Sringeri Sharada Peetham
Gadadhariya Avayava Ac No 7
Front matter
आगादाध अवयवप्रारंभाबीरस्त गदा० अ० १ श्रीगणेशायनमान्नुमा निप्पत्यायतदक्यवनिपणेप्रनिजानीतमलतवेदितवनिरुतमनुमानपगर्थे विचारदशायामध्यस्थस्यविवादविषयसाध्यनिश्वयनूपप्रयोजनसाधनन्यायसाध्यमिनिन्यायप्रयोज्यमियर्थः वादिप्रयुक्तपायजन्यशाबोधेनमध्यस्थस्यचरमकारएलिंगपरामपानुमानजननादिनिभावज्ञायमा नलिंगस्यानुमानवतुतद्विशेषास्यपरामर्गस्थन्यायाधीनत्वात्तहिशिष्टस्यतथावमियवधेयं अथवाऽनुमा नमनुमिति पर्थमध्यस्थस्वसाध्यसंशयनिरतिपप्रमोजनसाधेने परस्यप्रतिवादिनी निरत्तिर्यस्मादि तितादृशेवारतननिरूपणप्रयोजनमुपदर्शितन्यायप्रयोगगरामध्यस्थानुमितरेक्यामज्ञानप्रयोजनवात कारणवस्मरणप्रयोजकसंबंधथनेनप्रसंगावासंगतिरपिदर्शिनासमतपरिपक्षमवादिनपसर्थ उपन येनपक्षसत्वस्यादाहरगनव्यामिपटकसपक्षमवविवक्षासत्वयोर्निगमननचाबाधितवासस्रनिपक्षितवयोः प्रतिपादनालक्षासमन्वयाअलैवेतिसमलपोपपन्नंलिंगमिसलेवेसर्थ अतिव्याप्तरितिइदमुपलक्षणे दाहरणादिनिकस्यापिन्यायवापत्तियाअनुमितीतिअनुमितिचरमकारयो लिंगपरामशीव्याप्तिप्रकारे एम HODASARS एपक्षेयलिंगज्ञानंतसयोजकंयवादज्ञानेतज्जुनकंवाक्यमिस्र्य अनुप्रयोजकांतं प्रतिजादिसकलावयवजन्यम हावाक्यार्थवाधस्यतावदुर्थगोचरसमहालबननोधस्थवापरिचायकमानेनतुपरामर्शप्रयोजकवनशाना नस्थलक्षणपटकना किंतुतावदर्थविषयकवाधत्वेनेवअनोधूमवान्पर्वतासादिवापमानजन्यायाअपिबु रुपनायकज्ञानादिविषयमानसपरामर्शप्रयोजकत्तयातनोतियामिरितिनिरस्त नाशयत्किंचिबादला धप्रतियादशयादशधर्मप्रकारकजानवेनशरजानस्थकारणाप्रयतत्तधर्मावछिन्नवाक्पसमुदायल स्पताशयत्किंचिछाटूबोधनिपूपित्तशब्दज्ञाननिष्ठायायाकारणातत्तवादककोटिप्रविश्यतिचिन्दा नीयविषयत्तात्रयवालियापकसमुदायत्तेपर्यवसितस्यविवक्षितत्वान्नास्माकंन्यायैकदेशेऽतिव्याप्तिता दृशधर्माश्वप्रतिज्ञादीनामानुपूर्वी विशेषाएवपर्वतोवन्हिमानिसायाकारकबोधपर्वतोवन्हिमानूपर्वतोह हनवानियाकारक विविधानुएवाप्रकारकज्ञानानाभवहेतुतयातथाविधैकैकानुप्रीवबिलवाक्युपंचक स्यन्यायवानुपपत्तिरतोय किंचिशब्दबोधनिवेशासमानानुकिनानावाक्यविषयताना मेवानुगतनू লামাবসুনিলকূৰিৱালিহিলাগৰৰহবলিলষকালকিাহলিললিকায়সুবলকমলটুংকুৰিৱস্থিলঙ্গলীলালাযথসনিাবিনি स्थायीतरीनसमुदायहनिष्टन्यूनरतिनानि-पके वसनन्यायमपिनास भवनवाएँ कैकेयादिनावश्यमापतिप्रतिमा भगतिमा गदा०अ० पेणेककारगतायामववेदकत्वासर्वतोवन्हिमानिसायकैकवाक्यव्यतिपरितवाक्यपंचकरत्तिसमुदायत्वस्यन नाशकारणतावद्धदकविषयताश्रयवर्णवव्यापकत्वमिनियत्किंचिदानीयविषयतानिवेशानचवाक्या नरसाधारणसमुदायलमादायवाक्पांतरपटित समुदायतिच्याप्तिरिनिवाध्यातादृशसमुदायत्वनिष्ठन्यूनवतित्वा निरूपकवेननिरुक्तसमुदायत्स्यविपक्षणीयवाननचेवमपि युक्रमप्रयुक्तप्रतिज्ञादिसमुदायतिव्याप्तिलदस्य वेतिवाच्या व्युत्क्रमप्रयुक्तप्रतिज्ञादिवत्तियद्यसमुदायलेतावनेदकूटननिरुक्तसमुदायत्वस्य विशेषणीयत्वातान विमप्कैकन्यायपटकंयद्यप्रतिज्ञादिवाक्पनादशसमुदाय तिव्याप्तिरितिकाच्या स्वाश्रयीमतयत्किंचिसति ज्ञामवहितोत्तरत्वशन्यहत्वादिवत्तियद्यसमुदायत्वंतत्तदन्यत्वस्पसमुदायले विशेषणीयत्वादितिदिइन्पाय जन्यबोधस्यपरामर्शप्रयोजकतासंगमयतिप्रतिज्ञादीतिएकवाक्यतयतिविशेषगरतीयातथाचैकवाक्यताप रिसाएकवाक्पक्चविशिष्टकार्थप्रतिपादकवतेभायाकांक्षानिवर्तकलतनिवर्तनीयाकांक्षायापकलान्यत रखवातेनपेचवायजन्यमहावाक्पार्थबोधासंभवे पिनक्षति स्वार्थविशिष्टज्ञानतत्तहाक्पार्थविषयकज्ञानर TER वगाहि नञ्चसमहालंबनमन्यथासत्यदेताना विशिष्वैशिघ्यावाहिमानात विशिष्यवैशिष्पबाधात्मकपरामर्शजनकमनः उसाव्य स्वामकसहकारिसंपन्नीनियने तेनतथाविधनमनसापरामर्शउसाद्यतइसपाध्यायः अनचतदेवज्ञान परामर्श रूपमुपनयाविषयकवादिसाक्षियउपनयास्यव्याशेनतापर्यतथासतिन्यायजन्यबोधेउदाहरणार्थतयोपनयार्थन मायाप्तिभानपोनरतपस्यानकिंतुपक्षधर्मवमवोपनयनाविवक्षिततथाचोदाहरणर्थव्याप्तरुपूनयार्थपक्षधर्मनाया श्वविक्षवलमेवभानमितिनन्यायजन्यबोधस्यव्याप्तिविशिष्वैशिसावगाहिताव्याप्य पक्षवर्ततेनवेसाकालानुरोध नैववन्हिव्याप्यादिपदयटितमुपनयवाक्पंप्रमुज्यतइतिसरवसमाहितवान अन्नदंचिंसतेयदिव्यासिविशिष्पक्षध मत्वमेवोकांक्षितंतदायासिविशिष्टविषयकएवबोधस्तादशाकाक्षांनिवर्तयिष्यतीतितथाविधबोधेवोपनयता सर्यमावश्यकं नवमप्याकांक्षानिरत्तयेांतरवाक्यार्थबोधस्यव्यापिविशिषवैशियावगाहिलोपगमे पिन्यायज न्यमहावाक्यार्थबोधउपनयाव्यामिभानंनोपेयतेउदाहरणदेवतदानादवांतरवाक्पार्थधियः परामर्शदूपत्वेपिनि गमनजन्याबाधित्वादिप्रतिपत्तेरनुमितावपेक्षिततयातावत्पर्यतंतदसलेनपरामर्शातरस्यापेक्षेतिवाच्या अवांत गदा०अ० रवाक्यार्थबोऽव्यानिमानानुरोधेनतदेशेषुपनयनतात्पर्यकल्पनायाआवश्यकवेमहावाक्यार्थबोधतदानपिबाधका भावादिनिन्यायजन्यज्ञानस्यवादिवाक्यजन्यत्वेनाप्रामारपशंकांकलितत्यानुमितिजननायोग्यतयापरामर्शतरची कारइतिमिलानमारनपक्षोशव्यासिविशिमहत्वैशिष्यावाहिज्ञानमेवानुमितिहेतु नव्यायामिन्नहेतुमद्भे दज्ञानंताशवेशिष्यावाहिताच नन्यायजन्यबुद्धिर्नामार्थयाभेदनान्व्यबोधस्यायुसनवाताअतोव्यायत्वावलि नहेतुनिचप्रकारताकबोधहेनुहनविशेष्यकमाप्तिपविशेषतावादकप्रकारकमानसजानान्मानसावता दृशपरामर्शोऽवश्यमंगीकर्तबइसभिप्रायेणतेन चैयाभिहितविशिश्वैशिष्यावगहिमानांतरंच विशिष शिष्यबोधजनविशेषतावदकीमतयोप्सिप्रकारकथमवाद्यवछिन्नविशेष्यकंजान थाप्यनजन्यतन नादृशविशेषण ताक्छेदकप्रकारकजाननपरामशेजन्यतइसथानवतेनपरामर्शस्यजननोरितिपथासंग तितनपरामर्शपदस्पयाप्पामिलहेतुमदभेदबोधपरत्वादिगाह भयहेतुतावदकावछिन्नेपक्षधर्मला कांक्षयातनपक्षधर्मवबोधमानतासर्यकंयात्यर्थकपदाघटितमेवोपनयवाक्यंप्रेयुअततिप्राचीनमताऽ .
त भिप्रायकमिदंतवदीधितिकतानानाभिप्रायेणैवोदाहरणापनययोरेवतपर्यस्यनीसनोदाहरणार्मावणे वपरामर्शप्रयोजकलपर्यवसानमुक्तंनरूपनयमातस्पेसपिवदंतिाअनपरामर्शप्रयोजकत्वेनशादज्ञानस्य लक्षणपटक स्वयमेनुपपत्तेर्वक्ष्यमाणतयाशब्दज्ञानपदंप्रतिज्ञादिप्रतिपाद्यतत्तद्विशिक्षार्थज्ञानपंचकपर जनकवाक्यपदंचप्रसेकतत्तद्बोधजनकवाक्यपनकपरमताप्रतिज्ञा दिवाक्पपंचकलानःप्रयोजकांचबोधति शेषाएगोपरिचायकमा यद्यप्येवप्रतिज्ञादिपंचवापरकजानाजननेपिएतादृशलक्ष निर्वाहविरह तथापि प्रतिज्ञाजन्यवाधानापरामर्शप्रयोजकतालाभायैवसंभवामिप्रायणतावदविषयकमेकंज्ञान परामर्शप्रयो जकत्वेनाभिहितमिसभिप्रेसदीधितिकसर्यवसितम्यायलक्षगमाहाउचितेति।उचितानुपूर्वाकानिप्रतिज्ञा दिप गि चयनसमुदायतवंताशपंचपतिसमुदायत्वमितियावतापंचपदंनिगमनातानीविशिष्पनिवेशलाभा यनतुपेचवेनापितषांनिवेशाप्रयोजनाभावाघुकम्प्रयुक्त प्रतिज्ञादिपंचकतिव्याप्तिवारएणयउचितानु पूर्वी केतिउचितानुपूर्वीप्रतिजोत्तरहेतूत्तरोदाहरणोत्तरोपनयोत्तरनिगमनवभूपाननुकिमिदमुचितानुपू गदाअ. ४ वोकेनिउचितानुपूर्वीप्रतिज्ञोत्तरहेनत्तरोदाहरणोत्तरोपनयान्तरनिगमनपाननु किमिदमुचितानु किवं नत्तावतादृशानुपूर्वाश्रयत्वदर्शितानुपूनिगमनएकविश्नोत:नापितादृशानुपूर्वोपटक चटकत्तायादुनि चत्वात्तदिनखाविषयकातीसविषयतादृशानुपूर्वीकितप्रतिज्ञायविषयकप्रतीसाशवस्यनिगमनत्वस्यविषयी करगात विशिष्टनिगमनवेतादशनीयविषयवानुपपत्तःविशेष्परत्तेर्विशिलानुयोगिकाभावानभ्युपगमातू नाप्तिादृशानुपूर्वीविषयितायापकविषयिताकदेशव्यक्तिभदनप्रतिज्ञादमिन्नतयाकस्याश्विदपिप्रतिज्ञाव्य तेविषयितायोस्तादृशानुपूर्वीविषयितासामान्यव्यापकतासंभवाताप्रतिज्ञा दिव्यत्ततरपटितन्यायविषयक जानेपित्तादृशानुपूर्वीविषयितासवानमकिंचिदानुपूर्वीविषयितामापकत्वस्यक्रमप्रंयुक्तप्रतिज्ञा दिवि षयितासाधारणवात्ताशप्रतिज्ञा दिविष्यकत्यायविषयकज्ञानीयतथाविधानुपूर्वीविशेषविषयितायाए क्तादश विषयिताव्याप्यत्वासानदेन विषयिताव्यापाटनचज्ञानभेदेन विषयिताभदानश्युपगमा लेवमितिवाच्यातादशप्रतिज्ञादिव्यक्तिसमानाधिकरणत्वादिनाआनुपूर्वी विशेषावछिन्नन्यायविषयकजा नीयानुपूर्वी विशेषविषमिनायालाशप्रतिज्ञादिव्यक्तिविषयितान्यारत्तिवात्तस्थास्तव्यापतानपायाताअथनिगम नपूर्वोपनयपूर्वोदाहरणपूर्वहेतुपूर्ववनूपानुपूर्याश्रयवनप्रतिज्ञायाानादश्गेदाहरणपूर्वले सतिप्रतिजोत्तरवादिरूप नुप्रियतेनहत्त्वयवादीनानिवान्नानुपपत्ति अथवातादृशेकविधानुपूर्वी विशेषावछिन्नभेदप्रतियोगिता वछेदकतमवतादृशानुपूर्वीपटकवमिनिचेदेवमणकन्यायपकेयसनिजायेकेकवाक्यतत्समुदायतिप्रसंगी दुरएवेतिन्मवस्वाश्रयीभतप्रतिज्ञायव्यवहितोत्तरत्वशून्यहवादित्तियेद्यत्समुदायवंतत्तदन्यत्वस्यसमु दायत्वविशेषणततापर्यातमुलेमप्रयुक्तप्रतिज्ञोदिनिःस्पनानान्यायांतर्गतप्रतिज्ञादिपेचनिष्ठस्यत्वसमुदा यत्वस्यनत्तदन्यत्व विरहान्नानिप्रसंगाएपंचपटमानयसादिवाक्पत्तिसमुदायत्ववारण्यप्रतिज्ञादिरत्तिल विशेषणमपिसार्थकमिसवधयंप्रतिज्ञादिवत्तित्वप्रतिज्ञावादिपर्यायक्वेदकधर्मपंचकव्यापकलभताप्रति ज्ञादिपंचकैकदेशसमुदायनातिप्रसंग प्रतिज्ञालादासज्यरतिवात्तदोनयकदेशमानरन्तस्तसर्यास्यनक दकतानसमुदायविचानकपर्याप्तधर्मस्तस्यपाष्टिसंबंधनन्यायपदप्रतिनिमित्तवान्लेकदेशे मायव्यवहा गराज ५ प्रसंगइतिनुविभावनीय ननुपनिजादिलक्षणन्यायांतर्गतत्वविशेषणस्यप्रवेशनीयतयान्योन्यालयप्रसंगइसन आहाप्रतिज्ञावादिकंविनिउदासीनवारकनिन्यायानंतर्गतवाक्यवाररामान प्रयोजनकेसर्थाएतेनमायानंतर नप्रतिज्ञा दिपंचकसमुदायउचितानुपूर्वोकताविरहादेवन्यायत्वाप्रसक्तायपटकप्रतिज्ञोदिशरीरेनाशक्शेि षानुपादाननक्षतिरिनि सचितमप्रेयुक्तविमिन्नपक्षसाध्यहेतुकप्रतिजादिपंचकेनियाप्तिशंकानिराकरोति साध्यादीनितसाध्यपक्षहतुकन्यायलक्षरोतसाध्यपक्षकप्रतिज्ञानसाधनकहेनुत-साध्यसाधनकोदाहरणन साध्यपक्षसाधनकोपनयतत्साध्यसाधननिगमनानिनिवेशनीयानिमयानन्वन्यायपदार्थस्थाननुगततया न्यायपदस्पनानार्थकतापत्तिरियनेष्टापतिमाहामायादेरितिव्यामिपदार्थस्येस साध्याउननुगमानाव घटकसाध्यादीनाभिन्न भिन्ननूपेणनिवेशनीयवाताअननुगम अनुगतप्रतिनिमित्तविरहान्यायादेन्या यादिपदार्थस्य आदिपदावश्यवादिपरिमहा इष्यतएवेतिगयनराभावादितिभावायथाश्रुनमलस्वरससिधा क्यपंचकजन्यमहावाक्यार्थबोधमादायलक्षासमक्यनिचिकीर्षुःवाक्यपंचकस्यैकविशिक्षार्थवाधकताखेड अनकेचितअसाधकतास्थलीयन्यापयामितलच्या भयवादिसिवनोदाहरणाभावनचावयवाभागदितितन्नसाध्यसाधनभेदेनन्यायाधतुरखूपरस्य वे प्राद्यवारितिपरिचसर्वपसमयबंधस्थले बचावपवयोगइतिमयतेनदाखकर्तव्यनिर्वाहायसमयबंधविनापिसर्वनैवपंचावयवमोगरति मन स्वीकरणीय यनिप्रनिजानिगमनयोरितिनसंभयकार्यप्रतिपादकसमिसमेतनेनान्वया प्रतिज्ञार्थवन्हिमतिपर्वतेनिगमनार्थ स्यविशिषहेतुज्ञानज्ञाप्यसाध्यववस्यान्वयबोधोपगमेसायववाशमादायपोनरुत्य प्रसंगानदंडवानरक्तदंडवा निसादाविच विधेयांशेऽधिकारवाहिनस्तादृशबोधस्यसंभवेपिशवपक्षतावदकविशिष्टबाधितत्वादिविशिष्टसा ध्यक्त्तावगाहिन्या प्रतीतेरेवोपयोगिवेनसाध्यविशिष्पक्षतादशसाध्यवसाव्यवाचस्यानाकक्षिततयावादि तासर्याविषयत्वाचायतुवन्हिविशिष्टपर्वतोद्देश्यकबाधेवन्दिमत्सदातरपर्वतपदोपस्थितिरपेक्षितानीलोपटः संदरइसादाविवघटोनीलःसंदरइसादौनीलोन्वित घटायशैविधमाभानाहुद्देश्यनावछेदकवाचकपदस्था द्देश्यवाचकपदपूर्ववर्तितायाअपेक्षणीयत्वादनितादृशान्वयबोधसभवाने सयपर्वतत्वावछिन्नएक सधवन्हिमवनिगमनास्थाप्पविशिष्वन्हिमत्वयार्युगपद्विधयतयान्वयोपगमेनेक वाक्पवेनिर्वहती तिला च्या गणानांचपरार्थवादसंबंधः समत्वात्स्यादितिगन्यायन विधेय विषयाभासमानयोःशधवन्हिमवविशिष्ट वन्हिमत्योरवठ्याक्छेदकभावापन विषयिताकत्वपसंबंधालावनकवाक्यता निर्वाहाताअतएवविधेय गदा०अ० ह आप्य मदेसर्वनवाक्पभेद केवलोपन्यजन्यबोधपक्षेसाध्यहनुमलस्यविधेयलेणुपनयनिगमनाधीनबोधउद्देश्यपद पूर्वनिर्दिष्टस्यव्याप्यवसदार्थस्योद्देश्यतावादकत्येवमाननन द्विषयकलनिगमनार्थविषयकवयोरखद्यावर दकभावातदुभयेकवाक्यतेतितनतासर्यसत्योजनयपितादशवायसवाना उद्देश्यवाचकपदस्यविधयवाचू कपदपूर्ववनप्रतिसंधानस्यक्षिपदीयतयाणूजन्यवोपनयनपक्षयंपदार्थसाध्यापयत्वबोधनास्तापर्य सवेवा दिवाक्ययोजनायादूषो नहलातात्पूर्यविरुधस्थेचूनलबीजलानाइदमुपलक्षणंउपनयनापिसमप्रति जायान विशिष्टार्थप्रतिपादकलेवन्हिमतिपर्वतेउपनयार्थस्थसायव्यापहनुमसक्षस्याप्राप्ततादृशहनुमत्वी संघटिततया विधयत्वसंभवष्यनुमिझायोगिन पक्षताक्दकविशिष्टहतुमवस्याकांक्षयेवोपनयप्रतिपादे नादनाकीक्षितस्यपर्वत पर्वताभदबोधस्यतात्पर्याविषयवाताउदाहरणावयवांतरयोरितिउदाहरगघटक यार्यतत्पदघटितभागयोरपिनकविशिधार्थबोधकवतद्विरुक्तयसदनमहानसहमहानसान्यत्वादिनोऽ द्देश्योपस्थापनासपदेनापितत्तधर्मावछिनपरामर्शनमहानसभमवहन्हिमा महानसात्यधामवहन्हिमवेनि अ वाक्यार्थचतुष्टयविषयकसमूहालंबनबोधस्यैवोदयानानववीपायाव्यापकत्वबोधनाधमवानधूमव्यापक हिमानिसाकारकएकविशिष्टार्थबोधावतलात्पद्यतइतिवाचायोयत्यादरनवितार्थकतप्रसंगातानवदिस्त यपदस्पेक्यापकसमर्थःसञ्चसाध्याशेऽलेतीतिवान्यानामार्थया दाव्यबोधस्थायसन्नत्वाताव्यापकवान छिन्नस्यतदर्थस्याभदेनान्वयूइसपिनसंभवनिासंदोदंडीसादसिंदायभेदविय वेसमानविभक्तिकाभावे दंडादौ नमवीयप्रकसपस्याप्पथसमस्तनामाभिदान्वयस्थासंभवातअभेदान्वयप्रतियोगितापेक्षायांसाम र्थनसाध्यवाचकपदोत्तरंतधितासंभवाचनसदस्यनावतापिसार्थक्यासंभवाअतस्माद्यपदार्थहतास्तपदा र्थचतस्मिन्माध्यस्यविधयतयाभानमेवसमूहालबनपंतन जायतेतदुत्तरंयापकताबाधामानसासरावय गब्दबोध साध्यवाचकपदस्यकतसाधनमापकता विशिष्टसाध्येलाक्षणिकतयातसदार्थापकताविशिष साध्यक्त्तामवगाहतद्रूपयंवीपमासममिव्याहारस्थलव्यापकत्वतात्पर्यस्यानादितयातादशलक्षणायानि ढलक्षणात्वेनवादिवाक्यतस्वीकारेक्षनिविरहातनवव्यापकताबोधस्यावश्यकत्वेनानात्वधिकरणेवन्या गदा०अ० दिसतबोधनस्याप्रयोजकतयामादिकमुद्देसतावछेदकीयसम्हालंबनानामकरवव्यापकताविशिशब्बोध पेयतापत्तसदतुतादशलक्ष्यार्थतापर्यग्राहकमेवास्तितिवाय अर्थबोधकवसंभवनतपरिसागायोगात्यायोनवन्हिमा उसनधमवानिसादोयतिरेक्युदाहरणेवन्हिमदादिहेतुकेताहणावयुदाहरणवायत्तसदार्थाविवक्षायां प्रतियोगि बोधकपदसमान विभक्तिकपदोपस्थाप्यस्यानुयोगिनोप्रवेशेननोत्पान्योभाववोधनासंभवाइएवंलोजानाति कर्तवादिसादौन्यायांतर्गतयोगःकरोतिसजानातीसदाहरण्यत्तसदार्थाविवक्षागाधर्मिलालाभेनसाध्यायालय विकलतयादाहरभासताप्रसंगातिएक्चोदाहरणसमुदायस्यावयवांतरेएसमविशिक्षार्थप्रतिपादकवंरू तरांचनसंभवतीतिभाकरतेनहेत दाहयाईभवान धमाधमध्यापकवन्हिमानिस्तादृश विशिक्षार्थवोधन नकरसंभवादुदाहरणवयवांतश्योरिनुपपन्नामसपिपरास्तामागेवरूतरामवनसभमेकार्थप्रतिपादकसमि सनुषमतेप्रतिज्ञाहेबारिसत्रापिनकारविहायताभ्यापर्वताधूमज्ञानज्ञायुवन्हिमानिसतादृशविशिषज्ञानज नादिनिभावअथप्रतिज्ञाजन्यबोधानंतरकुतइतिसाध्यज्ञापकाकोक्षायातनिवर्तकंहतुवाक्यंप्रयुज्यतेतन्नि वर्तकताच पक्षविशेषणतानापन्नसाध्यांशहतुज्ञानज्ञाप्यत्वबोधनेनापिनिर्वहतीतिपक्षांशहनुज्ञानज्ञाप्यतविशि एसाध्यवेशिघ्यावाहिवोधस्थानुपयोगितयानतापर्यविषयत्वमितिचेन्नपर्वतवन्हिबोधानंतरंपर्वतपदन्हिज्ञाप कंत्तलेवाकोलाजायतातन्निरतिश्नसाध्येमादिजानजन्यपर्वतविशेष्यकज्ञानविषयत्वप्रतिपादन वधूमोन्हि मन्महानसमिसादिवाक्यस्यपर्वतवन्हिमवकुतइसाकांक्षानिवर्तकवाभावातपंचमीतलादशपर्वतविशेष्यक ज्ञानविष्यवानगदिशेषतापन्नसाध्याशएवउक्तवाक्यान्महानसादिविशेषणतयोपस्थिततदप्रतीत एक धर्मिविशेषगतापजन्यविशेष्यकहे विशेषज्ञानाधीनज्ञानविषयत्वबोधकतम्या:पंचम्याअमुसलवादिति धुमाइन्हिमानपर्वतइयादिविशिष्टवैशिष्यबोधस्यावश्यकतानाकथंचिदितिनिगमनेऽयंपदाननुषंगपक्षे वन्हियाप्पधूमवसर्वतादिभूपोपनयार्थनिगमनार्थमज्ञानज्ञाप्यवन्हिमसायन्वयसंभवादिति भावःअनुष गौतुताशवन्यादिमपेक्षपनिगमूनार्थबोधेनैवाकांक्षानिरत्तरुपनयार्थविशिष्पक्षनिगमनार्थीभूत विशिक्षपक्षबोधस्थानुपयुक्तस्यनतासर्यवि मानवियततिकथंचिदिसतंदलवयंअननुषंगपसप्युपनये गदा०अ० दि कदेशायपदार्थपृक्षमानेनिगमनार्यान्वयमानणेवातासूतयातत्समुदायार्थविशिष्टपक्षेनिगमनाविषय कबोधेपितात्पर्यभप्रामाणिकनितिनत्ववप्रतिज्ञादीनापंचानोकथमकवाक्यताव्यवहारइसतआहारकेतिविशिर तिविशिष्लेकार्थप्रतीतीलाप्रयोज्यतमानिस मानपदनताशप्रतीतिजनकलव्यवाछेदाताणप्रतिप तिर्निगमनपचरमवाक्यार्थबुधिरुदीच्यावामानसः परामर्श तत्परताचतामजनयताप्युत्तरोत्तरवायत्र योजिकामाकांक्षामुथापयतःप्रतिज्ञादेहधूमइसादिक्चसामानुमानिकान्यादिधीपरतावनिर्वहसेवतत्प्रयोज कतये ननुतावद्विरस्यवःसंभयेकमहावाक्यार्थबोधाजननेपिपरामर्शप्रयोजकीभतस्वीयतत्तादिशिष्टार्थधी जनकताया:सर्वावयवेवसवननिरुक्तलक्षणसमन्वयानानुपपन्नइसतआहापरामर्शप्रयोजकवतिप रामर्शप्रयोजकज्ञानजनकवचस तद्विषतिपरामविषयेसातत्तसदार्थसार्थीपस्थापकतयनिअ मदेवतीयातथाचूतदुपस्थापकलेनूपमिसः विवक्षितमितिशेषतयाचयादृशयोदशवाय परामर्शवि अयसकलपदार्थाउपस्थाप्यतेतावसमुदायत्वयदिविवक्षितमितिपर्यवसिताथोउदाहरणे पनययोरेवेति उपनयस्यव्याप्यबोधकलमताभिप्रायणोदाहरणतर्भावातन्यापपर्यवस्पतीविताभ्यामेवपरामर्शविषयसक रूपदार्थोपस्थापनादितिभावः अययथाकथंचित्परामर्शानुकूलतगादशयादशवाक्यानाताशवाक्यसमुदायल विवक्षितमतोनोदाहरणोपनयमाननियासिरिसाशंकतअथेतितदानुकूल्यमानणेतिपूर्ववदभेदततीयापरण शप्रयोजकसमिसनुषसतोइसादइयादिसमुदायस्थातयावन्यायत्तस्यादितिशेषाकावन्हिमानियादिवाक्याना मपिजिज्ञासाजान द्वाराअवयवप्रयोजकवनयथाकथंचित्परामानुकूलबसंभवादितिभाकाइसादीयादिपदा नव्युतमप्रयुक्तप्रतिज्ञादावतिमासादः परिग्रहामूलोक्तायसवलक्षणशोरज्ञानस्यानुमितिचरमकारणलिंगप रामर्शप्रयोजकशाक्षानजनकवाभिधानपंचवाक्यानामेकमहावाक्यार्थधीजनकवाभिमाननप्रतिज्ञादिप्रति पाद्यततद्विशिक्षार्थगोचरशादधीविशेषापरिचयायवतषानिशस्तविशिष्यत्तदर्थविषयकशबुधिले ननतुताइशेशरबोधजनकलनाथासयकैकावयवजन्यशादबुद्धरपिपरामर्शप्रयोजकतयातजनकावी नरवाक्यार्थज्ञानजनकेऽवयवावयवेतिप्रसंगस्पदुर्वारखानानंचसाध्पविशिष्टपक्षादिविषयकशब्दबुधित्वेन गरा०अ० बोधपंचकनिवेशेननुगमनकांतस्पतत्तदोषजनकान्यतमलादिसूपानुगूतधर्मावलिनुपरतावानवसतिया पानतर्गतपर्वतीवन्हिमानिसादिवाक्पतियाशिवाक्षपदस्यन्यायांतर्गतार्थकलादिसशिप्रेसपर्यवसिततल्लक्षण माहात्मापतिाजकिमिदन्यायांतर्गतत्वंनतावत्स्वाविषयकप्रतीविषयत्यायकवप्रतिज्ञायविषयकप्रतीत्या मिहेतादिरूपन्यायेकदेशस्यविषयीकरणत्तटिनसमुदायामकन्यायप्रतिज्ञाद्यविषयकप्रतीयविषयवस्थ दुर्पटवाताएकदेशस्तर्यामपरतिधर्मावलिलानुयोगिताकाभावानंगीकारतानापिन्यायविषयितामाप कविषयिताकसंञ्चारणभदनैकानुपूर्ववछिन्नवाक्यानामपिभदाकस्याश्चिदपिप्रतिज्ञा दिव्यक्तेविषपिताया एकविधमपिन्यायमवगाहमानपुष्टयसभवातामेवाखाविषयकप्रतीसविषयन्यायकलमेवततन्यायवसामा नाधिकरण्यमानणतादृशप्रेतीसविषयत्वविवक्षणीयएकैकप्रतिज्ञा दिव्यत्यविषयकनीयापत्तपतरपटित न्यायस्यतत्यायैकदेशहनादेश्यविगाहनापन्यायवाधिकरोतलतिज्ञाव्यतीतप्रतिज्ञादित्यविषयक प्रतीस विषयत्वंसत्वेननासीतथालमव्याहतमेवअपवान्पोयत्वाश्रयतमैवतथापर्याप्स्यविक्षयाएकदेशस्यापितथात W पपत्तावरकोन्यायवघटकस्यसमुदायत्वाशस्थान निष्प्रयोजनकलनानिवशापितानुपूर्वीकलमानं विवक्षिप्त देवचन्यायांतर्गतत्वएकवासाधारणमुचितानुपूर्वीकरच प्रतिज्ञोत्तरदत्वादिटितवाक्यपंचकानुपूर्वी विशेषा पछिलभदप्रतियोगितावदकविशिष्ट धर्मावछिन्न प्रतियोगितावादकतायातकसमुदायपर्यासनयार कदेशस्थापितदाश्रयवानतिजादेस्तथासमक्ष उपनयोित्तरत्वविशिष्टनिगमनत्वशरीरेचवैशिक्षघटेकन यानिगमनस्याप्यंतर्भावात्तसाधारण्यमक्षतमवोक्तधर्मस्यविशिष्टस्यावदकतास्थलेएकमबखेदकंअपस्व नविशेषतनिष्क्षसावळेदकलस्याबदकनतुसमुदायक्उदकवपर्याप्तमिरूपगमंचनादशानुपूर्वीविशेष प्रकारकनिश्चयवसमनियतकारणतावदकविषयिताकदेविवक्षागीयतादृशीच विशिस्वैशिपबुधितावलि नकार्यतानिवृत्तिकारणतातदेवदकलेचहलादिनिष्ठानतर्यप्रकारतापनप्रतिज्ञादिविषयिनानॉमणयात विनिगमनाविरहादितरविषयत्तानि पितवन निश्चयत्वविशिरवेनवकारतज्ञानविषयसकलनिपित्त विषपितानांकारगतावच्छेदकत्वातप्रतिज्ञोत्तरहेतुवादिविशिष्ठवेशिष्यबुधित्वावछिन्नकार्यतानि-पिताप्रति गदा० अ० १० होत्तरोहेतुरिया विज्ञानसाधारणकारणतातादृशानुपूर्तावरिलमिलवाक्यवायवछिलवैशिष्ट्यावाहिबुधितापनि ला नकार्यतानियूपितोताहशवाक्योंदिप्रकारकजानकारतम्बादायादासीनातिमसंगवारपायकारण तायाताई सूधर्मबाप्पवव्यापकलयोनिशगवताहशानुपूर्वीविशेषावछिन्नुवैशिष्यावगाहिबुधित्वावडिलकार्यतानि भूपितकारएतायाअपिनताहानुपूर्वाविशषप्रकारकनिश्चयवसमनयससंभव प्रतिज्ञावादिनापदार्थातरा वाहितादृशानुपूर्वीप्रकारकज्ञानसमानाकारकज्ञानसाधारणवाननादशज्ञानस्यवास्तव प्रतिज्ञाद्यविष पकलेमतटितानुपूर्वप्रकारकत्वादितिवाच्यंप्रतिज्ञासायवछिन्न प्रकारतानि-पितहतवाद्यवछिलप्रकार तिक्रमणनिगमनवावछिन्नविषयतापर्यंत नियतकालिनिश्चयलसमनययस्यैवविवक्षितवारताशीन श्वयवस्याक्तानमसाधारएसनक्षति विरहातानचवमदासीनप्रतिज्ञाद्यानंतहिलाघशेवगाहतयोलमा धनादृशप्रतिज्ञादिविषयितायाअपिनिरुक्तकारतावदकत्या तिप्रसंगोदुरिइतिवायनमारतिविषयिता पाएवनिवेशनीयत्वादिनिहतविस्तरेणअवयवैकदेशस्योवयवयात्मकसमुदायस्वचवारणयप्रतिज्ञाद्यन्यात मत्वमितिजथधमादालोकवान्पर्वतोवन्हिमानधमादितिन्यायांतर्गतप्रतिजैकदेशेषमादियादिभागऽतिव्याप्तिःतस्यापि हतुलक्षाकाततया प्रतिज्ञायन्यतमत्वाकांतवातानपतटकपंचम्या:प्ररुतमाध्यान्वितस्यार्थबोधकवागवालवा मागहतुलक्षणक्रांतवतस्यैतिवाणाएवमपि माइन्हिमत सधर्मापर्वतोवन्हिमानियादिप्रतिज्ञाघटकनाशमा गतिप्रसंगरसदुरितादिनिचन्नाप्रस्तपक्षतावन्दकावछिन्नविशेषगतापनेप्रहतसाध्यतावदकावछिनालि तस्वार्थबोधजनकवसतिप्रकाहेतुनावदकावलिन हेतु विशिष्टहेतुलेविषमिताबहिर्मतविषयिताश्रन्यबोधन नकवाक्यत्वभूपहेतुलस्येवनिवेशनीयतयानतिप्रसंगावनिगमनपटकस्यतस्मादिनिभोगस्यवारपायविशेष्य दलंतजन्यबोधतादृशविशिष्पविषयिताबहिर्मतव्याप्यादिविषयितासवेनतद्वारपणतननुप्रतिज्ञायन्यतम संप्रतिज्ञादिभिन्न भिन्नत्वपंप्रतिज्ञायेकदेशसाधारएमपिभदस्याव्यासव्यत्तितयासमुदायत्तिखएकदेश रत्तितायोअपिरिवाता आथप्रतिज्ञा दिमितभेदानुयोगिताक्नेदकरूपवत्वंततादर्शचभूपप्रतिज्ञाबादि कमेवननुतदेकदेशपतिपर्वतपदवादिकंतदवालिलेव्यासज्यत्तिप्रतिज्ञावाचवछिन्नभेदसवादिति चेन्न ११ प्रतिज्ञायेकदेशे प्रतिज्ञासायलिनोदसलेानादृशोदावलिनदस्यप्रतिज्ञावाद्यवछिन्नेपिसतासंभवाताप्रतिज्ञा गदा अलपर्यायधिकरणसमुदायस्यैकदेशानतिरिक्ततातन हिव्यासस्यरतिधर्मावविन्नानुयोगिताकेकदेशभदामा माणिका घटपटोनपइसादिप्रतीतेरसिय प्रतिज्ञादिशेदपचकानुयोगितावच्छेदकयद्यद्रूपतवछिन्तानुयो गिताकभेदप्रतियोगितावदकधर्मवत विवक्षाचप्रतिज्ञाहेलादिसमुदायेनिमाप्तितादशैसमुदण्यवाद्य पछिलप्रतिज्ञावायवछिनभेदासत्वात्तादेशसमुदायलस्यनिरुक्तपानंतर्गत्वेनतादशसकलधर्मावलि नानुयोगिताकभेदप्रतियोगितावदकताताप्रतिज्ञावायवछिन्तानुयोगिताकोदप्रतियोगितावखेदकंय यत्तदवछिन्न प्रतियोगिताकभेदानुयोगितावदकवनापिताशधर्मविशेषणचातिगोस्वमतालपुलक्ष एंगतरमाहाप्रतिज्ञाद्यपटकवइतिअनापिन्यायांतर्गततेसतीयनुज्यते अतोन्यायबहिर्मतवाक्पयुदामाप्र विज्ञादयेकदेशवारण्यप्रतिज्ञापटकवनिवेशनंतदर्थश्वप्रतिज्ञा दिघटकतानवदकधर्मवतेनप्रति शादिघटकतदेकदेशभेदस्यप्रतिज्ञात्वादिनपव्यासज्यरत्तिधर्मावछिन्ननभ्युपगमेपिनक्षतिःप्रतिज्ञादिप रकतावदकरतुप्रतिज्ञावादिन्यूनरतिवंताचप्रतिज्ञावाद्यवछिन्नमेदानुयोगितावछेदकवेसतिप्रतिज्ञात्वादि समानाधिकरवंथावेचतदेकदेशतिपर्वतपदत्वादस्तदव दिनप्रतिज्ञावायवछिन्नमेदसवान्नतुप्रतिज्ञा वादाहेतुत्वादाप्रतिज्ञालायवलिनभेदानुयोगितावदकवात्तत्संग्रहायनिशष्पदलनचमिलितभेदपंचकानु योगितावच्छेदकमिन्नत्वनिवेशेहेनुबादहनलाधवछिन्नभेदानुयागितावदरकबविरहातादृशानुयोगिताको दकमिन्तवमव्याहतमेचेनिविशेष्यदलमनार्थकमवेतिवाध्ययमादालोकवान्यर्वतोवन्हिमा निसादिप्रतिज्ञाप टकधूमादिसादिभागसाधारणस्पहेतुलस्यनिवेशेतनानिप्रसंगभयेनमिलितभेदकानुयौगितावच्छेदक त्वस्यकलनिवेशासंभवानवस्तारततव्यास्तपूर्वोपदर्शितहेतुत्वनिवेशनेनैवताशभागतावरसंभवानि लितभेदपंचकानुयोगितावछेदकलस्यैवनिवेशनीयतयानोपादेयमेव विशेष्यदलंमिलिपचकानुयोगिताव भेद दकलस्सप्रतिज्ञा दिपटकनावदकवानामकलविशेष्यदलउभयापटितत्वनिवेशनेनैवोपपयातहटकमा गव्याचटितवपर्यत निवेशवेय्यतिप्रतिज्ञादिघटकभोगव्यपटितरतिसमुदायवस्थप्रतिजोबायवछिन १२ गदा अभेदानुयोगिताक्छेदकलेनप्रतिनदिघटकतानक्छेदकबूदलेनैववारसंभवामिलितोदपंचकानुयोगिता तु वदकत्वस्यप्रतिज्ञादिषटकतावदकप्रतिज्ञादेपर्योसधिकरणहेलेकदेशहेतुलपर्यासधिकरणप्रतिजैक देशादिवृत्तिसमुदायत्वस्यप्रतिज्ञात्वहेतुत्वावछिलोदा योगितानक्छदकतयातत्समुदायत्वमादायातिम संगलवारणायमागद्वयनिशपर्यंतसार्थक्यातल्यएकप्रतिज्ञातव्यतरपरप्रतिज्ञावायवछिन्नभेदानुसार गिताक्छेदकत्याप्रतिज्ञावादिषटकतावदकवंदुरमवेतिकायाससमानाधिकरणप्रतिज्ञालोयवछिन्न प्रदान अनुगतपविशिष्टप्रतिज्ञावायलिन्नभदानीचा नुयोगितावदकलस्वविवक्षनाटकतीनववेदकधर्मव्यासस्पतितविशेषगीयतेनप्रतिज्ञापन रकवर्णन्यतमत्वादिकमादायनतदेकदेशतिव्याप्ति केचितुप्रतिज्ञा दिपटकतावदकलेखाश्रयाविषयक प्रतीसविषयप्रतिज्ञादिकत्वेसतिप्रतिज्ञाद्यविषयक प्रतीतिविषयिताक्दकत्वंमसंतमनिवेश्यप्रतिज्ञादिवि पक्केवाभावकूटक्लतीतिविषयगवछेदकलनिशेधूमावन्हिमतासधर्मापवतोवन्हिमान घूमादियादि स्व. NatTIHAR २ प्रतिज्ञाऽविषयकातीनिविषयताक्छेदकहलविषरकप्रतीतिविषयत्तवदकतापडिलमदकूस्वधर्मस्वम्व २ न्यायांतर्गत प्रतिजैकदेशधूमादिसादिक्षागातिव्याप्तिस्तनमहतहतुताबुलेदकावछिलहेतु विशिषलप्रतिपाद क-पहेतुलसवनतलतीतहेलविषयकवघटिताभाव कूटवता भावदित प्रतिज्ञाद्यपटेक्समिसनेनाववक्षणीय तथाचासमक्वारणायुसयतसक्दकविशेषएंप्रतिज्ञायकदेशाविषयक प्रतीतिविषयवस्थप्रतिज्ञाताया प्रयतदेकदेशतरेसवमोगदानयसमुदायस्थताहशमतीसविषयवासमवेपिप्रतिज्ञालायालयातदेकदेश स्यत्तदेकदेशाविषयकप्रतीतिविषयान्यतयैवातदेकदेशरतिधर्मसत्यंत स्थनिर्वाहासंभवतिप्रतिज्ञाप दस्यपर्यास्यतिरिक्त खरूपसंबंधेनप्रतिज्ञावालयपरत्वावाससंतस्थस्वपदेन प्रतिज्ञालादेरयुपादातुं शक्य नयासंभवरतिविशेष्यदलतञ्चप्रतिजैकदेशमातरत्तिपर्वतपदतादेखतदानयमानविषयकप्रतीतस्तत्तत्सम दायसनूपप्रतिज्ञायविषयकवस्याव्याहत्त्वातानतुप्रतिज्ञावादएकदेशमानविषयकामाअपिप्रतीतःप्रति नावाद्यानयाविषयकवासंभवनतदानयंसमुदायाविषयकलविवक्षणरिककप्रतिज्ञा दिविषयिकायाअ पप्रतीत प्रतिज्ञावागानेयापरव्यविषयकवनतदानयसमुदायोविषयक विवक्षण कैकप्रतिज्ञा एकदेशमात्र विषयकप्रतीतिविषयतायामतिप्रसक्तस्थतस्यायझेदकलासपातान गदा०अ० १३ दिविषयिकायाअपिप्रतीने प्रतिज्ञावाद्याश्रयापरयत्स्यविषयकवनतदालयसमुदायाविषयकतयाएकैकप्रति ज्ञादिमतिपर्याप्त प्रतिज्ञात्वादिकादशप्रतीतिविषमतावछेदकमवतदननिप्रसक्तत्वादितिवायाखालयानि षयकप्रतीयविषयतायादशप्रतिज्ञावायोप्रयत्ताशप्रतिज्ञावाद्यालयवर्णसमुदायाविषयकप्रतीतिविषयता पदकव निवायाप्रतिज्ञादिविषयकसकलमसमानाभवतादेशसमुदायविषयकलेनादोषातावडेदकलेचेही नतिरिक्तरत्तिवमेवनदुखवूपसंबंधविशेषतेनप्रनिजातादिनातदेकदेशमात्र विषयूकज्ञानविषयतायोप्रति जावादेस्तथाविधावडेदकलसत्वपिनक्षतितथाविधयलिंचिंदेकज्ञानविषयतावावरिन्नानतिरिक्तरतितमि हनिकेशनीयतनप्रतिज्ञापटके सकलवरोवेवप्रतिज्ञाद्यविषयकप्रतीति विषयत्वेसत्वेनतादश विषयता सामान्यशून्याप्रसिधावपित व्यापकतादर्शविषयतावावचिन्नकवस्यप्रतिज्ञात्वादिसाधारणवपिचनक्ष निरितिवदनिएतदपायाप्रतिज्ञायन्यत्तमलस्वल पुलाजवानिरस्पनिबीर्जुतापाताना नप्रतिज्ञादिपटकतावदकर्वस्वसमानाधिकरणलान धिकररोवत्तिप्रतिज्ञाबादिकमिसपिहेयखती মালাজলোকালত্বনাঠিন্য রোঈলসলি ৰি हाम्वर पावर नवनिवेशनगारवालावपि अयाविनाघटक सामान्य निवेश ननुगमनताशयद्यहिशिष्यतावामनंतदानानिवशनीयतयामहागोरखाताप्रतिज्ञाहलादिसमुदायवारएण्य नयेसा दिउभयपटकभागेदयातिधर्मक्वार्थकतथाचप्रतिज्ञादिघटकतानवदकलेसतिउभयपटकमागद्यार त्तिर्याधर्मातलंदलत्या प्रतिज्ञायककावयवघरकभागहरोस्थापियर्ति चिदुभयघटेकवादसमवइसत प्रतिज्ञा हवायुभक्चतुष्टयस्थविशिष्योभयपदार्थतामाहाउभयंचतिविशिष्वक्तव्यमिसगिमगान्वयः इतिाइतिरीमान तिजाहवायोरपिप्रतिज्ञाहतमयसादिनानपटकत्वंशिविशेषतावादाभयपरकमागानिधेकिंतुप्रसक प्रतिज्ञावहतुवादिनातथाचप्रतिज्ञापटकोयोभागस्याहतुपटकेतदुभयोघटितवमितिकमेगावदितवचतु ध्यंनिवसनीयंप्रतिज्ञाहेबायेकदेशपटितसमुदायकारगमपटकभागनिवेशनप्रतिज्ञादिघटकलेचकर साधारणप्रतिज्ञावाधात्रयत्वंतथाचप्रतिज्ञावाप्रयहेतुलानयोभयारत्तिवादिपविशेषचतुष्टयं धर्मविशेष एंपर्यवसिनिबंधूमाहिमतासधर्मापर्वतावन्हिमान्धूमादियादिन्यायपटकप्रतिज्ञायामयाप्तिस्या तुलक्षणाकांतभागपटिनवात्तव्यारत्तस्यपूर्वापदर्शितहेतुत्वस्यनिदेशपिनिगमनेऽयंपदानुषंगपक्षेतवोप नान्यद्गौरवानप्रतिनात्याद्याश्रयत्वस्यसमुदितप्रतिमानिसाधारणपेपिनक्षतिःप्रतिज्ञाहेबारे प्रत्येकंप्रतिज्ञाहेलाद्यौरेक देशाच्यामिन नाभ्यामध्यपटिनलेनायास्यनवकाशात्३ गदा०अ० १४ नयेचायासिरिवतस्थापनयपरकनार्यपदनोपनमस्पतटकेनतनपटितवादिनिवाच्याअनुषंगपक्षपनय पटकभागनिगमनपरभागइयाघटितवशरीरउप घटकेबननिगमनपटकस्यनिगमनाघटकलेनचोपन यघटकस्यमागस्यविशेष्यवाचकपदातिरिक्तनवाभागद्यस्यविशेषणीयताताअयंतस्मादिसादिभागस्यवस तेनैववारणता खानानयोतरितभागयरसन्यवनवधर्माविशेषणीयतेनहवायंशपरियागनप्रतिज्ञोदा हरएगदिसमुदायेनातिप्रसंगावरतनरत प्रतिज्ञाहतूइसादोहेवादिपर्दप्रतिज्ञायतिरिक्तपरंतथाचोदाहरण प्रतिज्ञायतिरिक्तवानदोषः प्रतिज्ञायतिरिक्तघटकांचप्रतिज्ञायेकेदेशयारत्तेप्रतिज्ञातायनाश्रयत्वमेवप र्यवसितंबोध्यूमिनिदिकमलस्यंशब्दज्ञानकारपशब्दज्ञानौतमन्यनमसनानुगतदूपेणवयवप्रतिपय तद्विशिष्टार्थविषयकशाबोधपरमतोनाननुगमतादशबाधजनकानीवाक्यानामपनमतेनानुगम पासवत्तिधर्मावछिन्नानुयोगिताकान्योन्याभावानाधुपगमेपूर्वत्तिानुपपत्तिप्रसंगाताशाबोधाना मेवान्यतमलेनोपात्तुगततादिसभिप्रायमलोक्ताश्यवलक्षणमन्पथाव्याचक्षागानांकषांचिन्मतमाह दा प्रतिज्ञादिप्रतिपाद्यतिविशिष्यनिवेश्यानांविशिष्टार्थविशेषाणासाध्यविशिष्टपक्षादीनांपरिचायकमालमततन तुप्रतिज्ञादिप्रतिपायलेनतेषानिवेश: विशिष्टार्थविशेषमनेंतर्भाव्यप्रतिज्ञातादीनांदुर्निर्वचनयातेषांविशि यूनिवेशनस्यावश्यक वृत्तत्तहिशिष्टार्थविषयकबोधजनकवाक्यप्रतिपाद्यवेनातविशिष्टार्थ निवेशनस्याशि गवेष्टनननासिकास्पर्शतुल्यत्वातारातत्सत्वनायवतदिसतनचाननानावयपूजन्येसम्हालंबनबोधेप्रति जाहलादिजन्यविशिष्टार्थवोधैयादायतजनसमुदायेतियाशितत्तद्विशिष्टार्थबोधनिष्ठतत्तदेकदेशबुधि चावछिन्नजन्यतानिभूपितजनकताअवयवेकदशैचातिव्याप्ति तत्तद्विशिष्टार्थविषयकशाब्दबुधिबाद छिलजन्यताअन्यूतमलेनोपादायतत्तन्निभूपितजनकतावदकधर्मपर्याप्स्यधिकरणतायानिशनीम सातातादृश्गेधर्मापूर्वतोवन्हिमानिसादिवाक्सवमेवतादृशवाक्पवस्यव्यासपरतितयानकदेशेऽतिया मिः तादृशशादबुधित्वावछिन्नवंचतादृशशादेबुधिलपर्याप्तावछेदकताकलमत प्रतिज्ञाहतुसमुदा यादेः साध्यविशिष्ट्रपक्षावगाहिशाब्दवघटितधविछिन्नजनकलेपिनातिप्रसंगवाक्यज्ञानस्थजन गदा०अ० १५ कतामतेतुनादृशजनकायांविषयितासंबंधेनयादशधर्मावछिन्नंयादशधर्मावछिन्नविषयकवावछेदकंगार शुधर्मपर्यायाश्रयत्वविवक्षाणयमितिनासंभक्तादशोषिधर्म-पर्वतोवन्हिमानियोदिवाक्यतमेवअथाकांक्षा दिमसदसमहत्वपवाक्यतमेवमास परतितवछिन्नविषयकजानतननगरधिजनकुलेसमहत्वज्ञानस्या नुपमुत्तवातकिंवानुपूर्वीविशेषात्मकाकांक्षावछिन्नविषयकज्ञानवेनैवतथा आनुपूर्वी विशेषश्चकवर्णनि यापरवानापानव्यासपत्तिरियकदेशातिप्रसंगोदुरिनवादशजनकतावदकीभूत विषयिता निभूपकवर्णसमुदायत्वमेव विवक्षणीयमतोनातिप्रसंगतिवाच्यतत्तलतिज्ञादिव्यक्तिमिन्नप्रतिज्ञादि घट कवर्णानामपितादृशसमुदायपटकतयाकविदप्पवयवव्यतीतादृशसमुदायबापर्याम प्रसकमवयवच्यवहा रानुपपत्तेःमैवंतादृशोधजनकतावडेदकीभनयतिचिन्जानीविषयितानिपकवर्णसमुदायविवक्षी स यत्वाला तादृशंचज्ञान तथाविधजनकताइयशून्यतेनविशेषणीयतनप्रतिज्ञात्वादिसमुदायनातिव्याप्तिः। नवलप्रतिपादकमागपटितप्रतिज्ञोविशेषेव्याप्तिस्तद्विषयकज्ञानहेलर्यबोधकतानियमादितिवायें मापमापकभावानापनजनकनादयशून्पनायानिकेशनीयवातावालस्वानवबेदकवियिता विशिष्टताशजन कतानाश्रयवंज्ञानेविशेषणेदवजनकताप्रतिज्ञानयादिविषयकज्ञानंच प्रतिज्ञार्थबोधजनकतानवरद कीमतहलादिविषयिताविशिष्टतादशजनकताश्रयण्वधूमादालोकवान पर्वतोदन्हिमानिसादिप्रतिज्ञाम जविषयकज्ञानेननाशविशिष्टजनकताश्रयस्तनिष्टहेतर्थबोधजनकताक्छेदकविषयितायाअपिविशिष्ट प्रतिज्ञार्थबोधजनकतायोमवदकसातायतेनव्यायव्यापकमावानापन्नतथाविधजनकताइयशून्यवप्रवे शेधमादालोकवानपर्वतावन्हिमान्धूमादियादिसमुदायेतियाप्तिस्वादशसमुदामविषयकज्ञाननिष्टप्रति ज्ञार्थबोधजनकताहेतर्थबोधजनकतयोओप्पयापकभावसखातामाप्पयापकभावानापन्नतथाविधजन कताइयशपलादितिनिरासादशवाक्यविषयकज्ञानीयप्रतिज्ञाघटकहेतुसमानाकारवाक्यविषयिताया विशिशेप्रतिज्ञार्थबोधजनकलेऽवदकलेपिप्रतिज्ञावास्यविषयितानंतःपातिन्याहेतुविषयितायास्तादृशज नकतानवडेदकलानाथस्चिौदासीनपदार्थविषयितोनियतविषयिताकावयवयक्तिमाणिकीनदास्तानव १६ छेदकविषयिनातल्याविषजनकतावदकवेनविशेषणीमातादृशाक्यवयक्तिविषयकजानेवयवांतर विषयितानेयस गदा० अ० स्पप्रामाणिकलेवगतिरेवेतिध्येयमासमानाकारकप्रतिज्ञादयायामकसमुदायस्यवयवत्वपर्यायानयत्वमिष्टमेव नस्थातथावतद्वारणप्रकारोपिचिंतनीय न्यायीतर्गतवस्यापिनिंक्शनीयतयानोदासीनवाक्यसाधारएपनि तिबोथ्या अनचयत्किंचित निवेदननुगमादुर एवंप्रतिज्ञापटकहेतर्थप्रतिपादकभागेऽतिमातिएव मुदाहरणस्वाक्पयामकस्यसंग्रहायतसतिपाद्यसाध्यविशिष्टधर्मिविषयकशब्दतावछिन्नजन्मतातथा विधहतविशिष्ठधर्मिविषयकशावावछिन्नजन्यताच अन्यतमजन्यतागर्भनिवेशनीयातथाचतघटकप्रस कवाक्पतियासिस्तादृशार्थदयविषयक बुधिवेचनसमुदायस्यापिजन्यताक्कमितितदवछिलक्जन्यना निवशासंभवानानजनकतावापतमत्वननिवेशनीयातरेचोदाहरणप्रतिपाद्यततद्विशिष्टार्थ बुद्धिवावलिन्तनिपितजनकत्ताद्वयहितेननिवेशनीयंअतएकैजनकातात्रयप्रसकागविषयक ज्ञानमादायने प्रयकभागतिव्यासिरितिवापाउभयमितत्वस्थ प्रसकनुभयोसताना उभयभिन्नभिनय Acad स्योभयनासंभवात अन्यतमलेनोभयोपादानासंभवातासमवृतिधर्मावछिन्नानुयोगिताकभेदोपगमेतुना दृशान्यतमतानयासकजनकतामादायातिप्रसंगस्यदुरितातपूर्वकल्पतुप्रतिज्ञायचठकलविशेषणेनेवनौति प्रसंगावकाश योयोधमवानिसादिप्रसकवाक्यस्यवाक्यद्वयात्मकोदाहरणपस्कलातनमवाक्यदयपर्याप्त मुदा हरखंडईचस्वपटक्यपदोपस्थाप्य धर्मिणिहेतुभत्ताबोधकंमहाक्पयतदनेतरप्रयुक्त संघटकतपदोप स्थाप्पताशधर्मिणिसाध्यक्ताबोधकंवाक्यतेदुमयवस्पेक्तयोताताअथानापिप्रतिज्ञापटक निवेश नीयमितिचत्तर्हिगुरुशरीरस्मतादृशाविषयितानिपकवर्णसमुदायत्वस्युनिवेशपेक्षयानिरुक्तोभयपट कभागव्याघटिततनिवेशनमेवोचितमिसरुचिबौजमवसननुन्योयतेजन्यज्ञानस्याप्युपनयार्थसाध्य याप्पक्सेक्षावगाहितयापरामर्शवभूपवापरामर्शजनकवाक्पत्तभवन्यायसंकुतानाचतवंतादशवा क्यपरकवाक्यत्वमेवावयवत्वमस्तकिमुक्तगुरुतरन्यायतदवयवलक्षणानुसरणनेतिप्रतिज्ञा दिपंचक स्यविशिकेकार्थप्रतिपादकवाभिमानिनामाशंकामूलकनिराकरोतिनवेतिवादशलक्षणमुपेक्ष्ययो 2 गदा०अ० कलक्षणकारणदेवेसर्थी परामर्शस्यपरामर्शमानस्यपरामर्शजनकस्य परामर्शजनकमानस्यमानपदासूपिव तिन्पायतद्वयवलक्षणपटकशाबोधविशेषोकमेणसवयौवाक्यपंचवसमुदायस्वप्रयेकवाक्यस्थापि न्यायत्तमिष्टमेवपरामर्शप्रयोजकवाक्यावन्यायव्यवहारात स्पसमुदायवत्प्रयकमालपिसवाताएवंचपराम प्रियोजकवाक्यत्वमेवन्यायलक्षामितिकेचिततन्मतमुपन्यूस्थतियवितिसक्षपालापवतःसोपिन्यायएवं सनेनान्वयापरामर्शप्रयोजकेतिवन्हिायुधमवानयमिसादिवाक्यस्योपासादिःविशेषनिवाक्यपंचकात्मक समुदायादिया दियादशवाक्यप्रयोगानातिरदिनिबंधत निग्रहप्रयोजकस्तदेवन्यायव्यवहारविषयइतिनि यमाभिप्रायणदूषयतिततिकथायांविचारसमयेआकांक्षाकमेवामिधानं निग्रहाप्रयोजकमितिशेषः इतितातदभिधान निग्रहादिसनिमन्वयाविशिश्वैशिष्पक्षस्यातिविशिषहतमत्वे आकांक्षाजिज्ञा सानास्तीनिविप्रतिपत्तितःमाध्यतदभावसंशयवतस्तदेकतरकोटिजिज्ञासाप्रथम दैतितत प्रतिज्ञावोक्या शनिश्चयेनधेतात्तखतीताचदमकतापयिकयासोतदनंतरमेवपक्षस्थतादेशहेतुमत्वइतिभावानद । अ मिधानेविशिष्टवैशिष्मप्रतिपादकवासाधारण त्रापिप्रथममिसनुषअते अपघालापवमानमादसतस्पलक्षणेवापग मेजिनकलपतिलाचवादाक्य वमप्यतविपरामर्शजनकवमानस्थलक्षणवोरियादितिभावाननुमध्यस्था कांक्षायनानिवर्ततेसएवन्याय साचशेदवप्रकारिकाविषयसिधिनिर्वाहकशब्दादेवनिवर्ततेनतुप्रमाएतरादितिन चक्षरादायवमतआहाआकांक्षतिआकांक्षानितिविरहइसेथानुपरवेलिव्याप्यवत्ताबोधकवाक्यस्यप्रथम प्रयोगेपिसाध्पसंदेहायधीनानांमध्यस्थाकांक्षानामनिरत्तेरितिभावादुर्निपं असंगविजनकतायाअवछेद कनियतत्वात्तदानस्योववेदकज्ञानाधीनत्वादितिमावलक्षणतरसंभवस्यलक्षणदोषनयातस्पेक्लभगवा दितिमूलमसंगतमतोदीधितिकाव्याचष्टातथाचेतिातादशानुगतपस्वीरचेसीसाधकालावइतिताद शधर्मस्वन्यायादिपदप्रतिनिमित्तत्वसंभावनतसवतिनिमित्ततयाज्ञाननिष्टजातिविशेषसियसंभवायुतये तरस्मचासत्वादितिभावाबाधकमिसस्यप्रतिज्ञादिजन्पतावछेदकजाविस्वीकारसादिःतेनवक्ष्यमागसंकरस्यन्याय जत्युतावदकजातासंभवेमिनक्षतिअन्त्येतिमलस्यप्रतिज्ञादिजन्यतावच्छेदकजातिस्वीकारसंकीर्णजाति गरा०अ० १८ स्वीकारप्रसंगरसर्थकलमभिप्रेससंकरंविरणतिन्यायेनिन्यायजन्यंचज्ञानविशिष्टेकार्थविषयूकतावद्वाक्यार्थ विषयकसमहालबनस्पक्यन्यदेततपंचतिजातयग्निमेणान्यातथाचतदेवप्रतिज्ञादिजन्पतावउदा पंचजातीनांसमावेशइतिभावअन्पत्रापिसामानाधिकरण्यमाहानिदिति।मिथोमभिचारितामाहा एकैके निनिन्नतिजन्यनामावयवजन्मबोधगतनदवयवजन्मतोवन्दकजातीनानानातोपगमानसंकरोक्काश इसत आहातलततिस्मानसमानामावतिप्रतिज्ञाहवादिनानाक्यवजन्यबोधनिष्पप्रतिज्ञादिजन्मताव दकजातर्हवादिजन्यताच्छेदकायादवादावपिप्रतिज्ञादिलक्षणतियाध्यापयातादर्शतिनलक्ष जाति करणसंभवनतादृशजातोलक्षगनुरोधपयुकेरनवकारोवाएकैकावयवजन्यूबोधतिजातीरुपादा यवनपयोग्यतापटिनलक्षणस्पनिर्दोषवेयुभयादिजन्यवीधरतजासमावनिर्वाहकप्रतिवध्यप्रतिबंध कभावकसनमहागौरवानतत्तज्जासवतिनजनकतावदकलेनाभिमतानागुरुशरीरमगामपियथोक्त धर्माणप्रतिज्ञादिपदप्रतिनिमित्तोनियननतजातिकल्पनैपरतिनिमित्तलाघवन्पायोअपियुक्तर नवकाशादितिमाकाअननुगमेनेजातजातिपदितलक्षासंभवाळूक्षणानुपपत्तिपयुक्त सदूरपराहतवा दितिभाववर्णनमनुपदेय एकैकन्पबोधरत्तिजातिमादायेवस्वपयोग्यतापटितलक्षणसमवा अन्यथे यादिमलमन्यथामांचक्षाणानामतमाहकिपिविनितदसंतमन्मथसस्यार्थ: कदाचिदितिहलादिजन्पइत्यू वापिअनुषसततनपरस्परत्यभिचारिनालाभास्यादिनिवर्तसर्थानियामकामावादितिभावानानुनियम नसर्वन्नवप्रलिजाजन्यबाधेहेवादिजन्यतिवत्तिजातिमत्वसंभवनपरस्परयभिचारितायादुर्घटवासन संकरावकाशइयतोबाधकतरपूरयतिसर्ववामितिसकून सर्वजातिसवेजातीनांसमनैय्यसाद्भदएवंदुर्लभ इतिसर्वजातीयत्वेप्रसंगोसंगतइसतआहाएकतिथंच विजातीयगरबोधजनकवघटितप्रतिज्ञा दिलक्ष एमसंभवदुक्तिकमेव निभावाअनचानुगतकारभावप्पननुगतकरणपरितसामग्रीगजातिविशेष नियामकलसंभवतीतिनोकरीसाजानिसकरावकाशःअन्यथानुमितितादिजातरप्पनियमनप्रयक्षादिसा धारण्यापनातनपिवन्हिव्याप्यवत्तापरामर्शदीनाभननगतत्वादनुगतेस्वकस्थचिकारस्पभिवपित गदा० अ० १९ स्पानिप्रस्हलातावादशस्यचाहतेपिसंभवाचनत्यभिचारणवादशजासवछिन्न शब्दबाधंप्रसननुगतस्य कारावासावातोशजातीनाकारनियतवनसंभवतीसकस्यान्यजातीयताप्रेसंगोदुरिइतिवाचं अनु मितोपरामर्शस्सवप्रहतेननुगतकारणस्यकार्यतावछेदकसंकोचनव्यभिचारवारसंभवादिसस्सरसबीज मवसेयनयानुगत नियामकाभावस्याकिंचिकरखेनुगतानतिप्रसक्तपमतरणदुर्निभूपमितिमूलासंगति रितिवाचाखमतेनुगतनियामकाभावननिर्भरअपितु मायजन्यवोधादीसंकररुपबोधकरवतिक्तंश क्यतयाताशवाधकस्यविचारसहलेनक्षतिविरहाताइदंपुनरिहायधेयंप्रतिज्ञायवयवादियोदिमूलैनना तिविशषपटितप्रतिज्ञादिलक्षरगभिप्रायकत्तथासतितादशप्रतिज्ञादिलक्षणमानवनिराकतनमति नाग्रंथप्रतिज्ञाजन्यविजातीयज्ञानमियादिनाजातिधूटितलक्षणमाशेकाननैवदोषातनिराकरणस पोनरुत्तयापत्तःकिलव्यवसामान्यलक्षणपरंप्रसकमिसस्यावयवांतरासहकारेणयातनन्यायजन्यबो धतावासकवाक्पताधीनप्रतिज्ञाहतादिजन्पवोधत व्यवलक्षण्मलामनातदात्मकसमुदायेतिमाप्तिशंकानिए साविजानीयवंचूतिज्ञादोकदेशजन्पबाधारत्तिजातिमवंतनावयवैकदेशातियासिशंकानिरास मूलतजनक शरवंतल्लक्षगमिसवपाठातल्लक्षणमिसस्थावयूवलक्षणमित्यर्थः। एवंचायथेसादिमुलस्पप्रतिज्ञाहवादिजन्य तावदकजातीनांपरस्परसंकरपरतेनपटतइतियादिलक्षगनुरोधमानणजोतिस्वीकारस्तदातत्साध्यपक्षह तुकन्यायादिलक्षणनुरोधनापिविभिलसाध्यादिकन्यायजन्यगबोधषुविमिन्नानाप्रतिज्ञायकदेशजन्मबाधा त्तिनानाजातीनांस्वीकरणीयतयातासांचतथाविधदिनादिन्यायजन्यबोधसमाक्शेनसंकीर्णजातिस्वीकार संगतितादृशमलार्थ यदिच संकरस्पेबाधकभयनजातिकलनासंभवाजातिपटितन्यायविशेषादिलक्ष नसंभवती सत्पथेवतसाध्यपक्षहेतुकन्यायादेयोनिर्वचनीयाइसच्चन तदाव्याप्यादिपदनन्यायादिपदस्य पिनानार्थत्वेक्षतिविरहातसर्वसाधारणन्यायवादिनिर्वचनानुरोधेनजातिस्वीकारोप्नुचित इतिभावादी धतिकारस्ततत्तधीजनकरारवंतत्तलूक्षणमितिमूलपानगमित्रायणप्रतिज्ञालादिजन्यतावदकजाती नोन्यायजन्यबोधादीसंकरपरतयाजातिसंकरप्रसंगइतिमूलमायातवानताशपाठेतद्रंथस्यावयवसामान्य १५-४- गदी. लक्षणपरतानुपपत्ते एक्ससगयाभिन्न प्रस्तावेजातिघटित प्रतिज्ञालक्षणविस्मसप्रतिज्ञायपुनस्सदाशंकेतिय थाकचिदमिमग्रंथावतारोबोध्या माध्यपदमनुमितिविधेयवाक्क परमिसभिप्रायेगमणिकारदूषितरत्रकारी गप्रतिज्ञालक्षणंसाध्यपूदस्यकतानुमिनिविषयविशिष्टार्थपरतावीकसपरिकर्तुगारमनेसायलिसामान्य तोविधेयत्वस्पधर्मिवस्यकेवलान्वयितयावयवांतरेविधेयविशिषधर्मिबोधकतमतिप्रसक्तंएवंप्रतिज्ञासमा नाकारत्मायबहिर्मतवाक्पपीसतसाध्यपदस्यतद्विशेषपरत्वंनिर्देशपदसचबोधजनकन्यायावधवयूपया क्सविशेष परवमनुस्त्यपरिसितार्थमाहातवाचतिपक्षतावड्दक माध्यताक्लेदकयोनतवन निवेशमा पितुविशिष्यवेतिसंचनायपर्वतत्वादीनिवन्हिलादीतिचतादृशविशिष्यवेशियावगहिशेरवाचवावरिलज नकयकिंचिदानविषयवर्णसमुदायत्व मिहविवक्षणियमताहतोंदिविषयकप्रतिज्ञार्थबोधजनकताया हेसवयवादिमानविषयकवाधसाधारसपिनहेलवयवोदावतिव्याप्तिध्यायांतर्गतवमपेक्ष्यन्यायावयवत्वनि वगत्प्रतिज्ञार्थबोधजनकप्रतिज्ञाहविषयकज्ञानमादायप्रतिज्ञाहेबादिसमुदायनातिव्याप्तिःपक्षतावळे दकविशिष्टत्वादिनिवेशनप्रयोजनमाहा उदाहरणावतियद्यपिसाध्यताक्वेदकविशिरदेशिध्यज्ञानजनकवमानस्प वनिवेशउपनयनिगमनयारतियातितयोपियत्किंचिधर्मविशिशवसाध्यतावदक विशिष्टवैशिक्षोपज नकवमानस्यवनिवेशेनेनतनातिप्रसंगाउपनयार्थयाप्तिशरीरपटकसाध्यस्यधर्मितारखेदकाप्रवेशातानिग मनजन्मबोधेचसाध्याशेहतुज्ञानज्ञाप्यत्वस्याधिकस्यभानाताअन्पथापक्षतावखेदकालभविपिअनुषंगपक्ष नु निस्तारादितिउदाहरणमानासरगतनाप्युदाहरणजन्यबाधेयापकवनविधेयतावदकतयाभासतेअपितु मधवन्हित्वाद्यवछिन्नमवसकलहेलधिकरणभासतइतिप्राचीनमतमनुस्सनिगमनयंपूदाननुषंगप राधमाध्यतावादकविशिवननिविष्टंविशेषतरावछिन्नवन्यादिसायकत्यायोतर्गतप्रतिज्ञायांश धवन्हिवावबिन्नसाध्यकप्रतिज्ञालक्षगातिप्रसवप्रतन्यायांतर्गतताभावेनववारपणदिसामिप्रायक मिदंतायापकत्वस्याधिकस्यादाहरणबधिभानपिनक्षतिरितिकचितातन्मतेनिगमनापेक्षाबीजचिंत नीयत्तत्पदस्सोदाहरणस्थस्यनपक्षतावछेदकावजिनपरत्वअपितुपक्षोन्यसाध्यवसाधारणपावछिन्नप गदा०अ० २१ जनक्लस्य रखमेवपक्षतावदुकावछिलहतुमलस्यतनोलामेनउपनयानुशानात्तदवछिन्नेसायक्लस्पप्रतिज्ञातएवलामे नानाकोक्षितवाचनिपक्षतोक्दकप्रदेशेनोदाहरणातिप्रसंगमनच्यविविधर्मावछिन्नविशेष्यकसाध्यता वलेदकावन्निवैशिष्मावगाहबुधित्वावछिन्नजनकसमुदाहरगेकदेशेसवन्हिमानिसादिवाक्यएक्नतुतस्य न्यायावयववंतवसमुदायएवनतन्त्रतादर्शजनकत मितिविशिष्पक्षतावखेदेकानंतविपिनादाहरगति असंगतिनाशंकनीयजनकपत्किंचिदानविषयवसमुदायबरपस्यविवक्षितवानाउदाहरणविषयकज्ञा नविषयवमादायसमुदायसवातिप्रसत एवमेतलक्षणप्रविष्टन्यायावयवशरीरेप्रतिज्ञात्वादिसमुदाय कारगयोभयपटकभोगदयापदितवमेवनिवेशनीयनप्रतिज्ञापटकमपिप्रयोजनोतरविरहादुदा हरणेकदेशेतादृशवातिप्रसंगस्पलपुतरमतपक्षतावबेदकवेशिभनिवेशेनवधारयितुमुचितत्वात्। यद्यप्पनीलपर्वनीवन्हिमानिसादिप्रतिजैकदेशेपर्वतोवन्हिमानिसादिक्षागपियारत्तिःसंभवतितथा पिसकलप्रतिजैकदशननथेतिविशेषोपादानप्रयासाधिक्यनोदाहरणोनुधावतमितिध्ययं साध्यानाक्ने न् दकावछिन्न प्रकारकवनिवेशनप्रयोजनमाहाउपनयाचेतिसाध्यवैशिष्पमालनिवेशेषिपर्वतोद्रव्यवधिमादि सादिन्यायांतर्गतउपनयतस्थलीयप्रतिज्ञालक्षणातिव्याप्तिरितिसाध्यतावकविशिष्टवैशिष्लावगाहित्वान वेशइसवधेयायथावतसरीतार्थस्योदासीनवाक्यसाधारल्पमक्षतमवन्पायांतर्गतवाक्पजपूस्यवतदनंतर्गत नादृशवाक्यजन्यस्यापिशाब्दबोधस्थापनायकज्ञानादिविधयापरामरषियोजकवादतस्तदर्थमाहाप्रहत्तमाया क्सक्नसियन्हियायधमसाध्य कानुमितरपिकदाचिदुद्दश्यतयावश्यमारगतिप्रसंगवारणासमवादुद्देश्यपदंप हतार्थकतयाव्याचा उद्देसतरतिवन्हिसाध्या यत्यतसाध्पकमायांतर्गतोपनयस्यएतेनान्यसाध्यकमाये मादायससंतदलसवमाविधतेचन्हियाप्यधमसाध्यकयादिनाऽत्यसाध्यकानुमितिमादायविशेष्यदलसवस्य रोहतकारावप्रतिज्ञायवहारविषयतावारणायप्रतक्ष्यप्रतिज्ञापदार्थप्रविष्टन्यायानुमिसोरकसाध्यादिक लपापकंप्रहहयंप्रकतन्यायावयवत्वपर्यतानिवेशेवन्हिव्यापधुमसाभकानिज्ञानुराधननसायकानुमि नरपितहतपदेन विवक्षणीयतयातामादायदर्शितोपनयकतानुमितिपयंता निवेशेचन्हिसाध्यकन्यायस्या पद गदा०अ० २२ पिप्रकतत्यायसनेनविक्क्षणीयतयातदवयवतमादायतनप्रतिज्ञाव्यवहारस्यदुर्वारवादतउभयताकतवनि शतयारसयमिन्नसाध्यपक्षकानुमियत वेदशालक्षार्थस्तस्फुटयाना नथपिलियनुनादापनयव हिव्याप्पमसाध्यकप्रतिज्ञाव्यवहारवारगयन्यायवन्हिसाध्यकप्रतिज्ञायूवहारवारएण्यानुमितोपकतवनि निमितिकतरयमियंता इतितचिसतमाणपक्षकप्रतिजाव्यवहारविषयस्थान निर्वाचवप्रतिज्ञापदार्थ पटकन्यापानुमियारुमायोसमभिपाहतसाध्यपक्षान्वयनिवेशवनायप्रतयंतसाधपक्षकार्थकमिससे सिधातुमुचितत्यानदुपेक्ष्यप्रतिज्ञायवहारविषयताक्छेदकीमतकधर्मशरीरहियानिविष्टया साध्या पोरभेदमानलाभायतथाचसमिधान संदर्भविरोधातायादर्शयादैःखस्यसादिनारशेयादिवनिष्टमिय दिःपर्यवसितार्थ प्रतिज्ञापदप्रतिपाद्यताक्डैदकन्यामलोभिप्रायविषयावसतिप्रतिज्ञापदस्पनानार्थत नदोषायगयतरविरहादितिप्रागवानग्रंथतेवतसाध्य नावछेदकावचिन्नतसाध्यकतस्पपायायनिय अ गनउत्तोपनयएकातिप्रसंगाययक्षका मितिसमान विषयकवतपक्षकन्यायौतर्गतवस्याक्षतत्वादितित निवेशनद्रव्ययायधमवानममिसाकारकमवावछिन्नसाध्यकोपनयवारणायसाध्यतावलेटकनिवेशनएनलक्ष एपटकन्यायावयुक्त्वशरीरैउदाहरणायचटकवनिवेशस्पसिषाधयिषाधीनन्यायप्रयोगानंगीकारपक्षेमय प्रतिज्ञा जनांतरविरहातापकलमानस्यतदेकदेशसाधारणस्यनिवेशनीयतयावन्यादिसाध्यकन्यायांतर्गतस्पयति चिधर्मिकतन्यादिसाध्यकोनु मिसान्यूनाननिरिक्तविषयकबोधजनकस्यैवन्हिमानिसायुदाहरणेकदेशपवारण स पेकधर्मावखिन्नपक्षकलनिवेशभस्तनोअनुमियन्यूनानतिरिक्तविषयकलप्रकृतपक्षेप्ररुतमाध्यवेशिष्या वगाहित्सनितादृशेवैशिमविषयिताक्लिक्षणविषयितासन्यसपमनुमितिमनंतममिवान्न निर्वाचनीय तनहतपक्षादियारतिदर्शनीयाकिंव्यारसंतरस्थलांतरानुसरगनयत्तुपक्षविशेषमनपान तिप्रसक्तस्यन्योयत्वस्य दुर्निचतयापक्षनिवेशनमितितदसतातथासतिहेतुविशेषमनतर्भाव्यापितस्यदु चतयायादशहेनुकसस्यापिक्तुमुचितत्वात यदिचन्यायपदोपादानावतलहेतुविशेषनियंनितम्यायला भइतिनतदभिहितमिसच्यतेनिंदापक्षप्रवेशस्यावश्यकवेपिन्यायपदादेवपक्षविशेषनियनितन्मायलाभ गदार २३ तिसमभिहित मिसयतदापक्षप्रवेशस्थावसकषि यादृशुपक्षकासमिधानस्पानुपयुक्ततेतिहतारिण पेतिअनतिरिक्तविषयकवपक्षतावदकविशिष्यत्साध्यतावन्दकविशिष्टवैशिल्पविषयवतद्विलक्षणविषयता भूपत्ननुकतानुमियविषयाविषयकवश्वयमदूपर्णीयवाहोतादविषयता विलक्षचतादृशविषय नाशालिनिव्वयवाव लिलानिवर्ससंशय निवर्तकतावच्छेदकलनूपैनिक्ष्यतेएवंचातहदेवयवजन्यबोधस्या सुमिसविषयूचन्हिनिष्टधूमजाननाप्पत्तविषयकले पितादृश विषयूताविलक्षाविषयताशून्यत्तमक्षतमेव समिप्रसतिरिनिमावानिगमनकारायलिनिगमनजन्यबाचस्पपिपक्षतावदकविशिष्टसाध्यतावडेद कविशिष्ट वैशिसावगाहिलेनान्यूनविषयकतयतिव्यातिप्रसक्तरितिभावनिगमनेतस्माइन्हिमानितियो पसंनिधान सामादिनिाअवयवांतरबहिर्मतनेसर्थगनयनइतितथाक्थतजन्मबोधस्यान्यूनविष पकत्वमितिभावान्यूनतमंगायआकांक्षाधरायपक्षताक्वेदकविशिष्टेपक्षेसाधावत्ताबाधनकस्ताद शवन्हिमानिति जिज्ञासानिवर्ततवन्हिमानियमिधानेवतादृशकोशोत्सर्गतोजायत्तइससिधमेनिभावः अनुपूंगादिनिानिगमनसमनियासतवनानुसंधानोपगमादिसर्थातथाचतदनभधिवनिगमनावयवांपर्य स्पनीसन्यूनविषयकबाधजनकन्यायावयवत्वमादायनादशसमुदायातिव्याप्तिप्रसक्तिरितिभावानिगमचन परामर्शहतुरितियथा तानिममूलग्रंथस्यससेनदलविरहणनिगमनेनातियोसिरिसर्थपरलंप्रतीयतावन घटतेससंतस्यन्पायावयवत्वार्थकताततस्यचनिगमनसाधारण्यायथाश्रुतस्थापिससंतार्थस्य प्रतिज्ञाया मिवतनायक्षतावादननिरिक्तविषयकवविशेषगनेवतद्वारणवसनतिरिक्त विषयकवनिवेशनस्पनिंग मनातिध्यामिवारकेतोपरत्वेनतादृशग्रंथमालेक्पारख्यातुभूमिकामोरचयतिसमक्चतिजाभूमानतिरि कति तथाचन्यायावयवत्वपर्यवसिततादृशपरामर्शप्रयोजकशाब्दज्ञानजनकवसत्वेपिअन्यूनानतिरिक्त विषयकज्ञानजनकत्वनास्तीतिपर्यवसिता अबाधितवादिपरतायाउदीच्यतहाधनापिनिर्वाहालिग मनजन्पबाधेतदानार्थलक्षणादरीनयुक्तइतिमलोतंतद्विषयकतयातिरिक्तविषयकलंन विचारसहएवं पंचम्पतभागार्थयातिरिक्तसविषयतायास्तथावाप्रतिपादनैनन्यूनत्वंसतापूरयतितहोयोपयिकति गदा०अ० २४ बाधित्वादिबोधोपयिकसविशिष्ठहतुसंबंधस्थव्यासिपक्षधर्मवाविशिष्टहेतुज्ञानज्ञाप्यवस्सअस्पचाबाधित वादिवाप्यतयातहोधीपयिकदेवाध्यामिनमतमुपपस्थतियवितिरथिवीइतरत्योभिद्यतेइससमस्तंइतरपदं पृथिवीतरपरंइतरदससंबंधिकार्थबोधकपदानोसमभिव्याहृततत्सदोषस्थाप्यतत्तदर्थतरवादिनानिमूटल क्षरगअनोवादिवाक्पस्वारसिकलक्षणचिरहेपिनक्षति प्रतिज्ञादोसर्वत्रकेनेवपदनसायादिनिर्देशइतिन नियमातेनापयनथिवीतरेभ्योभियतेइसदाहरणप्रयोगाविरोधाविशष्यवाचकॅपृथिवीतिपदातरंपूर णीयं श्रुतंपदसमस्तमिववाउदाहरणंवारणायतितजन्पबाधिषिपक्षसाध्याप्रयतालकनसबंधपार्नु मितिविषयसकलपदार्थभानेनान्यूनविषयकल सवादिसभिमानतअनतिरिक्ततिअन्पूनविषयकले हिनप्रस्तानुमिति विषयताधापकविषयताकर्वसर्वस्मात्कालववानयंकालपरिमारावानसर्वस्मादिरियन हलवयवेतियाप्त नापिपक्षतावदकविशिष्टपक्षविषयक हैतुलंप्रमेयवादाच्यत्ववलमयखादिसादी लवायवतिआनानापिपक्षतावन्दकविशिष्टविषयकलसतिसाध्यतावद्धदकविशिष्टसाध्यविषयकस्तरे PATH शिष्यविषयकवंचाप्रमयनिष्टहतसंप्रमेयंप्रमेयादिसलहेतावतियानातजन्यबाधेप्रमयसम्पमाध्यतावदकवि शिष्टस्यप्रमेयपदार्थतावदकस्यधर्मिणिवैशियभानादितिपक्षनावदकविशिरसाध्यतावदकविशिर वैशि त्याचगाहिवेतनवाच्यतयाचनातोदाहरणतियासिरिसायनदूषयतिथिमितिमनुभांत पृथिवीपदस्य विशेष्यपूरलमितरपदस्परथिवीतरपूरत्वमवगसतादशोदाहरणारथिवी त्वविशिष्माध्यक्तंप्रस्तीतित नातिव्यापिनसक्तिरिसतआहातालकलनेगति तादोनिअन्यूनविषयकेसा अतितलावातथाचाय मिसाधाकारक साध्यक्वपरवन्नमविषय सर्वनामपदेटिनोपनयेऽतियासलागतापर्यनममादायामिन निव्याप्तिप्रसक्तिरिसाहानामापति उदाहरणस्यउदाहरणवपर्याप्यधिकरणस्ययन्नेसादायन्नसादिक्षा गार्थस्यअनन्वयाताप्रथिवीतरभ्योमिद्यतइसतादृशबोधेप्रवेशातातयोचान्यूनविषयकताहराबोधजनक उमेदशस्येवनानुयनसादिघटित समुदायस्पएकदेशस्मृतुन्यायावेयववाभावादेवनातिप्रसंगशंकान्यागा। ततस्यैकदेशसाधारणस्यनिवेशेवानतिस्किविषयकवनिवेशपितादृशोदाहरणैकदेशवातिव्याप्तिरिति २५ भावानात्पर्यनमरायन्नसादिकमतव्ययदिन्नाभिवीनरभ्योभियतरसन्वयबोधसंभवतीतिनाशंकनीय गदा०अ० जलनद्रव्यगंधवदिसादितोजलाभिनंदगंधर्व दिसत्वबोधस्यानुभवविरुधनमान टिश्यतावडेदककबोध स्थायुसन्नवालायदितरभिन्नएथियन्यदिसाकारकोयदर्थविशेष्यकबाघोपिनसंभवति। अपनपचति पुरु इसतइदंपदापाककर्ने पुरुषभेदबोधस्यानुभवविरुधतयाऽभावप्रतियोगितावडेदकवेनारयातार्यभान स्यपचानि चलाइवायमिसादिता पाककर्ट चैलादिसादृश्यबोधस्माननुभवनइतरविशेषणविशेषणतया नगानस्यावाव्युत्पन्नवाताअनके चिताअन्यूनविषयकर्वपक्षतावछेदकविशिष्विषयसनिसाध्यतावच्छेद कले कविशिष्टविषयमवमवनतपक्षतावादक विशिरमाध्यतावबेदकविशिष्टवैशिष्यावाहिएवंचदर्शि नव्यतिरेक्युदाहरणजन्यबोधस्यापितादृशन्यूनविषयकवादतिव्याप्तिःप्रसन्यतनवमपिसाध्यतावच्छेद कुविशिष्टसाध्यघटितवाक्यार्थबोधकत्वमुदाहरगेकदेशस्यैवनेनुतन एथिवीसादिभागघटितसमुदायस्य वयवत्वविशेषणप्रवेशदेवनातिव्यानिशंकेतियाच्यावाक्यार्थयविषयकसमूहालवनबोधजनेकतामा २ पक्षताक्छेदकविशिष्टपक्ष -- (प्रतिज्ञापशब्दानदाकारक शब्द प्रतिज्ञाप्यतेऽने तियुमने (तनप्रतिजाशब्दस्यौदाहरणदेशवाविपिनक्षतिगा।) रायातिव्याने प्रसंजनातनहिताशसमूहालंबनबोधजनकसमेकदेशेपर्यवस्यति अपितुसमुदायएवनाश न्यूनविषयकवघटितधर्मावछिन्ननिपिजनकतापर्यतानिवेगाताअथवान्यायांतर्गतवमेव ससंतार्थ अतए वमित्राणापटशब्दापाट्यकर्मोन्यत्वेसतिसवादिसलादाहरणयदिप्रतिज्ञापशदावरष्टातवेनीपादीयते नदातिव्यासिवारणार्यवादियादिनाशाब्दज्ञानपदस्पयात्तिदानसंगति तददानितनातियामिप्रसक्किविष यविधयानावणप्रसक्षजनकत्वात्तादृशष्टोतपशदस्यतिपक्षताक्छेदकविशिरविषयकवमेवान्यून विषयकवंरावंचतादृशोदाहरणैकदेशातिव्यामिवारगार्थमेवसाध्यताक्छदकसेबंधनसाध्यताक्छेदकमा विशिष्टसाध्यप्रकारकवार्थकमनतिरिक्तविषयकतितजन्यबोधस्यसाध्यतावदकसंबंधनमाध्यान कारकवान्मानपदांत वालिगमनयुदासातज्जबोधेविशिष्हेनुसंबंधस्याधिकस्यसाध्याशभानेनशख साध्यताक्दकावछिन्तकारकोषिसाध्या वातएवंचवन्हिव्याप्यधुमवानयमित्याद्युपनयजन्यबोध स्ययामिघटकाधिकरगोशेसाध्यतावछेदकापालनप्रकारकलेपिसाध्यांशयापकवस्यापिकस्यभान तत्तत्रा साध्या २६ निप्रसंगानवमपियल एथिवीतरान्पदिसदाहरणेकदेशेतिप्रसंगनजन्यबोधेपक्षतावछेदकविशिष्टविष गदा०अ० यकवस्यायसाध्यतावदकविशिरमाध्यप्रकारकत्वस्यवसवादितिवाच्यापक्षतावादकाचदिनविष्यकता वादनतादृशंसाध्यप्रकारकलस्यदलयनिष्टार्थवावा तादृशदाहरणभागजन्मबोधस्पदतरेभेदांशेनिर्भ मिनावशेदकतयानाशप्रकारकत्वविरहातासाध्यतावादकसंबधनिवेशनचयनकालिकसंबंधनकालप रिमाणस्पेदवादःसाध्यतासमवायततस्येवहेतुनातनसायनयीममायांतीरिक्तनागवारणायसिषामि ति पयाचन्यायप्रयोगोनान्युपेयतेतियनसाध्यतावदकसंबंधेनसाध्यताक्छेदकविशिषमाध्यस्यहेतुनात सापनीयतादशभागतिप्रसंगरूसस्थानवकाशानचेवमपिनिगमनीयतस्मादिसंशतिरिक्तानिया परिवेतिवागंतस्मादिसंशार्थमनेत वयवहितयो पक्षमाध्यवहारकपदमारवयवोधाजनकत्वारि निरीमोउक्तस्थलेपियारतिदानसंगमयनिअपदाननुषंगपक्षनिगमनतिरित्तविषयकत्वच्यावतिर्न संगतइयाशंकतयदिवतिअयमादल्यादिनाइदमादिपरिग्रहावाकवाक्यतयतिउपनयनिगमनया . 3 व्ययोरकवाक्यतयसर्थः विशिलाभानापक्षतावछेदकविशिष्माध्यवत्तालामादिशष्याकांक्षानिस्तान चपक्षवाचकपदाननुषंगेतस्मान्नेतरागीयादिनिगमनविरोधःअनुयोग्यमिश्रितनशब्दबोधस्थाव्यसन तयातनमानस्साबोधकवेनवाक्पवाभावादितिवाच्या एतन्मतादृशनिगमनानन्युपगमानायद्यप्पनतिरिक्त विषयकवानिवेशेअन्यनविषयकबोधजनकलतजनकज्ञानविषयत्ववान्यायावयवत्वविशेषितंप्रतिज्ञाहेवा दिजन्यबोधमादायहवादग्वतिप्रसक्तंतथापिप्रकृतपक्षेप्ररुतसाध्यवेशिष्यावाहित्पान्यूनविषयक बोवछिन्नजन्यतानिमितजनकतावदकया किंचिदान विषयतावसमुदायत निवशेनायंदोषइति स्थलांतरगारतिमाहतेदेयादिनाभानज्ञानसामान्यतःअधिकरणलेपसामान्यधर्मावछिन्न विशेष रूपानवरिलइतिवाासाध्यंतभानानासाध्यक्त्तविषयकवान।उपनयस्पवारणायनदितिमोजतापक्षमा ध्यवैशिष्यावेगाहिवमेवारन विषयकवूननुपक्षताक्दकेवैशियातर्भावइसभिप्राय ऐदंप्रमेयाहाय लवानमंप्रमेय प्रमेयादिसादिवक्ष्यमागहेतुवारणायपक्षतावखेदकवैशिष्यानर्भावआवश्यकइतितदंत व गदा०अ० र्भावाभिप्रायेगस्थलांतरेव्यारतिमाहायनातिपक्षेतिपक्षस्यताद्रप्यणपक्षताक्देदकप्रकारेणानतयायनोपन्या सातन्त्रोदाहरणस्यमाध्यस्यवाताप्पेगसाध्यतावदकप्रकारेण हेतुयायबोपन्यासातलोपनयस्थवारगायत दिस र्थःपांतरणपक्षमाध्ययोदशहनुवाभ्यामपन्यासदर्शितान्यून विषयकवासंभवइतिनाद्रूप्यण तिननुपक्षसो ध्यनिध्यमदशायामेवतादृशादृष्टोतहेतुलसंभवइतिसंशयाभोवान्यायएवनसंभवतीतिआहाताशसिपा चयिषतिजल्पस्थलेसंशयस्यावश्यकवेपिवादस्थलेनाथेलिसंशयमंतरणपिअनुमित्साधीनानुमिनि निर्वाहायन्यायप्रयोगसंभवादितिभाकाननुसिषाधयिषयान्यायप्रयोगोपगमपंचम्पर्थहेतुलेयादशसंबंधे नप्रकसर्थस्यान्वयस्तत्संबंधेनवन्हिसाध्यकहनुवपक्षकचन्हिहेतुकन्यायांतर्गतहेववयतिव्यासिरिवेति साधयिषयान्यायप्रयोगानोगीकर्तव्यसनातव्यार तिर्नमेगखतरसतस्थलीतरमनुसरतियनचेतिपर्वत त्वसामानाधिकरएपेनसाध्यसिश्वर्यलोद्देश्यतानलेतपर्वतत्वेनापिदृष्टांततानसंभवतिएतत्सर्वतवेनसाध्यवत्ता निश्चयस्यापितादृशानुमितिविरोधित्वादत पर्वतत्वावछेदेनैतितलोदाहरणस्पतियद्यपिपर्वतवावदनवन्हि मतावाहिन्यामनुमितोपर्वतवयापकवस्यवन्यंशेभानातादृशदृष्टांतपरितोदाहरणजन्पबाधेचनभाना दस्पानुमिनिन्यूनविषयकलमवतथापिपक्षताचछेदकविशिष्टसाध्यताक्छेदकविशिष्टवैशिष्यावाहिलप निर्वाच्यमन्यूनविषयकसमक्षतमेवेतिभावः यद्यपिपक्षतायछेदकावछिन्नविशेष्य कमाध्यतावखेदकालिन चैशिक्षावगाहिवावछिन्नजन्पतानिभूपितजनकतावदकविषयतानिवेशउदाहरणेकदेशावतादृशविषयतो नसमुदायइतिन्यायावयवत्तनिवेशनातिव्याप्तिप्रसंग तथापिप्रतिजामालाघटकवगर्भन्यायावयवत्वंप्रस्त लक्षणेप्रविष्टातजपथायपर्वतरसदाहरणैकदेशेपीसाशय अक्छेदकावदेनमाध्यसाधकन्यापनि विष्ट तिज्ञालक्षोऽवच्छेदकावदेनसाध्यवैशिषावगाहित्वपूपान्यूनविषयकवनिवेशनेनैतव्यारतिसंगतिरिसप रितोषणव्यावसंतरमाहाससंतस्यतिअयमाशयः ऐतल्लक्षागपटकन्यायावयवत्वशरीरेउभयपटकभागह याघटितननिवेशनीयअनतिरिक्तविषयकवविशेषगनेवतादशभागदपेटित समुदायतिप्रसंगवा रएगवनवेशबज्ञान स्यैवशाबोधजनकनयाजनकवमनजनकज्ञानविषयत्वमेवाचारवंचनादृशसमुदाय गदा० अ० विषयकज्ञानमप्पेकदेशप्रतिज्ञाविषयकवेनतथाविधबोधजनकमितिसमुदायतिप्रसंगइतिवाच्यातादृशोधन नकनावदकीमतपकिंचिदेकज्ञान विषयितानिपकवर्ग समुदायत्तस्यैवविवक्षीयवातानचतादशवर्णसम् दायत्वंताशवाचव्यापकसमुदायवंतादृशंचप्रतिज्ञाहेतुसमुदायवमपीतितसमुदायेतिप्रसंगाचेनिता दृशभागड्यापटितवमवश्यमेव नियमितिवाच्यं अनतिरिक्तपदसार्थक्यायतादृशयत्किंचिदानविषय ताशलिवर्णवसमनै यसमवनिवेश्यप्रतिज्ञाहेबादिसमुदायत्वस्यवारगीयतावासमानार्थकप्रतिज्ञाहया दिविषयकयत्किंचिदानविषयमाश्रयवालसमनव्ययस्यनाशप्रतिज्ञायादिपर्याप्तसमुदायत्वेसत्वे पिनक्षति तदुभयादावपिप्रतिज्ञाव्यवहारातअपितुप्रतिकदेशस्थापितादशबोधनिष्ठवन्हिसंबंधिबुद्धि वायवखिलजन्यतानिपूपित्तजनकतावदकीभूतयर्किदिदैकज्ञान विषयवानयवर्णसमुदायतमादाय वप्रतिज्ञाप्रसंगरतिप्रतिज्ञायचटकप्रतिज्ञामालाघरकर्ववानिवेशनीयंअन्यूनानतिरिक्तविषयका खुधित्वसकिंचिजन्यतानवटकतमानचिन्न निरूपितजनकता निवेशासंभवात इथंचाननुषंगे पक्षेप्पयंतस्माइन्हिमानितिभागेप्रतिज्ञाहवत गेपिच्चरति संभवतीतिअवयवा घटकेतिनवतदुपादाने पिधूमादालोकवान्पर्वतोवन्हिमानिसादिप्रतिज्ञार्थमानविषयकबोधनिषधूमविशेषितहेतुत्तविषयकराब्दवावलि नकारणमादियादिहेतुविषयकज्ञान विषयतामादायावयवाघटकेतादशहतावविव्याप्तिवारगयानतिरिक्तवि षयकबोध निष्पक्षतावदकावछिन्नविशेष्यकमाध्यतावदकविशिष्यवैशिष्मावगाहित्वपात्यूनविषयक वावछिलजन्यता निरूपितजनकतावदक यत्किंचित्रानीयविषयनानिपकवर्णसमुदायत्वनिवेशस्यावश्यकत याऽवयवाघटकवनिवेशनं निष्प्रयोजनकमितिकाच्या नादातुवारणायावयवाघटकइसनेनावयवैकदेशमा त्रविषयकज्ञाननिष्ठजनकताव्यारत्तावयवत्वपर्याप्यरछेदकयत्किंचिधर्मयापकविषयताकान्यज्ञान पतिवार छिन्नभेदस्यैवोन्यूनानतिरिक्तविषयकबोधजनकतायोविवक्षणीयवाताअवयवत्वचेहन्यायांतर्गतलविशेषण भूत्यतेन प्रतिज्ञासमानाकारदासीनवाक्यज्ञानेप्रतिज्ञाज्ञानीयकारणतायाःसत्वेपितसंग्रहातारशोदासीनता क्षेपितथाविधावयवत्वपर्यास:वस्ततरल अपयक्त घटकविशेष्यपरिसागमानणेवव्यावत्तिः संगतइतितार (निरुकोदनिवेशेअन्यूनविषयकवैयमितआहवस्ततल्लिति) गदा अ. २९ शजनकतापर्यतनिवेशने प्रतिज्ञापटकल परिसागसंभवपितत्सरियागस्यप्रमतानुपयुक्तवमिसनलाभायैवावय वापटकसमिहितमितिकरियलप्रतिजैकदेशस्यापिकथंचिनिज्ञासमानार्थकवसभवतित कदैशेतिप्रसंग वारणायावयवापरकवनिवेशनमावश्यकमित्याहुम्नदसतप्रतिज्ञाप्रतिपाद्यविशिष्टार्थप्रतिपादकतायाएकदेशे संभवेपितन्मात्रस्यतथोविधबोधपरवाभावातानथावसमुदायप्रयोगानुपपत्ते कथंचिनयोगपिवैय्पर्थनसमु दायमंतव्यन्यायवानंगीकाराअपरुत्तार्थपरवाक्यवारपायचंवास्तवाथा विधबोधतोपर्यपरतायातल्लक्ष णेऽवश्यंनिवशनीयतयाएकदेशमानस्यतादृशार्थपरता भावनातिप्रसंगानवकारादिनिहतस्येनिकथितानान विषयकलावछिन्नजन्यनानिपितजनकतानिवेशतत्तदागप्रतिपाद्यविशिवार्थबोधजनकलमादायकवलेहता दावतियोप्तिनसंभवतिानादशजनकाताश्रययत्किंचिदानविषयवर्णसमुदायत्वस्यतत्रापर्याप्सरताहेतुमाननि मनमालेउपेक्षितअन्यूनानतिरिक्तविषयकेसस्यपरतानुमिति विषयस्यान्यून सननतिरिको विषयायस्येतिमुस तेरनुमितिविषयनिष्ठभेदप्रतियोगितानवछेदकत्वेससनुमिनिविषयातिरिकारत्तियहिषयवंतवमितियथाश्रु नार्थमाक्षिपतिययपीतियापिीतियचपिप्रकलपक्षतावखेदकावछिन्नपक्षकारुतसाध्यतावछेदकावछिन्नसाथ कयलिंचिदनुमिसविषयविषयकपर्वतोवन्हिमानिसादिप्रतिज्ञाजन्यनिखिलबोधानामेचे नितादृशानुमितिविष यवसामान्याभावो विवक्षागीयातथाचकालाभिधेयत्वायवछिन्नेपक्षकस्थलष्यतिरिक्ताप्रसिधिरस्यवतथाप्यसि विस्फुटीक मभिषयवाद्यवछिलपक्षकप्रमेयत्ववाद्यवछिन्नसोध्यकस्थलेविश्वमवानुमितिविषयइसेतलाभायस मिसक्तं सर्वेभ्योदपिर्णिमासाविसनवप्रकांतकतिपयपदार्थमान तिसर्वत्वावरिलतापर्यरातिविशष्यवा कपदोतरासमभियाहतसर्वपदप्रयोगसंभवानसर्वप्रमेयमिततावनुमितिविषयताया केवलान्वयितालामा दभिधेयमिकतंरक्चकि चिधर्मावडिलांशभेदन खार्थविशेषणकबोधपरसर्वशदस्यतधर्मआपकविधयव्याप्य सर्वत्वबोधकताव्युत्पत्तरभिधेयत्वव्यापकसर्वचलाभान्नानुमित कतिपयवतमान विषयकवशंकेनिभावाअति रिक्ताप्रसिधिःप्रकतानुमितिविषयतिरिक्ताप्रसिद्धि प्रमेयत्वपक्षनिष्टाभावप्रतियोगिनवेतिसंशयसंभवनताद शप्रतिज्ञासंभवइसनस्तसंग्रहायान्यूनाननिरिक्तविषयकवेमन्पथानिय तिरुतेतिस्वविषयताव्यापकप्रहत्तानु गदा०अ० मितिविषयनामापकविषयताकसमर्थःस्वविषयं अनुमितिविषयान्यूनवस्यसविषयत्वेतद्विषयताव्यापकवपर्यवसि तवानास्वविषयेनुमिति विषयानतिरित्ततस्परतहिषयत्वेस्वविषयताव्यापकत्वपर्यवसितत्वादितिभावायद्यपिस मूहालंबननूपपर्वतपक्षकवन्हिविधेयकानुमितिविषयताया विश्ववत्तितयापर्वतावन्हिमानिनिप्रतिज्ञामानजन्य बोधानतादृशानुमिति विषयनासमनियतविषयताकवाक्यांतरसहिततजन्यसमूहालेबनबोधजनकपत्किंचि ज्यान विषयवर्णसमुदायवनतन्मानपर्याप्यक्तिचित्रहतानुमिनिमत्तिविषयतासमनियसस्यविवक्षरोपिञ्चनि गमनायनिव्पामिदुरिवनजन्यबोधस्थापिपनोवन्हिमानधमजानज्ञाप्यवन्हिमांश्ये साकारकसम्हालेबना नुमितिविषयतासमनियतविषयताकवालातथापिकतपक्षकहतमाध्ययाप्पवत्तापरामर्शवावडिलन मकता निभूपिनजन्यतापलेदक विषयतावनयविषयतासमनव्यसंतवस्यविवक्षितवान्नदोषानवसमत स्थलीयोपनयेनिमाप्तिःतजन्यबोधस्यापिविश्व विषयकलेननथाविधानुमिति विषयतासमनियतविषयता कलादिसनाविषयपदस्यप्रकारपरत्वाभिप्रायान्यथातदर्थनिक्तिप्रतिताहशोपनयजन्यबोधप्रका - रीभवतोभाक्तादेवाशानुमिताचप्रकारवान्नतलकारताया समनपसमितिनातियासिरितिभावासकलनिस कलानिधेयरतिधर्मवदिदंद्रव्यमिनियोजनातादृशानुमिता विवरणस्थलीयोपनयजन्पबौविश्वस्यैवामिधप बेनप्रकारतयातकारताया समनैयसमक्षतमेवेतिभवसनियापिरितिभाकाननविशेषगनवछिन्नप्रकार तानोसमनपसंविवक्षय मनानातिव्यासि उपनयजन्पबाधेभाववादीतादशप्रकारतासवोरकानुमितेस्ता दृशप्रकारतायाध्यतन्नासत्वादिसतोअनुमिनावपितेषातथाविधाकोरतापदनायस्थलांतरतिव्यामिमाहसक लाभिधेयेनिअन्नाभावत्वप्रतियोगितवादीनां स्वरूपात पक्षतावच्छेदकलावतितथानुमिनिरितिभावाय घर मितिविपरीतकोटिप्रसिध्ययविशिष्टपक्षबाधकतिउपनयस्थदंपदेन विशेष्यमात्र परामर्शन्यूनविषयकवं नसंभवतीतिसमनिराकरणाययासिशरीरसाधनसाध्यप्रकारोवाधिकरतभविनत्वधिकरण्वनो पीसनुमितीतस्पतत्वस्यवास्वरूपतःप्रकारवाचिरहेपिनासंगति हेतुरप्पनदवसमवायनद्रव्यमस्वाबाध्यंग सादलयावेहेनुतावछेदकगुणवाद खपत्तापनयजन्यबधिभाने कथितप्रकारतासमनेयमानुपपत्तान गदाज. ३१ चाभेदेन विषयतासमनैयसोक्तौअनुमितिविषयतालसमनियतस्वविषयतात्वकलोक्तीवानासंदोषइतिवाच्य। हेलयंटितार्थकप्रतिज्ञाघटितन्यायांतर्गतहेतुजन्यबोधविषयतायाअनुमितिनिभूपितविषयतावाभावात अनुनि निविषयनात्वव्याप्यस्व विषयतावकत्वाभावादेवतादृशवोधवारगसंभवनात्यूनविषयकवाशप्यापत्तै नहि साध्यतावदकावछिन्नसाधविशिषप्रहतपक्षतावछेदकावलिन्नविषयताबहिर्मतविषयताअनुमिनिनिपिता समहालंबनानुमितिनिपितवमादायनातिप्रसंगावकाशप्रस्तपरामर्शजन्पतावछेदकविषमतावस्येवनिवेशनी यत्तावा अन्यथासंभवापातादितिउपन्यविशेषातिव्याप्यमिधानंचोपलक्षणपरं अन्यूनविषयकयकेसस्थनिरु कार्थकले सर्वस्माकालववानयंकालपरिमाणवानसर्वस्मादिसलहेत्वचयवेप्पतिव्याप्तिबंधियातजन्यबोधविषय ताया विश्वरत्तित्वनानुमितिविषयताव्यापकवाताएवंनादशान्यूनविषयकवस्यकिंचिजन्यतानवछेदकवेनतद वछिन्नजन्यताविवक्षसंभवेनप्रतिज्ञाहतुजन्यसमूहालंबनबोधेमादायतनित्वर्थविषयकवावछिन्नेजन्य तानि-पितजनकताश्रयधूमादालोकवानपर्वतोवन्हिमानधमादियादोहेवचयतिव्यासिर्दुरात्तस्थाअनवछि नाकारताव्यापकतादृशाकारताकवक्विक्षयापिवारणासंभवादिसपिचोध्याएतदोषवारणयप्रथमनोनुमिसन्यून विषयकवमन्यथानिर्वक्तितथापीसादिप्रस्तेतिएतापक्षतावश्दकविशिष्टार्थकंतदेनुपादानप्रमेयावाच्यत्ववानयंत्र मेयःप्रमेयादिसादाहखवयवयत्किंविधर्मावछिन्नवोपादानपिपरान्पत्ववद्रपघटान्यतरस्माइदान्यत्वसंधर्मोपोप टान्यत्ववानियाकारिकायासामानाधिकरण्यसंबंधनषदात्यत्वसाध्यकप्रतिज्ञात टिनन्यायांतर्गत-पपयत्यतरवाव छिन्नीशेसामानाधिकरण्यसंबंधन विशेषगतापनपान्यवपरिततादशसंबंधोवलिलहेतुत्ताकविशिष्टान्यतररूपहेतु प्रतिपादकत्ववयवेतियासि घरबादासामानाधिकरण्यसबंधनपतिव्यभिचारवारकतयाघान्यत्वामकविशेष रास्यमिभदूनविशेष्यस्यपटोन्यत्वसमानाधिकरएसत्तासमानाधिकरणपटवूपादोव्यभिचारवारकतयाविशेष्यताव छेदकस्यसार्थकवमिसम्यासमानाधिकरण्यसंबंधस्परयनियामकतयायापकबापटकत्वेपिनिसद्रव्यारतिधर्म न्यत्वानिरवयवंगगननिसंनिसद्यारत्तिधर्मशून्यवातावन्दिमपर्वतारनिधर्मशत्यवादालोकवानपर्वतोवन्हिमान्त हिमपर्वतारतिधर्मथन्क्वोदियादोहेलवयचे तिव्याप्तिवारणयपक्षताव ताक्छेदकवेशिष्यनिवेशनमावश्यकंअखंडाभाव घटकनयाहेनुघटकद्रव्यवपर्वनवादीनामवेय्यय साध्यानावबेदकविशिष्टसाध्यनिवेशप्रयोजनमाहापंचम्पति। गदा अल हेनुखेप्रमेयावाचवनमयादियादोहेतुजन्यबोधस्यविभत्स्पर्थहत्वप्रमेयाद्यामकप्रत्यर्थ वैशिष्मावगाहिले ३२ पिप्रानसाध्यतावशेदकविशिषवेशिस्यानवगाहिवान्नातिव्याप्पिरिसी पक्षतावबेदकावछिन्नविशेष्यतानि भूपितमाध्यतावच्छेदकावछिन्नप्रकारताकत्वमेवपर्यवसितार्थासंबंधविशेषश्वतलैनप्रवेश्या प्रयोजनविर हादलित पंचम्पर्थप्रकयर्थस्थयाशसंबंधनालयस्तस्यवसनियामकतयायापकलोपटकवपिनैतव्यारत्य संगति। यदिचजन्यग्रहविषयत्वरूपपंचम्पकदेशजन्यत् प्रायथरसहेतुज्ञानस्यात्वयानतपरंपरासंबंध ननादविषयवेतदाजन्यत्वपक्षकाक्तसाध्यहतुकस्थलव्यारत्तिबर्बाध्यपक्षमुख्य विशेष्यकलपर्यतानिवेशात नतुतादशविषयखवावछिन्नपक्षकस्थलेहेतुजन्यबाधस्पतादर्शविशिवपक्षेतिर केशियानवगाहित्वाना (साध्य) नादेशविषयताविलक्ष एनिसाध्यतावछेदक संबंधावरिल साध्यतावच्छेदकोडिनकारना निपितपक्ष नावछदकावछिन्नविषयत्ताविलक्षणेयर्थकम् मतहिलक्षण्वंचनतशिलतप्रतिज्ञाजन्यवाधीयसाध्यादिवि भिनषपतायास्तलिलेनासंभवापातानतादृश विषयनामुख्य विशेष्यताशून्यत्व निवशनासेभरवारगपिनिगमनाति द व्या मितादेवस्थ्यातीअन्यूनविषयकलवैयविधमादालोकवानपर्वतावन्हिमान धूमादिसादोहेलवयवजन्म बोधीसहेतुत्वनिष्ठमण्यविशेष्यतायास्तादृशविषयतामिनवानाएनननाशविशिविषयतानन पानिवप्रह तेपरामर्शजन्पतानवबेदकरवात दिसपिनिरलंउक्तस्थलेआलोकायंशेहतुवप्रकारतायाएवताविष यतांत पातिवालरुतपरामर्शजन्यतावच्छेदकताबाहेतुजन्यबोधीयतद्विषयतायाअतथावातानचतथाविध विषयताक्छेदककोटयप्रविषधर्मावछिन्नविषयनान्यत्वनिवेशानदोषइसपिसाधुयलप्रमयसामान्यस्थप क्षनावदकादिधरकतातलतादशविषयतावदककोठयप्रविष्टाप्रसिधा विलक्षणाववेदकतानिशेपिद्र व्यमायधमादालोकवानपर्वनीवन्हिमानूधमादियादिन्यायांतर्गतनिगमनादानियानिस्तजन्यबोधचि षयताववेदकमवादस्तादृशविषयतावदक कोटिप्रविष्ठत नियमानअपितुतादाविषयताशालिनि श्वयवावछिन्नानिवर्ससंशयनिवर्तकतावदेकरमेक्तनिगममादिजन्यबोधीयज्ञानज्ञाप्यवादिविष गदा०म० ३३ यनापास्तादशनिश्चयवाछिन्नानिय॑ज्ञानज्ञाप्यत्वादिसंशयनिकिताबछेदकतयानद्वारणऊतहलवयवज न्यवोधनिवर्सस्पहेतुबंधूंमीयनवयादिसंशयस्यधमादिज्ञानज्ञाप्यवादिवटितपक्षनावछेदकावछिल्पक्ष कसाध्यतावदकावलिलेप्रकारकनि वयनिधर्सनयातादशवाविषयतायानतथाविधविषयतारिलक्ष एनसन्यूनपदस्यव्यारतिसंगतिःसर्वेषामेवसंशयानास्तविरोधिविषयकतथाविधविषयताशलिसमूहा लंबन निश्चय निवर्तनीयतमातादशनिश्चयानिवर्ससंशयाप्रसिधिरतस्तादशनिश्चयवावछिन्नतिइयंग्य धिकमवगाहमानेपिनिगमनजन्यबोधसाध्यताक्छेदकावछिन्नसाध्य विशिष्टपक्षतावदकाचछिनपक्ष विषयकवस्वाक्षततयाधूमज्ञानज्ञाप्यत्वादिलसंशयस्यतादश विषयतालालिनिश्चयानिधर्मवानुपपति रिसपिसमाहित अवछिन्नतेचान्यूनर तिवव्यापकत्वपर्यवसितंअतोजानज्ञाप्पत्वंघमीयनवनिसंशयनि पित प्रतिबंधकतायोमजानकीप्यतातिरिक्तप्रतिज्ञाप्रनिपायमागविषयताविपटितधर्मस्पसभूप संबंधपावरकवविरहे पिनान्यून पदयारससंगतिअप्रामाण्यजानास्कंदिनस्यनिगमनादिजन्यवो 27- (स्वपदस्यबोधपरतेप्रतिज्ञाजन्यबाघसमहाल बनबोधबादामहेतावति व्याप्त न्याय यादिविषयकवाछि जन्यतांधवातदवोदक विषयेतोशालि निश्चयमादायलक्षणसमन्वय कर्तव्य मिलतापर्यवाच्यइथंचनुविषक वाछिनजन्यताबनदवछेदक प्राध्यादिविषयतायामप्रतिक्षसाकिंतु निश्चया धस्ससंशयाप्रतिबंधकतयातजनकसमादायातिप्रसंगस्यवारणायतादृशसंशया निवर्तकसमुपेल्पतन्निन तकतावडेदकाताक्दकविषयतावरन्यवनबोधविशषितापक्षतावच्छेदकादनिवेशतदनवछिनपक्षा दिविषयतालिनिययसमुदायस्यकमपिसंशयंप्रसप्रतिबंधकतयातादर्शनिवाप्रसिधिरतस्तलिने संशया शइतिइसंचानतिरिक्तविषयकावघरवसाध्यताबद्धदकावछिनसाध्यविशिष्ट्पक्षतावच्छेदकावछिन विषयितायातनिष्टनिवेशेनैवन्यूनविषयकदर्शितहतुजन्यबोधवारणसंभवेपथगत्पन विषयकवति शेषरामनर्थकमिसपिसमाहिततारशविषयितोयाखनिष्टतविशेषणेनिगमनादिजन्यबोधस्यज्ञान ज्ञाप्पत्वविशषितसाच्यविशिरपक्षविषयता नियमास्वनिष्टनिरुक्तविषपिताशालिनिश्चयवध्यापकप्रनिबंधकताकज्ञानज्ञाप्णवादिसंशयान्यसंशयों प्रतिबंधकतयानतिरिक्तविषयताकवापत्तदुरवातसतस्पन्यायावयवत्वन: निगमनेवपक्षवार कपदमनुषसतइनिनदोरणमननिरिक्तपदप्रयोजन मिनिमतमनुस्मुसलघुशरीरमनतिरिक्तविषयकनि दा०अ० तिनका तिप्रकनहेनुकायाप्रस्तमाध्यसिध्योपयिकीयापिस्तदविषयकवमिसायदपावछिल्लविशषित कृतहतलावलेचकावडिलहविशिष्टप्रस्तपक्षनावखेदकोवछिन्नविषयकनिश्चय हितसाध्यतावडेदका पछिलसाध्यकानुमितिजनकतानतिरिक्तरतितद्रूपावलिनाविषयकवमितितुपर्यवसितंटाइशंपतधेतु तावड्दकावकिल चतुयापकप्रस्तसाध्यसामोनाधिकरपवंतनमाध्यतावदकावछिन्नमाध्याभा पापकानावप्रतियोगितावंचनिगमनस्यतत्पदस्यचया मिपक्षधर्मता विशिष्टहनु परतयानजेन्यबोधस्य नादशरूपावछिन्नविषयकलान्नातिव्याशिःअन्वयव्यतिरेक यासाििशध्यकतरनिवेशेऽनयिनियतिरे किणिवानिगमनैतिव्यापिरितिनिरुक्तपावछिलवेनमारनुगमा यदिच्यवनत्वयोनिवेशन्नानुगम संभवइतिविक्षाव्यतोतदाऽभावयमेवबोधेनिशनीयंएतल्लाभायेवोपपिकोनमितिध्ययययु दाहरराजन्यबोधस्पननिरुक्तपावलिनविषयक तथापिसिषाधयिषाधीनन्यायप्रयोगातुपगमेन नेत्रपेक्षतावदकविशिष्टसाध्यतावदकविशिष्वैशिष्यावाहिवामान्यूनविषयकवविरहादेवनाति प्रसंगादेवतभागेचसस्ताभावान्नातिनामिरिसवधेयंवन्हियातिविशिष्टस्यालोकस्यपर्वतत्वावछिन्न विशेषगते तद्विशिष्टेपिपर्वतेतहत्तरर्थतोलाभेनार्थतस्तनप्रकृतपक्षेप्रतसाध्यगमकतालाभानहत्यवाभिधान प्रयोजाको काक्षोवसरस्सत सधर्मनितस्याःप्रतिज्ञाया नन्वेवमयियनप्रकतहतुकप्रहतसाध्यकव्यासिरवीतर्भवति पक्षगर्भतन सप्रतिज्ञायाअसंग्रहइसाशंकोपरिहरनिवन्हीतिविशिष्टपक्षतिपक्षतावदकविशिरपक्षसनादशमासी निप्रहातहतकप्रहतसाध्यसिध्योपायकव्यासीस उदाहरणतियद्यपिदर्शितस्थले विशिषपक्षोपस्थापकपदा लकतनी विशिष्ट पक्षपत्तित्वस्याप्यर्थतःप्रतीसोपनयादिप्रयोजकाकांक्षायाअपनवकोशातथापिघूमवत्वस्था नेधूभवसाधर्मनिवेशैतस्या संभइतिउदाहरणमातोपादानं आपथाआकांक्षाविरहष्यमिधाने अतिप्रसंगा नहेतुद्यादेप्पभिधानप्रसंगाताएअनाकाक्षिताननिधानादेवरकदाएकन्यायप्रयोगशायांउभयमा तीनिअन्वयव्यामिपनिरकव्याप्तियेसाब्यासिहयस्मकमेवामिधात शक्यतयाप्रथमापन्यस्तव्याप्तिप्रतीस वसमीहितनिहिणध्यायंतराकांक्षानुदयादितिभावाएतेनात्वयव्यतिरेक्युदाहरणाकांक्षापटितान्वययोतिरेकि ति गदा.अ. ३५ हेतुलक्षणानंतरमपरतलुक्षगममिधास्यतामणिकारस्पप्रथमलक्षणानिर्भरबीजमावि अतएवेदशानियस गस्यपृथगनिधानंवन्यादिसाध्यकप्रतिज्ञायामयोप्सायथोपवर्णितलक्षणमाक्षिपतियदितिअनचासंभवाना वमाविष्फर्नु कतिपयप्रतिजाजन्यबाधस्पयथोपवर्णितानुमिसत्पूनानतिरिक्तविषयक सरस्थापयतिमेलामा दिना अयंगोरिसनगावस्यसाध्यवेक्षसाध्यतावशेदकगोवत्वविशिष्ट प्रकारकज्ञानजनकवासंभवादाहाना दास्पेनगोरितिननुभवतुगोसाध्यकप्रतिज्ञातादृशीतथापिपदिसमवायनोबस्पायवेपितथाविधप्रतिज्ञासंपदा यानुमनातदातत्साध्यकतादशप्रविजायादर्शितबोधजनकलासंभवासामान्यतस्तथाकारप्रतिज्ञापालथावाभिधानम संगतमिसाशंकायोतस्याग्वादिसाध्यकनिराकरोतिगोलवायनुपस्थिसेलितादशप्रतिज्ञानास्पादित्यादिःअन्ने तिशेषाअनुपपत्तेरिति प्रतिज्ञायाःसाध्यतावदकोपस्थापक नियमादन्यथासंदरवन्हिवावछिन्नसाध्यक स्थलेपिवन्हिमानियाकारकप्रतिज्ञाप्रसंगादितिभावापयपिसभेवायेनरक्तवविशिषदंडावचिनसाध्यकरत्तदं डिमानियादिप्रतिज्ञापानरक्तवविशिष्टसाध्येताक्छेदकबोधकत्वसंभवतयापितनसाध्यतावछेदकपटक सकलपदार्थानामविशकलितानानादशप्रतिजावाक्यादुपस्थिततदधीनसाध्यतावदकविशिष्टसाध्यविषय कमानसाधनापितविशिषसाध्यसंशयप्रयोज्यजिज्ञासाविषयसिविसंभवःपकतेतुविशकलितानामपिगोल लादिपरकपदार्थानानोपस्थिति रितिविशेषगोत्वादमाध्यलेदोषांतरमहापदार्थनिजात पदार्थताक्छेदकवं पदार्थोतरालयित्वासंभवयाजकतेनामिहितंइदमुपलक्षणाअवयितावश्दकपेरणनुपस्थितवमपितथाबा ध्याननुपूर्वतोवन्हिमानिसायाकारकप्रतिज्ञानचन्हिसाध्यकाअपिल देनवन्दिमत्साधिकेवतयारतज्जत्यो धविषयितायाअभेदनवन्हिमत्ताध्यकानुमितिविषमितातानवलक्षापमतीन तलायासनकाशइसत आहे! तपतितादृशप्रतिज्ञायावन्हिसाध्यकतेनेवसाइसपनयसंगमाताइसाकारस्योपन्यस्थताशप्रतिजापटि सन्यायांतर्गतत्वोपपत्तावन्हिमतःसाध्यत्ववन्हिमन्याप्यवानियाकारस्मैवोपन्यससंभवादितिभाकाशाष्य जानेवन्हिमानिसतादृशबाक्यजन्यज्ञान अदइतिहासतइसनुषअतेननुवन्ः संयोगइतिशेषानामार्थयो मैदान्वयस्यायुसनवादितिहदयं तथाचतादर्शप्रनिजाजन्मबोधेनिमुक्तमत्पूनविषयकवमनतिरिक्तविषय गदा० अ० योगि कतंचनसंभवतीतिमाकादेशप्रतिक्शेिषितवासाध्येश्यादाइसादिप्रतिज्ञायांआदिपदादितरभ्योभियतोइत रमिलमिसादिपरिग्रह वेलक्षाअनुमिति विलक्षाबोधजनकर्वभेदसाध्यकानुमिताभेदस्यानुयोगितयाई तरावछिन्नभेदसायकानुमितावनुमोगितयाइतरविशषितस्यतस्पेविशेषगताविशेषएप्रियतइति प्रतिजाज न्येचबाधाआख्यातांतोपस्थाप्यस्यभेदाश्रयतस्यरत्तरेभ्याभिदातइसादिनाजपचपंचम्पतार्थतर प्रतियोगिक बविशेषितोदाश्रयत्वस्यतनसंबंधनभिन्न मिसादिजन्यचनिष्ठातोपस्थाप्यस्यभेदाश्रयत्वावडिलस्सइतर भ्योमिन मिसादिजन्य चइतर प्रतियोगिकबविशेषितभेदात्रयत्वावछिन्नस्यतरमिन्नमियादिजन्यचादने तरप्रतियोगिक विशेषितभेदानयवाचविलस्यइतरण्योन्यदिसादिजन्ये चेतरप्रतियोगिकलविशेषितभेदा श्रेयत्वावखिनस्पतराय दिसादिजन्यचाभेदनेतरेप्रतियोगिकविशषित भेदावडिलस्याभदैनपक्षाशकिश पणत्वादिति अनुमितस्तावलक्षण्यादितिभावादपलक्षणदशदिशाहतेविषयांशभान इनो देश्यतावछेदकोशेभाने पिवलक्षण्यमवसेयंगंधाधवछिन्नपक्षकानुमितोगधादःसाक्षाद्विधेयधर्मिता बोध क्छेदकलाद्धवतीइतरेभ्योशियातइत्याकारकतादृशप्रतिज्ञाजन्यवाधगं धादिसंबंधस्यैवतावादितिउद्देश्यानुमि तिपदस्ययादशविशिष्टार्थवाधःप्रतिजयाजन्यतेतादृशविशिष्टार्थबोधपरतसभिप्रेससमाधत्तयारलेनियादश नूपावलिनपक्षकयाश-पावछिन्नसाधकसंप्रदायसिधप्रतिज्ञायाहशपावखिलपक्षयादृशपावछिनप्रकार रकबोधजनिकास्तादृशपावरिलतादृशपावचिनप्रकारकबोधानिवर्ससंशयानिवर्तकतादृशबाधान्यतम बोधजनकवेसरिताशपावचिनपक्षकादशयोवडिनसाध्यकन्यायोतर्गतवंप्रतिज्ञावमिस्थाअनच जनिकसतंबोधविशेषपरिचायकमानंनतुतदर्थस्यलक्षणेनिवेशवाधाव्यविषयविशेषान्निवश्यविशिष्येवो पादया अतोनामाश्रयशंकावकाशाएवंचप्रतिज्ञाप्रतिपायविशिष्टानामननुगमनकधर्मावछिलपक्षमा ध्यकनिखिल प्रतिज्ञासाधारणमपिप्रतिज्ञावेनसभवतीतिबोधानामन्यतमत्वनानुगमस्तेनापजनक तोशएवोधनाविशेषणतानतुनिवर्सवांशपीतिबोधानामननुगमे पितादृशेतादृशनिवर्सवाभावकूट घटितधर्मस्थानुगतवान्तादशबोधभेदकूरवदिनवनूपान्यनमववनिवर्सवसामान्याभावस्थलतादृरत!
गदा०अ० ३७ दृशबोधनिवर्सवाभावकूटस्येवलाएवेननिवेशयितुमुचितवाताएक्वतादशाभावकूटनिवेशेसचनोयेवान्यत मेनापीसन्तरतनसामान्याभावनिवेशसचनायापिकारइतिव्याख्यानमनादयविशेष्यदलन्यतमत्तनिवेशनम फिमन प्रतिज्ञार्थानानानाविधवंतवपर्वतादिपक्षकवन्यादिसाध्यकस्थलेपर्वतादोवन्यादिमदभेदनूपऐकवि धवाधस्वप्रतिज्ञयाजननानतलतनिवेश:एतेनैकमादायान्यनमत्वस्यासंभवेपिनक्षति शब्दाभेदम्पाप्यप्रयो जकवानवान्हवायलिनसाध्यकप्रतिजयापटवभूतलादिपदितधर्मविछिन्नविशेष्यक पर्वतवावछिन्नपक्षका विजयाचतादशधर्मावछिन्न प्रकारकोपिबोधाजन्यतेतलिपश्चिमतलंपटकनवयादिसंशयोपीतिप्रतिज्ञायों प्रस्तपक्षताक्छेदकावछिलपक्षकवस्यपहातमाध्यतावदकावविन्नसाध्यकवस्यवानुपादानतावद्वाधा निवर्ससंशयाप्रसिधिरतस्तदुपादान यतिचिद्रूपावदिन्लपक्षसाध्यकप्रतिज्ञाप्रतिपाय विशिष्टार्थबोधजनकेत स्पयत्किंचिद्रूपाचदिनपक्षसाध्यकन्पायांतर्गतवस्यनिवेशनेतिप्रसंग:प्रागुपदर्शितएवेनियादशभूपावछिन्न पक्षसाध्यकप्रतिज्ञाप्रतिपाय विशिष्टार्थबोधानिवर्यसंशयानिवर्तकबोधजनकवंतादशवपापलिलपक्ष ताक्ट्राधान्यनम साध्यकन्यायांतर्गतत्वनिवेशितंअधिकविसादिन्यायेनसाध्यांशहतुज्ञानज्ञापत्वमवगाहमानेपिनिगमनादिजन्यबाधे प्रतिज्ञाप्रतिपाद्यविशिष्टार्थविषयकलस्याक्षततयानिगमनायतिव्याप्तिवारगायतद्रपावछिन्नविशेष्पकते पावछि प्रकारकबोधानिवर्ससंशयानिवर्तकतरूपतादृशबोधानतिरिक्तविषयकलंबोधर्विशेषणंइसंचप्रतिजाजन्यबा धानिवर्सस्यवहिर्धमज्ञानज्ञाप्यानवे सादिसंशयस्यनिवर्तकतयातादृशबोधवारगंनवप्रतिज्ञाजत्यबोध स्यपर्वतत्वाधवलिन्न विशेष्यकवन्तिमत्वाचवचिन्नप्रकारकबाधवनवोपादेयतयानिगमनादिजन्यूबोधस्था पितयावान्निवर्स उत्तसंशयस्याक्षतमतिवाजाअपामाल्यज्ञानानारकंदिततादशविशिष्टार्थविषयकनि श्ययत्वावछिन्नानिवर्सत्वस्येवनिवेशनीयतादुतसंशयस्यधूमज्ञानज्ञाप्यत्वाविषयकवन्हिमपर्वत निश्चयानिव सत्वेनतथाविधनिध्ययसावकिलानिवर्सवाक्षते एनसर्वेषामेवसंशयानांवन्हिमपर्वतादिविषयकसम हालंबनात्मकस्वविरोधिनिश्चयनिवर्तनीयतयाताशबाधानिवर्ससंशयाप्रसिधिरिसपिनिरस्तादृशनिश्च यर्वनिरनिवर्तकतावदकवचनखपसंबंधविशेषाकिंवनतिरिक्तरत्तिवेतनसबंधीवन्हिमानचेसाकारकै गदा०अ० ३८ कदेशसंशयंप्रतिवन्हिसंबंध्यमिनपर्वतादिनिश्चयेवेनाप्रतिबंधकले पिताशसंशयनिवर्तकप्रतिजाजन्यबोधस्युना संग्रह तस्वधूमादालोकवानपर्वतावन्हिमानभूमादिसादोहेनुजन्यबोधनिवर्सहतुसंधमीयनवेनिसंशयं प्रतिप्र निज्ञाप्रतिपाय विशिष्टार्थविशेषविषयकनिध्ययनाप्रतिबंधकवेपिनविशेष्यदलवेय्यर्थम्वन्तिमत्वावछिन्न प्रकारकनिध्ययताकछिन्ननिवर्सस्यपर्वतवायवलिलविशेष्यकनिश्चयत्वावबिन्लनिवर्सस्पचाप्रसिधिरता विशिष विशेष्यप्रकारोभयनिवेशनयद्यप्पन प्रतिज्ञाप्रतिपाद्यस्यविधेयविशिष्टधर्मिणावयादशविशिवार्थसपादान संभवइनियादशविशिष्टार्थबोधिकाइसपक्ष्यविशेष्यप्रकारयोःसंडशउपादानसचनायपक्षयोदृशविशिष्टार्थ वरबोधिकाइसमिधानमनुचित तथापिधमादालोकवात्पूर्वतोवन्हिमानधमादियादोपनिज्ञार्थहेवर्थविषय कसमूहालंबनबोधजनके हवं तेहेतोवान्यायावयवत्वंपरिसत्यापायांतर्गतत्वनिवेशनपक्षेप्रतिज्ञाजन्यबोध निष्टकदेविषयकबधितावछिनजन्यतानि-पितजनकातामादायकदेशेचातिप्रसंगवारणायविशिधार्थ विषयकबुधितावचिनजन्यताप्रतियोगिकजनकवनिवेशपर्वतोचन्हिमानिसोदिप्रतिज्ञायाअसंग्रह क्त्यादि a अपर्वतादीवन्हिमतायवाहिलमामकरणबोधसाधारण्यानुरोधेनतत्तत्पदार्थानांपरस्परमपश्लेषावगाहित स्येवतादृशप्रतिज्ञाजन्यतावादकतापगमारातत्तहिशिष्टायविषयकवस्यातयात्वादितिअनतिरिक्तविषयकबा धनिष्ठताशपरस्परपलेषावगोहिवावछिन्नजन्यताप्रतियोगिकजनकतायानिवासचनायथाभिधानंता दशपरस्परापलेषावगाहिशदत्वेजन्पनावादकतापर्यासनिवेशानाननिरिक्तविषयकलदलवेयर्थमिसूबधे यम्मेदादिसाध्यकस्थल एथिवीइतरम्पोमिद्यतइसादिप्रतिज्ञाप्रतिपायभदाश्रमवादितपयर्किविदेकार्थनि श्याप्रतिवध्यभेदादिकोटिकसंशयंप्रतिएथिवीततरणीसादिप्रतिज्ञाजन्यभेदादिप्रकारकनिश्चयस्यप्रतिबंध कनयानकस्याश्चिदपिप्रतिज्ञायास्तादृशमंशयानिवर्तकबोधजनकवमतस्तन्तदिशिष्टार्थनिश्चयनिवर्सलामा वकूटनिवेशनप्रतिज्ञोजन्मबोधस्यवसमानाकारानुमितौसिधिविधया प्रतिबंधकलात्तादृशानुमितश्वसिषा धयिषाकालीनतादेशबाधाप्रतिबध्यतयातादशाप्रामाण्यज्ञानानादितप्रतिज्ञाप्रतिपाद्यविशिष्टार्थवि षयकनिश्चयत्वावछिलप्रतिबंधकताकॉन्यखेपितदप्रतिबंधकसिषाधयिषाकालीनबापजनकलमादायत्र महादसंभवडसनोज्ञानसामान्य पेक्ष्यमेश्यपर्यतानुधावनानमान मितेस्तादेश निश्चयवावछिनप्रतिबंधकताका तिज्ञायांलक्षणसमन्वयःसंमतीतिसंशयपदभुनर्यस्खनूपयोग्यतापजनकतायाएवनिवेशनीयतयाध्या गदा०अ० रयनवकाशादितिवाच्याअनिवर्तकवहिप्रतिबंधकतावदकीमतवियितात्पवनतुप्रतिबंधकवालाकू। नथाससप्रामारयज्ञानारकंदिततादृशबाधमादायनिगमनारियाशितादयस्थानातथाचसिपाधयिषाकालीन सिधेर प्रतिबंधकवेपिप्रतिबंधकतावदकीतविषयिताशालिखनानुमिनिवर्तकलाभवाननचसिधेः पूर्वपरतावासिषाधयिषायाउसादस्थलेद्वितीयक्षणेप्रथमक्षणवासिषाधयिषाविरहविशिष्टवमक्षतमवति सिषाधयिषाविशिष्टायाअपिसिधेरनुमितिप्रतिबंधकलाक्षतमवेतिकथंतस्याअप्रामाण्यज्ञानानात्कंदित तादृशविशिष्टार्थनिश्चयतावछिन्न प्रतिबंधकताकापसमितिवाचायारशसिये पूर्व परतभ्यासिषाधयिषासा दस्तादशसिधेरेवाप्रतिबंधकवाना असूक्षनिश्चयेविशेषदर्शनकालीनविपरीतनिध्ययस्यां प्रतिबंधकताम नेतस्यापिप्रतिज्ञार्थनिश्चयत्वावछिन्नाप्रतिवध्यतयोतदिशासंभवइतिप्रत्यक्षसामान्यभुपेक्ष्यसंशयपर्यंता नुधावन अनचततहिशिष्टार्थविषयेकनिश्चयवानवछिन्नसंशयप्रतिबंधकवश्वन्यत्तस्यज्ञानविशेषगतो पगमेनकातिरिक्तविषयकस्यहरतादिभागजन्यबोधसतदाथाविधधमज्ञानज्ञाप्यवादिसंशयप्रतिबंधकतात्रय स्यवारसंभवाताताशप्रतिबंधकतावनैवतथाविधनिश्चयत्वावछिन्नेप्रतिबंधकत्ताकान्यसंशयप्रतिबंधकता निवेशानतुतथाविधनियमवावलिलप्रतिबंधकताकान्यसंशयप्रनिबंधकतावनगौरवादिसवधेयोउक्तहेतुवारणा यतादृशबोचायतमेलिप्रहातप्रतिज्ञाजपतावदकीभत्यादशयादृशबुधिवतादृशतादेशबुधितावरिलाय तमजन्यता नियूपितजनकतापर्यंतस्यविपक्षणीयतयाक्तसमहालंबनबोधमादायनतनातिप्रसंगइसक्तप्रायेंग वादसेत्सादिसकलपते समंबोधाविशिष्णतेमाइसमिमस्यान्वयायद्यपितादाम्पेनगोसाध्यकस्थलनु मिसन्यू नानतिरित विषयकबोधजनकप्रतिज्ञाया:संभवतीतिप्राणमिहिततावतेवचगवाभेदःप्रतिज्ञाप्रतिपाद्यइस स्यलाभासनताशबोधमादायलेक्षणकर्तव्यमितिस्फुरभवतथापितलतादशाबोधोलक्षणपटकोनवन्यवि धोबोधातिरपाटीकर्तृतदुपादानंतादाम्पनवन्हीसाध्ययंवन्हिरिसेवप्रतिज्ञाजायतनत्रचनेवान्हिमदभेदबोधा लक्षणपटकईसनासंगोगेनसमवायनवतितादाम्यातितसबंधनेय वन्हावियादिसप्तम्पननयसाध्येपनि गदा० अ० प्राक्तनेनान्वितावन्हिमूदभेदस्थति अनाप्येतादशबोधस्यताशप्रतिज्ञाजन्यतायाः प्रागुपदर्शितसेप्यन्युवि धबाधासंभवमारिष्कर्तुमतदुपादानंपाककतिमत्वस्येति।पाककतिसमवायस्पेसर्थ पचतीतिप्रतिज्ञातस्तवाधा स दिनिभाकापाककर्जभदस्यतिपाकहवलिलाभदस्सपाककतिमत्वावबिन्नाभदरसचेस पत्तापाककृतिमा नित्यादिप्रतिज्ञातस्तद्दोधादिलितावा इतरमवववल स्पतिइतरदाश्रयतासंबंधस्यमी इतरेभ्योभियत इसादितस्तादृशबोधादितिभावारतरात्यानेदरतिइतरभदावखिनभेदस्पस्थीइतरान्पति प्रतिज्ञातस्तदाधा दितिभाका इतर दवत्वसतिस्तरभदसंसर्गस्पस्थीनतरागसतस्तदोधादि निभाया तामिलानेदसहित रभेदानपत्तावछिन्नाभेदस्पत्याइतभिन्नतिप्रतिज्ञातस्तदोधादितिभावः अनतिरिक्तविषयकवार्थीपू वदेवअन्यूनविषयकलेतावोधनिवर्ययावसंशयनिवर्तकवेदार्शतहतुजन्यबोधस्यज्ञानजाप्यधुनीयन वसादिप्रतिजाजत्पबोधनिवर्तनीयसंशयप्रतिबंधक पित्ताशसंशयोतर्गतपर्वतावन्हिमानवसादिसं शयाभिवर्तकवेनवारसंभवादितिवदतोमतमाहता हतावदिति याव+ नत्तद्विशिष्टार्थविषपकेसशिनावर ३निवर्तकर्तनकस्यापिबोधस्थति निरस्त३ धनिवर्सपावसंशयतितत्तदिशिपार्थबोधान्यतमयकिंचिद्योधनिवर्सयावसंशयसर्थतनभेदादिसायकस्थले भदतदानयवादिकोटिकनानाविधसंशयानामेवाहतसाध्यपक्षक प्रतिज्ञार्थबोधनिवर्ययावत्संशयांतर्गत नयातावसंगनिवर्तकताया पृथिवीनतराणिपथिवीतर पोमियतेइसोदिप्रतिज्ञाजन्यबोध सवैपिताह शसकलवाक्पजन्यसम्हालेवनबोधस्थतावसंशयनिवर्तकलातनचनिरुक्तानतिरिक्तविषयकवसताना नजनकलमादायेवप्रसकातिज्ञासलक्षणसमन्बयोबोध्यौअस्वस्वमतापेक्षयागौरवमवास्वरसबी दि जंबोध्यानानुविषयितासंबंधनपाकोद्यवछिन्नवसादयनसाध्यतातनकीदृशउपत्यानताकपाकहतिया य्यवानिसाकारकातनतत्पुरुषपटकपाकादिपदस्यपाकविषयकादिलाक्षणिकतयापाकविषयिकामिन हतिवाद्यवछिन्ननिपितव्यापरवलाभासतसाध्यतावदकावछिननिपितायायालरलाशनार्थी तरप्रसंगादिसत आहाचैत्रतिसाध्येविशिषमाध्यशरीरेविषयिवानुयोगिलयोरितिकतिलेदांशइसादि संबंधविधयवेसेवकारगविशेषणवअवदाविषभिवायुपस्थापकादाभावनतयोर्विशेषणवासंभवादि गदा० अ. ४१ विभावनिपातार्थनामार्थस्यभेदालयस्थमुससविरुधन यानतराणीत्यादप्रथमायाअनुगोगितार्थकमसिधषि निहायथोपदर्शिततिप्रतिज्ञापस्थापितसर्थ उपनेयवाउपनयनबोधनीयवातावादशव्यासरेवाकोड क्षितलेनया पाकरुतिसामग्रीमान्मचनिइसदाहरणेनप्रतिपादनाताशयासिविशिष्टस्यपक्षधर्मताकांक्षय वोपनयप्रयोगादितिभावारुपएपतिनाशदननादशव्यामि विशिष्हतमतेएवोपस्थापनादितिभावान नुमणिकतावाल्सयाक्तित्तिस्मात्तथेतिनिगमनश्यनिराकरणीयतयातथापदपटितोपनयेपितो अपासइसस्याननुमतस्ताहरोपनयासतएतन्मतमनुस्याहानव्यानामितिम्तसदनयथोपदर्शितसाध्य स्येवतादशसाध्यव्याप्तिविशिष्टहेतोरपिपरामर्शसंभवइतिव्याप्त्यादिपदप्रयोगवैयर्थमिसाशयवानाहना तिननुपक्षादरपिप्रकांतवात्तस्येवकथनोपनयस्थतचन्दन परामर्शदसतआहायोग्यालतितापर्यवश दिसाव्यानिविशिष्तमवस्यैवाकांक्षितवनतत्परतायाऐवतन महादिक्तिभावशाब्देनसाध्यस्पति प्रथमकल्पतव्याप्यस्यतिद्वितीयकल्पमभिप्रेसपर्वतोवन्हिमानिसादिन्यायस्यवन्हिसाध्यकसे निराकसवन्हि ज्याप्यधनवांश्चायनिसायाकारकोपनयनंनिराकुगंमतमाहाकेविवितिविप्रतिफ्नोकोदिसंतजन्यस्मतिषि षयवतजन्यप्रसकाट्बोधप्रकारत्वंचानतुतदधीनसंशयप्रकारवमतानसंशयेचेसस्पयर्थतलदर्शन संशयकोटिता निर्वाहकवेनतस्थलमोजिज्ञासायामतंवत्लादिनिध्येयंपिवन्हिमतउपस्थितिदशायोवन्हरप्यु पस्थिततयातादृशविप्रतिपत्तिवाक्याहन्हिकोटिकोपिसंगमाभरितुमर्हतितथापिखातेपकोट्युपस्थिति संशयप्रयोजिकसभिप्रायोदमिसवधये अथवा विप्रतिपत्तिवाक्यालादावसंशयइनिमतानुसारगर्दवस्त तोवन्यभावस्सकोटितायाभववन्हिकोटिकसंशयतोपपयतननुवन्हिमद्भदस्यखखाभावप्रकारकास्यवस्वसे शयत्वाकतवनन्यभावानोपस्थित अपितुतहदेदरवेनिवन्धमावस्यकोटिवासंभवान्हिसंशयोनसेभर तीयभिप्रायानसवनायवचवन्हिमद्भदस्यकोटित्ममिहितदभिधानस्यप्रयोजनोतराशावातायाधर्मि तिनकारकबोधोपयिकाकाक्षावत्पदजन्यतदुपस्थितिविधर्मिगितकोटिकसंशयजनिकापर्वतावन्हिरभाव इत्यादितोवाक्या द्वन्यायुपस्थितापर्वतादौवन्हिसंशयानुदयानातथाचपर्वतावन्हिमानिसादिवाक्यस्थवन्या गदा०अ० ४२ दिपदमपिनपर्वतादविन्यादर्भदान्वयोपपिकाकांक्षावदितिनतादृशविप्रविपत्तिवाक्याइन्यादिकोटिकसंशयति परमार्थ नवीनमतमनुस्याहावन्हिमच्याप्येतिप्राहुरितिप्रशनानाखरसाभावासाचित पलाधारकतापन नकतानिवेशशंकया नसतांतादृशशाब्दबोधानुपधायक प्रतिज्ञायोमच्यामि योग्यतारिवक्षयानिएकऐतियनर निअंतरतिहेवदिविषयकशब्दबोधसामन्यनुत्तरमिसीएनेनफलोपधान विवक्षाअवयवोतरार्थविषय कशावाधमानोपधायकप्रतिज्ञायामप्पयामि प्रसज्यूतअनतिरिक्तविषयकगारवाधानुयुधायकवादिति चितंताशेतितादृशाबोधजनकज्ञान विषयसर्थ आकांक्षानिवशासर्वतोवहिःसंबंधीसा दिनिराकांक्ष वास्पयुदास नवपर्वतीकन्हि मानिसादिशाईप्रतिनिएकांक्षवादशवाक्यविषयकज्ञानवेनाजनकलात्तादश शबाँधजनकतावदकविषमिताकवनिवेशनेनेवोपपत्तावाकांक्षानिवेशनमालमितियाच्यापर्वतोवन्ति मानिसादिवाक्यानुपूर्वीप्रकारकानमामकतादशनिराकांक्षविषयकज्ञानस्थापितथाविधशामधीजनकतया तदीयविषपित्तायाअपितजनकतावदकत्वेनतजनकताक्छेदकप्रकारतानमानुपूर्वीपाकक्षिालि सनिवेशस्यावश्यकलावातशालिस्चतरकवर्णसमुदायत्वतजनकताक्छेदकीभूतनमानयपत्किंचिदानरनिनि षयितानिवपकवर्णसमुदायवमितिनुपर्यवसिताक्षीदीवन्हिमा नियादिलमानुमितिसमानविषयकताहशवा धजनकवाक्यस्यवारणाययोग्यतानिवेशनयोग्यवंचवाधिनार्थकप्रदेशमाध्यविशिष्टप्ररूप्रकलपक्षबाधकल मिनियावावेशिष्यंचवास्तवंनतुवैज्ञानिकयधपिस्वातत्यायोग्यता निवेशनिरर्थक अन्यूनविषयकवावलि लजन्यताप्रनियोगिकजनकतायाअवश्यविवक्षणीयतयावास्तववैशिमपटितसाध्यविशिष्टपक्षविषयक मपान्यूनविषयकवनिवेशासंभवप्यूमाग्यवाक्पप्रतिपाद्यविशिक्षार्थाप्रसिध्यासंप्रदायसिधप्रतिज्ञाप्रतिपा अविशिष्टार्थबोधानिळसंशयानिवर्तकबनूपानतिस्तिविषयकवघटितलक्षणस्थतनातिवात्य प्रस्त। नथापिवास्तववशिधापटिताननिस्तिविषयकलसवनाययाप्यूतापादानं आदिपदात्तात्पयविशेषपरिग्रहते ननिस्तापीकस्वाहकाधुचरितप्रतिज्ञासमानाकारवाक्यस्मातिरपरतादृशवाम्मस्पचव्युदासानलाको क्षादिनिवेशेशान्दवाक्यपदेयागर्थ आकांक्षातर्जानीतरोपमिकत्वविरहावाक्यतिरिक्तसवाजानुमिति गदा० अ. जनकपरामर्शदोशशब्दधीजनकयोग्यताज्ञानादावनिप्रसंगानवकाशदिसत आकांक्षादिम लाभार्थक तयातादृशपदोपादानसार्थकयनितलामध्येतितलाभ शाब्बा,प्रतिआकाक्षादिमतएववाक्यस्यजनकत याआकांक्षादिमत्वलामाताशपदहयोपादानादिसाशदपदस्ययोगेनशब्दजन्यार्थकतनतलाम आको क्षादिरहितस्यापिशब्दस्यशब्दजन्यस्मनिहतुवादतआहाजातिविशेषोपस्थापकेतिकूटपाऽनुभवनिष्ठा दवपजास्वछिन्नापस्थापकार्यकशाप्रतिआकांक्षादिरहितस्यापिज्ञानादे हेतुनयावाक्पपदानुपा दानकवलशब्दपदालतल्लामइतिवाक्यपदोपादानापेक्षेतिभावायत्ततलाभतिजन्यूनविषयकशाब वावछिन्नोपयिकाकाक्षादिमत्वलाभध्येयधीशदपदस्यास्यवशत्याशब्दजन्मज्ञानत्वावरिलायकत्वेश दजपतोवद जातिविशेषानुपस्थिमोतदवछिन्नजन्यताप्रतियोगिकजनकतालाभोनभेवतीसगड तंजानिविशेषापस्थापतितथाच कार्यदिशिशादपदेनशाब्दवजात।कारणदिशिचवाक्यपदेनाको क्षादिमवस्थलामातादृशशशब्दवावछिन्लोपयिकाकोंक्षा दिलाभानिव्याख्यानंतदस अवउदक तापर्यायनिवेशनिरुतापूनविषयकवावछिन्नजन्यतानिवेशमानणेपपसाशास्तनिवेशने प्रयोजनासावा तदुपस्थितेरप्रयोजकवातानचतत्तदर्थविषयकत्वस्यगव्दतनिष्पजन्यतावदकेतायामेवावदकतयाजन्य तायातदवछिलत्वविरहान अन्यूनविषयकशास्वावछिन्नलत्वेनैवजन्यतानिवेशनीयेत्तिकाच्या विनिगमनावि रहणशादेवविशिष्टतदर्थविषयकवस्थापिजन्यूनाक्छेदकसान नपन्यूनानतिरिक्तपदपरिसागअनुमि निविषयकशावधाजनकमिसवशिष्यते तथाचपर्वतोचन्हिमा निसादिप्रतिज्ञावाक्यस्यानुमिसबाधकृत्योंs व्याप्तिरियाशंकापरिजिहीर्षुरनुमिनिविषयाविषयीयस्येतिमध्यमपदलोपिसमासामिप्रायेणसमुदितल क्षणपर्षवसितार्थव्याचष्टेनथाचेतिदातवादति।अस्याग्रिमणादाहरणस्यसादिनान्वयाअन्वय्युदाहर णस्पलिंगबाधकवाव्यनिरकिपर्यतानुधावनयायोधलवान्सवान्हमा नितिव्यतिरेक्युदाहरणस्यवन्यनो वादिनूपलिंगाबोधकवासक्षविषयकवमाननिवेशननेवनाहरगदाहरणवारणसभवनपक्षमुख्यविशे ष्पकवपर्येतस्यविवक्षणीयस्यारतिदानापयथादमिनमिसादिदृष्टांतपटिततदनुसरणीताच -- गदा अ. रितेप्युदाहरणेव्यारतिमाहाहदारतीतिाप एगायतिपक्षावच्छेदकावछिन्नपक्षविशेष्यकवनिवेशस्यत्र योजनांतरविरहेप्पतदर्थमैवत निवेशननुषंगपक्षनिगमनातिमाप्ति संभवतीय मित्रायेगनिगमनापेक्षात स्मादितरेभ्योमियतइयादिनिगमनस्यपक्षविशेष्यकवाभावानिगमनसामान्यनोतिव्याप्पिसंभवइसभिप्राय वावरकत पक्षमुख्यविशेष्यकर निवेशपिगोत्वंसानाभावावदोवाभावादिसत्रयनसालातलगालेमिसदाह णपक्षमुस्यविशेष्यकबाधजनकेतिमाप्तिईरिवपक्षमालमुख्य विशेष्यकत्वनिवेशेषिमावेचविश्वपक्षकस्थ लेमानार्थाप्रसिध्याऽयासिरितिपक्षतावदकावहिलमुख्यविशेष्यत्वानिपकवमेव विवक्षाणियंत्याच निगमनेननुषंगपक्षेतिव्यासिनसंभवस्वतिध्यालिंगवस्यकेवलान्वयित्नयासामान्पतालिंगाविषयक संज्ञानेप्रसिधमितिकतलिंगाविषयकलेविवक्षणीयतथापिन निस्तारइसाशयेनाहायद्यपिपहनेविलिं गतावडेदकावछिन्नविषयकवविवक्षणएथिवीतरभ्याभियतइयादिप्रतिज्ञायानासंग्रहातजन्यबोधेख पतरावरथिवीसादिलिंगभानादिसाशयेनस्थलांतरदोषमाहागधवतोतयतितयाइनभ्योभियतेउप नयासंभवतितयाचनादशप्रतिज्ञाघटितन्यायएवनसंभवतीतिकापियामिशंकेतिभावावमाड्दंशब्दनगं भक्त्तनेतिउपनयूस्थेदंशब्दस्यप्रतिज्ञोपदर्शितपक्षताक्छेदकावछिन्नपरवादितिभावागंधवस्यान्वयशिगंधव दभेदात्ययस्यस अयोगादितिउद्देश्यत्तविधेयत्वयारधछेदकयोरेय भदावयवाधस्यायुमन्तवादन्यूयापोपटर सादग्वेयनयबोधप्रसंगादितिभावsaramलिसाध्याशावयापकोयोगंधाभावस्तदाभाववेनेसी तथाचमिन्न स्परागंधादरुद्देश्यतविधयत्वावले दकगर्भतर्भावान्नान्वयबोधानुपपत्तिरितिभाकाननुहल भावाभावत्वेन हेनुपस्था पकपदाभावालथमुपनयवाक्यात्तेनयूपेणपक्षहेतुभानमतआहाअतण्यतिासामाभावव्यापकतावदकहतमा क्वारयलिला भावतेनहबन्वयानुरोधादेवेसथानचनयंथिको विनयेनाभावाभाववेन हेतुबोधनादिनिभा वायप्रिथिवीसहेतुकस्थलेतादृशोपन्यप्रयोगोनयुअतेएथिवीपदावपतएवउपस्थितस्यपृथिवीवरुपप दार्थतावछेदकस्यनाभावलयासमवेनहभावाभावलेन हेतलामातानियहनुमन्दामाचोपितुरेवान्यो याभावाभावस्यप्रतियोगिताक्छेदकपतानाएवंहेतुमद्भेदएक्साध्याशावयापेकतायननतरदस्तन एथिवीय गदा० अ० ४५ दाहरणेनबोध्यतइतिष्टथिवीभदाभावलेन एथिवीवबोधकस्तारोपनगोमतइतिवाच्या एवमपिएथिवीला दितिहेवापापस्थितथिवीलविशिष्टहेतुकानुमिसोपमिकतपैविशिश्वद्भदवावचिन्नसाध्यासावयापक तायाएवाकांक्षिततयातस्याएवयनतरभेदाभावस्तनप्रथिवीवर्वदितिउदाहरणेनापदर्शनीयतयातद्रूपविधि एवडेदवाव दिलाभारवेनहेतु मनायाएवउपनमवातादृशोपनयासंगत अन्यथारथिवीतस्याभिधतगंध समवायिकारणतावखेदकपक्वादिसादावपितथापनयप्रयोगापत्तरिनितथापितादाम्पेनस्थिवीहेतुकस्थ लामिप्रायणेदादिपद नवनयंगधवतीत्यायाकारकस्यनचनालगंधासायाकारकस्यचोपनयस्पपरिसह अन हेलभावादोसाध्याभावव्यापकवाभानपिनक्षति प्राचीनमतेउदाहरणादेवव्यामिलामनपक्षधर्मतामानस्थापने यवाताअतरावप्राचामिात्यतं साध्याशावव्यापकेयादीचव्यापकांतमुपलक्षणार्थकनानुनचनयंथिवीसादिक प्राचीनानुमतउपनया संगतानार्थाभावस्यप्रतियोग्यनुयोग्युपरागणेवशाब्दानुभवमानात्अन्योन्यामा वबोधेसमान विभक्तिकप्रतियोग्यनुयोगिवाचकपदसमर्मियाहारस्यसंसर्गाभावबोधचसाम्पतानुयोगिचाच कपदसममिव्याहारस्यापेक्षितवात्मकतेचानुयोगिवाचकपदामावेनपृथिवीमेदगंधाभावाभादिबोधासंभवादिति नवीनानुमतइतरवव्यापकीभूताभाव प्रतियोगिगंधवतीचयमिसायाकारकोपनयरवादरणीयातनता पक्षता वरदकलेदर्शित युसत्तिविग्धोदुपरिहरएक्यालोमनव्यस्ततमाधानमाहासदियति उच्यतइसनिमपत्ययातः विसतितधर्मधर्मिताछेदकीलसेतरविशषिततधर्मावछिलाभदान्वयबोधस्वमुपतिविरुभवादिसर्थःाना नुषेषनीतिप्रति उद्देश्यतावदकापटकव्याप्तर्विधेयतोक्दवघरकतयाभानादितिभावातथाचगंधूवतीतर भ्याभियतगंधादियादिन्यायस्यापिनिप्रसूहतेपालिंगविष्पकतादृशन्यायातर्गतप्रतिज्ञायाममाप्ति(रिचेति भावानुपक्षाविशेषणतयायल्लिंगविषयवतबून्यत्वविवक्षीयमतानाताव्याप्तिस्तस्थलपक्षविशेषणतयेवलिं गविषयतासत्वेन विशिष्टाभावसवा दिसत आहापक्षाविशेषणवेनेति असंवन्हिसामग्रीमान्वन्हरिसादापिति अव्यापकमिसग्निमगावयाअथपक्षाविशेषणपक्षनिपितविशेषगताभिनवतस्पलिंगविषयता विशेष एवेचायंवन्हिसामग्रीमान्चन्हरिसादावाप्याशंकानवकाशाततापिपक्षविशेषतापनसाध्यनि-पित्तविशेषण प ४६ पर्यनस्यातदनुरोधेनपक्षनावछेदकावलिममुत्यविशेष्यताकहस्यवा तामकलिंगविषयतायाःपरंपरयापक्षनिपितत्वावधवतीतरेभ्यो मिद्यतसादावपिमवर्थसंबंधांशेविशेषणी गदा अ. भूतगंधविषमतायागंधसमानकालीनयूपवतीइतरभ्योमियतरसादोतद्विषमतायाश्यसाक्षात्पक्षनिभूपित विशे परणेतानासकलेनसाक्षासरंपरासाधारणनिपिनत्वस्येवनिवेशनीयवादितिचनपक्षाविशेषण्वययुक्तार्थक तदानिगमनातियाप्ति नभनिगमनयंपदाननुपंगपक्षउक्तयुत्यापक्षताक्छदकानवछिन्नमुरयविशेष्यताका न्यत्स्यविषयकांतार्थस्थविवक्षयतयानातियासिरिनिवागावमप्यनुपक्षगवृक्षतनातियाप्सर्दुरितात आत पक्षनाक्छेदकप्रकारनानिपकविशेष्यतानिषितप्रकारतान्यत्वभवतदर्थावाच्या पक्षतावादकप्रको रतांत पातिनीसर्ववप्रकारतातादेशविशेष्यता निभूपिताइयोस्त विशेष काचिसाक्षात्काचिपरंपरयातथेतिवि धेयकारिप्रविष्टपदार्थीयप्रकारताचन धर्मितावदेकप्रकारनानि पिनविशेष्यतानिनूपिताविधेयनिपि तविशेष्यतायाधर्मितावलदकावरिलतयाधर्मितावलेदकप्रकारतानिनूपिनविशेष्यतायाश्चस्वस्यस्वधर्मि तानवछेदकले नतदनपछिलत्याविषयतधर्मितावछेदकप्रकारता निपकविशेष्यतयोर्भदादितिनिगम नादिजन्यूवाधीयविधयकोटिप्रविधलिंगविषयतानपक्षतावछेदकाकारतानिपकविशेष्यता निभूपिनविशेषण तामिकेतिन निगमनातियाप्ति एवंचव न्हिसामग्रीमानूवन्हरिसादावव्याप्तिःप्रसन्यत एवेतिएतेनपर्वतोवन्दि मानधनादिसादीप्रसिधन्यायांतर्गतापनयतियातिप्रसंजेकलेननैतद्विवक्षणशंकाथमारोहतिनवायंदोषा तिवापकैचोपनयस्पेसननस्वयमक्वक्ष्यतातिनानुपपत्तिरितिवाचंउपनयवारणार्थकत्येचलिंगाविषयक सविशेषणस्यस्वयंप्रामाख्यातत्याउपनयमानुएवं यादृश विवक्षायामतियाग्निस्तरकीयांसंदविरोध विवक्षा स्पजागनूकवादिसपिसमाहितनचैवमतियापकंचौपनयपतिप्रेथासंगति ताशगंथस्यधूमवानवन्हिमा नधमादिसादिन्यायांतर्गतोपनयविशेषपरवात्तलहनोरेवपक्षतावदकन्यापक्षतावदकोपलिलाशय द्विशेषणवेतस्यापिपक्षतावादकप्रकारतानिपकविशेष्यतानि पितत्वातारवंयापकसानभूपिवतयाहतुषि षयतायाअपिस्वात्मकपक्षताक्छेदकाकोरनानिप्तिाधिकरणनिविशेष्यतानिपिनकारनामकत योनिमाप्तिसंगतिशेयत्नुपक्षतावडेदकहनुकतिरेमपनयपर्यंतपरनयोतादृशमेथेसंगम अन्वप्युप गदा० अ० व्याख्यान तयेतजन्यबोधेव्याप्तिपरकनयालिंगविषयकवसत्वेनातिच्याप्ति संभवतीसभिमाननकाचितीतदेतेनालद्धमान पक्षाविशेषणवेनसायाविशेषणत्वनचतिापक्षतावदकप्रकारतानिपकेविशेष्यतानिपितेप्रकारतामिलने सनिसाध्यतावदकप्रकारतानिपकविशेष्यतानिपित्तप्रकारतामिन्ने यलिंगविषयकवतन्यतमर्थःसाध्या विशेषणतयेसस्यपथावतार्थकलेनिगमनपरंपरयोसाध्यविशेषणतयेवलिंगभानादतिव्यास्यापत्तः नवम पिज्ञानविषयवान धूमादिशादित्यायांतर्गत निगमनातिव्याप्तिस्तदवस्थेवज्ञानविषयलपसाध्यतावछेदका कारतानियूपकविशेष्यतानियूपितत्वस्यहेतुभकारतायांसवादितिकाच्याशसाध्यतावश्दकप्रकारतानि पकविशेष्यतायाएवविक्क्षणीयवादाननुपक्षधर्मलिंगाविषयकवविवक्षणदधिद्रव्यदध्रसादौनाव्यास्य उकाशदधिद्रव्यमियाकारकबोधस्यदधिधएमकविषयस्यदधिसमवेतदध्यविषयकलसंभवादतस्थलांतर माहाप्रमेयत्वमिति ननुप्रमेयवंप्रमाविषयवतयविषयक्षेदादिलवंचवादिनिवप्रमेयत्व विषयकस्य प्रमेयत्वमभिधेयमितिबोधस्यप्रमेयत्वरपपक्षनिष्ठप्रमेयत्वाविषयकस्यसंभवोन्नालाव्यामिरत स्थलांतर मनुसरतिगोसामावतिननुपक्षताव दकविशिष्टपक्षविषयतानंतपातिलिंगविषमताभूपत्तनिवेशेनोपदार्श नहेतुपक्षक प्रतिक्षाया असंग्रहातदंतापातिवंचपेक्षतावडेदकप्रकारतानि पितसंसर्गतानिपकपक्षतावद कप्रकारतापक्षविशेष्यतासाधारणमियालोमातिव्याप्तिमाहाअतिव्यापकंचेतिपक्षनावदकविशिरतिपक्षतावडे दकावछिन्नपक्षविशेष्यतानिभूपिनायासाध्यानावरेदकावडिलसायप्रकारता निभूपितवैशिभविषयतातहित लिंगविषयतापसमिस: अपेतहहितिवनसाक्षासरंपासाधारणतनिस्पकवरस्त्पत्वपक्षतावदकत्रकार नायाउक्तयुक्त्यातदनिपकलात्कथंचित्तन्निरूपकवापपादनपियन संयोगेनचन्ह साध्यवंचन्हिसंयोगत्वेनहेतुता तनसप्रतिज्ञायामव्याप्ति हेतुभूतवैशिभविषयताया खनिभूपकवविरहादेवेसाक्षासरंपरसाधारानुगनि प्पनिपकभावोपिदुर्वच परंपरयानिपितवस्यतन्तिपितनिपितबाधामकसातारातनताशवेशिस विषयतानिभूपकविषयवानिपितसंतादृशविषयताबहितिबंतववैशिष्मविषयतासाधारगत निपकर कारताविशेष्यतानि-पितत्वमादायतजिपकविशेष्यताप्रकारतासाधारणंचयक्तावपिननिस्तारइतिवेदन ताजपा गा० अ० ४८ नथाविधवैशिष्यविषयतालिनिश्वयवसमव्यापकप्रतिबंधकनानववेदकवमेवनदहिर्मतसंनिगमनजन्यबोधी यहेतुविषयत्तायादशप्रतिबंधकतावादककोदौनिविशतनतादशीकापिप्रतिबंधकतातादशनिश्चयत्वव्यापिकाहेल विषयकनाशवैशिल्लविषयनालिज्ञानसाधारल्यावाअतस्तथाविधविषयतायास्तहिनिनवोपपत्तिरि सनुषंगपक्षपिन निगमनातिव्यामितादेशनिश्चयवव्यापकलमावस्यप्रतिबंधकताविशेषगदेवमादालाक वान्युर्वतावन्हिमानधमादिसनहेलवयवतिव्याप्ति नादशहेनुनिष्टायाहेतुबंधमीय नवनिसंशयप्रतिबंधक तावरदकतादेशविषयतामानिरुत विषयताबहितिवानुपपत्ते अतस्ताद शनिश्चयत्वव्याप्यत्वमपिप्रतिबंधक ताविशेषगंनवपक्षतावनेदकावछिनमुरमविशेष्पत्तोनिवेशस्यावश्यकतयानतादृशातिव्यामिसंभावनेति अर्थव्याप्यतेनिशन मितिवाच्यातथाप्यनुषंगपक्षेधमा हिमत मधमपिर्वताव हिमान्धूमादिसादिन्या यस्थलीय निगमनहेतुर्वप्रमेयांदाचवता प्रमेयादितिस्थलीयहववयवचातिव्यासबारदातात निवेश स्यावश्यकवादितिनिधर्मितावदेकनिप्रकारवनप्रतिबंधकतोवछेदकमपितुतनिष्ठविशेष्यताववेद बोधे कत्वमेवतथाचगंधवतीतरेश्यो भिद्युतसादिप्रतिजाजत्पयोधीपहेतुप्रकारतायास्तहि तवाव्याभिरिनिवाच्यं॥ विशेष्यतावदकताया:प्रकारतातोपगमेनतादृशतदत्यप्रकारतानभ्युपगमानाएवं सतिप्रसक्तस्यभतलंघटन दिसादिज्ञानस्यभूतलवाशेतधर्मिताक्छेदककवस्यप्रकारांतरवारपसंभवाताअस्तवाविशेष्यतावदकता यविषयताप्रकारतातोऽन्यवनथापिनक्षतिमतादेशविषयताबहिति विषयताथून्यवज्ञान विशेषणमुपेक्ष्यता दशवहितविषयतानवछिन्नजन्युतानिभूपितजनकतायावाक्यविशेषगवोपुगमनविशेष्ातावदकतानि लगधादिविषयतायाप्रतिज्ञानन्युबोधेसवेपितस्या प्रतिज्ञाजत्यतावदकोटिनिवेशप्रयोजनाभावनत निषधर्मितावदकतायाएवतननिवेशनीयतयाव्याप्सनकाशारनादशबहि तविषयतासामान्पत्यस निवेशेनुऽमितिलमानविषयकवनिवेशनस्यमूलोपात्तस्पयर्थप्रसंगइतिवादशलिंगविषयाश्यत्यत्वनि वेशनाअखंडाभावकत्तयानलिंगाशवय्यर्थ उक्तरसाबहितित्वनिर्वचनायासविद्वेषात्कल्पांतरमालयने वस्तारिखतिलिणत्वमितियाप्तिरिमयी नवनाननुगतयोरवयतिरेकच्याप्यास्त इटकेयापकस्यो एकत गदा० अ. ४९ रमानविषयतायाउपादानेन्यत्रबोधकोपन्यादावविव्यानिरिसाशंकयातादृशयासिघरकृयापकताहयविष यतयोरनुगतपणाभावनिवेशयतितावतिकतनुतावदकावछिन्नस्यतिगमकलावितव्यानिविषयक मिसनव्याप्तिपदवीपकलविषयुतानिष्टसाध्यतावइदकादिविषयेताब्यारन्तेविलक्षणोपपिकतानिवेशचना यअकिमितिदतारशगमकतापयिकवनावरकतहत्तोक्दकावचिनहेतुकारुतसाध्यतावदकावछिन्न साध्यकानुमिनिसावचिनजनकतावदेकर्वपक्षधर्मत्वाविषयकोदाहरण्जन्मबोधीयव्यापकलादिविषयतायो अनुमिनिजनकतावखदक कोट्यप्रविरतयातनातिव्याने नवहेतुध्यापकलादिविषयतालेनैवतषियतानोज नकतावदककोटोनिवशादतुमिसजनकस्यापितादृशज्ञानस्यविषयतानगंतादृशभूपाकीतानोत्तथोवनक्षत मेवेलियानाशविषयत्तावनपक्षविषणतापनहेतुविशेषतापलसामानाधिकार विशेषणतापनसा ध्यादिविषमितानिपितव्यापकलविषयतायाएनकारातापछदकवादतादृश्यास्तवदकत्वानोवाताप पावहिलविषयताजनकतावदित्यत्तनिवेशसाध्यतावडेदकावछिन्नविषयेतायाअप्पनुमिनिजनकतावे कातद्रूमावछिनविषयना क्छेदककोटिमविष्टतया नपावछिन्नविषयताशून्यत्तस्पप्रतिज्ञाजन्यबोधप्पसवादसंभवाय द्रूपावछिन्ननिपिनमापकलविषयताजनकतावडेदिकानद्रूपावडिलव्यापकतानवगाहित्तनिवेशेचकिंचिद्रूषा वछिन्नव्यापकर्वसाध्यस्यपक्षस्यवाघटकंयत्रतत्स्थलीयप्रतिज्ञायाअसंग्रहत्यत्तत्त्वनिवेशदनुगमानक्काशी तिचन्नेपक्षतावदकावछिन्नमुखविशेष्यतानिनूपित विषयतानिनूपितोयाविषयतातन्निनपिनविषयतानि पितविषयतायांविशेषणविधयाकतानुमितिजनकतावदकतावछेदकताया पर्यायधिकरणधर्मवत्वेन है तुव्यापकताविशिष्टसाध्यविषयवसाध्याभावयापकताविशिरदेवभावविषपवेअनुगमयतदभावस्पनिवेशन नानुपपसभावानातथाहिप्रकृतानुमितिजनकतावदिकायाअन्वपिपरामशीयहेतुमापकतावछिन्नसाध्य विषयतायोत्पक्षतावदेदकावछिन्नविशेष्यतानियूपितहेतुविषयतानिवृपिताधेयत्तविषयता निषिताधिकर विषयतानि पितत्वक्तामतिरैकिपरामर्शयिसाध्याभाक्यापकलावकिलहक्मावविषयतायोअपिताद शविशेष्णता नियूपिन सासर्गीयविषयितानियूपितहेतुविषपतानिदूपित प्रतियोगितविषयतानिनूपितत्वे २ उतविशेषराजयाअनुमिलिजनकतावछेदकनावदकतोया पर्यायाधिकरणहेतुव्यापकता विशिष्ट माध्यविषय तार गदा० अ० नसाध्याभावमापकता विशिष्टहखभावविषयतावस्यापिहतुव्यापूकताविशिष्टसाध्यविषयतात्ववनिरुत्तविषय त्वविशेषणविधयानुमिरिजनकतावदकतावदकतायो पर्यास्यधिकरणत्वातायपपियथापरंपरयापक्षविशे शष्यतयाविभूपितोदाहरण्जन्यबाधीयहेतुयापकताविशिष्टसाध्यादिविषयतानानुमितिजनकतावदतिकातथा तनिपितव्यापकत्वादिविषयतानत्थति तदीयसाध्या विषयताविशेषगतयाव्यापकत्वविषयूतानिपितत्वस्या नुमितिजनकतावदकताचछेदकप्रशानसंभवतिजनकतावदकविषयतारतरेवधर्मस्थतादृशविषय ता विशेषणतयाजनकतावादकतावदकलसंभवादितिनिरुतपंचमविषयत्तारोक्शेिषतयावदकर पर्यायधिकरणयसाधनादिव्यापकता विषमितानिनूपितत्वसहितसाध्यादिविषमतात्वतन्नौदाहरराजत्ये बोधीयसाध्यादिविषयता साधारणतथाचोदाहरणेतिव्याति परिवतथापिनिरुत्तजनकतावादकत्तावले दकतापर्यायधिकरणधर्मावछिन्नविषयतावदिन्नायाप्रतिबंधकतातदक्दकविषयतावनोदाहरणजन्य बोधीपस्तुव्यापकसाध्यादिविषयेताया-संग्रहाबोध्याअनुमितिजनकतावबेदकपरामशीयसाध्यादिवि जनकताचसाध्यव्याप्यवावछिमधामनाकान्यपरामर्शय्यामायामननयर्मिकपएर्शदायामपिनाक प्रतिज्ञायामव्यामि मा६।। पपतायाहेतुव्यापकलादिविषयतानिनूपितसाध्यादिविषयतावेनसाहतव्यापकंनक्सादिसंशयप्रतिबंधकताक्रद कवादतादृशप्रतिबंधकतायतादृशगदाहरणजपवाधीयसाध्यादिविषयतायाअप्पक्छेदकातामयविशेष्यतो निवेशवाभावप्रमेयवव्यापकवाच्यवसालाभाववानगोवाभावादिसनतादृशविशिश्माध्यकप्रकतानुमितिजन कृपरामर्शयस्वामकृपक्षविशेषगतापन्नगावामानविषयत्तानिभूपिताध्ययताविषयतानिवृपिताधिकरणविषयता निपिनमारलाभावविषयतानिवृत्तिवाचालविषयताशेविशेषणविधयाक्दकतावदकताया पर्यायधिकरण धर्मवलममत्वव्यापकवायतविषयताया प्रतिज्ञाजन्यबोधेसवेपिनक्षतिन वसाध्याभावव्यापकहतभावप्रति योगिनानितिपरामर्शयपक्षविशेष्यतानि पित्तहेतुविषयतानिमितप्रतियोगित्वविषयत्तानियूपिताशावविषय तानियूपितव्यापकताविषयतायाअपिनिरुत विषयतावातावादश विषयत्व विशेषणतयाववेदकीभूतंसाध्यामा वव्यापकताविषयतावमपीतिवन्यभावव्यापकमेयत्वेवानपर्वतोपन्हिमानिया दिप्रतिज्ञायामयामिरितिवाय किंत्वियापकवविशिष्टविषयतशिविशेषतयावदकवस्यनिवेशेनीयवानानस्ततस्तचतुर्थविषयतायाममा M गदा०अ० पनिछप्रकारताभिन्नलस्यनिवेशनीयवासनकापिदोषव्यापकवादिविषयतायायातमालाच्यतिरकिपरामर्शीय पंचमविषयतायाएवातावप्रकारतावाताअन्वयतिरकच्यातिपटकमापकताइयविषयेतयोविशिष्याभावये निवेशपरोनायग्रंथातथासतिप्रस्तहेतुतावडेदकेसायनुगतशरेनोभयोकीर्तन वैय्यर्थ्यापातात विशिष्यापि तदुभयोवगाहिलस्यत्वेसादिनादर्शनीयतया प्रथमत एवविशिष्यतभयानवाहितार्थकतापवानोनौति सातारयतितादशगमकतोषयिकविषमिलचसीहतावितिाहेतव्यापैकताविशिषसाथविषयिवमिसाअ नानोक्तानगमविरोधातुमानावप्रतियोगिताबोदकेनिताशप्रतियोगिताकदवचधूमादिशातहेतुकस्थ लधूमाभाववादिवन्यभावायभावहतकस्थलेचचन्हित्वादिएतदसंग्रहभयनवहेलनाक्यावडिलइतिनाति तथा सनिअयंनिर्धमानिन्हिवा दिसादीपनमस्तनवन्हिधूमयोपकवन्यभाववाशायमिसायोकारकयारवा दाहरणेपनययोःप्रयोगाहन्हिवायचबिलवसाध्याभावव्यापकतायास्तता नीति त्वन्यभावायभाववा येवाइनइतितनातिव्याश्यभावाप्रतिपादननन्यूनतापत्तहेतुतावडेदकमाध्यतावच्छेदकनिवेशप्रयोजनमा हामवेनिमलिजासंग्रहातिप्रथमोपदर्शितप्रतिज्ञाविषयसंयोगवावछिन्ननिपितव्यापकतामाअपिसंयो गवनगुणहतुकद्रयवत्वाधवछिन्नानुमितदिनीयप्रतिज्ञाविषयगुणवाधवलियापकतायागुगत्वेनस्पर्श साध्यकरपत्वाधवछिन्नहेतुकानुमित प्रयोजकतयावदकेयानुपादानेतनतलायातिरितिभावानन्वलि गत्वाविषयकवविशेषगनवादाहरणस्पापिवारणेपूर्वेत्तिानुमितिसमान विषयकवविशेषगव्यारतिर्नसंग अतरतिससंतोत्तरविषयांतभागपरिसागस्वावश्यकखेनान्यूनानतिरिक्तपदमानपरित्यागपरमलविरोधइया लोचतादृशमलस्यतथाविधभागपरित्यागपरलमेवाह अन्पूनतिनियेतलमहतुवारणायेवपक्षविशेषकरूपये वसिततादृशविशेषगोपादानमावश्यकंतजेन्पबाधस्सयापकवाविषयकवनलिंगवाविषयकवदलनावारणा दितिकथंसमुदायपरिसागइसतआहाहेत्तामतिपंचम्पषिक्षकेइतितथाच पक्षमुख्यविशेष्यकतमपितादृश हेतुजन्यबाधक्षमितिनतेनहारगसंभवरतिभावपंचम्यताम्बलस्पनिवेशेपटौदंडासटोनदंडोदियादिपव म्येत प्रतिज्ञानामसंग्रहमालोचकल्लीतरमाहाहवन्येति अवश्सवाच्यत्वादिति तथाचततएवसकलहेतुवार ४.............. एउक्तसमुदायपरिसागोनक्षतिमावहनीतिभावाननुज्ञापकलपंचम्पासचप्रहसर्थस्यविशेषतयेवमास गदाज. तनतुविशष्यतयातथाचवथपंचम्पर्थपक्षकन्यागांतर्गत हेतो पक्षमुरविशष्पकबाधजनमते आहारति क विभत्यर्थस्यकवाद प्रसर्थस्यविशेषगतेयावाघजानुभरिकातस्मविशेष्यत्व पटमित्यादितएकसकर्मवंचय टीयमिसाकारकसानुभव विरुषसमहालेबनबाधापत्तरता संख्यातिरिक्तनिसबर्थविशेषणतिर्थस्पेश्साध नवादप्रकसविशेषणतयाभानालसपार्थसामान्यापेक्षाविशेष्यत्वेनरेसनयुक्तिमाहप्रातिपदिकार्थयारि तिसमान विभक्तिकनामार्थयोः क्रियाविशेषगभूतहितीयातनामार्थधावर्थयोश्यामेदान्वयवोघोससाभेदेने निनयोरपिविभतपर्थमंतरालयपरंपरयाभेदोन्वयबोधात्साक्षादिनि असूसत्तर्वक्ष्यमाणत्वादिनिभूतले पदइसादावाधाराधेयभावादिसंबंधेनपदभूतलयोस्तंडल पचतीयादोचनियाकर्मादिभावनतंडुलपाका योरन्वयबोधानुदयादितिभावातथाचसबर्थसप्रातिपदिकार्थविशेषगवेक्मित्यर्थस्पोतरामाननप्रातिप दिकार्थस्यमतलतडुलादर्घटपाकादीओधाराधेयवकर्मवादिसंबंधेनसाक्षादेवान्वयबोधसमतले घटस्ते डुलंपचतित्यादिना स्वीकरणीतयानाहानुत्पत्तिविरोधसाशमानवमतलेपचरसादोपदाधिकरणमतल मिसायकारकत्वात्स्यबाधउपयत नातादर्शितयुत्पत्तिविरोधरतिवासातथातिलबाधिनुभवसियस प्रथमोतार्थमुख्य विशेष्यकवस्यभंगप्रसंगातानन विभतपर्थ संसर्गतयवभासतेनविशेष्यतयाघरादाको धयवादिसंबंधनभतेलादिप्रकारकबाधेचसप्तम्यादिविभत्त्यतभूतलादिवाचकपसममिव्याहारस्पनि यामवत्वान्नातातिप्रसंगानभूतलाधमादिसादिभागमानस्थाननुभावकलप्रसंगाइयवान अस्त वाविभत्यर्थाधिकरगवतापकलादिविशेषितस्यैव प्रसर्थस्यनुल्पवित्तिवेद्योऽयत्वज्ञाप्यवादिसेवं धनान्वयरसता विभत्त्यस्याविशेष्यत्वेनेदमैनस्पयादेशमन्त्रादिविशषितस्ववादितपस्याभावप्रतियोगि नोवांतरवाक्पादनुपस्थियानभान्वयबोधानुपपत्तिमाहानास्पदमितिमैनादरवाभावानभाना ध्यतनतु खत्वस्यसाशको निराचिकीर्षुगातदुपगमेचनीयधनपिसंयोगसमवायोदिनाचनायभाव सवेनयनचैत्रस्येदमितिव्यवहार तनचेस्पदमियपियवहारस्पादिनिसचयितुंचैनस्ससक्तं॥ र्थ नवस्ववादिसंबंधेनैवप्रकसर्थस्याभावोदर्शितस्थलेनभाबाध्यतेतथाचनोकातिप्रसंगतिवाच्यावसनिया गदा० अ० मकतयास्ववादरभावप्रतियोगितावछेदकसंबंधवातावातानामार्थप्रतियोगिकाभावस्पानुयोगिनिसप्तमीवि पर नाबोधयितुमशक्यत्वाचावसनियामकसंबंधस्याभावप्रतियोगितावोदकसत्वादिनाक्य भिन्नातियाशिनस एतसद्धि-परि क्तेर्वाक्पपदापादानमर्थकमिमाशंकयावाक्यपदस्पेवन्यायावयवार्थकदमाहावाक्पमिति गंधवतीइतरेभ्योमि बस्नेत यतेगंधा दिसादावव्याप्तिवारणोमलिंगाविषयकतिपूर्वापदर्शितार्थकमिति साध्यताबकदकावछिन्नमाध्यविऽ लिन रवपत्रहलि शिष्टपक्षतावछिन्नपक्षविषयताबहिर्मूतलिंगविषयताभन्मार्थकमिय: अभावहतुकेतिावन्यभावादिहेतु केसीयायाधभवानसवन्हिमानिसाकारकोदारहणस्पलिंगाविषयकवादितिभावाभावहतुकस्यध्यतिरीके गोप्युदाहरणस्यवसावत्वेनवध्यतिरेकबोधकतयानलिंगाविषयकलसंभवः। एवमभाव हेनुकस्याप्यत्वय्यु दाहरणस्यनतथावसंभवसभावहेतुकव्यतिरेकिवानुधावनीलिंगिसाध्यमिति लिंगमस्यास्तीतिमुस सालिंगिपदस्पलिंगतानिरुपिकार्थकवादितिभावविक्ष्यमाणेदाहरणेसाध्यविषयवसवादितिव्यासण्हत ब द्विषयकमिति तरिशिष्यका तनमुख्य विशेष्यनिस्नेहलसत्यापलेहएक्तधेनुवउदाहरणसनलि गाविषयकलसंभवइतितलकारकप्रमाविषयवशून्यवानुधोवनातवभावतियोगिकतया तिरिक्तमितिहद योजलवसंदेहदशायोजलान्यखस्यसंदिग्धतयातकारकप्रमाविषयत्वमपिसंदिग्धमितिनछून्यत्वस्यहेतुते योपत्यासौनसंभवतीतिप्रथमसाध्येतदुपेक्षिताउसतिकालेजलस्यापिनि लेहतयोद्रव्यवसाध्येकजलान्यत प्रकारकप्रमाविषयत्वत्यवहेतु कस्थलांतरमनुस्यताअनोक्तयुक्त्याजलसाध्यायक्षायतुजलान्यसप्रकारक प्रभाविषयवटत्सवमपिलायवाजलवलपमेवेनिजलवस्यूसाधवनोदाहरणजन्यबाधस्यसाध्यविष यकस्सलिंगाविषयकवसंभवईतिद्रव्यवसाध्येकानुधावन मितिानन्लाजलान्यप्रकारकप्रमाविषयतशय व वस्पजललवपत्यलद्रव्यतज्जलान्यवप्रकारकनमाविषयदोस हरणस्पाप्यन्यसप्रतियोगितावद कतयालिंगविषयेकवेनासंगतः। पूर्ववव्यासविषयत्वस्यलिंगाविषयकपदार्थविउदाहरणस्यामिबो धकतयातन लिंगिविषयक विशेषणव्यारतिर्नसमवेतीसाशयेनस्थलांतरयोसिमोहलिंगतिपूक्ति ५४ नि।उत्तानुगतभूपावछिन्नसर्थी हेतुबारातिइतरेषानयाएव्याप्तिविषयकलेनैववारणदितिभावाप्रह नेतिहेतुतावडेदक हेतुहेनुव विषयतानीभेदनिवेशेसाध्यस्यहेतुतावोदकादिरूपत्वेहेतुतावादकादिविष यताभिनसाध्यविषयत्वापृसिध्या तिरिति विशिष्टविषयेताबहिर्भावनिवेशातादृशबहिणीवपूर्ववलिवांच्य। नचताशाविषयतावहि तविषयतामात्र निवेशेनेवहेतुवारणसंभवसाध्याशवपर्यमितिवायांनादशति क्यततर्भूतसाध्यविषयतामिन्नवस्येवानबाहिविनसतनाविवक्षिततयादर्शितहतोतादृशमाध्यविषयतान भूतसाध्यविषयताभिन हेतृत्वादिविषयतामादोयातिप्रसंगस्यवारकत्यातसार्थक्याता प्रतियोगिकोटी निविष्टस्यसाध्याशस्यचाखडाभावघरकतमवियर्यानपत्रचप्रक्तहेतुनाववेदकविशिरन विशिष्टहेतुल विषयतातर्मनसाध्यविषयतायाअप्रसिधिस्तनबहिर्भूतीतमनुपादेयमवशरैक्यस्यानपेक्षितलादितिना व्याधितादृशेविषयांतर्भूपतित्वसाध्यीयसोभयाभोवएवचाबहिभावनसताहेतुनावदक हेतुहेत सानोनिवेशस्यप्रयोजनक्रमणदर्शयतितेनेति तिवेनेति हतुवेने हेतुलेंचनवेस्थाहत हेतुबायोस्तादा --- ५ हेवंशमनिवेश्यविशिष्यदुर्निवेशनीयतयाविशिष्टनिवेशनैवतनिवेशात् ५ म्येनसाध्यबोध्यहेतुत्वावछिन्नमाध्यकस्थलेहेतुलेनप्रमीयमाणवरूपप्रकततोरपिसाध्यताबछेददका ततपाहेतुजेन्स्बोधस्ससाध्यविषयकलमक्षतमवसाध्यतावउदकविशिष्टनिषितविषयितापर्यंतस्याविवक्षि तवादितिहेतुविषयताबहिर्भावनिवेशेव्यात्तिसंगतिानचहेतुविषयताबहिर्भावनिवेशापेक्षपासाध्यता क्छेदकविशिविषयकवनिवेशनमेक्लाचवेनाचित मितिकाच्या विशिष्टविषपताबहिविनिवेशनायेहेनु विषयताबहिविस्यस्वानेत्रनिकेशनीयतयागौरवानवकाशातहतुवंशानिक्शावहेतावछेदकविषयि वहेनुलविषयित्वयार्बहिर्भावस्पस्थनिवेशनीयतयागोरखाताएवंचप्रमेयत्वाद्यवृजिन्नसाध्यकस्थलेपिहे त्वंशनिवेशप्रयोजनसंभवादयंहातारसपलक्षणपरंबोध्या लिंगिविषयक सस्यपूर्ववत्सोध्यवद्विशेष्यकाथ कलापगमेवन्तिसामग्रीमवात अयह तवेनप्रेमीयमाणत्वादिसनमा अतिप्रसंगवारणसभनेपिदहतुन मिसादीपंचम्मथस्यतादाम्पसबंधनसाध्यवत्तयामाध्यप्रकारकतोनिमूपितविशेष्यताकेतार्थकबेपिसरप संबंधेने हेतुलसायकस्थलनिभूषितवसंवेधनज्ञानवाछिन्नलाध्यकवितावाचविलपक्षकस्थलैवहताचे वन्हिमान् व गरा०अ० ५५ तियामिवारणेनसंभवतीतिगुरुतरारंभालिंगविषयतायांपूर्वापदार्शतविमिताब हिविनिवेशनलिंगप दस्पधर्मपरतविनेवलिंगबोधकप्रतिज्ञाविशेषेअध्याप्तिलिंगेपदविषयपदयोसाध्यवदिशेयपरतांविनै वदर्शितमतिरक्युदाहरणतियाप्रिकारांतरेणवारयतामामुपन्मुसदूषयतिलिंगेति निगमनस्यौदाहर एएस्पचकारण्यनियतांत इयमयैवतावडेदक विशेषणंप्रतिजावोदाहरणवयोरपिलिंगलिंगिविषयक ज्ञानजनकलसमानाधिकरेगतयाअसंभवातिप्रसंगावत सामानाधिकरएममुपेक्ष्योभयनानियतवन वेशनं उदाहरणविशेषतमादयातिप्रसंगवारणायावदकांतंआदिपदासंचमीविभक्तिमवानियतलिंगि विषयकज्ञानजनकलनियतावयवतावदकापरवादिपरिसह रूपांतरवियद्यपिनिरुक्तस्यापिपस्याप रिचयात अंतरपदमनर्थक तथाप्यामालयमयेन्नथोविधरूपातपरिचयापेक्षणीय तपमनूमिसम्यू नानतिरिक्तविषयकशाब्धीजनकवाक्पवादिकमेवातथाचतस्येवताकस्पलक्षणलसंभवोर्थविशेष गतान विशिष्यापरेकवानव्यविशेषणतिवाच्या प्रतिज्ञातहेतुत्ता साधारणस्यावयवनारदकत्वस्य नस्य दि दुचतयाविशिष्यत निवेशस्यावश्यकता दिसतलाभायांतरपदंजन साध्यादिमदनामिन्ने प्रतिज्ञालेगाव छैदकतेननिविशतेनदातस्यप्रकतसाध्यविषयकवेनियतवासभवादप्रसिधि यदिवसाध्यादिौदेनमित्त दायादृशसाध्यपक्षकप्रतिज्ञायांप्रतलिंगबोधकवेनियतंतवाव्यासिरिसपिदूषणंबोधाशा निगमन वारगयेतिप्रतिजोदाहरणेपनयविशेषागविक्क्षणीयहेतुविभक्तिमेव विशेषागेनगरसभवालतदुक्तं ननुसाध्याविषयकबोधजनकल निशेवन्हिमान्वन्हिसामग्रीमत्वादिसायुक्तहेतावव्याप्तिरते आहासाध्यानि षयकलेचेतिबहिविणेति विवक्षणीयमितिशेषासाध्योपादानंहत विमतिमवदलसार्थक्शायरलवल्लो तादृशमाध्याविषयकवप्रतियोगिकोदोसाध्याशमुपादायदलातरोपादानप्रक्षालनाधीसादिन्यायनसेदर्भात स्धमत कल्पांतरमानयत पूर्वति तस्मादहिमा निसादिनिगमनभवादविसांध्यांशस्यविशेषतयाति श व्योतिरत साक्षात्परंपरासाधारगति तथाचततापिपरंपर्यासाध्यस्यपक्षविशेषगवानदोषाहतुवैप्रमेयंत्र मेयादिसादीप्रमेयवादिसाध्यकहलवयवव्याप्ति हेतुतोक्छेदकीस्तमाध्यस्थपरंपरयापक्षविशेषगलादतः गदा० अ० ५६ पूर्वेपिदार्शनेतिप्रस्तपक्षमाध्यकप्रतिज्ञानन्यबाथेयादृशंपादृशंपक्षांशमाध्यविशेषणवंतादृशेयर्थीनच्या साध्यतावखेदकसेबंधावावलंसाक्षात्पक्षनिपूपितंपक्षांशेऽभदादिसंबंधेनविशेषगतापन्नसबंध्यादिनिभूपि तंचतादविशेषगतामकसाध्यविषमतारत्येवंसमुदिता अयंवन्हिमानवान्हमदूरतिधर्मश्रन्यूवादियो दोहेतापयामिवारणयप्रकतिपक्षतावदकावलिलार्यकन वमननुषंगपक्षनिगमनजन्यबोधसा ध्यस्यपक्षतावझेदकावन्दिलाविशेषणवादतियासितादेवस्था मितिअननुषंगपक्षेपक्षमुरपशिष्य ताविरूपित प्रकारतापनवपपक्षविशेषतापनवंयदिनिकिशततापक्षताक्छदकाचचिलवाविव क्षणेपित्तस्मादितरेभ्माभिद्यतइसादिनिगमनादावतियासरशक्पपरिहारत्याएतकल्पस्यानुषंगप क्षाभिप्रायकवा अधमाभावान्वन्यभावादिसादायोयोधनवानमवन्हिमानिसादेव्यतिरसुदा हरणस्ययथाश्रुतहनुविभक्तिमतनिवेशनोषिवारसंभवाद्विवक्षेगीयस्यमहनसाध्यान्वयबोधन क्षमापिस्थितिजनकहनुविभक्तिमत्वस्ययारतिस्थलमाहइदेमिति उदाहरणस्यसाध्याविषयावर सायाभावसाध्यकानुधाव हेतुविशन्तिपदस्यज्ञापकलपहेतुत्वबोधकविमनपर्थकवप्रथमोदाहरणेना तियाप्ति तवजनिभावोससान्वितप्रयोज्पवस्यैवपंचम्पर्यवाता अतास्थलांतरमहाअयनितिव्यतिरेक्युदा हरणस्पतियइंडाजातंतईडसंयोगानन्यद्व्यवासावक्त्योधूमादालोकवानसओ धनवानियाकारकस्य निशेषामाध्याविषयकवरक्षायव्यतिकिपर्यतानुभावनमयप्पनेप्युदाहरणस्पसायविषयकवपिपक्षता पदकविशिऐसाध्याविशेषगकवादितिव्याप्तिस्तदवस्थेवद्वितीयकत्सत्यापिप्रथमकल्सेमारतिघटना याभावमाध्यकव्यतिरक्पनुसरएताहररोदाहरणस्यमाथ्यान्वितस्वार्थबोधकपदशालिवनिवेशनेनैव वारसंभवानादृशविभक्तिपर्येतस्यव्यारतिस्थलमाहाहेत्त्वपक्षकइतिसायान्वितेमिनिगमनापस्था प्पसाध्यान्वितेस्र्थाविशेषणतयासाधयान्वितत्वस्याविवक्षागादितिभावानचोपन व्यासिघटकतया साध्यविषयकवसत्वालातिव्यामिप्रसत्यताअनुषंगपक्षेनिगमनापस्थाप्यसाध्यनसममिदंपदार्थस्प हेतुत्वस्यान त्वयाताव्यातिदानस्थाननुषंगपक्षाभिप्रायकतयाननुषंगपक्षेचनिरुक्तविषयताबहिर्दै २(उपनयघट कायंपदसशपदनिरस्साकृतिरेवानुषंगड्याशयो तसाध्यविषयतात्यत्वस्येवसाध्या विषयकलपदार्थतयापक्षविशेषतयासाध्याविषयकवस्याप्रयोजकत्वादि गदा० अ० निवााउपनयपदस्यइतरत्यापकीभूताभावप्रतियोगिमदिदमियाकारकाभावमाध्यकेव्यतिरेक्युपनयू ५७ परवानाप्रकतसाध्यतिप्रगतसाध्या वितस्वार्थभानप्रयोजकाकाक्षादिमतविभक्तिमत्व मिस उपदर्शि तस्थलेधमजानजामालाकाभावादितपसाध्यागपंचम्यालयातनातियापिरितिभावानववंहतुपदम नर्थक साध्यान्वितखार्थबोधकविभक्तिशालिनोहबतिरिक्ताक्यवस्वसाध्यविषयतानियमनातिप्रसंगन कागानवपक्षविशेषणतयासाध्याविषयकवपक्षेज्ञानादिसायकेवइति सजानातीकदा हरहरणज्ञानादिनूपसाच्यान्वितस्वार्थबोधकाख्यातक्तिक्तिशालिनिविशेषणविभत्रभेदार्थकलम नेप्रमेयत्वादिपक्षकप्रमेयत्वादिसाध्यकोपनयपक्षीभूतसाध्यान्विताभदबोधकप्रथमाविभक्तिग लिनिचातिव्यासिवारपायहेतुपदोपादानमावश्यक मिनिवाचापक्षविरोषणतयासाध्याविषयकलप क्षेहेतुपदोपादानोपियोयोरमवानसवन्हिमान्पयाधुमाइन्हिमन्महानसमितिसदृष्टांतोदाहरणति उम मामलद्वारणयप्रवतपक्षविशेषतापनसाध्यान्वितार्थबोधकत्वस्यावश्यं निवेशनीयतयानादृशोदाहर गोपूनययात्तथाविधनाध्यान्वितस्वार्थबोधकविभक्तिमतविरहगतिप्रसंगानवकाशदिसतआहाह वितीतिइदमुपलक्षणेपक्षविशेषतयासाध्याविषयकवनिवेशकस विभक्तिमतमपिनापादयतक सस्पानुषगपक्षपरतयोतपक्षउपनेयस्यनिगमनेनेकवाक्यताविरहेणसाध्यान्वितखार्थबोधजनकप दशालिवाभावातदरितिविभक्तिपदव्यारसभावादितिकविताक्ततानुषंगपक्षेपिउपनयस्थ स्वपक्ष बोधकदंपदस्यनिगमुनघटकीभूतसाध्यान्वितस्वार्थबोधकत्तयोतादशबाधेचनयोजनातरविरहेणखजे न्यूत्वानिवेशोदुपनये विभक्तिपदेव्यावृत्ति संभवतीसरयननुप्रथममायाविषयकलनिर्वचनपक्ष पर्वत पर्वतभिनवप्रकारकजानाभाववास्तादृशज्ञानाभावात्य पर्वतमिलनज्ञायतेसपर्वतास नवनज्ञायतेयथोपर्वतशिवप्रकारकज्ञानाशावादुत्पन्नज्ञानमियादोविशेष्यतासंबंधावशिन प्रतियोगिताकाभावसायहेतुकव्यतिरेक्युदाहरणीतिमाप्ति तन्तुनावच्छेदक विशिष्टहेतुविशि . गदा० अ० ५८ एहेतुत्वविषयांतर्भूतायावसायविषयताया:सवानसाध्याभूततादृशाभावान्वितखार्थबोधक पंचमीवि भक्तिमत्वाचाप्रथभकल्पसाध्यपक्षविशेषगतापन्नवानिशानदष्टांतापस्थाप्पस्यतादृशमाध्यस्यपक्षानन्धि तत्वस्याकिंचिकरवादियतआहायदिचेतिसिषाधयिषयान्यायप्रयोगस्पतक्विादतयाथदिचरुतंतस्पयो यतइसनेनात्वयासमवायसंबंधावछिलाभावस्यसाध्यत्वज्ञानस्यसमवायनज्ञाननूपप्रतियोग्यनधिकर पतयानव्यतिरकदृष्टांतवसंभवइति विशेष्यतयसत्ताअतरवमहानसतप्रकारकज्ञानाभावउपेक्षिताविशे पतयापिज्ञानस्पतादशज्ञानववाभावात साध्यस्यहेतुनायामवहतात विशेषणतापन्नतथाविधसायविषय नायाहेतुतावखदकविशिष्टहेतुविशिष्टतत्व विषमतांतर्भावामवतीतितदादरज्ञानाभावापन्न मिति असंसर्गाग्रहविधयातादृशजानाभावस्य पर्वतत्वप्रकारकज्ञानोत्पादकलंबोध्यंव्यतिरैकिपर्यतानुधावनंवि शिष्टविषयताबहितिसाध्यविषयत्वाभावनिर्वाहापप्रक्तसाविशेषगतयान्वितायःस्वार्थसबोधक चदर्शितहेतुलपक्षकापनयस्थदंपदस्थनास्तीतितरिक्षणविभक्तिपदेवेपर्थमिति विशेष्यविशेषणसाया रणमेवानितलनिवेशनीपमिमतोदाहरणजन्यबोधपंचम्पर्थस्यसाध्यविशेष्यवप्यूनिप्रसंगावेसभिप्राया वयवांतरतिस्वामिनायवयस्कपेदजन्यापस्थितिसहकारेणस्वाघटकपदजन्योपस्थिनिसहकारणवोतपदार्था वितस्वार्थबोधक विभक्तिमत्व मिसानतादृशमाअस्पप्रतिज्ञाद्यक्यवस्थपदोपस्थापितले पिनातियासिः नचेवमनुषंगपक्षमाध्याविषयकलविशेषणमनर्थनिगमनस्यतत्पउपनपैकवाक्यताविरहेएखापटके पदोपस्थापितार्यान्वितार्थबोधकविभक्तिभवाभावाव्यारससंगते रितिवाचनपचतिपाकहतिसामग्री मवादियादोपाकरसादिसायकप्रतिज्ञायाहव्वयवस्थपंचम्युपस्थाप्पहेनुवान्वितस्वार्थबोधकाख्यातिवि भक्तिमसामतिव्याप्तिवारणायसाध्याविषयकलोपादानस्यावश्यकवानप्रथमरीसासाध्याविषयकवनिर्व चनस्यान्नुषंगपक्षवानुषंगपक्षेपिदननुषंगपक्षावयविवक्षाअनुषंगपक्षेनुउदोहरणान्यत्वविशेषगना नुपदमुक्तोदाहरणंवारणीय मिसपि संभवाविदंनिसाध्यपटिनायबोधकोत्तताक्योति दुविभक्तिमदुलोदा हरणेतिमामिचप्रकारांतरेएवारपनामतमाहाकेचितितिनिगमनेहेनकितिनैय्ययातनातिमासिवार गदाज ५९ एण्यनियतातहेतुत्वस्यापिसाध्यवोधकोक्तहेतुरत्तितयासलवइनिअसामानाधिकरण्यमुपेक्ष्यानियतवानुधार नंउदाहरोपनया साध्याविषयकबोधनकयोरपिसलवाईदाहरणोपनयसामान्यवारपायनियतातह नुविभक्तिमदर्शितादाहरणरसदाहरणवमादापातिप्रसंगवारणायसामानाधिकरल्यमुपेक्ष्यनियतक निवेश विभक्तिमस्मनुपादेयहत्त्वप्रतिपादकपदववनिदेशेनैवानतिमसंगातहतत्प्रतिपादकपदेव बनेक्यसायप्रतिपादकविभक्तिमतनेयसयौवैकल्पिक मुपादानवातनद्वितीयवल्याविशेषणविभ केनिरर्थकताभिप्रायगडदाहरणविशेषतमादायालादाहरगतिव्याप्तिवारपायावपवतावतोपद केतित विसमितिचिंताबीजपूर्ववनायथानुनहितोयलक्षलार्थस्यनिगमनसाधारणतयान्यथान्याचष्टे विनस्पतिविभक्तिनन्यहनुवापस्थिनिहाराहनुत्त मुख्य विशेष्पकशादधीजनकपायावयवत्वमियर्थ तनहतविभत्त्यर्थव विशेषणस्यामावर्तकलपिनक्षति-निगमनवारऐगयेतिनतिउ-र्थस्थविशेष्य बादितभावाविशेष्यनीतिहेतुखविशेष्यकवस्थतनापिसवनमुरव्यविशेष्यतापर्यंतानिवेशनेतनातिया नधर्मनिानइतिधर्मेसर्थः६ सिरितिभावाननुपयोदंडादिसादिप्रतिज्ञापटिनयनादिपक्षकनिस्पकलासंसर्गकदंडादिनिट हेतुनासाध्य कत्यायांतर्गततस्मादंडादिसाकारकनिगमनेऽननुषंगपक्षविापर्थहेतुतविशष्पकबोधजनकेतियारिन आहापटादंडादिनिजापकलपहेतुवस्यवाहतनिवेशनीयतयाजनकलपहेतुत्वसाधकप्रथमस्थल नातिव्यातिप्रसंगइसतावन्हिपक्षकश्मनिष्टज्ञापकतासाध्यवस्थलांतरानुसरणनदरत्तेरिनिनादात्म्या निरिक्तव्यनियामक संबंधनयापकतानुस्युपगमादितिभावानादास्यनस्तस्यलधर्मयापकलसत्वादा हाअतदात्मनइतिज्ञापत्तायाएवनवीन मतपंचम्पर्थतयाज्ञाप्यवसाध्यकताहशप्रतिज्ञासंभवसवतथा चासंभववारणायलक्षणस्थहतुवपदनापिनारशस्यहेतुत्व पार्थस्ववक्विक्षणीयतयातननिगमनति व्याप्तितादवस्थ्या मिसाशंक्याहसंप्रदायविरोधाचतित्यायानंतर्गतस्यधूमादिसादिवास्यस्पउदाहरण प्रयोजकजिज्ञासापधायकवविरहपित्त स्वपयोग्यतामादायातिव्याप्रिसन्यायावयवत्वदलेसा र्थकीचिकीर्षुर्जनकपदस्यस्खेनूपपोग्यतोपरत्वेस्फुटमतिकचिदिनि अफ्युपयफलोपधाननिवेशेपिन्यापा गदा० अ० ६० वयवतनिवेशनमावश्यकमियाहा उदाहरणसंचतिपत्प्रियोजनांतराभावातातथाचयनोदाहरगतमेव प्रयुक्त्तत्रापिउदाहरणप्रयानकजिज्ञासापलापधानसंभवनातियाप्तिवारगायत्यामावयवत्वनिवेशनंजन कपदस्पफलोपधानपरत्वेप्यावश्यक मितिभावश्चतुर्थलक्षणेप्रसिधप्रतिज्ञानिगमनयो:साध्याविषयक विशेषणव्यावत्तिर्न पटतपंचभ्यंतवाभावादितिपंचम्यताद्विशेषतम्यारत्तिमाहाअयनदंडादिति अयंदंडादिसादिप्रतिक्षायाःसंप्रदायविरुधवप्रागभिहित मिसभावसायकानुधावनंवन्हिमान्यन्हिसा मनोमवादिसादौयथाशुनायालेण्याख्यानार्थकमितिहेतुनावदकविशिष्टसादिनसादि उपनय विशतिसाध्याविषयकबोधजनकामावसाध्यकपतिरक्युपन यसर्थः उदाहरणस्यपंचम्यतस्थापि संभवात्तगरगायउदाहरणान्यत्वस्यनिवेशनीयतयानतएवोदाहरणवारणसभवादुपन्यूपर्यतानु धावनंधमादालोकाभावादिनाध्यकधूभादोलोकव्यापकाभावप्रतियोगिमानयमिसपनयतिव्याप्तिवा रकन्योनेपदसार्थक्षबाध्या उपनयस्पकस्यचिदपिपंचम्यनवासंभवाधेतुपदवेयर्थमाशंक्पाहहेत सबोधकार्यकतितादृार्थकहेतुपदस्यपंचमीपदस्पचकल्पिकमुपादानमिसर्थातथाचतुवबोधकोतवं पंचम्पतत्वस्थकूनिवेश्यलक्षलइयंकरणियमियतित्ववप्रथमलक्षणेहतुतपक्षकताकदंपदातउप नयतिव्याप्तिरियतआहाउपनयस्यनियमाणविभत्थतवानावादनुसंधायमानेतिनथाचतस्याहेतुखबाध कवाभावादेवनातिव्यासिरितिभाकामद्वितीयलक्षण्यनगुएगद्रव्यासमवेतवादियादीयथादंडादियादित परपंचभ्यंतपयदितदृष्टांतशालिनियतिरक्यदाहरणेनिव्याप्तिरिसातआहा एवमितिादृष्टोतस्पसनानुस धीयमानाप्रथमेवांतइसनुषन्यताअन्वयापागादितिप्रथमांततविनासमान विभक्तिकबागवेनतादेशमा प्रथमांतपदोपस्थाप्यसाध्यामावसाधनाभाववदर्भदानयानुपपत्तेरिसी नववपिअपनपगडा जन्यत्वातायोपटासदंडादिसादानदाहरणलक्षणयातिव्याभिचारवसाध्याविषयकचोधजनकलापेच पंतत्वावेसतंआहाकस्यचिदितिपूर्ववदिति अवयवांतरोपस्थापितार्यान्वितस्वार्थबोधकलोदाहर मान्यतयारत्यतरविशेषगनेसीननुपंचम्यास्तसिलिप्तानपंचम्पाइसमपंचम्यनतापक्षयर्वतावन्हिमा ६१ वन्हिप्रमातत्यादिहत्ववयवस्य तमिलतस्यहेतुपंचतताविरहाव्यासिरिसत आहाअनचेतिहेतुपंच गदा अ० गतवमितिहतुत्वबोधकोतवपेचन्यतसंचसर्थ अर्थवद्रागस्पतिरसेपटकावदागपूर्वलाशाववधेतुन बोधकादिघटितवमवतदेततमिहविवक्षितमितिमाकाअर्थवलं आकांक्षा निर्वाहकवतसिलेविनापितपूर्व पवम्वप्रहाताव्यबायोपयिकाकोक्षानिर्वाहासनसिलादराकोक्षानिर्वाहकनकि चिदर्थवाचकसमर्थव तमिलादेवाचकवेपितहटकप्रसैकवानीवाचकवानएकाक्षरकोशनसमस्तवानिांवाचकताबोध नाताउतसलपेचमीपदस्पषसंतवमपिसंभवतीयमिप्रायएयथाशुतस्यवसाधुतीसमर्थयाता पंचम्या देरितनानुपपत्तीतितथासतिनसिलएवहेतुत्वप्रतिपादेकवासंचमीवाञ्चतिभावा तमिलाद पंचम्यनादे शतापक्षेउतनावव्यामिवारण्यपंचम्पाअंतवमविवक्षतामतमाहाकेचितितिहत्त्वप्रतिपादकप दशालिवमितितथाचपंचम्यंतवाग्निवेशत्तमिल पंचम्यनादेशतापक्षपिनतदेततावमाप्तिरिति भावान हेतुलप्रतिपादकपदस्यांतताविपक्षणदार्शनपतिरक्युपनयेऽतियाप्तितादेवस्थ्यमियत आदिपदात्यांमसम्मादेनकाबादेशपरिग्रह हापूर्ववदिति। प्रस्तसाध्यान्वितस्वार्थबोधकतादृशपदशालिवपमिसर्थी एवंचप्रथमलक्षणेतादृशस्वार्थ बोधकविभक्तिशालिसंसाध्याविषयकधीजनववेचनिरुतविशिष्टविषयतावहितसाध्यविषयूतासन्यधी जनकबरपनिविष्ट अनचतादृशहेतुलप्रतिपादकपदशालिसंसाध्याविषयकज्ञानजनकलेचनिर्वक्ष्यमागम न्यविधप्रविशमितिमदइयवधीपर्वतावन्हिमानियादिन्यायांतर्गतप्रतिज्ञादनिर्वाचसायाविषयकज्ञान जनकतागलिनोवारएण्यहेतुत्वप्रतिपादकपदोपादानवन्हेव्यत्ववान्वन्हिमानहेतुत्वंप्रमेयमियादिप्रऽ तिजादावतिव्या तिवारणायविशेषणतया साध्यान्वितवनिवेशनपिसंदरवन्हिमधर्मापर्वतावन्हिमा निसादोवतिमाप्तिवारणायतदावश्यकवन भप्यालोकादन्हिमतामधर्मापर्वतोवन्हिमानधूमादिमा दावतिव्यापिडेरिवतनापिविवक्षगीयप्रातहेतुतारखेदकोवडिलहै तुविशिष्टहेतुविशिष्टसाध्यति षयकज्ञानाजनकवस्याक्षतत्वादितिकाचाहतुवप्रतिपादकेसस्पप्रेरुततुतावादकावचिलहत विशि व्हेनुसंप्रतिपादकार्थवानायथाश्रुतमाध्याविषयेकज्ञानजनकतमयवन्मिान्वन्हिसामग्रीमवादिसादि . न्यायस्थहल्यापकंपूर्वनिरुतातनिवेशवसाध्यान्वितस्वार्थबोधकहतुतप्रतिपादकपदशालिवविशेषणेहेत गदा०अ० प्रतिपादकसस्पवय्यर्थ प्रतिज्ञायानिरुतसाध्याविषयकज्ञानजनकलामावादववारणादतःसाध्याविषयकजा ६२ नजनकवमन्मथानिवृत्तिसाध्यनिएपंचपर्वतोवन्हिमानिसादिप्रतिज्ञाया साध्यविषयकधीजनकलपिइतर नैरपेक्ष्यगहेनुनविशिष्टविषयकज्ञानाजनकत्तयोसाध्यविषयकेसादिना वाराहनुवप्रतिपादकाप दविशेषणमर्थवद्भवतिहत्ववयस्यापिप्रतिज्ञासहकारगहेतुवविशिष्माध्यविषयकज्ञानाजनकत्तयासे भववारगायइतरनरपेक्ष्यणेतिस्वाघटकपदोसहकारपसर्थक अजनके सस्पप्रतियोगिनिविशेषणतया चसतरावयवजन्य विशिष्टसाध्यविषयकज्ञानजनकपत्तदन्यत्व मितिसमुदितार्थी एतबजनकपदस्य जनकतावदकपर्यायानयसमुदायपरत्वलाभायहलक्यवस्थप्रतिज्ञासहकारएतादृशबांधजनकवेपि तादृशधर्मपर्याप्त्याश्रयसमुदायूभदस्याक्षततयाइतरनरपेक्ष्या प्रवेशेपिलक्षणसमन्वयात अयंधूमोह हिमानधूमाइन्हि मतोऽत्पना वर्तमानधर्मादियादिहता मनिठहेतुना विशिष्टसाध्यविषयकज्ञानजनक व स्पसंग्रहायप्रतिप्रातहेतुनावछेदकावछिन्नविशिष्टेयर्थको प्रातहेतुतावलेदकोवकिलहेतु विशिष्टतुत मितराविशेषणतयान्वगाहिनएवज्ञानस्यइतरनिरपेक्षहेतवाक्यनजननातादृशहतुवप्रकारकज्ञानसामान्याजने कलस्वप्रयतहदेवयवसाधारण्यासाध्यांशोपादानमनर्थकमितितत्परिसजति माध्यति असाध्यान्वितस्वा र्थबोधकवनिवशेपिहेतुतपक्षकोतरेक्युपनयासाध्यान्वितसार्थबोधवजन्यवनिवेशेनुषंगपक्षेसायान्ति तपक्षबाधस्सोपन्याजन्यतयातद्वारणप्पननुषंगपक्षेनिगमनापस्थापितमाध्यान्वित हेतुवबोधकदंपदा लिन्यतिव्यापिः नचहेतुतावदकावलिन हेतुविशिष्ट हेतुलप्रतिपादकपदशालिवनिवेशालनलातिव्यागिरि तिवायागोवाभावविठहेतुसंसारलाभावयतागोवाभावादियादिन्यायोतर्गतापनयेतथाप्यरियाप्तरवार अनुषंगपक्षयुक्तन्यायांतर्गत प्रतिज्ञायामेतियापश्यविशेषगतयासाध्यान्वितस्वार्थबोधक निवेश्य नद्वारगसाध्याशवयर्थ अननुपंगपक्षेप्यपनयस्थदंपदार्थस्यकलापिविशेषणवाभावातापदांतरोपस्था पितनप्रातहतुनासाक्षाद्विशषितहेतुलप्रतिपादकपदेशालिवनिवेश्योक्तविशिष्ट हेतुतपक्षकप्रतिज्ञापन (हेतुत्पक्षके तथाचायमित्रपनहेडलस्यपक्षेसाक्षानो मीनादतियामिवारणायसाध्याशीपादान) शि गदा०अ० ययारिणपिप्ररुतहेतुलविशिष्टसाध्याविषयकजानजनकलनिवेशेनैवोपपत्तोनभूव्यसासस्यरतरनरपेक्ष समिधानस्सचा किंचिकरसमिसस्वरसा पंचम्यालाक्षणिकवेव्यवस्थाप्यतहलेननिगमनेतिव्या सिंप्रसंजय ६३ पंचम्यतपदसार्थकमतिहतुवादवितिहेतुसंजनकलेआदिनाज्ञापकवपरिमहाजनकतोपादानंदृष्टीनवि धयागुरुशरीरंत क्रियानाश्रयत्वसतितजन्यविभागामाप्रयतापमपादानवोदृष्टाविधयादिपदनायं हतुवेज्ञापकसमेवतर्हिकुलतकक्तिरिसपेक्षायामाहावृक्षा दिति। इयादोइयादिवासस्थपंचमीप्रतिपाद्यविनि गमनाविरहनिराकरोतिालापनेतिरक्षादिनिष्ठावधिवस्यनिपकतासंबंधेनविभागन्वयसंभवपिनर क्षादियादौरक्षादिनिहायाअवधितायाआश्रयतासंबंधावलिन्नाभोवस्यरक्षायवधिकविभागेपिसत्वेनाति प्रसंग मियाबोधोपगमासंभवाताव सनियामकनिभूपकतासंबंधस्पचा भावप्रतियोगितानववेदकवादि भागनिरिक्षादिनिपूपितमवधिमवमेवपंचम्याप्रतिपाद्यतइतिानवमतानुसारेणाही अवधिमत्वे तिनत्ववधिमत्वमवधिनानिपकसमेववक्षादेरवधितापामेवान्वयस्पोपगंतव्यतयाएकदेशानयानिनू पकवेचतदानजनकज्ञानविषयत्वमितिज्ञापकलापेक्षयागोरवंचेसनआहायनिक मिति। संबंधविश अवधिमलिशेऽवधिनिभूपितसंबंधविशेषाअवधिमतमेवखपसंबंधविशेषतनिस्पकसमेवाव भित्ल मिति वैपरीसस्थापितसवनविनिगमनाविरहादितिभावा अन्यदतदितिाअनतिरिक्तपिअवधिल वादेरनुगमधर्मस्थानुगतप्रतीसनुरोधनावश्यकलात्तस्यप्रतिनिमित्तलनपवानपायोदितिभाकान वय धिवादावेवपंचम्पा शक्तीजापकतादाववधिता दिसंबंध-परसग्रहपंचम्याजापकबाधकतनहा संभवत्तलयापनक्यापंचूमीप्रयोगानस्पादतआहातदितिजापकतादावधितसंबंधानचेसाव्य वहारज्ञापेकलादिपरपंचमीप्रयोगःशक्तिनमानाजोपकवादोशक्तिमाता अपादानताघटकविमा गरजासवछिन्नशत्तिवादिनामतमुपन्पस्पतिरक्षादितिओपेनीति अपैसथपिगमयंदमानंनतुविशा गाव दिलस्पातर्हिसजिवल्पतयाधात्वर्थतावड़दकविभागाश्नपतयारक्षोद्यपादानस्यकर्मताप्रसंगा वानाप्युत्तरसंयोगवरिन्नपदारक्षाभूमिप्रयातीतिवतरक्षाभूमिमपैनीतिप्रयोगप्रसंगातूपततीस दिप्रयोगःश ६४ त्राधःसंमोगादिनस्पंदःस्पंदवावांतरजासवडिलोवापतसर्थ उभयनवक्षादिनिविभागजनकत्वपंचमील गदा अ. भ्यमेवनिप्रतिनिमित्तलाचवाद्विभागवत्तस्पाशक्तिरिसीनजनककुतोलब्धव्यतदंतविणशक्ती नज्ञापकतापेक्षयालाघवमिसतआहाजनकलेचेति अथपनादेस्वनिविभागानुकूलनियाश्रयवादिता गमानस्थपंचम्पर्थत्वस्वस्खस्मासततीसोदिनिभेदप्रतियोगितावडेदकवसहित वे विभागपंचम्पोंग सनिष्ट अास्वनिष नियाया:सनिष्टविभागजनकलेपिसनिष्टदप्रतियोगितावदकरविरहान्लातातिप्रसंग इतिकलापवमितिचनाभेदप्रतियोगितावदेकतेलक्षावापपत्तीतदंतविणशत्तरकत्सनायता सर्यवंशाक्यलक्ष्यायोरपियुगपदन्त्योपगमाता लक्ष्यार्थभेदप्रतियोगीताक्दकत्व विनिर्माकरराव म्पाविभागाबाधकलयुसत्तनविभागमानतापर्यणस्वस्वस्मासततीनियोगप्रसंग अपगकालविमा गपूर्वपूर्वप्रयोगाभावीदेवाप्रयोगावलतानेदप्रतियोगितावडेदकत्वस्यपंचम्यर्थविपिरक्षापर्णपतती सनयनोसनेपततीनिप्रयोगादुर्वारपन्नोतरनिए मदमादायतत प्रयतव्यस्पयन निवभेदरतियोगितावद कलेसतिफ्ननिविभागजनकवस्यपलनिमायामबाधातानचभेदावपंचम्पातस्यसप्रतियोगिताबुद कत्लेखानयनिविभागजनकवासयसंबंधेन क्रियान्वयोबाध्यइतिनोत्तातिप्रसंगातसन्ननिष्ठनियाँवलि नप्रतियोगिताकोदालयपनीतरनिष्ठविभागजनकलाप संबंधिनायास्तसननिमायामसवनतस्या उभयसंबंधेनपत्रांतरावितभदात्वयायोग्यवादितिवायाफ्नांतरनितिलियावबिनभदस्यरक्षेपिसते नतवेदाश्रयरक्षनिविभागजनकतायातक्लियामांसवनपत्रांतरनिकसदस्योक्तोभयसबंधनतालिया वपमोग्यतायाअक्षतवाताअधिकरणभेदनाभावभेदाभावान अयपनादिसनाधयतासंबंधनपनविशि साभदापतिस्ते विशिष्टस्यववस्वाश्रयनिष्टविनागजनेकवघटितोभयसबंधनान्वया विशिष्षयाधिकर णमेव विशिष्टनिनूपितपरंपरासंबंधघटकंपनधेियत्वविशिष्टस्पेक्वाध्यतासबंधनपनविशिष्ट स्याप्य धिकरणविशेषणीभूतपन मेवनतुरक्षा अतोनोक्तोमयसबंधनपन विशिष्टदस्यतालियान्वयमाग्य ताभेदप्रतियोगितावदकबदलरक्षायैस्तपदेनपलीतरविशिष्टभेदस्यैवोपादेयवातातदुपादानेनदा ६५ श्रयफ्नोतरनिविभागजनकसस्पतलियायांपटमितुमशक्यत्वादिन्चित्तर्हिविगएवशक्तिरस्ततस्वाधेप गहा नासंबंधेनप्रकसविशिष्टस्यस्वालपनिष्टमेदप्रतियोगिताक्दकलसहिजनकतासंबंधेनक्रियायामन यउपयतोतावनायुक्तस्थलपनापनपतनीतिप्रयोगप्रसंगवारण संभवा अघियतयायसनेशिगन विशि नकलेत निसायास्तादृशविशिष्ट प्रयतपत्रनिष्टभेदप्रतियोगिताक्छेदकलस्यतालियापामभावादिसलम धिनाअनजनकतासंबंधस्परसनियामकतयापूर्ववदाकाशासनातनरक्षादिसलानुपपत्तिरितिविभा गजनकलवाथेवियतिकलाप मिसस्वरमाअतइतिनिगमनस्थायानरमादितिपंचम्पालामणि कालिगमनवारणायेतिशषपंचम्पत्ततीतितथाचपंचमीपदस्यूपंचम्येतवाभावान्नातियाधिरितिभावः नत्ववमषिपंचम्पतत्पदस्पतादृशधूमादिपदवमादिज्ञानलाक्षगिकताताईचारेवनिगमनानि व्यामिरत आहातस्मादिसले तितसदेनलक्षणतिनमादिज्ञानशक्तिविरहईसर्थतनतत्पदशक्पधूमादिनांतदान ससंबंधसवाईक्तिज्ञानेन्सकालेशक्पसंबंधग्रहातपदातरस्पवतत्पदस्थापितादृशार्थबोधकतायाअ للر वह नचवहिसामग्रीघटकतयावहेहेतोप्रानहेपिज्ञानस्याप्रक्रांतहातमदेनबोधनाजिक वहौचायोग्यतयानहेतुलस्यान्वयसावइतिवाच्य प्रमितहसामग्रीमहादस्माध्यविन वहिज्ञानादरपिप्रक्रीनवनपंचम्पर्य हेतुवान्बयोपपत्तरिति शक्यापलापवायतसदेलक्षणायास्तयाबोधकवस्यदुरपन्हवतेपिनक्षतिः लक्षणेचलाक्षणिकवाचार्यतास र्यराहिसमतानिगमनतसदस्यतात्पर्य विषमीभतमज्ञानेलाक्षणिकवेपिनातिव्याप्तिरियवधेयांशत्येवेति। तत्पदस्पबुद्धिस्थवाचकवाताधमादिज्ञानतासर्यणप्ररुततत्पदप्रयोगज्ञानस्यक्तुबुधिस्थतायाआ वश्यकवात विशिष्टहेतुज्ञानस्याप्रकांतत्वे पिनक्षतिरितिभावानववंतत्पदेनयनहानिर्देश तमपंचायतला क्षणिकपदाभावादव्या मिरिसतआहापर्वतइति वन्हिमानूतस्मादिसलहेतुभूतधमादरप्रकांतवावेतो प्रको ततारक्षायैवन्हि सामग्रीमानितिअनवन्हिपहेता प्रकोतवेनतपदेनस्फुटतरनेसरामादितिभावसिं प्रदायाननुयायिनीत्याप्रयोगोदुरएक्सनलक्षवदेतीसनेनास्वरसविताप्रतिज्ञास्थमाधवाचकपद स्यज्ञानलाक्षणिकवानतिज्ञायामपिपंचम्पत पदधारति संभवतीतिमतमुपन्यस्यदूषयतियवितिअथवानि गमनस्थवन्यादिपदस्थवन्यादिज्ञानलाक्षणिकतयातस्मादितिपंचम्पाजनकलेजन्यसेवार्थी तथाचपंचमी मादायननिगमनपारतिसंगति अवधिवादेरिवजनकवादेरपिस पसंबंधपत्याविनिगमकाभावनजन्य तस्पापिवायलेन पंचम्याअलाक्षणिकलादितिवादिनोमतंदूषयनियतितिा एवंचायजन्यवेशक्तावपिज्ञाप्यते गदा० अ० लक्षणेवरूपसंहारसंगछतेहलवयानुरोधादिनिहलनुशिष्टपेचम्याजन्यजनकभावावार्थानतुज्ञोप्पंज्ञा पकभाकाहतुकारगबीजमितिकोशाश्वेतुकारणपदया पर्यायतास्थित ज्ञापकतार्थकताया हेतुपदस्यको गदावदर्शनाना तथाचप्रतिज्ञास्थवन्यादिपदस्पमुख्यार्थपरतेमुख्यार्थस्थवन्यादे मज्ञानायजन्यवनज्ञान ण लक्षविनापंचम्यान्वयानुपपति स्यादितिभावाजा नलक्षणावन्यादिजानलक्षणापक्षचतस्यविषयतासे बंधएवमनुब ज्ञानविषयतापर्यतमववावन्यादिपदार्थ निभाव।ज्ञोपका इतिप्रलयर्थरतिकर्मवादी नांसबर्थतावादिप्राचीनमतेनज्ञाप्यत्वेवेतिनस्मतनतनवन्यादिपलक्षायांलक्षणानिर्वाहकतास थैमानामावादितिजन्यजनकभावस्यपंचम्पर्थलेपितलाक्षणिकतायाआवश्यकतानलेवज्ञानांतविणी पपत्तोउभयनलक्षणायाअयुतवादितिभावान वस विभोरानुशासनिकातिरिक्तनलक्षणाअनुरासन विगणितातलाशयाणविक मधुकर्मवादिनालार्थषमायासनमदितिकभनेतदिग्विानोहे भासते तावितिटतीयाबोधकसूतस्थहेतुपदस्यकारणज्ञापसायपरतयातदनुरत्तिमताविभाषागुलियामिति सतेज्ञापकलेपिपंचम्याअनुशिरवातसयपितत्रगुणपदनवैशेिषिकसिधगुणपरंपुण्याभवानहरवी सादोपचम्यनुपपत्तेरितिपरनितपरंतनपराश्रितसंचमाध्यवदधिकरणाशितवेस्थासनियुक्तस्थलपुण्यामा बादःस्वप्रयोज्यसखायभावाश्यरतितयातनयोजकताना पंचम्युपपत्त तथाचज्ञानकारएतावादिमतमा दिपदार्थज्ञान-पहेतुःसाध्यवतिनसमवायादिनावर्ततथापिविषयतयेवतनरतिरितिनानुपपत्ति एवं सतिधूमज्ञानाइन्हिमानितिप्रयोगःस्यादितितुनदेश्यज्ञापकताबाधकपंचम्पतत्तदर्थवाचकपूदस्यतत्तद र्थज्ञानरोधानादितापर्यात्मज्ञानपदस्पधमज्ञानज्ञानावतात्पर्यातज्ञानज्ञाप्यवस्थपंचभ्यर्थतामतचज्ञो नविषयमादिनूपहतोसमोगादिनवसाध्येवदाश्रितवान्नानुपपत्तिगंधोपिप्रतिज्ञास्थवन्यादिपदस्यम ख्यार्थपरत्वमणिहतापितरसंदर्शयतिवाक्तमितिआवत्तावितितनयनपुनरनुसंधीयमानेस प्रतिवादिवाक्यसहकारणमध्यस्थसंशयजनकस्यपूर्वक्तिसाध्यवधर्मियोधकवादिवाक्यस्यप्रतिज्ञालमा ६७ पगतंतनचवन्यादिपदततदानादिपरंतथामतिविषयसंशयकलासंभवाविप्रतिपत्तिवाक्याभ्यांकोटपुष गदा० अ० स्थितिद्वारामानेसासंशयोजन्यतइनिमियोनिभिरपिवन्हि पर्वतीभावासोदित आकांक्षारहिताबदोसरा यानुदयनधर्मिणितत्तदभावकोद्यो प्रसकंशादधीजनकसामग्रीमामेवपरस्परविरोधेनेशाबोधमनु साद्यमानससंशयाजन्मताइसम्मुपगमोताप्रतिवादिनिरत्तपर्वतवन्हिःसाधनीयासमिसंघप्रयमता नियमातशादेवपर्वतिवन्हिनिश्चयोभविष्यतीसभिप्रायणपिप्रथमपर्वतोवन्हिमानियादिप्रयोगात्पूर्व प्रयुक्तवन्हिपदस्यसर्वत्रज्ञानपरखासंभवाचतिभाका वर्धमानोपाध्यायानामपिपंचम्याज्ञापकसार्थक तेसवादमाहातरवेतियथासंभव मितिसममिव्याहतद्रव्यादिपदार्थजन्यनिसस्पेन्वययोग्यतानुसा रेणेसर्थयनन्यारत्तोसैवप्रतिशेतिमणिकतोमयुपगमवादानत निरमध्यस्थसंशयातपरतोपि हेतुवाक्पसमभिव्याहतसाध्यनिर्देशस्यसांप्रदायिकवात हेतुयथासंभवमिसपाध्यायथोपिपंचमी प्रतिपायहेतु कचिसममियाहतपदमुखार्थनिपितंकविलक्ष्यार्थतन्दाने निभूपितकारणवमिस 에 . र्थकतयोपपयतयदयुक्तमुभयपदेलक्षगानोचिसमितितदपिशिपिलंज्ञापकताया:पंचम्युथवेसलस्थहेतुप दस्यमयपरतयावाक्यभदापत्तनुशासनानुरोधनोभयानलक्षणायाएवाचितत्वादिसतोयुत्पतरमाहान तरचतिजिज्ञासाप्रश्नाधूमवत्वादिसत्तरचेतिप्रयुत्पतइतिशेषाउपविरगतिनहीतिज्ञानेन्नइतिष भूस्थवन्हिपदेवन्हिज्ञानपरमिसथा वन्हव जिज्ञासितलोदितिशालक्षणयाज्ञानेनोत्तरयेदितिलक्ष्या र्थज्ञानप्रमत्तवाक्यमिसर्थ अपितुप्रमसमानविषयकलानुरोधेनमुखार्थचन्हिपरमेवतादातरप्रये तमितिशेष तथाचतलवन्दीकुतइतिधूमादितिचप्रश्नोत्तरवाक्पयार्यपंचम्पोतदर्थान्वयानुराधना पतंज्ञाप्यवापंचम्पावाचईनिभाकानेनुप्रथमश्नानुरोधाइन्हिपदस्थवन्हिपरतवनकुन इतिप्रश्न स्थपंचम्पर्यान्वयानुराधातदुत्तरमादितिपचूम्पन्षियानुरोधाचज्ञानपरत्वमप्पविरोधाताकदोशक्य लक्ष्यानिन्वयपिन्हिबोधयिवाजानेवाधयिष्यतीसवित्रायणेदएकपदप्रयोगबाधकामावाता अत एवनथाविधतासानुरोधेननानार्थस्थलेप्याचतिरिसतभाहनचातापरकीयभाविप्रश्नानुराचादिनिता गदा०० ६० दृशप्रश्नवीयतदुत्तरवाक्यस्थपंचम्पान्वयानुरोधादिसर्थ अजिज्ञामिनामिधानप्रथमजिज्ञासांविषयज्ञा नसायनलमावान्हपदप्रयोगापरकीयतेनभावित्वेनचप्रथमंकुतइतिप्रश्नस्यअज्ञानात्परकीयवन्हिज्ञान नुजिज्ञासायाअज्ञानेनवहिज्ञानप्रसामनेडाया प्रथममसंभवादिनिहतसूचनायपरकीयाक्विाभिधान मनुतत्रज्ञानमिसध्याहागाकुतइतिपंचम्पस्यज्ञानेन्नमानतुकहाक्सितआहानवेतिप्रश्नस्थपदस्योत्त वापनुषंगस्यव्युसत्तिसिधाकुतइसुत्रज्ञानमिसध्याहारेणेवधूमादिसनापिज्ञानान्वयसंभवात्तत्राध्या हारांतरविरहापिनक्षतिरिसताकुतइसवाध्याहारशंकित मानाभावादितिपदार्थातरालयस्यवक्तुरनमि प्रनवनिश्चयपिबोधस्यानुभावकलातासर्वनाश्वेतपद्कल्पनासंभवादिसर्य इदंतवधेयरहबन्मिदिति प्रयोक्तु न्हिपदेज्ञानतासर्यकृतइतिवाक्यजन्यज्ञानहेतु जिज्ञासाबाधेनुपयुक्त खामिप्रायस्पस्वबाधाहत वात्कुत्तैइतिएडकतोसूर्यस्यैवतेलोपयोगात तथाचखजिज्ञासावोधयितुकामस्पूकुत इनिप्रमोक्तु-परप्रमुक्त वहिंपदलक्षणयावन्हिपदोपस्थापितंज्ञानमादायकुतइतिपचम्पान्वयोभवबिसभिप्रायज्ञात्वैवप्रतिव ताप्रष्टुर्वन्हिज्ञानहेतु जिज्ञासांकुतइनिशब्दादनुषयमानसोक्तबन्हिपदसहितातजास्पतिएवेगवन्हिमृदि निप्रयोक्तुःप्रथमवन्हिपज्ञानतासर्यविरपिकुतइतिप्रश्नानंतरंप्रष्टुर्वन्हिज्ञानहजिज्ञासायाज्ञानेकिमर्थम न्यदन्हिपर्दप्रयोक्तव्यपूर्ववन्हिपदालक्षणयोपस्थितिज्ञानमादायवधूमादितिवाक्येधूमज्ञानवन्हिज्ञापकताबो धयविसभिप्रायसंभवोत्तदानेन धूमादितिचम्पर्थस्यज्ञानान्वयोभविष्यतीति किमनुपफ्लेनहिप्रयो पुरुषस्पेकार्थतापर्यपुरुषांतरीयान्यार्यतात्पर्यविरचिअन्यरन्यतापर्यणप्रयुक्तान्यतिपदान्यादामान्यार्थ पाश्लोकस्यमोनिनानिबंधनातानवास्लीयप्राथमिकमन्यतासर्यमुदीयोपरतापर्यविरुणधिबीजाभावा मुज्यतेचवन्यादिपदस्यवन्यादिप्रकारकज्ञान विषयलक्षगोसाध्यान्वयिजन्यज्ञानविषयवस्थपंचम्य थत्वगुणसत्तावानद्रव्यत्वादिसादिप्रयोगस्यदुरितापोताता द्रव्यवादिजाप्यसत्तादेगादापिसवात साध्यवाचकपदस्थलाक्षणिकवेपक्षानयिसाध्यतावदकविशिरसायप्रकारकज्ञानविषयवगुरपसाध्य वाचकंपदार्थपंचम्यतालिंगजोनप्रयोज्यत्वान्वयानाद्रव्यवादिप्रकारकज्ञानप्रयोअसत्तादिपकारकज्ञान ६९ विषयवस्पराएगदोबाधेनकथिनातिप्रसंगवारसंभवातानचजन्यज्ञानविषयत्वपपंचम्पर्थस्यसाध्यविशिष्टय गदा० १० क्षेत्वयःस्वीनियसत्तादिलपसाध्यविशिष्टगुरदिनूपपक्षस्सनद्रव्यवादिलिंगजाप्यतेतिनातिप्रसंगावन्यादि मन-पर्वतादेपलादिपसाध्यविशिष्टस्य एथिवीवादिज्ञाप्यवेपिवन्यादिविशिष्टस्यनाथासमिति विशेषता पछिलएव एवं पंचम्याज्ञाप्यत्वबोधकवानपर्वतोवन्हिमारथिवीवादिसादिप्रयोग विषयताया पर्याप्तिसंबंधे नविशिष्टेवयोपगमाताद्रव्यतादिपसाध्यवलेनवन्यादिपपेक्षतावादकविशिष्टपर्वताद एथिवीलादि ज्ञाप्यत्वपिनक्षतिरितिवाचंएवमपिद्रव्यूत्ववान्यर्वताव हिमानधमानरथिवीता दियादौनप्रर्थान्वया नुपफ्तर्दुर्गरत्वाताप्रथिवीवजाप्युतापर्यायधिकरणद्रव्यवविशिष्टपर्वतादोक्न्यादिनपविशेषणांतरा खिलपिनदाप्यताविरहासंभवाताअस्मन्मतचनलपर्वतायन्वयिनिवन्यादिप्रकारकज्ञानविषयवेए थिवीवादिपलिंगज्ञानप्रयोज्यत्तस्यपंचम्पर्थस्यानावादयानातभावस्पतनाबाधेनानुपपतिविर हाताएवंसाध्यैतापवावयपक्षपिउक्त प्रयोगानुपपतिर्दृष्टयावन्यादैरपिप्रमेयत्वादिनारथिवीवादिज्ञा प्पलतान्यदिवप्रयोज्यवंसममियाहतपक्षविशेष्यता निभूपितमाध्यतावदकावछिन्नविधयताअखंडशोलक्ष गयापंचम्पर्थःअन्वयबलासाध्यपक्षोशेतत्तद्रूपेण्हतुजाप्यतालामानभसममियाहारस्थलेचलिंगजाना चितप्रयोसंबनूपेकार्थस्पनिरुतविधेयतापूर्वपापरपंचम्पर्थभावानाप्रयाय्यतेइसच्यतनदासायता पक्षतावरकादविधानानागौरवसाध्यात्नायिनीपक्षविशेष्यतानियूपितविधयतापक्षान्वयिनीसाध्यवि धयनानिपितविशेष्यताकापचम्पर्थ इति विनिगमनाविरहालकपदस्पायूखंडोलक्षापदयस्य जनकल क्वाप्रत्सकमर्थद्वयलक्षणेसनकोविशेषतिप्रसंगत पंचम्याज्ञापैकवार्थकतन.चयस्थलनुपपत्तिदर्शनन निराकुर्वनजन्यत्वज्ञाप्यवार्थकलंयवस्थापयति दाहोदहनादिसादिनागंधस्याज्ञापकतापक्षधर्मताविरहेण शब्दस्य अतथावयाप्टेरपिविरहणेतिप्रदर्शनार्थउभयोपादानकार्यान्वयाभुगधादितिाजनकलुज्ञापकवयो पंचम्मर्थत्वनिरूपकतासंबंधावछिन्नाभावाप्रमिध्याआश्रयतासंबंधावछिन्तामावस्यएव हैदोस्पशीदी स्वीकार्यतथाचतवजलगंधनिटजानकवज्ञापकलयोरिवदहन-पादिनिष्पारपितयारभावसत्वमदाही cape was ७० नदहनावाजलंस्पर्शवनस्पाइसपिस्मात इतिभावानदाहादिविशेपित्तजनकलादेरवागावस्तन दहनाजलादि गदा० अ० रूपप्रकथेप्रतीयतइतिवायाजयमांतार्थस्यपंचम्पर्थविशेष्यतयेवशास्तीतीहादिविशेषितजनकवादिनुप प्रतियोगिनःशब्दानुपस्थितस्यनज्ञाभावबोधनासाभवातापंचभ्यर्थस्सप्रकसनपदार्थविशेषितस्पापिन सममियाहारस्थलभानापगमेमुसतिभेदागौरवंसर्वनवप्रहार्थविमलयविशेषगतननिरुपकायासम भिव्याहतपदार्थतिरमितिचानुभवसिद्धप्रथमानपदार्थविशेष्यताभंगेनासंभवदुक्तिधनस्यदाहादहना दिसादोजुल्पमुत्यादहनादेर्दाहजनकवादिविशेष्यववत् धनादरपिदाहसंबंधादिविशेष्यतमाइंधनंदा हसंबंधिदहनोदाहजनकासादिसमूहालबन्बोधस्यस्वीकारणवाक्पभेदप्रसंगायनान्यस्पदाहोदहनानेत दिधनस्पतवैतदिधनस्यदाहीनदहनादितिप्रयोगानुपपत्तिऐतिअनपतिजन्यताया पंचम्पर्थवेपिदाहोनपर माणपरिमाणादिसादिप्रयोगानुपपत्ति परिमांडलस्यकार्पसामान्य जनतयापरमाणपरिमाएगदिजन्य बाप्रसिधर्नर्थप्रतियोगितपॉन्दयासंभवानदाहायबपि निजन्यत्वेप्रकसर्थस्यनि-पितत्वसंबंधनाभावबो . घोषगमेयरसनियामकसंबंधावडिलाभावाश्युपगम लक्षणयाप्रकसनि-पितत्वस्याप्रहसर्थस्याभावात्वयोपण मपिगगनपरमाणपरिमागादियादोगगनादीजन्यवान्यायाग्यवादनुपपति पारिमोडल्सनियूपितवत्याप्रक सर्थस्याभावाचयोपगमेपिसाववजयवाभाववद्गगन मिसाकारण्याद्विधानार्थावाहिन्या प्रतीतरुपगमेवघटा नपटजनकादिसपिस्थानापटजनकायनि-पितजन्यवाभोवस्यपटादोवबाधादंडायनि-पितजन्यवाभावस पटादोबोधनपदौनदेडादिसादावप्नुपपत्तश्यगगनादौजन्यत्वलमदायोगगर्ननयरिमांडत्यादिदिया दिवाक्यस्याबोधक तापते पचम्यर्थजन्यतासामान्यलक्षणयाप्रेसरूपस्थाप्ययारिमांडल्पनिमपितत्वगग नरतिवाभयवावबिन्नोभावस्यवाधोपगमेचजनकताया:पंचम्पर्यत्वे पितवसामान्यलक्षणयाप्रकसपस्था प्यस्यपारिमांडल्परत्तिवगगननियूपितत्वोभयवावछिन्नस्थाभावबोधोपगमेनसामंजस्यनयतललत पामाआवश्यकतापिदोहानजलादिसादौलक्षपगेविनवापत्तीजन्यत्वस्थपंचम्पर्यवमुचितमिनियाची जलादरपिकार्याजनकवलमदशयांदाहोनपारिमांडल्पादियादाविवाक्यबोधस्यानुगतयातदनुरोध या गदा०अ० ७१ नतलापिजन्यतायाजूलादिनिधूपिनलाभावबोधस्यावावादितिअनदलवंशशविषाणनास्तीतिवास्यक्तदाहान यारिमांडल्लादियादिवाक्पमप्रमाणभक्तवाक्यस्यप्रामाण्यानुरोधेनलक्षपारिमांडल्लादिनिरुपितवाभावगे अस्पकचिदस्युपगमेपिदाहानजलादिसादिवाक्पतालक्षणाजानन्यकालप्यत्वयबोधस्मानुभविकतयाजत्यत्ता भावबोधकतापिताशवाक्यस्योपगंतव्य तिजन्यसपंचम्पतिजन्मज्ञान विषयवमितिजापलाव पिप्रकपर्थ ज्ञानामभिनंग्राह्य अतायाप्तिपक्षधर्मतावाहिन्नमस्पदवा दिज्ञानस्यपर्वतादोवत्याव्यनुमापकवेषि पर्वतावन्हिमान्द्रदलोदियादिप्रयोगस्पनापत्ति नवा पर्वतीवन्हिमानधमातुनहदत्वादिसादिप्रयोगानुपपत्तिः यपियत्किंचिद्विषयकालमान्यवन्नमसाधारणसभामान्यवेचनदेभावयनितप्रकारकत्सपालमत्वसत न्या तत्प्रकार संबंधविशेषघटितवनाननुगततयागतीगतयावहस्तानमा ततस्तन्नमवावविन्लभेद कूटनूपमितिदुर्जयोतथापिप्रहतसाध्यहेतुपक्षकपरामर्शप्रकारीभूताययतत्तत्प्रकारकमभूभिनलमे विशेषगदेयं गत्यपिधूमादिमसपिपर्वतादीसमवायादिसलेधावछिन्नधमाश्यभावसत्वासर्वतादोधमा . दिप्रमापासंग्रहायपतसंबंधेनहेतुप्रकारकज्ञानयन हेतुवाचकपदेन विवक्षितंतलतसंबंधावाहिताकारक मापसंतीयतइसपगंतव्पनथावस्पोदिसंबंधनममयबादेर्यलहेतुरतलतत्तुसंबंधेनत्तत्तदमाप्रति ध्यातदन्यतेदुर्ग हतयोपित्तनाशनमात्यत्चप्रती तिरवनस्वीनियत तानदोषावरलखानुयो गिनिष्टा विशेष्यतानिभूपिलवस्तुप्रतियोगिनिष्ठत्वस्वावछिनखेतबालित्यसंबंधन संबंधविशिान्यप्रकारनारालि समवानुगतनमत्वंसावतामविषयतयेवप्रमेयवेवायवादिज्ञापकमिनिममदायांवाच्यूप्रमेयवादि सादिप्रयोगस्पताशप्रयोगाधीनबावस्यवारण्यमयतादिज्ञानस्थापित मान्यवनवपंचमीप्रकसर्थता वाच्यासाचाप्रसिध्यानसंभवतीनिदूषणामनवकारांनिगमनेस्थपंचम्यालाक्षणिकवनपसंहरतिवंताएवं अपंचम्पाजन्यज्ञाप्यभावार्थकवास्थितीचहनुमतजन्यवेशाप्पलक्षवेनिजत्युत्वादिपक्षयातस्यशरीरगौर वादिनिभावानतिधूमादालोकवानपर्वतावन्हिमानइनिप्रतिज्ञापटिनन्यायालोकादर्हतुवेप्रस्तहत्वयवि तस्वार्थकपंचमी निवेशनापियाणसंभवोधमादितिहसमिधानअनवपंचम्या प्रकतमाध्यान्वितस्वार्थबोधकन गदा०अ० ७२ विशेषापमानेगातिव्याप्तिवारसंभवात्तादशसाध्येविवक्षणीयोपस्थापितांत विशेषएव्यारत्तयेस्थलांतरेतिव्या सिंदर्शयतिधूनाइन्हिमतइति अनव न्हिमवेनपक्षस्या पिभानासाविवक्षणीयविशेषणेपक्षताक्वेदकपर्यतनि वेरास्याप्यतेवव्याप्तिमाध्यताक्छेदकावछिन्नवांशनिवेशनायस्थलांतरेतिव्याप्तिदर्शयतिावनाधूमातपहिला निलितनसंनिगमनतस्मा माइन्हिमानियाकारके अनपंचम्पर्य विशिष्टवान्हवमेवसाध्यतापछेदकमितितदव छिन्नसाध्यैपंचम्पनिन्वयातामाध्यतावदकविशिष्टावितखार्थबोधकवनिक्शेनातिव्यासिधूमाइन्हिमतः सम्मसादोपहतपक्षतावदकावलियम्ससामस्पद्वितीयवन्हिपदजन्योपस्थितिवशदना प्रथमवन्दिपदी पस्थापिततनेवप्रतिज्ञापटकपंचम्पर्थ स्यात्वयातापक्षावितसाध्यान्वित्तस्वार्थबोधकवविशेषणेनवारणास भवातामाध्येप्रस्तपक्षावितत्वविहायप्रस्तपक्षोवित्तस्वार्थबोधकपदापस्थापितवेनिवेशितं यद्यप्युभयो हिपदनैकमपिसाध्यमुपस्थाप्यते अतोनैतावताप्युक्तातिव्याप्तिकारासंभवतयापिप्रकृतपक्षताछेदका वछिन्नविशेष्यतानिपितायाविशेषणतातदवछिन्नसाध्यतावच्छेदकविशिष्टसाध्योपविशेष्यतानिभूपि तस्वार्थविषमताप्रयोजकंबोधकांतार्थ अतापंचमीवमनिवेश्यप्रयोजनाभावापनयोपस्थापितपक्षविशेषण तापनसाध्यान्वितार्थकपंचायतन्तत्सदमादायाननुषंगवेक्षपिनिगमने तिव्याहवारणलाक्षणिकपदप्रयोजनाये मात्माजानादिसादोज्ञानयंदमुख्यार्थ परमेवपेचम्पान्वयस्यतथैवसंभवेनलक्षणाबीजमतान्वयानुपपत्तिविरहा दिसमिमानिनाउक्तलक्षणाव्याप्तिशंकामुहर्तुमुंपन्यस्थतियवितिशधजानतावशिलेनसमपंचम्पान्वयसंभ वेपिअनुमितिजनकज्ञानविषयतयानानापस्थिताववज्ञान-पहेतीत द्विषयतानिर्वाहकव्याप्माकांक्षायायोज्ञान वानसआमाइसदाहरगादिप्रयोगसंभवइतिज्ञानविषयकजोनवावरिलेतात्पर्यानुपपसालक्षणयाआवश्य कतमितिसमाधत्तता नसादिनायद्विषयकज्ञानस्ययविषयकज्ञानवावछिन्नस्यहेतुलमनुमितिजनकवतस्यव्या सादिनिजामामातुल्यचितिवयतयार्थतावातन प्रतीतानुमापकज्ञान विषयत्तायोनिर्वाहकाकोक्षायामितीया हरपणादिमागउदाहरगोयनयाभ्योतनिषव्यासिपक्षधर्मताप्रदर्शनमथपिज्ञानविषयकज्ञानवावछिन्नजान पदस्पतापर्येपिमुख्यार्थज्ञानतावछिन्नपरबमक्षतमेवेति पूर्वापदर्शितमुख्यार्थतासर्यराहिसपंलाक्षणिक गदा०अ० ७३ वनोपपद्यतथापिशक्यतावदकविलक्षणभूपावडिलपरत्वमेवालाक्षणिकवमतानदोषननुपाइजानवाठि नेऽनुमापकतबोधेपितलतन्निर्वाहकयासोदिमद्विषयकेवलाभापवस्तगसातादृशज्ञान विषयीभूतज्ञानव्यायादि प्रदर्शनसंगतिरिसतआहाअन्पतिजनकज्ञान विषयतयाऽप्रतीतजानेवास्तवतादृशविषयतापुरस्कसव्यास प्रदर्शनेसम्बादेरप्यात्मवानुमापकज्ञानविष्यतयाअयमामाजानादिसनय सवीसआमयायुदाहरणादि प्रयागप्रसंगादियर्थी तथाचरूयादोव्यास्यादिप्रदर्शनपिज्ञाननमापकवनिर्वाहबाप्पादिमविषयकलपर्यता क लानादाकांक्षाया अपूरएणत्यभोसवादोनतलदर्शनार्थतन्मनेज्ञानपिनदर्शनलौपपद्यतइतिभाक उक्तप्रतिज्ञादवतिव्यानिवारणायप्रकारोतरणलक्षणपरिकुर्वतोमतमाहकेचितितिपंचम्पतेतिकस्यापित प्रतिज्ञाया पंचम्यूतलाक्षणिकपदवत्वेपिधूमज्ञानजाप्पालोकवासर्वतोवन्हिमानियादिप्रतिज्ञापांगभिचारों व्यक्तापछेदकप्रतिज्ञावैपक्षादिभेदेनभिन्नमपिनतादृशपदववनियतमितिनातिसंग इतिभावःतादशाव यवतावले दकहेतुबंदुर्वचं सवलतदवलक्षामिसन्यथापरिकुरुतेतासशेतितादृशपदपेचम्पेनलाक्षिक गि पदप्रतिज्ञाबादिकंचनादृशपदापटितस्थापिप्रतिज्ञादेःसतेनतादृशपदवत्त व्यभिचारीनितबून्पत्वाभावाना तिजादावतिआमि-ताशपर्वतव्यभिचारिमेयवादिशून्यत्वाप्रसिध्यावयवतावदकति जनप्रतिज्ञावहेतु वादिसाधारणस्यावयवतापलदकलस्पेकस्याभावान प्रतिजासादिकविशिष्पापादायतबून्यवेनिवश्यतयाँ चहानुलव्यावर्तनायोपात्ततादशपदवतव्यभिचारितविशेषणमनर्थकमदिवप्रतिज्ञातहेतुलादिसाधारण प्रतिज्ञावादिपंचकायतमवमव्यक्तावदकत्वंतदातनहेतुत प्रवेशतस्योन्यादास्पदुवचनातसक्यले तदेवास्तलक्षणअत्युत्तममध्येहेतुसमेत व्यतन्यारत्तयविशेषगतरदानचप्रक्षालनाद्वीतियोयनायु तमिसखरमा पेचायतसादिलक्षणकर्तुरनुमतांधूमादियादिवाक्यस्थधमादिपदस्पजोनलक्षणस्वातली सादूषयतिनव्या स्वितिजालना पवलक्षणतिज्ञाप्यवलक्षणयाआवश्यकेवातनवज्ञानीशास्याप्यधि कस्यप्रवेशनेवधमादिसस्यमुख्यार्थपरतेपिधुमादिजानज्ञाप्पसलामसंभवइसनप्रातिपदिकेन पंचमीप्रतिधमादिपदनववज्ञानस्थपंचम्पर्थेकेदशतयातनधूमादिपदार्थस्यान्वयायोगारमादिर द गदा. अ. ७४ ज्ञानावामानवजाप्यत्वस्थपंचम्पर्थवपिजन्यवनपतदेकदेशेकथंधूमादिपदार्थततज्ञानात्वपइतिवाचाचस्प पुत्रपटादपइयोदोससंबंधिकपदार्थकदेशजन्यवादोपदातिरस्यात्वेयदर्शनानिष्पत्तियोगिकरवपदार्थक देशेइतरालयस्याच्युसन्मानानवसतेत्रोपस्थितएपदार्थ इतरात्वयजिज्ञासाजायतनतुइतरविशेषण नयापस्थित अतएवगोनिसमादीसतनगोवाधुपस्थितय लक्षणाइसनआकांक्षाविरहवपदार्थोतरस्यप दार्थकदशेनन्वयेबीजसतप्रतियोगिकनिष्प्रतियोगिवेकदेशसाधारणइतिवायाकलारोधेनसप्रतियोगि कपदार्थविशेषणतयोपस्थितेपिप्रतियोगिजिज्ञासाजायततिकलानातानचज्ञानादिसविषयकपदार्थपिन थापस्थितेविषय जिज्ञासाजायतइतिज्यूतकल्पकामावादिसाशंकासविषयहतिवृष्टीतेनपदार्थकदेशेज्ञा नेपिविषयाकांक्षाव्यवस्थापयतिओकालावचिन्मायनिकुन चितवतंत्रोपस्थितएवइनएकांक्षाकुलचिनति शेषगतयाप्युपस्थितकस्यचिदाकांक्षेतिविधयसभावाधीनतयाआकांक्षावैचित्यादिसथोककलीयेति सादोतवाद्यर्थककदेशेकतीयथाविषयवनयाका दिक्रियात्वेतीमथाइदनुवाध्यजिज्ञासापाकांक्षा र संबंधावछिन्नाभावस्सपायंतचैनादिपदसममियातननावोधन नुयोगिनिसप्तम्पाअनपेक्षगपिद्ध योरिदनेदमकस्यापीयादावगति। तथाहिस्सवस्य विशष्यवेस्वनिरूपकनिष्ठभेदाप्रतियोगिनियूपितयस्ले संतदभावोधननिष्टस्तनप्रतीयते अप्रतिपाग्यंतमेकपदार्थ सर्वसमभियाहत पदार्थसंसर्गिनिषभेदा प्रतियोगिवतपस्यसजातीयहितीयरहितवस्यएकपदार्थवावली तथा विचंचखएकमाननियूपित स्वत्वं ननूभयनि-पिततनिधूपकस्यकपुरुषस्यतलिपकपुरुषाननिष्ठभेदप्रतियोगितयातथाविधमेदार लियोग्पप्रसिधेरिनितादृशस्ववाभाव उभयधने अवाधित विवसबंधनएकपदार्थस्याभावायदिनाबो ध्यते तदास्वस्वामिनिष्रभेदाप्रनियोग्यकपदार्थावाचः तन्त्रसदिसमभावस्थानुमोगिधनंतदाप्रसिधिः प्रमेयमालस्येवोभयस्वामिकयधनंत स्वामिनिषभेदप्रतियोगिवात्मदिधनातरमकमाननियूपित्तन्दा खलवन् १ गदा०अ० ५३ तस्यसमभिव्याहतपदार्थवाभावादकपदस्यतादृशायसंबंधिनिषभदाप्रतियोगिबाधकलयुसत्तिभंग ए कमानसववधनांतरस्वामिचेलमैनोमयधनेनेदमेकस्सेतियवहानुपपत्तिय एतदभिप्राय बमोरिया धनुस्तंइदमलावधेयनदमेकर सतास्वनिपकनिष्ठभेदाप्रतियोगिनिरूपितयत्किंचितवस्वाभावको धकमात्र धनेपितथाविधधनोतरनिरस्वत्वाभावसत्तात्ताशप्रयोगप्रसेग ताशस्वत्वसामान्यस्य काभावानसंभवनिप्रतियोगिताक्वेदकस्यसेवघटितवनाननुगमाअभावकूटस्थासर्वदुर्विजय खमिसकलसंरव्यावचिन्लएकैकपदार्थ तदन्वितस्वत्वस्वाभमस्ववानिभूपित विशेषताविशेषणस्तत्व स्यसमवेतत्वेतादशसमवायनवाभावाप्रतीयतररूपगंतव्यतथाचालयनिपूपितस्वत्वबंधन तसर्थस्याभावबोधोपिनसंभवतिउभयानिधूपितत्वचस्वनियूपितलवभिन्न नियूपितवाभयसंबंधन गंधात् किंचिद्विशिष्यत्तदन्पतमिनिननु स्वतस्यविशेष्यवेपिनेदंमैनस्ससादित कथंखवसंसर्गाभावबोधास सर्गाभावभानबाधएवनगाअनुयोगिनिसतम्यवेक्षणादतोहाचैलोनपचतीति।नामार्थप्रतिया गिकाभावबोधल्वानुयोगिनिसप्तम्पपेक्षणादिनिसावा यथानुतलिंगाविषयकवनिवेशगंधवतीतरे भ्योभियतेइसादाक्यासिंप्रकारांतरेगवारयतामतमाहाहेतु विषयकतिाकस्याश्चिषतिज्ञायाहेतुविष यकज्ञानजनकत्वपिप्रतिज्ञावस्यहेतुविषयकज्ञानजनकबानियतत्वात्तन्नियतान्यावयवतापछेद कानि हैतुत्वोपनयत्वनिगमनवान्यवनतुप्रतिज्ञावमितिनाव्याप्ति हेतुबोधक निज्ञानिस्तत्तत्रति ज्ञात्वादेस्तादृशज्ञानजनकबनियतवादध्याप्तिादवस्थ्यमतोश्यक्तावबेदकेतिअभावहतुकन्य तिरेक्युदाहरणस्यलिंगाविषयकज्ञानजनकस्यसंभवादाहरणत्वस्थतादशज्ञानजनकवानियत Memonesdavar.............
गदा० अ० ५३ सादुदाहरणातिव्याप्तिरत उदाहरणान्पतिप्रतिज्ञावादे हेतुमाध्यपक्षदेनमिन्नत्वाद्धवतीत्तरेभ्यातिय तेगंधादिसादावव्याप्तिस्तदवस्थेवताशप्रतिज्ञानिष्षयप्रतिज्ञावस्यहेतुविषयकज्ञानजनकवनिय नवादात्वादिभेदेन प्रतिज्ञावायभेदतुप्रकृतहेतुविषयकज्ञानजनकलनियतावयवतावदेकस्से वसिधेनानाहेतुकहेववश्वादिसाधारणहेतुवादप्यतयावादिसखरससचनायकेचिदिति जि ज्ञासाफलोपधायकत्वस्याव्याप्तिमाशंक्याहा जिज्ञासति उदासीनेतिव्याप्तिवारणापत्यायाक्यक्त स्थावश्यन्निवेशनीयतया याःशादधीहतसं अजिजासैरपिशाब्दबोधोद्यान्मणिकतानिराहतं तयाचकांक्षाविरहानपदार्थकदेशपदार्थात रानन्वबीजेगोनिससादोगवादिपदार्थकदेशोगाले नियादिपदार्थाभदान्वयबोधप्रयोजिकाया:समान विभक्तिकतत्त सदसमशियाहारनूपायाआकांक्षायोअक्षततात अन्नपदाधीनाया स्वतंत्रतदुपस्थित पदार्थोत्तरस्थतनावयबोध हेतुनावाव्याएवंचज्ञानविशिष्टार्थकामादिपघटितादामानद्रपमिसादिवाक्यानपदार्थकदेशेजानद्रयभेदान्वय बोधवारलापदंडजन्यानदंडजन्मइयादिवाक्यातापदार्थकदशेदंडजन्यवादोदंडजन्यादान्वयबोधवारणापकल्पनी येतानाशेइतरालयबोधस्वतंत्रज्ञानायुपस्थितर्हेतुत कार्यनावदककोटिप्रविष्टेतरविषपत्तायांविषयिवादि संबंधावछिलप्रकारतात्यवं विशेषगंदयवस्ततानानादिविषयकाबाधिस्वातंत्रज्ञानाद्युपस्थिनेतत्वेपि पंचम्पादिजन्यज्ञाप्युवापस्थितिप्रतिजन्यधमाधुपस्थितियोग्यताज्ञानपरित्तशाब्दसामग्मापदार्थेकदेशेजा नादौविषपिनादिसंबंधेनमादिप्रकारकगबाधजननेवाधकाशावतादशसामन्यासतंत्रज्ञानाधुपस्थि तरनतर्भावानातादृशेपस्थितज्ञानादोद्रयमेदोद्यलयबोधप्रयोजकसामध्यंतरचेवनिवेगवानखतंत्र १५ ज्ञानाधुपस्थित निवारण हेनुलभवनसंभवती तिवायुपत्नोयनकरूपावलिनपदेपदातराकांक्षागृहीतान्यरूपेण गदा०० चरनिहीतातत्रानिप्रसंगवारगायतत्तदानुपूर्वीविशेषरुपपदविशेषवप्रकारगहीतरतिकपदजन्यतत्तयों पस्थिते ईननावाच्यातथासतितत्तधर्मप्रकारगकीक्षादिहस्पत्तधर्मप्रकारेणग्रहीतरेत्तिकादाधीनोपस्थिताप रस्परसहकारगवफलजनकतोपगमेनोक्तानिप्रसंगवारणसभवानानथाचनानानुपूर्वीप्रकारकपदजत्योपस्थिती नामकविधशाबोधविमिनरपेणहत्तयायभिचारआवश्यकइतितहारणवर्मनेपदर्शितव्यभिचारस्थापिवारण मिलिएननजत्पवाशइतरान्वयबोध स्वतंत्रजन्यतापस्थित कार्यकारणभावकार्यतावउदककोटिप्रविष्टेतरवि षयतायोनिपितत्वसंबंधावलिनप्रकारतामदनिवेशनमुभयवा दिसिधअन्यथाऔपगवडसादौनहितार्था यसैकदेशेजन्पत्तनिपकवनप्रहसन्धियानुपपत्तःजानज्ञाप्यतस्यपंचम्पर्थवमत्वस्वनले जानोपस्थि तिजन्यतावदकज्ञानविषयतानि-पिततरविषयतापीविषयतासंबंधावछिन्नप्रकारनाभेदनिवेशनमधि कमितिप्रसक्तं तदनिवेशे पिदर्शितरीसासामंजस्यास्वैयाकरणइसादौतदधीनतइदेसनेन विहितनहितार्थ स्यज्ञातुरेकदेशेज्ञानविषयतयाप्रसंसर्थस्यान्वयोप्पत्तयेउत्तस्थलेविषयतासंबंधावदिनप्रकारताभेदनिवे शस्वसर्वमानवावश्यकत्वाचेनिपतच्यार्थपरत्युत्त्यंतरमाहापर्मविशिष्वतिय विशिष्ट पंचमीप्रह सर्थइयर्यातसविशिएस्क्वायरमुपदर्मत इनिज्ञानज्ञाप्यवस्थपंचम्पर्यनामेनतईविशिष्टस्येवपंचम्या जनकज्ञान विषयत्वबोधनवादितिभावाअन्यथाचम्याजानजनकलेनबोधिने प्रत्यर्थज्ञाने विषयलन किश पणनामवलंब्यविषयमामुपदर्शनसंगमनेयथार्थमजानादितिप्रयोगपीतितत्रापिशपस्थितज्ञानपंचक म्पर्थज्ञाप्यवान्वयनमादेशापकज्ञान विषयबलामेनधूमादिव्योप्यत्वप्रदर्शनस्याताअस्मन्मतचज्ञानज्ञाप्य वस्यवपंचम्पर्थतयाधुमज्ञानज्ञानस्सेवनवजोपकलं प्रतीयतेनतुधमज्ञानस्पतिनानिप्रसंगृइतिनवपेच म्याकालजाप्यवार्थकलमनेपिउक्तस्थलेजानपदस्पलक्षार्थज्ञानविषयकज्ञानवतापनिधनादिज्ञा नेमणपर्थज्ञापकतालामरतिनधूमादोव्याप्युयोपदर्शनप्रसंगनिवाच्यामण्यार्थपूरतेबाधकनिरहने तासगापिप्रयोगसंभवातानेहियनेपदार्थोतरेनिभूदलक्षणेतनशक्तुपस्थापितोऽर्थस्तेनेनबोध्यतेतही म गदा० अ० ७६ धोपथिकाकांक्षादिसलेसामग्रीवलनतहोधस्मूदुरवाताअथल्लशक्यार्थबोधस्थापिसंभवनतलापिकस्यचिका दाचितालसंभवतुतथापितनानादितात्पविरहालतत्तात्पर्यगन्यायांतर्गत पदप्रयोगसंभवइतिचामाभून्म यार्थतापर्यकज्ञानपदघटितयथार्थमज्ञानादिसादिवाक्यसमुदायस्यन्याय्पखेतथापिज्ञाप्यवमानस्थपंचम्पध बन्यायानंतर्गतमुख्यार्थपरज्ञानपदघटितयथार्थ धूमज्ञानादितिवाक्यस्यधमादोव्याप्पाकोक्षाप्रयोजकधाजनक सदुरमेवन्चानुभवविरुधुनचज्ञानज्ञाप्यत्वपंचम्यालक्षणापक्षेपिदेवलज्ञाप्यवस्वारसिकलक्षणयोपस्थित धूमज्ञानेनेज्ञोजनकतावोधनवादुकातिप्रसंगोदुरिस्तलेटोफ्तौचरहतपीठोपतिसंभवइतिवाच्यावारसिक लक्षणपंचम्युपस्थापित विषयवादिनूपातिर इवनादृशज्ञाप्यवेपिपल्सर्थान्वयआकांक्षायामयानभ्युपग मानधमजानॉदिसतो मतानस्यज्ञापकताबोधनादिनिभावनयधमज्ञानादिसतालक्षण्यापस्थापितधूम पविषयविशिषज्ञानज्ञानज्ञापकताभानज्ञापकज्ञान विषयधमज्ञानवतद्विषयेएनेपिभोसनरनिमरुने लाक्षणिकतापत्तनधूमेव्यायाकांक्षयातदुपदर्शनप्रसंगोरिइसाशयवनानदसेनातथापित्वमतेपित द्वेषस्यदुरिवाना पंचम्पर्थकदेशेज्ञानेमुरव्यार्थमनूपविषयविशिष्टज्ञानान्वयिधूभज्ञापकज्ञानविषयताबोधस्यदुरिता वनचनथापिपेचमीप्रकसर्थवाधनोपस्थितिविशेष्पवंयसतस्पेउमाप्यादिकंप्रदर्शतइति नियमस्यसयमुपगमानव मतदर्शिनातिप्रसंगइतिवातत्रमादोज्ञापकज्ञानविषयताबोधादाकोक्षासंभवत्तादृशनियमननुरुध्यव्याश्यायु म पदर्शनस्थानपवादातवालामालिंगज्ञानं प्रकयर्थपंचम्पर्थवानभवनुभयथाधमजानएक्साभज्ञापकनाक्छदा पक्षतावदकावछिन्नविषयनानिपित प्रकारतालभ्यते सेवनस्यव्याप्तिपक्षधर्मतानिधेिनिनदाकांक्षयात नेवमासाद्युपदर्शनंज्ञानविशेषणमचतारशविषयताक्छेदकनपविषयवसाचनतद्रव्यासादिनिवर्वाद्या अतोनननं तदाकांक्षेतिधूमादियादिप्रयोगधमवादाविषमज्ञानादिसधमादोमायादनेपिदर्शन मिति मलाक्तलक्षणापक्षपाल पनि प्रतिज्ञायचचलक्षगनिस्वयमाहान्वित विप्रथम सपनस्पन पनयनि गमसाधारणस्पउदाहरगव्यावर्तनखयमेवदर्शइष्यतेप्रतिज्ञाहत्वोरियादिनाइतरान्वितलवाघटकपदोप स्थापितावित स्वामिन्नाक्यवघटकपदोपस्यापितार्थान्वितवारवंचरतरावयवसहकारेगसाधरकपद स्वाघटकपदोपस्थापितान्वित सहकारणबाबोधकर्वसमुदायार्य तनोदाहरणबोध्यार्थप्रविष्टसाध्यादेःप्रतिज्ञादिजन्यबाचइतरन्दित्त्वपिनक्षनिः गदा० अ० द्वित्तापसस्पतानंतरमग्निमन्यायावसमिनिसबंध्यते द्वितीयससंतचहत्पनयनिगमनपारकहतुजन्येतस्मादितर स्थासियतइत्यादिनिगमनजन्यवबोधक्लियस्यविशेष्यतयाक्विक्षणीयवानपदार्थविशेषकवाविरहा तवन्हिव्यायधभवांश्चायतस्माइन्हिमानिसाधुपनयनिगमनजन्यवाचविगतयतपदमध्ये सभूतेदेपदभनु वाययपदार्थयारेकविशेष्यतयाअसभिलखायपदाय विशेष्यकरविरहाताअन्यत्वेचस्वघटकपदेषुचरमवंडप नयादिस्थेदमादिपदानामपिनपदसामान्यमयचरमलेनडुत्तरमप्यन्यवाक्यचटकपदसत्वादियत स्वघटक यदविशेषणसर्वधनिगमनघटकपदषुपबरमतदयोपनयस्थदंपरार्थ विशेष्यकबोध्यप्रपनयसहकारे जनकेनिगमनेतादाम्यनद्रव्यादिनाध्यकइदंद्रव्यंगुणकर्मान्यतेसतिसत्वादिसादोस्वपटकविभत्त्यनपदषु पदंयंसवादिपदंनदन्पमित्यतप्रतिज्ञास्थद्रव्यादिपदार्थविशेष्यकान्वयबोधजनकेतोचातिव्याप्तिवार, एण्यचीयतर्ममिलपदविशेषणअनववपुरस्कारणलक्ष्मयक्तीनी निवेशदननुगमइनिप्रतियोगिनिखवं निवेश्यलक्षणतरमाहाअस्पदवाइनिअनास्पदाहरणवारकंप्रथमससंतमनुष्यपतद्वितीयससंतवैकल्पिकस संतत्यधमादियादिहती विभत्त्यतात्यपदाप्रमिध्यापकपदभानपवितत्तसदसाधारणस्यांसवस्यनिर्वचनेप्स भिन्न विभत्ततस्वीयपदाप्रमिध्यावपदनान्यस्मयोपादेयतयास्वीयानंसपदार्थविशेष्यकादबोधाजनकंपनदन्य बसवादतिमिरतांसपदवसतिनिअंसपदवतंचखंघटकपदोत्तरपदापटितंयक्तदन्यतेनतस्तपटकपो तरपदवखेलक्ष्मीभूतप्रतिज्ञापतीनांसवननिवेशनीयतयाननुगमतादेवस्थान अंसपदवताहेतुविशेषस्थल पनय निगमनमोहतोस्तीमानसपदार्थविशेष्यकबोधाजनकयोस्तदन्यवासवानातिव्याप्तिनचोपनयघटका नेसपदार्थहेसुमद्विशेष्यकबोधजनकतदेकदेशमनुवंतादोंदस्पतटिनसमुदायासकोपभपादायसवात्। बादशबाधाजनकसनोपनयादिकमिसतिव्यतिरितिवाच्यनाशबोधजनकलंपादशसमुदायारसितादृश समुदायस्पस्वमिलवनिवेशनानतिप्रसंगात उपनयाघेकदेशरतितादृशबाधजनकतायाइदमाचंतपदघटि नसमुदायावनितयातदलपदसमुदायामकोपनयादस्तादृशसमुदायामकलेननदिलवाभावारनाशसमुदाय ७८ +int भिनवचतदानुयोगनावशेदकावयवतारछेदकन पवलं अतःसमुदायपटकप्रसकसकलभागसमुदाय मेदस गदा अ. लेपिनातिसगाईदर्यचतिरक्यावरदपटिनलक्षणतरपिवारिथिवीइतरेभ्योभियतइयादिनिगमनवय प्रतिस्वर टकविभत्तपतपदमध्यपदसंधानुपदंदन्यारयातायविशेष्यकोयजनकतमा तिव्यानि अंसमिनपदमित्त वि यूपत्ताविवक्षनवारयतिपदमिति निगमन तिनिगमनपनिगमनविशेषपरंअस्पदशगरेर तिमवरूपपदस निवेशे पुनरुपनयनिगमनयारेचानिध्याप्ति स्थान उपनयघटकायंपदनिगमनघटकमतपदयातितपटकवि भक्तिसतनासभिलवानालन्न विभरतपदमवनिवेश्यामिनिसावइति केनियाचक्ष्मनेतनमनारमंतथा हिवघटकविभनयनेपदमध्ये अंसमिसस्यकोर्थःसपटकविभत्तपेदनागभावासमानकालीन विमत्स्यपदमि राम निचत उपनयादिस्थदमादिपदस्पक्मिलितपपरप्रापभावसमानकालीनतयातस्योपलनिर्गहायप्रथमविभत्तय तविशषणमस्तवरमविभत्यततविशेषरामनर्थकतनइयमेवे शिवतातहि असर्वस्वीपतिभनयतपदप्राग भासमानकालीनवपर्यवसिमितभिन्नत्तनिवेशस्ययनि एपेचनस्पादियन इसादिनिगमनस्यारवानपद् वि स्यानसत्वमेवनास्ति किमनेस्पदेविभत्त्यतत्वनिवेशनेनेतिवस्तारकास्मान्नेतराणीसादौनिगमनविनस्पत तरपदमागभावसमानकालीननेजपदार्थविशष्पकश्गबाधजनके तियातिवलक्षणस्थपदपदस्पविभत्तयत पदपरतमावारिताअथनजपदस्थापिप्रातिपदिकलेने तिमत्ततयाविनत्यतत्व विशेषगनदुर्वारतानचनि पातस्यविभक्तिप्रतिवनलीक्रियतेतदर्थनविभत्तपतियारस्वार्थव्यपार्थचानुसंधीयमानलुप्त विभत्तय न लियनतावशतादाययोत्तरमेव विभक्तिस्वीकारस्थावश्यकतान्नजासबंतवपिनजितितपुरुषविधाय कशषसत्रसामर्थ्यांदवतनसहसमासोभविष्यतीतिवाच्यक्तिनिपातावितायवाचकपिनिर्विभति अ कप्रातिपदिकस्यासाधुतयासाधुवापरिभक्तएवश्यकत्वातनजोसवंतवमिन जितितत्पुरुषविधायकसत्रमा मर्थनननसहपदातरस्पन सुरुषसमर्थनेपिबहवीद्ययपीसाचयोरनुपपत्तश्नसबंतपिसमासोपविष्टप्रति योगिपदार्थानुपरागणजोभावाबोधकनयातसापेक्षवेनासामजितनसहइतिचराससंविभनयंत बमनोबोधोपपिकविभक्तिप्रतिवंपर्वतोवन्हिमानिसादोप्रतिज्ञास्थपरतादिपदोत्तररूचिकरर्थविशे न पपरताविरहेपिअभेदान्युपबाघोपयोम्याकांक्षानिर्वाहकसमानविशक्तिकवासंपादकोनशाबोधोपयोगि गदा० अ० नाननुनियानोत्तरविभक्तरितिनातिव्याप्तिःअघटादिशब्देनयनप्रतिज्ञायांचटभिन्नादिसूपपक्षनिर्देशस्तवनजा क्ष देनिरुक्तविभत्येतताविरहपिविशेष्यीभतविशिष्टपबाधकाच्दादिपदस्थतादविभत्यंतवाल्लक्षणसमन यायत्तुपादशपदोतरंकदाचित विमत्त श्रवणतदेव विमतपतपदेन विवभिनंदध्यादिपदातरंप्रथमेकवचना श्रुतापपिदिक्चनादिश्रुतेर्दधिद्रव्यमियादिप्रतिज्ञासंग्रहइनितनपक्षवाक स्वरादिपदपटित प्रतिज्ञायामव्याप्तः च निगमनवारणायेतिइतरादित्तस्वार्थबोधकन्यायावयवतमात्र निवेशेउपन्यार्थावितस्वार्थबोधकेतयानिग मनातिमामिःस्यात्तहारलापत्यीयचपिइतरान्वितस्वार्थबोधकरनिगमनवतप्रतिज्ञापनययोरपितथा पिविशेषतयान्वितवनिवेशनेननवारणसंभवानिगमनमानकथनमयपिनिगमगसमुदायार्थ पदएका क्ष लेतीतिसाध्यान्वितस्वार्थबोधकवनिवश्यापिप्रायशोनिगमनवारणसंभवस्तथापियनसाध्यस्यप्रमेयेव गोवाभावादरेवपक्षतानत्रसनिगमनतिध्यापिवारणापपक्षान्दिनस्वार्थबोधकतान्वितवानिवेशनपक्षा पदोपस्थापि ४निगमनेऽतिव्यातरवारातानाशपदोपस्थापिनाबिनस्वार्थबोधक न्वितस्वार्थवोधकर्वपक्षनाक्छेदकावछिन्नविषयता निभूपित्स्वार्थविषयताप्रयोजकलंयथाश्तेउपनयस्थपक्ष वाचकदंपदस्सवस्तगसाभदनपक्षसंसायापक्षातरधेकत्वेनपाषाणमया पर्वतरसादिवाक्यासापाएमम वादिपेरापक्षतावखेदकावछिन्नसंस्थतयाप्रतीयमानायापेक्षतावदकावछिन्नस्तद्वोधकवेन चतदुपस्थापि तार्यान्वितस्वार्थबोधकर्षचताशयदप्रयोज्यविषयतानिवृपितस्वप्रयोज्यस्वार्थविषयताकलंयथावत निगमनार्था न्वपिनएवपक्षतावरे दकावन्निस्यपर्वतोनीलपर्वतइसादिवाक्यस्थपक्षताववेदकाचछिन्नविषयतानिवृपि तविषयिताप्रयोजकपर्वतपदोपस्थाप्यवननिगमनातिव्यासर्दुवरिवाना पक्षतावदकावछिन्नविषयतानिपि तायाविषयतातलिपित्तविषयताप्रयोजकलेफलितापक्षतावदकावन्निवानिवेशव्याप्यवत्वावछिलायापक्ष विषयता तन्निपितोपनपदपदप्रयोज्यविषयतानि-पितविषयताप्रयोज केवमादायनिगमन एवातिव्याप्तिस्या दितितलिवेश अथतन्निवशेषिपक्षताक्छेदकावछिन्नायावपनयस्थेदंपदप्रयोज्यविषयता तन्निभूमित निगमना थविषयता निभूपितोपनयार्थविषयतेवेसपनयेतिव्याप्तिनवचरम विषयत्ता प्रकारवपाविवक्षयाऽतोनाय जात असताना गदा अ. मतिप्रसंगइतिवायाएवं सतिप्रमेयत्वममियांप्रमेयवादिस्नपक्षावित पंचम्यर्थविशेषतयान्वितंसाध्य-पार्थमा दायप्रतिज्ञातिप्रसंगाप्रसक्तमयवमधिधेयमियाद्यन्तिमप्रथानुचित एवंप्रमेयत्वमभिधयंप्रमेयवादिसप्रति हे.स्व. ज्ञातिव्याधिरकदेशार्थविषयत्तायावत्तवार्थविषयतानिवेशेनवारण पित्तनसनिगमनेऽभिधेयत्वव्याप्य प्रमयत्वका श्यायमिसपनयार्थप्रमत्त्वपपक्षताक्छेदकपहेतुतावदकावछिन्ना विततादृशपक्षतावदकावछिन्नेस्वार्था त्वयबोधकतिप्रसंगोरिपक्षतावछेदकावरिलेसनविशेषणतयात्वितत्वनिवेशेममेयवमिमाद्यग्निमग्रंथानुथि पंचम्पर्थहेतुलस्यविशेष्यतयेवपक्षान्वपिवनप्रतिजातिव्याप्त्यप्रसक्त विशेषणतयाकिन्विन्नितवनिवेशनको पपत्तप्रकृतपक्षनिवेशवपापानामोनिगमनार्थस्थविशेषणतयाकिंचिदग्नितेनन्वयनतनातियासस्तमनिवे भ्यापिवारांसंभवातमैथुधपक्षतावदकावडिलानन्वपित्वेनतदलितार्थ केप्युपायुधपक्षतावदकापछि ये लाविताकपदोपस्थापितान्विता वितरविवेश्यदर्शितातिप्रसंगहयकारणभवाना उपनयार्थयाप्पविशिप क्षान्वयिनोनिगमनार्थस्यधपक्षतावछेदकावछिन्तानकरविरहातोप्रमेयत्वमभिधेयंप्रमेयत्वादिसनव्यासिवि विशिष्टप्रमेयत्वखरूपपक्षताक्छेदकापन्निएचईमर्थान्वयनन्दन्वितार्थकपिनिगमनेनिरुक्तरूपविरहात। एतेनपक्षसाध्ययारभेदस्थलनिगमनार्थघरकसाध्यपपक्षानितेपदार्थान्वितार्थकतयानिगमनातियाने रपिनावकाशयत्तुएकविशेषानापन्नस्ययनापरविशेष्यतातविशेषरावविशेष्यतरूपविषयतयाभेदनप क्षविषयतानि-पिन विषयताभिभूपितवार्थविषयतानिवेशेहेतुमानलक्षगानुपपत्तिपक्षविषयतानिपूपित साध्याप्रकारतापविषयतयाहेतर्थप्रकारताया निप्पनिस्पकभावविरहादत पक्षविष सिता निभूपित्तविष यखावछिन्नविषयतानिपिनवार्थविषयतैवनिवेशनीयाएक्चोकरीसाउपनयातियामिविकाशपक्षविष यतानिपूपित निगमनानिष्ठप्रकारनारुपविषयतायापक्षविषयतानिपकतन्निविषयेतायाअभेदनाव उद्याचदेकमावविरहादेवंकमेपक्षमाध्ययोरदस्थलेनिगमनातिव्याप्तरपिनावकाशाएवहेतुपक्षयो रभेदस्थलेनिगमनातिव्यासिरपिसमोहिताप्रकारतानि-पितायानिगमनार्यप्रकारतानिभूपितोयानवदमयनिष्ठ विशेष्यतापविषयताया अमदनाक्यावबेदभावविरहादितिननएकविशेषगतापन्नस्ययनापरविशेषता हेत 9ܐ Toil तनविशेष्यताप्रकारतयारक्षेदेवाधकविरहेणलाघवेनतस्यैवोपगमातामदिवैकविशेषगतापन्नस्थापरविशेष्यतास्थल गदा०अ० प्रकारताविशेष्यनयारभदेदंडिपुरुषवानिमादिबुधापुरुषादिनिष्टप्रकारतानियूपिनदंडादिनिष्ठविशेष्यताशालिवेदुवा रमितितस्याः पुरुषवान नवादास्यादिसंशयविधिताप्रसंगइतितेदासमूहालंबन विषयतावलक्षण्यायनयारक्लेद कशावरचसीक्रियतरतिमन्यतेतदानपक्षपोरदस्थलैनिगमनार्थधर्मिताक्छेदकहेतुप्रकारतानियूपितायानि गमनार्थप्रकारतानि पितायाश्यविशिष्टलवछिन्तापाइदंपदार्थपक्षविशेष्यतायाऐक्यतार्हतुधर्मिताक्छेदकताप तिरिनिअवच्छेद्यारछेदकाभावपन्न विषयतानुपस्यस्वीकरणियत्तयातन सनिगमनातिव्यास?रित्वातासार्थकदे शस्थापिस्वार्थवासिमानमूलाप्रतिज्ञा विशेषातिव्यामिशंकास्वार्थपदस्यसप्रतिपायलपर्यायाधिकरणविशिष्टार्थपर तांस्फुटयन्निएकरोतिप्रमेयत्वमितिनप्रतिज्ञार्थासाध्यविशिष्टपक्षपाएकदेश साध्यमानयद्यपिप्रमेपल मभिधेयंप्रमेयत्वादिसादिमायांतर्गत निगमनेहमूतपक्षावितस्वार्थबोधकपदोपस्थापितपंचन्यान्वितखो बोधस्वनिगमनक्षतमिति विशेषगतयापक्षावितवंश्विक्षणीयमितिकथितस्थलेपंचम्यर्थःपक्षेनविशेष दै कथने। एमिसनोपिनोत्तप्रतिज्ञायामतिमाप्तिसंभवस्तथापिनिगमनार्थकदेशपजाणतातभागस्यताशाविततयागि निगमन तिषसंगवारसायस्वार्थपदस्यसप्रतिपाद्यविशिक्षार्थपरतायाओवश्यकतानकथितस्थलपंचम्यूलित सार्थबोधकवाभावनापिअतिव्याप्तिवारणसमवाकवलनहतवासनपंचायविशष्पकानांतरवाश्यार्थबोधो जन्यतेततमयप्रतिज्ञास्थवन्यादिपदसहकारेणधमज्ञानज्ञायावन्हि मियाकारक स्वार्थविशिष्टबाघोजन्यतिततः समुदितप्रतिज्ञासहकारापोवार्थविशिष्टसाधविशिषाबोधवप्रसेकमेक्तादशबोधनयजनकताघटितल क्षालयमाहाखानाअथमलक्षणरतीयबोध घटितद्वितीयंप्रथमबोधपटितटतीयंचद्वितीयबोधपति तविशिष्टवैशियतिलतापर्यविषयबोधीपविशेषतावदकस्वार्थवाजनकन्यापारपक्वमिसान ननिगमनान्वितायनयार्थबोधस्यापिनिगमनार्थकदेशविशिष्टवैशिलबोधतयानिगमनार्थबोधस्यत जनकत्वेनयथालुततलक्षणस्पनिगमनेतिव्यासिरितिदूषणप्रसविशेषतावखेदकतामाअव्यावत कलातरखतापयविषयबोधीयत्वंतद्विशेषणविशिष्ष्वाचति खतापर्यविषयबोधजनकतावखेदकखा ८२ र्थकारनालिबाधजनकन्यापावपक्समिसानननिगमनार्यविशिष्टोपनमार्थज्ञानस्यनिगमनाविषपकतेन गदा० अ० नाशवानस्वरूपयोग्यवपिन निगमनारियादिलक्षात्रयमेवहतोसंगमयन्नस्यारत्यावर्तयनिएकवाक्प तयेसादिनारतोपस्थापिततिस्वापरकपदोपस्थापितसर्थीस्वार्थत्वस्वजन्यप्रतिपत्तिविशेष्यअनोनिगमेनज मप्रतिपतिविशेष्यमतुवापर्थनघटकपदोपस्थापिनसाध्यविशेषकबोधजनकरयनिगमनेस्यवारणायउप स्थापिती अनलक्षणइतरार्थप्रकारकस्वार्थविषयताकलनहितीयचस्ताशिनरप्रकारकतेनबोधस्मुनिका ड्रेदःअवयवार्थतिअवयवजन्यप्रतिपत्तिविशेष्यविशेषकस्वार्यप्रकारकबोधजनकावयवतमी सर्वेषामेवों थी वयवानां सार्थघटकविशेष्यशलार्थ घटकोतरप्रकारकबाधजनकनयानिध्यामिवारणायखार्थप्रकारतिप्रति ज्ञार्थपटकसाध्यदूपविशेषणेहेतर्थस्यान्वयेषिविशेष्यपक्षतदनन्क्यालनिजागांनापनपलक्षणातियाधि नगहतोनिगमनलक्षणातिव्याप्ति:उपनगलक्षणेस्वार्यपदस्पनिगमनलक्षणवावयवार्थपदस्पविशेष्य परतादियाहहवश्वसादिनाउक्तप्रायमिनिपूर्वहेतर्थकदेशेपंचम्पर्थस्यएकदेशमानानपिलमुकंअनहे तुसमुदायार्थस्यनुत्थावमिनिविशेषानाप्रायमिति॥ शब्दोनिस सामान्यदेवसतिवायकरणकप्रसक्षवादिति प्रयोगहेतुपरकदलयो प्रस्कयभिचारित्याभेदेवमार्थयालयारेकांशेपरस्पविशेषणतयानवयनचवि शिष्हेनत्वात्यासंभवेन विशेष्यविशेषएमावानापन्नयार्मिलितमाहेतवान्वयोवाच्यासोपिनसंभवतिसामान्य वादासप्तायतपदोपस्थाप्यस्यहत्त्वार्थकपंचमीप्रकसर्थवाभावादितिकषांचिनपूर्वपक्षसमाधातुमुपन्यस्य तिमलहेनुग्रंथसामान्यवत्वइतिसामान्यक्त्वस्यबाह्यकरणकासक्षवेविशेषणत्वासंभवेपिसप्तम्यतार्थसामान्य ला सामानाधिकरएपस्यतत्राविशेषणतयातादृशविशेषणावछिन्नेबाह्यकरणकरणकप्रपक्षत्वहे तुलान्वयसभवान्नापार्थकतेसाहातन्लेति सामान्यूवत्वस्यतिासामात्यपवस्वायकरणकप्रसक्षलविशेषणी भवनसामानाधिकरएमप्रतियोगितयोपस्थिताविस अथसामानाधिकरयसप्तम्याअननुशासनानाक्थम तत्सतीसत्यवाको रतिचलायस्पचभावनामावलक्षणमितिमलानुशिष्यासमन्यागाघुड़समानास्वागत इसादौयथागोदाहनादिसमानकालीनसमागमनादोबाध्यतनथापकतेपिसमानदेशवासनातनवनाश गदा०अ० ८३ मिति यावदानाचकपदाससमीयर्थक वातादृशमूलभ्याक्रियातमानकालीनवादौक्रियानरविशेषण ससम्याक्रियासमानकालीनववत कियासमानदेशवस्यनियायांकदाचितप्रसायनसंभवायस्पनिमयान्मस्पत्रिपाल श्यतेविशेष्यतयदाचकपदसममिव्याहतकदंतोपस्थापितनिमासमानकालीनवादिसंबंधननिमांतरविशेष x नयाविवक्षिततादृशमलेगसप्तमीविधानावासप्तमीप्रकस्र्थनिभूपितसामानाधिकरण्यादेपरनामार्थविशेष एतयाविवक्षोसप्तम्यननुशासनात सामान्यक्त्वसामानाधिकरण्यस्य प्रसुक्षलेकुतोलाभइतिवाचायथागोषु उस्यमानास्वागतइस्दोगापदन्तरससम्यासमभिव्याहतनियांगोदोहनपार्थः तत्रसममिव्याहतकदंताविश अ पित्तप्रकसर्थस्यकर्मतानियूपकवसंबंधेनालयातस्या समानकालीनलेसंबंधेनकियांतरन्नयतितनदुप मानगोकर्मकदोहन समानकालीनवलाभ तथाप्रकतेपिशाहप्रससधातोराधारसमर्थ अनास्तिपदइसादौ एतद्देशनिष्टाचारताप्रतियोगीपटइसादिप्रतीतिशतवाधारस्पलियार्थासामोत्यवत्वस्यप्रवसर्थस्यप्रति योगिवेनालयआधारताया असक्षवसमानदेशवसंबंधनान्वयइनिप्रसक्षवेसामान्यक्ततामानाधिक सब रएपलोभसंभवानभावलक्षामितिभावशब्दस्यधर्ममानपरनयाप्रेसक्षलेस्पनियावविरहेपिसत्ताइसध्या क्षति विरहान हरेणवाप्रसक्षवसत्वसामान्यववस्यसमानदेशवलाभेनसामंजस्यानकुलचितसमानकालीनवंक्रियायाः संबंधः कुवचितसमानदेशत्वमिसन किंनियामकमितिचेतायनसममिव्याहतप्रसपस्यवर्तमानवेतासयतनचसमा नकालीनवयननत द्विवक्षातनसमानदेशवंसंबंधइनिनियमाप्रतिचक्तेमानवाविवक्षयासमानदेशवलाभा वर्तमानवाविवक्षायोमपिपिरोधिकालाविवक्षपालटःसाधुवानयनचातीनलमनागतवेधकताविवक्षितडु ग्यासदोग्धवास्तिसादोलनरत्तरखपूर्ववंचसंबंधइनिदाहनोत्तरवादिकमेवप्रतीयतेनेसमानकालीनखाँम सवधेयोनन्दाहरणयसद्विरुक्तिप्रयोजिकायामहान सवमहानसात्यवादिनावतुर्याक्साधनाधिकरणप्रसा यनेबाप वीमाया किंप्रयोजननहिसाधनस्थवीयादधिकरणलाध्यक्वज्ञान अनुमितिहेतुर्यनयसदेवीमा विनायोवर्माधिकरणानुपस्थापनेतसदेननावतामधिकरणानापरामसभवातसकलसाधनाधिक रोसाध्यक्वाप्रतीतरनुमिसनिर्वाहास्यादितियसदात्तावदधिकरणबोधोवीमाप्रयोजनभवेतानया मिप्रसायनावीभातस्याश्यानुमिसापयिकबाधवप्रयोजनमितिवावाप्तिलपदार्थलवाक्यार्थवावर ८४ नि हेणतत्प्रसायनेयायामपिशाब्दतलसपस्यायोगात्मानसबोधेववतुरभिप्रायानुपयोगाता यदिवयपदसमलि गदा० अ० तक्त्यादिपदस्यधमव्यापकताविशिष्टता दिलाक्षणिकतयाधमादीवन्हिमामिलामाइसच्यतेतदोमस का देविरुतिविनापितहाससंभवाताहिरुक्तिवयफ मिसाक्षेपेप्राचीन समाधानभुफ्त्यस्यतिआनतिमतदा हरणस्थयपदचेसर्यायनिवारचारणायेतिवीमामुद्देश्यमानसव्याप्निजान विरोधिव्यभिचारधीवारण प्रयोजकामाहुरिसर्थीयावहेलधिकरणेसाध्यक्त्वनिध्ययत्तेनविपरीतनिश्वयामकेनसाधनाधिकर साध्याभाववनस्पत्यभिचास्महस्यप्रतिबंधक विभावानवश्वाचवादिसाध्यस्यपन्नापायांतराकेव लान्वपित्वंग्रहीतअयमेतदभिन्न एनइतियावधमवतादिसलहतावकमालवृत्तिवेगहीतंतलहतीसा असामानाधिकरणबहादेवमानसीव्याधीसंभवतिप्रथमअभविसाध्यार्यवाग्रहणहितीयेसाध्या वनत्तथागद्यमाणे धिकरणतरहतारमहरायभिचारग्रहासंभवादिसायसिधयापिसायकतानु का मानेयभाउदाहरप्रमुज्यतेतातलसामानाधिकरएपलाभापोदाहरणप्रयोपिगर्मिसदनप्रमुपेतस अष्टापत्तियाहामत्रचेति सर्वत्रवद्विरुति पेक्षितिस्वमतमाहावीप्तायामपोति अपनाशयद्विर्यलयोग पिसकलसाधनाधिकरणपरत्वाग्रहव्यभिचारतावैदवस्थयमिचारधियोनिरतितसरवग्रहापेक्षायांचेया ज्यां गनाथम्यासाधन निष्टव्याप्तितापर्यमेवटयतीततएक्चलक्षणयाव्याप्तिशाब्बोधसंभवानव्यभिचार रोकायांअविरोधिवात पावसाधतवनिमाध्यचखबाधापहिचानमनर्थकमेवअनएक्चपने वतन्लेवमिति जो प्राचामुदाहरोपिदर्शनमपिसंगरते आवश्यकावव्याशाबोध अन्पयासमानप्रकारतामपुरखसविपरीत ल्प धियोविरोधितायातयामहानसत्वा दिनासकलधूमाधिकरणेसाध्यवत्ववोधेपिधूमक्त्वप्रकारेणतमतनैव साध्याभावशंकाया अनुदनमानसव्याप्तिग्रहासंभवाताएवमद्विरुक्तेनापिय पदेनएकापेविभिलपणवास कलधूमायधिकरणोपस्थितिसंभवाननदर्थकनयाहिरुक्तिसार्थक्पमपिदुर्घटीनचसहचरितसादिन्मुसत्तिवि चं रोधादकस्माद्यसदानानकाधिकरणबाधा संभवती तिवाव्यासहचरितस्पनानाशक्याबोधकतायामेवाव्युस सर्वनाम्नांचबुधिस्थतावदकलापलक्षित धर्मावडिलवेननानाधर्मियामनुगमान्मानार्थेषुशक्तरेक्यनयु यो सत्तेविरोधात अन्यथाद्विरुक्तिस्थले एकपदस्यैवपदव्यरूपादेशस्थानितयापदभेदविरहेण द्विरुक्तादपिनाना गदा अ र्थबोधानुपपतोकथंचिदर्थयबोधनिर्वाहेपिभयोर्थ धावस्यनिर्वाहयितुमशक्यताच तिअथरिकस्थलएर ८५ आप्तीनिटलक्षणाअतएव्यसदप्रयोगपिन्वादिवास्वारसिकलक्षाविरहेणगाप्तिबोधनिर्वाहावस्तता व्याप्तिगोचरशब्दवोधानुरोधेनचेदुदाहरणप्रयोगस्तदाउपनयवव्याप्यशब्दनैवोदाहरणेपिव्यामिबोधन मुज्य नेतिसकलधूमाधिकरणेसाध्यक्तबोधनायगोधूमपानिरूदाहरणइथंचय सदस्यसकलधूमाधिकरणपरता याआवश्यकतया अद्विरुक्त्यसदस्यतसरवानियमनतसरवग्रहाद्विरुक्तरावश्यकताएवं निसवीमयोरिनि सले द्विरुक्तिविधानस्यनिसतयासकलधुमायधिकरणपरलयसदस्याद्विरुक्तस्यसाधुत्वमेवनस्यादिसतोहिरु तेरावश्यकत्साशयनयत्पदेहिरुक्तिमन्युपसतसदेविरुक्तिसंडयनिवासाचेति विसतिनिसमापिकदाचिद्यसे न दएवनतनसदेपीसा सनिवनपदैद्विरुतिरिनिनार्थः। विवर्णावसमभूमिपाल सादोडेदानुरोधादिनाहि रुक्तिदर्शनानान्सायनुप्रयुज्यमाने अधिकस्यात्यायनयासाधुत्वेपिनतनहिरुक्ति सकलधर्मिप्रसामनेछापकीयो अव० सत्वेपितसदस्याद्विरुक्तस्पसातासंभक महाकविप्रयागेदर्शनादेनदपिस्वपिनुभवभूतिनायालयाप्रयोगोदपि ष्यते द्विरुक्तपसदबोधितनानाधर्मिणामननसदेनपरामर्शयोगसाशंकानिरस्पतिविपतिमहानसमहानसा १६ एक स्वादिविभिन्न प्रकारणेसातवदेनपरामर्शान्तसदनपरामर्शसमयातनसदस्यपरामर्शकतायांव्युसत्तिवि । राधेद्विरुक्तयपदेना पितावधर्मियोधासंभवायुसत्तिविरोधएवनकथमिसाकाक्षायामाहानुनिस्ववाचकतादिनि बुधिप्रकारावछिन्लेषुसर्वेधकशतेरिसर्थासुससविरोधरतिनढयतियथेतिर गइसक्यवटिप्पणीसमा साग० ॥ ॥श्रीरामचंद्रायनमः॥ ॥श्रीरस्ता ॥ श्री श्रीशामल॥॥ १६ गादाधोअवयवासमाय:॥श्रीरस्त.