Charan Sahitya Shodh Sansthan, Ajmer

Kabirat Ramayan

Tulsi Das Ji · 2010/06

PDF Proofread

Front matter

No text on this page.

1
॥ श्री॥
तुलसीदासकृत
कवित्तरामायण.
यह पुस्तक
सुजनलोकौंकेवास्ते
मुंबई में
हरिप्रसाद भगीरथने
जगदीश्वर छापखानेमें छ०
ता० १ माहे मार्च सन१८९०
१
।

No text on this page.

श्रीः
अथ
तुलसीदासकृतकबित्तरामायण.
सवैया.
अवधेसकेदारसबेरे गईसुतगोदभूपतिलै निकसे।
अवलोकिहीं सोचबिमोचन कोठगिसीरहिजोनठगे
धिकसे ॥ तुलसीमनरंजनरंजितजंजननैनसुखंजन
नातकसे ॥ सजनीससिमेंसममीलउौनवनीलस
रोरुहसेबिकसे ॥ १॥ पगनूपुरऔपहुंचीकरकंजनि
मंजुबनीमनिमालहिये ॥ नवनीलकलेवरपीतउगा
उलकैपुलकैनृपगोदलिये ॥अरबिंदसोआननरूपम
रंदअनंदितलोचन_गपिये ॥ मनमानाबौऐसो
बालकज्यौंतुलसीजगमेंफलकौनजिये ॥२॥ तन
कीदुतिस्यामसरोरुहलोचनकंजकीमंजुलताइहरै ॥

. + my . १ - प हिं कवित्तरामायण वालकांड अतिसुंदरसोभितधूरिमरेछविचरिअनंगकीदुरिधरै॥ दमकैदतियांतिदामिनिजाँकिलकलवालविनोद करें ॥ अवधेसकेवालकचारिसदांतुलसीमनमंदिरमें विहरे ॥ ३ ॥ कवहूंससिमागतारिकरेकवहूंप तिविवनिहारिडर ॥ कवडूंकरतालवजाइकेनाचत मानुसबैमनमोदभरें। कबहुंरिसिआइरहेहटिकैपनि लेतसोईजेहिलागगर। अवधेसकेवालकचारिसदातु लसीमनमंदिर विहगावरदंतकीपंगतिकुंदकाली जयसवरपल्लवखोलनकी ॥ चपलाचमकैघनबीच जुगैठविमोतिनमालअमोलनकी ॥ धुंधुरारिलटें लटकमसऊपरकुंडल्लोलकपोलनकी ॥ नवछाव रपानरतुलसीदलिजाउललाईनवोलनकी ॥५॥ पलंगनिमंजुवनीपनही धनुहीसरपंकजपानिलि ये ॥ लरिकासंगखेलतडोलतहसरजूतटचौहत हार्गय ॥ तुलसीऐसेवालकसेनहिनेहकहाजप जांगममाधिकिये ॥ नखेखरसूकरस्वानसमानक

हिं कवित्तरामायण बालकांड १
होजगमफलकौनजिये ॥ ६ ॥ सरजूबरतीरहिं
तीरफिरघुबीरसखाअरुबीरसबै ॥ धनुहींकरती
रनिषंगकसैकटिपीतदुकूलनबीनफबै ॥ तुलसी
तेहिौसरलाबनितादसचारिनौतीनएकिससबै॥ म
तिभारतपंगुअईजोनिहारिबिचारिफिरिउपमानफबै
॥ ७॥ ॥ घनाक्षरी॥॥ छोनीमेकेछोनीपतिछा
जैजिन्हैछत्रछायाछोनीछानीछाएछितिआएनिमिरा
जके ॥ प्रबलप्रचंडबरिबंडबरबेषबपुपरिवेकोबोले
देहीबरकाजके ॥ बोलेबंदिविरुदबजाईबरबाजनेऊ
बाजेबाजेबीरबाहुधुनतसमाजके ॥ तुलसीमुदित
मनपुरनरनारिजेतेबारबारहरैमुखऔधमृगराजके ॥
॥८॥सीयकेस्वयंवरसमाजजहांराजनिकोराजनि
केराजामहाराजाजानौनामको ॥ पवनपुरंदरकृसा
नुभानुधनदसेगुनकेनिवानरूपधामसोमकामको ।
बानबलवानजातुधानपतिसारिखेसरजिन्हगुमान
सदासलिमसंग्रामको ॥ तहांदसरथकोसमर्थनाथतु

A N 4hAindi-Mar- + । हिं कवित्तरामायण बालकांड: लसीकेचपरिचढायोचापचंद्रमाललामको ॥९॥ मयनमहनपुरदहनगहनजानिआनिकैसवैकोसारच नुपगढायो । जनकसदसिजेतेभलेभलेभूमिपाल कीएबलहीनवलआपनोवढायोहै ॥ कुलिसकठोर कूर्मपीठितेकठिनअतिहठिनपिनाककाहूचपरिचा याहे ॥ तुलसीसोरामकेसरोजपानिपरसतहीटूट्यो मानोवारेतेपुरारिहिंपढायोहै ॥ १०॥ छपै।।डिगति उवींअतिगुवर्णसर्वपवैसमुद्रसर ॥ व्यालवधिरतेहिका लविकलदिगपालचराचर ॥ दिगगयंदलरखरतपर तदसकंधमुखभर ॥ सुरविमानहिमभानुयानिसंघ टितपरस्पर ॥ चौकेविरंचिसंकरसहितकोलकम जहिकलमल्यौ ॥ ब्रह्मंडखंडकीधोंचंडधुनिजबहि गमसिवधनुदल्यौ ॥ ११॥ ॥ घनाक्षरी ॥ ॥ लोचनाभिरामघनस्यामरामरूपसिसु सखीकहैस मीमोंतूप्रेमपयपालिरी ॥ वालकनुपालजूकेख्या लहीपिनाकतोयोमंडलीकमंडलीप्रतापदापदालि । - . द M . -year---

हिं कबित्तरामायण बालकांड १.
री॥ जनककोसियाकोहमारोतुलसीकोसबकोभाव
तोव्हैहैमैंजोकबैकालिरी ॥ कौसलाकीकोखिपरतो
षितनपरिबारियेरीरायदसरथकीबलायलीजेआलि
री॥ १२॥ दूबदधिरोचनाकनकथारभरिभरिार
तिसंवारिबरनारिचलीगावतीलीन्हेजयमालकरकं
जसोहैंजानकीकेपहिरावोराघोजीकोंसखियसिखाव
ती ॥ तुलसीमुदितमनजनकनगरजनऊकतीऊरोखे
लागीसोभारानोंपावतीं ॥ मानहुंचकोरीचारुबैठी
निजनिजनीडचंदकीकिरिनिपीपलकोनलावती ॥
॥ १३॥नगरनिसानबरबाजैव्योमदुंदुभीबिमानच
ढिगानकैकैसुरनारिनाचहीं ॥ जयतिजयतिहूंपुरजन
मालरामउरबरबँसुमनसुररूरेरूपराचहीं॥जनकको
पनजयोसबकोभावतोभयोतुलसीमुदितरोमरोममो
दमाचहीं ॥सांवरोकिसोरगोरीसोभापरतनतोरिजो
रिजियौजुगजुगजुवतिजनजाचहीं ॥ १४॥ भलेप
कहतमलेसबद्धिसभूपनिसोलोकलखिबोलिएपुनीति
1

--
--
६
हिं कवित्तरामायण बालकांड १
रीतिमारखी ॥ जगदंवाजानकीजगतपितुराममद्रजा
निजियजोहोजोलगेनमुहकारखी ॥ देखेहअनेकव्या
हसुनेहपुरनवेदबूझहैसुजानसाधुनरनारिपारखी ॥
ऐसेसमसमधीसभाजनविराजमान नामसेनबरदुल
हिनसीयसारखी ॥ १५॥ वानीविधिगौरीहरिसेस
हूंगनेसकहीसहीभरीलोमसभुर्बुडिबहुबारिखो॥चा
रिदसभुवननिहारिनरनारिसवनारदसोपरदाननारद
मोपारिखो ॥ तिन्हकहीजगसोजगमगातिजोरीएक
दृजीकोकहैयाकोसुनयाचखचारिखो ॥रमारमारम
नसुजानहनुमानिकहीसीयसीनतीय नपुरुषरामसा
रिसो॥१६॥ ॥ सवैया ॥ ॥ दूलहश्रीरघुनाथ
वनदुलहीसियसुंदरमंदिरमांही गावतिगीतसबैमि
लिमुंदरिवेदजुबाजुरिविप्रपढाहीं॥ रामकोरुपनिहा
गतिजानकीकंकनकेनमकीपरछांहीं ॥ यातेसवैसुधि
भूलिगईकरटेकिरहीपलटारतिनाहीं ॥१७॥ ॥घ
नाक्षरी॥ ॥भूपमंडलीप्रचंडचंडीसकोदंडखनौचंड

। - हिं कबित्तरामायण बालकांड १ बाहुदंडजाकोताहीसोकहतहौँ। कठिनकुठारधारध विकीधीरताहिबीरताबिदितताकीदेखिऐचहतहाँ।। तुलसीसमाजराजतजि सोबिराजेआजुगाज्यौमृगरा जगजराजज्यौं । गहतुहाछोनीमैनछांब्यौछप्यौ छोनिपकोछोनाछोटोछोनिपानवाकौंबिरुदबहतु हाँ॥१८॥ निपटनिडरिबोलेबचनकुठारसानिमानी त्रासोनिपनमानौमौनतागही ॥ रोषेमांखेलखन अकनिअनसोंहीबातेतुलसीबिनीतबानीबिहंसि ऐ सीकही।सुजसतिहारेभरेभुवननिभृगुनाथप्रगटप्रता पआपकह्योसोसबैसही ॥ व्यौसोनजुरैगोसरासन महेसजूकोरावरीपिनाकमैंसरीकताकहारही ॥१९॥ सवैया॥ ॥गर्भकेअंर्भककाटनकोपटुधारकुठारकरा लहैजाको ॥सोईहौंबूझतराजसाधनकैदलिहोदरि हौंबलताको लघुआननउत्तरदेतबडेलरिहैमरिहैक रिहैकछुसाको गोरोगरूरगुमानभन्यौकहीकौसिक छोटोसोढोटोहैकाको ॥२०॥॥ घनाक्षरी ॥ ॥ .

८
हिं० कवित्तरामायण अयोध्याकांड २
मखराखिवेकेकाजराजमेरेसंगदयेदलेजातुधाननेजि
तआविबुधेसकेगौतमकीतीयतारीमेटेअघभूरिक्षा
गलाचनअतिथिभएजनकजनेसके ॥चंडबहुदंडवल
चंडीमकोदंढखंयोव्याहीजानकी जीतेनरेसदेसदेस
के ॥ सांवरेगोरेसरीरंधीरमहावीरदोऊनामरामलछ
मनकुमारकोसलेसके ॥२१॥ ॥सवैया॥ ॥ कालक
रालनपालनकेधनुभंगसुनेफरसालियेधाये लक्षम
नरामविलोकीसप्रेममहारिसिहाफिरिआंखिदिखाये
॥धीरसिरोमनिवीरवडेविनईविजईरघुनाथसोहाये।
लयकहीं गुनायकमोधनुसायकौंपिसुभायसि
पाये॥२२॥ माइतिवालकांड समाप्तः॥ ॥ अथअयो
ध्याकांडप्रारंभः॥ ॥ सवैया॥ ॥कीरकेकागरज्यों
नृपचीरविकृपनउप्पमअंगनिपाई ॥ औधतजीभ
गवासकेरुखज्यापंथकेसाथजोलोगलुगाई॥ संगसु
बंधुपुनीतप्रियामानोधर्मक्रियाधरिदेहसोहाई ॥रा
जिवलोचनरामचलेतजिवापकोराजवटाउकिनाई।

हिं कवित्तरामायण अयोध्या०२
॥२३॥ कागरकीरज्यौं भूषनचीरसरीरलस्यौतजिनी
रग्याकाई॥ मातुपिताप्रियलोगसबैसनमानिसुभा
सयसनेहसनगाई।संगसुभामिनिभाइभलोदिनदैज
नुऔधहुंतेपहुनाई ॥राजिवलोचनरामचलेतजिबा
पकोराजबटाउकीनाई॥ २४॥ ॥ घनाक्षरी॥
सिथिलसनेहकहैकौसिलासुमित्रासोंमलखीसवति
सखीभगिनीज्योंसेईहै।कहेमोहिमैयाकहौमनमैंया
भरतकीबलैयालैहों#यातेरीमैयांकेकईहै । तुलसी
सरलभायरघुरायमायमानीकायमनबानीनजानी
कीमतेईहै । बामबिधिमेरोसुखसिरीससुमनसमता
कोछलछुरीकोहकुलिसरैटेईहै ॥२५॥ कीजेकहाजी
जीजुसुमित्रापरिपायकहै तुलसीसहावैबिधिसोईस
हियतुहै ॥रावरेसुभायरामजन्महीतजानियतभरत
कीमातुकोकीवोसोचियतुहै |जाइराजघरख्याहिआ
ईराजघरमहाराजपूतपायेहूंनसुखलहियतुहै ॥ गेह
सुधागेहतेऊमृगईमलीनकियोताहूपरबाहुबिनुराहु

हिं कवित्तरामायण अयोध्या० २
गहियतुहै॥ २६॥ ॥ सवैया ॥ ॥जाकेनामज
नामिलसेखलकोटिअपारनदीभवबूडतकाढे ॥जोंसु
मिरेगिरिमेरुमिलकनहोतअजाखुरवारिधिवाः ॥तु
लसीजेहिकेपदपंकजतेप्रगटीतटनीजौहरैजघगाढे॥
तेप्रभुयासरितातरिवेकहमांगतनावकारारेव्हेठाढे ॥
॥२७॥ एहिघाटतेथोरिकरिअहैकटिलौंजलथाहदे
खाइहाँजू ॥ परसेपगधूरितरैतरनीवरनीघरक्यौंसमु
झाइहाजातुलसीअवलंबनऔरकछुलरिकाकेहिमां
तिजिनाइहाजू॥परिमारिएमोहिविनापगधोइहोना
थननाऊचनाइहौजू॥२८॥रावरोदोपनपायनकोपग
घूरिकोभृरिप्रभाउमहाहै।पाहनतेवनवाहनकाठको
कोमलहेजलखाइरहाहै ॥ पावनपायपखारिकैनाउ
चढाइहीआयसुहोतकहाहै॥तुलसीसुनिकेवठकेबर
बैननमहंसप्रभुजानकीओरहहाहै ॥२९॥घनाक्षरी॥
पातरिसहरिसकलसुतवारेवारेकेवटकीजातिकछु
वेदनपढाइहाँ॥सवपरिवारिमरेयाहीलागिराजाजी

हिं०कबित्तरामायण अयाध्या० २
होंदीनबित्तहीनकैसेदूसरीगढाइहौं।गौतमकीघरनी
ज्यौतरनीतरेगीमेरीप्रभुसोनिषादव्हैकै बादनबढाइ
हौं।तुलसीकेईसरामरावरेसोंसांचीकहाँबिनापगधो
एनाथनाउनचढाइहौं॥३०॥जिनकोपुनीतबारिसिर
सिबहैपुरारित्रिपथगामिनीजसुबेदकहैगाइकै ॥ जि
नकोजोगींद्रमुनिबंददेवदेहधरि करतबिबिधिजोगज
पमनलाइकै ॥ तुलसीजिनकीधूरिपरसिअहिल्या
तरीगौतमसिधरेगृहगौनोसोलेवाइकै ॥ तेईपाइपा
इकैचढाईनावधोएबिनुरख्खैहौंनपढ़ावनीकेव्हैहीन
हंसाइकै ॥ ३१ ॥ प्रभुरुखपाइकैबुलाएबालकष
रनिबंदिकैचरनचहूंसिबैठेघेरिधेरी ॥ छोटोसोकठौ
ता भरिआनिपानीगंगाजूको धोइपाइपियतपुनीत
वारिफेरिफेरि ॥ तुलसीसराहताकोआगसानुरागसु
रबरषैसुमनजयजयकटेरिटेरि ॥ विबुधसनेहसानी
बानीअसयानीसुनि हंसैराघो जानकीलषमनतनहे
रिहरि ॥३२॥ ॥ सवैया॥ ॥पुरतेंनिकसीर

१२ हिं० कवित्तरामायण अयोध्या. २
घुबीरवधूधरिधीरदयेमगमैंडगर्दै ॥ उलकीभरि
भालकनीजलकीपटसूखीगएमधुराधरवै ॥ फिरबू
झतिहचलनोबकितोपियपरनकुटीकरिहौंकितव्है।
तियकीलखि आतुरतापियकीअंखियांअतिचारुच
लिंजलच्चै ॥ ३३ ॥ जलकोगएलपमनहलरिका
परिखौपियछांहधरीकव्हैठाढे ॥ पॉछिपसेउबयारि
करोंजरुपायपखारिहाभूरिहौभूभुरिदाढे ॥ तुलसी
रघुवीरप्रियाश्रमजानिकैवैठिबिलंबसोंकंटककाढे॥
जानकीनाहकोनेहलख्योपुलकितनवारिबिलोचन
बाढे ॥३४॥ठाडेहेनवट्ठमडारगहैधनुकांधेवरेकरसा
यकलें ॥ विकटीभृकुटीबडडीअखियांअनमोलक
पोलनकीछविहै ॥ तुलसीऐसीमूरतिआनुहियेजद
डारुधीप्राननिछावरकै ॥ श्रमसीकरमांवरिदेहलसै
मानोरासिमहातमतारकमै ॥ ३५॥ ॥ घनाक्ष
री | जलजनयनजलजाननजटाहँसिरजौवनउमंग
अंगउदितउदारहे ॥ सांवरेगोरेकेवीचभामिनिसुदा

हिं. कबित्तरामायण अयोध्या० २ १३
मिनीसिमुनिपटधारेउरफूलनिकहारहैं ॥ करनिस
रासनसिलीमुखनिषंगकटिअतिहीअनूपकाहूभूपके
कुमारहैं ॥ तुलसीबिलोककैतिलोककेतिलकतीनि
रहेनरनारज्यौचितेरेचित्रसारहैं ॥३६ ॥ आगेसो
हैं सांवरेकुंबरगोरेपाछेकाछेआछेमुनिवेषधरेलाजत
अनंगहैं । वानबिसिखासनबसनबनहींकेकटिकसे
हैंबनाइनीकेराजतनिषंगहैं । साथनिसिनाथमुखी
पाथनाथनंदिनीसीतुलसीविलोकेचितलाइलेतसंग
हैं॥ आनंदउमगमनजोबनउमगतनरूपकेउमगत
गअंगहैं ॥३७॥ सुंदरबनसरसीरुहसोहाएवैनमंजु
लप्रसुनमाथेमुकुटजटनिके ॥ असनिसरासनलस
तसुचिसरकरतूनकटिमुनिपटलूटकपटनिके ॥ ना
रिसुकुमारिसंगजाके अंगउवटिकैबिधिबिरचैवस्थ
- बिटयुच्छटनिके॥ गोरेकोबरनदेखेसोनोनसलोनो
लागेसावरेबिलोकेगर्वघटघटनिके ॥ ३८॥ बल
कलबसनधनुबानपानितूनकटिरूपकेनिधानघनदा

१४ हिं० कविचरामायण अयोध्या०२
मिनीवरनहै ॥ तुलसीसुतीयसंगसहजसोहाएजंग
नवलकमलहूतेकोमलचरनहैं ॥ औरसोवसंतऔर
रतिपतिमूरतिविलोकेतनमनकहरनहें ॥ तापसबेरे
वेंवनाएपथिकपंथेसोहाएचलेलोकलोचननिसुफल
करनह ॥ ३९॥ ॥ सवैया ॥ ॥ बनिताबनी
स्यामलगोरकोवीचविलोकहुरीसखीमोहिसीव्है ।
मगजोगनकोनलक्यौंचलिहैं सकुचातिमहीपदपंक
जछै ॥ तुलसीसुनिग्रामवधूविथकीपुलकीतनगौ
चनचे ॥ सवभांतिमनोहरमोहनरूपअनूपपके
बालकदै ॥४०॥ सांवरेगोरेसलोनेसुभायमनोह
रतातजिमैनलियोह ॥ वालकमानिषंगकसेसिरसो
हैजटामुनिवेषकियोहै ॥ संगलिएविधुदैनीवधूरति
कोजेहिरंचकल्पदियोहै ॥ पायनतोपनहीनपया
देहिक्योंचलिहें ॥ ४१ ॥ रानीमजानीअयानीम
हापविपाहिनहूतेकठोरहियोहै ॥ राजहुकाजअका
जनजान्यौकोतियकोजेहिकानकियोहै । ऐसीम

. हिं कवित्तरामायण अयोध्या० २ १५ नोहरमूरतिएबिछरेकैसेप्रीतमलोगजियोह ॥४२॥ आखिनमेंसखिराखिवेजोग इन्हकिमिकैवनवासादि योहै ॥ सीमजटाउरबाहुबिसालबिलोचनलालति रीच्छीसीभौहैं ॥ तूनसरासनबानधरेतुलसीवनमा रगमेसुठिसोहैं ॥ सादरवारहिवारमुभायचिंतनुम स्यौहमरोमनमोहैं ॥ पूंछतिग्रामवधूसियसीकही सांवरोसोसखिरावरोकोहैं ॥ ४३ ॥ सुनिमुंदरवानि सुधारससानिसयानिहैजानकीजनिभली ॥ तिरछे करिनैनदेखैनतिरैसमुदाइकछमुसुकाइचली॥ तुल सीतेहिऔसरसोहँसवैलवलोकतिलोचनलाहुजली अनुरागतडागभानुउदैविकसीमानोमंजुलकंज कली ॥४४॥ धरिधीरकहँचलुटेखियजाइजहांस जनीरजनीरहिहैं । कहिलैजगपोचनमोक्छफललो चनआपनतीलहिह ॥ सुखपाइकानमुनेवतिया कलआपुसमैकछुपैकहिलै ॥ तुरसीअतिप्रेमलगो पलकेपुलकीलखिरामहिएमहिलै ॥४५॥ पद - -- r MAIT

१६ हिं. कवित्तरामायण अयोध्या० २
कोमलस्यामलगौरकलेवरराजतकोटिमनोजलजए
करवानसरासनसीसजदासरसीरहलोचनसोनसो
हाए ॥ जिनदेखेसखीसबभावहुतेतुलसीतिनतोमन
फेरिनपाए ॥ एहिमारगआजुकिसोरखधूबिधुबैनिस
मेतसुभायसिधाए ॥४६॥ मुखपंकजकंजबिलोचन
मंजुमनोजसरासनसीबनिभो ।कमनीयकलेवरको
मलस्यामलगौरकिसोरजटासिरसोहैं॥तुलसीकटि
तूनघरेवनुवानअचानकदृष्टिपरीतिरछोहैं।केहिभां
तिकहौसजनीतोहिसोंमृदुमूरतिदैनिवसीमनमोहैं ।
॥४७॥प्रेमसोपिछेतिरीछेप्रियाहिचितैचितुदैचलैचि
तचोरै ।। स्यासरीरपसेउलसैहुलसैतुलसीछबिसोम
नमोरै॥ लोचनलोलचलैभृकुटीकलकामकमानन
सोतनतोरै॥ राजतरामकुरंगकेसंगनिषंगकसेधनुसो
सरजोरै ॥४८॥ सरचारिकचारुबनाइकसेकटिपानि
सरासनसायकलै ॥वनखेलतरामफिरमृगयातुलसी
छविसोवरनैकिमिकै ॥ औलोकिअलौकिकरूपम

हिं० कबित्तरामायण किष्किधा०४. १७. निसिलीमुखपंचधरेरतिनायकहै ॥४९॥बिंधकेबा सीउदासीतपोव्रतधारीमहाबिनुनरिदुखारे॥ गौतम तीयतरीतुलसीसोकथासुनिमेमुनिद्वंदसुखारेव्हेहैंसि लासबचंदमुखीपरसेपदमंजुलकंजतिहारे ॥कीह्नी भलीरघुनायकजूकरुनाकरिकाननकोपगधारे॥५० ॥इत्ययोध्याकांडःसमाप्त अथअरण्यकांडप्रारंभः॥ सवैया ॥ पंचवटींबरपरनकुटीतरबैठेहैरामसुभाय सोहाए ॥ सौहँप्रियाप्रियबंधुलसैतुलसीसबअंगध नेछबिछाये ॥ देखिमृगामृगनैनिकहे प्रियबैनतेपी तमकेमनभाए ॥ हेमकुरंगकेसंगसरासनसायकलैर घुनायकधाए ॥५१॥ ॥ इत्यरएयकांडः समा तः ॥ अथकिष्किंधाकांडं ॥ ॥घनाक्षरी॥ ॥ जबजंगदादिनकीमतिगतिमंदभईपवनकेपूतकोनकु दिवेकोबुलगो ॥ साहसीव्हैसैलपरसहसासिकिलि आइचितवतचहूंओरऔरनिकोकलुगो ॥ तुलसीर सातलकोनिकसिसलिलआयोकोलकलमल्यौअहि . २ १८ हिं. कबित्तरामायण सुं० ५ कमठकोवळुगो ॥ चारिहूंचरनकेचपेटचापेचिपटि गोउचकेउचकिचारिजंगुलअचलुगो ॥ ५२ ॥ इ तिकिष्किंधाकांड समाप्तः ॥ अथसुंदरकांडम् ॥॥ घनाक्षरी ॥ वासवबरुनबिधिबनतेंसीहावनोदसान नकोकानननबसंतकोसिंगारसो ॥ समयपुरानेपा तपरतडरतवातपालतलालतरतिमारकोबिहारसो॥ देखेवरवापिकातडागबागकोबनावरागबसभोगगी पवनकुमारसो॥सोयकीदसाविलोकिबिटपअसोक तरतुलसीविलोक्यौँसोतिलोकसोकसारसो॥५३॥ मालीमेघमालवनपालविकरालभटनीकेसबकाल सौंचेसुधासारनीरके॥ मेघनादतेंदुलारोपानतेपिआ रोवागअतिअनुरागजियजातुधानधारक।तुलसीसो जानिसुनिसीयकोदरसपाइपैठोबाटिकाबजाइबलर घुवीरके॥ विद्यमानदेखतदसाननकोकाननसोतहस नहसकियेसाहसीसमीरके॥५४॥वसनबटोरिबोरि वोरिलतमीचरखोरिखोरिधाइआइबांधतलंगूरहै

है
१९
हिं कबितरामायणं सुं०.५
॥ तैसीकपिकौतुकीडेराटतीलेखातकैकैलातकेअघा
तसहैजीमैकहैकूरहै ॥ बालकिलकारीकैकैतारीदैदै
गारीदेतपाछेलागेबाजतनिसानटोलतूरहै ॥ बाल
धीबढनलागीठौरठौरदीन्हिआगीबिंधकीदबारिकै
धौंकोटिसतसूरहैं ॥ ५५ ॥ लाइलाइआगिभा
गेबालजालजहांतहांलघुव्हैनिबुकीगिरिभेरुतेर्बिसा
लौं ॥ कौतुकीकपीसकूदिकनककंगूराचब्यौराव
नभवनचढिठाढौतेहिकालौं ॥ तुलसीबिराज्यों
व्योमबालधीपसारीभारीधेखेहहरातअंटकालसोक
रालभौं। तेजकोनिधानमांनोकोटिककृसानभानुन
खबिकरालमुखतैसोरिसिलालभौं ॥५६॥ बाल
धीबिसालबिकरालज्वालजालमानोलंकलीलिवेको
कालरसनापसारीहैं। कैधौव्योमवीथिकाभरे हैंभरि
धूमकेतुबीरससबीरतरवारसीउधारीहैं।तुलसीसुरेस
चापकैधौदामिनीकलपकैधौंचलीमेहतेकृसानुसरि.
भारिहैं।।देखैजातुधानजातुधानीअकुलानीकहैकान
3

२०
हि कवित्तरामायण सुं० ५
नउजारयोअवनगरप्रजारीहै।५७॥ जहांतहांबुबुकि
विलोकिववकारीदेतजरतनिकेतधावोधावोलागि
आगिरे। कहांतातमातभ्रातभगिनीभामिनीभाभी
ढोटोछोटोछोहराअभागेभोडेआगिहाथीछोरोघो
राछोरोमहिपषभछोरोछोरीछोरोसोवेसीजगावोजा
गिजागिरे ॥ तुलसीविलोकिअकुलानीजातुधानीक
हीवारवारकटोपियकपिसोनलागिरे।। ५८॥देखि
ज्वालजालहाहाकारदसकंधसुनिकायौधरोधरोधा
येवीरवलवानहैं ॥ लियेसूलसेलपासपरिघप्रचंडदं
डभाजनसनीरधीरधरेधनुवानहैं ।। तुलसीसमिधसौं
जलंकयज्ञकुंडलखिजातुधानपुंगीफलजवतिलधान
है । ववासोलंगूलवलसूलप्रतिकूलहबस्वाहामहां
हांकिहांकिहुनेहनुमानहैं ॥ ५९॥ गाज्यौकपिगाज
ज्योविराजौज्वालजालजुतभाजेबीरधीरअकुलाइउ
ब्योरावनो॥ धावोधावोधरोसुनिधाएजातुधानधरि
चारिधाराग्लदैजलदग्यानसावनोलपटऊपटऊह

२१
हिं कबित्तरामायण सुं० ५
रानेहहरानेबातमहरानेभटपन्यौप्रबलपरावनौपट
कनिटकेलिपोलिसचिवचलेलैटेलिनाथलचलैगो
बसअभनयावनो ॥६०॥ बडोबिकरालवेषदेखि
सुनिसिंहनादडयौमेघनादसबिखादकहैरावनो ॥
बेगजितो मारुतप्रतापमार्तडकोटिकालहूंकरालता
बडाईजितोबावनो ॥ तुलसीसयानेजातुधानेपछि
तानेकहैंजाकोऐसोदूतसोसाहिबअबैआवनो ॥ का
हेकीकुसलरोषेरामबामदेवहूकीविषमबलीसौंबादि
बेरकोबढावनो.॥६१॥ पानीपानीपानीसबरानी
अकिलानीकर्बोजातहैंपरानीगतजाहँगजचालिहैं ।
बसनबिसारेमनिभूषनसंभारतनआननसुखोनकहैं
क्याहोकोउपालिहैं । तुलसीमंदोवैमीजहाथधुनि
माथकहैकाहूकानकियोनमेंकेतोकटोकालिहैबापुरे
बिभीषनपुकारिबारबारकडोबानरबडिवालाइघने
घरपालिहै॥६२॥काननउजान्यौउतोउजा-यौनबि
गायोकछुवानरबिचारोबांधिआनोहटिआरसों ॥
-

२२
हिं कवित्तरामायण सुं०५
निपटनिडरदेखिकाहूनलख्यौविसेपिदीह्नयौनछडा
इकहिकुलकेकुठारसों॥छोटेऔबडेरेमेरेपूतउअनेरेस
वसांपनिसोखेलेमैलेंगरेछुराधारसों ॥तुलसीमंदोवै
रोइरोइकैविगोवैआपुवारवारकहोमपुकारिदाढीजा
रसों ६३रानीअकुलानीसवडाढतपरानीजाहिसन
विलोकिवेपकेसरीकुमारको॥ मीजिमीजिहाथधुनि
माथदसमातियतुलसीतिलोनभयोबाहिरअगार
को॥सवजसवावडाटैमनकाढेतॆनकाटेजियकीपरी
संभारसहनभंडारको ॥ खीझतिमंदोबसविषाददेखि
मेघनादवयोलुनियतसबयाहिदाढीजारको६४राव
नकीरानीजातुधानीविलखानीकहैहाहाकोझकहैबी
सबाहुदसमाथसौ ॥ काहेमेघनादकाहेकाहेरेमहोदर
तूधीरजनदेतलाइतक्यों नहाथों ॥काहेअतिका
यकाहेकाहेरेअकंपनअभागेतीयत्यागेभोंडेभागेजात
साथसों । तुलसीवढाईबादसालतविसारबैरयाही
वलवलसोंविरोधरघुनाथसों ॥६५॥ हादबाटको

हिं. कबित्तरामायण सुं० ५
टओटअटनअगारपौरखोरिखोरिदौरिदौरिदीन्ही
तिआगिहै।आरतपुकारतसंभारतनकोझकाहूव्याकु
लजहांसोतहांलोकचलैभागिहै बालधीफिरावैबा-
बारझहरावैझरैबूंदीयासीलंकपतिलाइपागिहै ॥तुल
सीबिलोकिअकुलानीजातुधानीकहैचित्रहूंकेकपि
सोनिसाचरनलागिहै६६लागिलागिआगिभागिमा
गिचले जहांतहांधीयकोनमायबापपूतनसंभारहीं।
छूटेबारबसनउघारेधूमधुंदअंधकहैंबारेबूदेबारिवानि
वारवारहीं॥ हयहिहिलातआगेजातघहरीतगजमा
रिभीरटेलिपेलि दिखौंदिडारहीं॥ नामलैचिलात
विललातअकुलातअतितातताततौंसियतझौंसियत
झारहीं ॥६७॥ लपटकरालज्वालजालमालदह
दिसिधूमअकुलानेपहिचानें कौनकाहिरे ॥ पानीक
ललातबिललातजरेगातजातपरमाइमालजातभात
तूंनिबाहिरे ॥ प्रियानूपराहिनाथनाथतूंपराहिबाए
बापतूंपराहिपूतपूततूंपराहिरे ॥ तुलसीबिलोमि
A

हिं कवित्तरामायण सुं०५
लोकव्याकुलवेहालकहैलेहिदससीसअबबीसचखु
चाहिरे ॥ ६८॥ वीथिकाबजारप्रतिअटनिअगा
प्रतिपवरिपगारप्रतिवानरविलोकिए ॥ अर्द्धउई
वानरविदिसिदिसिवानर,मनोरह्योहारिवानरति
लोकिए ॥ मूंदेआंखिहिएमेंउघारेआंखिआगेठाटो
घाइजाइजहांतहांऔरकोऊकोकिए । लेहुअवलेहु
तवकोऊनसिरवावोमानौसोइसतराइजाइजाहिरो
किए ॥ ६९ ॥ एककरैधौजएककहैकाढोसौंजएक
ऑजिपानीपकिकहवैनतनतनावनो ॥ एकपरे
गाढेएकडाढतहिकाढेएकदेखतहँठाढेकहपांवैका
यावनो ॥ तुलसीकहतएकनीकहातलाएकपिअज
हूंनछोडेवालगालकोकोबजावनो ॥ धावरेबुझावरे
किपावरेजिआवरेऔर आगिलागीनवुझावैसिंधुसा
बनो ॥ ७० ॥ कोपिदसकंधतवप्रलयपयोदबोले
रावनरजाइधाइआएजूथजोरिकै । कह्योलंकपतिलं
कवरतवुतायौवेगिवानरबहाइमारीमाहबारिबोरि;

हिं. कबित्तरामायण सुं० ५ २५ क॥भलेनाथनाइमाथचलेपाथप्रदनाथबरमुसल धारबारबारघोरिकै ॥ जीवनतेजागीआगीचपरिचौ गुनीलागी तुलसीभरिभरिमेघभागेमुखमोरिकै ॥ ॥७१ ॥ इहांज्वालजरेजातव्हांगलानिगरेगातसू खेसकुचातसबकहतपुकारहैं ॥ जुगषटभानुदेखेम लयकसानुदेखे सेषमुखअनलबिलाकेबारबारहैं । तुलसीसुन्योनकानसलिलसीसमानअतिअतिरज किएकेसरीकृमारहैं ॥ बारिदवचनसुनिधुनेसीसस चिवह्नकहै दससीसईसबामताविकारहैं ॥७२॥ पावकपवनपानीमांतुहिमवानजमकाललोकपाल मेरेडरडावाडोलहैं ॥ साहिबमहेससदांसंकितरमेस मोहिमहातपसाहसबिरंचिलिएमोलहैं ॥ तुलसी तिलोकआजदूजोनविराजैराजबाजैबाजैराजनिकेबे टीबेटाओलहैं। कोहँईसनामबामबामहोतमोव्हा सनमालवानरावरेकेबावरेसेबोलहैं ॥ ७३ ॥ भूमि भूमिपालव्यालपालकपतालनाकपाल लोकपाल ,

हिं० कवित्तरामायण सुं ५
जेतेसुभटसमाजहैं ॥ कहैंमालवानजातुधानपति
रावरेकोमनहुअकाजआनऐसोकोनआजहैं ॥रामको
हपावकसमीरसीखासकीसईसवामताबिलोकुबान
रकेव्याजहैं । जारतपचारिफेरिफेरिसोनिसंघकलंक
जहांवाकोवीरेतोसोसूरसिरताजहैं ॥७४॥ पानपक
वानविधिनानाकैसंधानोसीधो विविधबिधानधान
वरतवरवारही॥ कनककिरीटकोटिपलंगपेटारेपीट
काढतकहारसबजरेभारभारहीं। प्रबलपावकबाढे
जहंकाढेतहंदाढेझपटलपटमरेभवनभंडारहीं ॥ तु
लसीअगारनपगारनवजारवचोहाथीहाथसारजरेपो
घोरसारहीं ॥७५॥ हाटबाटहाटकपघिलचलो
धीसोधनोकनककराहीलंकतलफततायसों॥ नाना
पकवानजातुधानबलवानसबपागिपागिदेरिकीह्नी
भलीभांतिभायसों ॥ पाहुनेकृसानुपवमानसोपरो
सोहनुमानसनमानिकैजेवाएचितचायसों। तुलसी
निहारिअरिनारिदैदेगारिकहेंबांवरेसुरारिरकीर्तेरा

हि. कबित्तरामायण सुं० ५ मरयसों ॥७६ ॥ रावनसोराजरोगबाढतबिराट उरदिनदिनबिकलसकलसुखरांक्सो ॥ नानाउप चारकरिहारेसुरसिद्धिमुनिहोतनबिसोकओतपावन मनाकसो॥ रामकीरजाइतेरसाइनीसमीरसूनिउत रिपयोधिपरसोधिसरवांकसो॥ जातुधानवुटपुटपा कजातरूप रतनजतनजारिकियोहैमृगांकसो॥७७॥ जारिवारिकैविधूमवारिधिबताइलूमनाइमाथोपग निमोठाढोकरजोरिकै ॥ मातुकृपाकीजैसहिदानदी जैसुनिसीयदीन्हीहैअसीसचारचूडामनिछोरिकै ॥ कहांकहौतातदेखेजातज्यौबिहातदिनबडीअवलंब हीसोचलेतुमतोरिकै ॥ तुलसीसनीरनैननेहसोसि थिलबैनबिकलबिलोकिकपिकहतनिहोरिक।।७८॥ दिवसछसातजातजानबेनमातुधरिधीरअरिअंतकी अवधीरहीथोरिकै वारिधिबंधाइसेतुऐहैभानुकुल केतसांनुजकुसलकपिकटकबटोरिकै ॥ बचनबिनी तकहिसीताकोप्रबोधकरितुलसीत्रिकूटचढिकहतड हिं कवित्तरामायण• सुं५ फोरिकै ॥ जैजैजानकीसदससीसकरिकेससीकपीस कूटयोवातजातवारिधिहलोरिकै ॥ ७९ ॥ सास सीसमीरसून नीरनिधिलंपिलखिलंकसिद्धपीठसि नागौहैमसानसो॥ तुलसीविलोकिमहासाहसप्रस नभईदेवीसीयसारिखिदियोहैवरदानसो ॥ बाटि काउजारिअछधारिमारिजारिगढमानुकुलभानुकोप तापभानुभानुसो ॥ करतविसोकलोककोकनदको ककपिहजामवंतआयोआयोहनुमानसो ॥ ८ ॥ गगननिहारिकिलकारिमारिसुनिहनुमानपहिचानि भएसानंदसचैतहैं॥ वूडतजहाजबाच्यौँपथिकसमा जमानोआजुजाएजानिसवअंकमालदेतहैं ॥ जैजै जानकीसजैजैलखनकपीसकहिक्दै कपिकौसुकीन टतरेतरेतहैं। अंगदमयंदनलनीलबलसीलमहाबा लधीफिरावैमुखनानागतिलेतहै। ८१ ॥ आयेहनु मानमानहेतुअंकमालदेतलेतपगरिएकचुंवतलंगूर हैं ॥ एकबुझैवारवारसीयसमाचारकहो पवनकुमा

-
हिं. कबित्तरामायण सुं० ५
रमोबिगतश्रममूलहैं । एकमुखेजानिआगेआनिकं
दुमूलफलएककूजैबाहुबलमूरतोरिफूलहैं ॥ एकक
हैंतुलसीसकलसिद्धिताकेजाकेकृपापाथनाथसीता
नाथसानकूल हैं ॥ ८२ ॥ सीयकोसनेहसीलकथा
तथालंककहैचलेजातचायसोसिरानेपथछनमें॥क
यौजुवराजबोलिबानरसमाजआजुखाहुफलसुनिप
लिपैठेमधुबनमें ॥ मारेबागबानतेपुकारतदिवानगे
उजारेबागअंगदादिखाएघायतनमें कहैकपिराज
करिआएकीसकाजमहाराजकीसपथमहामोदमेरेम
१ नमें ॥८३ ॥ नगरकुवरकोसुमरकीबराबरी बि
रंचिबुद्धिकोबिलासलंकनिर्मानभो ॥ ईसहिचढा
। एसीसबीसबाहुबीरतहां रावनसोराजाराजतेजको
निधानभो ॥ तुलसीबिलोककीसमृद्धिसौंजसंप
दासकेलिचाकिराखीरासिजागरजहानभो ॥ तीस
रेउपासबनबाससिंधुपाससीसमाजमहाराजजीकोए
कदिनदानभो ॥ ८४॥ ॥ इतिसुंदरकांडःसमा
-
am
.
4

३० हिं० कबित्तरामायण लं०६
प्सः॥ ॥ अथ लंकाकांडप्रारंभः॥ ॥घनाक्षरी ॥बडे
विकरालमालुवानरबिसालबडेतुलसीबडेपहारलैप
योधितोपि ॥ प्रवलप्रचंडबलबंडवाहुदंडखंडखंडि
मंडिमेदनीकोमंडलीकलीकलापिहैं।लंकदाहदेखेन
उछाहरह्योकाहूकोकहतसवसचिवपुकारिपावरोपि
हैं॥वांचिहेनपाछेतिपुरारिहूमुरारिहूकेकोहैरनरारि
कोजोकौशलेसकोपिह॥८५॥ त्रिजटाकहतिबारबा
र तुलसीखरीसीराघोबानएकहीसमुद्रसातोसोसो
खिहै । सकुलसंघारिजातुधानधारिजवुकादिजोगि
नीजमातिकालिकाकलापतोखिहै ॥ राजदैनिवाजि
बोवजाइकैविभीपनकोवजैगोव्योमबाजनेविवुधप्रे
मपोपिहाकौनदसकंधकौलमेवनादबापुरोकोकुंभक
कीटजवरामरनरोपिहै ॥८६॥ विनयसनेहसा
कहतिसियत्रिजटासोपाएकछुसमाचारआरजुसुवन
के ॥पायेजूवंधाएसेतुआयेउतरेभानुकुलकेतुआ
येदेखिदेखिदूतदारुनदुअनके ॥ वदनमलिनबल

हि कबित्तरामायण लं. ६
३१
ܐܶ
। हीनदीनदेखिमानोमिटेघटेतमीचरतिमिरभुवनके।
लोकपतिसोकसोकदेकपिको कनददंडवैरहेहैरघु
आदितउवनके ॥ ८७॥ झूल ॥ सुमुजमारी
चखरित्रिसिरदूषनबालीबधतजेहिदूसरोसरनसा
ध्यो॥ आनिपरभामबिधिबामतेहिरामसोसकतसं
ग्रामदसकेंधकांध्यो । समुझिंतुलसकपिकपिकर्मष
घरबैरुबिकलसुनिसकलपाथोधिबांध्यो ॥ बसतंग
ढवंकलंकेसनायकअछतलंकनहीखातकोउभातरां
ध्यो। ८८ ॥ सवैया॥ विश्वजयीभृगुनायकसेबिनु
हाथभएहनिहाथअजारीबातुलमातुलकीनसुनी
सिखकातुलसीकपिलंकनजारी॥अजहूंतेभलोरघुना
थमिलोफिरिबूझिहैकोगजकौनगजारी।कीर्तिबडीक
स्तूतिबडीजनवातबडीसोबडीइबजारी ॥८९॥ जब
पाहनभवनबाहनसेउतरेवनराजैजैरामरढे ॥तुलसी
लिएसैलिलासबसोहतसागरज्यौँबलबारिबढेकार
कोपकरैरघुवीरकीआयसुकौतुकहींगढकूदिचढे ॥च
4

૨૨ हिं कवित्तरामायण लं. ६
तुरंगचभूपलमेंदलिकैरनरावनराडकोहाडगढे ॥९०
घनाक्षरी ॥ ॥ विपुलविसालबिकरालकपिभालु
मानौकालवहुवेखधरेधाएकिएकरखा ॥ लिएसिला
सैलतोरितालऔतमालतोरितोपैतोयनिधिसुरकोस
माजहरखा ॥ गडेदिगकुंजरकमठकोलकलमलेडोले
धराधरधरखा ॥ तुलसीतमकिचलेराघोकीसपथकरें
कोकरैअटककपिकटकमरखा ॥९१॥ आयेसुक
सारनवोलाएतेकहनलागेपुलकिसरीरसैनाकरतफह
मही ॥ महावलीवानरविसालालुकालसेकराल,
रहेकहांसमाहिगेकहांमही॥हस्यौदसकंधरघुनाथको
प्रतापसुनितुलसीदुरावैमुखसुखतसहमही ॥रामके
विरोधबुरोविधिहरिहरुहूकोसवकोभलोहैराजाराम
केरहमही॥१२॥आयौआयौआयौसोइवानरबहोरि
भयोसोरचढूंओरलंकआयेजुवराजके।एककाढेसौंज
एकधाँजकरकहाव्हहपोचाईमहासोचसुभटसमाज
के ॥ गाज्यौकपिराजरघुराजकीसपथकरिमूंदेकान

-- ३३ हिं कबित्तरामायण लं०.६ 'जातुधानमानोगाजेगाजके ॥ सहमिसुखातबातजा तकीसुरतिकरिलवाज्यौंलुकाततुलसीझपेटेबाजक। ॥ ९३ ॥ दूखनबिराधखरसिराकबंधबंधेतालऊ करालबेधेकौतुकहैकालिको॥ एकहीबिसिखबसभ येवीरबांकुरेसोतोहूहैबिदितबलमहाबलीवालिको॥ तुलसीकहतहितमानतन नेकुसंकमेरोकहाजैहैफल पैहोतुकुचालिको ॥ वीरकरिकेसरीकुठारपानिमानि हारिरीकहाचलीबूटेतोसोगनेवालिको ॥ ९४ ॥ ॥ सवैया ॥ ॥ तोसोंकहोंदसकंधररेरघुनाथविरोध नकीजिएबौरे । बलिबलीखरदूखनऔरअनेकगिरे जेतेमीतेमेदौरे । एसीन्यहालाईतोहिकोनतोलैमि लुसीयचहैसुखजौरे ॥ रामकेरोसनराखिसकैतुल सीबिधिश्रीपतिसंकरसौरे ॥ ९५॥ तूंरजनीचरना थमहारघुनाथकेसेवककोजनहोहौं ॥ बलवानहैरखा नगलीअपनीतोहिलाजनगालबजावतसोहौं।बीस मुजादससीसहरौंनड प्रभुआयसुमंगतेजोहौं।खेतें . ३ -

३४
हिं कबित्तरामायण लं०६
मखेहरिज्योंगजराजदलों दलवालिकोबालकतोहौं
!! ९६॥ कौसलराजकेकाजहाँगाजुत्रिकूटउपारिलै
वारिधिवोरों ॥ महाभुजदंडअंडकटाहचपेटके
चोटचटाकदैफोरौं ॥ आयसुभुंगतेजौनड सबमी
जिसभासदश्रोणितखोरौं ॥ बालिकोवालकतौतुल
सीदसहूंमुखकेरनमेंरदतो ॥ ९७॥ अतिकोपसो
रोप्योहपाउसासवलंकससंकितसोरमचा ॥ तम
केघननादसेवीरपचारिकैहारिनिसाचरसैनपचान
टरेपगमेसहितेगरुमोसोमनोमहिसंगविरंचिरचा ॥
तुलमीमनसूरसरहातहजगवलसालिहैबालिबचा
।। ९८॥ ॥ घनाक्षरी ॥ ॥ रोप्यौपाउपैजेकेबिचा
रिम्धुवीरवललागेअटसिमिटिननेकुटसतुहै। तजि
धीरचरनीधनियरबसकतधराधरधीरभारसहनसक
तुहै। महावलीवालिकोदवतदलकतामितुलसीउ
छलिमिधुमेरुमसकतहै। कमठकठिनपीठघंटापरो
मंदरकोसोईआयोकामपैकरेजोकसकतुहै ॥ ९९ ॥

हिं कबित्तरामायण लं० ६ ३५ ॥ झूलना ॥ ॥कनकगिरिसुंगचढिदेखिमर्कटक टकबदतिमंदोदरीपरमभीता॥ सहसभुजमत्तगजरा जनरकेसरी परसुधरगर्बजेहिदेखिबीता ॥ दासतुल सीसमरसबलकौसलधनोख्यालहींबालिबलसालि जीता ॥ रेकंतनदंतगहिसरनश्रीरामकहिअजहूंए हिमांतिलैसौंपुसीता ॥ १०० ॥ रेनीचमारीचबि चलाइहतिताडिकाभंजिसिवचापसुखसबहिदीन्यौ ॥ सहसदसचारिखलसहितखरदूखनहिपठेजमधा ममोतैतऊनचीन्यौ ॥ मैंजोकहौंकतसुनुमंतभगवंत सोबिमुखव्हैबालिफलकौनलीन्यौबीसभुजसीस दसखीसगयेतबहिजबईसकेईससोबैरकीन्यौ ॥ १॥ बालिदलिकालिजलजानपपानकियेकंतभगवंततौ तुमनचीन्हे॥ बिपुलबिकरालभटालकपिकालसे संगतरुतुंगगिरिस्टंगलीन्हे ॥आइगेकौसलाधीसतुल सीसजेहिछत्रममसिमौनिदसदरिकीन्हे ॥ ईसकब सीसजनिरखीसकरुईससुनुअजहुकुलकुसलबैदेहिदी

हिं. कवित्तरामायण लं०६
न्हे ॥२॥जाकेसैनसमूहकपिकोनगनैअर्बुदैमहाबलि
वीरहनुमानजानी। लिहँदसदिसासीसपुनिडोलि
हेकोपिरघुनाथजववानतानी।बालिहूंगबंजियमांह
ऐसीकियामारिदहपट्टकायोजमकीधानीकहतिम
दोदरीसुनहिरावनमतोवेगिलेदेहिबैदेहिरानी॥शाग
हनउजारिपुरजारिसृतमारितबकुसलगौकीसबरैबीर
जाको ॥ दूसरोदूतपनसेपिकोप्यौसभाखर्बकियोस
कोगर्वथाको॥ दासतुलसीसमयबदतिमयनंदिनी
मंदमतिकंतसुनुमंतह्माको॥ तौलौमिलुबेगिनहिजो
लॉरनरोपमयोदासरथिवीरवीरुदैतबांको ॥४॥धना
क्षरी ॥ काननउजारिअच्छमारिधारिधूरिकीन्हीनग
रमजास्योसोविलोक्यौबलकीसको ॥ तुमॆविद्य
मानजातुधानमंडलीमेंकपिकोपिरोप्यौपाउसोप्रा
उतुलसीसको ॥ कंतसुनुमंतकुल अंतकियेअंतहानि
यतोकीजैहिएतेभरोसोभुजबीसको ॥ तोलौमिलुबे
गिजोलीचापनचढायोरामरोषिबानकाब्यौनलदैआ

R
हिं. कबित्तरामायण लं. ६ ३७
दससीसको ॥५॥ पबनकोपूतदेख्यौदूतबीरबांकु
रोजोबंकगढलंकसो ढकाढकेलिढाहिगो ॥ बालि
बलसालिकोसोकालिदापलिकोपीरोप्योपाउचप
रिचमूकोचाउचाहिगो ॥ सोइरघुनाथकपिसाथपा
थनाथबांधिआयोनाथभागेतेखिरिरखेहरवाहिगो।
तुलसीगरबतजि मिलिबेकोसाजसजिदेहिसियनतो
पियपायमालजाहिगो ॥६॥ उदधिअपाउतर
तहूंनलागीबारकेसरीकुमारसोअदंडकैसोडांडिगो ।
बाटिकाउजारिअच्छरच्छकनिमारिभटभारिंभारिरा
वरेकोचाउरसोकांडिगो ॥ तुलसीतिहारेबिद्यमा
नजुबराजआजुकोपिपाउरोप्यौसबछूछेकैछांडिगो॥
कहेकीनलाजपियाजहूंनआवेवाजसहितसमाजग
ढरांडकैसोभांडिगो ॥ ७ ॥ जाकेरोखदुसहत्रि
दोखदाह दूरिकीसन्हेपैअतनछत्रीखोजखोजतखल
कमें ॥ महिखमतीकोनाहुसाहसीसहसबाहुसमर
समर्थनाथहेरियैहलकमें ॥ सहितसमाजमहाराज

३८ हिं कबित्तरामायण लं. ६
सोजहांजराजवूडिगयोजाकेबलबारिधिछलकमें ॥
टूटतपिनाककेमनाकबामरामसेतेनाकबिनुभयेगु
नायकपलकमें ॥८॥ कीह्नीछोनीछत्रीबिनुछोनि
पछपनहारकठिनकुठारपानिवीरबानजानिकै ॥ पर
मकपालजोनृपाललोकपालनपै जबधनुहाईव्हैहैम
नअनुमानिकै ॥ नाकमैपिनाकमिसिबामताबिलो
कीरामरोक्यौपरलोकलोकभारिभ्रममानिकै ॥ ना
इदसमाथमहिजोरिवीसहाथ पियमिलियेपैनाथरघु
नाथपहिचानिकै ॥ ९॥ कयौमतमातुलबिभीष
नहूवारवारअंचलपसारीपियपायलैलैहौंपरी ॥ वि
दितविदेहपुरनाथगुनाथगति समयसयानीकीही
जैसीआइगौपरी ॥ बयसबिराधखरदूखनकबधबा
लिबररघुवीरकेनपूरीकाहूकोपरी ॥ कंतबीसलोचन
विलोकिएकुमंतफलख्याललंकलाईकपिरांडकीसी
झोपरी ॥ १०॥ ॥ सवैया ॥ ॥ रामसोसामकि
एनितहैहितकोमलकाजनकीजियठाढे॥ आपनीसू

हिं. कवित्तरामायण लं. ६ ३९
झिकहौंपियबूझियेजूझिबेजेगनठाहरुनाढे ॥ नाथ
सुनोगुनाथकथाबलिबालिगयेचलिबातकेसाढे॥
भाइबिभीषनजाइमिल्यौ प्रभुआइपरेसुनिसायरका
ढे॥११॥पालिबेकोकपिभालुचमूजमकालकरा
लहुकोपहरीहै । लंकसेबंकमहागढदुर्गमढाहिबेदा
हिबेकोकहरीहै ॥ तीतरतोमतमीचरसैनसमीरको
सूनबडोबहरीहै। नाथअलोरघुनाथमिलोरजनीच
रसैलहएहहरीहै ॥ १२॥ ॥ घनाक्षरी ॥ ॥रो
खेरनरावनबोलाएवीरबनाइतजानतजेरीतिसबसंयु
गसमाजकी ॥ चलीचतुरंगचमूचपरीहुनेनिसानसै
नासराहनजोगरातिचरराजकी॥ तुलसीबिलोकिक
पिभालुकिलकतललकतलखि ज्यौंकंगालपातरीसु
नाजकी ॥ राममुखनिरखिहरख्यौहिएहनुमानमा
नोखेलकरखोलीसीसताजबाजकी ॥१३॥ साजि
कैसनाहगजगाहसेउछाहदलमहाबलीधाएबीरजानु
धानधीरके ॥ इहांभालुबंदरबिसालमेरुमंदरसे लि
---------
FASSEN

yo
हिं. कवित्तरामायण लं.६
एसैलसालतोरिनीरनिधितीरके ॥ तुलसतिमकित
किभिरारीयुद्धक्रुद्धसेनपसराये निजनिजभटभीर
के ॥ रुंडनकेझुडझूमिझूमिझुकरिसेनाचैसमरसुमार
सुरमारेरघुवीरके ॥ १४॥ ॥ सवैया ॥ ॥ तीखे
तुरंगकुरंगसुरंगनिसाजिचढेछटिछैल छबीले ॥भा
रीगुमानजिद्वैमनमेकबहूंनभएरनमेतनढीले । तुल
सीलखिकेहरिकेहरिकेझपटेपटकेससूरसलीले॥ भू
मिपरेभटघूमिकराहतहांकिहनेहनुमानहठीले॥१५
मूरसंयोगवलसाजिसुवाजिसुसेलधरेवगमेलचलेहैं
भारिमुजाभरिभारिसरीरवलीबिजईसबभांतिभलेहें
॥ तुलसीजिलधाइधुकेधरनीधरनीधरधोरधकानह
लेहे ॥तेरनतिच्छनलच्छनलाखनदानिज्यौदारिद
दाविदलेहैं ॥ १६ ॥ गहिमंदरबंदरभालुचलेसोम
नोउवएघनसावनके ॥ तुलसीउतझुंडप्रचंडझुकेझप
टेभटजेसुरदावनके ॥ विरुझेविरुदैतजेखेतअरेनटरे
हटिवैरवढावनके ॥ रनमारमचीउपरीउपराभलेबी

T
-
----
--
---
।
४१
हिं. कवित्तरामायण लं०६
। ररघुपतिरावनके ॥ १७ ॥ सरतोमरसेलसमूहषबा
रतमारतबीरनिसाचरके ॥ इततेतरुमालतमालच
लेखरखंडप्रचंडमहीधरके ॥ तुलसीकरिकेहरिनाद
भिरेभटखग्गखगेखपुआखरके ॥ नखदंतनसोभुज
दंडविहंडतमुंडसोमुंडपरेझरके ॥ १८॥ रजनीचर
मत्तगजदंतघटाबिघटैमृगराजकेसाजलरै ॥ झपटै
भटकोटिमहीपटकैगरजैरघुबीरकीसौंहकर ॥ तुल
सीउतहांकदसाननदेतअचेतभेबीरकोधीरधरै ॥ वि
रझोरनामारुतकोबिरुदैतजोकालहूकालसो बूझिपरै
॥ १९॥ जेरजनीचरबीरबिसालकरालबिलोकत
कालनखाये ॥ तेरनरोस्कपीसकिसोरबडेबरजोरप
रेफंगपाये ॥ लूमलपेटिअकासनहारिकैहांकिहटीह
नुमानचलाये ॥ सूखिगेगातचलेनभजातपरेनाम
! बातनभूतलआये ॥२०॥ जोदससीसमहीधरई
सकोबीसभुजाखुलिखेलनिहारो ॥ लोकपदिग्गज
दानवदेवसबैसहमेसुनिसाहसभारो ॥ बीरबडोबीर

४२
हिं० कवित्तरामायण लं०६
दैतवलीअजहूंजगगावतजासुपवारो ॥ सोहनुमान
हन्योमुठिका गिरिगोगिरिराजज्यौं गाजकोमारो॥
॥२१॥ दुर्गमदुर्गपहारतेभारेप्रचंडमहाभुजदंडबने
हैं ॥ लख्यमेपख्यरतिख्यनतेजसेसूरसमाजमेंगाज
गहें ॥ तेविरुदैतबलीरनबांकुरेहांकिहठीहनुमान
हनेहैं। नामलैरामदेखावतवंधुकोघूमतघायलघाय
घनेहैं ॥ २२॥ ॥ घनाक्षरी॥ ॥ हाथिनसो
हाथीमारेघोरेघोरेसोरथबिदरनबलवानकी ॥ चंच
लचपेटचोटचरनचकोटचाहे हहरानीफौजें अह
रानीजातुधानकी ॥ वारवारसेवकसराहनाकरतरा
मतुलसीसराहेरीतिसाहेबसुजानकी ॥ लांबीलूमल
सतलपेटिपटकतभटदेखोदेखोलखनलरनहनुमान
की ॥ २३ ॥वदकिदवोरेएकबारिधिमेबोरएकमगन
महीमेंएकगगनमेंउडातहैं ॥ पकरीपछारेइकचरन
उखारेएकचीरिफारिडारेएकमीजिमारेलातहै ॥ तु
लमीलखनरामरावनविवुधविधि कृपानिधि चंडी

हिं०कबित्तरामायण ले०६ ४३ - ; पतिचंडिकासिहातहै ॥ बडेबडेबानइतबीरबलवा नबडे जातुधानजूथपतिपातेबातजातहै ॥ २४ ॥ प्रबलप्रचंडबरिबंडबाहुदंडबरिधायेजातुधानहनुमा नलियोघेरिकै ॥ महाभुजदंडकुंजरारिज्यौंगरजिभ टजहांतहांपटकेलंगूरफेरिफेरिकै ॥ मारेलाततो रेगातभागेजातहाहाखातकहैतुलसीसराखिरामकी सोंटेरिकै ॥ ठहरठहरपरेकहरकहरउठेहहरहहरहर . सिद्धहंसेहेरिकै ॥ २५॥ जाकीबांकीबीरतासुनत सहमतसूरजाकीआंचअजहूंलसतलंकलाहसी॥ सो इहनुमानबलवानबाकोबानइतजोहें जातुधानसेना चलेलेतथाहसी ॥ कंपतकंपनसुखायअतिकाय कायकुंभउकरनआइरह्यौपाइआहसी ॥ देखेगजरा जमृगराजज्यौँ गरजिधायोबीररघुबीरकोसमोरसूप साहसी ॥ २६ ॥ ॥ झूलना ॥ ॥ मत्तमुकुटदस कंठसाहससैलसंगबिदरनजनुवज्रटांकी। दसनधरि धरनिचिक्करतदिग्गजकमठसेससंकुचितसंकितपिना

४४
हिं. कबित्तरामायण लं.६
की।चलतमहिमेरुउच्छलतसायरसकलबिका
धिवधिरदिसिविदिसिझांकी ॥ रजनीचरघरनिघर
र्भअर्भकश्रवतसुनतहनुमानकीहांकबांकी ॥२७
कौनकीहांकपरचौकिचंडीसविधिचंडकरथकित
रितुरंगहांके ॥ कौनकेतेजतुलसीमभटभीमसेभीर
तानिरखिकरिनयनढांके ॥ दासतुलसीसकेबिरद
रनतविदुपवीरविरुदैतवरवैरियांके । नाकनरलो
पतालकोउकहतकिनकहांहनुमानसेबीरबांके ॥
॥२८॥ जातुधानावलीमत्तकुंजरघटानिरखि गज
जमानोगिरितेटूट्यौ ॥ विकटचटकचोटचरनगहि
टकीमहिनघटिगयेसुभटसतसबकोछूट्यौ ॥ दास
लसीपरतधरनिधरकतझूकतहाटसीउठतजंबुकनि
व्यौ ॥ धीररघुवीरकेवीररनवांकुरेहांकिहनुमान
लिकटककूट्यौ ॥ २९ ॥ छप्यपै ॥ ॥ कतहुंबि
पभूधरउपारिअरिसैनवरपत ॥ कतहुंवाजिसोवा
मर्दिगजराजकरपत ॥ चनरचोटचटकनचकोटम

हिं० कबित्तरामायण लं.२
• उरसिरवजत ॥ बिकटकटकैबिदरतबीरवारिदजिमि
गर्जत ॥लंगूरलपेटतपटकिमहिजयतिरामजयउच्च
रत ॥ तुलसीसपवननंदनअटलजुद्धक्रुद्धकौतुककर
त ॥३०॥ ॥ घनाक्षरी ॥ ॥ अंगअंगदलितल
लितभूलेकिंसुकसेहनेभटलाखनलखनजातुधानके
॥मारिकैपच्छारिकँउपारिभुजदंडचंडखंडखंडडारेते
बिदारेहनुमानके ॥ कूदतकबंधकेकदंबबंबसीकरत
धावतदेखावतहैलघौराघोबानके ॥ तुलसीमहेसबि
धिलोकपालदेवगनदेखतबेवानचढेकौतुकमसानके
॥३१॥ लोथिनसोलोरकेप्रवाहचलेजहांतहांमा
नहुँगिरिन्हगेरुझरनझरतुहै. ॥ श्रोनितसरितघोरकुं
. जरकरारेभारेकूलतेसमूलवाजिविटपपरतहैं।सुभट
' सरीरनीरचारीभारिमारितहं सूरनउच्छाह कूरकादर
डरतहैं ॥फेकरिफेकरिफेरूफारिफारिपेटखातकाक
कबालककोलाहलकरतहैं ॥ ३२॥ ओझरीयझोरी
कांधे आंतनकीसेल्हीबांधेमुंडके कमंडलखप्परकिये

४६
हिं० कवित्तरामायण लं०६
कोरिकै जोगिनीजमातजोरिझुंडवनीतापसेनीरती
रवैठीसोसमरखोरिकै ॥ श्रोनितसोसानिसानिगूदा
खातसतुआसेएकमेतपियतबहोरिघोरिकै॥ तुलसी
वैतालभूतसाथलियेभूतनाथहेरिहेरिहंसतहहाथहा
थजोरिक ॥ ३३॥ ॥ सवैया॥ ॥ रामसरासनते
चलेतीररहेनसरीरहडावरिफूटी ॥ रावनधीरनपीर
गनीलखिलैकरखप्परजोगिनिजूटी॥ श्रोनितछटि
उद्यानिछुटीतुलसीप्रभुसौहैमहाछबिछूटी। मानौ
मरकतसैलविलासमैफलिचलीबरवीरबहूटी ॥३४
॥ घनाक्षरी॥ ॥ मानीमेघनादसौंप्रचारिभिरेभारि
भटआपनेआपनेपुरुषारथनटीलकी ॥ घायललख
नलाल निविलखाने रामभई आससिथिलजगन्नि
वासडोलकी ॥ माइकोनमोहछोहसीयकोनतुलसी
सकहैमैविभीपनकीकछुनसवीलकी । लाजबांह
वोलकीने वाजेकीसभारसारसाहेबनरामसेवलाइले
उमीलकी ॥ ३५॥ ॥ सवैया ॥ ॥काननबास
-----

१७
हिं कवित्सरामायण लं०६
साननसोरिपुमानश्रीससिजीतिलियोहें ॥ बालि
हावलसालिदल्यौ कपिपालिविभीपनपकियो
॥ तीयहरीरनबंधुपयोपैभन्यौसरनागतसोचहि
है ॥ बांहपगारकपालउदारकहारघुबीरसोबीर
हेयोहै ॥३६॥ लीन्हउखारि पहारबिसारचल्यौ
हिंकालविलंबनलायो ॥ मारुतनंदनमास्तकोम
कोखगराजकोबेगलजायो॥ तीखेतुरातुलसीकह
गोपहियेउपमाकोसमाउनआयो॥मानोप्रतच्छपर
तिकीनभलीकलसीकपियौधुकियायो॥३७॥॥
वाक्षरी॥॥चल्यौहनुमानसुनिजातुधानकालनेमि
ठयोसोमुनिभयोपायोफलछलिकै ॥ सहमाउखा
हैपहारबहुजोजनकोरखवारेमारेभारेभूरिभटदलि
के ॥वेगबलसाहससराहतकृपालरामभरतकीकुस
लअचलल्यायोचलिकै ॥ हाथहरिनाथकेविकानेर
घुनाथजनुसील सिंधुतुलसीसभलोमानोभलिक
॥ ३८॥ बापदियोकाननमोआननसुभाननसाचे

हिं कवित्तरामायण लं.६ रीभोदसाननसोतीयकोहरनभो॥घोररारिहेरित्रिपुरा रिविविहारेहियेघायललखनबीरबानरबरनोबा लिबलसालिदलिपालिकपिराजकैबिभीषननेवाजि सेतसागरतरनभो ॥ ऐसेसोकमैतिलोककैरिसोकप लहीमेसवहीकेतुलसीकेसाहेबसरनभो ॥ ३९ ॥ ॥ सवैया ॥ ॥ कुंभकरनहन्यौरनरामदल्यौदस कंधरकंधरतोरे ॥ पूषनवंसविभूपनपूषनतेजप्रताप गरेअरिमोरे ॥ देवनिसानबजावतगावतगोमनमा वतभोरे ॥ नाचतबानरमालुसवैतुलसीकहिहारेह हाभैयहोरे ॥४०॥ ॥ घनाक्षरी ॥ ॥मारेर नरातिचररावनसकुलदलअनुकूलदेवमुनिफूलवरप तुहै|नागनरकिनरविरंचिहरिहरहेरिपुलकसरीरहि यहेतुहरपतुहै । वामऔरजानकीकृपानिधानकेबि राजैदेखतविपादमिटेमोदसरसतुहै। आयसुभोलो कनिसिधारेलोकपालसवतुलसी निहालकैकैदियेस रपतुहै ।। ४१॥ ॥ इतिश्रीलंकाकांडःसमाप्तः ।।

हिं० कबित्तरामायण उ०७ ४९ अथउत्तरकांडप्रारंभः॥ ॥ सवैया॥॥बालिसेबी रबिदारिसकुंठथप्यौहरखेसुरबाजनबाजे ॥ पदमेद ल्योदासरथीदसकंधरलंकबिभीषनराजबिराजाराम सुभाउसुनेतुलसीहुलसेअलसीहमसेगलगाजे॥ का यरकूरकपूतनकीहदतेऊगरीबनेवाजनेवाजे॥४२॥ बेदपबिधिसभुसभीतपुजावनरावनसोनितआवै॥ दानवदेवयावनेदीनदुखीदिनदूरिहितेसिरनावै ॥एं सेउभागभगेसभालतेजोप्रभुताकबिकोबिदगावै ॥ रामसबामभयेतेहिवामहिवामसबैसुखसंपतिलावै॥ ॥४३॥बेदविरुद्धमहीमुनिसाधुसंसोककियोसुरलो कउजायौ॥ औरकहाकहोंतीयहरीतबहूकरुनाकरि कोपनेवायौसेवकछोहतेछांडिछमातुलसीलख्यौ रामसभाउतिहायौ ॥ तौलौंनदापदल्यौदसकंधर जालौंबिभीषनलातनमायौ ॥४४॥सोकसमुद्रनि ! मज्जतकाढिकपीसकियोजगजानतजैसो॥ नीचनि साचरबैरिकोबंधुबिभीषनकीन्हपुरंदरसैसो ॥ नाम ४

हिं० कवित्तरामायण उ० ७
लियेअपनाइलियोतुलसीसोकहैजगकौनअनैसो॥
आरतआरतिभंजनरामगरीबनेबाजनदूसरऐसो ।
॥४५॥ मीतपुनीतकिएकपिभालुकोपाले जौकाढून
बालतनूजो सजनसीवबिभीपनभोअजहूंविलसैव
बंधुवधूजो॥कोसपालबिनातुलसीसरनागतपाल
कृपालनदूजो ॥ कुरकुजातिकपूतअघीसबकीसुधरै
जोकरैनरपूजो॥४६॥तीयसिरोमनिसीयतजीतेहिपा
वककीकलुपाईदहीहै॥धर्मधुरंधरबंधुतज्यौपुरलोग
नकी विधिवोलिकहीहै।कीसनिसाचरकीकरनीनसु
नीनविलोकीनचित्तरहीहै।रामसदासरनागतकीज
नखाहीअनैसुभायसहीहै॥४७॥ अपराधअगाधपरे
जनतेजपनेउरआनतनाहिन । गनिकागजगीधन
जामिलकेगनिपातकपूंजसेराहिनजू॥ लियेबारकना
मसोधामदियोजेहिधाममहामुनिजाहिनजू ॥तुल
सीभजुदीनदयालहिरेरघुनाथअनाथहिदाहिनजू ॥
॥१८॥प्रभुसत्यकरीप्रहलादगिराप्रगटेनरकेहरिखं

।
हिं. कबित्तरामायण उ. ७ ५१
भमहां ॥झपराजग्रस्यौगजराजकृपाततकालविलंब
किएनतहां ॥सुरसाखीदैराखीहैपंडुवधूपटलूटतको
टिककभूपजहां। तुलसी भजुसोचविमोचनकोजन
कोपनरामनराख्यौकहां॥४९॥ नरनारिउधारिउधा
रिसभामहहोतदियेपटसोचहस्यौमनको ॥ प्रहलाद
विषादनेवारनवारनतारनमीतअकारनको॥जोकहाव
तदीनदयालसहीतेहिभारसदाअपनेमनको।तुलसी
तजीआनभरोसभभगवानभलोकरिहजनको॥५०
रिषिनारिउघारिकियोसठकेवटमीतपुनीतसुकीरति
लही। निजलोकदियोसबरीखगकोकपिथापिसोमा
लुमहैसबही॥दससीसबिरोधसभीतबिभीषनभूपकि
योजगलीकरही॥ करुनानिधिकोभजुरेतुलसीरघुना
थअनाथकेनाथसही॥५१॥कौसिकविप्रवधूमिथिला
"धिपकेसबसोचदलेपलमाहै । बालिदसाननबंधुक
थासुनिससुसाहिबसीलसराहै ॥ ऐसीअनूपकहैतु
लसीरघुनायककीअगुनगुनगाहैं ॥धारतदीनजना

૬૨ हिं. कबित्तरामायण उ०७
थकोरघुनाथअरेनिजहाथनछाहैं। ५२॥तेरेवेसाहेब
साहतऔरनिऔरवेसाहिबकेवचनहा।व्योमरसात
लभूमिमरेनृपकूरकुसाहिबसेतिहुंखारे।तुलसीतेहि
सेतवतकौनमरेरजतेलघुकोकरेमेरुतेभारे। स्वामिसु
सीलसमर्थसुजानसोतोसोतुहीदसरत्थदुलारे ॥५३
॥ घनाक्षरी ॥ ॥ जातुधानभालुकपिकेवट विहंगजो
जोपालेनाथसव्यसभयोसोकामकाजको ॥ आरतम
नाथदीनमलिनसरनआयेराखेसनमानिसोसुभाउ
महाराजको ॥ नामतुलसीपैोडेभागतेकहायोदास
कियेअंगीकारऐसेबडेदगाबाजको ॥ साहेबसमर्थद
सरथकेदयालदेवदूसरोनतोसोतुहीआपनेकीलाज
को ॥ ५४॥ महावलीवालिदलिकायरसुकंठकपि
राजकीएमहाराजहोनकाहूकामको॥ भ्रातवातपात
कीनिसाचरसरनआएकिएअंगीकारनाथएतेवडेवांम
को ॥ रायदसरथकेसमर्थतेरेनामलियेतुलसीसेकूर
कोकहतजगरामको|आपनेनेवाजेकीतौलाजमहारा

हिं० कबित्तरामायण उ०७ ५३
५ जकोसुभाउसमुझातमनमुदितगुलामको॥५५॥रूप
सीलसिंधुगुनसिंधुबंधुदीनको ॥ दयानिधानजानम
निबीरबाहुबोलको॥श्राधकियोगीधकोसरायेफलस
बरीकेसिलासापसमननिबाह्योनेहकोलको।तुलसी
उराउहोतरामकोसुभाउसुनिकोनबलिजाइनबिका
इबिनमोलकोऐसेहुसुसाहिबसेजाकोअनुरागनसो
बडोइअभागोभागभागेलोभलोकको॥५६॥ सूरसि
रताजमहाराजनकेमहाराजजाकोनामलेतहिंसुखेत
होतऊसरो ॥ साहिबकहांजहानजानकीससोसुजा
नसुमिरेकपालकेमरालहोतखूसरो॥ केवटपषानजा
तुधानकपिभालुतारेअपनायोतुलसीसोंधोगधमधू
सरोगबोलकोअटलबांहकोपगारदीनबंधुदूबरेकोदा
निकोदयानिधानदूसरो ॥५॥ कीवेकोबिसोकलो
कलोकपालहूतेसबहूंकोउभयोचरवाहोकपिभालु
को ॥ पविकोपहारकियोख्यालहीकृपालरामबा
पुरोबिभीषनधरौंधाहोतबालको ॥ नामवोठलेतही

हिं. कवित्तरामायण उ०७ निखोतहोतखोटखलचोटविनुमोटपाइभयोनहि हालको॥ तुलसीकीवारबलिटीलहोतसीलसिंघुवि गरीसुधारयेकोदूसरोदयालको ॥ ५८॥ नामलि येपूतकोपुनीतकियेपातकीसुआरतिनेवारीप्रभुपाहि कहेपीलकी ॥ छलनकीछोंडीसीनिगोडीछोजाति पांतिकीन्हीलीनापमेभानिनीओडीभीलकी.. तुलसीजोतारवोविसारखोनअंतमोहुनीकेहैप्रतीति रावरेसुभावसीलकी॥ देवतौदयानिकेतदेतदादिदीन नकीमेरीवारमेरीहीअभागनाथढीलकी ॥५९॥ गेपरेपाहनकृपाकिरातकोलनिकपीसनिसिअपनाए माथजू ॥सांचीसेवकाईहनुमानकीसुजानरायरि नि याकहायोहैविकानेताकेहाथजू ॥ तुलसीसेखोटे खरहोतओटनामहीकीमहगीमाटीमगहूंकीगमद माथजू ॥ वातचलेवातकोनमानिवोविलगबलि काकीसेवारीझिकेनेवाजेरघुनाथजू ॥ ॥ ६०॥ कौमिककीचलतिपापानकीपरसपाइटूटतधनुषव १

३
हिं. कबित्तरामायण उ. ७ ५५
निगईहैजनककी ॥ कोलखनसबरीबिहंगभालु
रातिचरचरिनकेलालचिनप्रापतिमनककी ॥ को
टिकलाकुसलंकृपालनतपालवातहुंकितेकतनतुल
सीतनककी॥रायदसरथकेसमर्थरामराजमनितरेहो
रेलोपैलिपिबिधिहूंगनककी॥६१॥सिलासापपाप
गुहगीधकोमिलापसेवरीकेबापआपचलिगएहाँसो
सुनीम।।सेवकसराहेकपिनायकबिभीषनकोभरतस
भासादरसनेहसुरधनीमैं ॥ आलसीअभागीअधी
आरतअनाथपालसाहेबसमर्थएकनीकेमनगुनीमैं ।
दोषदुखदारिददलैयादीनबंधुरामतुलसीनदूसरोद
यानिधानदुनीमैं ॥६२॥ मीतबालिबंधुपूतदूतदस
कंधबंधुसचिवसराधसाधसेवरीजटाइको ॥ लंकज
रीजोहौजियसोचसोबिभीषनकोकहौऐसेसाहेबकी
सेवानखटाइको ॥ बडेएकएकतअनेकलोकनाथ
पनेअपनेकीतौकहैगोघटाइको ॥ सांकरकोसेइवोस
राहवेसुमिरिवेकोरामसोनसाहेबनकुमतिकटाइको

-- । ५६ हिं कवित्तरामायण उ०७ ॥६३॥ भूमिपालव्यालपाललोकपालनाकपाल कारनकृपालमैसवैकेजोकीथाहली ॥ कादरकोमा दरकाहूकेनाहीदेखियतसवनसोहातहसेवासुजान टाहली ॥ तुलसीसुभायकहैनकी कछुपच्छपात कौनेईसकिएकी सभालुखासमाहली॥ रामहोके द्वारेपैतुलाइमनमानियतमोसेदीनदूबरेकपूतकूरका हली ॥६४॥ सेवाअनुरूपफलदेतभूपज्यौबिहीने गुनपथिकपियासेजातपथके। लेखेजोखेचोखेचीत तुलसी स्वारथहितनीके देखेदेवतादेवयागुनगथके। गीधमानोगुरुकपिभालुमानोभीतकपुनीतगीतसाके सवसाहेवसमर्थके ॥ औरभूपपरखिसुलाखितो लिताइलेतलसमकेखसमतुहीपैदसरथके ॥६५॥ रीतिमहाराजकीनिवाजिएजोमांगनोसोदोषदुखदा रिददारिद्रकैकैछोडिये॥नामजाकोकामतरुदेतफलचा रिताहितुलसीविहाइकैववूररेंडगोडिये॥ जाचैकोन रेसदेसदेसकोकलेसकरैदैहतोप्रसनव्हैवडीबडाइनो

हिं० कबिचरामायण उ०७ ५७
. डिये ॥ कृपापाथनाथलोकनाथनाथसीतानाथतनि
रघुनाथऔरकाहिऑडिये ॥६६॥ ॥ सवैया ॥
॥ जाकेबिलोकेतेलोकपहोतबिसोकलहैसुरलोकसु
ठौरहि ॥ सोकमलातजिचंचलताअरुकोटिकलारि
झवेसिरमोरहि ॥ ताकोकहाइकहैतुलसीतुलजाहि
नमांगतकूकुरकौरहि ॥ जानकीजीवनकोजनव्हैज
रिसाउसोजीहजोजाचतऔरहि ॥ ६७॥ जडपंच
* मिलैजेहिजेहकरीकरनीदेखुधौधरनीधरकी ॥ जन
कीकहुक्यौंकरिहैनसंभारजोसारकरैसचराचरकी ।
तुलसीकहुरामसमानकोआनहैसेवकिजासुरमाघर
की ॥ जगमगतिजाहिजगत्पतिकीपखाहिसोताहि
कहानरकी ॥६८॥ जगजाचियकोउनजोचियों
जियजांचियजानकीजानहिरे ॥ जेहिजांचतजांचक
ताजरिजाइजोजोरतजोरजहानहिरे॥ गतिदेखुबिचा
रिविभीषनकीअरुआनिहिएनुमानहिरे ॥ तुलसीभ
जुदारिददोषवानलसंकटकोटिघपानहिरे॥६॥सु

५८
हि. कबित्तरामायण उ० ७
नुकानदिएनितनेमलिएरघुनाथहिकेगुनगाथहिरे ।।
मुखमंदिरसुंदररूपसदाउरानिधरेधनुमाथहिरेर
सनानिसिवासरसादरसोतुलसीजपुजानकिनाथहिरे
॥ करुसंगसुसीलसुसंतनसोतजिकूकुरपंथकुसाथहिरे
॥७० ।। सुतदारजगारसखापरिवारविलोकुमहाकु
सुमाजहिरे ॥ सबकीममतातजिकैसमतातजिसंतस
भानविराजहिरे । नरदेहकहाकरिदेखुविचारगंवार
विगारनकाजहिरे ॥ जनिडोलहिलोलुपकूकरज्यौतु
लसीभजकौसलराजहिरे॥७॥विपयापरनारिनि
सातस्नाइसोपाइप-यौअमुरागहिरे ॥ जमकेपहरू
दुखरोगवियोबिलोकतईनविरागहिरे ॥ ममतावस
तेसवालिगयोभयौमूरमहाभयभागहिरे ॥ जरठाई
दसारविकालउयोजनहूंजडजीवनजागहिरे॥७२
जनम्या जेहिजोनिअनेकक्रियासुखलागिकरीनपरैब
रनी॥ जननीजनकादिहितूभये रिवहारिभईउरकी
जरनी॥ तुलसीअवरामकोदसकहाइहियेधरुचातक

हिं कबित्तरामायण उ०७
कीधरनी ॥ करिहंसकोबेषबडोसबतेतजिधावकबा
यसकीकरनी ॥ ७३ ॥ भलिभारतभूमिभलकुल
जन्मसमाजसरीरभलोलहिकै ॥ ममताकरपातजि
कैबरषाहिममारुतधामसदासहिकै ॥ जोमजै भगवा
नसयानसोइतुलसीहठचातकज्यौंगहिकै ॥ नतो
औरसबैबिषबीजबयेहरहाटककामधुकानहिकै ।
॥७४॥ सोसुकृतीशुचिमंतसुखंतसुजानसुसीलसि
रोमनिखै ॥ सुरतीरथतासुमनावतआवनपापनहो
तहैतातनछै ॥ गुनगेहसनेहकोभाजनसोसवहीसो
उठाइकहाँभुजदै ॥ सतीभावसदाछलछांडिसबैतुल
सीजोरहैरघुवीरकोव्है ॥ ७५॥ सोजननीसोपि
तासोइभ्रातसोभामिनिसोसुतसोहितमेरो ॥ सोइस
गोसोसखासोइसेवकसोगुरसोसुरसाहिबचेरो ॥ सो
तुलसीप्रियप्रानसमानकहांलौबनाइकहौबहुतेरो॥
जोतजिदेहकोगेहकोमेहसनेहसोरामकोहोइसबेरो॥
॥७६ ॥ राम.मातपितासुतबंधुऔसंगीसखागुरु

हिं० कवित्तरामायण उ०७
स्वामिसनेही ॥ रामकीसौहारोसोहैरामकोरामरं
गरुिचिराचोनकेही ॥ जीवतराममुएपुनिरामसदार
धुनाथहिकीगतिजेही । सोइजियैजगमैतुलसीनत
होलतऔरमुएधरदेही ॥ ७७ ॥ सियरामसरूप
अगाधअनूपविलोचनमीननकोजलुहै ॥ श्रुतिरा
मकथामुखरामकोनामहिएपुनिरामहिकोथलुहै। म
तिरामहिसोगतिरामहिसारतिरामसो रामहिकोबा
लुहै। सवकीनकहैतुलसीकेमतेयतनोजगजीवनको
फलुहै ॥ ७८ ॥ दसरथकेदानिसिरोमनिरामपुरा
नप्रसिद्धसुन्यौजसमै ॥ नरनागसुरासुरजाचकजोतु
मसोमनभावतपावनमै ॥ तुलसीकरजोरिकरैबिनती
जोकृपाकरिदीनदयालसुनै । जेहिंदेहसनेहनरावरे
मोएसीदेहधराइकैकाहजनै ॥ ७९ ॥ झूठोहैझूठोहै
सदाजगसंतकहतजेअंतलहाहै ॥ ताकौसहैसठसंक
टकोटिककाढतदंतकरंतहहाहै। जानपनीकोगुमान
बडोतुलसीकेविचारगवारमहाहै।जानकीजीवनजा

हिं कवित्तरामायण उ०७ ननजान्योतोजानकहावतजानकहाहै ॥८०॥ति नतेखरसूकरवानभलेजडताबसतेनकहकछुवै॥ तुल सीजेहिरामसोनेहनहीसीसहीबिनुपसुपोंछबिवान नद्वै ॥ जननीकतभारभुईदसमासभईकिनबांझगई किनव्है॥ जारिजाउसोजीवनजानकीनाथजियैजग मैतुह्मरोबिनुव्है ॥ ८॥ गजवाजिघटाभलेभूरि भटाबनितासुतभौंहतकैसवकै ॥ धरनीधनधामस रीरभलीसुरलोकहूंचाहिइहैसुखखै ॥ सबफोकट साकटहैतुलसीअपनोनकसपनोदिनदै ॥ जरिजा उसोजीवनजानकीनाथजियैजगमेतुह्मरोबिनुव्है ॥ ॥ ८२॥ सुरराजसोराजसमाजसमृद्धिविरंचिधना धिपसोधनों ॥ पवमानसोपावकसोजमसोमसो पूषनसोभवभूषनमों ॥ करिजोगसमाधिसमीरनसा धिकधीरबडोबसहूंमनमों ॥ सबजायसुभायकहैतु लसीजोनजानकीजीवनकोजनमों ॥ ८३ ॥ काम सेरूपप्रतापदिनेससेसोमसेसीलगनेससेमाने.॥ हरि in- ६२ हिं. कबित्तरामायण उ०७ चंदसेसांचेबडेविधिसेमघवासेमहीपविषयसुखसा ने ॥ सुखसेमुनिसादरसेवकताचिरजीवनलोमसते अधिकाने ॥ ऐसेभएतोकहातुलसीजोपेरोजीलोच नरामनजाने ॥८४॥ झूमतहारअनेकमतंगजजोर जडेमदअंबुचुचाते ॥ तोखेतुरंगमनोगतिचंचलपौन केगौनहुतेवढिजाते ॥ भोतरचंद्रमुखीअवलोकति वाहिरपखडेनसमाते॥ ऐसेभयेतोकहातुलसीजो पैजानकीनाथकेरंगनराते ८५ राजसुरेसपचासकको विधिककरकोजोपटोलिखिपाये ॥ पूतसपूतपुनीत प्रियानुजमुंदरतारतिकोमदनाये ॥संपतिसिदिसबै तुलसी मनकीमनसाचितवैचितलाये ॥जानकिजी वनजानेविनाजनऐसेउजोवनजीवतजाये ॥ ८६ ॥ कृसगातललातजोरोटिनकोघरवातखरीखुरपाखरि या ॥ तिनसोनेकेमेरुसेढेरलहेमनतौनअन्यौधरपैभ रिया ॥ तुलसीदुखदूनोदसादुईदेखिकियोमुखदारि दकोकरिया ॥ तजिआसभोदासरधूपतिकेदशरथके

हिं कबित्तरामायण उ०७ ६३
दानिदयादरिया ॥ ८७॥ कोमरिहैहरिकेरितयेरित
पैपुनिकोहरिजोभरिकै ॥ उथपैतेहिकोजेहिरामथ
पैथपिहैतेहिकोहरिजोटरिहै ॥ तुलसीयहजानि
हियेअपनेसपनेनहिकालहुसेडरिहै ॥ कुमयाक
छुहानिनऔरनकीजीपैजानकीनाथकृपाकरिहै ॥
॥८८व्यालकरालमहाविषपावकमत्तगयंदनकर
दतोरे ॥ सांसतिसंकिचलीडरपैहुतेकिंककरतेकरनी
मुखमोरे॥नेकुविषादनहीप्रहलादहिकारनकेहरिके
बलहोरे॥ कौनकीत्रासकरीतुलसीजोपैराखिहराम
तोमारिहैकोरे॥८९॥ कृपाजेहिकोकछुकाजनहीन
अकाजकछूजेहिकेमुखमोरे॥ केरेतिनकीपरवाहिको
जाहिविषाननपूंछफिरैदिनदोरे ॥ तुलसीजेहिकेरघु
बीरसेनाथसमर्थसोसेवतरीझतथोरे ॥ कहाभवभीर
परीतेहिधौबिचरैधरनीतिनसोहनतोरे॥९०॥का
ननभूधरवारिबयामहाविषव्याधिदवाअरिघेसंक
टकोटिजहांतुलसीसुतमातपिताहितबंधुननेरे॥रा .

६४ हिं० कबित्तरामायण उ०७ सिहरामकृपालतहांहनुमानसेसेवकहेंजेहिकेरेना करसातलभूतलमेरघुनायकएकसहायकमेरे॥९॥ जवहींजमराजरजायसुतेमोहिलैचलिहै भटबांधिन टैया ॥ तवतातनमातनस्वामिसखामुतबंधुबिसाल बिपतिवटैया॥सासतिघोरपुकारतआरतकौनसुनैच हुंओरडटैया। एककृपालनहांतुलसीदसरथकेनंदन बंदिकटैया॥१२॥जहांजमजातनघोरनदीभटकोटि जलचरदंतटेवैया। जहधारभयंकरवारनपारनवोहि तनावनमीतखेवैया ॥ तुलसीजहंमातुपितानसखा नहिकोउकहूंअवलंबदेवैया॥ तहांविनुकारनरामक पालविसालभुजागहिकाढिलेवैया ॥९॥ जहांहि तस्वामिनसंगसखावनितासुतबंधुनबापनमैया ॥ कायगिरामनकेजनकेअपराधसवैउलछांडिछमैया॥ तुलसीतहिकालकृपालविनादुजौकोनहैदारुनदुः खदमैया ॥ जहांसवसंकटदुर्घटस्रोचतहांमेरोसाहि बगरमैया ॥ ९४ ॥ तापसकोवरदायकदेवसबै

1
८
हिं. कबित्तरामायण उ०७ ६५
पुनिबैरबडावतबाढे ॥ थोरेहीकोपकृपापुनिथोरेही
बैठिकैजोरततोरतठाढे ॥ गेकिबजायिलियोगजरा
जकहांलोकहाँकेसोरदकाढे ॥ आरतकेहितनाथ
अनाथकेरामसहायसहीदिनगाढे ॥९५॥ जपजो
गबिरागमहामखसाधनदानदयादमकोटिकरै । मु
निसिद्धसुरेसमहेसगभेससेवतजन्मअनेकमरे ॥ नि
गमागमज्ञानपुरानपढतपसानलभेजुगपुंजजरै। म
नसोपनरोपिकहैतुलसीरघुनाथबिनादुखकौनहरे॥
॥ ९६ ॥ पातकपीनकुदारिददीनमलोनधरैकथवि
करवाहै ॥ लोककहैविधिहूंनलिख्यौसपनेहुनहीज
पनेबरवाहै ॥ रामकोकिंकरसोतुलसीसमुझेहीभलो
कहवोनखाहै। ऐसोभयोकबहूनभजेबिनुबानरको
वरवाहै ॥ ९७ ॥ मातपितजगजाजतन्यौबिधिहूं
नलिख्यौकछुआलभलाई ॥ नीचनिसदरभाजनका
दरकूकुरटूकनलागिललाई ॥ रामसुभावसुन्यौतु
लसीप्रभुसौकह्यौबारकयेठखलाई ॥ स्वारथकोपर
.
-
.
J

६६ हिं. कवित्तरामायण उ०७ मारथकोरघुनाथसोसाहेवखोरिनलाई ॥९८॥ पाप हरेपरितापहरेतनपूजिभोहीतुलसीतलताई ॥ हंस कियोवकतेवलिजाऊकहांलौकहाँकहनाअधिकाई॥ कालविलोकिकहैतुलसीमनमें प्रमुकीपरतीतिअथा ई ॥ जन्मजहांतहांरावरेसोनिभयेभरिदेहसनेहस गाई ॥ १९ ॥ लोककहैअरुहींहूकंहूंजनखोटोस रोरघुनायकहीको ॥ रावरोरामबडीलघुताजसमे रामयोमुखदायकहीको ॥ कैयहहानिसौंबलिजा ऊंकिमोहूकरोनिजलायकहीको ॥ आनिहिएहित जानिकरोचाहोध्यानधरोधनुसायकहीको॥२०॥ आपुहोआयुकोनीकेकै जानतरावरोरामभरायोगा यो॥ कीरज्यौनामरटैतुलसीसोकहैजनजानकिनाथ पढायो । सोहखेदजोवेदकहैनघटेजनजोरघुवीरब ढायो ॥ होतोसदाखरकोअसवारतिहारेईनामगयं दवढायो॥१॥ ॥घनाक्षरी॥ ॥छारितेसवां रिकपहारहंतेमारिकियोगारोभयोपांचमेपुनीतपच्छ

हिं कवित्तरामायण उ०७
६७.
पाइकै हौतौजौसोतबतैसोअवअधमाइकैकैभरोपे
टरामरावईगुनगाइकै ॥ आपनेनिवाजेकीपैकीजैला
जमहाराजमेरीऔरहेरिकैनबैठियैरिसाइकै ॥ पालि
कैकृपालव्यालबालकोनमारिये औकाटियेननाथ
विषहूंकोरूखलाइकैर बेदनपुरानगानजानौनबिज्ञा
नज्ञानध्यानधारनासमाधिसाधनप्रवीनता॥नाहिन
बिरागजोगजागभोगतुलसीकेदयादानबरो हौपा
यहीकीपीनता॥ लोभमोहकामकोहदोसकोसमोसो
कौनकलिहूंसिखिलईमेरीऐमलीनता ॥ एकहीभरो
सोरामराबरोकहावतहौंरावरे दयालदीनबंधुमेरीदी
नता ॥३॥रावरोकहावोगुनगावोंरामरावरोइरोटी
दैहौंपावोंरामरावरीहिकानिहीं ॥ जानतजहानमन
मेरेहूंगुमानबडोमानोमैनदूसरो. नमानतुनमानिहीं
पांचकीप्रतीतिनभरोसोमोहिआपनो ईतुमअपना
इहौतबहिपरिजानिहौं ॥ गढिगुढिछोलिछोलिकुंद
कैसीभाई बातजैसीमुखकहाँ तैसीजोयजबआनिहीं

हिं. कवित्तरामायण उ० ७ ॥ ४॥ वचनविकारबहूकरतखुवारमनबिगतविचा रकलिमलकोनिधानुहै ॥ रामकोकहाइनामवेचिये चिखाइसेवासंगतिनजाइपाछिलेकोउपरवानुहै।ते हूतुलसीकोलोगअलोभलोकहैताकोदूसरो नहेतुए कनीके कोनिदानुहै ॥ लोकरीतिविदितबिलोकिय तजहांतहांस्वामिकेसनेहस्वानहूंकोसनमानुहै ॥५॥ स्वारथकोसाजनसमाजपरमारथकोमोसोदगाबाज दूसरोनजगजालहै ॥ कौनआयोंकरौनकरोंगोकरतू तिमलीलिखीनविरंचिहालाईभूलिआलहै ॥ राव रीसपथरामनामहीकीगतिमेरेइहांझूठोझूठोसौतिहूं कालहैं । तुलसीकोभलोपैतुझारोहिकिये कृपाल कीजैनविलंववलिपानीमरीखालहै ॥६॥रागको नसाजनविरागजोगजागजियकायननछांडिदेतठाढि वोकुठाटको ॥ मनोराजकरतअकाजभयोआजुलगि चाहै चारुचीरपैलहीनदूकठाटको योकरतारवडे कूरकोकृपालअतिपायोनामपारसहोलालचीवराट

हिं०कबिचरामायण उ० ६९
को ॥ तुलसीकीबानीरामरावरेबनाईनतोधोबीकै
सोकूकुरनघरकोनघाटको ॥७॥ ऊचोमनऊचोरु
चिभागनीचोनिपटहिलोकरीतिलायकनलंगरलबा
रहै ॥ खारथअगमपरमारथकीकहाचलीपेटकीक
ठिनजगजावकोजवारहै ॥ चाकरीनाकरीनखेतो
नवनिजभोखजानततकूरककिसिमकवारहै ॥ तु
लसीकीबाजीराखीरामहीकैनामनतोभेटपितरनसो
नमुंडहूमेबारहै ॥ ८ ॥ अपतउतारअपकारकोज
गारजगजाकेछाहछुयेसहमतव्याधबाधको ॥ पात
कपुहुमिपालिवे कोसहसाननकपटकोपयोधिअप
राधको ॥ तुलसीसेबामकोभोदाहिनोदयानिधान.
सुनतसिहातसबसिद्धसाधुसाधको॥रामनामललि
तसलामकियेलाखनकोबडो कूरकायरकपूतकौडी
आधको ॥ ९ ॥ सबअंगहीनसबसाधनविहीनम
नबचनमलीनहीनकूरकरतूतिहौँ ॥ बुधिबलहीन
भावभगतिबिहीन दीनगुनज्ञानहीन हीनभागहूंबि

हि कवित्तरामायण उ०७
भूतिहीं ॥ तुलसीगरीवकीगईबहोररामनामजाहि
जपिजीहरामहूंकोबैठोधूतिहौं ॥ प्रीतिरामनामसे
प्रतीतिरामनामकीप्रसादरामनामकेपसारिपाइसति
हौं ॥ १०॥ मेरेजानजवतेहाँजीवव्है जनम्योजग
तवतेवेसाह्यौदामलोहकोहकामको ॥ मनतिन
हीकीसेवतिनहीसोभाबनीकोबचनबनाइकहाँहोंगु
लामरामको ॥ नाथहूनअपनायोलोकरूढीव्हैपरी
पैप्रभुहुतेप्रवलप्रतापप्रभुनामको ॥ अपनीभलाई
मलोकीजैतोभलाईभलोतुलसीकोखुलैतोखजानो
खोटेदामको ॥ ११॥ जोगमबिरागजपजागत
पत्यागवतं तोरथनधर्मजानो वेदविधिकिमिहै ॥
तुलसीसोपोचनमयोहैनहीव्हैहैकहूंसोचैसवयाकेज
घकैमप्रभुलमिह ॥ मेरेतौनडररघुवीरसुनौसांचीक
होखलअनरहें तु.सजननिनगमहै ॥ अलेसुक
तोकेसंगमोहितुलाती लिएतौनामके प्रसादभारमे
रीओरनमिहै ॥ १२॥ जातिकेकुजातिकेजजातिके

Mit- ६ हिं. कबित्तरामायण उ०७ पेटागिबसखाएट्रकसबके बिदितबातदुनीसो॥ मा नसबचनकायकियेपापसतिभायरामको कहायदास दगाबाजपुनीसो ॥ रामनामकोप्रभाउधाउमहिमा प्रतापतुलसीसोजगमानियतमहामुनिसो॥ अतिहि अभागोअनुरागतनरामपदमूढयेतेबडोअचरजदेखि सुनीसो ॥ १३ ॥ जायोकुलमंगनबधावनोबजा योसुनिभयोपरितापपापजननीजनकको ॥ वारेतेल लातबिललातबारबारदीनजानतहाँचारि फलचारि हिचनकको ॥ तुलसीसोसाहिबसमर्थकोसुसेवकहि सुनतसिहातसोचबिधिहूंगनकको ॥ नामरामरावरो सयानकिधौबावरोजोकरतगिरितैगरुतनतेतनकको ॥१४॥ बेदहूंपुरानकहीलोकहूंबिलोकियतरामना महीसोरीझेसकलभलाईहै ॥, कासीहूंमरतउपदेस • तमहेससोईसाधनअनेकचिवईनाचतलाईहैं ॥ छा छिकोललातजेतेरामनामकेप्रसादखातखुनसातसो धे दूधकीमलाईहै ॥ रामराजसुनियतराजनीतिकी - ૭૨ हिं० कवित्तरामायण उ०७ अवधिनामरामरावरेतोचामकीचलाईहै ॥ १५॥ सोचसंकटनिसोचसंकटपरतजरजरतप्रभाउनामल लितललामको ॥ बूडीयोतरतविगरीयोसुधरत बा तहोतदेखिदाहिनोसुभाउविधिबामको ॥ मागत अभागअनुरागविरागभागजागतआलसतुलसीडसे निकामको ॥ धाईधारिफिरिकैगोहारिहितकारीहो तआईमीच मिटतजपतरामनामको ॥ १६॥ आं धरोअधमजबजाजरोजराजमनसूकरकेसाबकटका टकेलोमगमै ॥ गिन्यौहिएहहरिहरामहोहरामह न्यौहाइहाकरतपरिगोकालफंगमैं ॥ तुलसीबिसो कन्हैतिलोकपतिलोकगयो नामकेप्रतापवातबिदि तहजगमै ॥ सोईरामनामजोसनेहसोजपतजनता कीमहिमाक्यौंकहीहैजागतअगमै ॥ १७॥ जप कीनतपखपकियो नतमाईजोगजागनविरागत्याग तीरथनतनको ॥ भाईकोभरोसोनखरोसोवैरवरीई सोबलअपनोनहितजननीजनकको ॥ लोककोनसो

हिं. कबिचरामायण उ० ७
चदेवसेवानसहायगर्वधामकोनधनको ॥ रामहीके'
नामतेजोहोइसोइनोकीलागैऐसोइसुभावकछुतुल
सीकेमनको॥१८॥ईसनगनेसनदिनेससनसुरेससन
गौरगिरापतिनहितनजपौजपने॥ तुह्मारोईनामको
भरोसोभवतरिवेको बैठेउठेजागतबागतसुखसपने॥
तुलसीहैबावरोसोरावरोइरावरीसोंरावरेहजानिजिय
कीजियेजअपने|जानकीजीवनमेरेरावरेवदनफेरेठां
उनसमाउकडूसकलनिरपने ॥१९॥ जाहिरजहान
मेजमानोएकभांतिभयोबेचिय बिबुधधेनुरासभी
बेसाहिये ॥ ऐसेउकरालकलिकालमेंकृपालतेरेनाम
प्रतापनत्रितापतनदाहिये ॥ तुलसीतिहारोमनबच
नकरमजनयेहूनातोनेहनिजओरतेनिबाहिये॥ रंक
केनिवाजरघुराजराजाराजनके उमिरिदराज महारा
जातेरीचाहिये ॥२०॥ स्वारथसमाननप्रपंचपरमा
रथकहायोरामरावरोहोजानतजहानुहै ॥नामकेप्रता
पबापाजलौनिबाहीनीकीआगेकोगोसांई स्वामी
-

७४ हिं. कवित्तरामायण उ०७ सबलसुजानहै।कलिकीकुचालिदेखिदिनदिनदुनी देवपाहरुईचोरहेरिहियहहरानुहै। तुलसीकीबलि वारवारवारहींसह्मारकीवीजद्यपिकृपा निधानसदा सावधानहै॥२१॥दिनदिनदुनीदेखीदारिददुकालदु सदुरितदुगजमुखसुकृतसकोचहै मागेपेतपावतप्र चारिपातकीप्रचंडकालकीकरालताभलेकोहोतपोच है|आपनेतौयेकजवलंबअंबईभज्यौसमर्थसीताना थसवसंकटविमोचहै। तुलसीकीसाहसमराहियेक पालरामनामभरोसेपरिनामकोनिसोचहै॥२२॥ मोहमदमातोरातोकुमतिकुनारिसोविसारिवेदलोक लाजआकरोअचेतहै भावसोकरतमुखावैसोकहत कछुकाहूकीसहतसनाहिरकसहेतहै।तुलसीअधिक अधमाईहूंअजामिलतेताहूमे सहायकलिकपटनि केतह ॥ जैकीअनेकेटेकएकटेकन्हैवेकीसोपेरपि यपूतहितरामनामलेतहै॥२३॥जागियेनसोइयेजन मजाइदिनदुखरोइएकलेसकोहकामको ॥ राजरंक

हिं. कबित्तरामायण उ०७ ७५
'रागीऔबिरागीभूरिभागीएजागी जीवजरतप्रभा
उकलिबामको ॥ तुलसीकबंधकैसोधाइवोबिचारु
अंधधुंधदेखियतजगसोचपरिनामको ॥ सोइवोजो
रामकेसहेनकीसमाधिसुखजागि वोजोजीहजपैनीके
रामनामको ॥२४॥ बरनधरमगयोआश्रमनिवा
सतज्यौत्रासनचक्रितसोपरावनोपरोसोहै ॥ परमउ
पासनाकुबासनाबिनासोज्ञानबचनबिरागबेषजगत
हरोसोहै।गोरखजगायोजोगभगतिभगायोलोगनि
गमनियोगतेसोकलिहिछरोसोहै ॥ कायमनबचन
सुभायतुलसीहैजाहिरामनामकोभरोसोताहीकोभ
रोसोहै ॥ २५॥ ॥ सवैया ॥ ॥ बेदपुरानबि
हाइसुपंथकुमारगकोटिकुचालिचलीहै ॥ कालक
रालनृपालकृपालनराजसमाजबडोइछलीहै ।ब
नबिभागनआश्रमधर्मदुनीदुखदोषदरिद्रदलीहै ॥
स्वारथकोपरमारथकोकलिरामकोनामप्रतापबली
है ॥ २६ ॥ नमिटैभवसंकटदुर्घटहैतपतीरथजन्म
--
MPARAN

हि. कवित्तरामायण उ०७
अनेकजटौ ॥ कलिमेनविरागनज्ञानकहूंसवलागत
फोकटझूटजटी। नटज्याजिनपेटककोटिकचेटक
कौतुकठाढठटी ॥ तुलसीजोसदासुखचाहियेतौर
सनानिसिवासररामरटी ॥ २७॥ दमदुर्गमदानद
यामखकर्मसुधर्मअधीनसबैधनको ॥ तपतीरथसा
नजोगविरागसोहाइनहीदृढतातनको ॥ कलिकाल
करालमेरामकृपालईहै अवलंबबडीमनको ॥ तुल
सीसवसजमहीनसवैएकनामअधारसदाजनको ॥
॥ २८ ॥ पाइसुदेहविमोहिनदीतरनीनलहीकरनी
नकळूकी ॥ रामकथावरनीनवनाइसुननिकथाप्रह
लादनधूकी ।। अवजोरजराजरिगातगये मनमानि
गलानि कुवानिनमूकी ॥ नीकेकैठीकदईतुलसीज
बलंबवडीउरआखरदूकी ॥२९॥ रामबिहाइमरा
जपतेविगरीसुधरीकविकोकिलहकी ॥ नामहितेग
जकीगनिकाहूअजामिलकीचलिगैचलचूकी ॥रा
मप्रतापवडेकुसमाजवनाइरहीपतिपंडुवधुकी ॥ ता

७७
हिं० कबित्तरामायण उ०७
:) कोभलोअजहूंतुलसीजेहिप्रीतिप्रतीतिहैअखरदूकी
॥३०॥नामअजामिलसेखलतारनबारनबारबधूको
नामहरेप्रहलादबिषादपिताभयसासतिसागरसूको
नामसोप्रीतिप्रतीतिविहीनगिलोकलिकालकराल
नचूको ॥ राखिहरामसोजासुहियेतुलसीहुलसैब
लआखरदूको ॥ ३१॥ ॥ घनाक्षरी ॥ ॥ खे
तीनकिसानकोभिकारीकोनभीकबलिबनिककोबनि
जनचाकरकोचाकरी॥जीवकाबिहीनलोगबिद्यमान
सोचबसकहैएकएकनसोकहांजाइकाकरी॥ वेदहूंपु
रानकहीलोकहूंबिलोकियतसांकरेसबकोरामरावर
• कृपाकरी॥ दारिददसाननबाईदुनीदीनबंधुदुरितद
हतदेखितुलसीहहाकरी ॥ ३२॥ कुलकरतूतिभू
तिकोरतिसरूपगुनजोबनज्वरजरतपरतनकछूकही।
राजकाजकुपथकुसाजभोगरागहीकबेदबुधविद्यापइ
बिबसवलकही ॥ गतितुलसीसकीलखतनहिजोतु
रतपबितेकरतछारयवसोपलकही ॥कासौकीजैरो
m
-

हिं. कबिचरामायण उ०७
पदोपदीजैकाही पाहिरामकियोकलिकालकुलिष
ललपलकही॥ ३३ ॥ बबुरबहरेकोबनाइबाग
लाइयतरूंधवेकोसोऊमुरतरुकाटियतहै ॥ गारीदेते
नीचहरिचंदहूंधीचहूकोआपनेचनाचबाइहाथचा
टियतहै ॥ आपुमहापातकीहंसतहरिहरहूंकोआपुहै
अभागीभूरिभागीडांटियतहै । कलिकीकलुषमनम
लिनकीएकहतमसककीपांसुरी पयोधिपाटियतहै।
॥३४॥मुनियेकरालकलिकालभूमिपालतुमजाहि
घालोचाहिएकहोधोराखैताहिको हौंतोदनिदूबरो
विगारोढारोंरावरोनमहूहूताहिको सकलजगजाहि
को॥कामकोहलाइकेदेखाइयतआंखिमोहियेतेमा
नअकसकीवेकोजपुआहिको ॥ साहिवसुजानजन
स्वानहूंकोपच्छकियोरामवोलानामहौं गुलामराम
माहिको ॥३५॥॥ सवैया ॥॥ सांचीकहाँकलि
कालकरालमैडारीविगारोतिहारोकहाहै ॥कामको
लोभकोक्रोधकोमोहकोमोहीसोआनिप्रपंचरहाहै।।

mein
mawwanmamremarwanamaAN
हिं. कबित्तरामायण उ०७ ७९
हौंजगनायकलायकआजुपैमेरीयोटेवकुटेवमहाहै।
जानकीनाथबिनातुलसीजगदूसरेसोकरिहैनहहाहै
॥३६॥ भागीरथीजलपानकरीअरुनामढरामकेलेत
नितहौँ।।मोसोनलेनोनदेनोककलिलनरावरैली
रचितैहौं ।जानिकैजोरक परिनामतुझैपछितैहौपै
मैनभितैहौं । ब्राह्मनज्यौंउगिल्यौउरगारिहौंत्योहो
तिहारेहियेनहितहीं ॥३७॥राजमरालकेबालकपे
+ लिकैपालतलालतखूसरको ॥ सुचिसुंदरसालिसके
लीसंवारिकैबीजबटोरतऊसरको ॥गुनज्ञानगुमानम
भेरीबडोकल्पद्रुमकाटतभूमरको। कलिकालबिचा
रअचारहरीनहिसूझैकछूधमधूसरको ॥३८॥कीवेक
हापढिवेकोकहाफलबूझिनबेदकोभेदबिवायौ ॥
स्वारथकोपरमारथकोकलिकामदरामकोनामबिवा
यौ॥वादविवादविषादबढाइक छातीपराईऔजाप
। नीजान्यौ॥ चारिहूकोछहुकोनबकोदसआठकोपा
ठकुकाठज्यौंफायौ ॥ ३९॥ आगमबेदपुरानब
-
-

हिं० कबित्तरामायण उ०७ खानतकोटिकमारगजाहिनजाने॥जेमुनितेपुनिा पुहिआएकोइसकहावतसिद्धसयाने ॥ धर्मसबैकलि कालग्रसेजपजोगविरागलैजीवपराने ॥ कोकरिसो. चमरेतुलसीहमजानकिनाथकेहातबिकाने ॥४०॥ घृतकहीअवधूतकहौरजपूतकहौजोलहाकहौकोऊ॥ काहूकोवेटीसोबेटानव्याहिहाँकाहूकोजातविगारन सोऊ ॥ तुलसीसरनामगुलामहै रामकोताकोरुचे सौकहकछुओऊ ।। मांगिकैखैवोमजीतकोसोईबोले बो एकनदेवकोदोऊ ॥४१॥ ॥ घनाक्षरी ॥ ॥ मेरेजातिपांतिनचहाँकाहुकिजातिपांतिमेरे को उकामकौनहूंकाहूकेकामको ॥ लोकपरलोकरघु नाथहीकेहायसवभारीहमरोसोतुलसीकेएकनामको ॥ अतिहीनयानेउपखानेनहिवूझैलोकसाहेबकेगो तगोतहातहगुलामको ॥ साधुकैअसाधुकैभलोकै पोचसोचकहाकहाकाहूकेद्वारपोजौहौसौहौराम को ॥ ४२ ॥ कोजकहैकरतकुसाजदगावाज

है.
हिं० कबित्तरामायण उ०७
डोकोऊकहैरामकोगुलामखरोखूबहै ॥ साधू
नौमहासाधुखलजनै महाखलबानीझूठीसाची
कोटिउठतहबूबहै ॥ चहतनकाहूसोकहतनकाहू
कोकछुसबकीसहतउरअंतरनऊबहै ॥ तुलसीकाम
शेपोचहाथरघुनाथहीकेरामकीभगतिभूमिमेरीम
तिदूबहै ॥४३॥ जोगैजोगीजंगमजतीजमातध्या
नधरैडरैडरभारीलोभमोहकोहकामके ॥ जागराजा
राजकाजसेवकससाजसाजसोचै सुनिसमाचारवडेबै
रीबामके ॥ जागैबुधविद्याहित पंडितचकित चित
जगैलोभलालचधरनीधनधामके ॥ जागैंभोगीभो
गहिबियोगीरोगीरोगबससोवैसुखतुलसीभरोसेएक
रामके ॥४४॥ छप्पै ॥ ॥ राममातुपितुबंधुसुज
नगुरपूज्यपरमहित ॥ साहेबसखासहाइनेहनातो
पुनीतचित ॥ देसकोसकुलकर्मधर्मधनधामधरनि
गति॥ जातिपांतिसबभांतिलागिरामहिहमारमति।
परमारथस्वारथसुजससुलभरामतेसकलफल ॥क
,

हिं करित्तरामायण उ०७
हेतुलसीदासअबजवकबहूंएकरामतेमोरभल
॥४५॥ महाराजवलिजांवरामसेकउसुखदायक ॥
महाराजवलिजांउरामसुंदरसबलायक॥ महाराजब
लिजांउरामसंकटसवमोचन ॥ महाराजबलिजाउ
रामराजीवरिलोचनावलिजांउरामकरुणायतनप्रन
तपालपातकहरन॥ बलिजांउरामकलिमयबिकलतु
लसीदासराखियसरन॥४६॥ जयताडकासुबाहुमथ
नमारीचमानहरा मुनिमखरच्छनदच्छसिलातारन
कस्नाकर ॥ नृपगनबलमदसहितसंभुकोदंडविहंड
न ॥ जयकुठारधरदर्पदलनदिनकरकुलमंडन ॥ जय
जनकनगरमानंदप्रदसुखसागरसुखमाभवन। कहैतु
लसीदासमुरमुकुटमनिजयजयजयजानकीरमन ॥
१७॥जयजयंतजयकरअनंतसजनजनरंजन|जयवि
राधवधविदुपबिवुधमुनिगनभयभंजन ॥ जयनिसि
चरीकरूपकरनरबुवंसविभूपन ॥ सुभटचतुर्दससह
सदलनत्रिसिराखरदूपन॥जयदंडकवनपावनकरनतु

,
2
हिं कबितरामायण उ० ७ ८३
लसिदाससंसयसमन ॥ जगबिदितजगतमनिजयति
जयजयजयजानकीरमन ॥४८॥ जयमायामृगम
थनगीधसवरीउद्धारन ॥ जयकबंधसूदनबिसालत
रुतालबिदारन ॥ दवनबालिबलसालियपनसुग्री
वसंताहेत ॥ कपिकरालभटालुकटकपालककृपा
लचित ॥ जयसियबियोगदुखहेतुकृतसेतुबंधवारि
घिदमन ॥ दससीसबिभीषनअभयप्रदजयजयजान
कीरमन ॥ ४९ ॥ कनककुधारकेदारबीजसुंदरसुर
मुनिवर ॥ सोचिकामधुकधेनुसुधामयपयबिसुद्ध
तर ॥ तीरथपतिअंकुरस्वरूपजछेसरक्षतेहि ॥ मर
कतमनिसाखासुपत्रमंजरीसुलक्षिजेहि ॥ कैवल्यस
कलफलकल्पतरुसुभसुभाउसवसुखबरिसे ॥ क
हैतुलसीदासरघुबंसमनितोकिहोंहितवकरसरिसे ॥
॥ ५० ॥ जाइसोसुभटसमर्थपाइरनरारिनमंडै ।
जाइसोजतीकहाइबिखैबासनानछंडै। जाइधनिका
बिनुदानजाइनिर्धनबनुधर्महि ॥ जाइमोपंडितपढि
-

हिं. कवित्तरामायण उ०७
पुग़नजोरतनसुकर्महि ॥ सुतजाइमातृपितुभक्तिवि
नुतियसोजाइजेहिपतिनहित ॥५१॥ कोनकोष
निर्दहेउकामवसकेहिनहिकीन्हो ॥ कोनलोअदृढफ
यांधिवासनकरिदीन्हो ॥ कवनदृदयनहिलागक
ठिनअतिनारि नयनसर ॥ लोचनयुतनहिमयउअं
धश्रीपाइकवननर ॥ सुरनाकलोकमहिमंडलहुसो
जोमोहकीन्होजयन ॥ कहैतुलसीदाससोऊवरेजे
हिरासुरामराजीवनयन ॥५२॥ सवैया ॥ अहंक
मानसंधानसुगनजोनारिविलोकनिवांनतेवांचे ॥
कोपकसानुगुमानजवावटजेजिनकेमनांचनांचे
॥ लोभसवैनटकेबसव्हकपिज्योजगबहुनाचननां
च॥ नीकेहसाधुसंवैतुलसीपैतेईरघुवीरकेसेवकसांचे
॥ ५३ ॥ ॥ घनाक्षरी ॥ ॥ बेपसुवनाइअलेवच
नकहचुवाइजाइतौनजरनिधरनिधनधामकी ॥ को
टिकउपाइकरिलालिपालियतदेहमुखकहियतगति
गमहीकेनामकी ॥ प्रगटैउपासनादुरावैदुर्वासना

॥
हिं० कबित्तरामायण उ०७
हिमानसनेवासभूमिलोभमोहकामकी ॥ रागरोपई
किपटकुटिलाईभरेतुलसीसे -भगतभगतिचाहेरा
मकी॥५४॥ कालिहीतरुनतनकालिहीधरनिध
नकालिहीजितौंगोरनकहतकुचालिहै ॥ कालीही
साधोगोकाजकालहीराजासमाजमोसोकोउकहाभा
रेमहीमेरुहालिहै ॥ तुलसीयहोकुभांतिघनेघरघा
लिमाये घनेघरघालतहैवनेघरघालीहै ॥ देखतसु
नतसमुझतहूनसूझै सोई कबहूं कयौ नकालहूको
कालकालिहै ॥ ५५ ॥ भयोनतिकालतिहूलोकतु
लसीसोमंदनीदैसबसाधुसुनिमानोनसकोचहाँ ॥
जानतनजोगहियहांनिमाजैजानकीसकाहेकोपरेखो
हौ पापीप्रपंचीपोचहौं । पेटभरिवेकेकाजमहारा
जकोकहायोमहाराजहंकह्यौहैप्रनतबिमोचहौं । नि
जअघजालकलीकालकीकरालता बिलोकिहोतव्या
कुलकरतसोईसोचहूं ॥५६॥ धर्मकोसेतुजगमंगल
कोहेतुभूमिमारहरिवेकोअवतारलियोनरको ॥ नी
.

हिं कवित्तरामायण उ०७
तिजीप्रतीतिप्रीतिपालचालिप्रभुमानलोकवेदराषि
बेको पनरखुवरको बानरविमीपनकीऔरकीकना
वडोहसोप्रसंगसुनेअंगजरेअनुचरको ॥ राखेरीति
आपनौजोहोइसोइकीजैवलितुलसीतिहारोघरजा
इडहैघरको ॥ ५७॥ नाममहाराजकेनिवाहिनी
कोकीजैउरसवहीसोहातमैनलोगनसोहातहौं । की
जैरामवारऐहीमेरीऔरचखकोरताहिलगिरंकज्यौँस
नेहकोललातही ॥ तुलसीविलोकिकलिकालकी
करालताकृपालकोसुभाउसमुझतसकुचातहीं। लो
कएकभांतिकोत्रिलोकनाथलोकवसआपनोनसो
चस्वामीसोचहो सुखातहीं ॥५८॥ तौलौलो
अलोलुपललातलालचीलवारबारबारलालचधर
निधनधामको ॥ तवलीवियोगरोगसोगभोगजा
तनाकेजुगसमलागतजीवनजामजामको ॥ तौलों
दुखदारिददाहतअतिनिततन तुलसीहैकिंकरविमो
हकोहकामको ॥ सवदुखआपनेनिरापनेसकलसुख
4-Mar
AAPPAM

१
हिं. कबित्तरामायण उ०७
नौलौजनभयोनबजाइराजारामको ५५९ ॥ तौलौं
मलीनहीनदीनसुखसपनेनजहांतहां दुखीजनभा
। जनकलेसको ॥ तौलीउबेनपायफिरतपेटौखला
यवायेमुहसहतपराभवदेसदेसको ॥ तबलौदयाब
नोदुसहदुखदारिदकोसाथरीकोसोइबोओढिबोदूने
खेसको। जबलौनमजैजीहजानकीजीवनरामराज
कोराजासोतौसाहेबमहेसको ॥६०॥ ईसनकेईसम
हाराजनकेमहाराजदेवनकेदेव देवप्रानडूंकपानहीं।
कालहूंकेकाल महाभूतनके महाभूतकर्महूंके करम
निदानके निदानहीं ॥ निगमको अगम सुगमतुल
सीहूंसेकोएतेमानसील सिंधुकरुनानिधानहीं।महि
माअपारकाहूबोलकोनबारापारबडीसाहिबीमेनाथ
बडेसावधानहीं ॥६१॥॥ सवैया॥ ॥ आरतपा
लकृपालजेरामजेहीसुमिरतेहिकोतहांठगटे ॥ नाम
प्रतापमहामहिमाअकरेकियेखोटे ॥ छोटेउबाढेसेव
करकतेएकअनेकअयेतुलसीतिहुंतापनतेडाटे ॥ प्रे

हिं० कवित्तरामायण उ०७ मवदीप्रहलादहिकोजिनपाहनतेपरमेसुरकाटे॥६२ काटिकृपानपानकहुपितुकाकालकरालबिलोक नभागे॥ रामकहांसबटांउहखंभमेहांसुनिहांकनि केहरिजागे॥ वैरीविदारिभयेविकरालकहैप्रहलाद हिकेअनुरागे॥ प्रीतिप्रतीतिबढातुलसीतबतेसबपा हनपूजनलागे॥६३॥ अंतरजामिहुतेबडेबाहेरजा मिहरामजेनामलियेते ॥ धावतधेनुपन्हाइलवाइ जौबालकवोलनीकानकियेते ॥ आपनिबूझिकहैतु लसीकहिवेकीनवावग्विातवियेते ॥ पैजपुरेपहला दहुकोप्रगटेप्रभुपाहनतेनहियेते ॥ ६४॥ बालकबा लिदियोवलिकालकोकायरकोटिकुचालचलाईपा पहिवापवडोपरितापतेआपनीओरतेखोरिनलाई॥ भूरिदईविपभूरिभईप्रहलादसुधाईसुधमुधाकीमला ई ॥ रामकृपातुलसीजनकोजगहोतभलकोभलोई भलाई ॥ ६५ ॥ कराकरीव्रजवासिनपैंकरतूतिकु भांतिचलनचलाई ॥ पंडुकेपूतसपूतकपूतसुजोध - wwwnormawen- - m . --

हिं०कबित्तरामायण उ०७
नभोकलिछोटोछलाई ॥ कान्हकृपालबडेनतपा
लगयेखलखेचरखीसखलाई ॥ठीकप्रतीतिकहैतु
लसीजगहोइभलेकोभलोई भलाई ॥६६॥ अव
नीसअनेकअयेअवनीजिनकेटरतेसुरसोचसुखाहीं॥
मानवदानवदेवसतावनरावनघाटिरच्यौजगमाहीं॥
तेमिलयेधरीधूरीसुजोधनजेचलतेबहुछत्रकिछांहीं।
, बेदपुरानकहैजगजानगुमानगोविंदहिभावतनाहीं
॥६॥ जबनैननप्रीतिठईठगस्यामसोसयानिसखी
हठिहौबरजी॥ नहिजानौवियोगसुरोगहैआगेझुकी
तबहाँतौहिसौतरजी॥अबदेहभईपटनेहकेघालेसो
खोजकरैबिरहादरजी॥जराजकुमारबिनासुनुभंग
अनंगभयोजियकोगरजी॥६८॥जोगकथापठईज
कोसबसोसठचेरीकीचालचलांकी ॥ ऊधौजूकौनक
हैकुबरीजोबरीनटनागरहेरिहलाकी ॥ जाहिलगेप
रिजानैसोईतुलसीसोसोहागिनिनंदलालकीजानी
हैजानपनीहरिकीअबबांधियैगीकछुमोटकलाकी॥
-

हिं. कवित्तरामायण उ. ७
॥६॥घनाक्षरी ॥ ॥पठयोहैछपदछबीलेकाहकेहू
कहूखोजिकैखवासखासोकूबरीसोबालको।ज्ञानको
गढेयाविनुगिराकोपढ़यावारखालकोकढैयासौंब
याउरसालको प्रीतिकोवधिकरसरीतिकेअधिकनी
तिनिपुनविवेकहैनिदेसदेसकालको।तुलसीकहैनव
नैसहेहीवनैगीसवजोगभयोजोगकोवियोगनंदला
लको॥७०॥ हनुमानन्दकृपाललाडिलेलपनलाल
भावतभरतहैजेसेवकसहायजू ॥विनतीकरतदीनदूब
रोदयावनोसोविगरेतापुहीसुधारिलीजैभायजू ।।
मेरीसाहिविनीसदासीसपरविलसतिदेवीक्यौनदास
कोदेखाइयतपायजू ॥ झीरवडूमेरीझिवेकीवानिराम
रीझतहेरीझव्हैहैरामकीदोहाईरघुरायजू॥७॥ ॥स
वैया। ॥वेपविरागकोगगभरोमनभावकहाँसतिमा
यहाँतोसोतिरेहीनाथकोनामलेवेचिहापातकीपांव
स्माननिपोसो॥येतेबडेअपराधीमधीकहूतैकहाँअंब
किमेरोतूमोसो॥स्वारथकोपरमारथकोपरिपूरनभो

ने
हिं. कबितरामायण उ०७
फिरिघाटनहोंसो॥७२॥ ॥घनाक्षरी॥ ॥जहांबा
लमीकभयव्याधतेमुनिंदसाधुरामराजपेसिखसुनि
रिषिमातकी ॥सीयकोनिवासलवकुसकोजनमथल
तुलसीछुअतछांहतापगरैगातकी ॥ बिटपमहीपसु
रसरितसमीपसोहैसीताबटेपखतपुनीतहोतपातकी
॥ बारिपुरदिगपुरबीचबिलसतिभूमिअंकितजो जा
नकीचरनजलजातकी ॥ ७३ ॥ मरकतबरनपरन
फलमानिकसेलसैजटाजूटजनुरूषबेषहरहै ॥ सुख
माकोढेरुकधासंपदासकलमुदमंगलकोघरहै ॥ देत
अभिमतजोसमेतप्रीतिसेइयेप्रतीतिमानितुलसी बि
चारिकाकोथरुहै ॥ सुरसरिनिकटसोहावनीअवनि
सोहैरामरावनीकोबटकलिकामतरुहै ॥ ७४॥दे
वधुनीपासमुनिबासश्रीनिवासजहांप्राकृतहूंबटबूट
बसतपुरारिहै ॥जोगजपजागकोबिरागकोपुनीतपी.
ठि रागिनपैसीठिडीठिबाहिरीनिहारिहै ॥ आयसु.
आदेसबाबूभलोभलोभावसिद्दतुलसीबिचारीजो
.
-
.

९२ हिं. कबित्तरामायण उ० ७ गीकहतपुकारिहै ॥ रामभगतनकोतोकामतरुतेज धिकसीयवटसेयेकरतरफलचारिहै ॥ ७५ ॥ ज हांवनपावनोसोहावनेविहंगमृगगदेखिअतिलागत सनंदखेतखूटसो ॥ सीतारामलपननिवासबासमु निनकोसिद्धसाधुसाधकसबै बिबेकबूटसो ॥ झरना झरतवारिसीतलपुनीतवारिमंदाकिनिमंजुलमहेसज टाजूटसो ॥ तुलसीजोरामसोसनेहसांचो चाहिये तोसेइयेसनेहसो विचित्र चित्रकूटसो ॥ ७६ ॥ मोहवनकलिमलजरतजनिजानिजियसाधुगाइविप्र नेकभयकोनिवारहै ॥ दीह्नी हैरज़ाइरामपाइसोसहा यलाललपनसमर्थबीरहेरिहेरिमारिहै ॥ मंदाकिनि मंजुलकमानमसिवानजहांवारिधारधीरधरिसुकर सुधारिहै ॥ चित्रकूटप्रचलअहेरीवैव्यौघातमानो पातकेत्रातघोरसावकसंघारिहै ।। ७७ ॥ सवैया।। लागिदवारिपहारढहीलहकीकपिलंकजथाखिरखौ की ॥ चारुचुवाबढोरचलीलपटेझपटैसोतमीच ---

हिं कवित्सरामायण उ०७
रतौकी ॥क्यौंकहिजातमहासुखमाउपमातकिताक
तहकविकोकी ॥ मानोलखीतुलसीहनुमानहियेज
गजीतजरायकीचौकी॥७८॥ देवकहैअपनीअपनी
भवलोकनतीरथराजचलोरे ॥ देखिमिटैअपराध
भगाधनिमजतसाधुसमाजभलारे ॥ सोहैसितासि
सितको मिलिवो तुलसी हुलसै हियहेरि हलोरे ।
मानोहरेतनचारुचरैबगरैसुरधेनुकेधौलकलोरे ॥
॥७९॥ देवनदीकहजोजनजानकियेमनसाकुलको
टिउधारे ॥देखिचलैझगरैसुरनारिसुरेसबनाइबेबान
संवारे॥ पूजाकोसाजबिरंचिरचैतुलसीजेमहातमजा
ननिहारे॥औककीनेवपरीहरिलोकनिलोकतगंगत
रंगतिहारे ॥ ८०॥ब्रह्मजोव्यापकबेदकहैगमनाहि
गिरागुनज्ञानगुनीको॥जोकरताभरताहरतासुरराइ
सुसाहिबदीनदुनीको ॥ सोइयोद्रवरूपसहीजोह
नाथबिरंचिमहेसमुनीको मानिप्रतीतिसदातुलसी
जलकाहेनसेवतदेवधुनीको ८१वारितिहारोनिहारो
..

-
९१ हिं. कवित्तरामायण उ०७
निहारिमुरारिभयेपरसेपदपापलाहौंगो॥ईसम्हैसी
मधरोपैडरोंप्रभुकीसमतावडेदोषदहाँगो। बरुबरहि
बारसरीरधरौरघुवीरकोव्हैतबतीररहोंगो ॥ भागीर
थीबिनाकरजोरिवहोरिनषोरिलगैसोकहौंगो॥८२
घनाक्षरी लालचीलालतविललातहारहारदीन
बदनमलीनमनमिटैन विसूरना ॥ ताकतकराधकैबि
बाहकैऊछाहकछुडोलैलोलबूझतसबढोलतूरना।
प्यासेनपावहिवारिभूखेनचनकचारिचारतआहार
तेपहारटारिधूरनासोककोअगारदुखभारभरैतौलौ
जौलौदेवीद्रवनभवानीअन्नपूरना॥८॥छप्पै|भस्म
अंगमदनअगनसंततअसंगहर सीसगंगगिरिजाऽर्ध
गभूपनभुजंगवर मुंडमालबिधुबालभालडमरुकपा
लकर॥विवुधबृंदनवकुमुदचंद्रसुखकंदमूलधर ॥ त्रि
पुरारित्रिलोचनदिगवसनविषभोजनभवभयहरन ॥
कहैतुलसीदाससेवतसुसभसिवसिवसंकरसरन॥८४
गरलअसनदिगवसनव्यसनभंजनजनरंजन ॥ कुंदई
4

.
हिं० कवित्तरामायण उ०७
दुकर्पूरगौरसच्चिदानंदधन ॥बिकटबेसउरसेससीससु
रसरितसहजसुचि ॥ सिवअकामअभिरामधामनित
रामनामरुचि ॥ कंदर्पदर्पदुर्गमदमनउमारमनगुनम
वनहर ॥ त्रिपुरारित्रिलोचनत्रिगुणपरत्रिपुरमथनज
यत्रिदसबर ॥ ८५ ॥ अर्धअंगअंगनामहानामजो
गीसजोगपति ॥ विषमअसनदिगवसननामबिश्वेस
बिस्वगति ॥ करकपालसिरमालव्यालविषभूति
विभूषन ॥ नामसुद्धअबिरुद्धअमरअनवंद्यअदूषन
॥ विकरालभूतबेतालप्रियभीमनामभवभयदमन ।।
सबबिधिसमर्थमहिमाकत्थसोतुलसीदाससंसय
समन ॥ ८६ ॥ भूतनाथायहरनभीमभयभवन
भूमिधर ॥ भानुमंतभगवंतभूतिभूषनभुजंगवर ॥
भव्यभावबल्लवभवेसभवभारबिभजन ॥ भूरिभाग
रखकुजोगगंजनजनरंजन | भारतीबदनधर्मसदनस
सिपतंगपावकनयन॥ कहैतुलसीदासकिनभजसिम
नभद्रसदनमर्दनमयन ॥८७॥ ॥ सवैया ॥ ॥मां
-

हिं कबित्तरामायण १०७ गोफिरैकहैमागनोदेखिनखांगोकछजनिमागियेथोरे ॥ संकनिनांकपरीझिकरैतुलसीजगजोजुरेजाचकजो रे॥ नाकसंभारतआयौहोनाकहिनाहिपिनाकहिने कुनिहोरे ॥ विरंचिकहैगिरिजासिखवोपतिरावरोदा निहैवावरोभोरे ॥ ८८ ॥ विषपावकव्यालकपाल गरेमरेनागततीतिहुंतापनडाढे ॥ भूतबेतालसपाम धनामदलैपलमेअवकेभयगाढे ॥ तुलसीसदरिद्रसि रोमनिसोसुमिरेदुखदारिददोहिनठाढे ॥ भोनमेंभां गधतूरोइआंगननामेकेआगेमांगनेबाढे ॥ ८९ ॥ सीसवसेवरदावरदानिचढ्यौवरदाघरन्यौबरदाहै ॥ घामधतूरोविभूतिकोकूरोनिबासतहांसबलैमरदाहै व्यालीकपालिहैख्यालीचहूदिसिमांगठाटिन्हको परदारहै ॥ रांकसिरोमनिकाकिनिभावबिलोकतलो कपकोकरदाहै ॥ ९० ॥ दानिजोचारिपदारथको त्रिपुरारितिहूंपुरमोंसिरटीको ॥ भारोभलोभलेमा वको खोभलोईकियोसुमिरेतुलसीको ॥ ताबिनु

'हिं०कबित्तरामायण उ. ७
-
आसकोदासभयोकबहूंनमिव्यौलघुलालचजीको॥
॥ साधोकहांकरिसाधनतेंजोपैराधोनहीपतिपारब
तीको ॥ ९१ ॥ जातेजरेसबलोकबिलोकित्रिलो
चनसोबिषलोकलियोहै ॥ पानकियोबिषभूषन
भोकरुनाबरुनालयसांइहियोहै ॥ मेरोइफोरबे
जोगकपारकिधौंकछुकाहूलखाइदियोहै ॥ काहेन
कानकरौबिनतीतुलसीकलिकालबेहालकियोहै ॥
॥९२॥धनाक्षरी-॥ ॥ खायोकालकूटभयोअजर
अमरतनभवनमसानगथगाठरीगरदकी ॥ डमरूक
पालकरभूषनकरालव्यालबावरेबडोकिरीझबाहनब
रदकी ॥ तुलसीबिसालगोरेगातबिलसताभूतिमा
नौ हिमगिरिचारुचांदनीसरदकी॥ अर्थधर्मकाममो
क्षबसतबिलोकनिमेकासीकरामतिजोगीजागतिमर
दकी ॥ ९३॥ पिंगलजटाकलापमाथैतौ पुनीत
आपपावकनैनाप्रतापभूपबरतहै ॥ लोचनबिसाल
लालसोहैबालचंद्रभालकंठकालकूटव्यालभूलषन
.
--

९८ हिं कवित्तरामायण उ०७ धरतहै।देतनअचातरीझिखातपाताकहीकेभोरा नाथजोगीजवअवडरढतरहै ॥ सुंदरदिगंबरबिभूति गातभांगखातरूरेसंगीपूरेकालकंठकहतहै॥ ९४॥ देतसंपदासमेतश्रीनिकेतजाचकनिभवनविभूतिभा गपभवाहनुहै ॥ नामवामदेवदाहिनो सदाअसं गरंगअरधंगअंगनाअनंगकोमहनुहै ॥ तुलसीम हेसकोप्रभावभावहीसुगमअगमनिगमहूंकोजानिवो गहनु है ॥भेपतोभिकारीकोभयंकररूपसंकरदयाल दीनबंधुदानीदरिददहनु है ॥ १५ ॥ चाहेनअंगन अरिएकोअंगमागतेको देवोइपैजानिएसुभावसिद्ध वानिसो ॥ वारिबुंदचारित्रिपुरारि परडारियैतौदेत फलचारिलेतसेवासांचीमानिसो ॥ तुलसीभरोसो नभवेसभारानाथकोतो.कोटिककलेसकरोभरोछार छानिसो॥ दारिददमनदुखदोपदाहदावानलदुनीन दयालदूजोदानिमूलपानिसो ॥९६ ॥ काहेकोज नेकदेवसवतजागैमसानखोअतअपानसठहोतहठि , Madrasi 4-memastu . . - ९९ . । , हि कबित्तरामायण. उ०७ प्रेतरे ॥ काहेकोकोटीउपायकरकमरतधायजाचतन रेसदेसदेसकेअचेतरे॥ तुलसीप्रतीतिबिनुत्यागेतीप यागतनुधनहींकेहेतदानदेतकुरुखेतरे॥पातवैधतूरके हैंभोरेकैभवेससोसुरेसहीकीसंपदासुभायसोनलेतरे ॥ ९७ ॥ सकटगयंदबाजिराजिभलेभलेभटधन धामनिकरकरनिहूंनपूजैक्कै ॥ बनिताबिनीतपूतपाव नसोहाबनऔबिनयबिबेकविद्यासुभगसरीरबै॥इहां औरसोसुखपरलोकसिवलोकआकताको फलै तुल सीसोसुनोसावधान है ॥ जानेबिनुजानेकैरिसानेके लिकबहुकसिवहिचढायेव्हैहैबेलकेपतोआहे॥९८॥ रतिसीखनिसिंधुमेषलाअवनिपतिऔनिपअनेकठा ढेहाथजोरिहारिकै ॥ संपदासमाजदेखिलाजसुर राजहूंकेसुखसबबिधिदीन्हैहैसवारिकै ॥ इहांऐसो सुखसुरलोकसुरनाथपदताकोफलतुलसीसो कहै गोबिचारिकै ॥ आककेपतौआचारिफूलकेधत्तूरेके दैदीन्हेव्हैबारकपुरारिपरढारिकै॥ ९९ ॥ देवसरि 4 1

हिं कवित्तरामायण उ०७
सेवोवामदेवगांवरावरेहींनामरामहीकेमांगिउदरभर
तहों ॥ दीवेजोगतुलसीनतेलकाहूकोकछुकलिखी
नभलाईभालपोचनकरहौं ॥ येतेहूंपरकोउजोराव
रोहूंजोरकरैताकौंजोरदेवदीनद्वारगुदरतहौं । पाइकै
औराहनोऔराहनोनदीजै मोहिकलिकालकासना
थकहे निवरतहौं ॥३०० ॥ रोरामरायकोमुज
ससुनितेरोहरुपाइतरआइरह्यौसुरसरितीरहौं ॥ बा
मदेवरामकोसुभावसीलजानियतनातोनेहजानिजि
यरघुवीरभीरहौं । अधिभूतबेदनविषमहोतभूतना
थतुलसीविकलपाहिपचतकुपीरहौं । मारियेतोज
नागासकासीवासरवासफलज्याइयैतोकपाकरिनिरु
जसरीरही ॥१॥जीवेकीनलालसादयालमहादेव
मोहिमालुमहतोकौमरभेइकोरहतहाँ॥ कामरिपुरा
मकेगुलामनिकोकामतरुअवलंबजगदंगवसहितच
हतहाँ । रोगभयोभूतसोकुसूतभयोतुलसीकोभूत
नाथपाहिपदपंकजगहतहाँ । ज्याइयेतोजानकीजी

हिं कबित्तरामायण उ०७ वनजनजानिजियमारियेतोमांगीमीचसुधियेकहत हौँ ॥२॥ भूतभवभवतिपिसाचदूतप्रेतप्रियआप नोसमाजसिवआपुनीकेजीनिये ॥ नानाबेषबाहन विभूषनबसनबासखानपानबलिपूजाबिधिकोबखा निये॥रामकेगुलामनकीरीतिप्रीतिसूधिसबसबसोस नेहसबहीकोसनमानिये ॥ तुलसीकीसुधरैसुधारभू तनाथहीकेमेरेमायबापगुरु संकरभवानिये ॥३॥ गौरीनाथभोरानाथ अवतभवानीनाथ विश्वनाथपु रफिरि आनकलिकालकी । संकरसे नरगिरि जा सी नारी कासी बासी बेदकही सहाँससिसेखरक पालकी ॥ छमुखगनेसतेमहेसतेपिधारेलोगबिकल बिलोकियतनगरीबिहालकी ॥ पुरीमुरबेलीकेलि काटतकिरातकलिनिठुरनिहारिये उघारि डीठिमा लकी ॥४॥ठाकुरमहेसठकुराइनिउमासीजहांलो कबेदहूंबिदितमहिमाठहरकी ॥ मठरुद्गनभूतगन पतिसेनापतिकलिकालकीकुचालकाहूतोनहरकी॥

हिं. कवित्तरामायण उ०७ बसीविश्वनाथकी विखाबडो वारानसी बूझियेन ऐसीगतिसंकरसहरकी ॥ कैसेकहैतुलसीखासुरके वरदानिवानिजानिसुधातजिपीवनजहरकी॥५॥ लोकबेहूंविदितबारानसीकीवडाईबासी नरनारीई सविकासरूपहें॥कालनाथकोतवालदंडकारिदंड पानीसभासदगनपसेअमितअनूपहें ॥ तहबूंकुचाल कलिकालकीकुरीतिकैयौंजानतनमूढइहाभूतनाथ अपहें।फलफूलैफैलेखलसीदेसाधुपलपलबाती दी पमालिकाउठाइयतसूपहैं ॥६॥ पंचकोसपुन्यकोस स्वारथपरमारथकोजानिआपुआपनेसुपासवासदि योहे ॥ नीचनरनारिनसंभारि सकैआदरलहतफल कादरविचारिजोनकियोहै। वारिवारानसीविनुकहै चक्रचक्रपानिमानिहितहानिसोमुरारिमनभियोहै। रोसमेभरोसोएकआसतोसकहिजात विकल बिलो किलोककालकूटपियोहैं ॥७॥ रचतविरंचिहरि पालतहरतहेरते रेहिप्रसादजगजगजगपालिकै ॥

हिं. कबित्तरामायण उ० ७ १.०३
तोहिमेबिकासबिश्वतोहिमेबिलाससवतोहिमे समा
तुमातुभूमिधरबालिके ॥ दीजैअवलंबजगदंबनबि
लंबकीजैकरुनातरंगिनीकृपातरंगमालिके ॥ रोष
महामारीपरितोषमहतारीदुनीदेखियेदुखारीमुनि
मानसमरालिके ॥ ८ ॥ निपटबसेरेअघऔगुन
घनेरेनरनारिअनेरेजगदंबचेरीचेरेहैं ॥ दारिददुखा
रीदेविभूसुरभिखारीभीरुलोममोह कामकोहकलि
मलेघरेहैं ॥ लोकरीतिराखिरामसाखीबामदेवजा
निजनकीबिनतीमानिमातुकहिमेरेहैं ॥ महामारी
महेसानीमहिमाकीखानीमोदमंगलकीरासीकासी
बासीदासतेरेहैं ॥९॥लोचनकोपापकैधौंसिद्धसुरसा
पकैधौंकालकेप्रतापकासातिहूतापतईहैं। उंचेनीचे
बीचकैधनिकरंकराजारायहठनिबजाइकरिडीठिपीट
दईहैं। देवतानिहोरेमहामारीनसोकरजोरेभोरानाथ
जानीमोरेअपनीसीकहीठईहै।करुणानिधानहनुमा
नबीरबलवानजसरासिजहांतहतिसीलुटिलईहै १०
-

4 - १०४ हिं. कबित्तरामायण उ०७ ॥संकरसहरसरनारिनरवारिचारिबिकलमहामारिम हामायाभईहै ॥उछरतउतराहतहरातमरिजातभभ रिभगातजलथलमीचमईहै देवनदयालमहिपालन कृपालचितवारानसीवाढतअनीतनितनईहै पाहिर घुराजपाहिकपिराजरामदूतरामहूंकाविगरीतुहीसु धारिलईह११एकताकरालकलिकालसूलमूलत्तामे कोढमेकीखाजसीसनीचरिहैमीनकी वेदधर्मदूरिंगये अमिचोरभृपभयेसाधुसिद्धमानजातवी तेपापपीन कीदूसरेकोदूसरोनहाररामदयाधामरावराइगतिब लिविभवविहीनकी लागैगीपैलाजवाविराजमान विरदहिमहाराआजजोनदेतदादिदीनकी॥१२॥रा मनाममातपितुस्वामीसमरथ हितुआसरामनामकी भरोसोरामनामको ॥ प्रेमरामनामहींसोंनेमरामना हीकोजानोनमरमपगदाहिनोनबामको ॥ स्वारथस कलपरमारथको रामनामरामनामहनितुलसीनका हकामको॥रामकीसपथसर्वसमेरेरामनामकामधेनु + N -NCRORM-

-
हिं० कबिसरामायण उ. ७ १०५
कामतरूमोसेछीनछामको॥१३॥सवैया॥ मारग
गरिसुरमारिकुमारगकोटिककैधनजीतिकैलीयो से
करकोपसोपापकोदामपरिछितजाहिगोजारिकैही
यो कासीमेकंटकजेतेभयतेगेपाइअघाइकैआपनोकी
यो आजुकिकालिपरोंकिनरोजडजांहिगेचाटिदेवारि
कीदीयो॥१४॥कुंकुमअंगसोरंगजितोमुखचंडसोहो
डपरीहै।बोलतबोलसमिद्धचवैअवलोकतसोचबि
पादहरीहै।गौरीकोगंगबिहंगनिबेखकीमंजुलमूरति
मोदभरीहै ॥पेखिसप्रेमपयानसबैसबसोचबिमोच
नछेमकरीहै ॥ १५॥ ॥घनाक्षरी ॥ ॥ मंगल
कीरासिपरमारथकीखानिजाकी बिरचिबनाइबिधि
केशवबसाईहै ॥ प्रलयहूंकालराखीसूलपानिसूल
परमीचबचनीसोउचाहतखसाईहै ॥ छोडिछितिपा
लजोपरीछितभयेकृपालअलोकियोखलकोनिकाई
सोनसायीह ॥ पाहिहनुमानकरुनानिधानरामपा
हिकासीकामधेनुकलिकुहतकसाई है ॥ १६ ॥ बि
--

१०६ हिं. कवित्तरामायण उ०७ रचीविरंचिकीबसतविश्वनाथकीजोपानहूं तेचारीपु रीकेसवकृपालकी जोतिरूप लिंगमयी अगीनित लिंगमयीमोछवितरनि विदरनि जगजालकी ॥दे वी देवदेवसरिसिद्धमुनिवरवासलोपति बिलोकति कुलि पिभोडेभालकी ॥ हाहाकरेतुलसीदयानिधा नरामऐसीकासीकाकदर्थनाकरालताकलिकालकी॥ ॥ १७ ॥ आश्रमवरनकलिविबसविकलभयेनिज निजमरजादमोटरी सीडारदीसंकरसरोखमहामारि हि तेजानियतसाहिवसरोखदुनीदिनदिनदारकी ॥ नारिनरारतपुकारतसुनैनकोऊकाहूदेवननिमि लिमोठीमुटीमारदी ॥ तुलसीसभीतपालसुमिरेक पालरामसमैमुकरुनासराहिसनकारदी ॥ ३१८॥ ॥ इतिश्रीतुलसीदासकृतकवित्तरामायणसमाप्त ॥ ॥ श्रीलक्ष्मीनारायणार्पणमस्तु ॥ ॥ शुभमस्तु॥ .

Kabirat Ramayan

Author
Tulsi Das Ji
Title
Kabirat Ramayan
File name
Kabirat Ramayan
Text
OCR done
Citation
1950
Published
2010/06
Publisher
Jagdeeshwar Prasad Chapakhana Mumbai
Language
Sanskrit
Pages
109
Library
Charan Sahitya Shodh Sansthan, Ajmer
Classification
Literature
Keywords
xxxx
DLI number
539764
Barcode
99999990070248.00
Scanning centre
Banasthali University
Digital publisher
Digital Library of India
Rights
Copyright permitted
VMLT id
IT9OxNBJken
Download PDF

Kabirat Ramayan