S.P College, Srinagar
Kunde Des Morgenlandes (parvatipari Nayanatakam)
Front matter
No text on this page.
Abhandlungen
für die
Kunde des Morgenlandes
herausgegeben von der
Deutschen Morgenländischen Gesellschaft
unter der verantwortlichen Redaktion
des Prof. Dr. H. Stumme
XIII. Band
No. 4
VĀMANABHATTABĀNA'S
PARVATIPARINAYANATAKAM
KRITISCH HERAUSGEGEBEN
UND MIT ANMERKUNGEN VERSEHEN
VON
RICHARD SCHMIDT
Leipzig 1917
In Kommission bei F. A. Brockhaus
No text on this page.
VAMANAB HAT TABANA'S
PĀRVATĪPARINAYANĀTAKAM
a
Abhandlungen
für die
Kunde des Morgenlandes
e
herausgegeben von der
Deutschen Morgenländischen Gesellschaft
XIII. Band
No. 4.
VĀMANABHATTABĀNA'S
PĀRVATIPARINAYANĀTAKAM
D
KRITISCH HERAUSGEGEBEN
UND MIT ANMERKUNGEN VERSEHEN
VON
RICHARD SCHMIDT
Gedruckt mit Unterstützung der Kgl. Bayer. Akademie
der Wissenschaften
Leipzig 1917
In Kommission bei F. A. Brockhaus
MOTI LAL BANARSI DASS
PUNJAB SANSKRIT BOOK DEPOT
SAIL MITHA BAZAR LAHORE
No text on this page.
Einleitung. Das unter dem Namen Bāņa's, des Kunstdichters und berühmten Verfassers der Kādambarī, des Harşacaritam und des Caņdīšatakam, gehende Drama Pārvatīpariņaya ist in Indien (soweit meine Kenntnis reicht) bereits siebenmal herausgegeben worden: 1) Bombay 1872, Párvatipariņaya Nataka, Translated from Sanskțit into Maráthí by Parashurám Bullál Godbole, Poona, 1869) revised by Vishnu Parashuram Shástrí Pandit ... [mit gegenüberstehendem Originaltexte] Dakshina Prize Book Series No.5; 2) Bombay 1892, „Nirnaya- Sagara“ Press, The Pârvatîpariņaya of Bâṇabhatta. Edited by Mangesh Râmkrishna Telang (Second Edition 1911); 3) Calicut 1895 („In the manipravālam style, the prose portions being given in Malayalam only and the stanzas furnished with Malayalam translations in footnotes. Edited with a Malayalam preface by Rājakumāra Mānavikrama“: Barnett, A Supplementary Catalogue ... British Museum, London 1908, p. 79); 4) Madras 1898, The Parvati Parinaya of Banabhatta, with Sanskrit commentary, English notes & translation. By T. R. Ratnam Aiyar (= Madras Sanskrit Series No.1); 5) The F. A. Sanskrit Text 18991) [University of Madras), with critical, 1) Der Text des Pārvatīpariņayanāțakam mit englischer Übersetzung und ausführlichem Sanskrit-Kommentar von S. Nārāyaṇa Šāstri ist auch enthalten in dem F. A. Sanskrit Text 1907, Madras 1906. Ein Exemplar dieses in Europa anscheinend ganz unbekannten Buches, welches außerdem ein Stück des Champūrāmāyaṇa (Sundarakāņdam) sowie Yādaväbhyudaya I/IV enthält, verdanke ich der Liebenswürdigkeit des Herrn Dr. Otto Schrader, Adyar-Madras, der mir auch mitteilte, daß der Text von 1899 unverändert übernommen sei. Es ist mir eine angenehme Pflicht, genanntem Herrn für die mir geleistete Hilfe und besonders auch für die Schnelligkeit, mit VI explanatory, and grammatical notes, translation, paraphrase etc. by T. Rajagopalachariar. Kumbhakonam, Anikara Chattram. [Enthält außer dem Texte des Pārvatīpariņaya noch den Kiskindhākāņda aus Bhojarāja's Campūrāmāyaṇa und das Bhallațaśatakam); 6) Srirangam 1906, Parvati Parinaya with an introduction and footnotes by Pandit R. V. Krishnama - chariar, Sri Vani Vilas Sanskrit Series No. 1. 7) Im F. A. Sanskrit Text 1907. S. Anm.! K. T. Telang hat 1874 in seinem Aufsatz On the Pâryatîpariņaya (Indian Antiquary III, 219) wohl zuerst die Aufmerksamkeit auf das Drama und seine Beziehungen zum Kumārasambhava gelenkt. In Europa hat sich abgesehen von den Bemerkungen bei S. Lévi, Le Théatre Indien, p. 58. 195. 259; II, 40. 42 K. Glaser mit unsrem Drama beschäftigt und eine allgemeine Bearbeitung (Über Bāņa's Pārvatipariņayanataka, Wien 1883 = Sitzungsberichte der phil.-hist. Classe der kaiserl. Akademie der Wissenschaften Bd. CIV, Heft II, p. 575, besprochen von L. Fritze im Literaturblatt f. orient. Philologie, 1884, p. 184 f.), sowie eine deutsche Übersetzung 1) (Pârvati's Hochzeit Ein indisches Schauspiel. Zum ersten Male ins Deutsche übersetzt, Triest 1886) geliefert. Die erste Arbeit enthält auch den Sanskrittext der ed. Godbole mit allen Fehlern, was einen absonderlichen Eindruck macht. Eine Besprechung der wertvollen Ausgabe von Krishnamachariar habe ich im Indian Antiquary 35, p. 215 veröffentlicht. Es war dazu eine intensivere Beschäftigung mit dem Texte nötig, wollte ich die Befähigung erringen, die Verdienste des indischen Herausgebers richtig zu würdigen; und daraus ist denn schließlich der Plan entsprungen, eine neue kritische Ausgabe zu veranstalten, die in erster Linie die nicht große Zahl wissenschaftlich brauchbar edierter Dramen vermehren, dann aber auch als handliches Textbuch bei Vorlesungen dienen soll. Die Rücksicht der er mir das Buch verschafft hat, auch öffentlich meinen wärmsten Dank abzustatten. 1) Wiewohl diese viele Fehler enthält und namentlich in den (metrisch wiedergegebenen) Strophen die Genauigkeit vermissen läßt, verdient sie doch deshalb Anerkennung, weil des Verfassers Muttersprache nicht Deutsch, sondern Slovenisch war.
VII auf letzteren Zweck ließ mir die Beifügung zahlreicher Anmerkungen (zu schwierigen Stellen) wünschenswert erscheinen. Von unserem Standpunkte aus betrachtet ist nun freilich das vorliegende Drama nichts weniger als dramatisch; es fehlt ihm vor allem die Handlung! Für die Inder hat das aber nicht viel zu besagen, da sie wie ihre anerkannten Meisterstücke beweisen den Schilderungen in Prosa und kunstvollen Strophen einen sehr breiten Raum gewähren. Immerhin werden selbst waschechte Inder dem Pärvatīparinaya kein allzu glänzendes Prädikat geben können, wozu sonst vielleicht der Name des Autors verleiten möchte wenn es damit nicht eine ganz besondere Bewandtnis hätte. Telang gedenkt im Vorwort zu seiner Ausgabe der Meinung einiger ,,Moderner“ (adhunikā)), der zufolge das Drama gar nicht von Bāņa sein könne, da es sich im Stile von dessen sonstigen Werken unterscheide; er erklärt aber diese Ansicht für nicht gesichert, da dies Argument nicht beweiskräftig genug sei"). Dann hat der jüngste Herausgeber des Pārvatipariņaya, R. V. Krishnamachariar, die Frage nach der Autorschaft in der 18 Seiten langen, gelehrten Einleitung behandelt und ist dabei zu dem Ergebnis gekommen, daß das Drama dem bekannten Bäņa abzusprechen ist und vielmehr dessen viel späterem Namensvetter aus dem XIV. XV. Jahrhundert gehört, der mit seinem vollständigen Namen Vămanabhattabana heißt, der Günstling des Reddi-Fürsten Vema alias Viranārāyaṇa war und außer „Pārvatī's Hochzeit“ noch das Viranārāyaṇacaritam, den Sabdaratnākaru, den Srågāra- . bhūṣaṇabhāņa u. a. Werke schrieb. Daß unser Stück jung ist, kann man schon daraus schließen, daß es in keinem der 1) kecid adhunikā Bāṇabhattaviracitānyayranthebhyah Parvatipariņayanātakasya rītivailaksanyam pasyantaḥ, neyam Banabhattakştir iti tarkayanti. tat tu balavatpramāṇābhāvāc cintyam eva sudhibhir ... Auch die Herausgeber der Kāvyamālā gedenken Part IV, p. 1, Anm. 1 dieser Ansicht: Parvatiparinayakarta kaścid anyo Bāņakavir ayam eva veti samdehaḥ; und S. Lévi, Le Théatre Indien II, p. 42 erwähnt unser Drama ,dont l'attribution à Bâņa est si douteuse“, während Pischel, GGA 1883, p. 1293 ff., an der Autorschaft des letzteren nicht zweifelt.
VIII älteren Werke über dramatische Kunst bis herab auf das Daśarūpakam und den Sāhityadarpaņa erwähnt wird, auch kein einziger Rhetoriker (oder besser: Poetiker) eine Strophe daraus zitiert. Nimmt man dazu den großen stilistischen Unterschied zwischen Pārvatīpariņaya und den Werken des Bāņa, sowie anderseits die Übereinstimmungen der Diktion unsres Dramas mit derjenigen der Werke des Vāmanabhattabāņa, so darf man wohl auf Grund aller dieser Argumente das Pārvatīpariņayanāțakam unbedenklich letzterem zusprechen, zumal noch ein anderer Vāmanabhattabāņa außer dem Verfasser des Vīranārāyanacaritam etc. nicht bekannt ist. Zur Herstellung meines Textes konnte ich dank der Liebenswürdigkeit des Oberbibliothekars vom India Office, Dr. F. W. Thomas, sowie meines verehrten Freundes, Prof. Dr. E. Hultzsch, die folgenden Handschriften benutzen: T: eine für mich angefertigte Kopie nach den zwei Mss. der Tanjore Palace Library. Der Bibliothekar C. Krishnagga (?) schreibt darüber: Both are written on palm leaves. Each manuscript contain 26 leaves. Each leaf is 16" by 1" written on both the sides in Granda (so! charakters. There are 5 lines in some places and 6 in some places to a side. One manuscript is not the exact copy of the other. This copy is prepared with the help of the two manuscripts as they are worm eaten in several places on account of their age. Readings are also noted here and there in the margins“. (= Burnell 169a.) K: eine für mich angefertigte Kopie des Originals in der Bibliothek von Ganapathy Sastrigal, dem Sohne des Chinappa Sastrigal, in Karatholuru, Madras Presidency. = Oppert II, 2395.) H: Manuskript im Besitz von E. Hultzsch. Von zwei Schreibern in Nāgari geschrieben, 10:25 cm, 13 Blätter, 8-17 Zeilen. Papier. Am Schlusse steht die Strophe: kärsyam kāye manojne kacabharakarayor lambamānatvadairghye cakşurmadhyorudešeşúdhikacapalatā'drśyatāmārdavāni | D: 0: g tat te tāni krameņa dviradaparilasatkumbhasobhāpahāriny asti staḥ samti tanvyā[?] stanakalaśatate nästi na sto na samti h: desgleichen. 56 Blätter im Format 9 : 23 cm, 5 Zeilen, Nāgarī, Papier. Der untere linke Rand mit wenig Textverlust beschädigt; auch etwas Wurmfraß. Am Ende steht die Bemerkung: idam pustakam Govimdasya likhitam. Bhāū Dāji 278. Enthält die Prakritstellen nur in Gestalt der chāyā. R: Bühler, Detailed Report p. X, No. 148. Indian Institute No. 145 (Keith). B: Manuskript Bühler No. 97 (India Office). M: Abschrift von Madras 50 (Alphabetical Index of Manuscripts in the Government Oriental Mss. Library, Madras.) ed. Godbole (1872) t?: ed. Telang 1892; t= neue Ausgabe 1911. [t allein bedeutet, daß beide Ausgaben an der betreffenden Stelle übereinstimmen.] ed. Aiyar (1898). k: ed. Krishnamachariar (1906). m.: F. A. Sanskrit Text 1907. Es sind mir unerreichbar geblieben Oppert I, 3322. 1008. 4219. 4624. 4817. 5743; II, 2730. 9053 und BL 69 [R. G. Bhandarkar, Lists of Sanskrit Manuskripts in private libraries in the Bombay Presidency, I. Bombay 1893, denn „the present owner is willing to lend it, if a fee of Rs. 500 may be paid to him for the favour. The fee would include copyright“!!). Das Material ist aber trotzdem ein reiches zu, nennen und doch genügt es nicht immer zur Herstellung eines sicheren Textes. Die indischen Ausgaben bieten oft gegenüber den Mss. vorzügliche Lesarten; aber wer will sagen, ob diese auf Handschriften beruhen oder aber dem Scharfsinn der Herausgeber ihr Dasein zu verdanken haben? Unter den Mss. ist nicht eines, das nicht wenigstens einmal eine Lesart hätte, die sonst nicht vorkommt; anderseits gehen die Handschriften a:
unter sich immer veue Bündnisse ein, sodaß sie bis zuletzt in einem unentschiedenen Kampfe miteinander liegen. Gut ist keine einzige, ganz abgesehen von den Prakritstellen, die ein zwangloses Zusammensein von Māhārāștri und Sauraseni aufweisen. So habe ich mich bisweilen damit begnügen müssen, auf Grund subjektiven Empfindens einen lesbaren Text herzustellen; jedenfalls aber habe ich alle Fehler der bisherigen Ausgaben vermieden, die sich sogar solche Schnitzer zuschulden kommen lassen wie Telang in V, 16 oder in der Prakritstrophe IV, 5, der sich IV, 15 würdig zur Seite stellt mit der schönen Prakritform ņiamat und dem äryä-Metrum -1 -- Juu-luu-luvun || -- ||-- |-!! Die 110 Strophen unsres Dramas verteilen sich auf folgende Metra: I. Šloka: = I, 3. 5. 22; II, 7. 11. 16; III, 1. 14; IV, 14; V, 8. 10. II. Āryā: vi u v ivy vy 브 기 al > 1 DI 기 al 21 이 21 vy I, 4. 6. 10; II, 4; III, 15; IV, 4. 10; V, 11. 16. 17. 18. III. Gīti: Wie vorige, nur der sechste Versfuß I, 2. 15. 18; II, 6. 13. 15; III, 4. 7. 11. 13. 16; IV, 3. 8. 9. 15. 16. 17; V, 12. 13. 14. 15. 19. 20. 21. 22. 27. 28. 29. 30. 32. 33. IV. Indravajra : III, 3. V. Upajāti : II, 12; IV, 11; V, 25. VI. Upendravajrā: = II, 10. VII. Rathoddhatā : į III, 12. VIII. Aupacchandasika : V, 4. IX. Vamsastha : X. Puspitägrā: IV, 13. I, 12. 17; IV, 18; V, 26. V, 5. XI. Praharşiņi:
W XII. Vasantatilakā: I, 11. 14. 21; II, 3. 8. 14; III, 2. 6. 8. 10; IV, 1; V, 3. 31. 34. XIII. Mālinī: II, 9; III, 9. XIV. Mandākrāntā: II, 1. XV. Šārdūlavikrīdita : I, 1. 7. 8. 9; II, 2. 5. 17; III, 5. 17; IV, 2. 5. 7. 12; V, 2. 6. 7. 23. 24. 35. XVI. Sragdharā: IV, 6; V, 1. 9. 36. Verzeichnis der im pw fehlenden [°] oder nicht belegten [*] Wörter. ve- अकर्तृक °ungekinstelt ºn. (Sektenzeichen). disch. gaitā n. °Blumenkorb. nicht aus Haut be- og gafafre m. = Liebesgott. stehend (= übersinnlich). प्रोत्सारणा Platz schaffen. ufafaat = sūryopala. oafuau n. Gefangennahme. OMAHT m. Untertan oder aafhaafu m. Saphir. dergl. STEIT m. °Universum. • Tafa Berührung: "HTTatfag m. Sonne. on. *sanfter Ton. °HCHT m. Gott. *n. (Brustwarze. fafy *Zeit? in I, 1. तारक्षव Hyanen *वैतण्डिक mit der Chicane aftygat Fülle oder dergl.; in der Disputation verpw „das Genährtwerden, traut“, pw'). Sichnähren von“. FATMfan f. Angrift. पुङ्खानुपुङ्खोदयम् Schlag auf स्वर्वारयोषा Apsaras. Schlag 1) Belegt aus Śrīkaņthacarita VI, 12.
XII Schließlich erfülle ich noch eine angenehme Pflicht, die der Dankbarkeit, indem ich darauf hinweise, daß die Kgl. Bayerische Akademie der Wissenschaften aus der Hardy- Stiftung den Betrag von M. 400 zu den Herstellungskosten bewilligt hat. Der Krieg hat es verschuldet, daß das am 10. I. 1914 abgeschlossene Manuskript erst jetzt in die Druckerei geht. Münster W., 19. Juni 1916. Richard Schmidt.
Inhalt. No. 1. Die Hermeneutik des Aristoteles in der arabischen Übersetzung des Isḥīḥ Ibn Honein. Herausgegeben und mit einem Glossar der philosophischen Termini versehen von Isidor Pollak. No. 2. Neuaramäische Märchen und andere Texte aus Maʻlūla. Hauptsächlich aus der Sammlung E. Prym's und A. Socin's herausgegeben von G. Bergsträßer. No. 3. Neuaramäische Märchen und andere Texte aus Maʻlūla in deutscher Übersetzung. Hauptsächlich aus der Sammlung E. Prym's und A. Socin's herausgegeben von G. Bergsträßer. Vāmanabhattabāņa's Pārvatīpariņayanāțakam. Kritisch herausgegeben und mit Anmerkungen versehen von Richard Schmidt.
No text on this page.
आदी प्रेमकषायिता" हरमुखल 2 हरमुखव्यापारलोला” शनै- ज़्डाभारविघूर्णिता मुकुलिता धूमोद्गमव्याजतः । पत्युः संमिलिता दृशा सरभसव्यावर्तनव्याकुला पार्वत्याः 'परिणीतिमङ्गल- विधौ" दृष्टिः शिवायास्तु वः ॥१॥ अपि च । f) संपदमतरललभ्यामनन्यसामान्यबाहुदर्पनिधेः । पुष्णातु चित्तयोनेरघटितघटनापटीयसी विभुता ॥२॥ 7 1 D °rusājita. 2 Mam, bhartus sammilitā. 3 D pariniti, O °nata. 4 h toga ma nah. 5 M m, bahula, ktga bahala st. bāhu. 6 H aghatanai. 7 K patutd. a) „Vor Liebe gerötet“. a: premakaṣāyitā anurāgāruņitā. k: kaṣāyitā rañjitā surabbitā vā. „kaņāyas surabbau rakte“ iti Keśavaḥ. dụsteḥ premņā raktatvam Dasakumāracaritepi varṇitam [bei J. J. Meyer p. 254!]. b) a: ,desirous to read the effect on Hara's face". Harasya ... mukhe ānane vyāpāraḥ (so auch m,) yo 'yam santoșasūcako vyäpāras tatra lolā satrsņā. svabhartſmukhasantošādivyāpāravilokanautsukyayukteti bhāyaḥ. Er faßt also mit anderen Worten mukha bier im Sinne eines Genitivus subjectivus; doch kann man wohl auch ebensogut einen G. ohjectivus annehmen und entsprechend „Beschäftigung mit dem Antlitz Hara's“ übersetzen. c) Sie schließt die Augen angeblich wegen des beißenden Rauches vom Hochzeitsfeuer: vaivāhikahomadbūmodgārapīdācchalena (a). d) vidhi soll hier nach a und m, „Zeit" bedeuten (pw. *!): vidbau kāle. Harasya vivāhamahotsavakāla ity arthaḥ. Man kommt aber mit der Bedeutung „Ausführung“, „Feier“ ganz gut aus. e) drstih locanam nayanayugalam iti yavat. jatav ekavacanam. yad va drstir aksiviksepah. kataksaviksanam ity arthah (a). f) ataralair acañcalaiḥ sthiraiḥ bhāktāv iti seṣaḥ (a); in der Abhandl. d. DMG. XIII, 4. 1 2 2 3 4 5 9 नान्द्यन्ते सूत्रधारः। 'सप्रणाममञ्जलिं बद्धा । ब्रह्मस्तम्बकुटुम्बस्य" योगक्षेमविधायिनौ । आनन्दविग्रहौ' भूत्यै भूयास्तामादिदम्पती ॥ ३॥ इति पुष्पाञ्जलिं विकीर्य नेपथ्याभिमुखमवलोक्य । आर्ये इत- स्तावत् । प्रविश्य नटी । अज्ज इ. म्हि । सूत्रधारः । आर्ये अद्य खलु किमप्यभिनवं पार्वतीपरि- णयं नाम रूपकं द्रष्टुमभिलषति परिषदेषा । नटी । अज्ज तं उण अहिणवं" कस्स कइणो किदी भविस्सदि। सूत्रधारः। अस्ति कविसार्वभौमो वत्सा- न्वयजलधिकौस्तुभो बाणः । नृत्यति यद्रसनायां "वेधो- मुखरङ्गलासिका” वाणी ॥४॥ 1 k saprasrayam, tg sapranayam. 2 h D Og ºstambha. 3 h °ksemami. 4 K imau ca vigrahau. 5 t om. nepathyā°. 6 RB ita itas. 8 D 7 K ayya ida āyadamhi; 0 hia hmi. °ņaya. 9 RB nātakam. 10 0 ajjautta. 11 h D tag mp om. ahinavam. 13 K Vatsa- 12 ktagm, huvissadi, h havissadi. rānvayaº; tg 'sambhavo; T Bhāṇaḥ. 14 tg om. ranga. Übersetzung: ataralam yathā tathā labhyām ,which can be obtained so as to last for ever“. Gl ,schwer zu erreichen". a) a: brahmastambah brahmandam. sa eva kutumbaḥ posyavargas. k: yady api stambaśabdo dhānyādivistāravācī tathāpi brahmastambaśabdo brahmāņde nirūdha iti sāmpradāyikāḥ. b) jaladhisambhava iti pathas tu na hrdyah (k). c) Vedhasaḥ Brahmaṇaḥ mukham eva rangaḥ nộtyabhūmis tatra lāsikā nartakī (a).
3 7 8 9 तद्विरचितेन विचित्रसंविधानेन वस्तुनानेन सामाजि- कानुपस्थास्यामहे । नटी। अज्ज अस्पएसु' णाडएसु वट्टन्तेसु कधं तहिं जेब्ब तत्थभवदो अहिलासो। सूत्रधारः। संविधानस्य सामग्र्यं रसानां परिपुष्टता'। "संदर्भसौकुमार्य' च सभ्यानां रञ्जनक्षमम्" ॥ ५॥ तत एवाहं गुणग्राहितया” नटी । जइ एवं जुज्जदि। सूत्रधारः। नटी निर्वर्ण्य । आर्ये पार्वतीपरिणयप्रसङ्गेऽपि किं निमित्तं भवती विमनायमानेव" विलोक्यते । नटी। अज्ज इमिणा परिणअप्पसङ्गेण अम्हाणं पि" वच्छाए बालचन्दिआए" अणुरूववरलाहमहूसवो" कधं" भविस्सदि त्ति णिरन्तरं चिन्ताउलं होदि" मे हिअअं। तत्र प्रवृत्तः 13 1 D ºsamdhānena. 2 DO om.; K nātakenānena. 3 RB avastha'. 4 T aņeesu, K aņeyesu, tz annesu. 5 m, vattamdesu, KM vattidesu. 6 Alle MSS. und Texte kaham (T kahi). 7 T tassim, K tasya. 8 Alle Texte tatta', nur taddhaº; RB tahi evva udiyo de; alle außer [RB] K ºhodo. 9 T ºpusyatā. 10 D saurabhya'. 11 k tg ranjane ksamam. 12 a ma om. aham; Kevāyam, M evam. 13 TK °prasangena. 14 DO vimāna. 15 om. H; K pi, alle anderen vi. 16 RtMOBa g ma °candiae. 17 Tºmahosavo, RB g ºmahussavo. 18 TK om. kadham. 19 K bhavadi, alle anderen hoi. a) Nach a soll das bedeuten: prakaraṇasya kleśam vinā sujñeyatvam. b) a: parisada iti sesah; Gl: ,weil es [das Drama] diese Vorzüge hat“. Man kann aber das gunagrāhitayā schließlich und vielleicht noch besser auch auf den Schauspieldirektor beziehen: „weil ich nach Vorzügen greife“. 1* 4 a) 6 b) 10 सूत्रधारः । आर्ये' अलं विषादेन । विधिरेव कन्यकानामभि- मतवरयोजनार्थमुद्युते । अयमिह महतीदयिती मुनिरिव गिरिराजकन्यायाः ॥ ६ ॥ इति निष्क्रान्ती' प्रस्तावना ॥ ततः प्रविशत्याकाशमार्गेण नारदः । नारदः । हन्त जन्मनः प्रभृति न जहाति नूनमस्मानि- यममरकार्यघटनाकुतूहलिता । यतः । दक्षाल्लब्धसमुद्भवा' तदनु तं त्यक्त्वा पतिद्रोहिणं जाता संप्रति शैलराजसदने गौरीति दाक्षायणी। एनां' योजयितुं हरेण हिमवत्सानौ तपस्तन्वता कार्य भावि "समाकलय्य मरुतामद्य" प्रवर्तामहे ॥७॥ किंचिदन्तरमवतीर्यावलोक्य 13 परिवहनाम्नः पवनस्य पन्थान प्राप्तवानस्मि । तथा हि। 1 om. DT toga me. 2 h abhinava°; T udyuletah. 3 T KRB M °kanyakāyāḥ. 4 om. k T H h D tog. 5 K om. tataḥ— Naradah. 6 T Hb D R a ma janmatah. K om. hanta-tantrimandalamār Strophe 8 c. 7 h Daksāt kruddha'. g patim. 9 tam, etām. 10 DO tapyatā. 11 T bhāvikam ākalayya. 12 D mahatām. 13 0g tirya alokya. 14 T 15 RB parivahana', M parivāhaº. a) a vīņāpriyaḥ. Viśvāvasos tu bịhatī Tumburos tu kalāvatī; mahati Nāradasya syāt Sarasvatyās tu kacchapī iti Vaijayanti. b) Dakṣa hatte einst seinen Schwiegersohn Śiva bei den Einladungen zu einem Opferfeste übergangen, worauf sich die Gemahlin des letzteren aus Ärger ins Feuer stürzte, um als Tochter des Himayat wiedergeboren zu werden. c) a: Tārakāsuravadharūpam. d) a: avahah pravahas caiva samvahas codvahas tatah, vivabākhyaḥ parivahaḥ parāvaba iti kramāt saptaite mārutaskandhā maharşibhir udīritāḥ [Brahmāņdapurāņe]. 15 d) 14 च 8 D pitr, om. ca.
10 1 2 7 आरा दञ्जलिपेयमत्र * विकसन्मन्दारपुष्पोत्थितं सौरभ्यं पवनोपनीतमभितो धावन्त्यमी षट्पदाः । तन्त्रीमण्डलमार्द्रयन्ति कणिका मन्दाकिनीपाथसा- मप्यन्तःकरणं च मे सुमहतीमालम्बते निर्वृतिम् ॥८। सरभसावतरणं नाटयित्वा । अधो ऽवलोक्य । अये मध्यमलो- कस्य नेदीयांसं प्रदेशमनुप्राप्तो ऽस्मि । यतः । उद्यद्भिः शिखरैरमी कतिचन व्यज्यन्त एवाचला वैमल्यादनुमीयते' च परितः स्रोतस्विनीसंततिः । सूच्यन्ते परिमण्डलेन तरवो नीलाम्बुदश्रीमुषो मन्दं मन्दमुपैति लोचनपथग्राह्यां" दशां मेदिनी॥१०॥ पुनर्विलोक्य साश्चर्यम् । गिरिवरतटिनीगुल्मैर्द- र्शनपदवीं क्रमादुपारूढः । अवरोहति मयि रभसाद्भू रियमारोहतीव' गगनतलम् ॥ १० ॥ 9 1 H °puspasthitam. 2 T adravamti, K dravamti. 3 K alambhate; R B stellen c d und a + b um; K om. bis °mandalamār. 4 H vilokya. 5 M nediyaḥ; T nediyam pradeśam samanuº; M abhiprāpto;_g ºprūpito. 6 T nyamjamta, h vyamjamta, O vyamjata. 7 g hat die Anmerkung: nairmalyād iti pāthāntaram. 8 Alle Texte außer kh saritām statt paritaḥ; tg ma drucken srotasvini samtatih [ma erklārt: srotasvini pravāhavati saritām nadīnām santatiḥ samūhah]. 9 T °musa. 10 R B°patham. 11 h 0 rabhasā; THhRBM bhūmir; h iyam rohativa. a) „The fragrance exists in such abundance that makes one think that it can be drunk actually as water", a. - ārāt sākṣāt (m2). b) madvīņāyās saptatantrīr api ārdrayanti (a). Apte, Practical Dictionary, hat für tantri auch die Bedeutung „a lute“. Dann wäre zu übersetzen „das Rund der Laute“. m,: tantrīņām ... mandalam samūbam pradeśam va.
- 6 मुहूर्तमात्रादवतीर्णो ऽस्मि हिमवदुपकण्ठभूमिम्'। किं- चिदन्तरमवतीर्य परिक्रम्यावलोक्य च । अयं हि शैलराजः । उत्सारयन्निव विभाति नभोऽवकाशं शृङ्गैर्विहारभवनैरिव तुङ्गतायाः । आभोगवद्भिरमृतांशुकरावदातै- राक्रामतीव कटकैर्हरिदन्तराणि” ॥ ११ ॥ अतिरिच्यते खल्वयमसाधारणेन' भुवनधुरंधरेण भूम्ना" मन्दरगन्धमादनप्रभृतिभ्यो महामहीधरेभ्यः । यतः । त्रिभुवनगुरुणा 'गुणातिरागा- कमलभुवा कलिताधिपत्यलक्ष्मीः । अविरतमनुशास्ति देवतात्मा सकलमिदं कुल शैिलचक्रवालम् ॥१२॥ तदहमधुना किंनरीगीतनिष्पन्दकृष्णसारेण चमरीजा- लवालविक्षेपविरचितालीकचन्द्रोदयविलासेन" कस्तू- रीपरिमलापोहितगगनागमनखेदेन' शैलेयगन्धिना" 5 d) 9 1 D°avakamthai. 2 M parikramyāvatiryāvalokya; om. ca; ktam, om. parikramya. 3 T kalv iyam sā”. 4 DO om. bhuvana. 5 DOB om. mahā. 6 om. M. 7 TK guṇānurāgāt, a M m, gunātirekāt. Stg bhuvakalita'. 9 M daival. 10 M camari°; DO °vileseparisvagalika'. 11 kt ºmalopahata°, D ºmalāunnaa) tungatāyāḥ unnater vibārabhavanaiḥ keligſhair iva. tatvan tu strīrūpeṇotprekșitam kavinā (a); turgatāyāḥ unnateh kasyāścin nāyikāyāś ceti dhvanyate (m2). b) katakair nitambaih. haridantarani digantarani (a); ,Zwischenraum der Welt“ GI. c) bhūmnā sampadā sāmarthyena vā (a); bhūmnā = mābātmyena (k). d) gunānām Himadrer iti sesah, (a). e) Mahendro Malayaḥ Sahyaḥ śuktimān Ķksaparvataḥ Vindhyaś ca Pāriyātraś ca saptaite kulaparvatāḥ (a m,). f) krsnena krsnavarnena sarah sabalah (a). g) silayam bhavam Saileyam ... yad va Silapuspakhya osadhi- 2 5 कटकवर्त्मना' प्रस्तुतवस्तुसाधनाय प्रविशामि यावदो- षधिप्रस्थम् । तथा कृत्वा पुरो ऽवलोक्य । इदं तदोषधि- प्रस्थम् । विपुलकनकशृङ्गोपान्तविश्रान्तमेघं" सुरतरुवरवाटीशोभमानोपकण्ठम् । मणिभवनमहोभिः सृज्यमानेन्द्रचापं मदयति मम चेतो मन्दिरं' विस्मयानाम् ॥ १३ ॥ पुरप्रवेशमभिनीयाग्रतो दृष्टिं दत्त्वा । इदम_लिहगोपुरशिख- रावलीढनक्षत्रपथं हैमवतमायतनम् । प्रवेशं नाटयन् । आकाशे । भोः कञ्चुकिन् । कुत्र वर्तते" कुलाचलचक्र- वर्ती। किं ब्रवीषि" । देव्या मेनया" साधं किमपि मन्त्रयन्नभ्यन्तरमण्डपमधिवसतीति । तर्हि साधीया- नवसरः कार्यनिवेदनस्य । इति परिक्रामति । ततः प्रविशति हिमवान्मेना परिमित: परिजनश्च । हिमवान् । देवि कन्यापितृत्वं खलु गृहमेधिनामधि- 9 pohata , Mam, lāpahata, & lāpahita; T °gaganaº; D °gamanarodhema. 1 M om. kataka. 2 D om. vastu. 3 RB Auşadhiº. 4 T vilokya. 5 RB Auşadhi. 6 K suravarataru'. 7 T mandaram. 8 D. krtvā. 9 T °sikharālīdha. 10 T prave- Sayan. 11 T pravartate. 12 B bravimi, 13 K Menakayā. 14 t abhyantare mandaº; K HROM °mantapam; T abhivasatiti; 0 °titi Naradah. 15 T Menayā parivítaḥ parimitaparivaras ca, K Menakā parimita', D Menānugataḥ, Ř B parimitajanas ca, t Menāparivrtak. višeṣaḥ (a m.). pw. *silāpuspa n. Erdharz. Hier wäre wohl eine Art Lichen gemeint. a) vipulāni pịthulāni kanakaśțigāņi prāsādādīnām kanakanirmitasikharani (a). b) kim bravisy evam ity adi vina patram braviti yat | Srutvevānuktam apy ekas tat syād ākāśabhāṣitam | c) devi iti patnim prati patyus sambuddhih (a).
8 1 3 कतरं' दुःखमावहति । अस्मत्कुलालंकरणमियं च गौरी परिणययोग्यां दशां प्रतिपद्यते । तथा हि। आभोगशालि कुचकुड्नलमायताक्ष्या वक्षोऽवकाशमभिवाञ्छति संनिरोडम् । अप्यस्तिनास्तिवचसां विषये ऽवलग्ने तन्वी समुल्लसति काचन' रोमरेखा ॥ १४ ॥ मेना । जधा" अज्जउत्तो आणवेदि तधा" विवाह- मङ्गलजोग्गा संवुत्ता"। हिमवान् । देवि" अन्यदपि श्रूयताम् । कुचयुगलं परिणद्धं यथा यथा वृद्धिमेति तन्वङ्ग्याः वरचिन्ताहृतमनसस्तथा तथा कार्यमेति मे गात्रम्॥१५॥ मेना। मह वि रतिंदिअं भाइदे" अस्सिं जेब" अत्थे णिहिदहिअाए" । किं लक्खीअदि । 3 tga 1 ThRB adhikatara, D adhika. 2 R°yogyam ca. salileuca. 4 K abhikānksati. 5 T °vacanam. 6 Th R Bvilagne; M 'valagnam (mit ?) 7 h kāmcana. 8 T lomaº; TH D RO B °lekhā, tg °resā. 9 kt O Bag m, jahā, TKHRM jaha. 10 kt O Bag m, tahā, TKH b R M taha. 11 M samutta. 12 M 13 t0g ºyugulam. 14 D parivrddham. 15 om. T haie, O bhavide. 16 K edassim, h aavesa. 17 khtag 18 kt m, jjeva, T evvam, KHROB M evva; Oaththe, g addhe. 19 0 ci O Bag M nihia', T nahia', K nehidai, H h R my nihia'. na lakhiadi; K om. kim. om. devi. K; a) „Ob's Zeit ist oder nicht, das weiß ich nicht“ übersetzt GI (mit Vorbehalt!); er hat die Bedeutung von avalagna (, Taille“) nicht erkannt. a richtig: asti vā na veti vyavahāragocarībbūte 'valagne madhyapradese Pārvatyā iti seṣaḥ. (Ganz ähnlich m.) k: astināstiyacasām vișaye = atisūkşma ity arthaḥ. Also wörtlich: ,an der Taille, dem Gegenstande der Fragen ,ist sie [āberhaupt vorhanden) oder ist sie [es] nicht' ... b) bhavite 'rthe ipsite visaye. abhirūpavarasampādanavisaya ity arthaḥ (a). In this affair which is ever thought of by me" (a). kim laksyate kim api abhīştaprāpakam vastu dịśyate yad 9 3 4 हिमवान् । पुरो ऽवलोक्य' । देवि वीणाविहारी मुनि- रित एवाभिवर्तते । तदर्घ्यमानीयताम् ।" मेना। जधा' आणवेदि अज्जउत्तो । इत्यय॑मानयति । हिमवान् । उत्थाय साञ्जलिबन्धम् । भगवन् । अभिवादये। नारदः। अभ्युदयपरम्परावाप्तिरस्तु । हिमवानासनमुपनीयाj समर्पयति । नारदः प्रतिगृह्णाति । हिमवान् । सहर्षमञ्जलिं बवा । स्वायत्तसिद्धाखिलकामनानां" तत्त्वे परस्मिन्परिनिष्ठितानाम् । भवादृशामागमनोत्सवो ऽयं न लभ्यते नूनमनाप्तपुण्यैः ॥ १६ ॥ नारदः । निःस्पृहैरपि मादृशैस्त्वादृशाः सर्वाश्रमोपका- रिणो' गृहमेधिनः पुरुषा" द्रष्टव्या एव"। हिमवान् । यदभिहितं" भगवता" तदनुग्राह्येषु"। 00 1 T om. puro; TK vilokya. 2 T °vihari, DO °viharo. 3 to ata. 4 kt0 agm, jahā, TKH h R B M jaha. 5 om. to a m. 6 TK upanayati Naº upavisati Hiº arghyamº. 7 TO B Mºniścitānām, HR parasminn upariniścitānām. 8 kanāttapunyaiḥ, Dtam, aho'lpa', o nunam [!) avāpta”. 9 h kari. 10 m, a M om. puruṣā. 11 M om. eva. 12 M abhimatam. 13 KDRTO Bag bhavatā. 14 K °grāhyo 'yam vā bhāvitam kim api vararūpam vastu nirvikalpakam drśyate | atha vā | cintākrāntāyā mama puraḥ sthitam paricitam api vastu drśyate kim (m,). Er übersetzt: „And my mind also is engaged day and night in anxious thoughts. What is that that appears before me ?" a) apah ksiram kusagran ca dadhi[h] sarpih satandulam yavah siddharthakas caiva astango 'rghah prakirtitah (a). b) svāyattāḥ svādhīnāḥ ata eva siddbāḥ nişpannā akhilakāmanāḥ yeşān te ... kāmitārthanişpādanavișaye svādbīnasiddhimanta ity arthah (a). c) aho 'lpapunyaih iti tv apapāthah k; aho 'lpeti sandhis cintyaḥ (m2).
10 1 2 8 नारदः । किमनुग्राहकस्यानुग्राह्यतायां वितर्कः' । किं च तीर्थभूतो भवानस्माभिरभिगन्तव्य एव । यतः । शिरसि निपतिता पुरा पुरारे- रथ शिखरे तव यत्ततोऽवतीर्णा । अमरसरिदशेषलोकमान्या त्रिभुवनपावनतामुपैति तेन ॥ १७ ॥ हिमवान् । किमेवमतिभूमिमारोप्यते भवता" निदेश- वर्ती' परिजनः । नारदः। अप्रतिमरूपलक्ष्ये' गङ्गा गौरी च कन्यके भवतः । हिमवान् । एवमेतत् । नारदः। पूर्वा तयोः पुरस्तादनुरूपं रमणमम्बुधिं प्राप्ता ॥ १८ ॥ हिमवान् । अस्त्येतत् । नारदः। द्वितीयायास्तु" ते दुहितुः को नाम वरो ऽभि- प्रेतस्तत्रभवतः । हिमवान् । भगवन्"। इममेवा) विचिन्तयतो मे" मनसि महाननुतापः । अस्याश्च देव्याः" । 1 M kim anugrahasyā°; T ºgrāhyasya anugrahyatāyāḥ, M ºtāyā, g ºgrāhyatā | māvitarkaḥ. 2 h R B tirthi°, tog rupo. 30 om. abhi. 4 yatah nur in k tag: 5 T yannabho, M yatnato. 6 k bhagavatā, tg om. 7 Diparivarti. 8 T D janah. 9 k °laksmyau, T K °laksyau. 10 h om. Hi° evam etat. 11 M om. tu. 12 k ’bhimatas; m, ta ºbhavatā. 13 M om. bhagavan. 14 R BM cintayato : DO vicintya. 15 KM mama. 16 K mahānutāpaḥ, ťagm, upatāpaḥ. 17 tagm, om. asyāś ca devyāḥ, K hat es nach Nāradaḥ. a) What objection can there be to a blessing on those who deserve it? (m2).
11 1 2 3 नारदः। न नागलोके न मनुष्यलोके न देवलोके पि' समो वरो ऽस्याः । एषां प्रभुर्यस्तनयां त्वदीयां स एव देवः परिणेतुमीष्टे ॥ १९ ॥ हिमवान्। तमपि भगवानेव निवेदयितुं प्रगल्भते।" नारदः । आत्मगतम्' । अस्येदानीं सामान्यवचनैश्चन्द्रचू- डामणिर्निगूहितव्यः । प्रकाशम् । मया किल' प्रणिधा- नचक्षुषा दृष्टो ऽयमर्थः । यथा यथा1 विश्वाधिकं कमपि वरमियं ते दुहिता प्रपत्स्यते" । न पुनरिममिति विशेषेण"। हिमवान् । विश्वाधिक इत्येतावता कृतार्थो ऽस्मि । 7 9 13 4 m2 1 Dca. 2 TKHRM yeşām. 3 Mam, tad api. K a bhavān; T evan, H evam. 5 Alle Texte außer kg niveditum. 6 g pragalbhyate. 7 h sva. 8 ktg 'vacanair eva Candraº; T 'vacanais ca Candra; Mam, °cūdo; Knigūdhayitavyah. 9 T K ca. 10 R B pranidhayacaksusā. 11 D yatak. 12 K prū°, RB prāpsyate. 13 0 pumar amum; K atisesena. - a) Gl übersieht, daß dieser Satz eine Frage ist, und er übersetzt daher nicht richtig: „Du, Heiliger, wirst ihm [?!] diesen zu bezeichnen wissen“. a liest tad api statt tam api und erklärt dem entsprechend: tad api tam evārtham niveditum kathayitum bhavān eva tvam eva pragalbhate dhịşņoti samartho bhavatīty arthaḥ. tādr- Savarah ko 'sav iti Himavato 'bhiprayah. b) GI läßt in seiner Übersetzung diesen Satz aus. a: punah paran tu iyam [so!] iti visesena na drsta iti sesab. yam purusam tvadduhitā lapsyate tam nāmato rūpato 'pi vaktum na saknomīty arthaḥ. But whom I am unable to specify". In den Notes sagt er : ,But I did not see by the intellectual vision, who he will be and of what special qualities“.
10 - 2 4 नारदः । किमनुग्राहकस्यानुग्राह्यतायां वितर्कः'। किं च तीर्थभूतो भवानस्माभिरभिगन्तव्य एव । यतः । शिरसि निपतिता पुरा पुरारे- रथ शिखरे तव यत्ततोऽवतीर्णा अमरसरिदशेषलोकमान्या त्रिभुवनपावनतामुपैति तेन ॥ १७ ॥ हिमवान् । किमेवमतिभूमिमारोप्यते भवता निदेश- वर्ती' परिजनः । नारदः । अप्रतिमरूपलक्ष्ये गङ्गा गौरी च कन्यके भवतः । हिमवान् । एवमेतत् । नारदः। पूर्वा तयोः पुरस्तादनुरूपं रमणमम्बुधिं प्राप्ता ॥ १८ ॥ हिमवान् । अस्त्येतत् । नारदः। द्वितीयायास्तु" ते दुहितुः को नाम वरोऽभि- प्रेतस्तत्रभवतः । हिमवान् । भगवन्"। इममेवा) विचिन्तयतो" मे" मनसि महाननुतापः । अस्याश्च देव्याः" । 1 M kim anugrahasyā”; T ºgrāhyasya anugrahyatāyāḥ, M ºtāyā, g ºgrāhyatā | māvitarkaḥ. 2 hR B tirthi°, tog °rupo. 30 om. abhi. 4 yatah nur in k tag: 5 T yannabho, M yatnato. 6 k bhagavatā, tg om. 7 Dparivarti. 8 T D janah. 9 k °laksmyau, T K °laksyau. 10 h om. Hiº evam etat. 11 M om. tu. 12 k ’bhimatas; m, ta ºbhavatā. 13 M om. bhagaran. 14 R B M cintayato : DO vicintya. 15 KM manna. 16 K mahānutāpaḥ, tagm, upatāpaḥ. 17 tagm, om. asyāś ca devyah, K hat es nach Naradah. a) What objection can there be to a blessing on those who deserve it? (m2).
13 3 हिमवान् । तथा करिष्यामि। नारदः । आत्मगतम् । उपक्षिप्तं बीजम् । कर्तव्यं च सामा- न्यवृत्त्या निवेदितम् । तद्यथागतं गमिष्यामि । प्रकाशम् । हिमवन् । यदुक्तमस्माभिस्तदनुष्ठीयताम् । इत्याकाशमा- गैण निष्क्रान्तः । हिमवान् । विलोक्य । दिवापि” देहप्रभया दर्शयन्दिक्षु चन्द्रिकाम् । द्वितीय इव चन्द्रो ऽयमारोहति दिवं मुनिः ॥ २२ ॥ मेनां प्रति । देवि । श्रुतं खलु त्वया महामुनेर्वचनम् । मेना । सुदं मए विस्साहिओ पुरुसो णाधो त्ति” । हिमवान् । स्वगतम् । विश्वाधिकशब्दोपक्षेपेण" कर्तव्यो- पदेशेन च" दुहितुरस्याश्चन्द्रशेखर एव वर" इति सू- चितम्" । प्रकाशम् । देवि नारदोपदिष्टामिन्दुमौलि- सपर्या विरचयितुं दुहितरं" नियोक्तुमुद्युमहे" ॥ इति 5 7 8 9 निष्क्रान्ताः सर्वे ॥ इति प्रथमो ऽङ्कः ॥ 1 K karomi. 2 om. M. 3 DO akasena. 4 MH h DR O Bam, om. Menām prati; TK devīm prati. 5 K om. devi. 6 RB na Khalu. 7 Ma om. mahā. 8 KDOB Menakā. 9 Alle auBer M 0 puriso. 10 RB (vissāhio) nnapurisā ņāhetti; T Gaurie ņāhamti, K Gaurye ņāhotti; h 0 ņāhetti. 11 H puruso st. sabdo. 12 om. TK DO. 13 D om. eva vara. 14 T om. sūcitam; H h DROBM sūcitaḥ, K niścīyate. 15 om. Hh R. 16 Ham, Indusekhara”. 17 RB om. duhitaram. 18 T udyekşāvahe K udyoksyāvahe, m, 'vahe, HhRB a Mudyumjāvahe, Dt0g 'āmahe. a) prasiddhacandro divā na prakāśate (a). b) GI: „Ja, Gemahl! Ich hörte , der alles Übertreffende der Mann, der Herr" [so!!]. c) udyuñjāmabe [Lesart Telang] iti tv apapāțhaḥ (k).
12 6 7 नारदः । पुण्येन केनापि" किलावतीर्णा पुरातनी शक्तिरियं सुता ते । इमामसाधारणरूपलक्ष्मी न लोकसामान्यसुतां प्रतीयाः ॥ २० ॥ ततश्च भवता दुहितेयं न यस्मै कस्मैचित्प्रदित्सितव्या'। हिमवान् । नाहं भवदाज्ञां लङ्घयामि । नारदः। अभ्युदयस्य निमित्तमन्यदपि किंचिदुपदिश्यते। यथा । अष्टाभिरेव तनुभिर्भुवनं' दधान- स्तेजस्त्रयेण” महता विहितेक्षणश्रीः । अन्येषु सत्स्वपि य ईश्वरशब्दवाच्यः सो ऽयं तपस्यति तटे तव चन्द्रमौलिः ॥ २१ ॥ हिमवान् । अस्त्येतत् । नारदः । ततो भवानन्तिकमागतमिन्दुशेखरं सपर्यया कयाचिदुपतिष्ठताम् । हिमवान् । भगवन् । अभिधेहि का सपर्या । नारदः । अनुरूपसखीजनपरिवृतां दुहितरमिमां गौरी समित्कुशदूर्वाप्रसूनान्युपहरन्ती" परिचर चन्द्रशेखर- मिति" प्रेषयतु भवान् । 1 T Umām. 2 K prayāyah, h pranayale. 3 T bhagavatā; TKh BM add. ca. 4 h pradipsitavyā, D pradicitsitavyā. 5 T bhagavadº. 6 D yataḥ. 7 h bhavanam. 8 DO bhavān antim āgatam. 9 h abhivādhehi, D abhiyehi. 10 ktgm, kā vā. 11 kgt °dūrvādy upa’, DO ºkuśaphalāny upaº; DRt0 g"°harantim; M apaharantīm. 12 B °sekharavaram; 'R B abhi st. iti. a) Himavatah punyena sarvalokapunyena vety arthah (a). b) tejasām trayeņa ravicandrāgnirūpeṇa tejastrayeņa (a). c) anyeșu deveșu (a).
15 1 4 5 रम्भा । अए हिमवक्कडअणिवासिणी' वणदेवदावा- सन्तिआ । भई पिअसहीए'। वासन्तिका। पिअसहि किं एत्थ आअदा । रम्भा । तारआसुरबन्दिग्गहणसज्झससङ्किदो अच्छा- जणो महामेरुगुहाणिलीणो वट्टदि। वासन्तिका । सच्चं सो तादिसो दुटुसीलो"। रम्भा" । कुबेरणन्दणं खणं पि" अदिट्टिअ ण" सक्कु णोमि" जीविदं धारेदं ति" पिअसही सुदुदरं" जाणादि। वासन्तिका।"फुडं" जाणामि। पसिद्धो क्खु तुम्हाणं अस्पोमाणुराओ। रम्भा । तदो अहं "आअण्णाअड्डिदमअणकोअण्डणि- 1 T Himavatakamdhayavaņa", K aye yesā Himavantakadayavanadevayā; M °vāsini. 2 THRB devaā, h 'vayā. 3 Kt O ag Mm, Vāsandiā, K °diyā. 4 M bha°di °sahi; K Vasantilca baddham piyasahie Rambhā kim baddham-chāyā- kim bhadram- Vasantikā kaham viya-chāyā- katham iva Rambhā pūvalihidam vattayi -chāyā-pārvalihitam vartate. 5 K om. kim; Ti attha bhamdikamnavia; ktagm, āade, H h etthāgadam, RB atthāgadam, 0 āgadā. 6 k Ktg ºggahaº; R B °sajjasa”; T ºsankidāyaccharājano; K accaro', g accharo'. 7 M vaithai. 8 K om. Va bis sutthudaram jāņādi. 9 0 tahiso; alle. anderen Texte [auBer K D] tariso. 10 me silo. 11 T om. Rambha bis janādi. 12 Mktagm, om. pi, HROB vi. 13 om. 0. 140 sakunemi. 15 h dhāduttī, 0 dhāreutti; H om. ti; kRt Bagm, tti. 16 h sutthu. 17 tag ma padhamam, M pudamam. 18 K pasogo. a) GI: „Vor allem weiß ich, daß eure gegenseitige Liebe eine innige ist“; a: prathamam prathamata eva tvannivedanāt prāg eva jānāmi; fast ebenso m2. b) Die Lesart āsaņņā etthaº erklärt m2: āsandā prāptā yad vā sanketasthānasamīpasthitā und übersetzt: „Therefore have I come here and, with a heart pierced . . ."
16 1 4 रन्तरणिस्सरन्तसरणिअरजज्जरिदहिअआ'अहिसरामि वञ्चिअ सहीजणं णलकूबरं । वासन्तिका। जुज्जदि तादिसस्स अणुराअस्स ईदिसो वावारो। रम्भा । तुम उण कहिं गच्छसि । वासन्तिका। "णिज्झादणिअस्सरूवस्स" लोअणमेत्त- वाडवस्स" भअवदो" णीललोहिदस्स पूआपुप्फाई णन्दणवणादो आणेदं आणत्त म्हि णन्दीसरेण" । रम्भा । पिअसहि अस्थि अहिणवो तत्थ वुत्तन्तो"। वासन्तिका । अस्पो को वि णस्थि । पिदुणो णिदेसेण - 1 ktam, āsannāettha', T āaņņāamchia', K āyannayettiyaº, Hh aannāeddhia', RB aanndattia, O aannakisthai, M annaki°thaº, g ūsannāaththaº; ktagm, °ņirandaraº; M ºsaraņiajaºjarriuitahiad, Kjajjhariya', T jjarimjamta, Hh jajjarijjamtai, R °ņiararijjamta', o jajjarijamta', B jajarijjamta. 2 M varjia, h vamci, R vamci. 3 k THtag Mm, sahījaņāņam, K sahiyanānam, h sahijānānam, O sahijananam, RB sahijanam. 4 Alle Texte jujjaï, K jujjayi. Alle Texte tūrisassa. 6 KTKHt Oag m, īriso, M sariso, h tāriso, RB eriso. 7 ktagm, vvā. vāro. 9 K kuttha. 10 h gachesi. 11 k nijal; Tņiccāadaņisarū°, K niccāyadaniyasarū®, H ņiccāadanijasarū®, h nijjhāida°, RB miccāadanijasaº, tagm, ņiccāņandanija', M ņi°cāņamdaņiasarūvaºsa, o ņicādanijasaruvvassa. 12 TK loyana', RB loayanameccatavassa, O °loanematta : T °vasavassa. 13 ktagm, bhaavadassa, T bhaavamtasa, K bhayavantassa, h 0 bhaavamdassa, H R BM bhaavamtassa. 14 M om. mhi; k tag m, Nandissarena. 15 g addhi. 16 g taddha. K uttando, h uttamto, M ultato, O uttate. 18 T pi nattha; g naddhi. 8 TB puna. 17 T puttanto, a) GI: ,welcher sich immer seiner Gestalt freut“; nach der Lesart ņiccāņandaņijassarūvassa.
17 4 सपरिणा' पव्वदी पव्वदी दिअसे दिअसे आगदुअ महा देवं आराहेदि। रम्भा । किं आराहणस्स फलं । वासन्तिका। परमेसरप्पसाओ' । रम्भा । जुज्जदि । गच्छ तुमं पत्थुदं कज्ज कादं । अहं पि" जधासंकप्पिदं" कादं गमिस्सं"। इति निष्क्रान्ते ॥ 14विष्कम्भकः) 8 ॥ 15 ततः प्रविशति विविक्तस्थानमण्डपमधिवसन्महेन्द्रः महेन्द्रः । मण्डपद्वारं विलोक्य" । कः को ऽत्र भोः” । प्रविश्य देवनन्दी" । स्वामिन् । अयमस्मि । ; 1 k ºjaņā, K sapariņā, h savariaņā, ROB savariaņā, tag m, savarijanā. 2 k Th Rt Bagma Pavvai, K Pavvai, O Parvadi. 3 TH diahe 2, K diyahe diyahe, h RBM diahe diahe, O diahe diaahe. 4 T agattana, K āgacchiya tunnam, H R B āgattuna, h āgatuna, 0 āgamtina, M āgamtuna. 5 kt0 ag Mm, ārādhei, T °dheyi, K ārehei, h ārādhei, RB °dheim. 6 Alle auBer MK Ham, ºdhanassa. 7 k Ktagm, paramessaraº; K °prasādo, OM m, ºpasūdo. 8 kHt Ba Mm, jujjaï, T jujai, K jujjayi, hg jujjai, o jujjahi. 9 g paddhudam. 10 Alle außer Kvi. 11 KtOagm, jahā', TKH h R BM jahaº. 12 TKH h R BM gamissāmi, O gamisāmi. 13 K ity ubhe. 14 K iti miśraº; TKM viskambhaḥ; h 0 B om.; m, praveśakaḥ (om. iti). 15 Mk am, viviktam āsthāna”, T viviktā", K vivitkā", tg viviktasthānam; K H D R O M °mantapam (mamtapam). 16 KHDROM mantapaº (mamtapai). 17 K ºdvāram alokya. 18 ktm, Deº praviśya. a) k hat p. 16 ff. eine lange, gelehrte Anmerkung, die dartun soll, daß die Bezeichnung viskambhaka hier durchaus am Platze ist und nicht, wie einige wollen, praveśaka. Im übrigen ist der viskambhaka ein Vorspiel, welches über geschehene oder bevorstehende Ereignisse unterrichten soll; vgl. Dasarūpa I, 59 (= p. 34 der Übersetzung von George C. O. Haas). b) GI allzu wörtlich: „Wer, wer ist hier ? Der Ausdruck entspricht unserm ,Heda, Bedienung!". Abhandl. d. DMG. XIII, 4. 2 18. 7 महेन्द्रः। महत्कार्य' विचारणीयमस्ति । अतो बृहस्पति- मन्तरेण" नान्यः प्रवेशनीयः । देवनन्दी तथेति निष्क्रान्तः । ततः प्रविशति बृहस्पतिः । बृहस्पतिः । पुरो ऽवलोक्य । अयमिह महेन्द्री विविक्त- स्थानमण्डपे वर्तते । एष खलु। कैश्चिन्ने त्रैर्दलितदनुजं वज्रमालोकमानः कैश्चित्पश्यन्नमरसुदृशां सस्मितान्याननानि । कैश्चित्सेवाविहितमनसामञ्जलिं वीक्षमाण- श्चित्ते चिन्तापर इव पुरो दृश्यते” वासवो मे॥१॥ तदेनमुपसरामि । इत्युपसर्पति" । महेन्द्रः । बृहस्पतिं दृष्ट्वा । इहोपविश्यताम् बृहस्पतिः । तथेति भद्रासनान्तिकमुपविशति । प्रविश्य" देवनन्दी। स्वामिन् । देवदूतो देवलो विज्ञा- पयति विज्ञाप्यं मे किंचिदस्तीति । महेन्द्रः । तर्हि तमेकं प्रवेशय । ततः प्रविशति देवदूत:13 1 h karaniya, DO kāraṇam; T kāryam api. 2Mktoa m, tathā iti. 3 O vilokya. 4 k vivikte ästhāna", K vivitkā°; T °sthane'; K H D R O M °mantape (°mamtape). 5 h om. esa khalu; H am Rande. 6 TK susmitāny. 7 T 'vahitaº. 8 Hh viksyamāno, DO viksyamānas; T vikşamūno dhatte, K °ņo datte; RB viksamāno. 9 TK darśanam, h bhāsate, Mtam, purodarśano, o darśane, g puro darśano. 10 k tag me iti [om. g] tathā karoti. 11 Mktam, tathā iti. 12 k ta me De° pra'. 13 h to Devalah 2. a) atra BỊhaspatipadaprayogas tu ,asūcitasya pātrasya praveśo naiva yujyate“ ity uktatvāt tasya praveśasūcanārtham ity avagantavyam (a). b) a m, GI haben die Lesart purodarśano (me mama puraḥ purataḥ darśanam yasya]; daher dort die Glosse bhātīti sesah, hier die Übersetzung wie auch schon früher immer“!!
19 9 देवदूतः । अयं हि' स्वामी बृहस्पतिना किमपि मन्त्र- यन्वर्तते । तदेनमुपसर्पामि । इत्युपसृत्य । जयतु स्वामी । महेन्द्रः। विलोक्य । देवल किमद्विग्न इव विलोक्यसे। देवदूतः । तारकदनुजसमाक्रान्तिमन्तरेण किमन्यदस्मा- कमुद्वेगस्य कारणम् । महेन्द्रः। किमस्त्यभिनवो ऽपराधः । देवदूतः । अतिभूमिं गतामसुरपीडां" कथं" स्वामिने विज्ञापयामि। महेन्द्रः । मा भैषीः । कथय तेषामुद्यमम् । देवदूतः । "उद्धृत्यामरदीर्घिकाजलभुवामम्भोरुहाणां" ततिं स्वैरं नन्दनपादपानभिमतानामूलमुन्मूल्य नः । हृत्वा वाञ्छितवस्तुदानचतुरां तामर्जुनीं दुर्जनाः इत्योक्ते? विरमति । महेन्द्रः । अवशिष्टं" कथ्यताम् । 16 देवदूतः।" स्वर्गस्त्रैणकचग्रहं रचयितुं निःशङ्कमुद्युञ्जते ॥२॥ 1 M om. hi. 2 K add. sākam, k H 0 saha; M kim api Brº. 3 ktagm, jayatu jayatu. 4 kHtg om. vilokya. 5 M om. Devala. 6 T avigna. 7 T K lalcsyase. 8 KT Devalah, Hh DR Devaº; DtOg om. Tāraka°—'parādhaḥ. 9 h anyam, RB om. anyad; thag Mm, udvega. 10 k h R Bg parodhaḥ, T° vam aparoparodhaḥ, K °vam aparovarodhaḥ, H °navāparādhah. 11 ta m, gamitām. 12 D om. katham. 13 ktagm, add. kathayāmi śrūyatām. 14 M āhrtyā. 15 K abhimatām, RB abhinatān; h amulyam unmilya; h D ca statt nah. 16 h durjanah. 170 add. lajjayā. 18 K aviº; ktOagm, add. ca. 19 K om. kacai bis udyuñjate; B svarge; D °lsaragraham. 20 T °yujyate. a) a m2: amaradīrghikāyāḥ Svargangāyāḥ. b) Seiner Vorlage folgend fügt GI danach „Der vierte Pāda“ 2* 20 1 4 महेन्द्रः । देवल' कुलिशसहाये मद्बाही जाग्रति कि- मेवमतिशङ्का क्रियते । पश्य । वृत्रं बलं च नमुचिं च कथावशेषं कृत्वा विधाय कुलपर्वतपक्षभेदम् । त्रैलोक्यशिक्षणपटोर्मम तारके ऽस्मि- न्वेधीवरः" किमु महानयमन्तरायः ॥ ३॥ तत्कतिपयरेव दिवसैस्तत्प्रतिक्रिया भविष्यति। गच्छ त्वं समुचितनियोगकरणाय । देवदूतः । तथेति' निष्क्रान्तः । महेन्द्रः । गुरो किमतः परं विधातव्यम् । बृहस्पतिः । यदादिष्टं भगवता विरिञ्चेन" यथा" पूर्वे- धुरेव तारकदनुजाक्रान्तिमसहमानैरस्माभिरमरपरिषदा सार्धमुपस्थितो" भगवान्पायोनिराचष्ट"। यथा सेना- न्यमन्तरेण नान्येन" तारको निहन्तव्यः । तदुत्पादने चायमभ्युपायः । हैमवते कटकतटे शशाङ्कचूडामणिस्तपस्तनुते । यत्नेन येन" केनचिदस्तु प्रणयी" स पार्वत्याम् ॥ ४ ॥ 1 D devadūta. 2 O madbhuje. 3 k vimrøya, t yathā. 4 Alle Texte außer k kila [mą: kila prasiddhau). 5 ktag mg Praksaņa”. 6 k T H h R M kila, K khila. 7 kto Ba Mm, tathā iti. 8 TK itah. 9 H am Rande; h DRB om.; 0 guruh. 10 to a m, om. yad — Vi°; D Viramcinā. 11 k om. yathā. 12 Alle Texte außer TK bhagaº upa'Padma. 13 0 ācaste. 14 D antarenānyena. 15 D na han°; O om. ni. 16 O tadutpātenaścāyam; K apyupāyaḥ. 17 om. M h. 18 K pranaye. ein, was natürlich nur eine Notiz des Herausgebers und nicht als vom devadāta gesprochen zu denken ist. a) Vedhovaraḥ Vedhasā Brahmaņā dattaḥ varaḥ devair avadbyatvarūpo varaḥ. amarair avadhyatvam amarair avadhyatyam vrtam Tārakeņa; tac ca Tārakakịtatapaścaryāsuprītena Brabmaņā tasmai pratiśrutam iti Skānde katbātrāvagantavyā (a). 16 21 2 5 ततस्तयोरात्मसंभवेन' सेनान्या कुमारेण वो मनोरथ- सिद्धिर्भविष्यतीति। महेन्द्रः। तत्कथं गिरिजा गिरिशेन गिरिशेन परिग्राह्यते कदा वा तदुत्पन्नः कुमारः पूरयिष्यति नो मनोरथम् । बृहस्पतिः । न हीश्वराणां” व्याहृतयो व्यभिचरन्ति । महेन्द्रः । सस्मरणं सहर्ष' च । विरिञ्चिसमादिष्टमस्मत्कार्य- मप्यङ्गीकुर्वतीव पितुर्निदेशेन सपरिजना पार्वती दि- वसे दिवसे समागत्य भगवन्तमिन्दुशेखरं परिचरतीति रम्भामुखादश्रौषम्। बृहस्पतिः । यद्येवं सिद्धं नः समीहितम् । महेन्द्रः । किमेतावता। मुग्धैरप्सरसां विलासहसितैर्वाक्यैर्मनोहारिभिः कर्णान्तस्वलितैरपाङ्गवलनैरारेचितभूलतः बाहोः", सस्तकुचोत्तरीयघटनामञ्जुक्कणकङ्कणै-" व्यापारैरपियो विकारपदवीं न प्रापितः संयमी॥५॥ तस्य पुनरचिन्तनीयमनवधिकानन्दसुन्दरमनादिनिध- नमनञ्जनमगुणमक्रियमात्मानमबाह्येन" चक्षुषा साक्षा- 10 c) 1 h ātmabhavena. 2 Khto om iti. 3 T girisena. 4 TKHM parigrhyate, RB pratigrhyate. 5 ktam, ºrathān. 6 T vyavaharanti. 7 o harşam. 8 T Viramca'. h Viramcı, D Virimca”, tg Viriñcya”; O Virimcisamādhistam; M ºkāryam iti angiº; TK add. yataḥ hinter ºkūrvativa. 9 h D togM vilasasahitair. 10 HR B karnāntal'; ktg °valitair; T am Rande °caturair; K calamair. 11 T R B bavhoh, K bahvo, M bahu; H erst bāhu. 12 K°maijatleunati. 13 H virāga”. 14 TKh punar advitiyam; tagm, adhikā°; T ºdhanam amjanam; h ºdhanam a) G falsch: „Wie? Der Bergherr vermühlt sich mit der Bergtochter ?". b) isvaranām mahapurusanam (ama). e) karnānte skhalitaih niruddhair nayanayor ayatatvat (a).
22 क त्कुर्वतः समुपसंहृताखिलद्वैतकल्पनाविकल्पस्य' स्वतन्त्र- कर्तुश्चराचरगुरोर्भगवतश्चन्द्रमौलेः कियद्वशीकरणं गौ- रीपरिचरणम् । बृहस्पतिः । मघवन् । अन्ययुवतिसामान्यामेव तां न मन्येथाः । यतः। आसेचनकतनुश्रीरन्तःकरणस्य किमपि संवननम् । सा खलु गिरिराजसुता संमोहनमस्त्रमेव पुष्पेषोः॥६॥ महेन्द्रः । सहर्षम् । पुष्पेषोरित्युपोद्घातेन' स्मारितो ऽस्मि स एव तयोगिरिजागिरिशयोर्घटने पटीयानिति । बृहस्पतिः । सहर्षम् । त्रैलोक्यशासने दक्षा तावकी मतिरूर्जिता। शान्तिकं पौष्टिकं कर्तुं शक्ता नः केवलं' मतिः ॥ ७॥ यतो मदीयापि बुद्धिरिमा वितर्कपदवीं नावतीर्णा । तदविलम्बितमेव समाहूयतां कामः । 8 anantam; RB anañjanakriyam; T aguņamkriyam, tagm, aguņakriyam, O aguņam avikriyātmānam; T ātmānam bāhyena, h ābāhyena. 1 DO samupahrtā”; Kom. dvaita; TKH h DROB Mg ºkalanā'; h °vikalasya, RB °vikalpanasya, O °vil:alpakasya. 2K svātantriyakartur acarācara'. I °guros Candra” ; rbhagavata am Rande; M Candrasekharasya. 3 tag Mm, bhagavan. 4 hg ananya°; T Hh R °sāmānyam. 5 D samvalanam. 6 DR om. Mahendrah; Hom. saharşam. 7 T h D RO B M Puspesur', K Puspusur. 8 D sa etayor'; T girisayor'; h ghatanapatiyān. 90 kevala. a) Gl falsch: „Ehrwürdiger, hältst du sie nicht für ein mit unvergleichlicher Jugend ausgestattetes Mädchen ?" b) kim api vācām agocararūpam samvananam vašīkaraṇam charm or amulet that subdues or overpowers one's heart (a). c) unmadanas tapanas ca sosanas tammanas [so!] tatha sammohanaś ca Kāmasya pañca bāņāḥ prakīrtitāḥ. aravindam aśokam ca cūtam ca navamallikā nilotpalam ca pañcaite pañcabāṇasya sāyakāḥ (a).
23 'महेन्द्रः । मण्डपद्वारं विलोक्य । कः को ऽत्र भोः । प्रविश्य । देवनन्दी। स्वामिन् । अयमस्मि । महेन्द्रः । देवनन्दिन् । आहूयतां झटिति कामः । देवनन्दी । तथेति' निष्क्रान्तः । ततः प्रविशति रतिवसन्ताभ्यां सह कामः । कामः । सखे वसन्त किमकाण्डे स्वामी महेन्द्रः समा- हृयति । वसन्तः । एवं मन्ये । आर्द्रापराधकलुषीकृतया कयाचि- दाबद्धरोषमभिमानवशेन' 'धूतः" । संमोहनेन भवतः किल सायकेन तस्या विधातुमभिवाञ्छति चित्तभेदम् ॥ ८ ॥ कामः । "उपसृत्य सर्व ज्ञास्यामः” । इत्युपसर्पति महेन्द्रः । विलोक्य सहर्षम् । मुखरमधुपमालाचारुमौर्वीसमाथं त्रिभुवनजययोग्यं चापमंसे दधानः" । 11 5 tg 1 TH h R B om. Ma – vilokya; KM om. mandapaº vilokya. 2 Diyam. 3 kt O a Mm, tathā iti. 4 Dtag om. saha. om. sakhe—°bhedam. T Madanah; om. K D. 6 D °hayati. 7 Mābandha', h ābaddhabeşam, D ābuddhaº; THbR B ahimānaº. 8 K dūtaḥ 9 K °bhedham. 10 a Mm, om. upasrtya; h DO Bag M ma sarve; tag ma sthāsyāma(k); T H R B T H R B_upasarpanti. 11 M °sanāthas. 12 T dadhānam. a) dhutah tiraskrtah (a). b) a liest sthāsyāmaḥ statt jñāsyāmaḥ und erklärt deshalb sthāsyāmas tacchāsana iti seşaḥ; m, sthāsyāmaḥ tadājñāyām iti śeşaḥ. GI übersetzt nach derselben Lesart: ,Laßt uns alle näher treten".
24 2 3 8 9 10 मुखमुदितविलासं' वीक्षमाण प्रियायाः सहमधुरिह मन्दं मन्दमायाति कामः ॥९॥ कामो रतिवसन्ताभ्यां सहोपसृत्य चापगर्भेणाञ्जलिना) सविलासंb) प्रणमति । महेन्द्रः । आसनान्तिकं हस्तेन निर्दिशन् । सखे काम इहो- पविश्यताम् । कामो रतिवसन्ताभ्यां सार्धमुपविशति । बृहस्पतिः । अये माननीयं भवन्तं स्थाने खलु मान- यति' महेन्द्रः। कामः । अञ्जलिं बद्धा । त्रिलोकनाथस्य तवातिशक्तेः किमस्ति कार्य मघवन्मयापि । प्रकाशिताशेषदिशावकाशो दिवाकरो दीपमपेक्षते" किम् ॥ १० ॥ बृहस्पतिः । मा भवानेवमाचष्ट" । असावलोकसामान्यचापविद्याधुरंधरः । करोतु कार्य सकलं बाहुस्तव दिवौकसाम् ॥ ११ ॥ 1 RBidita.. 2 h vilesyahmānah, DO viksyamānah. 3K om. Kāmo— ihopavisyatām; RB om. Kāmo; k K sārdham upasrtya, tg sārdham upasarpati; M om. saha. 4 D°nteke; h nirdisayan, D nirdaśan. 5 M om. saha; h sahopavisati. 6 RB ārya; M om. 7 K māniniyam; a Mm, mānayati khalu sthāne. 8 ktagm, trailokya'. 9 Ksakte. 10 THho divā. 11 D aksepate. 12 esam; k T ācaștām. a) cāpagarbheņa cāpaḥ garbhe kukṣau yasya tena. vīrāņām prabhupikațe sāyudhenāñjalinaiva praņāmaḥ ācārasiddha iti dhyeb) Gl ,voll Freude". Warum soll sich gerade der Liebesgott nicht ,kokett“ verneigen dürfen ? c) Gl ganz falsch: ,Warum bekāmmert sich die Sonn' um's Lämpchen ?" kim ist bier natürlich nur Fragepartikel im Sinne yam (a). von num.
25 2 - वा। महेन्द्रः । सखे काम। चक्रेण विष्णोरपि यद्दरापं तरस्विना वा शतकोटिना" मे। तत्साधयेत्पुष्पमयं त्वदस्त्र- महो भवानद्भुतबाहुवीर्यः ॥ १२ ॥ कामः । सगर्वम् । स्वामिन् । यस्ते सापत्न्यमाचरति दनुजो वा मनुजो वा मुनिरपि वा मुग्धचन्द्रचूडो” सुरलोकसुन्दरीणां सभवतु' बद्धः कटाक्षशृङ्खलया॥१३॥ महेन्द्रो बृहस्पतेर्मुखमवलोकयति । बृहस्पतिः । अये काम यस्त्वया" चरमो ऽर्थः" परि- गणितो मुग्धचन्द्रचूडो वेति स इदानीं शंकरः शैल- राजस्य" कटकसीम्नि निरतिशयशीतलान्तःकरणस्तप- श्चरति । कामः । ततस्ततः । बृहस्पतिः । तमिदानीं पितुर्निदेशेन सौभाग्यमयीव" शालभञ्जिका सौन्दर्यदेवतेव विग्रहिणी ससखीजना पार्वती परिचरति । कामः । ततस्ततः । 18 1 T om. Mahendraḥ; K om. Kāma; h Kāmaḥ. 2 t tadastram. 3 om. h. 4 to Bg sāpatnam, M sāphalyam. 15 T danuje, manuje. 6 D salkalalokal. 7 RB bhavatu sa. 8 M guror statt Br°; T alokayati. 9 om. K; M om. aye Kāma. 10 T om. yas; K svayam st. tvayā. 11 D caramārthaḥ. 12t om. mugdha. 13 ktag °rāja. 14 TKH h DROBM nirati - śayātisital㺠(Tºyātiśitală”). 15 D om. Bri - tatah (4. Zeile). 160 om. iva. 17 tagm, saparijanā Parvati hinter nidesena. 18 Tho om. tatas. a) vajrāyudhena (a). b) āhlādakaraś candraḥ bālacandra iti yāvat (a).
26 1 4 ज बृहस्पतिः। तयोश्च संमेलने दिविषदां सुमहती कार्य- सिद्धिः । सा च भवन्तमेव कटाक्षयति ।" कामः । आत्मगतम् । अहो अनात्मज्ञता' हि पुंसामात्म- निधनमापादयति यदहमात्मप्रशंसापरवशः परमेश्वर- मपि सामान्यवृत्त्या पर्यजीगणम्"। वसन्तः । आत्मगतम्" । अन्यदुपक्रान्तमन्यदेवापतितम्" । क्वायं" सुगन्धिविशिखः” स्वदमानचापः स्त्रीणां वशीकरणकर्मणि जागरूकः । क्वासौ ललाटनयनानलविस्फुलिङ्ग- वार्तावशेषितपुरत्रितयो" महेशः ॥ १४ ॥ । अम्हो अच्चाहिदं आपडिदं जं खण्डपरसू जेदवो"। c) 14 16 रतिः me om. aho. 1 ktagm, melane, D tayos samº, O tayoḥ samº. 2 tg om. su. 3 h sva. 4 K bhagavantam. 5 h svā 1 6 tag 7 T anājñatā, g anātmatā. 8 RB om. aham. 9 D samāna'. 10 M paryaganayam. 11 h svai 12K anyam; TK h om. eva; 0) evāpitam. 13 K ko 'yam. 14 K °vispu', H h DR (M ursprünglich) 'visphuº. 15 M vākyāvaseșita'. 16 K add. atmagatam, h sva |. 17 K amhāṇam, h ahme, Rg ahmo; T accāņidam, h anvāhidam, RB accāhiđidam; KRB dvadidam. a) „Wenn diese Beiden vereinigt werden, dann sehen die Götter ihr großes Werk vollbracht; sie sieht den Ebrwürdigen verliebt von von der Seite an“ GI!! Das sā des Textes bezieht sich natürlich auf kāryasiddhiḥ, wie ohne weiteres klar ist; und katākşayati bedeutet hier „erwartungsvoll auf jemand blicken“; apekṣata ity arthaḥ sagen a m, ganz richtig. b) „sugandhi also means , a kind of sweet smelling mango'. Of the five arrows of Cupid, the mango blossom is one“ (a). Vgl. V, 34. my: Sobhanah gandhah yesam te sugandhayah cātavisesa eva višikbāḥ bāņāḥ yasya. c) madhureksudandarāpah capah yasya sah (a); iksudandardpatvena ruciraḥ (m). Vgl. V, 34.
27 1 3 4 कामः । यत्पुनः' परिजनपरमाणोर्मत्तो ऽपि” मखभुजः कार्यमिच्छन्ति तदात्मव्ययेनापि कर्म कर्तुमुद्युञ्जे। महेन्द्रः। संमोहने तव शरे संहितमात्रे गिरीन्द्रकन्यायाः । मुखमुदितमुग्धहासं विलो- कयिष्यति विमुक्तधृतिरीशः” ॥ १५ ॥ नदीषत्करे ऽस्मिन्नर्थे' भवता न किंचिदपि शङ्कनीयम्। कामः। त्यजन्यास्यामि" कार्याय प्राणान्प्रियतमानपि”। यशःशरीरममलं लभन्ते "ह्यनषङ्गिणः ॥ १६ ॥ तद्यथादिष्टं" स्वामिना तथा करिष्यामि । महेन्द्रो बृहस्पतिश्च । हस्तमुद्यम्य । 1 D om. punah. 2 M tad attavyadhenāpi. 3 T abhyumje, t udyujyate, M udyuje. 4 g inam. 5 h udital, RB idita', motga atimuditavilāsam, M mukham indumugdhahāsam. 6 tgam, vilokayati, o vilokayan bhavati; T muktadhrtiśarīraḥ, DR t O B Mgam, mugdhadhrtir; Kom. 7 iśaḥ. 7 ktag 'smin kārye, K tasminn. 8 D om. kimcid api. 9 T tyajamtasvāmi, K tyajantasvāmi, o tyajann evāsmi. 10 h labhate hy ānuº; T K anujīvina). 11 M yad statt yathā. a) parijanesu madhye paramānor atyalpan matto 'pi (a). b) nastadhairyah (ams). Frei (oder misverstandlich?) ābersetzt GI: „Dein Pfeil, wenn er nur leicht berührt die Maid, Erweckt in ihr Verwirrung und Verlangen; Auch Çiva selbst, voll inn'rer Seligkeit Blickt freuderfüllt die Bergestochter an.“ c) priyatamān prāņebhyo 'pi priyatamān dāraprabhịtīn api. yad vā priyatamān iti prāņaviſeșaņam (a). d) anuşanginaḥ parakārye prayatamānāḥ praśastodyamavanta ity arthah (a).
28 1 4 7 अस्त स्वस्त्ययनं तवाद्य मरुतां सत्याशिषामाशिष- स्त्वां रक्षन्तु यशश्च ते सुविपुलं लोकत्रये दीव्यतु । शौर्यं त्वद्धजयोरिदं च भवतात्पुङ्खानुपुङ्खोदयं" किंचोद्योगमिमं समर्थयतु नः स्वच्छन्दचेष्टो विधिः ॥१७॥ कामो रतिवसन्ताभ्यां सह' शङ्कमानो निष्क्रान्तः । महेन्द्रः। गुरो विरिच्यादेशानुरूपमस्माभिरेतावदनुष्ठि- तम् । कार्यसिद्धौ भगवती नियतिरेव प्रभवति। बृहस्पतिः । एवमेतत् । महेन्द्रः" । स्थाण्वाश्रमसमीपं" प्रतिगच्छतः कामस्य पश्चादृत्तान्तज्ञानाय कंचन" प्रेषयितुमुद्युञ्जे"। बृहस्पतिः । अहमपि प्रस्तुतकार्यसिद्धये" कुलदेवताः प्रार्थयितुं गमिष्यामि । इति निष्क्रान्ताः सर्वे ॥ इति द्वितीयो ऽङ्कः ॥ 8 जे 16 1 D asti. 2 t0 g 'stu statt su; K suviguņam. 3 T bhavatā; D punkhādapunº; K °punkho 'yam. DO kimcidyogam, RB kimvodyogam. 5 K svascanda'; D °casta, M dg cestavidhik. 6 om. B. 7 M om. saha. 8 TK h D Virimcā", H Viramcā° ; t Oagm, ºdeśād anu°; HRt B Magm, eva tāvad, 0 evam tāvad. 9 Do om. kārya; D siddhir ; TRB bhagavati, h bhavati; D niyatam; Mgam, bhavitavyataiva; h prabhavati. 10 tog om. evam-udyunje. 11 om. T. 12 k Sthānvāśramam; T Sthāṇvāśramam prati gamam samīpam prati. 13 T kamca. mesitam, KH R presitum; T H h udyumkse, K_udyumgse, RB udyumkte. 15 RB prasiddhaye. 16 KTM °devatām. 14 T a) tavāyanam mārgaḥ adya svasty astu śubham astu (a). svastyayanam śubhaprāptiḥ (m2). b) idam iti hastanirdeśaḥ (a). c) ekasya punkhasya anu paścād anyasya punkhasya udayaḥ prādurbhāvaḥ yasmin karmaṇi tad yatbā bhavati tathā punkhānupunkhodayam uttarottaram (a, fast genau so mg). Es mögen Macht entwickeln deine Arme Und jede Pfeilenspitze [!!] ...“ (GI).
29 रदुष्प्रेक्ष्यं ततः प्रविशति महेन्द्रो बृहस्पतिश्च । महेन्द्रः । गुरो किं नाम कामः केनापि बाणसंधानेन खण्डपरशुं वशीकुर्यात् । आहोस्वित्संवर्तसमयदिनक- मुनिमीक्षितुमशक्नुवन्निवर्तेत अथ वा 'को- पान्धकारितचेतसामुना" भालनयनपावकस्य' पुरोडा- शतां नीयेत । कथं भविष्यतीति न जाने । 'वामाक्षि- स्पन्दनं) सूचयित्वा साशङ्कम् । अदक्षिणमिदं चक्षुः स्फुरितैः शंसतीव मे। देवकार्यविघाताय जाग्रतो वामतां विधेः ॥ १॥ बृहस्पतिः । प्रतिहतममङ्गलम् । मघवन् । अनेन नि- मित्तेन ज्ञाप्यते वृत्तान्तज्ञेन केनचिदागन्तव्यमिति । ततः प्रविशति नारदः । नारदः। मघवदादेशेन" स्थाण्वाश्रमं गत्वा तत्रत्यमुदन्तं समागतो ऽस्मि । तदेनमुपसृत्य निवेदयि प्यामि" तत्रत्यमखिलमुदन्तम्" । इति परिक्रामति" । महेन्द्रः" । विलोक्य । अयमेव महतीवल्लभो” मुनिरुप- सर्पति । तदासनमुपनीयताम् । विज्ञाय 1 h R B aho; K āhosyat; DO om. samaya; k h R B °dusprekşam, T °duhsprekṣaṇam, H °preksa, DO °prekşitam; Mºdusprekşamukham nir. 2 TK amum nirikșitum. 3 k HhRtM B a gm, ºkāriº, TDO °kāra', Kºkariº; k ºcetasātmano, tagm, ºcetasātmānam, RB °cetasā. 4 Alle außer k Dt0g phalaº; Mºnayanasya. 5 b niyata, D niyate. 6 R B °esasya kampanam. 7 RB ādaksinam; M imam. 8 T hatam; TKH h wiederholt. 9 Dtag M bhagavan(n). 10 DO Maghavādesena. 11 K °dayami. 12 M om. akhilam. 13 h pariskrāmati. 14 tg add. añjalim baddhvā. a) „Read kopāndhikrtacetasā for kopāndhakāricetasā“ (a). kopena andbakāri tamoyuktam yat cetaḥ manaḥ tena (m2). b) vāmākşispandanam puņsām aśubhasamsīti naimittikāḥ (a). c) Vgl. Anm. a, Seite 4.
30 - 00 4 बृहस्पतिरासनमुपनयति । नारद उपविशति । महेन्द्रः । अञ्जलिं बद्धा । भगवन् । कथय भद्रमभद्रं वा' दिविषदामभिलषितम् । नारदः । सर्वमादितः प्रभृति कथयामि । श्रूयताम् । महेन्द्रः । अवहितो ऽस्मि । नारदः । तथा देवकार्याय प्रस्थितं कन्दपं तिरस्करिण्या विद्यया" छन्नस्तत्रत्यवृत्तान्तजिज्ञासयाहं त्वन्निदेशाद वसरम् । महेन्द्रः । ततस्ततः नारदः । तत्र स्थाण्वाश्रमसमीपमासाद्य कामो वसन्त- मभिहितवान् । महेन्द्रः । कथमिति । नारदः । सखे । त्वयास्मिन्हिमवदुपकण्ठकानने विजृ- भितव्यमिति । महेन्द्रः । ततः स किं कृतवान् । नारदः। वाचालयन्नथ" कुलानि वनप्रियाणा मङ्करयन्मलयमारुतकन्दलानि । 1 RB vā hi. 2 RB om. tatha. 3 DO prachanno; Mtagm, om. channas; alle außer ktg om. tatratya; TH h DRO BM om. aham. 4 M tvadadesad; T sanni°; DO acaram, RB avasaram, t avacaram, t avacaram, 0 acaram, a M anusaram, g anvacaram. 5 T Himavata upa'. 6 tg M om. tatah. C) म a) antardbānavidyayā (a m,). b) vasantasamaya eva kokilānām atimadhuranādasampattir iti prasiddham etat (a). c) kokilānām (a). d) kandalāni navāňkurāņi [m, navāňkurān]. The Malaya breeze is compared here to a young plant the sprouts of which, the advent of spring causes to shoot out" (a).
31 a) 1 2 3 5 सख्युः प्रसूनविशिखस्य भुजावलेपं संवर्धयन्मधुरजृम्भत' काननेषु ॥ २ ॥ महेन्द्रः । ततस्ततः । नारदः। दत्तं प्रियाभिर्बहुमानपूर्व- मास्वाद्य चूतासवमन्यपुष्टाः । आमोदिभिः पञ्चमरागभेदैः प्राबोधयन्पञ्चशरावलेपम् ॥ ३॥ महेन्द्रः । ततस्ततः। नारदः। आधूय” "चन्दनतरूनुत्तमनद्यास्तरङ्गमालिङ्ग्य । आदाय कमलसौरभमङ्कुरितो मलयशैलपवमानः ॥४॥ महेन्द्रः । ततस्ततः। नारदः। चूताः कोरकिता विहाय' सुदृशां हस्ताम्बुजामर्शनं" तत्पादाम्बुजताडनैरपि विना कङ्केलयः पुष्पिताः। 9 1 D 'vartayan; TR •j?mbhita. 2 Rt Bag Mm, āsādya. 3 R B cjata ; M T KO °pustah, Diprsthah, RB °prstah. 4 K °bhedhaih. 5 K prabho', RB pra°; DO °yat. 6 T alihya. 7 h R B ºsailajaḥ pavanaḥ. & RB cyū”. 9 tg vinūpi. 10ťg 'marśanāt. a) vasantasamaya eva kokilamadhuradhvanimalayamārutādilakşaņoddīpanavibhāvanasamặddhir iti Vātsyāyanatantrādișu [??] suprasiddham (a). b) Wir wollen mit Gl nicht rechten, daß er das Imperfektum von „erwecken“ hier „erwachten“ bildet. („Die Kokilas . . . erwachten des Liebesgottes Stolz und Selbstbewußtsein“.) c) anena vātasya saurabhyam uktam (a m.,). d) uttamanadyāḥ svacchatoyam āvahantyās saritas tarangam vicim alingya (a). anena Saityam uktam (a ma). H Tamraparnyah am Rande. e) anena māndyam saurabhyam coktam (a m,). f) aśokavřkşāḥ (a m2).
32 a) 2 b) 4 'तत्संगीतकमन्तरेण 'हसिता रम्याः प्रियालद्रुमा” मुक्त्वा तद्वदनासवं मुकुलिता गन्धोत्तरीः केसराः॥५॥ महेन्द्रः । ततस्ततः । नारदः। आदाय 'चापमधिरोपितषट्पदज्यं तस्मिन्हिमाचलमुपेयुषि पञ्चबाणे । e) 00 1 0 satsamgitakam ; T uttarena. 2 B haritā, M sahitā. 3 Alle außer tkg priyālu”. 4 RB muktās. 5 R °vacanal. 6 K °mah, R bāndhottarah. 7 R ºpadajjam, M ºpadantyam; B șadvadajjam. 8 OM Himalayam (M korr. in Himācalam). a) tāsām samgītakam tannāma kāryatrayam. tad uktam: nịttam gītam tathā vādyam trayain samgītakam smộtam iti Samgītaratnākare (a). b) vikasitāḥ (a). Da die Farbe des Lachens in Indien weiß ist, so folgt daraus, daß die priyāla-Bäume weiß blühen. c) vặkşaviśeşāḥ (a), rājādanavşkşāḥ (m2). Nach dem pw Buchanania latifolia. Die Blüten dieses Baumes sind übrigens nicht rein weiß, sondern ,of a whitish green“, Roxburgh, Flora Indica II, 385. d) gandhaḥ uttare uttarakāle yeşām te gandbottarāḥ amardasurabhiņaḥ, a m2. The more the vakula [= kesara] flowers are used the more fragrant they become (a). Der in Strophe 6 ausgeführte Gedanke, daß gewisse Bäume der Beihilfe schöner Frauen bedürfen, um ihre Knospen zur Entfaltung bringen zu können, begegnet in der indischen Lyrik des öfteren. Zu dem, was ich darüber in Beiträge zur Flora Sanskritica II [ZDMG. Bd. 65, 729 f.) gesagt habe, liefert Aiyar eine willkommene Ergänzung mit der Strophe : strīņām sparsāt priyangur vikasati, bakulah sīdhugaņdūsasekāt, pādāghātād aśokas, tilakakurabakau vīkşaņālinganābhyām; mandāro narmavākyāt, pațumrdubasanāc campako, vaktravātāc cūto, gītān namerur, vikasati ca puro nartanāt karņikāraḥ. Dieselbe Strophe hat auch k p. 32 mit den Varianten a: vilasati und vakulas sidhu°, und ma. e) Und als der Liebesgott den Bogen nahm, Auf den sich eine Menge Blumen setzte“ GI. Blumen wohl nur Druckfehler für Bienen.
33 वेलातिलनि किमपि प्रणयातिरेका- द्वन्द्वानि लौल्यमभजन्त विमोहितानि ॥ ६ ॥ महेन्द्रः । ततस्ततः। नारदः । किं बहुना। तस्मिन्वने निवसतामनुतटमतिलय धैर्यमर्यादाम् । अबलासु निर्ममानामासीदनुरागसिन्धुरुद्वेलः ॥७॥ महेन्द्रः । एवं सकलजनविकारकारिणि तस्मिन्प्रवृत्ते किं कृतवान्कामः। नारदः । स कामो रत्या वसन्तेन चान्वीयमानी महति 'देवदारुद्रुमखण्डमण्डपे" तारक्षवचर्मनिर्मितास्तरणा- यामहिमकरशिलावेदिकायामासीनमन्तर्मुखनिहित - चित्तवृत्तिमभ्यन्तरपवननिरोधनिश्चलाननं नासाग्रनि- 5 7 1 K pralayā°. 2 0 loyam abhai. 3 R B ºtām muni kulam, MTKH h D O am, anukalam; ktg ullanghya. 4 g nimnaganām; Dtag Mm, atirāgaº; TKH h R BM ativelah. 5 T H 5 M RB °janavikāriņi, K ºkāraņe, DO °janavisūriņi; TH h DROBM om. tasmin, K om. tasmin pravrtte; 0 prakrte; T K add. samaye hinter pravýtte. 6 K sa Kāmaḥ; RB Kā kim krº. Danach Lücke in M bis tato bhagavān. 7 D daivaº; RB om. dāru; kDtag om. druma; TKH h 0 °sandai (°samda'); DR B om. Ichanda; KO ma °mantape. 8 k tag ma taraksu°, T tarksyava', a) kim api [mit laulyam zu verbinden!] hier im Sinne von anirvacanīyam, „unbeschreiblich“. b) devadārüņām sakrapādapānām khandaiḥ śakalair nirmito mandapaḥ janāśrayas tasmin, a mę. c) tarakṣus tannāmavyāghraviśeşal; tarakṣu is a species of tiger called the hunting leopard; hyena (a); taraksos vyāghraviseşasya, m2; „mit Hyänenfellen bedeckt“ GI. d) ahimaśilāvedikāyāņi sūryopalanirmitopaveśasthāne (a). e) antarmukbam hrdi nibitā vyavasthāpitā cittavịttir manovyāpāraḥ yasya tam (a). f) abhyantarapavanānām antaścarāņām marutām prāņādi. Abhandl. d. DMG. XIII, 4. 3 34 धं हितपक्ष्माण्यक्षीणि धारयन्तमपरमिव निस्तरङ्गमम्बुधिं तमिन्दुशेखरमपश्यत् । महेन्द्रः । ततस्ततः । नारदः । ततो' भगवानपि नीललोहितः प्रतीचा वि- लोचनेन' प्रत्यञ्चमात्मानमपरोक्षीकृत्य' 'शिथिलितप- प्रणिधानाट्यरंसीत्। महेन्द्रः । ततस्ततः । नारदः । ततः स कामस्त स कामस्तद्दर्शनेन करतलविसस्तका र्मुकः” कर्तव्यमपरमजानन्क्षणमालिखित" इव भयाद- तिष्ठत् । D) र्य 'बन्धः 11 h tūrakākṣavaº, D nārakṣaº, RB śārdūlāsura°; k carmavarmitāyām, RB °carmaņi nistīrņāyām, tagm, ºcarmanirmitāyām; alle außer m, om. kara; k KTD ROB hima°; Dºsailaº; DO ºpadaº statt ºpavana'. 1 h nāsägrahita". 2 K apara iva. 3 TK tapasyantam statt tam. 4 B om. tato.. 5 K om. api. 6 h praticyā. 7 Rto Bg valokanena, M vilokanena; D ºna parokși”. 8 h R B sithila'; 'T K Hh DR 0 B M bundhanah. 9 K viramsit, Hh yaramsit. 10 Ktagm, om. tataḥ. 11 Alle auBer K °vidhrtal. 12 R B alalesita iva. nam ... (a). Ahnlich my. prāņo 'pānah samānaś codānavyānau ca vāyavaḥ. hidi prano, gude 'panah, samāno nabhisamsthitah; udanah kanthadesastho, vyānah sarvasariragah (a). a) a ,by the internal eye"; GI ,durch seinen alles durchdringenden Blick“ b) k paryankabandhaḥ vīrāsanam. ekam pādam athaikasmin vinyasyorau tu samsthitam, itarasmims tathā cānyam vīrāsanam udābſtam iti Vasisthaḥ. Diese Strophe bei am, und k; am, lesen itarasmiņs tathaivorum. c) „It would perhaps be better to read karatalavigalitakārmultah . . . as it would be more natural to the occasion, for Kama becomes terrified at the mere sight of Siva; and as Kalidasa, whom Bana so closely copies, has expressed to the latter effect. Kum. III. 51. (a) 35 महेन्द्रः । ततस्ततः । नारदः। अत्रान्तरे हरमुपासितुमभ्ययासी- 'द्वासन्तिकाप्रसवकल्पितमण्डनश्री: । 'शृङ्गारवीरतपसामधिदेवतेव साकं सखीभिरवनीधरराजकन्या ॥८॥ महेन्द्रः । ततस्ततः। नारदः । ततः स कामो लब्धावलम्ब इव समाश्वस्य दृष्टिप्रतीपपरिहारेण' पाश्चात्यं भागमाश्रित्य समयं प्रतीक्ष्य स्थितवान् । महेन्द्रः । ततस्ततः। नारदः । पार्वती च सुखोपविष्टमष्टमूर्तिमष्टाङ्गस्पृष्टभू- मिरवन्दिष्ट । 4 5 1 THDtag Mm, vāsantika'. 2 RB Licke bei vira. 3 t labdhālamba. 4 m, drstipātaº; k ºpradipa”; H b R °praharena; D om. pari; to viharena, Bg 'prariharena. 5 KDE agm, pāścatya, M paścātyā, O pārsvatya; T üsrtya. 6 K om. astamartim. a) vāsantikāprasavaḥ malatikusumam. vāsantikaprasaveti pathantaram (k). – prasavah puspāni tesu kalpitā racita mandanaśrīḥ alankāraśobbā yayā sā. anena svabhāvatas sundarīņām nābharaṇādikam kām api śobhām āvahati, pratyuta ābharaṇānām evāvahati śobbā saundaryam anena naisargikasaunda yātiśayo vyajyate. vāsantikaprasavaiḥ kalpitā maņdanastīḥ yasyāḥ seti vā vigraha). vanacarīņām yuvatīnām vāsantikakusumair evālankaranam svabhavikam hi (a). b) „like the supreme goddess come to confer boons, or to vouchsafe success to the penances of the hero of love affairs. But śrågāraº may also be taken to mean like the presiding deity of love, heroism and penance', which however does not apprar to suit so well to the context" (a). Wie herrschend über Liebe, Kraft und Buße GI. c) janubhyām ca tatha padbhyẫm pẫnibhyãm urasa dhiya śirasā vacasā dụstyā praņāmo ’ștānga iritaḥ (a m ,). 3* 36 1 4 महेन्द्रः । ततस्ततः। नारदः । अनुरूपरमणमासादयेति' तामाशिषावर्धय- दर्धचन्द्रमौलिः । महेन्द्रः । ततस्ततः । नारदः । ततः क्षणे तस्मिन्नयमेवावसर इति स' कामः कार्मुके समाधत्त संमोहनं बाणम् । महेन्द्रः । ततस्ततः । नारदः। तदनु युगपदीशः पार्वतीवनपने स्मितविकसितगण्डे प्राहिणोल्लोचनानि । महेन्द्रः । ततस्ततः । नारदः। पुलकिततनुरन्तर्भावमावेदयन्ती दरनमितमुखेन्दु सा च सव्रीडमस्थात् ॥९॥ महेन्द्रः । ततस्ततः । नारदः । ततो भगवानन्तःकरणविक्रियां" तपोबलेन संयम्य' तत्कारणाय' विष्वविलोचनानि व्यापारि- तवान् । महेन्द्रः । ततस्ततः । 7 1 kH anurūpam; RB varam st. ramanam. 2 D āsiso; Mºvāvardha Candra'. 3 Kom. tatak; H tatlesane. 4 RB iti prasādayati ; alle außer ktag om. sa. 5 k TKHM samadhatta, D samdhāya, 0 samūdhāya. 6 a Mm, om. Maº taº. 7 tagm, daramudita°. 8 0 sācisam asthāt; TK āsthāt. 9 a M om. Maº taº. 10 T R O B °vileriyam, D antahlearanam. 11 K tatlearanāya. 12 B locanāni. a) Gl: „Nachdem der Ehrwürdige die Veränderung ihres [!] Herzens durch die Kraft der BuBe bemerkt [!] hatte".
37 1 2 3 नारदः'। आरादपश्यदधिसंहितमोहनास्त्रं कर्णावतंसपदकल्पितकार्मुकज्यम् 'आकुञ्चितैकपदमञ्चितपूर्वकायं लक्षीकृतात्मवपुषं मदनं महेशः ॥ १० ॥ महेन्द्रः । सभयम् । अवशिष्टं च कथ्यताम् । नारदः। तदनु प्रकुपितस्य' शूलिनो भाललोचनादुदज- म्भत ज्वालावलीजटालो लोकग्रासलालस' इव "का- लानलो” वह्निः। महेन्द्रः । सनिर्वेदम् । किमतः किमतः परं निवेद्यते नारदः। तेन पुरारेनयनानलेन मदनः शलभतां "नीतः। महेन्द्रो मूर्छति । नारदः समाश्वासयति । महेन्द्रः । आश्वस्य" । हा भुवनरमणीय पुष्पबाण सकल- जनानन्दन पुरंदरस्यार्थे त्यक्तजीवितो ऽसि । 1 K add. tatah. 2 K adha', T atha samdhita'. 3 KD pari statt pada. 4_h °lkaryam; D ucealitanjalkayam, O uccharitanaidhakāyam. 5 kt laksyi°, D lalksmi'. 6 om. MDRB. 7 DRB om. pra. 8 M hat Lücke von bhāla° bis tena. Alle außer ktg phalaº ; T K h R B ujjrmbhita, D Og ujjrmbhaj, ta uda- .jrmbhaj; D jatilo. 9 loka nur 0. 10 K °nilo. 11 K itah. 12 TKH h R B tena Maº Puºlalātanayanena, D tena Maº lalatajend, O tema Ma° Pu° lalatanayanajend, M lalatanayanena sala. 13 tg purodasatam. 14 TÅh 0 āśvāsya. a) akuncitam abhugnam ekapadam savyapado yasya tam. aliahākhyastbānake sthitam ity arthaḥ ālīdbalakṣaṇam tūktam Yadavena: stbānāni dhanyinām pañca tatra vai ākham astriyām vitasty antaragau pādau maņdalam toraņākřti; samānau syāt samapadam, ālīdham padam agratalı dakșiņam vāmam ākuñcya pratyālīąham viparyayah (a m.). (añcitapūrvakāyam] bānasamdhāpārtham iti seṣaḥ (a). b) sakalalokakabalīkarañe lālaso lolupah. kālānalaḥ pralayakālodbhūtāgnir ivodająmbhat niścakrāma (a). Ganz übnlich m..
38 1 2 4 8 बृहस्पतिः । मघवन्' । मा विषीद । भवितव्यता हि बलवती' तदास्ताम् । महेन्द्रः । रतिः किं कृतवती। नारदः । रतिरपि मोहं प्राप्ता । महेन्द्रः । किं कृतवान्वसन्तः । नारदः । मोहं प्राप्तः सखा वसन्तो ऽपि । महेन्द्रः । मूर्छितौ' रतिवसन्तौ किमन्वतिष्ठताम् । - नारदः। प्रथमाश्वस्तेन मधुना कथं कथंचित्संज्ञां लम्भि- ता' रतिः पुरतः परुषपवनविकीर्यमाणपांसुपटलं" भसितमयं" पुरुषाकृति पत्युरङ्गमालिङ्ग्य गुरुतरशोकोपहता" कुररीव कुररीव” प्रियवियोगमापन्ना आनन्ददार्तनादं बाष्पस्नपितोन्नतस्तनी बाला॥११॥ महेन्द्रः । ततस्ततः । नारदः। तदनु हा नाथेति बहु" विलपन्ती रतिमाश्वा- सयदाकाशसंभवा" वाणी" यथा । मुञ्च शोकमिह कामवल्लभे" लयते" जगति केन कल्पना"। 12 D°maya. 1 m, tag M bhagavan. 2 T add. balavati, K Mahendrah. 3 kr Kh DO om. 4 K mūrchāto; om Rati. 5 Hh DRO Bg M anuti. 6 T ºsthena, h prathamā āśvastena, Dt prathamam āśvāsya tena, RB prathamāśvastastena, am, prathamam āśvastena. 7 kDtag m2 om. katham; TD samjñā. 8 Tho labhita. 9 Dtam, Ratir api. 10 Dt0 punaḥ. 11 T puruṣaº; t om. vi; R B °māņā°; H °patala. 13 Alle außer kt0gm, ºkrtim. 14 T sokābahala, HDRIO Bam, sokā°. 15K krandamd ārta”; a Mm, ºnādā. 16 T bāspavisrtonna', K bāspasravitonna', R °srastonna', B °smatonna'. 17 DO om. bahu. 18 tg om. sambhavā. 19 T add. āśvāsayām āsa. 20 k ayi st. iha. 21 D vallabhalabhe, O vallabhalake. 22 THRB lamghite. 23 h kamcana st. kena. 24 D kalpyatā. a) a „female osprey“; GI Kibitzweibchen“ [so!).
39 1 7 9 उद्भविष्यति' पुनश्च ते पतिः पार्वतीपरिणये पिनाकिनः ॥ १२ ॥ इति । महेन्द्रः । समाश्वस्य सहर्षमिव । भग्नो मनोरथो मे पुनरङ्करितुं किलायमुद्यते । दावाग्निलीढशेषस्तरुरिव' धाराधरेण संसिक्तः॥१३॥ बृहस्पतिः।मघवन् । सत्यैव वैहायसी वाणी।सर्वथा" कामः पुनरुद्भविष्यति"। महेन्द्रः । ततस्ततः । नारदः । ततः" कथंचित्प्रत्याश्वस्ता" रतिर्नीता" समा- नदुःखेन" मधुना निजं भवनम् । महेन्द्रः" । कामं कथावशेष" कृत्वा कालकण्ठः कि- मकरोत् । नारदः । स्त्रीसंनिकर्षपरिजिहीर्षया सह भूतगणेन भूतपतिरन्तर्धानमकरोत् । महेन्द्रः । किं कृतवती पार्वती। 23 नारदः । आगत्य दोभ्या॑मादाय मूर्खामुकुलितेक्षणा । नीता नितान्तवात्सल्याद्गौरी हिमवता गृहम् ॥ १४॥ ॥ 1 M utpatisyati. 2 RB ca te punah. 3 M Pinakina. 4 Th D °svasya. 5 D amlcurratām, tM anlcuritam. 6 K udyutke, Oudyumte. 7 K bhavāgniº. 8 M bhagavan. 9 k satyam eva, 0 satyeva. 10 k sarvadā. 11 RB titi 12 om. k tag mp. 13 D kimcit. 14 Alle auBer DO add. sa. 15 tą samāduḥkhena. 16 M Ba ma nija. 17 om. T. 18 T katham; K tataḥ Kāmam. 19 TK °vasesilertya. 20 B Kala, 0 °kamtakah. 21 om. T. 22 ta °kargam pari'. 23 om. K. 24 T āgamya.
40 5 - 9 महेन्द्रः। भगवन्नारद श्रुतं श्रोतव्यम् । किमतः परं प्रति- पद्यसे । नारदः । पुनरिमं वृत्तान्तं सत्यलोकवर्तिने" चतुर्मुखाय निवेदयितुं गमिष्यामि । इति निष्क्रान्तः । ततः प्रविशति रम्भा । रम्भा । कुबेरभवणादो णिवट्टमाणाए ओसहिप्पत्थण- अरे जो मए आअखिदो' वुत्तन्तो तं सामिणे विस्म- वेमि । इति परिकामति । महेन्द्रः । विलोक्य । संचारिणीव' वल्ली विद्युल्लतिकेव चापलोन्मुक्ता" । मोहनकलेव मूर्ता' कास्विदियं कमलपत्राक्षी ॥१५॥ निरूप्य । रम्भा खल्वियम् । रम्भा" । उपसृत्य । जअदु जअदु" भट्टा। महेन्द्रः । रम्भे कुत आगम्यते भवत्या । रम्भा । कुबेरभवणादो। महेन्द्रः । किमस्ति तत्रापूर्वी वृत्तान्तः । रम्भा।णीललोहिदस्स"णिडालग्गिकीलजालेण कधा- उ 1 T itah. 2 HDR 'te. 3 K aham. 4 D imam ca. 5 a Mm, nivedayisyāmi. 6 K nivvatta', h ņivvattaº. 7 ktag M me dkannido. 8 Kuttando. hRO B uttamto. 9 B Maghavā. 10 tMm, cāpalānmuktā. 11 D mūrtih. 12 h om. Rambha erttantah. 13 T jayadu bhattā; alle anderen jedu, K OM nur einmal. i4 K h R B Nila'; k ta nidilaggi°, K nitilajmi, T B nidala. ggi', Hridalaggi°, O nidalaggic, a mp nidilanalajalena, M nida. lāņalajjāleņa; TR B °kilaº, H ®kilãº, tg ºkāla®, °laggijjālajāveņa. a) satyaloka ist die oberste der sieben Welten und der Sitz Brahman's. b) GI wie eine sich anschmiegende Liane“. samcāriņi ist natürlich = ,wandelnd“ und bedeutet ungefähr dasselbe wie mūrtā in der nächsten Zeile. c) k kīlajālena = jvālāsamūhena.
41 1 2 8 वसेसिदो' कामो त्ति सव्वी भणदि। अस्पं च किं पि ओसहिप्पत्थणअरे। महेन्द्रः । किं तदन्यत् । रम्भा। मम्मधदाहेण भग्गमणोरधा परमेसरं जेव्व' पदिं अहिलसन्ती' पव्वदी कढिणेहिं तवच्चरणेहिं अत्तणो" अहिलासं पूरिदुं ईहदि त्ति"। महेन्द्रः । किमुक्तमस्मिन्नर्थे मातापितृभ्याम् । रम्भा । मेणाए देवीए" एवं भणिदं । महेन्द्रः । किमिति । रम्भा। परुसो तवोविसेसो' तुह उण अङ्गं" सिरीससुउमारं । ववसिअमेअं" कढिणं प- बइ ता दुक्करं ति" पडिभाइ ॥ १६ ॥ महेन्द्रः । किमुक्तं हिमवता। 15 1 K kaha', alle anderen kahā°; THRBM (kahā)sesio, 0 kāhāsesio. 2 Th RB savvaha, K savvaļ, 0 savo, H savvehim: kto Bag ma bhanai, T bhaniti, Kh bhananti, H bhaniti, R bhanati, M bhaņādi. 3 TH a Mm, annam a, K annayya, R āņņi kimº, B anni ca, tg annacca. 4 Kvi, alle anderen außer 0 vi. 5 T Cammahiº, alle anderen Mammaha'. 6 ktag Paramessaram, M paramesuram, T ºsarī. 7 TKH h 0 om. jevva, R B om. jevva padim. 8 kHhtag Mm, païm, TO pahim, K payim. 9 k Khtag Mm, ºsandi (ºsamdi), Tºsamti. 10 k tag M ma Parvai binter ºmanoradhā; T Pavvamka , KHh0 Pavvai, RB Pavwai. 11 Alle auBer k tag appano. 12 ktagm, issadi tti, M TK ihai ti, RB ihai iti, Hi hai tti, hi°hai tti, 0 iihati. 13 M Menae, k tag mp Menaadevie, K_Menayaye deviye, O Me devieva. 14 RB taval. 15 TRB taha. 16 k TKtg aggam. 17 K om. vavasiam; k tag ma vivasidam, T H h R B vavasidam, M vavasidam, Ovvavasidam (kva°?); alle edam. 18 kt Og kahinam, TR B M a ma leathinam, K katinam. 19 Alle außer TM tti (h di); M padihāi.
42 -- रम्भा । तध त्ति रम्भा । अस्थि' अणुमदं तेण । महेन्द्रः । रम्भे साधीयांसमुदन्तमानीतवती । गच्छ त्वं समुचितनियोगकरणाय । निष्क्रान्ता । नेपथ्ये वैतालिकः'। आधूय प्रणयं विवस्वति” गते देशान्तरे पद्मिनी सो तस्य वियोगमक्षमतया म्लायत्सरोजानना। संध्यावल्कलिनी" द्विरेफपरिषद्रुद्राक्षमालावती' "तत्प्राप्तिस्पृहयेव संप्रति तपासक्ता समालक्ष्यते॥१७॥ 8 1 T atdham, tag Mm, addhi, O acchi. 2 k TKO Ba Mm, dena. 3 B om. 4 0 om. 6 kto 5 h ºkāraṇāya. tahā iti, M taha tti, TRB tatheti, Kam, taha iti, H h D tahetti, 7 to B kah. 8 kT K Hh °ram. 9 h yasya. 10 Kmlana'. 11 0 °sprhajaiva. g taheti. a) hitvā (a m2). b) divākare; anyatra deve Parameśvare (a). c) padmabahula sarasī; anyatra padminījātistrī; Pāryatīty arthaḥ (a m,). padminīlakṣaṇam tūktam Ratimañjaryām: bhayati kamalanetrā nāsikāksudrarandhrā ayiralakucayugmā cārukeśī kļśāngi mțduvacanasuśīlā gītavādyānuraktā sakalatanusuveşā padminī padmagandbā. (Dies Zitat auch bei ma.) Beiträge zur ind. Erotik p. 224. d) samdhyaiva valkalam . anyatra samdhyeva valkalam; raktavarṇavalkaladhāriņīty arthaḥ. anyatra bhramarasamūbasamānarudrākşamālādbāriņīty arthah. f) prāptau udaye; anyatra lābbe bhartſtveneti seṣaḥ. [Alles nach a; m, ganz ähnlich.] Die ganze Strophe ist also doppelsinnig, da Vivasvat sowohl „Sonnengott" als auch , Siva" sein kann und padmini nicht nur „Lotusteich“ bedeutet, sondern auch eine Umschreibung für Pārvatī sein kann, die wegen ihrer körperlichen und sonstigen Vorzüge in die Kategorie der padmini, die erste Klasse der Frauen, gehört. (Beiträge zur indischen Erotik 1, p. 220 ff.).
43 महेन्द्रः । आकर्ण्य' । वयमपि संध्यां वन्दितुं साधयामः । इति निष्क्रान्ताः सर्वे । इति तृतीयो ऽङ्कः। 7 9 ततः प्रविशति गृहीतमुनिविग्रहो' नन्दी । नन्दी । आज्ञप्तो ऽस्मि भगवता' नीललोहितेन यथा । नन्दिन् । मन्मथदाहेन भग्नमनोरथा पार्वती मन्निब- न्धनेन" भावेन महान्तं नियममनुतिष्ठन्ती गौरीशिख- रनाम्नि पितुः शिखरे तपश्चरति । तपस्यन्त्याश्च' तस्या व्यतीतो बहुतिथः कालः । तद्भवान्गृहीतमुनिवेषस्तत्र गत्वा' कीदृशो वा तस्या नियमः कीदृशो वाप्यभिला- षबन्ध" इति तत्सख्योर्जयाविजययोर्मुखेन विदित्वा पुनरागच्छत्विति । तत्पभोर्नियोगमनुतिष्ठामि" । इति परिकामन्विमृश्य" । प्रकृतिकठिनानि खलु स्त्रीणां चेतांसि। तथा हि। एषा शिरीषसुकुमारशरीरयष्टि- चान्द्री कलेव नयनोत्सवमावहन्ती। संचेतुमिच्छति" शिलाकठिनैः शरीरैः संपादितान्यपि तपांसि तपोधनानाम् ॥१॥ 1 DRB om. alcarnya. 2 0 vidhātum. 3 D O om. grhīta; h °veso. 4 M tatrabhavatā. 5 k KH h R B °bandhena, MTD O a m, baddhena. 6 DO °sikhari. 7 a M ma tapas carantyāś ca. 8 Og 'tithih, h tithi. 9 tag ma tad bhavāms [g bhavān] tatra gatva; T K H R Bg M parigrhita'. 10 kD tog vābhilāşa". 11 T niyogam upd'; K niyamam. 12 B om. krāman. 13 M icchasi. a) a: „with an affection strongly bound or fixed in me“; GI einfach ,aus Liebe zu mir". b) śirīşavad aranyakadalīkusumavat (a m,).
44 अपि च । शेते या किल हंसतूलशयने निद्राति सा स्थण्डिले वस्ते' या मृदुलं दुकूलमबला गृह्णाति सा वल्कलम् । या वा" चन्दनपङ्कलेपशिशिरे" धारागृहे वर्तते पञ्चानामुदितोष्मणां हुतभुजां सा मध्यमासेवते ॥२॥ ततः प्रविशतः कुसुमावचयमाचरन्त्यौ' जयाविजये । जया। हला विजए तवच्चरणे किदमदीए' पिअसहीए गोरीए मणोरधकप्पडुमो कदा फलं दंसइस्सदि। विजया । हला जए तधा' मम्मधदाहपरुसहिअओ णिक्करुणदाए पढमं” णिदंसणभूदो" परमेसरो" जदा अद्दहिअओ" भविस्सदि" तदा फलं दंसइस्सदि। इति पुष्पावचयमाचरतः । नन्दी । इमे खलु तस्याः प्रियसख्यौ जयाविजये । या- वदुपसमि 8 । तथा 15 करोति । 1 KRB väste, D dhatte. 2 M adhyāsyate. 3 T K H h DROM ºpacayam; Mam., abhinayantyau. 4 tg tie; htg om. piasahie. 5 Nur H0 Gorie. 6 Alle manorahai (T ruha', 0 manoharai). 7 kHtag m, tahā, TK h ROB M taha. 8 T Vammahal, alle anderen Mammahal; M parissahiao. 9 M kh pudamam, T K pudama, H putamam, RO B pudhama. 10 RB niddamsana'; M damsana'; T K H hog °hudo, R °huto. 11 kt ag m, paramessaro. 12 tag m, adaddha, t2 daddha'. 13 kt Oagm, huvissadi, h havisaddi. 14 TK Hh DOM puspapa. 15 K iti tatha. cayam, R mit über dem p gesetzten v. a) yā vā yā ca; veti samuccaye (a). b) a: panka here means ,a thick mass'; ,a large quantity'. Das Richtige ist ,Salbe", ,Paste". c) vāriyantragļhe (a m,): ein Haus (oder Zimmer) mit Wassermaschinen, d. h. Douchen, Wandbrunnen u. dgl. d) gārbapatyābavanīyadakṣiṇasabhyāvasathyaś ceti pañcāgnayaḥ (a); caturdiksu catvaro 'gnayah upari suryah (ma). e) Gl: „Wenn Siva, welcher zunächst in der Verbrennung des Liebesgottes ein hartes Herz gezeigt batte, wieder versöhnt [?!] wird, dann wird er [!] wohl Früchte zeitigen“.
45 3 6 जया । हला मह' पुप्फकरण्डअं पूरिदं पुप्फेहिं । तुह उण कधं । विजया । पुष्पकरण्डकं विलोक्य । मह उण अद्धं पूरिदं। अवसिटुं पूरइस्सं । इति पुष्पकरण्डकं” पुप्पैः पूरयति । नन्दी । उपसृत्य । भद्रं भवतीभ्याम् । जयाविजये । भअवं वन्दामो" । नन्दी । के युवां किंनिमित्तं वा पुष्पावचयमाचरथः"। जयाविजये"। अम्हे हिमवन्तस्स" करणआए'' गोरीए' पिअसहीओ"। तवच्चरणणिअमट्टिदाए ताए" देवपू- आपुप्फाइं अवचिणुमो। नन्दी। किंनिमित्तं वा तपस्तस्याः । जया । अणुरूवं" वरं लहेअंति" । नन्दी। को को ऽसावनुरूपो" वरः। जया। जं किल भणन्ति वेआ णिच्चजुवाणं" पुराणपुरिसं च । जो किल धार णिच्चं ईसरसई च चन्दलेहं च ॥३॥ 1 kta M m, mama. 2 K piurjam. 3 RB taha, tam, tua. 4 MkTKtOagm, kaham. 5 DRB karamdam. 6 k mama. 7 K pūryam, TROB pūriam. 8 TK RBM avisesam, h avisesa, Ha ma avasesam, g avasissam, O avaavasistam. 9 DR B °karamdam. 10 M a'a statt bhaavam; K vandāvahe. 11 T K H h DOM pušpāpacayam, R mit v über dem p; k ºtha, TK 0 °taḥ, Hh aracayatha [H °thah]; M om. vu; puspa° leinnimittam . 12 k D to Bag M my ubhe. 13 khtag m, Himavadassa, T °tassa. 14 ktg kanņāe. 15 Alle auBer H Gaurie. 16 M piasahie. 17 T om. tae. 18 K om. va, tapas ca. 19 T °rupa, R BM rūva, o rūha. 20 k Rto Bagma tti, h di, K laheyanti. 21 0 °rupa. 22 k TK tag m, bhanandi, o bhanati; M veā phaņamti; darüber phaº veā. 23 Kºpurūsam yya, Mh0 °purusam, tag ma pulānapulisam [ma pulana !], a pulisam a; M me a st. ca. 24 T dhārayayi, K dhārayi, alle anderen dhāraï. 25 T nam st. a) anadipurusam ity arthah (a).
46 5 एसा' णो पिअसही तं जेब्ब परमेसरं पदि अहिल- सन्ती' महिन्दप्पमुहे लोअवाले अवमपि तवच्च- रणं करेदि । किं च मम्मधदाहिवेरादो पिदुणो घरं' पविसिअ बलिअं' उक्कण्ठिदा" आसि । नन्दी । तत्कथम् । उच्यताम् । 7 जया। पण्डुक्खामसरीरा झत्ति किल णमन्तवअणसरसिरुहाँ। खीणां पव्वइणलिणी" पसुवइणो" विरहगिम्हेण ॥४॥ नन्दी। ततः परं कथमासीद्वां प्रियसखी। 1 TB esā ņiccam, Kļiccam, Oricca; ktag m, issaraº; K ºsadda yya; M a camcaleham a; a ºsaddum a; m, beide Male a statt ca; ta ºlehām; T nur camdarasarasamºdam ca. K yesā. 2 k tag mg Paramessaram, O°svaram. 3 k T H Rt Bag M my paim, h pai, K payim. 4 k Khtag M ma °sandi (°samdi), T samta. 5 Mh Mahemda', RB Mahimda', O Maïmda”, g Mahimddaº; ktag m, ºppamuham, RB °ppamuha; ktag m, loapālam, Olloavāle aus ºlo korrigiert, Kmcļāvāle, R B om. vale. 6_K kareyi, h karedī, alle anderen karei. 7 Mm, kim a; H Vammaha, OB Mamahaº, T nur maha; TKROB, °dahai, Hh dahal; k virahādo , TK °vairādo, M ºvažādo, B 'vāharādo, die anderen vaïrādo. 8 R pituno. 9 T saram, h varam. 10 ktag ppavisia, T pavia, h pavisīa. 11 K baliyam, h balīyam, TREB balaam, g valaam. 12 T dumkamthica, K iyā, H h R BM °iā; a ukkhandidā. 13 T āyāsi, alle anderen āsī. 14 kt Oagm, pāņdu', RB pāmduh", K panduhkamal; T °sarira. 15 K_jatidi, tg jhadidi; T kilamamta- 16 RB namamvaaņa", K kilantavaaņa', alle anderen om. kila. tam; M vinamamta'. ma avanamanta'. Alle Texte außer m2 metrisch falsch! 17 k tag m, kkhīņā, T jhīņā, K jiņņa, H siņņā, h śīņā, RB sīņņā, o kşīņā. 18 T Pambhavanalini, K Parvayinalini, h Pavai', 0 Pavvaid, M Parvai(?)nalini via. 19 k ta gm, Pasupažno, K 'vayiņo, 0 Pasūvaïva. 20 h viha, 0 virahi°; k Hh R °gihmeņa, Tºgaºbheņa, T °ginhena, tg ºggahena, 0 °ggiheņa. 21 tag om. param. a) a zitiert hierzu Amara : Indro Vabniḥ Pitụpatıḥ Nairyto Varuņo Marut Kubera Īśaḥ patayaḥ pūrvādīnām diśām kramāt.
47 4 8 10 जया । अदो वरं सुणु। चच्चं' वार चन्दणदिपवणप्फंसं" ण संमस्मए सेज्ज पल्लवकप्पि ण सहए' चन्दाअवं णिन्दइ। णो वा पोम्मपलासणिम्मिअथणप्पावारअं खम्मए सा णीहारसिलाअले सुणु परं" तावादुराँ वट्टई॥५॥ नन्दी । एवं प्रबलमदनज्वरा' सा पश्चात्किं कृतवती । उभे" । पच्छा कं पि" उवाअं कं पि" उवाअं" अपेक्वन्ती तवच्चर- णेहिं परमेसरं" अहिमुहीका, पउत्ता" तधा तिव्व- णिअमं करेदि । नन्दी । कथय कीदृक्पशुपतेरस्यामनुरागः । 1 k candam, T camca, h camcam, tag m, cacca, 0 saccam. 2 tag m, vväpida, M vāpida. 3 kKta M m, ºppassam, H h RB ppamsam, O °pphasa, g °ppassan. 4 k sammannai, T °mānaa. 5 k Kh Rt Bagm, sajjam, T sajja, O sacam, M saºam. 6 kt ºkappidam, g ºkampidan, 0 °kampia. 7 k sahaī, tagm, sahade, M sahai. 8 h camºdāaņam, RB camdāvaṇam, a Mm, candādavam. 9 tag ppomma', 0 pamma', M peºmavilāsaº; 0 °ņimia', K °ļimmiyaº; tag m, °tanu”; M ana 'vāvāraam khāmae; tg ºppūvāramakkhammae. 10 m, kkhammae, k khammaï, o khanie. 11 M suņa; k TKHtag M varam. 12 R B °turā; O tadukaramdui. 13 T vettaï, K vettayi. 14 g om. madana; Mºjvarāt. 15 T Ja°, K Jayā, H b R Jayā Vijaye. 16 tg kim; alle Texte vi. 17 hR B upaam. 18 TM adamkhamti, K adakhkhandi, HO adakkhamti (°), htagm, adekkhanti, RB adamsamti. 19 kta gm, Paramessaram. 20 T Rt Bg °mukhi, M °muham. 21 T K Hh RM pavuttā, B pavvuttā. 22 ktag m, tahā, HhROBM taha; TK om. 23 T mahadamvoniamam, K mahandam tavoniyamam, RB tātīvvaņiayam. 24 K kareyi, alle anderen karei. 25 tagm, om. kathaya — jāņādi. 26 T kidrg asyām Pasu", D ºpates tasyām, b om. asyām. a) Das ,Sandelgebirge" ist der Malaya; der von dorther kommende Wind entspricht etwa — wenigstens in der Wirkung auf liebende Herzen - unseren ,linden Liften".
48 10 जया । असो अगोमं उण' सुमहन्तो दिहि सुमहन्तो दिदिराओ । अदो वरं सो ज्जेव' जाणादि। नन्दी । तत्किमनेन संदिग्धफलेन दुर्लभवस्तुप्रार्थनानि- बन्धेन । देवेष्वियं यं कंचिदनुरूपं' वरं वृणीताम् । अयं पुनः खण्डपरशुरग्रणीरेव वीतरागाणाम् । तदु- द्विमुपदिशतां भवत्यौ प्रियसख्याः" । जया । भअवं एवं" अम्हाणं पिअसहीए" ववसिदं" जधा' परमेसरं जेव्व" पदिं पदिं लहेअं लहेअं" । अाधा एत्थ जेव्व सिहरे कढिणेहिं तवच्चरणेहिं विलीणा भवेअंति" । नन्दी । आत्मगतम् । श्रुतं श्रोतव्यम् । तमिमं" वृत्तान्तं 16 20 TO eva, 1 FT Hh R B puna. 2 M om. ditthirão; k anurāo, K dittirāyo, O diờhirāvo, H diroo, h diºroo, R diraroo, B dirarāo. 3 T vari, h M vari. 4 k H h RBM evva , K yavva. 5 k M jāņāi, K jāņāyi, T H h R O B jāņaë. 6 Alle auBer k tag om. vastu; T °nibamdha, Kg nibandhanena, h R BM °nibamdham. 7 D om. deveșv -— vrnitām, TKH h RBM om. iyam [t, hat imam); M dafür atha; tagm, om. yam; T yat kimcid, H yan kimcid, h iyat kimcid, RB deveșv api yat kimcid. 8 THRtla g M vrņāyatām, B viņīyātām, K vrņutām. 9 T KH Praginām, RBraginām. 10 h bhavatya. 11 tagm, sakhyau. 120 om, bhaº evvam; T eddam, KHRt Bag Mm, edam. 13 T piasahi ahmānam. 14 kam, vvava', T evavasidam, 0 vasidam, g vavvasidam. 16 kta 15 ktagm, jahā, TKH h R O B M jaha. gm, Paramessaram. 17 k T Rt Bag Mm, evva, K yavva, h evam, O pakva, H om. 18 K payim, alle anderen païm. 19 T labheyam, R labheam, o ahejam, K laheyam. 20FT Hh Rt Bag Mm, annahā, Kannaha, O annaā. 21 k T tag ma attha, K yattha. 22 kKHhtag Mm, evva, Teuva a, ROB 23 K pavvayasihare. 24 k T Rt Bag M me lathi, K kati, o kahi". 25 T °ccal anehim, Hh °ccala. 26 T bhaviam, K bhaveyan ti, HM bhavemi ti, h have'ti, R bhave(me)māti [so!], Bbhavemāti, o bhavāmiti [so!), ktagm, bhaveam tti. 27 RB om. tam; h om. tam imam. eva.
49 1 नीललोहिताय निवेदयामि । प्रकाशम् । भद्रे यथागतं गमिष्यामः । इति निष्क्रान्तः । जया। अम्हे वि पिअसहीए पूआपुप्फाइं उवहरामो। इति निष्क्रान्ते । इति मिश्रविष्कम्भः । ततः प्रविशति नैष्ठिकभूमिकावलम्बी शंकरः । शंकरः । आत्मानं निर्वर्ण्य । पर्याप्तेयं' भूमिका पार्वतीं प्रता- रयितुम् । तथा हि। अंसे कृष्णाजिनश्रीस्त्रिगुणविरचिता मेखला श्रोणिभागे पाणावाषाढदण्डो” भसितविरचितं पुण्ड्रकं भालदेशे। दर्भः कृप्तं पवित्रं” श्रवसि परिणमन्मातुलुङ्गीपिशङ्गी" मौलौ पङ्किर्जटाँनां जपवलयमिदं स्फाटिकं च प्रकोष्ठे॥६॥ 9 1 kKH h gamisyāmi. 2 Th om. iti. 3 R Ja° VE. 4 THh ROBM om. vi. 5 K upa', O ucca. 6 iti nur in k Kta; ktg ºbhakaḥ. 7 H prāpteyam. 8 tg prati pra'. 9 Alle auBer ktg phala'. 10 D darbhotkṣiptam; TK kliptam, H h kşiptam. 11 0 para°; T namat'; T °mātulimgi, K °laigi°; alle anderen °mānatuigii. 12 M patti 13 t_jayai. a) Aus muñja — Gras (Saccharum munja Roxb. = S. arundinaceum Retz.) gefertigt. b) Ein Stock aus palāśa-Holz (Butea frondosa Roxb.). c) ,A ring made of Kusa grass, worn on the fourth finger, which is to be used only on religious occasions and not always. At other times it is usual to have it placed on the right ear, just as students do with their pencils or pens when not using them“ (a). d) a erklärt die Lesart pariņamanmānatungā mit pariņamac ca mānam ca pariņamapmānam tena tungī unnatā. uttarottarābhivěddhajațāpariņāmavatītibbāvaḥ. m, glossiert darbhaiḥ kusaiḥ kļptam racitam | pariņamat avalambamānam pavitram karmakāle pāņāv upayojyam pavitram | rājati | maulau cūļāyām mānena pari. māņena tungi upnatā atyantapravěddhety arthaḥ | Abhandl. d. DMG. XIII, 4. 4 50 विचिन्त्य । यत्सा मन्मथमोहनास्त्रसमये सापत्रपा चारुणा वक्त्रेण' स्मितफुल्लगण्डफलकं व्रीडाविलोलेक्षणम् उन्मीलत्पुलकाङ्करं स्थितवती प्राप्तेव रूपान्तरं तन्वी तत्पुनरद्य चेतसि मम प्रादुर्भवत्यञ्जसा ॥७॥ तदिदानीमेव गाढतरतरणिकिरणक्लान्तामिव मेदिनी मेघः कठिनतपोविशेषतप्तामभ्युपपत्स्ये । यद्येवं' जया- विजयाभ्यां निवेदितो भावबन्धस्तस्या नन्दिना मह्य- मर्पितस्तदैवात्मानमपाकर्तुमिवावधारयामि । इति सवि- नयं परिक्रामति । ततः प्रविशति जयाविजयाभ्यामन्वास्यमाना तपस्यन्ती' पार्वती । पार्वती । वामाक्षिस्पन्दनं सूचयित्वा । हला' सहीओ" । आणन्दबाहसिसिरं अकारणं' फुरइ लोअणं वामं । मह मन्दभाडणीए जाअई एअस्स अज्ज किंण फलं॥८॥ 8 1 D vastrena. 2 H prāptaiva. 3 h RM om. tara; h °taranz°, D tarini H ºkiranai°; ktag m, ºpariklāntām. 4 K mcdinim evam kațina', RB medinim eva kathina. 56 D meghaś cātakīm iva vā tayor višeşatas tām; t0am, meghaś cātakim ivu kathinaº [kathinataraº). 6 H D R B °visesas tām, h °višesetaḥ tām, 0 °trastām tām samyag upapatsye; TK abhyavapatsye, Hh M abhyuputsye, D anupatsye. 7 T yady evu, K yadaiva, H yadyaiva, am Rande yadaiva, tam, yadaivam, g yad evam. 8 k tad ātinānam, h Rt Ba M tad evātmº, o tadaivam ālmº, g tad evam ātmº; k aparaktam, T h aparākarņam, K aparākantam, HDRB aparākartum, M varākam ivāvadhāraº. 9 om. K. 10 K add. Parvati. 11 T sahala. 12M sahio, ktam, ppiasahio (am, °io). 13 Alle Texte auBer M °vāhaº; T 'sisaram, 0 °śiśiram. 14 T K akalanam, Hh R Bg akalanam. 15 H °hainie. 16 K_jayeya. 17 k Mg edassa; M kim ņu aºja phalam. c) apākartum iva dātum iva | avadhārayāmi niścitavān abhavam | vartamāpasāmīpye bhūte lat (m,). Er übersetzt: „Her attachment towards me . . . is, I think, to point out how powerless I am":
51 1 3 4 5 6 जया । हला पव्वदि इत्थिआणं वामक्खिचलणं पुरु साणं' दक्विणक्विचलणं सुसउणं ति पोराणिआ भणन्ति । तधा मम्मधदाहणिक्करुणो वि परमेसरो' कस्स वि मुणिणो मुहेण तुमं अणुगिएिहस्सदि। पार्वती । सच्चं होदु पिअसहीए वअणं । शंकरः" । पार्वतीं दृष्ट्वा । क्वेदं तपः कठोरं वेदं सुकुमारमङ्गमबलायाः । दिवसः कुत्र घनोष्मा कुत्र कला" कमलकोमला" चान्द्री ॥९॥ अहो महान्तं तपःक्लेशमनुभवति" मामुद्दिश्य मञ्जुभाः षिणी। जया। विलोक्य । हला पबदि गहिदतण विअ पढमस्स- मो" जुवा को वि महापुरुसो" इदोमुहो" आअच्छदि"। पार्वती । आअदाणं अदिहीणं तुम्हेहिं अच्चणा 21 8 K and- 1 K purusānam, alle anderen auBer O M purisanam. 2 h susaina vati, tg suunam; k tag me tti. 3 K porānīyā k TH Dtagm, paürāņia, h pairāaņiū, RB paurāņiā, o paürāā. 4 k Khtay m, M bhaņandi. 5 0 om. tadha anu°; k Rt Ba g ma tahā, TK Hh M taha. 6 T KH Vammahai, die and-ren Mammahaº; tz ºdāhā°. 7 kt Oagm, Parumessaro. gāhiº, R anuganhi°, B anuggahi°. 9 m., 'salão; ktagm, add. Vijayā saccum bhanidam sahie Jaãe. 10 0 Sambhub. 11 Hh DROBca, Mca vā statt kalā. 12 TK om. kamala; h sitakamala'; o kamalusukomala. 13 t Bga mahattapaḥº; hºbhavati. 14 T Puvvayi, K Pavvai [so!), alle anderen Pavvaï. 15 k H h Rt Bag m, gahiaº: O gāhia", K gahiyaº; T 'utaņā; M °tana. 16 k T KOg pudai, h pusta, H R B pudha'; TO °massajo; M pudamumpajo. 17 R °purūso, O mūhāpuruso, alle anderen ºpuriso. 18 Tºmahā; M ido evva. 19 T K h ayacchai, alle anderen āacchai (M daccai). 20 K add. ātmahitam. 21 K āyadam, RB āadanam. 22 K adihimnam, O adahinam; TH add. mahinam, K muninam, h_mahinam, R nahinam, O mahina, a Mm, mahesiņam 4* 52 5 6 कादवा'। अहं उण जधापुवं णिअमं अणुचिट्ठामि । इति मौनमवलम्बते । शंकरः । निर्वर्ण्य । आभाति वल्कलवती पाण्डुक्षामा' मदीयविरहेण । प्रतिपत्कलेव चान्द्री संध्याशकलेन संवीता ॥१०॥ इति समीपमुपसर्पति । जयाविजये विष्टरमुपनयतः' । शंकर उपविश्य मार्गपरिश्रमं नाटयति । पार्वती सख्यौ विलोकयति । जयाविजये। वर्णिनं तालवृन्तेन वीजयतः12 शंकरः । हस्तमुद्यम्य । गतः श्रमो ऽस्माकमनन्यसामान्येन भवतीनां सौजन्येन । उभे" । सविनयम् । कुदो आअच्छदि महापुरुसो" । शंकरः" । अद्य" कैलासादागम्यते । जया। जइ" एव्वं" अग्धं पडिगेबहादु" महापुरुसो"। शंकरः । तथेत्यर्थ्यप्रतिग्रहं रूपयित्वा । भद्रे एकं प्रष्टुमभिल- षामो भवत्यौ । जया । पुच्छदु महापुरुसो"। 4 Rt Bag me 1 K kāduvva, o kadāvvā. 2 kto jjahā°, t, Oagm, jahā°, K H h R BM jahai. 3 h ºci°themi, o 'cidāmi. alambate. 5 R B pāmduti. 6 O samvalitā. 7 KM Jaya vi° upānayati. 8 0 Sambhuh. 9 RB mārgaśramam, ktagm, °khedam. 10 T rīksyate, K vikșate, H vilokate, h RBM vilokyate, DO °kayataḥ [D Pārvatīm]. 11 ktag m, sakhyau, om. TROB. 12 h °ti. 13 KH h gata, O apagatah. 14 T Jal, K Jayā, H h R Jayā Vi°. 15 M aa°cai; alle auBer T KM °puriso. 16 0 Sambhuh. 17 TRB ādya. 18 T jadi, K_jaji. 19 t! evamm. 20 K aggam, O agham. 21 TRB °gaṇhādu, 0 °gamṇhātumdu, K °ginnādu, Hh ºgiṇhādu, M °hadu. 22 Kpuruso; alle anderen auBer M°puriso. 23 kt Oam, tathā ity; hºparigraham. 24 k bhavatyā, D bhavatyai. 25 Hh R Jaya Vi°. 26 1 M pui. chidu, RB pucchait. 27 K °purūso, die anderen außer Mºpuriso.
53 3 शंकरः। कस्येयं दहिता के भवत्यौ किंनिमित्तं वासौ कठोरे तपसि वर्तते । जया। एसा णो पिअसही हिमवन्तस्स कम्पा पव्व- दीणामहेआ। अम्हे वि से पिअसहीओ जाविजए। अणुरूववरलाहणिमित्तं च से तवच्चरणं"। शंकरः। जन्मान्ववाये प्रथमस्य" धातुः" पिता गरीयान्गिरिसार्वभौमः । वपुर्मनोहारि वयश्च" रम्यं पदं च लोकादतिलोकमस्याः ॥११॥ तत्को नया" प्रार्थनीयो वरस्त्रिलोक्याम्" । जया। अत्थि" को वि महापुरुसो । शंकरः । को ऽसावात्मसौभाग्यविशेषदुर्विदग्धः कठि- नहृदयः जया। महापुरुस सुणाहि दाव । जं किल भणन्ति" वेआ 10 Sambhuh. 2 TK ke vā; h kau bhatyau (so!). 3 asau nur TK. 4 DO Jayā Vi°. 5 K yesā, R B eşā. 6 ktag m, Himavadassa, Th °vamtasya. 7 T imāa, K imāye. 8 t anurūvaº, h ºrū'va', 0 °rūvavalahaạimittam. 9/10 k a se, TH ho ca se, K ya assa, R assae, tam, a asse, B massae, g asse, M va se i. 11 h °ccalanam. 12 0 Sambhuh. 13 D janmānvaye 'syāḥ. 14 K prathitasya. 15 TM vapus ca, K allein vayas ca, alle anderen vacaś ca. 16 Alle außer DO kim amaya. 17 T vara imdralokyaḥ, am Rande trilokya, D naras, 0 °niyosti triº. 18 gM addhi. 19 K °purūso, die übrigen außer Mºpuriso. 20 0 Sambhub. 21 R B ātmano visesa°; D om. visesa, K °vidagdha. 22 T ºpurisā, K °purūsa, 0 °puruso, m, ºpurisa. 23 Ktg suņu, RB sunehi, M ņāhi; Ka M m, om. dava. 24 Khtagma bhanandi (°mdi). a) vedhasah Hiranyagarbhasyānvavaye kule (a).
54 4 a) 8 10 14 प्रहस्य । इत्यादि पठित्वा' । तं जेव्व परमेसरं पदि अहिलसन्ती' णो पिअसही तवोणिअमं अणुचिदि । शंकरः । पार्वती प्रति । भद्रे अपि' सत्यमेतत् । पार्वती । मौनमुन्मुच्य । महापुरुस जधा' आअक्खिदं सहीहिं तधा" मे मणोरधो"। शंकरः । आत्मगतम् । इदानीमात्मनिन्दनैरप्यविचालि चित्तमस्याः परीक्षिष्ये) परीक्षिष्ये' । प्रकाशम् । सहस्ततालं आलेपो भसितं विभूषणमहिर्वासः" पितॄणां वने" वेतालाः परिचारकाः प्रतिदिनं वृत्तिश्च भिक्षामयी। इत्थं यस्य शुभेतराणि" चरितान्याख्यान्ति सर्वे जना- स्तस्मिन्मौग्ध्यवशान्मतिस्तव रुचिं बध्नाति किं ब्रूमहे॥१२॥ अन्यच्च । जगत्त्रयीलोचनबालचन्द्रिका" कुलस्य रत्नं भवती" क्व भूभृतः । 1 H iti pūrvoktām gāthām pathitvā; TK h R BM schreiben die ganze Strophe. 2 K yavva, h eva, alle andern (außer am,) evva. 3 k tagma Paramessaram. 4 kt Oag om. padim, die anderen lesen paim, K payim, M piam; k T K htag M me °sandh. 50 anuchistai, T K °citthaji, alle anderen °citthai. 60 Sambhuḥ, Tom. 7 D 'pi. 8 K °purūsa, die übrigen außer OM °purisa. 9 ktag m2 jahā, die übrigen jaha. 10 K āyahlchilam, h aadhalchidam. 11 kta gm, tahā, K taḥ, die übrigen taha. 12 Alle manoraho. 13 0 Sambhun. 14 h sva 15 tg om. avicāli; 0 avacālya, am, avicalitam, M avicalitaº; D ava- 16 Th R B om. sa. cālyam asyāś cittam. 17 THRt Bagm, vibhusitam. 18 M paricārakas ca satatam. 19 K Sivetarāni. 20 Th DROg akhyamti. 21 KB janā; h mogdhyaº, O maugdhaº; T ºvaśā. 22 T bhavatah. a) ,Vernimm' es, Herr. Unsere Freundin rezitiert [!!] ,den die Veden nennen usw. und wünscht sich den Siva zum Gemahl“ (Gl). b) Gl ubersetzt pariks hier mit ,verwirren"! c) paretabhūmau (a); śmaśāne (m2). d) nayanānandakarīty arthaḥ (a).
55 4 20 क्व कृत्तिवासाः" पितृकानने' वस- नमङ्गलाचाररतिस्त्रिलोचनः ॥ १३ ॥ पार्वती कर्णी पिधाय) । । सन्तं पावं सन्तं पावं । शंकरः । यद्येवं ते मनसि दृढतरो निश्चयस्तर्हि विधुतुदं चान्द्रमसी यदि कामयते कला' । वरं वृणीताद्भवती' संप्रत्येव कपालिनम् ॥१४॥ पार्वती । "मुखवैवर्ण्य रूपयित्वा । जस्स” खु कुणन्ति णिअमा" संअ- ला" अवि मउलिणा" णमक्वारं"। तं गिरिसं णिन्दन्ती" किम" तुह" जीहा" ण होड् णिभिमा ॥ १५॥ om. tarhi. 6 tM param. 1 RB °vāsā vanakānane; 0 °kānanesu. 2 O vasan durācāraratas. 3 K sandam; M śāntam pāpaņ 2! 4 HDO Sambhut. 5 TK tava; ktag drº manasi; alle außer ktagm, 7 TK v?niyatām bhadre; h RB vrņētām; h bhavati. 8 kHht Pinākinam, DR kalāpinam. 9 h mukham vivarnya rūpaïtvā, D mukhe ve°; g nirūpayitvā. 10 kt a my jain kuocanti khu, Hh RB 0 jam khu lunati (0 °to); g jam lekhu kuvvamti, M_jam kha'. 11 tg niamāt. 12 Alle außer kh vi; K yamu. 13 Th R B M maulina, K motinā, 0 mauliņā. 14 T ņamomlcāram, M namaskāram. 15 k tama nindanto, K nindanto, Hh nidamtan, R nidati, o nidamti, B nimdati, g nimdato, M nimdamtam. 16 k H tag ma kim nu, K ki hu, h R Bkinhu, O I kim (om. u). 17 T R Btu. 18 kta my jihā, T jivhaņā (om. ņa), h jiºhā, RB jahaņā, M jihmaņā. a) gajacarmāmbaraḥ (a). b) ,Vor Abscheu die Augen [!] zuhaltend" GI. c) ,Da (!) Rabu sich gewählt die Mondensichel“ GI. d) kopavaśād iti bbāvaḥ (a). e) yam iti yamuddiśya namaskāram kurvantīty arthah (k nach der Lesart jam; āhnlich ma yan Sivam uddisya . . .). f) kalābhis saha yaitanta iti sakalāḥ savedārgā iti yāvat. nigamā vedāḥ yad vā sakalās sarve nigamā vedāḥ sakalaveda apity arthah. ,niyamāt" iti pāthe tu niyamenety arthah; sarve jana yam niyamena namaskurvantity arthah (a).
56 2 3 7 8 9 हला सहीओ' । महापुरुसणिन्दाअराणं ण तादिसं पावं जादिसं सुणन्ताणं । एसो एसो' उण बम्हणो ईसर- णिन्दाणिरङ्कुसमुहो' । ता अस्पदो 'ओसरामो । इति विस्रंसमानवल्कलमन्यतः परावर्तते । शंकरः । स्वरूपं प्रकाश्य । परिणाहिस्तनयुगलं" कृश- मवलग्नं क्षमेत किं गिरिजे । तव हस्तदानचतुरस्तप- सा" क्रीतो ऽयमस्मि" दासजनः ॥१६॥ इति पार्वत्या हस्तमवलम्बते । पार्वती सभयविस्मयप्रहर्ष पुलकिततनुः 1 प्रविन्नगण्डा प्रतिपत्तिमूढा" तिष्ठति । 1 k H h Rt Bag Mm, sahi, T sahi, K sahiyo, O sahio. 2 KO °purūsa', die übrigen außer TM `purisaº; k Htg "kāliņam, T °karaṇam, h R BM ºkāraṇam, 0 °kalaṇam, a m, ºkāriņam. 3 my na, t om. ņa; alle tārisam und jārisam. 4 km, suņamdānam, t sunu dava nam!! g sunu davanam !! 5 K yeso, alle übrigen esa (M esa sa). 6 T vuna, BB satha. i kt issara', gm, issarai. 8 T vosaramo, b osirāmo, k tag sarāmo. 9 T °valkam, O visrsamānavalkalakam. 10 0 Sambhuh. 11 D tog ºyugulam; kta pariņāhi stana”. 12 RB dana hasta'. 13 Mkta gm, hi krto, T krito, h tra krto, D nukłto, ROB krto. 14 K asti. 15 k °harsa. 16 gºgamại, TK prasvinnāngā. 17 K patya'. a) Denselben, den die Menschen all' verehren, Da er geschmückt ist mit dem Diademe [!!]. Wie muß sich dieser Mensch versündigen, indem er große Menschen tadelt; höre ihn nur, dieser Brahmane schmäht aber ganz ohne Scham den Siva; last uns daher fortgehen". So GI nach der schlechten Lesart von g. b) avalagnam kartr (a ma). c) stanabharam asahamānas tava kyśamadbyo bhankşyati (m, bhangain prāpsyati). ata eva tvayā sabāyam vidā gantum anucitam iti bhāvaḥ ... tava tapaḥprabbāveņa praņayikște mayi sambibite sati tvayā stanabbaravinamanmadhyabhangānapekşam na gantavyam; kim tv avalambanārtham mām bhajasveti bhāvaḥ (a m2). d) Ein Symptom der Verliebtheit bei Frauen. Die Lesart von TK stimmt nicht zu Kāmasūtram 274, Z. 8.
57 5 जया। पि पिअं णो पिअं णो संणिहिदो परमेसरो अम्हाणं सक्कम्मपरिणामेण । शंकरः । आविःश्रमाम्बुकणिकामङ्ग- लतां गाढमङ्करपुलकाम् । मण्डितपयोधरान्तामालि- ङ्य कृती भवाम्यहं गिरिजे ॥१७॥ तदिमां गान्धर्वेण विवाहेन पाणी' कर्तुमभिलषामि। जया। भअवं अम्हाणं पत्थणा तुए" कादवा। जधा सअलकुलाअलचक्कवट्टिणो तादस्स हिमवन्तस्स" घर- णिम्मिदविवाहकज्जे उवट्ठाविअ पच्छा इमं पडिच्छ। शंकरः" । सनिर्वेदमात्मगतम्"। इतः परं कथमिमां विहाय" वर्तिष्ये" । प्रकाशम् । भवतु"। लोकयात्रा न हातव्या"। 9 12 1 k tag mg Paramessaro. 2 TK sukamma', RB samkappaº; tgam, ºpaliº. 3 0 Śambhuḥ. 4 D °latatamkam amkuritapu. 5 TH ūmanditapayodharam, M O am, āmamdi. tapayodharām, H āmanditastanabharām, D manditakucabhārām, h āmamdalitapayodharam, RB ālambitapayodharām, tg manditapayodharām tvām. 6 K vayam krti. 7 bhavāmaḥ Harah girije. 8 h gāndharva. 9 0 पाणीएक. 100 abhavam. 11 T tu, K tuye, R B om. 12 kt Oagm, jahā, TKH b R BM jaha. 13 Kh ºkulāyala', die übrigen ºkulācalaº. 14 khta gm, Himavadassa; K om. 15 THROBM gharammi, K varam, h raghumimi; k H htoagma nimmia', T mammia', R B°nimmihai, K °cinnaviya”; T °vivāhakujo, HbRBg kajjo, K 'vivāho kajjo, 0 °viharajo; M °kajja; k uvatthia, a uvatthia, mp uvatthāa, T K HhROBM om., t uvatthātum; ktagm, om. pacchā, Kpacca, M pacca, Opacci; T immam, RB ima, tg mam, O tumam, M imam padamam pusiºjha. 16 0 Sambhub. 17 h sva° . 18 om. M tag mg, D vivahitām. 19 K om. bhavatu. 20 KO hantavyā. a) icchayānyonyasambhogaḥ kanyāyāś ca varasya ca gāndharvas sa tu vijñeyo maithunyaḥ kāmasambhavaḥ (km,). b) ... erlaube uns, daß wir bei den Hochzeitsvorbereitungen mitwirken dürfen. Śiva (bekümmert; bei Seite). Wie werde 58 3 4 जया। पञ्चछदिअसब्भन्तरे' जधा विवाहमङ्गलं भवि- स्सदि तधा' करीअदु। शंकरः । त्रिचतुरदिवसाभ्यन्तर इति वक्तव्यम् । तथा हि। क्षणमपि विरहे' मम प्रियायाः कलयति कल्पसहस्रकोटिसाम्यम् । "कतिपयदिवसप्रयोगमेनं कथमिव हन्त सहिष्यते मनो मे ॥१८॥ इति पार्वत्या हस्तं मुञ्चति । जया"। अम्हे गच्छामो विवाहमङ्गलं संपादेहूँ"। b) 1 kTKH h 0 pañcasadivasa, tagm, pañcadivasa', RB pañcasappadi°; T °divahamma tare, K °dvaha, H °diahal, h diahamam tare, R B°divahamattare, tag°divasamabdhantare, O°diva. hatare, M pamcasadivasāmamtare. 2 ktagm, jahā, T jahi, O jeha, KHhRBM jaha. 3 kam, huvissadi, h havisaºdi. 4 ktag m, tahā, die übrigen taha. 5 T karīyadu, Kh kariyadu, HROBM kariadu. 6 0 Sambhuk; T K R B tricaturi. 7 TK viraho. 8 D kāyasahasra'. 9 T °dimaniprai, K °dinavipra', b °divase. 10 K katham iha. 11 ta om. iti bis mulicati, k om. iti Pa°; h hastya. 12 DO Jayā Vi°. 13 h aho statt amhe; M gacchamho, k gacchammo; alle außer TK a M samvādedum. ich in Zukunft diese von mir ferne halten?" (GI). Diese Übersetzung ist entschuldbar wegen des mangelbaften Textes von g, wo das vihāya feblt. Auch a bat es nicht, und so glossiert dieser denn: kathain imām prārthanām vartisye nirvartisye? Jayayoktaprakarena leatham karisyāmity arthah. Abnlich my: imām sa. khiprārthanām katham varlisye nirvartayisye. a) kal)ānāņ sahasrakoțis tasyās sāmyam taulyam kalayati sampādayati bhajata ity arı haḥ. kalpa is a day of Brabma consisting of a thousand Daivayugas or 432 millions of years of mortals (a). Manu I, 69-72. b) katipayeșu parimiteșu divaseșv eva prayogaḥ pravṛttir yasya tam enam viraham (amy).
59 शंकरः । तथा क्रियताम् । वयमपि सप्तर्षीन्विवाहम- ङ्गलाय प्रेषयितुं गमिष्यामः । इति निष्क्रान्ताः सर्वे । इति चतुर्थो ऽङ्कः। 3 4 5 6 9 ततः प्रविशति कञ्चुकी' । कञ्चुकी' । आज्ञप्तो ऽस्मि सकलकुलाचलचक्रवर्तिना हिमवता यथा शिलाधर पूर्वद्युरेव" परमेश्वरप्रहिताः सारुन्धतीकाः सप्तर्षयः समागत्य लब्धवराया वत्सा- या दिवसमिमं विवाहमङ्गलयोग्यमकल्पयन् । तन- वतौषधिप्रस्थवासिनः” पौराः पौराः पुरं परिष्क्रियतामिति नियोक्तव्या इति । तत्पभोर्नियोगमनुतिष्ठामि । इति परि- क्रम्य सर्वतो विलोक्य10 भो भोः पौराः । संनह्यन्तां" विचित्राः प्रतिभवनमिह श्रेणयस्तोरणाना- मुन्नम्यन्तां समन्ताद्गगनतललिहः केतनानी पताकाः। 1 0 Śambhuk 2 K Siladharah. RO B °tikah. 5 M °gamya. 6 M 'varāya; K 'varāyāḥ Parvatyā; THb DROBM om. vatsāyā. 7 ktg dinam; TKH h D a Mm, idam. 8 k tagma bhavatā causadhi°, T Kh DO B bhavatā Oşadhi, H bhatā Osa', RB tāvad bhavatauº. 9 h 'kriyantām. 10 T K Hg valolkya. 11 DO om. paurah. sannihyantām. 13 t unnyesyantām. 14 T °liham, K °liha. 15 HD ketakānām. 3 om. K. 4 TD 12 M a) GI: „Uplängst kamen ... die sieben Rši's ... und befassen sich heute mit den Hochzeitssegenssprüchen für meine Tochter“ !! b) Oșadhiprastham = oşadhiyuktam prastham: a place full of medicinal herbs. Apparently this town was only a creation of Kalidasa's, which Bana merely copied. Cf. Kum. VI, 33-36. In Siva Purana and Brahma Purana no such name is given to the capital of Himavat (a).
60 2 3 9 संसिच्यन्तां' पटीरद्रवभरितजलैर्वीथयो मुक्तपुष्पाः' संप्राप्तो ऽसावुमायाः परिणय- दिवसो विश्वमाङ्गल्यहेतुः॥१॥ आकाशे । किं ब्रूथ । भवद्वचनात्प्रागेव सर्वमस्माभिर्द्विगु- णमाचरितमिति” । सर्वतो निर्वर्ण्य सहर्षम् । अहो अस्म- दादेशात्प्रागेव' प्रवृत्तमहोत्सवं" नगरम् । तथा हि । एषा वन्दनमालिका" विरचिता चूतप्रवालैर्नवै" 'रम्भास्तम्भपरिष्कृतेषु' भवनद्वारेषु संलक्ष्यते । आमन्द्रध्वनयः क्वणन्ति मुरजा मूर्छन्ति" तन्त्रीरवाः' शिञ्जानैर्मणिभूषणैस्तत इतो नृत्यन्ति वाराङ्गनाः॥२॥ 2 D mpuspam. 6 tg 1 K samsrcyantām. 3 D 'sāv agāyāḥ. 4 M divyamāngalya', T sarvamamgalya'. 5 K brūşe. bhagavadº ; D pūrvam eva. 7 T ācaryata eveti, K āracyata, H h DRBM ācaryata. 8 am, om. saharşam. 9 t, asmādi. 10 H kıta”, M prakrta', m, vrttaº; R ºmahotsava. 11 T va. dana', KD t candana'. 12 ROB cyūta”. 13 K rambāstamba'. 14 R samvalaksyate. 15 K āmantra, 0 āmamdadhvanayo. 16 0 ghunamti. 17 H mūrdhamti. 18 k 'svanāḥ, tag m, ºsvarāh. 19 Alle außer k Hha siñjānair. a) muktāni vikīrṇāni puşpāņi yeşu, te tatboktāḥ; puspākīrṇāḥ (a). b) ,(Zu einer draußen befindlichen Person.) Auf Befebl des Ehrwürdigen führten wir schon früber Alles mit verdoppeltem Eifer aus. (Blickt überall erfreut herum.) He! auf unseren Befehl wurde schon vorher die Stadt festlich geschmückt. Gl verkennt das prāg eva völlig. Es ist als Präposition in Verbindung mit bhagavadvacanāt resp. ādeśāt zu nehmen und zu übersetzen ,ebe noch der Befehl erging . Die Bürger sind so erfreut über die bevorstehende Hochzeit ihrer Fürstentochter, daß sie aus sich heraus. obne erst einen Wink von oben zu erwarten, ibre Häuser geschmückt haben. Auch der mit ākāśe eingeleitete Satz ist falsch übersetzt. Es muß natürlich heißen: ,Was sagt Ihr? Noch ehe die Weisung von dir Ehrwürdigem [das ist der kañcukin) erging, haben wir alles mit verdoppeltem Eifer ausgeführt. c) The plantain trees are used on festive occasions as temporary pillars on each side of the gateways. These trees and the garland of mango leaves are the sine qua non of every Hindu bousehold on auspicious occasions (a).
61 इतश्च। ॥ उत्सर्पदागरवधूपपरम्पराभिः प्रादुर्भवत्यभिनवी 'जलदागमो ऽयम् । उन्नद्धतोरणमणिप्रभया' स्फुरन्त्या' संजायते च शतमन्युशरासनश्रीः ॥ ३ ॥ अन्यतश्चामूः धवलारुणमेचकैरपाङ्गै- रपरामारचयन्ति रङ्गवल्लीम् । कुचयोर्युगलेन' पूर्णकुम्भा- न्पुनरुक्तानिव' कुर्वते मृगाक्ष्यः ॥ ४ ॥ b) 8 t 1 M utsarpadāmaravidhūpa”; 0 °dhūmaº. 2 T h R M jagada. 3 D unnidra', ROB udbhinnaº; h ºprabhavā. 4K ºprabhayā divi visphurantyā; t °sphuratyā. 5 D °svarāsamal. 6 tagm, api rāmā racayanti; Tāracayamti, h ācaramti — °vallī; tagm, 'vallīḥ; D patravallim. 7 D ºyugale, tog 'yugulena. 8 D patīrapamkān; Mkt? °kumbhāt. 9 Kuktaniva. a) Gl ganz falsch: , Indem die Frauen sich besuchen, scheint's Als ob die Regenzeit gekommen sei." !!! Ich weiß nicht, welche Beziehung nach Gl zwischen einer Damenvisite und der Regenzeit bestehen soll; sicher ist nur, daß er das āgaravadhūpa nicht verstanden und ein vadhū (,Frau“) herausgelesen bat. āgarava ist natürlich agarusambandhi , wie k ganz richtig glossiert, und der Sinn des Ganzen ist der: es wird so viel mit Aloeholz geräuchert, daß richtige Rauchwolken aufsteigen, die den Anschein erwecken, als sei die Regenzeit gekommen. adbivāsitadhūmāvalayaḥ jaladāgamabbrāntim utpādayantīti bhāyaḥ. jaladāgamaḥ varşāsamayo 'yam puro dịśyamānaḥ (a). b) amūḥ purataḥ samcarantyaḥ (a). c) raigavalli rāgarekha (am); raigavallim = bhaktiracanam: kolam iti Drāvidabbāşā (k). a erklärt seinen Text (apāngair api rāmā racayanti) mit tair api rāgadravyādisādhanair vināpiti bhāvah. Gl ganz falsch gleichen schlängelnden Lianen“ - 62 मयूखजालशोभा- सर्वतो विलोक्य । विक्षिप्तः 'सरभसमेष' पौरलोकै विस्फूर्जत्कनकरजःपिशङ्गदीप्तिः । प्रत्यग्रद्युमणिम माधत्ते" दिशि कौङ्कमः परागः ॥ ५ ॥ तदिम प्रवर्तमानं पुरपरिष्कारं प्रभवे निवेदयामि'। इति निष्क्रान्तः । ततः प्रविशति विवाहस्थानमधिवसन्हिमवान् । हिमवान् । पूर्वं नारदसूचनेन महता चन्द्रार्धचूडामणि- "र्जामातेत्यभवन्मनस्तदनु” तत्संप्राप्तिराकासिता"। लब्धो ऽसौ तपसा" मया दिनमिदं तस्याश्च वैवाहिक जातो" विघ्नगणानतीत्य कृतिनामद्याहमग्रेसरः॥६॥ शिलाधरः । उपसृत्य 19 । जयतु स्वामी। - 9 tg 1 k K H htg 'valokya. 2 k eva st. esa. 3 MKH h DR a ma visphurjat°, T visparjat°; K °raja°; K °diptah, RB °diptil, h °drptih. 4 K pratyugrai. 5 M kunkumah. 6 B tam imam, DOM tad idam, tga tad enam. 7 Vam, ºyisyāmi; D ºyāmiti. 8 0 nişkrāmati; kТRHhRtBg om. iti ni". viviktasthānam. 10 T KO om. HE. 11 Alle auBer TK abha- 14 H divam. vat pun'is. 12 Hh labdhāsau. 13 Tg tapaso. 15 TKH h DRB jātum. 16 THE DO °guṇān. 17 RO krti- 20 T jaya; 19 k upetya. man. 18 a ma pravisya upa'. K svāmin. a) a [und m.] erklārt mit saharsam; ,rabhaso vegaharsayoh iti Viśvaḥ. Die Bedeutung „ungestüm“ scheint mir aber besser zu passen. b) ādbatte vabati; anukarotīty arthaḥ (a). c) jāmātety abhavad avadhāraņā mameti seșaḥ (a); m, jā° mamāvadbāraņā abbavat. d) mayeti sesaḥ (a).
63 2 a) 8 हिमवान् । शिलाधर । किं पुरपरिष्कारः प्रवर्तितो भवता। शिलाधरः। स्वामिन् । अस्मदीयो ऽयमुत्सव इति प्रत्येक पौराणामभिमानः । तत्कथं परिहीयते पुरपरिष्कारः। सर्व' द्विगुणमाचरितं पौरैः । हिमवान् । शिलाधर किं सर्वे पर्वताः पार्वतीपरिग्र- हणमङ्गलं' द्रष्टुम मागताः । शिलाधरः । स्वामिन् । अवधार्यताम् । भूपङ्केरुहकर्णिकायिततनुर्मेरुः” सुराणां प्रियो योनीभूतभुजंगराजकषणस्निग्धोपलो मन्दरः । विन्ध्यो व्योमनि भानुमालिपदवीजङ्घालशृङ्गावलिः साकं संप्रति गन्धमादनमुखैस्त्वां द्रष्टुमभ्यागताः॥७॥ हिमवान् । अथ कैलासः किं करोति । 10 d) 1 T om. H. 2 ht om. S.. 3 K om. pura; sapari°; h °ro bhai pra'. 4 om. T. 5 Alle außer D O om. tat. 6 H h tarhi statt pari; RB om. pari. 7 O sarvair. 8 om. D. 9 K D toag ma grahai. 10 D vakrii. 11 T ºvali; h ºbrigālikās. 12 M gatah. a) Gl: ,Warum [!!] hast du denn die Stadt scbmicken lassen?" b) GI: „am Leib geschmückt mit Lotusarten seiner Halden.“ Eine völlige Verkennung des Sinnes, abgesehen davon, daß auch nicht eine einzige Lotusart auf Halden wächst. Es muß heißen: ,dessen Körper zur Samenkapsel für den Lotus Erde geworden ist“, d. b. der sich aus seiner Umgebung so erhebt, wie der Fruchtstand aus der Lotusblüte. c) yoktrībbūtaḥ = mantharajjubhūtaḥ (k); manthaguņībhūto (a m.), Der bhujamgarāja ist Väsuki. d) bbānumālino imśumālinaḥ sūryasya; padavī saraṇiḥ; tasyāņ jarghālā saiņcaraṇasamartbā śřigāvaliḥ śikharapan kuiḥ yasya saḥ (a m.). Gl auf dem Gazellen weiden und der zum Himmel reicht hinan" 64 2 3 5 6 शिलाधरः । स्वामिन् । स खलु जामातृपक्षस्थस्तेनैव' सार्धमागमिष्यति । हिमवान् । युज्यते । 'अथ” 'अथ” विश्वावसुप्रभृतय आगता गन्धर्वाः । शिलाधरः। आतोद्यपाणयः सर्वे गन्धर्वाः सवधूगणाः' । उपवीणयितुं प्राप्ता मानयन्तस्तवोत्सवम् ॥ ८ ॥ हिमवान् । आगताः किमप्सरसः सार्धममरैः । शिलाधरः । श्रूयताम् । विद्युदल्लीवितानव्यतिकरसुषमा व्योम्नि विस्तारयन्यः कान्त्या" नीलोत्पलानां श्रियमिव नयनैर्दिङ्मखे" दर्शयन्त्यः । ज्योत्स्नालक्ष्मी दिवापि स्मितरुचिविसरैर्विष्वगुत्पादयन्त्यः सर्वाः स्वरियोषाःसमममरगणैरागताःप्रीतये नः॥९॥ 8 9 1 om. R. 2 Dpaksas te°, tg 'paksasthitenaiva, a my paksasthenaiva. 3 h M sākam. 40 atha kim. 5 RB add. kim, tag m, add savadhūganāḥ. 6 K āto 'dya', D atodyaº. 7 M samarudgaņāḥ, Ď sasudrgº, O sāpsaro“. 8 Nur in k tag. 9 T °valli, h vali'; T Kg M °susumām. 10k vistārantyaḥ, K ºranyaḥ. 11 RB om. kantya-utpādayantyah. 12 K dvimukhe, t dinmukhair. 13 D visvam. 14 K ssarvās survāra', M svarvāsa', h svarvāmyoșāḥ. a) Kailasa is the residence of Śiva, and as such is a dependent on him, who is called Kailasanāthah (a). b) atha praśne (a m,). c) ātodyam vādyaviseṣaḥ; vīņeti yāvat. yady apy ātodyasabdas tadādicaturvidhe vādye vartate tathāpy atra upavīņayitum iti prakaraņād vīņāvācī. bastadbộta vīņā ity arthaḥ (a). d) vidyudvallīnām tadillatānām vitānāni vistārāḥ samūbā iti yāvat. tesam vyatikare misrane ya susama. parama Sobhā [tam] (a ma). e) GI: ,als hatten sie die Pracht des schwarzen Lotus." Botanik schwach! f) visvak sarvatah (ama).
65 10 लवृद्धां कौशिकी 9 वधूनां हिमवान् । शिलाधर'। यद्येवमन्तःपुरं गत्वा भवान्कु- पुरस्कृत्य समागताभिरप्सरोभिर्वत्सा पार्वती सम्यगलंक्रियतामित्यभिधत्ताम् । अलंक्रियाप्र- कारं च कौशिकी समागत्य मह्यमाचष्टाम् । किंचागतानां गिरीणां च सत्कृतये" तत्रभ- वता" संविधातव्यः सकललोकवस्तुसंभारः" । शिलाधरः । यथादिष्टं" स्वामिना तथा सर्व मंपाद- यिष्यामि । इति निष्क्रान्तः16 प्रविश्य17 नारदः। प्राङ्मया यदुपक्रान्तं कार्यं गुरु दिवौकसाम् । अन्तरायानतिक्रम्य तद्धि सिद्ध्यति सांप्रतम् ॥१०॥ इति" परिक्रम्यावलोक्य च । अयमध्यास्ते विवाहमण्डपं" हिमवान् । तदेनमुपसर्पामि । इत्युपसर्पति । हिमवान् । विलोक्य नारदः । अञ्जलिं बध्नाति । नारदः । हिमवन् अभ्युदयः खलु तत्रभवतः । हिमवान् । भवदुपक्षिप्तस्य फलमिदं बीजस्य । इत्या- सनमुपनयति । 19 26 अये नारद 27 11 ma 1 to om. 2 h ataḥpuram. 3 M om. bhavān : T kur.. dhavrttam statt bha° ltulal. 4 M om. apsarobhir. 5 K om. prakāram samvidhā. 6 Dt him. 7 D guhyam, O guptam statt mahyam; h D äcaşta, Mācaştatām. S T om.; am Rande bamdhūnām. 9 Nur k K D tag. 10 h satkriyatetrabhavati. atra. 12 T om. sam. 13 K sakalo vastu', h sakalo lokasam°. 14 h yad adistam. 15 h yamiti. 16 B om. iti nis. 17 Kom.; h viviśya. 18 D gurau. 19 DO antarāyam. 20 K samprati. 21 h om. iti. 22 RB °leramya cava. 23 TKM om. ca. 24 K H R O M °mantapam. 25 Nur in k tag. 26 om. K. 27 bom. aye Na; K Narada ity añja”; RB Nārado 'mjalim. 28 om. M. 29 hRB om. kchalu. 30 K bhagavadº. 31 H bijasyety; T om. āsanam. Abhandl. d. DMG. XIII, 4. 5 66 4 नारद उपविशति । ततः प्रविशति कौशिको । उपविश्य पार्वत्याः परिकर्मप्रकारं निर्दिशति । हिमवान् । किमलंकृता वत्सा। कौशिकी । भगवन् । कथयामि सर्वम् । श्रूयताम् । हिमवान् । अवहितो ऽस्मि । कौशिकी। असमग्रभूषणायास्तनुतरकौशेयवासधारिण्याः" । आलिप्तमङ्गमखिलं तैलेन सुगन्धिना तस्याः ॥ ११॥ हिमवान् । ततस्ततः । कौशिकी। मणिपीठवर्तिनी लशङ्केषु मन्द्रघोषेषु । अम्भोभिरमरनद्याः सखीज- नो विहितमज्जनां' व्यतनोत् ॥ १२ ॥" हिमवान् । ततस्ततः । S तां मङ्ग 1 om. M. 2 D om. tatah pravisati; T Kauculki; T K Hh DROBM om. upavisya; T add. Kaucukī, RBM Kausiki hinter upaviśya resp. wiederholen das Wort; RB pratikarma”; k T H h RBM abhinirdisati, K nidarśayantim upavisati; TH h DROBM add. Kausiki upavisati hinter nirdiſati. Die ganze Stelle ist offenbar korrupt. 3 TK sarvam. 4 k T Ktg M om. sarvam; M om. śrūyatām. 5 D smil 6 kg vasana, KRB vastra. 7 aM om. Hi-Kausiki. 8 D pithe°; M °vartininām. 9 D sabdesu. 10 TKH h DO mantra", R mandaº, M mantaº. 11 D °majjanam , M marijanam. 12 T stellt Strophe 12 und 13 um. a) kauseyam kosat [,Coconf] sambhutam. ,kauseyam kumikosottham“ ity Amaraḥ (a) 67 2 3 a) 4 6 7 कौशिकी। मङ्गलमज्जनविशदा क- पूरक्षोदपाण्डुरं' क्षौमम् । साधत्त जलदधौता द्यौरि- व शरदिन्दुचन्द्रिको दम् ॥ १३ ॥ हिमवान् । ततस्ततः । कौशिकी। चरणकमलं' तदीयं ला- क्षाबालातपेन" संवलितम् । अध्यास्त भृङ्गमाला "बलभि- न्मणिखचितनूपुरव्याजात्” ॥ १४ ॥ हिमवान् । ततस्ततः" । कौशिकी। बद्धा मणिमयकाञ्ची" तस्याः परिणाहशालिनि नितम्बे। 8 13 1 TKH °pāņdaram; 0 °pānduraksaumā; g ºkşomam. 2 B sā dhatte, O sāsvacha. 3 K jaladha°, D jalava", B jaladhautā. 4 T 'candra', h 0 °cadri", K. °Bhedham, 0 °Whedā. 5 a Mm., om. Hi°--Kau' 60 om. tatas. 7 T caranam alam 8 K adhyārya. 9 T Valibhin', K valabhir, alle anderen (außer my) valibhir (M hatte zuerst manibhirmaniº); tag drucken bhrºgamālāvalibhir, m, bhrngamālāvala°; H khacita am Rande. 10aM m, om. Hi Kau'. 11 0 om. tatas. 12 h 0 °kāmci. 13 RB parinaya°; H °sali. a) jaladapagamān nirmalikrtety arthah (a). b) bālātapaḥ udayakālabhavasūryaprakāśaḥ. ātapasya bālavisesanam arunyasiddhyartham (a). c) Valabhinmaņayaḥ = indranīlaratnāni (k). a liest bhụngamālāvalibhir maņi, faßt dementsprechend adhyāsta passivisch (= adhisthitam) und erklārt mani auch als indranilamani. 5* 68 4 पङ्किरिव' सारसानां" सुरस- रितः पुलिनमण्डलाभोगे ॥ १५ ॥ हिमवान् । ततस्ततः । कौशिकी। हारलता' परिणद्धा कुचकलशे कुङ्कुमारुणे तस्याः। सिन्दूरिते करिपतेः कुम्भे' नक्षत्रमालेव”॥ १६ ॥ हिमवान् । ततस्ततः । कौशिकी। कमनीयतानिवासः कण्ठस्तस्या" विचित्रमणिभूषः । सविधप्रसूनरत्नं शङ्खनिधिं" दूरतरमकरोत् ॥१७॥ 8 9 1 h pamktim. 2 T ºmamgalā°, Kºmandalābhubhave. 30 om. tatas. 4 Th karatalā, D karatālā, tagm, karata layugaº, M karatalapariº, 0 varataraļā. 5 tg parinaddhe. 6 T simjarite, h simdurite, M sindhūrite. 7 h kumbhena, 0 kubhe. 8 aM me om. Hi Kavi. 90 om. tatas. 10 K RtOB ag Mm, karņas, D karne syā. 11 K saviyatpra’, HR savidhaḥº, Da Mm, vividha; DR ºprasūtaº. 12 T nisimdhuram, a) sārasādām hamsānām (a m,). b) naksatramala saptavimsatimuktabhih krto hārabhedah (a m); saptavimsatimauktikā mālā (k). Bei der Lesart karatalayugapariņaddhe (g at) ist es mir unmöglich, die Konstruktion herauszubekommen. Gl übersetzt danach : „Ihr schönes Brüstepaar, auf dem die Hände Ihr ruhen, und das mit Safran gefärbt ist Es gleicht den Elefantendrüsen, wenn Sie schwitzen und bestrichen sind mit Mennig.“ m, glossiert: karatalayugena (Gauryāḥ vā prasādhayitryās sakhyāḥ va) hastataladvayena parinaddha baddha naksatramala . . . karipateh . . kumbhe . . . naksatramaleva ekavaliva rarāja. Die Marāțhi-Übersetzung lautet: तीच्या कुंकुमचर्चित कुचकलशावरि मुरम्य मणिहार सिंदूरलिप्तकरिपतिकुंभावरि तेंवि शोभला फार. e) prasūnāni puşpāņi; teşām ratnāni śreșthāni yasmin sa tam (a).
69 निषेवितु- हिमवान् । ततस्ततः । कौशिकी। मुक्ताताटङ्कयुगं प्रति- मुक्तं कर्णपाशयोरस्याः । मुखकमलमिव मागतममृतांशुबिम्बयुगम् ॥ १८ ॥ हिमवान् । ततस्ततः । कौशिकी। आयामिनोस्तदक्षणोरञ्जनलेखाविधिं वितन्वत्याः । पाणिः प्रसाधिकायाः प्रापदपाङ्गं चिरेण विश्रम्य ॥१९॥ हिमवान् । ततस्ततः कौशिकी। तस्या ललाटसीमनि" चन्दनपङ्केन मेनया लिखितम्"। आसीमितातपत्रं तिलकमनङ्गस्य दर्शितच्छायम् ॥२०॥ हिमवान् । ततस्ततः । 1- 10 K Sankhe sinduram, H samshani simduram, RB °nidhim sindu. ram: TKH h D anvakarot, R B apyakarot; k duram aty akarot, M duram anvakarot. 1 a Mm., om. Hi Kaui 2 B yugmam, M °yugalam. 3 TRB °mukta. 4 tag ma parsvayor', O kapalayor. 5 (H am Rande) DO mukham amalam, M °ramala nise . . samaga. tam". Prelchai. 7 O vicinvamtyāḥ, H h DRtg a M °vamtyāh. 8 M pani, T parsni, h pāmdim, D pandi. 9 D visrāmya, K parimrśyā. 10 aM mg om. Hi-Kani. 11 TK HD ROM °samni. 12 M lilchitah. 13 D āsid ātapapatram. O asitātapatratilakam rejenamgasya, B āsīc chătūtapatram. 6 K htg ma a) As Parvati's eyes were long, the hand of her toilet woman took a long time to reach the corners, and this too after taking rest now and then. Poetry requires to be seasoned with exaggeration, no doubt; but can exaggeration ever go further than this? (a).
70 2 3 कौशिकी। आगुल्फलम्बमस्याः कुन्त- लमन्तर्निगूढमन्दारम्'। संयम्य चतुरबन्धं सखी- जनः स्तिमितनेबमास्त' चिरम ॥ २१ ॥ हिमवान् । ततस्ततः । कौशिकी। अङ्गंभूषणनिकरी भूष- यतीत्येष लौकिको वादः । भूषणानां काम- पि सुषमामजीजनंस्तस्याः ॥ २२ ॥ हिमवान् यद्येवं सम्यगलंकृता वत्सा वत्सा तद्भवत्या बुद्धिविशेषेण । 4 5 अङ्गानि 7 8 9 10 नेपथ्ये । 11 भ्राम्यन्मन्दरकन्दराहतिचलत्क्षीरोदपूरोदर स्फूर्जद्वीचिपरम्पराकलकलप्राचण्ड्यवैतण्डिकः" । निर्घोषैः कुलशैलगह्वरगुहारन्ध्राणि' वाचालय- न्दिव्यः कश्चन दुन्दुभिः पटुरवः साटोपमाहन्यते॥२३॥ सर्वे16 ससंभ्रममाकर्णयन्ति । पुनर्ने पथ्ये । 1 0 °vilhdha. 2. Tāstam, Ra m2 ūsa. 3 aM my om. Hi- Kau. 4 Th anga. 5 K bhūşayaty eso. 6 T KH h DgM susumam; Thijanas, Ko janat, Dg janan, RB jamann asyah. 7 T add. Kausiki; H h D add. tatah 2 Kausikh (in D eingeklammert). 9 k om. 8 ktg tat samyagº; h samalamkrtā. tad. 10 Alle auBer T samnidhi. 11 tg ºcala”, a Mm, ºvalatº ; M °pārõdaraº; l om. pūroda. 12 ho rācyamdya, tam, ºproccanda', B °prāccandaº, M `poccandaº. 13 D nirghosalhi 14 K santati st. gahvara. 15 Ttg pararavaḥ, Hh paravaraḥ, D parataraḥ, 0 paritvarah. 16 T om. sarve; K sarvais.
71 7 जम्भारे भव पार्श्वतः” परिसरेणायाहि लक्ष्मीपते वेधः स्वस्त्ययनान्यधीष्व" मुनयः प्रब्रूत रौद्रीमृचम् । चन्द्रार्कावपि चामरे' विधुनुतं छत्रीभवाहीश्वर प्रष्ठां रुद्रगणाः प्रयात पवन स्पन्दस्व मन्दोदयः॥२४॥ हिमवान् । भगवन्नारद को ऽयं देवानामिव कोला- हलः श्रूयते । नारदः । सकलजगदुत्पत्तिस्थितिप्रलयहेतुरुयुष्यमाणम- हिमा" चराचरगुरुस्ते" जामाता चतुरं" विवाहवेष- मास्थाय सह देवगणैरित एवाभिवर्तते । अयं कलक- लस्तत्पुरःसरस्य" नन्दिनः "प्रोत्सारणायाः" । तद्भवा- नर्घ्यपाणिः" प्रत्युद्यातु" भगवन्तमिन्दुशेखरम् । ततः प्रविशति गृहीतविवाहोचितवेषः1 शंकरो देवलोकश्च" 3 hrsam. 1 Tºyāta ºpatih 2 T adhistha, D toag M adlhista, 1 adhişta, RB adhihi 4 T cāmarair; tga 'nutām, DO °natām. 5 TK cakriº, tg chattri bhavā°. 6 KOa I me presthā, DRB prothe. 7 B Raudra 8 O prayümtu. 9 Hb R om. HE. 10 Dom. bhagavan. 11 D tog pralayai ud'; utpusya”; K om. māna. 12 D 'carajagadgurus. 13 khD ROB a M m, cațulam, Htg catula. 14 K °purassadasya, Htg sara, hB°purrassa, DO°saradevanam, Rpurastya. 15 TK HD °ņāya. 16 T bhagavān. 17 K pratyudyetu, H °gacchatu. 18 ktg "vivāhaveṣaḥ, RB °hocitavihitaveṣaḥ; Mom. grhīta. 19 D devalas ca. T a) Jambhāre he Indra pārsvataḥ pārsvastho bhava Harasyeti Sesah (a) b) śubhāvaham mantram prasthānakālocitam āśirmantram ity arthah (a). c) ,Und wenn der Mond auch scheint, so schwingt die Wedel“ Gl!! d) chattrī chattradharo bhava; yad vā chattrībhava chattrarūpo bhava (a). m, hat nur die letztere Deutung e) protsāraṇāyā protsābanasya kolāhalah. yad vā protsāraņā pārsvasthajanadūrīkaraṇam (a). m,: protsāraṇāyāḥ pārsvasthajanadurīkaraṇasya kalakalah. Dieser Lärm rührt von den Empfangsfeierlichkeiten des Nandin her, welcher den Zug anführt“ GI.
72 1 6 शंकरः । शाङ्गिणं प्रति । अमरावतीमतिकम्य शोभते पुर- मिदमोषधिप्रस्थम्। शाी। किं परिहीयते महेन्द्रान्महीधरेन्द्रः" । हिमवानर्घ्यपाणिरुपसर्पति । शंकरः । अवलोक्य' । अभ्युद्गच्छति मामचलाधिराजः । तद्वाहनादवरुह्य यास्यामः । तथा' करोति । हिमवान् । 'अचार्मणानामपि” दूरमक्ष्णा- मकर्तृकाणां वचसामभूमिम् । जामातरं लब्धुममुं गिरीशं कियन्ति पुण्यानि मया कृतानि ॥ २५ ॥ इत्युपसर्पति । शंकरः विलोक्य11 । अतिगुरुचरणक्रमैर्वितन्व- नवनमितोन्नमितस्थलामिवोवीम् । 10 12 1 K purā da Oșadhiprasthaḥ; DROB Auşadhi°; M om. idam. 2 0 lim na. 3 D ºhiyate dya; om. Mahendrān; R Mahemdrā, B Mahemdro, O mahidharamahemdrān mahemdrah; D mahāmahendrān mahemdraḥ; THhtBg mahimahemdraḥ. K mahidharena, R mahidharamahemdrah, a M my mahidhrah. 4K om. avalolkya. 5 tg agādhirājaḥ. 6 D ruhya. 7 K ith tatha. 8 TKhD acarma, RBM ācar ma', g ūcārma, tā cūr'- maº; T ati. 9 TM °bhumil. 10 DM imam. 11 h avalokya. 12 K °kramair atanvann: 1 वितन्वन् नव० 13 TK avanamitonnataº: Hh ivormim. a) „Sollte Sollte denn der Indra der Erde dem Mahendra nachstehen?" Gl. b) carmaṇaḥ vikārāḥ cūrmaņāni. na cārmaņāny acārmaņāni. teşām acārmaņānām akşņām, jñānacakṣuṇām ity arthaḥ. — Even to eyes that are not covered with skin i.e. even to super-human eyes (a). Fast genau so m 2. c) akartykāņām akſtrimāņām vacasām vedarūpavākyānām apy - 73 8 विनयमुपदिशन्निवात्मभाजा- मयमुपसर्पति मामगाधिराजः ॥ २६ ॥ इत्यभिमुखमुपसर्पति । हिमवानय॑मुपहरति । शंकरः सप्रणामं प्रति- गृह्णाति । हिमवान्सलज्ज' मुखमवनमयति' । जामातरं पुरस्कृत्य हरिविरिञ्चिमुखाः" परिकामन्ति । ब्रह्मा' । हिमवन्" । कुत्र वैवाहिकी वेदिः । हिमवान् । इत इतो भगवन्तः। सर्व उपसर्पन्ति । बृहस्पतिः" । हिमवन् । प्रत्यासन्नो मुहूर्तः। तदाहूयतां दुहिता। हिमवान् । नेपथ्याभिमुखं" परिवृत्य । वत्से इत इतः । ततः प्रविशति जयाविजयाभ्यां सह पार्वती । पार्वती । अज्ज क्यु" मे मणोरधकप्पडुमो" फलं दंसेदि । जया । सस्मितम् । हला पवदि" एत्तिअं तुह पिअस- हीओ अम्हे वि जादा ।" 1 RB ivānvabhājām. 2 om. tg. 3 tag my grhnati, 0 pari. 5 TDRM avanamati, K h avanayati. 4 K om. Himavän; DROB salajja; M om. mukham. 6 K om. Hari; to Bg Virancid, D °Vidhi. 7 a Mm, Brhaspatiḥ. 8 M om., Dt agm, bhagavan. 9 K vaivāhika. 10 tag vedi. 11 Ktg bhavantah. 12 TRB Bra”, K Brahmā, h Brū° ; M om. Himavan. 13 tg om. tad-ttak; h tada tad; O a dhulam. 14 R om. mukham; O nepathyamukham; a add. vilokya. 15 om. KO: T add. ätma. 16 T K H R 0 B M khu. 17 Alle manorahaº. 18 kt Bag my damsei, H damsehi, 0 dasei. 19 T halā va Pavvanī; k hğ Pavvaž, die übrigen Pavvai. 20 T ettiam mhe, K yattiyam kalam, RB etthi ahme, 0 etuham; K tuha amhe; k abhumim avisayam (a). akartykānām apauruseyānām vacasām vedaväkyānām api ... (m2) a) itaḥ param Bhavapatnī bhavisyasi ; āvām sakhītvena na ganayisyasīti Jayāyāḥ hidayam (a mo).
74 3 - 6 7 । इत्युपसर्पति । 12 पार्वती। सासूयम्' । हला विजए किं एसा भणदि। विजया । हला पवदि' एसा सरसालावकुसलत्तणं दंसेदि ब्रह्मा । शाङ्गिणं प्रति । भगवन् । सर्वे देवाः" सह भूतगणैर्यथास्थानमुपविशन्तु" । सर्वे तथा कुर्वन्ति । हिमवान्' । अस्मत्पक्षाः कुलपर्वताश्च" कैलासेन समं वामपार्श्व" उपविशन्तु । कुलपर्वतास्तथा" कुर्वन्ति । शंकरः । पार्वतीं विलोक्य । आत्मगतम् । एषा विशेषरम्या" विवाहवेषेण मोहनेन दृशाम् । प्रतिभाति मानसे मे मदनसहस्राणि कल्पयन्तीव ॥२७॥ बृहस्पतिः । भोः शंकर वध्वा" सहास्यां विवाह- वेदिकायां प्राङ्मुखी वर्तेथाः । शंकरः7 पार्वत्या सहोप- विशति । 26 ppiasahio ahme vi, T piyasahio, HhM piyasahio (M pia") via vaam (H ahme a. R.), RB ppiasahiyo (B °ye) via tvaam, tam, ppiasahio vi avam, & ppiasahio vi vaam, o ºvi avaam? Alle jāā. Statt amhe vi jādā baben TK: ido varam de viaevvam [K bhayavam] Paramesaro piasaho [K piya). Pā° kim iņā [K imiņā] pasamgeņa? Jayā. ei pavahammim tinneņā vaā via vaam jaa (Kņayi pavahammi tiņņena vi vayam jāyā. chāyā: nadipravāhe tirnenāpi vayam jātał). 1 Kom. sāsūyam. 2 TKH h ROB Vijaye. 3 k TtB agm, bhanaë, K bhaņayi, HROM bhaņāi, b Thaņādi. 4 kHR to Ba Mm, Pavvaë, T h Parvai, K Pavvayi. 6 tog °lapa'; tg pesalai. 7 k Tht Bagm, damsei, o dasedi, M damsadi. 8 k om. ity upaº. 9 D Br. 10 om. K. 11 T devagaņāḥ, K asmadiyāh. 12 D bhūtaºsaha. 13 0 °sthanasthānam. 14 h om. He°; RO om. Hi-kurvanti. 15 D 16 K om. mapārsva; alle außer kRO pārsvam. 17 k Rt 0 B a gm, parvatās ca tathā. 18 h sval. 19 T visesa°, D rramya. 20 k drsoh, Dt Bagma drsa. 21 M manasam. 22 k TH Brahmā. 23 tg bho, k bhos, alle übrigen om. 24 T Parvatyā, a. R. vadhvā. 25 Kom, asyām. 26 tag M om. vivāha. 27 om. T. 5 K yesā. om. kula.
75 - 3 12 शंकरः । आत्मगतम् । नन्दितनयनचकोरा नवनवलावण्यकौमुदीविसरा'। उत्कूलयति मनो मे सैषां जलधिं कलेव चान्द्रमसी॥२८॥ बृहस्पतिः' । अग्निमुपसमाधाय । शंकर त्वदीयेन पाणिना पार्वत्याः पाणिमवलम्बस्व । शंकरस्तथा करोति । पार्वती पुलको दमभिनयति । शंकरः । आत्मगतम्' । आभाति बालिकेयं पाणिस्पर्शन पुलकितावयवा । अभिनववसन्तसङ्गादाविर्मुकुल्लेव बालचूतलता ॥ २९॥ बृहस्पतिः" । वधूवरी पावकं प्रदक्षिणीकुरुतम्" । उभौ तथा कुरुतः । पार्वती शंकरमवलोकयति । शंकरः प्रत्यवलोकयति । पार्वती दृष्टिं परावर्तयति । शंकरः । आत्मगतम् अवलोकनाय लोला दृष्टिरियं मृगंदृशो निवृत्तिमती। गत्वा प्रतिप्रवाहं राजति शफरी निवर्तमानेव ॥ ३०॥ बृहस्पतिः पार्वत्याः पाणिना" लाजाञ्जलिं' कारयति । पार्वती धूमाक्रमेण वैक्लव्यं निरूपयति । 1 K om. Sam -- nayand' ; Hh D RO Bg om. Sam'. 2 sval. 3 B nindita; T" Ocakorakā. 4 h kanakanala 5 D utkalayate, O uthalayati. 6 tg jaladhim saisā. 7 T Brai, H Bramº. 8 h upasamäpäya. 9 K tvaddahşiņa; M tvadiya. 10 K bhedham. 11 h sva. 12 M sanga viii; D avi. 13 T R B °ejala. 14 Alle außer Kh Brahmā. dakşiņa, H+ 0 °ņām, a g Mm, °ņam, D praņāmi°; alle außer Kk 0 °kurutam. 16 h sva; M om. ātma'. 17 TK mrgi. 18 M nivrttim eti. 19 K pāram jaladhe”. 20 K Sabari. 21 KM nivrtta', h nirvarta”. 22 T KD Bra(hmā), H Brr [so!]. 23M om. pāņinā. 24 t jalāñjalim. 25 ka Mm, kramanena, K °kramana. 26 T vaikalyam. a) „It would be better to take abhinava with sanga“, meint a. b) avalokandya mām drastum lola salrsna upiti sesah (a). c) saphari pātukamatsyeva (a); matsyanganeva (m.). 15 Th pra 76 3 4 1) 6 शंकरः । आत्मगतम्। प्रस्विन्नगण्डफलकच्युतपत्त्रलेखं" धूमाभिषङ्गगलिताञ्जनपाटलाक्षम् । 'म्लायद्वतंसकुसुम मुखमायताक्ष्या- श्चित्ते ममार्पयति कामपि रागमुद्राम् ॥ ३१॥ बृहस्पतिः । शंकरं प्रति । शंकर पार्वत्याः पादकमलं पाणिभ्यामश्मानमारोपयतु भवान् । शंकरः स्मयमानमुख- स्तूष्णीं तिष्ठति"। कुलपर्वताः" । ससंभ्रमम्" । भगवन् प्रमाणभूतेन" पुरो- घसा यदुच्यते" तदनुष्ठीयताम्" । भूतगणाः । ससंरम्भम्"। कुला कुलपर्वताः । कथमिव निय- म्यते त्रिभुवननियन्ता" नीललोहितः । ब्रह्मा" । सस्मितमुभयानिवार्य' । सकलजननियामिका स्वतः प्रमाणभूता श्रुतिरेव सम्यगित्थमभिदधाति तद्यथोक्तमनुष्ठीयताम् । 1 K Saikaras tan. nivarayati ; om. almdi-mamarpayati. 3 T phāla st. ganda; M °phalamacyuta”, DO °phalakāyatapatraº. 5 M mlānāvatamsa”, 23 24 25 4 tag m2 2 h sva. dhūmānuº Rt Bagm, 'vasantaº, 6 TKH DROB Bra(hmā). 7 om. tag ma. 8 om. TKHI DRO BM. 9 TK bhagavān [so auch M!] [K bhagavat] pānibhyām. 10 hom. tushim. 11-K tusnam aste. 12 K om. kula. 13 Alle außer kt Bag sasamrambham; M om. bhagavan. 14 D praņāma". 15 M yadyu- 17 k sasambhramam. cyate. 16 TK tat samyay anuº. 18 om. 0; T dafür kupitaḥ, K kupitaḥ. 19 H katham katham iva, M kim katham iva. 20 K om. niyamyate tribhu. 21 K Flimavān, h Br. 22 K om. ubhayan. 23 Kºniyāmi, D ºmakā. 24 K sva. 25 T & T (ta. a) pattralekheti gandasthale sindūrādidā racitasya tilakavišeşasya nāma (a). b) mlāyanti glānim ápadyamānāni bomāgnitāpavasād iti seṣaḥ. Vasantakusumāni vāsantikapușpāņi avataņsabhūtānīti seṣaḥ (a). e) ragamudram drdharāgam arpayati nidadhati (a).
77 7 S 12 13 11 17 शंकरः संकुचिताभ्यां पाणिभ्यां पार्वत्याः पादकमलमश्मानमारोपयति । बृहस्पतिः कर्मशेषं समापयति । शंकरः पार्वती च ब्रह्माणं प्रणमतः । ब्रह्मा । हस्तमुद्यम्य । सकलजगतां' सवित्रोरनन्यसामान्यमस्तु" वां प्रेम । भुवनभयभङ्गदक्षो भवतु कुमारोऽपि तारकध्वंसी॥३२॥ इत्याशिषं प्रयुङ्क्ते । प्रविश्य वृद्धपुरंध्यः"। अमोरासमसरीराणं अस्मोम 'प्परूढपेम्माणं जोहाणिसाअराणं तुम्हा- णं होउ" को वि अणुराओ ॥ ३३ ॥ इत्यार्दाक्षतारोपणमाचरन्ति16 | नारदः । उत्थाय साञ्जलिबन्धम् । भगवन् । देवकार्यहेतोः कृतापराधं कन्दर्प पुनर्गृहीतवपुषं पादकमलसेविनं" च भवाननुगृह्णातु । 1 T amcitābhyām pā pāņibhyām, H h R B ākumcitābhyām, DOM kumcitābhyām, K dafür salajjāsmitam. 2 RB om. Parvatyah. 3 RB pada°. 4 THD Bra. 5 ktg samāpayan vadhūvarau Brahmūņam praṇamayati; K om. Brahmūņam; DO parimamatal. 6 K Brhaspatiḥ (so auch M mit ?] hastābhyām ud 7 K jagajjanitror; M pitror. 8 K premā. 9 h om. bhaya; RB °bhaya. 10 D pratyukte. 11 a vrddha' praviśya; 0 vadhvyaḥ pu”. 12 M Sariranam, Th °sarinam, K °sirinam. 13 KHRO, 'parūdhaº, h ºpaparūdha”; B om. rūdha; t T K Ab R O BM rūdhayādha”; TO ‘pommānam, K 'vammānam, : 'pammānam, M peănam. 14 Th ROB jonņā°; K jonnāņamsādharanam; M add. via. 15 Alle Texte hodu; K ko vi hodu anurayo; 0 °rato. 16 0 aracamti. 17 K tathā deva'; That tathā am Rande; D om. deva. 18 Alle auBer Do pada [M pata]; D om. kamala; h°sevanam. 19 T H R M Bhagavan; K °grhnitat, 8 °grəhiyatām, die übrigen ºgrhạītām. a) savibroh janayitroh (a ma). b) ivety atrādhyāhāryam (a). 19 78 1 a) शंकरः । यथा रोचते तथा भवतु । ततः प्रविशति रतिवसन्ताभ्यां सह पूर्वाकाराधिकविग्रहः' कामः । नारदः । हस्तेन निर्दिशन् । 'माधुर्यसौरभतरङ्गितचापबाणः सख्युः करं समवलम्व्य शनैरनङ्गः । आयाति रुद्रनयनानलदग्धकायः पूर्वाधिकः कथमहो" ललनासमेतः ॥ ३४॥ सर्वे विस्मयं रूपयन्ति । हिमवान् । सहर्षम्। पुण्येरेव पुरातनैरुपनतैर्देवेन विश्वात्मना पुत्री भूरिगुणावदातचरिता' पाणौ गृहीता मम । देवानां च मनोरथः परिणतः प्राप्यानवयं वपु- लॊकानन्दकरः स्मरोऽपि नयनातिथ्यं विधत्ते" पुनः ॥ ३५॥ पू 9 1 tg om. kārā. 2 Nur bei Tk. ktag Mm, baben für diese Zeile sarve; g add. nirūpayamti. 3 TK lesen : āyāti soyam araviņdadalāyatākṣaḥ bhūyo vapur bhuvanamohanam ädadhānah mādhuryaº; D 'cāpabāņo Ratyā, sadādaraparişkrtavāmabhāgah sakhyuḥ ... Anamga āgatya Samkarapade prañanāma mūrdhnā; Hh ROBM om. āyāti— ºsametaḥ. 4 OB savismayam, M digbhramam; htagm, nirūpayamti. 5 om. H; tag add. yathā, t, add, tathā. 6 O abhinavair st. upa', D dafür bhagavatā; M om. rupanatai. 7 M bhūtaguņā”. 8 R grhītvā. 9 om. h; H nur lokā; nandakaraḥ a. R.; TK °kara. 10 K vidatte. a) capabanau yasya sah. mādhuryatarangitacāpaḥ svadamānekşudaņdanirmitadhanuh saurabhatarangitabāṇaḥ sugandhipuşparacitasarah iti yathākramam anveti (a). b) katham aho iti vismaye (a). c) Gl schon, aber falsch: „Der Liebesgott, der Götter Wonne, hat Nun wieder seinen Körper ohne Tadel; Die Welt wird er mit Freude ganz erfüllen Und wird die Blicke schöner Mädchen fesseln.“ 79 9 ब्रह्मा'। किमतःपरं ते प्रियमस्ति । हिमवान् । समधिगतसकलमनोरथानां नः किमतः परं प्रार्थनीयम्'। तथापीदमस्तु भरतवाक्यम् । पर्जन्यो वृष्टिमिष्टां प्रदिशतु जगतो भद्रसंपादयित्रीं शश्वत्सस्यैः प्ररूद्वैर्भवतु पुलकिता सर्वतो भूतधात्री। वर्धन्तां वीतविघ्नाः स्फुरदुपकृतयः संपदः सज्जनानां" नित्यानन्दो महेशो निरतिश- यसुखप्राप्तये" कल्पतां वः ॥ ३६॥ इति निष्क्रान्ताः सर्वे । इति पञ्चमोऽङ्कः । इति श्रीबाणकविकृतं पार्वतीपरिणयं नाटकं संपूर्णम् । yam asti. 1 tagm, Samkaraḥ; alle außer ktagm, om. Brahmū— Hº“. 2 Dt Oag Mm, om. nah. 3 TKH h itah 4 a Mm, pri- 5 D jagatām. 6 h R B °tri. 7 M vartantām. 8 D 'vidyāḥ. 9 T saradº 10 T niravadhikasukhamprāptaye. 11 Nur k naḥ, alle übrigen vaḥ. a) Gl: „Ihr Freund und Gönner, trotzet den Gefahren Und mehret Gut und Habe aller Menschen" !!
80 ॥ छाया ॥ 8, 12 2, 6 आर्य इयमस्मि । 2, 9 आर्य तत्पुनरभिनवं कस्य कवेः कृतिर्भविष्यति । 3. 3 आर्य अन्येषु नाटकेषु वर्तमानेषु कथं तत्रैव तत्रभवतो ऽभिलाषः । 3, 9 यद्येवं युज्यते । 3, 12 आर्य अनेन परिणयप्रसङ्गेनास्माकमपि वत्माया बालचन्द्रिकाया अनुरूपवरलाभ- महोत्सवः कथं भविष्यतीति निरन्तरं चिन्ताकुलं भवति मे हृदयम् । 8. 7 यथार्यपुत्र आज्ञपयति तथा विवाहमङ्गलयोग्या संवृत्ता। ममापि रात्रिंदिवं भाविते ऽस्मिन्नेवार्थे निहितहृदयायाः । किं लक्ष्यते । 9, 3 यथाज्ञपयत्यार्यपुत्र: । 18, 10 श्रुतं मया विश्वाधिक: पुरुषो नाथ इति । 14, 2 आज्ञप्तास्मि नन्दीश्वरेण यथा वासन्तिके नि- यमस्थितस्य नीललोहितस्य पूजापुष्पाणि नन्दनवनादानयेति । तद्य- थादिष्टं नन्दीश्वरेण तथाकाशमार्गेण गत्वा सौरभवासितदिशामुखानि कल्पद्रुमकुसुमानि नन्दनवनादवचेतुं गमिष्यामि । 14, 8 तारकासु रबन्दिग्रहणसाध्वसशङ्कितो ऽप्सरोजनो महामेरुगुहानिलीन आसीत् । अहं पुन: कुबेरनन्दनं नलकूबरं क्षणमपि विहाय जीवितं धारयितुं न पारयामि । ततस्तमेवाभिसरामि । 14, 13 अये प्रियसखी रम्भा समागच्छति । तदुपसम्येिनाम् । 15, 1 अये हिमवत्कटक- निवासिनी वनदेवता वासन्तिका । भद्रं प्रियसख्याः । यसखि किमत्रागता । 15, 4 तारकासुरबन्दिग्रहसाध्वसशङ्कितो ऽप्स- रोजनो महामेरुगुहानिलीनो वर्तते । 15, 6 सत्यं स तादृशो दुष्ट- शीलः । 15, 7 कुबेरनन्दनं क्षणमप्यदृष्ट्वा न शक्नोमि जीवितं धार- यितुमिति प्रियसखी सुष्ठुतरं जानाति । 15, 10 स्फुटं जानामि । प्रसिद्धः खलु युवयोरन्योन्यानुरागः । 15, 12 ततो ऽहमाकर्णाकृष्ट- मदनकोदण्डनिरन्तरनिःसरच्छरनिकरजर्जरितहृदयाभिसरामि वञ्चयि- 15, 3 प्रि- - .
81 17, 5 40. 15 वा सखोजनं नलकूबरम् । 16, 3 युज्यते तादृशस्यानुरागस्येदृशो व्यापारः । 16, 5 त्वं पुन: कुत्र गच्छसि । 16, 6 निध्यातनिज- स्वरूपस्य लोचनमात्रवाडवस्य भगवतो नीललोहितस्य पूजापुष्पाणि नन्दनवनादानेतुमाज्ञप्तास्मि नन्दीश्वरेण । 16, 9 प्रियसखि अस्त्य- भिनवस्तत्र वृत्तान्तः । 16, 10 अन्यः को ऽपि नास्ति । पितुर्निदे- शेन सपरिजना पार्वती दिवसे दिवस आगत्य महादेवमाराधयति । 17, 3 किमाराधनस्य फलम् । 17, 4 परमेश्वरप्रसादः । युज्यते । गच्छ त्वं प्रस्तुतं कार्य कर्तुम् । अहमपि यथासंकल्पितं कर्तु गमिष्यामि । 26, 11 अहो अत्याहितमापतितं यत्खण्डपरशुर्जेतव्यः । 40, 6 कुबेरभवनानिवर्तमान यौषधिप्रस्थनगरे यो मयाकर्णितो वृत्ता न्तस्तं स्वामिने विज्ञपयामि । 40, 18 जयतु जयतु भर्ता । कुबेरभवनात् । 40, 17 नीललोहितस्य निटालाग्निकीलजालेन कथा- वशेषितः काम इति सर्वो भणति । अन्यच्च किमप्योषधिप्रस्थनगरे । 41, 4 मन्मथदाहेन भपमनोरथा परमेश्वरमेव पतिमभिलषन्ती पार्वती कठिनैस्तपश्चरणैरात्मनो ऽभिलाषं पूरयितुमीहत इति । कया देव्यैवं भणितम् । 41, 11 परुषस्तपोविशेषस्तव पुनरङ्गं शिरी- षसुकुमारम् । व्यवसितमेतत्कठिणं पार्वति तस्माद्दुष्करमिति प्रतिभाति । 42, 1 .अस्त्यनुमतं तेन । 42, 4 तथेति । 44, 7 सखि विजये तप- शरणे कृतमत्या गोर्या मनोरथकल्पद्रुमः कदा फलं दर्शयिष्यति । 44, 9 सखि जये तथा मन्मथदाहपरुषहृदयो निष्करुणतया प्रथमं नि- दर्शनभूत: परमेश्वरो यदाहृदयो भविष्यति तदा फलं दर्शयिष्यति । 45, 1 सखि मम पुष्पकरण्डकं पूरितं पुष्पैः । तव पुनः कथम् । मम पुनरर्ध पूरितम् । अवशिष्टं पूरयिष्यामि । 45, 6 भगवन् । वन्दावहे । 45, 8 आवां हिमवत: कन्यकाया गौर्याः प्रियसख्यो । तपश्चरणनियमस्थितायास्तस्या देवपूजापुष्पाण्यवचिनुवः । अनुरूपं वरं लभेयमिति । 45, 15 यं किल भणन्ति वेदा नित्य- युवानं पुराणपुरुषं च । य: किल धारयति नित्यमीश्वरशब्दं च चन्द्र- लेखां च । एषा न: प्रियसखी तमेव परमेश्वरं पतिमभिलषन्ती महेन्द्र- प्रमुखांल्लोकपालानवमन्य तपश्चरणं करोति । किं च मन्मथदाहिवैरा- त्पितुर्गृहं प्रविश्य बलीय उत्कण्ठितासीत् । 46, 7 पाण्डक्षामशरीरा 41, 8 मेन- 45.3 45, 12 Abhandl. d. DMG. XIII, 4.
82 झटिति किल नमवदनसरसिरहा । क्षीणा पार्वतीनलिनी पशुपतेर्वि- रहग्रीष्मेण । 47, 1 अतः परं शृणु । चर्चा वारयति चन्दनाद्रि- पवनस्पर्श न संमन्यते शय्यां पल्लवकल्पितां न सहते चन्द्रातपं निन्दति । नो वा पद्मपलाशनिर्मितस्तनप्रावारकं क्षम्यते सा नीहारशिलातले शृणु परं तापातुरा वर्तते । 47, 7 पश्चात्कमप्युपायमपश्यन्ती तपश्चरणैः परमेश्वरमभिमुखीकर्तु प्रवृत्ता तीव्रनियमं करोति । 48, 1 अन्योन्यं पुनः सुमहान्दृष्टिरागः । अतः परं स एव जानाति । 48, 7 भग- वन् । एवमावयोः प्रियसख्या व्यवसितं यथा परमेश्वरमेव पतिं लभेय । अन्यथात्रैव शिखरे कठिनैस्तपश्चरणैर्विलीना भवेयमिति । 49.3 आवामपि प्रियसख्याः पूजापुष्पाण्युपहरावः । 50, 12 हे सख्यो आनन्दबाष्पशिशिरमकारणं स्फुरति लोचनं वामम् । मम मन्दभा- गिन्या जायत एतस्याद्य किं नु फलम् । 51, 1 सखि पार्वति स्त्रीणां वामाक्षिचलनं पुरुषाणां दक्षिणाक्षिचलनं सुशकुनमिति पौराणिका भणन्ति । तथा मन्मथदाहनिष्करुणो ऽपि परमेश्वरः कस्यापि मुनेर्मु- खेन त्वामनुग्रहीष्यति । 51, 5 सत्यं भवतु प्रियसख्या वचनम् । 51, 12 सखि पार्वति गृहीततनुरिव प्रथमाश्रमो युवा को ऽपि महा- पुरुष इतोमुख आगच्छति । 51, 14 आगतानामतिथीनां युवाभ्या- मर्चना कर्तव्या । अहं पुनर्यथापूर्व नियममनुतिष्ठामि । 52, 11 कुत आगच्छति महापुरुषः । 52, 13 यद्येवमर्थ्य प्रतिगृह्णातु महापुरुषः । 52, 16 पृच्छतु महापुरुषः । 53, 8 एषा न: प्रियसखी हिमवतः कन्यका पार्वतीनामधेया । आवामप्यस्याः प्रियसख्यौ जयाविजये । अनुरूपवरलाभनिमित्तं चास्यास्तपश्चरणम् । 53, 12 अस्ति को ऽपि महापुरुषः । 53, 15 महापुरुष शृणु तावत् । 54. 1 तमेव पर- मेश्वरं पतिमभिलषन्ती नौ प्रियसखी तपोनियममनुतिष्ठति । 54, 4 महापुरुष यथाचष्टं सखीभ्यां तथा मे मनोरथः । 55, 3 शान्तं पापं शान्तं पापम् । 55, 8 यस्य खलु कुर्वन्ति निगमाः सकला अपि मौलिना नमस्कारम् । तं गिरिशं निन्दन्ती किमु तव जिह्वा न भवति निर्भिणा। 56, 1 हे सख्यौ महापुरुषनिन्दाकराणां न तादृशं पापं यादृशं शृण्वताम् । एष पुनर्ब्राह्मण ईश्वरनिन्दानिरङ्कुशमुखः । तदन्यतः सरामः । 57, 1 प्रियं नः प्रियं नः । संनिहित: परमेश्वरो ऽस्माकं 83 सत्कर्मपरिणामेन । 57, 8 भगवन् । अस्माकं प्रार्थना स्वया कर्त- व्या । यथा सकलकुलाचलचक्रवर्तिनस्तातस्य हिमवतो गृहनिर्मितवि- वाहकार्य उपस्थाप्य पश्चादिमां प्रतीच्छ । 58, 1 पञ्चषदिवसा- भ्यन्तरे यथा विवाहमङ्गलं भविष्यति तथा क्रियताम् । 58, 9 वयं गच्छामो विवाहमङ्गलं संपादयितुम् । 73, 13 अद्य खलु मे मनो- रथकल्पद्रुमः फलं दर्शयति । 73, 15 सखि पार्वति । एतावत्तव प्रियसख्यावावां जाते । 74, 1 सखि विजये किमेषा भणति । 74, 2 सखि पार्वति । एषा सरसालापकुशलत्वं दर्शयति । 77,9 अन्योन्यसमशरीरयोरन्योन्यप्ररूढप्रेम्णोः । ज्योत्स्नानिशाकरयोर्युवयोर्भ- वतु को ऽप्यनुरागः ॥ 6 Verzeichnis der Strophen. अंसे कृष्णाजिन° IV, 6 अङ्गं भूषण निकरो V, 22 अचार्मणानामपि V. 25 अमोरासमसरीराणं V. 33 अतिगुरुचरण 1, 26 अत्रान्तरे हरमुपा° III, 8 अदक्षिणमिदं चक्षुः III, 1 अप्रतिमरूपलक्ष्ये I, 18 अवलोकनाय लोला V, 30 अष्टाभिरेव तनु° I, 21 असमग्रभूषणाया° V, 11 असावलोकसामान्य° II, 11 अस्ति कविसार्व• I, 4 अस्तु स्वस्त्ययनं II, 17 आगत्य दोामा° III, 14 गुल्फलम्ब° 1, 21 आणन्दबाह° IV, 8 आतोद्यपाणयः V, 8 आदाय चापम° III, 6 आदौ प्रेमकषायिता I, 1 आधूय चन्दन° III, 4 आधूय प्रणयं III, 17 आभाति बालिकेयं V, 29 आभाति वल्कलवती IV, 10 आभोगशालि° I, 14 आयामिनोस्तदक्षणो° V, 19 आरादञ्जलिपेय° I, 8 आरादपश्यदधि° III, 10 आद्रीपराध II, 8 आलेपो भसितं IV, 12 आविःश्रमाम्बु. IV, 17 आसेचनकतनु° II, 6 उत्सर्पदागरव. V, 3 उत्सारयन्निव I, 11 उद्धृत्यामर° II, 2 उद्यद्भिः शिखरै I, 9 एषा वन्दनमालिका V. 2 एषा विशेषरम्या V, 27 एषा शिरीषसुकुमार° IV, 1 कमनीयतानिवासः V, 17 कुचयुगलं परिणद्धं I, 15 कैश्चिन्ने त्रैर्दलित° II, 1 क्वायं सुगन्धिविशिखः II, 14 क्वेदं तपः कठोरं IV, 9 क्षणमपि विरहे IV, 18 गिरिवरतटिनी I, 10 गुरुतरशोकोपहता III, 11 चक्रेण विष्णोरपि II, 12 चच्चं वार IV, 5 चरणकमलं तदीयं V, 14 9 85 5 चूताः कोरकिता III, 5 जं किल भणन्ति IV, 3 जस्स खु कुणन्ति IV, 15 जगत्त्रयीलोचन° IV, 13 जन्मान्ववाये IV, 11 जम्भारे भव पार्श्वतः V, 24 तदनु युगपदीशः III, 9 तस्मिन्वने निवसता° III, 7 तस्या ललाटसीमनि V, 20 त्यजन्यास्यामि कार्याय II, 16 त्रिभुवनगुरुणा I, 12 त्रिलोकनाथस्य II, 10 त्रैलोक्यशासने दक्षा II, 7 दक्षालब्धसमुद्भवा I, 7 दत्तं प्रियाभिर्बहु° III, 3 दनुजो वा मनुजो II, 12 दिवापि देहप्रभया I, 22 धवलारुणमेचकै• V, 4 न नागलोके I, 19 नन्दितनयनचकोरा V, 28 पण्डुक्खामसरीरा IV, 4 परिणाहिस्तन IV, 16 परुसो तवोविसेसो III, 16 पर्जन्यो वृष्टिमिष्टां V, 36 पुण्येन केनापि I, 20 पुण्यैरेव पुरातनै• V, 35 पूर्व नारदसुचनेन V, 6 प्रस्विन्नगण्डफलक. V, 31 प्राङ्मया यदुप° V, 10 बद्धा मणिमय° V, 15 ब्रह्मस्तम्बकुटुम्बस्य II, 3 भनो मनोरथो III, 13 भूपङ्केरुहकर्णिका' V, 7 भ्राम्यन्मन्दर° V, 23 मङ्गलमज्जन° V, 13 मणिपीठवर्तिनी V, 12 माधुर्यसौरभ V, 34 मुक्ताताटङ्क V, 18 मुखरमधुप II, 9 मुग्धैरप्सरसां II, 5 मुञ्च शोकमिह III, 12 यत्सा मन्मथ° IV, 7 वाचालयन्नथ III, 2 विक्षिप्तः सरभस V, विद्युदल्लीवितान° V, 9 विधिरेव कन्यका I, 6 विधुतुदं चान्द्रमसी IV, 14 विपुलकनक° I, 13 वृत्रं बलं च II, 13 शिरसि निपतिता I, 17 शेते या किल IV, 2 संविधानस्य I, 5 सकलजगतां V, 32 संचारिणीव वल्ली III, 15 संनह्यन्तां विचित्रा V, 1 संपदमतरल° I, 2 संमोहने तव शरे II, 15 स्वायत्तसिद्धा° I, 16 हारलता परिणडा V, 16 हैमवते कटक° II, 4 6 5 4 Druck von G. Kreysing in Leipzig.
No text on this page.