·ususums: mmeling Me गणीपद वि स १९.. श्रावण सुदी १५ अमदावाद भाषाढ सुरी" सुरत 000 लघु दीक्षा वामाधुर्यजिता सिता गतमदा दिनामुखेऽधातृणं येषां चित्तपिशुद्धताजितनिशा- नाथः कलक्षं दधौ; ते दुग्धाधिशुद्धकीर्ति निकम भव्यात्माभाजाममी, कल्याणं रचयन्तु सिद्धिविजयाः सरिसराः सर्वदा ॥ वि स .१० ज्येर घदी २ अमदावाद पन्यासपद वि. स. १९५७ भाषाद सुदी" सुरत प्रशान्त तपोमूर्ति पूज्यपाद चारित्रवृद्ध तपागच्छालंकार शामनप्रभावक संघस्थचिर आचार्यचर्य १००८ श्रीमद् विजयसिद्धिसूरीश्वरजी महाराज. वृहदोक्षा भाचार्यपद भपाद सुदी १३ अमदारद महा सुदी ५ महेसाणा

·દ્રવ્યસણતિકા સટીક તથા ભાષાન્તરમાં દ્રવ્ય સહાય
કરનાર સંગ્રહસ્થાની નામાવલિ
ર
પબેન ગુલાબબેન શા. રાયચંદ્ર કપુરચંદની દીકરી
૬) સાધ્વીજી મહારાજશ્રી દેવશ્રીજી (કચછ વાગડવાલા) ના હસ્તે શા. નગીનદાશ ઝવેરચંદ વલસાડવાલા
ઉપદેશથી એક શ્રાવિકા
પછે શા. રાયચંદ ગુલાબચંદ અછારીવાલા
પઇ શા. કેશરીચંદ ભાણાભાઇ હસ્ત નેમચંદભાઈ બીલીમેારા પy . હીરાલાલ વાડીલાલ કપડવંજ
૫ઇ શ. નાનચંદ ચેલાજી બીલીમોરા
૨૫ જાદવજીભાઈ મુળજીભાઈ રબારંભડા
પઇ શા. મગનલાલ નાનચંદ ચીખલીવાલા
૨શા. કસ્તુરચંદજી નાથાજી હસ્તે ખુબચંદભાઈ અછારી
પV શ. હીરાલાલ હરખચંદ ને ધમપત્ની સેનાબેન રજી ૨. મણીલાલ ખુબચંદ પાટણવાલા
સીમાદરાવાલા હ. શા-ફકીરચંદ ભાણાભાઈ વાગલધરાવાલા ૨૫ઇ શા. શિવમલજી ભભુતમલ ખાપલીવાલા
પછ શા. વીરચંદ રામદાસ વલસાવાલા
૪૩) પરચુરણ ૫-૧૦ કે ઓછી વધતી રકમ આવી તેના

·શ્રી દ્રવ્યસસતિકાના પ્રકાશન અંગે બે બેલ. આ પ્રસ્થનું પ્રથમ પ્રકાશન શ્રી જૈનધર્મ પ્રસારક સભા તરફથી આડત્રીસ વર્ષ પૂર્વે મૂળ, ટીકા અને બંનેના ભાષાંતર સાથે થયું હતું. તે ગ્રંથ દુપ્રાપ્ય થવાથી અને ચાલુ ટાઈમમાં દેવદ્રવ્યાદિકના દોષથી કૃધિત થતા, અનેક ભવ્યાત્માઓને જોઈને આ ગ્રન્થના પુન: સંસ્કરણની ભાવના અમારા હૃદયમાં કેટલાક વર્ષથી હતી, અને તે સકલ શ્રમણ સમૂહ શિરોમણિ તામતિ જ્ઞાન વયેવૃદ્ધ ૫૦ પૂર સાંપ્રત સમયસૂરિસિહ શ્રીમદ્ વિજયસિદ્ધિસૂરીશ્વરજી મહારાજના પરમ વિનય પૂ. શ્રી મેદવિજયજી મહારાજશ્રીના અનન્ય શિષ્યરત્ન પૂવ પંમેરવિજયજી ગણિવરના સદુપદેશથી ફળીભૂત થતાં, અમે મૂળથે ટકા સાથે, અને મૂળ, મૂળ તથા ટીકાના અર્થ સાથે જુદું જુદું તે તે વસ્તુના ખપી આત્માઓના માટે તૈયાર કરાવેલ છે. આ બને નાં પુનું વાંચન તેમજ શ્રાવિધિ, ઉપદેરાસપ્તતિકા, ઉપદેશ પ્રાસાદ, અને શેનપ્રહ્માદિક ગ્રન્થોના દેવદ્રવ્યાદિ સંબંધે દષ્ટ અને પ્રશ્નોતરે વિગેરે દેવદ્રવ્યાદિકની પુષ્ટિના માટે પરિશિષ્ટદિક પ્રશમરસનિધિ ગીતાર્થાણું અને આચાર્યદેવ શ્રીમદ્ વિજયભદ્રસૂરિશ્વરજી મહારાજના પ્રશિષ્ય રત્ન પ્રખર વક્તા પંન્યાસ શ્રી ચરણવિજયજી ગણિવરના સાહિત્યરસિક શિષ્યરત્ન મુનિ મહારાજશ્રી હર્ષવિજયજી મહારાજ સાહેબે કરી, ગ્રન્થની શોભામાં વધારો કર્યો છે. અને વૈરાગ્યામૃત વારિધિ પ્રશાંત તસૂતિ પૂજ્ય આચાર્ય પુંગવ શ્રીમદ વિજયભદ્રસૂરિશ્વરજી મહારાજના વિદ્વાન શિષ્યરત્ન મુનિ મહારાજ શ્રી જનકવિજયજી મહારાજસાહેબે દ્રવ્યસતતિકાનું દિગ્દર્શન લખી, ટુંકમાં ગ્રન્થને પરિચય કરાવ્યું છે. તે બાબત ઉકત યુનિ મહારાજાઓએ જે પિતાને ટાઇમ આપી નિ:સ્વાર્થ ભાવે સેવા બજાવી છે, તે બદલ તેમને આભાર માનવામાં આવે છે. અને તે પુસ્તકના પ્રકાશનમાં જેમણે જેમણે મદદ અપાવી, યા આપી છે, તેમને પણ આભાર માનવામાં આવે છે, અને બીજાએ આ માને અનુસરી પિતાની લક્ષ્મીનું સાર્થક કરે એમ અહી વિરમું છું. લીપ્રકાશક, ·दिलवन ट्रम्पसत. विका ॥ श्रीद्रव्यसतांतकानुं संक्षिप्त दिग्दर्शन.॥ अनंत उपकारी श्रगणभगवान् श्री महावीर परमात्माने प्रणमोने, ते महाप्रभुना श्रुतसागरमा सर्व निर्दिष्ट वस्तुओ होइ, तेमांनी श्री चैत्य, गुरु, ज्ञान, साधारण, अने धर्मनी निश्रावाळा द्रव्यनी सुंदर प्रकारे करायली व्ययस्थावाळी "दवसित्तरी"ना पुण्यप्रसंगे तथाप्रकारना शुभ दिग्दर्शनमा प्रवेश करतो हुँ अति हर्प पाएं छु.परम तारकना पुण्य चिह्नोनो सुप्रसंग पामी, भवभीर भव्यात्माओ स्योपार्जितादि द्रव्यादिनी भक्ति आदिए भवभ्रमण निवारणनी विज्ञप्ति करे, ए सहज छे. अने आथी " तेनी " सुंदर प्रफारना व्यवस्था स्वाभाविक होय, ए पण असहज नथी. ते सुंदर व्यवस्थाना मूळगूत रहस्यथी अज्ञात बाळजीवोने तथाविध व्यवस्थानो भन्योनी भक्तिआदिथी धरायेल द्रव्यना सदुपयोगना कारणे, अने ते ते प्रकारनी आशातना निवारणना कारणे, शुभमार्ग- दर्शक शुभ प्रयास करवो, ए पण अस्थाने नथी. ते ते शुभमार्गदर्शक प्रयास अनेक प्राचिन पुरुपो श्रीसर्वज्ञविभुदृष्टमार्ग द्वारा करता आल्या छ, भने सां. प्रतकाळे अर्वाचीन पुरुषो पण फरे छे. श्रीद्रव्यसप्ततिकाना कर्ता महापुरुष पण एक प्राचिन पुरुष छे. तेओश्रीनु शुभ नाम श्रीलावण्य विजयजी छे. तेओश्री जैन श्रमण होवा उप. संत श्रमणानुष्ठानद्वारा पाठक ( उपाध्याय ) पदथी अलंकृत हता. तेओश्रीना सद्गुरुवरनुं शुग नाम सूरिपुंगव श्रीमद् विजयमानुसूरीश्वरजी महाराजा हाँ. आ सूरीश्वरजीना गुरुवरनु पुण्याभिधान आचार्यदेव श्रीविजयमानसूरीश्वरजी महाराजा हतुं. तेओशो तपा विरुदयी अलंकतना कारणे प्रख्यात शुभ चिन्द्र स्वरुप तपागच्छीयमांना एक हता. पाठक प्रवर श्रीलावण्यविजयजी गणिवरे आ द्रव्यसप्ततिका अंगे-"गंयंतरगाहाहिं समस्थिया दव- सित्तरी एसा" ए द्वारा स्पष्टपणे नियेथुछ के ग्हें द्रव्यसततिका नामा ग्रंथ इतर अंथोनी गाथाभोद्वारा समर्थित कर्यों छे. तेोत्रीए आम इतरगं. थोनी गाथाओ कया कया ग्रंथमाथी चंटो छे, ते पण 'श्री पंचाशकजी' 'श्री श्राददिनकृत्य' इत्यादि महापंथोना नामनो उल्लेख करवा विगैरे द्वारा केट- ·- दिग्दर्शन तिका ॥ २॥ लेक स्थळे स्पष्टपणे निर्देश पण कयों छे. वृत्तिनी रचना करतां उपाध्यायजी श्रीलावण्यविजयजी गणियर पूर्व महापुरुषोए बनावेला महामंथोमांना अमृतोद्वारने स्मरणमा लान्या विना रह्या नथी. अने ते साथे ते ते महाग्रंथोनां नामो विगैरेनो उल्लेख पण तेओनी कयैज गया छे. आ प्रथनी प्रमाणिकता सुंदर प्रकारनी छे. वांचक जोइ शकशे के-आ ग्रंथमां ठेरठेर 'श्रीपंचाशकवृत्ति, धर्मपरीक्षा, श्राद्धविधि, सम्यक्त्ववृत्ति, प्रश्नोत्तरसंग्रह, उपदेशपद, बृहद्भाष्य, संघाचारवृत्ति, विचारसारप्रकरण, बृहच्छांतिस्तोत्र, श्रादिनकृत्य, महानिशीथसूत्र, त्रिषष्ठीशलाकापुरुषचरित्रनु आद्य- पर्व, पद्मचरित्र, व्यवहारभाष्य, संघकुलक, छेदसूत्रभाष्य, जोतव्यवहार, संदेहदोलावली, श्रीप्रज्ञापनासूत्रभापापद, निशीथचूर्णि, मूलशुद्धिप्रकरण, श्रीचंद्रकेव- लीचरित्र, शत्रुजयमाहात्म्य, आवश्यकसूत्र, श्राद्धजीतकरूप, सम्यक्त्वकलक, व्यवहारसूत्र, श्रावकप्रज्ञप्ति, उत्तराध्ययनसूत्र, पोडशक, विगैरे महाग्रंथोनी साक्षीद्वारा आ ग्रंथनी प्रमाणिकता कोइ अनेरी भात पाडे छे. कयुं द्रव्य कइ निश्रानुं गणाय! ए विगेरेनु स्पष्टीकरण शंकाशील आत्माओने शंका निवारण माटे अपूर्व रामबाण स्वरुप आ ग्रंथमां छापवामां आवेलं छे. आगमसापेक्षपणे विविध प्रकारनी युक्तिओ पण आह्लादने उत्पन्न करावे तेची छे. खरेज सुमार्गने नीरखी आनंद लहरी केम न वहे ! पण साथे सुवादना संगथी विरक्त, दुर्भाग्यवशे दुर्भागी बनेला, बिचारा पामर आत्माओने, के-जेओने सुंदर व्यवस्था सामे चेडा करवानो अभ्यास अने ओडकार छे, तेओने माटे आवा सुग्रथो सुखाभावने निपजाववा समर्थ छ ? लगभग निखिल जगत् सूर्य आ- गमननी प्रातःकाले राह जोइ रहे छे, अने ते द्वारा जीवनयात्रानो सुसंयोग माने छे. पण ते सूर्यागमन विचारा घूको, के स्तेनोने शूलस्वरुप निवडतुं होवाथी शुखाभाववाळु होय, ए पण एक अटल अनादिनो प्रसार छे. विशेषताए आसन्न भव्योने उद्देशीने फरमावायलां सदनुष्ठानो विगेरे ते ते प्रकारना सत्त्वोने सुगमताए महत्फळने नजदीकना समयमां समर्पनारां थाय छे, ए कारणे-"सविजीव करूं शासनरसी" नी विशाळ भावनावाळा महापुरुषोए सदनुष्ठानोना संदेशाओ जगत्ने वारंवार संभळाव्या छे. ते महापुरुषोए ·ट्रम्पस तिका दिग्दर्शन ॥३॥ फरमावेला संदेशाओ पैकीनो चैत्यादिद्रव्यने आश्रयीने किंचित् संदेशो आ द्रव्यसप्ततिकाना गुंथनद्वारा जे जे रीते पाठव्यो छे, ते विचार, पण स्थानीय छ, आ द्रव्यसप्ततिका भेदद्वार, वृद्धिद्वार, विनाशद्वार, गुणद्वार, दोपद्वार, प्रायश्चित्तद्वार, अने दृष्टांतद्वार, एम सातद्वारथी मंडित छे. १. भेदद्वार. आ द्वारमा चैत्यद्रव्य, गुरुद्रव्य, ज्ञानद्रव्य, साधारणद्रव्य, अने धर्मदव्यनी निश्चयात्मक विचारणा विधिवादपूर्वक करवामां आयो छे. मूळभेद तरीके आ पांच छे, अने तेना उत्तरभेद १५ छे, जे चोथी गाथामां सुंदर प्रकारे दर्शाव्यु छे. २. वृद्धिद्वार. आ द्वारमा चैत्यकार्यमां अधिकारी केटला गुणने धारण करनार होवा जोइए ? देवादिद्रव्यना विशिष्ट अधिकारी कोण होइ शके ? श्री जिनाजा रहितपणे देवादिद्व्यनी वृद्धिकारक वस्तुस्थितिथो अज्ञ होय, तो तेथो थती क्लीष्ट विटंबना, देवादिदव्यनी चिंतना शो रीते राखवी? विगेरे पांचमी गाथार्थो वारमी गाथा सुधीमा फरमावायुं छे. ३. विनाशद्वार. आ द्वारमां देवादिद्रव्य गक्षण करे, यातो उपेक्षा करी, बीजाने खावादे, अथवा मतिमंदपणाथी कोइने धीरवाथी थती दोपापत्ति, मोहवुद्धिए ते द्रव्यनो उप- भोग करे, यातो चोरी ले, तो तेथी नरकना आयुर्बधनी थती क्लीप्ट आपत्ति, भाडुं न आपे, प्रतिज्ञा करेलं द्रव्य न आपे, इर्ष्यादिथी दृपित थइ अविवे- किना यचने ते द्रव्यनी उपेक्षा करे, तो तेने थती संसारनी वृद्धि साधु पण भक्षगादि दोषोने न निवारतां उपेक्षा करे, तो तेमनी पण थती अनंत संसा- रमा परिभ्रमणा. अने अनुपेक्षितने थती महानिर्जरा. ते अंगे शुध्यशुद्धि विचारणा. विगेरे. १३ मी गाथाथी २० मी गाथा सुधीमा प्रकाशवामां आवेलुं छे. ४. गुणद्वार. आं द्वारमां देवादिद्रव्यनी वृद्धि करनार महासत्त्वोने आ लोकमां समृद्धि, कीर्ति, सुख, पळवृद्भिनी प्राप्ति तथा भक्तिवान् , शूरवीर, सर्वलक्ष- णोपेत, सद्बुद्धिवारिधि, सुशील, सर्वजन संमत एवा पुत्रनी प्राप्ति. अने परभवमा उत्कृष्टपणे तिर्थ करत्वप्राप्ति. मध्यमपणे संसारनो अंत. जघन्यपणे परित्त संसारी, अने जगतनुं महद् उपफारीपणुं विगेरे. २१. मी गाथाथो २४. मी गाथा सुधीमां निर्देश्युं छे. ५. दोपद्वार, आ द्वारमां देवादिदव्यना नाशक- ताने दर्शनमोहनीयनो बंध. बोधिलाभरुप वृक्षना मूलमा जाज्वल्यमान अग्निनु लगाडवू. चैत्यादिद्रव्य विनाशथी श्रीजिनेश्वरादिनी आशातना थवाथी थती ·दिग्दर्शव ॥४॥ तिका ॥४॥ अनंत संसारमी प्राप्ति. परभवमा दारिद्रय, कोढादिरोगोत्पत्ति, जनतिरस्कार, पराभव, घात, भारकर्षण, कुट्टणादि अशुभ फळन पामवं. ते द्रव्यनी चोरी विगेरे द्वारा साधुने आहारादि वहोरावे तो, ते साधुने अकम्प्य, तेथी थती महा गर्दा, प्रत्यनिकतानी प्राप्ति, आजा विराधकता, संयम अने तपनो विच्छेद, कुप्रवृत्ति प्रसंग दोष, चैत्यादि द्रव्यभक्षण कर्ताथी संयम-आत्म-प्रवचन-विराधना थाय माटे तेना संगनुं वयंपणुं. कोनो कोनो संग त्यान्य, विगैरे २५ मी गाथाथी ४४ मी गाथा सुधीमां वर्णव्यु छे. ६. प्रायश्चित्तद्वार. आ द्वारमा जे जे अतिचारो लागेला होय तेने सदगुरुवर समीपे प्रथम आलोनी पछी पाक्षिकादि प्रतिक्रमण करवं. आलोचना यथार्थ भावप्रकाशी करवी. आलोचना लेनार संवेगी, विवेकी, श्राद सामाचारीमां स्थित अनाग्रही, श्रद्धाल, आप्ताधीन, आसेवनादि लक्षणेयुक्त, आशंसारहित विगैरे गुणोवाळो भव्य होवो जोइए. ते आलोचनादाता आचारशील, दोपने धारी राखे तेवा, शास्त्रव्यव- हारनिपुण, आलोचना कारकनी शरमने सदुपदेशथी छोडावनार, योग्यतानुसार प्रायश्चित्त आपी धर्म-जागृति करावनार. देशकालादि जोनार सद्गुरु होवा जोइए. ते साधु या श्रावकके आचार्य, सांभोगिक, असांभोगिक, गीतार्थ, पासत्था, अगौतार्थ जेवा, पश्चात्कृत, देवता, अरिहंत प्रतिमा पासे, अथवा अर्हत् | सिद्धनी सामे क्रमे क्रमे अभाव छते आलोयण ठेवी. बे प्रकार. उत्कंठितपणाथी, अभिमानथी, प्रमादथी, यतनाथी, संघादिक कार्यथी, संभ्रमथी जे दोष लागेल होय तेनी यथास्थित आलोयण लेवी. आलोचना ग्रहणथी शुभभावनी वृद्धि अने सन्मार्गदर्शक सहायनो प्राप्ति, आलोचना शुभ स्थळादिए लेवी. आलोचना दाता छतां स्वत: आलोचना लेतो शुद्ध थतो नथी, अने वधु दोपित बने छे. पाप प्रकाशन लघुता, हर्पोत्पत्ति, स्वपरदोपनिवृत्ति, सरलता, शुद्धता, श्रीजिनाज्ञापालन, शल्पभावादि आलोचना करवाथी गुणो प्राप्त थाय छे, ते लघुगुरु प्रायश्चित्तादि, ४५ मी गाथाथी ५९ गाथा सुधीमां निवेधु छ. ७ दृष्टांतदार. आ द्वारमा वृध्यादि द्वारोने विशेषपणे पुष्ट करवाने माटे कथाओ कहेली छ.२ भद्धिद्वारमा प्रसंग पामी संकाशनी कथा, वे श्रेष्ठीना पुत्रोनी कथा, महेन्द्रपुरीना एक श्रावकनी कथा, ऋषभदत्तकथा,देवसेनमातानी कथा, मल्लश्रेष्ठीनी कथा, आभडशेठनो कथानुं आलेखन करी वस्तुना भावोर्नु ·उद्बोधन वधु पए कयु छे. ३ विनाशद्वारमा श्रीकालिकसूरीश्वरजी महाराज, श्रीभद्रबाहुस्वामिनी, श्रीवत्रस्वामिजी, कलिकालसर्वज्ञसूरिसिंह श्रीहेमचंद- सूरीश्वरनी महाराज, श्रीमल्लवादीसूरीजीम०, श्रीविष्णुकुमार, श्रीधर्मघोषमुनीजी, सर्वानुभूति मुनिवरनी कार्यवाहीद्वारा विनाशनो अभाव पुष्ट करवामां आवेल छ. ४ गुणदारमा सागरेश्रेष्टीनी कथाद्वारा चैत्यादिव्य वृद्धिकारकने श्रीजिननामकर्मनो गुण दाव्यो छे.५ दोपद्वारमा रुद्रदत्तनो कथा, चंद्रकुमार प्रबं. भद्वारा दोषयी थयेल आपत्ति, अने दोष निवारणथी थयेली अपूर्व सुखनी सामग्री विगेर सुंदर प्रकारे वर्णवेल छे. ३ प्रायश्चित्तद्वारमा सिद्धपुरना श्रावकनी संकाश नामना श्रावकनी कथा, फर्मसार अने पुण्यसार- निदर्शन, महाकाळना दृष्टांतद्वारा प्रायश्चित्त न लेनारानी अवनति, अने आलोचना लेनारनी प्रगतिथी आ विषय हार्द पण सारं खोल्युं छे. तत्त्वरूचिए सम्यक् श्रद्रानपूर्वक आ दृष्टांतो अवश्य-एकांत लक्षपूर्वक मनन करवा योग्य छे. उपर्युक रमते नैयादि द्रव्य अंगेना किंचित् संदेशानुं केवल संक्षिप्त दिग्दर्शन अहिं कय छे. विस्तृत तत्वपिपासु अने भवभीमा श्रीदव्यसित्तरी' (मसात का) भायंत वांचन स्व-पर हितार्थे कर, परमावश्यक छे. पाठक प्रवर ग्रंथकर्ता घणा भवभोरु छे. तेभोनीए आ ग्रंथनी रचना कर्या पार तक शालोना परम निपुण अने वैराग्यरुप अमृतना समुद्र पंडित मुनिप्रवर श्रीविद्याविजयजी महाराज पासे आ ग्रंथमां किंचिद् दोष पण न रहेगा समे ते मारे सम्पर संशोभन कराज्यं छे. आ मंथनो रचना विक्रम संवत् १७४४ना आसो मासना शुक्लपक्षमा करी छे. भव्य सत्वो शुरूपक्षना सिमां बार सकिने भारत से सज्ञान तमोपहारथी थती परमोज्वलताने पामी, धर्म कर्म सिंह बनो निखिल शांतिना धाम स्वरुप निवृत्तिस्थानने सत्तर पामो एम को पिर ई. सीपोर लि. भारनहुरतीचा श्रमण जनकविजप वि.सं. १९९५ ·नाम " " -: श्री विनय-भक्ति-सुन्दर-चरणग्रन्थमाला तरफथी तैयार थता ग्रन्थो:- श्रीउत्तराध्ययनसूत्रम् १३-०-० ग्रन्धाकर श्री प्रत्येकयुद्ध चरित्रम् पद्य .-१०-० (श्रीभावविजयोपाध्याय वृत्तियुतम्) (प्रेसमा) श्री चावीशपरीपह कथा श्री हैमधातुपारायणम् श्री मूलदेवनृप चरित्रम् ,, (प्रेसमां) (कलिकाल सर्वज्ञ श्री हेमचन्द्रसूरीश्वर पिरचित (प्रेसमां) श्री अगडदत्त चरित्रम् , १४ श्रीश्राद्धप्रतिक्रमणसूत्रम् वृत्तित्रयोपेत्तम् श्री शान्तिनाथ चरित्रम् ,, (श्री चन्द्रसूरि. श्रीतिलाचार्यः श्रीपार्श्वः टीकाकारा) श्री विष्णुकुमार श्री उणादिनाममाला (कोशः) श्री उदयनगजर्षि (श्री शुभशीलगणि विरचित अनेक अप्रसिद्ध शब्दोना संग्रह युक्त) श्री दशाणभद्रनृप श्री धर्मोपदेशमाला श्री चित्रसम्भूतिचरित्रम् ,, (प्रेसमां) (मल्ल. श्रीहेमचन्द्रसूरि शिष्य श्रीविजयसिंहरिकृतवृत्तियुता) श्री सनत्कुमार चरित्रम् प्राप्तिस्थान--40 भुरालाल कालीदास सरस्वती जैन पु. श्री द्रव्यसप्ततिका भाषान्तर मेट भंडार १४५ गुलाल साडी मुंबई प्राप्तिस्थान-पं० हीरालाल हंसराज-जामनगर. केशरवाइ ज्ञानमंदीर -~पाटण (गुजरात) " ·प्रथम ज्यसत. तिकातिः ॥ अहम् ॥ ॥ श्रीशान्तिनाथाय नमः ॥ सकलसुविहितशिरोमणि-प्रशान्तमूर्ति-श्योपद्ध-गीतार्थाप्रणि-जैनाचार्य श्रीमद्विजयसिबियरीश्वर सद्गुरुभ्यो नमः ।। महोपाध्याय श्रीलावण्यविजयगणि विरचिता ॥ श्रीद्रव्यसप्ततिकावृत्तिः ॥ (स्वोपज्ञा) छह अंधारंभे ग्रंथकृत् शिष्टममयपरिपालनाय विनोपशांतये श्रोतृमवृत्तये च मङ्गलादिकं प्रतिजानीते- सिरिवीरजिणं बंदिय, धम्मगुरुं तत्तवोहगं धीरम् । देवाइदव्वतत्तं, सुआणुसारे निरुवेमि ॥१॥ (टीपा) सिरिषीरत्ति-श्रीवर्द्धमानजिनं स्वधर्माचार्य च वंदित्वा सम्यग् मनोवाकार्यनत्वा प्रणिधायेत्यर्थः । देवादिद्व्यतच्च देवादिद्रव्यस्य स्वरूपं निरूपयामि विपिच्य वक्ष्ये इति क्रियाकारकसंटंकः । केन श्रुतानुसारेण श्राद्धदिनकृत्यादिग्रंथानुसारेण । अब प्राऊतत्वात् वतीयाथै सप्तमी । कीदृशं वीरजिनं गुरुं च तचवोधक अनुग्रहधीप्रयुक्तसदागमोपदेशतस्तथा भव्यानां यथावस्थितत्त्ववो.

·प्रथमद्वारे व्यमम विकात्तिः ॥ २॥ घजनकं अनेनोभयत्र परंपरया साक्षाम परोपकारत्वं दर्शितं । पुनः कीदृशं धीरं मरणांतकष्टोपनिपातेप्यनुत्सूत्रप्ररूपकस्वभावमनेनोभ- यत्र सुगुरुत्वं सचितं । यदुक्तं विशेपावश्यके "उस्सुत्तभासगाणं, वोहिनासो अणंतसंसारो ॥ पाणच्चएवि धीरा, उस्सुत्तं तो न भासंति ॥ १ ॥ तचतः स्योपकारकत्वमपि भावितं । अत्र श्रीविरजिनं तत्त्वयोधकं चेति पदद्वयेन सद्भूतार्थप्रतिपादनपरेण चत्वारो भगादतिशयाः प्रकाशिताः । तत्र श्रीशन्देन ज्ञानातिशयः, वीरमित्यनेन पूजातिशयः, जिनइत्यनेनापायापगमातिशया, वचपोषकमित्यनेन पचनातिशयः । तदेवं चतुरतिशयप्रतिपादनद्वारेणोभयोरेकत्वदर्शनेन च गुरुदेवयोः पारमार्थिकीफलोपहितप्रणि. धानयोग्यतामिहिनेति भावः तथा प्रयोजनादिनिरुपणं च लोकाद्भाव्यमिति ॥ १॥ अध देवादिद्रव्यपवाच्यमाह- ओहारणबुद्धीए, देवाईणं पकप्पिअंच जाया । जं धणधन्नप्पमुहं, तं तद्दव्वं इहं णेयं ॥२॥ (टीका) ओहारणेत्ति-अवधारणबुद्धया मत्यादिविशिष्टनियमयुद्धया देवादिभ्यो यद धनधान्यादिकं वस्तु यदा यत् कालावच्छे- देन प्रकरिपतं उचितत्वेन देवाधर्थ एवेदं अईदादिपरसाक्षिकं व्यापार्य न तु मदाद्यर्थे इति प्रकृष्टधीविषयीकृतं निष्टापमिति यावत् तदा तद् रह अब प्रकरणे तद्रव्यं तेषां देवानां द्रव्यं देवादिद्रव्यं ज्ञेयं बुधैरिति शेपः । एवं मति संकल्पितमात्रमहदादिदृष्टि- मात्रपतितं च देवादिद्रव्यं न भवतीति तचं । तेन नैवेद्यपूजार्थ संकल्पितमपि स्वनिष्टितमशनादिकं सपरिकरमृगाभिधद्धिज- श्राद्धेन माधुभ्यो विधिपद् दत्तं महाफलायाभूदन्यथोमयेषां स्फुटं दोपोपपत्तिः स्यात् । पदुक्तं वसुदेवहिंडिका २ खंडे संघाचा- रवृत्तौ च "कौसलजणवए संगयसंनिवेशे जिणभत्तो गासच्छायणमितमोई मिगो नाम भणो परिवसइ । तस्स तारिसी महरत्ति ·प्रथमद्वार ॥३॥ निकाति: पिणा । गया पाणिन्ति । कयामिगेणाणुना महे फरे हि देवकए भत्तं । जउ चउहागमे पूया भणिया । तथाहि तिस्थयरो अरिहंतो वस्म व भपि फायमा माय आपदणाइहिं भाइ । पूर्यपि पुष्फामिसपुइपडियातिभेओ चउव्यिहं पि जहामलिए कुन्नत्ति" अत्र पपासमामपिफलातोपदेशपरिपालना प्रतिपत्तिः । तओ पुष्पआओ नेपिलायापयरेत्ति मनंतीए तीए देवकले सजिपं भोवणं, माइयो अउवागया पगख्य मुख्स मग्गो सतिण्हवि जणाण समवाओ पडिलाभेमुत्ति वढमाण भावेहिं तेहिं साहयो पडिलाभिया । गिरति गुणी पि किंचि मि सुहमान पुनित्यं । अब विशेषार्थो वृहत्कल्पभाष्यतो भाव्यः । तो पूआदाणफले, णेवं तिण्डंपि नेसि संभाग, रायले भोगफलं, जस्स महो पूयमाहप्पं १। तथा । तपनियमेण य मुख्खो, दाणेण य हुँति उत्तमा भोगा । देवगणेण T, समपमरयेय इंद। नतो भांतरे च मृगद्धिजादयो मुक्ति प्रापुरिति । अत एव पूजातः प्राग् देवपूजामत्कवचंदनभाजनात् पारे साले ना गृहीतनंदनेन कृतभूपणः श्राद्धो देवानर्चयेत् तथा सगृहदीपोऽपि देवदर्शनार्थमेव देवाने आनीतो देवसन्को न सार. तापामे दोषितं नैवेगपानादिकमपि देवसत्कं न स्यात् नथोचितनव्यानपफामफलादेर्देवस्य पुरो ढोकनं साधोनि- मेरो परिवा सयम पायमिति पावजीपनियमे मति तदकरणे नियमभंगा नियमाभाये तु तदनिवेदने भक्तिभंगाशातना स्यात् । नाशाहोरम सेनन देवद्रज्यभक्षणदोषप्रसंग इत्यादि विधिनिषेधवादोऽपि घटते इति २. अप मारेगापिम्पमरूपणां दर्शयति- भेया बुडी गातो. गुण दोसा पायच्छित्त दिठंता। एएहि दुवारेहि, एअस्स परूवणा णेया ॥ ३ ॥ 1 गोल गरे पनि भारभाराने दाने व भयोरुभयोरेपापतिः ।

·यसप्त काचिः प्रथमद्वारं ॥४॥ (टीका) मेप्रति तत्र शैक्षशिक्षष्प्रयोजका द्रव्यप्रकारा भेदाः १ सभ्यचिंतापूर्वा स्वधनादिमक्षेपविधिना तदुपचितिवृद्धिः २ लोमायुदयोदीरितभक्षणोपेक्षणादिना तद्धानिविनाशः ३ तयोः करणं वारणादिना पुण्यानुचंधिपुण्यादेर्लाभो गुणः ४ तद्विनाशोद्वेलित- पापानुभावो दोषः ५ तद्विशोधकोऽनुष्टानविशेपः प्रायश्चित्त ६ क्रमाव गुणदोपयोः प्रवृत्तिनिवृत्तिदाार्थ निरूपितमुदाहरणं दृष्टांतः ७ एतैर्वृद्धिस्थद्वारैरेतस्य देवादिद्रव्यस्य प्ररूपणा ज्ञेया, सम्यग्ज्ञानविषयी कार्या ॥ यतः सम्यग्ज्ञानत एव सम्यकप्ररूपणाप्रतिपतिश्च मवतीति भावः ॥३॥ अधोवेशानुक्रमेणादिशब्दनियमितं मूलोत्तरान्वितं भेदद्वारमाह- तं गेयं पंचविहं, चेइयदव्यं च गुरुअदव्वं च । नाणं साधारणगं, धम्म पत्तेय तं तिविहं ॥४॥ (टीका) तेणेयमिति । तद् देवादिद्रव्यं नेयं पंचविधं निश्राविषयभेदात् पंचप्रकारं तद्यथा । चैत्यद्रव्यं १ गुरुद्रव्यं २ ज्ञानद्रव्यं ३ माधारणद्रव्यं ४ धर्मद्रव्यं ५ च। ता तत् मूलभेदभिन्नं देवादिद्रव्यं च प्रत्येकं त्रिविधं जघन्यादिभेदेन त्रिपकारं भवति । अयं भावः। चैत्यम्याईद्विवस्य निश्चित द्रव्यं देवद्व्यमित्यर्थः । अत्र "चैत्यं जिनोकस्तद्विवे चेत्यो जिनसभातरुरिति" हैमवचनात् । मपरिकरप्रसादो वास्तुरूपत्वेन देवद्रव्यांतर्भूतन्यात पृथक् नोक्त इति । तच यथाईमूल्यायपेक्षयात्रिधा | जघन्यं १ मध्यमं २ उत्कृष्टं च । तत्र नैवेद्यमृतवंशोपकरणादि जघन्यं द्रव्यं ९ वस्त्रधातुकाप्टभाजनोपकरणचतुःपदादि मध्यं द्रव्यं २ कनकरूप्यमौक्तिकवास्तु- क्षेत्रादि उत्कृष्ट द्रव्यं ३११ एवं यथासंभवं गुरुद्रव्यं भाव्यं २ मीमेतिमीमसेनन्यायात् । ज्ञानं ज्ञानद्रव्यं पुस्तकद्रव्यमित्यर्थः ३ तथा माधारणद्रन्यं चत्यपुस्तकापद्गत श्राद्धादिसमुद्धरणयोग्यं ऋद्धिमच्छावकमीलितं भांडागाररूपं क्षेत्रद्रव्यमित्यर्थः । तदपि पूर्ववत्रिधाभाव्य ·द्वितीय वृद्धिद्वार द्रव्याप्त तिकात्ति: ४ धर्मद्रव्यं प्रायः माधारणधिया नेत्यादि १२ धर्मस्थाने' यथाशक्तिव्ययनिमिनं परिज्ञातं द्रव्यं । तदपि विधा एव पंचदशभेदाः स्परित्यर्थः । अत्रैमत्वे मति अनेकमपंधित माधारणत्वं तच नियतकविषयापेक्षया उत्तरं त्वनियतोभयापेक्षया च भेद्यं । अधया निथाकाले गार्यकाले ना प्राधीभेदात् विषयभेदाद्वा सर्वपापि भेदः स्वधिया स्फुटं बोध्यः । तथान जघन्यादिद्रव्यविस्तारो पदिनाशप्रायमित्त विवरणासरे वक्ष्यते ॥४॥ ॥ इति समाप्तं प्रथमं भेदद्वारं ॥ अपां वृद्धी वक्ष्यमाणं मत्कलमदेतीति पृद्धियारनिरूपणार्थ चैत्यकारणाधिकारिगुणोपलक्षणेन पंचाशकगा. भागामावो मामान्यतस्तदाधिकारिणं निरूपयति. अहिगारी य गिथ्यो, सुहसयणो वित्तमं जुओ कुलजो। अरकुद्दो धिइवलिओ, मइमं तह धम्मरागी या५। गुरुपूजाकरणरई, सुस्सूसाइगुणसंगओ चेव । णायाहिगयविहा, णस्स धणियमाणापहाणो य ॥ ६ ॥ (टीका) अहिगारित्ति । गुरुपूजत्ति । अत्रोत्सर्गत ईदृग्गुणो गृहस्थः प्रायोऽधिकारी देवादिद्रव्यधुद्धिकर्ता जिनरुक्तः । तद्यथा । कीदृग् गृहम्या, सुसखजना अनुकूल कुटुंबादिवर्गसहितः १ विगवान् न्यायार्जिवमाद्धिमान २ युक्तः राजसत्कारादियोग्यः प्रत्यनी. , मुमयतया मुसियानि क्षेत्राणि सप्त तस्मिन् भक्तपरिज्ञानुसारेण निघाकाले कार्यकाले प्रयोक्तुरयष्टभ पुद्धिरूपी दो मेवो धीराजप्रश्नीययोगशा- मानुसारेण अनुकम्पा पयासकानुमारेण पोपधारामारीपटहरूपी दो घ भेदो मर्यादा ॥

·द्वितीय वृद्धिद्वार: ॥ ६॥ कादिनाऽपरिभूत इति यावत् ३ कुलजः सदश्यः कृतप्रतिमानिहिकः ४ अक्षुद्रो दानशौंडः ५ धृतिपलिकः चिचसमाधानलक्षणसा- पमम मपपुष ५ तथा बाता विद्वान् प्रस्तुन विधानस्य चैत्यद्न्यादिवृद्धिविधेरित्यर्थः ७ आज्ञाप्रधान: आगमपरतंत्रः ८ धर्मासक्तः ९ तिकापूतिःगुरुभक्तिरतः पूजनीयमेवापरायण इत्यर्थः १० शुश्रूषादिगुणैः संगता विवेकीत्यर्थः ११ मतिमान स्वतः प्रशस्तधीमान् १२ अयं' भार: ईदृशः श्रद्धारतः सानुबंधसत्फलाः चैत्यद्रव्यादिवृद्धिव्यवहाराः सुसाध्याः स्युः तत्प्रतिकूलाभक्षणादिदोपा अपि निवार्याः स्युः । विमरशस्तु ते दुःसाध्या एव ततो यस्य यथा मामर्थ्य स तत्र तथा प्रवर्तते इति ५॥ ६ ॥ ॥ अथात्रैव विशेषतस्तदधिकारिणो निरूपयति ॥ मग्गाणुसारिपायं, सम्मदिट्टीतहेव अणुविरई । एए हिगारिणो इह, विसेसओ धम्मसत्थंमि ॥ ७॥ (टीका) मग्गाणुनि । भवामिनंदिदोपरहितो मित्रादिदृष्टिसहितः शमसंवेगाधुपलक्षितः तथाविधमंदमिथ्यात्वकपायोदयभाग् भज- नया च जैनक्रियावान् तथाभव्यो मार्गानुसारी स्यात् । यदुक्तं धर्मपरीक्षादौ । “ मग्गाणुसारिभावो, आणाए लख्खणं मुणेयध्वं । किरिया तस्य न णियया, पाडवंधे याविश्वयारे १ तत् तत् तथानुकूलप्रवृत्तिहेतुपरिणामो मार्गानुसारिभावः । सैव द्रव्याजाप्युच्यते । तर मापतुपतामल्यादिवत् अन्वयव्यतिरेकाम्यां दर्शनक्रिया न नियता । एतेन मार्गानुसारिणां द्रव्यतो जैनक्रिया- नियमो निरस्त इति १ एपा मागानुमारिता चोकर्पतः चरमावत्तेऽपि प्रवचते। यदुक्तं तत्रैव "मग्गाणुसारिभागे पुग्गलपरिअ. 'भत्र कार्य परणयोः मषंध दर्शयितुं पश्चानुपुग्यो कतिचिद्गुणादर्शिताष्टीकानिः ॥

·द्वितीयं वृद्धिशारे शिकनि: हर मुणेगयो। गुणगुढीप पिगमे गयाभिनंदीण दोसाणं" १ अन चरमपुद्गलावर्त प्राफालयर्तिनोऽनंतानुबंधिकपायादिविपाकरूपाः क्षुद्रलादयो दोश मरामिनंदिन उच्यते प्रति ? तम मिथ्यात्योदयरहितत्वे सति फेवलनिःशंकितादिगुणमहितो भन्यो गिरतमगरष्टिः २ भयोवेगादिगुणवत्वं सति अप्रत्यारूपानावरणक्षयोपशमजन्यविरतिभव्यो देशविरतिः ३ एने इइ नापधिकारे विशिष्टाधिकारिणो धर्मशास्त्रेण पंचाशफायनुमारेण प्रायो ज्ञेया इति शेषः । पुपालंपने तु साधयोप्पा प्राधिकारिणोऽय वक्ष्यते ।। ७॥ अप समात्मप्रतिपक्षविध्यपेक्षकद्वारेण फलोपहितां वृद्धि दर्शयन् प्रसंगतो विनाशमपि दर्शयति । जिणवरआणारहियं, पद्धारतावि केवि जिणव्यम् ॥ बुइंति भवसमुदे, मूढा मोहेण अन्नाणी ॥८॥ (टीका) जिणेति । अत्र तंत्र न्यायेन व्याण्यानं द्विधा कार्य । तत्र विधिपक्षे सर्वत्र प्रायोऽकारविश्लेपात् जिमाइयारहितं सहितं देवादिद्रव्यं पश्यतः केचिदनिर्वाचनीयाणा: अमूढाः विवेकिनः अमोहेन मेदज्ञानेन आज्ञान्या अर्हदायाज्ञामात्मनि नपंतीति अहंदादि आगारापका भवसमुद्रे अ-न निमवति तरंतीत्यर्थः । विधिपक्षे तु यथाश्रुतं व्याख्येयं । अत्रेदं हार्द श्रीआशाज्ञानुमारिण्युचि. तार्थक्रिया विधिः स्वच्छंदानुसारिणि चाविधिरतः कर्मादानादिकच्यापारवर्जसद्व्यवहारादिविधिनैव तवृद्धिः कार्या १ । केनितु भादम्पतिरिक्तम्यः समधिकग्रहण गृहीत्वा फलोतरेणापि तवृद्धिचितवेत्याहुरिति । सम्यक्त्वपश्यादौ संकाशकथायो वयोक्तेः । एवं सति परः पाद । ननु देवद्रव्याधिकारे कथं श्राद्धेन देवद्व्यपृद्धिं कर्तुं शक्यते । यतो " भग्वंतो जिणवन्वं, अनंतसंसारिओ भणिओ" इति जाननपि आत्मव्यतिरिक्तानां यच्छन्नुभयेषां संसारयुद्धि प्रतिकारणता भवति । न हि विपं ·ति द्वितीय वृद्धिद्वार ॥८॥ करणापि पिकास्कन स्यादिति वाच्यं । प्रायः मपामपायकदेव स्यात् ग्रंथांतरे आलोचनाधिकारे भूपकादीनामपि दोपोत्पत्तिरुक्तास्ति। तदा पृद्धि प्रति का रीतिरमोच्यते । मुख्यवृत्या श्राद्धानां देवद्रव्यविनाशनमय दोपः । कालोचितव्याजादिदानपूर्वकग्रहणे तु न भूपान् दोपः । समधिकच्याजादीदान पुनोपाभावोऽवसीयते । तदिनाशे तु दुर्लभवोधिता । तदक्षादिदेशनादानोपेक्ष णादो माधोरपि भवदुग्यं च शास्त्रे दर्शितमस्ति । तेन तदभिज्ञाना श्राद्धाना प्रायस्तस्याव्यापारणमेव श्रेयः । मा कदाचित् प्रमा. देन स्वल्पोऽप्युपभोगो भवतु इति सुस्थानस्थापनया प्रत्यहं सारादिकरणपुरस्सरं महानिधानयत् तत्परिपालने च तेषां न कोपि दोपः किंत तीर्थकनामकर्मनिबंधनादिविशिष्टलाभ पुष ६ । एवं सति तपा यत्तद्वननं तन्निःशूकतादिदोपसम्भवपरिहारार्थ ज्ञेयं तेनेतरस्य वनोगविपाकानमिनस निःशूकतायसंभात् पद्धयर्थं समधिकग्रहणकग्रहणपूर्वकसमर्पणे न दोपः। आगामिनिर्धनत्यापदादिसंभवेऽपि मूलधनस्य विनाशाभावात् । मशूकादौ त वृद्धघायथै समर्पणव्यवहाराभावात् तेषां तद्भक्षणे दोष एवेति । तथा कदाचित् उक्तप्रकारेण यदा सुधादा अपि स्वयं तद्वर्द्धयितुं न शक्नुवंति तदाक्षतपूगीफलनेवेद्यादि देवद्रव्यविक्रयोत्थद्रव्यवत् तद्धनेनेवोचितपृथग्यापार- करणेन लन्धं धनं माधर्मिकाणामुक्त्वा देवद्रव्यादौ प्रक्षेप्यं न तु स्वधनादौ । तद्धानिरपि तेपामग्रे वाच्या तत्प्रतीकारार्थमिति २ । तथा यदोक्तप्रकारणेतरगृहेऽपि ग्रहणका हणपूर्वकतवृद्धिसंभयो न स्यात् तदौचितव्याजादानपूर्वकमेव तद्गृहे तद्धनं यथाकालावधि गंभूप पुधारकोच्यं । ततो अप्रमत्तास्ते तद्धन तथा प्रकारेण गृहांतरं परावर्तयतः सागदिक कूर्वतः प्रवर्तयेयुः ५ । अत्रोत्मर्गाप- पादेन भावना कार्या । एवमादिवृद्धिप्रकारामावाद सर्पधा विनाशसंभवे तु महानिधानयत् रक्षणीयमेव न तु वृद्धयर्थ कचिदपि मोच्यामिति । श्राद्धविधि मम्यपत्य प्रति प्रश्नोत्तरसंग्रह वृद्धवादानुसारेण विधिपूर्वकैव पृद्धिस्तथागव्यानां संपूर्णफला यशस्करी भवति ।

·द्वितीय पाविद्या विपाधि प्रविधिना प पिहिता कालांवरे समूलं त्यादिव्यं विनाशयति । यता " अन्यायोपार्जितं द्रव्य, दश वर्षाणि विष्ठति । प्राप्ते च पोडशे वर्षे, समूलं प विनश्यति । " यतो लोकेऽपि पद्धिवाणिज्यसेवाभोजनशयनासनविद्यासाधनगमनं वंदनादिकं च द्रव्यक्षेत्रका- लादिविधिना विदिवं पूर्णफलवनान्यथा सामग्रीकल्यात् । ययुक्तमुपदेशपदायी आसमसिद्धिआणं, विहिपरिणामो उ होइ सय- फालं। विहिचाओ अविहिमत्ती, अभवजिपदरमव्वाणं ॥१॥ धनाणं विहिजोगो, विहिपख्खाराहगा सया धमा । विहिबहुमाणी धन्ना, विहिपगरा अमगा धन्ना ॥२॥ विहिसारं चिअ सेवइ, सहालूसत्तिमं अणुट्ठाणं । दव्वाइदोसनिहओवि, परुखवायं वहइ तमि ॥३॥" लोकेऽपि भूपते "विधिपूर्व कृतं कार्य, संपूर्णफलसिद्धये । विपरीवं च तुच्छं स्यात् , श्रेष्टिनंदनयोरिव ॥ ४ ॥" तद्यथा । कांचनपुरे दो भेटियतो द्रव्यार्थिनी एकं सिद्धपुरुष भक्त्या भजतः स्म। एकदा तुष्टेन तेन सम्यग्विधिसहितानि तुंबीफलानि सप्रभावाण्यापतानि । तथाहि शतवारकप्टे क्षेत्रे निरातपस्थले उक्तनक्षत्रवारयोगे वाप्यानि वल्लीनिष्पत्तौ च कियंति बीजानि संगृह्य सपत्रपुप्पपल्ली क्षेत्रस्थैव दाते । तद्भस एकगपाणकप्रमितं चतुःपष्टि गधाणकतानमध्ये क्षिप्यते जात्यं हेम स्यादिति सिद्धेन शिक्षितौ तौ गृहमाययतः । वतस्तयोर्मध्ये एकेन यधोक्तविधौ कृते जात्यं हेम जज्ञे । अन्येन विधिरीपन्न्यूनीचक्रे तस्स रूप्यमेवातः सर्वत्र सम्पग्विधिरेवोचितः । अविधिस्तु निःशूझतया विहितोऽनायव । यतः "जह भोयणमविहिकयं विणासए विहिकयं जियावेइ । तह अविहिकओ धम्मो, देड भवं विहिकओ मुख्खं ॥१॥ हरिऊणय परदन्यं, पूर्य जो कुणइ जिणवरिंदाणं । दहिऊण चंदनतरुं कुणइ इंगालवाणिसं ॥२॥" न चैवं संप्रति धर्मो नैवकर्तव्यतयापन्न इति वाच्यं अपरिहार्याविधेः सुप्रतिकार्यत्वात् । यतः अविहिकयावरमकयं, उस्स- अपयणं भणंति सव्वण्णू ॥ पायछित्तं जम्हा, अकए गुरु कए लहुअं ॥१॥" अत एव सकलपुण्यक्रियाप्रांते अविध्या.

·माप्त द्वितीयं वृद्धिवारं यशातनानिमितं मिथ्यादु:कृतं दातव्यमेवेति । किंच सातिचारादप्यनुष्टानादभ्यासतः कालेन निरतिचारमनुष्टानं भपतीति सूरयः यदाह । अभ्यासो हि प्रायः, प्रभूतजन्मानुगो भवति । शुद्ध इति संस्कारद्वारेत्यर्थः । बाह्योपि अभ्यासो हि कर्मणां विगाचिः कौगलमावहवि नहि सन्निपातमात्रेणोदपिंदुरपि प्रावणि निम्नतामादधातीति तत्वम् ॥ ८॥ अथ विधिवत् श्राद्धदिनकृत्याधनुसारेण चिंतामपि निरूपयंस्तौ दर्शयति- मू०-समये सहो चिंतइ, चेइयमाईव दुच्छियं अन्नं । उग्गाहिणी उ सययं, दव्तु व्वुट्ठी न अन्नहा ॥९॥ (टीका) समयेति-समये एकायंतर दिवसादिप्रस्तावे कदाचिदित्यर्थः । तथाविधश्राद्धः चिंतयेत् सारणादिविधिना पर्यालोचना- पूर्व सारयेत् । चैत्यादीन् आविशन्दात् चैत्यप्रदेशनमार्जनादिग्रहणं अथवा अन्य चैत्यादिपरिचारकदेवार्चपाहारिकादिकं दुःस्थित सखव्यापारासमर्धमापाजीविकया वा दुःसितं संत चिंतयेत् । देवादिद्रव्योग्राहणी तु सततं चिंतयेत् यतो देवादिद्रव्यस्यातिशयेन पद्धिः म्यान् । विपक्षे दोषमाह ॥ अन्यथोक्तचिंताभावे तु उक्तवृद्धि व । इयमत्र भावना । देवगुर्गों हारतोऽहंदशासनस्य मूलत्वात् पूर्व यथावसरं विवेकिना सपरिकरचैत्यचिंता कार्या। तत्रापि जीर्णचैत्योद्धारविषया विशिष्टफलदा । यदाह । अप्पा उहिओ चित्र, उद्धरिओ तहय तेहिं नियवंसो ॥ अने य भइसचा, अणुमोअंताओ जिणभवर्ण" ॥१॥ "खवि नीयागो, उम्चा- गोयं च पंधितं तेहिं । कुगतिपहो निद्रविओ, मुगइपहो अजिओ तहय" "इहलोगमि सुकीति, सुपुरिसमग्गो अ देसिओ होर। मेवाप्रमोशनादिभियाविधायकम् ।

·द्वितीय द्विारे विनष्टं । ततः प्रमादेन सदलवीर्यगोपनाद सानुबंधपापकर्मणासापसंख्यभवान् प्रांत इत्येवं निविलंबसमृद्माइणिकस्यापि देवादिलम्यं श्रावकादिम्यः सोत्साहं सुश्रावकैझिं । स्वयं चापि निर्विलवं देवादिदेयं देयं न तु क्षणं स्थाप्य । अन्यस्यापि देयस्य प्रदाने विवेकिमिः सर्वथा न विलन्यते किं पुनर्देवज्ञानादेरे सति यदा च येन यावता मालापरिधापनादि कृतं तदा तावताऽन्यदपि देवादिद्रव्ये जातं वथ तेन कथमुपभुज्यते कथं वा तल्लाभादि गृह्यते पूर्वोक्तदेवादिद्रव्योपभोगप्रसंगात तस्मात्सद्य एव तदर्पणीयं । यस्तु सद्योऽर्पयितु मशक्तस्तेनादावेव पक्षार्धपक्षाधवधिः स्फुटं कार्य: । अवधिमध्ये च स्वयम मार्गणादि विनापि अवध्युल्लंघने च दैवादतरा पापोद- यात् देवादिद्रव्योपभोगदोपः स्फुटं साद् वृषभदत्तवत् तथाहि । “महापुरे महेभ्यः श्रेष्ठी ऋषभदत्तः परमाईतः पर्वणि चैत्ये गतः पार्श्वे द्रव्याभावात् उद्धारके परिधापनिकार्पण प्रतिपेदे सधश्च तेनान्यकार्यव्यग्रेण सा नार्पिता । अन्यदा दुर्दैवात् तद्गृहे घाटी प्रविष्टा सर्वच लुटिव श्रेष्ठी च लुटाकैईतो मृत्वा तत्रैव पुरे निर्दयदरिद्रकपणमहिपवाहकगृहे महिषोऽभूत्। तत्रापि च तदा नीरादिभारं प्रति- गृहं वहन्नुचस्तरभ्चटनाहोरात्रभारवहनबहुक्षुत्तृट्सदानिर्दयनाडीघातादिमिर्महाव्यथाविरं सेहे । सोऽन्येधुर्नव्यनि:पद्यमानचैत्यजगती । कृते जलं वहंश्चैत्यार्चादिक दृष्टा जातजातिस्मृतिचैत्यं कथमप्यमंचन शानिवचसा प्राग्भवपुत्रव्यं दवा महिषपालकान्मोचितः । तता सहसगुणितेन प्रागमविकदेवदेयदानेन च तैरनृणीकतोऽसावनशनेन स्वर्गवः। क्रमान्मोक्षं चेति । तेनोभयत्र विलंबो न कार्यः । तथा सटि विशेषतो देवद्न्यादेद्धिः प्रवर्तते । स्वसिंध तदम्यासे हि सावधानत्वेन तद्विरोधिकर्मखदोपपरिहारपूर्वाणां स्वनियमनि- हापूर्वगुणशुद्धिविशेषधर्मार्जनादिगुणानां स्थिरसंवासो भवेत् । तथार्चकादीनामपि स्वस्वकार्योत्साहशस्यर्थे तथा तथा स्वधनादिना प्रतिसादाप्पं तथाविधादेयं यथा पथा चैत्यादेः स्वस्वकार्येऽप्रमचाः स्वप्रमोदा संयः प्रपर्तेरन् । एवं सभ्यकाचियाधमा त ·द्वितीय इम्पमत विगचित नम्नादिपिनानादिदोरा आमपुरतः प्रमादनः पूर्वोचिंता न मोपा समल्लिामागनुपंधादिति ॥ ९॥ और प्रशंगापूर्व प्रादपिनकल्यगाथाम्पामधिकारिणं निगमयति । नो माया नो पिया भजा, सरीरं नेव वांधवा ॥ पिच्छए तत्थ ठाणंमि, जत्थ अत्थं तु पिच्छए ॥१०॥ अगिद्धा जो उ दव्वमि, जिणत्धं नेइ वित्थरं ॥ एएणं सो महासत्तो, चुच्चए जिणसासणे ॥ ११ ॥ (टीका) नो माया अगि०-जीवः सर्वोऽपि मदैवानादिदुर्जयलोभनदग्रस्तत्वाद पायो यत्र स्याने रक्षणीयत्ववर्द्धनीयत्वादिनार्थमेष गमा परम ध्येयतया प्रेत न स्याने तथा न माप्रादीन् प्रेक्षते । यतः तदर्थ जीवितमप्पनपेक्षमाणोप्तो दुरितापशसंपातान् संघले ॥१०॥ एवं राति या संतोषमुपामारसंमारसिक्तस्वातपतित्त्वात् स्वस्मिन्नपि द्रव्ये सर्वधाऽगद्धः सन् जिनाविद्रव्यं सम्यग क्षणादिना विस्तारं नगति, म एतेन कारणेन महासत्य उच्पते । उपलक्षणाव अन्येन वर्धापयति अनुमोदयत्यपीत्यर्थः । पंप परमार दिमामणीवशात् मापस्थयादिमूलगुणाः प्रादुर्भवन्ति । ततः मद्भक्तिसन्चोल्लासः प्रवर्तते । ततः सम्यचितोद्ग- यति । ततः पूर्वोक्ता द्विरुदेवीति परमार्थः ।।११।। एवं देवद्रम्पादिशदिता श्राद्धन तत्फलरूपी देवद्यादेरुचितो मोगरत्पाज्य इति दर्शयन्नाह-- नुपिहं प देवदव्य, भोयुपभोगेहिं तत्थ दुविहं पि । उचिएण बाहअव्वं, अन्नहा भत्तिभंगो य ॥ १२ ॥ (टीका) विराति द्विविधं च देवद्रव्यं भवतीति शेपः । चकाराद गुरुदण्यादिकमपि ग्रासं कुता भोगोपमोगाम्पा । सकृद्रो.

·यसम. तेकात्तिः द्वितीय विद्यार ॥१४॥ PM गाहं च वस्तु भोगः नैवेद्यस्वगादिकं । पुनः पुनर्भोगाई वस्तु उपभोगो भूपणगृहादिकं । तत्र द्विविधेऽपि द्रव्ये उचितेन वर्तितव्यं विधिव्यापारेण पर्तितव्य । भोगोपभोगद्व्यं खस्त्रोचितस्यानचैत्यादौ यथाईदाशं प्रयोक्तव्यं । प्रमोदातिशयादिसंभवाद- न्यथानुचितस्थाने व्यापारणेन भक्तिभंग आपतेत्यर्थः । अत्रेदं तचं । देगदिभोगद्रव्ये स्थका व्यपारिते सति न्यूनीभव- नेन स्फुटं ग्बंडितद्रव्यरूपाशातना प्रतीयते । तथा मति तदुचितोपभोगव्याघातेन तजन्यविभूपाभक्युल्लामादिभंगोऽपि संभा. गते । उपभोगद्रव्ये तूक्तदोगामावेऽपि आज्ञातिकमनिःशूकताऽपिनयादिदोपंसंभवेनोभयभक्तिमंगः स्फुटं समुज्जृभतेऽत उभयमपि श्राद्धन यथासंभ स्वकार्यादौ न च्यापार्य, उचितपदे च व्यापार्यमेव । तथाहि स्वगृहचैत्यढोकिंतंचोक्षपूगीफलनैवेद्याविधिक पोत्थं पुष्पभोगादि स्वगृहचैत्ये न व्यापार्य, नापि वैत्यै स्वयमारोप्यं । किंतु सम्यक् स्वरूपमुक्त्वाऽर्चकादेः पार्थात् तद्योगाभाचे सर्वेषां स्फुटं स्वरूपमुक्त्वा स्वयमारोपयेत् । अन्यथा मुघा जनमशंसादिदोपः । गृहचैत्यनैवेद्यादि चारामिकंस्य प्रागुंक्त- मासदेवस्थाने नाप्ये । स्वधनार्पणसामाभावे च आदावेव नैवेद्यार्पणेन मासदेपोक्तौ तु न दोपः । मुख्यधुपया मासदेयं पृथगेय'कार्य, गृहचैत्यनै वेधचोक्षादिकं तु देवगृहे मोच्यं, अन्यथा गृहचैत्यद्रव्येणैव गृहचैत्यं पूजितं स्यानतु स्वद्रव्येण, तथा चानादरावज्ञादिदोपः। न नै युक्तं । गदेवगृहकुटुंगाधर्थ भूगसोऽपि व्ययस्य गृहस्थेन कारणात् देवगृहे देवपूजापि स्वद्रव्य यथाशक्ति कार्या। न तु सगृहढौकितनैवेद्यादिविक्रयोत्थद्रव्येण, देवगरकपुष्पादिना वा, प्रागुक्तदोपात् । तथा देवगृहागतं नैवेद्याक्षतादि स्ववस्तुवत् मपकादेः सम्यग् रक्षणीय, सम्यग् मूल्यादियुक्त्या च विफ्रेयं । नतु यथा तथा मोच्यं देवद्व्यविनाशादि दोपापत्तेः । तत्रापि म्यता चैत्यद्रव्योत्पत्यसंभवे तत्पूजायां व्यापार्य नान्यथा । तथा मति तद्व्याएतौ अनादरायमादिदोषापरोः । तथा भोगविणाई दरुवं ·द्विती दिवार निम्मा दिति गीयत्धेति युहन्नाप्पयनात। यजिनविकारोपित सत् विच्छायीभूतं विगंधं जावं हश्यमानं च निःश्रीक'न भन्य. रमना प्रमोदास्तानिमाल्यं पुरन्ति बहुथुठा इति. संघाचारवृत्त्युक्तेश भोगविनष्टमेव निर्माल्यं । न तु विचारमारप्रफरणो. कप्रकारेण दौकिनाधतादर्निर्माल्पत्यमुनितं । शाखांतरे तथा लोके अदृश्यमानत्यादक्षोदक्षमत्वाघ । केचिचनान्येषां भोगानईत्यादेव मां देगदिनिधितं द्रव्यं निर्माल्यमाहुरिति । ताचं पुनः केरलिगम्यं । तच वर्षादौ विशेषतः कुंवादिसंसक्तेः पृथक् पृथक् जनानाम्य गुनिणाने त्यज्यते एवमाशातनापि न स्यात् । स्नात्रजलमपि तथैवातः शेपावत् शांतिपानीयं मस्तक एव दातव्यं । यदुक्तं हेम- पीरपरिप्रे "अभिषेकजलं तशु सुरासुरनरोरगाः । ववंदिरे मुहः सर्वांगीणं चोपरि चिक्षिपुः १" पनचरित्रेऽपि ३९ उद्देशे। आपाढगातुर्मास्यष्टाह्निकापदनामाधिकारे "वं प्रवणसंविसलिलं नरवपणा पेसि सभजाणं | तरुणचलयाहिं नेउं. बूढं चिय चिय उघमंगेपु" गृहतशांतायपि शांतिपानीयं मस्तके दातव्यमिति । पुष्टालंघने तु जरासंपमुक्तजरोपद्रुतं वसन्य धरणेद्रदत्तपार्श्ववि- साधाएपरिक्षेपेण धीरुष्णेन पटनके । एवं श्रीपालमहीपालादिनामपि बोध्यमिति ॥ तथा यथासंभवं देवादिसंबंधिगृहाहक्षेत्रवाटिका पागाणेप्टिका काटवंशकवेल्लुकमृत्सुधादिकं श्रीसंडकेमरभोगपुष्पादिकपिंगानिकाचंगेरीधूपपानकलशयासपिकाधीकरीचमरचंद्रोदयश- लरीभैदिवायसापाणसरायजवनिकालकपाटपट्टपटिकाकुंभउरसिककज्जलजलप्रदीपादिकं चैत्यशालामणाल्याचागतजलाधपि गनपरफायें किमपि न गापार्य । देवभोगद्रव्यवत् तदुपभोगस्यापि दुष्टत्वात् । चमरसाषाणादीनां मलिनीभवनबूटनपाटनादि संभवे स्वधिकदोषोप्यतो देषसत्कं वादिनमपि गुरोः संघस्यापि चामे न वायं । केचिचाहः पुष्टालंबनें बहुनिक्रियार्पणपूर्व , धीगलत धीसिमाजलेन महीपालस्य च सूर्यफुण्डजलात् कुष्टो गतः ।

·देवसेनमा- तुर्दृष्टान्त व्यापार्यतेऽपि । यतो " मुलं विणा जिणाणं, उयगरणं चमरछत्तकलमाई। जो वावरेड मूढो, नियकजे मो हवाइ दुहिओ ॥ १ ॥ " खयं च व्यापारयता जातु भंगे उपकरणस्य स्वद्रव्येण नव्य समारचनमिति । अन्यथा तु तिर्यगादिदुर्गतिदुःख भाग् देवसेनमातृवत भवति । मंप्रदायेन दृष्टांतो यथा-विधाय दीपं देवानां, पुरस्तेन पुनर्नहि । गृहकार्याणि कार्याणि, तियङ्गेच भवेद्यतः । इंद्रपुरे देवसेनो व्यवहारी समातृको वसति स्म । तत्रैव पार्श्ववर्ती धनरोन औष्ट्रिको ऽभूत् । तस्य गृहानित्यमेका उनिका देवसेनगृहे समेति । कुट्टयित्या धनसेनेन गृहे नीतापि पुनर्देवसेनगृहे एव यात्वा तिष्यति । तत इम्येन मूल्येन गृहीत्वा स्थापिता उभयोरपि स्नेहवच्चात् । एकदा तेन पृष्टो ज्ञानी स्नेहकारणं प्राह । एपा पूर्वभवे तव माताऽभूत तयैकदा जिनाग्रे पूजार्थ दीपं विधाय तेन दीपेन गृहकार्याणि कृतानि, धूपांगारेण चुल्ली मधुक्षिता तेन कर्मणा उष्ट्रो जाता । अतः प्राग्भवोऽयं स्नेहस्तवोचितः । ततः उचितं प्रायश्चित्तं कृत्वा सा सद्गतिं ययाविति । तथा ज्ञानद्रव्यमपि देवद्रव्यवन्न कल्पत एवातो ज्ञानसत्कं कागदपत्रादि सावायर्पितं श्राद्धेन स्वकार्य न व्यापार्य पुस्तिकायामपि न स्थाप्यं समधिकनिष्क्रिय विनेति २। श्राद्धानां साधारणमपि संघदत्तमेव कल्पते व्यापारयितु न तु अन्यथा मंघेनापि सप्तक्षेत्रीकायें एव व्यापार्य न मार्ग- पादिभ्यो देयं । सांप्रतिकव्यवहारेण तु यद्गुरुन्युछनादि साधारणं कृतं स्यात् तस्य श्रावकश्राविकाणामणे युक्तिरेव न दृश्यते, शालादिकार्ये तु तत् व्यापार्यते श्राद्धैरिति ३ । साध्वादिसत्कमुखयत्रिकादेरपि व्यापारणं न युज्यते गुरुद्रव्यत्वात् । स्थापनाचार्यज- पमालादिकं च ध्यानादिधर्मवृद्धये प्रायः श्राद्धार्पणार्थ गुरुमिळवहियते अनिश्रितज्ञानोपकरणत्वात् । गुपित तद्हणेऽपि व्यवहारो दृश्यते । तथा स्वर्णादिकं तु गुरुद्रव्यं जीर्णोद्धारे नव्यचैत्यकरणादौ च व्यापार्य। तद्यथा । गुरुपूजासत्कं सुवर्णादिद्रव्यं ·इम्पसप्त विकावधि: दिद्वार गुरुद्रव्यमुच्यते । तथा प्रागेवं पूजाविधानमस्ति न वा कुत्रचैतदुपयोगीत्युच्यते । गुरुपूजासत्कं सुवर्णादि रजोहरणाशुपकरणवत् गुरु- द्रव्यं न भवति, खनिभायामकृतत्वात् । तथा हेमाचार्याणां कुमारपालराजसुवर्ण १०८ कमलैः प्रत्यहं पूजा कृतास्ति तथा "धर्मलाभ इति प्रोक्त दूरादुचितपाणये। सूरये सिद्धसेनाय ददौ कोटिं नराधिपः ॥६॥ इति इदं चाग्रपूजारूपं द्रव्यं तदानीं संपेन जीर्णोदारे तदाज्ञया व्यापारितं । अत्रापि तक्रकौंडिन्यन्यायेन ['न] भोज्यभोजकत्वसंबंधेनौधिकोपधिवत् पूजाद्रव्यं न भपति, पूज्यपूजासंबंधेन तु तद्गुरुद्रव्यं भवत्येव । अन्यथा श्राद्धजीलकल्पवृतिवघटते किं बहुनेति । तथा जीवदेवसूरीणां पूजा अर्द्धलक्षद्रव्यं मल्लष्टिना दत्तं तेन च प्रासायकार्यत सूरिभिः । तथा धारायां लघुभोजेन श्रीशांतिवेतालसूरये १२६०००० द्रव्यं दत्तं तन्मध्ये गुरुणा च १२ लक्षधनेन मालवांतचैत्यान्यकार्यत । ६० सहस्रद्रव्येण च थिरापद्रचैत्यदेवकुलिका- द्यपीतीह विस्तरस्तु तत्प्रबंधादेवोध्यः। तथा सुमतिसाधुसूरि (साधुसरि)वारके मंडपाचलदुर्गे मलिकश्रीमाफराभिधानेन श्राद्धा- दिसंसर्गाजनधर्माभिमुखेन सुवर्णटंककैर्गीतार्थानां पूजा कृतेति वृद्धवादोऽपि श्रूयते इति । तथा पालस्य नामस्थापनावसरे गृहादागत्य स घाला श्राद्धो वसतिगतान् गुरून् प्रणम्य नवमिः स्वर्णरूप्यमुद्राभिर्गुरोर्नवांगपूजां कृत्वा गृह्यगुरुदेवसाक्षिकं दत्तं नाम निवेदयति, तत उचितमंत्रेण वासमभिमंत्र्य गुरुः ॐकारादिन्यासपूर्व वालस्य स्खसाक्षिकां नामस्थापनामनुज्ञापयतीति । तथा द्विस्त्रि- वाऽष्टभेदादिका पूजा, संपूर्णदेववंदनं, चैत्येऽपि सर्वचैत्यानामर्चनं, वंदनं वा, मात्रमहोत्सवमहापूजामभावनादि गुरोबृहवंदनं अंग. पूजा प्रभावनास्वस्तिकरचनादिपूर्वव्याख्यानश्रवणमित्यादिनियमा चर्पाचातुर्मास्यां विशेषतो ग्राधा इति । एवं प्रभोत्तरसमु. , काटखुणान्तरे सोऽपि पाठः सदिग्धः ।

·HinduI. द्वितीय द्रव्यसप्त. तिकारचिः ॥१८॥ द्विद्वारे आभडथेटि पुत्रचरित्रम् ॥१८॥ चाचारप्रदीपाचारादिनकरश्राद्धविध्यायनुसारेण श्रीजिनस्येव गुरोरपि अंगाग्रपूजा सिद्धा। तद्धनं च गौरवाईस्थाने पूजासंबंधेन प्रयोक्तव्यमिति ४ । तथा धर्मस्थाने प्रतिज्ञातं च द्रव्यं पृथगेव व्ययितव्यं, न तु क्रियमाण भोजनादिरूपव्यये क्षेप्यं । एवं स्फुटमेव धर्मधनोपभोगदोषात् । एवं सति ये यात्रादौ भोजनशकटसंप्रेपणादिव्ययं सर्व मानितव्ययमध्ये गणयन्ति तेपो भूढानां न ज्ञायते का गतिः । उद्यापनादावपि प्रौढाडंबरेण स्वनाम्ना मंडिते जने बहु श्लाघादि स्थानिष्क्रय तु स्तोकं मुंचतीति व्यक्त एव दोषः। तथा सामान्यतो विशेषतो वान्यप्रदत्तधर्मस्थानव्ययितव्य धनव्ययसमये तमाम स्फुटं ग्राह्य। एवं सामुदायिकस्यापि । अन्यथा पुण्यस्थाने स्तैन्यदोषापत्तेः । एवमंत्यावस्थायां पित्रादीनां यन्मान्यते तत्सावधानत्वे गुर्वादिसंघसमक्षमित्थं वाच्यं यद्भवनिमित्तं इयदिनमध्ये इयद्वययिष्यामि तदनुमोदना भवद्भिः कार्येति । तदपि च सद्यः सर्वज्ञातं व्ययितव्यं । आभडश्रेष्टिपुत्रवत् । तथाहि- अणहिलपुरपत्तने श्रीमालज्ञातीयनागराजश्रेष्टी कोटीध्वजोऽभूत् । प्रिया च महिलादेवी । तस्यां साधानायां श्रेष्टी विस्- चिकया मृतः । नृपेणापुत्रत्वात् तस्य सर्वस्वं गृहीतं । श्रेष्टिनी च धवलकपुरे पिवगृहे गता। क्रमात् अमारिदोहदे पित्रा पूरिते तया पुनो जज्ञे । आभडेति नाम्ना । ततः पंचवर्षीयः पाठशालायो पठनिस्तातेति पालैरुक्तोऽसौ मावतः खस्वरूपे ज्ञाते यौवनाभिमुखः पत्तने गतः । स्वगृहे स्थित्वा वाणिज्यं कुर्वन् भावलदेवीं परिणिन्ये । ततः पुण्योदयात् प्राक्तननिधानलाभादिना कोटीध्वजो जज्ञे । सूतत्रयं जातं । क्रमात दुष्कर्मणा निर्धनत्वेन सपुत्रां पत्नी पितगृहे प्रेष्य मणिकारहट्टे मणिकादीन् धर्पयन् यवमानकं लभते । तत्स्वयं पिष्टता पक्त्वा चादन कालं निरगमत् । अन्यदा श्रीहेमसूरिपाचे इच्छापरिमाणे बहु संक्षिोऽपि गुरुमिनिपिद्धेन तेन नवदम्मलक्षाः खीकतास्तन्मानेनान्यदपि नियमितं । शेपं धर्मव्यये कार्य । फ्रमात् द्रम्मपंचकनंथिर्जातः । अन्यदेंद्रनीलकंठाभरणं पंचद्रम्मैः क्रीत्वा

·विषाधि:
९९॥
गमुदीप्येंद्रनीलस लधमूल्या मणयः कारिवाः । क्रमात् धनी प्राग्यद् जज्ञे । कुटुंब मिलितं । ततः साधूनां प्रत्यहं घृतघटदानसाधः
द्वितीय
मिस्वात्मत्यमत्रागारमहापूजाप्रतिवर्षपुस्तकलेखनचैत्यजीर्णोद्धारपिचकारणादिधर्मकर्माणि कुर्वन् चतुरशीतिवर्पायुःप्रांते धर्मवहिकापा.
वृद्धिद्वारे
पने अष्टनयतिलपद्रम्मव्ययं श्रुत्वा श्रेष्टी विषण्णः माह, हा कपणेन मया कोय्यपि न व्ययिता । ततः पुत्रैस्तदेव दशलक्षी व्यय्याष्टो.
आभडनधि
पर कोर्टी पूरपिता अष्टौ लक्षाः पुनर्मानिताः । सोऽनशनात् स्वर्गतः। जिनदामादिपुत्रोक्तविधिना धर्मधनं व्ययितं । क्रमेण पुनचरित्रम्
गद्गनिमने । एवं अमारिद्रव्यायपि देवादिभोगेऽनिश्रितत्वात् नायाति । तथा ज्ञानद्रव्यं च स्वस्थाने देवस्थानेऽप्युपयुज्यते ॥ १९॥
नयमन तथा द्रगलिंगिद्रव्यं चाभपदानादावेव प्रयोक्तव्यं । न तु चैत्यादी अत्यंताशुद्धत्वात् । इत्थं प्रसंगतः सर्वत्र
पोप करणघ्यापारेऽप्यविध्यागातनावारणाय विवेकः कार्यों विवेकिभिरन्यथा प्रायश्चित्तमप्यापद्यते । यदुक्तं महानिशीथे "अविहीए
नियमणुगरियं स्यहरणं दंठग प परिभुजे उत्थमिति" तेन श्राद्धैश्वरवलकमुसानंतकाधिनैव व्यापारणस्वस्थानस्थापनादिकं कार्य ।
अन्यथा धर्मामादि दोपापचेरिति । सप्रपंच प्रद्धिद्वारं समाप्तम् २॥ १२ ॥
॥ इति द्वितीयं वृद्धिद्वारं समाप्तम् ॥
एवं पत्यद्न्यादिदि कुवः कसचिदनामोगादिना चैत्यद्रव्पादिविप्रणाशोऽपि स्यात् , अतः पुनः कद्वारेण मुख्यवृत्या
गाथात्रयेण न दानाह-
भरखेइ जो उविरखेड, जिणदव्वं तु सावओ। पन्नाहीणो भवेजीओ, लिप्पइ पावकम्मणा ॥ १३ ॥

·द्रष्यसप्त
विकासचिन
॥२०॥
तृतीयद्वार
॥२०॥
"उचिअं मुत्तू
(टीका) भरुखेति कंठधं । नवरं भक्षणं देवद्रव्यस्य तदुपचारस्य वा तु शब्दात् ज्ञानद्रव्यादेश्व स्वयमुपजीवनं १ उपेक्षणं तदेव
परस्य कुतः शक्तितोऽनिवारणं २ प्रज्ञाहीनत्वमगोद्धारादिना देवद्रव्यादिदान यद्वा मंदमतितया स्वल्पेन बहुना वा धनेन कार्यसि-
यवेदकत्वात् यथाकथंचित् द्रव्यव्ययकारित्व कूटलेख्यकृतत्वं च ३ ॥ १३ ॥
चेइयदव्वं साहारणं च, जो दूहइ मोहियमइओ। धम्मं च सो न याणेइ, अहवा बद्धाउ ओ नरए ॥१४॥
(टीका) चेइयेति । चैत्यद्रव्यं साधारणद्रव्यं चकारात् ज्ञानद्रव्यादिकं यो दोग्धि व्याजव्यवहारादिना तदुपयोगिद्रव्यमुपभुक्त
उपलक्षणतस्तमुष्णाति । अत्र तदुपयोगिलाभं चतुष्कादिद्धया निर्णीय तद्धनं ग्राह्य न त्वधिक परकीयत्वात् । यतः
णकलं दवाइकमागयं च उकरिसं निवडियमणिजाणंतो परस्स संतं न गिहिजा" १
१। व्याख्या-उचित कला शतं प्रतिचतुष्फपंचक
वृद्धयादिरूपा " व्याजे स्थात् द्विगुण चित्तं व्यवसाये चतुर्गुणमित्यादि रूपा वा तां । तथा द्रव्यं गणिमधरिमादि आदिशब्दात् तद्ग-
तानेकमेदग्रहः तेषां द्रव्यादीनां क्रमेण द्रव्यक्षयलक्षणेनागतः संपन्नो यदुत्कोऽर्थवृद्धिरूपस्तं मुक्त्वा शेपं न गृहीयात् कोऽर्थः यत्क-
थंचित् पूगीफलादि द्रव्याणां क्षयाद्विगुणादिलाभः स्यात् तदा तमदुष्टाशयतया गृह्णाति नत्वेवं चिंतयेत् सुदरं जातं यत्पूगीफलादीनां
क्षयोऽभूत् इति, तथा निपतितमपि परसत्कं जानन गृह्णीयात् कलांतरादौ क्रयविक्रयादौ च देशकालाद्यपेक्षया य उचितः शिष्टजना.
निंदितो लाभः स एव ग्राह्य इति भावा, इति प्रति वृ०३ व्रते ५ अतिचाराधिकारे एवं सति अधिकग्रहणे सद्व्यवहारमंग आप-
घेतेति तत्वम् ॥ १४ ॥
आयाणं जो भंजइ, पडिवन्नधणं न देइ देवस्स। गरहंतं चोविश्वइ, सो वि हु परिभमइ संसारे ॥ १५ ॥

·द्रम्पसमा
विकाचि
॥ २१ ॥
तृतीयद्वारं
॥२१॥
4.
(टीका) आयाणमिति-आदानं तृष्णागृहग्रस्तत्वात् देवादिसत्कं भाटकं यो भनक्ति ५ तथा यः पर्युपणादौ च चैत्यादिस्थाने
देयतया प्रतिमातं धनं न दत्ते ६ तथा गईत ईर्यादिवशादुर्वाक्येन दूषयन्तमविनीतं यो बोपेक्षते तथा मति कदाचित्तद्वाफ्यश्रवणात्
महेंद्रपुरीयथावत् मानीभूय देवादिद्रव्यरक्षादौ शक्तिमानप्युदासीनो भवतीत्यर्थः ७ यतः एतदेवमहत्पापं धर्मस्थानेऽप्युदा
सिता इति ॥ १५ ॥ अथ संयतापेक्षयापि तद्भेदानाह--
चेइयदबविणासे तद्दव्वविणासणे दुविहभेए । सार्दू उविक्खमाणो अणंतसंसारिओ होइ ॥ १६ ॥
(टीका) चेइएति । चत्यद्रव्यं हिरण्यादि तस्य विनाशे भक्षणादितो न्यूनत्वेन हानिरूपे विध्वंसरूपे च । तथा तेन चैत्यद्रव्येणाप्तं द्रव्यं
दारूपलेप्टकादि तख विनाशने च । तस्मिन् कथंभूते द्विविधे योग्यातीतभावमेदात् । तत्र योग्यं नव्यमानीतं चैत्यत्वेन परिणस्यत्
इत्यर्थः । अतीतभावं लग्नोत्पाटितं चैत्यत्वेन परिणतमित्यर्थः । अथवा मूलोत्तरभेदात् द्विविधै तत्र मूलं स्तंभकुंभादि उत्तरं तु छाद-
नादि । यद्वा पक्षपरपक्षकृतभेदात् द्विविधे । एवमनेकधा वैविध्यं । अत्रापिशब्दस्याध्याहारादास्तां श्रावका सर्वसायद्यविरतः
साधुरपि तम्रोदासीन्यं कुर्वाणो देशनादिभिरनिवारयन्ननंतसंसारिको भणित इत्थं विनश्यत् चैत्यद्रव्यायुपेक्षा
संयतेनापि मर्वथा न कार्या इत्यर्थः । अयं भावः कारणभेदात् चैत्यद्रव्यं द्विविधं उपकारकं उपादानं च तत्राचं धनादि द्वितीयं
योग्यद्रव्यं ने अपि भक्षणादिभेदात् प्रत्येकं सप्तविधं स्तः । तान्यपि पुनः स्वपक्षपरपक्षकर्तृभेदात् द्विविधानि । एवं चैत्यद्रव्यविनाशो'
ऽष्टाविंशतिधा योध्या 1 इत्थं शानद्रव्येऽपि भावना कार्या । साधारणादेस्तूचितोपष्टंभकत्वात् पत्येकं चतुर्दशभेदा भान्याः । बालयो:
धार्थ यंत्रकमपि दर्शनीयमिति ॥ १६ ॥

·चैत्यद्रव्यादिविनाशयंत्रकम्,
साधारण
द्रव्यनामानि चैत्यद्रव्यस्थ. शानद्रव्यस्स. गुरुद्रन्यस्य.
द्रव्यस्य.
तृतीयद्वार
॥२२॥
विकासति
॥२२॥
धर्मद्रव्यस्य. सर्वसंख्या.
२८
भेदोकाः
२८ २८
अथ तदनुरोधतो विनाशकत्वेन वपक्षपरपक्षौ निरूपयति-
रागाईदोसदुठो, जिणेहि भणिओ विणासगो दुविहो । देवाइदव्वपणगे, सपक्वपरपक्खभेएणं ॥ १७ ॥
(टीका) रागा इति व्याख्या कंठयं । नपरं रागादिदोपदुष्टः, रागो ददिरागादिः। आदिशब्दाव पलोभाकृतिविभ्रमानाभोगसं-
शयसहसात्कारापेक्षायुद्धयादिग्रहणं तद्योग्यतादर्शनार्थ हेतुगर्भितविशेषणमिदं । स्वपक्षः साधर्मिकपः श्राद्धादिः १० परपक्षो वैधर्मि-
फलोकः पापंज्यादिरिति ॥ १७ ॥ अवाइ परा--
चोएइ चेइयाणं, खित्तहिरणेअ गामगोवाइ । लग्गंतस्स य जइणो, तिगरणसोही कहं तु भवे ॥ १८ ॥
(टीका) चोएइ इति । य: मैत्पादिमत्कस्य धनादिवर्भकक्षेत्रहिरण्यप्रायगृहहहगोपादेरादानादिविधिना चिंतयति तस्स विधा
संपमपतः साधोत्रिकरणशुद्धिः कथं सादपित,न सात् यथाप्रतिज्ञातमतमंगसंमयादित्यर्थः ॥ १० ॥

·तृतीयद्वारं ट्रम्पसप्त विकााचिः ॥२३ ।। अत्रोत्तर गाथायुग्मेनाह- भन्नइ इत्थ विभासा, जो एआई: सयं विमग्गिजा। तस्स न होइ विसोही, अह कोइ हरिज एआई ॥१९॥ तस्थ करेइ उवेहं, जा भणियाओ तिगरणविसोही।सा य न होइ अभत्ती, तस्सा तम्हा निवारिजा ॥२०॥ (टीका) भन्नेति । तत्येति अत्राधिकारे भण्यते विमापा विकल्पः न भवति भवति च शुद्धिरित्यर्थः । तत्रादौ च विशुद्धधसंभवं दर्शयति। उत्सर्गतो यथावर देवादिधनवृद्धिसंभवे यो राजामात्यायभ्यर्थनपूर्व उक्तस्थानानि विमार्गये चिंतयेत् आदानादिविधिना तेभ्यो नव्यं धनमुत्पादयतीत्यर्थः, तदानीं तस्य साधोविशुद्धिर्न भवति । अयथाकालं राजाद्यभियोगेन तेषां परितापादिनोक्तशुद्धयाधुरसाहभंगसं- भवात् आशोल्लंघनाच स्फुटं भवदुक्तदोषावकाश इति भावः । अथ विशुद्धिसमवं दर्शयति । अथ कोपि हरेद्विनाशयेत् एतानि तत्र य उपेक्षां करोति तस्य या त्रिकरणविशोधिर्भणिता सा न भवति । चात् पुनर्भक्तिरपि न स्यात् । तथा सति आज्ञाप्रमोदोत्साहभंगात् पापानुबंधः समुज्जृभते इत्यर्थः, तस्मात् अविनीतं सुसाधुर्निवारयेत् सर्वशक्त्या। अतः केनचिद् भद्रकादिना प्रावितीर्ण अन्यद्वा जिनादिम्द्रय विलुप्यमानं यथा तथा रक्षयतो मुनेरभ्युपेतवतहानिनव, प्रत्युत धर्मपुष्टिरेप जिनाज्ञाराधनादिलाभात् । यदुक्तं निशीषभाष्ये ११ उद्देशे "इदाणिं रायणिय कन्नंति उल्लोयणगाहा" चेईआणं वा तव्वविणासे वा संजइकारणे वा अनमियकह्नि वा कन्ने रायाहीणे सो राया तं कजं न करेइ सयं बुग्गाहिओ वा तस्साउंटणनिमिचं दगतीरे आयाविजा, तं च दगतीरं तस्स रण्णो उल्लोयणे ठियं णिगमपहे वा तत्यय आयावंतो ससहाओ आयावेइ उभयदढो घिइसंघयणेहि, तिरिआणं जो अवतरणपहो मणु- आण य पहाणाइयं च भोगठाणं तं चेव वजेउं आयावेइ, कजे तं महातवजुत्वं दई अल्लएज्झराया आउट्ठीय पुछेज्झा । किं कर्ज ·तृतीयद्वारं ॥२४॥ यसस- .तिकाचित ॥ २४ ॥ " आयावेसि अहं ते कर्ज करेमि, भोगे पयच्छामि, वरेहि वरं जेण तेऽहो, ताहे भणइ साहु, कनं ण मे परेहिं इमं संघकज्नं करेहि, तओ तेण पडिवन्नं तहा कयंति। "पुष्टालंवेन तु शरीरावष्टंभाय त्यक्तभारभारिकवत् जिनशासनोपकाराय श्रुतव्यवहारे निपिद्धमप्यहंदाज्ञानुसारेणाचरितं कर्मनियमान्महानिर्जराकृद्भवति श्रीकालिकसूरि-श्रीभद्रबाहुस्वामि-श्रीवज्र- स्वामि-श्रीहेमसूरि-मल्लवादिसूरि-विष्णुकुमार-धर्मघोपानुज्ञादिवदिति । यदुक्तं मंदेहदोलावलीवृत्तौ एयमष्टाद शसु पापस्थानेष्यतिप्रवृत्तस्याज्ञानिरपेक्षवाधर्मः नान्यथाईत्शासनप्रत्यनीकगर्दभिल्लनृपवंशााच्छेदिनां श्रीकालिकाचार्या दीनां निःकलंकचारित्रत्वात् इति भावः । प्रज्ञापनायां भापापदेपि " उवउत्तो चत्तारि भासज्जायं भाममाणो आराहगो भवइ' वृत्तिथा "जिनशासनोड्डाहादिनिरासार्थमसत्यामपि भापां भापमाणः आराधको भवति । तथोपामकदशांगेपि गुरुनिग्गहेणंति" चैत्यादिरक्षार्थ प्रत्यनीकनिग्रहेण प्रतिपन्ननियमभंगो न भवति । आवश्यके प्रत्याख्यानाध्ययने चं महत्तरागारेणंति । एवमादिप्रकारेण सुनक्षत्रमर्वानुभूतिवत् शासनाशातनानिवारणार्थ स्थजीवितव्यमोचनेनापि शासनोप- कारः कर्तव्य एवेति किं बहुनैतेनोत्सर्गस्यैव मार्गत्व अपवादस्य तु स्वच्छंदत्वमिति वदंतोऽपि निरस्ता इति गाथाद्वयार्थः ॥ १९- २० ।। समाप्तं ३ द्वारम् ।। अथोक्तवृद्धिकत्तलौकिके रास्फलं दर्शयति- एवं नाऊण जे दव्वं, वुढि निति सुखावया । ताणं रिद्धी पवढेइ, कित्ती सुखं वलं तहा ॥ २१ ॥ पुत्ताय हुंति से भत्ता, सोंडीरा बुद्धि संजुआ। सव्वलक्खणसंपुन्ना, सुसीला जणसंमया ॥ २२ ॥ (युग्म) ·भ्यसप्त- विकाइपि चतुर्थद्वारम् सामरष्टि दृष्टान्तः ॥२५॥ (टीका) एवमिति पुत्तायेति-ये सुश्रावकाः एवं पूर्वोक्तप्रकारेण वृद्धिविधि ज्ञात्वा द्रव्यपंचकस्य वृद्धि नयंति ते चांवरायादेः क्षयोपशमादिना ऋद्धिः पुण्यानुबंधिभवः, सुखं मानसिक शारीरं च, बलं परोपकारादिसमथै शारीरं ताहपुत्रादि कुटुंबसंपतिः। उपलक्षणात् तथाविधसंततिवृद्धिः वांछितसुखावाप्तिः उच्चकुले जन्म सर्वत्र सत्कारसन्मानादिपूजोत्कर्षः औदाप गांभीर्य विवेकित्वं दुर्गतिविच्छेदः आरोग्यं सदायुःप्रसरः रूपसंपचिः सौभाग्यं धर्मसाधनलन्धिः चेत्यादि पाह्यफलं सानुबंधतया अनुभवन्तीति गाथा- युग्मभावार्थः ॥ २१-२२ ॥ अथ लोकोत्तर सत्फलमाह- जिणपवयणवुद्धिकरं, पभावगं नाणदसणगुणाणं । वुटुंतो जिणव्वं, तित्थयरत्तं लहइ जीवो ॥ २३ ॥ जिणपवयणवुद्धिकरं, पभावगं नाणदसणगुणाणं। रक्खतो जिणदव्वं, परित्त संसारिओ होइ ।.२४॥ (युग्मम) (टीका) जिणेति जिणपवयणत्ति व्याख्या सुगमा । भावार्थस्त्वयं । सति देवादिद्रव्ये प्रत्यहं चैत्यादिसमारचनमहापूजासत्का- रसन्मानावष्टंभादिसंभवात्तत्र च प्रायो यतिजनसंपाततदेशनाश्रवणादेश जिनप्रवचनवृद्धिर्ज्ञानादिनभावना च प्रतीता । अत एव तद्व- ईयतोऽर्हत्प्रवचनभक्त्यतिशयात् परंपरया जगजनोपकारकत्वात् अप्रमत्ततया सम्यग् धर्मतीर्थाराधकत्वाच सागरश्रेष्टिवत् संसारोच्छे. दप्रयोजकः पुण्यकाटापन्नाहरपदलाभोऽन्यत्र सुलभ एवेति भावः । तथाहि-~- साकेतपुरे सागरश्रेष्टी परमाहतो वसति स्म । तस्मै सुश्रावकत्वात् तत्रत्यश्रावकैः संभूय चैत्यद्रव्याधिकारो दत्तः प्रोक्तं च त्यकर्मकृतां सूत्रधारादीनां भोजनमासदेयादिचिंतापि भवता कार्येति” । सोऽपि दुःकर्मवशात् लोभातः सूत्रधारादीनां न रोक्यं ददौ ·अपमाप्त धाचित ॥२६॥ चतुर्थद्वारम् सागरश्रेष्टि दृष्टान्तः ॥२६॥ किंतु समर्थ धान्यगुडतलघृतववादिकं चैत्यद्रव्येण संगृह्य तेभ्यो महर्घ ददत् शेषं च स्वयं गृह्णाति स । एवं रूपकाशीतिभागरूपाणां काफ(कि)पीनामेकमहम्रो लोभेन संगृहीतः । ततोऽर्जितं च कर्माऽनालोच्य स मृतः । सिंधुनदीतटे संप्रदागथलपर्वते जलमानुपीभूय ममुद्रांवलनरोपद्रवनिवारकांदगोलिकाग्रहणार्थ जात्यरत्नग्राहकप्रयुक्तयजघरट्टपीडनमहाव्यथया मृत्वा तृतीयनरके नारकोजनि । नरकातच महामत्स्य: पंचधनुःशतमानो म्लेच्छकतसर्वांगछेदादिकदर्थनया मृतश्चतुर्थनरके । एवं एकद्वयादिभवांतरितो नरकस- मकैऽप्युत्पेदे । ततः सहसयारान् क्रमेण गर्ताशकरमेषभृगालमाजारम्पकनकुलगृहकोकिलगृहगोधासर्पपभकरभगजादिपु तथा कृगि- गंगशुक्ति जलौक: कीटवृश्चिकपतंगादिपु गृथिवीजलानिलवनस्पतिपु च समुत्पद्य तत्रैव व्युत्क्रमेण लक्षसंख्याकान् भवान् बभ्राम । ततः क्षीणपहुकर्मासौ वसंतपुर कोटीश्वरवमुदत्तवसुमत्योः पुत्रो जातः । गर्भस्थ एव प्रनष्टं सर्व द्रव्यं । जन्मदिने जनको विपन्नः । पंचमे व माता मृता । लोकेनि:पुण्यक इति दत्तनामासौ रंकयवृद्धि प्राप । अन्यदा च स्नेहलेन मातुलेन खगृहं निन्ये । तदा रात्रौ तस्य गृहं चौरैर्मुपितं । एवं यस गृहे वयनि तत्र चौराग्निप्रमुखा उपद्रया स्युः । तवस्ताम्रलिप्तीपुरी गत्वा विनयधरमहेभ्यगृहे तस्थौ । ततो निष्कामितोऽपि समुद्रे धनावमायात्रिकेण साकं परद्वीपं प्राप। क्रमावलमानः प्रवहणे भग्ने देवान्निापुण्यकः फलकेन कथंचित् ममुद्रवीरं प्राप्य तद्ग्रामाधिषमयलंयति स्म । अन्यदा धाट्या निपातितः ठक्कुरो निःपुण्यकस्तु ठक्फुरसुतधिया पल्ल्यां नीतः । तदि- यसे एष चान्यपट्टीपतिना मा पल्ली विनाशिता । ततस्तैरपि निर्माग्य इति निष्कासितः एवमेकोनसहस्रेष्यन्यस्थानेषु तस्करजलानिल- म्पनरचफ्रायनेकोपद्रयसंमवान् निफाप्सनादिदुख वहन अन्यदा महाटव्यां सप्रत्ययं सेलकयक्षप्रासादं प्राप्य एकाग्रतया तमाराध- यामाग म्यागनिवेदनपूर्वकं । नन एकविंशत्योपवाय तुष्टो यक्षः प्राह-भद्र। संध्यायां मम पुरः सुवर्णचंद्रालंछतो महान पग्रो ·PRIYA4 नि [ ये भागनाभापकरणादिकं जरामरणरोगाणा पतं आरपंतिकदुःखपरा मोक्षामित्य समाप्तं ४ वारमिति ॥२५ ॥ ॥२७॥ चतुर्थद्वारम् सागरश्रेष्टि दृष्टान्तः ॥२७॥ नृत्यं करोति प्रतिदिनं च पतितानि कनकपिच्छानि त्वया ग्रागानि । ततो हृष्टेन तेनापि कियंत्यपि गृहीतानि । एवं च प्रत्यहं ग्रहणा. भषशती पिच्छानां प्राप्ता शतमेकं शेपं तिष्ठति । तदानी दुःकर्मप्रेरितेन तेन एतद्ग्रहणायाद्यापि कियदिवसं चारण्ये स्थातव्यं तद्वरमे- फसमष राण्यापि गृहामीति विनित्य तहिने नृत्यन्मपूरस्य तान्येकमुष्टयैव गृहीतुं यावत्प्रवृत्तस्तावत्केकी काकरूपः समुड्डीय गतः। पूर्व गृहीतपिलान्यपि नहानि । सतो धिग्मया सुधैवीतसुक्य कृतमिति विपण इतस्ततो भ्रमन् ज्ञानिनं मुनि दृष्ट्वा नत्या च स्वकर्म- सारूप अपर । सेनाप्यु गभानुभूरी प्राग्भनस्वरूपं । सतो देवद्रव्योपजीवनप्रायश्रितं ययाचे । मुनिनाप्युक्तं समधिकं तावत् देवाय पेयं ततस्तेन सहसगुणदेनद्रव्यापनि पनि दमाषाभिकं स्वल्पमपि गनाहारादि न प्रायमिति नियमो जगृहे । सतो यपद्व्यवहरति पामगर्भगति । एष सविना प्रायपजीपिराससकाकिणीम्याने फाकिणीलक्षदशकं प्रादात् । ततो देवस्थानृणीभूतोऽसौ क्रमाद भर्जियमभूगसरयूष्णा सापुरातो महेभ्यो जज्ञे। सतः स्मयं फारिसेपु अन्यफारिसेपु र सर्वजिनप्रासादेषु शानादिम्पानेषु च सर्वशक्त्या HT TRAIनापिविभाग रोगप्रणरक्षणविभापणादिना जिननामफर्म पयगान् । अवसरे दीधामादाय गीतार्थीभूतः सर्यासि- पोरगरमग महानिदेशेऽई विभूषि भुपमा सिर शति । एवं समक्षाकरपि फलं पाच्य एतेनानुषंगिकं शुभफलं दर्शितमिति परमाथः ॥ १८-२५ अशोपरनिहितावित सत्फलं दर्शगति- गले गाउण जे दव्य, बुद्धि निति सुसायया । जरामरणरोगाणं, अंतं काहिति ते पुणो ॥ २५ ॥ 7 ॥ इति पतुर्धवारं समासम् ॥

·अम्पस ॥२८॥ पंचमंछार ॥२८॥ अयोक्तविनाशकस पारमविक दोपोदयं दर्शयति- देवाइदच्चणासे, दंसणमोहं च बंधए मूढो । ऊम्मग्गदेसगो वा, जिणमुणिसंघाइ सत्तुव्व ॥ २६ ॥ (टीका) देवा इति-देवादिद्रव्यविनाशेन मिथ्याचप्रकृति चात् अन्या अपि पापप्रकृती मूढस्तदुर्विपाकानभिज्ञो वध्नाति । उन्मार्गदेशक इव ऋद्धिगारवादिवशादसदभिनिवेशाद्वोत्सूत्रप्ररूपक इव । अथवा जिनमुनिसंघादिप्रत्यनीक इवेत्यर्थः । प्रायः माया- संश्लिष्टाध्यवसायवशात चैत्यद्रव्यादिप्रत्यनीको दर्शनमोहं निकाचयन् तदनुरोधात् अन्या अपि पापप्रकृतिवि- शेषतो यध्नातीति भावः । यदुक्तं कर्मग्रंथे “ उम्मग्ग देमणा मग्ग, नासणा देवदन्बहरणेहि। दंसणमोहं जिणमुणि, चेयसंघा- इपडिणीओ ॥ निशीधचूर्णी १: उद्देशेऽपि " तत्थ दंसणमोहं अरिहंतपडिणीययाए एवं सिद्धचेईयतपस्सि सुअधम्मसंघस्स य पडिणीगसं करंतो दंसणमोहं बंधइत्ति ॥ २६ ॥ एवं सति तस्य का हानिरित्याशंक्योक्तानुक्तपापप्रौढिमाह- चेअदबविणासे, इसिघाए पवयणस्स उड्डाहे। संजइ चउत्थभंगे, मूलग्गी बोहिलाभस्स ॥ २७ ॥ (टीका) चेयेति । चैत्यद्रव्य हिरण्यमुवर्णनाणकादि तथा काप्टेष्टिकापापाणलेप्यतद्गतपीठफलमचंद्रोदयभाजनसमुद्गदीपादिकम पहरणमपि सर्व चैत्यादिद्रव्यमुच्यते । तद्विनाशे कते सति चोधिवृक्षमूलेऽनिर्दत्तः। तथा सति पुनर्नयोऽसौ न भवतीत्यर्थः । अद हार्द, चैत्यादिद्रव्यविनाशे विवक्षितपूजादिलोपः, ततस्तद्धतुकप्रमोदप्रभावनाप्रवचनद्धरभाषः, ततो पर्द्धमानगुणशुद्धे रोपा, नतो ·Far. पंचमद्वारम् दृष्टान्त: तद्वाच्छहाभिभूई, घायणवाहणविचुन्नणत्तीय । एआई असुहफलाइं, विसीअइ भुंजमाणो सो ॥३०॥ युग्मम् (यका) दारिदेति । तहति । भिक्षुकद्विजादिकुलोत्पत्तिः । तत्रापि स्वसिन् विमवराहित्य, चात् वांछितरोधसर्वापमानादिग्रहणं, यातनमसिकुंतादिभिः छेदनं । वाहनं लवणायःप्रभृतिभारकर्षण । चूर्णनं मुद्रादिना कुट्टनं । चकाराव दुर्गतिपारवश्यपरतंत्रवृत्तिमाता- पियादिषुटुंबसंतानोच्छेदादिग्रहणं । एतानि प्रतिभवं दुःकर्मफलानि असकृत् मुंजमानः स चैत्यद्रव्याद्याशातको विपीदति-विपादादिना ज्यालो भवति । उक्तदोपोदयोदलिवपापविपाकोपजीव्यदुनिपरिणत एव सदाऽवतिष्टते-इत्यर्थः । अतो दुरनुभागवैचिच्यात् दुर्वि- पाळानुपंधता स्फुटीकृतेति भावः । वत्र च संख्यातभविका सानुबंधता वक्ष्यमाण संकाशादिवत् चोध्या । असंख्यातभविका च रुद्र- दत्तवदयसेया। तथाहि-मरतक्षेत्रे सूर्यपुरे नगरे अंधकवृष्णिराजा राज्यं चकार । अन्यदोद्याने सुप्रतिष्टकेवली समवासरत् । उद्यानपालेन विषप्तो राजा च ममहं तत्र गत्वा यथाविधि प्रणम्य योग्यस्थाने समुपाविशत् । केवली देशनां ददौ । तदवसाने नृपेण निजं पूर्वभव- चरितं पृष्टं । ततः मप्रतिष्टकेवली अंधकवृष्णिमयदत् । भरतक्षेने अयोध्यायामनंतवीर्यनृपोऽभूत् । तत्र सुरेंद्रदत्तो वैश्यथाद्धः सदर्शनः प्रतिदिनं दशभिर्दीनाररष्टम्यां द्विगुणैः चतुर्दश्यां चतुर्गुणैः अष्टान्हिकादौ च ततोऽधिकैर्जिनार्चा कुर्वन् दानशीलाविकमम्पस्सन् सर्वत्र कीर्निमान् जन्मे । एकदा श्रेष्टी द्वादशाब्दोपयोगिद्रव्यं पूजा स्ववल्लभमित्रस्य रुद्रदत्तविग्रस्य समयं जलाध्वना देशांतरं गतवान् । विप्रेण प पूतादिव्यसनेस्तद् भवयित्वा पल्लीपु निविष्टं । अन्यदा ततो गोधनं गृहन्नसौ तलघरेण पृष्टतो पाणैर्हतो मृतस्तत्कर्म प्रभावात् संवेधेन मातम्यादिपु नरकेषु मत्स्यादिषु तिर्यक्षु चागमत् । ततविरं कालं प्रसस्वापरयोनिप्वभ्रमत् १६ । ततः कुरुदेशे गजपुरे कपिल- पाउपगृोऽनुरा तत्प्रियागर्भवतीर्णः । तदानीं अवशिष्ट पापानुभापात् पिता मृतः जनन्यपि मृता लोकैतिम इति नाम दत्तं च ।

·पंचमहार R हटान्तः तोमरामा फराषितोऽसौ गोषनाभिमुप आहारार्थ गृहे गृहे अटन क्षीणदेहो भोजनमपि न लब्धपान् १७ । अन्यदा समुद्रसे- मालपादिना सन्मानिसं या गोजनागिलाषेण वरपार्थ सानप दीशा जग्राह । फमेग श्रुतपारगामी भावसाधुर्जातः। HTuोपोनिमोऽभा । सोषि परिषद समा गतिभा पुगियो मध्योपेग तगोमलासुरोऽभून १८ । ततश्चुत्वा- नमणिनामा पर मामा १५ । समास्मिोग गो संगर्ग गुहीरमा मुक्तिपदं लप्स्यसे । इति विरुपटातहरिपंशपु- राणपणानो प्रभा दे ग माग गरि दोपसभर गाने पुराणादो।" पेगवगेण या निर्गुरुद्रध्येण गबनं । तद्धनं मासा, सोऽपि नगर ॥१॥ पनि। रासबि रानाशाम-रामदाग स्मात् । ऐहिक निकाएं फलं दर्शितं । स च देव- पारिमको मापोपदसता तोऽसि नर सानुपातिमद । इसे पारमनिकं पालं दाति १ । पुनसौप दोषातिशय गत।" मा मा मत हि , प्राणे उगरपि । भनिगा रोति प्रभादग्मो न रोदमेत् " ॥ २ ॥ प्रभास्वं देगद्रव्यं wnो जनसवायमेलित साधारण शातिय मिला। शनिवपाः पादपाः जमसेकाविना परोहंति पदवयंति । १t मा नेपामादिनिनाशोषपापपाकरगो नरस समूलपरमाणुगपत् न पापयति माया सदैव तुमसभापत्येन पुनर्नयो न भवती- Muोगानुrira दगति । "प्रभाष प्रसाहला ग, परिपप गायन, गुरुपत्नी पेपरम्प, स्वर्गस्थमपि 1 aahn" minा निगूणसभेऽपि "परे पासालापीना, गक्षण क्षणपुरा निषिपभषण पैक, दस्मद जन्मजन्ममि" ॥१॥ ..या पाना, पणा वा गतिर्थरे, पा, पतित गर, गा देवसभक्षणे ॥२॥ शारति मिननिम-शाराादीनां धनं नहि, Mr H कारण दुर्गनिम ॥ ३॥ एगरिकपारमनिकोपा प्रदर्शिताः । इति भागः ॥ ३० ॥ रोपवायं- ·भव. भव. पंचमद्वार दृष्यसस चिः -१२॥ ६ठीमां सिंहमां अथ चोरितदेवादिद्रव्येण स्वार्थ निःपादितोऽप्याहारः नारकी. तिर्यच जाति माधूनामकल्प्यसत्प्रयोजकनावैशधार्थ इहभविकदोषान् व्यवहा- ७ मीमां २ जो मत्स्यमा ३ जो रमाप्यगाथात्रयेणाह- मो मीमां ठो मर्पमा चेइयदव्वं विभज करिज, कोइ अ नरो सयठाए। ४ थीमां व्याघ्रमां समणं वा सोवहिअं विकिज्जा संजयठाए ॥३१॥ 3 जीमां मो गरुडादिमां ११ २ जीमा १२ मो भुजपरिमां १३ मो एआरिसंमि दव्वे, समणाणं किं न कप्पए घिन्तुं । १ लीमा १० मो नरमा १ मो चेइयदव्वेण कयं, मुल्लेण जं सुविहिआणं ॥ ३२ ॥ तेण पडिच्छा लोएवि, गरहिआ उत्तरे किमंग पुणो। चेइय जइ पडणीए, जो गिलइ सो विहु तहेव ॥३३॥ (टीका) चेइयेत्ति । चैत्यद्रव्यं चोरसमुदायेनापहृत्य तन्मध्ये कोपि नर आत्मीयभागागतधनेन मयहाए आत्मनोऽर्थाय मोदकादिकं कुर्यात् । ततस्तदशनादिकं संयतानां दद्यात् । अथवा य: स्वार्थाय श्रमणं सोपधिक विक्रीणीतः ततः प्रासुकं वस्त्रादिकं संयतेभ्यो दद्यात् ॥ एआरित्ति । एतादृशेन द्रव्येण यत् आत्मार्थ कृतं तत् श्रमणानां किं न गृहीतुं कल्पते सूरिराह । यत् चैत्यद्रव्येण यच्च सुविहिताना मूल्येनात्मार्थ कृतं तद्वितीर्थमान ने कल्पते ॥ तत्र किं कारणमिति चेदुच्यते । तेणेति । चोरानीतस्य प्रतीच्छा प्रतिपत्तिः लोकेऽपि गर्हिता । किं पुनरुत्तरे लोकोचरे मार्गे मुतरां गर्हिता एव । ततश्चैत्ययतिप्रत्यनीकस्य हस्ताद् यो गृह्णाति सोऽपि ·पषमयरम् त ग्यसत. विकासपि - . तथैव चैत्यमम्पनीक एव । यदुक्तं संघकुलके । जो साहले पट्टइ, आणाभंगे परहमाणाण । मणवायाकाएहि, समाणदीसं तयं विति ॥ १ ॥ अनिराकरणेनाज्ञाभंगहेतुत्वात् ॥ ३१-३२-३३ ॥ अथ श्राद्धदिनकृत्यगाथया पुनरेनमेवार्थ स्पृष्टयन् आह- चेइअदव्वं गिह्नित्तु, भुंजए जो उ देइ साहूणं । सो आणाअणवत्थं, पावइ लिंतो वि दितो वि ॥ ३४ ॥ (टीका) चेइयेति । चैत्यादिद्रव्यं गृहीत्वा यः स्वयं भुक्तेऽन्येभ्यः साधुभ्यो दत्ते स साधुर्गृहन्मपि साधर्मिकाणां दददपि भगव दाज्ञाभंग निषिद्धाचरणरूपं प्रामोति । तथाऽनवस्याऽन्येपा श्रद्धाशैथिल्यं च प्रापयति ॥ ३४॥ प्रसंगतोऽन्येपि दोपास्तत्वृत्तिगाथामिदृश्यन्ते- एकेण कयमकर्ज, पुणोवि तप्पच्चया कुणइ । वीओ सायावहुल परंपर वुछेओ संयमतवाणं ॥ ३५॥ (टीका) एकेणेति । अनाचार दर्शनात् बालादीनामपि कुप्रवृत्तिसंततिरूपः प्रसंगदोप आपद्यते इत्यर्थः ॥ ३८ ॥ जो जहवायं न कुणइ, मिछदिछी तओवि को अन्नो। बइअ मिच्छत्तं, परस्त संकं जणेमाणो ॥ ३६ ॥ (टीका) जोजहेति । अनाचारे आचारधिया मिथ्यात्वद्धिः म्यादित्यर्थः ।। ३६ ॥ संजमअप्पपवयणविराहणासंभवो विहं णेउं । पवयणहेलावि तओ, अवणेओ तस्स संसग्गो ॥ ३७॥ संथमेति-चैत्यादिद्रन्यभक्षणेन विधा विराधना संभवेत् । तथाहि-

·पंचमारम्
॥ ३४॥
द्रग्यसप्त
विकात्तिः
॥३४॥
(टीका) संयमविराधनाऽन्यायोपात्तविनोद्भुतवस्तुगृहानस्य तत्कृताऽसंयमानुमोदना रूपा स्फुटं प्रतीयते, तथा सति यथा प्रति.
पनवतलोप आपद्यते । यदुक्तं संघकुलके । "आणाभंग दटुं, मज्झस्था ठिंति जे तुसणिआय । अविहिअणुमोअणाए
तेसिपिअ होड वयलोवो ॥१॥" आत्मविराधना तु प्रत्यनीकदेवतादिछलनलक्षणाप्रतीता । यतोऽहंदाज्ञापरिहारेण प्रमादाशौच.
वस्तुस्वभावतोऽपूतदुष्टजने शाकिनीदृष्टिवत् तेषां शक्तिरप्रतिहता भवति । यदुक्तं व्यवहारभाष्यदशमोदेशके "राया इव तित्थयरो"
इत्यादिगाथावतौ । ये साधवः प्रजास्थानीया राजस्थानीयस्य तीर्थकृत आज्ञां नानुपालयंति ते प्रांतदेवतयापि छल्यं-
तेऽपराधिन इव दंड्यन्ते इति ६ । प्रवचनविराधना च प्रवचनमूलयतिचैत्ययोरुपद्रवेण स्तेनार्थप्रतीच्छया च सुप्रतीतैव ७ ।
तथा प्रवचनहेला एवं लोकविरुद्ध संस्तवं कुर्वतां सर्वज्ञपुत्रत्वेन लोकान् व्यामोहयतां जैनानामकिंचित्करं दर्शनमतोऽदृष्टकल्याणा एते
स्वमेऽपि सदाचारगंधं न जानंतीत्यादिखिसापि प्रवर्तते ८। एवमादि ऐहिकदोपप्रकर्षसंभवात् उक्तदुराचारवतस्तस्य संमर्गः परिहर्चव्य
एव ! सत्संसर्गस्तु उपादेयो विवेकिनेति भावः । एतावता साधुचैत्यादिविक्रयस्तैन्योत्थद्रव्यमोगेन गृहिणामनाचारः स्पृष्ट
एव । चौर्यानीततदर्थमोगे तु प्रतारेण प्रायश्चित्तविधिः संभाव्यते । इतितत्त्वम् ॥ ३७॥
ववहारसुद्धि धम्म-मूलं साहूण संगया।
(टीका) ववहारेति । मोहमंदतानुरोधेनोचितकर्माभ्यासो व्यवहारशुद्धिः साधुभ्यः संगतार्यसंगात् प्रतिपन्ना धर्मस्य मूलं भवति ।
अथ तत्प्रक्रिया सार्द्धगाथाद्वयेनाह-
ववहारेण सुद्धेणं, अत्थसुद्धि जओ भवे ॥ ३८ ॥

·पचनसार विकापि ॥३५॥ अत्येणं चैव सुद्धेणं, आहारो होइ सुद्धओ। आहारेणं तु सुद्धेणं, देहसुद्धी जओ भवे ॥ ३९ ॥ सुद्धणं चेव देहेणं, धम्मजोगो य जायइ । जं जं कुणइ किच्चं तु, तं तं से सफलं भवे ॥ ४० ॥ (टीका) ववहारेति-अस्थेति-सुद्धति-कंव्यं । नवरं धर्मयोगो विधियोगः । लौकिके लोकोत्तरे च मार्गे विधियोगेन यत् यत् कार्य यः करोति तस्य तत् तस्यानुबंधसत्फलकृद् भवेत् ।। ३८-३०-४० ।। अथ तत्प्रतिपक्षभूतमसत्संगं विशदयति- अन्नहा अफलं होइ, जं जं किञ्चं तु सो करे । ववहारसुद्धिरहिओ, धम्मं खिंसावए सयं ॥ ४१ ॥ (टीका) अनहा अफलमिति-अन्यथा दोपवत्संसर्गेण व्यवहारशुद्धिरहितः श्रावकादिर्यत् कृत्यं करोति तत् विवक्षि. सफलरहितं अनिष्टफलकृद्वा भवति अविधियोगादित्यर्थः । तथा च धर्म्य सदनुष्ठानमपि स्वकं आत्मानं च बालेनाप्यवहेलयेद ॥४१॥ तथासति का हानिरित्याह- धम्मं खिंसं कुणंताणं, अप्पणो अप्परस्स वा । अवोहि परमा होइ, इह सुत्ते विभासि ॥ ४२ ॥ (टीका) धम्मं खिसमिति-एवमनाभोगादिना धार्मिकी निंदा कुर्वतः कारयतो भवांवरे यथासंभवमनोधिर्भवति । उपलक्षणतो धर्मनिंदाहेतुत्वेन प्रायः सानुबंधदौर्भाग्यदौस्थ्यव्याधिदुर्गत्यादिदोपाः संभवेयुरिति । 'सुत्ते' छेदभाष्यादौ श्रुते भाषितं ॥ ४२ ॥ अथ प्रसंगतोऽनुक्तसंमर्गपरिहारमपि दर्शयति- ·- पंचमद्वारम् सप्त- चि: ॥३६ ।। जुआरिवेसतकर, भट्ठायारा कुकम्मकरीणं । पासंडि निलवाणं, संसग्गं धम्मिओ चयइ ॥ ४३ ॥ (टीका) जुआरिवेसेति-जुवारी वेश्या तस्करभ्रष्टाचारादिलौकिकलोकोत्तरसदाचारपतिताः ज्ञातिवाह्याः पार्श्वस्थादयो देवद्रव्यादि- भक्षको वा ! आदिशब्दात् नटनर्तकधूर्त्तव्याधसौनिकधीवरादिग्रहण । प्राकृतत्वादाकारः । कुकर्मकारिणां संसारवर्द्धकानेकदुःकृतकृत् पामरजनानां । पाखंडिनो बौद्धादयः। निवाः श्रुतजीतोक्तानुष्ठानकारित्वे मति स्वारसिकोत्सूत्रभापिणः, प्रायः प्रतिगृहीतश्रीकारा द्रव्यसाधवः । एतेन लुपाकस्तनिकादयो निहवा नेति सिद्धं । एपां च संमर्ग संवाममहभोगालापसंलापप्रशंमादिरूपं संस्तवं श्रीचंद्रकु- मारवत् धार्मिकः सुश्राद्धादिस्त्यजेत् । तद्यथा- "कुशस्थलपुरे प्रतापसिंहो राजा सूर्यवती राज्ञी तयोः पुत्रः श्रीचंद्रकुमारो मिथ्याग्भ्रष्टाचारनिंदितकुलादिसंगतिरहितः परोपक- तिप्रवणः सुभगः श्रीअर्हद्भक्तो विशेषज्ञो न्यायमतिर्दानादिधर्मपरायणः चंद्रकलादिभिः स्वस्त्रीभिः सह वैपयिकं भुंजानो दोगुंदक इव कालमतिबाहयति स्म । अन्यदा स स्वभाग्यपरीक्षार्थ पित्रनाज्ञया देशांतरे भ्रमन् वने कृतमदनसुंदरीविवाहः क्रमेण सिद्धपुरं प्राप। तत्र श्रीनपमचैत्यवंदनार्थमागतः सन्नसो तत्रत्यान् निःश्रीकमुखान् क्षीणसंततीन निःशूकान् निधनान् नागरान् विलोक्य स्वप्रतीतया देवद्रव्यविनाशशंकितमना देवलादीन पुरस्वरूपं पृष्टवान् । ततस्तैरुचे हे मुभग पूर्वमिह महिमाद्भुते श्रीऋपभचतुर्मुखप्रामादे यात्रार्थ सर्वदिग्भ्यः समागतोंकैर्देवभांडागारो वर्द्धिनस्ततः संवे गते तत्रत्यैः सर्वलोकैः संभूय तद्व्यं विभज्य गृहादावविधिना व्यापार्य सर्व नगरं संक्रामितरोगवदपावितं । तेनेदं निःश्रीकतानिर्धनत्वदीर्भाग्यवृत्तिदुर्लभतानिशूकतादिदोपदुष्ट जातं । अतस्तवानुभवः संशयादि- दोपरहितो यथार्थतया प्रशंसनीयोऽस्ति ! एवं श्रुत्वानुकंपितमनसा श्रीचंद्रेण पुरश्चतुःपथे चागत्य सर्व दोपकारणं पौरद्धानामग्रे श्रीचन्द्र- कुमार दृष्टान्त

·(पंचमवार
॥२८॥
पारश्राद्धादेयवतिष्ठते तावत् थाहादिपत्कः सर्वधनादि देवादिसत्कतया मुविहितर्व्यवदियते संसृष्टत्वात् । यदाटुः शत्रुमयमा
कामा
| हाम्ये श्रीधनेश्वरमुरिपादाः ५ सगै " यथान्ने विपसंसर्गो, दुग्धे कानिकसंगमः। चथात्मनो धनेनोधैः, संसों गुरुसंपदः ।
॥ १॥" ययाऽनादिपिसंसर्गात् तत्सदृशं स्याउथा अनाभोगादिना देवादिद्रव्यमंसर्गात् स्वकीयं धनं तत्सदृशं भव-
तीत्यर्थः १ अतस्तद् द्रव्यं सशूकेन प्राणांतेपि नैव भोक्तव्यमानमनिपिद्धत्वात् । भोक्तव्यं च वक्ष्यमाणविधिना विवेकादिना शुद्ध
तदिति । सार्वत्रिकोऽयं व्यवहारो मार्गानुसारित्वेन सिद्धः । एतेन " संवत् १७४३ वर्षे पैशाख शुदी ३ दिने कोइए एम फाजे
पहिला देवद्रव्यवायरिउं छे पछी तेहने घरे संघ आहारादिक ग्रहे तेने दोप नहीं, जे माटे देवद्रव्य गावरपान आंतरं पडधु छे. पीगं
पर्तमानकाले देवके द्रव्ये आहारादिक नीपज्यो होय ते संपने न कल्पे तथा देवद्रव्यना यावरनारने ज्यांमुधी संघे मली संघबाहेर
| नधी काढयो त्यांसुपी चतुर्विधसंघने आहारादिक परिचय करतां दोष नथी" इति पंचांगी परंपरा विरुद्धं वदन् पंडितमन्यः कधि-
निरस्तः । एवं सत्यपि वपूजादिलाभार्थ पार्थस्थादीनां चानुवृत्या य उत्स्य भासते तस्य दुर्लभयोधेरुदीर्य दर्शनमपि नोचित सतां
रहेतुत्वात् । यदाहः मूलशुद्धिपकरणे श्रीप्रद्युम्नसूरयः " परिवारपूय हेऊं, पासत्धाणं घ आणुवित्तीए । जो न
इविशुद्धं, तं दुलहयोहि जाणं" ॥१॥ आवश्यकभाप्येऽपि "जे जिणधयणुतिन, घयणं भासंति जेउ
ति मम्मविहीणं तईसणंपि संसारयुविकर" ॥२॥॥ १३ ॥
अथोपसजिहीपुरा--
तम्हा सव्वपयत्तेणं तं तं कुजा विअक्खणो । जेण धम्मस्स खिसं तु, न करेइ अबुहो जणो ॥ ४४ ॥

·अल्पमा विवाचित ॥३७॥ , ॥३७॥ निवेदिच । यतः "प्रासादो श्यते जीर्गः, प्रत्यवायपदं धनं । ऋष सर्वमभन्यं प्राग, देवर्णसंधुभाशुभं ।" उक्तंचागमे "भखवणे देवदपस्तपरत्धीगमणेण य । सत्तमं नरयं जंति, सत्तवाराओ गोयमा"१॥ एवं सति युष्मामिनिर्धनत्वादि. दोपवर्धकदेवऋणनिरत्तो सोत्साहमुद्यमः कार्य एवेति । एवं श्रुत्वा केचित्तद्विपाकभीवास्तद्धनांनुसारेण पूर्वसंचितं धनं सर्व समधिक चैत्ये निभितीकृत्य शेपधनहेतुककृत्या सचि पूर्वापनीति च कुर्वतः मुखमाजः क्रमेणाभूवनिहामुत्रापीति । केचित्तु प्रमादादेवम. कुर्वतो पहुःखमाजोऽपीति । ततः सत्रीकः श्री चंद्रोऽपि पिताहारादिदुष्टं तत्पुरं मुच्या ग्रामांतरे गत्वा मुक्तवान् । ततः क्रमेणाने- कराज्यसुखानि मुक्त्या मुक्तिमार्गमाराध्य मुक्तिं जगामेति । श्रीचंद्र केवलिचरित्रानुसारेण देवादिद्रव्यविनाशशंकयापि तद्गृहस्येन्ध. नमाप्रमपि श्राद्धादिमिर्न ग्राय किंबहुनोक्तेनेति । एवं सति कदाचित्कुटुंपायभियोगेन पाडून तादम् श्राद्धगृहे भुक्तं तदानिाशूकतांपरिहारार्थ भोजनानुसारेण चैत्यादौ समधिको निष्कयो मोच्य एव । तथासति सूक्ष्मातिचारलेशोऽपि न स्यादिवि पोध्यं । यदाहुः प्रश्नोत्तरमुचये ४ प्रकाशे श्रीहीरविजय मृरिपादः । "तथा देवद्रव्यभक्षकगृहे जेमनाय गंतुं कल्पते नवेति ? गमने वा बजेमननिष्क्रयद्रव्यस्य देवगृहे मोक्तुमुचितं नवेति ?" अन मुख्यपृरया तद्गृहे भोक्तुं नैव कल्पते यदि कदाचि स्परवशतया जेमनाप याति तथापि मनसि सशूकत्वं रक्षति न तु निःशूको भवति जेमननिष्क्रयद्रव्यस्य देवगृहमोचने तु विरोधो भवति । ततस्तदाश्रित्य दक्षत्वं विलोक्यते यथाऽग्रेनर्थवृद्धिन भवति तथा प्रवर्चत इति । एवं ज्ञानद्रव्यादावपि भाव्यं । मुसाधुनापि तनिधिवमाहारादिकं न ग्रायं । यतः छूटक पत्रे । जिणव्वऋणं जो धरह, तस्स गेहमि जो जिमइ सट्टो । पावेणं परिलिपड़, गिलंतोवि हु जई भिरूग्वं १ । अत्रेदं हार्द धर्मशास्त्रानुसारेण लोकव्यवहारानुसारेणापि यावदेवादिऋणं सपरि ·पिंचमहार - ट्रम्पसम तसाचिः बारबादादऱ्यावतिष्ठते तावत् श्राद्धादिसत्को सर्वधनादि देवादिसकतया सुविहितळववियत संसृष्टत्यात् । यदाहुः शबञ्जयमा हात्म्ये श्रीधनेश्वरमूरिपादाः ५ सगै " यथाने विपसंसर्गो, दुग्धे कानिकसंगमः। बधात्मनो धनेनोचैः, संसर्गो गुरुसंपदः । ॥१॥" ययानादिपिसंसदि तत्साश स्वातथा अनाभोगादिना देवादिद्रब्यसंसर्गात् स्वकीयं धनं सत्सदृशं भव. तीत्यर्थः १ अतस्तद् द्रव्यं सशूकेन प्राणांतेपि नैव भोक्तव्यमागमनिपिद्धत्वात् । भोक्तव्य च वक्ष्यमाणविधिना विवेकादिना शुद्धं तदिति । सार्वत्रिकोऽयं व्यवहारो मार्गानुसारित्वेन सिद्धः । एतेन " संवत् १७४३ वर्षे वैशाख शुदी ३ दिने कोहए एम काजे पहिलो देवद्रव्यवापरिउ छ पछी तेहने घरे संघ आहारादिक ग्रहे तेने दोष नही, जे माटे देवद्रव्य भावरवान आंतरं पडधु छै. वीजें वर्तमानकाले देवके द्रव्ये आहारादिक नीपज्यो होय ते संपने न करपे तथा देवद्रव्पना पावरनारने ज्यासुधी संघे मली संघबाहेर नथी काढयो त्यासुधी चतुर्विधसपने आहारादिक परिचय करतां दोप नथी" इति पंचांगी मरंपरा विरुद्धं वदन् पंडितमन्यः कश्चि- दुनिरस्तः । एवं सत्यपि स्वपूजादिलाभार्थ पार्श्वस्थादीनां चानुवृत्या य उत्स्य भासते तस्य दुर्लभबोधेरुदीर्य दर्शनमपि नोचित सतां संसारहेतुत्वात् । यदाहुः मूलशुद्विमा - जोन कविता h ·द्रम्पस विधापित ॥४१॥ पष्ठद्वारम् ॥४१॥ दुष्कृततापी, स एव हि यथावत्तानालोचयितुं शक्नोति । तद्विधिसमुन्सुकः-आलोचनविधितत्पर एव, स हि तदविधि प्रयत्नेन | परिहरति १० । तथा अभिग्रहासेवनादिमिर्द्रव्यादिनियमविधानविधापनानुमोदनाप्रकृतिभिर्लिीरालोचनायोग्यतालक्षणैर्युतः ॥११॥ इंग् भव्य आलोचनाप्रदानयोग्योऽहो भणितो जिनैरिति गाधाद्यार्थः ॥ ४७-४८ ॥ अधालोचनागुरुद्वारं विवृणोति- आयारव मोहारव, ववहारु ब्बीलए पकुब्बीअ । अपरिस्सावी निजव, अवायदंसी गुरु भणिओ ॥ १९॥ (टीका) आयारेति-आचारवान ज्ञानासेवाभ्यां ज्ञानाद्याचारयुक्तः अयं हि गुणित्वेन श्रद्धेयवाक्यो भवति ११ तथा अवधारवान् आलोचकोक्तापरायानामधारण नद्वान् अयं हि सर्वापराधानां यथायद्धारणाममों भवति २। तथा व्यवहारवान् आगमश्रुताज्ञाधारणा जीतव्यवहारान्यवरयुक्तः म च यथार शुद्धिकरणसमर्थो भवति, संप्रति पंचमो मुख्यः ३। तथा अपत्रीडयति लञ्जयातिचारान् गोपा. यंतमुपदेशविशेषगितलनं करोतीत्यपत्रीडका, अयं ह्यालोकस्यात्यंतमुपकारको भवति । आलोचितातिचारणां प्रायश्चित्तप्रदानेन शुद्धि प्रकण कारपतीत्येवंशीलः पूर्वी, आचारवचादिगुणयुक्तोऽपि कश्चित् शुद्धिदानं नाभ्युपगच्छतीत्येतव्यवच्छेदार्थ प्रकुर्वीत्युक्तं ५। तया न परिभवति आलोचकोक्तनकृत्यमन्यस्मै न निवेदयत्तीत्येवंशीलोऽपरिश्रावी, तदन्यो हि आलोचकानां लाघवकारी स्यात् ६ । निम्नवत्ति-निर्यापयति निर्वाहयतीति निर्यापकः यो यधाममर्धस्तस्य तथा प्रायश्चित्तं दचे इत्यर्थः ७ । तथाऽपायान् दुर्भिक्षदुर्वलत्वा. दिकानेहिकाननर्धान् पश्यति अधया दुर्घलयोधिकत्वादिकान्-अपायान् सातिचाराणां दर्शयतीत्येवंशीलोपायदर्शी, अत एवायमालोच. फस्योपकारी ८ । उपलक्षणात् गीतार्थत्वपरोपकारोद्यतत्वानुमापकत्वामायित्वादीनामन्येपामपि गुणानां ग्रहः । तत्राधिगतनिशी. .

·| परद्वार ॥४०॥ ॥४०॥ चार्य आलोचनां ददाति, क्रमेणानुपूर्व्याः, किंविधेन तेन आसेवनादिना, आदिशन्दा आलोचनाक्रमग्रहः, आसेवनाक्रमेण आलोच- नाक्रमेण चेत्यर्थः, तथा सम्यक् यथावत् आकृटिकादिभावप्रकाशनतः । तथा द्रव्यादिशुद्धौ सत्यां प्रशस्तेषु द्रव्यादिग्वित्यर्थः॥४६॥ अथाईद्वारं विकृणोति- संविग्गो उ अमाई, मइमं कप्पठिओ अणासंसि । पण्णवणिज्जो सहो, आणायत्तो दुकडतावी ॥ १७ ॥ तविहिसमूस्सगो खलु, अभिग्गहासेवणाइलिंगजुओ। आलोअणापयाणे, जुग्गो भणिओ जिणंदेहिं ॥१८॥ (टीका) संविग्गति तबिहिसमूसेति-संविमः संसारपरामुखत्वादेवालोचनाप्रदाने योग्य इत्यर्थः तस्यैव दुष्करणाकरणाध्यवसा- यित्वात् सुकरं चालोचनादानं । यदाह "अविराया च एरइझं न यदुचरिअं कहेत्ति" १। तथा अमायी-अशठः, मायावी हि यथा- वद् दुःकृतं वक्तुं न शक्नोति २ । मविमान्-विवेकी तदन्यो हि आलोचनादिखरूपमेव न जानाति ३ । तथा कल्पस्थिता-सविरा- दिकल्पावस्थितः अथवा श्राद्धसमाचारी व्यवस्थितः तदन्यस्य हि अतिचारविपया जुगुप्सैव न स्यात् ४ । अनाशंसाआचार्याचाराध. नाशंसारहितः, सांसारिकफलानपेक्षो वा, आसंशिनो हि समग्रातिचारालोचनाऽसंभवात् , आशंसाया एवातिचारत्वात् ५ प्रज्ञापनीय:- त्यक्तहठः गुरुपारतंत्र्यात् सुखावबोध्यः, तदन्यो हि स्वाग्रहादकृत्यविषयाम निवर्तते ६ । श्रादा-श्रद्धालः स हि गुरूक्तां शुद्धि श्रद्धत्ते ७ ३ आज्ञायत्त:-आप्तोपदेशवों स हि प्रायोऽकृत्यं न करोत्येव ८ । दुष्कृतेनातिचारासेवनेन तप्यते अनुतापं करोत्येवंशीलो दुकरकरणाभ्यवसायिस्यात्-इस्यपिपाठः ॥

·पारस इम्पसम. तिकाापित ॥४३॥ पूर्योपरामिमुसोऽहंदसिद्धसमक्षमप्यालोचयेत् । प्यपहारेप्येतदर्थरांवादी पाठः स्पृष्ट एव । क्यथा । " जत्थेव सम्मभाविआई पहलाई पासमा कप्पइसे तस्संतिए आलोइत्तए जावपडिवजिचएवेति ।" यत्र सम्यग्भाषितानि सम्यग्दृष्टिभिांवितानि यथागमाझं कारितानि प्रतिएितानि पविधिचैत्यानि पश्येत् तेषां पुर आलोच्य । नतु सर्वपार्श्वस्थादिनीधितानां अविधिचैत्यानामाज्ञातिक्रमादिदो. पसंभगत् अनायतनत्वाच । यदुक्तं हरिभद्रसूरिकृतसम्प्रत्यकुलके । अहिगारिणो असहो, वावणकुम्मग्ग कुमइरहिउ । तेणं पार, जिणवणं बंदणिन मिणं ॥ १४॥ निप्फापिऊण एवं, जिणवणं सुंदरं तहिं किं । विदिकारिकं च विहिआ, सुपइठा साणो मण्णा ॥ १५ ॥" व्यवहारभाप्येऽपि ॥ " आगमविहिणा कारिय, सुगुरुवएसे सुसावगैहिं च । नायज्जिा विजेणं, तं आयपणं जिणा पिंति ॥ १९ ॥ समाणचरणदंसण, पमुक साहूहि जा परिग्गहिआ। वाओ जिणपडिमाओ, अणाययणं हुंचि जुलिए ॥२०॥ जिणपिंपमणाययण, कुसा परतंतया समुदिढ । दिलुतो जिणपडिमा घोडिय लिंगाइयाण इह ।। २१ ॥ अणाययण पुण- नाणं, सणचरणगुणघायणं ठाणं । शुख्खथि सुधम्मिजण, पाणिज्ज विसुद्ध भावेण ।। २२ ॥" पुटालंपने तु तदपिचंदनीयमेव । यदुक्तं पृहलाप्पे " असइ विहिचेइअम्मि, सद्धाभंगाइ कारणं नाऊं । पचंति तत्थ मुणिणो, नो मुणिणो जे अगीयस्था १।"अत एष " भो भो पिअचए जहवि जिणालए वहवि सावसमिणमित्यादि । " महानिशीथ पंचमाध्ययनवचनात् सुविहिताग्रणी. भीकुपलपप्रभसूरिणा चैत्योद्धारविधानोपदेशो न दचोऽविधिरूपमिथ्यात्वयुद्धयापचेरिति । सांप्रतं तु जीतेनान्यतीर्थीयज्यो. विकाप्पयनयत सम्पत्यप्रकरणदर्शनशुद्धिप्रकरणायनुसारेण देशतो अविधिचैत्यमपि उत्सर्गतो वंदनीयादितयाऽशठगीतार्थ: प्रविपन, जीतस्य घ पापणा चतुयादिवत् यायत् जिनाज्ञापिच्छेदनिरासा थुतानुसारेण न्यूनाधिकतया गीतार्थयतमर्यादारूपत्वात् ।

·तकाचिः ॥४२॥ पाठद्वारम् ॥४२॥ . धादिश्रुतधारित्वं गीतार्थम् । परचेतसामिगितादिभिर्निश्चायकस्वमिति । एवमादिगुणैः प्रायश्चित्तदाना) गुरुभणितो जिनः । एषु आचारवत्वादिगुणा आलोचनागुरोरुपलक्षणं तेन शुद्धिदायकत्वे सति गीतार्थत्वं च तल्लक्षणं संपन्नं । तेन पार्श्वस्यादयोऽपि तदगुरुत्वेन लक्ष्याः स्युरतः प्राय उक्तगुणकलापशून्यो हि न शुद्धिकरणक्षम इत्यर्थः, एवं सति जघन्यतः एवमादिगुणः, उत्कर्पतः पत्रिंशदादि. गुणो गुरुषोंध्य इति तचम् ॥ ४९ ।। अथालोचनाचार्यमुत्सर्गापवादाभ्यामाह-- आयरियाइ सगच्छे, संभोइअ इअर गीयपासत्थो। सारुया पच्छाकड, देवय पडिमा अरिह सिद्धो ॥५०॥ [टीका) आयरिआ इति-साधुना श्राद्धेन वा नियमतः प्रथमं खगच्छे आचार्यस्य, तदयोगे उपाध्यायस्य, एवं प्रवर्तिनः स्थविरस्य गणावच्छे दिनो वा पुरन आलोचनीयं । एवं तदभावे सांभोगिक एकसामाचारीके गच्छांतरे आचार्यादिक्रमेणालोच्य । तेपामप्यभावे इतरमिन्नसांभोगिके संचिमगच्छे स एव क्रमः । तेपामप्यभावे गीतार्थपार्श्वस्थस्य पुरः, तदभावे गीतार्थमारूपिकस्य पुरतः, तदभावे गीतार्थपश्चात्कृतस्य पुर आलोच्य । अन्न सारूपिका शुल्लांचरो मुंडो अबद्धकच्छो रजोहरणरहितोऽब्रह्मचर्योऽभार्यो भिक्षाग्राही, सिद्ध- पुत्रस्तु सशिखः सभार्यः, पश्चात्कृतस्तु त्यक्तचारित्रवेपो गृहस्थः । ततः पावस्थादेरपि गुरुवद्वंदनादिविधिः कार्यो विनयं मूलत्वाद् धर्मस्य । यदि तु पार्श्वस्यादि स्त्रं हीनपुण्यं पश्यन वंदनं कारयति तदा तस्य निपद्यामारचय्य प्रणाममानं कृत्वालोच्यं । पश्चात्कृतस्य चेत्यरसामायिकारोपणं लिंगप्रदानं च कृत्वा यथाविध्यालोच्यं । पावस्यादीनामप्यमाचे यत्र राजगृहादिसत्कगुणशिलादो स्थाने अहद्ग गधरायैहुशो दत्तं प्रायश्चित्तं यया देवतया दृष्टं तत्र तस्याः सम्यग्दृष्टेरएमाधाराधनेन प्रत्यक्षायाः पुर आलोच्यं । जातु सा च्युता- न्योत्पन्ना नदा महाविदेहादापईतं दृष्ट्वा प्रायश्चितं दत्ते । तदयोगेऽर्हत्प्रतिमानां पुर आलोच्य स्वयं प्रायश्चित्तं प्रतिपयते । तासामयोगे ..

·पबारम् भ्पसप्त. विकासपि पूर्योनराभिमुसोऽवसिद्धसमक्षमप्यालोचयेत् । व्यवहारेप्येतदर्थसंवादी पाठः स्पृष्ट एव । तयथा । "जत्थेव सम्मभाविआई पेइनाइ पासमा कप्पइसे तातिए आलोइत्तए जावपडिवजित्तएवेति ।" यग्न सम्यग्भावितानि सम्यग्दृष्टिमि वितानि यधागमाझं कारितानि प्रतिष्टितानि च विधि,त्यानि पश्येत् तेषां पुर आलोच्य । नतु सर्वपार्श्वस्यादिनीश्रितानां अविधिचैत्यानामाज्ञातिकमादिदो. पसंभवात् अनायतनत्वाच । यदुक्तं हरिभद्रसूरिकृतसम्पत्यकुलके । अहिगारिणो असट्टो, पावणकुम्मग्ग कुमइरहिउअ । तेणं पारदअयं, जिणभुवणं वंदणिजमिण ॥ १४॥ निष्फायिऊण एवं, जिणभुवणं सुंदरं तहिं यि । विहिकारियं च विहिआ, सुपठा साहुणो मण्णा ॥ १५ ॥ व्यवहारभाष्येऽपि ॥ आगमविहिणा कारिय, सुगुरुपएसे सुसावगेहि च । नायलिश वित्तणं, तं आययणं जिणा विति ।। १९ ।। सन्नाणचरणदसण, पमुफ साहहिं जा परिग्गहिआ। ताओ जिणपडिमाओ, अणाययणं हुचि जुतिए ॥ २ ॥ जिणपिंचमणाश्पणं, फुमा परततया समुदिट्ट । दिलुतो जिणपडिमा बोडिय लिंगाइयाण इह ॥ २१ ॥ अणाययण पुण- नाणं, सणचरणगुणघायणं ठाणं । मुख्यत्थि सुधम्मिजण, पाणिज्ज विसुद्ध भावेण ॥ २२ ॥" पुष्टालंपने तु तदपिवंदनीयमेव । यदुक्तं पृहन्द्राप्ये " अमइ पिहिचेइअम्मि, सद्धाभंगाइ कारणं नाऊं । पचंति तस्य मुणिणो, नो मुणिणो जे अगीयस्था १।" अत एवं " भो भी पिअपए जहवि जिणालए तहवि सायसमिणमित्यादि ।" महानिशीथ पंचमाध्ययनवचनात् सुविहिताग्रणी- श्रीफुयलयप्रभसूरिणा चैत्योद्धारविधानोपदेशो न दत्तोऽविधिरूपमिथ्यात्वद्धयापत्तेरिति । सांप्रतं तु जीतेनान्यतीयिज्यो. विकाध्ययनयत् सम्यक्त्यमकरणदर्शनशुद्धिप्रकारणायनुसारेण देशतो अविधिचैत्यमपि उत्सर्गतो वंदनीयादितयाऽशठगीता प्रविपन, जीतस्य च पपणा चतुर्थ्यादिवत् यावत् जिनाज्ञाविच्छेदनिरासार्थ श्रुतानुसारेण न्यूनाधिकतया गीतार्थकृतमर्यादारूपत्वात् ।

·यस पठंबारम् ॥४४॥ + कानि ॥४४॥ १॥1 अत्र विशेषः पत्रिंशजल्पतो बोध्य इति दिक् । किंचात्र पावस्थादीनामपि गीतार्थानामेव पुर आलोच्यं न तु संविग्न स्याप्यगीनार्थस्य पुरः । यतः "अग्गीओ न वि जाणड, सोहिं चरणस्स देइ ऊणहि। तो अप्पाणं आलोअगं च पाडेइ संसारे ॥ अत एव गीतार्थस्य दुर्लभत्वे कालतो द्वादशवाणि क्षेत्रतः सप्तयोजनशतानि तद्वेपणागमे श्रूयते, एवमालोचनापरिणतोऽपि समाराधको भवति निःशल्यत्वात् । यतः " आलोअणा परिणउ सम्मं संपठिो गुरुसगासे । जइ अंतरावि कालं, करिन आराही तहवि ॥१॥ अतः प्रतिक्रमणेऽपि पूर्व विशुद्धिमूलं भावालोचनैव प्रवर्तते इत्यपि सिद्धम् ॥ ५० ॥ अथालोचनक्रमद्वारं प्रकाशयति- दुविहेणणुलोमेणं, आसेवर्णावयडणाभिहाणेणं, आसेवणाणुलाम, जं जह आसेविअं विअडे ॥ ५१ ॥ आलोअणाणुलोमं, गुरुगवराहे उ पच्छओ नियडे । पणगाइणाकमेणं, जह जह पच्छित्तबुट्ठीओ ॥५२॥ (टीका) दुविहेति । आलोयणा इति । द्विप्रकारणानुलोम्येन क्रमेणालोचनां ददातीत्यर्थः । तत्र तदासेवनानुलोम्यं स्यात् यत् येन क्रमेणासेषितं विकटयेत् प्रकाशयेत् आलोचकः । पुनस्तत् आलोचनानुलोम्यं यत्पश्चात् लघ्वपराधानंतरं गुरुकापराधान् विकटयेत् आलोचयेत् कथमित्याह 'पणगा' इति 1 पंचकदशप्रभृतिना क्रमेण प्रायश्चित्तवृद्धिर्यथा स्यात्तथा विकटयेत् । प्रकृतमिह च लघावतीचारे पंचकं नाम प्रायश्चित्तं । गुरुके तु दशकं । गुरुतरं तु पंचदशमित्येवमादीनि । अत्र गीतार्थ आलोचनानुलोम्येनैवालोचयति कारणं तु गीतार्थगम्यं । इतरस्तु आसेवनानुलोम्येनालोचनानुलोम्पानभिज्ञत्वात् । तस्य चैवमेवातिचाराणां सुस्मरत्वमिति ॥ ५१-५२ ।। सम्यगद्वारं विघृणोति- ·ध्यसत. सापित पवार ॥४५॥ - तह आउहिअदप्पमाय, कप्पा तहा य जयणाए । कजे संभमहेउं, जहाडि सव्वमालोए ॥ ५३ ॥ (टीका) वह आउट्टिएति । तथाशन्दो यथाक्रमे । आकृद्विकोपेत्यकरण, दो वस्गनादिः, प्रमादो मद्यादिः स्मृतिभ्रंशादिर्वा, पभ्यस्तथाकल्पतो पाऽशिवादिपुष्टालंबनतो या। कल्पक्ष यतनादिविषय इत्यत आह यवनया यथाशक्ति संममरक्षारूपधिया, कार्य संपादिप्रयोजन, तथा संभ्रम देतौ प्रदीपनकादौ अयतनया अनपेक्षितसंयमरक्षया च यदासेवितं तदिति गम्यं । यथास्थित सर्वमालोच. येत् यरुभ्यो निवेदयेद्विशुद्धिकामो नतु लजादिना किंचिद् गोपयति, निःशल्यत्वेनाराधकत्वात् । यतः 'लाइगारवेणं, बहुस्सुअमएण या वि दुपरियं । जो न कहेइ गुरुण, नहु सो आराहगो भणिओ॥ १ ॥ गारपेणत्ति रसादिगारवप्रतिबद्धत्वेन तपोऽचिकीर्षुतयेत्यर्थः ॥ ५३ ॥ अथ द्रव्यादिशुद्धिफलमाह- दव्याई सुहेसु, देया आलोअणा जओ तेसु । हुंति सुभावबुट्ठी, पाएसुसहाओ सुहहेउं ॥ ५४ ।। अथ द्रव्यादिशुद्धिविण्वनाह- दव्वे खीरदुमाई, जिणभुवणाई अटुंति खित्तमि। पुण्णतिहो पभिइ काले, सुहोवउगाइ भावेसु ॥ ५५ ॥ (टीए) दधेति । सुगमा। नवरं क्षीरटुमो न्यग्रोधादिः। आदिशब्दात् चंपकाशोकसहकारादिग्रहः, जिनभुवनादि (दिः) आदिश- दादन्यदपि शुभक्षेत्रं । आह " उत्थुवणे सालिवणे, चेइहरे चैव होइ खितमि । गंभीरसाणुणाए, पयाहिणायत्तए उदगे ॥१॥ पूर्णाप्रभृति तिथिकाळे रिक्तापष्टीतिधी नियमानालोचनेति । शुगोपयोमादी (दिरि) त्यत्रादिशन्दानिमित्तशास्त्रगतशुभभावपरि- ग्रहः । एवंततिधिना गुरुमाक्षिक्व शुद्धिः कार्येति परमार्थः॥५५॥ विपक्षे दोपमाह- ·यप्त. । पठंशरम् ५१६॥ आलोअणं च दाउं, सईवि अपणे तहप्पणो दाउं। जे वि ह करति सोहिं, तेवि ससला विणिदिहा ।।५६॥ (टीका) मत्यपि आलोचनाचार्य स्वबुद्धया शुद्धौ कृतायामपि सशस्यता स्वस्मिन्नेव वर्तते इत्यर्थः । एतेन परसद्भावे परस्यैव पुरः तां यच्छन् शुद्धयतीति सिद्धं । यदाह । छत्तीमगुणसम्पन्ना, गएण तेणं अवस्म कायचा । परसखिया विसोही सुड यबहारकुसलेण ॥ १ ॥" पराभावे तु आत्मनोऽपि आलोचनां यच्छन् शुद्धयति केवलं सिद्धान् साक्षीकृत्येति । न चात्र भावालो चनयत्र विशुद्धिसंभवे गुर्वादि साक्षिका सा व्यथेति वाच्यं तत्साक्षिकत्ये धर्मप्रतिपत्तौ विशेषगुणोन्कर्पलामात् । यदाहुः । श्रावकम- ज्ञप्तौ हरिभद्रसूरिपादाः ! " संतंमिवि परिणामि, गुरुमूलपवजणमि एसगुणो। दढया आणाकरणं कम्मखओवसम बुट्टी ॥ १।" गुरुमाक्षिकत्वे ह्यालोचनादिपरिणामस्य दृढता भवति । शंकापनोदेन विशिष्टनिर्णयोल्लासात । गुरुसरिखेओ धम्मो" इति वचनात् जिनाज्ञाराधनं उत्साहानुकूलगुरूपदेशोद्भुतशुभाशयादधिकः क्षयोपशमः तस्माचाधिकाज्ञाप्रतिपचिरित्यादिगुणा(गाएपं चान्येऽपि नियमाः प्रायो गुरुमाक्षिकाः स्वीकार्याः । यतः शत्रुञ्जयमाहात्म्ये द्वितीयस । "क्रियाः सर्वाः प्रवर्नते, गुरौ साक्षिणि नान्यथा । चक्षुष्मानपि नो पश्येद्वस्तु चेझास्करो नहि ॥ १५ ॥" अत एव प्रतिक्रमणाचंतेऽपि कृतकार्यनिवेदनरूपालोचना च समुचितय गोध्या ॥ ५६ ॥ अथालोचनागुणानाह- लहु आल्हादिजणण, अप्पपरनिवित्ति तह अनवं सोही। दुकरकरणं आणा, निस्सलत्तं च सोहिगुणा ॥५७॥ (टीका) लहुआ इति । यथा भारवाहिनो मारेऽपहते लघुता तथा शल्योद्धारे आलोचकसापि । आरहादिजनन प्रमोदोत्पादः २ । आत्मपरयोर्दोपेभ्यो नितिशलोचने हि स्यस्य दोष निवृत्तिः प्रतीता तत् दृष्ट्वान्ये प्यालोचनाभिमुखाः म्युरित्यन्येपामपि दीपेभ्यो ·इम्पसत. विपाति: षष्ठवार ॥४७॥ . निधि: स्यात् ३,। आज निर्मायवा सम्यगालोचनात् ४ । शोधिः शुद्धताऽतीचारमलापगमात् ५। दुाकरकरण दुःकरकारिता, ततो यस्मति सेपनं तम दारमनादिभयाभ्यसत्वाव, यत्पुनगलोचयति तद दुम्करं प्रबलमोक्षानुयायिवीर्योल्लासविशेषेणैतस्य कर्तु शक्य. स्वाद, अत एवाभ्यंतरतपोरूपं सम्यगालोचनं मासक्षपणादिभ्यो दुःकरं ६ । तथा आज्ञा तीर्थकतामाराधिता स्यात् ७ । निःशल्यत्वं स्पएं । उक्तं चैकोनमिशदुचराध्ययने । आलोप्रणयागं मागानियाणमिछादमणमल्लाणं मुख्खमग्गविग्याणं अणंतसंसारवठ्ठणाणं उद्धरणं फरेइ । उज्जु माचणं जगह । उज्जूभावपडिवमेण जीवेऽमाई इत्थीवे नपुंसगवेअं च न पधइ । पुचवद्धंचणं निजराति ८ ॥५७)। एवं शुद्धौ सत्यामालोचकप शल्पपातचिकित्सामिय विशेपशुद्धिमूलमुत्तरीकरणात्मकं प्रायश्चित्तविधि दर्शयति । प्रथम गुरुद्रव्य परिभोगप्रायश्चिमाह- मुहपत्तिआसणाईसु, भिन्न जलन्नाइसु गुरुलहुगाइ । जइदव्बभोगि इय पुण. वत्थाइसु देवदव्यं व ॥५॥ (टीस) मुहपतीति । गुरुसत्के मुखपोतिकासनादौ भुक्ते मिन निर्विकृतिकं । गुरुसत्के जले भुक्ने १ । अने भुक्त, वस्त्रादौ (अमे मुक्त २ घनादौ १४) । विक्रमार्कादिना पूजाधिय निधाकृतकनकादौ गुरुद्रव्ये भुक्ते ६, तथा वस्त्रादौ इयान् विशेषः यत्र एकम्प भुक्तं नान्यत्र या साधुकार्य वैपार्थ चंदिग्रहाथापदुद्धारार्थ या तावन्मितयत्रादिप्रदानपूर्व प्रायश्चित्त देयमिति भावः ॥५८॥ अप साधारणादिविषयं प्रापरिचमाह--- साहारण जिणदव्वं जं भुत्तं असणवत्थकणगाई। तत्थाऽन्नत्थ व दिन्ने चउलहुचउगुरु अ छल्लहुगा ॥५९॥ .

·रध्पसप्त
पि
षष्ठद्वारस्
॥४८॥
(टीका) साहरणेति । साधारणद्रव्यं जिनद्रव्यं च यावन्मानं व्यापारितं स्वकाएं स्यात् । किंवदित्याह । अशनं नैवेद्य, वस्त्रं परि.
धापनिकादिः, कनकादिः कनकरूप्यमौक्तिकादिः तसिन् तावन्माने जिनद्रव्ये साधारणद्रव्यं च तसिनपसिन् वा चत्यादौ दत्ते सति
जघन्यादिफमेण चतुलधु चतुर्गुरु पद्दलघु प्रायश्चित् भवति । इति श्राद्धजीतकल्पानुसारेण प्रमादहेतुकं प्रायश्चित्तं दर्शितं । एच.
मारवा चोक्तं द्विगुण, दर्पण त्रिगुणं काध्यं । तथा द्रव्यमपि जघन्यतस्तावन्मात्रमुचितपदे व्ययितव्यं । उत्कर्षतस्तु तद्वन्तिादिक
चेति । किंच नातु व्यापारादिना देवादिद्रव्यं स्वधनेन संपृक्तं जातं तदा तद्विवेकप्रायश्चिचेन शोधयित्वा सिद्धपुरीयश्राद्धवत् चत्यादी
समाधिकं मोच्यं । भ (8) तं तु तत् स्वधनेनोपार्य पूर्वविधिना तत्र व्ययितव्यं तपः कार्य च येन तद्भुफ्त निर्धनत्वात् दातुं न
शस्यते तेनापि स्वधनानुसारेण इत्वरकालावधिक्रमेण ध चैत्यादिकं सत्कुर्वता यथावत् गीतार्थदत्तं तपः कार्य । यतः गुरुदेवार्थचौरोत्र,
ध्यर्थयत्ययन् जिन ! जिनं स्वस सद्ध्यान-पात्रदानपरायणः।।१॥" निकाचितमपि दुःकर्मसद्ध्यानलामात् शिथि-
लीभवाति स्थितिः। याज्ञाभगातिकमव्यतिक्रमादौ प्रायश्चित्तविशेषविस्तरो व्यवहारमाप्यादिभ्योबसेयः । माधुनापि
तद्रोजिगृहिदत्तदेवभुक्तिद्वाराभूतदोपसंभवेन तथैव जीतानुसारेण प्रायश्चित्तविधौ यतनीय। अन्यथा पूर्वोक्तविधिना
कुलपरंपरं दोपमालिन्य प्रवर्तते । यदुक्तं शत्रुमयमाहात्म्ये " देवच्यं गुरुदव्यं, दहेदासप्तमं कुलं । अंगालमिव तत्स्पृष्ट, युज्यते
नहि धीमा ॥१॥" देवादिद्रव्यमविधिना व्यापारितं सत् आसप्तम फुलं अभिव्याप्य दहेद । निर्धनत्वादिना निःसारं करोति ।
सत्तगुरुपरम्परा कुशीलेति । सत्तहपयाई अशुगच्छति । इत्यादिवत् । उपलक्षणतो यावत् तत्मतीकारोदासीन्य तावत् 'दोपशुद्धिर्न
निःशूकत्वादित्यर्थः । अतोऽगालवत् कुटुंपादिधियापि तयोः संसगी पिकिना परिहार्य एवेत्यर्थः । एतेन येन देवद्रच्यादि विनाशित
वस्यैव दोपसंभवो नान्यस्येत्यपि वदंतो निरस्ता । इति मायश्चित्तमारे समासम् ॥ ५९॥

·॥४९॥ पसह. भाषित ॥४९॥ अयोक्तविधिनार्जितं दुष्कर्म प्रायश्चिविधिना भयातरेऽपि क्षीयते इति सत्तामयदर्शनेन भन्यानामत्साहपद्धधर्थ संकाशादिर- सानार-तयेदं देवद्रव्यविनायोद्भूतदुःफर्मश्यार्थ सिद्धपुरीयाद्धनिदर्शनमुक्तपूर्व पोपं ! भवावरे च तत्कर्मक्षयार्थ संकास्टान्तो यथा- पमायमित्तदोसेण, जिरिच्छा जहा दुई। पतं संगाससलेण, तहा अन्नोवि पाविही ॥६॥ संकास गंधिलावइ, सफावयारंमि चेइए कहवि । चेइयदव्बुव्वयोगी, पमायओ मरण संसारे ॥ ६१ ॥ (टीस) पमापेति । संकासेति-संकाशो नाम भावकः स्वभावादेव भववैराग्यवान् । यथोदितश्राद्धाचारनिरवधव्यवहारो गधिला- पत्यां पुरि पसन् मारतारे चैत्ये प्रशस्तवाकिंवा चकार । अन्यदा कथमपि गृहव्यापारन्पाक्षेपादिना चैत्यद्रव्योपजीवको जातः। पचोऽसौ यावीपमनालोचिताप्रतिकातकर्मा मरणं प्राप्य ससारे पूर्योक्तदुःखपरपराभाग् संख्येयान् दुर्भवान् भ्रांतः ।। ६०-६१ ।। तगराए इन्भसुओ, जाओ तं फम्म सेसयाउअ । दारिदमसंपत्ती, पुणो पुणो चित्तनिव्वेओ ॥ ६२॥ केवलिजोगे पुच्छा, कहणे बोही तहेव संवेओ। किं इत्थमुचिअमिलि, चेइयदव्वस्स वुहित्ति ॥ ६३ । (टीका) तगराएति । पलियोगेति-पूर्व तद्धनविनाशे तत्कालोपार्जितलाभातरायायुदयात् तपात्रापि धनादिरोधः, सांप्रतं सपदो सवापि स्पैर । याश चोप्यते पीजं ताश लभते फलमित्यर्थः ।। ६२-६३ ।। अथ तद्विधिमाइ-- .

·काधिक पांठदार ॥५०॥ - गासहायणमित्तं, मुत्तं जं किंचि मन्झ तं सव्वं । चेइयदव्वं नेयं, अभिग्गहो जावजीवाए ॥ ६४ ॥ (टीका) गासछायणेति । स्वगृहनिर्वाहातिरिक्तत्वे सति उचितव्यापारोपार्जित शेषधनं देवसस्कमेवेति, यावजीवामिग्रहात्मक पायश्चिचं प्रतिपन्नं ।। ६४ ॥ अथ तत्फलमाह- सुहभावपवित्तीए, संपत्ती भिग्गहमि निच्चलया । चेइहरकारावण, तत्थ सया भोग परिसुद्धी ॥ ६५ ॥ (टीका) सुहमावेति । तस्यैव महात्मनो गृहीतमहामिग्रहस्य शुभभावप्रवृत्तितोऽतीवचैत्यद्रव्यवियत्सावशादुल्लसद्विशिष्टाशयोदयाच लामांतरायक्षयोपशमस्तस्माच संप्रति प्रभूततरविभूतिसंप्राप्तिस्तस्यां सत्यामपि अभिग्रहे निश्चलता-निजमनोदृढता, अतस्तस्य नाधिकत. ट्रव्यविषये समांतरेऽप्यादात कामितेत्यर्थः । ततः क्रमेण तस्यामेव नगर्या तेन चैत्यं विहितं । तन सदा भोगपरिशुद्धिः । चैत्यवि. धापन सदाभोगः शास्रपरतन्त्रो विमर्शस्तपूर्व भूम्यादेः समंतात् शोधनं । यद्वा तत्र चैत्यविधापने निपदनादौ क्रियमाणोऽपि सदा नित्यं भोगा आशातनापरिहार इत्यर्थः । अन चैत्यविधापनविधिः आशातना च पंचाशकपोडशकादिभ्यो चोध्या ।। ६५ ।। अधोपसंहारमाह- इय सो महाणुभावो, सव्वत्थवि अविहिभावचारणं। चरिउ विसुद्धधम्म, अक्खलिआराहओ जाओ॥६६॥ (टीका) इयसोमेति-इत्येवं उतनीस्या स संकाशजीवो महानुभावः । बर्द्धमानसध्यवसायविशेषात् समुद्घाटितपुण्यप्रभावः, उर्चनादिना पुण्यप्रकवरुपचयः, अपपगादिना पापप्रकृतेरपञ्चयथेति भावः । सर्वधर्भकत्येपुऽविधिभावत्यागेनानुचितप्रवृत्तिरोधेन ·इम्पसप्त- विकारचित ॥५१॥ कर्मसारपु- ण्यसारयो. निदर्शनम् ॥५१॥ विसुद्धधम्मै श्रुतचारित्रलक्षणमाराध्य अस्खलिताराधका-निर्माणसाधको जातस्तद्धितानुष्टानकारीत्यर्थः ।। ६६ ॥ संकासोवि विभित्तण, कम्मगंठिं सुनिव्वुडो । जाहिही सो उ निव्वाणं, महासत्तो न संसओ ॥ ६७ ॥ (टीका) संकासोवीति । ततः संकांशोऽपि कालक्रमेण समूलमोहच्छिद्य महासचः संतोपसुधासिकमनीपत्तिः, सुनिर्वृचः संयमर- वत्वेन शक्तिसुखाखादकत्वात् जीवनमुक्त इत्यर्थः । यदाहुः निर्जितमदमदनानां घाफायमनोविकाररहितानां । विनि- पापराशानामिहेवमोक्षः सुविहितानामिति ॥ १ ॥ निर्वाण गमिष्यति । एवं ज्ञानसाधारण (द्रव्य) विनाशेऽप्युक्तविधिना दुष्कर्म क्षपदर्शना फर्मसारपुण्यसारयोनिदर्शनं यथा- " भोगपुरे चतुर्विशतिकनककोटीखामी धनावहश्रेष्टी, पत्नी धनयती, तयोर्थमलजातो फर्मसारपुण्यसारी प्रती। अष्टमे वर्षे विज्ञोपाध्यायस्य पाच पठनाय तस्थतुः । पुण्यसारः सुखेन सर्व विद्या अधीतवान् फर्मसारस्य तु बहूपक्रमेणाप्यक्षर- मानं नायावि, पाचनलिखनादौ तु किं वाच्यं । ततः पशुप्रायत्वात् तस्य पाठकेनापि पाठनं मुक्तं, क्रमेण द्वावपि यौवनस्थौ पितृभ्यां समृद्धतया सुलभे महेभ्यकन्ये सोत्सवं परिणायितौ। मा मिथः कलहयेतामिति द्वावपि च द्वादश द्वादश कनककोटीर्दत्वा पृथक् कृती, पितरौ तौ प्रव्रज्य स्वर्गतौ अथ फर्मसार: स्वजनादिमिर्वार्यमाणोऽपि कुबुद्धया तथा वाणिज्यं कुरुते यथा अर्थहानिरेव सात् । एवं स्वल्पैरेव दिनैर्जनकार्पितद्वादशकोटयो गमिताः पुण्यसारस्य तु द्वादशकोटयः खात्रं दत्वा तस्करैर्गृहीताः । तेनो. भावपि दरिद्रौ जातौ । त्यक्तौ च खजनादिमिः भायें अपि पिवगृहं गते । ततो निर्बुद्धी निर्भाग्याविति लोकैर्दत्तापमानौ लजमानौ गत्वा देशांतरं स्थितौ च पृथक् पृथक् महेभ्यगृहे । तत्राप्यन्योपायाभावाद् भृत्यवृत्या यस गृहे फर्मसारः स्थितः सोऽपि कृपणत्वात् .

·- मर्मसारण- ण्यसारया निदर्शनम् ॥५२॥ | तस्मै प्रोक्तं चेतनमपि न दचे । मुहुर्मुहुस्तं पंचयते । इतो बहुमिदिनरायन किमपि नार्जितं द्वितीयेन कियदर्जितं परं तत्प्रयत्नगोपि- तमपि धूर्तेनापहृतं । एवमन्यान्यस्थानेषु भृत्यवृत्त्या धातु दखनिवादसिद्धरसायनरोहणाद्रिगमनमंत्रसाधनरुदत्यायोपधिग्रहणादिना चैकादशवारान् महोपक्रमकरणेऽपि कुबुद्धया न्यायवैपरीत्यविधानादायेन वापि धनं नार्जितं । किंतु तत्र दुःखान्येव सोढानि । अपरेण पुनरर्जितमपि प्रमादादिनैकादशवारान् गमित। ततोऽत्युद्विनौ तौ पोतमारुह्य रत्नद्वीपं गत्वा सप्रत्ययरत्नद्वीपदेव्यग्रे मृत्युमप्यंगीकृत्य निविष्टौ । ततोऽष्टमे उपवासे नास्ति युवयोर्माग्यमित्युक्त्वा देव्या तिरोदधे । ततः कर्मसार उत्थितः पुण्यसारस्य स्वेकविंशत्यो. पवासैः तया चितारत्नं दचं । कर्मसारः पश्चात्तापं कुर्वन् पुण्यसारेणोक्तो हे बंधो मा विषीद एतचिंतारत्नेन तवापि चिंतित सेत्स्यति । ततो द्वावपि प्रीती मात्पोतमारुहो । रात्रौ च राकाशशांकोदये वृद्धेनोक्तं भ्रातः स्फुटीकुरु चिंतारत्नं विलोक्यते, तस्य चंद्रस्य चाधिकं तेज इति । ततो लघुनापि पोततटस्थेन दुर्दैवप्रेरितेन रत्नं हस्ते नीत्वा क्षणं रत्ने क्षणं चंद्रे च दृष्टिं निदधता मनो. रधेन सह मध्येसिंधु उत्पातितं । ततो द्वावपि समदुःखौ स्वपुरं प्राप्य ज्ञानिगुरुं खप्राग्भवमप्राष्टां । ज्ञानी प्राह-"चंद्रपुरे जिनदत्त. जिनदासश्रेष्टिनी परमाईतावभूतां । अन्यदा तत्रत्यश्रावकैः संभूय ज्ञानद्रव्यं साधारणद्रव्यं च तयोः उत्तमत्वादर्पित रक्षायै । अन्येधुराधेन वपुस्तिकायामतिविलोक्यमानलेख्यकेन मासदेयतया द्रामान् निर्णीय पार्श्व वपरद्रव्याभावादिदमपि ज्ञानस्थानमेवेति विचित्य च ज्ञानद्रव्याद् द्वादशद्रामा लेखकस्यार्पिताः। द्वितीयेन तु साधारणद्रव्यं सप्तक्षेत्रीयोग्यत्वेन श्राद्धानामपि योग्यमिति विमृश्य साधारणद्रव्याद् द्वादशद्रामा खगृहगाढप्रयोजने अन्यद्रव्याभावाद्व्ययिताः । ततो मृत्वा दुःकर्मणा प्रथमनरकं गतौ । ततो देवद्यमक्षकसागरप्रेष्टिवत् सर्वत्र नरकएकैद्रियद्वित्रिचतुःपंचेंद्रियतिर्यक्षु च द्वादशसहस्रवारान् भूयस्तरदुःखमनुभूय क्षीणदुक- ·ध्यसप्त- विकात्तिा देवगुरुद्रव्य विनाशे महाकाल दृष्टांतो. मणिौ युवा जाती । पूर्वकर्मणा असिन् भवेऽपि द्वादशकोटिर्गमिता । एवं तद्वचः श्रुत्वा द्वाभ्यां श्राद्धधर्मं प्रपद्य 'प्रायश्चित्तपदे सह- सगुणा द्वादशद्रामाः व्यापारादौ यावदुत्पत्स्यते तावत् ते ज्ञानसाधारणपदे एवार्पणीयाः । ततः परमुत्पन्न धनं स्वनिधितं कार्य' इति नियमो जगृहे । ततो द्वायपि प्राकर्मक्षयातनवृद्धि प्राप्य तन्मध्यादुभयपदे सहस्रगुणं देयं समर्प्य च क्रमाद् द्वादशकोटिभाजावभूतां। ततो महेभ्यौ तौ सुश्रावकतया सम्यग् ज्ञानसाधारणद्रव्यरक्षा तदुत्सपणादिना श्राद्धधर्ममाराध्य प्रवज्य च सिद्धौ इति ॥ अथ देवगुरुद्रव्यविनाशे महाकालदृष्टांतो यथा-अतीतोत्सर्पिण्यास्तुकरके श्री संभत्यईद्वारके श्रीपुरे नगरे शांतनो नृपती राज्यं चकार । तस्य राज्ञी सुशीला, तयान्यदा चत्वारः पुत्राः क्रमेण नीलमहानीलकालमहाकालनामानोऽजनिपत । ततः क्रमेण नीलजन्मनि गजसैन्यं रोगोपद्रवेण मृतं, महानीलजन्मनि हयसैन्यं मृत, कालजन्मनि अग्न्याधुपद्रवेण सर्वा ऋद्धिनिष्टा, महाकालजन्मनि कालांतरे शत्रुमिः संभूय राज्यं गृहीतं । ततो राज्यभ्रष्टः सस्त्रीपुत्रः शांतनः क्रमेणाटन् :सुराष्ट्रायां शत्रुक्षयी नघासनपर्वते स्थिति कृत्वा बहुकालं निरगमत् । तदानीं पुत्रा अप्याखेटकादिव्यसनोद्यता दुष्टकुष्टाधामयार्दिता जाताः । ततो नृपति. दुखातुरो पापातेन मरणार्थ पर्वतमारुरोध । तम संमत्सई चैत्यं दृष्ट्वा गंतुकबलाथै जिनानागमोक्तविधिनाऽपूपूजन । अमावसरे तत्रागतेन तस्य पूजाविधिकौशल्यं दृष्ट्वा विसितेन धरणेंद्रेण पहिनिर्गतः सन् पृष्टो नृपः स्वाभिप्रायं कथयतिम्म । ततो धरगद्रो पालमृत्यू निवार्य तत्पुत्रपूर्वभववृत्तांत राजेऽचीकथत् भृणु भो नरेन्द्र पूर्वभवे प्रथमपुत्रेण चौरजातीयेन तीर्थयात्रार्य गच्छन् संघो लंटितः साधुश्च हतः । द्वितीयपुत्रेण क्षत्रीयजातीयेन खत्रीहत्या कृता। तृतीयेन वणिकपुत्रेण तत्वनिंदा कृता । चतुर्थेन च द्विजपुत्रेण देवदन्यं गुरुद्रव्यं च चोरितं । ततो दुर्गतौ पहून् भवान् भ्रांस्वा अकामनिर्जरया किंचित् क्षिप्तकर्माणः क्रमेण चत्वारोऽपि जीतास्त्वत्पुना ।

·WH- चिः देवगुरुद्रव्य विनाशे महाकाल दृष्टातो. जावा: । अवशिष्ट कर्मोदयाचंद पापफलं लन्धवत्तस्तत्प्रसंगतस्त्वयापि प्रासं च । अतः सपुत्रस्त्वं एतत्तीर्थसेवां कुरु । पतञ्जलेन लात्वा चैत्यानि प्रत्यहं पूजय, पिंडस्वादिध्यानपरायणो भव, सुसाधून यथाशक्ति भक्त्या प्रतिलाभय, एवमादिप्रकारेण तत्चत्रयाराधनेन दुर्म क्षय छत्वा पण्मासाते पुनः राज्य प्राप्स्यसि । तदा साधर्मिकत्वात्साहाय्य दास्यामीत्युक्त्वा स्वस्थान धरणेद्रो जगाम । नृपेणापि तथैव राज्यं लब्ध्या क्रमेण सकाशपनिर्वाणं लेमेत्र विस्तरः शत्रुझयमाहात्म्यतो यो यः । अन्येऽपि दृष्टांता यथागमं मान्या । इति श्रेयः ।। ६७ ॥ अथ ग्रंधावसानेपि भव्यानुत्माहयति-- जइ इच्छह निवाणं, अहबा लोए सुवित्थडं कित्ति । ता जिणवरनिदिहे, विहिमग्गे आयरं कुणह ॥६८॥ अथ कविः स्वाभिनिवेश निरासयन्नाह- तहविह भविवोहत्य, भणिअंजंच विवरियं इह गंथे। तं सोहंतु गीयस्था, अनभिनिवेसी अमच्छरिणो॥६९॥ अथ अथ समाप्ति निगमयनेते मंगलं दर्शयति- तवगणगयणदिवायर, विजयाईमाणसूरिरजमि। भाणुविजयवुहसेवग-बायगलाक्पणविजयेण ॥७॥ गंधंतरगाहाहिं, समस्थिया दव्वसित्तरी एसा । भविअजणवोहणत्थं, मंगलमालं कुणउ निचं ॥ ७१ ।। ॥ इति द्रव्यसित्तरी संपूर्णा ॥

·॥ अथ टीकाकार प्रशस्तिः ॥ इन्पसप्त- तिकाचिः टीकाकार प्रशस्ति ॥ ५५॥ वेदवेदर्षिचंदेऽब्दे, ईपस्य सितपक्षती । विवने तत्रवृत्तिश्च, लावण्याव्यवाचकः ॥१॥ यावन्महीमृगाक्षीयं, धत्ते वारिधिमेखलाम् । वाच्यमाना बुधैर्जीयात्, सवृत्तिव्यसप्ततिः ॥२॥ तर्कादिशास्त्रनिपुणैराग्यामृतसागरैः । शोधितेयं श्रिये श्रीमद्विद्याविजयकोविदेः ॥ ३ ॥ ॥ इति ॥ ॥ इति श्री द्रव्यसप्ततिकावृत्तिः समाप्ता ॥

·ग्याप्त- तिफाधि परिशिष्ट शुभकर- टि शास्. ॥ ५७॥ अयमपैर प्रमादी जातः, तत्कारणमशुद्धाहारकरणमेव भाषि"। ततः प्रभाते, स श्राद्धः सूरीशं वन्दनाय समेतस्तं मुनि सप्तं वीक्ष्य रंत पप्रच्छ । यरिः प्राह-"कल्ये आहारं कृत्या सुप्तः, उत्थापितोऽपि नोतिष्ठति" तच्छुत्वा श्रेष्ठयुवाच हे पूज्य ! आहारस्तु प.पे मद्गृहादगृहीतोऽस्ति । गुरुः पप्रच्छ-स्वया सर्वदोपैविमुक्तं आहारं प्रतिलाभितो न वा१" स प्राह-" दोषस्तु कोऽपि न माता, पर जिनगृहाचण्टुलात्रिगुणाधिकानन्यान्मुक्त्वा मया गृहीताः" इति भद्रकत्यात्सर्व वृत्तान्तं जगाद । श्रुत्वेति गुरुः प्राह-- नाई वेदं करणं यतः- जिणपवयणहिकरं, पभावगं नाणदंसण गुणाणं । भक्खंतो जिणदव्यं, अणंतसंसारिओ होइ ॥१॥ जिणपघयणट्टिकर, पभावगं नाणदंसण गुणाणं । रक्खंतो जिणदव्वं, परित्तसंसारिओ होह ॥ २ ॥ तथा भृणु हे श्राद्ध ! कमिश्चित्पुरे एफ इभ्यः प्रातिवेश्मिकमेकं नरं पीडयति । स निम्खो दध्यो-" यथायमिभ्यो मत्तुल्या सावधाऽहं पु" । तत एकदा निष्पद्यमानमिभ्यगृहं दृष्ट्वा चैत्यगृहेटिकाखण्डस्तेन भित्यां प्रच्छन्नं चायितः । ततः क्रमेण तद्गृहे यसनिम्यो निःस्वोऽभवत् । तदा स निःस्वः प्राह---"मद्विडम्बनाफलं त्वयेदं प्राप्तं मत्कृतमवेहि " | ततः स इभ्यः सामवाक्यतस्तं समतोपयत् , ततः स सत्यं जगौ । तत इभ्येन नमिष्टिकाखण्डं भिचितो निष्कास प्रायचिचपदे नूतनं चैत्यं विदधे, तदास पुनः गुसी बभूव । तस्मात् हे श्रेष्ठिन् । त्वया लिदं भक्षितं, अतो महत्पापं लग्न"। तच्छुत्वाभीतः श्रेष्ठी प्राह-" हे पूज्य ! ममापि फल्य एव पहुद्रव्यहानिर्जाताऽस्ति " । सूरिर्जगो-हे श्रेष्ठिन् । तव तु पाद्यं धनं गतं, मुनेः पुनरान्तरं धनं विनष्टं । अमालोचना- पदधुना तय गृहे याबद्धनं वर्तते तव्ययेन चैत्यकरणे · तवलाभोऽस्ति । ततः श्रेष्ठिना तथा कृतं । ततः सूरी रेचकपाचकद्रव्य ·परिशिष्टे त. त्तिः ॥६० एकमपि कटुकतुम्बीवीज भारसहस्रप्रमाणमपि गुडं विनाशयति, विपस्य लवोऽपि परमानभृतं स्यालं सर्वेपामनुपयोगि किन विधत्त ? दृश्यन्ते च केऽपि मूर्खा देवद्रव्येण व्यवसायादि पूर्वतः, कदाचिनिर्धनत्वे जाते देवद्रव्यसागविधायिभिस्तद्रव्यपश्चान्मा- गणे एवं वदन्तो यथा-न सन्ति सम्प्रत्यसत्पाचे द्रम्माः, पितृस्थानीयो वाऽस्माकं जिनः, न हि पिठ्धनं पुत्राणां किमपि अनादे यम् , इत्यादियत्तत्पलायिनो पराकास्तेऽनन्तान्तसंसारक्लेशभाजनं भवन्ति केचित्तु धनवन्तोऽपि महत्वस्पृहयालयः प्रभूतसमुदायमध्ये बहुशुम्नपरिहितेन्द्रमाला लभ्यीकृत्य बहुदेवव्या अपि तन्मार्गणे दीनमेव भापन्ते, मनमापि तदर्पण न वाञ्छन्ति । देवस्प किम- पत्यानि क्षुधा त्रियमाणानि सन्ति । देवस्तव किमधिको मम किं न्यूनो, यदा विलोकयिष्यते तदानीमर्पयिष्यामि, इत्यादि कालवे- पमेव कुर्वाणा उल्लुण्ठवादिनस्तेऽपि तेपामेव पङ्कतौ निवेशीयाः अत्र भ्रातृद्वयोदाहरणम् -- विश्वपुरे क्षेमङ्करो राजा तस्य युगन्धरः पुत्रः । सोऽन्यदा वने कस्यापि मुनेः केवलज्ञानोत्स्वं देवैः क्रियमाणं दृष्ट्वा सञ्जा- तजातिस्मृतिस्तदेवोत्पन्नवैराग्यो देवतादत्तवेषः प्रववाज वन्दितो राजाद्यः विजहारवसुन्धरावलये, चकार भूपांस्यपि तपांसि । अन्यदा मुनेः शुक्लध्यानाधिरूढस्यावधिज्ञानमुत्पेदे । आगतस्तत्रैव पुरे । राजादयो वन्दितुं गताः, प्रारब्धा तेनापि धर्मदेशना, तत्र चा- 'कोऽपि कुष्ठी सर्वरोगराजधानीव, मक्षिकाणां पितृगृहमिव, पदे पदे पालकाद्यैरपि कर्करादिमिरुपहन्यमानस्तत्र प्राप्तः। राजादयश्च उदुर्दशानिपतितं दृष्ट्वा तस्य ग्राच्यभवं मुनेः पार्थ पृच्छन्ति । मुनिः प्राह-कुसुमपुरे नन्दनागदेवौ दो भ्रातरौ । वृद्धो व्य- शुद्धः, अपरस्तु विपरीतः । अन्यदा तन्नगराधिपेन स्वकारितजिनमन्दिरे देवद्रव्यरक्षणाय नियुक्ती, स्वशक्त्या सारां कुरुतः । नागदेवः क्षीगधनोऽन्तरान्तरा निर्लजतया स्वल्पं स्वल्पं तु देवद्रव्यं भुङ्क्ते । वृद्धाभ्राता तु-- नन्दनाग- देवचरित्रम् . .

·परिक्षिरे मन्दनाम देवचस्त्रिम् यसप्त. विकाधि ॥६१॥ जिणपवयणवृष्टिकर, पभावगं नाणदंसणगुणाणं । भक्संतो जिणदव्वं, अणंतसंसारिओ होइ॥ १॥ जिणपवपणयुद्धिकरं, पभावगं नाणदसणगुणाणं । रक्संवो जिणदवं, परिचसंसारिओ होय ॥२॥ जिणपषयणघुष्टिकर, पभावगं नाणदंसणगुणाणं । पट्टतो जिणदज्य, तिस्थयरतं लहद जीवो ॥३॥ इत्यादि पप्रकारश्रीआगमोक्तवाचोयुक्तिभिनिगरितोऽपि यायतालधुन तिष्ठति, वास्ता पश्चिन्तयति स प्रात पाय निवेदपि- प्पामीति । अत्रान्तरेऽकरमालेन रात्रौ मृतः व्यवहारिणः सुतो जातः । तम भवे भव्यान् भोगान् अक्त्वा प्रान्ते प्रतं लात्वा प्राण- सकल्प देवो जातः । एवं सप्तभवान् दीक्षामाराध्य अच्युवादिषु देवत्वेन समुत्पद्य च क्रमेण सोऽहं मत्पुत्री युगन्धरो जाता। नागदेवस्तु वसिन्नेव मवे विज्ञावस्वरूपः सन् राजादिभिर्भश गर्हितः। भक्षिवदेवगन्यपदे गृहीतगृहसर्वखश्च प्रान्ते पोडशवर्षाणि रोगातः शेप च्यार्पणाय भूतानां कथयित्वा मृतः । पूर्वाभ्यासतश्च प्रतिभवं तथैव कुर्वन् सक्षम नरकेपु तिर्यग्भनान्तरितो ग्राम भामं एप पराकः कुष्टी जाता यदुक्तम्- भक्खणे देवदव्यस्त, परत्थी गमणेण य । सचम नरयं जंति, सत्तवाराउ गोयमा 1॥ १॥ इति श्रुत्वा स कुष्ठी जाविस्मृति प्राप्य आलोचितसकलपापः, प्रान्ते प्रपन्नानशनो मृत्वाऽपत्ते देवो जातः । क्रमेण महाविदहे मोक्षङ्गमी । म च युगन्धरराजर्षि क्रमेण सिद्धिसौधमध्यास्त ॥ इति देवद्रव्यरक्षणे परिभोगे च नन्दनागदेवयोदृष्टान्तः । देवद्रव्यपरिभोगे परसमयोक कुक्कुरदृष्टान्त:-- ·कम्पमा विमाधिः ॥२॥ . परिविष्ठे श्वानकथा. नकम् ॥३२॥ . प्रभा मा मति पुर्यात् , प्राणैः कण्ठगतैरपि । अमिदग्धाः प्ररोहन्ति, प्रभादग्धाः पुनर्नहि पुग जगमगामीष्ट नामा श्रीरामभूपतिः। पुर्यामयोध्यायां, साम्राज्यं पर्यपालयत् ।। १ ॥ तदैकः कुक्कुरः कश्चि-निविष्टो राज- वर्मनि । केनचिद्ब्रह्मपुत्रेण, वरेण हतः श्रुतौ ॥ २॥श्वा निर्यश्लोहितो न्याय्य-स्थान गत्वा निविष्टवान् । भूपेनाहूय पृष्टोऽवम् , निरागाः किमहं हनः १ ॥३॥ तद्घातकं ब्रह्मपुत्रं, बानाय्य नृपोऽब्रवीत् । असो त्वद्घातको ब्रूहि, कोऽस्य दण्डो विधास्यते ॥४॥ धानोचदस्य रुद्रस्य, माठापत्ये नियोज्यताम् । क एप दण्डो राजेति, भापितः श्वा पुनर्जगौ ।।५।। प्रागह सप्त जन्मभ्यः, पूजयित्वा सदाशिवम् । देवस्वमीत्या प्रक्षाल्य, पाणी भोजनमाचरम् ॥६॥ स्त्यानाज्यमन्यदा लिग-पूरणे लोकढौकितम् । विक्रीणानस्य काठि- न्या-नस्वान्तः प्राविशन्मम ॥ ७ ॥ विलीन प्णभक्तेना-जानता तन्मयाहृतम् । तेन दुष्कर्मणा सप्त-कृत्यो जातोऽसि मण्डलः ॥८॥ सप्तमेऽसिन् भवे राजन् ! जात जातिस्मृतिर्मम । अधुना सत्प्रभावेण, जाता वाग्मम मानुपी॥ ९॥ एवमज्ञानतो भुक्त, देवस्वदुःख- कारणम् । रक्षणीयमतस्तद्धि, विवेकः स्वशक्तितः ॥ १०॥ अधिकराप्रिभिर्मास-र्माठापत्यात्रिमिर्दिनः । शीघ्रं नरकवान्छा चेत्, दिनमेकं पुरोहितः ॥ ११ ॥ विन्ध्याटवीप्वतोयासु, शुष्ककोटरवासिनः । कृष्णसर्पाः प्रजायन्ते, देवदायोपहारिणः ॥१२॥ एवं देव- द्रव्यरधाविनाशे, श्रुत्वा भव्याः । स्पष्टदृष्टान्तयुग्मम् । कार्यो यत्नस्तस्यरक्षाविधाने, संसार: स्याद्वो यथा शीघ्रमल्पः ॥ १३ ॥ इति देवद्रव्यपरिभोगे परसमयप्रसिद्ध श्वानकथानकम् ।

·ट्रम्पसप्त निसाचित N पा भादानां देवन्यस्य विनाशन एवं दोपः, यथाकालमुचितव्याजदानपूर्वकं ग्रहणे तु न भूयान् दोषः, समधिकव्याजदाने पुनः- परिशिये पाभावोजसीयते, तेन तपां यचदर्जनं तनिःशूकतादिदोपपरिहाराय शेयम् । किश्च-श्रीजिनशासनं देवद्व्यस्यविनाशे दुर्लभवोधिता | देवाचिदन्य उद्रधादिदेशनादानादौ साधोरपि भवदुःखं च शान दर्शिते स्तः, तेन तदभिज्ञाना श्राद्धानां तस्याव्यापारणमेव यौतिक, मा कदा. विपया चित्प्रमादादिना स्वल्पोऽपि तदुपभोगो भवत्विति सुस्थानस्थापनप्रत्यहं सारादिकरणपुरस्सरं महानिधानवत्परिपालने च तेपामपि न प्रश्नोचरा फोऽपि दोप, किन्तु तीर्धकमामकर्मनिबन्धनादिहेतुलाभ एवेति, इतरस्य तु तद्भोगदोपानभिज्ञस्य निःशकताद्यसंम्भवायुद्धयर्थ ॥६४॥ ग्रहणग्रहणपूर्वकं समर्पणे न दोप इति तथा व्यवदियमाणमस्तीति सम्भाव्यते मूपकादिषु तु वृद्धघायर्थ समर्पणव्यवहाराभावाचे पां तदक्षणे दोप एवेति ।। से० उ.२ प्र० १५६ पं जयविजयगणित प्र०। प्रश्नः-कमिव बादः स्वद्रव्येण प्रतिमा कश्चित् पुस्तकं च तदा प्रतिमाक दॆवद्रव्यं पुस्तकलेखकस्य ज्ञानद्रव्यं च लगति नवेति । अप्रोचर-उभयोरपि यथाक्रम ते उभे न लगते इति सम्भाव्यते । से० उ० २ प्र. १९७ पं० देवविजयगणिकृत प्र० प्रश्नः-गृहचैत्ये यदि कनचिदहतां भूपणानि कारितानि कालान्तरे च स गृहस्थो गृहकार्ये आपतिते तानि व्यापारयति तदा सल्पने नवेति, उत्तरम्-यदि देवार्थमेव कारितानि तदा न कल्पन्वे यदा तु साधारण्यन कारितानि तदा कल्पन्ते, अत्राभिप्राय एव प्रमाणमिति । सं० उ० ३ प्र० १६९ पं० विनयकुशलगणित प्रश्नः । मना-सप्तक्षेपमुक्तदप्यान्तः साधूसाध्वीद्रव्यस्प व्ययः साघुसान्धीनां कसिन् स्थाने योज्यते थावरिति, अनोत्तरम्-सप्तक्षेत्रीयुक्तद्र- प्यस्य पयः साधुसाधीक्षेप्रयोरापनाणद्यानपनमार्गसहायकरणादिपु श्राद्धैः कार्यत इति ॥ से०-३५०३७२५-पविजपगप्र.

·इम्पसह विधाषि परिशिष्टे देवादिद्रव्य विषया: प्रश्नोचरा ॥६५॥ प्रश्नः-देवद्रव्यस्य पृद्धिकते श्राद्वैतत्स्वयं ब्याजेन गृह्यते न वा इति तद्ग्राहकाना पण कि वा भूपणमिति । अनोत्तरम्- पादाना देवदन्यस्य व्याजेन ग्रहण न यूज्यते, निःशूकचा प्रसङ्गात् न तु वाणिज्यादौ व्यापारणीयं स्वल्पस्यापि देवद्रव्यभोगस्य सङ्का- शमम्पन्धादिप्यतीवायतो दुष्टविपाकजनकतया दार्शितत्वादिति ।। से० उ-३ प्र-२७४ प. पनविजयकृत प्रश्नः ॥ प्रश्न:-केनापि स्वगृहं जिनगृहे मुक्तं, तन श्राद्धः कोऽपि भाटक दत्वा तिष्ठति न वेति उत्तरम्-यद्यपि साधिकभाटकप्र- दानपूर्वकमयस्थाने दोषो न लगति, तथापि तथाविधकारणमन्तरेदं युक्तिमन्न प्रतिभाति देवद्व्यभोगादौ निश्शूकताप्रसङ्गात् इति से. उ० ३ प्र-४१६ प-हर्पचन्द्रकत प्रश्नः॥ प्रश्न:-उपाश्रये सावत्सरिकादिप्रतिक्रमणावसरे यद् घुसणतैलादि मान्यते तद्देवद्रव्ये साधारणद्रव्ये वा समायाति इति, उत्तरम्-यथाप्रतिज्ञ देवद्रव्ये साधारणद्रव्ये पा ममायातीत्यवधेयम् ॥ से०३०३ ० ४३१ ६० विद्याक्जियगणिकृत प्रश्नः ।। प्रश्न:-श्राद्धा देवद्रव्य व्याजेन गृहन्ति न वा इति । उत्तरम् -महत्कारण विना न गृहन्ति इति ॥ से० उ० ३.प्रश्नः । १९. गणिजीवविजय कृत प्रश्नः॥ प्रभा-जिनालयकार्यकर्तु: आत्मीय कार्य दीयते न पा इति । उत्तरम्-जिनालयसत्यापन स्वकीयकार्य न कार्यत इति ।। से० उ०३ प्रश्नः ४९३ गणिजीववि० कत प्रश्नः॥ प्रश्न-शानद्रव्यममारीद्रव्य च जिनगृहकार्य आयाति न वेति । उत्तरम्-जिनालयकार्ये आयाति इति अक्षराण्युपदेश- चिन्तामणी सन्ति, अमारिद्रव्यं तु महत्कारण विना न समायाति इति ज्ञायते । सेउ ३ प्र० ४९४ गणिजीववि० कव प्रश्न:

·परिविर देवादिद्रव्य विषया प्रश्नोचरा . प्रश्न:-शुतदोझडकपुप्पाणि मालिकपार्थाद् गृहीत्वा जिनप्रतिमायाश्चटाप्यते,मालिकस्य तद्र्व्यस्थाने धान्यवनादिकं समर्प्यते तदर्पणे च दोकडदशकमुद्धति, तदव्यं देवसत्कं मालिकसम्बन्धि पा इति । उत्तरम्-शतदोकलपुष्पाणि गृहीत्वाधान्यादिकं समते, तदर्पणे च कहकोशेरकण यदुद्धरति तद्दे पदव्यं भवति न तु मालिकस्य, यतो लोके शतदोकडपुष्पचरापनयशोवादो जापत्ते तलान्न्यू नचटापने दोपो लगति, उदुद्धरितं द्रव्यं देवद्रव्यमध्ये प्रक्षिप्यते तदा दोपो न लगतीति।से०उ०४ प्र.९१चटपल्लीयताकृतप्र.॥ प्रश्नः-द्रव्यलिसिद्रव्यनिष्पन्नचैत्यमविधिचत्यमित्यागमोक्तिः, पुस्तकादि क्षेत्रषु द्रव्यच्यापारणं युक्तमयुक्तं वा ? यदि युक्तं तर्हि चैत्ये कथमयुक्तं १ तदपितं पुस्तकं सुविहितः कथं गृह्यते इति, तथा कैश्चिचिरन्तनाचार्यैः शिथिलपथमपास्य स्वद्रव्यानीतमुक्तापटलं लेप्नाचूर्णीकृतं उग्रविहारङ्गीकारसमये. गदितद्रव्यं पुस्तकादिपु कल्पनीयमभविष्यत् तदा मुक्ताफलचूर्णनेन तव्यविनाशनं नाक- रिष्यदिति । उत्तरम् चैत्यमाश्रित्य विध्यविधिविचारः शास्त्रेषु प्रोक्तोऽस्ति न तु पुस्तकमाश्रित्य, तेन न तयोः साम्यम् तत एव च परम्परयापि तत्पुस्तकं गृह्यमाणमस्तीति न काऽप्यनुपपत्तिः । यच्च फैथिचिरन्तनदर्शनिभिः सुविहितमार्गाशीकार मुक्ताफलानि लेना चूणीकृतानि तदुग्रवैराग्यवत्तारव्यापनार्थमिति न काप्यनुपपत्तिरिति ।। से०३०३ प्र० २५८ पं--कीर्तिविजयगणिकृत प्रश्नः ॥ प्रश्न:-तीर्थे यन्नालिकेगनिद्रव्यं मानितं तदेव मुच्यतेऽन्यद्वा इति । उत्तरम् शर्केश्वरादितीर्थे मूलविधिना यदेव मानितमभूत तदेव मुच्यते, कारणे तु यथा देयं न भवति तथा कर्त्तव्यमिति ॥ से० उ० ३ प्र० ४४: पं० धीरकुशलगणिकृत प्रश्नः ॥ प्रश्नः--गोप्रभृतिजीवमोचनाय द्रव्यलिगिनां द्रव्यं ग्रहीत कल्पते न वा इति । उत्तरम्-ज्ञानादिसम्बन्धि द्रव्यं न भवति तदा गृह्यते निषेधो ज्ञातो नास्तीति । से० उ०३ प्र४६९ पं-नाकर्पिगणिकृत प्रश्नः ॥

·द्रम्पसप्ततिकापाः शुद्धिपत्रकम् ? इम्पस विप्रपा शरिपत्र ॥६॥ पूरा पति पृर पति भाम पिता urdula १२ wifzal दुःपरं दुःन्नई मो १५ गो साइमे पर साजे यह . अपा ८ 2 सपापनि रोपा favuru शिपोन सरवाप जमि मेम . गुण . तकर नियम नियन (साभुपरि) (मास] नियस यंस फका ग्या- फसारिया- तृष्णाग्रह गृप्यावर पत्य वधि rfe मंमियमा कर्गनियमा परिप संमा परिपसा गति धारा भयुष्या मने ३. , १ प्राण पा पुण्मामि भाग साथ रानी २ प्राणम् उफ पा पुष्माभि अवारण पवार पायोप- । . . ९ पायम । २८ " माता दंपते एपंतदिति सम्मति श्री एवं विधि ४५ ·पृष्ट पशि शुद्ध पृष्ट पति शुद्धिपत्र ॥ ६८॥ ३ । ६८॥ ५ ३ भिज्ञाना साधारणयन सशो सकाशो सषणा रपणा किति विचि ग्रन्थ समाप्ति ग्रन्थसमाति इस छुचाभीत्त छुत्या भीत महरवा महत्वा 1१ देयानिदिगुणा देयानि बिगुणा भिज्ञाना साधारण्येन गृहीत्वाधान्या गृहीरवा भाना ७ लेष्ठुनाचूर्णी KATION 10 ११ देव ३ भनादे अनादे- ९ विजहारवसुन्धरा विहार वसुन्धरा वृद्धाभ्राता वृदभ्राता १२ दृष्टान्त. ईष्टान्त ९ अधिकरा अधिकारा सद्ध सक ३० २ ८ ६६ १२ ५८ ६३ SHM.. महामहोपाध्यायश्रीलावण्यविजयगणिविरचिता द्रव्यसप्ततिका सचिः सम्पूर्णा. -