Shri Jain Swetamber Khartargacch Sangh, Jaipur
Prakaran Samuchya
Front matter
No text on this page.
प्राक्रतसस्कतादिभापामय
श्रीमुनिचन्द्राचार्य वादिदेवसूरि चक्रेश्वरसूरि रत्नसिहसूरि प्रभृति विरचितः
(एकोनपञ्चाशत्प्रकरणमय.)
प्रकरणसमुच्चयः
मुद्रयिनी-मालपदेशीयरत्नपुरीस्था श्रेष्ठि उपभदेवजी केशरीमलजी नाम्नी सस्था
मुद्रक -इन्दोरनगरे जैनबन्धुमुद्रणालयाधिपतिः श्रेष्ठि जुहारमल मिश्रीलाल ओसवाल'.
४९
विक्रम सवत् १९८०
क्राइस्ट सन् १९२३ प्रतय ५०० एण्य
SONOTION
अत्र प्रकरण समुच्चये, मुद्रितानां प्रकरणानामानुक्रमः क्रम प्रकरणनाम गाथा. पृष्ठा. कर्ता कम प्रकरणनाम गाथा. पृष्ठा. कर्ता -- २ ३ ४ १ | संज्ञाप्रकरणं २ | मुखवत्रिकाप्रकरणं ३ जीवादिगणितं ४ | धनुःपृष्ठगणितं ५ | प्रतरप्रमाणं ६ | धनगणितं ७ गांगेयभङ्गप्रकरणं ८बन्धहेतूदयत्रिभङ्गी ९ | योगानुष्ठानविधिप्रकरणं १० प्रतिलेखनाविचारः ११ / देहकुलक १८ २८३ | वर्धमानसरिः १२ कृष्णराजीविचारः १८, १९ जयशेखरः १३ | मोक्षोपदेशपञ्चाशिका ५१. २२ | श्रीमुनिचंद्राचा. ११ १४ जीवोपदेशपञ्चाशिका ५० २५ ११ १५ हितोपदेशपञ्चविंशतीद्ध २५/२८ १६ | उपदेशामृतपञ्चविंशतिका २५ ३० ३६ ८ पद्मविजयः १७ , विपयानुशासनविंश. | २५, २१ ६५/१२ | श्रीसागरशिष्यः | १८/ सामान्यगुणोपदेशकुलकं २५ ३३ ,,(?) ३० १४ १९ धर्मोपदेशकुलक २५/३४ ३२ | १६ | विजयविमलः २० | सम्यक्त्वोपायप्रकरणं २९३६ ,,(१) ७ (2) - प्रकरणनाम प्रकरणनाम गाथा पृष्ठा का माथा प्रष्ठा " २१|धर्मोपदेशः (शोकमारण) ३३ ३८ श्रीमुनिचन्द्राचा ३१/ पौषधविधिप्रकरण चक्रेश्वरसूरि २२/ उपदेशामृतप्रकरण ३१/४० उपधानपोपध २३ उपदेशकुलक (3) ३० | पदार्थस्थापनामकरण ११९७८ २४ रत्ननयकुलक ३१, ४३ ३३ सूक्ष्मार्थसप्ततिप्रकरण ७५ ८३ २५/प्रमाते जीयानुशासन २३ | ४४ वादिदेवसूरय |३४ चरणकरणसप्ततिप्रकरण २६ मुनिचन्द्राचार्यस्तुति ३५/ सभापञ्चकस्वरूपप्रकरण ४३८९ २७ गुरुपिरहविलाप ३६ सूक्ष्मार्थसप्ततिकाटीप्पन ।९४ २८ प्रात कालिकजिनस्तुति' स. ९ . ४९ / मुनिचन्द्राचार्या ३७/ आत्मतत्चचिन्ताभावना स २४.९६ / रत्नसिंहाः २९ द्वादशवतस्वरूप ५७ ' ५३ वादिदेवसूरय ३८ आत्मानुशास्तिपश्चचिंशिका स| २५/९७ ३० सिद्वान्तसारोदारप्रकरण २१३ ६५ / चक्रेश्वरमुरि ३९ / आत्मविज्ञप्ति . " हरगच्छीय नवदुरामाका “क्रम प्रकरण नाम गाथा.पृष्ठा थाः प्रष्ट कर्ता क्रम प्रकरण नाम गाथा. पृष्ठा का १२९ ४० आत्मानुशासनकुलकं ५६/१०२ रत्नसिंहाः ४५ उपदेशकलक २६/१११/ रत्नसिंह ४१ / आत्माहितचिन्ताकुलकं ३२१०४ ४६ | संवेगामृतपद्धतिः सं. ४२११३ ४२ मनोनिग्रहभावनाकुलकं ४४१०६ १२२/१२० ४३ गुरुवहुमानकुलकं ३४|१०८ ४८/ संवेगरंगमाला १५०/१२८ ४४ | पर्यन्ताराधनाकुलकं १६.१०९/ ४९ / वर्षाचतुर्मासीश्राद्धाभिग्रहाः सज्जनगण समाददतां प्रकरणसमुच्चयाभिधानमेतं यथार्थनामक ग्रन्थं सहर्पमाविष्क्रियमाणं प्रकृतसंस्थया, प्रकरणरत्नानि चैतद- न्तर्गति वैक्रमाब्दीयद्वादशशतीविद्यमानसूरिपुरन्दरौहितानीति सर्वैरादरणीयानि, प्रकरणानां चैतेषां पुस्तकानि क्वचिदेव भाण्डागारे लभ्यानि, दुर्लभत्वादेव चैकेनैव पुस्तकेनास्य मुद्रणं शोधनं च विहितमिति क्षन्तव्याःस्खलनाः, ज्ञापयिष्यन्ति च सुधियो यदि ता द्वितीयावृत्तायुपकरिष्यंति, प्रस्तुतानां प्रकरणानां चेत्तयो लप्स्यन्ते यद्वा कृश्चिद्विद्यारमणो ज्ञापयिष्यति तासां सत्ता दास्यति चू ताः सोपकारं ता अपि आविर्भावयिष्यामः, प्रकरणानां मुखे सुपठत्वं निश्चित्यैतन्मुद्रणप्रयास इति विधायोपयोगं यथार्थ कृतार्थयन्तु कृतिनोऽस्मानित्यर्थयन्ते आनन्दसागराः विक्रम सं. १९८० कार्तिक शुक्ला. ५ करण संज्ञाकुलक मुग्वत्रिका प्रकरणे । ॥ अर्हद्भ्यो नमः ॥ अथ श्रीप्रकरणसमुच्चयः ॥ अथ संझाकुलकम् ॥ १ रुक्माण जलाहारो १ सकोइणिया भएण सकुचिया २ नियततुएहिं वेढई वल्ली रक्खे परिगहे य ३ ॥ १ ॥ इत्थियपरिरमेण कुरु- 'घातकणो फलति मेहूणे ४ । तह कोकनस्स कदो हुकारे मुयइ कोहेण ५॥२॥ माणे भरइ रुयती ६ छायइ वल्ली फलाइ मायाए ७) लोभे विज्ञपलासा खिवति मूल निहाणुवरि ८ ॥३॥ रयणीए सकोश्रो कमलाण होइ लोकसन्नाए । ओहे चश्तु मग्ग चढति रुक्खेंसु वल्लीओं १० ॥४॥ए दस थावरसन्ना सुह १ दुह २ मोहाइ ३ तह दुगुठा ४ य । सोगे ५ धम्मो ६ एए. सोलस सन्ना तसजिएसु ॥५॥ ॥ इति सज्ञामकरणम् ॥ ॥ अथ मुखवस्त्रिकास्थापनमकरणम् ॥२ मोहतिमिरोहसूर नमिउ वीर सुश्राणुसारेण । साहेमि अ मुहपत्ति, सट्टाणमणुग्गवाए ॥१॥ इह केइ समयतत्त अमुकता सावयाण मुहपात्त । पडिसेहति जईण उवगरणमिणतिकाऊण ॥२॥ एव च चीवराण जुज्झति न साक्याण परिहेज' (हाण)। जम्हा ताणिवि मन्झिमजिणाण उक्ग' रणभूआणि ॥ ३ ॥ ज च जईचि फुसतो पाए मुहणतएण पच्छित्त । पावइ किं पुण सो तपिवि निकप्पणामित्त ॥ ४ ॥ भिन्नविसय दुतेसि
पच्छित्तं भणिअमागमे इहरा । दव्वथए' वट्टतो जइव्व दूसिज्ज सोवि ॥ ५ अह एगसाडिएणं उत्तरसंगेण वसहिमाईसु । पारण विसइ सटो
तम्हा वत्थंचलेणेव ॥६॥ सामाइगाइ एवंपि संभवइ इमंपि आगमविरुद्धं । आवस्तयचुनीए जं सामाइअविही एवं ॥७॥ सामाइग्रं करतो
सो कुंडलकिरीडमणिबद्धं । तंवोलपुप्फपंगुरणमाइ वोसिरइ सव्वपि ॥८॥ सुब्वइ अ सत्तमंगे उवासगदसासु कुंडकोलिअओ। मुत्तण
उत्तरि पडिवन्नो पोसहवयंपि ॥ ६॥ कंपिल्ले सावय कुंडकोलिओ निअअसोगवणिआए । गंतुं ठवइ सिलाए नाममुदंतरिज्जं च ॥१०॥
वीरवरस्स भगवयो उवसंपज्जित्तु धम्मपन्नत्तिं । विहरइ अ जाव सामी समोसढो तत्थ तं समयं ॥ ११ ॥ लट्ठो अ इमीसे कहाइ सो
हळू तुट्ठओ हिअए । सेअं खलु महसामी वंदित्ता तह नमंसिचुं ॥१२ ॥ तत्तो अ पडिनिअत्तस्स पोसहं पारिति पेहित्ता । जह नाम काम-
देवो वच्चइ तह पज्जुवासइ अ॥ १३ ॥ जंपिअ समए भणिअं कडसामइओ गुरूण पासंमि । रयहरणमह निसिज्जं मग्गइ सो अह
घरंमि ॥ १४ ॥ तो तस्स उवग्गहिअं रयहरणं तस्स असइ पुत्तस्स । अंतेणंति तहिपिअ पुत्तं मुहपत्तिा नेा ॥ १५ ॥ वासत्ताणा-
वरिआ निकारणि ठंति कज्जि जयणाए। हत्थत्थंगुलि सन्ना पुत्तंतरिआ व भासंति ॥१६॥ इअ आवस्सगगाहामझे पढिअस्स पुत्तसहस्स ।
मुहपत्तिअस्स अत्थो चुन्नीए वन्निओ जम्हा ॥ १७ ॥ कण्हस्सट्ठारसमणिसहस्सवंदणगवइअरेवि तहि । भणिअमिमं चित्र सामी समोसढो
निग्गो राया ॥ १८ ॥ सव्वेवि वंदिया जाव बारसावत्तवंदणेणंत । किंवहुणा पंचविहोभिगमोऽवि न भासिओ तत्थ ॥१६॥ तह परहा-
वागरणे दसमंगे सावगाण मुहपुत्ती । पयडच्चिअ ठाणतिगे वरिणज्जइ तस्थिमं पढमं ॥ २० ॥ दव्वकिअं भावकिअं दवकिअं पुत्तिआइ
इअ सुत्ते । मुहपुत्तीआइदव्वेण सावगा किणइ साहुत्ति ॥ २१ ॥ अचित्तघरे गमणं अचिअत्तघरे अ भत्तपाणं च । वजेअव्वं सिज्जा
संथारग पीढ फलगं च ॥ २२ ॥ वत्थं पत्तं कंबल मुहपुत्तिप्रसाइ इन भवे वीअं । नवि वंदणाइ नवि पूअणाइ नवि माणणाइन्ति ॥२३॥
प्रकरण
समुख्य
जीवादि
गणित
प्रकरण
मुहपुत्तिया नमुकारमालिया विअरणाइरूयाए । नवि पूषणाइ भिक्ख गरेसियन्वति तइयमिण ।। २४ ॥ श्रावस्सगुवासगदसपण्डावागरण-
पमुइसत्थेमु । वत्थचलविरहेण मुहपुत्ती ठाविश्रा एव ॥ २५॥ इअ समयावविहहेऊजुत्तीहि सगय बुहजणण। श्रवहत्थिन मुहपुन जमन्नहा
केऽवि पलवति ॥ २६ ॥त माहप्प मोहस्स विलसिअ अहव अभिनिवेसस्स । दीहरससारफलाणमहब कम्माण परिणामो॥२७॥ता भो भव्या
चइऊण कुग्गह अणुसरेह सम्मग्ग । सिरिवद्धमाणसूरहिं ससिप जइ महह सुरस ॥२८ ।।
॥ इति मुखपत्रिकामकरणम् ।।
॥ अथ जीवादिगणितसग्रहगाथा ॥ ३
जोयणसहस्सनवग सत्तेव सया हवति अडयाला । वारस य कला सकला दाहिणभरहद्धजीवाभो॥१. दस चेव सहस्साइ जीवा सत्त य सयाइ
वीसाइ । वारस य कला ऊरणा वेयष्टगिरिस्स विनेया ॥२॥ चउदस य सहस्साइ सयाइ चत्तारि एगसयराइ। भरहदुत्तरजीवा छच कला आणि-
या किंचि ॥ ३ ॥ चवीस सहस्साइ नव य सए जोयणाण बत्तीसे । चुल्लहिमवत जीवा आयामेण कलद्ध च ॥४॥ सत्तत स्सा छञ्च सया
जोयणाण चउसयरा । हेमवयवासजीवा किंचूण सोलस कला य ॥५॥ तेवन्न सहस्साइ नव य सया जोयणाण इगतीसा। जीवा य महाहिम-
ये अद्धकला छपलानो य ॥ ६ ॥ एगुत्तरा नवसया तेवत्तरिमेव जोयणसहस्सा । जीवा सत्तरस कला अद्धकला चेव हरिवासे ॥७॥
पउणवद सहस्साइ छप्पनऽहिय सय कला दो य । जीया निसहस्से सा लक्स जीवा विदेह द्वे ॥८॥
॥ इति जीवासनहगाथा ।।
॥३॥
. अथ धनुःपृष्ठधाहसिमहंगाया ४ न चेव सहस्साई छापट्ठाई सयाई सत्तेव । धणुपिटुं भरहद्धे कला य पन्नारस हवंति ॥१॥ इस चैव सहस्साई सत्तेव सया हवीत तेयाला। धणुपिटु वेयले कलाः य पन्नारस हवंति ॥ २ ॥ सोलस चेव कलाओ अहियाप्रो हुंति अभागेणं । बाहा वेयवृस्स उ अट्ठासीया सया चउरो ॥ ३॥ उदस य सहस्साई पंचेव सयाई अवीसाइं । इक्कारस' य कलाओ धणुपिटुं उत्तरद्धस्स ॥ ४ ॥ भरहदुत्तरवाहा' अट्ठारसा हुंति जोयण- सयाई। बाणउया जोयणाण य अद्धकला सत्त य कलाश्रो॥५॥ धणु हिमवे कल चउरो पणवीस सहस्स' दुसय तीसहिया। वाहा सोलद्धकला तेवनसया.यः पन्नहिया ॥६॥ अडतीस सहस सगसय चत्त धणु दस कला य हेमवए। वाहा सत्राहि सए पणपन्ने तिनि य कलाओ॥७॥ धणुः महाहिमके दस कल दो सया तेणउया सहस सगवन्ना ) बाहा वाणज्य सए छहत्तरी नव कलर्द्ध च ॥८॥ चुलसी सहसा सौलस घणु. हरि- वासे कला चउकं च । बाहा तेरसहस्सा तिसय इगसट्ठा छ कल सवा ॥६॥ निसह धणु नव कल लक्खु सहस चउवीस तिसय छायाला । वाहा पन्नसटु सयं सहस्म वीसं दुः कल श्रद्धं ॥१०॥ सोलस सहस्सा अडसय तेसीया सतेरस कला य । पाहा विदेहमज्झे धणुपि४ परिरयस्सद्धं ११ ॥ इति धनुःपृष्ठवाहासंग्रहगाथाः ।। ॥ अथ प्रारममाणसंग्रहगाथा ।। लक्खवारस पणतीस सहस्स चेउसयों ये पणसीयां। बारस कला छ विकला दाहिणभरहद्धपयरं तु ॥ १॥ सत्तहिया तिन्नि सयों वॉरस यं सहस्स पंच लक्खा ये । बारस ये कलो पयरं यगिरिस्स धरणितलें ॥२॥ जोयणतीसं पा से पढमाए मेहलाई पयरमिमं । लक्सतिगं तिसय- रिसया चुलसी इकारस कलाओं ॥३॥ दसजोयण विक्खंभे बीयाए मेंहलाई पयरमिमं । लक्खो चउवास सयं इगसट्ठां दस कलाओं यं ॥४॥ ।
मकरण मुख्य घनगणित सग्रहगाथा प्रहसया अडसीया सहसा बत्तीस (सोल) लक्सा य । कल वार विकलिगारस उत्तरभरहद्वपयरमिम ||५|| दो कोडी चउलम्सा सहसा छप्पन्न नव य इगसयरा । अट्ठकला दस विक्ला पयरमिम चुल्ल हिमवते ॥६॥ हेमवए छफोडी वावत्तरि लक्स सहस तेवना। पणयाल सय पयरो पच कला अट्ट विाला य १७॥ गुणवीस कोडि 'प्रडवन लक्स प्रडसटि सहस सयमेग । छलसीई दस य कला पण विकला पयर महहिमवे ।। ८ ॥ चउपन कोडीयो लासा सीयाल तिसयरि सहरमा । अट्ठसय सत्तरि सत्त कलाश्री पयर तु हरियासे ॥६॥ यायाल कोडिसय छावद्विसहम्स लस भरपा । पणसयगुणहत्तरकला । अढार निसहस्स पयरमिम ।।१०।। तेसह कोडिसय लक्सा सगवन सहस गुणयाला तिसय दुइत्तर इस कल पनरम पिक्ला विनेहन ॥ ११ ॥ इति प्रतरप्रमाणसग्रहगाथा ॥ ॥ अथ घनगणितसग्रहगाथा ॥६॥ दमजोयणुस्स" पुण तेरीस सहरस लक्स इगवन्ना । आवत्तरि छ कला य वेयड्वे होइ घणगरिणय ॥१॥ अट्ठ सया पणयाला तीस लक्या तिहत्तरि सहरसा । पनरस कनाउ घणे नसुम्सग होइ बीयमि ॥२॥ सत्तहिया तिनि सया वारस य सहस्स पच लक्खा य । अवरा वारस क्ला पणुस्मय होइ घणाणिय ॥ ३ ॥ सत्तासीई लक्सा उणनीसहिया य विणवइ सयाइ। अप्रणावीसइ भागा चस वेड्डमय- लपण ॥४॥ हिमवति दुमय चउदम कोडी उपन लख सगनाई । सहसा चोयालमय सोल कला वार विक्ल घण ॥ ५॥ गुण्याल सया सतरस कोडी छत्तीस लक्स सगतीसा । सहमा तिमय अडुत्तर चार विकल घणु महाहिमवे ॥ ६॥ सगवन सहम अट्ठार कोडि छामहि लास गुणतीस । सहसा नर सय एगूगमीई निसहरस घणगेणिय ॥ ७ ॥ इति धनगणितसग्रहगाया ।।
॥ अथ गांगेयभंगप्रकरणम् ॥७॥ नामऊण महावीरं गंगेयसुपुट्ठभंगपरिमाणं । पुव्वप्पगरणसेसं चुच्छं सुगुरूवएसेणं ॥ १॥ वाणियगासे नयरे भयवं वीरो समोसढो नाणी । पासावधिज्जो अह गंगेमो आगो तत्थ ॥ २ ॥ तस्सारांका जागा एसो किमु अत्थि इंदजालुत्ति । पसिणाई महत्थाई पडिपुच्छइ हेउणा तेणं ॥३॥ पुच्छाउत्तरसयलं नायव्वं पंचमंगनवमसया । इह उण संवत्थो भणामि निचं ससरणट्ठा ॥४॥ एगंमि य नरगंमी भंगा सग हुँति जइ असंखेज्जा । इगवीला दुगनिरए पणतीसा तिन्नि नरगांम ॥ ५ ॥ चउसुवि पणतीमायो पंचसु इगवीस भंगसंसाओ। छगनरगे | सग भंगा रात्तसु पुढवीरा एगो य॥६॥जे एगमि उ नरए सग भंगा छग्गुणा नियालीमं । दुगनिरगामो दुभागे हवंति हरिया हु इगनीसा ॥ ७ ॥ एगणा उण किज्जर निरयपमाणेण दिज्जई भागो। इगवीसा पणगुणिया जायइ पंचुत्तरसयं च ॥८॥ते य तिभागे हरिया हुंति पणसि तिमि नरगंमि । चत्तसयं चउभागे हरिया पणतीस भंगाओ ॥ ६ ॥ तिगुणा पंचुत्तरराय भंगा इगवीस पंचभागमि । वायालसिं दुगुणा छगभागे सत्त भंगा य ॥ १०॥ अह उण विगप्पमाणं एगविगप्पो य दुनि जीवाणं । तिगजीवाण दुजोगा दुलि तिग जोग एगेन ॥११॥ च उजीवाण दु जोगा तिन्निय तिगजोग तहय तिन्नेव । चउजोगो एगेव य अह पण जीवाण सुण सुकमा ॥१२॥ दुतिच उपंचगजोगा चउ छाउ एग यह छजीवाणं । दुतिचउपंचछजोगा पणद्सदसपणेग नेयं च ॥ १३ ॥ छ पण दस वीस पण दम छेगदुगाईरागंत रातरह। अट्ठएर जीवाणं दुगाइ- 5 अटुंत संजोगा ॥ १४ ॥ सग इगवीस पणतीरा पणतीसिगवीग सत्त एगो य । नवजीवाण दुगाई नवंतमंयोग कायया ॥ १५ ॥ अट्ठ- RASSISRKg पाय am In
गागेयभग
प्रकरण
मुख्य
प्रकरणम्
जोगा। पुण छन्वीसुत्तर मय पुलसी छत्तीस नव एगो ॥१७ इनाईयरिंगप्पा जीवपमाणेण अक्सचालणया । कायव्या पुण एसिं
सुणमु उवाय समग्गाण ॥१८ ॥ जइससा हुति जिया दुगमजोगा हपति एगणा। सजोगि तिगाईण तिगाइरामी ठोयया ॥ १६ ॥
पुलविगप्पा पदमकगुणणा काऊण सेसनकाण । भाइज्जइ ज ल भइ मुणसु पमाण तिगाईण ॥२०॥ जह' पणजीण इह दुगसजोगा
हवति चत्तारि । तिगसजोगाण पुण उविज्ज रासीवि तिन्लेव ॥२१॥ तिनि य एगो एगो दुगजोगा पढमक गुणियया । वारस सेस दुभत्ता
तिगजोगा हुति छन्चेव ॥ २२॥ भगा य पइविगप्पे पुव्वुत्ता नरगभगगुणियव्वा । अह पुण सध्यविगप्पा जीवाण हुति ते मणिमो ॥२३॥
तिगजीयाण विगप्पा दुगेण गहिया चउरह जीवाण । ते पुण दुगेणग हिया पचजियाण मुणेयव्या ॥२४॥ एव कमेण सव्वस्थ अह' भगा
सनजीवरामीण । एगेगहिया फिज्जइ ससामाण विभत्तामो ॥२५ ॥ सगपढमपुढविभगा अगुणा ते विजीवपविभत्ता। अट्ठावीस भगा
दुगजीवाण वियाणाहि ।। २६ ।। तेवि त्र नवगुणिप्रायो एव इफिकरूववुट्टीए । जीवपमाणविभत्ता सखा बुद्धहिं नायव्वा ॥२७॥ पुव्वसूरीहिं
नहुद्दिष्ट्रपत्यारभासियो नेप्रो । वित्थरओ पुण सुत्ता नायव्यो सुहुमदिहीहिं ॥ २८ ॥ गगेओ अह सुधा भयव वीरानो भगजालमिण । भयव
उवरि जाग्री सव्यपूपचो तस्स ॥ २६ ॥ वदइ नमसई ग्रह आयरवहुमाणभत्तिपुव्व च । गगेगो सजाओ समियो गुत्तो विसेसण ॥३०॥
चउजामाओ धम्मा पडिवज्जइ पचजामधम्म च । नाणीकरियादिजुत्तो विहरइ निच्च गुरुसगासे ॥३१॥ जस्सासाए कीरइ सुनग्गभावो य मुड-
भावो य । पाराहियो तयट्ठो सिद्धो परिनि वुडो वुद्धो ॥३२॥ धन्नो सो गगेओ जेणेव पीर जगगुरू पुट्ठो। धना ते घिय पुरिसा दिट्ठो पहु वागर-
तस्स (तो उ) ॥३३।। धन्ना चिय मह जीहा पढमभासे हु वीरपहु थुणिओ । धन्ना गुरुण बुद्वी प्रत्थो जेणेम परिकहियो ॥३४॥ सिरिपुज्जोदय
॥७॥
सायरसूरिणा गुणवया य बुद्धिमया । काऊण सुहियं तेणं विसोहिवं गणियनाणेण ॥३५॥ सिरिउत्तम विजयाणं सीलो नामेण पउमविजयोत्ति । तेणापगरण रइयं मणमकडवस्समाणेउं ॥ ३६॥ इति गंगेयपिकृतपृच्छा-उत्तरभंगारूपणामकरणम् ।। श्री आनन्द्रविमलमूरिसद्गुरुभ्यो नमः ॥ अथ ६२ मागणासु बंधहेतृदयत्रिभंगीप्रकरणम् ॥८॥ बंधणहेउविमुकं वंदित्ता वद्धमाणतित्थयरं । गुणसहिअमग्गणेसु भणामि हेउदयमामित्तं ॥ १ ॥ मिच्छे १ सातण २ मीसे ३ अविरय ४ देसे ५ पमत्त ६ अपमत्ते ७ । निअट्टि ८ अनियट्टि । सुहुमु १० वसम ११ खीण १२ सजोग १३ जोगि१४ गुणा ।।२।। गइ १ इंदिए य २ काये ३ जोए ४ वेए ५ कसाय ६ नाणेसु ७ । संजम ८ दंसण लेसा १० भव ११ सम्मे १२ सन्नि१३ अाहारे ११ ॥ ३ ॥ नरय १ तिरि २ नर ३ सुर ४ गइ (१) इग१ विय २ तिय ३ चउ ४ पणिदिया ५ नेया ॥ (२) पुढधी १ जलं२ व जलरणे ३ पवण ४ वण ५ तसा य ६ छकाया ( ३ )॥ ४ ॥ सच्चे १ यर २ मीस ३ असच्चमोस मण ४ वय ८ उगल हवेच्वं १० आहारं ११ तम्मिस्सं १४ कम्मणं १५ मिअ पन्नरस जोगा (४) ॥ ५॥ वेय नरित्थि २ नपुंसा३(५) अण १ अपचरसाण २ पच्चखाणा३य। संजलण ४ कोह १ माण २ माया ३ लोभत्ति ४ सोलस कसाया (s)॥६॥ [ गीती ] मड १ सुय २ वहि ३ मणंपज्जव ४ केवल नाणा ५ य मइ १ सुअन्नाणा२ । विभंग३ जुया अट्ठ य(७) सामाश्य १ छे अ २ परिहारा३ ॥७॥ मुहुम ४ अहक्खाय संजंम देसजइ ६ अजय ७ संजमा सत्त (८)। चक्खु १ अंचलू २ ओही ३ केवल ४ दसण चउमामिणं (६) । फिल्हा १ नीला २
प्रकरण
सगुपय
का ३ ते ४ पम्हा य ५ सुक लेसा ६ य (१०) । भने यरे २ दुगोयं (११) सारसमतहा खबग २ | उवसमसम्म ३४
वधहेतूदय
मिन्ध ४ मीम ५ सासायणच छकगिण (१०)। सनि १ असनी२ (१३) यालार १ इयर २ (१४) दो दो छसिय भेया ॥ १० ॥
विभगी
मणयय यर येऊयाहारदु ओराल १ इरिथ १ पुोया १ । अणभोगरहियनिच्छ ४ लाप्रपज्जाण १६ नहु हुति ॥ ११ ॥
योरालिय २ हारग २ दुगमित्थी १ पुयालय १ का मुसु । नेरइयाए हेऊ 'पोहे मिच्चे य इगवन्ना ॥१२॥ वीयगुणे ते नरय नहु
जाइ तेण कम्पण्य । वेल्वियभिस्स १ पुण सासाणे नेव हु तसि ॥१३॥ पण मिठाण अणुदयाचउ चत्ता४४ तत्थ अण४विणा मीसे ।
चत्ता ४० कम्मण १ वेउधिमिस्सयमजय यायाला ४२ ॥ १४ ॥ सम्मजुनो सत्तमिए न जाइ तो तत्थ अजइ चालीसा। पज्जाण
सामन कमाण १ वेउनिमिस्सरविण ॥ १५ ॥ भिच्चमी गुणवता अपजाण छसु गुणा दुवे तत्थ । कम्मणविउव्यिभिस्स जोगद्ग
मिच्छि पायाला ॥ १६ ॥ तित्तीस अजयमी सत्तमिश्रापज्जयाण एगगुणणे । जे जत्य उति हेऊ विछित्ती१ तेसि नायव्वा ॥ १७ ॥
| सन्चोदयससा पुण२ तइन 'प्रभानो३ तिभगिया एसा । तिरियाणाहारदुग २ वज्नित्ता मिच्छि (१) पणपना ॥ १८ ॥ पण मिन्छविणा
पन्न सासाणे (२) अण ४ दुमीस २ कम्मणय १ । वज्जित्ता तेयाला ४३ मीसे (३) अजयामि छायाला ४६ ॥ १६ ॥ मिस्सदुकम्मण १
सहिया (४) देसे ओरालमिस्स १कम्मण्य १ । वीयकसाए४य विणा गुणयाला ३६ तसवह मुतु (५) ॥२०॥ मिहुणतिरियाण वेउमार
हारदुग विण य
नपु वेय १। पावना ५२ मिन्छ ५ विणा सासणि सगयाल ४७ अणचउग ४ ॥ २१ ॥ मणमुरालमिस्स १
मुपु इगयाल उदय मौसमि । तहुगजुत्र अजयमी तेयाला ४३ निगुणपरिसाण ॥ २२ ॥ कीवित्वीर वेय विण नर १ कीवि
॥ ९॥
विण तहा तइत्थीणं १ । तिरिआ नरा य हुंती नद्धीअपज्जा ण उण अन्ना ॥२३ ॥ तेसिमणभोगमिच्छं छज्जीव ६ वहो नरित्थि- वेयर विणा । तेवीस २३ कसाया उरलमिस्स १ कम्मणज्य दुत्तीसं३२ ॥२४॥ सामन्नमपज्जाणं जोगदुगं२ तं तओ अ चउचत्ता४४ । तिरि- याणं च नराणं पंचगुणा (५) अह पमत्तमि ॥ २५ ॥ अविरइ ११ तइयकसाए४ मुत्तुं छगयीस २६हारदुग खेवा (६)। अपमत्ते चउवीसं विउव्वगाहारमिस्सविणा (७) ॥ २६ ॥ अपुवे दुगवीसं २२ विउच्चमाहारगं च वज्जित्ता (८)। हासाइ छक्करहियो सोलस १६ हेऊ अ अनियट्टी (९) ॥ २७ ॥ संजलण ३ वेय३ ति विणा सुहुमे दस (१०) उपसमे नव अलोभा (११)। खाणेऽवि (१२) मोस सच्चामोसं वयणरमणंरमुखं ॥ २८ ॥ सत्त सजोगे हेऊ उरालमिस्सेण १ काम्मणेण १ जुआ (१३)। एगोऽविवंधहेऊ नस्थि अजोगंमि मणुप्राणं (१४) ॥ २६ ॥ मेहुणनराणित्थीणं लद्धिअपज्जाण तिरिअतुल्लमिणं । अपजाणं चेगगुणो करणापज्जाण पढम १ वियर तुरिआ ४ ॥ ३० ॥ (गीतिः) देवाणं अोरालाहारदुंग वज्जिउं च नपुवेयं । बावन्ना देवीणं इगवन्ना पुरिसवेयाविण ॥ ३१ ॥ इत्थीविणेगवन्ना सणंकुमाराई जाव गेविज्जा । विजयाइविमाणेमुं अजयगुणो तत्थ वायाला ॥३२॥ इतिगतिद्वारं ॥ १ ॥ प्रणभोगमेगमिच्छं? छज्जीव ६ वहो तहेव फासिंदी १ । पुरिसिस्थि वज्ज तेवीसकसाया२३ पंच जोगा य ॥ ३३ ॥ ओराल' विउविदुगं कम्मण५- मेगिदिआण मिच्छम्मि (१) । छत्तीस३६मुरलमिस्सं १ कम्मणरमिदिअ विणाऽविरई६ ॥३४॥ इगतीसं३१ सासाणि(२) बितिचउरिदीण मिच्छि पुण तेसिं । ऐगेगेदियवुड्डी चउरो जोगा इमे हुंति ॥ ३५ ॥ ओरालदुगं कम्मणमेगा भासा असच्चमोसत्ति । छग ३६ सत्त ३७ अट्ठतीसा ३८ तेसि हेऊ इमे भणिया ॥ ३६ ॥ पंचिदियाण चउदस ठाणा हे अ तत्थ नरतुल्ला ४ ॥ इद्रियद्वारं २॥ वाऊ इगिदि तुल्लो A 5. पुढविदगरतरूण ३ तेऊण ४ ॥ ३७ ॥ वेबिटुगविहूणा ३४ चउतीस इंगगुणो गइतसाण । मणु व्य तसा नेया इतिकायद्वार ३ सवाणुभयमि मणवयणे ४ ॥ ३८ ॥ वेउन्विदुगर मुराल सच्चाणुभय मण२ तहा वयण२ । एएहिं सत्तजोगेहि हुति मिच्छमि गुणवन्ना ४९ ॥ ३६॥ मीसे विउन्विमीस न होई अजए हवेज्ज देसेऽवि । तहह्य पमत्ते एव सजोगि उरल १मणो२ वइदुग च ॥४०॥ एवमसच्चो- भयमणरवयमिरवारस हवति गुणठाणा । फेवलमणुभययोगेऽभोगमेग भवे मिच्छ ॥ ४१ ॥ मणविणु विरइकारस११ अणुभयययण | उसलमेग च१ । तेवीस च फसाया२३ सगतीस३७हेऊणो हुति॥४२॥ सघाणुभयमि मणमि२ वयमिरसजोगि१ पच केवलणे(८) । ओराले मण ४ वय ४ चउ उरल १ नवजोग ६ इगवन्ना ५१ ॥ ४३ ॥ यारगुणेसु सजोगे दो मण २ वय २ उरल १ जोग पणगमिण (6)। अणभोग? मुरलमिस्से सजोग १ इंदियविणाऽविरई६ ॥ ४४ ॥ तित्तीस मिन्छमी१ साणे अजए३ तहा सजोगमि४ । बत्तीस- ढयीसेगा(१०) कम्मणकाए वि एमेव(११) ॥४५॥ वेउव्वे सत्त गुणा प्राइम पोरालय च(१२)तम्मिस्से । मीस विणु पमत्तता पच गुणा हेउ- पुन्य व(१३) ॥४६॥ श्राहारमि पमत्ते छक्क मजलण चउर पुवेरो। मण४ वइ४चउ श्राहारो इय वीसतेऽपमत्तेवि (१४) ॥४७॥ तम्मिसि पमत्तगुणो (१५) ( इतियोगद्वार४ ) तहेव थीकीव २ वेय मुसूण । तेवन्न ५३ पुंचेए थीवेए हारगदुगूणा ॥४८॥ नपुनरवेय- विहीणा साणे कम्मण उरालमिस्स विणा । छायाला ४६ कीवेऽविहु सेस पुरिसुव्य गुणनवग ।। ४९ ॥ इतिवेदद्वार५॥ कोहचउके माणा ४ माया ४ लोहा ४ हवति नहु चउरो १२ । हारदुगूणा मिच्छे तेयाला मीसि अणकोह ॥ ५० ॥ फम्म १ मीसग २ पिहु मुत पउतीस ३४ देखि विशकोह ५-३३ । तियकोह च पमत्ते ६-२३१७-२१।१६ मन्जित्ता नवमि छक च ॥५१॥ यतिग३ सजलणो कोहो?
- नवजोग ९ तेरस य हेऊ । एवं माणे ९-४:सामा९-४ चाउगे लोगे-उगुणदसगं१०-४.॥ ५२ ॥ इतिकपाय द्वारं ॥ मइयरहि३माणे अजवाई, स्वगुणाहि अडयाला .४।८ । भिच्छा५णा४. वजगात्रो ,हारदुमूणा जए देसे॥'५३ ॥मणनाणि पमत्ताई सत्त गुणा केवतमि दो अंता । मइ१सुय२अन्नाणेसुं विगंगी ३ तह दो गुणाऽऽल्ला ॥ ५४ ॥ इतिज्ञानद्वारं सप्तमं ॥ ७ ॥ सामाइयांस छेत्रोवद्वाणे चउ गुणा पमत्ताई । सुहुमे दोस सठाणं आइसगुणचउ अविरयांगि५ ॥ ५५ ॥ अहक्खायचरम चउरो श्रोहुदो तह पमात्ति परिहारे । थीवेदूणा बारस कसाय १२ नवजोग ६ इगवीसा ॥ ५६ ॥ अपमत्तेऽविय एवं (संयमद्वारं ८) चक्नु ? अचवखुसु बार पढमगुणा । चक्खुमि उरल- मिस्सं बीयं पुण कम्मणं नत्थि ॥५७॥ अवहिस्स केवलस्स य नाणसगं दंसणंपि नायव्वं । [इतिदर्शनद्वारं९] गुणछकमाइलेसत्तिगंभि उदोऽ- त्य सामन्नं ॥ ५८ ॥ तेऊए पउमाए सत्त गुणा सुफलोसि तेरसगं १३१ [इतिलेश्याद्वारं १०] सव्वगुणा १४ भव्वाणं आइकगुणो अभव्याणं इतिभव्यद्वारं ११। ॥५९॥ तुरियाइ गुणचउक४ खाअोवसमे १ इगाररा खयम्भिर अड८ उनसपरान्नमी आहारसुगं न तत्थ भवे३ ॥६॥ मिच्छे४मीसे ५ सासाणगंमि ६ निअनिअगुणमि अोछुदन्यो। [इतिसम्यग्द्वारं १२] सन्नीणं सव्वगुणा १४ असन्नीणं पढमदुगुणा ॥ ६१ ॥ अणभोगमेगमिच्छं १ मणरहिया अविरई ११ पुमि१स्थिविणा । तेवीरां २३ च कसाया उराल १ वेउव्व२ तम्मिस्सा ४ ॥६ मंतिमवयणं १ छज्जोगा सव्व हुँति इग चत्ता ४१ (इतिसंशिद्वारं १३) श्राहारे तेर गुणा श्राइम ३ अणाहारि पंचेए ॥६३॥ पढमं२ तिमदुगर तुरिअं१ छकाय,ऽपिरहमिच्छ नेगं च । सये कसाय २५ कम्मण १ जोगोतित्तीस ३३ हेउदो ॥ ६४ ॥ इतिग्राहारद्वारं ॥१४ इय मग्गण ठाणेसुं, गुणाणगजोअणेण हेउदो । भाणोसपरहिमत्थं गिरिसायर सूरिसीलेणं ॥ ६५ ॥ ॥ इति बंधहेतूदयत्रिभंगी सूत्रं समाप्तम् ।। छ । ॥ कम्मण १ ॥ अथ योगानुधानविधिगर्भितमकरणम् ।। ९ ।। जोगाणुद्वाणनिहिं सवेण मुणेतु मुणियसहा' ।। आवस्सयसुश्रखधे दु नदि प्रड रिण छ अझयणा ॥ १॥ दसयालिअ- मुप्रयो रिण पार दु नदि वारस ऽग्मयणा । पचम नवमे दो चउ उद्देसा कालिया सेस||२|| कालिन उत्तरझयणे सुअवधे दुनि नदि सग- याम । दिवनाइ जइ अमरय गदिणायामि अहीइज्जा ।।३।। वीप्रदिणि पढिए निमिष अनह आयामु एगदिणबुड्ढी। चउदसमजा इगका- लि एगु परो दुझियणा ॥४॥ जत्य उ इगु सो तहिं नदितिगति अविलचउया । जत्यगे दो सधा तहिं पण नदी ति पायामा ॥५॥ भायारे पएण दिया ो खधा पदमि अह अज्मयणा । तेसु कमुद्देसा सग छ चउ चउछ पण 'प्रड चउरो ॥ ६॥ सत्तज्झयणुदेसा गगारम ति मु दु दु दु कमसो । सग ७ सत्तिका दु चला इअ ए सोलसम्झयण ॥ ७ ॥ श्रापारागयोगोऽनागाढ । सूयगड यो गधा पण कपणुदेस चउ ति चउ दो दो। केरल इगार वीए केवल सगझयण तीस दिण ॥८॥ सूश्रगडगयोग अनागाढ | विकमर पर पउचाउ तिप्र उद्देम पण पणेगसरा इगु सधु अढारदिणा ठाणे समवाइ तिनि दिणा ॥ ६॥ ठाणागे अनागाढ । भगवई अगे गो प्रत्यि हति अनयाणि इगचत्ता ४१। सगसयरि काल७७ छामिन सउ १८६ दिण दो नदि • गणिनाम ॥१०॥ तिसु दस दस उरेमा पण मग मग कात जेण पीइ सए । पढमे सदुद्देसे दो कालायाम पण दत्ती ॥११॥ तइप्रस पुरा वीनो उद्देसो चमरउत्ति सदसमो। तत्युग्गादिमविगईउस्मग्गो छट्ठजोगो थ ॥१२॥ तुरियसयदसुदेसा 'प्राइभतिज्ञ अट्ठ इगकाले। दो सेस एगकाले मूलायो काल इगवीस ।। १३ ।। पाइ अउतसाग पण पण फालेहि दम दमुद्देमा । नवमाइ चउदसता पाइलतिलि ( प्रथम अत्यः ) गिगकाले ॥१४॥ पनरसमे गोसालय- साए दुपायामकाल दत्तितिग । अट्ठमजोगो गुणयन्न ४६ काल मूलामो हुति इह ॥ १५॥ सेसा छयास सया पाइलतिल्ल नवनवुस्सग्गा ।
नवरं तित्तीसाइसु पाइल्लतिल्ल सय नेया॥१६॥ भगवती आगाढयोगः । तित्तीसदिणा (नातासूत्र) नायाइ खंधिगुणवीसमज्झयणभिकसरा । दरावग्ग वीअसंधे आइल्लंशिल अझयण। ॥१७॥ उवासगे इगु खंधो केवल दमज्झयण चउद दिण सव्ये । इगु खंबो पुश्वविही अडवगदिण बार तगडे (अन्तकृददशांगसूत्र)॥१८॥त्रयोऽन्यनागाढाः।नवमंगे इगु खंधो सत्त दिण। तिनि बाग पुञ्चविही। दसमंगि व मझयणा केवल दिण चउद इगु खंधो॥ १९ ।। दो गुअसंधा दस अज्झयणा केवलाई विवागसुए। चउनीस दिणाइ सो [पत्तो उ] परं उबंगाई ।। २० ॥ (अनु०प्रश्न विपाक.भुत म०द्वि० सं०) उकालि उवाइ चउ कालिग पन्नत्ति तिग निगायापा। मिरवावलियाखंधे सगदिण पण वग्ग दो नंदी।।२१॥ दम दिण वीसुदेसा निसीहि कप्पाइखंधि वसिदिणा । दुसु छदग उदेगा दसासु अज्झयण नंदिदुग ।। २२ ।। सुन नव सोल बाररा चउ छन बी- सुदेस सोला य । अडज्झयण दु नंदि दिवड्डमान खंधे महान मीहे।।२३।। आगाढः । पण कप्पे आयामं तितिनिपिए नंदिऽगुगोगदारेसु । इगनि- विअ जीअकप्पे तेर पइन्नेसु तेज इमे ॥२४॥ कुसलानुनधि १ भत्तपरिन्ना २ आउरयपञ्चक्खाणं च ३ । संथारयं ४ तह तंदुलवेयालिअ५ चंदविज्झयगं ६ ॥ २५ ॥ देविंदत्थय ७ गणिविज्जया य ८ महपच्चखाण ६ वीरथओ १० । अज्जीवकाप११ गच्छायारो १२ तह मरण विहि चरमो १३ ॥ २६ ॥ सुत्त १ स्थ२ भत्त३ काला४ वस्तय५ सम्झाय६ तहय संधारे७ । सग मंडलि सव्वंके मासा गुणबीम १६ तिन्नि दिणा३ ॥२७॥ उत्तरज्झयणा सत्तिक भगवई महनिसीह दसमंगं । इस आगाढा उत्तरझयण पिणाऽऽउत्तवाणमि ॥२८॥ इअ सव्वाणु- ठाणे नंदी इगवन्न५१ काल सयचउरो ४०० बावीमसय अड्डुत्तर२२०८ सगलुस्सासा उ उस्सग्गा ( कायोत्सर्गाः ८१-२१।२७ उच्छ्वासाः) ॥२९॥ इअ मुणिका मुणिऊणं जोगविहि विहिअतत्ततवचरणा । चरणकरणावउता गुत्ता मुत्तं अहिज्जंतु ॥ ३० ॥ इति श्री योगानुष्ठानविधिः समाप्तः ॥ ६ ॥ १ ।। अथ पडिलेहणाविचारप्रकरणम् ॥ १० ॥ सुत्तत्यतत्तदिट्ठी १ दसणमोहत्तिग च ४ रागतिग ७ । देवाई तत्ततिग १० तह य अदेवाइ ऽनत्तातंग १३ ॥ १ ॥ नाणाइतिग १६ तर तश्विराहणा १६ तिनि गुत्ती २२ दडतिग २५। इय मुहणतयपडिलेहणाउ कमसो विचितेजा ॥२॥ हासो रई य अरई ३ भयसोगदु गुठानो६ तह विजिनज्जा । भुयजुअल पेहतो सीसे अपमत्थलेसतिग ९ ॥ ३ ॥ गारवतिग च ययणे १२ उर सल्लतिग १५ कसाय चउ पीठे १६ । पएमु छजीव वह २५ सणुपेहाए विजाणमिण || ४ ॥ जइवि पडिलेहणाए हेऊ जियरक्सण जिणाणा य । तहवि इम मण- मपन्डनिजतणत्यं मुणी विति ॥ ५॥ पडिलेहाणाविसेस वुन्छामि विहायारजाणणट्ठाए । सामायारीजुग्ग मग्ग जाणन्ति मुणिनिवहा ॥ ६ ॥ | वत्थरयहरणपट्टयपनाईयाण हुति पणवीस । दस दडगाण अक्सा जहणमवि पडिलेहणा तेर ॥७॥ वत्थरयहरण श्रोएणाइयाण मुहणतयन्य पडिलेहा । दडाइयार्ण दसग तिग तिग मज्झि सिरमूले ॥४॥ दिट्टिपडिलेह ए। 'प्रक्सो पस्यो तिग तिग छः । बज्झन्भतर वारम पडिलेटा हुति अक्साण (स्थापनाचार्याणा ) ॥९।। दिद्विपडिलेह एगा परिहितिगे तिरिण तिारण तिग छूढा । मज्के वाहिर बारस पणवीस हुति पत्ताण ॥१०॥ दिद्विपडिलेह एगा चउपाए तिन्नि तिनि इय वार । वाहिर चउरो पाए पट्टाण हुति पणवीस ॥११॥ अण्णे भणति वारस 'प्रभतर तह चउसु परिही। अड तिग चवीसाण पडिलेहा हुति पट्टाणं ॥१२॥ पणवीसं तणुपेहा इत्थीण तह य हुति पनरस। मुहि (मुखे) हियएउवि तिग तिग पिट्टे चउरोवि वज्निज्जा ॥१३॥ तह जोगाणुटाणे पडिलेहा हुति जेण पणसयरि । पत्तयपत्तावधाण पडलयम्प्पादियाण च ॥१४॥ सड्डाण सट्टीण पोसहजुत्ताण होति दुगवेला । पडिलेहा सव्वाण मुणिव्य णेया जहाजुग्ग ।।१५।। गोसे (प्रभाते) जहएण पुव्वी पुत्ती धम्म- ज्मय (रजोहरणम् ) निसीहतिग। कडिसुत्त चोलपट्टो इरिया प्रक्खाण पडिलेहा॥१६॥बालाण वुड्डाण (उवगरण) तो य उवाहिसमग्गपडिलिहण w त तउ इरिया पुण दंडगपडिलेहण कायजुद्धरणं (कचवरकः) ॥१७॥ पुण इरिय पडिकामत्ता वसहिं कालं तो पडिकम्म । सज्झायमाणपरो हविज्ज जा ताव जामदुगं ।। १८ ॥ तओ-विइवंदणं जिणाणं पडिलेहिय पुत्ति पोरसीयाए । तह पच्चक्खाणं पुण पारित्ता भंडगाणं च ॥१९॥ पडिलेहित्ता गोयरमग्गगओ एसणाइसमिइपरो । इरियमुवोगकिरियं किच्चा गुरुाणमासज्जा ॥२०॥ तह निरवज्जाहारं गहिऊणं गुरुसमीवमागम्म । आलोइत्ता सम्मं छज्जीवणियं ( दशवैकाालेकचतुर्थाध्ययनं ) भणित्ता य ॥२१॥ दीणगुरुभत्तिपुव्वं दच्चा भुत्तुं गुरूणमह । पच्छा । आहारमा येरइभो यणदोसं विवज्जंतो॥२२॥ मंडलि पमजिऊणं किच्चा चिइवंदणं पुणोवि तहा । सज्झायज्माणपरो हुज्जा गुरुवयण पवणो य ॥२३॥ पुण पोरिसिम्मि इरियं पुत्ती वसहि तो य कडिसुत्तं । चोलं तो य अक्खा पुत्ती पुण तह य सज्झायं ॥२४॥ बंद- णगं दाऊणं पच्चक्खाणं करिज्ज सत्तीए । उवहिसमग्गं तत्तो कंबलपुत्वं पडिलिहिज्जा ॥२५॥ दवरयकंबल निसिहियदंडय मुणिवरझयंति ( रजोहरणं) पडिलिहणं । जइ पुण उववासपरो तो.पडिलेहिज्ज कडिवत्थं ॥२६॥ तो इरियं पुण दंडय पडिलेहित्ता य कायउद्धरणं (काजो)। इरियं पडिकमित्ता भंडोवगरणं पडिलिहिज्जा ॥२७॥ सड्डाण पुणो एवं पोसहजुत्ताण तत्थ भिउ णत्थि। पडिलिहिय वसहिसालं पुच्छयं तउ अ आयरिया ॥ २८ ॥ तउ कठि ऊण कज्जं इरियं पुण कुणइ जइजणुव्व परं । पुणरवि कायुद्धरणं सज्झायपरो तो हुज्जा ॥ २६ ॥ सड्डीणं पुण एवं परं विसेसोऽस्थि वत्थपडिलेहे । उग्गहपटपरिहाणयवत्थे पुण कायउद्धरणं ॥ ३० ॥ तिगवेल कढिज्जह कायउद्धरणं च जीव- जयणटाए । पुण साहुणीणमेव य करेइ उग्घाडियसिरा य ॥३१॥ पडिलेहणावियारो लिहिलो भव्वाण जाणणटाए । आणंदविमल सुरिसर- सीसेण विजयविमलेणं ॥ ३२ ॥ इति पडिलेहणाविचारप्रकरणम् ॥ १० ॥ 5 ॥ अथ देहकुलकम् ॥ ११॥ नमिण जिणं वीर किंचि सरूवं भणामि देहस्स । पिट्टिकरडा अट्ठारसेव वारस य पसलिया॥१॥ सत्त सिराण (नसा) सयाई पुरिस- स्सित्धीण तीसऊणाइ । दसऊणाइ नपुसे तिनि सया अहिदामाण ॥ २॥ पचसय पेसियाइ नराण महिलाण तीसरहियाइ । दसऊणाइ नपुसे मन्माण सय च सत्तऽहिय ॥ ३ ॥ नव एहारूण सयाइ नव धमणीयो य सधि सद्विसय । परिणमइ उ उच्चारो पढम पासेय दाहि- ण ॥ ४ ॥ थूलते तणुयते दो यता पच वामया हुति । परिणमइ उ उच्चारो पढम बीए अ पासवण ॥५॥ वत्तीसमेव दता पणवीसपलाइ तह य कालिज्ज (कलेजु)। असुट्टपल हियय कुच्छी य विहत्थिसुपमाणा ॥६॥ सत्तगुलाइ चउरो पलाइ जीहा सिर चउकवाल । चउरगुलिया गीना पलजुयल लोयणजुगमि ॥७॥ सुक्करस अद्धकुडवो कुडवो पित्तस्स तहय सिंभस्स । अद्धाढय च वसए रुहिरस्स य ाढय एग ॥८॥ मुत्ताढय पुरीसे छप्पत्या मुत्थलिग पत्थो य । पुरिसस्स पच फुट्टा छट्ठा गम्भामि इत्थीए ।।९॥ नवई य सयसहस्सा रोमकूवाणि केसमुच्छ विणा । अबुट्ठ रोमकूवा कोडी सह केसमसाहि ॥ १० ॥ पुरिसस्स सोयनवग इक्कारस सोइ जाण इत्थीए । पुरिसाईण कवला पत्तीसउडवीस चवीसा ११ ॥ सत्ताह कलल होई, सत्ताह होइ अब्बुय । अब्बुया जायए पेसी, पैसीयो अघण भवे ॥१२॥ पढमे मासे फरिसूण, पल पीर घणो नीई ( भवे) । तइए मासे अमाऊण, डोहल जणइ अणुरूव ॥ १३ ॥ चउत्थे मासे माऊए अगोवगाइ पीएए गन्भो । करचरणसिरिऊरे पचमए पचय करे ॥१४॥ छठे मासे गम्भो उपचिणइ सोणिय च गन्भमि । सत्त सिराण सयाइ एमाई सत्तमे मासे ॥१५॥ अट्ठमे वित्तीकप्पे उ, नवदसमेसु जायति । गम्भस्स य सुअणजागर सुदुक्ख जणणिअणुरूव ॥१६॥ जायमाणस्स ज दुक्ख, मरमाणस्स . - हो । नेग दुरोण गंतनो, न मर जाइमापणो ॥ १७ ॥ सूहिं अग्गिवन्नाहि, सभिन्नस्स निरंतर । जावइयं गोयमा' दुस्खं, गमे ना॥१८॥ गभानो णीहरंतन्न, जोगजंतणिपीलणे । सयसाहस्सियं दुक्खं, कोडाकोडिगुणंपि वा ॥१९॥ उयरे कोवि वर्मतो मा गुमिग चिनकमा । तदपितारणो मरिउं सुहभावा जाइ मुरलोअं ॥ २० ॥ श्रोही परवल दटुं चउहा सेरणं वेउनिउं जुज्के । किरणो मरि नाउ एपो महानरए ॥ २१ ॥ दोहि असईहि पसई दुप्पसइ सेइया चउ फुडवो। चउकुडवो मगहपत्थो चउ- पला पानी हाई ॥ २२ ॥ एवं देहरारूचं कहियं वीरेहि गोयमाईहि । तंदुलवेयालियसुए भविग्रजणविबोहणट्ठाए ॥ २३ ॥ [ मंग-२ अरा:-पसइ, २पसइ-सेतिप्र, ४सेतिअ-कुडव, ४कुडव-प्रस्थ, ४प्रस्थ-आढक, ४ाढक-द्रोण ११॥ ] इति देहकुलकं समाप्तम् ।। ॥ अथ कृष्णराजीविधानविनारस्तवनम् ॥ १२ ॥ जोहिं जह लोगंतिगसुरेहि वयसमय संथुय जिणिदा । तेसि तह कित्तणेणं समासो अहमवि धुणेमि ॥ १ ॥ तिरियमसंखइमो खलु दी जाणवरनामो तत्तो । जोयणदुचत्त ४२ सहा ओगाहिय अरुणवरजलहि ॥ २ ॥ तत्थ पएसे जलमयतमकायो निग्गओ कारीणतो। वलयागिइ ग्रह भागे कुफुडपंजरसमो उवरि ॥ ३ ॥ उयरुवरि वित्थरंतो सोहम्माईण आवरेमाणो । ता पत्तो जा पंगमरूपंतिमपयस्वरि मिलिनो ॥ ४ ॥ तत्यंतिममि पयरे रिट्ठाभविमाण चउदिसि दो दो । समचउरंसवाडयढिइनो अड कण्हराईयो ॥ ५ ।। पुव्यावरउत्तरदाहिणाहि मझिल्लयाहि पुट्ठा हि । दाहिणउत्तर पुव्वा अवरा वहिराइओ कमसो ॥ ६ ॥ पुत्रावरा छलंसा तंसा पुण शातिणुत्तरा बज्झा । अभितर चउरंसा राईनो पुढविरुवायो ॥७॥ आयामपरिक्खेवो ताणं अस्संखजोयणसहस्सा ॥ संखिज्जसहस्सा पुण विस्यभो होइ पाण ॥ ८॥ ईसाणदिसाईमु ण्याणं अतरसु अहसुपि । अटेन विमाणाइ तेसिं नामाई एयाइ ॥ ६ ॥ प्रच्चन्य परिमालि य वयरोचण नामा च भिकर । चदाभ मुहाभ सूराम सुप्पइट्ठाभ ॥ १० ॥ तेसु मुरसय सगसय उदसहस्स १४००० मगसहम्म७ जुयलतिगे। सेमरिगे नवसय ते सव्ने स०स०२६ दुरदु ससा २२६०० ॥ ११ ॥ 'प्रडसागरहिईया लोगतिय जोगप्पिया देश । सन्टुभपग्गहरणा इमेहिं नामेहि गिज्मति ।। १२ । सारस्सयमाइन्चा वरही वरुणा य गहतोया य । तुसिया अव्वावाहा अगिया मरिम रिद्वा य ॥ १३ ॥ ॥ देवनिकाया जिणवयसमा समागया भत्ति । भत्तिभरनिन्भरगा थुणति पयाहि वाणीहि ॥१४॥ जयला जय भदा रात्तियवरवसभ' जय जय जिणद' । सत्वजगजीवहियय भयव तित्थ परत्तेह ॥१५॥ तत्तो वयगहणमणा जिण- महा निगरउपमाईसु । परवरिय घोसाविय दिति य सवन्छर दाण ॥ १६ ॥ दिणि दिणि दिति जिणा कणगकोडेि अड लफ्रा पायरास जा। ल पोडितिसय अउमी प्रसीइ लम्सा हवइ वरिसे ( ३८८ मोड-८० लाय ) ॥१७॥ इये दाउं गहियवया विहियतवा लद्वकेवला मिदा । जे अरिहता ते मम दितु जयसेहर ठाणं ॥ १८॥ इति कृष्णराजीविमानाचारस्तवनम् ॥ १२ ॥ ॥ अथ मोक्षोपदेशपञ्चाशकम् ॥ १३ ॥ शुद्धध्या लिपिण, ममून सेशपादप । विरानो येन स सदा, जिनो जीयाज्जगत्पति ॥ १ ॥ समस्त्यस्तमुसो मोहमूलो भव- विषमुम । विलीनातिचिरालीनासनाजललालित ॥ २ ॥ प्राधयो विविधावस्था, व्याधयश्चाधमाधमा । जन्ममृत्युजरावास्य, स स्वरूप गितम् ॥ ३ ॥ दुर्भगत्वदरिद्रत्वविरूपत्वपुरस्सरा । विडम्बना फल प्राहुर्विडन्वितजगज्नना ॥ ४॥ चतस्रो गतय शारग, ना- ग्यफलामुला । सामु य गमारयात, तदिदानी निरूप्यते ॥ ५॥ पचेन्द्रियवधासका, मामाशनकृतादरा । जायन्ते नरके जीवा, यहा- , । , रम्भपरिग्रहाः ॥६॥ कुम्भीपाकेन पच्यन्ते, पिष्टवन्नष्टचेतनाः । तत्र मुजादि (गृणादि) वच्चैते, हन्यन्ते लगुडेढैः ॥७॥ वजूजड्येषु पांड्यन्ते, निपीडयन्ते तिलेशुवत् । भृष्टा भूमीषु भूज्यन्ते, निस्राणाश्चणकादिवत् ॥ ८ ॥ दारुवदारुणाकारैछिद्यन्ते च परश्वधैः। भिद्यन्ते प्रासकुन्तायै राखेटकमृगादिवत् ।। ६ ॥ तप्तं त्रगुं च पाय्यन्ते, आच्छोट्यन्ते शिलातले । आकीएर्णा कण्टकैस्तीक्ष्णैरारोग्यन्ते च शाल्मलीम् ॥ १० ॥ काककंकगालाद्यैर्भक्ष्यन्तेऽत्यन्तनिर्दयैः । कार्यन्ते तरणं रीणा, वैतरण्याः सुराधमैः ॥ ११॥ यस्य जिह्वाशतं वक्त्रे, यो जीवेच्छरदां शतम् । सोऽपि वक्तुं क्षमो न स्यादशर्म नरकेषु यत् ॥ १२ ॥ इति नारकदुःखम् ॥ कूटमानतुलावन्तो, मिथ्याभापणतत्पराः । मायाविनो जना यान्ति, तैरश्चं जन्म निश्चितम् ॥१३॥ यादृशं नरके दुःखं, तिर्यक्ष्वपि च तादृशम् । यतो वाहनदोहाद्या, व्यापदोऽत्र सुदुस्तराः॥१४॥ चुत्तृष्णाबाधिता दीनाः, पारवश्यमुपागताः । वहन्ति पशवो भारं, पृष्ठकण्ठसमर्पितम् ॥ १५ ॥ केचनादाहदोपेण, दाहदोपण केचन । केचिदड्कुशघातेन, कशाघातेन केचन ॥ १६ ॥ केचिद्वधेन वन्धेन, निरोधेन च केचन । कएर्णपुच्छच्छविच्छेदनाशावेधादिभिस्तथा ॥१७॥ अपारदुःखसंसारमध्यमग्ना दिवानिशम् । साक्षादेवेह दृश्यन्ते, तिर्यश्चो वञ्चिताः शुभैः॥१८॥ इति तिर्यग्दुःखम् ॥ सामान्यदानदातारस्तुच्छ- कोपादिकिल्विपाः । लभन्ते मानुषं जन्म, जन्मिनो मध्यमैर्गुणैः ॥ १९ ॥ रौद्रदारिद्यतस्तत्र, मृतभावातिशायिनः । केचित्कथाञ्चज्जीवन्ति, मानवा मानवर्जिताः ॥ २० ।। केचिन्निष्ठुरकुष्ठेन, सुष्टु कष्टां दशां गताः। अन्ये ज्वरातिसारादिरोगोरगविपातुराः ॥२१॥ परकर्मकरा: केचिन्मलिनाननलोचनाः । दृश्यन्ते क्लेशजलधौ, मन्ना नग्मा अनादृताः ॥२२॥ अन्ये स्कन्धसमारूढप्रौढभारा दृढापदः । जीवत्यतिजघन्येन, कर्मणा कर्मणोज्झिताः ॥ २३ ॥ ज्वलज्ज्वलनसम्पर्ककर्कशैविहानलैः। केचित्तापितसर्वागा, ग्लायान्ति गलितोद्यमाः ॥ २४ ॥ इति मनुष्य- दुःखम् ।। अकामनिर्जरादिभ्यः, केचन स्युः सुरा अपि । तत्रापि न सुखख्यातिः, काचिदस्ति सतां मता ।। २५ ॥ वितुद्यमानहृदया, ईर्ष्या EN . शल्यैदुरुद्धरै । विषादवहूनावदाय, निपतन्त्यत्र केचन ॥ २६ ॥ कण्ठलोठितवादित्रा, हठतोऽकुण्ठतापरा, । रजस्थाने ऽवतार्यन्ते, दीर्यमा- णाहिका इव ॥ ॥२७॥ स्तम्घरम(हस्तिातुरङ्गादिवाहनाकारधारिणः । दयाबाह्य च वाह्यन्ते, केऽपि मृण्यादिघट्टनै ॥२८॥ चण्डालाकृतयः केचित्रण्डदण्डैर्निपीडिता । स्वप्नेऽप्यलब्धसचारा, पुरन्दरसभादिषु॥२६॥ स्वर्गाच्च्युति विलीन च, गर्भजम्बाल(कादव) लालनम् । पश्यन्तो यत्र भियन्ते, तद्वतनव सुराः ॥ ३० ॥ इति देवगतिदुःस ।। यथेह लवणाम्भोभि , पूरितो लवणोदधि । शारीरमानसैर्दुःखेरसयेयैस्त- था भव ॥३१॥ किश्चित्स्वप्नाप्तधनवन्न तथ्यमिह किंचन । असार राज्यवाज्यादि, तुपकण्डनवत्तथा ॥ ३२ ॥ तडिदाडम्बराकार, सर्वमत्य- न्तमस्थिरम् । मनोविनोदफलद, वालधूलीगृहादिवत् ॥ ३३ ॥ यश्च कश्चन कस्यापि, जायते सुखविभ्रम । मधुदिग्धासिधाराप्रपासवन्नैप सुन्दर ॥३४॥ इति संसारस्वरूपदु स । अत एव विरज्यन्ते, नीरजोज्ज्वलमानसाः । रोगादिव भुजगाद्वा, ससारावासतोऽमुत ॥३५॥ यतन्ते च सदानन्दमुधानीरधयेऽधिकम् । परमब्रह्मसज्ञाय, पदाय विगतापदे ॥ ३६ ॥ स्मरज्वरज्वरा मुख्या, दोपा भवभुवोऽत्र ये । सर्वथा ते न सन्त्येव, यत्र तत् परम पदम् ॥ ३७ ॥ सर्वकल्याणसयोग,, सर्वमङ्गलसगम । सर्वोपादेयसीमा च, यतस्तन्मृग्यते बुधै ॥ ३८ ॥ यथाऽमृतरसास्वादी, नान्यन रमते जन । तथा मुक्तिसुसाभिज्ञो, रज्यते न सुखान्तरे ॥ ३९॥ तीएर्णप्रायभवाम्भोधिए॒तसम्मोहकश्मल । कश्चिदेव महाभागो, भवेसिद्धिमुसोन्मुखः ॥ ४० ॥ इति मुक्तिसुखस्वरूप ॥ चौराफुलपथप्राप्तो, यादृशो दुर्गसप्रहः । गम्भीरसलिलेऽम्भोधो, द्वीपाप्तिरथवा यथा ॥ ४१ ।। महाशलगुहाया वा, ज्वलद्रश्मिमणिर्यथा । विवेको निर्मलस्तद्वत्पुण्यभाजा विजृम्भते ॥४२॥ इति विवेकस्वरूप ॥ क्रियाभिर्ज्ञानमूलाभिर्मोक्षोऽअपेण सिध्यति । ता पुनर्देवतापूजागुरुसेवादयो मता ॥४३॥ विशुद्धकेवलालोकविलोकितजगलय । प्रातिहार्य- महापूजाजनितासमविस्मय ॥४४॥ समस्तजगतामेक, मौलिमाणिक्यमुज्ज्वलम् । अर्हन्नेव सता देवो, देवतागुणभूषितः॥४५॥ इति देवस्वरूप ।। 4 .
गुरुगृहीतशास्त्रार्थः, परां निःसङ्गतां गतः। मार्तण्डमण्डलसमो, भव्याम्भोजविकाशने ॥ ४६॥ गुणानां पालनं चैव, तथा वृद्धिश्च जायते । यस्मात्सदैव स गुरुर्भवकान्तारतायकः ॥४७॥ इति गुरुस्वरूपं ॥ स पुनर्जायते तावदाचारात्सज्जनश्रुतेः । आत्मबोधविशेषाञ्च, पुण्याचेत्याह सर्ववित् ॥ ४८ ॥ अक्षुद्रता दया दाक्ष्यं, क्षमा वाक्ष्य( चाक्ष )विनिग्रहः । न्यायानुवृत्तिरनघा, यत्नश्च श्रुतशीलयोः ।। ४९ ॥ समानधर्म- वात्सल्यं, यतिधर्मादरः परः । इत्यादिः कुशलारम्भो, मुक्तिमार्गतया मतः ॥ ५० ॥ इति धर्मस्वरूपं ।। मोक्षोपदेशपञ्चाशदेपा भाज्या मुमुक्षुभिः । स्यान्मुनीन्द्रमुनीशेष्टं, येन मुक्तौ स्थिरं मनः ॥ ५१ ॥ इति श्रीमुनिचन्द्रमूरिविरचिता मोक्षोपदेशपञ्चाशिका समाप्ता ॥ १३ ॥ अथ शुद्धधर्मयोग्यजीवोपदेशपञ्चाशिकामारंभः ॥ १४ ॥ जिणिंदचंदाण कमारवंदे, वंदित्तु संकंदणवंदणिज्जे । भणामि संखेवमहं गुणाणं, धम्मारिहाणं किल जे जियाणं ॥१॥ लद्रूण माणुस्स- भवं भवंमि, भविज्ज भो भव्व! भवा विरत्तो । धम्मे दढारूढमणो जमेत्तो, न सुंदरं किचिदिह इनमत्थि ॥ २॥ चितामणी चित्तविचिति- याणं, महोसहं सव्वदुहामयाणं । आणाणुसारेण सरेज्जमाणो, कि नाम कल्लाणमिमो न कुज्जा? ॥ ३ ॥ एयस्स लोगप्पहुणो पीओ, जोगो जुओ जो गुणसंपयाए । एसा अखुद्दत्त १पसन्नरूव२, सहावसोमत्त३जणप्पियत्तं४ ॥ ४ ॥ अकूरभावो५तह भीस्यत्ता६ऽसढत्त७ दक्खिन्न८ सलज्जभावो । दयालु१०मज्झत्थपसन्नदिहि ११, गुणाणुरागित्त १२मुदाहरंति ॥ ५॥ सुद्धकहा १३ सुंदरपक्खगाहो १४, सुदीहदंसीत्त १५ विसेसनाणं १६ । वुड्डाणुगामित्त १७विरणीयभाव१८, कयन्नु १९ सत्तीइ परोवयारो२० ॥६॥ सुलद्धलक्खणत्त२१मेगवीस- मिमे गुणा तेहिं विभूसितो जो। सो चेव संसुद्धजिणिंदधम्मचितामणीपावणपच्चलोति ।। ७ ॥ संपुनपुन्नो कुसलत्तणाइगुणोववेओ य जणे जहेत्थ । जोगो पहाणाण मणीण जाण, तहेव एयस्सवि एस भव्वो ॥८॥ अखुद्दचित्तत्तणो हवेज, तो तुम धीरगहीरभावो ।
" - अणुस्सुप्रो इट्टममागमेमु, कहिंवि णटेसु अदुम्मणे य ॥ ६॥ पाएण वज्झवि गुणा भवति, रूवे पसन्ने महुरे णराण । अन्भतर किं पुण सीलरू', जान तो सठवणमि तस्स ॥ १० ॥ सोमो जहा सोम' सुदसणिज्जो, सहावसोमत्तणो गुणाभो । तहा तुम चिट्ठणभासणेसु, होन्ना महाणदकरो जणाण ॥ ११ ॥ जणप्पिो सुदर । तेण अप्पा, तएउपाएण जहोचिएण। कज्जो जो धम्मगुणाणुराग, जणा कयाणदमणा कुणति ।। १२ । सन्चस्स फ्ल्लाणविचिंतगाण, समतो भद्दपरपराओ। भवति कूरत्तणमप्पमत्तो, चएज्ज त सगुनणमि चित्त ॥ १३ जहा मसाणिंधनमद्धदड, तहा जणो मीलकलकिलो जो। कलफपकाउ फुलाइहीलाणिवधणानो भव भीरुभावो ॥१४॥ पुन्य मणो होज्ज जहा तहेव, भासिज्ज चिहि ज तुम तो ते । दढ दढत्तेणऽजढस्स होही, सुह जमो निम्मलधम्मकम्म ॥१५॥ धीरो गहीरो हयमन्छरो य, पवनदक्सिनभरो भवित्ता । परत्य मज्मत्थियसूरयाए, करेज्ज सव्वत्थ पसत्थचित्तो ।।१६।। लज्जिज्ज सक्ख सपससणमि, मज्झे महताण पहाणभावे । कहिंचि दुट्ठाइ कुलट्ठिईए, भगे अणायारनिसेवणाय ॥ १७ ॥ दयालुया धम्मधरणस्स मूल, तो तदत्थी पढम तमेव । करेज्ज ईसिपि परिचएज्जा, तुम परुव्वेयकरि पवित्ति ॥ १८ ॥ अपक्सवाएण (अपक्षपातेन ), पिए परे य, जणमि पट्टिज ठिइ ठवितो। एव च ममत्थगुणतणाओ, विस्सभणिज्जोऽसि तुम जणाण ॥ १९॥ निद्ध सुतार सरल सलोण, पापुलनीलोप्पलकोमल च । जणमि पीयूसमितुम्मुयत, चक्षुप्पसन्न सइ निक्खिवेजा ।। २० ॥ नीहारहारुज्जलसालिसीले, जणे गुणनम्मि रइ करे जा । जनो जिनो तग्गुणसित्तचित्ते, ण रज्जए दोसविसे कहपि ॥ २१॥ मुचेज मिच्छाभिनिवेसवुद्धिं, वइ तहा दोसवइ सहायि । कह च पक्ख च विसुद्धमेव करेज सद्धम्मपरायणाण ॥ २२ ॥ मा निष्फलारभपरो भवेज्जा, पराभवट्ठाणकरो स जम्दा । मुदीहदसित्तणो विहेज्ज, कज्जाइ पन्नतसुहावहाइ ॥ २३ ॥ जाणेज्ज सव्वत्य तुम विसेस, गुणाण दोसाण य निविसेस । - सबुद्धिजोगेण तओ न होही, पोयणे कत्थुइ विप्पलंभो ॥२४॥ वुड्डाणुगामित्तणो णराणं, बुद्धीउ सुद्धा समुन्भवति । वयं च सत्यं च समेच बुड्डे, तुओ तुम धीर! सया सरेज्जा ॥२५॥ अप्पाणमच्चंतविणीयभावं, ठवेज्ज धम्मो विणयप्पहाणो। तहा ण कल्लाणमारणमण्णो, जहा विणीमो विणयादुवेइ ॥ २६ ॥ कयन्नुया नाम गुणाण मूलं, दोसाण मूलं च कयप्पणासो। थेवपि मन्नेज परोवयारं, न सव्वहा निएहवमायरेज्जा ॥ १७ ॥ जम्मं च जीयं च धणं च चारु, तं चेव चितेज्ज सलक्खणं च । जं में परत्थंमि समुज्जएकचित्तस्स साहेज्ज करं हवेज ॥ २८ ॥ विचिंतिऊणं निउणं हवेज्जा, सव्वमि कज्जे लहु लद्धलक्खो । एवं चमुकारकराइ होति, किलाकिलेसेण पोयणाई ॥ २६ ॥ एए गुणे धीर! तुमं धरतो, गुणाण लोगुत्तरसंगयाणं । अप्पाणमप्पेज्ज जमन्नहा ते, तदुभवत्तेण न चेव होति ॥ ३० ॥ अकारणा नथिह कज्जसिद्धी, न याणुवारण वयंति तन्ना । उवायवं कारणसंपउत्तो, साहेइ कज्जाइ पयत्तवं च ॥३१॥ दुमंमि पुष्पं च फलं च पच्छा, जहा कमेणेव रसप्पसिद्धी । भव्वे तहा लोयगुणा तओ य, लोगुत्तरा सिद्धिसुहं च तत्तो ॥ ३२ ॥ जहुच्छुकंडाण रसा सहावा, सीओ सिणिद्धो महुरो य होइ । एमेव एए सुकुलुग्गयाणं, भवंति पाएण गुणा जणाणं ॥३३॥ जहा रसो सो परिकम्मणाओ, गुडाइ- पज्जायपरंपराए । वरिसोलगुप्पत्तिरसावसाणं, लहेज्ज माहोज्जगुणं तहेव ॥ ३४ ॥ एयाणमेतेऽवि गुणा गुरूणं, चरित्तवंताण बहुस्सुयाणं । संसग्गओ पन्नवणागुणाओ, लोगुत्तरत्तेण परीणमंति ॥३५॥ लोगुत्तरे धम्मपहे पवन्ने, भवेज्ज सुत्तविहिप्पहाणे । मोहंधयाराउ जियमि लोए, न सत्थदीवादपरो पयासो ॥ ३६ ।। जिणाणमाणाणुगमेण हीणो, धम्मो न धम्मत्तणमावहेइ। पेच्छाच्छणोकिण्णिविलोयणाणं, जहा सुचुक्खोवि न किंचिदेव ॥३७॥ तंबं जहा सिद्धरसाणुविद्धं, चएज्ज तंबत्तमसेसमेवं । भावस्सरूवं विसमंपि भव्वा!, आरणापरीणामगुणाण जाण ॥ ३८ ॥ भव्वत्तमेत्थं किल तंवधाऊ, तंवत्तमक्खुद्दगुणाइभावो । प्राणारसो सुद्धगुरुप्पसिद्धो, सुवन्नभावो य जियाण मोक्खो ॥३९॥ , - | वेलावदाणागुणोववेय, करेन चीपदणमायरेण । अवमानिन्वाणफल तिसम, पमोयरोमचियमगुवंगो ॥ ४० ॥ जहोचियाश्रो किरियाउ हाणी सय च तेसिं च न पाउणन्ति । काले विहाणेण तुम गुरूण, करेन्ज पुजाणमुवासणति ॥४१॥ तहा असदिद्धमणो मुणेन, सिद्धतससिद्धपयत्यसत्य । कहिंचि सदेहमुवागमोऽवि, बहुस्सुए तस्थ पमाणएज्जा ॥ ४२ ॥ पयपएण परिसठविन्तो, तयत्यमन्चत्यमणुस्सरतो। सवेयरिव्येयरस पुसतो, सज्झायमग्मीणमणे सरिज्ज ॥ ४३ ॥ एव च सामाइयमाइकिच्चे, लोगुत्तरे पत्तपमत्तभायो । उदग्गवेरग्गसमग्गचित्तो, जत्त संसत्तीऍ पवत्तएज्जा ॥ ४४ ॥ भकडचडानिलसपणुएणविलोलजालासयसकुलमि । जहा पलित्तमि ( ज्वालते ) गिहे न जुत्तो, सुबुद्धिणो जागरओऽणुरागो ॥ ४५ ॥ एमेवमच्चतमभिदुयमि, जराइ मच्चूइ भवमि निच्च । वियेयव निक्खमणेकचित्तो, ए रज्जए कत्यइ पत्थुभेए ॥४६ ॥ अन्वगसीलगमणगरगभगक्खम चत्तसमत्थसगो । पउत्तजत्तो य पहुसमेव, कया णु चारित्तमह चरिस्स ? ॥ ४७ ॥ एव सुचितापरमो गिहमि, सागिहावाससम वसिज्जा । तुम तो अप्पडिबद्धभावो, पढे विणहमि न मिजासिति ॥४८॥ विसुज्ममाणज्मवसायजोगा, कम्मे किलिट्ठमि पलीयमाणे । इह जसो चित्त घए सुह च, सग्गोऽपयग्गो य परत्य होइ ॥ ४९ ॥ तुम्हाण भणिय मए जिणमउद्देसेण ससेवनो, एय निम्मलधम्मकम्मविसए जोगत्तसूयापर । ता तुम भणियाणुसारविहिणा यद्वेजहा सन्यहा, ससारासयउसखदुक्खणिहणो मोक्खो जो नऽनहा ॥ ५० ॥ इति शुद्ध- धर्मायोग्यजयिोपदेशपश्चाशिका समाप्तेति ॥ १४ ॥ ।। अथ हितोपदेशकुलकपञ्चविंशती द्वे ॥ १५॥ निसुणतु या परिरभित्रण भन्या मण समाहिम्मि । उवएसलेसमणवज्जकजमेय भणिज्जत ॥१॥ दुलह ता भणुयत्ते पत्ते .
खित्तारियत्तमित्तो य । निम्मलकुलजाइसमग्गरूवयारोम(ग्ग)सामग्गी ॥ २ ॥ तत्थवि महदहट्ठियकुम्मस्स मयंकमंडलालोओ। चम्मंतरेण दुलहो जह तह जीवाण जिणधम्मो ॥ ३ ॥ पत्तोऽवि पमत्तेहि सत्तेहि पत्तयाविउत्तेहि । चितारयणं व महोयहिंमि हारिज्जए एसो ॥ ४ ॥ ता पाविऊण एयं मुकपमाएण कुसलपुरिसेणं । एयथिरत्तनिमित्तं निसेवणिज्जाई एयाई ॥ ५ ॥ जिणसासणाणुरागो निच्चमचागो (अत्यागः) सुसाहुमंगस्स । समं च सुयभासो तह तह भवभावणुल्लासो ॥ ६ ॥ मरुपहपहिओ कापडुमं व पोयं व जलहिजलपडिओ । चितारयणं व चिरं दारिदोवद्दवाभिहो ॥ ७ ॥ संपइ रे जीव! तुमं धम्मं सव्वन्नुनाहपन्नत्तं । पत्तो कहिचि नूणं ता तं संपुनपुन्नोऽसि ॥ ८ ॥ सुलहं सव्वंपि जए रे जीव! सुरेसरत्तमाईयं । निव्वुइसुहाण साहणमणहो दुलहो य जिणधम्मो ॥ ९ ॥ तम्हा इणमेव पुरो काउं हाउं च पावच- रियाई । जुत्तं पवत्तिउं ते जेण खणो दुल्लहो एसो ॥ १० ॥ एवमणुसासणिज्जो अप्पा निच्चंपि भवाविरत्तेणं । चित्तेण जेण ण जियो जिणमयं हाउमुच्छहइ ॥ ११ ॥ कमलुज्जलसीलसिरिमुगंधिणो बंधुणो य भुवणस्स । निच्चं निसेवणिज्जा मुणिणो गुणिणो पगत्तेणं।। १२॥ दढमारूढगुणोऽवि हु जीवो इह साहुसंगपरिहीणो । पाउणइ गुणविणासं जएज्ज ता तेसि संगकए ॥१३॥ सिद्धतधारगाणं विसुद्धसीलंग- संगसुभगाणं । दूरठियाणंपि मणे करेज्ज सुमुणीण संभरणं ॥ १४ ॥ मंतविवज्जियमोमज्जणं व निज्जीवदेहकिरियंव । सुयवहुमाणविहीणं सुन्नं मन्नेजऽणुहाणं ॥१५॥ तत्थ पढम पढेज्जा सुत्तं तत्तो सुणेज्ज तस्सऽत्थं । मुत्त(अत्य)विहीणं पुण गुयमपकफलसंस(भक्ख)णसरिच्छं ॥१६॥ सुत्तं पढियपि बहु अपरिन्नायत्थमित्थमक्खायं । सुफस्स इक्खुणो भक्खणंव ण समं सकज्जस्सः ।।१७।। भणियाणागरणवओ समयन्नू पन्नवंति णाणंपि । भारकर चिय दूभगमहिलाहरणं व चहुयंपि ॥ १८ ॥ ता भववाहिचिगिच्छासत्थं सुत्थियपगत्थपरमत्थं । जिणवयणमणु- दिणं चिय पढिज्ज णिसुणेज्जऽणुढेज्जा ॥ १९ ॥ भावेज्जा भवरूवं जह इह सरयम्भ(शरदभ्र)विन्भमं सव्वं । जियजोव्वणपियसं- -- , गममाई रणतिढणहति ॥२०॥ उन्मणपवणपणोल्लियमहल्लहुल्लतजलणजालमि । गेहम्मि व मनेजा सणपि ण खमो भवे वासो ॥२१॥ जह दुज्जजणसगो भगफलो तह दुहावसाणो य । ससारे तह तियसत्तणाइसोसाण परिणामो ॥ २२ ॥ एकोऽत्य पसत्थसमत्थवत्थु वित्थारफुरियमाहप्पो । पमुहावसाणसुदरपरिणामो नयरि जिणधम्मो ।। २३ ।। तेण अलद्ध लध्दु लद्ध परिपालिउ इमे बुड्ढे । परिपालिय च परम बड्डी नेउ पयत्तेज्जा ॥ २४ ॥ धना भवदुक्खाण तिकसारा असखलक्खससाण । एय विरेयणोसहमुवएस केइ पायेति ॥ २५ ॥ ॥ इति प्रथमा हितोपदेशकुलकपश्चविंशतिका ॥ १ ॥ अथ द्वितीया । सुणेह भो भव्यजणा' भनित्ता, सम्म समाहाणपहाणचित्ता । असारससारविरागहेउ, धम्मोवएस सहल विहेउ ॥ १ ॥ पलित्तमदि- रागारो, सच्चमन्चतभीसणो । एसो भवोयही तिक्सदुक्खलक्खऽप्रलक्सिो॥२॥अवभ कारण जम्मे, मरणस्स सरीरिणो । दुरतो य कयतोऽवि,कयनासो समतो ॥३॥ पर पराभवट्ठाण, दालिद रोदख्वय । अभच्छायव्व लन्छीयो, तुच्छाओ पिन्छ निच्छिय ॥४॥ जलमि मच्छलुत्यल्लतुलो य पियसगमो । सण पट्ठिया कहमणिट्ठाण समागमा ६५॥ तहावि छिनवछोहोहवतो जिया इह । जहाचिंतियमत्थाण, सपत्ती पुण दुल्लहा ॥६॥ धम्माभिप्पायावग्घस्स, कारो वल्लहो जणे । पाय स भावगम्भेण, पेम्मेण य विवज्जिो ॥७॥ मग्गमेत्तगवेसीओ, श्रावयाउ सणे सणे । पच्चासन निसनो य, निच्च मच्चू सरीरिण ॥ ८ ॥ जोव्यण जीविय रूप, विज्जुविज्जोयचचल । ता इत्थ पडि- वधस्स, ठाणमथि न किंचिवि ॥ ९ ॥ जहा महासमुद्दामि, चुए चिंतामणी तहा। दुल्लभे माणुसे जम्मे, सुद्धजाईकुलन्निए ॥ १० ॥ त लगण महाभागा', रागादेगतो तो। पमायस्स समो(य)काउ, तुम्हाण धम्म उज्जमो ।।११।। तत्थ विच्छिन्नससारकतारुत्तारकारो। देवो जिणो पयत्तण, सेवाणिज्जो विहाणओ ॥ १२ ॥ तहा भीमभवुविग्गा, सम्म मग्गाणुगामिणे । निहाण णाणमाईण, वदणिज्जा " - . - - सुसाहुणे ॥ १३॥कामग्गहमहामंतो, कम्मदारुदवानलो । मोहदावजलुप्पीलो, मिच्छत्ततमधीवओ ॥ १४ ॥ कल्लाणकंदलीकंदो, जिणिंदप- रिभासिओ । सोयव्वो सुप्पणीहाणं, सिद्धंतो तेसिमंतिए ॥ १५ ॥ तहा तस्साणुमारेणं, पसन्नेण मणेण य। फज्जो चीवंदणाइंमि, धम्मकज्जे समुज्जमो ॥ १६ ॥ मूलओ चेव दुस्सीलजणसंसग्गिवज्जणं । सुसीलजणसंवासो, कसाइंदियनिग्गहो ॥ १७ ॥ तहाणु- व्वयमाईया, जे य पुव्वमभिग्गहा । पवन्ना जायए वुडी जहा ताण तहा करे ॥ १८ ॥ देज्जा दीणाईणं दाणं, सीलेज्जा सीलमुज्जलं । जहासत्तीऍ तप्पेज्जा, तवं भावेज्ज भावणं ॥१६॥ साहुविस्सामणाझम्मि, रमेज्जा विणए तहा । अपुव्वापुज्वरूवे य, पवज्जेज्जा अभिग्गहे ॥ २० ॥ सुद्धसज्झायझाणेसु, अपुव्वपढणम्मि य । सदोसगुणाचंताए, चित्तं दिज्जा निरंतरं ॥ २१ ॥ वज्जेत्ता सेससावज्जं, कज्ज पव्वज्जमुज्जलं । कया अहं पव्वज्जामि, इई चिंतेज्ज निच्चसो ॥ २२ ॥ मित्तत्तं सव्वजीवेसुं, गुणरागो गुणन्नुसुं। दुक्खिएसु दयालुत्तं, निग्गुणाणमुवेहणं ॥ २३ ॥ गंभीरत्तमुदारत्तं, धीरभावो थिरत्तणं । एवमाई गुणग्गामं, सुटुमभूयमब्भसे ।। २४ ॥ एसो मए तुम्हम- गुग्गहत्थो, हिओवएसो भणिओ महत्थो । एयाणुसारेण तो य निरं, कायव्वमेत्तो सयलंपि किच्चं ॥ २५ ॥ ॥ इति हितोपदेशकुलके समाप्ते ॥ अथ उपदेशामृतपञ्चविंशतिका ॥ १६ ॥ भो भो भव्वा! सवणंजलीहिं दुहदाहपसमणसमत्थं । उवएसामयमेयं पिवह खणं मोक्खसोक्खकए ॥१॥ गंभीरनीरनीरहिनिहित्त- मुत्ताहलं व मणुयत्तं । लर्बु सधम्मकम्मायरेण सहलं विहेयव्वं ।। २ ॥ तस्स य सुधम्मकप्पडुमस्स सुरणरसमिद्धिकुसुमस्स । निव्वुइसुह- विउलफलोहसालिको मूलममियाइं ॥३ ॥ सिद्धंतसुई सुमुणीण संगमो मच्चुणे सया चिंता । तह दुक्कडसुकडाणं कडाण फलचिंतणं चित्तं ॥४॥ समयसुइसलिलसित्ता कसायदवदूमियावि भव्वदुमा । जायंति बहलवेरग्गपल्लवुल्लासिणो झत्ति ॥५॥ मोहविसोवसमखमं जमोसह . , - तीसरवग्गन्धीय गा मन्त्रि जपपुर विसमकम्मरोगाण । तस्म सपुरणा समयामयस्म रसपाइणो होति ॥ ६ ॥ निम्मलनाणपहाणा जलनिहिणो चरणकरणरयणाण । कप्प- दुमत्र मगय मुमादुग्णो सेवणिग्जत्ति ॥ ७ ॥ निन्च च सलियसीलेहिं सयव सन्बहा विवज्जेज्जा । ज जीवो समग्गेण तम्मओ होई भचिरेण ॥ ८ ॥ होज व ण वा पदुत्त दोमाययणेमु वट्टमाणस । भूयफलदोसदरिसी भूयच्छाय विवज्जेइ ॥ ६ ॥ पिप्पलदलग्गलग्गो बजललयो पाल विषितेजा। जीयममुणियागमण मरण अइदारुणसहाव ॥ १० ॥ अनिवाराणिज्नमेय सयणधणाईण भावहेऊ य । ना यमि अपत्ते जुत्त हियमप्पणो फाउ ॥ ११ ॥ चिंतेग्न दुकढाण पमायचरियाण विरसमवमाण । दुस्सहदुरतमयसखदुक्सरूव जो मणिम् ॥ १२ ॥ न नहा सि 7 सत्य 7 विसहरो दारुणो हुयासो य । जह जीवाण पमाो अणत्यसयसाहणो होइ ।। १३ ।। सवसा विणात फम्म पमायत्रो नेण परपमा होति । मवसो टुम्हइ रुक्स निवडेइ परव्वसो तत्तो ॥ १४ ॥ अमल भावेज्ज फ्ल धम्माईण विहाण- विहियारा । मुफुनुग्गमाइमग्गापग्गमुहमपयारूप ॥ १५॥ कापमोवि चिंतामणीवि जीवाण कामधेशवि । न तहा कप्पति फल जहप्पणो मुखगरिया ॥ १६ ॥ कप्पाम तणेण व कागबईण कामयेणू व । चिंतामणिमुवलेण व किणेज्ज देहेण धम्मघण ॥ १७ ॥ इहइपि मनणाण सलाहणिज्जो सय मुही चैव । मुविसुद्धधम्म कम्मे समुज्जो जायण जीवो ॥ १८॥ ता सव्वहा जएज्जा तह जह मणुयत्तणाइ- सामग्गी । एमा जिणाणमाणाऽऽराहणो फ्लवई होई ॥१९॥ तत्य सिवसाहणण चिइवदणमाइयाण सव्येसि । श्रावस्सयाण हाणी थेवा- गि रणणिगति ॥ २०॥ तहणुव्ययमाईण पडिवनगुणाण पालणे जत्तो। करणिज्जो अइयारा दूर परिवज्जणिज्जा य ॥ २१ ॥ पममामरण नह जह कसायविसमुवसम पवग्नेह। चिट्ठणभासणसचिंतणाणि तह तह विजेयाणि ॥ २२ ॥ तुससडण व मयमदण व वह मुन्नरमरुन्न य । सपुग्नपि य जमुवसमसुन्न मन्नेजऽणुट्ठाण ॥२३ ॥ किं पहुणा कुसलासयरुप्पतरू पडियरणीमो तहाऽपमत्तेहिं । जह न कुवियापदुकयदूसिओ निष्फलो होई ॥ २४॥ धन्ना हिओवएसाण भायणं पाणिणो परं होति । तं एवं अन्नपि य जं जुत्तं तं विहेयव्वं ॥२५॥ ।। इत्युपदेशामृतपञ्चविशतिका समाप्ता ॥ १६ ॥ ।। अथ धर्मोपदेशामृतपञ्चविंशतिका, आर्याहत्तम् ॥ १७ ॥ विसमो विसयविसदुमो वेरग्गकरेण जेण मूलाओ। उम्मूलिओ सुहत्थी सो जयइ जिणे महावीरो ॥ १ ॥ विसयासुइलोलाणं विसय- विसावेसपरवसमणाणं । अणुसासणं जियाणं इणमो भव्वा' निसामेह ।। २ ॥ जह मंसं कुट्ठीणं अहवा जह जरपराण घयपाणं । जह विदलं मूमीण तह विसया मोहबहुलाणं ॥ ३॥ ते पुण पंच पयारा सदा रूवा रसा य गंधा य । फासा य भावरोगो अणाइमं तेसु जा मुच्छा ।। ४ ।। खीणे इमम्मि तं नत्थि जन्न दुक्खं जियाण किल झीणं । तं नस्थि किपि कल्लाणमेत्थ भुवणे न जे पत्तं ॥५॥ विसयविवागनिहालणमिह विसयविरत्तसत्तसरणं च । संतोसभावणं चिय इमस्स खमणे निमित्ताई॥६॥ जो रोगो जो सोगो खेओ भेओ य जो य जीवाणं । जं कारुन्नं रुन्नं च कारणं तत्थ विसयविसं ॥ ७ ॥ ज णारगाण दुक्खं जं च तिरिक्खाण जं च मणुयाणं । देवाण जं च तंपि य विसयपिवासुब्भवं सव्वं 11८॥ विसया विसं व विसमा विसया बडिसाभिसं व मरणकरा । विसया सेविज्जता छलबहुला तह ममाणं व ॥९॥ निसियग्गखग्गपंजरघरं व सव्वंगछेइणो विसया। किंपागपागसरिसा विसया मुहमहुरभावेणं ॥१०॥ खणदिट्ठा खणनट्ठा खणजणमणभीलोवमा विसया । कि बहुणा सव्वेसिं विसया मूलं अणत्थाणं ॥ ११ ॥ कोसासंसग्गीए अग्गीइ व जो तया सुवनं व । उच्छालयवहलतेओ स धूलभदो मुणी जयइ ॥ १२ ॥ धन्नो सो वइरिसी भिन्नो वइरं व जो ण तारुन्ने । लायन्नपुन्नकन्नापत्थणघणघायघडणाहिं ॥ १३ ॥ कस्स ण चोज्जं अज्जा राइमई विजणगिरिगुहामझे । रहनेमिमत्तहत्थी सुमग्गमोयारिओ जीए ॥ १४ ॥ अज्जावि पुप्फचूला सीलुज्जलमहिलपुष्फचूलव्व -SERIES । पुजपियन्भासामवि केवलमाराहिय जीए ॥ १५ ॥ भुवणे सुदसणे खलु मुदसणी सावओवि जो तइया । अभयाए पाडमाठओ ण खोभित्रो मरणपसणेऽवि ॥ १६ ॥ ते धन्ना समणोवासयावि जे दूरविरयविसयरसा। जणपत्थाणिज्जचरिया सिवजम्मे जवुणामोव्व ॥ १७ ॥ सञ्च र मुदरी सुदारीत्त विसएसु निप्पिवासाए। सर्हि वाससहस्सा आयाममणुट्ठिय जीए ॥ १८॥ भुवणत्तयपञ्चक्ख उम्मी- लियविमलसीलमाहप्पा । जयवदणिजचलणा सीया सुलसा सुभद्दा य ॥ १९ ॥ अइदुग्गमविसयग्गामसामिउद्दामकाममयमलणे । अनेवि महासत्ते सत्ते निध चिय सरेज्जा ॥ २०॥ सतोसरसामयपरिणइवसेण निम्महियविसमविसयतिसा । परमाणदमया इव इदपि मुहिणो जणा होति ॥२१॥ सतोसनदणवणे कत्तो चित्तस्स सचरतस्स । ससारमरुत्थलभमणविसयतण्हुन्भवो दाहो ? ॥ २२ ॥ सतोसपासपडियो न पर मणमक्कडो तडप्फडइ । अइविसमविसमसनिभसु विसएसु बद्धरसो ॥ २३ ॥ एसो सो अमयरसो पर- माणदो इम पर तत्त । ज विसयलालसाण विणिग्गही इदियमणाण ॥ २४ ॥ विसउम्मग्गविलग्गोऽवि एयमणुसासणकुस सिरसा । घरमाणो नियमेण करीव मग जिओ जाइ ॥ २५ ॥ इति धर्मोपदेशामृतपचविंशतिका समाप्ता॥ ॥ अथ सामान्यगुणोपदेशकुलकम् , आर्यावृत्त ॥ १८ ॥ निदारियविसमसर वीर वदितु दित्तरुइपसर । दिन्नजियदिक्ससिक्ख भणामि सामन्नगुणसिक्स ॥ १ ॥ ववहारसुद्धिजणाणदाण- ज्जावारचाणिप्फन्ना (व्यापारल्यागनिष्पना)। कालुचियऽवियलसद्धम्म सम्मपरिपालणसरूवा ॥२॥ सखाण धवलपहा गभीर- याविव महाममुद्दाण । चदाण सिसिरजोरहव्व णयणसोहळूव हरिणीण ॥ ३ ॥ उच्छृण महुरयाविव धम्मियकुलजाइधम्मसन्मावो । जइविहु सिद्धा सा वेसि तहवि एव समवसेया ।। ४ ॥णाणवयवुड्डसेवा सत्थभासो परोक्यारित्त । सच्चरियजणपससा दक्खिनपरा- यणत्तं च ॥ ५ ॥ उत्तमगुणाणुरागो अणुस्सुगत्तं अखुद्दभावो य । परलोयभीरुयत्तं सव्वत्थ अणत्थपरिहारो ॥ ६ ॥ गुरुदेवातिहिपूयण- मपक्खवाएण णायदरिसित्तं । असदग्गहवज्जणया सपणयपुव्वाभिभासित्तं ॥ ७ ॥ वसणंमि सुधीरत्तं संपत्तीए अणुव्ववत्तं च । स- गुणपसंसालुज्जणमत्तुकरिसस्स परिहारो ॥ ८॥ नयविकमसालित्तं लज्जालुत्तं सुदीहदरिसित्तं । उत्तमकमवत्तित्त पडिवनभरेकधव- लत्तं ॥ ९ ॥ उचियहिइपरिवालणमदुराराहसणं जणपियत्तं । परपीडापरिहारो थिरया संतोससारतं ।। १० ।। अणवरय गुणभासो परत्थ संपाडणिकरसियत्तं । पयईए विणीयत्तं हिओवएसोवजीवित्तं ॥ ११ ॥ गुरुजणरायाईणं अवन्नवायाइकारिपरिहरणं । इहपरलोया- वायाइचितणं चेव अइनिउणं ॥१२॥ एमाइगुणगणो उत्तमेहि इहपरभवे हि हियहेऊ । अप्पाणयंमि णिच्चं णिवेसियव्वो पयत्तणं ॥ १३ ॥ इय गुणजोगाराहिय सामन्नावहिं गिही अजत्तणं । साहेइ विसेसविहिंपि नूणं तदवंझहेउत्ति ॥ १४ ॥ सामन्नगुणा ऽसत्तो किमलं धरिलं नरो विसेसगुणे । नहु सरिसवंपि वोढुं असमत्थो मंदरं धरिही ॥ १५ ॥ इय सामन्नगुणज्जणजुत्तो धीरो जएज्ज निचंपि । सुत्तोवग समणोचियगुणेसु तम्मूलगा जंते ॥ १६ ॥ तत्थ पुण विसेसगुणा अणुव्वयाई उ सावयाणुचिया । साहूण खमा मद्दव अज्जव मुत्ती पहा- ( णाओ ॥१७|| जह दुद्धं घेणूओ दुमाउ पुप्फ जलाउ जह कमलं । आयारपरबहुस्सुयगुरुसिक्खाओ तह गुणावि ॥ १८ ॥ जं दक्खोऽवि न पेक्खइ गुरुसिक्खावज्जिओ गुणविसेसं । जह निम्मलावि चक्खू पयासरहियाण घडपडाइ॥ १६ ॥ विउलोवि हेममउलो (सुवर्णमुकुटः) सुवन्नगारं विणा न हेमत्तं । जह लहइ तहा भव्वो गुरुरहिओ भणियगुणनिवहं ॥ २० ॥ कल्लाणमेत्तमेकं गुणपालणपावणोवचयहेऊ । गिरिगुरुयगुणं सुगुरुं निचं ता पज्जुवासिज्जा ॥२१॥ इय गुणरयणपहाणा सकयत्था (सकृतार्थाः) एत्थ चेव जम्मांम। सरयससिसरिस- जसभरभरियदियंता जियंति सुहं ॥२२॥ परलोए पुण कल्लाणमालियामालिया कमेणेव । अणुभूयचोक्खसोक्खा लहंति मोक्खंपि खीणरया १ * -- - ॥ १३॥ को नाम फिर सकन्नो गुणेसु सुइजत्तमेत्तसज्झेसु । अप्पोणमगुणसंभावणामसीमीसियं कुणई ॥२४॥ इय उवएसरसायणमुवणीयं आयरेण भन्बजणा! । पिव णिच्चमजचरिय जइ काउमणा मणागपि ॥ २५ ॥ इति श्रीसामान्यगुणोपदेशकुलक समाप्तम् ।। ।। अथ धम्मोपदेशकुलकम् ।। १९ ।। भुवणजवंदणिज्ज वदिय दियमाणमन्धर वीर । धम्मोवएसलेस समासओ किंपि जमि ॥ १ ॥ इह भीमे भवरत्ने सन्नाणविवज्जिओ इमो जीवो । भामिओ चिर न पत्तो कादिवि जिणदेसिय धम्म ॥२॥ ता पाविओ इह तइ सपइ विवरेण असुहकम्माण । दहगयकच्छभगीवा- ससिबिंगलोयणसमाणो ॥ ३ ॥ एसो मणकप्पियकप्पपायवो साहिओ जिणिंदेहिं । कल्लाणकामिणा तो जणेण एसोचिय विहेओ ॥ ४ ॥ एयस्स मूलहेऊ जीवदयाई परूविओ दसहा । ता एयमि गुणगणे निच्च जत्तो विहेयव्वो ॥५॥जह सेलाण सुमेरू सयंभुरमणो जहा जलनिहींण । जह चदो ताराण गुणाण सारा तहेह दया ॥ ६ ॥ सच्चेण जणपसिद्धी धम्मविसुद्वी य होइ सच्चेण । सन्चेण सुगालाभो सच्चसरिच्छ पर नत्यि ॥७॥ एगतविरत्तमणा जे परदव्यावहारकरणाओ। कि तेसिमिह न सोक्ख ? को न जसो कि व कल्लाणं ॥८॥ जे बैभवय- | पहाणा पुरिसा बंभावि तेसि पणमेइ । नत्थि असझं (असाध्य) कज्ज तेसि सयलेऽवि भुवणेऽवि ॥९॥ तेसिं न अस्थि अपिओ न पिओ ते सयलदुक्पदूरचरा । जे सयलपरिग्गहानग्गहेण सव्वत्थ वदृर्ति ।। १० ।। कयकल्लाणकलावा ते इह नूण नरा न उण अन्ने । विसहरवि- सरोगसम मिच्छत्त जेहि परिचत्त (परित्यक्तं) ॥ ११ ॥ कोहो कहमकोहोव्व ( कर्दमकोत्थक ) कस्स नहु होइ पत्त- वित्यारो ( प्राप्तविस्तार )। उव्वेयकारण दारुणाण दुक्साण मूलखणी ॥ १२ ॥ माणो विणयविणासो माणों दुक्खदुमोदगसमाणो माणो अमाणवसणो माणा नाणाइगुणहाणी ॥१३॥ माया य वाउलीविव (उद्धमवात्येव) उच्छालइ दोसधूलिमइबहलं । जीएँ परद्धा (प्रारब्धाः) जीवा न दोसगुणदसिणो होति ॥ १४ ॥ लोहो भुयंगमोचिव लद्धपयारो ( लब्धप्रचारः ) विसंठुलं ( शिथिलं ) कुणइ । उहामदोसविस- वेगदूसियं कं न जियलोए' ॥१५॥ एवंविहा कसाया कसिणा निक्कासिया मणगिहाओ (मनोगृहात्) । निम्मलसमाहिजोगा जेहि सुहं ते जियंति जए ॥ १६ ॥ एयगुणाराहणओ जो जो धम्मो जया जया कोई । कीरइ सो परिणामे अमयं व सुहावहो होइ ॥१७|| तिहुयणजणनमणिज्जो जिणो सया परमभत्तिमंतेहिं । पुज्जो नमंसणिज्जो संभरणिज्जो विहाणेणं ॥ १८ ॥ पंचविहायारपरा परोवयारुज्जया सया कालं । गुणिणो मुणिणो य मणे गुरुत्तणेणं ठवेयव्वा ॥ १९॥ संझादुगसज्झाओ पच्चक्खाणं खणे खणे परमं । चित्तमलपावणाओ ( मनोमलपाविन्यो ) य भावणाओ सरेयव्वा ॥ २० ॥ दुइंतेदियदमणं समणं कामाइवइरिवग्गस्स । पियपुव्वाभासित्तं सुयणत्तमकित्तिमं चेव ॥ २१ ॥ साहम्मिय- वच्छल्लं सत्तीइ तवो सुपत्तदाणं च । सीलविसुद्धी सद्धा सययं सद्धम्मकरणम्मि ॥ २२ ॥ नवनवसत्थव्भासो नवनवगुणअज्जणे असंतोसो । अप्पसमाहिय (आत्मसमाधित) गुणगामधामजणमज्झसंवासो (गुणग्रामधामजनमध्ये संवासः) ॥ २३ ॥ सीलंगसंगसुहगं समणत्तणमप्पमत्त- चित्तेणं । कइया णु मए कज्ज' खणे खणे इय विचितेज्जा ॥ २४ ॥ मुणिचंदायारियाणं उवऐसाणं इमाण कयपुन्ना । भविया वंति भायण- मकलंकगुणा परं केई ॥ २५ ॥ इति धर्मोपदेशकुलकम् ॥ अथ सम्यक्त्वोपायप्रकरणम् ॥ २० ॥ भुवणजणवंदणिज्जं दिय दिय (दित ) माणमच्छरं वीरं । सम्मत्तुप्पायविहि भणामि समया'सारेणं ॥ १ ॥ दुविहं सिद्धंतमयं सम्मुप्पायंमि विति मुणिवसभा। तत्थ किल कोइ जीवो अहापवत्तेण करणेणं ॥२॥ सुज्झिन्तो (शुध्यमानः) जा गंठी अपुव्वकरणं तओ पवज्जेइ ।
- से मिंदतो मिच्छत्तमोहाणिज्न तिहा पुणई ॥ ३ ॥ सुद्ध अद्धविसुद्धं अविसुद्ध चेव करणकालं जा। तत्तोऽनियट्टिकरण अतमुहुत्त पवज्जित्ता ॥४॥ तप्पग्नते मुद्ध पुज समुदीरिऊण वेयतो । माओवसमियसम्मत्तधारगो होइ सो पन्छा ॥५॥ अतोमुहुत्तमवर छापहि सागराइ उक्कोस । उगइगओऽनि एव सम्मत्त लहइ भन्वजिओ॥६॥ अनोऽवि तन्विहो चिय नवरि तिपुज करेइ नापुव्वे । करणमि सुज्झइन्चिय ठिइरसघायाइ- करणेण ॥७॥ तत्तोऽनियट्टिकरणे वट्टित्ता सुज्झिऊण (शुधोभूत्वा ) य तहेव । तस्विरमे विक्सभियमिन्छउदय तओ भवइ ॥ ८ ॥ उपसम- मम्मदिठी अतमुहुत्त तओ स नियमेण । वेयह मिच्छत्त चिय तदुवरमे कलुसपरिणामो ॥ ९ ॥ कोई पुण सासाणो होउ उवसामिगतभा- गम्मि । यइ मिन्छत्त चिय त चिय ज तस्स सतं तु ॥ १० ॥ उपसमियसम्मकाले तस्स पएसोदण्ण मिन्छतं । केई भणति भणिय एय पुण कप्पभासम्मि (कल्पभाष्ये) ॥११॥ जो अनया उ सम्म अतिपुजो रहइ अद्धसुद्ध सो। पुज करिउ तव्वेयगो य सुद्ध तओ कुणइ ॥१२॥ अपिमुद्धाओ काटिऊण केई तहाविहे सधे। पन्छा साओवसमिगसम्मठिी जिओ होइ ॥ १३ ॥ जे फम्मपयडिपाहुडवियक्खणा ते भणति पुण ण्व । ग्वसापियसम्मकाले सम्मत्तमहापवत्तेण ।। १४ ।। तत्थ पढम विसुम्झिय अभवलियाओ अणतगुणणाए । तत्तो अपुव्यकरण मिनमुटुत्त पवन्नेइ ॥ १५ ॥ लिइयाओ रसघाओ गुणसेढी तह अपुव्वठिनधो । तत्थ पवत्तती पढममेव गुणसंकमो न उण ॥१६॥ तत्तो- यट्टिकरणे गयाम्म तह चैत्र नवरि सेसभि । ससेज्जइमे भागे अतमुहुत्त अहो मुन्चा ॥ १७ ॥ करणोपरि अतमुहुत्तमित्तियाओ ठिईउ मिच्छसि । उफिरइ भावविसओ त दलियमहोवरि च सिवे ॥ १८ ॥ एव अतरकरणे कयम्मि सोणेऽनियट्टिकालमि । अतरकरणपवेसे उव- ममिर रहइ सम्म सो ॥१९॥ मम्मत्तगुणेण तमो विमोहई कम्ममेस मिच्छत्त । सुज्झति कोदवा जह मयणा ते ओसहेणेव ॥ २० ॥ गुणे- सकमेण पढम अतमुहुत्त तओ तद्तम्मि । विज्झायनामगेण सकमभेएण सुज्झति ॥ २१॥ अतरकरणस्सते अज्झवसाणाणुरूवमेगयर । पडिव- - ज्जइ सो पुजं अह कहमवि सासणो होइ ॥ २२ ॥ छावलिसेसाएँ परं अवरं इगसमयसावसेसाए । उवसामयद्धा अणंत नाम कलु- सोदयवसाओ ॥ २३ ॥ होउं सासणदिट्ठी पच्छा मिच्छत्तमेव वेएइ । खीणंमि य पुंजदुए पुणोवि तं कुणइ सो एवं ॥ २४ ॥ नवरं तप्पडि- रूवाइ तस्स तिन्निवि हवंति करणाई । उवसमियसम्मदिट्ठी उवसमसेढीऍ जो पडइ ॥ २५ ॥ सो कह मिच्छविट्ठी हवेज्ज नियमा ससासणो होउं । मिच्छत्तं पडिवज्जइ सासणभावे अणेगंतो ॥ २६ ॥ चउसुंपि अविरयाइसु संते जं आउगाई चत्तारि । भणियाणि गुणेसु तहा खाइय- सम्मत्तउप्पत्ती ॥ २७ ॥ तो बद्धाउचउक्का चउरोऽवि य खायगं लहंतित्ति । नजइ नो पडिसेहो विसेसओ दीसई तत्थ ॥२८॥ सम्मतुप्पाय- विहि भव्या भावंतगा इमं सम्मं । निम्महियमोहजोहा हवंति संसुद्धसम्मत्ता ॥ २९ ॥ इति सम्यक्त्वोपायप्रकरणम् ।। ॥ अथ धर्मोपदेशकुलकम्, आर्यावृत्तम् ॥ २१ ॥ सुहभावणावसाओ सोयपिसाओ (शोकपिशाचः) सुहेण जस्स तया । वसमुवगओ स वीरो सुरगिरिधीरो चिरंजयउ॥१॥ सोयानलकलियाणं जियाण परिगलियमणविवेगाणं । णवजलहरजलसरिसं उवएसं किंपि जपेमि ॥२॥ पिच्छह दिणराईओ आउयमे पुणोयं पुणो धितुं । जति नईओ इव नो कहिवि पुण पडिनियत्तंति ॥३॥ अणुसमयमयं देहो खज्जतो नज्जए (ज्ञायते) न केगावि। आमघडोव्य जलगओ दीसइ सहसा परं भिन्नो ॥४॥ सइ सन्निहियावाओ काओ वसणाण संपयाउ पयं । सवियोगा संयोगा सञ्बमहो अंगुरसरूपं ॥५॥ जम्मि दिणे फिर जीवो गम्भे रांकमइ तहिणप्पभिई । अखलियपयाणमेसो मच्चुसमीवे समल्लियइ(आश्रीयते)॥६॥ वज्झहाणाभिमुहं जह वन्झो जाइ नियपरहि तहा। जमसन्निहाणमे- सो जाइ जणो कालगणेणं ॥७॥ नियमत्थओवरिगयं जइ मच्चुं पेच्छई इमो लोगो । तो नाहारेऽवि रुई करेज्ज किमकज्जकरणम्मि? |८|| मरमाणे य सुर्ण तह वधू अमेरि पाणिणो नियइ । ही परिसुनमणो कह ण जणो मच्चु विचिंतेइ ॥ ९ ॥ ता अज्जवि आरमा फुरति निरख- ग्गहा उणाण गणे। जार जगमुग्गड चिंताविसय न ते नेति ।। १० । होज्जा जस्स जमेण सह मेत्ती जो हवेज्ज अमरो वा । जुज्जेज्ज तस्स यो कल्लमि इम रिस्सानि ॥ ११ ॥ समजाइओसो मन्चुहए जतुणो नियतोऽपि । उठिवज्जइ ज न जणो त नृण वज्जमयहियो ॥ १०॥ पररजराकेसरभामुरेण गुरुरोगकाणणगण । मन्चुहरिणा जणोऽय समतओ पाविओ तास ।। १३ ॥ तम्हा बुहो पभाए पडिबुद्धो सिमेव गितेज्जा । अन्न विओगो रोगो भरण वा किपि नो पडिही ( पतिप्यति ) ॥ १४ जह पिप्पलजललग्गो जलविंदू पवणताटिओ नपिरो । तह जीविय जियाण अणेयवसणाउल जाण ॥ १५ ॥ कत्थ गया रायाणो सगराई सरलराहणा जेसिं । अज्जवि इमा मही किर विओगसास्सित्ता घहइ ॥ १६॥ सन्छदचरे मच्चुम्मि चरेसु जोव्वणधणेसु । कत्थ इमों पडिवध परिणइपिन्छी जणो कुणइ १ ॥१७॥ इय तियसिंदसहस्सा थकहराईण सयसहस्साइ। दीवव्व वाउणा पावियाइ कालेण निरणपय १८ ॥ मन्चुमणागयकालेऽवि सपय चिय उवष्टिय जाण । जम्हा इमोऽवि कालो तव पुव्वमणागओ आसि ।। १९ ॥ जपि कुणतो जीवो जायइ सुहसंगओ तय चेव । कज्ज समायरतो पाल्पसा दुक्सिओ होइ ॥ २० ॥णइपूरे पडियाण दारूण समागमो जहा होइ । तत्तो पुणो विओगो इय जीवाणपि ससारे ॥ २१ ॥ ता तप्पति न हिया वीरा पत्तेऽवि पियविओगम्मि । एवविहेचिय भयो किमिह अपुन समुप्पण्ण' ॥ २२ ११ अस्थमणतो दिवसो रविउद्यत्ता य सबरी ( रात्रि ) होइ । अनोऽनतरियाइ सुहदुक्साइपि जीवाण ॥ २३ ॥ तह सोगे कीरते रूप परिगलइ टलइ देहवल । नासइ नाण मा माणसमि सोग जणा' कुणहः ॥ २४ ॥ जह सपइ अनजण मयमणुसोयति तहा तुमपि इमो। कयवइदिणावसाणे वधुजणो सो- इही लग्गो ॥ २५॥ पत्तोचिय जे धीरा परम्मुहा होति सबसगेसु । ज सगमूलमेय दुक्ख जीवाण ससारे ॥ २६ ॥ तस्स न जसो न धम्मो न चेव अत्थो न किंपि कल्लाणं । अन्नपि अस्थि नहूँ जो मूढमणो विचिंतेइ ।। २७ । सोगो नासेइ मई सुबहुंपि सुयं विणासई सोगो । सौगो धीनासकरो सोगसरिच्छो रिवू णत्थि ॥ २८ ॥ मइमं सुबसच्छच्छो जो होइ जिइंदिओ दमियचित्तो। सोनिय दुक्खकरालं जणो जिणइ सोगवेयालं ॥ २९ ॥ ता उझियसोगभरा तुम्भे होऊग जिगमयं सरह । जेग न रोगो सोगो इट्ठवियोगो पुणो होइ ॥ ३० ॥ वय- सुद्धी सज्झाओ झाणं दाणं जिणिदपूया य । एमाइकुसलकज्जुजमेण दियहा ( दिवसाः ) गमेयव्वा ॥ ३१ ॥ ते धुगकिलेसलेसा न सोय- वसवत्तिणो दढं होति । एवं उचएसामयमणुदिवसं जे पियंति जणा ॥ ३२॥ मुणिचंदायरियाणं उवएसाणं सुहासरिच्छाणं । एयारिसाण विरला केइ परं भायणं होति ॥ ३३ ॥ इत्युपदेशकुलकम् ॥ अथोपदेशामृताख्यमकरणम् ।। २२ ॥ वरहेमसमसरीरो वीरो संपत्तमोहमलतीरो । साहियसिवनयरपहो सुरचिहियमहामहो जयइ ॥ १ ॥ लद्धे माणुसजम्मे रम्मे निम्मल- कुलाइगुणकलिए । घडियव्वं मोक्खकए णरेण बहुवुद्धिणा धणियं (वाढं) ॥ २ ॥ धम्मो अत्थो कामो जओ न परिणामसुंदरा एए। किपाग- पागखललोयसंगविसभोयणसमाणा ॥ ३ ॥ जमिन संसारभयं जंमि न मोक्खाभिलासलेसोऽपि । इह धम्मो सो नेव उ विणा को जो जिणाणाए ॥ ४ ॥ पावाणुवंधिो चिय मायाइमहल्ल ( महत् ) सल्लदोसेणं । एतो भोगा भुयगव्व भीसणा वसणसयहेऊ ॥ ५ ॥ जो पुण खमापहाणो परूविओ पुरिसपुंडरीरहिं । सो धम्मो मोक्खोचिय जमक्खओ तप्फलं मोखो ॥ ६ ॥ पञ्चक्तमेव अत्थो कामो य अणत्थ- हेउभावणं । दीसंति परिणमंता किमहियभिय भाणिययमओ ॥ ७ ॥ इयविवरीओ मोक्खो जमेत्थ नो मच्चुकेसरिकिसोरो। हिडइ उइंड- मकंडखंडियासेसजीवभिओ ( उदंडमकाण्डखंडिताशेषजीवमृगः ) ॥ ८ ॥ जोव्वणवणदावानलजालामाला ण एत्य अस्थि जरा । नो दुद्धरो समुध्दुरमयरद्धय ( मकरध्वजः) सरविसरपसरो ॥९॥ नो लोभभुयंगमसंगमोऽवि नो कोहकोहउच्छालो । तह नो अन्नकसाओ ण विसाओ - तो मर्यापसाओ ॥ १०॥ पटहलोगवियोगी दुहमूल जत्य नयि तह रागो । कि वहुणा जो दोसो सम्यो जत्थाकयपदोसो १ ॥ ११ ॥ लेगलेगापिलोयणलोयणसभणाणदसणालोया । साहीणाऽणोवमसोक्ससगया हॉति तस्य जिया ॥ १२ ॥ जह सज्जोओ पज्जोयणाउ नह जदभिगसमेत्ताओ । भुरण भुयोवि विभवो ण किंचि तेणुत्तमो मोक्सगे ॥ १२ ॥ त सदसणणाणाइकज्जमज्जा जओ परगति । वो तुमे गानु गुणेसु सत्ती पट्टेग्जा ॥ १४ ॥ निन्च तिकालचीवदणेण विहिविधिहपूयपुत्र्वेण । चेइयकज्जाण बहुविहाणमइ- पिउगकरणेण 11 १५ ] आयाम्पराग (आचारतत्पराणा) बहुस्सुयाण सुमुणीण पदणेण च । वहुणा बहुमाणेण गुणीसु तह बच्चरत्तेण ॥ १६ ॥ सकाइसल्पडिपेलणेण सइ बमण विसोहेज्जा । तह निगजम्मणठागाइनसणेण जओ भागिय ॥ १७ ॥ जम्मणानिक्समगाइसु तित्थयराण महाणुभावाण । पत्य किर जिणवराण आगढ दसण होइ ॥ १८ ॥ णाण च पुण सुतित्थे विहिणा सिद्धतसारसवणेण । सनवमुअपढणेण गुणणेण पुञ्चपढियस्त ॥ १९॥ कालाइविवज्जयवनणेण तत्ताणुपेहणेण च । परियाणियसमयाए सगेण समाण धम्माण ॥ २०॥ सोहेग्न परित्तपिटु आसवनारदसनिरोहेण । सइ उत्तरुतराण गुणाणमहिलासकरणेण ॥ २१ ॥ जह सुमिणो जह रियतव्हियाउ उद इदजालकीलाओ। जह वालधूलिहरविलसियाइ तह एस जियलेओ ॥२२॥ एत्थ विहवी अविहवी सुहीवि असुही गुणीपि फिल अगुणी । रवि सिय अमधू धी अणवत्यो भवत्थजणो ॥ २३ ॥ इय भावणावलेण सत्तीरें तवेण पत्तदाणेण । अइनिंदियइदियवदियाण निपादणेण तहा ॥ २४ ॥ नियफरयतो सुद्धा मतो भवति जेण गुणा । तो तेसिमसोहिसमावहाइ वज्जेज्ज ठाणाइ ॥ २५ ॥ सुज्झतेसु इमेसु दिणम्मि कम- रायरूप समकाल । सरियासा सेसगुणा भवति अचभुयन्भूया ॥ २६ ॥ गभीरत्तणसुयणचगाइ दक्पिन्नमपरपेसुन्न । दूरमपार कारुनपु- नओ तह ओ विणओ ॥ २७ ॥ लोयाणुवित्तिकुसलत्तमुत्तम चिरपरूढमिन्छत्तो। एसोऽपि अज्जकालियजणो जहा मग्गमोयरइ ।। २८ ।।
परमिह संतोससुहं कल्लाणमुहं समुज्जला कित्ती । पेचा अञ्चंतसुहो सग्गो तत्तोऽपवग्गो य ॥ २९ ॥ सदसणाइरयणत्तयस्स लाभे पलालपूल- निभा । चिंतामणिसुरतरुकामधेणुनिहिणो खगा होति ।। ३० । सो च्चिय जए सुजाओ सो च्चिय संपन्नपत्थियत्यो य । नीलेसगुणसमग्गो सिवमग्गो जेण संपत्तो ॥ ३१ ॥ तुब्भे उवएसाऽमयमेयं पाऊण सयलमुणिचंदा' । होउमजरामरपयं जह लहह तहा जएज्जाह ।। ३२ ।। ।। इत्युपदेशामृतकुलकम् ॥ अथोपदेशकुलक, शार्दूलविक्रीडितवृत्तम्. ॥ २३ ॥ लध्दूणुत्तममाणुसत्तणमिणं कत्तोऽवि पुण्णोदया, धम्मं तित्थयराण तत्थवि तहा पावित्तु तुम्भेहि भो ।। नीहारेदुसमुज्जलेण मणसा देवो जएकप्पहू, पूयापुवगमादरेण महया सम्माणणिज्जो जिणो ॥१॥ पच्चक्खागमणुक्खणं जलहरासारोवमाणो तहा, कामकोहवागना- सणकए सग्गापवग्गावहो । सज्झाओ पडिवन्नपुन्ननियमाणऽच्चतमभुज्जमो, कायव्वो जिणदेसिएण विहिणा दीणाइदाणेऽविय ।। २ ॥ वाढं नायपरायणतणि रई नीहारहारुज्जले, लोलत्तं जमसंगहम्मि गुरुई दक्खिन्नबुद्धीविय । निच्चं मच्चुकडप्पवाहतसणं तप्पेल्लणे जो सुए, मग्गो तस्त निरूवणं सुनिउणं पज्जतकालोचियं ॥ ३ ॥ वच्छल्लं समधम्मियाण परमं जीवाण रक्खा दढा, वेरग्गं विसएसु दुग्गइपुरीपंथेसु लोलेसु य । अन्नोऽवित्थ विही जिणिदसमए जो बंभचेराइओ, पन्नत्तो सुपवित्तसंपेयकरो सो सेवणिज्जो सया ॥४॥ लन्भो कप्पतरूवि कप्पियफलो चितामणी चिंतिओ, धेणू कामदुहा निहाणमणहं दिव्वोसहीओऽविय । नो लभंति सुहेण धम्मगुरवो सन्नाणनीरागरा, सुद्धायारपरा सुदेसणसुहाकोसा अरोसा सया ॥ ५ ॥ जे गोसीसमरिच्छसोरभभरा सीलेण लीलाएँ जे, भग्गुड्डामरवम्महारिपसरा जे बुद्धसुद्धागमा । साहूणं समम्मियाण य तुम मुंचेज मा संगम, तेसिं दोसविसोसहाण महिमामाणिकठाणाण य ॥ ६॥ नो भूपालपए न रोगविलए .
तो चेव देवालए, नो चिंतामणिणो न कप्पतरुणो लभे वियभेज्ज सो। निम्विन्नाण भवन्नवाउ धार्णय निव्वाणकसीण जो, सजाएज्ज गुणनुयाम सुयणे दिढे पमोओ मणे ॥ ५ ॥ सम्म नाहिंगयाऽऽगमा गुरुकुले साविग्गमग्गाणुगे,नो वुच्छा पसम सभाववसओ नो पत्तपुव्वा सहा । तेर्सि मूढमणाण देसणगुणाजोग्गा जा देसणा, सा दूरेण दवग्गिधूमियमहारपण व वजा ज (ओ) ॥ ८ ॥ नो सत्य न विस न साइणिवसो नो पेयभूयग्गहो, दुफालो न दुराउल न जल्णो जाराकराले य त । सिद्वतो जिणभासिओ कुमइणा रोएण मिच्छागहा, सपाडेज अगत्यसस्थमिह ज देसिजमाणोऽन्नहा ॥ ९॥ एसो धम्मोवएसो निविडतमतमुत्तारतारप्पईवो, एसो धम्मोवएसो मयमयणमहा- वाहिणालोसही य । एसो धम्मोवएसो सिवसुहभवणारोहसोपाणसेणी, एसो धम्मोवएसो भवियजण तए णावणिजो मणाओ ॥ १० ॥ ॥ स्रग्धरासनम् ।। इत्युपदेशमालाकुल्कम् अथ रत्नत्रयकुलकम्, आर्यावृत्तम् ॥२४॥ चदद्धसमणिडाल झपिस्सेिसकुगइपायाल। मगलकमलमराल वदे वीर गुणविसाल ॥ १ ॥ लद्धे माणुसजम्मे रम्मे निम्मल- कुलाइगुणकालिए । घडियव्य मोक्सकए गरेण वहुवुद्धिणा धणिय ॥ २ ॥ देवगुरुधम्मतत्ते विनाए मोक्खसभवो भविणो । अमुाणिय- मग्गसरुवा ण इहपुरगामिणो होति ॥ ३ ॥ जियरागो जियदोसो जियमोहो जो मओ स इह देवो । अरिहतोच्चिय सो पुण नऊ अन्ने हरि- हराईया ॥ ४ ॥ भवविसतनीयसमा दोसा रागाइणो जयस्सावि । जे सामन्नामन्नाण ताण कह होउ देवत्त ? सरयससिसोमरूवो सुरपयडियपाडिहेरमाहप्पो । परमपयसत्थयाहो भवसागरपारगो भगव ॥ ६ ॥ एसो चिय णमणिज्जो णमसणिज्जो य पूयाणिज्जो य । सभराणज्नो महया तोसेण निभालाणज्जो य ॥ ७ ॥ जो जारिसओ देवो तारिसमाराहिओ फल देई । न कयाइ निवरुक्सा फलति कप्पद्रुमफाइ. ॥ ८ ॥ णिव्याणसोक्खसामी सन्यन्नुधिय निसेविए तम्मि। अवियप्पेण मणेह लन्भइ ॥
- y-RE । भव्येहि सिद्धिसुहं ॥ ९ ॥ सयलभुवणेबंधू अइसयसयरयणरोहणागीरदो। देविदचंदमहिओ धन्नाण जिणो हवइ देवो ॥ १० ॥ अमलियसीलसहावा उवसमजलखलियमयणवणदावा । परियाणयसभावा जे निम्मलफलिहसमभावा ॥ ११ ॥ चंदकिरणुज्जलाई चिंतामणिकामधेणुसरिसाई । पंचवि महव्वयाई सुविणेवि ण जेसि खलियाई ॥ १२ ॥ सेवियगुरुकुलवासा सम्मं विनायपवयणरहस्सा । एलणगवेसणासु य जे दढमारूढपरिणामा ॥ १३ ॥ जे जीवियमरणेमुं लाभालाभेसु सुक्खदुखेसु । पूयापूयासु तहा नो विसममणा मणागपि ॥ १४ ॥ जे दूसमावसेणवि पायं पडिखलियसुयणसीलेन । दोसदुमवारिणा दारुणेण नो निहयमाहप्पा ॥ १५ ॥ जोस सीलंगाई सुरनरसिवसोक्खसाहणंगाई । नो पावियभंगाई कहिंचि हयमयणरंगाई ॥ १६ ॥ कारुनपुन्नहियया दक्खिन्नमहोयही महासत्ता । जे साहुणो तएथिय हवंति गुरुणो गुणिजणाणं ॥ १७ ॥ जेसिमकलाणाई निणं पत्ताई जोर्स सुहरिद्धी । सन्निहिया तेहि इमे गुरुणो परियाणिया होति ॥ १८ ॥ जत्थ दया जीवाणं जत्थ जिणो देवया गुरू गुणिणो। सोचिय धम्मो धम्मियजणाण धम्मोत्ति पडिहाइ ॥१९॥ एगो तत्थ गिहणिं अन्नो साहूण तत्थ गिहिधम्मो । पूया जिणाण दाणं मुणीण निम्महियमोहाणं ॥ २० ॥ साहम्मियजणपीई गुरुजणसुस्सूसणं सुनिउणं च । दूरमणुव्वयसुद्धी बुद्धी सज्झायझाणेसु ॥ २१ ॥' नयसारो ववहारो उदारभावेण दीणदाणाई । कज्जाणं च विवज्जणमइसावज्जाण दूरेणं ॥ २२ ॥ पाणिवहाईयाणं पावट्ठाणाण जायजीवपि । जं सव्वहा विवज्जणमेसो धम्मो जईण पुणो ।। २३ ।। एसो देवो एसो गुरू य धम्मो य एस नउ अन्नो । इय पडिवत्तिपराणं सम्मत्तं होइ सत्ताणं ॥ २४ ॥ सम्मत्ता- उण अन्नो बंधू व पिया व होज्ज जीवाणं । नो मित्तं न निहाणं ण पिहाणे नरयदारस्स ॥ २५ ॥ एगम्मिवि सम्मत्ते लद्धे लब्भंति सयलसोक्खाई। चितामणिम्मि एगमि चेव जह चितियफलाई ॥ २६ ॥ इह जीवियमरणाणं अमयविसाणं जह किल विरोहो ।
तह सम्मत्तगुणाण वियाण मिच्छत्तदोसाण ॥ २७ ॥ ता मिच्छत्तपवित्तिं तिविह तिविहेण जावजीवाए। सुविणेऽवि मा कुणिज्जसु मुदरगुणहाणिसजणाणं ॥ २८ ॥ धना पार्विति इम धन्नयरा पावियपि पालेति । तत्तोविय धनतमा निययफलेण फलावेति ॥ २९ ॥ पीऊसपाणसरिमो प्रसुवापो मणे परिणयम्मि । एयाम कुभावविस विसमपि सम पवज्जेइ ॥ ३० ॥ रयणत्तयकुलयामिण रइय मुणिचदसरिणा सम्म । भन्या भाता पुण कम्मक्सयहेउसपत्ता ॥ ३१ ॥ इतिरत्नत्रयकुलर्क समाप्तम् ।। अथ ममाते जीवानुशासनम् ॥ २५ ॥ तिहुयणपणमियचरण पणमितु जिणेसरं महावीर । वोच्छ पभायसमए जीवस्सऽणुसासण इणमो ॥ १ ॥ धनाण जीवाण ससारपरम्मुहाण सई होई । कल्लाणकोसजणणी पायसमयमि इइ चिता ॥२॥ धनोऽह जेण मए ससारमहन्नवमि बुडेण । नीरघपवहणसमो पत्तो जिणदोसओ धम्मो ॥ ३ ॥ चिंतारयणं करयलमल्लीण अज्ज मज्झ पुन्नेहिं । कामदुहाविय घेणू सयमेव घरगणे पत्ता ॥ ४ ॥ फलभरविणमियसालो सुरहुमोत्तग्ग (आग ) ओ घरदुवारे । सञ्चकारो दिनो सग्गसिवसुहाण मे अज्ज ॥ ५ ॥ हिंडतेण भववणे ज पत्तो कहवि सत्यवाहसमो । भवसयसहस्सदुलहो जिणिंदवरदेसिओ धम्मो ॥ ६ ॥ अन्न च मए लद्धो अइ- दुल्हो लोयरोयणसमाणो । माणगिरिकुलिसदडो पयडपासडनिदलणो ॥ ७ ॥ अइसयरयणजलनिही दुज्जणजणदुलहदसणो धर्णिय । मधियाजयकमल्सूरो सासयसुहनीरवरपूरो ॥ ८ ॥ कम्मकलकविमुक्तो कसायदवतवियभावियजलवाहो । तिहुयणलच्छीवच्छत्थलमि अइनिम्मलो हारो ॥ ९ ॥ उग्गतवतेयतरणी पुड(र)पयडियमोक्सपवरपुरसरणी । चदकरधवलकित्ती लीलाए दिन्नजियमुत्ती ॥ १० ॥ केवरपईवपयडियजीवाजीयाश्वत्थुपरमत्थो । रागाइविजयवीरो देयो तित्थक वीरो ॥ ११॥ जिणभणियवयणनिरया विरया सव्वहिं पावठा- जेहिं । एत्तोच्चिय पंचमव्वयाण परिपालणे पवणा ॥ १२ ॥ मणवयणकायगुत्ता पुत्ता सीमंतिणीण सव्वाण । अनिययविहाररसिया वसिया गुरुपायमूलम्मि ॥ १३ ॥ तित्थयरभाणियवयणाणुसारिसद्धम्मदेसणपहाणा। पडिखलियपंचपाणा निरंतरुल्लासिसुहझाणा ॥ १४ ॥ सीलंगमहाभरधारणमि धुरधवलधीरिमं पत्ता। रागाइवरिवसवत्तिजंतुपरिमोयणे सत्ता ॥ १५ ॥ गुणिमणकमलवियासणपयंडमायंडसनिह- सहावा । संपत्ता सुहगुरुणो दुहतरुणो खंडना धीरा ॥ १६ ॥ ता जीव' तं कयत्थो कयपुनो मंगलाण आवासो । माणुसजम्मस्स फलं तुभचिय करयले चडियं ।। १७ ॥ जं तुमए रयगत्तयमिणमो संपावियं महाभागा! । नहि पुनविहींणाणं निहाणलाभो जए होइ ॥१८॥ ता तह करेसु संपइ मोतणं मोहणिज्जमचिरेणं । जह संसारसमुभवदुक्खाण जलंजाल देसि ॥ १९ ॥ रयणायरंमि पत्ते जह पुन्नो कोऽवि लेइ रयणाई। तह गिण्ह तुम लद्वयमाणुस्तो भावरयणंपि ॥ २० ॥ जइ कुणास पुण पमायं जाणंतोऽविहु जिणिंदधम्ममि । ता नूण- मयाणुय! करगयाइं सोक्खाइं हारिहिसि ॥ २१॥ इयचिंतामयसंसिचमाणमणनंदणाण जीवाण । आचिरेण सग्गसिवसुहफलाई सिझंति विउलाई ॥२२॥ मुणिचंदसूरिंगणहरविणेयसिरिदेवसूरिवयणाई । मोहंधयाण जंतूण होति विमलाइं नयणाई ॥२.३॥ इति ॥ अथ दोहा. ॥२६॥ नाणु चरणु संमत्तु जसु रयणत्तउ सुपहाणु । जय सु मुणिसुरि इत्थु जगि मोडियवम्महरवाणु ॥ १ ॥ उवसमरयणसमुद्दसमु विहालियजणसाहारु । वंदउ मुणिसुरि भवियजण जिम छिंदउ संसार ॥ २ ॥ आमियमहुरदेसणरसिण भवियण रुंखमुलाई । जिव सिंचइ मुणिचंदह सूरि तिअ तुंचि कुवि काई ॥ ३ ॥ वक्खाणंतउ जिणवयणु सिरिमुणिचंद मुणिंद । चदसि मुणिपरिवारियउ, नावइ पुन्निमचंदु ॥ ४ ॥ जिणि छहट्ठमिमाइतवि सोसीउ इहुँ निय देहु । वरकरुणाजलणीसनिहि सो गुरु मुणिधुरिलेहु ॥ ५ ॥ जो पिहि पक्खसमुद्धरणु, पंचमहव्वयधारु । सो ‘नंदर मुणिचंद्सुरि, जिणी बूहउ तिव भारु ॥ ६ ॥ मेरुहु जिव विरु पब्भ गुरु, । । सायर जिम्ह गभीर । सिरी मुणिमुरि नवनाणनिहि जच्चसुवन्नसरीरु ॥ ७ ॥ जे ससारमहाउविहिं निवीडयजणसत्याहु । सो गुरु मुणि सुरि सुमरियइ सरण विहीणड पाहु ॥ ८ ॥ जिंव तारयाहि पहाणु ससि सेलहिं मेरु पहाणु । तिव सृरिहि मुणिचदमुणि गायउ निज्जियमाणु ॥ ९॥ मोहमहाचलि कुरिससमु सुयजलपूरियऽपारु । मुविहियमुणिसिरि सेहरउ मुणिसुरि बालकुमार ॥ १० ॥ ता मज्जहि परतिस्थिया जा नपि कोइ कहेइ । जिगसापणि उज्जोयकर मुणिसुरि एत्थु वसेइ ॥ ११ ॥ ते धन्ना परि गावडा जहि विहरइ मुणिसृरि । हरइ मोहु फे- डइ दुरिउ मसओ घल्लइ दूरि ॥ १२ ।। कुददलुग्नलजसपसरधवलियसयलतिलोय । कम्मपयडिपयडणपवणु मुणिसुरि नमहु अलेउ ॥ १३ ॥ जिग कुग्गह फेडिय नरह पयडिपि निम्मलनाणु । सो मुणिसुरि महु माइ गुरु अइमपहरस्ठाणु ।। १४ ।। मुणिसूरिहिं जितणा गुणा तहिं को सरा मुणेइ ? । किं रयणायरु कुषि मुणिवि रयणह सस कहेइ' ॥ १५ ॥ दुद्वरदप्पगइदहरि कोइलकोमरवाणि । सो मुणि- चदुः नमेहु पर सजमरयणह साणि ॥ १६ ॥ हरिभरसुरिकय गथ जिणि यक्खाणिय नियबुद्वि । सो मुणिचदु नमेह पर जिव पावहु वर मुद्धि ।। १७ ॥ निव बोलइ तिम जो करइ सीलु असडु धरेइ । मुणिसुरि पडिय तोसया पण्हुत्तरइ दलेइ ।।१८।। जिंव महुयर आवइ कम- लि गधाइड्डियसत्त । तिम मुणिसूरिहि सीसगण सुयमयरदासत्त ।। १९ ।। जहिं विहरद मुणिचदसूरि तहिं नासइ मिच्छतु चरइ नउलु जहिं ठापडइ सप्पु कि हिंडइ तत्थु? ॥ २० ॥ जिम्ह मेहागम तोसियहिं मोरहतणा निकाय । तिम्ह मुणिसूरिहिं आगमाण भवियाण समु- नाय ॥ २१॥ मरयागमि जिव हसुला हरिसिज्जति न मति । मुणिसुरि पडिखडिया जणा तुह आगम नि भति ।। २२ ॥ तिह मणुयह गउ मिहल जम्मु जेहिं 7 मुणिमुरि दिछु । किन ज चधिहि रोयणिहिं जेहिं 7 मसिहरु दि१ ॥२३॥ जाह पसन्ना तुह नयण तह मणुयह सय गलु । दियइन्छिय मुह रापडहिं अनुधिनाहि दुहजालु ॥ २४ ॥ दूसगरयाणिहिं सूर जिम्य तुह उट्ठउ मुणिताह । सिरिमणिचरमुणिंद पर मह 6 फेडर कुग्गाए ॥ २५ ॥ इति श्रीमुनिचन्द्राचार्यस्तुतिः ॥ अथ श्री देवमूरिकृतवैराग्यगर्भितगुरुविरहविलापः । २७ निवाणगगणकलागवासरे जस्म गुफपोफारं । सुरसामिणोऽवि कंदति बंदिमो तं जिणं वीरं ।। १ ।। जगगुरुगोयरनेहेण निहाणओ जस्स केवलालोओ। कह कहवि समुभूओ तं गोयमगणहरं सरिमो ॥ २ ॥ गुरुचरणसरोवररायहंसलीलं धरिशु जे सीसा । ते वइरसामिपमु- हा पयओ पणमामि तिविहेणं ॥ ३ ॥ निरिवीरजिणेसरतित्थजलहिउल्लासपुनिमायंदं । अइजच्चचरणतवनाणलच्छिमयरहरसारिच्छं ॥ ४ ॥ मिच्छत्तमोहगडलविहडणपणपत्रणपूरसंकासं । कालकुरामालिनिमालजसभरपरिभरियभुवणयलं ॥ ५ ॥ भुवगगलवित्तसुपवित्तविबुहसे- निज्जमाणपगपउमं । पउमद्दहं व पंचप्पयारआयारकमलाणं ॥ ६ ॥ करुणागंगाहिगवंतसेलमणवज्जवगणमणिखाणि । वेरग्गवग्गुमग्गप्प- यट्टजणरांदण गमाण ॥ । परहियाचिताचंदणवणावलीमलयसेलरामसील। गुणिलोयविसयबहुगाणओसहीरुहणीगरिधरणी ॥ ८ ॥ चारित्तनाणदसणफललोलमुणदसउगमेरुवर्ग । छत्तीसगणहरगुणे सरीरलीणे सइ धरंतं ॥ ९ ।। दुद्धरपरीसहिदियकतायवि- जओवलद्धमाहापं । सत्थपरमत्थपयडणपणासियासेसजणमोहं ॥ १० ॥ हिंसाए हिंसणं दोसदूसणं रोसरूसणं वंदे । सिरिमुणिचंदभु- णीसर निययगुरुं गरिमजियमेरुं ॥ ११ ॥ मुणिचंदसूरि। गणहरगुणाण अंतो न लब्भए तुम्ह । किं वा सयंभुरमणे जलप्पमाणं मुणइ कोई ॥ १२ ॥ भवभीरुजीवसंतोसदाइणी तुम्ह मुणिवरपवित्ती । अहवा चिंतारयणं केसि नहु जणइ कल्लाणं? ॥१३॥ जा तुम्ह धारिमा धीर कावि नमत्थ तं पलोएभि । लच्छीकारलपरिमलो किमन्न नलिणाई आलियइ? ॥ १४ ॥ जह मच्छरस्स पसरो तुमए निहओ तहा न अनेण । वणगणं जह चूरइ मत्तकरी नो तहा ससओ ॥ १५ ॥ उप समजलेण तुमए विज्झविओ रोसदारुगदवग्गी। विणयंकुसेण अहिमाणमयग- लो निग्गहं नीओ ॥ १६ ॥ विमवल्लरीव्य मागा पसरंती लूरिया तुमे नाह! । उन्भडकरालकरवालतिक्खधारापओगेण ॥ १७ ॥ बहुवि Pur ०० ॥ भा गिरोहतरीही रागी'। सतोमवायाालयसेण सोस तु पत्तो ॥ १८ ॥ भन्नेऽपि भावरिउको हासाई सघदतदढ- पनि पारितमामगिरपाराण ते निहग १९ ॥ मन्धररहिय परिहासनिय गरियग्यिपियार । भवनिव्वेयपहाण जया जा T मा गि। 00 ॥ भोगनिसापामापरिगयाण जीवाण परमीनग्नण । रयणत्तयतिहरा तुम नारोगया विहिया ॥ २१ ॥ भागरिमेयाइ भविमा मासपगाइ । पत्थीकयाइ तुम धम्माययारियाण ॥ मुचिहियचरियाधरिणी पमापागूमीणा । शुग्गुिनमेण तुम गुणिमइ लीलाइ उद्धरिया ॥ २३ ॥ गणारयणाइ जुगच तुमए दारितण्ण Frयग्गग्गो पायडिओ परगाणेण ॥ ४ ॥ सीगल्यारो धम्गतरू सम्गमोक्याल्परिरो । गुणालेण नितो मो तग मामि' ॥ २५ ॥ त उ चिरागकुल जयामि मिउिन्यसेलसिहर ध । भन्जनियस्गल्यधव HTTT समारो नाओ ॥ २६ ॥ मग माग्घिया 'ना महग्गिा चरमजाहिर व । मोत्तियमणिच जीप त फुरिउ उपरसिपिउडे ।। || TT भागारमेपत्त मग मगुवाउ । जी तुह पुरिमसेहर ' जम्परिणमहामहो जाओ |॥ २८ ॥ रामभदो मो मूरी जाम र म्मिा पारितामणि रेग अरद्वो नाहत मीसो ॥२९॥ सिरिविणय अशावयस्स पाया जयतु विझस्ल । जेसु तुह आगि लीग गया रस्मेर भदास ॥ ३० ॥ आणदमूरिपमुहा जयतु तुह उधमा जगप्पयडा । जे तुम रिक्सविया सिक्यविया सृरिणो 747 ॥ ३१ ॥ अयो अउबगेग सिंपिय तुम्हाण भपियगयकुडुन । ससारवटीलूरणम्मि ज गयकुरेण मम ।। ३२ ॥ नासेस तुर गरिय गतिगाणपारण च। न हो त्यवि त मह रिया खुडुपेइ ॥३३॥ मनामि सामि हियय वनसिलासपुडेण तुह पडिय । पहिरभरभुगमति सीमारिषिवाम न॥३॥ नाणिय अगागय चिय मरण समोहिऊण मीमगण । गहियाणमणेण त उनलद्वाऽऽराहणपटागा ॥३५॥ समुहेण उच्चरंतो चरिमे समयम्मि अट्ठ नवकारे । भणह भणहत्तिजपिर ते धन्ना जेहिं दिट्ठोऽसि ॥३६ । सासो खासो दाहो तिन्निवि रोगा मुर्णिद! तुह खीणा । अणसणपावत्तिसमए समयं कलुसेहिं कम्मेहि ॥ ३७॥ चरमसमएवि सुहगुरु! वियलत्तं परिहरंतएण तए । सव्वत्थ ए- गरूवा गुरुआ सञ्चावियं वयणं ॥ ३८ ॥ सच्चं सा कसिणचिय कत्तियमासस्स पंचमी कसिणा । खेत्तरं व सूरो जीए तं सग्गमल्लीणो ॥३९॥ एगारस अद्भुत्तर संवच्छरकाल' पडउ तुह कालो । जससेसं जेण तए तं मुणिरयणं कयं पाव ॥४०॥ हा सिद्धतपियामह! हा! माए! ललियकव्व- संपत्ति । हा' गणियविज्जसहिए हा! बंधव तकपरमत्थ ॥४१॥ हा छंदमुद्धपुत्तय हा! हाऽलंकारमज्झलंकारा । हा! कम्मपयडिपाहुडमाया! मह भे निसामेह ॥ ४२ ॥ जो आसि मज्ज जणओ मुणिचंदमुणीसरो विबुहपणओ । सो निग्घिणेण विहिणा सग्गंगणगंडणो विहिओ ॥ ४३ ॥ ते अमयजलहिउग्गारसन्निहा कत्थ कोमलालावा । सुपसन्ननयणअवलोयणाई ही ताई पुग कत्थ! ॥४४॥ इय तुज्झ विरहहुयवहजालावलि- कवालया रुयइ कलुगं । निस्संकं लीलाइयमणुसरइ सरस्सईदेवी ॥४५॥ हा ! चरणलच्छीवच्छे संपइ वेव्वदुक्खमणुपत्ता । जइधम्मपुत्त! मज्झवि संजाओ सामिणा विरहो ॥ ४६ ॥ ही जिणवयणपहावणकन्ने! कन्नाण दुस्सहं रुयासि । आनिययविहारचरिए' हुहुत्ति दूहवासि रोगं- ति ॥ ४७ ॥ इय निययकुडुंबयमाणुसाई पत्तेयमुल्लविय दीणं । विलवइ चरित्तराओ ओ! विरहे तुज्झ मुणिनाह' ॥ ४८ ॥ को मज्झ संपयं साभिसाल! दाही सिराम्म करकमलं?। अरुणपहाजणियं सममयं व लच्छीनिवासगिरं ॥४९॥ कुवलयदलमालामणहराए अमयप्पवाह- महुराए । नेहभरमंथराए दिट्ठीऍ पसायभरियाए ।। ५० ॥ तह ताय' पलोएही संपइ को चरणतामररापणयं । रोमंचंचियदेहं तुह विरहे माणुस लोयं ॥ ५१ ॥ अइदुग्गमगंथपव्वयसिहरोली मज्झ संपयं केणं । तुह् वयणवज्जविरहे भिंदेयव्वा पयत्तणं ।। ५२ ।। अह्वा-तुह नाम परममंतं अहोनिसं मज्झ झायमाणस्स । नाणचरणप्पहाणा उल्लसिही मंगलगुणाली ॥५३।। जइ आसि गज्झ तुह पायपंकए साभि! अविरला भत्ती। R > - तबमा पिय नम्मतरवि त होग्न मन्म गुरू । ५४ ॥ आणदमुणिवाय इय वयणपुरस्सर विहेऊण । गुरुभणियफाजसज्जो सजाओ देव- गिती ॥ ५५ ॥ इति कृतिर्देवसूरीणा अथ मात कालिकजिनस्तुति ॥ (वसन्ततिलकाछन्द ) २८ येऽन् । प्रभातसमये तव पादपद्ममापन्महार्णवसमुत्तरणेकसेतुम् । पश्यान्त नश्यति ततस्ततमाशु सर्वमेनोऽतितीप्रभवदाहसमाम्बु- पाद॥ १ ॥ उतभूरिमुष्टता भविनो भवन्ति, ये केचन च्युतमदप्रसरा प्रगे ते। उत्फुलपङ्कजदलेपमनेत्रपात्रास्त्राणप्रदो तव पदो प्रवि- लोफ्यन्ते ॥ २ ॥ प्रात प्रसमयदना भुवनावतसमासन् सितोज्वलपदा भवदीयरूपम् । ये केचिदीक्षणपथ प्रथम नयन्ति, ते फेनपाण्पुरयशो- भयर भयान्ति ॥ ३ ॥ उद्गुदभाग्यमवभाजनमाननीयमालोक्य भास्वदुदये चलनद्वय ते । भन्या नयान्ति वशमर जगत्लयेऽपि, भद्राणि पद्रकिरणोत्करनिर्मलानि ॥४॥न्तिामणिर्न च न या नवकामधेनु , कल्पद्रमोऽपि न न भद्रपट प्रसन्न । आवि करोति फलमर्कविलोककाले, पत्ते पदाम्बुरुहमीक्षितमानमेव ।। ५ ॥ तारापिरामसमये कमलाकरेषु, यातेषु योधमुदितामलसौरभेषु । धन्या विनिद्रितदृश सुदृश प्रभायमारोफयति फमलापुलमानन ते ॥६॥ भिन्दन्ति दुर्गतिभयानि समानयन्ति, स्व सम्भवानि शिवजानि च मङ्गलानि । भानूदये सामन्ति नुपन्ति येऽभी, पापाम्बुराशिपरिशोपसमार धीर' ।। ७ ॥ तेषा न जन्म न प जीवितमीशभावमुच्च यशश्च फल्या वदान्त सन्त । यकत्यितैर्यहरहपंजराविलासिनिायते क्रमकज न तव प्रभाते ॥ ८ ॥ एपा प्रभावसमयस्तुतिरादरेण, पापठ्यते भगवति प्रहिनैनोभि । येस्तेऽम सुन्दकलिकोयलरामभाजो, जायन्त एव मुनिचन्द्रपदप्रपन्ना ॥ ९ ॥ इति प्रभाते जिनस्तुति .
॥ नमः श्रीमदेवमूरिगुरुपादुकाभ्यः ॥ अथ द्वादशवतस्वरूपम् ॥ २९ तिहुयणकयबहुमाणे सन्नाणे विमलगुणगणनिहाणे । नमिउं जिणे गिहिवए सम्मत्तजुए पवज्जामि ॥ १ ॥ परिहीणलोहमाहो मुफ- विरोहो पसन्नमुहसोहो । देवो सुरकयसेवो गयलेवो मम जिणो चेव ।। २ ।। उद्धयमहत्वयभरे सीलंगधरे निरुद्धमयपसरे । जगसिर- मणिणो मुणिणो गुणिणो गुरुणो पवज्जामि ॥ ३ ॥ पयडियवत्थुसरूवो निरुवमरूवो सुरोहिं कयपूओ। नयहेउजुत्तिसुद्धो सिद्धंतो संपइ पमाणं ॥ ४ ॥ परतित्थे धम्मत्थं काहं नाहं कयावि पहाणाइ । चीवंदणं तिकालं काहमह सुमरणेणावि ॥ ५ ॥ पाणिवह १ मुसावाए २ अदत्त ६ मेहुण ४ परिग्गहे चैव ५ । दिसि ६ भोग ७ दंड ८ समश्य ९ देसे १० तह पोसह ११ विभागे १२ ॥ ६ ॥ मंसाइकए जीवे थूले संकप्पिउं निरवराहे । न हमि नो हणावेमि मणेण वायाइ कारणं ॥ ७ ॥ जं पुण जलोयमोयणकिमिगंडोलाइपाडणं तह य । कज्ज हविज्ज जइ कहावि तत्थ मज्झं भवे जयणा ॥ ८॥ थूलमतीयं कन्नालियाइ सयलंपि दुविहतिविहेणं । नो आलवेमि वसणे जयणा पुण कूडसक्खेज्जे ॥ ९॥ थूलमदत्तं एत्तो चत्तं खत्ताइकारणं जमिह । फरणकरावणविसर्ग सम्म तिविहेण करणेण ॥ १० ॥ लहणिज्जदेज- निहिसयणसुंकविसयाम्म दिन्नए जयणा । निस्सावराडिवयणे आलियंमि तहा ममं जयणा ॥ ११ ॥ दुविरतिविहेण दिव्वं एगविहं तिवि- हओ य तेरिच्छं । माणुस्सयंपि थूलं कारणं मेहुणं वज्जे ॥ १२ ॥ धणं धन्नं गिदं सेतं, रुप्पं हेमं चउपयं । दुपयं कुविरं चेव, गवभेो परिग्गहो ॥ १३ ॥ (सिलोगो) धणधनकुवियरुप्पयसुवनचउपयगिहाण सव्वेसिं । इछापमाणमेत्तो दम्मसहस्साण अढण्हं ॥ १४॥ तत्थ धणं गणिमं धरिममेव मेयं च पारिछेज्जं च । पत्तेयं पत्तेयं न धरोमि सहस्सओ परओ ॥ १५ ॥ तिलघयाणं घडगा पन्नासं होंति जावजीवाए । धन्नस्स पन्न मूडा जाजीवं खेत्तविणिवित्ती ॥ १६ ॥ दो दो हद्दगिहाई तिमि सगाई सुवनपरिमाणे । चालीसं रुप्पपला सतिवच्छा दोन्नि - गावीओ ॥ १७ ॥ दा यसहा खर एगो पसुकरभाण च मज्झ एकेक। अकवडियस्स नियमो कम्मयरदुग तहन्चेव ॥ १८ ॥ कुविय सहस्समोल इन्चामाणाउ होज्ज एयाओ। जइ कहवि अहियभावो धम्मे ता देमि नियमेण ।। १९ ॥ वधवभइणेज्जाण परिग्गही होज्ज तस्म जइ चिंता । भत्तिज्जाईण य पालणमि जयण करेस्सामि ॥ २० ॥ अणहिल्वाडपुराओ चउसुपि दिसासु जोयणाण सय । दो जोयणाणि उड्ड अहोदिसि पुरिसपन्नास ।। २१ ॥ बीयगुणन्वयविसया भोयणओऽभिग्गहा मम एए । दुविहतिविहेण मस मज्ज एगविहतिविहेण ॥ २२ ॥ नाय दुभिक्सोसहिदोसीणविवज्जऽणतकाय च । महुमक्सणपचुवरि गोरसमिस्स चए विदल ॥ २३ ॥ दुभिक्समोसह धर- णग च मोराण नो निसाएवि । खाइममसण भुजे तहत्थिय पाउसे दुन्नि ॥ २४ ।। अवामलयजयती करपढकरवदलिबुयकरीरे । तिदूर- मिरियमजरि अस्थाण वज्जए सेस ।। २५ ।। तीस दव्वाइ सच्चित्ता, दिणस्सतो दसेव मे। विगईओ य चत्तारि, एगा धनस्स सेइगा ॥२६॥ अन्भगे भोयणे चेव, घयतेल्हाण मे पल । दक्खाई तोलि मे अट्ठा, पला सयलसाइमे ॥२७॥ (सिलोगा) अवयदाडिमविज्झिडकविट्ठवीजउरकरु- णकेलाई । नारग मुतु नील वज्जेऽह जाव जीवाए ॥ ८॥ पाणम्मि एगो घडगो जलस्स, पूगीफला पन्नर तीस पन्ना । जाईफलमी पलमेगमेव, सेसे पला दोनि उ साइममि ।। २९॥ कत्थरिंगाकुकुमचदणाणि, कप्पूरमुत्ताहलफुल्लमाई । वज्जेमि सिगारकए तहेव, नेवोचिय ज विहवगणाण ॥ ३० ॥ (इन्द्रवनाछद) पहाण सव्वगिया तिन्नि, भोगत्थ मासभतरे । तेऽवि मे जलकुभेण, वज्जे सेसमह सया ॥३१॥ पारुत्थसयमोलाउ, तियलीओ सत्तमे दिणे । सुवन्नसय मे दोनि, रुप्पस्स पल मे सय ॥३२॥ सेज्जाकज्जेण काहामि, तूली एक परिग्गहे । वज्जे भोगव्यए सेस, भोगत्थ तिविहेणऽह ||३३॥ (सिलोगा) निग्धिणजणोचियाण बहुसावज्जाण लोगवज्जाण । खरकम्माण सव्वाण मज्झ विरई उ जाजीव ॥३४॥ ठहारभाडमुजाइयाण बहुजलणजाल्णविहीए | परिकलियजीवियाण वित्तिं वज्जेमि तिविहेण ॥ ३५ ॥ चज्जे वणकम्ममह छेयणछेयावणे य . , रुक्खाणं । निव्वाहववच्छेए जयणा फलमाइविफिणणे ॥ ३६॥ अहिंगरणाणं सगडाइयाण विफयकए विवज्जेमि । दंतनहसंखमुत्ताह- लाई न किणमि आगरओ ॥ ३७॥ सक्कुरुडलोहलक्खामणसिलगुलियाइ गोयरे वज्जे । वाणिज्जे लहाणज्जे जयणा लद्धाण विकिणणे ॥ ३८ ॥ रसवाणिज्जे मज्जाइविक्कयं तह चएमि वरिसंतो । चउण्हं चउप्पयाणं मोसणं केसवाणिज्जं ॥३९॥ वज्जे अइसावजं विसवाणिज्जं च दुविहतिविहेणं । जंताण पीलणं गोरुयाण निलंछणीकरणं ॥ ४० ॥ तह दवदाणं भवदुहनिहाणमुझेमि दुविहतिविहेणं । सोसं जलास- याणं पोसं असईण वज्जेमि ।। ४१ ।। एत्तो अणत्थदंडे नियमा पुण घायवइरिमरणाई। पहरद्धाओ परओ अणुबंधाओ न चिंतेमि ॥ ४२ ॥ मज्ज विसया य कसाय पमाय निदा कहा तह विरुद्धा । इय, पंचहा पमाओ पुरावि मज्जं मए चत्तं ।। ४३॥ अव्वाहांम सरीरे सुयामि रयणी मुहुत्त मज्झण्हे । विकहाकसायावसए चमि जिणमंडवस्तो ॥ ४४ ॥ निदक्खिन्नमि चार सत्याग्गिहलाइयाण दाणं च । वज्जे पावुवएसं थूलं गोणाइदमणाई ॥ ४५ ॥ एयाई पंच अणुव्वयाई तिन्नि य गुणव्वयाइं च । अणवज्जकज्जनिरया जावज्जीवं पवज्जामि ॥ ४६॥ सयले परिग्गहमि दिसिपरिमाणमि भोगउवभोगे। तहऽणत्थदंडविसए नियमा एगविहतिविहेणं ॥४७॥ मासे सामाइयाई चउरो सज्झायसय- महोरत्ते । दिवसंमि जोयणाई थलप्पहे होति पन्नरस ॥ ४८ ॥ भोगत्थण्हाणनियमो कंडण दलणं च मोसु वावारं। सावज्जे यज्जेमी अट्ठमि- माईसु पव्वेसु ॥४९॥ पोसहपणगं काहं चउपहरं परिसमज्झयारंमि । मासंतेऽवि गमिस्सं पोसहसालाई दो वारा ॥ ५० ॥ जइ कहावि पमायवसा भंगो नियमेसु होज्ज एएसुं । सज्झाय सया पंच उ निव्वीयतवे व काहामि ॥५१॥ तह अतिहिसंविभागा चउरो परिसंमि साहुस- भावे। एगविहेगविहेण नियमा भोगव्वयाईसु ।। ५२ ॥ सव्वसिपि जिणाणं कस्लाणदिणेसु मोतु गेलनं । काहं चिइवंदणमाइयाण निच्चं चिय विसेसं ॥ ५३ ।। मोत्तुं रायभिओगं गणाभिओगं बलाभिओगं च । देवाभिओग गुरुनिग्गहं च तह वित्तिकंतारं ॥ ५४ ॥ सयलाइयारसुद्धो सेविज्जतोऽणवज्जकज्जो मे । एसो सावगधम्मो सम्म कम्मक्सय कुणउ ॥ ५५ ॥ देसेणुद्धरियाइ सम्म एयाइ सावयवयाइ । सिरिम मुणिचद- मुणीसरेण परकजसज्जेण ॥५६॥ जुगपवरसुयहराण सिरिममुणिचदसूरिसुगुरण। सीसाण देवसूरीणमातिए वीरजिणभवणे ॥ ५७ ॥ इति कस्याश्चित् श्राविकाया बतनियमा ॥ अथ श्रीसिद्धान्तसारोद्वार । नमो जिनाय ।। ३० ॥ अइविसमरागकेसरिनरिदनिहारणमि जसपसरो । जस्सऽज्जवि धवलइ तिहुयणपि नमिऊण त वीर ।। १ ।। जबुद्दीव१वाइयदी- वसमुदाण • तहय दीवाण । जबुपमुहाण विन्चायलस्स नदीसरताण ॥२॥ विक्खभो तह परिही गणियपय पिहु पिहु भणिस्सामि३ । मेरुस्स- वि मूलतले भूमितले उवरिमतलमि ॥ ३॥ विक्सभे परिगणिय ४ मेरुस्सवि लक्सजोयणुञ्चत्त ५ 1 जामुत्तरासु लक्खोपच्छिमपुव्वासु तह लक्सो७॥४।। जवुहीवस्स ७ तहा नरखित्ते माणुसाण परिमाण ८ । वरिससयआऊयाण उस्सासाईपरीमाण९ ॥५॥ समयाइसीसपहेलिय- तसखाणय च जिणभणिय १० । सखेज्ज११मसखज्ज १२अणतयपि य १३ भणिस्सामि ॥ ६ ॥ पोग्गलपरियपि य १४ इय चउदस- दारसजुय भणिमो । मदमईयोहणत्थ सिद्धतुद्धारसारमिण ॥ ७॥ इह तिल्लपूयपडिपुन्नचदसठाणसीठओ रम्मो । सव्वलोगस्स मज्झे जबु- दोवो हवइ लक्स ॥ ८॥ त पुण दुगुणेण वित्थरेण चाउदिसि परिक्खिवइ । लवणो तपि य धायइ तहुगुणोत च कालोओ॥९॥ अह माणुसुत्तरेण सेलेण मज्झसठिएण तु । पुक्सरवरदीवो तहुगुणवित्थरो त परिखिवइ ॥१०॥ दीवोदहिणो एव असखया दुगुणदुगुणिया भणिया। जावतिमो सयभूरमणुदही एस तिरिलोओ ॥ ११ ॥ उद्धारयराण जत्तियाओ अद्धाइयाण इह समया । तावइया दीवुदही हवति दुगुणा दुगुण- माणा ॥ १२ ॥ एव ठियमि पढम जीवस्स मेरुनाभिस्स। लक्खपमाणस्स परिहीपभिईगणिय भणिस्सामि ॥१३॥ विक्खभवग्गदहगुणकरणी वट्टस्स परिरओ होइ । विक्खभपायगुणिओ उ परिरओ तस्स गणियपय ॥ १४ ॥ परिही तिलक्ख सोलस सहस्स दो सय सत्तवीसहिया ।
कोस तियं धणुह सयं अडवीसं तेरंगुलद्धाहियं ॥१५॥ (जो० ३१६२२७ गा० ३ ध० १२८ अं० १३॥) सत्तेव य कोडिसया नउया छप्प- न सयसहस्साई । चउणउई च सहस्सा सयं दिवटुं च साहीयं ॥१६॥ गाउयमेगं पन्नरस धणुहसया तह धणूणि पन्नरस । साढे च अंगुलाई जंबूदीवस गणियपयं ॥ १७ ॥ (जो० ७९०५६९४१५० गा० १ ध० १५१५ अं० ६० दारं(१)। अड्डाइज्जा दीवा दुन्नि समुद्दा य माणुसं खेत्तं । पणयाल सयसहस्सा विक्खंभायामओ भणियं ॥ १८ ॥ (जो० ४५०००००) एगा जोयणकोडी लक्खा यायाल तीसइ सह- स्सा । समयक्खेत्तपरिरओ दो चेव सया अउणपन्ना ॥१९॥ (१४२३०२४९) सोलस कोडी लक्खा नव कोडीसयाई कोडीलक्खेगं । पणवीस सहस्साई गणियपयं समयखत्तस्स ॥२०॥ (जो० १६००९०१००२५०००) दारं(२) तेवढं कोडिसयं चउरासीयं च सयसहस्साई । नंदीसर- वरदीवे विक्खंभो चकवालणं ॥ २१ ॥ (जो०१६३८४०००००) तह एस जंबुदीवो लक्खं दो लक्ख लावणसमुहो । एवं दुगुणा दुगुणा काय- व्वा जाव पनरसमो॥२२॥ नंदीसरवरदवो एवपमाणाण दीवउदहीणं। पच्छिमपुरिमंताणं विच्चाले एस विक्खंभो ॥२३॥ छक्कोडिसया पणवन्न कोडि तित्तीस लक्ख परिमाणं । इय विक्खंभा परिही गणियपयं चिय मुणेयब्वं ॥२४॥(जो० ६५५३३०००००) दोन्नि य कोडि सहस्सा बावत्तरि कोडि लक्ख तेत्तीसं । चउपन्न सहस्साइं नउय सयं गाउयं एगं ॥ २५ ॥ धणुह सहस्सं इगवन्न समाहियं अंगुलाई पन्नासं । एगो य जवो परिही नंदीसर अंतिमा एसा ॥ २६ ॥ (जो ० २०७२३३५४१९० गा० १ ध० १०५१० ५०ज. १) कोडाकोडीलक्खा तिन्नि उ तह कोडिकोडिसहसा उ । एगुणचत्ता पंच उ कोडीकोडीसया हुंति ॥ २७ ॥ कोडाकोडी पनरस एगुण नवई उ कोडिलक्खाउ । कोडिसहस्स पणवीस हुँति कोडीसया तिनि ॥ २८ ॥ पंचाणवई कोडी छावट्ठी लक्ख सहस्स तिगसयरी। पणवी - यंग उपभेगं धणुहाण पंचसया ॥ २९ ।। छग सहिया तहवंगुलाई एगूणवन्नगणियपयं । जंवूमुहदीवाणं नंदीसरआंतिमाण मं ।' ० ३१९.१५८९२५३९५६६७३१२५ - गा० १५०५०६ अ० ४९ दार(३) । रयणमओ मेरुगिरी जोयणसहस च भूमिगो होइ । नवनउई विद्धो नाभिसमो सव्वलोयस्स ॥ ३१ ॥ मूले दम फारमभागा नउया य जोयणसहस्सा । दस एमो विक्सभो परिही पुण जोयणसहस्सा (१००९०भा०१०) ॥ ३२ ॥ इगतीस नव सय दस सहिया तिनि य इगारमा भागा (३१९१० । ३-११) भूविक्खभो दस सहस्स (१००००) परिहि इगतीस सहसा उ ॥३३।। छम्सय तेवीसहिया (३१६२३) सहस पुण होइ उवरि विक्खभो (१०००) । परिही बावट्ठ सय तिन्नेर य जोयण सहस्सा ॥ ३४ ॥ (जो३१६२) । मूले मझुवरिम य बारस अड चउर जोयणे रुदा। चालीसुच्चा जिणभवणभूसिया मेरुवरि चूला ॥३५॥ दार (४) । पचेव जोयणसए उड्ड गतूण पचसयपिहुल । नदणवण सुमेरु परिक्खिवित्ता ठिय रम्म ॥ ३६॥ वावट्ठी सहस्साइ पचेव सयाइ जोयणाण तु । सोमणस नाम वण पचसए होइ विन्छिन्न ॥ ३७॥ सोमणसाओ तीस छच्य सहस्से विलग्गिऊण गिरि । विमलजलकुडगहण होइ वण पडग सिहरे ॥ ३८ ॥ हेट्ठिमसहस्ससहिओ मेरुगिरी लक्खजायणपमाणो। चूला दुवीस उच्चा समयकेहि निदिहा ।। ३९ ॥ इत्थ किल पिहुलत्त वणसडाण न होइ गणियव्य । उच्चत्ते पुण गणिए जोयणलक्ख हवइ मेरू॥४०॥(१०००००) दार (५)पचसए छव्वीसे छच्च कला वित्थड भरहवास ५२६-५ । दस सय बावन्नहिया वारस य कला य हिमवते (१०५२-१२)॥४१॥ हेमवए पचहिया इगवीस मयाउ पच य कलाओ । (२१०५-५) दसहिय वायाल सया दस य कलाओ महाहिमवे (४२१०-१०)॥४२॥ हरिवासे इगवीसा चुलसीइया कला य एका य (८४२१-१)। सोलस सहस्स अह य बायाला दो कला निसढे (१६८४२-२)॥४३॥ तेत्तीस च सहस्सा छच सया जोयणाण चउसीया। चउरो य फलासु कला महाविदेहस्स विक्खभो (३३६८४-४) ॥४४॥ भरहहिमवाइएसु छटाणेसु कएसु दुगुणेसु । सिविए विदेहमाणे जवूदीवो हवइ लक्ख ॥४५॥ (१०००००) । जवूद्वीप दक्षिणवेदिकोत्तरवेदिकामध्ये लक्ष ॥ दार (२)॥ विजयाण विक्खभो वापीस सयाइ तेरमहियाइ । पचसण पक्खारा पणवीससयं तु सलिलाओ॥४६॥ अउणातीस सयाई बावीसहियाई वणमुहा दोवि। बावीस सहस्सा भहसाल तह दस य मेरुम्मि ॥४७॥ इय विजयनगनईणं वणमुहवणसंडमेरुसंखाणं । धरिऊण गुणह सोलस अडछगदुदुएगअंकेहि ॥ ४८ ॥ जइया तेराहियाई बावीस सयाई विजयपरिमाणं । पढियइ तइया दुन्नि उ फेडिजहि गुणिय विजएसु ॥ ४९ ॥ बारसहियाइं जइया बावीस सयाई विजयविक्खंभो। पढियइ तइया चउद्दस खिप्पति य गुणियविजएसु ॥५०॥ जओ पढंति-सत्तगुणे विणु सोलहहिं अट्ठहिं सागु हरेज्ज । लद्धउं विजयह मेल ठिउ तावहिं लक्खु करिज्ज ॥ ५१ ॥ १००००० जंबूद्वीपः पूर्ववेदिकापश्चिमवेदिकामध्ये लक्षः ॥ दारं (७) ॥ माणुसखेत्ते गब्भयमाणुसमाणं जहन्नयं समए । भणियमिह दुगो अंको दुगुणिज्जइ तत्थ चत्तारि ॥५२॥ किल हुंति तेऽवि दुगुणा अट्ट उ ते दुगुणिया य सोलसओ। एवं दुगुणा दुगुणा कायव्वा छन्नवइ वारा ॥ ५३ ॥ छन्नवइयंमि वारे इगूणतीसं हवंति इह अंका । तप्परिमाणाई माणुसाइं समयंमि भणियाई ।। ५४ ।। अहवावि दुगो अंको वग्गिज्जइ तत्थ हुंति चत्तारि (४)। एसो पढमो वग्गो तत्वग्गे सोलस हवंति(१६)॥५५॥ तव्वग्गे दुनि सया छप्पन्नऽहिया (२५६) तहा य तव्वग्गे । पणसहि सहस्साई छत्तीसऽहिया य पंच सया (६५५३६)॥५६॥ तव्वग्गे पुण नेया पुव्वणुपुवीएँ एरिसा अंका। । चउ दुन्नि नव य चउ नव छ सत्त दो नव य छच्चेव (४२९४९६७२९६)॥५७॥ एसो पंचमवग्गो एयस्सवि वग्गजाणणे अंका। पुव्वणु- पुवीऍ इमे नेयव्वा बुद्धिमतेहिं ॥५८॥ इग अट्ठ चउ चउ छग सत्त चउ चउर सुन्न सत्तेव । तिग सत्त सुन्न नव पंच पंच इग छच्च इग उच्च ॥५९॥ (१८४४६७४४०७३७०९५५१६१६) एसो छहो वग्गो गुणियइ एएण पंचमो वग्गो । तत्थुप्पन्नं कितगुणियनीईकुसलेहिं धीरेहिं ।। ६० ॥ एगुणतीसं अंका पुव्वणुपुत्वीऍ हुंति नायव्वा । सत्त नव दुन्नि दुन्नि य अड इग छग दुन्नि पंचेव ॥ ६१ ॥ इग चउर दुन्नेि छच्च य चउ तिय तिय सत्त पंच नव तिन्नि । पंच चउ तिन्नि नव पंच सुन्न तिय तिनि छच्चेव ॥ ६२ ॥ छ ति त्ति सुं पण ति च प 4 ति ण प स तित्ति च छ दु च ए। प दो छाए अवि थे ण स पढमक्खरसतिया ठाणा ॥ १॥ एकोननिशदकस्थानसूचिका सक्षिप्ततरेय गाथा ।। ७९२२८१६२५१४२६४३३७५९३५४३९५०३३६ एव च इमो रासी पच्छणुपुवीएँ होइ गणियव्यो। एग दह सय तिय जा कोडी अट्ठमे ठाणे ॥६३ ।। कोडाकोडी पन्नरसममि कोडि कोडी उ कोडी वावीसा। कोडाकोडीकोडाकोडी गुणतीसिमे ठाणे ॥ ६४ ॥ अहवा सिरिपन्नवणा- वित्तीभिप्पायओ इमे अका । कोटीकोडाकोडीहि वावि काउ निरभिलप्पा ।। ६५ ।। तप्परिनाणत्थ पुव्वपुव्यअगेहिं सेसपरिसेहि । परिसखाण कीरइ चउरासी तत्थ लक्साइ ॥ ६६ ॥ पुन्वगमाहु त पि य गुणिय एएण चेव पुन्व तु । तत्थागयमिणमो कोडि लक्ख सयरी उ वासाण ॥६७।। छप्पन्न च सहस्सा बोध्धव्या हुति वासकोडीण । पुव्वपरीमाणमिण भागो एएण किल एत्थ ॥ ६८ ॥ हीरइ सत्तनवाइणुगुणतीसाण गत्य अकाण । तत्थ इम लद्धफल भणिय वित्तीऍ गाहाहिं ॥६९ ॥ मणुयाण जहन्नपाए एफारस पुव्वकोडीकोडीओ। बावीस कोडी लक्या कोडिसहस्साइ चुलसीई ॥ ७० ॥ अट्ठेव य कोडिसया पुज्वाण सुत्तरा तओ हुति । एकासीई लक्सा पचाणउई सहस्सा य ॥७१॥ छप्पना तिन्नि सया पुव्वाण पुजवनिया अने । एत्तो पुव्वगाइ इमाइ अहियाइ अन्नाइ ॥७२॥ लक्खाइ एकनीस पुव्वगाण व सत्तरि सहस्सा। छन्चेवेगुणणहा पुन्वगाण सया हुति ।। ७३ ॥ तेसीइसयसहस्सा पन्नास सलु भवे सहस्साइ । तिनि सया छत्तीसा एवइया वेगला मणुया ॥ ७४ ॥ एव परीमाणाइ समयक्सेत्तम्मि माणुसाइ धुव । सव्याजियाण मज्झे जिणेहिं थोवाइ भणियाइ ।। ७५ ।। समयक्- सेत्ता वाहि मणुयाण नस्थि मरण उप्पत्ती । नेवन्धि वायरग्गी नेव समयाइकालोऽवि॥७६।।दार(८)। कालपरित्राणपि य चाससओवरिअण निसामेह । अतुच्छ जत्थुस्सासमाइय तपि किल गणिय ॥ ७७ ॥ नीरोगि जोव्वणत्थरस, पसतस्स सरीरिणो। नीसास्सुसासए एगे, पाणुओ एस भन्नई ॥७८॥ थोयो य सत्तपाणूहिं, लयेण सत्तथोचए । मुहुत्ते सत्तहत्तरिए, लवाण जिणदोसए ॥७९॥ मुहुत्तेऽणतनाणीहि, उस्सासाण वियाहिया। - तिसत्तरी सया सत्त, तहा य सहसत्तियं ३७७३ ॥८०।। अहरत्ते उसासा लक्खो तेरससहस्स नउय सयं ( ११३१९०) मासे लक्खा तेत्तीस सहस पणनवइ मत्त सया (३३९५७००)। ८१ ॥ चत्तारि सया अडयाल सहस सत्तेव तह य लक्खा य । चत्तारि य किल कोडी ऊसासा हुति वारेसमी (४०७४८४००) ॥ ८२ ॥ कोडि सयाई चउरो सत्त कोडीउ लक्ख अडयाला । सहसावि य चालीसं वाससए टुति ऊसासा (४०७४- ८४००००)॥ ८३ ॥ घडियाणं इगसिं लक्ख सहस्सा य सहि बोद्धव्वा ( २१६००००) दो लक्खा पहराणं सहसठ्ठासीइ वाससए । (२८८०००) १८४॥ वाससयआउयाणं छत्तीस सहस्स होइ दिणमाणं ३६००० । अह समयावलियाई विससओ भन्नए कालो ॥ ८ ॥ दार(९)। कालो परमनिरुद्धो अविभागी तं तु जाण समओत्ति । संखाई आवालिया ता संखेज्जा य उस्सासो ॥ ८६ ॥ हट्ठणगल्लुस्सासो एसो पाणोत्ति सनिओ एको। पाणू य सत्त थोवो थोवा सत्तेव लवमाहु ।। ८७ ॥ अहत्तीसं च लवा अट्ठ लवा चेव नालिया होई। दो नालिया मुहुत्तो तीस मुहुत्ता अहोरत्तो ।। ८८ ॥ पन्नरस अहोरत्ता पक्खो पक्खा य दो भवे मासो। दो मासा उउसन्ना तिन्नि य रियवो अयणमेगं ॥ ८९ ॥ दो अयणाई वरिसं तं दसगुण वड्डियं भवे कमसो। दस य सयं च सहस्सं दस य सहस्सा सयसहस्सं ॥ ९० ॥ वाससयसहस्सं पुण चुलसीइगुणं हवेज्ज पुव्वंग। पुवंगसयसहस्सं चुलसीइगुणं भवे पुव्वं ।। ९१ ॥ पुवस्स य परिमाणं सयरी खलु होति कोडि लक्खाओ । छप्पन्नं च सहस्सा बोध्धव्या वासकोडीणं ॥ ९२॥ पुव्वंगं पुव्वंपि य नउयंगं चेय होइ नउयं च । नालणंगं नालणंपि य महनलिणंगं महानलिणं ॥ ९३ ॥ पउमं कमलं कुमुयं तुडियमडडमववहुहुकमंगं । अउयंग अउय पउयं तह सीसपहेलिया चेव ॥ ९४ ॥ पुवनउयप्पभिई य चउदस नामाउ अंगसंजुत्ता। अट्ठावीसट्ठाणा चउनउयं होइ ठाणसयं ॥ ९५ ॥ पुव्वंगाईयाणं अट्ठावीसाइ एत्य ठागाणं । पच्छणुपुवीएँ इमे नेया पत्तेयमंका उ ॥ ९६ ॥ पुत्वंगमि पण सुन्न चउर अहेव तह य पुव्वंमि । दस सुन्न छ पण सुन्नं सत्तेव य तय नउयंगे ॥९७॥ पन्नरस 117 गुना पागुम मत्त दा नव य पर नह नए । बीम मुमा छत्तिय ग सत्त य अट्ठ मत्तव ॥९८॥ नव पर तह नलिगग पणास मुभ नहर गगे । म सग उग अठप इस परो नहय नलिणमि ॥ ९९ ॥ तीस मुम्रा छग इग छग इग तिग मुन्न अट्ट नव दुमि । इग पर लिमि महनरिणभगए मुझ पातीम ॥ १०॥ घर पर सत्त य पण पण छग चउर तिय सुन्न नव य मुन्न च । पण नव गे महन- सिरणालीम मुमाओ ..॥पमय रउ दुग अह य मुन्न इग एग नव य अहर। पण सत्त अह सत्त य चउ उनी तहय पउमग ॥ पगारीम मुमा गउ छग छग TT दुनि नर सुन्न । तिय पर अब उ सत्त पच इग दुन्नि अड सुन्न ।। १०३ ।। दुमि य माग पाम मुना पभाम 47 मत्तय । मगग नर य मुन्न अड नव पचय छग सत्त ॥१०॥ अह य दुदु दंग मुन्न नव चउ सत्तेग तय रुमलग । पगवन मुनाद 3 अ ग नर य मुग च ।।१०।। सत्त य नव ति दु चउर ति छगिग दुति मुन्न मत्तिग मेगा घर इंग T कमर मट्ठी मुन्नार छणा ॥ ६ ॥ उग मत्त पर य पण तिग इग छनच सत्त दा मत्त । ग सुन्न मन सुन्न सिंग सुन्न पग चउ निनि ॥ ७॥ युग एग मुराग पणही मुन्न चउर मुन्न तिग । दो मुभ मुन्न अ य अह उ ति पण नव एग इग पच ॥ ८ ॥ चउ नव य अट्ठ मा य पगधगय पार 7 7 तिग । सुनेग तह कुमुए सत्तरि सुना छ तिग पर ॥ ९॥ ति नपिग दो नव पच य दुगेग चउ मुन्न मुन्न नव लिनि । हग विग छग दुग ग लिग अउ सर य मुन्न सत्तछ ।॥ १० ॥ तुडिगगे पणमत्तरि सुनाइ चउर दुन्नि मुन्न च । सन पण दुमि चउ चाउ साय सोप पण छाप ॥ ११॥ पर तिग छग सत्त सग ति सुन्न इग छच्च दुन्नि अहर मित्त पण चउर इग तिग सत्त य तुडियमि मुन्न असी ॥ १० ॥छग एग मुन्न मुन्न नय पचय सत्त एग पण सुन्न । पण दुग इग इग तिग इग अठ्ठय मुन्न सत्त दुग ।। १३ ।। नव निनि मत्त पर य पर युग पर रग एरोप । अइडगे पण असिई मुन्न चर पर तिगेग च ॥ १४ ॥ छप्पर मत्त मत्त य पर तिय चउ सुन्न पच चाउ एग।
सुन्न तिग सुन्न चउगं पण सत्तठ्ठय नव य(पण)सुन्न।।१५॥ दुग चउर छच्च छगिगं इग छञ्च य एग पंच अडडमि । नवई सुन्ना छन्नव य अठ्ठ दुग पंच इग पंच ॥ १६ ॥ इग इग दु पंच छग तिग अगि दुति पंच अठ्ठ ति ति पंच । नव दुग छत्तिय नव सत्त नव य सत्तेव तिग पंच ॥१७॥ ति ति चउ अववंगंमी पणनवई सुन्न चउ छग दु तिन्नि । चउरठ्ठ दु सत्त सत्तेव छग दुन्नि ॥ १८ ॥ चउ तिग सुन्नं सत्त य छग तिग चउ अठ्ठ सुन्न अठ्ठ । चउ छग छग दुग सुन्नं नवेग सत्तेग चउ छच्च ॥ १९ ॥ तिन्नि य तह अववंमी सुन्न सयं छच्च सत्त इग चउरो । तिग अछिगपंच य नव पंच ॥ २१ ॥ सुन्नं तिगं हुहुयंगे पणहिय सय सुन्न चउर अद्वेव । सत्त य सुन्नं सत्त य सुन्नं दुग अट्ठ पंचेव ॥ २२ ॥ नव पंच दु ति चउ तिगं नव सत्त य ति नव सत्त तिग नवगं । दु ति दुग नव नव ति ति सुन्न दुत्ति पण चउर नव छच्च ॥२३॥ नव पंचेव य नव छच्च पंच दो हूहुयांम सुन्न सयं । दस अहिय छप्पण अट्ठ पंच चउर नवति नव हयगं ॥२४॥ चउ सुन्न अट्ठ ति तिन्नि अट्ठ चउर छग अट्ठ सत्त छच्चट्ठ । सत्त य छग छग पण पंच य ति पण पंचट्ट सुन्नं च ॥ २५ ॥ सत्त नव तिन्नि तिग चउ इग छग चउरह पंच एग दुगं । अउयंगे सुन सयं पनरस अहियं चउर सुन्नं ॥ २६ ॥ नव एग पंच चउ इग नव सुनेगेग छनवतिग सुन्न । छ चउ छ सुन्न सुन्नं नव सुन्नं सुन्न इग छच्च ।। २७ ॥ सत्तद्वय नव चउ अह एग पण पंच तिपण चउ सुन्नं । छगसत्त मुनिगतिगं इग अद्वेग तहा अउए ॥ २८ ॥ सुन्नसयं वीसहियं छतिनव नव पंच नविग अड छन । इग तिति सत्त दुग तिगं सत्त य छदु चउर पण छग ॥ २९ ॥ पण सत्त चउ दुनव पण नव अट्ठय तिपण पंच तिनह । नव सुन्न अट्ट सत्त य अडतिग सुन्नेग सुन्नतिगं ॥ ३०॥ दो पंचिग पउयंगे सुन्न सयं पंचवीस अन्भहियं । चत्तारि दो छच्चउतिगं छ चउर अड दुन्नि इग छच्च ॥ ३१॥ अड पण नव चउ पणगं पण चउ अड पंच नव य चउ पंच । नव सत्त छ सत्त य पंच दुन्नि सत्तेव दुगपचे ॥ ३२ ॥ अद्विग छ दु सुन्न छगं सत्तय पण दुन्नि-'सत्त अह दुगं । तिग नव सत्त दुगेगं पउए सुन्नाण तीससय ॥ ३३ ॥ छ इस चउ अट्ट सुन्न तिग नव सुन्न च नव य सत्तेव । चउ ति दुपण छग इग छदु सुन्न इग पण छ इग दुनि ॥३४॥ अहसुभ पच पर छग नव अड दुग छ पण नव नविग छह । तिग छग नव दु इग छग तिग छग चउ सत्त सुन्नेग ॥ ३५ ॥ सीसपहेलियअगे पणतीस सय तु होइ सुन्नाण । चउ चउ नव छग सुन्न नवेग अड तिन्नि चउ दो दो ।। ३६ ॥ सत्त नव सत्त अड सत्त नविग छग अट्ठ छह इग सुन्न । नव छढिग सुन्न तिग तिनह दुतिनि छग सत्त ॥३७॥ सुन्न चउ चउर छग नव अह ह य चउर ति चउ नव छ दुग । सुन्न नव सीसपहेलियम्मि सुन्नाण चालसय ॥३८॥ छग नव दुति अट्ठ इग सुन्नद्वय सुन्न अट्ठ चउ अह । छ छ नव अद्विग दुग छग सुन्न चउ छन्नव छ पच ॥ ३९ ॥ सत्त नव नव छ पण तिग सत्तय नव सत्त पच इग एग। चउ दुग सुन्निग सुन तिसत्त सुन्न ति पण दुतिग ॥४०॥ छ दु अट्ठ पच सत्त य एव चउपन्न एत्थ अकाओ। पुवुत्तसुन्नजुत्ता चउनक्य होइ ठाणसय ॥४१॥ पुन्वगाईयाण नामविभत्ती उ अन्नहा वेसा । अणुओगद्दाराइसु दीसइ नो तेसु वभिचारो ॥ ४२ ॥ इय सखाण भणिय अहुणा सखाणयस्स पत्थावा । ससेजमसखेज अणतयपि य भागिस्सामि ॥ ४३ ॥ ससेज्जमसखेज्ज अणतय तिविहामित्थ सखाण । सखेज्ज पुण तिविह जहन्नय मज्झिमु- कोस ॥ ४४ ॥ तिविहमसखेज्ज पुण परित्त जुत्त असखयासख । एकेक पुण तिविह जहन्नय मज्झिमुक्कोस ॥ ४५ ॥ तिविहमणतपि तहा परित्त जुत्त अणतयाणत । एकोक पुण तिविह जनय मज्झिमुकोग ॥४६॥ एव तिभेयाभिण्ण सखेज्ज एत्थ होइ नायव्य । अस्सखेज्ज नवहा नवभेयमणतयपि तहा ॥ ४७ ॥ एगत्य मीलियमी इगवीस एत्थ हुति ठाणाइ । नयर सिद्धतम्मि वीस ठाणा उ बगरति ॥४८॥ इगवीस- इम ठाण उक्कोसमणतणतय ज त । नो घेत्तव्वमियाणि वीसइठाणाणह वोच्छ ॥ ४९ ॥ जवूदीवपमाणा चउरो पल्ला हवति तहिं पढमो । अणवट्ठियो उ पल्लो घीओ उ सलायपल्लोत्ति ॥५०॥ तइओ उ पडिसलायापल्लो तुरियो महासलायाण | पल्ला एए चउरो जोयणसहस च ओगाढा ॥५१॥ रयणप्पभाएँ पढमं रयणकंडं विभिंदिउं बएि । वइरफंडांम उवरि पहिओ जाणऽणवठप्पो ॥५२॥ ससिहा सवेइयंता एवं च ववहिए सुणह एवं । दो रारिसवा जहन्नं सखेज्ज होइ जिणभणियं ॥ ५३ ॥ मज्झिमसंखेजमिमं तु होइ तिपभीति जाव उकोसं । नो पावइ तस्सवि पयडणत्थ पल्ला पभन्नंति ॥ ५४॥ जो यऽणवट्ठियपल्लो सरिसवपुनो पवनिओ पुष्वि । ताओ असम्भावपकप्पणाए केणावि देवेण ॥ ५५ ॥ उक्खिविय पक्खियंतो सरिस्सवा दीवसागरे सेवं । दीवसमुहक्वेण जाव सव्वेऽवि निढविया ॥५६॥ तो तप्पज्जवसाणो जंबूदी- वाइओ हवइ पल्लो। अणवाढिओत्ति तत्तो एगो उ सलायपल्लंमि।।५७॥ सरिसवओ परिखिप्पइ पुणरवि तं सरिसवाण भरिऊणं । अणवट्ठियंति पल्लं उखेप्पइ तओ उ दीवम्मि ॥५८॥ उयहिंमि य तो एवं पुवकमेणं जया य निद्वविओ । तइया बीय सलाया पक्खिप्पइ सलायपल्लंमि ॥५९॥ पुवकमेण खिविउं अणवडियपल्लियं भरेऊणं । उक्खिवियनिढिएसुं तइय सलागा तओ पडइ ॥६०॥ तम्मि सलायापल्ले एएण कमेण जाव सो पल्लो । पडिपुनो उ सलायाहिं हवइ अणवाट्ठियतयाहि ॥६१॥ भरिओऽवि न ओखिप्पइ तइया अणवडिओ उ पल्लोत्ति । जेणं सलायपल्लो सला. इया तत्थ नो माइ ॥ ६५ ॥ तत्तो सलायपल्लोवि चेव उक्लिप्पए तओ दीवे । उयहिंमि य पक्खिप्पइ ता जा सव्वोऽवि निट्ठविओ ॥६३॥ एगा सलाइया तो पखिप्पइ पडिसलायपलंमि । पुणरवि अणवाट्ठियपल्लसतियाहि सलायाहिं ॥ ६४ ॥ भरियइ सलायपल्लो तेणेव कमेण पडि- सलागक्खो । पल्लो भरियइ तम्मी भरिए अणवाहिएण तहा ॥ ६५ ॥ भरिए सलायपल्ले नो उक्खिप्पइऽगवडिओ पल्लो । नेव य सलायपल्लो जत्तो नो माइ तइयम्मि ॥ ६६ ॥ पल्ले एकावि सलाइयत्ति तत्तो उ पडिरालागोवि । उ, खिप पुणरवि दीवउदहिखेवेण निविओ ॥ ६७ ॥ जइया होइ तया किल पल्लंमि महासलागनाममि । पक्खिप्पइ एगसलाइयत्ति तत्तो सलागक्खो ॥६८।। उवि खप्पइ तम्मि य निहियम्मि तत्तो उ पडिसलायम्मि । पक्खिप्पइ एगसलाइयत्ति तत्तोऽणवद्वियओ ।। ६९ ॥ उक्खिप्पइ तामि निद्वियम्मि बीए सलायपलंमि । खिप्पइ सलाइया । तो पण कमेण पढमेण ॥ १७ ॥ भारयइ पल्लो बीओ तेणवि तइओ उ तेणवि चउत्थो । भरणुद्धरणविकिरण ता कज्ज जाव चउ पुमा ॥ १७१ ॥ भवतीति शेष ॥ पढमतिपल्लुद्धरिया दीवुदही पल्लचउसरिसवा य । रूवूण एस रासी सव्वोऽचुकोसससेन ॥ ७२ ॥ अणवहि- आइया ते पल्ला सपुनया य चत्तारि । रूपया य जहन परित्तमसस तय होइ ।। ७३॥ ज त परितमसख जहनय विवरिऊण पत्तेय । एके- फोशिय रासी तापइओ चव कायव्यो ।। ७४ । वग्गियसवग्गियए परितमसस पर अइक्कमिय | जुत्ताससम्मि जहन्नगम्मि गतूण त पडिय ॥ ७५ ॥ तत्तो रूवऽवहारे परित्तमसखय हवइ परम । तहाणाओ पच्छामुहाणि सव्वाणि ठाणाणि ॥ ७६ ॥ मज्झिमपरित्तअस्ससयाणि भन्नति जा अससेन्ज । परितजहन्न त पुण पवन्निय पुञ्चगाहाए ।।७६।। जेत्त जहन्नजुत्त आवलियाए य एत्तिया समया । सइ वग्गियमि सते जुत्तासस अइक्कमिय ॥ ७८ ॥ पडियमससासखे जहनए रूनहीणय तपि । उक्कोस जुत्तासखगति पुणरवि य तहाणे ॥ ७९ ॥ पन्छिममुहाइ मन्झिमजुत्ताससेज्जगाइ भनति । जा जुत्ताससेज्ज जहन्नग ज पुरा भणिय ॥ १८० ॥ तोऽससासखे जहन्नगस्स तियवारवग्गसवग्गे । पक्सिपित पक्मेवा लोगागासाइया दस उ ।। ८१ ।। लोगागासपएसा १ धम्मा २ धम्मे ३ गजीवदेसा य ४ । दुव्वाहिया निगोया ५ पत्तेया चेव योद्धव्वा ६ ॥ ८२ ॥ ठिइवधन्झवसाणा ७ अणुभागा ८ जोगछेयपलिभागा ९। दोण्ह समाण समया १० अससपक्खेवया दस उ ॥ ८३ ॥ तो तिनि वार पच्छा वग्गियसवग्गिओ इमो पडइ। अइक्कमिउ उकोस परित्तणते जहन्नम्मि ॥८४॥ तो तम्मि रूयूणे उक्को- समससससय होइ । मझिमअसससख होइ उजा पच्छिमजहन्न ।।८५|| जहन्नपरित्तणते वग्गियसवग्गियाम सतम्मि । अइकमिउ उक्कोसे जुत्ताणते जहनम्मि ॥ ८६ ॥ जाइ तो रूवहाणी जा कज्जइ ताव होइ उक्कोस । परितअणत पच्छामुहेसु सव्वसु ठाणेसु ॥ ८७ ॥ मन्झि- मगपरित्ताणतयति त भन्नए मुणिंदेहि । जाव परित्ताणत जहनग पुवनिदिट्ट ।। ८८ ॥ जुत्ताणतजहन्ने अभव्वजीवावि एत्तिया चेव । सइ- वग्गियम्मि संते जुत्ताणतं अइकमि ॥ ८९ ॥ पडियमणंताणते जहण्णगे तस्स रूवअवहारे । उकोसं जुत्ताणतयंति संपज्जए तत्तो ॥ ९०॥ तढाणाउ जहण्णं जुत्ताणतंति जाव विण्णेयं । माझमजुत्ताणंतं णंतरठाणेसु सव्वेसुं॥९१॥ तो तमणताणंतं जहण्णयं तिणि वार वग्गाह । संवग्गियं च काउं तहवुकोसं न पावे ॥९२॥ ताहे छप्पक्खेवा अणंतया सिद्धमाइया खिविउं । काऊण तिणि वारा वग्गियसंवग्गियं च तहा ॥ ९३ ।। सिद्धा १ निगोयजीवा २ वणस्सई ३ काल ४ पोग्गला ५ चेव । सव्वमलोयागासं ६ छप्पेएऽणंतपक्खेवा ॥ ९४ ॥ तहवि अणंताणंतं उपोसं जा न पावए कहवि । ताहे केवलनाणं पखिप्पइ दसणं चेव ॥९५॥ तहवि अणंताणंतं उकोसं नेव होइ कइयावि । एवं च ठिए जत्थ उ सिद्धते भन्नए बहुहा ॥ ९६ ॥ उफोसमणंताणतयंति तत्थाजहन्नगुकोसं । घेत्तव्यमणंताणतयंति इइ आहु सगयन्नू ॥९७|| एवं अणंतयं पुण पुग्गलपरियट्टएसु संभवइ । तं जाणणत्थमहुणा पुराणगाहा उ भन्नंति ॥ ९८ ॥ ओरालविउव्वियतेयकम्मभासाणुपाणमणगेहिं । फासेवि सव्वपोग्गल मुका अह बायरपरट्टो ॥९९॥ दल्वे सुहुमपरट्टो जाहे एगेण अह सरीरेण । लोगंमि सयपोग्गल परिणामेऊण ते मुफा ॥२०॥ लोगागासपएसा जया मरंतेण एगजीवेणं । पुट्ठा कमुफमेगं खेत्तपरट्टो भवे थूलो ॥ १ ॥ जीवो जया य एगे खेत्तपएसम्मि आहिगए मरइ । पुणरवि तस्साणंतरबीयपएसंमि जइ मरइ ।।२।। एवं तरतमजोएण सव्वखेत्तंमि जइ मओ होई। सुहुमो खेत्तपरहो उक्कमेणं नवि गणेज्जा ॥३॥ ओसप्पिणीए समया जावइया तत्तियाई मरणाइं । जइया पत्ताई कमुफमेहि अह वायरपरहो ॥ ४ ॥ सुहुमो पुण ओसप्पिणिपढमे समय- म्मि जइमओ होइ । अन्नाइवि समणंतर बीए समयम्मि जइ मरइ ।।५।। एएण कमेण पुणो ओसप्पिणिए उ सव्वसमएसु । जइ कुणइ पाणचायं कालपरट्टो मुणेयन्वो ॥६॥ जे सुहुमागणिजीवा असंखलोयाण जत्तिय पएसा । जत्तिय तेउकायठिई एएसि चिय असंखगुणा ||७|| कायठिई- एहितो अणुभागे जाणि बंधठाणाणि । ताणि असंखगुणाणि य संजमठाणाणि तावंति ॥८॥ अणुभागबंधठाणेसु चेव सव्वेसु जइ मओ होइ । अ- रिय कमुफम वापर भावपरहो मुणेय नो ॥९॥ अणुभागवठाण सव्वत्थवि मरइ कहवि जइ पढमे । तयणतर च वीए मरइ तओऽणतर तप ॥ २१० ॥ एण्ण क्मेण पुणो सम्भेसुवि मरइ वधठाणेसु । सुहुमो भावपरट्टो एसो नेओ समासेण ॥ २११ ।। इय गणियविसयपगरण- मिणमो गाहाहिं मुहअपोहाहिं । रइय सिरिचफेसरसूरीहिं परोक्यारत्थ ॥ २१ ॥ नाम पुण सिद्धतुद्धारसारो भणतु एयरस । मोक्सस्थिणो बुहजणा सोहिंतु मुणतु चिंततु ॥ २१३ ।। इति श्रीवर्द्धमानम्ररिपादपद्मोपजीविश्रीमचक्रेश्वरसूरिविरचित सिद्धान्तोद्धारप्रकरण समाप्तम् ॥ ।। अथ पोसहविहिपगरण ।। सन्यविरहिं जेहिं सावग्न सव्वहा परिन्चत्त । तेसिं गुरूण पाए नमामि सम्मेण भावण १॥ धम्मत्थसवणकसिहि धम्मकरणु- जहिं सत्तेहिं । मुस्सावियसयसाहारोद्दट्टन्झाणरुक्सेहिं ॥ २ ॥ वाधारविगहपरिवज्जिएहिं सव्वेहि सुच्चित्तहि । अट्ठमिचउदसिचउमास- पज्जुसय गाइपन्चेसु ॥ ३ ॥ उवहाणतव च तहा वहमाणेहिं सपोसह किच्चा । भणिय समयमि तओ भणामि पोसहविहिं एत्तो ॥४॥ कत्थइ सहि पोसहविही तय अहोरत्तकिरियकरण च । तह पोसहपारावणविहि च ससेवको सुणह ॥ ५ ॥ तहिं पोसह पगिण्हइ सानुसमीयम्मि चेइयहरे वा । पोसहसाराएँ गिहेगदेसठाणम्मि या विहिणा ।। ६ ।। तत्थ नियावासाओ गुरुवसहिं गतु पदिऊण गुरु । इरिय पडिफमेइ कट्ठासणय च गिण्हेइ ।।७॥ तत्तो पुणोऽभिवादय मुहपत्तिं पेहिऊण वदित्ता । सदिसह इन्छाकारेण पोसह रादिसावेमि ॥ ८ ॥ वदिय इन्छाकारेण पोसहे ठामी भणइ उहित्ता । नवकार ओच्चरित्ता तो पोसहदडय भणइ ।।९॥ तत्थ करेमि भते' पोसह आहारपोसह देसओ ( सव्यओ) सरीरसपारपोसह सव्वओ यभरपोसह सव्वओ अव्वावारपोसह सव्वओ चउविहेवि पोसहे ठामि सावज जोग पच्पयामि जाय अहोरत्त पज्जुवासामि दुविह तिविहेण मणेण वायाए कारण न करोमि न कारवेमि तस्स भते ' पडिकमामि निदामि गरिहामि अप्पाणं वोसिरामि ॥ छ । दिणरत्ति पोसहमिं जाव अहोरत्त पज्जुवासामि । दिवपोसहमि पभणइ जादिवसं पज्जुवासामि ॥ १० ॥ रत्तित्तणयम्मि जारत्ति पज्जुवांसामि भणिय तो वंदे । पोत्तिं पेहिय वंदइ सामाइय संदिसावमि ॥ ११ ॥ चंदिय सामाइयए ठायह उठिसु भणइ नवकारं । अह सामाइयदंडगमुच्चरइ करेमिइच्चाई ॥१२॥ करोमि भंते ! सामाइयं सावज्जं जोगं पच्चक्खामि जावपोसहं पज्जुवासामि दुविहंतिविहेणं मणेणं वायाए कारणं न करोमि न कारवमि तस्स भंते! पडिकमामि निंदामि गरिहामि अप्पाणं वोसिरामि ॥छ। वंदिय कट्ठासणयं संदिस्सावेभि वंदिउ भणइ। कट्ठासणए ठाएह पुण वंदिय संदिसावेमि॥१३॥ सज्झायं वंदित्ता सज्झायं करह तो नमोकारं । तिन्नि उ वारा पभाणिय तो पंचाईहि गाहाहि ।।१४।। सज्झायं पकरित्ता पदिय समणाइ चउविहं संघं । सज्झायाइ पकरइ समुचियसमए गुरुसयासे ॥१५॥ वंदिय पोत्ति पेहइ वंदणयं दाउ निच्चकिच्चाणि । पकरइ आलोयण खामणाणि जहभणियविहिणा उ ॥ १६॥ तत्तो गुरुं नमित्ता उववासाई जहासमा- हीए । पच्चक्खइ गुरुवयणं अणुभासितो सणिय सणियं ॥ १७ ॥ तो वंदिऊण साहूपभिईसंघं नमित्तु गुरुपाए । पढइ गुणेइ सुणेई धम्म- कहं वा परिकहेइ ॥ १८ ॥ पउणपहराम्म पडिलेहणाएँ वंदिसु पोत्तियं पेहे । अह जइ तंगणियाए वच्चइ तो इरियमाउत्तो ॥ १९ ॥ गंतुं भुवं पमज्जिय उच्चाराईणि करिय नियठाणे । ठिच्चा इरियं कमई गमणागमणं च आलोएं ॥ २० ॥ तद्यथा-इच्छरकारेण संदिसह गमणागमण आलोयहं', इच्छं आवसी करिउ गया दक्खिणदिसिहि थंडिलभूमि पडिलेही उच्चारपासवण सौ वावार चितकी निसीही करिउ पइट्ठा, आवतेहि जंतेहिं जे कांइ खंडण विराहण की तस्स मिच्छामि दुकडं । तो चेहरे गंतुं जिणेऽभिवीदत्तु उचियठाणम्मि । जहजोगं वक्खाणं सुणेइ तो भोयणावसरे ॥ २१ ॥ वंदिय पोत्तिं पेहइ तो वंदिय भणइ भत्तपाणेणं । पारावेमो वंदिय पारावह भत्तपाणेणं ।। २२ ॥ नवकारं उच्चरई अह उववासी तओ उ पाणस्स । पारावइ तो वंदिय विहिणा आवस्सियं भणइ ॥२३॥ तो सयणगिहे गंतुं इरियं पडिकमइ भणइ सकधर । भायणहत्यमुहाइ पहिय तो मुजए विहिणा ।। २४॥ भुत्तते उहित्ता मक्कथय भणिय गच्छए नियए। धम्महाण तत्थवि "रिय पडिकमिय आरोए ॥ २५॥ आगमण तो पदिय जहाममाहीऍ आसणे ठिबा । मज्झायाई पकरइ पोत्थयाइणि वा पाए ॥ २६ ॥ तइगपहरस्मते जाट पडिरेरणाअवमरम्मि । वरिय इच्छाकारेण अम्हि पडिलेहण करिमो ॥ २७ ॥ वदिय भणई दडाउछय समहत्ति तो यदे । मुहपोति पहेमो भणितु तो पोत्तिय पेहे ॥ २८॥ तलवत्थरणाईय पेहिय परिहेइ तो नियसणय । पडिलेहिय परिहेई जइ पुण उपनासओ होइ ॥ २९ ॥ तो सव्वुवहिपमन्नण अणतर परिहण पमज्जेइ । ठवणगुरु तन्निसेज्ज तप्पट्टाई पमज्जेइ ।। ३० ॥ कद्वासण पाउछण पोसहमालाइय पमज्जेइ । रहुयतरो अन्नो वा कन्ज उद्वरइ पेहेइ ॥३१॥ परिठवइ सुद्धठाणे तत्थ य जीवाइ ज विराहियय । दीसइ तपन्छित्त ममुदाइयरे सण किच ॥ ३२॥ इरिय पडिकमेई एव उन्चारपासवणमाई । भूमीए जइ करई तह हत्यसया जया वाहिं ॥ ३३ ॥ गन्छइ कम्मि ने जल्माई वावि जइ विगिंचेइ । तहि सम्वत्थवि कज्जे इरिय पडिकमइ उवउत्तो॥ ३४ ॥ तो ठवणगुर- सयासे पोत्ति पेहेइ मदिसायेइ । अज्झायतो वारेय सज्झाय करह इय भणइ ॥ ३५ ॥ नवकारपभिइय तो सज्झाय करइ तोऽभिवदित्ता । न्धागरेणऽन्हे ओवहिय सदिसावेमो ॥ ३६ ॥ पदिय उवहिं अम्हहिं पडिलेहिस्साह तो समुवउत्तो । कवलअतरकप्पाइयाइ उत्थाइ पेहेइ ॥३७॥ यदसिय सहायाई करेइ तो जाइ उचियवेराए। साहुवसहीए वदिय इरिय पडिकमइ उवउत्तो॥३८॥ आगमण आलोयइ पोत्ति पहिरु देइ परणय । पशयाण तो देइ वदण भणिय विहिणा ओ ॥३९॥ पच्चक्खाण उचिय करेइ अव काई उववासी । तो वदण न देइ पकरेइ 71 7 मवरण ||४०]] तो ते च्चिय पदणय आलोयण सामणाइ पकरेइ । साहुप्पभिई पदिय सुणेइ वक्साणमाईय ॥४१॥ अह नस्थि गुरू अहया अन्छनाणवि न जाइ वमही । केवि कज्जवसण तो निययउवम्सए चेर ॥४॥ पन्लेिहणाएँ अते जइया पोतिं पमजिउ पकओ । - सज्झाओ तस्सुवरि वंदणयं पच्चक्खाणं च ।। ४३ ॥ काऊण तत्थ उवहिं संदिस्सावेइ तो विहियचित्तो। वत्थाई पडिलोहिय सज्झायं कुणइ उवउत्तो ।। ४४ ॥ घाडियदुगुदेसाम अत्यंते सूरिए गुरुं नामउं । आवस्सियं भाणित्ता पोसहसालाए वच्चेइ॥ ४५ ॥ इरियं पडिकमित्ता अंतो वसहीए वामभागमि। छत्थंडिलाइं पेहे दाहिणपासेऽवि एवइए ॥ ४६॥ तो काइयभूमीयवि छव्वामे दाहिणवि छप्पेहे । पायं हत्थ- पमाणे दंडाउंछीण पडिलेहे ॥ ४७ ॥ एगो अन्ने चक्खू मेत्तेणं पेहयति थंडिल्ले । हरियतणाइविसुद्धे तत्तो अत्थंगए सूरे ॥४८॥ पडि- कमणमंडलीए ठायंती अहकमेण सव्वेवि । पडिकमणं-देवलियं पक्खंते पक्खियं तहय ॥ ४९॥ चीवंदण आयारियाइवंदणं सव्ववयणमुञ्चरणं । सामाइयस्स भणणं अइयारत्थं च उस्सग्गो ॥ ५० ॥ चउवीसत्थयब झुण मुहपोत्ती वंदणं च आलोए। आलोइय उववेसिय सुत्तभणणं च विनेयं ॥ ५१ ॥ वंदणयं खामणयं वंदणयं चेव तहय दायव्यं । आयरियाई गाहा सामाइय तिन्नि उत्सगा। ५२ ।। सुय खेतदेवयाए उस्तग्गा दुन्नि हुंति नायव्वा । मोहपोत्ती वंदगयं इच्छामो वयणमुच्चरणं ॥ ५३ ॥ तिन्निथुई सकथओ छोभ तह वंदणं च दायव्वं । थोत्तं चिय विन्नेयं तिन्नेव य छोभवंद गया ॥५४॥ इति देवसियं पडिकमणं । मुहपोत्ती वंदणयं संबुद्धाखामणं तहाऽऽलोए । चंदण पत्तेयं खामणाणि बंदणय सुत्तं च ॥ ५५ ॥ सुत्तं अभुट्ठाणं उस्सग्गो पुत्ति वंदणं तहय । पज्जंते खामणया तह चउरो छोभवंदणया ।। ५६ ॥ इति पाक्षिकम् ॥ तत्तो सोहिनिमित्तं दिवसच्चरियस्स पायच्छित्तस्स । उस्सग्गं पकारिय देवसुगुरुगुणवन्नणं काउं ।। ५७॥ सज्झायं पुत्वंपिव संदिस्सावितु जह समाहीए । किच्चा सज्झायं तो वंदिय पोतिं पमज्जेइ ॥ ५८ ॥ वंदिय राईसंथारयमि ठायह नमित्तु राइए । संथारयमि ठातह तत्तो सकत्थयं भणइ ॥५९ ॥ संथारभुवं संथारउत्तरावढयं च पहेइ । तो पोत्तियाएँ देहं पमज्जई भणिय निस्सीही ।। ६० ॥ संथारगंमि निविसइ नवकारं सरिय जह रामाहीए । अणुजाणउ मज्झ गुरु इच्चाई भणइ गाहाओ ॥ ६१॥ अणुजाणह मज्झ गुरू बाहुवहाणेण वामपासणं । कुक्कुडिपायपसारण अतरंतु पमाना भूमि ॥ ६ ॥ अणुजाणह मन्म गुरू नहासमाही ठामि सथार। नवकाराई सुमरिय पसतचित्तो सुविस्सामि ॥ ६३ ॥ तो पभणि य नवकार सामाइयदडग समुन्चरद । चत्तारिमगर तह जर मे छउमत्य गाहाओ ॥ ६४ ॥ सामेमि सम्वजीचे इन्चाई गाहजुयलय पढइ । अहमे हुग्ज पमाओ रचाई पढाइ गाहजुग ॥६५।। विकारभावियमणो सुहनिहाग सुएइ निन्चितो। सुत्तविउदो धम्मन्नागरिय झायए हियए ।। ६६ ।। मुत्तविउद्धो रित्त मुहुमपयत्येमु नसइ जहसत्तिं ! जाए पभायसमए नवकार भणिय उद्वेइ ।। ६७ ॥ पकरिय सरीरचिंत सम्म इरिय पहिलमेऊण । गुमुमिणदुगुमिणनिग्यायणत्यमुसुमिणत्थेज्जत्य ॥ ६८ ॥ राइयअइयारस्स य रिसोहणत्थ च कुणइ उस्सग्ग । चउ- इग्नोयपमाण सफारय भणिय सम्झाय ॥ ६९ ॥ पुलमिव सदिसावइ सज्झाय करिय उचियवेलाए। राइपडिकमणेहाइभत्थगा (सफथय) (पर लोभणगा ) हुति इमा ।। ७० ॥ मामाझ्यस्स करण इरियावहियाइ पुव्वग नेय । उस्सग्गो फुस्सुमिणे सज्झाओ होइ कायव्यो ॥ ७१ ॥ आयरियाई यदण सम्बस्सुन्चारण च सफाओ । उहितु गाहभणण तिनेव य हुति उस्सग्गा ।। ७२ ॥ तत्थ पढमो चरित्ते दसण- मुखी धीयो होई । सुयनाणम्मिवि तइओ नवर चिंतेइ अइयारे ॥ ७३ ॥ मुहणतगपडिलेहा वदणगारोयण च सुत्त च । अभुट्ठाण वदण सामणय पण पेय ॥ ७४ ।। आयरियाईगाहातिगस्स उच्चारण च कायव्य । छम्मासिय उस्सग्गो मुहपोती वदण चेव ॥ ७५ ॥ परसाण प तहा इन्छामणुसाठवयणमु चरण । तिनिधुई चीवदण पडिकमण राइय होइ ॥ ७६ ॥ इति राइय पडिक्रमण ॥ राइयाटिनमणे क्लि पन्फ्राणाय कुणइ उस्मग। उम्मानिय विचिंतइ तस्स य पाढो इमो सुणह ७७ ॥ भगवतु महावीरु छम्मास उसासय तपिया फआ, तु जीप टम्मास मकान मकइ, काइ न सकइ, गुरुनिगु न वहइ, एकदिवसी ऊणा सकहि', गुरुनिओगु न वहड, मिहिंगियसे ऊणा माहि?, गुगीओगु 7 यहइ, प्रिहि बिसेहिं ऊणा साहि', गुगनिओगु न वहइ, चउहु पार छहि सातहि आठदि नवहि ? , दसहि एगारहहि बारहहिं तेरहहि चउदहहि पनरहहि सोलहहि सतरहहि अट्ठारहहि इगुणवीसहि वीसहि एकवीसहि वावीसहि त्रेवीसहि चउवीसहि पंचवीसहि छावीसहि सत्तावीसही अट्ठावीसहि एगूणवीसहि सकइ', भगवंतु महावीरु छम्मास उक्कोसयं तपिथा कउ, तुहुं जीव पांचमास सकहि ?, गुरुनिओगु न वहई, इत्यादि. यथा छमासु तथा भणितव्यं । एवंविध परि चउथउ त्रीजउ वीजउ मास भणेवु. ततः भगवंतु महावीरु छम्मास उकोसई तपिथा कउ तुहुं जीव एकमासु सकहि ' गुरुनिओगु न वहई, एकि दिवसिऊणउ विहिंदिवसेहि त्रिहि दिवसेहि ऊणउ सकहि ', गुरुनिओगु न वहइं, चउहु पंचहि छहि सातहि आठहि नवहि दसहि एगारहि वारहि तेरहि चउदाहि, वत्रीसइमु सकहि', गुरुनिओगु न वहई, बीसइमुं अट्ठाविसइमुं छाविसइ{ चउविसइमु बावीसइमु वीसइमु अढारसमु सालसमु चउदसमु दुवालरामु दसमु अट्ठगु छट्टु चउत्थु आंविलु निविउ पोरसि सकहि १, जे काइउं पच्चक्खिस्सइ तहि भणइ जे सकउं इति छम्मासियस्वरूपं ॥ छ । तो वेलाए उचियं जिणगुरुपायाण सुमरणं काउं । अह पंडुरे पभाए जाए पडिलेहणावसरे ॥ ७९ ॥ बंदिय भणेइ संदिसह इच्छकारेण करइ पडिलेहं । पोत्तं (पुव्विं ) पोत्तिं पेहइ तलवच्छरणाइ पेहेउं ।। ८० ॥ परिहइ पेहइ नियंसणपि परिहेतु पेहए तंपि । ठवणागुरुं पम- ज्जइ तन्निस्सेज्जाइयं पेहे ॥ ८१ ।। ठवणगुरुं तो नवकारमाइणा ठवइ सम्ममुवउत्तो । वंदिय पोत्तिं पेहइ वंदित्ता संदिसावेमो ॥ ८२ ॥ ओहि वंदिय ओहिं पडिलेइह तो कमेण वत्थाई । संथाराई पेहइ कट्ठासणमाइयं च तहा ॥८३॥ पोसहसालं तत्तो पमज्जए उद्धरेइ कज्जाइ । लहुयतरो अन्नो वा चक्टुं दाउं परिठवेई ।।८४॥ समुचियभूभागांम विराहियं कहइ सेससत्थेणं । इरियं पडिकमेई करेइ सज्झायमाईयं ॥८५॥ अह उग्गयंमि सूरे समुचियवेलाएँ सूरिवसहीए । वच्चइ पोसहसामाइयाण पारावणहाए ॥ ८६ ॥ सूरिसमीवे गंतुं इरियं पडिकमिय भणइ - आगमण । आलोयतो वदिय पोसहपारावणे पोत्तिं ।। ८७ ॥ पेहइ वदइ सदिसह इच्छाकारेण पोसह अम्हे । पारावह भणइ गुरू पुणोवि काय पय भद्दा ॥८८॥ वदिय भणेइ पोसहु पारह गुरु भणइ भद्द' तुभेहिं । नो भो मोत्तव्यो इह आयरोत्ति ते उहिउ भणइ ॥ ८९ ।। नवसार तो पदिय भूमितले निहिय जाणुक्रकमलो । छउमत्थो इञ्चाई वदिय गाह इम भणइ ॥ ९० ॥ वदणयाई दाउ तो गच्छइ सावओ नियावास । तत्थ य स कीयजोगेहि पकुणइ गिहि गेहकिच्चाइ ।। ९१ ।। जो किर अहमिमाइसु सड्ढो अहुरत्तपोसह कुणइ । तस्सेसो किर भणिो दिकिन्चविही इमो सव्वो ॥ ९२ || सामान्यत पौपधविधि समाप्त ॥ छ ॥ अथ उपधानपौपधे किचिद्विशेपमाह- जो पुण उवहाणस्स कारणा कुणइ पोसह सड्ढो । किंचि तब्विसए निच्चकिच्चसेस पवरसामि ॥ १ ॥ तर्हि उवहाणतय किर काउ- मणो पूइऊण देवगुरू । सुहलग्गे चदवले सुगुरुसमीवम्मि आगतु ।। २ ।। वदिय भणेइ इन्छाकारेण अम्हि काराह भयव' । उवहाणतव तो सुइगुरूवि अभिमति वासे ॥ ३ ॥ तम्मत्थए सिवेई तो वदिय पडिकामिन सो इरिय । गिण्हइ पोसहसामाइयाइ तह तत्थ आसणय ॥१॥ सदिस्सावइ पकरइ सज्झाय तेविय चीकम्म (नेइय च कीकम्म)। आलोयणाइ पुव्वक्मेण दाऊण वदणय ॥५॥ तत्तो कट्ठासणय सदिस्सावेइ वदिउ भणइ । कहासणए ठायह वदित्ता पुणरवि भणेइ ॥६॥ पव्वेयण पवेयह इच्छाकारेण सदिसह अम्हे । पदिय अमुगुवहाणस्स कए य त उहिसावणिय ॥ ७॥ अमुग तव करेमी एत्थ य वयणाइ जाइ किर भणइ । ताइ गद्दसरेहिं ( सुत्तेहि) भणामि मदावबोहत्य ॥ ८॥ (इतखुटितमिद प्रकरण १ च लब्धाऽन्या प्रतिरिति न पूर्णीकृतम् ) अथ श्रीवर्द्वमानक्रमकमलोपजीविश्रीचक्रेश्वरसरिविरचित पदाथस्थापनासग्रहप्रकरणम्, आर्यावृत्तम् । धम्माधम्मवरजियपुग्गल्व्वाइ सव्यपज्जाए। पेक्खइ पइसण जो जिणेसरोजयउसो देवो ॥१॥ पायाले नेरइया सत्तविहा? दसविहा भवणवासी २ । अट्ठविह वंतरसुरा ३ भूमुवरि जंबुदीवाई ॥ २ ॥ अस्संखेज्जा हुंती दीवसमुद्दा४ उ लोगमज्झमि । जंवू मझे मेरू५ उवरिं पंचविह जोइसिया ६ ॥३॥ बारस दिवलोगा७ नव गेवेज्जा ८ पंचऽणुत्तरविमाणा९ । लोगंते सिद्धी १० दस इय ठाणा लोगनालीए॥४॥ १ ॥ तिरियं चउरो दोसु छ होसु अट्ठ दस य एकेका । बारस दोसुं सोलस दोसुं वीसा य चउसुं च ॥ ५ ॥ पुणरवि सोलस दोसुं बारस दोसुं च हुति नायव्वा । तिसु दस तिसु अट्ट य छा य दोसु दोसुं च चत्तारि ॥ ६ ॥ ओयरिय लोयमज्झा चउरो चउरो य सव्वहिं नेया। तिय तिय दुय दुय एकेकगो य जा सत्तमीए उ ॥ ७ ॥ उड्ढे तिन्नि सयाइं चउ अब्भहियाइं खंडुयाणं तु । सोलुत्तर अट्ठसया अहलोए लोगनालेसा ॥८॥२ । सुरलोयगेवेज्जाणुत्तरेसु बासहि पत्थडा हुंति । ते मज्झे इंदयवट्टरूवया हुँति बासट्ठी ॥९॥ तेसिं चउदिसिपि व तंसा चउरंसवय- तसाइं । चउ चउ आवलियाओ चउगुण बावठि परिमाणा ॥ १० ॥ नरगपुढवीसु सत्तसु एगुणवन्नास पत्थडा हुंति । तंमज्झे तस्संखा गुणवन्नं पत्थडा हुंति ॥ ११ ॥ तेसिपि चउहिसिं अट्ठ अट्ट हुँतेव आवलीयाओ । चउहि गुणे गुणवन्नं परिमाणा ताओऽवि भवंति ॥ १२ ॥ इगुणवन्नास पत्थड अहम्मि तिरियंमि जंबुदीवत्ति । उवरि बावट्ठि पत्थडजुत्ता गुरुलोगनालेसा ॥१३॥ ३ । वेसाहट्ठाणट्ठियकडित्थकरजुय- लपुरिसआगारं । निक्खुड [ कोणकः ] जुयपत्थडरहिय लोगनालीए ठवियाए ॥ १४ ॥ विग्गहगइमावन्नगजियाण पणसमयविग्गहगईए । पणसमयाम विग्गहगईऍ एसो कमो भणिओ ॥ १५ ॥ विदिसाउ दिसि पढमे वीए पइसरइ लोगमज्झमि । तइए उप्पि नीहरइ चउत्थए पंचमे ठाइ ॥ १६॥ ४ । वरभदसालतरुजुयनंदणसोमणसपंडगवणेहि । सतरसहि चेइएहि जुत्तो मेरू हवइ लक्खं ॥ १७ ॥ ५। न- उयसयं खंडाणं भारहवेत्तप्पमाणमेत्ताणं । जंबुद्दीवो होई सिरि ( छहि ) गिरिवासेहि राजुत्तो ॥ १८ ॥ ६ । भरहेरवयावदेहा पत्तेयं ६ पापा मेरू य । पास अपम्मभूमी अड्डाइग्नमु दावेसु ॥ १९ ॥७। अजणहिमुहरइकरगिरिसठियचेइयाइ जहसग्य । घउ सोलस पत्तीस पद्मरि सित ॥ २०॥ ८ । सिरिउसभवद्धमाणयचदाणणवारिसणनामाओ । चउवीसजिणपमाणा हुती नदीसरे दीवे ॥ २१ ॥ मचाणपइ ( ८५६९७४८१ ) सहस्सा रस्सा छप्पन अट्ठकोडीओ। चउसय इगसी अन्ने वतरजाइसअससय वदे ॥२२॥ गभगिहगुहमारपेछणमउपयशूभपभिहि । ठाणेहिं सजुयाइ इह सासयचइयाइति ॥ २३ ॥ ९) किण्हयराईमझे रिहविमाण पहिसि दो दो। म ब लोगतियदेवयिमाणा इह नेया ॥२४॥ एव नव लोगतिय मज्झिमअविवक्सणा भणतऽह । ज पुण दसलोगतिय देवे विती तय रित ॥२५॥ १०॥ यत्तीस घरयाइ फाउ तिरियाययाहिं रेहाहिं । उढाययाहि काउ पच पराइ तओ पढमे ॥ २६॥ पन्नरस जिण रिसर मुमदुग विजिण सुन्नतियग च । दो जिण सुन जिणिंदो सुन जिणो सुन दुनि जिणा ॥ २७ ॥ दो चकि सुन तेरस पण चफी मुन चपी दो मुना । चफी सुन दुचपी सुन्न चफी दुसुन च ॥ २८॥ दससुन्न पच केसव पण सुन केस सुन्न केसी य । दो सुन्न केसवोऽ- विय सुनदुग केसव तिसुन ॥ २९ ।। पढमप्पतीऍ जिपा वीयप्पतीय चफिणो हुति । तइयाएँ वासुदेवा पडिविण्हुकालो य एत्थेव ॥ ३० ॥ दुरिया दहगाण जिणाण चीण वासुदेवाण । एसिपि य आउयमाण पचमियपतीए ॥३१॥ चपी विण्हू केईवि जिणकाले किवि जिणतरेसुवि य । इस रत्तीसपरेहिं नेयाइ जिणतराइति ॥३२॥११॥ साहू ? वेमाणित्थीर साहु [साध्वी]३ तिगुट्ठाइ अग्गिकोणम्मि। भवण ४ वण५ जोइदेवी ६ निगु िरश्यकोणे ।।३३।। भवणवणजोइदेवयतिग ७-८-९ तु उवविसइवायवे कोणे । येमाणिय१० नर ११ नारी १२ तिग तु ईसाणकोणमि ॥३४॥ इय घारस परिसाओ पायारेऽभितरम्मि विइयम्मि । तिरिया तइए जाणाणि उति इय समवसरणम्मि ॥३५॥१२॥अवसप्पिणीय अरया छच्चेव हवति कालसमयम्मि । सूसमसूसम पढमा बीया सूसमत्ति नायव्वा ॥३६॥ सूसमदुसमा य तइया दूसमसुसमा चउत्थिया भाणिया । दुसमा य पंचमी छट्ठिया य तह टुसमदुसमत्ति ॥३७॥ दुसमदुसुमाइ अरया ओसप्पिणीएवि छच विवरीया । हुति इय बारसारं कालचकं सया वहइ ॥३८॥ १३। आसाढे मासे दुपया, पोसे मासे चउप्पया । चित्तासोएसु मारोसु, तिपया हवइ पोरिसी॥ ३९ ॥ अंगुलं सत्तरत्तेणं, पक्खेणं तु दुरंगुलं । वड्डए हायए वावि, मासेण चउरंगुलं ॥४०॥ जेट्ठामूले आसाढ सावणे छहि अंगुलेहि पडिलेहा [बहुपडिपुन्नापोरसि] अट्ठहि वीयतियमि तइए दस अट्ट य चउत्थे ॥४१॥ १४ । नियतणुछायाएं नवहि उ पएहि पोसमि पोरिसी सड्ढा । पयएकेका हाणी जावासाढे पया तिन्नि ॥४२॥ अड्डाइयदिवसेहिं पडई चडई य अंगुलं एकं । आसाढाओ पोराो पोसाओ जाव आसाढो॥ ४२ ॥ १५ । करणाई तिन्नि जोगा मणवइकाथा उ करणसन्नत्ति । आहाराई सन्ना सोत्ताई इंदिया पंच ॥४४॥ पुढवी आऊ तेऊ वाउ वणस्सइ तहा य वेइंदी । तेइंदी चउरिदी पंचिंदी अजीवदसमाओ॥४५॥ खंती मद्दव अज्जव मुत्ती तव संजमे य बोध्धव्वे । सच्चं सोयं आकिंचणं च बभं च जइधम्मो ॥४६॥ एसो सीलंगरहो पंचनमोकारसारहिनिउत्तो। नाणतुरंगमजुत्तो नेइ परं परमनेव्वाणं ॥ ४७ ॥ १६ । भावा छच्चोवसमियखझ्या खओव- समियउदयपरिणामा । दुनवट्ठारिंगवीसातिगभेया सन्निवाओ य ॥ ४८ ॥ उदइयखओवसमियपरिणामेहि चउरो गइचउके । खइयजुएहि चउरो तदभावे उवसमजुएहिं ॥ ४९ ॥ एकेको उवसमसेढिसिद्धकेवलिसुं एयमविरुद्धा । पन्नरस सन्निवाइयभेया वीसं असंभ- विणो ॥ ५० ॥ दुगजोगो सिद्धाणं केवलिसंसारियाण तिगजोगो । चउजोगजुयं चउसुवि गईसु मणुयाण पणजोगो ॥५१॥ इगद्गतिगसंजोगे चउसंजोगे य पंचसंजोगे। सनेवि य अडसट्ठी भावा जंताउ नेयव्वा ॥५२॥१७। तिमु एग अट्ठपाओ तियनाहिय चउट्ठभागो य। चउजुयले चउभागो दुयट्ठरक्से सहस्सद्ध ॥ ५३ ॥ ससिसूरग्गहनक्सत्ततार पचविहजोइससुराण । तद्देवीण य जे? आउ पढमदुपतीसु ।। ५४ ॥ तह तइयचउस्थियपतियासु तेसिपि देवदेवीण । आउ जहन नेय तिसु एगिच्चाएँ गाहाए ।।५५।।१८। अणदसनपुसित्थी वेय छक्क च पुरिसवेय च । दो दो एगतरिए सरिसे सरिस उवसमेइ ।। ५६ ॥१९। अणमिच्छमीससम्म अट्ठ नपुसित्थिवेयछक्क च । पुमवेय च खवेई कोहाईए य सजलणे ॥ ५७ ॥२०। एगिदियपचविहा पत्तेय सुहुमवायरा नेया । वायर दिट्ठीगम्मा सुहुमा पुण सव्वलोयाम्म ॥ ५८ ॥ केवीलगम्मा तत्थ य वणस्सई बायरा दुविहभेया । पत्तेया य अणता सुहुमा पुणऽणतया चेव ॥ ५९॥ इगभेया अस्सववहारयसना (असव्यवहारराशि ) उ ते विणिदिहा । तेवि य गोलनिगोया हुती सुत्ते जओ भणिय ॥६०॥ गोला य असखेज्जा अससनिग्गीय गोलओ भणिओ। एकेकमि निगोए अणतजीवा मुण्णेयव्या ॥ ६१ ॥ गोलनिगोयट्ठवणा पन्नत्तीओ विसेसओ नेया । भजलतेऊपवणा चउविह सुहुमा तहावऽन्ने ।। ६२ ।। पुव्वुत्तवायरा पणविहा उ सव्वेऽवि नवविहा एए । सववहारियसत्ता निदिट्ठा समयकेहिं ॥ ६३ ॥ २१ । अविभागपलिच्छेययवग्गण- फडेहिं (स्पर्धक.) णतगुणिएहि । एग सजमठाण अणतचारित्तपज्जाय ।। ६४ ॥ सजमठाणेहि अससएहि इह भवइ कडग (कडक ) एग । अस्ससकडगेहिं जायइ छट्ठाणग एग ॥ ६५ ॥ छट्ठाणएहि अस्ससएहि इह होइ सजमस्सेढी । एत्थ य क्डगठरणा विदुगवितिचउर- पणगेहिं ॥ ६६ ॥ किजइ तत्थ उ सुनाण हुति सड्ढा उ वारस सहस्सा । पणवीस सया एकाण हुति सयपच य दुगाण ।। ६७ ॥ सयमेग च तिगाण विसई चउगा उ पपग चउक्क । सव्वकमीलणम्मी एग छट्ठाणग होइ ॥ ६८ २२ गठित्ति सुदुभओ क्सड ( कर्कश ) दृढरूढगूढगठिव्व । जीवस्स कम्मजणिओ घणरागहोसपरिणामो ॥ ६९ ठिइकडगाण उवरि बहुइ सहस्सा अइच्छिया जाहे । संखेज्जइमे भागे सेसे आनियाट्टअद्धाए॥ ७० ॥ आढवइ (आरभते ) अंतरं सो अंतमु- हुत्तं तु हेह्र उवरी य। तं पढमहिइ जाणसु आईए मिच्छलियस्स ॥७१॥ अंतमुहुत्ता उवरिं किंचूणमुहुत्तगेण सरिसाओ। मिच्छत्तस्स ठिईओ उकिरइ तमंतरं भणियं ॥७२॥ गंठिभेयस्सरूवं भूमीए ठाविउं अहपवत्तं । अहवाऽनियट्टिअंतरकरणाईयं मुणेयव्वं ॥७३॥२३। पुव्वं- गाईयाणं अट्ठावीसाए एत्थ ठाणाणं। अडवीस पंतियाहि विनेया अंकठवणाओ॥ ७४ ॥ अडवांसठाण उवरिं चउनउयं एत्थ होइ ठाणसयं । सुन्नाणं चालसएण अंकचउप्पन्नगणणाए ॥७५॥२४। संखेज्जमसंखेज्जं अणंतयं तिविहमेत्थ संखाणं । संखेज्ज पुण तिविहं जहन्नयं मज्झिमुकोसं ॥७६॥ अस्संखेज्जं नवहा अणंतयं नवविहं तु पंतीहिं । इगवीसाहिं इगवीसठाणगा इह ठवेयव्वा ॥७७॥२५। अणावायमसंलोए, (जीवोत्पत्तियत्र न स्थाने) परस्सणुवघाइए। समे अज्झुसिरे यावि, अचिरकालकयाम्म य॥७८॥ विच्छिन्ने दूरमोगाढे,नासन्ने विलवज्जिए । तसपाणवीयरहिए,उच्चारा- ईणि वोसिरे ॥७९॥ दस पणयाला वीसं सयं च दुन्नि य दसुत्तरा चेव । दुन्नि सया बावन्ना दसुत्तरा दुन्नि य सया य॥८७।। वीससयं पण- याला दसं च इको य भंगया सव्वे। सहसो तेवीसहिओ इगखेवे सहसु चउवीसो॥ ८१ ॥ उभयमुहं रासिदुगं हेहिल्लाणंतरेण भय पढमं । लद्धहरासिविहत्ते तस्सुवरिगुणं तु संजोगो।। ८२ ॥पयसमदुगमभासो माणं भंगाण एसमह रयणा। एगंतरियं लहुगुरु दुगुणा दुगुणा य वामासु ॥८३॥ २६॥ अरिहंताई पंचप्पयाण उवरिं तु आणुव्वीणं । वीससयं तस्सक्खियपंतीहि इह ठवेयव्वं ॥८४॥ पुव्वाणुपुव्वि हेढा समया- भेएण कुरु जहाजेढं। उवरिमतुल्लं पुरओ नरोज्ज पुव्वकमो सेसे ॥ ८५ ॥ जम्मी किर पक्खित्ते पुणरवि सो चेव अंकविन्नासो। सो होइ समयभओ वज्जेयव्वो पयत्तेण ॥८६॥२७। दुविहतिविहा य छच्चेव भंगया तह य हुंति तिन्नेव । तिन्नि दुगा इच्चाई नव चेव य भंगया हुति।।८७।।
भीगया और हगवीस भगया मुणेयव्या। नवभगियाएँ उवरि एगुणवन्नास भगाओ ॥८८॥ एगाई एगुत्तरपत्तेयपयम्मि उवरि पक्सेयो। काहाणिअवसाणभगया हुति नायब्वा ॥ ८९॥ अहवा पयाणि ठविउ अक्खे घेतण चारण कुज्जा। इगद्ग तिगसजोगो भगाण सख नायच्या ॥९॥ छन्भगी नवभगी इगवास इगुणवनभगीहिं । वयउवरि पत्तेय देउल्यिा वारस हवति ॥९१॥२८] तेरसपएसिय सलु तावइएसु भवे पएसेसु । ज दव्व ओगाढ जहन्नग त दसदिसाग ॥ ९ ॥ तेरसपएसिय इह जत भूमीगे ठावेइत्ताण | जहनावगाहदन्य विनेय निउण- बुद्धीहि॥९३।२९। अट्टपासा रुयगो तिरिय लोगस्स मज्झयारम्मि। एस पभवो दिसाण एसेव भवे अणुदिसाण ॥९४॥ दुपएसाइ दुरुत्तर एग- पसा अणुत्तरा घेव। चउरो चउरो य दिसा चउराइ अणुत्तरा हुति॥९५॥ सगडुद्धिसठियाओ महादिसाओ ह्यति चत्तारि। मुत्तावली य चउरो दो चेव य हुति रुयगनिभा ॥ ९६ ।। इदग्गेई जमा य नेरई चारुणी य बोध्धव्वा। सोमा ईसाणावि य विमला य तमा य योद्धबा ॥९॥३०। उञ्जय गतु पच्चागई य गोमुत्तिया पयगविही (पतगसदृशा)। पेडा य अद्धपेडा (अर्धपेटक ) अभितर चाहि सबुफा (कधुक ) ॥९८॥ एणसं अट्ठपहवि गोयरभूमीण नियनियसरूव । भूमीएँ ठवेऊण भावयव्य सइ बुहेहि ॥९९॥३१। परिमडले य बट्टे तसे चउ- रस आयय चेव । पचेए सठाणा अज्जीवाण मुणेयच्या ॥१०॥३२। उसमाइजिणाण पच पच कल्लाणगाइ ताण तु । मिलियाण वीससय तेसिं पुण परिसमामि ॥१०११ चउरासीई एगासणाइ निवियाइ तेरस हवति । दो अविलाइ एगो उववासो ठावणाउ पदे ॥१०२॥३३॥ गयवसहसीह- अभिसेय दाम सास दिणयर झय कुभ। पउमसर सागर विमाणभवण रयणुच्चय सिहिं च ॥१०॥३४। दप्पण भद्दासण पद्धमाण (शरावक) परकलस मच्छ सिरिवच्छा । सस्थिय नदावत्ता भणिया अट मगलया ॥१०४॥३५॥ बत्तीसलकसणधर समचउरस लिहिए जिणपडिम। तप्पा- सेसुं ठवेज्जा अट्ठ वरपाडिहाराई॥१०५॥ कंकेलिल (अशोकवृक्षः) कुसुमबुट्ठी दिव्वझुणि चामरासणाई च । भावलय भेरि छत्तं इय अट्ठ उ पाडिहेराइं॥१०६॥३६॥ जीवा जीवठ्ठाणा गुणमग्गणठाणगा उ पत्तेयं । चउदस जोगप्पभिई छयासियाओ भुणेयव्वा ॥१०७॥३७। बंधे वीसुत्तरसयं बावसिसयं तु होइ उद्यम्मी । उदीरणावि एवं अडयालसयं तु संतम्मि ॥१०८॥ बंधोदयदीरण संत जेतचउगं च अट्ठकम्माणं । संचारणम्रा सव्वं कम्मथवपडाउ विन्नेयं ॥१०९॥३८-३९-४०-४१। कणगावालिरयणावलि तह मुत्तावली य गुणरयणो । जवमझो वज्जमझो लहु गुरुओ सव्वओ भई ॥ ११०॥ तह गुरु लहु भदोत्तर तवोत्ति इच्चाइ तवविसेसाण। ठपणाओ सिद्धता बुहेहि सम्मं मुणेयव्वा ॥१११॥५०।लोगना- लोण चउगं४ मेरू ५ जंबू ६ य माणुसं खेत्तं७ । नंदीसर ८ सासयचेइयाइं९ तह किण्हराई १८ य ॥११२।। जिणअन्तर ११ ओसरण १२ काल- चकं १३ च पहरचक च १४ । सडपहरस्स चक १५ सीलंगरहो १६ य तह भावा १७ ॥ ११३ ॥ जोइसियाणं आउं १८ उवसमसेढी य खवगसेढी २० य । गोला २१ फइगरूवं २२ गंठिभेयस्रारूवं च २३ ॥ ११४॥ पुव्वंगाई २४ पल्लय (संखेज्ज) २५ परूवणा शंडिला २६- णुपुव्वि २७ वया २८ । तेरसपएसिय २९ अडपएसियं ३० गोयरवणी (गई) य ३१ ।। ११५॥ संठाणाई ३२ कल्लाणगाइ ३३ सुमि- णाइ ३४ मंगलाई च ३५। पाडिहेर ३६ छयासिय ३७ कम्मत्थयठावणं ४२ चेव ।। ११६ ॥ कणगावलि ४३ रयणावली ४४ तहेव मुत्ता- वली४५ य गुणरयणो४६ । जवमझ४७ वज्जमज्झो४८ तह लहु गुरु सव्वओ भद्दो४९ ॥११७।। तह गुरु लहुओ भद्दोत्तरोत्ति ५० एवं पयत्थ- उवणाओ। सव्वाओवि पन्नास भणियाओ पयत्थसंगहणे ॥ ११८ ॥ एयं पयत्थठावणसंगहअभिहाण पगरणं रम्मं । सिद्धंताओ तिरिम केसरसूरिणा लिहियं ॥ ११९ ॥ इति श्रीवर्द्धमानक्रमकमलोपजीविश्रीचोकरसूरिविरचितं पदार्थस्थापनासंग्रहाख्यं प्रकरणम् समाप्तम् ॥ ॥ ७ - ।। जय सूक्ष्मार्थसत्तरीप्रकरणप्रारभ' ॥ आर्यवृत्तम् ।। मिने उनी अणतो भी गोमो सिको गुम्मनपण।। भयर सिरिरिसहजिणो अणाइनिहणो चिर जयउ॥१॥ कृत्याऽन्त्यपदस्य कृति शेषपदे निगगमन्यमभिन्या । उत्सायात्मार्य पदान्द्रा चोत्सारयेत् कृतये || 0 || सहशद्विराशिघातो स्पादिद्विचयपदमगासेवी । पाहा नयुतधो या(1) प्रियागारितो ग || 3 | वर्गादाहरणानि-१।१३।११ ५। ६१ ७॥ ८॥ ९॥ २।२।३।४।५।६।७।८।। लिपा रुमणागत---11४।९।१६॥२५॥३६॥४५॥६६॥८॥ गया--1४।१६/०५६ । ६५५३६| ।४।१६।०५६ । ६५५३६१ पा मणागानि-४।१६।२५६६५५३६।४२९४५६७५९६ इत्या का पानाहरणानि द्रष्टव्याति, ग समाप्त । विषमात्पदतस्त्यात्वा वर्गस्थानन्युतेन मूलेन । द्विगुगेन भजेन्छेप लप पिनिगगे- सारमा ॥४॥ नार्ग पोप द्विगुगीकुर्धान पूर्वपल यम । उत्सार्य ततो विभजेन्छेप द्विगुणीकृत दल या ॥ ५ ॥ गमलतदुदाहरणानि १।१५।१६।२५।३६१४९।६१८१नेपा क्रमेणागतानि-१३।४।५ ६।७।८।९। ४।१६।२५६१६५५३६१४२९४९२७५९६ अनागत---२।४ । १६ । २५६ । ६५५३३।
इत्याद्यनेकानि वर्गमूलोदाहरणानि द्रष्टव्यानि२ ॥छ।।वर्गमूलं समाप्तम् । विक्खंभवग्गदहगुणकरणी वट्टस्स परिरओ होइ । विक्खंभपाय- गुणिओ परीरओ तस्स गणियपयं ॥६॥ परिही तिलक्ख सोलस य सहस्स दो य सय सत्तवीसहिया । कोसतियं धणुहसयं अडवीस तेरंगुलद्ध- हियं ॥७॥ परिधिः। सत्तेव य कोडिसया नउया छप्पन्न सयसहस्साई । चउणउयं च सहस्सा सयं दिवढे च साहीयं ॥८॥गाउयमेगं पन्नरस धणु सया तह धणूणि पन्नरस । सहि च अंगुलाई जंबुदीवस्स गणियपयं ॥९॥ गणितपदम् । एगा जोयणकोडी (अढीद्वीपनी परिधिः१४२३०२४८ योजन) लक्खा वायाल तीसइसहस्सा। समयक्खेत्तपरिरओ दो चेव सया अउणपन्ना॥१०॥सोलस (अढीद्वीपर्नु गणितपद) कोडीलक्खा नवको- डिसया तिकोडि लक्खेगं । पणवीससहस्साइं गणियपयं समयखेत्तस्स ॥११॥ पणयालीसं लक्खा सीमंतय माणुसं उडु सिवं च । अपइहाणो सव्वट्ठ सिद्धि जंबूदीवो लक्खं ॥१२॥ रयणमओ मेरुगिरी जोयणसहसं च भूमिगो होइ । नवनउईउम्बिद्धो नाभिसमो सव्वलोयस्स ॥१३॥ मेरु मूले दसिगार सभागा नउया य जोयणसहस्सा । दस एसो विक्खंभो परिही पुण जोयणसहस्सा ॥ १४ ॥ इगतसिं नव सय दसहिया य तिन्नि य इगारसी भागा। भूविक्खंभो दससहस्स परिही इगतीस सहसाओ ।।१५।। छस्सयतेवीसहिया सहसं पुण होइ उवरि विक्खंभो। ? परिही बावठ्ठसयं तिन्नेव य जोयणसहस्सा ॥ १६ ॥ तेवळं कोडिसयं चउरासीयं च सयसहस्साई। नंदीसरस्स एसो विक्खंभो चकवालेण ॥ १७ ॥ एत्थ य जंबूदीवो लक्षं दो लक्ख लावणसमुद्दो। एवं दुगुणा दुगुणी कायव्वा जाव पन्नरसो ॥ १८ नंदीसरवरदीवो एव पमाणाण दीवउदहीणं । पच्छिमपुरिमंताणं विधाले एस विक्खंभो ॥ १९॥ छछोडिसया पणवनकोडि तेत्तीसलाखप- रिमाणं । इय विक्खंभा परिही गणियपयं निय गणेयव्यं ॥ २० ॥ जो ६५५३३००००० दोनि उ कोडिसहस्सा बावत्तरि कोडिलक्स ते- तीसं। चउप्पन सहस्साई नउयग्यं गाउयं एगं ॥ २१ ॥ धणुहसहस्सं इगवन्नसमाहियं अंगुलाई पन्नासं । एगो य जवो परिही नंदीसर अनिमा म || ||जो. २०७२३३५४१९० गा. रघ० १०५१ अ० ५० ज० १ कोडाकोडी क्सा तिनि उ तह कोडीकोडी महमाआ | "गुणागा पा र कोडापोडी सया हुति ॥ २३ ॥ कोडाकोडी पन्नरस एगुणनवईउ कोडि रक्याओ। कोडिसहस्सा पणवीस सीडी मया लिनि ॥ २४ ॥ पराणवई काडी घावही रक्स सहस तिगसयरी | पणवीससय गाउयमग धणुहाण पर मया ॥२५॥ प्रमगहिगाइ पाला "गुणयन्त्र गणियपय । जयूमुहदीवाण नदीमरअतिमाणेच ॥ २६ ॥ जो ३३९५१५८९२ ५३९५६६७३१२५ गो० १, ५०६ अ १९ । गर । जोयणमयदीहाइ पनाम वित्थडाइ रम्माइ । गायत्तरूसियाइ तहि चेइहगड घावन्न मणुआण नानपण गुणतीस यति ठाणाइ । तहिय परमवग्गो गुणिज्जा बढवग्गेण ॥ २८ ॥ छन्नपई याराओ अहव गुणिज्जइ दुगो उ त्य : गुणनीगठाणमगा यति मणुया जहन्नेण ॥ २९ ॥ दुग अको दुगुणिज्जइ यारा छनवइ तत्थ दुइयमि । रासिम्मि पढमयग्गो उम्पो होइनायत्रो ॥ ३० ॥ रासिम्मि उत्पम्मि वग्गो सोलस य पीयओ होइ । अह रासीए तइओ वग्गो छापन्न तह दुसया ॥ ३१ ॥ पणमाहि महम पणमय छत्तीसा मोरमम्मि रामिम्मि ! तुरिआ वग्गो वत्तीसमम्मि गसिमि पणयग्गो ॥३०॥ तत्थ य अका नाईणहुता चउ दु Tय TT Tर छ सा | गुग नर छग इय रूपा इय अको पचमे वग्गे ॥३३॥ तह चउसाहिमरासी छठवग्गो उ होइ नायव्यो । तत्थ ग का माहिणाताओ कमेगिम हुति ॥३४॥ इग अठ्ठ चउ चर छग सत्त य चउ चउर सुन सत्तेन । तिग सत्त सुन नव पच पच इग छन्च ग छ ॥३५॥ मा छटा वग्गो गुणियइ पण पचमो वग्गो । तत्थुप्पना अका गुणतीस ते य रासिम्मि ॥३६|| छनवइयमि नेया *ন্সিয়া বলি मुणा । मत्त नव दुनि दुन्नि य अड इग छग टुनि पचेव ॥३७) इग चउर दुन्नि छन्च य चउ तिय सत्त पच नव निग्नि । पर उ तिनि पर मुन्न तिय तिनि उच्चे ॥३८॥ ण्याइ जहन्नपण समयक्वेत्तम्मि माणुसाइ धुव । सम्बजियाण मज्झे करण वयः ॥ जिगहि थोवाइं भणियाई ॥३९॥ समयक्खेत्ता बाहिं मणुयाणं नत्थि मरणउप्पत्ती। नेवऽस्थि वायरग्गी नेव य समयाइकालोऽवि ॥४०॥ नीरो- गिजोव्वणत्थस्स, पमंतस्स सरीरिणो । नीसासुस्सासए एगे, पाणुओ एस भन्नए ॥४१॥ थोवे य सत्त पाणूहि, लवेण सत्त थोवए । मुहुत्ते सत्तहत्तरीए, लवाणं जिणदेसिए ॥४२॥ मुहुत्तेऽणतनाणीहि, ऊसासाणं वियाहिया । तिसत्तरी सया सत्त, तहा य सहसत्तियं ॥४३॥ अहरत्ते ऊसासा लक्खो तेरस सहस्स नउय सयं । मासे लक्खा तेत्तीस सहस पणनवइ सया सत्त ॥४४॥ चत्तारि सया अडयाल सहस सत्तेव तहय लक्खा य । चतारि य किल कोडी ऊसासा हुंति वरिसम्मि॥४५॥ कोडिसयाई चउरो सत्त उ कोडीउ लक्ख अडयाला । सहभावि य चालसिं वाससए हुंति ऊसासा ॥४६॥ घडियाणं इगवीतं लक्खा सहसा य सहि बोद्धव्वा । दो लक्खा पहराणं सहसवासीइ वास- सए ॥४७॥ वाससयआउयाणं छत्तीससहस्स होइ परिमाणं । अह समयावलियाई विसेसओ भन्नए कालो ॥४८॥ समयावलियमुहुत्ता दिवस अहोरत्त पक्ख मासा य । संवच्छरजुगपलिया सागर ओसप्पिपरिया ॥ ४९ ॥ तह वालसय तहस्सं चुलसीइगुणं हवेज्ज पुव्वंगं पुवंग पुवंगेण ताडियं होइ किर पुव्वं ॥५०॥ पुन्वत्स उ परिमाणं सयरिं खलु हुंति कोडिलक्खाओ। छप्पन्नं च सहस्सा बोद्धव्वा वास- कोडीणं ॥५१॥ पुवंपि य चउरासीलक्खेहि गुणं हविज्ज नउयंगं । एवं नउयप्पभिइसु अट्ठावीससुवि ठाणेसु ॥५२॥ चउरासीलक्खेहि गुगकारो तोऽतिमे हवइ ठाणे । चालसयं सुन्नाणं अंका य हवंति छप्पन्ना ॥५३।। पुव्वनउयप्पभिई य चउदस नामा उ अंगसंजुत्ता । अट्ठावर्सि ठाणा चउनउयं होइ ठाणसयं ॥ ५४ ॥ पुवंगं पुवंपि य नउयंगं चेव होइ नउयं च । नलिणंगंपिय नलिणं महानलिणंगं महान- लिणं ॥५५॥ पउमं कमलं कुमुयं तुडियं अडडं च अवव हुहुयं च । अन्नं च अउय पउयं तह सीसपहेलिया चेव ॥५६॥ खुइभवा साहाया सत्तरस हवति एगपाणुंम । पाणू एगमुहुत्ते तिसत्तरी सत्ततीस सया ॥५५॥ पणसहितहमपणसय छत्तीसा इगमुहुत्ति खुभवा । दो य सया ॥
छप्पन्ना अ याले ग गबुडभरे ॥५८।। गमुहुत्तनखुडभरासी इगमुहुत्तपाणूण । सतण रासिणा अपहियम्मि भागमि सत्तरस ॥५९।। हुति भागणाइ उरि नेरमनया उ पणनउया । असाग तेवि तगया तिसयर सगतीस सयगाण ॥६०|| गमुहुत्तगसुल्लगभवकरासिम्मि ताड- णम्नि का । इगगुल्लगभवसतियावलियारामिणो हुति ॥६१॥ सोलुत्तर दुन्नि सया मत्तत्तरि सहस लक्स सगसही । गा कोडी भणिया आवलियाण मुहुत्तमि ॥६॥ मसैग्जमससेज्ज अणतय तिविहमित्थ ससाण । सखेज्ज पुण तिविह जहन्नय मज्झिमुक्कोस ॥६३।। तिविहमस- | रोज पुण परित्तनुत्ता असरयासस । एकेक पुण तिपिह जहन्नय मज्झिमुकोस ॥ ६४ ।। तिविहमणतपि तहा परित्तजुत्तअणतयाणत पकक पुण तिविह जहन्नय मझिमुघोस ॥६५॥ एप तिभेयभिन सरोग्ज पत्थ होइ नायन । अस्ससेज्ज नवहा नवभेयमणतयपि सहा 11६६|| गत्थ मीलियम्मी इगवीस पत्थ हुति ठाणाइ | गणसिं वक्साण जीवसमासस्स वित्तीओ ॥६७॥ अहवा दिवढसयाउ अहवा मिरिचकामूरिरहयाओ । सिद्धतुद्वारभिहाणपगरणाओ मुणेयन्च ॥ ६८ ॥ दवे पत्ते काले भारे चउह दुह वायरो मुटुमो । होइ अणतुस्सप्पिणिपरिमाणो पोग्गल्परहो ॥६९॥ चउनगुन गइपाणतणेण परिणमिय मुयइ सयअणू । एगजिओ भवमिरो जत्तियकालेण सो यलो ॥ सत्ताऽभयरेण उ इयफुमणे सुहुमदव्यपरियट्टो। अन्ने चउतणुफमउकमेण त विति दुविपि।।७२॥ लोगपएसोसप्पिणिसमया अणुभागरधठागा य | पुट्ठा मरणेण जया कमुफमो वायरोत्ति तया ॥७२॥ पुट्ठाणतरमरणेण पुणो जया ते तया हवइ सुहुमो । पोग्गलपरियट्टो यतकालभावेहि इय नेओ ।।७३॥ पोग्गलपरियट्टो इह अहविहो जइवि वनिओ तहवि । अनिसेसियस्मख्यो उ दव्वओ वायरो गेज्झो ।। ७४॥ विक्रमओ पणपनमहससपरिसमि चमसूरीहिं । सावयराहडवयणा लिाहेया सुहुमत्थमत्तरिया ||७५|| इतिसूरमार्थसत्तरिणाम प्रकरण समाप्तमि- नि । छ । श्रीमानमूरिपात्पन्मोपजीविन तिरिय श्रीमचफेश्वरसूरे ॥छ ।
स अथ चरणकरणमूलोत्तरगुणप्रकरणम् । आर्यावृत्तम् । वंदिय तिजयरारने गुरुणो वरचरणकरणसंपत्ते । चरणकरणाइविसए किंचि वियारं पवक्खामि ॥२॥ वय ५ समणधम्म १० संजम १७- वेयावयं च १० बंभगुत्तीओ९ । नाणाइतियं ३ तव १२ कोहनिग्गहाई ४ चरणमेयं ॥२॥ वयमाईणऽढण्हं ठाणाण जहकमेणिमे अंका । पण दस सतरस दसनव तिग बारम चउर संखाओ ॥३॥ पाणाइवाय तह मुसावाया य अदिन्न मेहुणे चेव । सव्वं परिग्गहं चिय इय पंच वयाई नेयाई ॥४॥ खनी य मद्दवऽज्जव मुत्ती तब मंजमे य बोद्धव्यो । सच्चं सोय आकिंचगं च बंभं च जइधम्मो ॥५॥ पुढवि दग अगणि मारुय वगफइ वितिचउ पगिदि अज्जीवे । पेहोप्पेह पमज्जग परिठवण मणोवईकाए ॥६॥ संजमठाणा सत्तरस पायं सुगमा तहावि किर पेहा । एमा वुच्चइ सीसं जं चोयइ संजमाईसुं ॥ ७ ॥ उप्पेहा अस्संजमवावारसुं निवारई जंतु । सेसा संजमठाणा सुयाउ विउसेहि नायव्वा ॥ ८ ॥ दसविहवेयावच्चं सूरिउवज्झायथेरसाहूसु । बालगिलाणसधम्मियकुलगणसंघाण विसयंमि ॥९॥ वसहिकहनिरो- जिदियकुटुंतरपुव्वकीलियपणीए । अइमायाहार विभूमणा य नव बंभगुत्तीओ ॥ १० ॥ नाणाइतियं भणियं नाणं तह दंलणं चरित्तं च । रयणत्तयमेय वन्नियं तु मोक्खस्स मग्गो उ ॥ ११ ॥ अगसणमूणोरिया वित्तीसंखेवणं रसच्चाओ | कायाकलेसो संलीणया य बझो तवो होइ ॥ १२ ॥ पायच्छित्तं विणओ चेयावच्चं तहेव सज्झाओ । झाणं रस्सग्गोऽवि य अभितरओ तवो होइ ॥ १३ ॥ कोहोवलक्खणाओ कसायच उगस्स दुक्खमूलस्स । सोलसभेयविभिन्नस्त निग्गहो चरणमूलं तु ॥ १४ ॥ एवं वयमाईणं अट्ठाणाण विवरणंकेसु । एगत्थ मीलिएसु चरणं सत्तरिविहं होइ ॥१५॥ पिंडविसोही समिई ५ भावण १२ पडिमा १२ य इंदिय ५ निरोहो । पडिलेहण २५ गुत्तीओ ३ अभिग्गहा ४ चेव करणं तु ॥ १६ ॥ पिडविसोहिप्पभिईण अहवाणाण जहकमेणं तु । चउ पंच वार वारस पण पणवीसा तिय पउ | १७ ॥ उग्गमदामुप्पायणदोसा तह एमणा दोमा उ ! मडालिदोसा एव पिडरिसोही भवे चउहा ॥१८॥ सोलस उग्गमदोसा सोल. स पायगा मोमा । दम एसणाएँ दोसा मडलिदोसा उ पचेर ॥१९॥ इरिसमिइ भाससमिई एसगसमिई तहोवगरणम्मि । गहणहाव- णसांमई परिद्वारणसमिइ पमिया ॥२०॥ पढममणिन्चमसरणय ससारो एगया य अन्नत्त । असुइत्त आसव सवरो य तह निज्जरा विमी ॥ २१ ॥ रोगसनाले गोही दुराहो धम्ममाहओ अग्हा । ग्याओ सइ वारस जरकम भावगीयाओ ।। २२ ॥ मासाई मत्तता पठमा यियतइय मत्चराइटिणा । अहराइ गराई भिक्खूपडिमाण गरसग ॥ २३ ॥ फरिसण रमण घाग चक्खू सोता य इगिया पच । । ननिगहो निणे िभगियो फरणस्म मन्झम्मि ॥ २४ ॥ देहपडिग्गहकरलवत्थाईय जया उ पटिलेहे | तइया ठाणा पडिलेणाएँ पणवीसई मुते ॥२५॥ नपिन तणुपत्ताइसु यत्थाइमु अपहेव पणवीसा । समयपसिद्धा तहविहु गेज्झा एकेर पणवीसा ॥ २६ ॥ मुविमुखमणोव इतणुनोगा गुतीतिग इम होइ । टने येत्ते काले भारे य अभिग्गहा चउरो ॥ २७ ॥ पिडस जा विसोही ४२ समिई भो ५ भावणा १२ | तमो१२ दुपिहो । पडिमा १२ अभिग्गहापि ४ य उत्तरगुणमो पियाणाहि ॥ २८ ॥ पिडरिसोहिप्पभिई अट्ठहाणाण अक्मसाए । एगत्थ मीलि- गाण करण सत्तरिविक्ष होइ ॥ २९॥ चरण करण दुविहापि होइ सत्तरसभेयसभिन । अहवा चरग करण पत्तेय सत्तरिविह तु ॥ ३० ॥वयमम- णाई अउ पिंडविसहियमाइ अद्वेय । नगरभिह मपयाया वयसमणाईयगाहाए ॥ ३१ ॥ वेयावच्च च इहप्पयमिन चसयाउ सज्झाओ । परमो इय सोगो सतरसहा चरणकरणाइ ॥ ३२ ॥ चरण करण सत्तरसविह तु इय वपसन्चारणत्थ । वयगाहाएँ चसहा समाओ आमि जो गणिओ ॥३३॥ सो इह नो गणियन्यो तत्तो चयमाइअट्ठठाणाण । विवरम्मि सत्तरिविह चरण किर वेति समयन्नू ॥ ३४॥ सत्र पाणइनाय सब मोम अदिनदाण च । सबपि मेहुण परिग्गदपि निसिभोयण सय ॥ ३५ ॥ जानज्जीवा तिविह तिविहेण तिका- ॥ लियपि जं वज्जे । ते इंतिह मूलगुणा समणाण महव्वया पंच ॥ ३६॥ पिंडस्स जा विसोही इच्चाइ छठाणगे इमे अंका । बायाल पंच पणवीस बार तह बारं चउरो य ॥ ३७ ।। पिडस्त जा विसोही सा बायाला इहुत्तरगुणेसुं । विन्नेया समिईओ पंच य समए पसि- द्धाओ ॥ ३८ ॥ पाणाइवाइयाणं पंचण्ह महव्वयाण उवरिस्मि । हुतीह भावणाओ पत्तेयं पंच ता य इमा ॥ ३९ ॥ वत्थाइठवणगहणे समिई इरिएसणाए समिई य । मगरयणे गुत्तिदुगं पढमवए भावणा पंच ॥ ४०॥ कोहा वा लोहा वा भया व हासा व नो वए मोसं । अणुचिंतिय भासेज्जा दुइयवए भावगा पंच ॥ ४१ ॥ उग्गहजायण उग्गहनिलामणं उग्गहस्स सीमा य । साहम्मिउग्गहो गुरुअणुन्नाए भोयणं पंच ॥ ४२ ॥ इत्थिकह-इत्थिइंदिय-निरिक्खणाऽऽहार-गिद्विपरिहारो । संथवभूसअकरणं चउथवए भावणा पंच ।। ४३ ॥ इंदियविस ए सहे रूवे गंधे रते य फासे य । गेहिपओसं न करे पंचमवय भावणा पंच ॥ ४४ ॥ अणसणमाई य तवो बारगहा होइ समयसंसिद्धो । मासाई सत्तता एमाई पडिमबारसगं ॥४५॥ दबे खेत्ते काले भावे य अभिग्गहा चउविगप्पा । नाणापयारभेया निदिट्ठा समयके- ऊहि ॥ ४६॥ पिंडस्प्त जा विसोही इमाइ गाहाए पंजलगईए । विवरे कयम्मि होई सयमेगं उत्तरगुणाणं ॥ ४७ ॥ अन्नेसुं किर गंयंतरेस छन्नवइ उत्तरगुगा उ। जं निसुणिज्जऍ वकं तहि दवाईचउकम्मि ॥ ४८॥ यमराज्झायो उसगारियम्मि सेमाउ होइ छन्नवई। दव्याइचउग- मुतरगुणेसु भिन्नपि गणियव्यं ।। ४९ ॥ तह अन्नसुं गंयंतरेसु नवनउइ उत्तरगुणा ओ । इय वकं दीसइ तत्थ सुणह एयस्स भावत्थं ॥ ५० ॥ छन्नवइए मज्झे गुत्तित्तिगे पाडियम्मि नवनउई। होई इत्थ विभिन्नं दव्वाइचउक्कयं गेज्झं ॥५१॥ तो मूलिगगाहाए बीयपए वायणाविसेसोऽयं । भणियव्यो समिइगुत्तितिभावणाईणि तह चेव ॥ ५२ ॥ अन्नेवि य उत्तरगुणा अणागयप्पच्चख णमाईया । भेयपडिभेयाभिन्ना सुत्ताउ बुहेहि नायव्वा ॥ ५३ । इय उत्तरगुणविसयं विवरणमेयं समासओ लिहियं । किची सुत्ताओ यहाण उवएसओ किची ॥ ५४ ।। इय चरण- करणउत्तरगुणविसयाओ इमाओ गाहाओ । लिहियाओ चक्कसरसूरीहिं सुहवयोहत्य ॥ ५५॥ इति श्रीचरणकरणमूलोचरगुगपगरण सम्मत्त । ।। अथ सभापश्चकप्रकरणम् ॥ ३५ ॥ पच सभा पनत्ता उववायसभा तहाभिसया भा । तदयाऽलकारसभा ववसायसभा चउत्थी ओ ॥ १ ॥ पचमिया सोहम्मा देवो पढ- मा तत्थ उअवज्जे । आउस्सतो । देवा वीयाएँऽभिसिचई ते उ ॥ २ ॥ तइयाएऽलकरिज्जइ ववसायसभाएँ धम्मिय सत्व । वायइ तत्तो उत्तरपुरच्छिममी दिसाभागे ।। ३ ।। सोहम्माए सठिय सिद्धाययणस्स वदणनिमित्त । चल्इ तत्तो पहायइ चेइयतणयाए वाचीए ।। ४ ।। नदापुस्मरणी पुनदारेण पविसइ तत्तो । सिद्धाययण तत्थवि पन्चेइ जिणाण आलए ॥५॥ आलोयाम्मि पणाम करेइ पडिलेह लोमहत्थेण | ताओ पमज गधोदण्ण न्हावेइ सुरहेण ॥ ६ ॥ कासाईए गायाइ लहई चदणेण लिंपइ य । अयाइ जुयल्याइ नियसई देवदूसाण ॥ ७ ॥ पफरइ पुप्पामहण महारहण च गधआम्हण । पुनाण कलसाण वत्थाभरणाण आम्हण ॥ ८ ॥ पफरेइ सुविउलघणपमाणमालाउल च फुलहर । करयल्पभट्ठदसअद्ववनकसुमुपर किरइ ॥ ९ ॥ जिणपडिमाण पुरओ रययामयणहि सण्हअच्छेहि । अन्छरसतदुरेहि तुसारगो- सरिसेपहि ॥ १० ॥ दप्पण १ भदासण २ पदमाण ३ वरकल्स ४ मच्छ ५ सिरिवच्छा ६ । सोस्थिय ७ नदावते ८ लिहेइ अहमगर- ए॥ ११ ॥ धूप रुडुच्छयण्ण धूव दाउण जिणवरिंदाण | अट्ठसएण सुविसुद्धगथवित्तहि सथुणइ ॥ १० ॥ (जहा ) देवाहिदेव परमेसर वीयराय, सन्यण्णु तित्थयर सिद्ध महाणुभाव । तेरोफाह मुणिपुगव वद्वमाण, गभीरधीर सुचिर जय देवदेव ॥१३॥ सत्तद्वपयाइ ओसरि अचेइ वामजाणु तु । दाहिणजाणु धरणीयलसि किन्चा मुभत्ती ॥१४॥ तिक्खुत्तो मुद्धाण भूमिएँ निहितु ईसि नमइत्ता । अजालिमउलियहत्थो सक्थय भणिय वदेह ॥ १५ ॥ वदित्ता नीहरई दाहिणदारेण गम्भगेहाओ । दाहिणमुहमडयमझभायय तत्थ पूण्इ ॥ १६ ॥ पच्छिमदार : तत्तो दाहिणमुहमंडवस्स पूएइ । तो उत्तारल्लखंभे पूयइ तम्मंडवाडयओ ॥१७॥ पुव्वं दारं पूयइ दाहिणमुहमंडवस्स तणयं तु । मुहमंडवस्स ताणयं दाहिणवारंपि पूएई ॥ १८ ॥ तेणं चिय नीहरई तो दाहिणपेच्छमंडवयमज्झं । पच्छिमदारं तत्तो उतरिलखंभे उ पुव्विल्लं ॥१९॥ दारं ।। तत्तो दाहिणदारं पूएइत्तुं च नीहरइ तेणं । तत्तो दाहिणचे इयर्थभं पूएइ संतप्पा ॥ २० ॥ थुभाभिमुहीओ चउदिसिपि [ तत्थ ] चत्तारि संति जिणपडिमा । तासि पढम पचित्थिमिल्लपडिमं नमसेइ ।। २१ ॥ तो उत्तरिल्लपडिमं वंदइ तत्तो उ पुव्वतणयं तु । तत्तो दाहिणपाडमं थूयइ अंचेइ वदेइ ॥ २२ ॥ दाहिणचेइयरुक्खे दाहिणचेइयधयं च दाहिणया । नंदा पुकवरणीऽविय पूयइ अंचेइ संतप्पा ॥ २३ ॥ तत्तो सिद्धाययणं पयाहिणीकरिय जाइ उत्तरियं । नंदा पुक्खरणी चेइयरुक्ख चेइयधयं रम्मं ॥ २४ ॥ चेइयथूभं तस्संमुहाउ पडिमाउ पुव- नाईए । वंदित्ता पविसेई उत्तरपेच्छणयमंडवए ॥ २५ ॥ तत्थवि पुव्वकमेणं पूयइ दाराइं पविसइ तत्तो । उत्तरमुहमंडवए तत्थवि पुव्वं व दाराई ॥ २६ ॥ पूइत्ता नीहरई सिद्धाययणस्स पुव्वदारेणं । पविसेइ पुव्वमुहमंडवंमि पूएइ तम्मज्झं ॥ २७ ॥ दाहिणदारं थंभाण पंतिया पच्छिमाइ उत्तरियं । दारं पूयइ पुवं दुबारयं तंपि पूएइ ॥ २८ ॥ तेणं चिय नीहरई पुज्वपेच्छणयमंडवे सव्वे । पुव्वमुहमंडवे इव करेइ तो एइ पुव्विल्ले ॥ २९ ॥ चेइयथूभे तत्थवि पुव्वकमेणं जिणाण पडिमाउ । पूइत्ता चिइरुक्खं चेइधयं नंदवावी य ॥ ३० ॥ सोहम्माऍ सभाए पुव्वदारेण पविसई तत्तो । मज्झ धयचेखंभे वइरामयगोलवट्टेसु ॥ ३१ ॥ जिणसकहाओ पूय इ थंभं पूइत्तु देवसयणीयं । खुडागमहिंद- ज्झय पहरणके सं च सुंवालं ॥ ३२ ।। सोहम्मसभागभं पूइत्ता जाइ तत्थ पडिमाए । उववायसभाएँ तो हरगं आंचित्तु बीयाए ॥ ३३ ॥ अभिसेयाए वच्चइ तत्तोऽलंकारियाए तइयाए । तत्तो ववसायाए सभाएँ पूएइ वरपोत्थं ॥ ३४ ॥ तत्तो सोहम्मसभापुराच्छमिल्लाए नंद- नामाए । पुक्खरिणीए मज्जिय सज्जो बलिसज्जणं करइ ॥ ३५ ॥ देवा देवीओऽविय सिंघाडगमाइ तत्थ पूर्वति । ताम्म कर सम्माणे पवि- - सइ पुजिलदारण ॥ ३६ ॥ साहम्मागे सभाए निसीय सिहासणमि रम्माम्म । पुयाभिमुही तत्तो सामाणियपभिइ परिवारो ।। ६७ ॥ पुरओ तिमीगइ पहरणमावडहत्यो पसतमुहसोहो । जयजयनदा जयजयभद्दा इइ जपिरो रम्मो ॥ ३८ ॥ इय पुन्वमुकयकम्माणुभावणिय विसिढषिमयमुह । भुजतो वरसरसन्राहि सद्धि गमइ काल ॥ ३९ ॥ सिद्वाययणगमेण मुहमडवपभिइ वित्थरा सन्यो । पाय पचसभा- मुधि उपवायाईमु विनेआ ॥ ४० ॥ सत्यसि दुवाराण तह चिइरुक्साइयाण उवरिम्मि । छत्ताइउत्तधयमगलाइ सम्वत्थ नेयाइ ॥ ४१ ।। पमा मुरफिन्गविही अगरायापतेगईयाआ। भणिओ अहिणवजायाण सव्व इदाण देवाण ॥ ४२ ॥ सिग्विद्धमाणसरीण पायकमलेसु भमरसरिमेहि । सिरिसफमरसूरीहि भासियमिण पगरणममेय ॥ ४३ ॥ इति देवोपपत्तिस्वरूपप्रकरण समत्त ॥ अथ सूक्ष्मार्थसप्ततिटीप्पनम् ३६ ॥ नत्या जिा समीचीनयन्तुमद्भायभापकम् । सूक्ष्मार्थसप्तते किञ्चिट्टिप्पणकमभिधीयते ॥ १ ॥ विक्सभवग्गदहगुणकरणी पट्टस्स परिरओ होइ । विपभपायगुणिओ परिरओ तस्स गणियपय ॥ २ ॥ अनया करणगाथया जम्बूद्वीपस्य परिधे गणितपदस्य चानयनाथ गणितप्रक्रिया उन्यते, यथा जम्बूद्वीपविष्कम्भ लभ १००००० अस्य वर्गे तस्याने विन्दुदशक दीयते, दशगुणे तदने एकादशमो बिन्दुर्दा- यते, अस्य करणीतिवर्गमूले लध योजन ३१६२२७ एप जम्बूद्वीपपरिधियोजनराशि , अगोद्धरितराशिरय ४८४४७१, एप योजनराशिः गव्यूतकरगाय चतुर्भिर्गुण्यते, तनागत १९३७८८४ अस्य राशेरधो द्विगुणितपरिधेर्योजनराशियिते स इत्थ १९३७८८४१६३२४५४ तत' अनया अधोराशिना उपरिराशेर्भाग , तत्र लध गा३, अनोद्धरितराशि ४०५२२ एप गव्यूतराशि धनु करणार्थ सहस्रद्वयेन गुण्यते, तना- गत ८१०४४०००।६३२४५४ अस्य राशे पूर्ववत् द्विगुणीकृतपरिधियोजनराशिना भागे लध १२८ अनोखरितराशि ८९८८८ एष , .
. राशिः अंगुलकरणार्थं पण्णवत्या गुण्यते तत्रागतं ८६२९२४८६६३२४५४ अस्य राशेः पूर्ववत् परिधियोजनराशिना भागे लब्धं अंगुल १३ अत्रोद्धरितराशिः ४०७३४६ एषोऽड्गुलराशिरद्धांगुलकरणार्थ द्विकेन गुण्यते, तत्रागतं८१४६९२--६३२४५४अस्य राशेः पूर्ववत् परिधियोजन- राशिना भागे लब्धं अंगुलं १ तच्च अ‘गुलं द्रष्टव्यं, अत्रोद्धरितराशिः अागुला १८२२३८ अनयोद्धरितराशिना न किमपि प्रयोजनं, अत्रै- तावनमावस्यैव विवक्षितत्वात्, यदा तु यवयूकादिरपि कोऽपि आनेतुमिच्छति ततस्तत्रेयं प्रक्रिया-उद्धरितांगुलराशिः अप्राभिर्गुणनीयः, परमि- ६ अद्धांगुलराशिरुद्धरितस्तिष्ठति, ततः सोऽगुलकरणार्थं अद्धीक्रियते, तत्र जातोऽयं अंगुलराशिः ९१११९, एपोऽगुलराशिर्यवीकरणार्थ अष्ट- भिर्गुण्यते, तत्रागतं ७२८९५२।६३२४५४ अस्य राशर्द्विगुणितपरिधियोजनराशिना भागः लब्धं जवु १ अत्रोद्धरितराशिः ९६४९८ इत्यादि उद्धरितराशिषु सर्वत्र अष्टभिर्गुणकारः आगतेपु सर्वत्र द्विगुणितपरिधियोजनराशिना भागे लब्धं यूका लिक्षा वालाप्रादिर्भवति ॥ मुखार्थ पुनरपि परिधित आगतं लिख्यते योजन ३१६२२७ गा ३ ध १२८ अंगुल १३ उपरि अद्धांगुलं ॥ परिही तिलक्ख सोलस सहस्स दो य सय सत्तवीसहिया । कोसतियं धणुह सयं अडवीस तेरंगुलद्धऽहिया ॥१॥ ( जम्बूद्वीपपरिधिः ) अथ जम्बूद्वीपगणितपदानयनार्थ गणित- प्रक्रिया उच्यते-तत्र प्रथमं अद्धांगुलं एककस्वरूपं पञ्चविंशतिसहस्ररूपेण विष्कम्भपादेन गुण्यते, एकगुणं तत्तियं चेवत्ति जातं अद्धांगुल २५००० अस्य राशेरंगुलकरणार्थ राशिद्विकेन भागः तत्र लब्धं १२५००, एतानि च विष्कम्भपादगुणितत्रयोदशांगुल १३ स्वरूपराशी मध्ये क्षियंते, स च राशिरयं ३२५००० एतन्मध्ये द्विभागलाधांगुलक्षेपे जातं अंगुल ३३७५०० अस्य राशेर्धनुष्करणार्थं षण्णवत्या भागे लब्धं धनूंषि ३५१५ उद्धरितगणितपदे अंगुल ६० एतानि च (धपि ) विष्कम्भपादगुणितअष्टाविशत्यधिकशत १२८ रूपराशिमध्ये क्षिप्यंते, स च राशिरयं ३२००००० एतन्मध्ये पण्णवतिभागलब्धधनुःक्षेपे जातं धनुः ३२०३५१५ अस्य राशेर्गव्यूतकरणार्थ R- 5405 - महमद्वया भाग लब्ध गव्यूतानि १६०१, उद्वरित च गणितपदे धनु. १५१५ एतानि च पाश्चात्यगञ्यूतानि विकम्भपादगु- णिनगन्यूनत्रय३रूपराशिमध्ये भिप्यन्ते, स च राशिरय ७५००० एतन्मध्ये सहस्रध्यभागलधगव्यूतक्षेपे जात गव्यूत ७६६०१, अस्य रागेजिनकरणार्थ चतुष्टयेन भागे र ध योजन १९१५० उद्धरितगणितपदे गा १ तत य पूर्व कथित ३१६२२७ विधपरिधिमायोजनरागि म विफम्भपादन गुण्यते, तन जात ७९०५६७५००० ततः एतन्मध्ये पाश्चात्यस्य ७६६०१ गव्यूत- रागे तुभागेर रघ १९१५० एपनियोजनक्षेपे जात गणितपदे योजन ७९०५६९४१५० ॥छ। सुमार्थ पुनरपि गणितपद आगत जियने ७९०५६९४ १५० गा र धनु १५१५ अ ६० सत्तेव य कोडिसया नउया छप्पन सयसहत्ताइ। चउणवई य सहस्सा सयप- माम 7 योद्वन्ध ॥१॥ गाउयमेग पणरम पनरसअहिय धणूण नायय । सहि च अगुलाइ जवुद्दीवस्स गणियपय ॥२॥ जयद्वीपगणितपट । विस्मभयग्गाहगुणकरणी वट्टम्म परिरओ होइ । विसभपायगुणिओ परीरओ तस्स गणियपय ॥१॥ अनया गाथया समयक्षेत्रस्य परिधे गाणिनपदस्य पानयनायं गणितप्रक्यिोन्यते, तत्र पश्चचत्वारिंशलभा समयभेनस्य विष्कम्भ ४५०००००अस्य वर्गे२०२५०००००००००० दागुणे तदप्रन' एकादामो निन्दुयते, करणीति वर्गमूले लध परिधि योजन १४२३०२४९ अत्रोद्धरितगशिः १३३९७९९९ एप नगण्यते, परिधिगाथाऽनचेपा एगा जोयण कोडी लक्खा वायाल तीसइसहस्सा । समयक्रयेत्तपरिरओ दो चैव सया अउणपना ।।१।। समयक्षेत्र- परिधि, । अथ गणितपदविधिरुन्यते समयक्षेत्रविष्कम्भपादेन समयक्षेत्रपरिधियोजनानि गुण्यते, तद्वि'कम्भपाश्चाय ११२५००० अनेन १४.३०२४९ एवविधपरिधियोजनरशिर्गुण्यते, तागत गणितपदे १६००६०३०१२५००० अन गाथा-सोल्स कोडी लक्सा नप फोठी सयाइ तिकोडीलरसेग । पणवीससहस्साइ गणियपय समयसेत्तस्स ।। १ ॥ समयक्षेत्रगाणितपद् ॥ विक्सभवग्गदहगुणकरणी ~ , वट्टस्स परिरओ होइ इति गाथार्द्धन मेरोर्मूलतले भूमितले उपरितले च परिधेः आनयनाथ गणितप्रक्रियोच्यते, तत्र मेरुभूमितले दशसहस्रा नवत्यधिकाः योजनैकादशभागानां च दश भागाः विष्कम्भः १००९०-११-१० अत्र संपूर्णराशिः एकादशभिर्गुण्यते, दश च भागामध्ये क्षिप्यन्ते, जातं १११००० अस्य वर्गे १२३२०००००० दशगुणे तदने सप्तमो विन्दुर्दीयते, करणीति वर्गमूले लब्धं परिधियोजनलक्षत्रयं एकपञ्चाशत् सहस्रा द्वादशाधिकाः,संप्रदायात् न्यूनयोजनस्य संपूर्णस्य विवक्षणात् त्रयोदशाधिकाः द्रष्टव्याः३५१०१३ अत्रोद्धरितराशिः५७५८५६ एष न गण्यते, लब्धयोजनराशेः एकादशभिर्भागः लब्धं एकत्रिशत्सहस्राः नव शतानि दशाधिकानि योजनैकादशभागानां च भागत्रयं ३-११ मेरोर्मूलतले परिधिः, तथा मेरोभूमितले विष्कम्भः सहस्रा दश १००००, अस्य वर्ग एककस्याये विन्दुअष्टकं दीयते, दशगुणे तातो नवमो बिन्दुर्दीयते, करणीतिवर्गमूले लब्धं एकत्रिशत्सहस्राः पट् शतानि द्वाविशत्यधिकानि, संप्रदायात् न्यूनयोजनस्य संपूर्णस्य विवक्षणात् त्रयोविंशत्यधिकानि द्रष्टव्यानि ३१६२३, अत्रोद्धरितराशिः ४९११६, एप न गण्यते, तथा मेरोरुपरितले विष्कम्भः सहसं १०००, अस्य वर्गे एककस्याप्रे बिन्दुपट्क दीयते, दशगुणे तदग्रतः सप्तमो बिन्दुर्दीयते, करणीति वर्गमूले लब्धं सहनत्रयं शतं द्विपट्याऽधिकं ३१६२, अत्रोद्ध- रितराशिः१७५६,एप न गण्यते, मेरोरुपरितलपरिधिः। विक्खंभवग्गदहगुणकरणी वट्टस्स परिरओ होइ। विक्संभपायगुणिओ परीरओ तस्स गाणियपयं ।। १ ।। अनया गाथया जम्बूद्वीपादितः पञ्चदशमनन्दीश्वराभिधद्वीपान्तरालवर्तिक्षेत्रस्य परिधेः गणितपदस्य चानयनार्थ गणित- प्रक्रियोच्यते, तत्र प्रस्तुतक्षेत्रस्य विक्खम्भोऽयं षट्कोटिशतानि पंचपंचाशत्कोटयः त्रयत्रिशलक्षाः ६५५३३००००० अस्य वर्गे ४२९५७- ४०८९, १० बिन्दवः, दशगुणे पाश्चात्यअंकानां अग्रे बिन्दुर्दीयते, अस्य करणीति वर्गमूले लब्धं योजन २०७२३३४५१९० प्रस्तुतभे- त्रस्य एष परिधियोजनराशिः, अत्रोद्धरितराशिः १५०९४४३९०० एप योजनराशिर्गव्यूतकरणार्थ चतुर्भिर्गुणगते, तत्रागतं ६३२३७७५- , , 22 , ६० ॥१४६७ ८३८ अम्य रागेरधो विगुणांकनपरिधियोननाशर्धियते, स च प ण्य, ततोऽनेन अधाराशिना उपरिमराशीग , TE लय गा ? अगरिनराशि ०१७९१०६७००० एप गन्यूतराभिर्धनु करणार्थ सहस्रद्वयन गुण्यते, तनागत ४३५८२१३४४४. ०.०००११२४६७०८३८० अस्य राशे पूर्णचन् द्विगुणीतपरिधियोजनराशिना भागे र घ धनु १०५१अनौद्धरितराश:२१६४३९३०६० mm रामिरगुकरणारं पग्गवत्या गुण्यते, तप आगत २०७७८१७५३१५२००४१४४६७०८३८० अस्य राशे पूर्ववत् भागे र अगुर१० अबोदरितगशि ५४८२११०५२० प अगुलसगिर्यवकरणार्थ अष्टाभिर्गुण्यते, तनागत४३८५६९००१६०१४१४४६७०८३८० अरग रागे पूरपर भागे रथ ज १ अमेरितराग २४१२१९१५८० अनेन उद्धरितराशिना न किमपि प्रयोजन, यदि तु कोऽपि यूरादिरपि आतुमिच्छनि त अष्टाभि सर्वत्र गुणकार पूर्ववत् भागे लध यूकादिर्भवति, मुसार्थ पुनरपि परिधिस या लिरयते, परिधियोजनानि २०७२३३५४१९० गा र भा १.५१ अगुल ५० जचु १, अन गाथे-दुनि उ कोडिसहस्सा बावत्तरिलक्सकोडितेत्तीस । चउपज सहस्सा नागमय गाउय || १॥ धणुह सहस्स इगमन समहिय अगुलाइ पन्नास | एगो यवो य परिही नदीसर अतिमा एसा नदीमर परिधि. | अथ प्रस्तुतभेनस्य गणितपदानयनप्रक्रियोन्यते तत्र प्रस्तुतभेनसत्केन १६३८३२५००० एवविधविष्कम्भपादेन एको जयो १ गुण्यो, गगगुण पत्तिय घेय' इति वचनात् विष्कम्भपादसम ण्य जघराशिर्भवति १६३८३२५००० अस्य जयरोशरगुलकरणार्थ अष्ट- भिर्भाग , गन र प अगुला २०४७९०६२५ एतानि च विष्कभपादगुणितपञ्चाशत्रूपागुलराशिमध्ये मिप्यन्ते, स च राशिरय ८१९१६२- ५०.०० एनन्मध्ये अष्टभागल्ब्यागुलभेपे जात अगुल ८२१२१०४०६२५ अस्य राशेः धनु करणार्य पण्णवत्या भाग लध धनूपि २५५४२४५०६ मनोरिन गणितपदे अगुल ४९, एतानि च विष्कभपादगुणितएक्पश्चाशदधिकसहवरूप १०५१ धनराशिमध्ये , क्षिप्यन्ते, स च राशिरयं १७२१८७९५७५०००, एतन्मध्ये षण्णवतिभागलब्धधनुःक्षेपे जातं धनुः १७२२७३५००२५०६ अस्य राशे- र्गव्यूतकरणार्थ सहस्रद्वयेन भागः, लब्धं गव्यूतानि ८६१३६७५०१, अत्रोद्धरितं गणितपदे ५०६ एतानि विष्कम्भपादगुणितगव्यूतकरा- शिमध्ये क्षिप्यन्ते, स च राशिः एककस्य विष्कम्भपादगुणने विक्खंभपादसम एव भवति, गव्यूतानि, स चायं १६३८३२५०००, एतन्मध्ये सहस्रद्वयभागलब्धगव्यूतक्षेपे जातं गणितपदे गव्यूत २४९९६९२५०१ अस्य राशेः योजनकरणार्थ गन्यूतचतुष्टयेन भागे लब्धं योजन ६२४९२३१२५ उद्धरितं गा १ ततः यः पूर्वकथितः २०७२३३५४१९०एवंविधपरिधिसत्को योजनराशिः स विष्कम्भपादेन गुण्यते, तत्र जातं ३३९५१५८९२५३३३१७५०००० एतन्मध्ये चतुर्भागलब्धयोजनक्षेपे जातं गणितपदे योजन ३३९५१५८९२५३९५६६७३१२५ गणितपदसंख्या सुखार्थ पुनः एकत्र लिख्यते, तथा योजन ३३९५१५८९२५३९५६६७३१२५ गा १ धनुः ५०६ अंगुल ४९ अत्र गाथा: कोडाकोडी लक्खा तिनि उ तह कोडिकोडि सहसा ओ । एगुणचत्ता पंच उ कोडाकोडी तया हुंति ॥ १ ॥ कोडाकोडी पनरस एगुणन- वई उ कोडिलक्खाओ । कोडीसहस्सा पणवीस हुति कोडी सया तिन्नि ॥ २ ॥ पंचाणवई कोडी छावट्ठी लक्ख सहस तिगसयरी । पणवी- ससयं गाउयमेगं धणुहाण पंचसया ।। ३ ॥ छस्सयमाहिया तह अंगुलाई एगूणवन्न गणियपथं । जंबूमुहदीवाणं नंदीसरतिमाण इमं ॥४॥ नंदीश्वरगणितपदं । सूक्ष्मार्थप्रतिपादकसप्ततिकोपरि गुरूपदेशेन गणितविधिश्चक्रेश्वरसूरिवरैरभिहितो रम्यः ॥ १ ॥ जंबूद्वीपपरिधेर्गणित- पदस्य समयक्षेत्रस्य परिधिणितपदस्य च मेरोर्मूलतले ३ परिधेनंदीश्वरद्वीपस्य परिधेर्गणितपदस्य च विस्तरतो गणितप्रक्रियेति ॥ छ । इति सूक्ष्मार्थसप्ततिकाकतिपयपदगणितटिप्पणमिदं, कृतिः श्रीचक्रेश्वरसूरेरिति ॥छ । ॥ अथ आत्मतत्त्वचिन्ताभावनाचूलिका ३७ ॥ कल्याणशस्यपाथोदं, दुरितध्वान्तभास्करम् । श्रीमत्पार्श्वप्रभुं नत्त्वा, किञ्चिज्जीवस्य दिश्यते ॥ १ ॥ नाहं वक्ता कवि:व, सतां नाक्षप- ~ क कथित अपूर व भापि ये, अन्य किश्चित्तथाऽपि मे ॥ २ ॥ व्युत्पत्तभांजन काव्य, रसप्राणस्य मन्दिरम । चक्रोक्ते परम धाम, वैद- भ्या लास्यमण्डप ॥ ३ ॥ शन्दार्थयो परो गुम्फ , प्रसत्तेस्तु सुधारस । गुरोस्तुल्या केसपि, भ्यते लील्या रपुटम ॥ ४ ॥ सर्वमे- तद या गन्ये, तत्सद्या विवेचयन । यत कर्तुं भवोच्छेद, चेतश्चेन्न प्रगरभते ॥ ५ ॥ ससारानित्यता धन्य! , त्वया स्वतोऽन्यतोऽपि वा। रश्यते ज्ञायते भूय , भूयते चानुभूयते ॥ ६॥ भोगाष्टो कृतध्यानेरसपूर्णमनोरथे । जल्युदयुदसादृश्य, प्राप्य के फेर्न गम्यते ॥ ७ ॥ जैनधर्मगुणोपेता, सामग्री प्राप्य निर्मलम् । धर्मोगमस्तथा कार्य , प्रमादो न यथा भवेत् ॥८॥ भावितात्मा भण भूत्या, स्थित्येकान्ते सगा हित । नागावो हमी धृत्ला, भावयार्थ भाव्यमर्थ ] मुहुर्मुहु ॥९{आयानोऽस्मि कुत स्थानानन्तव्य क पुनर्मया। मुरादु पविधो हेतु , को वा तत्र भविष्यति ॥१०॥ पुण्य पापमिहोपात, धुन परत भुज्यते । इति मत्वा महाभाग' , प्रमादो नेव युज्यते ॥११॥ फेर ते मनुप जन्म, चिन्तितार्थप्रसाधकम् । धर्मसाधनसामग्री,कापौ सर्वापि हस्तगा। ॥ १० ॥ तूर्ण नूण्णं तु धावस्त्य, कृत्यकोटिसमाकुल । विस्मृत्य पृष्ठत कोटी, पुर पश्यसि काकिनीम् ॥१३॥ सूर कातरता यातो, जेनेरूचे (जप यश्च) स उत्तम । एतदद्धयविहीनस्तु, मध्यम प्रणिगद्यते ॥१४॥ मियाग श्रावको भाव्यधारुचारित्रवान् यति । जानीहि व्यवहारेण, मध्यमोत्तमहीनकान ॥ १५॥ के के वेराग्यसवेगो, नाऽऽरयान्ति घोपयन्ति च । व्यायौ तो याप्परोमाश्चे , पुण्याद् हर्षेऽपि कस्यचित् ॥१६॥ हर्पेऽपि बहुश स्थाना, नित्य तौ वा महात्मन ! उत्थायो- स्थाय तस्यास्य, द्रष्टव्य पुण्यमिच्छामि ॥१७॥ जानन्त शतशोऽप्यर्थ, शमादेवह्यो जना । यतो वेराग्यस्वेगो, तमर्थ तु न जानते ॥१८॥ देवादात्मनह जाने, प्रमादादि यदि स्वकम् । तथाप्युद्धर्तुमासेव्य , सदा स्वान्तो कन्दल ॥ १९॥ मा वधीरय मे वाच, कुरु किश्चित्तथा- विधम् । जन्मान्तर गतो येन, वत्स वत्स' न शोचासि ॥२०॥ हहो चित्त' प्रकटविकट मोहजाल किमतच्छून्य लापे प्रलपितामिद कार्य- , -- हीनं विजाने । स्मारं स्मारं किमिति मुपितं सुप्रसिद्धं यदेतत्, लोभातस्य क्षुदपगमनं दृष्टमात्रे न भोज्ये ।। २१ ॥ (मंदाक्रान्ताछंदः ) मज्जिहाये ततश्चेतो, यच्छादेशं सदाशय ! । हित्वा कंडूलता वस्तुं, मूकत्वं येन सेवते ॥२२॥ भावनां तत्त्वतः कर्तुं, न शक्तश्चेत्तथाग्यहम् । रित्नधान्येषु (रत्नधारिपु) मन्ये स्वं; यत्तस्यां व्यसनी सदा ॥२३।। श्रीरत्नोपपदाः सिंहाः, सूरयो धर्ममङ्गलम् । तत्तत् किश्चित्तथा55- चख्युः , प्राप्यते निर्वृतिर्यथा ॥ २४ ॥ इत्यात्मतत्त्वचिन्ताभावनाचूलिका ॥ ॥ अथाऽऽत्मानुशास्तिसंज्ञिका पञ्चाविंशतिका ३८|| प्राकृतः संस्कृतो वाऽपि, पाठः सर्वोऽप्यकारणम् । यतो वैराग्यसंवेगो, तदेव परमं रहः ॥ १॥ अहो मूढ! जगत्सर्व, भ्राम्यत्येतद्- हिर्वहिः । आकुलव्याकुलं नित्यं, धिकिमाश्रित्य धावति ।। २॥ संप्राप्य शासनं जैनं, युक्तं किं मे न नातुम् । किं वा प्रमागतो युक्तं, रोदितुं मे मुहुर्मुहुः ॥ ३॥ आत्मन्नहो न ते युक्तं, कत्तुं गजनिमीलिकाम् । प्रातर्गतं तु सन्ध्यायां, स्थातुं कस्तव निश्चयः ॥ ४॥ एनं भवं परबाहो, तव स्मृत्वा प्रमादिनः । बाढमाक्रन्दतो मूढ !, मूर्दा यास्यति खण्डशः ॥५॥ कस्मैचिन्नाऽस्मि रुप्यामि, रुप्याम्यात्मन एव हि । यद्वन्मि तन्न जानामि, तत्सम्बोध्यः परः कथम् ? ॥ ६॥ ये वाचा ख्याति वैराग्यं, यान्ति भेदं न मानसे । हहा हा का गतिस्तेषां, कारुण्यास्पद- भागिनाम् ।। ७ ।। किं करोमि क गच्छामि, क तिष्ठामि शृणोमि किम् । संसारभयभीतस्य, व्याकुलं मे सदा मनः ॥ ८ ॥ ध्यात्वा कि वच्मि किं तूष्णीकोऽहं भीतोऽपि निर्भयः । अहो मे नटविद्येयं, हहाहुं का यलोकिकी ॥ ९ ॥ विमुच्य निष्फलं खेदं, धर्मे यत्नं ततः कुरु । एवं जातं न चेकिश्चिच्छतो दैवं न लवितुम् ॥ १० ॥ यः कोऽपि दृश्यते कश्चित् , श्रद्धानुष्ठानबन्धुरः । तत्रानुमोदनं युक्तं, कत्तुं धाऽपि नित्यशः ॥ ११॥ आत्मारामं मनो यस्य, मुक्त्वा संसारसकथाम् । अमोघामृतधाराभिः, सर्वाङ्गणिं स सिच्यते ।। १२ ॥ एवं ध्यानरता येऽत्र, तेऽपि धन्या गुणोन्मुखाः । वेपमात्रेण ये तुष्टास्तेऽनुकम्प्या मनस्विनाम् ।। १३ ॥ उद्यमे धनुमात्मानं, ध्येयं स्मत्तुं प्रतिक्षणम्। हितवा- 15 च्छो जा सर्वाज्येतद्ध्यानपरो भवेत् ॥ १४ ॥ धर्म कर्तुं यदीच्छाऽस्ति, तदा वीक्षस्य सादरम् । आत्मानुशासन सूरे, श्रीजिनेश्वर- सहित ॥१५॥ ससारानित्यता वुध्ध्वा, ये तिष्ठन्ति निराकुला । ते नून वन्हिना दीप्ले, शेरते निर्भर गृहे ॥१६॥ योवनेश्वर्यभूपालप्रसाद- प्रमुग्मदे । भूयास स्व स्थिर मत्वा, कोट्या गृह्णन्ति काकिनीम् ॥ १७ ॥ गतानुगतिको भूत्वा, मा त्व स्वपिहि निर्भरम् । पतन्त वीक्ष्य कूपेऽन्ध, सञ्जामस्तन किं विशेत् ॥१८॥ देह। यन्त्रमिद मूढा, वह्वपाय प्रतिभणम् । दृष्टान्त शकट दृष्ट्वा, बुध्यध्व कि न सत्वरम्।।१९।। हु हु हा! देव! धिर धिर मे, जानतोऽपि न चेतना । बद्धायु श्रेणिक फि वा, नागच्छत्प्रथमा महीम् ॥ २० ॥ भुक्त्वाऽयावधि धिग् भोगान्महद्भिनिन्दित तथा । यथा देही विदेह, सन , निवृत्तो निर्यंत कुत: '२१|| राकाशशाङ्कसङ्काश, प्राप्य जैनेश्वर वचः। जन्तो ! सद्भावपी- यूगस्ततेन्ति विनाशय ।। २२ ॥ दृष्टादृष्टेर्मम नेध, भन्तव्य सर्वजन्तुभिः । स्वल्पेनाप्यपराधेन, सिद्धा मे सन्तु साक्षिणः ॥ २३ ।। सर्वमप्येतदारयातमयोग्यो नैव सेवते । शुत्थामापि जरोका. किं, पापाण चुम्बितु स्टशेत् ॥ २४ ॥ सूरि श्रीरत्नसिहाख्य. , संवेगा- मृतभावनाम । चक्रे स्वस्योपकारार्थमात्मानुशास्तिसज्ञिकाम् ॥ २५ ॥ इत्यात्मानुशास्तिसज्ञिका पञ्चविंशतिका ।। अथ आत्मविज्ञप्ति ३९ ।। जय जय भुवणदिवायर' तिहुयणगुणरयणसायर! जिणिद' । सिरिरिसहनाह' सामिय विनात्तं मज्झ निसुणहि ॥१॥ जोऽसि तुम जय- यधय' थुणिओ सुररायफणिवइगुरूहि । तस्स तुह नियहियय पयडतो किंपि जपोमे ॥२॥ भवभमणभीरुओऽह कपिरगत्तो जिणिद' तुह पुरओ। | सरिउपिहु अतरतो हिययदुह तहवि साहेमि ॥ ३ ॥ नरयाईण दुहाण अच्छउ दूरे कहावि किर ताव । गम्भमिवि जाउजत्था कलमलय भावित जणई ॥ ४ ॥ जेण न पावेमि रइ कत्थवि लीगो सणपि हे नाह' । ता अहह कुण परित्त अणतसामत्थकारुणिया' ॥ ५ ॥ तुह सपत्तिरहगीराहओऽह नाहे' चकवाउन्च । ससारसार सुइर भमिओ दीणाइ विलवतो ॥ ६ ॥ मह मणउदयगिरिम्मी सूराम्म य सपय तए ? फुरिए । आसासिओ तहाऽहं जह पुव्वि नेव कइयावि ॥ ७॥ सिद्धंतभावणाहिं भावितोऽविहु सयावि अप्पाणं । भूएण व रागेणं होहामि कह छलिज्जतो ॥८॥ वइरसिलाए नूगं मह हिययं नाह ! निम्मियं विहिणा । जं मरणं नाऊणं सयखंडं फुडइ न तडत्ति ।। ९॥ जम्मंतरसयदु- लहं सासणमेयं जिणिद! तुह पत्तं । पत्तंपि पुण न पत्तं पमायरिउकिंकरो जमहं ॥ १०॥ भवकूवमझगेणं हत्थालम्बो मए तुमं पत्तो । मोह- वसा उच्छलिउ निवडतं अहह में रक्ख ।। ११ ।। जइ सम्मं मह सामियः सव्वंग फुरइ भवदुहसरूवं । ता नीरंपि न पाउं कमइ मणे कि पुणऽनकहा ॥ १२ ॥ तुह आणाए सामिय' एगत्तो अम्ह माणसं फुरइ । अन्नत्तो विमएसुं डमरुयगठिव्व कि करिमा ? ॥ १३ ॥ पवण- पणुल्लिरनीरे रविपडिविवेकचंचलं भुवणं । अणुममयंपि नियंतो जं नवि रज्जामि ही विसया ॥ १४ ॥ अवहीरिओऽवि तुमए पत्थेमी तहवि कलुणवयणेहि । पइमुको अहह भवे सामिय' होहं कहमहंति ? ॥१५॥ अहह अहं नो सामियः सरणागयवच्छलेऽवि तई पत्ते । मह जं न परि- त्ताणं ताऽई दीणो कहं होइं? ॥ १६ ।। कत्थ कया कह पुणरवि इमाइ सव्वाइं नाह' तं दच्छं । तो मझ हे दयालुय । दिद्विपसायं पणा- मेसु ॥ १७ ॥ जं किपिहु संसारे पगरिसपत्तं मणम्मि सुहझेयं । तह जीहाइ थुणिज्जतंपिहु मह नाहः तं चैव ॥ १८ ॥ तुह पयसेवं मुत्तुं नहु अवरं किपि नाह! पत्थेमि । ता किं मं अवहीरसि ? करुणाभरमंथरं नियसु ॥ १९ ॥ जइ तुडिबसे ग तुम्हें नयणंबुयकरपरायपिजरिओ। होहं कहमवि ता जिण! धन्नो धन्नो जए नूणं ।। २० । तुह सिद्धतरहस्सं नाउं संवेगसंगयमणोऽवि । विसएसु जं घुलावी तं सल्लं हल्लइ महल्लं ॥२१॥ वढ्तोवि उवाए जमहं न तरामि लंघिउं देव्वं । का तत्थ मज्झ अरइ पुणो पुणो तहवि मज्जामि ॥२२॥ तुह समयसमुद्दाओ मइमंदरमंथणेण सामि! मए । उवसगरयणं लद्धं बद्धं नियहिययगंठीए ॥ २६ ॥ तिहुअणरज्जाओविहु अहिओ मह अज्ज फुरइ आणंदो । विसयाइतकरहिं ता हीरइ ही नियंतस्स ॥२४॥ ता किं करेमि कस्स व कहोमिइय पुण पुणोवि रुंटतं । दुक्खपलित्त धावइ मह हिययं दस. ?
P
मुवि हिमाम् ॥ २५ ॥ीणो सुमतजीहो भमतनयणो घुलतसव्वगो । विसयतिसातविओऽह हरिणोव्य न निवडिओ कत्थ
दुहनापभावियगो नहम्मि सुन्ने करे भमाडतो । कत्यवि रइमलहतो तुह विरहे नाह' कह होह।।२७|| ण्यपि चियाणतो ज न सहो रजिउ खणपि
गण । ता नाह' कालडपो होही पविसामि कत्थ अह? ॥२८॥ इय विन्नत्ति सोउ जइ अप्पा आरुहई सग रगे । जह नवणीय जरणे तह ता
विलयइ पुड कम्म ॥ २९ ॥ इय तिहुयणभाल रयणसूरीहि जिणिद' विनविज्जत । निरुवमकल्लागनिहिं कुणसु असेसपि जियरोय ॥३॥
।। इति आत्मविज्ञप्ति ॥ अथ आत्मानुशासनकुलकम् ४०॥
सिरिधम्मसरिसुगुरु पुणो पुणो पणमिऊण भावेण । तिहुयणसार तत्त अप्पहिय किपि जपेमि ॥ १॥ गीय अमिय इट्ट नहु मिट्ठ
किपि जीवोगमि । पुरिसविसेसस्स मुद्दे जह मिहा भारईदेवी ॥ २ ॥ उपसमविवेयसवरपयाण अत्थ न कोइ सुणइ किमु । सुबह न
कोइ अवरो निलाइपुत्तो जहा भयव ॥ ३ ॥ तरतमजोगा भेए रसो पयासेइ धाउविसयम्मि । ता जाव सहवेहे अओ पर नस्थि रससिद्धी
॥४॥ धाउव्य उपसमाई रसोव्य चिप्स इमाण सजोओ। ता जाव सिद्धी सिद्धी सो भन्नइ सहवेहविही ॥ ५ ॥ वक्खाणति मुणीयो
सुणति तत्त सिरपि धूगति । रोमच वहइ दढ भिज्जइ न मणो न तो किपि ॥६॥ जो पुण विरत्तचित्तो भावणवसग्गसठिओ होउ । अपाण
शूरतो स इलापुत्तो धुप होइ ॥ ७ ॥ मुतण लोयाचित जइ जिय' झाएसि अप्पणो तत्त । ता तुह जम्मो सहलो अहवा भूरेसि बहु पन्छा
॥८॥ भवचारयवेरग्ग विसयाइदुगुलण च इन्चाई । वयणन्चिय सल्वेसि हियए केसिचि धन्नाण ॥ ९॥ जे ग्व जपति पमायवेरि
छलेह भो लोगा। तोवे बलिज्जति जया तया अह तस्स किं काह? ॥ १० ॥ अन्नोऽन्न जायता मन्नता अत्तणो य धनत्त । ससारइदयाल
दरिसता जे भणति इम ॥११॥ वेइ य न कोइ हियए क्यणेहि अणिचय भणइ सन्यो । अन्नह मणवइकाए अन्नोऽन्न कह विसवाओ॥१२॥
एएवि कहं कहगा अत्तपमायं न चिंतयंति फुडं । जं दूसमाइ सव्वं छोडं वट्ठति वज्जसिरा ॥ १३॥ परगरिहं मुत्तणं अहवा चितेसु अत्तणोऽ नत्तं । अन्नह तुमंपि होहिसि पुव्वाणं मूढ! सारिच्छो ॥ १४ ॥ जा न विहाई रयणी तावय चितेसु जीव किपि तुमं । अन्नह आउंमि गए कीणा चिंताइ तुज्झ कहा? ॥ १५॥ कामवियारविहूणो धन्नो इह चितए परं तत्तं । जइ पत्तोऽवि वियारं चिंतइ धन्नाण सो राओ ॥ १६ ॥ काऊण गुरुपइन्नं मणमोहणकरिवरम्मि जह चडिओ । चुकइ नियवयणाओ धन्नोऽवि तहा वियारगओ ॥ १७ ॥ ता पढमपि वियारं मणमो- हणकरिवरस्स सारिच्छं । वारह दुहसयमूलं जइ इच्छह सुहसमिद्धीओ ॥ १८॥ पंचहिवि इंदिएहि अणंतसो नत्थि जं किर न भुत्तं । तहवि न जाया तत्ती ता चेययसि हा कया मूढ! ॥१९॥ अह चेययसि कइयाविहु थेवोऽविह जत्थ नस्थि कोइ गुणो । एसा पुण सामग्गी कयायि होहित्ति को मुणइ? ॥ २० ॥ सयलंपि भवसरूवं नाऊणं गुरुमुहाओ मुणिणोवि । वटुंति जे अकज्जे अहह महामोहविप्फुरियं ॥ २१ ॥ भणसि मुहेणं सव्वं तत्तं अइसुंदरं तुम जीव ! । जं न कुणसि कारणं तं मन्ने गरुयकम्मोऽसि ॥ २२ ॥ चिट्ठइ राई पाराइ न कोइ हवउ जह तहवऽणुट्ठाणं । इय मूढ ! लोयरंजय कुणमाणो किंपि न लहसि ॥२३॥ जइ एगोच्चिय रागो निग्गहिओ होज्ज जीव । संसारे । अढण्हवि कम्माणं ता उच्छेओ कओ झत्ति ॥२४॥ को दिव्वं लंघेउं अहवा सफइ वियाणमाणोऽवि । तहविहु उज्जमसीलो होज्ज सया रायविजयम्मि ॥२५॥जो चितइ न परतत्तं देइ कुबुद्धिं वयाउ भंसेइ । तेण समं संसग्गी वज्जह दूरेण मणसावि ॥२६॥ पाएण दूसमाए धम्मे संसग्गिया इह पमाणं । तेण सुमित्तेहि समं संसग्गिं कुणसु जाजीवं ॥ २७ ॥ जइ पुच्छह निच्छयओ न गिही साहूवि पावइ भवंतं । भावेण केवलं- पिहु लधुणं जाइ निव्वाणं ॥ २८ ॥ गाहाण सिलोगाणं अत्थं नाऊण सव्वभंगेहिं । तत्थवि तं महुनायं भावण अमियं जओ झरइ ॥२९॥ अवहियहियओ होउं खणे खणे अप्पयं विभावसु । कत्तो अहमायाओ गंतूण कहिं कमणुहोई ॥ ३० ॥ सव्वगुणाणं जोग्गं अप्पाणं जिय | पमाइग नाउ । किं न रुयतो विरमसि सत्तीए उज्जम काउ' ॥३१॥ धम्म परमरहस्स रे जिय । सवेगचोयणासार । चूरिय जुयल | झायसु जइ अप्पा वेरिओ ने ॥ ३० ॥ धम्मुज्जमाम सत्ती जइ जिय ' तुह नत्थि काइ किर ताव । अप्पाण झुरतो मा विरमसु तहवि कइयावि ॥ ३३ ॥ एएणवि बीएण कयावि धम्मुज्जमोऽवि तुह होज्जा | अन्नह दुइसयबुडो पायाल जासि सत्तमय ॥ ३४ ॥ कीय आहा- कम्म नीयावासो गिहीसु पडिवो । अमिओ परिग्गहो तह हुति जईण इमे दोसा ॥ ३५॥ एककोविहु गरुओ मिलिया सव्वेऽवि जइ पुणो हुति । अहसणेण तेसिं साहूग मह नमोकारो ॥ ३६ ॥ नामेण चिय साहू साहूसु ताण होइ अश्यारो । किं परविकत्थरोण? अहवा चिंतेसु अप्पाण ॥ ३७ ॥ अहयपि एरिसो अह सुद्ध मग्ग च इह परूवतो । सविग्गपक्खियत्ता धन्न मन्नामि अप्पाण ॥ ३८ ॥ एव ठियस्स सयय मम मणभावस्स पत्तियइ को वा? | पच्चाइएण किं वा ? अप्पच्चिय सक्सिओ एत्थ ॥ ३९ ॥ ज पुण वायाए च्चिय भणामि कारण किंपि न करेमि । तत्थरिथ गरुयदुक्ख मणमदिरसोठय मज्झ ॥ ४०॥ सुद्धालोयणदाण काउ मित्तिं च सयसत्तेसु । अप्पाण गरिहतो भावेमु अह कया तत्त ।। ४१ ।। एग चिय मह सल्लइ जन्न सहाए लहामि मणबढे । एव झायतस्स उ को जाणइ किंपि होहित्ति ॥ ४२ ॥ आणद दाऊण समग्गसघस्स गहियआसीसो । अप्पाण भावेतो विहरेमु जया तया अहय ॥ ४३ ॥ अह कहवि जाइ दियह रत्ती न हु जाइ अप्पचिताए । थोवजले मच्छस्सव तल्लोवल्लि कुणतस्स ॥ ४४ ॥ चेयहु चेयहु ।। चेयहु ।।। ह हो मूढमइ ' , कहिय कहाणिय सव्वप्पयारेहिं तुम्ह मइ । हियडइ ताविय पुण पुण सोढे सहु धराण, परित न कोणवि होसइ तहिं पत्तइ मरणि ॥ ४५ ॥ हियडइ रगु न जाह तह सउ वकुसु पडिहाइ । जइ पुण केवइ रगु तउ नयणिहिं नीरु न माइ ॥ ४६ ॥ जलणसम कामीण नीरसलोयाण तुसवुससमाण । विरयाण अमि- यसम एय सव्वपि ज भणिय ॥४७॥ गतब्य कत्थ मए कहि एसो वदिणो य जियेलोआ। कह माइसयणविवो इय झूरसि हा . -- ८॥ एयाए भावणाए जइ अवसाणंपि मज्झ किर होज्जा । ता अहयं चिय धनो नहु अन्नं पत्थणिज्जति ॥ ४९ ॥ भावण- अहवा कम्मवसा मा समुल्लसउ मज्झ । अन्नस्सवि दटूणं एयं धुंटेसु कि कइया ? ॥ ५० ॥ वेरग्गभावणाए किंवा वच्चंतु मज्झ दियहाई । नियहिययचिंतियाई लभंति नवत्ति को मुणइ ? ॥ ५१ ॥ एयं भावणतत्तं सव्वंगं तुझ जीव ! जइ फुरइ । पंचुत्तरवासीणवि सोक्खं मन्नामि ता तुच्छं ॥ ५२ ॥ एगंते होऊणं मुहुत्तमेत्तं विसिट्ठमंतं व । पइदियहं झाएज्जह एयं उवएसवरतत्तं ॥ ५३ ॥ जह दीवाओ दीवो बोहिज्जइ भावणाएँ तह भावो । इय पढह गुणह झायह भविया एयं सया सत्थं ॥५४॥ सिरिरयणसिंहसूरी भावणसिहरम्मि आरुहेऊणं । अप्पाणुमासणं भो जंपइ जिणसासणे सारं ॥ ५५ ॥ बारसअउणत्ताले (१२४९) वइसाहे सेयपंचमिदिणम्मि । अणहिल्लवाड- नयरे विहियमिणं अप्पसरणत्थं ॥ ५६ ॥ इति आत्मानुशासनकुलकम् ४० ॥ ॥ अथ आत्महितकुलकम् ४१ ॥ नियगुरुपायपसाया नाउं संसारविलसियविवागं । सम्मं विरत्तचित्तो अप्पहियं किंपि चितमि ॥१॥ कालोचिय जिणआणं काउं तण्हालयस्स मह सययं । हा! जिय! पगायवेरी न दे धम्मुज्जम काउं ॥२॥ जइ एवं सामाग्गं धम्मे लाहिऊण कहवि हारोस । ता तं पच्छायावा वि- हलं विलवेसि परलोए ॥ ३ ॥ रागंधो मोहंधो कज्जाकज्जं न याणास हयास ! । धसूरभामिओ इव सव्वं पिच्छसि सुवन्नमहो ॥ ४ ॥ वेर- ग्गमग्गलीणं खणमेगं जइ करोमि अप्पाणं । चंचलचित्तण पुणो विहालिज्जइ ही नियंतस्स ॥ ५॥ एको चेव दुरंतो नियचरियं जो वियाणई अप्पा । सो ताव रंजियव्वो जइ इच्छसि साहिउँ धम्मं ॥ ६॥ जइ इच्छसि अप्पसुहं खिन्नोऽसि दुहाण ता कुग उवायं । मा काइवे ववंतो सालीण गवेसणं कुणसु ॥ ७ ॥ जं आसि धम्मबीयं पुवभवे वावियं तए जीव! । तं इह लुगाति संपइ वावियामहि लुणास अग्गे ॥८॥ इय नाऊण अकज्जं दूरे वज्जसि कि ? नहु अणज्ज! । अह कालपासवद्धो जुत्ताजुत्तं कह मुणेसि ? ॥ ९॥ इंदियचोरेहिं अहं मा भवरनामे भणमुज गुसिभो । नाणिय पोरोदि तुम जो गहिओ सस्त किं भणिमो? ॥ १० ॥ परजणरजगहेउ भणेसि अन्न करोसि अवर च। तत्यवि पगह का हा पीसद तुगम सत्य ॥ ११ ॥ लहुवि धम्मकग्ने तइया साहहिं चोइओ सतो | असमत्यो भणिय ठिओ अहुणा सोणस किं महा? ॥ १२॥ चिर राई पास 7 कोइ हाउ जह वह वशुद्वाण । इय मूढ लोयरजय कुगमाणो किं न लग्जेसि ॥१३॥ गुणिएम मगरिरा पहास पओस पग्गुिणजणम्मि । पररिबीग तम्मासे परपरिवाय तह फरोसि ॥१४॥ पमायसीलो सुहाभिलासी य चोइओ कुमारी । सोहागमजरीय अपमि तहापि वग्गमगो ॥ १५ ॥ इय सयल जाणेमी काउ न तरामि भणसि गुरुकम्मो । कठमणसोसणेण धि- रत्य तुह मूर' नाणेग ॥ १६ ॥ अज्ज करोमि कल्ल करोमि धम्मुज्जम तुम भणसि । इय निष्फलपछाहिं समाप्पिही जम्मपरिवाडी ॥ १७ ॥ पछतो पास जियलीय जीव ' इदयालसम । ठागेओ इव धुत्तेहिं हा" चेयलि किन अप्पाण' ||१८॥ सउणाण जह रुपये पहि- याण जह य देसियकुडीरे । मेलावगो अणिन्चो मणुयाण तह फुडमामि ॥ १९ ॥ अज्जवि किंपि न नह जइ चेयसि हदि किंपि अपाण । पिलयणमित्तठिओ पुण अरनरुन समायरसि ॥ २० ॥ सुगहाई तिरियाविहु भोए भुजति भोयण तह य । एरिभचारिय नराण को सस कुण- इ पुरिसेसु ? ॥२१॥ जे एव जपती पमायोरि छलेह भो लोया'। तेवि छलिज्जति जया तया अह कस्स किं काह' ॥२२॥ पाहुल्लेण लोओ पेन्छ। नयणहिँ नेव हियएग । तेण विसएहितो कह विरत्तो कुणउ धम्म? ॥२३॥ एयाइ दुम्मईए माहप्प भजिऊण रे जीव । धम्मारामे रम्मे उज्जमदक्साफल परसु ॥ २४ ।। गुरुआणाए सम्म परोवयाराम्भ सजमे नाणे । साओवसमियभावे सयावि एएसु उज्जमसु ॥२५॥ एय खु धम्मरग्ज कहमवि लखूण गणिय दियहाइ । सपरोवयारहीणो खणपि मा सुयह वीसत्यो ॥ २६ ॥ अह पत्तियभणिएणवि होइ अह- नाण को गुणो भणसु' । असुइ मुपूण किमी अन्नत्थ रइ कह करेइ ? ॥ २७ ॥ एय मुग भव पत्तो ससारसायरे पोरे । को जाणइ किर - ? कइया गुरुपाएहि लहिस्सामि' ॥ २८ ॥ ओ ! तं जीव' अलज्जि ! भाणओ धम्मोवएसलक्खेहिं । जइ नेव किंपि लग्गं ता सरणं मज्झ किर मोणं ॥ २९॥ विसयविरत्ता मुणिणो कालोचियसंजमंमि जे निरया । आजम्मंपि तिसंझं पयधूलि बंदिमो ताणं ॥ ३० ॥ पइदियहं पइसमयं खणंपि मा मुयसु एयमुवएसं । जइ भवदुहाण तित्तो तिसिओ उण परमसोक्खाणं ॥ ३१॥ सिरिधम्मसूरिपहुणो निम्मलकित्तीइ भरियभुवण- स्स । सीसलवेहि कुलयं रइयं सिरिरयणसूरीहिं ॥ ३२ ॥ इति श्रीआत्महितकुलकम् ४१॥ अथ मनोनिग्रहभावनाकुलकम् ४२ ॥ सिरिधम्मसुरिपहुणो उवएसामयलवं मुणेऊणं । तं चेव तिहा नमिउं मणनिग्गहभावणं भणिमो ॥ १ ॥ संसारभवणखंभो नरयानलपा- वाम सरलपहो । मणमाणिवारियपसरं किं किं दुक्खं न जं कुणइ ? ॥२॥ वायाए कारणं मणरहियाणं न दारुणं कम्मं । जोयणसहस्स- माणो मच्छिममच्छो उयाहरणं ॥ ३ ॥ वइकायावरहियाणवि कम्माणं चेत्तमेत्तविहियाणं । अइघोरं होइ फलं तंदुलमच्छोव्व जीवाणं ॥४॥ गलियाववेयाण मणो निग्गहिउं दुकरं फुडं ताव । संजायविवेगाणवि दुक्करमयंपि किर होति ॥ ५॥ करयलगयमुत्तीणं तित्थयरसगाण चरण- भावाणं । ताणंपि हु जं दुकरमेयमहो मह मच्छरियं ॥ ६॥ मणनिग्गहवासासो कइयावि न जुज्जए इहं काउं | अप्पडिवायं नाणं उप्पन्नं जा न जीवाणं ॥ ७॥ देवमणदुक्खियस्सवि जाणंतो अइवदारुणविवागं । जइ कहवि खंचिय मणं धारेमी एगवत्थुमि ॥ ८ ॥ पाणिपुडनिवि- डपीडियरसं व पेच्छामि तहवि उत्तिगयं । अह ओवायं पुणरवि केरिसमन्नं अणुसरामि ? ॥९॥ मयमत्तपिव हत्थिं धम्मारामं पुणोऽवि भं- जंतं । दह्र विवेयमिठो सुहझाणक्खंभमल्लियइ ॥ १० ॥ उल्लसिओ आणंदो खणमेगं जाव ताव चिंतेमि । ता सिद्धमंतिओ इव दसिइ अन्न- स्थ किं करिमो ? ॥ ११॥ मणमकडेण सुइरं मह देहं तावियं अहो वाढं । ता कह निग्गहिऊणं होहामि अहं सुही एत्थ ? ॥१२॥ सिद्धिपु- रीए सिद्धी जाव फुडं तुज्झ होइ रे जीव! । ता मणराएण समं मा विग्गहउवरमं कुणसु ।। ३ ॥ अह विग्गहमि चत्ते पत्ते निकंटगम्मि र- - जम्मि | "स तुह त काही मयाचि जह दुक्सिओ होइ ॥ १४ ॥ जह इदजालिगण काउ मुट्ठीइ दासिय वत्ल । धरिओ जणेण मुट्ठी दिह न? तय पत्थू ।। १५ । र चिय मणवत्थू सजममुट्ठीइ धारिय कहवि । सुहभावलोयधरिओ ही नह हीनपुनस्स ॥१६॥ न हु अस्थि पि नूण रचलमन्न मणा: भुवणामि । त पुण उवमामेत्त पवणपडागाइ ज भणिय ॥ १७ ॥ साहूण सावगाण य धम्मे जो कोइ वित्थरो भणि- ओ । सो मणनिग्गहसारो ज फरसिद्धी तओ भणिया ॥१८॥ जत्य मणो तरलिज्जइ सो सगो दूरओऽवि चइयव्यो । बहुरयणसणाहेण दुज्जगयोराण जह पथो ।। १९ । जिय' अज्ज अह कल्ले परलोए तुह पयाणय होही । दीहरससारकए निरकुस कह मण कुणसि' ॥२०॥ किमह करेमि कस्स व कहेमि चिंतेमि अहव कि तत्त । जेण मणो पसरत धारेमी भत्तहत्थिव्य ॥ २१॥ सपइ सत्यसरीरे सुमति न जीव' पुचदुपाइ । कह एमु 7 उपेओ कह होहिसि त न याणामि ? ॥२२॥ जाणिय तत्तपि मणा धारिज्जइ दुकर सरलमग्गे । दुक्स च सिक्सपिज्जद एसो अप्पा दुरपा हु ॥२३॥ आगाडिए जिय! दुक्से जाणसि फिर सजमो हवइ धम्मो । सपइ पुण गयधम्मो परलोए होसि अहह कह ॥ २४ ॥ इदियोले कोऽविहु वइ सहाइएसु विसएसु । तहविहु न होइ तित्ती तण्हाच्चय वित्थरइ नवर ॥ २९॥ इदिय- भुत्ताण अहो तिलतुसभित्तपि देसु मा पसर । अह दिनो तो नीओ जत्थ खणो वरिसकोडिसमो ॥ २६ ॥ धपूरभामिओ इव ठगधुत्तेण व धुत्तिओ सतो । भूग्ण व सगठिओ वारण व दिद्विमोहेण ॥ २७ ।। जह एए अपरेहि जुत्तिसहस्सेण पनाविज्जता ! ताणविय गहिलत्त अवि- यप्प पाहरति सया ।। २८ ॥ तह गगाइनसत्तो न मुणसि थेवपि कज्जपरमत्थ । अह मुणसि तो पयपह चरिएण कह विसवयसि ? ||२९|| दुग्गधअसुइपुनो वाहिं स वत्थ चित्तिओ करगो । पट्टसुयनत्त (ढक) णय दाउ पिहिओ य पुप्फेहिं ॥३०॥ दिह्रो हरेइ चिर्त गधो असुई सरह ते पेव । मूनोऽपि त न गहिर उणइ मण किं पुण विवेगी ॥३१॥ एव चिय नाराषु वत्थार कारभृसियगीसु । आवायमेतरूव पेच्छिय रण तत्तं विभावसु ॥ ३२ ॥ असुईए अट्ठीणं सोणियकिमिजालपूईमंसाणं । नामपि चिंतियं खलु कलमलयं कुणइ हिययम्मि ॥ ३३ ॥ पच्चक्ख- मिणं पेच्छह वन्नियमित्तं तु जइ न पत्तियह । एकारससोएहि नीहरमाणं सया चेव ॥ ३४ ॥ इय तत्तभावणगओ सयावि मणनिग्गहं करेमाणो । पच्चक्खरक्खसीणं नारीण न गोयरो होसि ॥३५॥ जिणवयणभाविएणं सुत्तत्यसमग्गपारगेणंपि । भवभमणभीरुगेणं सुहसंसग्गि पवन्नेणं ॥३६॥ अवगयपरमत्थेणं निच्चं सुहझाणझायगेण मए । कहवि गयं चिय अपहे मणमेयं ही कह दिहूँ? ॥३७॥ जह लद्धलक्खचोरो हरमाणो नेव नज्जए दविणं । तह विगयं चिय दीसइ मणंपि एयं कहं होमि? ॥ ३८ ॥ हु दुकरेऽवि मग्गे विमग्गि एत्थेव अस्थि हुवाओ । खणमित्तंपि न दिज्जइ मणपसरो जं पमायस्स ॥ ३९ ॥ परमत्थं जाणंतो दंसियमग्गे सयावि वर्सेतो । जइ खलइ कोइ कहह्मवि सरणं भवियव्वया तत्थ ॥ ४० ॥ कित्तियमित्तं वहुसो मणनिग्गहकारणं पयंपेभि । धन्नाण एत्तियंपिहु जायइ चितामणिसमाणं ॥४१॥ गुरुकम्माणं एयं पुणरवि जाणावयंपि किर कहवि । पत्तंपि वरनिहाणं वियलियपुनस्स व न ठाइ ॥ ४२ ॥ पइदियह जइ एवं झाएमी तुह जिणिंद ! आणाए । तो जयथुयपायपउम! नाहं बीहेमि भवरन्ने ॥ ४३ ॥ सद्धासंवेगजुओ मणनिग्गहभावणं इमं जीवो। झायंतो निम्विग्धं कल्लाण- परंपरं लहइ ॥ ४४ ॥ इति मनोनिग्रहभावनाकुककम् समाप्तम् ४२ ॥ अथ धर्माचार्यबहुमानप्रकरणम् ४३ ॥ नमिउं गुरुपयपउमं धम्मायरियस्स निययसीसेहिं । जह बहुमाणो जुज्जइ काउमहं तह पयंपेमि ॥ १ ॥ गुरुणो नाणाइजुया महाणिज्जा सयलभुवणमज्झमि । किं पुण नियसीसाणं आसन्नुवयारहेऊहिं ? ॥ २ ॥ गरुयगुणेहिं सीसो अहिओ गुरुणो हविज्ज जइ कवि । तहविहु आणा सीसे सीसेहिं तस्स धरियव्वा ॥ ३ ॥ जइ कुणइ उग्गदंडं रूसइ लहुरावि विणयभंगंमि । चोयइ फ्रुसगिराए ताडइ दंडेण जइ कहवि ॥ ४ ॥ अप्पसुएवि सुहेसी हवइ मणागं पमायसीलोऽवि । तहवि हु सो ससिहि पूइज्जइ देवयं व गुरू ॥ ५ ॥ जुम्मं । सोच्चिय सीसो सीसो जो नाउ इगिय गुरुजणस्स । पट्टइ कन्जम्मि सया सेसो भिन्चे वयणकारी ॥ ६ ॥ जस्स गुरुम्मि न भत्ती निवसह हिययमि वग्जरेहब्ब । किं तस्स जीविण विडवणामेत्तरूवेण ॥ ७॥ पच्चक्खमह परोक्ख अवन्नवाय गुरूण जो कुज्जा । जम्मतरेऽवि दुलह जि- जिंदायण पुणो तस्स || ८॥ जा फाओ रिद्वाओ हवति सीसाण एत्य ससारे । गुरुभत्तिपायवाओ पुष्फसमाओ फुड ताओ ॥९॥ जलपाण- दायगस्मावि उवयारो नेव तीरए काउ । किं पुण भवनवाओ जो तारइ तस्स सुहगुरुणो ? ॥ १०॥ गुरुपायरजणत्य जो सीसो भणइ यय- णमेत्तेण | मह जीवियपि एय ज भत्ती तुम्ह पयमूले ॥ ११ ॥ एय कह कहतो न सरह मूढो इमपि दिद्वत्त । साहेइ अगण चिय घरस्स आभितर रञ्छि ॥ १२ ॥ एस चिय परमकला एसो धम्मो इम पर तत्त । गुरुमाणसमणुकूल ज किज्जइ सीसवग्गेण ॥१३॥ जुत्त चिय गुरुपयण अब अजुत्त च होज्ज दइयाओ। तहविहु एय तित्य ज हुज्जा तपि कल्लाण ॥ १४ ॥ कि ताए रिद्धीए चोरस्स व वज्झमडणस- माग? । गुरुयणमण विराहिय ज सीसा कहवि वछवि ॥ १५॥ कडूयणनिट्ठीवणऊसासपमोक्खमइरहुयकज्ज । बहुवेलाए पुच्छिय अन्न पु- स्लेज पत्तेय ॥ १६ ॥ मा पुण एग पुच्छिय कुज्जा दो तिनि अवरकिच्चाइ । लहुएमुवि कज्जेसु एसा मेरा सुसाहूण ॥१७॥ काउ गुरुपि कज्ज न कहति य पुन्छियावि गोविंति । जे उण एरिसचरिया गुरुकुलवासेण किं ताण ? ॥१८॥ जोग्गाजोग्गसरूव नाउ केणावि कारणवसे- ण । सम्माणाइविसेस गुरुणो दसति सीसाण ॥१९॥ एसो सयावि मग्गो एगसहावा न हुति ज सीसा । इय जाणिय परमत्य गुरुमि सेओ न काययो ।॥ २०॥ मा चिंतह पुण एय किपि विसेम न पेच्छिमो अम्हे । रत्ता मूढा गुरुणो असमत्था एत्थ किं कुणिमो' ॥ २१ ॥ रय- णपरिक्खगमेग मुत्तु समकतिवन्नरयणाण । किं जाणति विसेस ? मिलिया सव्वेऽवि गामिल्ला ॥ २२ ॥ एय चिय जाणमाणा ते सीसा साहयति पररोय । अपरे उयर भरिउ काल वोलिंति महिवलए ॥ २३ ॥ एयपिहु मा जपह गुरुणो दीसति तारिसा नेव । जे मज्झत्था होउ - पः जहाठियवत्थु वियारंति ॥ २४ ॥ समयाणुसारिणो जे गुरुणो ते गोयमं व सेवेज्जा । मा चिंतह कुविकप्पं जइ इच्छह साहिउं मोक्खं ॥२५॥ वकजडा अह सीसा केविहु चिंतति किंपि अघडतं । तहविहु नियकम्माणं दोसं देज्जा नहु गुरूगं ॥ २६ ॥ चकित्तं इंदत्तं गणहरअरहंतपमुह- चारुपयं । मणवंछियमवरंपिहु जायइ गुरुभात्तिजुत्ताणं ॥२७॥ आराहणाओ गुरुणो अवरं नहु किपि अस्थि इह अमियं । तस्स य विराहणा- ओ वीयं हालाहलं नास्थि ।। २८॥ एयंपिहु सोऊणं गुरुभत्ती नेव निम्मला जस्स । भवियव्यया पमाणं कि भणिमो तस्स पुण अन्नं ॥२९॥ राहूण साहूणीणं सावयसड्डीण एम उवएसो । दुण्हं लोगाण हिओ भणिओ संखवओ एत्थ ॥ ३० ॥ परलोयलालसेणं किं वा इहलोयमत्तस- रणेणं । हियएण अहव रोहा जह तह वा इत्थ सलिणं ॥ ३१ ॥ जेण न अप्पा ठविओ नियगुरुमणपंकयम्मि भमरोव्व । कि तस्स जीविए- णं? जम्मेणं अहव दिक्खाए ? ॥ ३२ ॥ जुम्मं । जुत्ताजुत्तवियारो गुरुआणाए न जुज्जए काउं। दइवाओ मंगुलं पुण जइ हुन्जा तंपि कहाणं ॥३३॥ सिरिधम्मसूरिपहुणो निम्मलकित्तीऍ भरियभुवगस्म । सिरिरयणसिंहसूरी सीसो एवं पयंपेइ ॥३४॥ इति । गुरुवहुमानकुलकम् ४३ ।। ॥ अथ पर्यन्ताराधना ४४ ॥ सुहियो वा दुहिओ वा थोवं जीवितु अहव बहु लोए । गा सो करेउ खेयं जइ पावइ पंडियं मरणं ॥ १॥ जे संसारे पुवं मणुयभवा पाविया तए ऽगंता । सल्वाणवि ताण अहो एलोच्चिय लहइ तिलयत्तं ॥ २ ॥ जेग ना सामग्गी पत्ता तुमए अणंतसुहजगणी । ता धीरत्तं काउं ठावसु चंदे नियं नाम ॥ ३ ॥ परहत्थगएण तए पुचि रे जीव ! किं न सहियं । सपइ सुहडो होउं कि न हु गिण्हेसि जयपडायं? ॥ ४ ॥ जइ पीडाए तुज्झं विहुरत्तं अस्थि जीव' अइगरुय । तहविहु कन्नं दाउं एगं चिय सुगह मह वयणं ।। ५ ।। अइकडुओऽविहु लियो अच्छी निमिलित्तु साहसं काउं । खणमेगं धुंटिजइ जह दीहं जीवियत्थीहि ॥ ६ ॥ तह सुहभावो होउं परमिटि सरसु कुणसु धीर । चइउं -- पुदुरमोह परिभापिमु गरिस तप 10 जुम्म || जिणधम्मो मह सरण गुरुग्लणे भानो नमसामि । सत्यजिगसु मिति यदुन्चरिय च गरिहामि ॥ ८॥ आम्म ज तुपए तीमुवि सयामु मग्गिय भद' । राहावेहसम त साहिय गिण्हेसु जयपडाय ॥९॥ जइ जिय तुह नव- फारो दोदिइ दिययामि भाषणासाहेओ । ना सग्गासिवसुह मह जाणसु करसठिय अन ॥ १० ॥ ण्य परमरहस्स त निसुग महाणुभाव IASो TATभारियत्तिोज अग करोमि मुहडत्त ॥ ११॥ दाण दाऊण बहु तयपि तविउ सुदीहर फाल | सील चरिऊग चिर पहिउ गमत्थाइ ।। १२ ।। कारिणिभरणाइ सद्धाण सेरिकण गुरुपाए । सब्यस्सरि फरमेय ज अग्न करेसि धीरत्त ॥ १३ ॥ ग पारण उम मा पत्यसु मणुषसागरिद्धीओ। मग्गमु पुणोऽवि एय सुहाण सव्वगवरीय ॥ १४ ॥ मगलनिहिपायपउमनाहमि जिण शाहोर पदिविती । जिगधम्ममि गुरुमु य गितिग्न तुम इम जीप' ॥ १५ ॥ इय त पडियविहिणा काउ आराहण चरिमसमग ) त नत्थि पण फाण ज T पाविहिमि ॥ १६ ॥ ॥ इति पर्यन्तसमयाराधनाकुलकम् ४४ ॥ ॥ अयोपदेशकुलकम् ४५॥ (तिमु उपायमेय ससारे गम्यमोहनियाओ । चिरकालसेवियाओ रे मुन्चसि इह कह 'जीव' ।। १ ।। मोहविस अवणे गुरुदेस- जमलमगमयमाओ। परिभावितो नत्त उपएसामयरस पियसु ॥२॥ कुणसु दय भणसु पिय मुच परधण चएसु परमहिल। इन्छ निरुभिऊण इदिय- पमर ना निणेमु ।। ३ ।। सयलपि दु सामग्गि धम्मे रहिऊण करवि रे जीव । सयय चोइज्जतो मा हारह परिस जम्म ॥ ४॥ कह एय गणुगा कर एमो उम्श नीचा निषधम्मो । हद्धी पमायजडिओ मा पन्चह घोरससार ॥ ५ ॥ का माया को य पिया को पुत्तो पणइणीचि फा तुम्म ? । जह विग्नुपराजुपो दीसह गय तहा सयल ॥ ६ ॥ किं नेह किं दविण देहपिहु तुल्झ जीव किं एय १ । नइपेच्छणयसरूप पाउत पगसु गयमोहो ॥ ७॥ पोरिचय जीव ' तुम भमिओ अइदुक्सिओ अणाहो य । तो तुन्झ परिमाण निहिय कोइ मणागपि ? - 15 ॥ ८॥ निसुणतो जिणधम्म हुंकारं देसि वायरहिउत्व । थेपि जं न कज्जे वट्टास तं अहह मूढत्तं ॥ ९ ॥ पेच्छसि तुच्छे भोए नो पासास नरयगरुयदुक्खाई । जीव! बिरालोव्व तुमं पेच्छसि दुद्धं न उण लहि ॥ १०॥ अन्नभवे विहुरमणो कंपंतो दुस्सहाय वेयणए । हा हा करुणसरेणं पच्छा बहुयं विझूरिहिसि ।। ११ ॥ सव्वोऽवि तुहुवएसो दिनो तत्तंसि जाइ जह बिंदू । पेरिजंतो सययं नहु चेयसि कीस अप्पाणं १ ॥ १२ ॥ दूरे सहणं दंसणमच्छउ नरउब्भवाए वियणाए । सुव्वंतीएवि जिए उकंपो जायए गरुओ ॥ १३ ॥ सावि तए सहि- यब्वा कहं तए हियय ! कहसु सब्भावं। कंटेणवि परिभग्गे जं कंदतो तहा दिहो ॥ १४ ॥ जइ वियरसि परपीडं नाऊणवि दुक्खकारणं विउलं । तं जाणिय पाणहरं हा परिभुजसि विसं मूढ ! ॥ १५॥ इह काउणं पावं संपत्तो घोरणरयठाणेसुं । नो दाणं विलवंतो छुट्टसि चोरो इव सलोत्तो ॥ १६ ॥ भणसि मुहेणं सव्वं तत्तं अइसुंदरं तुम जीव ! । जं न कुणसि काऊणं तं मन्ने गरुयकम्मोऽसि ॥ १७ ॥ जाव य इंदियगामो वट्टइ आणाएँ तुझ रे जीव । ता सुमरसु अप्पाणं मा तम्मसु अहव पच्छा उ ॥ १८ ॥ रे गिहकज्जेसु सया दक्खो छेओ अईव सूरोऽसि । भविसं कायरदेहो सुत्तोऽविय सुणसि गुरुवयणं ॥ १९ ॥ कि चिताए किं पलविएण कि तुज्झ जीव ! रुन्नण ? नो कत्थइ कल्लाणं धम्माउ विणा तुमं लहसि ॥ २० ॥ देहमिणं गेहंपिव जं गहियं भाडएण पणादयह । झरइ सया सव्वत्थवि पडिपुन्नं असुइधाजहि ॥ २१ ॥ निच्चं अपोसियं पुण जं मेल्लइ झत्ति निययमज्जायं । तत्थवि का तुज्झ रई ? रे जीव निल्लक्खणसहाव ! ॥२२॥ जंज भणामि अहयं सयलंपि बहि पलाइ तं तुज्झ । भरियघडयस्स उवरिं जह खिवियं पाणियं किंपि ॥ २३ ॥ इय जीय ! मुणसि परलो- यसंसारे तं विडंबणं सयलं । मने जं न विरज्जसि तं वंछसि नरयदुहाई ॥ २४ ॥ वयणेणं भणिउमिण तरामि नो सिक्खिळ चवेडाए । सम्मं विभाविऊणं जं जुत्तं तं करेज्जासु ॥ २५ ॥ एवं उचएसकुलं जो पढइ सुइ अहव सद्धाए । सो उवमिज्जइ तेए दुहणेण रयणसिंहे- - - - ण ॥ २६ ॥ ॥ इत्युपदेशकुलकम् ४५॥ ॥ अथ सरेगामृतपद्धतिम् ४६ ।। शिष्या श्रीधर्मसूरीणा, श्रीरत्नसिंहसूरय ! कुर्वते स्वान्तरङ्गाय, सवेगामृतपद्धतिम् ॥ १॥ निद्रामुद्रा समुन्छिद्य, द्रव्यभावविभेदत । साधान क्षण भूत्वा, किश्चिदात्महित शृणु ॥ २ ॥ धम्माहम्मे आउ पल्लसरूपेण किंपि भन्नत । एगते होऊग परिभावसु निउणबुद्वीए ॥३॥ येनामरयातकेनार, केश क्रियेत सण्डश । श्रद्धान तन गच्छामि, जिनोत्तादेव नान्यथा ॥ ४ ॥ आयुः सागरदृष्टान्ताद्, यत्पूर्व भापित जिन. । दूरे तिष्ठतु तत्तावदत्यन्ताश्चर्यकारकम् ।। ५ ।। पल्याद्वारेऽपि मे चित्रमायुपः परिचिन्तनम् । अनायुपि कथ तस्मादल्पानल्पत्वचिन्त- म् ॥ ६ ॥ अणपट्ठियपल्लाओ नाऊणमसमय तओ पल्ल | चिंततो नरयदुह कह पाव जीव | आयरसि ? ॥ ७ ॥ यत पुण्याच्छ्रिय सा , प्रत्यह हन्त भाषसे । तत्रापि त्व निराकानो, मूढाना भासि भूपतिः ॥ ८ ॥ याहथे रूपे दृशा दृष्टे, यथा चेत. प्रगल्भते । स्वस्या- तशेत्तथा पश्यन्, धर्मे सिटोत कोऽपि किम् । ॥ ९ ॥ सवेगामृतसपूर्णाः, स्फुर्जद्वाप्पाम्बुलोचनाः । वैराग्यात स्सलद्वाचो, धिर धिग् मु- हन्ति तेऽपि यत् ॥ १० ॥ धिगस्त्वाहारनीहारौ, धर्म विनेह दु सदौ । वशाये यद्वदारोहावरोही स्त पुन पुन' ॥ ११ ॥ वक्तु | जानति भूयासस्तत्व जैन मुहुर्मुहु । कार्यत' कोऽप्यनुष्ठातु, धन्यः शक्तो महीतले ।। १२ ।। फल्गुवल्गुनरूपाभिर्वाग्भिस्ताभिर्न किश्चन । फर्णजाह न या प्राप्ताश्वेतो विध्यन्ति धीमताम् ।। १३ ।। प्रायेणामङ्गल मत्त्वा, न प्रच्छेत्प्रेत्यसकथाम् । ज्योतिर्विदात्थ किं मे स्यादैपमस्त्वा- ६ मूढधीः ॥ १४ ॥ चपेटातोऽपि सिंहस्य, मृत्योर्नान्नोऽपि भीयते । वयाप्यात्मगता चिन्ता, शक्त. कर्तुं न कोऽप्यलम् ॥ १५ ॥ मेपो- न्मेपसमे सौरये, सरम्भस्तेऽत्र कीदृश ? । मोक्ष विनापि कल्पादो, गतु धर्म समाचर ॥ १६ ॥ ताला दत्त्वा क्षणेनैव, मूढ ! यास्यसि पश्यताम् । अत्यर्थ भण्यमानोऽपि, किं न निखप' युध्यसे । ॥ २७ ॥ ज्ञात्वा चके मन पाणी, दीपिका ज्ञानरूपिकाम् । पश्यन्नपि न प: पश्यामि, हहा मे कर्मचित्रता ॥१८॥ हस्तप्राप्यः पुरो याति, मृगोऽसौ कनकच्छविः। यथा मे नैति संयोग, धप्तिस्तत्त्वतस्तथा ॥१९॥ शृण्वन्तोऽपि न शृण्वन्ति, जानन्तोऽपि न जानते । पश्यन्तोऽपि न पश्यन्ति, धर्मतत्वं भवे रताः ॥ २० ॥ शून्यं शून्येन गुण्यं स्यात् , शून्येन भागहारकः । युक्तेर्दूरे यथैवैतदयोग्ये शिक्षणं तथा ॥ २१॥ धर्मजागरिकां नित्यं, यां करोमि निशि क्षणम् । मन्येऽहं तामपि प्रीति, प्रमादं यद्यपि श्रितः ॥ २२ ॥ अहो ध्यान्ध्यमहो ध्यान्ध्यं, जनानां जगतीतले । नाज्ञासिपुः क यास्याम, इत्यन्तर्मुखया विया ॥२३॥ नापि निद्रां च तन्द्रां च, भोज्यं नापि सुरगतः । जानन्ति चेत्तदा चिन्हं, धर्मादन्यन्न रोचते ॥२४॥ वक्तैवार्थस्य चेदस्य, तदा धिग् मेऽस्तु जीवितम् । धन्योऽस्मि वाञ्छयाऽयत्र, वाच्यं स्यात्कि पुनः कृतौ ! ॥ २५ ॥ यःकश्चित् पृच्छ्यतेऽस्मामिः, साम्प्रतं स्थीयते कथम् ? । अत्यन्तमार्त एवेति, सर्वस्याप्येकमुत्तरम् ॥ २६ ॥ ऋणरोगकुटुम्बेन, राजतस्करगोत्रजैः । दारिद्रयधनरक्षादिव्यापारैर्दुस्थितो जनः ॥ २७ ॥ जानन्नपि न जानाति, वहत्येव हि केवलम् । सर्वमेतदहो मूढः, स्वार्थ कर्तुमनादरः ॥ २८ ॥ प्रतिभान्ति स्त्रियो दृष्टा, निर्विकारेण चेतसा । केपां प्रस्तरसङ्काशाः, केपां विष्ठेकभस्त्रिकाः ॥ २९ ॥ दासीकृतैकपीयूपाः, वैकारिणां पुनः स्त्रियः । विकारतस्तो वैरी, नान्यः कश्चन देहिनाम् ॥ ३० ॥ यात्यवश्यमवशः सन्नखर्वगर्वपर्वतम् । स गन्ता दुर्गतिं सर्वापर्वार्वाग्भागमाविनीम् ॥ ३१ ॥ निश्चयव्यवहागभ्यां, साक्षाद् दृष्ट्वापि कोटिशः । संसारमिन्द्रजालं धिग्बुध्यन्ते नैव जन्तवः ॥३२॥ बुवाऽलीकभ्रमं सौख्ये, संवेगापूर्णमानसः । तथापि कोऽपि कामेभ्यः, पुण्या- त्मा विनिवर्त्तते ॥ ३३ ॥ धर्मसर्वस्वमाख्याय, शिक्षा जीव! वदामि ते । यावजीवं त्वयाऽध्येयमेतत् श्लोकचतुष्टयम् ॥ ३४ ॥ औपधं नेत्र- 3 दानं च, विरेकश्चित्रकर्मकः । यथैव पृष्ठतो रम्यं, धर्माख्यानमिदं तथा ॥ ३५ ॥ संसारनाटकं सर्व, पश्यत्युत्फुल्ललोचनः । स्वदेह- नाटकं स्पष्टं, कश्चिन्नेक्षेत मूढधीः ॥ ३६ ॥ वाल्यतारुण्यवृद्धत्वहास्यरोदनखेदनम् । विपादानन्दकोपादि, कोटिशः पश्य कौतुकम् ॥ ३७॥ . 650-51 . रहस्य भण्यमे वत्स', मा भूच्छिद्रपटोपभ' । मा कार्पो पृष्ठत' सेद, काललप्टो न चेच्छृणु ॥ ३८ ॥ स्वस्थोऽपि यत्म नो वेत्सि, मयाऽऽ ग्यात मुहुर्मुहु । जातजातिस्मर प्रेत्य, कर्ताऽमि हस्तघर्पणम् ।। ३९ ।। कल्याण मङ्गल कर्तुमिहामुर च मानवे । मन्यमानै सुधापान, प्रोत या धर्मदेशना ॥४०॥ मुलभा धर्मरतारो, यथा पुस्तकवाचका । ये कुर्वन्ति स्वय धर्म, विरलास्ते महीतले ॥ ४१॥ (अय अन्यकृत ) पुर्वन्तोऽपि विलोक्यन्ते, सामग्रीवशत कचित् । ये दृश्यास्ते पुन' केऽपि, संवेगामृतपरिता ॥ ४२ ॥ सवेगामृतहीनोऽपि, धर्मरत्नविनायत । विधत्तेऽमीपु यः श्रद्धा, सोऽपि धन्य कलौ किल ।। ४३ ॥ निभि कुलकम ॥ इति सर्वगामृतपद्धति ४६ ।। छ ।। ।। जय प्राकृते सवेगामृतपद्धति ४७ ॥ निप्या. श्रीधर्मसूरीणा, श्रीरत्नसिंहसूरयः । कुते प्राकृत पदो , मवेगामृतपद्वतिम् ॥१॥ वेरग्गरगसगो लगाइ सव्वगचगिमाचगो । फरसइ धनस्म जग जणयतो जयजयाराव ॥ २ ॥ जिणसासणसव्यस्स जाणतोविहु जईचि सो पिरलो । जा सवेग जतो पुणो पुणो वहइ रोमच ॥ ३ ॥ जो आममललगपिव भिज्जइ भावगजलेण सव्वग । तेण चिय विनाओ मन्नेऽह सत्थपरमत्थो ॥ ४ ॥ जो कूडकवडनडिओ नडोच पयडेइ कोइ रोमच | वेरग्गरगरहिय तपि हु छैया बियाणति ।। ५ ॥ ज सव्वेऽवि वियारे सव्वपयारेहि सव्वया नाउ । भाषिय- मरणो मुगिणो विसण्मु घुलति त चोज्ज ॥ ६ ॥ जह अभगम्भलीणा विजुल्या झलझलेइ पुणरुत्त । पाय धम्मे भावो एसोवि हु केसि धनाण || ७ ॥ हा पुत्तो हा घरणी दविणपियासाइवाउरो तहय । मरणभएण भासतपिटु गिण्हइ जहा लोओ ॥ ८ ॥ता यह धम्म सोउ पत्थावो होउ मदपुनस्सा? । मने तस्स निलुडो पुण दुलहो धम्मोहित्थो ।। ९|| दाऊण हासियाइ भूयाविद्वोच कहवि ज छूढो । मद्गुरुम- तियाण सो दोसो अब कम्मस्स ।। १०॥ सट्ठी चिय घडियाओ ठविया धम्मत्थक थकामभोगेसु । अभयपमा(सा)एण सया जह तह भरिया यः हवह तुभे ॥ ११ ॥ दारुमइउव्व होउं पायं अहुगा जगो सुणइ धम्मं । जेण न भावगई दीसइ केणावि अंगेणं ॥ १२ ॥ धाउसु सुवन्न- धाऊ संवेगरसोव्व दीसए थोवो । परदेहेवि निविट्ठो तेण न दिट्ठो पिओ कस्स ? ॥ १३ ॥ धाऊसु कणय थोवं परदेहठियपि जणइ जह हरिसं । सबरसेसु तहचिय संवेयरसोऽवि पुण दुलहो ॥१४॥ संवेगभावणाए रसचव्वगमणुरवणंपि कुणमाणो । पावेमि जं न तत्तिं मुत्तिसुहं तं मह इपि ॥ १५ ॥ इय वयणमणुसरंती किरियावेहु जह मणं सुहावेइ । तिहुयणसिरीवि ता नणु करपंकयगोयरं पत्ता ॥ १६ ॥ निहा- घुम्मिरहियओ मन्ने लोओ सुणेइ धम्मझुणि । जेणुज्झियसंसारो पव्वज्ज नो पवज्जेइ ॥ १७ ॥ गहियाइवि दिक्खाए अज्जवि मन्नामि तं तहच्चेव । जं उल्लसंतचित्तो नियसत्तिं नो तुलइ धम्मे ॥ १८ ॥ सेविजंतं निच्चं सकरपमुहंपि जणइ उज्वेयं । वन्नसरेणं सव्वं धम्म मुत्तुग सुहजगयं ॥ १९ ॥ निरवच्चाविहु धूया दूहवविहवा सवत्तिसंजुत्ता । गयसीला मयपुत्ता धिरत्थु जा परिसी महिला ॥ २० ॥ हा दिव्य ! दिव! तुमए ईसे महिलाइ किं कओ जम्मो ' । किं न विलीणा गव्भे जं न अखंडो कओ धम्मो ॥ २१ ॥ भणवि भणावि जो इय धम्मु न कन्नि धरोसि । जीवि तुटुंति धणुह जिम्ब, बहु पच्छा झूरेसि ॥ २२ ॥ एउ तहार एउ महु, एउ करंतु म अच्छि । समहि पलो- यणि गुणनिह, जइ इच्छहि शिवलच्छि ॥ २३ ॥ मणवयणह संवाओ तुहं, जइ जिय! धंमि करेसि । ता मह माण वद्धावणउं, अज्जइ जणु रंजेसि ॥ २४ ॥ एयं झायंतस्स उ पइदियह जस्स वोलए जम्मो । जिणवयणसवणरत्तो धनाण सिरोगणी सोऽवि ॥२५॥ वायावित्थरु मत करहु, मा वढुत्तरु देहु । जीविय जम्मण गुरुतणउ, लहु लहु लाहउ लेहु ॥ २६ ॥ जं बालतुतकुंपली जोवणु विहसिउ फुल्लु । जाइ भिलाणी वुड्डाणु कइ जिय! विसइहिं भुल्लु ॥ २७ ॥ को को न गणेइ मए सगणे अन्ने य संखयं काउं । मूढो न गणेइ पुणो अप्पाणं तत्थ पविसंतं ॥ २८ ॥ अवियारो बालत्तं होइ वियारो य जुम्वणं पुरिसे। जो उ विवेगपवासो ो वुड्डत्तं अहन्नाणं ॥२९॥ ?
. गाह पडइ वियड्डो पुन्छिज्जतो न याणई अत्थ । कह दुद्ध कह दहिय कह महिर कनिय होई ॥३०॥ दुद्ध होइ कुमारी नाहिय उम्मत्त- जुन्यणा नारी । गज्झत्था पुण महिय बुड्ढा पुण कजिय होइ ।।३१।। (अन्यकृतमेतत् गाथाद्वयम ) कह दुद्ध कह दहिय कह महिय कजियति रागधा । ह पुण भणामि महिला सञ्चाओ कजिय चेव ॥३२॥ जमि दिणे इय बुद्धी महिलामु तुज्झ जीव! किर होही । तमि दिणे जाणि- जपु मोक्साभिमुहो अह जाओ ॥३३॥ एयाण का पाय पाव पाविति पाणिणो भुवणे | तह सल्लपिव तम्हा उद्धर एयासु इयबुद्धिं ॥३४॥ विज्जुग्गुलुका मनिरह, एकह जम्म हरेसि । चितहि किंपि न अप्पहिउ, बहु पन्छा झूरेसि ॥ ३५ ॥ नाण विणओ किरिया पियवयण उन्नमो समा सील । एयाइ जस्स निश सकयत्य जीविय तस्स ॥३६॥ निदा वत्ता तत्ती भवग मित्ताणि को उग जस्स | अइपन्नस्सनि निम्ना सिविणेऽवि न समुहा तस्स ॥ ३७ ॥ उज्नमतुरयारूढो पइदिणपढण कस व जो एइ | पवइ जडोऽवि सो इह पडिच्चपुर जयपसिद्ध ॥ ३८ ॥ सबरसाण लवग धम्मस्म पभावणा जहा सार तह गुरभत्ति मुत्तु नहु अन्न तिहुयणे सार ॥ ३९॥जिणसासणनवीय धम्म- रहस्म इम पर तत्त ! जीवदया गुरुभत्ती परउवयामत्ति सव्वमय ॥ ४० ॥ सयलोऽवि गुगकलायो अच्चतमहग्धदुल्लहसरूयो। गयनयण वयणपिव न सोहए सीलपरिमुक्को ॥ ४१ ॥ मणिमतमूलियाहिं मूढा जपति इह वसीकरण । मनेऽह पुण नूण जीहाविनाणसभ्य ॥ ४२ ॥ पत्तालो झसालो बहुबोलो होइ इत्थ जो पुरिसो । उचियपि तस्स वयण पाय धिप्पइ न केगावि ॥ ४३ ॥ एय सोउ कहिउ अहवा को को न पडिओ एत्थ १ । विप्फुरइ तस्स सिक्सा सुकय परभवकय जस्स ॥ ४४ ॥ इगु मणु सारहि देहु रहु, इदियतुरय नभति । जीउ चडेविणु जाइ तहिं, जइ कम्माइ भगति ॥४५॥ जीव पराइयतत्तडिय लाविय नलिय करेहि । घरधवइ पुग माहियइ अप्प माण न धरेहि ॥ ४६॥ अज्जह कल्लु व नीयडउ इहजम्मह परजम्मु । इय जाणतुवि कइ करहि दुग्गइगमणह कम्मु ॥४७॥ हुलहुलु रोइ म असुइहि, भवभीरु -- - य तुहु जीव ! । समइ वहतइ किंपि करि जिंव न झूरहि कवि ॥४८॥ धवएसं दाउं अहं जणे संभवंतवयणेहिं । चित्तलिहिउव्व होउं संपइ मूयत्तणं पत्तो ॥४९॥ धम्मगिरं सुणिरेहिं अंतोहसिरेहि हुँतिभाणिरेहिं । विउसित्तिगव्विरेहिं इह केहिवि पयडिओ भावो।।५०। आप निंदहिं परु थुणहि, ईण विरंगु म काहि । कज्जदुवारिं रंगु जइ तो जिय ! तुट्ठउ थाहि ॥५१॥ कि चिंताए कि पलविएण कि तुज्झ जीव रुन्नेणं । नो कत्थइ कल्लाणं धम्माउ विणा तुम लहसि ॥ ५२ ॥ जाणतो सिक्खविओ अवायदंसीहि सुयहरोहिपि । दुक्खं खु संठविज्जइ एसो अप्पा दुरप्पा हु ॥५३॥ धम्मह सारु परूवियं दंसिउ सिवपुरमग्गु । निद्दलंतिहि लोयणिहिं, हियडइ किपि न लग्गु ॥५४॥ ओ! ताण दुरंताणं धी धी जीवाण जीवियश्वेणं । परगेहपेसणरओ जाणं जम्मो कओ विहिणा ॥५५॥ हियडइ भाउ समुच्छलिओ, जिणि लंघेउ संसारु। जइ मणु होइवि थिरु कहवि चिंतइ एक्कु जि सारु ॥५६॥ भावपियक्खाण गुरुवयणि, विलसंतइ सवणेहि । गुरुयचमकनमकियहि इय चिंतिउं भविपहि ॥५७।। जह जह जिज्झइ हियडुलं, कयकज्जिहि छन्नहि। कि गुरु अइसयनाणियउ, कि कहिओ अन्नेहि?॥५८।। मई अवगन्निउ गुरुवयणु, धम्मि न दिन्निय दिहि । अहह गयउ चिरकालु महु, कीय कुटुंबह विद्धि ॥५९।। लल्लि करेविणु पलिकरि, सीसं खल्लीकरहि । विल्लीदुहेविणु अत्थिकरि विणु पुन्निहि न लहेहिं ॥६०॥ मंगलमुहलो लोओ दटुं सोऽपि मंगलं महइ । ईहेइ मंगलाई कुणइ पुण अमंगलं सयलं ।। ६१॥ अंचणरहियं दुई नहु जम्मइ भूरिमंगलेहिपि । तह हयधम्मे न सुहं धम्मे पुण मंगलं सउगो ॥ ६२ ॥ लिहियं लभइ लोइ, काहुं देहिं अरियइ । अप्प- समाणा जोइ, जइ पुणु काई धीरियइ ।। ६३ ॥ परभवि जिन किय धम्मुला, तह एत्तिउ एउ जोइ । हिवहि पुत्ता! चग्गियइ, मन रोवइ तुहुं रोइ ॥६४॥ मन्नइ न चेव चोरो चोरियवत्थूणि पुच्छिओ संतो। जाव न जज्जरियंगो विहिओ घोरेहि घाएहि ॥६५॥ धम्मुज्जमं न काउं मन्नइ साहूहिं चोइओ एत्थ । जाव न नरयं पत्तो विहलं पुण तत्थ मन्तयणं ।। ६६ ॥ खइरहलहि न फरहरइ जणुहुं उप्परि जाव । खरिहिं . पियारिहि जोइ पर, कि वेयहि ताव ।। ६७ ॥ कर जोडिवि अब्भत्थिया, सघह यह हियकार । कान्निं चहुट्टिय चोयणहु, महु दिज्जउहु सइ वार ॥ ६८ ॥ तुहुवि न चेयहिं रे कहग, जइ पुच्छहि परमत्थु । एउ सउ सव्वह नीरिच, चरहु जु रुच्चइ वत्थु ॥ ६९ ॥ इय ससारह दाविउ, दीसइ निच्चु वहतु । परजिउ कोइ न उब्वियइ, तर पुणु जणइ महतु ॥ ७० ॥ निश्चु विहाणइ मूढ | जिय, मइ तुह दिनिय सिक्स । अप्प परुवि न रजिय, इयइ सेवियदिक्स ॥ ७१ ॥ हूअ वलक्खी जीहडी, महु जापर सिवमग्गु। कि मह कण्णु कि जणहु, कवि ज किंपि न लग्गु ।। ७२ । भारियकम्मउ जीव ' तुहु, जइ वुज्झइ ता बुझ । सयलु कुडुव साइसइ, मत्थइ पडिसइ तुज्झ ॥ ७३ ॥ (अन्यकृतेय) । नीयचकिहिं मइ भणिओ, धम्मि न लग्गिउ भद्द' । घोररउद्दिहि ठाणि गओ, करुण म काहिसि सद्द ॥७४॥ विउसह अचलु दक्सियइ, एहुव ए विणु मग्गु । फुडुवि पयपिउ धम्मु मइ, पुणु कणियावि न लगु ॥ ७५ ॥ हा हुलि फरिवि मिलेइ जणु, देउलि जोयइ कोडु । जिम्ब उरकुट्टइ तर्हि न कि, तेम्ब कुडुविनि कोडु ॥ ७६ ।। तियलोएऽवि न नज्जइ दुल्लहलभ कयाणय अन्न | संवेग मुराण नऽन्नो जम्हा सिवोवाओ ॥ ७७ ॥ किं सोया गुरुकम्मो किं वा भणिरो अह अणाइज्जो । किं वाऽहमसमयन्नू किं परिवाओ न दइ- वरस ॥ ७८ ॥ एयपि हु सोऊण सवेगामयरस पियतोऽवि । ज न जगो असुजल मेलतो उज्जमइ धम्मे ॥ ७९ ॥ युग्म ॥ निययमणेण त जिय! पडियाग्ग तण व मनेसि । उम्मग्गगामिओ तह जह सिक्साए पुण न जोग्गो ॥ ८० ॥ जइ सन्च चिय भीओ भगाउ हिययट्ठियपि ता भाव । असुजलेण दसह कइयाविहु जइ न निन्चपि ।। ८१ ॥ आयरणपिहु दसह पइदियह गुणगणेहि वडत । अनह पलवियमेत्त ण्य सयलपि मन्नमि ॥ ८२ ॥ धम्मपरस्सवि चिंताउरस्स दिन्नोऽवि धम्मउवएसो । सुन्नघरे दीवो इव सुनिष्फलो तस्स नायचो ॥ ८३ ।। अणुवढियस्स धम्म मा हु कहिज्जाहि सुदुवि पियस्स । विछाय होइ मुद्द विज्झायरिंग धमतरस ॥८४॥ ( अन्यकृतेय ) गरुयासणे न गरुओ करण चयः ८॥ नहु गुरुओ चारुविविहवत्यहि । जइ पुण गुणेहिं गरुओ ता गरुयं मुणसु अप्पाणं ।। ८५ ॥ मा लंघसु ववहारं जइ अप्पा भाविओ फुडं धम्मे । जम्हा लोयविरुद्ध धम्मपराविहु परिहरंति ॥ ८६ ॥ दुलहपि वयं घेत्तुं विज्जो नेमित्तिओ य जोइसिओ। जइ होसि गिहत्थेसु धी धी जम्मो तया तुज्झ ॥ ८७ ॥ जोइसिओ नेमित्ती वेज्जो तह मंतिओ य साउणिओ। जो होज गिहाँसु जई हा तेणं हारिओ जम्मो ॥ ८८ ॥ सूईवेहसमाणे अववातपए कयावि कह ऽवुत्तो । तुरियकसायवसट्टा मुसलाइ खिवंति नामजई ॥ ८९॥ आवडिए मालिन्ने कयावि पुण दसणस्स अइगुरुए । एयंपि पउंजंतो पभावगो वइरसामिव्व ॥ ९० ॥ ज मह परेहि किज्जइ पायपणामो न तेण तूमामि । अप्पाण- मप्पणच्चिय पणमेसु जया तया तोसो ॥ ९१ ॥ तइया वद्धावयणं रसासद्धीविय महंतया जाया। कयकिच्चं मन्नतो अमियरसेणं च सित्तोऽहं ॥ ९२ ॥ कि लज्जेसि परेसिं लज्जह नियइंदियाण पंचण्हं । वज्जतो य अकज्ज सज्जो सज्जोऽसि जइ सुहेसु ॥ ९३ ॥ रयगाओ गुरुकम्मा जे साहू सोहयंति वत्थाई । सरिसवमेरुवमाणं ताणं सड्डेहि विवरीयं ॥ ९४ ॥ सामायारि मुत्तुं कयविकयधंधयमि जे पंडिया । कि न ठिया गिहवासे ते साहू जइ विसीयंता ॥ ९५॥ पूगीफलपत्ताई भुत्तु निसि पाणियं धरिय मुहं । घरसियभमीरमुणीणं धिरस्थु पाणे धरंताणं ॥९६॥ ओगाहिमाइदव्वं निसि धरिउं भुंजिराण वीयदिणे । मुणिवेसविडंबीणं किं ताणं नामगहणेण ? ॥ ९७ ॥ ताउ वहंत जि मुणिवरह, कारिवि आणेहि भोज्ज । तिहिं मुणिहिवि तत्थ जइ, तो गोमंसितुलिज्ज ।। ९८ ॥ एउ जहटिउ मई कहिउ, मुणिजणु दिक्खि कुणंतु । अवरु वहंतहं पुण हवइ, फुडु संसार अणंतु ॥९९।। जिणमयरहमि जुत्ता दो उसग्गाववाय वरतुरया । संविग्गो जाइ तहि जहि निज्जइ गीयसारहिणा ॥ १०० ॥ विहिलइयहिं जइ जिय भमिसि,ता तुह कज्जह सिद्धि । बलिएण वि पुण एकलइ, करिस न चिंतिय सिद्धि ॥ १०१ ॥ बालत्तरूव- जुब्वणधणवंतंपि हु खिवंति भूमीए । गयजीवं नाऊणं पुत्तावि धिरत्थु संसारो ॥ १०२ ॥ अप्पाणमप्पणच्चिय बोहेउं भावगम्भवयणहि । ?
गइ त पाई र गो गो गम्गाहस ॥ १०३ ।। पापडराहियय जल व महभवदु ग्गिसतविय | पिरियारहियस्स व वाहियस्स तर भाषेण ॥१०४॥ सम्पपगामिद मोराहि जिन विष्टभो परलोउ । सिय जय गप्प ओलखहि, ता सिद्धउ परलोउ ॥ १०५ ॥ Tre जमि, गुणि गुणादि गेलो । रंगर रणे पयासि, जिप र पसिस येओ ।। १०६ ।। सतितुलतउ धम्गु फरि,मणवावारा गोलि उगादिसि पगु ॥ १०७ ॥ शालिमो गुशिशो से पुगि, विमाहता ता मे । सुगरावाद ज 7 भणहि, मग ॥ {.. || जालि निगपरिदिल पर पारिग हो । उमपि तिमि पुगगु ज, जो पाहतु 7 फोइ ॥१०९।। relia नि लि, मण पर भो । शानिपूर मात, गुणिश THE ॥ ११०॥जीर सहारीरितमी, गालि utta Rites जाति पुगे IT inition ॥ १११ ॥ गन पुगेग । गिण पाणियाग गरलली लोपिलि गरे । पिणु get tी.पी गुणि । २५ ॥९१९॥ गोवियतो पानि पुr पर गलि जाए तोरा मा पहिस्ण गुउग- शो ॥ ११३ मा uttitun विनि । करिनि मनितो गोगा गया ॥ ११५ ॥ गणपिटी जाहारो पर Arth mahririt vartो ॥ ११ ॥ मा रोगो गोगोल गरमपराराण । गामाशु विहि- Harihs परितो । ॥११॥dain पुणो को मोनिका गामार PM पोर मोऽनिमियो ॥११७|| ६ लई माcिe entir | A परिला antiy nut ॥ ११ ॥ मरण An Isी ग Eartitik NRN STAmr ॥ ११५ ॥ Hainm Hोमालियो । गणे written५ ॥ १९॥ ॥ मन A unlो intor को गोगाजा | Tण गमागे ॥ १२१ ॥ विरलच्चिय इत्यादि । इय रयणसिंहसूरी वुत्तणं काऊ पाणमयमेयं । आणंदामयकुंडे विलसंतो निव्वुइ लहइ ।। १२२ ।। इति प्राकृते संवेगामृतपद्धतिः ४७॥ ॥ अथ संवेगरंगमालाप्रकरणम् ४८.!! भावमि समाही पुण एगतेणेच चित्तविजयाओ । चित्तविजओ अ सम्भं रागहोसाण परिहरणा ॥१॥ तप्परिहारो असुहेयरेसु सद्दाइएसु विसपसु । पत्तेसुऽवि चित्तेसुऽवि अभिसंगपओससंचागो ॥ २ ॥ तम्हा कमग्गलग्गं विवेगरज्जूइ चडुलतुरगं व । सुदढं संजमिऊणं माणस- मुस्सिंखलपयारं ॥ ३ ॥ जइयव्वं सव्वेणऽवि सुहत्थिणा सुपुरिसेण निच्चंपि । सम्मं समाहिकरणे विरोसओ धम्मनिरएणं ॥ ४ ॥ असमा- हीओ दुक्खं दुहिणो उण अट्टमेव न उ धम्मो । धम्मविहीणस्स पुणो दूरे आराहणामग्गो ।। ५ ॥ मु समाहिमेवं असेससेसंगसंगयावि जओ । सव्वा सुहसामग्गी दावग्गी चेव पुरिरास्त ॥ ६ ॥ जं वा तं वाऽसिस्रावि जेण व केणावि पाउअस्सावि । जत्थ व कत्थ व वासिस्स जमि कंमिवि अहव काले ॥ ७ ॥ जं वा तं वा विसमं समं व संपावियरस य अवस्थं । परममुहं चिय निच्चं समाहिमंतस्रा पुण नियमा ।। ८ ।। सुक्ख व समाहिकयं अभयं अकिलेस अलज्जणिों । परिणामसुंदर सबसमक्खयं निरुवममपावं ॥ ९ ॥ मन्जत्तमित्तारणवि सुस- माहिठियस्स धीरपुरिसस्स । जं सो नरमइ कस्सवि न याचि मे रमई कोऽवि परो ॥१०॥ जे सुसम हिंमि रगा विरया नीसेसपावठाणाओ। सुहिसयणधणाइविणासदसणेऽवि हु न तेसि मणो ॥ ११ ॥ अचलव्व चलइ थेवपि न संजमाओ ममत्तचत्ताणं। सुसमाहिनिहीं भयवं रायरिसिनमीह दिéतो ॥ १२ ॥ समाधिद्वारम् । एसो अ समाही चित्तविजयजणिउवि नहु थिरो होइ । जइ नियमणं चरतं वारं वारं न सासइ ।। १३ ॥ पोअवहणं व चित्तं चिंतासागरगयं परिभमंतं । अन्नाणपवणपेल्लियविसुत्तियावीइहम्मतं ॥ १४ ॥ पडियं मोहावत्ते कह लगिज्जा समाहिवरमग्गे । जइ जोइज्ज न सम्म अणुमासणकन्नधारो से? ॥ १५ ॥ दोरााण नासणं गुणपयासणं मोणसासणं इत्तो चित्तस्स - तुम तय एक सुसमाहिओ कुग्ना ॥ १६ ॥ हभो चित्त ! विचित्त निच्च च तुमपि वहमि बहुभावे । फितु परे ततेहि मोहेइ तुम तु णप्पाण || १७ ॥ सइ रूईयगीयनच्चियसियाइवियारओ जण दट्ठ । मत्त व हिअय तह त कहेसु जह नासि हसणीय ॥ १८॥ मोहभुय- गमन्ह सुचिमतुरचिहिय जयमसत । किं न पुरत्य पिच्छसि ? विवेयमत न ज सरसि ॥ १९ ॥ जम्मजरमरणसहिणा भवभवणे सव्वओ परित्तमि । नाणोदहिमवगाहिय सुत्थत्त रहसु हिअय ' तुम || २० | हियय तुमे एस कओ भववासणवागुराइ मह बधो । ता तह पसिय इगाणिजह नव्यिगमो लहु होइ ॥ २१॥ फि चित्त चिंतिहि विहवेहिं अत्थिरेहि अह न तुम । तत्तहाविगमो ता सतोसरसायण पिवसु ॥ २२ ॥ मित्ताभित्तेमु समा चित्त' पवित्ती जया तुम होही । लहिहिसि त तइयच्चिय सुहमवगयसयलसताव ।। २३ ॥ नरतिदिवेवरि- मित्ते भवमुम्पे दुहसुहे तणमणीमु । जइ लिटुकचणेसु अ सममसि ता मण' कयत्थमास ॥ २४ ॥ दुरचारमिम मच्चु पच्चासनीभवत- मणुममय । हे हिअय' चिंतमु तुम कि सेसवियप्पजालेण ? ॥ २५ ॥ हे हियय । चिंतसि तुम नाडणज्जजराइ जज्जरिज्जति । नियतणु- कुडिपि ण्य अहह महामोहमहिमा ते ॥ २६ ।। जत्थ जरमरणदारिदरोगसोगाइदुहगणो रोए । तत्थवि कह तुम मूढ हिअय! न विराग- मुव्यहसि ॥ २७ ॥ जीयपि तणुमि गयागयाइ सासन्छरेण कुणमाण । कि न मण ! मुणास जेण चिट्ठसि अजरामर व तुम ॥ २८ ॥ सह रागेण मण! तुम मुहाभिमाणाउ भमडिअ सुइर । चय त भय तदुक्सम इयाणि ज मुणसि सुहभेअ ॥ २९ ॥ अपिवेअत्ता चालत्तणम्मि विलयत्तणाउ बुडत्ते । मण! धम्मचित्तविरहे लदुवि विहलो नरभवो ते ॥३०॥ मयरद्वइकमित्त कुगइमहादुक्खसतइनिमित्त । विसयाणुगामि मित्त मोहुप्पत्तीइ हेउ च ॥ ३१ ॥ अविवेअघिडविकद चदणरुक्खव्व दप्पसप्परस | नीरधमेहपडल सन्माणमयकवियस्स ॥३०॥ तारुन्नपि दु तुहु मग उम्मायपरस्स निजकारपि । ससाणत्याए चिअ न धम्मगुणसाग पाय ॥ ३३ ॥ एय कय इम पुण करेमि काह इम च ? गिहकिचं । इय आउलस्स तुह हियय! वासरा जंति अकयत्था ।। ३४ ॥ एयं करोमि इहिं एयं काऊण पुण इमं कल्ले । काहं को मण ! चिंतइ सुमिणिअतुल्लामि जियलोए ॥ ३५ ॥ कत्थ गयं होसि गयं ? मण! काउं किं व होहिसि कयत्थं ? । थिरयाइ गच्छ कुणसु अ न गयस्संतो न य कयस्स ॥ ३६ ॥ चिंतासंताणपरं जइ चिट्ठसि चित्त ! निच्चकालम्मि । अञ्चंतनुरुत्तारे ता रे निवडसि दुहसमुद्दे ॥ ३७॥ हा हिअय! किं न चितसि जमेसरियरूवचरणछफिल्लो । वित्थारियपक्खदुगो तिलोअपउमस्स सारं च ॥३८॥ पिवमाणोऽवि पइदिणं अतित्तिमं चेव अखलिअपसरो । सव्वजगज्जीवतुल्लो इह कीलइ कालभमरल्लो ॥३९॥ जुम्मं । पवसंतो सल्लंपिव पयईएवादिणंपि पीडकरा । जे कामको- हपमुहा अभितरसत्तुणो तुज्झ ॥ ४० ॥ निच्चं देहगय च्चिय चित्त! तदुच्छायणे न वंछाहि । वज्झारिसु पुण धावसि अहो महामोहमाहप्पं ॥ ४१ ॥ बज्झारिसु मित्तत्तं करसि सत्तुत्तणं सरीरीमु । जइ ता हे हियय तुमं अइग साहसि सकज्जपि ॥ ४२ ॥ मुहमहुरकडविवागेसु हिअय! विसएसु मा कुणमु गिद्धिं । विहिवसविजुज्जमाणा सुतिक्खदुक्खं इमे दिति ॥ ४३ ॥ जइ पढमपि न रज्जास मुहमहुरवसाणविरस- विसएसुं । ता हियय! तुम पच्छावि लहास न कयावि संतावं ॥ ४४ ॥ विमएसु विणा न सुहं विसयावि भवंति बहुकिलेमेहिं । ता तश्वि- मुहं चिंतसु सुहंतरं किंपि हे हिययः ॥ ४५ ॥ अह आवायं विसयाण पिच्छसे जइ तहा विवागपि । ता चित्त एत्तिय तुगं न कयावि विडं- वणं लहसि ॥ ४६ ॥ विसतुल्लविरायवंछाई कीस हे हियय ! वहसि संतावं? ) तं किपि चिंतमु तुम होइ जओ निव्वुई परमा ॥४७॥ तह विसयासाछिद्देण नाणजणिआ गुणा गलिस्संति । ता ठयसु तं तुम मूढ ! हियय तेसि थिरतकए ।। ४८ ॥ विसयासावाउलीजणियरओ- गुंडियं कह न हियय! । सहजायकरणवग्गस्स लज्जसे भमिरमणिवद्धं ॥ ४९ ॥ कामरसजजरे रे तुमि मणकुंभ कम्ममलहरणं । भवसंताव. खयकरं न तइ सव्वन्नुवयणजलं ॥ ५० ॥ अह तापे ठियं कहमवि कि नो पसमइ कसायदाहो ते ' । सरसोनि कि न भिजइ जो तुह अविवेयमलगठी ॥ ५१ ॥हि हियय ' सुदराविहु सदा रूवाणि रसविसेसा य । गधा फासा य वरा तावीच्चय तरल्यति तुम ॥ ५२ ॥ जाव न सम्म अवगाहिओ तए तत्तमोहरयाणिल्लो । सुहसलिलपूरपुन्ना सुअनाण अगाहमयरहरो ।। ५३ ।। जुम्म । किं बहुणा दाणेण? किंवा बहुणा तवेण तविण्ण? | कट्ठाणुढाणेणवि बज्झेण किमत्थ बहुणावि? ॥५४॥ किं व पढिएण बहुणा जइ ता मण! मुणमि अप्पणो पत्थ । ता रागाइपयाओ विरमसु रमसु अ अरगपए ॥५५॥ कासणाहिविलसमीवे बहुछिद्द चारुचदणदलेहिं । काउ गिह तदतो अ मालईकुसुमसय- णिज्जे ॥ ५६ ॥ निद जिगीससि तुम ज सुहमेयति कठ्ठ हे हियय ' । अहिलससि विसयस नीरागत्त विमुसूण ॥५७॥ जुम्म ॥ हियय' सकिलेसविहवेहिं सुहकए कामिहिं किं मूढ ! । अप्पाण सतोसे निवेसिउ होसु त सुहिअ ।। ५८ ॥ जणयति किलेस अज्जणमि मोह सग- जिआओ अ | गोव पर च नासे पयइएन्चिय विभूईओ ॥५९॥ ता तासु कुगइगमणवत्तिणीसु रायग्गिचोरसज्जासु । हे चित्त' तत्तचिंतण- पुरस्सर चयसु पडिबध ॥ ६० ॥ इदियगेज्झ ज किंचि कत्थई इत्थ अस्थि वत्थु न त । थिरमह तत्थवि जइ रमास मण! तुम चेव ॥ ६१ ॥ इक निययाणुभावा बीय पुण जिणवरिंदवयणाओ । करिकलहकन्नपारीतरलतरत्त खु पगईए ॥ ६ ॥ ससारसमुत्थसमत्थवत्थुस- स्थस्स मण' मुणिताण | मा पडिवध वधसु खणमत्तपिहु तुमं तत्थ ॥ ६३ ॥ जुम्म ।। तह अत्थऽज्जणरक्खणवयणकय वेयण न पावेसि । मण! परमनिव्वुई ते भवेऽवि सतोसओ होही ॥ ६४ ॥ सतोसामयरससिंचमाणमाणससुह सया ज ते । तमसतुढे कत्तो? इओ तओ चिंतणाऽऽसत्ते ।। ६५ ॥ तमुदारत्त त चिअ गुरुत्तण तह तमेव सोहग्ग । सा कित्ती त च सुह सतोसपर तुम मण ज॥६६॥ दीण- तमेसि अत्थी लद्धत्थ गब्वमपरितोस च । नट्ठधण पुण सोग सुहेण चिट्ठसु मण! निरास ॥ ६७ ।। सजोगा सवियोगा विस व विमया- वि परिणईविरसा । काओ अ वहुअवाओ रूव सणभगुरसरूव ।। ६८ ॥ एव परोवएस दितस्स जहा मह फुरइ वयणे । तह जइ चित्त । ता मूढ 1 यः तुममिवि एवं ता किं न पज्जत्तं ? ॥ ६९ ॥ किपिहु निप्फज्जंतंपि किंपि निप्फन्नमिह परं सुक्खं । अकयपि कीरमाणं परं च विह्डइ जहा भंडं ॥ ७० ॥ तहगभाइअवत्थं विविहं पावित पाणिणोऽणेगे । विहडते मुणि चित्त चितेमुं किंपि सुहाचितं ॥ ७१ ॥ जुम्मं । इफपि तुम बहुवत्थुचिंतणा चित्त! पाविास बहुत्तं । तह भूयं पुण पत्तिय कस्स न दुक्खस्स होसि पयं! ॥७२॥ सयलन्नवत्युचितं चइतु ता चित्त' चिन्तसु परं तं'। इकपि किंपि वत्थु जैण परं निव्वुई लहसि ॥७३॥ लच्छीहिं जइ न मज्जास नयावि रागाइयाण वसमेसि । रमणिहिं न हिरिज- सि तरलिज्जसि नेव विसएहि ॥ ७४ ॥ संतोसेण न मुज्झसि आलिंगिज्जसि य जइ न इच्छाए। पावं च जइ न चिंतसि तह चेव न मुच्छता चित्ता! ॥ ७५ ॥ जं नियमिय अप्पाणं न रागदोसाइनिग्गहो विहिओ । न य सुहझाणग्गीए दड्डी कम्मधणपबंधो ॥७६॥ विसरहिंतो खं- चिय धरिओ सारे न इंदिअग्गामो । तं कि न तुज्झ हे चित्त मुत्तिसुक्खमि वंछावि १ ॥७७॥ नउहि विसेरायं । सजिज्जति न करिणो न पक्खरिज्जंति तुरयघट्टाइं । नायासिज्जइ अप्पा वावारिज्जइ न खग्गंपि ॥ ७८ ॥ किंतु सुहज्ज्ञाणेणं अरिणो रागाइणो हणिज्जीत । तहवि तुम माणस! कीस परिभवं सहास तेहितो ॥ ७९॥ जुम्मं । गुरुकहिओवाएणं पढमं सालंवणं पगत्तेणं । अभतिऊणं जोगं वियर्यालगनीसेसपञ्चूहे ॥ ८० ॥ जइ वज्जसि सयचिंता वावारविवज्जणा निरालंबे । तत्ते परे निलीयसि ता चित्त! न चेव चरसि भवे ॥ ८१ ॥चिरिसिसुभासि- याइं अणेगसो पढसि सुणास तह निच्चं । भावेसि य अइनिउगं तप्परमत्थं च बुझिसिय ॥ ८२ ॥ न उण अणुभवसि पनमं न ग संवेगं नयावि निव्वेअं । न मुहुत्तमित्तमवि तह तब्भावस्थेण परिणमसि ।। ८३ ॥ नियबोहवाहगेणं हे हिगग! कहिपि जिणमपणापि । म उलापिज्ज- सि वाढं मूढ! तुमं सव्वहावि जओ ।। ८४ ।। कइयवि सहसि नहोयलाएगंतुस्सग्गतरालयं संतं । कइयवि वससि रगायलमवबाइच्चिा नि- लीनं तु ॥ ८५॥ उस्लग्गदिहिणो तुह अववायांठया न चेव रुजति । अववायदिद्विणो उण उस्सग्गठिया न गेअंति ॥ ८६ ॥ तह दबलेत्त- ? ॥
कालाइयाणमणुसारओ जहाविसय। उभयपयसेवगा जे अ तेऽवि नो तुज्झ रोयति ॥ ८७ ॥ उस्सग्गप्पमुहसमस्थनयमयमयमरोजमाणस्स | कह नज्जइ निरवज्जा मण जिणमयपरिणई तुझ१ ।। ८८ ॥ तव्विसए सुअनिहिणो बहु पुच्छसि विकि (जे विकी) रएतत्त । नायति किंपि दम निरुवसम चित्त विषण ॥ ८९ ।। एव च तुझ न गिलाणकज्जविसया णु जायए चिता । कालाणुरूवगुणिगोअर च न पमोअकरण च ॥ ९० ॥ वन्छल्लथिरीकरणोवयूहणाइवि न चैव सव्वत्य । अविगाणेण चिंतसि साहिप्पाया जइ कहिपि ॥ ९१ ॥ जुम्म || एवविह च फुग्गहचक्क चित्तु विवेअचकेण । सफोवाहिसुर सद्धम्मे कुणसु पडिबघ ॥ ९२ ॥ (आत्मानुशास्तिद्वार) जइ ता तत्तगवेसी ता अणणुभवेऽति माणि सव्व । अह न तहा ता तम्माणणेऽवि सव्य अणणुभूओ||९३|| हियइन्छियाड जह जह सपज्जतीह कहवि जीवाण | तह तह विस- ससिसिय चित्त दुहिय चिय वराय ॥९४॥ रागाईहि यऽनत्य इओ तओ साहिउ किलेसवसा । जह जह तमणुभवेइ तह तह परिखुड्डई रोगो ॥९५॥ उपभोगोवायपरो पसमेउ महइ विसयतण्ह जो। नियछायक्कमणकए "रोऽवरण्हे पहावे।।९६।। मुवि भुत्ता भोगा सुहृवि रमिय पिएहिं सह निच्च । सुदृधि पिय मरीर हा' जिय' कइयावि मुत्तव्य ॥ ९७ ॥ जम्हा उ बिसेसेण सीयति इमेसु कयमणा मणुआ। एएण कारणेण विसयत्ति निरुत्तमेएसि ।। ९८ ॥ एग उ महासल्ल इम महासत्तुणों पर लोए । एए उ महावाही एए य परमदारिद्द ॥ ९९ ॥ सल्ल हिअय- निहित्त न सुहल्ल देइ देहिणो उ जहा । अतो विचिंतिआ तह विसयायि दुहावहा चेव ।। १०० ॥ जह नाम महासत दावेइ कयस्थणा- उ विविहाओ । एमेव य विसयाविहु अहवा एए परभवेऽवि ॥१०१॥ जह नाम महावाही विहुरत्त कुणइ इहभवामि तहा । विसयावि नव- रमेए भवतरेसुवि अणतगुण ॥ २ ॥ठाण पराभवाण सव्वाण जहेह परमेदारिई । विसयावि किर तहचिअ पराभवाण पर ठाण ||३|| पत्ताइ पाक्तिी पाविज्जती य यहूणि घहयोऽवि-। परिभवपयाइ पुरिसा ते जे विसयामिसपसत्ता ॥ ४ ॥ मन्नइ तणपिव जग सदेहपयमि पविसई - ग भयंमि । मरणस्सवि देइ उरं अपत्थणिजंपि पत्थेइ ॥ ५ ॥ लंघति समुदं भीसणंपि साहति घोरवेयालं । कि बहुणा ? विसयकए पविसति जमाणणेवि नरा ॥६॥ गरुयंपिहु परिवज्जिय कज्जं विसयाउरो मुहुत्तेणं । तं कुणइ जेण हासो जावज्जीवं जाए होइ ॥७॥ ववसइ पिउणोवि वह बंधुं सत्तुं व मन्नई मूढो । होइ अनिद्धकज्जो विसयगहपरिंगओ पुरिसो ॥८॥ विसया अणत्थपंथो विसया माहप्पलुंपगा पावा । विजया लहुत्तपयडी अकंडविहुरकया विसया ॥ ९ ॥ विसया अवमाणपयं विसया मालिनकारणमवग्गं । विमया दुहिकहेऊ इहपरभववाहगा विसया ॥१०॥ खलइ मणो गलइ मई परिहायइ पोरिसंपि पुरिसस्त । विसयासत्तस्स गुम्बाहमिपि वीसरः ॥११॥ मा जाई तं च कुलं सा कित्ती भुवणभूसणपयंडा । जइ ता विसयपसत्ती ता फुरिआ वामपाएण ॥१२॥ जिणवयणदक्खचक्लावि पिस्खाए पिकग्वणिज्जभावे ता । जा नs ज्जवि विसयपसत्तिलक्खगा नीलिमा न भवे ॥ १३ ॥ धम्माभिम्पायपईवो मणोगदिगंमि ता कुरइ । जावज्जवि विमयपमत्तिलक्षणा नेइ वाऊली ॥ १४ ॥ सव्वन्नुवयणपोओ ता भवजलहिउत्तारणसमल्यो । विनयापनगपवणो जाव, वि नावकलेइ ॥ १५ ॥ विमलंपि जीवसखे पइद्वियं सहइ ताव सीलजलं । विसयाभिनिवेसामुइसंगा कलुसिज्जा न जाय ॥ १६ ॥ निम्मलविवेयरयणं तावञ्जवि दिप्पाए, पयामे वा । विसयप्पसंगपंसू जावज्जवि नावगुंडेड ॥ १७ ॥ धम्मं काउमसत्ता विसयपसत्ता निहीणतमनत्ता । अत्ताणं अत्ताण न मुणंति हियं च न कुणंति ॥ १८ ॥ सन्नाणमणिफुरतं पवित्तचारित्तरयणचंचश्यं । ओ ! विमयचंडचरा लुटती जीवभंडारं ॥ १९ ॥ सा तुंगिमा स तेओ तं विन्नाणं गुणावि ते चेव । सव्वं खणेण नहूँ धिरत्थु विसयाभिलासस्म ॥ २० ॥ हन्द्री अलद्धपुव्वं जिणवयणरसायणपि धुंटे विसयमहाहालाहल हल्लोहलिएहि उग्गिलियं ॥ २१ ॥ सुहचरिए अप्पाणं पावा पावासवेसु अप्पाणं | ( आप्यायन्तम्) अप्पाणं अप्पाणं ( अप्राणं ) विसयाण कर कयत्थंति ।। २२ ।। छुहियं सीहं कुविरं च पन्नगं मुबहुमच्छिगं च महुं । आहणः सो णणजो जो विसएम ॥
- । कुणइ गिद्धिं ॥ २३ ॥ उपविसइ स सूलाए पविसइ य जलतजउहरस्सतो । कुतग्गमि अ नञ्चइ रेइ विसएसु जो गिद्धिं ॥ २४ ॥ अहवा सीदपमुहा हुति विणासाय तब्भवे चेव । ए" पुग हयविसया अणतभवदारुणविवागा ॥ २५ ॥ विमए सेवति जड़ा अरईदुक्सस्स पसमण- निमित्त । त पुण तेहिं दढयर उच्छलइ धारण जरणुन ॥२६॥ सूरावि विसर्या द्धा मुहजोआ हुति महिलियाणपि । जे पुण ताण विरत्ता ते वाणपि पणइपय ॥ २७ ॥ मोहमहागहगहिओ सहिओ अरईइ धम्मरइरहिओ । विसयवसो वावारस्स मणवयकाए अविसरि ॥२८॥ दुलह चरित्तरयण सडियामिफास कहिंचि विसयवसो | पावइ दुगुछिअत्त जावज्जीवपि सयल्जणे ॥ २९ ॥ आवायमित्तसुहयावि किपि बहुभाविभवनिमितत्ता । विसया सप्पुरिसाण सेविज्जतावि दुहजणया ॥ ३० ॥ हा धी विलीणवीभत्थकुन्छणिज्जमि रमइ अगमि । किमउव्य स जीवो दुहपि सुक्सति मन्नतो ॥ ३१ ॥ ता ताण कए दुहसयनिवधण कुणइ बविह जीवो । आरभमहापरिग्गहमओ उ वपि पावाण ॥ ३० ॥ तो नरयवेयणाओ गिरियगईओ पाउणइ बहुसो । इय जरियजतुणो मज्जियाइपाणोवमा सिया ॥ ३३ ॥ जइ हुज्ज गुणो विस- याण कोइपि ता नहु जिणिंदचक्किनला । दूरुज्झियसियसुहा धम्मारामे तह रमता ||३४|| ता एय नाऊण पसत्थपरमत्यदिहिणो होउ । चयह | मिय विसयमुह अपरिमिय भयह पसममुह ॥ ३५ ॥ जेणमकिलेससाहणमलज्जणाय विवागसुदाय । पसमसुमिमाहितो णताणतेहिं सगुणिय ।। ३६ ॥ ता सकयत्था इत्येर गाढपडिबद्वमाणता धीरा । धना तिच्चिय परमत्थसाहगा साहुणो निच ॥ ३७॥ अणवरयमरणरणरणय- भीसण पिन्छिऊण समार । चत्तु विस व विसम विसयसुह जेहिं दूरेण ॥ ३८ ॥ विसयासासदाणिचित्ता य अपत्तविसयमुक्सानि । हिडति कडरीउव्य तओ मओ घोरससारे ॥ ३९ ॥ सवेगगम्भसुपसत्थसत्थसवण हि होइ धञ्चाण । सवणेऽवि धनतरगाण चेव तस्स समापत्ती ॥ ४० ।। जह तह सवेगरमो वनिज्जइ तह तहेव धन्नाण | भिज्जति खित्तजलमिम्मयामकुभव्य हिययाइ ।। ४१ ॥ सारोऽविय एसुच्चिय दीहरकालंपि चिन्नचरणस्स । जम्हा तंचिय कंडं जं विंधइ लक्खमज्झेऽवि ॥ ४२ ॥ रूपे चक्खू पडिमा य देउले रसवईई जह लवणं । तह परलोगविहीइ सारो संवेग़रसफासो ॥ ४३ ॥ सुचिरंपि तवो तविउ चिन्नं चरणं मुअंपि बहु पांढरं । जइ नो संवेगरसो ता तं तुसखंडण सव्वं ॥ ४४ ॥ तह संवेगरतो जइ खणंपि न समुच्छलिज्ज दिवसंतो। ता विहलेण किमिमिणा बज्झाणुट्ठाणकठेणं ? ॥ ४५ ॥ पक्खंतो मासंतो छम्मासंतोऽवि वच्छरस्संतो । जस्स न हुज्जा तं जाण दूरभव्यं अभव्यं वा ॥४६॥ एसो पुण संवेगो संवेगपरायणहि परिकहिओ । परमं भवभीरुत्तं अहवा मुक्खाभिकंखित्तं ॥ ४७ ॥ संवेगभावियमई जंवेलं होइ संवरपविठ्ठो । अग्गीव पवणसहिओ समूलजालं दहइ कम्म ॥४८॥ जीवियजलंमि झीणे सरीरसस्समि परिव्भसंतमि । कोऽवि हु नत्थि उवाओ तहवि जणो पावमायरइ ॥४९॥ इठ्ठजणं धणधन्नं विसया पंचंगवल्लहं देहं । इकपए मुत्तव्वं तहावि दीहास जीवाणं ॥ १५० ॥ इति संवेगरंगमाला सम्मत्ता ।। ॥ अथ श्रावकवर्षाभिग्रहाः ४९ ॥ वर्षाचतुर्मासकाभिग्रहा यथा-वारचतुष्टयं चैत्यवन्दना दिनमध्ये कार्या, वारमेकं पूर्णा, मासमध्येऽष्टविधपूजा वारचतुष्टयं कार्याः, चतुर्मा- समध्ये एकावस्त्रपूजा कार्या, गृहे देवगृहे वा स्नानमेकं कार्य, अष्टम्यां चतुर्दश्यां च देवालयप्रमार्जनं प्रदक्षिणा च देया, जिनभवनमध्ये आ- शातनादशकं रक्षणीयं, प्रामस्थेन प्रतिदिनं धोतिर्विधेया, ज्ञानपञ्चपुि विशेषपूजा कार्या, एका पुस्तकपूजा च, चतुर्मासके ऽपूर्वपाठे गाथाः ५०० पठनीयाः, तथा चतुर्मासके प्रतिक्रमणं पोडश वाग कर्त्तव्यं पोडश सामायिकानि ग्राघानि,मासमध्ये पञ्चदश वन्दनकानि दातव्यानि, उभ कालं प्रत्याख्यानं देशावकाशिकं च कार्य, मासे स्वाध्यायसह सत्रयं कार्य, मासे कायोत्सर्गचतुष्टयं विधेयं, चातुर्मासकमध्ये वात्रिंशतं३ .
व्यायानश्रवण कार्य, सम्प्राप्तो दिनमध्ये वारमेक माधुवन्दना, मासमध्ये सम्भवे सति साधोर्विश्रामणा वारद्वाय कार्या, स्थूलप्राणातिपातस्य द्विविध निविधेन नियम , स्थूलमृपावादस्य द्विविध त्रिविधेन नियम , स्थूल्अदत्तादानस्य द्विविध त्रिविधेन नियम , चतुर्थव्रतविपये परस्त्री- सम्भोगस्य कायेर नियम , धणधनखेत्तवत्यूरुप्पसुवन्नदुपयचउप्पयविपये मित प्रमाण कार्य, दिखतविषये पूर्वस्या योजनदशक मुत्कल, पश्चिमाया योननदशक दक्षिणम्या योजनपञ्चाशत् मुत्कलानि,उत्तरस्या योजनदशक,एतद्गमन मुत्कल नाधिक, उपभोगपरिभोगवते मामासनवनी- ताना नियमः, मधु नवनीत च औषध मुक्तवा न परिभोग्य, अज्ञात सचित्तानत काय च, दिनप्रति द्रव्य२५ विगइ ४ सचित ६, दीपोत्स- यादि पर्व मुक्त्या दिने २ पान२० पूग ५, फ्रीत्या शतपत्रिकापुष्पाणा नियम , लब्धाना शतद्वय मुत्कला, कणमाणा ३ स्नेहकर्ष २ सूपडीया २ जल्पाने पानीयकरक ३ गपितफलमाण १ गणितफल १६ जवू ५० तोलियवस्तु पल ८ वीरतीयलि ७ । आथाणा २ योजन ८ मासे स्नान ३ पानीय घडओ ॥ १॥ अगोहाल ३० पानीयमो ५ स्नानाभ्यङ्गे स्नेहक १ सर्वविलेपनेषु ४, द्विविधस्य रात्रिभोजनस्य धरणादिक मुक्या नियम , स्थूल्कादाननिवृत्ति ९, ' इगाली घणसाडी' प्रभृतय , चतुर्विघेऽनर्थदण्डे यत्नो विधेय , पोपधव्रते पञ्चम्यामष्टम्या पतुर्दश्या एकभक्त अस्नान ब्रह्मचर्य च, चतुर्मासकपर्युपणादिने विकृतिपरिहार , एतेषु पर्वसु स्वयफरणेन क्रियाया नियम , अतिथि मरिभागे प्रामे मासमध्ये ऽतिथिसविभागो वारचतुष्टय कार्य , पूर्णस्नाने रानी नियम , नारङ्गकरुणा सर्वनियम , पक्षमध्ये साण्डुगुडु दुग्ध पारचतुष्टय मुत्कल, वीरवार २ द्विपक्षालाप्यानि वदराणा कोटी भडाणा च दीपोत्सव यावन्नियमः ॥ इति श्रावकवर्षाभिग्रहा. ॥४९॥ ।। इति श्रीमन्मुनिचन्द्राचार्य प्रभृतिमरिपुरन्दर विहित एकोनपश्चाशत्प्रकरणमय प्रकरण समुच्चय समाप्त ॥