·送:
*
-
4
※
?
{
-
「w
步
+Y

·श्री आत्मकमल-जैनलायब्रेरी ग्रन्यांक ६ ठो. अपगच्छनायक-श्रीमन्मुनिसुन्दरसूरीश्वर शिष्यश्रीशुभशीलगणिसङ्कलिता पुण्यधननृपकथा॥ AA संशोधक-मुनिश्रीशंकरविजयजी. न्यायाम्भोनिधिश्रीमद्विजयानंदसूरीशपट्टपूर्वाचलभानुश्रीमद्विजयकमलसूरीमहाराजना उपदेशची पाटणनिवासि शेठ नगीनदास कर्मचंदनी द्रव्यसाहायवडे प्रकाशिका-श्री महावीर जैनसभाना प्रमुख शेठ नानजीभाइ पोपटचंद-खंभात। यीकांटावाडी-राजनगरे (अमदावाद )-श्री “जैन एडवोकेट " मुद्रणालये शा. गोकुलदासपुत्रचमनलालेन मुद्रितम् । वीर संवत् २४४५. आत्म संवत् २४. विक्रम संवत् १९७५.

·-- - 8 + - विषया. पुण्यधन- अनुक्रमणिका. २ र -- A पत्रांक. कथा. १ मंगलाचरण अने पुण्यधन कथा. १ धर्माधर्मोपरि धर्मबुद्धिपापबुद्धि कथा. ५ संघभक्ति तथा पूजनविषये भद्रंकरनृप कथा. ८ कुसंसर्गविषये धनभूपति कथा. १२ असत्यत्यागे जिष्णुकुमार कथा. १४ कृपणताविषये रत्नाकरवेष्ठि कथा. १६ पूज्यपूजाविषये धनश्रेष्ठि कथा. १८ दयाविषये हीरभूपाल कया. पत्रांक. का. १९ दानविषये युधिष्ठिरभीम कथा. २० यात्राविषये धीरभूपति कया. २२ नमस्कार प्रभावउपर वररुचि कथा. २३ तपविषये शंखदत्त कथा. २५ श्रुत आराधनविषये धीरकुमार कया. २६ परोपकारे पुलिन्द्रक कथा. २७ समकितउपर सोमभूपति कथा. YE ·मस्ताव० पुग्यधन- ॥ अहम् ॥ अनुयोगाचार्य-श्रीमद्-दानविजयगणिगुरुभ्यो नमः । प्रस्तावना. ११ आ ग्रन्थ देखतां सर्वनु मन ग्रंथकार कोण हशे ? क्यारे थया हशे ? ते जाणवा उत्कंठा थाय ते स्वाभाविक छे-अतः-सामान्य परिचय कराववो योग्य धारी कांईंक उल्लेख करवामें आवे तो ते अस्थाने नही गणाय-तपागच्छाचार्य श्रीसोमसुन्दरसूरीश्वरनी पाटे श्रीमान् मुनिसुन्दरसूरी थया. तेमना शिष्य पं. श्रीशुभशीलगणिए आ ग्रंथनी रचना करी छे. आ महात्माए पंचशतिप्रबोध, भोज- प्रवन्ध, उणादिनाममाला, शालिवाहनचरित्र, भरतेश्वरबाहुबलिवृत्ति, शीलवती कथा, स्नात्रपंचाशिका विगेरे अनेक ग्रन्थो बनान्या छ । आ ग्रन्थ तेओश्रीए १४९६ में बनान्यो छे एम एकमतिना अंतिमश्लोकथी सिद्ध थाय, छे. 115 'आ ग्रन्थमें श्रीजिनेन्द्र पूजा करनार केवीरिते जन्ममरणनां दुःखथी विमुक्त थाय छे ते उपर श्रीपुण्यधननृपतिनुं चरित्र आप- वामें आव्यु के, पुण्यधन राजाए स्फाटिक रत्नमय जिनालय बंधावी प्रथम तीर्थंकर श्रीऋषभदेव भगवान्नी मणिमय मूर्तिनी, अनेक नग- रोमें कुंकुमपत्रिकाओ मोकली श्रीसंघ वोलावी मोटा उत्सवपूर्वक श्रीयशोभद्रसरिजी पासे प्रतिष्ठा करावी, अने दररोज अष्टप्रकारी पूजा करता इता। एक दिन पूजा करतां शुभभावनामें चढतां केवलज्ञान प्राप्त कयु, मुनिवेष लई पृथ्वीउपर विचरी अनेक भव्यजीवोने प्रति- ·. + मनाव पुष्पधन-बोधी शेष चार कर्मक्षय करी जन्ममरण रहित मोक्ष मुख प्राप्त कयु, विगेरे बहुज बोधपदवर्णन करवामें आव्यु छ। आ ग्रन्थनी प्रेसकोपी प्रवर्तक श्रीकान्तिविजयजीमहाराजना शिष्य श्रीचतुरविजयजी महाराज पासेथी प्राप्त थइ हती अने संशोधन श्रीमान् इंसाविजयजीमहाराजनी १ प्रति, अने एक खंभात जैनशालानी जुनी तेम अशुद्ध, अने एक पूज्य गुरुजी महाराज पासेथी, एम त्रण प्रतोना आधारे कर्यु छे. मुफ तपासवामें श्रीमान् मंगलविजयजी महाराजे सहाय. करी छे. तेमनो तथा उपर्युक्त पुस्तको मोकलनार महाशयोनो उपगार मानी आ लघु प्रस्तावना पूर्ण करवामें आवे छे. दृष्टिदोष, प्रेसदोषादिकथी अशुदि धवा पामी होय तो विद्मुनिगण सुधारी वांचशो-एम मार्थी- . - RAMES वीर संवत् २४४५ भादरवा मुद ५ शनिवार. मुकाम बदनावर-(मालवा). } मुनि-शंकरविजय. ॐ - - - X .

·SSCRI ॥ अहम् ॥ ॥पं० श्रीमदानविजयगणिगुरुभ्यो नमः ॥ पण्डित-श्रीशुभशीलगणिविरचिता पुण्यधनकथा। अहंद्धमतरोः फलानि मुकुले,जन्माऽनघं जीवितम् , सच्छ्रीबुद्धिबले प्रतापयशसी सौभाग्यमारोग्यता । क्ष्माभृत्केशवचक्रिशक्रम- शभृत्पद्योतनानां पदम् , सार्वश्रीगणभृत्पदं शिवरमा सल्लब्धयो देहिनाम् ॥ १॥ करोति पुष्पैर्जिननायकस्य, पूजां त्रिकालं तनुमान् स- दा यः । तस्यामरेशावनिनाथचक्रवादिलक्ष्मीर्वशागा भवेद् द्राग् ॥ २ ॥ त्रिसन्ध्यं जिननाथस्य, पूजां कुर्वन्नरोऽनिशम् । लभन्ते शिवसौ- ख्यानि, पुण्यधन इवाचिरात् ॥ ३ ॥ तथाहि-आसीद्भद्रपुरीद्वेषा, पुरन्दरपुरीनिभा । धर्मकर्मपरश्राद्धसौधसन्ततिशालिनी ॥४॥ तत्र भद्रकसे राजा, राजनीतिविराजितः । तस्य राज्ञी लसच्छीला शीलमालाऽभिधाऽभवत् ॥५॥ यतः-"वाणी रसवती यस्य, भार्या णवती सती। लक्ष्मीनिवती यस्य, सफलं तस्य जीवितम् ॥२॥” शीलमालाऽन्यदा सुप्ता, निशीथिन्यां निराकुला। स्वप्नेऽपश्यद्व पूर्ण, पुष्पमा- लामनोहरम् ॥ ६ ॥ उत्थाय तत्क्षणादेव, भद्रकरमहीभुजे । कथयामास तं स्वमस्वरूपं विनयान्विता ॥ ७॥ स्वमविद्या प्रगे स्वमफलमा- कर्ण्य तत्क्षणात् । भद्रकरोऽवनीपाला, मोवाचेति पियां प्रति ॥ ८॥ औदार्यधैर्यगाम्भीर्य-विनयादिगुणान्वितः। भविष्यति मिये ! पुत्रा, ·कथा. wrimesternmetimestimatemendonates पुण्यधन- ॥ १॥ - मियः स्वर्गसदामपि ॥९॥ च्युखा सुरालयाकश्चि-जीवः पीवरपुण्यवान् । शीलमालोरुकासारे-ऽवततार मरालवत् ॥१०॥ गर्भानुभावतो ये ये, बभूवुर्दोहदा वराः । ते ते भूमीभुजा पूर्णीचक्रिरे निखिलास्तदा ॥ ११ ॥ सम्पूर्ण दिवसे शील-मालाऽसूत सुतं वरम् । पूर्वे तरणि दीम, सरसीव सरोरुहम् ॥ १२ ॥ संतोष्य स्वजनं सर्व, वस्त्रालंकृतिभिस्तदा । ददौ पुण्यधनाति, नन्दनाय महीपतिः ॥ १३ ॥ पुत्रः पुण्यधनः पित्रोः, पाठ्यमानः प्रयत्नतः । पण्डितान्ते व वाशु, सर्वशास्त्रविशारदः ॥ १४ ॥ यन:--"-आहारनिद्राभयमैथुनानि, सामान्यमे- तत्पशुभिर्नराणाम् । ज्ञान विशेषः खल्लु मानुषाणां, ज्ञानेन हीनाः पशवो मनुष्याः ॥ १॥" अन्यदा तत्पुरोधाने, समाकर्म्यागतान् गु- रून् । धर्मघोपाभिधान् नन्तुं, ययौ पुत्रमियान्वितः ॥१५॥ प्रणम्य विधिवद् भूपो, धमै श्रोतुमनास्तदा । उपविष्टोऽग्रतः सूरि-पादानामाद- रात् स्फुटम् ॥ १६ ॥ तथाहिलभन्ते धर्मतः सौख्य, धर्मबुद्धिरिवाङ्गिनः । लभन्ते पापतो दुःखं, पापबुद्धिरिवाचिरात् ॥ १७ ॥ श्रीपुरे- नगरेऽभूतां, मित्रौ द्वौ वणिजः मुतौ । धर्मबुद्धिरभूदायो, वितीयः पापधीः पुनः ॥ १८ ॥ अल्पप्रयासतो धर्म-बुद्धेः स्याविभवार्जनम् । बहुपक्रमतः पाप-बुद्धेः स्यान्न धनं मनाग ॥ १९ ॥ यतः--"धम्मेण कुलप्पमई, धम्मेण य दिवरूवसम्पत्ती। धम्मेण धणसमिडी, धम्मेण मुवित्थडा कित्ती ॥१॥ धम्मेण धणं विउलं, आउं दीहं सुहं च सोहग्ग। दारिदं दोहग्गं, अकालमरणं अहम्मेण ॥२॥" एकदा चिन्तितं पाप-बुद्धिति स्वचेतसि । दरिद्रवानहं मूखों, निर्बुद्धिर्भाग्यवर्जितः ॥ २० ॥ धर्मबुद्धिर्धनी धीमान् , द्रव्योपार्जनपण्डितः । विधावांश्च मु- सौभाग्यो, मान्यो भूमीभुजामपि ॥ २१॥ तदेनमग्रतः कृत्वा, धर्मबुद्धिं सुहृद्वरम् । गत्वा देशान्तरे द्रव्य-मर्जयिष्याम्यहं बहु ॥२२॥ पुनः पश्चाद्वलन् मित्रं, वश्चयित्वाऽखिलं धनम् | गृहीत्वाऽहं सुखी बाद, भविष्यामीत्यचिन्तयत् ॥ २३ ॥ यतः-" दुर्जनानां च सणां, ख- लानां च विशेषतः । मनोरथा न सिद्धयन्ति, तेनेदं वर्द्धते जगत् ॥ जामाता कृष्णसर्पश्च, दुर्जनः पावकस्तथा । उपकानें गृह्यन्ते, प- ॥

·E . श्चमो भागिनेयकः ॥ २॥ दुजणजणधुम्बूलवण, जइ सिञ्चइ अमिएण । तोइज कण्या फाटडा, जातिहिं तणइ गुणेण ॥३॥" गोपयित्वा- ऽऽकृति प्राइ, पापबुद्धिरेबैंकदा । धर्मबुद्धेऽधुना किश्चि-क्रियते स्म धनार्जनम् ॥ २४ ॥ यतः-"यस्यास्तिस्य मित्राणि, यस्यास्तिस्य वान्धवाः । यस्यार्थाः स पुमान् लोके, यस्यार्थाः स च जीवति ॥ १॥" अर्थार्थी जीवलोकोऽयं, श्मशानमपि सेवते । जनेतारमपि त्य- तवा. निःस्वो गच्छति दूरतः ॥२५॥ जीवन्तो मृतकाः पञ्च-श्रूयन्ते किल भारते । दरिद्रो व्याधितो मूर्खः, प्रवासी नित्यसेवकः ॥२६॥ इत्यादि वचनैरुत्सा-हितो धर्ममतिस्तदा । आत्तक्रयाणकस्तेन, युक्तोऽचालीत् कुबुद्धिना ॥ २७ ॥ यतः--"जणणी य जम्मभूमी, पच्छि- मनिद्दा सुभासिआ गुट्ठी । मणइई माणुस्स, पश्चवि दुक्खेण मुश्चन्ति ॥ १॥" धर्मबुद्धिप्रभावेण, गत्वा देशान्तरं तदा । पापबुद्धिः प्रभूतं च द्रव्यमर्जितवान् क्षणात् ॥ २८ ॥ प्रभूतोपार्जितद्रव्यौ, दावेव सुददौ तदा । औत्सुक्येन जिगमिषू, चलितौ स्वगृहं प्रति ॥ २९ ॥ यतः- "प्राप्तविद्यार्थशिल्पानां, देशान्तरनिवासिनाम् । क्रोशमात्रोऽपि भूभागः, शतयोजनवद्भवेत् ॥ १॥" पापबुद्धिश्चलन्मार्गे, प्राह धर्ममति पति । भो मित्र ! विभवः सर्वो, गृहे नेतुं न युज्यते ॥ ३० ॥ लोभवान् नृपतिबन्धु-जनाः केचिद्धनार्थिनः । प्रादुर्भूतं धनं तेन, गृह्यते न गृहे मनाग ॥ ३१ ॥ यतः--"न वित्तं दर्शयेत्याज्ञः, कस्यचित्स्वल्पमप्यहो! । मुनेरपि यतस्तस्य, दर्शनाच्चलते मनः ॥३२॥ यथाऽऽमि- पं जले मत्स्यै-भक्ष्यते श्वापदैर्भुवि । आकाशे पक्षिभिश्चैव, तथा सर्वत्र वित्तवान् ॥३३॥” धर्मबुद्धिरुवाचेति, मित्र! सत्यं भवदचः । ततो भूरिधनं ताभ्यां, वहिासीकृतं तदा ॥ ३४ ॥ आदायाथ धनं किञ्चित्सुहृदावागतौ गृहम् । धर्मबुद्धिः कुबुद्धिश्च, तिष्ठतः स्म सुखेन च ॥ ३५ ॥ गबैंकदा निशीथिन्या, तत्र पापमती रहः । लालाऽखिलं धनं गर्ता, पूरयित्वाऽगमद्गृहम् ॥ ३६ ॥ यतः---" अश्वप्लुतं दुर्जन- चिन्तितं च स्त्रीणां चरित्रं भवितव्यता च। अवर्षणं चापि सुवर्षणं च, देवा न जानन्ति कुतो मनुष्याः? ॥१॥" अन्येधुर्धर्मबुद्धिं च, प्राह १ PUR

·पाप
पुण्यधन-
कया.
॥२॥
--
पापमतिः स्फुटम् । सीदामश्च धनाभावा-द्वयं भूरिकुटुम्बकाः ॥ ३७ ॥ तत्र गत्वा ततः स्थाना-त्किञ्चिदानीयते धनम्। धर्मबुद्धिरुवार्चाय,
क्रियतां भो ! यथारुचि ॥ ३८ ॥ गत्वाऽथ तत्र तो यावत् , खनतः स्थानमअसा। रिक्त भाण्डे समालोक्या भूतामाकुलमानसौ ॥ ३९ ॥
यतः दायादाः स्पृहयन्ति तस्करगणा, मुष्णन्ति भूमीभुजी, गृह्णन्ति छलोकलय्य हुतभुग,भस्मीकरोति क्षणात् । अम्भः प्लॉवयते क्षितौ
विनिहितं, यक्षा हरन्ति हठाद् , दुर्वृत्तास्तनया नयन्ति निधनं, विग वह्वधीनं धनम् ।।१" माह पापमतिर्वक्ष-स्ताडयन शिरसा सह । लु-
ठन् भूमीतले केशाँ-खोटयन् करुणस्वरम् ॥ ४० ॥ धर्मबुद्धे ! त्वया द्रव्य, हृतं नान्येन केनचित् । यतो भूयोऽत्र गर्तेय, पूरिती तद्वदेव द्राग
वदः । यतः परधनाकानी; न भवेद्धर्मधीः कुदा ॥ ४३ ॥ उक्तं च-"मातृवत्परदाराणि, परद्रव्याणि लोष्ठवत् । आत्मवत्सर्वभूतानि, वीं-
क्ष्यन्ते धर्मबुद्धयः ॥ १ ॥” एवं विवदमानौ ता-वेपि राजकुले गतौ । पोचतुर्मन्त्रिणामग्रे, दूषणानि परस्परम् ॥४४॥ अाधिकारिभियो
व-दिव्याथै योजितौ च तौ । प्राह पापमतिस्ताव-दिदं दिव्यं न युक्तिमत् ॥ ४५ ॥ यतः-"विवादेऽन्वेष्यते पत्रं, तदभावे च साक्षिणः ।
साक्ष्यभावे भवेद्दिव्यं, प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ १॥” तदैत्र विषये मेऽस्ति; साक्षिणी वनदेवता । कथयिष्यति सा स्पष्ट, चौरं द्रव्यापहारि-
णम् ॥ ४६ ॥ अथ तैमन्त्रिभिः प्रोक्तं, सत्यमेव भवद्वचः । नैव साक्षिणि सत्येव, लोकैदिव्यं विधीयते ।। ४७ ॥ यता--" अन्त्यजोऽपि
यदा साक्षी, विवादे समजायते । न तत्र विद्यते दिव्यं, किं पुनयंत्र देवता ? ॥ १॥” तदस्माकं महञ्चित्ते, कौतुकं वर्तते वणिग्!। तेन
वाक् श्रोष्यते तत्र, वनदेव्याः पगे पुनः ॥ ४८ ॥ गत्वा गेहं जगौ पापः, प्राअलिर्जनकं प्रति, मया धर्ममतेंद्रव्यं, वश्चयित्वाऽखिलं ललें
॥ ५९॥ मार्चने समेष्यन्ति, सचिवाद्या जना घनाः । वृक्षस्य कोटरे तस्मात्, स्थित्वेदमुच्यतां वचः ॥ ५० ॥ श्रूयतां सकला लोकी !,
--
॥२॥

·सावधाना वचो मम । पापवुद्धेधनं सर्व, धर्मबुद्धिलेलौ निशि ॥५१॥ पापवुद्धिपिता वृक्ष-कोटरे स्थितवान् वने। प्रगे पापमतिधर्म-मत्यादि- सहितो ययौ ॥ ५२ ॥ बलिं कृत्वाऽवदन् सर्वे, इत्यं भो ! वनदेवते !! येनात्तो विभवस्तस्याभिषां त्वं कथयाधुना ॥ ५३॥ एवं चौखिल- लोकेषु, प्रवदत्सु मुहुर्मुहुः । निस्ससारीरेवः स्फारः, शमीपादपकोटरात् ॥ ५४ ॥ श्रूयतां सकला लोकाः !, सावधाना वचो मम । पाप- बुद्धेनं सर्व, धर्मबुद्धिलेलौ निशि ॥ ५५ ॥ धर्मधीश्चिन्तयामास, अहो! कपटवञ्चना । अहो ! असारसंसार-स्वरूपं दुःखदं नृणाम् ॥५६॥ यतः--"अभ्रच्छाया तृणादैनिः, खले भीतिः स्थले जलम् । वेश्यारागः कुमित्रं च, षडेते बुद्दोपमाः ॥१॥” रासभारोहणं तस्या-दिष्टं या- बच्च मत्रिभिः । तावद्धर्ममतिः माह, सचिवाग्रे इदं वचः॥ ५७॥ आनीयाग्निमेंसौ वृक्षो, ज्वाल्यतां प्रथमं खलु । रासभारोहणादीनि, प- थांच क्रियतां मम ॥ ५८ ॥ ततोऽधिकारिभिदत्तो, यावन्महीरुहेऽनलः । स्फुटिताक्षोऽर्धदग्धाङ्गः, करुणं परिदेवयन् ॥ ५९ ॥ विकराला- कतिक्ष-कोटरापापधीपिता । निश्चक्राम ततः पृष्टो, मन्विभिर्जनसंयुतैः॥६०॥ किमिद कौतुकं किंवा, नाटकं कूटपेटकम्। पापबुद्धेः पिता प्राइ, पापबुद्धिविचेष्टितम् ॥ ६१ ॥ उदित्वा चेष्टितं सर्व, पापबुद्धेदुरात्मनः । दग्धदेहः क्षणात्माप, मृति पापमतेः पिता ।। ६२ ।। यत: "अन्नहा परिचिंतिज्जइ, कज्जं परिणमइ अन्नहा चेव । विहिवसयाण जियाणं, खणंपि सुक्खं बहुयविग्यं ॥१॥" मन्त्रिणच तरोस्तस्य, शाखायां पापपूरुषम् । प्रलंब्यत्यं ततो धर्म-बुद्धिं तुष्टिविरे भृशम् ॥६३॥ धन्योऽसि त्वं पिता धन्यो, धन्या माताऽनघं कुलम् । ज्ञातिपन्या च वाग् धन्या, मतिर्धन्याऽमला सव ॥६४॥ पापधीचेष्टितं सबै, मत्वा निखिलमन्त्रिणः । भूपतेः पुरतः प्रोचुरेवं परस्परं तदा ॥६५॥ बक- मूर्ख इवौपाय, धर्मधीवश्चने व्यधात् । नौपायं पापधीरेष, स्वस्मिंश्चिन्तितवान् मनाम् ।। ६६ ॥ तथाहि कस्मिंश्चित्कानने आसी-द्वकवान् पादपो महान् । उवास कोटरे तस्य, सो दुष्टमनाः सदा ॥६७॥ चकापत्यानि सर्वाणि, खादति स्म भुजङ्गमः। तेन दुःखी बको गत्वा, सर- ·। SA कथा. -- मत्स्यः पुण्यधन- स्यां रोदिति भृशम् ॥६८॥ तं वीक्ष्य मत्स्यराट् पाह, किमु मामक ! रुद्यते ?। आलम्ब्य साहसं चेह, ब्रूहि त्वं दुःखकारणम् ॥ ६९ ॥ तेनोक्तं मन्दभाग्यस्य, मापत्यानि नित्यशः । खादति स्म दुरात्माऽहि-स्तदुःखदुःखितोऽस्म्यहम् ॥७०॥ उपायो विद्यते तस्य, मारणे यदि किंचन। तदा ममाग्रतः शीघ्र, कथ्यतां भोः कुलीरक! ॥७२॥ कुलीरोऽचिन्तयंचित्ते, सहजारिये मम । तत्तथा करवै सर्वां-ज्यपत्यान्यत्ति संपराट् ॥ ७२ ॥ यता--"नवनीतसमां वाणी, कृत्वा चिसं सनिर्दयम् । तथा प्रबोध्यते शत्रुः, संध्येयो म्रियते यथा ॥१॥" पोवाच यथेचं, मांसखण्डानि भूरिशः । विमुञ्च नकुलस्थानाद्, यावत्सर्पस्य कोटरम् ॥७३॥ येनैतद्वमना गत्वा, नकुलो दुष्टमानसः । दुरा- त्मानमहिं हन्ति, गरुत्मानिव हेलया ॥७४॥ तथैर्वानुष्ठिते मांस-खण्डानुगामिना तदा । नकुलेन निहत्याहि, भक्षिताश्च बका अपि ॥७॥ अनेन कुधिया तव दुपायश्चिन्तितो हृदि। नौपायश्चिन्तितो मौढ्या-द्वकमूर्ख इव स्वयम् ॥७६॥ पापबुद्धिस्ततो मृत्वा, रयादुर्गतिमीयिवान् । धर्मधीश्चिन्तयामास, संसारासारतामिति ॥७७॥ यता- "दुःखं स्त्रीकुक्षिमध्ये प्रथममिह भवे.गर्भवासे नराणां, बालत्वे चापि दुःखं मलमलि- नतनुः,स्त्रीपयःपानमिश्रम् । तारुण्ये चापि दुःखं भवति विरहज,वृद्धभावेऽपि दुःखं, संसारे रे मनुष्याः! वदत यदि मुखं स्वल्पमप्यस्ति किंचित् ॥ १॥" विमुच्य तृणवत्सर्वं, कुटुम्ब धर्मधीस्तदा। जग्राह सुगुरोः पार्थे, दीक्षा संसारतारिकाम् ॥ ७८ ॥ तपस्तप्त्वा गुरो सेवां, फंसा भक्त्यो निरन्तरम् । लाखा चीनशनं प्रान्ते, धर्मधीः स्वर्गमीयिवान् ॥ ७९ ॥ यतः- एगदिवसपि जीवो, पवज्जमुवागओ अनन्न- मणो । जइवि न पावइ मुक्खं, अवस्स वेमाणिओ होइ ॥ १ ॥” एवं भो भविकाः !धर्मा-धर्मयोः फलमीदृशम् । आकण्यं कुरुतां धर्म, स्वर्गादिसुखदायकम् ॥ ८० ।। श्रुत्वेति धर्ममाहात्म्य, भद्रंकरमहीपतिः। चकार श्रीजिनेन्द्रोक्त-धर्मे लीनं मनो निजम् ॥८१॥ विशेषतस्तदा धर्म, 'पृण्वन् पुण्यधनोऽङ्गजः । भूरिशोऽभिग्रहान् भावा-जग्राहीमलमानसः ॥ ८२॥ त्रिसंध्यं जिननाथस्य, विना पूजां कदाचन । . : - MINS , T - ·RRESS । - भोजनं नैव कुर्वेऽह-मित्यगृह्णादभिग्रहम् ॥८३॥ स्तुत्वा नत्वा गुरून् भक्ति-भावाद्भद्रंकरो नृपः । पुत्रप्रियादिसंयुक्तो, निजावासं समीयिवान्॥ ४४ ॥ अन्येयुर्मेदिनीनाये, समासीने सुसंसदि । आगत्य मालिः कश्चि-दिति जजल्प मानवः ॥८५॥ पद्मपुरं बलाढुष्टो, बलिष्ठः कर्ण- भूपतिः । लुटयित्वाऽधुना हेम-पुरमुंद्यत ईयिवान् ॥ ८६ ॥ श्रुत्वैतद् भूपतिः सद्यः, कोपारुणविलोचनः । हन्तुं वैरिवलं चक्रे, उद्यम वल- वान् बलात् ॥ ८७ ॥ संनह्य पृतनां याव-चचालोवनीनायकः । तावत्पुण्यधनोऽभ्येत्य, व्यजिज्ञपन्महीपतिम् ॥४८॥ मयि सत्यङ्गजे तात!, किं ते वैरिजयोद्यमः ?। आदेशं देहि मे सद्यः, शत्रोवलनिकृन्तने ॥८९॥ ततो दृष्टो नृपोऽवादीत् , पुत्र! धन्योऽसि सांपतम्। यदित्यं वदसि द्वेषि-जयाय विनयान्वितः ॥ ९०॥ यत:--"सर्वाङ्गसुन्दरः किं तु, ज्ञानवान् गुणनीरधिः। श्रीजिनेन्द्रपथाध्वन्यः, प्राप्यते पुण्यतः सुतः॥ १॥ यैर्वृद्धिं नीयते धर्मों, बन्धुवर्गः कुलं यशः । पितुः पुत्रास्त एव स्युर्वैरिणः स्वैरिणः परे ॥२॥ पवित्रयन्ति जननी-मवनीमिव केचन । परसंताप-हरिश्चन्दना इव नन्दनाः॥ ३ ॥ दीपाः स्थितं वस्तु विभासयन्ति, कुलपदीपास्तु पुनर्नवीनाः । चिरं व्यतीतानपि पूर्वजान् ये, प्रकाशयन्ति स्वगुणप्रकर्षतः॥ ४ ॥” आदेशं भूपतेः प्राप्या-चालीत्पुण्यधनस्तदा । हन्तुं वैरिवलं सद्यः, संना निखिलं बलम् ॥ ९१ ॥ शोपयन्सरितः सर्वाः, स्थलीकुर्वन् समाः समाः।यावहेमपुरं याति, नृपः पुण्यधनोऽचिरात् ॥१२॥ तावद्धेमपुरं विड्भिर्वेष्टितं सर्वतो धनैः।समा- लोक्य वहिः पुण्य-धनस्तस्थौबलान्वितः॥९३॥यतः- "वलवन्त रिपुं दृष्ट्वा, किलात्मानं गोपयेत् ।वलवद्भिस्तु कर्तव्या,शरचन्द्रप्रकाशता ॥१॥" प्रातःसर्व वलं लात्वा, नृपः पुण्यधनस्तदा।डुढौके योद्धुमरिभि-रतिमोत्साहिताशयः||९४॥युध्यन्ते स्म तदा केऽपि,खड्गाखड्गि परस्परम्।दण्डा- दण्डीभटाः केऽपि, केऽपि तत्र शराशरि ॥९५॥ प्रस्तरः केऽपियुद्ध्यन्ते, गोलकै केऽपि भूरिभिः। मुष्टामुष्टितदा केऽपि, केऽपि भल्लैरपि स्फुटम् ॥ ९६ ॥ युद्धं दिनद्वयं कृत्वा, वैरिभिर्भूरिशो भृशम् । भोजनं कर्तुकामोऽगात्, कचित्स्थाने नृपस्तदा ॥ ९७ ॥ विधिना विहितस्नान-कर्मा

·।
कथा.
4
पुण्यधन- स्यां रोदिति भृशम ॥६८॥ तं वीक्ष्य मत्स्यराट् माह, किमु मामक ! रुद्यते ?। आलम्ब्य साहसं चेह, ब्रूहि त्वं दुःखकारणम् ॥ ६९ ॥
तेनोक्तं मन्दभाग्यस्य, ममापत्यानि नित्यशः । खादति स्म दुरात्माऽहि-स्तदुःखदुःखितोऽस्म्यहम् ॥७०॥ उपायों विद्यते तस्य, मारणे यदि
किंचन। तदा ममाग्रतः शीघ्र, कथ्यतां भोः कुलीरक ! ॥७२॥ कुलीरोऽचिन्तयचित्ते, सहजारिरये मम । तत्तथा करवै सर्वा-ण्यपत्यान्यत्ति
सर्पराट् ॥ ७२ ॥ यतः-नवनीतसमां वाणी, कृत्वा चि सनिर्दयम् । तथा मबोध्यते शत्रुः, संध्येयो म्रियते यथा ॥१॥" मत्स्यः
प्रोवाच यद्येवं, मांसखण्डानि भूरिशः । विमुञ्च नकुलस्थानान्, यावत्सर्पस्य कोटरम् ॥७३॥ येतद्वर्त्मना गत्वा, नकुलो दुष्टमानसः । दुरा-
त्मानमहिं हन्ति, गरुत्मानिव हेलया ॥७४|| तथैवीनुष्ठिते मांस-खण्डानुगामिना तदा । नकुलेन निहत्याहिं, भक्षिताश्च बका अपि ॥७॥
अनेन कुधिया तद्-दुपायश्चिन्तितो हृदि। नींपायश्चिन्तितो मौढ्या-वकमूर्ख इव स्वयम् ॥७६।। पापबुद्धिस्ततो मृत्वा, रयादुर्गतिमीयिवान् ।
धर्मधीश्चिन्तयामास, संसारासारवामिति ॥७७॥ यतः दुःखं स्त्रीकुक्षिमध्ये प्रथममिह भवे, गर्भवासे नराणां, बालत्वे चापि दुःख मलमलि-
नतनुः स्त्रीपयःपानमिश्रम् । तारुण्ये चापि दुःखं भवति विरहजं,वृद्धभावेऽपि दुःखं, संसारे रे मनुष्याः ! वदत यदि मुखं स्वल्पमप्यस्ति
किंचित् ॥ १ ॥” चिमुच्य तृणवत्सर्वं, कुटुम्ब धर्मधीस्तदा। जग्राह सुगुरोः पार्थे, दीक्षां संसारतारिकाम् ॥ ७८ ॥ तपस्तप्त्वा गुरोः सेवां,
कसा भत्त्या निरन्तरम् । लाला चानशनं प्रान्ते, धर्मधीः स्वर्गमीयिवान् ॥ ७९ ॥ यता एगदिवसपि जीवो, परन्जमुंवागओ'अनन्न-
मणो । जइवि न पावइ मुक्वं, अवस्स वेमाणिओ होइ ॥१॥” एवं भो भविकाः ! धर्मा-धर्मयोः फलमीदृशम् । आकर्ण्य कुरुतां धर्म,
स्वर्गादिसुखदायकम् ॥ ८० ॥ श्रुत्वेति धर्ममाहात्म्य, भद्रकरमहीपतिः। चकार श्रीजिनेन्द्रोक्त-धर्मे लीनं मनो निजम् ॥८१॥ विशेषतस्तदा
धर्म, 'मृण्वन्' पुण्यधनोऽगजः । भूरिशोऽभिग्रहान् भावा-जंग्राहामलमानसः ॥ ८२ ॥ त्रिसंध्यं जिननाथस्य, विना पूजां कदाचन ।
6
॥३॥

·SE भोजनं नैव जुर्वेऽह-मित्य॑गृह्णादभिग्रहम् ॥८३॥ स्तुत्वा नत्वा गुरुन् भक्ति-भावाद्भद्रकरो नृपः। पुत्रमियादिसंयुक्तो, निजावासं समीयिवान् ॥ ८४ ॥ अन्येधुर्मेदिनीनाये, समासीने सुसंसदि । आगत्य प्राञ्जलिः कश्चि-दिति जजल्प मानवः ॥८६॥ पद्मपुरं वलाढुष्टो, बलिष्ठः कर्ण- भूपतिः । ढुंटयित्वाऽधुना हेम-पुरमुंबत ईयिवान् ॥ ८६ ॥ श्रुत्वैतद् भूपतिः सद्यः, कोपारुणविलोचनः । हन्तुं वैरिवलं चक्रे, उद्यम वल- वान् बलात् ॥ ८७ ॥ संनद्य पृतनां याव-चचालोवनीनायकः । तावत्पुण्यधनोऽभ्येत्य, व्यजिज्ञपन्महीपतिम् ॥८८॥ मयि सत्यङ्गजे तात!, किं ते वैरिजयोद्यमः ?। आदेशं देहि मे सद्यः, शत्रोलनिकृन्तने ॥८९॥ ततो हृष्टो नृपोऽवादीत् , पुत्र! धन्योऽसि सांप्रतम्। यदित्यं वदसि द्वेषि-जयाय विनयान्वितः ॥ ९० ॥ यत:--"सर्वाङ्गसुन्दरः किं तु, ज्ञानवान् गुणनीरधिः । श्रीजिनेन्द्रपथाध्वन्यः, प्राप्यते पुण्यतः सुतः॥ १॥ यदि नीयते धर्मों, वन्धुवर्गः कुलं यशः। पितुः पुत्रास्त एव स्युर्वैरिणः स्वैरिणः परे ॥२॥ पवित्रयन्ति जननी-मवनीमिव केचन । परसंताप-हरिश्चन्दना इव नन्दनाः ॥ ३ ॥ दीपाः स्थितं वस्तु विभासयन्ति, कुलपदीपास्तु पुनर्नवीनाः । चिरं व्यतीतानपि पूर्वजान् ये, प्रकाशयन्ति स्वगुणप्रकर्पतः॥ ४॥” आदेशं भूपतेः पाप्या-चालीत्पुण्यधनस्तदा । हन्तुं वैरिवलं सद्यः, संनह्य निखिलं बलम् ॥ ९१ ॥ शोषयन् सरितः सर्वाः, स्थलीकुर्वन्समाः समाः। यावद्धेमपुरं याति, नृपः पुण्यधनोऽचिरात् ॥९२॥नावडेमपुरं विभि-वेष्टितं सर्वतोघनैः।समा- लोक्य बहिः पुण्य-धनस्तस्यौवलान्वितः॥९॥यतः- "बलवन्तं रिपुं दृष्ट्वा, किलात्मानंप्रगोपयेत्।बलवद्भिस्तु कर्तव्या, शरच्चन्द्रप्रकाशता ॥१॥" प्रातःसर्व वलं लात्वा, नृपः पुण्यधनस्तदा।डुढौकेयोधुमरिभिरतिप्रोत्साहिताशयः।।९४॥युध्यन्ते स्म तदा केऽपि,खड्गाखड्गि परस्परमादण्डा- दण्डीभटाः केऽपि, केऽपि तत्र शराशरि ॥९५॥ प्रस्तर केऽपियुद्ध्यन्ते, गोलकै केऽपि भूरिभिः। मुष्टामुष्टि तदा केऽपि, केऽपि भल्लैरपि स्फुटम् ॥ ९६ ॥ युद्धं दिनद्वयं कृत्वा, वैरिभिभूरिशो भृशम् । भोजनं कर्तुकामोऽगात्, कचित्स्थाने नृपस्तदा ॥ ९७ ॥ विधिना विहितस्नान-कर्मा छ ·संचा , भगामाया कृतास्त पुण्यधन- कथा. । -- . - पुण्यधनो नृपः। पटकुटयां जिनेन्द्रार्चा, यावत्कर्तुमुपागमत् ॥९॥ तावद्विज्ञापना चक्रे, सेवकैरिति भूभुजः। जिनेन्द्रप्रतिमा स्वामिन् ! नानी- तोऽस्तीह संपतिः॥ ९९ ॥ ततः- पुण्यधनो वक्ति, जिनधर्मपरायणः । विनाईंदर्चनां कृत्वा नाम्यहं जीवितात्यये ॥ १० ॥ सेवका भू- पति प्राहु-रेवं विनयपूर्वकम् । हृदि कृत्वा. जिनेन्द्रार्चा, स्वामिन् ? कुरुष्व भोजनम् ॥ १०१॥ ततः प्राहेत्यमुवीशो, धर्मिष्ठ सेवकान् प्रति । धर्मघोषगुरोः पार्थे, मयाऽये नियमो लले ॥ १०२ ॥ प्राणात्ययेऽपि तेंनाह, करवै नैव भोजनम् । बहुधा सेवकैः पर्य-वसायोऽपि न जे- मिवान् ॥१०३॥ यत:-"राज्यं यातु श्रियो यान्तु, यान्तु प्राणां अशाश्वताः। या मया स्वयमेवोक्ता, वाचा मा यातु शाश्वती ॥ तृती- यदिवसंस्तस्य, विना भोजनमीयिवान् । चतुर्थेऽति प्रगे योद्धं, डुढौके कटकद्वयम् ॥१०४ ॥ कर्णस्य प्रबला सेना, भिन्ना नैव मनागपि । ततचिन्तितवान् पुण्य-धनभूपोऽनुमानसम् ॥१०॥ किमहो ? - मन्दभाग्येन, मयका पूर्वजन्मनि । नाराधितो जिनेन्द्रोक्तो, धर्मो जीवदया- मयः ।। १०६ ॥ किं वाऽर्जितानि पुण्यानि, पूर्वभवभवान्यपि । विलीनान्येधुना येन, भमं मम महदलम् ॥१०७ ॥ इत्थं चिन्तयतः पुण्य- धनस्य तस्य साहसात् । साहाय्यं चकवान् भीमा-भिषो यक्षेश्वरस्तदा ॥ १०८ ॥ क्षणतस्तेन यक्षेण, बलिष्ठेन रणे तदा। वैरिणः पृतनाः ण्यानि पुराकृतानि ॥१॥ यस्यांशये तिष्ठति जीव-रक्षामूलं जिनोंक्तः प्रवरो हिधर्मः। सुरासुरोवीपतियक्षरक्षो, भूतादयस्तस्य वशीभवन्ति ॥ २॥ ततः क्षणेन भूपालं, कणे क्षिप्त्वाऽथे पारे । पुरमध्ये समागत्य, तस्थौ राजगृहे स्फुटम् ॥-११० ॥ कृत्वा स्थान समानीय, पुष्पा- णि प्रवराण्यय । गत्वा जिनालये पूजां, चकवानहतो नृपः ॥ १११ ॥ उदारैः स्तवनैः स्तुत्वा, जिनेन्द्र मेदिनीपतिः। गीतनृत्यादिकं सर्वे, चकार स्वयमादरात् ।। ११२ ॥ विधाय भोजनं भूप-स्ततः स सपरिच्छदः। धर्ममयीं कयां कुवैस्त-दिन तंत्र तस्थिवान् ॥११शा यतः- . 15 1 ·ब्राम्ये मुहूर्ते उत्तिष्ठेव परमेष्टिस्तुति पठन् । किं धर्मा किं कुलथास्मि,किं व्रतोऽस्मीति च स्मरन् ? ॥ १॥ शुचिपुष्पामिपस्तोत्रैर्देवम- भ्यर्य वेश्मनि । प्रत्याख्यानं यथाशक्ति कृत्वा देवगृहं व्रजेत् ॥ २॥ प्रविश्य विधिना तत्र त्रिःप्रदक्षिणयज्जिनम् । पुष्पादिभिस्तमभ्यर्च्य स्तवनैरुत्तमैः स्तुयात् ॥ ३ ॥ ततो गुरूणामभ्यर्णे प्रतिपत्तिपुरस्सरम् । विदधीत विशुद्धात्मा प्रत्याख्यानप्रकाशनम् ॥ ४ ॥” कर्णाराति समादाय क्रामन् भूवलय क्रमात् । आगात्पुण्यधनो भद्रपुरीं मनुजनायकः ॥ ११४ ॥ विनयेन ततो नत्वा भूपति भूपनन्दनः । मुमोच पा- दयोरग्रे पितुः कर्णमरिं तदा ॥११५॥ रमितो नृपतिः पुत्रगुणौधैर्विनयादिभिः। पुत्रं प्रेम्णा समालिङ्गय, यथास्थानं न्यवीविशत् ॥११६ ।। नतं कर्णनृपं सौवामाज्ञां ग्राहितवान्नृपः। विससर्ज ततस्तस्मै दत्वा राज्यं तदीयकम् ।। ११७ ॥ पूजाप्रभावतः पुण्यधनस्याकारि संगरे । साहाय्यं किल यक्षेणेत्युक्तं पद्नै पान्तिके ।। १२८॥ भद्रंकरस्तमाकर्ण्य पूजायाः फलमहितः। त्रिसंध्यं कुरुते स्मार्चामष्टया रगतो महैः॥ ११९॥ यनः- घरगंधधूवचुक्खक्खएहिं कुसुमेहि पबरदीवेहिं । नेवज्जजलफलेहि अ जिणपूआ अट्टहा भणिआ॥१॥ त्रिवर्गसंसाधनमन्तरेण पशो- रिवायुविफलं नरस्य। तत्रापि धर्म मवरं वदन्ति न त विना यद्भवतोऽर्थकामौ ॥२॥" अन्येचुर्नृपतिः शत्रुजये प्रथमवोधिदम् । निनसु- भूरिशो लोकान् मैलयामास मोदतः ॥ १२०॥ मुहूर्तेऽथ शुभे धर्मघोपस्सूरीश्वरैः समम् । चचाल भूपतिः शत्रुजये नन्तुं जिनेश्वरम् ॥ १२१॥ पुरं प्रति प्रति ग्राम जिनेन्द्राणां महीपतिः । स्नात्रपूजाध्वजारोपोत्सवादि कृतवास्तदा ॥ १२२ ॥ स्यन्दनश्विखुरोत्खातरजोनिश्छादयन् र- विम् । सरःसिन्धुपयोराशीन् शोपयन् चलति स्म सः ॥ १२३ ॥ शत्रुजयेऽवतीर्णे दृपये संघान्वितो नृपः। चक्रे महोत्सवं स्नात्रपूजानृत्या- दिभिभृशम् ॥ १२४ ।। यत: काचिद्वालकवन्महीतलगता मूलच्छिदा कारणं, द्रव्योपार्जनपुष्पिताऽपि विफला.काचिच्च जातिप्रभा । का- चित् श्रीकदलीव भोगफलदा.सत्पुण्यबीजच्युता, सर्वाङ्गीणशुभा रसाललतिकासत्पुण्यबीजान्विता ॥१॥” पादलिप्तपुरं प्राप्तो भद्रकरमही- - ·कथा- पुण्यधन- ॥५॥ - - पतिः । चकार गीतनृत्यादि नाभेयस्य पुरस्तदा ॥ १२५ ॥ यतः-"दशाहि तीर्थव्ययदानभोगक्षयात्मिकाः स्युविणे चतस्रः। श्रद्धालु- भिस्तत्र चतुर्दशादौ स्वराः कृतार्थीक्रियतेऽत्र लोके ॥ १ ॥” वस्त्रादि प्रददद्दानं ततोऽर्थिभ्यः पदे पदे । शत्रंजयगिरेः शृङ्गमौरुरोह मृगेन्द्र- वत् ॥ १२६ ॥ दृष्ट्वा युगादिदेवस्य मूर्ति पुण्यमयीं किल । करोति स्म स्तुति भक्तिगर्भामेवं महीधवः ॥ १२७ ॥ संसारसागरपतज्जनयान- पात्र ! मोहान्धकारतरणे ! कनकाभगात्र !। देवाचितांहियुगनाभिनरेन्द्रपुत्र ! कुर्याः सुखं मम लसद्गुणराशिसत्र ! ॥ १२८॥ यां ते स्तुति मुखशतैरपि देवदेवाचार्यों न वक्तुमखिलज्ञ ! मनाग समर्थः । इत्यल्पबुद्धिरहमज्ञशिरोमणिस्तां, श्रीनाभिनन्दन ! कथं ननु वर्णयामि॥ १२९ ॥ श्रीमन्नाभिमहीनाथसूनो ! प्रथमभूपते !। आदिवाचंयमाधीश ! प्रथमाईन् ! नमोऽस्तु ते ॥१३०॥ ये जनास्तव पादाब्जं प्रपश्यन्त्यरुणोदये । कटाक्षयति तान् मुक्तिमहेला हेलया प्रभो !॥ १३१॥ विलोकिते मुखाम्भोजे तावकीने जिनेशितः!। एनोऽन्धकारनिचयं याति नृणां रवा- विव ॥ १३२ ॥ अद्य मे सफलं जन्म ममायः सफलो दिनः। अद्य मे प्रवरे नेत्रे यष्टोऽसि भवान् प्रभो ! ॥ १३३ ॥ त्वं ब्रह्मा शंकरस्त्वं चाऽच्युतस्त्वं चोमराधिपः । त्वं माता त्वं पिता चैव बन्धुस्त्वं विश्ववत्सलः ॥ १३४ ॥ इति स्तुत्वा स्तवैर्भद्रकरः स्नानं विधाय च । ससंघ आगतः पूजां कर्तुं विस्तरतोऽहंतः ॥ १३५ ॥ रूप्यस्वर्णमयैः कुम्भैः सुगन्धजलपूरितैः। स्नानं चक्रे जिनेशस्य वृषभस्यौवनीपतिः ॥१३६ ॥ केशरैश्चन्दनैरङ्गविलेपनर्माहतः । विधाय प्रवरैः पुष्पैः पूजामुवीपतिबंधात् ॥ १३७ ॥ आरात्रिकादिकार्याणि विधाय विधिना नृपः । ध्व- जारोपं चकारोंच्चैीतनृत्यपुरस्सरम् ॥ १३८ ॥ पुनः कृखा स्तुति स्फारैः स्तोत्रै प्रथममहतः । ससंघो देशनां श्रोतुं धर्मघोषमुपस्थितः ॥ १३९ ॥ धर्मघोषगुरुदत्वा धर्मलाभं महीभुजे। मृद्वीकामधुसद्धीच्योपदेशं प्रददौ गिरा ॥ १४० ॥ प्रासादपतिमा यात्रा प्रतिष्ठा च प्रभावना। अमार्योद्घोषणादीनि पुण्यानि गृहमेधिनाम् ॥ १४१ ॥ समई जिनयात्रार्चामासादप्रतिमा वराः। कुर्वन्ति कारयन्त्येव ये ते स्युः सुखभागिनः॥ . ८ ·- १४२ ॥ विधाय मंघवात्सल्यं भक्तवस्त्रादिभिस्तदा । चकार संघपूजां च धर्मघोषगुरोनृपः ॥ १४३ ॥ आदिदेवं जिनं नत्वा स्तुत्वा स्तोत्रै- रुदारधीः । उत्ततार गिरेभद्रकरभूपो मृगेन्द्रवत् ॥ १४४ ॥ ततः क्रामन् महीपीढं भद्रंकरावनीपतिः। आरूढो रैवनं शैलं पूर्वाद्रिमिव भानुमान् ॥ १४५ ॥ नेमिनाथ जिनं नत्वा पूजयित्वा सविस्तरम् । नत्वा स्तुत्वा महीपाल उत्तीर्णो खताचलात् ॥ १४६ ॥ शत्रुजयादितीर्थेषु सा- गजो वररङ्गनः । यात्रां कृत्वा नृपः प्रौढामाजगाम निजं पुरम् ॥१४७ ॥ पदे पदे ददद्दानं नृत्यादि कारयन्नृपः । चित्रकृन्मरुतां चक्रे प्रवे- शोत्सवमुज्ज्वलम् ॥ १४८ ॥ ततःप्रभृति भूपालः, शृण्वानो धर्मदेशनाम् । वर्षाणि गमयामास कतिचित्क्षणवत्तदा ॥ १४९ ॥ विनयादि- गुणौधेन सुतस्य रञ्जिताशयः । भद्रंकरक्षमाधीशो मेने स्वं धन्यमेव हि ॥ १५०॥ यत: पत्नी प्रेमवती सुतः सविनयो भ्राता गुणालंकृतः, स्निग्धो बन्धुजनः सखाऽतिचतुरो नित्यं प्रसन्नः प्रभुः । निर्लोभोऽनुचरः परार्तिशमने प्राप्तोपयोग धनं कल्याणाभ्युदयेन संततमिदं कस्यापि संपद्यते ॥१॥" श्रेयःकयां वितन्वानः समासीनः सभां नृपः । प्रणतः केनचित्पुंसा समागत्येति सद्धिया ॥ १५१ ॥ पप्रच्छ नृपतिर्वा- मिति तं पुरुष स्फुटम् । कुतो देशात्कुतः पुर्याः किमर्थं ते समागमः ? ॥ १५२ ॥ योजयित्वा करौ नत्वा मोवाचेति पुमांस्तदा ॥ इतोऽ- स्ति नगरी चन्द्रभागा सुरपुरीसमा ॥ १५३ ॥ तत्रौसीपतिश्चन्द्रशेखरश्चन्द्रसंनिभः । यन्नामाकर्णमात्रेण पलायांचक्रिरेऽरयः ॥ १५४॥ चन्द्र- दत्तेति नान्नाऽसीद् गृहिणी तस्य भूपतेः । शचीव सुरनाथस्य सीतेव रामभूभुजः ॥ १५५ ॥ तयोश्च कुर्वतोधर्म वीतरागोदितं सदा । किया- नप्यगमत् कालः शक्रशच्योरिव क्षणात् ॥ १५६ ॥ सुखसुप्ता विभावयाँ चन्द्रदत्तैकदा स्फुटम् । स्वप्ने पूर्णेन्दुीक्ष्यास्ये मविशन्तमजागरीत् ॥ १५७ ॥ स्वप्नं चित्ते स्थिरीकृत्य, गत्वा च भूपसंनिधौ । कथयामास सा स्वप्नस्वरूपं भूभुजेऽखिलम् ॥ १५८ ॥ चित्ते विचारयित्वाऽऽह भूमीपतिः मियां प्रति । संपूर्णे दिवसे भावी यशस्वी नन्दनस्तव ॥ १५९ ॥ प्रगेऽय भूभुजा पृष्टैः कोविदैः स्वप्नपाठकैः । न्यगादीति मही- RASH . -- ·, ITI muh - पुण्यधन- ॥ ६॥ नाथ ! तव भावी सुतोऽनघः ॥ १६० ॥ यतः स्वप्नच प्रथमे यामे संवत्सरविपाककृत् । द्वितीये चोष्टभिर्मासै स्त्रिभिर्मासैस्त्रियामके ॥१॥ अरुणोदयवेलायां दशाहेन फलं भवेत् ” इत्यादि ॥ " कृष्णं कृत्स्नमेशस्तं मुक्त्वा गोवाजिराजगजदेवान् । सकलं शुक्लं शस्त मुक्त्वा कर्पास- लवणानि ॥ १ ॥” प्रपूर्णदोहदा पूर्णमासा सा सुमुखी सुखम् । चन्द्रदत्ता दिने वर्येऽसून पुत्रं मनोहरम् ॥ १६॥ गीतनृत्यादिकं कृत्वा सम्मान्य स्वजनं पुनः । पुत्राय प्रददौ नाम, चन्द्रसेनेति भूपतिः ॥१६२ ॥ ततःप्रभृति भूपस्य सत्स्वप्नसूचिताङ्गजाः । बभूवुर्वहवो वर्यबल- सौन्दर्यशालिनः ।। १६३ ॥ एकदा दम्पती बातों कुर्वाणौ तौ मनोरमाम् । प्रेमप्रपूरितावित्यं जजल्पतुः परस्परम् ॥ १६४ ॥ एकाऽप्य: भूत्सुता नैव पुत्रमालकारिणी । पुत्रवान् तनयामिच्छेत् पुत्रीवान तनयं यतः ॥ १६५ ॥ मोवांच विनयेनेति चन्द्रदत्ता महीपतिम् । कुलक- मागता चक्रेश्वर्यस्ति देवताऽऽवयोः ॥ १६६ ॥ विद्यते यदि भाग्यं चौवयोश्चक्रेश्वरी तदा। आराधिता सुताभाविस्वरूपं कथयिष्यति ॥ १६७ ॥ एकाग्रयोस्तयोश्चक्रेश्वर्याः सेवां वितन्वतोः। प्रत्यक्षीभूय संतुष्टा जजल्पेत्थमिदं स्फुटम् ।। १६८ ॥ भाग्यतो भवतोषद्वितीयातिक्रमे सति । भविष्यति सुता वर्या सुन्दरस्वप्नसूचिता ॥ १६९ ॥ इत्युदित्वा गता चक्रेश्वरी निजनिकेतनम् । राजाऽपि स्वगृहे प्राप्तः कुरुते धर्मम- न्वहम् ॥ १७० ॥ वर्षदये गते चन्द्रदत्ता स्वप्ने निशि स्फुटम् । विशन्ती वदने पद्मां वीक्ष्य जागरिता क्षणात् ॥ १७१ ॥ आगत्योपनृपं स्वप्नस्वरूपं शुभकारकम् । कथयामास भूपाय चन्द्रदत्ता सतीतमा ॥ १७२ ॥ तदा विचार्य भूपेन जगदे गेहिनी प्रति। संपूर्ण दिवसे पुत्री भाविनी तेऽतिसुन्दरा ॥ १७३ ।। श्रुत्वेति हर्षिता राज्ञी तथेति प्रतिपद्य च । आजगाम निजं स्थानं स्मरन्ती मानसे जिनम् ॥ १७४ ॥ उ- स्थाथि सखी सर्वाः गायन्तीश्च जिनेशितुः । गुणान् राशी निशां सर्वां निनाय क्षणवत्तदा ॥ १७५ ॥ चन्द्रदत्ता ततो नित्यं कुर्वाणार्यों जिनेशितुः । सुखेन गमयामास कियन्तं समयं क्षणात् ।। १७६ ॥ प्रपूर्णदोहदा पूणे मासे भूमीपतिप्रिया । सुवेलायां मस्ते स्म सुतां गङ्गेच SONGS .

·३ पद्मिनीम् ॥ १७७ ॥ पष्ठी जागरणं कृत्वा गीतनृत्यपुरस्सरम् । स्वजनान् वत्रताम्बूलादिमिरौवयं च भृशम् ॥ १७८ ॥ पूजयित्वा सुमवर्य- देवी चक्रेश्वरी पुनः । सुतायै प्रददौ नाम पद्मश्रीरिति भूपतिः ॥ १७९ ॥ युग्मम् ॥ ततःमभृति भूपस्य राज्यश्रीर्वधेऽधिकम् । गजाधव- लवत्पत्तिरयदेशादिभिः क्रमात् ॥ १८॥ कलाचार्यसमीपस्था पठन्ती धुनिशं च सा। चतुःषष्टिकलाकैलिकलिताऽभवदैजसा ॥ १८१॥ उक्तं च-* नृत्य १ औचित्य २ चित्र ३ वादित्र ४ मन्त्र ५ तन्त्र ६ ज्ञात ७ विज्ञान ८ दम्भ ९ जलस्तम्भ १० गीत ११ तालमान १२ मेघदृष्टि १३ फलाकृष्टि १४ आरामारोपण १५ आकारगोपन १६ धर्मविचार १७ शकुनसारु(र) १८ क्रियाकल्प १९ संस्कृतजल्प २० प्रसा- दनीति २१, धर्मनीति २२ वर्णिकावृद्धि २३ सुवर्णसिद्धि २४ सुरभितैलकरण २५ लीलासंचरण २६ गजतुरङ्गमपरीक्षण २७ स्त्रीपुरुषल- क्षण २८ सुवर्णरत्नभेद २९ अष्टादशलिपिच्छेद ३० तत्कालबुद्धि ३१ वास्तुसिद्धि ३२ वैद्यकक्रिया ३३ कामविक्रिया ३४ घटभ्रम ३५ सारिपरिश्रम ३६ अनङ्गयोग ३७ चूर्णयोग ३८ हस्तलायव ३९ वचनपाटव ४० समस्यापूरण ४१ भोज्यविधि ४२ वाणिज्यविधि ४३ मुख-. मण्डन ४४ शालिखण्डन ४५ कथाकथन ४६ पुष्पग्रन्थन ४७ वक्रोक्ति ४८ वाक्यशक्ति ४९ आभरण ५० स्फारवेष ५१ सकलभाषाविशेष ५२ अभिधानज्ञान ५३ भृत्योपचार ५४ गृहाचार ५५ व्याकरण ५६ परनिराकरण ५७ रन्धन ५८ केशबन्धन ५९ वीणावादन ५० वित- ण्डावाद ६१ अङ्कविचार ६२ लोकव्यवहार ६३ प्रश्नप्रहेलिका ६४ ॥” एकदा प्रेषिता मात्रा जनकस्यौन्तिके सुता । वरयोग्यां नृपस्तां च ज्ञात्वा चिन्तितयानिति ॥ १८२ ॥ अस्यास्तुल्यो वरः कोऽपि कस्यास्ति पृथिवीपतेः। इति चिन्ताकुलं भूपं दष्ट्वाऽवक् सचिवाग्रणीः॥ १८३ ।। स्वामिनस्ति वरा भद्रपुरी लक्ष्मीनिकेतनम् । तत्रास्ति भूपतिर्भकरः सर्वनयालयः ॥ १८४ ॥ तस्यास्ति नन्दनः शीलमालाकु- विभवोऽनघः । पुण्यधनाभिधो रूपश्रिया निर्जितमन्मधः ॥ १८५ ॥ रूपश्रीयुक्तयोर्योगो यदि स्यादेतयोर्नृप ! । तदा शशाङ्करोहिण्योरिव ·4 पुण्यधन- ॥ ७॥ कधार शोभा भवेद् ध्रुवम् ॥ १८६ ॥ विमृश्यति ततो भूपमन्त्रिभ्यां तत्कृतेऽहकम् । पहितोऽस्मि भवत्पा,भद्रंकराँवधारय ॥ १८७ ॥ आलोच्य 'स्वजनैः साध,भदकरनृपस्ततः । नन्दनस्य विवाहाथै, चचाल बलसंयुतः ॥ १८८॥ भद्रकरस्य भूपस्य,गच्छतस्तस्य वर्त्मनि । बभूवुः शकुना वर्यतमा इति शुभमदाः ॥ १८९ ॥ कौशिकविशिवादेवीखराणां मधुरस्वनाः । बभूवुमितो राज्ञो गच्छतः शुभदायकाः ॥ १९० ॥ जिने- न्द्रप्रतिमाछत्रचामरामलदर्पणाः । वर्धापनप्रदीपौ च सम्मुखा अभवंस्तदा ॥ १९१ ॥ युग्मम् ॥ रूपलावण्यसंयुक्तो,यौवनस्थो मुनीश्वरः । का- योत्सर्गस्थितो,मार्गे गच्छताऽदर्शि भूभुजा ॥ १९२॥ उत्तीर्य वाहनायावत्मणाम कुरुते नृपः । तावत्कर्मक्षयात्तस्य,मुने नमजायत ॥ १९३ ।। यतः- प्रणिहन्ति क्षणार्धेन ,साम्यमीलम्ब्य कर्म तत् । यन्न इन्यानरस्तीव्रतपसा जन्मकोटिभिः ॥ १॥ जं अन्नाणी कम्म,खवेइ बहुआई वासकोडीहिं । तं नाणी तिहिं,गुत्तो खवेइ ऊसासमित्तेण ॥२॥" तदा तत्र समागत्य कोटिकोटयो दिवौकसः । नमस्कृत्य महाभक्त्या व्यधुः काञ्चनवारिजम् ॥ १९४ ॥ यतः- पंचसु जिणकल्लाणेसु,चैव महरिसितवाणुभावाओ। जम्मतरनेहेण य,आगच्छंती सुरा इहयं ॥ १॥" ततः सुवर्णपाथोजमौसीनो मुनिपुङ्गवः । भद्रकरण भूपेन नमश्चक्रे च भक्तितः ॥ १९५ ॥ देवदुन्दुभयो नेदुः,पुष्पवृष्टिरभूद्दिवः । महो- सर्व व्यधुर्देवा, भक्तिभावितमानसाः ॥ १९६ ॥ अरेभे मुनिधर्मदेशनां मधुरध्वनिः। संसारसागरोन्मज्जजनवाहनसंनिभाम् ॥ १९७ ।। तथाहि-पूजा जिनेन्द्रेषु रतिंबतेपु,रुचिश्च सामायिकपौषधेषु । दानं सुपात्रे श्रवणं श्रुते च,सत्साधुसेवा शिवमार्ग एषः॥ १९८ ॥ पुष्पाचर्चा तदाज्ञा च तद्व्यपरिरक्षणम् । उत्सवास्तीर्थयात्रा च भक्तिः पञ्चविधा जिने ॥ १९९ ॥ स्नानं मनोमलत्यागो, दानं वैभयदक्षिणा। ज्ञानं तत्त्वार्थसंबोधो, ध्यानं निविषयं मनः ॥ २०० ॥ आर्यदेशकुलरूपवलायुर्बुद्धिबन्धुरमवाप्य नरो यः। धर्मकर्म न करोति सुभावात्, पोतसु- ज्झनि पयोधिगतः सः ।। २०१ ॥ दारिद्रहरणं दान, शीलं दुर्गतिनाशनम् । अज्ञाननाशिनी प्रज्ञा,भावना भवनाशिनी ॥ १०२ ॥ माभू- ort ~ ·दंककयोर्मनीपिजडयोः सद्रूपनीरूपयोः श्रीमदुर्गतयोर्वेलावलवतोनीरोगरोगार्त्तयोः । सौभाग्यासुभगत्वसङ्गमजुषोस्तुल्येऽपि नृत्वे पुनर्नानाभा- वनिवन्धनं भवति नो, कर्मान्तरेणैह च ।। २०३ ॥ लक्ष्मीः पाणितले तस्य,स्वर्गस्तस्य गृहाङ्गणे । कुरुते यो जनः सर्वजीवरक्षा सदादरात् ॥ २०४ ॥ कुसंसर्गाजनाः पापासक्ताः केचिदुपक्रमैः । भूरिभिर्मागर्माप्यन्ते धनभूमीशवत् स्फुटम् ॥ २०५ ॥ तथाहि आसीत्पुष्पधराधीशो धनो धीरनृपाङ्गजः । न्यायी जीवदयामूलधर्मज्ञो धर्मशेखरः ॥ २०६ ॥ मन्त्री भीमायः क्रूरकर्मा निर्दयमानसः । लोकाश्च तादृशा आ- सन् पापिष्ठा दुष्टमानसाः ॥ २०७॥ तेषां संसर्गतः क्रूरकर्माऽभूद्धनभूपतिः। कुसंगांत्पिचुमन्दस्य,चूनः किं न कटुभवेत् ? ॥ २० ॥ यत:-"-अंवस्स य निवस्स य,दुण्डंपि समागयाई मूलाई । संसग्गीइ विणहो,अंबो निंवत्तणं पत्तो ॥१॥ जो जारिसेण मिति, करइ अ- चिरेण तारिसो होइ । कुसुमेहिं सह वसंता,तिलावि तगंधिया हुँति ॥ २॥ कुसंसर्गात्कुलीनानां, भदभ्युदयः कुतः ? । कदली नन्दति कियददरीतरुसंनिधौ ॥ ३ ॥ सदा दुर्जनसंसर्गों, विपदे वृत्तशालिनाम् । वारिहारि घटी पार्थे,ताड्यते पश्य झल्लरी ॥ ४॥" विभवेषो मरुत् कश्चित् समेत्य त्रिदशालयात् । सभासीनाय भूपायांशीर्वाद दत्तवानिति ॥ २०९ ॥ भवतादीर्घमायुस्ते,शौर्यादिगुणशालिने । तवा- धारे यतो लोका, वर्तन्ते स्म दृषेषिणः ॥ २१०॥ व्यापादयन्ति ये जीवान् मा निर्दयमानसाः । नरकेषु भृशं दुःखं,सहन्ते ते न संशयः॥ २११॥ पुराणेऽप्युक्तम्-" यूपं कृत्वा पशून् हत्वा,कृत्वा रुधिरकर्दमम् । ययेवं गम्यते स्वर्ग,नरके केन गम्यते १ ॥१॥” मार्यमाणस्य हेमादि,राज्यं वापि प्रयच्छति । तदनिष्टं परित्यज्य,जीवो जीवितमिच्छति ॥२१२॥ मात्वत्परदाराणि,परद्रव्याणि लोष्ठवत् । आत्मवत्स- भूतानि यः पश्यति स पश्यति ॥ २१३ ॥ हेमधेनुधरादीनां दातारः सुलभा भुवि । दुर्लभः पुरुषो लोके,यः प्राणिभयपदः ॥ ११४ चखारो नरकद्वाराः,प्रथमं रात्रिभोजनम् । परस्त्रीगमनं चैव,संधानानन्तकायिकं ॥ २१५ ॥ अस्तंगते दिवानाथे,आपो रुधिरमुच्यते । अन्नं

·कथा.
पुण्यधन-
॥ ८॥
मांससमं प्रोक्तं मार्कण्डेन महर्षिणा ॥ २१६ ॥ यस्मिन् गृहे सदन्नाथै,मूलकः पच्यते जनैः। स्मशानतुल्यं तद्वेश्म,पितृभिः परिवर्जितम् ॥ २१७॥
श्रुत्वा द्विजन्मनस्तस्य वचो हिंसानिवर्तकम् । न मनाग वलितं भूपचित्त, हिंसादिसेवनात् ॥ २८॥ कियत्यपि गते,काले कृत्वा वेषं तप-
स्विनः । समागात्सोऽपि दोधाय, नृपपार्थेऽवदत्पुनः ॥ २.१९ ॥ हेतूण परप्पाणे,अप्पाणं जे कुणंति सापाणं । अप्पाणं दिवसाणं कएण ना-
सेइ अप्पाणं ॥ २२० ॥ पङ्कुष्टिकुणित्वादि,श्या हिंसाफलं सुधीः । निरागस्लसजन्तूनां हिंसां संकल्पतस्त्यजेत् ।। २२१ ॥ बने. निरपे.
राधानां,वायुतीयतृणाशिनाम् । निघ्नन् मृगाणां मांसार्थी, विशिष्येत कथं शुनः ? ॥.२२२ ॥ अशनीयन् सदा मांस,दया यो हि चिकीर्षति।
ज्वलति ज्वलने वल्ली,स रोपयितुमिच्छति ।। २२३ ॥ नांकृत्वा प्राणिनां हिंसां,मांसमुत्पद्यते कचित् । न च प्राणिवधा स्वर्गस्तस्मा मांस
विवर्जयेत् ॥ २२४ ॥ म्रियस्वैत्युच्यमानोऽपि, देही भवति दुःखितः। मार्यमाणः प्रहरणैदारुणैः स.कथं भवेत् ? ॥ २२५ ॥ श्रूयते प्राणि-
घातेन,रौद्रध्यानपरायणौ । सुभूमो ब्रह्मदत्तश्च सप्तमं नरकं गतौ ॥ २२६.॥ यदिह क्रियते कर्म,तत्परत्रोपभुज्यते । मूले सिक्तेषु वृशेषु फलं
शाखाम-जायते ॥ २२७ ॥ तेनेत्य बोधितो भूपो,न तत्याज कदाग्रहम् । पष्मासनलिकाक्षिप्तं वपुच्छ कि भवेद् ऋजुः ॥२२८ ॥ यतः-
"वज्रलेपस्य मूर्खस्य नारीणां मर्कटस्य च । एको ग्रहोऽस्ति मीनानां नीलीमद्यपयोस्तथा ॥ १ ॥ दूधिई सींचिउ-लीवडउं,थाणडं किं.
गुलेग । तोई न मुंचइ कडुअपणु जातिहिं तणइं गुणेण ॥ २ ॥" नीलवस्त्रातः सर्वैः, सेवकैरेकदा नृपः । पापा कतकामोशाकूरकर्मा
बनान्तरम् ।। २२९ ॥ घट्दै हरिणं भूपः परिवारपरिवृतः । विशिखैर्दूषयामास,शिवां सिसोलकैरिख ॥ २३० ॥ मुगमीनसज्जनानां तृण-
जलसंतोषविहितवृत्तीनाम् । लुब्धकवीवरपिशुना;निष्कारणवैरिगो लोके ॥ २३१ ॥ ततो जल्पन्निदं मर्त्यभाषया वाणवेष्टितः। तिरोऽभूद्ध-:
रिणोःभूमिपतौ तत्र समागते ॥ २३२ ॥ चित्ते चमत्कृति चिन्वन् विषादअमदाकुलः । अग्रतश्चलिनस्तद्बदन्तुं भूमिपतिः पशून् ॥.२३३ ॥
न
॥८॥

·मलाशयादहिभूतं, मीनं वीक्ष्यौवनीपतिः। तं हन्तुं दूरतोऽमुञ्चद्राणौघान् सपरिच्छदः ॥ २३४ ॥ मृगमीनसज्जनानां तृणजलसंतोषविहित- वृत्तीनाम् । लुब्धकधीवरपिशुना निष्कारणवैरिणो जगति ॥ २३५ ॥ मनुष्यभाषया मीनो, जल्पन्नित्यं शरान्वितः। तिरोभूय ययौ कापि भूपे तत्र समागते ॥ २३६ ॥ गच्छन् भूपोऽग्रतो वीक्ष्योगच्छन्तं शशकं वने । भूषयामास वाणौधैर्गगनं तारकरिव ॥ २३७ ॥ अतिक्रूर- स्वभावं तं भूपति सपरिच्छदम् । विज्ञायं शशको मयभाषया पोचिवानिति ॥ २३८ ॥ राजा राक्षसरूपेण,व्याघ्ररूपेण मत्रिणः । लोको गर्दभरूपेण,यः पलाति स जीवति ।। २३९॥ मनुष्यभाषया भूयो,जल्पन्नित्यं शरान्वितः। तिरोऽभूच्छशको भूमिपतौ तत्रागते क्षणात् ॥ २४० ॥ व्रजन् भूपोऽग्रतो वीक्ष्य, महाकायं च सूकरम् । भूषयामास तं वाणैर्निर्दयः क्रूरमानसः ॥ २४१ ॥ सूफरः माह-हन्मीति जन्मजनितं सुकृतं निहन्ति, शस्त्रग्रहाद्दशभवार्जितमेव पुण्यम् । शस्त्राभिघातसमये शतजन्मजातं,यत्किञ्चिदस्ति लवर्मत्र तदापरासौ ॥ २४२ ॥ वनवासी तृणाहारी,पशुदीनः कृपास्पदम् । राजन् ! कथमेहं वाणैस्त्वयाऽघाति निराश्रयः ॥ २४३ ॥ इदमुक्त्वा बभूवाशु,कलधौतमयश्च सः। तं तादृशं महीजानिनिरीक्ष्य मुमुदेतराम् ॥२४४॥ तदैवोत्पाटयित्वा तं,कोडं हेममयं नृपः। मोचयामास यत्नेन,भाण्डागारे स्वसेवकैः ॥२४५॥ मातरुत्याय तं दृष्टुं, यावदीयाति भूपतिः । तावदेशमयं कोडं, निरीक्ष्याभूद्विषण्णधीः ॥ २४६ ॥ भीतिर्मदः सेतुनरो मनुष्यो हीरश्च सेना नगनाममाया। नौका च नीवी तिमिरं च भानुः जगन्नयौ पूर्णवने भदन्तः ॥ २४७ ॥ वेश्या सुधा तारकवारणौ च वान्तिश्च यानं पुररेणुके च। चण्डो द्रवो भूरिभुजो जयश्च एतच्च वोधाय तवास्ति राजन् ! ॥ २४८॥ तस्य पृष्टाविदं वृत्तद्वयं वीक्ष्यावनीपतिः। वाचयन् नैव मानाति तस्य अर्थ मनागपि ॥ २४९ ॥ आकार्य पण्डितान् सर्वान् ततः प्राहेति भूपतिः । अर्थ काव्यद्वयस्यास्य कथयन्तु ममाग्रतः ॥२५०॥ पुनः पुनश्च विद्वद्भिाचयद्भिः स्वबुद्धितः । अर्थों नैव मनाग ज्ञातो जाता यामद्वयी ततः ॥ २५१॥ प्रतिज्ञा पण्डिताः सर्वे कारिता इति .

·कथा. . - पुण्यधन- भूभुजा वक्तव्योऽर्थोऽनयोर्मासमान्ते भवद्भिरैअसा ॥.२५२ ॥ अन्यथा घाणके क्षिप्त्वा निखिलान् पण्डितान् स्फुटम् । पीलयिष्याम्येहं बाद तिलपुअमिवोचिरात् ॥ २५३ ॥ तयोरेर्थकृते सर्व पण्डिता मृत्युभीरवः । ययुः सर्वासु च दिक्षु पृथक् पृथक् कृतत्वराः॥२५४ ॥ अल- स्वार्थाश्चतसृभ्यो दिग्भ्यो भ्रान्त्वाऽतिदूरतः । समागत्य गृहे छन्नं स्थिता भीतात्रयस्तदा ॥ २५५ ॥ यतः-"अमेध्यमध्ये कीटस्य सुरेन्द्रस्य मुरालये। समाना जीविताकाङ्क्षा समं मृत्युभयं द्वयोः ॥१॥” भ्राम भ्रामं बहून् देशान् चतुर्थों वलितो बुधः । रात्रौ वीक्ष्य पुरद्वारं दत्त ख्याधुटितस्ततः ॥ २५६ ।। कस्यचित्पादपस्योधः सुप्तचिन्ताकुलस्तदा । तदाां तस्य नायाति निद्रा मृत्युभयं यतः ॥ २५७ ॥ कुर्नन् गोष्ठी तदा साथै पल्या प्रीतिपुरस्सरम् । वृक्षस्थः किन्नरः प्राह किन्नरी विहसन्निति ॥ २५८ ॥ प्रियेऽस्मिन् नगरे मूर्खाः पण्डिताः सन्ति भूरिशः । काव्यद्वयार्थमुर्वीशपृष्टं जग्मुर्यतो नहि ॥ २५९॥ पण्डितानां च सर्वेषां समेतानां प्रगे पुनः। संहारं सकुटुम्बानां करिष्यति मही- धवः ॥ २६० ॥ किन्नरी प्राह भोः स्वामिन् ! वेत्स्यर्थं त्वं तयोः किम् ?। जानामीत्युदिते साऽवर तवं ब्रूहि पते ! स्फुटम् ॥ २६१ ॥ कथितं तेन किंनर्याः पुरः प्रीतिपुरस्सरम् । शब्दायक्षरतः सर्वो ज्ञायतेऽर्थों न संशयः ॥ २६२॥ श्लोकद्यार्थमेद्वाय ज्ञात्वा तस्यौननाचदा। हृष्टो दध्यौ बुधो भाग्योदयो मेऽजनि संमति ॥ २६३ ॥ स्थाने निवासः सरलं कलत्रं पुत्रः पवित्रः सुजनानुयोगः । न्यायाच वित्तं सरल सुचित्तं निश्च्छद्मधर्मस्य सुखानि सप्त ॥ २६४ ॥ हर्षितः पुरमभ्येत्य सर्वपण्डितसंयुतः । जल्पितुं काव्ययोरथ ययौ भूपतिसंनिधौ ॥ २६५ ॥ तेषु सर्वेषुः पश्यत्सु चतुर्थः पण्डितस्तदा । किरिपृष्टाविम श्लोकं विस्पष्टाथै लिलेख च ॥ २६६ ॥ तथाहि-भीमसेनमहीसेननामानौ नीनमिाजनम् । पूर्वभ-सुतावावा यापुरे चन्द्रभूभुजः ॥ २६७ ॥ अगित्यर्थं महीलानिमत्वा मूर्छा पेयिवान् । शीतोपचारतः स्वस्थोऽकारि मन्व्यादिभिस्तदा ॥ २६८ ॥ जातिस्मरणतोऽस्मापीथावत्पूर्वभवं नृपः। तावत्क्रोडः मुरीभूयसमायातो नृपाग्रतः ॥ २६९ ॥ सुरो जजल्प 15555 तिभा ·भो भ्रातः ! ज्ञातः पूर्वभवस्त्वया । नृपेणोक्तं च युप्मा,प्रसत्तेति एव हि ॥ २७० ॥ पूर्वभवकृता कक्षा,पूरिता मयका छलात्.। इत्युक्त्वा निर्जरः सयो,विद्युदिव तिरोदधे ॥ २७१ ॥ वैराग्यवान् व्रताकासी,यावदासीन्महीपतिः । तावत्तत्रौगमद्विद्याचारणः श्रमणोत्तमः ॥२७२॥ वन्दित्वा विधिवद्भूपस्तमृपि विनयान्वितः । अनुग्रहाय लोकानां, पृष्टवान् माग्भवं भवम् ॥ २७३ ।। मुनिराँचष्ट भो भूप! शृणु पूर्व भवं नि- जम् । यापुरेऽभून्महीजानिधन्द्रनामा प्रजाहितः ॥ २७४ ॥ भीमसेनमहीसेनौ,तस्याभूतां सुतौ वरौ । मिथः भीतिजुषौ रामलक्ष्मणाविव संततम् ॥ २७५ ॥ एकदा धर्मयोपाहा,आगमस्तत्र सूरयः । धर्म श्रोतुमैगामचन्द्रभूपः सुतद्वयाऽन्वितः ॥ २७६ ॥ “आउं दीहमरोगमैंगमसमं रूपं पविटं बलं सोहागं तिजगुत्तमं निरुवमो भोगो जसो निम्मलो । आएसिकपरायणो परिअणो लच्छी अविच्छेयणी होजा तस्स भवं- तरेण कुणइ जो जीवाणुकंपं नरो ॥ २७७ ॥ सच्चेण पावेइ पहाणकित्ति, सच्चेण पावेइ न चेव छिति । सच्चेण वीसासमुवेइ लोए सच्चेण पावेइ सुहाणु जोए ॥ २७८ ॥ अदत्तच्चारण भवन्ति भोगा,अदत्तचाएण विसिठ्ठजोगा। अदत्तच्चारण न होइ दंडो,अदत्तच्चाएण. भवे सु- पिंडो ॥ २७९ ॥ चोरा परलोगंमि वि,नारयतिरिएसु लहइ दुक्खाई । दारिद्दोवद्र्ो होइ,मणुअत्तणेवि दीणधणो ॥ २८० ॥ वंभवएणं वररूपभोगो,बंभवएणं मणुएसु जोगो । बंभवएणं न नपुंसकत्तं वंभवएणं भवई सुरतं ॥२८१ ॥ अपरिग्गहेणं हवई सुवित्तं, अपरिग्गहेणं वर- वत्यपत्तं । अपरिग्गहेणं धणधनरिडी, अपरिग्गहेणं तु कमेण सिद्धी ॥ २८२ ॥ जलाशयानां जलधिमणीनां चिन्तामणिः कल्पतरुस्तरू- णाम् । तायः खगानां दिनकृद्ग्रहाणां,मशस्यते मयंभवो भवानाम् ॥ २८३॥" श्रुत्वा धर्ममैदाचन्द्रः सम्यक्त्वं शिवशर्मदम् । भीमसेनमही- सेनौ ललतुर्बतमौदिमम् ॥ २८४ ॥ पालयन्तौ व्रतं सम्यक् प्रतिज्ञा चक्रतुमिथः । पापग्रस्तो निषेध्योऽहं त्वया त्वं तु मया पुनः ॥२८५॥ भीमसेनो मृति प्राप्य,सद्यः स्वर्गसुपेयिवान्। महीसेनोऽपि धीरस्य, पुत्रोऽजनि धनाभिधः ॥ २८६ ॥ कुसंसर्गान्महापापासक्तो निघुणमा- +

·कया.
पुण्यधन-
॥४॥
RECASS
नसः। मृगादीन् श्वापदान् दीनान्, हिंसन् निरपराधिनः ॥ २८७ ॥ 'आगत्य मरुता भीमसेनजीवेन नाकतः। मृगादीन् कृत्रिमान् कृत्वा,
बोधितोऽयं महीपतिः ॥ २८८ ॥ युग्मम् ॥ आकर्ण्य भूपतेः पूर्वभववृत्तं जनास्तदा । धर्मे जीवदयामूले,मनस्तेनुनिरन्तरम् ॥२८९॥ यतः-
"आसन्ने परमपए पावेअव्वंमि सयलकल्लाणे । जीवो जिणिदणि पडिवज्जइ भावओ धम्मं ॥१॥" राज्यं दत्वा सुतासाथ गृहीत्वा
व्रतमजसा । तप्त्वा तीवं तपः स्वर्गमगमद्धनभूपतिः ॥ २९० ॥ इत्यादिदेशनां श्रुत्वा,भवाम्भोधितरीनिभाम्। मुनि नत्वा पुनः माह,भूपतिः
विनयान्वितः ॥ २९१ ॥ यौवनावसरे येन,हेतुनाऽभूद् व्रतं तव । ममाग्रे निखिलं तद्धि, स्वरूपं कथय प्रभो! ॥ २९२ ॥ अथाऽऽचष्ट मुनि-
स्पष्टं, गिरा मधुरया तदा । अस्ति श्रीसुन्दरं नाम्ना, पुरं सुरपुरोपमम् ॥ २९३ ॥ तत्रीभूत्पृथिवीपाला, प्रजापालाभिधो नयी। तस्यासीद्विम-
ला राज्ञी,शीलादिगुणभूषिता ।। २९४॥ कुवार्णयोस्वयोधर्ममौदरांज्जिनवरोदितम् । महीसेनाभिधः पुत्रो, बभूव वरलक्षणः ॥ २९५ ॥ अ-
न्येधुलिकैस्तुल्यैः,क्रीडां कुर्वन्नृपाङ्गजः । जगाम द्वितीये यामे,उद्याने सुन्दराभिधे ॥ २९६ ॥ अभ्रंलिहं जिनागारं,निरीक्ष्य तत्र सुन्दरम् ।
प्रविवेश'चे तन्मध्ये,दृष्टवांचाँदिमं जिनम् ॥ २९७ ॥ नखा चिन्तितवांनित्यं,किमिदं काननं पुरा । दुई जिनवरागारं भूरिमण्डपमण्डितम् ॥
२९८ ॥ इत्यं चिन्तयतस्तस्य, जातिस्मृतिरजायत । पूर्वसंसारसंभूतत्वस्मृतिरभूत्पुनः ॥ २९९ ॥ यतः="रम्याणि वीक्ष्य मधुरांच निशम्य
शब्दान् पर्युत्सुकी भवति यत्सुखितोऽपि जन्तुः। तचेतसा स्मरति नूनमेवोधपूर्व भावस्थितानि जननान्तरसौहृदानि ॥ १॥” अस्मिन्नेव
पुरेऽभूवं भीमकर्मकराङ्गजः । सिंहसेनाभिश्चाई-चारयामि स्म गोकुलम् ॥ ३०० ।। अन्येधुर्विपिने सोऽस्मिन् जिनं नन्तुं मुनीश्वरः। आजगाम
गुणारामस्तपाकुशवपुलता ॥ ३०१॥. सिंहसेनं प्रति माह,सुनीश्वर इति स्फुटम् । इयं जैनेश्वरी मूर्तिर्रचिंता स्यात्सुखप्रदा ॥ ३०२॥ यो
जनोऽस्य जिनेन्द्रस्य; पूजां कृत्वाऽत्ति संततम् । तस्य स्यादिपुर्क राज्य मुक्तिलक्ष्मीच हेलया ॥ ३०३ ॥ यता-"जिनेन्द्रपूजा मुगति
।
॥१०॥

·, तनोति,ददाति राज्यं च सुरेन्द्रलक्ष्मीम् । छिनत्ति दुःखानि च देहभाजां, नीरोगतां राति मुरूपतांच॥१॥ एकमपि येन कुसुम,भगवतः प्र- पूज्यते सबहुमानम् । तस्य नरामरशिवसुखफलानि करपल्लवस्थानि ॥ २॥" निशम्यैतद्वचस्तेन , गृहीतोऽभिग्रहोऽन्विति । अतःपरमेह नानि, विना पूजां जिनेशितुः ॥ ३०४ ॥ स्मारं स्मारं ऋषेस्तस्य,गुणग्रामान् मनोहरान् । सिंहसेनोऽहंतः पुष्पैः,पूजां कृत्वाऽत्ति नित्यशः॥ ३०५ ॥ अन्येयुर्गोपुराद्भिलैनीतो गोपो निजालये। तत्राभून्न जिनेन्द्रस्य,मूर्तिस्त्रैलोक्यपालिका ।। ३०६ ॥ दशैत्यं दिवसान् तत्र,क्षुधया पी- डितोंहिंसः । मुक्तो धर्मप्रभावेन, तैश्चैकादशमे दिने ॥३०७ ॥ क्रामन्नथ महीं यावदीयाति जिनसम सः । तावत्तस्यान्तराजातं,मरणं ध्या- यतो जिनम् ॥ ३०८॥ अर्हत्पूजाप्रभावेन, प्रजापालनरेशितुः । अभूत्स नन्दनस्तस्य महीसेनाभिधानतः ॥ ३०९ ॥ विज्ञाय प्राग्भवं वृत्तं, नातिस्मरणयोगतः। भववैरङ्गिको जातो,महीसेनो नृपाङ्गजः ।। ३१० ॥ ततो भूमिपति पर्यवसाप्यापि च मातरम् । प्रव्रज्याङ्गीकृता तेन, महोत्सवपुरस्सरम् ॥ ३११ ॥ स एपोऽहं भवानीतो,मुक्त्वा सर्व कुटुम्बकम् । अलां दीक्षा भवाम्भोधितारणे तरणीनिभाम् ॥ ३१२ ॥ महीसेनमुने!त्तं श्रुत्वा भद्रकरो नृपः। मानसे चिन्तयामास,तदानीमिति भावतः॥ ३१३ ॥ वाल्येऽपि मुनिनाऽनेन,दीक्षा कक्षीकृता धुवम् । कृद्धत्वेपि न मे राज्यजिहासाऽस्ति धिगस्तु माम् ॥ ३१४ ॥ चिन्तयित्वेति भूपालः,माह पुण्यधनं सुतम् । अतःपरं मासारः,संसारो रो- चते नहि ॥ ३१५ ॥ कृत्वा राज्यं महीशा ये, वृद्धत्वेऽपि त्यजन्ति न । मृत्वा ते नरके घोरे,गच्छन्त्येव न संशयः॥३१६॥ कृत्वा राज्य महीशा ये, गृह्णन्त्यन्ते व्रतं पुनः। ते भवन्त्यचिरांसिद्धिनगरीगामिनोऽङ्गज!॥ ३१७॥ पुण्यधनकुमाराय,दत्त्वा राज्यं महीपतिः। कुर्वन् महो- त्सवं दीक्षामझीचक्रेऽन्तिके मुनेः ॥ ३१८ ॥ भद्रकरमुनिस्तस्य, मुनीश्वरस्य संनिधौ । नानाविधं तपः कुवैस्तस्थौ तत्र सदोशयः ॥ ३१९॥ यत:-" आदौ तन्व्यो वृहन्मध्या विस्तरिण्यः पदे पदे। यायिन्यो न निवर्तन्ते सतामाशा सरित्समाः ॥ १॥" भद्रकरं मुनि नत्वा, स्तुत्वा .

·। कथा. पुण्यधन- ॥११॥ ALSCREERIES एकदा चिन्तित च स्तवनः पुनः। पुण्यधनोऽवनीनाथश्चचाल बलसंयुतः ॥ ३२० ॥ विलोकयन बहून् देशान् नगराकरशालिनः । पुण्यधनावनीपालश्च- न्द्रभागां पुरीमगात् ॥ ३२१-॥ आगच्छन्तं तमाकर्ण्य चन्द्रशेखरभूपतिः। संमुख प्रययौ कुर्वन्नुत्सवं विपुलं द्रुतम् ॥ ३२२ ।। हर्षेण पूरित- स्वान्ती, मिलितौ तौ महीपती । पप्रच्छतुश्च कुशलं,किंवदन्ती परस्परम् ॥ ३२३ ॥ प्रवेशोत्सवमौधाय, पुण्यधनावनीपतेः। वासवेश्म ददौ चास्मै, चन्द्रशेखरभूपतिः ॥ ३२४ ॥ आकार्य गणकान् वर्यान् ललौ लनं मनोरमम् । चन्द्रशेखरभूमीशो,भृशं कुर्वन् महोत्सवम् ॥ ३२५ ।। शुढे लग्ने मुदिवसे,सवेलायां सदुत्सवैः। पुण्यधनाय भूपाला,सुतां प्रमश्रियं ददौ ।। ३२६ ।। तुरङ्गमगजस्वर्णदुकूलादिधनं बहु । भूमीपति- दौ पुण्यधनाय भक्तिपूर्वकम् ॥ ३२७ ॥ दिनानि कतिचित्तत्र भूपदत्तनिकेतने । गोष्टी कुर्वन् महीशेन,तस्थौ पुण्यधनः समम् ॥ ३२८ ॥ 'यत: गीतशास्त्रविनोदेन कालो गच्छति धीमताम् । व्यसनेन हि मूर्खाणां निद्रया कलहेन च ॥ १ ॥ 'चिन्तितं पुण्यधनेन निशि मानसे । श्वशुरस्य गृहे नैव,शोभा भवति तिष्ठतः ॥ ३२९ ॥ यत: उत्तमाः स्वगुणैः ख्याता, मध्यमास्तु पितुर्गुणैः । अधमा मा- तुलैः ख्याताः श्वशुरैोधमाधमाः ॥ १ ॥ श्वशुरगृहनिवासः, स्वर्गतुल्यो नराणां, यदि वसति दिनानि,त्रीणि वा पञ्च सप्त । अथ कथमपि तिष्ठेमिष्टलुब्धो वराको, निपतति खलु पात्रे,काभिकं क्षिप्रयुक्तम् ॥२॥" आपृच्छय नृपति पुण्यधनः पद्मश्रिया समम् । चचाल चल- दैवेभकम्पितपृथिवीतलः ॥ ३३० ॥ मार्गे मुनि महीसेन ,नत्वा श्रुत्वा च देशनाम् । भद्रङ्करमुनेश्वौथ, स्वरूपं पृष्टवान्नृपः ॥ ३३१॥ महीसेन- मुनिः माह,तदा पुण्यधनं प्रति । वाचा मधुरया शर्मपदया धर्मयुक्तया ॥ ३३२ ॥ नानाविधं तपस्तप्त्वा,ध्यात्वा चौहत्पदाम्बुजम् । भद्रकर- मुनिः स्वर्ग,चतुर्थमंगमन्नृप ! ।। ३३३ ॥ एगदिवसं पि जीवो, पवज्जमुवागओ अनन्नमणो । जइवि न पावइ मुक्खं अवस्समाणिओ होइ ॥ ३३४ ॥'सद्गति स्वपितुः श्रुत्वा नत्वा च मुनिर्मुत्तमम् । चचाल च ततः पुण्यधनक्षोणीपतिः पथि ।। ३३५ ॥ मार्गस्थितानि तीर्थानि, ॥११॥ vi ·S वन्दमानः पदे पदे । भद्रकरी पुरीं पुण्यधनः माप नराधिपः ॥ ३३६ ॥ न्यायमार्ग वितन्वानः,समस्तां वसुधां तदा। पालयामास भूपाला, पद्मापतिरिवानिशम् ॥ ३३७ ॥ मनोहरैर्जिनागारैर्भूषयामास भूतलम् । श्रीहरिषेणचक्रीव,भूपः कैलाससोदरैः ॥ ३३८ ॥ यतः- जिण- भवणविम्वपुत्वय, संघस्सरुवाई सत्तखित्तेसु । विविअंधणं पि जायइ, सिवफलमैहो अणंतगुणं ॥ १ ॥ प्रासादप्रतिमायात्रा प्रतिष्ठा च प्रभा-' बना। अमार्योद्धोषणादीनि,महापुण्यानि गेहिनाम् ॥ २॥" विहरनेकदा तत्र,शीलसेनो गुरूत्तमः। अनेक साधुसंयुक्त आजगाम पुरा- दहिः ॥ ३३९ ॥ उद्यानपालकेभ्योऽथागतं श्रुत्वा मुनीश्वरम् । विवन्दिपुनृपोऽचालीगृहाद्भरिपरिच्छदः ॥ ३४० ॥ उत्तीर्य वाहनाप- श्वविधाभिगमकुन्नृपः । त्रिमदक्षिणयां चक्रे मुनि मेरुमिवार्यमा ॥ ३४१ ॥ यत:- सचित्तदवमुझण १ मैचित्तमणुज्झण २ मणेगतं ३ । इगसाडी उत्तरासंग ४ अंजली ५ सिरसि जिणदिढे ॥१॥ इअपंचविहाभिगमो,अहवा मुंचंति रायचिह्नाई । खग्गं १ च्छत्तं २ वाणह ३ मउडं ४ चमरे अ५पंचमए ॥२॥” शीलसेनं मुनि नत्वा, कल्याणी भक्तिपूर्वकम् । उपविष्टोऽग्रतः श्रोतुं प्रयतो धर्मदेशनाम् ॥ ३४२ ॥ तथाहि "धर्मोऽयं धनवल्लभेषु धनदः, कागार्थिनां कामदः, सौभाग्यार्थिषु तत्पदः किमैपरं,पुत्रार्थिनां पुत्रदः। राज्यार्थिष्वपि राज्यदः किम- यवा,नानाविकल्पैर्नृणां, तत्कि यन्न ददाति किं च तनुते,स्वर्गापवर्गावपि ॥ ३४३ ॥ शास्त्रं बोधाय दानाय, धर्म धर्माय जीवितं वपुः परो- पकाराय धारयन्ति मनीषिणः ॥ ३४४ ॥ दानं विचाहतं वाचः कीर्तिधौं तोयुषः। परोपकरणं कायादसारासारसुद्धरेत् ॥ ३४५ ॥ सर्वाः संपत्तयः सत्यं जायन्ते तस्य जन्मिनः । माग्जन्मोपार्जितं यस्य,पुण्यद्रविणमूर्जितम् ॥ ३४६॥ आकृष्टिविद्यालक्ष्मीको, वजं दारिद्र- भूभृतः । कार्मणं शर्मणामेकं,धर्म एव धरातले ॥ ३४७ ॥ असत्यं वचनं नैव वदेत् प्राणात्ययेऽपि यः। स पामोति क्रमान्मुक्तिमुख जिष्णु- कुमारवत् ॥ ३४८ ॥ तथाहि-श्रीपुरं नाम्ना, जिनागारविराजितम् । तत्रासीत्कमलश्रेष्ठी,रमया धनदायितः ॥ ३४९ ॥ तस्याभून्नन्दनो जि-

·--
पुण्यधन-
कथा.
ष्णुः,कमलाकुक्षिसंभवः । जिष्णू रूपश्रियाऽनङ्ग सत्येन च युधिष्ठिरम् ॥ ३५० ॥ पित्राथ पाठितो धर्मकर्मशास्त्राण्यनेकशः । यथा बभूव कु.
अलो,नयी. गुणिगणाग्रणीः ॥ ३५१:॥ यतः- जायंमि जीवलोए,दो चेव नरेण सिक्खिअबाई । कम्मेण जेण जीवइ जेण मुओ सुगई
जाई ॥१॥. दिन भानुहं दीपो, निशामिन्दुर्विकस्वरः । प्रकाशयति पुत्रस्तु,निष्कलङ्कः कुलद्वयम् ॥२॥" अन्येयुदेवनामान,आययुः
सूरयो.वराः । तमस्तोमं हरन्तो गोगणैरिव सुधांशवः ॥ ३५२ ॥ यत:- अवधमुक्तेः पथि यः प्रवर्तते, निवर्तयत्यैन्यजनं च निःस्पृहः । स
एव.सेव्यः स्वहितैषिणा गुरुः, स्वयं तरंस्तारयितुं क्षमः परान् ॥१॥ अक्खर अक्खइ किंपि न ईहइ चउगइभवसंसारह बीहइ । संजमनिय-
महिं खण नवि चुकइ एहवा धामी सुगुरु बुच्चइ ॥ २ ॥ कुखी संवलवत्तधण नबोलंबीहत्थ। एसा कहवि.गवेसि,गुरु जे तारणह समत्थ ॥
३॥" श्रुत्वाऽऽगतान् गुरुन श्रेष्ठी कमलः मुतसंयुतः । जगाम वन्दितुं धर्मशालायां मोदमेदुरः ॥ ३५३ ॥ त्रिः प्रदक्षिणयन् मूरि,वन्दि-
त्वा चाँग्रतो गुरोः । उपाविशत्समुतोऽर्हहमै श्रोतुमनास्तदा ।। ३५४ ॥ देवमूरिः सुधासिन्धुः सुधामधुरया गिरा । दिदेश देशनां दुष्टदुः-
खशतविनाशिनीम् ॥ ३५५ ॥ तथाहि-अहिंसा सत्यमस्तेयं,ब्रह्मव्रतनिषेवणम् । अपरिग्रहता चैव धर्म एष प्रतिष्ठितः ॥.३५६ ॥ यतः-
“यथा चतुर्भिः कनकं परीक्ष्यते, निघर्षणच्छेदनतापताडनैः । तथैव धर्मों विदुषा परीक्ष्यते, श्रुतेन शीलेन तपोदयागुणैः ॥१॥" यदिह
क्रियते कर्म, तत्परत्रोपभुज्यते । मूलसिक्तेषु वृक्षेषु, फलं शाखासु जायते ॥ २॥” केऽपि सहस्रभरयो लक्षभरयश्च केऽपि नराः। नाम-
भरयः केचित्कलमैतत्सुकृतदुष्कृतयोः ॥ ३५७॥ स्वल्पादपि मृषावादज़ल्पनार्दजिनः खलु । लभन्ते विविधं दुःखं,चतुर्गतिषु भूरिशः ॥ ३५८.॥
प्राणात्ययेऽपि यः कूट,न मजल्पति मानवः । चक्रिशक्रमहीपालमुखं स लभतेऽचिरात् ॥-३५९ ॥ निशम्य देशनां जिष्णुकुमारेण स्वभा-
'वतः । यावज्जीवर्मलञ्चक्रे,द्वितीयकं व्रतं तदा ॥ ३६० ॥ कमलश्रेष्ठिना तत्र,सम्यक्त्वं भवभेदकम् । अलञ्चक्रे गुरोः पाथै, चम्पादिसुख-
॥१२॥

·दायकम् ॥ ३६१ ॥ यतः- अंतोमुहुत्तमित्तं पि फासिजेहिं हुजसंमत्त । तस्स अवड्ढोपुग्गलपरिअट्टो चैव संसारो॥१॥" वन्दित्वा कमला श्रेष्ठी, समुतोऽगानिजं गृहम् । सूरयश्च ततश्चकुर्विहारं विशदाशयाः ॥ ३६२ ॥ सुनन्दश्रेष्ठिनः पुत्री,नान्ना कनकमुन्दरीम् । शुभे लग्नेशजो जिष्णुः, पित्राथ परिणायितः ॥ ३६३ ॥ कैलासाचलसंकाशान् प्रासादान भूरिशोऽहंतः। कारयामास कमलः,श्रेष्ठी शिष्टाशयः स्फुटम ॥ ३६४ ॥ मेलयित्वा बहून् श्राद्वान् जनान् धर्मेंककर्मठान् । शत्रुञ्जयमहातीर्थ, यात्रां च कमलो व्यधात् ॥ ३६५ ॥ पालयित्वा च सम्यक्त्वं,गृहीत्वाऽनगनं पुनः। जगाम कमला श्रेष्ठी, स्वर्गिधाम जिनं स्मरन् ॥३६६॥ शोकं हत्वा ततो जिष्णुश्रेष्ठी सुव्यवहारतः । व्यव- सायं करोति स्म, कुर्वन् धर्म जिनेशितुः ॥ ३६७ ॥ एकदा स्व-पतिः शसिंहासनमुपस्थिनः। गृह्णाति स्म गुणान् जिष्णोः,सत्यवादभवा- निति ॥ ३६८ ॥ कुर्वाण आहेतं धर्म, सेवमानश्च सद्गुरुम् । प्राणात्ययेऽपि नो वक्ति,कूट जिष्णुवणिकदा ॥३६९॥ शक्रस्य वचनं कश्चि; देनाढत्यैव निर्जरः। जिप्णोः कर्तु परीक्षां च, स्वर्गादागाद् भुवस्तले ॥ ३७० ॥ यतः "नौगुणी गुणिनं वेत्ति,गुणी गुणीपु मत्सरी । गुणी च गुणरागी च, विरलः सरलो जनः॥१॥ भगं न जायइ घडिउं, दुजणहिअयं कुलालभंड'व। सयखंडो वि घडिज्जइ,कंचणकलसो सुअ- णचित्तं ॥ २॥" अपहृत्य धनं सर्व मन्दिरांज्जिप्णुश्रेष्ठिनः। कस्मिंश्चित् सदने शून्ये,मुक्तं तेन सुपर्वणा ॥ ३७१ ॥ प्रगे श्रेष्ठी समुत्याय, यावद्विवेश मन्दिरम् । तावदर्श तं रिक्तं,धनधान्यादिभिस्तदा ॥ ३७२ ।। याचिन्तितवान् जिप्णुः,क गतं मे धनं रहः । तावत्कश्चिन्नरो- ऽभ्येत्य मोवाचैति तदग्रतः ।। ३७३ ॥ उद्वसिते गृहे सर्व धनं त्वद्धनसंनिभम् । विद्यते श्राक् त्वमौगच्छ,दर्शयामि स्म ते स्फुटम् ॥ ३७४ ॥ तेन साधै गृहे तस्मिन् गत्वा कमलनन्दनः। विलोकयन् धनं सर्व प्रोवाचेति तदग्रतः ॥ ३७५ ॥ इदं धनं मदीयं न,प्रतिभातीति मे मनः । नतस्तेन नरेणैवं,गदितं तत्पुरः स्फुटम् ॥ ३७६ ॥ धनस्याँस्य न कोऽप्यस्ति, स्वामी कमलनन्दन ! । कथङ्कारं ततो नैव,गृहाणत्वमिदं धनम्

·पुण्यधन-
।
॥१३॥
कथा.
ESS
५
॥ ३७७ ॥ ततः प्रोवाचं कमलनन्दन इति तं प्रति [ कूटमुक्त्वा कदा माणात्ययेऽपि लामि नो धनम् ॥ ३७८ ॥ ततो जिष्णुरैखिन्नात्मा,
जगाम निज़मन्दिरम् । कृवाचनां जिनेन्द्रस्य,भोजनं चकवान् पुनः ॥ ३७९ ॥ यत:-" संपदि यस्य न हों, विपदि न विषादो रणे
च धीरत्वम् । तं भुवनत्रयतिलकं जनयति जननी सुतं विरलम् ॥ १॥ ". संध्यायां विधिना कृत्वा, प्रतिक्रमणकर्म च । स्मरन् . प-
चनमस्कारं सुष्वाप कमलाङ्गजः ॥ ३८० ॥ आगत्य स नरो भूयो, जिष्णुं प्रति जगाविति । जिष्णो ! त्वं किमु जागर्षि,नवेति कथयौचिरा
॥३८१॥ ततो जिष्णुरुवाचै,जागयुवाँधुना नर ! । ततस्तेन नरेणेति,मोक्तं जिष्णुं पनि स्फुटम् ॥ ३८२ ।। ममेदं धनमित्युक्त्वा,यदि त्वं
नैव लास्यसि । तदा कुटुम्बकं त्वत्कं,सर्वमेव मरिष्यति ॥ ३८३ ॥ जिष्णुरित्यं तमाचष्ट भो ! भो! नरशिरोमणे!। ममैव सकुटुम्बस्य,
यदि स्यान्मरणं ध्रुवम् ॥ ३८४ ॥ तथाप्यहमिदं वाक्य,जल्पिष्यामि न कहिंचित् । यद्भाव्यं तद्भवत्येव,जीवानां निजकर्मणा ॥ ३८५ ॥
नररूपं ततस्त्यक्त्वा,सुररूपं विधाय च । उवाचेति मुरो जिष्णु,तदा मधुरया गिरा ॥ ३८६ ।। अहं सुरालयादौगां,चिकीस्तव परीक्षणम् ।
सत्यवादाच्च नैव त्वं.चलितोऽसि नरोत्तम ! ॥ ३८७ ॥ तुष्टेन तेन देवेन, समभावं मणिद्वयम् । वितीर्ण जिष्णवे पुंसां,साहसाकि न सि-
यति ?॥ ३८८ ॥ तद्धनं त्वद्गृहे सर्वांगतं विद्धि सांपतम् । इत्युक्त्वाऽथ तिरोऽभूतो,देवो विद्युदिवाँचिरात् ॥३८९॥ यतः- धर्मा-
जन्म कुले शरीरपटुता, सौभाग्यमायुर्बल, धर्मेणैव भवन्ति निर्मलयशो, विद्यार्थसंपत्तयः। कान्ताराञ्च महाभयाञ्च सततं,धर्मः परित्रायते, धर्मः
सम्यगुपासितो हि भवति स्वर्गापवर्गमदः ॥१॥" ततो धर्मपरो जिष्णुमणियुग्मेन सन्ततम् । उपकारान् बहून् चक्रे, रुगदोषादिहरान्ज-
ने ॥ ३९ ॥ यता- अमत्रमैक्षरं नास्ति नास्ति मूलमैनौषधम् । अनाया पृथिवी नास्ति,आम्नायाः खलु दुर्लभाः ॥१॥" जिनाल-
यान् वहूनभ्रंलिंहान् धर्मालयानपि । विम्बानि च जिनेन्द्राणां,चकार कमलाङ्गजः ॥ ३९१ ॥ मेलयित्वा बहु संघ, जिष्णुः श्रेष्ठी सविस्त-
॥१३॥

·रम् । शत्रुञ्जयादितीर्थपु,यात्राश्च बहुधाऽकरोत् ॥ ३९२ ॥ त्रिसंध्यं स जिनेशस्य,करोति स्मार्चनं मुदा । द्विरं च चकारावश्यकं कर्म निरन्तरम् ॥ ३९३ ॥ कालेन कियता तस्य कुर्वतो धर्ममैर्हतः । बभूव नन्दनो वयः,सोमाह्वः सोमसंनिभः ॥ ३९४ ॥ क्रमेण नन्दनः सो- मो,जिप्णुना परिणायितः । समुद्रश्रेष्ठिनः पुत्रीं कमलाह्वां मनोहराम् ॥ ३९५ ॥ अर्थान्त्यसमये जिष्णुः,श्रेष्ठी त्यक्त्वाऽशनादिकम् । ध्यायन् जिनं मृपावादत्यागात्स्वर्गे सुरोऽजनि ॥ ३९६ ॥ ततश्च्युत्वा दिवो मर्त्यभवं प्राप्यौतिदुर्लभम् । कृत्वा कर्मक्षयं मुक्तिपुरी चाँसादयिष्यति ॥ ३९७ ॥ निशम्येति गुरोर्वाणीविस्तरं शिवशर्मदम् । धर्मे लीनमनाः पुण्यधनोऽभूत्स विशेषतः ॥ ३९८ ॥ शीलसेनं गुरुं नत्वा,स्तु- त्वा च सुन्दरैः स्तवैः । गुणादानपरः पुण्यधनः स्वगृहमीयिवान् ॥ ३९९ ॥ सविशेषं ततः पुण्यधनः पुण्यमनारतम् । कुर्वाणः क्षणवत्कालं कियन्तं नयति स्म च ॥ ४०० ॥ सुखेन सुप्तयाऽन्येयुः, स्वप्ने पद्मश्रिया मुखे । प्रविशन् पूर्णिमाचन्द्रो, निशीथिन्यां विलोकितः ॥ ४०१॥ प्रगे पद्मश्रिया प्रोक्तं,स्वमवृत्तं नृपाग्रतः। नृपेणोक्तं ततस्तस्यै भविष्यत्यौवयोः सुतः ॥ ४०२ ॥ प्रपूर्णदोहदा पूर्णमासा स्वस्थितमानसा । मुतं सूते स्म पद्मश्रीमर्तिण्डमिव पूर्वदिग् ॥ ४०३ ॥ गीतनृत्यादिभिः कृत्वोत्सवं पुण्यधनो नृपः । नन्दनाय ददौ नाम, जिनदास इति स्फु- टम् ॥ ४०४ ॥ तथा कलाः कलाः सर्वा, ग्राहिता भूभुजा सुतः। यथा ख्यातिमेगाल्लोके,सर्वत्रापि लसद्गुणैः ॥ ४०५ ॥ यत:-- प्रथमे नार्जिता विद्या, द्वितीये नार्जितं धनम् । तृतीये नार्जितो धर्मवतुर्थे किं करिष्यति!॥१॥ आहारनिद्राभयमैथुनानि, सामान्यमेतत्पशुभिर्नरा- णाम् । विद्याविशेषः खलु मानुपाणां, विद्याविहीनाः पशवो मनुष्याः ।।२॥" इतः सिंहपुरः स्वामी,बलीसिंहरथाभिधः। जिनदासगु- णान् श्रुत्वाऽऽगत्य भद्रपुरी तदा ॥ ४०६ ॥ सौभाग्यमअरीं पुत्री, जिनदासाय सद्धिये । ददौ महोत्सवं कुर्वन् ,चित्रकृद् गुसदामपि ।। ४०७ ॥ युग्मम् ॥ अथ पुण्यधनस्योम्बा,शीलमाला शुभाशया। पुण्यानि बहुशः कृत्वा जगाम त्रिदशालयम् ॥ ४०८ ॥ दध्यौ पुण्यधनो भूमिासादा ॐ ? RS

·पुण्यधन-
। ॥१४॥
WES
.
भूमिभूषकाः। मया च मम पित्रा च ,कारिता उपलैः पुरो॥ ४०९॥ स्फटिकाश्ममयं नैक कारितं जिनमन्दिरम् । येन स्यान्मम राज्यश्रीनिर्म-
ला स्फटिकाश्मवत् ॥ ४१० ॥ तस्मादह जिनेन्द्रस्य,प्रासादं स्फटिकाश्मभिः। कारयिष्यामि धर्मध्ये, कैलासाचलसोदरम् ।। ४११ ॥ त्रिभिर्वि-
शेषकम् ।। प्रोवाच सचिवः स्वामिनहत्स्फटिकसमनि । द्रव्यव्ययो बहुर्भावीत्येवं चिन्तय चेतसि ॥ ४१२ ॥ भूपतिः प्राह न ह्येतयुक्तं कृपा-
मुकर्षणात् । रक्षिताऽपि रमा याति रत्नार्कवेष्टिनो यथा ।। ४१३ ॥ तथाहि अर्जयित्वा धर्न केचिन्यासीकृत्यावनौ निजम्। रत्नार्क इत्र
दुःखी, स्याजिनः श्रीगमनादिह ॥ ४१४ ॥ आसीत् सूर्यपुरे भूमिभामिनीभालभूषणे। धनवान् खलु रत्नार्कश्रेष्ठी कृपणमण्डनम् ॥ ४१५ ॥.
यत:-, दृढतरनिवडमुष्टेः कोशनिषण्णस्य सहजमलिनस्य । कृपणस्य कृपाणस्य केवलमाकारतो भेदः ॥१॥" रत्नार्क एकदा पुत्रं वाचिक
प्रोचिवानिति । छन्नं धनं कियद्भूमौ क्रियते सुखहेतवे ॥ ४१६ ॥ व्यवहारोचितादन्यो, विभवः कापि कानने । गुप्तो विधीयते वत्स !
विपद्रक्षाकृते ननुः ॥ ४१७ ॥ यतः वरं रेणुर्वर भस्म नष्टश्रीन पुनर्नरः । मुक्त्वैनं दृश्यते पूजा, कापि पर्वणि पूर्वयोः ॥ १॥" चिन्त;
यित्वेति तौ रात्रौ, लात्वा घुम्नं गतौ वनम् । यत्र न श्रूयते शब्दा,पक्षिणामपि कुत्रचित् ॥४१८॥ न्यासीक? ततो यावत्यकटीकुस्ते धनम् ।
रत्नार्कस्तावाहेत्यधीरं नन्दन ! मे मनः ॥ ४१९ ॥ व्याप्ता वसुन्धरा धूर्तेः, परद्रव्यापहारकैः । प्राणेभ्यो वल्लभं युम्नं द्रव्यनाशे यतो मृ
तिः ॥ ४२० ॥ ततः पुत्र ! वनं भ्रान्त्वा, विलोकय नरादिकम् । येन न्यासीकरोम्येच, धनं निःशङ्कमानसः॥ ४२१॥ प्रतिपद्य ततो वाचं,
जनकस्य बनेऽभ्रमत् । श्वासोच्छ्वासादिना रिक्तं नरमेकं ददर्श च ॥ ४२२ ।। आगत्य च पितुः पाच,तेनेति कथितं तदा । श्वासादिरहि-
तो ह्येकः पतितोऽस्ति, नरः स्फुटम् ॥ ४२३ ॥ तच्छुत्वा जातशङ्कस्तु,श्रेष्ठी चिन्तितवानिति । कश्चिन्मम धनाकाजी,नरो जीवन्मृतोऽभ-
वत् ॥ ४२४ ॥ यतः मृतानामपि धूर्तानामनल्पः स्यात्पराक्रमः । नीतोऽपि निधनं सूतः किं न स्यात्स्वर्णसिन्द्रिकृत् ? ॥ ४२५ ॥"
मा
Host
॥१४॥

·% यया गुप्तवेपोऽपि,धूर्तो व्यसनदायकः । तनोति मरणं किं न, भोजनान्तः स्थितं विषम् ?॥ ४२६ ॥ ततः क्षुरिकया तस्य, छिन्द्धि त्वं श्र- बगद्वयीम् । यथा वेत्सि परीक्षा वं,परासौर्जीवतोऽथवा ॥ ४२७ ॥ तथैव कुर्वता तेन,प्रतिपद्य पितुर्वचः । न मनाक् चलितो द्रव्याकाङ्क्षी श्रवणकर्तनात् ॥ ४२८ ॥ तथाकृतेऽपि मेने न,श्रेष्ठो तस्य परासुताम् । पुत्रं प्राह पुनः शङ्का,न याति मम मानसात् ।। ४२९ ॥ यतः " लुब्धास्त्यजन्ति द्रव्यार्य,माणानपि विचेतनाः । श्रवणच्छेदने तेषां,किं कष्टं विद्यते ननु ?॥१॥” मृत्युप्रतीत्यै पुस्यि, घटते घ्राणक- तनम् । अङ्गीकृत्य पितुर्वाक्य,घ्राणच्छेदाय जग्मिवान् ॥ ४३०॥ न मनाग् घ्राणच्छेदेऽपि-चलितो मायिकः पुमान् । यतो धनं विना नैव सघ्राणो हि विराजते ॥ ४३१ ॥ कण्ठच्छेदावधि नाह ,वक्ष्ये दध्याविदं स च । घ्राणहीनोऽप्यकर्णोऽपि,द्रव्येणैव विभासते ॥ ४३२॥ ना- शाविनाशांन्निःशङ्क,न्यासीकृत्य धनं तदा । निर्विकल्पौ गृहं गत्वा,तस्थतुः सुखतश्च तौ ॥ ४३३ ॥ यतः-"क्षत्राणां हयशस्त्रबन्दिषु भवे- द्रव्यन्ययः मायशो, भूम्यां च कृपणात्मनां व्यसनिनां,स्त्रीयूतचौर्यादिषु । शृङ्गारे पण्ययोषितां च वणिजां,पण्ये कृषौ क्षेत्रिणां, पापानांमधु, मांसयोः सुकृतिनां धर्मोपकारोत्सवे ॥ १ ॥” धूर्तस्तत्र समागत्य ललौ तस्याखिलं धनम् । तस्मिन्नेव पुरे द्रव्य, वेश्यासु व्ययति स्म सः ॥ ४३४ ॥ यतः- मूढा लक्ष्मी समासाद्य,छलछापराः सदा । सप्तसु व्यसनेष्वेव,व्ययन्ति स्म न संशयः ॥ १॥" उत्पन्नकृत्य रत्नार्क, एकदा धनहेतवे । गनस्तत्र च गौ च,द्रव्यरिक्तां निरीक्षते ।। ४३५ ।। मुमूर्च्छ धनलोभेन,स रुरोद पुनः पुनः। अहो ! दुःखाजितं द्रव्यं. देवेनापहृतं मम ॥ ४३६ ।। मलब्धचेतनः श्रेष्ठी,चिन्तयामास चेतसि । जाने स एव लूनाङ्गो, ललौ मम धनं ननु ॥ ४३७ ॥ विलोकया- म्यहँ पुर्या,सर्वत्र विश्रमं ततः। कदाचिच्चटते हस्ते,मामके स पुमान् खलु ॥ ४३८ ॥ ततो विकलतां कृत्वा, भ्रममाणः पुरान्तरे। तं च तथा- विधं वेश्यागृहेऽपश्यदणिग्वरः ॥ ४३९ ॥ धारयिखा तलारसैरानीय तं नृपान्तिक । रत्नार्क ऊचिवानेवं ,पूत्कुर्वन्नुचनिस्वनम् ॥ ४४० ॥ SERes

·पुण्यधन-
॥१५॥
कथा
२२७
वसताऽस्मिन् पुरे स्वामिन् ! मदीयं द्रविणं बहु । अनेन दुष्टचित्तेन,स्तेनेन जगृहे रहः॥ ४४१ ।। नृपपृष्टो हसन् धूर्तः,माइ नौहमलां सुधाः ।
मयाऽस्मै नासिकाकौँ दच्वैवाऽऽत्तं धनं ननु.॥ ४४२ ।। नृपेणोक्तं कथं धूर्त ! वक्त्येवं सांपतं ननु । इत्युक्ते धूर्तराड् भूमीपरग्रे व्यधांदि-
दम् ॥ ४४३ ॥ उत्तार्य शीर्पतो वस्त्रं,जवाद् धूर्तशिरोमणिः। अदर्शयत् शिरो राजे,जामुलीफलसंनिभम् ॥ ४४४ ॥ मह्यं नाशे श्रुती
दत्त्वा, गृह्णातु विभव वयम् । नानाविनिमयेनोहमगृह्ण द्रविणं ननु ॥ ४४५ ॥ धूर्तेनोक्तं नृपो दृष्ट्वा, धूर्तत्वं निखिलं तदा। हासकोपपरो भूपः,
रत्नार्काय चुकोप च॥ ४४६ ॥ रे रत्नार्क ! खया त्वैस्य,गृहीत्वा कर्णनांशिक । दचं धनं कथङ्कारं वदीत्थं पदग्रतः ॥ ४४७ ॥ अल-
ब्धविभवः श्रेष्ठी,जगाम निजमन्दिरम् । धूर्ती लब्धधनश्चैवं,विललास चिरं धनम् ॥ ४४४ ॥ एवं यो मनुजो द्रव्यमर्जयित्वा धनं बहु । न्या-
सीकरोति भूमध्ये,दुःखी रन्नार्कवद्भवेत् ॥ ४४९॥ यतः-" दायादाः स्पृहयन्ति तस्करगणा,मुष्णन्ति भूमीभुजो, गृह्णन्ति छलमांकलय्य
हुतभुग भस्मीकरोति क्षणात् । अम्भः प्लावयति क्षितौ विनिहितं, यक्षा हरन्ति हठा-दुर्वृत्चास्तनया नयन्ति निधनं,धिग् बह्वधीनं धनम् ॥१॥"
एवं निरुत्तरीकृत्य,जल्पन्तं सचिवं नृपः । प्रासाद स्फाटिकं कारयितुसुंद्यममाँदधत् ।। ४५० ॥ स्फाटिकै रन्नमणिभिः, पुरमध्ये जिनेशितुः ।
प्रासादं कारयामास भूपः पुण्यधनस्तदा ॥ ४५१ ॥ प्रतिष्ठाथै यशोभद्रसूरयो दुरितैनसः । नृपेणाकारितास्त ययुः साधुशतान्विताः ॥
४५२।। तदेव बहुदेशेषु प्रेष्य कुङ्कुमपत्रिकाम् । श्रीसंघो भूरिशः पुण्यधनेनाकारितो मुदा ॥ ४५३ ॥ लग्ने सर्वोत्तमे तत्र, नवीने जिनमन्दिरे।
मूर्ति रत्नमयीमौधजिनेन्द्रस्य न्यवीविशत् ॥ ४५४ ॥ पुनस्तदा निर्मलनीरपूरितैः, सुवर्णकुम्भैरैभिषेककर्मभिः । प्रसूनमालामुकुटोपढोकन,
कुलाबलानां विपुलैरुलूलुभिः ॥ ४५५ ॥ मृदङ्ग भेरीभरवायझल्लरीप्रभूर्तसाराविणगर्जदैम्बरै । सुदौज्ज्वलैरुत्सवडम्वरैर्नृपः, स्नात्र चकाराद्य-
जिनेशितुस्तदा ॥ ४५६ ॥ युग्मम् ॥ सद्भोजनैः सदसनैमनोहरैविभूषणः सद्वचनादिभि शम्। श्रीसंघलोकं सकलं महाशयो, महीपतिौर-
॥१५॥

·KARE चयाञ्चकार ॥ ४५७ ॥ यतः-" पुंसां मनोऽनुरोधेन प्रवर्धन्ते मनोरथाः। भवेद् भूमीविशेषेण,महिमा हि महीरुहाम् ॥१॥ सन्यायोपा- जिता लक्ष्मीः, कुलदयविवर्धनीः। अन्यायोपार्जिता सैव, कुलद्वयविनाशिका ॥२॥" ततो नमस्कृत्य युगादिदैवतं, महीपतिं पुण्यधनं च मुन्दरम् । श्रीसंघलोको निखिलं निजं निजं. निकेतनं माप सुखमयाणकैः ॥ ४५८ ॥ ततः प्रभृति भूमीशत्तिसन्ध्यं श्रीजिनेशितुः। अष्ट- धारों करोति स्म,सदा पुण्यधनो नृपः ॥ ४५९ ॥ कृत्वैकदाऽष्टधा पूजा, पुष्पादिभिर्जिनेशितुः । स्तुवतो भूपतेश्चित्तं लयलीन तथाऽजनि ॥ ४६० ॥ कर्मराशियथा शेपास्त्रुटिता जीर्णवत्रवत् । उत्पन्न केवलं ज्ञान ,लोकालोकप्रकाशकम् ॥ ४६१ ॥ युग्मम् ॥ यतः- सयं पमजणे पुण्णं,सहस्सं च विलेवणे । सयसहस्सिआ माला,अनन्तं गीअवाईए ॥१॥ मणिहन्ति क्षणार्धेन.साम्यमालम्ब्य कर्म तत् । यन्न हन्यानर- रतीव्रतपसा जन्मकोदिभिः ॥२॥ कत्थ य जीवो वलिओ,कत्य य कम्माई हुँति वलिआई। जीवस्स य कम्मस्स य पुवनिवडाई वेरा- ई॥ ३॥ कर्म जीवं च संश्लि,परिज्ञातात्मनिश्चयः । विभन्नीकुरुते साधुः, सामायिकशलाकया॥ ४ ॥" आगत्य तत्क्षणात्स्वर्गानिर्जरा भ- क्तिभाविताः । चक्रिरे स्वर्णपाथोज,विश्वविश्वमनोहरम् ॥ ४६२ ॥ दातुं धर्मोपदेशं तु.ज्ञानी पुण्यधनो मुनिः। यावदारूढवान् देवनिर्मित स्वर्णवारिजम् ॥ ४६३ ॥ तावच्च तत्क्षणाव्यलोफा धर्माभिलाषिणः । श्रोतुकामास्तदा धर्मदेशनामाययुः स्फुटम् ॥ ४६४ ॥ केवलज्ञान- संवन्ध, निशम्य जनकस्य च । जिनदासोऽम्बया युक्तो,विवन्दिषुः समागमत् ॥ ४६५ ॥ ततः पुण्यधनो ज्ञानीदिदेश धर्मदेशनाम् । सुरासुर- नरेशादिसातकोटिमदामिति ॥ ४६६ ॥ पूज्यपूजा १ दया २ दान, तीर्थयात्रा ४ जप ५ स्तपः ६। श्रुतं ७ परोपकारश्च,८ मय॑जन्म- फलाष्टकम् ॥ ४६७ ॥ योजयित्वा करौं मौलौ, जिनदासो जगाविवति । पूजादीनां फलकथाः, स्वामिन् ! कथय सांप्रतम् ॥ ४६८ ॥ ततः पुण्यधनोऽन्येषामुपकारकृते सताम् । दिदेश विस्तरात्पूज्यपूजादीनां फलं यथा ॥ ४६९ ॥ तथाहि-गुरुमसादतः पाप्य धर्म जीवदयात्मकम् । है ·यधन- ॥१६॥ कथा. KURN धनश्रेष्ठींव लमतें भव्यो भन्या मुखावलीम् ॥ ४७० ।।.श्रीपुरे श्रीपतेर्मिथ्याष्टिनः श्रेष्ठिनोऽभवन् । चत्वारः सूनवः सोमभीमरामधनामियाः ॥ ४७१ ॥ चतुर्णामपि पुत्राणां श्रेष्ठिना दिवि गच्छता। दिदिः (शत)कोटि सुवर्णानामर्पिताश्च पृथक् पृथक् ।। ४७२ ॥ चत्वारः श्रीपतेः पुत्रा, अज्ञानवासिताशयाः । स्नानादि कुर्वते धर्मबुद्धया स्वःसुखहेतवे ॥ ४७३ 'धर्मघोषान् ‘गुरूंस्तत्रांगतान् श्रुत्वाऽन्यदा' वरान् । वन्दितुं समगाद्भव्यलोको धर्माभिलाषुकः ॥ ४७४ ॥ श्रीपतेः श्रेष्ठिनः पुत्राश्चत्वारः कुतुकात्तदा । मिथ्यात्ववासितस्वान्ता,जम्मुः श्रीगुरुसन्निधौ ॥ ४७५ ॥ अथ धर्मोपदेशः आर्यदेशकुलरूपवलायुर्बुद्धिबन्धुरमैवाप्य नरत्वम् ।। धर्मकर्म न करोति जडो यः, पोतमुज्झति पयोधिगतः सः ॥ ४७६॥ श्रूयतां धर्मसर्वस्वं श्रुत्वा चैवीवधार्यताम् । आत्मनः प्रतिकूलानि, परेषां न समाचरेत् ॥ ४७७ ॥ यथा चतुर्भिः कनकं परीक्ष्यते, निघर्षणच्छेदनतापताडनैः। तथैव धर्मो विदुषा परीक्ष्यते, श्रुतेन शीलेन तपोदयागुणैः ॥ ४७८ ॥ कथमुत्पद्यते धर्मः ? कथं धर्मों विवर्धते ?। कथं च स्थाप्यते धर्मः ? कथं घों विनश्यति ? ।। ४७९ ॥ सत्येनोत्पद्यते धर्मों, दयादानेन वर्धते । क्षमया च स्थाप्यते धर्मः, क्रोधलोमा- द्विनश्यति ॥ ४८० ॥ सर्वे वेदा न तत्कुयुः सर्वे यज्ञाच भारत! । सर्वे तीर्थाभिषेकाच यत्कुर्यात्प्राणिनां दया ॥४८१॥ अहिंसा सत्यमई स्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः । एतेषु पञ्चस्युक्तेषु सर्व धर्मा प्रतिष्ठिताः ॥ ४८२ ॥ अहिंसालक्षणोधर्मोऽधर्मस्तु प्राणिनों वधः । तस्माद्धर्मार्थिना वत्सा:, कर्तव्या माणिनांदया ॥४८३॥ यूपं कृत्वा पशून हत्या कृत्वारुधिरकर्दमम् । यद्येवं गम्यते स्वर्ग,नस्के केन गम्यते ॥ ४८४ ॥ भारते शान्तिपर्वणि मोक्ताम्ये रात्रौ सर्वदाहारं वर्जयन्ति सुमेधसमातेपां-पक्षोपवासस्य फलं मासेन जायते ।।४८५ ।। सत्यं तीर्थ तपस्तीर्थ, तीर्थमिन्द्रियनिग्रहः। सर्वभू- तदयातीर्थमैतत्तीर्थस्य लक्षणम् ॥ ४८६ ।। आत्मा नदी संयमतोयपूर्णा, 'सत्यावहा शीलतटादयोमिः । तत्राभिषेकं कुरु पाण्डपुत्र ! न बारिणा शु- इयति चौन्तरात्मा ॥४८७॥ चित्तस्यान्तर्गतं पापंतीर्थस्नान शुद्धयति । शतशोऽपि जलधौत सुराभाण्डेमिाशुचि ॥४८८॥ संवत्सरेण यत्पा ·कैवर्तस्य च जायते । एकाहेन तदामोति अपूतजलसंग्रही॥ ४८९॥ षड् त्रिंशदगुलायाम, विंशत्यङ्गुलविस्तृतम् । दृढं गलनकं कुर्याद्भूयो जीवान् विशोधयेत् ॥ ४९० ॥ म्रियन्ते मिष्टतोयेन, पूतराः क्षारसंभवाः । क्षारतोयेन तु परे,न कुर्यात् संकरं नतः ॥ ४९१ ॥ लूतास्यतं- तु पतिते, ये विन्दौ सन्ति जन्तवः । मूक्ष्मा भ्रमरमानास्ते,नैव मान्ति त्रिविष्टपे ॥ ४९२ ॥ इति तीर्थाधिकारे भारते । कूपेषु अधमः स्नानं, वाप्यां स्नानं च मध्यमम् | तडागे वर्जयेत्स्नान,नद्यां स्नानं न शोभनम् ॥ ४९३ ॥ गृहे चैवोत्तमं स्नान,जलं चैवं तु शोधितम् । तथा त्वं पाण्डवश्रेष्ठ ! गृहे स्नानं समाचरं ॥ ४९४ ॥ एकादशीपुराणे च ॥ चत्वारो नरकद्वाराः,प्रथमं रात्रिभोजनम् । परस्त्रीगमनं चैव, संधानान- न्तकायिके ॥ ४९५ ॥ अस्तं गते दिवानाथे आपो रुधिरर्मुच्यते । अन्नं मांससमं मोक्तं,मार्कण्डेन महर्षिणा ॥ ४९६ ॥ भारते योगशास्त्रे- ऽप्युक्तम् ॥ उलूककाकमार्जारराधसंबरशूकराः । अहिटश्चिकगोधाश्च जायन्ते रात्रिभोजनात् ॥ ४९७ ॥ ताराध्वतारातटिनीभुजङ्ग तरङ्गग- मासिकताकणानाम् । संख्यां स कृत्वा कुरुतां तु धर्म यो धर्ममीप्सुः कृतकृत्यगेहः ॥ ४९८॥ देशनान्ते च लघुना, धनेन श्रेष्ठिस्नुना । श्रा- द्वधर्मों लले तेन, विशुद्धोऽन्यैश्च मानवैः ।। ४९९ ॥ यत:-" आसन्नपरमपए,पावेअब्बंमि सयलकल्लाणे । जीवो जिर्णिदभणिों, पडिवज्जइ भावओ धम्मं ॥ १॥” अन्यदा दैवयोगेन, धनस्य कुर्वतो वृपम् । श्रुटिताः कमलाः सर्वाः, पूर्व पित्रर्पिता द्रुतम् ॥५००॥ यतः-" संपदो जलतरङ्गविलोला,यौवनं त्रिचतुराणि दिनानि । शारदाभ्रमिव चञ्चलमायुः,किं धनैः कुरुत धर्ममनिन्थम्?॥ १॥” चला विभूतिः क्षणभ- गि यौवनं, कृतान्तदन्तान्तरवर्ति जीवितम् । तथाऽप्यैवज्ञा परलोकसाधने, अहो ! नृणां विस्मयकारि चेष्टितम् ॥२॥" जल्पन्तीति जनाः केचित्यक्त्वाऽऽशुपैतृकं क्रमम् । जिनधर्मरतोऽभूस्त्वं,तेन ते कमला गताः ॥५०१ ॥ अनादृत्य वचः सर्वजनानां स विशेषतः। जिनधर्म- करोत्येव, स्वर्गादिसुखदायकम् ॥ ५०२ ॥ यत:- सर्वथा स्वहितमाचरणीयं किं करिष्यति जनो बहुजल्पः ?। विद्यते स न हि कश्चिदु- 15 ·पुण्यधन- * [ { कथा. पायः सर्वलोकपरितोषकरो यः॥१॥"जिनेन्द्रगुरुपादानां,कुर्वन् भत्तयाऽर्चनं सदा। धनोऽदीनमना धर्म, जिनोक्तं कुरुते भृशम् ॥५०३।। यंत:- कार्यः संपदि नानन्दः पूर्वपुण्यभिदेहि सा। नैवापदि विषादः स्यात्सा हि प्राक् पापपिष्टये ॥१॥". गृहीतः पौषधोऽन्येधुर्मध्याहे. नगराहिः । हरेर्दिशि मलोत्सर्ग, कर्तुकामो ययो धनः ।। ५०४॥ तत्र वटस्य वामाझे, मलोत्सर्ग च कुर्वता । हस्तेन लिखिता भूमि,धनेन पस्पृशे निधिः ॥ ५०५॥ दध्यौ धनो ग्रहिष्यामि, यदि स्वयमह निधिम् । तृतीयव्रतभङ्गो मे,भविष्यति तदाऽचिरात् ॥ ५०६ ॥ यतः- "कारुनरुनसिंग्गरभावभयजीविअंतकरणेहि । साहू अ चिअ मरंती नय निअनियम चिराइति॥१॥" विचिन्त्येति निधि धूल्याऽऽच्छाद्य लात्वा जलं धनः । आगत्य धर्मशालायां, धर्मकार्यायँचीकरत् ।। ५०७ ॥ पौषधं पारयित्वैत्य, गृहे रात्रौ स्वपन धनः । ‘स्मृत्वा निधिस्व- रूपं तं,सर्व माह मियांग्रतः ॥६०८ ॥ पत्नी माह कथं मूर्ख ! नौनीतोऽत्र निधिस्त्वया । धनः प्रोवाच नियमभङ्गो भवति मे प्रिये ।। ५०९ ॥ भार्याजगावपत्यानि विसीदन्त्यौवयोंभृशम् । यथाऽस्ति नियमो मूर्ख ! तव मेऽत्र तथा नहि ।। ५१० ॥ तेन तत्स्थानकं कान्त ! दर्शय त्वं ममाचिरात् । येनौनीय निधि सवै, जीवयामि कुटुम्बकम् ॥ ११॥ दम्पत्योः कुर्वतोर्वातौ,पूर्वदृष्टां च तां तदा। श्रुत्वा स्तेनैर्मि- यः पूर्वपविष्टैरिति चिन्तितम् ॥ ५१२ ॥ यतः-तैलें नास्ति घृतं 'नास्ति, नास्ति मुद्युगन्धरी । वाथै लवणं नास्ति, तत्रास्ति यद्धि भु- ज्यते ॥ ५१३ ॥ एतद्विचिन्त्य ते चौरा,मुक्त्वा ते सदनं जवात् । तस्मिन् वटे ययुहृष्टा,वार्तयन्तः परस्परम्॥५१४ ॥ हस्तक्षेपान्मलोत्सर्ग- स्थानं मत्वा मलिम्लुचाः । पश्चात्कृत्य रजो याखस्तक्षेपं वितन्वते ।। ५१५ ॥ तावचे वृश्चिकैर्दष्टाः,मोचुरेवं परस्परम् । अहो! वणिम् महा- धूर्ती,येनेत्थं वाहिता वयम् ।। ५१६ ।। ततस्तेना जगुस्तस्य,सदने क्षिप्यते इदम् । यतचे वृश्चिकैः सर्व कुटुम्बं भक्ष्यते द्रुतम् ।।५१७॥ वि- चिन्त्येति तदा तस्य,समागत्य निकेतनम् । आच्छादनतृणान्यीशुः,पश्चाचर्मलिम्लुचाः ॥ ५१८ ॥ मक्षिपन्तो निषि चौरा, वृश्चिकभ्रान्ति- - ३ ·तो जगुः । एतत्कुटुम्बकं प्सात प्सात दृश्चिकाः! भो !॥ ५१९ ॥ श्रुत्वैतवचनं तेषामुत्थितो यावता धनः। तावन्मलिम्लुचा नेशः, मो- वाचेति धनस्ततः ॥ ५२० ॥ उत्तिष्टोत्तिष्ठ भो भार्ये ! प्रदीपं कुरु वेगतः । गृहिण्योक्तं कथं कुर्वे,दीपं तैलमृते पते ! ॥५२१॥ बहुकालार्दप- त्यानि, रुक्षान्न भुञ्जते सदा । विलोक्यतेऽधुना मूर्ख ! भवतः कज्जलध्वजः ॥ ५२२ ॥ ततः स्वयं समुत्थाय,प्रातिवेश्मकमन्दिरात् । चकार तैलमानीय, दीप यावद्धनो वणिग् ॥ ५२३ ॥ ताबद्ददर्श दीनारपुञ्ज प्रौढं गृहान्तरे । पोवाच पनि उत्तिष्ठोत्तिष्ठेतश्च विलोकय ॥ ५२४ ॥ जिनधर्मप्रसादेन,स्वकीयसदने स्वयम् । समागतो निधिः स्वर्णकोटिद्वयसमन्वितः॥ ५२५ ॥ यत:-"धर्मो दुःखदवानलस्य जलदः सौ- ख्यैकचिन्तामणि-धर्मः शोकमहोरगस्य गरुडो, धर्मो विपत्रायकः । धर्मः प्रौढपदप्रदर्शनपर्धर्मोऽद्वितीयः सखा, धर्मो जन्मजरामृतिक्षयकरो, धर्मो हि मोलमदः ॥१॥" ततः प्रिया समुत्थाय, तत्रैत्य निधिमीक्ष्य च । हृष्टाऽऽह प्रिय जीवेति, चिरं धर्मप्रसादतः॥ ५२६ ॥ ततस्तैः कलशान् भृत्वा, निक्षिप्य रहसि द्रुतम् । दीनारैः कतिभिश्चक्रे,धनो देवार्चनादिकम् ॥ ५२७ ॥ ततःप्रभृति सततं,लक्ष्मीस्तस्य निकेतने । पूर्वपुण्योदयाद् दृद्धिमोपॉब्धिरिव चन्द्रतः ॥ ५२८ ॥भ्रातुः संयोगतस्त्यक्त्वा,मिथ्यात्वं बान्धवांस्त्रयः। धर्मे श्रीजिननाथोक्ते,लग्ना जीवदद- यापराः ॥ ५२९॥ शत्रुञ्जयादितीर्थेषु,यात्रां कुर्वन् सदुत्सवम्। कमलां सफलीचक्रे,धनश्रेष्ठी तदा मुदा॥५३०॥ यत:-"आरम्भाणां निव- त्तिद्रविणसफलता.संघवात्सल्यमुच्चै-नैर्मल्यं दर्शनस्य प्रणयिजनहितं,जीर्णचैत्यादिकृत्यम् । तीयौंन्नत्यप्रभावं जिनवचनकृतिस्तीर्थकृत्कर्मकत्वं, सिद्धेरासन्नभावः मुरनरपदवी,तीर्थयात्राफलानि ॥१॥" ततः प्रवर्धमानश्रीधनो धर्मपरायणः। प्रपाल्य नियमान् स्वर्ग,जगामानघमानसः॥ ५३१ ॥ च्युत्वा ततो दिवो मर्त्यभवं प्राप्य धनः पुनः। क्षिप्त्वा कर्माखिलं मुक्तिसातासादयिष्यति ॥ ५३२ ॥ मिथ्यात्वं धनवत्यक्त्वा, धर्म कुर्वन्ति ये जनाः । लभन्ते ते लसत्सौख्यसंततिं नितमा रयात् ॥ ५३३ ॥ इति पूज्यपूजागुरुसंगत्या मिथ्यात्वत्यागे धनकथा ॥ १ ॥ OR

·--
पुण्यधन-
॥१८॥
कथा.
SHREE
ददानोऽखिलजीवेभ्योऽभयदानं सदा पुमान् । लभते संपदं वर्धमानां हीरमहीशवत् ॥ १॥ तथाहि गुआऽभिधे पुरे लक्षपतिल-
क्षेश्वरी वणिम् । कुर्वन् धनं धनं नांति, शेते नैव सुख कदा ॥२॥ तस्य लक्ष्मीवती भार्याऽसूत पुत्रं शुभेऽहनि। विनोत्सवं पिता सूनी;
हीर इत्यभिधां व्यधात् ॥ ३ ॥ मनाक् कस्यापि नो दत्तेदानं कृपणभावतः । न चक्रे च जिनेन्द्रोक्तं,धर्म कैवल्यशर्मदम् ॥ ४॥ यतः-
" निर्दयत्वमेहङ्कारस्तृष्णा कर्कशभाषणम् । नीचपात्रप्रियत्वं च पञ्च श्रीसहचारिणः॥१॥" यक्कोद्रवकङ्ग्वादि,धान्य व्ययति मन्दिरे।
न च भित्तिहे वस्त्रं,जीण परिदधाति सः ॥ ५॥ यतः "कृपणेन समो दाता,न भूतो न भविष्यति । अस्पृष्ट्वाऽथ यतो द्रव्य,परेभ्यस्त-
प्रयच्छति ॥ १॥" अन्येदुर्भार्यया छन्नमानीय घृतमपिणात् । पुत्रस्य भाजने मुक्तं यावत्तावत्स आययौ ॥ ६ ॥ पुत्रामत्रे घृतं. दृष्ट्वा,श्रेष्ठी
मूर्छापेयिवान् । शीतोपचारतःस्वस्थीकृतः कष्टेन भार्यया ॥ ७ ॥ यतः-" अर्थानामजने दुःखमर्जितानां च रक्षणे । आये दुःख व्यये
दुःखं, धिग् द्रव्यं दुःखवर्धकम् ॥ १॥ हुंतीए हुँति गुणा,जांतीए जति संतावी । अउ जीसे 'निसेसगुणा,धन्नाणं जयउ सा लच्छी ॥२॥"
पल्या प्रोक्तं कथं कान्त ! मूर्छा तव समागता । श्रेष्ठी माह गतं सर्वे, धनं सर्पिय॑यान्मम ॥ ८॥ मत्वेति तनयः पाहायप्रभृति घृतं मयाः।
जेमनीयं निजे नैव, गेहे कलहसंभवात् ॥ ९ ॥ यतः-"ऋणं वणं कलिंवहिलोभो रोगो मनस्तथा । एतानि वर्धमानानि,प्राणनाशं नयन्त्य-
हो !॥१॥" आकर्ण्य श्रेष्ठीनो मूर्जासंबन्ध प्राणहारकम् । तस्य निकेतने नैव,कोऽप्याँगच्छति सज्जनः ॥ १० ॥ मेलयित्वा धनं श्रेष्ठी,
अकृत्वा पुण्यसंचयम् । जगाम दुर्गतिं दुष्टध्यानवासितमानसः ॥ ११॥ नीत्वा प्रतवने कृत्वा, तातं चितान्तरे तदा। ददात्यग्निं सुतो याव,
तावदयोनीति चागंभूत् ॥१२॥ लखपति लाकड माहि,पहिरण विण पउढाडीह। सरीस किंपि न जाइ,धणु माणुस परिअण सयणु ॥१३॥
कुलमंडण कोडिह धणी जो पामइ अवसाणि । धरि अभोषा घालीयइ उली जइ मसाणि ॥१४॥ श्रुत्वा व्योमोद्भवां वाणी, वैराग्याश्चि-
॥१८॥

·तमानसः। हीरः सज्जनसंयुक्तो, ददौ दाहं पितुस्तदा ॥ १५॥ ततो हीरः कृताशेषपितृकार्योंचितक्रियः । अनित्यं द्रविणं मत्वा,वभूव दानत- सरः ॥ १६ ।। दत्त्वाऽयिभ्योऽखिलं द्रव्यं,यावनिःस्वोऽभवद् वणिग् । तावत्तत्पुरभूपालो पुत्रो मृत्यु सगीयिवान् ॥ १७ ॥ पञ्चदिव्यप्र- योगेण,प्रधानसचिवादयः। पुरस्य तस्य साम्राज्य,प्रददुः श्रेष्ठिमूनवे ॥ १८॥ यतः-" मुकुलजन्मविभूतिरनेकथा, मियसमागमसौख्यपरं- परा। नृपकुले गुरता विमलं यशो,भवति धर्मतरोः फलमीदृशम् ॥ १॥” दानप्रभावतः प्राप्य,राज्यं प्राज्यं वणिसुतः । भृशं चकार दानादि, चतुर्था धर्ममर्हितम् ॥ १९ ॥ अन्येचुस्तत्पुरोद्याने, धर्मघोषाभिधान् गुरून् । वन्दितुं भूपतिहीरो,ययौं सारपरिच्छदः ॥२०॥ अत्रोपदेशः-पूजामौचरतां जगत्रयपतेः, संघार्चनं कुर्वतां, तीर्थानामभिवन्दनं विदधतां,जैनं वचः शृण्वताम्। सद्दानं ददतां तपश्च चरतां, स- चानुकम्पाकृतां, येषां यान्ति दिनानि जन्म सफलं तेपां सुपुर्यात्मनाम् ॥ २१ ॥ सर्वाः संपत्तयः सत्यं जायन्ते तस्य जन्मिनः । प्राग्- जन्मोपार्जितं यस्य,पुण्यविणर्मूर्जितम् ॥ २२ ॥ देशनान्ते नृपोऽप्राक्षीद्भगवन् ! केन कर्मणा । मर्माभूदीदृशी राज्यलक्ष्मीर्यत्नं विनाऽधु- ना? ॥ २३ ॥ गुरुराह नाङ्गायां मात्सिको वीराभिधो मत्स्यान्वहून् भृशम् । मारयित्वा च निःशूको,वभारीदरमात्मनः ॥ २४ ॥ इतो न- द्यां समायातो,धरणो धर्मवन्धुरः । निरीक्ष्य मारयन्तं तं,मत्स्यान् पाहेति सकृपः ॥२५॥ जीवानां ये जनाः प्राणान् हुत्वा हृत्वा निजो- दरम् । भरन्ति स्मौचिरात् श्वभ्रे,ते पतिष्यन्ति दुःखदे ॥ २६ ॥ यतः-शान्तिपर्वणि-" तिलसर्पपमात्रं तु,मांसं यो भक्षयेन्नरः। स एव नरकं याति, यावञ्चन्द्रदिवाकरौ ॥१॥ अंग्रे वसति रुद्रश्च,मांसे वसति जनार्दनः। शुक्रे वसति ब्रह्मा च,तस्मान्मांसं न भक्षयेत् ॥२॥" तेन त्वं सर्वथा जीवहिंसां संत्यज मात्सिक ! । यतो जीवावधाजीवो,लभते सुखर्मक्षयम् ॥ २७ ॥ यतः-" माव सर्वभूतानामहिंसा हि- तकारिणी । अहिंसैव हि संसारमरावैमृतसारणिः ॥ १ ॥ अहिंसा दुःखदावाग्निमादृषेण्यघनावली । भवभ्रमिगार्तानामैहिंसा परमौषधी ॥ PE + RESP ·पुण्यधन- ॥१९॥ AS कथा. . २॥ दीर्घायुः परं रूपआरोग्यं श्लाघनीयता । अहिंसायाः फलं सर्व,किमन्यत्कामदैव सा ॥ ३ ॥” श्रुत्वेति श्रेष्ठिनः पार्थे,मात्सिकोऽभि- ग्रहं ललौ । अतः परं मया नैव, हन्तव्याः पाणिनो मनाम् ॥ २८ ॥ ततो नियमाराध्य,मात्सिको भावतः सदा । अन्ते समाधिना मृत्वा, त्वमभूभूमिनायकः ॥ २९ ॥ धरणः श्रावको धर्म,जैनं कृत्वा सदादरात्। मृत्वान्ते निर्जरः स्वर्ग जनि भासुरदेहभाग् ॥ ३०॥ एत्य-पूर्वभव- स्नेहागाथे मोक्त्वाम्बरस्थितः । अदृश्याङ्गो ददौ राज्य, तुभ्यं धरणनिर्जरः ॥ ३१॥ आकर्यैतन्नृपो नत्वा गुरूनेंत्य निजालये। अमारिं घो- षयामास,सकृपो निजनिवृति र श्रीसुन्दरीमियोद्भूतं,नन्दनं सुन्दराभिधम् । राज्ये न्यस्यांकरोद॑ष्टालिका श्रीजिनसमनि ।। ३३ ॥ आराध्य विधिना धर्म,स्मरन् पञ्चनमस्कृतिम् । मृत्वाऽभवत्सुरो हीरभूपोऽच्युतमुरालये ॥ ३४॥ च्युत्वा ततो हीरसुरः सुरालयालब्ध्वा नृ- जन्मानधर्मेद्भुते कुले। क्षीप्त्वाऽष्टकर्मप्रचयं गमिष्यति,श्रेयापुरेऽनन्तसुखौघदायके ॥ ३५ ॥ एवं यो मनुजो जीवरक्षां वितनुतेतरांम् । अष्ट- कर्मक्षयं कृत्वा,स यास्यति शिवालये ॥ ३६ ॥ इति दयायां हीरभूपालकथा ॥२॥ शुद्धमार्गाजितां लक्ष्मी,सप्तक्षेच्यां वपन् भवी । प्रतिष्ठां लभते शिष्टां,युधिष्ठिरनरेन्द्रवत् ॥ ३७॥ तथाहि हस्तिनांगपुरे न्यायमा- र्गस्थः श्रीयुधिष्ठिरः । कुर्वन् राज्यं करोति स्म,धर्म सर्वज्ञभाषितम् ॥ ३८ ॥ एकदा. सदनस्थोऽवग्,युधिष्ठिरनृपो रहः । आकार्य भीमपार्था- दीन् सोदरार्निति भक्तितः ॥ ३९ ॥ स्वकीयसदने लक्ष्मीविद्यते भूयसी किल । स्थाने नियोजनेनैव, स्थाप्यतेऽक्षयहेतवे ॥ ४०॥ यता- "सुस्थाने स्थापिता लक्ष्मीायमार्गाजिता किल। स्थिरीभवति या चन्द्ररविनिर्जरशैलवत् ॥ १॥" भीमः मोवाच भो भ्रातः ! मम लक्ष्मी समर्पय । यथा सुस्थानके यत्नात् स्थापयामि रहोऽचिरात् ॥ ४१॥ भ्रात्रर्पितां श्रियं वहीं,लात्वा भीमस्तदा द्रुतम् । कस्मिंश्चिद्विपिने यातो, दूरतोऽचलसंनिधौ ॥ ४२ ॥ उत्पाव्योंद्रिमधस्तस्य स्थापयित्वाऽखिलां रमाम। रहो यत्नात् सुदं तन्वन् भीमोऽगाद् भ्रातृसंनिधौ ॥ ४३ ॥ . POS ॥१९॥ । .

·युधिष्ठिरो जगी भ्रातः ! कुत्र श्रीः स्थापिता त्वया ? । भीमः माह महीध्रस्योधस्तान्न्यस्ता मया किल ॥ ४४ ॥ युधिष्ठिरो जगौ भ्रातस्तत्र ही स्थापिता रमा । जायते न स्थिराभूरिविघ्नसन्ततिसंभवात् ॥ ४५ ॥ यतः-" अधः निपन्ति कृपणा,वित्तं तत्र यियासवः। सन्तश्च गुरु- चैत्यादी,तदुचैःफलकाङ्क्षिणः ॥ १॥" भीमः मोवाच भो भ्रातः ! कथं लक्ष्मीः स्थिरा भवेत् ? । धर्मपुत्रो जगौ दानाजायते श्रीः सुनि- श्वला ॥ ४६ ॥ यतः-"सुक्षेत्रे वापयुद्धीजं, मुपात्रे वापयेहनम् । सुक्षेत्रे च सुपात्रे च प्रयुक्तं नैव नश्यति ॥ १॥ ज्ञानवान् ज्ञानदानेन, निर्भयोऽभयदानतः । अन्नदानात्सुखी नित्यो, निर्व्याधिर्भपजाद्भवेत् ॥ २॥" भीमोऽवग् न कथं दत्ता,क्षीयते कमला किल ? युधिष्ठिरो जगी लक्ष्मीवितीर्णा भूयसी भवेत् ॥ ४७॥ यतः-मा मंस्थाः क्षीयते वित्तं,दीयमानं कदाचन । कूपारामगवादीनां,ददतामेव संपदः ॥४८॥ श्रुत्वैतच्छ्यिमौनीय,भीमो भ्रातृवचोरतः । मण्डयिखा महासत्रं,लक्ष्मीच्ययपरोऽजनि ॥ ४९॥ कर्कश वचनं जल्पन कालातिक्रमणादिभिः। याचकेभ्यो ददौ दानं,भूरिशश्च दृकोदरः ॥५०॥ तथा दानं ददानं तं,भीमं दृष्ट्वा युधिष्ठिरः । प्राहेत्वं श्रीः स्थिरा नैव,जायते दानदूषणात् ॥५१॥ यतः- अनादरो विलम्वश्च वैमुख्यं विप्रियं वचः । पश्चात्तापश्च दातुः स्यादानदूषणपञ्चकम् ॥१॥" भीमः माह कथं भ्रातः ! दानं च दीयते सदा?। युधिष्ठिरो जगावित्थं,जायते श्रीश्चिरं स्थिरा ॥५२॥ आनन्दाथूणि रोमाञ्चो,बहुमानः प्रियं वचः। तथाऽनुमोदना पात्रे,दानभूपणपञ्चकम् ।। ५३ ॥ युधिष्ठिरो जगौ भीम ! रुद्रयक्षान्तिके ब्रज । पृष्टो दानस्वरूपं स,तवाग्रे कथयिष्यति ॥ १४ ॥ अङ्गीकृत्य वचो भ्रातुर्गत्वा यक्षान्तिद्रुतम् । भीमः पप्रच्छ दानस्य,फलं विनयपूर्वकम् ॥ ५५ ॥ यतः-"विनयं राजपुत्रेभ्यः,पण्डितेभ्यः सुभाषितम् । अनृतं द्यूतकारेभ्यः,स्त्रीभ्यः शिक्षेत कैतवम् ॥ १॥ यक्षः प्राह पुराऽभूवमहं लक्ष्मीपुरे धनी । अदां च स्वर्णरूप्यादि, दानं कर्कशवाक् सदा ॥ ५६ ॥ दचा सुवर्णरूप्यादि, मृत्वा प्रान्ते ततो भवात् । कटुवाग्दोपतोऽभूवमहमीदृक्षरूपयुक् ॥ ५७ ॥ रत्नदानं स्वर्णदान, मुखे नाभूत्सु-

·obesim dhe humor om dette sploh
पुण्यधन-
॥२०॥
कथा.
भाषितम् । तेनैये काञ्चनी काया,तेनेदं सौकरं मुखम् ।। ५८ ॥ श्रुत्वैतवचन भीमा, समेत्य निजसबनि । मृदुवाक्यच सर्वत्र दचे दानं स-
माहितः ॥ ५९॥ ततो भीमं ददानं च,सुवर्णादि तथा यथा । दृष्ट्वा युधिष्ठिरः प्राह,पात्रदाने महत्फलम् ॥ ६०॥ सैव भूमिस्तदेवाम्भः
पश्य पात्रविशेषतः । आम्रो मधुरतामेति, तिक्ततां निम्वपादपः-१.६१॥ पात्रदानप्रभावेण,श्रेयांसशालिभद्रयोः । इहामुत्राऽभवद् भूरिसंपदश्च
पदे पदे ॥ ६२ ॥ ततो युधिष्ठिरादिष्टो, भीमः सुन्दरभावतः । सप्तक्षेत्र्यां धनं भूरि,व्ययित्वा सुखभागभूत् ॥ ६३ ॥ एवं ये भावतो भव्या,
सुपात्रेषु सदादरात् । ददुनिं च ते सद्यो, लभन्ते पदमव्ययम् ।। ६४ ॥ इति दानविषये युधिष्ठिरभीमकथा ॥ ३ ॥
कुर्वाणः सततं तीर्थयात्रां भावाञ्चितो भवी । धीरवल्लभते सद्यो मञ्जुलां सुखसंततिम् ॥ ६५ ।। भीमे पुरे महीशस्य भीमस्य सुन्द-
री प्रिया । अस्त तनये लक्ष्मीवतीपमाभिधे क्रमात् ॥ ६६ ॥ वर्धमाने सुते पित्रा,पाटिते यत्नतस्तथा । यथा सरस्वती देवी, कलाभिर्जयतो
भृशम् ॥ ६७॥ यतः- जले तैलं खले गुह्यं पात्रे दानं मनागपि । प्राज्ञे शास्त्रं स्वयं याति, विस्तार वस्तुशक्तितः॥१॥ ज्ञानावरणतो
जीवा भवेयुर्जडबुद्धयः । ज्ञानानावरणाद्विया, विशिष्टा जायते नृणाम् ॥ २॥” कृत्वोत्संगेऽन्यदा पुत्र्यौ, पप्रच्छेति महीपतिः । कस्य प्रभा-
वतः सौख्यं, विद्यते युवयोरिह ॥ ६८ ॥ लक्ष्मीवती जगौ तात ! शर्मास्ति त्वत्प्रसादतः । ततस्तां नृपतिर्भानुभूपाय श्रीपुरे ददौ ॥६९ ॥
पद्मा प्रोवाच तात! स्वपूर्वकर्मनियोगतः । सदस्राँभरणाँहारादयः स्युमैम निश्चितम् ॥ ७० ॥ श्रुत्वैतन्नृपती रुष्टो जीर्णशाटीव्रतां सुताम्
धीराभिधाय निःस्वाय, ददौ निर्दयमानसः ॥७॥ यतः- वेश्याऽका नृपतिश्चौरनारीमार्जारमर्कटाः। जातवेदाः कलादथ,निजा न स्यु:-Mukin
कदाचन ॥ १॥" ततः पद्मावती हृष्टा पति लावा पतिव्रता । गत्वा विन्ध्याचलोपान्ते,तस्थौ लक्ष्मीपुरे कचित् ।। ७२ ॥ यत:-" या
सद्धर्मरता विवेककलिता,शान्ता सती सार्जवा सोत्साहा प्रियभाषिणी सुनिपुणा,सल्लक्षणा सद्गुणा। सत्ता गृहनीतिविस्मितमुखी,दानो-
३
.
॥२०॥

·२ , न्मुखी सन्मतिः, संतुष्टा विनयान्वितातिसुभगा.श्रीरेव सा स्त्री ननु ॥ १॥" विन्ध्याचलवनस्यान्तर्गत्वा गत्वा निरन्तरम् । पना भर्तृयु- ताऽऽनीय,काष्ठानि स्म पणायति ॥७३॥ यत:-"जं चिअ विहिणा लिहिअंतं चिअ परिणमइ सयललोअत्स। इअ जाणेविअ धीरा विहुरे- विन कायरा हुंनि ॥ १॥ शशिदिवाकरयोग्रहपीडनं, गजभुजङ्गविहङ्गमवन्धनम् । मतिमतां च समीक्ष्य दरिद्रता, विधिरहो ? वलवानिति मे मनिः ॥२॥" गृहे तृणमये कोलखनितेऽवनतेऽभितः । वसतस्तस्य वृद्धका कष्टतो गौरैजायत ॥ ७४ ॥ गत्वाऽन्येयुर्वने द्वाभ्यां,काष्ठानां भारकद्वयम् । आनीय प्राङ्गणे मुक्तं विक्रेतुं जीविकाकृते ।। ७५ ॥ तावदेको वणिग् दृष्ट्वा, चन्दनं भारफद्वयम् । स्वर्णपञ्चशतं दत्त्वा जग्राह नन्क्षणात्तदा ॥ ७६ ॥ ततः पद्मा धिया ज्ञात्वा, द्वापञ्चाशच चन्दनम् । क्रान्त्वा क्रान्त्वा सुवर्णस्य कोटिपञ्च गृहेऽकरोत् ॥ ७७ ॥ यतः-- " सर्वाः संपत्तयोऽकस्माजायन्ते तस्य जन्मिनः । प्राग्जन्मोपार्जितं यस्य, पुण्यद्रविणमूर्जितम् ॥ १ ॥" लक्ष्मीपुर्याः क्षितीशस्यौतनय- म्य मृतस्य च । पञ्चदिव्याभूद्राज्यं धीरस्य नदपुण्यतः ॥ ७८ ॥ अन्येशुपतिनिःस्वावस्यां पूर्वी स्मरन् हृदि । आलोक्य तुरगेभादिश्रियं प्राति भूरिशः ॥ ७९ ॥ तद्गुहं तद्भक्तिमन्दिरमिदं, लब्धावकाशं दिवः, सा धेनुर्जरती नदन्ति करिणामेता घनाभा घटाः । स क्षुद्रो मुश- लध्वनिः कलमिदं संगीतकं योपिता-मौश्चय दिवसर्जनोऽयमियंती भूमीं परां पापितः ॥ ८० ॥ उद्यानमाँगतान् धर्मघोषाभिधगुरूत्तमान् । श्रुत्वा धीर नृपो धर्मश्रोतुकामः समीयिवान् ॥ ८१॥ उपदेशोऽत्र-देवपूजा गुरूपास्तिस्वाध्यायः संयमस्तपः । दानं चेति गृहस्थानां, पट् कर्माणि दिने दिने ॥८२॥ आरम्भाणां निवृत्तिद्रविणसफलता,संघवात्सल्यमुच्च-नैर्मल्यं दर्शनस्य प्रणयिजनहितं,जीर्णचैत्यादिकृत्यम् । नीयौंनत्यप्रभावं जिनवचनकृतिस्तीर्थकृत्कर्मकृत्त्वं, सिद्धेरीसन्नभावः सुरनरपदवी,तीर्थयात्राफलानि ॥ ८३॥ एकैकस्मिन् पदे दत्ते,शत्रुअ- यगिरि प्रति । भवकोटिसहस्त्रेभ्यः,पातकेभ्यः प्रमुच्यते ॥ ८४ ॥ वज्रलेपायितैः पापैजन्तुर्रत्यन्तदुःखभाग । तावद्यावन्न सिद्धाद्रिमधिरुवा जि-

·TV
कथा.
नं नमेत् ॥ ४५ ॥ मयूरसर्पसिंहाचा, हिंसा अप्यत्र पर्वते । सिद्धाः सिद्धयन्ति सेत्स्यन्ति, पाणिनो जिनदर्शनात् ॥ ८६ ॥ तेषां जन्म च
वित्तं च,जीवितं सार्थकं च.ये। सिद्धक्षेत्राचलं यान्ति,परेषां व्यर्थमेव तत् ॥ ८७॥ जहिं रामाइ तिकोडी,इगनवइ नारया य मुणिलक्खा।
जाया उ सिद्धि राया,जयउ तं पुंडरीयं तित्यं ॥ ८८॥ कया जिणपडिमुद्धारा,पाण्डवा जत्यवीसकोडिजुआ। मुत्तिनिलयम्मि पत्ता,तं सि-
तुंजयमहावित्थम् ॥ ८९॥ भूपोऽङ्गीकृत्य सम्यक्त्वमूलां स द्वादशवतीम् । अभिग्रहं ततो भावादिम जग्राह आदरात् ॥ ९० ॥ अयप्रभृति
ये यात्रार्थिनः शत्रुजयं मति। यान्तो माग समेष्यन्ति,मत्पुरीसंनिधौ जनाः ॥ ९१॥ सदन्नपानवस्त्रादिदानैः सद्भक्तिपूर्वकम् । विधाय
गौरवं तेषां,मया भोक्तव्यमेव हि ॥ ९२ ॥ लात्वत्यैभिग्रह नत्वा,गुरूनेत्य स्वसद्मनि । भूपश्चकार यात्रार्थिजनेभ्यो भक्तिमन्वहम् ॥९३ ॥
इतो भीमनृपः शत्रुअये नन्तुं जिनेश्वरम् । कुर्वन् महोत्सवं सारपरिवारोऽचलन्मुदा ।। ९४ ॥ मार्गे लक्ष्मीवती पुत्री, जीर्णवस्त्रा कुरूपयुम् ।
मिलिता भूभुजा पृष्टाऽवस्थाहेतुं जगौ च सा ॥ ९५ ॥ भानुभूपस्तदा मां च,परिणीय स्वसमनि । यावत्समीयिवांस्तावद्वैरिचक्रं समागतम्
॥९६ ॥ भवज्जामातरं हत्वा,संग्रामे वैरिभिः क्षणात् । गृहीतं श्रीपुरं सर्वलक्ष्मीवलसमन्वितम् ॥ ९७ ॥ यतः- तावचन्द्रबलं ततो ग्रह-
वलं,तारावलं भूवलं, तात्सिद्धयति वाञ्छितार्थमखिलं,तावजनः सज्जनः। मुद्रामण्डलमत्रतत्रमहिमा,तावत्कृतं पौरुषं, यावत्पुण्यमिदं मह-
'विजयते,पुण्यक्षये क्षीयते ॥ १॥" तादृशं तनयावृत्तं,सबै श्रुत्वा महीपतिः । मन्यते स्म परीणाम,कर्मणां सबलं दृढम् ॥ ९८ ॥ ततो मा-
गैऽचललक्ष्मीपुरोपान्ते नृपोऽगमत् । तावत्तनगरस्वामी,मिलनाय समीयिवान् ॥ ९९ ॥ पृष्टं लक्ष्मीपुरेशेन कुत्र यूयं गमिष्यथ ?। शत्रुअये ग-
मिष्यामीत्युक्ते भूपो जगार्विदम् ॥ १०० ॥ सर्वसंघयुतेनाथ, भवता मेदिनीपते ! । भोक्तव्यं मामके गेहेऽभिग्रहोऽस्तीदृशो मम ॥ १०१ ॥
भीमो जगावेह यात्रां, कृत्वा शत्रुञ्जयारलन् । विधास्ये भोजनं संघयुतोऽहं तव समनि ॥ १०२ ॥ धीरो जगौ च मद्भार्या,जिनयात्रार्थिन
.
।
N
॥२१॥

·सदा। भोजयित्वाऽखिलं भोक्तुमुपविशति नान्यथा ॥ १०३ ॥ भीमः प्राहेदृशा भार्याः, कियत्यः सन्ति ते नृप!। धीरः माह ममास्त्येका, गेहिनी नांपरा पुनः ॥ १०४ ॥ ततो भीमनृपः संघसहितस्तस्य समनि । भोक्तुं यावर्दैगात्तावत्पमा हर्पितवयंभूत् ॥ १०५॥ परिघाप्य द्रुतं पट्टदुकूल रक्तवर्णकम् । पद्मा सद्भूषणा भूमीभुजे आचमनं ददौ ॥ १०६ ॥ वेषं नवं नवं कृत्वा,पां च परिवेषणम् । कुर्वाणां भूपतिः प्रेक्ष्य दध्यावे स्वमानसे ॥ १०७ ॥ अनेन भूभुजा प्रोक्तं,ममैका विद्यते मिया । दृश्यन्ते ननु भूयस्योऽधुनेंति कौतुकं महत् ॥ १०८ ॥ एवं चिन्तयति मापे,चित्ते रूपशतार्दनु। पूर्वपित्रर्पितां जीर्णी,शाटिकां परिधाय च ॥ १०९ ॥ परिवेषयितुं यावद् भूपदृष्टौ समाययौ। ता- वदेव नृपो दथ्यो, किर्मिय सा मुता मम ? ॥ ११० ॥ युग्मम् ॥ जेमनानन्तरं शङ्कमानो भूपो रहः शनैः । पप्रच्छेति महीपालं, धीरं दीन- मनास्तदा ॥ १११ ॥ कस्येय विद्यते पुत्री,तावकीना प्रिया बद । धीरः प्राह त्वदीय,पद्माह्वा ननु नन्दिनी ॥ ११२ ॥ ततो भूपः समु- त्याय,सुताया मिलितो द्रुतम् । प्रोवाचेति दृढं कर्मपरिणाममनीदृशम् ॥ ११३ ॥ यतः-" क्षणं वालो भूत्वा क्षणमपि च युवा कामरसिका, क्षणं विहीनः क्षणमपि च संपूर्णविभवः । जराजीगैरङ्गैनंट इव वलीमण्डिततनुर्भरः संसाराके वसति यमधानी यवमिकाम् ॥ १॥ देवो इउत्ति य कीडपयंगुत्ति माणुसो वेसो । रुवस्सी अ विरुवो मुहभागी दुक्खभागी अ॥२॥ राउत्ति य दमगुत्ति य एस सयागुत्ति एस वेयविऊ । सामी दासो पुज्जो खलत्ति अधणो धणव इत्ति ॥ ३ ॥” भूपः सन्मानयामास,पुत्री जामातृसंयुताम् । सदसनाद्यलङ्कार; मुवर्णादिप्रदानतः ॥ ११४ ॥ ततः शत्रुअये नन्तुं,युगादीशं जिनेश्वरम् । भीमेन सह धीरोऽपि,चलितो गृहिणीयुतः ॥ ११५ ॥ शत्रुञ्जये जिनं नत्वा ,पूजयित्वा च सत्सुमैः । उदारैः स्तवनैीरः स्तवीति स्मेति भक्तितः ॥ ११६ ॥ यत्र प्रदेशे चरणौ ददासि त्वं, तत्पवित्री कु- रुपे क्षणेन। ते स्थीयमानो मम मानसे तत् करोपि? पूतं नहि किं जिनेश ! ॥ ११७ ॥- इत्यादि स्तुवतो धीरभूपस्यौद्भुतभावतः। वभूव ·-- पुण्यवन- कथा. ॥२२॥ , केवलज्ञानं,श्रीयुगादिजिनाग्रतः॥११८ ॥ आनीय तत्क्षणाल्लिङ्ग तस्य दत्त्वा सुधांधस:। विदधुः केवलज्ञानमहोत्सवमनुत्तरम् ॥ २१९ ॥ देवनिष्पादितस्फारगाङ्गेयकमलासने । उपविश्य व्यघाडर्मदेशनां धीरकेवली ॥ १२०॥ ॥. तथाहि-आयुर्वायुचलं सुरेश्वरधनुर्लोले बलं यौवनं, विद्युद्दण्डतुलं धनं गिरिनदीकल्लोलवच्चञ्चलम् । स्नेहं कुअरकर्णतालतरलं देहं च रोगाकुलं, ज्ञाखा भव्यजनाः ! सदा कुरुत भोः । धर्म मुदा निश्चलम् ॥ १२१॥ जिनपूजन साधुवन्दनश्रुतपाठश्रवणायसंगतिः। गुरुतीर्थमहाप्रभावनैः सफलं जन्म निज सृजन्ढेलम् ॥ १२२ ॥ तत्र ला- त्वा व्रतं पद्मा,धीरकेवलिसंनिधौ। क्षिप्त्वा दुष्कर्मणां ग्रन्थि,तपसा प्राप केवलम् ॥ १२३ ॥ भीमोऽपि तृणवत्यक्त्वा, राज्यं वैराग्यरङ्गतः। आत्तव्रतः क्रमात्माप,परमां पदवी तदा ॥ १२४ ॥ अन्येऽपि बहवो भव्याः प्राप्य बोधिमनुत्तराम् । तीर्थमाहात्म्यतः क्षीणकर्माणो निर्ति ययुः ॥ १२५ ॥ भीमधीरसुतौ हंसराजवीराभिधौ ततः। प्रणयादिज़िनं स्वं स्वं, राज्य सपडुधिष्ठितौ ॥१२६ ॥ एवं ये कुर्वते यात्रां,शत्रु- अयगिरौ जनाः। द्वित्रिभवान्तरे ते. हि,गमिष्यन्ति शिवालये ॥.१२७ ॥ इति यात्रायां धीरभूपतिकथा॥ ४ ॥ ।' स्मरन् पश्चनमस्कारं शुभभावेन मानवः । स्वाभीष्टं साधयांशु वने वररुचिर्यथा ॥ १२८:॥ :आसीलक्ष्मीपुरे भीमवणिकपुत्रो ध- नाभिधः । महाबलाभिधस्तत्र, क्षत्रियोऽस्त्यतिनिर्दयः ॥१२९ ॥ गत्वा देशान्तरे तौ चौर्जयित्वा द्रविणं वहु । वलितावुत्सुकौ गेह,मति क्ष- त्रियनैगमौ ॥ १३०॥ यता प्राप्तविद्यार्थशिल्पानां,देशान्तरनिवासिनाम् । क्रोशमात्रोऽपि भूभागः, शतयोजनवद्भवेत् ॥ १॥", राजपुनश्च लन्मार्गे,चिन्तयामासिवानिति । उपायेन गृहीष्यामि,धनमस्याँखिलं ननु ॥ १३१ ॥ अनुहरतः खल सुजनार्वग्रिमपाश्चात्यभागयोः शूच्याः। एककुरुते छिद्रं ,गुणवानॆन्यस्तु पिदधाति ॥ १३२ ॥ मुखं पद्मदलाकारं वाचा. चन्दनशीतला। हृदयं कर्तरीतुल्यं त्रिविधं धूर्तलक्षणम् ॥ १३३ ॥ चलन्तौ तौ निशीथिन्यां स्थितौ कचिद्वनें तदा। सुप्ते वणिकसते राजपुत्रः प्रमुदितोऽभवत् ॥ १३४ ॥ पादेन श्रेष्ठिपुत्रस्य शिखा- । ३ ॥२२॥ .

·ना माक्रम्य क्षत्रियः । यावच्छिनत्ति तच्छीपै,तावर्दाहेति नैगमः ॥ १३५ ॥ भोः क्षत्रिय ! पितुर्मेऽस्ति,संदेशश्च चिरन्तनः। तेन तस्य गमि- प्यन्ति,प्राणा मे मरणश्रुतेः ॥ १३६ ॥ कथयिष्यसि यद्राजपुत्र! संदेशमेककम् । तदाऽहं कथयिप्यामि,तुभ्यं स्यान्मे ततः सुखम् ॥ १३७ ॥ क्षत्रियेण वदेत्युक्ते,वणिक् प्रोवाच ते प्रति । अप्रशिखेति वक्तव्यं, पितुरंग्रे मम त्वया ॥ १३८ ॥ संदेश हृदये कृत्वा, पादेनाक्रम्य तां शिखा-- म । शिरः खड्गेन चिच्छेद,तस्याशु क्षत्रियाधमः ॥ १३९ ॥ लात्वाऽखिलं धनं सौवगृहं क्षत्रिय ईयिवान् । न्यासीकृत्यावनौ श्याममुखोऽ- गाच्छ्रेष्ठिनो गृहे ॥ १४० ॥ सोऽवक् श्रेष्ठिन् ! स्फुटं पुत्रस्तर्वाह चार्जितश्रियौ । चलन्तौ वेगतो यावदगितौ सुन्दरे वने ॥ १४१ ॥ ताव- तत्र महाघाटी, मिलिता क्रूरकर्मिका । कुर्वतोवियोयुद्धं,पतितो भवतः सुतः ॥ १४२ ॥ धन लात्वा गतायां च,धाट्यां तत्राहमागमम् । भवतः सुनुना मोक्तमिदं कण्ठगासुना ॥ १४३ ॥ अमशिखेति वक्तव्यं, पितुरंग्रे त्वया मम । ततः समाधिना प्राप्तः,परलोकं भवत्सुतः॥ १४४ ॥ श्रुत्वा पुत्रमृति श्रेष्ठी,कुर्वन् दुःखं भृशं हृदि । शोकसं पूरितस्वान्तः, शून्यचेता अभूत्तदा ॥ १४५ ॥ ततो दध्यौ हृदि श्रेष्ठी,अप्र- शिखेति शब्दतः। किमपि ज्ञापितं भावि, सूनुना सुधिया मम ॥ १४६ ततो हत्वा शुचं श्रेष्ठी,गत्वा राजकुले तदा । सुनोः संवन्धमुक्त्वा- ऽस्थात् ,श्यामवको नृपाग्रतः ॥ १४७ ॥ आकार्य पण्डितान् पञ्चशतं पाहेति भूपतिः । अप्रशिखेति शब्दार्थः, कथ्यतामग्रतो मम ॥ १४८ ॥ भूयो भूयश्च तैस्तत्र,चिन्तितो मानसे भृशम् । न ज्ञातस्तस्य वाक्यस्य मनागर्थश्च पण्डितैः ॥ १४९॥ ततो भूमीभुजा मोक्तं,भो भोः ? प- ण्डितवालिशाः !। वाक्यस्याथै कथङ्कारं भवन्तः कथयन्तु नः॥ १५० ॥ षण्मासान्ते न चेदों भवद्भिः कथयिप्यते । तदा हन्म्यखिलान् युष्मान् ,सकुटुम्वांश्च घाणके ॥ १५१ ॥ राज्ञोक्तं प्रतिपद्याशुभ्रमुः सर्वासु दिक्षु ते । अलब्धार्थाः समाजग्मुर्गेहं कम्पितविग्रहाः ॥ १५२ ॥ यतः-" अमेध्यमध्ये कीटस्य,सुरेन्द्रस्य सुरालये। समाना जीविताकाङ्क्षा, समं मृत्युभयं द्वयोः ॥१॥” भ्रमन् वररुचिः साधुसमीपे का- ·कथा. पुण्यधन- ॥२३॥ नने कचित् । नमस्कारफलं श्रुत्वाऽभवत्तद्रगणनापरः ॥ १५३॥ ततो वररुचिः पञ्चनमस्कारान् निरन्तरम् । शङ्खावादिना बाढं गणयामास- मानसे ॥१५४॥ वने वररुचिम्यिन् ,सुप्तः कचित्तरोधः। उपरिष्टादुवासांस्य किंनरीकिंनरद्वयम् ॥ १५५ ॥ किंनरः किंनरी माह, नि- 'शीथसमये तदा। पण्डितानां पञ्चशतं, हनिष्यति नृपः प्रगे ॥ १५६ ॥ किंनरी पाहं किं तस्यौथत्वया ज्ञायते न वा ? । किनरः माह जा- नामीत्युक्ते मोवाच किंनरी ॥ १५७॥ ममाग्रे ब्रूहि तस्यार्थमित्युक्ते किनरो जगौ। दिवा न युज्यते वक्तुं,किं पुनर्निशि किनरि!॥१५८॥ यत:-" व्याप्ता वसुन्धरा धूतः, परद्रव्यापहारकैः । ततश्च जल्पतो रात्रौ; दूषणं, भवति ध्रुवम् ॥ १॥ कदाग्रहे भृशं नार्या, विहिते किंनरो जगौ । अपशिखेति वाक्याथः श्रूयतामिति किनरि ! ॥ १५९ ॥ अनेन तव पुत्रस्य प्रमुप्तस्य बनान्तरे । शिखामक्रिम्य पादेन, खङ्गेनापहृतं शिरः ॥ १६० ॥ अमशिखेति वाक्याथ, श्रुता वररुचिस्तदा। आगत्य स्वपुरे कृत्वाडम्बरं पण्डितान्वितः ॥ १६१ ॥ श्रोतुर्मर्थमसंख्यातलो- केषु मिलितेष्व॑थ । राज्ञोऽग्रे कथयामास, विस्तरात्तत्र निर्भयः ॥१६२॥ युग्मम् ॥ अनेन तव पुत्रस्य, प्रसुप्तस्य बनान्तरे। शिखामाक्रम्य पा- देन, खड्गेनापहृतं शिरः ॥ १६३ ॥ विज्ञाय क्षत्रियं चौरमानीय तत्र भूपतिः। दापयामास निःशेष,द्रव्यं तं श्रेष्ठिने तदा ॥ १६४ ॥ रे रे पापिष्ठ ! चण्डाल !न स्थेयं मम नीति। यदि स्थास्यसि ते प्राणानहं लास्यामि निश्चितम् ।। १६६ ॥ एवं निर्धाटितो भूयो,भूपेन क्षत्रि- याधमः। दूरदेशे समेत्यांशु,बभूवातीव दुःखितः ॥ १६६ ॥ भ्रामं भ्रामं महीपीठे, निर्धनः पापपूरितः । दुर्ध्यानान्मरणं प्राप्य, क्षत्रियो दुर्ग- तिं गतः ॥ १६७ ॥ सदस्त्राभरणैर्वा भूपेन परिधापिताः । पण्डिता निखिलाः पापुः सद्यो गेहं निजं निजम् ॥. १६८ ॥ नमस्कार स्मृतेः पुंसामापदा सुदुरुत्तरा। उपैति विलयं नून, पण्डितानामिवाखिला ॥ १६९ ॥ इति नमस्कारप्रभावोपरि वररुचिकथा ॥५॥ ये कुर्वन्ति तपः सम्यग्भावेन भव्यदेहिनः । इहामुत्र लभन्ते ते, संपदं शङ्खदत्तवत् ॥ १७० ॥ आसीच्छङ्गपुरे शङ्खवणिग् शङ्खवती- - ॥२३॥ 15 ·त प्रियः । दरिद्री परगेहेषु,कर्म कृत्वा च जीवति ॥ १७१ ॥ शङ्खदत्ते सुते जाते,मृता शङ्खवती प्रिया । सप्ताष्टवार्षिको जातः, कष्टेन शङ्खभूस्त- तः॥ १७२ ॥ यतः-" वालस्स मायमरणं,भज्जामरणं च जुवणारम्भे । थेरस्स पुत्तमरणं,तिनिवि दुक्खाइं गुरूआई॥१॥" अकस्माज- नके तस्य. मृते शूलविकारतः। अतीव दुःखितः शङ्खदत्तोऽभूत् कर्मयोगतः ॥१७३ ॥ यतः-"क्षते प्रहाराः प्रपतन्त्यवश्य, धान्यक्षये स्फूर्जति जाठराग्निः। आपत्सु मित्राणि विसंवदन्ति, छिद्रेनों वहुलीभवन्ति ॥१॥" इन्धनार्थं गतोऽन्येयुर्वनेऽद्राक्षीमुनीश्वरम् । निजं दुःख- स्वरूपं सोऽचीकथदेग्रतो मुनेः ॥ १७४ ॥ यतः-रोगिणां मुहृदो वैद्याः,प्रभूणां चाटुकारिणः । मुनयो दुःखदग्धानां, गणकाः क्षीणसंपदाम् ॥ १७५ ॥ मुनिः माह त्वया नैव, कृतं पूर्वभवे तपः। तेनाजनि तदृक्षाऽवस्था दुःखादा भृशम् ॥ १७६ ।। शङ्खदत्तो जगौ स्वामिन् ! सां- प्रतं किं करोम्यहम् ? । हितार्थी मुनिराचष्ट,तपः शिवमुखमदम् ॥ १७७ ॥ यत:-" अथिरं पि थिरं वंकं पि, उजुअं दुल्लहं पि तह सुलह । दुस्सझं पि मुसझं,तवेण संपज्जए कज्जं ॥१॥ बीया पंचमि अहमि, एगारसी चउदसी पण तिहिओ। एआओ सुयतिहीओ, गोअमगण- हारिणा भणिआ॥२॥ बीआ दुविहे धम्मे,पंचमि नाणे अ अट्ठमी कम्मे । एगारसि अंगाणं, चउद्दसी चउदपुराणं ॥३॥" अनेन त- पसा जीवा,लभन्ते पदमव्ययम् । तेन दुःखच्छिदे त्वं भो ! यथाशक्ति तपः कुरु ॥ १७८ ॥ शङ्खदत्तो जगौ पञ्चपर्यां च क्षपणः सदा । कर्तव्यः सन्ततं कर्मुक्षयार्थ शुभभावतः ॥ १७९ ॥ मुनिः माह महाभाग ! नियमोऽयं त्वया सदा। अखण्डः पालनीयो हि,शुभभावेन श- मैदः ॥ १८० ॥ आदाय नियमं हृष्टः, शङ्खदत्तो मुनि मुदा । प्रणम्य गृहमागत्य, पञ्चपर्थ्यो तपो व्यधात् ॥ १८१ ॥ गृह्णन्साराहारं,शङ्ख- दत्तो निरन्तरम् । गुरुणोक्तं तपः कुर्वन् ,खण्डीचक्रे च न व्रतम् ॥ १८२ ॥ पञ्चम्यां क्षपणं कृत्वा,यावषष्ठयां गतो गृहम् । आयाति भक्षितुं तावदन्न जग्धं शुना रयात् ॥ १८३ ॥ सप्तमीदिवसे यावद्धान्यं राधोति यत्नतः। भग्ना तावदुषां धान्यं,गतमैग्नावशेषतः ॥ १८४ ॥ अन्ना-

·--
कथा.
॥२४॥
पुण्यधन-5 भावादिने तस्मिन् तस्याभूलपणः पुनः । ततोऽपि न मनाम् खेदं दधाति निजमानसे ॥.२८५ ॥ कृत्वोपवासर्मेष्टम्यां,यावता निशि मुप्त-
वान् । तावत्काचित्समेत्य स्त्री,प्रोवाचेति स्फुटाक्षरम् ॥ १८६॥ किं जागय॑थवा सुप्तः, शङ्खदत्त! वर्दीधुना । जागर्मीति च तेनोक्ते,मोवाच
सा मृगेक्षणा ॥ १८७.॥ देहि दानं सुपात्रेभ्यः,पुनः संघाधिपो भव । परिधेहि दुकूलानि, विशिष्टाभरणानि च।।.१८८ ॥ -शङ्खदत्तौ जगौ
दानं,धनाभावात्कथं ददें ? । स्त्री माह समनः कोणान् प्रभाते त्वं विलोकय ॥ २८९ ॥ श्रुत्वैतन्नैगमः पाह,काऽसि त्वं कुंत आगता ।
नारी जगावह चक्रेश्वरी श्रीजिनसेविका ॥ १९० ॥ त्वत्साहसेन तुष्टाऽहं तुभ्य: जानीहि नैगम! । इत्युक्त्वाऽगात् कचिद्विद्युदिव भासुररूप-
भाग् ॥ १९१ ॥ प्रातरुत्थाय गेहस्य, कोणान् यावनिरीक्षते । तावत्स्वर्णभृतान् कुम्भान्,चतुरः पश्यति स्म सः ॥ १९२ ॥ यतः-" यस्मा
विघ्नपरम्परा विघटते,दास्यं मुराः कुर्वते, कामः शाम्यति दाम्यतीन्द्रियगणः कल्याणमुत्सर्पति । उन्मीलन्ति महर्द्धयः कलयति ध्वंसं च यः
कर्मणां, स्वाधीनं त्रिदिवं शिवं च भवति श्लाध्यं तपस्तन्न किम् ?॥१॥" संसारबीजभूतानां कर्मणां जरणांदिह । निर्जरा सा स्मृता द्वे-
धा,सकामा कामवर्जिता ॥१९३॥ ज्ञेया सकामा यमिनामकामा त्वन्यदेहिनाम् ।' कर्मणां फलवत्पाको, यदुपायात्स्वतोऽपि च ॥ १९४॥ स-
दोषमपि दीप्तं स्यात्सुवणे वह्निना यथा । तपोऽग्निना तप्यमानस्तथा जीवो विशुद्धयति ॥ १९५॥ अनशन मौनौदये, वृत्तेः संक्षेपणं तथा।
रसत्यागस्तनुक्लेशो लीनतेति बहिस्तपः ॥ १९६॥ प्रायश्चित्तं वैयावृत्त्य, स्वाध्यायो विनयोऽपि च । व्युत्सर्गोऽथ शुभध्यान,पोढत्योभ्य-
न्तरं तपः ॥ १९७ ॥ दीप्यमाने तपोवौ बाये चाँभ्यन्तरे तथा'। यमी जरति कर्माणि, दुर्जराण्यपि तत्क्षणात् ॥ १९८ ॥ भावात्सदा तप-
स्तस्य, शङ्खदत्तस्य कुर्वतः । दिने दिने रमा वृद्धि गतेन्दौरिव सागरः ॥ १९९ ॥ श्रीयुगादिजिनेन्द्रस्य,सम कैलाससौदरम्। कारित-शङ्ख-
दत्तेन भूरिलक्ष्मीन्ययान्मुदा ॥ २०० ॥ अन्येाः पौषधं लात्वा, कृत्वोष्टमतपः पुनः । शङ्खदत्तो युगादीश,मासादे वन्दितुं ययौं ॥ २०१॥
॥२४॥

·वन्दमानस्य विधिना, जिनेन्द्रं शुभध्यानतः । उत्पन्नं केवलज्ञानं, शङ्खदत्तस्य गेहिनः ॥२०२ ॥ क्षिप्त्वा निःशेषकर्माणि, शङ्खदत्तो वणिग्वरः। तपःप्रभावतः सद्यो,मुक्तिपुर्यां समीयिवान् ॥ २०३ ॥ एवं ये मनुजाः शुद्ध,तपः कुर्वन्ति भावतः । छित्त्वा निःशेपकर्माणि ते गच्छन्ति शिवालयम् ॥ २०४ ॥ इति तपोविपये शङ्खदत्तकथा ॥ ६॥ ये कुर्वन्ति श्रुनाभ्यास,भक्तिभावेन संततम्। ज्ञानावृत्युदयं तेषां धीरस्यैव प्रणश्यति ॥ २०५ ॥ देवानन्दपुरे श्रेष्ठी,कुलानन्दाभिघोऽ- भवत् । पद्मश्रीगृहिणी तस्य, विलसच्छीलशालिनी ।। २०६ ॥ धनश्रेष्ठिप्रियां पुत्रमके कृत्वाऽन्यदा स्थिताम् । लालयन्ती समालोक्योध्या- यि पद्मश्रियेति च ।। २०७॥ उत्पतन् न्यपतन् रिवन हसन् लालावली वमन् । कस्याश्चिदेव धन्यायाः,क्रोडमौक्रमते सुतः ॥२०८॥ गृ- हमांगत्य पद्मश्रीः, प्रोवाचेति पति प्रति । विना पुत्रं गृहं नैव, धत्ते शोभां मनागपि ॥ २०९ ॥ यतः-" वस्तूयोतयते दीपः,प्रत्यक्ष निज- तेजसा । निष्कलङ्कः पुनः पुत्रः,परोक्षानपि पूर्वजान् ॥ १॥ विना स्तम्भं यथा गेहं, यथा देहं विनात्मना । तस्यथा विना मूलं,विना पुत्रं तथा कुलम् ॥२॥" आराध्य देवतां काञ्चित् ,मार्ग्यते तनयोऽनघः । श्रेष्ठिनोक्तमिदं सत्यं, यस्याः पुत्रोंऽस्ति सा वरा ॥ २१० ॥ ततः पत्नीयुतो नित्यं, कुलानन्दः सुभक्तितः । चक्रेश्वर्याः पदोपास्ति, कुरुते स्मौचनादिना ॥ २११ ॥ तुष्टा चक्रेश्वरी माह,श्रेष्ठिन् ! किं ते वि- लोक्यते ?। जगौ श्रेष्ठी मुतं देहि,कुलाम्बरविभूपणम् ॥ २१२ ॥ देवी पोवाच ते पुत्रो, भविष्यति मनोहरः । श्रीयुगादिजिनेन्द्रस्य,क्रमाम्बु- जनिपेवणात् ॥ २१३ ॥ ततो हृष्टः सदा श्रेष्ठी,श्रीयुगादिजिनेशितुः । चक्रेऽष्टयाऽर्चनां चारुपुष्पादिभिरनारतम् ॥ २१४॥ ततो नित्य यु- गादीशसेवां कुर्वाणयाऽऽदरात् । सुखं पद्मश्रियाँसावि,सुतः सत्स्वमसूचितः ॥ २१५ ॥ कृत्वा जन्मोत्सर्व स्फारं कुलानन्दः प्रमोदतः। सू- नोरिति नामादात् ,सर्वस्वजनसंमतम् ॥ २१६॥ लाल्यमानोऽनिशं मात्रा,स्तन्यपानान्नदानतः। सप्तोष्टवार्षिको धीरकुमारोऽभून्मनोहरः X

·कथा.
।
,
.
पुण्यधन- ॥ २१७ ॥ सदुत्सवं पिता लेखशालायां पण्डितान्तिके । मुमोच नन्दनं धीरं पठनार्थ प्रमोदतः ।। २१८ ॥ यत:-"माता शत्रुः पिता वैरी,
" पण्डिते निशं सूनोः, पाठ्यमानस्य यत्नतः ।, एकमप्यक्षरं
बालो येन न पाठितः। न शोभते सभामध्ये,हंसमध्ये वको यथा ॥१॥
॥२५॥
नैवीयातं ज्ञानविराधनात् ॥ २१९॥ श्रुत्वा पुत्रस्य मूर्खत्वं,कुलानन्दो बुधाऽऽननात् । अतीव दुःखितः स्वान्ते,भार्यया सहितोऽजनि ॥२२०॥
यतः- अजातमृतमूर्खेभ्यो,मृतौजातौ सुतौ वरौ । यतस्तौ स्वल्पदुःखाय,यावज्जीवं जडो भवेत् ॥ १॥ वरं गर्भश्रावो,वरमृतुपु नैवाभिग-
मन, वरं जात: मेतो,वरमपि च कन्यैव जनिता। वरं वन्ध्या भार्या ,वरमगृहवासे मपतितं, न चौविद्वान् रूपद्रविणवलयुक्तोऽपि तनयः॥२॥"
इतस्तौगतान् धर्मयोपाभिधगुरून् बहिः । सपुत्रो वन्दितुं श्रेष्टिकुलानन्दो ययौ मुदा ॥ २२१ ।। गुरुन् प्रेक्ष्य द्रुतं धीरसूनौमूर्छामुपागमत् ।
स्वस्थीकृत्योपचारेण,कुलानन्दो जगाविति ॥ २२२ ॥ मम पुत्रस्य भगवनेकमप्यतरं मनाम् । नैवीयाति कुतः कर्मोदयात् कथय सांप्रतम् ?
२२३ ॥ गुरुः मोवाच चम्पायां,श्रेष्ठी धर्माभिधोऽभवत् । पद्माप्रियाभवः पुत्रस्तस्योजनि गुणाह्वयः ॥ २२४ ॥ पाठचमानो गुणः पित्रा,
शश्वत्पण्डितसंनिधौ । कलाकलापकुशलो, बभूवातीवकोविदः ॥ २२५ ॥ अहमेवॉखिला विद्यां जानामीति च गर्वितः । विरराष्टिया ज्ञा-
नमकालभणनादिना ॥ २२६ ॥ यतः काले विणए बहुमाणे, उवहाणे तह य निन्हवणे । वंजण अत्थ तदुभए, अट्ठविहो नाणमायारो
॥ १॥" विराध्यौजन्मतो ज्ञानमकालभणनादिना । मृत्वा तेऽजनि पुत्रोऽसौ, मूर्खशीपंशिरोमणिः ॥ २२७ ॥ यतः-" नाणं पंचपयार,
पयासि असेसवत्थुपरमत्थं । जो तस्स कुणइ निन्द, सो असुहं बंधए कम्मं ॥ १ ॥ भासइ अवन्नवार्य, विग्धं कारेइ नाणनाणीणं । सो बंधइ
अन्नाणी, नाणावरण असुहकम्मै ॥ २ ॥ मूओ बुद्धिविहूणो, अन्नाणी मेहधारणारहिओ। जम्मतरे वि न लहइ, सो मइनाणाइझं नाणं ॥
३ ॥ पंच विहं पि हु. नाणं, जणमझे जो पसंसई पुरिसो । बट्टइ उवयारंमिं य,सो मइमं होइ अन्नभवे ॥४॥" धर्माधर्म समाकर्ण्य, गुरुपार्थे
॥२५॥

·-- विरागवान् । दीक्षामौदाय विलसज्ज्ञानत्रयधरोऽजनि ॥ २२८ ॥ स एवाहमिहदानी, बिहरनौगमं ततः। मां दृष्ट्वाऽस्योभवन्मूर्छा, गतिः पूर्व- भवस्मृतेः ॥ २२९ ॥ यद्येयं कुरुते ज्ञानाराधनं भक्तिपूर्वकम् । तदाऽस्य ब्रजति ज्ञानौटत्तिकर्म क्षयं क्षणात् ॥ २३० ॥ ज्ञानस्याराधनं कार्य मया सर्वप्रकारतः । एवं धीरो गुरोः पार्थे,जग्राहाँभिग्रहं तदा ॥ २३१ ॥ कुलानन्देन सम्यक्त्वरत्नं सद्वादशव्रतम् । जगृहे त्रिदिवश्रेयासु- खश्रेणिनिवन्धनम् ॥ २३२ ॥ नत्वा मुनीश्वरं भक्त्या,कुलानन्दः मुतान्वितः । वैराग्यवासितस्वान्तो निजावास समीयिवान् ॥ २३३ ॥ ततः सिद्धान्तलिखनलेखनादिविधानतः । आरराध तथा ज्ञान यथा धीरो बुधोऽजनि ॥ २३४ ॥ धर्मघोपगुरोः पार्थे,धीरो लात्वाऽन्यदा व्रतम् । ज्ञानिनां सततं भक्तिं,चकारॉनघमानसः ॥ २३५ ॥ अन्नपानादिना तस्य, ज्ञानिसेवावितन्त्रतः। उत्पन्नं केवलज्ञान, तस्मिन्नेव भवे क्रमात् ॥ २३६ ।। मणिहन्ति क्षणार्धन,साम्यौलम्ब्य कर्म तत् । यनहन्यानरस्तीत्रतपसा जन्मकोटिभिः ॥ २३७ ॥ कर्म जीवं च सं- श्लिष्टं परिज्ञानात्मनिश्चयः । विभिन्नीकुरुते साधुः, सामायिक शलाकया ॥२३८॥ प्रबोध्य भविनोऽनेकान् धीरपिः प्राप्तकेवलः। क्षिप्तकर्माष्ट- कवातो, मुक्तिपुर्यां समीयिवान् ॥ २३९ ॥ एवं यो मनुजः शश्वदीरराध श्रुतं सदा । धीरवल्लभते मुक्तिशर्म स ध्वस्तकल्मषः ॥ २४० ॥ इनि श्रुताराधनविपये धीरकुमारकथा ॥ ७॥ परेभ्यो भव्यवाग्दानायुपकारं वितन्वतः । पुंसः स्यात्सदने लक्ष्मीः, पुलिन्द्रस्यैव भूयसी ॥ २४१ ।। उज्जयिन्यां पुरि श्रीमान् वि. क्रमादित्यभूपतिः । पालयन जनतां न्यायमार्गे राज्य चकार सः ॥२४२॥ अन्यदाऽश्वयं दूरात्सर्वलक्षणलक्षितम् । आगतं च तयोर्मध्या: देकस्मिन्नविरुध च ।। २४३ ॥ विक्रमादित्यभूपालो भूरिसेनासमन्वितः । उद्याने समगाद्वेगपरीक्षार्थ पुरात्तदा ॥ २४४ ॥ युग्मम् ॥ अ- जानानो विपरीतशिक्षितं सहसा नृपः। निन्येऽश्वे टवी सिंहव्याघवैतालदारुणाम् ॥ २४५ ॥ गत्वा तरोधो यावदुत्तताराश्वतो नृपः। सौ- 1-4 ·------ पुण्यधन- कथा. - ॥२६॥ कुमार्यतया तावन्मृत्युमौंप तुरङ्गमः ॥ २४६ ॥ नृपतिस्तं मृतं मला,तषया बाधितो भृशम् । मूञ्छितः पतितो भूमौ, शुष्कवृक्ष' इवाँचिरात् ।। २४७ ॥ तावन्नरेण कान्तारवासिनाऽश्वपदे क्षणात् । तत्रौगतेन भूपालस्तदवस्थो निरीक्षितः ॥ २४८ ॥ पुरुषोऽयं महान् कश्चिदिति ध्या- त्वा सरोवरात् । आनीय सलिलं सिक्तोऽभवद् भूपः सचेतनः ॥ २४९ ॥ निरीक्ष्य पुरुष तं च, निष्कारणोपकारिणम् । मुदितो मेदिनी- नाथः प्रोवाचेति वचस्तदा ॥.२५०॥ यतः-विरला जाणंति-परगुण,विरला पिच्छति अत्तणो दोसे। विरला परकज्जपरा, परदुक्ख- दुक्खिआ विरला ॥१॥ दो पुरिसे धरउ धरा,अहवा दोहिं विधारीआ धरणी। उवयारे जस्स मइ,उवअरि जो न परिमूसई ॥२॥ हुँति परकन्जनिरया,निअकज्जपरं मुहा फुडं.सुअणा । चंदो धवलेइ महीं,न कलंक अत्तणो फुसे ॥2॥” अत्याग्रहान्नृपं शैलगृहोऽयं निजसअनि । नीत्वा पुलिन्द्रका पत्नीयुक्तो भक्तिमैचीकरत् ॥.२५१ ॥ पुलिन्द्रकेण भूपालः,कणिकाघृतदानतः । बुभुक्षितः क्षणात्स्वस्थी; कृतः सन्मानितः पुनः ।। २५२ ॥ यतः-" संकुचन्ति कलौ'तुच्छाः,मसरन्ति महाशयाः। ग्रीष्मे सरांसिः शुष्यन्ति,काम वापिस्तु वर्धते ॥ १॥" गृहमध्ये नृपं कृत्वा,सुखसुप्तं पुलिन्द्रका । ददौ द्वारि द्विपञ्चाशच्छयोत्सेधां शिलां पुनः ॥ २५३-॥ भूपरक्षाकृते सुप्तो, गृहद्वारे पुलिन्द्रकः । निरुपेक्षा निजे भद्रे भवन्ति र्युत्तमा नराः ॥ २५४ ॥ इतः श्रुत्वा निशि व्याघौराव रौद्रं बहिस्तदा । दध्यौ पुलिन्द्रिका कान्तः, सिंहेन निहतो ननु ॥ २५५ ॥ उत्थाय शयनास्वीयात्पुलिन्द्री व्याकुलाशया । विक्रमार्कनृपोपान्ते, कथितुं श्राक् समागमत् ।। २५६॥ सु- समुत्थाप्य भूपालं,प्रोवाचेति पुलिन्द्रिकाः। हतो व्याघेणं मत्कान्तो, व्याघ्रारावश्रुतेननु ॥ २५७ ॥ दत्ता द्वारि द्विपञ्चाशतशयोत्सेधा शिला दृढम् । साः शिला मस्त्रियेणैव पश्चात्कt च शक्यते ।। २५८ ।। व्याण मारितो मेऽद्य, पतिः संभाव्यते ननु । तेनावां निस्सरिष्यावः, कथ- मेस्माद् गुहान्तरात् ॥ २५९ ॥ श्रुत्वैतत्तत्क्षणात्स्वाहिमहारेण शिलां च ताम् । अपनीय बहिर्यावत्पश्यति स्म महीपतिः ॥ २६० ॥ ता- - , ॥२६॥ - ·SM Rom । -- बत्तं मरणं प्राप्तं दृष्ट्वा भूपो दयान्वितः । प्रोवाचेति दन् रे रे,दैनिय हतः कथम् ॥२६१॥ यतः-" वेश्यका नृपतिौरनीरमार्जार- दष्ट्रिणः । जातवेदाः कलादश्च, भवन्ति निर्दया इमे ॥१॥" तदवस्थं पति प्रेक्ष्य,तदा सद्यः पुलिन्द्रिका। मुक्ता माविमोहेन,यतो मो- हो हि बन्धनम् ॥ २६२ ॥ तावत्पृष्टागतेनैव,सैन्येन नृपतिः पुरीम् । नीतो निषेधयामास,सद्यो दानं शुचार्दितः ॥ २६३ ॥ इतश्च कतिभि- मिः श्रीपतेर्व्यवहारिणः । जातमात्रोऽङ्गजो वक्ति,शुक इव स्फुटाक्षरम् ॥ २६४ ॥ आकारितो नृपस्तेनारिष्टं भावींति चिन्तयन्। या- बनायाति तावञ्च, तेनैव धिक्कृतोऽधिकम् ॥ २६५ ।। ततो भूपं समायातं, शिशुः प्राह स्फुटाक्षरम् । निषेधयसि किं दानं, दीयमानं जनैरि- ह ? ॥ २६६ ॥ राजा माह मया पूर्व, दृष्टं दानफलं बहु । मत्वा ततो नृपस्वान्त,वभाषे वालको द्रुतम् ॥२६७ ॥ शृणु दानस्य'माहात्म्य, विक्रमादित्यभूपते!। कणिकाघृतदानेन,जातोऽहं श्रीपतेः सुतः ॥ २६८॥ पुलिन्द्रिका सुपात्रस्य,कणिकाघृतदानतः द्वात्रिंशत्स्वर्णकोटीशुसु- तोऽभूवमेहं ननु ॥ २६९ ॥ भूपतिस्तेन संकेतवचसा मुमुदेतराम् । एवं चेत्तस्य भार्याया,उत्पत्ति कथर्योधुना॥२७०॥ वालोऽवग् नगरेऽत्रैव, दन्ताकव्यवहारिणः । सुता जाता सा च कान्ता,मम भूप ! भविष्यति ॥ २७१ ॥ यत:-" यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो गच्छति मातरम् । त- या पुराकृतं कर्म कर्तारमैनुयाति च ॥ १ ॥” एतत्पद्मावती वक्ति,मदीयास्येऽवतीर्य च । श्रुत्वैतन्नृपतिर्दानोपकारकपरोऽभवत् ।। २७२ ।। इति परोपकारे पुलिन्द्रिककथा ॥ ८॥ आराधयन् जनः शुद्धं,समत्त्वं भावतः खलु । इहोमुत्र सुखश्रेणी,लभते सोमभूपवत् ॥१॥जम्बूनामाऽस्ति सद्वीपो,लक्षयोजनविस्तृतः। समस्तद्वीपमध्यस्थो,नानादेशविराजितः ॥२॥ तस्य दक्षिणदिग्भूमिभागभूपाकरं परम् । भारत खण्डमैस्तोककमलाकेलिकेतनम् ॥ ३॥ श्रीपुरं श्रीपुरं तत्र, समस्ति स्वस्तिमन्दिरम् । वसुधावनिताभालभूषणं सुकृतास्पदम् ॥ ४ ॥. प्रतिभगे यत्र जिनेन्द्रसझदन्दह्यमानागुरुधूपंधू- -- न

·कथा.
पुण्यवन-
॥२७॥
A
.
म्या । उच्चै भोमण्डलमुल्लिखन्ती,करोति लीलां किल वारिदस्य ॥५॥ यत्र संघोऽन्वहं श्रीमजिनधर्म सतां हितम् । कुर्वन् सुरनरेशानां
श्लाघास्थानमुपागमत् ॥ ६॥ ताजायत भूपालो, जितशठः मजाहितः । यस्य भूभामात्रेण,पलायाञ्चक्रिरेंऽरय:-॥७॥ तस्य राज्ञी लस-
च्छीलभूषणा शीलवत्यभूत् । विश्वविश्वमहेलाना,दधै धुरिपदं यया ॥ ८॥ कुर्वाते ते दयामूलं, जिनधर्म प्रयत्नतः । सुरासुराधिपत्यादि.
सातसंततिदायकम् ॥ ९ ॥ च्युलाऽन्यदा मरुदेहाजीवः पीवरपुण्यकृत् । भाग्यैरुजागरैः शीलवत्या गर्भमेवातरत् ॥ १० ॥ दानं ददाम्यह
शुद्ध,पूजयामि जिनेश्वरम् । कुवै यात्रां च तीर्थेषु,दयां च तन्वेऽखिलागिषु ॥ ११॥ तपः करोमि सच्छीलं धारयामि स्वभावतः। तस्या
गर्भानुभावनाभूदित्थं दोहदो वरः ॥ १२ ॥ वृद्धि यथा यथा याति, गर्भस्तस्या निरन्तरम् । तथा तथा स्वभावेन, सदाशा वर्धतेऽभितः ।।
१३ ॥ यो य उत्पद्यते शीलवत्यावेतसि दोहदः । तं तं सर्वं तदा पूरयामास हेलया ॥१४॥ शुक्रे मीनगते शुद्धनक्षत्रे विलसत्तियौ ।
परिपूर्णे दिवसेऽसूत,सुतं शीलवती शुभम् ॥ १५॥ गीतनृत्यादिभिः कुर्वन पुत्रजन्मोत्सवं नृपः । आचर्यं कृतवान् स्वर्गसदामपि समन्ततः
॥१६॥ नृपो भक्ताम्बुताम्बूलवस्खालङ्करणादिभिः । सम्मान्य स्वजनं तस्य सोम इत्यभिधां व्यधात् ॥१७॥ अथ रिडन् क्रमाद्वालो, मन्दिरी-
जिरभूमिषु । मातापित्रोस्तनोति स्म,हर्षोत्कर्षभरं रयात् ॥ १८ ॥ समानैर्वालकै साथै, रममाणो दिवानिशम् । वालोऽप्येवालपकृतिन क-
दाऽप्यप जीयते ॥ १९ ॥ अवेत्य नृपतिलखशालायोग्यं सुते क्रमात् । निन्ये कुर्वन् महं लेखशाला हर्षेण पूरितः ।। २० ॥ सदेव पण्डितो.
पान्त,पठन् शास्त्राण्येनेकशः। विश्वविश्वप्रवीणेषु,धुरि धुर्यों बभूव सः ॥ २१ ॥ सच्चारित्रवता पाथै साधूनां शुद्धचेतसाम् । प्रपठन् धर्मशा-
स्त्राणि,वभूवौशु सुधार्मिकः ॥ २२ ॥ करे दानं मुखे सदाग देवध्यानं च चेतसि । धर्मशास्त्रस्य, सोमस्यौजनि सन्ततम् ॥ २३ ॥
कदा तत्र भूपीठमहिन्यां पावयन् भृशम् । आययौ बहिरुघाने, सुधर्मा गुरुरुधतः ॥ २४ ॥ श्रुत्वा गुरुं समायातमुंबाने मेदिनीपतिः । सपुत्री
श्रवणं
RECE
॥२७॥

·मुदितो नन्तुं,चचालींचलमानसः ॥ २५॥ त्रिः प्रदक्षिणयाञ्चक्रे, गुरुराजं मुदा नृपः । प्रणम्य च गुरोरेग्रे, निषण्णव समाहितः ॥ २६ ॥ आरेभे देशनां धर्ममयीं गुरुपुरन्दरः । स्वर्गापवर्गभूमीशसातसन्ततिदायिनीम् ॥२७॥ "अस्मिन् संसारकान्तारे,जरामरणभीमदे। क्षणमात्र सुखं नास्ति,जीवानां भ्रमतां भृशम् ॥२८॥ लब्ध्वा नरभवं दुःखलभ्यं भवशतैरपि । धर्म कुर्यान यो भावास स्याद्वालिशशेखरः ॥ २९ ॥ तत्तत्पूर्वार्जितश्रेयःपापाभ्यां सर्वदेहिनाम् । भवन्ति भूरिशः संपद्विपदो हि पदे पदे ॥ ३० ॥ त्रिसंध्यं जिननाथस्य, कुर्वन् पूजां जनोऽ- निशम् । चक्रिशक्रमहीनाथसातानि लभतेऽचिरात् ॥ ३१॥ श्रेयःसौख्यकरी भवार्णवतरी, पापवर्जीवावरी, शक्रश्रीपतिसार्वभौमवसुधाधीशे, भ्यलक्ष्मीकरी। चञ्चत्कीर्तिकरी निरामयकरी सौभाग्यतेजस्करी, सञ्चेतःसुखदेवरी जिनपतेः, पूजा मरुदल्लरी ॥ ३२॥ पिनष्टि पापं सुगति ददाति, करोति देवावनिनाथलक्ष्मीः। सिद्धीः समग्रा ददते जिनानां, पूजा कृता भव्यतनूमतां श्राक् ।। ३३ ॥ श्रीसम्यक्त्वप्रभावेण जीवा मञ्जुलमानसाः। लभन्ते स्वर्गनिर्वाणसुखसंततिर्मअसा ॥ ३४ ॥" श्रुत्वा सोमकुमारेण, श्रीसम्यत्त्वफलं तदा । श्रीसम्यत्तवमैलचके,कैवल्य- सुखकाङ्गिणा ।। ३५ ॥ केचिदाँयं व्रत केचिद्देशाद्वितीयकं पुनः। तृतीयं च चतुर्थं च पञ्चमं केऽपि चौश्रयन् ॥ ३६॥ नत्वा गुरुपदौ विश्वम- रेशस्तनयान्वितः। गृणन् गुरु गुणग्रामान् निजगेहमुपागमत् ॥ ३७॥ अन्यदाऽवर नृपः सोमं,कुर्वाणं धर्ममन्वहम्। तव चिन्तां विना राज्य कार्य सीदति नन्दन ! ॥ ३८ ॥ सोमः प्राहेति हे तात ! विना धर्म कदाचन । जीवा देववरक्ष्मापमुखभाजो भवन्ति न ॥ ३९ ॥ संसारा- सारतां वक्ति,पृष्टस्ता तेन नित्यशः । अनित्यं जीवितं लक्ष्मीपञ्चला गजकर्णवत् ॥ ४० ॥ अथ चिन्ताकुलं सोमकुमारं वीक्ष्य भूपतिः। राज्य दातुमनाः शीघ्रं,सामग्री समसूत्रयत् ॥ ४२ ॥ तच्च विज्ञाय सोमोऽपि,ध्यायति स्म स्वमानसे । मम राज्यं यदि क्ष्मापो, बलेन खल्लु दास्यति ॥ ४२ ॥ तदा राज्यसुखासक्तचेतसो मम निश्चितम् । सर्वे मनोरथा देशालोकनाढ्या ययुः क्षयम् ॥४३॥ छलं कृत्वा निशीथिन्यां, निर- ।

·पुण्यधन- कथा. ॥२८॥ - गानगरात्ततः । विदेशं गन्तुकामः स,हर्षपूरितमानसः ||४|| क्रममाणः क्रमाद् भूमीवलय भीतिवर्जितः । कान्तारं दुर्गमें माप,नानाद्रुमकि- राजितम् ॥ ४५ ॥ दृष्ट्वा सरोवरं यावत् पालि समधिरोहति । तावद्ददर्श चाँनं स.वरिष्ठफलपूरितम् ॥ ४६॥ बुभुक्षितः फलान्यत्तु याव- चटति तं द्रुतम् । तावत् कश्चिच्छुको,वक्ति पीयूपाशनभाषया ॥४७॥ पान्थास्य सरसस्तीरे, विद्यते यक्षमन्दिरम् । तस्मिन् मेघाभिधो य- क्षो, दुष्टस्तिष्ठति सन्ततम् ॥ ४८ ॥ तस्यानति विनानस्य,फलान्यत्ति हि यो जनः। तस्य रुष्टो महाघोरमुंपसगै करोति सः ॥ ४९ ॥ श्रु- वा शुकवचः सोमश्चिन्तयामासिवानेयम् । सम्यक्त्वं सुगुरोः पाच मया पूर्व लले मुदा ॥ ५० ॥ ततो जगौ कुमारस्तं,शुकराज'!" मया पुराः। श्रीसम्यक्त्वमैलश्चक्रे,सुधर्मगुरुसंनिधौ ।। ५१॥ पुनः प्राह शुकस्तत्वं यदि .जीवितमिच्छसि । 'यक्षस्य प्रणति कृत्वा, फलान्यद्धि भयोज्झितः ॥ ५२ ॥ सोऽवग्' मोहादि भीरिक्तं,देवदेवं जिनाधिपम् । मुक्त्वाऽन्यदैवतं हहो, नौमि माणात्ययेऽपि न. ॥ ५३॥ कीर: स्वं रूपमुत्सृज्य सुररूपं प्रपद्य च । अवक् चलत् अलत्कारतारमाणिक्यकुण्डलः ॥ ५४ ॥ सुरोऽवग् 'वाचमानन्दमेदुरस्तारहारभृत् । त्वत्साह- सेन तुष्टोऽस्मि वरं मार्गय वाञ्छितम् ॥ ५५ ॥ नृपपुत्रः सुरं माहान में कार्य धनादिना। तस्मै बलेन गीर्वाणा,रत्नद्वयमैदात्तदा ॥५६॥ मनश्चिन्तितमेकेन,प्रसिद्धयत्येपरेण च । राज्यं भवेदिति तयोः, प्रभावमॅवदत् सुरः ।। ५७॥ आराधनाविधि तस्मै, दवा देवस्तिरोऽभवत् । सोमो मार्गश्रमं स्नात्वाऽपनेष्ट सरसोऽम्भसा ॥ ५८ ॥ आदायाँम्रफलान्याशु,जग्ध्वा तस्ति च सोऽगमत् । ततस्तस्य तरो छायामायाति स्म विशिष्टधीः ॥ ५९ ॥ तस्मिन्बाम्रत रात्रौं, स्थित्वा सुस्थितचेतसा । स्मरन् पञ्चनमस्कारमुद्तेऽऽचलत्ततः॥ ६० ॥ क्रामन् 'सुखेन भूपीठ, अपश्यनगराकरान् । लक्ष्मीपुरसमीपेऽगात्सोमः सोमसमाननः ॥ ६१ ॥ अभ्रंलिहानि चैत्यानि,बहूनिभ्यालयानपि । पुरी पश्यन् पदे पदे, करोतीत्य स्वमानसे ॥६२ ॥ किं लङ्का ? किमु कौशाम्बी ? किं चम्पा ? किसु देवपूः १ । किं हास्तिनपुरं ? किं वा कौशला ? किं च J ॥२८॥ ।

·L -LASSESE मालिनी ? ॥ ६३ ॥ युग्मम् ॥ लङ्केच पुण्यजनभूमिरेभङ्गभोगा, भोगावतीव धनदा कलितालकावत् । रम्या सुपर्वविशदैरमरावती वाऽयो- ध्येव या ललितलक्ष्मणहृद्यरामा ॥ ६४॥ विलोकयन् पुरं सोमः, स्थाने स्थाने मनोरमम् । जगाम पण्ययोषाया.अकाया मन्दिर क्रमात् ।। ॥ ६५ ॥ ततो रत्याहया तस्याः, सतया संगतस्तदा । सुखेन नयते कालं,पौलोम्येव सुरेश्वरः ॥ ६६ ॥ सोमः सुखेन तद्देहे. शौरराध मणी रहः । तदधिष्ठायको देवी, तुष्टौ तस्य बभूवतुः ॥ ६७ ॥ अका यद्यर्दयाचिष्ट,लोभेन ग्रस्तमानसा । आराध्य सुमणि तत्तयामास स द्रुतम् ॥ ६८ ॥ मायां कृत्वैकदाऽप्येका, लक्षकोटिं च याचते । स च रत्नं समाराध्य,लक्ष कोटि स्म यच्छति ॥ ६९ ॥ उपार्जयति .नो किञ्चिदेयं द्रव्य कदाचन । मार्यते यञ्च तत्सर्वे,दत्ते स्मैप कथं मम?॥ ७० ॥ छलं मायाविनी कृत्वा,तस्यैक रख्ननगहीत् । कुमार एकदा रत्न; द्वयं च संन्यभालयत् ॥ ७१ ॥ मणिमेक इपत्खण्डमैकं चालोक्य राजसः । चिन्तयामासिवानित्यं, स्वमनोऽन्तर्मुहुर्मुहुः ॥७२॥ लात्वा मम मणि केन,वई पाषाणखण्डकम् ?। समायाति न कोऽयंत्र; परं संप्रति मां विना ॥७३॥रतिमात्राऽनया नूनं,मायाविन्या मणिर्मम । छले- नौङ्गीकृतस्तच; निश्चिनोमि कथं ननु ? ॥ ७४ ॥ रत्यम्बा' वक्ति सोमस्तु मम रत्नं गृहीतवान् । कश्चन च्छलतोऽत्रैव पृच्छयतां स्वपरिच्छदः ॥ ७५ ॥ रतिमाता तदा माह,चौर्य मम गृहे न हि । ततो वक्ति कुमारोऽसौ. कुतो रत्नं गतं मम ?॥ ७६ ॥ रत्नं त्वया गृहीतं मे,छलं कृत्वेति मे मनः । तेनेत्युक्ते कठोरेण,सोऽकायेति च हकितः ॥ ७७ ॥ रत्वं मूर्खशिरोरत्न ! कलयसि मत्कुलम् । ततो निर्गच्छ मनहालो चेदेष विगौप्यसे ॥ ७८ ॥ ततश्च मौनौधाय,सोमंश्चिन्तितवानिति। एक चिन्तितदानकदा रत्नं समस्ति मे ॥ ७९ ॥ मणिदेवतमौराध्य, कुर्वेऽहं रासभी रतिम् । चिन्तयित्वा मणेर्दैवं सारराध सनिर्णयः॥ ८० ॥ प्रत्यक्षीभूय रत्नाधिष्ठायको निर्जरोऽवदत् । किम कार्य मया सोम ! तव संप्रति विद्यते ?॥ ८१॥ सोमो जल्पति गीर्वाण ! मायाविन्याऽकोयाऽनया । जगृहे मे मणिस्तेन,तत्सुतां कुरु रासभीम् ॥ ८२ ॥ देवशक्त्या .

·छा गएकी ॥८५ ॥ नृपो जगौ किमेतस्यास्तनया रासभी कृता ?। जजल्प पाजलीभूय , सोमो भूमीपति प्रति ॥ ८ ९ ॥ मानया मणि- कथा. पुण्यधन- ॥२९॥ रतिर्जाता रासभी क्षणतस्तदा । अक्वेक्ष्य स्वसुतां ताम्रूपां दुःखकुताऽजनि ॥ ८३ ॥ निश्चित्य चेष्टितं तस्य,रुदती करुणस्वरम् । ताड- यन्ती भृशं पक्षो, जितारेः सविधं गता ॥ ८४ ॥ राजा जगौ किमर्थं त्वांगता ब्रूहि संपति । रोदनं कुर्वती वक्षस्ताडयन्ती जजल्प सा ॥. ८५ ॥ धूर्ती मम गृहे कश्चिदोगत्य संस्थितः पुरांत् । दचा कलङ्कमेक में,रासभी मत्सुतां व्यधात् ।। ८६ ॥ तेनाहं मुषिता स्वामिन् ! त्वयि नाये सति ध्रुवम् । भुकुटी भूपतिः कृत्वा,तमौकारयते भटैः ॥ ८७ । आगत्यार्थ महीनाथसमीप क्षणतस्तदा। मणि स्मृत्वा धराधीशं वशी- छय, कृत्वा जहे नरेशितः। ततो जजल्प भूपालो,विधाय भृकुटर्टी भृशम् ॥९०॥ छम कृत्वा त्वया रत्नं, किमस्य जगृहेऽधुना। मणि यास्य नो दत्से ततस्त्वं हि विगुप्यसि ॥९१ ।। युग्मम् । यद्यस्ति मुतया कार्य, मालेन च सांप्रतम् । अस्मै दवा मणि शीघ्रं,सुखिनी भव सर्वदा ।। ९२ ॥ साऽऽनीय बीभ्यती रत्न,दत्त्वा सोमाय तत्क्षणात् । सुतां च वनितामौशु,कारयिता गृहेऽगमत् ॥ ९३ ॥ सोमभूपालयोः प्रीति जाताऽकाम्बुजयोरिव । सुखेन मणिमादाय सोमोऽस्थान्नृपसंनिधौ ॥९४ ॥ एकदा नृपतेः पुत्रो.ग्रस्तःशूलरुजा खलु । दाहज्वरेण च व्याप्तो. बभूवॉमरनामकः ॥ ९५ ॥ भूप आकारयामास भटै रिचिकित्सकान् । आगत्य त्वरया वैद्याथिकित्सन्ति तमन्वहम् ॥ ९६ ॥ चिकि- सतां तदा तेषां,वभूव न गुणो मनाम् । मुहुर्महीपतेः सूनोर्वेदना वधेऽधिकम् ॥ ९७ ।। मुक्तो धात्रीपतेः सूनुभिपग्भिः सकलैरपि । आ- जन्दं कुरुते स्मॉल,तेन रोगेण पीडितः ॥ ९८ ॥ शोकाकुलस्ततो भूपश्चिन्तयामास चेतसि । अस्ति कदाऽपि कस्यापि मणिः शूल्यादिरो- गहत् ॥ ९९ ॥ यः स्फेटयति मत्सूनोः शूलरोगव्यथां जनः । दास्येऽहं तस्य राज्याध,मुतां च सुरसुन्दरीम् ॥ १०॥ विचार्येति तदा पतिः। पटई वादयामास,पुरिमध्येऽभितोऽनुगैः ॥ १०१ ॥ तदेति राजपटहं , वाद्यमानं नृपाध्वनि । आगत्य त्वरित २९॥ . KHESE ·KHE सोमः,पस्पर्श पटहं मुदा ॥ १०२ ॥ सोमोऽप्येत्य नृपोपान्त मणिमाराध्य वेगतः । तदम्भसा महीजानिसुतं रुगुरहितं व्यधात् ॥ १०३ ॥ तदा भूपगृहं जज्ञे. तूर्यमङ्गलमण्डितम् । भूपचित्तमभून्मोदभरपूर्ण समाधिना ॥ १०४ ॥ शुभे लग्ने शुभे घसे,सुवेलायां सदुत्सवैः । ददौ स्व- तनयां सोमकुमाराय महीपतिः ॥ १०५ ॥ राज्याधै भूरिमातङ्गतुरगादिविराजितम् । दत्वा तस्मै कुमाराय: राज्याधं कुरुते नृपः ॥ १०६ ॥ जिनालयान् बहून् मह्यां,कैलासाचलसोदरान् । कारयामास भूपश्चं, धर्मस्थानान्यैनेकशः॥१०७॥आराधनाविधि सम्यक्कृत्वा सुगुरुसंनिधौ। ध्यायन् पञ्चनमस्कारान्,जितारिः स्वर्गभागभूत् ॥ १०८ ॥ तत्पुत्रोऽमरभूमीशो, मुझे भूमि समाहितः । सोमसाहाय्यतः कुर्वन् ,जैनेन्द्रं धर्म- मुत्तमम् ॥ १०९ ॥ अन्यदा बहिरुयाने, सुधर्म गुरुमौगतम् । श्रुत्वा सोममहीजानिरैमरेण समं तदा ॥ ११० ॥ वन्दितुं चलित: सोम.म- न्दिरासपरिच्छदः। प्रमोदपूरितस्वान्तः श्रोतुं सद्धर्मदेशनाम् ॥ १११ ॥ युग्मम् ॥ सुधर्मगुरुमोनम्य स्तुवन् गुणगणान् गुणी। उपविष्टोऽग्रतः श्रोतु,धर्म संसारतारकम् ॥ ११२ ॥ वाचा मधुरा धर्मयुक्तया गुरुपुङ्गवः । दत्ते स्म सदयो धर्मदेशनां सुन्दरामिति ॥ ११३ ॥ अहंडर्मतरोः फलानि सुकुले. जन्मानघं जीवितम, सुश्रीवुद्धिबले प्रतापयशसी, सौभाग्यमारोग्ययुक् । माभृत्केशव, चक्रिशक्रशशभृत्योतनानां पदं, सार्व- श्रीगणभृत्पदं शिवरमा सल्लब्धयो देहिनाम् ॥ ११४ ॥ सोमोमरमहीनायौ, श्रुत्वेत्यं धर्मदेशनाम् । शुद्धधर्म जिनेन्द्रोक्तं ललतुर्मुदिताशयौ ॥ ११५ ॥ अन्येऽपि बहवो भव्यजना धर्म लल्लुः पुनः । गुरुं नत्वा निजावासं जग्मतुस्तौ गुणान्वितौ ॥ ११६ ॥ अन्यदाऽमरभूनाथो,मन्दि- रस्योपरिस्थितः । ददर्श गगनं यावत्संसरन्तं घनाधनम् ॥ ११७ ॥ वाचण्डतरो वात उत्पादयन् दिशो दिशम् । माकारपादपांगारमासादा- नौययौ द्रुतम् ॥ ११८ ॥ युग्मम् ॥ तत्क्षणात्तेन वातेनोंभ्रमणं कुर्वताऽभितः । विस्तृतो वारिदो नीतो, विनाशमैतूलवत् ॥ ११९ ॥ दृष्ट्या तत्सकलं तत्रामरक्षोणीपतिस्तदा । अनित्यतां निजस्वान्ते भावयामास भावतः ॥ १२० ॥ संध्यारागतडित्तुल्यं जीवितं खलु देहिनाम् । %3D ·पुण्यधन- - ॥३॥ नदीकल्लोलचपला,कमला सकला किल ।।१२१॥ अनित्यं सकलं वस्तु चिन्तयत्रमरस्वदा । दत्त्वा सोममहीशाय, स्वं राज्यं सकलं बलात् ॥ १२२ ॥ सप्तक्षेत्र्यां धनं शेषमुप्त्वा कृत्वा जिनार्चनाम् । ब्रत जग्राह शुद्धात्मा.महोत्सवपुरस्सरम् ॥ १२३ ।। युग्मम् ॥ कुर्वन्नुपकृति विश्व जनाय मणितः खलु । प्रजाः स पालयामास, न्यायमार्ग, प्रवर्तयन्।।१२४॥ जिना मष्टया कुर्वन् त्रिःसंध्यं कुसुमादिभिः । कालं गमयसँहाय, क्षणवत्सोमभूपतिः ॥ १२५ ॥ स्मृतपञ्चनमस्कारा प्रमुप्ता सुरसुन्दरी । ददर्श वृषभ स्वप्ने, ध्वनन्तं धवलं तदा ॥.१२६ ॥ गतनिद्राऽथ ज- गतीनाथस्यान्तिकोगता । कथयामास तत्स्वमवृत्तान्तं भूभुजेऽखिलम् ॥ १२७ ॥ ततो जगौ महीजानिः स्वमज्ञानविशारदः। तव पुत्रोऽनघो भावी संपूर्ण दिवसे सति ॥ १२८ ॥ श्रुत्वा तद्वचनं श्रेष्ठं, निस्तन्द्रा मुदिता तदा । नमस्कारं स्मरन्ती सा, गमयामासं यामिनीम् ॥ १२९ ।। 'अपूर्णदोहदा पूर्णमासा मुस्थितमानसा। शुभे लग्ने सुखेनैव, सुषुवे नन्दनं च सा॥,१३०॥ सन्मान्य सकलं राजवर्ग सद्भोजनादिना। महीनाथो ददौ तस्मै सिंह इहँभिधां तदा ॥ १३१ ॥ शुभ लग्ने शुभे घरे,पित्राऽथ लसदुत्सवम् । संप्राप्तयौवनः सिंहकुमारः परिणायितः॥ १३२॥ श्रीजितशत्रुणा श्रुत्वा, लब्धराज्योऽङ्गजोऽन्यदा। सोम आकारितः पुंभिराप्तमिलनहेतवे ।। १३३ ॥ मुक्त्वा तत्र निजं मित्रं धर्मिष्ठ सचिवं पुनः । स्मरन् पितृगुणान् सोमो, लक्ष्मीपुरमुपागमत् ॥१३४ ॥ जितशत्रुमहीशेन,गाद संमानितोऽङ्गजः । पश्चागन्तुं यथा नैव सोमभूषः समीहति ॥ १३५ ॥ अथ तस्मै कुमाराय,दचा राज्यं बलादपि । जितमधुरोः पार्थ, प्रव्रज्या जगृहे मुदा ॥ १३६ ॥ प्रत्यहं जिनधर्माधि- बासितं: सोमभूपतिः। त्रिसंध्यं कुरुते पुष्पादिभिः पूजनमर्हतः ॥ १३७ ॥ स्थाने स्थाने जिनेन्द्राणां,मासादा भूरिशः पराः । कैलास- गिरिसंकाशाः कारिता मेदिनीभुजा ॥ १३८ । अमारिपटहं भूपो देशे स्वस्मिन्नेवादयत् । दददान सुपात्रेभ्यो, ध्यायन्नित्यं जिनेश्वरम् ॥ १३९ ॥ मेलयिता घनं संघ,तीर्थयात्रार्मनेकशः । कारं कारं सदा धर्म, शिवदं कुरुते स्म सः ॥ १४० ॥ सुधर्मगुरुरेन्येधुर्वाधयन् वसुधातलम् । ॥३०॥ north 52 ·man * लक्ष्मीपुरं रमाकेलिसदनं समुपागमत् ॥ १.४१॥ तदीयसंनिधौ धर्मदेशनां सोमभूपतिः। श्रुत्वाऽगमंनिजावास, विशिष्टभावनाश्चितः॥१४२॥ दत्त्वा राज्यधुरं सिंहकुमाराय नयात्मने । दीक्षार्मङ्गीकरोति स्म, संसारार्णवतारिकाम् ॥ १४३ ॥ षष्ठाष्टमचतुर्थादितपस्करणतत्परः । मास- रिपदो भव्यबोधाय विजहार सः ॥ १४४ ॥ निर्दोषो निष्कलङ्कच,भ्रान्तिरिक्तोऽजडाशयः । ध्वस्ताशेषतमस्तोमोऽपूर्वो विधुरैयं गुरुः ॥ १४५ ॥ अथ संपूर्णमायुः सो, भुङन्तवा त्यक्ताम्बुभोजनः । शुक्लध्यानवृहद्भानुदग्धकर्मेन्धनवजः ॥ १४६ ॥ संप्राप्तकेवलज्ञानप्रबोधितजग- ज्जनः । सुरेन्द्रसन्नतः सोमऋषिमुक्तिपुरीं ययौ ॥ १४७ ॥ सम्यत्त्वविषये सोममहीपतिकथामिमाम् । श्रुत्वा भो मनुजाः! सम्यक् , से- म्यक्त्वं धरतौनिशम् ॥ १४८ ॥ इति श्रीसोमराजर्षिकथा समाता ॥ ९ ॥ देशनानन्तरं पद्मश्रिया शुभाशया लले । दीक्षा संसारपाथोध्युत्तारणे तरणीनिभा ॥ १४९ ॥ सम्यक्त्वं जिनदासेन,जगृहे गृहमे- धिना । अन्यैरपि जनैः कैश्चिजिनधर्मः प्रपेदिरे ॥ १५० ॥ पुण्यधनं मुनि नत्वा, जिनदासावनीपतिः । जगाम मन्दिरं संघलोकोऽपि धर्म- वासितः ॥ १५१ ॥ महोत्सवं विधायोच्चैनिर्जरा भक्तिभासुराः । नन्दीश्वरे जिनेन्द्रांश्च, नत्वा स्तुत्वा ययुर्दिवम् ॥ १५२ ॥ पद्मश्रीरपि सौ- भाग्यमुन्दरीं संयती श्रिता ॥ षष्ठाष्टमादि सततं, चकार धर्म रङ्गतः ॥ १५३ ॥ भव्यलोकोपकाराय,ज्ञानी पुण्यधनस्तदा । विहारं चकृवान् पृथ्वी,पावनहिरेणुभिः ॥ १५४ ॥ विहारं भूरिदेशेषु,कृत्वा पुण्यधनो मुनिः । श्रीमन्दिरपुरोपान्ते,समागात्सपरिच्छदः ॥ १५५ ॥ उद्या- नपालकात् श्रुत्वा, समायातं मुनीश्वरम् । वैरिसिंहोऽवनीपालो विवन्दिपुरैभूतदा ॥१५६॥ वैरिसिंहो गजारूढो,मणिकेतुसतान्वितः । आ- ययौ वन्दितुं पुण्यधनं केवलिपुङ्गवम् ॥ १५७ || प्रदक्षिणात्रयं कृत्वा, नत्वा च मुनिनायकम् । उपविष्टोऽग्रतः श्रोतुसंपदेश गुरोर्मुखात् ॥ १५८ ॥ जिनदासोऽपि भूपालो,वन्दितुं पितरं मुनिम् । आजगाम द्रुतं धर्मदेशनां श्रवणेच्छया ॥ १५९ ॥ यथास्थानं तयोभूमिनाथयोरुप- RECE ·EG पुज्यधन- विष्टयोः ! मुनिना च समारेभे देशना शिवशर्मदा ॥ १६० ॥ बुद्धिबलं श्रीः सुभगत्वमीशता, यशः प्रतापान, कुलं कला है, अखण्डमायुः प्रचुर धनं पुन-धर्मप्रसत्तेविनां भवन्त्यमी ॥१६१ ॥ सकलाऽपि कलावतां कला, विकला पुण्यकलां विना कला। सकलावयवा वृथा यथा, ॥३१॥ तनुभाजामंकनीनिक बयुः ॥ १६२ ॥ दशा हि तीर्थव्ययदान भोगक्षयात्मिका स्युविणे चतस्रः । श्रद्धालुभिस्तत्र चतुर्दशादी, स्वराः कृता- थों क्रियते स्मलो के ? ॥१॥ जन्मरोगजराशोकलोलकल्लोलसंकुलः । कपायाचलदुहिः, संसारः सागरायते ॥ १६३ ॥ संसार- सागरोसारसमर्थः पोतसन्निभः। धर्मस्वीर्यकरमोक्तः, स्वर्गमुक्तिमुखपदः ॥ १६४ ॥. पाप्यते जैनधर्मेण,भव्यमुक्तिपुरी स्यात् । निश्छिद्रया- नपात्रेण, वारिराशितटीमिव ॥ १६५ ।। सर्व गदितो धर्मो विधा मुक्तिमुखपदः । आदिमः साधुधोऽस्ति,श्राद्धधर्मोऽपरः पुनः ॥१६६ ।। अल्पेनानेहसाऽऽयेन, द्वितीयेन च भूरिणा । प्राप्नुवन्त्यङ्गिनो मुक्तिऍजुवकाध्ववत् पुनः ॥ १६७ ॥ नानादुःखमयं सौख्यात्मकं संसारम- हिनः । मन्यमाना लभन्ते दाग, दुःखं श्रेष्ठिवधूरिव ॥ १६८ ।। तथाहि विद्यते भूमिमण्डनं श्रीधरै पुरम् । तत्रीसीद् गुणसाराहा, श्रेष्ठी पुद्धिधनो धनी ॥ १६९. ॥ तस्यौसन् बहवः पुत्रा, रूपला. वण्यसद्गुणाः । महेभ्यतनया: सर्वे,पित्राऽथ परिणायिताः ॥१७० ॥ एकदा श्रेष्ठिनाऽऽचष्ट वधूटी स्थविरात् विति। लोष्टिकाममुकां देहि भक्तुं पूगीफलं मम ॥ १७१ ॥ भूरिभारामिमां तात ! शक्तोत्पाटयितुं न हि । गुणसारस्ततो मौनं कृत्वा चिन्तितवानिति ॥ १७२ ॥ यत:- बालसखित्वमकारणहास्य, खीषु विवादमैसज्जनसेवा । गर्दभयानमसंस्कृतवाणी, षड्भिनरो लघुतामुपयाति ॥ १॥. अग्निरोपः लियो मूर्खः, सो राजकुलानि च। यलेन परिसेव्यानि, सद्यः पाणहराणि षट् ॥ २॥ यथा तथा प्रपशेन वधूटीं सुकुमालिकाम् । वाहयामि दिनं सर्वमहं च लोष्टिकामिमाम् ॥ १७३ ॥ छन्नीकृत्य कियत्कालं, लोष्टिका तां प्रयत्नतः । मण्डयामास श्रीसंघवात्सल्यं ॥३शा T ·... E श्रेष्ठिराड् महत् ॥ १७४ ॥ स्थगयित्वा सुवर्णेन,लोष्टिकां तां तथाविधाम् । हारमध्ये विधायौथ,श्रेष्ठिराड् गृहमीययौ ॥ १७ ॥ आकाभि स्नुषाः सर्वाः श्रेष्ठी माहेति सामतः। याऽमुं हारं गले कृत्य,सायं यावद्वधूटीका ॥ १७६ ॥ श्रीसंघस्यादराद्भक्ति,कुरुते परिवेषणात् । तस्यै हारममुं दवा, मुख्य गेहे करोम्यहम् ॥ १७७ ।। युग्मम् ।। सैवाह तात ! युष्माकं,वाक्यं सर्व करोम्यहम् । अमण्डयत्ततः श्रेष्ठी,संघवात्सल्य मद्भुतम् ॥ १७८ ॥ संध्या यावर्देखिन्नात्मा.तं हारं दधती गले । श्रीसंघाय तदा परिवेषयामास रङ्गतः ॥ १७९ ॥ पश्चिमाहरे वीक्ष्य श्रेष्ठ्याहेति वधूप्रति । वधूटिके ! कथं भारममुं वहसि वक्षसि ? ॥ १८० ।। साऽऽह तात ! मॅनाग नास्ति.भारो हारान्मोधुना श्रेष्ठि द- ध्यावियं जातेदक्षा लोभादैः स्फुटम् ॥ १८१ ॥ प्रकटीकृत्य तां श्रेष्ठी वधूटी पाह शिष्टधीः। भारेत्यौत्य कथं पूर्व ? निर्भारेत्यधुना कयम् ? ॥ १८२ ॥ वधूटीनां च सर्वासां,दत्त्वा भूरिधनं तदा । सैव दासी. कृता. श्रेष्ठिपुङ्गवेन च धीमता ॥ १८३ ॥ हस्त्यश्वसुपतिस्त्री (क) रत्नस्वर्णादिभिः सदा । लोष्टिकावदहि ति, संसारस्थितिरङ्गिनाम् ॥ १८४ ॥ भवं भूरिमहादुःखमयं स्वल्पसुखावृतम् । मत्वा त्यत्तवा जना धर्म जिनोक्तं कुरुतादरात् ।। १८५ ॥ सम्यक्त्वं वेरिसिंहेन,मणिकेतुमुतेन च । प्रपेदे शुद्धभावेन महोत्सवपुरस्सरम् ।। १८६ ॥ जिनदासस्तदे- त्योह, पद्मश्रीः क च विद्यते । उक्ता पुण्यधनैनेत्य गतिः पद्मश्रियास्तदा ॥ १८७॥ आराध्य विधिवद्दीक्षा,तप्त्वा ती तपस्ततः । हरिवर्षा- भिधे क्षेत्रे,युगलिन्यभवत् शुभा॥ १८८ ॥ तस्मिंश्चित्तेप्सितं सर्वे,दशधा कल्पपादपाः। ददन्ते सततं चिन्तामणिकल्पलता इव ॥ १८९ ॥ यत:- मत्तगया य १ भिंगा य२ तुडिअंगा-३ दीव ४ जोइ ५ चित्तंगा ६ । चित्तरसा ७ मणिभंगा ८ गेहागारा ९ अणिग्गाय १०॥ १॥ मत्तंगएसु मज्ज-१ मुहपेजं भायणाणि भिंगेसु २ । तुडिअंगेसु अ तुडिआई ३ हवंति बहुप्पगाराई ॥२॥ दीवसिहा ४ जोइसिअ- नामगा एए करंति उज्जोनं ५ | चित्तंगेसु अ मलं ६ चित्तरसा भोअणद्वाए ॥ ३॥ मणिअंगेसु अ भूसणवराई ८ भवणाणि भवणरुक्खेसु - ·कया पुण्यधन-|वह अणिग्गेसु अपणिों वत्याई बहुप्पगाराई॥४॥ आयुः क्षये ततो मृत्वैशाने देवी भविष्यति। ततच्युत्वा महानन्दपुरे मुरनरेशितुः॥ १९० ॥ पत्नी भूत्वा तपस्तप्त्वा,कृत्वा कर्मक्षयं पुनः । उत्पन्न केवलज्ञानान्मुक्तिपुर्यां गमिष्यति ॥ १९१ ॥ युग्मम् ॥ मातुर्मुक्तिगृति श्रुत्वा •॥३२॥ नत्वा पुण्यधनं झुनिम् । जिनदासोऽगमत् पूर्या, वैरिसिंहनृपोऽपि च ॥ १९२ ॥ ततः प्रबोध्यं सततं भूरिशो भविनो भूचि। मुक्ति पुरीमेलचके,ज्ञानी पुण्यधनो मुनिः ॥ १९३ ॥ श्रुत्वा कयां पुण्यधनस्य राज्ञः स्वर्गापवर्गादिसुखमदात्रीम् । जिनेन्द्रपूनां कुरुतोष्टधाऽलं.हे भव्यलोकाः! कुसुमादिभिश्च ॥ १९४ ॥ शुभभव्यशीतललतादिमवर्णजनाम भवति यस्य यतेः। षट्नवमर्नु १४९६ काल,इयं. पुण्यधनकथा कता तेन ॥१९५॥ ॥इति पुण्यप्रभावोपरि श्रीपुण्यधननृपकथा समाता ॥ . समाप्ता चेयं पुण्यधननृपकथा। ॥३२॥ C

·No text on this page.