·DATE LABEL
THE ASIATIC SOCIE
1, Park Street, Calcutta-16
The Book is to be returned on the date last
Voucher
No.
Date
Voucher
No.
22976

·SL: No
Alenkaka
080756
a
Go
केशवमित्रः
पारशेखर
Printed
Bopares
Edition

·S/
912 ارمة في
ه ۹

·य:
ANIM.
अथअलंकारशेखरःप्रारभ्यते

·१ #शे-श्रीगणेशायनमः॥ प्राणेशोदरीणारापानयनान्तसर्वस्वम् तेजस्तमालनीलेशरणागतवज्रपंजरम्वन्दे ॥१॥स्वप्रकाशचिदानंद मयायपरमात्मने अविद्यानिविडध्वान्तभास्करायनमोन्वहम्॥२॥ग्रन्थाःकाव्यरुतीहितायविहितायेसप्तपूर्वमयातेतकीर्णवस प्लवव्यसनिभिःशक्याःपरेवेदितुम् इत्यालोजहदामदालसवधूपादारविन्दक्कणन्मजीरध्वनिमञ्जुलायमधुनाप्रस्तूयतेप्रक म:॥३॥आसीत्प्रत्पर्थिए वारमणकमलिनीरन्दहेमन्तमास: कीर्तिमाजसुशमीन्वयकुमुदवनीयामिनीजीवनाथः राजद्राजन्परा जीमुकुटमणिगणपोल्लसत्यादपीठ:प्रोयत्साम्माज्यलक्ष्मीशिथिलितनहुषोरामचन्द्रोवनीन्द्रः॥४॥मित्राणिप्रतिप्रालय खिजगती कीन्दुिनाहादयन्शनूणाहदयप्रतापदहनैरात्रिंदिवज्वालयन् सर्वस्वेनकृतार्थयन्हिजगणन्देवान्मखेस्तोषयन्नेषप्रौढमनाचि रायभुजेसप्तार्णवामेदिनीम्॥५॥सूत्रामोद्दामदिल्लीपरिरढविलसत्काविलोणिभों:प्रक्रान्तेप्रोटयुद्धसमदलयदसोकोटिशो वैरिवीरान् पश्यान्मासास्थिमेव कलुषितवसुधोनोझ्यताश्वाकलय्पद्यायातान्वैरिवान्दिवमपिसहसाजेतुकामोजगामाईसीरा म्भोःशशीवश्रुतिरिषवदनाधिसोरामचन्द्रादस्मादुद्यत्प्रतापः समजनिसुमनाधर्मचन्द्रीनरेन्द्रः यस्पाद्यापिप्रसन्नस्मितसुभग 3770 ·मुखाः खिद्यदज्वत्कपोलारोमाञ्चस्तंभभव्यास्त्रिदशयुक्तयोहन्तगायन्तिकीर्तीः॥७॥नि:क्रान्तंसदनादुदैक्षिभगवानम्मोजिनीवल्ल भस्लेवाताःपरिशीलिताःकमलिनीसारभ्यमेदस्विनः विप्रान्तगिरिकाननेषुनिविडच्छायेषुभाग्योदयादित्यस्मरमुखाःस्तुवन्तिविप दंय?रिवामध्रुवः॥प्रत्यर्थिभूपतिपरिग्रहराज्यलक्ष्मीधम्मिल्लमाल्पसुरभीकृतपाणिपद्मःतस्मादजायतसमस्तगुणाभिरामोमा णिकाचन्द्रतिराजकचक्रशक्रः॥॥काव्यालंकारपारंगममतिरखिलस्माभृताचक्रवर्तीसर्वेषामस्तुकामतिरतिनिपुणेत्याशयेसन्नि वेश्य वेदान्तन्यायविद्यापरिचयचतुरंकेशर्वसनियुज्य श्रीमन्माणिक्यचन्द्र:सितिपतितिलकोग्रंथमे विधत्तेग०॥वहुदोषोपि विशेषः क्रियतेसुजनेनवाणवहरिणा गुणवदपिनिर्गुणीयतिदुर्जनतोमूषिकातड्वपुस्तम्॥११परोदेगेपरानन्देखलसज्जन योईयो स्वभावएवशरणम्विषपीयूषयोरिव॥१२॥अलंकारविद्यासूत्रकारोभगवानशाहोदनिःपरमकारुणिकःस्वशास्लेप्रवर्त यिष्पन्प्रथमकाव्यस्वरूपमाहाकाव्यरसादिमावयश्रुतसुखविशेषकृत् आदिपदेनालंकारपरिग्रहः।तथाच तदुभयान्यतर वत्ववालसणम् अन्यतरवत्वंचतदन्यान्यत्वम् सुखविशेषसाधनवालक्षणम् समुदायार्थशून्येपितदुभयमस्त्येवेतिर अह ·#शेटद्वारातहेतुशब्दे तिव्याप्राह श्रुतमितिसदितिशेषः सुखेजात्यंसवानुभवसिडमेव।केचित्तु।तददोषौशब्दार्थोसगुणावन लंकृतीपुनःक्कापीत्याहुः रसप्रतिपत्तिगुणहारासुखविशेषसाधनकाव्यमित्यपरे केचित्तुपदावलीकाव्यम् नतुनिषगुणवदा दिकाव्यदोषाणामपरिगणनापत्तेः नचदोषाभावघटितकाव्यत्वज्ञानार्थमेवप्रतियोगिपरिगणनमितिवाच्यम् तवैतत्कायंदुष्ट मित्यनुद्भावनापतेः इदकाव्यमेवनेत्यभिधानस्यैवाचितत्वादित्याहुःतन्नतवार्यहेतुराभासइतिवदुपपत्ते:व्यापिविशिष्ट पक्षध मरसवहेतुत्वातनचहेतुत्वेनाभिमतइतिवाच्यमतुल्यत्वादिति वस्तुतस्तुकाव्यंएथगेवयत्रदोषगुणादिचिन्तानहि दुष्टशरीरंशरीर मेक्नभक्तीत्य कीपीदिरूपफलसाधनतातुविशिष्टस्पायदाह।साधुशव्दार्थसन्दर्भगुणालंकारभूषितं स्फुररीतिरसोपेतंका व्यंकुतिकीर्तये॥आहुश्चमनिर्दोषगुणवत्काव्यमलकारैरलङ्क-तम् रसान्वितकविःकुर्वन्प्रीर्तिकीर्तिचविंदति प्रत्योपयिकंफल माह हितायसुकविःकुर्यात् सुकवेरेवहितमन्यस्पतुप्रतिकूलमितितन्नातदुक्तंचागौ!:कामदुधासम्पपयुक्तास्मयते बुधैः दुःप्रयुक्ताःपुनत्विंप्रयोक्तुस्सैवसंशति श्लाघ्या पामरपरिषदिकवयतिदोलीककतीपि यस्मेस्टहयतिविद्वांस्तत्का ·काव्यमित्याहुः अर्थःकतार्पयेत्येकेघटनापटवःपरे उभयत्रप्रवीणायेतस्वकवयोमताः॥हितमाहश्रीपादः॥लाभःपूजा ख्यातिद्धर्म:कामश्चमोक्षश्चइष्टानिष्टप्राप्तित्यागीज्ञानंफलानिकाव्यस्पइष्टेतिगोषन्यायात्॥आहुश्चकाव्ययशसेर्थकतेव्यव हारविदेशिवेतरसतये सद्यःपरनिर्वतयेकान्तासमिततपोपदेशयुजेारडास्तु॥श्रोतांद्राग्महानंदासःस्वस्मिन्नाभिमानिक तत्कालफलमेताक्क्तमात्कीर्तिधनादिकं नन्वेसर्वःसुकविरेवस्पात् अतआहतहेतुःप्रतिभादिकम्॥तदाह प्रतिभाका रणतस्पत्यत्तिस्तुविभूषणम्भृशोत्पत्तिकृदभ्यासःकाव्यस्पेषाव्यवस्थितिः व्युत्पत्तिनीनातंत्रज्ञानम्॥आहुश्च शक्तिर्निपु पतालोकशास्त्रकाव्याद्यवेक्षणात् काव्यज्ञशिक्षयाभ्यासइतिहेतुस्तदुद्भवे शक्तिःपुण्यविशेषःसएवप्रतिभेत्युच्यते व्युत्प ति:शक्तिरभ्यासलितकाव्यसाधनमित्यपि॥श्रीपादस्तुपरिशीलितकाध्यवर्मनाकविसंसर्गविशुद्धचेतसी परिभावयता मनुसणकवितापाणितलेनिषादतिनैसर्गिकीच प्रतिभाश्रुतंचवहनिर्मलम् अमन्दश्वाभियोगोऽस्पा:कारणकाव्यसंपदः मनःप्रसत्तिःप्रतिभाप्रातःकालेभियोगिता अनेकशास्त्रदर्शित्वमित्पीलोकहेतवः हिन्त्रिकोष परिज्ञानहित्रिव्याकर - ·३ अ.शेवाणज्ञता छन्दोविद्याप्रवीणत्वंकामेवश्यमपेक्षते आदिपदाप्रकारपरिज्ञानम् तथाहिसावल्वेषाभारतीसुरसरिदिवसहस्रम ख्यपिसंक्षेपेणचतु प्रवर्तते तदाहुः संस्कृतप्राकृतचैवपैशाचीमागधीतथा विद्याश्वतखएवैताः संक्षेपात्काव्यवर्त्मनः वायाःसंस्कृतंपाहुःप्राकृतंकिन्नरादयः पैशाचीचपिशाचाद्यामागीहीनजातयः चतसृष्वपिमूईन्यसंस्कृतमुनयोविदुःगर्य पर्यचमिग्रंचतविधैवव्यवस्थितम् गद्यमुत्कलिकाप्राययद्यगंधीतिचहिपा तत्रापिपद्यतदपिरत्तवर्णमात्रयोः समवैषम्प भेदेनतदानत्यायकल्पते दण्डिनस्तुगतदेसहाययंभूयःसंस्कृतप्रारुततथा अपभ्रशश्वमिश्रचेत्याहुरायाश्चतुर्विधम् प्राक तंतज्ज्ञतत्तुल्पदेश्यादिकमनेकधा अपभ्रंशश्चयच्छुद्धतत्तद्देशेषुभाषितम् संस्कृतंसर्गवैधादिप्रारुतस्कन्धकादिकम् आसा रादित्वपशनाटकादितुमिप्रकम् यथामतियथाशक्तियथोचित्ययथारति कवेःपात्रस्सचेतासांप्रयोगउपपद्यते॥इत्पलकारशे खरेउपक्रमरत्नेकाव्यस्वरूपफलकारंणमरीचिः ॥शरीरिकल्पस्यकाव्यस्यरूपान्तरमाह ॥रीतिरुक्तिस्तथामुद्रावृत्तिःकाव्मस्प जीवितम् त्रिविधस्थापिदोषास्तुत्याज्याः श्लाघ्यायेगुणाः अलङ्कारस्तुणेभायैरसआत्मापरेमनःहयइतिशव्दार्थभेदानितयान्वयि ·परेरसदोषाभाषानुकूलवणादयः तत्रतत्तद्रसोपकारिण्यस्तत्तद्देशसमुद्भवाः पद्येषुरीतयोगोडीवैदर्भामागधीतथा तदेतत्पल्लवय तिश्रिीपादाः गोडीसमासभूयस्त्वावदर्भाचतदल्पतः अनयोः सङ्कत्यस्तुमागधीसातिविस्तरा गोडीयैःप्रयमामध्यावैदर्भमैथि लैस्तथा अन्येस्तुचरमारीतिःस्वभावादेवसेव्यते।तगोडीयथा।उन्मीलन्मधुगन्धलुव्यमधुपव्याधूतचूतांकुरक्रीडत्कोकिलकाक लोकलकालेरुङ्गीर्णकर्णज्वराः नीयतेपथिकैःकथकथमपिध्यानावधानक्षणप्राप्तप्राणसमासमागमरसोल्लासैरमीवासराः॥वैद भयिथामनीषिताः सन्तिगृहेषदेवतास्तपः क्तवत्सेवचतावकंवपु:पर्दसहेतम्भमरस्पपेलवंशिरीषपुष्पन पुन:पतन्त्रिणमा गधीयया पाणीपद्मधिया मधूककुसुमभ्रान्त्यापुनर्गण्डयोलेन्दीवरशङ्कयानयनयोर्वन्धूकवुध्याधरेलीयन्तेकवरीषुवान्धवजन मामोहजासस्टहादेवारामधुपकियन्तितरुणिस्थानानिरक्षिष्यसि इयंचवहधाविस्तृतमन्पत्राभोजराजस्तु॥शस्ताविदग्धगोष्ठीषुवै दीरीतिरुत्तमा मागधीमध्यमागोडी गोडस्लीकलहायते।यदाहाब्रह्मन्विज्ञापयामित्वीस्वाधिकारजिहासया ॥गोडस्त्पजतुवागा सामन्मावास्तुसरस्वती उर्तिविभजते॥लोकच्छेकार्भकोन्मतभेदादुक्तिवतुर्विधा।तत्रलोकोक्ति ॥पान्तोमेभुजगशयनादुत्थि ·अशे तेशाडू-पाणोशेषानमासान्गमयचतुरोलोचनेमीलपित्वा पश्चादावाविरहगुणितं तमात्माभिलार्षनिर्वेश्यावः परिणतशरचन्द्रि कासुसपासु"छेकोविदग्धस्तस्पाक्तिर्यथा ॥योतिदीर्धासिताक्षस्पविलासचलितभुवः कान्तामुखस्पावशगस्तस्मैनृपशवेनमः ॥अननृपशवइतिगअर्भकोक्तियथासर्किस्वंर्गतरुःकोपियस्यपुष्प निशाकरः मातःस्तेकीदृशारक्षायेषामुक्ताफलफल म् अन्नपुष्यनिशाकरः फलमुक्ताफलमिति ।उन्मत्तोक्तिर्यथा॥ क्वाकार्यशशलक्ष्मणःकचकुलभूयोपिदृश्येतसादोषाणाप्रशमाय नःश्रुतमहोकोपेपिकान्तमुखम् किंवत्पन्त्यपकल्मषाः कतधियःस्वप्नेपिसादुर्लभाचेतः स्वास्थ्यमुपैहिकःखलुयुवाधन्याधरंधास्प ति अत्रविरहोन्मत्तस्ये वमभिधानं विन्यासविशेषवशाद्यनाभिप्रायविशेषलाभेनमुदोहर्षस्योत्पत्तिः सामुद्रा।तामिदानींविभजते मुद्रपदस्सवाक्यस्यविभक्तेर्वचनस्पच तत्रपदमुद्रायथागनिमील्पनयनश्रियः कुवलयवतस्पदासःसशीभूयुग्मस्पसनाभिम मणधनपत्निास्मितस्यांचलम् संगीतस्पचमत्तकोकिलरुतान्युच्छिष्टमेणादृशःसवीकारमहाविद्यः परिणतविज्ञानशिल्पचिए त् अन्ननिमील्पादिपदानांगोणत्याऽभिप्रायविशेषान्मुत्पदायिता गवाक्यमुद्रायथासमेतटान्तवसतीकुशतल्पशापिन्यद्यापिना ·मभवतोभगवन्ननास्था स्मृत्वातदेहिसगरंचभगीरथचदृष्ट्वाथवाममधनुश्चशिलीमुखाश्च अनसगरंचभगीरथचेत्पादिवाक्यस्पप्रा गुपकाराभिप्रायेणदृष्ट्वायावदपकारसामाभिप्रायेणनिवेशनान्मुत्प्रदायिताः॥विभक्तिमुद्रायथाश्रियप्रदुग्धेविपदोरुणद्विपर्ण सिस्ते विनयंप्रमाष्टिं संस्कारशीचेनपरंपुनीतेशुद्धा हिवुद्धिः किलकामधेनुःअत्रप्रदुग्धइत्यादितिविभक्तीनीहपोर्दिकर्मयोर्निवेश नान्मंगल्पामंगल्या थकानामपिमंगल्यएवाभिप्रायवशाहिभक्तिमुद्रा।वचनमुद्रायथाविश्चभराभगवतीभवतीमस्तरा जाप्रजापतिसमोजनकः पिताते तेषावधूस्त्वमसिनन्दिनिपार्थिवानोयेषागृहेषुसविताचगुरुर्वयंच अत्रवयमितिवचनेनसवितु रहमहानित्यभिप्रायाचनमुद्रा प्रयोजनेयथैतासारसमैत्रीचविस्तरः तथालंकारसर्वस्वेसप्रपंचमदर्शयम् इत्यलकारशेषरउप क्रमरलेरीत्यादिवहिरंगत्रयमरीचिः॥अथवृत्तिविभजते॥पदानारत्तयस्तिस्त्रःतिस्त्रोरत्तयःपदानाभवन्ति शक्तिलक्षणाव्यंजनाचे तितत्रशक्तिरीवरेच्छायासंकेतइत्युच्यतेसापदेषुपसिवपसाचएकोशव्याकरणाप्ताक्तिवाकाशेषोपमादितःप्रसिद्धपदसवन्यायव हाराश्वयुद्यते लसणाशक्यसम्बन्धःसाचतात्पर्यानुपपत्त्यामुख्यार्थानुपपत्पावाप्रवर्ततेण्यथा॥निर्माल्पनयनप्रियइत्यादौनिमाल्पदा ·५ अ.शे० सादिपदेशतृतीयावृत्तिर्यजनायथा॥निःशेषच्युतचंद स्तनतटॅनिर्मष्टरागोधरोनेत्रेदूरमनञ्जनेपुलकितातन्वीतवेयंतनुः मिथ्यावा दिनिदूतिवाधवजनस्याज्ञातपीडागमेवापीस्नातुमितोगतासिनपुनस्तस्पाधमस्पान्तिकम् अन्नाधमपदेनरंतुंगतासीतिव्यज्यते ननुर विरस्तंगतइत्पादोतान्येवपदानिकयोतृणाविचित्रवुद्धीरुत्पादयतीस्पताह विचित्रसहकारिणाम् तदेवहिपर्दस्वरससमभिव्या हारप्रकरणतात्पर्यज्ञानादिरूपसहकारिभेदात्ततडियमुत्पादयति दण्ड इवगवाभ्यजनघटो ननुशक्यादिकमानुपूर्वीविशेषवि शिष्टवर्णसमुदायेतत्कथमेकदेशस्यवोधकताअतआह॥स्वभाववैचित्रजुषाम् विचित्रस्वभावानिखलुपदानिभवंति क्वचिदे कदेशस्पायस्पवोधकता यथाभीमसेनवलदेवादिपदादो क्वचिच्चरमस्पपथा।मतंगजवसुंधराधराधरपदादी साचतत्तत्पदस्म रणेनप्रकारान्तरेणचेत्पन्पदेतत् किंचकर्णावतंसपदवत् शक्यतावच्छेदकस्पष्टथगुपादानेनापिनपोनरुक्त्यभवतियथा करिवं हितमयूरकेकादोक्वचित्॥शक्यस्पापियथा।उदयाचलकारागृहादी उदयपदस्पपूर्वाचलेकारपदस्पवन्दिगृहेशकात्वात् किंच प रस्परविरुडतयातिरस्कृतततीयकोटिकमिवान्यतरप्रतिक्षेपेपरस्पेवला जनयति।यथा॥शीतेतरानुस्मकराहिमोशःइत्यादी अपा ·सुलानाधुनिकीर्तनीयासनन्दिनीस्तन्यमनिन्दितान्मा इत्यादीप्रकर्षलाभवदित्यवध्येयम् किंचित्पदमनपेस्परुटिकम्॥यथासिंहाद वापद्विपदनृसिंहइत्पांदी किंचिच्चानपेक्ष्पयौगिकम्॥यथा॥क्षाराम्भोधेरित्पादो अन्यथा नन्वयापत्तिः किंचवामनयनावामोरुरिति भवति नतुवामवदनावामपाणिरिति सर्वचेदंक्वचिदेकपदेअतउक्तस्वभावेति तत्विंयत्व्यञ्जनापिपदमात्र रत्तिरेवनेत्यतआह ।। अजनार्थत्रयेपिच शकालस्यव्यङ्ग्यात्मक इत्यर्थः॥शक्यार्थस्पष्मजकतायथाअवलोकयनिष्यन्दोविशिनीपत्रेबकोभाति निर्म लमरकतभाजनोपरिस्थितोविमलशरवशुक्तिरिव अन्ननिष्पन्दशब्दस्पार्थेनक्रियाविरहेणवकगतमाश्वस्तत्वव्यज्यते।लक्ष्यार्थस्यय मागमुवविकसितस्मितवशितवक्रिमप्रेक्षितसमुच्छलितविभ्रमागतिरपास्तसंस्थामतिःउरोमुकुलितस्तनंजघनमैसर्वघोटुरवते न्दुवदनातनोतरुणिमोग्दमोमोदते अनविकासः पुष्यधर्मोमुखेनुपपन्नतिलसितेनप्रसतत्वेनलोकोत्तररमणीयतात्मकातिशयो यज्यते स्वमग्रेपियंग्पार्थस्पयथा॥अवलोकयइत्पादावेवव्यंग्येनाश्वस्तत्वेनदेशस्यसंकेतयोग्यत्वंव्यज्यतेत्रिविधस्पापीति"उत्त ममध्यमाघमात्मकस्प तत्रवाच्यनिरूपितव्यंग्यप्रकाधारत्वमुत्तमत्वम्।यथा॥निःशेषच्युतचन्दनमित्यादी वाच्यापेक्षयायग्याथै ·अतरवझटितिचमत्कारविशेषमारोहति वाच्यनिरूपितव्यग्यप्रकर्षानाधारत्वमध्यमत्वम्॥यथा[ग्रामतरुणतरुण्यानववझूलमंजरी ६ | सनाथकरपश्यन्त्याभवतिमुहर्नितर्गमलिनामुखच्छाया अनवञ्जलकुञ्जेदत्तसंकेतातरुणानगतेतिमज्पते तच्चगुणीभूतैतदपेक्षया वाध्यस्यैवचमत्कारित्वात् चमत्कृतिहेतुव्यग्यरहितत्वमधमत्वमाययावन्दामहेमहेशानचण्डकोदण्डखण्डनम् जानकीहदयानं दवन्द रघुनंदनम् अग्रव्यम्यःकोप्यर्थस्तादृशोनास्तिअनसर्वत्रवक्तुरेवतात्पर्य नियामकम् तन्ज्ञानमेववोधोपयोगितदभावादधम मित्युच्यते प्रपञ्चितंचेदंमयैववाकारले ननुव्यंजनारत्पत्तरमित्पन्न किमानमिति उच्यते।भद्रात्मनोदुरधिरोहतनोविशालवंशोन्मते. रुतशिलीसुखसंग्रहस्प यस्पानुपप्लुतगत:परवारणस्पदानावुसेकसुभगःसततंकरोभूत् अनप्रकरणेनभद्रात्मनइत्यादिपदानागजित दन्वपयोग्येचार्थेऽभिधानियन्त्रणेपिगजस्पतदन्क्ययोग्यस्पचार्थस्पव्यञ्जनपेवप्रतीतिः वस्तुतस्तुअद्यारभ्यचिरसायोनिः शेकमिहसंच र रैवाङमृगेंद्रेणसदुष्टश्चाद्यपातितःअत्रभिसुकंप्रत्पेर्ववदेत्याः प्रतिवेशिनेप्रतिनिःशंकरत्यभिधानम्टइति किंचरेवार्कजस्परतस्था नवलभ्यते सिंहवयापरणनगन्तव्यम् सिंहस्तुवस्तुगत्यानास्त्येव तदेतद्यज्जनाविनाप्रकारांतरेणलब्धव्यमित्याशंकैवनास्तीतिमइत्य ·लकारशेखरेउपक्रमरत्नेशत्तिमरीचिः॥दोषःसर्वात्मनात्याज्पोरसहानिकरोहिस: अन्योगुणास्तुवामास्तुमहानिर्दोषतागुणादण्डाचात रल्पमपिमोपेपकायेदुष्टंकथंचन स्पाहपुस्सुन्दरमपिश्चित्रेणेकेनदुर्भगम् दोषत्वंचरसोत्पतिप्रतिवन्धकत्वम् रसकारणभूताभाव प्रतियागियथार्थज्ञानविषयत्वमितियावत्॥अनप्रथमंपददोषानाहाकष्टाप्रयुक्तसंदिग्धव्योप्लालाप्रतीतकाः असाववाचकौदोषाः पदेष्टशवेवभाषिताः।कष्टश्रुतिकटुयथावर्हिनिहोदना«स्मिन्कालेजीमूतमालिनि आलिङ्गि-तस्सतन्वयाकातीर्थलमतीचिरात् अत्रव हिनिदकातीर्थादिशब्दा: अप्रयुक्तम्॥तथाम्नातमपिकविभिन्नारतम्॥यथा।यतोऽयंदारुणचारोनहन्तिसुरनिम्नगाम् अतोमन्ये दैवतोस्पपिशाचोरालसोयवा अत्रहंतीतिगमनेदैवतशब्दःपुंसिकविभिनयुक्तः।संदिग्धम्॥सन्देहजनकम्यथा।अपिधानेनहेवम किममिहवर्तसे आरादेवास्तिसप्रायोपतस्तेभयमुत्थितम्॥अनापिधानाराच्छब्दो।व्यर्थम्॥प्रकतायीनुपयुक्तम्।यथाविभर्ति पवदेहाई प्रियामिन्दंहिमू नि सवैदेवः खलुत्वान्तुपुनातुमदनान्तकः अत्रचहिवैखलुतुशब्दाः अश्लीलमज्वल्पाभाववत् तदपि विविधम् अमंगलवाडाजुगुप्साभेदात्॥क्रमेणेदाहरणम्॥विनाशन्मारुतेस्तस्पसुमरुत्ताधानोपिसन् नासाग्रेणससुग्रीवोवायुत्पज ·अशे सिकेवलम् अन्नविनाशसाधनवायुशव्दा:॥अप्रतीतम्।।स्वास्त्रमात्रप्रसिद्धम्।ययात्रुटीविश्रान्तिरित्येकेपीलावस्तीतिचापरे त्वन्मध्यमाणिमातन्विनकेनापिविभाव्यते॥अनत्रुटिपीलुशब्दो असाधुअनुशासनविरुद्धम्॥यथा।शातादरिकर्थकारमानमेत चिकीर्षसि मानिनीमानदलनोविजयत्पेषचन्द्रमाः॥अत्रमानमेतस्जियतीतिअवाचकम्॥प्रकृतार्थाशक्तम्॥यथाभूपोमन्त हिरदगमनाहारकेयूरयुक्तीपीनोत्तुङ्ग स्तनभरनमन्मध्यभागाभिएमाम् स्मेरोदचन्नवकिसलयस्पर्दितानाधरौष्ठीलक्ष्मीमक्षिस्फु रितवदनामन्वहसंस्मरामि अत्रलक्ष्मीपदमङ्ग-नाया ग्राम्यत्ववाचकालीलान्यतरान्तर्भावान्नष्टथगिति।इत्पलेकारशेखरेदोष रत्लेपददोषमरीचिः॥अथेदानांसाधारणान्वाकादोषानाह न्यूनविसंधियाकीर्णसमाप्तपुनरात्तकम् भग्नक्रमयतिछन्दोवाक्य गर्भमरीतिमत् अविमृष्टविधेयाशंसमुदायार्थवर्जितम् विरुद्धमतिकृद्दाकोदोषाहादशकीर्तिताः तत्रन्यूनमन्वयवोधप्रयोज कपदशून्यायथातथाभूतोदृष्ट्वान्पसदसिपीचालतनयावनेव्यास्ताईसुचिरमुषितवल्कलधरैः विरादस्पावासेस्थितम नुचितारंभनिभृतंगुरुःखेदखिन्नेभजर्तियिनाद्यापिकुरुष अनस्थितमित्यनंतरमस्माभिरिति खिन्नइत्पस्मात्पूर्वमित्यमिति ·चदातुमर्हति विसंधिः सन्धिविरहीविरुद्धसंधिश्व॥आयोपिद्विविधःऐच्छिकःप्रगृह्यादिनिवन्धनश्चरेच्छिकस्सलदपिदोष: मेघानि लेनअमुमाएतस्मिन्नद्रिकाननेपादपाउत्तमाउचाइदानीमेवपातिता:।चरमश्चतुर्विधःअश्लीलंकष्टउत्व प्राप्तविसर्गोलुप्तविसर्गश्चा मेणेदाहरणानिावबुरिन्दीवरश्चेणिवान्धवायत्रवायवः मञ्जएंगमग सोतवाल्पुर्वीविधूयते धीरोविनीतोनिपुणावरकारोनृपोत्रस: यस्तभृत्यावलोमिताभक्तावुद्धिप्रभाविताः व्याकीर्णव्यवहितान्वयम्॥यथा।मसणचरणपातैगम्यतीभूःसदीविरचयसिचर्यातमू ईिघम्म:कठोरः तदितिजनकपुत्रीलोचनैरश्रुपूर्णै:पथिपथिकवधूभिर्वासिताशिक्षिताच अनतहम्पताम्॥तहिरचयेत्पन्वये तदिति व्यवहितम्॥समाप्तपुनरात्तकम्।समानोप्रधानवाक्यार्थवोधेजातेपुनरुपात्तम्॥यथा।निमील्पनयनप्रियइत्पादौचिरादितिाययाच क्रेङ्कारःस्मरकामुकस्पसुरतक्रीडापिकीनीरवोझङ्कारोरतिमञ्जरीमधुलिहालीलाचकोरध्वनिः तन्व्याकञ्चलिकापसारणभुजाक्षेपस्व लत्कङ्कणकाण:प्रेमतनोतुवानववयोलास्पायवेणुस्वनःअप्रवेणुस्वनइतिाभग्नक्रमपनार्थ: शब्दोवाक्रमेणनास्तिाउभर्यपथागतुरङ्ग मयमातङ्गं प्रयच्छापेमदालसम् कान्तिप्रतापीभवतःसूर्याचन्द्रमसो:समो भग्नयतियथारामेतान्तवसतोकुशतल्पशापिन्पद्या ·#शे-पित्यादी अनावश्यकोपदशेषयतिनास्ति।भग्नछदीपथागततःपरमोमित्युत्काप्रतस्थेमुनिमण्डलम् भगवानपिसंप्राप्तःप्रथमोद्दिष्टमाश्र मम् अत्रचतुर्थगौरवपञ्चमलघुकर्तुमर्हति यत्रापर्यवस्तिवाक्यमध्येतदनपेक्षवाक्यान्तरमनुप्रविशतितहाक्पगर्भम्।यथायोम्यो यस्तेपुत्रःसोर्यदशवदनलक्ष्मणेनमया रसैनंयदिशक्तिमृत्युवर्शनीयतेविवशः।अत्रतृतीयपादगर्भताभरीतिमत्यांरीतिमुपक्रम्य प्ररर्ततदङ्गवत्ायथा गाहन्तामहिषानिपानसलिलेश्वगर्मुहुस्ताडितछायाक्कदम्बकमृगकुलरोमन्यमभ्पस्पतु विभौःक्रियता वराहपतिभिर्मुस्तासतिः पल्वलेविधार्मलभतामिदेचशिथिलज्यावहमस्मइनुः अत्रततीयपादेनभिहितकनीदरान्तहङ्गः अवि मृष्टविधेयोशम्॥प्राधान्यानिर्दिष्टविधेयकम्।यथामवपुर्विरूपाक्षमलक्ष्पजन्मतादिगम्वरत्वेननिवेदितवसु वरेषुयहालमृगाक्षिम ग्यतेतदस्तिकिंव्यस्तमपित्रिलोचने अनजन्मोहिश्यालस्पकम्विधेयम् तच्चसमासप्रविष्टतयानप्राधान्येननिर्दिष्टमासमुदायार्थवर्जि संपथागजरङ्गवःकम्बलपादुकाभ्योहारिस्थितागायतिमंगलानि तवाह्मणोष्टच्छतिपुत्रकामागजनुमायालशुनस्यकोर्घः अथविरुद्ध मतिरुतकुवेरस्पेवभगवाम्भवानीरमणाहरः अकार्यमित्रमेकोसोवासुदेवः किरीटिन: अनभवानीरमणाकाप्पमित्रशब्दीविरुडामति ·कुरुतःअनासमर्थसमासोदाषान्तरंगोवर्धनः।यथा प्राकात्याथिवीभृतो: परिषदिप्रख्यातसंख्यावतामहापाद्भुततर्ककर्कशतयावि छियविद्यामदम् येकेप्पुत्कलभूपतेतवसभासंभाविता:पण्डिताःपत्रंश्रीजयदेवपंडितकविस्तन्मूईिविन्यस्पति इत्पलकारशेखरेवा ग्दोषमरीचि:अथार्थदोषानाहाअष्टार्थदोषाविरसग्राम्यव्याहतखिन्नताःहीनाधिकासमाम्यदेखदीनाविरोधिच अप्रविरसप्रस्तुत रसविरुहम्॥यथाकिरोदिषिहारवेःसुतमरणशुचजहीहि किंनियसे सफलययोवनमधुनासममनुरक्तनसुतनुमया अत्रकरुण अङ्गारयोर्महान्विरोध: ग्राम्पमविदग्पोक्तिनिष्पन्नम्।यथास्वपिम्पद्यानवद्याङ्गिसंप्रत्याप्तस्तवान्तिकै मनागूरुहर्यवालेकुचितसमु दस्नयंपव्याहत॥उपात्तविरुद्धम्॥पथागविटण्वतीशैलसुतापिभावमङ्ग:स्फुरहालकदम्बकल्पः साचीरुताचारुतरेणतस्थोमुखे नपर्यस्तविलोचनेन अनशैलदुहितृत्वभावप्रकाशनत्वेविरुद्ध एकेनप्रस्तरप्रकृतित्वस्यापरेणविदग्धत्वलाभात्॥खिन्ममपुष्टम् त्वत्प्रयाणसमुदतधूलोलुम्पतिभास्करम रूपाणपाणिनाधसेयूरोनबत्समोभुवि अनधूल्युस्पापनकृपाणधारणपोरशूरसाधारण्या तपशर्यस्पापुष्टिः॥हीनोपमेयथागक्वचिदग्रेप्रसरताक्वचिदापद्यनिघ्नता मुनेवसारंगकुलत्वयाभिन्नहिषावलम्गअधिकोपर्मयथा।

·ए अवसिष्ठवदयंदासोहनूमानिवमूषिका सरस्थानिक्कूपोयंशुनीयमारिवस्वयम् अनपद्यप्युपमेयानाप्रकर्षएव तथाप्यात्यन्तिकरसहा सोपिनप्रतीयते असहशोपर्मयथा निर्ययोमद्रनयनात्मस्फुलिङ्गमहानल: वर्षन्तोशकरासारंगंगाहिमगिरेरिव अत्रस्फुट मसाहश्यम्गदेखादिविरोधियथागतप्रदेशकालवयोवस्थादिविरोधःप्रतीयतेायथागप्रवैशेचैत्रस्यस्फुटकुरजराजिस्मितदिशिप खण्डमाण्डेहिमकरसमानोभमहसि जलक्रीडायातमरुसरसिवालहिपकुलमदेनान्यविध्यत्यासमपातःप्रशमिनः अत्रप्रवे शेचैनस्वस्फुरकुटजेतिकालस्य मरुसरसीतिदेशस्पमदेनान्यमितिवयसः प्रशमिनइत्यवस्थायाः इदंचतत्तच्छास्त्रततंत्रमाणतत्त लोकादिभेदादनन्तम्।तत्रतालाकस्पकवेश्वप्रसिद्ध्योर्विरोधःतनकविप्रसिडिरेववलीयसीतिायथागसुसितवसनालकाण्या कदाचनको मुदीमहसिसुदृशिवरयोत्याग तोऽस्लमभूहिधुः तदनुभवत:कीर्ति केनाप्पगीयतयेनसाप्रियगृहमगान्मुक्ताशकाक नासिशुभप्रदः अत्रकीर्तपीलावत्प्रकाशतालोकविरुद्धापिकविसमयसिडेत्यदोषःननुकथममीपादोषता आकाक्षादिज्ञानास खेशाब्दज्ञानाविलम्वादितिचेन्न वाक्यान्तरापेक्षयाकाव्येसामग्रीवलक्षण्यात् अन्यथाप्रतीतिवेलसण्यानुपपत्तेः तथाचान्वयको 3770 ·पानकूलाकासासत्वेपिरसोत्पत्पमुकूलाकोस्लादिविरहादोष इतिध्येयम् संप्रदायानुरोधेनव्याख्यायममवस्तुतः तादृक्कायंप्रकुर्वी तयनोहेगोनधीमतामाइत्यर्लकारशेखरेवाक्यार्थदोषमरीचिःश्लाघ्यागुणाइत्युक्तंयुक्तचैतसयदाहाअलंकतमपिश्राव्यनकाव्य गुणवर्जितम् गुणयोगस्ततोमुख्यागुणालङ्कारयोगयोः।उक्तचश्रीपादेनाशब्दार्थोकाव्यस्यशरीरम् आस्मारसोगुणाः शोप्सादिवत् दो पाःकाणत्यादिवत् अलङ्कारा:कुण्डलादिवत्॥तान्विभजते।गुण:सामान्यतोद्देधाशब्देवर्थेषुचस्थितः दोषाणामप्यदोषत्वैपाहु वैशेषिकामाणान् तत्रसंक्षिप्तत्वमुदात्तत्वंप्रसादो क्तिसमाधयः अत्रैवान्यसमावेशात्यंचशव्दगुणास्मृताः॥स्वल्पाक्षरेणभूयोर्थ कंपनसंसेपायथागतेहिमाचलमामध्यपुनःप्रेस्पचभूलिनम् सिईचास्मेनिवेद्यार्थेतद्विसष्टाःखमुद्ययुः श्लाघ्यविशेषण वत्वमुदात्तत्वमाययाग्रुत्वायसहसागतंनिजपुरलासेननिर्गच्छतांशत्रूणामवरोधनजलभरप्रस्पन्दलिम्पत्पुटराः थुप्रेस ग्रनिपल्लविन्युपवनेवाप्पानवामोरुहिक्रीडाद्रीनवशाब्दले विचलितग्रीवैर्विमुक्तारश:अनसुनेपल्लविनीत्यादिविशेषणानाला ध्यता झरित्यर्थप्रत्यायकत्वंप्रसादत्वम्।यथासविश्वजितमारेभेयर्शसर्वस्वदक्षिणम् आदानेहिविसीयसतीवारिमुचामिव ·अनेकौशलादर्थविशेषलाभउक्तिः।यथा|कुशलतस्याजीवतिकुशलष्टच्छामिजीवतीत्युक्तम् पुनरपितदेवकथयसिमृतीनकथया १० मियाश्वसिति अत्रकुशलमकुशलवेत्युत्तरेकर्तव्यजीवतीत्युक्तिविशेषाज्जीवितमालभ्यते।अन्यथमीणामन्यत्रारोपणंस माधिःायथागनीलाजानीनयनयुगलदाधिमादत्तपत्रःकुंभावैभौकुचपरिकरः पूर्वपक्षाचकार भूविभ्रातिर्मदनधनुषाविभ्र मानन्ववादीत् वनज्योत्स्लासितकररुचदूषयामासतस्याः अत्रपत्रदानादिपदानाचेतनधमीणामारोपणमितिातिशव्दगुण मरीचिः। अथार्थगुणानाहाभाविकत्वंसुशव्दत्वंपपीयोक्तिःसुधर्मिता चत्वार्थगुणा:प्रोक्ता:परेत्वत्रैवसंगताःसंगताओं तर्भूताःगतदाहुः अलंकाराश्रिता:केचिदोषान्तर्गता:परे चतुर्वन्तर्गता:केचिदतश्वत्वारएवतेतनभाविकत्वमभिप्राप पूर्वकाभिधानम् स्वयंदीत्यमितियावत्या दृष्टिहैप्रतिवेशिनिक्षणमिहाप्पस्मद्गृहेदास्पसिप्रायेणास्यशिश:पितानवि रसा कौपारपःपास्पति एकाकिन्पपियामितहरमितःस्लोतस्तमालाकुर्लनीरंधास्तनुमालिखन्तुजरठच्छेदानलग्रंथयः अत्रो पपर्तिप्रतिसेकेताभिप्रायेणैवमभिधानम्॥दारुणेथीदारुणंपदतासुशव्दता।यथागदेवव्रतेवाछतिदीर्घनिद्रौद्रोणेचकणे ·चपावशेष लक्ष्वासहापसतवाद्यक्सवात्सल्पवान्ट्रीणिरसहाय अप्रामुमूर्षतिमतेचेत्यर्थईहादताक्रमेणयहस्तुतत्क मानिधानापर्ययोक्ति पथप्रथममरुणच्छायस्तावत्तत:कनकप्रभस्तदनुविरहोताम्यत्तन्वीकपालतलद्युतिः उदय तिसतोचीतसक्षमःसणदामुखेसरसविसिनीकन्दच्छेदच्छविमंगलाछनःपत्रविशेषणद्वाराविशेष्यलाभःसासुधर्मिता॥ यथाअयमुदपतिमुद्राभजनःपद्मिनीनामुदयगिरिवनालीवालमन्दारपुष्पम् विरहविधुरचक्रन्दवनभुर्विभिन्दन्कुपि तकपिकपालकोडताम्नस्तमासि अत्रपद्मिनीप्रकाशदीनांसूर्यनियतत्वातल्लाभः।इत्यर्थगुणमरीचिःमाइदानी वैशेषि कानगुणनाह।पदवाकरतदर्येषुयेदोषाः पूर्वमीरिताः तेषांकचिददोषत्वंयत्तहैशेषिकोगुणः उक्तानामेवदोषाणाविषयाव स्थादिभेदाद्यददोषत्वंतदेववेशेषिकगुणत्वमित्यर्थः केचित्तुतेषामेवदोषाणास्थानेधेतेघदोषतापर्रनत्वस्तिगुणतापार्थ कामनयोर्यतःअन्येतु कचिदोषतामात्रैवचिहणतापितत्रसहदयानामेयप्रतीतिःसाक्षिणी तदाहुः अलङ्कारेगुणेदोषेरसे वाकाबसम्पदाम् प्रतीतिरेवविदर्षाप्रमाणमयसीयते॥श्रीपारस्तु॥रसोत्पत्तिप्रतिवन्धकतयैवैतेषांदोषता यत्रकेनापिनिमि ·अ००|| ननरसप्रतिवन्धस्तत्रादोषत्वमुचितमेवेत्याह तलपदेषुयथासम्भवमाह अनुप्रासेषुनोकष्टमायथा महाराष्ट्रतुनोष्ट्रिणःइत्यादी ग्ले पादीनाप्रयुक्तता येनजस्तमनीभवेनवलिजित्कायःपुरस्त्रीकतोपोगङ्गांचदधे न्धकक्षयकरोयोवर्हिपत्रप्रियः यस्पाह:शशिमच्छि रोहरतिस्तुत्यंचनामामरा: सोऽव्यादिष्ट भुजङ्ग-हारवलयस्त्वासर्वदोमाधवः अन्नक्षयशब्दोरहे मिथस्तुतीनसन्दिग्धम्।यथए कार्तस्वरपानभू पितनिःशेषपरिजनंदेव विलसत्करेणुगहनंसंप्रतिसममावयासदनस् नव्यर्थयमकादिषयथा दधत्युऐजयमुर्व मतलंभुवोगतेवस्वयमुर्वीतलम् वभौमुखेनाप्रतिमेनकाचनश्रियाधिकायाप्रतिमेनकाचनाअचमत्कारः नाश्लीलभगवत्यादिषु गतदाहभगिनीभगवत्यादीशिवलिङ्ग-गुहादिषु अभिप्रेतकुमायादीत्वालालेनैवदुष्यति अश्लीलत्रयमन्त्रोक्तमितिध्येयम्॥दण्डातुनि तो दीर्णवाम्त्यादिंगीणवृत्तिव्यपाश्रयम् अतिसुन्दरमन्पन्नग्राम्यकसाविगाहतेतहिदेनाप्रतीतकम्पथा सर्वकार्यशरीरेषुमुक्ती गस्कन्धपंचकम् सोगतानामिवात्मान्पानास्तिमन्त्रोमहीभृताम् सामाःसाधनोपायादेशकालोबलावली विपत्तेश्चप्रतीकार पञ्चा ड्रेनमानरच्यते रूपसंज्ञाथ संस्कारोवेदनानुभषस्तथा इतिहाःशरीरेषुमन्यन्तेस्कन्धपक्कम्॥इतिभार्गवसर्वस्वानासाध्वनुकती ·हुहुहुँननममेतियुक्त्याजल्पितंजयतिमानधनाया:इत्यादी नापिलसादाववाचकम् ॥ * ॥ * ॥ लक्षणपदेरशक्यएवत्ति त्वादितिहत्यम् इदानीवाको यथासम्भवमाह।प्रतीत्यवाधान्नन्यूनम्॥पथा।तस्पसस्तमन्त्रस्पगूदाकारङ्गितस्पच फलानुमेया। प्रारंभा:संस्काराः प्रात्तनादव यत्रान्पलियापदनास्तितत्रास्तिर्भवतिवीप्रथमपुरुषेप्रयुज्यते इतिन्यायेनयत्रतयेननापत्तिस्तत्रतहष गमित्यर्थः रवंप्रकरणदिनापदान्तरस्सलाभेद्रष्टव्यम्॥असउक्तम्॥प्रतीत्पवाघोदिति पादभेदेविसंधिन।यथायद्यपिनदतिम रोषमृगपतिपुरतोपिमत्तगोमायुः तदपिनकुप्यतिसिंहोअसहशपुरुषेषुकःकोपः इन्द्रस्याशुचिशूकरस्पचसुखदुःखेननास्त्यन्त स्वेच्छाकस्पतपातयो: खलुसुधाविष्ठाचकाम्पाशनम् रंभाचाप्युचिशूकरीचपरमप्रेमास्पदमृत्युतः संत्रासोअसमःस्वकर्मगतिमि श्वान्यान्यभावःसमः॥इतिशान्तोदाहरणम्।।इहयद्यपियदलिखितसंधिविरहीनदोषइतितथाप्यनुशासनविरुदत्वादिसरशपुरुष चितिपठनीयम् नव्याकीर्णन्तुसापेक्षे अथप्रजानामधिपः प्रभातेजायाप्रतिग्राहितगन्धमाल्पाम् वनायपीतप्रतिक्डवत्तापशेधनोधेनु मृपेर्मुमोचइत्यादीनान्यवाकोसमाप्ततासमाप्तपुनरातकवाकाभेदेनदोषः शरैःप्रतिजग्राहकालिंग्गजसाधन: पक्षच्छेदात ·#शशिलावर्षाव पर्वतः यथावानकिलानुपयुस्तस्पराजानोरक्षितुर्यश:व्यास्त्तायत्परत्वेभ्य: श्रुतीतस्करतास्थिता समस्तेयतिमङ्गोन या कल्याणानांत्वमसिमहसीभाजनविश्वमूर्तधूपोलस्मामलमपिभृशंधेहिदेवप्रसीद यद्यत्यापैप्रतिजहिजगन्नाथनमस्पतन्मेभद्रंभ द्रवितरभगवन्भूयसैमङ्गलप विरुदनतथावाकोविरुडधियमुत्पादयत्त्वित्यभिप्रायेणप्रयोगेतन्नदोषइत्यर्थ:वालादीनार्थवर्जितम् आदि पदैनवीरवातुलादिपरिग्रहः क्वाकार्यमित्यादीवाक्यार्थयथासम्भवमाह विरसैनाप्रधानकायथाक्षिप्तोहस्तावलग्नः प्रसभमभिहतोप्या ददाशुकान्तंगहा केशेषपास्तःचरणनिपतितोनेसितसंभमेण आलिङ्गन्पोवधूसरित्रपुरसुवतिभिस्साश्रुनेत्रोत्पलाभि: कामीवाट्रीपरा भासदहतुदुरितशोभवोवःशराग्निः अधनकर्मणिग्राम्ये व्यर्थःपदैः पिशुनपेचरहस्पयस्त्वितिभारतोक्तेः॥सर्वत्रतुमाहारसहानेरयोगतः अपसर्वसाधारणमदोषत्वमाहातत्रतत्राभिधातयेतथानुकरणादिषु उन्मत्ताद्यभिधानेषुकोपिदोषानविद्यते॥श्रीपादस्तुगतदातिशये शेदन्पेकोपेवधारणे विषादेविस्मयेहःपुनरुक्तंनदुष्पति तिवैशेषिकंगुणमरीचिःअलेकारस्तुणेभायेइत्युक्तंतच्चसाधु गुणवत्य पिनिदोषेऽलेकार काव्यराजनि जापतेन्येवसुषमारलालङ्करणैरिय।।आश्वानिषंगुणवत्काव्पमित्यादितत्रचमत्कारविशेषकारित्वमिति|| विनि ·सामान्यलक्षणम् शब्दार्थनिष्ठत्वेनविशेषितविशेषलक्षणयम् परम्परयारसोपकारित्वंतदित्यन्ये तत्रप्रथमशब्दालंकारान्विभजते चि प्रिय कोरपनुप्रासगूठश्लेषप्रहेलिकाः प्रस्नोत्तरेचयमकमष्टालरुतयोचनो तत्रकौतुकविशेषकारिचित्रम् तच्चखङ्गचक्रपद्मादिभे सदनन्समायदाहासर्वतोभद्र्धेन्वादिगोमुत्रीमुरजादिच गतप्रत्यागताद्याहुश्वित्रकाव्यमुनीश्वण: तच्चमाधादीसुव्यक्तत्वान्नेहोदाह्रियतेम न्याभिप्रायेणासवाक्यमन्पेनान्पार्थकत यायद्योज्यतेसावक्रोक्तिः एतदेववाकोवाक्यमुच्यते॥यथाकापहारिहरिःप्रयाझुपवनंशाखामृगे णाग्रेकिंकलाह दयितेविभेमिसुतरीकृष्लादहवानरात मुग्धेहमधुसूदनोवजलतातमेवपुष्पान्वितामित्यनिर्वचनीकृतोदयितयामुग्योहरिः पातुःवर्णसाम्पमनुप्रासःपसचदिवियोलाटानुप्रासले कानुप्रासश्च तत्रासकृदास्त्तवर्णलाटानुप्रासः।यथाअनङ्ग-मङ्ग-लगृहापाङ्गम जनरङ्गि-ते. आलिङ्गि-तस्सतन्वङ्गमारुतार्थयतुमानसम् अनेकस्पमंजनस्पसकत्साम्पलेकानुप्रासः नितम्वगुर्वीगुरुणाप्रयुक्तावधूर्वि पातप्रतिमेनतेन चकारसामत्तचकोरनेत्रालज्जावतीलाजविमोसमग्नी पदमकहदाकत्वातदनुप्रासकाम्पया आदिक्षान्तलिपोका दिसान्तशविचिन्तयेदितिरहस्यम्गूर क्रियागुप्तादिःयथा पुंस्काकिलकुलस्तैर्नितान्तमधुगरवैः सहकारद्रुमारम्पावसन्तेकामपि ·अश्रियम्पदचनानायदाहुःक्रियाकारकसम्बन्धगुप्तान्यामन्त्रितस्पचगुप्ततपासमासस्पलिङ्ग-स्पवचनस्पच स्कोच्चारणापहुतमेदवंश्ले १३ ॥षत्वम् पैनजस्तमनाभवेत्यादी अयंचाष्टधायदाहाविभक्तिपदवानलिंगस्पवचनस्पच भाषाप्ररुत्यार्भेदेनश्लेषास्युःप्रत्ययस्यच प्रहेलिकासकवतः साच्युतासरादत्तारादिःपथा विदग्धःसरलोरागीनितम्वोपरिसंस्थितः तन्वयालिंगितः कण्ठेकलंकूजति कोविट अत्रविरइत्पत्रविकारस्थानेषकाएदानेद्वितीयोर्योभवति।साचोटातदाह॥च्युतासगादत्तासरोभयमुष्टिविद्रुमत्यर्थवत्यपि प्रलोतरमपिद्विविधम् वहिरन्तरश्वतत्रवहिःप्रश्नोत्तरम्॥यया।प्रायःकार्यनियुज्यन्तेजनास्सर्वत्रकीदृशाः नाधेत्ययभवेच्छब्दानोवा बीवदकीडशः।। सावधानाः अन्तःप्रस्नोत्तरंयथाकाहमस्मिगुहावक्तिप्रसेमुधिन्किमुत्तरम् कथमुक्तंनजानासिकदर्थयसियत्सरखे अतुल्पार्थवेसत्यानुपूर्वीविशेषविशिष्टनियतव्यञ्जनसमुदायाम्पासायमकम्ययानवपलाशपलाशवनपुरस्फुटपण्गपराग सपंकजम् मूदुलतान्तलतान्तमलोकयनमसुरमिसुरभिसुमनोभरैः तच्चेसंक्षेपेणसप्ताशतिप्रकारमितिचान्यत्र विस्ता॥ एतचित्र मितिगोवईनः इत्यलकारशेखरेशल्दालङ्कारमरीचिः॥१०॥अगापीलङ्कारान्विममते।उपमारूपकासासमासोक्तिरपहुतिः समाहितस्व ·मावश्चविरोध:सारदीपको सहोक्तिरन्यदेशत्वविशेषोक्तिविभाषने एवंस्मरणीलङ्कगणश्चतुर्दशनचापरेशतत्रभेदेसतिसापर्पडपमापअध कगुणवसपासंभाव्यमानमुपमानम् निकष्टगुणवत्तयासम्भाव्यमानमुपमेपम्तीविभजणवाक्याथीतिशयश्लेषनिन्दाभूतविपर्ययाः शयोनियमःखंचविक्रिपेत्युपमादश तत्रवाक्पार्थनैववाक्यार्थीयोपमीयतेसावाक्यार्थीपमा साचहीप्रस्पेकसारश्यानपेक्षागतमापे लाच अद्यापथा।कामिनोनयनकन्जलपङ्कादस्थितोमदनमत्तवराहः कामिमानसबनान्तरचारी कन्दमुतवनतिमानलतायाः॥अन्सा पाखिदाननमपीएसमाविर्दशनदीधिति भ्रमहङ्गमिवालसकेशरंभातिपक-जम् यत्रातिशयधपिन्यासमातिशयोपमायथाक स्पोनजानातिनददातिरहस्पतिः अयंचजगतीजानिजीनातिचददातिच पदप्लेषनिवन्धनसाम्यश्लेषोपमायथा।तमालफ्लाभ राराजसेविलसरपाः बालेवोद्यानमालेयंसालकाननशभिनी यत्रोपमानस्सनिन्दयाप्रतिक्षेपरसानिन्दोपमायथा नागेन्द्रहस्तात्वचि कर्कशत्वादेकान्तर्गत्यात्कदलीविशेषाः लम्वापिलोकेपरिणाहिरूपंजातास्तदुर्वोरुपमानवाहमाः यत्रासष्टज्ञानेनसंसर्गमारोप्यसाम्पस जनसाभूतापमाायपाउभौयदिव्याम्निष्टयकावाहावाकाशगंगापयस: पतेताम् तदोषमीयेसतमालनीलमामुक्तमुक्तालतमस्पक्षः य ·#पमानस्योपमेयताविपर्ययोपमायथाअयसुललितयोषिलताचारूगईरतिवलयपदाढ़े चापमासज्पकण्ठे सहचरमधुहस्तन्य १४ स्तचूताङ्कुशस्त्रःशतमखमुपतस्येप्रांजलिः पुष्पधन्वा इत्यादीग यत्रोपमानोपमेययोः संशयकोटितासासंशयोपमाया। किमिदुः किंपकिमुमुकुरविर्वकिमुमुवकिमलेकिमीनी किमुमदनवाणाकिमुहशी खगावागुच्छरवाकनककलशवाकिमुकुचौतडिद्यतारावा कनकलतिकावाकिमवला यत्रतथाव्यानुत्पासाम्यलाभस्सानियमोपमायथा|कस्तपुरन्दरादन्यःप्रविमलोभविष्पति तेसहस्त्रकि रणात्वत्प्रतापसमोहिकःयत्रोपमानान्तरविरहतात्पर्यणस्वसाम्यसास्वापमा।यथा॥आधूर्णिपद्मलमसियुग्मंप्रान्तद्युतिश्चेत्पजितामृतोम अस्पाइवास्पाश्चलदिन्द्रनीलगोलामलश्यामलतारतारम् अभेदानुमानवदिहभेदोद्रष्टव्यः यत्रोपमेयमुपमानक्किारतयोच्यतेसविक्रियोप माययोहरिणादयतनयमादथपदात्पद्मपत्राचं आहत्यकान्तिसार विपिरंसजत्सुभुवौष्टिम्॥ श्रीपादस्तुसमभिव्याहारोपमाष्पस्तिः सायथा प्रकृत्यैवमनोहारिवदनहरिणरशः चन्द्रल्हादकताकस्मात्पद्मकेनपरिस्कृतः।अग्रसर्वत्रा न्यूनाधिकत्वशंकाचेहिभागेषुतदि यताम् किंचिहिशेषमादायभेदभेदश्वकश्चन काचित्समस्तान्वयिनीक्रियामात्रान्वयापरा विशेषणान्वयाकाचिदुपमाकापितत्पराअ ·प्राविपिक्चदेवामिनीयते अहोकाव्यस्पमाहात्म्पसमतेवप्रतीयते॥ताहण्जशेखरः।समानमधिकन्यूनसजातीयविरोधिच सकुल्प सादकत्सनित्याची सम्पयाचका अलंकारगिरनसर्वस्वकाव्यसंपदाम् उपमाकविवंशस्पमातैवेतिमतिर्ममाइत्यलंकारशेखरेअपीलंकारेउपमाम गिवि:अतिसम्पादपहूतमेदयोरुपमानोपमेययोरमेदप्रत्ययोरूपकरायलाह तद्रूपकमभेदोपनुपमानोपमेययोरितिपदण्डाचउपमैवतिरोभूतमे रूपकमिष्यसतितिभिजताविरुईचसमस्तंचव्यस्तरूपकम् लिष्टचस्पर्कतस्मात्सोपात्यैचामृत तप्रयत्रोपमानविरुद्धार्थस्तद्विरुद्धम् यथा दिखानपरिभूपतवमनागपि सायतैनवाचरमवारियः पयसिलुप्तिमाविन्दति नचत्रिदयसुध्रुवावदनकान्तिभिजीयते पशस्तुहिनदीधि निजपतिकापिभूमीपतेः।समस्तयथागतस्पावाहुलतापाणिपयंचरणपल्लवम् मुखेन्दुरसिमरौसर्वस्वंपुष्पधन्वनः।व्यस्तपणा॥ भुजीमुणालेमदनसुपीशुः कुन्दानिदन्ताश्चरणासरोजे रिमप्रसूनानिकरीप्रथालेपयेधरीभूमिधरीमृगाक्ष्पा: रूपकरूपर्कययापमुखप इजरात्लिन्भूलतानर्तकीतव नरीनतिलसत्स्वर्णकेतकीदललोचनालिष्टरूपकंयथा राजहंसोपभोगार्हप्रमरप्रायसौरभम् पुला तिसुषमांकाचिन्मुखपंकेरुहेतब इदचसमस्तासमस्तादिभेरादनन्तम् लक्षणापत्रैवान्तर्भवति उपमानोपमेययोरभेदप्रतिप्रत्तेनापि ·१५ अशे सत्वात्पतदुक्तम्॥रूपर्कलक्षणादिकमिति साचहियाप समस्तासमस्तभेदात्तत्राद्यायथा।उदपतिकनकाचलपोरूपरिचलसङ्ग-जश्न सदुपरिपनान्धकारः कस्पलतेधातुरीसृष्टिः अन्त्यायथा।तामरसेसालसताजलमुचिकश्चिहिपर्यासः निस्पन्दतालतायांकथयति कस्सापिपुण्यानि इत्यलंकारशेखरेरूपकमरीचिःअन्यनिमित्तकेवस्तुन्यन्यनिमित्तकत्वारोपणमुत्प्रेक्षायथागमनमलसयातैः कुम्भ चमीकुचाम्पामविकतकरशभामूरुकाण्डपेन यदियमहरदेषांहेतुनानेननूननिजवपुषिकरीन्द्रा:यांसुपूरक्षिपति॥यच॥सील कारसर्वकविकीर्तिवियाईनी उपेक्षाहरतिस्वान्तमचिण्डास्मितादिव शंकेमन्येधुर्वप्रायोनूनंजानामितर्कये इवेत्यादिमिरुत्प्रेक्षाव्य ज्यतेकाव्यवम॑नि अन्पदभिप्रेत्यान्याभिभानसमासोक्तिः॥सेवचान्यापदेशः उच्यतेायथागत्वपीयूषदिवोपिभूषणमसिद्राक्षेपरिक्षेतकोमा धुर्यतयविश्वतोपिविदितामाथ्वीकसाध्वीकथा एतत्किन्दुतवाप्परुंतुदमिवखूमोनचेत्कुप्पसेयःकान्ताधरपल्लवेमधुरिमानान्पत्रकुत्रापिसः किंचिदपहुसपरम्पार्थप्रदर्शनंसापति:श्यथा सीत्कारंशिझयतिखणपत्पधरंतनोतिरोमाचम् नागरिक:किममिलितोनहिनहिसखिहम न:पयनः भारख्यानकून्यकस्मिकसहकारिलामा समाहितम्गययागमानापनोदनविधीमदिरेसणायायावन्नमामिचरणवथतावदेव नीपस्ख ·लन्नवसमारपुरुसराणिप्रादुर्वभूवरचिण्दपनगर्जितानि यस्पवस्तुनोयत्स्वभावतातदाख्यानस्वभावः।तदेवजातिरुच्यतेपथा।चलतिक पंचित्राशपतिवाचकचिदालीनाम् आसितुमेवहिमनुतेगुरुगर्भभगलसासुतनुः॥विरोधोहिविधः।तत्राद्याःपारमार्थिकाविरोधेषि औचित्रमविरोधिताप्रतीयतेपत्रसापयामनीषिता:सन्सिगृहेषुदेवतेत्पादोगद्वितीयस्तुयथा॥ श्रुतेविरोधसंधाने पियत्राभिप्रेतमासा याविरोध: अयमेवविरोधाभासउच्यते।यथाभत्तानोकामदस्तुष्टोरुषाकामदहन्नपि अपिज्ञानमयःस्थाणुपेस्तमार्शस्तुवीमहि उत्त गेत्तरपत्रसारोक्तः ससारः यथामविषयेषुतावदवलास्तास्वपिगोप्यःस्वभावमृदुवाचःमध्येतासामपिसातस्पाअपिसाचिवीक्षितकि मपिं समस्तवाक्योपकारकत्वेदीपकत्वम् तच्चाभिन्न स्ततत्कारकक्रियादिभेदादनतम्॥अभिन्तपथा।पाणीपद्माधियेत्पादमि नयमानुत्पन्तिनिचुलोत्सङ्गे गायन्तिचकलापिन: वनन्तिचपयोदेषुहशोहर्षायूगर्भिणाः अन्नविस्तरमियासर्वनोदाद्रियते एत्त बमालाीपकदादनन्तम् अत्रपूर्वीपरवावार्थमोरुपकार्योपकारकेमालादीपकम् तन्त्रोत्तरस्पपूपि कारकत्वम्॥यथा॥चारुता वपुरभूषपदासान्तामनूननवयोवनयोगः तैपुनर्मकरकेतनलक्ष्मीस्तामदस्तमपिवल्लभसङ्गः॥पूर्वस्पोत्तरोपकारवायथा यथासिङ्गमा ·* शेमागतेनभवताचापेसमासादिते देवाकर्णययेनयेनसहसाययत्समासादितम् कोदण्डेनशगश्शरैररिशिरस्तेनापिभूमंडलंतेनत्वं १६ भक्ताचकीर्तिरतुलाकात्याचलोकत्रयम्॥समानकालाक्ति:सहोक्ति हादयी उदासीनयोस्त्वराप्रतिपत्तयेकार्यकारणयोरपि।आद्या पचासहदीपीममश्वासेरिमा:संप्रतिरात्रयः समममंशरीरेणक्षीयन्तेदिवसाअमी[अन्त्यायथावतेसहपान्थानामूईयाचूत मजरी पतंतिवसमतेषामभिर्मलयानिलाःप्रयोज्पप्रयोजकयो।यधिकरण्यमन्यदेशत्वम्॥पथासावालावयमप्रगल्भवचसःसा स्वावयंकातरामापीनोन्नतिमत्ययोपरयुगंधत्तेसखेदावयम् साक्रान्ताजघनसलेनगुरुणागन्तुंनशक्तावयदोषैरन्यजनाश्रितेरप टोजातास्महत्पद्धतम् कारणेसत्यपिका भावोविशेषोक्तिः।यथा।आवातिवारिधर शकरवारिवस्वैरंकदेववनदुर्ललित:समी र अड्रेषितानिनलिनीनवपल्लवानितापस्तथापिसुहशः शिथिलोनजातः कारणविनाकादियोविभावना यथा।नाङ्गेपुरत्नाभरणा निसन्तिनिवासहावीण्यपिनीयुकानि तथापिसासम्प्रतिसारससादिनदिनेकामपिकान्तिमेतिकेचित्तु।अन्पदेशत्वमेवविशेषोक्ति विभावनेअधिकरणयमादायअन्येतु अनमोरेवैवेनापरस्पान्यथासिधिर्वतिरेकमादायइति गोवर्धनस्त्वन्यामेवान्यथा सिध्यान्य ·देवलोमिएचकार अतिरेकालंकारस्वतिरित्यतइसेके।सचयथा॥कादाचित्किंद्युतियत्तेकलङ्कीसीयतेन्वहम् दोषाकरकर्यकारं सापनसमा प्रिये रखनाप्रस्तुतस्यासिदिराक्षेपः सोपिष्टयगित्पपरेग यथा इन्द्रेणकिंसयदिकर्णनरेन्द्रसूनरैण्यतेनकिमसायदित हिपेन्द्रारम्भोलिनायलमपेयदितत्प्रतापः स्वर्गाप्पयननुमुधापदितत्पुरीसा सुखवोपायवालानामतिकोमलवर्मना मयासंक्षेपणादि स्पमकायःप्रदर्शिताः यतेषामियोभेदः परेषानातिरेकितातथालंकारसर्वस्वेसप्रयंचमदर्शयम् ॥स्त्यलंकारशेखरेलंकाररत्नम् उपवाकायस्पसम्पदासर्वस्वंसाचसापपमिति इदानीतस्यप्रतियोग्यनुयोगिनायाह चन्द्रकलाम्बुजदामशिरीविद्युत्ताएकनकलताच स्मयकांचनपष्टीदीपःसर्वेरेनिषिदळगया।शिवेवदीपस्पलतेवहैमीकलेवचान्द्रीनजिवाम्बुजानाम् शिरीषपुण्यस्मरहेमयष्टी सामिकालापनगरोस्पात् दमनकतरुश्मरखालम्बिकालङ्ग-युग्मतुहिनकिरणविम्वेखजरीटप्रचारः विकरकमलकोशेदाहिमोवीजपंक्ति खितपमिदमपूर्वदृष्टमेकनपिनम् तडिद्वातारवेत्यादौउद्भिन्नयारलशलाकयावत्पादिदर्शनात्तथासंवर्यतइत्पाहुः अत्यंतानंदसन्दोहदा पितापरिवर्यते।यथासाकेम्मुदीनयनयोरमृतकवर्तिणनन्दपंकजयनीविलसल्लताभाप्राणामरस्पजनपुण्यतरोः फलानिसाफल्पमसि ·Hशेजनवीकगतानजाने शक्तिमूर्तिमत्तीस्मरस्सजगतान्नारीमयमण्डनान्तानामुपमानकल्पनकलाकान्तेः समतेजनम् लस्माःसंसति १७ सागरस्यसरसीलावण्यपुण्याम्भसासाराजबजचक्षुषांसणमभूदानन्दपण्यस्थली ऐचनास्वर्ण विद्युद्भिर्हरिद्राभिर्वण्टकैःचम्यकैमकै तक्पावण्यततत्तनोर्युतिः॥पया प्रत्यग्रपद्मवीजातिकाचनकेतकच्छायं गोरोचनातिगौरवपुरपिसाक्षात्कृतंतस्पाः चम्यकदामहरिद्रा काञ्चनसौदामिनीबजटेपपतिकान्तिमेषानिजवपुषापद्मपत्रासादमथुपलक्षणम्।तामग्रतस्तामरसातराभामित्पादेः वेत्रत्वचातु स्परुचीवधनीकान्ततोगण्डतलागतानि भृङ्गाःसरवेलपदिनापतिष्पन्कावेदपिष्पन्नवचम्पकानि इत्पादेवमोचात्वचःपज्वषपाटला मामित्यारेन काश्मारगोरखपुषामभिसारिकाणामाक्टरेखमित्पादेस्तत्तत्माम्पमपिवोधव्यम् तमः शैवालपाथोरवहभ्रमरचामरैः यमुना वीचिमालाश्मनीलाजाभैःसमःकच:ययानजीमूतच्छेदासहिगगनचारीनचतमोनचास्पेन्दोमनोनचमधुकरास्तेहिमुखराः नपिच्छंत के किन्युवितमसितानचमणि दुस्वादाज्ञापनविकरपाणेमगदृशःजानामिजानकिकलिन्दसुताअलेस्मिल्लात्यसिहन्तपदिमास्तवकुन्त लानाम् वायुमालकमललजिशैवलेषतस्वरुपयःकणशःप्रकीर्णः तारारदानावदमस्पचन्द्ररुचाकचनाचनमोजयन्ती आकण्ठम ·मस्तिपैमनिमहीभृत: कस्समभोजयन्ती कुप्पीसेनस्थगितहदयासपुटहाटकीपमस्तन्यस्ताचलनिवसनाचामरैवारिदाभम् पत्रासोनार तिरिववणिक्प्रेयसीवीथिकायोविक्रीणीतेमुकुलितमुखासज्ञयामौक्तिकानि अंगुल्पायदिनिर्दिशेदरुणिमालासागुटीविनमवाचायद्ययपुर पररवाटीवुदिरहसद्युति: रग्मायदिनीलिमावित्नुतेकाबलजः प्रत्ययविक्रेवितमौक्तिकानिभवतियग्रावणिकोयसी।इदमप्युपलस मनापुनःपुनः कापनकुर्षतीकचछापियाभूपजभूमसंग्रहम् सरखालितैस्तर्कितवनिनामावबंधतन्मूर्पजचामरचिरात् इतिधूम पव्यम् पाशः पसहस्तवकलापाथी: कचात्परतिरहस्सम् ललाटमचन्द्रेणहमपरिकपातथा केरणयकाएदयहश्यभालस स्टमष्टमीयम् एतं पदासाद्यजगज्जयापमनोभवासिहरसापिसाधु अपस्तादन्धकाराणामुपरिष्ठात्कुरंगयाः सिन्दूरविन्दुसुम पहिका यल्लीस्मरधनुचिमालीपल्लवैर्भुवीयथागअयसुललितषिदलताचारुपाई-मित्पादिश्पामास्वंगेचकितहरिणी प्रशितेदृष्टिपातानवापाराशिनिशिखिनीयर्हिमारेषकैरणन् उत्पश्यामिप्रतनुषनदीवीचिषुभूविलासाहन्तकस्मिन्कचिदपिनते चण्डि हरपमस्ति भूपल्लबमधुपराजिरुचानिधिस्तंगण्डस्थलोकनकदर्पणदर्पहन्ती हेकम्बुकण्ठिमककिन्नरहसवाणियाणाममासिमदनस्पचने ·अशे मनम् चन्द्रादर्शकपोलस्पसुव्यक्तमव्यवहितश्लोकहर्ष पाणीपाधियामधूककुसुमभान्त्यापुमर्गण्डयोरित्यादिदर्शनातयात्वमपि १०पर्यते मुखस्सन्स्जदर्पणाः किमिन्दुःकिपाकिमुमुकुरविम्बंकिमुमुखमित्पादो तिलप्रसूननाशामायया ॥बन्धकद्युतिवान्धवोप ममामिग्योमभूकच्छविर्गण्डश्चण्डिचकास्तिनीलनलिनीमोचनलोचनम् नाशान्येतितिलप्रसनपदवीकुन्दाभदन्तिप्रियेप्रायस्त्वंन्य। खसेवयाविनयतेविश्वसपुष्पायुधः कामतूणीकृत्स्नासावर्यते इतिश्रीहर्षः नाशार्यशोमृगीहशाम् नासानालातिलोपममि त्पपिपर तिकण्ठ:कम्वोःसमःस्मृतःायथागहेकम्बुकण्ठिइत्यादीकम्बुग्रीवेतदेवाष्टमान्त्पइत्पादीमृगतन्नेत्रपायोजतत्पत्रझषस्वज्जनैः ने नजनवरतम्नेस्रकेतकालिस्मराभुगैः॥पथा।चकारनेणगुत्पलानानिमेषयन्लेणकिभेषरष्टः सास्सुपोदारमयःप्रयलाहिंधातुमेत अपने विधातुः हरिणादयतनपादथपनात्पद्मपञ्चेत्यादि किमोकिंमीनावित्पादि नयमेखञ्जनकमलेवाहूविलसम्मृणालविस खणेपुरपिशिरीषपुणेमुरवमिन्दुस्त्वेशरलस्मीः चकारसामत्तचकारनेत्राविलोलनेननमरैर्गवाक्षा पूर्णीदलैः काचनकेतकीमाम होवपूर्मस्पगेवदृष्टिः केचितुकोशासकीपुष्पसमानकान्तिभिर्मुखैर्विनिट्रोल्वणवाणचक्षुषःग्रामीणयध्वस्तमलक्षिताजनैश्विरं रतीनामुप ·इतिमापदर्शनात्काशतकात्वेनमुखबाणखेननेत्रवर्णनीयमितिवरन्ति अपेतुगतयाप्रदानचन्द्रकान्स्पाप्रफुल्लच सुसमुसलमायाः प्रसन्नचितस्तलिलः शिवोभूससापमानःशरदेवलोकः इतिदर्शनान्नेत्रकुमुदीप ममित्याहुःप्रवालविम् अवरपरीष्ठको वीमाधुर्यमाश्रित्ययान्मधुरवस्तुभिः पुष्पंप्रवालोपहितैयदिस्पान्मुक्ताफलेवास्फुटविट्ठमस्यम् ततो सरस्वतस्सास्तनिष्ठपर्यस्तरुचःस्मितस्प सन्वारपा माशिखरदशनापकार्विवाघरोशीमप्पेश्यामाचकितहरिणी arranभिःणाभागरलसगमनास्ताकनम्रास्तना-पायातनास्ते धुवतिविषयेसष्टिण्येवधातुः वधूकद्युतिवायवोपमध जवायनवर्णनीयेतिगोवर्दनः माधुर्यमाश्रित्पत्पादियालपीयूषदिवाविभूषणमसीत्पादोमुत्तामाणिक्यनारंगदाडिमीकन्द गमिश्वरक्षावण्याः कुर्यासेनस्थगितेत्यादी तन्वीश्यामाशिवरेत्पादौ तदन्तानागरंगानिशेलगानिपयोधरी भाष्ठाधगचाव तमिफलमयोप्रिया दमनकेत्यादि मभूकद्युतीत्यादिश्तकारकैर्यथाअधरः किशलयमैघीपीकुन्दस्यकोरकादन्ताः काकाके काका प्रासंतिहसता हसन्तिहरिणापाः तारदानापित्यादि वाणीहालिमुककिन्नरैः वेणुकौकिलवाणाभिमाधुपैमधुरैः सह ·थाहकारकण्ठिमुककिन्नरईसवाणीत्यादि तस्पगोमुर्हिरेफाणाकर्णोत्पलनिपातिनाम स्वरसंवादिभि: कण्ठःशालिगोप्पाजगुर्गुणान् क ||ण्ठः किमस्या:पियामेणुवीणास्तिस्लोजिससचयतित्रिरेखः इत्पन्तरास्तूयतकाचिदत्रनलेनभैमीकलमालफ्ती माधुर्यमित्यादि मधुद्रोण विमम्हाएमरन्दामन्दष्टिक्त् सुधासारवद्राक्षागाणीवाणातवप्रिये वाहुर्विसेनविद्युहल्लिमृणालैर्विसमृणालयोरखान्तरभेदविवक्षयोक्तम् अ स्मभुजा पाविजिताहिसात्किएथक्करोगृह्यततत्प्रसनम् इहसतेतन्नुग्रहानित: कैर्नीयतेवाकरएवोकै विद्युन्मृणालसुभगावाहुवल्लीम गहश: यूनान्तुकण्ठकाण्डेषुजाताकनकभूस्खला करस्तुप नपल्लवविद्रुमाभ्याम् करकिशलयेनसुदृशारागसरित्यकजेनेव शिथिलितविद्रु ममहसाएयेहचेतनलेभे चन्द्रकलाकुन्दकोरकैश्चनसाः ययानिर्मिताणेकदलप्रसूतिपाणियंचारुनखंतदीयम् नवोदितेन्दुप्रतिम समामामाम्नः प्रदोषेविफसोचकार निर्दापरलसुभगैःकुन्दकारककान्तिभिःनखै कमलपत्राणिवालाचक्रेप्टथक्टथक् पूगलतत्कार कविस्वतालगुच्छेभकुम्भाद्रिघटेशवः सौवीरवारकवीजपूरसमुद्लङ्ग फलैरुरोजः यथा।कनकक्रमुकायितपुरस्तादयपड़े रुहकार कापमान कमशः कमलायमानमास्तेसुहशेषससिकस्यमागधेयम् कलीयतिकुचकमलकमलीयतिलोचनभमरः अणुकीयतिपुनरस्सा ·हरिणहरः प्रत्यहंमध्यः स्तनविल्वातस्मः प्रययोचक्रवाकताम् उड्डीयपुनरदीर्णजहारविपुलश्रीयम् चिरप्रवासिंस्तववाटिकार्यावि भर्तिचत्वारिपलानिधीहत् सावीरजम्बारकवीज पूरतालान्यसोधास्पतिर्किनबने खगोवागुच्छैावेत्यादिस्वयंभूःशंभुरभोजलोचनेलत्य योधरः मखेनकसपम्पस्पचन्द्रचूडोभविष्पति संपुर्टहाटकीपमित्यादिहमनकतरुशाखालम्विझेलङ्ग-युग्ममित्यादिमहतोपिमहायास माणसमोरपि तवतीविनमणमध्येनमस्तनि रेखाकान्तातिसुश्या मारोमालिस्तेनताशेः शैवालधूम गालिलताद्यैरुपमी यते नामीविलादुललिताभनङ्गीरोमालिगस्पन्दुसुचोलिलिपुःसमाल्पकेशवलिवर्हिमालामुरेजगिर्योः समलीयतान्तः सुगममिदम् नाभी 'रसासलागतंहदकूपनदादिभिः यथाममदनसरितमेतांगाहमानोजनोसजघनपुलिननाभीमण्डलावर्तरम्याम् मुखकमलसनायामुल्लस ड्रललाधरविरहहताशापासममाञ्चकार खन्नाभिकूपःपातालेनितम्वस्तवमेदिनी पयोधरस्तेहेमाद्रिस्त्वममासिजगप्रयम् इदनदसगै सिमाभिरिसपसातटिनीरसात्मकच्चवपुः तदपितलोदरिसंप्रतिकथमिवसंतापमातनुषे वलीतटिन्यातद्रूपैस्तत्समैः पाशादिभिस्तदाह त्रि बलापानीस्तपातयाक्डकामस्यसोपानमिवप्रयुक्तमितिष्टष्ठकांचनपस्कैः मुक्तावलिस्तेरदनाः एष्ठकीचनपट्टकम् नखाशवस्तेरत्नानिम ·i. AM सिकिप्रिये राज्यग्रतलशम्पाणुवेदीसिंहादिभिःसमः मुष्ठिग्राह्योभवेन्ममा अनमध्यस्पातिसूक्ष्मतयातयाधान्येनोपमानता भत्ता तसप्रमाणता सूक्ष्मत्वादेवमध्येशून्यताच अतस्वसदसतंशयगोचरोदरीत्पपिवर्णपन्ति जनैपुलिनोपमायथा सरितमेसामित्यादि पीठप्रलरभूचनितम्बः परिवर्यायथागनितम्बःस्वर्णपीठस्तेतवाङ्गु-ल्पश्चपल्लवाःज्यालेन्दुपुष्यपीपूषके समितवम तपनीयशिलासाभाकटिरित्यादि नितम्वस्तवमेदिनीत्यादि चक्रेणविश्वयुधिपुष्पकेतुः पितुर्जितवारपसुदर्शनेनं जा गजिनगीनस्पमुनानितम्बमपेनकिदुर्लभदर्शनेन विभम्पवद्यारुनितम्बचक्रेदूतस्पक्तस्पखलस्वलन्ती स्थिराचिरादास्ततदूरुररमा बुपातिपकरेनगरम् रथचरणविशालश्रोणिलोलेसोचेतिमापाञ्चक्रान्तरध्यसाम्पमप्पत्र मरुस्तुकरिहस्तेनकदल्याकरमेनचा लाबदली भ: करमा करिगजकरः करिराजका भुवनत्रितयेपिविभर्तितुलामिदमूरुयुगनचमूरदृशः चरण पल्लवाभोजस्थल क्वालके याविजितप्रवालपनक्कवलीकतप्रोल्लसत्तुस्खमे पदकमलेकमलायाः लुटहलकः पातुदेवकीसूनुः अम्पन्नतांगुष्ठ पणाद्रागमिवार बाहिरती आमहतुस्तचरणोष्टपिस्यास्पलारविन्दनिपमध्यवस्पाम् पूणेन्दुनामुनखमपयायशःपदाङ्ग ·भानपूणेन्दुतुष्टयमा कलाश्चतुःषष्ठिरुपैतिवासतस्पाकयेसु विमाननास्यात् गमनेहसहस्तियत्।यथागमनमलसयतैरित्या दि साराजहंस रिवर्सन्नतांगीगत लालानितविभ्रमेधित्पादोकटासीपमुनावीचिङ्गावलिविषामृतेः हालाहलम्याक्लिसत्सुधायाभूगनव लावापमुनीर्मयोवा निशणपष्टामदनेषवावायदाकटासाहरिणेक्षणाया:ज्योल्लेन्दुपुष्पपीयूषफेमकैरवबहस इत्यादि हसोहास्पायथा ज्योल्लापुचपीयूषइस्पादि नूनतेचारितातचिलितेक्षणमुखद्युतिःस्नातुमभः प्रविष्टायाः कुमुदोत्पलपङ्कनेः मुक्तापनगणनीया मुक्ता फनवाकटविद्रुमस्पमित्पादेःदर्शनवमदनादिपथा॥धवलयदिवजगदखिललाययदियविश्वमैवविशिस्तपः यमदिवकमलसहलैलोर नपराजयति चासस्सुसुरभिसमःवहन्तिप्रातरभोजसौरभोहारवासिता:मदमंदममीवातानिश्वासास्तावकाइव हंससारसशब्दाभ्याव येतेपरवानः यथागसाराजहंसैरिवेत्यादि लालाचलत्श्रीचरणारुणोत्सलस्करतुलाकोटिनिनादकामलःशोरेरुमानूपमपाहरन्मनःख बरसारखः अत्रापादानुसारिकविकल्पलताकारएतावदधिकमाह येण्याःसाऽसिगाल्पाधम्मिल्लस्पविधुतुदः सीमन्तस्या दोडाचभ्रुवाःसयक्रपाणकी दन्तस्यजीरकानेयामदिराकुमुदहशोः जिव्हापास्वेचलोदोलानारायः पाटली तथा वल्लरीलहरीपाशः ·समाहारस्पष प्रसारणलेअल्पाः पल्लवश्व नस्क्स्पनुः रखपुष्पाणिनाभ्यासविषराम्भोरुहेसमे बोधिसोपाननिश्रेण्यलिवल्याइलिच २१ विकाससम्बरकाकान्पोस्कम्बस्पसलिमी भुजीवजस्मगमनमुरणामित्पमिकार्तितम्गोवईनस्तु"शरीरतस्वफ्ययोर्णनीया प्रमानुसाबारीमतिकोमलतातया कान्तिरीवल्पमावल्पमित्येतेवपुषोगुणा: केशस्पतिकौटिल्यमदनविनासत मोजायला वाचायस्वैत्रिरेखता नेस्लैग्थ्यविशाललंलोलतापगदीर्घता नीलतापातलैहिसंवत्सनिविपक्षमता अधरेत्पन्तमा पुर्षमुसमुस्तता रन्ससम्वेतलीहित्यहात्रिंशत्तातिदीप्तता माधुयैस्पष्टतावाचामृदुतासमताभुजे करविमृदुताशैत्यसर्वभागे साणता स्सनेमामायतनपविस्तारहस्यादुकामायनासौरमंत्पामतानाभिगामिता कान्तिरत्तानुवत्वेजघयोनीतिदाता अमस्वमन्दसाशसंनिस्वासेतुसुगन्धिवाशमादिसमयासंक्षेपखलेनगच्छतामृदुवर्मनि सर्वेषामविरोधेनदिवानमिहदर्शिसमाइप लंकासरे योषिर्णनमविगइसनीपुरुपवर्णनमाहाज्ञामत्पन्नपानवमुञ्चतादीपमाहुता अनपुंसामितिवस्तव्यप्रायः कवीनारा मीयामवलिताननगह-जोमहर्षणमानिससमयथा यूरोरस्कारपस्कन्या शालोमुर्महाभुमा इत्यादी गार्गलभुज ·पिन्द्रह एडलमहतकः बाह यामागमायामाहुरिस्पादिभुजेभुजगेन्द्रसमानसरेइत्यादी अमुपदोभ्यामरिदुर्गसुंठनेधुर्वगृहीता गलदीपलता नियमाचपुरस्कारकपाटाईतिर प्रसारिता मागेन्द्रगमनः पानमैण्वतकण्यतम् दैदिई भुवनागारखीराजा मममः यसपाटेनशिलापरेनवायवेण्या युगायुगमापतनहरेससाइत्यादि मपेकार्सम्मायया भवन्तिनायोपमुदप्रवाह विरण ममतामुखममा इत्यादि उच्चततापदेषापूपाकारंचरणपुगलभूतदिग्दन्तिशुण्डादण्डावूरूभुजयुगमपिम्पक्तनागेन्द्रशमम् प्रायः सापरणविषयेसल्समधीम्पदायी नेकीकत्पत्रिभुवनसजानिर्मितायस्समूर्तिः स्तनयोरिवनारीमत्पन्तस्वच्छताहदि।यथारा लिमेलस्समधूकमानादिस्विताचप्रतिबिंबिताच ॥ * ॥ किपत्यमग्नाकियतीचमनापञ्वेषवाणालिरिक्यलाकि नारी तापमाप्रतिफलितंगलगरलकनलकुयापयोपरेदेव्याः प्रातःप्रेछितुमिच्छम् गिरिजाहसितोहरोजयति कान्तिप्रयोजकंगावत्ता साइलवले तरयाविश्यमा सतावरोहस्सहयादपानहोततः पदेरेजतुरस्पविनती तयोःप्रवालपनमोस्तवाम्बुनियादुकामेकिमुबह भानुलानाN:तुर्देवदारुबहादजः प्रकृपेवशिलारस्क- मुअताहिमवानभूत् बन्ननन्दिनमगलोचममगतिमानसत्रम् कारकम ·अ. २२ तसानकारिणी इत्यादि विस्तृतमन्पत्रइदमुफ्लक्षणम्।आहादत्वपुरस्कारेणचन्द्रादिसाम्पमुभयोरपि॥पथा।इतिहिजेनजि न्तिरिस्पादि इन्दुप्रभामिन्दुमतीवभाषेति स्फरकमलपत्राभइतिश्रुतयोधप्रतापोग्पादियानाः कीर्तिश्चन्द्रादिशुभकः करेपवार्थ रेखादिपदपत्रवजादिकम् गमनहस्तिसिंहाभ्याकापचभुजादिषास्फुटमिहोदाहरणम् गमनपयागपूर्वपणादेवपतेर्नियागेमूडीवह हस्तः प्राप्तस्तथैवाभुगजेन्द्रगामीप्रोद्भिद्यमानानवयौवनेन ततोमृगेन्द्रस्पमृगेगमीत्पादि सरुत्तरपदेल्याप्रपङ्ग-वर्षभन्न सिंहरालमागायःसिंप्रेष्ठार्थवाचका: आदिपदाइषभोपिकर्तव्मारत्नसिंहाया नरवदितःपदात् विशेष्यभावाधुसदानरभूमिवि एषणात् पयसामुद्रिकायुक्तन्तर्यमुभयोरपि किन्तुशिष्टप्रयोगोऽत्रमपाकस्पतयेष्यते। इत्पलकारशेखरेपुरुषवर्णनमरीचिः इदानीं श्यप्रायकप्रकागनाह इवायैः प्रतिमानायैसमानाद्यैर्बिभादिभिः वन्धुचौपरिवंशयः सादृश्यप्रतिपत्तयः तदाह इवारितिरिक्व यथाशब्दाः समाननिभर्सेनिभाःतुल्पसंकाशनीकाशप्रतिमाप्रतिरूपकाः सहक्सहशसंवादिशब्दाः साहश्यवाचकाप्रतिमानाचेरि प्रतिमानप्रतिविवेप्रतिमाप्रतियातना प्रतिच्छायाप्रतिकृतिरचीपुंसिप्रतिनिधिरुपमापमानस्सात् धसमानानि यदिभिरितिगवाय ·लिंगा: समान सहसः सहसःशहा साधारण समस्तुल्पः स्मरुत्तरपदेवमी निभसेकासनीकाशप्रतकापमादयः वधुरितिवन्धुनिक अवयस्पचप्रैपानप्रीतःसुहृत्सखा उपमानोपमेययोरेषनाचीरतिचौरैकागारिकस्तेनदस्युतस्करमोषकाः प्रतिरोधिपरास्कन्दिपार घरमलिम्लुचाः मुखकान्तिचौरक्वन्द्रइत्पादिकर्तव्यम्॥अरीतिारिपुवैरिसपलारिहिषषणदुर्हदः हिड्विपक्षाहितामित्रदस्मशानवश प्रवःअभिपातिपरागतिप्रत्यर्थिपरिपन्थिन: चंद्रस्पवैरिमुखइत्यादिकर्तव्यम्गवंशबैरितिासंततित्रिजननकुलान्यभिजनान्वयौवं गेल्यवायः सैतानःसपिंडास्तुसनाभयः समानोदर्यसायसगर्यसहजाः समाःसगोत्रवान्धवज्ञातिवन्धुस्वस्वजनाःसमाः चन्द्रगोत्र चन्दसौर मुखमित्यादिकर्तबम्॥प्रकारान्तरमाहाभूतकाद्यैश्वभूमायेन्यकार: क्रियापदैः सन्देहतताकपायैःसाहसंप्रतिपद्यते मतकायैरितिभूतकातिमुकर्मकरोवैतनिकम्बसःमुखसभृतकश्चन्द्रपिवाट्यम्भूत्पाद्यरित्पादिभुत्सेदांसेपदासेरदासगोप्य कचेरकाः नियोज्पकिंकरलेप्पभुजिष्पपरिचारकाः मुखदासः शीत्यादिकर्तव्यम्पकारार्थरितिगपरेवितिरस्कर्वन्प्रतिक्षिपतिभ सति आक्रोत्सवमानातिकरर्थयतिनिन्दति विडम्वयतिसरुपेईसतोष्पत्पसूर्यति त्वन्मुखंचन्द्रन्यकरोतितिध्येपन् तणाकृतमधि ·2 अधिनिरस्तचनकतम् अनास्तमवरातमम्भाजलन्मुखेन्दुना सन्देहेतियथामकिमिन्दुः किंफ्यमित्यादि तत्तहरकोरितिगतस्पपुलातिः समास्यवसकान्तिविलंपति तेनसाई विगृहतितुलान्तेनाधिरोहति तसदापर्दधतेतस्पकमाविणहते तमर्थमनुषन्धातितच्छीलत विशेषति तस्सचानुवरीतीतितमर्थमनुर्विदति आकारपत्पाहूयतेजिगीषतिसमकहम् विधिरम्मोजसामान्यमुखेन्दुमभिषिञ्चति तस्सा मनसायंकश्चन्द्र कर्तुमिच्छति भवतीन्दुनदासोपित्वदास्पचेत्किमिन्दुना चन्द्रमूप्रिंपदधते रथाचंद्रप्रतप्पसि लीपतेचन्द्रमाका पिविदिनपलायारण्याताप्रतिछन्दसरूपादिसजातीयानुवादिनःसलक्षणसपक्षाभस्वर्णतुलितादिकम् कल्पदेशयदेशादियेचान्यू नावातिनः समासध्यवाहिःशकवदनादिनु भवन्तीवादिशब्दावसारस्पप्रतिप्रत्तयेत्साहाकवीनीपरनान्दैवचराचरविलक्षण अकर्तमन्यातकर्तगासमतेजगत्पत्सलकारशेखरेवर्णकरत्नम् इदानीकविसंप्रदायस्पसर्वापेक्षयाम्पस्तित्वदर्शयलाह असतो पिनियन्त्रनसतामप्पतिवंधनात् नियमस्सपुरस्काराप्रदायरिखपाकवेः असतोपीतिवस्तुगत्यायनभवक्तिदपिकविभिषण्यैतेधपयार लानियत्रतत्रादोई यताजसाराये जलेभायंतनोनयासम्मोजायनदेवपि तिमिरस्यतयामुष्टिग्राह्यवसूचिभेद्यता मुजावकीर्तिपुण्यादी ·स्पेशकार्मादिषु प्रतापेरमतोलस्वरक्तकोषमयो ज्यालापानेचकाराप्रवालसर्ववीरुधाम केसगशाकयोस्सलीगण्डूषारयाद पाततः मासान्तपिपल्याणिरोमालिशिवलिलिपाम्पसतामपातिपारमार्थिकमपिननिक्यतेपायसन्तेमालतीपुष्पफलपुष्षेचचन्दने अनिरपरानाकपतेपुचरकतामारीशरणामतापातःस्तनपार्वनसातथानिक्मस्पति हिमवस्येवभूर्यत्वक्वंदनमलयेपरम् हेमन्त लिपिकाकासर्वहाबमलस्थिति सिंचासामान्यग्रहणेनंपुष्पाम्भश्नवाससाम् जामरहमानोहारस्पचकममनोः रुस्लत्वंस परस्पहियेपचारिषिवीरुभाम् भित्रकाचासुगणीचधूमपंकशिरोरुहाम् लौहित्पपातमाणिक्रजवारलविवस्वताम् पद्मपल्लववन्धकदा दमाकरजादिस पीतमालिमण्डूकवल्फलेषुपगगके वस्लेिवशिखिपतिमीधवेचपिकनिःअन्पच्च।कमलासम्परो रुमहरिता संगसर्पयोः पातलोहिसयोखर्णपागाग्निशिखासुच चन्द्रेशशेणयो: कामवजेमकरमत्सयो: दानबासुरदैत्यानामैक्यमेवामिसैहितम अपिचपचिन्तमस्थपितयाशिवचन्द्रस्पबालसा मानवामौलितोषी देवावरणतःपुनः भुवनानिनिययात्राणिसप्तचतुर्दश चतलो शिरगदिशचतुए सलवारिधीन अष्टादशमतावियाः चतलनचतुर्दश येस्पलेतेजलेजावाभिन्दनस्पकरणेमृताःमहत्वादासान्ते ·असहमताजगतामपि शैलादिर्मियते शब्दान्नभःपूर्तिरथाद्र्म नामतसदुपाचौस्पाच्छङ्करोकृषवाहन: चिरलेनरषाङ्कोयध्वजेसत्वाहपथ्य २४ | नः शालीनसगिरियः शशमहरिणा विधुः इन्दुमीलिमहादेवागंगामौलिनतुकचित् लयोर्डलोम्वेषक्वयोः सशयोनभित् नानुस्खा निसर्गौचरित्रभङ्गस्यसम्मती क्वाहिहीहस्मरतवैतुकिलेवच पदान्येतानिदेयानिपारस्पायेनजानुचित् भूतेन्द्रभारतेशयाक्मह वादागिरकः दुरीबाह्मणेष्टिभाज्योषधपयादिषुगइत्पलकारशेखरेसंप्रदायरलेनियममरीचिः॥अथसंक्षेपेणवर्णनीयमाहावये रामादेवीचदेशग्रामापुरीसरित सगेपरण्योद्यानाद्रिप्रयाणरणवाजिनः हस्त्पर्कचन्दाश्तवाविवाहीथस्वयंवरम् सुपुष्याम्बुसम्मो गविग्नेमृगयाप्रमाः कालान्तरंक्यःसन्यौपान्तरक्षाभिसारिकाः॥अपाविशिष्पवर्णनमाहानृपेकीर्तिःप्रतापाज्ञादुष्टतान्तिविवेकिसाः धर्मप्रयाणसंग्रामशरूलाभ्यासनयसमाःप्रजापालारिशैलादिनिवासोरिषभूपता औदार्पणापवर्यस्पोद्यमादयः देयासीभाम्पलावण्य शिलारसम्ममाः अपाचातुर्पदाक्षिण्यप्रेममानवतारया देशवहरवनिव्यपण्यधान्याकण्डवाः दुर्गग्रामजनाधिकानीमातकलादयः प्राधान्यलसारखसरसीपपुष्टयः सेनादिरुद्रकेदारनामरूनामुग्धविभमाः पुरेहपरिवावप्रतालातोरणध्वजाः प्रासादाचप्रपागमवा ·एमसिसीनदी सरिदम्बुधियापित्सवाच्यावनगजादयः पनानिषट्पदाहसपकायाकुलणारिखनःसर स्पेभोलहर्यभोगायबुजषट्प हरयारपसारोद्यानरस्त्रीयान्यकेलयः अस्यौहापादिलोमिपातपादोजेलनवा विस्नुकुल्पागमश्चन्द्रावृशिधापपूरणम्भरण्ये हिानयूपसिंहारयोदूंगा: काकोलूककपोताथामिनस्वादयः उद्याने सरणिःसफलपुष्पलतादयः पिकालिकेलिहंसाचा:क्रीडा वाप्यंगस्पितिः शैलेमेघौषधीचातुर्वशकिन्नरनिराः अंगपादगुहारलवनजीवायुपत्यकाः प्रयाणेभेरिनिश्वानभूकम्पवलपुलपः करमासनवणिक्शकरवेशराः पुढेतुवर्मवलवारजासितूर्यनिपीतनादशरमपरक्तनयः छिन्नातपत्ररथचामरकेतुक मियोपासुरीरलभटाःसुरपुष्पवृष्टिः अश्वेवेगित्वमोन्नत्पतेजः सल्लक्षणस्थितिः खुलखातरजःपाहिजातिर्गतिविचित्रता गजेसंह समापिलमुताकर्णधापलम् अरिस्यूहविभेदिलकुंभेमुक्तामहरालयः।सूर्परुणतारविमणिचक्राम्बुजपथिकलोचनप्रीतिः सारेन्दुदीपको पशुलूनतम मारकुमुदकुलटार्तिः चन्द्रकुलयाचकाम्बुजचारविरहितमोतिरीश्वल्पम् जलनिधिजननेत्रकैरवचकारचन्द्रास्परंप्रतिप्रीतिः सुरमशिलामाफिलादसिणचालटुपल्लवाद्देदा: जातीतरपुष्पपयाटुममञ्जरीमरीकार ग्रीमेपाटलमल्लीतापसरः पथिकशेषयात ।

·असतप्रपाप्रास्त्रीमगतलामादिफलपाका: वर्षासुपनशिरिखस्मयहसगमापंककंदला`दोजातीकरम्वकेतकझञ्झानिलनिम्नगाहलिप्रीतिः शर २५ दिदुरविषटुलेजलाच्छतागस्त्पहंसपदपीः सप्तछदासितामाजरुचिःशिविपक्षमदपाता:हेमंतेदिनलघुतामरुवकपवशीतसंपतिः॥शिशि रेकुन्दसमृद्धि कमलहतिवीगुडामोदा:विवाहेमानदंगभूषातूर्यत्रयीरवाः वेदीसँगीतरामादिलाजमंगलवर्णनम् स्वयंवरेशचीरशाम चमण्डपसज्जता राजपुत्रीनपाकारान्वयचेष्टाप्रकाशनम् सुरापानेक्किलतास्खलनक्वनेगती लज्जामानच्युतिप्रेमाधिकारतासता भ्रमः पुष्पावचपेपुष्यावचयः पुष्यार्पणार्थनेदपिते मालागोत्रसवलनेक्रोधोवक्रोक्तिसंभ्रमाश्लेषाः जलकेलोसरः शोभश्यक्रमापस पणम् पयम्लानिः पयःक्षेपोक्षिरगोभूषणच्युतिः सुरतेसात्तिकाभावाः सीत्कारा:कुङम लासता कौश्चित्कंकणमजाररखोररनखक्ष ता: विरहेतापनिश्चासचिंतामोनरुशागताः अब्दसंगमानिशादैजागरः शिशिरोलता मृगयायांचसंचारोवागगनीलवेषता मृगापिकाम गासोहिलेद्राक्त्वगतित्वरा आअमेतिथिपूणविश्वासाहिंलशांतता यज्ञभूमोमुनिसुताइसेकोषल्कलद्रुमाः पद्मवेकोमवःप्रातमध्या हेतापसत्रवः सायंसूपैतिलोहित्पचक्रपद्मादिविप्लव: पूर्व वंनतनोश्वसर्षियाप्पोपवर्णनम् एवंशैशवतारुण्यमाध्यस्पैविषमंचतत् ·अन्धकारेतिकाठिन्यविक्लोपसमर्थता आकस्मिकसमारंभानिःशकमभिसारिता रसेप्रचुरशखलंदलादर्शितसूर्यता उच्चताप्रसवोत्कर्षा बयः पथिकसष्पता अभिसारेभयभंशमारादितिरक्रिया साहसंगगितोत्कषी कालानुगुणवरखसाइत्पलंकारशेरवरेवर्णनीयमरीचिः नियमान्तरमाहाताचंद्रायोज्ञेपानीला: श्रीवेशवादयः रोणास्तुक्षात्रधर्मीयाः पीतादीपशिखादयः धूसराअयधूल्पाद्याः ज्ञातव्याः काम्मवर्मनिाअंप्रेषज्ञातस्याश्वतानिचन्द्रशकास्वशंभुनारदभार्गवाः हलीरोषाहिशभौसिंहसोधशरडनाःसूर्येन्दुकान्तनिम्मेकिमन्दा रहिमादयः हिमहासमृणालानिवर्तण्डेभरदानकम् सिकतामृतलोप्राणिगुणकैरवशर्करा: नीलानिमचन्द्राङ्क व्याससमधानेनया: शनिदुपरजाकालागजपविदूरजम् विषाकाशकुहूशनागरुपापतमोनिशाः रसादद्भुतश्रृंगारौतथापिच्छचण्हमा सरिचयमारसःकण्ड खन्ननकिनोः कृत्याकापागमाङ्गारः खलान्त: करणादयः शोणानिसानधर्मवतारौद्ररसस्तथा चकोरकोकिलापाराक्तनेत्रंकपेर्मुख म तेजःपूषरामस्तंचभौमकुंकुमतक्षका: जिहेन्द्रगोपस्खद्योतवियुतंजरविंदवः पीतानिदीपजीवेन्द्रगरुडेश्वरसज्जटाः ब्रह्मावीररसस्त कलिदापरोक्न किंजल्कक्कयाकायाहरितालमनःशिला पूसराणिरजोलूताकरमागृहगोषिकाकपोतमूषकोदुर्गाकाकर्कठखरादयः ·इरसपसमणम्॥हरिताः सूर्यतरगावुयोमरकतादयः इत्पपिवोहमम् हैरूपेचा प्रसिद्धीचनियमोयमुदाहृतः अम्पहस्तुपर्यायत्स्यात्तत्तथैवो पवते इत्पसंकारशेखरेसक्लादिनियममरीचिः इदानींनिपातरमाह एकस्मादासहलेचयद्यवस्तुयथाभवेत् तत्तत्कविषयोगेनहातब काव्यमिच्छता अवैवज्ञातव्यम् एकरेन्द्र:करीचाश्योगजास्परदशहा संपलनदीतीरनरश्रुतिमुजादिकम् त्रयकालाग्निभुवनगंगा मार्गेनहम्गुणा: ग्रीवारेखामहीकोणस्तथाशलशिसावली संध्यापुनःपुष्कगणिरामविलुज्वरप्रयः चत्वारिवदवह्मास्पवाधिहरिवाह व खतिदंतसेमांगोपाययामयुगाप्रमा: पंचपाडवरुद्रासेन्द्रियस्वईबतादपः महाभूतमहापापमहाकाव्यमहामवाः पुराणलक्षणंप्राण निसावार्गेन्द्रिपार्यका: पत्रकोणनिशिरोनेत्रतक्कीङ्गदर्शनम् चक्रवर्तीमहासेनवदनानिगुणारसाः सप्तपातालभवनमुनिहीपाईयाजिनः वाएनस्वरएज्योगमीहिबद्रिशिखादयः अष्टायोगाङ्गवस्वाशामूर्तिदिग्गजमिदमः ब्रह्मश्रुतिव्याकरणदिक्यालाहिकुलाट्य: नवागहार भूरवण्डरुत्तरायणमस्तकाः व्याधीस्तनसुधाकुण्डशृङ्गारादिरसग्रहाः दशहस्तांगुलीशेभुवाहरावणमालयः कलावतारोदिग्विश्वेदेवान वन्दवाजिनः एकादशमहादेवा: सेनानकुरुभूपते: द्वादशार्कराशिमाससंक्रांतिगुहवाहवः शारिकोष्ठकसेनानीनेत्रमापतिमंडला ·मैदास्पस्तांबूलगुणाअयचतुर्दश विद्यान्वयम्वरावेवभुवनध्रुवतारकाः तिथयःस्थःपंचदशषोडशेन्दुकलास्मृताः अष्टादशहीपविद्याप राजस्मृतिधान्यकम् विंशतीरावणभुनानेत्राद्यथशतंतथा धार्तराष्ट्राः शतभिषक्तारकापुरुषायुषम् गवणागुल्फजदलंशक्रयज्ञाब्धियोजन म् सहसंजाइपीवक्तशेषशेषाम्बुजलदाः रविरश्पर्जुनकरवेदशाखेन्द्रद्रष्टयः उदाहरणमेतेषांप्रसिद्धत्वान्नलिरत्पते प्रहकेवलंपांथा मादृशःकाव्यपर्मनिइत्पलैकारशेखरेसंख्यानियममरीचिः इदानींप्रकारमुपदिशनेक्कवानीप्रकर्षवीजमाहगतागतंसमत्वंचसंस्क तशकतैक्यताम् तथावचनयोःसाधर्मिधमाभिधापिच कवपःकुर्वतैशक्ता:समस्पापूरणदिकम् आदिचतुष्टयचित्रकायोपकारक मातयथा॥ममरुरुमध्यमसहासकारिकावरखवनदानवसरसीरसगजभुजगतरुणारुतरसोदरनदभेदनवरभैरखकलपुलकपतदात परस्पादिः चकागदसाम्पकविस्फुरतार्थता गजानदीमालिकाराजतेदीनरसीपिनाकिनानन्दनवमसहसात्वनुतादि रेजिरेवभूवतिष्ठती स्पारमातेसंस्कृतेत्पादियथा।तत्रपुल्लिङ्गेहाराहारविहारसारसमण्:संभोगभोगावराः संहासमखारवारणरंणाष्ट्रहारवीरकरा: लोलोल्ला पविलासवायसह बहकारहीराकुरानीहागरगताररागतरलागोविन्दकन्दोदनाः॥स्वीलिंगाधरणीधारणागोणरोहिणीरमणमणी कंदलालह ·* गरमानारीभेरीवसुंधरामनपुंसकेगजलफलपलमूलपारिकीलालतूलवलपललदुकूलतिगगंभीरकूलम् सलिलकपलचौरंतुच्छराजीवनीरहलरज २बाबधारदारुनालंपटीरम् भणगच्छदेहिसहरकरुणेचयमारपावगछैहि अवलोकयावचिन्तयधारयस्वादयेतिधातुविद्धि अकस्मिन्नेवार्थ बहुवचनैकवचनयोगसाम्यया क्रम्पादोदेषिरोवारिफलिनीवर्हिणोनरः तादृशोभूरुहाद्याश्वमासफेरखरखमपा: एवेरथिमयानशब्दाःस्खु रणवादमार्मिधमीभिधापिपर्दयथा सुषिराम्रप्रतीहारचल्लपिल्लादिशात्रवः स्मेरालसौमत्सरस्वधर्मिधमाभिधायकाः चकाराहिशेषसामान्य बनवभावाभावाचकपरिग्रहः। तदुक्तम्भशकुन्तातुमरुतोगरुत्मत्वामदर्शनम् स्वच्छवपूस्वगमनचटकाद्याहिवाचकाः अपिधाना वधूपादिभावाभावपदर्शनम् आदिपदात्आण्दयुसभिन्नअवतस्वदिपरिग्रहः।इत्पलकारशेखरेचित्रकाद्युपकारमरीचिः।समस्यापूण शिकमिति इतुकठिनसमस्याभिप्रायेणतदुर्लकवफशाता:सर्वप्रकारेणयदास्पातदेदस्पात्काविषयमेतिच अयोग्यःखलुकःशब्दः कुत्रसंसर्गधीनहि प्रलोत्तरात्यदेभङ्गासूवलिनाययोजनात् मिथ्याभिधाप्पसावेवजेषसार्वत्रिका क्रमः प्रतिगमण्डयन्तिस्तन मण्डलानिकीद्रश्यमाचन्द्रमसः कुतःश्रीः किमाहसीतादशवानीताहारामहादेवरतातमातःगपदेतिामृगासिंहःपलयते मृगमतीति ·सातलेफ्लापमासापइसीकरणात् पूर्वरिमन्निति प्रत्यर्षिकीर्तिनिर्जितकज्जलपवलयाचककुसुममितिमावत् पणापथभावान्सरप्रकार स्तु:ससप्रेमपारीचिमन्यस्तविलोक्ताम् अरिष्टमेतन्मजातमिंद्रजालविभावय प्रबोधयतिवालामपयायो प्रपूरयेत् सुवोधमिदम् प्र मान्तर रेवर्षिवरणपायेमविमौषपारिभिः मनोरथेनतपसाययात्पुण्पचपेनच मापपाशवरादीनोसर्वसभावपेत्कविःतापम् त पस्वास्कालिपुण्यम्पापादस्तुरागवात्सल्पशेकावेर्विनपेनमदेनच मतिभ्रमेणशोर्येणविपरीतकः पुमानित्पादिविशेषस्तुकत्सा यप्राण्डसंसर्गप्रतिपयुषणुर्महान् युगान्तेवातिदूरोवनिकठेमहदप्पणुः हरेपोमुखत्वेतुविम्बाञ्चविपरीतता रपीडनात्तनुयूहाड़ा बनाविम्वतीबहु तमोकादिभिःकाशीकल्पज्यालादिकीर्तिभि: लोहित्परक्तपीतादिसन्थ्यास्नकरादिभिः तिमिररहत्यप्रयुक्तचसुमी पाइपचशेसापतिपिपालिकाइत्यादी मशकीपतिकुज्जरस्त्यादी विपरीतोऽभवज्जनइत्यादी एकोपिसशर्तनृपइत्यादी मापतिजगत्र यमित्यास तरिषायवेअगस् पनरागायतेजगत् कमेणयोमम् कासाविसमस्पानामानामुषनर्ससम्गत्वात् तत्प्रकार:प्रदमन्ते ज गतः प्रसयभूमियोगीकापोदती बलीन्द्रीहाटकेशीययात्रायोदरसातले रसातलेइतिवृतीयान्वयीयथायोविवेनजलेशत्वब्धि ·अ.शे. मयेहपभुवि भुवीत्युभयान्वयी पातालवारणेंक्षिप्रेचन्दनद्रुमपन्नगः पजप्रासाद लीभिभूमिःस्वर्गमुपाययो श्रीकस्मस्पोटरेसर्वसंसर्ग:सार्व २८ कालिकः पातालभूमिश्वसर्गपयावित्पन्वयः अगत्यभोधिपानादिपोराणिककथाशतैः शिवादिदेवसंचारैस्साहस्सर्ववर्णनम् शिवादीति पत्रशिवोयातितत्रतत्रान्तरीयक्तयासर्पचन्द्रोनलादीनामपिगमनमवश्पकमित्पर्यः साहश्पैरिति लसणापासूच्यनेपर्वतरूपमित्यादी औचित्पेनसंग्रामकुम्भिमुक्तामिर्दिवातारकिर्तनभः॥राजशेषरस्तु॥उत्पाटितैनभोनीतैः शैलेरामूलबन्धनात् तोस्तानान्समालोच्यसम स्पापूरपेत्कविरित्साहवृद्धास्तुकःप्रत्येतिप्रतीमोनद्राक्पत्येमिप्रतीहिच नहिनोतत्तिमित्याद्यैरुकिमाभित्पपूरयेत् तथा पराजितम्चे गवानजरासंधेनजैतुना प्रतीतिरामेयातामृगासिंहःपलापते मासंभावयशल्पेनफालानस्पपराजयम् कःप्रतीपात्कुरुश्रेष्ठ मृगात् सिंहः पलायतेत्यादि नहिगांडीवकोदण्डोमृगादित्यादि तत्विकमलपत्रासमृगासिंहः पलायते सुयोधमखिलम् शव्दादलितेर्सिन्पी शैलाण्डादीविदालिते त्वत्प्रतापाद्रवीभूतेस्वाद्रीमलिनेरची विरहेसर्वदहनःसंतोषेसर्वमेवशी कामिनिसर्वकाम्पैशान्सेलोष्टापतेविश्वम् वैशेषिकेषुकाव्येषुगुणेषूलष्टमन्दयोः अपेक्षयाच सर्गेस्पानामुल्लष्टमन्दते वैशेषिकेषुरूपादिपञ्चसु काव्येशेदार्यसौन्दर्यपादिषु ·अपरिवलितकामसरणिमाम्पस्वशिकर्तमनतिविश्मनुसरन्कविः अव्यपेरजहलिंग: साधारणविशेषणेः छन्दोज्ञात्वाप्टथरकायैः स्वबुध्यामान सीधयेत् समस्यापर्दवावस्मर्तव्यम् शिशूनांगतयेास्माभिर्दिवाप्रमिहदर्शितम् काव्यकान्तारपान्यानामाहगर्थे कियाश्रमः इत्पलका, ररोखरेकविसामयरत्नम्॥रसआत्मेत्युक्तम् तत्रययात्मानविनाशरीरमप्रयोजकम् तथारसंविनाकाव्यम्तयाह साधुपाकेप्यनास्वाद्यमो पनिलवणेपणा तथैवनारसंकायनस्सासिकतुष्टये तत्ररसत्वमंगोगिभावापनसकलविभावादिसाक्षात्कारकत्वम् विशेषणसमूहालं कलवारणापरसत्वमपिनातिरितिवयम्गकेचित्तुकारणेनापकार्येणसहकारिभिरेवच मक्तत्वेनीयमानस्तुस्थायीभावोरसःस्मृतः कारण मैंगनानवयौवनादिकार्याणिस्तंभःस्वेदेषरोमानःस्वरभङ्गोथवेपथुः वैवर्यमप्रलपावित्पष्टोसात्विकामताः सहकारिणउद्यानादयः ग्ला न्यादयःमयदाहुःविभावरनुभावैश्वसात्विकैयभिचारिभिः आरोप्पमाणउत्कर्षस्थायीभावोरस:स्मृतः। समिदानी विभजतेगारहास्स करुणद्रवीरभयानकाः सभसाइतान्तावकाव्येनवरसाः स्मृताः व्यक्तिप्रसस्तुसुरवज्ञानात्मरसवादिमतेनभवत्पेवेतिदिक्मतन्त्रण गार विभमसेसभोगविप्रलभश्चशृङ्गमरोहिविधःस्मृतः तत्रलापुसलसणेइष्टप्राप्तीरतिरेक्सभोगः तदुक्तम्॥अनुरक्तानिषेवेतोयनान्यान्य ·अशे विलासिनी दर्शनमर्शवादीनिसमा यमुदाहृतः तानापिकापसभोगीपथावशून्यवासगहक्लेिकाशयनादुत्यायकिनिच्छनैनिद्राव्याज मुपायवस्पसुचिरविण्यपत्पर्मुखम् विस्तब्धम्परिघुव्ययातपुलकामालोकागंडस्थलीलग्नानमुखाप्रियेणहससावालाचिरविता अलो कालसमुसत्पन्वयपनायिकाचतुझाअनूहाचस्वकीयाचपरकीयावराङ्गना त्रिवर्णिनः स्वकीयास्सादन्याः केवलकामिनः। तत्रपअनुरत्ता बसन्तपेयास्वारुताभवेत् सानूरे तियपाराज्ञोदुष्पन्तस्यशकुन्तला देवतागुरुसास्यणस्वीकतास्वायनायिका परकीयाप्पनूटेवविशेष स्तुहठस्तयोः सामान्पवनितावश्याभवेत्कपटपण्डिता नहिकश्चिखियस्तस्यादातारैनापर्कविना अस्पाःप्रकाशन्यासोप्रच्छन्नोरमण इतिविशेषतामाराधा स्वण्डितोत्कण्ठितापोष्पत्पतिकाचाभिसारिका कलहांतरितायसकसन्नाविप्रलब्धिका स्वाधीनभर्तकाचान्यात पहषमताः नायकापाययंगत्वमुन्यासिविनैवकजुलिकपाधसमनाहारिणीलमामित्यभिधायिनिप्रियतमेतहाठिकीसेस्एशिश पापनानिविएसस्मितसखानेत्रीस्तवानन्दितोनियोतः शनकैरलीकवचनोंपन्यासमालोजनः रूपसौभाग्यसंपन्नः कुलीन करलेयुवा। इस्तयाक्नायकत्रीतयेलियाः अयबहुप्रकारोपिसोपेणचतुर्विधः॥अनुकूलोदसिण वशठरष्टाचतेयथा लानरागोनुकूलः ·स्पाइसन्परमणीरता रक्षिणमाम्पपिसापियःस्वादविकतःलियाम् प्रियंयत्वप्रियंतस्पाः कुर्वन्नविकृतीशष्ठः एष्टज्ञातापरायोपिनविल सोमानित मविप्रलम्भस्तुगभावपारतिनीमप्रकर्ष मभिगति नाधिगच्छतिचाभीष्टविप्रलभःसाच्यते अभीष्टलापुंसलसणमेव स वापूनावासापरणात्मकः विप्रलम्मम्मीस्पायूर्वपूर्वाह्यपेगुरुःतनास्त्रापुंसयोनगालोकादेवोल्लसितरागयोः सेयःपूर्वी नुरोपमलाभारतिकामयायया प्रेमाद्री:प्रणपरएश:परिचयादुगारगोदयास्तास्तामुग्धशनिसर्गमधुराश्वेष्टाभवेयुर्म करणस्वामकरणमापाररोधीसणदार्शसापरिकल्पितास्वपिभवत्पानंदसान्द्रोलपःअथान्यावनिताशक्तमवगम्पस्ववल्ल भम् यीपनवेमुख्यमेषमानउदाहत:यथासापत्युःप्रथमापराधसमयेसरव्योपदेशविनानाजानातिसविभ्रमाङ्ग-वलनावको तिसमपनम् स्वरककपोलमूलगलितःपर्यस्तनेत्रोत्पलावालाकेवलमेवरोदितिलुठल्लोलालकैरश्रुभिःप्रवास:परदेशस्पेहितीये विरहेडयः समास्तामासिस्थपणपकुपितंभातरागै: शिलापामात्मानंतेचरणपतितपावदिच्छामिकर्तुम् अस्लेस्तावन्मुहुरुपचिंतेदृष्टि गनुहमलेमेस्रस्तस्मिन्नपिनसहलेसंगर्मनीस्तान्तः इत्यादिनस्पादकतरपंचत्वेदपत्पारनुरक्तयो:शृङ्गारःकरुणास्योपमजस्पेवरतेरि ·ननुशृङ्गारस्परतिप्रकृतिवासस्थाश्वसुखसंवेदनरूपत्वत्तस्पचविप्रलमेभावात्मक मृङ्गारभेदइतिचेलभन्योहमस्पाः कृतेदशामि मामनुभवामिइतितत्रापितदभिधानात् क्वचिसंभोगपोषकत्वेनस्टहणीयत्वाद्योतितविस्तृतमयैववापरलेषभीपादस्तुगरतिर्भवतिदेवा शेमनापुरेनृपेंगुरी शृङ्गारस्तुभवेत्सेवयाकान्ताविषयारति:तत्रदेवेपथ।कण्ठकोणविनिविष्टमीशतेकालकूटमपितेमहामतम् अप्यु पात्तममृतभवपुर्नेदरातिपदिपेनरोचतेमुनीपथा हरत्ययसप्रतिहेतुरेण्पत: सुभस्यपूर्वचरितैःरुतशुभैः शरीरभाजीभवदीयदर्श नबनक्तिकालत्रितयेपिपोग्यताम्गपुरोहिवत्सरघुनंदनपूर्णचंद्रचुंवामिमूर्टिसुचिरंचपरिषजेत्वाम् आरोप्यवाहादिदिवानिश महहामिवन्देयवाचरणपुष्करकहतैषनृपेयथागतेकोपीनधनास्तएवहिपरचानीफलेभेजतेतेषाहारिमदन्तिवाजिनिवहास्तैरेवलब्धा सितिः रेतत्समलंकृतनिजकुलकिंयाबहुमहेयेदृष्टाः परमेश्वरेणभवतातुष्टेनरुष्टेनवाबगुरोपणहातात विश्वजनवरसलमामकी नावोषधुमणिवेशवसलभूत स्पाचेदपकुलजसद्मनिचेटकः स्पायहाभवञ्चरणपंकजरेणुरेव हासमूलःसमाख्यातोहास्पनामार सवुः वेष्टान-वैषरुपारामाहासस्पचोदयः कपोलाक्षिकतोल्लासाभिन्नोष्ठः समहात्मनाम् विदीर्णसवमध्यानामभमानासशब्द ·कामयानसममितियाप्रियायप्रेषितमनः तच्चतत्रैवरमलेहताः पाणिनिनावपम् शेकात्यः करुणाशेयस्तप्रभूमातुरोरन वर्ण मोहम्मदप्रलपाणिवर्णपरायणाममदेवपुत्रानननीजगतुगनवप्रसूतिर्वरटातपस्विनी गतिस्तयोरेषजनस्तमश्वमहाविधत्वाकर जरुणदिनी क्रोधात्मनभवेदाः पोखाचरिण:भीमरतिरसामान्याभवेदप्रक्रियामा स्वासघातस्वयशस्लासेपभुकुटयस्त था अनापतिजनालेपदिलनचोपवयेतायातमनुमतरवायैरिगुरुपातकमनुजपशुभिर्निमर्यादैर्भवदिदायुः नरकरिष यासाईतेवासभामकिरीटिनामपमहमसलेदोमासैः करोमिदिशावलिम् उत्साहात्माभवेद्वीरोक्लशस्लाश्रयश्वसः नायकोत्रभवेसर्थे म्लामेरभिमतेगुणायथागदा:संत्रासमेतेविज हतहरगोभिन्नशक्रेमकुंभापुष्पहानेषुलमान्दपतिपरममासायकनिष्पतन्तःसी मिप्रतिष्ठपानत्वमसिनहरूषानन्वहमेघनार किषिभ-लीलानियमितजलपिंगमनन्वेषयामि भयानकोभवेतिप्रतिपरिव स्तुनः सवप्रायेणवनितानीयवालेषदृश्यते दिगालोकास्पशेषाङ्ग-कम्यगदसंभ्रमाः स्तंभवर्णपमाहाश्चवर्णपन्तविपरिहायाथा ग्रीवाभाभिराममहरनुपततिस्पन्दनेदत्तराष्टिः पश्यामप्रविष्टःशरपतनभयापसापूर्वकापम शङ्कररावली प्रमविर ·असे सम्मासिभिः कीर्णवमीयोदप्राप्नुतत्वादिपतिवहतरंस्तोकमुर्गाप्रपति वीभत्स साज्जुगुप्सात:सोहय अवणेसणात् निष्ठीवनास्पर्भ २१ सिमास्तमहतानचायथा उस्हत्योत्रुत्फ्कृतिप्रथममथए'दोधभूपासिमासान्यसस्फिक्टष्ठपिण्डाद्यवयवसुलभान्युनगंधीनि जारी:पर्यस्वनेत्रः प्रकटितदएनःप्रेतरङ्क:करदाद-स्थादस्यिसंस्थापुटकगतमपिक्रव्य मयग्रमत्ति विस्मयात्माद्भुतोज्ञेयः सवासभापवस्तुनः दर्शमाछवाहापिप्राणिनामुपजायते तत्रनेत्रविकारः स्पारपुलकःखेदएवच निस्पन्दनेत्रतासाधुसाधुवादास्तथाम ता. चित्रकनकलतायाशरदिन्दुस्ताखेजनहितयतत्रचमनोजपनुणीतदुपरिपाठांधकाराणि सम्पज्ञानसमुत्यानः शन्तोनिस्टहनाय कः रागदेषपरिस्पागेसम्पगजानस्सचोडूवः पश्चात्तापः शरीरादियावस्तुविवनम् विवेकचित्तस्यैयादियोगाद्यास्तस्पलक्षणं यथाअ होयाहारेबाकुसुमशयनेबारपदिवामणीयालोटेवावलयतिरियौवामुहदिवा तणेवालेणेवाममसमदृशायातदिवसा: कचित्युण्यारण्ये शिवशिवशिवेतिप्रलफ्तःलणेहीसमूहः अनाहिरिबहारोहेपेनतुहारवदहिरप्युपादेयइतिवोहमम् अत्रसर्वत्रतत्तद्रसत्वमाउदाह रणमितिसर्तपमानासानामविरोविरोधावाह शृङ्गारहास्पीकरुणवीमतीवीरन्द्रको भयानका तोमिनेमिथः शान्तोनकस्प ·चिव प्रान्सकारणवीमावाति सिमारेखमकरणहासस्पकरुणारिपुः अत्रकरुणवीभत्सयोमैत्रीविशेषाभिप्रायेणस्मर्तव्यम्। रमिसावशेषोपोत्साहीमपसक जुगुप्साविस्मयोभावानिर्वेदःस्थापिनानव स्थापिनोभावानवेत्यर्थः ननुनिर्भसकान्तरसस्पापिताममियारिवारिलिम अधिकरणभेदेनोभयाविरोधादित्यपत्र विस्तरः स्थापिलक्षणेतु विरुद्धरविरुदै वीभावविल्जियतेनया स्मभापमयपन्यास्पापोभाक साचते पचालवणाकरः विरुद्ध गुमादिभिरविरुद्धरित्यादिभिर्यानविच्छिद्यते विशेबलसण सुमनोनफूलविषयसुखात्मक संवेदनरतिः भगक्रीडादिभिश्वेतोविकारोहासः इष्टनाशादिजनितंचितवैक्लव्यंशोकः प्र सिनेतापपरोहा नपाकापीरभस्थिरसरंभउत्साह व्यापादिदर्शनादिजनितमनःपम्मयम् दोषदर्शनात्पदार्थगर्हणजुगुप्सा लो सीमासिकासपदार्थविषपमित्तविकारोविस्मयः तत्वज्ञानादीर्थादिभिः स्वायमान निर्वेदः एतेचसर्वभावेषमुख्याः यदाहायथानराणा नृपविण्याचपणागुरू तपासर्वेषभावेषस्थायीभावः स्मृतोमहान् विभायोहिविधः उद्दीपनालंकनश्च तन्त्रकोकिलवसन्तादिरुदीप नापिकादिरालेबनायोगादपि.अस्माकंमतेरतित्यादिकमनुभावत्वादिकंजातिरेव नहिवैशेषिकादिवदस्मत्प्रक्रियेति।अनुभाक्लसण ·#शेतुपअनुभवोक्किारस्तुभाष पनात्मकः तत्रालाविछितिविधीककिलकिंचितविभ्रमाः लालविलासहावश्वविक्षेपोविकतामा ३२ माहापितकहमितमोज्यश्चतप तथा ललितत्पमाहावाश्वेष्टाः शृङ्गारभावजाः एतच्चारमाभिरेषप्रर्पचितमन्पत्रासात्विकलसन्तु वेणाभितः कायस्यापिनभावन्तिय अनुभूतादिहतूस्तान्वदन्तिव्यभिचारिण: आदिपदावेदारिपरिग्रहः तेचनिर्वदग्लामिर्श कास्यास्तपासूयामदनमा आलसचैवदैन्पचचिंतामोहस्मृतितिः बीडाचपलताहर्षश्चावेगोजडतातथा गोंविषादऔषरमिद्राप एवच सुप्लेविरोधमर्षमाप्पवहिस्यमयोग्रता मतिनीधिस्तथोन्मादस्तयामरणमेवच भासवेववितर्क श्वविज्ञेयाव्यभिचारिणः अमी चप्रत्येक भाव्यतेकचित्तभावसापि यथाकाकार्यशशलक्ष्मणइत्यादीअत्रकाकार्यमितिवितळः भूगापिटश्येतरीपास्सुक्यम् देषाणा कोपपतिस्मृतिः पतीतिशकास्वपिसादुलमतिदन्पम् चैतःस्वास्पमुपैहीतितिःकारवाल्वत्पादिचिन्ताइस्पलका रशेखरेरसमरीकिगपरेरसदाचामावतिकूलवणेदय काव्यशरीरमनइत्युक्तमतौरतदा पानिदानीमाह स्वस्वशब्दरुपादानेभावस्य परस व कष्टप्रकल्पनीयत्वी मनुभावविभावयोः प्ररुतेरसरित्वन्तेषांव्यक्तिविपर्ययः अनौचितीचसर्ववरसेदोषाः स्युरीरशाः सामान्यतो ·* विशेषतावास्वत्ववाचकशब्दप्रतिपादकानोनिदादीनारयादीनावारसाननगुणत्वमितिसकलानुभवसिहतव्यभिचारिणःस्वस्वशायी हमम्मयासिनीडादयितानसकरुणामातङ्ग चम्मवरेसनासाभुजगेसविस्मयरसाचं मृतस्पन्दिनि सेाजसुतावलोकनविषौदीमा पालोदरेपार्वत्यानवसंगमप्रणपिमराष्टिः शियायास्तुमः सबीडानयननिपातनात् अत्रश्रीडादीनांस्वस्वभावप्रतिपादितानाचमत्कारज कत्वस्पसंहदयसासिकतयातदभावेरसभंगइत्युचितम् एसदेवप्रत्युदाहरणप्रतिपादयन्ति व्याननादयिताननेमुकुलितामातङ्गची मारसोत्कम्पाभुजगेनिमेषरहिताचन्द्रे'मृतस्पेदिनि मील सुरसिन्धुदर्शनविधौम्लानाकपालोदरइत्यादि स्थापिनोयथा[संप्रहारैः प्र हरणःसहाराणपरस्परम् झणकारैः श्रुतिगतैरुत्साहस्तस्यकोप्पभूत् संप्रहारःसंग्राम:अत्रोत्साहसरसस्परसशब्दस्पप्रतिपादित बम्पयागतामनङ्गजयमंगलधियकिंचिदुश्वभुजमूलशभिनीम् नेत्रयोःकंतवतोस्पगोचरेकोप्पजापतरसोनिरन्तरः गरितप्रतिपादितस्पयाआलोवाकोमलकपोलतलाभिषक्तव्यतानुरागसुभगामभिराममूर्तिम् पश्यैषवाल्पमतिकृत्यविवर्तता नङ्गारसमिनितरङ्गितमातनोतिअनुभाषसकष्टकल्पनीयत्वया।कर्पूरपूलिपवलद्युतिपूरचौतदिचण्डलेशिशिररोचिषितस्प" ·अशेन लालाशि शुकनिवेशविशेषक्लप्तिर्वक्तस्वनोन्नतिरभून्नयनावनीसा अन्नचन्द्रोदयउद्दीपनविभावाः शृङ्गारयोग्पानुभावप्रतीत्या स्वा ३३ नाफामीवशामिनःस्थिताःययप्पभुकनिवेशानुभावत्वयोग्यस्तथापितस्पनन्यक्तिप्रयोजकत्वेनोपादानादनुभावत्वापर्यवसानम्।य हालिसेवा प्रतिपिपादपिषतः अभून्नयनावनोत्पनेनतस्यैवालम्बनत्वप्रतिपादनात् नचऍसिकश्चिदनुभावउपात्तःनच विभागक्षेपार्हड्विकष्टेनकल्पनीय विभावस्पयथा।परिहरतिरतिलिलुनीतेस्खलतितर्गपरिवर्ततेचभूयः इतिवतविषमादास्प देहं परिमयतिप्रसभकिमकुर्मः इत्यनेमप्रकारेणास्पदशादेहेपरिभवतिइत्पन्वयः अनरतिपरिहारदीनामनुभावानाकरुणादायपि संभावनाकामिनीरूपाविभावोपत्रप्रतिपाद्यः प्रकरणादिसापेक्षत्वात्॥प्ररुतरसविरोधिविषयकोविभावादिः।तत्रविभावव्यभिचा रिणमुदाहरणम्पयायप्रसादेवतस्वप्रकटयमुर्दसत्यजरुषेपिपेपुष्पत्यगान्यमृतमिवतेसिञ्चतुवचः निधानसौख्यानाक्षणमभिमुख स्थापयमुखनामुग्धेप्रत्तप्रभवतिगतः कालहरिणः अत्रशुङ्गारेप्रतिकूलस्पशान्तस्पानित्यताप्रकाशनरूपानुभावःतत्रप्रकाशितोनिर्वेदस्य समिधासुक्तियुक्तः शन्सेनिवेदस्पस्यापित्याराव्यतिविपर्ययइतियानोपहर्णनमनुचितंचेतिातन्त्रसवर्णनम् व्यक्तयोदिव्याः अदिव्या ·दिदिव्याम्न नदिव्यत्वममकरूपकतापयाशिवादः शेषादेः अदिव्यत्वंयथामाधवादोदियादिव्यत्वेश्रीरुस्लादे:त्रिविधाअप्पेताश्चतु विधानवतिः किरदारशतरसप्रधाना: धीरोदात्तधीरोहतधीरललितधीरप्रशन्ता:यथारामभार्गवश्रीकसजीमूतवाहना: अतेचोत्त ममममाघमभेदाइहयोभवन्तितलस्वः पातालगमनसमुद्राद्युल्लखनपर्वतस्फोटनायुस्साहोदिव्येषेववर्णनीयः अदिव्मेषतुयावदेवलो प्रसिहसचिर्ततावदेववर्णनीयम् अनीचितीचमहान्सदोषःसचभवानीशंकरादीनापिलोवीके लिवर्णनम् अस्युक्तिवीना लाम्मेल नाहावित्पनीविती इत्पनेनास्तिवर्णनम् पद्यपिकुमारसम्मवेकालिदासेनवर्णितम् तथापर्वाचीनकर्तव्यम् नहिगजादीनामुदर्य म्सनावटकाठमशितपचसीत्परमादीनामुदर्पणतेजसातयाभवितव्यमितिन्यायात् तस्पापिदोषत्वादादोषान्वतुम्बदन्ति सषोख्य तिमिवेयो कविलोकविसोचने काव्यमीमासिकप्राप्तमहिमामहिमातःायदाहमहिमा अनौचित्यहितेनान्यद्रसभंगस्पकरण म् प्रतियोचित्पमूलाहिरसस्पोपनिषत्पग ईघाइत्पनेनान्येनौचित्यहेतवादोषाभवन्तीतिदर्शितम्॥पथागनायिकापामानादिनाच रणप्रहारादिनावानापकस्पान्पन्तिककोपादिवर्णनम् व्यक्तिविपर्ययानाचित्पपारवान्तरभेदविवक्षयाभेदः अमीषांकचिददोष ·३५ नापि यत्रनरसंहानिर्भवतितयथासहदयैरेखपालोचनपमिति ग्रंथगैरखभपानेहतन्यतइति इतिश्रीमाणिकाचन्द्रविरचितलंका रोसरेरसदोषमरीचिः।उहामावीररोट्रांदोरदारीत्यात्वरादयः हयाः मृङ्गारहास्पादोपरयोर्मध्यमागति: इदानीमनुकूलान्वर्णनीयाना सदादावित्पादिपदेनभयानकस्सहासादावित्पत्रकरुणस्पपरिग्रहः परपोमिसाट्तयोः सन्तस्सनियमोनास्तीतिहदयम् उद्दामेतिच्या कस्रग्धरादितिदीअक्षरेषुश्रीपादः उहामाःस्वान्तरलेनसजातीयेतरेणच, योगायावचत्वारःशेषाविकटगुम्पना हया पेदिकंदरहरीतिर्वेदीअक्षरेषपुनःस्तुएवं नसोचलवन्तरीतीनभ्वोपर्यनुनासिकः असमासोथ सोल्योवाहास्यात्मविसरत्याव तमयमा अनड--प्रतिर्मपर महाभिरङ्गीकृतमानतामाकुर्वतियूनांसहसायथैतास्वान्तानिशान्तायरचिन्तितानि अनवैपरीत्पदोष पेतिमनसिकत्वावविदोषतामाह वक्तवामप्रवन्मानामौचित्येनकचिवचित् रचनारतिवर्णानामन्पपात्वमपाष्यतेापामन्यापस्ता स्वितकहरचलन्मन्दरलबानधी कोणाघातेषुगर्जत्यलयघनपठान्योन्पसंघहचण्डः कलाकाधायदूतः कुरुशतनिपनोत्सानि यालयातः कैनास्पासिंहनादप्रतिरसितमुखोदुंदुभिस्ताडितोयम् भेरीशतसहस्राणिहक्काशतशतानिचएकंदायनहन्यन्तैकोणपात:सर ·ध्यतेअप्रहिवामदामप्रबंधत्वात् प्रर्वधवाभिनेयत्वान्नतथा किन्तुवक्ताभीमसेनति तदीचित्पादुद्दामावादयः कचिहासाचित्पात् थारोकव्याकीर्णरकुटुतनिशितगरणदीव्यत्तरसज्याधोपसुब्धकण्ठारवरवचकितव्यस्तमातंगपूयम् खड्व्यालूनखड्तुमुलकल बलप्रान्तमच्छकुन्तैभलवस्ताच्छमलवन विमृगयाकर्मतेनप्रतेने अत्रहिवाच्यस्पसर्वप्राणिविप्लवात्मकमृगययारक्तपात्वात्त ५ कचित्तवेधौचित्यातायातकादम्वादीङ्गारेपिनमसणवातिदिक्॥सर्वसाधारणदोषमाहगृहीतमुक्तकोनेष्टोहरचाण नरोक्ता मात्राभेदाप्पतः मायः पदोप्पेषभुभावहः एकस्पपदस्पशेषेयोवर्ण: सोपरस्पायेनदीयते यथापनाककलाहकाररेफचकारा जोसुतरम्पयागप्रवाहहरितार्वविधाहरसिततचा स्फूर्जत्वाचचयाभूमिभूयःपुण्यैरवाप्पते मानाभेदेपिस्वल्पादोष नाककादम्बि नी पदेवेणनदोषः किन्तुगुण:यभागबन्दामहेमहेशानदत्यादी अन्यदप्पाह रलयोचचवर्णस्पशैथिल्पायेवभूरितारेफलकारचवर्ग मभूयस्पेशैपिल्पहेतुतयारसंहानिकरमित्यर्थः संघौवर्णदोषमाहारसहास्तादतिहृद्येनमशरहा हाहकारश्चछचतयशराशक्का गरधरोपायभूपसंयोग: तात्तकारात् कातककारात् अपराभयोवर्तिनः अतिहद्ययोः शृंगारहास्ययोःरसयोषापभवन्ति शब्द ·३५ हस्यान्वयवेधविधिता अस्पतुतस्मिन्नपिरसहानिरितिविशेषः अनैकान्तिकवाधयोरिवानुमिती अतदिलेतदितिरहस्सम् भू अवर्णनीयागःकायादिपदे तिमेवान्पथाकारमक्षराणिकियन्त्पपि काव्यालंकारविद्याभ्यासडोदनिरसूत्रपत् उपक्रमोदोषगुणा यवर्णकः संप्रदायःकयेस्तस्पस्वमीमप्पवित्रमः अष्टारलानिदीप्तानिसत्पलेकारशेखर चत्वार स्पुरलकारसंप्रदायमरीच समर्महीपरमिंस्तुपचकेस्थलयामामकीनारुतिमिमहेषतोदूषयन्तिये काव्यवार्तानजानन्तितेनूनपाशुलाःस्मृताः अस्तेयद्यपि पूर्वपरितकतयार वसंख्यावतामानन्दायतथापिकेशवकवाचानियेगुम्फना व्याख्यासाष्टवशब्दलायवमिथःसवन्धपूर्वीपरप्रत्य प्रतिवनिर्मलगुणः कुत्रापतोलस्पताम् तनोटमति:प्रशस्तकवितावल्लीवसन्तोत्सवः कोप्पव्याकरणप्रपंचचतुरोऽलङ्कारपा रजमगमत्केशवमिममतगुणाबासनियुज्यसपंचक्रेशऋसमप्रवन्धममलमाणिकाचन्दौनपःपइतिश्रीमन्महाराजमाणिकाचन्द्र कारितकशवमिभक्तोलंकारशस्वरेवियामरस्लम्। शल्पागोकुलचन्द्रस्यश्रीमन्नालालशर्मणायलामुद्रामपंप्रापिशिलावर्णःसुगधित: कमहिजबरकमलहियाकाणगणेशूगर्मणागवित्तीयम्मानमंदिरसन्निधौवाराणसीसंस्कृतपत्रालयलङ्कारशेखरायोऽयप्रन्यामुद्रित:संवतरिय (सुदीप ·पत्रापति प्रद लाचरण I wro nid नपर्शसाईननिंदा.. बलसणावतरण अलंकारशेखरसूचीप्रारम्पते?- पत्र पट्टि प्रकरणं पत्रापनि प्रकरण मतांतरणलक्षण. काव्यस्वरूपातरम २१काव्यप्रयोजनम्। ६रीतिलक्षणं. सरस्वतीकंठाभरणातलक्षणं. उक्तिविभाग: प्ररत्तोपयिकंफलम् मुद्राविभागः. प्रयोजनातराणि. रतिविभाग....... कारणवर्णनम्. ३४ शक्तिलसणं भाषाविभागः ३२ लक्षणालक्षणं गद्यलक्षणं व्यंजनालसर्ण. काव्यादर्शमतेनविभाग: शकवार्थव्यंजकता.... प्रथममरीचिः लक्ष्पार्यस्पयंनकता. ३ सभराताम् प्रकाशकारलक्षण ، س ه س ه عمر ، २ ·अ-शे-सू ३६ ७ प्रकरणं व्यश्यार्थस्यव्यंजकता उत्तमकाबलसणं.. मुध्यमकायलसर्ण अधमकाव्यलसणं हितीयमरीचिः दोषसामान्यलक्षणं पोप्रा कष्ट पत्र पति प्रकरण व्यर्थ . अश्लील १ तद्भेदाः ६३अप्रयुक्त असाधु.. ७२अवाचक. ३त्तीयमरीचिः वाकादोषाः न्यून.... विसंधिः wwwww/40/99999 F299999929॥ पत्र पनि प्रकरण व्याकीर्ण समाप्तपुनराप्त.. भग्नक्रम. १] भग्नयति २| भग्नछंदः वाक्यगर्भ अरीतिमत्.. ६ अविमष्टविधेपाशं ७ समुदायार्थवर्जित ८ विरुक्ष्मतिर्कत Morn muv EN Y N N N N N N N N muv.WWorn .. संदिग् ·पत्र पनि १०२ १०४ १ प्रकरण असमर्थसमास चतुर्थमरीचिः.... अर्थदोषाः विर १० प्रकरण देवादिविरोधि- पंचममरीचि. अयगुणाः गुणविभागः शव्दगुणा तहिभागः संक्षेपः उदात्तत्व प्रसादत्व उक्तिः... पत्र पाई प्रकरण ९३ समाधि षष्ठमरीचिः १.२अर्थगुणाः १०४ तहिभागः ९.४ भाविकत्वं सुशव्दता १.६ पर्यायोक्तिः सुधर्मिता. अर्थगुणमरीचि.. १०१ वैशेषिकगुणा ... لم * عمر مر م م سم عروه . व्याहत.. खिन्न हीनोपर्म अधिकोपमं.. असहशेपम. ११५ ११ ·. अशेन्यू पत्र पनि ९३ १३ १३ १२ प्रकरण कष्टस्पादिषिता संदिग्धस्पादोषता अर्थस्सांदषिताः अशीलस्याहोषता अपतीतस्पादोषता अवाचकरसादोषत्वं...... न्यूनस्यादोषत्वं विसंध्यदोषत्व व्याकीर्णस्यालेषत्वं सम्मानपनगप्तस्पादोषत्त.. प्रकरण १ यतिभङ्ग-स्पादोषत्वे १९३ विरुद्धस्पादोषता. ११/४ विरसस्पादोषता ११/५ व्यर्थस्यादोषता. ११/७/वैशेषिकगुणमरीचिः १२/१/ अलंकारसामान्यलक्षणं. १२/२ तद्विशेषलक्षणं १२ शब्दालंकारविभागः १२ चित्रलक्षण... १२ वक्रोक्तिलसणं ormwww प्रकरण १२/१] अनुप्रासलक्षण १२|३| गूढलक्षणं... |१२|४| श्लेषलसणं प्रहेलिकालक्षण.. प्रश्नोत्तरलक्षणं. यमकलक्षणं १ शब्दालंकारमरीचिः | अपीलंकारविभागः उपमालसणं ४ा तद्भिाग ... WWorma 9. NM. २३ roor १४ १ १४|२.

·MCN पत्रपति फ्ना पति प्रकरण पत्राचा १४|३| उपमामरीचि: १५/२ रूपकमरीचिः १५ रूपकलक्षणं.. १५ उत्प्रेक्षालक्षण १५ १४/६|तहिभागः १५४ समासोक्तिलक्षण. १४ विरुद्धरूपकम्... ९५४ अपन्हतिलक्षण १४ समस्त ९५६ | समाहितलसणं 8 १४ अस्तं. १५६ स्वभावलमण १४ रुसकरूपकम्.... १५. विरोधविभाग:..... हे श्लिष्टरूपकम्.... १५ सारलक्षणं. १४५ लक्षणायारूपकातर्भावः५६ दीपकलक्षण १४ाई तहिभाग: सहोक्तिलक्षण शापमा नषिमो दापमा तापमा.. क्ययापमा. शयापमा नयमोपमा खापमा विनियोपमा .. प्रकरण पत्रपति अन्यदेशत्वलक्षण... विशेषोक्तिलक्षण. विभावनालक्षण.. व्यतिरेकस्यैतेधनंती आक्षेपस्पाप्यनंतीवः | १० अलंकाररत्न. सादृश्यप्रतियोग्यनुयो गिनी.. योषिदुपमानानि तत्तपमानानि १ २ ·है २० प्रकरण ३ कोपमानानि..... वाहोः लसाटोपमानानि १८५ करस्य पमानानि...... नरवानी चासोषमानानि..... १ स्तनस्स- १९५ रोमाल्पा: १६५ नाभ्या.......... वल्पा: देतानीine मध्यस्य जघनस्प..... वाख्याधुर्यम... नितम्बस्य......... पत्रपति प्रकरण ३ जति १६ चरणस्प १६ अंगुष्ठनखयोः १६ गमनस्स.. २० ४ कटाक्षस्स... २० ५ हासस्य दर्शनस्प. २. श्वासस्स नूपुरध्वने: २. ३ | वेण्या: पत्र पति प्रकरण धम्मिल्लस्प २१ २० सीमैतस्य. २१ २० जिहाचलस्स २१ २१ वपुर्गुणाः २१ २१ योषिर्णनमरीचिः २१ २१ ३ पुरुषवर्णन २१ ५ वाहो: ... २१ २१ वक्षसः २२ २१ हदीसंतस्वछतावर्णन २२. wor NMHAN Mor २२ RARMS wwwd عر ·प्रकरणं पत्रपति प्रकरण पत्रपति प्रकरण प्रसापापमानानि समानाोर्निभादिभिश्च २२ तहिभागः कापमानानि पंचायः ર २३ असन्निवंधन करवर्णन- २२०२ चोरी.. २३/२ सतोप्पनिबन्धनं. पादवर्णन.... अर्यायः २३ नियमनिवाहः गमनीपमाने वंशायः २३ नियममरीचि:... कप:कार्कश्यवर्णनं.. प्रकारांतरं २३६ वर्णनीयवस्तु रुपवर्णनमरीचि..... २२ वर्णकरत्न. २३ नृपवर्णन साहस्यप्रकारका:..... संप्रदायस्पसर्वापेक्षया देवीवर्णनं. वादिशामाश्य... २२|७|भ्यहि तत्वप्रतिपादन देशस्य- प्रतिमानायेश्व ग्रामस्य. NRNm wmanna NNN पत्रपति प्रकरण पत्र पट्टि २३||पुरस्स २५१ २४ सरितः २५ २४३सरसः २५ २४४ अधे २५ २४४ अरण्ये २५ २४ ६ एवमुघानादिवर्णनं. २५ २४ वर्णनीय्यमरीचिः.... २४ खेतादिनियमः.. २४ शोणस्य.. २४ धूसरस्य २६ २२.८ २३ ·IAN अशेम पत्रपति प्रकरण प्रकरण पत्रपति प्रकरण पत्र पति प्रकरण पत्र पति नीलस्स... साम्य २७ || रसविनाकाव्यस्पनि वरांगनालक्षणं.. शेणस्य. धर्मिधर्मवाचक २७४ श्रयोजनत्वप्रतिपादन एतहिभागः. फत्तस्या चित्राद्युपकारकमरीचि:२० रसलक्षणम् नायकलसणम्... धूसरस्य RR समस्यापूरणादिक २७६ तहिभागः तदिभागः. हरितस्स- प्रलोत्तर २७/टेगारविभाग: अनुकूललसणं शुक्लादिनियममरीचिः पदसमस्या संभोगलक्षण...... हैदक्षिणलक्षणम्.... ३. एकाद्यासहस्रनियमः। पूर्वस्मिन्नाद्ययोजनं २८ नायिकाविभाग:... शठलक्षणम् संस्ख्यानियममरीचिः.. ४ प्रकारांतरं. अनूढालक्षणं. २४ घटलक्षणम् कधिप्रकर्षवाजवर्णनम् कविसामर्थरत्न... R|३|स्वकीयालक्षणम्. २४ | विप्रलभलक्षण..... गतागतं... २७५ रसनिरूपणम् .. २६/३ परकीयालक्षणम् .... २६४ तहिभागः ३.३ ·८ प्रकरण पूर्वानुरागलक्षणं मानलसणं.. प्रवासलसणं करुपलसण देवरति.. मुने पुनस्प. नृपस्य.. पत्र पति प्रकरणं पत्र पति प्रकरण पत्रपत्रि प्रकरण पत्र पनि तहिभागः ३० स्थापीलक्षण रसदोषा:. ३.६ करुणालक्षण- ३१/१ विशेषालसण ३२ ५ व्यभिचारिणस्वशब्द ३.७ रौद्रलक्षणम् . ३९३ विभावविभाग: ३२८वाच्य- ३३ ३. वीरलक्षण उद्दीपनविभावः.... स्थापिनः ३३ ३.३ भयानकलसणं ३१७ | आलंबनलक्षण ३२ रसस्प. ३० ४ बीभत्सलसण- १ अनुभावः..... ३२/१ अनुभावस्पकष्टकल्स ३०५ अतलसणे. ३१/३ सात्विकलक्षणं ३२२ ना. ईशातलक्षणः ३१ व्यभिचारिभावलसणे ३२/३ विभावस्प ७ रसानांअविरोधविरोधी ३१ तहिभागः ३२३ प्रतिकूलविभावग्रहः ३३ ८ स्थायीभावविभाग: ३२/२ | रसमरीचि ३२८व्यक्तिविपर्ययः... ३३ WWW Suyur ३३ ३ ३३ ३३ Impmcom हासलक्षणम्.

·अशेस
४.
प्रकरण
अनौचितौदोष.
अन्येनाचित्पहेतव
रसदोषमरीचिः
रसभेदेनगतिभेदः.....
क्वचिददोषता
वीचित्पात
वायाचित्पात्.
प्रर्वधीचित्पात्..
सर्वसाधारणदोषः .....
सधौवर्णदोषः
पत्र पहि प्रकरण
पत्र पनि
३४.४ ग्रंथोपसंहारः
३५२
३४ ८ इत्पलकारशेरवरसूची
३४|१ समाप्ताः
३४२
३४७
३४८
३५४
३५४

·No text on this page.

·S
इत्यलङ्कारशेखरःसमाप्तः
556

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.