोगमा) मवविनारा तेमन ( भोग थकी ) निवृविनारो घणां दृष्टांतोछे तेमां नूपुरपडिता अने शियाळनुं एक दृष्टांत छे ते आ प्रमाणे- ·(१२) जंबूस्वामी चरित्र. नूपुरपंमिता अने शियालनी कथा. १५. राजगृह नगरमा देवदत्त नामनो स्वर्णकार (सोनी ) रहेतो हतो; तेना पुत्रनुं नाम देवादिन्न हतुं. ते देवदिन्नने सौभाग्यना भंडार रुप एक चतुर दुगिला नामनी स्त्री हती. एकदा ते स्त्री कामदेवना वाण जेवां पोतानां कटाक्षोवडे युवान पुरुषोना मनने क्षोभ पमाडती पमाडती नदीए न्हावा गई. सर्व अंगे सुवर्णनां आभूषणो धारण कयां हतां अने श्वेत वस्त्र पहेयों हता, तेथी ते जाणे साक्षात् देवताज होयनी ! तेम नदीना तटने शोभाववा लागी. पछी विशाळ स्तनवाळी ते स्त्री, कामदेवनी दुर्गभूमि रूप पोताना बन्ने स्तनोने वतावती धीमे धीमे पोतानी कंचुकी काढवा लागी ने ते तथा उत्तरीय वस्त्र बन्ने पोतानी सखीने आपीने तेणे स्तनने अर्ध वस्त्रथी ढांक्पां. पछी चतुर सखी जनना थालापथी दग्ध तथा कामदेवना जीवित समान ते, इंसीनी पेठे धीमे धीमे नदीमां एक तीरथी वीजा तीर सूधी गई. त्यां दूरथी तरंग रुप हस्ताने फेंकीने नदीए तेने घग्गा वखते मळेली सखीनी माफक सर्वांगे आलिंगन दीधुं. भय पामेलां हरिणना जवां नेत्रवाळी पाणीमां रमती ते स्त्री जेम वहाण हलेसांबडे जळने दूर करे, तेम पोताना हाथवडे जळने दूर करवा लागी. न्हातां न्हातां तेणे. कुतूहळने लीधे घणुं जळ उडाहयु, तेथी तेना अस्थिर (अर्थात् हालता) हस्त, नाचता कमळ समान शोभवा लाग्या. जळक्रिडामा लीन थएली ते स्त्रीनुं वस्त्र शिथिल थई गर्यु हतुं, केश विखराई गया हता अने दंतपंक्ति श्वेत थई गई हती, तेयी ते जाणे काम कीडामाथी उठी होय तेवी देखावा लागी.

·“ २.जोः] नूपुरपंडिता- अने शियालनी कथा. (:९३) हवे कोई दुःशीळ.युवान नागरिके, समुद्रमा देवांगनानी पेठे नदीमा क्रीडा करती ते. स्त्रीने जोई. जळथी भीना थएला एक सूक्ष्म वस्त्रयी माच्छादित ( ढांकेला ) छत्तां, तेना सर्व अवयवो सारी रीते जणाना हता. ते नोईने क्षोभ पामी ते युवान वोल्यो. आ नंदी पूछे छे आ वृक्षो पूछे छे, ने हुँ पण त्हारा चरणक- मळमा. पटीने पूछु के, ते सारी रीते स्नान कन्यु के ?" त्यारे. ते. खीए. सामो उत्तर वाळ्यो के, “नदीनुं कल्याण थाओ, ए वृक्षो आनंदा रहो; मने स्नान कयनी खबर पूछनारनुं हुं इच्छित करीश." मनोरय रुप लताने उगववाने सुधा (अमृत) ना सिंचन समान ते शब्दो सांभळीने, ते युवान राजानी आज्ञाथीज होयनी! तेम त्यो अटकीने उभो रह्यो. "ए कोण इशे" एम विचार करतो हतो, तेवामां तेणे एक तरुनी नीचे फळ पाडवाने अर्ये उचा मुख करी उभेला वाळकोने जोया. त्यां जई तेणे पत्थर विगेरेना ककडा ते वृक्षनी शाखाओ उपर मारीने उद् द् फळ पारी आप्या. यथेष्ट फळ मळवाथी खुशी थएला ते वाळकोने सेणे पूछयु. " आ नदीमा कोण स्त्री न्हाय छ अने तेनुं घर क्या २.?" ते वाळकोए कयु. “ ए देवदच सोनीना पुत्रनी स्त्री छे, .. अने आ पासे तेनं घर छे." दुर्गिला पण एक चित्तथी ते युवान. विपे विचार करती मज्जनक्रीडा छोडी दई तुरत घेर गई. "कये दिवसे, कई रात्रीए, कये क्षणे अने कये स्थाने अमे मळ\" एम ते वन्ने अहोरात्र विचार करवा लाग्यो. वियोगथी पीडाता अने चक्रवाफना युगलनी पेठे चिरकाळ सूधी अनुरक्त एवा ते: बने परस्पर संयोग इच्छवा लाग्यो.

·(९४) जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग एकदा कुलटास्त्रीओनी कुळदेवता जेवी एक तापसीने भोजन विगेरेथी खुशी करीने ते युवाने प्रार्थना करी के "देवदिननी त्री अने हुंचने परस्पर अनुरक्त छीए, तेथी साक्षात् भाग्यदेवीनी माफक तुं अमारो मेळाप करी आप. पहेलों में पोतेज दूत यईने ते सुलोचनाने कयुं छे. तेणे म्हारी साये संगम करवानी कबूलात आपी छे; तेथी हवे त्हारे सर्व शहेलुं छे." "करीश" एमहा कहीने ते चतुर तापसी त्यांची तुरत भिक्षाने न्हाने देवदत्तने घेर गई. त्यां ते सोनीना पुत्रनी वहुने ज़ोईने ते तापसी वोली. "हे विशाळाक्षि ! साक्षात् कामदेव सरखो एक युवान, त्हारी साये संगम करवानी म्हारा मारफत प्रार्थना करे छे के, “ मने तुं निराश करीश नहि. " रूपमा, वयमां, बुद्धिमा अने वैदग्ध्य ( चतुराई ) प्रमुख वीजा गुणोमा हाराज जेवा ते पुरुषने मळीने हारूं यौवनं कृतारथ कर. हे भद्रे । ज्यारथी तेणे तने नदीमा नहाती जोई छे, त्यारथी ते हाराज गुणनुं गान कन्या करे छे ! बीजी स्त्रीनुं नाम पण जाणतो नथी." पोताना हृदयगत भावनुं गोपन करवाने ते बुद्धिमान दुर्गिलाए ते परित्राजिकानी आ प्रमाणे कटु शब्दो कही तर्जना करी. "हे मुंडे ! शुं ते मद्यपान कन्यु छे के, तुं आ प्रमाणे कुलीन जननें अकुलीनने योग्य एवं कहे छे ? हे अयोग्य स्त्री । शुं तुं कुटिनी छे ? अरे ! तुं म्हारी पासेथी जा, तने जोवार्थी पण पाप थाय छ तो त्हारी साये वोलवाथी तो कोण जागे शुं ए थाय ?" आ प्रमाणे निर्भत्स्ना पामवाथी ते तापसी त्याची पाछी चाली. वेनी संसा ) उार दुझिार महेबनी भीत उपरन जेम ·जो.] नूपुरपंडिता अने शियालनी कथा. (९५) तेम मपीथीमलीन इस्तवडे थापों मान्यो. तेनो आशय न समजवाथी गभराई जई ते तपस्विनीए ते दुःशील युवानने जईने कठोर शन्दोमां कई. " अरे ! तें मने ए प्रमाणे असत्य कयु के, ते मने चाहे छे.१ तेणे तो मने संपूर्ण सतीत्वना गर्वमा कूतरीनी पेठे तर्जना करी. हे मूर्ख ! ते कुळवती स्त्रीनी पासे हुँ वृथा दूती तरीके गई; कारण के, चतुर मनुष्योने सारी भीत उमरज चित्र रचना करवी घटे छे. गृहकाममा. रोकायली ते स्त्रीए कुपित (कोपाय- मान ) थईने म्हारी पीठ उपर मपीयी पलीन इस्तवडे थापो मायो छे." एम कहीने तेणे दुर्गिलाए मारेला काजळनाथापाथी अंकित एवी . पोतानी पीठ ते धूर्त शिरोमणि (युवान ) ने बतावी. तेणे विचायु " ए बीए पांच अंगुलियी मषीनो थापो मान्यो, ते उपरथी खरेखर तेणे (मने ) कृष्णपक्षनी पंचमीनो संकेत कन्यो छे. आहा ! के तेनुं अवर्णनीय चातुर्य के, तेणे मने. आवे बहाने संकेतनो दिवस कह्यो; हे मन ! तुं धीरज धर. पण अरे ! तेणे मने काईक कारणने लीधे संकेत स्थान सूचव्यं नहीं तेपी हजु मने तेना संगमनो अंतराय छ " तेथी तेणे तापसीने फरीथी का. " तुं तेनो आशय जाणती नथी; ते म्हारा उपर . अनुरक्त छेज; तेथी तुं पुनः (फरी ) जईने तेनी मार्थना कर. हे माता ! तुं सर्वथा म्हारा प्रयोजनने विषे खेद लावीशमा, केम के, लक्ष्मी रूप वेलडीतुं प्रथम मूळ कोई पण कार्यमा निराश थया. सता खेद न लाववो ते छे. " ते तापसीए का. " ते कुलीन स्त्री रहाकं नाम पण सहन करती नथी रहारू इच्छित, स्थळने विषे ·(९६) जंबूस्वामी चरित्र. [सर्गः जळन आरोपण करवा. जेवं दुष्कर छे. त्हारो मनोरथ सिद यवामां ममे संदेह छे अने म्हारो तो ते तिरस्कार करशे ते चात निःसंदेह के तो पण हूँ आशा त्यज्या विना सघ उतावळी जाऊं छु." एम कही उतावळयी जईने, तेणे ते स्वर्णकारनी पुत्र- वधुने फरीथी अमृत समान शब्दोमां क. "अली! त्हारा.सरखा स्वरूपवान ते युवान साथे क्रीडा करीने यौवनने उचित ए, यौवन फळ तु मेळव." ( ए सांभळी ) दुर्गिलाए गुस्सामाज होयनी ! तेम तेनो तिरस्कार करी तेने गळेयी पकडी अशोकवाटिका (अशो- कवादी) ना पाछला द्वारथी हांकी काढी. ते उपरथी ते तापसी शरमने लीधे पुख उपर बुरखो ढांकी सद्य ते पुरुपनी पासे गई, ने, खेद सहित तेने कg. " तेणे म्हारो प्रथमनी पेठे तिरस्कार को अने पछी ग्रीवा ( डोक) पकडीने मने तेणे अशोकवनने पाछले पारणेथी काढी मूकी. आ सांभळी ते बुद्धिमान युवाने विचान्यु के, " अशोकवाटि कामां थईने तुं आवजे-एवो जरूर तेणे मने संकेत को. छे. " पछी तेणे. ते तापसीने को. "हे भगवति तेणे आ जे तिरस्कार को छे, ते म्हारे सहन करवो पढे छे इवे तमारे ते दुष्टाने वधारे कोई कहेवार्नु नथी." पछी ते युवान कृष्णपक्षनी पंचमीनी संध्या समये पाछळने द्वारेयी अशोकवनिकामां गयो. तो तेणे ते स्त्रीने रस्तो जोती उभेली. जोई, ने तेणे पण तेने जोयो; आ प्रमाणे विवाहनी पेठे तेमने नेत्रनो मेलाप काई पण विघ्नः शिवाय थयो. नयन एज ·., २ जो.] नूपुरपंडिता. अने. शियालनी कथा. (९७) होयनी ! तेम वाहु ( हाथ ) पसारीने शरीरे रोमांचित भएला. ते बन्ने परस्पर सामा दोड्यां. तेमनुं मन तो पहेलां एकः इतुं, पण हवे तो समुद्र अने सरिता ( नदी) नी पेठे तेमनां शरीर पण एक ययां.. हवे तेओए परस्पर दृढ आलिंगन दीधुं.. पछी प्रेमगर्मित वातो करीने तथा नवनवा रतिसंभोग करीने तेनाज़ हृद् (झरा) मां निमग्न थयां होय, तेम तेओए रात्राना वे पहोर गाळ्या. एटले रति (कामभोग ) ना श्रमयी अमित थएलां अने परस्पर उपधान (ोशीका ) समान वाहुलता उपर सूतेलां तेमने नयनकमळने विभावरी (रात्री) समान निद्रा आवी गई. हवे कायचिंता (जंगल जवा ) ने अर्थे उठेलो देवदत्त तेज अशोकवनिकामां गयोः तो ते वनेने सूतेलां जोयां. ते विचारवा लाग्यो “धिकार छ ! आ म्हारी पापी पुत्रवधुने के, पर पुरुष साथे क्रीडा करी श्रमित थएली भरनिद्रामा जारनी साथेन सुतेली छे." आम कही ते वृद्ध सुवर्णकार " ते जार पुरुषज छ" एम निश्चय करवाने गृहनी अंदर जई पोताना पुत्रने एकलो सूतेलो जोई विचारवा लाग्यो. "हुँ धीमे रहीने एना पंगतुं झांझर काढी लडं के, जेथी म्हारो पुत्र ए निशानी वडे 'ए व्यभिचारिणी छे' एवं म्हारूं कहेतुं मान्य करे." एम चोरनी पेठे तुरत तेना पगमांथी झांझर काही लईने ते तेज रस्ते पाछो घरमां जतो रह्यो. झांझर खेचायाथी ते स्त्री तुरत जागी गई। साधारण रीते भयमां घी गएला प्राणीओने भयने लीधे निद्रा ओछी होय छे.. तेणे जाण्यु के, म्हारा ससराए झांझर काही लीधुं छे; तेथी .तेणे.

·(९८) जंबूस्वामी चरित्र [समें भयथी कंपीने. पोताना यारने उठाडीने कयु. " शीघ्र जतो रहे, म्हारा ससराए आपणने जोयां छे. हवे मने अनर्थ पासे आन्यो छे. तेथी तुं सहाय देवाने यत्न करणे." हा कहीने अर्धी वन पहेरीने ते भययी जतो रह्यो एटले ते पुंश्चली (वी) पण सध जइने पोताना पतिनी सोडमां सूती. चतुर स्वीओमा अग्रेसर एवी तेणे हिम्मत राखीने गाढ आलिंगन पूर्वक पोताना पतिने जगा- व्यो, ने तेने कयु के " हे आर्यपुत्र ! अहिं मने बहु घाम (ताप ) पीडा करे छे, तेथी चालो आपणे वायुथी हालतां पल्लवबाळी अशोकवनिकामां जईए." स्त्रीने आधीन ऋजु ( सरळ) एत्रो देवदिन पण तेना गळामां हाथ नाखीने अशोकवनिकामां गयो. त्यां जईने ज्यां ते युवान साये मूतेली तेने तेना ससराए जोई इती, त्यांज ते पोताना पतिने दृढ आलिंगीने मृती. त्यां तेनो सरळबुद्धिवाळो पति तुरत उंघी गयो ! कारण के, सरळ मनवाळा प्राणियोने निद्रा पाये मुलभ होय छे. पछी नटीनी पेठे आकार गोपीने तेणे पतिने कg. " तमारा कुळमां आ ते केवो आचार के जे कह्यो पण जाय तेवो नी ? वक्षःस्थळ उघाडं मूकीने तमने आलिंगन दईने हुं. मूती हती, ते- वामां तमारा पिताश्रीए आवीने आ म्हारा पगमांग नूपुर काही. लीधुं. पूज्योए (सासु-ससरा विगेरे वडीलोए) तो कोई पण बखते वधू (बहु) नो स्पर्श करवो योग्य नथी; त्यारे पनिनी साये कामगृहमां सूतेली होय त्यारनी तो वातज शी कहेवी." देवदिने कयु. “हे मनस्विनि ! हुं त्हारा देखनां प्रभाते आ रात मारा पिताश्रीने उपाभ (ओलंभा-उपका) सहित कहाश."

·३ जो.] नूपुरपंडिता अने शियालनी कथा. (९९) त्यारे ते स्त्रीए को. " अत्यारेज तेमने कहे जोईए; नहि तो सवारे तो एकहेशे के, तुं अन्य पुरुष साथे सूती इती. " देवदिने कई. "हु तेमने पाछा पाडीने एम कहीश के, हुं सूतेलो हतो, ने तमे नूपुर लई गया छो; हुँ निश्चे हारा पक्षमांज ९." ते उपरथी "हे प्रिय ! अत्यारे जेयूँ कहो छो, तेवुज प्रभाते कहेजो. " (कही ! ते धूर्ताए तेनी पासे घणा सम खवराव्या. हवे प्रभाते देवदिन्ने गुस्से थईने पोताना पिताने क. "हे तात ! तमे तमारी वधूनुं नूपुर काढी लीधु, ते शुं कन्यु ? " वृद स्वर्णकारे क{. " हे वत्स ! आ रहारी स्त्री असती छे, में तेने गई रात्रीए अशोकवाटिकामां वीजा पुरुष साये सुतेली जोई। तेथी तेनां खराव आचरणनी दृढ खात्री करी आपवाने वास्ते में तेना पगमाथी ए नूपुर काढी लीधुं छे. " पुत्रे कयु. “ हे तात ! ते वखते हु सूतो इतो, वीजुं कोई नहोतुं तमारा जेवा निर्लज. तातथी हुँ लजवाउ छु के आ (तमे) शुं कन्यु ! तेनुं नूपुर तमे तेने पार्छ आपो; ते संताडो नही, तमे ली, त्यारे कुंज सूतो इतो. एतो महासती छे." वृद्ध पिताए कडं. “ ज्यारे में ए नूपुर कादी. ली, त्यारे में घरमा जईने जोर्यु हतुं तो, तुं घरने विषे एकलो सुतेलो इतो." दुर्गिलाए कां." हे तात ! हुँ आउँ कलंक नहिं . सहन करूं, दैवीक्रिया करीने पण हुं तमने खात्री करी आपीश. जेम धोयेला श्वेत वस्त्रने विषे मपीतुं विंदु पण शोभे नहि, तेम म्हारा जेवी कुळवती नारी उपर वाचा मात्रे करीने पण भावु कलंक शोभे नहीं. अहिंना शोभन यक्षनी जांघ बच्चे थईने हुनीकली जईशा कारण के जे अशुद्ध होय छे, ते तेमाथी नीकली .

·(१.०११ जंबुस्वामी चरित्र. सिर्ग शकतुं नथी विकल्पमां निमम एवा पोताना ससरानी समक्ष अने जेने कोई विकल्प नहोतो. एवा पोताना पतिनि समक्ष, पिटाईना समुद्र जेवी ते स्त्रीए एवी प्रतिज्ञा करी. पछी ते स्नान करी, श्वेत वस्त्र पहेरी, घूप अने पुष्प-फ्लं विगेरे पूजानी सामग्री लईने, सर्व संबंधी वर्गनी समक्ष यानी पूजा करवाने गई. त्यां ते यक्षतुं पूजन करती हती, तेवामां तेनो यार (अगाउथी करी राखेला ) संकेत प्रमाणे, गांडो यई गयो होय तेम आवीने, जेवी रीते क वर्ग (ना अक्षरो ऋग्य) कह देशे लागे छ ( कंठ देश यकी वोलाय छै) तेवी रीते कंठ देशे ( ते स्वीने गळे ) वळगी पडयो. त्यां तेने गांडोछे एम कहीने, लोकोए गळं पकडीने काही मूकयो ने ते स्त्री फरीयी स्नान करी यक्षने पूजी आ प्रमाणे कहेवा लागी. " में पति शिवाय बीजा कोईनो कदापि सर्श कन्यो नयी अने आ गांडो म्हारे गळे वळगी पड्यो, ते तो प्रत्यक्ष छे त्यारे हवे म्हारो पति तथा आ गांडो. माणस ए वे शिवाय, जो कोई अन्य पुरुष म्हारे शरीरे अहक्यो न होय, तो हे यक्ष ! मने (संतीने ) शुद्धि आपनारो या. ( एवं पार करी आप); कारण के तने सत्य प्रिय ( वहालुं). छ. " यक्ष पण शुं करवू १. एवी चिंतामा पेठो, एवामां तो ते. कुंलटा, तेनी वन्ने जांघ वच्चे थईने नीकली गई11! तेजक्षणेजनोए, "शुद्ध छे शुद्ध छे" एवो नाद फरी मृत्यो, एटले रांजाध्यक्षोए तेना कंठमा पुष्पनी माळा पहेरावी. पछी चाजित्रो वागते अने हर्ष पामेला बंधुजने परवरेली तेमज देवदिने स्वीका- रेली ते खी, ससराने घेर गई. तेणे नूपुर काही लेचायी पेठेला (शुद्ध ·२.जो.] नूपुरपांडता अर्ने शियालनी (१०१) कलंकनें उतान्यं, तेथी त्यारथी तेने लोको परपंडिता कहेवा लाग्या. वधुए बुद्धि वंडे देवदत्तनो पराभव कन्या, तेथी त्यारथी चिंताने लीधे वारि ( हाथीने वांधवानुः दोरहूं, जग्या) मो बंधायला हस्तीनी पेठे, तेनी निद्रा जती रही एटले राजाए तेने योगीनी समान निद्रा रहित जाणीने, तेने माग्या प्रमाणे वृत्ति ( आजीविका ) वांधी आपीने पोताना अंतःपुरनो रक्षक ठराव्यो. हवें रात्रीए एक वखत ते रक्षक (वृद्धि सोनी) उंघे छ के, जागे छ ? ते नोवाने एक राणी वारंवार तेनी निरीक्षा ( तपास). करवा लागी तेथी तेणे विचाप्यु के " वारंवार उठीने आं मने. जोई जाय छ, तेनु कांई कारण जणातुं नधी. " तेथी ते " म्हारा सई जवाथी ए शुं करशे ?" ए जाणवाने खोटी निद्रामा सूई गयो एटले तो ते फरीथी वहार नीकली. रक्षकने भरनिंद्रामां सूतेलो जोई हर्ष पामी चोरनी पेठे धीमे धीमे तेणे गवाक्ष ( गोख) तरफ जवा. मांडयुं. ते गवाक्षनी नीचे ऐरावत हस्तीना न्हाना भाई जेवो अने हम्मेशा मद झरतो एक राजवल्लभ हस्ती वांध्यो. इतो. ते हस्तीना महावत उपर आशक वनेली ते राणी, एक लई. भूकी शकाय एवा पाटीयाना ककडाने खशेडीने गवाक्ष थकी बहार नीकळी. त्यां नित्यना अभ्यासथी शीखेला हस्तीए तेने सूंदवडे लईने नीचे भूमि उपर मूकी, पण ते महावत तो तेने जोईने कोपायमान थयो. " केम मोडी आवी ? एम कहीने लाल- चोळ आंखो करीने, दासीनी पेठे । राणीने हाथीनी सांकळवडे मारी राणीए का मने मारो नहि, आजे राजाए कोई. नवो अंत:पुर रक्षक मोकल्यो छे; ते जागतो होवाथीं म्हारे रोका ·[सर्ग - (१०२) जंबूस्वामी चरित्र, पडयुं. घणा वखत पछी ते उंधी गयो एटले लाग जोईने हुँ मांड मांद अहिं आची छु-एम कहीने, “हे सुंदर ! म्हारा उपर कोप न करो." आ प्रमाणेनां मिष्ट वचने समजान्यो, त्यारे ते महावत कोप त्यजी, ते राणीनी साये काई पण व्हीक शिवाय ईच्छा प्रमाणे क्रीडा करवा लाग्यो. रात्री वीती जवा आवी, एटले ते इस्तीनी सुंदनी मदद वडे तेना उपर थईने पोताने स्थानके गई. स्वर्णकारे विचान्यु “ अहो ! अश्वो अने कुकडाना चरित्र जे स्त्रीओनु चरित्र जाणवाने कोण समर्थ छ ? अहो ! सूर्यने नहि जोनारी ( अर्थात् अंतःपुरनी वहार न नीकळवा पामती ) राजानी राणीओनुं पण शीळ भंग थाय छे, तो वीजी स्त्रीओनी तो शीवात ? जेओ जळ लाववा विगैरे कार्यने अर्थे, नगरमा निरंतर जती आवती होय छ तेवी साधारण गृहनी स्त्रीोनुं शीळ क्या सूधी (टके)! आम विचारीने पुत्रवधुनां (पुत्रनी बहुना ] दुष्ट आचरण नहि सहन करवानी चिंताने त्यजी दईने, कोई देवादार देवू दई देवाथी, जेम निवृत्तिए मुई जाय तेम निराते सूई रह्यो. प्रभात ययुं तो पण ते स्वर्णकार जाग्यो नहि, तेथी दास लोकोए जईने राजाने निवेदन कन्युं. राजाए ते उपरथी कडूं. "काई कारणने लीधे एम थयु हशे ( तेथी ) ते ज्यारे जागे त्यारे तेने म्हारी पासे लावजो. " आ प्रमाणे राजानो आदेश सांभळी तेओ गया अने ते वृद्ध स्वर्णकारे पण आज घणे दिवसे सात रात्रीतुं निद्रासुख अनुभव्यु, ( अर्थात् ते सात दिवस पर्यंत सुई रह्यो-) सात रात्री पूरी थई एटले ते जाग्यो; तेने राजा पासे.. कई गया, त्यां तेने राजाए पूछयु. " जेम भाग्यहीन पासे कामिनी ·जो.] नूपुरपंडिता अनें शियालनी कथा. (१०३) आवती नथी, तेम शुं तने अगाउ कदि निद्रा न होती आवती ? तुं सात रात्री सूधी केम सूई रह्यो. तेनुं शुं कारण ? कही दे. तने अभय वचन आपुं छु " ते उपरथी तेणे जोयु हतुं ते ते रात्रीन, राणी, हस्ती अने महावतनुं वृत्तांत राजाने कही संभ- काव्यु. एटले तेने तेना तरफ पोतानी कृपा बतावी, तेने विदाय को. ते पोताने घेर गयो, ने पोतार्नु दुःख ओछु थवाथी सुखमा रहेचा लाग्यो. माणसने माणस थकीज धैर्य मळे छ, हवे ते दुराचारी राणीनी परिक्षा करवाने राजाए एक लाक- डानो हस्ती कराव्यो अने राणीओने कह्यु, आजे में ए, स्वम जोयुं के, सर्व राणीओए आजे म्हारी समक्ष नग्न थईने आ लाकडाना इस्ती उपर वेसवु. सर्व राणीओए ए उपरथी राजानां देखतां ते प्रमाणे कन्युं. पण पेली एक राणीए कबु. “तो श्रा हस्तीथी बीहुं हुं. राजाए तेने रोपमां अने रमतमा कमळदंडनो प्रहार को एटले ते मूर्छा पाम्यानो टोंग करी भूमि उपर पड़ी गई. आ सघळा उपरथी राजाए बुद्धिथी निश्चय कन्यो के, ते स्थविर ( वृद्ध ) स्वर्णकारे कही, ते आज पापी दुराचारी कुळ लज्जावनारी छे. वळी तेनो वांसो जोता तेणे त्यां सांकळना प्रहारनां चिन्हो जोयां, तेथी तेणे टच- कारो करी हास्यपूर्वक कह्यु. “ मत्त हस्ती साथे क्रीडा करे थे, छतां तुं लाकडांना हस्तीथी वीहे छे १ सांकळना मारथी खुशी थाय छे, छतां कमळदंडना प्रहारथी तुं मूर्छा पामे छे ?" आम. कहेता कहेतां राजानो कोपानि प्रदिप्त थयो; तेथी तेणे . म पर्वत उपर लई जईने ते महावतने हस्ती उपर वेसारीने तेनो .

·(१०४) जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग करवा इच्छयु. तेनी साथे ते राणीने पण हस्ती उपरं वेसारीने ते उग्रशासनवाला राजाए पेला अधम महावतने फरमाव्यु के, पर्व- तना विपम प्रदेश उपर लई जईने आ हस्तीने तुं पाडी नांखजे अने ते पडशे एटले तमारा बन्नेनो नाश थशे. " ए सांभळीने महावत हस्तीने पर्वतना शिखर उपर लई गयो, त्यां तेने एक पूग अद्धर स्थिर रखावीने त्रण पगे उभो राख्यो. लोकोएं ते जोई हाहाकार करी मुक्यो अने तेओ कहेवा लाग्यो. " हे उत्तम भूपति ! आवा आज्ञा प्रमाणे वर्त्तता हस्तिरन्नने मारी नांखवो ए उचित नथी." पोते काई सांभळ्यु नथी-एम वतावीने राजाए तेने हस्तीने पाडीज नांखवानुं का, ते उपरथी महावते तेने वे 'पगे उभो राख्यो. ते उपरथी " हा हा ! हस्तीनो वर्ष करशो नहिं." एम लोको बोलवा लाग्या, त्यारे तो नृपतिने वधारे वधारे तृष्णा थती गई! तेथी महावते हस्तीने एक पगे. उभो राख्यो. आ उत्तम गजनो वध यतो न जोई शकवायी लोकोए हाहाकार करी मूक्यो, ने उंचा हाथ करीने तेओ कहेवा लाग्या. " ए राजहस्ती छे, ए वीजा हस्तीओने असह्य वळी एने सारी रीते शिक्षण आपेलुं छे एटलुंज नहि पण ते सर्व लो- कोने प्रिय छे, ने दक्षिणावर्त शंख (जमणी वाजुना वळबाळा शंख) नी पेठे दुर्लभ छे. आप तो अपराधीओने शिक्षा करवाने समर्थ छो. च्हाओ ते करी शको तेम छो. पण तेम करवायी आपनो अविवैकथी उत्पन्न यतो निरंकुश अपयश यशे. हे स्वामिन् ! स्वामीएं पोतेज का कार्यनो विचार करवो जोईए; वास्ते आप पोते विचार करीने, कृपा करीने ते गजरत्ननु रक्षण करो."

·२ जो.] नूपुरपडितां अने शियालनी कथा. (१०६) आई सांभळीने राजाए ते वातनी हा कही अने का के "तमें सर्वे ए महावतने म्हारी वती कहो के, तेनुं रक्षण करे." त्यारे लोकोए ते महावतने पूछयु. “हे श्रेष्ट आधोरण (महावत)। आटली उंची भूमिए लई गया पछी ते हस्तीने तुं पाछो वाळवाने शक्तिमान् छ ?" तेणे जबाव आप्यो. "जो पृथ्वीपति अमने बन्नेने अभय वचन आपे, तो हुँ एने क्षेमे उतारूं." लोकांना कहेवा उपरथी राजाए तेमने अभय वचन आप्यु. एटले महावते हाथीने धीमे धीमे नीचे उतायो. पछी राणी अने महावत बन्ने हाथीनी पीठ उपरथी उतां, त्यारे राजाए की. " म्हारो देश तमे त्यजी धो." तेथी तेओ वीजे पलायण करी गया. तेओ नासतां नासतां सांज एक गाम पासे आवी पहोच्या त्यां तेओ साथे एक शून्य देवालयमा सूइ रह्यां.. मध्यरात्रीने स- मये ते गाममाथी एक चोरे चोरी करीने पाछळ पडेला आरक्षक पुरुषोथी भय पामी नासी आचीन तेज देवालयमा प्रवेश को "सवारमा आपणे चोग्ने पकडी लईश." एवो निर्णय करीने पहेरेगीरो तुरत ते देवालयनी चौतरफ फरी वळ्या. ( अहिं देव- कमां पेलो चार, आंधळानी माफक हाथ फेरवतो फेरवतो पेला वे जण मूतां हता, त्यां पहोच्यो. ते चोरे स्पर्श को, छतां पण ते महावत जाग्यो नहीं; कारण के, श्रम पाडवाथी उंची. गएला माणसने वज्रलेपना जेवी निद्रा भावी जाय. छे; पण राणी तो तेना करना जरा स्पर्शथीज जागी गई अने स्पर्शयीज अनुरक्त यई गई; तेथी तेने धीमेथी पूछयु: " तु कोण छ ?" तेणे पण धीमेयी उत्तर आप्यों के, "हुँ तस्कर छु, म्हारी पाछळ पहेरेगीरो दो- ·[सर्ग) (१०६) जंबूस्वामी चरित्र. डता आवे छे, तेथी हुँ आर्हि प्राण वचाववाने वास्ते पेठो छु।' व्यभिचारिणी स्त्री वोले तेम ते तेना उपर मोहित थईने बोलवा लागी. "जो तुं मने स्त्री करवाने इच्छतो हो तो हुँ तने निःसंदेह बचावू." ते चोरे कg. " तुं म्हारी स्त्री थाय छे अने वळी म्हारा प्राण बचावे छे तेथी तो मने आजे सुवर्ण मळ्युं अने ते पण सुगंधी मळ्यु. परंतु हे सुंदरांगी! हुँ पूर्छ छु के-तुं म्हारं केवी रीते रक्षण करीश ! ते तुं मने कहीने शांत कर." त्यारे तेणे क[. "हे सुभग ! ज्यारे ते आरक्षको आवशे, त्यारे हुँ कहीश के तु म्हारो स्वामी छे." चोरे कयु. " बहु सारु." प्रभात थयुं त्यारे हथीयार सहित मुभटो आन्या, ने ते त्रणे जणने भ्रकुटी चढावीने पूछt. "तमारा त्रणमाथी कोण चोर छ ?" तुरतनीज मायावाळी ते धूर्त स्त्रीए तेमने ते चोरने उद्देशीने कडं. "ए म्हारो प्रिय (स्वामी) छे." वळी ते हस्त जोडीने बोलवा लागी. "हे भाईयो ! अमारे अन्य ग्राम प्रत्ये जवू हाँ, पण दिवस अस्त थई जवाथी अमे अहिं वास को." ते सुभटो पण एकठा थई विचार करी कहेवा लाग्या." चोरने घेर आवं स्त्री रत्न संभचे नहि. ए ब्राह्मणी हो, वणिकपुत्री हो, राजपुत्री हो के बीजी कोई हो, पण तेनी मूर्तिःपवित्र छे; तेथी चोर तो एनो पति होय नहि. विविध प्रकारनां वस्त्राभूषणवाळी साक्षात लक्ष्मी समान आवी जेनी पत्नि होय, ते पोतानी आजीविका चोरी उपर शा वास्ते चलावे ? तेथी आ त्रीजी रह्यो, तेज चोर छ ! एम बिचारीने ते महावत उपर दोष मूकीने तेओए सद्य तेने शूळिए :चढाव्यो. त्यां तृपा लागवाथी ते मार्गे जता आवता जेने ·जो.] नूपुरपंडिता अने शियालनी कथा. (१०७) जेने दीग तेमने शूळि उपर चढावला ते चोरे नमणताईथी कह्यु. मने "पाणी पाओ, पाणी पाओ." पण राज्यभयने लीधे कोईए तेने पाणी पायुं नहीं; कारण के, सर्व कोई आत्मरक्षा पूर्वकज धर्म करे छे.. अर्थात् पहेलो जीव ने पछी धर्म ए प्रमाणे सर्व लोको करे छे.) हवे जिनदास नामनो कोई श्रावक ते रस्ते थईने जतो हशे तेने जोईने तेनी पासे तेणे पाणी माग्यु. त्यारे तेणे कां. "हुँ तने जळ लावी आपुं छु, पण एटलामां तुं एक म्हारा कह्या प्रमाणे कर, 'नमो अरिहंताणं' ए प्रमाणे वोल्या कर. तृषातुर हतो तेथी ते महावतपण एम उद्घोषणा करवा, (वोलवा) लाग्यो। त्यां तो राजपुरुषोनो आदेश लईने ते श्रावक पाणी लई आव्यो. पाणी आवतुं जोई शांत थई ते महावत 'नमो अरिहंताणं' एवं वारंवार बोलतो वोलतो मृत्यु पाम्यो. ते असंश्रुत आचारवाळो इतो; तो पण अंतसमये अकामनिर्जरा थवाथी काळ करीने नव- कार ( मंत्र ) ना प्रभावथी व्यंतर देवता थयो. हवे ते व्यभिचारिणी पण त्यांची आगळ चोरनी साथे चा- लवा लागी; तेवामां (बच्चे ) जळना पूरने लीधे दुस्तर एवी एक नदी आची. एटले चोरे ते पुंश्चली (स्त्री) ने कह्यु. "हे प्रिये ! वखाभरणना भार सहित तने हुँ एकी वखते उतारी शकीश नहीं. तेथी त्हारा वस्त्राभूषण मने आप, ते हु सामे जीरे लई जउं, पछी रमत मात्रमा तने पण लई जईश. हुं आई त्यो सूधी तुं आ शरना जयामा संताई रहे; एकी छे, तो पण व्हीती नहि, हुं योडा चखतमां पाछो आवीश, ने तने पीठ उपर वेसारी, वरता माण- सनी पेठे सामे तीरे पहोंचाहीश. म्हारं कडं मान, व्हीश नहीं" ए ·जंबूस्वामी चरित्रः [सर्ग सांभळीने ते कुलटाए शरमां संताईने तेंना कहेवा प्रमाणे कन्यु ने ते चौरः पण वखाभरण सहित पेले पार पहोचीने विचारवा लाग्यो. "जेणे म्हारा उपरना रागने लीधे, पोताना भारने मारी नखान्यों, एवी हळदरना जेवी क्षण राग स्नेह-रंगवाळी मने पण मारी नांखे." एम विचारी ते वस्त्राभूषण लई, हरिणनी पेठे पाछु वळी जोतो जोतो नासी गयो. तेने जतो रहेतो जोई, हस्तिनीनी पेठे कर उंचा करी, जन्म्या जेवीज नमते कहेवा लांगी. “मने छोडीने तुं क्या जाय छे ?" चोरे कयु. " वने नमने शरना वनने विपे एकली राक्षसीनी समान जोईने हुँचीई छु म्हारे हारं हवे काम नथी." एम कहीने पक्षिनी- माफक ते तो अदृश्य थई गयो, ने ते पतिनो नाश करवावाळी धृष्टा खी तो त्यांज रही. हवे तेंआधोरण महावतनो जीव, जे देवता थयो हतो, तेणे अवधिज्ञानवडे ते विचारीने आधी हालतमा जोई. पोताना पूर्व जन्मनी स्त्रीने वोध देवाने वास्ते तेणे मुखमां मांसना ककडावाला एक शृगाळ (शियाळ ) नुं रूप धM. ते त्यां आगळ नदीने तीरे मांसनो ककडो पडतो मेलीने पाणीनी व्हार उंचं मुख राखीने रहेला एक मत्स्यने लेवाने दोडयु, त्यारे ते मत्स्य तो पाणीमां पेसी गयु ने तेणे विकूर्वेला (गृध्र ] पक्षीए तेनो मांसनों कंकडो पणं लई लीघो! आ कौतुक जोइने नदीने तीरे शरना वनमां वेठेली पेली न राणी दुःखथी-दीन थइ गया छतां पण वोली. " हे दुर्मतिशृंगाळी मांसनों ककहो छतो हतो, तेने पडतो मूकीने तुं मत्स्य लेबा जाय .

·२-जो.) नूपुरपंडिता अने शियान्नी कथा. (१०९) छे, पण तुं तो मांसथी अने मीन (मत्स्य ) थी वन्थी भ्रष्ट थयो। शुं जोया करे छे ?" ते उपरथी ते जंबूके कयु. " हे नम स्त्री! तुं पण शुं जुए छ ? तु ए परणेला भर्तार (राजा)ने त्यजी दइने उपपति जारनी इच्छावाली थइ तो तुं पण पति अने जार ए * बन्नेथी भ्रष्ट थइ आ सांभळीने ते घणी व्हीवा लागी, तेथी ते व्यंतर देवता तेनी पासे पोतानुं महर्द्धिक (महाऋद्धिवालं) रुप प्रकट करीने आ प्रमाणे वोल्यो. " हे पापी स्वी! ते आवां पापकर्म का छे, तो पण हजुए एवी छतां पण जो तुं जिनधर्मने अंगीकार करीश तो ते जळना पूरनी पेठे व्हारा पाप पंकने दूर करशे. हे मुग्धे! जेने ते मरावी नखान्यो इनो, ते हुँ महावत , तुं जो, हुं जिनधर्मना प्रभावथी देवता थयो छ" (ए सांभळीने) "हुँ ए धर्म अंगी- कार करीश." एवो तेणे निश्चय को एटले तेने साध्वीनी पासे छइ जइने तेणे (देवताए) दीक्षा लेबरावी. इति नूपुरपंदिता अने शियाळनी कथा. (जंबूकुमारले मनी स्त्री पद्मश्री कहे छे ) " आवां भोगने विष भवर्तावनारा, तेम ज ते थकी अळगां राखनारां क्ने प्रकारना, दृष्टांतोनो अनादर करीने, आप पण विषयसुखनो अनुभव करो." सारे जंबूकुमारे कयु. "हु विद्युन्माळी विद्याधरनी पेठे, प्रेम घेलो थयो नयी; तेनुं आख्यान सांभळ- • * -मागधि जंबूचरित्रना मते, राना, महावत अने चोर ए प्रणेपी भ्रष्ट थिइ.

·(.११०.) :: . जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग विद्युन्मालीनी कथा. १६. आज भरतक्षेत्रने विषे, (वे) पांखोथी संयुक्त पक्षीनी समान, बन्ने (उत्तर अने दक्षिण) भरतार्द्धने जोडी देनारो (मध्यमा रहेलो) वैतान्य नामे पर्वत छे ते उपर उत्तरश्रेणिना भूषणरुप अने देवता- ओने अति प्रिय ए, गगनवल्लभ नामर्नु उत्तम नगर छे. त्यां परस्पर प्रीतिवाळा, वे सहोदर (भाइ) मेघरथ अने विद्युन्माळी नामना तरुण विद्याधर रहेता हता. तेओए विचार को के, आपणे विद्या साधंवाने अर्थे चालो भूचरोनी वस्तिमा जइए; कारणके,. आपणी विद्या त्यांज सधाय तेम छे. विद्यासिद्धि करवाने विपे आ प्रकारनो विधि पण छे. "अति नीच कुळमां जन्मेठी कन्याने परणवं, ने एक वर्ष पर्यंत ब्रह्मचर्य पाळ." पछी तेओ मातापितानी अनुज्ञा लइने दक्षिण भरवार्द्धमा वसंतपुर नामना नगरमा आन्या. त्यां वुद्धिना भंडार एवा ते पन्ने, चंदा- ळनो वेप लइने चंडाळनी पाटीमां जइ, तेमनुं आराधन करवा लाग्या. तेओ तुष्यमान थया एटले तेमणे पूछयु. " तमे अहिं केम आन्या छो? तमने अहिं आवी वस्याने घणो काळ व्यतीत ययो छ." तेमणे खरी वात छुपावीने उत्तर आप्यो: “हे हितकाओ! अमे क्षिति प्रतिष्ठित नगरथी आवीए छीए. अमारा मा वापे अमने मुटुंवमाथी काढी मूक्या, तेथी रोपे भराइने नीकळी आल्या, फरता फरता अहिं आन्या छीए." मातंगो (चांडळो) ए कां. त्यारे तमें अमारो आश्रय करीने अहिं रहो अने अमे तमने पूछीए जए के, तमारे परणवाथी मरजी छ ? तो अमे तमने में कन्या ते ·२ जो.] विद्युन्माळीनी कया. (१११) आपीए; पण जो तमे अमारी कन्यानुं पाणिग्रहण करशो, तो तमारे अमारी जातिने उचित सघलु करवू पडशे." तेत्रोए हा कही, ते उपरथी ते चंडाळोए तेमने काणी अने दंतुर (दांत वहार नीकळेना) एवी वे कन्या परणावी. त्यार पछी विद्युन्माळी तो कुरुप एवी पण मातंग कन्या उपर अति व्यामोहित ययो अने विद्या साधन कांइ पण करी शकयो नहि. अनुक्रमे विद्युन्मालीनी स्त्री गर्भवती थइ अने वर्ष पूर्ण थए मेघरये तो विद्या सिद्ध करी, एटले तेणे प्रीतिने लीधे विद्युन्माळीने कड्यु. “हे भाइ! आपणे विद्या साधन कन्यु माटे चाल, पंडाळ कुळनो त्याग कर. हवे आपणे वैताढ्य पर्वत उपरना विहारनी सुख संपत्तिने योग्य थया; तेथी तुं मातंगी (चंडाळ कन्या)ने त्यजी दे. हवे आपणने विद्याधरीओ पोतानी मेळे आवीने वरशे." विद्युन्मालीए लज्जाने लीधे नीचं मुख करी क_. “हे विद्यावान् ! हे अग्रत! तुं चैतादय उपर जा; कारण के, ते हारं कार्य सफळ कन्युं छे. अधम सत्ववाला में तो नियम रुप वृक्षने त्रोंडी नांख्यु छे, त्यारे म्हारे तेनाथी उत्पन्न थनारुं विद्यासिद्धि रुप फळ क्याथा, होय? आ विचारी सगर्भा खीने त्यजी देवी, ते मने योग्य नहि. भने बळी विद्यावान एवा हारी साथे विद्या वगरनो हुँ आई, तेथी मने शरम आवे छे ते विद्यासाधन कन्युं छे एटले तुं जा; हारु कल्याणथाओ. पण में तो ते कन्युं नहिः एटले हु त्यां बंधुओने केवी रीते मुख वतावू ? में पोतेन प्रमत्त (प्रमादी) यई पोतानेज छेतरयो छे. हवे हुं श्रम ( महेनत ) लइने विद्या सिद्ध करीश. त्हारा भ्राता उपर स्नेह राखीने पाछो तुं वर्षने अंते मने ·(११२) जंबूस्वामी चरित्रः [सर्ग तेडवा आवजे, जेथी हुँ ते वखते विद्या साधी रहीश, एटले हारी साथे श्रावीशः" चांडाळपुत्री साथे प्रेमपाशथी बंधाएंला तेने ते मेघरथ लइ जइ शक्यो नहीं; तेथी ते एकाकी वैताढ्य पर्वत उपर गयो त्यो तेना बंधुओए तेने "तुं एकलो केम आव्यो, हारो भाइ क्या रह्यो? ए प्रमाणे पूछवा मांडयु, त्यारे तेणे विद्युन्माळीनी कथा यथास्थित कही वतावी : हवे अहिं विद्युन्माळी चांडाळीनी कुरुपा स्त्रीए एक पुत्रने जन्म आप्यो, तेनेज विद्यासिद्धि यो गणीने ते हर्पित थयो. पुत्र प्रेमने लीधे ते म्लेच्छी उपर वधारे आसक्त थयो; तेथी ते कुबुद्धि, विद्याधरना सुखने दुष्ट स्वप्ननी माफक भूली गयो ते काणी अने दंतुर चांडाळीए तेनी साथे यथेच्छ सुख भोगवतां वळी वीजीवार गर्भ धारण कयो. हवे विद्यासंपन्न मेघरथे पोताना भाईना विरहने लीधे, महा महेनते एक वर्ष निर्गमन कन्यु. ते आरसामा विद्युन्माळीना संव- धमां मेघरथने उत्तम भ्रातभावने अनुरुप विचार थवा लाग्या. "हु अहिं सुरसंदरी समान विद्याधरीओनी साधे रहुं हुं अने ते कद्रुपी म्लेच्छी साथे नरक समान गृहस्थाश्रममां वसे छे. हुं अंहिं वाग बगीचावाळा सातभूमिना महलमा रहुं हुं अने ते स्म- शानमा हाडकां अने मांसथी संकीर्ण एवी एक चांडाळनी झुंप- टीमा रहे छे. हुं अहिं विविध विद्या रुप ऋद्धिनी मदद वडे यथेच्छ . भोग भोगq छु अन ते जीर्ण वस्त्र पहेरे छे तथा इलको खोराक सास ये."

·२जो.] विद्युन्मालीनी कया. ए उपरथी मेघरय वर्ष पुरं थए पुनः ( फरी) वसंतपुर गयो अने भाईने कहेवा लाग्यो. "हे भ्रातर! वैताब्य पर्वत उपर आवीने हवे हारे उत्तम विद्याधर सुखैश्वर्य नथी अनुभव?" विद्युन्माली शरमाई जई हास्य करी कहेवा लाग्यो. “ आ म्हारी बाळ वत्सवाळी स्त्री फरी गर्भवती थई छे. जेने वीजा कोईनो आ धार नयी एवी आ म्हारी स्नेहाल सपुत्रा अने सगी खीने वज जेवा हृदयवाळो थईने हारी पेठे हुँ त्यजी शकुं नही. माटे हे भाई ! तुं ना वळी कोई वीजे अवसरे मने दर्शन देजे. आ समय तो हुँ अहिंज निर्गमन करीश; भाई तु क्रोध लावीश नहि." मेघरथे तेने घणो घणो समजाव्यो, अंते खिन्न थईने ते पाछो गयो. सामो माणस- अति मूढ होय, त्यारे तेनो हितकर्ता पण करी शके? चीजो पुत्र जन्म्या पछी विद्युन्माळी तो प्रमादने लीधे, मातंग कुळने स्वर्ग थकी पण अधिक मानवा लाग्यो. वस्त्र अने भोज़न प्रमुख तेने वरावर मळतां नहीं; छतां पण ते म्लेच्छीनी कुक्षियी जन्मेलां वन्ने वाळकोने लीलाए करीने रमाडवामां तेने काई दुःख जणायुज नहि तेमने खोळामां वेसारतो त्यां तेओ वारंवार पैशाव करतां तेने.पण ते गंघोदकना स्नान जेई गणतो. पोताने सुभगा मानती ते म्लेच्छी . पदे पदे ( पगले पगले ) तेनो तिरस्कार करती तो पण आसक्त थएलो ते चांडाळ कुळनो दास थईने र ह्यो. भात् स्नेहना अनुबंधने लोघे फरी पण मेघरथे आवी तेने आलिंगन देई गद्गद् वाणीए तेने कयु. “ हे कुलिन ! तुं चंडा लता कुलमा.रहे जहीं, हारे अहिं शी मीति छ ? \ मानसरो- ·[सर्ग) (११४.) जंबूस्वामी चरित्र. वरमा उत्पन्न थएल हंस कदि गृहना दुर्गंधी प्रवाहमा रमे खरो ? धूमवती (धूमाडावाली ) अग्नि जेम घरने मलीन करी नांखे, तेवी रीते त्हारा कुळने तुं हारा कुकर्मयी मलीन न कर." आप्रमाणे बीजी वार समजाव्यां छतां पण तेणे साये आववानी इच्छा बतादी नही, तेथी " हुँ हवे अहिं पुनः.नही आई " एम कहीने मेघरथ पाछो गयो.. पछी मेघरथे पितार्नु राज्य चिरकाळ सूधी पाळी पारकी रा- खेली थापणने जेम सोपी दे, तेम योग्य समये ने राज्य पोताना पुत्रने सोपी दीधुं. पछी ते बुद्धिवंत मेघरथ सुस्थित आचार्य पासे. दीक्षा लई, तप करी देवता थयो. ए प्रमाणे चतुर मेघस्य सुख परंपराने पाम्यो अने मूर्ख विद्युन्माळीए भवसागरमां भ्रमण कयुं. इति विद्युन्माळीनी कथा. ! जंबूकुमार पोतानी स्त्री पद्मसेनाने कहे छे. "ए विद्युन्माळीनी पेठे हुँ रागांध थईने दुःखी नहि थउ हुँ तो उत्तरोचर सुखमांज लीन थईश." ते उपरथी कनकसेनाए. कां. " हे स्वामिन् ! जरा महारं पण मानो ने शंखधमकनी माफक अतिशय न करो. वे शंखधम कनी कथा या प्रमाणे- शंखधमकनी कथा. १७ शाळिग्राममा एक खेडुत रहेतो हतो, ते नित्य सवारथी सांज- सूधी पोतानु क्षेत्र साचवतो. क्षेत्र रुप सागरमां दूर थकी आवता ·-- २जो.] शंखधमकनी कथा. (११५) पाणीओने ते मंच (खाटला) रुप प्रवहण उपर वेसीने शंख फूंकव करीने नसाडी मूकतो. एकदा केटलाएक चोरो ढोर चोरी लावीने ते क्षेत्रनी पडोशमा आव्या. त्यां ते शंख नाद सांभळीने विचारवा लाग्या. "ग्रामना सुभटो आ ढोरने पाछा वाळी जवाने अर्थे आगळ गया इशे अने. तेनोज आ पासेनो शंखनाद छे." आम विचारीने ते चोर लोको दोर त्यांन तैना खेतरनी नजीकमां छोडी दईने प्रभाते वृक्ष उप- रथी पक्षीओ उडी जाय, तेम चारे दिशाए पलायन कर गया. ते क्षुधातुर दौर पण धीमे धीमे चरतां चरतां अरुणोदय (सूर्योदय) वखते ते क्षेत्रनी नजीकमांज आची पहोच्या. खेड़त ढोर काढवा माटे दोडयो, पण त्यां तेणे तेनी साये कोई मनुष्य जोयुं नहीं. तेथी तेणे अनुमान कन्यु के, चोर लोको म्हारो शंखनाद सांभ- जीने व्हीने आ ढोरने छोडीने जता रह्या छे. "पापी माणसो जरुर सर्वत्र भयवाळा होय छे." पछी तेणे ढोरने गाममा लई जईने काई पण शंका शिवाय गामवाळाने सोप्या ते एम कहिने के "मने देवताए आप्यां छे, ते तमे ग्रहण करो." तेणे गामवा- लाने गायवाला कऱ्या.. अर्थात् गायो पाछी लावी दीधी; तेना बदलामां गामवाळाओए ग्रामना यक्षनी समान तेनी अत्यंत भक्ति करी; कारण के, जे आपे तेज देवता कहेवाय. आ प्रमाणे एक वखत फाव्याची वीजे वर्षे पण ते क्षेत्रमा जईने रात्रीए शंख फंकवा लाग्यो. एकदा ते चोरो वीजे गामयी दोर चोरी लावीने मध्यरात्रीने -- ·जंबूस्वामी परित्र. [सर्ग समये तेज क्षेत्रनी पड़ोशमा आन्या. त्यां शंखध्मानो म्हाटो ख. नाद सांभळीने सारी रीते सौष्ठव (चतुराई-होशीयारी) नुं आलंबन करी तेओ माहोमांहो वोलवा लाग्या. "आज प्रदेशमा ने आज क्षेत्रमा पहेला आपणे शंखनो नाद सांभळ्यो हतो ने इमणां पण तेवोज सांभळीए छीए; तेथी तेज आ शंखने तेज बगाडनार कोई क्षेत्ररक्षक क्षेत्रनी रक्षाने माटे प्राणीओने हॉकी कादवाने अर्थे आ शंख वगाडे छे. धिक्कार छे के, पूर्व आपणे उगाया." पछी तेओ रुनी वाट करता होय, तेम हाथ घसता घसता अने वाछडां जेम गायना स्तनने दवावे तेम दांतवडे होठ पीसता पीसता तथा हस्तीओ सुंढ पछाडे तेम लाकडीओ पछाडता पाडता वळी वळदोनी पेठे धान्यता छोडने कंपावता कंपावता ते चतुर चोरो शब्दानुसारे क्षेत्रमा गया. त्यां तेमणे शंख वगाडनारा माणसने मांचडा उपर बेठेलो जोयो. ते मांचडाना लाकडाने इलावी भूमि उपर पाड्यो एटले आधार रहित यएलो ते क्षेत्र- रक्षक पण नीचे पडयो. आधेय आधार विना एकलुं रही शकतुं नयी. पछी तेमणे तेने कण (दाणा) ना डंडाने कूटे, तेम लाक- डीभोवडे मान्यो; तेथी तेणे खातो होय तेम पांच आंगुलिओने म्होमा नांखी, ते आजीजी करवा लाग्यो. तेमणे वळी तेने हाडका कसकस थाय, तेवी रीते वांध्यो; तेना हाथ पण साये जोडीने बांध्या, तेथी जाणे तेओ तेनी पासे इच्छा विरुद्ध अंजाल जोडा- बता होय, तेवो ते देखावा लाग्यो. परी तेओ सघन दोर तया.तेनां वनसुद्धा लाने जता रहा, ·जो. वॉनरनी कथा ने ते खेडुतने क्षेत्रपाळना जेवो नग्न करी मूक्यो. चोरो तेने त्यांन मूकीने नवा रहेला होवाथी सवार थई त्यारे गोवाळीया आया, तेमणे तेने पूछयु एटले तेणे कवू. “धमयो (फूंकवो) धर्मवो, पण बहु न धमवो; कारण के, अति धमेलो (फॅकेलो) शोभतो नथी. थोडुं धर्माने (फूकीने-वगाडीन ) जे मन्यु हतुं, ते अति- शय वंगाडवाथी खोई पडयु. इति शंखवमकनी कथा. ( कनकसेना जंवूकुमारने कहे छे ) " हे नाथ ! ते माटे आपने पण अतिशय करवू योग्य नथी. हे पापाणनी पेठे कठिन हृदय- बाळा ! अमारी अवज्ञा करवी आपने लायक नथी." ते उपरथी जंबूकुमार जळ समान शीतळ वाणीथी वोल्या. "हुं शैलरसमां चोटी जनारा वानरनी पेठे, बंधननो अनभिज्ञ (नहि जाणनारो) नथी. (अर्थात् हुं बंधनोने जाणुं छु.) ते वानरनी कथा आ प्रमाणे- वानरनी कथा. १७ वनलक्ष्मीए करी फळझुप विंध्य नामनो पर्वत छे. तेमां म्होर वॉनरना यूथनो उपरी एक वानर वसतो हतो. ते विध्याट्रिनो पुत्रज होयनी ! तेम तेना वननी गुफाओमां क्रीडा करतो यूथना सर्व वानरोने हरावी देतो. स्त्री संबंधी म्होटा राज्यना साम्राज्य नी सुख लीलाने वतावी आपतो होय, तेम ते महा वळ्याळो एकलोज सर्व वानरीओनी साथे क्रीडा करतो. एकदा कोई वीजा मदोन्मत्त युवान वानरे, ते वानरनी अवशी करी अने वानरीओ उपर रागवानो थई, तेमना संगमनी इच्छा ·1. १९८) जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग करवा लाग्यो. पाकवा आवेला तेयी लाल यएला अनें फाटी गए ला दाडिमना जेवा-कोई वानरीना-आताम्र ( रताश पडता) मुखनुं ते चुंबन करवा लाग्यो; तो कोईना मुख उपर केतकीनी रज उडाडवा लाग्यो; वळी पोते गुंजाफळ (चणोग) नो हार बनावी कोईना कंठमा पहेरावा लाग्यो अने कोईने विल्वपत्रनी वीटिओ करी करीने आपवा लाग्यो; तो कोईने म्होटा हींचका उपर वेसारीने खूब आलिंगन देवा लाग्यो. आ प्रमाणे पोताना हस्तबळने लीधे अग्रेसर एवा यूथपतिने पण न गणतो होय, तेम निःशंकपणे वानरीओनी साये क्रीडा करवा लाग्यो. वळी कोई वानरी, नखांकूर वडे तेना पूंछहाने खजवाळती हती, तो कोई तेना सर्वांग उपरना वाळने प्रमार्जती हती. कोई कदलीना पंखा- वडे तेने वायु ढोळती हती, तो कोई कमळनां नाळवां लईने तेने वास्ते कर्ण ( कान ) नां आभूषणो वनावती हती. एकलामा उंची टोच उपर बेठेला ते म्होटा यूथपति (वानरे ) द्ररथी आ वानर युवानने जोयो, तेथी ते सद्य कोप करीने त्यां. दोडी आल्यो. रोपमा पूंछडं हलावतां हलावतां ते यूथपति वानरे पेला युवान वानरने पापाणनो धा कन्यो. ते तेने वाग्यो एटले ते क्रोधमां आवी, धुर् धुर् शन्द करतो भयानक देखांतो, सिंहनी पेठे तेनी सामे दोड्यो. चिरकाळे मळेला बे मित्रो एक वीजाने जेम सर्वांगे, भेटे तेम आवे वानर दुश्मन छतां पण परस्पर सर्वांगे भेटवा लोग्या ( अर्थात् युद्ध करवा लाग्या.) तेमां तो परस्सरनाशरीरउपर देताये करीने त्रट बटन करवा लाग्या.(नखबडे 4 ·२ जो.] वानरनां कथा. (११९) चामडी रोडवा-लाग्या. ) परस्परना दंत अने नखना महारथी नीकळेला लोहीथी चर्चित थएला ते वने, जाणे लालचोळक ( वस्त्र ) पेहेयां होय, तेवा देखावा लाग्या. परस्पर वाहुयुद्ध युद्ध करतां तेओ द्युतकारोनी पेठे एक वीजाने वांधवा लाग्या. तथा छोडवा लाग्या. ( क्षणमां बांधता अने क्षणमां छोडता ) छेवटे ते युवान वानरे, मुष्टिधातवहे जेनां अस्थि भागी नांख्यां छे एवो ते वृद्ध वानर, शीघ्र खसी गयो अने धीमे धीमे पाछो पासे आव्यो. एटले पत्थरना प्रहारे करीने ते युवाने तेनुं माथु फोडयुं. प्रहारनी वेदना बहु थवा मांडी, एटले ते वृद्ध वानर दूरथी फेंकेला वाणनी पेठे त्यांथी नासीने छेटे जतो रह्यो.. प्रहारनी वेदनाथी दीन थई गएला अने तृपाए पीडित एवा तेणे भमतां भमतां एक झरता पर्वतमा शिलाजित जोयो. तेने ते णे पाणी धारीने तेमा मुख नांख्यु, तेथी ते तेनुं मुख भूमिमां थीज नीकव्युं होय, तेम त्यांज चोटी रघु ! मुख खेंची लेवाने अर्थे तेणे पछी बन्ने हस्त तेषां नांख्या, ते पण त्यांज चोटी रह्या. पछी हस्तनी पेठे तेणे पोताना पग पण तेमा नांख्या पण त्यां चोटी रखा. तेथी जाणे तेनां पांचे अंगोमां खीला ठोक्या होय, तेम तेनुं मृत्यु थयु. ते वानरे पोताना हाथ पग वहार राखीने जो पोतानुं मुख खेंची लीधुं होत, तो निश्चे ते शिलाजित थकी मुक्त थात; पण मुख न छोडवतां वीजां अंगवेमां नांखतो गयो, एटले वधारे चोटतो गयो इति वानरनी कथा.

·(१२) जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग जंबूकुमार कहे छे-आ प्रमाणे प्रथम बाल्यावस्थामा जिर्ण इंद्रिमांज लुब्ध एवो मनुष्य, पछी युवावस्यामां शिलारस जेवी नारीओने विषे लुब्ध थईने, पांचे इंद्रियो सहिन संसारना पंक (कचरा) मां इवतो मरण पामे छे पग हुँ तेत्रो नयी. इत्याचार्यश्रीहेमचंद्रविरचित परिशिष्टपर्वणि स्थविरावलीचरित महाकाव्ये -जंबूस्वामिविवाह-भवचौरागम-मधुविदुयुरुपकया कुबेरदत्तकथा-महेश्वरदत्तकया-कर्षककथा-काककया-वानरवानरी कथा-अंगारकारककया-नूपुरपडिताशूगालकथा-विद्युन्मालिकथा शंखधमककथा-शिलाजतुवानरकयावर्णनोनाम द्वितीयः सर्गः ।। द्वितीयः सर्गः सनातः ·३ जो.. (१२१ बुद्धिनामनी वृद्धस्त्रीनी कथा. अथं तृतीयः सर्गः पछी नभासेनाए ऋषभदचना पुत्र ( जंवू ) ने अंजलि रचीने कमु. " तमे पेली युद्ध स्त्री जेवा थाओ नही. तेनी कथा आ प्रमाणे छे--- बुझिनामनी वृद्धस्त्रीनी कथा. १ए एक गाममा वुद्धि अने सिद्धि नामनी वे वृद्ध स्त्रीओ रहती हत्ती. ते वन्ने व्हेन पणीओ हती अने नित्य अत्यंत दुःखी हती. ते गामनी व्हार ईच्छित वस्तुने आपवावाला, मसिद्ध भोळक नामना यक्षनुं मांदर छे. दारिद्र रूप वृक्षनी उद्यान जेवी ते बुद्धि नामनी स्त्री, हम्मेशां पेला यक्षतुं सारी रीते आराधन करवा लागी. प्रभातें मध्यान्हे अने संध्या समये हम्मेशां ते देवस्थाननु प्रमार्जन करे ने पूजा करीने तेनी आगळ नैवेद्य धरे. एम करता करतां यक्ष तुष्टमान थयो तेथी वोल्यो." तने शुं आपु ?" घणी आराधना करवाथी कपोत पण तुष्ठमान थाय छे. ते खीए कां " हे देव ! जो तमे तुष्ठमान थया हो, तो तमे मने एवं आपो के जेथी हुँ मुख संतोषमा रहुं " यक्षे कह्यं. " हे बुद्धि ! तुं सुस्थित था. तु प्रति दिवस म्हारा पगनी नीचे एकेक दीनार जोईश; (ते लई लेजे.) " त्यारथी तेने हम्मेशां एक एक दीनार मळवा लाग्यो, तेथी ते वृद्ध स्त्री, पोतानां सगां वहालांथी तेमज वीजा माणसोथी पण अधिक ऋदिवाली थई. - ·(१२२) जबूस्वामी चरित्र. [सर्ग जेणे स्वममां पण दिव्य वस्त्र जोयां नहोतां ते हवे राजानी राणीनी पेठे क्षणे क्षणे नवनवां वस्त्र पहेरवा लागी ! जेने पहेला खाटी छाश सरखीए मळती नहि, तेने घेर आजे म्होटा आंच ळवाळी हजारो गायो थई १ जे जन्मथी मांडीने जीर्ण झुपडीमां रहेती, तेणे वेदी ( ओटला ) आगळ ( वांधेला ) मत्त हस्ती ओवाळो प्रासाद कराव्यो! जे पहेला परधरना छाण वासीदां विगेरे कार्यो करी आजीविका चलावती, ते आज स्तंभनी पूत- लीओना जेवी रूपवंत दासीओधी सेवावा लागी! जे हम्मे शां पोताना खोराकनी चिंताने लीधे दीन रहेती, ते हवे यो आपेली संपदाए करीने दीन जनोनो उद्धार करवा लागी !!! बुद्धिनी आवी संपत्ति जोईने जेने मत्सर थयो छे एवी सिद्धि विचारवा लागी." आने आवी संपत्ति क्यांची प्राप्त थई ? पण ठीक छे! म्हारे ने अने सखीपणुं छे, तेथी हुँ तेनी विश्वासु छु, एटले हुँ एने सेंकडो मीठां वचन कहीने ए वात एनी पासेथी कढावीश." आवी बुद्धिवाळी सिद्धि, वुद्धिने घेर गई. त्यां तेणे तेनो प्रियसखी कहीने सत्कार को. पछी तेणे पूछयु. “ हे भगिनी ! अपचिंतव्यो आचो विभव तने क्यांयी प्राप्त थयो ? त्हारा वैभव उपरथी अनुमान करूं छु के, तने चिंतामणिरत्न तो नयी प्राप्त थयु ! तने राजानो प्रसाद थयो के, कोई देवता संतुष्ट थयो के, तने कोई निधान जही आव्यु के, ते काई रसायन सांध्यु ? हे सखि ! तने संपदा मळी, ते मनेज मळी छे हुँ आज दारिद्रना दुःखने जळांजाळ आपु छ । अर्थात् त्हारी संपत्चि जोईनेज में देने हांकी काढयुं छे.) प्रीतिने लीधे हुँ ते तुं छु अने ·। (१२) ३ जो.] बुद्धिनामनी वृद्धस्त्रीनी कथा. तुं ते हुँ छु: आपणे शरीरथी पण जुदाई नयी; तेथी आपण वनेने परस्पर कोई पण वात न कहेवाय तेवू नथी; माटे. कहे वने आ ऋद्धि क्याथी मळी ?" तेनो आशय नहि जाणवाथी बुद्धिए तो पोते यक्षनु अाराधन कन्यु त्यांधी ते तेने ऋद्धि प्राप्त थई, त्यां सूधी सघळ खरेखरूं कही दी. पछी सिद्धि विचारवा लागी. " वाह वाह ! ठीक, मने पण विभव मेळवधानो खरो उपाय हाथ आव्यो छे. हुं पण यक्षने एनायी वधारे भक्तिवडे आराधु के, जेवी मने एनाथी पण अधिक संपद्मळे." पछी वुद्धिए वतावेली रीतं सिद्धिए पण अर्थ मेळववा माटे हम्मेशां यक्षनी आराधना करवी शरु करी. तेना मंदिरनां पग- थीयांने तेणे विविध प्रकारनी भक्तिथी खडी विगेरेयी चीत्रीने शणगाया. इम्मेशा स्वस्तिक र साथियो) आळेखी यक्षना आं- गणानी भूमिने ते दीपाववा लागी. ते जाणे ते मणिनी भक्तिना प्रकारने पोतानुं कर्त्तव्य जाणीनेज करती होय, तेवी जणावा लागी. उपासना करवानो जाणे नियम लीघो होयनी ! एवी ते स्त्री, दररोज पोते पाणी लावीने तेने स्नान करावा लागी. वळी पोते लावेलां विल्वपत्र, करवीर, तुळसी अने कुब्जकं प्रमुख पुष्पोवडे ते त्रणे संध्याए तेनी पूजा करवा लागी. एकाशने अने उपवास विगेरे तपमां तत्पर एवी ते अहर्निश सेवन करनारी व्यंतरी होय, तेम तेना मंदिरमांज रहेवा लागी. आ प्रमाणे अत्यंत आराधना करी, त्यारे यक्षे तुष्ठमान थईने कयु, " हे सिद्धि ! हुं तुष्टमान थयो छु. हे महाभाग्ये ! हारे जे ·(१२४) जबूस्वामी चरित्र. [स जोईए ते माग." तेथी तेणे अखुट भंडारवाणं यक्षने कडं, "तम्हारी सखीने जे आप्यु छे, तेथी वमणुं मने आप." "एम यशे." एम कहीने ते भोळक यक्ष अंतर्धान थयो. अनुक्रमे सिदि वो बुद्धि यकी अधिक ऋद्धिवाळी थई. एवं जोईने बुद्धिए यक्षने फरी आराध्यो तेथी ते तेने प्रति दिवप्त तेनायी वमणुं धन आपंवा लाग्यो. वळी तेनी साने लीधे सिद्धिए तेने आराध्यो यी यक्ष तुष्ट थयो, त्यारे ते दुष्ट सिद्धि विचारवा लागी. “ यक्षने प्रसन्न करीने हुं जो द्रव्य मागीश, तो तेथी वमणुं तेवी रीते बुद्धि पण मागशे. तेथी हुं तेवू मागु के, तेनुं वाणुं जो बुद्धि मागे, तो तेने दुःखकारक थाय; तोज म्हारी बुद्धि खरी " एम विचारी- तेणे यक्षने कह्यु. म्हारी एक आंख काणी कर.” यो पंहु. एवमस्तु (एमज थाओ.)" के, तुरत तेनी एक आंख काणी थई. हवे बुद्धि " एने यो वळी वमणुं शुं आप्युं !" एंम धारी सिद्धि यकी वमj मेळवधानी ईच्छाए पुनः यक्षनी आराधना करवा लागी. ते प्रसन्न थयो सारे तेणे माग्यु. “जे सिद्धिने आप्यु होय, तेथी वमणुं मने आपो." यक्ष "एवमस्तु" कहीं तिरोधान थयो एटले ते तुरत वे आंखे अंध थई; कारण के, देवताओतुं वचन अफळ होतुं नयी. आ प्रमाणे बुद्धि प्रथम मळेली संपद्यी तृप्त नहीं थतां लोभवश थई, तो तेणे पोतानो पोतानी मेळेज नाश कंन्यो. इति बुद्धि नामे वृद्धस्त्रीनी कया. (नभःसेना जंबूकुमारने कहे छे.) " मनुष्यपणानी लक्ष्मी ·जो.] जातिवंत घोडानी कया. (१२५) मेलचीने तेथी अधिक इच्छो छो, तो तमे पण ते अंध स्त्रीनी पेठे प्रतिरुप यशो. ( अर्थात् कष्टने पामशो.) जंयूकुमारे कछु, "हुँ हे मूर्खे ! जात्याश्व (उत्तम अन्व) नी पेठे अबळे मार्गे जउं तेवो नथी तेनी कथा तुं सांभळ- जातिवंत घोडानी कथा, २०. जेले पोताना प्रतापवडे शत्रुओने जीत्या छे एवो अने अद्भूत लक्ष्मीए विराजमान एवो जितशत्रु नामे वसंतपुर पत्तनतो राजा इतो, तेने बुद्धि रुप धनयी शोभतो जिनदास नामनो श्रेष्टी विश्वासनुं पात्र हतो. एकदा अवपाळकोए राजाने रेवतनाज पुत्र होयनी ! तेवा लक्षणे युक्त किशोर अश्व वतान्या. एटले पृथ्वीपतिए अपना लक्षण-जाणनाराओने आदेश कन्यो. " आमां क्या क्या. अन्धो क्या क्या लक्षणोए संपूर्ण छ ? ते कहो." तेओ एक अध किशो- रने शास्त्रोक्त लक्षण युक्त जोईने राजाने कहेवा लाग्या. अपनी खरी गोल छ, वन्ने जंघाना अने खरीनी बच्चेनां संधि न देखाय तेवा छे. जानु तथा जंघा मांसल छ, एनी डोक उंची अने वळेली छे, एनो निःश्वास कमळपुष्प जेवो छे, एनी आंखो मल्लिका पुष्प जेची छे, श्रवण (कान) लघु अने स्तब्ध छे, केशवाळ लांवी छे, पंचभद्रना चिन्हवाळो छ, वांसो पण गूढ छे, स्कंधादि सात स्थानके पृथु-पहोलो छे, छाती विगेरे जगाओए दश ध्रुवावर्ने करीने शोभीत छे, तेम बुध्नाव दि दुष्ट आवर्ते बर्जित ( रहित ) छे. स्निग्ध दांतवालो छे अने अश्वकिशोर सामीनी लक्ष्मीने वधारे वो सभःलक्षावालो छे." -- ·(.१२६ जबूस्वामी चरित्र. [सर्ग राजाए पोते पण अश्व लक्षणनो जाण हतो तेथी ते अश्वने तेवोज जोईन केसरना जळ्थी तेनी सर्वांगे पूजा करी पछी तेनी पुष्प पूजा करी; वस्त्रपूजा करी तथा तेती लवणोत्तारणादि क्रिया (लूग उतारवानी क्रिया ) करावी. पछी." एर्नु रक्षण करवाने कोण समर्थ छे ?" तेनो विचार करवा मांडयो. कारण के, पृथ्वी तळ उपर * रत्नो उपर बहु विध्नो होय छे. अयवा तो "म्हारो स्नेही, विश्वासभाजन अने श्रावकनां वार व्रत पाळनारो प्रख्यात जिन दास श्रावक, जे बुद्धिमान छे, स्वामीभक्त छे प्रमाद रहित छे, तेनेज आयु अश्वरत्न सोपवु योग्य छे." आम विचारी तेणे. तेने वोलावी, कृपा सहित आदेश केयों के, “तमारे आ म्हारा अश्वकिशोरनी प्राण समान रक्षा करवी, ""आपनो आदेश प्रमाण छे". एम कही जिनदास तेने तेनी चाकरी करनारा माणसो सहित पोताने घेर लई गयो. त्यां तेणे ते अश्वकिशोरने माटे एक सुखद स्थान तैयार कराव्यु, तेमां कोमळ रेती पथरावी, ते जाणे गंगा नदीन पुलीन (रेतीवालो प्रदेशज होयनी ! तेवू कन्यु. तेने रज विनानां अने स्वादिष्ट लीलां तृण पोताने हायेज खवरावा लाग्यो; रेतीवाळा अने कांकरा कांटा विनाना प्रदेशमा पोतेज लगाम पकडीने तेने फेरववा लाग्यो. वळी पोते ज्यारे ज्यारे स्नान करतो, त्यारे तेने पण सुगंधी, न्हावा लायक गरम पाणीथी न्हवरावा लाग्यो. वे निरोगी छे के, नही ? एवी तेनी परीक्षा करवाने अर्थे तेना * ते ते जातिमा श्रेष्ठ होय, वे रल कहेवाय छे. खीरन विगेरे...

·३ जो.] जातिवंत घोडानी कथा. (१२७) नेत्रनी पापण उथलावीने दररोज जोवा लाग्यो. वळी प्रति दिवस पोते तेना उपर स्वार-थई तेने प्रथम * धाराए चलावतो. तळावे पाणी पावा लई जतो. तेने घेरथी तळावे जता रस्तामां एक उचुं जिनमंदिर ह, तेने संसार समुद्रना एक वीपनी पेठे ( मानीने) कदि तेनुं आक्रमण करीने ते जतो नही. " जिनमंदिरनी अवज्ञा न थाओ," एवा हेतुयी ते बुद्धिमान श्रावक, अश्व उपर आरूढ थयां छतां पण हम्मेशा जतां आवतां तेंनी त्रण वखत प्रदक्षिणा करतो. देवतत्वने जाणनार ते. श्रावक, अश्व उपर वेगं छतां पण देवने वंदन करतो; उतरीने अंदर प्रवेश न करतो एनुं कारण एटलुंज के, अश्वने प्रमाद थाय नही. आवी.रीते जिनदासे, ते अपने एवी रीते शीखव्यो के, जेथी ते तळाव, घर के, चैत्य शिवाय अन्य कोई स्थळे जाय नहीं. आ अश्वकिशोरक जेम जेम वृद्धि पामतो गयो, तेम तेम राजाने त्यां संपत्ति पण वधती गई. तेना प्रभावथी ते भूपति सर्व राजाओने आज्ञा करवामां ईंद्र समान उत्कृष्ट थयो, पण तेनी आज्ञामा रहेवाथी उद्विग्न थएला ते राजाओ विचारवा लाग्या "जेना प्रभावथी आपणो पराभव थाय छे, ते-त्रा अश्वनुं कोई पण प्रकारे हरण कर अथवा तेने मारी नांखवो." अश्वने एम करवाने तेओ अशक्त होवाथी तेमनामांना एक साम- वनो मंत्री, जे वुद्धिना गर्वनो पर्वत समान हतो ते वोल्यो. " ते अश्वतुं हुं कोई प्रकारे हरण करीश उपायने काई पण दुष्कर * घोडांने चालवानी गति. पण ते ·(१२८) जंवूखामी चरित्र. [सर्ग नथी, कारण के, उपायनी शक्तिनुं काई मान (माप ) नथी! सांपते तेने " एम करो त्यारे " एवो आदेश को एटले ते बुद्धिसागर मंत्री, मायाश्रावक थई वसंतपुर गयो. त्यां जिनमंदिरो तथा सुविहित आचार्योनां दर्शन करी जिन- दासने घेर जई तेणे तेना गृहचैत्य ( घर देरासर ) मा रहेला जिनविंचने वंदन कन्यु जिनदासने पण श्रावकने प्रणाम करवानी रीत मुजब नमस्कार को अने एक चतुर मपुरनी पेठे श्रावक- पणं दर्शाव्युं. जिनदासे पण सामा आवीने तेने प्रणाम करीने पूछयु " आप महाशय क्याथी आवो छो?" ते कपट श्रावके कयु " हु संसारथी विरक्त ययो छु। अल्प समयमा म्हारे दीक्षा लेवी छेहवे म्हारे गृहस्थाश्रममा रहे, नथी. धर्मने वांधत्र समान गणी, मायानो त्याग करी तीर्थ पर्यटन करीने हुँ उत्तम गुरुनी समीपे (जई ) पुरुषार्थ ( मोक्ष ) ने प्रगट करनार व्रत ग्रहण करीश( दीक्षा लईश.)"ए उपरथी जिनदासे कयु. " हे महात्मन् तमे भले आव्या, समान आचरणराला आपणे बन्ने सुखे धर्म गोष्टी करीशुं." आ वात तेणे मान्य करी एटले धर्मी पुरुषोमां उत्तम अने दानवीर एचा जिनदासे पोताना बंधुनी समान प्रतिथी तेने स्नान कराव्यु. स्वानवडे तेना केश निर्मळ कन्या, पछी बली तेने कस्तूरीना पंकथी मलिन कया. कारण के, ते काळी होय छ. पछी चित्रेला लेखनी जेवा शोभता अने पुष्पनी माळवडे गूयेला तेना केश समूहने वांधी लीधो. पछी तेना अंगने ज्योत्स्ना सरखा उज्वळ अने सुगंधी आछा चंदनना लेपवडे चर्ये अने अगुरु, कर्पूर अने कस्तुरीना धुमयी सुवासित करेला एवा वस्त्र ·३.जो.] जातिवंत घोडानी कया. (१२९) पहेराव्यां. वळी तेने सार जिनदासे एक क्षणमा लेह्य भुष्य, पेय, आस्वाध अने हय एवी रमोई करावी. तेने हंसरोम-आसन उपर वेसारी पंखाडे वायु ढोली, विविध प्रकारे भोजन कराव्यु. भोजन करी रह्या पछी महात्मा जिनदास ते दुरात्मा एवा कंपट श्रावक साथे धर्मकथा करवा लाग्यो एषामां जिनदासनो कोई सगो आवीने कहेवा लाग्यो. " हे बंधु ? भवती काले म्हारे घेर शुभ अवसर छे, ते उपर आप पधारजो, त्यां तमारे आखो दिवस रात्री रहेवू पडशे. कारण के, आप कल्याण करवामां कुशल छो; तेथी आपना विना कल्याण केम थाय? तेने हा फहीने रजा आप्या पछी सरळ बुद्धिवालो जिनदास, ते कपटश्रावकने अति मनोहर वाणीवडे, कहेवा, लाग्यो. म्हारे, ते म्हारा संबंधीने घेर अवश्य जq पडशे; तेथी हुँ जलं त्यारे तमारे म्हारा घरने पोताना घरनी पेठे जाळव..तें माया श्रावके ते वातनी हसता हसता हा कही ने ते दुर्मति उपर विश्वास राखी जिनदास मित्रने गेर गयो' ते दिवसे शेहेरमा पौरवधुओ (नगरमा रहेनार पुरुषोनी स्त्रीयो) ना शोभीती रीते रासडा लेचई रह्या छे एवो कौमुदी उत्सव हतो. एटले रात्रीए सर्व लोको ते उत्सवमां दुर्मद थएला हता. वे वखते ते कपटश्रावक निर्भयपणे ते अन्धन लईने तेना उपर आरुढ थयो. ते अश्व पण, ते अईना मंदिरनी त्रण वखत प्रदक्षिणा दई, निवाऱ्या छता पण तळावे गयो; वीजे गयो नही, तळांवधी पांछो फरी वळी देव मंदिर पासे आव्यों में त्यांची घर गयो; अन्य कोई स्थळे गयो नहीं, ..

·(१३०)
जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग
दुष्ट सामंतनो आ सचिव अनेक प्रयत्न कऱ्या छतां पण ते
अश्वने बीजे स्थळे लई जई शक्यो नहि ! एटलामां; तो सवार
पडी एटले ते दुरात्मा पलायन करी गयो, ने सूर्योदय थयो त्यां
तो जिंनदास पण घेर आव्यो एंटले आवतां आवतां तेणे लोंको
पासेथी सांभळ्यु के, तमारा अश्वने कौमुदी-उत्सवनी आखी
रात्री फेरन्यो छे, ""
ए शुं ?" एम संभ्रांत थइ ते घेर
आन्यो तो तेणे जोयु के, " अश्व थाकी गयो छे अने दुर्बळ
यई गयो छे, ने परसेवाथी श्याम थई गयो छे. सारं ययुं के,
अव रह्यो, अहो! ते माणसे मने धर्मन वाने छेतन्यो ? "
एम
तेने एकज वखते हर्ष ने शोक वन्ने उत्पन्न, धया
जिनदास निरंतर अश्वनुं रक्षण तो करतोज हतो पण ह
वेथी तो ते तेनी वधारे संभाळ लेवा लाग्यो; कारण के, ते
उन्माने गयो नही तेथी वधारे प्रिय थयो. इति जातिवंत घोडानी
कया.
(जंबू कुमार कहे छे.) " ते अन्धनी पेठे मने पण, कोई
उन्मार्गे लई जवा शक्तिमान नथी. बने हुँ पण परलोकमा सुखने
आपनारा एवा ते उत्तम मार्गने तनुं एम नथी."
पछी कनकधीए हसता हसतां प्रेम सहित कथु." हे स्वामिन् ?
तमे पेला गामडाना मुखीना पुत्रनी पेठे जड न थाओ. ( तेनुं
आरुपान आ ममाणे छे.
):-

·३ जो. मुखीना पुत्रनी कथा. '(१३१) मुखीना पुत्रनी कथा. १ एक गामडामा एक मुखीनो पुत्र रहेतो हतो. तेनो पिता मृत्यु पाम्यो हतो अने तेनी माता पण बहु दुःखी हती तेणे तेने एकदा रडता रडतां का." तुं नीच पुरुषोनो अग्रसर छे, त्हारे अहर्निश पर कथा शिवाय वीज कोई काम नथी. त्हारो व्यवसायी(उद्यमी) पिता तो व्यवसायमां जीवतो भने आरंभेला व्यवसायनो सर्वदा निर्वाह करतो. तुं युवान थयो वो पण तें हजु व्यवसाय ( उद्यम )ज आदरयों नहीं तो प्रारंभेला एवा व्यवसायना निर्वाहनी तो शो वात करवी! त्हारा समान वयना वीजाओ तो पोताना उद्यमवडे जीवे छे, त्यारे तुं पद्रशंड नी माफक फोगटनो अयटातां शरमातो नथी १ दरिद्रि एवी हुं महेनत करूं छु तेथी तुं पोतार्नु उदर भरे छे अने उदर भन्युं एटले भंडार भयो ! एम समजे छे." पुत्र कां. "हे माता ! हुँ हवे फोगटनो नहि आयडु अर्थोपार्जनने वास्ते काई पण उद्यम करीश अनें अर्थोपार्जनने माटे आदरेला व्यवसायनो हे माता ! हुं म्हारा पितानी समान सुखे निर्वाह करीश. हवे एकदा ते मुर्ख चोरे वेठो हतो त्यां तेणे बंधनने त्रोटी नांखीने नासी जतां एक गधेडाने जोयो.तेनो धणी तेनी पछवाडे दोदयो, पण तेने पकडी शकयो नही, तेथी ते बोल्यो-भो!भो! ग्रामसभाना माणसो अने छोकरांओ! तमारामांथी जे शक्तिवानो हो, ते आ म्हारा गधेडाने पकडी राखो. ए उपरथी पेला मुखीना छोकराए तेथी अर्थ (धन) नो लाभ थो, एम धारी , ·(१३२) जबूस्वामी चरित्र. [सर्ग तेनी पाछळ दोडी शाखाना फळनी पेठे तेना पूंछडाने पकडी लीधु. लोको ए तेने वायो, छतां पण तेने तेणे छोडयुं नहीं; तेथी गधेडे पाटुओ मारवा मांडी, तेना चरणना आधातथी तेना दांत पड़ी गया ने ते भुमि उपर पडयो. इति मुखीना पुत्रनी कथा. (कनकधी कहे छे.) " हे नाथ! तमे पण तेनी पेठे असद् आग्रहनों त्याग करता नथी, वेथी आपने शुं फळ मळशे! ते काइ शमजातुं नथी." जंवू कुमारे. मंदहास्य करी कयु."हुंपेला पोताना काममां घेला यह गएला सोल्लक जेवो नथी." (तेनी कथा आ प्रमाणे छे ):- सोल्लकनी कथा. शश एक झुक्तिपाळ ( कोटवाल) ने एक . उत्तम घोडी इती. तेनु ते पोतानी पुत्रीनी पेठे लालन पालन करतो अने घोडाना त्ददयने जाणवावाळा एक सोल्लक नामना पुरुपने नोकर राखीने पी तेल अने ओदन विगेरेथी तेनी चाकरी कराववा लाग्यो, घोडीने अर्थे जे जे मिष्ट पदार्थो सोल्लकने मळता, तेमाथी थोडं थोडं ते, तेने आपतो अने वाकीनुं पोते खाइ जतो. आ प्रमाणे ते सोल्लके कपट कयाथी तेने योगे अत्यंत उग्र 'वडवाजीव विषय सेवककर्म उपार्जन कंन्यु. आ प्रमाणे कपट कार्य करता करता ते काळधर्म पाम्यो ने अरण्यमां रस्तो न जाणनार मूंढ पंथी भटके तेम धणा काळ सूधी तिर्यग् गतिमा भम्यो. १ घोडी.

·सोल्लकनी कथा. ३ जो] (१३३) पछी ते क्षितिप्रतिष्ठित नगरने विपे सोमदत्त ब्राह्मणना पुत्र तरीके सोमश्रीनी कुक्षिए जन्म्यो. ते घोडी पण मृत्यु पामीने भव भ्रमण करी तेज उत्तम नगरने विषे कामंपताका नामनी गणिका नी पुत्री तरीके उप्तन्न थई. अनुक्रमे माता पिताए पोषातो ते ब्राह्मण पुत्र, कण भिक्षा करतो यौवन पाम्यो. गणिकानी पुत्रीने पण धात्रीओ हरिनी यष्टि समान हृदय आगळज राखती, ते पण अनुक्रमे यौवनारुढ थई. तेना शरीरने पवित्र करनारा एवा तेना रूप अने यौवनने परस्पर तुल्य एवो 'भूप्य भूष्यणता भाव हतो. धनवान एवा ते ग्रामना तरुण पुरुपो. ते गणिका पुत्रीने माटे परस्पर स्पर्धा करता अने मालती पुष्पनी चोमेर म भ्रमर भमे तेम तेनी चोमेर फऱ्या करता. ते ब्राह्मण पुत्र पण तेना उपर अत्यंत आसक्त हतो, तेथी श्वाननी पेठे तेना द्वारर्नु सेवन करतो. कारण के, काम खरेखर सर्वकप (सर्वनी कसोटी काढणार ) छे. ते तो राजा, अमात्य अने श्रेष्ठी विगेरेना पुत्रोनी साये क्रीडा करती अने तेनी अवज्ञा करती, पण ब्राह्मण पुत्र तो तेने जोईने जीवन गाळवा लाग्यो. ते दारिदिनी तरफ तो ते दृष्टिनी संभा.. वना पण करवी नहीं; कारण के, गणिकाओनो स्वभाव छ के, द्रव्यवान् तरफ राग वताववो द्रव्यहीन तरफ नही. हवे कामना वाणथी पीडित ते ब्राह्मण कुमार तेनुं पढवू मूक- वाने असमर्थ होवाथी तेनो चाकर थईने रह्यो. तेनुं कृषिकर्म १ अर्थात् तेओ अरस्परस एक वीजाने शोभावता: रूपडे यौवन शोभतुं भने यौवनवहे रूप शोभतुं.

·(१३४) जंबूस्वामी परित्र. [सर्ग करवा लाग्यो, तेनुं सारथिपणुं करवा लाग्यो, जळ छोटवानुं काम करवा लाग्यो, धान्य खांडवानुं काम पण करवा लाग्यो; विगेरे सर्व कार्य करवा लाग्यो. तेने वहार काढी मूकता छतां पण ते तेना घरनी व्हार नीकळतो नही. तृषां वेठतो, भूख वेठतो, अपमान सहन करतो, ने मार पण सहन करतो. इति सोल्लकनी कथा. ( जंबूकुमार कहे छे.) " ते पुरुषनी पेठे घोडी समान जे तमे तेमनी युक्तिकल्पनावडे करीने हुं तमारे विष सेवकपणाने प्राप्त करावनार अभियोक कर्मने नही उपार्जन करूं. वास्ते हवे तमारी कल्पित युक्तिो रहेवा यो." ते उपरथी कमळवतीए कहुं " हे स्वामिन् ! हे 'कमळानन श्राप मा-साहस पक्षीनी पेठे साहसिक न थाओ." तेनुं वृत्तांत आ प्रमाणे छे-- मा साहस पक्षीनी कथा. २३ एफ वखते दुर्भिक्षथी दुःखी थइ एक पुरुष पोताना संबंधी ओनो त्याग करी, म्होटा संघनी साथे देशांतर चाली निकल्यो एक महा अटवीमां संघे निवास को, त्यां ते तृण काष्ट विगेरे लेवाने एकलो बाहार नीकल्यो. ते वखते वननी गुफामां सूतेला एक वाघना मुखमाथी दांते वळगेला मांसना ककडा लइने एक पक्षी वृक्ष उपर जइ बेठे? " मा साहसम् " ए प्रमाणे वारंवार १ कमळ समान मुख छ जेनुं एवा. २ मा साहसम् अर्थात् साहस.न:करो, एम ते बोल्या करतुं तेथी तेनुं मा साहस एवं नाम पडयु. ३ साहस न करो..

·इजो. मा साहस पक्षीनी कथा. (१३५) बोलतुं बोलतुं ते पक्षी मांस खातुं हतुं, तेने से पुरुषे विस्मय सहित कां. " मा साहसम्" (साहस करवू नहीं )एम तुं लवारो कन्या करे छे अने साहस करीने वाधनां मुखमाथी मांस खाय छे तेयी तु मुर्ख देखाय छे; कारण के, बोले छे तेम पालतुं नयी इतिमा-साहस पक्षीनी कया. (कमलावती कहे छे. )." हे जंबू! आप साक्षात् संसारना सुखनो त्याग करीने, वीजा अदृष्ट सुखनी इच्छाए तप करवानी इच्छा राखो छो; तेथी आप ए मा-साहस पक्षीनी उपमाने योग्य छो." जंवूए स्मित करीने कयुं." तमारी वाणीथी हुँ मोह नहि पारं, तेम स्वार्थथी पण भ्रष्ट नहि थउं; कारण के, (अमुक) त्रण मित्रोनी कथा हुं जाणुं छु, जे आ प्रमाणे छे-- त्रण मित्रोनी कथा. २४ क्षितिप्रतिष्टित नगरने विषे जितशत्रु राजाने सोमदत्त नामनो पुरोहित हतो. ते सर्वत्र अधिकार वजावतो. तेने एक सहमित्र नामनो मित्र हतो, ते खानपान विगेरेमा सर्वत्र साथे रहेतो तेयी तेमने बन्नेने ऐक्य हतुं. वळी तेने पर्वमित्र नामनो एक विजो दोस्त हतो, तेनुं ते उत्सवना दिवसोमांज सन्मान करतो; वीजे वखते नहीं. प्रणाममित्र नामनो एक तेने त्रीजो मित्र हतो, तेने तोते ज्यारे ‘मळतो. त्यारे फक्त प्रणाम करीनेज उपकृत करतो. एकदा ते पुरोहिते काइ अपराध कऱ्याथी भूपति कोपायमान ययो अने तेने उग्रदंड करवाने वास्ते वीजे दिवसे पकडी लाववाने तेणे इच्छयुः पुरोहित तेनो अभिमाय- जाणी गयो, तेथी रात्रीमा ·.... (१३६) जंबूस्वामी चरित्र [सर्ग जते विचारो सहमित्रन घेर गयो ने तेने कयुके, आज़ेरांना म्ही. रां उपर.रुष्टं थयो छे तेथी म्हारी माठी दशा. यइ छ, तो.. हारा घरमा रहीने म्हारी माठी दशा गाळवा इच्छु ९. .हे मित्री, दुःखने वखतेज मित्रनी खवर पडे छे. माटे त्हारा घरमा .मने, गुप्त राखीने ए.मैत्रीने कृतार्थ कर." सहमित्रे कयु." हवे आपणे मित्र नथी; ज्यां सूधी राजभय न होय, त्यां सूधीज आपणी मैत्री समजवी. राजानो अपराधी थइ तुं म्हारा घरमा रहे तो. तेथी मने पण दुःख थाय. वळती उनवाळा घेटाने घरमां कोण, राख हारा एकलाने वास्ते हूं, म्हारा कुंटुंब सहित अनर्थमा पहुं; त्हारु कल्याण थानो; तुं अन्यत्र जा. आम सहमित्रे तो सोमदत्तनुं अपमान कम्यु, तेथी ते सद्य पर्वमित्रने घेर गयो. तेनो आश्रय लेवाना आशययी ते द्विज़ तेने राजानी इतराजी थयानी बात कही संभळावी. पर्वमित्र पण तेनी साथेनी पर्वमि जताने लीधे. तेनों वदलो वाळी आपवानी इच्छाए तेने जोईने- विनय सहित कयु. हे मित्र ! तें अनेक पर्व दिवसोमा संभाषणांदि विविध प्रकारना. स्नेहे करीने, निश्चय म्हारा प्राण खरीदेला छे, तेथी हे भाइ! जो हुँ हारा दुःखमा भाग-न लडं, तो म्हारा जेवा कुलंलिनी अपकीर्ति थाय; पण हुं वो त्हारी प्रीतिने लीये. म्हारा. पोतमा उपरना अनर्थने तो सहन करीश; पण म्हारू कुटुंब सुद्धा अनर्थ पामे, 'ए दुसह छ म्हाळं कुटुंब मने व्हालु छे अने तु-पण मने बहालो छ हवे.शुं करवू ? ते विचारवानुं छै म्हारे तो एक- वाजुएं वाघ अने बीजी बाजुएं नदी जेवू अयुं छे. हुं डिंभजेको छ, भने म्हारू कुटुंव कीटकं युक्त पलाशपत्र जेयूँ छ तेथी तेमना ·जो.] त्रण मित्रोनी कथा. (१३७) उपर तुं अनुकंपा लाव; हारूं कल्याण थाओ तुं वीजे जा." सत्कार करीने पण तेणे आ प्रमाणे ते पुरोहितने ना कही; तेथी ते तेना घर थकी नीकळ्यो. भाग्य कम होय, त्यारे पुत्र पण दोषनेज देखे छे. अथवा तो दुष्टपणुंज करे छे. हवे पर्वमित्र तेने चोक मूधी वळावी पाछो वळ्यो, त्यारे दुःख ना समुद्रनो पार नहि पामती छतो पुरोहित विचारवा लाग्यो. " जेमना उपर में उपकार को छे तेमनुं तो आ परिणाम आयुः त्यारे हवे दीन एवो हुँ कोनी पासे जउं? चाल, हवे म्हारा प्रणाममित्रनी पासे जउं; पण मने नेनी काई आशा नयी कारण के, म्हारे तो तेनी साथे वाचामात्र वडे करीनेज प्रीति थएली छे. अथवा तो म्हारे विकल्प शा वास्ते करवा जोइए ? म्हारे तेनी साथै काईक मेळाप छे, तेथी तेने मलं तो खरो ! शी खवर पडे के, कोण कोना उपर उपकार करशे." एम धारी ते प्रणाममित्र नामना मित्रने घेर गयो. एटले तेने आवतो जोईनज ते अंजलि जोडीने सामो उभो थयो अने कहेवा आप भले पधाया; आपनी आवी अवस्था केम थई छ ? तमारे म्हारूं शुं काम पडयुं छे, ते कहो के, ते ढं करूं? पुरोहिते तेने राजवृत्तांत कहीने एम कर्जा के, “ राजानी सीम त्यजी जवानी म्हारी ईच्छा छे; तेमां आप मने सहाय करो." तेणे पण मधुर शब्दोए कह्यु. “ हे सखे ! हुं आपनो देवादार छु. तेथी या वखते सहाय आपीने तेमांधी मुक्त थरं. काई भय राखशो नहीं. हुं तमारी रक्षा करवा साथे आयु टुंड्यां सूधी जीवीश, सां सूधी तमारो एक वाळ पण वांको करवाने कोई लाग्यो. " !

·[सर्ग
,
(१३८) जंबूस्वामी चरित्र.
समर्थ नथी." एम कही खभा उपर माथु वांधी लई, धनुष्यनी
दोरी चढावी, प्रणाममित्रे पुरोहितने निःशंकपणे आगळ कन्यो.
तेनी साये पुरोहित पोताने ईच्छित स्थाने गयो, ने त्यां निर्मयपणे
सुख भोगवंवा लाग्यो. ईति त्रण मित्रोनी कथा.
अहिं आ प्रमाणे उपनय जाणवो-जीव छे, वे सोमदत्त जेवो
छे अने आ शरीर छे, ते तेना मित्र सहमित्र जेवू छे. यम राजा
ज्यारे मृत्यु रूप आपत्ति मोकलावे छे, त्यारे आ शरीर पुण्यकृत
जनोना जीवनी साथे, किंचित् मात्र पण जतुं नथी. सर्व सगां-
व्हालांछे, ते पर्वमित्रना जेवां छे; तेओ सर्वे स्मशान सूधी जईने
पाछां वळे छे, सुख कारण जे धर्म, ते प्रणाममित्र जेवो छ भने
ते परलोकमां पण जीवनी साये जाय छे.
( जंबूकुमार कमळवतीने कहे छे ) " हे मनस्विनि ! आज
लोकनां सुखना स्वादमा मोही जईने हुं परलोकमां सुख रूप
एवा धर्मनी किंचित् पण उपेक्षा नहीं करूं."
पछी जयभीए की. "हे नाथ ! हे तुंड तांडव (खोटुं नाटक)
करवानी बुद्धिना समुद्र ! तमे नागश्रीनी पेठे खोटी कथाओ कहीने
मोह पमाडो छो. ते नागश्रीनी कथा आ प्रमाणे-
नागश्रीनी कथा. २५
रमणीय नामना नगरमां कयाप्रिय नामनो राजा हतो. ते प्रति
'देवस वारा प्रमाणे नागरिको पासे कथा कहेवरावतो. त्यां दारि-
इने लीधे दुःखी एवो एक विप्र रहेतो इतो, ते आखो दिवस,
ममी भनीने कणभिक्षा मागी आजीविका चलावतो.
--

·जो.) नागश्रीनी कथा. (१३९) एकदा मूर्ख शिरोमणि एवा ते विप्रनो कथा कहेवानो वारो आव्यो; त्यारे ते विचारवा लाग्यो. " म्हारू पोतानुं नाम. कहे, होय, त्यां पण आ म्हारी जिव्हा स्खलना पामे छे तो कथा कहेवानी तो वातज शी करवी ! जो हुं-मने कथा कहेतां आवं- डती नथी एम जणावीश, तो मने काराग्रहमा लई जशे तो म्हारूं शुं थशे ?" तेनी कुमारी पुत्री हती, तेणे तेने चिंताथी ग्लानि पामेलो जोईने पूछयु. " आपने शी चिंता छ ? " त्यारे तेणे तेनो हेतु कह्या. ते उपरथी तेनी पुत्रीए कयुं " हे तात ! चिंतातुर न थाओ; तमारो वारो आवशे, त्यारे हुं कथा कहेवा जईश " एम कही स्नान करी श्वेतवस्त्र पहेरी, नृपनी पासे जई, जयाशिष कही तेणीए कयु. " हे नृप ! कथा सांभळो." राजा पण तेना एवा निःक्षोभपणाथी विस्मित थई गीत सांभळवा जेम मृगो उत्सुक थाय तेम कथा सांभळवा उत्सुक थयो. तेणीए कथा कहेवी शरू करी. आज नगरमां नागशर्मा नामनो अग्निहोत्री द्विज रहे छे, ते कणभिक्षा उपरज पोतानुं गुजरान चलावे छे. तेने सोमश्री नामनी भायों छे अने हुं तेमनी पुत्री छु. म्हारं नाम नागश्री छे. हुं अनु- क्रमे यौवनावस्थाने पामी छु अने म्हारा माता पिताए मने चट्टना मना ब्राह्मण .पुत्र वेरे आपेली छे स्त्रीओने हम्मेशा संपत्तिने अनुरुप वर मळे छे.. .अन्यदा म्हारा विवाहना प्रयोजनने अर्थे म्हारा माता पिता मने घेर एकली मूकीने अन्य गाम गया. जे दिवसे तेत्रो गया तेज दिवशे ते विप्र चट्ट म्हारे घेर आव्यो, म्हारां माता पिता घेर ·[सर्ग (१४०) जंबूस्वामी चरित्र. नहोता, तोपण में तेने अमारी संपत्तिने योग्य स्नान भोजन प्रमुख औचित्य कयु. रात्रीए में तेने शयनने अर्थे एक प्रर्यकनी शय्या आपी अने तेज अमारुं गृह सर्वस्त्र हतुं, पछी मने विचार थयो के, " में एने ए शय्या आपी तो खरी; पण गृहनी भूमि सर्व सर्पमय छे, तो तेनी उपर हु केत्री रीते शयन करीश ? तेथी भूमिशयनी व्हीने ते ब्राह्मण पुत्रनाज शयनमा भेगी सुई जउं. आ रात्रीना गाढ अंधकारमा मने कोई जोवान नथी." एम विचारी निर्विकारी चित्त सहित हुँ तो त्यां सूती, पण ते म्हारा अंगनो स्पर्श पामी मदनातुर थयो. तेणे शरममा क्षोभने लीधे विषयतुं रुधन कन्यु. तेथी तेने सब शूळ उत्पन्न थयु, ने तेनी पीडामां तेना प्राण गया. तेने मृत्यु, पामेलो जोई भय पामीने हुं विचारवा लागी. म्हारा पापिणीना दोपने लीधेज आ द्विजना प्राण गया छे. आ वात हुँ कोने कहुं अने शो उपाय करूं ? हुँ एकली एने केवी रीते घरनी वहार मूकी आईं ?" एम विचारी कूष्मांड (कोळा) नी पेठे तेना शरीरना शत खंड करी नांखीने त्यांज खाडो खोदीने तेने में निधाननी पेठे डाव्या पछी ते खाडो पूरी दईने उपर सर्व साफ कन्यु ने तेनी कोईने खवर पडे नहीं तेटला सारु त्यो संमार्जन करीने लीप्यु पछी ते स्थानने पुष्प गंध अने धूपवडे सुवासित कन्यु. हवे हमणां म्हारां माता पिता . गाम थकी..आव्यां छे. आ वात.सांभळीने राजाए पूछयु: “हे कुमारी! आ सघर्छ ते कई, ते सत्य छे वारु ?" ते उपरथी कुमारीए उत्तर आप्यो.

·३ जो.] . ललितांग कुमारनी कथा. (१४१) "हे पार्थिव ! आप जे अन्य कथाओ सांभळो छो, ते जो सत्य होय, तो आ सर्व पण सत्य छ, इति नागीनी कथा. (जयश्री कहे छे) " हे नाथ आ कथामां जेवी रीते नागश्रीए राजाने विस्मय. पमाड्यो, तेवी रीते आप शा वास्ते अमने कल्पित कथाओथी विस्मय पमाडो छो?" जंबूकुमारे ए उपरथी कड्यु. "हे प्रियाओ। हुं ललितांग (कुमर ) नी पेठे विषयलोलुप नथी. तथाहि- ललितांग कुमारनी कथा. २६ वसंतपुर नामर्नु नगर छे, तेमां पोतानी आण मनाववाने लीधे पृथ्वीनी विभूतिनो ईंद्र होयनी ! तेवो अने रूपमा कामदेव समान शतायुध नामनो राजा हनो. तेने सुरसुंदरीनी समान सुंदर आकृतिवाळी ललिता नामनी राणी हती, ते सकळ कळाओर्नु एकज विश्राम स्थान हती. नेत्रोने विनोद आपवाने अर्थे एक म्होटा गोखमां वेसीने एकदा ते नीचे जता आवता जनोने निहा- ळवा लागी ते वखते तेणे रस्ते जता एक युवान पुरुषने जोयो. ते पुरुषे विस्तारवाळो अने मनोहर के शपास देदीप्यमान रीते वांधी लीयो हतो, तेथी ते चे मस्तकवाळो होय तेवो जणातो हतो, तेनां दाढी मूछ कस्तूरी वाळा हता, तेथी.ते जाणे मद युक्त हस्तीज होयनी ! तेवो देखातो हतो. तेना स्कंध वृषभना. जेवा हता; उर- स्थळ विशाळ इतुं, हस्त पद्मसमान हता अने तेणे हस्तमा ने कंठमां उत्तम कंचनना आभूषण पहेयां हताः कर्पूरे पूर्ण एवं ·(१४२) जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग तांबूळ चाक्वाथी तेनु मुख अति सुगंधी थई रहुं हतुं अने काम- देवनी जयध्वजा जेवा तिलकथी तेनुं कपाळ शोभी रहुं तुं वळी अंगरागने छळे करीने तेणे जाणे शरीरधारी लावण्यने धारण कन्युं होयनी ! एम जणातुं हतुं. तेणे सुगंधी पदार्थोवा वस्त्रो पहेन्यां हता, तेथी रस्ते महमहाट थई रह्यो हतो. किंबहुना (घj शुं कई ! ) तेना शरीरनी कांतिज एवी हती के, ते जाणे श्री- देवीनो पुत्रज होयनी! ते सुलोचना राणीए तेनुं रूप जोयं के, तुरतज तेनां नेत्रो उन्मत्त थयां अने स्तंभ रूप ते ललितांग कुमारमा तेनुं चित्त चोटवाथी ते एक पूतळी जेवी देखावा लागी. पछी तेणीए. विचा- युं के, “जो परस्पर भुजलताना दृढ बंधनथी एने आलिंगन दउ, तोज म्हारो स्त्री जन्म सफळ थयो कहेवाय. जो मने पांख होय तो हुँ पोते दूतीत्व (दूतीपणुं ) अंगीकार करीने तेने सद्य उहीने मळू." आ वखते तेनी पासे रहेली चतुर दासी विचारग लागी. "खरेखर ! म्हारी वाईनी दृष्टि तदन आ युवानने विषे रमी रहेली छे." तेथी तेणे कयु. "हे वाई ! आपनुं मन. आ युवानने विषे रमे छे, तेमां क ई नवाई नयी. केम के, चंद्रमा कोना नेत्रने आनंद नथी पमाडतो ?".आ उपरथी ललिता राणीए कह्यु. 'हे चतुरा! घणुं सारं के, तुं मनने जाणनारी छे; हवे जो आ मनोरंम पुरुष मळशे, तोज हुं जीवीश. ए कोण छे १ तेनी तुं खबर काढी आव ने पछी एवी रीते कर के, तेनो संगम करावीने महारा शरीरने थंडु पाद .

·३ जो.] ललितांग कुमारनी कवा. (१४३) धैर्यरूप नाटकनी एक महानटी समान ते चेटी, जईने शोध लावीने सत्वर आवी ने राणीने कहेवा लागी. " समुद्रमिय नामना सार्थवाहनो ए ललितांग नामनो पुत्र छे. ते आ शेहेरमांज रहे छे. ए सौभाग्यनो कामदेव छ; व्होतेर कळाने जाणनारो छ वळी कुलीन छ, ने युवान छे; तेथी हे वाई ! आपर्नु मन योग्य स्थानेज चोटयुं छे. एनामां एनी आंकृतिने अनुसारे सद्गुणो पण होवा जोईए, एम म्हारो निश्चय छ कारण के, लोकोमां पण कहेवाय छे के, ज्यां आकृति ( सारी ) होय त्यां गुण पण होय. जेवी रीते पुरुषोमां तेज एक गुणी छे, तेवी रीते आप पण सर्व नारीओमा एकलांज गुणवाळां छो; तेथी आज्ञा होय तो आपना वनेनो मेनप करावी आपुं ? " " एमज कर" एमकहीने राणीए तेना इस्तमां, एक प्रेम रूप अंकूरने मेघना जळ समान एवा श्लोकवाळो लेख आप्यो. पछी दूतीना कार्यमा एकज चतुरा एवी ते दासीए जईने ललितांग कुमरने ललिता राणी तरफथी यथायोग्य कह्या; ने तेने मीठा मीठां वचनोए करी, तेणीनी साथे विहार करवानी इच्छामा प्रवर्तावी तेना मनने खुशी करवाने अर्थे पेलो लेख आप्यो. कदंव जेम पुष्पित थाय, तेम तेने तुरतज रोमांच खडा थयां ने ते लेख वाचवा लाग्यो. ते आ प्रमाणे हतो:- हे सुभग ! ज्यारथी में आपने जोया छे, त्यारथी दीन एवी हुँ, सर्व आपमयज दे छु; तेथी कृपा करीने म्हारी साथे योग करो." आ वांचीने तेणे कडं " हे चतुर दासी ! क्यां ते अंतः पुरमा रहेनारी राणी अने क्या हुं वणिकपुत्र ! 'राजानी राणीनी साये हुँ विहार करवानी ईच्छा करूं.' ए वात मनमा धारी - ·(१४४) जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग शकाय तेवी नी; तेम हुँ धारतो पण नथी; तेथी हुँ ते वातनी हा कही शकतो नथी. पृथ्वी उपर रहेलो माणस जो चंद्रनी कळानो स्पर्श करी शके, तोज राजानी पत्नीने वीजो माणस भोगवी शके. "दासीए कहा. "जेने कोईनी सहाय न होय तेने तो आ सर्व दुष्कर छे; पण तमने तो हुं सहाय करनारी छु; तेथी हे सुंदर! चिंता करो नहीं. जाणे पुष्पमाज बेठा हो, तेम कोई देखे नहिं तेवी रीते म्हारी बुद्धिना योगे हुं तमने अंतःपुरमा पहोचाडीश, भय न राखो." पछी "मने योग्य समये वोलावजे" एवा.ते ललितांगनां वचनो सांभळीने दासी सत्वर गई ने ते राणीने ते वचनो कहां, तेथी ते हर्षमां उछळवा लागी. त्यारथी ललिता तो तना संगमनी वाट जोवा लागी एटलामा एकदा नगरमां मनोहर एवो कौमुदी उत्सव आव्यो. एटले धान्यने लीधे मुंदर क्षेत्रोवाळी अने दूध समान शुद्ध सरोवरना जळवाळी एवी वहारनी भूमिमां, राजा मृगया रमवा गयो. ते वखते आसपास राज्यमहेल विजन (माणस रहित ) थयो त्यारे पेली चेटीनी मारफत ललिताए ललितांगने वोलाव्यो. दासीए पण राणीना विनोदने अर्थे नवीन यक्षनी प्रतिमाने मिषे ते पुरुपने अंतःपुरमा प्रवेश कराव्यो. चिरकाळे एकां थयेला ते ललिता अने ललितांग बन्नेए-वल्ली अने भनी पेठे परस्पर गाढ आलिंगन दीg. अनुमान विगेरेमा चतुर एवा अंतःपुरना रक्षकोए पण जाण्यु के, " निश्चय अंतःपुरमा पर पुरुषनो प्रवेश थयो छे. आपणे छेत्रराया छीए." एम तेओ चिंतवता हता, एवामां तो मृगया समाप्त ·ए सांभली ३ जो.] ललितांग कुमारनी कया. (१४६) करी राजा पाछो आव्यो. तेने तेओए आग्रह पूर्वक जणान्यु के • अमने शंका छ के, अंत:पुरने विषे पर पुरुष छ" राजाए शन्द करती एवी पादुकानो त्याग करी चोरनी पेठे गुण पगले अंतःपुरमा प्रवेश कन्यो. पेली चतुर दासीए द्वार वरफ नजर करी तो दुरथी राजाने आवता जोया ने तेणे राणीने कछु. पछी राणी तथा दासीए- वन्नेए मळीने ते जार पुरुष (ललि तांग ) ने उपाडीने उपरने रस्ते थईने गृहना पूंजाना राशि (हगला) नी पेठे एकदम वहार फेंकी दीघोः एटले ते महेलनी पाछळना भागमां आवेला म्होटा खाडामां पडयो; ने गुफामां घुबड पक्षी रहे तेवी रीते नीकळवानो रस्तो न होवाथी गुप्तपणे त्यांज रह्यो. त्यां अशुचिना स्थान एवा तथा दुर्गधनो अनुभव आपनार एवा नरकवास जेवा कूवामां पूर्वनुं सुख संभारतो रह्यो ने विचारवा लाग्यो जे "जो कोई पण प्रयले आ खाडामाथी हुँ बहार निकलं तो आवा माठा परिणामवाळा भोग आटलेथीज बस करूं." हवे ते राणी तथा दासी तेना उपर दया लावीने हम्मेशां ते खाडामां उच्छिष्ट भोजन फेंकती ते उपर ते श्वाननी माफक दिवस काढतो. पछी वर्षाऋतु आवी एटले ते कूप दुष्ट वुद्धिवाळो मनुष्य जेम पापथी भराय तेम गृहनी खाळना पाणीथी भराई गयो एटले ते पाणीए अति वेगयी तेने सवनी पेठे घसडी जईने कि- लानी बहार आवेली खाईमां नांख्यो. त्यां जळना पूरे तेने आ- लाबुफळ (तुंबडा) नी पेठे उंचे उलाळीने खाईने तीरे :काही नांख्यो; ज्यां ते पाणीथी पीडाईने मूर्छा पाम्यो. दैवयोगे त्यां ·(१४६) जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग श्रावेली तेनी कुळदेवताज होयनी ! एवी तेनी धात्री (घावमावा) ए वेने जोयो, एटले ते तेने गुप्त रीते घेर लई गई. त्यां तेना कुटुंबीओए वेर्नु अभ्यंग स्नान अने असन विगेरेयी पालन फर्म्यु एटले ते कापी नांख्या पछी फरी उगेला वृक्षनी पेठे फरी ताजो थयो." इति ललितांग कुमारनी कथा. अहियां आ प्रमाणे उपनय समजवो. "जेवी रीते ललितांग कामभोगमा अनिर्विन ( खेद विनानो) रहेतो, तेवी रीते मनुष्यो पण कामभोगमा अनिर्विन रहे छे. विषय सुख छे ते राणीना उपभोग जेबुं समजवू ते आरंभे मधुर छे, पण प्रांत अति दारुण छे. गर्भ छे ते कूपवास जेवो छे अने माताए जमेला अन्न पा- नादिवडे जे गर्भन परिपोषण छे ते उच्छिष्ट भोजनना आहार जेवू छे. जे मेघना जळधी पूरायला विष्ठाकूप यकी खाल चाटे निर्गम कह्यो ते पुद्गलथी उपचित एवा गर्भ थकी योनिनी वाटे निर्गमन जेवो समजवो. जे राजगहथी बहार रहेली खाईमा पतन (पडवू ) कड्यु, ते गर्भवास थकी नीकळीने सूतिकागृहमां पडवा जेवू समज. जळथी भरेली खाईने तीरे रहेला मनुष्यने मुर्छा आ- व्यानी जे वात कही ते जरायु, तथा असमय योनिना कोश यकी वहार आवेला जीवनी मूर्छा जेवू समजवू. जंबूकुमार पोतानी आठे स्त्रीओने कहे छे “ देह उपर उपग्रह करनारी जे धात्रिका कही ते कर्म परिणामनी संतति समजवी. इवे जो राणी ललितांगना रूपी फरी मोहित थईने चेटी मारफत फरीथी तेने वोलावे वो वे फरी अंत:पुरमा आवे खरो के."

·जो.] ललितांग कुमारनी कथा- (१४७) आठे खीओए. उत्तर प्राप्यो के, " अल्पबुद्धिवाळी छतां पण केवी रीते मवेश करे? तेने तो विष्टाना खाडातुं अनुभवेलुं दुःख यादज छे" ते उपरथी जंवूए कड्यु, " वखते ते तो पोताना अज्ञानने लीधे कदी प्रवेश करे; पण हुं तो गर्भमां फरीने संक्रमण थाय तेवी रीते नहिं वर्तु." आ प्रमाणे सर्व पनीओए जंबूकुमारनो दृढ निश्चय जाण्यो, एटले तेओ प्रतिवोध पामी तेने खमावीने आ प्रकारे कहेवा लागी. "हे नाय ! जेवी रीते आप पोताने तारो छो, तेवी रीते अमने पण तारो कारण के, महाशय जनो पोतानुज पेट भरीने बेंसी रहेता नथी." पछी जंवूकुमारने तेना माता पिताएं सामु संसराओए तथा, बंधुओए कयु. "तमे साधुने वास्ते कहेलो छे तेवा धर्मे अलंकृत छोः प्रत्रज्या पण आयो उत्कृष्ट नथी." प्रभवे पण कडं. " हे मित्र ! हुं म्हारा माता पितानी रजा लईने सत्वर आर्यु हुं निःसंशय हुँ तमारी साथे प्रव्रज्या ग्रहण करीश." जंवूए पण तेने कर्तुं, "हे सखे ! तुं विन रहित था। अंने प्रतिबंध करीश नहीं." पछी प्रभाते महा मनवाला जंवूए पोते संसार त्याग करवा रूप म्होटो दीक्षा महोत्सव को. आचारने जाणवावाळा तेणे " आवोज आचार छ " एम जाणी, स्नान करी, सर्व अंगे पीरी चोळी, रत्नमय अलंकार धारण कया. अनाहत नामना जंबूद्वी पना भविष्ठायक देवे जेनी सन्निधी करेली छे एवो जंवूकुमार हजारो माणसोए उपाडेली शिविकामी आरूढ.थयो; ते वखते मंगल पाजिनो बागवा जाग्या मंगळ पाठको पाठ भणमा लाग्या ·(१४८) जंबूस्वामी चरित्र. लवण उतारवा लाग्या ने तेना मानने अर्थे मंगळ गीतो गवावा भाग्या. तेणे कल्पवृक्षनी पेठे सर्व विध जनने दान आप्यु ने तेनी तेओ प्रशंसा करवा लाग्या. आची रीते ते सुधर्मास्वामि- गणधरे पवित्रित एवा अने कल्याण रूप संपत्चिना धाम एवा वनोदेशमां गया. त्यां गणधर महाराजाए शोभावेला उद्यानना द्वार देशमा जईने, ममता विनानो पुरुष जेम संसारथी उतरी जाय तेम वेठेला वाहन थकी हेठे उतन्या. पछी आपत्तिना समुद्र थकी तारनार एवा सुधर्मास्त्रामीना पादांबुजने ( चरण कमळने ) पांचे भंगे नमीने (नमस्कार करीने) तेणे विज्ञापना करी. " हे परमेश्वर । कृपा करी मने अने म्हारा संबंधीओने आ संसार सागरने विषे नौका समान एवी दीक्षा आपो." श्री पांचमा गणघरने एवी री विनती करवायी तेमणे तेने अने तेना * परिवारने यथा विधि दीक्षा आपी. नीजे दिवसे पोताना माता पितानी आज्ञा मागी + प्रभव पण भावी पहोच्यो. तेणे जंबू कुमारनी पाछळ प्रव्रज्या ग्रहण करी ने * मागधि जंबूचरित्रना मवे जंबू कुमारने, तेमना माता पिताने, आठ कन्याओने अने आठ कन्याजोना माता पिताने एम (२७) जगने. + मागधि चरित्रना मते, प्रयम चोरेलु धन कूणिक राजानी समक्ष सउ सउने पाछु आपी तेमने समावीने, प्रभवादिक (५००) चोरे. एम एकंदर ( ५२७ ) जणे सुधर्मास्वामी पासे दीक्षा बीपी.

·जो.] ललितांग कुमारनी कया. (१४९) श्री जंबूस्वामीना चरण कमळमा हंस समान थयो; कारण के, तेने गुरुए जंबूस्वामीनेन शिष्य भावयी सोप्यो. हवे: सुधर्मगणधरना चरण कमळनी उपासनामां भ्रमर तुल्य एवा-ऋषभदत्तना पुत्र जंवूस्वामी दुःसह परीपहोने पण नहिं. गगता पृथ्वी उपर विवरवा लाग्या. ॥ इत्याचार्यश्रीहेमचंद्रविरचिते परिशिष्टपर्वणि स्थविरा- वली चरिते महाकाव्ये सिद्धिबुद्धिकथा-जात्याव- किशोरकथा-ग्रामकूटसुतकथा सोल्लककया मासाहसशकुनिकथा त्रिसुहृत्कया विम दुहितनागश्रीकथा ललितांगकया सपरिवारजंवूमत्रज्या प्रभव- प्रव्रज्यावर्णनो नाम . तृतीयः सर्गः॥

·(१५) जबूस्वामी चरित्र. [सर्ग अथ चतुर्थः सर्गः अन्यदा श्री सुधर्मा गणघर जंबूस्वामी प्रमुख शिष्य वर्ग सहित पृथ्वी उपर विचरता चंपानगरी श्रावी पहोच्या ने त्यो अद्भूत धर्मरुपकल्पवृक्ष जेवा तेओ नगरीनी वहारना उद्यानमां समय- सऱ्या. तेमनां चरण कमळने वंदन करवाने अर्थे आनंदोत्कर्ष- वाळा चित्त सहित पुरीजनो (नगरीना माणसो) भक्तियी चाल्या. नगरीनी स्त्रीओ पण केटलीएक पगे बालवायी नूपूरनो नाद करती चाली. तेमना अंबोडा ढीला पडी जवाथी तेमाथी पुष्पो खरी जंवा लाग्यो केटलीएक तो पविनी. साये रथमा बेसीने जवा लागी ने रथने पण घणी उतावळयी चलाववाने कहेवा लागी; केटलीएक श्राविकाओ तो अन्य कार्यों त्यजी दईने कटिमां चाळकोने वेसारीने गृह थकी वहार नीकळी तेथी तेओ वानरवाळा वृक्षो जेवी देखावा लागी, चळायमान छे कुं- रळो जेमनां एवा केटलाएक श्रेष्टीओ तो अश्वारुढ थईने जवा लाग्या. तेओ श्वेत, छत्र धारण करवायी आकाशने अधोमुखी पुंडरीक (श्वेत कमळ ) मय करवा लाग्या. लक्ष्मीवान माणसो त्वराए जता तेथी परस्पर संघर्ष ( संघटा.) ना ताडनयी हारना मोतीओ पडी जवा तेथी मार्ग मुक्ताफळमय यई जवा लाग्यो. आ वखते नगरीमां कूणिक राजा राज्य करतो हतो, ते एवी शैते जता लोकोने जोईने पोताना छडीदारने पूछवा लाग्यो. "शुं आजे नगरीनी वहार कोई देवीनी यात्रा छ ? के, कोई श्रेष्ठी तरफथी उजाणीनो महोत्सव छ ? के कोई कौमुदी-उत्सव - जेनो ·अंय चतुर्थ सर्ग. कोई म्होटो उत्सव आवेलो छ.! के, उद्यानना चैत्यमां. कोई प्रकारनी पूजा छे ! के, कोई महात्मा जैनमुनी समवसन्या छ ? के, जेने लीधे सकळ नागरिको त्वराए जाय छ ?" आ उपरथी. छ. डीदारे खवर काही तुरतज नरेंद्रने विज्ञापना करीने कछु.. "उ- चम एवा सुधर्मा गणधर आहि समवसऱ्या छ तेमने वंदन कर- वाने सकळ नगरीना लोको जाय छे. एकज शरण एवो अहंद धर्म छ जेमां. एq.आपर्नु राज्य विजय पामे छे." राजाए कडं. "हे वेत्री ! धन्य छे आ नागरिकोने के, जेओ सुधर्मास्वामिना वंदनने अर्थे त्वराए जाय छे ! अहो ! हुं जाग्रतावस्थामा छतां पण सुषुप्ता (निद्रा) वस्थाने पाम्यो छु, कारण के, में गणधर- देवने पण आल्या जाण्या नहीं. तेथी हुँ हवे सत्वर नेमने वंदन करवा जउं. कारण के, वायुनी पेठे अप्रतिवद्ध एवा तेओ एकज स्थळे रहेता नथी." एम कही आसन थकी उभा थई, प्रफुलित कमळ समान नेत्रवाळा ते राजाए चंद्रमाना किरणोथी वणेला होयनी ! तेवां वे श्वेत वस्त्र पहेां ने कानमां वै मोतीनां कुंडळ पहेन्या. ते स्वच्छ किरणोथी पूरायला हता, तेथी जाणे वे सुधाना कुंडज होयनी 1. तेवा शोभता इता. वळी हृदयमा तेणे विमळ मोतीनो हार पहेरी लीधो, ते जाणे लावण्य रुप सरिता (नदी) ना तट उपर रहेली फॅणनी रेखाज होयनी ! वळी ते अपर.कल्प- वृक्ष समान राजाए वीजां पण रत्नोनां आमरणो सर्वांगे पहेन्या. पछी तेणे आकाशना ककडा जेवं स्वच्छ ए, एक वस्त्र प्रहेन्यु, सेना छेदा पवनने लीधे हालता हता, तेथी ते जाणे नृत्य करतुं होयनी पछी तेणे सुगंधी पुष्पथी गर्भित एवा पोताना . मस्तके ·(१५२) जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग अस्त को छे चंद्र जेणे एवा वर्पा समयना मेघ सरखो अने कज्जल जेवो अंबोडो वांधी लीधों. त्यार पछी ते अरिवारण राजा सिंह जेम पर्वत उपर आरूढ थाय तेम कल्याणना कारण रूप एवा भद्र इस्वी उपर आरूद थयो; ने विद्युल्लेखाना जेवा अंकूशने हाथयीं आकाशमा फेरवतो ते पृथिवीनो ईंद्र ( कूणिक ) पगवटे हायीने प्रेरवा लाग्यो. ते पण म्हारा. पादना आघायी पृथिवी नमी न जाओ " एम धारी कृपा वताची धीमे धीमे चालवा लाग्यो ते हस्ति-अति म्होटी गर्जना करवायी ने निरंतर मद जळ वर्षावतो होवायी माणसोने भूमि उपर आवेला मेघ जेवो देखावा लाग्यो. पछी नृत्य करता होय तेवी रीते कूदता अने पोताना जानुने मुखाग्नी साये स्पर्श करावता एवा अश्वोना उपर बेसीने लालो अधारो इस्तीनी चोमेर वींाई गया. ते वखने विजय सूचकनारा अनेक उत्तम वाजित्रो वागवा लाग्यां; तेना गाडनाराओए तेनो ध्वनी परस्परना वाजिनोमा एक करी नांख्यो. चोतरफ शन्द करता एवा वाजिबोना प्रतिघोपने ठीचे आकाश ए एक म्होटुं देवी वाजिब होयनी । ते, थयु. पछी राजा पोताना परिवार सहित मुधर्मास्वामी गणधरना पादपपथी. अधिष्ठित एवा वन प्रदेशमा आची पहोच्यो. त्यां इस्तीने कुंभस्थळ उपर अंकृशना दंडना आघातयी उभो राखी तेनी कक्षाने योभीने ते महीपति ते उपरथी नीचे उतो. पछी तेणे पोतानी पादुका तथा छत्र चामर दूर कां, ने वेत्री (छडी- दार) ना हस्तनो टेको पण लेवो वंध को, ते वखते भक्तिने मी पोताने पण सामान्य जन समान मानवा लाग्यो. श्रावकोने ·३जो.) अथ चतुर्थ सर्ग. (१५३" स्तुति करता जोईने ते रोमांचित थयो; ने सुधर्मास्वामीने दूरी म जोईने मस्तक उपर अंजळि करी तेणे तेमने वंदन कल्यु. वंदन करीने भक्तोमा अग्रेसर एवो ते राजा तेमना लघु शिष्वनी पेठे तेमनां मुख तरफज दृष्टि राखीने तेमनी सामे वेगे. पछी सर्व प्राणि तरफ दयालु एवा श्री सुधर्मा गणधरे, श्रोता नी श्रवणेंद्रियने सुधा समान एवी देशना दीधी. देशनाने अंते राजाए तेमना शिष्योने जोई जंबूस्वामीने उद्देशीने पूज्यु. " हे भगवन् ! आ महर्षितुं रूप अद्भूत छे, सौभाग्य पण अद्भूत छे तेज पण अद्भूत छ; आम सर्व अद्भूत छे. तेमना केश यमुनाना तरंगो जेवा गुंछळावाला ने श्याम छे नेत्र कर्णात सूधी पहोचेलां छे तेमनी नासिका वीणा जेवी छे कर्ण नेत्र रूप सरसीने तीरे आवेली वे शुक्ति ( छीप) जेवां छे तेमनो कंठ शंख जेवो छे; ने तेमनुं वृक्षस्थळ म्होटी भोगळ जे छे. तेमता लांवा अने सरळ बाहुदंड जानु सूधी पहोचता छ तेमनो कटी देश मुष्टि ग्राह्य (मूठीमा माय तेवो ) छे ने तेमनी जंघा आलानस्तंभ सहश छ तेमनी जंघा मृगलीनी जंघा जेवी छे अने हस्त कमळ सरखा छे. एनी रूप संपत्तिनुं वर्णन म्हारा जेवो मनुष्य केवी रीते करी शके ? ए महाभागनुं सौभाग्य पण म्हारी वाणीनो विषय थई शके तेम नयी कारण के, बंधुनी समान एमने जोईने म्हारूं मन खुशी थाय छे. ए कोई महा तेजवान् छे; कारण के, एना तेजने लीधे तेमना सामु वरावर जोई शकातुं नयी; तेमनुं रूप पण तेवून छे. १.इस्तिने पांधवानो स्तंभ.

·(१५४) जंबूस्वामी चरित्र. [सर्ग आ महामुनि तेज 'अधृष्य छे, छतां अभिगम्य छे; तेथी जाणे सूर्यने अने चंद्रमाने लावीने एकत्र पिंडित कन्या होयनी 1 तेम देखाय छे. अथवा ए तपोनिधिना तेजो राशिनुं हुं केटलुक वर्णन करूं ? एना पाद ( पग ) ना नखना किरणोनी पासे वीजळी पण दासी जेवी छे." पछी गणधर महाराजाए, जेवी रीते श्री वीर प्रभुए श्रेणिक नृपतिने कही संभळाव्युं इतु, तेवी रीते कणिक नृपतिने जंबूस्वा- मीना पूर्वभवतुं वृत्तांत कही संभळाव्यु. संभलावीने कछु, " हे नृप ! आ महात्माना आवां रूप सौभाग्यने तेज छे, ते पूर्वभवना तपने लीधे छे. आ एमनो छेल्लो भव छ, ने एओ छेल्ला केवळी छ तेओ आज भवमां सिद्धि पामशे. जंबूस्वामी मोक्ष पाम्या पछी मनःपर्यवज्ञान, तथा परम अवधिज्ञान रहेशे नहि, आहारक शरीरनी लब्धि पण रहेशे नहिः तेम जिनकल्पीपणुं पण रदेशे नहीं; नहि रहे पुलाकलब्धि, तेम नहि रहे लपकश्रेणीनुं आरोहण प्रथमनां पाउला त्रण संयम पण नहि रहे. ए प्रमाणे आगळ पण ओर्छ ओर्छ थतुं जशे." सुधर्मास्वामी गुरुना आवां वचनो सांभळी तेमने नमीने नृपति नगरमां गया अने गणधर महाराजा पण पोताना शिष्य वर्ग सहित, ते स्थान यकी श्री महावीरस्वामी पासे गया, ने ते मनी साये विहार करवा लाग्या. सुधर्मास्वामीए पचास वर्षेनी वये दिक्षा लीधी; पछी त्रीश वर्ष १ धारण करी न शकाय तेवू. २ पासे जवा योग्य. ३ परिहार वशुदि समसंपराय ने यथाख्यात ए त्रण चारित्र.

·३ जो.] अथ चतुर्थ सर्ग. (१५५) पर्यंत चरम तीर्थंकर श्री महावीरनी शुश्रुषा (सेवा) करी. तेओ महावीरस्वामी मोक्षे गया पछी तीर्थ प्रवर्तावता वार वर्ष पर्यंत उदस्यपणे रडा. त्यार पछी एटले वाणुं वर्षनी क्ये तेमने केवळ ज्ञान प्राप्त ययु. पछी आठ वर्ष पर्यंत तेओ भव्य प्राणिोने वोध देता पृथ्वी उपर विचऱ्या. पूर्ण (१००) वर्षतुं आयुष्य पूरुं थये मनो निर्वाण समय आयो. तेमणे जंबूस्वामिने गणाधिप स्थाप्या. जंवूस्वामी पण तीव्र तप तपी केवलज्ञान पामी, दया सहित भव्य प्राणिओने प्रतिवोध देवा लाग्या; ने वीरस्वामीना मोक्ष दिवसथी चोसठ वर्ष पछी तेओ पण कात्यायन-प्रभवने-पोताने पदे स्थापी कर्मक्षय करी अन्यय पदने पाम्या. अर्थात् मोक्ष पहोच्या. ॥ इत्याचार्य श्रीहेमचंद्रविरचिते परिशिष्टपर्वणि स्थविरावली चरित महाकाव्ये जंबूस्वामिनिर्वाणवर्णनो नाम चतुर्थः सर्गः ॥ IAIRAINRITAIA, VAARADAMENDERTAKAR इति श्री जं…स्वामी चरित्रं समाप्तम्. मा

·No text on this page.

·No text on this page.